Капелан

**Капелан** () — у Каталіцкай Царкве і Праваслаўнай Царкве, у пратэстанцкіх дэнамінацыях і шэрагу іншых канфесій розных дзяржаў свету:
 г.]]

* святар ваенны ў арміі (пасаду прыраўнялі да намесніка камандзіра палка або батальёна, якому прадастаўляецца асабісты ўзброены ад’ютант). Адказны за выхаванне радавых салдат, матросаў, афіцэраў і іх сем’яў. У яго функцыі ўваходзіць богаслужэнне сярод ваеннаслужачых, кантроль за іх маральным станам, адпяванне памерлых (загінуўшых) і г.д. Кандыдаты ад святароў адбіраюцца сярод магістраў навук і па рэкамендацыі біскупа. Праходзяць сертыфікаваную падрыхтоўку;
* святар у паліцыі (пенітэнцыярная ўстанова), пажарнай ахове, бальніцы (шпіталі) і ў іншых грамадскіх установах;
* святар пры капліцы (капэле) або хатняй царкве, а таксама памочнік парафіяльнага святара.

Пасада капелана ў арміі і флоце Расійскай імперыі была да 1917 г. Замест яе ў арміі СССР была ўведзена пасада «зампаліт» (намеснік па палітычнай частцы) з абавязковым членствам у КПСС (і атэізмам у светапоглядзе). Капеланы былі ў арміях «уласаўцаў» (РВА, 1942—1945), «Украінскіх сечавых стральцоў» (1914—1918), ва «Украінскай Галіцкай арміі» (УГА, 1918—1921), у «Сечавых Стральцоў» УНР (1917—1921), ва УПА (1943—1954) і інш.
  
У войску Вермахта часоў Другой сусветнай вайны ў кожнай дывізіі былі два капеланы: каталіцкі і лютэранскі. У сучаснай арміі ЗША прытрымліваюцца таго ж прынцыпу шматканфесійнага капеланства. Да таго ж, капеланы ЗША маюць тры разрады, і калі старэйшы капелан вызнае каталіцтва або пратэстантызм, а малодшы будзе належаць да іншай канфесіі — то, адпаведна рэгламентаванай дысцыпліне, ён падпарадкоўваецца. У краінах (напрыклад, Італія і Польшча), дзе больш за 90 % вызнае каталіцтва, пры падборы на службу капеланаў імкнуцца браць толькі каталіцкіх святароў.

Пасада капелана прадугледжана ў абмежаваным кантынгенце войскаў Арганізацыя Аб’яднаных Нацый ад усіх дзяржаў-удзельніц.
У Расійскай Федэрацыі і Украіне (і ў краінах былога «Варшаўскага Дагавора») адраджаюць інстытут капеланаў. Сучасны вопыт Украіны ў гэтым у Косава, Іраку і іншых «гарачых точках» свету.

## Вядомыя капеланы 
* Герман Вартберг

File:US Navy 041116-M-0000G-003 U.S. Navy Lt. Kenneth W. Nielson, a Catholic chaplain assigned to the 1st Force Service Support Group, say a prayer for a Marine patient being treated.jpg|Малітва капелана над салдатам.
File:Military chaplain2.jpg|Каталіцкі капелан навучае амерыканскіх марскіх пяхотнікаў і маракоў у Іраку.
File:Catholic Mass aboard USS Ronald Reagan.jpg|Капелан ВМС ЗША на борце USS Ronald Reagan вядзе Імшу (каталіцкую святую Літургію).
File:American Civil War Chaplain.JPG|Каталіцкі капелан служыць імшу для вайскоўцаў Грамадзянскай вайны ЗША (1861—1865).
File:Фрагмент виставки.jpg|Уніформа з епітрахіллю капелана УГА УНР (1918-1921).
File:Капелан9УСС.jpg|Ваенная форма капелана 9-га рангу УСС УНР (1914-1918). 
File:Капелан Вермахту.jpg|Каталіцкі капелан служыць Імшу для вайскоўцаў Вермахта (1939-1940).
File:Мор.капелан 2св.в..jpg|Каталіцкі капелан служыць Імшу для марскіх пяхотнікаў ЗША пад час Другай сусветнай вайны.
File:Капелан на Похороні.jpg|Капелан служыць Пахаванне салдатаў Вермахта (1935-1945).
File:Спорядження капелана.jpg|Рыштунак ваеннага капелана ЗША часоў Другой сусветнай вайны.
File:Форма капелана Вермахту.jpg|Ваенная форма капелана Вермахта з крыжам на кукардзе фуражкі.
File:Картуз капелана Вермахту.jpg|Крыж на фуражцы капелана «Крыгсмарынэ» Вермахта.
File:Wehrmacht Lw Militärgeistlicher 1945collar.jpg|Пятліцы капелана «Люфтвафэ» Вермахта.
File:Wehrmacht Heer Militärgeistlicher 1945Kokarde.jpg|Плеценая кукарда капелана Вермахта.

File:Mark the prison priest.jpg|Знак капелана турмы ў Місуры, ЗША.
File:Петлиця капелана поліції.jpg|Крыж на пятліцах уніформы капелана паліцыі ЗША.
File:Chaplain beret.jpeg|Берэт капелана ЗША.
File:Знак капелана десанта.jpg|Знак капелана паветранага дэсанта ЗША (за скачкі з парашутам) жартоўна названы «крылы падрэ».

## Літаратура 
* Словник іншомовних слів / за ред. академіка АН УРСР О. С. Мельничука. — Київ, 1985. — С. 382.
* Христианство (словарь) / ред. Митрохин Л. Н. и др. — : Республика, 1994. — С. 189—190. — ISBN 5-250-02302-9.
* История флотского духовенства / сост. Григорьев А. Б. — Серия «Крест и якорь» (Вахтенный журнал). — : Андреевский флаг, 1993.
* Ювілейний збірник 50 ліття (Братство колишніх Вояків 1-ої Української Дивізії Української Національної Армії 1943—1993 SS-Freiwilligen Division Galizien) / ред. кол. Гаєцький Роман, Закаляк Ярослав, Тимкевич Антін, Шипайло Євген. — Крайова Управа ЗСА, Printed in USA.
* о. д-р І. Нагаєвський (Rev. I. Nahayewsky Ph.D.). Спогади польового духовника (A Soldier Priest Remembers). — Торонто (Toronto-Ontario): Українська книжка (Published by Ukrainian Book Co.), 1985.
* Религии народов современной России. Словарь. (А—Я) / ред. Мчедлова М. П., Аверькова Ю. И., Басилова В. Н. и др. — : Республика, 1999.
* Релігієзнавчий словник / ред. Колодний А., Лобовик Б. (Українська асоціація релігієзнавців Відділення релігієзнавства Інституту філософії НАН України). — Київ: Четверта хвиля, 1996. — 389 с.
* Шевченко В. М. Словник-довідник з релігієзнавства. — Київ: Наукова думка, 2004. — 557 с.
* Яблоков И. Н. Религиоведение: Учебное пособие и Учебный словарь-минимум по религиоведению. — : Гардарики, 2000. — 536 с. ISBN 5-8297-0060-3.


Катэгорыя:Рэлігійныя тытулы
Катэгорыя:Постаці хрысціянства
Катэгорыя:Ваенныя
Катэгорыя:Ваенная гісторыя
Катэгорыя:Узброеныя сілы