open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Помнік Францыску Скарыну

**Помнік Францыску Скарыну** — скульптурная кампазіцыя, прысвечаная беларускаму першадрукару і асветніку Францыску Скарыну.

## Вядомыя помнікі 
* Помнік Францыску Скарыну — помнік у Полацку.
* Помнік Францыску Скарыну — помнік у Лідзе.
* Помнік Францыску Скарыну — помнік каля Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі ў Мінску.
* Помнік Францыску Скарыну — помнік у дворыку БДУ ў Мінску.
* Помнік Францыску Скарыну — помнік у Вільні.
* Помнік Францыску Скарыну — помнік у Калінінградзе.
* Помнік Францыску Скарыну — помнік у Празе.
* Помнік Францыску Скарыну — помнік у Кішынёве.
Мастацкая коўка

**Мастацкая коўка** — выраб рэчаў утылітарна-дэкаратыўнага прызначэння шляхам гарачага ці халоднага кавання металу; від дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

## Гісторыя 
Вядома з 4—3-га тысячагоддзя да н.э. ў Іране, Месапатаміі, Егіпце; халодная мастацкая коўка ў індзейцаў Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі да XVI стагоддзя н.э. У перыяд сярэдневякоўя дасягнула росквіту ў Заходняй Еўропе, дзе такім спосабам вырабляліся рашоткі для балконаў, дзвярэй, агароджаў, ліхтары, святцы, акаваныя жалезам куфры, дзверы ў касцёлах і інш. Традыцыі мастацкай коўкі як сярэдневяковага рамяства захаваліся ў народным мастацтве да XIX стагоддзя.

Сярод твораў XV—XIX стагоддзяў вылучаюцца каваныя ліхтары, рашоткі, брамы Версаля (Францыя), Пецярбурга, Царскага Сяла (Расія). Шматлікія гарады спецыялізаваліся ў розных галінах кавальства: Герат (Афганістан), Масул (Ірак) — начынне, Дамаск, Мілан (Італія), Аўгсбург (Германія), Астрахань і Тула (Расія) — зброя, Нотынгем (Вялікабрытанія), Золінген (Германія), Паўлава (Расія) — нажы і інструменты.

У XIX стагоддзі ручная мастацкая коўка выцеснілася штампоўкай і ліццём. Традыцыі мастацкай коўкі адрадзіліся ў XX стагоддзі ў творах прафесійных мастакоў.

## Беларусь 
 ў в. Слабодка. XIX ст.]]
На Беларусі па-мастацку выкаваныя посуд, зброя, прадметы побыту вядомы з XI—XII стагоддзяў. Росквіту мастацкая коўка дасягнула ў XVI—XVII стагоддзях у сувязі з арганізацыяй кавальскіх цэхаў у Берасці, Слуцку, Полацку, Віцебску, Магілёве і інш., дзе выраблялі рэчы утылітарнага і мастацкага характару — дэкаратыўныя ліхтары, падстаўкі пад вазоны, надмагільныя і царкоўныя крыжы «са ззяннем», накладкі на мэблю і дзверы, падсвечнікі і інш. Больш за 160 кавалёў з Беларусі ў другой палове XVII стагоддзя працавалі ў Маскоўскай дзяржаве. У XVIII стагоддзі буйнымі цэнтрамі кавальства былі Віцебск, Горадня, Пінск, Менск, Магілёў, дзе выраблялі балконныя і аконныя рашоткі, агароджы, вароты, надкупальныя крыжы, алтарныя перагародкі, флюгеры, завесы, замкі, дзвярныя ручкі і інш.

Асноўны від дэкору каваных агароджаў — спалучэнні S- і С-падобных завіткоў, скручванне жалезных прутоў вакол падоўжнай восі, арнаментальныя матывы ў выглядзе разетак, бегункоў, меандру, картушаў. Накладкі на мэблі і дзвярах аздаблялі прасечкай, гравіроўкай, насечкай у выглядзе геаметрычных узораў. У другой палове XIX стагоддзя ў сувязі з развіццём прамысловасці мастацкая коўка ў гарадах заняпала, але захавала свае традыцыі ў народным побыце.
 ў Крошынскім касцёле]]

Сярод майстроў мастацкай коўкі канца XIX — пачатку XX стагоддзя П. Багрым, С. Манко, А. Уласік і інш. У другой палове XX стагоддзя як мастацкі промысел выйшла з ужытку. У наш час мастацкая коўка вядома ў творчасці некаторых прафесійных беларускіх мастакоў: А. 3айцава, Б. Казакова, Я. Карманава, С. Ларчанкі, Ю. Любімава, В. Сташчанюка, А. Сурскага і інш.

## Літаратура 
* Сахута Я. М. Народнае мастацтва кавальства. Мн., 1981.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Катэгорыя:Коўка
Беларуская федэрацыя скандынаўскай хадзьбы

**Федэрацыя скандынаўскай хадзьбы** — беларуская спартыўная арганізацыя, якая займаецца развіццём  у Беларусі..

## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя скандынаўскай хадзьбы

Катэгорыя:Спартыўныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Скандынаўская хадзьба ў Беларусі
Галіца грушавая пладовая

**Галіца грушавая пладовая** (*Contarinia pyrivora*) &nbsp; — від двухкрылых насякомых сямейства . Пашкоджвае грушу. Ва Украіне ён шырока распаўсюджаны ў Крыме.

## Апісанне 
Насякомае выглядае як маленькі камар даўжынёй 3-4 міліметра. У яго доўгія ногі і вусікі, цёмна-шэры колер. Лічынкі жоўтыя, бязногія, маюць верацёнападобнае цела даўжынёй 4 міліметры.

## Экалогія 
Кукалкі зімуюць у глебе на глыбіні 5-12 сантыметраў. Вылет імага адбываецца вясной падчас аддзялення бутонаў грушы. Дарослыя насякомыя адкладаюць яйкі ў бутоны. Звычайна ў адзін бутон самка адкладае 20 і больш яец. Лічынкі выходзяць з яец праз 4-6 дзён. Яны пранікаюць у завязь, дзе развіваюцца і кормяцца ў працягу 30-40 дзён. У ліпені лічынкі пакідаюць плады, падаюць на зямлю і акукляюцца ў глебе. Грушавая пладовая галіца наносіць своеасаблівыя пашкоджанні завязі грушы. У першыя дні пашкоджаныя завязі вельмі хутка развіваюцца, павялічваюцца ў памеры і прыкметна апярэджваюць сваім ростам здаровую завязь. Аднак унутры пашкоджаныя плады цалкам выядаюцца лічынкамі. Пасля выхаду лічынак плады бурэюць, рэпаюцца, зморшчваюцца і засыхаюць. У асобных выпадках галіца можа знішчыць да паловы пладоў.

## Спасылкі 
* Артыкул на сайце Аграрны сектар Украіны 

Катэгорыя:Галіцы
Катэгорыя:Насякомыя-шкоднікі сельскай гаспадаркі
Брацкая магіла (Варшаўка)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Варшаўка, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць. Знаходзіцца на паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны нямецкімі войскамі было расстраляна на гэтым месцы больш 300 ваеннапалонных, партызан і мясцовых жыхароў.

## Помнік 
У 1967 годзе на месцы расстрэла быў усталяваны абеліск. Бетонны абеліск вышынёй 3,5 м, падставай 1,3×1,3 м. Вяршыня абеліска каранавана пяціканцовай зоркай на металічным стрыжні. На абеліску, у нішы ўмацавана мармуровая дошка памерам 0,4×0,5 м з тэкстам: «На этом месте в суровые годы Великой Отечественной войны 1941—1945 немецко-фашистскими захватчиками расстреляно около 300 советских граждан».

На пастаменце, у нішы, умацавана другая мармуровая дошка памерам 0,4×0,65 м з надпісам: «Пусть навсегда сохранятся в нашей памяти те, кто погиб в борьбе за честь, свободу и независимость нашей Родины».

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Брацкія магілы Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Варшаўка
Ратны камарык

**Ратны камарык** (*Sciara hemerobioides*) — від двухкрылых сямейства . Сустракаецца ў Палеарктыцы.

Гэты від мае выразна жоўты колер брушка з цёмнай вентральнай палоскай. Лічынкі кормяцца на грыбах, але таксама ядуць мёртвае лісце і кампост, імага сілкуюцца нектарам і могуць быць знойдзеныя на кветках.

## Зноскі 
Катэгорыя:Даўгавусыя
Тадэвуш Сакалоўскі

**Тадэвуш Сакалоўскі** (, Жамыслаўль Ашмянскага павета Віленскай губерні — , Мінск) — польскі спартсмен беларускага паходжання. Падпольшчык Другой сусветнай вайны.

## Біаграфія 
У 1930-я гады служыў у польскай арміі. Актыўна займаўся конным спортам.

У 1932 годзе ён стаў срэбным прызёрам нацыянальнага чэмпіянату Польшчы па конным спорце, у 1935 годзе заваяваў бронзавы медаль, а ў 1936 годзе стаў пераможцам чэмпіянату Польшчы.

У 1936 годзе прыняў ўдзел у Алімпійскіх гульнях у Берліне. Выступаў на кані па мянушцы «Збег».

У верасні 1939 года Тадэвуш Сакалоўскі ў складзе танкава-механізаванай брыгады абараняў Варшаву. Пасля заканчэння актыўных баявых дзеянняў здолеў праз Венгрыю перабрацца ў Францыю, адтуль — у Вялікабрытанію, дзе апынуўся ў спецыяльным ваенным фарміраванні — «Тихотемные». Гэта было свайго роду сакрэтнае элітнае падраздзяленне. Пасля праходжання ў Шатландыі спецыяльнага курса падрыхтоўкі па разведвальнай і дыверсійнай дзейнасці ў ноч на 31 сакавіка 1942 года маёр Тадэвуш Сакалоўскі (Тадэвуш Серафін, псеўданім «Троп» (След)), быў перакінуты на акупаваную тэрыторыю. Тут ён быў прызначаны камандзірам аднаго з аддзяленняў падпольнай арганізацыі «Вахляж» («Веер»), якое размяшчалася ў Мінску. Мэтай арганізацыі з’яўляліся дыверсіі на асноўных чыгуначных лініях ў прыфрантавой паласе.

Пад Ратамкай 9 снежня 1942 года «вахляжаўцаў» затрымалі, бо ў тую ж ноч непадалёку савецкія патрыёты пусцілі пад адхон нямецкі ваенны эшалон, і з самай раніцы акупацыйныя ўлады адшуквалі падпольшчыкаў. Адзін з байцоў не вытрымаў катаванняў і стаў даваць паказанні. На працягу некалькіх дзён немцы затрымалі многіх удзельнікаў арганізацыі, у тым ліку і кіраўніцтва на чале з Сакалоўскім.

6 лютага 1943 года дом, дзе размяшчалася канспіратыўная кватэра, акружылі немцы і паліцаі. У баі арганізатары вызвалення групы Сакалоўскага загінулі. Затым у турме немцы ўчынілі расправу і над арыштаванымі польскімі. Сярод загінулых быў і Тадэвуш Сакалоўскі.

Катэгорыя:Удзельнікі летніх Алімпійскіх гульняў 1936 года
Элазмуха чарнічная

**Элазмуха чарнічная** (*Elasmucha ferrugata*) — від клапоў з сямейства . Сілкуюцца на парэчках, чарніцах, ажыне, бружмелі звычайным, глогу і маліне.

Прадстаўнікі дадзенага віду адрозніваюцца ад іншых прадстаўнікоў роду *Elasmucha* наступнымі прыкметамі:

* першы членік вусікаў, як правіла, чорны;
* аснаванне шчытка з невялікай падоўжнай чорнай плямай.

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1787 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Клаповыя
Людміла Пятроўна Саянкова

**Людміла Пятроўна Саянкова** (нар. , в. Цянюкаўшчына, Іўеўскі раён) — беларускі журналіст, кіназнавец, кандыдат філалагічных навук (1990), дацэнт (1994).

## Біяграфія 
У 1979 годзе скончыла факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У. І. Леніна, у 1985 годзе — кіназнаўчы факультэт Усесаюзнага дзяржаўнага інстытута кінематаграфіі (Масква). Праходзіла стажыроўку ў Масачусецкім інстытуце тэхналогій і Гарвардскім універсітэце.

З 1982 года працуе выкладчыкам кафедры тэорыі і практыкі сучаснай журналістыкі факультэта журналістыкі БДУ. У 1998 годзе прызначана загадчыкам кафедры літаратурна-мастацкай крытыкі факультэта.

Член Беларускага саюза кінематаграфістаў з 1991 года.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: метадалагічныя праблемы прадстаўлення твораў мастацтва ў сродках масавай камунікацыі; медыякрытыка. Аўтар вучэбных дапаможнікаў па мастацтве, культуралогіі, шматлікіх навуковых і кіназнаўчых артыкулаў, 4 манаграфій.

Агульная колькасць навуковых публікацый — больш за 150, больш за 500 публікацый у сродках масавай інфармацыі.

## Публікацыі 
* Виды литературно-художественной критики: опыт историко-теоретического обзора: сборник научных статей / под общей редакцией Л. П. Саенковой. — Минск : Белорусский государственный университет, 2005. — 136, [2] с.
* История искусств. Конец XIX — первая половина XX века: конспект лекций / Л. П. Саенкова. — Минск : Белорусский государственный университет, 2004. — 86, [1] с., [6] л. цв. ил.
* Культурология: учебно-методический комплекс для студентов факультета журналистики / Л. П. Саенкова. — Минск : Белорусский государственный университет, 2007. — 146, [1] с.
* Массовая культура: Эволюция зрелищных форм / Л. П. Саенкова. — Минск : Белорусский государственный университет, 2003. — 121, [2] с.
* Массовая культура и журналистика: сборник научных трудов / под редакцией Л. П. Саенковой. — Минск : Белорусский государственный университет, 2012. — 156, [3] с. — (СМИ и художественная культура; вып. 3).
* Минский международный кинофестиваль «Лістапад»: 20 лет спустя / Людмила Саенкова. — Минск : Звязда, 2013. — 318, [1] с., [8] л. ил.
* Трансформация жанров в литературно-художественной критике: сборник научных трудов / под редакцией Л. П. Саенковой. — Минск : Белорусский государственный университет, 2013. — 159 с. — (СМИ и художественная культура; вып. 4).

## Узнагароды 
Лаўрэат прэміі Саюза журналістаў, Беларускага Саюза кінематаграфістаў. Узнагароджана нагруднымі знакамі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнік адукацыі Беларусі» (2004), Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнік друку Беларусі» (2006).

## Літаратура 
* *Ладуцька, К.* Журналісты ў мастацтве / Кастусь Ладуцька // Літаратура і мастацтва. — 2014
* Людмила Саенкова. Территория любви // На экранах. — 2017. ― № 7. ― С. 6
* Людмила Саенкова: [публикации автора]. — Режим доступа: https://www.sb.by/author/153018-lyudmila-saenkova/
* *Саенкова, Л.* Жизнь как экзистенциальная драма / Людмила Саенкова // Беларуская думка. — 2012. — № 12. — C. 81—88.

Катэгорыя:Кіназнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Дэдалея

**Дэдалея** (*Daedalea*) — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1801 годзе.

## Класіфікацыя 
Род *Daedalea налічвае* 302 віды:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Persoon, C.H. 1801. Synopsis methodica fungorum. :1-706 — P.499

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Фамітапсідавыя
Ядвіга Эдуардаўна Скарабагатая

**Ядвіга Эдуардаўна Скарабагатая** (нар. , в. Вікшняны Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці) — беларуская спартсменка, пераможца і неаднаразовы прызёр Паралімпійскіх гульняў, чэмпіянатаў свету і Еўропы, заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь. Узнагарождана медалём «За працоўныя заслугі» і Ордэнам Пашаны. У 2014 годзе Ядвіга Скарабагатая была сцяганосцам зборнай каманды Беларусі на Паралімпійскіх гульнях у Сочы.

## Біаграфія 
У сувязі з праблемамі са зрокам, бацькі былі вымушаны аддаць Ядвігу ў Правамастоўскую школу-інтэрнат для дзяцей са слабым зрокам. У школе дзяўчынка стала займацца спортам: спачатку лёгкай атлетыкай, потым лыжным спортам. У дарослым узросце яны разам пераехалі ў Гродна, дзе працавалі на на заводзе «Фільтр» аб’яднання «БелТІЗ» і працягвалі займацца спортам.

Першая замежная камандзіроўка была ў Польшчу. Яна ўвайшла ў зборную каманду Гродзенскай вобласці ад Беларускага таварыства інвалідаў па зроку.

Паралімпійскі дэбют адбыўся ў Атланце ў 1996 годзе, дзе яна заваявала «бронзу» ў кіданні дзіды.

У 2017 годзе вышла кніга гродзенскай пісьменніцы Ірыны Фамянковай «Встречный ветер. Повесть о Ядвиге Скоробогатой».

## Палітычныя погляды 
Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Дасягненні 
* Бронзавы медаль / Легкая атлетыка (кіданне дзіды) / X летнія Гульні (Атланта, 1996).
* Залаты медаль / Лыжныя гонкі (класіка 5 км; канёк 10 км) / VIII зімовыя Гульні (Солт-Лэйк-Сіці, 2002).
* Сярэбраны  медаль / Лыжныя гонкі (15 км; эстафета 3 х 2,5 км) / IX  зімовыя  Гульні (Турын, 2006).
* Бронзавы медаль / Лыжныя гонкі (10 км).
* Бронзавы медаль / Лыжныя гонкі (15 км; эстафета 3 х 2,5км) / X зімовыя Гульні (Ванкувер, 2010).
* Бронзавы медаль / Лыжныя гонкі (класіка 15 км) / XI зімовыя Гульні (Сочы, 2014).

## Літаратура 
* Веселуха, Е. Сильная женщина с добрым сердцем / Екатерина Веселуха; фото Михаила Исаченко // Гродзенская праўда. — 2018. — 11 красавіка. — С. 10.
* Скоробогатая, Я. Беги, Ядя, беги / Я. Скоробогатая // Обозреватель. — 2006. — 31 марта. — С. 12.
* Скоробогатая, Я. «Считаю только золото» / Я. Скоробогатая // Перспектива (Гродненский район). — 2009. — 15 апреля. — С. 27.
* Фоменкова, И. В. Встречный ветер : документальная повесть [о Ядвиге Скоробогатой] / Ирина Фоменкова. — Гродно : Гродненская типография, 2017. — 79, [7] с., [8] л. ил. — (Звезды гродненского спорта).

Катэгорыя:Біятланісты Беларусі
Катэгорыя:Лыжнікі Беларусі
Катэгорыя:Лёгкаатлеты Беларусі
Катэгорыя:Прызёры Паралімпійскіх гульняў
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Пашаны (Беларусь)
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За працоўныя заслугі»
Катэгорыя:Паралімпійскія чэмпіёны ад Беларусі
Эдуард Міхайлавіч Савіцкі

**Эдуард Міхайлавіч Саві́цкі** (нар. , Буда-Кашалёва, БССР) — савецкі і беларускі гісторык-архівіст. Доктар гістарычных навук (1992), прафесар (1997).

## Біяграфія 
У 1954—1959 гадах вучыўся ў . У 1959 годзе стаў навуковым супрацоўнікам, а ў 1964 годзе — намеснікам дырэктара па навуковай працы Цэнтральнага гістарычныга архіва БССР. У 1968 годзе пачаў працаваць рэдактарам у выдавецтве «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя». У 1973 годзе стаў навуковым супрацоўнікам Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР, у 1977 годзе — Інстытута гісторыі АН БССР. З 1982 года працаваў выкладчыкам у Беларускім інстытуце народнай гаспадаркі, з 1987 года — у Мінскім медыцынскім інстытуце. У 1990 годзе прызначаны намеснікам начальніка Галоўнага архіўнага ўпраўлення пры Савеце Міністраў БССР, у 1992 годзе — Камітэта па архівах і справаводстве пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь. У 1996—2001 гадах быў намеснікам дырэктара Беларускага навукова-даследчага інстытута дакументазнаўства і архіўнай справы.

## Навуковая дзейнасць 
У 1968 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Революционное движение в Белоруссии в годы первой мировой войны и второй русской революции (июль 1914 — март 1917 гг.)». У 1992 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па гісторыі рабочага руху ў Беларусі ў 1907—1917 гадах. Даследуе праблемы сялянскага, рабочага і рэвалюцыйнага руху, развіцця сельскай гаспадаркі і прамысловасці Беларусі ў XIX — пачатку XX стагоддзяў.

Адзін з аўтараў першага тома «Гісторыі рабочага класа Беларускай ССР», які выйшаў у 1984 годзе, «Збору помнікаў гісторыі і культуры Беларусі». Складальнік зборніка дакументаў і матэрыялаў «Бунд у Беларусі, 1897—1921», які выйшаў у 1997 годзе.

## Асноўныя працы 
* *Савицкий Э. М.* Революционное движение в Белоруссии (август 1914 — февраль 1917 гг.) / Э. М. Савицкий; Науч. ред. К. И. Шабуня. — Минск: Наука и техника, 1981. — 182 c.
* *Савицкий Э. М.* Рабочий класс Белоруссии в Великой Октябрьской социалистической революции / Э. М. Савицкий. — Минск: О-во «Знание» БССР, 1987. — 21 c.
* Бунд в Беларуси. 1897―1921: Документы и материалы / Сост. Э. М. Савицкий. — : БелНИИДАД, 1997. — 608 c.
* Органы местного управления и самоуправления в Республике Беларусь (1991—2010 гг.) : справочник / Департамент по архивам и делопроизводству Министерства юстиции Республики Беларусь, Белорусский научно-исследовательский институт документоведения и архивного дела ; автор-разработчик Э. М. Савицкий. — Минск: БелНИИДАД, 2019. — 164 с. — ISBN 978-985-7131-28-0.

## Літаратура 
* 
*  — С. 200—201.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Буда-Кашалёве
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Катэгорыя:Выпускнікі МДГАІ
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Інстытут БелНДІБ

**«Інстытут БелНДІБ»** — беларускі навукова-даследчы інстытут будаўніцтва, заснаваны ў 1957 году ў Мінску.

Уключае філіял — «Навукова-тэхнічны цэнтр» (г. Брэст, вул. Маскоўская, 267/2) .

Член Рэспубліканскага саюза будаўнікоў.

## Мінуўшчына 
Падстава для інстытута была заснавана 2 снежня 1944 году ў складзе Аддзялення тэхнічных навук АН БССР на правах Сектара па навуковых праблемах будаўніцтва і архітэктуры. З 2-й паловы 1940-х гг. — Аддзел будаўніцтва і архітэктуры АН БССР.

* З 1957 па 1963 год — Інстытут будаўніцтва і архітэктуры АН БССР, які ўяўляў сабой комплексны навукова-даследчы інстытут, які распрацоўваў горадабудаўнічыя, архітэктурна-будаўнічыя, цеплафізічныя і акустычныя праблемы індустрыяльнага жыллёвага, прамысловага і сельскагаспадарчага будаўніцтва , .
* З 1963 па 1988 год — Інстытут будаўніцтва і архітэктуры Дзяржаўнага камітэта БССР па справах будаўніцтва (Дзяржбуд БССР), на базе якога супольна з праектнымі арганізацыямі былі створаны БелНДІПгорадабудаўніцтва, БелНДІПдзіпрасельбуд, БелНДІАКБ (*прым. арганізацыі і кіраванні будаўніцтвам*).
* З 1988 па 1991 год — Беларускі навукова-даследчы інстытут будаўніцтва НПТА «Белбуднавука», аб’яднаў ІБіА, БелНДІАКБ і доследны завод.
* З 1991 па 1994 год — Беларускі навукова-даследчы інстытут будаўніцтва Дзяржбуда Рэспублікі Беларусь.
* З 1994 па 2006 год — Беларускі навукова-даследчы інстытут будаўніцтва Мінбудархітэктуры Рэспублікі Беларусь.
* З 2006 году — РУП «Інстытут БелНДІБ» (Навукова-даследчае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства па будаўніцтву «Інстытут БелНДІБ»).

## Выдавецкая дзейнасць 
З 2007 году інстытут выдае штогадовы зборнік навуковых працаў «Праблемы сучаснага бетону і жалезабетону» .

## Зноскі 
Катэгорыя:Вуліца Францыска Скарыны (Мінск)
Катэгорыя:Праектныя арганізацыі Мінска
Катэгорыя:Навуковыя інстытуты паводле алфавіта
Кальварыйскія могілкі (Барысаў)

**Кальварыйскія могілкі**, або **Кальварыя** — каталіцкія могілкі горада Барысава, размешчаныя ў вёсцы Вуглы, на паўночны ўсход ад горада.

## Гісторыя 
 ў 1940-я гады]]
]]

Могілкі былі заснаваны ў пачатку XIX стагоддзя, калі побач з каталіцкай капліцай пачалі хаваць нябожчыкаў.

У XIX стагоддзі на могілках узведзена цагляная капліца ў стылі класіцызму.

У пачатку XX стагоддзя на месцы старой была пабудавана новая драўляная капліца. Паводле мясцовай легенды, яна ўзведзена панам на месцы, дзе яго сляпая дачка ўбачыла постаць Езуса.

Капліцу з бакоў атачалі 4 каплічкі, у якіх знаходзіліся постаці евангелістаў. Акрамя гэтага, на могілках стаялі яшчэ 12 капліцаў са стацыямі Крыжовага Шляху.

Пасля закрыцця касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў капліцы на могілках знаходзіўся цэнтр барысаўскай каталіцкай парафіі. Капліца была знішчана ў 1950-я гады, паводле іншых звестак была разабраная ноччу вайскоўцамі ў 1961 годзе.

У 1995 годзе на месцы старой капліцы пабудавана новая з цэглы.

## Вядомыя асобы, пахаваныя на могілках 
* Віктар Шутовіч (1890—1960) — беларускі каталіцкі святар, публіцыст.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Вуглы (Барысаўскі раён)
Катэгорыя:Могілкі Беларусі

Катэгорыя:Барысаў
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Lacrimosa (рэквіем)

***Lacrimosa*** — гэта частка «Dies Irae», секвенцыі ў рэквіеме. Яе тэкст на лацінскай мове паходзіць ад 18-й і 19-й стансаў секвенцыі. Многія кампазітары паклалі тэкст на музыку. Сярод іх Моцарт, Берліёз і Вердзі.

## Лацінскі тэкст 

: *Lacrimosa dies illa
: *Qua resurget ex favilla
: *Judicandus homo reus.
: *Huic ergo parce, Deus:
: *Pie Jesu Domine,
: *Dona eis requiem. Amen. 

Катэгорыя:Хрысціянскія гімны
Lacrimosa (значэнні)

**Lacrimosa** — шматзначны тэрмін:
* «**(208) Лакрымоза**» («*Lacrimosa*») — астэроід Галоўнага пояса, адкрыты ў 1879 годзе.
* «**Lacrimosa**» — швейцарскі музычны гурт, які працуе пераважна ў жанры готык-метал.
* «**Lacrimosa**» — частка музычнай секвенцыі «».
* «''''''» — песня амерыканскага рок-гурта «Evanescence».
Гомельскі полк народнага апалчэння

**Гомельскі полк народнага апалчэння** — быў сфарміраваны ў ходзе Вялікай Айчыннай вайны 9 — 12 ліпеня 1941 года. Удзельнічаў у абароне Гомеля.

## Склад 
Складаўся з трох стралковых батальёнаў, камендантскага, гаспадарчага ўзводаў і ўзвода сувязі. Камандзір палка Ф. Я. Уткін (загінуў), камісар - С. Р. Шчуцкі, начальнік штаба А. І. Грынько. Кожны батальён (створаны ва ўсіх раёнах горада) складаўся з трох рот і штаба з падраздзяленнямі ўпраўлення. У першым батальёне — (Цэнтральны раён) было 472 чалавека, у другім — (Чыгуначны раён) — 360 чалавек, у трэцім — (Навабеліцкі раён) — 309 чалавек. 11 жніўня 1941 года было прынята рашэнне аб дадатковым укамплектаванні палка і ён стаў налічваць больш за 2300 чалавек. Знаходзіўся ў рэзерве 21-й арміі (камандзір — генерал-лейтэнант М. Р. Яфрэмаў, са жніўня 1941 года — генерал-маёр В. М. Гордаў) Цэнтральнага фронту.

## Баявыя дзеянні 
Апалчэнцы ўдзельнічалі ў эвакуацыі заводаў і фабрык, вялі барацьбу з дыверсантамі, ахоўвалі прамысловыя аб'екты, лініі сувязі, будавалі абарончыя рубяжы. З 13 да 19 жніўня разам з войскамі Чырвонай Арміі полк вёў баі за Гомель: трымаў абарону на паўночных подступах да горада на рубяжы вёска Сямёнаўка — пасёлак Гудок — чыгуначная станцыя Уза — вёска Рудзянец, перакрываў шашу Магілёў — Гомель, і чыгунку Магілёў — Гомель. Жорсткія баі апалчэнцы вялі каля вёсак Сямёнаўка і Пакалюбічы, якія некалькі разоў пераходзілі з рук у рукі, у раёне Навабеліцы. 19 жніўня пры падтрымцы танкаў і самалётаў нямецка-фашысцкія войскі прарваліся ў горад. Апалчэнцы ўдзельнічалі ў жорсткіх вулічных баях. У ноч на 20 жніўня абаронцы пакінулі Гомель. Многія апалчэнцы працягвалі барацьбу ў падполлі, партызанскіх злучэннях, атрадах, у Чырвонай Арміі.

## Памяць 
* У Гомелі - брацкая магіла апалчэнцаў, на якой пастаўлены помнік (1975).
* На Доме культуры будаўнікоў аб'яднання «Гомельпрамбуд», на месцы якога знаходзіўся будынак, дзе ў 1941 годзе размяшчаўся штаб палка народнага апалчэння ўсталявана мемарыяльная дошка (1977).
* Помнік абаронцам Гомеля ў вёсцы Касцюкоўка (1960).
* Помнік у вёсцы Пакалюбічы (1961).

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Беларусь падчас Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:1941 год у Гомелі
Катэгорыя:Сухапутныя войскі СССР падчас Вялікай Айчыннай вайны
Корвін

**Корвін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ганна Васільеўна Корвін-Крукоўская (1843—1887) — руская пісьменніца, рэвалюцыянерка.
* Ігнат Оскаравіч Корвін-Мілеўскі (1846—1926) — беларускі грамадска дзеяч, мастак і калекцыянер.
* Іпаліт Корвін-Мілеўскі (1848—1932) — польска-беларускі грамадска-палітычны дзеяч, публіцыст, доктар права.

## Гл. таксама 
* Корвін (герб)
Федэрацыя функцыянальнага мнагабор’я

**Федэрацыя функцыянальнага мнагабор’я** — беларуская спартыўная арганізацыя, мэтамі дзейнасці якой з’яўляюцца развіццё , правядзенне фізкультурна-аздараўленчай і спартыўна-масавай працы, арганізацыя і правядзенне спартыўных мерапрыемстваў грамадскага аб’яднання «Федэрацыя функцыянальнага мнагабор’я», у тым ліку спартыўная падрыхтоўка спартсменаў арганізацыі і іх прадстаўленне ад свайго імя на спартыўных спаборніцтвах па функцыянальнаму мнагабор’ю..

## Спасылкі 
* Федэрацыя функцыянальнага мнагабор’я
* Федэрацыя функцыянальнага мнагабор’я

Катэгорыя:Спартыўныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Функцыянальнае мнагабор’е ў Беларусі
Чэрняева

**Чэрняева** () — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 280 км на захад ад Варшавы і за 40 км на ўсход ад цэнтра Познані. Уваходзіць у склад Гнязненскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Чэрняева. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 10,2 км². Насельніцтва 2,6 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Веліхова

**Веліхова** () — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 360 км на захад ад Варшавы і за 60 км на паўднёвы захад ад Познані. Уваходзіць у склад Градзіскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Веліхова. Займае плошчу 1,24 км². Насельніцтва 1,8 тыс. чалавек.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі
Класіцыстычная капліца (Барысаў)

**Капліца** — капліца на Кальварыйскіх могілках у в. Вуглы, на паўночны ўсход ад Барысава. Узведзена ў XIX стагоддзі з цэглы. Помнік архітэктуры класіцызму.

## Архітэктура 
Вырашана 3-яруснай 4-граннай вежай пад шатровым дашкам. Ніжні ярус крапаваны прамавугольнай нішай, 2-і — арачнай нішай-экседрай, 3-і раскрыты арачнымі прасветамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кальварыйскія могілкі (Барысаў)
Катэгорыя:Капліцы Мінскай вобласці
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Беларусі
Аконак

**Аконак** () — горад на паўночным захадзе Польшчы. Размешчаны за 380 км на паўночны захад ад Варшавы і за 145 км на поўнач ад Познані. Уваходзіць у склад Златоўскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Аконак. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 6,01 км². Насельніцтва 4 тыс. чалавек.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі
Іджві

**Іджві** () — найбуйнейшы востраў возера Ківу. Уваходзіць у склад Дэмакратычнай Рэспублікі Конга. Плошча — 340 км². Насельніцтва (2017 г.) — каля 300 000 чалавек.

## Геаграфія 
Востраў Іджві выцягнуты з поўначы на поўдзень на 40 км. Пры гэтым яго паўднёвы бераг аддзелены ад паўднёвага берага возера Ківу (тэрыторыя дзяржавы Руанда) воднай прасторай усяго на 1,3 км, а яго паўночны бераг ад паўночнага берага Ківу — на 33 км. Паверхня гарыстая. Найвышэйшая гара Н'ямусісі ў цэнтральнай частцы дасягае 2 300 м. На поўначы сустракаюцца пясчаныя прыбярэжныя раўніны. На поўдні пераважаюць гліністыя глебы. На востраве ёсць невялікія рэкі.

Нягледзячы на блізкасць да экватара, дзякуючы таму, што востраў Іджві разам з возерам Ківу знаходзяцца высока ў гарах, тут пераважае мяккі клімат з сярэднегадавой тэмпературай +17&nbsp;°C. Вылучаюцца вільготны і сухі сезоны.

## Прырода 
У мінулым паверхня вострава была пакрыта лугамі і хмызнякамі. Дзякуючы дзейнасці чалавека з'явіліся лясныя насаджэнні. Звычайныя астраўныя расліны: папараці, расіцавыя, архідэі, брамеліі і інш. Значную плошчу займаюць кававыя плантацыі.

## Гісторыя 
Відавочна, першымі насельнікамі Іджві былі пігмеі бамбуці. У сучаснасці яны складаюць этнічную і сацыяльную меншасць.

Большасць астравіцян належыць да народа *бахаву*, які размаўляе на мове банту. Продкі *бахаву* перасяліліся на востраў у XVIII ст. Іх традыцыйным заняткам была жывёлагадоўля. Аднак з ростам насельніцтва шырока распаўсюдзілася ручное земляробства, вырошчванне сорга, гарбузоў, бабовых, гародніны. Паміж 1780 г. і 1840 г. існавала асобная манархічная дзяржава *бахаву*. Пазней востраў быў падзелены паміж 2 родамі правадыроў з аўтаномнай уладай. Гэты падзел захоўваецца і ў нашы дні.

Падчас генацыду тутсі ў Руандзе ў 1994 г. Іджві стаў адной з тэрыторый, дзе месціліся бежанцы з суседняй краіны.

## Спасылкі 
* Idjwi Island official guide 
* Idjwi, a haven of peace in DR Congo's conflict-ridden east
* Idjwi, an incubator for local development in South Kivu, DRC

Катэгорыя:Астравы Афрыкі
Катэгорыя:Геаграфія Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Катэгорыя:Азёрныя астравы
Любоў Паўлаўна Коўшыкава

**Любоў Паўлаўна Коўшыкава** (;  — ) — вучоны ў галіне ветэрынарыі, доктар ветэрынарных навук (1980), прафесар (1981).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Чолсма Галіцкага павета Кастрамской губерні РСФСР (сучасны Галіцкі раён Кастрамской вобласці Расіі). У 1945 годзе скончыла Ленінградскі ветэрынарны інстытут і засталася ў аспірантуры на кафедры анатоміі. З 1954 года працавала ў Віцебскім ветэрынарным інстытуце (сучасная Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны) асістэнтам кафедры анатоміі, з 1961 года — дацэнт. У 1977 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Иннервация и кровоснабжение слюнных желез свиней». Са снежня 1977 па чэрвень 1993 займала пасаду загадчыка кафедры, у 1993—2006 гадах — прафесара.

Пасля выхаду на пенсію жыла ў горадзе Галіч Кастрамской вобласці. Памерла 19 лістапада 2010 года. Пахавана на радзіме, у вёсцы Чолсма Галіцкага раёна.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковая дзейнасць Л. П. Коўшыкавай звязаная з вывучэннем марфалогіі нервовай сістэмы і сасудаў органаў стрававання сельскагаспадарчых жывёл і пушных звяроў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Гісторыя кафедры «Анатомія жывёл»   // Сайт ВДАВМ

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кастрамской вобласці
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Сусветная прэмія саўндтрэкаў 2018

**18-я цырымо́нія прысуджэ́ння Сусве́тнай прэ́міі саўндтрэ́каў** адбылася 17 кастрычніка 2018 года ў Генце, Бельгія. Цырымонія стала завяршаючай падзеяй .

## Пераможцы і намінанты 
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны жоўтым колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### Кінакампазітар года 
### Тэлекампазітару года 
### Прэмія за прыжыццёвыя дасягненні 
## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс пераможцаў прэміі за ўсе гады  на сайце Сусветнай прэміі саўндтрэкаў
* 18-я Сусветная прэмія саўндтрэкаў  на сайце «Internet Movie Database»

Катэгорыя:Сусветная прэмія саўндтрэкаў
Катэгорыя:Кінапрэміі 2018 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2018 года
Катэгорыя:2018 год у кіно
Катэгорыя:2018 год у музыцы
Катэгорыя:2018 год у Бельгіі
Катэгорыя:Падзеі 17 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 2018 года
Леў Сяргеевіч Патапаў

**Леў Сяргеевіч Патапаў** (, Сочы) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1973).

## Біяграфія 
Скончыў Уральскі політэхнічны інстытут у Свярдлоўску ў 1959 годзе, аспірантуру ў 1969 годзе. Працаваў у праектных арганізацыях Магнітагорска, Гомеля, з 1970 года — галоўны архітэктар праектаў, кіраўнік майстэрні ў Мінскпраекце, з 1976 года — старшы навуковы супрацоўнік у БелНДІПгорадабудаўніцтва. 

Член Саюза архітэктараў СССР з 1965 года. Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: праекты забудовы мікрараёнаў № 114 у Магнітагорску (1961), 1, 3, 5 у Гомелі (1966); у аўтарскім калектыве: генплан горада (1968), ПДП раёнаў Валатава і Лугавы (1969) у Гомелі, карэктура генплана, праекты сілуэту, водна-зялёнага дыяметра горада, ПДП Паўднёва-Заходняга, Заходняга раёнаў у Мінску (1971—1976). 

Адзін з аўтараў навуковых прац: «Горадабудаўнічая арганізацыя прамысловых тэрыторый вялікіх гарадоў» (1985), «Архітэктурна-планіровачная арганізацыя вытворчых тэрыторый гарадскіх паселішчаў БССР» (1986), «Горадабудаўнічае асваенне поймавых тэрыторый Беларускай ССР» (1986), «Планіроўка, забудова і добраўпарадкаванне раёнаў гарадскога будаўніцтва на намыўных тэрыторыях» (РКН 63—87).
 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Магнітагорска
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Драўляная капліца (Барысаў)

**Капліца** — колішняя каталіцкая капліца, якая існавала на Кальварыйскіх могілках у вёсцы Вуглы, на паўночны ўсход ад Барысава.

## Гісторыя 
. 1899]]
У XVIII стагоддзі была ўзведзена драўляная капліца ў стылі барока. Замест яе ў пачатку XX стагоддзя была пабудавана новая драўляная капліца. Паводле мясцовай легенды, яна ўзведзена панам на месцы, дзе яго сляпая дачка ўбачыла постаць Езуса. 

У алтары капліцы знаходзілася цудатворная фігура Ісуса Хрыста — драўляная скульптура XIX стагоддзя. Пасля закрыцця касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў капліцы на могілках знаходзіўся цэнтр барысаўскай каталіцкай парафіі, паводле іншых звестак яна была разабраная ноччу вайскоўцамі ў 1961 годзе. Але фігуру Езуса вернікі выратавалі і захавалі, і ў 1989 годзе яна была вернута ў адноўлены барысаўскі касцёл.

У 1995 годзе на месцы старой капліцы пабудавана новая з цэглы.

## Архітэктура 
Твор народнага дойлідства. Была вырашана прамавугольным зрубам пад стромкім двухсхільным гонтавым дахам з цыбулепадобным купалам на 2-ярусным 8-гранным барабане па цэнтры вільчыка. Над высокім трохвугольным франтонам фасада ўзвышалася каркасная сігнатурка-званічка. Над шырокім прамавугольным уваходам знаходзілася акно хораў. Прамавугольнымі, высока ўзнятымі аконнымі праёмамі расчлянёны і бакавыя, вертыкальна ашаляваныя фасады.

## Літаратура 
* 
* Żyskar J. Nasze kościoły. Djecezja Mińska. Warszawa, 1912. S. 206.

Катэгорыя:Кальварыйскія могілкі (Барысаў)
Катэгорыя:Капліцы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Зніклі ў 1961 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Беларусі, знішчаныя савецкай уладай
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Беларусі
Давід Сямёнавіч Паташнікаў

**Давід Сямёнавіч Паташнікаў** (нар. , Кіеў) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1972 годзе. З 1972 года — архітэктар, старшы архітэктар БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: генпланы Кобрына (1980), Івацэвічаў (1982), Давыд-Гарадка (1984), праект планіроўкі і забудовы раёна індывідуальнага будаўніцтва Лепеля (1985); у аўтарскім калектыве: праекты планіроўкі і забудовы Цэнтральнай плошчы Мінска (1976), забудовы цэнтра Жытоміра (1977), ПДП Паўднёва-Заходняга жылога раёна Брэста (1978).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Кобрына
Катэгорыя:Архітэктары Івацэвічаў
Катэгорыя:Архітэктары Давыд-Гарадка
Катэгорыя:Архітэктары Лепеля
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Жытоміра
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Клёндайк

**«Клёндайк»** — рускамоўны поп-рок гурт з Мінска, утвораны ўвосень 2003 года пад кіраўніцтвам франтвумен Каці Пытлевай і клавішніка «Neuro Dubel» Максіма Івашына. Па выніках 2005 года быў прызнан найлепшым сярод маладых калектываў паводле апытання «Музыкальной газеты».

Удзельнік фестываляў «Открытое небо» (Мінск, 2005), «ВотСтог» (Наваполацк, 2005), «Танцы на палянцы» (Мінск, 2005), «Рок за Бобров» (Бабруйск, 2005).

У 2007 годе гурт выдаў дэбютны альбом «Разное время», прэзентацыя якога прайшла 1 чэрвеня ў Мінску.

## Гісторыя 
Першапачаткова ўдзельнікі гурта гралі ў гурце «Клевер», і з яго сышла вакалістка Аліса Зелянкевіч.

## Дыскаграфія 
* Я знаю (максі-сінгл, West Records, 2006)
* Разное время (альбом, West Records, 2006)

### Удзел у сборніках 
* «*Все звёзды»* (Record Service, 2005), трэк «Не получится»

## Відэаграфія 
* «Не важно» (2005)
* «Не получится» (2006)
* «Подарить» (2007)

### Удзел у сборніках 
* «*Горячая 20»* (, 2006), кліп «Не важно»

## Удзельнікі 
* Каця Пытлева — вакал, аўтар тэкстаў (з 2003)
* Ігар Норык — сола-гітара (з 2005)
* Сяргей Бялоў — бас-гітара (з 2006)
* Аляксей Волкаў — ударныя (з 2003)
* Павел Углоў  — клавішныя (з 2006)

;Былыя ўдзельнікі
* Аляксандр Краскоўскі — бас-гітара (2003—2004)
* Дзмітрый Пронін — гітара (2003—2006)
* Максім Івашын — клавішныя (2003—2006)
* Вадзім Марголін — гітара (2004)
* Андрэй Мамаеў — бас-гітара (2005)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Поп-рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2003 годзе
Мікалай Іосіфавіч Пракалей

**Мікалай Іосіфавіч Пракалей** (нар. , в. Някрасава, , Гомельская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1968 годзе. З 1968 года — тэхнік-архітэктар, старшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў Белдзяржпраекта, БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1971 года. Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генпланы Пінска (1969), курорта «Нарач» (1975), Вілейкі, Мядзела (1979), Заслаўя (1982), Іванава (1987), ПРП трох груп адміністрацыйных раёнаў Калінінградскай вобласці (1976), тэхніка-эканамічнае абгрунтаванне Музея народнага дойлідства і побыту Беларускай ССР (1978), праекты планіроўкі дзесяці зон адпачынку БССР (1980—1985), схема комплекснага выкарыстання і аховы водных і зямельных рэсурсаў басейна возера Нарач (1982).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Пінска
Катэгорыя:Архітэктары Вілейкі
Катэгорыя:Архітэктары Мядзела
Катэгорыя:Архітэктары Заслаўя
Катэгорыя:Архітэктары Іванава
Тшэмэшна

**Тшэмэшна** () — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 260 км на захад ад Варшавы і за 75 км на паўночны ўсход ад Познані на беразе Папялеўскага возера. Уваходзіць у склад Гнязненскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Тшэмэшна. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 5,46 км². Насельніцтва 7,8 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Юрый Пятровіч Прудэус

**Юрый Пятровіч Прудэус** (, Белая Царква, Кіеўская вобласць — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў Кіеўскі дзяржаўны мастацкі інстытут у 1955 годзе. Працаваў у Белсельпраекце, з 1955 па 1959 г. — архітэктарам, старшым архітэктарам у Белдзіпрасельбудзе.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1959 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы: праекты планіроўкі і забудовы цэнтральных сядзібаў калгасаў імя Суворава Кобрынскага (1956), «Светлы шлях» Ганцавіцкага, «Світанак» Кіраўскага (1958), імя Дзяржынскага Ружанскага (1959) раёнаў, г.п. Іўе Гродзенскай вобласці (1958), музейны корпус з гасцініцай у запаведніку «Белавежская пушча» (1958, у аўтарскім калектыве).

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Ася Іванаўна Патапава

**Ася Іванаўна Патапава** (нар. , Краснаярск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1956 годзе. Працавала ў Свярдлаблпраекце. З 1963 года — старшы архітэктар, з 1969 года — кіраўнік майстэрні ў Мінскім філіяле Белдзяржпраекта, у Мінскграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1962 года. Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
У Свярдлоўску запраектавала квартал па вул. Перамогі, 247-кватэрны жылы з убудаванымі ўстановамі абслугоўвання, тэатрам лялек і памяшканнем Свярдлоўскага аддзялення СА СССР (у аўтарскім калектыве).

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): ПДП цэнтра (1980), Паўночна-Заходняга жылога раёна і яго карэкціроўка (1981), забудова праспекта Міру і Леніна (1977—1985), мікрараёны № 4, 6, 6а, 11 (1976—1980) у Жодзіне, ПДП Усходняга жылога раёна і карэкціроўка (1975), жылога раёна ўздоўж Хажоўскай шашы (1976), жылога раёна № 5 (1977), мікрараёны № 2 (1973—1984), № 3 (1978), № 4 (1982) у Маладзечне, ПДП пасёлак энергетыкаў Сосны Мінскай вобласці (1975), генплан алімпійскага цэнтра «Стайкі» (1976), жылы пасёлак Дружба Смалявіцкага раёна (1977), забудова і добраўпарадкаванне вул. Савецкай у Лагойску (1981), праект забудовы мікрараёна ў пас. Лясное ў Бараўлянах (1983).

## Сям’я 
У шлюбе з архітэктарам Юрыем Патапавым (1930—2020).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Екацярынбурга
Катэгорыя:Архітэктары Жодзіна
Катэгорыя:Архітэктары Маладзечна
Капліца (Барысаў)

**Капліца** — капліца на Кальварыйскіх могілках у вёсцы Вуглы, на паўночны ўсход ад Барысава.

## Гісторыя 
Узведзена ў 1995 годзе з цэглы на месцы капліцы XVIII стагоддзя, знішчанай у 1950-я гады. Асвечана 25 чэрвеня 1995 года.

## Архітэктура 
Вырашана прамавугольным у плане аб’ёмам з трохграннай апсідай, над якой стромкі двухсхільны дах пераходзіць у вальмавы. Шырокі ўваходны праём накрыты двухсхільным кансольным казырком, над якім паўкруглая люкарна. Памяшканне асветлена 2 арачнымі аконнымі праёмамі ў апсідзе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кальварыйскія могілкі (Барысаў)
Катэгорыя:Капліцы Мінскай вобласці
Катэгорыя:1995 год у Беларусі
Любоў Іванаўна Прыгунова

**Любоў Іванаўна Прыгунова** (, Кранштат) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1959 годзе. Працавала старшым архітэктарам у Белдзіпрахарчпраме, кіраўніком групы архітэктараў у БелНДІдзіпрасельбудзе, з 1976 года — загадчык сектара у Мінскім філіяле НВА «Тэхэнергахімпрам».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года. Пражывала ў Мінску.

## Творчасць 
Удзельнічала ў распрацоўцы праектаў адміністрацыйна-бытавых карпусоў мясакамбіната ў Магілёве, вытворчых баз (1968—1981).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Спіс захворванняў дуба

Гэты артыкул прадстаўляе сабой **спіс захворванняў** .

## Бактэрыяльныя захворванні 
## Грыбковыя захворванні 
## Літаратура 
* БЕЛОМЕСЯЦЕВА Д. Б., ГАПИЕНКО О. С., ЖДАНОВИЧ С. А., ЗВЯГИНЦЕВ В. Б., ШАБАШОВА Т. Г., МАРЦУТА С. С. ФИТОСАНИТАРНОЕ СОСТОЯНИЕ ДЕНДРОПАРКОВ И ДЕНДРАРИЕВ В ЛЕСХОЗАХ БЕЛАРУСИ  
* Гойчук А. Ф. Бактериальные болезни дуба черешатого в лесостепи УССР, 1984 
* Хвасько А. В.. ИНФЕКЦИОННЫЕ БОЛЕЗНИ ВЕТВЕЙ И СТВОЛА ДУБА В БЕЛАРУСИ 
* Ражкоў Л. М. АСНОВЫ ВЯДЗЕННЯ ЛЯСНОЙ ГАСПАДАРКІ І ЛЕСАКАРЫСТАННЯ

## Спасылкі 
* Болезни дуба 
* Болезни и вредители дуба 
* Болезни листьев дуба

Катэгорыя:Дуб
Дуб
Primordial (метал-гурт)

**Primordial** — ірландскі гурт з горада Скерыс, акругі Дублін. Створаны ў 1987 годзе Полам Макэмлэйгам (бас) і Кіеранам Макуільямам (гітары). Іх музыка спалучае блэк-метал і дум-метал з кельцкай музыкай.

## Гісторыя 
Гурт утвораны ў 1987 годзе, калі Пол і Кіеран упершыню пачалі граць разам з братам Пола, Дэрэкам. Гурт (якога на кароткі перыяд называлі Forsaken) першапачаткова граў грубую, гібрыдную сумесь ранняга, прымітыўнага трэша і дэтал-металу (граў кавер на Death, Sepultura і таму падобнае).

Вакаліст Nemtheanga далучыўся да гурта, убачыўшы ў 1991 годзе абвестку аб пошуку вакаліста ў дублінскай спецыялізаванай металічнай краме The Sound Cellar.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* *Imrama* (1995)
* *A Journey’s End* (1998)
* *Spirit the Earth Aflame* (2000)
* *Storm Before Calm* (2002)
* *The Gathering Wilderness* (2005)
* *To the Nameless Dead* (2007)
* *Redemption at the Puritan’s Hand* (2011)
* *Where Greater Men Have Fallen* (2014)

* *Exile Amongst the Ruins* (2018)
* *How It Ends* (2023)

## Удзельнікі 
* Alan Averill «Nemtheanga» — вакал (1991 — сёння)
* Ciáran MacUiliam — Гітары (1987 — сёння)
* Micheál Ó Floinn — Гітары (2001 — сёння)
* Pól MacAmhlaigh — Бас (1987 — сёння)
* Simon Ó Laoghaire — Бубны (1997 — сёння)

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Метал-гурты
Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Дум
Катэгорыя:Рок-гурты Ірландыі
Дзмітрый Міхайлавіч Пуцявец

**Дзмітрый Міхайлавіч Пуцявец** (, Калінін) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1974 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1974 г. — галоўны архітэктар Рэчыцы, з 1985 г. працуе ў Кіраваградзе.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Член КПСС з 1971 года. Пражывае ў г. Кіраваградзе.

## Творчасьц 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генплан Рэчыцы (1975), планіроўка і забудова жылога квартала па вул. Ракасоўскага (1979), планіроўка «Дворыка Дружбы» гарадоў-пабрацімаў Рэчыцы і Пісек (ЧССР) (1980), планіроўка і азеляненне сквераў па вул. Дастаеўскага, Трыфанава, Чкалава (1983), на плошчы Кастрычніка (1985) у Рэчыцы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Рэчыцы
Катэгорыя:Архітэктары Рэчыцы
Блішчанкі

* Блішчанкі (*Chrysidoidea*) — надсямейства адзіночных вос
* Блішчанкі (*Nitidulidae*) — сямейства насякомых з атрада жукоў
Валянцін Георгіевіч Путроў

**Валянцін Георгіевіч Путроў** (, Менск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1966 годзе. Працаваў у Мінскім аблміжкалгаспраекце, праектна-канструктарскім бюро Заххімрамбудмантажа, выканкаме Цэнтральнага раёна Мінска, у праектных арганізацыях Мінжылкамгаса БССР, начальнікам упраўлення ў ГалоўАПУ Мінгарвыканкама, з 1987 года — намеснік дырэктара НДІ пры Белдзяржуніверсітэце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Член КПСС з 1974 года. Пражывае ў г. Мінск.

## Творчасць 
Асноўныя працы: забудова цэнтральных сядзібаў калгасаў і саўгасаў Мінскай вобласці (1966—1969), будаўніцтва і рэканструкцыя прамысловых аб’ектаў і грамадзянскіх будынкаў у Мінску і гарадах Мінскай вобласці (1969—1971, 1978—1981).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Тамара Міхайлаўна Пучкаева

**Тамара Міхайлаўна Пучкаева** (, г. Барысаў, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар. Кандыдат эканамічных навук (1964).

## Біяграфія 
Скончыла Маскоўскі інжынерна-эканамічны інстытут у 1950 годзе, аспірантуру ў 1964 годзе. Працавала ў Белдзяржпраекце, з 1961 года — аспірантка, старшы навуковы супрацоўнік, загадчык аддзела ў БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1960 года. Пражывала ў Мінску.

## Творчасць 
Удзельнічала ў распрацоўцы генпланаў Брэста, Ліды, Мінска, Мазыра, Маладзечна, Рэчыцы (1951—1961), ПРП груп адміністрацыйных раёнаў Калінінградскай, Смаленскай вобласці (1974—1981).

Апублікавана больш за 50 прац, у т.л.: «Эканоміка рэканструкцыі жылых раёнаў у гарадах Беларусі» (1961), «Асноўныя кірункі планіроўкі і фарміравання сеткі гарадскіх і сельскіх паселішчаў БССР да 2000 года» (1970); у аўтарскім калектыве: «Кіраўніцтва па складанні схем і праектаў раённай планіроўкі» (1978), «Развіццё сеткі населеных месцаў Беларускай ССР» (1979), «Асаблівасці працэсаў урбанізацыі і рассялення ў Беларускай ССР» (1982).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя