open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Калінкавіцкі дзяржаўны краязнаўчы музей

]]
**Калінкавіцкі дзяржаўны краязнаўчы музей** — музей, створаны ў г.Калінкавічы паводле рашэння Калінкавіцкага гарвыканкама ад 26 сакавіка 1991 г. Адкрыты для наведвальнікаў 14 студзеня 1994 г. Музеем кіравалі Р.С.Атаманава, В.А.Арцёмава. З 1996 г. дырэктар Р.І.Кандрацюк.

Асноўны фонд музея (2008) налічвае 3144 адзінкі захоўвання, навукова-метадычны — 3074 адзінкі. Плошча экспазіцыйных памяшканняў 170 м², выставачнай залы — 150 м².

Асноўная экспазіцыя размешчана ў 4 залах, дзе знаходзіцца больш за 200 прадметаў і дакументаў. У зале «Прырода роднага краю» сабрана інфармацыя пра Калінкавіцкі раён — пра глебу, ландшафт, прыродныя асаблівасці, раслінны і жывёльны свет, змешчана карта Калінкавіцкай зямлі.

## Літаратура 
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. – Мінск, 2013. – Т. 4. – С. 278.
* Музеі Беларусі = Музеи Беларуси / [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа, М. Г. Нікіцін]. – Мінск, 2008. – С. 271-272.
* Музеі Беларусі = Museums of Belarus : інфармацыя аб музеях сістэмы Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь / [складальнікі: Сташкевіч А. Б. і інш.]. – Мінск, 2001. – С. 156.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. – Минск, 2012. – Т. 3, кн. 1. – С. 303.

Катэгорыя:Музеі Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Калінкавічаў
Катэгорыя:Культура Калінкавічаў
Катэгорыя:Калінкавіцкі раён
Катэгорыя:Калінкавічы
Філіп Шарп

**Фі́ліп Э́лэн Шарп** (, ) — амерыканскі вучоны ў галіне малекулярнай біялогіі, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па медыцыне ў 1993 годзе разам з Р. Робертсам «за адкрыццё, незалежна адзін ад аднаго, перарывістай структуры гена».

## Біяграфія 
Філіп Шарп нарадзіўся 6 чэрвеня 1944 года ў горадзе Фалмут (штат Кентукі). Скончыў Ілінойскі ўніверсітэт у 1969 годзе. З 1969 па 1971 год працаваў у Каліфарнійскім тэхналагічным інстытуце, а затым у Лабараторыі ў Колд Спрынг Харбар пад кіраўніцтвам Джэймса Уотсана. З 1974 года прафесар Масачусецкага тэхналагічнага інстытута. У 1982-1991 гадах дырэктар Цэнтра анкалагічных даследаванняў.

Аўтар навуковых прац па праблемах рэгуляцыі экспрэсіі гена ў пазваночных.

Адначасова і незалежна ад Р. Робертса выявіў перарывістую (экзон-інтронную) структуру гена.

Член Нацыянальнай АН ЗША, Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук, Лонданскага каралеўскага таварыства (2011).

Шарп пабраўся шлюбам з Эн Холкамб у 1964 годзе. У іх трое дачок.

## Узнагароды 
* 2006 — Double Helix Medal
* 2004 — Нацыянальны навуковы медаль ЗША
* 1999 — Медаль Бенджаміна Франкліна
* 1993 — Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне
* 1988 — Прэмія Луізы Грос-Хорвіц
* 1988 — Прэмія Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні
* 1986 — Міжнародная прэмія Гайрднера
* 1986 —  Прэмія імя Альфрэда П. Слоўна малодшага ()

## Некаторыя публікацыі 
* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Аўтабіяграфія на Нобелеўскім сайце
* Sharp’s Research at MIT
* The Phil Sharp Lab

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Узнагароджаныя Нацыянальным медалём навукі ЗША
Катэгорыя:Выкладчыкі Масачусецкага тэхналагічнага інстытута
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Генетыкі ЗША
Катэгорыя:Малекулярныя біёлагі
Катэгорыя:Лаўрэаты міжнароднай прэміі Гайрднера
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Луізы Грос-Хорвіц
Літаратурны музей Аркадзя Куляшова

**Літаратурны музей Аркадзя Куляшова**  — музей, прысвечаны памяці і творчасці Аркадзя Куляшова. Заснаваны ў 1984 г. у в.Новыя Саматэвічы Касцюковіцкага раёна. Філіял Касцюковіцкага краязнаўчага музея. Аснову экспазіцыі склалі прадметы з выстаўкі 1978 г., прысвечанай А.Куляшову, і рэчы з мемарыяльнага пакоя паэта, адкрытага ў 1980 г. у Касцюковіцкім краязнаўчым музеі. Размяшчаўся ў 3 пакоях драўлянай хаты.

У 1990 г. закрыты, экспанаты перададзены раённаму краязнаўчаму музею. У 1999 г. аднавіў сваю дзейнасць у будынку Новасаматэвіцкай сярэдняй школы як Літаратурны музей А.Куляшова. Музеем кіравалі Я.А.Шаройка, А.В.Раздзёрына. З 2006 г. дырэктар Н.М.Лабынцава.

Асноўны фонд (2008) налічвае 350 адзінак захоўвання. Плошча экспазіцыі музея 53,3 м².

Экспазіцыя складаецца з раздзелаў: дзяцінства будучага паэта; пачатак творчасці; юнацтва — росквіт паэтычнага таленту; Вялікая Айчынная вайна; Куляшоў-перакладчык; даніна памяці паэту. Сярод прадстаўленых экспанатаў асабістыя рэчы пісьменніка, партрэт яго маці, бюст А.Куляшова, падораны яму скульптарам З.Азгурам, шматлікія фотаздымкі сям'і паэта, яго сяброў, віншавальныя тэлеграмы, ганаровыя граматы. Сабрана калекцыя друкаваных выданняў паэтаў і пісьменнікаў ХХ ст., якія захапляліся творчасцю А.Куляшова.

Катэгорыя:Музеі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Культура Касцюковіцкага раёна
Катэгорыя:Новыя Саматэвічы
Касцюковіцкі краязнаўчы музей

**Касцюковіцкі краязнаўчы музей** створаны як музей на грамадскіх пачатках у Касцюковічах. Заснавальнік — настаўнік гісторыі У. Р. Ламінскі. Рашэннем Касцюковіцкага райкама КПБ і раённага Савета народных дэпутатаў ад 7 ліпеня 1967 года стварэнне музея было зацверджана. Згодна з загадам Упраўлення культуры Магілёўскага аблвыканкама ад 18 чэрвеня 1973 года і рашэннем Міністэрства культуры БССР ад 1 ліпеня 1973 года музею нададзены статус дзяржаўнага. Да 1990 года размяшчаўся ў драўляным, потым у спецыяльна ўзведзеным будынку (архітэктары У. Гальдштэйн, Э. Гальдштэйн, С. Іваноў), дзе знаходзіцца і цяпер. У розны час музей узначальвалі Л. С. Агеева, А. А. Туркоў, С. І. Камышава. З 2008 года ўстановай кіруе С. С. Тыманюк.

## Фонды 
Асноўны фонд музея налічвае 14 217 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 6374 адзінкі Агульная плошча будынка 756,4 м², экспазіцыйных памяшканняў — 188,2 м², выставачнай залы — 54 м², карціннай галерэі — 80,6 м².

