open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пураўскі раён

**Пураўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальная акруга, з 2005 па 2020 гады — муніцыпальны раён) у складзе Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Тарка-Сале.

## Геаграфія 
Раён займае ўсход і поўдзень цэнтральнай часткі аўтаномнай акругі. Мяжуе на захадзе з Надымскім, на ўсходзе — з Краснасялькупскім раёнамі, а на паўночным усходзе — з Тазаўскім раёнам. На поўдні на працягу 530 кіламетраў цягнецца мяжа з Ханты-Мансійскай аўтаномнай акругай — Юграй, у прыватнасці, з Сургуцкім і Ніжнявартаўскім раёнамі.

Акрамя гэтага, Пураўскі раён мае межы з анклавамі гарадоў акруговага значэння ЯНАА: Наябрскам на поўдні (і з яго аддаленым мікрараёнам Вынгапураўскі), Мураўленкам на паўднёвым захадзе, Губкінскім на паўднёвым захадзе цэнтральнай часткі (і з яго аддаленым мікрараёнам Пурпэ).

Асноўная водная артэрыя — рака Пур — дзеліць раён на амаль роўныя па плошчы лева- і правабярэжжа. На крайняй поўначы раён выходзіць на ўзбярэжжа Тазаўскай губы.

Працягласць раёна з поўначы на поўдзень — каля 600 кіламетраў. Плошча раёна складае 108800 км². Па тэрыторыі гэта трэці раён у аўтаномнай акрузе, які саступае толькі Тазаўскаму і Ямальскаму раёнам.

Катэгорыя:Раёны Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі
Капот (еўрапейскае адзенне)

**Капот**, **Шэрачок** () — шырокі жаночы і мужчынскі плашч з капюшонам, папулярны ў Заходняй Еўропе ў XVIII—XIX стагоддзях.

Акрамя гэтага капотам называлі адзежыну, якую насілі на жупан мужчыны ў XVIII—XIX стагоддзях. Шылася звычайна з сукна, мела зашытыя рукавы, складкі ад пояса ззаду, басонныя ўпрыгажэнні на крысах. Падшывалася аксамітам, падбівалася лёгкім футрам. Капоты былі звычайна пашыраны ў мяшчанскім асяроддзі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Верхняе адзенне
Вальдкірх (Брайсгау)

**Вальдкірх** () — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Вальдкірх падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Фрайбург і ўваходзіць у склад раёна Эмендынген. Плошча — 48,47 км². Часткай горада таксама з’яўляюцца бліжэйшыя паселішчы Бухольц, Кальнау, Зугенталь і Зіензбах.

Станам на 31 снежня 2009 года насельніцтва складае .

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Эмендынген

**Эмендынген** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Фрайбург. Уваходзіць у склад раёна Эмендынген. Насельніцтва —  (на 2016 год). Плошча — 33,79 км². Афіцыйны код — 08 3 16 011.

Горад падзяляецца на 5 гарадскіх раёнаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Капот

**Капот** — шматзначны тэрмін.

## Адзенне 
* Капот — шырокі жаночы і мужчынскі плашч
* Капот — доўгае ваўняное паліто з капюшонам

## Тэхніка 
**Капот** — адкідное вечка, якое закрывае матор або які-небудзь механізм у аўтамабілі і прадухіляе пранікненне пылу, вільгаці і гэтак далей:

* Капот — дэталь кузава аўтамабіля
* Капот NACA — разнавіднасць аэрадынамічнага абцякальніка для радыяльных авіяцыйных поршневых рухавікоў
Штаўфен-ім-Брайсгау

**Штаўфен-ім-Брайсгау** () — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Фрайбург. Уваходзіць у склад раёна Брайсгау — Верхні Шварцвальд. Насельніцтва — 7628 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 23,26 км². Афіцыйны код — 08 3 15 108.

Горад падзяляецца на 3 гарадскія раёны.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Брайсгау

**Брайсгау** — гау (вобласць) на паўднёвым захадзе Германіі паміж ракой Рэйн і перадгор’ямі Шварцвальда. Частка зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Яе цэнтрам з’яўляецца горад Фрайбург-ім-Брайсгау. Раён Брайсгау-Верхні Шварцвальд, які часткова складаецца з Брайсгау, названы ў гонар рэгіёна Шварцвальд. Часткі Брайсгау таксама адносяцца да Фрайбург-ім-Брайсгау і Эмендынгена.

## Гісторыя 
[міні|132x132пкс|злева|Герб [Цэрынгены|роду Цэрынгенаў]]
Раней Брайсгау быў вядомы як *Брайзахгау* (), абазначаючы графства вакол горада Брайзах на ўсходнім беразе Рэйна.

Самымі раннімі гістарычна засведчанымі насельнікамі гэтага раёна былі кельты. У часы Рымскай імперыі ён быў часткай правінцыі Верхняя Германія. Але пасля падзення абарончых ліній  у 260 годзе мясцовасць была заселена алеманамі. Яна заставаўся часткай Алеманіі на працягу ўсяго ранняга сярэднявечча і была буфернай зонай паміж цэнтральнымі алеманскімі землям і Эльзасам, які не так моцна кантраляваўся алеманамі.

У сярэдзіне 9 стагоддзя раён быў маркай, якая ахоўвала граніцу з паўднёвай Латарынгіяй і Эльзасам. У 859 годзе ён быў падораны Карлу III Талстому, сыну караля Людовіка II, што гаварыла пра яго важнасць. У 10 стагоддзі Брайсгау быў графствам у складзе герцагства Швабія, якім кіравала сям’я Цэрынген. Да 12 стагоддзя яна аддзялілася ад Швабіі, заснаваўшы маркграфства Бадэн. Герцагі заснавалі ў ім Фрайбург, які стаў іх галоўным горадам.
 ()]]
З 13-14 стагоддзяў да 1797 года гэты раён быў часткай Пярэдняй Аўстрыі, вобласці на паўднёвым захадзе Германіі, якая кіравалася аўстрыйскімі Габсбургамі, але Брайсгау разам з астатняй часткай Пярэдняй Аўстрыі быў перададзены імі былому герцагу Модэны, іх сваяку, у якасці кампенсацыі за страту спадчынных зямель, што перайшлі да Французскай Цызальпінскай рэспублікі. У 1805 годзе паводле Прэсбургскага мірнага дагавора гэтая тэрыторыя была перададзена Вялікаму Герцагству Бадэнскаму.

## Граніцы і тэрыторыя 
Брайсгау ўключае раўніну вакол ракі Рэйн, перадгор’і Шварцвальда і заходнія схілы паўднёвых гор Шварцвальда і ўзгоркаў Кайзерштуль.

На поўдні Брайсгау мяжуе з Маркгрэфлерландам, на захадзе — з  (Эльзас, Францыя), на ўсходзе — з Шварцвальдам, а на поўначы — з Ортэнау.

## Клімат 
міні|злева|Від Брайсгау
Клімат Брайсгау цёплы; фактычна, гэта самы цёплы рэгіён Германіі. Сярэдняя гадавая тэмпература складае 11 градусаў па Цэльсіі, сярэдняя колькасць ападкаў — 900 мм.

## Сельская гаспадарка 
Брайсгау вядомы сваім віном; у ім вырошчваюць садавіну і збожжа.

## Гарады 
Безумоўна, самы вялікі горад у рэгіёне Брайсгау — Фрайбург. Іншыя вядомыя гарады: Бад-Кроцынген, Брайзах, Эмендынген, Эндынген, Кенцынген, Ноенбург, Штаўфен і Вальдкірх.

Самая вядомая гара —  (1284 м).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Германіі
Катэгорыя:Геаграфія Бадэн-Вюртэмберга
Кудайберген Куанавіч Жубанаў

**Кудайберге́н Куа́навіч Жуба́наў** (, , пас. Акжар, Тэмірскі павет, Уральская вобласць — , пас. Жаналык, Талгарскі раён, Алмацінская вобласць) — савецкі філолаг, цюрколаг, прафесар (1932). Адзін з заснавальнікаў навуковага казахскага мовазнаўства, член прэзідыума Казахскага філіяла Акадэміі навук СССР (1935). Старэйшы брат казахскага савецкага кампазітара, музыказнаўцы Ахмета Жубанава.
Жубанаў

**Жубанаў** — казахскае прозвішча. Жаночая форма — *Жубанава*.

## Вядомыя носьбіты 
* Ахмет Куанавіч Жубанаў (1906—1968) — савецкі і казахскі музыказнаўца, кампазітар, дырыжор, народны артыст Казахскай ССР (1946)
* Кудайберген Куанавіч Жубанаў (1899—1938) — савецкі філолаг, цюрколаг, прафесар (1932)
----
* Газіза Ахметаўна Жубанава (1927—1993) — казахскі кампазітар, педагог. Народная артыстка СССР
Ахмет Куанавіч Жубанаў

**Ахмет Куа́навіч Жубанаў** (; , Тэмірскі павет, Уральская вобласць — , Алма-Ата) — савецкі і казахскі музыказнаўца, кампазітар, дырыжор, народны артыст Казахскай ССР (1946), акадэмік АН Казахскай ССР (1946), прафесар (1948). Малодшы брат савецкага казахстанскага філолага, цюрколага і прафесара Кудайбергена Жубанава.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 красавіка 1906 года ва ўрочышчы Касуактам (цяпер — Мугалжарскі раён Акцюбінскай вобласці). Паходзіць з роду шэкці племя алімулы .

Вучыўся ў Ленінградскай кансерваторыі.

З 1934 года жыў у Алма-Аце, дзе стварыў .

У 1945—1951 гадах быў рэктарам Казахскай нацыянальнай кансерваторыі ў Алматы.

Яго дачка Газіза Ахметаўна Жубанава таксама стала вядомым кампазітарам.

## Творчасць 
Аўтар дзвюх опер, сімфанічнай паэмы, сюіты і ўверцюры, скрыпічных, фартэпіянных і вакальных твораў, п’ес для казахскіх народных інструментаў і партытуры да фільма.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Кампазітары Казахстана
Катэгорыя:Дырыжоры СССР
Катэгорыя:Дырыжоры Казахстана
Катэгорыя:Асобы на марках
Каспар Ваньковіч

**Каспар Ваньковіч** () — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Належаў да каталіцкага шляхецкага роду Ваньковічаў герба «Ліс», які паходзіў з Менскага ваяводства ВКЛ.

Нарадзіўся ў сям’і шляхціца-каталіка Мацея Янавіча Ваньковіча, менскага гродскага суддзі (упамін.1778) і яго жонкі Кацярыны Янішэўскай. Бацька Мацей Ваньковіч адносіўся да сярэднезаможнай каталіцкай шляхты Менскага ваяводства ВКЛ, дзе і займаў мясцовыя земскія пасады. Маці таксама паходзіла з сярэднезаможнай шляхты Менскага ваяводства. Меў брата Юзафа, мінскага павятовага і губернскага маршалка.

Маршалак шляхты Сенненскага павета. Надворны радца.

## Сям’я 
Жонка невядома па імені Макавецкая. Дзеці.
* Іаахім;
* Якуб;
* Раман;
* Міхал;
* Мікалай.

## Літаратура 
* 

Каспар
Катэгорыя:Павятовыя маршалкі сенненскія
Катэгорыя:Надворныя саветнікі
Уптар

**Уптар** () — рабочы пасёлак у Магаданскай вобласці Расіі, адміністрацыйна падпарадкаваны мэрыі горада Магадана. Пасёлак знаходзіцца на 41-м кіламетры трасы Магадан — Усць-Нера. Уптар размешчаны ў лукавіне ракі Уптар, а гэта назва ў перакладзе з эвенскай мовы азначае «рачная». Іншы варыянт перакладу — «яма, катлавіна». Пасёлак знаходзіцца ў катлавіне паміж сопак і добра абаронены ад вятроў. Заснаваны ў 1932 годзе.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Магаданскай вобласці
Станіслаў Ваньковіч

**Станіслаў Ваньковіч** (; ? — ?) — ураднік і землеўласнік.

## Біяграфія 
Належаў да сярэднезаможнага каталіцкага шляхецкага роду Ваньковічаў герба «Ліс». Сын Пятра, войскага менскага, і Ганны з Дунін-Глушынскіх:
* Казімір, памёр у дзіцячым узросце;
* Андрэй, смяротна паранены ў бітве пад Алькенікамі ў 1700 годзе.
* Тамаш (пам. да 1746), чашнік менскі (1704), асуджаны на баніцыю да 1706 года. Жонка Тэафіла Корсак.
* Ян-Антоні (пам. да 1766), чашнік менскі (прывілей караля Аўгуста ІІІ ад 06.10.1744), уладальнік маёнтка Забашавічы Мінскага павета (1753). Жонка Кацярына Бруханская.
* Эмерэнцыяна, муж гараднічы Добрынскай зямлі Міхал Равінскі.

## Літаратура 
* 

Станіслаў
Катэгорыя:Падчашыі смаленскія
Прыуральскі раён

**Прыуральскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальная акруга, з 2005 па 2021 гады — муніцыпальны раён) Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Аксарка.

## Геаграфія 
Знаходзіцца на паўночным захадзе Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі і Уральскай федэральнай акругі. Раён выцягнуты з паўночнага-паўночнага захаду на паўднёва-паўднёвы ўсход.

Плошча раёна — 64 971,29 км², што складае прыблізна 8,45 % ад агульнай плошчы Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі і 4,44 % плошчы Цюменскай вобласці. Па плошчы Прыуральскі раён буйнейшы за Латвію (64589 км²), але меншы за Літву (65300 км²). Прыуральскі раён з усіх бакоў атачае горад акруговага значэння Лабытнангі (2 анклава — уласна горад і пасёлак Харп), а таксама мяжуе з іншымі адміністрацыйна-тэрытарыяльнымі адзінкамі:

* на ўсходзе — з Ямальскім і Надымскім раёнамі Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі;
* на паўднёвым захадзе — з горадам акруговага значэння Салехардам і Шурышкарскім раёнам Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі;
* на поўдні — з Белаярскім раёнам у складзе суседняй Ханты-Мансійскай аўтаномнай акругі — Югры;
* на паўночным захадзе — з горадам рэспубліканскага значэння Варкутой з падпарадкаванай тэрыторыяй суседняй Рэспублікі Комі і Запалярным раёнам Ненецкай аўтаномнай акругі суседняй Архангельскай вобласці.

Катэгорыя:Раёны Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі
Карл (вялікі герцаг Бадэнскі)

**Карл Людвіг Фрыдрых** (; ,  — , ) — вялікі герцаг Бадэна з 10 чэрвеня 1811 года. Апошні прадстаўнік старэйшай галіны роду Цэрынгенаў.

## Біяграфія 
Сын прынца Карла Людвіга Бадэнскага і Амаліі Гесэн-Дармштацкай, унук Карла Фрыдрыха Бадэнскага. Карл быў родным братам расійскай імператрыцы Лізаветы Аляксееўны. Стаў спадчынным прынцам Бадэна пасля смерці свайго бацькі ў 1801 годзе. 30 жніўня 1801 года быў узнагароджаны ордэнам Св. Андрэя Першазванага. Праз дзесяць гадоў ён змяніў на прастоле дзеда Карла Фрыдрыха. Удзельнічаў у Венскім кангрэсе, на якім за Бадэнам былі замацаваныя тэрыторыі, набытыя ў Напалеонаўскіх войнах. У 1818 годзе ён выдаў новую канстытуцыю.

Карл рыхтаваўся да вяселля з баварскай прынцэсай Аўгустай, дачкой баварскага караля Максіміліяна, калі планы Напалеона перашкодзілі гэтаму вяселлю. Напалеон жадаў бачыць Аўгусту жонкай свайго пасерба Яўгенія Багарнэ і ў якасці кампенсацыі прапанаваў Карлу ажаніцца з траюраднай сястрой Яўгена Стэфаніяй дэ Багарнэ (1789—1860), якую Напалеон афіцыйна ўдачарыў і якой дараваў тытул *прынцэсы Францыі*. У красавіку 1806 года Карл і Стэфанія пажаніліся. У шлюбе нарадзіліся:

* Луіза (1811—1854), замужам за кронпрынцам Густавам Вазай (1799—1877), пераемнікам зрынутага шведскага караля Густава IV;
* сын (1812—1812) (паводле народных чутак, Каспар Гаўзер);
* Жазэфіна (1813—1900), замужам за князем Карлам Антонам Гогенцолерн-Зігмарынгенам;
* Аляксандр (1816—1816);
* Марыя (1817—1888), замужам за Уільямам, 11-м герцагам Гамільтанам (1811—1863); іх дачка была маці манакскага князя Луі II.

Пасля смерці Карла, які не пакінуў спадчыннікаў мужчынскага полу, трон Бадэна заняў яго дзядзька Людвіг I.

## Літаратура 
* Friedrich von Weech: Karl Ludwig Friedrich, Großherzog von Baden. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 15. Duncker & Humblot, Leipzig 1882, S. 248—250. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Вялікія герцагі Бадэна
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIX стагоддзя
Парламенцкія выбары ў Францыі (1936)

**Парламенцкія выбары** ў Францыі 1936 года праходзілі 26 красавіка і 3 мая. На гэтых выбарах атрымаў перамогу антыфашысцкі Народны фронт (Французская секцыя Рабочага інтэрнацыяналу, Французская Камуністычная партыя і Рэспубліканская партыя радыкалаў і радыкал-сацыялістаў), які сфармаваў урад Леона Блюма.

## Вынікі 
## Спасылкі 
* Election Politique Citoyen

1936
Катэгорыя:Красавік 1936 года
Катэгорыя:Май 1936 года
Катэгорыя:1936 год у Еўропе
Катэгорыя:Выбары 1936 года
Першае каханне (фільм, 1974)

**«Першае каханне»** () — дакументальны фільм, зняты ў 1974 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім. Фільм быў прадстаўлены ў конкурснай праграме Кракаўскага кінафестывалю, дзе атрымаў галоўную ўзнагароду — «*Залатога лайконіка*».

## Апісанне фільма 
Камера сочыць за маладой незамужняй парай падчас цяжарнасці дзяўчыны, іх вяселля і нараджэння дзіцяці.

## Узнагароды і намінацыі 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*  
* «Першае каханне» на сайце «*FilmPolski.pl*»

Катэгорыя:Фільмы Польшчы 1974 года
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Тэлевізійныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Кеслёўскага
Закон Аліўе

**Закон Аліўе** () — французскі закон, прыняты 25 мая 1864 года, які легалізаваў права на забастоўку, што не было дазволена ў Францыі з 1791 года. Аднак, закон пакідаў абмежаванні і па-ранейшаму захоўваў канцэпцыю «перашкоды свабодзе працы» («délit d'entrave à la liberté du travail»).

Таксама не дазвалялася стварэнне прафсаюзаў. Яны былі дазволеныя толькі пасля закона Вальдэка-Русо ад 21 сакавіка 1884 года.

## Заўвагі 
Катэгорыя:З’явіліся ў 1864 годзе
Катэгорыя:Прафсаюзы
Катэгорыя:Працоўнае права
Катэгорыя:Права Францыі
Катэгорыя:1864 год у Еўропе
Юніянісцкі рух

**Юніянісцкі рух** () — брытанская палітычная партыя, заснаваная былым лідарам Брытанскага саюза фашыстаў сэрам Освальдам Мослі. Мослі арганізаваў партыю ў 1948 годзе, аб’яднаўшы больш за 50 груповак нацыяналістычнага, антысеміцкага і прафашысцкага напрамку. У створаны рух увайшлі таксама яго былыя паплечнікі па Брытанскім саюзе фашыстаў.

Партыя выступала за аб’яднанне заходнееўрапейскіх краін і рэзкую мілітарызацыю Вялікабрытаніі, што, на думку Мослі, было неабходна для стрымлівання СССР. Мослі лічыў, што варта выслаць з Брытаніі ўсіх імігрантаў і крытыкаваў вынікі Нюрнбергскага трыбунала. У 1959 годзе Мослі ўдзельнічаў у парламенцкіх выбарах, аднак з вынікам у 8,1% галасоў яму не ўдалося стаць дэпутатам Палаты абшчын. У ходзе перадвыбарчай кампаніі Мослі актыўна эксплуатаваў тэму іміграцыі, распавядаючы розныя гісторыі аб крымінальнай дзейнасці і сексуальных адхіленнях у чарнаскурых. У 1966 годзе вынік выбараў быў яшчэ ніжэйшы, і Мослі страціў цікавасць да палітыкі. У далейшым адбывалася маргіналізацыя партыі, якая паступова губляла ўплыў. Да 1990-х гадоў яе дзейнасць звялася да мінімуму.

## Літаратура 
* R. Eatwell (2003), *Fascism: A History*, Pimlico
* O. Mosley (1970), *My Life*, Nelson Press
* R. Skidelsky (1975), *Oswald Mosley*, Macmillan Publishers
* R. Thurlow (1998), *Fascism in Britain*, I.B. Tauris

## Спасылкі 
* Union Movement on OswaldMosley.com

Катэгорыя:Фашысцкія партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1948 годзе
Катэгорыя:Палітычныя партыі Вялікабрытаніі
Эберцісты

**Эберцісты** () — назва групы санкюлотаў падчас Вялікай французскай рэвалюцыі. Названа па імені Жака-Рэнэ Эбера пасля яго арышту і пакарання смерцю ў сакавіку 1794 года. Да эбертыстаў былі прылічаны кіраўнікі клуба кардэльераў і парыжскіх секцый, афіцэры рэвалюцыйнай арміі, чыноўнікі, у тым ліку Рансен, Венсан, Мамора. Група пазіцыянавала сябе як абаронцаў санкюлотаў. Эберцісты з падазрэннем ставіліся да прадпрымальнікаў і сялянства, падтрымлівалі рэквізіцыі харчавання, патрабавалі ўзмацнення тэрору супраць ворагаў рэвалюцыі, знішчэння арыштаваных жырандыстаў. Выступалі за палітыку дэхрысціянізацыі. Скарыстаўшыся харчовым крызісам і патрабуючы паглыблення рэвалюцыі, крытыкавалі Дантона і яго прыхільнікаў, а таксама супрацьпастаўлялі сябе мантаньярам, дапушчаючы магчымасць паўстання супраць Канвента. Былі абвінавачаны ў змове на карысць замежных дзяржаў, арыштаваны і гільяцінаваны 24 сакавіка 1794 года.

## Літаратура 
* *Mathiez A.* La vie chère et le mouvement social sous la Terreur. P., 1927; 
* *Hadengue A.* Les gardes rouges de l’an II. L’armée révo­lu­tionnaire et le parti hébertiste d’après des docu­ments inédits. P., 1930; 
* *Сла­вин М.* Эбер­ти­сты под но­жом гиль­о­ти­ны: Ана­то­мия «за­го­во­ра» в ре­во­лю­ци­он­ной Фран­ции. М., 2005.

Катэгорыя:Палітычныя групоўкі перыяду Французскай рэвалюцыі
*
Чорны фронт (Нідэрланды)

**Чорны фронт** (), пазней **Нацыянальны фронт** () — нідэрландскі фашысцкі рух, які існаваў у 1934—1940 гг.

## Гісторыя 
Быў заснаваны пасля расколу ў Генеральнай галандскай фашысцкай лізе ў 1934 годзе Арнольдам Меерам. Пасля заснавання ў Чорны фронт уліліся шэраг дробных груповак і арганізацый. Таксама была атрымана падтрымка сярод дробных слаёў насельніцтва. Арганізацыя падтрымлівала каталіцызм, а многія яе члены былі каталікамі, у тым ліку і Меер. На парламенцкіх выбарах у 1937 годзе рух атрымаў 8178 галасоў, што дазволіла яму прабіцца ў парламент. У 1940 годзе Чорны фронт уліўся ў склад Нацыянальнага фронту.

Нацыянальны фронт быў забаронены немцамі ў 1941 годзе пасля таго як яго члены папрасілі дазволу прыняць прысягу Нідэрландам, а не Германіі, перш чым супрацоўнічаць з нацыстамі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Забароненыя палітычныя партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Нідэрландаў
Катэгорыя:Фашысцкія партыі
Ян Антоні Ваньковіч

**Ян Антоні Ваньковіч** (; ? — памёр да 1766.

## Сям’я 
У першым шлюбе з Кацярынай Бруханскай. Дзеці:
* Мацей, падчашы менскі (1762), суддзя Менскага каптуровага суда (1764), суддзя Менскага земскага суда (1765), жонка Кацярына Янішэўская.
* Уладзіслаў, пробашч Менскага фарнага касцёла, беларускі архідыякан, канонік, кавалер ордэна Св. Станіслава.
* Пётр, манах-бернардзінец.
* Аляксандр, чашнік менскі, суддзя Менскага каптуровага суда (1764), уладальнік маёнтка Сяменькавічы і Слабодка Менскага павета. Жонка Соф’я Грыгаровіч.
* Марцін, суддзя Мінскага гродскага суда, валодаў маёнткам Забашавічы (1777). Жонка Феліцыяна Іздэбская.
* Пётр, суддзя Менскага гродскага суда. Жонка Уршуля Ілліч.
* Себасцьян, стараста красавіцкі, лоўчы менскі (1790). Жонка Аляксандра Пясецкая.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Ян Антоні
Катэгорыя:Чашнікі менскія
Шарлотэнбург-Вільмерсдорф

**Шарлотэнбург-Вільмерсдорф** () — адміністрацыйная акруга Берліна. Утворана ў 2001 годзе ў ходзе адміністрацыйнай рэформы ў выніку зліцця былых акруг Шарлотэнбург і Вільмерсдорф.

Дзеючы кіраўнік акругі — Рэйнхард Наўман, член Сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі.

## Насельніцтва 
## Адміністрацыйныя раёны ў складзе акругі 
* Былая акруга Шарлотэнбург
** Шарлотэнбург
** Шарлотэнбург-Норд
** Вестэнд
* Былая акруга Вільмерсдорф
** Вільмерсдорф
** Груневальд
** Халензэ
** Шмаргендорф

## Славутасці 
* Мессе Берлін
* Алімпійскі стадыён (Берлін)
* Вальдбюнэ
* Майфельд (Берлін)
* Берлінская радыёвежа
* Берлінскі міжнародны кангрэс-цэнтр
* Палац Шарлотэнбург
* Парк Вільмерсдорф
* Тойфельсберг

## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адміністрацыйныя акругі Берліна
Катэгорыя:Вікіпедыя:Спасылка на Вікісховішча непасрэдна ў артыкуле
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы са спасылкамі на элементы Вікіданых без беларускага подпісу
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 2001 годзе
Яраслаў Валенса

**Яраслаў Лешак Валенса** (; нар. 13 верасня 1976, Гданьск) — польскі палітык, дэпутат Сейма V і VI склікання (2005—2009), дэпутат Еўрапарламента. Член Грамадзянскай платформы.

Сын Леха Валенсы. Вучыўся ў Каледжы Святога Крыжа ў Вустэры (Масачусетс) на факультэце паліталогіі.

У 2005 годзе быў абраны дэпутатам Сейма V склікання з акругі № 25 у Гданьску. Атрымаў  галасоў. На выбарах у 2007 годзе быў абраны з той жа акругі, атрымаў  галасоў. На выбарах у Еўрапарламент у 2009 годзе абраны з акругі № 1 у Гданьску, атрымаў 73 968 галасоў. У 2014 годзе пераабраны. У 2019 годзе саступіў на выбарах у Еўрапарламент. У тым самым годзе абраны ў Сейм Польшчы.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Дэпутаты Еўрапарламента ад Польшчы
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 5 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 6 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 9 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 10 склікання
Катэгорыя:Члены партыі «Грамадзянская платформа»
Кармін (значэнні)

**Кармін** — шматзначны тэрмін.

* Кармін — чырвоны фарбавальнік, які атрымліваецца з кармінавай кіслаты
* Кармін — колер
Кармазін (сукно)

, Стакгольм, Швецыя]]

**Кармазі́н** — старадаўняе дарагое цёмна-чырвонае (малінавае) сукно, на ўсходнеславянскіх землях выкарыстоўвалася для пашыву кунтушаў. Таксама так называлі і вопратку з гэтага сукна.

Слова *кармазін* паходзіць праз  (і, магчыма, ) ад  («чырвоная фарба»). Італьянскае слова ўзыходзіць да , *кірмізі* («барвовы, кармінны», , *кірміз* («чырвань», «кермес»), якое, у сваю чаргу, запазычана праз персідскае пасрэдніцтва з індыйскіх моў.

Кармазінавае адзенне лічылася прыкметай багацця і, у прыватнасці, была адзеннем багатых запарожцаў. Існавала адпаведная назва «кармазінавая шляхта».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Манія, кармазин  // Українська мала енциклопедія : 16 кн. : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Буенос-Айрес, 1960. — Т. 4, кн. VII : Літери Ле — Ме. — С. 911. — 1000 екз.
* Кармазин  // Українська мала енциклопедія : 16 кн. : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Накладом Адміністратури УАПЦ в Аргентині. — Буенос-Айрес, 1959. — Т. 3, кн. V : Літери К — Ком. — С. 606. — 1000 екз.

Катэгорыя:Шарсцяныя тканіны
Хрысціянска-сацыялістычная партыя Бразіліі

**Хрысціянска-сацыялістычная партыя** () — палітычная партыя ў Бразіліі. Заснавана ў 1990 годзе. Рэгістрацыйны выбарчы нумар партыі — «20». Лідар партыі — Эвералду Дыяс Перэйра. Партыю прадстаўляюць 4 дэпутаты ў Палаце дэпутатаў. Падчас прэзідэнцкіх выбараў 2010 года падтрымала члена Партыі працоўных Дылму Русеф.

Прытрымліваецца правацэнтрысцкай пазіцыі, якія з’яўляюцца сумессю ідэй ліберальнага кансерватызму, сацыяльнага кансерватызму і хрысціянскай дэмакратыі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Правацэнтрысцкія партыі
Катэгорыя:Хрысціянска-дэмакратычныя партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Бразіліі
Фашо

**Фашо** (*fascio* з італ. — «пучок») — тэрмін, які выкарыстоўваўся ў канцы XIX стагоддзя для абазначэння палітычных груп рознай арыентацыі. У пачатку XX стагоддзя гэтым тэрмінам сталі пазначаць нацыяналістычны рух, пазней названы фашызм.

У XIX стагоддзі фасцыя сімвалізавала сілу праз адзінства. У больш шырокім сэнсе тэрмін «фашо» выкарыстоўваўся для абазначэння італьянскай палітычнай групы або аб’яднання. Слова было ўпершыню выкарыстана ў гэтым сэнсе ў 1870 годзе ў дачыненні да рэвалюцыйных дэмакратаў на Сіцыліі; пасля гэтага яно захавала рэвалюцыйны падтэкст. Менавіта гэтыя канатацыі зрабілі яго прывабным для маладых нацыяналістаў, якія патрабавалі італьянскага ўдзелу ў Першай сусветнай вайне. Яны былі раскіданыя па ўсёй Італіі, іх групы былі створаны стыхійна і пазбаўленыя партыйнай прыналежнасці. 18 жніўня 1914 года Альцэст дэ Амбрыс выступіў з трыбуны Міланскага сіндыкальнага саюза (МСС) супраць нейтралітэту Італіі і заклікаў да вайны супраць «нямецкай рэакцыі», а таксама с прапановай дапамогі Францыі і Вялікабрытаніі.

Гэта выклікала глыбокі раскол унутры Італьянскага сіндыкальнага саюза. Большасць аддала перавагу нейтралітэту. Пармская палата працы, МСС, і іншыя радыкальныя левыя сіндыкалісты заснавалі 1 кастрычніка 1914 года *Саюз рэвалюцыйных інтэрнацыяналістаў*. 5 кастрычніка Анджэла Аліўера Аліўеці апублікаваў свой маніфест у часопісе *Pagine libere*. Мусаліні неўзабаве пасля гэтага ўступіў у гэтую групу і ўзяў кіраўніцтва над ёй. 11 снежня 1914 года Мусаліні ўзначаліў палітычную групу *Fasci d’azione rivoluzionaria*, якая была зліццём двух іншых рухаў: *Fasci d’azione internazionalista rivoluzionaria* і *Fasci d’azione rivoluzionaria*.

Гэтая новая група называла сябе «фашо Мілан», а яе лідарам быў Мусаліні. 24 студзеня 1915 года ў Мілане адбылася сустрэча лідараў падобных арганізацый, пасля якой была сфарміравана арганізацыя нацыянальнага ўзроўню.

У 1919 годзе Мусаліні аднавіў «фашо Мілан» выкарыстоўваючы новую назву Італьянскі саюз барацьбы. Таксама былі створаны іншыя фашо, якія змагаліся сілавымі метадамі са сваімі палітычнымі апанентамі. Па словах Х. В. Шнайдэра, новая «фашо Мілан» была створана прыкладна тымі ж самымі людзьмі, якія былі членамі старога фашо ў 1915 годзе, але з новай назвай і новай мэтай.

7 лістапада 1921 года была заснавана Нацыянальная фашысцкая партыя.

Пасля Другой сусветнай вайны ў Італіі тэрмін «фашо» выкарыстоўваецца як прыніжальнае для неафашыстаў.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Сіндыкалізм
Катэгорыя:Фашысцкая Італія
Валерый Аляксандравіч Факееў

**Валерый Аляксандравіч Факееў** (, с. Радзішчава, Ульянаўская вобласць, Расія — ) — беларускі бібліяграфазнавец. Доктар педагагічных навук (1997).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны інстытут культуры (спецыяльнасць «Бібліятэказнаўства і бібліяграфія», 1966; аспірантура, 1970).
    
Працаваў у Краснадарскай і Стаўрапольскай краявыя бібліятэкі (1965—1967, метадыст), Хабараўскім дзяржаўным інстытуце культуры (1971—1973), Мінскім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя А. М. Горкага (1974—1975, загадчык кафедры), Мінскім інстытуце культуры (1975—1981, загадчык кафедры, з 1977 — старшы навуковы супрацоўнік), Расійская дзяржаўная бібліятэка (1981—2012, загадчык сектара, галоўны навуковы супрацоўнік).

У 2001—2003 — член Савета па абароне доктарскіх і кандыдацкіх дысертацый па бібліятэказнаўству, бібліяграфазнаўству і кнігазнаўству пры Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры.

Навуковыя інтарэсы: тэорыя бібліяграфіі і бібліяграфазнаўства; бібліяграфія палітычнай літаратуры; гісторыя кнігі.

## Бібліяграфія 
* Библиографическое знание : теоретико-методологическое исследование : автореферат диссертации … доктора педагогических наук : 05.25.03 / Фокеев Валерий Александрович. — Москва, 1996.
* Издание и распространение произведений В. И. Ленина в СССР (ноябрь 1917—1923 гг.) : автореферат диссертации … кандидата педагогических наук : 735 / Фокеев В. А. — Москва, 1971.
   

## Літаратура 
* Фокеев Валерий Александрович / Л. Б. Хайцева // Библиотечная энциклопедия. — Москва, 2007. — С. 1095—1096.
* Фокеев Валерий Александрович // Кто есть кто в библиотечно-информационном мире России и СНГ : справочник : [в 3 т.]. — Москва, 2009. — Т. 3. — С. 924—925.
* Увлеченный библиографической наукой : [к 70 летию В. А. Фокеева] / В. Е. Леончиков // Библиография. — 2010. — № 5. — C. 135—141.
* Працы выкладчыкаў факультэта бібліятэчна-інфармацыйных сістэм Беларускага універсітэта культуры (1944—1994 гг.) : бібліяграфічны паказальнік. — Мінск, 1994.

Катэгорыя:Бібліёграфы Беларусі
Мігель Кампінс

**Мігель Кампінс Аура** (; 18 сакавіка 1880 — 16 жніўня 1936) — іспанскі ваенны дзеяч, генерал. Прымаў удзел у баявых дзеяннях у Іспанскім Марока. Падчас ліпеньскага паўстання 1936 года праходзіў службу ў Гранадзе. Змоўшчыкаў з ліку вайскоўцаў ён падтрымліваць адмовіўся, таму быў схоплены і пакараны смерцю.

## Літаратура
* Престон П. Франко. М., 1999.

Катэгорыя:Генералы Іспаніі
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Тучын (гміна)

**Тучын** – былая вясковая гміна, існавала да 1939 года ў Валынскім ваяводстве. Адміністрацыйным цэнтрам гміны быў Тучын.

У міжваенны час гміна адносілася да Ровенскага павета. 12 снежня 1933 года частка тэрыторыі гміны Бугрын была далучана да гміны Тучын, а частка гміны Тучын — да гмінаў Александрыя, Гошча і Роўна.

Паводле стану на 4 студзеня 1936 года гміна складалася з 45 абшчын. Пасля вайны тэрыторыя гміны Тучын увайшла ў склад Савецкага Саюза .

## Зноскі 
Катэгорыя:Былыя гміны Польшчы
Уільям Дадлі Хейвуд

**Уільям Дадлі Хейвуд** (, больш вядомы як **Вялікі Біл Хейвуд** (); 4 лютага 1869, Солт-Лэйк-Сіці — 18 мая 1928, Масква) — паўночнаамерыканскі леварадыкальны прафсаюзны лідар.

## Біяграфія 
Бацька Біла, які працаваў паштальёнам, памёр, калі хлопчыку было 3 гады. Ва ўзросце 9 гадоў ён пракалоў правае вока і застаўся сляпым на адно вока. Працаваў шахцёрам, каўбоем, на ферме. У раннія гады сваёй дзейнасці праяўляў відавочную схільнасць да анарха-сіндыкалізму. Ў 1896 годзе уступіў у Заходнюю федэрацыю гарнякоў Амерыкі, у 1901 годзе стаў яе сакратаром-скарбнікам. У 1901 годзе ўступіў у Сацыялістычную партыю ЗША, далучыўся да яе левага крыла. Адзін з заснавальнікаў і лідараў сіндыкалісцкай арганізацыіІндустрыяльныя працоўныя свету, з 1914 года — генеральны сакратар ІПС.

У 1917 годзе пасля ўступлення ЗША ў Першую сусветную вайну арыштаваны разам з 165 дзеячамі «Індустрыяльных працоўных свету» па абвінавачванні ў шпіянажы і супрацьдзеянні прызыву. У 1918 годзе судом прысуджаны да 20 гадоў турмы за падбухторванне да мецяжу. Вітаў з турэмнай камеры Кастрычніцкую рэвалюцыю ў Расіі, заявіўшы: «Гэта тое, пра што мы марылі». Стаў членам Камуністычнай партыі ЗША ў 1921 годзе. У тым жа годзе быў вызвалены пад заклад на час падачы апеляцыі і збег у Савецкую Расію. Працаваў у Міжнароднай арганізацыі дапамогі змагарам рэвалюцыі. Удзельнічаў у стварэнні Аўтаномнай індустрыяльнай калоніі «Кузбас». Неаднаразова меў зносіны з У. І. Леніным (упершыню сустрэўся з ім у 1910 годзе на кангрэсе II Інтэрнацыянала ў Капенгагене). У кнізе А. Абрамава «Ля Крамлёўскай сцяны» сказана, што палова праху Хейвуда замуравана ў Крамлёўскай сцяне, а другая, паводле яго апошняй волі, пахавана ў ЗША, у брацкай магіле рабочых, пакараных па «хаймаркетскай справе» у Чыкага ў 1887 годзе.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Bill Haywood’s archive at Anarchist Archives
* Max Eastman «Bill Haywood, Communist»
* David Karsner «William D. Haywood,Communist Ambassador to Russia» 
* Lewis Gannett «Bill Haywood in Moscow»

Катэгорыя:Пахаваныя ў некропалі каля Крамлёўскай сцяны
Катэгорыя:Шахцёры
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы ЗША
Катэгорыя:Сіндыкалісты
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры ЗША
Катэгорыя:Камуністы ЗША
Катэгорыя:Сацыялісты ЗША
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Солт-Лэйк-Сіці
Катастрофа Ан-12 у Анголе (1985)

**Катастрофа Ан-12 у Анголе** — авіяцыйная катастрофа самалёта Ан-12БП савецкіх ВПС, якая адбылася 25 лістапада 1985 года ў раёне Менонге (Ангола). 23 чалавекі (экіпаж — 8, пасажыры — 15, з іх 4 савецкія ваенныя саветнікі і 11 ангольскіх ваеннаслужачых ФАПЛА) загінулі. Самалёт збіты паўднёваафрыканскім спецназам з дапамогай ЗРК «Страла-1».

## Самалёт 
Ан-12БП з рэгістрацыйным нумарам СССР-11747 (завадскі — 5343609) быў выпушчаны ў 1965 годзе. Самалёт уваходзіў у склад 369-й ваенна-транспартнага авіяцыйнага палка (втап) савецкіх ВПС (аэрадром базавання Джанкой).

## Экіпаж 
Лётны экіпаж самалёта меў наступны склад:
* капітан Лук’янаў Сяргей Васільевіч;
* старшы лейтэнант Нікіцін Аляксей Мікалаевіч;
* капітан Журкін Уладзімір Барысавіч.
* старшы лейтэнант Асадчук Віктар Віктаравіч;
* прапаршчык Грышанкоў Сяргей Мікалаевіч;
* прапаршчык Шыбанаў Уладзімір Аляксеевіч.
* лейтэнант Пшанюк Віталь Аляксандравіч
* стажор-курсант Шалмоў Сяргей Мікалаевіч.

## Пасажыры 
На борце знаходзіліся 4 савецкія ваенныя саветнікі і 11 ангольскіх вайскоўцаў ФАПЛА.

Спіс ваенных саветнікаў:
* палкоўнік Яўген Яфімавіч;
* падпалкоўнік Мартынаў Аляксандр Пятровіч;
* падпалкоўнік Жарнасек Міхаіл Міхайлавіч;
* падпалкоўнік Перевертаў Анатоль Пятровіч.

## Катастрофа 
Экіпаж выконваў транспартны палёт па перавозцы групы савецкіх ваенных саветнікаў і ангольскіх вайскоўцаў. Пасля ўзлёту ў Куіта-Кванавале ў 11:20 палёт праходзіў над кантраляванай войскамі УНІТА тэрыторыяй. Пры падлёце да Менонге транспортнік быў уражаны з трафейнага ЗРК «Страла-1» (на шасі БРДМ-2) дыверсійнай групай паўднёваафрыканскага спецназа, якая арганізавала засаду з мэтай знішчэння паветраных судоў урадавых сіл. Ракета трапіла ў рухавік № 3. Праз 47 секунд пасля траплення ракеты адбылося разбурэнне крыла. Самалёт страціў кіраванне і ўпаў у лес, усе людзі на борце загінулі. Падчас баявой аперацыі пры спробе дабрацца да месца падзення самалёта 5 снежня быў збіты верталёт Мі-17. Тры савецкія члены экіпажа верталёта і два ангольскіх вайскоўцаў загінулі. Самалёт Ан-12 уваходзіў у авіяатрад вайсковых саветнікаў, а ў Анголу быў пераведзены з 369-га втап (Джанкой).

## Зноскі 
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе
Катэгорыя:Лістапад 1985 года
Катэгорыя:Падзеі 25 лістапада
Катэгорыя:Катастрофы 1985 года
Казей

**Казей** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арыядна Іванаўна Казей (1925—2008) — беларуская партызанка і заслужаная работніца, Герой Сацыялістычнай Працы, родная сястра Марата Казея.
* Лідзія Мікалаеўна Казей (нар. 1931) — беларускі ўрач, гісторык медыцыны і аховы здароўя, палеапатолаг.
* **Марат Іванавіч Казей** (1929—1944) — піянер-герой, Герой Савецкага Саюза (пасмяротна).
Surf

**surf** — гэта мінімалістычны браўзер, распрацаваны суполкай suckless.org. Інтэрфейс карыстальніка гэтага браўзера не мае ніякіх графічных элементаў кіравання, кіраванне браўзерам адбываецца з дапамогай спалучэнняў клавіш.

