Столін

**Сто́лін** (афіц. транс.: *Stolin*) — горад у Брэсцкай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Столінскага раёна, на р. Гарынь. За 245 км на ўсход ад Брэста, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Гарынь на лініі Лунінец—Сарны (Украіна). Аўтадарогі на Пінск і Давыд-Гарадок. Насельніцтва 13&nbsp;269 чал. (2017).

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў XII—XIII ст. сярод гарадоў «*погоринских*» (на р. Гарынь).

Вядомы з XVI ст. як мястэчка ў Пінскім павеце Берасцейскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Прыватнае ўладанне з драўляным замкам, належала Саламярэцкім, Вішнявецкім, Солтанам, Скірмунтам, Стахоўскім. З XVII ст. горад. Падчас вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 года у верасні 1655 года Столін быў спалены казакамі І. Залатарэнкі. Пры вызваленні войскамі ВКЛ Пагарыння на подступах да Століна адбылася вялікая няўдалая для іх бітва. Пасля гэтых падзей замак прыйшоў у заняпад. У 1792—1793 гадах цэнтр Запінскага павета Берасцейскага ваяводства.

Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 г. у складзе Расійскай імперыі, мястэчка, цэнтр воласці Пінскага павета Мінскай губерні. У 1816 тут адкрытая першая ў Беларусі школа ўзаемнага навучання, у якой вывучалі асновы аграноміі. У 1897 годзе ў Століне 250 двароў, дзейнічала пачатковае вучылішча, бровар, смалакурня. З лютага 1918 да студзеня 1919 года акупіраван нямецкімі войскамі. 25 снежня 1918 года ў Століне прайшоў з’езд старшынь валасных рэўкомаў і камандзіраў партызанскіх фарміраванняў.

З 1921 года — у складзе Польшчы. У 1919—1939 цэнтр гміны Пінскага (да 7 лістапада 1920 года), Лунінецкага паветаў (да 1922 года), а ў 1923—1939 гадах цэнтр Столінскага павета Палескага ваяводства. У 1931—1939 гадах у Століне дзейнічала рота сапёраў Корпуса аховы памежжа «Столін». У выніку польскага паходу Чырвонай Арміі ў верасні 1939 года і ўз’яднання Заходняй Беларусі з Беларускай ССР Столін увайшоў у склад Беларускай ССР. З 15 студзеня 1940 года цэнтр Столінскага раёна Пінскай, а з 1954 года Брэсцкай абласцей.

З 12 ліпеня 1941 да 7 ліпеня 1944 гадоў Столін пад нямецкай акупацыяй, з 1 верасня 1941 года цэнтр Столінскай акругі генеральнай акругі «Валынь—Падолле» рэйхскамісарыята «Украіна». У студзені 1944 года савецкія партызанская брыгада «Савецкая Беларусь» і атрады злучэння С. А. Каўпака разграмілі Столінскі гарнізон немцаў.

У 1954 годзе, па ініцыятыве і на базе збораў краязнаўца Б. В. Міралюбава, быў створаны і адкрыты Столінскі краязнаўчы музей.

## Насельніцтва 

* XIX стагоддзе: 1897 — 3,3 тыс. чал.;
* XX стагоддзе: 1921 — 4763 чал.; 1939 — 8 тыс. чал.; 1959 — 5,8 тыс. чал.; 1970 — 7,1 тыс. чал.;
* XXI стагоддзе: 2000 — 12,2 тыс. чал.; 2001 — 12,5 тыс. чал.; 2006 — 12,5 тыс. чал.; 2008 — 12,5 тыс. чал.; 2016 — 12&nbsp;951 чал.; 2017 — 12&nbsp;269 чал.

## Эканоміка 
У горадзе працуюць вытворчыя філіялы ААТ «Савушкін прадукт», ААТ «Берасцейскі пекар» Столінскі хлебазавод, філіял Столінскага райпо «Столінзагатпрамторг» і тыпаграфія. Працуе шэраг прыватных вытворчых прадпрыемстваў і аб’ектаў гандлю (апошнія ствараюць 75 працоўных месцаў). Дзейнічае мясцовы фонд «Цэнтр падтрымкі сельскага развіцця і прадпрымальніцтва». Гасцей горада прымае гасцініца «Гарынь». Транспартнымі перавозкамі займаецца філіял ААТ «Брэстаблаўтатранс» аўтапарк № 12 г. Століна. Працуе аўтавакзал.

## Адукацыя 
У Століне знаходзіцца адна гімназія, дзве сярэднія школы, тры яслі-сады, школа мастацтваў, дом дзіцячай творчасці.

**Прафесійна-тэхнічная адукацыя:**
* Столінскі дзяржаўны прафесійны ліцэй сельскагаспадарчай вытворчасці.
**Сярэдне-спецыяльная адукацыя:**
* Столінскі аграрна-эканамічны каледж

## Культура 
Культура горада прадстаўлена домам культуры, Столінскім краязнаўчым музеем, мастацкай галерэяй і дзвюма бібліятэкамі (дзіцячай і дарослай).

## Рэлігія 
У Століне жывуць прадстаўнікі розных плыняў хрысціянства: праваслаўныя (маюць Свята-Ушэсцеўскую царкву), евангельскія хрысціяне-баптысты (маюць малітоўны дом непадалёк ад радзівілаўскага парка), каталікі (страцілі касцёл за савецкім часам). Вялізная іўдзейская суполка горада была амаль цалкам знішчана нямецкімі акупантамі ў 1942 годзе ва ўрочышчы Стасіна. Нешматлікімі яўрэямі Століна ў 1999 годзе была зарэгістравана яўрэйская абшчына. Пазней былі ўтвораны арганізацыі Столінскае яўрэйскае культурна-асветніцкае грамадскае аб’яднанне «МОСТ» і абшчына прагрэсіўнага іўдаізму «Яхад».

## Славутасці 
* Батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння — піхты каўказскія
* Свята-Ушэсцеўская царква 1938 г.
* Сінагога (1792)
* парк «Манькавічы» — твор садова-паркавага мастацтва, абвешчаны батанічным помнікам прыроды рэспубліканскага значэння (на паўночна-ўсходняй ускраіне горада)
* Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну (1980, скульптары С. Селіханаў, В. Паляйчук, архітэктар Ю. Казакоў).

### Страчаная спадчына 
* Касцёл Раства Багародзіцы (1811)
* Царква Прачыстай Багародзіцы (1823)

## Галерэя 

Столін. Забудова (04).jpg|Сінагога
Столін. Парк Маньковічы (01).jpg|Парк Манькавічы
Столін. Царква.jpg|Царква
Столін. Забудова (05).jpg|Ешыбот
Столін. Забудова (03).jpg|Старая камяніца
Столін. Камяні з-пад алтарнай часткі касцёла (01).jpg|Камяні з-пад алтарнай часткі касцёла 
Stolin emblem.jpg|Валун з гарадскім гербам
Tryl stol.jpg|Брукаванка-трылінка каля Століна
Дзіцячая бібліятэка Століна.jpg|Дзіцячая бібліятэка
Польская дарога ў Століне.jpg|Польская дарога
Кафэ Лакамка ў Століне.jpg|Кафэ Лакамка
Прадуктовы рынак у Століне.jpg|Прадуктовы рынак
Прадуктовы рынак у Століне 2.jpg|Прадуктовы рынак
Плошча ў Століне.jpg|Плошча
Хата на вялікім фундаменце ў Століне.jpg|Хата на вялікім фундаменце
Белпошта ў Століне.jpg|Белпошта
Скульптура дзяўчыны ў Століне.jpg|Скульптура дзяўчыны

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Іосіфавіч Кулак (1950—2017) — беларускі спецыяліст у галіне механікі дэфармуемага цвёрдага цела, кампазіцыйных матэрыялаў.

## Гарады-пабрацімы 
*  Скапін, з 2014
*  Ікшкілэ, з 2013
*  Жывец
*  Здалбуніў
*  Хомберг (Эфцэ)

## Гл. таксама 
* Гарады Брэсцкай вобласці
* Гарады Беларусі

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* г. Столін на Radzima.org
* м. Столін на Глобус Беларусі


Катэгорыя:Мястэчкі Берасцейскага ваяводства