Ігуменскі павет

**Ігуменскі павет** (; з 18 верасня 1923 года **Чэрвеньскі павет**) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Мінскай губерні ў 1793—1921 гадах, да 1924 года ў БССР. Адміністрацыйны цэнтр — Ігумен (у 1923 годзе перайменаваны ў Чэрвень).

## Гісторыя 
Ігуменскі павет у складзе Мінскай губерні Расійскай імперыі быў утвораны ў 1793 годзе пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай. З 1795 па 1796 належаў да Мінскага намесніцтва. У 1860-я гады павет падзелены на воласці. У 1863—1864 гадах тэрыторыя павета ахоплена паўстаннем.

, Ігуменскі павет Мінскай губерні. 1905 год, фота Вячаслава Косткі.|злева]]
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У Ігумене была створана Беларуская рада. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ). За польскай акупацыяй беларускія арганізацыі павета былі аб’яднаныя ў Беларускі нацыянальны камітэт.

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Заходняя частка павета на кароткі час была акупавана Польшчай у кастрычніку 1920 года. У 1921 Менская губерня была скасаваная і павет перайшоў у прамое падпарадкаванне Беларускай ССР. У сувязі з перайменаваннем Ігумена ў Чэрвень, 18 верасня 1923 года павет перайменаваны ў Чэрвеньскі павет.

17 ліпеня 1924 года павет скасаваны. Брадзецкая, Даўжанская, Якшыцкая воласці перададзены Бабруйскай акрузе, Пагосцкая і часткі Белічанскай, Брадзецкай, Хутарскай, Якшыцкай валасцей — Барысаўскай акрузе, астатняя тэрыторыя павета — Менскай акрузе.

## Воласці 
, 1892 г.]]
 у Вомельне, 1905 год.Вячаслаў Костка.]]
У 1912 годзе ў павеце было 22 воласці:
* Амяльнянская
* Белічанская
* Брадзецкая
* Верхменская
* Грабенская
* Даўжанская
* Дудзіцкая
* Дукорская
* Кліноцкая
* Магільнянская (з 29 ліпеня 1920 года ў Нясвіжскім павеце)
* Навасёлкаўская
* Пагарэльская
* Пагосцкая
* Пухавіцкая
* Пярэжырская
* Слабода-Пырашаўская (цэнтр — с. Пырашава)
* Смілавіцкая
* Уздзенская (з 1 жніўня 1923 года ў Менскім павеце)
* Хутарская (раней Юравіцкая)
* Цітвянская
* Шацкая
* Якшыцкая
З 6 кастрычніка 1919 года да 10 жніўня 1920 года Брадзецкая і Пагосцкая воласці ў складзе Магілёўскага павета, Даўжанская — у складзе Быхаўскага павета.

## Ураднікі павета 
* Ігуменскія павятовыя маршалкі

## Насельніцтва 
### Дэмаграфія 
* 1795 год — 54 195 чалавек, 27 630 мужчын і 26 565 жанчын (Ігуменская акруга, паводле матэрыялаў рэвізіі, або так званага падушнага перапісу)
* 1858 год — 105 183 чалавек
* 1897 год — 234 792 чалавек

### Рэлігія 
### Нацыянальны склад 
Паводле перапісу 1897 года роднай мовай беларускую назвалі 82,55 % жыхароў павета, ці 91,9 % сялян, 67,7 % спадчынных дваран, 46,5 % духоўнікаў-хрысціян, 32,9 % мяшчан, 18,1 % замежных падданых, 2,2 % купцоў; яўрэйскую — 28905 чалавек, польскую — 6695 чалавек, рускую — 4113 чалавек, татарскую — 766 чалавек, нямецкую — 261 чалавек і г.д.

Паводле польскага перапісу ў снежні 1919 года у Ігуменскім павеце пражывала 221 758 чалавек, з якіх 65,7 % вызнавалі сябе беларусамі, 12,2 % — палякамі, 7,2 % — яўрэямі, 2,9 % — «тутэйшымі» 0,1 %. — літоўцы, 5,6 % — прадстаўнікі іншых нацыянальнасцей (у асноўным рускія). У павеце налічвалася 1613 населеных пунктаў, з іх 6 мелі 1-5 тысяч жыхароў. Найбольш буйным з іх быў Ігумен з 4669 жыхарамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Алесь Карлюкевіч*. Ігуменскі павет (Падарожжа па родным краі). — Мн., Беларусь, 2020. С. 199. ISBN 978-985-01-1337-5
* *Алесь Карлюкевіч*. Сцежкамі Ігуменшчыны. — Мн., Беларусь, 2008. С. 246
* *Алесь Карлюкевіч*. Ігуменскі блакнот. Краяўначыя замалёўкі. — Мн., 2005. С. 235
* *Алесь Карлюкевіч*. Вандроўкі па Ігуменшчыне // Полымя, № 10, 2011

## Спасылкі 
* Ігуменскі павет. Адміністрацыйная карта 
* Игуменский уезд Минской губернии Форум
* Метрические книги православных церквей Игуменского уезда // Нацыянальны архів Беларусі

Катэгорыя:Паветы Мінскай губерні