open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мёртвым не баліць

**Мё́ртвым не балі́ць** — аповесць Васіля Быкава. Упершыню аповесць апублікаваў часопіс «Маладосць», восенню 1965 года, а праз год «Мёртвым не баліць» надрукавалі ў «Новым свеце». Пасля публікацыі «Аганёк» і іншыя часопісы надрукавалі разгромныя артыкулы пра яго працы.

## Сюжэт 
Аснова сюжэту — этап Вялікай Айчыннай вайны, у ходзе зімовай кампаніі 1944 года, а менавіта падзеі падчас Кіраваградскай аперацыі, распачатай у студзені 1944 года. Параненага малодшага лейтэнанта адпраўляюць у тыл, загадаўшы канваіраваць пры гэтым трох палонных немцаў. Пры руху яны натыкаюцца на нямецкую танкавую часць, у ходзе перастрэлкі лейтэнант губляе двух палонных і свайго спадарожніка і другі раз паранены ў нагу. Яго паведамленню аб немцах у тыле ніхто не хоча верыць, у лазарэце яго застае атака нямецкіх танкаў.

Трагізм узмацняецца прысутнасцю такіх тыпаў, як асабіст Сахно. Гэтаму палахліваму чалавеку дадзена права правяраць на патрыятызм іншых. Ён гоніць пракладаць шлях па мінным полі падначаленых, нават маладую медсястру Кацю. Яго няма сярод тых, хто лёг пад танкі. Калі з’явілася пагроза палону, ён прымушае страляцца параненага лейтэнанта Юрку Стралкова, сам жа ўздымае рукі і імкнецца дагадзіць немцам.

Паралельным сюжэтам у аповесці ідзе гісторыя, што адбываецца з героем твора ўжо ў 1960-я гады падчас хрушчоўскай адлігі. Васілевіч на дзень перамогі сустракае двайніка Сахно — Гарбацюка, які апраўдвае падобную пільнасць і жорсткасць на вайне: «А што ж — сазнацельнасць? Сазнацельнасць — у газетах. А тут прымусіць трэба. Каб баяліся».

## Выданне 
Доўгі час аповесць была пад забаронай: па-беларуску твор не друкаваўся 17 гадоў, у перакладзе на рускую — 23. Потым твор выдаваўся са шматлікімі праўкамі і выдаленнямі. Быкаў неаднойчы шкадаваў аб тым, што стала з яго аповесцю — і быў упэўнены, што не засталося ніводнага першага, аўтарскага асобніка. Але сучаснікам пашчасціла знайсці той самы ўнікальны чарнавік пасля смерці класіка. Толькі ў 2014 годзе аповесць была выдадзена без цэнзуры.

Беларуская эміграцыя надрукавала аповесць Быкава «тарашкевіцай» у 1965 годзе.

## Уплыў 
З сюжэтам аповесці часткова пераклікаецца тэкст песні Уладзіміра Высоцкага «Тот, который не стрелял» («Той, які не страляў»), галоўны герой якой трапляе пад падазрэнне асабіста з-за таго, што не данёс пра палоннага-«языка». Героя песні У. Высоцкага таксама «недастралююць». Асобныя фразы ў тэкстах аповесці і песні падобныя: у аповесці Быкава (рускі пераклад М. Гарбачова) — «всё как следует заверено, подшито», «не тот матерьял» ; у песні Высоцкага — * Подколотый, подшитый матерьял*  і г. д.

## Дадатковая інфармацыя 
У 2013 годзе аповесць была ўключаная ў спіс «100 кніг», рэкамендаваных Міністэрствам адукацыі і навукі РФ школьнікам для самастойнага чытання.

## Спасылкі 
* *Ельяшевич, Ксения*. Аповесць Васіля Быкава «Мёртвым не баліць» упершыню выйдзе без цэнзуры  (белор.), *TUT.BY* (27 лютага 2014).
* Книга «Мертвым не больно» Василя Быкова выходит без цензуры , *Новости литературы* (28 лютага 2014).

Катэгорыя:Творы Васіля Быкава
Катэгорыя:Кнігі пра Вялікую Айчынную вайну
Катэгорыя:Кнігі 1965 года
Касаі (значэнні)

**Касаі** — шматзначны тэрмін:

* Касаі — рака ў Цэнтральнай Афрыцы, левы прыток ракі Конга
* Касаі — правінцыя Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Мома (значэнні)

**Мома** — шматзначны тэрмін:

* Мома — камуна ў Італіі
* Мома — рака ў Расіі, у Рэспубліцы Саха (Якуція), правы прыток ракі Індыгірка
Мома (рака)

**Мо́ма** (, ) — рака ва Усходняй Сібіры, у Расіі, у Рэспубліцы Саха (Якуція), правы прыток ракі Індыгірка (басейн Усходне-Сібірскага мора).

Даўжыня ракі 406 км. Плошча вадазбору 30 200 км². Сярэдні расход вады за 377 км ад вусця складае 13) знаходзіцца на паўночных схілах хрыбта Улахан-Чыстай (сістэма хрыбта Чэрскага). Працякае рака ў шырокай (30—40 км) міжгорнай даліне і забалочанай упадзіне. На рацэ вялікая колькасць парогаў. У даліне ракі ўтвараюцца вялікія наледзі. У сярэднім цячэнні ракі знаходзіцца Вялікая Момская наледзь (Улахан-Тарын), самая буйная ў Расіі, другая па велічыні ў свеце. На ўчастку наледзі рэчышча Момы разгаліноўваецца на рукавы, вышэй і ніжэй па цячэнню звілістае, з вымушанымі лукавінамі. Замярзае рака ў верасні — кастрычніку, вызваляецца да лёду ў маі — чэрвені.

Прытокі Момы: Ілін-Юрах, Кіенга, Куранах, Калгар, Хастах, Цірхцях, Кубалах, Буардах, Кутур, Дэлыгда, Тах, Матага-Эселях, Улахан-Тумул, Куранах, Бурус-Хаір, Эрэкіт (Эрыкіт), Сардыр, Хаірдах, Кіпчыстан-Цірэхцях і інш.

На рацэ знаходзяцца сёлы Сасыр і Хануу. У верхняй частцы басейна ракі знаходзіцца Прыродны парк «Момскі» (Аан Айылга).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река Мома // Государственный водный реестр РФ
* *Виноградова Н. Н.* Мома // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Мома // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru
* Национальный природный парк «Момский» // Официальный информационный портар Республики Саха (Якутия) 
* Moma At Sasir // A Regional, Electronic, Hydrographic Data Network For the Arctic Region (R-ArcticNET)

Катэгорыя:Рэкі Якуціі
Катэгорыя:Басейн Усходне-Сібірскага мора
Катэгорыя:Усходняя Сібір
Антон Францавіч Бубала

**Антон Францавіч Бубала** () — беларускі грамадскі дзеяч, краязнавец, паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 кастрычніка 1942 года ў вёсцы Гісялёва Асвейскага раёна (цяпер — Верхнядзвінскі раён) Віцебскай вобласці падчас нямецкай акупацыі Беларусі. Немаўлём прайшоў праз Саласпілскі канцлагер.

У 1963 годзе скончыў фізіка-матэматычны факультэт Даўгаўпілскага педагагічнага інстытута. У 1974 годзе завочна скончыў з чырвоным дыпломам Камсамольскі-на-Амуры дзяржаўны педагагічны інстытут.

Працаваў настаўнікам у школах Латвійскай ССР, РСФСР (г. Амурск) і ў Верхнядзвінскім раёне Беларусі. Узначальваў аддзел культуры Верхнядзвінскага райвыканкама.

З 2015 года працуе старшым навуковым супрацоўнікам Верхнядзвінскага гісторыка-краязнаўчага музея.

Жыве ў Верхнядзвінску.

## Дзейнасць 
Краязнаўствам пачаў займацца з 1972 года. Даследуе гісторыю, культуру і геаграфію Паўночнай Беларусі, у асноўным — тэрыторыю Верхнядзвінскага, часткова — Міёрскага і Расонскага раёнаў Віцебскай вобласці. Прымаў удзел у арганізацыі і правядзенні шэрага навуковых канферэнцый рэгіянальнага і міжнароднага ўзроўняў. Адзін з асноўных аўтараў і ўкладальнікаў кнігі «Памяць. Верхнядзвінскі раён».

З 1972 года друкуецца ў сродках масавай інфармацыі. Выдаў некалькі ўласных паэтычных зборнікаў. Аўтар і рэдактар некалькіх дзясяткаў кніг і брашур, буклетаў і паштовак, прысвечаных краязнаўству ў рэгіёне. Публікуецца ў газеце «Дзвінская праўда» з артыкуламі па гісторыі Поўначы Беларусі.

Актыўны грамадскі дзеяч, папулярызатар беларускай нацыянальнай культуры, дзеяч беларускага адраджэнскага руху. З’яўляецца сябрам шэрага грамадскіх аб’яднанняў, старшынёй клуба «Шукальнік».

Папулярызатар турысцка-краязнаўчага руху ў Паўночнай Беларусі. Ініцыятар і арганізатарам рэгіянальных турслётаў, пешых, лыжных і водных турыстычных паходаў, займаецца добраўпарадкаваннем месцаў пахаванняў ахвяр Другой сусветнай вайны.

## Узнагароды 
* Ганаровы грамадзянін Верхнядзвінска.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Бяроза над затокай: вершы / А. Ф. Бубала. — Мінск, 2012.
* Бубала Антон Францавіч // Краязнаўчая газета. — 2005 — № 12 (сакавік). — С. 2.
* Пуцявінамі роднага краю: прырода і гісторыя Верхнядзвіншчыны / А. Ф. Бубала. — Наваполацк, 2017. — 248 с.

## Спасылкі 
* Бубала, Антон Францавіч (краязнавец; літаратар; нар. 1942) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Краязнаўцы СССР
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Вязні Саласпілскага канцлагера
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Верхнядзвінска
Мсціна

**Мсці́на, Мсцінскае вадасховішча** () — возера ў заходняй частцы Цвярской вобласці Расіі, на Валдайскім узвышшы, выток ракі Мста. Пераўтворана ў вадасховішча ў выніку стварэння Вышневалоцкай воднай сістэмы.

Плошча паверхні 12,5 км². Плошча вадазбору 4720 км². Глыбіні да 10 м.

Упадаюць рэкі Цна, Рудзінка і некалькі праток з суседніх азёр. Выцякае рака Мста. Суднаходства на працягу 25 км, ад горада Вышні Валачок да плаціны на рацэ Мста.

## Літаратура 
* Мстино // 

## Спасылкі 
* Водохранилище вдхр Мстино (вдхр Мстинское) // Государственный водный реестр РФ

Катэгорыя:Азёры Цвярской вобласці
Някрасаўскае

**Някрасаўскае** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Някрасаўскага раёна Яраслаўскай вобласці Расіі. Размешчаны на правым беразе ракі Волгі пры ўпадзенні ў яе ракі Саланіцы, за 45 км на ўсход ад Яраслаўля, дзе знаходзіцца бліжэйшая чыгуначная станцыя.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яраслаўскай вобласці
Пашахонне

**Пашахонне** () — горад (з 1777 года) у Расіі, гарадское паселішча, адміністрацыйны цэнтр Пашахонскага раёна Яраслаўскай вобласці.

## Геаграфія 
Размешчаны на Малога-Шакснінскай нізіне на левым беразе ракі Согажы, пры яе ўпадзенні ў Рыбінскае вадасховішча, за 65 км на поўнач ад Рыбінска, за 151 км на паўночны захад ад Яраслаўля. Агульная плошча тэрыторыі Пашахоння — 7,84 км², з іх пад воднымі аб’ектамі знаходзіцца 2,41 км².
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Яраслаўскай вобласці
Барысаглебскі (Яраслаўская вобласць)

**Барысаглебскі** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Барысаглебскага раёна Яраслаўскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 5379 чал. (2017). Размешчаны ў паўднёвай частцы вобласці, на рацэ Вусце (басейн Волгі), за 19 км на паўночны захад ад Растова, дзе знаходзіцца бліжэйшая чыгуначная станцыя. Аўтобуснымі лініямі пасёлак звязаны з Растовам, Яраслаўлем і Углічам.

## Выдатнасці 
* Барысаглебскі на Вусці манастыр

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яраслаўскай вобласці
Смідовіч

**Смідовіч** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Смідовіцкага раёна Яўрэйскай аўтаномнай вобласці. Перайменаваны ў гонар партыйнага дзеяча Пятра Смідовіча. Насельніцтва — 4279 чал. (2018). Чыгуначная станцыя Ін на Транссібе. Пасёлак размешчаны на федэральнай аўтатрасе «Чыта — Хабараўск» за 76 км на ўсход ад Бірабіджана, за 100 км на захад ад Хабараўска.

Пасёлак Смідовіч стаіць у даліне ракі Вялікі Ін (правы прыток Урмі, басейн Тунгускі).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Цеплаазёрск

**Цеплаазёрск**  () — пасёлак гарадскога тыпу ў Аблучанскім раёне Яўрэйскай аўтаномнай вобласці Расіі. Насельніцтва 4311 жыхароў (перапіс 2010 года). Размешчаны за 94 км на захад ад абласнога цэнтра — горада Бірабіджана, за 66 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра — горада Аблучча. За 1,5 км ад ракі Біра (прыток Амура). Пасёлак Цеплаазёрск адпавядае чыгуначнай станцыі Цёплае возера.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Кульдур

**Кульдур** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Аблучанскім раёне Яўрэйскай аўтаномнай вобласці Расіі. Заснаваны ў 1897 годзе. З 1938 года — дачны пасёлак, з 1958 года — курортны пасёлак гарадскога тыпу, з 2001 года — пасёлак Аблучанскага раёна Яўрэйскай аўтаномнай вобласці.

У 1912 годзе адкрылася водалячэбніца. У 1925 годзе арганізаваны першы пансіянат. Зараз Кульдурскі санаторны комплекс з’яўляецца горадаўтваральным.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1897 годзе
Біракан

**Біракан** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Аблучанскім раёне Яўрэйскай аўтаномнай вобласці Расіі. Знаходзіцца на рацэ Біра. За 68 км ад Аблучча (на захад па аўтатрасе Чыта — Хабараўск). Узнік у 1905 годзе пры будаўніцтве чыгункі і названы па аднайменнай рацэ (левы прыток ракі Біра), якая працякае па ўсходняй ускраіне пасёлка. 10 кастрычніка 1931 года аднесены да катэгорыі рабочых пасёлкаў.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1905 годзе
Біра (пасёлак гарадскога тыпу)

**Біра** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Аблучанскім раёне Яўрэйскай аўтаномнай вобласці Расіі. Знаходзіцца на левым беразе ракі Біра. Аднайменная станцыя ДУЧ. Насельніцтва — 2710 чал. (2018). За 120 км ад Аблучча (на захад па аўтатрасе Чыта — Хабараўск), за 50 км Бірабіджана (на ўсход па аўтатрасе Чыта — Хабараўск).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1908 годзе
Біра

**Біра**:
* Біра (пасёлак гарадскога тыпу)
* Біра (прыток Амура)
## Прозвішча 
* Ласла Біра — журналіст і вынаходнік сучаснай шарыкавай ручкі
Абнора

**Абнора**  () — рака ў еўрапейскай часткі Расійскай Федэрацыі, працякае па Валагодскай і Яраслаўскай вобласці, правы прыток Кастрамы.

Даўжыня — 132 км, плошча вадазбору — 2440 км².

