open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юнона (значэнні)

**Юнона:**

* Юнона — багіня шлюбу і мацярынства ў старажытнарымскай міфалогіі
* Юнона — астэроід
* Юнона або Джуна — аўтаматычная міжпланетная станцыя НАСА
Лешня (басейн Дняпра)

**Лешня**, **Алешкі** — рака ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці, правы прыток ракі Бася. Даўжыня 8,8 км. Пачынаецца за 1 км на поўнач ад вёскі Новае Займішча, вусце на паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі Новае Вільянава. Рэчышча каналізаванае на працягу 2,9 км (ад вытоку да ўсходняй ускраіны вёскі Старое Займішча).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёна
Легендарыум

**Легендарыум** () — літаратурная калекцыя легенд.

Першапачаткова ў сярэдневяковай латыні гэтым тэрмінам пазначалі тэксты легенд пра жыццё святых. Захаваным прыкладам таго часу з'яўляецца «Легендарыум Анжу», які датуецца XIV стагоддзем.

Паводле Оксфардскага слоўніка англійскай мовы сінонімам легендарыума з'яўляецца слова «legendary», які датуецца 1513 годам. Прыкладам такой формы назвы з'яўляецца сярэднеанглійскі ''''.

У нашы дні тэрмін «legendary» часцей выкарыстоўваецца як прыметнік, чым назоўнік. Форма «легендарыум» усё яшчэ выкарыстоўваецца ў некалькіх еўрапейскіх мовах; аднак, яно было рэдкім у англійскай мове, калі Толкін выкарыстоўваў «легендарыум» для абазначэння некаторых сваіх выдуманых пісанняў пра Міжзем'е.

## Вядомыя легендарыумы 
* Легендарыум Толкіна
* Легендарыум Анжу

Катэгорыя:Літаратурная тэрміналогія
Дзерна

**Дзерна** — рака ў Беларусі, у Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Бася.

Даўжыня ракі 9 км. Пачынаецца за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Навасёлкі, вусце за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Маісеенкі. Рэчышча каля вёскі Навасёлкі каналізаванае на працягу 3 км. На рацэ на поўнач ад вёскі Маісеенкі плаціна і сажалка.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Басі
Васіль Паўлавіч Юбкін

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Васіль Паўлавіч Юбкін
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння =
 |дата смерці      =
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1939—1947
 |званне           = лейтэнант
 |род войскаў      = танкавыя войскі
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
    
-
   медалі
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Васіль Паўлавіч Ю́бкін** ( — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір танка, лейтэнант. Герой Савецкага Саюза (1945). Кандыдат гістарычных навук (1962).

## Біяграфія 
В. П. Юбкін нарадзіўся ў сяле Апалонаўка Екацярынаслаўскай губерні (зараз у Саланянскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны). Вучыўся ў Днепрапятроўскім універсітэце. У Чырвонай Арміі з 1939 года. Падчас Вялікай Айчыннай вайны з ліпеня 1941 г. удзельнік баявых дзеянняў на Паўднёва-Заходнім і 1-м Беларускім франтах. Удзельнік баявых дзеянняў у раёне Луцка, Роўна, Жытоміра, абароны Кіева і Днепрапятроўска, баях за Варашылаўград і Палтаву. У 1944 годзе скончыў Чырчыкскае (Харкаўскае) танкавае вучылішча.

Камандзір танка 17-й гвардзейскай танкавай брыгады (1-ы гвардзейскі танкавы корпус, 65-я армія, 1-ы Беларускі фронт) гвардыі малодшы лейтэнант В. П. Юбкін вызначыўся ў пачатку верасня 1944 г. ў баях на тэрыторыі Польшчы. Экіпаж танка пад камандаваннем В. Юбкіна ў жосткіх баях на подступах да Варшавы неаднаразова адбіваў контраатакі, знішчыў 7 гармат і некалькі дзотаў праціўніка, забяспечыўшы паспяховае наступленне батальёна.

Пасля звальнення з арміі ў 1947 годзе В. П. Юбкін прадоўжыў вучобу ва ўніверсітэце і скончыў яго з адзнакай у 1951 годзе. Пасля навучання на курсах выкладчыкаў грамадскіх навук пры ЦК КПСС працаваў выкладчыкам у Днепрапятроўскім універсітэце (з 1965 г. — дацэнт). У 1962 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю.

Памёр В. П. Юбкін 2 лютага 1968 г. Пахаваны на Алеі Герояў Запарожскіх могілак у Днепрапятроўску.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка»
* Ордэн Леніна
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Медаль «За адвагу»
* медалі

## Памяць 
* Імем Героя названа адна з вуліц у сяле Апалонаўка
* Мемарыяльная дошка на сцяне вучэбнага корпуса Днепрапятроўскага нацыянальнага ўніверсітэта.
* Днепрпятроўскім нацыянальным універсітэтам штогод праводзіцца лёгкаатлетычны крос памяці В. П. Юбкіна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Інфармацыя на сайце «Бессмертный полк» 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Выпускнікі Дніпроўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Днепрапятроўскай вобласці
Канадская катлавіна

**Канадская катлавіна**, *катлавіна Бофарта* — падводная катлавіна ў заходняй частцы Паўночнага Ледавітага акіяна, каля берагоў Канады. На поўдні замыкаецца мацерыковым схілам Паўночнай Амерыкі, на поўначы — хрыбтом Мендзялеева, на захадзе і ўсходзе — падняццямі Чукоцкім і Альфа. Пераважныя глыбіні — 3000-3500 м, найбольшыя — 3879 м. Дно катлавіны — абісальная раўніна, укрытая гліністым глеем.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Падводныя катлавіны Паўночнага Ледавітага акіяна
Канадскі бальзам

**Канадскі бальзам** — бальзам, які атрымліваюць з піхты бальзамічнай, што расце на поўначы ЗША і Канады. Жоўтага ці зяленаватага колеру. Мае 15-25 % эфірных алеяў, якія пры захоўванні выпараюцца, застаецца цвёрдая празрыстая смала. Пры растварэнні смалы ў ксілоле атрымліваюць клей — аптычны цэмент, які выкарыстоўваюць у оптыцы і мікраскапічнай тэхніцы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Смолы
Ірма Пятроўна Яўнзем

{{Музыкант
| Імя                = Ірма Пятроўна Яўнзем
| Подпіс             = 
| Лога               = 
| Фота               = 
| Апісанне_фота      = Ірма Яўнзем, вучаніца Мінскай Марыінскай гімназіі, 1914
| Поўнае_імя         = 
| Дата_нараджэння    =
| Месца_нараджэння   = 
| Дата_смерці        =
| Месца_смерці       =
| Гады               =
| Нацыянальнасць     = 
| Краіна             =
| Прафесіі =
| Інструменты =
| Жанры =
| Псеўданімы =
| Гурты =
| Супрацоўніцтва =
| Узнагароды =   
{
  
}
| Лэйблы =
| Сайт =
}}
**Ірма Пятроўна Яўнзем** (, г.  — , г. , СССР) — беларуская камерная  (мецца-сапрана), . Заслужаная артыстка БССР (1935). Народная артыстка РСФСР (1957).  Член КПСС з 1954 года.

## Біяграфія 
І. П. Яўнзем нарадзілася ў Мінску. З 1906 па 1914 гадах вучылася ў Мінскай Марыінскай гімназіі, затым у 1915—17 вучылася ў Пецярбургскай кансерваторыі (разам з В. Кавалёвай, А. Даліва, Л. Александроўскай, ).

У 1923—25 выкладала спевы і беларускую народную музыку ў Беларускай драматычнай студыі ў Маскве. Выдала зборнік «Революционные песни народов» (1931). Аўтар кнігі «Человек идёт за песней» (1968).

І. П. Яўнзем памерла 17 кастрычніка 1975 года. Пахавана ў Маскве на новых Данскіх могілках.

## Узнагароды і званні 
* Заслужаная артыстка БССР (1935)
* Народная артыстка РСФСР (1957)
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* медалі

## Памяць 
* Мемарыяльная дошка ў Мінску, па адрасе вуліца Карла Маркса, 29.

## Літаратура 
* Грошева Е. Ирма Яунзем. Издательство: М., Изд-во Фонда Ирины Архиповой, 2001, 496 c. ISBN 5-901180-04-6
* 

## Спасылкі 
* Биографические сведения 
* Ирма Яунзем 
* Сайт, посвящённый И. П. Яунзем
* 
* [*Есть просто песни…* «Огонёк(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%91%D0%BA%2C_%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%BF%D1%96%D1%81)» № 3, 1970]
* Артистка народная
* «Моё искусство сейчас никому не нужно!» К 100-летию со дня рождения певицы Ирмы Яунзем
* «Браво, Ирма! Или Песня на 63 языках» ''передача на радио 

Катэгорыя:Народныя артысты РСФСР
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай кансерваторыі
Катэгорыя:Мецца-сапрана
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Пахаваныя на Данскіх могілках
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Лібярполь (вадасховішча)

**Лібярполь**, **Гута** — вадасховішча ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана за 28 км на паўночны ўсход ад г. Пружаны, за 0,5 км на захад ад в. Лібярполь, на каналізаваным участку р. Цемра. Створана ў 1979 г. паводле праекта Белгіправодхоза для арашэння зямель і рыбагадоўлі. Рэчышчавае, сезоннага рэгулявання.

Плошча воднага люстэрка — 2,9 км², даўжыня — 3,1 км, шырыня: найбольшая — 2,2 км, сярэдняя — 0,94 км; глыбіня: найбольшая — 2,4 м, сярэдняя — 1,42 м. Даўжыня берагавой лініі — 4,8 км. Аб’ём: поўны — 4,2 млн м³, карысны — 3,1 млн м³. Ваганні ўзроўня да 1,5 м.

Плошча вадазбору р. Цемра ў створы гідравузла — 97,7 км², адлегласць ад вусця — 10,2 км. Вадазбор раўнінны, разаранасць — 15%, лясістасць — 35%, забалочанасць — 30%.
Сярэдні гадавы сцёк за шматгадовы перыяд у створы падводзячага канала — 4,4 млн м³. Жыўленне ракі — змешанае з перавагай снегавога.

У склад збудаванняў гідравузла ўваходзяць дамба і плаціна.
Плаціна земляная, даўжынёй 2056 м, аднародная, верхавы адхон пакатага залажэння, умацаванне за кошт травянога полага, у раёне вадазброса — жалезабятоннымі плітамі, максімальная вышыня плаціны — 1,7 м, сярэдняя — 1,5 м, шырыня плаціны па грэбні — 6,6 м. Прапускная здольнасць плаціны — 4 м³/с.
Загараджальная дамба земляная, даўжынёй 1870 м, умацаванне верхавога адхону — за кошт травянога полага, максімальная вышыня плаціны — 10,7 м, шырыня плаціны па грэбні — 6,5 м.
Дамба абвалавання — земляная.

Вадасховішча выкарыстоўваецца для ўвільгатнення сельскагаспадарчых угоддзяў, а таксама ў якасці месца адпачынку і аматарскага рыболоўства.
Эксплуатуе вадасховішча УП «Пружанскае ПМС».

## Літаратура 
* 
* Вадасховішчы Беларусі (дапаможнік) / Калінін М.Ю. і інш. –  Мінск: Паліграфкамбінат імя Я. Коласа, 2005. – 182 с. 
* 

Катэгорыя:Вадасховішчы Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Вадасховішчы Пружанскага раёна
Анэлін хутар

**«Анэлін хутар»** — раман Аляксандра Афяроўскага, выдадзены ў 2007 годзе ў мінскім выдавецтве «Мастацкая літаратура» тыражом  асобнікаў.

## Сюжэт 
«Анэлін хутар» — заключная частка трылогіі («Двое на тонкім лёдзе», «Феафанія»), якая апавядае пра лёс галоўнага героя дзвюх папярэдніх кніг Антона Каласоўскага. Сюжэт твора напружаны, псіхалагічна-завостраны, але ў той жа час прысвечаны самаму светламу чалавечаму пачуццю — каханню.
## Іншыя дадзеныя 
Выпуск выдання ажыццёўлены па заказу і пры фінансавай падтрымцы Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
* «Анэлін хутар» на Сводный Электронный Каталог библиотек Беларуси

Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
Катэгорыя:Творы Аляксандра Афяроўскага
Катэгорыя:Кнігі 2007 года
Вялікае Астраўлянскае

**Вялікае Астраўлянскае** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Усыса, за 10 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Гарадок, каля вёсак Астраўляне і Сухарукава.

Плошча паверхні возера 0,24 км². Даўжыня возера 1,2 км, найбольшая шырыня 0,32, на паўночным усходзе — ручай з возера Бяздоннае. У паўночнай частцы Вялікае Астраўлянскае злучана ручаём Астраўлянка з ракой Усыса.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Аляксандр Рыгоравіч Афяроўскі

**Алякса́ндр Рыго́равіч Афяро́ўскі** () — беларускі пісьменнік.
## Біяграфія 
Скончыў факультэт журналістыкі БДУ (1969). Працаваў старшым рэдактарам на тэлебачанні, загадчыкам рэдакцыі ў БелТА, начальнікам кніжнага гандлю Белспажыўсаюза, у рэспубліканскіх выдавецтвах («Універсітэцкае», «Юнацтва»).
## Творчасць 
Пісьменнікам створаны дакументальна-мастацкая аповесць «Святло паўночнага ззяння» (1988), дэтэктыўна-прыгодніцкія раманы «Двое на тонкім лёдзе» (1998), «Феафанія» (2001), «Анэлін хутар» (2007), вершаваная дзіцячая кніга «Заапарк» (1994), зборнік гумарыстычных апавяданняў «Ноч з Юзікам» (1994), навукова-папулярныя кнігі «Яблык» (1995), «Тайны народнай медыцыны» (1993).
## Прызнанне 
* Член Саюза пісьменнікаў Беларусі (Мінскае гарадское аддзяленне).

## Спасылкі 
* Аляксандр Рыгоравіч Афяроўскі Сводный электронный каталог библиотек Беларуси

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Яблычная кіслата

**Я́блычная кіслата**, *гідраксібурштынавая кіслата, 2-гідраксібутанавая кіслата* — двухасноўная аксікарбонавая кіслата, HOOCCH(OH)CHCOOH. Упершыню вылучана з няспелых яблыкаў шведскім хімікам К. Шэеле ў 1785 годзе. Яблычная кіслоты — бясколерныя крышталі. Тэмпература плаўлення 100 °С рэцэмата. У выглядзе солей кальцыю утрымліваецца ў тытуню і ў невялікай колькасці ў віне.

