Генрык Ібсен

{{Пісьменнік
 |Імя                  = Генрык Юхан Ібсен
 |Арыгінал імя       = Henrik Johan Ibsen
 |Выява          = Ibsen-by-Borgen.jpg
 |Апісанне выявы = 
 |Род дзейнасці     = , 
 |Гады актыўнасці      = 1850—1906
 |Кірунак          = Сімвалізм, Натуралізм
 |Жанр                 = 
 |Мова твораў    = букмал
 |Дэбют                = «Катыліна», 1850
 |Узнагароды              = { style="background: transparent"

}
 |Lib                  = http://www.lib.ru/INPROZ/IBSEN/
 |Вікісховішча            = 
 |Вікікрыніца             = 
}}
**Генрык Ібсен** (нарв.: *Henrik Johan Ibsen*, 20 сакавіка 1828, Шыен — 23 мая 1906, *Хрысціянія* (цяпер Осла)) — выдатны нарвежскі драматург.

Верш Ібсена «Я ветразь свой у свет вялікі…» пераклаў на беларускую мову Уладзімір Жылка. Мікалай Пінігін паставіў у 1984 годзе спектакль «Жанчына з мора» Генрыка Ібсена.

## Біяграфія 
Генрык нарадзіўся ў сям’і багатага камерсанта і быў старэйшым з пяцярых дзяцей. Калі яму споўнілася восем гадоў, бацька разарыўся. У 1843 годзе Генрык пераехаў у Грымстад, дзе ўладкаваўся памочнікам аптэкара. У гэты перыяд жыцця, з’явіліся першыя вершы Ібсена. Калі яму споўнілася васемнацаць гадоў, Ібсен стаў бацькам пазашлюбнага сына, маці якога была старэйшая за Ібсена і працавала служачай. З сынам Ібсен не падтрымліваў ніякіх кантактаў.

У 1850 годзе Ібсен пераехаў у *Хрысціянію* (зараз Осла), дзе адбыўся яго першы сцэнічны дэбют у тэатры Хрысціяніі, дзе была пастаўлена яго п’еса «*Kjæmpehøien*» (Труна Гунаў). Хутка драматург пераехаў у Берген, дзе ў 1851—1857 гг. узначаліў, разам са скрыпачом *Оле Булам* тэатр «*Det Norske Theater*». У гэтым тэатры, ён працаваў як памочнік рэжысёра і як драматург. На сцэне *Det Norske Theater* былі пастаўлены шмат п’есаў Ібсена. У 1857 годзе ён пазнаёміўся з *Сюзанай Торэсен*, з якой, праз некаторы час, ажаніўся. Хутка, у іх нарадзіўся сын *Сігурд*.
злева|thumb|Генрык Ібсен

У 1857 годзе Ібсен зноў перабраўся ў *Хрысціянію*, дзе атрымаў пасаду кіраўніка тэатру Хрысціяніі «*Norske Theater*» (які разарыўся ў 1862 годзе). Перыяд 1857—1864 гг. стаў самым цяжкім перыядам у жыцці пісьменніка. Яго незадаволенасць пазіцыяй Нарвегіі, якая не дапамагла Даніі ў вайне з Прусіяй, а таксама фінансавыя цяжкасці сям’і прывялі да таго, што Ібсен вырашыў пакінуць краіну. Атрымаўшы фінансавую дапамогу ад нарвежскага парламента, драматург, разам з сям’ёй, пераехаў на поўдзень. Наступныя 27 гадоў ён жыў у Італіі і Германіі.

Менавіта ў Італіі адбыўся літаратурны пералом у творчасці Ібсена. Там была напісаны п’есы «*Brand*» і «*Peera Gynta*». У 1868 годзе Ібсен пераехаў у Манака, а праз некалькі год, у 1875 годзе, у Дрэздэн. Там так сама былі створаны лепшыя творы Ібсена, такія як «*Nora*», «*Дзікая качка*» і «*Hedda Gabler*». У 1879 годзе Ібсен вярнуўся ў Нарвегію, ўжо як вядомы драматург. Яго п’есы пачалі ставіць у тэатрах усёй Еўропы, а праблемы, якія ўздымаў Ібсен, выклікалі бурныя дэбаты ў нарвежскага грамадства. Апошнія гады жыцця Ібсен правёў у Хрысціяніі, дзе стаў адным з самых знакамітых жыхароў.

## Творчасць 
Першыя творы Ібсена з’явіліся ў 1850 годзе, калі ён напісаў вершы і драму са старажытнарымскай гісторыі «*Catilina*», матывы якой адлюстроўваюць рэвалюцыйныя падзеі ў Еўропе таго часу. Драма выйшла пад псеўданімам і поспеху не атрымала.

Бергенскі перыяд жыцця пісьменніка супадае з захапленнем палітычным нацыяналізмам і скандынаўскім фальклорам. У гэты час з’явіліся «сярэднявечныя» п’есы «*Fru Inger til Østeraad*» (1854 г.), «*Gildet paa Solhoug*» (1855—1856 г.г.), якія праславілі яго, «*Olaf Liljekrans*» (1856 г.), «*Hærmændene paa Helgeland*» (1857 г.)
У 1862 годзе Ібсен напісаў твор «*Камедыя кахання*», у якой адлюстравана сатырычная карціна мяшчанска-чыноўнікага жыцця Нарвегіі. У драме «*Барацьба за прастол*» (1864 г.), пісьменнік паказаў перамогу героя, які выконваў прагрэсіўную гістарычную місію. У 1860 — пачатку 1870-х гг., Ібсен чакае руйнавання старога свету і ў драме пра Юліана Адрачэнца «*Кесар і галілеянін*» (1873 г.), ён сцвярджае будучую ўзаемасувязь духоўнага і цялеснага пачаткаў у чалавеку.

Адной з самых папулярных п’ес Ібсена стала п’еса «*Лялечны дом*» (Et Dukkehjem, 1879 г.), якая выкрывае мяшчанскі сямейны лад жыцця.

Першая драма, напісаная Ібсенам пасля «Лялечнага дома» — «*Прывіды*» (Gengangere, 1881 г.), выкарыстоўвае матывы «Бранда»: рэлігія і ідэалізм, але крытыкі выкрываюць значны ўплыў французскага натуралізму.

У позніх творах пісьменніка ўскладняецца падтэкст, узрастае тонкасць псіхалагічнага малюнка. Тэма «моцнага чалавека» высоўваецца на першы план. Ібсен становіцца бязлітасным да сваіх герояў. Прыкладам могуць быць п’есы — «*Будаўнік Сольнес*» (Bygmester Solness, 1892 г.), «*Юн Габрыэль Боркман*» (John Gabriel Borkman, 1896 г.).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі Нарвегіі
Катэгорыя:Драматургі XIX стагоддзя