open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кызылузен

**Кызылузен** — рака ў Іране. Даўжыня 720 км, плошча басейна 56,2 тыс. км². Вытокі ў паўночна-заходніх адгор’ях Загроса. Перасякае заходнюю частку Іранскага нагор’я. У нізоўях прарывае заходні край хрыбта Эльбрус. Пасля зліцця з ракой Шахруд утварае раку Сефідруд, якая ўпадае ў Каспійскае мора. Сярэдні гадавы расход вады каля 170 м³/с. У сутоках Кызылузена і ракі Шахруд — гідравузел. Выкарыстоўваецца для арашэння. У дэльце — горад Рэшт.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Ірана
Катэгорыя:Басейн Каспійскага мора
Пагром у Брэсце

**Пагро́м у Брэ́сце**  — антысеміцкае выступленне, якое адбылося 13 мая 1937 года ў горадзе Брэст, які на той час належаў Польскай Рэспубліцы. Асноўнымі жыхарамі горада ў той час былі яўрэі і палякі. У выніку пагрому 54 чалавекі (50 яўрэяў і 4 палякі) атрымалі раненні.

Прычына пагрому — канфлікт паміж супрацоўнікам паліцыі Стафанам Кендсзіёрам і васямнаццацігадовым гандляром мяса Вэвэлем Шчарбоўскім на Малым рынку. Гэты канфлікт павінны разглядацца на фоне таго, што шхіта часта выкарыстоўвалася ў якасці падставы для дзеянняў супраць яўрэяў. Шчарбоўскі напаў на паліцэйскага, які зрабіў заўвагу, што гандаль такім таварам з’яўляецца незаконным. Кендзіёра памёр ад атрыманых траўмаў у гэты ж дзень.

Праз бяздзейнасць улады падчас пагрому пры Міністэрстве ўнутраных спраў была створана камісія па расследванні. Судовы працэс па справе адбыўся 15 чэрвеня 1937 гады. Вэвэль Шчарбоўскі быў прысуджаны да смяротнага пакарання, удзельнікі пагрому былі прысуджаны да некалькіх месяцаў пазбаўлення волі.

## Літаратура 
* Joanna Michlic-Coren: Anti-Jewish Violence in Poland 1918—1939 and 1945—1947. In: Polin. Studies in Polish Jewry 12 (2000), S. 34-61.
* Wojciech Śleszyński: Zajścia antyżydowskie w Brześciu nad Bugiem 13 V 1937 r. Białystok 2004 (Dokumenty do dziejów kresów północno-wschodnich II Rzeczypospolitej). ISBN 83-88097-56-3

Катэгорыя:Яўрэйскія пагромы
Катэгорыя:1937 год у Брэсце
Катэгорыя:Падзеі 13 мая
Катэгорыя:Май 1937 года
Катэгорыя:Антысемітызм у Беларусі
Катэгорыя:Падзеі ў Брэсце
Усевалад Вітольдавіч Кухта

**Усевалад Вітольдавіч Кухта** (, Калуга, РСФСР — ) — беларускі рэжысёр.

## Біяграфія 
Скончыў Інстытут тэатральнага мастацтва ў Маскве ў 1950 годзе. У 1951-52 гадах — рэжысёр Беларускага тэатра імя Янкі Купалы, у 1957-61 гадах — Рэспубліканскай студыі тэлебачання, з 1967 года — Новамаскоўскага драматычнага тэатра. Сярод п'ес у тэатры імя Янкі Купалы: «Уцёкі» Дз. Шчаглова (1951), «На досвітку» Андрэя Макаёнка (з Канстанцінам Саннікавым) і «Прага застаецца маёй» Ю.Буракоўскага (1952). Стваральнік першых тэлевезійных спектакляў на беларускім тэлебачанні: «Брат мой, вораг мой» М.Уілсана, «Маленькія трагедыі» А. С. Пушкіна, «Месяцавая саната» паводле К.Паустоўскага і «Будка № 27» І.Франко (1957), «Сымон-музыка» паводле Якуба Коласа (1958), «Вялікае сэрца» паводле Кузьмы Чорнага, «Палата № 6» паводле А. П. Чэхава (1960). Першы на расійскай прафесійнай сцэне паставіў «Паўлінку» Янкі Купалы (1969).

## Літаратура 
*
Длабока

**Длабока** (, , літаральна азначае «Глыбокая рака») — рака ў заходняй частцы Паўночнай Македоніі ў рэгіёне «Горная рака». Левы прыток ракі Рыбнічка, якая з'яўляецца адным з найбуйнейшых прытокаў ракі Радзікі. Бярэ выток высока ў гарах (г. Кораб, 2764 м), на тэрыторыі нацыянальнага парка Маўрава, утварае глыбокую трогавую (U-падобную) даліну.

Непадалёк ад вытока ракі знаходзіцца Корабскі вадаспад вышынёй 136 м – самы высокі ў Паўночнай Македоніі (каардынаты).

Рака і яе даліна сфармаваліся пад уплывам ледавікоў падчас апошняга абледзянення.

Даліна Длабокі з’яўляецца адзіным у Паўночнай Македоніі месцам, дзе пануе альпійскі клімат.

Рака працякае каля закінутага сяла Жужнэ, потым даліна ракі звужаецца, утвараючы каньён паміж сёламі Ністрава і Бібай (Бібанне), пасля чаго ўпадае ў раку Рыбнічку.

На аб’ём вады істотна ўплывае таянне снягоў і ільда на ўсходнім баку піка Мал-Кораб. Самая высокая хуткасць цячэння і найбольшы паток вады назіраецца ў канцы мая – пачатку чэрвеня.

## Галерэя 

Dolinata na Dlaboka Reka-MK.JPG|Даліна ракі Длабокі
Korabski-vodopad-i-Dlaboka Reka-MK.JPG|Корабскі вадаспад і рака Длабока
Brzaci-na-Dlaboka-Reka-MK.JPG|Рачны струмень

Катэгорыя:Рэкі Паўночнай Македоніі
Яўген Германавіч Пятроў

**Яўген Германавіч Пятро́ў** (, Буда-Кашалёва, Гомельская вобласць, БССР — ) — беларускі вучоны ў галіне экалагічнай фітацэналогіі. Доктар біялагічных навук (1983), прафесар, віцэ-прэзідэнт Беларускага батанічнага таварыства, член экспертнага савета.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 сакавіка 1939 года ў горадзе Буда-Кашалёва.

У 1957 годзе скончыў Буда-Кашалёўскі лясны тэхнікум, а ў 1962 г. — Беларускі тэхналагічны інстытут. З 1971 года на старэйшы навуковы супрацоўнік у Інстытуце эксперыментальнай батанікі Акадэміі навук БССР. З 1994 года прафесар кафедры лесаводства Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта.

Памёр 27 жніўня 2001 года.

## Навуковая дзейнасць 
Займаўся вывучэннем ролі воднага фактара пры фарміраванні расліннасці лясоў, эколага-біялагічных фітацэнозаў на глебах грунтавога і атмасфернага ўвільгатнення.

Сярод апублікаваных прац:
* Водное питание и продуктивность сосновых фитоценозов. — Мн. 1978. (разам з Л. П. Смаляком)
* Водный режим и продуктивность лесных фитоценозов на почвах с атмосферныи увлажнением. — Мн., 1983.

## Літаратура 
*  — С. 170.
*  — С. 325.

## Спасылкі 
* Петров Евгений Германович // База данных «Знаменитые люди Гомельщины» 
* Гісторыя Буда-Кашалёўскага дзяржаўнага аграрна-тэхнічнага каледжа 
* Путь от школы до колледжа

Катэгорыя:Выпускнікі БДТУ
Катэгорыя:Выпускнікі Буда-Кашалёўскага дзяржаўнага аграрна-тэхнічнага каледжа
Катэгорыя:Дактары біялагічных навук
Катэгорыя:Эколагі Беларусі
Катэгорыя:Геабатанікі
Катэгорыя:Члены Беларускага батанічнага таварыства
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута эксперыментальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча НАНБ
Катэгорыя:Выкладчыкі БДТУ
Катэгорыя:Члены КПСС
Патачанка

**Патача́нка**, **Габка** — рака ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Сэрвач (басейн Віліі). 

Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 72 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,7 м/км. Пачынаецца каля аграгарадка Валкалата, упадае ў Сэрвач за 1 км на поўнач ад вёскі Ясяноўцы Докшыцкага раёна. Рэчышча каналізаванае, прымае сцёк з меліярацыйных каналаў. У пойме знаходзіцца возера Станіслаўскае.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Сэрвачы (прыток Віліі)
Цэнтр крэатыўных тэхналогій «Тумо»

**Цэнтр крэатыўных тэхналогій «Тумо»** () — навучальны цэнтр у горадзе Ерэван, Арменія. Заснаваны ў 2011 годзе. Цэнтр навучае асоб у узросце ад 12-18 працы ў IT-сферы з выкарыстаннем сучасных тэхналогій.

## Гісторыя 
 у Ерэване (красавік 2015).]]
«Тумо» спрадвечна задумваўся як цэнтр пасляшкольнай адукацыі для падлеткаў. Заснавальнікам цэнтра стаў амерыканскі прадпрымальнік армянскага паходжання Сэм Сіманян. Урачыстае адкрыццё цэнтра «Тумо» адбылося 14 жніўня 2011 года і суправаджалася канцэртам рок-музыкантаў Сержа Танкяна і Dorians.

За першыя 5 гадоў існавання цэнтра ў ім прайшлі навучанне больш 10 тысяч чалавек. У 2016 годзе цэнтр крэатыўных тэхналогій «Тумо» апынуўся на першым месцы рэйтынгу інавацыйных школ свету, складзенага французскім часопісам «We demain».

## Навучанне 
 каля парка імя Туманяна.]]
Навучанне ў цэнтры арганізавана па чатырох кірунках: анімацыя, распрацоўка гульняў, вэб-распрацоўка і лічбавыя сродкі масавай інфармацыі.

Цэнтр «Тумо» ў Ерэване займае плошчу 6000 квадратных метраў на першых двух паверхах сучаснага будынка, спраектаванага ліванскім архітэктарам Бернарам Хуры. Астатнія паверхі здаюцца ў арэнду, з гэтых прыбыткаў фармуецца бюджэт цэнтра. У верасні 2015 года быў адкрыты філіял у горадзе Сцепанакерт у Нагорным Карабаху.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Ерэвана
Катэгорыя:Навука ў Арменіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2011 годзе
Катэгорыя:2011 год у Ерэване
Дом Багдасарава

**Дом Багдасаравых** — аб’ект гістарычнай забудовы Таганрога, які быў пабудаваны ў канцы XIX стагоддзя і належаў братам Багдасаравым. Будынак знаходзіцца па адрасе Тургенеўскі завулак, 7.

## Гісторыя 
На гэтай зямельнай дзяльніцы ў XIX стагоддзі было пабудавана невялікае архітэктурнае збудаванне, якое ацэньвалася ў 1000 рублёў. Яно належала купчысе Соф’і Луцкай. Потым, па нейкіх прычынах, будынак быў разбураны і ў 1898 годзе ў Тургенеўскім завулку, 7, браты Мелкон і Рыгор Багдасаравы пабудавалі дом. Будаванне асабняка абышлося ім у 3000 рублёў. З часам кошт дома павялічыўся, і да часу Кастрычніцкай рэвалюцыі дом ацэньваўся ў 24 тысячы рублёў.

Дом меў некалькі паверхаў, верхні паверх здаваўся ў арэнду. У пачатку XX стагоддзя ўладальнікам дома стаў купец Іван Васільевіч Каферы. У яго быў свой каўбасны завод, які месціўся па вуліцы Чэхаўскай; апроч таго, у яго ўласнасці знаходзілася салатопня па вуліцы Мясніцкай, 19. Сваю працу Каферы некалі пачаў з вырабу і продажу англійскіх бісквітаў. Быўшы ўласнікам дамоў па вуліцы Аляксандраўскай, 1 і 3, ён купіў дом у Тургенеўскім завулку. Кошт вышэйзгаданых дамоў складаў 500 і 150 рублёў адпаведна.
У шлюбе з жонкай Анастасіяй Васільеўнай у Каферы было трое дзяцей: Васіль, Іван і Параскева. Дом часткова здаваўся ў арэнду пад жылыя памяшканні, што забяспечвала купцу прыбытак, таксама ён трымаў краму каўбасных вырабаў на вуліцы Пятроўскай, 38. Сярод арандатараў дома быў прысяжны павераны Міхаіл Маркавіч Ільштэйн.

У доме жыла Валянціна Абрамаўна Гоўберг. Яна была выканаўцай цыганскіх рамансаў і рускіх народных песень. У яе быў моцны голас — меца-сапрана. У дом на Тургенеўскім завулку яна пераехала ў 1940-х гадах, дзе жыла разам з сястрой Аленай Абрамаўнай — жонкай вядомага таганрогскага адваката Якава Барысавіча Света. Да рэвалюцыі Якаў Свет быў памагатым прысяжнага паверанага іўдзейскага закона.

У 1920-х гадах у правым дваровым флігелі пасялілася сям’я Арэшкі: Фёдар Васільевіч і яго жонка Раіса Канстанцінаўна. З часам у іх нарадзіліся дзеці: дочкі Вольга і Вера. Фёдар Васільевіч быў бухгалтарам пры гарадской пракуратуры і адрозніваўся празмернай педантычнасцю і слушным веданнем спраў. З часам дачка Вера стала гадзіннікавым майстрам, а Вольга цікавілася мастацтвам і гісторыяй. У яе было нялёгкае жыццё — яна пацярпела ў час сталінскіх рэпрэсій. Сям’я Арэшкі была вядомая сваім клопатам пра бяздомных жывёл.

У 1930-х гадах у адной з кватэр жыў скрыпач Міхаіл Сцяшэнка. Яго ігру маглі чуць наведнікі перад пачаткам сеансаў у кінатэатры «Луч». Таксама ў кватэры жыў скрыпач Бейнцман, які граў у аркестры Мола.

Катэгорыя:Таганрог
Дом Петруцы

**Дом Петруцы** — помнік рэгіянальнага значэння, які размешчаны ў завулку Тургенеўскім, 35 у Таганрогу Растоўскай вобласці.

## Гісторыя 
Будынак па адрасе Тургенеўскі завулак, 35, быў пабудаваны ў 1870 годзе. Да канца 1880-х гадоў дом быў уласнасцю турэцка-падданага Дзмітрыя Караузі. Потым уласнік памяняўся — ім стала жонка штабс-капітана Антаніна Яблонская. Па стане на 1907 год у доме знаходзілася Таганрогскае прафесійнае Таварыства прыганятых. Былая ўладальніца Антаніна Яблонская, якая па невядомых прычынах прадала сваю маёмасць, усё адно заставалася тут жыць усё астатняе жыццё. За ёй прыглядаў яе былы дворнік і аказваў дапамогу, калі ёй трэба было абірацца на шпацыры. У 1910 годзе ўладальніцай дома стала Дэспіна Панагіётаўна Петруцы. Яе муж Анастасій Канстанцінавіч Петруцы быў вольным штурманам далёкага плавання. У сям'і Петруцы былі трое дзяцей: Васіль, Марыя і Яўгенія.

У 1912 годзе ў будынку па Тургенеўскім завулку, 35, працавала шавецкая майстэрня Т. Д. Прыз. А ў 1941 годзе тут пачаў працаваць дзіцячы сад № 20. Невядома, як доўга ён размяшчаўся ў гэтым будынку, хоць па стане на 1946 год ён усё яшчэ функцыянаваў. На першым паверсе ў паўпадвальным памяшканні знаходзіліся спальні, на другім месціўся пакой для заняткаў. Па стане на 1 студзеня 2009 года, уваходзіць у лік помнікаў рэгіянальнага значэння, якія знаходзяцца на ўліку Адміністрацыі Растоўскай вобласці.

Катэгорыя:Таганрог
Алег Іванавіч Краўчанка

**Але́г Іва́навіч Кра́ўчанка** (,  — ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, дыпламат, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Злучаных Штатах Амерыкі (з 2020).

## Біяграфія 
У 1994 годзе скончыў юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, у 1998 годзе — аспірантуру Інстытута філасофіі і права Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Кандыдат юрыдычных навук. З 1994па 1999 гадах быў аташэ, трэцім сакратаром службы дзяржаўнага пратакола; трэці сакратар, другі сакратар, начальнік аддзела дагаворна-прававога ўпраўлення Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь. У 1999—2003 гадах — саветнік Пасольства Рэспублікі Беларусь ў Швецыі (Нарвегіі і Даніі па сумяшчальніцтве).
У 2003—2007 гадах працаваў у якасці саветніка, намесніка начальніка ўпраўлення — начальніка аддзела ўпраўлення гуманітарнага супрацоўніцтва і правоў чалавека Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.
У 2007—2008 гадах займаў пасаду саветніка Пасольства Рэспублікі Беларусь ў ЗША. У 2008—2014 гг. — Часовы павераны ў справах Рэспублікі Беларусь ў ЗША. У 2014—2017 гадах працаваў намеснікам начальніка ўпраўлення — начальнік аддзела ЗША і Канады ўпраўлення Амерыкі; начальнік упраўлення Амерыкі Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.
Са студзеня 2017 г. па 25 снежня 2020 года быў намеснікам Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

20 ліпеня 2020 года быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Злучаных Штатах Амерыкі.

Валодаў англійскай мовай. Жанаты і мае траіх дзяцей.

Памёр 25 снежня 2020 года ў Мінску.

Катэгорыя:Намеснікі міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Вількамірскі павет (Расійская імперыя)

**Вількамі́рскі паве́т** (, ) — адміністрацыйная адзінка Ковенскай губерні, якая існавала ў 1795 — 1920 гадах. Павятовы горад — Вількамір.

## Гісторыя 
Павет утвораны ў 1795 годзе ў складзе Віленскай губерні пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай. У 1842 годзе павет увайшоў у склад новастворанай Ковенскай губерні.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 1897 года насельніцтва павета складала 229&nbsp;118 чалавек, у тым ліку ў Вількаміры — 13&nbsp;532 чал., у мястэчках Купішкі — 3780 чал., Уцяны — 3000 чал., Анікшты — 1000 жых:
* літоўцы — 165&nbsp;580 чал. (72,3 %),
* яўрэі — 30&nbsp;140 чал. (13,2 %),
* палякі — 22&nbsp;923 чал. (10,0 %),
* рускія — 9412 чал. (4,1 %),

## Адміністрацыйны падзел 
Станам на 1913 год павет быў падзелены  на 24 воласці: 

## Ураднікі павета 
* Вількамірскія павятовыя маршалкі

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паветы Віленскай губерні
Катэгорыя:Паветы Ковенскай губерні
Орпа

**О́рпа** — рака ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці, у басейне Віліі. Даўжыня 9 км. Пачынаецца за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Арпа, упадае ў Вілейскае вадасховішча на поўначы, каля вёскі Рабунь. Ад вусця на працягу 2 км каналізаваная. У нізоўі прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Віліі
Катэгорыя:Рэкі Вілейскага раёна
Жучка

**Жу́чка**, **Касу́тка**, **Капу́стка** — рака ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці, у басейне Віліі. 

Даўжыня 12 км. Пачынаецца за 1 км на поўнач ад вёскі Рэчкі, упадае ў паўночны заліў Вілейскага вадасховішча каля вёскі Нясцёркі. Каналізаваная, у нізоўі прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Віліі
Катэгорыя:Рэкі Вілейскага раёна
Смердзія

**Смердзія́**, **Смердзея** — рака ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток Віліі.

Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 31 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2 м/км. Пачынаецца на захад ад вёскі Паняцічы, цячэ сярод лесу, упадае ў Вілію за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Асіпавічы. Рэчышча на працягу 8,6 км каналізаванае: 6 км ад вытоку да сажалкі рыбгаса «Вілейка» (плошча 2,18 км²) за 3 км на поўдзень ад вёскі Гліннае і 2,6 км ад сажалкі да вусця.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Вілейскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Віліі
Кухонныя прылады і прыстасаванні

**Кухонныя прылады і прыстасаванні** — прылады, апараты і прыстасаванні, якія выкарыстоўваюцца для вядзення дамашняй (кухоннай) гаспадаркі. Найбольш пашыраны: для захоўвання харчовых прадуктаў (халадзільнікі) і іх перапрацоўкі (мясарубкі, сокавыціскалкі, кухонныя ўніверсальныя машыны — камбайны і інш.), для прыгатавання ежы і напояў (электрычныя і мікрахвалевыя печы, газавыя пліты, міксеры, кававаркі і інш.), для падагрэву вады (чайнікі, самавары, газавыя воданагравальныя апараты).

## Літаратура 
*
Лютэранская царква (Таганрог)

**Лютэранская царква** — культавае збудаванне, якое было заснавана ў Таганрогу ў 1864 годзе і праіснавала да 1923 года.

## Гісторыя 
Лютэранскае грамадства вырашыла заснаваць у Таганрогу царкву для ўласных патрэб. У 1864 годзе для гэтага была набытая пляцоўка на куце Мікалаеўскай вуліцы і Кампенгаўзенскага завулка. Кошт пляцоўкі і будынкаў на ім склаў 4600 рублёў. У той час мясцовасць, якая атачала пляцоўку, не адрознівалася шчыльнай забудовай. У суседніх кварталах размяшчалася каля 2-3 дамоў, паблізу былі гандлёвыя рады. Сама царква была аточана зараснікамі бэзу. Будынак майстэрскай сталі выкарыстоўваць як Евангелічна-Пратэстанцкі малітоўны дом.

Пры адкрыцці царквы ў Таганрогу жылі 84 чалавекі пратэстанцкага веравызнання. З іх — 53 мужчыны і 31 жанчына. Гэта былі службоўцы пасольстваў, працаўнікі заводаў, рамеснікі і гандляры. Царкву наведвалі дырэктары многіх таганрогскіх прадпрыемстваў з жонкамі і дзецьмі, у тым ліку заснавальнік броварнага завода ў Таганрогу Хрысціян Фрыдрыхавіч Біле з сям'ёй, дырэктар гарбарні Эміль Фэйт з жонкай Вольгай Тэсэн.

Былую майстэрню паступова сталі ўладкоўваць і прыстасоўваць для правядзення набажэнстваў. Працы для гэтага вяліся ўвесь час. Да 1887 года памяшканне было моцна перароблена. Змяніўся выгляд многіх дваровых будынкаў, а ўнутранае памяшканне былой сталярнай майстэрні акультурылі: фасад будынкі зараз зачыняла чыгунная рашотка з варотамі. З правага боку ад царквы месцаваўся будынак царкоўна-прыходскай школы — яго можна ўбачыць і ў XXI стагоддзі. Металічны слупок ад агароджы, выкананы ў гатычным стылі, быў таксама захаваны — яго можна ўбачыць паблізу існага будынка абутковай фабрыкі.

Многія змены з будынкам лютаранскай царквы адбыліся ў 1879 годзе, калі пастарам стаў пробст Мікалай Штраус. У гэты час мастак Шкітко напісаў і ахвяраваў для царквы абраз «Хадню па водах». Мікалай Штраус працягваў служыць у цэрквы і ў пачатку XX стагоддзя. Ён праводзіў службы не толькі для жыхароў Таганрога, але і для жыхароў найблізкіх паселішчаў — бо таганрогская Лютэранская царква была адзінай у акрузе. У 1923 годзе царква перастала існаваць.

Катэгорыя:Таганрог
Фарыдабад

**Фарыдабад** (, ) — галоўны прамысловы і населены цэнтр у штаце Хар’яна, на поўначы Індыі. Адміністрацыйны цэнтр акругі Фарыдабад. Знаходзіцца прыкладна за 25 км на поўдзень ад Дэлі. Вытворчасць хны, трактароў, матацыклаў, камутатараў, халадзільнікаў, абутку і шын.

## Гісторыя 
Горад быў заснаваны у 1607 годзе Шэйхам Фарыдам, скарбнікам падышаха Джахангіра, з мэтай абароны дарогі, якая пралягала праз горад. Шэйх Фарыд пабудаваў крэпасць, рэзервуар і мячэць, якая цяпер знаходзіцца ў руінах.

Катэгорыя:Хар’яна
Куяльніцкі курорт

**Куяльніцкі курорт**, **Куяльнік** — бальнеагразевы курорт ва Украіне. У складзе Адэскай групы курортаў, за 10 км ад горада Адэса, на беразе Куяльніцкага лімана. Адзін са старэйшых гразевых курортаў (першыя ўстановы былі пабудаваны ў 1833 годзе).

Асноўныя лекавыя прыродныя фактары: глеевыя сульфідныя гразі (запасы каля 20 млн.м³), ліманная рапа (мінералізацыя да 190 г/л, мае ў сабе серавадарод, бром, жалеза), хларыдна-гідракарбанатна-натрыевыя воды мясцовых мінеральных крыніц (пітная лячэбна-сталовая і для ваннаў, наладжаны прамысловы разліў). Гразетэрапія, бальнеатэрапія, аэрагелія- і таласатэрапія хвароб суставаў, нервовай сістэмы, гінекалагічных, некаторых страўнікава-кішачных. Санаторыі, пансіянаты, бальнеа- і гразелячэбніцы, установы для амбулаторна-курсовачнага лячэння.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Адэсы
Катэгорыя:Курорты Украіны
Тэгу

**Тэгу** ( ) — чацвёрты па велічыні горад Паўднёвай Карэі (пасля Сеула, Пусана і Інчхона). Афіцыйна называецца Горад-метраполія Тэгу, з’яўляўся сталіцай правінцыі Кёнсан-Пукто да 2016 года. Галоўныя галіны прамысловасці горада — тэкстыльная прамысловасць, металургія і машынабудаванне. Буйны транспартны вузел, міжнародны аэрапорт, метрапалітэн

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Пак Кын Хэ, прэзідэнт Паўднёвай Карэі
* Ро Дэ У, дзяржаўны дзеяч Паўднёвай Карэі
* Сон Джэ Гі, паўднёвакарэйскі праваабаронца
* Сон Е Джын, паўднёвакарэйская актрыса
* Сон Хе Кё, паўднёвакарэйская актрыса

Катэгорыя:Гарады Паўднёвай Карэі
Урумчы

**Урумчы** — гарадская акруга ў Сіньцзян-Уйгурскім аўтаномным раёне КНР, месца знаходжання ўрада аўтаномнага раёна. Частае найменне ў некітайскіх крыніцах «горад Урумчы» адносіцца да чатырох цэнтральных раёнаў гарадской акругі.

Урумчы з'яўляецца найбольш аддаленым ад мора буйным горадам у свеце. Размешчаны на паўночных схілах Цянь-Шань. У эканоміцы пераважаюць нафтавая, тэкстыльная і металургічная прамысловасць. Таксама ва Урумчы размешчаны самы буйны ў Кітаі цэнтр ветраной энергіі. Урумчы размешчаны на чыгунцы Алматы-Пекін. Міжнародны аэрапорт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна
Дханбад

**Дханбад** (, , ) — горад у індыйскім штаце Джаркханд, адміністрацыйны цэнтр акругі Дханбад. Другі па колькасці насельніцтва горад штата Джаркханд (пасля Джамшэдпура).

## Геаграфія 
Дханбад размешчаны на тэрыторыі плато Чхота-Нагпур, прыкладна за 280 км на паўночны захад ад Калькуты, на вышыні 221 м над узроўнем мора. Тэрыторыя горада працягнулася прыкладна на 24 км з поўначы на поўдзень і на 16 км з захаду на ўсход. Недалёка ад Дханбада працякае рака Дамодар.

Клімат горада можна разглядаць як пераходны паміж субтрапічным акіянічным і трапічным кліматам з сухой зімой і дажджлівым летам. Лета працягваецца з апошняга тыдня сакавіка па сярэдзіну чэрвеня. Сярэднія максімумы змяняюцца ў гэты перыяд ад 35 да 39&nbsp;°C. Найбольш халодныя месяцы — снежань і студзень, калі сярэднія мінімумы складаюць 11&nbsp;°C. Сезон дажджоў працягваецца з сярэдзіны чэрвеня па кастрычнік.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Джхаркханда
Чайнік

**Чайнік**, **імбрык** — невялічкая кухонная прылада для кіпячэння вады для прыгатавання чаю ці іншых гарачых напояў. Чайнікі бываюць электрычныя альбо прыстасаваныя да выкарыстання на пліце. Апошнія звычайна робяцца з металу. Электрычныя чайнікі могуць быць пластыкавымі або металічнымі, часам з уключэннем шкла. 

Чайнік мае носік і (звычайна) накрыўку, але бываюць чайнікі без накрывак, вада ў такім выпадку заліваецца праз носік. У некаторых чайніках да носіка прыладжаны свісток, які сігналізуе, калі вада кіпіць.

З'явіліся ў Еўропе напачатку XVI стагоддзя, прыйшоўшы з Кітаю. Першы электрычны чайнік быў створаны кампаніяй Carpenter Electric у 1891 у Чыкага. Электрычны чайнік-тэрмапот упершыню з'явіўся ў Японіі ў 1992 годзе. Масавы выраб сучасных электрачайнікаў на кантактнай падстаўцы і з аўтаматычным адключэннем пасля закіпання распачаўся ў Ізраілі ў 1994 годзе.

Катэгорыя:Кухонная тэхніка
Субанг-Джая

**Субанг-Джая** (, ) — горад у Малайзіі, у штаце Селангор, адміністрацыйны цэнтр акругі Петалінг. Горад размешчаны на захадзе малазійскай часткі паўвострава Малака, на паўднёвы захад ад сталіцы, у цэнтральнай частцы штата Селангор. Займае плошчу 70 км², насельніцтва складае 948 296 чалавек (2015), сярэдняя шчыльнасць — 13547 чал./км². Субанг-Джая вядомы як буйны цэнтр лёгкай прамысловасці ў даліне Кланг.

Катэгорыя:Гарады Малайзіі
Канпур

**Канпур** (, ) — адзін з найбольш населеных гарадоў Індыі ў штаце Утар-Прадэш.

Размешчаны на рацэ Ганг на поўдзень ад Лакхнаў. Займае плошчу каля 1000 км². Насельніцтва — 2,92 млн жыхароў (па стане на 2011 год). Важны цэнтр машынабудаўнічай, тэкстыльнай, электроннай, металургічнай і хімічнай прамысловасці. У горадзе знаходзіцца некалькі дзясяткаў ВНУ.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Утар-Прадэш
Джабалпур

**Джабалпур** (, ) — горад у індыйскім штаце Мадх’я-Прадэш, адміністрацыйны цэнтр акругі Джабалпур.

## Геаграфія 
Размешчаны на поўнач ад ракі Нармада, у мясцовасці, акружанай невысокімі ўзгоркамі. Знаходзіцца ў рэгіёне Махакашал, у геаграфічным цэнтры Індыі. Вышыня горада над узроўнем мора — 410 м.

Паблізу горада — некалькі азёраў. Лета пачынаецца ў сакавіку і заканчваецца ў чэрвені. Самы гарачы месяц года — май; яго сярэдні максімум складае 42 °C. Сезон дажджоў працягваецца з чэрвеня па пачатак кастрычніка, а зіма — з лістапада па сакавік. Самы халодны месяц — студзень з сярэднім мінімумам 8 °C. Гадавая норма ападкаў — каля 1325 мм.
## Літаратура 
* 
Катэгорыя:Гарады Мадх’я-Прадэш
Васіль Парфянкоў

**Васіль Парфянкоў** (, Мінск — , паблізу Лысычанска, Украіна) — беларускі грамадскі актывіст, удзельнік вайны на ўсходзе Украіны.

## Біяграфія 
### Раннія гады. Пачатак палітычнай дзейнасці 
Нарадзіўся 30 жніўня 1983 года ў Мінску, скончыў 9 класаў мінскай школы № 163, працаваў аўтаслесарам у мінскім аўтапарку № 7.

Быў актывістам незарэгістраванай Беларускай Партыі Свабоды. Актыўна ўдзельнічаў у абароне Курапатаў у 2002 годзе, калі мінскія ўлады мелі планы зруйнаваць крыжы-помнікі ахвярам сталінізму дзеля пашырэння МКАД. Падчас абароны Курапатаў, калі невядомыя падпалілі намёт абаронцаў, Васіль выратаваў ад пажару двух чалавек.

Браў удзел у акцыях пратэсту разам з «Маладым Фронтам» і «Зубрам». Затрымліваўся міліцыяй і адбываў адміністрацыйныя тэрміны ў ізалятары на Акрэсціна за грамадскую актыўнасць. Адбываў пакаранне ў калоніі г. Оршы. 11 жніўня 2011 года памілаваны Лукашэнкам і вызвалены.

29 мая 2012 года Васіля Парфянкова асудзілі на 6 месяцаў калоніі за парушэнне ўмоў прэвентыўнага нагляду. Падставай для гэтага стаў яго ўдзел у грамадска-палітычным жыцці. 24 ліпеня Мінскі гарадскі суд не задаволіў касацыйную скаргу Васіля Парфянкова. 9 жніўня быў узяты пад варту і адпраўлены адбываць пакаранне ў калонію ў Баранавічах на паўгода.

12 ліпеня 2013 года Парфянкову ў чарговы раз было прад’яўленае новае абвінавачванне па артыкуле 421 Крымінальнага кодэксу РБ — парушэнне умоў прэвентыўнага нагляду. Адбываў пакаранне ў ПК-9 у Горках. Большую частку зняволення правёў у памяшканні камернага тыпу і штрафным ізалятары — агулам 267 дзён. На ўвесь час зняволення Парфянкоў быў пазбаўлены спатканняў і перадач ад сваякоў. Быў вызвалены 5 снежня 2014 года

### Украіна 
19 снежня 2014 года Васіль Парфянкоў разам з сям’ёй (жонкай і 11-месячным сынам) з’ехаў ва Украіну. У верасні 2015 года добраахвотнік Васіль Парфянкоў быў паранены ў баявым сутыкненні пад вёскай Пяскі недалёка ад Данецка. У лютым 2016 года Тактычная група «Беларусь» прызнала Парфянкова франтавіком.

У 2022 годзе падчас уварвання Расіі ва Украіну зноў ваяваў на баку Украіны. Уступіў у батальён «Волат» палка Каліноўскага. Імаверна загінуў 26 чэрвеня ў баях пад Лысычанскам.

## Узнагароды 
Лаўрэат Нацыянальнай прэміі ў галіне абароны правоў чалавека Хартыі’97 за 2014 год.

24 лістапада 2022 года Парфянкоў быў пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Пагоні Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

## Гл. таксама 
* Спіс беларусаў, якія загінулі за Украіну

## Літаратура 
* За права на выбар. Партрэты асуджаных. Плошча-2010. / Рэд. А.Лапцёнак.— Праваабарончы цэнтр «Вясна» / — Вільнюс: Gudas, 2011. — 142 c. — (C.39).
* Тамковіч, А. Л. Жыццё пасля кратаў. — 2013. — 294 с. — С.5-14. ISBN УДК 827 ББК 84.

Катэгорыя:Палітвязні Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі вайны на ўсходзе Украіны
Катэгорыя:Полк Каліноўскага
Жак Баро

**Жак Баро** (; нар. , Ісенжо, Францыя — , Нёі-сюр-Сен, Францыя) — французскі дзяржаўны дзеяч, еўрапейскі камісар юстыцыі (2008—2010), па пытаннях транспарту (2004—2008), па рэгіянальнай палітыцы (2004).

Катэгорыя:Еўрапейскія камісары
Ганна Іванаўна Глушанкова

**Ганна Іванаўна Глушанкова** (, , Руднянскі раён,  — , ) — узбекскі хімік, буйны вучоны ў галіне хіміі і тэхналогіі прыродных злучэнняў. Доктар хімічных навук (1972), прафесар (1982), заслужаны дзеяч навукі Узбекістана (1996), акадэмік  (2000).

## Біяграфія 
У 1948 годзе скончыла , затым — аспірантуру гэтага інстытута. Абараніла кандыдацкую дысертацыю, пазней — доктарскую. У 2000 годзе была выбрана сапраўдным членам Акадэміі навук Рэспублікі Узбекістан.

На працягу сваёй амаль 70-гадовай навукова-педагагічнай дзейнасці плённа працавала на такіх адказных пасадах, як загадчык кафедры , старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі, дырэктар Інстытута хіміі раслінных рэчываў акадэміі навук, член прэзідыума акадэміі навук, і ўнесла дастойны ўклад у актуальныя даследаванні ў галіне хіміі і тэхналогіі прыродных злучэнняў, а таксама ў падрыхтоўку высокакваліфікаваных кадраў ва Узбекістане.

## Навуковая дзейнасць 
Вынікі навуковых пошукаў Глушанковай шырока прымяняюцца ў народнай гаспадарцы Узбекістана, асабліва ў баваўнянай прамысловасці. Яе навуковыя працы ў галіне перапрацоўкі баваўнянага валакна і насення бавоўніка, вытворчасці з іх тавараў народнага спажывання і лекавых сродкаў маюць вялікае значэнне для развіцця галін эканомікі краіны.

З'яўляецца аўтарам больш за 400 навуковых артыкулаў, кніг і манаграфій, прысвечаных тэарэтычным і практычным пытанням хіміі і тэхналогіі прыродных злучэнняў.

## Узнагароды 
Ордэн «», Заслужаны дзеяч навукі Узбекістана.

Катэгорыя:Акадэмікі АН Узбекістана
Катэгорыя:Хімікі Узбекістана
Катэгорыя:Вучоныя Узбекістана
Катэгорыя:Выпускнікі Ташкенцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Ташкенцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта
Кладэт Кальбер

**Кладэт Кальбер** (, пры нараджэнні Эмілі Кладэт Шашуан, ;  — ) — амерыканская актрыса кіно, тэатра і тэлебачання, лаўрэат прэміі «Оскар».

## Фільмаграфія 
## Зноскі
Сядзібна-паркавы ансамбль Плятэраў

* Сядзібна-паркавы ансамбль Плятэраў, Заполле
* Сядзібна-паркавы ансамбль Плятэраў, Пясэчна

## Гл. таксама 
* Сядзібна-паркавы ансамбль Зіберг-Плятэраў, Гарадзец
Ідліб

**Ідліб** () — горад на паўночным захадзе Сірыі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай мухафазы. За 40 км ад Алепа, за 168 км ад Латакіі, за 121 км ад Хамы.

Насельніцтва — 165 000 жыхароў (2010 год). Шкляная прамысловасць.

У сярэднія вякі горад быў цэнтрам вытворчасці алівак і аліўкавага мыла.

Катэгорыя:Гарады Сірыі
Крэпасць Белаградчык

**Крэпасць Белаградчык** (), таксама вядомая як **Калета** (), ад  — «крэпасць» — старажытная крэпасць, размешчаная на паўночным схіле Балканскіх гор у Балгарыі на паўночным захадзе ад горада ; галоўная культурная і гістарычная каштоўнасць Белаградчыка разам са скаламі. З'яўляецца адной з тых крэпасцяў Балгарыі, якія добра захаваліся да нашых дзён, і помнікам культуры Балгарыі.

Таўшчыня муроў крэпасці складае 2 м каля асновы, вышыня — 12 м. Тры асобна ўмацаваныя часткі злучаны адна з другой пасрэдствам брам. Плошча крэпасці — 10210 м². Пазней крэпасць была рэканструявана і цяпер належыць кіраўніцтву гістарычнага музея.

## Гісторыя 
Крэпасць была закладзена і пабудавана яшчэ ў часы Рымскай імперыі. Скалы, якія там знаходзіліся, былі добрай натуральнай абаронай, таму муры былі пабудаваны ў асноўным на паўночным захадзе і паўднёвым усходзе. Вышыня крэпасці дасягала ў асобных месцах 70 м. Сама крэпасць была толькі назіральным пунктам, а не абарончым збудаваннем. У XIV стагоддзі цар Іван Срацімір пашырыў крэпасць, дабудаваўшы некалькі вежаў і муроў перад масівамі скал. Падчас яго праўлення Белаградчык стала важнейшай цытадэллю Балгарыі, саступаючы па памерам і важнасці толькі крэпасці Баба Віда ў горадзе Відзін, балгарскай сталіцы тых часоў.

У 1396 годзе туркі захапілі крэпасць і не толькі адбудавалі яе нанава, але і ўзмацнілі гарнізон для падаўлення паўстанняў. У пачатку XIX стагоддзя крэпасць зноў перабудавалі, дадаўшы некалькі турэцкіх і еўрапейскіх архітэктурных элементаў і запрасіўшы для рэканструкцыі французскіх і італьянскіх іжынераў. У 1850 годзе крэпасць сыграла важную роль у падаўленні антытурэцкага паўстання ў Балгарыі, а апошні раз выкарыстоўвалася ў 1885 годзе падчас сербска-балгарскай вайны. Сёння Белаградчык з'яўляецца музеем-крэпасцю.

## Галерэя 

Файл:Belog 1.JPG|
Файл:Belog 2.JPG|
Файл:Belog 3.JPG|
Файл:Belogradchik Fortress.png|План

## Спасылкі 
* Інфармацыйны сайт Белаградчыка  
* Віртуальны тур па крэпасці Белаградчык  
* Belogradchik Fortress 

Катэгорыя:Крэпасці паводле алфавіта
Катэгорыя:Замкі Балгарыі
Катэгорыя:Музеі Балгарыі
Канстанцінаў

**Канстанцінаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алека Канстанцінаў (1863—1897) — балгарскі пісьменнік і грамадскі дзеяч.
* Аўгуст Уладзіміравіч Канстанцінаў (1928—1979) — савецкі вучоны ў галіне генетыкі і цыталогіі, педагог.
* Барыс Паўлавіч Канстанцінаў — савецкі фізік.
* Фёдар Трафімавіч Канстанцінаў (1915—1991) — філосаф і публіцыст, доктар філасофскіх навук.
Давід Рыкарда

**Давід Рыкарда** (, ,  — , Гаткам-Парк) — англійскі эканаміст, класік палітычнай эканоміі, паслядоўнік і адначасова апанент Адама Сміта, выявіў заканамерную ва ўмовах свабоднай канкурэнцыі тэндэнцыю нормы прыбытку да паніжэння, распрацаваў тэорыю пра формы зямельнай рэнты. Развіў ідэі Адама Сміта пра тое, што вартасць тавараў вызначаецца колькасцю працы, неабходнай для іх вытворчасці, і распрацаваў тэорыю размеркавання, якая тлумачыць, як гэтая вартасць размяркоўваецца паміж рознымі класамі грамадства.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Эканамісты класічнай школы
UWC Dilijan College

**UWC Dilijan College** — каледж у армянскім горадзе Дыліжан. Уваходзіць у сетку «Каледжы Аб’яднанага Свету» (United World Colleges — UWC). Гэта першая міжнародная школа-інтэрнат у Арменіі. У каледжы жывуць і вучацца каля 100 студэнтаў з больш за 50 краін свету. Навучэнцаў набіраюць незалежнымі нацыянальнымі камітэтамі UWC на падставе іх адоранасці і таленту. Падаецца стыпендыя на навучанне.

Пасля двух гадоў навучання ў коледжы можна атрымаць міжнародны бакалаўрыят. Пачынальна з 2017 года прымаюцца вучні 8 класа з 13 гадоў. Акадэмічная праграма будзе потым пашырана за кошт улучэння IGCSE.

## Каледж 
Будынак каледжа знаходзіцца на паўдарозе паміж сталіцамі Арменіі і Грузіі. Каледж займае тэрыторыю 88 га на ўскраіне Дыліжанскага нацыянальнага парка. Ён быў пабудаваны па праекце лонданскага архітэктара Ціма Фліна.

## Адукацыя 
Выкладанне вядзецца на англійскай мове ў адпаведнасці з навучальнымі планамі Арганізацыі Міжнароднага бакалаўрыята ў Жэневе. Заняткі фізкультурай, музыкай і выяўленчым мастацтвам з’яўляюцца абавязковымі. Пасля двух гадоў навучання студэнты здаюць выпускны экзамен і атрымліваюць міжнародны бакалаўрыят.

Першыя 96 вучняў каледжа прыехалі з 50 краін, з іх 10 студэнтаў з Арменіі. Да 2020 года плануецца павялічыць лік студэнтаў да 650. Для гэтага пачынаючы з 2017 года прымаюцца вучні восьмага і дзявятага класаў, якія спачатку рыхтуюцца да атрымання Кембрыджскага міжнароднага сертыфіката пра сярэднюю адукацыю (IGCSE).

## Гісторыя 
Школа была створана па ініцыятыве прадпрымальніка Рубена Варданяна і яго мужы Веранікі Занабенд, якія інвеставалі больш $115 млн у развіццё школы. На стварэнне каледжа ахвяравалі сродкі і іншыя армянскія мецэнаты.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Каледжы аб’яднанага свету
Катэгорыя:Дыліжан
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Арменіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2014 годзе
Наква

**На́ква**, **На́кза** — рака ў Вілейскім і Мядзельскім раёнах Мінскай вобласці, правы прыток ракі Сэрвач (басейн Віліі). 

Даўжыня 14 км. Плошча вадазбору 84 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,7‰. Пачынаецца за 1 км на поўнач ад вёскі Куляшы Вілейскага раёна, упадае ў Сэрвач на паўднёва-ўсходняй ускраіне гарадскога пасёлка Крывічы. На працягу 11,8 км каналізаваная (ад вытоку да вёскі Філіпкі).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Вілейскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Сэрвачы (прыток Віліі)
Расійска-беларускі энергетычны канфлікт (2004)

**Энергетычны канфлікт Расіі і Беларусі ў 2004 годзе** з'яўляўся камерцыйнай і дыпламатычнай спрэчкай паміж Расіяй і Беларуссю, якая абвастрылася ў студзені 2004 года. Цесныя адносіны паміж дзвюма краінамі і гатоўнасць да палітычнай інтэграцыі далі магчымасць Беларусі купляць газ у Расіі па вельмі нізкім кошце. У канцы 1990-х гадоў знешняя палітыка Расіі змясцілася ад геапалітыкі і стала больш прагматычнай і эканамічнай, асабліва пасля інаўгурацыі прэзідэнта Уладзіміра Пуціна. У выніку «Газпром» зрабіў крокі, каб забяспечыць надзейнасць транзіту газу ў Еўропу, спрабуючы ўсталяваць кантроль над беларускай транзітнай сеткай. Беларусь першапачаткова пагадзілася прадаць 50% сеткі, але пасля рознагалоссяў па кошту, Беларусь разарвала кантракт. «Газпром» абвясціў аб росце цэнаў і пасля адмовы Беларусі спыніў імпарт газу ў Беларусь з 1 студзеня 2004 года. Беларусь кампенсавала патрэбу газам, прызначаным для транзіту ў Еўропу, што 18 лютага 2004 года прывяло да спынення цалкам пастаўкі ў Беларусь кампаніяй «Газпром». Іншыя кампаніі пастаўлялі ў Беларусь па кароткатэрміновых кантрактах да чэрвеня 2004 года, калі, нарэшце, з «Газпрам» быў падпісаны новы кантракт.

## Гл. таксама 
* Расійска-беларускі энергетычны канфлікт, 2010

Катэгорыя:Энергетычная палітыка Беларусі
Катэгорыя:Энергетычная палітыка Расіі
Катэгорыя:2004 год у Беларусі
Катэгорыя:2004 год у Расіі
Катэгорыя:Гандлёвыя войны
Катэгорыя:Студзень 2004 года
Катэгорыя:Беларуска-расійскія адносіны
Генры Чарлз Кэры

**Генры Чарлз Кэры** (; , Філадэльфія — ) — амерыканскі эканаміст, адзін з аўтараў тэорыі гармоніі інтарэсаў.

Выступаў супраць эканамічнага лібералізму, абгрунтоўваў неабходнасць ажыццяўлення палітыкі пратэкцыянізму, якая забяспечвае магчымасць кожнай краіне дасягнуць эканамічнай самадастатковасці. Лічыў, што законы прыроды ў стане забяспечыць пастаянны эканамічны прагрэс і што палітычная эканомія павінна вывучаць адносіны чалавек да прыроды. Адмаўляў тэорыю вартасці і тэорыю рэнты Давіда Рыкарда. атаясамліваў рэнту з працэнтамі на ўкладзены капітал. Асноўныя працы: «Прынцыпы палітычнай эканоміі» (т.1-3, 1837-40), «Гармонія інтарэсаў…» (1851).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Эканамісты ЗША
Царква Сарака мучанікаў (Вяліка-Тырнава)

**Царква Сарака мучанікаў** () — сярэднявечная праваслаўная царква, пабудаваная ў 1230 годзе ў Вяліка-Тырнава — сталіцы Другога Балгарскага царства.

## Гісторыя 
 з надпісам аб перамозе]]
Царква была пабудаваная па загаду Івана Асеня II у гонар перамогі пры Клакотніцы над эпірскім дэспатам Фёдарам Дукай 22 сакавіка 1230 года. Сваю перамогу цар прыпісаў заступніцтву  у гонар якіх і была названа новая царква. У час праўлення Івана Асеня II гэта была галоўная царква Вялікай Лаўры ў Вяліка-Тырнава, заснаванай ў крэпасці  на левым беразе ракі Янтра. У гэтай царкве першапачаткова быў пахаваны Святы Сава, сербскі святы, які памер падчас наведввання Вяліка-Тырнава 14 студзеня 1235 ці 1236 года. Але неўзабаве (6 мая 1237 года), яго мошчы былі перанесены ў Сербію.

У першыя гады асманскага праўлення будынак працягваў быць хрысціянскай царквой да пачатку XVIII стагоддзя, калі ўсё ж быў перароблены ў мячэць. У выніку былі знішчаны амаль усе фрэскі. Некалькі выяў захаваліся толькі на паўночна-заходняй сцяне прытвора.

Менавіта ў гэтым будынку 22 верасня 1908 года балгарскім князем Фердынанадам была абвешчана незалежнасць Балгарыі ад Асманскай імперыі.

## Архітэктура і ўбранне 
Будынак з'яўляецца доўгай шасцікалоннай трохнефнай базілікай з трыма паўкруглымі апсідамі на ўсходзе і вузкім прытворам на захадзе. Потым, да заходняга бока царквы была зроблена прыбудова.

На калонах унутры царквы захаваліся запісы аб найважнейшых падзеях у гісторыі дзяржавы. Адна з калон зроблена падчас будаўніцтва царквы і ўтрымлівае запіс аб учынках цара Івана Асеня II, дзве іншыя былі перанесены з Пліскі.

### Пахаванні ў царкве 
Царква доўгі час выкарыстоўвалася як царская ўсыпальніца. Тут былі пахаваныя цары Калаян, Іван Асень II, , царыцы Анна Марыя і Ірына, а таксама многія члены царскай сям'і і прадстаўнікі балгарскай арыстакраціі. Сюды таксама былі перавезены саркафагі з зямлёй з месцаў пахавання хана Курбата (Малое Перашчэпіна), хана Аспаруха і цара .

## Літаратура 
* *Архитектурното наследство на България*. София, издательство «Техника», 1988.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вяліка-Тырнава
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Балгарыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1230 годзе
Катэгорыя:1230 год у Еўропе
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў Балгарыі
Алігарх (Утар-Прадэш)

**Алігарх** (, , , Alīgaṛh) — горад у заходняй частцы штата Утар-Прадэш, Індыя. Адміністрацыйны цэнтр акругі Алігарх. Абсалютная вышыня — 183 метра над узроўнем мора. Размешчаны ў міжрэччы Ганга і Джамны, за 291 км на паўночны захад ад Канпура і за 140 км на паўднёвы ўсход ад сталіцы краіны, горада Дэлі.

Баваўняная, шкляная і металаапрацоўчая галіны прамысловасці.

Катэгорыя:Гарады Утар-Прадэш
Лакхнаў

**Лакхнаў** () — сталіца штата Утар-Прадэш, за 516 км на ўсход ад Дэлі. Насельніцтва — 2,9 млн чалавек (2011).

З’яўляецца адміністрацыйным, навуковым і культурным цэнтрам. Размешчана на рацэ Гомці. Аэрапорт імя Чоўдхары Чара Сінгха — міжнародны аэрапорт Лакхнау, размешчаны за 20 км ад цэнтра горада.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Утар-Прадэш
Кюнгёй-Ала-Тоо

**Кюнгёй-Ала-Тоо**, **Кунгей-Алатау** (, ) — горны хрыбет на поўначы Цянь-Шаня, які абмяжоўвае з поўначы Ісык-Кульскую катлавіну ў Казахстане і Кыргызстане. Даўжыня каля 280 км. Вышыня да 4771 м (гара Чок-Тал). Складзены з гранітаў, сланцаў, пясчанікаў. Пераважае высакагорны рэльеф. Ледавікі агульнай плошчы 237 км². На паўночных схілах і ўцяснінах — лясы з цянь-шаньскай елкі, на паўднёвых — горныя стэпы, вышэй горныя лугі і лугастэпы. Ва ўсходняй частцы перавал Сан-Таш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горы Казахстана
Катэгорыя:Горы Кыргызстана
Катэгорыя:Цянь-Шань
Катэгорыя:Горныя хрыбты Азіі
Валянцін Барысавіч Рыбакоў

**Валянці́н Бары́савіч Рыбако́ў** (нар., Томск, РСФСР) — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1958 годзе ў Томску. Бацька быў ваенным. Калі Валянціну не было яшчэ двух год, яго бацьку з сям’ёй накіравалі ў БССР, на поўдзень рэспублікі. З залатым медалём скончыў сярэднюю школу.

У 1980 годзе скончыў з адзнакай перакладчыцкі факультэт Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута замежных моў па спецыяльнасці «Англійская і французская мовы». Адразу пасля сканчэння ўніверсітэта быў накіраваны ў Пасольства СССР у Індыі на пасалу перакладчыка ў апараце дарадчыка па эканамічных пытаннях працаваў намеснікам Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

7 жніўня 2017 года прызначаны на пасаду прадстаўніка Беларусі пры ААН.

Мае дыпламатычны ранг Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасла. Валодае англійскай і французскай мовамі.

## Сям’я 
Жонка — Наталля Уладзіміраўна Пяткевіч (1972 г.н.), былая першая намесніца кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Мае сына.
 

Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Беларусі
Берыт Ліндхальм

**Берыт Марыя Ліндхальм** (, у дзявоцтве **Ю́нсан** ; , ) — шведская оперная спявачка (драматычнае сапрана).

Скончыла оперна-драматычную школу ў Стакгольме ў 1963 годзе. З 1966 года выступала ў буйнейшых тэатрах Еўропы і Амерыкі. Адна з лепшых выканальніц 20 стагоддзя сапранавых партый у операх Рыхарда Вагнера: Брунгільда, Ізольда, Лізавета і Венера, Эльза («Валькірыя», «Трыстан і Ізольда», «Тангейзер», «Лаэнгрын»). Сярод іншых партый: Аіда, Амелія («Аіда», «Баль-маскарад» Джузэпэ Вердзі), Леанора («Фідэліа» Л. Бетховена), Тоска, Турандот («Тоска», «Турандот» Дж. Пучыні), Касандра («Траянцы» Г. Берліёза).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Швецыі
Карл фон Ліндэ

**Карл Паўль Готфрыд фон Ліндэ** (; , Турнаў — ) — нямецкі фізік і інжынер, адзін з заснавальнікаў вытворчасці халадзільнай тэхнікі.

Вучыўся ў Гётынгенскім універсітэце. У 1868-78 гадах і 1892—1910 гадах прафесар Вышэйшага тэхнічнага вучылішча ў Мюнхене. На падставе выкарыстання эфекта Джоўля-Томсана сканструяваў і пабудаваў першую прамысловую ўстаноўку для атрымання вадкага паветра (1895) і рэктыфікацыйны апарат для падзелу паветра на кампаненты (1902).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Інжынеры Германіі
Катэгорыя:Машынабудаўнікі Германіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Мюнхенскага тэхнічнага ўніверсітэта
Ітанагар

**Ітанагар** (, ) — горад на паўночным усходзе Індыі, адміністрацыйны цэнтр штата Аруначал-Прадэш. Вышыня над узроўнем мора — 440 м. Насельніцтва — 34 970 жыхароў (2001). Горад звязаны рэгулярнымі аўтобуснымі рэйсамі з Гувахаці.
 
Аэрапорт Лілабары ў Асаме знаходзіцца 65 км ад горада. Бліжэйшая чыгуначная станцыя Хармуці знаходзіцца на адлегласці 33 км у Асаме.

Катэгорыя:Гарады Індыі
Катэгорыя:Аруначал-Прадэш
Шылонг

**Шылонг** (, , ) — горад на крайнім паўночным усходзе Індыі, сталіца штата Мегхалая. Адміністрацыйны цэнтр акругі Усходнія горы Кхасі. Шылонг размешчаны ў цэнтральнай частцы плато Шылонг, адзінай паднятай горнай структуры ў паўночнай частцы Індыйскага шчыта. Шылонг атачаюць сасновыя лясы. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора — 1 496 м. Найвышэйшы пункт горада — пік Шылонг вышынёй 1 966 м. За 60 км ад Шылонга знаходзіцца адно з самых вільготных месцаў зямнога шара горад Чэрапунджы — 12 тысяч мм ападкаў у год, хоць у самім Шылонгу выпадае 2400 мм ападкаў. Горнакліматычным курорт.

Катэгорыя:Гарады Індыі
Катэгорыя:Мегхалая
Катак

**Катак** (, ) — горад на ўсходзе Індыі, у штаце Арыса. Адміністрацыйны цэнтр акругі Катак. Размешчаны за 28 км на паўночны ўсход ад Бхубанешвара, сталіцы Арыса. Тут знаходзіцца Высокі суд Арысы. Плошча горада — 138 км². Заснаваны ў 989 годзе н. э., Катак быў сталіцай Арысы на працягу амаль тысячы гадоў да яе пераносу ў Бхубанешвар у 1948 годзе.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Субхас Чандра Бос, адзін з лідараў індыйскага руху за незалежнасць

Катэгорыя:Гарады Адышы
Бхубанешвар

**Бхубанешвар** — горад у Індыі, у раёне дэльты ракі Маханадзі, на поўдзень ад г. Катака. Адміністрацыйны цэнтр штата Арыса.

Важнай галіной эканомікі з'яўляецца турызм. Бхубанешвар быў спраектаваны так, што прамысловыя зоны былі вынесеныя за межы горада. Да 1990-х гадоў у эканоміцы горада дамінавалі гандаль і дробная вытворчасць. Пасля лібералізацыі эканамічнай палітыкі ў 1990-я гады ў Бхубанешвары атрымалі развіццё тэлекамунікацыйны сектар, сфера інфармацыйных тэхналогій і вышэйшая адукацыя.

Катэгорыя:Гарады Адышы
Дыспур

**Дыспур** () — горад у паўночна-ўсходняй Індыі, адміністрацыйны цэнтр штата Асам.

Першыя паселішчы на месцы Дыспура ўзніклі ў II тысячагоддзі да н. э. Да сярэдзіны XIX стагоддзя Дыспур быў вёскай, яго рост пачаўся пасля англійскай каланізацыі — у горадзе была адкрыта школа, створаны прадпрыемствы па перапрацоўцы чаю, рысу, жалеза, нафты.

У 1973 годзе ў Дыспур з горада Шылонг была перанесена сталіца штата Асам. Насельніцтва горада складала тады ўсяго 1700 чалавек, у 2012 годзе ў Дыспуры жыло 10 812 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Асама
Маханадзі

**Маханадзі** () — рака, якая працякае ва ўсходняй частцы Індыі. Даўжыня — 860 км.

Бярэ пачатак на плато Чхатпур (паўночны ўсход Дэканскага пласкагор’я), а ў сваім сярэднім цячэнні ў штаце Чхатысгарх яна праходзіць праз шырокую і ўрадлівую раўніну. Упадае ў Бенгальскі заліў Індыйскага акіяна, утвараючы разам з рэкамі Брахмані і Байтарані дэльту плошчай каля 15 тыс. км².

Падчас летніх мусонаў у ніжнім цячэнні расход вады перавышае 50 тыс. м³/с, пры гэтым рака нясе вялікую колькасць наносаў і часта разліваецца па навакольных далінах, ствараючы паводкі. Паводкі частыя. У зімовы засушлівы перыяд Маханадзі ператвараецца ў дробную і вузкую раку з расходам вады 30 м³/с.

Побач з горадам Самбалпур знаходзіцца ГЭС Хіракуд, магутнасцю 250 МВт.

Катэгорыя:Рэкі Індыі
Аіджал

**Аіджал**  *Āizol*; ,* Āijal*; ) — сталіца індыйскага штата Мізарам. Найбуйнейшы горад штата з насельніцтвам 291 822. Заснаваны ў 1894 годзе. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора 1018 метраў. Горад абслугоўвае аэрапорт Ленгпуі. З яго здзяйсняюцца рэгулярныя рэйсы ў Калькуту, Гувахаці, Імпхал.

Мяккі, субтрапічны клімат, звязаны як з месцазнаходжаннем горада, так і з яго вышынёй над узроўнем мора. Сярэднія тэмпературы лета — 20-30 °C, зімы 11-21 °C.

Катэгорыя:Гарады Індыі
Катэгорыя:Мізарам
Імпхал

**Імпхал** () — сталіца індыйскага штата Маніпур, размешчаны ў даліне, акружанай узгоркамі, з якіх сцякае некалькі невялікіх рэк.

У цэнтры горада размешчаны руіны старадаўняга форта Кангла. Імпхал размешчаны ў самым цэнтры Маніпурскай даліны. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора - 786 м.

Клімат Імпхала субтрапічны акіянічны, з мяккімі, сухімі зімамі і гарачым мусонавым сезонам. Сярэдняя тэмпература ліпеня - 32°C. Самы халодны месяц - студзень, з сярэднім мінімумам тэмпературы  4°C. Гадавая норма ападкаў 1320 мм. Найбольшая колькасць ападкаў выпадае ў чэрвені.

Катэгорыя:Гарады Індыі
Катэгорыя:Маніпур