Інтэрнацыянальная готыка

[thumb|350px|[Мікеліна да Безоца, *«Заручыны св. Кацярыны»*, Сіена, Нацыянальная бібліятэка, каля 1420]]
**Інтэрнацыянальная готыка** — стылістычны варыянт апошніх этапаў готыкі, які развіўся ў Бургундыі, Багеміі і Паўночнай Італіі прыкладна з 1380 па 1430 гады.

## Стыль 
Адметныя рысы жывапісу інтэрнацыянальнай готыкі: маляўнічасць, вытанчанасць і дэкаратыўнасць, экзальтаванасць. Як завяршаючы, фінальны этап развіцця стылю, ён адрозніваецца некаторым маньерызмам: экспрэсіўнасцю формаў, вастрынёй, графічнасцю і гратэскам. У архітэктуры гэтаму стылю жывапісу будзе адпавядаць г. з. «палымнеючая готыка», таксама незвычайна вычварная.

Частыя залатыя фоны, грэбаванне прасторавай глыбінёй, пляскатасць, адсутнасць света-паветранага асяроддзя і іншыя рысы сярэднявечнага мастацтва спалучаюцца пры гэтым з высокімі рамеснымі маляўнічымі навыкамі, дбайнасцю ў распрацоўцы дэталяў касцюма і інтэр'еру, прапрацаванасцю драпіровак, твараў, а таксама раслін.

## Распаўсюджанасць 
Гэты куртуазны стыль культываваўся пры двары практычна ўсіх еўрапейскіх манархаў у эпоху «восені сярэднявечча», таму таксама яго звалі «прыдворная готыка». У кожнай еўрапейскай краіне яна магла мець сваі асаблівасці, захоўваючы пры гэтым, тым не менш, агульныя, якія адразу распазнаюцца. Усё ж, культурны абмен быў настолькі інтэнсіўным, што часта няма магчымасці вызначыць, з якой дзяржавы і рэгіянальнай школы паходзіць той ці іншы ананімны выраб. Сетка дынастычных шлюбаў, якая ахапіла Еўропу, парадніла мноства двароў, ператварыўшы яе ў адзіную культурную прастору, у якім свабодна перамяшчаліся і прадметы мастацтва, напрыклад, як падарункі.

З сацыялагічнага пункта гледжання, распаўсюджванне стылю інтэрнацыянальнай готыкі не толькі на рэлігійную, але і на свецкую тэматыку (выраблялася вялікая колькасць бытавых прадметаў, прыкладных вырабаў), з'яўляецца важным момантам у развіцці гісторыі культуры Еўропы. Адбываецца павелічэнне колькасці вырабаў, замоўленых па свецкіх прычынах. Прычым не толькі прыдворнымі і дваранамі, але буржуазіяй, якая палепшыла свой дабрабыт.

*Двары:* імператара Карла IV (Прага), караля Германіі і Багеміі Вацлава IV (Прага), каралёў Францыі Карла V Мудрага і Карла VI Вар'ята (Парыж), братоў Карла V: Людовіка I Анжуйскага, Філіпа II, герцага Бургундскага (Дыжон) і Іаана, герцага Берыйскага і Аверньскага; караля Англіі Рычарда II, папскі двор (Авіньён), герцага Міланскага Джан Галеаца Вісконці (Мілан), іншыя.

## Стаўленне да Рэнесансу 
[thumb|left|[Пізанела, *«Мадонна з немаўлём»*, Музей Кастэльвек'ё. Фрагмент]]
Храналагічна гэты стыль папярэднічае ранняму Протарэнесансу, часам перасякаецца з ім і, безумоўна, уплывае на першых майстроў новага мастацтва. Асабліва моцным уплыў готыкі апынуўся на тэрыторыях Паўночнага Адраджэння: для твораў нідэрландскіх і нямецкіх мастакоў яе дасягненні ўсё яшчэ будуць заставацца вельмі важнымі, у той час, як Італія ўжо будзе ўся ахоплена вывучэннем антычнай класічнай спадчыны.

Хоць у ранняе кватрачэнта італьянцы ўсё яшчэ знаходзіліся пад уражаннем ад інтэрнацыянальнай готыкі — яе ўплыў можна заўважыць у творах Карпача, Учэла, Карла Крывелі і Бацічэлі.

## Творы 
Асноўныя творы — алтарныя абразы і мініяцюры ў манускрыптах. Захаваліся таксама шпалеры.

Карціны, як правіла, пісаліся тэмперай па драўляных дошках. Распаўсюджаны залатыя фоны і пропісы па фігурах золатам. Алтарныя абразы маглі мець некалькі створак (ад дзвюх да дзясятка). Гэтыя выцягнутыя вертыкальныя панэлі мелі тыповыя гатычныя аркавыя завяршэнні — спічастыя ці трохвугольным вімпергам. Рама магла быць упрыгожана арнаментальнай разьбой і пазалочана. Акрамя таго, на самой паверхні дошкі, якая служыць фонам, мог быць выразаны ці зроблены з гіпсу нізкі рэльеф (напрыклад, галінкі дрэў, прадзі валасоў, німбы, шрыфт). Гэта ледзь прыкметная разьба распісвалася, што стварала дадатковы маляўнічы эфект раскошы.

У Іспаніі гэта форма знайшла адлюстраванне ў дошках рэтабла.

## Гісторыя тэрміна 
[thumb|250px|[Майстар Франке, *«Vir dolorum»*, каля 1420, Музей выяўленчых мастацтваў, Лейпцыг]]
Нягледзячы на тое, што тэрмін *«інтэрнацыянальная готыка»* прапанавалі ў 1890-х гадах амаль адначасова гісторыкі мастацтва Луі Куражо (Францыя) і Юліус фон Шлосер (Аўстрыя), выкарыстоўваць яго ў сённяшнім значэнні пачалі толькі ў 1960—1970-х гадах.

Да гэтага для наймення выкарыстоўваўся тэрмін «позняя готыка» *(Spätgotik)* (Гурліт у кнізе «Мастацтва і мастакі напярэдадні Рэфармацыі», 1890), а таксама «асаблівая готыка» *(Sondergotik)*, які датычыўся нямецкай готыкі 1350—1550 гадоў. З 1960—1970-х гадоў «позняй готыкай» вырашана назваць готыку пасля 1430 года, а папярэдні перыяд — зваць «інтэрнацыянальнай».

Іншыя ўжываныя мастацтвазнаўцамі старой школы назвы: «Прыдворная готыка» *(Hofischen Gotik, art courtois)*, «касмапалітычнае мастацтва» *(art cosmopolite)* ці «мяккі стыль» *(Weicher Stil)*.

## Спіс мастакоў 
*(Няпоўны і неправераны)*

### Італія 
Некаторыя італьянскія майстры працавалі ў стылі, пераходным да Рэнесансу.
* Мікеліна да Безоца 
* Якапа Беліні
* Андрэа Вані
* Паола Венецыяна
* Аньёла Гадзі
* Тадэа Гадзі 
* Джаваніна дэ Грасі
* П'етра Ларэнцэці
* Амброджа Ларэнцэці
* Мазаліна да Панікале
* Сімонэ Марціні (сіенская школа) +
* Ларэнца Манака +
* Пізанела +
* Джэнціле да Фабрыяна +
* Лукіна Бельбела да Павіа
* Стэфана да Верона

### Бургундыя 
* браты Лімбургі +
* Жан дэ Бомец
* Мельхіёр Брудэрлам
* Жан Малуэль (дзядзька братоў Лімбург)+
* Анры Бельшоз +
* Ангеран Кардон
* Герман Шыр (працаваў у Англіі), мініяцюрыст

### Францыя 
* Майстар Бусіко (Jacques Coene ?) (мініяцюрыст) +
* Майстар Рагана *(Master of the Rohan Prayer-book)* (мініяцюрыст) +
* Жан Фуке (жывапісец)+

### Свяшчэнная Рымская Імперыя 
Германія, Багемія (Чэхія)
* Конрад фон Зост (Вестфалія) 
* Штэфан Лохнер 
* Майстар «Тржэбаньскага алтара» 
* Майстар Бертрам з Гамбурга 
* Майстар Святой Веранікі (Кёльн) 
* Майстар Тэадэрык з Прагі
* Майстар Франку 
* Ніжнерэйнскі майстар 
* Master of the Martyrologium of Gerona (мініяцюрыст) 
* Майстар венскага Пакланення
* Master of the Votive Picture of Sankt Lambrecht

### Іспанія 
* Бернат Мартарэль

## Галерэя 

Image:Galería Uffizi, Florencia, Italia, 2022-09-18, DD 26.jpg|Сімонэ Марціні, *«Дабравешчанне з двума святымі»*, 1330, Уфіцы.
Image:The Resurrection – NG.O 477.jpg|Майстар Тржэбаньскага алтара, *«Тржэбаньскі алтар: Уваскрэсенне» *, 1380—1390, Прага.
Image:Pisanello 016.jpg| Пізанела, ''«Партрэт Джынеўры д'Эстэ»*, 1435—1449, Луўр.
Image:Gentile da Fabriano Adoration.jpg|Джэнціле да Фабрыяна, *«Пакланенне вешчуноў»*, 1423, Уфіцы. 
Image:The Wilton Diptych (Right).jpg|Невядомы французскі майстар, *«Уілтанскі дыптых»*, правая створка з Мадоннай з немаўлём і анёламі, 1395—1399, Лонданская нацыянальная галерэя.
Image:Don Lorenzo Monaco 016.jpg| Ларэнца Манака, *«Дабравешчанне»*, Галерэя Акадэміі, Фларэнцыя, 1410—1415.
Image:Frères Limbourg - Très Riches Heures du duc de Berry - chute des anges rebelles - Google Art Project.jpg|Браты Лімбург, *«Цудоўны часаслоў герцага Берыйскага»*, ліст са зрыньваннем паўсталых анёлаў, Музей Кандэ, Шанціі.
Image:Fra Angelico 081.jpg|Фра Беата Анджэліка, «*Каранацыя Марыі''». Спалучае рысы інтэрнацыянальнай готыкі і надыходзячага рэнесансу

## Спасылкі 
* Web Gallery of Art - Painting of the International Gothic
* Артыкул на рускім 

Катэгорыя:Готыка