Многія прадметы музейнага фонду з’яўляюцца першакрыніцамі для вывучэння гісторыі, эканомікі, культуры, прыроды Касцюковіцкага раёна. Фонд музея прадстаўлены калекцыямі археалагічных знаходак, старадрукаў і друкаваных выданняў, дакументаў, фотаздымкаў, прадметаў побыту, жывапісу, графікі, скульптуры, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, нумізматыкі, баністыкі, узбраення, адзення, музычных інструментаў, узораў тэхнікі і інш. У зборы музея 2 рэпрадукцыі карцін нямецкіх мастакоў, датаваныя прыкладна 1890 годам, што належалі купцу В. П. Баравікову, касцюмы настаўнікаў гімназіі пачатку XX стагоддзя, вырабы з дрэва народнага майстра І.Леўчанкі, унікальныя па тэхніцы і выкананні дэкаратыўна-жывапісныя пано (карціны на бярозавым зрэзе) самабытнага мастака Я. Чычаева, асабістыя рэчы народнага паэта Беларусі А. Куляшова і кнігі з яго аўтографамі. Калекцыя нумізматыкі налічвае больш за 1373 манеты рознай вартасці. Самая старая з іх датуецца 1731 годам. Захоўваюцца манеты часоў праўлення імператрыц Ганны Іаанаўны, Лізаветы Пятроўны, Кацярыны II, імператараў Паўла I, Аляксандра I, Аляксандра II, Аляксандра III. Сабрана 59 манет, выпушчаных да юбілейных дат гарадоў, юбілеяў пісьменнікаў і паэтаў, памятных дат.

## Экспазіцыі 
У музеі дзейнічаюць 2 экспазіцыі: «Прырода» і «Гісторыя». Першая мае раздзелы: паходжанне Зямлі; развіццё жыцця на Зямлі; геалогія; флора і фаўна Беларусі; ахова прыроды; геамарфалогія. У зале «Гісторыя» размешчаны экспанаты наступных раздзелаў: археалогія і старажытная гісторыя; этнаграфія і побыт; рэлігія; адукацыя; рэвалюцыйны рух і ўстанаўленне савецкай улады; войны на тэрыторыі раёна; сацыяльна-эканамічнае развіццё раёна; чарнобыльская трагедыя; знакамітыя землякі.

Музей мае філіял — Літаратурны музей Аркадзя Куляшова ў в. Новыя Саматэвічы Касцюковіцкага раёна.

Катэгорыя:Музеі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Касцюковічаў
Катэгорыя:Культура Касцюковічаў
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Уладзіміра Гальдштэйна
Шарп

**Шарп** можа азначаць:
* Sharp — японская карпарацыя.
* Шарп — кратар на Месяцы.

## Вядомыя носьбіты 
* Кэсі Шарп — канадская фрыстайлістка
* Уільям Шарп (нар. 1934) — амерыканскі эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (1990).
* Філіп Шарп (нар. 1944) — амерыканскі вучоны, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1993).
Карцінная галерэя імя Леаніда Ніканоравіча Дробава

**Карцінная галерэя імя Леаніда Ніканоравіча Дробава** — мастацкая галерэя ў г. п. Акцябрскі. Філіял Цэнтра гісторыі і культуры Акцябрскага раёна.

## Апісанне 
Заснавана па ініцыятыве Акцябрскага райвыканкама як карцінная галерэя. Адкрыта для наведвальнікаў 6 лістапада 1990 г. У 1995 у сувязі з ліквідацыяй галерэі і Музея народнай славы рэарганізавана ў Цэнтр гісторыі і культуры Акцябрскага раёна. У 2005 г. паводле рашэння Акцябрскага райвыканкама галерэя выведзена са складу цэнтра з сучаснай назвай. Галерэяй кіравалі С. А. Кавалёва, Т. А. Семака, А. Ф. Гарбар. З 2006 г. дырэктар Н. В. Заброцкая.

Агульная экспазіцыйна-выставачная плошча галерэі 127 м², плошча пастаяннай экспазіцыі 42 м². Асноўны фонд (2008) налічвае 166 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 91 адзінку.

У фондзе калекцыі жывапісных работ Л. Дробава, графікі, скульптуры, фотаздымкаў фотакарэспандэнта газеты «Звязда» Я. Пясецкага і інш. Першыя экспазіцыі прадстаўлены творамі беларускага мастака, доктара мастацтвазнаўства, прафесара, лаўрэата Дзяржаўнай прэміі Беларусі, ганаровага грамадзяніна г.п. Акцябрскі Л. Дробава.

Галерэя мае 3 выставачныя залы. Дзейнічае пастаянная экспазіцыя, прысвечаная жыццю і дзейнасці Л.Дробава. Тут прадстаўлены асабістыя рэчы мастака, дакументы, навуковыя працы і інш.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музеі Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Культура Акцябрскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Акцябрскага раёна
Катэгорыя:Акцябрскі раён
Катэгорыя:Акцябрскі (гарадскі пасёлак)
В

**В, в** — трэцяя літара беларускага алфавіта.

## Гісторыя 
Паходзіць з кірыліцкай **В** («ведзі»), што ўзнікла на аснове грэка-візантыйскай устаўнай **Β** («віта»), якая ў сваю чаргу з’яўлялася графічным відазмяненнем класічнай грэчаскай **β** («бэта»). Адрозненне ў вымаўленні кірыліцкай **В** ад лацінскай **B** абумоўлена тым, што ў перыяд стварэння славянскага алфавіта ў IX стагоддзі «віта» вымаўлялася грэкамі як [в] і перадала свае гукавое значэнне кірыліцкай **В** («ведзі»), а лацінскі алфавіт узнік на аснове грэчаскага яшчэ ў VII—VI ст. да н. э., калі «бэта» абазначала гук [б]. У старабеларускую графіку перайшла са старажытнарускага пісьменства. Абазначала зычныя гукі [в], [в’] (*вапна*, *вішня* — [в’ішн’а]). Мела таксама лічбавае значэнне «два». У рукапісах XIV—XVII стагоддзяў у сувязі з функцыянаваннем розных пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія памагаюць вызначаць час і месца напісання помнікаў. У XVI стагоддзі, акрамя рукапіснай, набыла друкаваную форму. Пачынаючы з Ф. Скарыны, стала адрознівацца як малая і вялікая, хоць ужыванне вялікай літары ва ўласных імёнах, геаграфічных назвах і ў пачатку сказаў не было яшчэ паслядоўным.

## Беларуская мова 
У сучаснай беларускай мове абазначае санорныя фрыкатыўныя губна-зубныя зычныя гукі [в], [в’] (*вада*, *вясна* — [в’асна]); пасля галосных перад зычнымі, а таксама ў канцы слоў пераходзяць у [ў] (*воўк*, *спеў* — [с’п’эў]). Бывае вялікая і малая, мае рукапісную і друкаваную форму. Ужываецца ў афіцыйных абрэвіятурах (*ВАК*, *ВНУ*). Пры класіфікацыйным падзеле мае значэнне *трэці* (*група «В»*), пры лічбавай нумарацыі — дадатковае значэнне для размежавання прадметаў пад адным нумарам (*шыфр № 4в*).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
 
Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Балгарскі алфавіт
В
Катэгорыя:Македонскі алфавіт
Катэгорыя:Рускі алфавіт
Катэгорыя:Украінскі алфавіт
Катэгорыя:Стараславянскі алфавіт
Г

**Г, г** — чацвёртая літара беларускага алфавіта.

## Гісторыя 
Паходзіць з кірыліцкай **Г** («глаголь»), што ўзнікла на аснове грэка-візантыйскай устаўнай **Γ** («гама»). У старабеларускую графіку перайшла са старажытнарускага пісьменства. Абазначала фрыкатыўныя зычныя гукі [г], [г’], пры аглушэнні — [х] (*вага*, *гимнъ* — [г’імн], *стогъ* — [стог]), а ў складзе дыграфа **кг** — выбухны гук g у запазычаных словах (*кгмахъ*, *моркгъ*). Мела таксама лічбавае значэнне «тры». У рукапісах XIV—XVII стагоддзяў у сувязі з функцыянаваннем розных пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія дапамагаюць вызначаць час і месца напісання помнікаў. У XVI стагоддзі, акрамя рукапіснай, набыла друкаваную форму. Пачынаючы з Ф. Скарыны, стала адрознівацца як малая і вялікая, хоць ужыванне вялікай літары ва ўласных імёнах, геаграфічных назвах і ў пачатку сказаў не было яшчэ паслядоўным.

## Беларуская мова 
У сучаснай беларускай мове абазначае шумныя звонкія фрыкатыўныя заднеязычныя зычныя гукі [г], [г’] (*гара*, *герб* — [г’эрп]), а перад глухімі зычнымі і на канцы слоў — парны да [г] па звонкасці і глухасці гук [х] (*лёгкі* — [л’охк’і], *мурог* — [мурох]). У некаторых запазычаных словах абазначае выбухныя g, [g’] (*ганак*, *гірса*, *гонты*, *гузікі*). Бывае вялікая і малая, мае рукапісную і друкаваную формы. Ужываецца ў афіцыйных абрэвіятурах (*ГПА*, *ГЭС*), як умоўнае скарачэнне слоў *год* (*1192 г.*), *горад* (*г. Мінск*). Пры класіфікацыйным падзеле мае значэнне *чацвёрты* (*група «Г»*), пры лічбавай нумарацыі — дадатковае значэнне для размежавання прадметаў пад адным нумарам (*квадрат № 4г*).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
 

Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Балгарскі алфавіт
Г
Катэгорыя:Македонскі алфавіт
Катэгорыя:Рускі алфавіт
Катэгорыя:Украінскі алфавіт
Катэгорыя:Стараславянскі алфавіт
Усакіна (мемарыяльны комплекс)

**Мемарыяльны комплекс «Усакіна»** — мемарыяльны комплекс, знаходзіцца за 400 м на паўночны ўсход ад вёскі Усакіна. Будаўніцтва комплексу вялося метадам народнай будоўлі па праекту архітэктара А. П. Калніньша ў 1985 годзе. Мемарыял быў рэканструяваны ў 2021 годзе.

## Апісанне 
Мемарыял аб’ядноўвае 4 помнікі. Пачынаецца комплекс мемарыяльным знакам у гонар Магілёўскага падпольнага абкама партыі. У 1943—1944 гадах тут базіраваўся Магілёўскі падпольны абкам КП(б) Беларусі і штаб ваенна-аператыўнай групы партызанскіх злучэнняў. Крыху далей размешчаны могілкі мемарыяла, у якіх знаходзіцца 18 брацкіх магіл. Сюды былі перавезены рэшткі загінулых партызан, пахаваных у розных месцах Усакінскага лесу.

На чорных плітах гранітнай сцяны Памяці больш за 400 імён загінулых герояў. Над брацкімі магіламі ўзвышаецца фігура салдата, адлітая з бронзы. Полымя Вечнага агню выбіваецца з чашы ў форме зоркі. Непадалёк у лесе — партызанскі лагер. Тут амаль усе так, як было ў сапраўдным паселішчы народных мсціўцаў: партызанскія зямлянкі, хлебапякарня, калодзеж-журавель, кухня. У цэнтры — штабныя зямлянкі, дзе распрацоўваліся і абмяркоўваліся планы баявых аперацый, зямлянка медсанчасці, зямлянка для друкарні, дзе рыхтаваліся выпускі партызанскіх газет, лістовак, працаваў друкарскі станок.

На другім кіламетры ад Усакіна знаходзіцца мемарыяльны комплекс «Вязень-Сялец». Абапал дарогі, што вядзе да помніка «Расколатая хата», пасаджана 140 маладых дрэўцаў. Яны нібы працягваюць жыццё знішчаных тут нацыстамі 140 мірных жыхароў вёсак Вязень і Сялец. Раздзеленыя невялікім полем, тут калісьці стаялі вёскі з такімі назвамі. У жніўні 1942 года мірныя жыхары гэтых вёсак былі расстраляны карнікамі з батальёна Дзірлівангера. Рэшткі мірных жыхароў пахаваны ў брацкай магіле ля падножжа помніка. Вёскі гэтыя пасля вайны не адрадзіліся. Як напамін пра іх — 2 вялікія камяні з надпісамі «Вязень» і «Сялец».

Катэгорыя:Музеі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Клічаўскі раён
Катэгорыя:Усакіна
Катэгорыя:Мемарыяльныя комплексы Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:1985 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Альберта Калніньша
Клічаўскі краязнаўчы музей

**Клічаўскі краязнаўчы музей** — музей, створаны ў г.п.Клічаў па распараджэнні Савета Міністраў БССР ад 30.01.1967 г. як Музей народнай славы. Першая экспазіцыя адкрылася 10 жніўня 1969 г. У 1992 г. перапрафіліраваны ў краязнаўчы музей. Музеем кіравалі М.С. Канапліцкі, Л.Л. Ачыновіч. З 2005 г. дырэктар Н.У. Храмянкова.

## Фонды 
Асноўны фонд музея (2008) налічвае 5300 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 3400 адзінкі. Агульная плошча экспазіцыі 300 м², выставачнай залы 50 м².

## Экспазіцыя 
Сярод экспанатаў музея, што маюць асаблівую каштоўнасць: камплект жаночых упрыгожанняў дрыгавічоў (падвеска-медальён з выявай птушкі, якая трымае ў дзюбе вінаградную гронку, і інш.), вырабы Клічаўскага шклозавода Грангаўза 1901—15 гг. (мухалоўка, аптэчны посуд, бутлі), выдзеўбаны човен, рэдкія наміткі і інш. У музеі знаходзіцца першы падручнік па геаграфіі Беларусі (Вільня, 1919 г.) першага беларускага прафесара геаграфіі, ураджэнца Клічаўшчыны А. А. Смоліча з дароўным надпісам Клічаўскаму музею і інш. Сярод найбольш цікавых дакументаў — дагавор на атрыманне пазыкі ў сялянскім пазямельным банку г. Бабруйск на пакупку зямлі 11 сялянамі в. Анатолеўка (1909) і ўводны ліст на права валодання гэтай зямлёй у (1910). 

У фондах музея захоўваецца вялікая колькасць фотаматэрыялаў, успамінаў, друкаваных выданняў і інш., якія адлюстроўваюць гісторыю фарміравання Клічаўскай партызанскай зоны ў гады Вялікай Айчыннай вайны. 

Экспазіцыя размяшчаецца ў 8 залах: «Уводная зала», «Археалогія», «Рака і чалавек», «Этнаграфія», «Гісторыя Клічаўскай партызанскай зоны», «Аб чым расказваюць абразы», «Слава зямлі клічаўскай», «Зімовы сад».

Катэгорыя:Музеі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Клічава
Катэгорыя:Культура Клічава
Катэгорыя:З’явіліся ў 1969 годзе
Спіс станцый Маскоўскага метрапалітэна

Ніжэй прадстаўлены спіс станцый Маскоўскага метрапалітэна. Па стане на 2018 год метрапалітэн складаецца з 14 ліній агульнай працягласцю 364,9 кіламетраў, якія ўключаюць 214 дзейсныя станцыі. Больш за дзесяць станцый плануецца адчыніць цягам бліжэйшых пяці гадоў.
Гэты спіс прывязаны да ліній. Ён уключае ўсе дзейсныя станцыі, пакінутыя станцыі, а таксама станцыі, якія будуюцца. Таксама прадстаўлены спіс станцый маскоўскага манарэльса.

