Оскар Какошка

**Оскар Какошка** (; , Пёхларн, Аўстра-Венгрыя — , Вільнёў, Швейцарыя) — аўстрыйскі мастак і пісьменнік чэшскага паходжання, найбуйнейшая фігура аўстрыйскага экспрэсіянізму.

## Біяграфія і творчасць 
Па бацьку належаў да роду вядомых пражскіх ювеліраў. У 1903—1909 вучыўся ў Венскай школе мастацтваў і рамёстваў, сярод яго выкладчыкаў былі Густаў Клімт і Карл Ота Чэшка. У 1908 годзе Какошка скандальна дэбютуе сваімі творамі на мастацкай выставе, арганізаванай у Вене паплечнікамі Клімта. Пастаноўка Какошкавай драмы «*Забойца, надзея жанчын*» (1907) на венскай сцэне выклікала скандал (у 1921 годзе Паўль Хіндэміт напісаў оперу на яе аснове).

За Какошку заступаўся вядомы венскі архітэктар Адольф Лоас (партрэт якога ён напісаў); да гэтага перыяду адносяцца таксама партрэты венскіх знакамітасцяў (Карл Краўс і інш.). У 1910 г. ён зблізіўся ў Берліне з экспрэсіянісцкай групай «Штурм», пазнаёміўся з Кандзінскім.

У 1911—1913 гг. Какошка перажыў бурны раман з вядомай венскай прыгажуняй Альмай Малер, на той момант — удавой знакамітага кампазітара і дырыжора Густава Малера (пазней яна была замужам за архітэктарам Вальтэрам Гропіусам, а тады — за Францам Верфелем). Няздольны пазбыцца пакутлівых успамінаў пра яе, Какошка ў 1919 годзе заказаў у аднаго штутгарцкага майстры жаночую ляльку натуральнаю велічынёю, якую пазней апісаў у кнізе «Фетыш» (1925). Ён прысвяціў Альме адну з самых лепшых сваіх карцін — «Нявеста ветру». Пад гэтай жа назвай у 2001 годзе выйшаў мастацкі фільм Бруса Берэсфорда «Нявеста ветру» (англ. Bride of the Wind), у якім знайшлі адлюстраванне іх узаемаадносіны.

Какошка ўдзельнічаў у Першай сусветнай вайне, быў паранены ў 1915 г. на Галіцыйскім фронце, перажыў палон, прызнаны лекарамі псіхічна нестабільным. У 1916 Какошка пазнаёміўся з Гофмансталем і Рыльке. Уражанні ад вайны ўвайшлі ў драму «Іоў» (1917). У 1919—1924 гг. Какошка быў прафесарам Дрэздэнскай акадэміі мастацтваў. Па яго драме «Арфей і Эўрыдыка» (1919) напісана опера Эрнста Кшэнека (1923).

У 1922 годзе напісаў партрэт актрысы Марыі Орскай, які зараз захоўваецца ў выглядзе літаграфій у некалькіх музеях. У 1922 і 1932 гг. працы мастака ўдзельнічалі ў Венскай Біенале.

Пра мастака адмоўна адгукаўся Мусаліні, якога падтрымалі пранацысцкія ўлады ў Вене. У 1937 годзе карціны Какошкі фігуравалі на вядомай прапагандысцкай выставе «Дэгенератыўнае мастацтва», арганізаванай нацыстамі.

У 1934 Какошка пераехаў у Прагу, у 1938 годзе, пасля Мюнхенскага пагаднення — у Вялікабрытанію, у 1946 годзе атрымаў брытанскае грамадзянства. З 1947 года жыў у Швейцарыі. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны яго работы былі прадстаўлены ў 1945 г. на выставе ў Вене разам з палотнамі Клімта і Шыле, у 1947 г. яго экспазіцыя з поспехам прайшла ў Берне, а ў 1952 г. на Венскай Біенале яму была адведзена асобная зала.

У 1952—1963 Какошка выкладаў у летняй Акадэміі выяўленчых мастацтваў у Зальцбургу. У 1955, 1959 і 1964 гг. яго працы былі прадстаўлены на касельскай выставе «Дакумента». У 1960-я гады выступаў таксама як сцэнограф («Чароўная флейта» Моцарта, 1964, і інш.), працаваў мастаком-афарміцелем на тэлебачанні («Расмерхольм», па драме Ібсена, 1961). У 1960 годзе Оскар Какошка стаў лаўрэатам прэміі Эразма.

У 1981 г. вялікія рэтраспектыўныя выставы работ Какошкі прайшлі ў Лондане і Нью-Ёрку, у 1986 — у нью-ёркскім Музеі Саламона Гугенхайма.

Катэгорыя:Ваеннапалонныя Першай сусветнай вайны (Аўстра-Венгрыя)