Аддзяленне аграрных навук НАН Беларусі

**Аддзяленне аграрных навук НАН Беларусі** створана ў 2002 годзе шляхам уключэння **Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь** у склад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Ажыццяўляе каардынацыю навуковых даследаванняў і практычнага выкарыстання іх вынікаў па важнейшых напрамках навуковага забеспячэння аграпрамысловага комплексу: земляробства і раслінаводства, жывёлагадоўлі і ветэрынарнай медыцыны, механізацыі сельскай гаспадаркі, вытворчасці прадуктаў харчавання, эканомікі і арганізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці.

Нягледзячы на тое, што Аддзяленне Акадэміі створана апошнім па часе, інстытуцыяналізацыя акадэмічнай аграрнай навукі ў Беларусі адбылася нашмат раней і прайшла некалькі этапаў.

## Гісторыя 
### У складзе Інбекульта 
У складзе Інстытута беларускай культуры пры непасрэдным удзеле яго кіраўніка У. М. Ігнатоўскага ў 1924 г. ствараецца *глебава-геалагічная камісія*, якую ўзначаліў правадзейны член Інстытута М. Ф. Бліадухо. Плённая праца камісіі, і ў прыватнасці, яе супрацоўнікаў — правадзейных членаў Інстытута Я. М. Афанасьева, А. Д. Дубаха, Н. К. Малюшыцкага, С. М. Вышалескага прывяла пры ператварэнні Інбелкульта ў Беларускую Акадэмію навук да з'яўлення ў складзе апошняй сельскагаспадарчых навукова-даследчых інстытутаў.

### У складзе аддзяленняў АН БССР 
3 1936 года сельскагаспадарчыя навуковыя ўстановы знаходзіліся ў складзе *Аддзялення матэматычных і прыродазнаўчых навук* АН БССР, з 1940 — у *Аддзяленні прыродазнаўчых і сельскагаспадарчых навук*, а з 1947 па люты 1956 былі размеркаваны па *Аддзяленні фізіка-матэматычных і тэхнічных навук* і *Аддзяленні біялагічных, сельскагаспадарчых і медыцынскіх навук*.

### Акадэмія сельскагаспадарчых навук БССР (1957/59-1961) 
### Аддзяленне сельскагаспадарчых навук АН БССР (1962—1963) 
З мэтай прадухілення негатыўных тэндэнцый у развіцці кадравага патэнцыялу беларускай аграрнай навукі 7 сакавіка 1962 Аддзяленне біялагічных навук АН БССР было падзелена на Аддзяленне біялагічных і медыцынскіх навук і *Аддзяленне сельскагаспадарчых навук*. Апошняе *не мела ў сваім складзе навукова-даследчых устаноў*, а з'яўлялася каардынацыйным цэнтрам аграрнай навукі ў Акадэміі і рэспубліцы, аб'яднаннем буйнейшых вучоных-аграрыяў рэпублікі. Па падобным прынцыпе ў далейшым у 1990-я арганізоўваліcя акадэміі — грамадскія аб'яднанні вучоных, у прыватнасці, Беларуская інжынерная акадэмія.
Аддзяленне было расфарміравана ў 1963 г.

### Заходняе аддзяленне УАСГНІЛ (1972—1986) 
Асноўнымі задачамі Аддзялення былі:
* навукова-метадычнае кіраўніцтва даследчымі работамі;
* каардынацыя тэматычных планаў усіх навукова-даследчых устаноў і праблемных лабараторый ВНУ па сельскай, воднай і лясной гаспадарцы БССР, Латвійскай ССР, Літоўскай ССР, Эстонскай ССР;
* распрацоўка мер па стварэнні высокаўрадлівых і ўстойлівых сартоў сельскагаспадарчых культур, па падвышэнні прадукцыйнасці жывёлагадоўлі, удасканаленні тэхналогій вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі.

#### Акадэмікі-сакратары Аддзялення ў розныя перыяды 
* Акадэмік АН БССР і УАСГНІЛ Сцяпан Гардзеевіч Скарапанаў (1972-1976)
* Акадэмік АН БССР і УАСГНІЛ Міхаіл Максімавіч Севярнёў (1976-1980)
* Акадэмік УАСГНІЛ, член-карэспандэнт АН БССР Тамара Нікандраўна Кулакоўская (1980-1986)

### Заходняе рэгіянальнае аддзяленне УАСГНІЛ (1988—1991) 
Было створана наноў пасля расфарміравання Аддзяленняў УАСГНІЛ у 1987 г. Старшынёй Аддзялення з'яўляўся член-карэспандэнт АН БССР Іван Мікалаевіч Нікітчанка. Пад яго кіраўніцтвам вялікія намаганні былі ўжыты для вывучэння наступстваў Чарнобыльскай аварыі, даследаванні былі таксама прысвечана праблемам вядзення сельскай гаспадаркі ў забруджаных радыяцыяй раёнах.

Расфарміравана Пастановай Савета Міністраў БССР № 330 ад 29 жніўня 1991 г.

### Акадэмія аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1992—2002) 
### Сучасны стан 
У склад Аддзялення аграрных навук уваходзяць 5 навукова-практычных цэнтраў НАН Беларусі: па земляробстве, па жывёлагадоўлі, па бульбаводстве і плодаагародніцтве, па механізацыі сельскай гаспадаркі і па харчаванні (з падпарадкаванымі ім даччынымі прадпрыемствамі), а таксама Гродзенскі і Віцебскі занальныя інстытуты, Інстытут сістэмных даследаванняў у АПК, 4 абласныя сельскагаспадарчыя доследныя станцыі. Па стане на 1 студзеня 2009 г. у замацаваных за Аддзяленнем арганізацыях працавала больш за 6600 чалавек, у тым ліку 1872 даследчыкі, 95 дактароў і 524 кандыдаты навук, 12 акадэмікаў і 19 членаў-карэспандэнтаў НАН Беларусі.

#### Акадэмікі-сакратары 
* Уладзімір Рыгоравіч Гусакоў — 2002—2014
* Уладзімір Вітальевіч Азаранка — з 8 верасня 2014

## Асноўныя напрамкі даследаванняў і распрацовак 
* Распрацоўка стратэгіі развіцця аграпрамысловага комплексу, арганізацыйна-гаспадарчых механізмаў вядзення АПК, павышэння харчовай бяспекі краіны;
* стварэнне высокапрадукцыйных, высакаякасных і ўстойлівых сартоў і гібрыдаў сельскагаспадарчых і пладова-ягадных культур з выкарыстаннем сучасных дасягненняў навукі, эканамічна абгрунтаваных і экалагічна бяспечных тэхналогій вытворчасці прадукцыі раслінаводства, якія дазваляюць максімальна рэалізаваць генетычны патэнцыял раслін, забяспечваюць зніжэнне рэсурсных выдаткаў, рацыянальнае выкарыстанне прыродных багаццяў і ахову навакольнага асяроддзя;
* распрацоўка стратэгіі рацыянальнага выкарыстання глебавых рэсурсаў, эфектыўных метадаў абароны глебаў ад дэградацыі і ўзнаўлення ўрадлівасці глебаў на аснове рэсурсазберагальных і экалагічна прымальных тэхналогій, удасканаленне тэхналогій тэхнічнай эксплуатацыі, рамонтаў і рэканструкцыі меліярацыйных сістэм працяглага сельскагаспадарчага выкарыстання, распрацоўку эколага-таксікалагічных прынцыпаў рэгулявання колькасці і зніжэння шкоднасці асабліва небяспечных узбуджальнікаў хвароб і пустазелля шляхам выкарыстання найноўшага асартыменту сродкаў аховы раслін;
* удасканаленне і стварэнне новых высокапрадукцыйных парод, тыпаў і ліній сельскагаспадарчых жывёл, птушкі і рыб на аснове найноўшых метадаў селекцыі і біятэхналогіі; распрацоўка і ўдасканаленне экалагічна бяспечных, энергазберагальных, экспартаарыентаваных тэхналогій вытворчасці прадукцыі жывёлагадоўлі, ветэрынарных тэхналогій, метадаў і сродкаў дыягностыкі, прафілактыкі і тэрапіі, што забяспечваюць устойлівы санітарны дабрабыт;
* распрацоўка новых і ўдасканаленне існуючых тэхналогій вытворчасці, нарыхтоўкі, захоўвання і рацыянальнага выкарыстання кармоў для сельскагаспадарчых жывёл, накіраваных на забеспячэнне здароўя сельскагаспадарчых жывёл, якія дазваляюць рэалізаваць генетычную прадуктыўнасць, забяспечваюць атрыманне экалагічна чыстай прадукцыі жывёлагадоўлі высокага санітарнага якасці;
* распрацоўка аўтаматызаваных энергазберагальных тэхналогій на базе сучасных тэхнічных сродкаў і сістэм машын для галін раслінаводства, жывёлагадоўлі і харчовай прамысловасці, навуковае забеспячэнне энергазберажэння і эфектыўнага выкарыстання энергіі ў тэхналогіях АПК, распрацоўку і асваенне вытворчасці новых відаў канкурэнтаздольнай прадукцыі харчовай прамысловасці, нарматыўнай дакументацыі, сертыфікацыя прадуктаў харчавання, сістэм якасці, сучаснага абсталявання для прадпрыемстваў перапрацоўчай прамысловасці.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1962 г. — Мн., 1963.
* Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1963 г. — Мн., 1964.
* Персанальная старонка М. М. Свярнёва на партале AgroWeb Беларусь
* Член-карэспандэнт Кулакоўская Тамара Нікандраўна
* Член-карэспандэнт Нікітчанка Іван Мікалаевіч
* Скарапанаў С. Г. Шасцідзесяцігоддзе Акадэміі навук БССР і развіццё сельскагаспадарчай навукі Беларусі // Весці АН БССР. Серыя сельскагаспадарчых навук. — 1990. — № 1. — С. 13 — 19.

## Спасылкі 
* Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 29 августа 1991 г. № 330 «Об упразднении Западного регионального отделения ВАСХНИЛ»
* Декрет Президента Республики Беларусь 5 марта 2002 г. № 7 «О совершенствовании государственного управления в сфере науки» 
* Национальная академия наук Беларуси — Отделение аграрных наук
* Аддзяленне аграрных навук НАН Беларусі (2013)
* Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя аграрных навук
* AgroWeb Беларусь

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Аграномія ў Беларусі