open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Снядзін

**Сня́дзін** (, ) — вёска ў Беларусі, у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Галубіцкага сельсавета.

Да 26 верасня 2006 года вёска з’яўлялася цэнтрам Снядзінскага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца за 15 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Петрыкаў, за 205 км ад Гомеля, за 28 км ад чыгуначнай станцыі Муляраўка.
На поўдні і захадзе мяжуе з нацыянальным паркам «Прыпяцкі». За 3 км у напрамку на паўночны захад ад вёскі знаходзіцца возера Бародскае.

## Гісторыя 
У XVIII ст. вёска належала князям Радзівілам. У 1807 г. у князя Радзівіла маёнтак Снядзін набылі Антон Нестар Кеневіч і Казімір Рудзяеўскі. Пазней вёска перайшла па спадчыне да сына Антона Нестара Кеневіча — Іпаліта Антонавіча Кеневіча.

У 1879 г. Зыгмунт Іпалітавіч Кеневіч прадаў маёнтак Снядзін графу Юзафу Юзафавічу Тышкевічу (1835—1891).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 118 гаспадарак, 218 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1795 год — 54 двары.
* 1816 год — 63 двары, 353 жыхара.
* 1834 год — 71 двор, 370 жыхароў.
* 1897 год — 79 двароў, 589 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 126 двароў, 785 жыхароў.
* 1917 год — 870 жыхароў.
* 1940 год — 140 двароў.
* 1959 год — 777 жыхароў (паводле перапісу).
* 2001 год — 141 двор, 294 жыхары.
* 2004 год — 118 гаспадарак, 218 жыхароў.

## Літаратура 
* 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 2, кн. 2. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2005. 520с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0330-6 ISBN 985-11-0302-0
* *Kieniewicz, S.* Dereszewicze. 1863 / S. Kieniewicz. — Wroclaw-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Lodź : Ossolineum, 1986. — 192 s.
* *Rostworowski, А.* Ziemia, której już nie zobaczysz. Wspomnienia Kresowe / А. Rostworowski. — Warszawa : Czytelnik, 2001. — 504 s.
* *Żołtowska, J.* Inne czasy i inni ludzie / J. Żołtowska. — Londyn, 1959.
* 
* Список землевладельцев Минской губернии за 1876 год / Изд. Минск. губернск. статист. комитета. — Минск: Тип. губ. правления, 1877. — 187 с.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Галубіцкі сельсавет (Петрыкаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Кеневічы
Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Тышкевічы
Латымерыя

**Латымерыя** (*Latimeria*) — рыба атрада цэлакантападобных надатрада кісцяпёрых, адзіны сучасны род уключае 2 віды.

Рэшткі латымерыі вядомы з дэвонскага перыяду (больш за 380 млн гадоў назад). Доўгі час лічылася вымерлай. Знойдзена ў Індыйскім акіяне каля берагоў Паўднёва-Усходняй Афрыкі (Каморскія астравы). Упершыню злоўлена ў 1938 каля вусця р. Халумна; апісана паўднёваафрыканскім вучоным Дж. Смітам (1939). Іншы від быў выяўлены ля берагоў Сулавесі ў 1997.

Жыве каля дна на глыбіні да 800 м і больш. Даўжыня больш за 1,8 м, маса да 95 кг. Самкі буйнейшыя за самцоў. Хвост трохлопасцевы, парныя плаўнікі маюць кароткую цэнтральную вось. Шкілет плаўніка, які нагадвае шкілет канечнасці наземных пазваночных, знаходзіцца  ўнутры  шырокай  мясістай  лопасці. Луска буйная, масіўная. Маларухомыя, карыстаюцца плаўнікамі для плавання і апоры на грунт. Кормяцца рыбай. Яйцажывародныя.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Musick, J. A., M. N. Bruton, and E. K. Balon, eds. The Biology of Latimeria chalumnae and Evolution of Coelacanths. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, 1991.
* Smith, J. L. B. Old Fourlegs: The Story of the Coelacanth. London: Readers Union, Longmans, Green, 1957.
* Thomson, K. S. Living Fossil: The Story of the Coelacanth. New York: W.W. Norton & Company, 1991.
* Walker, S. M. Fossil Fish Found Alive: Discovering the Coelacanth. Minneapolis: Carolrhoda Books, Inc., 2002.
* Weinberg, S. A. Last of the Pirates: The Search for Bob Denard. New York: Pantheon Books, 1994.
* 

Катэгорыя:Цэлакантападобныя
Катэгорыя:Жывыя выкапні
Ларыса Сямёнаўна Латыніна

{{Спартсмен
| імя            = Ларыса Латыніна
| партрэт        = Larisa Latynina, 2010.jpg
| памер         = 200px
| дата нараджэння  = 27.12.1934
| месца нараджэння = , Украінская ССР
| грамадзянства = 
| медалі         =

{ style="background:transparent"

}
{ style="background:transparent"

}
{ style="background:transparent"

}
{ style="background:transparent"

}
{ style="background:transparent"

}

}}

**Ларыса Сямёнаўна Латыніна** (, г. Херсон, Украіна) — украінская спартсменка (спартыўная гімнастыка). Заслужаны майстар спорту СССР (1956), заслужаны трэнер СССР (1972), суддзя міжнароднай катэгорыі (1968).

Скончыла Кіеўскі інстытут фізічнай культуры (1959). Старшы трэнер жаночай зборнай каманды СССР (1966—77), дзяржтрэнер Маскоўскага спарткамітэта (1980—90).

Уладальніца 18 медалёў Алімпійскіх гульняў, 9-разовая чэмпіёнка XVI, XVII і XVIII Алімпійскіх гульняў (1956, г. Мельбурн, Аўстралія — у асабістым і камандным першынствах, апорных скачках, вольных практыкаваннях; 1960, Рым — у асабістым і камандным першынствах, вольных практыкаваннях; 1964, Токіа — у камандным першынстве і вольных практыкаваннях). Абсалютная чэмпіёнка свету (1958, 1962), Еўропы (1957, 1961), СССР (1961—62). Да 2012 з’яўлялася ўладальніцай найбольшай колькасці медалёў у гісторыі сучасных Алімпійскіх гульняў (яе рэкорд перакрыў амерыканскі плывец Майкл Фелпс).

Аўтар успамінаў «Гімнастыка праз гады» (1977).

## Літаратура 
* Латыніна // БЭ ў 18 т. Т. 9. — Мн., 1999.

## Спасылкі 
* Вялікі Энцыклапедычны слоўнік
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Херсоне
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Гімнасты СССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1964 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1964 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1964 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па спартыўнай гімнастыцы
Снітава

**Сні́тава** (, ) — аграгарадок у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці, каля аўтадарогі Іванава-Драгічын. Уваходзіць у склад Гарбахскага сельсавета. Цэнтр СВК "Снітава-Агра". За 8 кіламетраў на захад ад Іванава. 122 кіламетраў ад Брэста.

Да 2013 года Снітава было цэнтрам Снітаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 872 жыхары, 355 двароў (2001)

## Інфраструктура 
* Базавая школа
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Амбулаторыя
* Аптэчны пункт
* Аддзяленне сувязі

## Славутасці 
* Помнік ахвяр нацызму
* Мемарыяльны камень Напалеону Ордзе
* Царква Успення Прасвятой Багародзіцы: пабудавана ў 2000-х на месцы, дзе раней была царква.

### Страчаная спадчына
* Царква Успення Прасвятой Багародзіцы — драўляная царква XVII ст.

## Вядомыя асобы 
* Іван Мікалаевіч Кравец (нар. 1948) — беларускі архітэктар.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Снітава на сайце Radzima.org
* 

Катэгорыя:Гарбахскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Ракета-носьбіт

[thumb|200px|Запуск ракеты-носьбіта «Пратон-К» з модулем «Зорка» для [Міжнародная касмічная станцыя|міжнароднай касмічнай станцыі]]

**Раке́та-но́сьбіт** (**РН**, таксама **раке́та касмі́чнага прызначэ́ння**, **РКП**) — апарат, які дзейнічае па прынцыпе рэактыўнага руху і прызначаны для вывядзення карыснай нагрузкі ў касмічную прастору.

Часам тэрмін «*ракета-носьбіт*» ужываецца ў расшыраным значэнні: ракета, прызначаная для дастаўкі ў пэўны пункт (у космас, у далёкі раён Зямлі ці акіяна) карыснай нагрузкі (штучныя спадарожнікі Зямлі, касмічныя караблі, ядзерныя і няядзерныя баявыя блокі). У такой трактоўцы тэрмін «*ракета-носьбіт*» аб’ядноўвае тэрміны «*ракета касмічнага прызначэння*» і «*міжкантынента́льная балісты́чная раке́та*».

## Храналагічны спіс ракет-носьбітаў 
## Спасылкі 
* Храналогія касмічных пускаў і падзей СССР і Расіі 
* Храналогія замежных пускаў і падзей 
* Encyclopedia Astronautica

*
Катэгорыя:Вынаходніцтвы СССР
Снітка

**Сні́тка**, **Сныць** — род кветкавых раслін сямейства . Пашыраны ў Еўропе і ўмераным поясе Азіі. На тэрыторыі Беларусі 1 від — .

## Біялагічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны з доўгім паўзучым карэнішчам. Лісце на доўгіх хвосціках, двойчы трайчастыя ці трайчатаперыстыя. Лісточкі — даўгавата-яйкападобныя, пілаватыя па краях.

Суквецці — парасонікі і парасончыкі, без лісточкаў абгорткі і абгортачак.

Кветкі дробныя, белыя, рэдка ружовыя. Тычынак пяць. Пад полагам лесу снітка звычайна не цвіце.

Плады — сціснутыя з бакоў віслаплоднікі з тонкімі ніткападобнымі рэбрамі.

## Віды 
Паводле базы даных *The Plant List*, род уключае 8 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавыя і меданосныя расліны. Некаторыя віды — пустазелле. Маладое лісце сніткі звычайнай валодае своеасаблівым пахам, багатае на вітамін C, ужываецца ў ежу.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* http://www.dcnr.state.pa.us/forestry/invasivetutorial/Goutweed.htm
* http://www.homolaicus.com/scienza/erbario/utility/botanica_sistematica/hypertext/0035.htm#000000 Botanica Sistematica
* Lord, Tony, Flora: The Gardener’s Bible, Cassell (London),2003

Катэгорыя:Парасонавыя
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Стэфан Шмялеўскі

**Стэфан Шмялеўскі** (, г. Гаўр, Францыя) — французскі дыпламат. Пасол Французскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь (2002—2006).

## Біяграфія 
Скончыў ліцэй П'ера дэ Ферма, Факультэт філалогіі і гуманітарных навук (г. Тулуза), Універсітэт Ламаносава (г. Масква). Уладальнік ступені магістра па філалогіі (руская мова).

* 1975—1977 — Сакратар Пасольства Францыі ў Варшаве (Польшча)
* 1979—1982 — Намеснік Палітычнага Дарадніка Палітычнага дывізіёна Французскага Ваеннага Урада ў Берліне
* 1982—1985 — Першы сакратар Пасольства Францыі ў Маскве (СССР) (Кіраўнік Прэс-службы Пасольства)
* 1985—1987 — Супрацоўнік Цэнтральнай адміністрацыі Міністэрства замежных спраў у Парыжы (Аддзел інфармацыі і прэсы)
* 1999—2002 — Першы Саветнік Пасольства Францыі ў Порт-Луі (Іль Морыс)
* 1999—2003 — Першы Саветнік Пасольства Францыі ў Варшаве (Польшча)
* 1993—1998 — Супрацоўнік Цэнтральнай адміністрацыі Міністэрства замежных спраў у Парыжы: намеснік Дырэктара Цэнтра аналізу і прагназавання
* 1996—1998 — Дарадца прэфекта, Дырэктар па наглядзе за тэрыторыяй, Парыж
* 1998—1999 — Член Weatherhead Цэнтра па Міжнародным Справах Гарвардскага Універсітэта, Бостан
* 1999—2002 — Генеральны Консул Францыі ў Бостане
* лістапад 2002—2006 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Францыі ў Рэспубліцы Беларусь

Стэфан Шмялеўскі з'яўляецца Капітанам 1-га рангу ваенна-марскога флота ў запасе, былым слухачом Інстытута Вышэйшай Адукацыі Нацыянальнай Абароны (48-ы нацыянальны выпуск), а таксама Інстытута Вышэйшай Адукацыі Унутранай Бяспекі (9-ы нацыянальны выпуск)

## Узнагароды 
* Кавалер Нацыянальнага ордэна «За заслугі»
* Кавалер ордэна Ганаровага легіёна

Катэгорыя:Паслы Францыі ў Беларусі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёна
Лонг

**Лонг** (Λόγγος) — старажытнагрэчаскі пісьменнік II—III ст. н.э.

## Біяграфічныя звесткі 
Яму традыцыйна прыпісваецца аўтарства рамана «Дафніс і Хлоя». Хоць даследчыкі не ўпэўненыя ці прозвішча аўтара сапраўднае, ці псеўданім. Ёсць сцверджанне нават, што ніякае гэта не імя: проста перапісчык, падаючы першыя радкі твора: «Гісторыі пастушынай пра Дафніса і Хлою ўступ» замест слова «гісторыі (твора)» (у родным склоне па-грэчаску «логі») памылкова падвоіў «г», а тады першае слова чытаецца «лонгі» і можа разумецца як родны склон ад імя Лонга (Лонгаса) у значэнні «Лонгавага (твора)… уступ». Але большасць вучоных лічыць, што памылкі не было: на востраве Лесбасе імя Лонга пацвярджаецца дакументамі, на Эгейскіх астравах яно было нярэдкае. Грэчаскае імя звязваецца з лацінскім словам Лонгус — доўгі. Такія імёны сустракаліся ў часы рымскіх цэзараў. Нямала грэкаў насілі рымскія імёны, дый вольнаадпушчанікам розных нацыянальнасцей давалі тады лацінскія імёны.

Невядома, адкуль паходзіць пісьменнік. Магчыма, з Лесбаса — месца, дзе разгортваецца дзеянне яго рамана. Але асобныя вучоныя, спасылаючыся на апісанне марознай зімы ў творы — з'явы надзвычай рэдкай на гэтым востраве, і яшчэ сякія-такія недакладнасці, нават сумняваюцца, што аўтар бываў на Лесбасе.

Невядома дакладна, калі Лонг жыў, калі ствараў раман. Зважаючы на згадку аднаго месца з рамана ў прамове імператара Юліяна «Непрыяцель барады» мяркуецца, што «Дафніс і Хлоя» напісаны не пазней 362 года — вядомай даты самой прамовы. Ніжэйшая верагодная мяжа з'яўлення твора вызначаецца на стагоддзе пазней — сярэдзінаю III ст.

Аўтара твора характарызуе ўлюбёнасць у старажытную Грэцыю, яе краявіды, мову, літаратуру.

## Творчасць 
Раман «Дафніс і Хлоя» — падрабязны аналіз кахання пастуха і пастушкі, што надае твору рысы псіхалагічнага. Паводле сюжэтна-кампазіцыйнай будовы ён спалучаецца з матывамі букалічнай паэзіі. Раман напісаны рытмічнай прозай з ужываннем рыфмы, стыль адметны вытанчанасцю і багаццем прыёмаў антычнай рыторыкі. У творы адкінуты далёкія блуканні і вандроўкі закаханых герояў па многіх краінах і морах, няма дэкламацый і маналогаў, абавязковых ва ўсіх ранейшых грэчаскіх раманах.

Паўплываў на развіццё пастаральнага рамана перыяду Адраджэння і Асветніцтва.

На беларускую мову раман пераклаў Анатоль Клышка.

## Беларускія пераклады 
* Пастушыная гісторыя пра Дафніса і Хлою. / Пер., прадм. і камент. А. Клышка. — Мн., 1991.

## Літаратура 
* Малюковіч С. Лонг // БЭ ў 18 т. Т. 9. — Мн., 1999.

Катэгорыя:Пісьменнікі Старажытнай Грэцыі
Чуўк (астравы)

**Астравы Чуўк** () — архіпелаг у складзе Каралінскіх астравоў. Да 1990 г. меў афіцыйную назву **астравы Трук**. Уваходзіць у склад дзяржавы Федэратыўныя Штаты Мікранезіі. Плошча сушы — 99,87 км², разам з лагунай — 2131,34 км².

## Гісторыя 
Астравы былі населены каля 2 тысячагоддзяў таму. Да прыходу еўрапейцаў тут жыў мікранезійскі народ чуўк. На яго мове назва астравоў значыла «гара».

У XVI ст. астравы былі адкрыты іспанцамі, аднак ніякіх захадаў да іх каланізацыі яны не рабілі да 1885 г., калі было абвешчана аб анэксіі Каралінскіх астравоў. У 1899 г. Чуўк былі пераўтвораны ў калонію Германіі, а ў 1914—1944 гг. заняты Японіяй. Пасля II Сусветнай вайны мандат ААН на кіраванне астравамі і ўсёй Мікранезіяй як падапечнай тэрыторыяй атрымалі ЗША.

У 1986 г. астравы ўвайшлі ў штат Чуўк у складзе Федэратыўных Штатаў Мікранезіі.

## Прырода 
Архіпелаг мае часткова вулканічнае, часткова каралавае паходжанне і фактычна ўяўляе сабой вялізарны атол, які ўключае 11 асноўных і 46 дробных астравоў. Плошча сушы — 99,87 км, разам з лагунай — 2131,34 км. Сталых наземных вадацёкаў амаль няма.

Клімат экватарыяльны. На працягу года сярэдняя тэмпература амаль не змяняецца і складае 30 — 31° С. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 3561 мм.

Раслінны і жывёльны свет значна зменены чалавекам. Пераважаюць культурныя насаджэнні какосавай пальмы, хлебнага дрэва, бананаў і інш. Часткова захаваліся мангравыя лясы. Шмат марскіх птушак.

## Насельніцтва 
Насельніцтва — 40465 чал., у асноўным чуўк. Жывуць таксама выхадцы з ЗША, Філіпін і іншых краін.

## Спасылкі 
* Даведнік для вандроўніка 
* Чуўкскае таварыства аховы прыроды 
* Рай для нырцоў: Штат Чуўк 

Ч
Ч
Ч
Белае (возера, Чашніцкі раён)

**Бе́лае** — возера ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Свячанка за 17 км на паўднёвы ўсход ад горада Чашнікі.

Плошча паверхні возера 0,5 км². Даўжыня 2,1 км, найбольшая шырыня 0,38 км. Найбольшая глыбіня дасягае 8,5 м.
Катлавіна Белага возера выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй 3—8 метраў, часткова пад хмызняком. Берагі нізкія. Дно пясчанае, на вялікіх глыбінях глеістае.

Ручаямі Белае злучана з ракой Свяча (назва Свячанкі ў верхнім цячэнні) і возерам Чорнае.

У возеры водзяцца шчупак, карась, плотка, лінь, судак, акунь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Белае 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Чашніцкага раёна
Міхась Клышка

**Міхась Канстанцінавіч Клышка** (, вёска Данейкі, Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі мовазнавец.

## Біяграфія 
Брат А. Клышкі. Скончыў БДУ (1958). Працаваў журналістам, у 1967—81 у выдавецтве «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя».

Аўтар першага ў беларускай лексікаграфіі «Слоўніка сінонімаў і блізказначных слоў» (1976, 2-е выд. 1993), праілюстраванага матэрыяламі з твораў беларускіх пісьменнікаў, фальклору, навуковых, навукова-папулярных, даведачных і перыядычных выданняў.

## Літаратура 
* Саламевіч І. Клышка // БЭ ў 18 т. Т. 8. Мн., 1999.
* Сцяпко П. Беларускі сінанімічны... // Полымя. 1997. № 4.

Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Германішкі (Воранаўскі раён)

**Германі́шкі** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці, на рацэ Жыжма. Уваходзіць у склад Пераганцаўскага сельсавета. Насельніцтва 372 чал. (2001). Знаходзяцца за 4 км на ўсход ад Воранава.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Воранаўскага сельсавета.

Германішкі — былое мястэчка гістарычнай Ашмяншчыны (частка Віленшчыны).

## Гісторыя 
Першы пісьмовы ўспамін пра Германішкі датуецца 1387, калі вялікі князь Ягайла перадаў іх разам з іншымі паселішчамі касцёлу Святых Станіслава і Уладзіслава ў Вільні. Каля 1452 тут утварылася парафія віленскага біскупства.

[thumb|left|Касцёл, здымак пач. [XX стагоддзе|XX ст.]]

У другой палове XVI ст. Ян Осцік выдаў прывілей на заснаванне тут мястэчка, таргоў і корчмаў. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) Германішкі ўвайшлі ў склад Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. У 1686 біскуп віленскі Бжастоўскі збудаваў тут касцёл Найсв. Тройцы.

У XVIII ст. Германішкі былі сталовым маёнткам віленскага біскупства. У 1790 маёнтак і мястэчка знаходзіліся ў валоданні біскупа Ігнацыя Якуба Масальскага. Забудова сядзібы складалася з жылога дома, гаспадарчых збудаванняў (кухня, лядоўня, бровар, вазоўня і інш.), існавалі млын і 2 агароды. У мястэчку працавала карчма.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Германішкі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Ашмянскім павеце Віленскай губерні. У 1886 у мястэчку дзейнічаў касцёл, працаваў заезны двор.

У Першую сусветную вайну мястэчка занялі нямецкія войскі. У 1919—1920 у Германішкі ўваходзілі польскія войскі, бальшавікі. У 1920 мястэчка апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Ашмянскім павеце Віленскага ваяводства.

У 1939 Германішкі ўвайшлі ў БССР, статус паселішча панізілі да вёскі.

## Насельніцтва 
* **XVIII стагоддзе**: 1790 — 94 чал., 24 двары.
* **XIX стагоддзе**: 1866 — 182 чал.
* **XX стагоддзе**: 1901 — каля 190 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2001 — 372 чал.

