open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ежы Жулаўскі

**Ежы Жулаўскі** (;  — ) — польскі пісьменнік, паэт і драматург, адзін з заснавальнікаў польскай навукова-фантастычнай літаратуры.

## Біяграфія 
Ежы Жулаўскі нарадзіўся ў Польшчы ў мястэчку Ліповец каля Жэшава. У дзяцінстве жыў у горадзе Ліманова, пачаў вучыцца ў гімназіі ў горадзе Бохня, скончыў вучобу ў гімназіі ў Кракаве.

У 1892 годзе паступіў у тэхнічны ўніверсітэт Цюрыха, а з 1895 па 1898 вучыўся на кафедры філасофіі ў Берне. Па заканчэнні навучання яму была прысвоена ступень доктара філасофіі. Пасля вяртання ў Польшчу выкладаў у школах Малапольскага ваяводства і Кракава. З 1910 шмат падарожнічаў, пакуль не пасяліўся ў Закапанэ. Там ён стаў добраахвотнікам у выратавальнай службе Татраў. З пачаткам Першай сусветнай вайны пайшоў добраахвотнікам на фронт. Быў рэдактарам часопіса «Да зброі». Памёр у шпіталі ў Дэмбіцы ад брушнога тыфу.

## Драматургія 
* Дыктатар (1903)
* Міртавы вянок (1903)
* Эрос і Псіха *(Эрат і Псіхея)* (1904)
* Ijola (1905)
* Gra.Tryptyk sceniczny (1906)
* Donna Aluica (1906)
* Кошт слёз (1909)
* Канец месяца (1911)
* Горад Сонца (1911)

## Беларускія пераклады 
Драму Жулаўскага *«Эрос і Псіха»* () пераклаў на беларускую мову Янка Купала.

## Спасылкі 
* Біяграфія Жулаўскага (Kultura polska) 
* Біяграфія Жулаўскага (Wirtualna Biblioteka Literatury Polskiej) 

Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Драматургі Польшчы
Катэгорыя:Памерлі ад брушнога тыфу
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Аўстра-Венгрыя)
Катэгорыя:Дактары філасофіі
Андрушы (Уздзенскі раён)

**Андрушы́** (, ) — вёска ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нёманскага сельсавета.
Размешчаны за 20 км ад чыгуначнай станцыі Негарэлае.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядома з XVI ст., калі ўваходзіла ў склад Менскага павета ВКЛ. Шляхецкая ўласнасць. Згодна з юрыдычнымі актамі 1592, сяло, у якім 7 сямей. У гэты час тут жылі пераважна людзі з прозвішчам Багдановіч, Гушчык, Клыж. З 1793 у складзе Расійскай імперыі. У XIX—пачатку XX ст. засценак у Магільнянскай воласці Менскага павета.

У 1897 21 двор, 116 жыхароў.

У пачатку XX ст. у засценку 15 двароў, 116 жыхароў. Паводле перапісу 1916, вёска, 18 гаспадарак, 101 жыхар. Да 1933 створаны калгас «Чырвоны Бераг». Працаваліп кузня і стальмашня.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нёманскі сельсавет (Уздзенскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Уздзенскага раёна
Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры 1992

**Адкрыты чэмпіянат Уэльса 1992** (, таксама вядомы як *Regal Welsh Open 1992* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 10 па 16 лютага 1992 году на арэне Newport Centre, у Ньюпарце, Уэльс. Турнір стаў першым розыгрышам адкрытага чэмпіянату Уэльса. Кампанія Regal спансавала гэты турнір. Прызавы фонд чэмпіянату склаў £120,000, з якіх £25,000 атрымаў пераможца.

## Спасылкі 
* Статыстыка адкрытага чэмпіянату Уэльса 1992 на CueTracker.net 

Катэгорыя:Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры
Катэгорыя:1992 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт ва Уэльсе ў 1992 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 1991/1992
Катэгорыя:Снукерныя турніры ва Уэльсе
Катэгорыя:1992 год у Ньюпарце
Катэгорыя:Люты 1992 года
Плошча Тысячагоддзя Віцебска

**Плошча Тысячагоддзя Віцебска** — плошча ў цэнтральнай частцы Віцебска на беразе Заходняй Дзвіны, ля Кіраўскага моста. Пераназваная ў 1974 годзе ў гонар 1000-годдзя горада (першапачатковая назва **Тэатральная**). Ад плошчы бяруць пачатак вуліцы: Замкавая, Калініна, Пушкіна.

На плошчы размешчана Дабравешчанская царква і царква Св. Аляксандра Неўскага. Фасадамі на плошчу Тысячагоддзя Віцебска выходзяць будынкі драматычнага тэатра імя Якуба Коласа, гасцініцы «Віцебск», універмагу.

22 снежня 2000 года на плошчы закладзены мемарыяльны знак з пасланнем нашчадкам.

Плошча знаходзіцца на тэрыторыі былога Ніжняга замка, які існаваў у XIV—XVIII стагоддзях. Утворана ў выніку перапланіроўкі Замкавай вуліцы ў 1950-х гадах.

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1

## Спасылкі 
Тысячагоддзя Віцебска
Эві Захенбахер-Штэле

**Эві Захенбахер-Штэле** (; 27 лістапада 1980, Траўнштайн, Баварыя) — тытулаваная нямецкая лыжніца, якая выступае за зборную Германіі з 1998 года. З 2012 года — член зборнай Германіі па біятлоне.

## Спартыўная кар’ера 
### Лыжныя гонкі 
Удзельнічала ў трох зімовых Алімпійскіх гульнях, у 2002 годзе ў Солт-Лейк-Сіці выйграла сярэбраны (індывідуальная гонка) і залаты (эстафета) медалі, у 2006 годзе ў Турыне ўдастоілася срэбра (эстафета), у 2010 годзе ў Ванкуверы атрымала срэбра (эстафета) і золата (камандны спрынт).

Захенбахер пяць разоў атрымлівала подыум Чэмпіянатаў свету, мае ў паслужным спісе залаты, бронзавы і тры сярэбраныя медалі. Дванаццаць разоў станавілася прызёркай этапаў Кубка свету, тройчы апынялася першай, чатыры разы другой і пяць — трэцяй.

Перад Алімпіядай у Турыне ў сувязі з павышаным утрыманнем у крыві гемаглабіну Захенбахер-Штэле разам з дванаццацю іншымі спартсменамі адхілілі ад спаборніцтваў на пяць дзён — Міжнародная федэрацыя лыжнага спорту палічыла, што выступленне з такой колькасцю чырвоных крывяных цельцаў можа быць небяспечным для здароўя лыжніцы. Як высвятлілася пазней, гемаглабін павялічыўся не з-за ўжывання допінгу, а стаў вынікам адаптацыі арганізма да высакагорнага клімату.

### Біятлон 
З сезона 2012—2013 выступае ў біятлоне. Лепшы вынік — 4 месца ў мас-старце на Алімпіядзе ў Сочы і перамога ў эстафеце на этапе Кубка свету ў Сочы.
 

