open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гоні (камуна)

**Гоні** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кальяры.

Насельніцтва складае 556 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 30 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 9040. Тэлефонны код — 070.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы  .

## Дэмаграфія 
Дынаміка насельніцтва:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:750
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 306
  bar:1871 from:0 till: 315
  bar:1881 from:0 till: 347
  bar:1901 from:0 till: 384
  bar:1911 from:0 till: 419
  bar:1921 from:0 till: 414
  bar:1931 from:0 till: 454
  bar:1936 from:0 till: 499
  bar:1951 from:0 till: 656
  bar:1961 from:0 till: 718
  bar:1971 from:0 till: 679
  bar:1981 from:0 till: 620
  bar:1991 from:0 till: 591
  bar:2001 from:0 till: 556
PlotData=
  bar:1861 at: 306 fontsize:S text: 306 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 315 fontsize:S text: 315 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 347 fontsize:S text: 347 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 384 fontsize:S text: 384 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 419 fontsize:S text: 419 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 414 fontsize:S text: 414 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 454 fontsize:S text: 454 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 499 fontsize:S text: 499 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 656 fontsize:S text: 656 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 718 fontsize:S text: 718 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 679 fontsize:S text: 679 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 620 fontsize:S text: 620 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 591 fontsize:S text: 591 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 556 fontsize:S text: 556 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Па даных  ISTAT
Баявы карабель

**Баявы карабель** — ваенны карабель, прызначаны для выканання баявых задач.

У савецкай ваеннай класіфікацыі 1980-х гг. да БК адносіліся: ракетныя і тарпедныя падводныя лодкі, авіяносцы ўсіх тыпаў, ракетна-артылерыйскія, процілодачныя, процімінныя, дэсантныя і інш. караблі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваенныя караблі
Электрахімія паўправаднікоў

**Электрахімія паўправаднікоў** раздзел электрахіміі, які вывучае фізіка-хімічныя працэсы на міжфазавай мяжы метал-паўправаднік а таксама паўправаднік-электраліт.

Асаблівасці электрахімічных уласцівасцяў паўправаднікоў абумоўлены нізкай канцэнтрацыяй рухомых зарадаў — носьбітаў току і наяўнасцю двух відаў носьбітаў току — электронаў (у зоне праводнасці) і г.зв. дзірак (у валентнай зоне).

## Літаратура 
* Electrochemistry of semiconductors and electronics : processes and devices / edited by John McHardy and Frank Ludwig. 1992. ISBN 0-8155-1301-1

Катэгорыя:Хімія
Калоідная хімія

**Калóідная хі́мія** ( — клей) — традыцыйная назва фізічнай хіміі дысперсных сістэм і паверхневых з’яў, якія ўзнікаюць на мяжы падзелу фаз.

Часцей за ўсё аб’eктам вывучэння ў калoіднай хіміі з’яўляюцца такія сістэмы (дысперсіі), у якіх адно мелкараздробненае рэчыва — дысперсная фаза — раўнамерна размеркавана ў іншай (дысперсійным асяроддзі)

У калoiдных сістэмах памер часціц дысперснай фазы складае 10−9−10−7 м, г.зн. ляжыць у інтэрвале ад нанаметраў да дзеляў мікраметраў. Гэтая вобласць пераўзыходзіць памер тыповай малой малекулы, але ж менш памеру аб’екта, бачнага ў звычайным аптычным мікраскопе.

Калоіднай хімія — навука аб дысперсных сістэмах і паверхневых з’явах. Вывучае адгезію, адсорбцыю, змочванне, каагуляцыю, электрафарэз. Распрацоўвае тэхналогіі будаўнічых матэрыялаў, бурэнне горных парод, зол-гель тэхналогіі. Адыгрывае фундаментальную ролю ў нанатэхналогіі.

## Літаратура 
* Handbook of Surface and Colloid Chemistry / Ed. K .S. Birdi. — 2nd ed. — N.Y.: CRC Press, 2003. — 765 p.
* 

Катэгорыя:Раздзелы хіміі

Катэгорыя:Фізічная хімія
Пушка

**Пу́шка** (ад польск. *puszka* ад стара-чэшск. *puška* — «стрэльба, гармата, наогул усякая агнястрэльная зброя»): тып гарматы, прызначаны для насцільнай стральбы па наземных (надводных) цэлях.

Мае доўгі ствол (40 — 80 калібраў), вялікую пачатковую хуткасць снарадаў (б.з. 700 м/с) і перасягае ўсе іншыя тыпы гармат у дальнасці стральбы. Класіфікуюцца, як і наогул гарматы, паводле спосабу перамяшчэння і канструкцыі і г.д. Некаторыя пушкі называюцца **універсальнымі**, бо яны здольныя весці агонь па наземных, паветраных і марскіх цэлях.

: класіфікацыя гармат.

Катэгорыя:Гарматы
Міжнароднае таварыства электрахіміі

**Міжнароднае таварыства электрахіміі** () — грамадская арганізацыя электрахімікаў свету. Была заснаваная ў 1949 годзе вядомейшымі еўрапейскімі і амерыканскімі электрахiмiкамi. Налічвае больш за 2000 сяброў (2008).

## Спасылкі 
* Афіцыйная пляцоўка Міжнароднага таварыства электрахіміі (ISE)

Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Гармата

[thumb|right|250px|81-мм мінамёт. Італія [1944]]
**Гарма́та** ( узброены) — від ствольнай агнястрэльнай зброі калібрам 20 мм і больш, прызначанай для кідання снарадаў (мінаў). Гарматы ў Еўропе ўжываліся з ранняга 14 ст. ( гісторыя артылерыі). У старабеларускіх дакументах гарматы называюцца таксама «дзеламі» (*дело*, пар. польск. *działo*).

Гарматы ўжываюцца для знішчэння і падаўлення жывой сілы і агнявых сродкаў праціўніка, разбурэння абарончых збудаванняў і выканання іншых задач на сушы, моры і ў паветры. Асноўнымі баявымі якасцямі з’яўляюцца: магутнасць снарадаў, цэльнасць стральбы, дальнабойнасць, хуткастрэльнасць, агнявая манеўранасць (хуткасць адкрыцця агню і гнуткасць агню), рухомасць на маршы і на полі бою, авіятранспартабельнасць, надзейнасць у эксплуатацыі, прастата і зручнасць абслугоўвання.

Асноўныя сучасныя тыпы гармат: пушка, гаўбіца, марціра, мінамёт, безадкатная гармата, камбінаваныя (напр., гаўбіца-пушка) і універсальныя.

: ваза, бамбарда, фоглер, гуфніца, тарасніца, арган.

Гарматы падраздзяляюцца паводле месца дзеяння і характару цэляў, што паражаюцца — наземныя, зенітныя, авіяцыйныя, танкавыя, карабельныя і берагавыя; паводле будовы каналу ствала — нарэзныя і гладкаствольныя; паводле ступені рухомасці (манеўранасці) — стацыянарныя (стацыянарная артылерыя), буксаваныя (буксаваная артылерыя), самарухомыя, самаходныя, уюкавыя (звычайна горныя), чыгуначныя (чыгуначная артылерыя). Паводле калібраў, у дачыненні да наземнай артылерыі, выдзяляюць гарматы малога (20 — 75 мм), сярэдняга (75 — 155 мм) і буйнога (больш за 155 мм).

Прынцып дзеяння гарматы заснаваны на фізіка-хімічным працэсе ператварэння энергіі гарэння кідальнага (найчасцей, парахавога) зараду ў ствале ў энергію руху снараду (бач стрэл). Сучасная казённазарадная гармата складаецца з ствала (рулі) з казённай часткай і дульным тормазам, затвора (замка) і лафета (ложа); ранейшыя, дульназарадныя, мелі ствол з запальным прыстасаваннем і лафет. Дзеля дакладнага навядзення на цэль існуюць прыцэльныя прыстасаванні.

## Гл. таксама 
* Снежная гармата
* Паравая гармата
* Пнеўматычная гармата
* Электрамагнітная гармата
* Вадзяная гармата
* Проціградавая артылерыя
* Атамная артылерыя

## Спасылкі 

Катэгорыя:Артылерыя
Катэгорыя:Агнястрэльная зброя
Хімія цвёрдага цела

**Хімія цвёрдага цела** — навука аб сінтэзе, фізіка-хімічных уласцівасцях і выкарыстанні рэчываў, якія знаходзяцца ў цвёрдым агрэгатным стане.

Як самастойная галіна хіміі сфарміравалася ў 1970-я гады на базе даследаванняў механізму і кінетыкі хімічных рэакцый з удзелам цвёрдых цел, у тым ліку найбольш пашыраных з іх — тапахімічных рэакцый (хоць бы 1 рэагент у цвёрдым стане). Асноўная задача хіміі цвёрдага цела — сінтэз рэчываў у цвёрдым стане пэўнага саставу, з зададзенай структурай (што вызначае рэакцыйную здольнасць цвёрдага цела). Састаўной часткай хіміі цвёрдага цела з’яўляецца атрыманне інфармацыі аб уплыве структуры цвёрдых целаў на іх рэакцыйную здольнасць і ўласцівасці, вывучэнне механізму дыфузіі ў цвёрдых целах і фазавых пераходаў.

Да рэакцый, якія вывучаюцца і выкарыстоўваюцца на практыцы з удзелам цвёрдых цел, адносяцца: працэсы абпальвання, аднаўлення, хларавання руд металаў, цэментацыя сталі; прыгатаванне каталізатараў; сінтэз і ачыстка паўправадніковых матэрыялаў, тэмплатны сінтэз цвёрдых цел; атрыманне ненапорыстых мембран і цэалітаў.

У хіміі цвёрдага цела выкарыстоўваецца шырокі набор метадаў сінтэзу з ужываннем нізкіх і звышвысокіх тэмператур, рэкордна высокіх ціскаў і звышглыбокага вакууму, цэнтрабежных палёў, разнастайных фізічных метадаў актывавання працэсаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Артыкул на сайце ХиМиК.ру

Катэгорыя:Раздзелы хіміі
Паўправаднік

**Паўправаднікі** — шырокі клас рэчываў, у якіх канцэнтрацыя рухомых носьбітаў зараду значна меншая за канцэнтрацыю атамаў матрыцы. Цвёрды матэрыял валодае адначасова двума тыпамі праводнасці — электроннай і г.зв. дзіркавай.

Характарызуюцца значэннямі электраправоднасці, прамежкавымі паміж электраправоднасцю металаў (106—104 Ом−1 см−1) і добрых дыэлектрыкаў (10−10—10−12 Ом−1см−1, пры 20 oC). Характэрнай асаблівасцю паўправаднікоў, якая адрознівае іх ад металаў, з’яўляецца ўзрастанне электраправоднасці з ростам тэмпературы. 

Адрозніваюцца паводле ўпарадкаванасці размяшчэння атамаў, хімічнага саставу, уласцівасцей. Складаюць аснову сучасных электронных тэхналогій, шырока ўжываюцца ў прамысловай і спажывецкай тэхніцы.

## Паўправоднасць 
Атамы паўправаднікоў лёгка іанізуюцца, у выніку чаго ўзнікаюць дэлакалізаваныя электрон і дзірка (электронная вакансія ў хімічнай сувязі атамаў матрыцы). У ідэальных паўправаднікоў канцэнтрацыі электронаў і дзірак роўныя. У рэальных паўправаднікоў, якія маюць атамы дамешкаў і дэфекты структуры, гэта роўнасць можа парушацца і тады электраправоднасць у асноўным забяспечваецца адным тыпам носьбітаў зараду (электронамі ці дзіркамі).

Паводзіны носьбітаў зараду ў крыніц паўправаднікоў апісваюцца зоннай тэорыяй. Запоўненыя электронныя станы (узроўні энергіі) валентнай зоны аддзелены ад вакантных станаў зоны праводнасці забароненай зонай (энергетычнай шчылінай). Дамешкавыя атамы і дэфекты крышталічнай структуры прыводзяць да з’яўлення энергетычных станаў у забароненай зоне (радзей у зоне дазволеных энергій), але паняцце забароненай зоны захоўвае сэнс. Дамешкавыя атамы ў паўправадніках могуць набываць зарад (донары — дадатны, акцэптары — адмоўны), які кампенсуецца з’яўленнем электрона ў зоне праводнасці ці дзіркі ў валентнай зоне.

Актыўнасць дамешкавага атама абумоўлена тым, што ён мае іншую валентнасць, чым замешчаны ім атам крышталічнай матрыцы (рашоткі). Калі дамешкавы атам замяшчае ў крышталічнай рашотцы атам з той жа групы перыяд. сістэмы элементаў (ізавалентнае замяшчэнне), то, часцей за ўсё, ён электрычка неактыўны і не ўтварае лакалізаваны стан. Ізавалентныя дамешкі могуць уваходзіць у крышталічную рашотку ў вялікіх канцэнтрацыях і ўтвараць цвёрдыя растворы. У іх размяшчэнне вузлоў рашоткі мае далёкі парадак, але атамы замяшчэння размяшчаюцца ў гэтых вузлах хаатычна.

## Тыпы паўправаднікоў 
* **n-паўправаднікі** — паўправаднікі з пераважна электроннай праводнасцю, у іх канцэнтрацыя электронаў праводнасці намнога большая за канцэнтрацыю дзірак;
* **p-паўправаднікі** — паўправаднікі з пераважна дзіркавай праводнасцю.

Бясшчылінныя паўправаднікі маюць нулявую шырыню забароненай энергетычнай зоны. Ад тыповых паўправаднікоў (германій, крэмній) іх адрознівае адсутнасць парогавай энергіі, неабходнай для паяўлення электрон-дзірачнай пары, ад металаў — значна меншая канцэнтрацыя электронаў праводнасці.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Энциклопедия физики и техники — Полупроводники 

Катэгорыя:Фізіка паўправаднікоў
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Валовічы

**Валовічы** (, ) — вялікалітоўскі шляхецкі род гербу «Багорыя», прадстаўнікі якога ў 16-18 ст. займалі высокія дзяржаўныя пасады.

Напачатку вызнавалі праваслаўе, у 16 ст. сярод іх шмат прыхільнікаў кальвінізму, з канца 16 ст. перайшлі ў каталіцтва.

Родапачынальнік — Грынька Валовіч, які ў 1-й палове XIV ст. жыў у Гарадзенскім павеце. Яго ўнук -- Грынька Ходкавіч, меў 7 сыноў, ад якіх пайшлі галіны роду.

У 1798—1900 гадах адна з галін мела графскі тытул (згасла). У 19 ст. было 4 галіны Валовічаў.

У 19 ст. — пачатку 20 ст. валодалі маёнткамі ў Гродзенскай, Магілёўскай, Мінскай і Ковенскай губернях.

