open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
68

**68** — высакосны год, пачаўся ў пятніцу. 68 год нашай эры, 68 год 1 тысячагоддзя, 68 год I стагоддзя, 8 год 7-га дзесяцігоддзя I стагоддзя, 9 год 60-х гадоў.

## Падзеі 
* 3 красавіка: Гальба абвешчаны імператарам

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 9 чэрвеня: Нерон, рымскі імператар
* Гай Юлій Віндэкс, рымскі палкаводзец
69

## Падзеі 
* Год чатырох імператараў.
* 24 кастрычніка: Войскі Веспасіяна разбілі армію Вітэлія ў бітве пры Бедрыяцы.
* 20 снежня: Вітэлій забіты, яго цела кінулі ў Тыбр. Адзіным валадаром стаў Веспасіян.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 15 студзеня: Гальба, імператар рымскі
* 16 красавіка: Марк Сальвій Атон, імператар рымскі
* 20 снежня: Вітэлій, рымскі імператар
6 верасня

__NOTOC__
**6 верасня** — дзвесце сорак дзевяты (дзвесце пяцідзесяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 3761 да н.э.: Першы дзень яўрэйскага календара.
* 1492: Хрыстафор Калумб пачаў з Канарскіх астравоў сваю першую экспедыцыю.
* 1522: 17 удзельнікаў экспедыцыі Магелана скончылі кругасветнае падарожжа
* 1928: СССР далучыўся да пакта Брыяна—Келога пра вырашэнне міжнародных спрэчак мірным шляхам.
* 1933: Абмен вязнямі ў Коласаве, на савецка-польскай мяжы: Францішка Аляхновіча абмянялі на Браніслава Тарашкевіча.
* 1952: У Жэневе падпісаная Сусветная канвенцыя аб аўтарскім праве.
* 1991: СССР прызнаў незалежнасць Латвіі, Літвы і Эстоніі.
* 1997: Адбыўся I з’езд «Маладога Фронту».
* 2021: Кіраўніцу штаба Віктара Бабарыкі на мінулых прэзідэнцкіх выбарах у Беларусі Марыю Калеснікаву і юрыста Максіма Знака прысудзілі да пазбаўлення волі.

## Нарадзіліся 
* 1656: Гіём Дзюбуа, французскі дзяржаўны дзеяч
* 1666: Іван V, цар рускі
* 1732: Іаган Карл Вільке, шведскі фізік
* 1766: Джон Дальтан, англійскі фізік і хімік (пам. 27.07.1844)
* 1808: Абд аль-Кадзір, военачальнік і палітычны дзеяч Алжыра (пам. 26.5.1883)
* 1869: Фелікс Зальтэн, аўстрыйскі пісьменнік, журналіст, крытык (пам. 08.10.1945)
* 1892: Эдуард Віктар Эплтан, англійскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 1903: Мікола Дварэцкі, беларускі хадэцкі дзеяч, паэт (пам. 15.8.1988)
* 1915: Франц Ёзэф Штраус, нямецкі дзяржаўны дзеяч
* 1928: Фуміхіка Макі, японскі архітэктар
* 1929: Эдвардас Гудавічус, літоўскі гісторык
* 1933: Янез Бернік, славенскі мастак
* 1937: Ежы Бінчыцкі, польскі акцёр
* 1946: Вячаслаў Селяменеў, беларускі навуковец-гісторык, архівіст
* 1957: Жазэ Сакратэш, партугальскі палітычны і дзяржаўны дзеяч
* 1957: Мікаэль Жан, генерал-губернатар Канады
* 1962: Марына Кальюранд, эстонскі дзяржаўны дзеяч, дыпламат
* 1972: Ідрыс Эльба, брытанскі акцёр
* 1980: Алесь Пікула, беларускі грамадска-палітычны дзеяч з Баранавічаў
* 1986: Іна Жукава, беларуская гімнастка

## Памерлі 
* 972: Ян XIII, Папа Рымскі
* 1092: Конрад I Брненскі, князь Брненскі, князь чэшскі (нар. каля 1036)
* 1585: Лука Камбіяза, італьянскі мастак
* 1656: Піліп Абуховіч, вялікалітоўскі вайсковы і дзяржаўны дзеяч, мемуарыст
* 1683: Жан-Батыст Кальбер, французскі дзяржаўны дзеяч
* 1829: Джузэпэ Радзі, італьянскі батанік і ўрач
* 1921: Кандрат Лейка, беларускі пісьменнік і педагог (нар. 5.9.1860)
* 1954: Уладзімір Марзон, беларускі хірург (нар. 19.11.1881)
* 1998: Акіра Курасава, японскі кінарэжысёр
* 2005: Юджынія Чарлз, прэм'ер-міністр Дамінікі
* 2007: Лучана Павароці, італьянскі спявак (нар. 1935)
* 2018: Бёрт Рэйнальдс, амерыканскі акцёр
* 2020: Вон Джонс, амерыканскі матэматык

## Святкуюць 

906
5 чэрвеня

__NOTOC__

**5 чэрвеня** — сто пяцьдзясят шосты (сто пяцьдзясят сёмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1224: заснаваны Неапалітанскі ўніверсітэт імя Фрыдрыха II
* 1849: Данія абвешчана канстытуцыйнай манархіяй.
* 1862: Падпісаны Сайгонскі дагавор, які завяршыў першы этап ваеннага канфлікту паміж В'етнамам і Францыяй.
* 1919: У Вільні выйшаў першы нумар «Беларускага жыцця» пад рэдакцыяй Ф. Аляхновіча.
* 1923: У Вільні выйшаў першы нумар газеты «Вольны сцяг», органа Беларускай рэвалюцыйнай арганізацыі, закрытай польскімі ўладамі — апошні нумар выйшаў 14.10.1923.
* 1947: У Гарвардскім універсітэце дзяржсакратар ЗША Джордж Маршал выступіў з праграмай аднаўлення і развіцця Еўропы.
* 1948: У Заходняй Германіі адбыўся з’езд, на якім была заснавана Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква за мяжой.
* 1952: Здзейсніў першы палёт верталёт Мі-6 — першы ў СССР серыйны транспартны верталёт з газатурбінным рухавіком.
* 1965: Заснавана Беларуска-амерыканскае аб'яднанне ў Нью-Ёрку.
* 1967: Пачалася Шасцідзённая вайна Егіпта, Сірыі і Іарданіі супраць Ізраіля.
* 1975: Пасля мадэрнізацыі адкрыўся Суэцкі канал.
* 2006: Сербія абвясціла незалежнасць, дзяржаўнае ўтварэнне Сербія і Чарнагорыя ліквідавана.
* 2012: У Смалявіцкім раёне створаны Кітайска-Беларускі індустрыяльны парк.
* 2017: Саудаўская Аравія, Егіпет, Бахрэйн і Аб'яднаныя Арабскія Эміраты абвясцілі аб разрыве дыпламатычных адносін з Катарам.

## Нарадзіліся 
* 1819: Джон Кух Адамс, брытанскі матэматык і астраном
* 1854: Іегуда Пэн, яўрэйскі мастак-жывапісец, педагог (пам. 1937)
* 1862: Альвар Гульстранд, шведскі афтальмолаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1911)
* 1870: Зыгмунт Лазінскі, біскуп, беларускі каталіцкі рэлігійны дзеяч
* 1883: Джон Мейнард Кейнс, англійскі эканаміст, журналіст, інвестар (пам. 21.4.1946)
* 1887: Рут Бенедыкт, амерыканскі антраполаг
* 1898: Федэрыка Гарсія-Лорка, іспанскі паэт
* 1937: Валянцін Занковіч, скульптар і архітэктар
* 1938: Карын Бальцэр, нямецкая бар'ерыстка, алімпійская чэмпіёнка
* 1942: Вячаслаў Рагойша, беларускі літаратуразнавец і перакладчык
* 1947: Лоры Андэрсан, амерыканская спявачка
* 1947: Эрмана Кавацоні, італьянскі пісьменнік
* 1957: Ігар Арленавіч Кашкурэвіч, беларускі мастак
* 1969: Андрэй Рыбакоў, беларускі гісторык
* 1971: Марк Уолберг, амерыканскі акцёр

## Памерлі 
* 1316: Людовік X, кароль Францыі
* 1816: Джавані Паізіела, італьянскі кампазітар
* 1826: Карл Марыя фон Вебер, нямецкі кампазітар
* 1880: Карл Фрыдрых Лесінг, нямецкі мастак
* 1886: Левелін Фрэдэрык Уільям Джуіт, англійскі мастак
* 1887: Ханс фон Марэ, нямецкі мастак
* 1900: Стывен Крэйн, амерыканскі паэт
* 1975: Паўль Керэс, эстонскі шахматыст
* 2004: Рональд Рэйган, 40-ы прэзідэнт ЗША
* 2012: Рэй Брэдберы, амерыканскі пісьменнік-фантаст

## Святкуюць 
*  ААН: Сусветны дзень аховы навакольнага асяроддзя
*  Данія: Дзень Канстытуцыі
*  Данія: Дзень бацькі
*  Сейшэльскія астравы: Дзень вызвалення
* Праваслаўная царква: Дзень ушанавання апякункі Беларусі — святой Ефрасінні Полацкай

605
5 студзеня

__NOTOC__
**5 студзеня** — пяты дзень года па Грыгарыянскім календары

## Падзеі 
* 1066: Каранаваўся Гаральд II Годвінсан, апошні англасаксонскі кароль перад заваяваннем Англіі нармандцамі.
* 1477: Паражэнне бургундскіх войскаў пад Нансі і завяршэнне Бургундскіх войнаў.
* 1665: У Парыжы выйшла першае ў свеце навуковае перыядычнае выданне «Journal des savants» — «Часопіс вучоных».
* 1769: Джэймс Ват атрымаў патэнт на сваю першую паравую машыну.
* 1919: У Мюнхене заснавана Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя.
* 1933: Пачатак будаўніцтва ў Сан-Францыска аднаго з самых вядомых у свеце мастоў — «Залатых Варот».
* 1939: Міністэрства ўнутраных спраў Германіі вынесла рашэнне, што караімы не належаць да яўрэйскай абшчыны і іх «расавая псіхалогія» не з’яўляецца яўрэйскай.
* 1948: Студыя «Warner Brothers» паказала першы каляровы дакументальны фільм.
* 1957: Абвешчана дактрына Эйзенхаўэра, якая стала канцэпцыяй знешняй палітыкі ЗША на Блізкім Усходзе.
* 1984: У Мінску заснаваны музей «Дом Ваньковічаў».
* 1993: Беларусь устанавіла дыпламатычныя адносіны з Чэхіяй.
* 2005: Адкрыта малая планета Эрыс.
* 2022: Прэзідэнт Казахстана Касым-Жамарт Такаеў змяніў Нурсултана Назарбаева на пасадзе старшыні Савета бяспекі краіны.

## Нарадзіліся 
* 1104: Еўфрасіння Полацкая, княжна полацкая, асветніца, прылічаная да святых (пам. 23.5.1173)
* 1209: Рычард, кароль Германіі
* 1779: Зебулон Пайк, амерыканскі брыгадны генерал, даследчык
* 1838: Мары Энмон Каміль Жардан, французскі матэматык
* 1874: Джозеф Эрлангер, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1944)
* 1876: Конрад Адэнаўэр, першы канцлер пасляваеннай Германіі (пам. 19.4.1967)
* 1907: Кастусь Губарэвіч, беларускі драматург (пам. 3.7.1987)
* 1921: Фрыдрых Дзюрэнмат, швейцарскі драматург
* 1931: Уладзімір Піліповіч, беларускі акадэмік, дырэктар Інстытута электронікі АН БССР
* 1931: Алвін Эйлі, амерыканскі харэограф
* 1932: Умберта Эка, італьянскі пісьменнік
* 1938: Аляксандр Вайтовіч, беларускі акадэмік, фізік і палітык
* 1941: Хаяо Міядзакі, японскі рэжысёр
* 1958: Ігар Бархаткоў, беларускі мастак-жывапісец, калекцыянер

## Памерлі 
* 1066: Эдуард Спаведнік, англійскі кароль
* 1465: Карл Арлеанскі, французскі паэт
* 1477: Карл Смелы, герцаг Бургундыі
* 1589: Кацярына Медычы, каралева Францыі
* 1762: Лізавета Пятроўна, імператрыца расійская
* 1775: Емяльян Пугачоў, які выдаваў сябе за імператара Пятра ІІІ
* 1810: Казімір Рагоўскі, тэолаг-езуіт, філосаф, педагог
* 1875: Адам Завадскі, віленскі друкар і выдавец
* 1922: Эрнэст Шэклтан, брытанскі даследчык Антарктыкі
* 1970: Макс Борн, нямецкі і брытанскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 2003: Масіма Джыроці, італьянскі акцёр
* 2008: Аляксандр Абдулаў, савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно (нар. 29.5.1953)
* 2014: Эйсебіа, партугальскі футбаліст
* 2024: Марыу Загалу, бразільскі футбаліст

## Святкуюць 
* : Дзень работнікаў сацыяльнай абароны
* : Нацыянальны дзень птушак

105
5 ліпеня

__NOTOC__

**5 ліпеня** — сто восемдзесят шосты (сто восемдзесят сёмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 663: Візантыйскі імператар Канстант II стаў першым за два стагоддзі імператарам, які ўвайшоў у Рым.
* 863: Кірыл і Мяфодзій прыбываюць у Вялікую Маравію. У гэтым жа годзе Кірыл стварае глаголіцу.
* 1203: Падчас 4-га крыжовага паходу пачалася аблога Канстанцінопаля.
* 1439: Падпісана Фларэнційская царкоўная унія аб аб’яднанні праваслаўнай і каталіцкай цэркваў пад уладай папы рымскага.
* 1705: У ходзе Паўночнай вайны расійскія войскі адбілі наступленне шведскага корпуса на Пецярбург.
* 1772: Расія, Аўстра-Венгрыя, Прусія заключылі ў Пецярбургу трактат пра Першы падзел Рэчы Паспалітай.
* 1811: Венесуэла абвясціла незалежнасць.
* 1812: Створана войска адноўленнага Напалеонам Вялікага Княства Літоўскага.
* 1828: Расійскае войска І. Паскевіча штурмам узяла турэцкую крэпасць Карс.
* 1943: Пачалася абарончая стадыя Курскай аперацыі савецкіх войск.
* 1944: Пачалася Беластоцкая наступальная аперацыя савецкіх войск.
* 1969: Адкрыццё мемарыяльнага комплекса «Хатынь».

## Нарадзіліся 
* 1717: Педру III, кароль Аб’яднанага каралеўства Партугалія
* 1735: Аўгуст Людвіг Шлёцэр, нямецкі і расійскі гісторык, філолаг, публіцыст і статыстык (пам. 1809)
* 1761: Луі-Леапольд Буальі, французскі жывапісец
* 1802: Павел Нахімаў, расійскі адмірал
* 1805: Роберт Фіцрой, метэаролаг
* 1818: Антон Яленскі, кіраўнік паўстання 1863—1864 гадоў на Міншчыне
* 1888: Герберт Спенсер Гасер, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1944)
* 1910: Жорж Ведэль, французскі правазнавец
* 1939: Павел Маразенка, савецкі акцёр тэатру і кіно, заслужаны артыст Украінскай ССР
* 1940: Чак Клоўз, амерыканскі мастак
* 1946: Герард ’т Хоафт, нідэрландскі фізік
* 1965: Людміла Рублеўская, беларуская паэтэса, пісьменніца, літаратурны крытык
* 1970: Андрэй Лукашэвіч, беларускі гісторык
* 1982: Альберта Джылардзіна, італьянскі футбаліст

## Памерлі 
* 1044: Самуіл Аба, венгерскі кароль (нар. каля 990)
* 1778: Карл Гюнтэр Людавіцы, нямецкі лексікограф, эканаміст
* 1826: Жазеф Луі Пруст, французскі хімік
* 1852: Міхаіл Загоскін, рускі пісьменнік
* 1873: Джавані Карнавалі, італьянскі жывапісец
* 1927: Альбрэхт Косель, нямецкі біяхімік
* 1938: Юрый Лістапад, настаўнік, кіраўнік беларускага руху на Случчыне (нар. 7.4.1897)
* 1969: Вальтэр Гропіус, нямецкі архітэктар
* 1994: Барыс Сачанка, беларускі пісьменнік, перакладчык і выдавец (нар. 15.5.1936)
* 1995: Юры Ярвет, эстонскі акцёр
* 1996: Васіль Вітка, беларускі паэт, перакладчык
* 2005: Яўген Ціхановіч, беларускі мастак (нар. 25.11.1911)
* 2018: Клод Ланцман, рэжысёр-дакументаліст

## Святкуюць 
* : Дзень незалежнасці
* : Дзень дзяцей
* : Дзень Канстытуцыі
* : Дзень незалежнасці
* : Дзень незалежнасці

## Спасылкі 
705
67

**67** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 67 год нашай эры, 67 год 1 тысячагоддзя, 67 год I стагоддзя, 7 год 7-га дзесяцігоддзя I стагоддзя, 8 год 60-х гадоў.

## Падзеі 
* Рымскі военачальнік Веспасіян накіраваны Неронам у Іўдзею для падаўлення паўстання. Ён узначаліў тры легіёны, агульнай колькасцю 60000 чалавек.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Гай Цэстый Гал (консул-суфект 42 года)
* Гней Даміцый Карбулон, рымскі военачальнік
6 жніўня

__NOTOC__

**6 жніўня** — дзвесце васемнаццаты (дзвесце дзевятнаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 966: Адальберт II Іўрэйскі стаў маркграфам Іўрэі. На гэтым пасту ён вядзе барацьбу за Атонам I за італьянскую карону.
* 1500: Маскоўскія войскі ўзялі Пуціўль у ходзе маскоўска-літоўскай вайны 1500—1503 гадоў.
* 1517: У Празе Францыск Скарына выдаў сваю першую кнігу, «Псалтыр».
* 1623: У час Трыццацігадовай вайны адбылася бітва пры Штатлоне.
* 1806: Імператар Франц II адмовіўся ад германскай кароны — распушчана Свяшчэнная Рымская імперыя.
* 1825: Скліканы кангрэс, рашэннем якога ўтворана незалежная ад іспанскіх каланізатараў Рэспубліка Балівія.
* 1940: Эстонія далучана да СССР.
* 1945: Бамбардзіроўка Хірасімы (Японія).
* 1961: Вывяржэнне вулкана на востраве Трыстан-да-Кунья, абвешчана аб эвакуацыі калоніі.
* 1962: Ямайка атрымала незалежнасць ад Вялікабрытаніі.
* 2014: Паўлам Севярынцам, Максімам Гацакам і Анатолем Шырвелем заснаваны хрысціянскі інфармацыйны партал «Крыніца.інфо».

## Нарадзіліся 
thumb|left|120px|Ігар Лучанок
* 1594: Жэрар Дуфэ, фламандскі жывапісец
* 1715: Мацей Догель, вялікалітоўскі гісторык-археограф і правазнавец (пам. 24.2.1760)
* 1840: Альгерд Абуховіч, беларускі літаратар (пам. 22.8.1899)
* 1881: Аляксандр Флемінг, брытанскі бактэрыёлаг (пам. 11.3.1955)
* 1884: Яўген Хлябцэвіч, беларускі нацыянальны дзеяч, бібліятэказнавец, бібліёграф, літаратуразнавец (пам. 20.10.1953)
* 1903: Барыс Платонаў, акцёр, педагог, народны артыст Беларусі, народны артыст СССР (пам. 15.2.1967)
* 1911: Люсіль Бол, амерыканская актрыса
* 1928: Эндзі Уорхал, амерыканскі мастак (пам. 22.2.1987)
* 1934: Крыс Бонінгтан, брытанскі альпініст
* 1938: Ігар Лучанок, беларускі кампазітар
* 1947: Махамад Наджыбула, палітычны і дзяржаўны дзеяч Афганістана
* 1957: Мікалай Пінігін, беларускі рэжысёр
* 1965: Алесь Пушкін, беларускі мастак
* 1965: Юліяна Кёлер, нямецкая актрыса
* 1983: Робін ван Персі, галандскі футбаліст
* 1992: Нацумі Цунода, японская дзюдаістка, алімпійская чэмпіёнка

## Памерлі 
thumb|right|120px|Фульхенсіа Батыста
* 258: Сікст II, Папа Рымскі
* 523: Гармізд, Папа Рымскі
* 1195: Генрых Леў, манарх з дынастыі Вельфаў
* 1221: Дамінік дэ Гусман, заснавальнік Ордэну дамініканцаў, прылічаны да святых (нар. 1170)
* 1458: Калікст III, Папа Рымскі
* 1660: Дыега Веласкес, іспанскі жывапісец
* 1969: Тэадор Адорна, нямецкі філосаф
* 1973: Фульхенсіа Батыста, кіраўнік Кубы
* 1978: Павел VI, Папа Рымскі
* 1980: Марына Марыні, італьянскі мастак, скульптар
* 1998: Андрэ Вейль, французскі матэматык
* 2007: Атле Сельберг, нарвежскі матэматык

## Святкуюць 
*  Аргенціна: Дзень дзіцяці
*  Балівія: Дзень незалежнасці
*  Беларусь: Дзень беларускага кнігадруку
*  Ямайка: Дзень незалежнасці

806
6 лютага

__NOTOC__
**6 лютага** — трыццаць сёмы дзень года па Грыгарыянскім календары

## Падзеі 
thumb|100px|left|Аляксандр Папоў
* 1191: Папа Рымскі Клімент ІІІ зацвердзіў статут Тэўтонскага ордэна
* 1778: Францыя прызнае незалежнасць Злучаных Штатаў Амерыкі
* 1788: Масачусетс стаў 6-м штатам, які ратыфікаваў Канстытуцыю ЗША
* 1840: Паводле пагаднення Вайтангі Новая Зеландыя набывае статус калоніі Злучанага Каралеўства
* 1848: Выйшаў у свет «*Маніфест Камуністычнай партыі*» Карла Маркса
* 1886: Нямецкі хімік Клеменс Вінклер адкрыў германій — хімічны элемент з атамным нумарам 32
* 1891: У доме мінскага губернатара ўсталяваны першы ў горадзе тэлефон
* 1900: Рускі навуковец Аляксандр Папоў упершыню ў свеце перадаў па радыё сігнал бедства на моры
* 1921: Выйшаў дэкрэт, які надаў беларускай, яўрэйскай (ідыш), польскай і рускай мовам статус дзяржаўных у БССР
* 1922: Пачатак пантыфікату Пія ХІ, 259-га Папы Рымскага (да 1939)
* 2003: Кампанія БелСел пачала аказваць паслугі сотавай сувязі стандарту CDMA-2000

## Нарадзіліся 
thumb|100px|left|Рональд Рэйган
* 1665: Ганна, каралева брытанская
* 1730: Януарыус Цік, нямецкі жывапісец
* 1772: Герхард фон Кюгельген, нямецкі мастак
* 1887: Уладзіслаў Талочка, беларускі рэлігійны і культурна-асветны дзеяч, культуролаг, гісторык, літаратурны крытык (пам. 13.11.1942)
* 1898: Леў Акіншэвіч, беларускі гісторык
* 1911: Рональд Рэйган, 40-ы прэзідэнт ЗША (пам. 5.6.2004)
* 1912: Ева Браўн, жонка Адольфа Гітлера
* 1914: Аркадзь Куляшоў, беларускі паэт
* 1928: Уладзімір Стальмашонак, беларускі мастак
* 1945: Боб Марлі, ямайскі музыка і кампазітар
* 1951: Жак Вільрэ, французскі акцёр

## Памерлі 
* 1597: Франчэска Патрыцы, італьянскі філосаф эпохі позняга Адраджэння (нар. 25.4.1529)
* 1740: Клімент ХІІ, Папа Рымскі (1730—1740) (нар. 7.4.1652)
* 1804: Джозеф Прыстлі, святар, хімік
* 1898: Рудольф Лейкарт, нямецкі заолаг
* 1916: Рубэн Дарыа, лацінаамерыканскі паэт
* 1918: Густаў Клімт, аўстрыйскі мастак (нар. 14.6.1862)
* 1923: Эдвард Эмерсан Барнард, амерыканскі астраном
* 1927: Леандэр Энгстром, шведскі мастак
* 1963: П'ера Манцоні, італьянскі мастак
* 1966: Віліс Лаціс, латышскі пісьменнік
* 1985: Джэймс Хедлі Чэйз, англійскі пісьменнік (нар. 24.12.1906)
* 2024: Сэйдзі Адзава, японскі дырыжор

## Святкуюць 
* 22px Міжнародны дзень бармэна
* Міжнародны дзень нецярпімасці ў дачыненні да практыкі нанясення калецтва жаночым геніталіім
* , ЗША: Дзень Рональда Рэйгана
* : Дзень Вайтангі
* : Дзень міліцыі
* 22px Саамы — Міжнародны дзень саамаў

206
6 лістапада

__NOTOC__

**6 лістапада** — трыста дзясяты (трыста адзінаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1355: Захоп шатландцамі горада Бервік-апон-Твід.
* 1595: Запарожскія казакі атамана Севярына Налівайкі захапілі Слуцк.
* 1842: У Горы-Горацкай земляробчай школе заснавалі батанічны сад.
* 1860: Аўраам Лінкальн выбраны Прэзідэнтам ЗША.
* 1943: Ад нацыстаў вызвалены горад Кіеў.
* 1943: У Токіа завяршылася Вялікая Усходнеазіяцкая канферэнцыя.
* 1945: Заснаваны Мінскі матацыклетна-веласіпедны завод.
* 1960: Адкрыты першыя пяць станцый Кіеўскага метрапалітэна.
* 1987: заснаваны Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры.
* 1992: Устаноўлены дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Аргенцінай.
* 2005: Рэзідэнцыя ўрада М’янмы перанесена з г. Янгон (Рангун) у г. Найп’іда.

## Нарадзіліся 
]]
* 1494: Сулейман I Вялікі, турэцкі султан (пам. 1566)
* 1742: Фабіян Саковіч, беларускі паэт, перакладчык, педагог (пам. ~1787)
* 1774: Жазеф Рэкамье, французскі гінеколаг
* 1794: Канстанцін Андрэевіч Тон, рускі архітэктар (пам. 1881)
* 1814: Адольф Сакс, вынаходнік саксафона
* 1835: Чэзарэ Ламброза, італьянскі ўрач
* 1861: Джэймс Нейсміт, стваральнік баскетбола
* 1879: Казімір Буга, літоўскі мовазнавец (пам. 2.12.1924)
* 1883: Яан Коарт, эстонскі скульптар
* 1887: Радаслаў Астроўскі, дзеяч беларускага руху (пам. 17.10.1976)
* 1912: Віктар Войтанка, беларускі грамадскі дзеяч, урач, святар (пам. 25.4.1972)
* 1932: Франсуа Энглер, бельгійска-ізраільскі фізік-тэарэтык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 1936: Леанард Пятрашак, польскі акцёр
* 1946: Війві Луйк, эстонская пісьменніца
* 1963: Анатоль Жураўлёў, беларускі мастак
* 1966: Ларан Лафорг, французскі матэматык
* 1988: Эма Стоўн, амерыканская актрыса

## Памерлі 
[thumb|left|120px|[Пётр Ільіч Чайкоўскі (1840–1893)]]
* 1406: Інакенцій VII, Папа Рымскі
* 1822: Клод Луі Бертале, французскі хімік
* 1836: Карл X Бурбон, кароль Францыі
* 1846: Аляксандр Чаўчавадзэ, грузінскі паэт (нар. 1786)
* 1856: Пётр Васілевіч Кірэеўскі, рускі публіцыст, археолаг, фалькларыст, славянафіл
* 1862: Віктар Каліноўскі, беларускі археограф, брат К. Каліноўскага (нар. 21.4.1833)
* 1893: Пётр Ільіч Чайкоўскі, рускі кампазітар (нар. 7.5.1840)
* 1930: Адольф Вёльфлі, мастак-прымітывіст
* 1940: Лявон Вітан-Дубейкаўскі, дзеяч беларускага нацыянальнага руху, інжынер-будаўнік, паэт (нар. 7.7.1869)
* 1965: Эдгар Варэз, французска-амерыканскі кампазітар
* 1973: Наэль Раквер, французскі акцёр
* 1979: Рольф Кавель, нямецкі мастак
* 2000: Стэфанія Станюта, беларуская актрыса (нар. 13.5.1905)
* 2007: Юхан Пеэгель, эстонскі лінгвіст, пісьменнік
* 2009: Атамар Крэйча, чэшскі акцёр і рэжысёр

## Святкуюць 
*  Міжнародны дзень прадухілення эксплуатацыі навакольнага асяроддзя падчас вайны і ўзброеных канфліктаў

Л06
6 кастрычніка

__NOTOC__

**6 кастрычніка** — дзвесце семдзесят дзявяты (дзвесце васьмідзясяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 105 да н.э.: У бітве пад Араўзіонам рымляне пацярпелі найбуйнейшае паражэнне ад германцаў.
* 1596: У Берасці часткай праваслаўных епіскапаў абвешчана аб’яднанне Праваслаўнай царквы ў Рэчы Паспалітай з Каталіцкай царквой пад уладай Папы Рымскага (Берасцейская унія).
* 1769: Брытанскі мараплаўца Джэймс Кук высадзіўся ў Новай Зеландыі.
* 1788: Чатырохгадовы сойм распачаўся ў Варшаве.
* 1939: Перамогай нацысцкай Германіі скончылася Польская абарончая вайна 1939 года.
* 1956: У Будапешце (Венгрыя) адбываецца масавая маніфестацыя з нагоды перазахавання вядомых ахвяр рэпрэсій 1949 года.
* 1973: Егіпет і Сірыя напалі на Ізраіль — пачатак Вайны Суднага дня.
* 1996: Папа Рымскі беатыфікаваў Трынаццаць падляшскіх мучанікаў.

## Нарадзіліся 
* 1459: Марцін Бегайм, нямецкі географ і падарожнік
* 1552: Матэа Рычы, італьянскі вучоны, місіянер
* 1773: Луі-Філіп I, кароль французскі
* 1820: Ені Лінд, шведская оперная спявачка
* 1876: Ян Булгак, фотамастак, краязнавец і этнограф (пам. 4.2.1950)
* 1887: Ле Карбюзье, французскі архітэктар (пам. 27.8.1965)
* 1888: Ралан Гарос, французскі лётчык
* 1891: Кальман Калачай, венгерскі паэт і перакладчык на эсперанта, лінгвіст-тэарэтык (пам. 27.2.1976)
* 1891: Хендрык Адамсан, эстонскі паэт і педагог (пам. 7.3.1946)
* 1898: Шарль Лапік, французскі мастак
* 1908: Алесь Мілюць, беларускі паэт (пам. 26.10.1944)
* 1914: Тур Хеердал, нарвежскі падарожнік і вучоны (пам. 18.4.2002)
* 1918: Абрахам Робінсан, амерыканскі матэматык
* 1929: Бруна Крэмер, французскі акцёр (пам. 7.8.2010)
* 1940: Юозас Будрайціс, літоўскі акцёр тэатра і кіно
* 1948: Джэры Адамс, ірландскі палітык
* 1962: Дэвід Бейкер, амерыканскі біяхімік

## Памерлі 
* 23: Ван Ман, імператар
* 869: Ірментруда Арлеанская, каралева Заходне-Франкскага каралеўства
* 1101: Бруна Кёльнскі, каталіцкі святы
* 1660: Поль Скарон, французскі паэт і драматург
* 1786: Антоніа Сакіні, італьянскі кампазітар
* 1825: Бернар Жэрмен дэ Ласепед, французскі іхтыёлаг
* 1836: Ёханес Елгерхейс, нідэрландскі мастак і акцёр
* 1837: Жан-Франсуа Лесюёр, французскі кампазітар і музыказнавец
* 1889: Жуль Дзюпрэ, французскі мастак
* 1929: Чэслаў Янкоўскі, польскі паэт, крытык, публіцыст, гісторык-краязнавец (нар. 9.12.1857)
* 1953: Вера Мухіна, савецкі скульптар
* 1991: Ігар Талькоў, рускі паэт і кампазітар
* 1998: Ралан Быкаў, савецкі акцёр
* 2011:  Ада Лундвер, эстонская актрыса і спявачка
* 2021: Марцін Шэрвін, амерыканскі гісторык
* 2024: Лайнэ Эрык, эстонская спартсменка, навуковец у галіне сельскай гаспадаркі

## Святкуюць 
*  Беларусь, Дзень архівіста.
*  Егіпет, Дзень узброеных сіл.
*  Казахстан, Дзень бухгалтара і аўдытара.
*  Расія, Дзень расійскага страхоўшчыка.
*  Туркменія, Дзень памінання.

К06
6 снежня

__NOTOC__

**6 снежня** — трыста саракавы (трыста сорак першы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
## Падзеі 
* 1240: Войска Батыя разбурыла Кіеў
* 1705: Біскуп Тэадор Патоцкі ў прысутнасці караля Аўгуста ІІ і цара Пятра І асвяціў касцёл св. Францыска Ксаверыя ў Гродне
* 1917: Упершыню адзначаўся Дзень незалежнасці Фінляндыі, пасля таго, як Фінскім парламентам была ўхвалена Дэкларацыя незалежнасці Фінляндыі.
* 1918: Біскуп З. Лазінскі разам з ксяндзом Ф. Абрантовічам правёў першае беларускае багаслужэнне ў Мінску
* 1925: Адкрылася Першая Усебеларуская выстаўка
* 1926: Адбылося Другое ўзбуйненне БССР
* 1930: Рэпрэсіі ў БССР: Вацлаў Ластоўскі, Уладзімір Пічэта, Язэп Лёсік, Сцяпан Некрашэвіч, Гаўрыла Гарэцкі і Аляксандр Дубах пазбаўленыя звання акадэмікаў як «ворагі пралетарскай дыктатуры»
* 1993: У Германіі былы начальнік разведкі ГДР Маркус Вольф прыгавораны да шасці гадоў пазбаўлення волі, але выпушчаны пад залог
* 2000: Адбыўся першы выпуск камп’ютарнай гульні «American McGee’s Alice».

## Нарадзіліся 
* 1478: Бальдасарэ Кастыльёнэ, італьянскі пісьменнік
* 1520: Барбара Радзівіл, каралева польская і вялікая княгіня літоўская (пам. 8.5.1551)
* 1778: Жазеф Луі Гей-Люсак, французскі хімік і фізік (пам. 9.5.1850)
* 1800: Язэп Ходзька, беларускі геадэзіст і тапограф (пам. 21.2.1881)
* 1896: Восіп Любіч (пам. 1990), французскі мастак, прадстаўнік Парыжскай школы
* 1898: Гунар Мюрдаль, шведскі эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (пам. 17.5.1987)
* 1920: Дэйв Брубек, амерыканскі піяніст, кампазітар, кіраўнік аркестра
* 1933: Зінаіда Мажэйка, беларускі этнамузыказнаўца
* 1941: Брус Наўман, амерыканскі мастак і скульптар
* 1941: Бертран Гальперын, амерыканскі фізік-тэарэтык
* 1942: Петэр Хандке, аўстрыйскі пісьменнік
* 1947: Георгій Ліхтаровіч, беларускі фотамастак, літаратар
* 1947: Джэфры Хінтан, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 1948: Кеке Росберг, шведскі аўтагоншчык
* 1988: Сандра Нурмсалу, эстонская спявачка

## Памерлі 
* 1003: Ян XVII, Папа Рымскі
* 1185: Афонсу I Вялікі, першы кароль Партугаліі (нар. 25.7.1109)
* 1352: Клімент VI, Папа Рымскі
* 1550: Пітэр Кук ван Альст, фламандскі мастак (нар. 14.8.1502)
* 1736: Юзаф Тадэвуш Агінскі, палітычны і вайсковы дзеяч Вялікага Княства Літоўскага (нар. 1700)
* 1772: Джавані Батыста Марганьі, італьянскі анатам 
* 1807: Ніклас Лафрэнсен, шведскі мастак
* 1921: Мікалай Янчук, беларускі і ўкраінскі навуковец-славіст, гісторык, этнограф, фалькларыст і літаратуразнавец (нар. 29.11.1859)
* 1971: Мацільда Феліксаўна Кшасінская, руская балерына
* 1990: Абдул Рахман, 1-ы прэм'ер-міністр Малайзіі
* 1996: Жан Бертоль, французскі мастак і графік
* 2009: Рупрэхт Гейгер, нямецкі скульптар, мастак-абстрацыяніст
* 2017: Джоні Халідэй, французскі спявак, кампазітар, акцёр

## Святкуюць 
* : Дзень работнікаў Міністэрства сувязі і інфармацыйных тэхналогій Азербайджана
* : Дзень юрыста
* : Дзень Канстытуцыі
* : Дзень пракуратуры
* : Нацыянальны дзень памяці і дзеянняў супраць гвалту над жанчынамі
* : Свята добрасуседства
* : Дзень Узброеных сіл Украіны
* : Дзень незалежнасці Фінляндыі
* : Дзень абаронцаў Дуброўніка
* : Дзень Кіта

С06
7

## Падзеі
* Грэцкі навуковец Страбон напісаў сваю працу "Геаграфія" (некаторыя даследчыкі лічаць, што ён напісаў яе ў 18 годзе)
* Паўстанне індагерманскіх іліраў супраць рымлян.
*Херуск Арміній вяртаецца у Германію пасля таго, як кіраваў дапаможным войскам херускаў на службе Рыму. Рымляне спрабуюць павялічыць падуладныя тэрыторыі да Эльбы і Везера, таму Арміній пачынае аб'ядноўваць германскія плямены, каб прадухіліць пранікненне рымлян

## Нарадзіліся
## Памерлі
70

## Падзеі 
* Іерусалім зруйнаваны рымскім імператарам Цітам.
* У Рыме пачалося будаўніцтва Калізея.
*Падаўленне паўстання гальскага племені трэвераў, які жылі на абодвух берагах Мозеля.

## Нарадзіліся
## Памерлі
71

## Падзеі 
* Рымляне заснавалі ўмацаванне Эбаракум (зараз Ёрк у Вялікабрытаніі).
*Пасля разбурэння падчас Батаўскага паўстання аднаўляецца калонія Ulpia Noviomagus Batavorum (цяпер Неймеген) і становіцца адным з найважнейшых рымскіх ваенных пунктаў у Ніжняй Германіі.

## Нарадзіліся
*
## Памерлі
*
6 сакавіка

**6 сакавіка** — 66-ы (67-ы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1521: Ф. Магелан адкрыў востраў Гуам.
* 1869: Д. Мендзялееў публічна прадставіў сваю перыядычную сістэму элементаў.
* 1899: Зарэгістравана гандлёвая марка «аспірын».
* 1902: Заснаваны футбольны клуб «Рэал Мадрыд».
* 1920: Польскія войскі занялі Шацілкі (зараз г. Светлагорск).
* 1925: Бельгія анексавала германскія раёны Мальмедзі і Эйпен.
* 1940: Абвешчана перамір’е ў савецка-фінскай вайне.
* 1944: Пачалося фарміраванне Беларускай краёвай абароны.
* 1990: У Мінску было створана Згуртаванне беларусаў свету «Бацькаўшчына».

## Нарадзіліся 
* 1475: Мікеланджэла Буанароці, скульптар, мастак і архітэктар часу Адраджэння (пам. 1564)
* 1483: Франчэска Гвічардзіні, італьянскі філосаф
* 1619: Сірано дэ Бержэрак, французскі драматург
* 1787: Іозеф Фраўнгофер, нямецкі фізік
* 1793: Бернгард Кляйн, нямецкі кампазітар
* 1889: Хамза Хакімзадэ Ніязі, узбекскі паэт, драматург
* 1902: Аўгуст Скадзіньш, ліўскі паэт і празаік
* 1909: Станіслаў Ежы Лец, польскі паэт, філосаф, пісьменнік-сатырык (пам. 7.5.1966)
* 1910: Аляксандр Мазалёў, беларускі савецкі жывапісец, графік, педагог (пам. 1.7.1970)
* 1921: Фахд ібн Абдэль Азіз ас-Сауд, 5-ы кароль Саудаўскай Аравіі
* 1923: Анатоль Аляксандравіч Ляляўскі, беларускі рэжысёр
* 1926: Анджэй Вайда, польскі кінарэжысёр
* 1928: Габрыэль Гарсія Маркес, калумбійскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі
* 1929: Фазіль Іскандэр, абхазскі пісьменнік
* 1934: Міхаіл Жванецкі, савецкі, расійскі пісьменнік-сатырык
* 1937: Валянціна Церашкова, першая жанчына-касманаўт
* 1937: Уладзімір Крукоўскі, беларускі мастак-плакатыст
* 1947: Дзік Фосберы, амерыканскі скакун у вышыню
* 1964: Уладзімір Міхно, беларускі журналіст і пісьменнік
* 1972: Шакіл О’Ніл, амерыканскі баскетбаліст

## Памерлі 
* 1683: Гварына Гварыні, італьянскі архітэктар, матэматык
* 1836: Дэві Крокет, амерыканскі вандроўнік, палітык
* 1895: Каміла Калет, нарвежская пісьменніца
* 1900: Готліб Даймлер, нямецкі інжынер і прамысловец
* 1986: Джорджыя О’Кіф, амерыканская мастачка (нар. 15.11.1887)
* 1991: Ханс Юрген Кальман, нямецкі мастак
* 1992: Марыя Элена Віейра да Сілва, французская мастачка
* 2005: Тэрэза Райт, амерыканская актрыса
* 2007: Жан Бадрыяр, французскі філосаф-постмадэрніст (нар. 27.7.1929)
* 2024: Рымас Тумінас, літоўскі рэжысёр
* 2026: Аляксандр Дзмітрыевіч Дулічэнка, эстонскі лінгвіст

## Святкуюць 
* , Дзень працы.
* , Дзень незалежнасці, адзначаецца з 1975 года.
* , Дзень Магелана.
* , Вермонт Дзень гарадскога сходу.
* , Дзень Святога Казіміра (Дзень Казюкаса).
* , Дзень Алама.

306
73

## Падзеі
*

*15 красавіка: Рымская армія захапіла крэпасць Масаду, тым самым скончыўшы Іўдзейскую вайну

## Нарадзіліся
*
## Памерлі
*
72

## Падзеі
* Консулы Рыма: Веспасіян і яго сын Ціт.
* Камагенскае царства становіцца рымскай правінцыяй.
* Пачатак будаўніцтва Калізея.
*Рымскі імператар Веспасіян засноўвае горад Флавія Неапаліс (цяпер Наблус).

## Нарадзіліся
*
## Памерлі 
* Апостал Фама
75

**75** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 75 год нашай эры, 75 год 1 тысячагоддзя, 75 год I стагоддзя, 5 год 8-га дзесяцігоддзя I стагоддзя, 6 год 70-х гадоў.

## Падзеі 
* Пасля смерці свайго бацькі Мін-дзі з дынастыі Хань, Чжан-дзі ўзыходзіць на сталец імператара Кітая.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Мін-дзі (Хань), 2-і імператар імперыі Усходняя Хань
76

## Падзеі 
## Нарадзіліся 
* Адрыян, рымскі імператар

## Памерлі 
* Квінт Асконій Педыян, рымскі пісьменнік, філолаг
76-ы Лідскі пяхотны полк

**76-я Лідскі пяхотны полк** або **Лідскі полк стральцоў**, **Віленскі полк**, **атрад Дамброўскага** — фарміраванне Войска Польскага перыяду Польскай Рэспублікі.

На аснове III батальёну польскай Самаабароны Віленскай зямлі і атрадаў польскай Самаабароны з Ліды, Шчучына і іншых 15—25 студзеня 1919 года ў Шчучыне сфарміраваны атрад пад камандаваннем маёра Дамброўскага. Пэўны час атрад таксама называўся Віленскім палком.

Загадам ген. Шэптыцкага на аснове атраду быў утвораны Лідскі стралецкі полк (6.6.1919, Ліда) у складзе 3-й брыгады 2-й літоўска-беларускай дывізіі (ліпень 1919).

З 21.10.1922 называўся «76-ы пяхотны полк», уваходзіў у склад 29-й пяхотнай дывізіі польскага войска.

З кастрычніка 1922 полк кватараваў у Гродне.

## Палкавое свята 
* 1920 — 1925: 5 студзеня, у гонар пастановы III батальёну польскай Самаабароны Віленскай зямлі не аддаваць зброі германскаму войску (5.1.1919).
* 1926 — 1939: 2 жніўня, у гонар абароны Ломжы (жнівень 1920).

## Літаратура 
* Zarys historji wojennej 76-go Lidzkiego pułku piechoty. — Warszawa, 1930.

Катэгорыя:Палкі Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Гісторыя Ліды
Катэгорыя:З’явіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:1919 год у Заходняй Беларусі
77

## Падзеі 
* Пліній Старэйшы ўпершыню апісаў гарачыя крыніцы каля Вісбадэна. Пазней там узнікла рымская калонія Aquae Mattiacorum.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Дару, другі кароль Пэкчэ
78

## Падзеі
* Консулы Дэцым (Луцый?) Юній Новій Прыск Руф і Луцый Цэйоній Камод.
* 78-84 — праконсул Брытаніі Гней Юлій Агрыкала. Падпарадкаванне сілураў і будаўніцтва крэпасці Іска (Карлеонэ). Перамогі над ардовікамі ва Уэльсе і каледонцамі ў Шатландыі. Перамога над правадыром Калгаком. Рымскі флот здзейсніў падарожжа вакол Вялікабрытаніі.

## Нарадзіліся
* Чжан-Хэн, кітайскі навуковец (пам. 139)

## Памерлі
79

## Падзеі
*24 чэрвеня: Ціт абвешчаны імператарам пасля смерці свайго бацькі Веспасіяна.
*24 жніўня: першае вядомае з крыніц вывяржэнне Везувія знішчае старажытнарымскія гарады Пампеі і Геркуланум.

## Нарадзіліся
## Памерлі
* 25 жніўня:  Пліній Старэйшы, рымскі філосаф
74

## Падзеі 
* Рымскі імператар Веспасіян загадаў пабудаваць дарогу ад Страсбура да Рэцыі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Палемон II, цар пантыйскі
7 верасня

__NOTOC__
**7 верасня** — дзвесце пяцідзесяты (дзвесце пяцьдзясят першы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1159: Аляксандр III стаў Папам Рымскім
*1581: У ходзе Інфлянцкай вайны войскі Рэчы Паспалітай на чале з Стэфанам Баторыям пачалі аблогу Пскова.
* 1621: Войскі Рэчы Паспалітай перамаглі армію Асманскай імперыі падчас бітвы пры Хоціне.
* 1667: Сімяон Полацкі прызначаны настаўнікам рускага царэвіча Аляксея Міхайлавіча.
* 1764: Каралём польскім і вял. кн. літоўскім абраны Станіслаў Аўгуст Панятоўскі.
* 1812: У ходзе руска-французскай вайны адбылася Барадзінская бітва.
* 1822: Бразілія абвясціла незалежнасць ад Партугаліі.
* 1941: У Чыкага заснаваны Беларускі камітэт дапамогі ахвярам вайны (з кастрычніка 1941 Беларуска-амерыканская нацыянальная рада).
* 2003: Гарадскія ўлады Полацка ўстанавілі помнік у гонар літары «Ў»

## Нарадзіліся 
* 1533: Елізавета I, каралева англійская
* 1705: Матэус Гюнтэр, нямецкі жывапісец
* 1707: Жорж-Луі Леклерк дэ Бюфон, французскі натураліст
* 1717: Агуй, кітайскі военачальнік
* 1726: Франсуа-Андрэ Данікан Філідор, французскі шахматыст
* 1811: Уільям Хемслі Эмары, амерыканскі батанік
* 1829: Фрыдрых Аўгуст Кекуле, нямецкі хімік-арганік
* 1860: Бабуля Мозес, амерыканская мастачка-аматарка
* 1863: Енс Фердынанд Вілумсен, дацкі мастак
* 1870: Аляксандр Купрын, рускі пісьменнік (пам. 25.8.1938)
* 1885: Палута Бадунова, дзяячка беларускага нацыянальнага руху (пам. 29.11.1938)
* 1899: Уладзімір Калпакчы, савецкі вайсковы дзеяч (пам. 17.5.1961)
* 1915: Кіёсі Іта, японскі матэматык
* 1919: Алесь Асіпенка, беларускі пісьменнік, сцэнарыст
* 1930: Бадуэн I, кароль Бельгіі
* 1936: Бадзі Холі, амерыканскі спявак
* 1941: Уладзімір Гайдук, беларускі паэт
* 1946: Альгерд Лукашэвіч, польскі акцёр
* 1955: Яфім Ісакавіч Зельманаў, амерыканскі матэматык
* 1958: Віктар Ганчар, беларускі палітык
* 1966: Гунда Німан-Штырнеман, нямецкая канькабежка
* 1975: Аксана Васільева, беларускі гісторык моды
* 1982: Эмешэ Сас, венгерская фехтавальшчыца, алімпійская чэмпіёнка
* 1985: Алена Ланская, беларуская спявачка
* 1994: Марэн Лундбю, нарвежская скакуха з трампліна
* 2000: Арыярн Тытмус, аўстралійская плыўчыха, алімпійская чэмпіёнка

## Памерлі 
* 1151: Жафруа V Анжуйскі
* 1186: Іаан Наўгародскі, першы наўгародскі архіерэй у сане архіепіскапа
* 1731: Еўдакія Лапухіна, першая жонка Пятра I (нар. 9.7.1669)
* 1812: Аляксандр Кутайсаў, генерал-маёр, герой Айчыннай вайны 1812 года
* 1824: Аўгуст Бекю, медык, прафесар Віленскага ўніверсітэта, айчым паэта Юльюша Славацкага (нар. 3.5.1775)
* 1907: Франсуа Арман Сюлі-Прудом, французскі паэт, першы Нобелеўскі лаўрэат па літаратуры 1901 (нар. 16.3.1839)
* 1951: Джон Слоан, амерыканскі мастак, лідар школы імпрэсіяністаў
* 1989: Анатоль Трус, беларускі акцёр
* 1997: Мабуту Сесэ Секо, кіраўнік Заіра (нар. 14.11.1930)
* 2011: Руслан Салей, беларускі хакеіст (нар. 2.11.1974)
* 2011: Сяргей Астапчук, беларускі хакеіст (нар. 19.3.1990)
* 2011: Надзея Траян, савецкая разведчыца
* 2016: Джозеф Келер, амерыканскі матэматык

## Святкуюць 
*  Бразілія: Дзень незалежнасці
*  ЗША: Дзень працы
*  Украіна: Дзень ваеннай разведкі
*  Мазамбік: Дзень перамогі

907
6 студзеня

__NOTOC__
**6 студзеня** — шосты дзень года па Грыгарыянскім календары

## Падзеі 
* 138: З прамовай да прэтарыянцаў Марк Аўрэлій адпраўляецца на Маркаманскую вайну.
* 906: Візантыйскі імператар Леў VI Мудры ажаніўся з Зояй Карбанапсінай, гэта быў яго чацвёрты шлюб, што выклікала спрэчкі з Патрыярхам Канстанцінопальскім.
* 1066: Пачатак валадарства Гаральда II, караля англійскага.
* 1106: Генрых V атрымаў у Майнцы імператарскія інсігніі і прыняў прысягу вернасці ад імперскіх князёў.
* 1582: Заключаны Ям-Запольскі мір, якім скончана Лівонская вайна.
* 1916: У Коўне адбылася канферэнцыя літоўскіх і латышскіх арганізацый, якія сіварылі Галоўны літоўскі народны камітэт.
* 1950: Вялікабрытанія першай сярод заходнеўрапейскіх краін прызнала камуністычны ўрад Кітайскай Народнай Рэспублікі.
* 1950: Пачалася рэгулярная трансляцыя праграм Беларускай рэдакцыі Радыё Ватыкана.
* 1994: Беларусь устанавіла дыпламатычныя адносіны з Грузіяй.

## Нарадзіліся 
.]]
* 1367: Рычард II, англійскі кароль (пам. 14.2.1400)
* 1412: Жанна д’Арк, нацыянальная гераіня Францыі (пам. 30.5.1431)
* 1747: Канстанцыя Беніслаўская, польская паэтэса (пам. 8.11.1806)
* 1822: Генрых Шліман, нямецкі археолаг, які раскапаў старажытную Трою (пам. 26.12.1890)
* 1828: Эміль Будзье, французскі міколаг (пам. 4.2.1920) 
* 1832: Гюстаў Дарэ, французскі гравёр, ілюстратар і жывапісец (пам. 23.1.1883)
* 1892: Адам Станкевіч, беларускі каталіцкі святар, грамадскі і культурны дзеяч, асветнік, культуролаг, выдавец і публіцыст (пам. 29.11.1949)
* 1900: Аляксандр Адамовіч, партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР (пам. 15.9.1937)
* 1906: Ян Вагемакер, нідэрландскі мастак
* 1915: Ібоя Чак, венгерская лёгкаатлетка
* 1928: Капучынэ, французская актрыса
* 1932: Сцюарт Райс, амерыканскі хімік
* 1938: Мар'ян Стралюк, беларускі навуковец у галіне энергетыкі (пам. 25.8.2000)
* 1938: Адрыяна Чэлентана, італьянскі акцёр, спявак, рэжысёр
* 1942: Мікалай Уладзіміравіч Кірэеў, беларускі мастак і педагог
* 1954: Энтані Мінгела, брытанскі кінарэжысёр
* 1984: Кейт Мак-Кінан, амерыканская актрыса

## Памерлі 
.]]
* 1619: Андрэй Волан, вялікалітоўскі дзеяч часу Адраджэння (нар. ~1530)
* 1875: Пётр Яцак Высоцкі, адзін з кіраўнікоў паўстання 1830—1831 гг., мемуарыст (нар. 10.9.1797)
* 1919: Тэадор Рузвельт, 26-ы прэзідэнт ЗША (нар. 27.10.1858)
* 1942: Герасім Якушка (нар. 3.3.1900)
* 1945: Магдалена Радзівіл, беларуская мецэнатка (нар. 8.7.1861)
* 1963: Андрэй Александровіч, беларускі пісьменнік, перакладчык (нар. 22.1.1906)
* 1966: Жан Люрса, французскі мастак
* 1975: Юрка Віцьбіч, беларускі пісьменнік, дзеяч беларускай эміграцыі (нар. 2.6.1905)
* 1988: Рэм Салавухін, беларускі савецкі фізік, прафесар БДУ (нар. 19.11.1930)
* 2004: Янка Юхнавец, беларускі паэт (нар. 21.11.1921)

## Святкуюць 
* Каталікі: Урачыстасць Аб'яўленне Пана (Тры Каралі)

106
5 лістапада

__NOTOC__

**5 лістапада** — трыста дзявяты (трыста дзясяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1097: У Аповесці мінулых гадоў упершыню згадваецца Пінск.
* 1494: Іван III закрывае , буйны цэнтр ганзейскага гандлю ў Ноўгарадзе.
* 1526: Ян Запальяі абраны венгерскім каралём.
* 1924: Апошні кітайскі імператар Пу І пазбаўлены тытулаў і асаблівых правоў і выгнаны з палаца ў Пекіне.
* 1939: Створаны Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь.
* 1951: Пачаў працу Мінскі гарадскі ўнівермаг.
* 1958: Выпуск першых аўтамабіляў Беларускім аўтамабільным заводам у г. Жодзіна.
* 1963: Адкрыты станцыі Кіеўскага метрапалітэна «Політэхнічны інстытут» і «Завод „Бальшавік“», колькасць станцый узрасла да сямі.
* 1994: Апублікаваны ліст былога прэзідэнта ЗША Рональда Рэйгана, дзе ён паведаміў, што церпіць на хваробу Альцгеймера.
* 2007: Выйшла першая дыстрыбуцыя аперацыйнай сістэмы Android.
* 2020: Прэзідэнт Косава Хашым Тачы сышоў у адстаўку на фоне абвінавачанняў у ваенных злачынствах і быў узяты судом пад варту.

## Нарадзіліся 
]]
* 1494: Ганс Сакс, нямецкі паэт
* 1777: Філіпа Тальёні, італьянскі балетмайстар
* 1827: Гелена Скірмунт, беларуская і польская мастачка (пам. 1.2.1874)
* 1851: Эдвард Роберт Х'юз, англійскі мастак (пам. 23.4.1914)
* 1854: Поль Сабацье, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (пам. 14.8.1941)
* 1907: Міхал Вітушка, беларускі палітычны і вайсковы дзеяч (пам. 1945?)
* 1913: Віўен Лі, англійская актрыса тэатра і кіно (пам. 8.7.1967)
* 1939: Мая Табака, латвійская мастачка
* 1940: Эльке Зомер, амерыканская актрыса
* 1943: Сэм Шэпард, амерыканскі акцёр
* 1944: Мары-Луіза Экман, шведскі рэжысёр
* 1977: Андрэй Хацяноўскі беларускі скульптар

## Памерлі 
* 1011: Мацільда II, абатыса Эсэна
* 1370: Казімір III Вялікі, кароль польскі (1333—1370), апошні кароль Польшчы з дынастыі Пястаў (нар. 30.3.1310)
* 1515: Марыёта Альберцінелі, італьянскі мастак
* 1559: Кано Матанобу, японскі мастак
* 1807: Ангеліка Каўфман, швейцарская мастачка
* 1879: Джэймс Максвел, брытанскі фізік (нар. 13.6.1831)
* 1930: Хрысціян Эйкман, нідэрландскі ўрач, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1929)
* 1937: Баляслаў Лесьмян, польскі паэт (нар. 22.1.1877)
* 1943: Аспазія (паэтэса)
* 1944: Алексіс Карэль, французскі хірург, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1912)
* 1954: Міхась Клімковіч, беларускі пісьменнік, аўтар гімна БССР (нар. 20.11.1899)
* 1956: Арт Тэйтум, амерыканскі джазавы віртуоз
* 1989: Уладзімір Самойлавіч Горавіц, амерыканскі піяніст
* 1996: Віктар Тураў, беларускі кінарэжысёр (нар. 25.10.1936)

## Святкуюць 
*  Арменія, Дзень разведвальных войскаў.
*  Вялікабрытанія, Ноч Гая Фокса.
*  Перу, Дзень Пуна.
*  Расія, Дзень ваеннага раведчыка.

Л05
6 мая

__NOTOC__

**6 мая** (**6 траўня**) — сто дваццаць шосты (сто дваццаць сёмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 523: , унук Гейзерыха, заняў трон караля вандалаў. Ён пачынае пераслед католікаў.
* 1012: Асвячэнне Бамбергскага кафедральнага сабора (*на фота*).
* 1527: Рабаванне Рыма войскамі імператара Карла V, якія выйшлі з-пад кантролю.
* 1856: Нарадзіўся аўстрыйскі псіхіятр Зігмунд Фрэйд.
* 1920: Польскія і ўкраінскія войскі пад камандаваннем Ю. Пілсудскага і С. Пятлюры ўзялі Кіеў.
* 1931: Пачалося радыёвяшчанне з Парыжа для заморскіх уладанняў Францыі ў Азіі, Амерыцы і Афрыцы.
* 1994: Урачыста адкрыты Еўратунэль пад пралівам Ла-Манш.
* 1998: Пачалася Эфіопа-эрытрэйская вайна.
* 2007: Прэзідэнтам Францыі абраны Нікаля Сарказі.
* 2012: У Мінску адбыўся EURO STARS’2012 KARATE CHAMPIONSHIP IN BELARUS.

## Нарадзіліся 
* 1405: Скандэрбег, нацыянальны герой Албаніі
* 1501: Марцэл II, Папа Рымскі
* 1758: Андрэ Масена, маршал Францыі
* 1758: Максімільен Рабесп'ер, адзін з лідараў Вялікай Французскай рэвалюцыі
* 1761: Станіслаў Юндзіл, адзін з першых даследчыкаў беларускай флоры і фаўны (пам. 12.10.1847)
* 1802: Станіслаў Горскі, беларускі прыродазнавец, медык, педагог (пам. 3.5.1864)
* 1851: Арыстыд Бруан, французскі паэт, шансанье
* 1856: Зігмунд Фрэйд, аўстрыйскі псіхіятр (пам. 23.9.1939)
* 1890: Францішак Янаўшак, чэшскі мастак-сюррэаліст
* 1904: Паўлюк Трус, беларускі паэт (пам. 30.8.1929)
* 1905: Юрка Гаўрук, беларускі перакладчык і рэжысёр (пам. 18.2.1979)
* 1906: Андрэ Вейль, французскі матэматык
* 1921: Эрых Фрыд, аўстрыйскі паэт, празаік, перакладчык і публіцыст (пам. 22.11.1988)
* 1933: Юрась Свірка, беларускі паэт (пам. 2010)
* 1978: Тоні Эстангэ, французскі канаіст, алімпійскі чэмпіён

## Памерлі 
* 1475: Дзірк Баўтс, нідэрландскі жывапісец
* 1859: Аляксандр Гумбальт, нямецкі навуковец-энцыклапедыст, фізік, метэаролаг, географ, батанік, заолаг і падарожнік (нар. 14.9.1769)
* 1862: Генры Дэйвід Тора, амерыканскі піьсменнік, публіцыст, філосаф
* 1873: Хасэ Антоніа Паэс, прэзідэнт Венесуэлы
* 1877: Юхан Людвіг Рунеберг, фінскі паэт (нар. 5.2.1804)
* 1904: Франц фон Ленбах, нямецкі мастак
* 1926: Казімір Сваяк, беларускі каталіцкі святар, грамадска-нацыянальны дзеяч, паэт (нар. 19.2.1890)
* 1934: Мікалай Вяршынін, консул БНР у Чэхаславакіі (нар. 1878)
* 1949: Морыс Метэрлінк, бельгійскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры 1911 года (нар. 29.8.1862)
* 1951: Элі Жазеф Картан, французскі матэматык
* 1952: Марыя Мантэсоры, італьянскі педагог
* 1964: Генрых Эмзен, нямецкі мастак
* 1992: Марлен Дзітрых, нямецкая кіназорка (нар. 27.12.1901)

## Святкуюць 
*  Ліван,  Сірыя, Дзень пакутнікаў (ахвяр).

506
7 ліпеня

__NOTOC__

**7 ліпеня** — сто восемдзесят восьмы (сто восемдзесят дзевяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1754: У Нью-Ёрку адкрыўся Каралеўскі каледж, цяпер — Калумбійскі ўніверсітэт.
* 1846: ЗША абвясцілі аб анексіі Каліфорніі, якая абвясціла сваю незалежнасць ад Мексікі.
* 1864: Адкрыта Маладзечанская настаўніцкая семінарыя.
* 1937: Пачатак Другой япона-кітайскай вайны.
* 1992: Беларусь усталявала дыпламатычныя адносіны з Уругваем.
* 2000: У Мінску прапаў без вестак тэлеаператар Дзмітрый Завадскі.
* 2005: Тэрарыстычныя акты ў Лондане.
* 2007: Афіцыйна зарэгістравана Віцебская аматарская астранамічная абсерваторыя.
* 2012: Упершыню за 40 гадоў у Лівіі прайшлі выбары ва ўстаноўчую Асамблею — Усеагульны Нацыянальны кангрэс.
* 2017: Дагавор аб забароне ядзернай зброі быў прыняты ў штаб-кватэры ААН.

## Нарадзіліся 
* 1119: Імператар Сутоку
* 1752: Жазеф Мары Жакар, французскі вынаходнік праграмаванага ткацкага станка
* 1796: Ян Чачот, беларускі і польскі паэт (пам. 11(23).8.1847)
* 1860: Густаў Малер, аўстрыйскі дырыжор і кампазітар (пам. 18.5.1911)
* 1869: Лявон Вітан-Дубейкаўскі, беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, паэт, архітэктар (пам. 6.11.1940)
* 1882: Янка Купала, класік беларускай літаратуры (пам. 28.6.1942)
* 1884: Ліён Фейхтвангер, нямецкі пісьменнік (пам. 21.12.1958)
* 1887: Марк Шагал, беларускі, расійскі і французскі мастак (пам. 28.3.1985)
* 1894: Антон Борык, беларускі палітычны і вайсковы дзеяч, удзельнік Слуцкага збройнага чыну (пам. пасля 1939)
* 1910: Юзаф Трыпуцька, шведскі мовазнавец-славіст (пам. 21.7.1983)
* 1911: Пайнтап Перкінс, амерыканскі джазавы піяніст (пам. 21.3.2011)
* 1938: Ян Асман, нямецкі егіптолаг
* 1944: Іэн Уілмут, брытанскі эмбрыёлаг
* 1961: Вінцук Вячорка, беларускі мовазнавец, журналіст, палітык і грамадскі дзеяч
* 1976: Берэніс Бежо, французская кінаактрыса
* 1992: Грэйс Браўн, аўстралійская велагоншчыца, алімпійская чэмпіёнка

## Памерлі 
* 1304: Бенедыкт XI, Папа Рымскі
* 1572: Жыгімонт Аўгуст, кароль польскі і вялікі князь літоўскі — апошні з Ягелонаў (нар. 1.8.1520)
* 1633: Леў Сапега, вялікалітоўскі палітычны, грамадскі і ваенны дзеяч (нар. 4.4.1557)
* 1816: Рычард Брынслі Шэрыдан, англа-ірландскі пісьменнік
* 1892: Іван Чэрскі, беларускі геолаг, географ, даследчык Сібіры (нар. 3(15).5.1845)
* 1926: Антоніа Гаўдзі, іспанскі архітэктар (нар. 25.6.1852)
* 1930: Артур Конан Дойл, брытанскі пісьменнік (нар. 22.5.1859)
* 1964:  Ліліян Коўленд, амерыканская лёгкаатлетка
* 1965: Машэ Шарэт, 1-ы міністр замежных спраў Ізраіля
* 1973: Макс Хоркхаймер, нямецкі філосаф і сацыёлаг
* 1991: Міхась Рудкоўскі, беларускі паэт і перакладчык (нар. 17.4.1936)
* 2021: Жавенель Маіз, прэзідэнт Гаіці

## Святкуюць 
*  Беларусь,  Польшча,  Расія,  Украіна: Купалле
*  Італія: фестываль Сан-Фермін
*  Кайманавы астравы: Дзень Канстытуцыі
*  Літва: Дзень сельскай гаспадаркі
*  Паўночная Асеція, Расія: Дзень Рэспублікі
*  Саламонавы Астравы: Дзень незалежнасці
*  Танзанія: Дзень сельскай гаспадаркі

707