**Інд** — індывідуальная гонка
**Пр** — гонка праследавання
**Спр** — спрынт
**МС** — мас-старт
**Эст** — эстафета
**Зм** — змяшаная эстафета
**DNS** — спартсмен быў заяўлены, але не стартаваў
**DNF** — спартсмен стартаваў, але не фінішаваў
**DSQ** — спартсмен фінішаваў, але дыскваліфікаваны
**LAP** — спартсмен па ходзе гонкі (для гонак праследавання і мас-стартаў) адстаў ад лідара больш за на круг і быў зняты з трасы
**—** — спартсмен не ўдзельнічаў у гэтай гонцы
**адм** — гонка была адменена з-за пагодных умоў
|}

## Асабістае жыццё 
З ліпеня 2005 года замужам за гарналыжнікам Іаганесам Штэле. Па-за спортам з’яўляецца салдатам Бундэсвера.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 
* Профіль на сайце IBU

Катэгорыя:Лыжніцы Германіі
Катэгорыя:Біятланісткі Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лыжных гонках
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Германіі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лыжных гонках
Катэгорыя:Спартсмены — біятланісты і лыжнікі
Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры 1993

**Адкрыты чэмпіянат Уэльса 1993** (, таксама вядомы як *Regal Welsh Open 1993* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 21 студзеня па 6 лютага 1993 году на арэне Newport Centre, у Ньюпарце, Уэльс. Турнір стаў другім розыгрышам адкрытага чэмпіянату Уэльса, які праводзіцца штогод з 1992 году. Кампанія Regal у другі раз запар спансавала турнір. Прызавы фонд чэмпіянату склаў £140,000, з якіх £27,500 атрымаў пераможца.

## Спасылкі 
* Статыстыка адкрытага чэмпіянату Уэльса 1993 на CueTracker.net 

Катэгорыя:Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры
Катэгорыя:1993 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт ва Уэльсе ў 1993 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 1992/1993
Катэгорыя:Снукерныя турніры ва Уэльсе
Катэгорыя:1993 год у Ньюпарце
Катэгорыя:Студзень 1993 года
Катэгорыя:Люты 1993 года
Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры 1994

**Адкрыты чэмпіянат Уэльса 1994** (, таксама вядомы як *Regal Welsh Open 1994* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 30 студзеня па 5 лютага 1994 году на арэне Newport Centre, у Ньюпарце, Уэльс. Турнір стаў трэцім розыгрышам адкрытага чэмпіянату Уэльса, які праводзіцца штогод з 1992 году. Кампанія Regal у чарговы раз спансавала турнір. Прызавы фонд чэмпіянату склаў £138,285, з якіх £27,000 атрымаў пераможца.

## Спасылкі 
* Статыстыка адкрытага чэмпіянату Уэльса 1994 на CueTracker.net 

Катэгорыя:Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры
Катэгорыя:1994 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт ва Уэльсе ў 1994 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 1993/1994
Катэгорыя:Снукерныя турніры ва Уэльсе
Катэгорыя:1994 год у Ньюпарце
Катэгорыя:Студзень 1994 года
Катэгорыя:Люты 1994 года
Фрыстайл на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 — акрабатыка (мужчыны)

Спаборніцтвы па акрабатыцы ў фрыстайле сярод мужчын на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 прайшлі 17 лютага ў экстрым-парку Роза Хутар.

Званне Алімпійскага чэмпіёна заваяваў беларус Антон Кушнір. У трэцім фінале ён выканаў неверагодна складаны скачок – трайное сальта з пяццю вінтамі (каэфіцыент складанасці 5,000) – і атрымаў за яго рэкордныя 134,25 балы.

## Медалісты 
## Спаборніцтва 
### Кваліфікацыя 1 
### Кваліфікацыя 2 
### Фінал 1 
### Фінал 2 
### Фінал 3 
## Спасылкі 
* Вынікі
Рыд Сяргеевіч Таліпаў

**Рыд Сяргеевіч Таліпаў** (сапраўднае імя: Фларыт Саліхавіч Таліпаў; , с. Усманава, Балтачаўскі раён, Башкартастан- , Мінск) — беларускі тэатральны рэжысёр, мастацкі кіраўнік Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Якуба Коласа.

## Біяграфія 
Працоўную дзейнасць пачаў слесарам і гравёрам на Свярдлоўскам машынабудаўнічым заводзе, працаваў мастаком-мультыплікатарам Свярдлоўскай кінастудыі, настаўнікам малявання і чарчэння ў сш № 81 Мінска. Скончыў рэжысёрскае аддзяленне вышэйшай Тэатральнага вучылішча імя Б. В. Шчукіна і Дзяржаўнага інстытута тэатральнага мастацтва імя А. В. Луначарскага ў Маскве.

З 1989 г. — мастацкі кіраўнік і дырэктар першага ў Беларусі антрэпрызнага тэатра-студыі на плошчы Перамогі ў Мінску, мастацкі кіраўнік тэатра-студыі «АРТ», «АРТ- Цэнтра», узначальваў таксама да 1997 тэатр-студыю пры Рэспубліканскай дырэкцыі мастацкіх праграм.

За 35 гадоў творчай дзейнасці (1976—2011) паставіў каля 50 спектакляў у Беларусі, Аўстрыі, Расіі, Славеніі, Германіі, Польшчы, якія былі адзначаны на міжнародных тэатральных фестывалях высокімі ўзнагародамі за рэжысёрскае і сцэнаграфічная мастацтва, а акцёры атрымлівалі прызы за высокае выканальніцкае майстэрства. Сярод іх: «Кацярына Іванаўна» Леаніда Андрэева (2001 і «Васа» Максіма Горкага (2007).

З 2000 года таксама працаваў дацэнтам кафедры рэжысуры Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.

З 31 cакавіка 2009 — мастацкі кіраўнік Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Якуба Коласа. У студзені 2010 г. адбылася прэм’ера спектакля "Мудрацы… " па п’есе А. Астроўскага ў пастаноўцы Таліпава; апошняя ажыццёўленая пастаноўка — спектакль «Квартэт». Ішла праца над «Брамай неўміручасці» К. Крапівы.
Авельянеда (горад)

**Авельянеда**  () — горад у Аргенціне, уваходзіць у склад агламерацыі Вялікага Буэнас-Айрэса, порт. Па дадзеных перапісу 2010 году ў горадзе пражывае 342 677 жыхароў. У Авельянедзе размешчаны два гранды аргенцінскага клубнага футбола — «Індэпенд'ентэ» і «Расінг». Мясаперапрацоўчая, тэкстыльная, нафтаперапрацоўчая, гарбарна-абутковая прамысловасць.

Катэгорыя:Гарады Аргенціны
Авачынская Сопка

**Ава́чынская Сопка, Ава́ча** () — дзеючы вулкан на паўднёвым усходзе паўвострава Камчатка, паблізу горада Петрапаўлаўск-Камчацкі.

Вышыня 2741 м. Цэнтральны конус з маладым кратарам высіцца ў старажытным кратары. Складзены андэзітавымі і базальтавымі лавамі, туфамі, шлакамі і вулканічным попелам. На схілах вулкана растуць каменная бяроза і кедравы сланік. З 1730-х гг. было 15 вывяржэнняў, найноўшыя ў 1926, 1938 (тры), 1945. На вышыні 1000 м размешчана вулканалагічная станцыя.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Global Volcanism Program

Катэгорыя:Вулканы Камчацкага края
Катэгорыя:Актыўныя вулканы
Авачынская бухта

**Авачынская бухта (Авачынская губа)** — буйная незамярзальная бухта Ціхага акіяна ля паўднёва-ўсходняга ўзбярэжжа паўвострава Камчатка. З'яўляецца галоўнымі транспартнымі «варотамі» Камчацкага краю. Асноўны порт — горад Петрапаўлаўск-Камчацкі, абслугоўвае рыбалоўныя і грузавыя судны. Адкрыта Вітусам Берынгам у 1729 годзе.