## Найбольш вядомыя прадстаўнікі роду 
* Рыгор Маркавіч Валовіч — у 1562 прызначаны на месца праваслаўнага полацкага архіепіскапа, але памёр да пасвячэння
* Астафій Багданавіч Валовіч — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, канцлер
* Уладзіслаў Валовіч — ваявода віцебскі, польны гетман літоўскі
* Марцыян Дамінік Валовіч — актыўны ўдзельнік антысапежынскага руху на Літве ў 1700-х, вялікі маршалак літоўскі
* Міхал Валовіч — удзельнік паўстання 1830-1831

## Радавод 
Грынька Валовіч (да 1429 — паміж 1481—1486), канюшы гаспадарскі
# Ходка (Хведар; ?—?)
## Грынька (? — пасля 1503), гараднічы гарадзенскі
### Багдан (? — 14 красавіка 1539), войскі гарадзенскі
#### Астафій (каля 1520—1587), канцлер вялікі літоўскі
#### Рыгор (? — 1577), ваявода смаленскі
##### Пётр (? — 1624), чашнік літоўскі
##### Раман, староста рагачоўскі
##### Раіна, жонка Багдана Агінскага
### Іван (? — пасля 1547), канюшы троцкі
#### Іван (? — 1582), маршалак гарадзенскі
##### Геранім (? — 1636), падканцлер вялікі літоўскі, староста жамойцкі
##### Яўстах (? — 1630), біскуп віленскі
##### Андрэй (каля 1570—1614), харужы літоўскі
##### Павел (1576—1630), падскарбі надворны літоўскі
###### Казімір Яўстах (? — 1659), стольнік літоўскі
### Лукаш (? — ?), ключнік гарадзенскі
### Міхаіл
#### Барыс
##### Пётр, падкаморы троцкі
###### Уладзіслаў (? — 1668), гетман польны літоўскі
### Марк
#### Рыгор (? — 1562), полацкі праваслаўны архіепіскап
### Рыгор (? — пачатак 1586), староста слонімскі, кашталян новагародскі
#### Міхал (? — каля 1583), староста слонімскі
##### Самуэль (? — 1626), кашталян новагародскі
###### Аляксандр, харужы віленскі
###### Геранім
####### Марцыян, пісар земскі віленскі
######## Ян Казімір (? — 1707), абозны літоўскі
######## Вінцэнт Станіслаў (? — 1698), вялікі сакратар духоўны літоўскі
######## Дамінік, староста абельскі
######### Марцыян Дамінік (? — 1712), вялікі маршалак літоўскі
######### Вінцэнт Пётр (1670—1737), рэферэндар літоўскі

## Літаратура 
* Unus pro omnibus: Валовічы ў гісторыі Вялікага княства Літоўскага XV—XVIII стст. / Склад. А. Янушкевіч. Навук. рэд. А. Шаланда. — Мн.: Медысонт, 2014.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Валовічы герба «Багорыя» / А. І. Шаланда [і інш.]; навук. рэд. А. І. Шаланда ; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. — Мн.: Беларуская навука, 2019. — 293 с. : іл. — (Беларусь праз прызму рэгіянальнай гісторыі). — .

## Спасылкі
Макет

**Макет** ( — маштабная мадэль, , памяншальнае ад ) — мадэль аб’екта ў паменшаным маштабе.

* **Архітэктурны макет** — аб’ёмны малюнак архітэктурных будынкаў.
* **Арыгінал-макет** — арыгінал, які цалкам супадае з будучым друкаваным выданнем.

## Спасылкі 
* *Диба Юрій*. Експонування проектних вирішень у княжу добу
Электрааналітычная хімія

**Электрааналітычная хімія** — гэта раздзел электрахіміі, які вывучае і выкарыстае ў мэтах аналітычнага азначэння ўзаемасувязь паміж хімічнымі з’явамі, якія ўключаюць перанос зарада і электрычнымі ўласцівасцямі, якія суправаджаюць гэтыя з’явы.

## Літаратура 
* Journal of Electroanalytical Chemistry: http://www.elsevier.com/wps/find/journaldescription.cws_home/504087/description?navopenmenu=1
* Peter T. Kissinger, THE PAST, PRESENT, AND FUTURE OF ELECTROANALYTICAL CHEMISTRY. Electrochemistry Encyclopedia.

Катэгорыя:Аналітычная хімія
Катэгорыя:Электрахімія
Архітэктурны макет

**Архітэктурны макет** — аб'ёмна-прасторавая выява праектаванага або існага будынка, а таксама цэлага архітэктурнага ансамбля. Выконваецца ў розных маштабах з гіпсу, дрэва, кардону, пап'е-машэ, пластмас і іншых матэрыялаў.

Макет служыць для праверкі і ўдакладнення ўзаемнай узгодненасці ўсіх частак архітэктурнай кампазіцыі, дае магчымасць навочна азнаёміцца з яе аб'ёмамі, увязкай з рэльефам мясцовасці і іншымі асаблівасцямі. У залежнасці ад прызначэння макет альбо ва ўсіх дэталях прайгравае арыгінал у вонкавых аб'ёмах і ў інтэр'еры (у гэтых выпадках макет завецца мадэллю), альбо выконваецца ў той ці іншай ступені набліжэння.

## Віды архітэктурных макетаў 
Архітэктурныя макеты адрозніваюцца:

**па маштабе:**
* М 1:1000
* М 1:500
* М 1:300
* М 1:200
* М 1:100
* М 1:50
* М 1:20

**па асноўным матэрыяле:**
* кардонныя
* гіпсавыя
* драўляныя
* пластмасавыя
* металічныя

**па тыпу:**
* канцэптуальныя
* горадабудаўнічыя
* планавальныя
* сітуацыйныя
* ландшафтныя
* панарамныя
* інтэр’ерныя

**па ступені механізаванасці і электрычным аснашчэнні:**
* без падсвятлення
* з унутраным падсвятленнем
* з вонкавым падсвятленнем
* з дынамічным падсвятленнем
* з камбінаваным падсвятленнем
* без рухомых элементаў
* з рухомымі элементамі

Катэгорыя:Падача праектаў
Катэгорыя:Гандлёвая нерухомасць
Катэгорыя:Камерцыйная нерухомасць
Электронны парамагнітны рэзананс

**Электронны парамагнітны рэзананс** (**ЭПР**) — рэзананснае паглынанне электрамагнітнага выпраменьвання ў сантыметровым або міліметровым дыяпазоне даўжынь хваль рэчывамі, якія ўтрымоўваюць парамагнітные часціцы.

З'ява электроннага парамагнітнага рэзанансу была адкрыта ў 1944 годзе Яўгенам Канстанцінавічам Завойскім, які выявіў, што парамагнітны узор, змешчаны ў сталае магнітнае поле, можа паглынаць энергію падаванага на яго электрамагнітнага поля. Паглынанне электрамагнітнага выпраменьвання парамагнітнымі ўзорамі мела выбарчы (рэзанансны) характар, паколькі яно назіралася толькі пры вызначаных суадносінах паміж напружанасцю сталага магнітнага поля і частатой пераменнага электрамагнітнага поля. 

Метад электроннага парамагнітнага рэзанансу вывучэння рэчыва выкарыстоўваецца для вывучэння сістэм з ненулявым электронным спінавым магнітным момантам (г. зн. якія валодаюць адным або некалькімі неспаранымі электронамі): атамаў, вольных радыкалаў у газавай, вадкай і цвёрдай фазах, кропкавых дэфектаў у цвёрдых целах, сістэм у трыплетным стане, іонаў пераходных металаў.

