Кадэін

**Кадэін** — гэта апіоід і вытворнае марфіну. У асноўным выкарыстоўваецца для абязбольвання, лячэння кашлю і дыярэі. Таксама шырока распаўсюджаны ў якасці рэкрэацыйнага наркотыку. У прыродзе ён змяшчаецца ў соку опіумнага маку *Papaver somniferum*. Як правіла, выкарыстоўваецца для зняцця болю лёгкай і ўмеранай ступені. Сур’ёзныя пабочныя эфекты могуць ўключаць цяжкасці з дыханнем і залежнасць. Звычайна ім лечаць пасляаперацыйны зубны боль.

Ёсць абмежаваныя дадзеныя, што ён дапамагае пры анкалагічных болях, але можа мець мацнейшыя пабочныя эфекты, асабліва завал, у параўнанні з іншымі апіоідамі. Амерыканская Акадэмія Педыятрыі не рэкамендуе прымяняць кадэін у дзяцей з-за яго пабочных эфектаў. Адміністрацыя Па Харчовых Прадуктах і Леках (FDA) называе ўзрост да 12 гадоў супрацьпаказаннем да выкарыстання.

### Кашаль 
Кадэін выкарыстоўваецца для палягчэння кашлю. Дадзеныя аб выкарыстанні кадэіну для зняцця вострага кашлю ў дзяцей неадназначныя. У Еўропе ён не рэкамендуецца ў якасці сродку ад кашлю ў пацыентаў ва ўзросце да 12 гадоў. Як і марфін, кадэін выклікае сігналізацыю TLR4, што, у сваю чаргу, выклікае аладынію і гіпералгезію. Яго не трэба пераўтвараць у марфін, каб павялічыць балевую адчувальнасць.

### Механізм дзеяння 
Кадэін — гэта апіоід і аганіст мю-апіоідных рэцэптараў (MOR). Ён дзейнічае на цэнтральную нервовую сістэму, аказваючы анальгетычны эфект. Ён метабалізуецца ў печані з утварэннем марфіну, які ў дзесяць разоў больш магутны адносна мю-рэцэптараў. Апіоідныя рэцэптары — гэта рэцэптары, звязаныя з бялком G, якія станоўча і адмоўна рэгулююць сінаптычную перадачу праз перадачу сігналаў уніз па плыні. Звязванне кадэіну або марфіну з мю-апіоіднымі рэцэптарамі прыводзіць да гіперпалярызацыі нейрона, што прыводзіць да інгібіравання вызвалення нацыцэптыўных нейрамедыятараў, выклікаючы абязбольвальны эфект і павышаючы талерантнасць да болю з-за зніжэння нейранальнай узбудлівасці.

### Фармакакінэтыка 
Пераўтварэнне кадэіну ў марфін адбываецца ў печані і каталізуецца цытахромам Р450 ферментам CYP2D6. CYP3A4 прадукуе норкадэін, а UGT2B7 кан’югуе кадэін, норкадэін і марфін у 3- і 6-глюкураніды адпаведна. Мяркуецца, што кадэін-6-глюкуранід адказвае за вялікі працэнт анальгезіі кадэіна. Многія неспрыяльныя эфекты ўсё яшчэ будуць адчувацца ў пацыентаў са слабым абменам рэчываў. І наадварот, ад 0,5 % да 2 % насельніцтва маюць «хуткі абмен рэчываў»; некалькі копій гена 2D6 вырабляюць высокі ўзровень CYP2D6, што дае магчымасць метабалізаваць рэчыва гэтым шляхам хутчэй.

Некаторыя лекі з’яўляюцца інгібітарамі CYP2D6 і зніжаюць або нават цалкам блакуюць ператварэнне кадэіну ў марфін. Найбольш вядомыя з іх — селектыўныя інгібітары зваротнага захопу сератаніна параксецін і флуаксецін, а таксама анцігістамінны прэпарат дымедрол і антыдэпрэсант бупрапіён. Іншыя прэпараты, такія як рыфампіцын і дэксаметазон, індукуюць ізаферменты CYP450 і такім чынам павялічваюць каэфіцыент канверсіі.

CYP2D6 ператварае кадэін ў марфін, які затым падвяргаецца глюкуранізацыі. Небяспечная для жыцця інтаксікацыя, уключаючы прыгнёт дыхання, якая патрабуе інтубацыі, можа развіцца на працягу некалькіх дзён у пацыентаў, якія маюць некалькі функцыянальных алеляў CYP2D6, што прыводзіць да звышхуткага метабалізму апіоідаў, такіх як кадэін, у марфін.

Даследаванні абязбольвальнага эфекту кадэіну адпавядаюць ідэі, што метабалізм CYP2D6 у марфін важны, але некаторыя даследаванні не паказваюць сур’ёзных адрозненняў паміж абладальнікамі хуткага і павольнага абмену рэчываў. Дадзеныя, якія пацвярджаюць гіпотэзу аб тым, што абладальнікі звышхуткага метабалізму могуць атрымаць большую анальгезію ад кадэіну з-за павелічэння ўтварэння марфіну, абмежаваныя справаздачамі аб выпадках.

З-за павышанага метабалізму кадэіну ў марфін, пацыенты, якія валодаюць больш чым дзвюма функцыянальнымі копіямі алеляў CYP2D6, падвяргаюцца павышанай рызыцы пабочных эфектаў прэпарата, звязаных з таксічнасцю марфіну. Кансорцыум Па Укараненні Клінічнай Фармакагеномікі (CPIC) не рэкамендуе прызначаць кадэін такім пацыентам, калі гэтая генетычная інфармацыя даступная. CPIC таксама прапануе пазбягаць выкарыстання кадэіну ў людзей са слабым метабалізмам з-за яго недастатковай эфектыўнасці ў гэтай групе.

Кадэін і яго солі лёгка ўсмоктваюцца ў страўнікава-кішачным тракце, прыём фасфату кадэіну дае пікавыя канцэнтрацыі ў плазме прыблізна праз гадзіну. Перыяд паўвывядзення з плазмы складае 3-4 гадзіны, а суадносіны эфектыўнасці абязбольвання пры ўжыванні пераральна/нутрацягліцава прыкладна роўныя 1:1,5 адпаведна.

Кадэін метабалізуецца шляхам *O*- і *N-*дэметылавання ў печані да марфіну і норкадэіну. Таксама пры метабалізме кадэіну ў арганізме чалавека утвараецца гідракадон. Кадэін і яго метабаліты ў асноўным выводзяцца з арганізма ныркамі, галоўным чынам у выглядзе кан’югатаў з глюкуронавай кіслатой. 

Актыўныя метабаліты кадэіну, у прыватнасці марфін, аказваюць свой эфект шляхам звязвання і актывацыі μ-апіёідных рэцэптараў. У людзей, якія могуць інтэнсіўна метабалізаваць кадэін, доза 30 мг можа быць эквівалентна 4 мг марфіну.
## Крыніцы