Мікалай Іванавіч Грашчанкаў

{{Дзяржаўны дзеяч
 |імя            = Мікалай Іванавіч Грашчанкаў
 |выява          = 
 |шырыня         = 
 |апісанне выявы = 
 |пасада          = Наркам аховы здароўя СССР*(выканаўца абавязкаў)*
 |парадак         = 3
 |сцяг            = Flag_of_the_Soviet_Union.svg
 |перыядпачатак   = 17 ліпеня 1938
 |перыядканец     = 8 верасня 1939
 |папярэднік      = Міхаіл Фёдаравіч Болдыраў
 |пераемнік       = Георгій Андрэевіч Мітараў
 |прэм'ер         = Вячаслаў Міхайлавіч Молатаў
 |пасада_2        = начальнік Кіравання міліцыі Смаленскай губерні
 |парадак_2       = 
 |сцяг_2          = Flag_RSFSR_1918.svg
 |перыядпачатак_2 = красавік 1920
 |перыядканец_2   = верасень 1921
 |папярэднік_2    = 
 |пераемнік_2     = 
 |дата нараджэння = 
 |месца нараджэння= 
 |дата смерці     = 
 |месца смерці    = 
 |пахаваны        = 
 |бацька          = 
 |маці            = 
 |жонка           = 
 |дзеці           = 
 |званне          = унтэр-афіцэр
 |гады службы     = 1915—1917
 |прыналежнасць   = 
 |род войскаў     = армія
 |бітвы           = Першая сусветная вайна
 |навуковая сфера = неўралогія
 |вядомы як       = 
 |партыя          = РКП(б) / ВКП(б) / КПСС
 |адукацыя        = Медыцынскі факультэт 1-га Маскоўскага ўніверсітэта
 |навуковая ступень = 
 |навуковае званне = , , 
 |прафесія          = урач
 |дзейнасць       = 
 |веравызнанне    = 
 |узнагароды      = { style="background: transparent"
       
}
 |аўтограф      = 
 |сайт          = 
 |вікісховішча  = 
}}
**Мікалай Іванавіч Грашчанкаў** (, в. Забор’е, Хіславіцкая воласць, Мсціслаўскі павет, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — ) — беларускі і савецкі фізіёлаг і неўролаг, член–карэспандэнт Акадэміі навук СССР (1939), акадэмік Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1944), акадэмік АН БССР (1947), доктар медыцынскіх навук (1935), прафесар. Прэзідэнт Акадэміі навук БССР з лістапада 1947 па люты 1951.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і маладыя гады 
Нарадзіўся ў рускай сялянскай сям’і. Са снежня 1912 года працаваў у памешчыка ў маёнтку Копцеўка Магілёўскай губерні.

У кастрычніку 1915 — маі 1917 года служыў у Імператарскай рускай арміі — радавым, затым унтэр-афіцэрам  Заходняга фронту.

C мая 1917 года сакратар валаснога выканкама с. Піраны Мсціслаўскага павета (Магілёўская губерня), са снежня 1917 года — участковы наглядчык 1-й раённай гарадской міліцыі (Магілёўская губерня). У маі-жніўні 1918 года загадваў аддзелам Магілёўскага губернскага прадкама ў Мсціславе. Са жніўня 1918 года — начальнік раённай міліцыі ў Мсціслаўскім павеце. У кастрычніку 1918 года ўступіў у РКП (б). З красавіка 1920 года — начальнік Упраўлення губернскай міліцыі ў Смаленску.

### Адукацыя і прафесійная дзейнасць 
У верасні 1921 года паступіў у Смаленскі ўніверсітэт. З чэрвеня 1922 года навучаўся на , скончыў яго ў 1926 годзе па спецыяльнасці «урач-неўрапатолаг».

З 1926 па 1929 год — ардынатар, асістэнт нервовай клінікі медыцынскага факультэта 1-га Маскоўскага медыцынскага інстытута, з 1930 года — дэкан медыцынскага факультэта.

З лютага 1931 па лістапад 1932 года — слухач . З лістапада 1932 года — дырэктар Інстытута вышэйшай нервовай дзейнасці .

З 1933 года — загадчык аддзела фізіялогіі органаў пачуццяў  ў Маскве (УІЭМ). У 1935—1937 гадах знаходзіўся ў навуковай камандзіроўцы за мяжой і працаваў у лабараторыях Англіі і ЗША па даследванні органаў пачуццяў і фізіялогіі нервовай сістэмы.

З 1937 года зноў загадчык аддзела фізіялогіі органаў пачуццяў. З ліпеня 1937 прызначаны першым намеснікам , з ліпеня 1938 па верасень 1939 года выконваў абавязкі наркама аховы здароўя СССР.

З кастрычніка 1939 года — дырэктар інстытута і загадчык першай клінікай Усесаюзнага інстытута эксперыментальнай медыцыны. У гады Вялікай Айчыннай вайны быў кансультантам па неўралогіі і нейрахірургіі , перыядычна выязджаў на фронт.

З 1944 года — дырэктар Інстытута неўралогіі АМН СССР. З 1947 па 1951 год — прэзідэнт Акадэміі навук БССР.

З 1951 года — у Маскве: загадчык кафедры нервовых захворванняў, з 1958 года — дырэктар клінікі нервовых захворванняў медінстытута імя І. М. Сечанава. Адначасова з 1954 года працаваў у лабараторыі па вывучэнні нервовых і гумаральных рэгуляцый, з 1959 г. — намеснік Генеральнага дырэктара Сусветнай арганізацыі аховы здароўя.

## Навуковая дзейнасць 
Працы па фізіялогіі і паталогіі органаў пачуццяў, дызэнцэфальнай паталогіі, электрафізіялогіі, траўматычных і інфекцыйных захворваннях нервовай сістэмы. Вывучыў і апісаў газавую гангрэну мозгу, прапанаваў комплексныя метады тэрапіі агнястрэльных ран пазваночніка. Заклаў асновы нейрахірургіі ў Беларусі. Заснаваў нейрахірургічны цэнтр у Інстытуце неўралогіі, фізіятэрапіі і нейрахірургіі Наркамата аховы здароўя БССР.

Быў старшынёй Вучонага Медыцынскага Савета Міністэрства аховы здароўя СССР, членам , адказным рэдактарам і намеснікам галоўнага рэдактара , з’яўляўся членам Уругвайскага навуковага таварыства імя прафесара Фултана.

У 1947 годзе аднавіў дзейнасць Інстытута тэарэтычнай медыцыны АН БССР, фактычна стварыўшы новую навукова-даследчую ўстанову у складзе *Аддзялення біялагічных, сельскагаспадарчых і медыцынскіх навук*.

Апублікаваў больш за 270 навуковых прац і 5 манаграфій.

## Асноўныя працы 
* Анаэробная инфекция мозга. — М.: Медгиз, 1944.
* Черепно-мозговые ранения и методы их лечения. — М.: Медгиз, 1947.
* Межнейронные аппараты связи — синапсы и их роль в физиологии и патологии. — Мн.: АН БССР, 1948.
* Гипоталамус: его роль в физиологии и патологии. — М.: Наука, 1964.
* Achievements of Soviet Medicine: A Brief Outline. University Press of the Pacific. — Moscow, 2003 (with Yu.P. Lisitsyn).

## Узнагароды 
Ордэн Леніна (1945), Ордэн Чырвонага Сцяга (1943), ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1945, 1949), медалі.

## Літаратура 
* Грашчанкаў Мікалай Іванавіч: Знакамітыя людзі // Памяць: Мсціслаўскі р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі. — Мн., 1999. — С. 525.
* 

## Спасылкі 
* ГРАШЧАНКАЎ Мікалай Іванавіч 6-й прэзідэнт НАН Беларусі
* Мікалай Іванавіч Грашчанкаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* Біябібліаграфічны паказальнік у рэпазіторыі Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Катэгорыя:Фізіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Неўролагі Беларусі
Катэгорыя:Фізіёлагі СССР
Катэгорыя:Неўролагі СССР
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Прэзідэнты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі 1-га МДМУ