Лазовіца (Клімавіцкі раён)

**Лазо́віца** (, ) — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці, на рацэ Рэкта. Уваходзіць у склад Родненскага сельсавета. Знаходзіцца за 6 км на паўднёвы ўсход ад Клімавічаў, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Асмолавічы (лінія Орша—Унеча), побач з аўтамабільнай дарогай Клімавічы — Касцюковічы.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Узнікла, верагодна, у першай палове XVII стагоддзя і першапачаткова мела назву *Лазоўшчына*. У 1682 годзе ў вёсцы ўжо існавалі дзве .

У 1724 годзе згадваецца пад назвай *Лазовіцы* як уладанне мсціслаўскага падчашага, палкоўніка Яна Кіркора. Тады гэта было мястэчка ў Мсціслаўскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. Яго планіровачную аснову складала вуліца над берагам Рэкты, забудаваная жылымі дамамі толькі з аднаго боку, а агароды яе двароў спускаліся да ракі.

У 1752 годзе Ян Кіркор заснаваў у Лазовіцах езуіцкую місію, для якой былі ўзведзены місійны дом, шпіталь і драўляны філіяльны касцёл Святой Тройцы, прыпісаны да парафіі Мсціслаўскага кляштара кармелітаў (з 1776 года — асобная парафія). Місія залежала ад Мсціслаўскага езуіцкага калегіума. Звычайна тут было 3 місіянеры, адзін з якіх узначальваў парафію, астатнія праводзілі душпастырскую дзейнасць. Да езуіцкай рэзідэнцыі адносіўся фальварак Стайкі.

### Расійская імперыя 
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай Лазовіцы апынуліся ў складзе Клімавіцкага павета Магілёўскай губерні Расійскай імперыі. У 1777 годзе — мястэчка, штогод праводзіліся 2 вялікія кірмашы. Паводле статыстычнага апісання губерні 1784 года, у мястэчку дзейнічаў касцёл, пры якім у 1799—1807 гадах працавала школа.

Па звестках 1816 года, існавалі аднайменныя мястэчка і сяло, якія знаходзіліся ва ўласнасці памешчыка. У 1820 годзе езуіцкая місія ў Лазовіцы была скасавана, будынкі перададзены бернардзінцам.

У сярэдзіне XIX стагоддзя ў паселішчы дзейнічалі вадзяны млын, драўляныя царква і парафіяльны касцёл (адзіны ў Клімавіцкім павеце), малітоўны дом, сукнавальня (з 1873 года). Гаспадар маёнтка меў тут у 1864 годзе млын, сукнавальню і 160.5 дзесяцін зямлі. Штогод 29 чэрвеня і 1 кастрычніка адбываліся кірмашы.

У 1909 годзе была заснавана царкоўнапрыходская школа, для якой неўзабаве ўзвялі памяшканне. Дзейнічала казённая вінная лаўка.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Лазовіца абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года, згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі, яна ўвайшла ў склад БССР. 16 студзеня вёска апынулася ў складзе РСФСР, дзе 26 красавіка таго ж года яна ўвайшла ў Клімавіцкі павет Гомельскай губерні.

У выніку першага ўзбуйнення БССР Лазовіцу вярнулі БССР, дзе 20 жніўня 1924 года яна стала цэнтрам сельсавета ў Клімавіцкім раёне Калінінскай (у 1927—1930 гадах — Магілёўскай) акругі, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці

## Насельніцтва 
* **XVIII стагоддзе**: 1780 год — 23 двары, 115 жыхароў; 1783—1784 гады — 33 двары, 176 жыхароў.
* **XIX стагоддзе**: 1861 год — 32 двары, 236 жыхароў; 1885 год — 41 двор, 238 жыхароў; 1897 год — 24 двары, 148 жыхароў *у мястэчку Лазовіцы*, 40 двароў, 264 жыхары *ў сяле Лазовіцы*; 1986 год — 62 двары, 167 жыхароў; 1998 год — 61 двароў, 141 жыхар.
* **XXI стагоддзе**: 2007 год — 54 двары, 106 жыхароў; 2009 год — 85 жыхароў; 2020 год — 37 двароў, 67 жыхароў.

### Інфраструктура 
Дзейнічае крама.

### Забудова 
Складаецца з крывалінейнай вуліцы з завулкамі, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай двухбакова, шчыльна, пераважна драўлянымі традыцыйнымі хатамі. У цэнтры сярод жылой забудовы размешчаны мураваныя і драўляныя грамадскія будынкі. На поўдні пабудаваны мураваныя аднапавярховыя аднакватэрныя і двухпавярховыя 4-кватэрныя дамы. На паўночнай ускраіне вёскі — гаспадарчы комплекс.

## Славутасці 
* Свята-Пакроўская царква (пачатак XX стагоддзя) — .

### Страчаная спадчына 
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (1752 год) — разабраны ў 1930-я гады.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
*  — С. 109—110.
*  — С. 330

## Спасылкі 
* Вёска Лазовіца — Падарожжа з Жыгамонтам, 2019. 

Катэгорыя:Родненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клімавіцкага раёна
Катэгорыя:Мястэчкі Мсціслаўскага ваяводства