Метад ЭПР знайшоў шырокія ўжыванні ў фізіцы, хіміі, біялогіі і медыцыне.

## Гл. таксама 
* Ядзерны магнітны рэзананс

Катэгорыя:Метады эксперыментальнай фізікі
Катэгорыя:Вынаходніцтвы СССР
Сцяг Афганістана

**Сцяг Афганістана** ўяўляе сабой белае палатно ў прапорцыі 2:3 з выявай шахады. Сцяг быў прыняты 15 жніўня 2021 года пасля ўстанаўлення Талібанам кантролю над Афганістанам. Раней, у 1997—2001 гадах, гэты сцяг ужо выкарыстоўваўся талібамі як дзяржаўны.

## Гісторыя 
Частыя палітычныя змены прывялі да таго, што Афганістан атрымаўшы незалежнасць у 1919 годзе некалькі разоў мяняў дзяржаўны сцяг.

Сцяг з 1992 года быў зялёна-бела-чорны з залатым гербам пасярэдзіне. Пасля прыходу да ўлады талібаў у 1996 годзе быў уведзены белы сцяг на якім арабскімі літарамі было напісана: «*Няма Бога, акрамя Алаха, і Магамет Яго прарок*». Гэты сцяг не быў прызнаны міжнароднай супольнасцю. Пасля звяржэння талібаў у 2002 годзе быў прыняты новы сцяг.

## Сімвалізм 
### 2004—2021 
Чорны колер сімвалізуе гістарычную і рэлігійную пераемнасць, чырвоны — колер караля і сімвал змагання за свабоду, а зялёны сімвалізуе удачу.

Цэнтральным элементам герба з’яўляецца мячэць. Вянок з каласоў уяўляе сельскую гаспадарку і адзінства.

## Гістарычныя сцягі 
## Спасылкі 
Афганістан
Катэгорыя:Афганістан
Анастасія Аляксандраўна Новікава

{{Спартсмен
| імя                 = Анастасія Новікава
| партрэт             = 
| памер               = 
| подпіс              = 
| поўнае імя          = Анастасія Аляксандраўна Новікава
| нацыянальнасць      = 
| спецыялізацыя =
| клуб = «Дынама»
| дата нараджэння = 16.11.1981
| месца нараджэння = Жодзіна, БССР
| гады кар'еры =
| трэнеры = Віктар Шылай
| рост =
| вес =
| медалі =

{

}
}}
**Анастасія Аляксандраўна Новікава** () — беларуская цяжкаатлетка.

, прысвечаным Чэмпіянату Еўропы па цяжкай атлетыцы 2010]]
Дзеючая рэкардсменка Еўропы ў вагавых катэгорыях да 53 кг і да 58 кг.

На Летніх Алімпійскіх гульнях 2004 у Афінах яна заняла пятае месца ў жаночай вагавай катэгорыі да 53 кг.

Чэмпіёнка свету 2011 года ў вагавай катэгорыі да 58 кг.

На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне Анастасія Новікава атрымала бронзавы медаль у жаночай вагавай катэгорыі да 53 кг. Але паўторнае даследаванне яе допінг-пробы выявіла наяўнасць забароненых рэчываў дэгідрахлорметылтэстастэрону (турынаболу) і станазалолу. 26 кастрычніка 2016 Міжнародны алімпійскі камітэт паведаміў аб пазбаўленні яе (сярод дзевяці спартсменаў) медалёў летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года ў Пекіне за ўжыванне допінгу.

Чэмпіёнка Беларусі 2012 года ў вагавай катэгорыі да 63 кг.

У 2016 годзе дыскваліфікавана на 4 гады за ўжыванне забароненых прэпаратаў. Афіцыйнай прычынай дыскваліфікацыі паказана выяўленне ў пробах метабаліту дэгідрахлорметылтэстастэрону.

## Узнагароды 
* Ордэн Пашаны (2012).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Старонка аб Новікавай на афіцыйным сайце Летніх Алімпійскіх гульняў 2008 у Пекіне

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Жодзіна
Катэгорыя:Цяжкаатлеты Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Спартсмены, дыскваліфікаваныя за ўжыванне забароненых прэпаратаў
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па цяжкай атлетыцы
Канстанцін Аляксандравіч Юхневіч

**Канстанцін Аляксандравіч Юхневіч**, **Кастусь Юхневіч** (, в. Пушкарышкі Новааляксандраўскага пав. Ковенскай губ. (цяпер Браслаўскі раён, Віцебская вобласць) — , Браслаў) — беларускі палітычны дзеяч, публіцыст.

## Біяграфія 
Скончыў гарадскую школу ў Дзвінску (цяпер Даўгаўпілс, Латвія), вучыўся ў сельскагаспадарчай школе ў Шаўлях (цяпер Шаўляй, Літва). Ваяваў у складзе расійскай арміі ў 1-ю сусветную вайну. У 1917 вярнуўся на Браслаўшчыну, займаўся беларускай асветнай працай сярод насельніцтва, арганізацыяй кааперацыі. У 1920-я ўваходзіў у кіраўніцтва Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры, які дзейнічаў у Заходняй Беларусі. З 1926 у кіраўніцтве партыі «Беларускі сялянскі саюз». Супрацоўнічаў з газетай «Сялянская ніва», выступаў на яе старонках як публіцыст. У 1928 за беларускую патрыятычную дзейнасць арыштаваны польскімі ўладамі, два месяцы правёў у Лукішскай турме ў Вільні. Вызвалены пасля таго, як быў абраны паслом у польскі сейм і атрымаў дэпутацкую недатыкальнасць. Палітычную дзейнасць не спыняў да канца 1930-х. Публікаваўся на старонках часопісу «Новы шлях». Рэпрэсаваны савецкімі ўладамі. Пасля вяртання з лагераў жыў у Браславе. Загінуў у аўтамабільнай катастрофе.

## Літаратура 
* Новы шлях. Вільня. 1937. № 2.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Браслаўскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Браславе
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Члены Беларускага пасольскага клуба
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Катэгорыя:Зняволеныя Лукішскай турмы
Катэгорыя:Члены Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры
Катэгорыя:Члены Беларускага сялянскага саюза
Катэгорыя:Члены Беларускай нацыянал-сацыялістычнай партыі
Прыярытэт арыфметычных аперацый

**Прыярытэ́т арыфметы́чных апера́цый** вызначае парадак выканання дзеянняў у арыфметычным выразе, які складаецца больш чым з адной аперацыі.

Неабходнасць усталявання прыярытэту аперацый вынікае з таго, што ад парадку выканання аперацый у выразе можа залежаць канчатковы вынік іх выканання. Напрыклад,

: 6 – 3 + 2

: Калі спачатку выканаць адніманне, а потым складанне, вынікам будзе 5. Калі ж выканаць аперацыі ў адваротным напрамку, вынікам будзе 1.

: 8 + 4 × 3

: Калі спачатку выканаць складанне, а потым памнажэнне, вынікам будзе 36. Калі выконваць складанне пасля памнажэння, вынікам будзе 16.

Правілы прыярытэту аперацый наступныя:

1) найвышэйшы прыярытэт маюць выразы, узятыя ў дужкі, – іх значэнне вылічваецца найперш. Пры гэтым дужкі могуць быць укладзеныя адны ў адны; у такім разе ўнутраныя дужкі маюць прыярытэт перад знешнімі.

: 4 × (2 + (4 – 3))

: Спачатку выконваем адніманне ва ўнутраных дужках (4 – 3 = 1), потым складанне ў знешніх дужках (2 + 1 = 3) і, нарэшце, памнажэнне (4 × 3). Значэнне выразу – 12.

2) памнажэнне і дзяленне больш прыярытэтныя (выконваюцца раней), чым складанне і адніманне.

: 4 + 8 × 3

: Спачатку множым 8 на 3, а потым вынік дадаем да 4. Канчатковы вынік складае 28.

: 3 × (8 – 5) + 13

: Спачатку выконваем адніманне, бо яно ўзятае ў дужкі. Потым множым 3 на вынік аднімання і да выніка дадаем 13. Канчатковы вынік складае 22.

3) Аперацыі аднолькавай прыярытэтнасці (складанне і адніманне, а таксама памнажэнне і дзяленне) выконваюцца злева направа.

: 7 – 4 + 3

: Спачатку ад 7 аднімаем 4, потым да рознасці дадаем 3. Атрымліваем 6.

: 5 + 12 : (13 – 9) × 3 – 4

: Спачатку ад 13 аднімаем 9; потым 12 дзелім на рознасць (4), потым дзель (3) множым на 3, здабытак (9) дадаем да 5, і ад сумы (14) аднімаем 4. Канчатковы вынік 10.

Катэгорыя:Арыфметычныя аперацыі
Міхаіл Уладзіміравіч Сямёнаў

{{Спартсмен
| імя             = 25 px Міхаіл Сямёнаў
| поўнае імя      = Сямёнаў Міхаіл Уладзіміравіч
| арыгінал імя  = 
| выява         =
| шырыня          = 
| апісанне выявы         = 
| пол             = мужчынскі
| мянушкі        = 
| грамадзянства  = 
| дата нараджэння =  30.07.1984
| месца нараджэння =
| дата смерці =
| месца смерці =
| года кар'еры =
| рабочы бок =
| трэнеры =  
| рост =
| маса = да 66 кг
| медалі =

{ style="background: transparent"
 
}
}}
**Міхаіл Уладзіміравіч Сямёнаў** (, Мінск, БССР, СССР) — беларускі барэц грэка-рымскага стылю.

## Біяграфія 
Сярэбраны прызёр Чэмпіянату Беларусі 2010 года ў Магілёве ў вагавай катэгорыі да 66 кг.

На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне Сямёнаў атрымаў бронзавы медаль па грэка-рымскай барацьбе ў мужчынскай вагавай катэгорыі 66 кг.

## Спасылкі 
* Старонка пра Сямёнава на афіцыйным сайце Летніх Алімпійскіх гульняў 2008 у Пекіне
* Інтэрв'ю з Сямёнавым у «Спортивной панараме» 
* Інтэрв'ю з Сямёнавым у «Прессболе»
* Інтэрв'ю з бацькам барца ў «Комсомольской правде»

Катэгорыя:Барцы Беларусі
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Паравіртуалізацыя

**Паравіртуалізацыя** () — спосаб ажыццяўлення віртуалізацыі. Спосаб і тэрмін былі прапанаваны ў 2002 ў выніку прац навукова-тэхнічнага «Праекту Дэналі» ў Універсітэце Вашынгтона, ЗША.

Асноўнае адрозненне спосабу ад поўнай віртуалізацыі ў тым, што гасцявыя машыны могуць паведамляць кіраўнічаму працэсу («гіпервізару» — *hypervisor*) пра свае намеры адносна выкарыстання рэсурсаў і г.д. Гэта дазваляе дасягаць большай эфектыўнасці выкарыстання апаратных рэсурсаў і лепшай прадукцыйнасці гасцявых машын.

## VMI 
Рэальнае ўвасабленне такога спосабу было прапанаванае спажыўцам праграма-тэхнічнай кампаніяй «Ві-Эм-Вэа» (VMware Inc.) у 2005 г. у выглядзе спецыфікацыі інтэрфейсу такой віртуалізацыі, VMI («інтэрфейс віртуальнай машыны»). У далейшым кампанія дадае падтрымку гасцявых машын, здольных да паравіртуалізацыі, у свае прадукты.

У 2006 кампанія выпусціла спецыфікацыю VMI як адкрытую спецыфікацыю і супрацоўнічае з супольнасцю адкрытых праграм (у тым ліку, з распрацоўшчыкамі з IBM, Vmware, Red Hat, XenSource) дзеля распрацоўкі на аснове VMI інтэрфейсу паравіртуалізацыі, які б дазваляў множныя кіраўнічныя працэсы-гіпервізары (*paravirt-ops*)

## Літаратура 
* A. Whitaker, M. Shaw, and S. D. Gribble, "Denali: Lightweight Virtual Machines for Distributed and Networked Applications", Univ. of Washington Technical Report 02-02-01, (2002). — http://denali.cs.washington.edu/pubs/index.html 
* Transparent Paravirtualization [VMware Inc.]. — http://vmware.com/resources/opensource/paravirtualization.html 
* VMI Specification [VMware Inc.] ; Paravirtualization API Version 2.5. — http://vmware.com/pdf/vmi_specs.pdf 

Катэгорыя:Віртуалізацыя
Візантый

**Віза́нтый** (, ) — старажытны горад, заснаваны каланістамі з грэчаскага горада Мегары ў 661 да н.э. на еўрапейскім беразе паўднёвага канца праліва Басфор, насупраць Халкідона, калоніі мегарцаў на азіяцкім беразе. Назву горад атрымаў ад імя Віза, кіраўніка мегарскіх пасяленцаў.

Дзякуючы выгоднаму становішчу горад паспяхова развіваўся, але ў канцы 2 ст. Візантый быў цалкам разбураны імператарам Септыміем Северам (193–211) за падтрымку няўдалага суперніка Септымія, Песцэнія Нігера.

Да 4 ст. Візантый так і не здолеў аднавіцца і быў незначным паселішчам. Пасля сваёй перамогі над імператарам Усходу Ліцыніем і аб'яднання краіны, імператар Канстанцін Вялікі 8.11.324 заснаваў на месцы Візантыя новую сталіцу Рымскай імперыі – Канстанцінопаль.

Катэгорыя:Канстанцінопаль
Катэгорыя:Гарады Старажытнай Грэцыі
Генуэзская рэспубліка

[thumb|Генуэзская дзяржава на карце [Італія|Італіі (1796).]]
**Генуэзская рэспубліка** — сярэдневяковая дзяржава.

Утварылася пасля распаду імперыі Карла Вялікага, кіравалася консуламі. Нягледзячы па разбурэнне Генуі ў 935 годзе сарацынамі, Генуэзская рэспубліка рабілася ўсё болей магутнай, і ў 958 годзе была фармальна прызнана італьянскім каралём Берэнгарам II. З 1000 года пачалася значная гандлёвая экспансія генуэзцаў, у выніку была створана магутная марская рэспубліка, якая валодала апорнымі пунктамі, гандлёвымі базамі і паселішчамі на большай частцы Міжземнамор’я і берагах Чорнага мора. Удзел у крыжовых паходах яшчэ болей пашырыў яе гандлёвыя рынкі і ператварыў Генуэзскую рэспубліку ў магутную марскую дзяржаву. Многія стагоддзі Генуя ўладарыла на морах, супернічала і вяла зацяжныя войны са сваімі галоўнымі сапернікамі — Пізай і Венецыяй. У 1104 годзе генуэзскі флот налічаў 70 караблёў. Марской моцай Генуэзскай рэспублікі карысталіся многія еўрапейскія валадары. З 1120 года тэрыторыя Генуэзскай рэспублікі павялічвалася за кошт падначалення суседніх прыбярэжных месцаў — Савоны, Альбенга і інш. Каля 1177 года Генуя падпарадкавала сабе Манака, Ніцу і Манферат, пазней захапіла астравы Эльбу, Корсіку і Сардзінію. Генуэзцы кантралявалі гандаль з Усходам і ў канцы XII ст. паводле дагавора з Візантыяй манапольна гаспадарылі на марскіх гандлёвых шляхах, якія праходзілі ўздоўж крымскага ўзбярэжжа, выцесніўшы Венецыянскую рэспубліку. Пра колішнюю магутнасць Генуі нагадваюць руіны крымскіх генуэзскіх крэпасцей у Інкермане, Судаку, Феадосіі. Аднак з канца XIV ст. пачаўся павольны заняпад ваеннай магутнасці Генуі.

## Літаратура 
* Генуя //
Гаўбіца

**Га́ўбіца** (ад  ад чэшск. *houfnice* гуфніца) — гармата для навеснай стральбы (пад кутом узвышэння да 70°).

Канструкцыйна гаўбіцы падобныя да пушак, але маюць параўнальна меншую пачатковую хуткасць і карацейшы (да 30 калібраў) ствол. Ствол можа быць даўжэйшым, а гармата — лічыцца гаўбіцай, калі пры навеснай стральбе мена зараду дазваляе перакрывацца зонам паражэння.

Сучасныя гаўбіцы маюць калібр 105 – 203 мм, ствол даўжынёй 15 – 30 калібраў, пачатковую хуткасць снарада 300 – 800 м/с, пераменны зарад, хуткастрэльнасць да 10 стрэлаў/хв., дальнабойнасць да 24 км (з актыўна-рэактыўнымі боепрыпасамі — да 30 км). Падзяляюцца і класіфікуюцца як і іншыя гарматы.

Правобразамі сучасных гаўбіц, ці, паводле іншага бачання, першымі гаўбіцамі ў Еўропе былі сярэднявечныя гуфніцы (15 – 16 ст.) і камнямёты. Тып гаўбіцы, як *палявой*, манеўранай гарматы, здольнай да навеснай стральбы выбуховымі снарадамі, выдзяліўся ў сяр. 17 ст. у Галандыі, як адказ на памацнелую палявую фартыфікацыю, і з таго часу ўжываўся ў усіх арміях, асабліва шырока – з 19 ст. На пачатку 20 ст. тэхналагічнае і канструкцыйнае развіццё практычна сцёрла прынцыповыя розніцы паміж цяжэйшымі гаўбіцамі і марцірамі, а за час 1-й сусв. вайны адбылося ўзаемапранікненне баявых якасцяў пушак і гаўбіц.

## Галерэя 

Image:Haubica wz38 122mm RB.jpg|122-мм гаўбіца М30 уз. 1938, СССР
Image:M115-203-mm-howitzer-korea-1952.jpg|203-мм гаўбіца M115 (ЗША) у Карэі, 1952
Image:105mm-Kroop-HowitzerBG-WWI.jpg|105-мм лёгкая гаўбіца уз. 1918, Германія
Image:M102-105mm-howitzer-fort-bragg.jpg|105-мм гаўбіца M102, ЗША

## Гл. таксама 
* 155-мм гармата L33
* 305-мм гаўбіца ўзору 1915 года

## Літаратура 
* 
* Stephen Wood. Howitzer // Military History Companion [Answers Corporation]. — Answers.com.
* Hughes, Maj Gen Basil P., British Smooth-Bore Artillery (London, 1969).
* Reid, William, The Lore of Arms (London, 1976)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарматы
Станіслаў Баніфацы Юндзіл

**Станіслаў Баніфацы Юндзіл** (; , в. Ясенцы, Лідскі павет (цяпер Воранаўскі раён) — ) — батанік, заолаг і прыродазнавец, адзін з першых даследчыкаў расліннага і жывёльнага свету Беларусі, доктар філасофіі і тэалогіі (1798), прафесар батанікі і заалогіі Віленскага ўніверсітэта, загадчык кафедры гісторыі прыроды.

Станіслаў Юндзіл — адзін з першых даследчыкаў расліннага і жывёльнага свету Беларусі; будучы тэолагам, у ліку першых тлумачыў працэсы жыцця з матэрыялістычных пазіцый.

## Біяграфія 
[thumb|250px|Уладзіслаў Валькевіч. Партрэт С. Юндзіла, да [1859]]

### Паходжанне і адукацыя 
Прадстаўнік шляхецкага роду Юндзілаў гербу «Лебедзь», сын Бенедыкта і Ружы з Даўгялаў.

Пачатковую адукацыю Станіслаў Баніфацы Юндзіл атрымаў у бацькоўскім доме ад хатніх настаўнікаў. Затым тры першыя класы скончыў у піярскім калегіуме ў Лідзе, тады юнак намерыўся пасвяціць сябе ў духоўны сан у ордэне піяраў. У Любяшоў на Валыні (Украіна) у 1777 ён прыехаў для праходжання ордэнскага навіцыяту. Атрымаўшы пасвячэнне на ксяндза, 2 гады настаўнічаў у піярскіх школах, спачатку ў Расенях, а потым у Вільні. У 1781-84 C. Б. Юндзіл працягвае вучобу ў Віленскай акадэміі, дзе вывучае філасофію, геалогію, фізіку, хімію, тэалогію. Яму давялося слухаць лекцыі па гісторыі прыроды ў запрошанага працаваць ва ўніверсітэт вядомага французскага вучонага, біёлага і ўрача Жана Эмануэля Жылібера, які першы пачаў сістэматычнае вывучэнне флоры і фаўны Вялікага Княства Літоўскага.

На схіле дзён Юндзіл цалкам страціў зрок; пражыўшы 86 год, ён скончыў свой жыццёвы шлях. Пахаваны вучоны на могілках Бернардынскага касцёла ў Вільні.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Мысліцелі і асветнікі Беларусі. Энцыклапедычны даведнік / Беларусь, Энцыклапедыя, Мн.; 1995;
* Очерки истории науки и культуры Беларуси IX — начала XX в. / П. Т. Петриков, Д. В. Карев, А. А. Гусак и др. — Мн.: Наука и техника, 1996;
* *Палуцкая С. В.*, С. Б. Юндзіл: жыццё і творчасць; Славутыя людзі Воранаўшчыны. / Матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі ў в. Нача Воранаўскага раёна, Гродна — Нача, 1994;
* *Папко І. В.* Педагагічная і навуковая дзейнасць М. Догеля, А. Доўгірда, К. Нарбута і С. Юндзіла ў Шчучыне./ Шчучыншчына: мінулае і сучаснасць: Матэрыялы навукова-практычнай краязнаўчай канферэнцыі, прысвечанай знакамітым людзям, помнікам гісторыі і культуры, гіста-рычным падзеям і мясцінам Шчучыншчыны. — Ліда: 1997;
* 
* 

## Спасылкі 
* Савук А. Паслядоўнік Лінэя: 240 год з дня нараджэння С. Б. Юндзіла / Лідскі летапісец № 14;
* Grębecka W. Stanisław Bonifacy Jundziłł — wybitny uczony polskiego oswiecenia (1761—1847) / Wklad pijarow do nauki i kultury w Polsce XVII—XIX w. — Warszawa — Krakow 1993;
* Grębecka W. Stanislaw Bonifacy Jundziłł. — Warszawa-Lida 2003.
* Ванда Грамбецка. Станіслаў Баніфацый Юндзіл;
* PAMIĘTNIKI Ks. Stanislawa Jundziłła profesora uniw. wilenskiego; 

Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Станіслаў Баніфацы
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воранаўскім раёне
Катэгорыя:Багасловы Беларусі
Катэгорыя:Батанікі Беларусі
Катэгорыя:Заолагі Беларусі
Катэгорыя:Батанікі Літвы
Катэгорыя:Пахаваныя на Бернардзінскіх могілках
Андрэй Анатолевіч Рыбакоў

{{Спартсмен
| імя = 20px Андрэй Рыбакоў
| поўнае імя = Андрэй Анатолевіч Рыбакоў
| арыгінал імя = 
| выява = Andrei Rybakov.jpg
| шырыня =
| апісанне выявы =
| пол = мужчынскі
| мянушкі =
| грамадзянства = 
| клуб =
| дата нараджэння = 
| месца нараджэння = 
| дата смерці =
| месца смерці =
| года кар'еры =
| рабочы бок =
| трэнеры =
| рост =
| маса =
| медалі =

{ style="background: transparent"
 
}
}}
**Андрэй Анатолевіч Рыбакоў** () — беларускі цяжкаатлет.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 сакавіка 1982 года ў Магілёве.

На Летніх Алімпійскіх гульнях 2004 у Афінах Рыбакоў атрымаў срэбны медаль у мужчынскай вагавай катэгорыі да 85 кг. На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне ён зноў атрымаў срэбны медаль у той жа катэгорыі. Але паўторнае даследаванне яго допінг-пробы выявіла забароненыя рэчывы: дэгідрахлорметылтэстастэрон (турынабол) і станазалол. 26 кастрычніка 2016 Міжнародны алімпійскі камітэт паведаміў аб пазбаўленні яго (сярод дзевяці спартсменаў) медалёў летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года ў Пекіне за ўжыванне допінгу.

Чэмпіён Беларусі 2012 года ў катэгорыі да 94 кг. Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі да 85 кг, дзе не паказаў значных вынікаў .

Рыбакову належаць сусветныя рэкорды ў катэгорыі да 85 кг: у рыўку — 187 кг (ЧС, Чыянгмай, 2007) і па суме рыўка і штуршку — 394 кг (АГ, Пекін, 2008). Рэкорд па суме перасягнуты іранцам Кіянушам Растамі ў 2016 г.

## Спасылкі 
* Старонка аб Рыбаковым на афіцыйным сайце Летніх Алімпійскіх гульняў 2008 у Пекіне

Катэгорыя:Цяжкаатлеты Беларусі
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па цяжкай атлетыцы
Андрэй Анатолевіч Міхневіч

{{Лёгкаатлет
 |імя            = Андрэй Міхневіч
 |партрэт        = Andrei Mikhnevich Daegu 2011.jpg
 |памер         = 300px
 |подпіс        = 
 |поўнае імя     = Андрэй Анатолевіч Міхневіч
 |мянушкі       = 
 |грамадзянства    = 
 |клуб           = БФСТ «Дынама»
 |дата нараджэння  = 12.7.1976
 |месца нараджэння = , Магілёўская вобласць, БССР
 |дата смерці    = 
 |месца смерці   = 
 |года кар'еры   = 
 |трэнеры        = Сіўцоў У. І.
 |рост           = 201 см
 |вага            = 130 кг
 |IAAF           = 131265
 |ядро           = 22.10 (2011) 
 |ядроп          = 21.81 (2010) 
 |медалі         = 

{
{ style="background: transparent"

}
 |абнаўленне     = 02.09.2011
}}
**Андрэй Анатолевіч Міхневіч** ( у Бабруйску) — беларускі лёгкаатлет (штурханне ядра).

## Спартыўная кар'ера 
На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне Міхневіч атрымаў бронзавы медаль па штурханні ядра сярод мужчын.

У 2001 годзе быў пакараны двухгадовай дыскваліфікацыяй за ўжыванне забароненых прэпаратаў. У яго спробе, узятай на чэмпіянаце свету 2005 года ў Хельсінкі, ізноў быў выяўлены забаронены прэпарат (допінг-пробы былі пераправераныя пазней з прымяненнем новых методык вызначэння). У 2013 годзе па факце паўторнага парушэння антыдопінгавых правілаў Дысцыплінарнай камісіяй НАДА Андрэй Міхневіч дыскваліфікаваны пажыццёва.

## Сямейнае жыццё 
Жонка Андрэя Міхневіча — Наталля Міхневіч таксама з'яўляецца штурхальніцай ядра.

## Спасылкі 
* Старонка аб Міхневічы на афіцыйным сайце Летніх Алімпійскіх гульняў 2008 у Пекіне
* 
* Сайт Андрэя і Наталлі Міхневіч 

Катэгорыя:Штурхальнікі ядра Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Бельскія

## Населеныя пункты 
* Бельскія — вёска Дзітвянскага сельсавета ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці

## Асобы 
* Бельскія — вялікалітоўскі і расійскі княжацкі род, нашчадкі Гедзіміна
* Бельскія — расійскі княжацкі род, нашчадкі яраслаўскіх князёў, Рурыкавічы
* Бельскія — расійскі дваранскі род
* Бельскія — польскі шляхецкі род
* Бельскія — браты Туўя, Асаэль, Зусь і Арон, арганізатары яўрэйскага партызанскага атрада падчас 2-й сусветнай вайны на Беларусі
Андрэй Уладзіміравіч

**Андрэй Уладзіміравіч** (каля 1390—1457?) — князь, адзін з найбуйнейшых праваслаўных магнатаў Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Малодшы сын кіеўскага князя Уладзіміра Альгердавіча, брат Алелькі (Аляксандра) і Івана Бельскага. Пасля смерці бацькі Андрэй Уладзіміравіч, у адрозненне ад братоў удзельнага княства не атрымаў, а быў служылым князем, але займаў высокае становішча. Паходжанне забяспечвала яму месца ў гаспадарскай радзе. Ад вялікага князя літоўскага атрымаў уладанні ў розных краях ВКЛ, валодаў Лагойскам, Гайнай і Камянцом на поўнач ад Менска, Палонна ў Віцебскай зямлі, Славянскам і Магільна ў вярхоўях Нёмана, сялом Белым (на месцы цяперашняга Лепеля).

## Сям’я 
Жанаты быў з Марыяй Іванаўнай з «паноў Чарэйскіх». Сваіх дзяцей Глеба і Еўдакію перажыў.

Пасля смерці Андрэя Уладзіміравіча адна частка маёнткаў вярнулася да вял. князя, другая адышла ўнучцы — Фядоры Рагацінскай, жонцы кн. Івана Кобрынскага, трэцяя, сяло Белае (сучасны Лепель) — родзічам жонкі, панам Чарэйскім.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* *Wolff J.* Kniaziowie litewsko-ruscy od konca czternastego wieku. — Warszawa, 1895. S. 337—338.

Катэгорыя:Альгердавічы
Алелькавічы

**Алелькавічы**, **Слуцкія** — найбуйнейшы праваслаўны вялікалітоўскі арыстакратычны род, адгалінаванне Гедзімінавічаў, роднаснае княжацкаму роду Бельскіх.

Алелькавічы — нашчадкі Уладзіміра Альгердавіча, князя кіеўскага, які пасля скасавання ў 1390-я гады вялікі князем Вітаўтам многіх удзелаў, атрымаў Слуцкае княства. Пасля Уладзіміра Слуцкае княства стала вотчынай нашчадкаў яго старэйшага сына Алелькі Уладзіміравіча. Алельку, а потым яго сыноў разглядалі як прэтэндэнтаў на велікакняжацкі сталец, вакол іх гуртавалася антыягелонская апазіцыя ў ВКЛ. Алелька апроч Слуцка, некаторы час валодаў Лагойскам, а ў 1440 годзе атрымаў Кіеўскае княства — колішні ўдзел свайго бацькі, якое перадаў старэйшаму сыну Сямёну Алелькавічу. Сын апошняга Васіль Сямёнавіч ужо не атрымаў Кіева (яму было нададзена Пінскае княства). Міхаіл Алелькавіч і яго нашчадкі — князі слуцкія, мелі статус удзельных князёў і паноў-радных.

У 16 ст. князі Слуцкія не займалі высокіх дзяржаўных урадаў у ВКЛ, хоць і мелі вялікія фінансавыя сродкі і неаднойчы крэдытавалі гаспадарскі скарб значнымі сумамі. Прычынай гэтаму былі змены грамадска-палітычнай сітуацыі пасля Люблінскай уніі (1569), паніжэнне значэнне вялікалітоўскай арыстакратыі наогул. Асабліва закранула Алелькавічаў, што іх не ўвялі ў Сенат Рэчы Паспалітай і не запрашалі на вальныя соймы, сенатары ад ВКЛ толькі па традыцыі працягвалі называцца панамі-радай. З адмысловага заказу Алелькавічаў вялікалітоўскія паслы на вальных соймах Рэчы Паспалітай неаднаразова выступалі з прапановамі прыняць адпаведнае рашэнне. Тэксты «*Оповеданий о местце их милости княжат Слуцких в раде его королевское милости*» былі ўнесены ў кнігі Метрыкі ВКЛ.

Да згасання роду ў 1592 годзе Алелькавічы-Слуцкія былі аднымі з найбагацейшых магнатаў у ВКЛ. Належалі да праваслаўнай культурна-асветнай суполкі поруч з Андрэем Курбскім, Канстанцінам Астрожскім, Рыгорам Хадкевічам, Іванам Зарэцкім і іншымі грамадскімі дзеячамі, якія арганізоўвалі праваслаўную адукацыю і кнігадрукаванне ў Заблудаве, Вільні, Астрогу. Князі Сямён і Аляксандр з апошняга мужчынскага пакалення роду перайшлі ўжо ў каталіцтва. Апошняя прадстаўніца роду, дачка Юрыя і пляменніца Сямёна і Аляксандра — Соф’я была жонкай Януша Радзівіла, пасля яе смерці спадчына Алелькавічаў-Слуцкіх перайшла да Радзівілаў.

----

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Насевіч В. Л.* Генеалагічныя табліцы старадаўніх княжацкіх і магнацкіх беларускіх родаў 12-18 ст. — Мн.: БелЭН, 1993.
* *Скеп’ян А. А.* Князі Слуцкія. — Мн. : Беларусь, 2013. — 246 с.
 


Катэгорыя:Княжацкія роды (Гедзімінавічы)
Бельскія (Гедзімінавічы)

**Бельскія-Гедзімінавічы** — праваслаўны арыстакратычны род ВКЛ і Маскоўскай дзяржавы, адгалінаванне Гедзімінавічаў роднаснае княжацкаму роду Алелькавічаў.

Існавалі 2 княжацкіх роды Бельскіх, не звязаныя сваяцтвам — Бельскія-Гедзімінавічы і Бельскія-Рурыкавічы. Апроч гэтага, вядома некалькі польскіх шляхецкіх родаў Бельскіх, сярод якіх у 18 ст. сустракаюцца бароны і графы, і дваранскі род Бельскіх у Расіі (выйшаў з Валыні). Бельскія-Гедзімінавічы, як і Алелькавічы — нашчадкі Уладзіміра Альгердавіча. Пасля смерці Уладзіміра, адзін з яго малодшых сыноў — Іван Уладзіміравіч, атрымаў ва ўдзел горад Белую ў Смаленскай зямлі. Сыны Іван Уладзіміравіч, князі Бельскія, у канцы 15 ст. перайшлі ў маскоўскае падданства. У 16 ст. Бельскія былі ў ліку найбуйнейшых маскоўскіх баяр.

**Іван Уладзіміравіч** (? — пасля 1446), успамінаецца з 1411 года. Валодаў г. Белы на р. Обша (Смаленская вобласць). Быў намеснікам ў Ноўгарадзе (1445—46). Меў 7 дзяцей, y т.л. сыноў Фёдара і Сямёна.

**Фёдар Іванавіч** (?—?), сын Івана Уладзіміравіча, успамінаецца з 1476 як «князь Фюдар з Белай». Належаў да апазіцыі Казіміру IV Ягелончыку, y 1481 удзельнічаў y змове князёў супраць яго, на 2-і дзень пасля шлюбу з Ганнай Сямёнаўнай з роду князёў Кобрынскіх быў вымушаны ратавацца ўцёкамі. 3 1482 y Маскве. Казімір IV Ягелончык, a пазней і яго сын Аляксандр не адпускалі Ганну з Кобрына. Спробы Фёдара Іванавіча, які стаў баярынам Маскоўскага вялікага княства, вызваліць жонку вынікаў не далі. У 1493 ён спрабаваў вярнуцца ў ВКЛ, за што сасланы ў Галіч. У 1497 памілаваны, y 1498 ажаніўся з разанскай князёўнай Ганнай Васілеўнай, пляменніцай вялікага князя Івана III Васілевіча. У 1499 Фёдар Іванавіч быў ваяводам коннага войска, пасланага пад Казань. У час вайны Маскоўскай дзяржавы супраць ВКЛ 1500—03 удзельнічаў у беспаспяховай аблозе Смаленска. У 1506 зноў удзельнічаў у паходзе на Казань.

**Сямён Іванавіч** (? — пасля 1507), сын Івана Уладзіміравіча. У 1500 незадаволены сваім становішчам y ВКЛ перайшоў з гарадамі Чарнігаў, Старадуб, Гомель, Любеч на службу да вялікага князя маскоўскага Івана III Васілевіча. Адзін з ініцыятараў войнаў Маскоўскай дзяржавы супраць ВКЛ на пачатку 16 ст.

**Дзмітрый Фёдаравіч** (каля 1500—13.1.1551), сын Фёдара Іванавіча, дзяржаўны дзеяч Маскоўскай дзяржавы, баярын з 1530, ваявода. Адзін з рэгентаў пры малалетнім вялікім князі маскоўскім Іване IV.

**Іван Фёдаравіч** (? — май 1542), сын Фёдара Іванавіча, дзяржаўны дзеяч Маскоўскай дзяржавы, баярын з 1522, ваявода. 3 лета 1540 «першадарадца» Івана IV Грознага. На пачатку 1542 скінуты Шуйскімі, сасланы на Белавозера і там забіты.

**Сямён Фёдаравіч** (? — ?), сын Фёдара Іванавіча, баярын з 1522. У 1534 уцёк у ВКЛ. Пасля ўдзельнічаў у паходах супраць Маскоўскай дзяржавы (1535, 1541).

**Івaн Дзмітрыевіч** (? — 24.5.1571), сын Дзмітрыя Фёдаравіча, дзяржаўны дзеяч часоў Івана IV Грознага, баярын з 1560, ваявода. Удзельнічаў у 1563 у Лівонскай вайне 1558—83, y Земскім саборы 1566. Загінуў разам з сям’ёй у час наезду на Маскву крымскіх татараў хана Даўлет-Гірэя.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Княжацкія роды (Гедзімінавічы)