open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vivaldi

**Vivaldi** () — прапрыетарны бясплатны кросплатформавы браўзер, створаны кампаніяй Vivaldi Technologies, заснаванай былым CEO і стваральнікам Opera Software Йонам Стефенсанам фон Тэчнерам. Браўзер накіраваны на аматараў інтэрнэт-тэхналогій, карыстальнікаў, якім патрэбны больш, чым проста браўзер, і карыстальнікаў папярэдніх версій браўзера Opera, раззлаваных пераходам Opera з рухавіка Presto на Blink, што пазбавіла яго шматлікіх папулярных асаблівасцяў. Vivaldi мае мэтай аднавіць старыя, папулярныя функцыі і асаблівасці Opera 12, дадаючы новыя. Браўзер абнаўляецца штотыднёва і здолеў павялічыць папулярнасць з моманту запуску першай тэставай версіі 27 студзеня 2015.

## Гісторыя 
Гісторыя браўзера Vivaldi пачалася з стварэння былым CEO кампаніі Opera Software Йонам Стефенсанам фон Тэчнерам віртуальнай супольнасці Vivaldi Community. Фон Тэчнер быў незадаволены тым, што Opera Software вырашыла закрыць супольнасць My Opera ў сакавіку 2014, бо ён меркаваў, што гэтая супольнасць дапамагла зрабіць браўзер Opera такім папулярным у свой час. Каб замяніць My Opera, фон Тэчнер запусціў аналагічную супольнасць з дыскусійным форумам, пляцоўкай для блогаў і іншымі вэб-сервісамі.

Пазней, 27 студзеня 2015, Vivaldi Technologies выпусціла першую тэставую версію браўзера Vivaldi.

Выпуск стабільнай версіі 1.0 браўзера адбыўся 6 красавіка 2016 года.

У снежні 2021 года Vivaldi стаў першым вэб-браўзерам для аперацыйнай сістэмы Android Automotive, якая выкарыстоўваецца ў электрамабілях Polestar 2 шведскага вытворцы электрамабіляў Polestar. У мэтах бяспекі браўзерам можна карыстацца, толькі калі аўтамабіль прыпаркаваны.

## Асабістасці 
Vivaldi мае мінімалістычны інтэрфейс з простымі шрыфтамі ды іконкамі, і каляровую схему, якая змяняецца суадносна з фонам і выглядам наведанай вэб-старонкі. Браўзер таксама дазваляе карыстальнікам самастойна наладжваць знешні выгляд і размешчанне асобных элементаў, падтрымлівае групоўку ўкладак і жэсты камп’ютарнай мышшу.

Шэраг функцый, такіх як бакавая панэль, рэжым адлюстравання выяў на вэб-старонцы, нататкі, візуальныя ўкладкі, кошык з закрытымі ўкладкамі і шмат іншых былі перанесеныя з апошняй версіі браўзера Opera 12, зробленага на рухавічку Presto. Знешні выгляд браўзера Vivaldi таксама нагадвае Opera 12. Таксама Vivaldi мае беларускамоўны інтэрфейс.

Апошнія версіі Vivaldi маюць блакіроўшчык рэкламы і трэкераў, інтэграваны кліент электроннай пошты з падтрымкай пратаколаў IMAP і POP3, падтрымку пашырэнняў браўзера, якія выкарыстоўваюць WebExtensions API. Такім чынам, Vivaldi можа выкарыстоўваць пашырэнні, распрацаваныя для Google Chrome і Firefox, і карыстальнікі могуць усталёўваць пашырэнні непасрэдна з Інтэрнэт-крамы Chrome.

## Гл. таксама 
* Opera

## Спасылкі 
* 
* Official blog
* Vivaldi Community website

Катэгорыя:Браўзеры
Катэгорыя:Кросплатформавае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Freeware
Бюлетэнь навукоўцаў-атамшчыкаў

**Бюлетэнь навукоўцаў-атамшчыкаў** () — некамерцыйная арганізацыя (тып 501 (с) (3)) у ЗША са штаб-кватэрай у Чыкага (ЗША) і з міжнародным членствам.

Арганізацыя заснаваная ў 1945 часткай навукоўцаў-удзельнікаў Манхэтэнскага праекту, якія «не маглі заставацца абыякавымі да наступстваў іх працы».

Асноўныя мэты дзейнасці: ацэнка навуковых дасягненняў, якія цягнуць за сабой карысць і (або) небяспеку для чалавецтва і аказанне ўплыву на публічную палітыку дзеля аховы планеты Зямля і яе жыхароў. Напрамкі асаблівай увагі арганізацыі: ядзерная зброя і раззбраенне, сусветная энергетыка, змяненні клімату, новыя тэхналогіі.

Кіруецца Саветам (*Governing Board*) на чале са Старшынём (*Chair*). Таксама ў складзе арганізацыі фарміруюцца: Савет навукі і бяспекі (складаецца са спецыялістаў па профільных напрамках дзейнасці), Савет спонсараў (складаецца з асабліва ўплывовых ці вядомых навукоўцаў і дзеячаў; у 2015 годзе налічвае 14 нобелеўскіх лаўрэатаў).

Арганізацыя выпускае рад выданняў з адкрытым доступам, сярод якіх аднайменны навукова-публіцыстычны часопіс, сеціўная пляцоўка **thebulletin.org**, на якой рэгулярна публікуюцца тэматычныя матэрыялы, і сімвалічны Гадзіннік Суднага дня.

Фінансаванне дзейнасці Федэрацыі — членскія зборы, узносы ад прыватных фондаў і асоб. Сярод значных, па стане на 2015 год, укладчыкаў: Інстытут грамадзянскай супольнасці, Міністэрства замежных спраў Нарвегіі, НПА NTI, Інстытут Вайншэнка, Універсітэт Чыкага, кансалтынгавыя кампаніі Аксе́нчар і Пентаграм, Фонд Ара́лаў (Плафшэарз), Фонд сям’і Блітэрсдорф, Фонд Карнегі, Фонд Ко́мптан, Фонд Лі́ты, Фонд Мак-Артураў, Фонд Мо́та, Фонд Нью-Ленд, Фонд О́лумаў, Фонд Проспект-Хіл, Фонд сям’і Рокфелераў, Фонд Скорпія-Райзінг, Фонд Сідлінгз, Фонд Хьюлітаў.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт арганізацыі: Матэрыялы па стане на 6.9.2015.

Катэгорыя:Непрыбытковыя арганізацыі ЗША
Катэгорыя:НПА, якія займаюцца праблемамі глабальнай бяспекі
Катэгорыя:Антыядзерныя рухі
Падводныя лодкі тыпу IX

**Падводныя лодкі тыпу IX** — вялікія акіянскія, дызельныя падводныя лодкі Германіі. 

Распрацоўка праекта пачалася ў 1935 годзе, першыя лодкі тыпу IX уступілі ў строй ў 1938 годзе. У далейшым лодкі паляпшаліся, было распрацавана некалькі варыянтаў. Усяго было пабудавана 193 лодкі тыпу IX розных мадыфікацый, тым самым яны сталі другой масавай падводнай лодкай германіі пасля ПЛ тыпу VII.

* Тып **IXA** — усяго восем лодак, будаваліся да 1939 года.
* Тып **IXB** — трохі большыя па памерах у параўнанні з тыпам *IXA*, з большай далёкасцю плавання, будаваліся з 1937 па 1940 гады, усяго было пабудавана 14 лодак.
* Тып **IXC** — павялічаны да 43 тон запас паліва, будаваліся з 1939 па 1942 гады, было пабудавана 54 лодкі.
* Тып **IXC/40** — трохі большыя па памерах, чым тып *IXC*, мелі яшчэ больш павялічаны запас паліва, быў прыбраны трэці перыскоп. Будаваліся з 1940 па 1944, усяго пабудавана 87 лодак.
* Тып **IXD1** — былі на 10 метраў даўжэй і на 500 тон цяжэй, чым *C/40*, усяго пабудавана дзве падводныя лодкі, U-180 і U-195, якія адрозніваліся устаноўкай шасці дызеляў Daimler-Benz MB501 агульнай магутнасцю 9000 л.с., што прывяло да істотнага павелічэння надводнай хуткасці, памяншэння далёкасці плавання, а таксама да перагрэву і демаскіроўцы лодкі. З 1943 па 1944 рухавікі былі заменены на стандартныя MAN, з лодак былі дэмантаваны тарпедныя апараты, абедзве лодкі прыстасаваны для транспартных і асаблівых місій, у выніку чаго лодкі маглі браць дадаткова 252 тоны карыснай нагрузкі. У далейшым лодкі служылі як грузавыя пры прарыве блакады.
* Тып **IXD2** — неслі два дадатковых рухавіка эканамічнага ходу, што дазволіла істотна павялічыць радыус дзеяння лодак, частка падлодак гэтага тыпу мелі на борце безматорны аўтажыр тыпу Focke-Achgelis Fa 330, які буксіравалі падчас руху падлодкі, было пабудавана 28 лодак.
* Тып **IXD/42** — нязначныя мадыфікацыі, усяго была закладзена шэсць лодак, U-883 — U-888. Пабудова чатырох апошніх была неўзабаве адменена, у выніку дабудавана была толькі адна лодка, U-883, у 1945 годзе яна была захоплена англічанамі і пасля патоплена ў ходзе аперацыі «Дэдлайт».

Лодкі мелі шэсць тарпедных апаратаў; чатыры на носе і два ў карме. Кожны ТА меў зараджаную і дадатковую тарпеду, таксама на лодцы былі пяць знешніх тарпедных кантэйнераў (тры на карме і два на носе), якія яшчэ захоўвалі дзесяць дадатковых тарпед.

## Гл. таксама 
* Класы нямецкіх падводных лодак

## Спасылкі 
* Нямецкія падводныя лодкі тыпу IX 

Катэгорыя:Падводныя лодкі Германіі
Чамы (албанцы)

**Чамы** () — група албанцаў з паўночнага захаду Грэцыі. Размаўляюць на асобным дыялекце албанскай мовы. Рэгіён, населены імі, завецца **Чамерыя**. У перапісах насельніцтва Грэцыі чамы не вылучаюцца як асобная група насельніцтва, а пералічваюцца разам з іншымі албанцамі. Меркаваная колькасць у Грэцыі — каля 40 000 чал. У выніку дэпартацыі і эміграцыі чамы таксама апынуліся ў Албаніі, Турцыі, ЗША.

Да сярэдзіны XX ст. чамы кампактна насялялі ўзбярэжжа Іанічнага мора і ракі Таміс. У адрозненне ад іншых навакольных жыхароў, яны спавядалі іслам. У XIX ст. чамы аказвалі супраціўленне грэчаскаму нацыянальнаму руху ў Эпіры. Аднак у 1912 г. Чамерыя была далучана да Грэцыі.

Грэчаскі ўрад праводзіў палітыку асіміляцыі мясцовага насельніцтва — змяніў назвы албанскіх населеных пунктаў на грэчаскія, перадаў значную частку зямель перасяленцам-грэкам з Турцыі, пазбаўляў грамадзянскіх правоў тых, хто не пісаў на грэчаскай мове. Падчас акупацыі Грэцыі Італіяй і нацысцкай Германіяй ў 1941—1944 гг. частка чамаў супрацоўнічала з акупацыйнымі ўладамі, аднак былі і тыя, хто аказваў ім супраціўленне, удзельнічаў у партызанскім руху.

У 1944—1945 гг. адбылася гвалтоўная дэпартацыя большасці чамаў-мусульман з Грэцыі ў Албанію. У 1952 г. урад Грэцыі прыняў рашэнне аб канфіскацыі маёмасці дэпартаваных і канчатковага пазбаўлення іх грэчаскага грамадзянства.

У 1991 г. узнік рух чамаў за аднаўленне сваіх правоў і гістарычнай справядлівасці. Арганізацыі чамаў дзейнічаюць на тэрыторыі Албаніі, ЗША, Бельгіі.

## Спасылкі 
* Miranda Vickers, The Cham Issue: Albanian National and Property Claims in Greece 
* Cham Refugees 1945 — Early Photography in Albania
* Matilda Meta, ALBANIAN DIPLOMACY AND CHAM ISSUE IN 1912—1939
* Ethnic Albanians in Greece
* Albanian American Organization of Chameria 
* The Democratic Foundation of Chameria 

Катэгорыя:Народы Еўропы
Катэгорыя:Народы Грэцыі
Катэгорыя:Албанцы
Савейкі

Назву **Саве́йкі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Савейкі — вёска ў Ляхавіцкім раёне
* Віцебская вобласць
** Савейкі — вёска ў Браслаўскім раёне
** Савейкі — вёска ў Асвейскім сельсавеце Верхнядзвінскага раёна
** Савейкі — вёска ў Боркавіцкім сельсавеце Верхнядзвінскага раёна
* Гродзенская вобласць
** Савейкі — вёска ў Шчучынскім раёне

## Назва 
Беларускі савецкі географ В. Жучкевіч бачыў у назвах Савейкі "тэрмін савейкі - пясчаны пляж, нанос, дзюна".

Паводле М. Бірылы, прозвішчы *Савейка, Саўка, Саўко, Савік, Савенка, Савук, Савіцкі* і г. д. паходзяць ад мужчынскага ўласнага імені Сава.

З іншага боку, фіксавалася старое прозвішча Савэйка (Відзы, Цудзенішкі). Ёсць літоўскія *Saveikis, Saveika, Saveikonis**.* Аснова *Sav*- (*Sau-*) выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах (тыпу *Sav-i-kantas, Sau-tautas, Gan-savas*)*.*
Заафілія

]]
**Заафілія** (ад  — *жывёла* і  — *любоў*), *бестыялізм* — палавая цяга да жывёл і атрыманне задавальнення ад сексуальнага кантакту з імі. Сустракаецца пераважна ў жывёлагадоўчых раёнах (у мужчын, якія пазбаўлены доўгі час жаночага грамадства, магчымы кантакты з козамі, авечкамі, кабыламі). Звычайна ў чалавека не ўзнікае ўстойлівай цягі да жывёлы. У жанчын заафілія распаўсюджана значна радзей (напрыклад, з сабакамі).

## Літаратура 
* Современная сексология. Энциклопедия. — Под общей редакцией доктора медицинских наук В. А. Доморацкого. — Мн.: БелЭн., 2008. — 384 с.: іл.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Грахі
Фратэрызм

**Фратэрызм** (), або **фратаж** — форма дасягнення палавога задавальнення, якая дасягаецца пры дотыку да людзей і трэнні аб іх у шматлюдных месцах з мэтай уласнай сексуальнай стымуляцыі. Звычайна сустракаецца ў мужчын і з'яўляецца сексуальнай дэвіяцыяй.

## Літаратура 
* Современная сексология. Энциклопедия. — Под общей редакцией доктора медицинских наук В. А. Доморацкого. — Мн.: БелЭн., 2008. — 384 с.: іл.