## Лініі метро 
### Іншыя сістэмы пазавулічнага транспарту Масквы 
## Станцыі метро 
### Станцыі, якія не працуюць 
* Першамайская
* Калужская

## Спасылкі 
*   Афіцыйны вэб-сайт 
*   Інтэрактыўная схема метро 
*  Metro.ru  — Інфармацыя, гісторыя, карты
*  MetroWalks Moscow  Фотаздымкі ўсіх станцый метро
*  Metro.Molot.ru  — Лініі, станцыі, планы, артыкулы
*  Моё Метро («My Metro») — Станцыі, цягнікі, вагоня
*  UrbanRail.Net
*  Moscow Metro Tips — Карысная інфармацыя пра маскоўскае метро
* Афіцыйны сайт Маскоўскага метрапалітэна 


Маскоўскі
Катэгорыя:Спісы:Расія
Краснапольскі гісторыка-этнаграфічны музей

**Краснапольскі гісторыка-этнаграфічны музей** — музей, заснаваны ў г.п.Краснаполле паводле рашэння Краснапольскага раённага Савета народных дэпутатаў ад 19.11.1991 г. Адкрыты для наведвальнікаў у 1994 г. у былым будынку раённага вузла сувязі. Музеем кіравалі В.М.Коршыкаў, В.І.Лазовік. З 2004 г. дырэктар А.В.Васількова.

Асноўны фонд музея (2008) налічвае 3049 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 375 адзінак Агульная плошча экспазіцыі 222 м². Найбольш значныя калекцыі: нумізматыкі, фалерыстыкі, зброі, фотаздымкаў, ручнікоў, народнага адзення.

У музеі дзейнічаюць 4 экспазіцыйныя і выставачная залы. Экспазіцыя «Боль Чарнобыля» прадстаўлена фотаздымкамі і дакументамі, якія расказваюць аб ліквідацыі наступстваў катастрофы на Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі ў Краснапольскім раёне, перасяленні жыхароў раёна з забруджаных месцаў, аб пакінутых населеных пунктах раёна, аздараўленні і адпачынку дзяцей. Змешчаны пералік адселеных вёсак Краснапольшчыны. Частку залы займае дыярама «Радаўніца», прысвечаная ўшанаванню памяці продкаў у пакінутых сёлах.

Катэгорыя:Музеі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Краснаполле
Круглянскі раённы гісторыка-краязнаўчы музей

**Круглянскі раённы гісторыка-краязнаўчы музей** — музей у г.п. Круглае, размешчаны па Савецкай вуліцы, 40.

## Гісторыя 
Заснаваны паводле сумеснай пастановы бюро Круглянскага райкама КПБ і Круглянскага райвыканкама ад 21.02.1990 г. Адкрыты для наведвальнікаў 25 чэрвеня 1994 г. да 50-годдзя з дня вызвалення раёна ад гітлераўскіх захопнікаў. Першы кіраўнік Т. М. Аксёнава. З 1998 г. дырэктар С. В. Каднікава.

## Экспазіцыя 
Асноўны фонд музея (2008) налічвае 7081 адзінкі захоўвання, навукова-дапаможны — 2260 адзінак Агульная плошча 314,7 м², экспазіцыйная — 175 м², плошча выставачнай залы 48,9 м².

Найбольш цікавымі з’яўляюцца калекцыі абразоў ХІХ ст. (каля 50 адзінак захоўвання), старадрукаваных кніг (царкоўны статут, псалтыр, «Жыціе і пакуты святой велікамучаніцы Варвары» i інш.), дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (экспанаты з саломы, роспіс і разьба па дрэве), народных музычных інструментаў, жывапісу, прадметаў побыту і этнаграфіі, беларускага нацыянальнага касцюма, нумізматыкі (манеты Візантыі, Рэчы Паспалітай, манетны скарб XVII ст. і інш.), фалерыстыка.

Усе экспанаты размешчаны у 6 залах. Дзейнічаюць 4 экспазіцыі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Музеі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Круглае
Клімавіцкі краязнаўчы музей

**Клімавіцкі краязнаўчы музей** — музей, створаны ў Клімавічах рашэннем ЦК КПБ ад 11 ліпеня 1978 года. Для наведвальнікаў адкрыты 24 ліпеня 1984 года. З 1979 года музеем кіраваў І. М. Сімакоў. З 1995 года дырэктар Л. М. Андрушкова. Размяшчаецца ў былой сядзібе князёў Мяшчэрскіх па вуліцы Савецкай, 69.

Асноўны фонд музея (2008) налічвае 5849 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 7782 адзінкі. Плошча экспазіцыйных памяшканняў 222 м², выставачнай залы — 60 м².

Найбольш цікавыя прадметы з калекцый музея: бівень маманта, каменныя прылады працы 3—2-га тыс. да н.э., кнігі «Трэбнік» і «Мінеі» 2-й палавіны ХІХ в., прадметы нумізматыкі, ткацтва, народнага побыту, узоры зброі, матэрыялы пра клімавіцкія мужчынскую і жаночую гімназіі пачатку ХХ ст., творы выяўленчага мастацтва.

Экспазіцыя музея, размешчаная ў 6 залах, складаецца з раздзелаў: «Прырода раёна», «Далёкае мінулае», «Сацыялістычная рэвалюцыя», «Вялікая Айчынная вайна», «Прамысловасць раёна», «Знакамітыя землякі».

У музеі праводзяцца лекцыі на краязнаўчую тэматыку, экскурсіі, сустрэчы, выстаўкі, музейныя заняткі, гульнявыя праграмы для дзяцей і школьнікаў. Падрыхтаваны і праведзены выстаўкі мастакоў Клімаўшчыны «Мастацкае асарці», работ навучэнцаў дзіцячай мастацкай школы «Запалі сваю зорку», абразоў «Лікі святых», этнаграфічная «З бабулінага куфэрка» і іншыя.

## Галерэя 

Файл:Будынак. г. Клімавічы.jpg|alt=Будынак
Файл:2025.05.24 Klimovichi Museum by Igor Tkachev 02.jpg|alt=Будынак
Файл:2025.05.24 Klimovichi Museum by Igor Tkachev 01.jpg|alt=Будынак
Файл:2025.05.24 Klimovichi Museum by Igor Tkachev 03.jpg|alt=Будынак
Файл:2025.05.24 Klimovichi Museum by Igor Tkachev 04.jpg|alt=Будынак
Файл:Клімавічы. Экспазіцыя музея. Бой пад в.Мілаславічы 8 жніўня 1941 г..jpg|Экспазіцыя музея. Дыярама "Бой пад Мілаславічамі 8 жніўня 1941 года".
Файл:Клімавічы. Экспазіцыя музея. Двуручная чарка.jpg|Экспазіцыя музея. Двуручная чарка.

## Спасылкі 
* Учреждение культуры «Климовичский районный краеведческий музей»
* Музей в ВКонтакте
* Музей в Instagram
* Сотрудники климовичского музея восстанавливают историю уникального особняка князей Мещерских
* В Климовичах завершена реставрация памятника архитектуры ХIX века

Катэгорыя:Музеі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Клімавічаў
Катэгорыя:Культура Клімавічаў
Ё

**Ё, ё** — сёмая літара беларускага і рускага алфавітаў. Утворана спалучэннем літары **Е** з дыякрытычнымі знакамі.

## Гісторыя 
Запазычана з рускай графікі, дзе ўпершыню з’явілася ў 1797 годзе (уведзена М. М. Карамзіным). У старабеларускім пісьменстве адсутнічала: гук [о] пасля мяккіх зычных абазначаўся літарай **е** (*ледъ*, *медъ*), спалучэннем **іо** (*зіоло*, *ліосъ*) і нават літарай **о** (*весолый*, *слозы*).

## Беларуская мова 
У сучаснай беларускай мове абазначае лабіялізаваны галосны гук [о] задняга рада сярэдняга пад’ёму і мяккасць папярэдняга зычнага (*вёска* — [в’оска]), а ў пачатку слова, пасля галосных, **ў**, **ь** і апострафа — спалучэннем гукаў [йо] (*ёрш* — [йорш], *раён* — [район], *пугаўё* — [пугаўйо], *мільён* — [м’іл’йон], *звяр’ё* — [з’в’арйо]).). Літара **Ё** бывае вялікая і малая, мае адпаведную рукапісную і друкаваную форму. Пры класіфікацыйным падзеле мае значэнне *сёмы* (*група «Ё»*), пры лічбавай нумарацыі — дадатковае значэнне для адрознівання прадметаў пад адным абазначэннем (*шыфр № 12ё*).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
 
Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Беларускі алфавіт
Катэгорыя:Рускі алфавіт
Д

**Д, д** — пятая літара беларускага алфавіта.

## Гісторыя 
Паходзіць з кірыліцкай **Д** («дабро»), што ўзнікла на аснове грэка-візантыйскай устаўнай **Δ** («дэльта»). У старабеларускую графіку перайшла са старажытнарускага пісьменства. Абазначала зычныя гукі [д], [дз’], пры аглушэнні — [т], [ц’] (*дань* — [дан’], *дедъ* — [дз’эт], *медь* — [м’эц’]); зрэдку ўжывалася ў складзе дыграфа **дз** (*людзи* — [л’удз’і]), што з’яўлялася парушэннем тагачасных правапісных норм (агульнапрынята было пісаць *люди*). Мела таксама лічбавае значэнне «чатыры». У рукапісах XIV—XVII стагоддзяў у сувязі з функцыянаваннем розных пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія памагаюць вызначаць час і месца напісання помнікаў. У XVI стагоддзі, акрамя рукапіснай, набыла друкаваную форму. Пачынаючы з Ф. Скарыны, стала адрознівацца як малая і вялікая, хоць ужыванне вялікай літары ва ўласных імёнах, геаграфічных назвах і ў пачатку сказаў было яшчэ непаслядоўным.

## Беларуская мова 
У сучаснай беларускай мове абазначае шумны звонкі выбухны пярэднеязычны зычны гук [д] (*дом*, *дружба*), а перад глухімі зычнымі і на канцы слоў — парны да яго па звонкасці і глухасці гук [т] (*дудка* — [дутка], *народ* — [нарот]). Уваходзіць у склад дыграфаў **дж** (*джала*, *ураджай*) і **дз** (*дзынкаць* — [дзынкац’], *хадзіць* — [хадз’іц’]). Бывае вялікая і малая, мае рукапісную і друкаваную форму. Ужываецца ў афіцыйных абрэвіятурах (*ДРЭС*). Пры класіфікацыйным падзеле мае значэнне *пяты* (*група «Д»*), пры лічбавай нумарацыі — дадатковае значэнне для размежавання прадметаў пад адным нумарам (*шыфр № 8д*).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
 
Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Балгарскі алфавіт
Катэгорыя:Беларускі алфавіт
Катэгорыя:Македонскі алфавіт
Катэгорыя:Рускі алфавіт
Катэгорыя:Украінскі алфавіт
Катэгорыя:Стараславянскі алфавіт
Л

**Л, л** — трынаццатая літара беларускага алфавіта.

## Гісторыя 
Паходзіць з кірыліцкай «Л» («людзі») што ўзнікла на аснове грэка-візантыйскай устаўнай λ («ламбда»). У старабеларускай графіцы ў сувязі з функцыянаваннем розных пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія дапамагаюць вызначаць час і месца напісання помнікаў. Абазначала гукі [л], [л’] (*лавра*, *лилия*, *львица*). Мела лікавае значэнне «трыццаць». У XVI стагоддзі, акрамя рукапіснай, набыла друкаваную форму. Пачынаючы з Ф. Скарыны, стала адрознівацца як малая і вялікая, хоць ужыванне вялікай літары ва ўласных імёнах, геаграфічных назвах і ў пачатку сказаў не было яшчэ паслядоўным.

## Беларуская мова 
У сучаснай беларускай мове абазначае санорныя змычна-праходныя ротавыя пярэднеязычныя зычныя гукі [л], [л’] (*волат*, *ліловы* — [л’іловы], *хваля* — [хвал’а]). Бывае вялікая і малая, мае рукапісную і друкаваную формы. Ужываецца ў афіцыйных абрэвіятурах (*ЛТЗ*), як умоўнае скарачэнне слова *літр*
(*25 л*). Пры класіфікацыйным падзеле мае значэнне «дванаццаты» (*група «Л»*), пры лічбавай нумарацыі — дадатковае значэнне для размежавання прадметаў пад адным нумарам (*шыфр № 8л*).

## Літаратура 
* 
 
Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Балгарскі алфавіт
Л
Катэгорыя:Македонскі алфавіт
Катэгорыя:Рускі алфавіт
Катэгорыя:Украінскі алфавіт
Катэгорыя:Стараславянскі алфавіт
Дрыбінскі гісторыка-этнаграфічны музей

**Дрыбінскі гісторыка-этнаграфічны музей** — музей, заснаваны ў г.п.Дрыбін 15 лютага 1995 г. рашэннем Дрыбінскага раённага Савета народных дэпутатаў. Музею выдзелілі спецыяльнае памяшканне. Кіраўнікамі музея былі Т.У.Лосева, В.У.Нямыкін, А.У.Патупчык. З 2004 г. дырэктар А.М.Рабкавец. Асноўны фонд (2008) налічвае 2089 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 1445 адзінак. Экспазіцыйная плошча 253 м².

У музеі налічваецца 19 калекцый: археалогія, старадрукі, музычныя інструменты, народны касцюм, царкоўнае адзенне і прадметы культу, прадметы этнаграфіі і побыту, народная тканіна, дакументы і актавыя матэрыялы, фонадакументы, народныя майстры, зброя, дэкаратыўна-прыкладное мастацтва, прадметы, якія не ўвайшлі ў калекцыю, абразы, нумізматыка, значкі, фотаздымкі, друк, скульптура. У музеі 6 залаў: «Вялікая Айчынная вайна», «Промыслы і рамёствы», «Шапавальства», «Прырода Дрыбінскага краю», «Абразы», «Народнае адзенне».

Катэгорыя:Музеі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Дрыбін
З

**З, з** — дзявятая літара беларускай азбукі. У стара- і царкоўнаславянскай азбуцы называецца «зямля».

## Гісторыя 
Паходзіць з кірыліцкай **Ꙁ** («зямля»), што ўзнікла на аснове грэка-візантыйскай устаўнай **Ζ** («дзэта»). У старабеларускую графіку перайшла са старажытнарускага пісьменства. Ужывалася ў некалькіх варыянтах. Прыклады напісання ўставам: . Абазначала зычныя гукі [з], [з’], пры аглушэнні [с], [с’] (*загадка*, *зима*, *морозъ* — [морос], *мазь* — [мас’]). Мела таксама лічбавае значэнне «сем». У рукапісах XIV—XVII стагоддзяў у сувязі з функцыянаваннем розных пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія памагаюць вызначаць час і месца напісання помнікаў. У XVI стагоддзі, акрамя рукапіснай, набыла друкаваную форму. Пачынаючы з Ф. Скарыны, стала адрознівацца як малая і вялікая, але ўжыванне вялікай літары ва ўласных імёнах, геаграфічных назвах і ў пачатку сказаў не было яшчэ паслядоўным. Паралельна з ей, хоць і больш абмежавана, для абазначэння гукаў [з], [з’] выкарыстоўвалася літара **Ѕ** («зяло»), утвораная шляхам відазмянення грэка-візантыйскай устаўнай **ϛ** («дыгама»: *Ѕло*, *Ѕолото*, *Ѕять*).