## Славутасці 
* Касцёл Найсв. Тройцы (1886—1909)
* Могілкі хрысціянскія, брама
* Сядзіба (XIX ст.)

## Страчаная спадчына 
* Палац (XIX ст.)

## Літаратура 
* 
* Hermaniszki (3) //  S. 61.

## Спасылкі 
* radzima.org

Катэгорыя:Пераганцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства
Ніжні замак (Гродна)

**Ніжні замак** — знаходзіўся на паўднёвы ўсход ад Верхняга замка, на месцы вакольнага горада і гандлёва-рамеснага пасаду.

Упершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах 1306 у сувязі з яго аблогай войскамі крыжакоў. З усходу, поўначы і часткова поўдня замак быў акружаны ровам, з астатніх бакоў — ярамі і стромкімі схіламі да Нёмана. У 14 ст. па земляным вале збудаваны каменныя сцены і вежы. У 2-й палове 14 — пачатку 15 ст. замак неаднаразова падвяргаўся аблогам крыжакоў. У 15—16 стст. страціў абарончае значэнне, тут месціліся розныя гаспадарчыя пабудовы каралеўскага двара Стэфана Баторыя, на месцы якіх у 1731—51 пабудаваны Новы замак.

## Літаратура 
* Гродно. Энциклопедический справочник / Белорус. Сов. Энцикл.; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1989. — 438 с., [12] л. ил.: ил.

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Гродна
Шырвінты

**Шырвінты**, таксама **Шырвінтас** () — горад у цэнтральнай Літве. Адміністрацыйны цэнтр Шырвінцкага раёна Віленскага павета. Горад размешчаны за 50 км ад Вільні. Шырвінты адносяцца да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштайція. 

## Гісторыя 
Упершыню Шырвінты ўпамінаюцца ў 1475 годзе, калі тут быў пабудаваны першы касцёл. У 1772 годзе Шырвінты ўваходзілі ў склад Вількамірскага павета Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай Шырвінты апынуліся ў складзе Расійскай імперыі. Пасля таго як паз Шырвінты прайшоў паштовы тракт Вільня — Вількамір у 1879 годзе тут была адкрыта паштовая станцыя.

З 1918 года ў складзе Літвы. У снежні 1920 года ў наваколлі Шырвінтаў прайшлі баі паміж літоўскімі войскамі і палякамі, якія ўжо занялі Вільню. Пасля гэтага Шырвінты былі ў нейтральнай зоне паміж Літвой і Польшчай, але потым увайшлі ў склад Літвы. З 1940 года ў складзе Літоўскай ССР.

З 1950 года Шырвінты атрымалі статус горада і сталі цэнтрам раёна. З 1990 года ў складзе адноўленай незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
### Нацыянальны склад 
Паводле даных перапісу 2021 года, нацыянальны склад горада быў наступным:

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Гервяты

**Гервя́ты** () — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці, на рацэ Лошы. Адміністрацыйны цэнтр Гервяцкага сельсавета. Размешчана за 24 км на паўночны ўсход ад Астраўца, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Солы; на аўтамабільнай дарозе Варняны — Жодзішкі.

Гервяты — былое мястэчка гістарычнай Віленшчыны. У 1990-я гады тут праводзіліся беларуска-літоўскія сустрэчы на высокім узроўні, навуковыя канферэнцыі гісторыкаў.

## Назва 
Назва Гервятаў балцкага паходжання і звязана з літоўскім *gervė* «жораў», такога ж паходжання і назва рэчкі Гервяткі ў Смаргонях. Каля Гервятаў знаходзяцца таксама Варняны, Гайголі, Сакалойці, паселішчы назвы якіх звязаны з літоўскімі *varnas* «воран», *gaigalas* «вуцяк», *sakalas* «сокал».

## Гісторыя 
Першы пісьмовы ўспамін пра Гервяты датуецца 1434. У 1536 біскуп віленскі Ян заснаваў тут драўляны касцёл Святой Тройцы. Пад 1563 Гервяты згадваюцца як мястэчка. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) мясцовасць увайшла ў склад Віленскага павета Віленскага ваяводства.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Гервяты апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце Віленскай губерні. Станам на 1796 у мястэчку было 49 двароў. У XIX — пачатку XX стст. Гервяты знаходзіліся ў валоданні Дамейкаў. На 1885 — 20 двароў. У 1899—1903 тут збудавалі мураваны Касцёл Святой Тройцы ў неагатычным стылі, адзін з найпрыгажэйшых у краі.

Падчасі Першай сусветнай вайны ў 1915 Гервяты занялі нямецкія войскі. Цягам 1919—1920 тут гаспадарылі польскае войска, бальшавікі. У 1920 мястэчка апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Віленскім павеце Віленскага ваяводства. Паводле Ольгерда Хамінскага, станам на 1927—1933 гг. у гэтай вёсцы доля літоўскамоўнага насельніцтва складала 51-90 % («*371 чалавек, у тым ліку па-польску 61 чалавек, па-яўрэйску 38 чалавек*»).

У 1939 Гервяты ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 сталі цэнтрам сельсавета Астравецкага раёна. Статус паселішча панізілі да вёскі. З 25 снежня 1962 да 6 студзеня 1965 Гервяцкі сельсавет уваходзіў у склад Смаргонскага раёна. Станам на 1970 у вёсцы было 132 двары, на 1993—200.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1885 год — каля 150 чал.
* **XX стагоддзе**: 1970 год — 377 чал.; 1993 год — 445 чал..
* **XXI стагоддзе**: 2006 год — 494 чал.

## Інфраструктура 
У Гервятах працуюць сярэдняя і няпоўная сярэдняя школы, дом культуры.

## Славутасці 
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (1903; помнік архітэктуры неаготыкі, 61 м вышынёй)
* Млын водны (XIX ст.)
* Могілкі ваенныя часоў Першай сусветнай вайны

Дзейнічае культурна-асветніцкі цэнтр. Праз Гервяты праходзіць турыстычны маршрут «Касцёлы Вілейскага края» (Ашмяны — Гудагай — Астравец — Варняны — Міхалішкі — Гервяты — Солы — Смаргонь).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Gierwiaty //  S. 565.

## Спасылкі 
* Гервяты на Radzima.org 
* Гервяты на Globustut.by 
* 

Катэгорыя:Гервяцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёна
Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства
Баранаўка

Назву **Бара́наўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Баранаўка — вёска ў Віцебскім раёне

* Гомельская вобласць:
** Баранаўка — вёска ў Жлобінскім раёне
** Баранаўка — былы пасёлак у Рэчыцкім раёне

* Мінская вобласць:
** Баранаўка — вёска ў Барысаўскім раёне
** Баранаўка — вёска ў Чэрвеньскім раёне

### Расія 
* Баранаўка (Пачынкаўскі раён)
* Баранаўка (Цёмкінскі раён)

### Украіна 
* Бараніўка ці Баранаўка — горад раённага значэння ў Жытомірскай вобласці

## Рэкі 
* Баранаўка — рака ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Пяршайка
* Баранаўка — рака ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Нёман

## Гл. таксама 
* Баран
* Баранава
* Баранавічы
* Баранаўшчына
* Баранцы
* Баранчыкі
* Бараны
* Барань
* Баранькі
Мала Велі Відадзі

**Мала Велі Відадзі́** (, г. Шамкір, Азербайджан — ) — азербайджанскі паэт.

Адзін з заснавальнікаў нацыянальнай рэалістычнай паэзіі. Служыў у грузінскага правіцеля Іраклія II. Пасладоўнік Фізулі. Ведаў арабскую і персідскую мовы. Валодаў усімі формамі класічнай паэзіі, зацвердзіў у нацыянальнай літаратуры найбольш блізкую да фальклору ашугскую форму вершаскладання — гошма. У сваіх творах выказваў незадаволенасць феадальнымі парадкамі, асуджаў міжусобныя войны.

## Літаратура 
* Відадзі // БЭ ў 18 т. Т. 4. Мн., 1997.

Катэгорыя:Паэты Азербайджана
Катэгорыя:Азербайджанскамоўныя паэты
Катэгорыя:Стагадовыя доўгажыхары
Катэгорыя:Пісьменнікі Азербайджана
Кінг Відар

**Кінг Уоліс Відар** ( , г. Галвестан, штат Тэхас, ЗША — ) — амерыканскі кінарэжысёр, прадзюсар.

Пасля вучобы ў Ваеннай акадэміі ў Тэхасе пачаў здымаць сюжэты для кінахронікі (1913). 3 1917 года — у Галівудзе. 3 1923 года працаваў у фірме «Метро-Голдвін-Маер», дзе паставіў практычна ўсе свае фільмы. Яны з’явіліся этапам у развіцці рэалістычнага кірунку ў амерыканским кінамастацтве: «Вялікі парад» (1925), «Натоўп» (1928), «Хлеб наш надзённы» (1934), «Цытадэль» (1938, паводле аднайменнага рамана А. Кроніна), «Вайна і мір» (1956; паводле Л. Талстога; разам з італьянскімі кінематаграфістамі). Пасля 1959 года ставіў кароткаметражныя эксперыментальныя фільмы.

Спецыяльная прэмія «Оскар» 1978.

## Выбраная фільмаграфія 
*  — Паварот дарогі / *The Turn in the Road*
*  — Іншая палова / *The Other Half*
*  — Гонар сям’і / *The Family Honor*
*  — Душка Пегі / ''Peg o' My Heart*
*  — Бронзавая жанчына / *The Woman of Bronze*
*  — Тры мудрых дурня / *Three Wise Fools*
*  — Дзікія апельсіны / *Wild Oranges*
*  — Маладое віно / *Wine of Youth*
*  — Яго гадзіна / *His Hour*
*  — Жонка кентаўра / *The Wife of the Centaur*
*  — Вялікі парад / *The Big Parade*
*  — Багема / *La Boheme*
*  — Бардэліс Цудоўны / *Bardelys the Magnificent*
*  — Натоўп / *The Crowd*
*  — Патсі / *The Patsy*
*  — Людзі мастацтва / *Show People*
*  — Алілуя / *Hallelujah!*
*  — Не такая ўжо дурная / *Not So Dumb*
*  — Чэмпіён / *The Champ*
*  — Вяртанне незнаёмкі / *The Stranger’s Return*
*  — Хлеб наш надзённы / *Our Daily Bread*
*  — Шлюбная ноч / *The Wedding Night*
*  — Тэхаскія рэйнджары / *The Texas Rangers*
*  — Стэла Далас / *Stella Dallas*
*  — Цытадэль / *The Citadel*
*  — Паўночна-заходні праход / *Northwest Passage*
*  — Таварыш Ікс / *Comrade X*
*  — Дуэль пад сонцам / *Duel in the Sun*
*  — Крыніца / *The Fountainhead*
*  — За лесам / *Beyond the Forest*
*  — Маланка б’е двойчы / *Lightning Strikes Twice*
*  — Чалавек без зоркі / *Man Without a Star*
*  — Вайна і мір / *War and Peace*
*  — Саламон і царыца Саўская / *Solomon and Sheba''

Катэгорыя:Рэжысёры нямога кіно
Катэгорыя:Рэжысёры вестэрнаў
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Віктар Міхайлавіч Бяляеў

**Віктар Міхайлавіч Бяляеў** (, Уральск — , ) — савецкі музыказнавец і фалькларыст, вучань Я. Віталса, прафесар Маскоўскай кансерваторыі (1944), доктар мастацтвазнаўства (1944).

## Творчая біяграфія 
У 1914 скончыў Петраградскую кансерваторыю па класе тэорыі кампазіцыі Я. Віталса.

У 1914—1923 і 1942—1944 выкладаў тэорыю музыкі ў Петраградскай (Ленінградскай) кансерваторыі.

У 1923—1924, 1938—1940 і 1943—1959 выкладаў тэорыю і гісторыю музыкі ў Маскоўскай кансерваторыі (з 1944 прафесар).

У 1922—1931 правадзейны член, з 1924 загадчык тэарэтычным аддзелам музычнай секцыі .

З канца 1920-х гг. займаўся вывучэннем музыкі народаў СССР.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўную ўвагу надаваў пытаннях музыкі народаў СССР і рускай музычнай палеаграфіі. Аўтар кнігі «Беларуская народная музыка» (1941) — першага вопыту аналізу беларускай народна-песеннай культуры.

## Музыказнаўчыя працы 
* Краткое изложение учения о контрапункте и учения о музыкальных формах, М., 1915, М.-П., 1923
* Александр Константинович Глазунов. Материалы к его биографии, т. 1, ч. 1, П., 1922
* Туркменская музыка, М., 1928 (совм. с В. А. Успенским)
* Руководство для обмера народных муз. инструментов, М., 1931
* Музыкальные инструменты Узбекистана, М., 1933
* Белорусская народная музыка, Л., 1941
* По поводу записей музыки кавказских горцев С. И. Танеева, в сб.: Памяти Сергея Ивановича Танеева. 1856—1948, М.-Л. 1947
* Музыка, в сб.: История культуры древней Руси, т. 2, М.-Л., 1951, гл. 12 *Афганская народная музыка, М., 1960
* Очерки по истории музыки народов СССР, вып. 1. Музыкальная культура Киргизии, Казахстана, Туркмении, Таджикистана и Узбекистана, М., 1962
* Очерки по истории музыки народов СССР, вып. 2. Музыкальная культура Азербайджана, Армении и Грузии, М., 1963
* Древнерусская музыкальная письменность, М., 1962
* Персидские теснифы, М., 1964
* Сборник Кирши Данилова. Опыт реставрации песен, М., 1969
* О музыкальном фольклоре и древней письменности, М., 1971

## Літаратура 
* Беляев В., 25 лет научно-музыкальной деятельности (Творческий самоотчет), «СМ», 1937, No 6; Келдыш Ю., В. М. Беляев, «СМ», 1963, No 2
* Krader В., V. M. Beliaev, «Etnomusicology», 1968, No 1; p.&nbsp;86-100
* Gippius E., W. M. Beliaev (Gedenken), «Jahrbuch f ür Volkskunde», 1969.

Катэгорыя:Музыказнаўцы Расіі
Катэгорыя:Музыказнаўцы СССР
Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай кансерваторыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Санкт-Пецярбургскай кансерваторыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Маскоўскай кансерваторыі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расіі
Гімн Паўночных Марыянскіх астравоў

**Gi Talo Gi Halom Tasi** (*Там, дзе мой дом у моры*) - гімн Паўночных Марыянскіх астравоў.

Тэкст гімна на мове чамора напісаны Хасэ і Х. Пангелінанам у гады II Сусветнай вайны. У 1976 г. перакладзены на мову рэфалуваш.

Арыгинал тэксту на мове чамора:

Gi talo gi halom tåsi

Nai gaige tano-ho

Ayo nai siempre hu såga

Malago' ho

Ya un dia bai hu hånåo

Bai fåtto ha' ta'lo

Ti sina håo hu dingo

O tano-ho

**ХОР:**

Mit beses yan mås

Hu saluda håo

Gatbo na islas Mariånas

Hu tuna håo

Паўночныя Марыянскія астравы
Катэгорыя:Паўночныя Марыянскія астравы
Рэфалуваш

**Рэфалуваш**, або **каралінцы** (саманазва *Refaluwasch*) — народ, карэнныя насельнікі ўсходніх Каралінскіх і Паўночных Марыянскіх астравоў. Жывуць таксама ў ЗША і на Гуаме. Колькасць на Паўночных Марыянскіх астравах — 4200 чал., у Федэратыўных Штатах Мікранезіі — 3500 чал.

Продкі рэфалуваш з’явіліся ў Заходняй Мікранезіі каля 2 тысячагоддзяў таму. Іх паходжанне да канца не высветлена. Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што яны трапілі ў Мікранезію з Азіі, іншыя — што з Меланезіі, дзе некаторы час складалі адзіную групу перасяленцаў разам з палінезійцамі.

У XIX ст. у сувязі з памяншэннем колькасці чамора на Паўночных Марыянскіх астравах пачалі перасяленне ў гэты рэгіён, дзе зараз складаюць значную частку мікранезійскага насельніцтва.

Традыцыйныя заняткі — лоў рыбы, вырошчвалі таксама тара, какосавую пальму, хлебнае дрэва, садавіну.

Сем’і матрылакальныя, малыя нуклеарныя і вялікія пашыраныя. Традыцыйна захоўвалася вызначальная роля жанчыны ў сям’і.

Родная мова рэфалуваш належыць да малайска-палінезійскай групы аўстранезійскіх моў. Пісьмовасць складзена ў XIX ст. місіянерамі на аснове лацінкі.

У мінулым спавядалі політэістычную рэлігію. Зараз большасць вернікаў хрысціяне, пераважна каталікі.

## Спасылкі 
* Гукі і погляды каралінскай культуры 
* Асацыяцыя чамора і рэфалуваш у Вашынгтоне
* Марыянскі архіпелаг: Гістарычны абзор рыбалоўства 

Катэгорыя:Народы Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Мікранезійскія народы
Астровенскае

**Астровенскае** — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Чарнагосніца каля вёсак Дашкава і Соржыца.

Плошча паверхні возера 1,33 км², даўжыня 2,9 км, найбольшая шырыня 0,93 км. Найбольшая глыбіня дасягае 4,2 м, сярэдняя складае 2,3 м. Плошча вадазбору 174 км²

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 10—18 метраў. Берагавая лінія ўтварае некалькі заліваў і мысоў. Берагі нізкія і пясчаныя. У залівах берагі забалочаныя. Пойма шырынёй ад 5 да 20 метраў. На возеры востраў плошчай каля 13 га, які падзяляе возера на два плёсы. Паўднёвы плёс больш глыбокі. Літаральная зона да глыбіні 1,5 м пясчаная. Дно возера ў паўночнай частцы і паўднёвых залівах выслана сапрапелем, на астатняй частцы — глеем.Возера Астровенскае эўтрофнае, праточнае. Упадаюць ручаі, у тым ліку з азёр Белае і Саро, і выцякае рака Чарнагосніца. Возера зарастае да глыбіні 1,5—2 м на шырыню 5—20 м.

У возеры водзяцца шчупак, плотка, акунь, лінь, язь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* *Курловіч М. М.* Астровенскае возера  // 
* 

## Спасылкі 
* Астровенскае возера 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Бешанковіцкага раёна
Цэцылій Стацый

**Цэцылій Стацый** (; каля 220 да н.э.–каля 166 да н.э.) — рымскі камедыёграф.

Паходзіў з гальскага племені інсубраў, магчыма з Медыяланума. Праўдападобна, патрапіў у Рым палонным падчас вайны. Перапрацоўваў для рымскай сцэны камедыі грэчаскіх аўтараў, асабліва Менандра. Сябраваў з Эніям.

Да нашага часу дайшлі фрагменты асобных п'ес Цэцылія.

Катэгорыя:Драматургі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Асобы
Герундый

**Герундый** — часціна мовы, якая ўтвараецца як дэрыват дзеяслова. Паколькі ў розных мовах канцэпцыя герундыя некалькі адрозніваецца, няма адзінага вызначэння для гэтай з’явы. Напрыклад, камп’ютарная даведкавая праграма WordWeb прапануе такую дэфініцыю:
Gerund is a noun formed from a verb (such as the '-ing' form of an English verb when used as a noun)Герундый гэта назоўнік, сфарміраваны на аснове дзеяслова (такі як форма -ing англійскага дзеяслова, калі яна выкарыстоўваецца як назоўнік)

Герундый уласцівы англійскай, французскай, македонскай, іўрыту і некаторым іншым мовам. На беларускую герундый перакладаецца іншымі часцінамі мовы, бо ў беларускай мове герундыя няма. Так, пры перакладзе герундыя з англійскай выкарыстоўваецца назоўнік альбо дзеяслоў, а з французскай — дзеепрыметнік.

## Гл. таксама 
* Неасабовыя формы дзеясловаў англійскай мовы
* Інфінітыў

Катэгорыя:Нефінітныя формы дзеяслова
Колас (значэнні)

Назву **Ко́лас** маюць:

* Колас — складанае суквецце.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Колас — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
** Колас — пасёлак у Жлобінскім раёне
* Мінская вобласць:
** Колас — пасёлак у Бярэзінскім раёне
** Колас — вёска ў Бобрскім сельсавеце Крупскага раёна
** Колас — вёска ў Хацюхоўскім сельсавеце Крупскага раёна
** Колас — вёска ў Салігорскім раёне

## Прозвішча 
* Георгій Колас — беларускі літаратуразнавец і крытык.
* Зміцер Колас — перакладчык, літаратуразнавец.
* Уладзімір Георгіевіч Колас — беларускі кінарэжысёр, педагог, заснавальнік і кіраўнік Беларускага гуманітарнага ліцэя.
* Якуб Колас — беларускі грамадскі дзеяч, пісьменнік, паэт і перакладчык.
Валерый Яўгенавіч Садоха

**Вале́рый Яўге́навіч Садо́ха** (, ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, дыпламат.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут, аспірантуру НДІЖБ Дзяржбуда СССР, Усерасійскую акадэмію знешняга гандлю.

* 1975-1978 аспірант лабараторый эканомікі прасторавых і канструкцый НДІЖБа Дзяржбуда СССР
* 1979-1984 старшы навуковы супрацоўнік ІСіА Дзяржбуда БССР
* 1984-1991 загадчык лабараторыі НПТА «Белбуднавука»
* 1991-1992 галоўны спецыяліст Дзяржзнешэканамсувязі Рэспублікі Беларусь
* 1993-1994 намеснік начальніка ўпраўлення нетарыфнага рэгулявання  Дзяржзнешэканамсувязі Рэспублікі Беларусь
* 1994-1997 першы сакратар Пасольства Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча
* 1997-1998 намеснік Міністра знешніх эканамічных сувязяў Рэспублікі Беларусь
* 1998-2000 намеснік Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
* 2000-2002 Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Злучаным Каралеўстве Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі
* 2002-2004 Пасол па асобых даручэннях Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь
* 2004-2009 саветнік-пасланнік, кіраўнік гандлёва-эканамічнага прадстаўніцтва Пасольства Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі
* 2009-2011 Дырэктар Дэпартамента знешнеэканамічнай дзейнасці Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь
* 2011—2016 Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Сацыялістычнай Рэспубліцы В’етнам; пасол у Камбоджы, Лаосе, М’янме, Тайландзе па сумяшчальніцтве.

## Асабовыя звесткі 
Жанаты, мае двух дачок. Валодае англійскай, польскай і нямецкай мовамі.

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў В’етнаме
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Камбоджы
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў М’янме
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Лаосе
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Тайландзе
Катэгорыя:Намеснікі міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
Валянцін Аркадзевіч Гурыновіч

**Валянцін Аркадзевіч Гурыновіч** (нар. , Магілёўская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, дыпламат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 мая 1950 года.

У 1969—1971 гадах служыў у арміі.

У 1971—1977 гадах — слесар інструментальшчык, інжынер-тэхнолаг Мінскага аўтамабільнага завода.

У 1978 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Машыны і тэхналогія апрацоўкі металаў».

У 1977—1994 гадах працаваў на розных кіруючых пасадах на Мінскім аўтамабільным заводзе. У 1994—1995 гадах — намеснік генеральнага дырэктара па вытворчасці вытворчага аб’яднання «БелаўтаМАЗ». У 1995—1996 в.а. генеральнага дырэктара вытворчага аб’яднання «БелаўтаМАЗ» — в.а. дырэктара Мінскага аўтамабільнага завода. У 1996—2006 гадах — генеральны дырэктар вытворчага аб’яднання «БелаўтаМАЗ» — дырэктар, генеральны дырэктар Мінскага аўтамабільнага завода.

У 2006—2008 гадах — намеснік Міністра прамысловасці Рэспублікі Беларусь.

З 14 жніўня 2008 года па 31 ліпеня 2012 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Баліварыянскай Рэспубліцы Венесуэла.

## Прэміі 
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2002, у аўтарскім калектыве) — *за працу «Распрацоўка і асваенне вытворчасці на РУП „Мінскі аўтамабільны завод“ сямейства гарадскіх, прыгарадных і міжгародніх аўтобусаў»*.
* 10 кастрычніка 1997 года ўзнагароджаны Ганаровай граматай Савета міністраў Рэспублікі Беларусь.
* 6 верасня 2004 года ўзнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага схода Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі міністра прамысловасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Венесуэле
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
NGC 814

**NGC 814** (іншыя абазначэнні — **MCG −3-6-10**, **IRAS02082-1600**, **PGC 8319**) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Кіт.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1886 годзе
0814
Катэгорыя:Кіт (сузор’е)
Катэгорыя:Лінзападобныя галактыкі
Усходняя правінцыя (Замбія)

**Усходняя правінцыя** () — адна з дзевяці правінцый Замбіі, якая размяшчаецца на ўсходзе краіны, мяжуе на ўсходзе з Малаві і на поўдні з Мазамбікам. Адміністрацыйны цэнтр — Чыпата. Плошча — 69 106 км², насельніцтва складае 1 306 173 (на 2000 год).
Заходняя правінцыя (Замбія)

**Заходняя правінцыя** () — адна з дзевяці правінцый Замбіі, якая размяшчаецца на захадзе краіны, мяжуе на захадзе з Намібіяй і Анголай. Адміністрацыйны цэнтр — Мангу. Плошча — 126 386 км², насельніцтва складае 770 000 (на 2000 год).
Капербелт (правінцыя)

**Капербелт** () — адна з дзевяці правінцый Замбіі, якая размяшчаецца на поўначы краіны, мяжуе на поўначы з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга. Адміністрацыйны цэнтр — Ндола. Плошча — 31 328 км², насельніцтва складае 1 581 221 (на 2002 год). Правінцыя багата на медзь.
Спіс музеяў Гомельскай вобласці

Тут знаходзіцца спіс музеяў Гомельскай вобласці Беларусі. 

*Мазырскі аб’яднаны краязнаўчы музей
*Акцябрскі цэнтр гісторыі і культуры
*Брагінскі гісторыка-этнаграфічны музей
*Веткаўскі музей народнай творчасці
*Філіял Веткаўскага музея
*Ровенска-Слабадскі гісторыка-мемарыяльны музей «Памяць»
*Музей гісторыі горада Гомеля
**Кармянскі раённы мемарыяльны музей імя Панцелеймона Мікалаевіча Лепяшынскага
*Гомельскі абласны музей ваеннай славы
*Гомельскі палацава-паркавы ансамбль
*Добрушскі раённы краязнаўчы музей
*Дом-музей дзеда Талаша
*Ельскі краязнаўчы музей
*Жлобінскі гісторыка-краязнаўчы музей
*Калінкавіцкі дзяржаўны краязнаўчы музей
*Светлагорская карцінная галерэя «Традыцыя» імя Германа Пранішнікава
*Карцінная галерэя Г. Х. Вашчанкі
*Карцінная галерэя імя Леаніда Ніканоравіча Дробава
*Буда-Кашалёўская карцінная галерэя імя Яўсея Яўсеевіча Маісеенкі
*Лельчыцкі краязнаўчы музей
*Лоеўскі музей «Бітвы за Дняпро»
*Музей гісторыі адукацыі Гомельшчыны
*Мазырская раённая карцінная галерэя
*Музей «Трагедыі Чарнобыля»
*Музей гісторыі горада Светлагорска
*Нараўлянскі этнаграфічны музей
*Петрыкаўскі раённы краязнаўчы музей
*Рагачоўскі музей народнай славы
**Музей гісторыі пасёлка Ільіч
*Рэчыцкі краязнаўчы музей
*Тураўскі краязнаўчы музей
*Хойніцкі краязнаўчы музей
**Мемарыяльны музей Мележа
*Чачэрскі гісторыка-этнаграфічны музей

## Спасылкі 
* Каталог музеяў Беларусі 

*
Гомельская вобласць
Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Луапула (правінцыя)

**Луапула** () — адна з дзевяці правінцый Замбіі, якая размяшчаецца на поўначы краіны, мяжуе на поўначы і захадзе з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга. Адміністрацыйны цэнтр — Манса. Плошча — 50 567 км², насельніцтва складае 775 353 (на 2000 год). Асноўнай вытворчасцю рэгіёна з'яўляецца рыбалоўства.
Тувэ Янсан

**Тувэ Янсан** (; , , Фінляндыя — ) — фінская шведскамоўная пісьменніца і мастачка.

## Творчасць 
Пісьменніца сусветна вядома серыяй дзіцячых аповесцяў пра мумітроляў. Цыкл кніг распавядае пра чароўны свет Мумідолу, гарманічнага краю, з насельнікамі якога адбываюцца вясёлыя, а часам і крышачку сумныя прыгоды. Тувэ Янсан, нягледзячы на папулярнасць яе дзіцячых кніг, лічыла сябе перш за ўсё мастачкай і сама ілюстравала свае творы.

Напісала таксама шэраг твораў для дарослых: зборнікі апавяданняў «Дачка скульптара» (Bildhuggarens dotter, 1968), «Лялечны дом і іншыя гісторыі» (Dockskapet och andra berattelser, 1978), біяграфічную аповесць «Летняя кніга» (Sommarboken, 1972), раман «Горад сонца» (Solstaden, 1974).

## Беларускія пераклады 
* Маленькія тролі і вялікая паводка / Тувэ Янсан; пер. са шведскай Насты Лабады; ілюстрацыі Тувэ Янсан. — Мн.: Зміцер Колас, 2010. — 56 с.: іл. 1000 экз. ISBN 978-985-6783-85-5
* Камета над далінай мумітроляў : [казачная аповесць: для малодшага школьнага ўзросту] / Тувэ Янсан; [пераклад з шведскай мовы Н. Лабады, А. Башарымавай; ілюстрацыі Т. Янсан]. — Мінск: Зміцер Колас, 2011. — 152, [2] с. 1000 экз. ISBN 978-985-6783-86-2 (у пераплёце)
* Капялюш чарадзея : [казачная аповесць] / Тувэ Янсан; пераклад з шведскай [А. Башарымавай]. — Мінск: Зміцер Колас, 2011. — 144, [2] с. 1000 экз. ISBN 978-985-6783-88-6
* Небяспечнае лета: [казачная аповесць: для малодшага школьнага ўзросту] / Тувэ Янсан. — Мінск : Зміцер Колас, 2014. — 138, [1] с.
* Мемуары мумітаты: [казачная аповесць: для дзяцей малодшага школьнага ўзросту] / Тувэ Янсан. — Мінск : Зміцер Колас, 2018. — 165, [1] с.
* Чарадзейная зіма: [казачная аповесць: для малодшага школьнага ўзросту] / Тувэ Янсан. — Мінск : Зміцер Колас, 2022. — 123, [2] с.
* У канцы лістапада: [казачная аповесць: для малодшага школьнага ўзросту] / Тувэ Янсан. — Мінск : Зміцер Колас, 2022. — 160, [1] с.

## Спасылкі 
* Тувэ Янсан на сайце The Electronic Literary Database (ELDb) 

Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі
Катэгорыя:Мастакі Фінляндыі
Катэгорыя:Пісьменнікі Фінляндыі
Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Х. К. Андэрсена
Лусака (правінцыя)

thumb|140px|Правінцыя на карце Замбіі
**Лусака** () — адна з дзевяці правінцый Замбіі, якая размяшчаецца на поўдні краіны, мяжуе на поўдні з Мазамбікам і Зімбабвэ. Адміністрацыйны цэнтр — Лусака, які таксама з'яўляецца сталіцай краіны. Плошча — 21 896 км², насельніцтва складае 1 327 000 (на 1991 год).
Паўднёвая правінцыя (Замбія)

**Паўднёвая правінцыя** () — адна з дзевяці правінцый Замбіі, якая размяшчаецца на поўдні краіны, мяжуе на поўдні з Намібіяй, Батсванай і Зімбабвэ. Адміністрацыйны цэнтр — Лівінгстан. Плошча — 85 283 км², насельніцтва складае 1 212 124 (на 2005 год).
Паўночна-Заходняя правінцыя (Замбія)

**Паўночна-Заходняя правінцыя** () — адна з дзевяці правінцый Замбіі, якая размяшчаецца на паўночным захадзе краіны, мяжуе з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга і Анголай. Адміністрацыйны цэнтр — Салвезі. Плошча — 125 826 км², насельніцтва складае 583 350 (на 2000 год).
Паўночная правінцыя (Замбія)

**Паўночная правінцыя** () — адна з дзевяці правінцый Замбіі, якая размяшчаецца на паўночным усходзе краіны, мяжуе з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга, Танзаніяй і Малаві. Адміністрацыйны цэнтр — Касама. Плошча — 147 826 км², насельніцтва складае 1 407 088 (на 2000 год).
Цэнтральная правінцыя (Замбія)

thumb|140px|Правінцыя на карце Замбіі
**Цэнтральная правінцыя** () — адна з дзевяці правінцый Замбіі, якая размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны, мяжуе на поўначы з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга. Адміністрацыйны цэнтр — Кабвэ. Плошча — 94 394 км², насельніцтва складае 697 000 (на 1991 год).
Адміністрацыйны падзел Замбіі

**Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Замбіі** — падзел тэрыторыі Замбіі на пэўныя часткі ў мэтах эфектыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіравання і мясцовага самакіравання. Згодна з падзелам Замбія складаецца з 9 правінцый, якія падзяляюцца на раёны.

## Правінцыі 
thumb|270px|справа|Карта правінцый Замбіі

## Глядзіце таксама 
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел

Катэгорыя:Правінцыі Замбіі
Баке

**Баке** () — адзін з васьмі рэгіёнаў Гвінеі, які размяшчаецца на захадзе краіны і мяжуе з Сенегалам на захадзе і з Гвінеяй-Бісау на ўсходзе. Адміністрацыйны цэнтр — Баке. Плошча — 31 186 км², насельніцтва складае 760 119 (на 1996 год).
Адміністрацыйны падзел Гвінеі

**Адміністрацыйны падзел Гвінеі** — падзел тэрыторыі Гвінеі на пэўныя часткі ў мэтах эфектыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіравання і мясцовага самакіравання. Згодна з падзелам Гвінея складаецца з 8 рэгіёнаў.

## Рэгіёны 
thumb|300px|справа|Карта рэгіёнаў Гвінеі

## Гл. таксама 
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Канкан (рэгіён)

**Канкан** () — адзін з васьмі рэгіёнаў Гвінеі, які размяшчаецца на ўсходзе краіны і мяжуе з Малі на паўночным усходзе і з Кот-д’Івуарам на ўсходзе. Адміністрацыйны цэнтр — Канкан. Плошча — 72 145 км², насельніцтва складае 1 011 644 (на 1996 год).
Кіндыя

**Кіндыя** () — адзін з васьмі рэгіёнаў Гвінеі, які размяшчаецца на захадзе краіны і мяжуе з Малі на ўсходзе і з Сьера-Леонэ на паўднёвым усходзе. Адміністрацыйны цэнтр — Кіндыя. Плошча — 28 873 км², насельніцтва складае 928 312 (на 1996 год).
Лабэ

**Лабэ** () — адзін з васьмі рэгіёнаў Гвінеі, які размяшчаецца на поўначы краіны і мяжуе з Сенегалам на поўначы і з Малі на паўночным ўсходзе. Адміністрацыйны цэнтр — Лабэ. Плошча — 22 869 км², насельніцтва складае 799 545 (на 1996 год).
Маму

**Маму** () — адзін з васьмі рэгіёнаў Гвінеі, які размяшчаецца на поўдні краіны і мяжуе на поўдні з Сьера-Леонэ. Адміністрацыйны цэнтр — Маму. Плошча — 17 074 км², насельніцтва складае 612 218 (на 1996 год).
Нзерэкарэ (рэгіён)

**Нзерэкарэ** () — адзін з васьмі рэгіёнаў Гвінеі, які размяшчаецца на поўднёвам усходзе краіны і мяжуе з Кот-д’Івуарам на ўсходзе, з Ліберыяй на поўдні і з Сьера-Леонэ на захадзе. Адміністрацыйны цэнтр — Нзерэкарэ. Плошча — 44 319 км², насельніцтва складае 1 348 787 (на 1996 год).
Фарана

**Фарана** () — адзін з васьмі рэгіёнаў Гвінеі, які размяшчаецца ў цэнтры краіны і мяжуе з Сьера-Леонэ на паўднёвым-захадзе і з Малі на поўначы. Адміністрацыйны цэнтр — Фарана. Плошча — 35 581 км², насельніцтва складае 602 845 (на 1996 год).
Конакры (рэгіён)

**Конакры** () — адзін з васьмі рэгіёнаў Гвінеі, які размяшчаецца на захадзе краіны і з'яўляецца самым маленькім рэгіёнам краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Конакры, які таксама з'яўляецца і сталіцай краіны. Плошча — 450 км², насельніцтва складае каля 1,1 млн жыхароў (на 1996 год).