Катэгорыя:Сексуальныя дэвіяцыі
Катэгорыя:Формы сексуальнай актыўнасці
Гіперсексуальнасць

**Гіперсексуальнасць** — падвышаная палавая цяга. Можа назірацца як варыянт нормы ў асоб маладога і сярэдняга ўзросту з моцнай палавой канстытуцыяй, а таксама ў пубертатным перыядзе, г.зн. юнацкая гіперсексуальнасць (праяўляецца фіксацыяй псіхікі на сексуальна-эратычных уражаннях і фантазіях, частымі і спантаннымі і адэкватнымі эрэкцыямі, палюцыямі, мастурбацыяй і іншымі праявамі падвышанай палавой узбуджальнасці).
Паводле меркавання большасці сексолагаў, вызначэнне нармальнай ступені праявы палавой цягі мае адносны характар.

## Літаратура 
* Современная сексология. Энциклопедия. — Под общей редакцией доктора медицинских наук В. А. Доморацкого. — Мн.: БелЭн., 2008. — 384 с.: іл.

Катэгорыя:Сексалогія
Катэгорыя:Патапсіхалогія
Катэгорыя:Сексуальнае здароўе
Катэгорыя:Праміскуітэт
Дэфларацыя

**Дэфларацыя**  (лац. *de* — выдаленне + *flos*, *floris* — кветка, маладосць, цнота) — парушэнне суцэльнасці дзявочай плявы. Звычайна адбываецца пры першым палавым акце, але часам дзявочая плява расцягваецца і застаецца непашкоджанай пасля неаднаразовых палавых актаў. Бывае дэфларацыя з нязначным крывацёкам, але нярэдкімі з'яўляюцца выпадкі, калі яго няма. Адрозніваюць *поўную* і *няпоўную* дэфларацыю. Акт дэфларацыі востра ўспрымаецца цнатлівіцай (ад панічнага страху і вусцішу да пачуцця падзякі каханаму). У норме праз 3-5 дзён пасля дэфларацыі краі парушанай дзявочай плявы загойваюцца і палавае блізкасць не выклікае балючых адчуванняў.

## Літаратура 
* Современная сексология. Энциклопедия. — Под общей редакцией доктора медицинских наук В. А. Доморацкого. — Мн.: БелЭн., 2008. — 384 с.: іл.

Катэгорыя:Фізіялогія рэпрадуктыўнай сістэмы жанчын
Катэгорыя:Фізіялогія сексу
Катэгорыя:Сексуальныя рытуалы
Мізерышкі

**Мі́зерышкі** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Друйка, за 8 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Браслаў, за 0,9 км на захад ад вёскі Майшулі.

Плошча паверхні 0,12 (0,13) км². Даўжыня 0,55 (0,56) км, найбольшая шырыня 0,3 (0,33) км, даўжыня берагавой лініі 1,47 (1,6) км. Плошча вадазбору 1 км². Аб'ём вады ў возеры 0,24 млн м³.
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны вышынёй да 7 м, спадзістыя. Берагі пераважна нізкія і забалочаныя. Мелкаводдзе пясчанае, глыбей дно возера ілістае. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй 50—100 м. У паўночнай частцы выцякае ручай, злучаючы Мізерышкі з возерам Рака.

У возеры водзяцца акунь, шчупак звычайны, плотка, лінь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2.

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Палавыя злачынствы

**Палавыя злачынствы** — супрацьпраўныя дзеянні, якія пасягаюць на сексуальныя правы і свабоды чалавека. 

Заканадаўства Рэспублікі Беларусь дапускае свабоду сексуальных адносін, прызнае свабоду мана- і палігамных адносін, калі не парушаюцца 2 асноўныя прынцыпы — дабравольнасці з боку ўдзельнікаў такіх адносін і дасягнення імі палаваспелага ўзросту або паўналецця. Парушэнне гэтых прынцыпаў з'яўляецца падставай для прыцягнення да крымінальнай адказнасці.

## Літаратура 
* Современная сексология. Энциклопедия. — Под общей редакцией доктора медицинских наук В. А. Доморацкого. — Мн.: БелЭн., 2008. — 384 с.: іл.
Нарвасадата

**Нарвасадата** — сурагатная форма палавых зносін шляхам увядзення палавога члену паміж грудзей жанчыны. У «Кама-Сутры» гэты від зносін рэкамендуецца ў выпадках, калі жадаюць пазбегнуць цяжарнасці.

## Літаратура 
* Современная сексология. Энциклопедия. — Под общей редакцией доктора медицинских наук В. А. Доморацкого. — Мн.: БелЭн., 2008. — 384 с.: іл.

Катэгорыя:Формы сексуальнай актыўнасці
Марына Іванаўна Даўгаполава

**Мар́ына Ів́анаўна Даўгап́олава** () — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
Нарадзілася 15 мая 1960 года ў Бабруйску.

У 1984 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, у 1999 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

У 1984—1985 гадах — юрысконсульт Гомельскага абласнога аграпрамысловага аб’яднання

У 1985—1992 гадах — праца ў маладзевых грамадскіх арганізацыях

У 1992—1996 гадах — праца ў банкаўскай сістэме (АКБ «Белпрамбудбанк», АКБ «Элітбанк», АКБ «Інфабанк»)

У 1996—1998 гадах — галоўны саветнік Апарату Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

У 1998—2000 гадах — праца ў Апараце Выканаўчага Камітэта Саюза Беларусі і Расіі.

У 2000—2002 гадах — намеснік начальніка ўпраўлення Расіі і Саюзнай дзяржавы Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

У 2002—2008 гадах — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Арменія.

У 2008—2013 гадах — начальнік упраўлення Расіі і Саюзнай дзяржавы, начальнік Галоўнага ўпраўлення Расіі Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

10 верасня 2013 года прызначана Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Латвійскай Рэспубліцы.

З 26 снежня 2019 года па 14 студзеня 2025 года працавала Пастаянным паўнамоцным прадстаўніком Рэспублікі Беларусь пры статутных і іншых органах Садружнасці Незалежных Дзяржаў.

Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Арменіі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Латвіі
Федэрацыя амерыканскіх навукоўцаў

**Федэрацыя амерыканскіх навукоўцаў** ( — ) — некамерцыйная арганізацыя ў ЗША са штаб-кватэрай у Вашынгтоне, акруга Калумбія, члены якой паходзяць з навуковай, непрыбытковай і ўрадавай супольнасцяў ЗША.

Асноўныя мэты дзейнасці Федэрацыі: навуковы аналіз і прапановы развязанняў праблем нацыянальнай (ЗША) і міжнароднай бяспекі, асабліва звязаных з ядзернай зброяй і ядзернай бяспекай, ядзерным і радыялагічным тэрарызмам, сакрэтнасцю ўрадаў (асабліва ЗША), глабальным незаконным гандлем зброяй і ўзбраеннямі, канвенцыянальнымі і масавага паражэння.

Кіруецца прэзідэнтам (у 2015 — Чарлз Д. Фергюсан) і Саветам Федэрацыі (*Board). Таксама ў складзе Федэрацыі фарміруюцца Кансультацыйны савет (складаецца са спецыялістаў па профільных напрамках дзейнасці) і Савет спонсараў (складаецца з асабліва ўплывовых ці вядомых навукоўцаў і дзеячаў; у 2015 налічвае больш за 60 нобелеўскіх лаўрэатаў).

Федэрацыя перыядычна выпускае матэрыялы навукова-аналітычнага і навукова-публіцыстычнага характару з адкрытым доступам, сярод іх — квартальнік «*lang-en|Public Interest Reports: the Journal for Science and Security''».

Фінансаванне дзейнасці Федэрацыі — членскія зборы, узносы ад прыватных фондаў і асоб. Сярод значных, па стане на 2015 год, укладчыкаў: Дзяржаўны дэпартамент ЗША, ФБР, Ваенна-марская вышэйшая школа ВМФ ЗША, Інстытут Адкрытага грамадства, Фонд Ара́лаў (Плафшэарз), Фонд Баўмана, Фонд Карнегі, Фонд Лаўнсберы, Фонд Мак-Артураў, Фонд Мота, Фонд Нью-Ленд, Фонд Сі-Эс (Ворш-Мот), Фонд Хьюлітаў.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт арганізацыі: Матэрыялы па стане на 6.9.2015.

Катэгорыя:Аналітычныя цэнтры ЗША
Катэгорыя:Навука ў ЗША
Катэгорыя:Некамерцыйныя арганізацыі ЗША
Катэгорыя:НПА, якія займаюцца праблемамі глабальнай бяспекі
Сусветны снукерны рэйтынг у сезоне 2015/2016

**Сусветны рэйтынг снукерыстаў у сезоне 2015/2016**: Сусветны рэйтынг для ўсіх прафесійных гульцоў, якія кваліфікаваны на сезон 2015/2016, прадстаўлены ніжэй. Рэйтынг уяўляе сабой суму набраных ачкоў на рэйтынгавых і нізкарэйтынгавых турнірах за два гады. З сезона 2014/2015 была ўведзена грашовая сістэма падліку рэйтынгавых балаў, што азначае, што рэйтынгавыя ачкі эквівалентныя суме заробленых снукерыстам за два апошнія гады грошай з некаторымі выключэннямі. У пэўны момант ачкі, набраныя у пазамінулым сезоне адымаюцца, і пасля кожнага турніру бягучага сезона набраныя ачкі дадаюцца. Наступная табліца дэманструе рэйтынгі пасля кожнага рэйтынгавага турніру.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Снукерны сезон 2015/2016
Катэгорыя:Сусветныя рэйтынгі снукерыстаў
Укрнафта

**ПАТ «Укрна́фта»** (: UNAF; : UNAF) — найбуйнейшая нафтаздабываючая кампанія Украіны, здабывае больш за 86 % нафты, 28 % газавага кандэнсату і 16 % газу ад агульнай здабычы вуглевадародаў у Украіне. Распрацоўвае радовішчы вуглевадародаў на тэрыторыі дзвюх нафтагазаносных рэгіёнаў Украіны, якія ахопліваюць Львоўскую, Івана-Франкоўскую, Чарнавіцкую, Сумскую, Чарнігаўскую, Палтаўскую і Харкаўскую вобласці, 2571 нафтавых і газавых свідравін, 563 АЗС у 26 рэгіёнах Украіны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1994 годзе
Салмакіда

thumb|Салмакіда і Гермафрадыт
**Салмакі́да** (**Салма́ція**) — персанаж старажытнагрэцкай міфалогіі, німфа, якая жыла пры крыніцы, у якой ў свой час спыніўся адпачыць Гермафрадыт. Ўмілаваная Гермафрадыта у возеры ў Карыі злілася з ім у адно цэлае.

Міф пра яе выклаў Авідзій ў сваім творы «Метамарфозы». Дзяўчына валодала чароўнай знешнасцю, якая спалучалася ў ёй з невынішчальнай лянотай. Іншыя німфы, узброеныя дзідамі і лукамі, забаўлялі сябе паляваннем; Салмакіда вышэй за ўсё шанавала «непарушны спакой». Купацца ў крыніцы, расчэсваць раскошныя валасы, прыбіраць галаву кветкамі, любуючыся сабою ў люстэрку вод, — іншых заняткаў яна не жадала. «Навошта ў бяздзейнасці сваю ты маладосць губіш?» — наперабой дакаралі яе сяброўкі. Але поспеху не мелі.

Згодна з пазнейшай традыцыі, крыніца ў Галікарнасе, дзе гэта адбылося, спрыяла спешчанасці тых, хто п'е з яе..

## Салмакіда ў позняй культуры 
У 1992 годзе выйшаў расійскі кароткаметражны мультфільм «Німфа Салмака» рэжысёра А. А. Пятрова.

Міф пра Салмакіду і Гермафрадыта выкарыстаны ў кампазіцыі брытанскага гурта Genesis «Fountain Of Salmacis», якая выйшла ў альбоме 1971 года «Nursery Cryme».

## Зноскі 
Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Німфы
Аксілізм

**Аксілізм** ( — падмышка) — цяга да здзяйснення дзеянняў сексуальнай накіраванасці ў вобласці падмышкі партнёра, у т.л.палавы акт. Сексуальным стымулам можа быць таксама наяўнасць альбо адсутнасць валос у падмышцы, іх колер, пах і смак поту і іншае.

## Літаратура 
* Современная сексология. Энциклопедия. — Под общей редакцией доктора медицинских наук В. А. Доморацкого. — Мн.: БелЭн., 2008. — 384 с.: іл.

Катэгорыя:Сексуальныя дэвіяцыі
Асфіксіяфілія

**Асфіксіяфілія**, **аўтаасфіксіяфілія** — сексуальная цяга да (сама)задушэння с мэтай найхутчэйшага дасягнення і/альбо абвастрэння аргазму, часта разам з незавершаным палавым актам, які папярэднічае асфіксіяфіліі.

## Літаратура 
* Современная сексология. Энциклопедия. — Под общей редакцией доктора медицинских наук В. А. Доморацкого. — Мн.: БелЭн., 2008. — 384 с.: іл.

Катэгорыя:Сексуальныя дэвіяцыі
Катэгорыя:Формы сексуальнай актыўнасці
Гамесвестызм

**Гамесвестызм** — спалучэнне трансвестызму з фетышызмам. Суб'ект атрымоўвае сексуальную асалоду пры апрананні адзення іншых асоб аднолькавага з ім полу. Цяга да пераапранання ў чужое адзенне маскіруецца жаданнем прыгожа выглядаць і часцей змяняць свой гардэроб.

## Літаратура 
* Современная сексология. Энциклопедия. — Под общей редакцией доктора медицинских наук В. А. Доморацкого. — Мн.: БелЭн., 2008. — 384 с.: іл.

Катэгорыя:Сексуальныя дэвіяцыі
Глінішча (Міхалішкаўскі сельсавет)

**Глі́нішча** (, ) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалішкаўскага сельсавета.

Да 3 красавіка 1959 года хутар уваходзіў у склад Жукойненскага сельсавета, пасля — у склад Спондаўскага сельсавета, да 26 чэрвеня 1965 года — у склад Міхалішкаўскага сельсавета, да 17 лістапада 1986 года — у склад Падольскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Міхалішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёна
Айнтопф

**Айнтопф** () — страва нямецкай кухні. Айнтопф уяўляе сабой густы суп, які варыцца на вадзе або булёне. Інгрэдыентамі могуць быць: гародніна — бульба, морква, бручка, а таксама розныя віды капусты (белакачанная, каляровая, брусельская) і інш .; бабовыя — гарох, сачавіца, фасоля, струкі зялёнай фасолі і інш .; крупы, хлеб, макаронныя вырабы, мяса, вяндліна, сасіскі або іншыя мясныя прадукты. Традыцыйна айнтопф гатуюць не толькі ў Германіі, але і ў Бельгіі, Іспаніі і Францыі, Венгрыі. У бельгійскі айнтопф часта дадаюць светлае піва.

