Трубаправодны транспарт

трансаляскінскага нафтаправода.]]
**Трубаправо́дны тра́нспарт** — транспарціроўка па трубах сыравіны (вадкасцей ці газаў) і прадуктаў (любых хімічна стабільных рэчываў, якія магчыма перамяшчаць па трубаправодах). Актыўнае развіццё трубаправоднага транспарту ў Расіі пачалося ў канцы 1960-х гадоў. Па стане на канец 2012 года працягласць магістральных трубаправодаў (па дадзеных Расстата) склала 250 тыс. км, у тым ліку газаправодаў 175 тыс. км, нафтаправодаў 55 тыс. км і нафтапрадуктаў 20 тыс. км.

## Нафтаправод 
У 1863 годзе рускі вучоны Д. І. Мендзялееў прапанаваў і пераканаўча аргументаваў ідэю выкарыстання трубаправода для перапампоўкі нафты і нафтапрадуктаў.

### Нафтаправоды Расіі 
* Нафтаправод «Дружба» (рабочая магутнасць 66,5 млн тон у год) — найбуйнейшая экспартная магістраль Расіі (Альмецьеўск — Самара — Унеча — Мазыр — Брэст і далей у краіны Усходняй і Заходняй Еўропы);
* Альмецьеўск — Ніжні Ноўгарад — Разань — Масква;
* Ніжні Ноўгарад — Яраслаўль — Кірышы;
* Самара — Лісічанск — Крэмэнчук — Херсон, Снегіроўка — Адэса;
* Усць-Балык — Курган — Уфа — Альмецьеўск;
* Ніжнявартаўск — Курган — Куйбышаў;
* Туймазы — Омск — Новасібірск;
* Туймазы — Уфа;
* Калтасы — Моўна — Салават;
* Шкапава — Салават;
* Сургут — Полацк;
* Аляксандраўскае — Анжэра-Суджанск;
* Краснаярск — Ангарск;
* Сургут — Омск — Паўладар — Шымкент — Чарджоу;
* Балтыйская трубаправодная сістэма (рабочая магутнасць 74 млн тон у год);
* Усходні нафтаправод;
* Каспійскі трубаправодны кансорцыум (рабочая магутнасць 28,2 млн тон у год);
* Баку — Наварасійск;
* Узень — Атырау — Самара.

## Газаправод 
*Газаправод* — інжынернае збудаванне, прызначанае для транспартавання газу і яго прадуктаў (у асноўным прыроднага газу) з дапамогай трубаправода. Газ па газаправодах і газавых сетак падаецца пад некаторым залішнім ціскам. Газаправоды дзеляцца на:
* *магістральныя* — прызначаны для транспарціроўкі газу на вялікія адлегласці пад падвышаным ціскам;
* *газаправоды размеркавальных сетак* — прызначаны для дастаўкі газу ад газаразмеркавальных станцый да канчатковага спажыўца.
Пастаўкі прыроднага газу па трубаправодзе выціснулі ўсе астатнія спосабы транспарціроўкі ў Антарыё з Заходняй Канады ў правінцыі Альберта і Манітобы. Кошт дастаўкі газу па трубах апынулася значна танней у параўнанні з марскімі, аўтамабільнымі і чыгуначнымі перавозкамі, так як ажыццяўляецца па самым кароткім маршруце ад крыніцы газу да спажыўца, а таксама валодае больш нізкай сабекоштам транспарціроўкі газу. Колькасць задзейнічаных у трубаправодным транспарце супрацоўнікаў складае толькі 1 % ад штата аўтатранспартнай галіны.

### Расійскія магістральныя газаправоды 
 ў Еўропу (2021)]]
У Расіі пераважаюць трубаправоды вялікага дыяметра (1 220 і 1 420 мм) і вялікі працягласці ў шыротным кірунку:
* Саратаў — Масква — першы газаправод у Расіі (840 км);
* Стаўрапаль — Масква;
* Кальцавой газаправод Маскоўскай вобласці;
* Краснадарскі край — Растоў-на-Доне — Серпухаў — Санкт-Пецярбург;
* Сярэдняя Азія — Урал;
* Мядзведжае — Надым — Цюмень — Уфа — Таржок;
* Надым — Пунга — Перм;
* Урэнгой — Сургут — Табольск — Цюмень — Чэлябінск;
* Ніжняя Тура — Перм — Горкі — Цэнтр (больш за 1 700 км, 1974 г.);
* Урэнгой — Памары — Ужгарад — найбуйнейшая ў свеце сістэма газаправодаў, злучае газавыя радовішчы Заходняй Сібіры з канчатковымі спажыўцамі ў Еўропе (4 451 км, 1983 г.);
* «Саюз» — газаправод з Арэнбурга праз Украіну ў краіны Усходняй і Заходняй Еўропы (1979 г.);
* Блакітны паток (1 213 км, 2003 г., падводны);
* Ямал — Еўропа (2 000 км, 2006 г.);
* Паўночны паток (1 200 км, падводны);
* Дзуарыкаў — Цхінвал (175 км, 2009 г.);
* Джубга — Лазараўскае — Сочы (171,6 км, уключаючы марскі ўчастак — 159,5 км, 2011 г.);
* Сахалін — Хабараўск — Уладзівасток (які будуецца, першы ўчастак здадзены ў 2011 г.);
* Паўднёвы паток або Турэцкі паток (які будуецца, 900 км, падводны);
* Ямал — Еўропа 2 (праектаваны);
* Сіла Сібіры (праектаваны);
* «Алтай» (праектаваны, 6 700 км).

## Прадуктаправод 
### Аміякаправод 
*Аміякаправод* — трубаправод, прызначаны для перапампоўкі аміяку.

У канцы 1970-х гадоў у СССР быў пабудаваны адзіны ў краіне і пяты па ліку ў свеце аміякаправод Тальяці — Адэса спецыяльна для транспарціроўкі асноўнай прадукцыі Тальяцінскага азотнага завода (цяпер ААТ «Тальяціазот») на экспарт. Першая чарга (800-кіламетровы трубаправод «Горлаўка — Адэса») ўведзена ў строй у кастрычніку 1979 года. Трубаправод агульнай даўжынёй 2 417 км (з іх 1 021 км праходзіць па тэрыторыі Украіны) цалкам скончаны ў 1981 годзе. Магутнасць аміякаправода дасягае 2,5 млн тон у год. Транспартуемы аміяк знаходзіцца пад ціскам да 35 атмасфер ў трубе дыяметрам 355 мм у вадкім стане пры тэмпературы +4&nbsp;°C. У мэтах бяспекі траса аміякаправода не набліжаецца да населеных пунктаў бліжэй, чым на 1 000 метраў, а ў месцах павышанай небяспекі быў ужыты прынцып «двайной трубы». На такіх участках сценкі як унутранай (асноўнай), так і знешняй трубы (якая забяспечвае дадатковую абарону ад карозіі) здольныя вытрымліваць вельмі высокі ціск: таўшчыня труб павялічана да 13 мм, а паміж трубамі запампаваны азот.

### Этанол 
У ліку іншага, трубаправоды выкарыстоўваюцца для транспарціроўкі этанолу ў Бразіліі, таксама існуе некалькі праектаў будаўніцтва этанолаправодаў у Бразіліі і ЗША. У адрозненне ад транспарціроўкі нафты і газу пры транспарціроўцы этылавага спірту па трубах узнікае шэраг праблем, звязаных з агрэсіўным уздзеяннем на сценкі трубаправода, а таксама схільнасцю паглынаць ваду і прымешкі з трубы. Будаўніцтва этанолаправодаў абмяжоўваюць адносна невялікія аб’ёмы транспарціроўкі, нізкая эфектыўнасць выдаткаў і іншыя меркаванні.

## Гідратранспарт карысных выкапняў 
Гідратранспарт карысных выкапняў выкарыстоўваецца для транспарціроўкі вугалю ці руды з шахт. Перад падачай ў трубаправод, які перамяшчаецца матэрыял змешваецца з вадой, а пасля транспарціроўкі павінен быць высушаны. Першым у свеце трубаправодам для перамяшчэння карысных выкапняў лічаць пабудаваны ў 1967 годзе 85-ці кіламетровы трубаправод у Тасманіі (Аўстралія), які ўключае ў сябе 366-метровы мост з пралётам 167 метраў над ракой Саваж. У якасці аднаго з прыкладаў гідратранспарта карысных выкапняў можна прывесці праект 525-ці кіламетровага трубаправода, які плануецца для транспарціроўкі жалезнай руды з шахты Minas-Rio (магутнасцю — 26,5 млн тон у год) у порт Асу (Бразілія).

## Гл. таксама 
* Трубаправодны транспарт Расіі
* Трубаправод
* Нафтаправод
* Газаправод
* Аміякаправод
* Кампрэсарная станцыя

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Pipeline news and industry magazine  
* Pipeline Politics in Asia: The Intersection of Demand, Energy Markets, and Supply Routes, by Mikkal E. Herberg et al. (National Bureau of Asian Research, 2010) 
* The Dolphin Project: The Development of a Gulf Gas Initiative , by Justin Dargin, Oxford Institute for Energy Studies Jan 2008 Working Paper NG #22 
* UK — Linewatch — a joint awareness initiative between 14 oil and gas pipeline operators (англ.)
* * «Submarine Gas Pipe Line Taps Undersea Wealth» * Лістапада 1951 article about first undersea gas pipeline constructed in the US and the problems encountered 
* «The Marvels Of Underground Oil Railroads» *Popular Science* Красавіка 1937 
* Construction and delivery of compressor stations for a gas pipeline in the Soviet Union by AEG (company video from the 1970s with subtitles) 
* Gas Pipeline Safety: Guidance and More Information Needed before Using Risk-Based Reassessment Intervals: Report to Congressional Committees Government Accountability Office

Катэгорыя:Спосаб транспарціроўкі