open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пронск

**Пронск** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Разанскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Пронскага раёна. Пасёлак размешчаны на рацэ Проня (прыток Акі), за 69 км на поўдзень ад Разані. Да бліжэйшай чыгуначнай станцыі Хрушчова — 25 км.

## Гісторыя 
З 1708 года — у Маскоўскай губерні, з 1778 года — павятовы горад Пронскага павета Разанскага намесніцтва, з 1796 года — Разанскай губерні. У 1926 годзе Пронск страціў статус горада. У 1958 годзе за Пронскам быў зацверджаны статус пасёлка гарадскога тыпу.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Уладзімір Васілевіч Ярмошын (нар. 1942) — прэм’ер-міністр Беларусі ў 2000—2001 гадах

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Сліўка (значэнні)

Назву **Слі́ўка** маюць:

* Сліўка — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці
* Сліўка — ручай у Слуцкім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ручая Муравішчына
Тума

**Тума** (; да 1917 года — Мікалаеўская Тума) — пасёлак гарадскога тыпу ў Клепікоўскім раёне Разанскай вобласці Расіі. Пасёлак размешчаны на рацэ Нарма (прыток ракі Гусь), у цэнтральнай частцы Мяшчэрскай нізіны на невялікім узвышэнні — Ягор’еўска-Касімаўскай марэннай градзе. За 20 км ад раённага цэнтра, за 100 км ад Разані, за 200 км ад Масквы. Статус пасёлка гарадскога тыпу атрыманы ў 1938 годзе.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Мікалай Васілевіч Турбін (1912—1998) — вучоны, генетык і селекцыянер, доктар біялагічных навук (1943), акадэмік Акадэміі навук БССР (1948), акадэмік УАСГНІЛ (1967). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1972) .
* Іван Якаўлевіч Фяцісаў (1920—1994) — беларускі мастак.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Чучкава

**Чучкава** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Чучкаўскага раёна Разанскай вобласці Расіі.

Насельніцтва — 2619 чал. (2017).

Чыгуначная станцыя на лініі Разань — Рузаеўка. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 17 студзеня 1958 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Балгарыстыка

**Балгарыстыка** () — міждысцыплінарная гуманітарная дысцыпліна, якая вывучае балгарскую мову і балгарскую культуру. З'яўляецца часткай балканістыкі.

Ля вытокаў навуковай дысцыпліны стаяў , які напісаў працу «Древние и нынешние болгаре» (1829).

Найбуйнейшы навуковы цэнтр — Балгарская акадэмія навук. Грамадскія арганізацыі — Міжнародная акадэмія балгаразнаўства, інавацыі і культуразнаўства

*
Катэгорыя:Балканістыка
Кадам

**Кадам** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Кадамскага раёна Разанскай вобласці Расіі. Пасёлак размешчаны на абодвух берагах ракі Мокшы, за 245 км ад Разані, за 59 км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Сасава на лініі Разань — Рузаеўка.

## Гісторыя 
Кадам вядомы з 1209 года, упершыню згадваецца ў Ніканаўскім летапісе. У 1652—1764 гадах тут існаваў мужчынскі манастыр. З 1779 года Кадам — павятовы горад Тамбоўскага намесніцтва. У 1787 годзе быў выведзены за штат. У 1861 годзе ў Кадаме налічвалася 7365 жыхароў, дзейнічалі чатыры царквы, жаночы манастыр.

Статус горада Кадам насіў да 1926 года, у 1958 годзе быў зацверджаны пасёлкам гарадскога тыпу.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Фізарум попельны

**Фізарум попельны** (*Physarum cinereum*) — гэта від слізевікоў, які расце на газонах. Не з’яўляецца патагенам.

## Таксанамія 
Гэты від быў названы *Lycoperdon cinereum*  Аўгустам Ёганам Георгам Карлам Бачам у 1783 годзе; Хрысціян Хендрык Персан перадаў яго ў род Physarum у 1794 годзе.

## Спасылкі 
* *Physarum cinereum* у Index Fungorum

Катэгорыя:Фізарум
Сараі

**Сараі** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Сараеўскага раёна Разанскай вобласці Расіі.

Насельніцтва — 5143 чал. (2017).

Размешчаны на рацэ Вёрда (басейн Акі), за 182 км на паўднёвы ўсход ад Разані. Чыгуначная станцыя Вёрда на лініі Ражск — Пенза. Міжгароднымі аўтобуснымі маршрутамі (аўтавакзал) Сараі звязаны з Разанню і Масквой.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Павелец

**Павелец** () — рабочы пасёлак у Скапінскім раёне Разанскай вобласці Расіі, за 123 км ад Разані. Адміністрацыйны цэнтр Павялецкага гарадскога паселішча.

Насельніцтва — 1610 чал. (2017).

У пасёлку знаходзіцца чыгуначная станцыя Павелец-Тульскі (Павелец-I) Маскоўскай чыгункі, ад якой паходзіць назва Павелецкага напрамку Маскоўскай чыгункі і Павялецкага вакзала Масквы.

## Вядомыя асобы 
* Ніна Іванаўна Круціліна (нар. 1941) — беларускі ўрач-анколаг, радыёлаг. Доктар медыцынскіх навук (1994), прафесар (1994).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Старажылава

**Старажылава** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Старажылаўскага раёна Разанскай вобласці Расіі.

Насельніцтва — 5121 чал. (2017).

Размешчаны на рацэ Ісцья (прыток Акі). Чыгуначная станцыя на лініі Разань — Ражск, за 51 км на поўдзень ад абласнога цэнтра, з якім пасёлак звязаны міжгароднім аўтобусным маршрутам. Праз станцыю Старажылава праходзяць электрацягнікі Разань — Мічурынск і Разань — Чамаданаўка.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Ёзэф Бюльман

**Ё́зэф Бю́льман** (; , Гросванген — , ) — нямецкі архітэктар і гісторык архітэктуры.

Прафесар Мюнхенскай вышэйшай школы тэхнікі. Аўтар падручніка па будаўнічым канструкцыям (; 1896). Вядомы, у прыватнасці, рэканструкцыяй старажытнарымскага Храма Венеры і Ромы ў кнізе «Архітэктура класічнай старажытнасці і Адраджэння» (; 1913, англійскі пераклад 1916).

Катэгорыя:Архітэктары Германіі
Ухалава

**Ухалава** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Ухалаўскага раёна Разанскай вобласці Расіі. Размешчаны на рацэ Аксень (басейн Акі), за 149 км на паўднёвы ўсход ад Разані. Пасёлак злучаны грузавой чыгуначнай лініяй (7 км) са станцыяй Кензіна (на лініі Ражск — Вярнадаўка). Аўтобуснымі маршрутамі звязана з абласным цэнтрам і Масквой.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Гусь-Жалезны

**Гусь-Жалезны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Касімаўскім раёне Разанскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Гусеўскага гарадскога паселішча.

Размешчаны на рацэ Гусь (на ёй — плаціна, пабудаваная ў XVIII стагоддзі), за 18 км на паўночны захад ад Касімава. Насельніцтва — 1847 чал. (2017).

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Міхайлавіч Кішкін (1909—1993) — дзяржаўны і гаспадарчы дзеяч БССР

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Цна (прыток Мокшы)

**Цна** (у вярхоўі — Мокрая Вяршына) — рака ў Тамбоўскай і Разанскай абласцях Расіі, левы прыток Мокшы (басейн Волгі).

## Назва 
Даследчыкі мяркуюць, што назва мае балцка-прускае або славянскае паходжанне.  Цна.

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі — 451 км. Плошча вадазборнага басейна — 21 500 км². Сярэдні расход вады на адлегласці 139 км ад вусця складае 45,6 м³/с. Сярэдні шматгадовы сцёк — 1,44 км³/год. Пачынаецца ў Сампурскім раёне пад назвай Мокрая Вяршына. Вышыня вусця — 86 м над узроўнем мора. Працякае па Окска-Данской раўніне. Рэчышча звілістае, шырынёй ад 40 да 200 м. Упадае ў Мокшу каля сяла Вусце (Сасаўскі раён Разанскай вобласці).

Прытокі: Алешня, Вялса, Керша, Кашма, Выша, Чаўночная, Асінаўка і інш.

## На рацэ 
На рацэ стаяць горады Катоўск, Тамбоў, Маршанск, Сасава.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* Научно-популярная эницклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Разанскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Тамбоўскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Акі (прыток Волгі)
Ерміш

**Ерміш** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Ермішынскага раёна Разанскай вобласці Расіі. Размешчаны на беразе ракі Ерміш (прыток Мокшы), за 245 км на ўсход ад Разані, за 65 км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Сасава на лініі Разань — Рузаеўка. Аўтобусным маршрутам пасёлак звязаны з Сасавам і Разанню. Раней у пасёлку функцыянаваў аэрапорт. Статус пасёлка гарадскога тыпу прысвоены ў 1960 годзе.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Акцябрскі (Разанская вобласць)

**Акцябрскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Міхайлаўскім раёне Разанскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 6 067 жыхароў (2010 год). Пасёлак размешчаны на рацэ Проня.

Узнік у 1927 годзе. У яго ўвайшлі сяло Ерын і пасёлак Спартак, якія знаходзіліся непадалёк ад цэментавага завода. У 1943—1956 гадах Акцябрскі быў цэнтрам аднайменнага раёна.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Вікікрыніцы

**Вікікрыніцы** () — свабодная бібліятэка — праект некамерцыйнага фонду «Вікімедыя», які мае мэтай стварэнне пастаянна папаўняемай бібліятэкі свабодна распаўсюджваных тэкстаў на ўсіх магчымых мовах. Абвяшчэнне аб афіцыйным старце праекта адбылося ў дзень заснавання самога Фонду 20 чэрвеня 2003 года.

## Аб’ём бягучых матэрыялаў Вікікрыніц 
Згодна з данымі, прыведзеных на старонцы статыстыкі праекта, на 31 мая 2013 года ў ім мелася 48 моўных раздзелаў. Найбуйнейшымі з іх з’яўляліся:
# Рускі раздзел — 251 426 артыкулаў,
# Англійскі раздзел — 226 519 артыкулаў,
# Французскі раздзел — 100 314 артыкулаў,
# Партугальскі раздзел — 88 624 артыкула,
# Нямецкі раздзел — 74 001 артыкул.
З іншага боку, паводле даных Мета-вікі, на 5 ліпеня 2013 года ў Вікікрыніцах мелася 63 моўных раздзела, і першая пяцёрка раздзелаў выглядала так:
# Французскі раздзел — 1 376 760 артыкулаў,
# Англійскі раздзел — 956 868 артыкулаў,
# Нямецкі раздзел — 303 359 артыкулаў,
# Рускі раздзел — 259 120 артыкулаў,
# Італьянскі раздзел — 140 339 артыкулаў.
Колькасць артыкулаў не роўная ліку ўнікальных матэрыялаў, якія захоўваюцца ў Вікікрыніцах. Так, напрыклад, аднаму твору [«Дуброўскі» А. С. Пушкіна](https://ru.wikisource.org/wiki/Категория:Дубровский%20(Пушкин)) адпавядае 20 артыкулаў, якія з’яўляюцца 19 главамі аповесці, і адна старонка з’яўляецца зместам.

## Крытэрыі значнасці матэрыялаў 
Дэкларуецца, што Вікікрыніцы прызначаныя для захоўвання:
# Тэкстаў, раней ужо апублікаваных аўтарамі. У прыватнасці, Вікікрыніцы не прызначаныя для захоўвання тэкстаў, створаных удзельнікамі Вікікрыніц і не апублікаваных дзе-небудзь яшчэ.
# Перакладаў арыгінальных тэкстаў, у тым ліку перакладаў, зробленых удзельнікамі Вікікрыніц.
# Гістарычных дакументаў нацыянальнага і міжнароднага маштабу.
# Каментарыяў да тэкстаў, у тым ліку, напісаных удзельнікамі Вікікрыніц.
# Бібліяграфічных спісаў, якія змяшчаюць працы аўтараў, чые працы захоўваюцца ў Вікікрыніцах.
Вікікрыніцы могуць захоўваць наступныя матэрыялы толькі пры ўмове, што яны з’яўляюцца часткай больш агульнай публікацыі:
# Матэматычныя даныя, формулы і табліцы.
# Зыходныя коды праграм.
# Статыстычныя даныя (напрыклад, вынікаў выбараў).

## Спасылкі 
* Галоўная старонка беларускіх Вікікрыніц
* Даведка «Что такое Викитека?» 
* Інструкцыя «Что содержит Викитека» 
* Зводная статыстыка моўных раздзелаў Вікікрыніц 

Катэгорыя:Вікі-праекты
Катэгорыя:Гісторыя Вікіпедыі
Катэгорыя:Праекты Вікімедыі
Катэгорыя:Электронныя бібліятэкі
Майстар Клеафрада

на адваротным баку чырвонафігурнай пелікі. Каля 500—490 гадоў да н. э. Луўр]]
 працы Клеафрада. 490—480 гады да н. э. Віла Геці. Малібу]]
**Майстар Клеафрада** () — старажытнагрэчаскі вазапісец чырвонафігурнага стылю, які працаваў у перыяд з 505 па 475 гады да н. э. у Афінах. Паколькі сапраўднае імя вазапісца не захавалася, то «службовае» імя ён атрымаў па імені ганчара Клеафрада, кераміку якога ён распісваў. Мастацтвазнаўцы ставяць творчасць Клеафрада нараўне з такім вядомым мастаком, як Берлінскі вазапісец. Клеафрад таксама вядомы як аўтар некалькіх панафінейскіх амфар, выконвалі, як вядома, у чорнафігурным стылі.

Вазапісцу Клеафраду прыпісваецца аўтарства больш за 100 ваз і фрагментаў ваз, часцей за ўсё пелік, стамнасаў, кальпід і чараў. Унікальнымі з'яўляюцца два упрыгожаных валютамі кратара, паколькі іх рыльцы ўпрыгожваюць падвойныя фрызы.

## Літаратура 
* Beazley, J. D. *Paralipomena: Дапаўненні to Attic Black-figure Vase-painters and to Attic Red-figure Vase-painters* (second edition),. Oxford: Clarendon, 1971.
* Beazley, J. D. *The Kleophrades Painter*. Mainz: Verlag P. Von Zabern, 1974.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Грэцыі
Adobe Illustrator

**Adobe Illustrator** — вектарны графічны рэдактар, распрацаваны і які распаўсюджваецца фірмай Adobe Systems.

## Прымяненні 
Adobe Illustrator быў задуманы як рэдактар вектарнай графікі, аднак дызайнеры выкарыстоўваюць яго ў розных мэтах: у рэкламе, віншавальных паштоўках, плакатах, кнігах, графічных раманах, раскадровках, часопісах, газетах і іншых. Праграма валодае шырокім наборам інструментаў для малявання і магчымасцямі кіравання колерам і тэкстам.

