open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксандр Веніямінавіч Мяжуеў

**Аляксандр Веніямінавіч Мяжуеў** (, г.  Брэсцкай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, палітык. Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. Сакратар Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь (з 5 снежня 2013 па 24 чэрвеня 2015 года).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 ліпеня 1959 года ў г. Ляхавічы Брэсцкай вобласці.

Скончыў Кіеўскае вышэйшае агульнавайсковае каманднае вучылішча, колава-гусенічныя машыны; Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ (г. Масква), камандна-штабная аператыўна-тактычная; Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі (г. Масква), ваеннае і дзяржаўнае кіраванне. Генерал-маёр.

Займаў камандныя і штабныя пасады ад камандзіра ўзвода да камандзіра брыгады, а затым намесніка камандуючага войскамі аператыўнага камандавання, начальніка штаба — першага намесніка камандуючага войскамі аператыўнага камандавання, камандуючага войскамі аператыўнага камандавання, начальніка Галоўнай ваеннай інспекцыі Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь. З’яўляўся членам калегіі Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь.

На IX з’ездзе грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз афіцэраў» быў абраны старшынёй рэспубліканскага савета Беларускага саюза афіцэраў.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. Абраны па Гродзенскай выбарчай акрузе № 52.

## Узнагароды 
Узнагароджаны дваццаццю медалямі, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

## Асабістае жыццё 
Жанаты, мае трох сыноў.

## Спасылкі 
* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Генерал-маёры (Беларусь)
Усевалад Ігнатавіч Краўчанка

**Усевалад Ігнатавіч Краўчанка** (, в. Каплічы, Мінская губерня, Расійская імперыя — , Каны, Францыя) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 кастрычніка 1915 года ў вёсцы Каплічы Мінскай губерні (цяпер — Калінкавіцкі раён Гомельскай вобласці) ў сям’і настаўніка. Пасля заканчэння рабфака ў Мазыры (1933) і да 1941 г. працаваў у рэдакцыі раённай газеты «Калгаснік Мазыршчыны» (пазней рэарганізаванай у абласную газету «Бальшавік Палесся»). Адначасова завочна вучыўся на літаратурным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (скончыў два курсы). У першы год вайны — супрацоўнік армейскай газеты «Боевое знамя». Потым на журналісцкай рабоце ў Саратаўскай вобласці, з мая 1943 г. — загадчык аддзела партызанскага жыцця ў газеце «Савецкая Беларусь». Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1939 г.

З 1945 года — адказны сакратар часопіса «Полымя». З 1950 года — адказны сакратар, у 1953—1961 гадах — галоўны рэдактар часопіса «Бярозка».

Памёр 27 жніўня 1961 года ў Канах (Францыя).

## Творчасць 
Першае апавяданне надрукаваў у 1933 г. (часопіс «Чырвоная Беларусь»). Аўтар зборнікаў аповесцей, апавяданняў «На крутым павароце» (1937), «Калгасныя навелы» (1940), «Зямля гудзе» (1945), «Станаўленне» (1947), «У імя Радзімы» (1948), «Жыта красуе» (1951), «Вясна на Палессі» (уключаны аднаактовыя п’есы, 1952), «Крыгаход» (1957), «Не поле перайсці» (1958), «Зорка Венера»(1960), «Над хвалямі Прыпяці» (выбранае, 1964), «Крыгалом» (1985). Выйшлі кнігі для дзяцей «Таямніца аднае вышкі» (1935). «Дзве сяброўкі» (1948, 1959), «Падарунак» (1950), «Тэорыя імавернасці» (1958), «Злачынства ля Зялёнай тоні» (1961), «Таямніца вугла альфа» (выбранае, 1973).

Выдаў зборнік аднаактовых п’ес «Апошняя варажба» (1960).

Пераклаў з рускай і ўкраінскай моў на беларускую «Бялее парус адзінокі» В. П. Катаева (1949), «Сцяганосцы» А. Ганчара (у сааўтарстве з І. Мележам, 1949), «Служу Радзіме» І. Кажадуба (1950), аповесць А. П. Гайдара «Цімур і яго каманда», апавяданне А. П. Чэхава «Анна на шыі» і інш.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» і медалямі.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калінкавіцкім раёне
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з украінскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Далёкі Усход Расіі

]]
**Далёкі Усход** — усходняя частка Расіі, да якой адносяць вобласці басейнаў рэк, якія ўпадаюць у Ціхі акіян, а таксама востраў Сахалін, Курыльскія астравы, востраў Урангеля, Камандорскія і Шантарскія астравы.

Насельніцтва — 6,3 млн чал. (каля 5 % насельніцтвы Расіі). Далёкі Усход — рэгіён з самым хуткім скарачэннем насельніцтва ў краіне: за перыяд 1991—2010 гг. насельніцтва паменшылася на 1,8 млн чалавек (22 %).. Каэфіцыент прыросту насельніцтва на Далёкім Усходзе Расіі -4,1: Прыморскі край -3,9, Рэспубліка Саха -1,8, Хабараўскі край -1,3, ЯАВ -0,7, Сахалін -7,8, Магаданская вобласць -17,3, Камчацкі край -6,2, Амурская вобласць -6, Чукотка -14,9. Пры захаванні гэтай тэндэнцыі Магадан застанецца без насельніцтва праз 57 гадоў, а Чукотка — праз 66 гадоў

## Адміністрацыйны падзел 
9 суб'ектаў Расійскай Федэрацыі ўваходзяць у склад Далёкаўсходняй федэральнай акругі.
# Амурская вобласць
# Яўрэйская аўтаномная вобласць
# Камчацкі край
# Магаданская вобласць
# Прыморскі край
# Рэспубліка Саха (Якуція)
# Сахалінская вобласць
# Хабараўскі край
# Чукоцкая аўтаномная акруга

Якуція адміністрацыйна ўключана ў Далёкаўсходнюю федэральную акругу РФ, хоць геаграфічна адносіцца да Усходняй Сібіры. Пры гэтым існуюць тэндэнцыі інтэграцыі Далёкага Усходу і Усходняй Сібіры ва ўзаемазлучаную адміністрацыйна-эканамічную структуру, прыкладам чаго можа служыць як федэральная праграма «Сацыяльна-эканамічнае развіццё Далёкага Усходу і Забайкалля», так і занаванне сувязі сотавымі аператарамі, якія ўключаюць усе суб'екты федэрацыі ўсходней Іркуцкай вобласці ў зону «Далёкі Усход».

## Найбуйнейшыя населеныя пункты 

## Гл. таксама 
* Далёкаўсходняя федэральная акруга
* Далёкаўсходняя рэспубліка
* Тэрытарыяльная экспансія Расіі
* Азіяцкая частка Расіі

## Спасылкі
Лахвіца

**Лахві́ца** — рака ў Бялыніцкім і Магілёўскім раёнах, правы прыток ракі Лахва (басейн Дняпра).

Даўжыня 19 км. Плошча вадазбору 75 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 м/км. Пачынаецца за 2,5 км на паўночны захад ад вёскі Ермалавічы Бялыніцкага раёна, вусце за 0,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Савасцянавічы Магілёўскага раёна. Рэчышча каналізаванае на працягу 5,5 км (выток — 0,6 км ніжэй моста каля паўднёвай ускраіны вёскі Ермалавічы). Вадазбор у межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. На рацэ каля вёсак Лубнішча і Нікіцінічы Магілёўскага раёна плаціна і сажалка плошчай 12 га.

## Гісторыя 
У 1636 годзе згадваецца фальварак Лахвіца ў складзе маёнтка Княжыцы ўдавы вялікага пісара літоўскага Крыштафа Стэфана Сапегі Ганны Аляксандраўны (у дзявоцтве Галоўчынскай) у Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага. У 1663 годзе ў складзе таго ж маёнтка згадваецца сяло Лахвіца.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Бялыніцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Магілёўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Лахвы
Мінарэт Хасана

**Вежа Хасана** () — мінарэт каля Касба Удая ў Рабаце (Марока), закладзены ў 1195 годзе па загадзе альмахадскага эміра Якуба аль-Мансура. Лічылася, што пры вышыні 86 метраў ён стане самым высокім будынкам ісламскага свету. У 1199 годзе, калі мінарэт быў дабудаваны да 44 метраў, эмір памёр і будаўніцтва спынілася.

Па сваім архітэктурным абліччы мінарэт Хасана блізкі да севільскай Хіральдзе, якая будавалася ў той жа час — магчыма, пад наглядам тых жа самых дойлідаў. Прататыпам абодвух будынкаў лічыцца 70-метровы мінарэт Кутубія ў Маракешы.

Ад велічэзнай мячэці, якую меркавалася ўзвесці побач з мінарэтам, захаваліся толькі дзве сотні слупоў з пясчаніку. На іншым баку плошчы, занятым гэтымі слупамі, у 1960-я гг. быў пабудаваны сучасны маўзалей Мухамеда V і яго сыноў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мінарэты
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Марока
Катэгорыя:Альмахады
Катэгорыя:Славутасці Марока
Народная медыцына

**Народная медыцына** — сукупнасць эмпірычна набытых народам ведаў пра гаючыя сродкі, лекавыя травы і гігіенічныя навыкі, а таксама іх практычнае выкарыстанне для зберажэння здароўя, папярэджання і лячэння хвароб; шэраг прыёмаў, накіраваных на лячэнне і прадухіленне захворванняў.

Сукупнасць ведаў народнай медыцыны выкарыстоўвае і сучасная медыцына, якая бярэ з яе ўсё каштоўнае і рацыянальнае, у тым ліку найбольш эфектыўныя метады лячэння і прафілактыкі розных захворванняў, напрыклад, з народнай медыцыны ў клінічную практыку прыйшлі бальнеа-, гелія, фітатэрапія, лячэбнае харчаванне і інш.

## Літаратура 
* Народная медыцына // Бел. энцыкл. У 18 т. Т. 11. Мугір-Паліклінаіка. — Мн., 2000. — С.171-172.
* Народная медыцына // Этнаграфія Бел.: Эцыкл. — Мн., 1989. — С.344-345.

Катэгорыя:Гісторыя медыцыны

Катэгорыя:Альтэрнатыўная медыцына
Катэгорыя:Медыцынская антрапалогія
Катэгорыя:Народная культура
Малдаўская мова ва Украіне

**Малда́ўская мова ва Украі́не** () — адна з моў нацыянальнай меншасці ва Украіне, распаўсюджаная ў вялікай ступені сярод жыхароў Украіны малдаўскай нацыянальнасці. Большасцю сучасных даследчыкаў малдаўская мова лічыцца літаратурным варыянтам румынскай мовы, а малдаване — часткай румынскага этнасу, але большасць сучасных малдаванаў мае малдаўскую, а не румынскую самаідэнтыфікацыю, вызначаючы сваю мову як *малдаўскую* і ўласную нацыянальнасць як *малдаване*. З гэтай прычыны тэрмін *малдаўская мова* ўлічваецца ўладамі Украіны пры статыстычнай, адукацыйнай і моўнай палітыцы.

Ва Украіне на афіцыйным узроўні (напрыклад, міністэрства адукацыі і навукі) выкарыстоўваецца прыметнік *молдовська*, але мае ўжытак таксама прыметнік *молдавська*. Апошні прыметнік лічыцца русізмам, першы, як прыметнік, што паходзіць ад назвы Малдова, выкарыстоўваецца для надрукаваных ва Украіне падручнікаў для школаў з вывучэннем моў нацыянальных меншасцей.

## Статыстыка 
thumb|справа|250px|Дзеля асоб, што пазначыла ў якасці роднай мовы малдаўскую, ад насельніцтва раёнаў і гарадоў абласнога падпарадкавання Украіны (2001 г.).
thumb|справа|250px|Найбольш распаўсюджаныя родныя мовы паводле сельскіх, гарадскіх і пасялковых саветаў Чарнавіцкай вобласці (2001 г.).
thumb|справа|250px|Найбольш распаўсюджаныя родныя мовы паводле сельскіх, гарадскіх і пасялковых саветаў Буджака — гістарычнага рэгіёна на поўдні Адэскай вобласці (2001 г.).
thumb|справа|250px|Пацэнтная доля асоб, што пазначыла ў якасці роднай мовы малдаўскую, ад насельніцтва сельскіх, пасялковых і гарадскіх саветаў Мікалаеўскай вобласці (2001 г.).
thumb|справа|250px|Пацэнтная доля асоб, што пазначыла ў якасці роднай мовы малдаўскую, ад насельніцтва сельскіх, пасялковых і гарадскіх саветаў Кіраваградскай вобласці (2001 г.).
Большая частка жыхароў Украіны, што вызначае сваю нацыянальнасць як *малдаване*, лічыць сваёю роднаю моваю малдаўскую мову. У параўнанні са звесткамі перапісу насельніцтва ў СССР інфармацыі перапісаў насельніцтва 1989 года, а таксама перапісу насельніцтва Украіны 2001 года сярод малдаванаў адзначаецца пэўнае скарачэнне дзелі асоб, што лічаць сваёй роднай мовай малдаўскую, але ў асноўным большая частка малдаванаў пазначае ў якасці роднай мовы малдаўскую.

Вынікі перапісаў насельніцтва ў СССР 1979, 1989 гадоў, перапісу насельніцтва Украіны 2001 года для роднай мовы малдаванаў:

Узровень валодання малдаўскай мовай сярод малдаванаў Украіны паводле звестак 1989 і 2001 гадоў: 1989 год — 84,3%, 2001 год — 78,9%.

### Рассяленне 
Раёны і гарады кампактнага рассялення малдаванаў Украіны паводле перапісу 2001 года.

Населеныя пункты, больш за 50% ад насельніцтва якіх пазначылі малдаўскую мову ў якасці роднай.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мовы Украіны
Катэгорыя:Малдаўская мова
Яўген Фёдаравіч Святланаў

{{Музыкант
 |Імя              = Яўген Фёдаравіч Святланаў
 |Выява      = Yevgeny Svetlanov 1967.jpg
 |Апісанне выявы = 
 |Фон              = 
 |Дата нараджэння    = 
 |Месца нараджэння   = 
 |Дата смерці      = 
 |Месца смерці     = 
 |Краіна           =  > 
 |Прафесіі        = 
 |Інструменты      = фартэпіяна
 |Жанры            =сімфанічная музыка 
 |Калектывы       = Вялікі тэатр, ДАСА
 |Узнагароды          = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
   
}
{ style="background:transparent"

}
{ style="background:transparent"
center|41px|Ордэн Кірыл і Мяфодзій I ступені
}
{ style="background:transparent"
 
}
 |Сайт             = www.svetlanov-evgeny.com
 |Вікісховішча        = 
}}
**Яўген Фёдаравіч Святланаў** ( — ) — савецкі расійскі ,  і . Народны артыст СССР (1968). Лаўрэат Ленінскай (1972) і Дзяржаўнай прэміі СССР (1983). Герой Сацыялістычнай Працы (1986).

## Біяграфія 
У 1951 годзе Святланаў паступіў у Маскоўскую кансерваторыю ў класы оперна-сімфанічнага дырыжыравання прафесара А. В. Гаўка і кампазіцыі — Ю. А. Шапорына.

У 1954 годзе, будучы студэнтам 4-га курса кансерваторыі, Святланаў стаў дырыжорам-асістэнтам Вялікага сімфанічнага аркестра Усесаюзнага радыё.

З 1955 — дырыжор, у 1963—1965 — галоўны дырыжор Вялікага тэатра. Дэбютаваў у 1955 годзе ў Вялікім тэатры пастаноўкай оперы М. Рымскага-Корсакава «Пскавіцянка». Гэтая ж опера праз 45 гадоў стала апошняй працай Святланава ў Вялікім тэатры.

У 1962 годзе быў прызначаны музычным кіраўніком Крамлёўскага палаца з’ездаў, які ў той час стаў другой пракатнай пляцоўкай Вялікага тэатра.

З 1965 па 2000 гады быў мастацкім кіраўніком і галоўным дырыжорам Дзяржаўнага акадэмічнага сімфанічнага аркестра СССР (з 1991 года — Расіі).

У 1992—2000 гадах быў галоўным дырыжорам гаагскага Рэзідэнц-аркестра (Нідэрланды).

У 2000—2002 гадах зноў працаваў у Вялікім тэатры.

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт, прысвечаны Яўгену Святланаву

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расіі
Катэгорыя:Народныя артысты Кіргізскай ССР
Катэгорыя:Оперныя дырыжоры
Катэгорыя:Балетныя дырыжоры
Катэгорыя:Члены Саюза кампазітараў СССР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Кірыла і Мяфодзія
Катэгорыя:Кавалеры ордэна РПЦ святога дабравернага князя Данііла Маскоўскага
Катэгорыя:Пахаваныя на Ваганькаўскіх могілках
Чалавек, мядзведзь, лось і воўк

**Чалавек, мядзведзь, лось і воўк** — бытавая беларуская народная казка. Запісана Эмай Дмахоўскай у вёсцы Ужынец Рэчыцкага павета, з дыялектнымі асаблівасцямі, якія былі характэрныя дзеля гэтага рыгіёну.

## Сюжэт 
Чалавек сустракае ў лесе мядзведзя, лася і ваўка, якія хочуць яго забіць. Воўк спрабуе адгаварыць сяброў, папярэджваючы, што чалавек усіх пераможа сваім розумам. Зацікавіўшыся, звяры патрабуюць чалавека паказаць свой розум. Але той кажа, што забыў розум дома і трэба за ім наведацца ў вёску. Воўк пагаджаецца суправаджаць чалавека. Дабраўшыся да хаты, чалавек прычапіў ваўку на шыю жарніцу са словамі: «Ото мой розум — несі». Воўк пабег праз лес, але ўпаў у ваду і ўтапіўся пад цяжкасцю жарніцы. Чалавек вяртаецца да лася і мядзведзя, супакоіўшы іх, што воўк хутка прыбудзе з розумам. Лось кладзецца спаць, а чалавек частуе мядзведзя каўбасоў. Мядзведзю спадабалася — ён просіць яшчэ. Чалавек прапануе яму разадраць лася і нарабіць з яго каўбасы. Мядзведзь разрывае лася, а потым чалавек прывязвае мядзведзя да дрэва — нібыта дзеля таго, каб не з’еў мяса, пакуль будзе рабіцца каўбаса. Даверлівы мядзведзь пагаджаецца. А чалавек знаходзіць палку, забівае прывязанага мядзведзя, забірае яго скуру і ласінае мяса.

## Літаратура 
Беларускі казачны эпас / Склад. і ўступ. артыкул У. В. Анічэнка. — Мінск : Выдавецтва БДУ, 1976. — 206 с.

Катэгорыя:Беларускія казкі
Катэгорыя:Беларускі фальклор
Шчасце і доля (казка)

**"Шчасце і доля"** — беларуская народная казка. Запісана Эмай Дмахоўскай у Рэчыцкім павеце (вёска невядомая), з дыялектнымі асаблівасцямі, характэрнымі дзеля таго рэгіёну.

## Сюжэт 
Бедны чалавек вёз дровы на валах і сустрэў двух паненак - а гэта былі самі Шчасце і Доля. Злітаваўшыся над бедняком, яны далі таму 3 рублі. Але няшчасны чалавек згубіў іх па дарозе. Сустрэўшы беднака мужыка другі раз, Шчасце і Доля адчыталі яго за неахайнасць і далі толькі 2 рублі. Селянін прывёз іх дадому і паклаў грошы ў гаршок з крупамі. Але жонка, не ведаючы аб гэтым, дала гаршок сляпому жабраку. Спаткаўшы чалавека трэці раз, Шчасце і Доля былі яшчэ стражэйшыя і далі только 3 грошы. І толькі пасля гэтага бедняку сапраўды пашанцавала: ён купіў за гэтыя грошы рыбіну, унутры якой знайшоў залатое яйка. А за яйка купіў цэлую краму і пачаў у ёй гандляваць.

## Літаратура 
Беларускі казачны эпас / Склад. і ўступ. артыкул У. В. Анічэнка. — Мінск : Выдавецтва БДУ, 1976. — 206 с.

Катэгорыя:Беларускія казкі
Катэгорыя:Беларускі фальклор
Кароль і каралева (казка)

**«Кароль і каралева»** — беларуская народная казка; чарадзейная. Запісана Эмай Дмахоўскай у Рэчыцкім павеце, вёска невядомая.

## Сюжэт 
У караля памерла жонка, і ён вырашыў жаніцца з уласнай дачкой — каралеўнай. Тая, напалоханая жудасным намерам бацькі, ідзе на могілкі і скардзіцца маці. Нечакана маці выходзіць з труны і кажа: «…так зрабі: нехай табе бацько купіць тры сукні: адна як зорачкі, другая як месяц, а трэця як соўнца. Да шчэ няхай справіць таб сьвіній кажух» (Эма Дмахоўская захавала дыялетныя асаблівасці Рэчыцкага павета).

Каралеўна ставіць бацьку гэтыя ўмовы. Кароль загадвае купіць тры сукні і пашыць свіны кажух. А каралеўна ўзяла ўсё гэта і пад падставай наведвання касцёлу паехала з дому і не вярнулася. Яна набрыла на незнаёмы палац, у якім жыла чужая каралева і яе сын. Дзяўчына апранула свіны кажух. Каралева прыняла яе за жабрачку і зрабіла сваёй служанкай. Сын-каралевіч ставіўся да дзяўчыны дрэнна, свіны кажух смярдзеў і выклікаў у яго агіду.

Каралева з сынам тройчы наведваюць касцёл. Усе тры разы дзяўчына таемна скідае свіны кажух, апранае пачаргова ўбранні, якія былі «як зорачкі», «як месяц» і «як сонца» і ўваходзіць у касцёл — той адразу ззяе ад яе прыгажосці. Усе тры разы каралевіч не пазнае сваёй служанкі, але захапляецца невядомай «паннай». Каб даведацца, хто гэтая незнаёмая прыгажуня, каралевіч перад трэцім наведваннем загадвае разліць смалу ў касцёле. Чаравік дзяўчыны прыклейваецца да падлогі і застаецца ў касцёле, а каралевіч па босай назе пазнаў у сваёй страшэннай служанцы, якая насіла агідны свіны кажух, каханую дзяўчыну — і ажаніўся з ёю.

## Літаратура 
* Беларускі казачны эпас / Склад. і ўступ. артыкул У. В. Анічэнка. — Мінск : Выдавецтва БДУ, 1976. — 206 с.

Катэгорыя:Беларускія казкі
Х’ёлен

'''Х'ёлен''', таксама К'ёлен ( — даслоўна «кіль») — нагор'е ў Швецыі і Нарвегіі, паўночна-ўсходняя частка Скандынаўскіх гор; цягнецца на працягу  ад Тронхеймс-фіёрда і возера Фемун да пласкагор'я Фінмарксвіда прыкладна ўздоўж  і, часткова, . Найвышэйшы пункт нагор'я — гара Кебнекайсэ ().

[thumb|Від на гару [Кебнекайсэ]]
Горы Х'ёлена складзены пераважна гнейсамі, крышталічнымі сланцамі і гранітамі.

Для нагор'я характэрны ледавіковыя формы рэльефу, маюцца ледавікі, вялікая колькасць азёр; большасць рэк кароткія, з моцным цячэннем. Х'ёлен з'яўляецца водападзелам: рэкі яго паўночна-заходніх схілаў адносяцца да басейна Нарвежскага мора, рэкі паўднёва-ўсходніх схілаў — да басейна Батнічнага заліва Балтыйскага мора.

Расліннасць на схілах гор Х'ёлена — горна-тайговая і горна-тундравая. На шведскай частцы нагор'я знаходзяцца нацыянальныя паркі Абіску, Стура-Шофалет і Сарэк.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нагор’і
Катэгорыя:Скандынавія
Катэгорыя:Горы Нарвегіі
Катэгорыя:Горы Швецыі
Катэгорыя:Горы Фінляндыі
Эстэн Эстэнсен

**Эстен Эстенсен** (, 12 жніўня 1878 — 22 снежня 1939) — нарвежскі стралок, прызёр алімпійскіх гульняў.

Эстэн Эстэнсен нарадзіўся ў 1878 годзе ў Драмене. У 1912 годзе на Алімпійскіх гульнях у Стакгольме ён стаў уладальнікам каманднага сярэбранага медалю ў стральбе з адвольнай вінтоўкі з трох пастаў, а ў асабістым першынстве стаў 23-м. У 1920 годзе на Алімпійскіх гульнях у Антверпене ён заваяваў камандныя сярэбраныя медалі ў стральбе з адвольнай вінтоўкі з трох пастаў і ў стральбе з армейскай вінтоўкі лежучы з 300 і 600 м, а таксама бронзавыя медалі ў асабістым першынстве ў стральбе з адвольнай вінтоўкі з трох пастаў і ў камандным першынстве ў стральбе з малакалібернай вінтоўкі стоячы з 50 м; таксама ён прыняў удзел у спаборніцтвах па стральбе з армейскай вінтоўкі лежачы з 300 м, стральбе з армейскай вінтоўкі лежачы з 600 м, і стральбе з армейскай вінтоўкі стоячы з 300 м, але не заваяваў медаляў у гэтых дысцыплінах.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Стралкі Нарвегіі
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1912 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1920 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1920 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1912 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1920 года
Вылячэнне двух сляпых у Галілеі

[thumb|270px|*Хрыстос ацаляе двух сляпых*, [Юліус Шнорр, 19 ст.]]
**Вылячэнне двух сляпых у Галілеі** — падзея новазапаветняга апавядання, адзін з цудаў Ісуса Хрыста.

## Біблейскае апавяданне 
Эпізод запісаны ў Евангеллі ад Матфея 9:27-31, адразу пасля цуда з уваскрэсеннем дачкі Яіра і адлюстраваны толькі ў Евангеллі ад Матфея. 

Згодна з Евангеллем, Ісус працягнуў сваё падарожжа пасля ўваскрэсення дачкі Яіра, двое сляпых падышлі да Яго, заклікаючы: *«Памілуй нас, Сын Давідаў!»* 

Калі ж Ён увайшоў у дом, яны зноў прыступілі да яго, і Ён спытаўся ў іх, ці вераць яны, што Ён можа іх ацаліць. *«Так, Госпадзе»*, - адказалі яны. Тады Ён дакрануўся да вачэй іх і сказаў: *«Па веры вашай хай будзе вам»*; і да іх вярнуўся зрок. 

Ісус строга наказаў ім: *«Глядзеце, каб ніхто не даведаўся пра гэта»*. Аднак насуперак Яго словам яны выйшлі і распаўсюджвалі навіны пра Яго па ўсёй краіне.

Катэгорыя:Цуды Ісуса Хрыста
Гімн Коста-Рыкі

**Нацыянальны гімн Коста-Рыкі** () — дзяржаўны гімн Коста-Рыкі. Музыка гімна была напісана ў 1852 годзе Мануэлем Марыяй Гуцьерасам і ў наступнымі годзе зацверджана. У 1903 годзе былі прыняты словы Хорхэ Марыі Селедона Брэнеса. Канчатковае зацвярджэнне гімн атрымаў у 1949 годзе.

## Іспанскі тэкст гімна 
Noble patria, tu hermosa bandera 
expresión de tu vida nos da; 
bajo el límpido azul de tu cielo 
blanca y pura descansa la paz.

En la lucha tenaz, 
de fecunda labor 
que enrojece del hombre la faz, 
conquistaron tus hijos 
labriegos sencillos 
eterno prestigio, estima y honor.

¡Salve, o tierra gentil! 
¡Salve, o madre de amor! 
Cuando alguno pretenda 
tu gloria manchar, 
verás a tu pueblo valiente y viril, 
la tosca herramienta en arma trocar.

Salve oh Patria tu pródigo suelo, 
dulce abrigo y sustento nos da; 
bajo el límpido azul de tu cielo 
¡vivan siempre el trabajo y la paz!

## Спасылкі 
* Гімн на сайце nationalanthems.info

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Коста-Рыкі
Коста-Рыка
Катэгорыя:Песні на іспанскай мове
Катэгорыя:З’явіліся ў 1852 годзе
Герб Коста-Рыкі

**Герб Коста-Рыкі** — афіцыйны герб Коста-Рыкі з 21 кастрычніка 1964 года.

## Сімволіка 
Два караблі сімвалізуюць Карыбскае мора і Ціхі акіян. Караблі таксама сімвалізуюць марскую гісторыю краіны, а ўзыходзячае сонца сімвалізуе свабоду. Тры гары сімвалізуюць тры галоўныя горныя ланцугі Коста-Рыкі, а таксама сімвалізуюць месцазнаходжанне краіны. Сем зорак — сімвал сямі правінцый Коста-Рыкі.

У верхняй частцы шчыта размешчаны надпісы па-іспанску «Коста-Рыка» і «Цэнтральная Амерыка».

## Гісторыя
У перыяд існавання Цэнтральнаамерыканскай федэрацыі функцыі герба Коста-Рыкі выконваў герб федэрацыі. Аднак у 1824 г. быў усталяваны герб для Коста-Рыкі. Ён уяўляў сабой дыск з выявай працягнутай рукі сярод 10 вулканаў і надпісу «Свабодная дзяржава Коста-Рыка».

Пасля распаду Цэнтральнаамерыканскай федэрацыі Коста-Рыка здабыла поўную незалежнасць. У 1840 годзе былі прыняты новыя герб і сцяг. Васьміканцовую сярэбраную зорку ў цэнтры герба з прамянямі ў выглядзе галінак атачалі вянок з галінак лаўра і мірта і надпіс «Дзяржава Коста-Рыка».

File:Coat of arms of the United Provinces of Central America.svg|Герб Цэнтральнаамерыканскай федэрацыі з 1823 па лістапад 1824
File:Coat of arms of the Federal Republic of Central America.svg|Герб Цэнтральнаамерыканскай федэрацыі з лістапада 1824 па лістапад 1840
File:Coat of arms of Costa Rica (1824-1840 and 1842-1848).svg|Герб Коста-Рыкі ў складзе Цэнтральнаамерыканскай федэрацыі  
File:Coat of arms of Costa Rica (1840-1842).svg|Герб Коста-Рыкі з красавіка 1840 па красавік 1842

## Спасылкі 
Коста-Рыка
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Коста-Рыкі
Жаан Алькавер

**Жаан Алькавер і Маспонс** ([ʒuan əɫkove]; -) — іспанскі балеарскі пісьменнік, паэт, публіцыст і палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Атрымаў ступень бакалаўра ў Балеарскім інстытуце перад саісканнем вучонай ступені ў галіне права ў Барселоне. Пасля таго, як стаў адвакатам (1878), вярнуўся на Мальёрку і займаў розныя пасады ў судовай сістэме вострава. Адначасова пачаў палітычную кар’еру, быў баевіком ліберальнай партыі свайго сябра Антоніа Маўра, яе кульмінацыя было абранне дэпутатам у Генеральныя картэсы (1893). Пасля кароткага знаходжання ў Мадрыдзе, вярнуўся дадому на Балеарскія астравы і адмовіўся ад палітычнай дзейнасці.

Катэгорыя:Пісьменнікі Іспаніі
Катэгорыя:Паэты Іспаніі
Катэгорыя:Іспанамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Іспанамоўныя паэты
Заканадаўчая Асамблея Коста-Рыкі

**Заканадаўчая Асамблея Коста-Рыкі** () — аднапалатны парламент, заканадаўчы орган ўрада Коста-Рыкі. Будынак Заканадаўчай Асамблеі размешчаны ў сталіцы краіны Сан-Хасэ ў раёне Эль-Кармэн.

Парламент Коста-Рыкі складаецца з 57 дэпутатаў, якія выбіраюцца ў ходзе прамых усеагульных выбараў на аснове прапарцыянальнага прадстаўніцтва. Дэпутаты абіраюцца на тэрмін 4 гады. Па папраўцы да Канстытуцыі 1949 года дэпутаты не могуць працаваць два тэрміны запар, але маюць права вылучаць сваю кандыдатуру пасля перапынку на наступных выбарах.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Катэгорыя:Палітыка Коста-Рыкі
Коста-Рыка
Гірландая

**Гірландая** — дынастыя фларэнційскіх мастакоў эпохі Адраджэння.

* Даменіка Гірландая (1449—1494) — знакаміты мастак.
** Рыдольфа Гірландая (1483—1561)— яго сын.
*** Мікеле дзі Рыдольфа Гірландая — яго сын.
* Давід Гірландая (1452—1525) — малодшы брат Даменіка.
* Бенедэта Гірландая (1458—1497) — малодшы брат Даменіка.

Катэгорыя:Мастацкія дынастыі
Уваравічы (значэнні)

* Гарадскі пасёлак Уваравічы
* Уваравічы, археалагічны помнік
Іван Аляксандравіч Кірэйчык

**Іван Аляксандравіч Кірэйчык** (, в. Гута, , Брэсцкая вобласць — ) — беларускі пісьменнік, паэт, журналіст.

## Біяграфія 
Скончыў Гуцянскую сярэднюю школу, працаваў у калгасе, служыў на Балтыйскім флоце ВМФ СССР. З 1958 года літаратурны супрацоўнік, загадчык аддзела ганцавіцкай раённай газеты «Сялянская праўда». Скончыў завочнае аддзяленне факультэта журналістыкі БДУ. З 1963 года ўласны карэспандэнт Беларускага радыё і газеты «Чырвоная змена», працаваў у газеце «Гомельская праўда», на абласной студыі тэлебачання.

## Творчасць 
Літаратурную творчасць пачаў падчас службы ў арміі. Вершы, апавяданні і нарысы І. Кірэйчыка прасякнуты публіцыстычным, грамадзянскім пафасам, шчырасцю пачуццяў, дабрынёй, трывогай за родную зямлю.

Дэбютаваў вершамі ў газеце «Страж Балтыкі», а таксама ў калектыўным зборніку «Песня, рождённая морем». Аўтар кніг паэзіі «Аснова» (1977), «З маіх крыніц» (1994).

Найбольш плённа і ярка ўвасобіўся яго талент у публіцыстыцы. Цікавыя зместам, жывыя па форме нарысы і апавяданні склалі кнігі «Багацце душы — людзям», «Пялёсткавы бераг», «Каласам хіліцца долу», «Калінавая квецень». Многія празаічныя творы І. Кірэйчыка змяшчаліся ў калектыўных зборніках «Вернутае шчасце», «Люблю будзённы дзень». У літаратурным запісе І. Кірэйчыка выйшлі кнігі партызанаў Р. Лазабеева «Лясныя пабрацімы» і М. Качана «Апалены ранак».

## Памяць 
У сакавіку 2010 года ў вёсцы Гута на месцы, дзе знаходзіўся дом, у якім жыў Іван Аляксандравіч Кірэйчык усталяваны памятны знак .

На сайце ўстановы культуры «Ганцавіцкі раённы краязнаўчы музей» прадстаўлена фотавыстаўка «Іван Кірэйчык — паэт, пісьменнік, журналіст».

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Да 85-годдзя з дня нараджэння Івана Аляксандравіча Кірэйчыка  // Навукова-метадычная ўстанова «Нацыянальны інстытут адукацыі» Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь
* Кірэйчык Іван Аляксандравіч // Ганцавіцкі краязнаўча-інформацыйны партал

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Western Union

**The Western Union Company** (Вестэрн Юніён) — амерыканская кампанія, якая спецыялізуецца на прадастаўленні паслуг грашовага пасярэдніцтва. Заснавана ў 1851 годзе. З’яўляецца адным з лідараў на рынку міжнародных грашовых пераводаў. У рэйтынгу Fortune 500 у 2009 годзе кампанія заняла 451-ю пазіцыю, пасунуўшыся з 473-га радка ў 2008 годзе. Прыбыткі кампаніі за 2007 год склалі $ 4,9 млрд долараў ЗША, а колькасць транзакцый склала 572 млн. Да пераходу да грашовых пераводаў кампанія аказвала паслугі ў сферы тэлеграфнай сувязі.

Паўночнаамерыканская штаб-кватэра кампаніі змешчана ў Грынвуд-Віледжы, штат Каларада, а галоўны офіс міжнароднай службы маркетынгу і камерцыйных паслуг знаходзіцца ў Монтвейле, Нью-Джэрсі.

## Спасылкі 
* Сайт Вестэрн Юніён

Катэгорыя:Плацежныя сістэмы
Катэгорыя:Банкаўскія тэхналогіі
Катэгорыя:Фінансавыя кампаніі ЗША
Вылячэнне служкі з адсечаным вухам

, Партугалія, каля 1500г.]]
**Вылячэнне служкі з адсечаным вухам** або ***вылячэнне вуха раба святара*** - падзея евангельскага апавядання, адзін з цудаў Ісуса Хрыста. 

## Біблейскае апавяданне
Цуд запісаны ў Евангеллі ад Лукі 22:49-51, у ім апісваецца Ісус, Які вылячыў вуха рабу першасвятара падчас арышту Ісуса.

Калі да Хрыста і Яго вучняў наблізіўся натоўт і стала ясна, што справа кончыцца арыштам Хрыста і Яго магчымым асуджэннем, то адзін з вучняў вынуў меч, ударыў слугу святара і адсек яму правае вуха.

Ісус, аднак сказаў, каб яны перасталі, а пасля, дакрануўшыся да вуха чалавека, вылечыў яго. Гэтае вылячэнне следуе за пацалункам Іуды і з'яўляецца апошнім цудам, запісаным ў кананічных Евангеллях перад Укрыжаваннем Ісуса.

Катэгорыя:Цуды Ісуса Хрыста
НФЛ у сезоне 1974

**Cезон 1974** года стаў 55-ым сезонам Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL).

## Турнірная табліца 
***В** = Выйгрыш, **П** = Паражэнне, **Н** = Нічыя, **%** = Адсотак перамог, **АН** = Ачкі набраныя, **АП** = Ачкі прапушчаныя*

* – Лепшы пакажчык сярод другіх каманд,  – Пераможца дывізіёна*

## Плэй-оф 
## Глядзіце таксама 
## Спасылкі 
* Гісторыя НФЛ 1971-1980  на nfl.com

1974
Катэгорыя:1974 год у спорце
Чыжоўка-Арэна

**«Чыжоўка-Арэна»**, поўная назва — *«Шматфункцыянальны культурна-спартыўны і забаўляльны комплекс “Чыжоўка-Арэна“»*) — шматфункцыянальны комплекс у горадзе Мінск, Беларусь. Арэна размяшчаецца на поўдні горада ў мікрараёне Чыжоўка, на беразе Чыжоўскага вадасховішча, на частцы тэрыторыі парку імя 900-годдзя Мінска. Афіцыйнае адкрыццё адбылося 25 снежня 2013 года.

Другая па велічыні пасля «Мінск-Арэны» лядовая пляцоўка краіны, яна была пабудавана да  чэмпіянату свету па хакеі 2014 года і прыняла 30 матчаў гэтага турніру, у тым ліку два чвэрцьфіналы.

У аснове праекта архітэктара Марата Гроднікава — вобраз дзвюх кропель вады, якія перацякаюць адна ў адну: сучасны будынак са шкла і металу гарманічна ўпісваецца ў прыродны ландшафт Чыжоўскага вадасховішча. У маштабны комплекс, пабудаваны з улікам сусветнага вопыту і стандартаў Міжнароднай федэрацыі хакея, уваходзяць вялікая арэна (агульная плошча 39073,27 м²), малая арэна (19452 м²) і злучальная зона (9 344 м²), дзе знаходзіцца цэнтр адпачынку і забаў.

Вялікая арэна выкарыстоўваецца для правядзення хакейных турніраў і буйных матчаў, спаборніцтваў па фігурным катанні і шорт-трэку, пры неабходнасці трансфармуецца ў пляцоўку для гульнявых відаў спорту, адзінаборстваў, цяжкай атлетыкі і гімнастыкі, а таксама выставак, канцэртаў і шоу. Лядовая пляцоўка (30х60 м) з бартавой сістэмай, якая плавае, спраектавана на ўзор большасці арэн клубаў Нацыянальнай хакейнай лігі. Дзякуючы бартам, якія амартызуюцца, паніжана рызыка траўмавання гульцоў. Умяшчальнасць трыбун вялікай арэны — 8807 чалавек, акрамя таго, паміж партэрам і верхнім узроўнем знаходзяцца 43 VІР-ложы на 500 месцаў. У вялікай арэне акрамя сямі раздзявалак і экіпіровачнага цэнтра ёсць станцыя антыдопінгавага кантролю і пункт першай дапамогі.

Малая арэна прызначана для прафесійных трэніровак і спаборніцтваў спартсменаў, а таксама масавага катання на каньках. Акрамя лядовай пляцоўкі і 15 раздзявалак, яна змяшчае аднаўленча-аздараўленчы цэнтр (з трыма саўнамі), дзве спартыўныя залы і адміністрацыйныя памяшканні.

## Спасылкі 
* [Http://www.chizhovka-arena.org/ Афіцыйны сайт МКРСК «Чыжоўка-Арэна»]  
* [Http://www.minsk2014.com/arena/chizhovka/ «Чыжоўка-Арэна» на афіцыйным сайце чэмпіянату свету па хакеі 2014 года]    
* [Http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=727466 Размовы пра «Чыжоўка-Арэны» на форуме SkyscraperCity.com] 
* [Https://www.google.com/maps/views/view/110075160385180236203/photo/IKKOg4BKGmUAAAAGOrngYQ Віртуальны тур вакол МКРСК «Чыжоўка-Арэна»] (2013/12/22)

Катэгорыя:Лядовыя арэны Беларусі
Катэгорыя:Спартыўныя збудаванні Мінска
Катэгорыя:2013 год у Мінску
Катэгорыя:Чыжоўка (жылы раён)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Марата Гроднікава
Грын

**Грын** — прозвішча, псеўданім.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Грын — рускі пісьменнік
* Грэм Грын — англійскі пісьменнік, драматург
* Джон Біслі Грын — французскі егіптолаг і фатограф
* Джордж Грын (матэматык)
* Джэрард Грын — прафесійны гулец у снукер
* Ева Грын — французская актрыса
* Марыка Грын — шведская і французская актрыса
* Том Грын — канадскі камедыйны акцёр
* Флорэнс Грын — апошняя з ветэранаў Першай сусветнай вайны
* Эдвард Лі Грын — амерыканскі батанік, сістэматык і збіральнік раслін
Гугенхайм

**Гугенхайм** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Бенджамін Гугенхайм, амерыканскі бізнесмен
* Пегі Гугенхайм, амерыканская галерыстка, мецэнат
Гуліеў

**Гуліеў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Наміг Гуліеў — азербайджанскі шахматыст.
* Сархан Гуліеў — азербайджанскі шахматыст.

Катэгорыя:Прозвішчы паводле алфавіта
Катэгорыя:Азербайджанскія прозвішчы
Гумілеўскі

**Гумілеўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Леў Мікалаевіч Гумілеўскі, беларускі скульптар
* Сяргей Львовіч Гумілеўскі, беларускі скульптар
Гурвіч

**Гурвіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ізроіл-Залман Гурвіч (З. Лібін) — яўрэйскі пісьменнік.
** Хаім Доў Гурвіч — эканаміст, яго брат.
* Ілья Самуілавіч Гурвіч (1919—1992) — расійскі этнограф.
* Іосіф Навумавіч Гурвіч (1895—1978) — савецкі мастак.
* Ісак Аронавіч Гурвіч (1860—1924) — эканаміст, публіцыст.
* Кліменцій Ісаакавіч Гурвіч (1903 — ?) — беларускі бібліятэкар, ваенны ўрач.
* Леанід Гурвіч (1917—2008) — амерыканскі эканаміст.
* Навум Мееравіч Гурвіч (1901—1991) — беларускі артыст балета.
## Гл. таксама
*Гурэвіч
Гурын

**Гурын** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Леанідавіч Гурын (нар. 1972) — беларускі ўрач-акушэр-гінеколаг. Кандыдат медыцынскіх навук (2004), дацэнт (2007).
* Антон Іосіфавіч Гурын, Герой Савецкага Саюза
* Валерый Мікалаевіч Гурын, беларускі фізіёлаг. Акадэмік НАН Беларусі
* Міхаіл Іванавіч Гурын-Маразоўскі, беларускі журналіст
* Міхаіл Фёдаравіч Гурын, беларускі археолаг, гісторык
Гусак

**Гусак** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Адамавіч Гусак, беларускі матэматык
* Густаў Гусак, апошні прэзідэнт сацыялістычнай Чэхаславакіі
* Сяргей Адамавіч Гусак (1930—1969) — беларускі крытык, літаратуразнавец. Кандыдат філалагічных навук (1965), дацэнт (1969).
Грыг

**Грыг** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Нурдаль Грыг, нарвежскі пісьменнік
* Эдвард Грыг, нарвежскі кампазітар
Даманеўскі

**Даманеўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзмітрый Сяргеевіч Даманеўскі (нар. 1940) — спецыяліст у галіне фізікі і тэхнікі паўправаднікоў.
* Уладзімір Віктаравіч Даманеўскі, беларускі дзяржаўны дзеяч
* Фабіян Даманеўскі, вялікалітоўскі мысліцель-гуманіст
* Язэп Даманеўскі, вялікалітоўскі мысліцель і гуманіст
Дапкюнас

**Дапкюнас** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Вадзімавіч Дапкюнас, беларускі дыпламат
* Вадзім Вячаслававіч Дапкюнас, беларускі тэатральны дзеяч і арганізатар тэатральнай справы
* Жанна Казіміраўна Дапкюнас, беларускі літаратуразнаўца і арганізатар музейнай справы
Дарафееў

**Дарафееў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Максімавіч Дарафееў, беларускі вучоны-арнітолаг, грамадскі дзеяч
* Барыс Фёдаравіч Дарафееў (1950—2002) — беларускі ўрач-фармаколаг. Доктар медыцынскіх навук (1994), прафесар (1995).
* Гаўрыла Дарафееў — ліцейшчык XVII стагоддзя з Полацка. 
* Сяргей Алегавіч Дарафееў, беларускі тэлежурналіст
Даркевіч

**Даркевіч** - беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Пётр Яўгенавіч Даркевіч, беларускі гісторык мастацтва
* Уладзіслаў Пятровіч Даркевіч,  беларускі археолаг, гісторык
* Хрыстафор Яўгенавіч Даркевіч, беларускі мастак
Дарэл

**Дарэл** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джэралд Дарэл, брытанскі натураліст, навуковец-заолаг, пісьменнік
* Лорэнс Дарэл, англійскі пісьменнік
Дашкевіч

**Дашкевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Мікалаевіч Дашкевіч (1945—2020) — беларускі акцёр тэатра.
* Вячаслаў Іосіфавіч Дашкевіч (нар. 1941) — беларускі паэт.
* Георгій Віктаравіч Дашкевіч (нар. 1946) — беларускі палітык.
* Зміцер Дашкевіч (нар. 1981) — беларускі грамадскі актывіст, лідар руху «Малады Фронт».
* Леў Урбанавіч Дашкевіч — беларускі фотамастак.
* Мікалай Паўлавіч Дашкевіч (1852—1908) — расійска-ўкраінскі гісторык і літаратуразнавец.
* Наталля Мікалаеўна Дашкевіч (нар. 1988) — беларуская баскетбалістка.
* Пётр Васілевіч Дашкевіч — расійскі рэвалюцыянер.
* Таццяна Мікалаеўна Дашкевіч — рускамоўная пісьменніца Беларусі.
* Ян Непамуцэн Дашкевіч-Кундзіч — удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў.
Давідовіч

**Давідовіч** — беларускае прозвішча. Форма бацькаймення ад антрапоніма Давід з акцэнтаваннем фарманта *-овіч* і семантыкай «нашчадак названай асобы».

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Мікалаевіч Давідовіч (1965—1992) — Нацыянальны герой Азербайджана.
* Арцём Аляксеевіч Давідовіч (нар. 2005) — беларускі футбаліст.
* Дзмітрый Вячаслававіч Давідовіч (нар. 1988) — беларускі акцёр.
* Ісак Аронавіч Давідовіч (1911—1993) — беларускі савецкі мастак, графік.
* Лілія Міхайлаўна Давідовіч (1936—2002 — беларуская актрыса.
* Мікалай Пятровіч Давідовіч (1919—1993) — Герой Савецкага Саюза.
* Мікалай Уладзіміравіч Давідовіч (нар. 1949) — беларускі пісьменнік, журналіст, публіцыст.
* Сяргей Фёдаравіч Давідовіч-Зосін (нар. 1942) — беларускі паэт і мастак-жывапісец.
* Сяргей Фёдаравіч Давідовіч (нар. 1959) — беларускі мастак, старшыня Секцыі жывапісу ў Саюзе мастакоў Беларусі.
* Яфім Аронавіч Давідовіч (1924—1976) — савецкі дысідэнт, удзельнік руху за правы яўрэяў у СССР.
Дзяржпрам

**Дом дзяржаўнай прамысловасці (Дзяржпрам)** () — першы савецкі 13-павярховы небаскроб, помнік архітэктуры ў стылі канструктывізму, адна з трох харкаўскіх высотак, пабудаваная на працягу 1926—1928 гадоў.

Будынку, які ўвасобіў у сабе будаўнічыя дасягненні УССР, далі назву «Дом дзяржаўнай прамысловасці» — гэтым словазлучэннем быў падкрэслены дэвіз індустрыяльнай краіны.

## Гісторыя 
Будынак быў пабудаваны ў рэкордна кароткі тэрмін — падрыхтоўчыя працы пачаліся летам 1925 года, а здача ў эксплуатацыю адбылася 7 лістапада 1928 года, да адзінаццатай гадавіны Кастрычніцкай рэвалюцыі. Вясной 1926 года будоўлю вырашана было закрыць, аднак пасля асабістага ўмяшальніцтва Фелікса Дзяржынскага, які наведаў будоўлю 8 мая 1926 года, будаўніцтва працягнулася. На ўрачыстай закладцы цэнтральнага корпуса, якая адбылася 21 лістапада 1926 года, будынку прысвоілі яго імя.

Пасля пабудовы, з 1928 па 1934 гады, у будынку размяшчаўся Савет Народных Камісараў Украіны.

Падчас нямецкай акупацыі ў 1941—43 гадах на першым паверсе была ўладкавана канюшня, на іншых паверхах у пачатку акупацыі жылі малпы, якія ўцяклі з размешчанага побач з будынкам заапарку. Да 23 жніўня 1943 года ў Дзяржпраме дажылі тры макакі, якім на 65-ю гадавіну вызвалення горада, у жніўні 2008 года, быў адкрыты помнік на тэрыторыі заапарку.

Пасля вайны ў 1944—1947 гадах будынак быў адноўлены.

У 1955 годзе на даху была ўсталявана адна з першых у СССР тэлевізійных вышак вышынёй 45 м.

У 2004 годзе, да 350-годдзя Харкава была распачата рэканструкцыя Дзяржпрама — яна заняла нашмат больш часу, чым увесь перыяд будаўніцтва Дзяржпрама прымітыўнымі метадамі ў 1920-х гадах, і дагэтуль застаецца не завершанай.

## Спасылкі 
* Плошча імя Дзяржынскага, Дзяржпрам і харкаўскі канструктывізм 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1928 годзе
Катэгорыя:1928 год у Харкаве
Катэгорыя:Збудаванні Украіны ў стылі канструктывізм
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Харкава
Памятная манета «Успенскі сабор Кіева-Пячэрскай лаўры»

thumb|200 px|Аверс манеты
thumb|200 px|Рэверс манеты
**«Успенскі сабор Кіева-Пячэрскай лаўры»** — залатая памятная манета Нацыянальнага банка Украіны наміналам 100 грыўняў, прысвечаная адраджэнню Успенскага сабора Кіева-Пячэрскай лаўры. манета ўведзеная ў абарачэнне 30 снежня 1998 года. Яна належыць да серыі «Духоўныя скарбы Украіны».

## Параметры 
* проба золата: 900
* намінал: 100 грыўняў
* вага манеты: 15,55 г
* дыяметр: 25 мм
* якасць: «пруф»
* рабро: гладкае
* тыраж: 3000 асобнікаў

## Апісанне 
### Аверс 
На аверсе манеты ў абрамленні барочнага арнаменту, упрыгожанага галоўкамі серафімаў, размешчаныя малы Дзяржаўны Герб Украіны і надпісы ў чатыры радкі «Украіна», «100 грыўняў», «1998», абазначэнне і проба каштоўнага металу Au 900 і яго вага ў чысціні 15,55.

### Рэверс 
На рэверсе манеты размешчаная выява Успенскага сабора, знішчанага ў 1941 годзе, яго руіны і кругавы надпіс «Успенскі сабор Кіева-Пячэрскай лаўры ХІ ст».

## Дызайн 
* Мастакі: Уладзімір Таран, Аляксандр Харук, Сяргей Харук, Віталь Казачэнка.
* Скульптар: Раман Чайкоўскі.

## Манетны двор 
Манетны двор Нацыянальнага банка Украіны .

## Спасылкі 
* Апісанне манеты на сайце Нацыянальнага банка Украіны 

Катэгорыя:Манеты Украіны
Джонс

**Джонс** — англійскае прозвішча валійскага паходжання, тапонім.

## Прозвішча 
* Алан Джонс — аўстралійскі аўтагоншчык.
* Ален Джонс (мастак)
* Браян Джонс — брытанскі мультыінструменталіст.
* Брытні Джонс (нар. 1987) — амерыканская баскетбалістка.
* Вон Джонс — амерыканскі матэматык.
* Гарэт Джонс — валійскі журналіст, аўтар публікацый пра Галадамор.
* Глініс Джонс — брытанская актрыса.
* Даг Джонс (акцёр) — амерыканскі тэле- і кінаакцёр.
* Джаспер Джонс — амерыканскі мастак.
* Джон Пол Джонс (адмірал) — шатландскі марак.
* Джым Джонс — амерыканскі прапаведнік, заснавальнік дэструктыўнай секты «Храм народаў».
* Джэймі Джонс — валійскі прафесійны ігрок у снукер.
* Джэк Джонс — валійскі прафесійны ігрок у снукер.
* Джэніфер Джонс — амерыканская актрыса, лаўрэат прэміі «Оскар».
* Ініга Джонс — англійскі архітэктар.
* Куінсі Джонс (1933—2024) — амерыканскі кампазітар.
* Кэтрын Зета-Джонс — валійская кінаактрыса.
* Нора Джонс — амерыканская поп-джазавая спявачка.
* Рой Джонс — амерыканскі баксёр-прафесіянал.
* Томі Лі Джонс — амерыканскі акцёр.
* Эдвард Колі Бёрн-Джонс — англійскі мастак, майстар дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

## Тапонім 
* Джонс (акруга, Тэхас)
Расел

**Расел** — прозвішча англійскага паходжання.

## Вядомыя носьбіты 
* Бертран Артур Уільям Расел — брытанскі матэматык, філосаф
* Біл Расел — амерыканскі баскетбаліст
* Гаральд Расел — канада-амерыканскі акцёр
* Джаніў Расел — ямайская лёгкаатлетка
* Джон Расел — англійскі дзяржаўны дзеяч
* Джордж Вільям Расел — англійскамоўны ірландскі паэт
* Керы Расел — амерыканская актрыса
* Курт Расел — амерыканскі акцёр
* Масай Расел — амерыканская лёгкаатлетка
* Наомі Расел — амерыканская порнаактрыса
* Разалінд Расел — амерыканская актрыса
* Чарлз Тэйз Расел — амерыканскі рэлігійны дзеяч
Дзегцяроў

**Дзегцяроў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Юр’евіч Дзегцяроў, беларускі футбаліст
* Васіль Аляксеевіч Дзегцяроў, савецкі канструктар зброі
Джон Оўэн Брэнан

**Джон Оўэн Брэнан** (; нар.  г, Норд-Берген, штат Нью-Джэрсі, ЗША) — амерыканскі дзеяч спецслужбаў, аналітык у галіне дзяржаўнай бяспекі, першы кіраўнік Нацыянальнага цэнтра па барацьбе з тэрарызмам (2001—2005), галоўны саветнік прэзідэнта ЗША Барака Абамы па барацьбе з тэрарызмам (2009—2013).

Адзін з арганізатараў спецаперацыі па знішчэнні Усамы бін Ладэна ў 2011 годзе. 7 студзеня 2013 года быў вылучаны на пасаду трэнера ЦРУ. 7 сакавіка 2013 года Сенат ЗША зацвердзіў Джона Брэнана новым кіраўніком ЦРУ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Постаці спецслужбаў ЗША
Катэгорыя:Дырэктары ЦРУ
Катэгорыя:Выпускнікі Тэхаскага ўніверсітэта ў Осціне
Бярнацкі

**Бярнацкі** - прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзмітрый Васільевіч Бярнацкі, Герой Савецкага Саюза
* Балеслаў Бярнацкі (Берут), першы прэзідэнт ПНР
Дземідовіч

**Дземідовіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Дземідовіч — беларускі музыкант.
* Алена Васілеўна Дземідовіч (нар. 1983) — беларускі гісторык.
* Алесь Дземідовіч (1897—1965) — беларускі аграном, грамадскі дзеяч, паэт.
* Аляксандр Уладзіміравіч Дземідовіч — беларускі футбаліст.
* Анатоль Віктаравіч Дземідовіч (нар. 1976) — беларускі гісторык.
* Барыс Паўлавіч Дземідовіч — савецкі матэматык.
* Вадзім Уладзіміравіч Дземідовіч — беларускі футбаліст.
* Леанід Аляксандравіч Дземідовіч — беларускі геолаг.
* Павел Пятровіч Дземідовіч — беларускі этнограф, фалькларыст.
* Уладзімір Сцяпанавіч Дземідовіч (нар. 1937) — беларускі архітэктар.
* Юрый Ігаравіч Дземідовіч — беларускі спявак.
Абраменка

**Абра́менка** — прозвішча, утворанае ад імя Абрам.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Уладзіміравіч Абраменка — украінскі фрыстайліст, алімпійскі чэмпіён
* Дзмітрый Кузьміч Абраменка — поўны кавалер ордэна Славы
* Мікалай Парфір’евіч Абраменка (1909—1968) — беларускі дзяржаўны дзеяч
* Тамара Мікалаеўна Абраменка — беларускі вучоны ў галіне цеплафізікі
* Яўген Сяргеевіч Абраменка — беларускі біятланіст
Полазаў

**Полазаў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Уладзіміравіч Полазаў — рускі і беларускі архітэктар
* Дзмітрый Мікалаевіч Полазаў — рускі і беларускі культурны дзеяч, мастак
* Канстанцін Мікалаевіч Полазаў — Герой Савецкага Саюза
* Мікалай Нічыпаравіч Полазаў — беларускі савецкі партыйны і прафсаюзны дзеяч

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Вярхоўны Савет УССР

**Вярхоўны Саве́т УССР** () — вышэйшы орган дзяржаўнай улады і адзіны заканадаўчы орган былой Украінскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі.

## Паўнамоцтвы 
Вярхоўны Савет УССР выбіраў справаздачны яму Прэзідыум, утвараў Урад УССР — Савет Міністраў УССР і выбіраў Вярхоўны Суд УССР. Таксама дэпутаты выбіралі кіраўнікоў аблвыканкамаў і часткова іх намеснікаў, вышэйшы камандны склад размешчаных на тэрыторыі Украіны ваенных акругаў.

Да паўнамоцтваў Вярхоўнага Савета таксама належала права:
* змяняць Канстытуцыю УССР і прымаць новую;
* выдаваць і сцвярджаць народна-гаспадарчыя планы і Дзяржаўны бюджэт УССР;
* кантраляваць стан і кіраванне прадпрыемствамі саюзнага падпарадкавання і сачыць за імі;
* прадастаўляць права грамадзянства УССР і г.д.

## Гісторыя 
Першыя выбары ў Вярхоўны Савет УССР адбыліся 26 чэрвеня 1938 года. Былі абраныя 304 дэпутаты. Першая сэсія Вярхоўнага Савета была праведзена ў Кіеве 25—28 ліпеня 1938 года. Старшынёй быў абраны Міхаіл Бурмістанка, Прэзідыум Вярхоўнага Савета УССР узначаліў Леанід Карніец.

Пасля далучэння Заходняй Украіны 24 сакавіка 1940 года на гэтых тэрыторыях былі праведзены давыбары — выбрана яшчэ 80 дэпутатаў.

У гады Вялікай Айчыннай вайны Вярхоўны Савет УССР працаваў ва ўмовах ваеннага часу. У сувязі з акупацыяй у 1941 годзе тэрыторыі Украіны Прэзідыум Вярхоўнага Савета УССР быў эвакуіраваны ў Саратаў.

На працягу 1940—1950-х гадоў заканатворчасць фактычна вычэрпвалася ўдасканаленнем асобных артыкулаў Канстытуцыі і ўжо дзеючых законаў УССР. Пад канец 1950-х гадоў заканадаўчая дзейнасць Вярхоўнага Савета актывізавалася, што было абумоўлена неабходнасцю правядзення пачатых першым сакратаром ЦК КПСС М. Хрушчовым рэформ у савецкай сістэме ўлады.

У 1970-х гадах заканатворчасць пашыраецца, інтэнсіфікуецца кадыфікацыя рэспубліканскага заканадаўства. Канстытуцыя УССР 1978 года зацвердзіла тэрмін паўнамоцтваў у 5 гадоў і фіксаваную колькасць дэпутатаў у 650 чалавек.

Апошнія выбары ў Вярхоўны Савет УССР ва ўмовах існавання Савецкага Саюза адбыліся ў 1990 годзе (12 скліканне). Пасля прыняцця Акту абвяшчэння незалежнасці Украіны Вярхоўны Савет УССР быў ператвораны ў Вярхоўную Раду Украіны (у далейшым некаторы час працягвалася нумерацыя скліканняў з 1938 года).

## Спіс старшыняў 
# Міхаіл Бурмістанка (1938—1941)
# Аляксандр Карнейчук (1947—1953)
# Павел Тычына (1953—1959)
# Аляксандр Карнейчук (другі раз, 1959—1972)
# Міхаіл Белы (1972—1980)
# Канстанцін Сытнік (1980—1985)
# Платон Касцюк (1985—1990)
# Уладзімір Івашка (1990)
# Іван Плюшч (1990, в. а.)
# Леанід Краўчук (1990—1991)

## Спасылкі 
* Гісторыя ўкраінскага парламентарызму: ад Веча Кіеўскай Русі да Вярхоўнай Рады Украіны (частка другая) 

УССР
Катэгорыя:Гісторыя права Украіны
Катэгорыя:Украінская ССР