## Атрыманне 
D,L-яблычную кіслату атрымліваюць аднаўленнем з вінаграднай кіслаты, гідролізам D,L-бромбурштынавай кіслаты, аднаўленнем з эфіраў з наступным гідролізам і інш.
D-яблычная кіслата атрымліваецца у невялікай колькасці пры аднаўленні D-віннай кіслаты і таксама адначасова з L-яблычнай кіслатой ў выніку расшчаплення рэцэмата.
L-яблычную кіслату вылучаюць з прыроднай сыравіны.

## Выкарыстанне 
L-яблычную кіслату выкарыстоўваюць ў вытворчасці віна, фруктовых напояў, кандытарскіх вырабаў у якасці смакавай дабаўкі і рэгулятара кіслотнасці (pH). Таксама выкарыстоўваецца ў медыцыне ў складзе некаторых лекавых сродкаў (прэпараты ад хрыпаты, слабільныя сродкі).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Артыкул на сайце ХиМиК.ру 
* 
* 

Катэгорыя:Оксікіслоты
Катэгорыя:Харчовыя дабаўкі
Катэгорыя:Лекавыя сродкі
Культура (Пухавіцкі раён)

**Культу́ра** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 41 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 36 км ад Мінска, 18 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы, каля ракі Пціч (прыток Прыпяці).

## Назва 
Сімвалічная савецкая назва у супрацьлегласць старым, якія, паводле савецкай ідэалогіі, характарызуюць галечу і бескультурнасць вёскі за часамі Расійскай імперыі.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У ваколіцах вёскі дзейнічала савецкая партызанская брыгада «Беларусь». У 1943 годзе ў ходзе нямецкай карнай аперацыі вёска была спалена, забіты 6 жыхароў. Пасля вайны вёска была адноўлена.

У 1960 годзе пасёлак.

## Насельніцтва 
* 1940 год — 33 двары, 150 жыхароў
* 1960 год — 104 жыхары
* 1999 год — 28 жыхароў 
* 2002 год — 14 гаспадарак, 22 жыхары
* 2010 год — 20 жыхароў
* 2012 год — 13 гаспадарак, 32 жыхары
* 2019 год — 61 жыхар

## Эканоміка 
У 2013 годзе вёска на тэрыторыі СВК «Агра-Абярэг».

## Спіс вуліц 
* Новая вуліца
* Усходняя вуліца
* Цэнтральная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
*

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Паола Руфіні

**Паола Руфіні** (; 1765—1822) — італьянскі матэматык, доктар медыцыны; першы даказаў немагчымасць рашэння ў радыкалах алгебраічных ураўненняў вышэйшых ступеней, пачынаючы з 5-й. Гэты доказ, які стаў вяхой у гісторыі алгебры, быў выкладзены аўтарам у творы «Teoria generale delle equazioni, in cui si dimostra impossibile la soluzione algebraica delle equazioni generali di grado superiore al quarto» (Балоння, 1798).

Доказ Руфіні значна прасцейшы чым пазнейшы доказ Абеля. Памылковасць знойдзенага Вроньскім «агульнага рашэння ўраўненняў усіх ступеней» выклікала з боку Руфіні абвяржэнне ў форме мемуара: «Intorno al metodo generale, proposto dal Sig. Hoene Wronski onde risolvere le equazioni di tutti i gradi» (1816, «Memorie della Società Italiana», XVIII, 1820).

## Працы па алгебры 
З твораў Руфіні, прысвечаных ураўненням вышэйшых ступеней, варта назваць наступныя:
* «Sopra la determinazione delle radici nelle equazioni numeriche di qualunque grado» (Модэна, 1804),
* «Riflessioni interno alla soluzione delle equazioni algebraiche generali» (там жа, 1813),
* «Della soluzione delle equazioni algebraiche determinate particolari di grado superiore al quarto» («Mem. Soc. Ital.»),
* «Della insolubilità delle equazioni algebraiche generali di grado superiore al quarto» (там жа),
* «Della insolubilità delle equazioni algebraiche generali di grado superiore al quarto qualunque metodo si adoperi, algebraico esso siasi о transcendente» («Mem. Istit. nazion. Italian.», I, 1806),
* «Riflessioni critiche sopra il sagio filosofico intorno alla probabilità del Sign. de Laplace» (там жа, 1821),
* «Alcune proprietà generali delle funzioni» (там жа),
* «Di un nuovo metodo generale di estrarre le radici numeriche» (там жа, XVI, 1813),
* «Della classificazione delle curve algebraiche a semplice curvatura» (там жа, XVIII, 1820)
і некаторыя інш.

## Літаратура 
Катэгорыя:Матэматыкі Італіі
Катэгорыя:Матэматыкі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Алгебраісты
Студэнцкая вёска (Мінск)

**Студэнцкая вёска** — комплекс з васьмі інтэрнатаў у горадзе Менску ў раёне праспекта Дзяржынскага — вул. Сямашка — р. Лошыца — праспекта Любімава, а таксама інфраструктура на гэтай тэрыторыі. Комплекс пабудаваны ў мэтах стварэння належных жыллёвых умоў для студэнтаў, якія прыбываюць на вучобу ў г. Мінск. Мяркуецца, што ў Студэнцкай вёсцы будзе пражываць каля 11 тысяч студэнтаў, у тым ліку замежных.

Комплекс запраектаваны ў 2007—2009 гадах (архітэктары-горадабудаўнікі — брыгада Г. Я. Перлінай, аўтары асобных будынкаў — архітэктары І. М. Гаўрыленка, І. А. Скарабагатая, Я. С. Урбан і інш.). Будаўніцтва ўсяго комплексу завершана ў 2010—2011 гадах, а будаўніцтва вышыннага інтэрната для аспірантаў у 2019 годзе. Аб’ект узнагароджаны Гран-пры конкурсу на лепшы праект і пабудову 2019 года.

Падчас правядзення Чэмпіяната света па хакеі 2014 года ў Студэнцкай вёсцы месцілася «зона гасціннасці».

## Структура комплексу 
Інтэрнаты ў Студэнцкай весцы замацаваны за наступнымі вучэбнымі ўстановамі:
* Беларускі дзяржаўны універсітэт
* Беларускі дзяржаўны медыцынскі універсітэт
* Беларускі дзяржаўны педагагічны універсітэт
* Беларускі дзяржаўны універсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі
* Мінскі дзяржаўны лінгвістычны універсітэт
* Міжнародны дзяржаўны экалагічны універсітэт імя А. Д. Сахарава

## Інфраструктура 
### Грамадская інфраструктура 
У жылым раёне Акрамя таго працуе хакейны комплекс з двума каткамі і трыбунай (500 месцаў), спарткомплекс з міні-аквапаркам, гандлёвы цэнтр «Алмі», паліклініка, бібліятэка, гасцініца і дзіцячы садок.

### Транспарт 
Па праспектах Дзяржынскага і Любімава праходзяць аўтобусныя і тралейбусныя маршруты, якія абслугоўваюць дыспетчарскія станцыі Малінаўка-4 і Паўднёвы-Захад. 7 лістапада 2012 адбылося адкрыццё станцыі метро Пятроўшчына, якая знаходзіцца ў непасрэднай блізкасці ад комплексу.

## Гл. таксама 
* Станцыя метро Пятроўшчына,
* праспект Дзяржынскага.

Катэгорыя:Маскоўскі раён (Мінск)
М
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Галіны Перлінай
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Ірыны Гаўрыленкі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Ірыны Скарабагатай
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Яўгена Урбана
Іван Сцяпанавіч Яжкоў

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Іван Сцяпанавіч Яжкоў
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      =
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1940—1944
 |званне           = сяржант
 |род войскаў      = пяхота
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
  
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Іван Сцяпанавіч Яжкоў** (;  — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, сяржант. Герой Савецкага Саюза (1945, пасмяротна).

## Біяграфія 
І. С. Яжкоў нарадзіўся ў вёсцы Вялікае Чараватава (Дзівееўскі раён Ніжагародскай вобласці). У горадзе Кулябакі атрымаў няпоўную сярэднюю адукацыю. У Чырвонай Арміі з 1940 года. Падчас Вялікай Айчыннай вайны з 1941 года на 2-м Беларускім фронце.

Памочнік камандзіра ўзвода 563-га стралковага палка (153-я стралковая дывізія, 49-я армія, 2-гі Беларускі фронт) сяржант І. Стралкоў вызначыўся 26 чэрвеня 1944 г. пры фарсіраванні ракі Бася ў раёне вёскі Рудзіца Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці. Група байцоў, у складзе якой быў І. Стралкоў, пераадолела водную перашкоду і ўступіла ў бой за плацдарм. У рашаючы момант бою сяржант І. Стралкоў сваім целам закрыў амбразуру дзота праціўніка і цаной свайго жыцця забяспечыў выкананне баявой задачы.

Быў пахаваны на месцы бою, пазней перапахаваны на брацкіх могілках у вёсцы Чэрнеўка Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобласці.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года сяржанту І. С. Стралкову пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. Узнагароджаны ордэнам Леніна.

## Памяць 
* Імем героя названая плошча ў горадзе Кулябакі Ніжагародскай вобласці (Расія).
* Імя Героя прысвоена піянерскай дружыне ДУА «Чэрнеўскі вучэбна-педагагічны комплекс яслі-сад-сярэдняя школа школа» ў аграгарадку Чэрнеўка Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобласці (Беларусь).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Сайт Администрации Кулебакского района Нижегородской области 
* *Тетерин М.* Герои прорыва // Сайт Дрыбінскай раённай газеты «Савецкая вёска»  

Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Сяржанты і старшыны СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжагародскай вобласці
Дойл Эрэн

**Дойл Эрэн** () — ніжняя палата парламента Рэспублікі Ірландыя (Ойрахтаса). У дадзены момант дзейнічае Дойл трыццатага склікання.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Палітыка Ірландыі
Катэгорыя:Ніжнія палаты парламентаў паводле краін
Сахул

**Сахул** — дагістарычны супермацярык. Мяркуецца, што ён існаваў да канца апошняга абляднення і аб'ядноўваў Аўстралію і Новую Гвінею сухапутным мостам на месцы праліва Торэса і часткі Арафурскага мора.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Lourandos, H., Continent of Hunter-Gatherers: New Perspectives in Australian Prehistory (Cambridge University Press, 1997)

## Спасылкі 
* Sahul  About.com 

Катэгорыя:Старажытныя кантыненты
Катэгорыя:Плейстацэн
Катэгорыя:Геаграфія Аўстраліі
Катэгорыя:Біагеаграфія
SIGALRM

У POSIX-сістэмах, **SIGALRM** — сігнал, які дасылаецца працэсу пры завяршэнні часу, які папярэдне быў зададзены функцыяй `alarm()`.

SIGALRM — цэлалікавая канстанта, вызначаная ў загалоўкавым файле `signal.h`. Сімвальныя імёны сігналаў выкарыстоўваюцца замест нумароў, бо ў розных рэалізацыях нумары сігналаў могуць адрознівацца.

## Этымалогія 
**SIG** — агульны прэфікс сігналаў, **ALRM** — скарочанае напісанне  — трывога, сігнал будзільніка.

## Ужыванне 
Праграмы звычайна ўжываюць SIGALRM пры рэалізацыі тайм-аўту для доўгачасовай аперацыі, ці выканання аперацыі праз пэўныя інтэрвалы часу.

SIGALRM пасылаецца ядром праз цэлую колькасць секунд пасля выкліку `alarm()`. Часам гэты механізм выкарыстоўваецца для рэалізацыі функцыі `sleep()`.

## Гл. таксама 
* SIGVTALRM
* SIGPROF
Біфорыум

**Біфо́рыум**, або **біфора** (ад  — скразны, на абодва бакі) — двухчасткавы арачны праём або элемент аркады, падзелены на дзве часткі па восі слупам (калонкай).

Біфорыум у раманскай і візантыйскай архітэктуры перакрываецца цыркульнай аркай, у готыцы — спічастай, у барока і эклектыцы — лучковай. Прамежак паміж малымі ўнутранымі і вялікай знешняй аркамі можа быць глухі, аздоблены дэкаратыўна-пластычным элементам і ажурны. Пашырыўся з XIII стагоддзі ў краінах Паўднёвай і Заходняй Еўропы.

У беларускай архітэктуры біфоры з’явіліся ў архітэктуры несапраўднай готыкі. Аздабляліся архівольтамі, каляровымі вітражамі. Выкарыстаны ў касцёле СНайсвяцейшай Дзевы Марыі ў аграгарадку Сар’я Верхнядзвінскага райна, Антоніеўскім касцёле у аграгарадку Каменка Шчучынскага раёна, у царкве ў аграгарадку Азёры Гродзенскага раёна (пачатак XX ст.), у воданапорных вежах у Гродне і інш.
]]

## Гл. таксама 
* Трыфорыум

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Храмавая архітэктура
Спіс сабораў Азербайджана

Гэта **спіс сабораў у Азербайджане**.

Спіс кафедральных сабораў ўключае храмавыя будынкі, якія знаходзяцца на тэрыторыі Азербайджанскай Рэспублікі і якія належаць хрысціянскім канфесіям (Руская Праваслаўная Царква, Рымска-Каталіцкая Царква і Армянская Апостальская Царква). Каментары па кожнай канфесіі знаходзяцца ў адпаведным раздзеле.

## Саборы Рускай Праваслаўнай Царквы 
## Саборы Рымска-Каталіцкай Царквы 
## Саборы Армянскай Апостальскай Царквы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Бакінскага епархіяльнага кіравання  
* Праваслаўная энцыклапедыя 
* Афіцыйны сайт каталіцкай царквы ў Азербайджане 
* Каталіцызм у Азербайджане. Матэрыялы Прэзідэнцкай бібліятэкі Кіраўніцтва справамі прэзідэнта Азербайджанскай Рэспублікі 

*
Уліковы нумар плацельшчыка

**Уліковы нумар плацельшчыка (УНП)** () — адзіны па ўсіх падатках, зборах (пошлінах), мытных плацежах ідэнтыфікацыйны нумар. Да 2004 г. меў назву «Уліковы нумар падаткаплацельшчыка» (, *УНН*). Прыкладна адпавядае ІНН у Расійскай Федэрацыі.

УНП прысвойваецца, калі звесткі аб плацельшчыку заносяцца ў Дзяржаўны рэестр плацельшчыкаў падаткаў, збораў (пошлін), іншых абавязаных асоб. УНП захоўваецца на працягу ўсяго жыцця, не змяняецца. Пры спыненні дзейнасці арганізацыі-плацельшчыка прызнаецца нядзейнымі, паўторна не выкарыстоўваецца. Пры зліцці арганізацый, новай прысвойваецца новы УНП, УНП арганізацый удзельнікаў прызнаюцца нядзейнымі. Калі раптам выпадае, што плацельшчык мае болей за адзін УНП, той які прысвоены раней за другіе, прызнаецца дзейным, астатнія – нядзейнымі.

УНП, які прысвойваецца юрыдычнай асобе, тоесны яго регістрацыйнаму нумару, які запісаны ў Адзіным дзяржаўным рэгістры юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў.

## Структура УНП 
УНП фармуецца як лічбавы (для арганізацый) ці літарна-лічбавы (для фізічных асоб) код, складаецца з 9 знакаў і мае наступную структуру:

{X_1}{X_2}{X_3}{X_4}{X_5}{X_6}{X_7}{X_8}{K}

{X_1} – лічба ці літара, вызанчае рэгіён, дзе зарэстраваны прадпрымальнік:

{X_2} - {X_8} – парадкавы нумар плацельшчыка. Кожны настпуны нумар плацельшчыка  ўтвараецца прыбаўленнем адзінкі да папярэдняга прызначаннага нумару.
{K} – кантрольная лічба, якая прызначана для выяўлення памылак, якія магчымы пры запісі УНП у дакументах, на тэхнічных носьбітах інфармацыі, пры перадачы інфармацыі па каналах сувязі.

### Прыклад 
* УНП 200988541 — юрыдычная асоба з Брэсцкай вобласці.
* УНП МА1953684 — фізічная асоба з Магілёўскай вобласці.

## Разлік УНП 
### Разлік кантрольнай лічбы 
Кожны знак, які ўваходзіць у структуру УНП (з першага па восьмы), мае свой вес — просты лік. Вес кожнага знака:

Кожны знак памнажаецца на свой вес, вынікі сумуюцца разам:

S = 29*{X_1} + 23*{X_2} + 19*{X_3} + 17*{X_4} + 13*{X_5} + 7*{X_6} + 5*{X_1} + 3*{X_8} = \sum^{8}_{i=1} {X_i}*\omega_i

Кантрольная лічба {K} з’яўляецца рэштай ад дзялення на 11 атрыманай сумы:

K = S\mod 11

Калі вынік роўны 10, то дадзены УНП не выкарыстоўваецца; парадкавы нумар плацельшчыка павялічваецца на адзінку да той пары, пакуль вынік не стане меншы за 10. Вынік выкарыстоўваецца ў якасці кантрольнай лічбы.

Выкарыстоўваюцца наступныя лічбавыя адпаведы для літаравых знакаў фізічных асоб:

A = 10; B = 11; C = 12; E = 14; H = 17; K = 20; M = 22

### Разлік УНП для фізічных асоб 
Пасля вызначэння кантрольнай лічбы лічбавае значэнне другога знака замяняецца літарай лацінскага алфавіта ў наступнай адпаведнасці:

0 \rightarrow A; 1 \rightarrow B; 2 \rightarrow C; 3 \rightarrow E; 4 \rightarrow H; 5 \rightarrow K; 6 \rightarrow M; 7 \rightarrow O; 8 \rightarrow P; 9 \rightarrow T.

Катэгорыя:Падаткаабкладанне
Феафанія

**«Феафанія»** — раман Аляксандра Афяроўскага, выдадзены ў 2001 годзе ў мінскім выдавецтве «Юнацтва» тыражом  асобнікаў.

## Сюжэт 
«Феафанія» — працяг рамана «Двое на тонкім лёдзе», які выйшаў у 1998 годзе. Сюжэтная лінія папярэдняга рамана непасрэдна працягваецца з першых старонак другой кнігі трылогіі. Антон Каласоўскі, адзін з галоўных герояў рамана, накіроўвае аўтадрызіну насустрач цягніку, але, цяжкапаранены, застаецца жыць. У час блукання па лесе ён сустракае Феафанію Лаўроўскую, таксама пакрыўджаную лёсам.
## Іншыя дадзеныя 
Выданне для старэйшага школьнага ўзросту.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
Катэгорыя:Творы Аляксандра Афяроўскага
Катэгорыя:Кнігі 2001 года
Чайка азёрная

**Чайка азёрная**, **чайка-рыбачка** (*Chroicocephalus ridibundus*) — птушка сямейства чайкавых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 34-40 см, размах крылаў 85-110 см. Белая з шэрым верхам і чорнымі канцамі крылаў, пярэдні край крылаў белы (бачна ў палёце). У гнездавы перыяд галава шакаладна-карычневая. У негнездавы перыяд галава белая, па баках цёмныя плямы. Маладыя больш шэрыя і трошкі карычневыя зверху цела і галавы, канцы рулявых чорныя. Голас высокі, скрыпучы, зблізку гучыць як прарэзлівы, непрыемны рогат.

## Пашырэнне 
Арэал: Еўропа (акрамя поўначы), лакальна на поўдні, Азія (акрамя поўначы і поўдня); у апошні час гняздзіцца ў Грэнландыі і Канадзе (Ньюфаўндленд). На тэрыторыі Беларусі найбольш шматлікі з усіх чаек на гнездаванні пералётны, транзітна мігрыруючы і ў невялікай колькасці зімуючы від.
 Беларусі, 1996]]
Вельмі звычайная, асабліва на кантынентальных вадаёмах. Насяляе рознага тыпу вадаёмы з купінамі або зрослымі на паверхні раслінамі, пясчаныя пляжы і астравы, мелкія залівы, дэльты і эстуарыі, забалочаныя лугі. Лакальна гняздзіцца на вышыні да 2000 м (у Расіі). У паслягнездавы перыяд засяляе ўсе вадаёмы, акрамя хуткіх горных рэчак; харчуецца на палях, сметніках смецця, у гарадах і інш.

Часткова аселая — у паўднёвай частцы арэала, а таксама сінантропныя папуляцыі. Месца зімовак: паўднёвая частка гнездавога арэала, а таксама Заходняя, Цэнтральная і Паўднёвая Еўропа, Паўднёвая і Усходняя Азія, Паўночная Афрыка.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздо ў калоніі, на выступаючых з вады купінах або на пяску. У апошнім выпадку — ў выглядзе ямкі, часта без высцілкі; у вільготных месцах — у форме плоскай купіны са свабодна ўкладзеных сухіх надводных раслін. Вельмі рэдка ладзіць гняздо на будынках або нізкіх дрэвах (кустах).

Яйкі (звычайна 2-3, радзей 1-4, у выключных выпадках — 6, магчыма, што ад 2 самак) звычайна крыху падоўжаныя з тупым вузейшым канцом (рэдка грушападобныя), афарбоўка вельмі зменлівая: насычана-зялёныя, светла-шэрыя, бежава-карычневыя, аліўкавыя, глініста-аліўкавыя з зеленаватым або карычняватым адценнем (спарадычна адценне блакітнаватае або белае). Глыбокія плямы — вельмі бледныя, папяліста-карычневыя, паверхневыя — вельмі нерэгулярныя, цёмна-карычневыя мазкі.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

Катэгорыя:Чайкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1766 годзе
Катэгорыя:Птушкі Еўразіі
Катэгорыя:Птушкі на марках
Вадарэзы

**Вадарэзы** (*Rhynchops*) — род птушак атрада сеўцападобныя. Адзін род сямейства *Rhynchopidae*, уключае тры віды.

## Апісанне 
Даўжыня цела да 45 см. Афарбоўка чорная з белым. Крылы вельмі доўгія і вострыя, хвост з прагінам. Дзюба вялікая, сціснутая з бакоў, ніжняя сківіца даўжэйшая за верхнюю. Кормяцца дробнай рыбай і воднымі насякомымі, лётаючы ў прыцемках ці ўначы нізка над вадой і пагрузіўшы канец паддзюб’я ў ваду. Жывуць на марскіх узбярэжжах, у вусцях буйных рэк субтрапічных і трапічных зон Афрыкі, Азіі і Амерыкі. Гняздуюць невялікімі групамі на пясчаных водмелях і астравах пасля наступлення сухога сезону і спаду вады ў рэках. Яйкі (2-4) адкладаюць у рытвінку ў пяску. Птушаняты адразу пасля з’яўлення на свет могуць бегаць і плаваць, але іх яшчэ доўга кормяць бацькі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Чайкавыя
Архаізм

**Архаі́зм** (&nbsp;— старадаўні, старажытны)&nbsp;— слова, моўны выраз, граматычная форма, якія былі характэрныя для старадаўняй мовы, але цяпер выйшлі з ужытку.
Архаізмы часта выкарыстоўваюцца ў стылістычных мэтах, напрыклад, для надання мове ўрачыстасці, ці для перадачы атмасферы даўніны.

У мовах з развітымі прафесійна-сацыяльнымі падсістэмамі (як, напрыклад, у англійскай) архаізмы могуць выконваць функцыю прафесійнага жаргону, што асабліва характэрна для юрыспрудэнцыі.

У блізкароднасных мовах можа назірацца з’ява, калі некаторае слова з’яўляецца архаізмам у адной мове, але актыўна ўжываецца ў другой. Напрыклад,
*  —  (пры сучасным «глаз»),
*  —  (пры сучасных «красный», «алый»).

Ад архаізмаў могуць утварацца шырокаўжывальныя вытворныя словы, напрыклад, ад «чало» паходзіць слова «узначальваць», выраз «на чале».

## Літаратура 
* Архаізм // 
* 

Катэгорыя:Лексіка
Наваполле (Навапольскі сельсавет)

**Навапо́лле** (, ) — аграгарадок у Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Навапольскага сельсавета. Месціцца за 38 км на паўночны захад ад Мар’най Горкі, 30 км ад Мінска, 15 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы, на рацэ Пціч.

## Назва 
Назва паходзіць ад участка зямлі — новае поле.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР. У 1929 годзе праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Наваполле», была кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У 1942 годзе немцамі былі забітыя 9 жыхароў.

З 8 ліпеня 1954 года цэнтр Навапольскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1960 год — 160 жыхароў
* 1999 год — 311 жыхароў
* 2002 год — 103 двары, 290 жыхароў
* 2010 год — 112 гаспадарак, 317 жыхароў
* 2012 год — 113 гаспадарак, 330 жыхароў
* 2019 год — 328 жыхароў

## Інфраструктура 
]]
* Фельчарска-акушэрскі пункт
* Бібліятэка (адкрытая ў 1958 годзе)
* Дзіцячы сад
* Ветэрынарны пункт
* Дом культуры
* Крама
* Аддзяленне сувязі
* Сярэдняя школа
* У 2013 годзе на тэрыторыі СВК «Агра-Абярэг»

## Славутасці 
* Брацкая магіла 125 савецкіх партызан, якія загінулі ў баі з нямецкімі войскамі 7 ліпеня 1944 года. Тут, сярод іншых, пахаваны Яўген Лізюкоў. Месціцца каля школы.

## Спіс вуліц 
* Маладзёжная вуліца
* Пасялковая вуліца
* Садовая вуліца
* Цэнтральная вуліца
* Цяністая вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 


Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Драздовыя

**Драздо́выя** (*Turdidae*) — сямейства пеўчых птушак.

Невялікія і сярэдніх памераў птушкі з выцягнутым сілуэтам, часткова з палавым дымарфізмам, маладыя звычайна ў крапінкі або рыскі. Гнёзды на зямлі, кустах, дрэвах, адкрытыя, некаторыя ў дуплах. Большая частка пералётная. У гэтае сямейства ўваходзяць таксама падкаменкі, каменныя дразды, ерчыкі, рудахвосткі і салаўі. Налічваецца больш за 300 відаў.

## Гл. таксама 
* Grandala coelicolor

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.


Катэгорыя:Сямействы птушак
Крачка белакрылая

**Крачка белакрылая**, **рыбачка белакрылая** (*Chlidonias leucopterus*) — птушка сямейства крачкавых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 20-27 см, размах крылаў 60-67 см. У гнездавы час чорная з белымі пярэднімі часткамі верху крылаў, хвастом і паясніцай, а таксама чырвонымі дзюбай і нагамі. У няшлюбным уборы ад чорнай рыбачкі адрозніваецца толькі адсутнасцю цёмных плям па баках цела (каля асновы крылаў) і больш белым надхвосцем, а ад белашчокай рыбачкі — белымі спінай, паясніцай і менш выразаным хвастом. Маладыя з цёмна-карычневай спінай і шэрым верхам крылаў, чыста белай паясніцай.

## Пашырэнне 
Насяляе мелкія, затопленыя вадой травяністыя тэрыторыі або забалочаныя вадаёмы са стаячай вадой, часта берагі вялікіх рэк і прэсных або шчолачных азёр з адкрытымі месцамі на мяжы паясоў трыснягу, асокаў і іншай воднай расліннасці. У Арменіі лакальна даходзіць да 2000 м над у.м. У паслягнездавы перыяд жыве таксама марскія ўзбярэжжы і мангравыя залівы, а таксама ўздоўж рэк, затопленых вадой рачных далін і азёр.

Арэал разарваны: Цэнтральная, Паўднёвая і Усходняя Еўропа, Заходняя, Цэнтральная і Усходняя Азія (да Усурыйскага краю і поўначы Кітая). Залятае на захад і поўнач ад мяжы арэала. Сустракаецца ў Ісландыі, на Фарэрскіх астравах, у Ірландыі, Люксембургу, Даніі, Нарвегіі, Швецыі, Фінляндыі, на Мадэйры, Канарскіх а-вах, у Вялікабрытаніі і Партугаліі. Месца зімовак: Паўднёвая і Паўднёва-Усходняя Азія, Малайскі архіпелаг, Інданезія, Аўстралія, Афрыка на поўдзень ад Сахары, Мадагаскар. На Беларусі звычайны на гнездаванні пералётны і транзітна мігрыруючы від.

## Асаблівасці біялогіі 
 Беларусі, 1996]]
Гняздо ў калоніі; на плаваючай расліннасці або ў купіне траў ці асок, зрэдку на беразе. Гэта плоская кучка са свежых і сухіх траў і асок, акружаная вадой; яйкі ляжаць на вільготнай аснове.

Яйкі (2—3, часам 4) крыху падоўжаныя з тупым вузейшым канцом, крэмавыя, светла-жоўтыя, жоўта-зеленаватыя або жоўта-карычневыя; глыбокія плямы — рэдкія, шэрыя або папялістыя, паверхневыя — большыя і нерэгулярныя, цёмна-карычневыя, згушчаныя на шырокім канцы. Памеры: 33×24 мм.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крачкавыя
Катэгорыя:Птушкі Еўразіі
Катэгорыя:Птушкі на марках
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1815 годзе
Абрука (востраў)

**Абрука** () — адзін з астравоў Заходняга Эстонскага (Маанзундскага) архіпелага. Агульная плошча — 8,78 км². Насельніцтва (2014 г.) — 30 чал.

## Геаграфія і прырода 
Востраў Абрука месціцца ў паўночна-заходняй частцы Рыжскага заліва, за 3,9 км ад вострава Саарэмаа. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 6,4 км. Найбольшая шырыня — 3,1 км.

Цэнтральную частку вострава займае шырокалісцевы лес (92 га) з такімі рэдкімі для Эстоніі пародамі дрэў, як дуб, ліпа, ціс, плюшч, ляшчына. Востраў Абрука насяляюць каля 2000 птушак, ёсць дзікі і алені. Для аховы прыроды на востраве створаны нацыянальны парк.

## Гісторыя 
У познім сярэднявеччы востраў Абрука належаў Эзэль-Вікскаму біскупству. Тут трымалі коней, колькасць якіх даходзіла да 150. Першыя сяляне з’явіліся толькі ў шведскі перыяд панавання (другая палова XVII ст. — першая чвэрць XVIII ст.). Яны займаліся пераважна рыбалоўствам. У XIX ст. на востраве быў адчынены першы маяк. У 1883 г. адчынена школа (працавала да 1972 г.). Пасля II сусветнай вайны насельніцтва вострава Абрука пачало стала зніжацца, што было выклікана абмежаваннямі ў жыцці на малым востраве.

## Інфраструктура 
На востраве Абрука стала пражывае каля 10—12 чалавек, аднак улетку насельніцтва павялічваецца да 30. Асноўныя заняткі мясцовых жыхароў — сельская гаспадарка і абслугоўванне турыстаў. На востраве маюцца 2 маякі, мемарыял ахвярам парома «Эстонія» (1994 г.).

## Спасылкі 
* abruka.ee
* The Island of Abruka

Катэгорыя:Астравы Эстоніі
Катэгорыя:Астравы Балтыйскага мора
Катэгорыя:Маанзундскі архіпелаг
Катэгорыя:Саарэмаа (павет)
Антон Уладзіміравіч Гічан

**Антон Уладзіміравіч Гічан** (, в. , зараз Падляскае ваяводства, Польшча) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

З 1951 года брыгадзір паляводчай брыгады, з 1974 года начальнік пажарна-вартавой аховы калгаса «1 Мая» Шчучынскага раёна. Званне Героя прысвоена за атрыманне высокіх ураджаеў зернебабовых і кармавых культур.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Працоўнага Чырвонага сцяга, бронзавым медалём ВДНГ СССР.

## Спасылкі 
* ГИЧАН Антон Владимирович
Рухва

**Рухва** — рака ў Беларусі, у Мсціслаўскім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Лядня.

Даўжыня ракі 13,2 км. Пачынаецца за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Свярдлова, вусце на ўсходняй ускраіне вёскі Беразетня. Рэчышча на працягу 7 км (ад вытоку да вёскі Несцерава) каналізаванае.

Каля ракі вёска Шамава.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-36-63. Выданне 1982 г.

Катэгорыя:Рэкі Мсціслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Проні
Чарнаберка

**Чарнабе́рка** — рака ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Дзявіца. Даўжыня 6 км. Пачынаецца за 2,5 км на ўсход ад пасёлка Баброўскі ва ўрочышчы Бакава, вусце за 0,5 км на ўсход ад вёскі Салтанаўка. Рэчышча каналізаванае. Па берагах ракі забалочаны лес.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Басейн Сажа
Горна (рака)

**Горна**, **канал Горна** — рака ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Сож. 

Даўжыня ракі 20 км. Плошча вадазбору 109 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 м/км. Пачынаецца за 2 км на поўдзень ад вёскі Багданавічы, вусце за 3,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Ворнаўка. Ад вытоку да сажалкі ў вёсцы Расохі (11,3 км) рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Прытокі Сажа
Катэгорыя:Рэкі Кармянскага раёна
Горна

Назву **Горна** маюць:

* Горна — вёска ў Зэльвенскім раёне Гродзенскай вобласці
* Горна — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці
* Горна — рака ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Сож
Даражывель

**Даражывель**, **Змейка** — рака ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Сож.

Даўжыня ракі 13 км. Плошча вадазбору 33 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,1 м/км. Пачынаецца за 3 км на ўсход ад вёскі Малянік (нежылая), вусце за 3,2 км на паўночны ўсход ад вёскі Высокая. Рэчышча на працягу 3,4 км ад вусця каналізаванае. У вадазборы пераважае лес.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-36-98. Выданне 1979 г. 

Катэгорыя:Рэкі Кармянскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Сажа
Іван Леапольдавіч Лысакоўскі

**Іван Леапольдавіч Лысакоўскі** () — савецкі разведчык, генерал-маёр (1971), беларускі ваенны і дзяржаўны дзеяч, намеснік старшыні КДБ БССР (1966—1979).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1921 г. у в. Талька Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці ў сям’і чыгуначніка.
 
Скончыў 10 класаў школы. У 1939 г. паступіў у Маскоўскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту, аднак у тым жа годзе быў прызваны ў армію. У РСЧА: з 1939 Службу пачаў у Манголіі, кіроўцам. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны — у дзеючай арміі. Дэмабілізаваны ў 1946 г. Пасля дэмабілізацыі вярнуўся ў родную вёску, працаваў загадчыкам бібліятэкай.

У органах дзяржбяспекі з мая 1947 г. Працаваў у падраздзяленнях па барацьбе з бандытызмам МУС — МГБ Беларускай ССР, з 1954 г. — у 2-м (контрразведка), затым у 1-м (разведка) Кіраваннях КДБ пры СМ Беларускай ССР. Выязджаў у замежкамандыроўкі ў ЗША, ГДР, Польшчу, Бельгію, Японію (1975 г.). Займаў пасады: Начальнік 1-га Упраўлення (разведка) КДБ пры СМ Беларускай ССР.

Намеснік старшыні КДБ пры СМ Беларускай ССР (1966—1976); 1-й намеснік старшыні КДБ пры СМ Беларускай ССР (1976—1979);
Начальнік Вышэйшых курсаў КДБ у Мінску (1979—1988 г.).

З 1988 года ў адстаўцы.

Званні: Генерал-маёр (1971 г.); узнагароды: ордэны Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны I ступені, Чырвонай Зоркі, нагрудны знак «Ганаровы супрацоўнік дзяржбяспекі», 22 медалі.

## Спасылкі 
* Лысакоўскі Іван Леапольдавіч
* КДБ Беларускай ССР 
* Беларускае тэлебачэнне: КДБ 92 года.
* http://belniva.sb.by/tolko-v-bn-/article/snyat-s-dovolstviya-inostrannykh-spetssluzhb-i-obezvredit-.html
* CTV.by/ Иван Лысаковский, советский разведчик: В Японии работали под прикрытием гидов-переводчиков  
* Генералы КДБ СССР

Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Начальнікі Інстытута нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь
Джакама Леапардзі

**Джакама Леапардзі** (; , Рэканаці, Папская вобласць, Італія — ) — італьянскі паэт.

У творах Дж. Леапардзі спалучаюцца любоў да антычнай культуры і да нацыянальнай традыцыі, што збліжае яго з класіцыстамі, але наватарскія строфіка і рытміка, а таксама тэматыка і моц пачуццяў, якія ён укладаў у свае творы, яднаюць яго з рамантыкамі. Звычайна ў творчасці паэта вызначаюць два кірункі — гістарычны песімізм і філасофскі песімізм. Філасофская пазіцыя Леапардзі — анталагічная прысутнасць зла ў свеце і «бясконцая марнасць усяго зямнога» — стане адной з галоўных тэмаў італьянскай лірыкі дэкадансу і паэзіі XX ст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў арыстакратычнай сям’і. Дзяцінства і юнацкія гады правёў у Рэканаці. Цікавіўся навукай і літаратурай. У выніку ў 1813 з’яўляецца «Гісторыя астраноміі», а праз два гады — «Развагі над распаўсюджанымі памылкамі старажытных» разам з першымі вершамі, трагедыяй «Пампей у Егіпце» і перакладам «Мастацтва паэзіі» Гарацыя актавамі.

З 1817 Леапардзі пачынае занатоўваць свае думкі, што складуць яго «Дзённік разважанняў» (апублікаваны ў 1898). Малады Леапардзі далучаецца да палемікі класіцыстаў і рамантыкаў, свае эстэтычныя погляды выкладае ў трактаце «Развагі аднаго італьянца аб рамантычнай паэзіі» (1818, надрукаваны пасля смерці).

У вершах Дж. Леапардзі пераважае патрыятычная, філасофская, гістарычная, інтымная тэматыка. У 1818 ён стварае верш «Італіі», дзе з сумам гаворыць пра лёс радзімы. Верш «Помніку Дантэ» (1818) напісаны з нагоды адкрыцця ў Фларэнцыі помніка паэту.

У 1822 пакідае Рэканаці і накіроўваецца ў Рым, затым падарожнічае па Італіі. Пасля 1822 шэсць гадоў не піша вершаў, аднак у гэты час стварае празаічны твор — «Маральныя эцюды» (1824—28), дыялогі, у якіх ахопліваюцца літаратурныя, філасофскія, палітычныя тэмы.

Паміж 1825 і 1826 паэт публікуе першыя «Ідыліі», якія пасля называе «маленькімі», дзе, адыходзячы ад грамадзянскіх матываў, услаўляе свет душы, напоўненай пачуццямі і прыгажосцю прыроды (вершы «Сон», «Поўні», «Самотнае жыццё», «Вечар святочнага дня»). Рамантычны герой Дж. Леапардзі выступае супраць бязлітаснага лёсу, які прадвызначыў чалавецтву пакутаваць у рабстве і пакоры.

Пачынаючы з 1828 нараджаюцца «вялікія» ідыліі, вяршыня яго творчасці. Паразы вызваленчых рухаў (1831) і вяртанне аўстрыйцаў выклікалі напісанне сатырычных твораў («Палінодыя Джына Капоні», «Новыя вернікі», «Параліпамены да „Батрахаміямахіі“»). Апошнія слынныя творы паэта — «Заход месяца» і «Жаўтазель», дзе заход месяца параўноўваецца з заходам маладосці, а жаўтазель — з чалавекам, што, быццам дзікая кветка, пераадольвае ўсе перашкоды.

Дж. Леапардзі памёр падчас эпідэміі халеры ў Неапалі.

## Беларускія пераклады 
* «Выбраныя песні». Пераклад Л. Баршчэўскага і А. Данільчык. Мн.: Зміцер Колас, 2020. («Паэты планеты»).

## Спасылкі 
* Джакама Леапардзі на prajdzisvet.org

Катэгорыя:Італьянскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Італіі
Катэгорыя:Памерлі ад халеры
Леў Фёдаравіч Мазуркевіч

**Леў Фёдаравіч Мазуркевіч** — беларускі савецкі футбольны трэнер. Першы трэнер футбольнага клуба БАТЭ.

## Дасягненні 
### Трэнерскія 
* Чэмпіён БССР: 1974, 1976, 1979
* Срэбраны прызёр чэмпіянату БССР: 1978
* Валадар Кубка Беларускай ССР: 1976

## Спасылкі 
* [Лев Мазуркевич: «Наш взлёт был стремительным»](http://www.bff.by/data/downloads/vof_07_01_(13).pdf)  — «Всё о футболе», № 7 (561), с. 14 

Катэгорыя:Футбольныя трэнеры СССР
Катэгорыя:Трэнеры ФК БАТЭ
Катэгорыя:Асобы
Пясочанка

**Пясо́чанка**, **Песача́нка** — рака ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Дняпро.

## Гідраграфія 
Даўжыня 36 (40. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 м/км. Пачынаецца за 1,5 км на захад ад вёскі Міхалёўка, упадае ў старычнае возера Лутаўскае на пойме Дняпра за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Новая Лутава (працякае праз возера). Вадазбор у межах Прыдняпроўскай нізіны. Рэчышча каналізаванае. Шырыня рэчышча 3—5 м у верхнім цячэнні, 10—18 м у ніжнім.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
*  — С. 326.
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэкі Лоеўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Кханд

**Кханд** () — зямля, якая ляжыць на паўднёвы ўсход ад Мордара і на ўсход ад Блізкага Харада. У творах Толкіна пра гэту краіну і яе людзях сказана вельмі мала. Яна была радзімай вар’ягаў Кханда — воінаў, паверхнева згаданых у тэксце з вельмі невялікімі тлумачэннямі. Алфавітны паказальнік да тамоў VIII і XII «Гісторыі Серадзем’я», меркавана, па рашэнні Крыстафера Толкіна, тлумачыць слова «вар’ягі» як «народ Кханда».

Кханд знаходзіўся пад уплывам Мордара і згадваецца двойчы ў апавяданні Толкіна пра гісторыю Гондара: у 1944 годзе Трэцяй Эпохі, калі вар’ягі разам з Людзьмі Вазоў напалі на Гондар, а таксама пазней, калі пад час Вайны Пярсцёнка яны ваявалі і гінулі на Пеленорскіх палях.

## Гл. таксама 
* Харад

Катэгорыя:Краіны Серадзем’я
Катэгорыя:Выдуманыя дзяржавы