## Асаблівасці 
Набор функцый surf быў наўмысна абмежаваны. Адзіныя графічныя элементы, якія мае браўзер, — гэта паказ старонкі і, па жаданні, палосы пракруткі. Асноўная функцыянальнасць браўзера рэалізавана ў старонняй бібліятэцы WebKit, а астатняя частка праграмы забяспечвае толькі акно і набор элементаў XProperties для кіравання яго паводзінамі. Браўзер падтрымлівае файлы cookie, аднак не мае некаторых іншых звычайных функцый браўзераў, такіх як карткі, закладкі або фільтраванне рэкламы. Адраснага радка таксама няма, замест яго карыстальнік павінен запісать URL у элеменце XProperty `_SURF_URI`.

Большая частка канфігурацыі surf выконваецца праз рэдагаванне файла загалоўка канфігурацыі ў яго зыходным кодзе, а затым яго кампіляцыі. Некаторыя параметры можна змяніць без кампіляцыі, праз аргументы каманднага радка або гарачыя клавішы.

## Гл. таксама 
* Lynx
* w3m

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне з ліцэнзіяй MIT
Катэгорыя:Браўзеры пад POSIX-сістэмы
Катэгорыя:Свабодныя браўзеры
Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне, напісанае на C
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 2010 годзе
Лідзія Мікалаеўна Казей

**Лідзія Мікалаеўна Казей** (нар. , в. Цырын, Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі ўрач, гісторык медыцыны і аховы здароўя, палеапатолаг. Доктар медыцынскіх навук (1986).

## Біяграфія 
Скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1956).
    
Працавала ў 2-й гарадской клінічнай бальніцы г. Мінска (з 1956, урач-анестэзіёлаг), Мінскім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя А. М. Горкага, Мінскім інстытуце культуры (1975-1980-я, дацэнт кафедры грамадзянскай абароны і медыцынскай падрыхтоўкі).

Навуковыя інтарэсы: фармакалогія; анальгетычныя сродкі; палеапаталогія чалавека; гісторыя медыцыны; падрыхтоўка медыцынскіх сясцёр для грамадзянскай абароны; методыка выкладання курса «Леказнаўства».

## Бібліяграфія 
* Физическое развитие, болезни и врачевание людей на территории Белоруссии по антропологическому материалу (с X по XIX в.) : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 07.00.10 ; 03.00.14 / Казей Лидия Николаевна. — Москва, 1986.
* О влиянии анальгетиков на содержание серотонина в центральной нервной системе, энтерохромоффинных клетках и крови (экспериментально-клиническое исследование) : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук / Казей Л. Н. ― Смоленск, 1966.
* Аб палеапаталогіі чалавека як гістарычнай крыніцы (па матэрыялах археалагічных раскопак) / Казей Л. М. // Весці Акадэміі навук БССР. Серыя грамадскіх навук. — 1973. — № 4. — С. 116—121.

## Літаратура 
* Казей Лідзія Мікалаеўна // Даследчыкі археалагічных старажытнасцей Беларусі : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Віцязь, В. У. Мядзведзева, Л. У. Дучыц. ― Мінск, 2020. — С. 365.
Халодны (Магаданская вобласць)

**Халодны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Сусуманскім раёне Магаданскай вобласці Расіі. Знаходзіцца за 13 км ад горада Сусумана. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1962 года. 
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Магаданскай вобласці
Ігар Вячаслававіч Марозаў

**Ігар Вячаслававіч Марозаў** (нар. , Мінск) — беларускі культуролаг, архітэктар. Доктар культуралогіі (1998), кандыдат архітэктуры (1985), прафесар (2001).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Архітэктура», 1976).
    
Працаваў у Праектным інстытуце «Белдзіпрадар» (1976—1986), Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі (1987—1999), Інстытуце парламентарызму і прадпрымальніцтва (1999—2006), Беларускім дзяржаўным універсітэце (гуманітарны факультэт, кафедра культуралогіі, прафесар), Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры і мастацтваў (з 2006, факультэт культуралогіі і сацыякультурнай дзейнасці, кафедра менеджменту сацыякультурнай дзейнасці, прафесар).

Член Беларускага саюза архітэктараў з 1975 года.

Навуковыя інтарэсы: культуралогія; філасофія культуры; герменеўтыка; семіётыка; архітэктура; мастацтвазнаўства.

## Узнагароды 
Медаль ЮНЕСКО (1982, Парыж), Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (1998), прэмія Саюзнай дзяржавы ў галіне літаратуры і мастацтва (2016) і інш.

## Бібліяграфія 
* Мир архитектуры в контексте гуманитарной культуры (архитектурная герменевтика) : автореферат диссертации … доктора культурологических наук : 24.00.01 / Морозов Игорь Вячеславович. — Санкт-Петербург, 1998.
* Организация архитектурно-ландшафтной среды автомобильных дорог (информационный подход) : автореферат диссертации … кандидата архитектуры : 18.00.04 / Морозов Игорь Вячеславович. — Ленинград, 1985.

## Літаратура 
* Морозов Игорь Вячеславович // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 127—128.
 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Руслан Васільевіч Грабеннікаў

**Руслан Васільевіч Грабеннікаў** (нар. , с. Яўгашчына, Вялікарэчанскі раён, Омская вобласць, Расія) — беларускі сацыёлаг, філосаф, культуролаг. Доктар сацыялагічных навук (1993), кандыдат філасофскіх навук (1966), прафесар (1991).

## Біяграфія 
Скончыў 2-е Ленінградскае артылерыйскае вучылішча (1949), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (гістарычны факультэт, 1962; аспірантура, 1965).

Працаваў у Брэсцкім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя А. С. Пушкіна (1956—1969, дацэнт кафедры філасофіі і палітэканоміі), Інстытуце філасофіі і права АН БССР (з 1969, загадчык сектара), Навукова-даследчым інстытуце эканоміка-матэматычных метадаў плавання пры Дзяржплане БССР (з 1973), Беларускім інстытуце праблем культуры (з 1980, загадчык кафедры), Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры і мастацтваў (з 1995, прафесар кафедры культуралогіі).

Навуковыя інтарэсы: праблемы сацыялогіі культуры; праблемы фарміравання патрэбнасцей асобы; сацыяльнае упраўленне і планаванне.

## Бібліяграфія 
* Взаимосвязь динамики потребностей личности с социокультурной средой и системой управления : диссертация … в виде научного доклада … доктора социологических наук : 22.00.04 / Гребенников Руслан Васильевич. ― Минск, 1992.
* Е. М. Ярославский как воинствующий марксист-атеист : автореферат диссертации … кандидата философских наук / Р. В. Гребенников. ― Минск, 1966.

## Літаратура 
* Гребенников Руслан Васильевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 203.
* Грабеннікаў Руслан Васіл[ь]евіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Минск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 373.
* Грабеннікаў Руслан Васільевіч // Выкладчыкі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта: 1945—2014 : біябібліяграфічны даведнік. — Брэст, 2015. — С. 104—105.

Катэгорыя:Выпускнікі Каломенскага вышэйшага артылерыйскага каманднага вучылішча
Дукат (Магаданская вобласць)

**Дука́т** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Амсукчанскай гарадской акрузе Магаданскай вобласці Расіі. Адлегласць да раённага цэнтра — Амсукчана — 31 км; да Магадана — 595 км. Насельніцтва — 1044 чалавекі (2021).

## Гісторыя 
У сярэдзіне 1960-х гадоў амсукчанскімі геолагамі было адкрыта багатае руднае радовішча срэбра, названае імі па старажытнай манеце — Дукат. Пасёлак створаны ў 1968 годзе побач з аднайменным прыіскам. Статус пасёлка гарадскога тыпу прысвоены рашэннем Магаданскага аблвыканкама ад 19 лютага 1976 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Магаданскай вобласці
Бурхала

**Бурхала́** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ягаднінскай гарадской акрузе Магаданскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 150 чал. (2021).

Размешчаны ў нізоўях ракі Бурхала, за 30 км на паўночны захад ад пасёлка Ягаднае, за 52 км на паўднёвы ўсход ад Сусумана, за 355 на поўнач ад Магадана.

Праз пасёлак праходзіць аўтадарога «Калыма», за 3 км на ўсход знаходзіцца мост цераз раку Дэбін.

У 1932 годзе на беразе ракі працавала геолага-пошукавая партыя, якая знайшла першае золата. У 1940 годзе тут быў утвораны прыіск — адзін з найстарэйшых на Калыме. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1956 года.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Магаданскай вобласці
Антоні Каспаравіч Ваньковіч

**Антоні Каспаравіч Ваньковіч** (; ? — .

Маршалак шляхты Сенненскага павета ў 1843—1856 гадах. Калежскі рэгістратар.

## Літаратура 
* 

Антоні Каспаравіч
Катэгорыя:Павятовыя маршалкі сенненскія
Катэгорыя:Калежскія рэгістратары
Вера Паўлаўна Пракапцова

**Вера Паўлаўна Пракапцова** (у дзявоцтве **Масленікава**; , Мінск — ) — беларускі тэарэтык мастацтва, музыказнавец. Доктар мастацтвазнаўства (2001), прафесар (1997).

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Мінску.

Скончыла Беларускую дзяржаўную кансерваторыю (спецыяльнасць «Фартэпіяна», 1970), Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР (аспірантура, 1975), Беларускі ўніверсітэт культуры (дактарантура, 2000).

## Бібліяграфія 
* Мастацкая адукацыя ў Беларусі : сацыякультурны аспект : дысертацыя … доктара мастацтвазнўства : 17.00.09 : абаронена 21.12.2000 : зацверджана 05.07.2001 / Пракапцова Вера Паўлаўна. ― Мінск, 2000.
* Роль музыкального образования в становлении музыкальной культуры Белоруссии : автореферат диссертации … кандидата искусствоведения : 17.00.02 / Масленикова Вера Павловна. ― Киев, 1978.
  

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы СССР
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Верхні Ат-Урах

**Верхні Ат-Урах** () — закінуты пасёлак гарадскога тыпу ў Ягаднінскім раёне Магаданскай вобласці Расіі. Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра раёна 75 км. Утвораны ў 1953 годзе. Раней уваходзіў у склад Паўночнага горнапрамысловага ўпраўлення.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Магаданскай вобласці
Галімы

**Галі́мы** () — закінуты пасёлак гарадскога тыпу ў Амсукчанскім раёне Магаданскай вобласці Расіі. Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра — 30 км. Назва паходзіць ад  — «дроўнае месца».

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Магаданскай вобласці
Тадэвуш Казімір Ваньковіч

**Тадэвуш Казімір Ваньковіч** () — ураднік і землеўласнік.

## Біяграфія 
Належаў да каталіцкага шляхецкага роду Ваньковічаў герба «Ліс», які паходзіў з Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Нарадзіўся ў сям’і Уладзіслава Тадэвуша, мечніка і войскага менскага, і Алены Барбары з Валадковічаў.

## Літаратура 
* 

Тадэвуш Казімір
Катэгорыя:Лоўчыя менскія
Катэгорыя:Канюшыя менскія
Катэгорыя:Мечнікі менскія
Амсукчанскі раён

**Амсукчанскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Магаданскай вобласці Расіі. У межах арганізацыі мясцовага самакіравання ў межах раёна функцыянуе Амсукчанская гарадская акруга, з 1 студзеня 2023 года — Амсукчанская муніцыпальная акруга.

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Амсукчан.

Раён размяшчаецца на паўночным усходзе Магаданскай вобласці. Мяжуе на захадзе з Сярэднеканскім і Хасынскім, на поўдні з Ольскім, на ўсходзе з Паўночна-Эвенскім раёнамі. На паўднёвым усходзе мае выхад на ўзбярэжжа Гіжыгінскай губы Ахоцкага мора. Плошча раёна — 60,4 тыс. км².

Катэгорыя:Раёны Магаданскай вобласці
Ольскі раён

**Ольскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Магаданскай вобласці Расіі. У межах арганізацыі мясцовага самакіравання ў межах раёна функцыянуе Ольская гарадская акруга, з 1 студзеня 2023 года — Ольская муніцыпальная акруга. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Ола.

Раён размешчаны ў басейне Калымы на поўдні Магаданскай вобласці.

Раён цягнецца ўздоўж узбярэжжа Тауйскай губы Ахоцкага мора. Клімат суровы, пастаянныя вятры, дажджы, туманы. Сярэдняя тэмпература летам +10-12 градусаў, зімой −5-20 градусаў, у кантынентальнай частцы да −45-50 градусаў. Да раёна адносіцца востраў Талан.

Катэгорыя:Раёны Магаданскай вобласці
Паўночна-Эвенскі раён

**Паўночна-Эвенскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Магаданскай вобласці Расіі. У межах арганізацыі мясцовага самакіравання ў межах раёна функцыянуе Паўночна-Эвенская гарадская акруга, з 1 студзеня 2023 года — Паўночна-Эвенская муніцыпальная акруга.

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Эвенск.

Раён размешчаны на паўночным усходзе вобласці. Плошча — 102 тыс. км². Паўночную частку раёна займае Калымскае нагор’е (вышыні да 1500 м), паўднёвая частка, якая выходзіць да Ахоцкага мора — больш нізінная. Паўночна-Эвенскі раён займае тэрыторыю ў зоне арктычнай горнай тайгі і лесатундры.

Катэгорыя:Раёны Магаданскай вобласці
Сусуманскі раён

**Сусуманскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Магаданскай вобласці Расіі. У межах арганізацыі мясцовага самакіравання ў межах раёна функцыянуе Сусуманская гарадская акруга, з 1 студзеня 2023 года — Сусуманская муніцыпальная акруга. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сусуман.

Раён размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Магаданскай вобласці, мяжуе з Рэспублікай Якуція. Плошча раёна — 46,8 тыс. км². Знаходзіцца ў межах прыродных зон тундраў і лесатундраў. Клімат рэзка кантынентальны, халодны, зімы вельмі марозныя, працягваюцца з кастрычніка па красавік.

Сусуманскі раён быў вылучаны з Сярэднеканскага раёна Хабараўскага края 2 снежня 1953 года. У складзе Магаданскай вобласці раён утвораны 3 снежня 1953 года.

Катэгорыя:Раёны Магаданскай вобласці