## Спіс выпускаў 
## Гл. таксама 
* Adobe Illustrator Artwork

## Літаратура 
* 
КнигаавторБурлаков М. В.заглавиеIllustrator CS3. Самоучитель с электронным справочником. + КомплектиздательствоКУДИЦ-ПРЕССгод2008страниц336isbn978-5-91136-043-6
* 
КнигазаглавиеAdobe Illustrator CS4. Официальный учебный курсиздательствоЭксмогод2009страниц512isbn978-5-699-36200-4, 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Афіцыйная старонка на рускай

Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для macOS
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне паводле алфавіта
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне Adobe
Катэгорыя:Вектарныя графічныя рэдактары
Іжаўскае (Разанская вобласць)

**Іжаўскае** () — сяло ў Спаскім раёне Разанскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Іжаўскага сельскага паселішча. Размешчана прыкладна за 100 км ад абласнога цэнтра — горада Разань, за 40 км ад раённага цэнтра — горада Спаск-Разанскі. За 15 км на ўсход працякае рака Ака. З усходняга боку размешчана возера Іжаўскае. Насельніцтва 3340 чалавек (2010).

У ХІХ стагоддзі сяло Іжаўскае было ў складзе Іжаўскай воласці Спаскага павета Разанскай губерні.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Канстанцін Эдуардавіч Цыялкоўскі (1857—1935) — рускі вучоны, заснавальнік сучаснай касманаўтыкі

Катэгорыя:Населеныя пункты Разанскай вобласці
Анатоль Барысавіч Салаўяненка

**Анатоль Барысавіч Салаўя́ненка** ( — ) — знакаміты -тэнар. Герой Украіны (2008). Нацыянальная легенда Украіны (2022).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*
Анатоль Мікітавіч Шэльдаў

**Анатоль Мікітавіч Шэльдаў** (, Серпухаў, Маскоўская вобласць, РСФСР — , Мінск) — беларускі дыпламат. Пастаянны прадстаўнік Рэспублікі Беларусь у ААН (1980—1986).

## Біяграфія 
У 1948 годзе скончыў школу № 401 (цяпер Ліцэй № 1581) у Маскве з залатым медалём. Скончыў Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін.

Працаваў у Міністэрстве замежных спраў Беларускай ССР рэферэнтам-перакладчыкам, другім сакратаром, саветнікам, намеснікам міністра.

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі МДІМА
Катэгорыя:Дыпламаты СССР
Катэгорыя:Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Проня (прыток Акі)

**Проня** () — рака ў Разанскай і Тульскай абласцях Расіі, правы прыток ракі Акі.

Даўжыня ракі 336 км, плошча вадазбору 10,2 тыс. км², сярэдні ўхіл 0,3 м/км, сярэдні расход вады ў вусці каля 50 м³/с (за 21 км ад вусця). Аб’ём гадавога сцёку 1,578 км³/год. Рэчышча Проні звілістае, даліна шырокая. Сілкаванне ракі пераважна снегавое.

На Проні стаяць гарады Міхайлаў, Новамічурынск, пасёлкі гарадскога тыпу Акцябрскі, Пронск. Недалёка ад ракі стаіць горад Карабліно. На рацэ Пронскае вадасховішча.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Разанскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Тульскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Акі (прыток Волгі)
Мікенская кераміка

кратар]]
**Мікенская кераміка** — тып грэчаскага вазапісу, створаны ў перыяд мікенскай культуры. На тэрыторыі мацерыковай Грэцыі выцясняе рэлікты мінійскай керамікі і мінойскую кераміку (апошнюю таксама на Кікладах).

Археолагі падзяляюць дадзены вазапіс на некалькі стылістычных этапаў, якія прыкладна адпавядаюць гістарычным перыядам, аднак часткова накладваюцца адзін на адзін:
* познеэладская кераміка I-IIA (ca. 1675/1650 — 1490/1470 B. C.)
* познеэладская кераміка IIB-IIIA1 (ca. 1490/1470 — 1390/1370 B. C.)
* познеэладская кераміка IIIA2-B (ca. 1390/1370 -1190 B. C.)
* познеэладская кераміка IIIC (ca. 1190-1050 B. C.).
Пасля дарыйскага ўварвання XI ст. да н. э. большасць культурных дасягненняў мікенскага перыяду страчаны, мікенскую кераміку выцясняе субмікенская, практычна пазбаўленая арнаментальных элементаў.

## Літаратура 
* A. Furumark, Mycenaean Pottery I: Analysis and Classification (Stockholm 1941, 1972)
* P. A. Mountjoy, Mycenaean Decorated Pottery: A Guide to Identification (Göteborg 1986)

## Спасылкі 
* Mycenaean Pictorial Art and Pottery  http://projectsx.dartmouth.edu 
* Late Bronze Age Greek Pottery  http://www.historyforkids.org

Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Крыта-мікенская культура
Катэгорыя:Кераміка Старажытнай Грэцыі
Субмікенская кераміка

, каля XI стагоддзя да н. э. Музей кікладскага мастацтва. Афіны.]]
**Субмікенская кераміка** — стыль, характэрны для старажытнагрэчаскай керамікі адразу ж пасля ўварвання дарыйцаў і аж да ўзнікнення протагеаметрычнага стылю, то ёсць для XII ст. да н. э.

Для субмікенскай керамікі характерна страта практычна ўсіх дасягненняў вазапісу папярэдняй мікенскай керамікі. Кераміка становится прымітыўнай — альбо зусім неафарбаваная, альбо выфарбаваная ў адзін суцэльны колер (звычайна чорны), альбо ўпрыгожаная некалькімі немудрагелістымі лініямі.

Характэрныя матывы субмікенскага вазапісу, які ў самой Грэцыі існаваў нядоўга, былі запазычаныя іберамі і выкарыстоўваліся ў мясцовай кераміцы на працягу некалькіх наступных стагоддзяў.

## Спасылкі 
* Mycenaean Pictorial Art and Pottery 
* Florian Ruppenstein, Kerameikos. Ergebnisse der Ausgrabungen, Bd. XVIII. Die submykenische Nekropole: Neufunde und Neubewertung. München: Hirmer Verlag, 2007. Pp. xi, 305; figs. 18, pls. 48, fold-out plan 1. ISBN 978-3-7774-3525-1. Reviewed by John K. Papadopoulos, University of California, Los Angeles

Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Кераміка Старажытнай Грэцыі
Ялацьма

**Ялацьма** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Касімаўскім раёне Разанскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ялатамскага гарадскога паселішча.

Размешчаны на левым беразе ракі Акі, за 206 км ад Разані, за 23 км ад Касімава. Насельніцтва — 3129 чал. (2017).

## Гісторыя 
Ялацьма ўпершыню згадваецца ў 1381 г., калі маскоўскі князь Дзмітрый Данскі купіў Ялацьму і яшчэ два гарады ў мяшчэрскага князя Аляксандра Уковіча. З 1779 г. Ялацьма — павятовы горад Тамбоўскага намесніцтва.

З 1796 па 1923 гг. горад быў цэнтрам Ялатамскага павета Тамбоўскай губерні, пасля чаго павет быў перададзены ў Разанскую губерню. У 1924 г. Ялатамскі павет уключаны ў склад Касімаўскага павета. У 1926 г. Ялацьма страціла статус горада.

У 1929 г. Ялацьма становіцца раённым цэнтрам у Маскоўскай вобласці, а з 1937 г. — новастворанай Разанскай вобласці. У 1958 г. Ялацьма ператворана ў пасёлак гарадскога тыпу.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Анесім

, Афрадыта і Амфітрыта, тонда кілікса, вазапісец Анесім, ганчар Еўфроній]]
**Анесім** — старажытнагрэчаскі вазапісец, працаваў між 505 і 480 да н. э. Спецыялізаваў у аздабленні чаш, у асноўным тыпа B.

Як і многія іншыя вазапісцы ў чырвонафігурнай тэхніцы яго эпохі, Анесім падкрэсліваў рэалістычнасць фігур. Асноўнымі яго матывамі былі сцэны паўсядзённага жыцця, а таксама з міфалогіі. Значная колькасць распісаных Анесімам ваз мае подпіс ганчара Еўфронія, які таксама быў вазапісцам. У святле гэтага, а таксама з-за падабенства манеры вазапісцаў, даследчыкі лічаць, што Анесім вучыўся ў Еўфронія. Таксама пазнейшыя працы вазапісца Антыфона выяўляюць падабенства з працамі Анесіма, такім чынам апошні мог быць настаўнікам вазапісца Антыфона.

## Спасылкі 
* : *Onesimos*, In: Der Neue Pauly Bd. 8 (2000), Sp. 1207-1208
* Kurzbiographie Getty-Museum

Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Грэцыі
Скіфас

скіфас, каля 490-480 гг. да н. э.]]
**Скіфас** () — старажытнагрэчаская керамічная чара для пітва на нізкай ножцы з двума гарызантальна размешчанымі ручкамі. Скіфасам быў міфічны кубак Геракла, таму скіфас таксама называюць **кубкам Геракла**. Выявы скіфаса часта сустракаюцца на старажытнагрэчаскіх вазах, выкананых у стылі чорна- і чырвонафігурнага вазапісу.

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Посуд Старажытнай Грэцыі
Пастаянныя прадстаўнікі Украіны пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый

**Пастаянныя прадстаўнікі Украіны пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый** - забяспечвае пастаяннае дыпламатычнае прадстаўніцтва Украіны (раней Украінскай ССР) у Арганізацыі Аб'яднаных Нацый.

## Пастаянны прадстаўнік Украіны пры Арганізацыі Аб'яднаных Нацый 
## Гл. таксама 
* Арганізацыя Аб’яднаных Нацый
* Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый

Катэгорыя:Пастаянны прадстаўнікі Украіны пры ААН
Катэгорыя:Дыпламаты Украіны
Разведшкола «Сатурн»

**Разведшкола «Сатурн»** — разведцэнтр Абвера, абверкаманды-103.

## Гісторыя 
Арганізаваны ў жніўні 1941 года ў Пячах, у былым ваенным гарадку (6 км на поўдзень ад г. Барысава па дарозе на Мінск). Мела два аддзяленні: радыстаў і разведчыкаў і выпускала дыверсантаў кожныя 2-3 месяцы. Па неправераных звестках, падчас нямецкай акупацыі рэзідэнцыя нямецкай разведшколы «Сатурн» знаходзілася ў Доме афіцэраў ваеннага гарадка Печы.

Узначальваў школу капітан Юнг, затым — капітан Ганс Утгоф. Сярод выкладчыкаў школы значыліся ўнтэр-афіцэр Піч, эстонец — інструктар па радыёсправе; былы ваенны інжынер 1-га рангу Чырвонай Арміі І. І. Мацюшын — выкладчык радыёсправы; былы вайсковец пагранічных войскаў Н. П. Лонкін — выкладчык агентурнай разведкі; А. Д. Казлоў — выкладчык разведкі; былы лейтэнант Чырвонай Арміі Сімавін; былы палкоўнік Чырвонай Арміі Д. З. Шынкарэнка і іншыя.

Паводле іншых звестак (матэрыялы следства па справе Фёдара Лявонцьевіча Каленчанкі, які скончыў гэту школу), устаноўлена, што начальнікам гэтай школы з’яўляўся капітан Утаў, начальнікам бюро дакументацыі — рускі палкоўнік Пятроў, выкладчыкі — старшы лейтэнант Мікалай Пятровіч Лебядзеў, астатнія — немцы.

У лютым 1942 года школа была пераведзена ў вёску Катынь каля Смаленска.

У мястэчку Печы было пакінута падрыхтоўчае аддзяленне, дзе агентура праходзіла праверку і папярэднюю падрыхтоўку, а потым накіроўвалася ў Катынь для навучання разведсправе (у красавіку 1943 г. школа была пераведзена назад у Печы). Пры залічэнні ў школу кожнаму «вучню» прысвойвалася мянушка. Катэгарычна забаранялася называць сваё прозвішча і распытваць пра гэта іншых.

Школа рыхтавала агентаў-разведчыкаў і радыстаў. У ёй адначасова навучалася каля 150 чалавек, з іх 50-60 радыстаў. Тэрмін навучання разведчыкаў складаў 1-2 месяцы, радыстаў — 2-4 месяцы.

Самым вядомым разведчыкам і двайным агентам каманды стаў Аляксандр Іванавіч Казлоў.

Апісанню дзейнасці школы «Сатурн» прысвечана апавяданне І. С. Барысава «„Сатурн“ на далоні», дзе прыводзяцца некаторыя падрабязнасці пра школу. Але форма апавядання не праводзіць мяжы паміж мастацкімі элементамі і гістарычнымі фактамі.

## Спасылкі 
### Кнігі 
* Борисов И. С. «Сатурн» на ладони: о разведке и разведчиках — Мн.: Беларусь, 1994. — 270 с.
* Ардаматский В. И. «Сатурн» почти не виден (1963)

### Фільмы 
* Спутники «Сатурна» (Док. Фильм, Россия, 2002)

Катэгорыя:Спецслужбы Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Ваенная разведка
Катэгорыя:Узброеныя сілы Германіі
Катэгорыя:Аператыўныя службы
Катэгорыя:Разведвальныя арганізацыі
Падушкападобныя расліны

**Расліны-падушкі**, або **падушкападобныя расліны**, або **расліны падушкападобнай формы** — жыццёвая форма раслінных арганізмаў, для якой характэрныя шматлікія кароткія парасткі, верхавіны якіх ўтвараюць адзіную паверхню. Гадавы прырост ўсіх парасткаў аднолькавы і нікчэмны па велічыні. Такі тып расліннасці паўстаў у экстрэмальных умовах рэзкіх змен тэмпературы і моцных вятроў, што характэрна для раўнінных і горных пустыняў і паўпустыняў.

## Месца падушкападобных раслін у сістэме жыццёвых формаў 
Згодна з Сістэмай жыццёвых формаў Раункіера падушкападобныя расліны з’яўляюцца падтыпам *хамефітаў* (аднаго з пяці асноўных тыпаў жыццёвых формаў) — раслін, у якіх прызначаныя для перанясення неспрыяльнага перыяду пупышкі і канцавыя парасткі развіваюцца на парастках, якія ляжаць на паверхні зямлі, або размешчаных настолькі блізка да яе, што ў абласцях, дзе зімой паверхня зямлі пакрыта снегам, ён закрывае іх, а ў цёплых абласцях іх часткова закрываюць адмерлыя рэшткі раслін, якія ляжаць на паверхні зямлі.

Расліны падушкападобнай формы могуць ставіцца як да кустоў або кусцікаў (так званыя **драўняныя падушкі**), так і да травяністых раслін (**травяністыя падушкі**).