## Беларуская мова 
У сучаснай беларускай мове літара **З** абазначае шумныя звонкія шчылінныя пярэднеязычныя зычныя гукі [з], [з’] (*замок*, *зямля* — [з’амл’а]), а перад глухімі зычнымі і на канцы слоў — парныя да іх па звонкасці і глухасці гукі [с], [с’] (*нізка* — [н’іска], *везці* — [в’эс’ц’і], *завоз* — [завос], *моладзь* — [молац’]). Уваходзіць у склад дыграфа **дз** (*дзень* — [дз’эн’], *нэндза*). Бывае вялікая і малая, мае рукапісную і друкаваную форму. Ужываецца ў афіцыйных абрэвіятурах (ЗАГС). Пры класіфікацыйным падзеле мае значэнне *дзявяты* (*група «З»*), пры лічбавай нумарацыі — дадатковае значэнне для размежавання прадметаў пад адным нумарам (*шыфр № 6з*).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Балгарскі алфавіт
З
Катэгорыя:Македонскі алфавіт
Катэгорыя:Рускі алфавіт
Катэгорыя:Украінскі алфавіт
Катэгорыя:Стараславянскі алфавіт
Е

**Е, е** — шостая літара беларускага алфавіта.

## Гісторыя 
Паходзіць з кірыліцкай **є** («есць»), што ўзнікла на аснове грэка-візантыйскай устаўнай **ε** («эпсілон»). У старабеларускую графіку перайшла са старажытнарускага пісьменства. Абазначала галосны гук [э] пасля мяккіх зычных і спалучэнне гукаў [йэ] (*векъ* — [в’эк], *зелье* — [з’эл’йэ]). Мела таксама лічбавае значэнне «пяць». У рукапісах XIV—XVII стагоддзяў у сувязі з функцыянаваннем розных пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія памагаюць вызначаць час і месца напісання помнікаў. У XVI стагоддзі, акрамя рукапіснай, набыла друкаваную форму. Пачынаючы з Ф. Скарыны, стала адрознівацца як малая і вялікая, хоць ужыванне вялікай літары ва ўласных імёнах, геаграфічных назвах і ў пачатку сказаў не было яшчэ паслядоўным.

## Беларуская мова 
У сучаснай беларускай мове абазначае нелабіялізаваны галосны гук [э] пярэдняга рада сярэдняга пад’ёму і мяккасць папярэдняга зычнага (*вецер* — [в’эц’эр]), а ў пачатку слоў, пасля галосных, **ў**, **ь** і апострафа — спалучэнне гукаў [йэ] (*елка* — [йэлка], *таемны* — [тайэмны], *здароўе* — [здароўйэ], *калье* — [кал’йэ], *п’еса* — [пйэса]). Бывае вялікая і малая, мае рукапісную і друкаваную форму. Ужываецца ў афіцыйных абрэвіятурах (*ЕЭС*). Пры класіфікацыйным падзеле мае значэнне *шосты* (*група «Е»*), пры лічбавай нумарацыі — дадатковае значэнне для размежавання прадметаў пад адным нумарам (*пункт № 6е*).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
 
Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Балгарскі алфавіт
Е
Катэгорыя:Македонскі алфавіт
Катэгорыя:Рускі алфавіт
Катэгорыя:Украінскі алфавіт
Катэгорыя:Стараславянскі алфавіт
Грузіла

**Грузіла** — частка рыбалоўнай прылады, прымацоўваецца да ніжняй вяроўкі сеткавых снасцей або лёскі вуд, каб апусціць іх да дна вадаёма. Лакальныя назвы кулька, балюк. Робіцца з гліны, камення, металу.

У 2-й палове 19 – пачатку 20 ст. пры лоўлі рыбы невадамі шырока ўжываліся грузілы з керамікі і камення, у рыбалоўстве сеткамі камяні апляталі лыкам, загортвалі ў анучы. Гліняныя грузілы вырабляліся ганчарамі звычайна для ўласных патрэб і на заказ. Мелі бочкападобную або цыліндрычную форму з адтулінай унутры для працягвання вяроўкі. Ляпілі таксама авальныя грузілы з ледзь выпуклымі бакамі накшталт драніка. Зрэдку аздаблялі контррэльефным узорам, які адначасова паказваў прыналежнасць снасці таму або іншаму рыбаку. У наш час ужываюцца разнастайныя па форме і вазе алавяныя, свінцовыя і іншыя грузілы, што вырабляюцца рознымі прадпрыемствамі, а таксама аматарамі – рыбаловамі на ўласныя патрэбы.

Катэгорыя:Археалагічныя артэфакты
Катэгорыя:Археалагічныя артэфакты паводле тыпу
Катэгорыя:Паплавочная вуда
Катэгорыя:Рыбалоўныя снасці
Лёска

**Лёска** — шнур (нітка) для лоўлі рыбы. Служыць асновай для рыбалоўнага рыштунку. Дазваляе закідваць у вадаём прынаду, падцінаць і вываджваць рыбу. Асноўныя патрабаванні да лёскі — трываласць на разрыў, эластычнасць (магчымасць звязваць вузламі), незаўважнасць (малая таўшчыня або маскіровачная размалёўка), устойлівасць да фізічных і хімічных уздзеянняў (тэмпература, ультрафіялетавае выпраменьванне), супраціў трэнню.

## Гл. таксама 
* Грузіла

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рыбалоўныя снасці
Катэгорыя:Паплавочная вуда
Музей баявой і працоўнай славы Бабруйскага раёна

**Музей баявой і працоўнай славы Бабруйскага раёна** — музей у вёсцы Сычкава (Бабруйскі раён, Магілёўская вобласць). Музей заснаваны 6 жніўня 1984 г. паводле рашэння № 26-41 "Аб адкрыцці музея" Бабруйскага райвыканкама. Асновай музея быў пакой баявой і працоўнай славы, створаны ў 80-я гады. Статус музея быў атрыманы ў 1990-м годзе паводле рашэння № 34 ад 25.06.1990 г. упраўлення культуры Магілёўскага аблвыканкама. 
    
Колькасць прадметаў асноўнага фонду – 5219. Агульная плошча музейных будынкаў – 360 м². Экспазіцыйна-выставачная плошча – 240 м². Плошча пад захаванне фондаў – 9 м².

У музеі тры экспазіцыйных залы і 2 выставачных. У іх адлюстравана гісторыя Бабруйшчыны ад старажытнага часу да сучасных дзён. Сабраны вялікі матэрыял аб вядомых дзеячах раёна, пісьменніках, героях працы і Вялікай Айчыннай вайны. 
    
## Раздзелы экспазіцыі 
* "Археалагічныя раскопкі на тэрыторыі Бабруйскага раёна", дзе сабраны экспанаты, якія знайшлі вучоныя-археолагі пры раскопках на тэрыторыі раёна, у прыватнасці здабытыя з пяці сычкаўскіх курганоў; 
* "Край у гады Вялікай Айчыннай вайны", дзе расказваецца аб гераічным мінулым раёна з першага дня нямецкай акупацыі і да вызвалення. Шмат звестак і экспанатаў пра партызанскі рух на Бабруйшчыне; 
* "Дасавецкі і савецкі перыяды раёна", дзе можна даведацца аб гісторыі ўзнікнення раёна і прасачыць падзеі амаль да нашых дзён. 
У зале этнаграфіі размешчаны экспанаты, якія адлюстроўваюць жыццё і побыт сялян канца ХІХ, пачатку ХХ стагоддзя

Катэгорыя:Музеі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Культура Бабруйскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:Сычкава
Немцава (возера)

**Не́мцава** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ловаць, за 35 км на паўночны ўсход ад горада Гарадок, каля вёскі Немцава.

Плошча паверхні возера 0,32 км². Даўжыня 1,18 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Катлавіна тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны  ад 6—7 да 10 метраў. Берагавая лінія звілістая. З возера выцякае ручай у раку Ловаць (у раку Сярвайка).

## Літаратура 
*  — С. 284.
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 2.

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Пераўтварэнне Гільберта

У матэматыцы і апрацоўцы сігналаў **пераўтварэнне Гільберта** — лінейны аператар, які супастаўляе кожнай функцыі u(t) функцыю H(u(t)) у той жа вобласці.

Пераўтварэнне Гільберта можа быць вызначана ў сэнсе галоўнага значэння інтэграла па Кошы:
:  H(u)(t) = \frac{1}{\pi}\text{v.p.} \int\limits_{-\infty}^{\infty}\frac {u(\tau)} {t-\tau}\, d\tau 
Ці, больш відавочна:
: H(u)(t) = -\frac{1}{\pi}\lim_{\epsilon\to 0}\int\limits_{\epsilon}^\infty \frac{u(t+\tau)-u(t-\tau)}{\tau}\,d\tau.
Пры двухразовым ужыванні пераўтварэння Гільберта функцыя змяняе знак:
: H(H(u))(t) = -u(t),\,
пры ўмове, што абое пераўтварэнні існуюць.

## Сувязь з пераўтварэннем Фур'е 
Пераўтварэнне Гільберта з'яўляецца множнікам у спектральнай вобласці.

: 
\mathcal{F}(H(u))(\omega) = -i\ \mathrm{sgn}(\omega) \cdot \mathcal{F}(u)(\omega),

дзе \mathcal{F}(f)(\omega) = \int\limits_{-\infty}^{+\infty} f(t) e^{-i\omega t}dt
— варыянт прамога пераўтварэння Фур'е без множніка, які нарміруе.

## Зваротнае пераўтварэнне 
: H^{-1} = -H\,

## Гл. таксама 
* Лічбава-тэарэтычныя пераўтварэнні
* Пераўтварэнне Фур’е
* Пераўтварэнне Лапласа
* Пераўтварэнне Гільберта-Хуанга

## Спасылкі 
* Пераўтварэнне Гільберта. Аналітычны сігнал. 

Катэгорыя:Гарманічныя функцыі
Катэгорыя:Апрацоўка сігналаў
Катэгорыя:Інтэгральныя пераўтварэнні
Завесна

**Заве́сна** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ловаць (працякае праз возера).

Плошча паверхні 1,59 км², даўжыня 1,9 км, найбольшая шырыня 1,08 км. Даўжыня берагавой лініі 5,5 км. Найбольшая глыбіня возера 2,4 м, сярэдняя 1,5 м. Аб'ём вады ў возеры каля 2,41 млн. м³. Плошча вадазбору 11,6 км².
Катлавіна возера рэшкавага тыпу, круглаватай формы. Схілы катлавіны вышынёй да 5 метраў, спадзістыя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, пясчаныя. У заходняй частцы забалочаная пойма шырынёй да 200 метраў. Дно плоскае, пясчанае і ілістае да глыбіні 1—1,5 м. На большых глыбінях дно выслана сапрапелем.
Возера дыстрофнае, праточнае. Праз возера працякае рака Ловаць. Надводная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці да 60 м ад берага. Падводная расліннасць займае ўсю плошчу возера.

У возеры водзяцца акунь, шчупак, лешч, плотка, гусцяра, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* *Уласаў Б. П.* Завесна // 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Дзяржынскі гісторыка-краязнаўчы музей

**Дзяржынскі гісторыка-краязнаўчы музей** — музей, заснаваны ў г. Дзяржынск у 1985 годзе. У аснову музея леглі дакументы і матэрыялы, якія збіралі з 1963 г. вучні сярэдняй школы № 3 пад кіраўніцтвам дырэктара школы, у далейшым першага дырэктара музея І.І.Лысака. Адкрыты для наведвальнікаў 6 лістапада 1987 г. Да 2005 г. музей з'яўляўся структурным падраздзяленнем аддзела культуры Дзяржынскага райвыканкама, 16.11.2005 г. рэфармаваны ў дзяржаўную ўстанову з сучаснай назвай. З 1988 г. дырэктар В.Ф.Чарненка.

Асноўны фонд музея (2008) налічвае 5985 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 3499 адзінак Агульная плошча музея 530 м², плошча экспазіцыі 276 м². Асноўная экспазіцыя размешчана ў 6 залах: З гісторыка-краязнаўчых, зале прыроды, выставачнай і лекцыйнай.

У фондах музея больш за 20 калекцый: нумізматыка, жывапіс і графіка, дакументы, скульптура, дэкаратыўна-прыкладное мастацтва, друкаваныя выданні, рукапісы, археалогія, баністыка, фалерыстыка, зброя, адзенне, музычныя інструменты, прадметы этнаграфіі і побыту, фотадакументы, іканапіс, кераміка, сцягазнаўства, народнае мастацтва, плакаты, матэрыяльныя помнікі, філакартыя, прадметы рэлігійнага ўжытку. Найбольш цікавымі музейнымі прадметамі з'яўляюцца: кіепадобная шпілька 2 — 3 чвэрці 1-га тыс. н.э., знойдзеная пры раскопках ва ўрочышчы Кальвіншчына ў 1995 г., манетны скарб 16 — 17 ст., «Земледельческий журнал» 1840 г., «Гісторыя лейб-гвардыі сапёрнага батальёна 1812 — 1852 гг. з планамі і малюнкамі» 1852 г., звон 1802 г., знойдзены пры будаўніцтве дарогі, грамафон канца 19 ст., малыя скульптуры «Пустэльнік» і «Летапісец» В.Чарнабрысава, калекцыя рускіх абразоў 19 ст. і інш.

Катэгорыя:Музеі Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Дзяржынска
Катэгорыя:Культура Дзяржынска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Дзяржынска
Істанус

**Істанус** — у хецкай міфалогіі бог сонца. Імя Істанус запазычана ў эпоху Старажытнахецкага царства з міфалогіі хаці (Эстан) і выцесніла індаеўрапейскае імя Тыват ці Тыят. Істануса ўяўлялі ў выглядзе чалавека з блакітнай барадой, які на калясніцы, запрэжанай чацвёркай коней, аб'язджае неба.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Салярныя багі
Катэгорыя:Хецкая міфалогія
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Ж

**Ж, ж** — восьмая літара беларускага алфавіта.

## Гісторыя 
Паходзіць з кірыліцкай **Ж** («жывеце»), якая была ўтворана шляхам далучэння цэнтральнай вертыкальнай рыскі да літары  («хер») або падваення літары **Ꙁ** («зямля»). У старабеларускую графіку перайшла са старажытнарускага пісьменства. Абазначала зычны гук [ж], пры аглушэнні [ш] (*жыто*, *положыти*, *ножъ* — [нош], *стужка* — [стушка]). Наяўнасць у старабеларускім пісьменстве паралельных варыянтаў тыпу *жито*, *положити* тлумачыцца традыцыйным характарам тагачаснага пісьма і не сведчыць аб мяккасці [ж]. Уваходзіла ў склад дыграфа **жч** (*выежчати*, *дожчъ*). Лічбавага значэння не мела. У рукапісах XIV—XVII стагоддзях у сувязі з функцыянаваннем розных пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія памагаюць вызначаць час і месца напісання помнікаў. У XVI стагоддзі, акрамя рукапіснай, набыла друкаваную форму. Пачынаючы з Ф. Скарыны, стала адрознівацца як вялікая і малая, хоць ужыванне вялікай літары ва ўласных імёнах, геаграфічных назвах і ў пачатку сказаў не было яшчэ паслядоўным.

## Беларуская мова 
У сучаснай беларускай мове абазначае шумны звонкі зацвярдзелы шчылінны пярэднеязычны зычны гук [ж] (*журавель* — [журав’эл’], *сцяжына* — [с’ц’ажына]), а перад глухімі зычнымі і на канцы слоў парны да яго па звонкасці і глухасці гук [ш] (*лыжка* — [лышка], *вуж* — [вуш]). Уваходзіць у склад дыграфа **дж** (*агароджа*, *ураджай*). Бывае вялікая і малая, мае рукапісную і друкаваную форму. Ужываецца ў афіцыйных абрэвіятурах (*ЖКК*, *ЖЭС*). Пры класіфікацыйным падзеле мае значэнне *восьмы* (*група «Ж»*), пры лічбавай нумарацыі — дадатковае значэнне для размежавання прадметаў пад адным нумарам (*паліца № 4ж*).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
 
Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Балгарскі алфавіт
Ж
Катэгорыя:Македонскі алфавіт
Катэгорыя:Рускі алфавіт
Катэгорыя:Украінскі алфавіт
Катэгорыя:Стараславянскі алфавіт
Істбарн

200px|thumb|Пляж Істбарна
**І́стбарн** () — горад і прыморскі кліматычны курорт Англіі ў графстве Усходні Сусекс, ля Ла-Манша. Насельніцтва 97, 992 (2009). Да XIX стагоддзя Істбарн заставаўся вельмі невялікім паселішчам, пакуль яго чатыры раёны паступова не разрасліся да памераў горада. Пасля таго, як сюды была праведзена чыгунка, Істбарн стаў адным з галоўных віктарыянскіх прыбярэжных курортаў і застаецца ім і па гэты дзень. Істбарн размешчаны ля ўсходняга канца Паўднёвых нізін ўздоўж непадалёк ад знакамітай крэйдавай скалы Бічы Хед, вышыня якой дасягае 162 метра.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1998. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

## Спасылкі 
Катэгорыя:Курорты Англіі

Катэгорыя:Гарады Англіі
Магілёўская брацкая друкарня

. Магілёўская брацкая друкарня.]]

**Магілёўская брацкая друкарня** — друкарня, дзейнічала ў 1616—1773 гг. (з перапынкамі) у Магілёве. У 1616 г. выдадзены «Служэбнік» (2-е выданне 1617 г.), у 1619 г. — «Евангелле вучыцельнае» Кірылы Транквіліёна Стаўравецкага. Пасля гэтага на нейкі час друкарня спыніла дзейнасць. 19.03.1633 г. кароль Уладзіслаў IV даў Магілёўскаму праваслаўнаму брацтву прывілей на права адкрыцця друкарні і выданне вучэбных і іншых кніг на «рускай» (старабеларускай і царкоўнаславянскай), грэчаскай, лацінскай і польскай мовах. У 1636—1638 гг. гэта права брацтва, верагодна, перадала Спірыдону Собалю, які ў 1636 г. выдаў «Буквар языка славенска».

У 1676 г. брацтва атрымала ад караля Яна III Сабескага прывілей на адкрыццё друкарні пры Богаяўленскім манастыры і выданне кніг на «рускай» і польскай мовах. У 1680 г. друкарню ўзначаліў Максім Вашчанка, які ў 1698 г. атрымаў на яе прывілей без дазволу брацтва і стаў выдаваць кнігі ад свайго імя. У 1701 г. брацтва дамаглося пацвярджэння свайго ранейшага прывілея на друкарню. У розны час у друкарні працавалі друкары і гравёры: Васіль Вашчанка (сын Максіма), Фёдар Ангілейка, Афанасій П. (Пігарэвіч?), М. Атушхевіч. У канцы 17 — 18 ст. у друкарні выдаваліся царкоўныя, навучальныя, палемічныя кнігі: «Псалтыр» (1693), «Акафісты і каноны» (1693), «Малітваслоў» (1695), «Дыоптра» (1698), «Перла мнагацэннае» (1699), «Неба новае» (1699), «Трыфалагіён» (1754), «Часаслоў» (1762) і інш. У апошнія гады дзейнасці друкарня перавыдавала раней надрукаваныя кнігі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Магілёва
Катэгорыя:Культура Магілёва
Катэгорыя:Друкарні Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:З’явіліся ў 1616 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1773 годзе
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Магілёве
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Магілёве
Фератрон

з фонду Нацыянальнага гістарычнага музея Беларусі ]]
**Фератрон** — працэсійная двухбаковая ікона або скульптура ў каталіцкіх і ўніяцкіх храмах. Жывапісныя выявы ў ім размяшчаліся з абодвух бакоў і, як правіла, у прыгожа аздобленым разьбяным картушы, які мацаваўся на спецыяльным невысокім століку. Звычайна адна з выяваў фератрона прадстаўляла Маці Божую, а другая змяшчала выяву святога або біблейскі сюжэт, у гонар чаго быў асвечаны храм. Адрозніваецца ад праваслаўных працэсійных ікон тым, што яна выкарыстоўваецца не толькі падчас працэсій як выносны прадмет, але і як бакавы алтар.

## Спасылкі 
* Помнік сакральнай культуры

Катэгорыя:Алтары
Катэгорыя:Абразы
Катэгорыя:Каталіцкае набажэнства
Фератрон (Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь)

**Фератрон** — унікальная двухбаковая працэсійная ікона са збору Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Беларусь, створаная ў XVIII стагоддзі. 

## Апісанне 
Ікона спалучае ў сабе рысы дэкаратыўна-прыкладнога і выяўленчага мастацтва. На фератроне да драўлянага разьбянога картуша з аднаго боку прымацавана жывапісная, напісаная на палатне алейнымі фарбамі выява Ісуса Хрыста, з другога — выява Маці Божай Ружанцовай з укленчанымі перад ёй Святымі Дамінікам і Розай Лімскай. Апошнія ў адпаведнасці з канонамі іканаграфіі прадстаўлены ў чорна-белай вопратцы манахаў-дамініканцаў.

## Гісторыя 
Канкрэтных звестак аб іконе няма, вядома толькі, што яна патрапіла у фонды гістарычнага музея ў 1971 годзе падчас экспедыцыі па Віцебскай вобласці. У наш час працягваюцца даследчыя працы над іконай у гэтым кірунку. З-за дрэннага стану ікона да рэстаўрацыі ніколі не экспанавалася.

У 2012 годзе на вылучаныя Міністэрствам культуры сродкі ікона была адноўлена калектывам рэстаўратараў ААТ «Белрэстаўрацыя» на чале з Уладзімірам Нікіціным. 

4 сакавіка 2013 адноўлены фератрон быў урачыста прэзентаваны ў Нацыянальным гістарычным музеі Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
* ДВУХБАКОВЫ АБРАЗ ХVІІІ СТ. УПЕРШЫНЮ ПРАДСТАНЕ ПЕРАД ГЛЕДАЧАМІ ПАСЛЯ РЭСТАЎРАЦЫІ 
* Помнік сакральнай культуры
* Уникальная икона ХVIII века представлена в Минске

Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Экспанаты Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі