open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дайсэцу Тэйтара Судзукі

**Дайсэцу Судзукі** (яп. 鈴木 大拙, сапраўднае імя **Тэйтара Судзукі** (яп. 鈴木 貞太郎);  — ) — японскі будолаг, філосаф. Адзін з вядучых папулярызатараў дзэн-будызму. Прафесар філасофіі Універсітэта Атані ў Кіёта. Член Японскай акадэміі навук і Тэасофскага таварыства Ад'яр.
Бульзікур

**Бульзікур** () — камуна ў Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Гранд-Эст. Дэпартамент — Ардэны. Уваходзіць у склад кантона Фліз. Акруга камуны — Шарлевіль-Мезьер. Код INSEE камуны — 08076. Камуна размешчана прыблізна за 195 км на паўночны ўсход ад Парыжа, за 90 км на поўнач ад Шалон-ан-Шампані, за 9 км на поўдзень ад Шарлевіль-Мезьера.

Катэгорыя:Камуны дэпартамента Ардэны
Шарлевіль-Мезьер

**Шарлевіль-Мезьер** () — горад на паўночным усходзе Францыі, прэфектура (адміністрацыйны цэнтр) дэпартамента Ардэны (рэгіён Гранд-Эст). Насельніцтва —  (2009). Праз Шарлевіль-Мезьер працякае рака Маас.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады рэгіёна Гранд-Эст
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Ардэны
Рубрыка (ініцыял)

е караля Яна I Ольбрахта ў рызніцы Вавеля]]
**Рубрыка**&nbsp;— слова або частка тэксту, якая традыцыйна напісана або надрукаваная чырвонымі чарніламі з мэтай яе вылучэння. У англійскай мове «rubric» (рубрыка)&nbsp;— слова, якое запазычана з лацінскай мовы і азначае чырвоную охру або чырвоную крэйду; такое вылучэнне з’явілася ў сярэднявечных манускрыптах прыкладна ў XIII стагоддзі. Такім чынам, чырвоныя літары выкарыстоўваліся, каб вылучыць пачатковыя літары (у прыватнасці псалмоў), загалоўкі частак тэкстаў або імёны рэлігійнай значнасці. Гэтыя вылучэнні, вядомыя як рубрыкацыя, былі асобным этапам вырабу манускрыпту.

Паняцце «рубрыка» азначае таксама чырвоныя чарнілы або фарбу, якія выкарыстоўваліся для вырабу рубрык (ініцыялаў). Хоць чырвоны колер быў самым ужывальным, у познім Сярэднявеччы выкарыстоўваліся таксама і іншыя колеры, хоць для іх абазначэння таксама ўжывалася слова «рубрыка».

Розныя значэнні гэтага слова развіліся ад першапачатковага значэння. Звычайна новыя значэння адбываюцца з выразаў, напрыклад «пад рубрыкай».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Рукапісы
Катэгорыя:Тыпаграфіка
Катэгорыя:Рэлігійныя паводзіны і вопыт
Hok-key

**Hok-key** — беларускі музычны гурт, які грае цяжкі, меладычны, з элементамі фольку метал, пазначыў сваю прысутнасць выпускам пяці поўнафарматных альбомаў, а таксама мноствам сінглаў і EP.

## Гісторыя 
Hok-key — гэта разнапланавы ў творчым пошуку гурт, які прайшоў шлях ад арыгінальнага сцёб-металу і стварэння тэкстаў адразу падчас выступу да цяперашняй сваёй формы — філасоўскіх тэкстаў і музычна-гукавых эксперыментаў, якія не выходзяць за рамкі цяжкага, меладычнага, з элементамі фольку металу (у асноўным на беларускай мове).

На працягу сваёй дзейнасці гурт ратыруецца на радыёстанцыях, актыўна прымае ўдзел у рознага кшталту фестывалях і канцэртах як у сябе на радзіме, так і за яе межамі (Польшча, Францыя, Італія, Іспанія, Партугалія, Чэхія, Славакія, Венгрыя, Румынія, Аўстрыя), у тым ліку такіх як «Celtic Transilvania», «Наш Грунвальд», «Купальскае Кола», METAL CROWD Open Air, Рок-Фэст «Сафоний», Міжнародны байк-фестываль «МОТО УДАР», Фестываль Freedom`s … А ў канцы верасня — пачатку кастрычніка 2015 года гурт здзейсніў музычны тур па краінах Еўропы — «Thunder and Lightning European Tour».
У 2017 годзе гурт выдаў пяты поўнафарматны альбом «Kalasy Pad Siarpom» і прэзентаваў яго ў Еўропе падчас «Reaping Europe Tour 2017—2018», які ахапіў усю Еўропу, ад Польшчы да Партугаліі.

## Удзельнікі 
Яр Сапуноў • гітара • клавішы • музыка

Ірына Сапунова • скрыпка • тэксты

Містэр X • вакал

Алег Канцоў «Леший» • бубны

Аляксандр Волчэк • бас-гітара • тэксты

## Дыскаграфія 
2007 — LP — «Всё Hok-key» …

2009 — single — «Адлюстраванне»

2009 — LP — «Ad Libitum»

2011 — ЕР — «Спадчына»

2012 — single — «Колыбельная»

2012 — LP — «R.I.P.»

2013 — ЕР — «Illuminati»

2014 — LP — «Знак Бяды»

2015 — EP — «Just Time»

2017 — LP — «Kalasy Pad Siarpom»

2018 — single — «Hej, sokoły»

2020 — single — «Faster, Harder, Louder!»

2022 — LP — «In Existence»

## Узнагароды 
Гурт атрымаў Гран-пры ў Міжрэгіянальным музычным праекце «ROCKоделие — 2021», а таксама дыпломы «Лепшыя песенныя тэксты» і Светлагорск.
Першае месца ў наменацыі лепшы гурт у Міжрэгіянальным музычным праекте «Шацілінскі Шлягер — 2022» а таксама дыплом у намінацыі «Лепшае выкананне песні 80х гадоў». Светлагорск.
Лаўраэт фестывалю «Фіа-Фэст 2022». Маладзечна.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка гурту 
* Soundcloud

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1994 годзе
Станіслаў Шпакоўскі

**Станіслаў Шпакоўскі** (18 студзеня 1868, Пінск — 11 сакавіка 1926, Татры) — польскі інжынер-архітэктар, звязаны з Келецкім рэгіёнам.

## Біяграфія 
У 1892 годзе скончыў Інстытут грамадзянскіх інжынераў у Пецярбургу, атрымаўшы прафесійнае званне інжынера-будаўніка па архітэктуры. Пасля атрымання дыплома ён заняў пасаду павятовага інжынера-архітэктара ва Улашчове. Праз год яго перавялі на аналагічную пасаду ў Стапніцу. У 1901 годзе ён пасяліўся ў Кельцах, атрымаўшы пасаду памочніка інжынера ў архітэктара Келецкай губерні. Праз чатыры гады быў прызначаны інжынерам-архітэктарам губерні. Пасля пачатку Першай сусветнай вайны разам з губернскім начальствам эвакуіраваўся ў Маскву. У жніўні 1918 года вярнуўся ў Польшчу. Праз некалькі месяцаў ён заняў пасаду інжынера ў Келецкім павеце, з якой праз паўгода звольніўся з-за хваробы. У 1920-я гады кіраваў будаўнічай арганізацыяй. Памёр у славацкіх Татрах, пахаваны ў Закапанэ.

Разам з жонкай Барбарай мелі трое дзяцей.

## Завершаныя праекты 
* касцёл Святога Мікалая (цяпер ) — 1902;
*  — 1902;
*  — 1903;
* праваслаўная багадзельня на вуліцы Капітульнай у Кельцах (цяпер дзіцячы садок);
*  — 1903—1909;
* палац на вуліцы Славацкага, 16 у Кельцах (уласная рэзідэнцыя) — 1906;
* мураваны бабінец у неараманскім стылі пры драўляным  ў  — 1906—1908;
* дом святароў на пенсіі — 1925.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Szczepański J., *Architekci i budowniczowie.* *Materiały*, Warszawa-Kraków 1990
* 

Катэгорыя:Загінулі ў гарах
Катэгорыя:Пахаваныя ў Закапанэ
Катэгорыя:Постаці Кельцаў
Катэгорыя:Архітэктары Польшчы
Пітэр дэ Малейн

**Пітэр дэ Малейн** (, , Лондан — , Харлем) — нідэрландскі мастак-пейзажыст і гравёр Залатога веку галандскага жывапісу.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Англіі, аднак жыў і актыўна тварыў у Харлеме (Нідэрланды). Гісторыя не захавала звестак пра яго вучобу, верагодна, падарожнічаў па Італіі, але ўжо ў 1616 годзе яго імя згадваецца ў якасці майстра гільдыі Святога Лукі. У 1618 годзе здзейсніў падарожжа ў Рым. Пра яго далейшае жыццё і кар’еру вядома няшмат, але, відаць, ён жыў у Харлеме да самай смерці ў 1661 годзе.

Нідэрландскі гісторык мастацтва, мастак Арнольд Хоўбракен у кнізе «De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen» піша, што ў Пітэра дэ Малейна быў сын, таксама Пітэр — таленавіты мастак.

Малодшы Пітэр дэ Малейн з’ехаў у Італію, пасяліўся ў Рыме, дзе стаў членам таварыства мастакоў «Пералётныя птушкі» (Bentvueghels), падпісваў свае карціны псеўданімам Тэмпест (Pietro Tempesta). У асноўным, на сваіх карцінах адлюстроўваў сцэны палявання і анімалістычныя кампазіцыі ў стылі Франса Снейдэрса.

Развіццё яго паспяховай кар’еры было спынена пасля забойства жонкі, за якое ён правёў у генуэзскай турме 16 гадоў. У 1684 годзе быў выпушчаны на волю падчас абстрэлу горада Генуя французамі падчас рэлігійных войн. Збег у Парму, дзе пражыў да канца жыцця, працягваючы пісаць карціны.

## Зноскі 
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Нідэрландаў
Катэгорыя:Графікі Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі-марыністы Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі XVII стагоддзя
Чарлз Шылер

**Чарлз Шылер** (; , , штат Пенсільванія — , Добс-Феры, штат Нью-Ёрк) — амерыканскі мастак-рэаліст, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў прэцызіянізму і амерыканскай мастацкай фатаграфіі XX стагоддзя.

## Жыццё і творчасць 
Ч. Шылер нарадзіўся ў сям’і менеджара параходнай кампаніі. У 1903—1906 гадах вучыўся ў Пенсільванскай Акадэміі прыгожых мастацтваў, пасля чаго працаваў прафесійным фатографам. У 1908 годзе наведаў Парыж, дзе пазнаёміўся з кубізмам і творчасцю П. Пікасо і Ж. Брака. У 1910—1918 гадах арандаваў, сумесна з сябрам-мастаком, ферму ў Пенсільваніі; у гэты перыяд шмат займаўся фатаграфіяй.

Упершыню мастак прэзентаваў свае шэсць карцін у 1913 годзе на Арсенальнай выставе ў Нью-Ёрку. Яго зварот да фатаграфіі, у першую чаргу архітэктурнай фатаграфіі, быў выкліканы сур’ёзнымі матэрыяльнымі праблемамі. Першы буйны поспех прыйшоў да Шылера ў 1927 годзе, пасля выканання замовы кампаніі «Форд» па фатаграфіі яго завода ў горадзе Рывер-Руж (штат Мічыган) — гэтая фотапраца вядомая пад назвай The Plant і адлюстроўвае тую класічную прыгажосць сучаснай вытворчасці, прыгажосць стагоддзя машын і механізмаў. Наступным этапам яго мастацкай кар’еры сталі карціны American Landscape (1930), Classic Landscape (1931) і, у асаблівасці, City Interior (1935), якая таксама дэманструе індустрыяльны пейзаж. Для многіх яго мастацкіх работ асновай паслужылі зробленыя мастаком раней фотаздымкі.

Чарлз Шылер памёр 7 мая 1965 года ў Добс-Феры (штат Нью-Ёрк). Пахаваны на могілках Сонная Лагчына, Нью-Ёрк.

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Шык

**Шык**:
* Артур Шык — польска-яўрэйскі мастак
* Крысціян Готліб Шык — нямецкі мастак
* Ота Шык — чэхаславацкі палітык
* Эндрэ Шык — венгерскі дзяржаўны дзеяч
Фельдман

**Фельдман** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Маркавіч Фельдман — Заслужаны настаўнік Рэспублікі Беларусь
* Барыс Міронавіч Фельдман — савецкі военачальнік
* Леапольд Фельдман — нямецкі пісьменнік і драматург
Крысціян Готліб Шык

**Крысціян Готліб Шык** (ням.: Christian Gottlieb Schick; ,  — , ) — нямецкі мастак-класіцыст, які пісаў у асноўным прасякнутыя рамантыкай гістарычныя палотны, партрэты і пейзажы.

## Біяграфія 
Крысціян Готліб Шык навучаўся жывапісу ў Вышэйшай школе Карла ў Штутгарце ў Філіпа Фрыдрыха фон Хеча з 1787 года, затым працягнуў навучанне ў Іагана Генрыха Данекера ў 1795 годзе.

У 1798—1802 гадах Шык працаваў у мастацкім атэлье Жака-Луі Давіда, які дапамог яму ўдасканаліць сваю тэхніку, не страціўшы пры гэтым мастацкай індывідуальнасці Шыку.

З 1802 па 1811 год К. Г. Шык пражываў у Рыме, дзе быў сярод такіх людзей, як І. Кох, Камучыні, Цік, Шлегель і інш., зблізіўся з Карстэнсам, які аказаў значны ўплыў на кірунак яго таленту і быў прыняты, як свой, у сямействе Вільгельма Гумбальта.

У 1809 г., пасля мастацкай выставы ў Капітоліі, на якой знаходзіліся яго працы, дэпутацыя італьянскіх і французскіх мастакоў уручыла яму спецпрэмію і ганаровы лаўровы вянок.

У 1811 годзе Крысціян Готліб Шык вярнуўся ў свой родны горад, але праз некалькі месяцаў пасля гэтага памёр ад хваробы сэрца.
Дамінік Суэйн

**Дамінік Эрыэйн Суэйн** (;  , Малібу, Каліфорнія, ЗША) — амерыканская актрыса. Найбольш вядомая па ролях у фільмах «Лаліта» і «Без твару».

## Юнацтва 
Суэйн нарадзілася 12 жніўня 1980 года ў Малібу, штат Каліфорнія, у сям’і Сіндзі (народжанай Фіцджэральд) і Дэвіда Суэйна-старэйшага, інжынера-электрыка. У яе ёсць дзве сястры, актрысы Чэлсі і Алексіс.

## Кар’ера 
Дамінік пачала сваю кар’еру ў Галівудзе ў якасці дублёра-каскадзёра, у прыватнасці яна з’явілася ў ролі дублёра малодшай сястры Макалея Калкіна Куін у фільме Джозэфа Рубена «Добры сын». У 1995 годзе, ва ўзросце 15 гадоў, яна была абраная з 2500 дзяўчынак на галоўную ролю Далорэс Гейз ў спрэчнай экранізацыі «Лаліты» Эдрыяна Лайна. Яе ігра была высока ацэненая крытыкамі. Пазней яна сыграла ролю Джэймі Арчэр у фільме Джона Ву «Без твару». Затым у драматычным фільме 1998 года «Фанатка», у якім яна іграе старшакласніцу, якая цвёрда мае намер страціць некранутасць. У 2001 годзе актрыса сыграла галоўную гераіню, 17-гадовую Кэт Сторм ў фільме «Каледж». У тым жа годзе, ва ўзросце 21 года, Суэйн пазіравала аголенай для кампаніі *PETA* «Я б аддаў перавагу хадзіць голым, чым насіць мех». У 2002 годзе яна знялася ў кліпе на песню Мобі «We Are All Made of Stars». У 2006 годзе выйшла карціна «Альфа Дог» з яе ўдзелам.

У 2009 годзе яна знялася ў фільме «Высакародныя справы» пра зорку кантры Джымі Уэйн Колінза, у якім таксама знялася кантры-спявачка Лі Эн Уомак. Суэйн таксама знялася ў фільме жахаў «Смяротнае жніво» у ролі галоўнай гераіні Крысці Уолес. У 2010 годзе яна знялася ў рамантычным трылеры «Дарога ў нікуды». У 2011 годзе Суэйн сыграла ў баявіку «Памылка целаахоўніка». Затым знялася ў навукова-фантастычным фільме «Нацысты ў цэнтры Зямлі» у 2012 годзе. У 2013 годзе Суэйн знялася ў драматычным фільме «Блакітная мара» ў ролі Джыны Таўнсэнд. У 2015 годзе яна знялася ў незалежным баявіку «Гандаль скурай» разам з Мікі Руркам, Дэрыл Ханнай, Эрыкам Робертсам і Майклам Мэдсенам.

## Асабістае жыццё 
Была ў стасунках з акцёрам Крыстаферам Мастэрсанам. З 2019 года сустракаецца з Джэймі Харам.

Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта
Дон Джонсан

**Доні Уэйн Джонсан** (; нар. ) — амерыканскі акцёр, прадзюсар, рэжысёр, спявак і аўтар песень. Сыграў ролю Джэймса «Соні» Крокета ў тэлесерыяле 1980-х гадоў «Паліцыя Маямі», атрымаўшы за гэтую ролю «Залаты глобус». Ён таксама сыграў галоўнага героя ў серыяле 1990-х гадоў «Дэтэктыў Нэш Брыджэс».

Джонсан зняўся ў такіх фільмах, як «Хлопец і яго сабака» (1975), «Харлі Дэвідсан і Каўбой Мальбара» (1991), «Бляшаны кубак» (1996), «Мачэтэ» (2010), «Джанга вызвалены» (2012) і «Дастаць нажы» (2019).

Як спявак, Джонсан выпусціў альбомы Heartbeat (1986) і Let It Roll (1989). Яго кавер-версія «Heartbeat» заняла 5-е месца ў Billboard Hot 100.

Джонсан атрымаў зорку на Галівудскай «Алеі славы» ў 1996 годзе.

## Зноскі
Лівень

**Лівень** (**зале́ва**) — моцны дождж, які характарызуецца раптоўным пачаткам і заканчэннем выпадзення, а таксама рэзкай зменай інтэнсіўнасці.

Працягласць бесперапыннага выпадзення звычайна вагаецца ад некалькіх хвілін да 1-2 гадзін (часам некалькі гадзін, у асобных выпадках — да 1-2 сутак). Нярэдка бывае, калі лівень суправаджаецца навальніцай і кароткачасовым узмацненнем ветру (віхуром на моры).

Злева выпадае з кучава-дажджавых аблокаў, пры гэтым колькасць аблокаў можа быць значнай (7-10 балаў) або не вельмі (4-6 балаў, а часам усяго 2-3 балы).

Галоўнай прыкметай ападкаў залеўнага тыпу з’яўляецца не іх вялікая сіла (часам яна можа быць слабой), а тое, што самі ападкі паходзяць з канвектыўных (часцей за ўсё кучава-дажджавых) аблокаў, што і вызначае ваганні сілы ападкаў. У спёку слабы лівень можа быць з кучава-дажджавых аблокаў, а часам (вельмі слабы лівень) — з кучава-дажджавых аблокаў сярэдняй сілы.

Катэгорыя:Атмасферныя ападкі
Дзмітрый Васілевіч Паўлычка

**Дзмітрый Паўлычка** (, , Станіславаўскае ваяводства, Польская Рэспубліка — , Кіеў) — украінскі паэт, грамадска-палітычны дзеяч, Герой Украіны. Аўтар слоў есню «Два кольори».

## Біяграфія 
У 1945 годзе ваяваў у складзе Украінскай паўстанцкай арміі, за што пасля быў на 8 месяцаў зняволены савецкай уладай.

Першыя крокі ў літаратуры рабіў у Львове, у 1964 годзе пераехаў у Кіеў. У 1971—1978 гадах быў галоўным рэдактарам часопіса «Всесвіт», які друкаваў па-ўкраінску творы сусветнай літаратуры. Сам быў вядомы як плённы перакладчык з розных моў.

З часоў перабудовы актыўна ўдзельнічаў у палітычным жыцці, заўсёды падтрымліваў нацыянальныя сілы. Неаднаразова быў дэпутатам Вярхоўнай Рады, у 1990-я — паслом Украіны ў Славакіі і Польшчы.

 

Катэгорыя:Пісьменнікі Украіны
Катэгорыя:Украінамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Удзельнікі Аранжавай рэвалюцыі
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IV склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны III склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны I склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад акруг Украіны
Катэгорыя:Перакладчыкі Украіны
Катэгорыя:Паэты Украіны
Катэгорыя:Паслы Украіны
Складанае слова

Складанае слова – слова з дзвюма і больш асновамі.

Складанне — такі спосаб словаўтварэння, пры якім з некалькіх утвараецца адно, складанае слова: частакол, прыродакарыстанне, далягляд.

Выдзяляюць наступныя тыпы складання:

1) словаскладанне, калі новае слова ўтвараецца з некалькіх самастойных (штораніцы, малавядомы, кілават–гадзіна);

2) асноваскладанне, пры якім аб’ядноўваюцца ў новае слова некалькі асноў, паміж якімі выкарыстоўваецца злучальная галосная (вялікарослы, светла-зялёны, чарнабровы);

3) асноваскладанне з адначасовым далучэннем суфікса, ці складана-суфіксальны спосаб (зернепагрузка, сталеліцейны, бурапенны).

Складанаскарочаныя словы (абрэвіятуры) могуць утварацца з:

*1)* частак слоў ці часткі і поўнага слова (гарпасёлак ад гарадскі пасёлак, селмаг ад сельскі магазін);

*2)*  пачатковых літар ці гукаў слоў, пры гэтым абрэвіятура пішацца з вялікіх літар (НАН ад Нацыянальная акадэмія навук, ЦУМ ад Цэнтральны ўніверсальны магазін Мінска);

*3)*  пачатковых літар і часткі слоў (БелТА ад Беларускае тэлеграфічнае агенцтва) і інш.

## Літаратура 
Утварэнне і правапіс складаных слоў. Складанаскарочаныя словы

Катэгорыя:Словы
Яраслаўская слабада

**Яраслаўская слабада** — жылы комплекс па вуліцы Яраслаўскай у Савецкім раёне Гомеля. Збудаваны ў 2013 г. 

Складаецца з 3 асобных жылых будынкаў (16 таўнхаўсаў). Выкананыя ў адзіным архітэктурным стылі будынкі месцяцца на ізаляванай тэрыторыі. Плошча замкнёнага перыметра — 5900 м2.

Таўнхаўсы — двухпавярховыя, з індывідуальнай планіроўкай. У кожным — асобны ўваход з прысядзібнай тэрыторыі (парадны) і з адваротнага боку будынку (унутраны). Плошча таўнхаўсаў — ад 172 да 205 м2.

Гаражы прадугледжаны толькі ў адным з будынкаў. Ёсць гасцявая паркоўка. Агароджаная тэрыторыя комплекса забяспечваецца кругласутачным рэжымам аховы і назірання.

Заяўляецца магчымасць «выбару суседзяў з аднаго сацыяльнага асяроддзя, прыдатных па духу і інтарэсах».

Знаходзіцца ў сектары індывідуальнай забудовы колішняй Залініі.

Забудоўшчык — ТАА «УКС-Дронга».

## Літаратура 
* О слободе  // Ярославская слобода [сайт жылога комплексу].
* Соколова, А. Таунхаус в Гомеле за $185 тысяч: закрытый внутренний двор, фонари под старину и огороды за окном // Сетевое издание «Onliner.by». — 3.02.2014.
* Жилой комплекс «Ярославская слобода»  // Портал невдижимости в Гомеле.

Катэгорыя:Савецкі раён (Гомель)
Магамед Гамідавіч Муталімаў

**Магамед Гамідавіч Муталімаў** (нар. , с. Хкем, Ахтынскі раён, Дагестан, Расія) — эканаміст. Доктар эканамічных навук (1986), прафесар (1987).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (спецыяльнасць «Палітычная эканомія», 1954; аспірантура, 1968).

Працаваў у Дагестанскім сельскагаспадарчым інстытуце (1954—1961, старшы выкладчык кафедры марксізму-ленінізму), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 1963, прафесар кафедры эканамічнай тэорыі).

Навуковыя інтарэсы: эканамічная тэорыя; тэорыя і практыка размеркавальных адносін; стымуляванне і аплата працы; эканамічная адукацыя.

## Бібліяграфія 
* Закон распределения по труду и проблемы его использования в развитом социалистическом обществе : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.00.01 / Муталимов Магомед Гамидович. ― Москва, 1985.
* Сочетание оплаты по труду с распределением через общественные фонды потребления в колхозах (по материалам колхозов Дагестанской АССР) : автореферат диссертации … кандидата экономических наук / М. Муталимов. ― Москва, 1963.

## Літаратура 
* Муталімаў Магамед Гамідавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2000. — Т. 11. — С. 40.
* [Магомед Гамидович Муталимов] // Развитие экономической мысли учеными Белорусского государственного экономического университета, 60―80-е годы XX века. ― Минск, 2003. — С. 27—30.

Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Дагестанскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта
Расмус Палудан

**Расмус Палудан** (, нар. 2 студзеня 1982) — дацкі адвакат і палітык нацыянал-лібертарыянскіх поглядаў. Заснавальнік і лідар ультраправай партыі «».

Вядомы шматлікімі антыісламскімі відэа. Публічна спальваў Каран у раёнах пражывання абшчын этнічных меншасцяў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 студзеня 1982 года.

У 2008 годзе атрымаў ступень па юрыспрудэнцыі ў Капенгагенскім універсітэце.

З верасня 2016 па люты 2017 года быў членам партыі «Новыя правыя», якая выступала за ўзмацненне жорсткасці міграцыйнай палітыкі. У 2017 годзе заснаваў партыю «Жорсткі курс» перад амбасадай Турцыі ў Стакгольме. Па даных шведскага дзяржтэлеканала SVT, правесці акцыю прапанаваў яму журналіст Чанг Фрык, які гарантаваў Расмусу пакрыццё ўсіх звязаных з гэтым выдаткаў.

27 студзеня Расмус Палудан спаліў Каран пад аховай паліцыі насупраць мячэці ў Даніі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Палітыкі Даніі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 2 студзеня
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы са спасылкамі на элементы Вікіданых без подпісу
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы са спасылкамі на элементы Вікіданых без беларускага подпісу
Катэгорыя:Члены партыі «Венстрэ»
Катэгорыя:Выпускнікі Капенгагенскага ўніверсітэта
Жуль Шэрэ

**Жуль Шэрэ** (франц. Jules Chéret; ,  — , ) — французскі графік, адзін з заснавальнікаў сучаснага плаката.

Пасля заканчэння свайго вучнёўства Шэрэ ў 1854 годзе з’яжджае ў Лондан, дзе робіць эскізы для кампаніі па вытворчасці фурнітуры, але, расчараваны, неўзабаве вяртаецца ў Парыж.

У 1866 годзе мастак вяртаецца ў Парыж, дзе адкрывае майстэрню друку і графікі. Закупіўшы ў Англіі машыннае абсталяванне для друку буйнафарматных плакатаў і афіш, Ж.Шэрэ ў той жа час спрасціў тэхналагічны працэс каляровай літаграфіі, дамогшыся магчымасці рабіць адбіткі дзвюма рознымі фарбамі з аднаго «каменя». Акрамя гэтага, Шэрэ стварыў новы мастацкі стыль плакатнай выявы, папярэднік мастацтва мадэрн. На аснове закладзенай Шэрэ распрацоўкі майстэрства плаката асвоілі і развілі такія мастакі, як Тулуз-Латрэк, Т.-А.Стэйнлен, Эжэн Грасэ, Альбер Гіём.

Пасля шумнага поспеху сваіх прац Шэрэ спыняе непасрэднае кіраўніцтва друкаванай майстэрні, пакінуўшы за сабой толькі мастацкае кіраўніцтва. У перыяд з 1896 па 1900 г. ён выдае калекцыю лепшых плакатаў парыжскіх мастакоў у зменшаным фармаце. Гэтая серыя таксама мела вялікі поспех і выклікала мноства перайманняў. Мастак удзельнічаў у Сусветных выставах 1878 і 1889 гадоў, на якіх яго работы заваявалі залаты і сярэбраны медалі адпаведна. У 1890, 1900, 1910 і ў 1926 гадах Шэрэ быў узнагароджаны рознымі ступенямі Ордэна Ганаровага легіёна. Шэре быў сябруе са шматлікімі выбітнымі французскімі мастакамі. Сярод іх — Клод Манэ, Эдгар Дэга, Жорж Сёра, Агюст Радэн, Тэафіль Стэйнлен, Тулуз-Латрэк, Жак Віён.
Сташкевіч

**Сташкевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Сцяфанавіч Сташкевіч (1938—2011) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1990), прафесар (1994).
* Эдуард Сташкевіч (1928—1974) — сябра мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля, належаў да смаргонскай групы арганізацыі.
Тэафіль Аляксандр Стэйнлен

**Тэафіль Аляксандр Стэйнлен** (фр. Théophile-Alexandre Steinlen; ,  — , ) — французскі мастак, графік і ілюстратар швейцарскага паходжання, які працаваў як у рэалістычным стылі, так і ў стылі мадэрн, «летапісец жыцця парыжскага пралетарыяту».

