open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spermophilus fulvus

**Spermophilus fulvus**&nbsp;— грызун з сямейства , адзін з прадстаўнікоў роду .

## Апісанне 
Гэты невялікі суслік да 280 мм у даўжыню, з хвастом да 65 мм (звычайна 16-21 % даўжыні цела). Мае ўнутраныя зашчокавыя мяшкі для пераноскі ежы. Галава, шыя і цела розных адценняў шаравата-карычневага і мае чырванавата-вохрыстыя плямы на пераноссі; шчокавыя і надброўныя плямы таксама вохрыста-чырвоных тонаў. Дыплоідны набор храмасом: 36.

## Асяроддзе пражывання 
Краіны распаўсюджвання: Афганістан, Кітай, Іран, Казахстан, Кіргізстан, Расійская Федэрацыя, Таджыкістан, Туркменістан, Узбекістан. У Еўропе — толькі рэгіён на поўнач ад Каспійскага мора. Жыве ў пясчаных, гліністых і лёсавых пустынях і паўпустынях.

## Спосаб жыцця 
Звычайна капае адну нару на вялікай тэрыторыі. Часам выкарыстоўвае норы . Сезонныя міграцыі ажыццяўляюцца, калі нара залітая талымі водамі, або ў пошуках свежай расліннасці. Са спячкі від выходзіць у сярэдзіне мая, а праз 3-4 месяцы зноў пераходзіць у рэжым глыбокага сну. Сілкуецца надземнымі часткамі траў, палыну і салянкі.

## Пагрозы і ахова 
На від палююць дзеля мяса і шкур для мясцовага гандлю. Магчымая дэградацыя асяроддзя пражывання шляхам выпасу жывёлы за кошт павелічэння пагалоўя жывёлы. Засухі таксама пагражаюць гэтаму віду. Ёсць у некаторых ахоўных тэрыторыях (прыкладна 5 % ад арэала віду ў Манголіі).

## Спасылкі 
* Tsytsulina, K., Formozov, N. & Sheftel, B. 2008. Spermophilus fulvus
* Interactive Agricultural Ecological Atlas of Russia and Neighboring Countries

Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Сысуны Еўропы
Катэгорыя:Вавёркавыя
Пясчанкі

**Псча́нкі**, **пясча́нкавыя** (*Gerbillinae*) — падсямейства грызуноў сямейства .

Уключае каля 110 відаў, распаўсюджаных у Афрыцы, цёплых раёнах Азіі, паўднёвым усходзе Еўропы.

## Апісанне і спосаб жыцця 
Большасць відаў вядзе дзённы спосаб жыцця, усяедныя. Жывуць 3—4 гады. Вага каля 70—120 грамаў, даўжыня 150—300&nbsp;мм. Самцы буйней самак. Сілкуюцца насеннем траў і зялёнымі часткамі раслін, хоць не адмовяцца і ад дробнага насякомага. Капаюць норы. Жывуць сямейнымі калоніямі&nbsp;— бацька, маці і некалькі вывадкаў. Сямейныя пары ўтвараюць на ўсё жыццё. Тэрмін цяжарнасці&nbsp;— каля 25 дзён. Самца ад самкі не адсаджваюць таму, што ён дапамагае ёй выхоўваць дзіцянят. Лёгка прыручаюцца, ад іх амаль няма непрыемнага паху і яны вельмі рухомыя.

## Трыбы і роды 
**Ammodillini**

* 

**Desmodilliscini**

* 
* 

**Gerbillini**

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

**Gerbillurini**

* 
* 
* 

**Taterillini**

* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Мышыныя
Chlamydotis macqueenii

**Chlamydotis macqueenii**&nbsp;— від птушак сямейства . Традыцыйна лічыўся падвідам. Ён быў класіфікаваны як асобны від у 2003 годзе.

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ў Заходняй і Сярэдняй Азіі ад Манголіі да Сінайскага паўвострава. Жыве ў засушлівых і паўзасушлівых раёнах.

## Апісанне 
Самец дасягае 65-75&nbsp;см даўжынёй, важыць 1,8&nbsp;— 3,2&nbsp;кг; самка дасягае 55-65&nbsp;см даўжынёй, важыць 1,2&nbsp;— 1,7&nbsp;кг. Верхняя частка цела светла-шэра-бэжавай афарбоўкі з цёмна-карычневымі плямамі і палоскамі, ніжняя частка цела белая. На хвасце выразна бачныя тры вялікія сіне-шэрыя палосы. З патыліцы звісае чубок з доўгіх чорных пёраў.

## Спасылкі 
* National Wildlife Research Centre, Saudi Arabia 

Катэгорыя:Птушкі Азіі
Катэгорыя:Драфіныя
Абеліск (Свіслач)

**Абеліск ** — помнік у г. Свіслачы Гродзенскай вобласці, размешчаны ў цэнтры плошчы Карла Маркса.

## Гісторыя 
20-метровы абеліск з пазалочаным шарам і шпілем быў узведзены графам Вікенціем Тышкевічам у цэнтры рынкавай плошчы ў другой палове XVIII стагоддзя ў гонар знакамітага Свіслацкага кірмашу як сімвал дабрабыту і працвітання мястэчка.

У верасні 1939 года абеліск быў разбураны. Паводле легенды, калі ў 1939 годзе шпіль быў падарваны, знайшлі капсулу з пасланнем аб тым, што горад будзе квітнець, пакуль стаіць гэты слуп.

У 2017 годзе, перад абласным фестывалем працаўнікоў вёскі «Дажынкі», шпіль быў адноўлены за кошт Ваўкавыскага мясакамбіната, Беллакта, «Новы Двор-Агра» і жыхароў раёна, пра што сведчыць шыльда.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Беларусі, знішчаныя савецкай уладай
Катэгорыя:Адноўленыя будынкі і збудаванні Беларусі
Катэгорыя:Помнікі Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Свіслачы
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:2017 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі
Spermophilopsis leptodactylus

**Spermophilopsis leptodactylus**&nbsp;— млекакормячае сямейства .

## Распаўсюджанне 
Краіны пражывання: Афганістан, Іран, Казахстан, Таджыкістан, Туркменістан, Узбекістан. У Афганістане ён быў запісаны да 1000 м над узроўнем мора. Як правіла, звязаны з пясчаным месцамі пражывання пустыні (напрыклад, пясчаныя дзюны) і стэпамі. Звычайна не сустракаецца ў аграрных абласцях, хоць можа пашкодзіць насаджэнні ў межах свайго засушлівага асяроддзя.

## Пагрозы і ахова 
Імаверна, няма сур’ёзных пагроз для гэтага віду ў цэлым. Не вядома, ці прысутнічае від у абароненых абласцях.

## Спасылкі 
* Molur, S. 2008. Spermophilopsis leptodactylus 

Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Вавёркавыя
Новыя левыя

**Новыя левыя** — шырокі спектр левых рухаў, якія атрымалі шырокае распаўсюджванне ў 1960-х у ЗША і Заходняй Еўропе. Само паняцце «новых левых» звязана з крытычным стаўленнем прадстаўнікоў гэтых рухаў да так званых «старых левых» — сацыял-дэмакратаў і камуністаў.

На фармаванне руху аказалі ўплыў такія гістарычныя падзеі, як выкрыццё культу асобы Сталіна, венгерскае паўстанне 1956 года, дэкаланізацыя і антыімперыялістычная барацьба краін «трэцяга свету», рух за грамадзянскія правы ў ЗША ў 1960-я, кубінская рэвалюцыя, в’етнамская вайна, мааізм і раскол у сусветным камуністычным руху. Згодна з асноўнай устаноўкай новых левых, традыцыйная барацьба за вызваленне прыгнечаных класаў, якая арыентуецца на звыклыя формы рабочага руху, збанкрутавалася, і ёй на змену павінна прыйсці палітыка, звязаная з барацьбой за правы не толькі рабочага класа, але і іншых слаёў насельніцтва, якія падвяргаюцца прыгнёту: расавыя, нацыянальныя і сексуальныя меншасці, студэнты і беспрацоўныя.

Тэарэтычныя асновы руху новых левых складаліся пад уплывам ідэй Антоніа Грамшы, Жана-Поля Сартра, Гі Дэбора, Франца Фанона, Герберта Маркузэ, Тэадора Адорна.

Свайго найвышэйшага піка рух дасягнуў у канцы 1960-х — сярэдзіне 1970-х (антываенны рух у ЗША, усеагульная забастоўка 1968 у Францыі, аўтанамісцкі рух у Італіі). У 2000-х гадах ідэйная спадчына новых левых аказала ўплыў на фармаванне ідэалогіі антыглабалізму.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Левая ідэя
Катэгорыя:Гісторыя сацыялізму
Сарая Аль-Харасані

**Сарая Аль-Харасані** () — іракскае шыіцкае апалчэнне, створанае ў 2013 годзе як ваенізаванае крыло палітычнай партыі «Хезб Талія аль-Ісламія». З 2014-га дзейнічае ў складзе кааліцыі «Сілы народнай мабілізацыі», дзе атрымала найменне *18-я брыгада*.

## Гісторыя 
Апалчэнне бярэ свой пачатак ад невялікай групоўкі «Сарая аль-Карар», заснаванай у 1986 годзе. Утварэнне ўзначальваў Ясін Аль-Мусаві, прыхільнік шыіцкага рэлігійнага дзеяча Мухамада Бакіра аль-Хакіма. У 1995 годзе групоўка была ператворана ў арганізацыю «Талія». Яна супрацьстаяла іракскаму ўраду Садама Хусейна і нават сфармавала ўзброеныя атрады. «Талія» вяла сваю дзейнасць у паўднёвых правінцыях Ірака. Пад удар групоўкі часта траплялі гарады Хаўр Аль-Джбайша і Насірыя. Пасля таго, як Садам Хусейн правёў асушэнне балот на поўдні краіны, арганізацыя перамясцілася пад Неджэф і Кербелу.

У верасні 2013 года пры падтрымцы Ірана на базе «Сарая аль-Карар» створана «Сарая аль-Харасані». Яна ўтворана ў якасці ваенізаванага аддзялення іракскай палітычнай партыі «Хезб Талія аль-Ісламія».

У наступныя гады апалчэнне ўдзельнічала ў канфліктах на тэрыторыі Сірыі і Ірака, галоўным чынам супраць ІДІЛ і сірыйскай апазіцыі. Асноўнай місіяй «Сарая Аль-Харасані» стала прадухіленне нападаў радыкальных сунітаў на шыіцкія святыні.

## Арганізацыя 
Групоўка названа ў гонар Абу Мусліма Аль-Харасані, мусульманскага дзеяча VIII стагоддзя.

Першапачаткова арганізацыю ўзначаліў іранскі араб Хамід Такві, генерал КВІР Ірана. 28 снежня 2014 года ён быў забіты снайперам недалёка ад Самары. Месца Такві заняў Алі аль-Ясір. Намеснікам кіраўніка апалчэння прызначаны Хамід аль-Джазаіры.

Групоўка ідэалагічна блізка да шыіцкага Ірана. Яе лагатып скапіяваны з эмблемы іранскага КВІР.

Па даных Reuters на 2015 год, у складзе «Сарая Аль-Харасані» налічвалася ад 1,5 да 3 тысяч баевікоў.

## Рыштунак 
Групоўка ўзбройваецца як у сябе на радзіме ў Іраку, так і за кошт іранскіх паставак. Сярод стралковай зброі пераважаюць аўтаматы Калашнікава, M16, снайперскія вінтоўкі Драгунова і ручныя гранатамёты. Апалчэнцы перасоўваюцца на аўтамабілях Mitsubishi і Honda.

## Гл. таксама 
* Спіс узброеных груповак грамадзянскай вайны ў Іраку (2011—2017)
* Спецыяльныя групы (Ірак)
* Прыватныя апалчэнні (Ірак)

Катэгорыя:Іракскія групоўкі, якія змагаюцца супраць ІДІЛ
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2013 годзе
Катэгорыя:Праўрадавыя ваенныя арганізацыі Грамадзянскай вайны ў Сірыі
Гасціны двор (Свіслач)

**Гасціны двор** — колішні будынак у г. Свіслачы Гродзенскай вобласці. Размяшчаўся ў цэнтры Рынкавай плошчы, паміж вуліцамі Мсцібаўскай (Каліноўскага) і Рудаўскай (Першамайскай).

Будынак гасцінага двара ўяўляў сабой замкнёную кампазіцыю з чатырох аднапавярховых крылаў пад двухсхільнымі гонтавымі дахамі, утвараючы прастакутны цэнтральны двор, і складаўся з 48 аднапавярховых ячэек-пакояў. Кожная мела бакавое акно і двое дзвярэй. Двор меў тры складскія памяшканні. У цэнтры доўгіх крылаў былі зроблены арачныя праезды на двор. Над адным з праездаў размяшчалася зала для купецкіх сходаў. Гасціны двор арандавалі купцы на час знакамітых Свіслацкіх кірмашоў. Першы кірмаш быў праведзены 15 жніўня 1792 года, а затым з 25 жніўня па 25 верасня праводзіўся штогод на працягу ста гадоў. У 1872 годзе гасціны двор згарэў.

Катэгорыя:Гасціныя двары Беларусі
Катэгорыя:Згарэлыя будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Гісторыя Свіслачы
Катэгорыя:Славутасці Свіслачы
Катэгорыя:Зніклі ў 1872 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі
Плошча Карла Маркса (Свіслач)

**Плошча Карла Маркса** — цэнтральная плошча ў г. Свіслачы Гродзенскай вобласці.

Гістарычна насіла назву *Рынак* або *Гімназічная плошча*. Апошняя назва фактычна датычылася ўсёй плошчы, але магла таксама выкарыстоўвацца як азначэнне толькі заходняй яе часткі, якая прылягала да гімназічнага ансамбля. Жонка графа Вінцэнта Тышкевіча Тэрэза Панятоўская адразу пасля замужжа запатрабавала перабудаваць Свіслач так, каб мястэчка было падобнае да Варшавы. Тышкевічам была праведзена поўная перапланіроўка мястэчка. У цэнтры створана прасторная чатырохбаковая плошча. Ад плошчы, як промні сонца, разыходзіліся прамыя вуліцы: Мсцібаўская (Каліноўскага), Брэсцкая (Леніна), Гродзенская (Камсамольская), Варшаўская (Савецкая), Рудаўская (Першамайская) і Дворная (Дзяржынскага).

Па ўспамінах графа Лявона Патоцкага *«ў самым цэнтры мястэчка была квадратная рыначная плошча, упрыгожаная абеліскам, што завяршаўся пазалочаным шпілем. Вялі да яго з чатырох бакоў шырокія, пад шнур пракладзеныя вуліцы, забудаваныя ладнымі дамамі, пакрытымі гонтай… У самым цэнтры рынкавай плошчы, паміж вуліцамі Мсцібаўскай і Рудаўскай, узвышалася прамавугольнае збудаванне, пабудаванае з каменя, з 48 крамамі… На самой плошчы пяць заезных двароў: пад Арлом, Аленем, Волам, Аднарогам і Лебедзем. У адным куце аптэка, у іншым — кафенгаўз (кавярня), самавіты, з більярдам, для забавы прыезджых. Насупраць кафенгаўза распасціраўся вялікі пляц, на левым боку якога знаходзіўся драўляны парафіяльны касцёл з вежай і гадзіннікам…»*.