Катэгорыя:Геаграфія Камчацкага края
Катэгорыя:Залівы Ціхага акіяна
Іаган Авенцін

**Іаган Авенцін** (сапраўднае імя **Іаган Георг Турмайр**, , ; , Абенсберг — , Рэгенсбург) — нямецкі вучоны-гуманіст, гісторык і філолаг.

Іаган Авенцін лічыцца заснавальнікам нямецкай класічнай філалогіі. Пахаваны вучоны ў кляштары Санкт-Эмеріх ў Рэгенсбургу. Пачынаючы з 1495 года І. Авенцін вучыцца ва ўніверсітэтах Інгальштата, Вены, Кракава і Парыжа, пераважна вывучае гуманітарныя навукі. Пасля заканчэння сваёй вучобы, у 1509 годзе, становіцца выкладчыкам для сыноў баварскага герцага Вільгельма IV. У лютым 1517 прызначаецца афіцыйным гістарыёграфам Баварыі.

У 1512 году І. Авенцін піша лацінскую граматыку, якая стала вядомай сярод навукоўцаў і выкладчыкаў свайго часу. У 1516 ён піша, а затым выдае першую ў гісторыі друкаваную энцыклапедыю «Encyclopedia orbisque doctrinarum, hoc est omnium artium, scientiarum, ipsius philosophiae index ac divisio» (назва энцыклапедыя належыць таксама І.Авенціну). Вучоны вёў актыўную перапіску з Марцінам Лютэрам і Філіп Меланхтанам.

## Літаратура 
* Franz Xaver von Wegele: Aventinus. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 1, Duncker & Humblot, Leipzig 1875, S. 700–704.
* Friedrich Wilhelm Bautz: Aventinus (Turmair), Johannes. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 1, Bautz, Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1, Sp. 307–308.

Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Інгальштата
Катэгорыя:Выкладчыкі Універсітэта Інгальштата
Касцёл Апекі Маці Божай (Каралішчавічы)

**Касцёл Апекі Маці Божай** — рымска-каталіцкі касцёл у в. Каралішчавічы Мінскага раёна.

## Гісторыя 
Драўляны касцёл (Апекі) Маці Божай у Каралішчавічах пабудаваны ў 1785 годзе фундацыяй Станіслава Прушынскага, і потым падтрымліваўся ў добрым стане клопатамі роду Прушынскіх.

У касцёле Апекі Маці Божай, верагодна, былі ахрышчаны ўраджэнцы Каралішчавіч Ганна Цюндзявіцкая (дзявоч. Прушынская), аўтарка гаспадарчага даведніка «Літоўская гаспадыня», і Язэп Пушча (сапр. Плашчынскі, 1902—1964), беларускі паэт. Сястра Ганны Цюндзявіцкай (Прушынскай) — Міхаліна Семірадская (Прушынская), маці польскага і рускага мастака Генрыха Семірадскага, які ў 1873 годзе ў касцёле Апекі Маці Божай узяў шлюб са сваёй 18-гадовай кузінай Марыяй Прушынскай. У 1861 годзе касцёл наведаў, у сувязі з пабудовай тут мінскім майстрам А. Бяляўскім новага аргану, кампазітар Станіслаў Манюшка, які склаў апісанне аргана. Паводле энцыклапедыі *Nasze Kościoły*, на касцельным цвінтары было некалькі магіл вядомых людзей, не названых, аднак, па імені.

У савецкі час касцёл быў перабудаваны пад клуб і выпаў з поля зроку гісторыкаў архітэктуры і мастацтвазнаўцаў, у даведніках пазначаўся як страчаны. У 2008 годзе выяўлены ў выглядзе захаванага будынку клубу даследчыкам касцельнай архітэктуры Д. Салашам, які таксама ўвёў у абарот серыю фотаздымкаў касцёла на рубяжы XIX—XX ст. аўтарства Яна Балзукевіча. Паводле інфармацыі мясцовых жыхароў (у т.л. старшыні мясцовага парафіяльнага камітэту), пры перабудове ў клуб (мабыць у 1930-я) пераносу будынка не адбывалася. Працяглы час клуб не дзейнічаў і будынак быў занядбаны, была сур’ёзная пагроза яго пашкоджання або страты.

У наш час будынак быў перададзены рыма-каталіцкай парафіі Св. Станіслава і 13 красавіка 2014 года адбылася першая святая імша ў адноўленым касцёле.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1785 годзе
Катэгорыя:Касцёлы Мінскага раёна
Катэгорыя:Каралішчавічы
Катэгорыя:1785 год у Беларусі
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Тэмпадром

**Тэмпадром** () — арэна, размешчаная ў горадзе Берлін. Была заснавана Ірэн Майсінгер у 1980 годзе побач з берлінскай сцяной на заходнім боку патсдамскай плошчы. Пасля некалькіх змен размяшчэння ў дадзены момант знаходзіцца ў пастаянным будынку ў раёне Кройцберг.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Берліна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1980 годзе
Катэгорыя:1980 год у Берліне
Шапурова

**Шапуро́ва** (, ) — аграгарадок у Суражскім сельсавеце Віцебскага раёна Віцебскай вобласці. 

## Гісторыя 
У XIX ст. у складзе маёнтка Каспляны ў Суражскім павеце Віцебскай губерні. Уладанне графа А. Пацея. З 1819, згодна купчайкрэпасці, маёмасць памешчыка Івана Нітаслаўскага, пасля яго смерці ў 1840 уладанне яго брата Ігната. Паводле інвентара 1846 у вёсцы 8 двароў, 77 жыхароў. У 1870 аграгарадок у Казакоўскай воласці Веліжскага павета Віцебскай губерні.

У пачатку XX стагоддзя вёска (162 дзес. зямлі) належала Курашчанскай сельскай грамадзе. У 1905 29 двароў, 167 жыхароў.

З 20 жніўня 1924 года вёска ў Марчонкаўскім сельсавеце Суражскага раёна Віцебскай акругі. Вясковыя дзеці наведвалі працоўную школу 1-й ступені ў маёнтку Каспляны, у якой у 1924 навучаліся 23 вучні. У 1926 налічвалася 18 двароў, 110 жыхароў. У 1930 арганізаваны калгас. У 1941 у вёсцы 45 двароў, 178 жыхароў. У час Другой сусветнай вайны нямецкія акупацыйныя ўлады забілі 102 мірных жыхароў і знішчылі 28 двароў.

## Інфраструктура 
У вёсцы размешчана цэнтральная сядзіба Рэспубліканскага ўнітарнага сельгаспрадпрыемства «Эксперыментальная база імя Шмырова». Працуюць жывёлагадоўчая ферма, механізаваны двор, аддзяленне сувязі, Дом культуры, бібліятэка, магазін.

## Культура 
У 1969 у адміністрацыйным будынку эксперыментальнай базы быў адкрыты Музей баявой і працоўнай славы. Экспанаты музея прысвечаны гісторыі гаспадаркі, баявой дзейнасці 1-й Беларускай партызанскай брыгады. У музеі захоўваюцца ўласныя рэчы камандзіра брыгады М. П. Шмырова, партызан, падарункі наведвальнікаў музея, узнагароды, фотаздымкі і інш.

У 1970 у цэнтры вёскі пастаўлены бюст Героя Савецкага Саюза М. П. Шмырова.

## Літаратура 
* 
* З гісторыі населеных пунктаў / Падр. В. В. Віталева // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкалегія: А. П. Красоўскі і інш.; Уклад. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Маст. літ., 2004. — 772 с.: іл. — С. 766—767.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Суражскі сельсавет (Віцебскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёна
Авача

**Авача** — рака на паўднёвым усходзе паўвострава Камчатка. Бярэ пачатак з возера Авачынскага, упадае ў Авачынскую губу Ціхага акіяна, утвараючы дэльту. Даўжыня 122 км, плошча басейна 5090 км. Жыўленне снегавое, дажджавое, грунтовае і ледавіковае. Сярэдні расход каля 136 м³/сек. Замярзае ў канцы снежня (у вусці — у лістападзе), адкрываецца ў сакавіку. Узімку характэрныя зажоры і заторы. У басейне мінеральныя гарачыя і халодныя крыніцы.

Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Ціхі акіян
Катэгорыя:Рэкі Камчацкага края
Бульвар Шаўчэнкі (Мінск)

**Бульвар Шаўчэнкі** — бульвар у Цэнтральным раёне Мінска. Размешчаны ў паўночнай частцы горада паміж вуліцамі Веры Харужай і Кахоўскай, дзе ўпіраецца ў Кіеўскі сквер. Кампазіцыйная вось аднаго з першых у Мінску мікрараёнаў, забудаванага ў 1950—1960-я гады. Бульвар названы ў 1964 годзе ў гонар украінскага паэта, мастака, грамадскага дзеяча Тараса Шаўчэнкі.

]]
Даўжыня складае 700 м. У забудове (арх. А. Гуль, А. Кудравіцкі, В. Сахно і інш.) пераважаюць 5-павярховыя жылыя дамы з убудаванымі ў першых паверхах магазінамі, прадпрыемствамі культурна-бытавога абслугоўвання. На тэрыторыі, якая прылягае да Кіеўскага сквера, сфарміраваны грамадска-гандлёвы цэнтр мікрараёна; шмат дзесяцігоддзяў працуе публічная бібліятэка.

Ансамблевасць забудовы ствараецца прыкладна аднолькавай працягласцю і вышынёй будынкаў. У пачатку бульвара ўстаноўлены мемарыяльны знак у гонар Т. Шаўчэнкі (1978, скульптар С. Вакар). Перспектыву замыкае будынак кінатэатра «Кіеў» на 560 месцаў.

## Здарэнні 
17 снежня 2022 г. у доме 4 на бульвары Шаўчэнкі адбыліся выбух і пажар, якія сталі прычынаў гібелі 6 чалавек і шпіталізацыі яшчэ трох.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Бульвар Шаўчэнкі на ato.by 

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Бульвары Мінска

Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Тараса Шаўчэнкі
Алекс Баўман

**А́лекс Ба́ўман** (, нар. , Санкт-Гален) — швейцарскі бабслеіст (разганяючы), выступае за зборную Швейцарыі з 2007 года. Уладальнік некалькіх медалёў Кубка свету, неаднаразовы пераможца і прызёр нацыянальных першынстваў, розных этапаў Кубка Еўропы. Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у Сочы (двойка).

## Спартыўная кар'ера 
Актыўна займацца бабслеем пачаў у 2007 годзе, тады ж у якасці разганяючага прайшоў адбор у нацыянальную зборную і стаў ездзіць на буйныя міжнародныя старты, часам паказваючы даволі нядрэнныя вынікі. У лістападзе дэбютаваў у Кубку Еўропы і на этапе ў аўстрыйскім Іглсе з чацвёркай адразу ж выйграў бронзавы медаль, а праз месяц на трасе ў італьянскай Чэзане ўжо ўзяў золата.

На маладзёжным чэмпіянаце свету 2008 года з чацвёркай быў дзевятым. У наступным сезоне ўпершыню паўдзельнічаў у заездах Кубка свету, на сваім першым этапе ў нямецкім Вінтэрбергу фінішаваў з чатырохмясцовым экіпажам дванаццатым. У лістападзе 2009 года заваяваў залаты медаль сусветнага кубка, калі на этапе ў амерыканскім Парк-Сіці разганяў боб Беат Хефці.

У 2010 годзе Баўман акрамя іншых спаборніцтваў выступаў на маладзёжным хатнім чэмпіянаце свету ў Санкт-Морыц, дзе з чацвёркай быў шостым. З-за высокай канкурэнцыі ў зборнай некаторы час вымушаны быў выступаць на менш значных другарадных турнірах накшталт еўрапейскага кубка, хоць быў тут вельмі паспяховы, выйграў некалькі медалёў.

У лютым 2011 года ўпершыню ў кар'еры пабываў на дарослым чэмпіянаце свету, на трасе нямецкага Кенігсзее прыйшоў да фінішу дзесятым з двухмесным экіпажам і восьмым з чатырохмясцовым. На сусветным першынстве ў Лэйк-Плэсідзе ў дакладнасці паўтарыў вынік папярэдняга года, дзесятае месца ў двойках і восьмае ў чацвёрках.

Сезон 2012/13 атрымаўся для яго найбольш удалым, знаходзячыся ў экіпажы Хефці, на розных этапах Кубка свету Алекс Баўман узяў дзве сярэбраныя ўзнагароды і адну залатую.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бабслеісты Швейцарыі
Катэгорыя:Бабслеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Вікторыя Рэбенсбург

**Ві́кторыя Рэ́бенсбург** (, нар. , Кройт, Баварыя) — нямецкая гарналыжніца, алімпійская чэмпіёнка 2010 года ў гіганцкім слаламе, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у гіганцкім слаламе, трохразовая чэмпіёнка свету сярод юніёраў, трохразовая чэмпіёнка Германіі, шматразовая пераможца этапаў Кубка свету ў гіганцкім слаламе.

## Спартыўная кар'ера 
Нарадзілася ў невялікай альпійскай камуне Кройт у Верхняй Баварыі на мяжы з Аўстрыяй. Вікторыя займаецца горнымі лыжамі з дзяцінства. У 2003 годзе Нямецкі лыжны саюз уключыў яе ў трэці склад нацыянальнай зборнай па горных лыжах, з гэтага года яна ўдзельнічала ў міжнародных юніёрскіх спаборніцтвах.

У 2006 годзе 16-гадовая Вікторыя Рэбенсбург выйграла дарослы чэмпіянат Германіі ў гіганцкім слаламе. У тым жа годзе яна была ўключана ў першы склад зборнай і ў снежні 2006 года дэбютавала на этапе Кубка свету. У сезоне 2006/2007 ёй удалося адзін раз патрапіць у першую дзесятку на этапе Кубка свету, акрамя таго, яна перамагла на двух этапах Кубка Еўропы.

На чэмпіянаце свету 2007 года Вікторыя Рэбенсбург заняла 8-е месца ў гіганцкім слаламе.

У 2008 годзе Вікторыя заваявала тры медалі — золата, срэбра і бронзу на юніёрскім чэмпіянаце свету, а таксама два тытула чэмпіёнкі Германіі — у гіганцкім слаламе і супергіганце. На юніёрскім чэмпіянаце свету 2009 ёй дасталіся два залатыя медалі.

У 2009 годзе яе прызналі лепшым маладым спартсменам Германіі. У сезоне 2009/2010 да Вікторыі Рэбенсбург прыходзіць сапраўдны поспех на дарослым узроўні. 28 снежня 2009 года ўпершыню трапляе ў першую пяцёрку на этапе Кубка свету, а 24 студзеня 2010 года ўпершыню трапляе на п'едэстал (другое месца).

24 лютага 2010 года на Алімпіядзе ў Ванкуверы становіцца алімпійскай чэмпіёнкай у гіганцкім слаламе — першай алімпійскай чэмпіёнкай ад Нямеччыны ў гэтай гарналыжнай дысцыпліне за апошнія 54 гады. У алімпійскім супергіганце Вікторыя заняла 28-е месца.

23 кастрычніка 2010 года Вікторыя выйграла свой першы ў кар'еры этап Кубка свету, перамогшы ў стартавай гонцы сезона 2010/ 2011 — гіганцкім слаламе ў Зельдэне. 6 лютага 2011 года выйграла гіганцкі слалам ў нямецкім Цвізеле, а праз месяц — у чэшскім Шпіндлерув Млыне. Па выніках сезона 2010/11 Вікторыя стала ўладальніцай малога Кубка свету ў заліку гіганцкага слалама. У лістападзе 2011 года выйграла этап Кубка свету ў гіганцкім слаламе ў амерыканскім Аспене.

У пачатку сакавіка 2012 года за 2 дні выйграла 2 гіганцкіх слалама ў баварскім Офтэршвангу. На фінальным этапе сезона ў аўстрыйскім Шладмінгу ўпершыню ў кар'еры выйграла супергігант, а таксама атрымала чарговую перамогу ў гіганцкім слаламе. Дзякуючы гэтаму поспеху, Вікторыя другі год запар выйграла залік гіганцкага слалама ў рамках Кубка свету.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Вікторыі Рэбенсбург
* 
* 

Катэгорыя:Гарналыжнікі Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Германіі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Беат Хефці

**Беат Хефці** (, нар., , Апенцэль-Аўсерадэн) — швейцарскі бабслеіст, які выступае за зборную Швейцарыі з пачатку 1990-х гадоў. Удзельнік зімовых Алімпійскіх гульнях, трохразовы бронзавы прызёр на зімовых гульнях Солт-Лэйк-Сіці 2002 (двойкі) і ў Турыне 2006 (двойкі, чацвёркі); срэбны прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у Сочы (двойкі). На працягу большай часткі кар'еры выступаў у якасці разганяючага ў пары з Марцінам Аненам. У цяперашні час Хефці сам пілатуе боб.

Беат Хефці чатыры разы атрымліваў подыум чэмпіянатаў свету, у яго паслужным спісе адна залатая ўзнагарода (чацвёркі: 2007), адна сярэбраная (чацвёркі: 1999), дзве бронзавыя (двойкі: 2001, 2005). У сезоне 2008—2009 выйграў Кубак свету (двойкі).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* Алімпійскія медалісты па бабслею ў мужчынскай двойцы 
* Алімпійскія медалісты па бабслею ў мужчынскай чацвёрцы 
* Медалісты Чэмпіяната свету па бабслею ў мужчынскай двойцы 
* Медалісты Чэмпіяната свету па бабслею ў мужчынскай чацвёрцы 
* Профіль на сайте FIBT 

Катэгорыя:Бабслеісты Швейцарыі
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Бабслеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Бабслеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Бабслеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Бабслеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па бабслеі
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па бабслеі
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка свету па бабслеі
Берасцейская вежа

**Берасцейская вежа** — сярэднявечнае фартыфікацыйнае збудаванне ў Брэсце.

Існавала ў ХІІІ — 1-й пал. ХІХ ст. ў Брэсце (Берасці). Пабудавана ў 1270—1280-я гады ўладзімір-валынскім князем Уладзімірам Васількавічам, які ў той часам сярод іншага валодаў і Берасцем. Уладзімір абнавіў драўляную фартыфікацыю Берасцейскага дзяцінца і дадаткова ўмацаваў яго каменнай вежай-«стаўпом», верагодна, прамавугольнага плану, памерамі 5,9х6,3 метры і вышынёй, паводле летапісу, роўнай Камянецкай вежы, пабудаванай ім жа раней. Згадваецца Іпацьеўскім летапісам як *«столп высотою яко Каменецкнй»*. Адносілася да тыпу манументальных абарончых вежаў, прызначаных для адбіцця атак з выкарыстаннем камнямётных машын. Пазней уваходзіла ў абарончую сістэму Берасцейскага замка.  Паводле даследаванняў архітэктара І. Лаўроўскай, берасцейская вежа-данжон месцілася асобна па-за межамі замка (верагодна, побач з бернардзінскім касцёлам). Была складзена з брусковай цэглы на вапнавай рошчыне. Верагодна, выява Берасцейскай вежы змешчана на гарадскім гербе 1554 года. Разам з вежай Уладзімір заклаў і першую мураваную царкву Берасця. Вежа прастаяла да 1831 года, калі яе разабралі пры будаўніцтве Брэсцкай крэпасці.

Аналагічныя вежы, гэтак званага «валынскага тыпу», існавалі таксама ў Гродне, Тураве, Наваградку, Чартарыйску і інш.

## Літаратура 
* 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

## Спасылкі 
* ''Крип'якевич І.'' Галицько-Волинське князівство — Київ, 1984.

Катэгорыя:Галіцка-Валынскае княства
Катэгорыя:Данжоны
Катэгорыя:Славутасці Брэста
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Брэста
Катэгорыя:Вежы Беларусі
Катэгорыя:Абарончыя збудаванні Брэста
Катэгорыя:1831 год у Брэсце
Катэгорыя:Зніклі ў 1831 годзе
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў Беларусі
Стывен Холкамб

**Стывен Хо́лкамб** (, нар. , Парк-Сіці, штат Юта) — амерыканскі бабслеіст, алімпійскі чэмпіён 2010 года і бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у Сочы, шматразовы чэмпіён свету.

## Спартыўная кар'ера 
Да прыходу ў бабслей Стывен 7 гадоў адслужыў у Нацыянальнай гвардыі Юты. Падчас службы атрымаў 7 узнагарод. 12 гадоў займаўся гарналыжным спортам. У цяперашні час Стывен Холкамб — адзін з лідараў сусветнага бабслея, як у спаборніцтвах двоек, так і ў чацвёрках.

У 2001 годзе ў Стывена выявілі дэгенератыўную хваробу вачэй кератаконус. Нягледзячы на тое, што зрок стаў пагаршацца, Холкамб не пераставаў удзельнічаць у спаборніцтвах. Падчас лячэння на Алімпійскіх гульнях у 2006 годзе ў спаборніцтвах двоек Стывен заняў 14-е месца, а ў чацвёрках — 6-е. У 2007 годзе заваяваў тытул чэмпіёна свету ў двойках.

Аднак Стывен выявіў, што акуляры і кантактныя лінзы не моцна дапамагалі ў пілатаванні, стаў разумець, што вядзе боб хутчэй на навобмацак. У мінулым адзіным варыянтам лячэння была перасадка рагавіцы. Аднак у 2008 годзе доктар Браян Боксер Уочлер параіў новае эксперыментальнае лячэнне, якое магло б вярнуць зрок. Уся працэдура заняла 20 хвілін. І ўжо ў тым жа годзе Стывен і яго каманда «Начны цягнік» («Night Train») працягнулі дамінаваць у кубку свету. У 2009 годзе выйгралі чэмпіянат свету ў чацвёрках. А затым у 2010 годзе заваявалі залатыя медалі на Алімпійскіх гульнях у Ванкуверы. Гэта быў першы поспех бобслейной каманды з ЗША за 62 гады.

У лістападзе 2012 года Стывен выпусціў аўтабіяграфію «Але цяпер я бачу» («But Now I See»). У гэтай кнізе распавядае пра самую глыбокую дэпрэсію, якая суправаджала яго падчас хваробы, але ён захоўваў веру і надзею ў тое, што здзейсніць сваю мару і заваюе алімпійскія медалі. У цяперашні час Стывен у перапынках паміж спаборніцтвамі і трэніроўкамі вывучае кампутарныя інфармацыйныя сістэмы ва ўніверсітэце.

На Алімпіядзе 2014 у Сочы стаў бронзавым прызёрам (двойкі).

## Спасылкі 
* Сайт Стывена Холкамба  
* 
* «But Now I See» 
* 
* 

Катэгорыя:Бабслеісты ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па бабслеі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Бабслеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Бабслеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Бабслеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па бабслеі
Катэгорыя:Чэмпіёны свету ў змяшанай камандзе па бабслеі і скелетоне
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка свету па бабслеі
Канькабежны спорт на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 — 10000 метраў (мужчыны)

**Спаборніцтвы па канькабежнаму спорту на дыстанцыі 10000 метраў сярод мужчын на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014** прайшлі 18 лютага. Месца правядзення канькабежны стадыён «Адлер-Арэна». Спаборніцтвы пачаліся ў 17:00 па мясцовым часе (UTC+4). У забегах прынялі ўдзел 14 спартсменаў з 9 краін. Алімпійскім чэмпіёнам стаў нідэрландскі канькабежац Ёрыт Бергсма, які ўсталяваў новы алімпійскі рэкорд — 12:44,45.

## Рэкорды 
## Вынікі 
* I — унутраная дарожка, О — вонкавая дарожка.

## Спасылкі 
*Вынікі на сайце ІСУ
Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры 2005

**Адкрыты чэмпіянат Уэльса 2005** () — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 17 па 23 студзеня 2005 года на арэне Ньюпарт Цэнтр, у Ньюпарце, Уэльс. Турнір стаў 14-м розыгрышам адкрытага чэмпіянату Уэльса, які праводзіцца штогод з 1992 году. Прызавы фонд чэмпіянату склаў £225,000, з якіх £35,000 атрымаў пераможца.

Пераможцам турніру стаў лідар сусветнага рэйтынгу Роні О’Саліван, які перайграў на сваім шляху да тытула Яна Мак-Калаха (5:2), Энтані Хэмілтана (5:3), Ніла Робертсана ў чвэрцьфінале (5:4), Бары Хокінса ў паўфінальным матчы (6:4) і шатландца Стывена Хендры ў напружаным фінальным паядынку (9:8). Такім чынам, 29-гадовы англічанін выйграў свой другі запар тытул адкрытага чэмпіянату Уэльса, 30-ы прафесійны і 17-ы рэйтынгавы турнір у кар'еры, а таксама другі рэйтынгавы турнір у сезоне (пасля перамогі на Гран-пры).

## Прызавыя грошы 
Прызавы фонд панізіўся ў параўнанні з папярэднім розыгрышам на £225,000 (на палову) у сувязі са знікненнем спонсараў, склаўшы £225,000. Таксама на £17,000 знізіліся і прызавыя пераможцы, якія склалі ўжо £35,000.

## Рэйтынгавыя ачкі 
Адкрыты чэмпіянат Уэльса 2005 меў такое ж размеркаванне рэйтынгавых ачкоў, як і на іншых турнірах у сезоне, акрамя трох найбуйнейшых (Гран-пры, чэмпіянат Вялікабрытаніі і чэмпіянат свету). Пераможца турніру атрымаў 4000 рэйтынгавых ачкоў. Пры гэтым за перамогі на Гран-пры, чэмпіянаце Вялікабрытаніі і чэмпіянаце свету снукерысты атрымлівалі 5000, 6000 і 8000 адпаведна.

## Асноўная сетка 
## Фінал 
|-
| colspan="3" align="center" | 

|-
| colspan="3" align="center" style="font-size: 100%" | *Вячэрняя сесія*: 0:**93** (**93**), **122**:0 (**102**), 50:**74**, 0:**71** (**57**), **106**:0 (**75**), **108**:6 (**52**), **132**:0 (**131**), 8:**71**, **68**:0 (**67**)
|-
| align="right" | 131
| align="center" | Найвышэйшая серыя
| **140**
|-
| align="right" | **2**
| align="center" | Соценныя серыі
| 1
|-
| align="right" | 7
| align="center" | Серыі 50+
| 7
|}

## Спасылкі 
* Адкрыты чэмпіянат Уэльса 2005 на Snooker.org 
* Статыстыка адкрытага чэмпіянату Уэльса 2005 на CueTracker.net 

Катэгорыя:Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры
Катэгорыя:2005 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт ва Уэльсе ў 2005 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 2004/2005
Катэгорыя:Снукерныя турніры ва Уэльсе
Катэгорыя:2005 год у Ньюпарце
Катэгорыя:Студзень 2005 года
Боб дэ Ёнг

**Боб Ёханэс Каралус дэ Ёнг** (, нар. , Леймюйдэн, Паўднёвая Галандыя) — нідэрландскі канькабежац, алімпійскі чэмпіён 2006 на дыстанцыі 10000 метраў, шасціразовы чэмпіён свету на асобных дыстанцыях, прызёр Алімпійскіх гульняў, чэмпіянатаў свету і Еўропы, шасціразовы чэмпіён Нідэрландаў на асобных дыстанцыях.

## Спасылкі 
* Профіль на SkateResults.com 
* Профіль на *Sports Reference* 

Катэгорыя:Канькабежцы Нідэрландаў
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па канькабежным спорце
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нідэрландаў
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па канькабежным спорце на асобных дыстанцыях
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Снукерны сезон 2013/2014

**Снукерны сезон 2013/2014** уяўляе сабой серыю турніраў па снукеры, якія праходзілі ў часовым прамежку паміж 6 чэрвеня 2013 і 5 мая 2014.

З гэтага сезону кваліфікацыйныя матчы турніраў праводзіліся на розных арэнах з гледачамі на тэрыторыі Вялікабрытаніі, якія замянілі, такім чынам, класічнае месца правядзення ўсіх адборачных матчаў - Акадэмію Сусветнага снукера ў Шэфілдзе. На трох турнірах, чэмпіянаце Вялікабрытаніі, адкрытым чэмпіянаце Уэльса і фінальным турніры Players Tour Championship, усе матчы праводзіліся на фінальнай арэне.

Агульны прызавы фонд за сезон перавысіў 8 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў. Чэмпіянат свету, Мастэрс, чэмпіянат Вялікабрытаніі і International Championship былі найбуйнейшымі турнірамі сезону па колькасці прызавых грошай.

## Сусветны рэйтынг 
Ніжэй прадстаўлены змены ў рэйтынгу снукерыстаў, якія ўваходзілі ў топ-16, па меншай меры, па выніках аднаго з пералікаў на працягу сезона. Тлустым шрыфтам вылучана найвышэйшая пазіцыя, якую займаў снукерыст у сезоне.


Катэгорыя:Снукерныя сезоны
Снукерны сезон 1990/1991

**Снукерны сезон 1990/1991** уяўляе сабой серыю турніраў па снукеры, якія праходзілі ў часовым прамежку паміж жнівенем 1990 і маем 1991.

Шатландзец Стывен Хендры выйграў пяць з васьмі рэйтынгавых турніраў у сезоне і, такім чынам, падняўся на першы радок сусветнага рэйтынгу.


Катэгорыя:Снукерныя сезоны
Чэмпіянат свету па снукеры 2013

**Чэмпіянат свету 2013** (, таксама вядомы як *Betfair World Snooker Championship 2013* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 20 красавіка па 6 мая 2013 году на арэне тэатру Крусібл, у Шэфілдзе, Англія. Турнір стаў 79-м розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе. Упершыню чэмпіянат свету спансавала кампанія Betfair. Прызавы фонд турніру склаў £1,111,000 (на £41,500 менш, чым у мінулым годзе), з якіх £250,000 атрымаў пераможца.

## Асноўная сетка 
## Спасылкі 
* Чэмпіянат свету 2013 на Snooker.org 
* Статыстыка чэмпіянату свету 2013 на CueTracker.net 
* Фотаздымкі World Snooker з чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі World Snooker з фінальных раўндаў чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з першага дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з другога дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з трэцяга дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з чацвёртага дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з пятага дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з шостага дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з сёмага дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з восьмага дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з дзявятага дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з дзясятага дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з адзінаццатага дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з дванаццатага дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з трынаццатага дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з чатырнаццатага дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з пятнаццатага дня чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з шаснаццатага і семнаццатага дзён чэмпіянату свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з жаночага дня на чэмпіянаце свету 2013 на Facebook
* Фотаздымкі MoniqueLimbos з дня Пола Хантэра на чэмпіянаце свету 2013 на Facebook

Катэгорыя:Чэмпіянат свету па снукеры
Катэгорыя:2013 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Англіі ў 2013 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 2012/2013
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Англіі
Катэгорыя:2013 год у Шэфілдзе
Катэгорыя:Красавік 2013 года
Катэгорыя:Май 2013 года
Стывен Лэнгтан

**Стывен Лэнгтан** (, нар. , Мелроўз, штат Масачусетс) — амерыканскі бабслеіст(разганяючы), выступае за зборную ЗША з 2007 года. Удзельнік зімовых Алімпійскіх гульняў у Ванкуверы, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у Сочы, неаднаразовы пераможца нацыянальнага першынства і розных этапаў Кубка свету, двухразовы чэмпіён свету.

## Спартыўная кар’ера 
З юных гадоў захапляўся спортам, у школе займаўся лёгкай атлетыкай, пазней, паступіўшы ў Паўночна-Усходні ўніверсітэт у Бостане, выступаў за студэнцкую каманду, у прыватнасці, спецыялізаваўся на бегу 100 м і трайных скачках. Тым не менш, якіх бы там ні было выдатных вынікаў у гэтых дысцыплінах не дабіўся, таму ў 2007 годзе пасля Алімпійскіх гульняў вырашыў паспрабаваць сябе ў бабслеі, прыехаў у летні лагер нацыянальнай каманды, прайшоў адбор і далучыўся да мужчынскай зборнай ЗША ў якасці разганяючага.

У 2008 годзе па выніках удалых выступаў быў прызнаны пачаткоўцам года ў бабслеі, а ў 2009 атрымаў перамогу на чэмпіянаце Злучаных Штатаў па разгоне і ўзяў бронзу ў чацвёрках на сусветным першынстве ў нямецкім Кенігсзее. Дзякуючы чарадзе паспяховых заездаў атрымаў права абараняць гонар краіны на Алімпійскіх гульнях у Ванкуверы, дзе разам з маладым пілотам Джонам Нейпірам заняў дзесятае месца ў праграме двухмесных экіпажаў, тады як у чацвёрках падчас другога спуску перавярнуўся і вымушаны быў адмовіцца ад далейшага ўдзелу ў спаборніцтвах.

У сезоне 2010/11 Лэнгтан выйграў першы чэмпіянат свету сярод разганяючых, які прайшоў у італьянскай Чэзане, і ў сувязі з заканчэннем кар’еры Стыва Меслера трапіў у каманду вядучага амерыканскага рулявога Стывена Холкамба.

У 2012 годзе на сусветным першынстве ў Лэйк-Плэсідзе яны заваявалі золата адразу ў дзвюх дысцыплінах, як у двойках, так і чацвёрках — і гэта першы ў гісторыі чэмпіянату раз, калі абодва першыя месцы дасталіся амерыканцам. Восем разоў атрымліваў подыум на розных этапах Кубка свету, у тым ліку двойчы быў першым, чатыры разы другім і два разы трэцім.

## Спасылкі 
* Спіс прызёраў чэмпіяната свету на афіцыйным сайце FIBT  
* 

Катэгорыя:Бабслеісты ЗША
Артаганальная матрыца

**Артаганальная матрыца** — квадратная матрыца A з рэчаіснымі элементамі, вынік множання якой на A^{T} роўны адзінкавай матрыцы:

:AA^{T} = A^{T}A = E,

або, што эквівалентна, яе адваротная матрыца роўная транспанаванай матрыцы:

:\! A^{-1} = A^{T}.

## Уласцівасці 
* Стоўбцы і радкі артаганальнай матрыцы ўтвараюць сістэмы ортанарміраваных вектараў, гэта значыць:

:: \! \sum_{i} A_{ij} A_{ik}=\delta_{jk}
: і
:: \! \sum_{i} A_{ji} A_{ki}=\delta_{jk}
: дзе  i\in \{1,\;\ldots,\;n\}, *n* — парадак матрыцы, а \delta_{jk} — сімвал Кронекера.

Іншымі словамі, скалярны здабытак радка на сам сябе роўна 1, а на любы іншы радок — 0. Гэтак жа і для слупкоў.

* Вызначнік артаганальнай матрыцы роўны  \pm 1, што вынікае з уласцівасцей вызначальнікаў:
*: \! 1 = \det(I) = \det(A^TA)=\det(A^T)\det(A)=\det(A)\det(A)=\det(A)^2=1.
* Мноства артаганальных матрыц парадку n над полем k ўтварае групу па множанню, так званую артаганальную групу, якая пазначаецца  O_n(k) або  O(n,\;k) (калі k апускаецца, то мяркуецца  k=\R).
* Артаганальнай матрыцы адпавядаюць лінейным аператарам, якая пераводзiць ортанарміраванны базіс лінейнай прасторы ў ортанарміраваны.
* Любая рэчаісная артаганальная матрыца падобная блокава-дыяганальнай матрыцы з блокамі выгляду

:  (\pm 1) и \begin{pmatrix}\ \ \ \cos\varphi&\sin\varphi\\-\sin\varphi&\cos\varphi\end{pmatrix}.

## Прыклады 
* 
\begin{pmatrix}
1 & 0 \\
0 & 1 \\
\end{pmatrix} — адзінкавая матрыца

* 
\begin{pmatrix}
1 & 0 \\
0 & -1 \\
\end{pmatrix}

* 
\begin{pmatrix}
0.96 & -0.28 \\
0.28 & \;\;\,0.96 \\
\end{pmatrix} — прыклад матрыцы павароту

* 
\begin{pmatrix}
0 & 0 & 0 & 1 \\
0 & 0 & 1 & 0 \\
1 & 0 & 0 & 0 \\
0 & 1 & 0 & 0
\end{pmatrix} — прыклад перастановачнай матрыцы

## Гл. таксама 
* Унітарная матрыца

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тыпы матрыц
Сіметрычная матрыца

**Сіметрычнай** лічыцца квадратная матрыца, элементы якой сіметрычныя адносна галоўнай дыяганалі. Больш фармальна, сіметрычнай называюць такую матрыцу A, што  \forall i,j: a_{ij}=a_{ji}.

Гэта азначае, што яна роўная яе транспанаванай матрыцы:

: A = A^T

## Прыклады 
: 
\begin{pmatrix} 
a & b & c \\
b & d & e \\
c & e & f 
\end{pmatrix}
,
\begin{pmatrix} 
1 & 3 & 0 \\
3 & 2 & 6 \\
0 & 6 & 5 
\end{pmatrix}
,
\begin{pmatrix}
1 & 0 & 0 \\
0 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 1
\end{pmatrix}
,
\begin{pmatrix} 
1 & 5 \\
5 & 7
\end{pmatrix}
,
\begin{pmatrix} 
2
\end{pmatrix}

## Уласцівасці 
Сіметрычная матрыца заўсёды квадратная .

Для любой сіметрычнай матрыцы *A* з рэчаіснымі элементамі справядліва наступнае:

* яна мае рэчаісныя ўласныя значэнні.
* яе ўласныя вектары, адпаведныя розным уласным значэнням, артаганальныя адзін аднаму:

:: Av = \lambda_1 v,\ Aw = \lambda_2 w,\ \lambda_1 \ne \lambda_2 \implies v^T w = 0

* з яе ўласных вектараў заўсёды можна скласці ортанармальны базіс.
* матрыцу *A* можна прывесці да дыяганальнага выгляду: A = QDQ^{T}, дзе Q — артаганальная матрыца, слупкі якой ўтрымліваюць базіс з уласных вектараў, а D — дыяганальная матрыца з уласнымі значэннямі матрыцы A на дыяганалі.
* Калі ў сіметрычнай матрыцы A адзінае ўласнае значэнне \lambda, то яна мае дыяганальны выгляд: A = \lambda E, дзе E — адзінкавая матрыца, у любым базісе .

## Станоўча (адмоўна) вызначаныя матрыцы 
Сіметрычная матрыца A памерам k \times k з’яўляецца станоўча вызначанай, калі \forall z \in R^{k}: z^{T}Az>0.
Умова адмоўна, нестаноўча і неадмоўна вызначанай матрыцы фармулюецца аналагічна з змяненнем аператара параўнання ў апошняй няроўнасці.
Для высвятлення характару пэўнасці матрыцы можа выкарыстоўвацца крытэрый Сільвестра.

Катэгорыя:Тыпы матрыц
Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі па снукеры 2013

**Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі 2013** — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 8 па 14 ліпеня 2013 года на арэне стадыёна Бендыга, у Бендыга, Аўстралія. Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі 2013 стаў 15-м розыгрышам турніру. Прызавы фонд турніру склаў А$, з якіх А$ атрымаў пераможца.

## Рэйтынгавыя ачкі 
Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі 2013 меў мінімальна магчымае сярод паўнавартасных рэйтынгавых турніраў размеркаванне рэйтынгавых ачкоў, пры якім пераможца атрымаў 5000 балаў. Аналагічнае размеркаванне ачкоў было толькі на адкрытых чэмпіянатах Індыі і Уэльса, а таксама на German Masters.

## Спасылкі 
* Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі 2013 на Snooker.org 
* Статыстыка адкрытага чэмпіянату Аўстраліі 2013 на CueTracker.net  
* Фотаздымкі World Snooker з адкрытага чэмпіянату Аўстраліі 2013 на Facebook

Катэгорыя:Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі па снукеры
Катэгорыя:Снукерны сезон 2013/2014
Катэгорыя:2013 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Аўстраліі ў 2013 годзе
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Аўстраліі
Катэгорыя:Ліпень 2013 года
Ёрын тэр Морс

**Ёрын тэр Морс** (, нар. ) — галандская шорт-трэкістка і канькабежка. Трохразовая прызёрка чэмпіянатаў свету, шматразовая чэмпіёнка Еўропы, удзельніца зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 у шорт-трэку. У канькабежным спорце — алімпійская чэмпіёнка 2014 на дыстанцыі 1500 метраў, прызёрка этапу Кубка свету, чэмпіёнка Нідэрландаў у класічным мнагабор’і, бронзавы прызёр чэмпіянату Нідэрландаў 2013 на дыстанцыі 3000 метраў.

## Спартыўная кар’ера 
У 2007 годзе стала бронзавым прызёрам чэмпіянату Еўропы па шорт-трэку ў эстафеце. У 2011 годзе стала чэмпіёнкай Еўропы ў эстафеце. На чэмпіянаце Еўропы 2012 выйграла 1000 метраў і перамагла ў эстафеце.

Удзельнічала на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года ў Ванкуверы ў трох дысцыплінах, на дыстанцыях 500 (23-е месца) і 1000 метраў (не прайшла кваліфікацыю), а таксама ў эстафеце на 3000 метраў, дзе каманда Нідэрландаў заняла 4-е месца.

Дэбютавала на чэмпіянаце Нідэрландаў па канькабежным спорце ў лістападзе 2011 года, дзе стала 8-й на дыстанцыі 3000 метраў. Праз год спартсменка стала трэцяй на дыстанцыі 3000 метраў на чэмпіянаце Нідэрландаў 2013 па канькабежным спорце і адабралася для ўдзелу на першых этапах Кубка свету на гэтай дыстанцыі.

На першым этапе Кубка свету па канькабежным спорце 2012/2013 стала трэцяй на дыстанцыі 3000 метраў і другой ў мас-старце. У канцы снежня 2012 года дэбютавала і сенсацыйна выйграла чэмпіянат Нідэрландаў па канькабежным спорце ў класічным мнагабор’і, адабраўшы на чэмпіянат Еўропы 2013.

У 2014 годзе несла сцяг Нідэрландаў на цырымоніі адкрыцця зімовых Алімпійскіх гульняў у Сочы. У Сочы Ёрын выступала і ў шорт-трэку, і ў канькабежным спорце. На дыстанцыі 1500 метраў у канькабежным спорце ўстанавіла новы алімпійскі рэкорд і рэкорд катка (1:53,51) і выйграла золата.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Вынікі выступленняў у канькабежным спорце

Катэгорыя:Канькабежцы Нідэрландаў
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нідэрландаў
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па канькабежным спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па канькабежным спорце
Катэгорыя:Шорт-трэкісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Шорт-трэкісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Сцяганосцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Шорт-трэкісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года