## Біяграфія 
Тэафіль Аляксандр Стэйнлен нарадзіўся 10 лістапада 1859 года ў Лазане.

Т. А. Стэйнлен прыехаў у Парыж у 1878 годзе і спачатку працаваў тэхнікам-чарцёжнікам. Праз 5 гадоў ён пераязджае на Манмартр. Тут Стэйнлен хутка пазнаёміўся і пасябраваў з мастацкім і артыстычным асяроддзем Манмартра, асабліва з наведвальнікамі кабарэ «Чорны кот» — у першую чаргу, з мастакамі Анры дэ Тулуз-Латрэкам і Адольфам Вілетам, а таксама з уладальнікам кабарэ, паэтам і шансанье Арыстыдам Бруанам. Упершыню ў «Чорны кот» Стэйнлен прыйшоў у 1883 годзе. Аўтарству Стэйнлена належаць шматлікія плакаты кабарэ «Чорны кот», акрамя гэтага, ён ілюструе газеты, часопісы і кнігі, супрацоўнічае ў гумарыстычных часопісах, а ў 1911 годзе разам з сябрамі пачынае выдаваць газету «Гумарысты».
Арыстыд Бруан

**Арыстыд Луі Арман Бруан** (фр. Aristide Louis Armand Bruand, у якасці сцэнічнага імя выкарыстаў напісанне Bruant; , Куртэнэ, дэпартамент Луарэ — , ) — французскі паэт, шансанье, камедыянт і ўладальнік кабарэ. Стаў вядомым не ў апошнюю чаргу дзякуючы афішам Анры дэ Тулуз-Латрэка, на якіх ён намаляваны ў чырвоным шаліку і чорным паліто.

## Біяграфія 
У 15 гадоў, пасля смерці бацькі, Бруан пакінуў родны горад, каб знайсці працу. Пошукі прывялі яго ў парыжскі багемны квартал Манмартр, дзе ён большую частку часу гультайнічаў у бістро і кабачках, дзе ён і атрымаў магчымасць праявіць свой музычны талент. Бруан хутка авалодаў парыжскім арго, на якім ён пісаў свае песні, поўныя рэвалюцыйнага пафасу і нянавісці да буржуа.

Бруан памёр у Парыжы ў 1925 і быў пахаваны непадалёк ад яго месца нараджэння ў дэпартаменце Луарэ. У гонар яго была названа адна з парыжскіх вуліц.
Эжэн Грасэ

**Эжэн Самюэль Грасэ** (фр.: Eugène Grasset; ,  — , Со) — французскі і швейцарскі мастак, скульптар, графік і ілюстратар, адзін з пачынальнікаў мадэрну.

## Жыццё і творчасць 
Нарадзіўся ў Лазане ў сям’і столяра. Вывучаў малюнак у Франсуа Басьёна. У перыяд з 1861 па 1863 гады вывучаў архітэктуру ў Вышэйшай тэхнічнай школе Цюрыха. Затым працаваў у архітэктурным бюро ў Лазане, здзейсніў вучэбную паездку ў Егіпет і гэты досвед у далейшым адбіўся на яго працах. Стаў прыхільнікам японскага мастацтва, што таксама паўплывала на некаторыя яго праекты. З 1869 па 1870 гады працаваў мастаком і скульптарам у Лазане.

З 1871 г. жыў у Парыжы. Пачынаючы з гэтага часу працаваў практычна ва ўсіх абласцях прыкладнога мастацтва — як мастак і ілюстратар; таксама стварыў эскізы ўзораў для вытворцаў мэблі і габеленаў, выкарыстоўваў мазаіку, упрыгожваў скульптурай і рэльефамі фасады будынкаў, распрацоўваў новыя тыпы ювелірных упрыгожванняў, плакатаў і афіш, паштовых марак і гэтак далей. Яго хупавыя дэкаратыўныя прадметы былі выраблены са слановай косткі, золата і іншых каштоўных матэрыялаў ва ўнікальных камбінацыях. У графічных творах Грасэ адчуваецца ўплыў творчасці Гюстава Дарэ.

З 1890 па 1903 гады — прафесар у мастацкай школе Герэн і ў 1905—1917 гадах — прафесар у школе Эсцьен. Сярод вучняў Грасэ варта адзначыць Аўгуста Джакамеці і Ота Эрнста. У 1891 годзе атрымаў францускае грамадзянства.

У 1895 годзе Э. Грасэ стаў кавалерам Ордэна Ганаровага легіёна, а ў 1911 — яго афіцэрам.
WebKit

**WebKit** — гэта рухавік браўзера, распрацаваны кампаніяй Apple. Выкарыстоўваецца ў вэб-браўзеры Safari, а таксама ў версіях кожнага вэб-браўзера для iOS і iPadOS. WebKit таксама выкарыстоўваецца браўзерам BlackBerry, кансолямі PlayStation, пачынаючы з PS3, мабільнымі аперацыйнымі сістэмамі Tizen, браўзерам Amazon Kindle, і на кансолях Nintendo.

WebKit быў створаны на аснове бібліятэк KHTML і KJS ад KDE і з тых часоў быў дапрацаваны ўдзельнікамі KDE, Apple, Google, Nokia, Bitstream, BlackBerry, Sony і іншымі. WebKit падтрымлівае macOS, Windows, Linux і іншыя Unix-падобныя аперацыйныя сістэмы. 3 красавіка 2013 г. Google абвясціла аб тым, што аддзяліла WebCore, кампанент WebKit, які будзе выкарыстоўвацца ў будучых версіях Google Chrome і Opera пад назвай Blink.

WebKit даступны па ліцэнзіі BSD 2-Clause за выключэннем кампанентаў WebCore і JavaScriptCore, якія даступны па ліцэнзіі GNU Lesser General Public License. Па стане на 7 сакавіка 2013 года WebKit з’яўляецца гандлёвай маркай Apple, зарэгістраванай у Бюро па патэнтах і таварных знаках ЗША.

## Гл. таксама 
* Спіс браўзераў

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Афіцыйны сайт для WebKitGTK

Катэгорыя:Браўзерныя рухавікі
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне мабільных тэлефонаў
Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне, напісанае на C++
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне паводле алфавіта
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 1999 годзе
Франсуа Басьён

**Франсуа-Луі Давід Басьён** (фр. François Bocion, , , Швейцарыя — , ) — швейцарскі мастак- імпрэсіяніст.

## Жыццё і творчасць 
Ф.Басьён паходзіў з лазанскай заможнай сям’і. У раннім юнацтве навучаўся маляванню ў мастака хрысціяна Готліба Стэйнлена ў Сярэдняй школе (École de Moyenne) у Вевэ. Затым навучаецца ў французскага мастака-пейзажыста Франсуа Бонэ ў Лазане. У 1845 годзе Ф.Басьён прыязджае ў Парыж, дзе да 1847 года працуе ў майстэрні мастакоў Луі-Эмэ Грасклода і Шарля Глейра.

Пасля прыступу тыфознай ліхаманкі ён вярнуўся ў Лазану ў 1848 годзе. Першапачаткова ў асноўным яго захапляла гістарычная тэматыка, затым пад уплывам пейзажаў Жана-Батыста-Каміля Каро становіцца мастаком-марыністам. У 1849 годзе ён становіцца выкладчыкам жывапісу ў École de Moyenne, гэтую пасаду ён займаў больш за сорак гадоў. Сярод яго вучняў трэба назваць Тэафіля Стэйнлена і Эжэна Грасэ.

Басьён наведаў Рым у 1852 годзе і зноў адправіўся ў Парыж у 1855 і 1859 гадах. Паміж 1879 і 1883 гадамі ён правёў некаторы час у раёне Венецыі, дзе ён напісаў некаторыя са сваіх вядомых карцін.

За сваё жыццё Басьён экспанаваўся на шматлікіх выставах у Швейцарыі і за мяжой, такіх як Сусветная выстава 1873 гады ў Вене і Сусветная выстава 1885 гады ў Антверпене.

Міжнародную вядомасць Ф.Басьён атрымаў у першую чаргу як «мастак Жэнеўскага возера».
Альбер Гіём

**Альбер Гіём** (фр. Albert Guillaume; ,  — , Фо) — французскі мастак, карыкатурыст, ілюстратар, майстар плаката.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і архітэктара Эдмона Гіёма. Уплыў на яго творчасць аказаў Жуль Шэрэ, якога часта называюць «бацькам сучаснага плаката».

Гіём стварыў шэраг тэатральных афіш, рэкламных плакатаў і шчытоў. Яго творы каштоўныя, у першую чаргу, як ілюстрацыя жыцця французаў падчас Выдатнай эпохі, залатога веку ў Еўропе, якая працягнулася з канца XIX стагоддзі да Першай сусветнай вайны.

Сваю папулярнасць ён набыў таксама дзякуючы сатырычным малюнкам і карыкатурам, якія публікаваліся ў парыжскіх гумарыстычных часопісах, такіх як Le Figaro Illustré, Gil Blas, Le Rire, L’Assiette au Beurre і інш. Гэтыя часопісы ўзніклі як рэакцыя на ўзрослую цікавасць парыжан да мастацтва, культуры і палітыкі.

У сваіх працах Гіём высмейваў слабасці і недахопы французскага грамадства, карупцыю і злоўжыванні. Сёння яго плакаты па-ранейшаму застаюцца папулярнымі, асабліва ў якасці ўпрыгожвання для рэстаранаў і бараў.

Памёр у маленькай вёсцы Фо дэпартамента Дардонь.
Марцін Шафнер

**Марцін Шафнер** (ням.: Martin Schaffner; каля 1477/1478,  — 1546/1549, ) — нямецкі мастак, адзін з найважнейшых майстроў ульмскай школы, росквіт якога прыпаў на перыяд з 1508 па 1535 гады.

Вучань Штокера. У першую пару сваёй дзейнасці Шафнер прытрымліваўся рэалістычнага напрамку, пісаў вельмі характэрныя партрэты і нават у рэлігійных карцінах даваў фігурам фізіяноміі і касцюмы сваіх сучаснікаў, як, напрыклад, у «Пакланенні вешчуноў».

Пасля паездкі ў Італію ён пад уплывам тамтэйшых жывапісцаў змяніў сваю ранейшую манеру на больш ідэалістычную і пачаў імкнуцца да прыгажосці і высакароднасці формаў і да выказвання душэўных настрояў, як, напрыклад, у чатырох карцінах Мюнхенскай пінакатэкі («Дабравешчанне», «Стрэчанне Гасподняе», «Сашэсце Святога Духа на апосталаў» і «Успенне Багародзіцы»).

Пад кіраўніцтвам Шафнера быў выкананы самы вялікі па плошчы фрэскавы ансамбль Германіі XVI стагоддзя — вонкавая роспіс Ульмскай ратушы, якая збольшага захавалася.
Морыц фон Швінд

**Морыц Людвіг фон Швінд** (ням.: Moritz Ludwig von Schwind, ,  — , ) — аўстрыйскі жывапісец і графік.

## Біяграфія 
Морыц нарадзіўся ў сям’і надворнага сакратара Тайнай надворнай канцылярыі Франца Эдлера фон Швінда і яго жонкі Францыскі фон Хольцмайстэр, дачкі надворнага саветніка. Усяго ў сям’і фон Швіндаў было шасцёра дзяцей. Морыц вучыўся ў шатландскай гімназіі ў Вене разам з будучымі пісьменнікам Нікалаусам Ленау і паэтам Эдуардам фон Баўэрнфельдам, а затым працягнуў навучанне ва ўніверсітэце. Спачатку ён па прыкладзе бацькі хацеў стаць чыноўнікам, але ў 1821 годзе захапіўся жывапісам і пачаў навучацца ў венскай Акадэміі выяўленчых мастацтваў у Іагана Петэра Крафта і Людвіга Фердынанда Шнора фон Каральсфельда. Морыц фон Швінд сябраваў у гэты час з Францам Шубертам, Францам фон Шоберам, Леапольдам Купельвізерам і Францам Грыльпарцэрам. У 1828 годзе па парадзе Петэра фон Карнеліуса Морыц фон Швінд перабраўся ў Мюнхен, дзе дзякуючы пасрэдніцтву таго ж Карнеліуса атрымаў заказ на роспіс бібліятэкі баварскай каралевы па матывах паэзіі Людвіга Ціка. Пасля паездкі ў Італію ў 1835 годзе Морыц фон Швінд стварыў праект роспісу ўнутраных памяшканняў каралеўскай рэзідэнцыі — замка Хоэншвангау, якая апавядае пра апошнія эпізоды жыцця Карла Вялікага. Затым былі заказы з Саксоніі і Бадэна, якія прынеслі яму вядомасць.

У 1840—1844 гадах Морыц фон Швінд працаваў і жыў у Карлсруэ. Тут ён пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай — Луізай Закс, дачкой маёра, выява якой ён захаваў у сваёй вядомай працы «Вясельнае падарожжа». У Карлсруэ фон Швінд стварыў восем медальёнаў для залы пасяджэнняў Дома саслоўяў Карлсруэ і дэкарыраваў фрэскамі лесвіцы і залы першага паверха дзяржаўнай выставачнай залы Карлсруэ — Кунстхале. У 1847 годзе ён стаў прафесарам Мюнхенскай акадэміі выяўленчых мастацтваў (сярод яго вучняў, у прыватнасці, Эдуард Іле).
Іозеф Шарль

**Іозеф Шарль** (; ,  — , ) — нямецка-амерыканскі мастак-экспрэсіяніст і графік.

Творчасць Шарля вызначаецца не столькі стылёвай, колькі матывацыйнай разнастайнасцю. Акрамя шматлікіх сацыяльна-крытычных тэм, ён неаднаразова звяртаўся да пейзажнага жывапісу, нацюрмортаў і партрэтаў. Пасля росту вядомасці ў 1920-1930-х гадах ён быў амаль забыты ў Германіі з-за эміграцыі ў ЗША. Пасля вайны ў Германію Шарль не вярнуўся.
Бен Шан

**Бен Шан** (; ) — амерыканскі мастак і фатограф, выхадзец з Літвы, спалучаў у сваёй творчасці дэкаратыўную манеру выявы і вострасацыяльную тэматыку. Б. Шан належыць да ліку найбуйнейшых мастакоў ЗША — прадстаўнікоў крытычнага рэалізму.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі ЗША
Серж Шаршун

**Серж Шаршун** (фр. Serge Charchoune; 16 жніўня 1888,  — , Вільнёў-Сен-Жорж, Валь-дэ-Марн) — французскі мастак рускага паходжання.

## Біяграфія і творчасць 
Серж Шаршун нядоўга вывучаў мастацтва ў Маскве, перш чым яго прызвалі ў войска ў 1910 годзе. У 1912 годзе адправіўся ў Парыж, дзе хутка зацікавіўся кубісцкім рухам, навучаючыся ў Анры Ле Факанье. Пасля заканчэння вучобы застаўся ў Еўропе, большую частку жыцця правёў у Францыі. У 1916—1917 гадах жыў у Іспаніі, у 1922—1923 — у Берліне. Прыхільнік антрапасофіі, называў сябе «магічным рэалістам».

У 1920 пазнаёміўся з Ф. Пікабіа, затым з Т. Тцара і А. Брэтонам. Удзельнічаў у групавых акцыях дадаістаў. Вядомы яго партрэт працы Мана Рэя (паміж 1922 і 1925). Публікаваўся ў часопісе «Лікі»; І. М. Каспэ называе яго «адным з самых яркіх аўтараў» часопіса.

У 1960-1970-х гадах некалькі разоў наведаў СССР. Аўтар фрагментарна-дзённікавай прозы, якая ўспадкоўвае В. Розанаву. Аўтар раманаў.
Вёргль

**Вёргль** () — горад у Аўстрыі, у федэральнай зямлі Ціроль. Уваходзіць у склад акругі Куфштайн. Плошча горада — 19,74 км², насельніцтва —  (1 студзеня 2021 г.), шчыльнасць насельніцтва — 712 чал./км².

Катэгорыя:Гарады Ціроля
Іштван Чок

**Іштван Чок** (венг. Csók István; , с. Шарэгрэш, Аўстра-Венгрыя (цяпер — у венгерскім медзье Феер) — , ) — венгерскі мастак-імпрэсіяніст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў багатай сям’і. Пачатковае мастацкае навучанне ў 1882 годзе атрымаў у вучылішчы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва Будапешта пад кіраўніцтвам Берталана Секея і Карая Лоца. Працягнуў вучобу ў прыватнай школе «Simon Hollósy» у Мюнхене. Затым, з 1888 па 1889 — у Парыжы, у «Акадэміі Жуліяна».

У канцы XIX стагоддзя ўрад замовіў Іштвану Чоку вялікае гістарычнае палатно (24 м²) з выявай знакамітай венгерскай графіні Эржэбет Баторы з Эчэда. Карціна напісаная мастаком з глыбокім унутраным драматызмам і натуралізмам, атрымала міжнароднае прызнанне, аднак афіцыйнымі коламі Венгрыі была сустрэта халаднавата, бо ў ёй знаходзілі прыкметы алегорыі мясцовай арыстакратыі.

З 1903 г. пераехаў у Парыж, дзе пражываў і плённа працаваў да 1910 года. У яго працах «Парыжскага перыяду» адчувальна заўважны ўплыў французскіх імпрэсіяністаў.

Пасля 1910 года вярнуўся ў Венгрыю, у яго карцінах з’явілася больш сцэн са штодзённага жыцця людзей сярэдняга класа. Яго партрэты, пейзажы і нацюрморты сталі нагадваць палотны Рэнуара.

У канцы 1910-х гадоў ён пазнаёміўся з возерам Балатон, якое было яго шматгадовай любоўю і асновай натхнення мастака на працягу дзесяцігоддзяў.

З 1920 года прафесар Іштван Чок — прэзідэнт «Szinyei таварыства», выкладчык Акадэміі выяўленчых мастацтваў.

Іштван Чок з поспехам удзельнічаў у выставах і паказах. У 1890 г. на Сусветным кірмашы ў Парыжы за дзве напісаныя ім карціны Іштван Чок быў удастоены залатога медаля, затым атрымаў Гран-пры і залаты медаль на Парыжскім салоне 1891 года і ў 1894 годзе — залаты медаль на выставе ў Мюнхене. Абедзве карціны адразу былі набыты музеямі. Першая — Будапешцкім музеем выяўленчых мастацтваў, а другая — Венгерскім Нацыянальным музеем. Удзельнік міжнародных выставак у Рыме, Сан-Францыска, Пітсбургу і Лондане.

Работы Чока афарбаваны нацыянальным венгерскім каларытам. Шырока вядомы мастак Венгрыі, які праславіўся, у першую чаргу, сваімі партрэтамі, нацюрмортамі, карцінамі ў жанры ню, пейзажамі возера Балатон.
Аляксандр Мікалаевіч Каўтуненка

**Аляксандр Мікалаевіч Каўтуненка** (, Іркуцк, Расія — ) — эканаміст. Доктар эканамічных навук (1994). Старшыня эканамічнага савета Беларускай навукова-прамысловай асацыяцыі (з 1992).

## Біяграфія 
Скончыў Кіеўскі інстытут інжынераў грамадзянскай авіяцыі (інжынерна-эканамічны факультэт, 1976), Акадэмія народнай гаспадаркі пры Урадзе Расійскай Федэрацыі (дактарантура, 1994).
    
Працаваў у Дзяржаўнай планавай камісіі БССР (1979—1986, галоўны спецыяліст), НВА «Спектр» (1986—1988, галоўны эканаміст), Мінскам вытворчам аб’яднанні вылічальнай тэхнікі (1988—1992, намеснік генеральнага дырэктара па эканоміцы), ТАА «Консорциум Наука Экономика Право» (з 1994, генеральны дырэктар), часопіс «Директор» (з 1999, галоўны рэдактар), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 2013, прафесар кафедры міжнароднага бізнесу).

Навуковыя інтарэсы: праблемы эканомікі і функцыянавання прадпрыемстваў ва ўмовах рынку, удасканалення арганізацыйна-эканамічнага механізма інвацыйнага працэсу на мікра- і макраўзроўнях.

## Бібліяграфія 
* Организационно-экономический механизм инновационного процесса в условиях конверсии : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.00.05 / Ковтуненко Александр Николаевич. — Москва, 1994.
* Совершенствование оценки напряженности планов использования производственных ресурсов в промышленности керамических стеновых материалов (на примере предприятий Минстройматериалов БССР) : автореферат диcсертации… кандидата экономических наук : 08.00.05 / Ковтуненко Александр Николаевич. — Минск, 1983.
   

## Літаратура 
* Каўтуненка Аляксандр Мікалаевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 8. — С. 186.
* Ковтуненко Александр Николаевич // Кто есть кто в Республике Беларусь. Люди дела. — Минск, 2013. — С. 106.
* Памяти А. Н. Ковтуненко // Директор. — 2015. — № 4. — С. [1]. — Сведения доступны также по Интернету: https://director.by/zhurnal/arkhiv-zhurnala/arkhiv-nomerov-2015/149--2015
* Ученый, педагог, редактор // Директор. — 2015. — № 5. — С. [1]—3.

Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Крысціян Шад

**Крысціян Шад** (ням.: Christian Schad, ,  — , ) — нямецкі мастак, мастак-графік, фатограф, прадстаўнік новай рэчыўнасці.

## Біяграфія і творчасць 
Сын вядомага адваката і ўнучаты пляменнік нямецкага мастака Карла Фора, Шад вучыўся жывапісу і графіцы ў мастацкай акадэміі ў Мюнхене з 1913 па 1914 год. У 1915 г., каб пазбегнуць мабілізацыі на фронт у Першую сусветную вайну, пераехаў у Цюрых, дзе працаваў графікам і мастаком. У Швейцарыі зблізіўся з дадаістамі Вальтэрам Зернерам, Хансам Арпам, Хуга Балем і Трыстанам Тцара, стаў адным з арганізатараў мастацка-палітычнага клуба, галерэі, тэатра Кабарэ Вальтэр (Шпігельгасэ, 1). Эксперыментуючы з фатаграфічнай паперай ён адкрыў мастацкую бяскамерную фатаграфію. Фатаграфіі, зробленыя ў 1919 годзе, былі першымі мастацкімі фотаграмамі, якія папярэднічалі працам Мана Рэя і Ласла Мохай-Надзя. З 1936 года іх пачалі называць «шадаграфіямі» — назва, прыдуманая Трыстанам Тцара. Да 1960 года Шад больш не ўжываў гэтую тэхніку.

