open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Серабрышча

**Серабры́шча** (, ) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Палонкаўскага сельсавета. Размешчана за 32 км на паўночны захад ад Баранавіч, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Міцкевічы на лініі Баранавічы—Ліда, каля р. Іса. Насельніцтва 74 жыхары (2010).

## Гісторыя 
У пачатку XX ст. ў Люшнеўскай воласці Слонімскага павета Гродзенскай губерні.

З 1921 года ў складзе Польшчы, вёска Люшнеўскай гміны Слонімскага павета.
 
З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Навамышскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 8 красавіка 1957 года ў Баранавіцкім раёне.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінулі 24 вяскоўцы.

Да 1985 года ў складзе Перхавіцкага сельсавета.

## Інфраструктура 
Працуе магазін.

## Насельніцтва 
* **XX стагоддзе**:
** пачатак XX ст. — 450 жыхароў.
** 1921 — 58 дамоў, 337 жыхароў.
** 1959 — 415 жыхароў.
** 1998 — 71 двор, 124 жыхары.
** 1999 — 126 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
** 2005 — 119 жыхароў, 52 гаспадаркі.
** 2010 — 74 жыхары.

## Вядомыя асобы 
* Іван Сцяпанавіч Курбека (1934—2009) — беларускі паэт і літаратуразнавец.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палонкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Кастрычніцкі

**Кастры́чніцкі** (, ) — пасёлак у Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сталовіцкага сельсавета. Размешчаны за 11 км на поўнач ад Баранавіч. Насельніцтва 387 жыхароў, 162 гаспадаркі (2005).

## Інфраструктура 
На тэрыторыі сучаснага пасёлка размешчаны клуб, бібліятэка, сталовая, магазін. Цэнтр торфапрадпрыемства «Каўпеніца».

## Насельніцтва 
* **XX стагоддзе**:
** 1970 — 465 жыхароў;
* **XXI стагоддзе**:
** 2005 — 387 жыхароў, 162 гаспадаркі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сталовіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Петкавічы (Баранавіцкі раён)

**Пе́ткавічы** (, ) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Крошынскага сельсавета. Размешчана за 34 км на паўночны ўсход ад Баранавіч, за 16 км ад чыгуначнай станцыі Пагарэльцы на лініі Баранавічы — Мінск, каля р. Ішкалдзь, на аўтадарозе Новая Мыш — Мінск.

## Гісторыя 
У XIX — пачатку XX стагоддзяў вёска Гарадзейскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні. У сярэдзіне XIX стагоддзя ў складзе маёнтка Ішкалдзь, які належаў Вітгенштэйнам.

З 1921 года ў складзе Польшчы.
З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Нясвіжскім раёне Баранавіцкай вобласці. З 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Лысіцкага сельсавета. 24 жніўня 1951 года перададзена ў склад Ішкальдскага сельсавета Гарадзішчанскага раёна. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 6 ліпеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. З 18 жніўня 1986 года цэнтр сельсавета.

Да 14 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Паланечкаўскага сельсавета, да 26 чэрвеня 2013 года — у склад Петкавіцкага сельсавета (у 1960—1986 гадах — Савіцкі сельсавет).

## Інфраструктура 
Працуюць сельскагаспадарчыя майстэрні, ветэрынарны пункт, базавая школа, клуб, бібліятэка, урачэбная амбулаторыя, аддзяленне сувязі, дзіцячыя яслі-сад, аўтаматычная тэлефонная станцыя.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**:
** 1887 год — 42 двары.
* **XX стагоддзе**:
** 1909 год — 166 двароў, 626 жыхароў.
** 2000 год — 200 двароў, 508 жыхароў.

## Вядомыя асобы 
* Іван Фёдараў (Іаан (Ян) Федаровіч) (1510?, Петкавічы? — 16 снежня 1583, Львоў) — сярэдневяковы ўсходнееўрапейскі друкар.

## Літаратура 
* 
* 
* *Бернат М. І.* Першадрукар Масковіі Іван Фёдараў (Хведаровіч) // 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крошынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Торчыцы

**То́рчыцы** (, ) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сталовіцкага сельсавета. Размешчана за 15 км на паўночны ўсход ад Баранавіч, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Дамашэвічы на лініі Баранавічы—Ліда. Насельніцтва 27 жыхароў, 15 гаспадарак (2005).

## Гісторыя 
Паводле перапісу 1897 годзе ў Сталовіцкай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзейнічаў хлебазапасны магазін.

З 1921 года ў складзе Польшчы, у Сталовіцкай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.
 
З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Навамышскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 8 красавіка 1957 года ў Баранавіцкім раёне.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінулі 3 вяскоўцы.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**:
** 1897 - 61 двор, 213 жыхароў. 
* **XX стагоддзе**:
** 1939 — 304 жыхары.
** 1959 — 153 жыхары.
** 1998 — 27 двароў, 30 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
** 2005 - 27 жыхароў, 15 гаспадарак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сталовіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Багушы (Малахавецкі сельсавет)

**Багушы́** (, ) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малахавецкага сельсавета. Размешчана за 22 км на поўдзень ад Баранавіч, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Лясная на лініі Баранавічы—Брэст. Насельніцтва 185 жыхароў, 84 двары (2005).

## Гісторыя 
У 1897 годзе вёска ў Ястрамбельскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, працаваў хлебазапасны магазін.

З 1921 года ў складзе Польшчы, у Ястрамбельскай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.

З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Навамышскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 8 красавіка 1957 года ў Баранавіцкім раёне. Да 20 мая 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Лукаўскага сельсавета.

У Вялікую Айчынную вайну з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінулі 2 аднавяскоўцы.

У 1998 годзе працаваў магазін. Да 26 чэрвеня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Уцёскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**:
** 1897 — 89 двароў, 507 жыхароў.
* **XX стагоддзе**:
** 1909 — 108 двароў, 563 жыхары.
** 1921 — 36 дамоў, 222 жыхары.
** 1939 — 207 жыхароў.
** 1959 — 179 жыхароў.
** 1998 — 126 двароў, 211 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
** 2005 — 185 жыхароў, 84 двары.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Малахавецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Ёлава

**Ёлава** (, ) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Палонкаўскага сельсавета. Размешчана за 23 км на захад ад Баранавіч, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Палонка на лініі Баранавічы—Ваўкавыск.

## Гісторыя 
У 1886 годзе хутар Елава ў Люшнеўскай воласці Слонімскага павета, дзейнічалі лесапільня, вадзяны млын.

З 1921 года ў складзе Польшчы, у Люшнеўскай гміне Слонімскага павета.

З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Навамышскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 8 красавіка 1957 года ў Баранавіцкім раёне.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На фронце загінуў адзін вясковец.

## Насельніцтва 
* **XX стагоддзе**:
** 1921 — 16 двароў, 104 жыхары.
** 1939 — 152 жыхары.
** 1959 — 176 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палонкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Гімалайскія субтрапічныя хваёвыя лясы

**Гімалайскія субтрапічныя хваёвыя лясы** — экарэгіён у Бутане, Індыі, Непале і Пакістане.

Дадзены экарэгіён уяўляе сабой велізарны масіў хваёвых лясоў, які працягнуўся на 3000 км і перасякае ніжнія вышыні Гімалайскага хрыбта амаль па ўсёй даўжыні, уключаючы раёны Пакістана, паўночныя індыйскія штаты Джаму і Кашмір , Хімачал-Прадэш, Утаракханд і Сікім, Непал і Бутан.

## Флора 
Пераважнай формай флоры экарэгіёну з'яўляецца лес з засухаўстойлівых дрэў віду  з наземным покрывам з густой травы. Частыя пажары не даюць магчымасці з'явіцца падлеску з хмызнякоў. Расліннае покрыва на зямлі складаецца з ,  і .

Хваёвы лес у асноўным расце на паўднёвых схілах.

## Фаўна 
Хоць экарэгіён і не адрозніваецца багатай разнастайнасцю жывой прыроды, у параўнанні з вільготнымі трапічнымі лясамі, ён мае важнае значэнне як месца пражывання некаторых відаў, асабліва птушак. У дзікай прыродзе водзяцца  і , хоць і ў меншай колькасці, чым у раўнінных раёнах, дзе яны палююць на антылоп, якія пасуцца. Больш тыповымі жывёламі хваёвага лесу з'яўляюцца прадстаўнікі падсямейтва .

Відавая разнастайнасць птушак ўключае 480 відаў, у тым ліку 11 эндэмікаў: , , , , , , , , , , .

## Ахова прыроды 
Гэтым месцам пагражае высечка і распаўсюджванне пашы і ворных зямель. Знікненне лесу правакуе хуткае вымыванне глеб горнай вадой. Найбольш глыбокія змены можна ўбачыць у цэнтральнай і ўсходняй частках Непала, дзе лес быў высечаны пад тераснае земляробства. Ахоўныя тэрыторыі хваёвага лесу невялікія, але часткова ўваходзяць у больш шырокі Нацыянальны парк Джыма Корбета.

## Спасылкі 
* Himalayan subtropical pine forests (IM0301)

Катэгорыя:Лясныя экарэгіёны
Катэгорыя:Экарэгіёны Бутана
Катэгорыя:Экарэгіёны Індыі
Катэгорыя:Экарэгіёны Непала
Катэгорыя:Экарэгіёны Пакістана
Катэгорыя:Экарэгіёны
Навасады (Баранавіцкі раён)

**Наваса́ды** (, ) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малахавецкага сельсавета. Размешчана за 25 км ад Баранавіч, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Лясная на лініі Баранавічы—Брэст. Насельніцтва 70 жыхароў, 35 гаспадарак (2005).

## Гісторыя 
Паводле перапісу 1897 годзе ў Востраўскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзейнічалі хлебазапасны магазін, школа граматы, крама, карчма. Побач з вёскай знаходзіўся маёнтак.

З 1921 года ў складзе Польшчы, у Востраўскай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.

З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Навамышскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 8 красавіка 1957 года ў Баранавіцкім раёне.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.

Да 26 чэрвеня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Уцёскага сельсавета.

## Інфраструктура 
Працуе магазін.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**:
** 1897 — 105 двароў, 732 жыхары.
* **XX стагоддзе**:
** 1909 — 62 двары, 401 жыхар, у маёнтку — 4 двары, больш за 40 жыхароў.
** 1921 — 68 дамоў, 233 жыхары.
** 1959 — 21 жыхароў.
** 1970 — 252 жыхары.
** 1998 — 53 двары, 81 жыхар.
* **XXI стагоддзе**:
** 2005 — 70 жыхароў, 35 гаспадарак.

## Славутасці 
### Страчаная спадчына 
* Капліца.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Малахавецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Махавік стракаты

**Махавік стракаты**, **махавік чырвоны**, казляк, **падмо́шнік** (*Xerocomus chrysenteron*) — шапкавы базідыяльны грыб роду  сямейства .

Шапка грыба дыяметрам 4—10 см, пукатая і сухая. Колер шапкі светла-буры або карычневы, з трэшчынамі. Мякаць рыхлая, жаўтавата-белаватая, злёгку сінее на зломе. Гіменафор прырослы, бледна-жоўтага колеру, пазней зеленаватага. Ножка цыліндрычная, часам завужаная ўнізе, гладкая, суцэльная. Колер ножкі светла-жоўты, або жоўта-буры, часам з чырванаватым адценнем. Споры гладкія, верацёнападобнай формы.

Распаўсюджаны у Еўразіі і Паўночнай Амерыцы. Сустракаецца ў лісцевых і мяшаных лясах, часам у хваёвых. З лісцевымі дрэвамі ўтварае мікарызу. Пладаносіць у ліпені—верасні.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* *Xerocomus chrysenteron* (Bull.) Quél., Fl. mycol. France (Paris): 418, 1888. — *Boletus chrysenteron* Bull., Histoire des champignons: 328 (1791). — B. communis Bull., Herb. Fr. 9: tab. 393 (1789). — *Ceriomyces communis* (Bull.) Murrill, Mycologia 1 (4): 155 (1909). — *Versipellis chrysenteron* (Bull.) Quél., Enchir. fung. (Paris): 157 (1886). — *Xerocomellus chrysenteron* (Bull.) Šutara, Czech Mycol. 60 (1): 49 (2008). — *Xerocomus communis* (Bull.) Bon, Docums Mycol. 14 (no. 56): 16 (1985) (1984). — Моховик пестрый (трещиноватый). — Махавiк дуброўны, казляк-стракач // Флора Беларуси. Грибы. В 7 т. Т. 1. Boletales. Amanitales. Russulales / О. С. Гапиенко, Я. А. Шапорова; под ред. В. И. Парфёнова. — Мн.: Беларуская навука, 2012. — С. 57—58. — 199 с.: ил. — 700 экз. — ISBN 978-985-08-1458-6, ISBN 978-985-08-1482-1 (т. 1).

## Спасылкі 
* Моховичок пёстрый (*Xerocomellus chrysenteron*) // Грибы Новосибирской области
* *Xerocomus chrysenteron* на сайце *MycoBank*
* 

Катэгорыя:Балетавыя (сямейства)
Уцёс (Баранавіцкі раён)

**Уцёс** (, ) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малахавецкага сельсавета. Размешчана за 26 км на паўднёвы захад ад Баранавіч, за 14 км ад чыгуначнай станцыі Лясная на лініі Баранавічы—Брэст, на аўтадарозе Брэст—Слуцк.

## Гісторыя 
Паводле перапісу 1897 года ў Востраўскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзейнічалі хлебазапасны магазін, крама, карчма. У пачатку XX ст. адкрыта народнае вучылішча.

З 1921 года ў складзе Польшчы, вёска Востраўскай гміны Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.
 
З 1939 года ў БССР. З 12 кастрычніка 1940 года цэнтр сельсавета Навамышскага раёна Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 8 красавіка 1957 года Баранавіцкага раёна.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 8 ліпеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінула 40 аднавяскоўцаў. Пасля вайны створаны калгас.

У 1972 годзе далучаны суседнія вёскі Гайкоўцы, Забярвечча, Хваявата.

Да 26 чэрвеня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Уцёскага сельсавета.

## Інфраструктура 
Працуюць выканкам сельсавета, саўгасная сядзіба, майстэрні па рамонце с.-г. тэхнікі, ветэрынарны ўчастак, Дом быту, лесапільня, сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, аддзяленне сувязі, аўтаматычная тэлефонная станцыя, магазін, фельчарска-акушэрскі пункт.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**:
** 1897 — 105 двароў, 732 жыхары.
* **XX стагоддзе**:
** пачатак XX ст. — 158 двароў, каля 970 жыхароў.
** 1921 — 68 дамоў, 545 жыхароў.
** 1939 — 970 жыхароў.
** 1959 — 502 жыхароў.
** 1970 — 836 жыхароў.
** 1998 — 236 двароў, 249 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
** 2005 — 408 жыхароў, 189 гаспадарак.

## Славутасці 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў (1944) — 
* Курган Славы.
* На вясковых могілках пахавана жыхарка Уцёса, адна з арганізатараў першага калгаса Е. С. Кузьміна, якую ў снежні 1950 года забілі бандыты.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Малахавецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Скарчава

**Ска́рчава** (, ) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Крошынскага сельсавета. Размешчана за 10 км на паўночны ўсход ад Баранавіч. Насельніцтва 152 жыхары, 71 гаспадарка (2005).

## Гісторыя 
Раней сяленне называлася **Плябанская Слабада**. Пад гэтай назвай вёска ўпамінаецца ў 1889 годзе. Паводле перапісу 1897 года ў Сталовіцкай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзейнічалі хлебазапасны магазін, карчма. У 1909 годзе ў вёсцы дзейнічала народнае вучылішча.

З 1921 года ў складзе Польшчы, у Сталовіцкай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.
 
З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінулі 5 землякоў.

## Інфраструктура 
Працуе магазін.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**:
** 1897 — 286 двароў, 954 жыхары.
* **XX стагоддзе**:
** 1909 — 145 двароў, 740 жыхароў.
** 1921 — 32 дамы, 236 жыхароў.
** 1959 — 287 жыхароў.
** 1970 — 288 жыхароў.
** 1998 — 91 двор, 139 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
** 2005 — 152 жыхары, 71 гаспадарка.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Уладзіміравіч Кабяк (нар. 1945) — беларускі вучоны-гісторык, заслужаны работнік адукацыі Беларусі, выдатнік народнай асветы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крошынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Паловіца (прыток Дзісны)

**Паловіца, Шкунціца** — рака ў Глыбоцкім і Шаркаўшчынскім раёнах Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Дзісна (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 12 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 м/км. Плошча вадазбору 65 км², азёрнасць 1 %. Рака выцякае з возера Карпікаўскае ў яго паўночнай частцы. Упадае ў Дзісну на поўдзень ад аграгарадка Вялікае Сяло ў Шаркаўшчынскім раёне. Рака прымае сцёк з ручаёў і каналаў. Каля вёсак Заазер’е і Паловіца Глыбоцкага раёна і каля вёскі Шкунцікі Шаркаўшчынскага раёна на рацэ вадасховішчы.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-32. Выданне 1980 г. Адпавядае стану мясцовасці на 1983 г. 
* Ліст карты N-35-20. Выданне 1984 г. Стан мясцовасці на 1982 г. 

Катэгорыя:Рэкі Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Шаркаўшчынскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Дзісны
Lesta Studio

**Lesta Studio** — расійская кампанія, якая спецыялізуецца на распрацоўцы камп'ютарных гульняў і стварэнні відэапрадукцыі.

## Гісторыя кампаніі 
Lesta Studio была заснавана ў 1991 годзе і спецыялізавалася выключна на відэавытворчасці. У 2000 годзе кампанія запускае распрацоўку свайго першага гульнявога праекта: RTS Антанта. Асноўнай спецыялізацыяй кампаніі сталі камп’ютарныя гульні ў жанры стратэгій. Lesta Studio супрацоўнічае з Wargaming.net, а таксама з выдаўцом Big Fish Games.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Lesta Studio 

Катэгорыя:Арганізацыі Санкт-Пецярбурга
Здэнек Бурыян

**Здэ́нек Бу́рыян** (;  - ) - чэшскі мастак, ілюстратар і рэканструктар.

## Біяграфія 
Шырока вядомы мноствам работ палеанталагічнай тэматыкі, якія адлюстроўваюць ландшафты дагістарычных эпох, выкапняў жывёл і старажытных людзей. Верагодна з'яўляўся самым цытуемых мастаком-рэканструктарам XX стагоддзя.

Адметнай рысай работ З. Бурыяна з'яўляўся найвышэйшы прафесіяналізм мастака, сплаў класічнага жывапісу, тонкае пачуццё дэталі, яе выяўленчай функцыянальнасці, і дакладных,  з пазіцый сучаснай яму навукі, рэканструкцый жывых істот і ландшафтаў. Працы мастака далёка выходзілі за рамкі утылітарнай вобласці ілюстрацыі навуковай, навукова-папулярнай і прыгодніцкай літаратуры і з'яўляліся самакаштоўнмі жывапіснымі творамі. Дзякуючы ўнікальнаму для сваёй прафесійнай вобласці стылю і якасці выканання - многія творы Здэнека Бурыяна стварылі і на доўгія гады сталі архетыпамі рэканструіраемых істот. Большая частка работ мастака не страціла актуальнасці да нашых дзён.

## Спасылкі 
* Музей Здэнека Бурыяна  
* Некаторыя працы Здэнека Бурыяна на сайце «Праблемы эвалюцыі» А. Маркава  
* Карціны першабытнай прыроды - Здэнек Бурыян  

Катэгорыя:Мастакі-анімалісты
Катэгорыя:Мастакі Чэхіі
Нерыб

**Не́рыб** — возера ў Крупскім раёне Мінскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Брусята (басейн Бярэзіны), за 22 км у напрамку на поўдзень ад горада Крупкі, за 1,4 км на ўсход ад вёскі Узнаж, за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Захараўка.

Плошча паверхні возера 0,3 км². Даўжыня 0,93 км, найбольшая шырыня 0,47 (0,45) км, даўжыня берагавой лініі 2,33 (2,41) км. Найбольшая глыбіня 6 м, сярэдняя 2,92 м. Аб’ём вады ў возеры 0,88 млн м³. Плошча вадазбору 31,2 км²
Катлавіна возера рэшткавага тыпу і знаходзіцца ў забалочанай мясцовасці. Схілы катлавіны невыразныя. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй да 50 м. Берагі нізкія, тарфяністыя, забалочаныя. Мелкаводдзе шырокае, ілістае. Дно высцілае сапрапель.

З возера выцякае рака Брусята.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-71. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1984 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2.

Катэгорыя:Азёры Крупскага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Казляк

**Казляк** — шматзначны тэрмін

## Грыбы 
* народная назва віду 
* народная назва роду 
** народная назва віду 
** народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду
Няропля (возера)

**Няро́пля** — возера ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Няропля (працякае праз возера, прыток Друці), за 2 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Бялынічы, за 0,4 км на поўдзень ад вёскі Атверніца.

Плошча паверхні возера 0,26 км². Даўжыня 0,65 км, найбольшая шырыня 0,52 км, даўжыня берагавой лініі 1,8 км. Найбольшая глыбіня каля 6 м. Плошча вадазбору 52,4 км². Аб'ём вады ў возеры каля 0,4 млн м³.
Катлавіна возера круглаватай формы. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй 10—12 м, на паўднёвым захадзе стромкія, вышынёй да 22 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі дасягаюць вышыні ў 1 м, пераважна пясчаныя. Зарастае ўмерана. Возера праточнае. Працякае рака Няропля. Таксама возера злучаецца з сеткай меліярацыйных каналаў.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, плотка, джгір.

## Літаратура 
* 
*  — С. 37.
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Магілёўскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Вучоныя запіскі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна. Выпуск 6. Частка 2. Прыродазнаўчыя навукі. — Брэст, 2010.
* Ліст карты N-35-72. Выданне 1981 г. 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2.

Катэгорыя:Азёры Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Бялыніцкага раёна
Туя заходняя

**Туя заходняя**, **Туя звычайная**, **Негніючка**, **Туя** (*Thuja occidentalis*) — вечназялёнае хвойнае дрэва сямейства кіпарысавых.

## Батанічнае апісанне 
Дрэва вышынёй да 20 м з канічнай кронай. Кара гладкая карычневая, да старасці адслойваецца ў выглядзе вузкіх стужак. Маладыя парасткі плоскія, ярка-зялёныя. Расліна аднадомная. Хвоя цёмна-зялёная, тупая, лускападобная, лускваінкі налягаюць адзна на адну. У садовых форм (якіх звыш 120) хвоя можа быць залацістая, блакітнаватая і іншага колеру. Жыве хвоя 2-3 гады. Спелыя шышкі яйкападобна-даўгаватыя, даўжынёй 7-15 мм, адагнутыя дадолу, дробныя, дравяністыя, складаюцца з 3-6 пар скурыстых, здзеравянелых лускваінак светла-карычневага колеру, размешчаных крыж-накрыж. Насенне пляскатае, з двума вузкімі саламяна-жоўтымі крыльцамі. Насенне спее і высыпаецца з шышык восенню ў год апылення. Драўніна чырвоная, параўнальна мяккая, вельмі трывалая, без смаляных хадоў.

Пры натуральным росце крона шырокавугольная і галінуецца ў гарызантальнай плоскасці. Ва ўмовах культуры можна сустрэць дрэвы з самай разнастайнай формай кроны, штучна атрыманай пры дапамозе садовых нажніц. Маладыя парасткі плоскія, зялёныя, на трэці год робяцца круглымі, чырвона-бурымі. Верхні бок парасткаў цёмна-зялёны і бліскучы, ніжни матавы, светлы.

Шышкі прадаўгаватыя, невялікія, даўжынёй 10-12 мм, фармуюцца на канцах атожылкаў. Няспелыя шышкі зялёныя, а лускавінкі спелых шышак дзеравянеюць і становяцца карычневымі або бураватымі.

## У культуры 
У Еўропу была завезена ў першай палове XVI ст. з Паўночнай Амерыкі. Расце павольна, асабліва ў першую палову жыцця. З’яўляецца адным з самых распаўсюджаных дэкаратыўных паркавых дрэў. Яна даволі даўгавечная, дажывае да 1000 і больш гадоў, зімаўстойлівая, ценевынослівая, не вельмі патрабавальная да ўрадлівасці глебы і выдатна пераносіць стрыжку. Шырока і паўсюдна разводзіцца ў садах і парках.

Катэгорыя:Кіпарысавыя (падсямейства)
Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Немайцянка

**Немайця́нка**, **Неймайцянка**, у верхнім цячэнні пад назвай **Брус** — рака ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Субота (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 24 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 м/км. Плошча вадазбору 86 км². Вадазбор у паўночнай частцы Аршанскага ўзвышша. Пачынаецца на ўсход ад вёскі Каралі пад назвай Брус. Упадае ў Суботу прыкладна за 1,4 км на поўдзень ад вёскі Утрылава. Рэчышча каналізаванае ў верхнім цячэнні. Асноўны прыток — Палонка (справа).

Каля ракі населеныя пункты Буй, Парэчча, Нямойта, Галавачы, Вёска Розмыслава.

## Літаратура 
* 
*  — С. 281.
* Ліст карты N-35-48. Выданне 1991 г. Стан мясцовасці на 1987 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области. Описание истоков рек в Витебской области 

Катэгорыя:Рэкі Сенненскага раёна
Катэгорыя:Басейн Лучосы
Ганна Аляксандраўна Люблінская

**Ганна Аляксандраўна Люблінская** (; ,  — , ) — савецкі псіхолаг. Доктар педагагічных навук, прафесар. Заслужаны дзеяч навукі РСФСР. Спецыялізавалася ў галіне ўзроставай і педагагічнай псіхалогіі.

## Біяграфія 
З 1924 года, пасля заканчэння Ленінградскага педагагічнага інстытута дашкольнай адукацыі, працавала ў Ленінградскам дзяржаўным педанагічным інстытуце (ЛДПІ), у 1964—1975 гадах — загадчык кафедры педагогікі і методыкі пачатковай школы.
Аўтар каля 150 навуковых прац, прысвечаных праблемам разумовай дзейнасці дзіцяці, ролі прамовы ў пачуццёвым пазнанні і практыцы

## Навуковыя працы 
* «Семейные отношения и их влияние на детей», [М, 1940, Причинное мышление ребенка в действии], ИАПН РСФСР, 1948,
* «Особенности освоения пространства детьми дошк. возраста», [М, 1940, Причинное мышление ребенка в действии], ИАПН РСФСР, 1956,
* «Очерки психич. развития ребенка», M, 1959,
* «Опыт работы по эксперим.программам и нек рые вопросы теории обучения» СП, 1968 М 11,
* «Ранние формы мышления ребенка» в кн. «Исследования мышления в сов психологии», M, 1966,
* «Детская психология», M, 1971.

## Спасылкі 
* http://www.kmay.ru/sample_pers.phtml?n=5258
* http://www.rujen.ru/index.php/ЛЮБЛИНСКАЯ_Анна_Александровна

Катэгорыя:Псіхолагі СССР
Вярба трохтычынкавая

**Вярба трохтычынкавая**, **Лаза** (*Salix triandra*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Распаўсюджанне і экалогія 
У прыродзе арэал віду ахоплівае Паўночную Афрыку (Алжыр, Марока і Туніс) і умераныя раёны Еўразіі (ад Іспаніі да Японіі).

Кара багатая саліцынам (4—5 %), танінамі (10—12 %).

Адварам кары маладых галін афарбоўваюць тканіны і сеткі ў жоўты колер.

Аднагадовыя дубцы выкарыстоўваецца для пляцення.

Драўніна шчыльная, белая, з бліскучым прыгожым адлівам, глейкая, але нетрывалая і не вельмі гнуткая.

Адна з лепшых парод для ўмацавання паўзучых і размываемых грунтоў, плацін. Дэкаратыўная.

Для  кара, лісце, пупышкі і маладыя галінкі гэтай і іншых прыбярэжных верб складаюць асноўны упадабаны корм.

## Таксанамія 
Від *Вярба трохтычынкавая* ўваходзіць у род  сямейства  парадку .

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вярба
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Кусты
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Дом па праспекце Машэрава, 3 (Мінск)

**Адміністрацыйны будынак** — будынак XIX ст. у Мінску, унесены у Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей.

Двухпавярховы будынак з чырвонай цэглы, пабудаваны ў 1890-я гады на Конскім рынку. Да Лютаўскай рэвалюцыі ў будынку размяшчалася жандарскае ўпраўленне, а з сакавіка 1917 года — 3-я частка народнай міліцыі, пазней школа рабоча-сялянскай міліцыі. Пасля 2-й сусветнай вайны інтэрнат для рабочых і служачых трамвайнага парка. Дом меў адрас вул. Варвашэні, 3. Затым у будынку размяшчалася Трамвайна-тралейбуснае ўпраўленне Мінска.

Станам на 2016 год у будынку знаходзіцца галоўны офіс дзяржаўнай установы «Сталічны транспарт і сувязь».

## Літаратура 
* http://pravo.newsby.org/belarus/postanov18/pst544.htm 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1890-я гады
Катэгорыя:1890-я ў Мінску
Катэгорыя:Праспект Машэрава (Мінск)
Камарынец

**Кама́рынец** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, за 14 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Парэчча, у басейне ракі Нешчарда.

Плошча паверхні 0,03 км². Даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 1,45 км.

Размешчана сярод забалочанага лесу. На поўдні прымае сцёк з сістэмы меліярацыйных каналаў. На поўначы выцякае ручай у раку Нешчарда.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-011. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1986 год. 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нешчарды
Цяльцы

**Цяльцы́** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 22 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 2,5 км на захад ад вёскі Вароніна, у басейне ракі Нішча.

Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,55 км, найбольшая шырыня 0,15 км. Даўжыня берагавой лініі 1,1 км.

Размешчана сярод лесу. Схілы катлавіны вышынёй 10—15 м, на поўначы і паўночным захадзе невыразныя. На поўначы злучана ручаём з возерам без назвы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Плішчана

**Плі́шчана** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 25 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1 км на поўнач ад вёскі Вароніна, у басейне ракі Нішча.

Плошча паверхні 0,16 км². Даўжыня 0,65 км, найбольшая шырыня 0,45 км. Даўжыня берагавой лініі 1,85 км.

Схілы катлавіны вышынёй 5—7 м, пад лесам, на паўночным захадзе разараныя. На поўначы і поўдні ад возера забалочаны лес. Злучана ручаём з возерам Кожкі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Цялятнае

**Цяля́тнае** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 25 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, каля мяжы з Расіяй, за 4 км на поўнач ад вёскі Красны Бор, у басейне ракі Свольна.

Плошча паверхні 0,05 км². Даўжыня 0,35 км, найбольшая шырыня 0,15 км. Даўжыня берагавой лініі 0,85 км.

Размешчана сярод забалочанага лесу.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Астравітае

**Астравітае** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, за 19 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 6 км на ўсход ад вёскі Ізубрыца, у басейне ракі Нішча.

Плошча паверхні 0,07 км². Даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,17 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км.

Размешчана сярод лесу. У заходняй частцы ёсць невялікі востраў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нішчы
Баброўна

**Бабро́ўна** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 22 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 2,7 км на ўсход ад вёскі Ізубрыца (Верхнядзвінскі раён), у басейне ракі Свольна.

Плошча паверхні 0,08 км². Даўжыня 0,4 км, найбольшая шырыня 0,27 км. Даўжыня берагавой лініі 1 км.

Размешчана сярод лесу, акрудана забалочанай поймай. Выцякае ручай у раку Лонніца.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Устаўнае пісьмо

», 1057 г.]]
**Уста́ў**, ці **ўста́ўнае пісьмо́** — самы старажытны тып кірылічнага пісьма.

Узнік на аснове візантыйскага ўстава. Выкарыстоўваўся ў раннім славянскім пісьменстве, у старабеларускім пісьменстве — да канца 14 ст., зрэдку ў 15 ст. пераважна ў дзелавых граматах на пергаменце.

Вызначаўся стройным і выразным абрысам літар. Словы ва ўставе звычайна не аддзялялі адно ад аднаго, літары пісаліся асобна, амаль перпендыкулярна ў радку і мелі формы, блізкія да геаметрычных. Скарачэнне слоў і напісанне літар пад радком практыкавалася рэдка. У якасці знакаў прыпынку былі кропка і двукроп'е, падрадковых знакаў — цітлы, спалучэнні кропак і знак, які нагадвае знак кароткасці. Знак для абазначэння тысячы (**҂**) ставіўся не перад літарай-лічбай, а пасля яе.

Уставам пісалі і кнігі: Псалтыр (1296), Тураўскае (11 ст.), Аршанскае (13 ст.), Полацкае (13—14 ст.), Друцкае, Лаўрышаўскае (14 ст.) евангеллі. Да ўстаўнага пісьма адносяць і пісьмо берасцяных грамат. Найбольш доўга і трывала ўстаў ужываўся ў полацкіх граматах. Беларускія граматы 2-й палавіны 14 ст., напісаныя ў іншых мясцовасцях, характарызуюцца меншай акуратнасцю пісьма, драбнейшымі літарамі і наяўнасцю ў асобных літарах паўустаўных і нават скарапісных элементаў.

У канцы 14 ст. устаў быў заменены паўуставам і скорапісам.

## Літаратура 
* Устаў //  С. 270.
* Карский Е. Ф. Славянская кирилловская палеография. М., 1979.

Катэгорыя:Кірыліца
Катэгорыя:Палеаграфія
Катэгорыя:Шрыфты
Паўустаў

**Паўуста́ў** — тып кірылічнага пісьма. Выпрацаваўся ў выніку паскарэння працэсу пісання на аснове ўстава і адрозніваўся ад яго меншай геаметрычнасцю пісьма, драбнейшымі літарамі і значна большай колькасцю скарачэнняў.

Ужываўся ў паўднёва-славянскай (з канца 13 ст.) і ўсходне-славянскай (з канца 14 ст.) пісьменнасці на пергаменце і паперы. У старабеларускай пісьменнасці, як і ў іншых усходне-славянскіх, меў 2 разнавіднасці — старэйшы і малодшы. Старэйшы паўустаў, блізкі да ўстава, ужываўся ў справаводстве, граматах канца 14 — 1-й пал. 15 ст. Малодшы паўустаў паралельна са скорапісам выкарыстоўваўся пераважна ў кнігах рэлігійнага і свецкага зместу 2-й пал. 15—16 ст., зрэдку 17 ст. («Чэцця» 1489, перакладныя аповесці «Александрыя», «Аповесць пра трох каралёў» 15 ст., Нікіфараўскі, Акадэмічны, Віленскі, Супрасльскі летапісы 15 — пач. 16 ст., «Гісторыя пра Трою», «Псалтыр», «Арыстоцелева брама» 16 ст., «Хранограф» 17 ст. і інш.). У параўнанні са старэйшым паўуставам у малодшым паўуставе словы пісаліся асобна (акрамя прыназоўнікаў і злучнікаў, літары мелі больш скарапісных элементаў, пашырылася напісанне слоў ці іх частак над радком, пачала выкарыстоўвацца вязь. Шырока ўжываліся надрадковыя знакі, сталі больш разнастайнымі знакі прыпынку.

Паўустаў паслужыў узорам для шрыфтоў у выданнях Ф. Скарыны, С. Буднага, В. Цяпінскага.

## Літаратура 
* Паўустаў //  С. 236.
* Карский Е. Ф. Славянская кирилловская палеография. М., 1979.

Катэгорыя:Кірыліца
Катэгорыя:Палеаграфія
Катэгорыя:Шрыфты
Скорапіс

**Ско́рапіс** — тып кірылічнага пісьма, які развіўся ва ўсходніх славян з паўустава ў выніку паскарэння працэсу пісання. Характарызаваўся звязаным напісаннем літар у слове, свабодным узмахам і націскам пяра.

У старабеларускай дзелавой пісьменнасці пачаў ужывацца з канца 14 ст. Ім напісаны актавыя кнігі гарадскіх, земскіх і замкавых судоў, большая частка дакументаў Метрыкі ВКЛ, Статуты ВКЛ 1529 і 1566. Асаблівага росквіту дасягнуў у 16—17 ст., калі шырока выкарыстоўваўся ў свецкіх («Аповесць пра Трышчана», «Аповесць пра Баву», «Гісторыя пра Атылу», 2-я пал. 16 ст.; беларускія пераклады «Хронікі польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсяе Русі» М.Стрыйкоўскага, «Александрыі», «Троі», «Рымскага летапісца» пач. 17 ст.) і рэлігійных творах. Скорапісам напісана Баркулабаўская хроніка.

На аснове скорапісу ў канцы 16 ст. створаны спецыяльны шрыфт, якім у друкарні Мамонічаў выдадзены «Трыбунал…» (1586), Статут ВКЛ 1588, «Унія» І.Пацея (1595) і інш. Беларускі скорапіс быў больш каліграфічны і зручны для чытання, чым рускі, і ў 17 ст. прыкметна на яго уплываў.

## Літаратура 
* Скорапіс //  С. 467.
* Карский Е. Ф. Славянская кирилловская палеография. М., 1979.
* Щепкин В. Н. Русская палеография. М., 1967.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кірыліца
Катэгорыя:Палеаграфія
Катэгорыя:Шрыфты
Вялікія Блізняты

**Вялі́кія Блізня́ты** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 25 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Галубова, у басейне ракі Нешчарда.

Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,35 км, найбольшая шырыня 0,18 км. Даўжыня берагавой лініі 0,88 км.

Размешчана сярод лесу. Схілы катлавіны вышынёй да 15 м, на поўначы 5 м. На паўднёвым захадзе выцякае ручай у возера Глыбочына.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Паўднёвы Шчучынец

**Паўднё́вы Шчу́чынец** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 19 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 4,5 км на паўночны захад ад вёскі Сасновы Бор, у басейне ракі Нішча.

Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,3 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 0,75 км.

Размешчана сярод забалочанага лесу. Берагі і пойма забалочаныя.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Орлінскае

**Орлінскае** — возера ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі на мяжы з Асіповіцкім раёнам у басейне ракі Бярэзіна, за 24 км у напрамку на паўночны захад ад горада Клічаў, за 5 км на паўднёвы захад ад вёскі Ворліна, за 28 км на ўсход ад горада Асіповічы, за 1,5 км на ўсход ад аграгарадка Краснае.

Плошча паверхні возера 0,2 км². Даўжыня 3,75 км, найбольшая шырыня 0,1 км, даўжыня берагавой лініі 8,17 км.
Катлавіна возера старычнага тыпу. Берагавая лінія звілістая. Берагі пясчаныя, вышынёй да 1 м, на поўначы забалочаныя. У паўночнай частцы ў возера ўпадае пратока з возера Стабніца. На поўдні шырокай пратокай возера злучаецца з Бярэзінай.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, карась, гусцяра і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-95. Выданне 1981 г. 
* Ліст карты N-35-107. Выданне 1982 г. 
* Інфармацыя на сайце «Белорусский Посейдон» 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 4.

Катэгорыя:Азёры Клічаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Олтушскае

**Олтушскае возера, Олтуш** — возера ў Беларусі, у Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці, у басейне ракі Маларыта, за 13 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Маларыта, паміж вёскамі Олтуш і Ланская.

Плошча паверхні возера 2,19 км². Даўжыня 2,6 км, найбольшая шырыня 1 км, даўжыня берагавой лініі 8,3 км. Найбольшая глыбіня каля 3 м, сярэдняя 0,9 м. Аб’ём вады ў возеры 2,1 млн м³. Плошча вадазбору 302 км².
Катлавіна возера тыпу азёр-разліваў, выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад і мае карытападобную форму. Схілы катлавіны і берагі нізкія і забалочаныя. Дно плоскае, высланае сапрапелем, у прыбярэжнай частцы на ўсходзе возера — пяскамі і апясчаненымі адкладамі. Возера эўтрофнае. Значна зарастае падводнай расліннасцю. Прыбярэжная расліннасць распаўсюджваецца да адлегласці 80—100 м ад берага возера. Праз сетку меліярацыйных каналаў возера злучаецца з ракой Маларыта, азёрамі Арэхаўскае і Дварышчанскае (Малое).

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лешч, плотка, карась, лінь і іншыя віды рыб. Зафіксаваны доўгапалы рак (*Astacus leptodactylus*).

## Літаратура 
* *Навуменка Л. Б.* Олтушскае возера // 
*  — С. 433.

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 4.
* Фота на сайце *Radzima.org*

Катэгорыя:Азёры Маларыцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Мухаўца
Дзяражня (возера)

**Дзяра́жня** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 21 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 3,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Мілавіды, у басейне ракі Свольна.

Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,3 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 0,88 км.

Знаходзіцца ў лесе. Схілы катлавіны вышынёй да 5 м. Авальная катлавіна акружана забалочанай поймай.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-9. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1984 год.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Свольны
Балтыйская Антанта

**Балтыйская Антанта** — пакт аб супрацоўніцтве, які быў падпісаны паміж Літвой, Латвіяй і Эстоніяй 12 верасня 1934 года ў Жэневе. Асноўная мэта пагаднення — сумесныя дзеянні ў знешняй палітыцы. Таксама да пагаднення былі дададзены абавязацельствы падтрымліваць адзін аднаго ў палітычным свеце. У канчатковым рахунку пакт апынуўся недзеяздольным — камбінаваная сіла трох нацый была неістотнай на фоне велізарных войскаў нацысцкай Германіі і Савецкага Саюза. Згодна з дамоўленасцямі, выкладзеных у пакце Молатава-Рыбентропа краінам Балтыйскай Антанты была адведзена роля «савецкай сферы ўплыву». У 1940 годзе ўсе тры краіны былі далучаны да складу СССР.

Катэгорыя:Знешняя палітыка Літвы
Катэгорыя:Знешняя палітыка Латвіі
Катэгорыя:Знешняя палітыка Эстоніі
Катэгорыя:Ваенна-палітычныя блокі
Катэгорыя:Прыбалтыка
Катэгорыя:1934
Хляўкі

**Хляўкі́** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 36 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 3,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Сельнікі, у басейне ракі Палата.

Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,16 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,45 км.

Размешчана сярод забалочанага ўчастка лесу, схілы невыразныя.

## Спасылкі 
* 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Наргіз (опера)

**«Наргі́з»** () — другая опера азербайджанскага кампазітара, заслужанага дзеяча мастацтваў Азербайджанскай ССР , складзеная ў 1935 годзе. Лібрэта складзена пісьменнікам . Лічыцца найбольш значным творам Магамаева. Музыка оперы прасякнута інтанацыямі народных песень. У 1938 годзе ў рэдакцыі  опера была паказана ў дні Дэкады азербайджанскага мастацтва ў Маскве. «Наргіз» з'яўляецца першай азербайджанскай операй на сучасную тэму.

Катэгорыя:Оперы 1935 года
Катэгорыя:Оперы Мусліма Магамаева
Катэгорыя:Оперы на азербайджанскай мове
Катэгорыя:Опера ў Азербайджане
Катэгорыя:Творы Мамеда Саіда Ардубадзі
Аляксандр Васілевіч Лукашоў

**Алякса́ндр Васі́левіч Лукашоў** ( — , ) — дзяржаўны дзеяч Рэспублікі Беларусь,  міністр транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь (1994—2001).

## Біяграфія 
Скончыў Алтайскі політэхнічны інстытут.

Працаваў дырэктарам аўтапарка № 20 горада Чэрвеня Мінскай вобласці.

Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання ад Чэрвеньскай выбарчай акругі № 97 Мінскай вобласці.

1 жніўня 1994 года указам Прэзідэнта № 15 быў прызначаны Міністрам транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь.

1 лістапада 2001 года спыніў паўнамоцтвы згодна з указам Прэзідэнта № 613.

16 сакавіка 2003 года памёр. Па паведамленні пракуратуры «што смерць наступіла ў выніку самагубства»: выкінуўся з лесвічнай пляцоўкі восьмага паверха дома, у якім ён пражываў, размешчанага па вуліцы Гарадзецкай, 70 у Мінску.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце праекта «Прэс Дасье»
* Дэпутацкія магілы

Катэгорыя:Міністры транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Самазабойцы, якія кінуліся з вышыні
Сліжанка

**Сліжа́нка** — рака ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Ілія (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 19 км. Плошча вадазбору 69 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 5,6 м/км. Пачынаецца за 1 км у напрамку на поўнач ад вёскі Вялікія Бясяды. Упадае ў Ілію за 4 км на ўсход ад вёскі Крамянец. Рэчышча каналізаванае каля вусця.

Прытокі — ручаі і невялікія рэкі, у т. л. Валеватка (справа). Прыкладна за 4,5 км ад вусця і каля вёскі Янушкавічы на рацэ вадасховішчы. Каля ракі населеныя пункты Саўдзеневічы, Камуна, Янушкавічы, Сліжына, Якубавічы Гаравыя.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Лагойскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Іліі
Ашуг

у Баку]]

**Ашу́г** (**ашык**) (, , ) — народны спявак-паэт у азербайджанцаў і армян, а таксама іншых народаў Паўднёвага Каўказа. З'яўляецца эквівалентам менестрэля ў англійскай і трубадура ў французскай сярэднявечнай традыцыі. У азербайджанскай музычнай традыцыі ашуг акампануе сабе на ; у армянскай — на ,  і .

## Гл. таксама 
* Авасі

## Літаратура 
* Г. Тарведян: «Армянские ашуги».
* Кочарян А., Армянская народная музыка, М.-Л., 1939
* Мсерианц Л. М., Ашуги, Литературная энциклопедия, Изд-во Ком. Акад., 1930.
* В. Кривоносов: «Ашуги Азербайджана», журнал «Советская музыка», 1938, № 4;
* А. Мирахмедов: Избранное, Баку, 1963, в сборнике: «Антология азербайджанской поэзии», том I.

Катэгорыя:Вандроўныя артысты
Катэгорыя:Музычныя жанры
Катэгорыя:Мастацтва Арменіі
Катэгорыя:Музыка Арменіі
Катэгорыя:Мастацтва Азербайджана
Катэгорыя:Жанры фальклору
Катэгорыя:Музыка Турцыі
Катэгорыя:Музыка Азербайджана
Катэгорыя:Гісторыя музыкі Азербайджана
Стары Ургенч

**Стары́ Урге́нч**, **Куня́-Урге́нч**, **Кёне-Ургенч** ( — Стары Ургенч) — сталіца Харэзма ў 10—13 і ў 14 ст. Цяпер каля руін старога горада стаіць пасёлак Куня-Ургенч у Туркменістане.

Горад называўся таксама Гурганч, Гургандж, Джурджанія.

У 2005 годзе помнікі горада былі ўключаны ў Спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Гісторыя 
Час заснавання не вызначаны. Першыя дакладныя звесткі пра Ургенч адносяцца да 10 ст., калі горад быў буйным гандлёва-рамесным цэнтрам. З 995 г. горад — сталіца Харэзмскай дзяржавы. У 1221 г. захоплены і разбураны войскамі Чынгісхана. У 1224 г. пад уладай Джучы, адноўлены. У сярэдзіне 13 ст. ўвайшоў у склад Залатой Арды, адзін з адміністрацыйных цэнтраў. У сярэдзіне 14 ст. Харэзм вызваліўся ад улады Залатой Арды і Ургенч зноў стаў яго сталіцай. У 1388 г. горад быў разбураны войскамі Цімура. У 1390-я г. быў часткова адноўлены. У 17 ст. спыніў сваё існаванне.

## Захаваныя помнікі 
Захаваліся архітэктурныя помнікі:  (т.зв. Фахрэддзіна Разі; 12-гранныя шацёр і барабан над кубападобным аб’ёмам, разная тэракота), Тэкеша (абодва 12 ст.; шатрова-канічны купал на «гафрыраваным» барабане), Наджмеддзіна Кубра (14 ст.) з мінарэтам Кутлуг-Цімура (паміж 1321—33), дынастыі Суфі (т.зв. , 1360-я г.), Султан-Алі (18 ст.); партал караван-сарая са шматколернай паліванай абліцоўкай (14 ст.).

Файл:Il Arslan Mausoleum.JPG|Маўзалей Іль-Арслана
Файл:KonyeUrgenchMausoleum.jpg|Маўзалей Тэкеша
Файл:Najm ad-Din al-Kubra Mausoleum.JPG|Маўзалей Наджмеддзіна Кубра
Файл:KonyeUrgenchMinaret.jpg|Мінарэт Кутлуг-Цімура
Файл:Turabek Khanum, from the south.JPG|Маўзалей Цюрабек-Ханым

## Гл. таксама 
* Ургенч

## Літаратура 
* Ургенч старажытны //  С. 252.
* Пилявский В. Н. Куня-Ургенч. 2 изд. Л., 1974.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Харэзм
Катэгорыя:Свяшчэнныя гарады
Катэгорыя:Гарады Туркменістана
Rivulidae

**Rivulidae** — сямейства касцістых рыб атраду . Прадстаўнікі сямейства распаўсюджаныя ў прэсных вадаёмах Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі. Многія віды з'яўляюцца аб'ектам акварыумістыкі.

## Класіфікацыя 
Сямейства змяшчае 338 відаў і 36 родаў:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Карпазубападобныя
Катэгорыя:Сямействы рыб
Rivulinae

**Rivulinae** — падсямейства лускакрылых сямейства совак.

## Апісанне 
Простыя вочкі адсутнічаюць. На задніх крылах *M*2 і *M*3 не збліжаныя ў аснаванні, у пачатку падзеленыя, жылкі раўналежныя. Дробных памераў матылькі, размах крылаў якіх усяго да 21 мм. Пярэднія крылы звычайна жоўтыя або светла-карычневыя, з выразнай цёмным пупышкападобнай плямай або без яе.

## Сістэматыка 
Роды падсямейства:
* Oxycilla — Rivula — Zebeeba — Zelicodes