В’ен

**В’ен** ( , ) — камуна і горад у Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Авернь — Рона — Альпы, у дэпартаменце Ізер. З’яўляецца цэнтрам двух кантонаў. Акруга камуны — В’ен. Знаходзіцца на левым беразе Роны, каля зліцця з ракой Жэр, за 30 км на поўдзень ад Ліёна. Насельніцтва 32,6 тыс. чал. (2006).

## Гісторыя 
Цэнтр кельцкага племя алаброгаў, адзін з галоўных гарадоў Галіі. У 121 годзе да н.э. скарыўся рымлянам і захоўваў значэнне буйнога ваенна-палітычнага цэнтра да самага падзення Рымскай імперыі. Каля 50 да н.э. — рымская калонія Юлія Віена (Julia Vienna). У 6 годзе сюды быў адпраўлены ў ссылку Ірад Архелай, а пасля пакарання смерцю Хрыста, паводле царкоўных паданняў, — і Понцій Пілат.

У 257 годзе ў В’ене быў абвешчаны імператарам Постум. З III ст. рэзідэнцыя біскупа. Граф Базон у 879 годзе абвясціў сябе ў В’ене каралём Праванса. У X—XI стст. адзін з найважнейшых гарадоў каралеўства Бургундыя. Да 1032 года горад заставаўся ў складзе Арэлата, потым вярнуўся пад далонь нямецка-рымскіх імператараў. Многія гараджане прызнавалі над сабой уладу графаў, ці дафінаў, В'енуа; аднак пры продажы Дафінэ французскай кароне права на горад трымалі за сабой мясцовыя архібіскупы.

Каля 1254 года атрымаў гарадскія прывілеі — права выбару 8 гарадскіх консулаў, увядзенне падаткаў і г.д. У 1311—1312 гадах месца правядзення 15-га Усяленскага сабору каталіцкай царквы, які скасаваў ордэн тампліераў. З 1349 года належыць Францыі.

Архібіскупы кіравалі В’енам да 1449 года, аспрэчваючы ў ліёнскіх біскупаў званне прымаса ўсёй Галіі. Першым прадстаяцелем мясцовай царквы лічыцца апостал Крыскент; да больш гістарычных часоў адносіцца Алкім Экдыкій Авіт. Папа Калікст II таксама ў свой час быў архібіскупам В’енскім.

## Славутасці 
В’ен акружаны высокімі ўзгоркамі. Гэта адзін з самых багатых на помнікі антычнасці гарадоў Францыі. Найбольш вядомая сярод іх піраміда на 4-арачным порціку, якая пазначала цэнтр іпадрома, а даўней яе прымалі за грабніцу Пілата.

Таксама захаваўся храм Аўгуста і Лівіі з калонамі карынфскага ордара, пабудаваны ў 10 да н.э. Пасля выкарыстоўваўся як царква. У 1793—1794 клуб якабінцаў, затым трыбунал, з 1822 музей і бібліятэка. Рэстаўраваўся ў 1853—1870.

Сярод іншых антычных помнікаў — руіны храма багіні Кібелы, тэатр (умяшчаў 13 тыс. гледачоў) на схіле гары Піпэ, адэон, мост, акведукі і дарогі.

Сярод сярэднявечных помнікаў: раманскія базілікі Св. Пятра (IX—XII стст.; цяпер Археалагічны музей), Сент-Андрэ-ле-Ба (1152; раманскі клуатр; цяпер музей), гатычны сабор Сен-Марыс (заснаваны ў XI ст. на месцы мучаніцкай смерці Св. Маўрыкія; перабудаваны ў XIII ст., арх. Гільём дэ л’Ёўр; фасад і парталы з рэльефамі XIV ст.; біскупскі трон XI ст.); руіны крэпасці (XIII ст., на рымскіх падмурках).

Каля В’ена, на правым беразе Роны, — руіны гала-рымскага паселішча (III—IV стст.) і Археалагічны музей (збор фрэсак, мазаік, знойдзеных у раскопках 1967) у в. Сен-Рамен-ан-Галь.

Файл:Château de La Bâtie.jpg|Руіны замка
Файл:Facade Cathédrale Vienne.JPG|Сабор Сен-Марыс
Выява:Pyramide.nuit.jpg|В’енская піраміда
Выява:Vienne-RomanTemple2.JPG|Храм Аўгуста і Лівіі
Выява:Chapelle Notre-Dame de Pipet de nuit Vienne.jpg|На гары Піпэ

## Культура 
Дзейнічаюць Музей выяўленчага мастацтва і археалогіі (1996), гарадскі тэатр (XVIII ст.). Праводзіцца штогадовы джазавы фестываль.

## Насельніцтва 
Дынаміка насельніцтва *(INSEE):*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:35000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:12035
  bar:1806 from:0 till:11188
  bar:1821 from:0 till:11273
  bar:1831 from:0 till:14079
  bar:1841 from:0 till:17587
  bar:1851 from:0 till:20753
  bar:1861 from:0 till:20708
  bar:1872 from:0 till:26017
  bar:1881 from:0 till:26060
  bar:1891 from:0 till:24817
  bar:1901 from:0 till:24619
  bar:1911 from:0 till:24711
  bar:1921 from:0 till:23732
  bar:1931 from:0 till:25648
  bar:1946 from:0 till:23519
  bar:1954 from:0 till:25669
  bar:1968 from:0 till:29057
  bar:1982 from:0 till:28294
  bar:1990 from:0 till:29449
  bar:1999 from:0 till:29975
  bar:2006 from:0 till:30092

## Вядомыя асобы 
* Мішэль Піша (1790—1828) — драматург перыяду рамантызму.
* Франсуа дэ Лардэрэль (1790—1858) — французскі інжынер, «бацька» геатэрмальнай энергетыкі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульныя даныя пра камуну В’ен 

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Авернь — Рона — Альпы
Катэгорыя:Населеныя пункты кельцкай Галіі
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Ізер