open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нацыянальны музей Нігера

**Нацыянальны музей Нігера** () — нацыянальны музей, знаходзіцца ў г.Ніямей.

Першы павільён музея, які першапачаткова называўся Французскі інстытут чорнай Афрыкі (''Institut français d'Afrique noire'') быў пабудаваны ў 1958 годзе, пазней пераназваны ў павільён імя Бубу Хана, у гонар палітыка і мастака, які падтрымліваў узвядзенне будынка. Афіцыйнае адкрыццё музея адбылося 18 снежня 1959 год. У 1980 годзе ў будынку музея адбыўся моцны пажар.

## Экспанаты 
* Дрэва Тэнерэ

Катэгорыя:Музеі
Катэгорыя:Нігер
Сяргей Мікалаевіч Занько

**Сяргей Мікалаевіч Занько** (нар. , г. Лепель, Віцебская вобласць) — беларускі ўрач – акушэр-гінеколаг і палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання. Доктар медыцынскіх навук (1998). Прафесар (1998). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут па спецыяльнасці «Лячэбная справа»; клінічную ардынатуру па спецыяльнасці «Акушэрства і гінекалогія»; аспірантуру на кафедры акушэрства і гінекалогіі Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута; доктар медыцынскіх навук, прафесар.

Працаваў у Віцебскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце, дзе прайшоў шлях ад асістэнта да загадчыка кафедры акушэрства і гінекалогіі.

Старшыня спецыялізаванага савета па абароне дысертацый пры ўстанове адукацыі «Віцебскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт», галоўны рэдактар рэспубліканскага навукова-практычнага часопіса «Ахова мацярынства і дзяцінства», старшыня Беларускага медыцынскага грамадскага аб'яднання «Рэпрадуктыўнае здароўе».

Удастоены званняў «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь», «Чалавек года Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта» (2000, 2003), «Чалавек года Віцебшчыны» (2013).

З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём Францыска Скарыны, ганаровымі граматамі Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, Беларускага рэспубліканскага камітэта прафсаюзаў, упраўлення аховы здароўя Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта, знакам «Выдатнік аховы здароўя».

## Асабістае жыццё 
Жанаты, мае двух сыноў.

## Спасылкі 
* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання
Катэгорыя:Акушэры СССР
Катэгорыя:Акушэры Беларусі
Катэгорыя:Гінеколагі СССР
Катэгорыя:Гінеколагі Беларусі
Катэгорыя:Уладальнікі ганаровага звання «Чалавек года Віцебшчыны»
Ле-Морн-Брабан

**Ле-Морн-Браба́н** () — паўвостраў на паўднёва-заходнім ускрайку вострава Маўрыкій. Над паўвостравам на вышыню 556 метраў увышаецца ўзгорак і базальтавая скала. Турыстычны цэнтр.

Мясцовасць стала вядомая ў XIX стагоддзі, калі ў шматлікіх пячорах узгорка знаходзілі прытулак збеглыя рабы.

У 2008 годзе ландшафт паўвострава быў уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Ле-Морн адно з лепшых у свеце месцаў для катання па хвалях з кайтам, на віндсёрфе і пэдлбордзе. Гэтыя віды воднай актыўнасці шырока прадстаўлены ў гэтай частцы Маўрыкія.

## Спасылкі 
* Le Morne Brabant: The heritage of the Mauritian nation  
* UNESCO World Heritage Centre — Le Morne Brabant 

Катэгорыя:Геаграфія Маўрыкія
Катэгорыя:Культурныя ландшафты
Катэгорыя:Сусветная спадчына на Маўрыкіі
Катэгорыя:Паўвостравы Афрыкі
Жан Поль Рыхтэр

**Жан Поль Рыхтэр** ( — ) — нямецкі гісторык мастацтва.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Дрэздэне ў сям'і багаслова і сам стаў багасловам, быў настаўнікам маладога Аляксандра Фрыдрыха, ландграфа Гесэнскага. Прызначэнне ў якасці настаўніка дало магчымасць падарожнічаць па Еўропе і ён пачаў цікавіцца  італьянскім мастацтвам. Ён пісаў для турыстычных даведнікаў Бедэкера і ў 1876 годзе пазнаёміўся з Джавані Марэлі, якога ён пазней прадставіў Бернарду Берансану. Пераехаў у Лондан у 1877 годзе і напісаў некалькі каталогаў мастацтва, але цяпер вядомы пераважна дзякуючы сваёй працы над нататнікамі Леанарда ды Вінчы.

## Сям'я 
Яго жонка Луіза Мары Швааб і іх дочкі Ірма і Жызела таксама былі мастацтвазнаўцамі.

## Спасылкі 
* Рыхтэр у французскай Нацыянальнай Бібліятэцы

Катэгорыя:Постаці Дрэздэна
Катэгорыя:Гісторыкі мастацтва
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Германіі
Эдвард О’Рурк

'''Эдвард Аляксандр Уладзіслаў О'Рурк''' (, маёнтак Басін паблізу Навагрудка — , Рым) — граф, рымска-каталіцкі епіскап, дыяцэзіяльны рыжскі біскуп (1918—1920), апостальскі адміністратар вольнага горада Гданьска (1922—1926), першы дыяцэзіяльны гданьскі біскуп (1926—1938).
 
Бацька — граф Міхал О'Рурк (1824—1894) са старажытнага ірландскага роду, маці — Ангеліка фон Бохвіц (пам. 1919).

Сярэднюю адукацыю атрымаў у Вільні і Рызе, скончыў Рыжскую Аляксандраўскую гімназію (1898), у 1898—1903 гадах вывучаў эканоміку ў Рыжскім тэхнічным універсітэце, атрымаў ступень кандыдата камерцыі. У 1903—1908 гадах у Швейцарыі, адначасова вывучаў юрыспрудэнцыю ва універсітэце ў Фрайбургу і тэалогію ва універсітэце Інсбрука. У 1907 годзе высвечаны на святара ў Ваўкавыску і Коўне.

У 1908—1911 гадах быў прафесарам гісторыі царквы, французскай і нямецкай моў у духоўнай семінарыі ў Санкт-Пецярбургу, адначасова служыў у Колпіне. У 1911—1917 гадах быў пробашчам парафіі св. Станіслава ў Пецярбургу. Свабодна гаварыў па лацінску, беларуску, руску, польску, нямецку, французску, літоўску, латышску, англійску і грэчаску. У 1912 годзе стаў ганаровым канонікам Магілёўскай капітулы ў Пецярбургу, жыў у доме пры касцёле св. Станіслава на вул. Масцерскай, 9. У 1917—1918 гадах — генеральны вікарый мінскай дыяцэзіі.

29 верасня 1918 года намінаваны дыяцэзіяльным біскупам рыжскай дыяцэзіі, пасвячэнне (біскупскую сакру) прыняў 15 снежня 1918 года ў Вільні. У 1920—1921 гадах апостальскі дэлегат у прыбалтыйскіх краінах, з 1922 года апостальскі адміністратар вольнага горада Гданьска (з тытулярнай сталіцай у Пергамоне). 3 студзеня 1926 года намінаваны дыяцэзіяльным біскупам гданьскай дыяцэзіі. Склаў з сябе абавязкі 13 чэрвеня 1938 года. У 1939 годзе пераехаў да дваюраднага брата Караля О'Рурка ва Уселюб у Навагрудскім павеце. Пасля прыходу ў верасні 1939 года савецкіх войскаў пераехаў у Вільню, восенню 1941 года праз Кёнігсберг і Берлін выехаў у Рым. Памёр у рымскім шпіталі сёстраў св. Елізаветы 27 чэрвеня 1943 года. 17 снежня 1972 года яго прах перапахавалі ў епіскапскай капліцы аліўскай кафедры ў Гданьску.

## Літаратура 
* Cakuls, J. Latvijas Romas katoļu priesteri. — Rīga: Rīgas Metropolijas kūrija, 1996. — 315. lpp.
* Polski Słownik Biograficzny. T. 24. — Wrocław, 1979.
* Stefan Samerski: Die Katholische Kirche in der Freien Stadt Danzig 1920—1933. — Köln u.a., 1991.
** Stefan Samerski (Hrsg.): Das Bistum Danzig in Lebensbildern. Ordinarien, Weihbischöfe, Generalvikare, apostolische Visitatoren 1922/25 bis 2000. (= Religions- und Kulturgeschichte in Ostmittel- und Südosteuropa 3). — Münster/Hamburg/London, 2003. — ISBN 3-8258-6284-4

Эдвард
Катэгорыя:Біскупы гданьскія
Катэгорыя:Апостальскія адміністратары
Эн Бэнкрафт

**Эн Бэнкрафт** (, 17 верасня 1931 — 6 чэрвеня 2005) — амерыканская , якую называлі адной з самых паважаных актрыс свайго пакалення за акцёрскае майстэрства. Лаўрэат прэмій «Оскар», «Залаты глобус», «Тоні», «Эмі» і BAFTA.

## Зноскі 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Памерлі ад раку маткі
Ірэна Марыняк

**Ірэ́на Мары́няк** (; нар. , Цехановец, Падляскае ваяводства, Польшча) — польскі мовазнавец. Доктар гуманітарных навук (1974), доктар гуманітарных навук у галіне славянскага мовазнаўства (1991), прафесар (1998).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1956 годзе Варшаўскі ўніверсітэт. З 1953 працавала ў  ў Варшаве. З 1957 года ў Інстытуце славістыкі Польскай АН, з 1992 загадчыца аддзела беларускай мовы.

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе лексікаграфію, граматычную сістэму мовы, дыялекталогію польска-ўсходнеславянскага пагранічча. Сааўтар «Вялікага руска-польскага слоўніка» (т. 1—2, 1970; 3-е выд. 1986—1987), лексічнага «Атласа усходнеславянскіх гаворак Беласточчыны» (т. 5—7, 1995—1999), працы «Тэксты польскіх гаворак з рэгіёна даўніх паўночна-ўсходніх крэсаў» (1996) і інш. Вывучала мову і побыт старавераў, якія жывуць на тэрыторыі Польшчы («Слоўнік гаворкі старавераў, якія жывуць у Польшчы», 1980, з І. Грэк-Пабіс; «Сінтаксічныя функцыі інфінітыва ў пскоўскай гаворцы і ў гаворцы расіян-старавераў, якія жывуць у Польшчы», 1982, і інш.).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Польшчы
Храм Афаі

**Храм Афаі** або **Храм Афеі** (Ναός Αφαίας) — старажытна-грэчаскі храм, прысвечаны багіні Афаі на востраве Эгіна, што ў Сараніцкім заліве.

## Архітэктура храма 
Пры пабудове храма Афаі быў выкарыстаны дарыйскі ордар. Першапачаткова ў канструкцыі было 34 калоны, аднак, цяпер засталіся толькі 24. Яны стаяць вертыкальна, утвараючы першы і другі ярусы храма. Характэрна, што вуглавыя калоны пры пабудове былі спецыяльна патоўшчаная для таго, каб надаць храму больш эфектнае візуальнае ўспрыманне. Заходні франтон, датаваны V стагоддзем да н. э. упрыгожваюць скульптурныя групы, якія паказваюць барацьбу грэкаў і траянцаў за цела Патрокла. Таксама некаторыя эксперты сыходзяцца ў меркаванні, што ўсходні франтон быў выкананы ў класічным стылі. Верагодна, у пабудове храма выкарыстоўваўся порцік. У целле высіўся аб’ект пакланення — статуя багіні Афаі. Непадалёк ад яе размяшчаўся басейн, які напаўняўся аліўкавым алеем. Там грэкі здзяйснялі рытуальныя выліванні. На дадзены момант цэнтральная статуя і басейн лічацца згубленымі.

## Месцазнаходжанне 
Храм размешчаны на паўночна-ўсходнім краі выспы на ўзгорку над мысам.

Ён знаходзіўся ў 13 кіламетрах на ўсход ад сталіцы Эгіны і быў пабудаваны каля 500 года да н. э. на месцы больш старога храма, які існаваў з каля 570 г. да н. э. і разбуранага ў выніку пажару ў каля 510 г. да н . э.

## Цяперашні стан 
У 1811 годзе брытанскія і нямецкія мастакі і архітэктары (Джон Фостэр, Кокерэл, барон Халер фон Халерштайн) завалодалі некалькімі статуямі, якія ўпрыгожвалі франтоны. Сышоўшы з малатка аўкцыёну, яны дасталіся кронпрынцу Баварскаму. Цяпер яны захоўваюцца ў Гліптатэцы Мюнхена.

## Заўвагі 
* Месца, дзе размяшчаюцца храм Афаі, рэшткі храма Пасейдона і старажытнагрэцкага Акропаля ўтвараюць роўнабаковы трыкутнік. На глебе гэтага некаторыя людзі, якія займаюцца ў галіне звышнатуральных даследаванняў будуюць здагадкі аб пазаземных уласцівасцях храма.

## Спасылкі 
* *Сядоў, Уладзімір*. Храм Афіны Афаі на востраве Эгіна
* europetourism.su/khram-afajji---svyatye-mesta-grekov/ 
Катэгорыя:Храмы Старажытнай Грэцыі
Хірышэнь

**Вёска Хірышэнь** () — вёска ў Тэленешцкам раёне Малдовы. Належыць да вёсак, якія не ўтвараюць камуну.

## Гісторыя 
Раней у вёсцы знаходзілася старадаўняя драўляная царква. Да пачатку XXI стагоддзя яна стала разбурацца, і яе перанеслі ў кішынёўскі Музей вёскі.
, пабудаваная ў 1642 годзе]]

## Геаграфія 
Вёска размешчана на вышыні 91 метраў над узроўнем мора.

## Насельніцтва 
Па дадзеных перапісу насельніцтва 2004 года, у вёсцы Хірышэнь пражывае 1768 чалавек (880 мужчын, 888 жанчын).

Этнічны склад вёскі:

## Спасылкі 
* Метрычныя кнігі вёскі Гірышэны

Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Катэгорыя:Населеныя пункты Малдовы
Міхаіл Сільвестравіч Міхайлаў-Іваноў

**Міхаіл Сільвестравіч Міха́йлаў-Івано́ў** (сапраўднае **Семяню́к**; , в. Райск, цяпер Падляскае ваяводства, Польшча — ) — удзельнік рэвалюцыйнага руху, савецкі гаспадарчы дзеяч.

## Біяграфія 
З 1915 года працаваў і вёў бальшавіцкую агітацыю на заводах Петраграда. За рэвалюцыйную дзейнасць неаднаразова быў арыштаваны і зняволены ў турму. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года — член Петраградскіх Савета і камітэта РСДРП(б), Цэнтральнага савета фабзаўкомаў. У час Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года ў складзе кіруючага ядра Васілявостраўскага раёна сталіцы. З 1918 года — адзін з кіраўнікоў СНГ Паўночнага раёна Петраграда, член СНГ Украіны. З 1920 года загадчык Петрагубметалу, адзін з арганізатараў савецкага трактарабудавання. З 1927 года — старшыня Ленінградскага машынабуданічага трэста. Са студзеня 1931 года — старшыня Усесаюзнага аўтатрактарнага аб’яднання, член Прэзідыума ВСНГ СССР. Член ВЦВК. Кандыдат у члены ЦК УКП(б) з 1927 года.

Падчас камандзіроўкі ў Сталінград захварэў і праз тры дні пасля дасягнення мэты памёр. Пахаваны 1 кастрычніка 1931 года ў Маскве ў некропалі каля Крамлёўскай сцяны.

## Літаратура 
* 
* Абрамов А. У Кремлёвской стены. — М.: Политиздат, 1988. стр.192-193, ISBN 5-250-00071-1
* Советская историческая энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия . Под ред. Е. М. Жукова. 1973—1982
* Москва. Энциклопедия. Гл. ред. А. Л. Нарочницкий. — М.: «Советская Энциклопедия», 1980, стр.408.
* Ильина Л., «М. С. Михайлов-Иванов», в кн.: Герои Октября, т. 2, Л., 1967.

Катэгорыя:Пахаваныя ў некропалі каля Крамлёўскай сцяны
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Члены УЦВК
Катэгорыя:Памерлі ад брушнога тыфу
Маўрэтанія Тынгітанская

**Тынгітанская Маўрэтанія** () — правінцыя Рымскай імперыі, якая займала поўнач сучаснага Марока (з Сеўтай і Мелільяй).

Правінцыя заснавана ў 42 годзе пасля смерці апошняга маўрэтанскага цара, Пталамея, па ўказе імператара Клаўдзія, які падзяліў Маўрэтанію па рацэ Мулуя на дзве часткі — Кесарэйскую (захад Алжыра) і Тынгітанскую (поўнач Марока). Страчана ў 420-х гг. у сувязі з нашэсцем вандалаў.

Распасціралася на поўдзень ад Геркулесавых слупоў да Салы і Валюбіліса. Адміністрацыйным цэнтрам быў горад Тынгіс, які даў назву ўсёй правінцыі. Іншыя значныя гарады — Валюбіліс, Ліксус і Тамуда.

Да 285 года паўднёвая мяжа правінцыі вярнулася да ракі Лукас па малавывучаных прычынах. Сала і Магадор, гарады на Атлантычным узбярэжжы, заставаліся адзінымі, якія захоўвалі сувязь з Рымам і рымскімі правінцыямі. Перад прыходам вандалаў рымская адміністрацыя пакідае ўсе гарады на поўнач ад Лукаса акрамя Сеўты. Аж да нашэсця мусульман у Валюбілісе, Ліксусе і, магчыма, у Сале застаюцца невялікія паселішчы.

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Афрыкі
Катэгорыя:Гісторыя Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Старажытнае Міжземнамор’е
Катэгорыя:Гісторыя Маўрэтаніі
Катэгорыя:Правінцыі Рымскай імперыі
Катэгорыя:42
Mystacina tuberculata

**Mystacina tuberculata** — від кажаноў сямейства .

## Распаўсюджанне 
Краіны распаўсюджання: Новая Зеландыя. Жыве ў лясах ад ўзроўню мора да лініі дрэў каля 1100 м.

## Марфалогія 
Агульная даўжыня 6—8 см, размах крылаў ад 28 да 30 см, хвост ўсяго 12 мм. Вага ад 10 да 22 грамаў. Вушы завостраныя. Футра тоўстае, шаравата-карычневае зверху і бледнае знізу. Ногі кароткія.

## Паводзіны 
Харчуюцца членістаногімі, насякомымі, садавіной, нектарам і пылком. Вядуць начны лад жыцця, праводзячы дзень у дуплах дрэў. У асноўным жывуць паасобку, але калоніі больш за сто асобін не з’яўляецца рэдкасцю.

## Спасылкі 
* O’donnell, C. 2008. Mystacina tuberculata IUCN
* Lloyd, B. D. (2001). «Advances in New Zealand mammalogy 1990—2000: short-tailed bats». Journal of the Royal Society of New Zealand 31 (1): 59-81.
* Carter, G. G. & Riskin, D. K. (2006). «Mystacina tuberculata». Mammalian Species: Number 790: 1-8 гг.
* Ivaldi, F. 1999. «Mystacina tuberculata», Animal Diversity Web
* ARKive 

Катэгорыя:Рукакрылыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1843 годзе
Стэрніт

*Protaetia aeruginosa*. Выгляд з брушнога боку]]
**Стэрніт** — брушная склератызаваная частка сегментарнага колца членістаногіх. Ступень развіцця стэрнітаў і будова ў розных групах членістаногіх адрозніваюцца. Як правіла, яны крыху меншыя (а на сегментах, якія нясуць канечнасці, нярэдка значна меншыя) за склерыты спінной часткі сегмента — тэргіты, але ў некаторых нешматлікіх групах стэрніты могуць перавышаць тэргіты па памерах. Так, у імага жукоў стэрніты брушка заўважна шырэйшыя за тэргіты, прычым апошнія пагружаныя ў западзіну паміж краямі першых, што узвышаюцца па баках. У імага многіх насякомых з поўным ператварэннем (напрыклад, двухкрылых, матылькоў, ручайнікаў) аснаванні ног збліжаныя, а стэрніты, якія знаходзяцца паміж імі, пагружаныя ўнутр грудзей і бачныя толькі пры ўскрыцці. У гэтым выпадку іх называюць крыптастэрнітамі.

Склератызаваныя ўтварэнні спінной паверхні членістаногіх называюцца тэргітамі, а бакавых — плейрытамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Анатомія членістаногіх
Мясныя мухі

**Мясныя мухі**, **Падлавыя мухі**, **Каліфарыды** (*Calliphoridae*)&nbsp;— сямейства двухкрылых насякомых надсямейства Oestroidea. Уключае, паводле адных меркаванняў, 2, паводле іншых — большую колькасць падсямействаў.

## Апісанне 
Прадстаўнікі сямейства маюць даўжыню цела 4–16 мм, густа пакрытыя валасінкамі і доўгімі моцнымі шчацінкамі, афарбаваныя ў сіні або зялёны колер з металічным бляскам.

Ніжняя частка галавы чырванаватая, грудзі чорныя, брушка з бялёсым налётам.

## Распаўсюджанне 
Больш за 1000 відаў, пашыраны ўсясветна. Сямейства насяляе Палеарктыку, Неарктыку, Малайзію, Японію і Аўстралазію. Найбольш разнастайныя ў трапічных абласцях. Дарослыя мухі трымаюцца на кветках, харчовых адкідах, гноі, трупах жи­ывёл. Часткай тыповыя сінантропныя (спадарожнічаюць чалавеку) віды.

## Значэнне 
Гэтыя мухі не харчуюцца крывёй. Для адкладкі яек самкі залятаюць у месцы забою, продажу мяса, рыбы, малочных прадуктаў, на скатамагільнікі, неўпарадкаваныя прыбіральні. Тэрмін развіцця гэтых мух ад яйка да стадыі палавой спеласці 1-1,5 мес.

Ветэрынарнае значэнне маюць наступныя прадстаўнікі сямейства Calliphoridae: , ,  і віды роду  —  i . Барацьбу з мяснымі мухамі праводзяць, ужываючы прафілактычныя меры: закрываюць сеткаю дзвярэй і вокнаў на прадпрыемствах харчовай прамысловасці, кірмашах; своечасова і правільна ўтылізуюць трупы, падтрымліваюць належны санітарны стан ў прыбіральнях і смеццязборніках, а пры неабходнасці праводзяць дэларвацыю.

Штучна выгадаваныя лічынкі мясных мух могуць выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскага інструмента ў лічынкатэрапіі.

## Роды 
Сямейства налічвае каля 900 відаў у 23 родах:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Джон Біслі Грын

**Джон Біслі Грын** (, Гаўр, Францыя — , Каір, Егіпет) — выдатны егіптолаг і адзін з самых першых археалагічных фатографаў-дакументалістаў.

## Біяграфія 
Сын амерыканскага банкіра, Грын нарадзіўся ў Гаўры і потым жыў у 9-й акрузе Парыжа.

Яго праца аб'яднала дзве страсці: новую тэхналогію фатаграфіі і адкрыцці Старажытнага Егіпта. З бацькоўскага багацця, ён быў у стане прафінансаваць сваю першую паездку ў Егіпет у 1854 годзе.

Ён быў адным з заснавальнікаў французскага таварыства фатаграфіі, створанага 15 лістапада 1854 года.

У Алжыры ў канцы 1855 года і ў пачатку 1856 года ён фатаграфаваў раскопкі Маўрытанскага каралеўскага маўзалея, якія ўзначальваў Луі-Адрыен Бербругжэр.

Ён пакінуў Егіпет неўзабаве пасля гэтага і памёр ад туберкулёзу ў Каіры ва ўзросце 24 гадоў.

## Калекцыі 
* Бібліятэка Інстытута Францыі
* Кабінет эстампаў Нацыянальнай бібліятэкі Францыі
* Смітсанаўскі амерыканскі мастацкі музей
* Музей д'Элізэ, Лазана
* Дом Джорджа Істмэна

## Спасылкі 
* 
*  Грын на сайце BNF.

Катэгорыя:Егіптолагі
Катэгорыя:Фатографы Францыі
Саламон Танхелевіч Мілер

**Саламон Танхелевіч Мілер** (, г. , цяпер Падляскае ваяводства, Польшча — ) — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі.

## Біяграфія 
У час рэвалюцыі 1905—1907 гадоў камандзір атрада самаабароны ў Беластоку, потым у арміі. У 1910 арыштаваны за арганізацыю салдацкага бунту. З турмы уцёк, эмігрыраваў у ЗША, дзе ўдзельнічаў у левым прафсаюзным руху. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года ў Чырвонай гвардыі, потым у Чырвонай Арміі. З 1919 года член РКП(б), загадчык секцыі па рабоце сярод яўрэйскага насельніцтва Смаленскага гаркома РКП(б).

З 1921 года на падпольнай рабоце ў Заходняй Беларусі, сакратар Беластоцкага акруговага камітэта КПРП. Удзельнік 6-га кангрэса Камінтэрна. З 1923 года член ЦК, з 1926 года член Бюро ЦК КПЗБ. У 1932—1933 гадах узначальваў Краявы сакратарыят ЦК КПЗБ. З 1933 на партыйнай рабоце ў БССР, з 1936 — у Омскай вобласці. Аўтар брашуры «Першыя гады Кампартыі Заходняй Беларусі» (1935, пад псеўданімам І. Р. Валевіч). Скончыў самагубствам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дзеячы рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Члены КПРП
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Самазабойцы
Ізубрыца (значэнні)

**Ізубрыца** — тапонім:

## Беларусь 
* Ізубрыца — вёска  ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці
* Ізубрыца — возера ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці
* Ізубрыца — рака ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці
Людміла Мікалаеўна Канановіч

**Людміла Мікалаеўна Канановіч** (нар. , в. Мясата, Маладзечанскі раён, Мінская вобласць) — беларускі педагог, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

## Біяграфія 
Скончыла Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага, настаўнік матэматыкі; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і ідэалогія».

Працавала настаўнікам матэматыкі, намеснікам дырэктара і дырэктарам дзяржаўнай установы адукацыі «Гімназія № 3 г. Маладзечна»; намеснікам старшыні Маладзечанскага райвыканкама.

З'яўлялася дэпутатам раённага Савета дэпутатаў дваццаць сёмага склікання.

З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

## Узнагароды 
Узнагароджана ганаровымі граматамі Мінскага абласнога выканаўчага камітэта, Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь, Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь, граматамі Маладзечанскага раённага выканаўчага камітэта. Мае Падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Занесена на Дошку гонару Маладзечанскага раёна.

## Асабістае жыццё 
Замужам, мае сына і дачку.

## Спасылкі 
* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Маладзечанскага раённага Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 27-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Рыхард Пфайфер

**Ры́хард Фры́дрых Яга́нес Пфа́йфер** (; , г. Здуны, Польшча — ) — нямецкі бактэрыёлаг, імунолаг і гігіеніст.

## Біяграфія 
Пфайфер вывучаў медыцыну ў Берліне і атрымаў навуковую ступень у 1880 годзе. Затым да 1889 года ён быў ваенным урачом. У 1887—1891 гадах працаваў асістэнтам у Роберта Коха ў Берліне, дзе і абараніў доктарскую дысертацыю ў 1891 годзе.

З 1891 года прафесар Інстытута інфекцыйных хвароб у Берліне, з 1899 года — Інстытутаў гігіены ў Кёнігсбергу, у 1909—1926 гадах - у Брэславе.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па вывучэнні грыпу, малярыі, брушнога тыфу, халеры, чумы і інш., агульнай гігіене, праблемах імунітэту. Адкрыў шэраг бактэрый, апісаў (разам з інш.) бактэрыёліз халерных вібрыёнаў пад уплывам спецыфічнай імуннай сывараткі, паказаў утварэнне лізінаў пры ўвядзенні ў арганізм забітых культур бактэрый, што прывяло да выкарыстання прышчэпак супраць тыфу і халеры іх забітымі (ці аслабленымі) культурамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Постаці нямецкай бактэрыялогіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Кёнігсбергскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Імунолагі Германіі
Катэгорыя:Мікрабіёлагі Германіі
Генадзь Уладзіміравіч Пятровіч

**Генадзь Уладзіміравіч Пятровіч** (нар. , в. Дусаеўшчына, Капыльскі раён, Мінская вобласць) — беларускі спявак (бас). Заслужаны артыст Беларусі (1971).

## Біяграфія 
Скончыў у 1967 годзе Мінскае музычнае вучылішча імя М. І. Глінкі. З 1952 года ў Дзяржаўным народным хоры Беларусі. У 1954—1995 гадах артыст хору Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы Беларусі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага народнага хору Рэспублікі Беларусь імя Г. І. Цітовіча
Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Басы
Аляксей Мікалаевіч Касыгін

**Аляксе́й Мікала́евіч Касы́гін** (,  — ) — савецкі дзяржаўны дзеяч, Старшыня Савета Міністраў СССР (1964—1980).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу ў 1904 годзе ў сям’і рабочых.

Быў прызваны ў Чырвоную Армію падчас Грамадзянскай вайны, а пасля дэмабілізацыі ў 1921 годзе працаваў у Сібіры інструктарам спажывецкай кааперацыі. Вярнуўся ў Ленінград у пачатку 1930-х гадоў. У 1939—40 гадах нарком тэкстыльнай прамысловасці.

У час Вялікай Айчыннай вайны быў членам Дзяржаўнага камітэта абароны, дзе адказваў за перамяшчэнне савецкай прамысловасці з тэрыторый, якія былі пад пагрозай захопа нямецкімі войскамі. У 1943—46 гадах старшыня СНК РСФСР.

З 1948 года займаў пасаду Міністра фінансаў СССР на працягу года, а пазней, з 1949 па 1953, пасаду Міністра лёгкай і харчовай прамысловасці СССР. Быў выдалены І. Сталіным з Палітбюро ў 1952 годзе.

Пасля смерці І. Сталіна ў 1953 годзе адбыліся змены ў савецкім кіраўніцтве, у хуткім часе М. Хрушчоў стаў новым лідарам. З 20 сакавіка 1959 года А. Касыгін быў прызначаны на пасаду старшыні Дзяржаўнага камітэта па планаванні (Дзяржплан), пасаду ён будзе займаць крыху больш за год. Пасля А. Касыгін стаў першым намеснікам старшыні Савета Міністраў. Калі М. Хрушчоў быў скінуты ў 1964 годзе, А. Касыгін і Л. Брэжнеў сталі прэм’ерам і першым сакратаром ЦК КПСС адпаведна. А. Касыгін, нароўні з Л. Брэжневым і М. Падгорным, Старшынёй Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР, былі членамі нядаўна створанага калектыўнага кіраўніцтва. Знаходзячыся на пасадзе старшыні Савета Міністраў СССР, дамагаўся правядзення эканамічных рэформ, выкладзеных ім у дакладзе аб паляпшэнні кіравання прамысловасцю, удасканаленні планавання і ўзмацненні эканамічнага стымулявання прамысловай вытворчасці на Пленуме ЦК КПСС, які праходзіў у верасні 1965 года. Сутнасць гэтых рэформ была ў дэцэнтралізацыі народнагаспадарчага планавання, павышэнні ролі інтэгральных паказчыкаў эканамічнай эфектыўнасці (прыбытак, рэнтабельнасць) і павелічэнні самастойнасці прадпрыемстваў. Гэтая рэформа, нароўні з яго больш адкрытай пазіцыяй па рашэнні Пражскай вясны (1968), зрабіла А. Касыгіна адным з самых ліберальных членаў вышэйшага кіраўніцтва.

Больш кансерватыўныя члены вышэйшага кіраўніцтва лічылі некаторыя погляды А. Касыгіна занадта радыкальнымі, але яны не спрабавалі адсунуць яго з пасады прэм’ера, нават калі ён і Л. Брэжнеў былі ў дрэнных адносінах. У 1980 годзе Аляксей Касыгін падаў у адстаўку з пасады Старшыні Савета Міністраў з-за дрэннага стану здароўя. Памёр праз два месяцы. Пахаваны ў Маскве ў некропалі каля Крамлёўскай сцяны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Старшыні Савета Міністраў СССР
Катэгорыя:Члены Палітбюро ЦК КПСС
Катэгорыя:Старшыні Савета Міністраў РСФСР
Кашпо

]]
**Кашпо** (ад cache-pot, літар. «хаваць гаршчок») — дэкаратыўны посуд без адтулін у ніжняй частцы, унутр якога ставіцца гаршчок з раслінай. 

Кашпо для памяшканняў часцей за ўсё вырабляюць з пластмасы, дрэва, металу, лазы або керамікі — тэракоты, маёлікі. Для вуліцы або халодных памяшканняў выкарыстоўваюць марозаўстойлівыя матэрыялы — фаянс або шамот.

У кашпо няма традыцыйных для звычайных кветкавых гаршкоў дрэнажных адтулін, таму непасрэдна ў яго расліны практычна не высаджваюць, выкарыстоўваючы толькі ў дэкаратыўных мэтах — прыгажосцю аздаблення некаторыя кашпо не саступаюць вазам. А калі высаджваюць, то асаблівую ўвагу варта надаваць правільнаму складанню дрэнажнай часткі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ёмістасці
Катэгорыя:Ландшафтны дызайн
Катэгорыя:Кветкаводства
Шамот

**Шамот** () — абпаленая (да спякання) вогнетрывалая гліна або каалін. Ступень спякання шамоту характарызуецца водапаглынаннем, якое складае ад 2-3 % да 8-10 %, для нізкавыпаленага шамоту — 20 %. Атрымліваюць шамот абпальваннем (пераважна пры тэмпературы 1300—1500 °C) у барабанных, шахтавых або іншых печах зыходнай сыравіны ў выглядзе натуральных кавалкаў або штучна вырабленых брыкетаў.

Пасля драбнення шамот выкарыстоўваюць у вытворчасці вогнетрывалых матэрыялаў як кампанент для памяншэння пластычнасці і ўсаджвання шамотных мас і як запаўняльнік для цеплатрывалых бетонаў. Шамотныя вогнеўпорныя матэрыялы (высокагліназёмныя і іншыя) выкарыстоўваюць для мураваных сцен і скляпенняў печаў, імі абмуроўваюць топкі, коміны і да таго падобнае.

## Літаратура 
* Шамот. // 

Катэгорыя:Вогнетрывалыя матэрыялы
Катэгорыя:Керамічныя матэрыялы
Гранд-тур

**Гранд Тур** () — самы прэстыжны від спаборніцтваў у шашэйным веласпорце, перамога на ім цэніцца больш, чым поспех на любой іншай гонцы (уключаючы чэмпіянат свету і Алімпійскія гульні).

Гранд Тур уяўляе сабой трехтыднёвую шматдзённую велагонку, якая складаецца з 21 этапа розных профіляў і двух дзён адпачынку. Акрамя генеральнай класіфікацыі, разыгрываюцца горны, спрынтарскі і камандны залікі, а таксама некаторыя іншыя, спецыфічныя для канкрэтнай гонкі. Вырашальнымі для агульнага заліку становяцца «каралеўскія» горныя этапы і гонкі з раздзельным стартам, для фінальнай перамогі спартсмен таксама павінен валодаць добрай аднаўляльнасцю на працягу ўсіх трох тыдняў гонкі.

Калі Гранд Тур скончваецца групавым этапам, ён становіцца «этапам сяброўства». На такім этапе веласіпедысты больш часу маюць зносіны паміж сабой і вядуць гонку ў спакойным рытме. Барацьба разгортваецца толькі на апошніх колах па горадзе, калі разыгрываецца спрынтарскі фініш. Адрывы на «этапах сяброўства» перамагаюць не часта.

Гранд Тураў ўсяго тры, усе яны праводзяцца ў сярэдзіне сезону па дарогах Францыі, Італіі і Іспаніі:
*  Джыра д'Італія () — (праводзіцца ў траўні, з 1909 года)
*  Тур дэ Франс () — (праводзіцца ў ліпені, з 1903 года)
*  Вуэльта Іспаніі () — (праводзіцца ў верасні, з 1935 года; праводзілася вясной да 1995 года)
Рэкардсменам па колькасці перамог у Гранд Турах з'яўляецца бельгіец Эдзі Меркс, які па 5 разоў перамагаў на Тур дэ Франс і Джыра д'Італія і 1 раз на Вуэльце. 10 перамог на рахунку француза Бернара Іна (5 у Францыі, 3-у Італіі і 2 у Іспаніі). Пры гэтым ні адзін велагоншчык ў гісторыі не здолеў выйграць усе 3 Гранд Туры ў адным сезоне, а за кар'еру гэта ўдавалася шасцярым: акрамя ўжо названых Меркса і Іна, гэта італьянцы Фелічэ Джымондзі, Вінчэнца Нібалі, француз Жак Анкеціль і іспанец Альберта Кантадор.

Па колькасці перамог на асобных этапах Гранд Тура таксама лідзіруе Эдзі Меркс, які выйграў 64 этапы (34 на Тур дэ Франс, 24 на Джыра д'Італія і 6 на Вуэльце). На 7 перамог адстае ад яго знакаміты італьянскі спрынтар Марыё Чыпаліні. Траім гоншчыкам за ўсю гісторыю ўдалося выйграць хаця б па адным кожнага этапу Гранд Тура на працягу аднаго сезону. Гэта іспанец Мігель Паблет (1956), італьянцы П'ерына Бафі (1958) і Алясандра Пятакі (2003).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт UCI (англ.)

Катэгорыя:Веласпорт
Катэгорыя:Спаборніцтвы па веласіпедным спорце
Esanthelphusa

**Esanthelphusa** — род крабаў сямейства Gecarcinucidae.

Раней ставіўся да роду Somanniathelphusa, аднак быў вылучаны ў 1994 годзе ў асобны род з 11 відамі.

Гэты род быў перанесены з сямейства Parathelphusidae у сямейства Gecarcinucidae.

## Класіфікацыя 
Раней класіфікацыя адбывалася на базе падабенства панцыраў. Выкарыстанне электроннага мікраскопа дазволіла вызначыць больш адрозненняў паміж відамі па форме ганаподу.

## Практычнае выкарыстанне 
Ужываецца ў ежу сялянамі ў Тайландзе.

## Літаратура 
* Samorn Ponchunchoovong SPECIES IDENTIFICATION OF THAI RICE-FIELD CRAB IN THE LOWER NORTH-EASTERN REGION OF THAILAND //Suranaree University of Technology, Apr 18, 2006 — URL

Катэгорыя:Крабы
Дэкларацыя незалежнасці Албаніі

на мітынгу ў Влёра]]
**Дэкларацыя незалежнасці Албаніі** ( або ) — дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце Албаніі, прынятая 28 лістапада 1912 года ў Влёра. Раней Албанія не мела дзяржаўнасці, яна з'яўлялася складовай часткай Асманскай імперыі.

Абвяшчэнне незалежнасці дзяржавы адбылося ў разгар Першай Балканскай вайны на Усеалбанскім кангрэсе. Да таго моманту на тэрыторыю Албаніі прэтэндавалі Сербія і Чарнагорыя, якія хацелі набыць марскія парты на ўзбярэжжы Адрыятыкі. Планы гэтых дзяржаў не былі рэалізаваны, бо новую дзяржаву падтрымалі вялікія дзяржавы Францыя і Вялікабрытанія.

Пасля ўзнікнення Албаніі яе межы не былі вызначаны. Жаданне Сербіі атрымаць доступ да мора і адсутнасць межаў прывялі да Албанскага крызісу 1913 года. У выніку гэтага крызісу новая дзяржава ледзь не была знішчана.

Усяго Дэкларацыю падпісалі 83 чалавекі, сярод іх будучы прэзідэнт і кароль краіны Ахмет Зогу і дзядзька Энвера Ходжы — Хюсен Ходжа.

## Гл. таксама 
* Балканскія войны

Катэгорыя:Лістапад 1912 года
Катэгорыя:Гісторыя Албаніі
Албанія
Ядвіга Іосіфаўна Раздзялоўская

**Ядвіга Іосіфаўна Раздзяло́ўская**, па нараджэнні **Лясе́ўская** (; , Бяла Падляска, Польшча — ) — беларуская мастачка. Заслужаная дзяячка культуры Польшчы (1982).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Бяле Падляскай. У дзяцінстве і юнацтве жыла ў Замасці, скончыла мясцовую гімназію (1922).

Скончыла ў 1939 годзе Варшаўскую мастацкую школу.

З 1957 года член Беларускага саюза мастакоў.

Ведала некалькі замежных моў, іграла на фартэпіяна.

## Творчасць 
Творчасці ўласцівы гарманічнасць каларыту, дакладнасць мастацкага вобраза, лірычнасць. Аўтарка сюжэтна-тэматычных карцін «Немцы адступаюць» (1946), «У рабства» (1947), «Дом-музей П. І. Чайкоўскага ў Кліне» (1951), «Раніца» (1956), «Адам Міцкевіч і Марыля Верашчака ў Туганавічах» (1965); партрэтаў «Дзяўчынка ў ружовым» (1956), «Маладая балерына» (1960), «Цыганка з дзіцем» (1968), «Мастак Б.Шахназараў» (1981); пейзажаў «Масток» (1956), «Від на аул Кубачы» (1963), «Нясвіж. Вясна ў парку» (1975), «Вясна ў лесе» (1982); нацюрмортаў «Кветкі і фрукты», «Вясновы нацюрморт» (абодва 1963), «Чаромха» (1966), «Белая акацыя», «Нацюрморт з вінаградам», «Мальвы» (усе 1976), «Нацюрморт з рабінаю» (1980), «Вязынка», «Рэквіем», «Родныя кветкі» (усе 1982), «Сказ беларускага лесу» (1984) і інш. Працавала таксама ў графіцы.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Польшчы
Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Дыхальца

## Нататкі 
**Дыхальца**, або **стыгма** (, *stigma*), — вонкавая адтуліна органаў дыхання ў насякомых.

## Дыханне 
Дыханне ў насякомых адбываецца з дапамогай трахей. Трахеі адкрываюцца вонкі з дапамогай дыхальцаў, якія размяшчаюцца на верхнім баку па баках сярэдня- і заднягрудзей і 6-8 першых брушных сегментаў. У трахейную сістэму паветра паступае праз дыхальца. Кожнае дыхальца адкрываецца ў трахеі.

У дарослай стадыі ў жукоў дыхальцаў становіцца менш, чым у лічынкавай стадыі.

У залежнасці ад колькасці дыхальцаў дыхальная сістэма насякомых можа ставіцца да аднаго з наступных тыпаў:
# галапнейстычная — маецца 2 пары грудных і 8 пар брушных дыхальцаў, характэрная для большасці імага і лічынак геміметабалічных насякомых;
# геміпнейстычная (галаметабалічныя насякомыя, іх лічынкі і кукалкі). У сваю чаргу ў ёй вылучаюць некалькі падтыпаў:
#* перыпнейстычная (на грудзях 1 пара дыхальцаў);
#* амфіпнейстычная (1 пара грудных дыхальцаў і 2-3 пары на пярэдніх сегментах брушка);
#* метапнейстычная (толькі 1 пара дыхальцаў на канцы брушка)
#* апнейстычная (дыхальцы адсутнічаюць і паветра пранікае праз паверхню ўсяго цела або з дапамогай трахейных жабраў — водныя лічынкі, лічынкі наезнікаў і мух-тахін).
## Ілюстрацыі 

Pediculus capitis thoracic spiracle.png|Дыхальца вошы
Flickr - ggallice - Spiracles.jpg|Дыхальца гусеніцы бражніка

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Анатомія насякомых
Катэгорыя:Анатомія членістаногіх
Ikarus 415

**Ikarus 415** — гарадскі аўтобус венгерскай кампаніі Ikarus. Выпускаўся з канца 1986 года па 2002 год.

## Тэхнічныя характарыстыкі 
Апорны кузаў падвышанай каразійнай стойкасці. Тармазы пнеўматычныя барабанныя. Масты канструктыўна прыстасаваныя для мантажу антыблакавальнай і протывабуксовачнай сістэмы тармазоў. Падвеска залежная, пнеўматычная з клапанамі, якія рэгулююць становішча кузава адносна дарогі. Салон ацяпляецца паветрам ад сістэмы астуджэння рухавіка, маецца незалежны ацяпліцель. У параўнанні з 200-й серыяй у Ikarus 415 больш сучасная кампаноўка, якая дазволіла панізіць падлогу да ўзроўню 740 мм.

## Эксплуатацыя 
### У Беларусі 
У дзевяностыя гады мінскія транспартнікі займаліся пошукам новай машыны для замены старых Ікарусаў, ЛіАЗаў і ЛАЗаў. З мэтай вывучэння досведу эксплуатацыі ў 1995 годзе быў набыты адзін аўтобус *Ikarus 415*. Аўтобусы аказаліся дарагімі і складанымі ў тэхнічным абслугоўванні, таму далейшыя закупкі машын гэтых серый не праводзіліся.

Адзіны асобнік эксплуатаваўся ў Аўтобусным парку №7. У 2000-я гады даволі рэдка выходзіў на маршрут з-за складанасцяў з тэхнічным абслугоўваннем. Спісаны ў сярэдзіне 2007 года.

### У Венгрыі 

Выява:Gyors 21-es busz (BPI-350).jpg|
Выява:HelyijáratGyöngyös.jpg|
Выява:Brennberg 15.JPG|

### У Польшчы 
[thumb|злева|Ikarus 415.14B у [Бельска-Бяла|Бельска-Бяле]]
У Польшчу былі пастаўленыя агулам 64 аўтобусы мадыфікацый *415.14A*, *415.14B*, *415.14C*, *415.14D*, *415.14E* і *415.22*.
Большасць з іх (39 адзінак) былі накіраваныя ў Бельска-Бяла. 13 — у Чэнстахова, 8 — у Бытам і 4 — у Кэндзежын-Козле. Некаторыя з іх ужо спісаныя або прададзеныя іншым перавозчыкам.