Катэгорыя:Свіслач (горад)
Катэгорыя:Плошчы Беларусі
Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар Карла Маркса
Абдул Махдзі аль-Кербалаі

Шэйх **Абдул-Махдзі аль-Саламі** ( нар. 1955), больш вядомы як **Абдул Махдзі аль-Кербалаі** — іракскі рэлігійны дзеяч, афіцыйны прадстаўнік аяталы Алі Сістані і генеральны сакратар маўзалея Імама Хусейна. Будучы даверанай асобай аяталы, які ніколі не прамаўляў публічных прамоваў, заўсёды гэта рабіў за яго. У 2014 годзе ён ад імя Алі Сістані апублікаваў фетву аль-Джыхада аль-Каф’і, якая абавязвала іракцаў далучыцца да барацьбы з ІДІЛ. Неўзабаве пасля гэтага была ўтворана групоўка «Ліва Алі Аль-Акбар». Яе кіраўніцтва было перададзена аль-Кербалаі.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Іраку
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Ірака
Podoces panderi

**Podoces panderi** — птушка сямейства крумкачовых.

## Апісанне 
Даўжыня цела каля 30 см, вага 80-150 (да 170) г. Верх цела попельна-шэры, жывот мае ружовае адценне, крылы белыя з чорным, хвост чорны. На грудзях характэрная чорная пляма.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаная ў пустынях Сярэдняй Азіі і Паўднёвага Казахстана.

## Спосаб жыцця 
Селіцца ў барханных або грудкаватых пясках з рэдкім хмызняком. Жыве асела, трымаецца звычайна паасобку, чарод ніколі не ўтварае. Добра і хутка бегае, робячы крокі да 30 см, але можа і скакаць, як сарока. Лётае мала, пры небяспецы стараецца ўцячы, і толькі заспетая знянацку ўзлятае і, праляцеўшы нізка над зямлёй, хаваецца ў бліжэйшыя кусты. Голас — рэзкае стракатанне.

## Харчаванне 
Сілкуецца насякомымі і іх лічынкамі, павукамі, скарпіёнамі, дробнымі яшчаркамі, насеннем пустынных раслін. Корм збірае пераважна на зямлі.

## Размнажэнне 
Пары ўтварае толькі на час гнездавання. Грувасткія крытыя гнёзды, якія нагадваюць сарочыя, будуе на кустах на вышыні да 1,5 м. Кладка з 4-6 зелянява-блакітных з крапінамі яец наседжвае самка на працягу 16-19 дзён, а самец корміць яе. Птушаняты пакідаюць гняздо праз 15-16 дзён, некаторы час вандруюць з бацькамі, перасоўваючыся па зямлі, але неўзабаве вывадкі распадаюцца, і сойкі — як маладыя, так і дарослыя — пачынаюць весці адзіночны спосаб жыцця.

## Літаратура 
* Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Баев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — М. : Сов. энциклопедия, 1986. — С. 555. — 831 с. — 100 000 экз.

## Спасылкі 
* Голос саксаульной сойки на сайте xeno-canto.org

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1821 годзе
Катэгорыя:Птушкі Азіі
Катэгорыя:Крумкачовыя
Катэгорыя:Віды па-за небяспекай
Dryopteris dilatata

**Dryopteris dilatata** — від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўразіі. Этымалогія:  — «пашыраны».

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 30-150&nbsp;см даўжынёй, лістападная або паўвечназялёная. Лісце вузкатрохкутнае; хвосцікі з цёмна-бурымі з чорнай паласой лускавінкамі.

## Распаўсюджанне 
Еўропа: уся тэрыторыя акрамя Мальты; Азія: Азербайджан, Грузія, Турцыя.

## Галерэя 

Brede stekelvaren blad (Dryopteris dilatata).jpg|
Brede stekelvaren schubben (Dryopteris dilatata).jpg|
Dryopteris dilatata druesenhaare.jpeg|

## Літаратура 
* Дріоптерис австрійський // Лікарські рослини : енциклопедичний довідник / за ред. А. М. Гродзінського. — Київ : Видавництво «Українська Енциклопедія» ім. М. П. Бажана, Український виробничо-комерційний центр «Олімп», 1992. — С. 141. — ISBN 5-88500-055-7.

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Шчытоўнікавыя
Dryopteris expansa

**Dryopteris expansa**&nbsp;— шматгадовая травяністая расліна сямейства .

## Апісанне 
Дасягае вышыні да каля 40&nbsp;см і мае доўгае, тонкае карэнішча. Лісце манаморфнае, зялёнае, да 80 (100) см (у тым ліку хвосцікі 1/2-1/3 даўжыні пласціны), 3-4-пёрыстае. Хвосцік мае даволі шматлікія ад бледна- да чырванавата-карычневых лускавінкі часта з больш цёмнымі цэнтрамі. Пласціна трохкутна-яйкападобная. Храмасома: 2n = 82.

## Распаўсюджанне 
Азія: Расія; Турцыя. Еўропа: Беларусь; Украіна; Эстонія; Латвія; Літва; Аўстрыя; Бельгія; Чэхія; Германія; Венгрыя; Нідэрланды; Польшча; Славакія; Германія; Данія; Фінляндыя; Ісландыя; Злучанае Каралеўства; Балгарыя; Грэцыя; Італія; Румынія; Сербія; Славенія; Францыя; Партугалія; Іспанія. Паўночная Амерыка: Канада; ЗША; Грэнландыя. Засяляе стромкія, часта вільготныя месцы ў лясах і горных цяснінах.

## Спасылкі 
* Germplasm Resources Information Network (GRIN)
* Flora of North America [Архівавана 16 мая 2016 ў Wayback Machine.]
* Flora of Iceland (webpage of Icelandic Institute of Natural History) [Архівавана 15 жніўня 2016 ў Wayback Machine.]
* Euro+Med PlantBase

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Шчытоўнікавыя
Французская секцыя Рабочага інтэрнацыяналу

**Французская секцыя Рабочага інтэрнацыяналу** () — сацыялістычная партыя, якая існавала ў Францыі з 1905 па 1969 год, папярэдніца Сацыялістычнай партыі Францыі.

СФІА была заснавана ў 1905 годзе рашэннем амстэрдамскага кангрэса Рабочага інтэрнацыяналу. Была адной з асноўных сілаў Народнага фронту Францыі, які быў ва ўладзе з 1936 па 1938 год. Да 1969 года Французская секцыя Рабочага інтэрнацыянала амаль цалкам страціла сваю папулярнасць і была пераўтворана ў цяпер дзеючую Сацыялістычную партыю Францыі.

## Літаратура 
* Alain Bergounioux, Roger Martelli, *1905 la création de la SFIO : unité et diversité des socialistes*, fondation gabriel péri, 2006
* Christiane Hurtig, *De la SFIO au nouveau parti socialiste*, Armand Colin, 1970
* Jacques Kergoat, *Histoire du parti socialiste*, La Découverte, 1997
* Serge Wolikow, *Le Front populaire en France*, Complexe, 1997

Катэгорыя:Сацыял-дэмакратычныя партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Францыі
Станіслаў Гозій

**Станіслаў Гозій** (, ; , Кракаў — , Капраніка каля Рым) — тэолаг, дзеяч каталіцкай царквы, кардынал (1561), мецэнат і аўтар шматлікіх тэалагічных твораў.

## Біяграфія 
Сын кракаўскага мешчаніна Ульрыха Гозія. Дзяцінства правёў у Вільні. У 1519—1524 гадах вучыўся ўЯгелонскім універсітэце. Служыў настаўнікам пры кракаўскім біскупе. Цікавіўся гуманістычным рухам і падтрымліваў кантакты з Эразмам Ратэрдамскім. У 1529—1534 гадах вучыўся ў Балонні. З 1538 годзе быў каралеўскім сакратаром польскага і адначасова прызначаны вармійскім канонікам, з 1540 — адначасова кракаўскім, з 1542 — сандамірскім. У 1549—1550 і 1569 гадах выконваў дыпламатычныя даручэнні караля Жыгімонта Аўгуста. З 1549 года біскуп хэлмскі, з 1551 — вармійскі.

Актыўны дзеяч контррэфармацыі. З 1558 года служыў у Рыме, у 1560—1561 гадах папскі нунцый ў Вене. У 1561—1563 гадах удзельнічаў у Трыдэнцкім саборы, кіраваў ім у 1563 годзе.

У 1564 годзе вярнуўся ў Польшчу. Пад уплывам Гозія кароль Жыгімонт Аўгуст, у выкананне рашэнняў Трыдэнцкага сабора, узмацніў барацьбу з Рэфармацыяй. У 1564 годзе запрасіць езуітаў у Польшчу і ў Браўнсбергу (цяпер Бранева) заснаваў першую езуіцкую калегію (). З 1569 года зноў служыў у Рыме.

## Творы 
Багаслоўскія творы і палемічныя лісты выданы ў зборніку  (1548). Найважнейшы твор —  (1557; 39 выданняў).

## Літаратура 
*  .
*  
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Падуанскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Балонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Польшчы
Катэгорыя:Вялікія пенітэнцыярыі
Катэгорыя:Кардыналы Польшчы
Гарадскія муры (Быдгашч)

**Быдгашцкія гарадскія ўмацаванні** — комплекс абарончых збудаванняў Быдгашча.

## Гісторыя 
Першымі ўмацаваннямі Быдгашчы былі драўляна-земляныя валы мясцовага замка (грода) XI стагоддзя. Паводле захаванага дакумента 1252 года, падтрымліваць умацаванні ў належным стане было абавязана насельніцтва Быдгашчскай кашталяніі. У 1330 годзе замак узяты штурмам і спалены тэўтонскімі рыцарамі. Рэшткі першапачатковага насыпу, які датуецца 1030-мі гадамі, былі выяўлены падчас раскопак, якія праводзіліся ў 1993 і 2007 гадах.

У 1346 годзе Казімір Вялікіі загадаў узвесці гарадскія умацавання і пабудаваць замак. Мураваныя сцены пачалі будаваць у першай палове XV стагоддзя, а першыя секцыі, якія прымыкаюць да гарадскіх брам, былі пабудаваны ў сярэдзіне XV стагоддзя. Да 1475 года самая апошняя частка сцяны была ўзведзена каля Познаньскай брамы. У 1484 года кароль Казімір Ягелончык надаў Быдгашчу права на правядзенне некалькіх кірмашоў, прыбытак ад якіх накіроўваўся на далейшае будаўніцтва абарончых сцен.

Сістэма абароны была амаль цалкам разбурана падчас «Шведскага патопу» (1655—1658). Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай ў 1772 годзе, новыя прускія ўлады вырашылі аднавіць сцены Быдгашча ў 1780 годзе, але не для абарончых мэтаў, а для прадухілення дэзерцірства салдат з новага гарнізона і барацьбы з кантрабандыстамі.

У наступным стагоддзі сцены сталі выконваць ролю агароджы і да яе прыбудавалі элементы нясучых жылых будынкаў. Аднак большасць з іх была разабрана яшчэ да сярэдзіны XIX стагоддзя.
 
Да нашых дзён захаваліся два невялікія фрагменты, на плошчы паміж вул. Пад Бланкамі і Ягелонскімі Валамі і ў дварах жылых дамоў.

Быдгашч. Гарадскія муры 9.jpg
Быдгашч. Гарадскія муры 8.jpg
Быдгашч. Гарадскія муры 7.jpg
Быдгашч. Гарадскія муры 5.jpg
Быдгашч. Гарадскія муры 3.jpg
Быдгашч. Гарадскія муры 4.jpg
Быдгашч. Гарадскія муры 2.jpg
Быдгашч. Гарадскія муры 1.jpg
Быдгашч. Гарадскія муры 11.jpg
Быдгашч. Гарадскія муры 10.jpg

## Спасылкі 
* Mury miejskie (obronne)

## Гл. таксама 
* Куяўская брама

Катэгорыя:Гісторыя Быдгашча
Катэгорыя:Славутасці Быдгашча
Катэгорыя:Сцены
Зеленагурскае ваяводства

**Зеленагурскае ваяводства** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, якая існавала ў Польшчы ў розныя часы:
* Зеленагурскае ваяводства (1950—1975)
* Зеленагурскае ваяводства (1975—1998)

## Гл. таксама 
* Зялёна Гура
* Любушскае ваяводства
1609 год у гісторыі астраноміі

**1609** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* Май: Галілеа Галілей атрымаў ліст з Парыжа ад аднаго са сваіх былых вучняў , у якім пацвярджалася чутка пра існаванне тэлескопа — прылады, якая дазваляе бачыць далёкія прадметы, сканструяванай галандскім оптыкам  ў 1608 годзе. Пазней Галілей удасканаліў тэлескоп і адным з першых выкарыстаў у якасці астранамічнай прылады для назірання за нябеснымі целамі.
* 26 ліпеня: Англійскі астраном і матэматык Томас Хэрыят па сваіх назіраннях у тэлескоп склаў першую карту бачнага боку Месяца, на некалькі месяцаў апярэдзіўшы Галілея.
* 25 жніўня: Галілеа Галілей у Венецыі ўпершыню прадэманстраваў тэлескоп.
* Лістапад: Галілеа Галілей правёў назіранні Месяца ў тэлескоп.
* Іаган Кеплер апублікаваў кнігу «''''», у якой апісаў першыя два законы руху планет.

## Астранамічныя з’явы 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 
Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Сядлецкае ваяводства

**Сядле́цкае ваяво́дства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Седльцы. У 1999 годзе тэрыторыя была ўключана ў склад Мазавецкага і Люблінскага ваяводстваў.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Седльцы — 76 тыс. жыхароў
* Міньск Мазавецкі — 36 тыс. жыхароў
* Лукаў — 32 тыс. жыхароў
* Саколаў Падляскі — 19 тыс. жыхароў
* Гарволін — 17 тыс. жыхароў

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Калішскае ваяводства (1975—1998)

**Калішскае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Каліш. У 1999 годзе тэрыторыя была падзелена паміж Велікапольскім, Ніжнесілезскім і Лодзьскім ваяводствамі.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Каліш — 107 тыс. жыхароў
* Остраў Велькапольскі — 75 тыс. жыхароў
* Кратошын — 29 тыс. жыхароў
* Яроцін — 26 тыс. жыхароў
* Плешаў — 19 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Дом № 1 БДУ

**Дом № 1** — будынак у цэнтры Мінска, размешчаны па адрасе Чырвонаармейская вуліца, 6. У наш час у будынку размяшчаюцца гістарычны факультэт і выдавецкі цэнтр БДУ.

## Гісторыя 
### Гімназія Фальковіча 
. 1899]]
 былой гімназіі ў 1920-я гг.]]
 Фальковіча на рагу Скобелеўскай і Магазіннай вуліц. 1913 год]]
Будынак узведзены 1863—1867 гадах як дом купца Сакера і яго сям’і. На зямельным участку месцілася некалькі аб’ектаў: двухпавярховы дом, які злучаўся з аднапавярховым флігелем (стаяў перпендыкулярна адносна дома і на пачатак XX стагоддзя ўжо меў тры паверхі), драўляны аднапавярховы дом і сарай. У галоўным будынку, пасля дазволу апекуна Віленскай навучальнай акругі, які быў дадзены ў студзені 1906 годзе, размясцілася прыватная з правамі ўрадавай мужчынская гімназія С. П. Зубакіна і К. В. Фальковіча. У гады Першай сусветнай вайны тут знаходзіўся вайсковы лазарэт.

## Архітэктура 
Будынак былой гімназіі Фальковіча быў двухпавярховым, на дваровым фасадзе з цэнтральным і бакавым (правым) рызалітамі. З левага боку ў двары да асноўнага аб’ёма прымыкала двухпавярховае крыло.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чырвонаармейская вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Кірава (Мінск)
Катэгорыя:Гістарычны факультэт БДУ
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Катэгорыя:1867 год у Мінску
Катэгорыя:1957 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1867 годзе
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Якава Шапіры
Кашалінскае ваяводства (1975—1998)

**Кашалінскае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Кашалін. У 1999 годзе тэрыторыя была ўключана ў склад Заходнепаморскага ваяводства.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Кашалін — 112 тыс. жыхароў
* Калабжэг — 48 тыс. жыхароў
* Шчацінак — 42 тыс. жыхароў
* Бялогард — 26 тыс. жыхароў
* Свідвін — 17 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Заходнепаморскага ваяводства
Катавіцкае ваяводства (1975—1998)

**Катавіцкае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Катавіцы. У 1999 годзе тэрыторыя была ўключана ў склад Сілезскага ваяводства.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1995 год былі:
* Катавіцы — 354 тыс. жыхароў
* Сасновец — 249 тыс. жыхароў
* Бытам — 228 тыс. жыхароў
* Глівіцы — 214 тыс. жыхароў
* Забжэ — 202 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Сілезскага ваяводства
Суд Фрунзенскага раёна г. Мінска

**Суд Фрунзенскага раёна г. Мінска** — раённы суд агульнай юрысдыкцыі.

Суд складаецца з суддзяў, у тым ліку старшыні суда, якія прызначаюцца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь па прадстаўленні Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь. Суддзі прызначаюцца на пасаду тэрмінам на пяць гадоў і могуць быць прызначаны на новы тэрмін ці бестэрмінова. Верхні ўзрост знаходжання на дзяржаўнай службе суддзяў — 65 гадоў.

Вышэйстаячым судом з’яўляецца Мінскі гарадскі суд.

## Старшыні суда 
* З 22 жніўня 2018 — Святлана Эдуардаўна Місуна.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Суды Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Мінска
Катэгорыя:Вуліца Дуніна-Марцінкевіча (Мінск)
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Касцёл Святых Апосталаў Пятра і Паўла і кляштар францысканцаў (Свіслач)

**Касцёл Святых Апосталаў Пятра і Паўла і кляштар францысканцаў** — колішні рымска-каталіцкі культавы комплекс у г. Свіслачы Гродзенскай вобласці. Знаходзіўся ў цэнтры мястэчка, на Гімназічнай плошчы. 

## Гісторыя 
. Справа будынак Свіслацкай гімназіі. 1868]]

Драўляны касцёл быў пабудаваны паміж 1633 і 1654 (1666) гг., знаходзіўся пад апекай езуітаў. Рэестры 1709 і 1721 гг. даюць апісанне драўлянага храма пад 2-схільным гонтавым дахам, пасярэдзіне якога ўзвышалася вежачка-званіца з цыбулепадобнай галоўкай; у інтэр’еры на столі меўся роспіс. У 1705 г. пры касцёле гродзенская харунжая  заснавала францысканскі кляштар, надзяліўшы яго 45 тыс. «золотовок», маёнткам Глядавічы і в. Індура; 7 тыс. «золотовок» падараваў лоўчы Уладзіслаў Кміта Трэмбалеўскі. У 1733 г. касцёл згадваецца ў дрэнным стане.

Новы драўляны храм пабудаваны ў 1754 г. ўладальнікамі мястэчка Тышкевічамі. У 1793 г. створана парафія. Скасаваны ў 1832 г. і перададзены ў 1850-я гг. ваеннаму ведамству. У 1860-я гг. касцёл закрыты і разабраны; будаўнічы матэрыял выкарыстаны на ўзвядзенне праваслаўнага храма ў в. Лаша. Намаганні ўладальніцы маёнтка графіні Красінскай у 1905 г. пабудаваць на выкупленай зямлі мураваны храм не прынеслі вынікаў з-за пярэчання гродзенскага і брэсцкага праваслаўнага епіскапа Міхаіла.

## Архітэктура 
### Касцёл 
Касцёл — твор народнага драўлянага дойлідства з рысамі стылю барока. Храм быў вырашаны прамавугольным зрубам з трохграннай апсідай, двухсхільны гонтавы дах над якой пераходзіў у вальмавы і завяршаўся сігнатуркай. Над фасадам узвышалася двух’ярусная чатырохгранная шатровая званіца. Асіметрыю ў кампазіцыю будынка ўносіла бакавая прамавугольная сакрысція. Вертыкальна ашаляваныя фасады чляніліся прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Рэестры адзначаюць 3 алтары, у галоўным з якіх знаходзіўся абраз «Найсвяцейшая Дзева Марыя і Св. Францішак» са старога касцёла; бакавыя алтары прысвячаліся Св. Антонію Падуанскаму і Св. Юзафу. Пералічваюцца манстранцыя «аўгсбургскай работы», пазітыў, рака Св. Антонія, 2 скульптуры Хрыста і амбон. Падлога ў храме была выкладзена мураванымі плітамі, у прэсбітэрыі — мармуровымі. Перад касцёлам стаяла шмат’ярусная званіца з гадзіннікам.

### Кляштар 
Жылы корпус першапачаткова быў драўляны, уключаў трапезную, 6 келляў і 4 спальні. У 1799 г. ўжо стаяў мураваны 2-павярховы корпус з цаглянымі падлогамі і скляпеннямі; унізе знаходзіліся трапезная, кладоўка, склад і амбар. У 1817 г. дах пакрыты чарапіцай. Поводле рэестра 1721 г. кляштарны комплекс уключаў таксама фортку, шэраг гаспадарчых пабудоў, дзяцінец, агарод, могілкі са званіцай.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Зніклі ў 1860-я гады
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:1754 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1754 годзе
Катэгорыя:Францысканскія кляштары Беларусі
Катэгорыя:Храмы Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Славутасці Свіслачы
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Беларусі, знішчаныя расійскімі ўладамі
Акрам аль-Каабі

Шэйх **Акрам аль-Каабі** (; нар. 17 ліпеня 1977) — лідар іракскай групоўкі «Харакат Ан-Нуджаба».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў шыіцкай сям’і. Пад кіраўніцтвам аяталы Мухамада Садык ас-Садра вывучаў шарыяцкія навукі ў Наджафе, быў імамам горада Мусаіб. Незадоўга да амерыканскага ўварвання знаходзіўся ў турме асаблівага прызначэння як праціўнік рэжыму Садама Хусейна.

З пачаткам акупацыі Ірака далучыўся да «Арміі Махдзі». Вельмі хутка ён атрымаў пасаду камандзіра аднаго з атрадаў у Наджафе. Каабі кіраваў нападамі на іракскія і кааліцыйныя сілы. У ліпені 2006-га перайшоў у групоўку «Асаіб Ахль аль-Хак» і быў прызначаны намеснікам кіраўніка арганізацыі. У 2014-м яно далучылася да кааліцыі «Сілы народнай мабілізацыі», якая займалася барацьбой з ІДІЛ.

## Санкцыі ЗША 
16 верасня 2008 года Міністэрства фінансаў ЗША ўнесла Акрама аль-Каабі ў спіс асабліва пазначаных глабальных тэрарыстаў (). 5 сакавіка 2019-га Дзяржаўны дэпартамент ЗША на падставе Указа №13224 ад 2001 года прысвоіў яму той жа статус. У інтэрв’ю 2015 года для Long War Journal Каабі заявіў, што калі той аддасць загад, то ён будзе гатовы нават скінуць дзеючы ўрад у Багдадзе.

Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Ірака
Катэгорыя:Удзельнікі Іракскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іраку
Галоўная сінагога (Глыбокае)

**Галоўная сінагога** — колішняя сінагога ў Глыбокім Віцебскай вобласці. Размяшчалася па Докшыцкай (Савецкай) вуліцы.

## Гісторыя 
У мястэчку ў 1766 г. пражывала 755 яўрэяў. У канцы XIX ст. тут налічвалася 6 сінагог. Будаўніцтва Галоўнай сінагогі, як і звычайна для мястэчка, мела даўнюю гісторыю. У 1742 г. віленскі біскуп М. Зяньковіч выдае мясцовай яўрэйскай абшчыне дазвол на будаўніцтва сінагогі на месцы знішчанай пажарам з умоваю, каб апошняя не была падобнай на касцёл (без вежаў, з невысокім дахам). Вядома, што збудаваная паводле гэтага дазволу сінагога неаднаразова перабудоўвалася і аднаўлялася.

Адносілася да даволі рэдкага пераходнага тыпу сінагог драўляна-мураванай канструкцыі. Як правіла, такімі былі тыя, што ўключалі мураваныя рэшткі папярэдняга будынку. Калі дапусціць меркаванне, што пры будаўніцтве былі выкарыстаны рэшткі мураванай сінагогі XVIII ст., то ўсё роўна трэба прызнаць, што апошнія даволі гарманічна ўвайшлі ў архітэктуру новага будынку.

Сінагога знішчана ў гады Другой сусветнай вайны.

Hłybockaja synagoga. Глыбоцкая сынагога (1900).jpg |Галоўны фасад
Hłybockaja synagoga. Глыбоцкая сынагога (1931).jpg|Арон-кадэш. 1931
Hłybockaja synagoga. Глыбоцкая сынагога (1935).jpg|Сінагога ў 1935 годзе
Hłybockaja synagoga. Глыбоцкая сынагога (1939).jpg|Сінагога ў 1939 годзе

## Архітэктура 
Размяшчалася ў шэрагу вулічнай забудовы, на схіле рэльефу. Мураваным быў першы паверх. Прычым муры былі выкананы ў характэрным для XVII—XVIII ст. стылі: з шырокімі вуглавымі і прасценачнымі пілястрамі, вокнамі ў глыбокіх нішах, высокім арачным праёмам дзвярэй. Карніз з боку вуліцы пераходзіў у шырокі застрэшак, нібыта падводзячы рысы на мяжы мураванай і драўлянай частак будынка. Драўляны ярус сінагогі складаў прыкладна адну трэць усёй вышыні сцен (драўлянай і мураванай частак сумарна), выкананы быў з брусоў, злучаных у чысты (нямецкі) вугал, без астатку і налічваў усяго восем вянкоў. 3 боку вуліцы ў ім мелася тры звычайных памераў акны. Галоўнае ўражанне ў збудаванні ствараў высокі, стромкі двух’ярусны дах. Верхні ярус, які складаў прыкладна трэць агульнай вышыні даху, меў карнізны паясок, у ніжнім ярусе меліся слыхавыя вокны. Кантраст выбеленай тынкоўкі і пацямнелай драўніны стваралі своеасаблівы каларыт, а карнізы сцен дахаў, а таксама пілястры надавалі формам будынка выразную рытмічнасць. Перад галоўным уваходам мелася драўляная агароджа з дошак і брамка паміж мураванымі, пабеленымі вушакамі. На здымку 1920-х гг. бачна таксама прыбудаванае з левага боку памяшканне з дошак, над аднасхільным дахам, абаграваемае печкай, пра што сведчыць цагляны комін.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Храмы Глыбокага
Катэгорыя:Колішнія сінагогі Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1941 годзе
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Глыбокае)
Катэгорыя:1742 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1742 годзе
Тарнабжэскае ваяводства

**Тарнабжэгскае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Тарнобжаг. У 1999 годзе тэрыторыя была ўключана ў склад Падкарпацкага, Люблінскага і Свентакшыскага ваяводстваў.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Сталёва Воля — 72 тыс. жыхароў
* Тарнобжаг — 51 тыс. жыхароў
* Сандомеж — 27 тыс. жыхароў
* Сташаў — 17 тыс. жыхароў
* Ніска — 16 тыс. жыхароў

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Абу Мустафа аль-Шэйбані

**Абу Мустафа аль-Шэйбані** (нар. 1959, Насірыя), таксама вядомы як **Хамід Таджыл Фарыд аль-Атабі** або **Хамід аль-Шэйбані** — лідар іракскай групоўкі «Катаіб Саід аш-Шухада» і сеткі кантрабнадыстаў, якая стала адной з так званых «спецгруп».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1959 годзе ў горадзе Насірыя.

Падчас праўлення Садама Хусейна збег у Іран.

Мяркуецца, што сетка Шэйбані, акрамя паставак зброі, нясе адказнасць за выбух у ліпені 2005 года ў горадзе Басра, у выніку якога загінулі тры брытанскіх вайскоўца.

12 красавіка 2005 года Цэнтральны крымінальны суд Ірака выдаў ордэн на яго арышт. Улады абяцалі ўзнагароду ў памеры 200 000 долараў за інфармацыю пра месцазнаходжанне кантрабандыста. У 2006 годзе Шэйбані бяжыць у Іран.

У 2013 годзе Шэйбані ўзначаліў групоўку «Катаіб Саід аш-Шухада».

## Сям’я 
* *Абу Ясір аль-Шэйбані*— малодшы брат, быў яго намеснікам у сетцы кантрабнадыстаў. Схоплены амерыканцамі 20 красавіка 2007 года.

## Спасылкі 
* Targeting the Iranian «Secret Cells»

Катэгорыя:Удзельнікі Іракскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іраку
Мнагараднік шыпаваты

**Мнагараднік шыпаваты** (*Polystichum aculeatum*) — від раслін сямейства .

## Апісанне 
Вечназялёная шматгадовая травяністая расліна. Мае кароткія карычневыя, лускаватыя сцёблы. Маладыя парасткі жаўтаватыя. Ліставыя пласціны перыстыя, ад 30 да 90 см даўжынёй, рэдка даўжэй. Хвосцік складае меней за траціну агульнай даўжыні. Споры светла-жоўтыя.

## Распаўсюджанне 
Радзіма: Паўночная Афрыка, Заходняя Азія, Каўказ, Еўропа, паўночная частка . Самая распаўсюджаная папараць Цэнтральна-Еўрапейскага шчыта. Расце ў камяністых і зацененых месцах, у лясах, каля сцен і г. д., аддае перавагу кіслым месцам, багатым арганічнымі рэчывамі. Від характэрны для яроў і букавых лясоў.

На Беларусі вядомы ў ізаляваных месцазнаходжаннях у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці, Брагінскім, Мазырскім, Кастрычніцкім раёнах Гомельскай вобласці, Брэсцкім, Камянецкім, Маларыцкім раёнах Брэсцкай вобласці і Мінскім раёне. Расце ў мяшаных, хвойных і ліставых лясах, па схілах яроў, на пагорках.

## Выкарыстанне 
Часам вырошчваюць як дэкаратыўную расліну ў садах.

## Галерэя 

Polystichum aculeatum3.jpg|
Polystichum aculeatum vallon-ferme-le-colombier-chateau-thierry 02 13072008 12.jpg|
Stijve naaldvaren sori (Polystichum aculeatum).jpg|
Polystichum aculeatum Moore10.png|

## Спасылкі 
* Euro+Med Plantbase
* Flora Vascular

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1799 годзе
Катэгорыя:Флора Каўказа
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Шчытоўнікавыя
Мог (народ)

**Мог** (саманазва: মগ) — тыбета-бірманская этнічная група ў індыйскім штаце Трыпура. У 2011 г. іх колькасць дасягала 37 893 чалавекі. 

Лічыцца, што мог — нашчадкі араканцаў, якія перасяліліся ў Трыпуру праз Чытагонг у XV — XVIII стст. падчас існавання Араканскага каралеўства. Аднак сучасныя генетычныя даследаванні тыбета-бірманцаў Трыпуры паказваюць, што яны маюць болей старажытныя карані. 

Мог насяляюць раўніны. Асноўны занятак — земляробства, пры гэтым практыкуецца лядная сістэма, калі селянін кожныя некалькі гадоў мяняе надзел, паколькі папярэдні страчвае ўраджайнасць. Мог славяцца сваёй народнай медыцынай, таму ў некаторых выпадках падпрацоўваюць лекарамі. 

Традыцыйная кухня ўключае раслінныя, рыбныя і мясныя прадукты. 

Аснову народнага строя складае саронг. Мужчыны апранаюць цюрбан. Вопратка жанчын мае шмат упрыгожванняў, у тым ліку з каштоўных металаў. 

Мог падзяляюцца на 2 эндагамныя галіны, найбуйнейшая галіна — на 2 экзагамныя фратрыі. Правадыр *банарауг* абіраецца з ліку найбольш заможных і ўплывовых суграмадзян. Шлюбы заключаюцца па дамоўленасці, служэнню або ў выніку кахання. На чале сям'і стаіць мужчына. Старэйшы сын мае права на палову спадчыны, малодшыя сыны — на астатнюю палову. Дачкі могуць разлічваць толькі на ўспадкоўванне матчыных упрыгожванняў, прычым палову атрымоўвае старэйшая дачка. Нежанатыя хлопцы жывуць у асобнай вясковай хаціне, куды жанчыны наведваюцца толькі ўдзень.

Асноўная рэлігія — будызм, хаця мог таксама шануюць некаторых індуісцкіх багоў і духаў прыроды. Пасля смерці целы нябожчыкаў спальваюць. Народныя святы звязаны пераважна з рэлігійнымі нагодамі. Падчас штогадовага свята *ва* ўсе мог збіраюцца разам. Святкаванне суправаджаецца песнямі і танцамі.    

## Спасылкі 
* Mog — Tribal Research and Cultural Institute
* THE MOG TRIBE - NE Tribe 
* Mog Tribe in India
* Different Tribes of Tripura
* Gazi NN, Tamang R, Singh VK, Ferdous A, Pathak AK, Singh M, Anugula S, Veeraiah P, Kadarkaraisamy S, Yadav BK, Reddy AG, Rani DS, Qadri SS, Singh L, Chaubey G, Thangaraj K. Genetic structure of Tibeto-Burman populations of Bangladesh: evaluating the gene flow along the sides of Bay-of-Bengal. PLoS One. 2013 Oct 9;8(10)

Катэгорыя:Народы Індыі
Катэгорыя:Народы Азіі
Міжнародная асацыяцыя працоўных

**Міжнародная асацыяцыя працоўных (МАП)** — міжнароднае аб'яднанне прафсаюзаў анарха-сіндыкалісцкай накіраванасці. Асацыяцыя была заснавана ў канцы 1922 года на берлінскім кангрэсе прадстаўнікоў анарха-сіндыкалісцкіх прафсаюзаў як спадчынніца Першага Інтэрнацыяналу, у сувязі з чым да 1950-х гадоў, была вядома таксама пад назвай *Берлінскі інтэрнацыянал прафсаюзаў* і *Міжнароднае таварыства працоўных*.

У 2016 годзе ў МАП адбыўся раскол, у выніку чаго з асацыяцыі выйшлі найбуйнейшыя секцыі: нямецкая секцыя, Нацыянальная канфедэрацыя працы (Іспанія), Італьянскі сіндыкальны саюз. Пры гэтым асобныя былыя і цяперашнія сіндыкаты Нацыяальнай канфедэрацыі працы заявілі аб падтрымцы МАП. Іспанская секцыя МАП была адноўлена ў правах на Бялградскім кангрэсе асацыяцыі ў лістападзе 2017 года.

Катэгорыя:Міжнародныя прафсаюзныя арганізацыі
Балгарская сацыялістычная партыя

**Балгарская сацыялістычная партыя (БСП)** () — левая палітычная партыя ў Балгарыі.

Партыя з'яўляецца прамой паслядоўніцай Балгарскай камуністычнай партыі. У 1990 годзе БКП на ўсепартыйным рэферэндуме была перайменавана ў Балгарскую сацыялістычную партыю. БСП прыняла на сябе ўсю адказнасць за кіраванне краінай у перыяд з 1944 па 1989 год.

З'яўляецца сябрам Сацыялістычнага інтэрнацыяналу і Партыі еўрапейскіх сацыялістаў.

## Спасылкі 
* Гісторыя партыі на афіцыйным сайце БСП

Катэгорыя:Сацыял-дэмакратычныя партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Балгарыі
Фантыналіевыя

**Фантыналіевыя** (*Fontinalaceae*) — сямейства імхоў атраду .

## Таксанамія 
У сямейства ўключаюць наступныя роды:

* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гіпнавыя імхі
Катэгорыя:Сямействы раслін
Шальнік злакавы

**Шальнік злакавы** (*Alisma gramineum*)&nbsp;— від травяністых водных раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе, Заходняй і Цэнтральнай Азіі, ЗША і на поўдні Канады.

## Апісанне 
Шматгадовая расліна 20-80&nbsp;см вышынёй. У надземнай формы расліны лісце эліптычнае, ланцэтнае або лінейна-ланцэтнае, з хвосцікамі; у воднай формы&nbsp;— стужкападобнае, без хвосцікаў. Клубні маленькія ці не відавочныя. Паветранае лісце з хвосцікамі 2-31&nbsp;см, ліставыя пласціны 3-12. 5 × 0.6-2&nbsp;см, часам больш буйныя, 3-5-жыльныя, аснова клінаватая, вярхушка завостраная. Мяцёлка 6-56&nbsp;см Кветаножкі 1.5-4.5&nbsp;см. чашалісцікі шырока яйкападобныя, 2.5-4.5 × 1.5-2.5&nbsp;мм. Пялёсткі злёгку пурпурова-белыя, больш буйныя, чым чашалісцікі. Пылавікі эліптычныя, каля 0.5&nbsp;мм. Сямянка зваротнаяйкападобная або трохграневая, 2-3&nbsp;мм.

## Распаўсюджанне 
Еўропа: амаль уся тэрыторыя, акрамя поўначы Пірэнейскага паўвострава, Міжземнаморскіх астравоў; Паўночная Афрыка: Марока, Егіпет, Лівія; Азія: Кітай, Афганістан, Казахстан, Манголія, Пакістан, Расія, Таджыкістан, Узбекістан, Азербайджан, Турцыя, Ізраіль; Паўночная Амерыка: ЗША, поўдзень Канады. Засяляе неглыбокую прэсную або саланаватую ваду або глеістыя берагі.

## Галерэя 

Alisma gramineum Prague 2013 2.jpg|Расліна ў Празе
Alisma gramineum drawing.png|Ілюстрацыя

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Шальнік
Шальнік ланцэтны

**Шальнік ланцэтны** (*Alisma lanceolatum*) — від аднадольных раслін роду  сямейства . Упершыню апісаны брытанскім батанікам  у 1796 годзе.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Сустракаецца ад Макаранезіі, паўночна-заходняй Афрыкі, Еўропы да Кітая; па дадзеных «Flora of China» арэал даходзіць да Аўстраліі.

Расце на азёрах, рэках і па іх берагах, на балотах, сырых або забалочаных лугах.

## Батанічнае апісанне 
Гелафіт.

Шматгадовая травяністая водная ўкараняльная расліна.

Надводнае лісце ланцэтнае, падводнае - лінейнае; размешчана чаргова ў прыкаранёвай разетцы.

Суквецце мяцёлкавае, нясе трохпялёсткавыя кветкі памерам да 2 см белага альбо ружовага колеру, з белымі, жоўтымі, зялёнымі або чырвонымі плямамі на пялёстках.

Плод — шматарэшак бурага або зялёнага колеру.

Атрутнае: маладыя расліны небяспечныя для жывёлы.

## Прыродаахоўная сітуацыя 
Шальнік ланцэтны занесены ў Чырвоныя кнігі Латвіі, Літвы, Эстоніі, а таксама ў Чырвоныя кнігі шэрагу рэгіёнаў Расіі: Ленінградскай, Уладзімірскай, Іванаўскай, Калужскай, Кастрамской, Мурманскай, Наўгародскай, Пскоўскай абласцей, рэспублік Марый Эл, Татарстан і Удмуртыя.

## Сінонімы 
Сінанімічныя назвы:

* *Alisma plantago-aquatica f. aquaticum* Glück
* *Alisma plantago-aquatica var. lanceolatum* (With.) Lej.
* *Alisma plantago-aquatica f. pumilum* Glück
* *Alisma plantago-aquatica var. stenophyllum* Asch. & Graebn.
* *Alisma plantago-aquatica f. stenophyllum* (Asch. & Graebn.) Buchenau
* *Alisma plantago-aquatica f. terrestris* Glück
* *Alisma stenophyllum* Sam.
* *Alisma subcordatum var. stenophyllum* (Asch. & Graebn.) Lunell

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Водныя расліны
Катэгорыя:Шальнік
Катэгорыя:Флора Аўстраліі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1796 годзе
Пацалунак на Таймс-сквер

**«Пацалунак на Таймс-сквер»** () — фатаграфія , на якім адлюстраваны амерыканскі марак Глен Мак-Дафі, які цалуе медсястру Эдыт Шэйн, апранутую ў белую сукенку, у дзень Перамогі над Японіяй (14 жніўня 1945 года) на Таймс-сквер у Нью-Ёрку. Праз тыдзень фатаграфіі былі апублікаваны на старонках часопіса «Life», сярод мноства фатаграфій у 12-старонкавым раздзеле «Перамога», на якіх былі засняты святкаванні перамогі па ўсёй Амерыцы. На першай старонцы двухстаронкавага развароту былі прадстаўлены фатаграфіі трох пацалункаў з Вашынгтона, Канзас-Сіці і Маямі, а фатаграфія Эйзенштата займала цэлую старонку насупраць. Пацалунак быў любімай паставай для фатографаў СМІ падчас вайны, але Эйзенштат сфатаграфаваў спантанную падзею, якая адбылася на Таймс-сквер, калі прэзідэнт Трумэн абвясціў аб заканчэнні вайны з Японіяй. Пасля атрымання навін аб перамозе, весялосць пачалася паўсюль. Афіцыйна свята прыпадае не на 14 жніўня, а на дзень афіцыйнага падпісання капітуляцыі 2 верасня (у Японіі адзначаецца як Дзень памяці).

Фатаграфія вядома пад рознымі назвамі — «Дзень Перамогі над Японіяй на Таймс-сквер» (), «Дзень Перамогі» (), «Пацалунак на Таймс-сквер» і «Пацалунак» ().

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Фатаграфіі 1945 года
Катэгорыя:Жнівень 1945 года
Катэгорыя:Падзеі 14 жніўня
Катэгорыя:Творы пра Другую сусветную вайну
Узняцце сцяга на Іодзіме

**«Узняцце сцяга на Іодзіме»** () — гістарычны фотаздымак, зроблены 23 лютага 1945 года . Яна адлюстроўвае пяцярых марскіх пяхотнікаў ЗША і санітара ВМС ЗША, якія паднімаюць сцяг Злучаных Штатаў на вяршыні гары Сурыбаці падчас  ў Другой сусветнай вайне.

Фатаграфія стала надзвычай папулярнай, быўшы перадрукаванай у тысячах публікацый. Пазней яна стала адзінай фатаграфіяй, якая атрымала  ў год публікацыі кадра. У ЗША здымак стаў адным з найбольш значных і вядомых вобразаў вайны, а таксама, верагодна, стаў найбольш часта ўзнаўляемай у рэпрадукцыях фатаграфіяй усіх часоў.

З шасці чалавек, адлюстраваных на фатаграфіі, трое (Франклін Сузлі, Гарлон Блок і ) былі забітыя ў наступных баях; трое засталіся ў жывых (Гаральд Шульц, Рэнэ Ганьён і ) і сталі знакамітасцямі пасля ўстанаўлення іх асоб па фатаграфіі. Да 2016 года памылкова лічылася, што на фатаграфіі быў адлюстраваны не Гаральд Шульц, а Джон Брэдлі. Фатаграфія пазней выкарыстоўвалася скульптарам Феліксам дэ Уэлданам для стварэння , размешчанага побач з .

Падзеі, звязаныя з узняццем сцяга над Іодзімай, апісаны ў мастацкім фільме «».

Здымак знаходзіцца ў грамадскім здабытку, бо агенцтва «Асашыэйтэд Прэс» адмовілася ад аўтарскіх правоў на фатаграфію.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фатаграфіі 1945 года
Катэгорыя:Падзеі 23 лютага
Катэгорыя:Люты 1945 года
Катэгорыя:Творы пра Другую сусветную вайну
Алена Паўлаўна Радзялоўская

**Алена Паўлаўна Радзяло́ўская** (, Варшава — ) —  тэатра, народная артыстка БССР (1953).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Варшаве. У 1924—1926 гадах вучылася ў Беларускай драматычнай студыі ў Маскве. З 1926 года працавала ў Беларускім тэатры імя Якуба Коласа.

## Творчасць 
Вядома па ролі Глафіры ў пастаноўцы «Ягор Булычоў і іншыя» паводле Максіма Горкага. Першая жонка акцёра Я. Г. Буракова. Сярод іншых роляў:
* Наталля Мікалаеўна, Алена Сцяпанаўна («Проба агнём», «Людзі і д’яблы» К. Крапівы);
* Юзэфа Тамшэўская («Ірынка» К. Чорнага);
* Ганна Андрэеўна («Рэвізор» М. Гогаля);
* Гертруда («Гамлет» У. Шэкспіра);
* Дульская («Мараль пані Дульскай» Г. Запольскага).

## Літаратура 
* 
* 
* Театральная энциклопедия. Том 4. / Глав. ред. П. А. Марков — М.: Советская энциклопедия, 1965. — 1152 стб. с илл., 76 л. илл.

## Спасылкі 
* Радзялоўская Алена Паўлаўна на сайце Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі
* Архивы Беларуси

Катэгорыя:Актрысы тэатра СССР
Катэгорыя:Актрысы тэатра Беларусі
Катэгорыя:Члены КПСС
NOFX

**NOFX** (чытаецца «НоўЭфЭкс») — панк-гурт з Лос-Анджэлеса, Каліфорнія, утвораны ў 1983 годзе.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Liberal Animation* (1988)
* *S&M Airlines* (1989)
* *Ribbed* (1991)
* *White Trash, Two Heebs and a Bean* (1992)
* *Punk in Drublic* (1994)
* *Heavy Petting Zoo* (1996)
* *So Long and Thanks for All the Shoes* (1997)
* *Pump Up the Valuum* (2000)
* *The War on Errorism* (2003)
* ''Wolves in Wolves' Clothing* (2006)
* *Coaster* (2009)
* *Self Entitled* (2012)
* *First Ditch Effort* (2016)
* *Single Album* (2021)
* *Double Album'' (2022)

## Спасылкі
Катэгорыя:Панк-рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1983 годзе
Катэгорыя:Квартэты