open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Верамееўскае

**Вераме́еўскае** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 24 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Антонава, у басейне ракі Нешчарда.

Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,15 км, найбольшая шырыня 0,11 км. Даўжыня берагавой лініі 0,4 км.

Схілы катлавіны вышынёй 3—5 м, пад лесам, на щсходзе балота. Пойма на паўднёвым усходзе забалочаная. Выцякае ручай у возера Антонаўскае, упадае ручай з возера Глыбочына.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Крупская сядзіба

**Крупская сядзіба** — сядзіба, якая размешчана на вул. Савецкай у Крупках.

## Гісторыя сядзібы 
Сядзіба была пабудавана ў пачатку XX стагоддзя.

На канец 1980-х сядзібны дом выкарыстоўваўся ў якасці адміністрацыйнага будынка.

## Планіроўка і размяшчэнне 
Сядзіба размешчана непадалёку ад берага р. Бобр.

### Сядзібны дом 
Захаваўся двухпавярховы сядзібны дом у стылі мадэрн, пабудаваны з цэглы.

Дом характарызуецца складанай асіметрычнай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыяй, выкарыстаннем вежаў у якасці архітэктурных дамінантаў. Асабняк накрыты вальмавым дахам.

Цэнтральная частка бакавога левага фасада аформлена ў выглядзе вежы, завершанай купалам складанай формы на васьмігранным светлавым барабане. Сцены члянёны паясамі русту. Аконныя праёмы разнастайныя па форме (прамавугольныя, круглыя, квадратныя, авальныя, лучковыя), аздоблены ліштвамі. Цэнтральны ўваход з боку галоўнага фасада вылучаны неглыбокім рызалітам, які завершаны атыкам. Уваходная частка бакавога правага фасада будынка фланкіравана 2 невялічкімі вежамі. Планіроўка мяшаная.

Паверхі злучаюць 3 розныя па афармленні лесвічныя вузлы. Балясіны цэнтральнай лесвіцы (чыгуннае ліццё) упрыгожаны геаметрычным арнаментам.

### Парк 
Вакол сядзібы захаваліся рэшткі парка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Крупак
Катэгорыя:Свяцкія
Катэгорыя:Сядзібы Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрн
Антонаўскае

**Анто́наўскае** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 24 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, каля вёскі Антонава, у басейне ракі Нешчарда.

Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,45 км, найбольшая шырыня 0,18 км. Даўжыня берагавой лініі 1,1 км.

Схілы катлавіны на захадзе і паўночным усходзе вышынёй 3—5 м, разараныя, на поўдні слаба выразныя, забалочаныя. Упадаюць ручаі з азёр Белае і Верамееўскае, выцякае ручай у раку Атлайская.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Белае (возера, Расонскі раён, басейн Нешчарды)

**Бе́лае** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 23 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, на поўдзень ад вёскі Антонава, у басейне ракі Нешчарда.

Плошча паверхні 0,09 км². Даўжыня 0,5 км, найбольшая шырыня 0,23 км. Даўжыня берагавой лініі 1,3 км.

Схілы катлавіны на поўдні і ўсходзе вышынёй 5—7 м, разараныя, на захад і поўнач ад возера лес. Выцякае ручай у возера Антонаўскае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Белае (возера, Расонскі раён, басейн Дрысы, каля вёскі Забор’е)

**Бе́лае** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 34 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Забор’е Краснапольскага сельсавета, у басейне ракі Дрыса.

Плошча паверхні 0,07 км². Даўжыня 0,47 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 1 км.

Размешчана сярод лесу. Схілы катлавіны вышынёй да 10 м.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Басейн Дрысы
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Аляксей Аляксеевіч Смірноў

**Аляксе́й Аляксе́евіч Смірно́ў** (нар. , в. Куляміха Ветлужскага раёна ) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Член КПСС з 1947 года. Скончыў Днепрапятроўскі горны інстытут (1945). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1946 года на камсамольскай і партыйнай працы. З 1954 года інструктар аддзела партыйных органаў ЦК КПСС. З 1957 года загадчык аддзела прамысловасці і транспарту, з 1958 года загадчык аддзела партыйных органаў ЦК КПБ.

У 1959—62 гадах 1-ы сакратар Брэсцкага абкама КПБ. У 1962—64 гадах намеснік старшыні Бюро ЦК КПБ для кіраўніцтва прамысловасцю і будаўніцтвам, загадчык аддзела цяжкай прамысловасці і транспарту ЦК КПБ.

У 1965 годзе сакратар ЦК КПБ, старшыня Камітэта партыйна-дзяржаўнага кантролю ЦК КПБ і СМ БССР. намеснік Старшыні СМ БССР. З 1965 года старшыня Камітэта партыйнага кантролю БССР. У 1968—78 гадах сакратар ЦК КПБ. Са жніўня 1978 і да 1983 года старшыня праўлення Цэнтральнага саюза спажывецкіх таварыстваў. З 1983 да 1991 года намеснік міністра паліўнай прамысловасці РСФСР.

Кандыдат у члены ЦК КПСС (1981—1986), член ЦК КПБ (1960—1981), член бюро ЦК КПБ (1968—1978).

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР (1962—1970, 1974—1983). Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1959—1970).

## Літаратура 
* Смирнов Алексей Алексеевич // Белорусская ССР. Краткая энциклопедия. — Мн.: Белорусская советская энциклопедия, 1982. — Т. 5. — С. 584.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Катэгорыя:Намеснікі Старшыні Савета Міністраў БССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Выпускнікі Дніпроўскай палітэхнікі
Чартова (возера, Расонскі раён)

**Чарто́ва** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 23 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 0,25 км на паўночны ўсход ад возера Плацічнае, у басейне ракі Свольна.

Плошча паверхні 0,002 км². Даўжыня 0,055 км, найбольшая шырыня 0,045 км. Даўжыня берагавой лініі 0,17 км.

Размешчана сярод лесу. Катлавіна возера мае акруглую форму.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Свольны
Студзянец (возера)

**Студзяне́ц** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 24 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 3,5 км на паўночны захад ад вёскі Красны Бор, у басейне ракі Свольна.

Плошча паверхні 0,001 км². Даўжыня 0,12 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,4 км.

Размешчана сярод лесу. Вакол возера забалочаная пойма. Праз возера цячэ ручай.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Барацьба «Да крыжа»

. 1981]]
**Барацьба «Да крыжа»** — беларуская народная гульня. Нагадвае вольную барацьбу. Барцам дазваляецца штурхаць, даваць падножкі, хапаць за ногі. Перамагае той, хто прыцісне праціўніка спіною да зямлі і ўтрымае яго рукі, разведзеныя ў бокі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускія народныя гульні
Катэгорыя:Барацьба
Бачонак

**Бачо́нак** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 30 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,3 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Вялікія Асёткі, у басейне ракі Дрыса.

Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,16 км. Даўжыня берагавой лініі 0,88 км.

Размешчана сярод лесу. Схілы катлавіны вышынёй 2 м. На поўначы выцякае ручай у раку Дрыса.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Пацяг

. 1981]]

**Паця́г** — беларуская народная групавая гульня. Яе ўдзельнікі счапляюцца сагнутымі ў локцях рукамі ў два ланцугі. «Завадныя», якія стаяць наперадзе ланцуга, захопліваюць адзін аднаго. Па сігналу кожны ланцуг гульцоў цягне ў свой бок, каб разарваць ланцуг праціўніка або зацягнуць «заваднога» за ўмоўленую мяжу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускія народныя гульні
Апука

. 1981]]
**Апу́ка** — беларуская народная гульня. Гуляюць дзве каманды. Кожная выбірае вядучага. На пляцоўцы праводзяць 2 лініі паміж камандамі на адлегласці 30 — 40 м. Удзельнікі каманды «горада» па чарзе бітой кідаюць апуку (мяч памерам з тэнісны) у бок праціўніка (у «поле»). Калі гульцы «палявой» каманды зловяць мяч з лёту, каманды мяняюцца месцамі. Калі мяч не злоўлены, «палявыя» гульцы падхопліваюць яго і ад сваёй лініі кідаюць у гульца «гарадской» каманды, які ў гэты час павінен дабегчы да чужой лініі і вярнуцца да сваіх; калі мяч пападзе ў гульца, каманды таксама мяняюцца месцамі. У залежнасці ад мясцовай назвы мяча, «горада», «поля» і інш. элементаў гульня называецца перагон, салавей, ілкі, лавец.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускія народныя гульні
Була (гульня)

. 1981]]
**Бу́ла** — беларуская народная гульня. Гуляюць дзве каманды. Кожная выбірае вядучага. Ён моцна б'е палкай з загнутым канцом па буле (драўляным шары) і гоніць яе па зямлі ў бок праціўніка, каманда памагае яму. Праціўнікі стараюцца перахапіць і вярнуць булу да ўмоўленай мяжы. 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускія народныя гульні
Катэгорыя:Гульні
Нарвежская ваенна-марская акадэмія

**Каралеўская Нарвежская ваенна-марская акадэмія** () — ваенна-марская вышэйшая навучальная ўстанова па падрыхтоўцы афіцэраў для ВМС Нарвегіі. Знаходзіцца ў раёне Лаксевог (Laksevåg) у нарвежскім парту Берген. Была адкрыта ў мястэчку Ставерн 27 кастрычніка 1817 г. Навучанне ў акадэміі працягваецца тры гады. За гэты час кадэты вывучаюць аператыўнае і тактычнае вядзенне баявых дзеянняў, матэрыяльна-тэхнічную частку флота, навігацыю, механіку і электроніку, эканоміку і камандна-кіраўнічыя дысцыпліны, і інш. Пасля заканчэння гэтага ваенна-марскога вучылішча кадэты атрымліваюць як вайскавое афіцэрскае званне, так і званне бакалаўра.

## Гісторыя 
У 1701 г. у Капенгагене была заснавана Каралеўская марская акадэмія (Søcadet-Academiet), якая выпускала марскіх афіцэраў для дацка-нарвежскага ваеннага флоту. 27 кастрычніка 1817 г. на аснове гэтай акадэміі ў Ставерне (Фрэдэрыксверне) адкрываецца Каралеўскі нарвежская марскі інстытут. У 1864 г. была заснавана яго вучэбная база ў Хортэне. Пасля акупацыі Нарвегіі нямецкімі войскамі ў 1940 г. акадэмія была пераведзена ў Вялікабрытанію, у Лондан (у 1941) і ў Эдынбург. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны знаходзілася ў Осла. У 1960 г. пераведзена ў Берген.

## Вядомыя выпускнікі 
* Солвейг Крэй, першая жанчына-камандзір падводнай лодкі

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Нарвегіі
Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы Нарвегіі
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Бергена
Катэгорыя:З’явіліся ў 1817 годзе
Нарвежскі чыгуначны клуб

на адной са станцый Кродэрбанен]]
**Нарвежскі чыгуначны клуб** () — грамадская арганізацыя, якая аб’ядноўвае энтузіястаў чыгуначнага транспарту Нарвегіі.

Клуб быў заснаваны 22 мая 1969 года. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Осла, на чыгуначнай станцыі Брун, мае філіялы па ўсёй краіне. Клуб выдае свой часопіс «På Sporet» («На рэйках»), які выходзіць раз у квартал, а таксама публікуе кнігі.

Удзельнікі клуба ўдзельнічаюць у захаванні чыгуначнай спадчыны. У падпарадкаванні клуба знаходзяцца дзве музейныя чыгуначныя лініі: Кродэрбанен (26 км) і Гамла Всебанен (18 км).

На сваім вэб-сайце клуб збірае інфармацыю пра станцыі і рухомым састаў, фатаграфіі.

Клуб з’яўляецца членам культурнага фонду Нарвегіі.

Катэгорыя:Чыгуначны транспарт у Еўропе
Кафедральны сабор Осла

**Кафедральны Сабор Осла** — храм у Осла, Нарвегія. Кафедральны сабор епархіі Осла лютэранскай Царквы Нарвегіі.

Пабудаваны ў 1694—1697 гадах.

З'яўляецца трэцім па ліку, які быў пабудаваны ў Осла; быў асвечаны ў лістападзе 1697 года. Сабор выкарыстоўваецца нарвежскай каралеўскай сям'ёй і ўрадам краіны для розных афіцыйных і ўрачыстых мерапрыемстваў; у 1968 і 2001 гадах тут бралі шлюб адпаведна кароль і наследны прынц краіны.

Сабор рэканструяваўся ў 1848—1850 гадах (па праекце архітэктара Алексіса дэ Шатонефа) і ў 1950 годзе. У жніўні 2006 года ён зноў быў зачынены на рэканструкцыю, у красавіку 2010 года быў адкрыты. Сабор вядомы сваімі вітражамі і арганам (першы арган быў усталяваны ў ім ў 1711 годзе, цяперашні усталяваны ў 1997 годзе.

Катэгорыя:Осла
Катэгорыя:Саборы Нарвегіі
Аляксандр Іванавіч Зіменка

**Аляксандр Іванавіч Зіме́нка** (,  — ) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Скончыў у 1970 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Адзін са стваральнікаў і галоўны мастак (з 1995) выдавецтва «Панграф».
Сярод твораў у кераміцы: кампазіцыі «Злыя каралі» (1975), «Гартаючы старонкі кніг Якуба Коласа» (1982), «Песня травы» (1996), рэльефы «Напалм» (1976), «Беларускія спартыўныя гульні» (1979), трыпціх «Свет Міколы Гусоўскага» (1980). Аформіў інтэр'еры будынкаў беларускага аддзялення расійскага інфармацыйнага агенцтва «Навіны» (1971, рэльефы), будынка ЦК КПБ (1976, зараз рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь; паркеты, люстры, дэкаратыўныя агароджы), рэстарана «Беларусь» у Брэсце (1979; манументальная размалёўка «Паляванне ў Белавежскай пушчы»). Стварыў дызайн каштоўных папер, манет, марак, памятных медалёў. Працаваў таксама ў жывапісу («Партрэт Казіміра Малевіча», «Гарадскі раманс», абедзве 1992).

Аформіў кнігі «Садружнасць незалежных дзяржаў», «Сядзібны партрэт Беларусі XVII — першай паловы XIX ст. са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь» (1996, абедзве з Дз. Бяліцкім).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Медальеры Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-афарміцелі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва Беларусі
Зіменка

**Зіме́нка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Аляксандравіч Зіменка (нар. 1982) — беларускі мастацтвазнавец.
* Аляксандр Іванавіч Зіменка (нар. 1946) — беларускі мастак.
* Лэйла Аляксандраўна Зіменка (нар. 1991) — беларуская мастачка, мадэльер-дызайнер, ілюстратар.
* Тамара Гардзееўна Зіменка (нар. 1929) — беларускі вучоны ў галіне мікрабіялогіі глеб.
Леслі Морцімер Шоу

**Леслі Морцімер Шоу** (;  — ) — амерыканскі палітык, прадпрымальнік, 17-ы губернатар Аявы і 43-і міністр фінансаў ЗША.

## Біяграфія 
Шоу нарадзіўся ў Марыстаўне, штат Вермонт, у сям’і фермера. Атрымаў ступень у Корнелскім каледжы ў Маўнт-Вернан, штат Аява. З 1874 па 1876 год вывучаў права на юрыдычным факультэце ўніверсітэта Аявы ў Дэ-Мойне, Аява. Быў прыняты ў калегію адвакатаў у Дэнісане, Аява, дзе Шоу пазней заснаваў мясцовы банк.

Сваю палітычную кар’еру Шоу пачаў ў 1897 годзе з перамогай на выбарах губернатара Аявы. На гэтай пасадзе ён знаходзіўся на працягу двух тэрмінаў, з 13 студзеня 1898 па 16 студзеня 1902 года. 1 лютага 1902 года прэзідэнт Тэадор Рузвельт прызначыў Леслі Шоу на пасаду міністра фінансаў ЗША. Гэта прызначэнне было зроблена збольшага з-за прапаганды Шоу залатога стандарту, а таксама з-за яго падтрымкі Рузвельта на прэзідэнцкіх выбарах 1900 года. 4 сакавіка 1907 года на гэтай пасадзе Леслі змяніў Джордж Картэлью.

У 1908 годзе Шоу балатаваўся ў прэзідэнты ад Рэспубліканскай партыі, але прайграў выбары Уільяму Тафту. Памёр Леслі Шоу 28 сакавіка 1932 года ў Вашынгтоне, быў пахаваны на могілках Окленд ў Дэнісане, Аява.

## Спасылкі 
* Леслі Морцімер Шоу

Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Валентыніян I

**Фла́вій Валентыніян** (, 321 год (320 год) — 17 лістапада 375 года) — рымскі імператар у 364—375 гадах, часта названы проста **Валентыніян I**. 26 лютага 364 года абвешчаны войскам у Нікеі пераемнікам імператара Іавіяна, але прыняў на сябе толькі кіраванне заходняй часткай імперыі, а ўсходнюю падаў свайму малодшаму брату Валенту. Ён быў здольным кіраўніком, які аднолькава клапаціўся пра ўнутраныя і вонкавыя справы, у рэлігійных пытаннях выяўляў незвычайную памяркоўнасць, нягледзячы на сваю прыхільнасць да нікеізму, і зусім быў чалавекам справядлівым, хоць нярэдка, пад уплывам запальчывасці даходзіў да жорсткасці. Сканаў ад інсульта падчас перамоў з правадыром племя квадаў. З’яўляецца заснавальнікам дынастыі Валентыніяна.

Меў тытулы: Аўгуст () — з 26 лютага 364 года; Германскі Найвялікшы () — з 366 ці 368 года; Алеманскі Найвялікшы () і Франкскі Найвялікшы () — з 368 года; Гоцкі Найвялікшы () — з 369 года. Уладу трыбуна атрымаў 26 лютага 364 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
### Першасная літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 

### Даследаванні 
* 
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
* 
*  
*  
*  
*  
*  

## Спасылкі 
* Монеты Валентиниана

Катэгорыя:Дынастыя Валентыніяна-Феадосія
Нарвежскі нацыянальны тэатр

**Нацыянальны тэатр** () — драматычны тэатр у сталіцы Нарвегіі Осла, адкрыты ў 1899 г.

Разам з тэатрам Нацыянальная сцэна з'яўляецца найбуйнейшым тэатральным цэнтрам краіны.

Тэатр быў адкрыты ў адмыслова для яго пабудаваным будынку на вуліцы Карла-Юхана. Аўтар праекта будынка тэатра архітэктар Хенрык Бул. У 1983 г. будынак тэатра быў прызнаны аб'ектам культурнай спадчыны.

У дзень адкрыцця 1 верасня гралі камедыю Людвіга Хольберга, на другі дзень была драма Генрыка Ібсена «Вораг народа», на трэці дзень драму Б'ёрнсана «Сігурд Крыжак». На працягу гэтых трох вечароў прысутнічалі Б'ёрнсан і Ібсен, а ў першы дзень у тэатры таксама быў і кароль Швецыі і Нарвегіі Оскар II.

Тэатр быў заснаваны па прыватнай ініцыятыве і на першым часе існаваў выключна на прыватныя сродкі. Ужо ў 1906 г., праз год пасля таго, як Нарвегія атрымала незалежнасць ад Швецыі, тэатр перажыў эканамічны крызіс.

На сцэне тэатра ставіліся лепшыя творы замежных і нацыянальных драматургаў: «Варава» Нурдаля Грыга (1927), «Наша гонар, наша магутнасць» Нурдаля Грыга (1935), «Прафесар Мамлок» Вольфа (1935), «Кат» Лагерквіста (1935), «Перамога ў цемры» Лагерквіста (1939), «Маці» Чапека (1940), «Гасподзь і яго слугі» Х'елана (1955).

Падчас акупацыі Нарвегіі тэатр выкарыстоўваўся як казарма для размяшчэння нямецкіх салдат. Пазней акупацыйныя ўлады прымусілі паставіць некалькі спектакляў нямецкіх аўтараў, а таксама опер Вагнера і аперэт на нямецкай мове. У маі 1941 г. 6 работнікаў тэатра трапілі пад падазрэнне гестапа і былі неадкладна звольненыя з тэатра. 24 мая былі арыштавана ўжо 13 чалавек, іх адпусцілі толькі праз два тыдні.

9 кастрычніка 1980 г. у будынку тэатра адбыўся пажар, які знішчыў сцэну і сцэнічнае абсталяванне. Зала тэатра амаль не пацярпела, бо своечасова атрымалася апусціць пажарную заслону. Прычынай пажару стала лямпа сафітаў.

Катэгорыя:Тэатры Осла
Канстанцый II

**Канста́нцый II** (**Фла́вій Ю́лій Канста́нцый**, , 7 жніўня 317, , Панонія, Рымская імперыя — 3 лістапада 361, Мапсукрэна, , Рымская імперыя) — рымскі імператар у 337—361 гадах, дзесяць разоў быў консулам.

## Біяграфія 
Пасля смерці бацькі ў 337 годзе атрымаў у кіраванне большую частку Усходу. У барацьбе за ўсталяванне кантролю над усёй імперыяй ухіліў двух сваіх дзядзькаў (братоў Канстанціна Вялікага) і семярых стрыечнікаў. У 353 годзе пасля перамогі над узурпатарам Магненцыем стаў аднаасобным правіцелем імперыі. У яго кіраванне грамадзянская вайна ўскладнялася тым, што імперыя была змушана весці знясільваючую вайну з персамі і германцамі.

## Літаратура 
# 
# 
# 
# 

Катэгорыя:Военачальнікі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Дынастыя Канстанціна
Катэгорыя:Памерлі ад інфекцыйных захворванняў
Аўлас

**Аўла́с** — прысвятак у беларускім народным календары, які адзначалі з язычніцкіх часоў (свята Вялеса; 11 лютага с. ст.). Царква прымеркавала да яго дзень хрысціянскага пакутніка Уласа, які ў народзе лічыўся апекуном хатняй жывёлы. Таму Аўлас называлі «каровіным святам», не шануючы якое гаспадар меў небяспеку наклікаць на сваю жывёлу бяду. Каб цяляты раслі здаровыя, гаспадыні выпякалі на Аўлас аладкі. У некаторых мясцовасцях Аўлас спраўлялі як конскае свята. У гэты дзень коней лепш кармілі, зусім не працавалі на іх (але аб'язджалі маладых коней). Аўлас часта супадаў з масленіцай — апошнім скаромным тыднем перад вялікім постам, адкуль і пайшла прыказка «на Аўласа бяры каўшом масла». 

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Зімовыя святы
Катэгорыя:Народны каляндар усходніх славян
Катэгорыя:Народныя календары ў славян
Катэгорыя:Святы 11 лютага
Катэгорыя:Святы 24 лютага
Герман Рыеска

**Герман Рыеска** (,  — , Сант’яга) — чылійскі юрыст і палітычны дзеяч, прэзідэнт Чылі ў 1901—1906 гадах.

## Біяграфія 
Вучыўся ў семінарыі, затым на юрыдычным факультэце Чылійскага ўніверсітэта, які скончыў у 1875 годзе, атрымаўшы спецыяльнасць адваката. У перыяд з 1870 па 1898 год працаваў на судовай сістэме. У 1900 годзе ён стаў сенатарам, а год праз высунуў сваю кандыдатуру на пасаду прэзідэнта. Выйграў выбары ў Педра Монта. Быў прыведзены да прысягі 18 снежня 1901 года. Прэзідэнцтва Рыеска прыйшлося на час палітычнага крызісу ў Чылі, урады змяняліся ў сярэднім кожныя тры з паловай месяцы. Несумнеўным дасягненнем яго дзейнасці была дамова з Балівіяй, падпісанай 20 кастрычніка 1904 годзе. Ён таксама падпісаў Майскія пакты з Аргенцінай па мірным урэгуляванні памежных спрэчак. Як былы работнік сістэмы правасуддзя надаваў вялікае значэнне стварэнню адпаведнай прававой базы для гэтай галіны жыцця — быў прыняты Крымінальна-працэсуальны кодэкс (1902) і Крымінальна-працэсуальны кодэкс (1906). Урад таксама актыўна ўдзельнічаў ў галіне адукацыі — было адкрыта шэраг новых школ і школ-інтэрнатаў. 22 кастрычніка 1905 група з самых бедных жыхароў сталіцы рушыла на Палац Ла-Манеда ў знак пратэсту супраць урада, які штучна падтрымліваў высокія цэны на мяса. Калі прэзідэнт не выйшаў да пратэстоўцаў, натоўп пачаў штурмаваць прэзідэнцкую рэзідэнцыю — у выніку беспарадкаў за тыдзень загінула ад 200 да 250 чалавек і 500 атрымалі раненні. Рыеска падаў адстаўку 18 снежня 1906 года, адмаўляючыся ад удзелу ў грамадскім жыцці.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Чылійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Прэзідэнты Чылі
Флавій Клаўдзій Юліян

**Фла́вій Кла́ўдзій Юліян** (**Юліян II**) (; у хрысціянскай гістарыяграфіі **Юліян Адрачэнец**, ; 331 або 332, , Рымская імперыя — 26 чэрвеня 363) — рымскі імператар у 361—363 годах з дынастыі Канстанціна. Апошні паганскі імператар Рыма, рытор і філосаф.

## Спасылкі 
* Д. С. Мережковский. Смерть богов (Юлиан Отступник)
* Юлиан Отступник. История краткого правления
* Юлиан Отступник (Знаменитости rin.ru)
* А. А. Васильев. История Византийской империи

Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія філосафы
Катэгорыя:Манархі, якія загінулі ў баі
Катэгорыя:Дынастыя Канстанціна
Катэгорыя:Філосафы IV стагоддзя
Ветраніён

**Ветраніён** (, ? — 356, часам завецца *Вецераніён*, поўная форма імя невядомая,) — рымскі імператар у 350 годзе. Пасля недоўгачасовага кіравання быў адхілены ад улады Канстанцыем II, але пакінуты ў жывых. Выдаліўся на супакой і памёр прыватным чалавекам праз шэсць гадоў.

## Літаратура 
* DiMaio Jr. M. Vetranio (350 A.D.) // De Imperatoribus Romanis (1996).

## Спасылкі 
* Монеты Ветраниона

Катэгорыя:Рымскія ўзурпатары
Катэгорыя:Зрынутыя манархі
Шоу

**Шоу** — шматзначны тэрмін.

* Шоу-балет — від сцэнічнага мастацтва.

## Прозвішча 
* Джордж Шоу — англійскі заолаг і батанік
* **Джордж Бернард Шоу** — англійскі і ірландскі драматург
* Ірвін Шоу — амерыканскі пісьменнік, драматург
* Леслі Морцімер Шоу — 43-і міністр фінансаў ЗША
* Люк Шоу — англійскі футбаліст
Малашка

**Малашка** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Іванавіч Малашка (нар. 1951) — беларускі архітэктар.
* Аляксей Мітрафанавіч Малашка — беларускі гісторык.
* Валерый Анатольевіч Малашка (нар. 1966) — беларускі дзяржаўны дзеяч, Міністр працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь (2016—2017), Міністр аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2017—2019).
* Віктар Віктаравіч Малашка — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі.
* Віталь Аляксеевіч Малашка (нар. 1958) — беларускі палітык, у 1990—1995 гадах адзін з членаў Апазіцыі БНФ у складзе Вярхоўнага Савета БССР 12-га склікання.
* Ксенія Дзмітрыеўна Малашка (нар. 2000) — беларуская баскетбалістка.

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Валерый Анатольевіч Малашка

**Валерый Анатольевіч Малашка** (нар. , ) — міністр працы і сацыяльнай абароны (15 снежня 2016 — 27 студзеня 2017), міністр аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (27 студзеня 2017 — 11 чэрвеня 2019).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 лістапада 1966 года ў Гродне. У 1989 годзе скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (па спецыяльнасці «Педыятрыя», а ў 2007 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце (па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне сацыяльнай сферай»).

З 1989 года працаваў доктарам-інтэрнам па анестэзіялогіі і рэаніматалогіі Магілёўскай абласной бальніцы, з 1990 па 1993 год — доктарам-анестэзіёлагам-рэаніматолагам Магілёўскай абласной дзіцячай бальніцы. З 1993 па 1997 год — намеснік галоўнага ўрача па лячэбных пытаннях Магілёўскай абласной дзіцячай бальніцы. У 1997—2004 гадах займаў пасаду галоўнага доктара Магілёўскай абласной дзіцячай бальніцы.

З 2004 года быў першым намеснікам начальніка ўпраўлення аховы здароўя Магілёўскага аблвыканкама. З 2005 па 2009 год — начальнік упраўлення аховы здароўя Магілёўскага аблвыканкама. Намеснікам старшыні Магілёўскага аблвыканкама стаў у студзені 2009 года.

З 15 снежня 2016 года па 27 студзеня 2017 года быў Міністрам працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь, а 27 студзеня 2017 года прызначаны Міністрам аховы здароўя Рэспублікі Беларусь.

25 чэрвеня 2018 года старшыня Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь Валерый Вакульчык паведаміў аб выкрыцці маштабнай карупцыйнай схемы ў сферы аховы здароўя і заключэнні пад варту, а таксама прымяненні іншых мераў стрымання ў дачыненні да 33 службовых асоб, у тым ліку і намесніка Міністра аховы здароўя, некалькіх галоўных доктараў бальніц. Нягледзячы на карупцыйны скандал, Валерый Малашка быў звольнены з пасады Міністра аховы здароўя толькі 11 чэрвеня 2019 года. Затым прызначаны намеснікам старшыні Магілёўскага аблвыканкама.

Старшыня Прэзідыума рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Беларускае Таварыства Чырвонага Крыжа».

У 2024 годзе выбраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Шклоўскай акругі № 90. Старшыня Пастаяннай камісіі па ахове здароўя, фізічнай культуры, сямейнай і маладзёжнай палітыцы, член Савета Палаты прадстаўнікоў), медалём «За працоўныя заслугі», ганаровымі граматамі Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь. Мае Падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2020).

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

* Министр здравоохранения Республики Беларусь 
* Пяць фактаў пра доктара Валерыя Малашку, які нечакана стаў міністрам аховы здароўя

Катэгорыя:Міністры працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў 27-га склікання
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Філіп Геманд

**Філіп Геманд** (; нар. 4 снежня 1955, Эппінг) — брытанскі палітык ад Кансерватыўнай партыі, канцлер казначэйства Вялікабрытаніі з 13 ліпеня 2016 года, у мінулым займаў пасады міністра замежных спраў (2014—2016), міністра абароны (2011—2014) і міністра транспарту (2010—2011). 13 ліпеня 2016 года быў прызначаны канцлерам казначэйства ў кабінеце Тэрэзы Мэй.

Катэгорыя:Канцлеры казначэйства Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Вялікабрытаніі
Юрый Міхайлавіч Хаванскі

**Юрый Міхайлавіч Хаванскі ** (; , Нікольск, Пензенская вобласць, СССР) — расійскі відэаблогер. Вядзе відэаблог на YouTube. Выпускае музычныя кліпы ў жанры рэп пад псеўданімам «MC Хованский». Раней вёў стэндап-шоу. У асяроддзі Рунэту мае статус скандальнага блогера.

## Біяграфія 
Скончыў Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт завочна.

Паводле «Медиалогии», Юрый Хованскі заняў 6 месца ў Расіі па цытаванасці ў 2016 годзе. Уваходзіць у Топ-10 відэаблогераў Санкт-Пецярбурга па версіі інфармацыйнага агенцтва «Росбалт». Творчасць Хаванскага параўноўваюць з творчасцю амерыканскага коміка Эндзі Каўфмана.

Вядомы скандальнымі выказваннямі пра Віктара Цоя, Міхаіла Гаршанёва, Фёдара Емяльяненку, РПЦ і Pussy Riot, а таксама канфліктамі з расійскімі рэп-выканаўцамі, такімі як Noize MC, Kristina Si, Баста, Птаха.

Выступае як суддзя на батл-пляцоўцы Versus Battle. У 2016 годзе ўдзельнічаў у рэп-батле з відэаблогерам Дзмітрыем Ларыным. Відэаролік з батлам сабраў больш за 20 млн праглядаў на YouTube і заняў другое месца ў Расіі па праглядах у 2016 годзе. Пасля батлу пачаў запісваць музычныя кліпы ў вобразе гангстара. Ужо выйшлі такія кліпы, як «Батя в здании», «Шум», «Прости меня, Оксимирон», «Шёпот стволов», якія збіраюць мільёны праглядаў на YouTube.

Агучыў огра-чараўніка ў рускамоўнай лакалізацыі гульні Dota 2. У 2016 годзе быў настаўнікам каманды «Not a player» у рамках кіберспартыўнага спаборніцтва па Dota 2 «КіберБітва», які арганізавала кампанія «Мегафон». Пісаў артыкулы для калонкі vc.ru. У чэрвені 2014 года быў ініцыятарам петыцыі пра «праверку Алены Мізулінай на псіхічнае здароўе» праз яе выказванні. Петыцыя сабрала больш за 116 тыс. подпісаў.

З 9 чэрвеня па 29 снежня 2021 года знаходзіўся пад вартай па абвінавачванні ў апраўданні тэрарызму за выкананне песні пра тэракт на Дуброўцы, была заведзена крымінальная справа. 29 снежня 2021 года суд Санкт-Пецярбурга замяніў яму меру стрымання на забарону пэўных дзеянняў, і вызваліў Хаванскага з-пад варты. 20 ліпеня 2022 года суд спыніў разгляд крымінальнай справы ў сувязі са сканчэннем тэрміну даўнасці.

26 верасня 2022 года з’ехаў з Расіі ў Сербію. Цяпер жыве ў Бялградзе.

Катэгорыя:Рэперы Расіі
Катэгорыя:Блогеры Расіі
Катэгорыя:Відэаблогеры
Зондскі праліў

**Зо́ндскі праліў** (, ) — праліў паміж астравамі Ява і Суматра, злучае Індыйскі акіян з Яванскім морам Ціхага акіяна.

У праліве размешчана шмат астравоў вулканічнага паходжання. Найбуйнейшы з іх — Панаітан, самыя вядомыя — астравы Кракатау, на якіх у 1883 годзе адбылося вывяржэнне вулкана, якое лічыцца адным з наймагутных у сучаснай гісторыі.

Зондскі праліў у паўночна-ўсходняй частцы мае шырыню каля 24 км і глыбіню ўсяго каля 20 м, што стварае праблему буйным суднам. Асабліва буйныя караблі (напрыклад, танкеры) робяць «крук» у абыход астравоў.

Даўжыня праліва каля 130 км, прылівы да 1,5 м.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Інданезіі
Трыфан (зімовы прысвятак)

**Трыфан** — прысвятак беларускага народнага календара, які адзначаўся . Святы мучанік  нарадзіўся ў Малой Азіі, а каля 250 года яму адсеклі галаву падчас жорсткіх ганенняў хрысціян.

У гэты дзень назіралі за прыродай, зоркамі: *«На Трыфана зорна — вясна позняя»*. Гэты ж дзень — і **Грамнічны бацька**, бо заўтра ўжо Грамніцы. Да іх рабілі свечкі з асенняга воску. У Віцебскім і Полацкім паветах у апошнюю суботу перад Грамніцамі рыхтавалі «ахвярныя» грамнічныя свечкі са свайго воску.

14 лютага каталікі адзначаюць Дзень Святога Валянціна.

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
* ТРЫФАН / ВАЛЯНЦІН 

Катэгорыя:Зімовыя святы
Катэгорыя:Народны каляндар усходніх славян
Катэгорыя:Святы 14 лютага
Лайман Джадсан Гейдж

**Лайман Джадсан Гейдж** (;  — ) — 42-і міністр фінансаў ЗША.

## Біяграфія 
Лайман Джадсан Гейдж нарадзіўся ў горадзе Дэрайтэр у штаце Нью-Ёрк у сям'і Элая Гейджа і Мэры Джадсан. Яго продак, Томас Гейдж, прыехаў у Амерыку ў 1640 годзе. Лайман быў жанаты тры разы. У 1864 годзе ён у метадысцкай традыцыі браў шлюб з Сарай Этэрыдж. У 1874 годзе Гейдж аўдавеў. У 1887 годзе ён ажаніўся з удавой свайго брата, Карнеліяй Уошберн, а ў 1907 годзе ўзяў за жонку Фрэнсіс Аду Балаў.

Працоўную дзейнасць Гейдж пачаў у 1850 годзе, уладкаваўшыся разносчыкам пошты ў чыгуначную кампанію ў горадзе Роўм. Праз тры гады ён атрымаў пасаду малодшага клерка ў цэнтральным банку горада. У 1855 годзе Гейдж пераехаў у Чыкага і ўладкаваўся працаваць служачым на пільню. У 1858 годзе яго ўзялі бухгалтарам у крэдытную кампанію. У 1868 годзе Гейдж уладкаваўся працаваць касірам у Першы нацыянальны банк Чыкага, яго кар'ера пайшла ў гару. У 1882 годзе ён, быўшы ўжо уплывовай асобай у фінансавых колах усходу ЗША, быў абраны першым прэзідэнтам Банкаўскага клуба Чыкага, і віцэ-прэзідэнтам (а праз год і прэзідэнтам) Амерыканскай асацыяцыі банкіраў. Гейдж актыўна ўдзельнічаў у грамадскім жыцці: быў старшынёй аргкамітэта якая прайшла ў Чыкага Сусветнай выставы 1893 года, займаў пасаду дырэктара чыкагскага Інстытута мастацтваў, два гады узначальваў Грамадзянскую федэрацыю Чыкага.

У 1892 г. Гейдж даслужыўся да пасады прэзідэнта Першага нацыянальнага банка Чыкага. У тым жа годзе амерыканскі прэзідэнт Гровера Кліўленд прапанаваў яму ўзначаліць міністэрства фінансаў, аднак Гейдж меў вялікія планы адносна кіравання банкам і адмовіўся. У студзені 1897 года прэзідэнт Уільям Мак-Кінлі зноў прапанаваў Гейдж ўзначаліць міністэрства фінансаў, і на гэты раз прапанова была прынята. 6 сакавіка таго ж года Гейдж быў зацверджаны на пасадзе Сенатам. Ён, ідучы курсе сваіх пераемнікаў, стаў павышаць стабільнасць фінансавага сектара. Міністэрства фінансаў атрымала функцыі цэнтральнага банка. У 1900 годзе быў прыняты ініцыяваны Гейдж Закон аб золатам стандарце, ён таксама заклаў аснову для стварэння ў 1913 годзе Федэральнай рэзервовай сістэмы.

Пасля забойства Мак-Кінлі ў 1901 годзе яго пераемнік, Тэадор Рузвельт, пакінуў Гейджа на чале міністэрства фінансаў, каб не дапусціць панікі на фінансавых рынках, але ўжо 31 студзеня 1902 гады вызваліў яго з пасады, прызначыўшы міністрам Леслі Морцімер Шоу. У тым жа годзе Гейдж ўзначаліў Амерыканскую Траставую кампанію ў Нью-Ёрку, а ў 1907 годзе выйшаў на пенсію і пераехаў у Каліфорнію. Лайман Гейдж памёр у Сан-Дыега 26 студзеня 1926 года.

Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Рутульцы

**Рутульцы** (саманазва *Myhabyr* (*Мыхабыр*)) – каўказскі народ, адзін з народаў Дагестана. 

Продкі рутульцев, вядомыя пад імем *гаргары*, з'яўляліся самым буйным племем Каўказскай Албаніі.

## Краіны пражывання 
У цяперашні час пражываюць на тэрыторыі Расійскай Федэрацыі (35,240) (у тым ліку ў Дагестане - 27,849, Стаўрапольскі край — 1,339, Растоўская вобласць — 1,067 і інш.), Азербайджане (20,000), Турцыі, Сірыі, у краінах Еўропы.

## Мова і рэлігія 
Рутульская мова адносіцца да нахска-дагестанскай групы сям'і моў ібера-каўказскай сям'і. Дадзеныя лінгвістыкі ўсталёўваюць сваяцтва Рутульскай мовы з удзінскай мовай.
Вернікі Рутульцы — мусульмане- суніты.

## Літаратура 
* *Мусаеў Г. М.* Рутулы. — Махачкала, 1997. — 282 с.

## Спасылкі 
* **rutulia.com** — Рутульский народны сайт

Катэгорыя:Народы Дагестана
Катэгорыя:Нахска-дагестанскія народы
Трацкізм

**Трацкізм** — ідэйна-палітычная плынь рабочага руху пачатку XX ст.

Аснову яго ідэалогіі і практыкі складалі тэорыя «перманентнай рэвалюцыі», экспарт сусветнай рэвалюцыі з прычыны разумення немагчымасці перамогі сацыялістычнай рэвалюцыі і пабудовы сацыялізму ў адной асобнай краіне, такім чынам непрыняцце ідэі сацыялізму ў адной краіне, як канчатковага варыянту развіцця сацыялізму і іншая тэарэтычная і ідэйная спадчына Льва Троцкага.

Троцкі лічыў, што для кампенсацыі палітычнага банкруцтва 2-га і 3-га Інтэрнацыяналаў і для рэвалюцыйнага кіраўніцтва рабочым класам у перыяд нарастаючага крызісу капіталізму і наступлення фашызму неабходна стварыць новы Інтэрнацыянал. Цэнтральнае месца ў стратэгіі Троцкага займае крытыка СССР як «звыраднеўшай дзяржавы рабочых», у якім улада з рук пралетарыяту перайшла ў рукі бюракратыі, якая ўзяла пад кантроль дзяржаўныя і партыйныя структуры. «*Свінцовы зад бюракратыі пераважыў рэвалюцыю*», — пісаў Леў Троцкі ў сваёй кнізе «Адданая рэвалюцыя».

Паводле Троцкага, СССР застыў у пераходнай стадыі паміж сацыялізмам і капіталізмам, пры гэтым Троцкі актыўна крытыкаваў тых, хто называў СССР дзяржаўным капіталізмам і называў партыйную бюракратыю новым класам, бо яна не мела сродкаў вытворчасці. Пры гэтым ён адзначаў як Сталін перарабіў дзяржаву, якая, вядома, мела статус «дыктатуры пралетарыяту», але рабочы кантроль у краіне быў паралізаваны бюракратыяй.

Каб стварыць зразумелую альтэрнатыву быў створаны Чацвёрты Інтэрнацыянал. Чацвёрты Інтэрнацыянал задумваўся як арганізацыя, якая ўзначаліць супраціў сталінскаму кантролю, створыць новыя партыі працоўнага народу. Аднак трацкізм не здолеў стаць моцнай ідэяй, бо яму процістаяла цэлая машына сталінскай прапаганды, хаця ідэі інтэрнацыянальнага трацкізму былі моцныя ў краінах Заходняй Еўропы і Лацінскай Амерыкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Камунізм
Катэгорыя:Сацыялізм
Катэгорыя:Марксізм
Катэгорыя:Марксісцкая філасофія
Катэгорыя:Палітычныя ідэалогіі
Катэгорыя:Ідэалогіі
Ніна Фёдараўна Младзінская

**Ніна Фёдараўна Младзінская** (,  — , ) — беларуская і расійская , . Заслужаная артыстка Беларускай ССР (1957).

## Біяграфія 
Скончыла Петраградскае балетнае вучылішча ў 1923 годзе. Вучаніца В. Праабражэнскай, Л. Герт, А. Ваганавай.

Салістка Кіраўскага тэатра ў Ленінградзе (1923—1940). У 1941—1947 гадах прыма-балерына . У 1947—1957 гадах салістка Мінскага тэатра оперы і балета.

З 1959 года выкладала ў Мінскім балетным вучылішчы.

## Ролі 
### У Кіраўскім тэатры 
* Жамчужына — «»
* Сяброўка Раймонды — «Раймонда»
* фея Кандзід, Белая котка, прынцэса Фларына, Аўрора — «Спячая прыгажуня»
* прэлюд — «Шапеніяна»
* Сванільда — «Капелія»
* Кіярына — «»
* Актрыса — «»
* Адэта — Адылія, Лебедзь «Лебядзінае возера»
* Марыя, Лёд («»)
* па-дэ-дэ «».

### У Свярдлоўскім тэатры 
* Суламіф («Суламіф» Б. Асаф'ева)
* Гаспадарыня Меднай гары («Каменная кветка» ).

## Узнагароды 
Заслужаная артыстка Беларускай ССР (1957).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Нина Фёдоровна Млодзинская 

Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай дзяржаўнай харэаграфічнай гімназіі-каледжа
Валова (возера)

**Вало́ва** — возера ў межах горада Полацк, у басейне ракі Палата.

Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,25 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 0,88 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 2 м, пад жылой забудовай. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй да 150 м.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Гасцінец (возера)

**Гасці́нец** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 16 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,5 км на поўнач ад аграгарадка Гарбачэва, у басейне ракі Нішча.

Плошча паверхні 0,14 км². Даўжыня 0,55 км, найбольшая шырыня 0,42 км. Даўжыня берагавой лініі 1,5 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 10 м, параслі хмызняком, месцамі разараныя.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Глыбочына (возера, басейн Нешчарды)

**Глыбо́чына** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 24 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 0,7 км на поўнач ад вёскі Галубова, у басейне ракі Нешчарда.

Плошча паверхні 0,05 км². Даўжыня 0,36 км, найбольшая шырыня 0,18 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 5 м, часткова разараныя, на поўначы пад хмызняком. Упадае ручай з возера Вялікія Блізняты, выцякае ручай у возера Верамееўскае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Вусы (значэнні)

* Вусы — валасы або валасінкі, якія растуць у чалавека (у мужчыны, вельмі рэдка — у жанчыны) пад носам (на верхняй губе)

Назву **Вусы́** маюць наступныя населеныя пункты:
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Вусы — вёска ў Аршанскім раёне
** Вусы — вёска ў Шумілінскім раёне
Іван Кузьміч Захараў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Іван Кузьміч Захараў
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      =
|выява            = 
|апіанне          = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 
|званне           = 
|род войскаў      = 
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-

}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Іван Кузьміч Захараў** (31 ліпеня (13 жніўня) 1909, в. Ганявічы, Мінская губерня — 15 жніўня 1982, Мінск) — Герой Савецкага Саюза, першы сакратар Асвейскага падпольнага раённага камітэта КП(б)Б Віцебскай вобласці БССР, палкоўнік. Удзельнічаў у партызанскім руху ў Беларусі. Камандаваў партызанскай брыгадай імя М. В. Фрунзэ. Узнагароджаны ордэнам Леніна, ордэнамі Айчыннай вайны II-й ступені, Чырвонай Зоркі, двума ордэнамі «Знак Пашаны», рознымі медалямі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 31 ліпеня (13 жніўня) 1909 года ў вёсцы Ганявічы Мінскай губерні Расійскай імперыі ў сялянскай сям’і. Па нацыянальнасці — беларус.

У 1934 годзе скончыў Вышэйшую камуністычную сельскагаспадарчую школу. З 1934 года працаваў старшынём сельскага савета, намеснікам дырэктара, а потым — дырэктарам Чапаеўскай МТС Асвейскага раёна Віцебскай вобласці БССР.

Служыў у Чырвонай Арміі ў 1931—1932 гадах. З 1937 года — член ВКП(б), а потым — КПСС. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны эвакуіраваўся ў савецкі тыл, але ўжо ў лістападзе 1941 года быў накіраваны на акупаваную нямецкімі войскамі тэрыторыю для арганізацыі партызанскага руху ў Асвейскім раёне Віцебскай вобласці.

У красавіку 1942 года арганізаваў і ўзначаліў партызанскі атрад, які ў ліпені 1942 года быў ператвораны ў партызанскую брыгаду імя М. В. Фрунзэ. Адначасова з чэрвеня 1942 года па снежань 1943 года быў першым сакратаром Асвейскага падпольнага раённага камітэта КП(б)Б.

За ўзорнае выкананне заданняў камандавання ў тыле ворага і асаблівыя заслугі ў развіцці партызанскага руху ў Беларусі палкоўніку Захараву Івану Кузьмічу Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 1 студзеня 1944 года прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» (№ 4049).

Сышоў у запас пасля вызвалення тэрыторыі Беларусі.

У 1944—1946 гадах працаваў сакратаром Дрысенскага раённага камітэта КП(б)Б. У 1948 годзе скончыў Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КП(б)Б. У 1948—1952 гадах працаваў сакратаром Докшыцкага раённага камітэта КП(б)Б. У 1953—1963 гадах — старшыня Беларускага рэспубліканскага камітэта прафсаюза рабочых будаўніцтва і прамысловасці будаўнічых матэрыялаў.

Жыў у Мінску да сваёй смерці. Памёр 15 жніўня 1982 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках (участак № 26).

Аўтар кнігі «Вайна ў краі азёр». Яго імем названа вуліца ў пасёлку Масты Любанскага раёна Мінскай вобласці.

## Літаратура 
* 
* 
* Люди легенд. Выпуск 1. М., 1965.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. Минск, 1984.

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лагойскім раёне
Чашнікі (значэнні)

Назву **Ча́шнікі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Чашнікі — горад, цэнтр Чашніцкага раёна
* Магілёўская вобласць:
** Чашнікі — вёска ў Горацкім раёне
### Расія 
* Чашнікі (Рослаўльскі раён)
Армянскія фідаі

**Фідаи**, **федаі**, **фідаіны** (; , ад  — *ахвярнікі*) — армянскія паўстанцкія атрады, што супрацьстаялі ўрадавым войскам Асманскай імперыі, звычайна ў населеных армянамі мясцовасцях Асманскай імперыі, дзеялі ў канцы ХІХ — пачатку ХХ стст. З'яўляліся адмысловай праявай нацыянальна-вызвольнай барацьбы, па сваім характары і мэтах адпавядалі гайдукскай барацьбе балканскіх народаў.

У другой палове 1880-х гг. гэты рух у Хнусе і Карыне ўзначальваў Акоп Саркаваг, у Тароне і Сасуне — Mаргар Варжапет. У канцы 80-х і пачатку 90-х гг. ХЕХ у. у Ерзнка і Себастыі дзеялі групы Аванеса Мінасяна. Тароса Царукяна (Чэла) — у Вардо, у Алепа — Мірыджана. 

Групы фідаі часта папаўняліся армянскай моладдзю, якая перабіралася ў Заходнюю Арменію з расійскай Усходняй Арменіі. У 1890-х гг. сфармаваліся групы Бітлісцы Мушега, Ахбюр Сераба, Андраніка, Спаганац Макара. Вядомы фідаі Грайр імкнуўся ператварыць разрозненыя дзеянні фідаі ў шырокі народны рух, ва ўсеагульнае паўстанне супраць турэцкай улады. Шэраг фідаі выступаў за стварэнне саюзу з працаўнікамі іншых нетурэцкіх народаў Асманскай імперыі. Армянскія нацыянальныя партыі імкнуліся ўзяць іх пад свой кантроль. 

Пасля младатурэцкага перавароту 1908 армянскім паўстанцам была падаравана амністыя. Напачатку Першай сусветнай вайны 1914—18 многія з іх уступілі ў атрады добраахвотнікаў у шэрагах расійскай арміі, а ў час генацыду армян у Турцыі ўзялі ўдзел у самаабароне армян.

У армянскай культуры фідаіны пададзены ў вобразе герояў. Вершы, прысвечаныя ім, стварылі Д. Варужан, А. Туманян, А. Ісаакян і іншыя паэты; у кнізе Х. Даштенца «Кліч аратых» створаны выявы шэрага вядомых фідаі, ім прысвечаны карціны многіх армянскіх мастакоў.

У час Карабахскай вайны 1992—1994 гг. удзельнікі армянскіх фармаванняў таксама зваліся фідаінамі.

## Спасылкі 
* Fedayi.ru
* Genocide.ru
Глыбокае (возера, басейн Нішчы)

**Глыбокае** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 18 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 3,5 км на поўнач ад вёскі Юхавічы, у басейне ракі Нішча.

Плошча паверхні 0,03 км². Даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,7 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 3 м, на паўднёвым усходзе пад лесам, на захадзе і паўднёвым захадзе разараныя.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна