Маргарыта Леёнхувуд

**Маргарыта Леёнхувуд**, народжаная **Эрыксдотэр** (швед. *Margareta Leijonhufvud (Eriksdotter)*; 1 студзеня 1516 — 26 жніўня 1551) — каралева Швецыі ад 1536 да 1551 года, як жонка караля Густава I. Яна адыграла палітычную ролю ў якасці саветніка свайго мужа.

## Біяграфія 
### Ранні перыяд жыцця 
Маргарыта Леёнхувуд была членам адной з самых магутных шляхецкіх фамілій Швецыі: ранняга клана шведскай знаці Леёнхувуд (імя азначае *галаву Льва*), якая была дачкой Эрыка Абрахамсана Леёнхувуда, чалавека, пакаранага смерцю ў стакгольмскай крывавай лазне, і Эбы Эрыксдотэр Вазы, другой стрыечнай сястры караля Густава.

Пра яе жыццё да шлюбу вядома вельмі мала. Яе бацька быў пакараны смерцю, калі ёй было чатыры гады, і ў гэты час яна хавалася разам з маці, братамі і сёстрамі ў кляштары Вестэрос. Дзяцінства яна правяла ў асноўным у замку Ло ў Вестэргётландзе і Экебергу ў Нарке. У той час адукацыйным ідэалам для шведскай шляхцянкі было навучацца чытанню, пісьму, эканоміцы і матэматыцы. Ад яе чакалася, што яна навучыцца кіраваць вялікім маёнткам і землеўладаннем і выконваць абавязкі будучага мужа ў яго адсутнасць, а таксама ведаць хаця б нямецкую мову, за выключэннем шведскай, і паводзіць сябе з пакорай, а таксама годнае чытанне рэлігійнай літаратуры. Нарэшце, было прынята, каб дзяўчына са шляхты праводзіла некаторы час у манастыры, каб скончыць сваю адукацыю, і Маргарыта, верагодна, атрымала гэтую адукацыю.

Хоць відавочных пацверджанняў гэтаму няма, лічыцца вельмі верагодным, што Маргарыта служыла фрэйлінай каралевы Кацярыны Саксэн-Лаўэнбургскай: ёй было 15 гадоў у 1531 годзе, калі кароль ажаніўся з Кацярынай. У хуткім часе яе сястра Брыта выйшла замуж за любімага прыдворнага караля Густава Олафсана Стэнбока ў прысутнасці каралеўскай пары, і, хаця ні адзін спіс дам каралевы Кацярыны не захаваўся, сацыяльнае становішча, сувязі, узрост і сучасныя звычаі Маргарыты, вельмі верагодна, што яна скончыла адукацыю ў служэнні каралеве, як гэта было прынята ў дзяўчат, якія займалі яе пасаду ў той час.

Маргарыта была абрана для шлюбу з каралём, бо належала да адной з вядучых шляхецкіх фамілій, ствараючы саюз паміж каралём і адной з самых магутных фракцый шляхты; яе маці была сваяком караля, а абедзве яе сястры былі замужам за любімымі прыдворнымі караля: Біргіта «Брыта» з Густавам Олафсанам Стэнбокам, а Ганна — з Акселем Эрыксанам Більке. У першыя гады іх шлюбу маці Маргарыты Эба адыгрывала дамінуючую ролю ў каралеўскім двары, і казалі, што нават кароль не адважваўся супрацьстаяць сваёй цешчы.

Маргарыта была заручана са Свантэ Стурэ, калі кароль вырашыў ажаніцца на ёй, але яе сям’я разарвала заручыны, а яе былы жаніх ажаніўся з яе сястрой Мартай Леёнхувуд. Гісторыя апісвае, як адбыўся шлюб яе сястры. Як паведамляецца, кароль злавіў сваю новую каралеву і яе былога жаніха сам-насам, калі малады чалавек, Свантэ Стурэ, стаяў на каленях перад каралевай. Паведамляецца, што кароль у гневе спытаў: «Што гэта?!» на што каралева Маргарыта хутка адказала: «Мой лорд Стурэ просіць у мяне руку маёй сястры!» На гэта кароль гэтак жа хутка адказаў: «Зразумела!»

Каралеве Маргарыце прыпісваюць значны ўплыў на манарха. Яе ўплыў быў прыняты для каралевы-кансорта ў адпаведнасці з тагачаснымі ідэаламі: размаўляць з каралём ад імя іншых, а таксама выконваць палітычныя задачы, якія ён даручыў ёй у якасці свайго намесніка, замест таго, каб выкарыстоўваць яе ўплыў для прасоўвання чыіх-небудзь асабістых інтарэсаў.

Маргарыта нібыта мела магчымасць утрымліваць тэмперамент манархаў пад кантролем і аказвала на яго заспакаяльнае ўздзеянне. У адпаведнасці з ідэалам Малога Катэхізіса Лютэра, яе задачай як жонкі было даваць парады свайму мужу і дзейнічаць у якасці пасярэдніка для змякчэння пакаранняў свайго мужа на карысць маючых патрэбу, форма ўплыву, якая лічылася законнай і, такім чынам, не разглядалася як умяшальніцтва ў дзяржаўныя справы.

З-за гэтай дзейнасці яна атрымала вялікую колькасць хадайніцтваў ад просьбітаў, якія выкарыстоўвалі яе ў якасці пасярэдніка паміж імі і каралём. Калі кароль арыштаваў дзяржаўнага дзеяча Конрада фон Пыгі, каралева паслала па жонку Ганну фон Пыгі і перадала ёй грошы, каб яна магла вярнуцца да сваіх сваякоў у Германію, перш чым ёй будзе пагражаць нейкая небяспека з-за арышту мужа.

У рэшце рэшт кароль Густаў даў Маргарыце палітычныя даручэнні і абавязкі. Ён даваў ёй такія задачы, як нагляд за кіраўнікамі каралеўскіх маёнткаў і прадстаўнікамі ўлады, такімі як судовыя выканаўцы або землеўладальнікі, з мэтай прадухілення злоўжывання ўладай, якое ў іншым выпадку можа выклікаць палітычныя хваляванні і паўстанні.
]]

## Дзеці 
# Юхан III (1537—1592), герцаг Фінляндыі, кароль Швецыі 1567—1592
# Кацярына (1539—1610), жонка Эдварда II, графа Усходняй Фрызіі
# Сесілія (1540—1627), жонка Крыстафера II, маркграфа Бадэн-Родэмахерна
# Магнус (1542—1595), герцаг Вестанстонскі (заходні Эстанстон) і граф Даля (Дальсланда), псіхічна хворы
# Карл (1544—1544)
# Ганна (1545—1610), жонка Георгія Юхана I, графа Палаціна Вельдэнца
# Стэн (1546—1547)
# Сафія (1547—1611), жонка герцага Магнуса II Саксэн-Лаўэнбургскага, які быў пляменнікам Кацярыны Саксэн-Лаўэнбургскай
# Лізавета (1549—1597), жонка Хрыстафора, герцага Мекленбург-Гадэбушскага
# Карл IX (1550—1611), герцаг Сёдэрманландскі, Нерка, Вермланда і паўночнага Вестэргётланда, рэгент Швецыі 1599—1604, кароль Швецыі 1604—1611
 

## Літаратура 
* Карл Сільфверстальпе: *Vadstena klosters uppbörds- och utgiftsbok* (кніга рахункаў абацтва Вадстэна) (па-шведску)
* Вільгельміна Столберг, П. Г. Берг: *Anteckningar om svenska qvinnor* (Заўвагі шведскіх жанчын) (па-шведску)
* Карын Тэгенборг Фалькдален (2010). *Vasadöttrarna* (Дачкі Васы). Фалун: Гістарычныя СМІ. ISBN 978-91-85873-87-6 (па-шведску)
* Харысан Ліндберг, Катарына Margaret Leijonhufvud

Катэгорыя:Памерлі ад пнеўманіі
Катэгорыя:Ваза (дынастыя)
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Швецыі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі