open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сэрэдына-Буда

**Сэрэдына-Буда** () — горад у Шосткінскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Пункт пропуску на мяжы Украіны з Расіяй. У горадзе размешчана чыгуначная станцыя Зэрновэ на лініі Канатоп — Бранск. Насельніцтва складае 6.888 чалавек (станам на 1 студзеня 2022 года).

## Гісторыя 
Заснаваны ў другой палове XVII ст. стараверамі, якія перасяліліся з Расіі на тэрыторыю Старадубскага палка. Сюды беглі таксама прыгонныя з Правабярэжнай Украіны. Пасля ліквідацыі палкавога ладу украінскіх зямель мястэчка ўвайшло ў склад Ноўгарад-Северскага намесніцтва, затым — Маларасійскай губерні, Чарнігаўскай губерні, у 1918—1919 гадах — павятовы цэнтр.

З 1920-х гадоў да 19 ліпеня 2020 года — цэнтр Сэрэдына-Будскага раёна. З 19 ліпеня 2020 года ўваходзіць у склад Шосткінскага раёна Сумскай вобласці.

## Вядомыя асобы 
* Ігар Георгіевіч Малкоў (нар. 1937) — беларускі інжынер і педагог.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Сумскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Сэрэдына-Будскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1650 годзе
Сумскі гарадскі савет

**Сумскі гарадскі савет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і орган мясцовага самакіравання ў Сумскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад абласнога значэння Сумы.
## Агульныя звесткі 
* Тэрыторыя савета 145 км²
* Насельніцтва савета: 271 180 чалавек (па стане на 1 лютага 2012 года) 

Катэгорыя:Гарадскія саветы Украіны
Пэршатравэнск

Назву **Пэршатравэнск** маюць:

## Населеныя пункты 
### Украіна 
* Пэршатравэнск - горад у Днепрапятроўскай вобласці
* Пэршатравэнск - пасёлак гарадскога тыпу ў Жытомірскай вобласці
Шахтарскэ

**Шахтарскэ** () — горад у Днепрапятроўскай вобласці Украіны.

## Гісторыя 
Горад з'яўляецца адным з самых маладых гарадоў краю. Яго гісторыя непарыўна звязана з развіццём вугальнай прамысловасці ў Заходнім Данбасе. Адначасова з закладкай першых шахт будаваўся і рабочы пасёлак. Першы камень пад будаўніцтва шахцёрскага пасёлка быў закладзены 25 мая 1954 г. У 1956 г. увялі ў эксплуатацыю больш за 30 аднапавярховых жылых дамоў і пачала працаваць школа, у якой навучалася 7 вучняў. Ужо ў 1957 г. была здадзена першая чарга электрападстанцыі, з'явіліся сталовая, крамы, клуб. 16 жніўня 1957 г. новы пасёлак атрымаў назву Шахтарскэ і быў аднесены да катэгорыі рабочых пасёлкаў з падначаленнем Мікалаеўскаму сельскаму савету Петрапаўлаўскага раёна. У 1958 г. была адкрыта бальніца на 25 месцаў. У 1959 г. адбыўся перапіс насельніцтва, паводле якога ў пасёлку пражывала 5100 жыхароў. У 1960 г. рабочы пасёлак быў аднесены да катэгорыі пасёлкаў гарадскога тыпу, ён быў перайменаваны ў Пэршатравнэвэ, выведзены са складу Мікалаеўскага сельскага савета, тут быў утвораны Першамайскі пасялковы савет. 25 люты 1966 г. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета УССР пасёлак Пэршатравнэвэ атрымаў статус горада раённага падпарадкавання і быў перайменаваны ў Пэршатравэнск. У гэтым жа годзе горад быў падпарадкаваны Паўлаградскаму гарадскому савету.

19 верасня 2024 года Вярхоўная Рада Украіны пераіменавала горад у межах дэрусіфікацыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласці
Буднэ (Ахтырскі раён)

**Буднэ** () — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ахтырскага раёна
Вэрбовэ (Ахтырскі раён)

**Вэрбовэ** () — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Чэрнэччынскай вясковай абшчыны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ахтырскага раёна
Вэрхіўцэвэ

**Вэрхіўцэвэ** () — горад у Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны. Чыгуначная станцыя і буйны чыгуначны вузел.

## Гісторыя 
У 1884 г. утвораны рабочы пасёлак пры станцыі Любамырыўка падчас будаўніцтва чыгункі Данбас-Крыўбас (цяпер Прыдняпроўская чыгунка Укрзалізныці). Назва паселішча паходзіць ад размешчанай непадалёк вёскі Любамырыўка. У снежні 1888 г. пасля пабудовы Саксаганскай каляіны (Любамырыўка—Калачэўскэ) стала чыгуначным вузлом. Сучасная назва станцыі дадзена 1 студзеня 1904 г. у гонар першага начальніка Кацярынінскай (Прыдняпроўскай) чыгункі, таленавітага інжынера Аляксандра Вэрхоўцава. У пачатку XX ст. дзякуючы развіццю ў рэгіёне металургічнай прамысловасці, станцыя значна пашыраецца, павялічваецца і насельніцтва пасёлка. 30 кастрычніка 1956 г. рашэннем Днепрапятроўскага аблвыканкама паселішчу прысвоены статус горада раённага падпарадкавання.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Вэрхнёдніпроўскага раёна
Залужаны (Ахтырскі гарсавет)

**Залужаны** () — вёска ва Украіне, падпарадкавана Ахтырскаму гарадскому савету Сумскай вобласці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ахтырскага раёна
Дзямідава

**Дзямідава** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Аксана Яўгенаўна Дзямідава — беларуская плыўчыха
* Ала Сяргееўна Дзямідава — расійская актрыса

## Тапонім 
### Беларусь 
* Дзямідава — былы хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці

### Расія 
* Дзямідава (Вяземскі раён)
Спіс зорак сузор’я Рака

У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор'я Рака да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, уяўляючыя пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.

## Гл. таксама
*Спісы зорак паводле сузор’яў

## Зноскі
## Спасылкі
*
*
*
*
*
*

Рак
Ала Сяргееўна Дзямідава

**Ала Сяргееўна Дзямідава** (, нар. , ) — савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно, майстар мастацкага слова, педагог. Народная артыстка РСФСР (1984). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1977).

Шырокую вядомасць атрымала ў Тэатры на Таганцы і ўвайшла ў гісторыю расійскага мастацтва як «адна з самых значных і стыльных сучасных рускіх актрыс». Многія крытыкі адзначалі шырокі стылістычны дыяпазон актрысы, незалежнасць і смеласць яе творчых рашэнняў, уменне па-новаму высвяціць класічныя вобразы, кожны раз выяўляючы «тонкае пачуццё літаратурнага партрэта, аўтарскага стылю аднаўляемай эпохі».

Аўтар дзевяці кніг і арганізатар уласнага эксперыментальнага тэатра.
## Фільмаграфія 
* (1969) «Чайкоўскі» — *Юлія фон Мек*

Катэгорыя:Актрысы Расіі
Катэгорыя:Актрысы СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Ніка»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты арол»
Катэгорыя:Акцёры і актрысы Тэатра на Таганцы
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменніцы Расіі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Ігар Мікалаевіч Ясуловіч

**Ігар Мікалаевіч Ясуловіч** (; нар. , сяло Рэйнсфельд, Куйбышаўская вобласць — , Масква, Расія) — савецкі і расійскі  тэатра і кіно, . Народны артыст Расійскай Федэрацыі (2001) і лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Расіі (2000).

## Біяграфія 
Продкі бацькі па паходжанні — беларусы. Дзяцінства правёў у горадзе Ізмаіл Адэскай вобласці. У 1962 годзе скончыў акцёрскі і ў 1974 годзе — рэжысёрскі факультэт УДІКа.

З 1962 года — акцёр Эксперыментальнага тэатра-студыі пантамімы («Эктэмім»), у 1964—1994 гадах — Тэатра-студыі кінаакцёра, з 1994 года — Маскоўскага ТЮГа.

У кіно з 1961 года (больш за 320 роляў, першая роля — малады пасажыр цягніка — у фільме «У дарозе»), здымаўся пераважна ў ролях другога плана і эпізодах.

Ігар Ясуловіч — уладальнік унікальнага вядомага голаса, прыгожага тэнаральнага тэмбру, багатага эмацыйнымі адценнямі. Займаўся агучваннем фільмаў і мультфільмаў.

Рэжысёр-пастаноўшчык некалькіх фільмаў.

Сумесна з Аляксандрам Цітэлем выкладаў усваёй майстэрні ў ГІТІСе, на факультэце акцёрскага мастацтва музычнага тэатра. Таксама вёў сваю акцёрскую майстэрню ва УДІК.

Памёр 19 жніўня 2023 года ў Маскве.

## Фільмаграфія 
* «Цераз могілкі» (1963) — *Фелікс*
* «Магіла льва» (1971) — *Дзмітрый, брат Усяслава*

Катэгорыя:Акадэмікі Расійскай акадэміі кінематаграфічных мастацтваў «Ніка»
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці літаратуры і мастацтва
Катэгорыя:Акцёры і актрысы Тэатра-студыі кінаакцёра
Катэгорыя:Акцёры агучвання СССР
Катэгорыя:Акцёры агучвання Расіі
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання Расіі
Белая Русь (значэнні)

**Белая Русь**:
* Белая Русь — геаграфічная назва
* Белая Русь (газета)
* Белая Русь (гарэлка)
* Белая Русь (партыя) — партыя, раней грамадская арганізацыя рэжыму Лукашэнкі
* Белая Русь (заказнік)
* Славянскі сабор «Белая Русь» — палітычная партыя, якая існавала ў 1992—1999 гадах у Беларусі
* Белая Русь (пілатажная група)
Масляк позні

**Масляк позні** (*Suillus luteus*) — шапкавы базідыяльны грыб сямейства балетавых.

## Апісанне 
Шапка дыяметрам 3—10 см, пукатая або шырокаканічвая з апушчанымі ўніз краямі, цёмна-карычневая, потым больш светлая. Мае добра развітае плевачнае прыватнае пакрывала. Мякаць белая або жаўтаватая, ледзь кіславатая. Трубачкі вузенькія, лімонна- ці залаціста-жоўтыя, потым з аліўкавым адценнем, лёгка аддзяляюцца ад мякаці. Ножка з белым або брудна-фіялетавым кольцам, вышэй якога белая, ніжэй бурая. Споры жаўтавата-бурыя.

## Выкарыстанне 
Ядомы грыб. На тэрыторыі Беларусі пладаносіць у жніўні — кастрычніку.

## Літаратура 
Катэгорыя:Масляк
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Ан-124

**Ан-124** (уласнае імя: **«Руслан»**; шыфр у АКБ і МАП: **Выраб 400**; па кадыфікацыі NATO: «Condor») — савецкі цяжкі далёкі транспартны самалёт 4-га пакалення распрацоўкі АКБ імя А. К. Антонава.

Серыйную вытворчасць вялося на УАПК (РСФСР) і КіАПА (УССР). У вытворчасці кампанентаў для яго ў СССР удзельнічалі больш за сотню прадпрыемстваў у Расіі, Украіне, Узбекістане і іншых савецкіх рэспубліках. Буйны і самы грузападымальны ў свеце серыйны грузавы самалёт (у 1982—1988 гадах быў таксама найбуйнейшым па габарытах самалётам у свеце). Мае 4 турбавентылятарныя рухавікі з узлётнай цягай кожнага да 230 кН. Узлётная маса 405 тон, хуткасць 800—850 км/гадз, далёкасць палёту 16,5 тыс.км. Можа перавозіць груз 150 т на адлегласць 4500 км.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паветраныя судны паводле алфавіта
Катэгорыя:Паветраныя судны, якія здзейснілі першы палёт у 1982 годзе
Катэгорыя:Грамадзянскія самалёты
Катэгорыя:Самалёты СССР
Катэгорыя:Самалёты Антонава
Нава Кахоўка

**Нава Кахоўка** () — горад абласнога значэння ў Херсонскай вобласці Украіны.

## Гісторыя 
Заснаваны 28 лютага 1952 года на левым беразе Дняпра на месцы сяла Ключавое трохі ніжэй па цячэнні за горад Кахоўка. Будаваўся адначасова з Кахоўскай гідраэлектрастанцыяй як пасёлак будаўнікоў, жыхары ад пачатку называлі паселішча «Новая Кахоўка». 18 кастрычніка 1955 года запушчана ў эксплуатацыю горадаўтваральная Кахоўская ГЭС. З таго часу працуе Новакахоўскі электрамашынабудаўнічы завод «Піўдзеньэлектрамаш». У 1960 годзе заснавана прадпрыемства «Укргідрамех», якое выпускае металаканструкцыі для электрастанцый. 2 лютага 1966 года адкрыты прыборабудаўнічы завод «Сокал», вакол якога пасля разросся аднайменны раён горада.

## Інфраструктура 
У горадзе ёсць чыгуначная станцыя «Электрамаш» на лініі Херсон — Мелітопаль.

У горадзе працуе дзве бальніцы і паліклініка, псіхіятрычны дыспансер, адна камунальная і некалькі прыватных стаматалагічных клінік, прыватны медыцынскі цэнтр, два дзіцячых санаторыя, 20 агульнаадукацыйных школ, у тым ліку гімназія, прафесійна-тэхнічныя вучылішчы, тэхніка-эканамічны ліцэй, прыватная школа. Таксама ёсць політэхнічны інстытут, філіял Міжнароднага ўніверсітэта развіцця чалавека «Украіна», агратэхнічны каледж, прыборабудаўнічы тэхнікум, політэхнічны каледж.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Васільевіч Бябешка (нар. 1968) — украінскі гандбаліст, трэнер.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Новакахаўскай гарадской рады
* Міське інтэрнэт-віданне
* Вікі-сайт горада

Катэгорыя:Гарады Херсонскай вобласці
1931 год у гісторыі астраноміі

**1931** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 12 верасня — частковае сонечнае зацьменне стала апошнім у серыі зацьменняў 114 сараса.
*  вынайшаў  — тэлескоп, які дазваляе назіраць сонечную карону не падчас зацьменняў.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Бэрыслаў

**Бэрыслаў** () — горад у Бэрыслаўскім раёне Херсонскай вобласці Украіны. Уваходзіць у Спіс гістарычных населеных мест Украіны як самае старажытнае паселішча вобласці.

## Гісторыя 
Заснаваны ў пачатку XV ст. вялікім літоўскім князем Вітаўтам як крэпасць і дзяржаўная мытня пад назвай «Вітаўтава мытня» амаль на крайнім паўднёвым усходзе Вялікага княства Літоўскага.

У сярэдзіне XV ст. заняты крымскімі татарамі, а ў канцы XVI ст. — туркамі, якія пабудавалі тут некалькі крэпасцяў, адной з якіх была Кызыкэрмэн для абароны Крымскага ханства і Асманскай імперыі ад запарожскіх казакоў. У 1695 г. крэпасць узялі казацкія паліцы гетмана Івана Мазепы. Старажытная запарожская назва паселішча — Таванская пераправа, якая ўтварылася ад назвы выспы Тавань.

Пасля руска-турэцкай вайны далучаны да Расіі (1774 г.), амаль цалкам разбураны. У 1784 г. на руінах Кызыкэрмэна адноўлены горад пад цяперашняй назвай.

У міжваенны перыяд Бэрыслаў меў статус пасёлка гарадскога тыпу, быў адміністрацыйным цэнтрам Бэрыслаўскага пасялковага савета Бэрыслаўскага раёна Адэскай вобласці УССР.

## Вядомыя асобы 
* Віктар Іванавіч Сахно (1938—2007) — беларускі архітэктар.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Херсонскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1784 годзе
Алэшкы

**Алэшкы** () — горад у Алэшкіўскім раёне Херсонскай вобласці Украіны за 4 км ад Херсона.

## Гісторыя 
Упершыню Алешкі згадваюцца пад 1084 годам.

У 1711—1728 гадах паблізу паселішча размяшчалася Алешкаўская Сеч.

У 1802—1920 гадах Алешкі — цэнтр Дняпроўскага павета Таўрычаскай губерні.

У 1928 годзе горад перайменаваны на Цюрупынск у гонар савецкага партыйнага і дзяржаўнага дзеяча Аляксандра Цюрупы.

19 мая 2016 года ў межах закона пра дэкамунізацыю гораду вернута гістарычная назва Алэшкы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Херсонскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты на Дняпры
Шэдар

**Шэда́р** (α Касіяпеі) — яркая зорка сузор'я Касіяпеі з бачнай зорнай велічынёй 2,24m. Назва зоркі запазычана ад арабскага слова **صدر** *şadr* — «грудзіна».

Шэдар — аранжавы гігант спектральнага класа K0 IIIa, зорка больш халодная, але ярчэйшая за Сонца. Баламетрычная свяцільнасць прыкладна ў 855 раз, а дыяметр у 42 разы больш, чым у Сонца. Адлегласць да зоркі каля 230 светлавых гадоў (70 парсекаў). Мяркуецца, што Шэдар з'яўляецца пераменнай зоркай, аднак з XIX стагоддзя варыяцый свяцільнасці не назіралася.

## У папулярнай культуры 
* Да планеты сістэмы зоркі Шэдар адпраўляюцца персанажы мастацкіх фільмаў «Масква — Касіяпея» і «Отракі ў Сусвеце».
* Кей Дач/Альтос, герой трылогіі З. Лук'яненкі «Лінія грёз», родам з другой планеты Шэдара.
* У расказе Аластера Рейнольдса "За разломам арла" фігуруе станцыя Саўмлакі на краю сектара Шэдар.

## Зноскі 
Катэгорыя:Касіяпея (сузор’е)
Катэгорыя:Зоркі паводле алфавіта
Масляк летні

**Масляк летні**, **масляк зярністы** (*Suillus granulatus*) — шапкавы базідыяльны грыб сямейства балетавых.

## Апісанне 
Шапка дыяметрам 3—10 см, акругла-пукатая, потым плоская, жоўта-бурая, вохрыста-карычневая. Мякаць белая. Трубачкі кароткія, светла-жоўтыя. Ножка жаўтавата-белая, без кольца, уверсе з дробнымі вадзяністыі кроплямі з зярністай паверхняй. Споры светла-жаўтаватыя.

## Выкарыстанне 
Ядомы грыб. На Беларусі пладаносіць у чэрвені — ліпені, іншы раз у маі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Масляк
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Масалембу

**Масалембу** () — архіпелаг у Яванскім моры. Уваходзіць у склад інданезійскай правінцыі Усходняя Ява. Плошча — 40,7 км². Насельніцтва (2010 г.) — 21 705  чал.

Архіпелаг Масалембу месціцца ў 261 км на паўночны захад ад Сурабаі, адміністрацыйнага цэнтра Усходняй Явы. Складаецца з 3 нізкіх каралавых астравоў, што месцяцца на платформе вулканічнага паходжання: 
* Масалембу (27,73 км²)
* Масакамбінг (3,18 км²)
* Керамаян (9,79 км²) 

Клімат экватарыяльны, вызначаны сезоннымі мусонамі. Сярэднегадавая тэмпература трымаецца каля +25°C. 

Астравы вядомы белымі пясчанымі пляжамі, зараснікамі манграў, какосавымі гаямі. На востраве Масалембу захаваўся рэдкі від какаду. 

Архіпелаг населены мадурцамі, бугамі, мандарцамі. 

## Спасылкі 
* Masalembu Islands – Madura
* Kepulauan Masalembu, Jawa Timur
* Mysteries of the ‘Abbott’s Cockatoo’

Катэгорыя:Архіпелагі паводле алфавіта
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Інданезіі
Катэгорыя:Усходняя Ява
Будзьма! Тузін. Перазагрузка-2

**Будзьма! Тузін. Перазагрузка-2** – альбом-складанка 12 беларускіх і замежных гуртоў і сольных выканаўцаў, якія пяюць на англійскай, рускай, украінскай мовах, якія зрабілі каверы на свае песні на беларускай мове. Кампакт-дыск выдадзены грамадскай кампаніяй Будзьма беларусамі! сумесна з музычным парталам Тузін Гітоў у снежні 2011 года. Ідэя Сяргея Будкіна. Імпрэза складанкі з удзелам Алега Скрыпкі прайшла 15 снежня 2011 года ў мінскім клубе «Loft».

## Спіс кампазыцый 
## Прыём крытыкаў 
Тацяна Заміроўская ў рэцэнзіі на «цудоўны праект сайта Тузін Гітоў і кампаніі Будзьма беларусамі!» для часопіса «Большой»  вывела, што «дыск выйшаў някепскім». Ілля Маліноўскі на хвалях Еўрапейскага радыё для Беларусі адзначыў, што гэта «рэальна якасная музыка ад сапраўдных прафесіяналаў у любых напрамках».

На цырымоніі  2011 CD быў названы пераможцам у катэгорыі «Праект года».

У 2018 годзе музычны партал Тузін Гітоў разам з Letapis.by уключыў песню «Краіна мрой» Воплей Відоплясова ў топ «60 беларускамоўных гітоў сучаснасці» (спіс найлепшых песень, выдадзеных з 1988 года).

У 2019 годзе Лёша Горбаш з 34mag уключыў праект у спіс самых значных падзей у беларускай музыцы за перыяд 2010–2019 гадоў.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Слухаць альбом (SoundCloud)
* Будзьма! Тузін. Перезагрузка 2 на сайце Discogs

Катэгорыя:Альбомы 2011 года
Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі
Катэгорыя:Альбомы на беларускай мове
Дубровенскія суконныя мануфактуры

**Дубровенскія суконныя мануфактуры** — колішнія мануфактуры, якія дзейнічалі ў 1780—1861 гадах у мястэчку Дуброўна Аршанскага павета (цяпер горад у Віцебскай вобласці). 

Тут працавалі 3 мануфактуры (уладальнікі: князі Любамірскія, Евельсон, Гінзбург) і суконная фабрыка графа Пацёмкіна, якія выраблялі тканіну. На мануфактурах у 1814—1819 гадах было 12—31 ткацкіх станкоў і 100—260 вольнанаёмных рабочых. На фабрыцы Пацёмкіна працавалі 300 прыгонных.

## Літаратура 
* Дубровенскія суконныя мануфактуры // 

Катэгорыя:Дуброўна
Катэгорыя:Колішнія прадпрыемствы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Мануфактуры Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1780 годзе
Катэгорыя:1780 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1861 годзе
Мандарцы

**Манда́рцы** (саманазва: *Mandar*) — аўстранезійскі народ, карэнныя жыхары Заходняга Сулавесі. Агульная колькасць (2019 г.) — 533000  чал.

## Гісторыя 
Мандарцы блізкія па паходжанню да тараджаў і бугаў. У канцы XVI — пачатку XVII ст. 17 невялікіх прыбярэжных і 17 горных дзяржаў на тэрыторыі сучаснага Заходняга Сулавесі і часткова Паўднёвага Сулавесі сфарміравалі палітычнае аб'яднанне *Сапамандар*, літаральна «супольны саюз». На чале дзяржаў стаялі манархі, абмежаваныя ваеннымі і гандлёвымі правадырамі. Аб'яднанню садзейнічала распаўсюджанне іслама. 

Мандарцы актыўна супраціўляліся каланіяльнай экспансіі з боку Нідэрландаў, таму іх землі былі далучаны да Галандскай Ост-Індыі толькі ў пачатку XX ст. У сярэдзіне XX ст. яны трапілі ў склад незалежнай Інданезіі. У выніку сацыяльнай барацьбы мандарцаў у 2004 г. створана правінцыя Заходні Сулавесі.     

## Асаблівасці культуры 
Асноўнымі заняткамі мандарцаў здаўна былі земляробства і жывёлагадоўля, у прыбярэжных раёнах — рыбалоўства і гандаль. Мандарцы славіліся вытворчасцю шоўкавых тканін, апрацоўкай драўніны і будаўніцтвам невялікіх ветразных суднаў *сандэк*. Жыхары ўзбярэжжа плавалі на ўсходнія астравы, адкуль прывозілі спецыі, тытунь, ліну, якія потым збывалі ў Макасары. Важным мясцовым прадуктам для камерцыйнага гандлю з'яўляўся какосавы алей.

Архітэктура горных і ўзбярэжных паселішчаў значна адрозніваецца адна ад адной. У горнай мясцовасці ўзводзілі вялікія вёскі з двухпавярховымі доўгімі хацінамі на палях. Жыхары кожнай вёскі звычайна знаходзіліся ў сваяцкіх адносінах. На ўзбярэжжы пераважалі невялікія паселішчы, часам этнічна змяшаныя. Улада манархаў мела сакральны характар. Пасля смерці манарха магільня шанавалася як святое месца. Нягледзячы на прыняцце іслама, доўгі час захоўваліся шматлікія анімістычныя вераванні. 

Фальклор вядомы марацкімі песнямі. Танцавальныя традыцыі першапачаткова фарміраваліся ў прыдворных колах, таму маюць запазычанні з культуры бугаў і макасарцаў. Папулярна народная дынамічная музыка.     

## Спасылкі 
* Mandar Mixture of influences from oversea 
* SIBALIPARRIQ CULTURE DYNAMICS IN MANDAR COMMUNITY
* Stephen C. Druce, Dating the Tributary and Domain Lists of the South Sulawesi Kingdoms
* Majene And Mandar People

Катэгорыя:Народы Азіі
Катэгорыя:Народы Інданезіі
Катэгорыя:Аўстранезійцы
Бляхоўня

**Бляхоўня** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Чэнстахоўскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бляхоўня. Займае плошчу 36,53 км². Насельніцтва — 9967 чалавек (на 2004 год).
Вісла (горад)

**Вісла** () — горад на поўдні Польшчы, уваходзіць у склад Цяшынскага павета Сілезскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну. Папулярны гарналыжны курорт (горны масіў Сілезскія Бяскіды), польскі цэнтр лютэранства.

Насельніцтва — 11 450 жыхароў (2004). Статус горада атрымаў у 1962 годзе. У горадзе Палац Габсбургаў (у 1897—1898 гадах яго пабудаваў Фрыдрых Аўстрыйскі, герцаг Цешынскі), Прэзідэнцкі палац (1928—1931, пабудаваны для І. Масціцкага — архітэктурны мадэрнізм), драўляныя вілы пачатку XX стагоддзя.
Вісла (значэнні)

**Вісла** — гідронім, тапонім.

## Гідронім 
* Вісла
* Вісла (прыток Вішы)
## Спорт 
* «Вісла» — польскі футбольны клуб з горада Кракаў.
* «Вісла» — польскі футбольны клуб з горада Плоцк.
* «Вісла» — польскі жаночы баскетбольны клуб з горада Кракаў.
* «Вісла» — польскі валейбольны клуб з горада Быдгашч.

## Тапонім 
* Вісла (горад)
Хацянаў

**Хацянаў** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Палькавіцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Хацянаў. Займае плошчу 7,31 км². Насельніцтва 8232 чалавек (на 2004 год).

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1284 годзе
Бычына

**Бычына** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Ключборкскага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бычына. Займае плошчу 5,79 км². Насельніцтва 3708 чалавек (на 2004 год).
Ключбарк

**Ключбарк**  () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Ключборкскага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Ключбарк. Займае плошчу 12,35 км². Насельніцтва — 26 164 чалавекі (на 2004 год).
Пажары ў Брэсце

**Пажары ў Брэсце** — першым з вядомых быў буйны пажар у 1525 годзе, калі згарэў Берасцейскі замак і цэнтр горада. Пасля гэтай падзеі вышыня драўляных будынкаў была абмежавана 2-ма паверхамі, пацярпелыя гараджане былі вызвалены на 10 год ад усіх падаткаў і павінасцяў. Вялікі пажар 1567 года знішчыў горад цалкам. Значная частка горада згарэла падчас пажару 1613 года. У 1657 годзе горад спалены падчас вайны са шведамі. Падчас пажару 1802 года згарэлі 160 дамоў ў цэнтры. Вялікі пажар 1822 года знішчыў гандлёвую частку — згарэлі 70 дамоў і 150 крам. Вялікія страты прынёс Брэсту пажар, які адбыўся 4-5 мая 1895 года. Згарэлі 1600 дамоў у цэнтры горада, загінулі дзясяткі людзей, без прытулку засталіся каля 30 тыс.чалавек. Такім разбуральным быў пажар 28-29 красавіка 1901 года, які знішчыў 14 кварталаў (655 дамоў) і гасціны двор з 190 крамамі. У выніку 20 тыс.чалавек страцілі жытло. Матэрыяльныя страты ацэньваліся ў 7 млн.рублёў.

## Літаратура 
* Пожары // 

Катэгорыя:Падзеі ў Брэсце
Катэгорыя:Гарадскія пажары ў Беларусі
Брэсцкі рынак

**Гандлёвае ўнітарнае прадпрыемства «Брэсцкі рынак»** (раней: Брэсцкі калгасны рынак) — гандлёвае прадпрыемства г.Брэст. Знаходзіцца на вул. Карбышава, 25. Заснавана ў 1946 годзе і да 1989 года адносілася да Упраўлення гандлю гарвыканкама. У снежні 1989 года ў мэтах выканання пастановы Савета Міністраў ад 28 красавіка 1989 г. № 155 «Аб мерах па паляпшэнню работы рынкаў» Брэсцкі рынак быў перададзены ў вядзенне Брэсцкага аблспажыўсаюза.

## Дырэктары 
* Лышчык М. С. (1989—1999)
* Нікалаюк Д. С. (2000—2002)
* Мушынскі Я. А. (2002—2004)
* Глушынскі Д. У. (2004—2010)
* Крот А. А. (2010—2012)
* Івашкевіч А. М. (2012-па цяперашні час)

## Апісанне 
Пад купалам знаходзяцца 349 гандлёвых месцаў. У рынак уключаны адміністрацыйны блок «А», шэсць прадпрыемстваў грамадскага харчавання, павільёны «Кветкі» і «Заатавары» на першым паверсе, 123 гандлёвыя месцы на другім паверсе, 73 пунктаў продажаў для аб’ектаў спажыўкааперацыі.

Катэгорыя:Эканоміка Брэста
Катэгорыя:З’явіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:1946 год у Брэсце
Катэгорыя:Вуліца Карбышава (Брэст)
Катэгорыя:Рынкі Беларусі
Спіс зорак сузор’я Паўднёвага Трыкутніка

У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор'я Паўднёвага Трыкутніка да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, уяўляючыя пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.

## Гл. таксама
*Спісы зорак паводле сузор’яў

## Спасылкі
*
*
*
*
*
*


Паўднёвы Трыкутнік
Беларуска-албанскія адносіны

Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Албанія былі ўсталяваны 17 траўня 1993 г. Албанскія паслы ў Расіі па сумяшчальніцтве акрэдытуюцца ў Беларусі. 16 сакавіка 2015 года ў Маскве адбылася рабочая сустрэча Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасла Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі Ігара Петрышэнкі з Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Албанія ў Расійскай Федэрацыі Арбенам Газіёні. Асаблівая ўвага была нададзена магчымасцям рэалізацыі існуючага патэнцыялу пашырэння гандлёва-эканамічных сувязяў, павелічэння наменклатуры і аб'ёмаў паставак беларускай прадукцыі ў Албанію, фарміраванню дагаворна-прававой базы двухбаковых адносінаў, абмеркаванню перспектыў узаемадзеяння ў рамках міжнародных арганізацый.

Аб’ём двухбаковага тавараабароту з Беларуссю па выніках 2014 года склаў 16,15 млн. долараў ЗША.

Албанія
Беларусь
Бжэзіны

**Бжэзі́ны** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Бжэзінскага павета Лодзьскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Бжэзіны. Займае плошчу 29,58 км². Насельніцтва — 11 417 чалавек (на 2006 год).
Бжэзіны (значэнні)

**Бжэзіны**:
* Бжэзіны
* Бжэзіны (гміна, Велікапольскае ваяводства)
* Бжэзіны (гміна, Лодзьскае ваяводства)
Хайніцы

**Хайні́цы** (, ) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Хайніцкага павета Паморскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Хайніцы. Займае плошчу 21,05 км². Насельніцтва — 39 670 чалавек (на 2004 год).
Тчэў

**Тчэў** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Тчэўскага павета Паморскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Тчэў. Размешчаны ў нізоўях Віслы вышэй па цячэнні ад Гданьска. Займае плошчу 22,26 км². Насельніцтва — 60 660 чалавек (на 2004 год).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Славутасці 
* Мост у Тчэве
Гнеў (значэнні)

**Гнеў**:
* Гнеў — эмацыйная рэакцыя
* Гнеў (гміна)
* Гнеў (горад)
* Гнеў (рака)
Гнеў (горад)

**Гнеў** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Тчэўскага павета Паморскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Гнеў. Займае плошчу 6,23 км². Насельніцтва — 6759 чалавек (на 2009 год).

## Спасылкі
Джым Батчэр

**Джым Батчэр** (, нар. , Індэпендэнс) — амерыканскі пісьменнік, які працуе ў жанрах жахаў, трылера, фантастыкі і містыкі. З’яўляецца аўтарам серыі фэнтэзійных кніг «Дасье Дрэздэна» (), «Кодэкс Алеры» () і «Попельныя Вежы» (). Па матывах кніг серыі «Дасье Дрэздэна» зняты аднайменны тэлесерыял з Полам Блэктарнам у галоўнай ролі.

## Біяграфія 
Джым Батчэр нарадзіўся ў горадзе Індэпэндэнс, штат Місуры, у 1971 годзе. Малодшы з трох дзяцей, мае дзвюх старэйшых сясцёр. Калі ў дзяцінстве ён захварэў стрэптакокавым фарынгітам, каб пабавіць свой час, старэйшыя сёстры пазнаёмілі Джыма з раманамі «Уладар Пярсцёнкаў» і «Прыгоды Хана Сола». Так пачалося яго захапленне фэнтэзі і фантастыкай. Падлеткам ён скончыў свой першы раман і вырашыў стаць пісьменнікам. Пасля шматлікіх няўдалых спробаў працы ў традыцыйным жанры фэнтэзі (ён спасылаецца на Дж. Р. Р. Толкіна, Лойда Аляксандра і К. С. Льюіса, якія аказалі значны ўплыў на яго) Тым не менш, Батчэр і Майнхарт рассталіся; і зараз яго агент — Джэніфер Джэксан.
У цяперашні час ён жыве ў Індэпэндэнсе са сваёй жонкай Шэнан К. Батчэр (аўтарам любоўных раманаў) і сынам Джэймсам Джозефам.

## Бібліяграфія 
### Серыя «Дасье Дрэздэна» () 
* Навальніца з пекла () (2000)
* Месяц свеціць вар’ятам () (2000)
* Магіла ў падарунак () (2001)
* Летні рыцар () (2002)
* Абліччы смерці () (2003)
* Абрад на крыві () (2004)
* Барабаны зомбі () (2005)
* Доказы віны () (2006)
* Белая ноч () (2007)
* Невялікая ласка () (2008)
* Прадажная шкура () (2009)
* Перамены () (2010)
* Гісторыя прывіда () (раман, 2011)
* Халодныя дзянькі () (раман, 2012)
* Брудная гульня () (раман, 2014)

### Серыя «Кодэкс Алеры» () 
* Фурыі Кальдэрона () (2004)
* Бітва за Кальдэрон () (2005)
* Фурыя Курсора () (2006)
* Фурыя Капітана () (2007)
* Фурыя Прынцэпса () (2008)
* Фурыя Першага Лорда () (2009)

### Серыя «Попельныя Вежы» () 
* Лябёдка паветраплавальнікаў () (29 верасня 2015)

### Іншыя 
*  (27 чэрвеня 2006 г., ISBN 1-4165-1068-0)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Бібліяграфія на сайце Лабараторыя Фантастыкі

Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты ЗША
1880 год у гісторыі астраноміі

**1880** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 5 кастрычніка — **Уільям Ласел**, брытанскі астраном (нар. 18.06.1799).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1902 год у гісторыі астраноміі

**1902** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 8 красавіка — частковае сонечнае зацьменне стала апошнім у серыі зацьменняў 108 сараса.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Спіс зорак сузор’я Шчыта

У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор'я Шчыта да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.

## Гл. таксама
*Спісы зорак паводле сузор’яў

## Спасылкі
*
*
*
*
*
*


Шчыт
Помнік Напалеону Орду

**Помнік Напалеону Орду** — помнік у цэнтры горада Іванава Брэсцкай вобласці, размешчаны па Савецкай вуліцы, каля Дома культуры. Прысвечаны мастаку, кампазітару, піяністу і педагогу Напалеону Орду, які нарадзіўся недалёка ад горада. Устаноўлены ў 1997 годзе, ажно праз чатыры гады пасля стварэння. Аўтары помніка — скульптар Ігар Голубеў і архітэктар Вячаслаў Касяк.

Калі помнік ужо стаяў і чакаў афіцыйнага адкрыцця, яго сапсавалі вандалы, адрэзаўшы руку. Скульптары аператыўна адрамантавалі помнік.

Катэгорыя:Славутасці Іванава
Катэгорыя:Помнікі Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:1997 год у Беларусі
Катэгорыя:Творы Ігара Голубева
Катэгорыя:Напалеон Орда
Эрнест Баргнайн

**Эрнест Баргнайн** (, сапраўднае імя —   — Эрмес Эфрон Барньіна; 24 студзеня 1917, Канектыкут — 8 ліпеня 2012, Лос-Анджэлес) — амерыканскі , лаўрэат прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю ў 1956 годзе.

## Фільмаграфія 
* 1953 — З гэтага часу і назаўжды

## Зноскі 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Акцёры вестэрнаў
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША за ўклад у кінематограф
Катэгорыя:Масоны ЗША
Катэгорыя:Памерлі ад нырачнай недастатковасці
Орхава (значэнні)

**Орхава** — тапонім:

* Орхава — вёска ў Беларусі, у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці
* Орхава — вадасховішча ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці, каля вёскі Орхава
Гогалэвэ

**Гогалева** ці **Гогалэвэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вэлыкабагачанскім раёне Палтаўскай вобласці Украіны. Чыгуначная станцыя на лініі Кіеў - Палтава

## Гісторыя 
Населены пункт узнік у самым канцы XIX ст. як паселішча пры будаўніцтве чыгункі. Тэрытарыяльна ён належаў да Міргарадскага павета.

У 1900 г. за 18 км на поўдзень ад мястэчка Вялікія Сарочынцы і за 18 км на поўнач ад мястэчка Вэлыка Багачка была адкрыта станцыя Нэронавычанская. У 1902 г. пры святкаванні 50-годдзя са дня смерці Мікалая Васільевіча Гогаля, па прапанове грамадскасці чыгуначная станцыя атрымала назву "Гогалева". Назва распаўсюдзілася і на паселішча, якое пачало расці на поўнач ад станцыі.

Раней на тэрыторыі Гогалева былі хутары Ганчары, Марчэнкы, Гырчын, якія ўзніклі ў канцы ХVIII ст. як казацкія паселішчы. Яны складалі Трэцюю казацкую грамаду, якая ўваходзіла ў склад Устывіцкай воласці Міргарадскага павета.

На мяжы ХІХ-ХХ ст. у Гогалева налічвалася 44 двары, 360 жыхароў. У 1910 г. — 72 двары, 555 жыхароў. Большасць угоддзяў належала памешчыку А. Гудовічу, які жыў у Вялікіх Сарочынцы. У 1912 г. у паселішчы была адкрыта земская школа.

У 1923 г. Гогалева адышло ў склад Устывіцкага, а ў 1925 г. - у склад Вэлыкабагачанскага раёна. З гэтага ж года паселішча становіцца цэнтрам сельскага савета.

У 1951 г. на тэрыторыі пасёлка знойдзены паклады нафты і прыроднага газу. Было створана нафтапрамысловае ўпраўленне "Радчанкава", якое пастаўляла газ у Палтаву і Міргарад.

У 1952 г. да 100-годдзя са дня смерці пісьменніка ў мястэчку быў усталяваны помнік М.В. Гогалю.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Палтаўскай вобласці
Орхава (вадасховішча)

**О́рхава** — вадасховішча ў Беларусі, у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці, у басейне ракі Заходні Буг, каля вёскі Орхава.

Створана ў 1988 годзе. Плошча паверхні 0,56 км². Даўжыня 1,4 км, найбольшая шырыня 0,65 км. Найбольшая глыбіня 3,8 м. Аб’ём вады 1,48 млн м³.

Вадасховішча выкарыстоўваецца ў мэтах арашэння і развядзення рыбы.

## Літаратура 
*  — С. 450.

Катэгорыя:Вадасховішчы Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Гідраграфія Брэсцкага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1988 годзе
Катэгорыя:1988 год у Беларусі
Катэгорыя:Басейн Буга
HD 12661 b

**HD 12661 b** — гіганцкая экзапланета: маса ў два з паловай разы большая за масу Юпітэра. Верціцца вакол зоркі HD 12661.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Авен (сузор’е)
Катэгорыя:Экзапланеты
Катэгорыя:Экзапланеты паводле алфавіта
HD 20367 b

**HD 20367 b** — экзапланета, размешчаная прыкладна ў 88 светлавых гадах ад Зямлі ў сузор’і Авена. Яна мае масу, падобную да Юпітэра і круціцца вакол зоркі на сярэдней адлегласці, на чвэрць далей, чым Зямля ад Сонца. Перыяд абароту складае амаль 470 дзён (1,3 года).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Экзапланеты паводле алфавіта
Катэгорыя:Авен (сузор’е)
HD 12661 c

**HD 12661 c** — гіганцкая экзапланета. Яе маса ў паўтара раза больш за масу Юпітэра. Верціцца вакол HD 12661.

Катэгорыя:Авен (сузор’е)
Катэгорыя:Экзапланеты
Катэгорыя:Экзапланеты паводле алфавіта
Градызк

**Градзіжск** ці **Градызк** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Глобынскім раёне Палтаўскай вобласці Украіны на беразе Крэменчуцкага вадасховішча на Дняпры.

## Гісторыя 
Першая дакладная пісьмовая згадка пра паселішча пад назвай Гарадзішча адносіцца да 30 чэрвеня 1639 г. і знаходзіцца ў каралеўскім прывілеі Станіславу Патоцкаму на сёла Максыміўку і Гарадзішча. Казацкая адміністрацыя спачатку засяродзілася ў Максыміўке, дзе па рэестру 1649 г. утрымліваўся соценны цэнтр Чыгірынскага палка. Але пазней Максыміўка, занадта адкрытая для набегаў з іншага берага Дняпра, страціла сваё значэнне, і цэнтр казацкай сотні пераходзіць да Гарадзішча. Першае згадванне аб Гарадзішчанскай сотне — 1686 г.

З заняпадам Чыгірына, пасля 1678 г., Гарадзішчанская сотня падпарадкоўваецца Міргарадскаму палку. У студзені 1679 г. падтрыманы Асманскай імперыяй Юрый Хмяльніцкі з турэцкім атрадам і татарскай ардой уварваўся на Левабярэжжа і захапіў Гарадзішча.

У 1789 г. у сувязі з катастрафічнай паводкай у Крэменчузе, у Гарадзішча ненадоўга перавялі павятовы цэнтр. Мястэчка тады перайшло пад юрысдыкцыю Наваросіі (з Кіеўскага да Кацярынаслаўскага намесніцтва) і атрымала «падпраўленую» назву — Градзіжск () замест Гарадзішча.

У канцы XIX ст. паселішча мела 9 тыс. жыхароў, земскую бальніцу, вучылішча, 17 малых прамысловых і рамесных майстэрняў, і лічылася «заштатным» у Крэменчуцкім павеце Палтаўскай губерні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Палтаўскай вобласці
Наві Санжары

**Новыя Санжары** ці **Наві Санжары** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Навасанжарскім раёне Палтаўскай вобласці Украіны на рацэ Ворскла. Адміністрацыйны цэнтр Навасанжарскага раёна

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Палтаўскай вобласці
Апішня

**Апішня** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Зінькіўскім раёне Палтаўскай вобласці Украіны на рацэ Ворскла. Старажытнае казацкае паселішча. Сяло адносілася да Апішняўскай сотні Гадяцкага палка. У ХІХ стагоддзі мястэчка Апішня было ў складзе Апішанскай воласці Зянькоўскага павета Палтаўскай губерні. Адзін з галоўных цэнтраў сучаснага ганчарства ва Украіне. Дзейнічае Нацыянальны музей-запаведнік украінскага ганчарства.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Палтаўскай вобласці
HIP 14810 c

**HIP 14810 c** — экзапланета, на адлегласці каля 165 светлавых гадоў у сузор’і Авена. Гэта планета мае масу, як мінімум, у 1,28 разы большую, чым у Юпітэра. Вялікая паўвось складае 0,545 а.а., арбіта эксцэнтрычная. Планета была адкрыта N2K у 2006 годзе, а адкрыццё абвешчана ў газеце, апублікаванай у 2007 годзе. З адкрыццём трэцяй планеты ў сістэме, якое было абвешчана ў 2009 годзе, параметры гэтай планеты былі перагледжаны.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Экзапланеты
Катэгорыя:Авен (сузор’е)
Катэгорыя:Экзапланеты паводле алфавіта
Нова Галэшчына

**Нова Галэшчына** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Казэльшчынскім раёне Палтаўскай вобласці Украіны. Чыгуначная станцыя "Галэшчына" на лініі Палтава - Крэменчуг. Машынабудаўнічы завод, біяфабрыка, аграпрадпрыемства, хлебапрыёмнае прадпрыемства, школа, царква.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Палтаўскай вобласці
Мата Косык

**Мата Косык** (, , 18 чэрвеня 1853, Вербен, Германія — 11 лістапада 1940, Аклахома, ЗША) — ніжнялужыцкі паэт і журналіст. Разам з паэткай Мінай Віткайц лічыцца класікам ніжнялужыцкай паэзіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 чэрвеня 1853 года ў сялянскай сям'і. Пасля заканчэння пачатковай школы паступіў у гімназію, якую быў вымушаны пакінуць ў 1873 годзе, каб працаваць на Лейпцыгскай чыгунцы. У гэты ж час напісаў свае першыя вершы. У 1877 годзе вярнуўся ў Вербен, дзе стаў займацца літаратурнай дзейнасцю, супрацоўнічаў з рознымі лужыцкім перыядычнымі друкаванымі выданнямі. 

У 1880 годзе быў адным з заснавальнікаў ніжнялужыцкага культурна-асветніцкага таварыства «Maśica Serbska». У гэтым жа годзе стаў рэдактарам газеты на ніжнялужыцкай мове Bramborske Nowiny. Праца рэдактарам газет не прыносіла яму дастатковых сродкаў для жыцця, таму ён у 1883 годзе эміграваў у ЗША, дзе планаваў паступіць у лютэранскую семінарыю.

У ЗША стаў вывучаць лютэранскае багаслоўе ў Спрынгфілдзе і пазней — у Чыкага. Пасля заканчэння навучання быў прызначаны пастарам у парафіі горада Велсбург. Праз некаторы час вярнуўся на радзіму, каб працаваць пастарам у адной з мясцовых лютэранскіх парафіяў і займацца грамадскай дзейнасцю сярод лужычанаў. Мясцовая лютэранская царква не прызнала яго амерыканскую багаслоўскую адукацыю, і ён быў вымушаны зноў адправіцца ў ЗША.

З 1892 года знаходзіўся ў актыўнай перапісцы з лужыцкімі грамадскімі дзеячамі ў Германіі, пад уплывам якіх стаў зноў займацца літаратурнай дзейнасцю. Да 1913 года працаваў пастарам у нямецкамоўных лютэранскіх парафіях ЗША. У 1913 годзе купіў у Аклахоме ферму, дзе працаваў да сваёй смерці ў 1940 годзе.

## Асноўныя сачыненні 
* 1880 — *Serbska swajźba w Błotach*
* 1881 — *Pśerada markgroby Gera*
* 1882 — *Branibora pad*
* 1893 — *Zběrka dolnoserbskich pěsnjow*
* 1929-1930 — *Pěsni*
* У 2012 годзе ў Германіі скончылася выданне васьмі тамоў твораў Мата Косыка.

## Памяць 
* У сяле Вербен знаходзіцца сярэдняя школа, якая назавана яго імем;
* У сяле Вербен знаходзіцца помнік, прысвечаны Мата Косыку (адкрыты ў 2003 годзе).

## Літаратура 
* Гугнин А. А., Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений, М., 1997, стр. 114—115, 133, 138, 144—145, 162, 164, ISBN 5-7576-0063-2
* Roland Marti (Hrsg.): Mato Kosyk 1853—1940. Materialije prědneje Kosykoweje Konference. Wjerbno/Werben 15.-18.6.2003 (= Schriften des Sorbischen Instituts, Band 40). Domowina, Budyšin 2004, ISBN 3-7420-1986-4
* Česko-lužicke styky v 1.polovině 19. století//  Česko-lužický věstník, 2007, стр. 55

## Спасылкі 
* Біяграфія

Катэгорыя:Лужыцкамоўныя паэты
Катэгорыя:Ніжнялужыцкія пісьменнікі
Білыкы

**Білыкы** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кабэляцкім раёне Палтаўскай вобласці Украіны на правым беразе ракі Ворскла. У мястэчку размешчана чыгуначная станцыя Лішчыніўка на лініі Палтава — Крэменчуг.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Георгій Гапон (1870—1906) — святар-рэвалюцыянер пачатку ХХ стагоддзя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Бі́лики // Географічна енциклопедія України: В 3-х т. / Ред-кол.: … О. М. Маринич (відповід. ред.) та інш. — Київ: Українська радянська енціклопедія ім. М. П. Бажана, 1989. — Том 1: А—Ж. — С. 96. — 416 с.: іл. — 33 000 экз. — (В опр.) — ISBN 5-88500-015-8, ISBN 5-88500-005-0 (т. 1).
* Бі́лики // Українська радянська енциклопедія : у 12 т. / гол. ред. М. П. Бажан; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — К. : Головна редакція УРЕ, 1977. — Т. 1 : А — Борона. — С. 448. — 542, [2] с., [38] арк. іл. : іл., табл., портр., карти с.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Палтаўскай вобласці
HIP 14810 d

**HIP 14810 d** — экзапланета на адлегласці каля 165 светлавых гадоў ад Зямлі ў сузор’і Авена. Мае масу 0,57 масы Юпітэра. Вялікая паўвось арбіты планеты складае 1,89 а.а. Арбіта планеты эксцэнтрычная.

Катэгорыя:Экзапланеты
Катэгорыя:Авен (сузор’е)
Катэгорыя:Экзапланеты паводле алфавіта
2009 год у гісторыі камп’ютарных гульняў

**2009** год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.
## Мерапрыемствы і падзеі 
## Узнагароды 
## Выпускі гульняў 
* 1 жніўня — «Monster Hunter 3» (платформа «Wii»)

## Спасылкі
Катэгорыя:2009
Катэгорыя:Гады ў камп’ютарных гульнях
Места (Брэст)

ў 1840 годзе]]

**Места** — цэнтральная частка, вакольны горад гістарычнага Берасця (цяпер Брэст). Мела авальную ў плане канфігурацыю і складалася з цэнтральнай часткі, умацаванай абарончай сцяной, і перыферыйнай, умацаванай валам. Асновай планіроўкі цэнтральнай часткі горада была паўавальная рынкавая плошча, якая злучалася мостам цераз Мухавец з замкам. На плошчы размяшчаліся ратуша з крамамі, друкарня, саляны склад, васкабойня, 23 двары гараджан. Планіровачны каркас горада стварала сістэма радыяльных вуліц, якія пачыналіся ад плошчы і перасякаліся паўкальцовымі вуліцамі

Ва ўмацаванай частцы Места праходзілі 3 вуліцы, з якіх дзве (Кавальская і Пескаўская, злучаліся з Віленскім і Кракаўскім трактамі) з’яўляліся магістральнымі. На вуліцах месціліся 170 мяшчанскіх сядзіб, двор праваслаўнага епіскапа з мураванай Мікалаеўскай царквой, фарны касцёл з плябаніяй, багадзельня (шпіталь), іншыя будынкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Брэста
Monster Hunter 3

**Monster Hunter 3** — трэцяя частка кансольнай франшызы «Monster Hunter», распрацаваная кампаніяй «Capcom» і выпушчаная для «Wii» у Японіі 1 жніўня 2009 года. «Monster Hunter 3*»* была выпушчана 20 красавіка 2010 года ў Паўночнай Амерыцы, 23 красавіка ў Еўропе і 29 красавіка ў Аўстраліі.

## Спасылкі 
* 
* 
* Nintendo official European website
* Capcom Japan: Monster Hunter Portal 

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2009 года
Катэгорыя:Гульні для Wii
Катэгорыя:Працягі камп’ютарных гульняў
Катэгорыя:Action/RPG
Катэгорыя:Камп’ютарныя ролевыя гульні
Катэгорыя:Кааператыўныя камп’ютарныя гульні
Віктар Сцяпанавіч Пабедаў

**Віктар Сцяпанавіч Пабе́даў** (; —) — вучоны ў галіне лесазнаўства і лесаводства, доктар сельскагаспадарчых навук (1982), прафесар (1985).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Канстанцінава Гусь-Хрустальнага раёна  Расіі. У 1951 годзе скончыў Маскоўскі лесатэхнічны інстытут (сучасны Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт лесу). З 1955 года працаваў у Інстытуце лесу Акадэміі навук БССР (Беларускім НДІ лясной гаспадаркі), дзе займаў пасады старэйшага навуковага супрацоўніка, вучонага сакратара, з 1964 года — намесніка дырэктара па навуковай рабоце.

## Навуковая дзейнасць 
В. С. Пабедаву належаць навуковы працы па лесазнаўстве, лесаводстве і аднаўленні лясоў. Займаўся пытаннямі мінеральнага жыўлення дрэвавых раслін і выкарыстання ўгнаенняў у лясной гаспадарцы.

Сярод апублікаванага:
* Применение удобрений в лесном хозяйстве / В. С. Победов. — Москва : Лесная промышленность, 1972. — 201 с. : ил.
* Использование удобрений в лесном хозяйстве / В. С. Победов, В. Е. Волчков, П. С. Шиманский ; Гос. ком. лесного хоз-ва Совета Министров СССР. ЦБНТИ лесхоз. — Москва : [б. и.], 1973. — 60 с.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Победов, Виктор Степанович (доктор сельскохозяйственных наук ; 1924—1988)   // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Институт леса // Наука и инновации 

Катэгорыя:Лесаводы СССР
Катэгорыя:Лесаводы Беларусі
Катэгорыя:Члены КПСС
Спрынгфілд (Місуры)

**Спрынгфілд** () — горад у штаце Місуры, ЗША. Насельніцтва — 157 630 чалавек (2009). Спрынгфілд з’яўляецца трэцім па велічыні горадам у штаце. Размешчаны ў акрузе Грын.

## Насельніцтва 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Місуры
Індэпендэнс (Місуры)

**Індэпендэнс** () — горад у штаце Місуры, ЗША; чацвёрты па велічыні ў штаце; горад, дзе правёў большую частку жыцця 33-і Прэзідэнт ЗША Гары Трумэн, таксама ў горадзе знаходзяцца магілы яго і яго жонкі; месца зараджэння Руху святых апошніх дзён. Знаходзіцца ў заходняй частцы штата, на беразе ракі Місуры. Большая частка горада знаходзіцца ў акрузе Джэксан, меншая — у акрузе Клэй. Індэпендэнс — горад-спадарожнік Канзас-Сіці і частка канурбацыі Канзас-Сіці.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Джым Батчэр (нар. 1971) — амерыканскі пісьменнік.
* Джынджэр Роджэрс (1911—1995) — амерыканская актрыса.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Місуры
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1827 годзе
Сент-Джозеф (Місуры)

**Сент-Джозеф** () — горад у паўночна-заходняй частцы штата Місуры, ЗША. З’яўляецца акруговым цэнтрам і самым буйным горадам акругі Б’юкенен штата Місуры. 8-ы па велічыні горад штата Місуры. Знаходзіцца на рацэ Місуры. За 70 км на поўдзень ад Сент-Джозефа знаходзіцца горад Канзас-Сіці, за 190 км на паўночны захад — Омаха. Насельніцтва — 76 780 чалавек (на 2010 год).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Уолтэр Кронкайт — амерыканскі журналіст
* Джэйн Уайман — амерыканская актрыса
* Eminem — амерыканскі рэп-музыкант

Катэгорыя:Гарады Місуры
Вільям Шыракі

**Вільям Шыракі** (, 31 травеня 1902, Браціслава, Аўстра-Венгрыя — 6 кастрычніка 1971, Прага, ЧССР) — чэхаславацкі дзяржаўны і палітычны дзеяч, в. а. прэзідэнта ЧССР (1957), прэм’ер-міністр ЧССР (1953—1963).

Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Адраджэння Польшчы
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Чэхаславакіі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Чэхаславакіі
Кароўка (значэнні)

**Кароўка** — шматзначнае слова

## Грыбы 
* назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду 

## Іншае 
* Кароўка — цукеркі
Малачай (значэнні)

**Малачай**

*  — род раслін
* народная назва віду 

## Грыбы 
* народная назва роду 
** народная назва віду 
** народная назва віду 
* народная назва віду
HIP 14810 b

**HIP 14810 b** — масіўны гарачы юпітэр на адлегласці каля 165 светлавых гадоў, у сузор’і Авена. Яго маса ў 3,88 разы перавышае масу Юпітэра, а арбіта складае 0,0692 а. а. Экзапланета была знойдзена N2K у 2006 годзе, дакумент аб адкрыцці быў апублікаваны ў 2007 годзе. Да гэтага папярэдняя арбіта была апублікавана ў каталогу бліжэйшых экзапланет.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Экзапланеты
Катэгорыя:Авен (сузор’е)
Катэгорыя:Экзапланеты паводле алфавіта
Калумбія (Місуры)

**Калумбія** () — пяты па велічыні горад штата Місуры, найбуйнейшы з гарадоў Сярэдняга Місуры. Насельніцтва горада, паводле ацэнак 2009, складала 102 324 чалавекі. Горад з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам акругі Бун.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Норберт Вінер — амерыканскі матэматык і філосаф

Катэгорыя:Гарады Місуры