## Літаратура 
* *Herings Lexikon der Küche*. Fachbuchverlag Pfannenberg, Haan-Gruiten, 23. Auflage 2001, ISBN 3-8057-0470-4
* Konrad Köstlin: *Der Eintopf der Deutschen. Das Zusammengekochte als Kult-Essen*, в: Utz Jeggle (выдавец): Tübinger Beiträge zur Volkskultur. (Untersuchungen des Ludwig-Uhland-Instituts der Universität Tübingen; том 69). Tübinger Vereinigung für Volkskunde, Tübingen 1986, ISBN 3-925340-51-3, стар. 220—241

Катэгорыя:Нямецкая кухня
Ігар Васільевіч Назарук

**Ігар Васільевіч Назарук** () — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 снежня 1965 года ў Брэсцкай вобласці.

У 1982—1984 гадах — фрэзероўшчык Мінскага прыборабудаўнічага завода. У 1984—1986 гадах — служба ў радах Савецкай Арміі. У 1986—1992 гадах працаваў у ЦКБсОП Акадэміі навук БССР. У 1992 годзе скончыў факультэт робатаў і робататэхнічных сістэм Беларускага політэхнічнага інстытута па спецыяльнасці «Аўтаматызацыя і комплексная механізацыя машынабудавання».

У 1992—1994 гадах — інжынер, СП «Дыялог-Мінск», СП «Інвест-Холдынг». У 1994—2005 гадах — на розных пасадах у мытных органах Рэспублікі Беларусь.

У 2005—2008 гадах — намеснік начальніка ўпраўлення рэгулявання знешнеэканамічнай дзейнасці Дэпартамента знешнеэканамічнай дзейнасці Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

У 2008—2011 гадах — саветнік, кіраўнік гандлёва-эканамічнай службы Пасольства Беларусі ў Латвійскай Рэспубліцы. У 2011—2015 гадах — намеснік дырэктара Дэпартамента, дырэктар Дэпартамента знешнеэканамічнай дзейнасці Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

25 чэрвеня 2015 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Арменія. 21 верасня 2020 года ўзначаліў Дэпартамент гандлёвай палітыкі Еўразійскай эканамічнай камісіі.

10 лютага 2022 года прызначаны намеснікам Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

14 студзеня 2025 года прызначаны Пастаянным паўнамоцным прадстаўніком Рэспублікі Беларусь пры статутных і іншых органах СНД.

Валодае англійскай і іспанскай мовамі.

## Узнагароды 
* медаль «За ўклад у стварэнне Еўразійскага эканамічнага саюза» II ступені (2015).

Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Арменіі
Катэгорыя:Намеснікі міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
Мескаль

**Мескаль** () — традыцыйны для Мексікі алкагольны напой з закіслага соку блакітнай агавы. Найбольш распаўсюджаная разнавіднасць — тэкіла. Пад назвай «мескаль» у цяперашні час выпускаюцца ўсе дыстыляваныя алкагольныя напоі на аснове агавы, за выключэннем самой тэкілы.

## Тэхналогія вырабу і сыравіну 
Тэхналогія вырабу мескаля ў асноўным такая ж, як і ў тэкілы. Сэрцавіны агавы запякаюць у каменных рытвінах-печках канічнай формы, кладуць на драўняны вугаль, пакрываюць пластамі пальмавых валокнаў, зямлёй і вытрымліваюць там на працягу двух-трох дзён. Прыгатаваная такім чынам агава насычаецца водарам дыму. Віды агавы, якія выкарыстоўваюцца для вырабу мескаля: *Agava cupreata*, *Agava potatorum*, *Agava wislizeni*.

Затым даюць соку закіснуць на працягу 3 дзён. У адрозненне ад тэкілы, пры закісанні соку агавы цукар не дадаецца. З сярэдзіны XX стагоддзя мескаль вырабляецца двайной перагонкай (дыстыляцыяй). З тых часоў стандартны мацунак складае 38-43 %. Да гэтага перыяду выкарыстоўвалася адзінарная перагонка, што давала мацунак каля 25 %.

Катэгорыя:Мексіканская кухня
Украінская Праваслаўная Царква (Маскоўскага патрыярхата)

**Украінская Праваслаўная Царква** (**УПЦ**; , уласнае імя і афіцыйнае найменне ў рэестры: **Кіеўская мітраполія Украінскай Праваслаўнай Царквы**) — самакіравальная праваслаўная царква з правамі шырокай аўтаноміі ў складзе Рускай Праваслаўнай Царквы. 

## Гісторыя 
27 кастрычніка 1990 года Архірэйскі саборРускай праваслаўнай царквы скасаваў Украінскі экзархат і заснаваў самакіравальную з правамі шырокай аўтаноміі Украінскую Праваслаўную Царкву. Разам з іншымі праваслаўнымі і грэка-каталіцкай цэрквамі Украіна, УПЦ лічыць сябе прамой спадчынніцай Кіеўскай мітраполіі X стагоддзя.

Паводле звестакДзяржкамнацрэлігій станам на 1 студзеня 2010 года з'яўляецца найбуйнейшым ва Украіне рэлігійным аб'яднаннем паводле колькасці прыходаў і святароў.

Пасля  15 снежня 2018 года, адзінай кананічнай праваслаўнай царквой у еўхарыстычных зносінах са Сусветным праваслаўем стала Праваслаўная царква Украіны, кананічны статус УПЦ (МП) застаецца нявысветленым. Па канонах Сусветнага праваслаўя, пасля таго як Украіна атрымала Томас ад Канстанцінопальскага патрыярхату 6 студзеня 2019 года, Маскоўскі патрыярхат ва Украіне перастаў існаваць і страціў кананічнасць.

Пачынаючы з канца 2018 года, УПЦ (МП) перапыніла сувязь з Сусветнай праваслаўнай царквой, перапыніўшы еўхарыстычныя зносіны з усімі памеснымі праваслаўнымі цэрквамі свету праз Рускую Праваслаўную Царкву. УПЦ (МП), разам з РПЦ, пайшла на схізму () па выніках Сінода РПЦ у Мінску 15 кастрычніка 2018 года. 

27 мая 2022 года на фоне ўварвання Расіі ва Украіну ў Кіеве адбыўся Сабор Украінскай Праваслаўнай Царквы, які асудзіў вайну, а таксама прыняў дапаўненні і змены ў Статут. Пастановай Сабора УПЦ прыняла рашэнне аб сваёй поўнай самастойнасці і незалежнасці.

20 жніўня 2024 года Вярхоўная Рада Украіны забараніла Рускую праваслаўную царкву ва Украіне, прыняўшы Закон Украіны «Аб абароне канстытуцыйнага ладу ў сферы дзейнасці рэлігійных арганізацый». Украінскія рэлігійныя арганізацыі, афіляваныя з Рускай праваслаўнай царквой, будуць забаронены праз 9 месяцаў з моманту вынясення  адпаведнай пастановы, калі гэтая рэлігійная арганізацыя не разарве адносіны з Рускай праваслаўнай царквой у адпаведнасці з праваслаўным кананічным правам.

## Прадстаяцелі 
Прадстаяцелем з'яўляецца мітрапаліт Кіеўскі і ўсяе Украіны, які носіць тытул «Найблажэнны». З 17 жніўня 2014 года прадстаяцель Ануфрый (Беразоўскі).

## Гл. таксама 
* Пераход царкоўных грамад да ПЦУ

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Сейсматрываласць

[[File:Two-12-story-concurrent-testing.gif|thumb|Канчатковыя секунды тэставання дзвюх мадэлей 12-павярховых будынкаў: левая мадэль з’яўляецца звычайным будынкам, правая мадэль знаходзіцца на рухомым фундаменце http://www.ecs.csun.edu/~shustov/TEST_6_LARGE.wmv.]]
**Сейсматрываласць** ці **сейсмічная прыстасаванасць** — характарыстыка будынкаў і збудаванняў, якая апісвае ступень іх устойлівасці да землятрусаў у межах дапушчальнай рызыкі. Яна з’яўляецца важным параметрам у сейсматрываласці будаўніцтве, раздзеле грамадзянскай будаўніцтва, якое спецыялізуецца ў галіне паводзінаў будынкаў і збудаванняў пад сейсмічным уздзеяннем.

Катэгорыя:Будаўніцтва
Сангрыя

**Сангрыя** — алкагольны кактэйль з мацункам 4-9 %, прыгатаваны на аснове разведзенага вадой чырвонага віна з даданнем кавалачкаў садавіны. У некаторых рэцэптах у склад сангрыі таксама ўваходзяць: спецыі, мёд, цукар, брэндзі, лікёр.

Сангрыю часта блытаюць з яшчэ адным папулярным вінным напоем — глінтвейнам. Розніца ў тым, што іспанскую сангрыю падаюць халоднай, а глінтвейн — гарачым.

Да 1964 года сангрыя лічылася напоем сялян Міжземнамор’я і не карысталася папулярнасцю за межамі гэтага рэгіёну.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Віны
Ракія

**Ракія** (, серб. і , ) — балканскі моцны алкагольны напой (брэндзі), які атрымліваецца дыстыляцыяй ферментаванай садавіны.

Звычайны мацунак — 40 %, але ракія, прыгатаваная ў хатніх умовах, можа быць больш моцны — ад 50 да 60 %. Ракія двайной дыстыляцыі называецца «перапечаніца» (Prepečenica), «прэпек» (Prepek). Мацунак «перапечаніцы» часам перавышае 60 %.

Ракію можна разглядаць як традыцыйны нацыянальны напой паўднёва-славянскіх народаў і румын: яна папулярная ў Босніі і Герцагавіне, Балгарыі, Харватыі, Чарнагорыі, Македоніі, Сербіі, Румыніі, Малдовы і Крыце.

Вельмі распаўсюджана слівавіца, якая вырабляецца са сліў. Можа выкарыстоўвацца іншая садавіна — вінаград, персікі, абрыкосы, яблыкі, грушы, чарэшні, інжыр, шаўкоўніца, ядловец і айва.

Слівавая і вінаградная ракіі часам змешваюцца пасля дыстыляцыі з іншымі інгрэдыентамі, такімі, як зёлкі, аніс, мёд, вішня і арэхі. Асноўнае адрозненне ад гарэлкі — вытрымка прадукту дыстыляцыі ў дубовых бочках, што ўласціва для брэндзі (каньяку).

Катэгорыя:Балканская кухня
Падэспань

**Падэспа́нь** ( — *іспанскі крок*) — парны бальны танец памерам 3/4 такту, тэмп умерана хуткі. Складаецца з элемэнтаў характэрна-сцэнічнага іспанскага танцу, аўтар музыкі і танцу — расійскі артыст Вялікага тэатра (Масква) А. А. Царман.

На Беларусі падэспань з'явіўся на пачатку XX стагоддзя. Атрымаў папулярнасць ва Усходняй Еўропе.

## Літаратура 
* Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя; Рэдкалегія: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1989.— 575 с.: іл. ISBN 5-85700-014-9.

## Спасылкі 
* Відэа танцу на YouTube

Катэгорыя:Бальныя танцы
Ігар Мікалаевіч Духан

**Ігар Мікалаевіч Духан** () — беларускі мастацтвазнаўца, тэарэтык і гісторык мастацтва, архітэктуры і дызайну.

## Біяграфія 
Кандыдат архітэктуры. Доктар філасофскіх навук (2012). Тэма дысертацыі — «Станаўленне канцэпцыі часу ў мастацтве і праектнай культуры ХХ стагоддзя».

Навуковыя інтарэсы: тэорыя і філасофія сучаснага мастацтва, дызайн і архітэктура, праблемы гісторыі мастацтва 17—20 стагоддзяў, Культурная палітыка.

Загадчык кафедры мастацтваў Дзяржаўнага інстытута кіравання і сацыяльных тэхналогій Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

У якасці запрошанага прафесара чытаў лекцыі ў Баўхаўзе, Брытанскай бібліятэцы, Каралеўскім універсітэце Белфаста, універсітэтах Паўночнай Караліны, Палерма і іншых.

Старшыня журы міжнароднага фестывалю сучаснага і авангарднага мастацтва «Мамант».

Аўтар больш за 120 навуковых прац па тэорыі і гісторыі мастацтва, архітэктуры і дызайну.

З'яўляецца членам *European Society of Culture*, Міжнароднага саюза дызайнераў, Савета Беларускага саюза дызайнераў, Акадэміі архітэктуры.

## Праекты 
* Даследаванне ўплыву нацыянальных асаблівасцяў і рэгіянальных умоў на фарміраванне і тэндэнцыі развіцця жылога прадметнага асяроддзя (УНІІТЭ, Масква, навуковы кіраўнік тэмы - С. О. Хан-Магамедаў, 1988) 
* Жыллё 2000 (ВНИИТЭ, Масква, навуковы кіраўнік тэмы - Г. П. Бекер, 1989) 
* Дызайн-праект экспазіцыі «Музей прыроды ў Полацку» (у суаўтарстве з Т. Голубевай, В. Ламака, А. Двірнык, 1993—1995)
* НДР «Мастацтвазнаўства ў сістэме культуры» (Міністэрства адукацыі і навукі РБ, 1993—1995, агульнае навуковае кіраўніцтва НДР, напісанне частак; полифункциональный архітэктурны комплекс Беларускага дзяржаўнага універсітэта на праспекце Машэрава (архітэктурна-горадабудаўнічы праект у суаўтарстве з В. С. Бялянкіным (кіраўнік творчай групы), Ю. Шышко, 2003)

## Спасылкі 
* Ігар Духан на сайце БДУ 
* Ігар Духан на сайце журнала *Theory&Practice* 

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза дызайнераў
Бадзюля

**Бадзюля** — у беларускай міфалогіі дух, які змушае чалавека валацужнічаць, гоніць з наседжанага места, прыносіць чалавеку беднасць.

## Апісанне 
Бадзюля блукае ля дарог, бліжэй да зімы можа ўвязацца за нейкім чалавекам, знайсці яго хату і пасяліцца там. Чалавек пачынае піць, пускае на вецер усю сваю маёмаць. У хаце здараліся шматлікія беды, у людзей усё з рук валілася. Бадзюля чакае, пакуль гаспадар зусім збяднее і пойдзе бадзяцца па свеце. Каб прагнаць Бадзюлю, трэба чыста вымесці і вымыць усё ў хаце, а бруд выліць на вуліцу на захад сонца. Кажуць, тады можна убачыць, як Бадзюля ўцякае, са страху забываючы схаваць сваё аблічча. Выглядае яна як немаладая жанчына з вялікім, па брух грузьмі, уродлівая, апранутая ў брудную посцілку з дзіркамі і прарэхамі, цела ўсё ў струпах і язвах. У яе лупатыя вочы, кароткі шырокі нос, тоўстыя адвіслыя губы, калматыя валасы, збітыя ў каўтун. Бадзюля здагваецца ў Мядзельскім раёне. 

## Гл. таксама 
* Сербай
* Апівень

## Спасылкі 
* Міфалогія славян. Бадзюля 
* Дзедавіца. Бадзюля

Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Катэгорыя:Беларуская народная дэманалогія
Каранавірусы

**Каранавірусы** (*Coronaviridae*) — сямейства складаных РНК-геномных вірусаў — паразітаў дыхальных шляхоў і кішэчнага тракта чалавека, свіней, грызуноў, птушак і іншых хрыбетных жывёл.

## Апісанне 
Вірыёны маюць авальную форму, памер 60-200 нм. Геном прадстаўлены аднанітачнай пазітыўнай РНК. Капсід пабудаваны па спіральным тыпе. Суперкапсід мае ліпідны слой, глікапратэідныя выступы грушападобнай формы, утвараючы як бы карону вакол вірыёна.

## Клініка 
Валодаюць гемаглютынуючай актыўнасцю, размнажаюцца на культурах клетак і арганных культурах трахеі. У чалавека выклікаюць энтэрыты і рэспіраторныя захворванні, у свіней — гастраэнтэрыты і энцэфаліты, у мышэй — гепатыт, у курэй — інфекцыйны бранхіт. Сералагічны дыягназ устанаўліваюць з дапамогай РЗК і РН.

У людзей каранавірусы выклікаюць вострыя рэспіраторныя захворванні, атыповую пнеўманію і гастраэнтэрыты. У дзяцей магчымыя бранхіты і пнеўманія. Асабліва небяспечныя для чалавека вірусы роду Betacoronavirus.

## Літаратура 
* Слоўнік па агульнай і медыцынскай вірусалогіі / Уклад.: А. Красільнікаў, Л. Цітоў, Н. Казак. — Мн.: Вышэйшая школа, 1995. ISBN 985-06-0048-9

## Спасылкі
Стрыга

**Стрыга** — у беларускай міфалогіі злы дух, які падмяняе дзяцей, падкідваючы маленькага нячысціка, худога і плаксівага.

## Апісанне 
Худая бледная жанчына высокага росту, з распушчанымі валасамі, запалымі шчокамі і зялёнымі кашэчымі вачыма. Не мае пастаяннага жыхарства, пераходзіць з вёскі ў вёску, шкодзячы людзям. Можа схапіць дзіця і шматаць яго так, каб маці пачула крыкі. Каб уратаваць дзіця, маці купалі яго перад заходам сонца, стараючыся выліць ваду, пакуль сонца не села. Калі Стрыга раззлаваная, можа пакалечыць дзіця ці на вачах у людзей разбіць яму галаву аб камень. Каб залагодзіць Стрыгу, цяжарныя жанчыны запрашалі яе ў хату ў час родаў. Калі Стрыга з’яўлялася, яе ўшаноўвалі, каб дзіця нарадзілася здаровае. Лічылася, што Стрыга не баіцца нават святой вады. Выратаваць ад яе маглі толькі знахары.

Падобныя персанажы былі таксама ў заходніх славян. Палякі ведалі мужчынскі адпаведнік Стрыгі — strzyg або strzygoc, які пазней з’яўляецца ў сазе Анджэя Сапкоўскага пра ведзьмака Геральта. Аднак гэты персанаж хутчэй падобны на вупыра.

## Аналіз 
Назва «Стрыга» паходзіць, верагодна, ад лацінскага «striga» («старая чараўніца», «ведзьма»), якое ў сваю чаргу паходзіць ад «strix» («вушастая сава», «сіпуха»). Лічылася таксама, што вушастая сава высмоктвае кроў у дзяцей, і што ў выглядзе савы па начах лётаюць ведзьмы. Пакуль невядома, як антычны вобраз пранік у славянскую культуру. Верагодна, праз балканскіх славян.

## Гл. таксама 
* Лойма

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Катэгорыя:Беларуская народная дэманалогія
Ойра

«**О́йра**» ці «**Ойра-ойра**» — парны побытавы танец памерам 3/4 такту, тэмп умерана хуткі. На Беларусі з'явіўся ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя. Атрымаў папулярнасць ва Усходняй Еўропе.

## Апісанне 
Выконваецца ў парах па коле. Блок рухаў паўтараецца некалькі разоў запар: плясканне ў далоні, простыя крокі, сінхроннае выцягванне нагі на «насок-абцас», загляданне адзін аднаму ў твар ды іншыя. Выканаўцы падчас танцу часта выгуквалі «ой-ра!», адкуль і паходзіць назва танцу. Пазней з'явіліся таксама і прыпеўкі:

Што за танец ойра, ойра!
Да чаго ж ты стройна, стройна…

## Сучаснасць 
У канцы 80-х з актывізацыяй адраджэнскага руху танец ізноў пачаў адраджацца ў Беларусі ўжо паводле прыбалтыйскага ўзору — трохкрокі, стуканні аднайменнымі нагамі (правымі, пасля левымі), тое ж з плячыма і ўрэшце бака́мі. Пры гэтым прыгаворваюць «Ойра-ойра!»

## Літаратура 
* Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя; Рэдкалегія: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1989.— 575 с.: іл. ISBN 5-85700-014-9.

## Спасылкі 
* Відэапрыклад на YouTube
* Апісанне латвійскага варыянту і ноты 

Катэгорыя:Беларускія народныя танцы
Катэгорыя:Латвійскія народныя танцы
Катэгорыя:Літоўскія народныя танцы
Катэгорыя:Рускія народныя танцы
Макула (планетная наменклатура)

**Макула**, часам **пляма** ( — пляма, мн. л. *Maculae*) — тэрмін, які выкарыстоўваецца ў планетнай наменклатуры для наймення параўнальна невялікіх цёмных абласцей на паверхні планет і спадарожнікаў. Уведзены ў карыстанне пасля выяўлення такіх аб'ектаў на дэталёвых здымках паверхні Еўропы. У беларускіх назвах гэтае слова, як і іншыя родавыя тэрміны, пішацца з малой літары, а ў лацінскіх (якія выкарыстоўваюцца і ў англійскай мове) — з вялікай.

Прырода розных макул розная, паколькі гэты тэрмін, як і іншыя тэрміны планетнай наменклатуры, апісвае толькі знешні выгляд аб'екта і нічога не кажа пра яго паходжанне. Ён нават не заўсёды азначае цёмны колер у бачным дыяпазоне: макулы Тытана вылучаныя па інфрачырвоным і радарных альбеда.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Планетная геалогія
Ps

**ps** (ад ) — праграма ў UNIX, Unix-падобных і іншых POSIX-сумяшчальных аперацыйных сістэмах, якая выводзіць звесткі аб працуючых працэсах.

## Сінтаксіс 
```
ps [опцыі]
```

* Опцыі, якія фільтруюць працэсы для рапарта:
** -A :	усе працэсы;
** -a :	звязаныя з пэўным тэрміналам, акрамя галоўных сістэмных працэсаў сеанса, часта ўжываная опцыя;
** -N :	інверсія выбару;
** -d :	усе працэсы, акрамя галоўных сістэмных працэсаў сеанса;
** -e :	усе працэсы;
** -f : пашыраны вывад;
** T :	усе працэсы на пэўным тэрмінале;
** a :	працэсы, звязаныя з бягучым тэрміналам, а таксама працэсы іншых карыстальнікаў;
** r :	звесткі толькі аб працуючы працэсах;
** x : працэсы, адлучаныя ад тэрмінала.

## Апісанне вываду 
Стаўбцы:
* UID : ідэнтыфікатар карыстальніка;
* PID : ідэнтыфікатар працэса;
* PPID : ідэнтыфікатар бацькоўскага працэса;
* C : прыярытэт працэса, які ўжываецца планавальнікам задач;
* STIME : час старту працэса;
* TTY : тэрмінал, з якім звязаны гэты працэс;
* TIME : працэсарны час, спажываны гэтым працэсам;
* CMD : каманда, якая запусціла гэты працэс «з некаторымі опцыямі выводзіць і каталог, адкуль працэс быў запушчаны»;
* STAT : стан, у якім зараз знаходзіцца працэс.