### У Расіі 
thumb|Ikarus 415.33 у Маскве
Аўтобусы, якія пастаўляліся ў Расію, мелі мадыфікацыю *Ikarus-415.33* і былі закуплены для Сусветных Юнацкіх Гульняў 1998 года, а пасля іх заканчэння, аўтобусы былі размеркаваны па аўтобусных парках Масквы. 

Эксплуатацыя аўтобусаў ва ўмовах Масквы была складанай па прычыне меншай колькасці сядзенняў у салоне. Паступова аўтобусы Ikarus-415.33 сталі выходзіць з ладу і выводіцца з эксплуатацыі ў сувязі з адсутнасцю запчастак і камплектуючых. З 2007 года ў Маскве адбываецца актыўнае спісанне аўтобусаў гэтай мадэлі, разам з аўтобусамі Ikarus-435.17.

Па стане на студзень 2015 года ў Маскве спісаныя ўсе аўтобусы гэтай мадэлі. Апошнім у Маскве стаў аўтобус пад нумарам 10205 .

## Спасылкі 
415
Катэгорыя:Аўтобусы паводле алфавіта
Свінка Пэпа

**«Свінка Пэпа»** () — брытанскі мультсерыял, які складаецца з кароткіх мультфільмаў па 5 хвілін.

Галоўныя героі серыяла: Свінка Пэпа, яе малодшы брат Джордж, Мама Свінка і Тата Свінка. Сталымі персанажамі таксама з’яўляюцца Бабуля Свінка і Дзядуля Свінка, а таксама сябры Пэпы, Джорджа і іх бацькі.

Быў паказаны па тэлебачанні больш чым у 180 краінах і перакладзены на 40 моў.

## Пра серыял 
Героі мультфільма валодаюць часткова якасцямі людзей, часткова якасцямі жывёл. Яны носяць адзенне, жывуць у дамах, ездзяць на машынах, ходзяць у госці. Дзеці гуляюць у чалавечыя гульні, бацькі ходзяць на працу.

## Асноўныя персанажы 
*Свінка Пэпа* — дзяўчынка, старэйшая ў сям’і, ёй споўнілася 5 год. Як і ўсё, вельмі любіць скакаць па лужынах. Любіць гуляць з сябрамі на вуліцы і ў дзіцячым садку. Часта высмейвае лішнюю вагу Таты Свінкі. Па характары з’яўляецца ўласніцай. Эгаістычная і часам ганарыстая. Але пры гэтым вельмі любіць весяліцца і добра праводзіць час. Пэпе, як і Джорджу, падабаецца камп’ютарная гульня «Вясёлая курачка». Лепшая сяброўка Пэпы — Авечка С’юзі. Мае залатую рыбку з імем Голдзі.

*Джордж* — малодшы брат Пэпы, яму спаўняецца 3 гады. Ён сам ходзіць, але прамаўляе толькі асобныя словы. Вельмі любіць дыназаўраў, маленькі дыназаўр з імем Спадар Дыназаўр — яго любімая цацка. Любіць гуляць з Пэпай, чым часам назаляе ёй. Калі хтосьці выпадкова пакрыўдзіць Джорджа, ён пачынае плакаць. Трохі прагны і па характары з’яўляецца ўласнікам. Калі Пэпа пакрыўдзілася на яго, ён хіхікае. Джорджу, як і Пэпе, падабаецца камп’ютарная гульня «Вясёлая курачка». Лепшы сябар Джорджа — Трусік Рычард.

*Мама Свінка* — добрая і клапатлівая, любіць праводзіць час з сям’ёй. Працуе дома, друкуючы тэксты на камп’ютары. Любіць гатаваць і мае добрае пачуццё гумару. Ёй 33 гады.

*Тата Свінка* — носіць акуляры. Ходзіць на працу ў будаўнічую кампанію. Не любіць, калі жартуюць над яго вялікім пузам. Таксама валодае добрым пачуццём гумару. Не вельмі ладзіць з прыладамі. Любіць падарожнічаць разам з сям’ёй, аднак дрэнна чытае карты. Вельмі любіць даказваць сваё майстэрства, што часта абарочваецца няўдачай. Яму 34 гады.

## Беларуская агучка 
У межах беларускага праекта Кінаконг ствараюцца агучкі серый. Першая ўбачыла свет 20 мая 2015.

## Спасылкі 
* Свінка Пэпа па-беларуску

Катэгорыя:Мультсерыялы 2004 года
Катэгорыя:Мультсерыялы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Дзіцячыя тэлесерыялы
Катэгорыя:Фільмы, агучаныя па-беларуску праектам Кінаконг
Кузаў

**Кузаў** — гэта частка аўтамабіля або іншага транспартнага сродку, прызначаная для размяшчэння пасажыраў і грузу. Кузаў мацуецца да рамы аўтамабіля. Распаўсюджаныя бязрамачныя апорныя кузавы, якія выконваюць адначасова функцыю рамы — да іх мацуюцца ўсе астатнія вузлы і агрэгаты аўтамабіля.

## Гісторыя развіцця 
Форма аўтамабіля залежыць ад кампаноўкі і канструкцыі, ад ужывальных матэрыялаў і тэхналогіі вырабу кузава. У сваю чаргу, узнікненне новай формы прымушае шукаць новыя тэхналагічныя прыёмы і новыя матэрыялы. На развіццё формы аўтамабіля ўздзейнічаюць сацыяльна-эканамічныя фактары і, у сілу асаблівага якасці аўтамабіля — яго «прэстыжнасці», мода. Даўгавечнасць кузава звязана з яго антыкаразійнай падрыхтоўкай. Антыкаразійная абарона дасягаецца выкарыстаннем як асаблівых матэрыялаў самага кузава, так і матэрыялаў пакрыцця кузава. У якасці павярхоўнай абароны выкарыстоўваюць ацынкоўку і лакафарбавае пакрыццё.

### Грузавы аўтамабіль 
У грузавіка кузаў складаецца з кабіны вадзіцеля і грузаво платформы (часта толькі яе і называюць кузавам).

У грузавікоў кузавам называюць канструктыўную частку, прызначаную для перавозкі грузаў.
Кузаў грузавіка можа быць:
: — бартавы, у тым ліку з адкіднымі бартамі на адну, на два ці на тры бакі, у тым ліку абсталяваны тэнтам,
: — самазвальны, у тым ліку з разгрузкай на адну, на дзве ці на тры бакі,
: — фургон, у тым ліку ізатэрмічны,
: — спецыяльны кузаў (для перавозкі бярвення, труб, хімічных рэчываў, і інш.).
Канструктыўную частку грузавіка, прызначаную для вадзіцеля і для перавозкі пасажыраў называюць кабінай.

Кабіна можа быць:
* паводле канструктыўнага выканання адносна рухавіка:
: — кабіна з капотам (кабіна за рухавіком),
: — бескапотная кабіна над рухавіком,
: — бескапотная кабіна перад рухавіком,
* па колькасці шэрагаў сядзенняў у кабіне:
: — аднарядная (або адзінарная),
: — двухрадная (або падвойная).

### Легкавы аўтамабіль 
Першымі сталі сістэматычна і мэтанакіравана займацца мастацкім канструяваннем аўтамабіля амерыканцы. У 1926 г. канцэрн General Motors стварыў групу па мастацкаму канструяванню. А ўжо ў 1927 г. была выпушчаная мадэль La Salle, спраектаваная мастакамі-канструктарамі. Яе поспех, як адзначалі сучаснікі, даў прафесіі дызайнера выдатную рэкламу.

### Класічная кампаноўка 
Аўтамабіль хутка развіваўся. Рухавік заняў даволі нязручнае для размяшчэння пасажыраў месца — паміж вялікімі крыламі пярэдніх кіраваных колаў; радыятар размясціўся спераду — для астуджэння яго сустрэчным патокам паветра; вядучыя колы — заднія, што выгадна для паляпшэння цягавых якасцяў аўтамабіля. З канструктыўнай пункту гледжання такая кампановачная схема апынулася цалкам рацыянальнай; ўдасканальваючыся, яна захавалася да нашых дзён і атрымала назву «класічная кампаноўка». Рухавік, трансмісія, хадавая частка мацаваліся да рамы. Усё ў цэлым называлася «шасі». Шасі магло рухацца і існаваць без кузава. Кузаў усталёўваўся на шасі як асобны і незалежны для выканання агрэгат. З кузавам атрымліваўся ўжо аўтамабіль, прызначаны для выканання пэўнай функцыі.

## Гл. таксама 
* Кампаноўка легкавога аўтамабіля
* Тыпы аўтамабільных кузаваў


Катэгорыя:Тыпы аўтамабільных кузаваў
Parathelphusidae

**Parathelphusidae** - цяпер неактуальнае сямейства прэснаводных крабаў, якія жывуць, у асноўным, у Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі, але таксама знойдзены ў іншых месцах у Азіі і ў Аўстраліі. Сямейства цяпер разглядаецца як малодшы сінонім сямейства Gecarcinucidae, як падсямейства Parathelphusinae.

## Роды 
Роды сямейства:

**Adelaena*
**Arachnothelphusa*
**Austrothelphusa*
**Bakousa*
**Bassiathelphusa*
**Ceylonthelphusa*
**Clinothelphusa*
**Coccusa*
**Currothelphusa*
**Esanthelphusa*
**Geelvinkia*
**Geithusa*
**Heterothelphusa*
**Holthuisana*
**Irmengardia*
**Mahatha*
**Mainitia*
**Mekongthelphusa*
**Migmathelphusa*
**Nautilothelphusa*
**Niasathelphusa*
**Oziotelphusa*
**Parathelphusa*
**Pastilla*
**Perbrinckia*
**Perithelphusa*
**Rouxana*
**Salangathelphusa*
**Sartoriana*
**Sayamia*
**Sendleria*
**Siamthelphusa*
**Somanniathelphusa*
**Spiralothelphusa*
**Stygothelphusa*
**Sundathelphusa*
**Syntripsa*
**Terrathelphusa*
**Thelphusula*
**Torhusa*

## Экалогія і значэнне 
Прадстаўнікі сямейства насяляюць рэкі, азёры і рысавыя палі. Некаторыя віды, напрыклад, з роду *Somanniathelphusa*, маюць лакальнае значэнне як ежа, асабліва ў Тайландзе, дзе яны з'яўляюцца важным інгрэдыентам у страве *сом там*. Некаторыя іншыя вельмі рэдкія і блізкія да вымірання.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Крабы
Дрэва Тэнерэ

**Дрэва Тэнерэ́** () — акацыя, якая лічылася ў свой час самым самотным дрэвам на Зямлі. Расла ў пустыні Тэнерэ (паўночны ўсход Нігера, на мяжы Сахары); у радыусе 400 км ад яе не сустракалася ніводнага іншага дрэва. Яе прыкладныя каардынаты&nbsp;— .

Дрэва атрымала вядомасць у пачатку 1930-х гадоў, калі стала аб'ектам увагі натуралістаў і географаў; да гэтага яно ўжо некалькі дзесяцігоддзяў з'яўлялася месцам прыпынку гандлёвых караванаў, якія перасоўваліся па гандлёвых шляхах Сахары. Навукоўцам удалося вызначыць, што ўзрост акацыі складаў каля 300 гадоў. Высоўваліся розныя гіпотэзы наконт унікальнага размяшчэння дрэва Тэнерэ, часцей за ўсё лічыцца, што яно&nbsp;— рэштка лесу, які знік у выніку імклівай змены клімату і апустыньвання. Было ўсталявана, што карані дрэва былі звязаны з фрэатычнай зонай, якая жывіла яго.

Акацыя была збіта грузавіком, за рулём якога знаходзіўся п'яны вадзіцель-лівіец, у 1973 годзе. 8 лістапада таго ж года рэшткі дрэва перанеслі ў Нацыянальны музей Нігера ў сталіцы дзяржавы, горадзе Ніямей. На месцы, дзе яно стаяла, узведзены металічны помнік у форме дрэва.

## Спасылкі 
* Артыкул у часопісе «Вакол свету»
* Нарыс пра дрэва 

## Гл. таксама 
* Адна з самых самотных тэлефонных будак

Катэгорыя:Геаграфія Нігера
Катэгорыя:Знакамітыя дрэвы
Занько

**Занько́** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Зянон.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандра Фёдараўна Занько (1927—1990) — беларускі работнік адукацыі, Герой Сацыялістычнай Працы (1978) і Заслужаная настаўніца БССР.
* Сяргей Мікалаевіч Занько (нар. 1957) — беларускі палітык, дэпутат.
* Фёдар Пятровіч Занько (1921—1979) — поўны кавалер ордэна Славы.

## Крыніцы
Сусветны Тур UCI

**Сусветны Тур UCI** () — сезон элітных шашэйных велагонак, які праходзіць са студзеня па кастрычнік; таксама рэйтынгавая сістэма, ранжыруючая велагоншчыкаў па выніках іх удзелу ў элітных велагонках (у 2009-2010 гадах яна называлася *Сусветным рэйтынгам UCI*, і існавала паралельна з UCI ProTour).

## Гісторыя 
З 2005 года рэйтынг вядучых шашэйных велагоншчыкаў свету складаўся паводле атрыманых імі ачках у гонках пад эгідай UCI ProTour. Аднак у 2007 годзе адбыўся канфлікт паміж кіраўніцтвам UCI і ASO, арганізатарам Тур дэ Франс і некалькіх іншых найважнейшых гонак. У выніку ў 2008 годзе ўсё Гранд Туры, 5 манументальных класічных велагонак і 2 сакавіцкія шматдзёнкі, арганізаваныя ASO і RCS Sport, выйшлі з календара ProTour. Сезон UCI ProTour 2008 вызначыў наймацнейшага велагоншчыка толькі па выніках гонак, якія засталіся, гэта значыць без уліку выступаў велагоншчыкаў ў вядучых сусветных велагонках. Гэта не магло задаволіць грамадскасць, таму з 2009 года за гонкі,  якія выйшлі, таксама налічваюцца ачкі, прычым больш высокія, чым за гонкі ProTour; новы рэйтынг атрымаў назву *UCI World Ranking*. У гэты рэйтынг ўваходзяць усе гонкі даканфліктнага 2007 сезону (акрамя адмененых Эйндхавенскай каманднай гонкі з раздзельным стартам і Тура Германіі). Таксама арганізатары Тура прыклалі намаганні для пашырэння геаграфіі спаборніцтваў: цяпер у каляндар ProTour уваходзяць аўстралійскі Тур Даўн Андэра, канадскія Гран-пры Манрэаля і Гран-пры Квебека. Пазней на фінішы сезонаў з'явіліся Тур Пекіна (з 2011 года) і Тур Ханчжоу (з 2013 года). Акрамя індывідуальнага рэйтынгу, разлічваюцца таксама камандны і нацыянальны, на аснове пяці лепшых гоншчыкаў каманды і краіны адпаведна.

## Спасылкі 
* Каляндар бягучага сезона

Катэгорыя:Шашэйны веласпорт
Катэгорыя:Сусветны Тур UCI
Уіліс

**Уіліс** — імя і прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Брус Уіліс — амерыканскі акцёр, прадзюсар, музыкант
* Томас Уіліс — брытанскі навуковец-медык
* Уіліс Юджын Лэмб — амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1955)
Чэрчыль (значэнні)

* Уінстан Чэрчыль — брытанскі прэм’ер-міністр
* «Уінстан Чэрчыль» — эсмінец ваенна-марскіх сіл ЗША
* Mk IV «Чэрчыль» — пяхотны танк войска Вялікабрытаніі перыяду Другой сусветнай вайны