Глубокаўскі раён

**Глубокаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка другога ўзроўню ў Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр раёна — пасёлак Глубокае.

## Фізіка-геаграфічная характарыстыка 
Раён размешчаны на паўночным усходзе вобласці. Дзве траціны тэрыторыі раёна займае горна-таежная мясцовасць. У паўночна-заходняй частцы знаходзяцца Убінскі і Цігірэцкі хрыбты і іх адгор’і, у паўднёва-ўсходняй частцы — Ульбінскі хрыбет.

Клімат кантынентальны. Сярэднія тэмпературы студзеня — −18&nbsp;°C, ліпеня — каля 20&nbsp;°C. Сярэднегадавая колькасць атмасферных ападкаў — 600—700 мм. Пераважаюць паўночна-ўсходнія і паўднёва-заходнія вятры. Замаразкі заканчваюцца ў канцы траўня, аднаўляюцца ў канцы жніўня. Снежны пакроў усталёўваецца ў першай палове лістапада, сыходзіць у другой палове красавіка. Вышыня яго да канца зімы дасягае 90 см.

Па тэрыторыі раёна працякаюць рака Іртыш і яе прытокі — Ульба, Уба і іншыя.

Глебы — каштанавыя, чарназёмныя, горна-лугавыя, горна-тундравыя.

На адкрытых стэпавых прасторах растуць палын, кавыль; у горных частках — змешаныя лясы з іглічных (піхта, хвоя) і лісцяных (таполя, бяроза, рабіна, чаромха) дрэў. У лясах жывуць заяц, лісіца, собаль, барсук; ў гарах — алень, казуля, рысь, воўк, мядзведзь; у стэпах — тхор, суслік, сурок і іншыя.

У нетрах разведаны запасы поліметалічных руд, вугалю і натуральных будаўнічых матэрыялаў.

Па тэрыторыі раёна праходзяць аўтамабільныя дарогі Усць-Каменагорск — Рыдэр, Усць-Каменагорск — Шэманаіха, чыгунка Усць-Каменагорск — Локаць.

## Гісторыя 
10 студзеня 1963 года ўтвораны **Глубокаўскі прамысловы раён**. У склад раёна ўвайшлі пасёлкі: Глубокае, Белавусаўка, Пахатны, Верхнебярозаўскі, Першамайскі.

17 чэрвеня 1964 года пасёлак Пахатны аднесены да катэгорыі сельскіх населеных пунктаў і перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Ленінагорскага гарсавета.

31 снежня 1964 года Глубокаўскі прамысловы раён скасаваны, утвораны **Глубокаўскі раён** з цэнтрам у пасёлку Глубокае. У склад раёна таксама ўвайшлі 10 сельсаветаў і тэрыторыя саўгаса «Весялоўскі» Верхняўбінскага сельсавета Шэманаіхінскага раёна.

21 красавіка 1965 года з Шэманаіхінскага раёна перададзены Чарамшанскі сельсавет.

28 чэрвеня 1972 года утвораны Весялоўскі сельсавет.

11 красавіка 1984 года ўтвораны Опытнапольскі сельсавет.

17 кастрычнік 1985 года ўтвораны Калінінскі сельсавет.

## Насельніцтва 
Нацыянальны склад (на 1 студзеня 2016 года):
* рускія — 43 153. чал. (67,17%)
* казахі — 18 002. чал. (28,02%)
* немцы — 1 272 чал. (1,98%)
* татары — 543 чал. (0,85%)
* украінцы — 385. чал. (0,60%)
* беларусы — 143 чал. (0,22%)
* чачэнцы — 91 чал. (0,14%)
* азербайджанцы — 86 чал. (0,13%)
* армяне — 72 чал. (0,11%)
* узбекі — 67 чал. (0,10%)
* карэйцы — 58 чал. (0,09%)
* іншыя — 373 чал. (0,58%)
* Усяго — 64 245 чал. (100,00%)

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльнае дзяленне 
Глубокаўскі раён падзяляецца на 13 сельскіх і 4 пасялковых акругі, у якіх знаходзіцца 42 населеныя пункты.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары раёна 
* Раіса Васільеўна Курвякова (нар. 1945) — савецкая баскетбалістка, заслужаны майстар спорту СССР (1972), Алімпійская чэмпіёнка 1976 года.
* Уладзімір Аляксеевіч Калеснікаў (1924-2003) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.

*Пры напісанні гэтага артыкула выкарыстоўваўся матэрыял з выдання «Казахстан. Нацыянальная энцыклапедыя» (1998-2007),  рэдакцыяй «Қазақ энциклопедиясы» па ліцэнзіі Creative Commons BY-SA 3.0 Unported.*