## Разнастайнасць падушкападобных раслін 
Усяго да падушкападобных раслін можна аднесці больш за трыста відаў.

Прыклады падушкападобных раслін:
* Dracophyllum minimum. Від, які расце ў гарах Тасманіі і Новай Зеландыі.
* Высакагорныя (напрыклад, памірскія) віды з роду Krascheninnikovia.
* Высакагорныя (напрыклад, памірскія) віды з роду Acantholimon.
* Azorella selago з сямейства Парасонавыя; эндэмік Кергелена, а таксама іншыя віды з роду Azorella.
* Minuartia arctica.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* TASMANIAN TREASURES-Cushion Plants  

Катэгорыя:Жыццёвыя формы раслін
Катэгорыя:Марфалогія раслін
Станцыя Закруцін

**Ста́нцыя Закру́цін** (, ) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Велікарыцкага сельсавета.

Утворана ў 2017 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Велікарыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маларыцкага раёна
Хазмафіты

над Гранд-Каньёнам, Арызона]]
**Хазмафіты**, **хасмафіы** (ад  (chásma) — «прорва, глыбокая расколіна» і  (phyton) — «расліна») — расліны, прыстасаваныя да жыцця на камяністых субстратах (камянях) і ў расколінах скал.

У большасці выпадкаў хазмафіты маюць доўгія карані, якія пранікаюць глыбока ў расколіны паміж камянямі і друзам, дзе сканцэнтраваны часціцы драбназёму. Яны характарызуюцца высокай устойлівасцю да жорсткага водна-тэмпературнага рэжыму, недахопу вільгаці і пажыўных рэчываў у асяроддзі. У экалагічным дачыненні  хазмафіты гуляюць ролю піянерных відаў, асвойваюць мала прыдатныя для большасці відаў месцапражыванні. Тыповымі іх прадстаўнікамі з'яўляюцца , ядловец, скальныя формы дуба, бука, хвоі. Усе хазмафіты адносяцца да літафітаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Экалогія раслін
Катэгорыя:Расліны гор
Леанід Аляксандравіч Кажара

**Леанід Аляксандравіч Кажара** (; нар. 14 студзеня 1963, Палтава) — украінскі палітык, дыпламат. Міністр замежных спраў Украіны з 24 снежня 2012 года да 23 лютага 2014, былы старшыня АБСЕ і АЧЭС. Член палітычнай партыі «Сацыялісты». Былы член КПСС і Партiï Рэгіёнаў.

Катэгорыя:Старшыні АБСЕ
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Валянцін Серафімавіч Ягораў

**Валянцін Серафімавіч Ягораў** (30 кастрычніка 1935 года, Ленінград — 17 лістапада 2012, Гомель) — беларускі мастак-графік. 
## Біяграфія 
У 1955 годзе скончыў Мінскае мастацкае вучылішча, у 1961 — Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Дыпломная работа — серыя афортаў «За палярным кругам» — была прадстаўлена на Усесаюзнай выставе лепшых дыпломных работ у Маскве і Кіеве. Працаваў у тэхніцы лінагравюры і афорта.

У 1963 годзе стаў членам Беларускага саюза мастакоў. У 1966—1968 гадах быў абраны першым старшынёй Гомельскай абласной арганізацыі Беларускага саюза мастакоў. Быў узнагароджаны медалём Беларускага саюза мастакоў. Жонка Марыя Карпаўна (1937—2007) таксама была мастаком-акварэлістам. 

30 студзеня 2014 года ў Гомельскай абласной універсальнай бібліятэцы адкрылася Галерэя імя Марыі і Валянціна Ягоравых.

## Асноўныя творы: 
* «Каб чыстым быў гарызонт» (1965),
* «Нараджэнне новага»,
* «Узлёт»,
* «Калыханка» (усе 1968),
* «Раніца»,
* «Сон»,
* «Сяброўкі» (усе 1969)
Экспанаваліся на рэспубліканскіх мастацкіх выставах.

## Спасылкі 
* «Очарованные жизнью». Егоровы. Семья художников. 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў БССР
Парламенцкія выбары ў Чэхіі (2017)

**Парламенцкія выбары ў Чэхіі** — чарговыя выбары дэпутатаў ніжняй палаты Парламента Чэхіі, якія адбыліся 20—21 кастрычніка 2017 года. Па прапарцыйнай выбарчай сістэме абрана 200 дэпутатаў Палаты дэпутатаў Парламента Чэхіі.

## Дата выбараў 
Чэшская Канстытуцыя гаворыць, што выбары ў Палату дэпутатаў павінны праводзіцца кожныя чатыры гады. Дні галасавання ў Чэхіі — пятніца і субота, але выбаршчыкі могуць падаваць свае бюлетэні ў любы дзень. Дакладная дата выбараў прызначаецца Прэзідэнтам, які абавязаны абвясціць яе не пазней, як за 90 дзён да дня правядзення выбараў. 6 красавіка 2017 года прэзідэнт Мілаш Земан абвясціў 20 і 21 кастрычніка 2017 года днямі правядзення выбараў.

## Выбарчая сістэма 
200 членаў Палаты дэпутатаў абіраюцца ў 14 многамандатных выбарчых акругах (у кожнай з якіх звычайна балатуюцца ад 5 да 25 членаў) па прапарцыйным прадстаўніцтве адкрытага спісу, у якім яны могуць даваць ільготныя галасы для чатырох кандыдатаў. Месцы размяркоўваюцца з выкарыстаннем метаду д'Онта з выбарчым парогам 5% для самавылучэнцаў, 10% для двухпартыйных кааліцый, 15% для трохпартыйных кааліцый і 20% для кааліцый чатырох ці больш партыі. Кандыдаты, якія атрымалі прывілеяваныя галасы больш як 5% выбаршчыкаў, пераходзяць у верхнюю частку свайго спісу, а ў выпадках, калі больш за аднаго кандыдата атрымлівае больш як 5% прывілеяваных галасоў, яны ацэньваюцца ў парадку атрымання галасоў.

## Палітычныя партыі і кандыдаты 
## Апытанні грамадскай думкі 
## Вынікі 
Партыі, якія атрымалі галасы выбаршчыкаў:

Іншыя 6 партый, якія прынялі ўдзел у выбарах, набралі кожная менш за 500 галасоў, ці 0,00%. Гэта "Аб'яднанне супраць камерцыйнай забудовы ў Прокапскай даліне", "Саюз Гонару, Актыўнасці, Патрыятызму, Эмпатыі і Чалавечнасці 2017 (Unie H.A.V.E.L.)", "Грамадзяне 2011 — Справядлівасць для людзей", "Нацыя для сябе", "Чэшскі нацыянальны фронт", а таксама партыя з незвычайнай назвай "Выбірайце Правы Блок www.cibulka.net".

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:2017 год у Чэхіі
Катэгорыя:Выбары ў Чэхіі
Катэгорыя:Кастрычнік 2017 года
Катэгорыя:Падзеі 21 кастрычніка
Катэгорыя:Выбары 2017 года
Цепленька

**Це́пленька** — рака ва Уздзенскім і Пухавіцкім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Асачанка (басейн Прыпяці).

Даўжыня ракі 12,5 (14) км. Плошча вадазбору 46 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3 м/км. Пачынаецца за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Сукаўцы Уздзенскага раёна (каля вёскі Карма). Вусце на паўднёвай ускраіне вёскі Асака Пухавіцкага раёна. Цячэ па паўночнай ускраіне Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-92. Выданне 1979 г.

Катэгорыя:Рэкі Уздзенскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Пцічы
Балград

**Балград** — горад у Адэскай вобласці, раённы цэнтр, размешчаны на ўсходнім беразе возера Ялпуг, пры ўпадзенні ў яго аднаіменнай ракі.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Адэскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Балградскага раёна
Дубіса

**Дубіса** (, ) — рака ў Літве, правы прыток ракі Нёман (*Нямунас*).

## Гідраграфія 
Даўжыня 146 км, плошча басейна 2070 км².. Выток на Жамойцкім узвышшы побач з горадам Шаўляй. Злучана каналам з ракою Вэнта (*Вянта*).

## Гаспадарчае значэнне 
Дубіса выкарыстоўваецца дзеля сплаву лесу. На рацэ размешчаны горад Арогала.

Праз Дубісу ў Лідувеняі перакінуты самы высокі ў Літве чыгуначны мост на лініі Радзвілішкіс — Пагегей.

Image:Dubysa3.jpg
Image:Dubysa8.jpg
File:Lyduvenai,_2007-04-21.jpg

## Зноскі 
Катэгорыя:Рэкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Рэкі Літвы
Катэгорыя:Прытокі Нёмана
Кучынка

**Ку́чынка** — рака ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Выня.

Даўжыня 4,8 км. Пачынаецца за 1,3 км на поўдзень ад вёскі Свідзічы, упадае ў Выню на паўднёва-ўсходняй ускраіне вёскі Слабада-Кучынка. На ўсім працягу каналізаваная. Каля вёскі Свідзічы на рацэ створана сажалка плошчай 6,5 га.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Лошы (прыток Нёмана)
Катэгорыя:Рэкі Капыльскага раёна
Еленка (прыток Ператуці)

**Е́ленка** — рака ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Ператуць.

Даўжыня 10 км. Пачынаецца за 2 км на паўночны захад ад вёскі Пухаўшчына, упадае ў Ператуць за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Кухцічы. На працягу 4,3 км каналізаваная (выток — 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Ніва).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Усы (верхні прыток Нёмана)
Катэгорыя:Рэкі Уздзенскага раёна
Сініцкая

**Сіні́цкая** — рака ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Ператуць.

Даўжыня 6 км. Пачынаецца за 1,7 км на захад ад вёскі Скароднае, упадае ў Ператуць на поўдзень ад вёскі Логавішча. Пойма ад вёскі Скароднае пераважна забалочаная. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Усы (верхні прыток Нёмана)
Катэгорыя:Рэкі Дзяржынскага раёна
Андокід (вазапісец)

-білінгва працы вазапісца Андокіда, чырвонафігурны бок: Геракл на піру. Дзяржаўны антычны збор. Мюнхен]]

**Андокід** () — вазапісец з Атыкі перыяду позняй архаікі. Мастак, чыя творчасць прыпадае на 530-510 гг. да н. э., лічыцца заснавальнікам чырвонафігурнана стылю вазапісу.

## Жыццё і творчасць 
Сапраўднае імя вазапісца не захавалася ў гісторыі. Сваё «службовае» імя ён атрымаў па імені ганчара Андокіда, які пакінуў свой подпіс на пяці сасудах, распісаных безназоўным вазапісцам. За выключэннем трох «чараў з вачамі» (званых так за малюнак вачэй на вонкавым боку) усе захаваныя вазы працы Андокіда-вазапісца маюць форму амфары тыпу А. Вазапісец Андокід лічыцца вучнем найвядомага майстра-вазапісца Эксекія, які працаваў у стылі чорнафігурнага вазапісу. Яму прыпісваюцца першыя спробы чырвонафігурнага роспісу керамікі. Акрамя гэтага ён эксперыментаваў з роспісам па белым фоне.

Сем з прыпісаных Андокіду-вазапісцу работ — шэсць амфар і адна чаша — з'яўляюцца білінгвамі, то ёсць распісаны адначасова ў двух стылях — чорнафігурным і чырвонафігурным. Некаторыя навукоўцы (напрыклад, Джон Бізлі) лічаць, што чорнафігурны бок гэтых ваз распісваў вазапісец Лісіпід.

Андокід пісаў на міфалагічныя тэмы, пераважна з жыцця Геракла. Фігуры на яго малюнках некалькі вуглаватыяі нерухомыя, але на думку *І. Вегартнера* *«поўныя наіўнага, радаснага шарму»*. Характэрнымі рысамі творчасці Андокіда з'яўляюцца эканомны падыход да прамалёўкі ўнутраных ліній малюнкаў і залішняя арнаменталізацыя выпісаны адзення. Андокід не вычарпаў ўсіх магчымасцяў новага стылю вазапісу, яны раскрыліся толькі вазапісцамі круга вазапісца Еўфронія, якія атрымалі ў мастацтвазнаўстве назву «вазапісцы-піянеры».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў VI стагоддзі да н.э.
Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Грэцыі
Навасёлкаўскае радовішча жалезных руд

**Навасёлкаўскае радовішча** жалезных руд знаходзіцца каля в. Навасёлкі Карэліцкага раёна Гродзенскай вобл. Пакуль не мае прамысловага значэння.

Выяўлена ў 1966 годзе сярод дакембрыйскіх парод Беларускай антэклізы. Складаецца з ільменіт-магнетытавых руд. Перспектыўныя запасы 165 млн. т. Рудная зона (даўжыня 1200 м, магутнасць 90—180 м) прадстаўлена серыяй пакладаў сярод габроідных інтрузій. Найбольш багатыя жалезныя руды выяўлены ў цэнтральнай частцы радовішча, дзе яны залягаюць у выглядзе трох рудных цел з маламагутнымі праслоямі больш беднай руды. Магутнасць багатых руд да 63 м. Глыбіня залягання да 150 м. Жалезныя руды маюць да 75—85% магнетыту і ільменіту, 23—35,7% жалеза, да 10% апатыту. Ускрышныя пароды складзены з верхнепратэразойскіх і мезазойскіх адкладаў (мел, гліны, пяскі, супескі).

## Літаратура 
* *Хоміч П.* Навасёлкаўскае радовішча жалезных руд // 

Катэгорыя:Геалогія Карэліцкага раёна
Катэгорыя:Радовішчы Беларусі
Катэгорыя:Радовішчы жалезных руд
Уса (прыток Нёмана, Уздзенскі раён)

**Уса́** — рака ў Дзяржынскім і Уздзенскім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Нёман.

## Назва 
Корань *Us-* звязваюць з індаеўрапейскім **aus- / *us-* «блішчэць, ззяць», ад якога літоўскае *aušra* «зара», *apy-ūšris* «час перад світанкам», латышскае **Ūss* (балцкае боства зары). Балцкія гідронімы з коранем *Us- / Uš-* матываваныя блішчастасцю воднай паверхні, адпаведна назва Уса значыць «Блішчастая (рака)».

## Гідраграфія 
Даўжыня 115 км. Плошча вадазбору 1345 км². Сярднегадавы расход вады ў вусці 6,3 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3 ‰.

Пачынаецца за 0,8 км на захад ад вёскі Шышкі Дзяржынскага раёна, цячэ па паўднёвых схілах Мінскага ўзвышша, упадае ў Нёман за 0,5 км на ўсход ад вёскі Пад’ельнікі Уздзенскага раёна. Асноўныя прытокі: Вязенская, Рапуса, Уздзянка (злева), Ператуць (справа). Даліна звілістая, у верхняй частцы V-падобная (шырыня 300—500 м), ніжэй трапецападобная, пашыраецца да 2 км. Пойма двухбаковая, шырынёй 200—400 м, ніжэй упадзення Уздзянкі 1—2 км, перасечана старыцамі і асушальнымі каналамі. Рэчышча на працягу 5,5 км (ад вёскі Саковічы да вёскі Чэрнікаўшчына) каналізаванае, на астатнім працягу моцна звілістае. Шырыня ракі ў межань 7—10 м. Замярзае ў сярэдзіне снежня, крыгалом у сярэдзіне сакавіка. Каля вёскі Уса створана сажалка (плошча 0,08 км²).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Уздзенскага раёна
Мускавіт

**Мускавіт** — мінерал групы слюд, складаны гідрааксід-алюмасілікат калію, KAl2[AlSi3O10](OH)2. 

Назва паходзіць ад , утворанага з , ад старажытнай назвы Расіі *Масковія*, адкуль мускавіт быў завезены ў краіны Еўропы.

Крышталізуецца ў манакліннай, зрэдку трыганальнай сінганіях. Утварае кароткаслупкаватыя і пласціністыя крышталі, ліставатыя, лускаватыя і іншыя агрэгаты. У тонкіх пласцінах бясколерны, у больш тоўстых набывае шэрае, ружаватае, жаўтаватае, зеленаватае адценні. Бляск шкляны, на плоскасцях спайнасці перламутравы і серабрысты. Цвёрдасць 2—3. Шчыльнасць 2,8—2,9 г/см³.

Мінерал магматычнага і метамарфічнага паходжання.

Выкарыстоўваецца ў будаўнічай, хімічнай, фарфоравай, электра- і радыёпрамысловасці.

## Літаратура 
* Мускавіт // 

Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Катэгорыя:Мінералы калію
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Слюды
Дракар

, Осла.]]
**Дракар** — распаўсюджаная сучасная назва караблёў вікінгаў.

## Назва 
У скандынаўскіх мовах гэтыя караблі называліся «доўгімі караблямі» (, ), «кнорамі» () і г. д., а зараз таксама маюць агульную назву «караблі часоў вікінгаў» (). Лічыцца, што назва «дракар» з’явілася ў нескандынаўскіх мовах толькі ў 1840 годзе пад уплывам слова «drakar» (ад множнага ліку шведскага слова «дракон», то бок «драконы») — назвы, якая ў часы вікінгаў пазначала скульптуры ў выглядзе драконаў на носе і карме гэтых караблёў.

## Спасылкі 
* What is a norse færing?  (Vikingskip.com)

*
Катэгорыя:Вікінгі
Катэгорыя:Тыпы ваенных караблёў
Узнічы

**У́знічы** — рака ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Дабрыца.

Даўжыня 9 км. Пачынаецца за 1,3 км на ўсход ад аграгарадка Ляды, вусце за 1,5 км на ўсход ад вёскі Машчаліна. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Усы (прыток Бярэзіны)
Катэгорыя:Рэкі Чэрвеньскага раёна
Рэчка (значэнні)

Назву **Рэ́чка** маюць:

* Рэчка — рака ў Барысаўскім і Чэрвеньскім раёнах Мінскай вобласці, левы прыток ракі Уша
* Рэчка — рака ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Вержбалоўка
Рэчка (прыток Ушы)

**Рэ́чка** — рака ў Барысаўскім і Чэрвеньскім раёнах Мінскай вобласці, левы прыток ракі Уша.

Даўжыня 8,8 км. Пачынаецца за 2 км на паўночны захад ад вёскі Навішчына Барысаўскага раёна, вусце ў вёсцы Градно Чэрвеньскага раёна. Рэчышча ад вытоку на працягу 6 км каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Катэгорыя:Рэкі Барысаўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Чэрвеньскага раёна
Максім Сяргеевіч Малюцін

**Максім Сяргеевіч Малюцін** (, ) — беларускі хакеіст-варатар. Цяпер выступае за клуб беларускай Экстралігі «Шахцёр».

## Біяграфія 
У сезоне 2005—2006 пачаў кар'еру ў клубе «Віцебск-2». У тым жа сезоне дэбютаваў у беларускай Экстралізе ў камандзе «Віцебск», за які правёў усяго 6 матчаў. Сезон 2007—2008 правёў у «Віцебск-2» у Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі, згуляўшы толькі адзін матч у Экстралізе за першую каманду. У сезоне 2007—2008 згуляў у Экстралізе за «Віцебск» 24 матчы. Сезон 2008—2009 правёў у Кантынентальнай хакейнай лізе за «Дынама-Мінск». У сезоне 2009—2010 выступаў за «Віцебск». 26 лютага 2010 года перайшоў у клуб «Юнацтва-Мінск».

На міжнародным узроўні Малюцін гуляе за нацыянальную зборную Беларусі, у складзе якой выступаў на маладзёжным чэмпіянаце свету ў 2008 годзе. Быў выкліканы ў нацыянальную зборную для ўдзелу ў зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 у Ванкуверы, але ў гульнях не ўдзельнічаў.

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Хакейныя варатары
Катэгорыя:Хакеісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі ХК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ХК Юнацтва-Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Юніёр Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Шахцёр Салігорск
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Віталь Мікалаевіч Коваль

**Віталь Мікалаевіч Коваль** (, Дабранка, Пермскі край СССР) — беларускі хакеіст, брамнік. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь. Нарадзіўся ў Расіі, але па паходжанні — беларус, бацька хакеіста з Маладзечна.

## Кар’ера 
Кар’еру пачынаў у 1998 годзе ў пермскім клубе «Молат-Прыкам’е-2» у першай расійскай лізе і выступаў за яго да 2000 года. У 2000 годзе перайшоў у «Нафтавік Ленінагорск» і стаў выступаць у вышэйшай лізе чэмпіянату Расіі. Пермскі «Молат-Прыкам'е» выяўляла цікавасць да свайго выхаванца, і ў 2001 годзе Віталь падпісаў кантракт з клубам і перайшоў у расійскую суперлігу.

У 2003—2004 ізноў выступаў у расійскай вышэйшай лізе за барнаульскі «Матор». У 2004-2005 адыграў апошні сезон у чэмпіянаце Расіі за «Молат-Прыкам'е». Пасля сканчэння сезону перайшоў у гродзенскі «Нёман» і тры сезоны запар правёў у беларускай экстралізе. У 2008 утварылася КХЛ, і Віталь Каваль з 2008 па 2010 — ігрок мінскага «Дынама», з 2010 па 2011 — ігрок падмаскоўнага «Атланта». З 2011 года — ігрок ніжагародскага «Тарпеда».

## Міжнародная кар’ера 
Дэбютаваў за зборную Беларусі на чэмпіянаце свету 2008, у матчы са зборнай Швецыі. Згуляў шыкоўны матч супраць зборнай Расіі і стаў героем матчу, адбіўшы 53 кідка. Таксама ўдзельнічаў на чэмпіянатах свету 2009 і 2010 і на Алімпіядзе 2010, дзе таксама змог нядрэнна выступіць. Прыняў удзел на хатнім для Беларусі Чэмпіянаце свету 2014, але не змог прыняць удзел у плэй-оф з-за траўмы.

## Дасягненні 
* Перамога ў вышэйшай лізе чэмпіянату Расіі (2004—2005).
* Перамога ў кубку Шпэнглера (2009).
* Фіналіст кубка Гагарына (2011). Сярэбраны прызёр чэмпіянату КХЛ (2010—2011).
* Хакеіст года Беларусі (2012).

## Спасылкі 
* 
* Статыстыка на сайце eurohockey.net
* Статыстыка на сайце hockeygoalies.org
* Статыстыка на сайце hockeydb.com

Катэгорыя:Хакеісты Расіі
Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Катэгорыя:Хакейныя варатары
Катэгорыя:Ігракі ХК Нафтавік Ленінагорск
Катэгорыя:Ігракі ХК Молат-Прыкам’е
Катэгорыя:Ігракі ХК Матор Барнаул
Катэгорыя:Ігракі ХК Металург Ліепая
Катэгорыя:Ігракі ХК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Атлант Мыцішчы
Катэгорыя:Ігракі ХК Тарпеда Ніжні Ноўгарад
Катэгорыя:Ігракі ХК Салават Юлаеў
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Брошка з Тары

**Брошка з Тары** — адліваная з бронзы, пасярэбраная, з даданнем бурштыну, золата, шкла і медзі брошка, упрыгожаная латэнскімі ўзорамі, адзін з самых каштоўных узораў ірландскага астраўнога мастацтва VIII стагоддзя. Захоўваецца ў Нацыянальным музеі Ірландыі. Брошка важыць 224,36 грам, яе дыяметр ў коле — 8,7 см, агульная даўжыня — 22,5 см. Часткова была адноўлена ў лабараторыях музея (адноўлены фрагменты чалавечых галоў, якія прысутнічаюць ва ўзоры).

Нягледзячы на тое, што яна названая ў гонар пагорка Тары, знойдзена яна была не на ім; знаходка адбылася ў жніўні 1850 года ў вёсцы Бетыстаўн графства Міт. Назва была дадзена, улічваючы багацце аздаблення брошкі — была зроблена выснова, што яна паходзіць з рэзідэнцыі Вярхоўных каралёў Ірландыі.

File:Ireland 2010 etc 028 (2).jpg|
File:Ireland 2010 etc 029.jpg|

Катэгорыя:Гістарычныя каштоўнасці
Катэгорыя:Археалогія ў Ірландыі
Катэгорыя:Брошкі
Катэгорыя:Упрыгажэнні
Чжукайгоу

**Культура Чжукайгоу**, , *Zhukaigou* (2200-1500 гг. да н. э.) — археалагічная культура позняга неаліту і ранняга бронзавага веку, якая існавала на Ордаскім плато на тэрыторыі сучаснага кітайскага аўтаномнага раёна Унутраная Манголія. Тыпавы помнік, Чжукайгоу (хашун Эцзінь, аймак Алашань, Унутраная Манголія) быў раскапаны ў 1977-1984 гг.

Археолагі падзяляюць развіццё дадзенай культуры на пяць стадый, адпаведных позняй стадыі культуры Луншань, ранняй, сярэдняй і позняй стадыі культуры Эрлітоу і ранняй стадыі культуры Эрліган. На ранніх стадыях на дадзеную культуру паўплывала культура Луншань, на сярэдняй стадыі — культура Цыцзя; менавіта ў гэты перыяд у матэрыяльнай культуры пачынаюць з'яўляцца бронзавыя артэфакты. На апошняй стадыі культуры Чжукайгоу ранейшая практыка прынясення ў ахвяру авечак і свіней была паступова заменена на прынясенне ў ахвяру сабак.

## Літаратура 
* Linduff, Katheryn M., Zhukaigou, steppe culture and the rise of Chinese civilization. *Antiquity* 69 (262, March 1995): 133—145.

Катэгорыя:Археалагічныя культуры Кітая
Катэгорыя:Унутраная Манголія
Катэгорыя:Азія бронзавага веку
Лешчынка

**Ле́шчынка**, **Лешынка** — рака ў Беларусі, ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Уса (басейн Бярэзіны).

Даўжыня ракі 8,8 км. Пачынаецца за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Кадзішча, вусце за 1 км на поўдзень ад вёскі Анаполле. Рэчышча каналізаванае на працягу 3,5 км (ад вытоку да вёскі Кораб).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Чэрвеньскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Усы (прыток Бярэзіны)
Беларэч

**Беларэ́ч** — рака ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Клява.

Даўжыня 9,6 км. Пачынаецца на паўночны ўсход ад вёскі Пчэлінск, вусце ў вёсцы Казлоў Бераг. Каналізавана 5,5 км рэчышча ад вытоку да вёскі Хутар. На рацэ плаціна і сажалка (плошча 0,12 км²) на паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі Мачаск.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Катэгорыя:Рэкі Бярэзінскага раёна
Ізакефалія

(1420-я). Фларэнцыя.]]
.]]
**Ізакефалія** або **ісакефалія** (ад грэч. ísos — *роўны, аднолькавы, падобны* і kephalé — *галава*, то ёсць роўнагалоўе) — мастацкі прыём у выяўленчым мастацтве, які складаецца ў размяшчэнні на адным узроўні галоў розных па велічыні і паставах фігур. Выкарыстоўваецца ў рэльефах і жывапісу.

Ізакефалія распаўсюджаная галоўным чынам у антычным мастацтве. Часта сустракаецца ў мастацтве Старажытнага Усходу, мастацтве рускага сярэднявечча і еўрапейскім мастацтве ранняй эпохі Адраджэння.

Ізакефалія надавала кампазіцыі ўпарадкаванасць і рытмічна-дэкаратыўную цэльнасць.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жывапісныя тэхнікі
Катэгорыя:Гісторыя мастацтва
Паплаўка

**Папла́ўка** — рака ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Бярэзіна.

Даўжыня 10,8 км. Пачынаецца каля пасёлка Крынкі, вусце ў межах вёскі Красны Бераг. Рэчышча на працягу 4,2 км каналізаванае (ад вытоку да аграгарадка Паплавы). Каля аграгарадка Паплавы на рацэ створана сажалка (плошча 0,06 км²).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Бярэзіны
Катэгорыя:Рэкі Бярэзінскага раёна
Крупіца (значэнні)

Назву **Крупі́ца** маюць:

* Крупіца — аграгарадок у Мінскім раёне Мінскай вобласці
* Крупіца — рака ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Гаць
Плошча Паўстання (Гомель)

**Плошча Паўстання** — размешчана ў цэнтры горада на скрыжаванні вуліцы Савецкай і праспекта Перамогі.

## Гісторыя 
У пачатку мінулага стагоддзя тут размяшчаўся плац для вайсковых маршаў. За плошчай знаходзіўся вялізны па тым часам комплекс спартыўных і культурных устаноў, арганізаваных вольным пажарным таварыствам. Плошча атрымала назву ў 1967 годзе (ранейшыя назвы — *Ваенны плац*, *Спартыўная*). Была сфармавана ў пасляваенныя гады ў сувязі з аднаўленнем і рэканструкцыяй цэнтра горада. Цяпер плошча звычайна выкарыстоўваецца ў якасці стаянкі, тут адбываюцца «кірмашы», міні-выступленні артыстаў.

## Перасякае вуліцы 
* Савецкую
* Праспект Перамогі

## Забудова 
Прамавугольная ў плане плошча, кампазіцыйна замыкае перспектыву праспекта Перамогі. Забудова плошчы ўключае грамадскія, жылыя і вытворчыя будынкі. Кампазіцыйны цэнтр — помнік Вызвалення. Паўночны бок фармуюць вытворчыя карпусы панчошна-трыкатажнай фабрыкі імя 8 сакавіка з вежай-дамінантай адміністрацыйнага будынка, якая акцэнтуе вугал плошчы, і будынак былой ланкастарскай школы, які цяпер належыць абуткавай фабрыцы «Труд». Заходні бок прадстаўлены фронтам жылой забудовы вул. Савецкай з убудаванымі ўстановамі гандлю ў першых паверхах. З паўднёвага боку да плошчы прымыкае будынак цырка, з усходняй — Цэнтральны стадыён. Маецца зялёная зона для адпачынку. На будынку абутковай фабрыкі «Труд» усталяваны мемарыяльныя дошкі ў памяць аб паўстанні гомельскага перасыльнага пункта і аб існаванні лагера для ваеннапалонных.

## Літаратура 
* Гомель. Энциклопедический справочник. Мн. БелСэ, 1991. — 527 с.