open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Малы пінгвін

**Малы пінгвін**  (*Eudyptula minor*) — від птушак з сямейства пінгвінавых (*Spheniscidae*), адзіны ў родзе малых пінгвінаў (*Eudyptula*). Самы дробны від з усіх пінгвінаў, якія жывуць на планеце: у розных падвідаў памеры адрозніваюцца, сярэдні рост — 33 см, даўжыня — 43 см.

## Апісанне 
Даўжыня цела малога пінгвіна вагаецца ў дыяпазоне ад 30 да 40 см, а сярэдняя маса — 1,5 кг. У малых пінгвінаў сіняя галава, верх спіны і крылы. Задняя частка цёмная, амаль чорная, а грудзі і верх лап — светла-шэрыя або белыя. Дзюба цёмна-шэрая, 3-4 см даўжынёй. Радужка вачэй серабрыста- або сінявата-шэрая або светла-карычневая. Лапы зверху светла-ружовыя, з чорнымі падэшвамі, плавальнай перапонкай і кіпцюрамі. Маладыя птушкі маюць больш кароткую дзюбу і афарбаваны святлей.

## Арэал 
Арэал малых пінгвінаў — узбярэжжа Новай Зеландыі (астравы Чатэм уключна) і паўднёвай частцы Аўстраліі. Аўстралійскія калоніі малых пінгвінаў існуюць у штатах Вікторыя, Заходняя Аўстралія, Новы Паўднёвы Уэльс, Тасманія, Паўднёвая Аўстралія, на тэрыторыі Джэрвіс-Бэй і на прыбярэжных астравах. На невялікім востраве Бэйбел (штат Тасманія) жывуць прыкладна 20 000 пар, каля 2 % сусветнай папуляцыі. Ёсць звесткі аб магчымых сустрэчах у Чылі. Сусветная папуляцыя малых пінгвінаў ацэньваецца прыблізна ў 1 мільён пар.

## Паводзіны 
На беразе малыя пінгвіны селяцца ў расколінах на схілах. Жывуць яны парамі, якія доўга захоўваюць вернасць адзін аднаму, часам і на ўсё жыццё. Аднак палююць самец і самка звычайна паасобку. На аўстралійскім востраве Філіп-Айлэнд, за 150 км ад Мельбурна яны аблюбавалі шчыльны пясчаны схіл, які зарос невялікім хмызняком, у якім рыюць норы на адлегласці 200—500 метраў ад берага. На гэтым востраве збудаваны спецыяльныя трыбуны і насцілы, прыўзнятыя на 1-1,5 м над зямлёй, якія дазваляюць назіраць так званы «парад пінгвінаў» — *Phillip Island Penguin Parade*, калі яны пасля заходу сонца выходзяць з мора, фармуюць групы па 10-40 штук і вельмі хутка «маршыруюць» уверх па і параўнальна меладычна перакрыкваючыся адзін з адным і са сваімі птушанятамі. Яйцы (іх звычайна два) самец і самка выседжваюць па чарзе па некалькі дзён. Птушанят кормяць, адрыгаючы паўперавараную рыбу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пінгвінападобныя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1781 годзе
Anoplognathus abnormis

**Anoplognathus abnormis** — від жукоў, які належыць да сямейства Пласцініставусых. Сустракаецца у Квінслендзе (Аўстралія), уздоўж яго ўсходняга ўзбярэжжа.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пласцініставусыя
Пётр (біскуп жамойцкі)

**Пётр** () — дамініканскі манах з Львова, духоўнік вялікага князя літоўскага Свідрыгайлы.

Імаверна, нямецкага паходжання.

Як пасол Свідрыгайлы ў 1434 годзе наведаў імператара Жыгімонта Люксембургскага, затым Базельскі сабор і, урэшце, ва Фларэнцыі Папу Яўгена IV, які 20 кастрычніка 1434 года паставіў Пятра жамойцім біскупам, фактычна тытулярным, бо ў тагачаснай дынастычнай вайне Жамойць была на баку саперніка Свідрыгайлы — Жыгімонта Кейстутавіча.

Абмяркоўваў з Папам унію Кіеўскай мітраполіі і Рымска-каталіцкай царквы. Па выніках, у буле (лісце) да мітрапаліта Герасіма Папа высока ацаніў памкненне таго далучыцца да Апостальскага Стальца і скласці паслушэнства Рыму, раіў як хутчэй склікаць сабор, каб атрымаць упаўнаважанне на гэта. Іншыя булы Папы адрасаваны варагуючым уладарам, біскупам камянец-падольскаму і віленскаму.

Вяртаўся Пётр праз Венгрыю і Малдову. У Малдове пакінуў папскія булы старому сябру, бо самога Пятра хацелі перахапіць, каб адабраць іх.

Пазней быў са Свідрыгайлам у паходзе на Літву, з лагера ў Завілейскай зямлі выдаў 23 жніўня 1435 года ліст да жамойцкіх баяр з заклікам прыняць сябе на жамойцкую кафедру і падпарадкавацца ўладзе Свідрыгайлы. Адрасаты атрымалі ліст, у 1841 годзе яго знайшоў сярод папер віленскай капітулы Мамерт Гербурт і апублікаваў на лаціне. Працяглы час ліст быў вядомы ў гістарыяграфіі ў асноўным па літоўскім перакладзе Мацея Валанчэўскага і амаль не вывучаўся ў даследаваннях падзей 1430-х гадоў. Арыгінал ліста па смерці Гербурта не вярнуўся да віленскай капітулы, трапіў да антыквараў і цяпер захоўваецца ў Варшаве.

Параза сіл Свідрыгайлы ў бітве пад Вількамірам паклала край гэтым планам. Апошні раз Пётр згаданы ў маі 1436 года як пасол Свідрыгайлы да лівонскага ландмайстра.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Біскупы жамойцкія
Катэгорыя:Постаці Львова
Глінаўка (Віленскі раён)

**Глінаўка**, таксама **Малі́не** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаўскай сянюніі. Знаходзіцца за 8 км ад Дукштаў, на правым беразе ракі Віліі (Нярыс), каля аўтамабільнай дарогі , насупраць вёскі Панары.

Вёска размешчана на тэрыторыі Нярыскага рэгіянальнага парку. На рацэ ля вёскі Глінаўскі перакат.

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі Глінаўка была шляхецкім засценкам у Віленскім павеце. Паводле звестак 1866 года, тут быў 1 двор, у якім пражывалі 7 жыхароў, усе каталіцкага веравызнання.

У пачатку XX стагоддзя засценак Глінаўка ў Мейшагольскай воласці Віленскага павета, які належаў Іскрыцкаму. Паводле звестак 1905 года, у засценку пражывалі 3 чалавекі (2 мужчыны і 1 жанчына), а плошча зямельнай маёмасці была 3 дзесяціны.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Глінаўку занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка занята польскімі войскамі.

З 1920 года ўваходзіла ў склад Сярэдняй Літвы, з 1922 да 1939 года — у складзе гміны Мейшагола Віленска-Троцкага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года занята савецкімі войскамі. Паводле савецка-літоўскага дагавора аб узаемадапамозе, падпісанага 10 кастрычніка 1939 года, Глінаўка разам з часткай Віленскага краю была перададзена Літве, з 1940 года — у Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах пад акупацыяй Германіі.

З 1990 года — у складзе незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дукштаўская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага раёна
Duewag

кампаніі EVB]]
 TW 6000 у Гановеры]]
 ў Інсбруку які быў перададзены для выкарыстоўвання на Stubaitalbahn пасля закрыцця гагенскага трамвая ў 1976 годзе.]]
 выкарыстаны ў сістэме CTrain (Калгары, Альберта)]]
Düwag або Duewag (пішацца вялікімі літарамі), першапачаткова Waggonfabrik Uerdingen, — гэта нямецкі вытворца чыгуначнага транспарту, асабліва трамваяў і рэйкавых аўтобусаў. Кампанія была прададзена Siemens у 1999 годзе, з таго часу яе брэнд больш не выкарыстоўваецца.

## Крыніцы
Голы пісталет (фільм, 2025)

***Голы пісталет*** — амерыканскі фільм 2025 года у жанрах камедыйнага баевіка і пародыі, які зняў рэжысёр Аківа Шафер па сцэнарыі, напісаным разам з Дэнам Грэгарам і Дагам Мандам. Гэта чацвёрты фільм франшызы *«Голы пісталет»*. У галоўнай ролі зняўся Ліям Нісан, а таксама Памела Андэрсан, Пол Уолтэр Хаўзер, Кевін Дзюран і Дэні Х’юстан у ролях другога плана. Сюжэт распавядае пра сына лейтэнанта Фрэнка Дрэбіна, які павінен пайсці па слядах бацькі, каб прадухіліць закрыццё паліцэйскага атрада.

У 2009 годзе быў абвешчаны выхад чацвёртага фільма *«Голы пісталет»* у якасці працягаў з Леслі Нільсэнам у галоўнай ролі, а сцэнарыстам быў прызначаны Алан Спенсер. Здымкі былі адменены з-за сыходу Спенсера і смерці Нільсэна. Пасля некалькіх гадоў распрацоўкі, у тым ліку перазапуску фільма з Эдам Хелмсам у 2013 годзе, у студзені 2021 года было абвешчана, што для распрацоўкі праекта быў наняты Сет Мак-Фарлейн, і ён выказаў цікавасць да выбару Нісана. Нягледзячы на тое, што Мак-Фарлейн быў наняты рэжысёрам, Шафер замяніў яго пасля таго, як у кастрычніку 2022 года фільм пачалі знімаць, і Нісан быў абраны. Андэрсан была абрана ў красавіку 2024 года, а далейшы кастынг адбыўся ў маі. Здымкі пачаліся ў Атланце, штат Джорджыя, у маі і завяршыліся ў чэрвені.

Прэм’ера фільма адбылася ў тэатры SVA на Манхэтэне 28 ліпеня 2025 года, а ў ЗША ён быў выпушчаны кампаніяй Paramount Pictures 1 жніўня 2025 года. Фільм атрымаў станоўчыя водгукі крытыкаў і сабраў 102,1 мільёна долараў па ўсім свеце пры бюджэце ў 42 мільёны долараў.

## Дадатковае чытанне 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Paramount Pictures
Катэгорыя:Фільмы пра Лос-Анджэлес
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Лорн Бэлф
Катэгорыя:Фільмы 2025 года
Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі

**«Энцыклапе́дыя літарату́ры і маста́цтва Белару́сі»** (ЭЛіМБел) —  пяцітомны энцыклапедычны даведнік; першая ў гісторыі беларускага народа шматтомная галіновая энцыклапедыя па літаратуры і мастацтве. Выдадзена ў 1984—1987 гадах у Мінску на беларускай мове выдавецтвам «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя».

## Апісанне 
Уключае больш за 15 тысяч артыкулаў па гісторыі развіцця беларускай літаратуры, кнігадрукавання, выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, архітэктуры, этнаграфіі, музыкі, харэаграфіі, тэатра, кіно, эстрады, тэле- і радыёмастацтва, тэорыі эстэтыкі, літаратура- і мастацтвазнаўства, перыядычнага друку; пра музеі, архівы, творчыя саюзы.

Асвятляюцца прафесійная культура і віды народнай творчасці беларусаў, сувязі беларускай культуры з культурамі іншых народаў, іх узаемаўплывы. Значнае месца адведзена біяграфічным артыкулам, у тым ліку пра дзеячаў літаратуры і мастацтва, якія не належаць да ўласна беларускай культуры, але іх жыццё і творчасць цесна звязана з Беларуссю, або яны сваёй творчасцю паўплывалі на культуру Беларусі.

У выданні змешчана больш за 6,8 тысяч ілюстрацый, у тым ліку каляровых.
## Тамы 
* 
* 
* 
* 
* 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускія энцыклапедыі
Катэгорыя:Галіновыя энцыклапедыі
Катэгорыя:Энцыклапедыі Беларусі
Катэгорыя:Кнігі 1984 года
Катэгорыя:Кнігі 1985 года
Катэгорыя:Кнігі 1986 года
Катэгорыя:Кнігі 1987 года
Катэгорыя:Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
Катэгорыя:Літаратуразнаўства ў Беларусі
Катэгорыя:Мастацтвазнаўства ў Беларусі
Дукштаўская сянюнія

**Ду́кштаўская сяню́нія**, або **Ду́кштаўскае старо́ства** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віленскага раёна Віленскага павета Літвы. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Дукшты.

## Геаграфія 
Сянюнія знаходзіцца на захадзе Віленскага раёна, на правым беразе ракі Віліі (Нярыс). Мяжуе з Судэрвенскай і Майшагольскай сянюніямі Віленскага раёна, а таксама з Шырвінтаскім і Эляктрэнайскім раёнамі.

Плошча сянюніі складае 89,66 км²), з якіх 52 % займаюць сельскагаспадарчыя ўгоддзі, а 25 % — лясы. На тэрыторыі размешчаны Нярыскі рэгіянальны парк.

Адносіцца да этнаграфічнага рэгіёна Дзукіі.

## Гісторыя 
Сянюнія была ўтворана ў 1995 годзе на тэрыторыі Дукштаўскага сельсавета. У 2024 годзе быў зацверджаны герб Дукштаў, якім карыстаецца і сянюнія.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі сянюніі знаходзіцца 49 вёсак, якія ўваходзяць у 6 сянюнайцій, утвораных у 2009 годзе:
* **Айранская I** (): вёскі Айраны I, Айраны II, Антокальцы, Бальцюнішкі.
* **Буйвідская** (): вёскі Буйвіды, Брадалішкі, Кармазіны, Адамцішкі, Кліманішкі, Шаўлішкі, Трацякішкі, Качаргішкі, Даўбарова, Малюны, Спятушкі, Відаўцішкі.
* **Дукштаўская** (): вёска Дукшты.
* **Гейшышская** (): вёска Гейшышкі.
* **Мяжанцаўская** (): вёскі Мяжанцы, Падваранцы, Ракішкі, Грабялы, Аляюнцы, Еўропа, Пакальня, Маскоўшчына, Веркшаны, Глінаўка, Багатэлі, Белазорышкі.
* **Паўжольская** (): вёскі Паўжолі, Мядзведзішкі, Мар’янова, Велябнішкі, Казлішкі, Гесьва, Бобрыкаўшчына, Папокша, Стакенішкі, Брынкішкі, Крыжоўка, Гені, Левіданы, Захараўшчына, Пікетка.

## Нацыянальны склад 
Паводле перапісу насельніцтва 2011 года, размеркаванне жыхароў паводле нацыянальнасці было наступным:
* Палякі — 53,9 %
* Літоўцы — 30,1 %
* Рускія — 11,6 %

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дукштаўская сянюнія
Катэгорыя:Віленскі раён
Валенцій Ваўчацкі

**Валенцій Ваўчацкі** (; 1740, Вільня — пасля 8 студзеня 1809) — рымска-каталіцкі дзеяч, біскуп, мецэнат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1740 годзе ў Вільні.

Валодаў маёнткам Цехановішкі. У канцы XVIII стагоддзя прадаў суседні фальварак Мазурышкі з вёскамі Каплічнікі і Лойцы.
 сведчыць, што святыню пачаў будаваць біскуп Валянцін Ваўчацкі]]
Быў спадчынным уладальнікам (дзедзічам) маёнтка Судэрва і першым пробашчам мясцовай парафіі. У 1784 годзе выдзеліў на карысць касцёла 3000 рублёў, забяспечаных маёнткам Судэрва. Вырашыў на ўласныя сродкі пабудаваць у Судэрве мураваную каталіцкую святыню замест старога драўлянага касцёла Святых Пятра і Паўла.

Падмуркі новага храма былі закладзены ў 1803 годзе. Будаўніцтва зацягнулася: сцены былі ўзведзены ў 1812 годзе (ужо пасля смерці фундатара), а новы касцёл Найсвяцейшай Тройцы быў завершаны толькі ў 1822 годзе і кансэкраваны ў 1834 годзе. Да фінансавання будаўніцтва далучыліся княгіня Тэадора Сапега () і спадчыннік біскупа Іпаліт Воўк-Ланеўскі ().

Гэта адзіны ў Літве касцёл, які ў плане мае форму круга (ратонда). Звычайна аўтарства праекта прыпісваецца архітэктару Лаўрын Гуцэвічу, хоць іншыя даследчыкі схіляюцца да думкі, што яго спраектаваў дамініканец Ваўжынец Барткевіч. Першым фундатарам лічыцца біскуп Валенцій Ваўчацкі, пра што сведчыць і надпіс у інтэр’еры касцёла.

Памёр пасля 8 студзеня 1809 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Bishop Walenty Wołczacki, O.P. † // catholic-hierarchy.org 

Катэгорыя:Каталіцкія біскупы
Катэгорыя:Дамініканцы
Катэгорыя:Мецэнаты Літвы
Катэгорыя:Памерлі ў 1809 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1740 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вільні
Катэгорыя:Дапаможныя біскупы віленскія
Чалавек-бензапіла. Фільм: Гісторыя Рэзэ

**«Чалавек-бензапіла. Фільм: Гісторыя Рэзэ» **(яп. 劇場版 チェンソーマン レゼ篇 Гэкидзё:-бан Тенсо: ман Рэдзэ-хэн) — поўнаметражны анімэ-фільм у жанрах баявіка і фэнтэзі, заснаваны на манге Тацукі Фудзімота «Чалавек-бензапіла» і працягвае сюжэт першага сезона аднайменнага анімэ-серыяла. Зняты рэжысёрам Тацуяй Ёсіхарай па сцэнарыю Хіросі Сэка на студыі MAPPA, фільм ахоплівае падзеі пятага і шостага тамоў мангі.

Анімэ «Чалавек-бензапіла. Фільм: Гісторыя Рэзэ» выйшла ў пракат у Японіі 19 верасня 2025 года. У астатнім свеце карціну на працягу верасня-кастрычніка выпусціў сэрвіс Crunchyroll з дапамогай студыі Sony Pictures Releasing. У Расіі прэм’ера адбылася 4 снежня. Фільм быў высока ацэнены крытыкамі за анімацыю, баявыя сцэны і сюжэт і сабраў $174 млн у сусветным пракаце.

Катэгорыя:Анімэ
Віціна

**Віціна** — даўняе рачное пласкадоннае грузавое судна вялікіх памераў. Віціны хадзілі пераважна па Нёмане і ў ніжнім цячэнні некаторых яго прытокаў (напрыклад, Шчары), і перавозілі збожжа, пяньку і льняное валакно, тлушч, сала, смалу, дзёгаць, спірт, піламатэрыялы і іншыя цяжкія масавыя (нетэрміновыя) тавары з заходняй часткі Вялікага Княства Літоўскага (беларускага і літоўскага Панямоння) ў Мемель, Кенігсберг, Гданьск. Назад з Прусіі везлі соль, селядцоў, віно, мэблю, прадметы раскошы, каланіяльныя тавары (каву, экзатычныя фрукты, спецыі) і іншае. Рачныя судны, якія хадзілі па Віліі, Прыпяці і Дзвіне, і мелі свае канструктыўныя і функцыянальныя асаблівасці і аўтэнтычныя мясцовыя назвы, некаторыя аўтары часам таксама называлі «віцінамі» па аналогіі, бо гэта назва найбольш вядомая і сімвалічна значная.

## Этымалогія 
Сустракаўся і варыянт *віціма*, а таксама *віцін* або *віцім*. Пра паходжанне *віцім* няма аднаго меркавання, на думку Макса Фасмера, гэта зваротнае запазычанне са славянізма ў літоўскай *vitinė* 'плыт'. Этымалогія ўласна *віціна* таксама застаецца няяснай. Аляксандр Брукнер лічыў слова беларуска-літоўскім. Пранас Скарджус адносіў да запазычанняў з літоўскай (*віціна* Клунак за плячамі,
Згорбленыя спіны, -
Валіць чарадамі
Люд на сплаў, віціны.
Босыя іх ногі,
Твар іх загарэлы,
Вопратка убога,
Чуць прыкрыты целы.

Віціна — асноўная фігура гербаў Стоўбцаў і Друі.

## Галерэя 

Lithuanian trade ship Vytinė on Carta Marina.png|Фрагмент ''* з выявамі *naves frumentarie* (збожжавых суднаў) побач Нёмана.
Model wiciny z Narodowego Muzeum Morskiego.jpg|Мадэль віціны XVIII ст. са збораў  ў Гданьску.
Königin Luisen Brücke.jpg|Віціна праходзіць  на Нёмане каля Тыльзіта.
20071016221438 04 SenamiesTio-vaizdas Orda-.jpg|Віціна (злева) і Стары горад у Коўне, малюнак Напалеона Орды, XIX ст.
Tilžė-vytinės.jpg|Віціны цягнуць па Нёмане каля Тыльзіта.
Vėluva-vytinė.jpg|Віціна ідзе па Прэголі каля Велау.
Tepliava-vytinė.jpg|Віціна (злева) ідзе па Прэголі каля Тапіяу.
Vytinė sails in Nemunas, Gardinas.jpg|Віціна ідзе ўверх па плыні Нёмана ў ваколіцах Гродна.
Lithuania, Kaunas - various type of ships in Nemunas.jpg|Некалькі віцін сярод суднаў іншых тыпаў у Коўне.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Андрей Киштымов'' Гродно и неманский водный путь. Конец XVIII — начало ХХ вв. // Гарадзенскі палімпсест. Горадня-Беласток, 2008 — С. 136—144.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тыпы суднаў і караблёў
Атлант-М

«Атлант-М» — беларуская кампанія, адказная за дзейнасць сеткі аўтасалонаў у Беларусі і Расіі. Поўная назва кампаніі — ААА «Міжнародны аўтамабільны холдынг „Атлант-М“», штаб-кватэра знаходзіцца ў Мінску. Уласнікамі кампаніі з'яўляюцца заснавальнікі кампаніі Сяргей Савіцкі (65,67 %) і Алег Хусаенаў (33,33 %), аперацыйная дзейнасць выконваецца генеральным дырэктарам Ігарам Сукачам.

## Дзейнасць 
Кампанія мае дылерскія сувязі з брэндамі Volkswagen, Kia, Toyota, Lexus, Land Rover, Jaguar, Mazda, Ford, Geely, Belgee, Zeekr і інш. ў Беларусі; кампанія мае дылерскія сувязі з Volkswagen, Skoda, Chery і Changan у Расіі.

## Крыніцы
Захараўшчына (Літва)

**Захараўшчына**, таксама **Зака́рышкес** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаўскай сянюніі. Знаходзіцца за 3 км ад Дукштаў.

## Гісторыя 
У 1865 годзе Захараўшчына была засценкам у Мейшагольскай воласці Віленскага павета. У ім быў 1 двор, дзе пражывалі 2 жыхары (каталікі), 2 рэвізскія душы.

Паводле звестак 1905 года, у засценку пражывала 5 чалавек (3 мужчыны і 2 жанчыны), а плошча зямельнай маёмасці складала 14 дзесяцін.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Захараўшчыну занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка занята польскімі войскамі.

З 1920 года ўваходзіла ў склад Сярэдняй Літвы, з 1922 да 1939 года — у складзе гміны Мейшагола Віленска-Троцкага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года занята савецкімі войскамі. Паводле савецка-літоўскага дагавора аб узаемадапамозе, падпісанага 10 кастрычніка 1939 года, Захараўшчына разам з часткай Віленскага краю была перададзена Літве, з 1940 года — у Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах пад акупацыяй Германіі.

З 1990 года — у складзе незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дукштаўская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага раёна
Алі Кушайб

**Алі Мухамад Алі Абд-аль-Рахман** (; нар. 1949), больш вядомы як **Алі Кушайб**, — старэйшы камандзір суданскага апалчэння «Джанджавід», удзельнічаў у вайне ў Дарфуры на баку прэзідэнта Амара аль-Башыра. Абвінавачаны Міжнародным крымінальным судом у ваенных злачынствах і злачынствах супраць чалавечнасці. Дзейнічаў у г. Вадзі-Саліх, Заходні Дарфур.

27 лютага 2007 года галоўны пракурор Міжнароднага крымінальнага суда Луіс Марэна Акампа прад’явіў Алі Кушайбу абвінавачванні ў злачынствах супраць грамадзянскага насельніцтва ў Дарфуры ў 2003—2004 гадах, а менавіта ў загадах аб забойствах, згвалтаваннях і рабаваннях. 27 красавіка на яго, а таксама на  Ахмеда Харуна выдадзены ордар. У красавіку 2008 года Кушайб вызвалены з-пад варты ў Судане, але ў кастрычніку зноў арыштаваны. У пачатку 2013 года стаў камандзірам Цэнтральных рэзервовых сіл у Паўночным Дарфуры.

У лютым 2020 года пераехаў у Цэнтральна-Афрыканскую Рэспубліку, асцерагаючыся пераследу з боку новых суданскіх уладаў. 9 чэрвеня быў перададзены міжнароднаму правасуддзю пасля добраахвотнай здачы ўладам ЦАР. Абвінавачванне будавалася на паказаннях 81 сведкі і 1521 доказе, былі прадстаўлены дакументы ААН і ўрада Судана, спадарожнікавыя здымкі, фота, відэа, пасты ў сацыяльных сетках. 

Гэта быў першы прысуд па справе вайны ў Дарфуры, а таксама першы прысуд, які Савет Бяспекі ААН перадаў у Міжнародны крымінальны суд. Таксама прызнаны вінаватым у дыскрымінацыі народа фор.

## Крыніцы
Катэгорыя:Ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Дарфурскі канфлікт
Віленскі павет (Польская Рэспубліка)

**Ві́ленскі павет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, якая існавала ў складзе Грамадзянскага ўпраўлення Усходніх зямель, у 1920—1922 гадах — Сярэдняй Літвы, а пасля — Віленскай зямлі Польскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Вільня.

Да Першай сусветнай вайны Віленскі павет уваходзіў у склад Віленскай губерні Расійскай імперыі. 

18 лютага 1921 года горад Вільня вылучаны ў асобны гарадскі павет. У 1921 годзе без афіцыйнага акту Віленскі павет быў аб’яднаны з Троцкім паветам у адзін Віленска-Троцкі павет. Паводле іншых звестак, аб’яднанне адбылося паміж 1923 і 1924 гадамі.

## Дэмаграфія 
У снежні 1919 года ў Віленскім павеце Віленскай акругі Цывільнага ўпраўлення Усходніх зямель пражывала 313 172 чалавекі. На яго тэрыторыі знаходзілася 3799 населеных пунктаў, з якіх 3 мелі ад 1 да 5 тыс. жыхароў і адзін — больш за 5 тыс. Найбуйнейшым населеным пунктам была Вільня з 128 954 жыхарамі.

## Адукацыя 
У Віленскім павеце Віленскай акругі Цывільнага ўпраўлення Усходніх зямель у 1919/1920 навучальным годзе дзейнічалі 188 пачатковых школ, 1 сярэдняя школа, 2 прафесійныя школы і 32 навучальныя курсы. Усяго ў іх навучаліся 12 950 дзяцей, працавалі 236 настаўнікаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Віленская зямля
Катэгорыя:Паветы Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Вільня
Немянчын (гміна)

**Гміна Немянчын** () — былая вясковая гміна на тэрыторыі Віленскай зямлі і Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі (цяпер тэрыторыя Літвы). Сядзіба размяшчалася ў мястэчку Немянчын.

## Гісторыя 
Да Першай сусветнай вайны была Немянчынскай воласцю ў Віленскім павеце Віленскай губерні Расійскай імперыі. 

7 чэрвеня 1919 года гміна ўвайшла ў склад утворанай пад кіраўніцтвам Грамадзянскага ўпраўлення Усходніх зямель Віленскай акругі, якая 9 верасня 1920 года была перададзена ў падпарадкаванне Часовага ўпраўлення прыфрантавых і этапных тэрыторый.

У сувязі з утварэннем Сярэдняй Літвы 9 кастрычніка 1920 года гміна разам з большай часткай Віленскага павета апынулася ў яе складзе. 13 красавіка 1922 года гміна ўвайшла ў склад Віленскай зямлі Польскай Рэспублікі, пры гэтым Віленскі павет быў аб’яднаны з Троцкім паветам у новы Віленска-Троцкі павет. 20 студзеня 1926 года Віленская зямля была пераўтворана ў Віленскае ваяводства, у складзе якога гміна Немянчын існавала да 1939 года.

Па стане на 1 лістапада 1938 года гміна была падзелена на 14 грамад: Антавіль, Бязданы, Гаўштаны, Грыцюны, Майкуны, Немянчын, Падзюны, Подкрыж, Стрыпуны, Сужаны, Свентнікі, Тараканцы, Трашкуны і Жуканцы.

У другой палове верасня 1939 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. 10 кастрычніка 1939, згодна з літоўска-савецкім дагаворам, бальшавікі перадалі тэрыторыю гміны ў склад Літвы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гміны Віленска-Троцкага павета
Ірына Міронаўна Бобер

**Іры́на Міро́наўна Бо́бер** (нар. , Мінск) — беларускі гісторык, архівіст.

## Біяграфія 
Нарадзілася 19 чэрвеня 1966 года ў Мінску. Верагодна, дачка гісторыка Мірона Бобера (нар. 1937).

Скончыла СШ № 24 г. Мінска, у 1988 годзе — гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У. І. Леніна.

У 1986—1987 гадах працавала ў Музеі гісторыі Беларускай ваеннай акругі. У 1987—1990 гадах — экскурсавод у Музеі Вялікай Айчыннай вайны. З 1991 па 1992 год з’яўлялася навуковым супрацоўнікам Музея народнай архітэктуры і побыту.

З красавіка 1992 года працуе ў Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі (НАРБ, затым — НГАБ). Займала пасады вядучага палеографа ў сектары сфрагістыкі, старшага навуковага супрацоўніка, галоўнага архівіста аддзела старажытных актаў.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя навуковыя інтарэсы звязаны з гісторыяй функцыянавання копных судоў на Беларусі ў XVI—XVII стагоддзях.

Распрацоўвае актавыя кнігі Слонімскіх земскага і гродскага судоў, Брэсцкіх земскага і гродскага судоў, Гродзенскага і Віцебскага земскіх судоў. Займалася апісаннем пячатак на актавых дакументах Віцебскага і Слонімскага судоў, пергаментных грамат XV—XVI стагоддзяў.

Кіруе архіўнай практыкай студэнтаў.

З’яўляецца адным з аўтараў-складальнікаў навуковага зборніка «Тэстаменты другой паловы XVI ст. па матэрыялах актавых кніг НГАБ».

## Бібліяграфія 
* Ліст падкаморага гарадзенскага Грыгорыя Масальскага насельніцтву Гарадзенскага пав. аб правілах склікання коп і прызначэнні месцаў капавішчаў // Архіварыус: Зб. навук.-папул. паведамл. і арт. Вып. 1. Мн., 2001. С. 72-76.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 19 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1966 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі гістарычнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі
Катэгорыя:Сфагісты Беларусі
Юрый Фёдаравіч Краўцоў

**Юрый Фёдаравіч Краўцоў** (16 лістапада 1924, Славянск, Данецкая губерня — 30 жніўня 1994, Масква) — савецкі ваенны дзеяч, арганізатар у галіне эксплуатацыі касмічных сродкаў, генерал-лейтэнант (1984). Лаўрэат Ленінскай прэміі (1989).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 16 лістапада 1924 года ў Славянску. 

У 1942 годзе прызваны ў шэрагі РККА і накіраваны для навучання на кароткатэрміновыя курсы ў Новасібірскую школу лётчыкаў авіяцыі далёкага дзеяння і Вышэйшую афіцэрскую школу начных лётчыкаў. З 1944 года пасля заканчэння курсаў быў удзельнікам Вялікай Айчыннай вайны ў складзе 50-й бамбардзіровачнай авіяцыйнай дывізіі ваенны лётчык 26-га гвардзейскага бомбардировочного авіяцыйнага палка, удзельнік баявых лётных аперацый у такіх гарадах як Данцыг, Кёнігсберг і Пілай, два разы быў удзельнікам паветраных налётаў на горад Берлін.

З 1945 па 1950 год навучаўся ў Ваенна-паветранай інжынернай акадэміі імя М. Е.Жукоўскага, які скончыў з адзнакай. З 1950 па 1961 год служыў у Галоўным штабе ВПС СССР на пасадзе афіцэра 6-га ўпраўлення, займаўся пытаннямі звязанымі з арганізацыяй прымянення транспартнай авіяцыі для дастаўкі ўзбраення і тэхнікі. З 1961 па 1979 год служыў у Галоўным упраўленні ракетнага ўзбраення МА СССР на пасадах: старшы афіцэр, намеснік начальніка і начальнік аддзела 3-га ўпраўлення. Пастановай СМ СССР Ю. Ф. Краўцову 14 лютага 1978 года было прысвоена воінскае званне генерал-маёр-інжынер, а 29 кастрычніка 1984 года — генерал-лейтэнант.

У 1989 годзе пастановай ЦК КПСС і СМ СССР «За ўклад у выпрабаванні ракетна-касмічных комплексаў» Ю. Ф. Краўцоў быў ганараваны Ленінскай прэміі. 

З 1986 па 1994 год пасля звальнення працаваў у Генеральным штабе Узброеных Сіл СССР (з 1991 года Генеральны штаб Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі) на пасадзе — старшы навуковы кансультант па космасе. 

Памёр 30 жніўня 1994 года ў Маскве, пахаваны на Траякураўскіх могілках.

## Узнагароды 
* Два ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ордэн «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР» III ступені (1975) 
* Медаль «За адвагу» (07.07.1945) 
* Медаль «За баявыя заслугі» (20.04.1953) 
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.» (09.05.1945)

### Прэмія 
* Ленінская прэмія (1989)

## Сям'я 
* Жонка: Краўцова Ніна 
* Жонка (з 1956) Наталля Фёдараўна Меклін (1922—2005) — Герой Савецкага Саюза (1945) 
* Жонка (з 1974) Грыгор'ева Ніна Іосіфаўна 

Дзеці: Ала, Дзмітрый, Ганна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Энциклопедия Ракетных войск стратегического назначения* / М-во обороны Российской Федерации; под общ. ред. Соловцова Николая Евгеньевича. — Москва : РВСН ; Белгород : Белгородская обл. тип., 2009. — 859 с. — 
* *Ракеты и люди: Лунная гонка / Черток Б. Е. — М.: Машиностроение, 1999. — 2-е изд. — 538 с.*
* *Космонавтика — это не только космонавты* / Н. Письменный. — Москва : Изд-во СГУ, Кн. 3. — 2017. — 419 с. — 
* *Повседневная жизнь первых российских ракетчиков и космонавтов* / Эдуард Буйновский. — Москва : Молодая гвардия, 2005. — 309 с. — 

## Спасылкі 
* Юрий Фёдорович Кравцов.

Катэгорыя:Выпускнікі Ваенна-паветранай інжынернай акадэміі імя М. Я. Жукоўскага
Катэгорыя:Пахаваныя на Траякураўскіх могілках
Сцяпан Рыгоравіч Рыдны

**Сцяпан Рыгоравіч Рыдны** (26 сакавіка 1917, Сумская вобласць — 9 лютага 1942, Маскоўская вобласць) — камандзір звяна 126-га знішчальнага авіяцыйнага палка войскаў супрацьпаветранай абароны краіны, старшы лейтэнант. Герой Савецкага Саюза (1941).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 сакавіка 1917 года ў вёсцы Малая Рыбіца цяпер Краснапольскага раёна Сумскай вобласці ў сям'і селяніна. Украінец. Член ВКП(б) з 1941 года. Падлеткам пачаў працаваць у Угроедском свеклосовхозе. У 1934 годзе скончыў курсы заатэхнікаў. У 1935 годзе выехаў у Адэсу, дзе працаваў штампоўшчыкам на адным з заводаў і адначасова вучыўся ў вячэрняй школе. Скончыў аэраклуб. 

У Чырвонай Арміі з 1937 года. У 1938 годзе скончыў Адэскую ваенна-авіяцыйную школу лётчыкаў. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1941 года. Камандзір звяна 126-га знішчальнага авіяцыйнага палка малодшы лейтэнант Сцяпан Ридный штодня здзяйсняў па 6-8 баявых вылетаў на суправаджэнне бамбавікоў і перахоп самалётаў праціўніка. За 20 дзён вайны ён збіў 8 самалётаў праціўніка (па дадзеных ўзнагароднага ліста, з іх дакументальна пацверджаны 4 асабістыя і 2 групавыя перамогі).

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР «Аб прысваенні звання Героя Савецкага Саюза начальніку складу Чырвонай Арміі» ад 9 жніўня 1941 года за *«Ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з германскім фашызмам і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства»* малодшаму лейтэнанту Рыднаму Сцяпану Рыгоравічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 272). 

Працягваў адважна змагацца на фронце. Усяго выканаў 172 баявыя вылеты, правёў 53 паветраныя баі, збіў 6 нямецкіх самалётаў асабіста і 13 у групе. 

9 лютага 1942 года старшы лейтэнант С. Г. Рыдны загінуў у авіякатастрофе. Пахаваны на могілках каля станцыі Чкалаўская (у межах горада Шчолкава) Маскоўскай вобласці. 

Узнагароджаны ордэнам Леніна (9.08.1941).

## Узнагароды і званні 
 ў Гомелі.]]

* Герой Савецкага Саюза (1941) 
* Ордэн Леніна 
* Медаль «Залатая Зорка» 

## Памяць 
* Імем Героя названы вуліцы ў яго родным сяле і ў горадзе Гомель. 
* У пасёлку гарадскога тыпу Краснаполле на Алеі Герояў яму ўстаноўлена памятная дошка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* В путешествие по Сумщине. Харьков, 1979.
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — .
* *Гриченко И. Т., Головин Н. М.* Подвиг. Харьков: Прапор, 1983.
* Ридный Степан Григорьевич // Гомель. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Минск. : БелСЭ им. П. Бровки, 1991. — С. 403.

## Спасылкі 
* Степан Григорьевич Ридный. Сайт «Герои страны».

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Ячменішкі (Літва)

**Ячме́нішкі**, таксама **Э́йтмінішкес** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Немянчынскай сянюніі. Размешчана за 9 км на поўнач ад Немянчына і за 9 км на ўсход ад Падбярэззя, на рацэ Немянчынцы.

## Гісторыя 
Гісторыя паселішча цесна звязана з дзейнасцю каталіцкага касцёла. У канцы XVII стагоддзя (каля 1687 года) віленскі біскуп Аляксандр Катовіч набыў маёнтак Ячменішкі з мэтай запрасіць у Вільню манахаў з супольнасці ксяндзоў-місіянераў і забяспечыць іх дзейнасць даходамі з гэтага ўладання. Уваходзілі ў склад Віленскага павета Вялікага Княства Літоўскага. У 1794 годзе маёнтак усё яшчэ належаў місіянерам.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Ячменішкі занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка занята польскімі войскамі.

З 1920 года ўваходзіла ў склад Сярэдняй Літвы, з 1922 года — у складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Віленска-Троцкага павета. Да 1 красавіка 1927 года ўваходзіла ў гміну Немянчын, затым — у гміну Падбярэззе. Паводле перапісу 1931 года, у вёсцы пражываў 121 чалавек (19 дамоў).

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года занята савецкімі войскамі. Паводле савецка-літоўскага дагавора аб узаемадапамозе, падпісанага 10 кастрычніка 1939 года, Ячменішкі разам з часткай Віленскага краю былі перададзены Літве, з 1940 года — у Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах пад акупацыяй Германіі.

У савецкі час вёска была цэнтрам калгаса. З 1990 года — у складзе незалежнай Літвы.

## Інфраструктура 
У вёсцы ёсць пошта, бібліятэка, дом культуры, дзве школы (з літоўскай і польскай мовамі навучання).

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Касцёл Святога Антонія Падуанскага (1924)
* Вясковы крыж

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Немянчынская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага раёна
Чвэрць (мера даўжыні)

**Чвэрць** або **чэць** — мера даўжыні ў Маскоўскай дзяржаве XVI—XVII стст.

Замяніла ўжываную на Русі прынамсі з XI ст. меру даўжыні — *пядзю* , роўную ўмоўнай адлегласці паміж рассунутым вялікім і паказальным пальцамі.

У Маскоўскай дзяржаве, пасля ўвядзення пры вялікім князю Іване Васілевічы каля 1550 года ў сістэму мер аршына, чвэрць лічылі роўнай  (прыкладна ).

Суадносіны з іншымі адзінкамі даўжыні: 1 чвэрць = 1/12 сажня = 1/6 паўсажня = ¼ аршына = ½ паўаршына = 4 вяршкі.

Сустракаецца яшчэ ў «Арыфметыцы» Магніцкага (1703). Выведзена з ужытку ў XVIII ст. пасля метралагічнай рэформы Пятра I. Задоўга да ўвядзення сучаснай метрычнай сістэмы мер у Савецкай Расіі ў 1918 годзе.

Падчас метралагічнай рэформы Пятра I сажань прыраўняны да 7 англійскіх футаў (213,36 см) і зменшыўся ад ранейшага значэння (216 см) прыкладна на 1 %, адпаведна, зменшыліся і іншыя даўнія маскоўскія меры даўжыні, у тым ліку чвэрць, якая ў сучасных адзінках стала роўнай .

У XVI—XVII стст. чвэрцю (або чэццю) называлі таксама ¼ казённага (трохаршыннага) сажня; такая чвэрць у сучасных адзінках роўная .

## Гл. таксама 
* Чвэрць (мера часу)
* Чвэрць (мера вагі)
* Чвэрць (мера аб’ёму)
* Чвэрць (мера плошчы)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Каменцева Е. И.*, *Устюгов Н. В.* Русская метрология. Учеб. пособие. — 2-е изд. — М.: «Высшая школа», 1975. — 328 с.
* *Шостьин Н.* А. Очерки истории русской метрологии. XI — начало XX века. — М.: Издательство стандартов, 1975. — 272 с. — 15 000 экз.
* 

## Спасылкі 
* [Таблицы для перевода метрических (десятичных) мер в русские и русских — в метрические](https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/09/Таблицы%20для%20перевода%20метрических%20(десятичных)%20мер%20в%20русские%20и%20русских%20—%20в%20метрические).
* Традиционная русская система мер длины. Краткое описание В. А. Белоброва.

Катэгорыя:Руская сістэма мер
Катэгорыя:Адзінкі вымярэння адлегласці
Фекан

**Фекан** () — горад на поўначы Францыі, рэгіён Нармандыя, дэпартамент Прыморская Сена, акруга Гаўр, цэнтр аднайменнага кантона. Размешчаны за 43 км на паўночны ўсход ад Гаўра, за 62 км на захад ад Дзьепа, за 25 км ад аўтамагістралі А 29. Гандлёвы і рыбалавецкі порт на беразе Ла-Манша. У цэнтры горада знаходзіцца чыгуначная станцыя Фекан, канчатковая 20-кіламетровай лініі, якая адыходзіць ад станцыі Брэотэ-Безвіль лініі Парыж-Гаўр.

Насельніцтва (2018) — 18 251 чалавек.

## Дэмаграфія 
**Дынаміка колькасці насельніцтва, чал.**
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.8)
 id:darkgrey value:gray(0.6)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.8,0.75,0.6)

ImageSize = width:450 height:300
PlotArea  = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:25000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1793 text:1793
 bar:1831 text:1831
 bar:1851 text:1851
 bar:1876 text:1876
 bar:1901 text:1901
 bar:1926 text:1926
 bar:1954 text:1954
 bar:1975 text:1975
 bar:1990 text:1990
 bar:1999 text:1999
 bar:2008 text:2008
 bar:2018 text:2018
 bar:2022 text:2022

PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1793 from:0 till:6570
 bar:1831 from:0 till:9123
 bar:1851 from:0 till:11401
 bar:1876 from:0 till:12684
 bar:1901 from:0 till:15381
 bar:1926 from:0 till:17184
 bar:1954 from:0 till:18201
 bar:1975 from:0 till:21910
 bar:1990 from:0 till:20808
 bar:1999 from:0 till:21027
 bar:2008 from:0 till:19434
 bar:2018 from:0 till:18251
 bar:2022 from:0 till:17961

## Гарады-пабрацімы 
*  Мускрон, Бельгія
*  Путнок, Венгрыя
*  Райнфельдэн, Германія
*  Вейл-оф-Гламорган, Уэльс

## Знакамітыя ўраджэнцы 
* Жан Ларэн (1855—1906), паэт і раманіст сімвалісцкай школы
* Давід Бель (1973), каскадзёр і акцёр, заснавальнік паркура, лідэр сусветнага паркур-руху

## Галерэя 

Файл:Fecamp_Abbey_Chevet10.jpg|alt=Аббатство Фекан| Абацтва Фекан
Файл:Benedictine2.JPG|alt=Дворец Бенедиктина| Палац Бенедыктына
Файл:0_Fécamp_-_Quai_et_Bd_Bérigny_-_Église_St-Etienne_(1).JPG|alt=Суда в гавани Фекана| Суда ў гавані Фекана
Файл:MuséeFécamp01b.JPG|alt=Музей рыболовства| Музей рыбалоўства
Файл:A_Fécamp_-_Église_St-Etienne.jpg|alt=Церковь Святого Стефана| Царква Святога Стэфана.
Файл:CapFagnet04.jpg|alt=Часовня Нотр-Дам дю Салю| Капліца Нотр-Дам дзю Салю.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Нацыянальны інстытут статыстыкі
* [Вынікі муніцыпальных выбараў 2020 года](https://www.interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Municipales/elecresult__municipales-2020/(path)/municipales-2020/076/076259.html)

Катэгорыя:Гарады Нармандыі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы са складаным уваходам у Модуль:URL
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2024/2025

**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2024/2025** — 33-і чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе.

## Клубы-ўдзельнікі 
## Рэгулярны сезон 
Каманды падзеленыя на дзве групы згодна з занятымі ў папярэднім чэмпіянаце месцамі.

### Група А 
### Група Б 
## Кваліфікацыя да 1/4 фіналу 
## Плэй-оф 
### За 5-8 месцы 
## Турнірная табліца 
## Узнагароды 
* MVP:  Данііл Барысевіч (Гродна-93)
* Найлепшы абаронца:  Уладзіслаў Мікульскі (Гродна-93)
* Найлепшы нападаючы:  Аляксей Трасцінецкі (Гродна-93)
* Найлепшы цэнтравы:  Канстанцін Паско (Мінск)
* Найлепшы малады баскетбаліст:  Давід-Масэнгэ Мукетэ (Мінск)

## Статыстыка 
### Індывідуальная статыстыка 
#### Каэфіцыент карыснасці 
#### Ачкі 
#### Падборы 
#### Перадачы 
#### Блок-шоты 
#### Іншае 
### Найлепшыя паказчыкі ў адной гульні 
### Камандная статыстыка 
## Глядзі таксама 
* Кубак Беларусі па баскетболе 2024

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сезон 2024-2025

2025
Катэгорыя:2024 год у баскетболе
Катэгорыя:2025 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2024 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2025 годзе
Elden Ring

**Elden Ring** — гэта відэагульня ў жанры экшан-РПГ, выпушчаная ў 2022 годзе студыяй *FromSoftware* і выдадзеная кампаніяй *Bandai Namco Entertainment*. Кіраўніком распрацоўкі гульні выступіў Хідэтака Міядзакі, а суаўтарам сцэнарыя і кансультантам стаў амерыканскі пісьменнік-фантаст Джордж Р. Р. Марцін. Першы выпуск адбыўся 25 лютага 2022 года для платформаў *PlayStation 4*, *PlayStation 5*, *Windows*, *Xbox One* і *Xbox Series X/S*. 

*Elden Ring* атрымала некалькі ўзнагарод «Гульня года» і была названа адной з найвялікшых гульняў усіх часоў, прычым хвалілі адкрыты свет, гульнявую сістэму і сеттынг. Было прададзена больш за 30 мільёнаў копій, што робіць яе адной з самых прадаваных гульняў усіх часоў . Загружаны кантэнт (DLC) *Shadow of the Erdtree* распавядае пра персанажа гульца ў Краіне Ценяў. Ён быў выпушчаны ў чэрвені 2024 года з падобным поспехам і быў прададзены ў колькасці больш за дзесяць мільёнаў копій. Спін-оф для шматкарыстальніцкай гульні *Elden Ring Nightreign* выйшаў у 2025 годзе.

## Геймплэй 
*Elden Ring* — гэта ролевая гульня ў жанры экшн ад трэцяй асобы. Яна ўключае ў сябе элементы, падобныя да іншых гульняў, распрацаваных FromSoftware, такіх як серыя *Dark Souls*, *Bloodborne* і *Sekiro: Shadows Die Twice*. Дзеянне гульні адбываецца ў адкрытым свеце, які гульцы могуць свабодна даследаваць. Адкрыты свет даследуецца з выкарыстаннем каня па мянушке Паток (англ. Torrent) у якасці асноўнага сродку перамяшчэння, хоць гульцы могуць выкарыстоўваць хуткае перамяшчэнне, калі не вядуць бой. На працягу гульні гульцы сустракаюць негульнявых персанажаў (NPC) і ворагаў, у тым ліку паўбагоў, якія кіруюць кожнай асноўнай вобласцю і служаць галоўнымі босамі гульні. Акрамя шасці асноўных абласцей, *у Elden Ring* ёсць схаваныя падзямеллі, катакомбы, тунэлі і пячоры, дзе гульцы могуць змагацца з босамі і збіраць карысныя прадметы.

## Сюжэт 
## Прыём 
###  Узнагароды 
*Elden Ring* атрымала больш за 300 узнагарод «Гульня года», у тым ліку ад выданняў *Ars Technica*, *Destructoid* , *Electronic Gaming Monthly*, *Eurogamer*, *Game Informer*,  *GamesRadar+*, *GameSpot*, *IGN*, *PC Gamer*  і *Polygon*. 

На прэміі The Game Awards 2024 DLC *Shadow of the Erdtree* атрымала пяць намінацый, у тым ліку на званне «Гульня года», што выклікала спрэчкі, бо многія лічылі, што DLC не павінны былі мець права на намінацыю.

## Кінаадаптацыя 
У маі 2025 года было абвешчана аб выхадзе гульнявога фільма па *Elden Ring*, які будуць прадзюсаваць кампаніі A24 і Bandai Namco. Алекс Гарланд быў абраны рэжысёрам і сцэнарыстам, а прадзюсарамі фільма будуць Пітэр Райс, Эндру Макдональд, Алон Райх, Джордж Р. Р. Марцін і Вінс Джэрардыс.

## Спасылкі 
* 
* 

## Зноскі 
Катэгорыя:Гульні для Xbox One
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў Японіі
Катэгорыя:Гульні для PlayStation 4
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з адкрытым светам
Катэгорыя:Мастацкая літаратура пра бессмяротнасць
Катэгорыя:Артыкулы, якія ўжываюць шаблон Video game reviews у рэжыме адной платформы
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2022 года
Дошка

**Дошка** — плоскі, адносна шырокі (шырынёй больш за падвойную таўшчыню) і нятоўсты (да 100 міліметраў) кавалак дрэва, выпілаваны, выкалаты або вычасаны з бервяна. Выкарыстоўваецца ў асноўным як будаўнічы матэрыял, у будаўніцтве суднаў, як сталярны паўфабрыкат для вырабу мэблі або аздобны матэрыял у дызайне інтэр’ераў, і іншага.

Дошкі могуць быць струганымі (габляванымі) з аднаго ці з абодвух бакоў, абчасанымі ад кары з аднаго боку, ці не. Крайняя пры распіле бервяна дошка, з адной гладкай паверхняй, называецца «гарбыль» або «аполак».

Дошкі могуць быць таксама клеенымі з некалькіх слаёў. Напрыклад, паркетная дошка — адна з разнавіднасцяў драўлянага пакрыцця падлогі, якая вырабляецца склейваннем некалькіх пластоў драўляных планак (сегментаў, размешчаных перпендыкулярна адзін аднаму). Нятоўстая (звычайна да 35 мм) дошка з адмыслова выбраным падоўжным пазам з аднаго тарца і шпунтам з другога называецца «вагонка» і выкарыстоўваецца для абшыўкі.

Дошкамі могуць таксама называцца іх сучасныя аналагі, вырабленыя з розных відаў пластыку, ДСП, ДВП і іншых матэрыялаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Драўніна
Катэгорыя:Драўняныя матэрыялы
528-ы інжынерна-сапёрны полк (КНДР)

**528-ы ордэна Свабода і Незалежнасць інжынерна-сапёрны полк** — падраздзяленне ўзброеных сіл Карэйскай Народна-Дэмакратычнай Рэспублікі.

## Гісторыя 
Створаны 28 мая 2024 года па рашэнні і загаду Цэнтральнай ваеннай камісіі Працоўнай партыі Карэі. 17 чэрвеня на сустрэчы з сакратаром Савета бяспекі Расійскай Федэрацыі Сяргеям Шайгу 1-ы Вышэйшы кіраўнік КНДР Кім Чэн Ын прыняў рашэнне скіраваць полк для аднаўлення Курскай вобласці пасля баёў.

12 снежня 2025 года палку быў прысвоены ордэн «Свабода і Незалежнасць».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Палкі КНДР
Катэгорыя:З’явіліся ў 2024 годзе
Карабельная мачта

**Карабельная ма́чта** () — вертыкальная (часам крыху нахіленая) металічная або драўляная канструкцыя, якая ўсталёўваецца звычайна ў дыяметральнай плоскасці карабля і ўзвышаецца над яго верхняй палубай. На сучасных караблях мачты прызначаны для размяшчэння радыёлакацыйных і аптычных сродкаў назірання, упраўлення караблём, сувязі, узняцця сцяжковых і іншых сігналаў, нясення хадавых агнёў. Мачты вырабляюць звычайна ў выглядзе шматярусных канструкцый і моцна замацоўваюць ў палубах. На транспартных суднах да мачт мацуюць грузавыя стрэлы. На парусных суднах мачта з’яўляецца асновай агульнага рангоўта. Яна трымаецца вертыкальна дзякуючы стаячаму такелажу і служаць для пастаноўкі парусоў. Першая ад носа карабля мачта называецца *фок-мачта*, другая — *грот-мачта* (у шчатмачтавых суднаў іх можа быць 2-3, адрозніваюцца парадкавым нумарам), трэцяя (найбліжэйшая да кармы) — *бізань-мачта*. На буйных парусных суднах мачты робяцца з трох частак (змацоўваюцца бугелямі): ніжняя мачта (праходзіць цераз палубу і мацуецца да кіля), вышэй за яе — стэньга, далей — брам-стэньга. На малых суднах мачта робіцца цалкам з аднаго дрэва. Сучасныя караблі маюць фок- і грот-мачты.

## Літаратура 
* Военно-морской словарь (руск.) / Гл. ред. В. Н. Чернавин. — М.: Воениздат, 1989. — 511 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00174-X.
Катэгорыя:Такелаж
Шэвель Кінкулькін

**Шэвель Кінкулькін**, таксама вядомы як **Саўл Кінкулькін** (пол. *Szewel Kinkulkin,* 1822, Вільня - 30 студзеня 1908, Вільня) — паўстанец яўрэйскага паходжання, сувязны Дэпартамента кіравання правінцыямі Літвы ў паўстанні 1863-64 гадоў, антыквар.

Нарадзіўся ў Вільні ў 1822 годзе. Ён быў сынам Шлома, кнігагандляра, які прадаваў польскамоўныя кнігі. З 1836 года прадаваў кнігі на вуліцах Вільні. Пазней заснаваў кнігарню, дзе прадаваў і забароненыя польскія кнігі. Збіраў польскую літаратуру, забароненую царскай цэнзурай, і рабіў яе даступнай для студэнтаў. Дзякуючы яго намаганням забароненыя творы запоўнілі бібліятэкі сядзіб і дамоў у Віленскай губерні. Быў вядомы сваімі апавяданнямі і казкамі, і яго любілі жыхары Вільні і наваколля.

У 1850 годзе пасябраваў з паэтам Уладзіславам Сыракомлем, які ў 1859 годзе напісаў пра яго верш пад назвай «Вулічны кнігар».

У 1861 годзе быў арыштаваны за дзейнасць у польскай змоўніцкай арганізацыі і разам з Сыракомляй зняволены два тыдні ў Вільні. Пасля вызвалення з турмы ён прыкладаў намаганні для вызвалення Сыракомлі і падтрымліваў яго матэрыяльна. Падчас Студзеньскага паўстання служыў сувязным у Дэпартаменце кіравання літоўскімі правінцыямі.

Памёр 30 студзеня 1908 года ў Вільні. У яго былі сын і тры дачкі. Быў дзедам музыканта і віяланчэліста Яфрэма Кінкулькіна.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1822 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1908 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вільні

Катэгорыя:Паўстанне 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Яўрэі ў Літве
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Аперацыя «Паўднёвая дзіда»

**Аперацыя «Паўднёвая дзіда»** () — ваенная і разведвальная кампанія ЗША, накіраваная на барацьбу з меркаванымі сеткамі наркагандлю ў Заходнім паўшар’і. Кампанія была афіцыйна прадстаўленая 13 лістапада 2025 года міністрам абароны ЗША Пітам Хегсетам на загад прэзідэнта Дональда Трампа.

На фоне асцярог адміністрацыі Трампа з нагоды абароны ЗША ад наркагандлю і абвастрэння напружанасці паміж ЗША і Венесуэлай, амерыканцы пачалі разгортваць ваенныя сілы ў Карыбскім моры, а затым наносіць авіяўдары па суднах, якія, па сцвярджэнні адміністрацыі Трампа, займаюцца кантрабандай наркотыкаў у ЗША.

Да канца лістапада 2025 года амерыканцы сканцэнтравалі ў рэгіёне найвялікшую ваенную прысутнасць з часоў Карыбскага крызісу. 22 лістапада высокапастаўленыя чыноўнікі адміністрацыі Трампа паведамілі агенцтву Reuters, што ЗША гатовыя пачаць новы этап аперацый супраць Венесуэлы. Чыноўнікі заявілі, што на новым этапе асноўны ўпор будзе зроблены на таемныя аперацыі.

3 студзеня 2026 года ЗША нанеслі авіяўдары па Венесуэле і заявілі аб затрыманні Нікаласа Мадура разам з жонкай

## Гл. таксама
* Захоп танкера Skipper

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лістапад 2025 года
Катэгорыя:Снежань 2025 года
Катэгорыя:Канфлікты 2025 года
Катэгорыя:2025 год у ЗША