open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ніна Міхайлаўна Стукалкіна

**Ніна Міхайлаўна Сту́калкіна** (, с. Кузнечка Цвярской вобласці, Расія — ) — савецкая і беларуская артыстка балета, педагог, балетмайстар. Заслужаная артыстка РСФСР (1956).

## Біяграфія 
У 1922 годзе скончыла Петраградскае харэаграфічнае вучылішча (педагогі В. І. Праабражэнская і Л. П. Герт).

У 1922—1957 гадах — салістка (у 1950—1958 гадах і педагог) Ленінградскага тэатра імя Кірава.

У час Вялікай Айчыннай вайны знаходзілася разам з тэатрам у эвакуацыі ў Пермі. У Пермі ленінградцы атрымалі ў сваё распараджэнне будынак гарадскога тэатра оперы і балета, а мясцовыя артысты на тры гады сталі перасоўнай трупай.

У 1953—1969 гадах — педагог ленінградскіх  і харэаграфічнага вучылішча.

У 1960—1964 і 1971—1973 гадах — балетмайстар-рэпетытар Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.

## Творчасць 
### Партыі 
Сярод яе партый Вулічная танцоўшчыца і Мерседэс («Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Сванільда («Капелія» Л. Дэліба); Берэніка («Егіпецкія ночы»), Жонка хана («Канёк-Гарбунок»), Айша («Гаянэ»), Сцеша («Родныя паля» Чэрвінскага), Персідка (опера «Хаваншчына» М. Мусаргскага) і іншыя. У танцы Стукалкінай строгасць і скончанасць поз спалучаліся з з кантыленай пластычнага малюнка і эмацыйнасцю.

Самым вядомым харэаграфічным нумарам Стукалкінай лічылася Пляска Мерседэс у балеце «Дон Кіхот» Л. Мінкуса. У характарным «Іспанскім танцы» яе адлюстраваў скульптар Ленінградскага фарфоравага завода Уладзімір Сычоў.

### Балеты 
На сцэне тэатра оперы і балета Беларусі паставіла (разам з А. Андрэевым) першыя нацыянальныя балеты на сучасную тэму «Мара» Я. Глебава (1961) і «Святло і цені» Г. Вагнера (1963), а таксама «Казка пра мёртвую царэўну і сем асілкаў» У. Дзешавова на тэмы А. Лядава (1961), «Дон Кіхот» Л. Мінкуса (1962), «Балеро» на музыку М. Равеля (1963), «Гарэзлівыя частушкі» на музыку Р. Шчадрына (1971; усе з А. Андрэевым), «Трыстан і Ізольда» на музыку Р. Вагнера (1963).

У 1968—1971 і 1978—1983 гадах працавала адпаведна ва Узбекскім тэатры імя Наваі і Чувашскім музычным тэатры. Сумесна з А. Л. Андрэевым ажыццявіла шэраг пастановак, у т.л. арыгінальныя пастаноўкі балетаў «Цудоўная вышывальшчыца»  (1979) і «Каханнем за каханне» Ц. М. Хрэннікава (1981).

Аўтар кніг «Чатыры экзерсісы» (1972), «Успамінаў» у зборніку «Л. М. Лаўроўскі» (М., 1983).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович. — М.: Советская энциклопедия, 1981. — 623 стр. с илл.

## Спасылкі 
* Нина Стуколкина // КИНО-ТЕАТР.Ру
* Стуколкина Нина Михайловна // 100 лет Санкт-Петербургской филармонии // Новае искусствознание, 1/2020. 
* *Сапанжа О. С., Иванова Е. В., Баландина Н. А.* Советский балет в фарфоровой пластике Владимира Сычева (Ленинградский завод фарфоровых изделий)

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетмайстры паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетмайстры Беларусі
Катэгорыя:Балетмайстры СССР
Катэгорыя:Балетмайстры XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетныя педагогі СССР
Катэгорыя:Балетныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Артысты балета Марыінскага тэатра
Роскільскі ўніверсітэт

**Роскільскі ўніверсітэт** () — дацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Роскіле.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1972 годзе і першапачаткова задумваўся як альтэрнатыва традыцыйным дацкім універсітэтам, якія былі арэнай некалькіх студэнцкіх хваляванняў у канцы 1960-х гадоў. Студэнты лічылі традыцыйныя ўніверсітэты недэмакратычнымі і падкантрольнымі кіраўніцтву і жадалі большага ўплыву, а таксама больш гнуткіх метадаў навучання.

У 1970-х гадах універсітэт быў вядомы сваёй вельмі ліберальнай адукацыяй, у адрозненне ад звычайных лекцый у больш традыцыйных універсітэтах Капенгагена і Орхуса. Асноўная ўвага была перанесена з традыцыйных лекцый на групавыя метады і праекты.

Яшчэ ў 1972 годзе гэтыя ідэі былі супярэчлівымі, але традыцыйныя ўніверсітэты Даніі адразу прынялі вялікую частку такой канцэпцыі самі, у першую чаргу канцэпцыю групавой праектнай працы, якая сёння з’яўляецца прызнаным акадэмічным метадам. Можна таксама сказаць, што ўніверсітэт прынёс у Данію англасаксонскія канцэпцыі міждысцыплінарнасці і менш дакладна акрэсленых межаў паміж навуковымі спецыяльнасцямі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Даніі
Катэгорыя:Роскіле
Людміла Мікалаеўна Сінельнікава

**Людміла Мікалаеўна Сінельнікава** (нар. , г. , Расія) — беларуская артыстка балета. Заслужаная артыстка Беларусі (1979).

## Біяграфія 
У 1968 годзе скончыла Варонежскае харэаграфічнае вучылішча.

Працавала ў тэатрах оперы і балета  і .

У 1972—1982 — салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1973 года.

## Творчасць 
Яе творчая індывідуальнасць найбольш яскрава выявілася ў партыях лірычнага плана.

На беларускай сцэне стварыла запамінальныя, выразныя вобразы Папялушкі («» С. Пракоф’ева), Марыі («» Б. Асаф’ева), Евы («Стварэнне свету» А. Пятрова), Адэты — Адыліі («Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага), Раймонды («» А. Глазунова), Жызэлі («» А. Адана), Лізы («» Ф. Герольда), Радысачкі («» К. Хачатурана), выконвала таксама Мазурку і Прэлюд у балеце «» на музыку Ф. Шапена і інш.

Лаўрэат  ў Варне (1970, Балгарыя).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Беларусі
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Балерыны СССР
Аляксандр Леанідавіч Рэнанскі

**Аляксандр Леанідавіч Рэнанскі** (нар. , с. Кенсай, Ташкенцкая вобласць) — беларускі кампазітар, педагог, культуролаг.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускую кансерваторыю ў 1970 годзе па класах аргана (клас Л. Янчанкі) і фартэпіяна (клас Р. Шаршэўскага). 3 1969 года выкладчык Брэсцкага музычнага вучылішча, з 1972 музычны рэдактар Беларускага тэлебачання і радыё. 3 1975 года выкладае ў Беларускім універсітэце культуры. У 1973—1993 гадах кампазітар і музычны кіраўнік Дзяржаўнага рускага драматычнага тэатра Беларусі.

## Творчасць 
Аўтар музыкі да спектакляў «» У. Шэкспіра, «Апошняя інстанцыя» М. Матукоўскага (абодва 1974), «Васіль Цёркін» паводле А. Твардоўскага (1975), «Апошнія» М. Горкага (1976), «Вяртанне ў Хатынь» А. Адамовіча і Б. Луцэнкі (1977), «Трагедыя чалавека» І. Мадача (1979), «Незвычайныя прыгоды салдата Івана Чонкіна» паводле У. Вайновіча (1990) і інш. у рускім драматычным тэатры; «Святая святых» І. Друцэ (1978), «Надзея Путніна, яе час, яе спадарожнікі» І. Малеева (1988), «Памінальная малітва» Р. Горына і «» С. Мрожака (абодва 1989), «Ромул Вялікі» Ф. Дзюрэнмата (1997) у Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Я. Купалы; «Рамэа і Джульета» У. Шэкспіра (1987) у Беларускім тэатры імя Я. Коласа і інш. Супрацоўнічае таксама з рознымі тэатрамі Расіі, Украіны, Латвіі, Грузіі, Узбекістана і інш.

Тэатральнай музыцы Рэнанскага ўласцівыя глыбокае пранікненне ў аўтарскую стылістыку, дакладнасць увасаблення рэжысёрскай задумы, яскравая вобразнасць музычнай мовы.

## Узнагароды 
Дыпламант усесаюзных тэатральных фестываляў: прысвечанага 30-годдзю Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне (1975), «Рампа дружбы» (1991), венгерскай (1979) і польскай (1989) драматургіі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі СССР
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Культуролагі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Брэсцкага дзяржаўнага музычнага каледжа імя Рыгора Шырмы
12-я кавалерыйская партызанская брыгада імя І. В. Сталіна

**12-я кавалерыйская партызанская брыгада імя І. В. Сталіна** — партызанская брыгада, створаная ў сакавіку 1943 года на базе атрада імя Сталіна (арганізаваны ў маі 1942 года на базе групы У. А. Ціхамірава, якая дзейнічала з кастрычніка 1941 года), вылучанага партызанскай брыгадай «За Радзіму». У сакавіку 1943 была пераўтворана ў кавалерыйскую. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Пухавіцкага, Чэрвеньскага, Капыльскага, Чырвонаслабодскага, Старобінскага, Асіповіцкага, Бабруйскага, Ганцавіцкага, Глускага раёнаў. 3 ліпеня 1944 года брыгада (579 партызан, 3 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру брыгады Ціхаміраву было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Склад 
Брыгада была створана на базе атрада імя Сталіна, вылучанага партызанскай брыгады «За радзіму». На момант злучэння з Чырвонай Арміяй у склад брыгады ўваходзілі:
* 754-ы атрад імя Алёхіна (названы ў гонар намесніка камандзіра атрада імя Сталіна У. І. Алёхіна, які загінуў у баі);
* 755-ы атрад імя Дамручова (названы ў гонар камандзіра роты атрада імя Сталіна М. М. Дамручова, які загінуў у баі);
* 756-ы атрад імя Зеняпрэцава (названы ў гонар камандзіра аддзялення атрада імя Сталіна А. В. Зеняпрэцава, які загінуў у баі).

## Камандаванне 
### Камандзір 
* У. А. Ціхаміраў.

### Камісар 
* І. А. Цяплінскі.

### Начальнік штаба 
* Дз. П. Самсонаў.

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі аперацыі на нямецкіх камунікацыях Пухавічы — Бабруйск, Асіповічы — Баранавічы, Баранавічы — Лунінец. У «рэйкавай вайне» папсавалі каля 2,5 тыс рэек. Разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Якшыцы Бярэзінскага, Ліпень, Лапічы Асіповіцкага (жнівень 1942), вёсцы Горкі Чэрвеньскага (студзень 1943), Падлужжа, Згода, Бярозаўка Глускага (ліпень 1943) раёнаў, рабілі налёты на нямецкія гарнізоны ў Пухавічах і ў вёсцы Дзяніскавічы Ганцавіцкага раёна. У студзені, сакавіку, лістападзе 1943 года, лютым, красавіку, маі 1944 вялі баі з карнікамі. Разам з 32-й партызанскай брыгадай імя Калініна утрымлівалі партызанскую зону. Ва ўзаемадзеянні з часцямі Чырвонай Арміі 29 чэрвеня — 3 ліпеня 1944 года ў раёне Чырвоная Слабада — Пагост вялі баі з нямецкім войскам, якое адступала.

## Памяць 
У 1965 годзе ў вёсцы Вялікі Рожан Салігорскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.

## Гл. таксама 
* Талькаўская аперацыя

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Жанна Пакен

**Жанна Пакен** (фр. Jeanne Paquin,  — ) — французская мастачка-мадэльер, вядомая сучасным і інавацыйным дызайнам. Яна была адной з першых жанчын-куцюр’е і адным з піянераў сучаснага моднага бізнесу.

## Біяграфія 
Жанна Пакен, народжаная Жанна Мары-Шарлот Бекерс, нарадзілася ў 1869 годзе ў Сен-Дэні, паўночным прыгарадзе Парыжа, у сям’і лекара. Яшчэ падлеткам пачала вывучаць швейную справу ў невялікім атэлье, а праз некалькі гадоў яна атрымала месца ў доме моды «Руф», дзе прайшла шлях ад майстрыхі да галоўнай краўчыхі, якая ўзначальвала атэлье.

У лютым 1891 года Жанна выйшла замуж за Ісідора Рэнэ Жакоба Пакена, з якім стварыла ў Парыжы ў 1891 годзе дом высокай моды Paquin, які праіснаваў да 1956 года і меў асаблівую вядомасць і рэпутацыю ў першай трэці XX стагоддзя. Жанна была галоўным дызайнерам, а яе муж кіраваў бізнэсам, займаўся адміністрацыйнымі справамі фірмы, працаваў з кліентамі.

У 1898 годзе яны адкрылі філіял свайго Дома моды ў Лондане, затым у 1912 годзе ў Буэнас-Айрэсе і ў Нью-Ёрку, а таксама ў 1914 годзе ў Мадрыдзе. Філіял знакамітага House of Paquin у Нью-Ёрку на Пятай авеню спецыялізаваўся на футры. Сярод яе кліентак з’явіліся прадстаўніцы арыстакратычных і манархічных сем’яў. Пасля смерці мужа ў 1907 годзе Жанна Пакен кіравала бізнесам разам са сваёй сям’ёй да 1920 года. Паміж 1912 і 1920 гадамі Пакен стварала калекцыі адзення для актыўных жанчын. У 1913 годзе яна першай з жанчын-мадэльераў атрымала ордэн Ганаровага легіёна.

Яна стварыла шэраг касцюмаў па эскізах Лявона Бакста і Поля Ірыба. Асабліва знакамітай стала калекцыя «Танга» (1914).
Шульга

**Шульга** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адам Шульга — беларускі дудар
* Віктар Іванавіч Шульга — беларускі шашачны кампазітар
* Зяновія Міхайлаўна Шульга — украінскі мастак
* Кацярына Шульга — італьянская актрыса
* Рыгор Іосіфавіч Шульга — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч
Го Сі

**Го Сі** (; каля 1020 — каля 1090) — кітайскі мастак эпохі Сун.

## Творчасць 
Го Сі, лепшы кітайскі пейзажыст XI стагоддзя, увайшоў у гісторыю мастацтва, як завяршальнік традыцыі манументальнага манахромнага пейзажа, якая ідзе ад яго папярэднікаў — Гуань Туна, Лі Чэна, Фань Куаня, Цзюйжаня.

Яго рэалістычныя нацюрморты багатыя на даасісцкую сімволіку.

Катэгорыя:Мастакі Кітая
Патрык Дэмаршэлье

**Патрык Дэмаршэлье** (;  — ) — французскі фатограф, адзін з найважнейшых майстроў моднай фатаграфіі.

## Біяграфія 
З 1975 года жыў у Нью-Ёрку. Бацька траіх дзяцей. Працаваў для найбуйнейшых амерыканскіх, французскіх і брытанскіх выданняў, звязаных са светам моды — Harper’s Bazaar, ELLE, Vogue, Rolling Stone, Newsweek, Life і інш. Супрацоўнічаў з вядомымі моднымі брэндамі; здымаў рэкламныя кампаніі для такіх фірм, як Polo Ralph Lauren, Cutty Sark, Calvin Klein Inc., Armani, Chanel, Gap, Versace, L’Oréal, Elizabeth Arden, Revlon, Lancôme.
Вікторыя Іванаўна Гранкоўская

**Вікторыя Іванаўна Гранкоўская** (нар. ) — палітычная зняволеная, абвінавачаная і асуджаная падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў вёсцы Касцюкі, Дзятлаўскі раён Гродзенскай вобласці. Калі ёй было два гады, бацькоў не стала, таму разам са старэйшым за яе на тры гады братам Яўгенам выхоўвалася бабуляй у гарадскім пасёлку Наваельня. Пасля школы навучалася ў Гродзенскім каледжы мастацтваў, пазней год адпрацоўвала па размеркаванні ў Дзятлаўскай дзіцячай школе мастацтваў. Падчас працы там Вікторыя была адзначана граматай за высокі ўзровень падрыхтоўкі юных мастакоў за ўдзел у абласным пленэры юных мастакоў у Свіслачы, дзе яе вучні атрымалі ўзнагароды.

Пасля навучалася ў БНТУ на архітэктурным факультэце, дзе была старастай групы. Падпрацоўвала ў розных месцах: была нянькай, працавала на атракцыёнах у парку, распрацоўвала візітоўкі і лагатыпы для розных кампаній. Займалася дапамогай бяздомным жывёлам, збірала грошы на іх лячэнне, вазіла па ветэрынарных клініках, знаходзіла гаспадароў. Пасля адлічэння Вікторыя была на выпрабавальным тэрміне у архітэктурным бюро, дзе паспела адпрацаваць некалькі дзён да свайго затрымання. Напярэдадні дзяўчына паспела падаць дакументы ў чэшскі ўніверсітэт і запісацца на курсы праграмавання. 20 студзеня 2021 года сумеснай заявай чатырнаццаці ўкраінскіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх , , , , арышт Вікторыі Гранкоўскай, як і іншых затрыманных па гэтай справе студэнтаў, быў прызнаны незаконным і кваліфікаваны як .

11 лютага 2021 года шэфства над палітзняволенай узяў Олівер Качмарэк (Oliver Kaczmarek), дэпутат Бундэстага і чалец Дэлегацыі па сувязям з Беларуссю. З гэтай нагоды ён адзначыў: «*Вікторыя Гранкоўская — адна з многіх людзей у Беларусі, якія месяцамі сядзелі за кратамі за мірны пратэст супраць фальсіфікацыі выбараў, гвалту і рэжыму Аляксандра Лукашэнкі. Каб падтрымаць намаганні па вызваленні Вікторыі Гранкоўскай, я ўзяў на сябе хроснае бацькоўства. Я патрабую, каб яе вызвалілі неадкладна*».

24 мая 2021 у судзе падчас апытання сведак начальнік службы бяспекі БНТУ Юрый Ануфрыеў зноў, як і падчас следства, паказаў, што лічыць Вікторыю Гранкоўскую арганізатарам акцый на тэрыторыі БНТУ. На пытанне абаронцы Вікторыі пра тое, што ён спачатку сцвярджаў, што не ведае Вікторыю, а пасля назваў яе арганізатарам, Ануфрыеў засведчыў: «*Мне паказваў першы прарэктар (Георгі Вяршына) яе на відэазапісах і сказаў, што яна была арганізатарам*». 16 ліпеня 2021 года суд Савецкага раёна Мінска прысудзіў Вікторыі Гранкоўскай, якая не прызнала віну, два з паловай гады пазбаўлення волі.

Адбывала тэрмін зняволення ў гомельскай калоніі. Вызвалілася 30 лістапада 2022 года.

## Спасылкі 
* Старонка Вікторыі Гранкоўскай на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»

Катэгорыя:Палітвязні Беларусі
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Катэгорыя:Справа студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ
Гран (значэнні)

**Гран**:

* Гран
* гран- (фр. grand — вялікі) — частка складаных слоў французскага паходжання (гран-пры, гран па, гран батман і інш.).

## Прозвішча 
* Валіс Гран, шведская актрыса
* Даніель Гран, аўстрыйскі мастак
* Люсіль Гран, дацкая балерына
Адольф Готліб

**Адольф Готліб** (; , , ЗША — , , ЗША) — амерыканскі мастак і скульптар-абстракцыяніст, які працаваў у стылі абстрактнага экспрэсіянізму.

## Жыццё і творчасць 
Адольф Готліб нарадзіўся ў Нью-Ёрку (Іст-Вілідж) у яўрэйскай сям’і мараўскага паходжання, якая неўзабаве пераехала ў Бронкс. Пачаў вывучаць жывапіс у 1920-я гады, спачатку ў нью-ёркскай Студэнцкай лізе мастацтваў () і ў Школе дызайну Парсана, а затым у парыжскай акадэміі Гранд-Шам’ер. Тады ж здзейсніў падарожжа па Францыі і Германіі, падчас якога пазнаёміўся з сучасным еўрапейскім мастацтвам. У выніку зносін з еўрапейскімі сюррэалістамі прыйшоў да высновы, што мастацтва можа быць выразам несвядомага, што ўзмацняла яго цікавасць да матываў, спароджаных псіхалагічнымі архетыпамі. На гэтай аснове з 1941 года пачаў ствараць першую са сваіх двух найбуйнейшых мастацкіх цыклаў пад назвай «Піктографы». Гэтыя працы зроблены пад «архаічную», або «прымітыўную» мастацкую мову, характэрную для мастацкіх сімвалаў амерыканскіх індзейцаў, і як бы «ўкладзены» ў кампазіцыю-рашотку, якая нагадвае працы ў стылі метафізічнага рэалізму Джорджа дэ Кірыко і спрошчаныя мастацкія кампазіцыі італьянскіх майстроў прадрэнесансу.

Другая значная серыя работ А. Готліба — «Выбухі», распачатая ім на мяжы 1956/1957 гадоў — суправаджалася значным спрашчэннем матываў.

Катэгорыя:Мастакі-экспрэсіяністы
Катэгорыя:Мастакі ЗША
Даніель Гран

**Даніель Гран** (; ,  — , ) — аўстрыйскі мастак эпохі позняга барока. Належыць да першага пакалення аўстрыйскага барока, адзін з найбуйнейшых яго прадстаўнікоў.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Франца дэ Паўла Фэрга ў Вене. Дзякуючы матэрыяльнай падтрымцы сям’і Шварцэнбергаў у 1719—1720 працягнуў вучобу ў майстэрні Франчэска Салімены ў Неапалі і Себасцьяна Рычы ў Венецыі. Вярнуўшыся з Італіі, у 1727 годзе стаў прыдворным мастаком Габсбургаў.

Упрыгожыў фрэскамі многія манастыры ў Аўстрыі. Пісаў таксама алтарныя карціны (напрыклад, у Аннакірхэ, 1717). Акрамя некалькіх алтарных карцін, ён прысвяціў сябе, галоўным чынам, дэкаратыўнаму жывапісу. У Мармуровай зале палаца Шварцэберг у Вене ён распісаў плафон («Апалон і дзевяць муз», 1724—1728).

Адмовіўшыся ад афіцыйных функцый, ён стаў дарадцам кліру па хрысціянскай іканаграфіі і алегарычных выявах. Яго галоўнай працай стаў роспіс плафона Аўстрыйскай нацыянальнай бібліятэкі ў Вене (1730).

Сярод яго вучняў — Барталамеа Альтамонтэ.

Катэгорыя:Мастакі Аўстрыі
Готхард Граўбнер

**Готхард Граўбнер** ( — ) — нямецкі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Эрльбаху, у Саксоніі, Германія.

Граўбнер вучыўся ў Акадэміі мастацтваў у Берліне, Дрэздэнскай акадэміі выяўленчага мастацтва і Дзюсельдорфскай акадэміі мастацтваў, быў прафесарам у Акадэміі выяўленчых мастацтваў у Гамбургу ў 1969 годзе і ў Акадэміі мастацтва ў Дзюсельдорфе з 1976 годзе. Яго твор «Чорная скура» (Schwarze Haut) быў абраны для ўдзелу ў адной са 100 праграм «Вялікія карціны» ВВС у 1980 годзе. Апошнія дзесяцігоддзі свайго жыцця ён жыў і працаваў у Дзюсельдорфе і ў Музеі Інзеля Хомбройха ў Нойсе, дзе памёр незадоўга да свайго 83-годдзя.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Урс Граф Старэйшы

**Урс Граф** (ням.: Urs Graf; паміж 1485 і 1490,  — каля 1529, ) — швейцарскі мастак па шкле, гравёр, ксілограф і ювелір.

## Біяграфія 
Граф вучыўся ювелірнай справе спачатку ў свайго бацькі, Уга Графа, а затым, па патрабаванні бацькі, вучыўся ў ювеліра ў Цюрыху. Некаторы час ён працягваў працаваць ювелірам. Зарабляў грошы як малявальшчык ілюстрацый для ксілаграфій і дапамагаў майстру вітражоў. Першую вядомасць атрымаў за некалькі гравюр па дрэве, якія выканаў у Страсбургу. У 27 гадоў атрымаў званне майстра і адкрыў уласную ювелірную майстэрню.

Быў не толькі рамеснікам у Базелі і Залатурне, але і вёў бурнае жыццё, поўнае прыгод, наймаючыся ў войскі, якія ваявалі ў Італіі і Францыі. У 1512 г. стаў членам гільдыі майстроў-чакаканшчыкаў па метале і грамадзянінам Базеля. Ён хутка ўступіў у канфлікт з законам, у выніку якога пакінуў горад у 1518 годзе. Яму было дазволена вярнуцца ў Базель на наступны год, дзе працягваў працаваць. Але ў 1527 годзе зноў з’ехаў і ягоныя сляды губляюцца. Захаваўся толькі ягоны малюнак, датаваны 1529 годам.
П’ер Грацыяні

**П’ер Грацыяні** (; нар. ) — мастак-абстракцыяніст.

## Біяграфія 
З юнацтва захапляўся сюррэалізмам, П’ер Грацыяні далучыўся да гуртка Андрэ Брэтона ў Парыжы ў 1952 годзе, ад якога ён дыстанцыяваўся ў 1954 года, года яго першай выставы ў Парыжы, дзе ён завязаў трывалае сяброўства з мастацтвазнаўцамі П’ерам Рэстані, Андрэ Берн-Жафруа і Жульенам Альварам.

Пасля працы ў Нацыянальнай школе прыгожых мастацтваў П’ер Грацыяні некаторы час жыў у Нью-Ёрку (1966—1967), падарожнічаў па Блізкім Усходзе і правёў год у паўднёвай алжырскай Сахары.

У 1980 і 1981 гадах ён жыў у Гвінеі, Малі і Нігеры, затым, у 1982 годзе, у Кеніі, Руандзе, Бурундзі і Заіры. З 1983 года ён жыў паміж Парыжам і Лібрэвільем (Габон), дзе з’яўляўся дарадцам па традыцыйным і сучасным мастацтве ў Міжнародным цэнтры цывілізацый.
Санберы

**Санберы** (**Solánum retrofléxum**) — культурная травяністая расліна; гібрыдагенны від роду Паслён сямейства Паслёнавыя.

Сінонім:  (*Solanum scabrum* × *Solanum villosum*).

## Апісанне 
Выведзены  у 1905 годзе скрыжаваннем нясмачных неядавітых раслін —  (забяспечыў ураджайнасць, дэкаратыўнасць, буйнаплоднасць ягад) і  (даў ядомасць, смак пры гатаванні). Быў ім названы сонечнай ягадай або санберы.

Куст магутны, вышынёй 70-90 см.

## Выкарыстанне 
З ягад робяць варэнне, джэмы, агароднінную ікру, начынне для пірагоў і варэнікаў, цукаты, мармелады, жэле, віно, сушаць на зіму.

Катэгорыя:Ягадныя культуры
Катэгорыя:Гібрыды раслін
Катэгорыя:Паслён
Ціхан Мікалаевіч Хрэннікаў

**Ціхан Мікалаевіч Хрэннікаў** (; 28 траўня (10 чэрвеня) 1913, Ялец, Арлоўская губерня — , ) — савецкі і расійскі кампазітар, піяніст, педагог, музычна-грамадскі дзеяч. Герой Сацыялістычнай Працы (1973), народны артыст СССР (1963), лаўрэат Ленінскай прэміі (1974), трох Сталінскіх прэмій II ступені (1942, 1946, 1952), Дзяржаўнай прэміі СССР (1967) і Дзяржаўнай прэміі. М. І. Глінкі (1979). Кавалер чатырох ордэнаў Леніна (1963, 1971, 1973, 1983).

Першы сакратар Праўлення Саюза кампазітараў СССР у 1948—1991 гадах.

Аўтар 8 опер, 5 балетаў, 3 сімфоніі, 9 інструментальных канцэртаў, музыкі для 30 кінафільмаў, шматлікіх твораў камернай, вакальнай і праграмнай музыкі і музыкі для тэатральных пастановак.

## Літаратура 
*
Жан-Батыст Гроз

**Жан-Батыст Гроз** (; , Турню, Бургундыя — , ) — французскі жывапісец і малявальшчык, акадэмік Каралеўскай акадэміі жывапісу і скульптуры (з 1767; асацыіраваны член з 1755); адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў мастацтва эпохі Асветы.

## Біяграфія 
Жан-Батыст Гроз нарадзіўся ў Турню, гандлёвым мястэчку ў Бургундыі ў 1725 годзе. У раннім узросце праявіў талент да малявання. Яго здольнасці былі заахвочаны ліёнскім мастаком Шарлем Грандонам, які карыстаўся значнай рэпутацыяй. Бацька Гроза быў супраць таго, каб яго сын стаў мастаком, але Грандон пераканаў яго саступіць жаданням Жана-Батыста.

Першапачаткова вучыўся ў Ліёне пад кіраўніцтвам Грандона, потым у парыжскай Акадэміі мастацтваў. Першым яго творам была карціна «Бацька сямейства, які тлумачыць сваім дзецям Біблію».

Стаўшы ў 1769 годзе акадэмікам, задумаў прысвяціць сябе гістарычнаму жывапісу і з гэтай мэтай адправіўся ў Рым. Пасля вяртання ў Парыж выставіў карціну «Поўнач і Каракала», якая не мела ніякага поспеху. Вярнуўшыся да бытавога жанру, Гроз неўзабаве заваяваў сабе адно з першых месцаў.

Падчас французскай рэвалюцыі Гроз жыў адасоблена і не ўмешваўся ў палітыку. Гроз таксама быў масонам і ўваходзіў у найвялікшую масонскую ложу «Дзевяць Сясцёр».

Яго дачка Ганна-Жэнеўева Гроз таксама стала мастачкай. Карціны: «Разбіты збан».
Opus interrasile

**Opus interrasile**, *літ*. «праца, паголеная або саскрабаная прамежкава» — гэта тэхніка ажурнай апрацоўкі металу з праколамі, вынайдзеная ў III стагоддзі нашай эры, якая засталася папулярнай у візантыйскіх ювелірных вырабах. Спосаб быў распрацаваны і папулярызаваўся ў Рыме, дзе металапрацоўшчыкі выкарыстоўвалі яго для вырабу арабескаў і іншых падобных канструкцый. Тэхніка прадугледжвае прабіванне адтулін у метале для імітацыі рашэцістых узораў, ажурных залатых упрыгажэнняў і гэтак далей. На метале часта малявалі ўзоры, а затым рознымі інструментамі здымалі патрэбныя кавалкі.

Тэхніку ўмоўна можна назваць ажурнай або праколатай працай. Эквівалентная тэхніка ў Японіі называецца  і сустракаецца ў .

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мастацтва Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Ювелірнае мастацтва
Катэгорыя:Металаапрацоўка
Катэгорыя:Візантыйскае мастацтва
Уладзімір Андрэевіч Ціхаміраў

**Уладзімір Андрэвіч Ціхамраў** (11 ліпеня 1921, вёска Запруддзе, Мелянкоўскі раён, Уладзімірская вобласць — 6 чэрвеня 1976) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Магілёўскай і Мінскай абласцей. Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Скончыў Харкаўскае ваеннае вучылішча. На фронце з 1941 года, у баях за Нясвіж быў цяжка паранены, трапіў у палон. Уцёк з лагера смеці, арганізаваў у Чэрвеньскім раёне партызанскую групу, з мая 1942 года — атрад, быў камандзірам гэтага атрада. У сакавіку 1942 — ліпені 1944 гадоў быў камандзірам 12-й кавалерыйскай партызанскай брыгады імя І. В. Сталіна. Удзельнік разгрому Квантунскай арміі Японіі (1945). З 1948 года жыў у Мінску.

## Памяць 
Яго імем названа вуліца ў г. п. Чырвоная Слабада Чэрвеньскага раёна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Морыс Грэйвс

**Морыс Грэйвс (Грэйвз)** (; , Фокс-Вэлі, Арэгон — , Лалета, Каліфорнія) — амерыканскі мастак і графік, прадстаўнік Паўночна-заходняй школы жывапісу.

## Жыццё і творчасць 
Дзяцінства М. Грэйвса прайшло каля Сіэтла ў маляўнічым рэгіёне П’юджэт-Саўнд, на паўночным захадзе ЗША.

У 1929—1931 — юнга на гандлёвым судне па Ціхім акіяне, наведваў Токіа і Шанхай. Падчас гэтых вандровак пазнаёміўся з дзэн-будызмам, цікавасць да якога ён захаваў да канца жыцця.

Грэйвс быў мастаком-самавучкам. У 1934 г. пакінуў іншыя заняткі і цалкам прысвяціў сябе жывапісу. Разам са сваім таварышам, мастаком Гі Андэрсанам, пасяліўся ў Сіэтле і адкрыў у гэтым горадзе майстэрню. У 1936—1937 удзельнічаў у рабоце Федэральнага праекта па развіцці мастацтва (Federal Art Project); у 1938 пазнаёміўся з вядомым амерыканскім мастаком, кампазітарам і філосафам Джонам Кейджам, які выкладаў у Корнішскім каледжы мастацтваў. У пачатку 1940-х гадоў Грейвс быў прызваны ў войска ЗША.

Свае мастацкія працы ствараў пераважна тушшу, воскам і тэмперай. Тэматычна яго творчасць ахоплівала жывёльны свет і ландшафты з дзяцінства ў П’юджэт-Саўнд. Пасля знаёмства з мастаком Маркам Тобі захапляўся таксама каліграфіяй, якую сплятаў з міфічнымі, містычнымі элементамі. У 1946—1947 гадах, атрымаўшы стыпендыю Гугенхейма, 5 месяцаў правёў у Ганалулу. Тут, у Акадэміі мастацтваў Ганалулу, азнаёміўся з калекцыяй кітайскай рытуальнай бронзы, пасля чаго напісаў 50 палотнаў сімвалічнага зместу і яшчэ больш сур’ёзна пачаў вывучаць будызм. У пасляваенны перыяд рабіў шматлікія падарожжы ў Мексіку, Японію і Еўропу.

Першая персанальная выстава работ у Нью-Ёрку адбылася ў 1947 годзе ў галерэі Уілард. У 1957 годзе прайшла перасоўная выстава яго работ у шэрагу гарадоў Германіі.

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Герхард фон Грэфеніц

**Герхард фон Грэфеніц** (, Шыльдэ, раён Прыгніц — , каля Хабкерна ў Траўбахталі, Швейцарыя) — нямецкі мастак-кінетык, прадстаўнік оп-арту з ранняй камп’ютарнай графікі.

## Жыццё і праца 
Герхард фон Грэфеніц вырас у сям’і раённага адміністратара, быў малодшым з чатырох братоў. У 1955—1956 гадах вывучаў эканоміку ва ўніверсітэце Франкфурта-на-Майне, а з 1956 па 1961 — мастацтва ў Акадэміі прыгожых мастацтваў у Мюнхене. У 1959—60 гадах рэдактар часопіса «Нота». У 1962 годзе фон Грэфеніц стаў сузаснавальнікам міжнароднага руху nouvelle tendance (Новая тэндэнцыя). З 1970 года жыў і працаваў у Амстэрдаме.

Першымі яго работамі ў 1959 годзе былі манахромныя рэльефы. З 1960 года рушыла ўслед праектаванне кінетычных аб’ектаў. У 1962 годзе фон Грэвеніц пачаў упершыню выкарыстоўваць новыя тэхнічныя магчымасці камп’ютэрнай графікі і ствараць серыю геаметрычна ўпарадкаваных сеткавых структур у якасці друкаванай графікі. У 1968 г. Герхард фон Грэфеніц быў прадстаўлены трыма аб’ектамі на 4-й выставе дакументаў у Каселі.

Займаўся феноменамі ўспрымання. Большасць яго графікі створана ў тэхніцы трафарэтнага друку. У сваёй ранняй графіцы ён разглядаў адносіны паміж формай і колерам, лініяй і паверхняй. У сваіх кінетычных аб’ектах ён паказаў сувязі паміж структурай і рухам, супадзеннем і парадкам. Загінуў у авіякатастрофе ў Швейцарыі 20 жніўня 1983 года.
Франсуа Марыус Гранэ

**Франсуа Марыус Гранэ** (франц. François Marius Granet; , Экс-ан-Праванс — , там жа) — французскі мастак.

## Біяграфія 
Сын муляра, атрымаў пачатковую мастацкую адукацыю ў муніцыпальнай школе малявання ў родным сваім горадзе Экс-ан-Правансе. Тут ён пазнаёміўся з графам Фарбенам, які даў яму магчымасць паступіць у майстэрню Давіда, дзе ён заставаўся нядоўга. Некаторы час падарожнічаў з Фарбенам па Італіі і, вярнуўшыся ў Парыж, пачаў працаваць у Луўры.

Першым яго самастойным творам быў «Выгляд кляштара фельянаў». У Італіі, куды Гранэ зноў з’ехаў, ён вывучаў пераважна фларэнтыйскую і венецыянскую школы, але ўспрыняў ад іх толькі чысціню стылю і некаторую сіметрычнасць кампазіцыі. Там ён напісаў «Унутранасць царквы Сан-Марціна-Аі-Монці», і «Выгляд крыпты царквы Санта-Марыя-ін-Арачэлі». Да твораў Гранэ, напісаных у Італіі, належыць таксама выдатная карціна «Мастак Жак Стэла ў турме Капітолія» (1810; да Кастрычніцкай рэвалюцыі знаходзілася ў галерэі герцагаў Лейхтэнбергскіх, у Санкт-Пецярбургу; цяпер у маскоўскім музеі). Яна мела вялікі поспех у Рыме і была адпраўлена ў Парыж, дзе зрабіла не меншае ўражанне. Напісаная перад гэтым карціна «Хор Капэлы Капуцынаў Санта-Марыя-дэла-Канчэцыён ў Рыме» (1808) лічыцца найвышэйшай працай Гранэ, які прайграў яе некалькі разоў.

Прызначаны ў 1824 годзе рэстаўратарам французскіх каралеўскіх музеяў, ён быў потым абраны ў члены Інстытута і прызначаны каралём Луі-Філіпам рэстаўратарам Версальскага музея. Страціўшы гэтае месца ў 1848 годзе, Гранэ пасяліўся ў Экс-ан-Правансе і заснаваў там музей, які з 1949 года носіць яго імя.

Катэгорыя:Мастакі Францыі XIX стагоддзя
Грэйвс

**Грэйвс (Грэйвз)** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антоніа Грэйвс — амерыканскі баскетбаліст
* Морыс Грэйвс — амерыканскі мастак
* Роберт Грэйвс — брытанскі паэт, раманіст
Інтыфада Аль-Аксы

**Інтыфада Аль-Аксы** — узброенае супрацьстаянне Палесціны і Ізраіля 2000—2005 гадоў.

## Назва 
Інтыфада (ад арабскага «збавенне») – *«народнае паўстанне»*. Так называліся падзеі на Палесцінскіх тэрыторыях, звязаныя з канфліктам арабаў з Ізраілем, а таксама таксама масавыя выступы ў Бахрэйне, у Саудаўскай Аравіі, Іраку, Заходняй Сахары. У цяперашні час пад словам «інтыфада» часцей за ўсё разумеецца ўзброеная барацьба палесцінцаў супраць Дзяржавы Ізраіль.

Аль-Акса — мячэць, размешчаная на Храмавай гары ў Ерусаліме.

## Повад 
Непасрэднай падставай для пачатку паўстання стала наведванне лідарам ізраільскага правага блока «Лікуд» Арыэлем Шаронам Храмавай гары ў Ерусаліме, што разглядалася кіраўніцтвам Ізраіля як легітымны акт, паколькі па ўмовах мірных пагадненняў доступ да храма быў адкрыты для вернікаў усіх рэлігій. 
## Ход падзей 
У пачатку кастрычніка 2000 года на поўначы Ізраіля ў арабскіх гарадах і вёсках прайшлі масавыя шэсці, дэманстрацыі, якія суправаджаліся перакрыццем дарог, падпалам пакрышак, закідваннем камянямі машын і сутыкненнямі з ізраільскай паліцыяй. У выніку загінулі 13 і былі паранены некалькі дзясяткаў арабскіх грамадзян Ізраіля, пацярпелі і супрацоўнікі паліцыі.

Акрамя таго, інтыфада суправаджалася серыяй тэрактаў, ажыццёўленай смяротнікамі, якія прыбылі з Сектара Газа і Самарыі. Ізраільскія ўлады адказалі ўсталяваннем блакпастоў, інтэнсіўнымі рэйдамі па затрыманні, а ў выпадку супраціву і знішчэннем членаў тэрарыстычных арганізацый, а пасля буйных тэрактаў – часовай блакадай тэрыторый. Была ўведзена забарона на наведванне яўрэямі палесцінскіх тэрыторый.

Пік інтыфады прыйшоўся на сакавік 2002 года. Апагею супрацьстаянне дасягнула пасля буйнога тэракту ў Велікодны вечар у гасцініцы горада Нетаніі.

У красавіку 2002 года прайшла аперацыя «Ахоўная сцяна», якая ўключала ачапленне і прачэсванне раёна горада Джэнін, былі знішчаны майстэрні па вытворчасці выбухоўкі і праведзены арышт членаў тэрарыстычных арганізацый. Аперацыя падарвала магчымасці тэрарыстаў.

Пасля красавіка 2002 года інтыфада пайшла на спад і да восені стала нашмат менш акцый тэрарыстаў і сутыкненняў з сіламі паліцыі.

У лістападзе 2004 года ў парыжскай бальніцы памёр нязменны лідар палесцінцаў Ясір Арафат. Раней ізраільскія ВПС знішчылі кіраўнікоў ХАМАСа шэйха Ахмеда Ясіна і яго пераемніка Ранцісі. З сыходам са сцэны лідараў, інтыфады стала насіць дэзарганізаваны і часцяком мясцовы характар, не ахопліваючы ўсю тэрыторыю Палесціны.

## Спасылкі 
* Арабо-израильский конфликт: первая и вторая интифады. Справка

Катэгорыя:Ізраільска-палесцінскі канфлікт
Каралеўская дацкая музычная кансерваторыя

**Каралеўская дацкая музычная кансерваторыя** () — дацкая дзяржаўная мастацкая вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Капенгагене.

## Гісторыя 
Каралеўская дацкая акадэмія музыкі або Каралеўская дацкая кансерваторыя музыкі ў Капенгагене з’яўляецца найстарэйшай прафесійнай установай музычнай адукацыі ў Даніі, а таксама найбуйнейшай, у якой навучаецца каля 400 студэнтаў. Яна была заснавана ў 1867 годзе.

Каралева Даніі Маргрэтэ II з’яўляецца патронам установы.

1 верасня 2008 года яна пераехала ў былую сядзібу дацкай нацыянальнай радыёвяшчальнай карпарацыі і пераняла яе канцэртную залу.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Даніі
Катэгорыя:Капенгаген
Катэгорыя:Кансерваторыі
Кантактная група па мірным урэгуляванні сітуацыі на ўсходзе Украіны

**Кантактная група па мірным урэгуляванні сітуацыі на ўсходзе Украіны** (**Мінская група,трохбаковая кантактная група, ТКГ**) — група ўпаўнаважаных прадстаўнікоў Украіны, АБСЕ і Расіі, сфармаваная летам 2014 года ў якасці органа для рашэння аператыўных пытанняў, якія патрабуюць узаемадзеяння паміж супрацьлеглымі бакамі ўзброенага канфлікту на ўсходзе Украіны, у тым ліку пытанняў, звязаных з выкананнем рашэнняў, прынятых у так званым «нармандскім фармаце» (Германія, Францыя, Расія, Украіна).

5 верасня 2014 года ў рамках кантактнай групы быў падпісаны Мінскі пратакол, 12 лютага 2015 года — Комплекс мер па выкананні Мінскіх пагадненняў, узгоднены кіраўнікамі дзяржаў «нармандскай чацвёркі».

## Спасылкі 
* Socor, V. *The Contact Group in Ukraine Weighted Toward Russia*. "Eurasia Daily Monitor Volume: 11 Issue: 131". Jamestown Foundation. 18 July 2014
* Socor, V. ''Ukraine Constrained to Declare Unilateral Ceasefire in Donbas. "Eurasia Daily Monitor Volume: 11 Issue: 114". Jamestown Foundation. 24 June 2014
Катэгорыя:Вайна на ўсходзе Украіны
Міністэрства замежных спраў Украіны

**Міністэрства замежных спраў Украіны** () — дзяржаўны орган выканаўчай улады Украіны, які ажыццяўляе імплементацыю дзяржаўнай палітыкі ў вобласці знешніх адносін Украіны з іншымі дзяржавамі, а таксама з міжнароднымі арганізацыямі. Міністэрства замежных спраў Украіны ўзначальвае міністр, якога прызначае на пасаду і вызваляе ад пасады прэзідэнт Украіны ва ўстаноўленым заканадаўствам парадку. Міністр падпарадкоўваецца непасрэдна прэзідэнту па пытаннях, якія адносяцца да канстытуцыйных паўнамоцтваў Прэзідэнта.

## Спасылкі 
* Официальный сайт министерства иностранных дел Украины  
* «Iсторія та традиції зовнішньополітичної служби України» на сайте МИД Украины 
* Список международных организаций, членом которых является Украина на сайте МИД Украины

Катэгорыя:Міністэрствы Украіны
Катэгорыя:Знешняя палітыка Украіны
Катэгорыя:Міністэрствы замежных спраў
Расійска-ўкраінская граніца

**Расійска-ўкраінская граніца** — дзяржаўная граніца паміж Украінай і Расійскай Федэрацыяй. З’яўляецца часткай дзяржаўнай граніцы Украіны і дзяржаўнай граніцы Расіі.

Граніца ахоўваецца з абодвух бакоў. На большасці ўчасткаў устаноўлены пагранічныя слупы, на асобных участках штучныя загароды. Перасячэнне граніцы дазваляецца толькі ў пунктах пропуску.

Паміж краінамі існуе тэрытарыяльны канфлікт вакол статусу Крыма; акрамя таго, Расія не прызнае ўкраінскімі тэрыторыямі Данецкую і Луганскую вобласці, разглядаючы іх як незалежныя дзяржавы — ДНР і ЛНР (фактычна кантралююць толькі частку заяўленай тэрыторыі).

## Літаратура 
* О. І. Лупандін. Демаркаційна лінія між Українською Державою та РСФРР 1918 // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наукова думка, 2004. — Т. 2 : Г — Д. — С. 320. — 518 с. : іл. — ISBN 966-00-0405-2.

Катэгорыя:Расійска-ўкраінскія адносіны
Украіна
Расія
Міністэрства абароны Украіны

**Міністэрства абароны Украіны** () — цэнтральны орган выканаўчай улады і ваеннага кіравання, у падначаленні якога знаходзяцца Узброеныя сілы Украіны.

Міністэрства абароны Украіны ўзначальвае міністр абароны, якога на пасаду прызначае і адхіляе ад яе Прэзідэнт Украіны ў вызначаным заканадаўствам парадку. Міністр падпарадкоўваецца непасрэдна Прэзідэнту Украіны па пытаннях, якія адносяцца да канстытуцыйных паўнамоцтваў прэзідэнта.

У сістэме цэнтральных органаў выканаўчай улады на Мінабароны ўскладзена цэнтральная роля па рэалізацыі дзяржаўнай палітыкі ў сферы абароны.

## Спасылкі 
* Официальный сайт Министерства обороны Украины
* Формування українського війська 
* Положение о Министерстве обороны Украины утверждено Указом президента Украины от 21 августа 1997 года № 888/1997 (С изменениями, внесёнными согласно Указам президента № 1464/99 от 12 декабря 1999, № 618/2002 от 04 июля 2002).

Украіна
Абароны
Міністэрства надзвычайных сітуацый Расійскай Федэрацыі

**Міністэрства Расійскай Федэрацыі па справах грамадзянскай абароны, надзвычайных сітуацыях і ліквідацыі наступстваў стыхійных бедстваў** (), таксама **МНС Расіі** () — федэральнае міністэрства, якое мае падведамныя аварыйна-выратавальныя і супрацьпажарную службы. З’яўляецца федэральным органам выканаўчай улады, якія ажыццяўляюць функцыі па выпрацоўцы і рэалізацыі дзяржаўнай палітыкі, нарматыўна-прававым рэгуляванні, а таксама па наглядзе і кантролі ў галіне грамадзянскай абароны, абароны насельніцтва і тэрыторый ад надзвычайных сітуацый прыроднага і тэхнагеннага характару, забеспячэння пажарнай бяспекі і бяспекі людзей на водных аб'ектах. Ставіцца да дзяржаўных ваенізаваных арганізацый, якія маюць права набываць баявую ручную стралковую і іншую зброю.

У МНС уваходзіць Федэральная супрацьпажарная служба Дзяржаўнай супрацьпажарнай службы.

У МНС Расіі прадугледжана як дзяржаўная грамадзянская, так і ваенная служба.

МНС Расіі ажыццяўляе каля 25 % ад агульнай колькасці ўсіх праверак у краіне.

## Спасылкі 
* 
Катэгорыя:Федэральныя міністэрствы Расіі
Дзяржаўная служба Украіны па надзвычайных сітуацыях

**Дзяржаўная служба Украіны па надзвычайных сітуацыях** (ДСНС Украіны, ) — цэнтральнае дзяржаўнае ведамства Украіны, якое ўваходзіць у сістэму органаў выканаўчай улады, што забяспечвае рэалізацыю дзяржаўнай палітыкі ў сферах грамадзянскай абароны, абароны насельніцтва і тэрыторый ад надзвычайных сітуацый і прадухілення іх узнікнення, ліквідацыі надзвычайных сітуацый, выратавальнай справы, тушэння пажараў, пажарнай і тэхнагеннай бяспекі, дзейнасці аварыйна-выратавальных службаў, прафілактыкі траўматызму невытворчага характару, а таксама гідраметэаралагічнай дзейнасці

*Дзяржаўная служба Украіны па надзвычайных сітуацыях* ўтворана Указам Прэзідэнта Украіны № 726/2012 ад 2012/12/24 года шляхам рэарганізацыі *Міністэрства надзвычайных сітуацый Украіны* і *Дзяржаўнай інспекцыі тэхнагеннай бяспекі Украіны*.

З 25 красавіка 2014 года дзейнасць Службы накіроўваецца і каардынуецца Кабінетам Міністраў праз міністра ўнутраных спраў Украіны.

## Спасылкі 
* Официальный сайт 
* Управления ГСЧС в областях 
* Отраслевой портал по безопасности Украины

Катэгорыя:Грамадзянская абарона
Катэгорыя:Арганізацыі Украіны
Сесілія Шведская

**Сесілія Шведская** (; 22 чэрвеня 1807, Стакгольм — 27 студзеня 1844, Ольдэнбург) — шведская прынцэса, вялікая герцагіня Ольдэнбургская. Кампазітар.

## Біяграфія 
Прынцэса Сесілія была дачкой караля Швецыі Густава IV Адольфа і Фрэдэрыкі Бадэнскай. Яе сям’я была вымушана пакінуць Швецыю пасля звяржэння бацькі ў 1809 годзе і пераехаць жыць ў Бадэн. Адносіны паміж бацькамі сталі псавацца, і ў 1810 годзе яны раз’ехаліся, а ў 1812 годзе развяліся. Фрэдэрыка Даратэя шмат вандравала і памерла ў 1826 годзе ў Лазане. Густаў Адольф, узяўшы сабе імя палкоўніка Густаўсана, па большай частцы жыў у Германіі і Швейцарыі. Выхаваннем Сесіліі ў асноўным займалася бабуля, герцагіня Амалія.

У 1830 годзе Сесілія сустрэла вялікага герцага Ольденбургскага Аўгуста, сына герцага Пятра і Фрыдэрыкі Вюртэмберг. Яны прыходзіліся адзін аднаму далёкімі сваякамі, абое былі членамі роду Гальштэйн-Готарпаў і нашчадкамі Крысціяна Аўгуста Гальштэйн-Готарпскага. Нягледзячы на тое, што герцаг быў старэйшым на 24 гады і двойчы удаўцом, пасля гадзіннай размовы ён атрымаў згоду на шлюб. Сесілія адправілася ў Вену, дзе яе брат служыў у арміі ў чыне генерал-маёра. Там 5 мая 1831 года ў прысутнасці імператара Франца адбылося вяселле. У чэрвені 1831 года муж і жонка адправіліся ў Ольдэнбург.

Сесілія цікавілася мастацтвам. Яна была аўтарам гімна «», у 1833 годзе прымала ўдзел у фінансаванні першага тэатра, папярэдніка ). Тым не менш, яна не карысталася папулярнасцю ў краіне, паколькі мела зносіны толькі з вузкім колам набліжаных.

Сесілія памерла ад ліхаманкі пасля нараджэння трэцяга дзіцяці і была пахавана ў герцагскім маўзалеі на могілках Гертруды ў Ольдэнбурзе. Там жа была пахавана яе сястра Амалія Марыя Шарлота (1805—1853).

## Дзеці 
* Аляксандр Фрыдрых Густаў (1834—1835)
* Мікалай Фрыдрых Аўгуст (1836—1837)
* Антуан Гюнтэр Фрыдрых Элімар (1844—1895) — ажаніўся марганатычным шлюбам з баранэсай Наталляй Густаваўнай Фогель фон Фрызенгоф (1853—1937), дачкой Аляксандры Ганчаровай-Фрызенгоф.

## Памяць 
У гонар вялікай герцагіні Сесіліі былі названыя

* вуліца
* плошча
* мост 
* школа  была заснавана ў 1867 годзе ў Ольдэнбурзе
* мясцовасць Cäciliengroden (Фрысландыя) побач з Вільгельмсгафенам.

## Узнагароды 
У часы кіравання расійскага імператара Мікалая I вялікая герцагіня Сесілія была ўзнагароджана вялікім крыжам ордэна Святой Кацярыны. а таксама баварскім каралеўскім ордэнам Тэрэзы.

## Тытулы 
* 22 чэрвеня 1807 — 5 мая 1831: Яе Каралеўская Высокасць прынцэса Сесілія Шведская
* 5 мая 1831 — 27 студзеня 1844: Яе Каралеўская Высокасць Герцагіня Альдэнбургская

## Продкі 
## Літаратура 
* Gisela Niemöller: *Die Engelinnen im Schloß. Eine Annäherung an Cäcilie, Amalie und Friederike von Oldenburg*. Isensee, Oldenburg 1997, ISBN 3-89598-463-9

## Спасылкі 
* Профіль на Тhepeerage.com

Катэгорыя:Памерлі пры родах
Катэгорыя:Прынцэсы Швецыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святой Кацярыны 1 ступені
Нябёсы

(XIX стагоддзе) да «Боскай камедыі» Дантэ (1306—1321)]]
**Нябёсы** — тэрмін, які абазначае як фізічнае неба, так і бясконцы працяг Сусвету над ім; прысутнічае ва ўсіх рэлігіях і святых тэкстах, у прыватнасці ў Бібліі. У значэнні **Нябёсы нябёсаў** — меркаванае, для вернікаў, месцазнаходжанне пасля смерці.
Катэгорыя:Рэлігія
Катэгорыя:Паняцці і тэрміны ў Бібліі
Liocarcinus vernalis

**Liocarcinus vernalis** — від марскіх плаваючых крабаў з сямейства . Раней від уключалі ў сямейства .

Як і іншыя прадстаўнікі сямейства, *Liocarcinus vernalis* характарызуецца пераўтварэннем пятай пары ног у шырокія лопасці, якія выкарыстоўваюцца для плавання.

Доўгі час лічылася, што *Liocarcinus vernalis* з’яўляецца пераважна міжземнаморскім відам, але яго вядомы арэал быў пашыраны дзякуючы серыі назіранняў у 1980-х і 1990-х гадах. Ён распасціраецца ад Заходняй Афрыкі да паўднёвай частцы Паўночнага мора.

## Сінонімы 
У сінаніміку віда ўваходзяць наступныя біномены:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1827 годзе
Катэгорыя:Крабы
Ізяслаў (князь новагародскі)

**Ізяслаў** (XIII ст.) — князь новагародскі.

Згадваецца без тытула пад 1237 годам Галіцка-Валынскі летапісам, калі галіцкі князь Даніла *«наведе Литву Миндога Изяслава Новогородьского»* на мазавецкага князя Конрада. Некаторыя даследчыкі лічаць, што згадка ўдзелу Ізяслава побач літоўскага князя Міндоўга ў паходзе супраць мазавецкага князя сведчыць пра ўладу Міндоўга над Новагародкам. На чым грунтуецца такая думка не ясна, бо простая згадка двух асоб разам сведчыць хутчэй за роўнасць. Запіс Ізяслава ў тэксце пасля Міндоўга можа сведчыць, што ў вачах галіцкага летапісца новагародскі князь меў ніжэйшы статус або меншае значэнне агулам, або сітуацыі менавіта гэтага пахода, але можа зусім ні пра што не сведчыць.

На думку Аляксандра Краўцэвіча, Міндоўг меў уладанні ў літоўскіх землях, а князь у Новагародку быў самастойным, магчыма, ахрышчаным літоўцам. Аднак, імя Ізяслаў свецкае і не магло належаць ахрышчанаму літоўцу, цяперашнія веды анамастыкі дазваляюць рабіць выснову пра яго паходжанне з роду Рурыкавічаў і адпаведна княжацкі тытул.

Пра далейшы лёс Ізяслава нічога не вядома. Выказвалася думка пра яго тоеснасць са свіслацкім князем Ізяславам, згаданым аднойчы ў паходзе князя Данілы супраць яцвягаў у 1256 годзе. Таксама ёсць і прапановы атаясняць яго нават з полацкім князем Ізяславам, які ў 1260-я гады заключыў дагавор з рыжанамі, арцыбіскупам і Ордэнам, дзе адзначаў сваю залежнасць ад вялікага князя Войшалка.

На думку Аляксея Шаланды, новагародскі князь Ізяслаў мог быць цесцем Міндоўга, такім чынам, яго дачка — невядомая імем першая жонкай літоўскага князя — маці Войшалка і прынамсі адной дачкі, пазней жонкі князя Шварна.

## Літаратура 
* 
* *Краўцэвіч, А. К.* Стварэнне Вялікага Княства Літоўскага. — Беласток: Вышэйшая Школа Публічнай Адміністрацыі імя Станіслава Сташыца, 2008. — С. 130.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1236—1569)
Катэгорыя:Князі новагародскія
Азулежу

**Азулежу** () — назва партугальскай . Традыцыйны партугальскі азулежу ўяўляе сабой распісаную цагляную плітку, часцей за ўсё квадратнай формы, абпаленую, паліваную, памерам 14 см на 14 см.

## Вытокі 
Першапачаткова слова *zulaycha* або *zuleija* («маленькі паліраваны каменьчык») прыйшло ў партугальскую мову з арабскай. Керамічныя кафлі выраблялі на старажытным Усходзе і выкарыстоўвалі для абліцоўвання сцен. Арабы прынеслі з сабой паліваную кафлю () у Іспанію (дзе яна стала называцца «асулехас») і Партугалію (дзе тое ж самае слова прамаўлялася «азулежу»).

Самыя старыя азулежу ў Партугаліі (Каралеўскі палац у Сінтры, манастыр  у Бежы) прыйшлі з Севільі і адносяцца да XV стагоддзя. Іх паверхня рэльефная, перагародкі і канаўкі прадухілялі непажаданае змешванне фарбаў. Арнамент, па мусульманскай традыцыі, складаўся ў асноўным з зорак.

## Далейшая эвалюцыя 
У XVI стагоддзі ў італьянцаў была перанятая тэхніка маёлікі з нанясеннем фарбаў на плоскую паверхню, пакрытую цынкавай глазурай. З Італіі прыйшлі таксама і новыя тэмы, напрыклад, сцэны з антычных міфаў. Матывы жывапісу — часткай арнаментальныя, часткай натуралістычныя — станавіліся ўсё больш разнастайнымі і маляўнічымі.

З сярэдзіны XVII стагоддзя ў тэхніцы азулежу адбываюцца змены, звязаныя з нарастальным імпартам з Галандыі. Замест звыклай шматколернасці мастакі пачалі выкарыстоўваць выключна кантраст паміж белым колерам і кобальтавым сінім, а ў якасці сюжэтаў аддавалі перавагу выкарыстоўванню жанравых кампазіцый. У перыяд ракако (другая палова XVIII стагоддзя) азулежу зноў сталі паліхромнымі з перавагай далікатных тонаў (напрыклад, у палацы Келуш).

Сапраўды народным гэта мастацтва стала ў сярэдзіне XIX стагоддзя дзякуючы масавай прамысловай вытворчасці. З гэтага часу бліскучымі кафлямі пачынаюць упрыгожваць не толькі палацы і храмы, але таксама вонкавыя і ўнутраныя сцены самых розных пабудоў.

## Музей азулежу 
У Лісабоне ёсць , дзе наглядна прадстаўлена развіццё гэтак характэрнага для Партугаліі кафлянага мастацтва ад пачатковых этапаў да нашых дзён. Адзін з экспанатаў уяўляе сабой панараму Лісабона даўжынёй 40 м, выкананую ў 1730 годзе, якая паказвае, якім быў горад да яго разбурэння пры землятрусе 1 лістапада 1755 года.

Файл:Palacio Queluz Azulejo.JPG|Азулежу ў палацы Келуш
Файл:Дворец Пена (Синтра).jpg|Фасад палаца Пена ў Сінтры

## Спасылкі 
* Азулежу.рф Міні-партал аб азулежу
* azulejos.fr Гісторыя і галерэя азулежу

Катэгорыя:Архітэктура Партугаліі
Катэгорыя:Віды керамікі
Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва