Альфонса X Кастыльскі

**Альфонса (Альфонс) X Кастыльскі** () ці **Альфонса X Мудры** () (23 лістапада 1221, Таледа — 4 красавіка 1284, Севілья) — кароль Кастыліі і Леона з 1252 па 1284 гг. Старэйшы сын Фердынанда III Кастыльскага і Елізаветы Гогенштаўфен, дочкі Філіпа Швабскага. Караля таксама звалі **Альфонс Адукаваны** або **Альфонс Астраном**.

## Біяграфія 
Пры Альфонсе X быў выдадзены зборнік законаў і складзены астранамічныя табліцы, якія атрымалі назву «Альфонсавых». Ініцыяваў складанне збору законаў — «Сем частак права», а таксама гісторыі Іспаніі, першых падобных прац, напісаных на іспанскай мове (кастыльяна), а апроч іх — пераклады навуковых тэкстаў з арабскага на іспанскі.

thumb|left|Альфонса Мудры і яго двор.
Альфонс X з’яўляецца складальнікам і выдаўцом зборніка **Las Cantigas de Santa Maria** і некаторыя з песень, напрыклад «Quen a omagen da Virgen» прыпісваюцца яму. Пісаў вершы, галоўным чынам хвалы Дзеве Марыі.

Альфонс патраціў амаль 20 гадоў на тое, каб стаць імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі, супрацьдзейнічаючы англійскаму прэтэндэнту — Рычарду, графу Карнуольскаму; пакуль той не памёр у 1272 годзе і Папа Рыгор X не пераканаў Альфонса пакінуць свае дамаганні.

Альфонсу не атрымалася завяршыць крыжовы паход, пачаты яго бацькам Фердынандам III супраць маўраў у Паўднёвай Іспаніі.

Спробы ўстанавіць прававую аднолькавасць і павялічыць падаткі нараўне з канфліктам з-за пераходу ў спадчыну прастола заахвоцілі сына Альфонса Санча IV падняць паўстанне ў 1282 годзе і ізаляваць Альфонса ў Севільі, дзе ён і памёр.

## Шлюбы і дзеці 
[thumb|260 px|Статуя Альфонса X у [Мадрыдзе (1892).]]
* Жонка: (з 26 снежня 1246 года) **Віяланта Арагонская** (1236—1301), дачка Хаймэ I Заваёўніка, караля Арагона, і Іяланды Венгерскай. З прычыны юнага ўзросту жонкі шлюб на працягу некалькіх гадоў не быў ажыццёўлены, але потым яны нарадзілі на свет 12 дзяцей.
** **Фернанда** (? — памёр у маленстве)
** **Берэнгарыя** (кастрычнік або лістапад 1253—1284)
** **Беатрыса** (лістапад або снежань 1254—1280)
** **Фердынанд дэ ла Серда** (23 кастрычніка 1255 — 25 ліпеня 1275), муж Бланкі, дачкі Людовіка Святога, караля Францыі
** **Леанора** (1257—1275)
** **Санча IV** (12 мая 1258 — 25 красавіка 1295), пераемнік Альфонса X на каралеўскім троне Кастыліі і Леона
** **Канстанцыя** (1258 — 22 жніўня 1280)
** **Педра** (чэрвень 1260 — 10 кастрычніка 1283)
** **Хуан** (сакавік або красавік 1262 — 25 чэрвеня 1319)
** **Ізабела** (? — памерла ў маленстве)
** **Віяланта** (1265—1296), жонка Дыега Лопеса дэ Хара
** **Хаймэ** (жнівень 1266 — 9 жніўня 1284)
* Акрамя таго Альфонс X меў некалькіх пазашлюбных дзяцей.
** **Беатрыса** жонка Афонсу III, караля Партугаліі
** **Марцін**
** **Урака**

## Літаратура 
* Альтамира-и-Кревеа Рафаэль. История Средневековой Испании / Перевод с испанского Е. А. Вадковской и О. М. Гармсен. — СПб.: «Евразия», 2003. — 608 с. — 1 500 экз. — ISBN 5-8071-0128-6
* Корсунский А. Р. История Испании IX—XIII веков (Социально-экономические отношения и политический строй Астуро-Леонского и Леоно-Кастильского королевства). Учебное пособие. — М.: Высшая школа, 1976. — 139 с.

## Спасылкі 
* 
* Alfonso X King of Castilla & León, at Cancioneros Musicales Españoles.

Катэгорыя:Кіраўнікі Кастыліі
Катэгорыя:Кіраўнікі Леона
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIII стагоддзя
Катэгорыя:Каралі германскія