Айтадж Тапдыг

**Айтадж Тапдыг** (поўнае імя: **Айтадж Солтан кызы Ахмедава **; (азерб. Aytac Soltan qızı Əhmədova), 18 ліпеня 1993 года, Баку, Азербайджан) — азербайджанская журналістка і палітычная зняволеная; з 2015 года працуе журналістам-рэпарцёрам у Meydan TV.

У цяперашні час яна ўтрымліваецца ў Бакінскім следчым ізалятары Пенітэнцыярнай службы Міністэрства юстыцыі.

## Папярэднія гады 
Айтадж Ахмедава нарадзілася 18 ліпеня 1993 года ў Баку. У 1999 годзе паступіла ў першы клас сярэдняй школы № 8 Насімінскага раёна. У 2010 годзе скончыла сярэднюю школу № 158 Ясамальскага раёна.

## Журналістычная дзейнасць 
З 2015 года працуе журналістам-рэпарцёрам у Meydan TV. У 2022 годзе яна была вядучай праграмы MeyArt, якая выходзіла на Meydan TV. Падчас прафесійнай дзейнасці яна неаднаразова падвяргалася арышту і жорсткаму абыходжанню з боку паліцыі. Па словах журналісткі, супрацоўнік паліцыі ў цывільным ударыў яе па твары. Намеснік начальніка прэс-службы МУС, палкоўнік паліцыі Орхан Мансурзада, каментуючы інцыдэнт, заявіў, што сцвярджэнні аб тым, што Айтадж Ахмедова падвяргалася ціску з боку паліцыі, далёкія ад праўды. Ахмедова звярнулася ў Генеральную пракуратуру па гэтай справе.

23 мая 2019 года яна была затрымана паліцыяй перад будынкам Адміністрацыі прэзідэнта і на працягу трох гадзін утрымлівалася ў 9-м аддзяленні паліцыі Сабаільскага раённага ўпраўлення паліцыі.

11 лютага 2020 года падчас асвятлення пратэстнага мітынгу кандыдатаў у дэпутаты ў адміністрацыйным будынку Цэнтральнай выбарчай камісіі (ЦВК), Айтадж Ахмедова разам з галоўным рэдактарам Meydan TV Айнур Эльгюнэш была затрымана паліцыяй. У выніку прымянення сілы з боку паліцыянтаў Айтадж Ахмедова атрымала лёгкія цялесныя пашкоджанні. "Рэпарцёры без межаў" (RSF) рэзка асудзілі адбытае і заявілі, што азербайджанскія ўлады знішчаюць плюралізм.

14 снежня 2022 года Айтадж Ахмедова разам з калегай па Meydan TV Хаяле Агаевай адпраўіліся на здымкі акцыі на дарозе Шуша - Ханкенды, але былі затрыманы "людзьмі ў цывільным і чорных масках". Без тлумачэння прычыны іх проста пасадзілі ў машыну і адпраўілі назад. Перад тым, як іх адпусцілі, былі канфіскаваны тэлефоны, а матэрыялы выдалены.

У лістападзе 2024 года Хаяла Агаева і Айтадж Тапдыг былі затрыманы супрацоўнікамі аховы падчас асвятлення акцыі пратэсту актывіста па абароне правоў жывёл К. Мамедлі падчас 29-й сесіі Канферэнцыі бакоў Рамкавай канвенцыі Арганізацыі Аб'яднаных Нацый па змяненні клімату (COP29). Ахоўнікі сілай адвялі Агаеву і Тапдыг у службовае памяшканне, а потым вывелі іх з тэрыторыі мерапрыемства.

Айтадж Ахмедова ўдзельнічала ў феміністычных акцыях, якія праходзілі 8 сакавіка ў 2019-2024 гадах, патрабуючы ад урада Азербайджана прыткнуцца да Стамбулскай канвенцыі, мэтай якой з'яўляецца забеспячэнне роўных правоў мужчын і жанчын у сферы працы і адукацыі, а таксама барацьба з гвалтам над жанчынамі. Яна актыўна ўдзельнічала ў арганізацыі і абвяшчала рэзалюцыі акцый. У 2021 годзе яна была затрымана паліцыяй падчас пратэстнай акцыі і дастаўлена ў аддзяленне паліцыі.

## Арышт і суд (2024) 
Айтадж Ахмедава і яшчэ шэсць журналістаў — галоўны рэдактар Meydan TV Айнур Эльгюнэш, журналісты і рэпарцёры Хаяла Агаева, Айсель Умудова, Націк Джавадлы, журналіст-фрылансер Рамін Дэко, а таксама намеснік дырэктара Бакинскай школы журналістыкі (BJM) Ульві Тахіраў — былі арыштаваныя 6 снежня 2024 года ў Галоўным упраўленні паліцыі Баку ў межах крымінальнай справы, заведзенай супраць Meydan TV. Кожнаму з іх было прад’яўлена абвінавачанне па артыкуле 206.3.2 Крымінальнага кодэкса Азербайджанскай Рэспублікі (кантрабанда, здзейсненая групай асоб па папярэдняй змове). Яны адмаўляюць сваю віну і лічаць арышты звязанымі з іх прафесійнай дзейнасцю.

8 снежня было разгледжана прадстаўленне следчага органа аб выбары меры стрымання ў дачыненні да Айтадж Ахмедава. У Хатаінскім раённым судзе пад старшынствам суддзі Сюльханы Гаджыевай былі разгледжаны прадстаўленні па справе аб мерах стрымання ў выглядзе арышту. Прадстаўленні следчага органа былі задаволены, і ў дачыненні да кожнага з затрыманых, уключаючы Айтадж Ахмедава, была абраная мера стрымання ў выглядзе арышту тэрмінам на 4 месяцы.

Айтадж Ахмедава падала апеляцыйную скаргу на рашэнне Хатаінскага раённага суда ад 8 снежня 2024 года. 13 снежня на судовым пасяджэнні ў Бакинскім апеляцыйным судзе пад старшынствам суддзі Эльбея Алахвердыева апеляцыйная скарга Айтадж Ахмедава была пакінута без задавальнення. У судзе Айтадж Ахмедава не прызнала сябе вінаватай. Яе адвакат Джавад Джавадаў заявіў, што выдача ордэра на арышт журналістаў, у тым ліку Айтадж Ахмедавай, без якіх-небудзь доказаў яе датычнасці да кантрабанды валюты з’яўляецца парушэннем артыкулаў 5 (права на свабоду і асабістую недатыкальнасць) і 18 (абмежаванне правоў і свабод у мэтах, не прадугледжаных Канвенцыяй) Еўрапейскай канвенцыі аб абароне правоў чалавека і асноўных свабод.

## Міжнародная ўвага 
Арышт журналістаў Meydan TV выклікаў рэзкую крытыку. Уплывовыя міжнародныя арганізацыі звярнуліся да ўладаў Азербайджана з заклікам вызваліць журналістаў. Лідары апазіцыйных партый Азербайджана — Партыі Народнага Фронту Азербайджана (AXCP), партыі «Мусават», партыі «Рэспубліканская альтэрнатыва» (REAL), а таксама Нацыянальнай рады дэмакратычных сіл — выступілі з заявамі, у якіх асудзілі арышт журналістаў Meydan TV.

Міжнародная праваабарончая арганізацыя Amnesty International асудзіла арышты журналістаў Meydan TV. «Мы асуджаем апошнія арышты і заклікаем азербайджанскія ўлады неадкладна вызваліць журналістаў і супрацоўнікаў СМІ. Мы баяліся рэпрэсій пасля COP29 і цяпер заклікаем дзяржавы-ўдзельніцы канферэнцыі ААН адрэагаваць на працяглы пераслед у Азербайджане — краіне, якая ўсё яшчэ займае пасаду старшыні COP29», — гаворыцца ў заяве арганізацыі.

Базіраваны ў Нью-Ёрку Камітэт па абароне журналістаў (CPJ) таксама асудзіў затрыманне супрацоўнікаў Meydan TV. «Улады Азербайджана павінны неадкладна вызваліць Натыка Джаваджлы, Хаялу Агаеву, Айтадж Ахмедаву, Айнур Эльгюнеш, Айсель Умудову і Раміна Дэко, а таксама больш за дзясятак іншых вядучых журналістаў, арыштаваных за апошнія месяцы па падобных абвінавачаннях, і спыніць беспрэцэдэнтную атаку на незалежную прэсу», — падкрэсліў CPJ..

Праваабарончая арганізацыя Freedom Now таксама далучылася да патрабаванняў спыніць ціск на незалежную прэсу ў Азербайджане.

Women Press Freedom у сваёй заяве выказала падтрымку Meydan TV і ўсім журналістам у Азербайджане, якія працягваюць рызыкаваць сваёй бяспекай дзеля таго, каб паведамляць праўду. «Змаўчаць прэсу — гэта напад на дэмакратыю», — адзначаецца ў заяве WPF.

Пасол Вялікабрытаніі ў Азербайджане Фергюс Олд таксама рэзка раскрытыкаваў арышты: «Затрыманне журналістаў Meydan TV адразу пасля кліматычнай канферэнцыі COP29 — гэта ляпас дэмакратычным урадам», — напісаў ён у сваім афіцыйным акаўнце X.

### Рэакцыя Дзярждэпартамента ЗША 
11 снежня 2024 года Дзяржаўны сакратар ЗША Энтані Блінкен зрабіў спецыяльную заяву, прысвечаную арыштам актывістаў і журналістаў у Азербайджане, і заклікаў улады краіны вызваліць іх.. Міністэрства замежных спраў Азербайджана адрэагавала на заяву Блінкена, абвінаваціўшы Дзярждэпартамент ЗША ва ўмяшанні ва ўнутраныя справы краіны. Паводле заявы ведамства, такое ўмяшанне працягваецца «цягам апошніх чатырох гадоў», і гэты перыяд стаў «страчанымі гадамі для азербайджана-амерыканскіх адносін».

## Гл. таксама 
* Серыйныя арышты журналістаў у Азербайджане

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Журналісты Азербайджана