open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нікола Карабаціч

**Ніко́ла Караба́ціч** (, ; нар. 11 красавіка 1984 года, Ніш, Сацыялістычная рэспубліка Сербія, Сацыялістычная Федэратыўная Рэспубліка Югаславія) — французскі гандбаліст, ігрок клуба «Пары Сен-Жэрмен». Двухразовы алімпійскі чэмпіён (2008 і 2012), чатырохразовы чэмпіён свету (2009, 2011, 2015 і 2017) і трохразовы чэмпіён Еўропы (2006, 2010 і 2014) у складзе зборнай Францыі. Двойчы прызнаны найлепшым іграком свету (2007 і 2014).

## Біяграфія 
Нікола Карабаціч нарадзіўся ў Нішы ў сям'і харвата і сербкі. Бацька, Бранка Карабаціч, таксама прафесійны гандбаліст, гуляў за «Жэлезнічар Ніш», дзе пазнаёміўся з будучай жонкай Радмілай. Калі Ніколу было 3 з паловай гады, сям'я пераехала ў Францыю, дзе Бранка атрымаў працу трэнера. У Францыі ў Ніколы нарадзіўся брат Лука.

## Кар'ера 
Прафесійная кар'ера Карабаціча пачалася ў 2000 у французскім топ-клубе «Манпелье», з якім ён станавіўся чэмпіёнам у 2002, 2003, 2004, 2005 гадах і пераможцам Лігі чэмпіёнаў у 2003. У 2006, 2007 і 2008 Нікола Карабаціч станавіўся чэмпіёнам Германіі ў складзе «Кіля», з якім таксама перамог у Лізе чэмпіёнаў у 2007 годзе. У 2009 ён вярнуўся ў «Манпелье» і заваяваў яшчэ тры чэмпіёнскія тытулы (2010, 2011, 2012). У лютым — чэрвені 2013 выступаў за «Пэй д'Э», цяпер гуляе ў іспанскай «Барселоне».

У складзе французскай зборнай тройчы станавіўся чэмпіёнам Еўропы (2006, 2010 і 2014), двойчы — чэмпіёнам свету (2009 і 2011) і Алімпійскіх гульняў (2008 і 2012). На ЧЕ-2004 і ЧЕ-2007 уваходзіў у сімвалічную зборную «ўсіх зорак», у 2014 быў прызнаны найкаштоўнейшым іграком чэмпіяната.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* Профіль  на старонцы Французскай гандбольнай федэрацыі
* Профіль на старонцы «Барселоны»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нішы
Катэгорыя:Гандбалісты Францыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па гандболе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Францыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па гандболе
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Гандбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Гандбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Гандбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Гандбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Гандбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Гандбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года
Катэгорыя:Ігракі ГК Барселона
Катэгорыя:Ігракі ГК Кіль
Катэгорыя:Ігракі ГК Манпелье
Катэгорыя:Ігракі ГК Пэй д’Экс
Катэгорыя:Ігракі ГК Пары Сен-Жэрмен
Астравец (значэнні)

Назву **Астраве́ц** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Астравец — горад, цэнтр Астравецкага раёна
* Магілёўская вобласць:
** Астравец — вёска ў Шклоўскім раёне
Рэспубліка Горная Арменія

**Рэспубліка Горная Арменія** (**Лернааястан**, ) — самаабвешчаная дзяржава перыяду Грамадзянскай вайны ў Расіі, якая праіснавала кароткі час на тэрыторыі сучаснага Сюніка.

## Гісторыя 
10 жніўня 1920 года паміж РСФСР і Рэспублікай Арменіі было складзена пагадненне, паводле якога Чырвоная армія РСФСР заняла спрэчныя паміж Арменіяй і Азербайджанскай ССР тэрыторыі (Карабаха, Зангезура і Нахічэвані).

Пасля зняволення пагаднення які камандаваў армянскімі войскамі ў Зангезуры генерал Дро пакінуў Зангезур, аднак яго памагатыя — камандуючы Капанскім раёнам Гарэгін Нждэ і камандуючы Сісіянскім раёнам Пагос Тэр-Даўцян — адмовіліся прызнаваць пагадненне, асцерагаючыся, што Зангезур будзе аддадзены Савецкаму Азербайджану. У Зангезур уступіла Чырвоная армія, і дашнакскія атрады павялі супраць яе партызанскую вайну. Іх становішча ўжо здавалася безнадзейным, калі ў пачатку кастрычніка пачалося ўсеагульнае паўстанне супраць Савецкай улады. У баях з Чырвонай арміяй неўзабаве загінуў Тэр-Даўцян, і Нждэ аднаасобна ўзначаліў паўстанне. Да 21 лістапада дзве брыгады 11-ай арміі чырвоных і некалькі саюзных ёй турэцкіх батальёнаў (усяго 1200 турак) былі разгромлены паўсталымі, і Зангезур цалкам перайшоў пад іх кантроль.

25 снежня 1920 гады з’езд, што адбыўся ў Тацеўскім манастыры, абвясціў «Аўтаномную Сюнікскую рэспубліку», якую фактычна ўзначаліў Нжде, які прыняў старажытнае званне спарапета (галоўнакамандуючага). Лютаўскае паўстанне ў Арменіі адцягнула на сябе сілы бальшавікоў, на некаторы час даўшы Зангезуру адхланне; увесну, з паразай Лютаўскага паўстання, у Зангезур адступілі сілы паўстанцаў. Да таго часу Нждэ пашырыў сваю ўладу на частку Нагорнага Карабаха, злучыўшыся з мясцовымі паўстанцамі.

27 красавіка 1921 года была абвешчана Рэспубліка Горная Арменія; Нждэ ўзначаліў яе ў якасці прэм’ер-міністра, ваеннага міністра і міністра замежных спраў. 1 ліпеня Горная Арменія прыняла назву Рэспублікі Арменіі, як спадчынніцы Першай Рэспублікі; яе прэм’ер-міністрам быў абвешчаны кіраўнік урада Першай Рэспублікі Сімон Урацян, а Нждэ быў прызначаны ваенным міністрам. Аднак неўзабаве савецкія войскі перайшлі ў наступ, і 9 ліпеня Нждэ з рэшткамі паўстанцаў пайшлі ў Іран.