Найбуйнейшыя прытокі — Нурма, Вялікуша, Куза, Шарна, Руша (левыя); Уча (правы).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Яраслаўскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Волгі
Катэгорыя:Рэкі Валагодскай вобласці
2015 год у гісторыі тэлебачання

**2015** год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.

## Падзеі 
## Узнагароды 
## З’явіліся 
### Тэлевізійныя праграмы 
* 5 кастрычніка — Краіна

### Тэлевізійныя каналы 
* 1 лістапада — «Матч ТВ»

### Серыялы 
*12 кастрычніка — «Bon Appetit: Gérard Depardieu's Europe»

## Нарадзіліся 
### Беларусь 
## Памерлі 
### Беларусь 
## Спасылкі
Тэлебачанне
Катэгорыя:Гады ў тэлебачанні
Кісель (значэнні)

Назву **Кісель** маюць:
* Кісель —  салодкая дэсертная жэлепадобная страва.

## Асобы 
* Аляксандр Сяргеевіч Кісель (нар. 1946) — беларускі архітэктар.
* Валерый Уладзіміравіч Кісель (нар. 1949) — беларускі архітэктар.
* Зміцер Кісель (1963—2005) — беларускі публіцыст, журналіст, гісторык.
* Іван Віктаравіч Кісель (нар. 1998) — беларускі футбаліст.
* Ігар Мікалаевіч Кісель (нар. 1974) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Рыгор Леанідавіч Кісель (нар. 1955) — беларускі журналіст і дыпламат.
* Уладзімір Адамавіч Кісель (1922—1999) — удзельнік беларускага антысавецкага руху.
* Францішак Кісель (нар. 1959) — беларускі каталіцкі дзеяч.
* Эдвард Кісель (1918—1993) — польскі каталіцкі дзеяч.
Юрый Уладзіміравіч Азаронак

**Ю́рый Уладзі́міравіч Азаро́нак** () — беларускі прапагандыст.

## Біяграфія 
У пачатку 1990-х гадоў уступіў у Славянскі Сабор «Белая Русь», расійскую нацыяналістычную партыю ў Беларусі.

Стаў папулярны пасля таго, як у 1995 годзе зняў дакументальны фільм «Нянавісць: дзеці хлусні», у якім правёў параўнальнае апісанне калабарацыяністаў часоў Другой сусветнай вайны і тагачасных беларускіх палітыкаў, якія выступалі супраць аўтарытарнага кіравання Аляксандра Лукашэнкі. Фільм быў паказаны напярэдадні рэферэндума 1995 года.

У 1996 годзе зняў фільм «Закуліса» пра сувязь беларускай апазіцыі з замежнымі палітычнымі і фінансавымі сіламі.

У 2000 годзе стаў загадчыкам літаратурна-драматычнай рэдакцыяй Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь.

Напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў 2001 года стварыў дакументальны серыял «Таемныя спружыны палітыкі», у якім негатыўна асвятляў дзейнасць апазіцыі і розных замежных фондаў і цэнтраў. Пасля выбараў — кіраўнік інфармацыйнага аддзела Беларускага патрыятычнага саюза моладзі.

У красавіку 2003 года прызначаны прэс-сакратаром Генеральнай пракуратуры Рэспублікі Беларусь.

2 чэрвеня 2005 года прызначаны намеснікам старшыні Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь. 13 чэрвеня 2008 года вызвалены ад гэтай пасады «за здзяйсненне правіны, несумяшчальнай са знаходжаннем на дзяржаўнай службе».

З 2009 года Юрый Азаронак кіраваў тэлеканалам для глухіх і людзей са слабым слыхам «Жэст-ТБ». Пазней працаваў у аддзеле інфармацыі і грамадскіх сувязей Упраўлення справамі Прэзідэнта Беларусі.

## Сям’я 
Брат дзяржаўнага службоўца Віктара Азаронка і бацька прапагандыста Рыгора Азаронка.

## Узнагароды 
* Прыз Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі «За пэўнасць маральным ідэалам у кінамастацтве» за фільм «Духоўная вайна» (2006);
* Прэмія прэзідэнта «За духоўнае адраджэнне» за стварэнне аўтарскай тэлепраграмы «Канспіралогія» (2005).
* Званне Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь (2007).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Азаренка опять бьют по лицу
* Профіль на праекце «Хто ёсць хто ў РБ» 

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Супрацоўнікі Генеральнай пракуратуры Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Прапагандысты Беларусі
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Вюрцбургскі кілік Брыга

**Вюрцбургскі кілік Брыга** () - гэта атычны  кілік, створаны каля 480 да нашай эры. Ён быў зроблены ганчаром па імені Брыг і распісаны майстрам, вядомым як Вазапісец Брыга. Ён адлюстроўвае некаторыя з самых вядомых вобразаў старажытнай керамікі.
, ігрок на  злева, ігрок на  ў сярэдзіне справа]]
Акрамя пералому на падставе кубка, кілік застаўся нязменным. Гэты кілік асабліва паспяховы прыклад *тыпу B* з больш за ста формаў атычных керамічных кубкаў. Контуры пасудзіны выдатна прапрацаваны зверху да нізу. На неапрацаванай гліны ўнутры левай ручкі, ганчар Брыг пакінуў свой подпіс вялікімі літарамі: ΒΡΥΓΟΣ ΕΠΟΙΕΣΕΝ (Брыг зрабіў гэта). У навукоўцаў няма згоды, маецца на ўвазе ганчар Брыг ці вазапісец Брыг. Мастак быў атаясамлены з вазапісцам з  вазапісец Брыга Джонам Бізлі, які таксама сцвярджаў, што ганчар Вурцбургскага кіліка валоўдаў выбітнымі мастацкімі здольнасцямі. Чара мае 14 см у вышыню і дыяметр 32.2 сантыметра. Некалі яна належала да , але цяпер знаходзіцца ў  ў Вюрцбургу, дзе мае кадастравы нумар  HA 428 (= L 479).

Малюнак у чары (тонда) паказвае маладога ўдзельніка , які ванітуе ў выніку злоўжывання напоямі ці ежай. Бландынка паслужліва і старанна трымае галаву. З той прычыны, што на такіх мерапрыемствах прысутнічалі толькі гетэры, напэўна, намаляваная жанчына таксама ставіцца да гэтай катэгорыі. Абодва паказаны з вянкамі. Малады чалавек падтрымлівае сябе кіем, які з'яўляецца сімвалам горада. Напэўна, ён малады арыстакрат. Малюнак акружаны меандравым арнаментам.

Звонку паказана шэсце гуляк (*комас*), бурная падзея, якая адбылася ў канцы сімпосія. Камасты ў асноўным нагія, апранутыя толькі ў  (плашчы) і вянкі з вінаграднай лазы. Хламіды намаляваныя намаляваныя з раскіданымі кропкамі, якія з'яўляюцца тыповымі для вазапісца Брыга. Адзін з гулякаў іграе на  (падвойнай флейце), другі на  (разнавіднасць ліры). Некаторыя дэталі, такія як абадкі і вянкі вінаграднай лазы пафарбаваны ў такі ж чырвоны, як іх скура. Выявы тонда малюнка і музыканта з барбітанам часта паказваюцца ў літаратурных крыніцах і іншых сродках масавай інфармацыі/

## Літаратура 
* . "Die „Brygosschale“", in , Irma Wehgartner (ed.s): *Begegnung mit der Antike. Zeugnisse aus vier Jahrtausenden mittelmeerischer Kultur im Südflügel der Würzburger Residenz*. Ergon, Würzburg 2001, , S. 76–77.

Катэгорыя:Вазы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Музей Марціна фон Вагнера
Леў Аляксандравіч Пушкін

**Леў Аляксандравіч Пушкін** (; 17 лютага 1723, Санкт-Пецярбург — 25 кастрычніка 1790, Масква) — вайсковы дзеяч Расійскай імперыі. Дзядуля Аляксандра Пушкіна. Артылерыі палкоўнік. Гвардыі капітан, з 23 верасня 1763 года ў адстаўцы. Пахаваны на старых могілках Данскога манастыра.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу. Яшчэ ў дзяцінстве быў запісаны ў Сямёнаўскі лейб-гвардыі полк. У 1739 г. быў прызначаны капралам у артылерыю, у якой і праслужыў да свайго выхаду ў адстаўку ў верасні 1763 года, падпалкоўнікам. У 1762 жыў у Маскве. Падчас уступлення на трон Екацярыны II, у 1762 г., як пісаў паэт «падчас мяцежу застаўся верным Пётру III і не хацеў прысягаць Екацярыне і быў пасаджаны ў крэпасць разам з Ізмайлавым».

У вершы «Моя родословная»:

У адстаўцы жыў у Маскве, у Троіцкай слабадзе і ў сваіх маёнтках. Уладальнік маёнткаў: Лытагоры, Ананьіна пустэча, сёл Сабліна і Лабкова Зарайскага павета Рязанскага намесніцтва і інш.

Катэгорыя:Ваенныя Расіі
Леў Аляксандравіч
Леў Сяргеевіч Пушкін

**Ле́ў Сярге́евіч Пу́шкін** (17 (29) красавіка 1805, Масква — 19 (31) ліпеня 1852, Адэса) — малодшы брат Аляксандра Пушкіна і яго літаратурны сакратар, баявы афіцэр, удзельнік персідскіх войнаў і кавалер расійскіх ордэнаў.

## Спасылкі 
* Пушкин Лев Сергеевич 

Леў Сяргеевіч
Катэгорыя:Удзельнікі Каўказскіх войн
Катэгорыя:Ваенныя Расійскай імперыі
Наталля Ганчарова

**Наталля Ганчарова**:
* Наталля Ганчарова (нар. 1995) — беларуская валейбалістка.
* Наталля Сяргееўна Ганчарова — руская мастачка
Бальзамін дробнакветны

**Бальзамі́н дробнакветны**, **Бальзамін дробнакветкавы** (*Impatiens parviflora*) від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна вышынёй 30—60 см з вострапілавата-зубчастым лісцем з залозкамі на зубчыках, блякла-жоўтымі з чырвонымі плямінамі кветкамі памерам да 1 см, па 4—5 на стаячых кветаножках, якія выходзяць з пазух лісця. Чашачка кветкі складаецца з трох чашалісцікаў, адзін відазменены ў прамую, радзей увагнутую шпорку. Сцябло голае, часам разгалінаванае. Плод — струкападобная каробачка. Ад дотыку спелы плод трэскаецца с лёгкім гукам раскідваючы насенне.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Паходзіць з Сярэдняй Азіі, з XIX стагоддзя распаўсюдзіўся па ўсёй Еўропе з батанічных садоў. На тэрыторыі Беларусі адзін з найбольш распаўсюджаных небяспечных заносных відаў, добра натуралізаваўся у прыродных супольнасцях. Расце па берагах рэк, азёр, на засмечаных мясцінах. Любіць урадлівую глебу і вільготныя, цяністыя мясціны. Цвіце ў ліпені—жніўні.

## Значэнне і ўласцівасці 
З’яўляецца атрутнай раслінай. Злоснае пустазелле. Хімічны склад дастаткова не вывучаны, але вызначана, што лісце і сцябло маюць седатыўнае, гіпатэнзіўнае, кроваспыняльнае дзеянне.

## Літаратура 
*  — С. 226—227.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бальзамінавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1824 годзе
Luma

**Luma** — род раслін сямейства Міртавыя.

Назва роду паходзіць ад роднаснай міртавай расліны *Amomyrtus luma*, якая таксама расце ў Чылі.

## Апісанне 
Прадстаўнікі роду — вечназялёныя кусты або невялікія дрэвы, часам дасягаюць вышыні 10-20 м, з дыяметрам ствала да 1 м. Кара светла-чырвоная або аранжавая, гладкая. Лісце авальнае, цёмна-зялёнае, даўжынёй 1-5 см, шырынёй 0,5-3 см. Кветкі да 2 см у дыяметры, плод — ягада дыяметрам каля 1 см. Ягады ядомыя і выкарыстоўваюцца мясцовымі жыхарамі, у тым ліку і ў лекавых мэтах.

## Арэал 
Арэал — паўднёвы захад Паўднёвай Амерыкі, Вальдыўскія лясы Чылі, таксама сустракаецца ў Аргенціне. Таксама віды роду вырошчваюцца ў раёнах з такім самым кліматам, як і на радзіме, — Брытанскія астравы, паўночна-заходняе ціхаакіянскае ўзбярэжжа ЗША. Карлікавыя формы выкарыстоўваюцца ў .

## Віды 
Па інфармацыі базы даных *The Plant List*, род уключае 2 віды:

* 
* 

Катэгорыя:Міртавыя
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Вальдыўскія лясы

**Вальдыўскія лясы** — дажджавыя мяшаныя лясы ўмеранага клімату, экарэгіён Паўднёвай Амерыкі, частка Неатропікі. Назва паходзіць ад горада Вальдывія.

## Апісанне 
Размешчаны лясы ў цэнтры Заходняй Патагоніі, пераважна на тэрыторыі Чылі, невялікая частка — у Аргенціне. Суседнія экарэгіёны — Магеланавы лясы, Патагонская пустыня, Чылійскі маквіс і . Плошча Вальдыўскіх лясоў ацэньваецца ў 250—300 тыс. км², гэта больш тэрыторыі Вялікабрытаніі. Месцазнаходжанне — раён 40° паўднёвай шыраты ля схілаў Анд (да вышыні 1200—2200 м) і востраў Чылаэ.

Клімат вільготны (1500-3000 мм ападкаў у год), дажджы выпадаюць круглы год. Сярэдняя тэмпература 12-15°С летам і 6-8 °C зімой, у горных раёнах яшчэ халадней.

## Флора 
Вальдыўскія лясы — вечназялёныя, аднак у іх растуць і лістападныя расліны. Таксама сустракаюцца хвойныя віды і папараць. Многія віды — эндэмікі Патагоніі, сустракаюцца альбо толькі ў Вальдыўскіх лясах, альбо ў іх і суседніх рэгіёнах.

Тыповыя прадстаўнікі флоры рэгіёну — , , , , , некалькі відаў роду  і , , , , , .

## Фаўна 
Сярод жывёльнага свету звычайныя рэліктавы , самы маленькі алень у свеце , . У XX стагоддзі інтрадуцыраваны дзікі.

У Чылі і Аргенціне на тэрыторыі Вальдыўскіх лясоў створана каля 20 нацыянальных паркаў і .

Катэгорыя:Лясныя экарэгіёны
Катэгорыя:Прырода Чылі
Катэгорыя:Прырода Аргенціны
Лірика (альбом Nizkiz)

***Лірика*** () — другі студыйны поўнафарматны альбом рок-гурта Nizkiz з Магілёва , выдадзены 24 сакавіка 2015. 

16 чэрвеня 2015 адбыўся рэліз кліпа на песню *Лирика*.

## Спіс кампазіцый 
## Выканаўцы 
* Аляксандр Ільін — вакал,акустычная гітара
* Дзмітрый Халяўкін — барабаны
* Сяргей Кульша — бас
* Леанід Несцярук — гітара

Катэгорыя:Альбомы Nizkiz
Лозьва

**Ло́зьва** () — рака ў Свярдлоўскай вобласці Расіі, левы складнік ракі Таўда (басейн ракі Об).

Даўжыня ракі 637 км. Плошча вадазбору 17 800 км². Сярэдні расход вады за 187 км ад вусця складае 70 на хрыбце Паясны Камень на Паўночным Урале. Большая частка вадазбору знаходзіцца ў забалочанай мясцовасці Заходне-Сібірскай нізіны. На працягу 30 км ад вытоку рака мае горны характар).

Прытокі Лозьвы: Сульпа, Ахтыл, Ушма, Віцім-Ація, Віжай, Люльва, Сурпія, Малая Харпія, Вялікая Харпія, Карпія, Таліца (Паўночная Таліца), Вялікая Тата, Іўдзель, Нікіцінка, Паўночная Уньша, Уньша, Ваткуль, По́ніл, Арыя (Горная), Сіндзея, Тальма, Лікіна, Сінтурка і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река Лозьва // Государственный водный реестр РФ
* *Сурков В. В.* Лозьва // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Lozva At Shaburovo // A Regional, Electronic, Hydrographic Data Network For the Arctic Region (R-ArcticNET)

Катэгорыя:Рэкі Свярдлоўскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Іртыша
Наталля Аляксандраўна Варанцова-Вельямінава

**Наталля Аляксандраўна Варанцова-Вельямінава**, па нараджэнні **Наталля Аляксандраўна Пушкіна** (1859—1912) — грамадская дзяячка, асветніца, мецэнатка.

## Біяграфія 
Унучка рускага паэта Аляксандра Пушкіна, дачка яго старэйшага сына, генерал-лейтэнанта Аляксандра Аляксандравіча Пушкіна і Соф’і Мікалаеўны Ланской.

Вучылася ў Віленскай гімназіі. Узяла шлюб з Паўлам Варанцовым-Вельямінавым. Спачатку сям’я жыла ў Казлове (цяпер Мічурынск). Праз некаторы час Павел Варанцоў-Вельямінаў падаў у адстаўку і з’ехаў з жонкай у маёнтак сваёй маці Вавулічы (цяпер Дубаўка) за 10-12 км ад Бабруйска. Акрамя сядзібы ў Дубаўцы, Варанцовы-Вельямінавы мелі дом у Бабруйску.

Цікавілася беларускім фальклорам з навакольных вёсак Савічы, Цялуша. Добра малявала, у асноўным пейзажы, пісала вершы. У вёсцы Цялуша разам з мужам пабудавала школу (1894), царкву (асвечана на Вялікдзень 1902), бібліятэку, спаленую падчас Вялікай Айчыннай вайны. Займаліся асветніцкай дзейнасцю, дапамагалі атрымаць адукацыю (у тым ліку стаць настаўнікамі, акушэрамі-фельчарамі). Спрабавала арганізаваць прытулак для састарэлых жанчын, хацела стварыць нешта ўзору дзіцячага садка для сялянскіх дзяцей. У Бабруйску на вуліцы, дзе стаяў яе дом і дамы сёстраў Паўла Варанцова-Вельямінава, пасадзіла першыя каштаны, некаторыя з іх засталіся да цяперашняга часу. Драўляны дом па цяперашняй вуліцы Сацыялістычнай знеслі ў 1973 годзе, на яго месцы збудаваны гарадскі палац шлюбаў. Сям’я Варанцова-Вельямінава прыняла пасільны ўдзел у стварэнні Бабруйскай гарадской бібліятэкі, якая цяпер назвавана імем Пушкіна, яна была адкрыта ў лютым 1901 года, на 64-я ўгодкі смерці Пушкіна.

Памерла ў 1912 годзе ад запалення лёгкіх. Пахавана ў вёсцы Цялуша, у парку, недалёка царквы і магілы свёкра — Аркадзя Варанцова. У 1979 годзе, да 180-годдзя нараджэння Аляксандра Пушкіна на магіле Наталлі Варанцовай-Вельямінавай усталяваны новы помнік. У вёсцы Цялуша штогод улетку праводзіцца Пушкінскае свята музыкі і паэзіі.

## Дзеці 
У шлюбе з Паўлам Варанцовым-Вельямінавым мела 6 дзяцей:
* Георгій Варанцоў-Вельямінаў (1882),
* Марыя Кліменка (1883—1932),
* Соф’я Калагрывава (1884—1974),
* Міхаіл Варанцоў-Вельямінаў (1885—1951),
* Феадосій Варанцоў-Вельямінаў (1888—1914),
* Вера Варанцова-Вельямінава (1890—1920)

## Літаратура 
* Нашчадкі А. С. Пушкіна ў Бабруйску // Памяць: Гіст. дакум. хроніка Бабруйска. — Мн.: Выш. шк., 1995.

## Спасылкі 
* 

Наталля Аляксандраўна
Катэгорыя:Постаці Бабруйска
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Беларуская мова ў свеце

**Беларуская мова** выкарыстоўваецца ў паўсядзённым жыцці этнічнымі беларусамі і прадстаўнікамі некаторых іншых этнічных груп як на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, так і за яе межамі.

## Статус 
*  — дзяржаўная мова
*  — дапаможная мова ў пяці гмінах Падляскага ваяводства
*  — мова нацыянальнай меншасці
*  — мова нацыянальнай меншасці

## Па краінах
Нарва (значэнні)

Назву **Нарва** маюць:

* Нарва — рака ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток Нёмана
* Нарва — горад у Эстоніі
* Нарва — рака на мяжы Эстоніі і Расіі
Базілеўскія

**Базіле́ўскія** () — украінскі дваранскі род на Палтаўшчыне, выхадцы з казацкай старшыны.

З другой паловы XVII ст. да XVIII ст. былі сотнікамі Белацаркоўскай сотні Міргарадскага палка. У 1780-х ім належала 12 сёл з 10 634 прыгоннымі ў Кіеўскім, Харкаўскім і Екацярынаслаўскім намесніцтвах. У іх маёнтку ў в. Турбаі ў 1789—1793 выбухнула паўстанне, у выніку якога тры Базілеўскія былі забітыя.
## Літаратура 
* 
* Часть 9 Общего гербовника дворянских родов Всероссийской империи, стр. 102
* Руммель В. В., Голубцов В. В. Родословный сборник русских дворянских фамилий: В 2 томах. — СПб.: Издание А. С. Суворина, 1886—1887.

Базілеўскія
Пушкіны

**Пу́шкіны** () — расійскі дваранскі род. Род занесены ў VI частку радаводных кніг Кастрамской, Маскоўскай і Наўгародскай губерняў.

Род паходзіць ад легендарнага выхадца «з немец» мужа сумленнага Радшы. Некаторыя даследчыкі атаясамляюць яго з Ратмірам, служкам Аляксандра Неўскага. Таксама адным з продкаў роду лічаць наўгародскага віцязя Гаўрылу Алексіча, яшчэ аднаго паплечніка Неўскага. Іх нашчадак у 7-м калене, Рыгор Аляксандравіч, празваны «Гармата», быў родапачынальнікам Пушкіных. Аб службе родапачынальніка нічога невядома, але паколькі адзін з яго сыноў быў баярынам, Рыгор быў выдатным служылым чалавекам, які валодаў вялікімі вотчынамі.

## Галіны 
Род досыць рана падзяліўся на мноства галін, шматлікія з якіх схуднелі. Ад пятага з 7 сыноў родапачынальніка пайшлі 5 асноўных галін роду:

* Старэйшая галіна Пушкіных (наўгародская), нашчадкі Аляксандра Рыгоравіча Пушкіна;
** Баярцавы;
** Шарапавы;
* Сярэдняя галіна Пушкіных, нашчадкі Мікіты Рыгоравіча Пушкіна;
** Курчавы;
** Ражновы;
* Уліціны-Пушкіны, нашчадкі Васіля Рыгоравіча Уліты;
** Мусіны-Пушкіны;
*** графы Мусіны-Пушкіны;
**** Мусін-Пушкін, Апалос Апалосавіч;
** Калагрывавы;
*** Павадовы;
** Бабрышчавы-Пушкіны;
** Шаферыковы-Пушкіны;
* Таварковы, нашчадкі Фядора Рыгоравіча Таварка;
* Малодшая галіна Пушкіных, нашчадкі Канстанціна Рыгоравіча Пушкіна.

Адгалінаваннем роду таксама лічацца Ждан-Пушкіны.

## Найбольш вядомыя 
* Васіль Цімафеевіч, ездзіў у 1495 у Вялікае Княства Літоўскае ў свіце вялікай князёўны Алены Іванаўны.
* Астафій Міхайлавіч Пушкін быў паслом у Рэч Паспалітую (1581), вёў перамовы з Пасевінам, у 1592 быў пасланы ў Нарву для перамоў са шведскімі пасламі, пры Гадунове ўзведзены ў думныя дваране і прызначаны ваяводам у Табольск (? — 1602).
* Іван Міхайлавіч Вялікі (? — 1612) быў маскоўскім лоўчым і думным дваранінам
* Мікіта Міхайлавіч (? — 1622) — акольнічы
* Гаўрыіл Рыгоравіч Пушкін — сакольнічы ў Лжэдзмітрыя І;
* Рыгор Гаўрылавіч Пушкін (? — 1656), сын папярэдняга, улюбёнец цара Аляксея Міхайлавіча, быў намеснікам ніжагародскім, паслом у Рэч Паспалітую (1650), баярынам і аружэйнічым.
* Мацвей і Якаў Сцяпанавічы, пляменнікі папярэдняга, былі баярамі пры Пятры Вялікім; з іх першы за ўдзел у змове сасланы ў Енісейск, а сын яго Фядор пакараны.

Галіна, з якой паходзіў Аляксандр Пушкін, вылучылася ў сярэдзіне XVI ст.; члены гэтай — малодшай у родзе — галіны не падымаліся вышэй звання стольніка, і толькі Іван Фёдаравіч Кукіш быў акольнічым.

## Радавод 
 Рыгор Аляксандравіч Пушкін
  │
  ├──>Аляксандр 
  │       └─>Старэйшая галіна Пушкіных
  │
  ├──>Мікіта
  │       └─>Сярэдняя галіна Пушкіных
  │
  ├──>Васіль Уліта
  │       └─>Уліціны-Пушкіны
  │
  ├──>Фёдар Таварак
  │       └─>Таваркавы
  │
  ├──>Канстанцін
  │       └─>Малодшая галіна Пушкіных
  │
  ├──>Андрэй, бяздзетны
  │
  └──>Іван, бяздзетны

## Спасылкі 
* Генеалогія Пушкіных
Ждан-Пушкіны

**Ждан-Пушкіны** — дваранскі род герба «Ждан». Іх продак Ждан Пушкін, па ўсёй верагоднасці, нашчадак рускага роду Пушкіных, быў баярынам у князя Мсціслаўскага ў 1525 годзе. Род гэты занесены ў VI частку РК Магілёўскай губерні і ў II частку РК Смаленскай, Чарнігаўскай і Яраслаўскай губерняў.

## Літаратура 
* 

Ждан-Пушкіны
Безнамінальная марка

, изданная в Аўстрыи, (1851)]]
**Безнамінальная марка** (марка без наміналу, безвалютная паштовая марка) — знак паштовай аплаты, прызначаны для аплаты пэўнага паштовага тарыфу, на якім намінал ў грашовых адзінках па розных прычынах не пазначаны.

## Апісанне 
Дадзены выгляд знакаў паштовай аплаты з’явіўся ў сувязі з імкненнем зэканоміць на друку значных накладаў марак нізкіх наміналаў з-за неабходнасці павышэння наміналаў старых выпускаў (асабліва ў час інфляцыі).

Безнамінальная марка застаецца прыдатнай для аплаты паштовага адпраўлення па адпаведным тарыфе нават пасля павелічэння самага тарыфу.

## Тэрміналогія 
У многіх ангельскамоўных краінах такія маркі называюцца знакамі паштовай аплаты без ўказанні кошту (). Да безнамінальным маркам таксама ставяцца бясплатныя (распаўсюджваюцца ва ўстаноўленым парадку бясплатна) і некаторыя дазвольныя (кантрольныя) маркі.

## Распаўсюджванне 
Сярод многіх дзяржаў і тэрыторый, эмітаваць такія маркі, можна назваць наступныя: Аўстрыя, В’етнам, Ізраіль, Іспанія, Манака, Сінгапур, Францыя, Чэхаславакія, Швецыя і іншыя.

## Літаратура 
* .
* .

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паштовыя маркі
Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Бертальд Фельман

**Бертальд Фельман** (, Нюрнберг — , Мюнхен) — нямецкі класічны археолаг.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння ў 1959 годзе  і Бертальд Фельман вывучаў з зімовага семестра 1960/61 класічную археалогію, , гісторыю мастацтва і  ва ўніверсітэце Мюнхена. У 1969 годзе пад кіраўніцтвам  ён атрымаў доктарскую ступень па антычных уяўленнях пра Паліфема.

У 1972 годзе ён быў куратарам выстаўкі «100 гадоў нямецкіх раскопак у Алімпіі», якая праводзілася ў Нямецкім музеі ў Мюнхене ў гонар XX Алімпійскіх гульняў. З 1981 года ён вывучаў чорнафігурныя кілікі з калекцыі , звесткі пра каторыя апублікаваў у трох тамах у . Акрамя таго, ён напісаў манаграфію пра матэрыяльныя аб’еты з .

## Бібліяграфія 
* *Die antiken Darstellungen des Polyphemabenteuers*. *Münchner archäologische Studien* Bd. 5. Fink, München 1972.
* *Frühe olympische Gürtelschmuckscheiben aus Bronze*. *Olympische Forschungen* 16. De Gruyter, Berlin 1984. ISBN 3-11-009729-X
* *Corpus Vasorum Antiquorum. Deutschland* Bd. 56. *München, Antikensammlungen ehemals Museum antiker Kleinkunst*. Bd. 10. C. H. Beck, München 1988, ISBN 3-406-33006-1
* *Corpus Vasorum Antiquorum. Deutschland* Bd. 57. *München, Antikensammlungen ehemals Museum antiker Kleinkunst*. Bd. 11. C. H. Beck, München 1989, ISBN 3-406-33653-1
* *Corpus Vasorum Antiquorum. Deutschland* Bd. 77. *München, Antikensammlungen ehemals Museum antiker Kleinkunst*. Bd. 13. *Attisch-schwarzfigurige Augenschalen* C. H. Beck, München 2004, ISBN 3-406-51960-1

## Літаратура 
* *Olympic Review* 64-65 (March-April 1973) S. 109 (Lebenslauf mit Bild) online  (PDF; 422&nbsp;kB)

Катэгорыя:Класічныя археолагі
Катэгорыя:Археолагі Германіі
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Германіі
Эльжбета Таварніцка

**Эльжбе́та Таварні́цка** (, нар. 29 ліпеня 1950, Уроцлаў) — польская оперная спявачка, сапрана.

## Біяграфія 
Эльжбета Таварніцка нарадзілася 29 ліпеня 1950 года ва Уроцлаве. Першыя крокі ў вакале здзейсніла пад кіраўніцтвам Леакадыі Кукаўскай (). У 1978 годзе скончыла Кракаўскую музычную акадэмію, клас вакалу Барбары Валчынскай ().

У 1979—1981 гадах была салісткай , дзе выконвала галоўныя партыі сапрана ў такіх операх, як «'**» і «**'» Джакама Пучыні, «'**» Жоржа Бізэ, «Травіята» і «Рыгалета» Джузэпэ Вердзі, «**'» Карла Марыі фон Вебера, «'**» Караля Шыманоўскі, «**'» , «''*» Крыстафа Вілібальда Глюка.

Шырокую вядомасць Эльжбеце Таварніцкай прынесла музыка Збігнева Прайснера да фільмаў Кшыштафа Кеслёўскага «*Дэкалог*» (1989—1990), «*Падвойнае жыццё Веранікі*» (1991) і «*Тры колеры''» (1993—1994).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Польшчы
Катэгорыя:Выпускнікі Кракаўскай музычнай акадэміі
1950 год у гісторыі музыкі

**1950** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
## Альбомы 
## Узнагароды 
## Гурты 
### Створаны 
### Распаліся 
## Нарадзіліся 
* 29 ліпеня — Эльжбета Таварніцка, польская оперная спявачка, сапрана.

## Памерлі 
*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
Гараднічы (значэнні)

* Гараднічы — пасада
* Антон Ягоравіч Гараднічы — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Расіі
Discord

**Discord** — бясплатнае прапрыетарнае праграмнае забеспячэнне з закрытым кодам, чат-сэрвіс з функцыяй галасавых званкоў і сацыяльная сетка. Першапачаткова праграма была арыентаваная на карыстальнікаў камп’ютарных гульняў, але выкарыстоўваецца і іншымі супольнасцямі па інтарэсах.

Катэгорыя:Праграмы імгненнага абмену паведамленнямі
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для відэаканферэнцыі
Катэгорыя:IP-тэлефанія
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для macOS
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Windows
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Linux
Катэгорыя:Freeware
Катэгорыя:Сувязь
Катэгорыя:Інфармацыйныя тэхналогіі
Reddit

**Reddit** (чытаецца як  ці *Рэдыт*) — сацыяльная сетка і сайт навін, быў заснаваны ў 2005 годзе амерыканцамі Стывам Хафманам і Алексісам Аганянам. З'яўляецца пятым па папулярнасці сайтам у ЗША і Канадзе, дзесятым у Вялікабрытаніі.

Сайт падзелены на сабрэдыты — форумы, якія ствараюцца і мадэруюцца карыстальнікамі. Існуюць сабрэдыты, прысвечаныя музыцы, кіно, камп'ютарным гульням, палітыцы, навуцы, вывучэнню моў, культурнаму абмену паміж краінамі. Большая частка зносін на сайце праходзіць па-англійску, але ёсць і форумы на іншых мовах. У галоўнай беларускай суполцы r/belarus сустракаюцца пасты і каментарыі як на англійскай, так і на беларускай і рускай мовах.

Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
Ягор Уладзіміравіч Рыбакоў

**Ягор Уладзіміравіч Рыбакоў** (нар. 20 кастрычніка 1971, Новасібірск, РСФСР) — беларускі журналіст, старшыня Белтэлерадыёкампаніі (2001—2004).

## Раннія гады 
Ва ўзросце 5 гадоў з сям'ёй пераехаў у Магілёў, куды бацькоў запрасілі працаваць на аўтазавод імя Кірава. Скончыў Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут (1994), дзе меў свабоднае наведванне заняткаў, па спецыяльнасці выкладчык беларускай мовы і літаратуры.

## Праца 
З 18 гадоў паўтара года быў вядучым ранішняй радыёперадачы. Працаваў рэдактарам Магілёўскага абласнога камітэта па тэлебачанню і радыёвяшчанню (1991), спецыяльным карэспандэнтам, загадчыкам аддзела рэдакцыі абласной газеты «Магілёўскія ведамасці» (1991—1994) пад кіраўніцтвам Рыгора Кісяля, які ўваходзіў у перадвыбарчы штаб Аляксандра Лукашэнкі. Пасля прэзідэнцкіх выбараў 1994 года працаваў вядучым спецыялістам упраўлення грамадска-палітычнай інфармацыі Адміністрацыі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (1994), старшынёй Магілёўскага абласнога тэлерадыёаб’яднання (1994—2000), першым намеснікам старшыні Белтэлерадыёкампаніі (ліпень 2000—2001), старшынёй Белтэлерадыёкампаніі (19 кастрычніка 2001—2004). На пасадзе старшыні русіфікаваў вяшчанне Белтэлерадыёкампаніі. 12 ліпеня 2003 г. перадаў ФМ-частоты беларускамоўнай радыёстанцыі «Сталіца» з ахопам звыш 80% насельніцтва краіны новастворанай ім рускамоўнай «Радыус-ФМ».

## Хабарніцтва 
13 лютага 2004 г. Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь выклікала яго на допыт, пасля якога яго затрымалі і ўзбудзілі супраць яго крымінальную справу па фактах злоўжыванняў службовымі паўнамоцтвамі, крадзяжоў і атрымання хабараў ад кіраўнікоў прадпрыемстваў за ўхваленне дагавораў. Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь змясціў яго ў свой следчы ізалятар. 11 лютага 2005 г. Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь вырак яго на 11 гадоў пазбаўлення волі з адбываннем у папраўча-працоўнай калоніі ўзмоцненага рэжыму, канфіскацыяй маёмасці і пазбаўленнем права займаць адказныя пасады на працягу 5 гадоў за атрыманне хабару ў асабліва буйных памерах, злоўжыванне службовымі паўнамоцтвамі і «адмыванне» злачынных даходаў, як і пастанавіў спагнаць на карысць БТРК 212 933 тыс. беларускіх рублёў ($98 183). З самага пачатку свайго тэрміну Я. Рыбакоў стаў ўзначальваць турэмны тэлестудыю. Увесну 2006 г. тэрмін скарацілі на год паводле амністыі. 20 чэрвеня А. Лукашэнка скараціў тэрмін сваім указам яшчэ на 2 гады. 29 сакавіка 2010 г. яго вызвалілі ўмоўна датэрмінова.

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Кіраўнікі Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Скандалы
Магеланавы лясы

**Магеланавы субпалярныя лясы** — экарэгіён, які ўключае ў сябе паўднёвую Патагонію і архіпелаг Вогненная Зямля, гэта самы паўднёвы лясны масіў планеты. На поўначы размешчаны Вальдыўскія лясы і Патагонская пустыня.

## Апісанне 
Плошча лясоў каля 150 тыс. км². Клімат вільготны марскі, з прахалодным летам (каля +10&#x20;°С), але мяккай зімой (каля 0&#x20;°С). Ападкі выпадаюць на працягу ўсяго года, зімой пераважна ў выглядзе мокрага снегу, летам — дажджы (рэдка снег), іх колькасць адрозніваецца да 4000 мм на захадзе і каля 500 мм на ўсходзе.

Значную плошчу з-за моцных вятроў займае крывалессе.

## Флора 
Тыповыя прадстаўнікі флоры — , паўднёваамерыканскія віды , , , , а таксама  і .

## Фаўна 
Фаўна прадстаўлена самым маленькім у свеце аленем , выдрай , у паўночнай частцы сустракаецца пума. З птушак насяляюць , , . На ўзбярэжжы — тыповыя : , , , , .

## Ахова 
На тэрыторыі Магеланавых лясоў у Аргенціне і Чылі створана больш за дзясятак нацыянальных паркаў і .

Катэгорыя:Лясныя экарэгіёны
Катэгорыя:Вогненная Зямля
Катэгорыя:Экарэгіёны
Выбухі ў Віцебску (2005)

**Выбухі ў Віцебску** — два выбухі, якія адбыліся ў Віцебску ў 2005 годзе. Агульная колькасць параненых ад выбухаў склала 52 чалавекі.

## Першы выбух 
Першы выбух адбыўся 14 верасня ў 18:45 каля аўтобуснага прыпынку «Плошча Свабоды» на праспекце Фрунзэ. Нягледзячы на час пік, колькасць параненых склала ўсяго 2 чалавекі. Выбухнула самаробная выбуховая прылада, начыненая паражаючымі элементамі ў выглядзе цвікоў ды гаек. Бомба ўяўляла сабой металічную шклянку, якая была схавана ў клумбе з кветкамі.

## Другі выбух 
Другі выбух адбыўся праз тыдзень пасля першага. 22 верасня каля 22:17 каля кавярні «Эрыдан» выбухнула мацнейшая за папярэднюю бомба, начыненая такімі ж паражаючымі элементамі. У выніку былі паранены 50 чалавек. Бомба, якая ўяўляла сабой шклянку, была схавана ў кветкавай клумбе.

## Расследаванне 
Адказнасць на сабе ўзяла «Беларуская народна-вызваленчая армія». Была ўзбуджана крымінальная справа па артыкуле «Зламыснае хуліганства». З вінаватых нікога не знайшлі. Толькі пасля тэракта ў Мінскім метро была знойдзена сувязь паміж тэрактамі. Быў затрыманы падазроны ў злачынствах і ён акрамя выбуху ў метро прызнаўся таксама ў выбуху на святкаванні Дня Незалежнасці 4 ліпеня 2008 года і выбухах у Віцебску.

Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты, здзейсненыя ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Віцебска
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты 2000-х
Катэгорыя:Верасень 2005 года
Катэгорыя:Падзеі 14 верасня
Катэгорыя:Падзеі 22 верасня
Еўрапейская кінапрэмія 1994

**7-я цырымонія прысуджэння прэміі «Фелікс»** за дасягненні ў еўрапейскім кінематографе адбылася 27 лістапада 1994 года ў Берліне, Германія. На гэтай цырымоніі ўзнагароды прысуджаліся толькі ў 5-ці намінацыях: Найлепшы еўрапейскі фільм, Найлепшы малады еўрапейскі фільм, Найлепшы еўрапейскі дакументальны фільм, Прэмія крытыкаў (ФІПРЭСІ) і Прэмія за прыжыццёвыя дасягненні.

## Спіс намінантаў і пераможцаў 
Ніжэй прыведзены намінанты і пераможцы прэміі «*Фелікс*» за 1994 год. Пераможцы адзначаны блакітным колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; .

### Узнагароды за фільм 
### Ганаровыя ўзнагароды 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 7-я Еўрапейская кінапрэмія  на сайце Еўрапейскай кінапрэміі 
* 7-я Еўрапейская кінапрэмія на сайце «*Internet Movie Database*» 
* 

1994
Катэгорыя:Кінапрэміі 1994 года
Катэгорыя:1994 год у кіно
Катэгорыя:1994 год у Берліне
Катэгорыя:Падзеі ў Берліне
Катэгорыя:Падзеі 27 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 1994 года
Самуіл Пятровіч Асновіч

**Самуіл (Сямён) Пятровіч Асновіч** (, Бабруйск — 21 снежня 2005) — беларускі , канцэртмайстар, заслужаны артыст БССР (1961). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
У 1941 годзе скончыў Беларускую кансерваторыю. У 1937—1941 гадах — саліст, з 1945 — канцэртмайстар Дзяржаўнага акадэмічнага сімфанічнага аркестра БССР. У 1948—1969 гадах выкладаў у сярэдняй спецыяльнай музычнай школе пры Беларускай кансерваторыі. У складзе струннага квартэта Беларускай філармоніі Асновіч гастраляваў па Беларусі і Літве, выступаў як саліст. Праграма Асновіча была насычана творамі беларускіх кампазітараў.

## Узнагароды 
Ордэн Чырвонай Зоркі, медалі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Основич Самуил Петрович  

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Канцэртмайстары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску
Кошалеў

**Кошалеў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Васілевіч Кошалеў (1857 — каля 1925) — беларускі ўрач. Доктар медыцыны (1901).
* Максім Паўлавіч Кошалеў (нар. 1976) — расійскі і беларускі гулец у хакей з мячом.
* Мікалай Пятровіч Кошалеў (нар. 1941) — беларускі і расійскі архітэктар.
* Уладзімір Сяргеевіч Кошалеў (нар. 1947) — беларускі гісторык.
Ворагі розуму

**«Ворагі розуму»** () — дакументальны фільм у двух частках («Рабы забабонаў» і «Ірацыянальная служба аховы здароўя») аб забабонах і ірацыяналізме. Вядучы і сцэнарыст Рычард Докінз разглядае абгрунтаванасць астралогіі, лазаходніцтва, гамеапатыі і іншых навукова непацверджаных практык, і робіць здагадкі пра прычыны іх папулярнасці. Уключае, сярод іншага, інтэрв’ю з Дзіпакам Чопрай і Дэрэнам Браўнам.

## Сюжэт 
Частка першая, «Рабы забабонаў». Указанне на поспехі сучаснай навукі і паралельны росквіт астралогіі. Візіт да газетнага астролага і беспаспяховая прапанова яму эксперыменту для праверкі дакладнасці прадказанняў, візіт да медыума С. Гудфелоў, размова з фокуснікам. Д. Браўнам. Наведванне царквы спірытуалістаў і гутарка з медыумам. К. Гамільтанам-Паркерам. Эксперыменты псіхолага К. Фрэнча па рэальнасці здольнасцяў лазаходцаў. Інтэрв’ю з містыкам. С. Кумарам і філосафам-рэлятывістам С. Фулерам.

Частка другая, «Ірацыянальная служба аховы здароўя». Крытыка адмовы ад прышчэпак, справакаванага шуміхай у СМІ. Гутарка з урачом-гамеапатам і крытыка гамеапатыі як метаду, які не даказаў эфектыўнасці, але фінансуецца з бюджэту Вялікабрытаніі праз Нацыянальную службу аховы здароўя. Гутарка з псіхолагам Н. Хамфры аб магчымым эфекце плацэба пры гамеапатыі.

## Спасылкі 
* Сайт фільма 
* 
* Фільм на youtube

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Тэлефільмы
Катэгорыя:Фільмы 2007 года
Катэгорыя:Рычард Докінз
Эйстэйн III Дзяўчынка

**Эйстэйн III Дзяўчынка** () — кароль Нарвегіі (1176—1177). Пазашлюбны сын Эйстэйна II, лідар паўстання біркебейнераў. Абраны каралём Нарвегіі ў 1176 годзе. Валадарыў усяго год, пасля чаго загінуў у бітве пры Рэ.

## Літаратура 
* Finlay, Alison, editor and translator, *Fagrskinna, a Catalogue of the Kings of Norway* (Brill Academic. 2004)
* Gathorne-Hardy, Geoffrey Malcolm, *A royal impostor: King Sverre of Norway* (London: Oxford University Press. 1956)
* Røsoch, Henry, *Trondheim’s History* (Trondheim: F. Bruns Bokhandel. 1939)
Геній Чарлза Дарвіна

**«Геній Чарльза Дарвіна»** () — трохсерыйны дакументальны фільм аб творчасці Чарлза Дарвіна, спрэчным вытлумачэнні яго вучэння (сацыяльны дарвінізм, еўгеніка) і апазіцыі яму, асабліва рэлігійнай (крэацыянізм). Уключае, сярод іншага, інтэрв’ю са Стывенам Пінкерам, Дэніэлам Дэнетам і Роўэнам Уільямсам.

## Сюжэт 
Частка першая: гутарка Докінза са школьнікамі аб эвалюцыі і экскурсія з імі на бераг мора з пошукам сведчанняў старажытнага жыцця. Найробі — інтэрв’ю з прастытуткай, якая мае, як мяркуецца, імунітэт ад СНІДу, і абмеркаванне гэтай з’явы з мікрабіёлагам. Л. Джэлманам.

Частка другая: размова з палеантолагам Р. Лікі, епіскапам-пяцідзясятнікам Б. Адоя. Адрозненне эвалюцыйнага вучэння і сацыял-дарвінізму. Размова з псіхолагам Стывенам Пінкерам аб паходжанні маралі. Гутарка з наведвальніцамі і працаўніком банка спермы.

Частка трэцяя: Гутаркі з шэрагам крэацыяністаў і тлумачэнні, чаму тэорыя Дарвіна выклікала вялікі грамадскі рэзананс. Расказ аб сыходзе Дарвіна ад рэлігійнасці.

## Спасылкі 
* Сайт фільма 
* Фільм

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Тэлефільмы
Катэгорыя:Фільмы 2008 года
Катэгорыя:Чарлз Дарвін
Катэгорыя:Рычард Докінз