Старая бібліятэка (Берлін)

**Старая бібліятэка** () — будынак у цэнтры Берліна, дзе раней размяшчалася Каралеўская бібліятэка (цяпер Дзяржаўная бібліятэка). Старая бібліятэка размешчана ў адміністрацыйнай акрузе Мітэ на бульвары Унтэр-дэн-Ліндэн і прылеглай плошчы Бебеля, былой *Опернай плошчы* ()). Будынак у стылі барока быў пабудаваны ў 1775—1780 гг. па праекце аўстрыйскага архітэктара Іозефа Эмануэля Фішэра фон Эрлаха прускім архітэктарам Георгам Хрысціянам Унгерам. З 1914 г. у Старой бібліятэцы размяшчаецца юрыдычны факультэт Універсітэта імя Гумбальта.

Старая бібліятэка была пабудавана па замове Фрыдрыха Вялікага. Дзякуючы Старой бібліятэцы літаратура, якая раней была выключным прывілеем дваранства, міністраў і вышэйшых дзяржаўных чыноў, стала даступнай для буржуазіі. Да цяперашняга часу на партале будынкі красуецца надпіс на латыні *«nutrimentum spiritus»* — *«ежа для душы»*.

У 1784 г. новы будынак прыняў 150 тысяч тамоў заснаванай Фрыдрыхам Вільгельмам *«Курфюрскай бібліятэкі Кёльна на Шпрэе»*, якая з 1661 г. размяшчалася ў аптэчным флігелі берлінскага Гарадскога палаца, а ў 1701 г. атрымала назву *«Каралеўская бібліятэка Берліна»*. У бібліятэцы захоўваліся рукапісы такіх выдатных прадстаўнікоў эпохі Асветніцтва, як Кант, Лейбніц, Дзідро, Русо і Вальтэр. Да пачатку XIX ст. Каралеўская бібліятэка ператварылася ў самую буйную і эфектыўную бібліятэчную ўстанову ў нямецкамоўнай прасторы. Увесь час якія растуць фонды складалі ў 1905 г. каля 1,2 млн тамоў, і ўзнікла неабходнасць у новых плошчах. У 1914 г. бібліятэка была пераведзена ў будынак па адрасе *Унтэр-дэн-Ліндэн, 8*, а з 1918 г. атрымала назву *«Пруская дзяржаўная бібліятэка»*. З 1990 г. яе спадчыннікам з’яўляецца *«Дзяржаўная бібліятэка — Пруская культурная спадчына»*, якая стала самай буйной універсальнай бібліятэкай Германіі (10 млн тамоў).

Сваім абліччам Старая бібліятэка нагадвае Міхайлаўскі корпус венскага Гофбурга: Фрыдрых Вялікі загадаў Унгеру скапіраваць венскі праект. Аднак у самой Вене праект, якому ўжо на гэты момант было ўжо 50 гадоў, у некалькі змененай форме быў увасоблены толькі ў 1889—1893 гг. Такім чынам узнік гістарычны кур’ёз: берлінская копія на сто гадоў старэйшая за свой венскі арыгінал.

Ужо больш чым дзвесце гадоў Старая бібліятэка носіць у берлінцаў мянушку *«камода»*. Падчас Другой сусветнай вайны будынак сур’ёзна пацярпеў і быў адноўлены.

## Бібліяграфія 
* Peter Jörg Becker und Tilo Brandis: *Staatsbibliothek zu Berlin, Preußischer Kulturbesitz, altdeutsche Handschriften*. Kulturstiftung d. L. 1995
* Ralph Breslau: *Verlagert, verschollen, vernichtet … Das Schicksal der im Zweiten Weltkrieg ausgelagerten Bestände der Preußischen Staatsbibliothek*. Staatsbibliothek zu Berlin, Berlin 1995 ISBN 3-88053-060-2
* Walter Ederer und Werner Schochow (Hrsg.): *325 Jahre Staatsbibliothek in Berlin. Das Haus und seine Leute*. 1986 ISBN 3-88226-275-3
* Barbara Schneider-Kempf: *25 Jahre Scharoun-Bau. 25 Jahre Staatsbibliothek an der Potsdamer Straße*. Berlin 2004
* Werner Schochow: *Bücherschicksale. Die Verlagerungsgeschichte der Preußischen Staatsbibliothek. Auslagerung, Zerstörung, Entfremdung, Rückführung. Dargestellt aus den Quellen*. Berlin 2003 ISBN 3-11-017764-1
* Gudrun Voigt: *Die kriegsbedingte Auslagerung von Beständen der Preußischen Staatsbibliothek und ihre Rückführung. Eine historische Skizze auf der Grundlage von Archivmaterialien*. Kleine historische Reihe des Laurentius Verlages. Bd. 8. Laurentius, Hannover 1995 ISBN 3-931614-08-5

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Берліна
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Берліна
Катэгорыя:Унтэр-дэн-Ліндэн
Катэгорыя:Берлінскі ўніверсітэт