## Спасылкі 
* Республика Нагорной Армении. В кн: Гражданская война и военная интервенция в СССР. Энциклопедия. — М. Советская энциклопедия, 1986, С.187
* Гарегин Нжде. Биографические и автобиографические материалы 
* Сочинения Нжде 
* Нжде в Энциклопедии Геноцид.ру
* Тер-Арутюнян Гарегин Нжде 
* ԼԵՌՆԱՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԵՐՈՍԱՄԱՌՏԸ  (Вардан Геворгян. Героическая битва Лернаайастана.)

Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Арменіі
Замэчак (значэнні)

Назву **Замэ́чак** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Замэчак — вёска ў Смаргонскім раёне
** Замэчак — хутар у Астравецкім раёне

## Іншае 
* Замэчак — помнік археалогіі Х—ХІ стст. у Заслаўі, месца, дзе паводле падання жыла Рагнеда з сынам Ізяславам
(165) Ларэлей

**(165) Ларэлей** () — буйны астэроід галоўнага пояса, з вельмі нізкім альбеда паверхні. Ён быў адкрыты 19 жніўня 1876 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтане, ЗША і названы ў гонар сірэны Ларэлеі, якая, згодна , спакушала лодачнікаў рэкі Рэйн сваім спевам.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1876 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
(166) Радопа

**(166) Радопа** () — цёмны астэроід галоўнага пояса, які ўваходзіць у склад сямейства Адэоны. Ён быў адкрыты 15 жніўня 1876 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтане, ЗША і названы ў гонар Радопы, якая, згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі, разам са сваім братам, была пераўтворана ў горныя хрыбты ва Фракіі.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1876 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(167) Урда

**(167) Урда** () — невялікі астэроід галоўнага пояса, прыналежны да астэроідаў светлага спектральнага класа S. Ён уваходзіць у склад сямействаы Караніды. Астэроід быў выяўлены 28 жніўня 1876 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтане, ЗША і названы ў гонар , па імі адной з норнаў германа-скандынаўскай міфалогіі.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1876 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 2 да 40 км
(168) Сібіла

**(168) Сібіла** () — даволі буйны астэроід галоўнага пояса, з вельмі цёмнай паверхняй, што абумоўлена наяўнасцю ў яе складзе простых вугляродных злучэнняў. Астэроід уваходзіць у склад сямейства Кібелы. Ён быў адкрыты 28 верасня 1876 года амерыканскім астраномам Дж. Уотсанам у Эн-Арбар, ЗША і названы ў гонар Сівілы, прарочыцы і прадракальніцы згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1876 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(169) Зелія

**(169) Зелія** () — невялікі, але даволі яркі астэроід галоўнага пояса, які быў адкрыты 28 верасня 1876 года французскімі астраномамі братамі Полем і Прасперам Анры і названы ў гонар Зела, старажытнагрэчаскага бога зайздрасці і саперніцтва, а таксама Зеліі, пляменніцы вядомага французскага астранома Каміля Фламарыёна.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1876 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 2 да 40 км
(170) Марыя

**(170) Марыя** () — невялікі астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да светлага спектральнага класа S і ўзначальвае аднайменную групу астэроідаў — сямейства Марыі. Ён быў адкрыты 10 студзеня 1877 года французскім астраномам Ператэнам у абсерваторыі Тулузы і названы ў гонар Марыі, сястры італьянскага астранома Антоніа Абеці, які вылічыў арбіту гэтага астэроіда.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1877 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
(171) Афелія

**(171) Афелія** () — даволі буйны астэроід галоўнага пояса, прыналежны да цёмнага спектральнага класа C, якая складаецца, напэўна, з простых вугляродных злучэнняў, падобных з хандрытнымі метэарытамі, знойдзенымі на Зямлі. Афелія ўваходзіць у склад сямейства Феміды. Магчыма, Афелія мае свой спадарожнік, паведамленне пра яго адкрыццё паступіла яшчэ ў 1979 годзе, але пацвердзіць гэты факт так і не ўдалося.

Астэроід быў адкрыты 13 студзеня 1877 года французскім астраномам Альфонсам Барэлі ў Марсельскай абсерваторыі і названы ў гонар Афеліі, выдуманага персанажа трагедыі Уільяма Шэкспіра «Гамлет».

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1877 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
(173) Іно

**(173) Іно** () — адзін з найбуйнейшых астэроідаў галоўнага пояса, які прыналежыць да цёмнага спектральнага класа C, а яго паверхня багатая найпростымі вугляроднымі злучэннямі. Астэроід быў адкрыты 1 жніўня 1877 года французскім астраномам Альфонсам Барэлі і названы ў гонар Іно, персанажа старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1877 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
Рыжскі дагавор (1920)

**Рыжскі дагавор 1920 года** (*Дамова аб замірэнні і прэлімінарных умовах міру паміж РСФСР і УССР з аднаго боку і Польшчай з другога*) — савецка-польскі папярэдні мірны дагавор, заключаны ў Рызе 12 кастрычніка 1920 з мэтай заканчэння Польска-савецкай вайны 1919—1921 гадоў. У дагаворы былі зацверджаны ўмовы папярэдняга міру і перамір’я, заключаныя паміж Польскай Рэспублікай з аднаго боку і Расійскай Федэрацыйнай Сацыялістычнай Рэспублікай Саветаў разам з Украінскай Сацыялістычнай Рэспублікай Саветаў. Ратыфікавана польскім Соймам 22 кастрычніка 1920 года. Канчаткова дагавор быў замацаваны ў выглядзе Рыжскага мірнага дагавора 18 сакавіка 1921 года.

## Сутнасць дагавора 
Паводле дагавора войскі Польскай Рэспублікі і РСФСР мусілі спыніцца на лініі Бягомль — Заслаўе — Негарэлае — Тураў. Беларуская дэлегацыя ні ад БНР, ні ад БССР увогуле не была запрошана на перамовы.

У выніку пагаднення тэрыторыя Беларусі падзялялася на дзве часткі: Заходнюю Беларусь, якая перадавалася савецкім бокам Польшчы, і ССРБ на ўсходзе, якая складалася з шасці паветаў.

## Рэакцыі ў беларускім грамадстве 
Дагавор выклікаў абурэнне сярод дзеячаў Беларускай Народнай Рэспублікі, таму 20 кастрычніка 1920 года ў Рызе была праведзена Беларуская нацыянальна-палітычная нарада, якая прыняла спецыяльную рэзалюцыю адносна Рыжскага дагавора 1920 года, у якой адзначалася, што «*РСФСР і Польшча, не маючы агульных межаў і бязлітасна спусташаючы дагэтуль Беларусь, змагаючыся на яе тэрыторыі, цяпер палічылі магчымым вырашаць лёс беларускага народа і распараджацца ягонымі землямі без удзелу яго прадстаўнікоў, ігнаруючы справядлівыя дамаганні беларускага народа і яго законнага ўрада, не дапусцілі да ўдзелу ў перамовах яго правамоцнай дэлегацыі*», а таксама што нягледзячы на пратэсты дэлегацыі БНР падпісалі дагавор з мэтай увесці ў зман беларускі народ і яго кіраўнікоў, прызнаючы незалежнасць Беларусі, але абыходзячы пытанне прызнання беларускага ўрада. Рэзалюцыя пастанаўляла лічыць дагавор неабавязковым для беларускага народа, і «*ўсімі спосабамі і сродкамі працягваць барацьбу за незалежную Беларускую Народную Рэспубліку з усімі яе ворагамі*».

Заключэнне дагавора вылілася ў хвалю пратэстаў у беларускім грамадстве, адным з якіх быў Слуцкі збройны чын.

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Катэгорыя:Польска-савецкая вайна
Катэгорыя:Кастрычнік 1920 года
(175) Андрамаха

**(175) Андрамаха** () — даволі вялікі і вельмі цёмны астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да спектральнага класа C. Ён быў адкрыты 1 кастрычніка 1877 года амерыканскім астраномам Джэймсам Крэйгам Уотсанам  Эн-Арбар, ЗША і названы ў гонар жонкі Гектара — правадыра траянскага войска ў вайне з грэкамі.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1877 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(174) Федра

**(174) Федра** () — адносна невялікі астэроід галоўнага пояса няправільнай формы. Ён быў адкрыты 2 верасня 1877 года амерыканскім астраномам Дж. Уотсанам у Эн-Арбар, ЗША і названы ў гонар Федры, жонкі Тэсея, якая, згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі, закахалася ў свайго пасерба.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1877 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(177) Ірма

**(177) Ірма** () — буйны астэроід галоўнага пояса, з вельмі нізкім альбеда паверхні, характэрнага для астэроідаў спектральнага класа C. Астэроід быў адкрыты 5 лістапада 1877 года французскімі астраномамі братамі Полем і Прасперам Анры. Паходжанне назвы невядомае.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1877 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
(178) Белісана

**(178) Белісана** () — параўнальна невялікі астэроід галоўнага пояса, які быў адкрыты 6 лістапада 1877 года аўстрыйскім астраномам Іаганам Палізай у абсерваторыі горада Пула і названы ў гонар багіні  ў кельцкай міфалогіі.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1877 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 2 да 40 км
(176) Ідуна

**(176) Ідуна** () — буйны астэроід галоўнага пояса, з вельмі нізкім альбеда паверхні, па складзе блізкай да складу паверхні Цэрэры. Ён быў адкрыты 14 кастрычніка 1877 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтане, ЗША і названы ў гонар Ідун, багіні вечнай юнацкасці ў геромано-скандынаўскай міфалогіі.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1877 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
(180) Гарумна

**(180) Гарумна** () — гэта невялікі астэроід галоўнага пояса, прыналежны да светлага спектральнага класа S. Ён быў адкрыты 29 студзеня 1878 года французскім астраномам Ператэнам у Тулузскай абсерваторыі і названы ў гонар даўнейшай назвы ракі Гарона ва Францыі, на берагах якой знаходзіццп Тулуза.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1878 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 2 да 40 км
Князеў

**Князеў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Арсенцьевіч Князеў (1923—1943) — Герой Савецкага Саюза.
* Васіль Аляксандравіч Князеў (1920—1968) — Герой Савецкага Саюза.
* Кірыл Андрэевіч Князеў (нар. 1990) — беларускі гандбаліст.
* Марат Дзмітрыевіч Князеў — кардыяхірург.
* Станіслаў Нічыпаравіч Князеў (нар. 1948) — беларускі дзяржаўны дзеяч, юрыст, гісторык.
Уладзімір Мікалаевіч Кірмановіч

{{ваенны дзеяч
|імя              = Уладзімір Іванавіч Кірмановіч
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1940—1976
|званне           = 
|род войскаў      = артылерыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Уладзімір Мікалаевіч Кірмановіч** (1919—2001) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Уладзімір Кірмановіч нарадзіўся 5 лістапада 1919 года ў горадзе Кобрыне (цяпер — Брэсцкая вобласць Беларусі). Першыя дваццаць гадоў свайго жыцця жыў на тэрыторыі Польшчы. Скончыў сем класаў школы. У верасні 1940 года Кірмановіч быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У красавіку 1942 года ён скончыў курсы малодшых лейтэнантаў і быў накіраваны на фронт Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у баях на Бранскім, Цэнтральным, Паўднёвым, 4-м Украінскім, 1-м і 2-м Прыбалтыйскім франтах, быў паранены. Удзельнічаў у Курскай бітве, вызваленні Украінскай ССР, Крыма і баях за Прыбалтыку.

Да жніўня 1944 годзе капітан Уладзімір Кірмановіч камандаваў знішчальна-супрацьтанкавай артылерыйскай батарэі 202-й танкавай брыгады 19-га танкавага корпуса 51-й арміі 1-га Прыбалтыйскага фронту. 22 жніўня 1944 года ў баі ля вёскі Букайшыс Добельскага раёна Латвійскай ССР батарэя Кирмановича знішчыла 6 варожых танкаў, 2 САУ, вялікую колькасць салдат і афіцэраў. Калі разлік адной з гармат батарэі цалкам выйшаў са строю, Кірмановіч сам стаў да гарматы і знішчыў 2 нямецкіх танка. Батарэі ўдалося ўтрымаць захопленыя рубяжы.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм», капітан Уладзімір Кірмановіч быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 7588.

Пасля заканчэння вайны Кирманович працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1955 годзе ён скончыў Ваенную акадэмію імя Фрунзе, пасля чаго служыў у розных вайсковых навучальных установах. У 1974 годзе ў званні палкоўніка Кірмановіч быў звольнены ў запас. Пражываў у Харкаве. Памёр 5 лютага 2001 года, пахаваны на харкаўскіх могілках № 2.

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Аляксандра Неўскага, двума ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, ордэнам Айчыннай вайны 2-й ступені, трыма ордэнамі Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Баграмян И. Х.* Так мы шли к победе — М.: Воениздат, 1977.

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Кобрына
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
(179) Клітэмнестра

**(179) Клітэмнестра** () — параўнальна буйны астэроід галоўнага пояса, прыналежны да светлага спектральнага класа S з высокім альбеда паверхні. Ён быў адкрыты 11 лістапада 1877 года амерыканскім астраномам Дж. Уотсанам у Эн-Арбар, ЗША і названы ў гонар Клітэмнестра, жонкі Агамемнана ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1877 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 2 да 40 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
Козіч

**Козіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валерый Паўлавіч Козіч — беларускі фізік.
* Іван Сямёнавіч Козіч (1920—2000) — Герой Савецкага Саюза.
* Навум Козіч (1866—?) — беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, педагог.
* Пётр Серафімавіч Козіч — беларускі карыкатурыст
Іван Сямёнавіч Козіч

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Іван Сямёнавіч Козіч
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1938—1950
|званне           = 
|род войскаў      = Ваенна-паветраныя сілы
|пасада           = 
|часць            = 721-ы знішчальны авіяцыйны полк
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Іван Сямёнавіч Козіч** (1920—2000) — савецкі лётчык-знішчальнік, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

## Біяграфія 
Іван Козіч нарадзіўся 3 сакавіка 1920 года ў вёсцы Старыя Маргі (цяпер — Уздзенскі раён Мінскай вобласці Беларусі). Скончыў няпоўную сярэднюю школу, два курсы індустрыяльнага тэхнікума і аэраклуб. У 1938 годзе Козіч быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1941 годзе ён скончыў Чугуеўскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў. З кастрычніка таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у баях на Бранскім, Цэнтральным і 1-м Беларускім франтах.

Да лютага 1943 года старшына Іван Козіч быў намеснікам камандзіра эскадрыллі 721-га знішчальнага авіяпалка   Бранскага фронту. Да таго часу ён здзейсніў 210 баявых вылетаў, прыняў удзел у 31 паветраным баі, збіў 9 варожых самалётаў асабіста і яшчэ 4 — у складзе групы.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 21 красавіка 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» старшына Іван Козіч быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 918.

У верасні 1944 года Козіч атрымаў цяжкае раненне і на фронт больш не вярнуўся. За час свайго ўдзелу ў баях ён здзейсніў 423 баявыя вылеты, збіў 16 варожых самалётаў асабіста і яшчэ 4 — у складзе групы. Пасля заканчэння вайны Козіч працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1950 годзе ў званні маёра ён быў звольнены ў запас. Пражываў у пасёлку Сюзьва Юрлінскага раёна Пермскай вобласці, працаваў на лесанарыхтоўках. Памёр 1 кастрычніка 2000 года.

Быў таксама узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Аляксандра Неўскага, трыма ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, шэрагам медалёў.

## Літаратура 
* 
* 
* Золотые Звёзды Прикамья. 3-е изд. — Пермь, 1974.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. — Минск, 1984.

Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі СССР
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Васіль Аляксандравіч Князеў

**Васіль Аляксандравіч Князеў** (1920—1968) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

## Біяграфія 
Васіль Князеў нарадзіўся 9 студзеня 1920 г. у г. п. Бобр (цяпер Крупскі раён Мінскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння сямі класаў школы і  працаваў слесарам-аўтаматчыкам на вагонарамонтным пункце станцыі «Віцебск». Скончыў аэраклуб. У 1938 годзе Князеў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1940 годзе ён скончыў Адэскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў і курсы камандзіраў звенняў. З чэрвеня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны, ужо на другі дзень вайны збіў свой першы самалёт.

Да чэрвеня 1943 года старшы лейтэнант Васіль Князеў камандаваў эскадрылляй  229-й знішчальнай авіядывізіі  . Да таго часу ён здзейсніў 576 баявых вылетаў, прыняў удзел у 122 паветраных баях, збіўшы 11 варожых самалётаў асабіста і яшчэ 9 — у складзе групы.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 жніўня 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» старэйшы лейтэнант Васіль Князеў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 1146.

Усяго ж да канца вайны Князеў здзейсніў рэкордную колькасць баявых вылетаў сярод савецкіх лётчыкаў-знішчальнікаў — 1088. Ён прыняў удзел у 139 паветраных баях, збіўшы 18 варожых самалётаў асабіста і 11 у групе. Пасля заканчэння вайны Князеў працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1955 годзе ён скончыў курсы ўдасканалення афіцэрскага складу. У 1962 годзе ў званні палкоўніка Князеў быў звольнены ў запас. Жыў у Адэсе. Памёр 22 ліпеня 1968 года, пахаваны ў Адэсе.

Быў узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Аляксандра Неўскага, двума ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, медалямі.

У гонар Князева названая вуліца ў Віцебску

## Літаратура 
* 
* *Ариас А.* В огненном небе. — Минск: Беларусь, 1988.
* *Вершинин К. А.* Четвёртая воздушная. — М.: Воениздат, 1975.

Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі СССР
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Удзельнікі вызвалення Магілёва
Катэгорыя:Члены КПСС
Міхаіл Дзмітрыевіч Конанаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Міхаіл Дзмітрыевіч Конанаў
|дата нараджэння  = 21.01.1906
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 09.05.1972
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1930—1959 (з перарывам)
|званне           = 
|род войскаў      = бранятанкавыя войскі
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Савецка-фінская вайна,Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Міхаіл Дзмітрыевіч Конанаў** (1906—1972) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Міхаіл Конанаў нарадзіўся 21 студзеня 1906 года ў вёсцы Бобр (цяпер — пасёлак у Крупскім раёне Мінскай вобласці Беларусі). У 1930—1931 гадах праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. У 1937 годзе Конанаў скончыў Ленінградскі тэхналагічны інстытут. У 1939 годзе ён паўторна быў прызваны ў армію. Удзельнічаў у баях савецка-фінскай вайны. Скончыў курсы ўдасканалення каманднага саставу. З 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у баях на  і 1-м Беларускім франтах. Да восені 1944 года маёр Міхаіл Конанаў камандаваў 51-м танкавым батальёнам   1-га Беларускага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Польшчы.

Батальён Конанава паспяхова прарваў варожую абарону і першым у брыгадзе выйшаў да ракі Піліца, захапіў і ўтрымліваў пераправы праз яе. Падчас пераследу адступаючых нямецкіх войскаў батальён знішчыў каля 5 варожых апорных пунктаў і першым уварваўся ў горад Скернявіцы, разграміўшы ў вулічных баях прыблізна полк пяхоты.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 кастрычніка 1944 года за «ўзорнае выкананне заданняў камандавання, мужнасць і гераізм, праяўленыя ў Вісла-Одэрскай аперацыі» маёр Міхаіл Конанаў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка».

16 красавіка 1945 года ў час баёў на подступах да Берліну Конанаў атрымаў цяжкае раненне і быў адпраўлены ў шпіталь. Пасля вайны ён працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1951 годзе ён скончыў Вышэйшую афіцэрскую бранятанкавую школу. У 1959 годзе ў званні падпалкоўніка Конанаў быў звольнены ў запас. Пражываў у Ленінградзе, працаваў інжынерам на Адміралцейскім заводзе. Памёр 9 мая 1972 года, пахаваны на Вялікаохцінскіх могілках Санкт-Пецярбурга.

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга і Аляксандра Неўскага, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.

У гонар Конанава названая вуліца ў яго родным пасёлку.

## Літаратура 
* 
* *Буров А. В.* Кононов Михаил Дмитриевич. Ленинградский инжинер / Твои Герои, Ленингад, 2-е изд., доп. Л.: Лениздат, 1970.
* *Воробьёв В. П., Ефимов Н. В.* Герои Советского Союза. Справочник — СПб., 2010.
* *Голушко И. М.* Танки оживали вновь. — И.: Воениздат, 1977.

Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Танкісты СССР
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Бранхаграфія

**Бранхаграфія** — дадатковы метад рэнтгеналагічнага даследавання стану паветраносных шляхоў, трахеі і бронхаў шляхам іх кантраставання.

## Гісторыя і апісанне 
Дадзены метад упершыню выраблены па ўжыванні да чалавека ў 1918 годзе Ш. Джэксанам (амерыканскім лекарам). У Савецкім Саюзе — у 1923 г. Я. Б. Капланам і С. А. Рэйнбергам. У звычайных умовах пры рэнтгеналагічным даследаванні бронхі і трахея застаюцца нябачнымі. Для атрымання пры рэнтгенаскапіі або рэнтгенаграфіі выявы ў дыхальныя шляхі ўводзяць кантрасныя рэчывы (ёдаваныя алеі, водарастваральныя кантрасныя рэчывы, завісі кантрасных рэчываў у алеі і водным асяроддзі і інш.). З дапамогай гэтай працэдуры дыягнастуюць захворванні бронхаў, лёгкіх і трахеі. Метад проціпаказаны пры (агульным) цяжкім стане, сардэчна-сасудзістай паталогіі, захворваннях нырак, падвышанай адчувальнасці да ёду.

## Літаратура 
• Большая советская энциклопедия, 1959 г.

Катэгорыя:Рэнтгеналогія
Катэгорыя:Пульманалогія
Кобрынскі павет (Расійская імперыя)

**Кобрынскі павет** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Слонімскай, Літоўскай і Гродзенскай губерняў у 1795—1920 гадах. Цэнтр — Кобрын.

## Гісторыя 
Кобрынскі павет у складзе Слонімскай губерні Расійскай імперыі быў утвораны ў 1795 годзе на тэрыторыі, якая адышла да Расійскай імперыі ў выніку Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай. У 1797 годзе павет адышоў да Літоўскай губерні, а ў 1801 — да Гродзенскай. У 1920 годзе павет адышоў Польшчы.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 1897 года ў павеце жыло 184,5 тысяч чалавек, у тым ліку ўкраінцаў — 79,6 %; яўрэяў — 13,7 %; рускіх — 3,1 %; палякаў — 2,2 %; беларусаў — 0,8 %. У павятовым горадзе Кобрыне жыло 10 408 чал.

## Адміністрацыйны падзел 
У 1913 годзе ў павеце было 30 валасцей:

* Антопальская воласць (цэнтр — м. Антопаль);
* Бездзежская воласць (цэнтр — с. Бездзеж);
* Блоцкая воласць (цэнтр — с. Ліпецк);
* Брашэвіцкая воласць (цэнтр — с. Брашэвічы);
* Верхалеская воласць (цэнтр — с. Навасёлкі);
* Валавельская воласць (цэнтр — с. Валавель);
* Варацэвіцкая воласць (цэнтр — с. Варацэвічы);
* Гарадзецкая воласць (цэнтр — м. Гарадзец);
* Драгічынская воласць (цэнтр — м. Драгічын);
* Дружылавіцкая воласць (цэнтр — с. Дружылавічы);
* Дзівінская воласць (цэнтр — м. Дзівін);
* Залеская воласць (цэнтр — с. Залессе);
* Збіражская воласць (цэнтр — с. Збірагі);
* Зёлаўская воласць (цэнтр — с. Зёлава);
* Іванаўская воласць (цэнтр — м. Іванава);
* Ілаская воласць (цэнтр — с. Грушава);
* Імянінская воласць (цэнтр — с. Аляксеевічы);
* Казішчанская воласць (цэнтр — с. Казішча);
* Макранская воласць (цэнтр — с. Макраны);
* Мотальская воласць (цэнтр — м. Моталь);
* Адрыжынская воласць (цэнтр — с. Адрыжын);
* Азяцкая воласць (цэнтр — с. Азяты);
* Асавецкая воласць (цэнтр — с. Восаўцы);
* Асаўніцкая воласць (цэнтр — в. Асаўніца);
* Падольская воласць (цэнтр — в. Ярэмічы);
* Прускаўская воласць (цэнтр — с. Чаравачыцы);
* Рагазнянская воласць (цэнтр — в. Хведкавічы);
* Сяхновіцкая воласць (цэнтр — в. Сцяпанкі);
* Стрыгаўская воласць (цэнтр — с. Стрыгава);
* Хомская воласць (цэнтр — м. Хомск)

## Ураднікі павета 
* Кобрынскія павятовыя маршалкі

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паветы Гродзенскай губерні
Пружанскі павет (Расійская імперыя)

**Пружа́нскі паве́т** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слонімскай, Літоўскай, пасля Гродзенскай губерні Расійскай імперыі. Цэнтр — горада Пружаны.

## Гісторыя 
Павет утвораны ў 1795 годзе на тэрыторыі, якая адышла да Расійскай імперыі ў выніку 3-га падзелу Рэчы Паспалітай, уваходзіў у склад Слонімскай губерні. У 1797 перайшоў да Літоўскай губерні, а ў 1801 — да Гродзенскай.

У 1920 годзе павет паводле Рыжскага дагавора ўключаны ў склад Палескага ваяводства Другой Рэчы Паспалітай. Некалькі гмін адышлі да Беластоцкага ваяводства.

## Адміністрацыйны падзел 
У 1886 павет налічваў 241 вясковую грамаду, 414 паселішчаў у 22 воласцях.

Валасны падзел па стане на 1886 год:

У 1913 годзе павет складалі 19 валасцей:
* Байкоўская воласць (цэнтр — в. Бакуны)
* Белавежска-Аляксандраўская воласць (цэнтр — в. Белавеж)
* Гарадзечанская воласць (цэнтр — в. Шчарчова)
* Дабучынская воласць (цэнтр — в. Агароднікі)
* Картуз-Бярозаўская воласць (цэнтр — м. Картуз-Бяроза)
* Котранская воласць (цэнтр — с. Котра)
* Ліноўская воласць (цэнтр — в. Лінава)
* Малецкая воласць (цэнтр — м. Малеч)
* Масеўская воласць (цэнтр — в. Масева)
* Мікіцкая воласць (цэнтр — в. Смаляны)
* Міхайлаўская воласць (цэнтр — в. Шані)
* Мураўёўская воласць (цэнтр — в. Мацяса)
* Носкаўская воласць (цэнтр — в. Носкі)
* Равяціцкая воласць (цэнтр — с. Равяцічы)
* Рудніцкая воласць (цэнтр — с. Руднікі)
* Сухопальская воласць (цэнтр — в. Сухопаль)
* Сялецкая воласць (цэнтр — м. Сялец)
* Чарнякоўская воласць (цэнтр — пагост Чарнякава)
* Шарашоўская воласць (цэнтр — м. Шарашова)

## Насельніцтва 
У 1886 годзе насельніцтва складала  асоб (46 787 мужчынскага полу і 46 980&nbsp;— жаночага).

У 1887 годзе насельніцтва складала  асоб ( мужчынскага полу і &nbsp;— жаночага).

У 1878 годзе на тэрыторыі павета пражывалі 104 тыс. чалавек (у тым ліку 75 тыс. сялян), з якіх 66 тысяч вызнавалі праваслаўе, 13 тысяч — каталіцтва, 14 тысяч — іўдаізм, зафіксаваныя таксама 397 пратэстантаў.

Паводле перапісу 1897 года ў павеце пражывалі 139,1 тыс. чал. У тым ліку беларусы — 75,5%; яўрэі — 12,8%; украінцы — 6,7%; рускія — 3,0%; палякі — 1,4%. У павятовым месце Пружаны пражывалі 7633 чалавекі.

## Ураднікі павета 
* Пружанскія павятовыя маршалкі

## Літаратура 
* 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін/ Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. — 576 с.: іл. — С. 49.


Катэгорыя:Паветы Гродзенскай губерні
Катэгорыя:Гісторыя Пружанаў
Лідскі павет (Расійская імперыя)

**Лі́дскі паве́т** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Слонімскай, Літоўскай і Гродзенскай і Віленскай губерняў, якая існавала ў 1795—1920 гадах. Цэнтр — горад Ліда. Тэрыторыя больш за 4,9 тыс. кв. вёрст.

## Гісторыя 
Лідскі павет у складзе Слонімскага намесніцтва Расійскай імперыі быў утвораны ў 1795 годзе на тэрыторыі былога Лідскага павета Вялікага Княства Літоўскага, якая адышла да Расійскай імперыі ў выніку Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай. У 1797 годзе павет увайшоў у склад Літоўскай губерні, у 1801 годзе — у склад Гродзенскай, а ў 1843 годзе — Віленскай губерні.

З 2 лютага 1919 года ў складзе ЛітБел, неўзабаве заняты польскім войскам. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года адышоў да Польскай Рэспублікі, дзе увайшоў у склад Навагрудскага ваяводства.

## Насельніцтва 
У 1864 насельніцтва склада каля 110 тыс. жыхароў, у т.л. больш за 75 тыс. католікаў, каля 30 тыс. праваслаўных, каля 6 тыс. іўдзеяў, дзейнічалі 31 касцёл, 19 цэркваў, 18 яўрэйскіх малітоўных дамоў. На тэрыторыі павета знаходзіліся 15 мястэчак, 15 сёл, 866 вёсак, 876 іншых паселішчаў (калоній, фальваркаў, аколіц, хутароў і інш.).

Паводле перапісу 1897 года ў павеце пражывала 205,8 тыс. жыхароў. У тым ліку беларусы — 73,2 %; яўрэі — 12,0 %; літоўцы — 8,7 %; палякі — 4,7 %; рускія — 1,2 %. У павятовым горадзе Лідзе пражывалі 9323 чал.

У 1913 годзе — 252,5 тыс. жыхароў.

## Эканоміка 
У 1910 годзе дзейнічалі 244 фабрыкі і заводы з 2160 рабочымі.

## Адміністрацыйны падзел 
Пасля рэформы 1861 года падзелены на 24 воласці:
* Аляксандраўская воласць (цэнтр — Паляцкішкі);
* Арлянская воласць (цэнтр — Орля);
* Астрынская воласць (цэнтр — Астрына);
* Беліцкая воласць (цэнтр — Беліца);
* Беняконская воласць (цэнтр — Беняконі);
* Васілішская воласць (цэнтр — Васілішкі);
* Вялікамажэйкаўская воласць (цэнтр — Заброеўцы; скасавана ў пачатку 20 ст.);
* Ганчарская воласць (цэнтр — Ганчары);
* Дакудаўская воласць (цэнтр — Дакудава);
* Дубіцкая воласць (цэнтр — Нарашы);
* Жалудская воласць (цэнтр — Жалудок);
* Жырмунская воласць (цэнтр — Жырмуны);
* Забалацкая воласць (цэнтр — Забалаць);
* Каняўская воласць (цэнтр — Случай);
* Лебядская воласць (цэнтр — Новая Лебяда);
* Лідская воласць (цэнтр — Ліда);
* Ляцкая воласць (цэнтр — Дэмбрава);
* Мытлянская воласць (цэнтр — Мыто);
* Пакроўская воласць (цэнтр — Сабакінцы);
* Радунская воласць (цэнтр — Радунь);
* Ражанкаўская воласць (цэнтр — Ражанка);
* Тарноўская воласць (цэнтр — Гарняты);
* Шчучынская воласць (цэнтр — Шчучын);
* Эйшышкская воласць (цэнтр — Юрздыка).
## Ураднікі павета 
* Лідскія павятовыя маршалкі
## Гл. таксама 
* Барцянскае выступленне сялян, 1802—1804

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паветы Віленскай губерні
Катэгорыя:Паветы Гродзенскай губерні
Бронзаграфіт

**Бронзаграфіт** — сітаваты антыфрыкцыйны спечаны матэрыял, які складаецца з бронзы (медзь — аснова, волава — 8,5—9 %) і часціц графіту (1,5—3 %), раўнамерна размеркаваных паміж крышталямі бронзы. Поры гэтага матэрыялу напоўнены маслам. Атрымліваюць бронзаграфіт метадамі парашковай металургіі. З бронзаграфіту вырабляюць утулкі для падшыпнікаў слізгацення. Наяўнасць масла ў сітавінах матэрыялу дазваляе ўжываць падшыпнікі ў многіх выпадках без прымусовай змазкі.

## Літаратура 
* 
* 
* Бронзографит. // Русско-белорусский терминологический словарь по порошковой металлургии. Минск, 2012. С. 34.
З БРЭ:
* Ра­ков­ский В. С., Сак­лин­ский В. В. По­рош­ко­вая ме­тал­лур­гия в ма­ши­но­строе­нии. М., 1973.

Катэгорыя:Антыфрыкцыйныя матэрыялы
Катэгорыя:Парашковая металургія
Лідскі павет (1921—1940)

**Лі́дскі паве́т** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на Беларусі ў 1921—1940 гадах. Цэнтр — г. Ліда.

## Гісторыя 
Створаны ў складзе Навагрудскага ваяводства на тэрыторыі былога Лідскага павета, тэрыторыя якога адышла да Польшчы паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года. Пазней Дубіцкая, Ляцкая і Пакроўская воласці перайменаваны адпаведна ў Навадворскую, Дамброўскую і Сабакінцкую гміны.

З 1939 года Лідскі павет у БССР, яго паўночная частка (Каняўская і Эйшышкская воласці) адышла да Літвы, а астатняя тэрыторыя 2 снежня 1939 года ўключана ў Баранавіцкую вобласць. 15 студзеня 1940 года скасаваны.

21 мая 1929 года дзесяць гмін перададзены ў склад навастворанага Шчучынскага павета.

## Адміністрацыйны падзел 
### Гміны 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Аранская гміна
* 

### Гарады 
* Ліда
* Эйшышкі

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паветы Навагрудскага ваяводства
Брашанціт

**Брашанціт** або **крызувігіт** ( — па імені французскага мінеролага Андрэ Жана Франсуа Мары Брашана дэ Вільера) — мінерал класа сульфатаў Cu4SO4(OH)6. Змяшчае 69-70 % CuO.

## Апісанне 
Крышталізуецца ў манакліннай сістэме. Крышталічная структура субслоістая. Колер смарагдава-зялёны да цёмна-зялёнага; празрысты. Спайнасть дасканалая. Цвёрдасць 3,5-4. Шчыльнасць 3800-4100 кг/м3.

Формы вылучэння: ігольчастыя крышталі, дробнакрышталічныя друзы, нацёкавыя формы кудзелістай будовы. Утвараецца ў зонах акіслення радовішчаў медных сульфідных руд, ва ўмовах гарачага сухога клімату, дзе сустракаецца сумесна з малахітам, азурытам, купрытам, хрызаколай і іншымі.

Згодна з артыкулам акадэміка Ф. Ю. Левінсона-Лесінга ў «ЭСБЭ», у сальфатарах Крызувіга ў Ісландыі знаходзілася адно з «*лепшых*» (на пачатак XX стагоддзя) радовішчаў мінерала, адкуль і пайшла яго другая  назва «*крызувігіт*», якая амаль не выкарыстоўваецца ў цяперашні час.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мінералы медзі
Катэгорыя:Сульфаты (мінералы)
Багатыр

Назву **Багаты́р** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Багатыр — вёска ў Чашніцкім раёне

* Гомельская вобласць:
** Красны Багатыр — пасёлак у Гомельскім раёне

### Украіна 
* Аўтаномная Рэспубліка Крым:
** Багатыр — сяло ў Бахчысарайскім раёне
(181) Эўхарыда

**(181) Эўхарыда** () — гэта даволі вялікі і яркі астэроід галоўнага пояса, прыналежны да светлага спектральнага класа S. Яго характэрнай асаблівасцю з’яўляецца вельмі нізкая хуткасць кручэння, суткі на гэтым астэроідзе доўжацца цэлых 52 гадзіны 31,8 хвілін. Астэроід быў адкрыты 2 лютага 1878 года французскім астраномам Пабла Катэнотам у Марсельскай абсерваторыі і названы ў гонар грэчаскай німфы . Гэта быў першы і адзіны адкрыты ім астэроід.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1878 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(182) Эльза

**(182) Эльза** () — гэта параўнальна невялікі астэроід галоўнага пояса, прыналежны да светлага спектральнага класа S, які, судзячы па крывым бляску, мае няправільную падоўжаную форму. Ён быў адкрыты 7 лютага 1878 года аўстрыйскім астраномам Іаганам Палізай. Дакладнае паходжанне назвы невядомае, але хутчэй за ўсё, што астэроід быў названы ў гонар гераіні оперы «Лаэнгрын», напісанай Рыхардам Вагнерам.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1878 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
(183) Істрыя

**(183) Істрыя** () — параўнальна невялікі астэроід галоўнага пояса, прыналежны да светлага спектральнага класа S. Ён быў адкрыты 8 лютага 1878 года аўстрыйскім астраномам Іаганам Палізай у абсерваторыі Пула і названы ў гонар Істрыі, паўвострава ў Адрыятычным моры, які быў у той час часткай Аўстра-венгерскай імперыі, на заходнім узбярэжжы якога знаходзіўся горад Пула.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1878 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 2 да 40 км
(185) Эўніка

**(185) Эўніка** () — буйны астэроід галоўнага пояса, з вельмі нізкім альбеда паверхні, што складаецца, напэўна, з простых вугляродных злучэнняў. Ён быў адкрыты 1 сакавіка 1878 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтане, ЗША і названы ў гонар адной з нерэід старажытнагрэчаскай міфалогіі, чыё імя перакладаецца як «шчаслівая перамога». Назва была дадзена ў гонар Сан-Стэфанскага дагавора 1878 года.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1878 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(187) Ламберта

**(187) Ламберта** () — досыць буйны астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да цёмнага спектральнага класа C, што сведчыць пра наяўнасць у яго паверхні вялікай колькасці найпростых вугляродных злучэнняў. Ён быў адкрыты 11 красавіка 1878 года французскім астраномам Ж. Каджа ў Марсельскай абсерваторыі і названы ў гонар бачнага швейцарскага навукоўца І. Г. Ламберта.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1878 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
(188) Меніпа

**(188) Меніпа** () — невялікі каменны астэроід галоўнага пояса, з даволі вялікім альбеда паверхні, які быў адкрыты 18 чэрвеня 1878 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтане, ЗША і названы ў гонар Меніпы, адной з дачок Арыёна, згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1878 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 2 да 40 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(190) Ісмена

**(190) Ісмена** () — даволі буйны астэроід вонкавай часткі галоўнага пояса, які прыналежыць да рэдкага спектральнага класа P і мае вельмі цёмную паверхню, магчыма з дамешкам воды. Здрада знаходзіцца ў арбітальным рэзанансе з Юпітэрам 3:1 і прыналежыць да сямейства Хільды.

Быў выяўлены 22 верасня 1878 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтане, ЗША і названы ў гонар Ісмены, сёстры Антыгоны ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1878 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
Спіс аб’ектаў NGC

Ніжэй прыведзены спасылкі на патысячныя спісы аб’ектаў «Новага агульнага каталога» (NGC).

* Спіс аб’ектаў NGC (1-1000)
* Спіс аб’ектаў NGC (1001-2000)
* Спіс аб’ектаў NGC (2001-3000)
* Спіс аб’ектаў NGC (3001-4000)
* Спіс аб’ектаў NGC (4001-5000)
* Спіс аб’ектаў NGC (5001-6000)
* Спіс аб’ектаў NGC (6001-7000)
* Спіс аб’ектаў NGC (7001-7840)

## Спасылкі 
* The New General Catalogue Online — вэб-сайт праекта NGC/IC.
* List of NGC objects @ SEDS
* List of NGC objects @ The Electronic Sky

Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC
Катэгорыя:Спісы спісаў
Stars and Stripes (газета)

**«Stars and Stripes»** ( — ад неафіцыйнай назвы сцяга ЗША) — штодзённая газета Міністэрства абароны ЗША. Выдаецца з 1861 года. Прызначана для кантынгентаў Узброеных сіл ЗША. Існуюць чатыры выданні: еўрапейскае, бліжнеўсходняе, карэйскае і японскае, якія адрозніваюцца некалькімі палосамі інфармацыі мясцовага значэння.

* Замежны друк: Кароткі даведнік. Газеты. Часопісы. Інфармацыйныя агенцтвы / гл. рэд. С. А. Лосеў. — М.: Политиздат, 1986. — С. 408.

## Спасылкі 
* Сайт газеты 

Катэгорыя:Газеты ЗША
Валянціна Якаўлеўна Латышава

**Валянціна Якаўлеўна Латышава** (, Гомель — ) — беларускі неўролаг і педагог. Доктар медыцынскіх навук (1986), прафесар (2000). Член Рэспубліканскага навукова-практычнага таварыства неўролагаў.

## Біяграфія 
Нарадзілася 5 мая 1936 года ў Гомелі.

У 1959 годзе скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут. Працавала ў Беларускім НДІ неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі (з 1968, у 1990—1994 — кіраўнік аддзела), Гомельскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1995, лячэбны факультэт, загадчык кафедры неўралогіі і нейрахірургіі, з 2016 — прафесар кафедры).

Памерла 17 мая 2023 года.

## Навуковая дзейнасць 
Сярод навуковых інтарэсаў: неўралагічныя праяўленні астэахандрозу пазваночніка; імуналагічныя аспекты ў неўралогіі; рассеяны склероз; інсульты; галавакружэнне; спінальная нейратраўма; рэабілітацыя.

### Бібліяграфія 
* Патогенез и терапия неврологических проявлений поясничного остеохондроза (клинико-иммунологические исследования) : диссертация … доктора медицинских наук : 14.00.13 : утверждена 18.07.1986 / Латышева Валентина Яковлевна. — Минск, 1985.

## Узнагароды і прэміі 
* Знак «Выдатнік аховы здароўя» (1974).
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (1994, у аўтарскім калектыве) — *за цыкл прац «Патагенез, клініка і дыягностыка неўралагічных праяваў астэахандроза пазваночніка»*.
* Ганаровая грамата Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2001, 2007).

## Літаратура 
* 
* Латышева Валентина Яковлевна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 416.
* Латышева Валентина Яковлевна // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2012. — Т. 3 : Гомельская область : в 2 кн. Кн. 1. — С. 383.
* Гармония личности и ученого / В. Курман // Путь в науку : очерки о докторах и профессорах — выпускниках и сотрудниках вузов и НИИ Гомельщины. — Гомель, 2006. — Вып. 3. — С. 154—155.
* Латышевой Валентине Яковлевне — известному белорусскому неврологу — 75! // Неврология и нейрохирургия в Беларуси. — 2011. — № 2. — С. 159—160.

## Спасылкі 
* Зинаида Кисина. Профессор Валентина Латышева: Врач не имеет права на ошибку, ученый — на плагиат. 18 мая 2016  

Катэгорыя:Неўролагі СССР
Катэгорыя:Неўролагі Беларусі
Шаркаўшчына (значэнні)

Назву **Шаркаўшчына** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Ша́ркаўшчына — гарадскі пасёлак, цэнтр Шаркаўшчынскага раёна
* Гродзенская вобласць:
** Шаркаўшчы́на — хутар у Астравецкім раёне
Чэхі (значэнні)

Назву **Чэ́хі** маюць:
* Чэхі — заходнеславянскі народ, асноўнае насельніцтва Чэхіі

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Чэхі — пасёлак у Нараўлянскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Чэхі — вёска ў Гервяцкім сельсавеце Астравецкага раёна
** Чэхі — вёска ў Рытанскім сельсавеце Астравецкага раёна
* Мінская вобласць:
** Чэхі — вёска ў Вілейскім раёне
** Чэхі — вёска ў Мядзельскім раёне
NGC 1

**NGC 1** — спіральная галактыка ў сузор’і Пегас. Знаходзіцца ў 190 млн светлавых гадоў ад Зямлі. Дыяметр галактыкі — прыкладна , што нешматлікім менш нашай. Яна была адкрыта нямецкім астраномам Генрыхам Луі Д'Арэ 30 верасня 1861 года.

Галактыка з'яўляецца першым аб’ектам «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1861 годзе
Катэгорыя:Спіральныя галактыкі
0001
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)