Опцыя ***o*** дазваляе ўказаць набор стаўбцоў у вывадзе:
 ps o pid,user,command

## Параметры STAT 
* R : працэс выконваецца ў дадзены момант
* S : працэс чакае (то бок спіць менш 20 секунд)
* I : працэс бяздзейнічае (то бок спіць болей 20 секунд)
* D : працэс чакае ўвода-вываду (ці іншай кароткай падзеі), неперарывальны
* Z : zombie ці defunct процесс, то бо завершаны працэс, код выхаду якога пакуль не прачытаны бацькоўскім працэсам
* T : працэс спынены
* W : працэс у swap'е
* ps з'яўляецца каманда top, што зручна выводзіць на экран аператыўна абнаўляльныя звесткі, аднак top абмежавана памерамі вакна, таму ўсё, што не можа змясціцца на экран наўпрост ігнаруецца.
* Для каманды ps зручна карыстацца канвеерам і ўтылітай less для гартання вываду з дапамогай кнопак уверх і ўніз, напрыклад `ps ax | less`
* З дапамогай утыліты grep зручна шукаць і выводзіць толькі патрэбныя працэсы, напрыклад `ps ax | grep smbd`
* У сувязі з магчымасцю напісання модуля, падгружальнага да ядра, і вяртаючага на запыт ад ps *мадыфікаваны* спіс працэсаў, адміністратарам не пажадана цалкам спадзявацца на вынікі ps і top пры падазрэннях на магчымасць несанкцыянаванага ўмяшчальніцтва.

## Спасылкі 
* Спецыфікацыя ps у Адзінай спецыфікацыі UNIX на сайце The Open Group 
*  
*  

Катэгорыя:Утыліты UNIX
Катэгорыя:Менэджары задач
Смегма

200px|right|thumb|Смегма на галоўцы палавога члена
**Смегма**, *прэпуцыяльная змазка* — сакрэт залоз крайняй плоці, назапашваецца пад яе ўнутранай лісцінкай і ў венечным разоры палавога члена. Асноўныя кампаненты — тлушчы і амярцвелыя клеткі палавога члена і крайняй плоці. Прысутнічае спецыфічная непатагенная мікрафлора — мікабактэрыі смегмы, здольныя актыўна асіміляваць утрымальныя ў ёй тлушчы. Утварэнне смегмы пачынаецца ў перыяд палавога выспявання, павялічваецца ў перыяд найбольшай палавой актыўнасці (18-25 год) і практычна адсутнічае ў старым узросце. Свежыя вылучэнні маюць белы колер і раўнамерна размеркаваны на паверхні галоўкі.

Доўгі застой смегмы ў прэпуцыяльным мяшку пры фімозе, пры парушэнні правіл асабістай гігіены спрыяюць развіццю баланіта, балапастыта, узнікненню пераракавых захворванняў.

## Літаратура 
* Современная сексология. Энциклопедия. — Под общей редакцией доктора медицинских наук В. А. Доморацкого. — Мн.: БелЭн., 2008. — 384 с.: іл.

Катэгорыя:Біялагічныя вадкасці
Катэгорыя:Фізіялогія рэпрадуктыўнай сістэмы мужчын
PS (значэнні)

**PS**, **P.S.**, **ps**: 
* **P.S.**, **PS**, — постскрыптум; прыпіска пасля подпісу ці заўвага пасля асноўнага зместу
* **PlayStation** — гульнявая прыстаўка
* **ps** (ад ) — каманда ў UNIX-сумяшчальных аперацыйных сістэмах, што выводзіць рапарт аб працуючых працэсах.
* **PowerShell** — пашыральная абалонка з інтэрфейсам каманднага радка для Microsoft Windows
* .ps — пашырэнне файла фармату Postscript
* .ps — нацыянальны дамен верхняга ўзроўня дзяржавы Палесціна
* **PS** (абр. ад ) — полістырол
* **ps** (ад ) — конская сіла
* **PS** (ад ) — Агульная назва мадэляў ПЭВМ у рамках сямейства IBM PS/1, IBM PS/2.
* **PS** — абрэвіятура ад  у розных франкамоўных краінах для сацыялістычных партый: Францыі, Бельгіі, Швейцарыі і інш.
* PS Skibladner — пасажырскі колавы параход з бакавым размяшчэнне грабных колаў.
* PS/2 — серыя персанальных камп'ютараў фірмы «IBM».
* PS/2 — камп'ютарны порт для прыстасаванняў уводу — клавіятуры і мышы.
Дудка (інструмент)

**Ду́дка** — агульная назва народных музычных інструментаў сямейства прадольных флейтаў (сапелі, свірэлі, сапілкі) у Беларусі, Расіі, Украіне.

Дудка — народны музычны духавы інструмент, які складаецца з бузіннай трасціны ці чароту і мае некалькі бакавых адтулін, а для ўдзімання — муштучок. Існуюць падвойныя дудкі: у дзве складеныя трубкі дзьмуюць праз адзін агульны муштук.

## Агульныя звесткі 
Дудка ўяўляе сабой трубку з ігральнымі адтулінамі і свістковым прыстасаваннем. Дудкі вылучаюцца памерамі (даўжыня ад 20 да 50 см), формай трубак (існуюць конусападобныя, роўныя, з пашырэннем, звужэннем канцоў), колькасцю гральных адтулін, канструкцыяй свістковай прылады. Дзеля вырабу ўжываюць клён, ясень, ляшчыну, граб, сасну, ліпу, крушыну. У сучаснай практыцы прымяняюць алюміній і эбаніт. Бываюць цэльныя і разборныя.

## Варыянты 
, 2007.]]
### Сапілка 
Ва Украіне да цяперашняй пары захавалася назва сапілка (сапель), у Беларусі цалкам забытае і замененае на «дудку». Часам дудкай называюць дуду.

### Дудка-паршнёўка 
Атрымала распаўсюджанне ў Заходняй Беларусі. Уяўляе сабой цыліндрычную драўляную трубку са свістковым прыстасаваннем, у якую ўстаўлены шпунт з дзяржальнам. Гуказдабыццё здзяйсняецца падачай струменю паветра і рытмічных, хістальных рухаў шпунта, якія вызначаюць вышыню гуку (даўжыня паветранага слупа ўнутры камля адваротна прапарцыйная вышыні здабытага гуку). Так, самы ніжні гук утвараецца ў максімальна адкрытым становішчы шпунта, самы высокі — у самым закрытым становішчы. Дудка-паршнёўка — слыхавы інструмент без фіксаванага строю. Ігра на ім звязаная найперш са слухавымі адчуваннямі выканаўцы.

### Дудка-выкрутка 
Дудтка-выкрутка ўяўляе сабой падоўжаную свістковую флейту. Дудка мае даўжыню 40–60 см, адну свістковую і 6 ігравых адтулін (адна з іх глухая). Традыцыя вырабу дудкі архаічным спосабам выкручвання захавалася да нашых дзён і прадстаўляе значны інтарэс для даследчыкаў народнай музычнай культуры. Распаўсюджана на Палессі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускія народныя музычныя інструменты
Катэгорыя:Рускія народныя музычныя інструменты
Катэгорыя:Украінскія народныя музычныя інструменты
Катэгорыя:Драўляныя духавыя музычныя інструменты
Катэгорыя:Аэрафоны