У 1920—1925 гадах працаваў у Рыме і Неапалі, затым пераехаў у Вену. Зблізіўся са школай новай рэчыўнасці. У 1927 годзе вярнуўся ў Берлін. З 1935 года ў Крысціяна не атрымлівалася зарабляць на сваё жыццё толькі з дапамогай жывапісу, яму давялося перакаштаваць мноства прафесій. У адрозненне ад іншых прадстаўнікоў новай рэчыўнасці (Ота Дзікс, Георг Грос, Макс Бекман), не падвергся пераследам з боку нацыстаў. Пераехаў у Ашафенбург, пасля разбурэння яго студыі пры бамбёжцы ў 1943 годзе, а пазней пасяліўся ў Кайльбергу.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Харгіта

**Харгі́та** — румынскі жудзец у рэгіёне Трансільванія. Тэрыторыя — 6639 км². Мяжуе з жудзецамі Нямц і Бакэў — на ўсходзе, Мурэш — на захадзе, Сучава — на поўначы, Брашаў і Кавасна — на поўдні.

У жудзецы знаходзіцца хрыбет Чук.

Побач з курортам Туснад знаходзяцца вулкан Святая Ганна і адзінае ў Румыніі вулканічнае возера Святая Ганна. У 2007 годзе насельніцтва жудзеца было  (у тым ліку мужчынскае насельніцтва —  і жаночае — ), шчыльнасць насельніцтва — 49,04 чал./км².

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Мікалай Ільін

**Мікалай Ільін**:
* Мікалай Карпавіч Ільін (нар. 1931) — беларускі работнік сельскай гаспадаркі і будаўнічай прамысловасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1974).
* Мікалай Міхайлавіч Ільін (нар. 1936) — беларускі эканаміст.
Джамбеціна Чыньяролі

**Джамбеціна Чыньяролі** (; , , Венецыянская рэспубліка — , там жа) — італьянскі жывапісец, які пісаў карціны ў стылі ранняга класіцызму. Заснавальнік дынастыі мастакоў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Вероне ў 1706 годзе. Пасля вывучэння рыторыкі ў каледжы езуітаў, захапіўся маляваннем. Навучаўся жывапісу ў майстэрні Сантэ Прунаці, затым у майстэрні Антоніа Балестры, дзе вучыўся разам з П’етра Ратары. У 1728 годзе Чыньяролі адкрыў уласную майстэрню жывапісу. Неўзабаве ў яго з’явіліся шматлікія кліенты і, як следства, замовы на напісанне карцін.

Разам з Ратары ён пераехаў у Венецыю, дзе, даследуючы карціны папярэднікаў, вывучаў досвед Тыцыяна, Паола Веранезэ і Джакама Пальмы Старэйшага. Да свайго вяртання ў Верону, ён жыў і працаваў у Мілане, Парме, Турыне, Балонні і Ферары. Важнымі работамі мастака гэтага перыяду з’яўляюцца палотны ў царкве Сан-Ларэнца ў Брэшыі, у базіліцы Нараджэння Святога Іаана Хрысціцеля ў Лантана-дэль-Гарда, у храмах Бергама і шэрагу іншых гарадоў Ламбардыі. У Эміліі ён стварыў шматлікія творы на сакральныя сюжэты, якія былі замовамі ад манаскіх ордэнаў. Сярод палотнаў таго перыяду шмат алтарных карцін, якія цяпер можна ўбачыць у царкве Санта-Спірыта ў П’ячэнцы, у царкве Сан-Джорджа ў Рэджа, у царкве Сан-Даменіка ў Мадэне, у храмах Пармы і Ферары. Сярод кліентаў мастака былі манархі Саксоніі, Рэчы Паспалітай, Расіі і Іспаніі. Для іспанскай каралевы ім быў створаны манументальны алтар, які цяпер захоўваецца ў Прада. На ім Чыньяролі намаляваў Маці Божую з немаўлём і святымі Люцыяй, Лаўрэнціям, Антоніем Падуанскім, Варварай і Анёлам-Ахоўнікам. Па замове біскупа Брэсананэ мастак напісаў алтарны абраз для сабора яго дыяцэзіі. У базіліцы Святога Марціна ў Альдзана-Ламбарда знаходзіцца яго карціна «Смерць святога Юзафа».

Акрамя рэлігійных сюжэтаў, Чыньяролі пачаў пісаць карціны на гістарычныя тэмы, такія, як «Трыумф Пампонія Секунда на Капітоліі» цяпер у зборы музея Кастэльвекіа ў Вероне. Чыньяролі спрыяў будаўніцтву будынка Акадэміі мастацтваў у Вероне, стаўшы яе першым дырэктарам. Цяпер акадэмія носіць яго імя. Ім таксама быў напісаны шэраг кніг, прысвечаных тэхніцы жывапісу. Даследчыкі адносяць яго стыль да прамежкавага паміж познім рафаэлізмам і раннім класіцызмам.

Катэгорыя:Мастакі Італіі XVIII стагоддзя
Фані Мендэльсон

**Фані Гензель** (, пры нараджэнні **Мендэльсон** (*Mendelssohn*); , пасля хрышчэння таксама Бартольдзі (*Bartholdy*),  — , ) — нямецкая спявачка, піяністка і кампазітарка. Сястра Фелікса Мендэльсона Бартольдзі, дзедам іх абодвух быў вядомы яўрэйска-нямецкі філосаф-асветнік Мозес Мендэльсон.

## Біяграфія 
Мендэльсон нарадзілася ў Гамбургу ў 1805 годзе. Была найстарэйшай з чатырох дзяцей, у тым ліку кампазітара Фелікса Мендэльсона. Яе бацькамі былі Аўрам Мендэльсон, сын філосафа Мозеса Мендэльсона, і Лея, унучка прадпрымальніка Даніэля Іцыга, народжаная Саламон. Яе дзядзька быў банкір Джозэф Мендэльсон.

Свае першыя ўрокі ігры на фартэпіяна яна атрымала ад сваёй маці. Яна нядоўга вучылася ў піяністкі Мары Біго ў Парыжы і ў Людвіга Бергера. У 1820 годзе Фані разам са сваім братам Феліксам далучыліся да Спеўнай акадэміі ў Берліне, якую ўзначальваў Карл Фрыдрых Цэльтэр.

Яе голасам захапляўся Гётэ, які прысвяціў ёй верш (1827). У 1829 годзе выйшла замуж за берлінскага мастака Вільгельма Гензеля, брата паэткі Луізы Марыі Гензель, і неўзабаве нарадзіла яму сына. Яе ўнукамі з’яўляюцца філосаф Паўль Гензель і матэматык Курт Гензель.

У 1839—1840 гадах падарожнічала з сям’ёй па Італіі. Выступала з нядзельнымі канцэртамі, у тым ліку выконвала Баха, Моцарта, Бетховена, а таксама сачыненні брата. Падчас аднаго з такіх выступаў памерла ад апаплексічнага ўдару. Брат, які трапіў пасля яе смерці ў глыбокую дэпрэсію, памёр праз некалькі месяцаў.

## Творчасць 
Аўтарка трох арганных прэлюдый (1829), драматычнай п’есы для сапрана і аркестра «Геро і Леандр» (1832), фартэпіяннага і струннага квартэтаў, некалькіх кантат, вакальных твораў на вершы Гётэ, Гейнэ, Ленау, Ламарціна і іншых паэтаў-рамантыкаў для фартэпіяна, сярод якіх найболей вядомы цыкл з 12 мініяцюр «Год» (1841). Нараўне з Кларай Шуман і Луізай Фаранк, Фані Мендэльсон — найбольш вядомая сярод кампазітарак XIX ст. Выдадзены яе лісты і дзённікі, ёй прысвечана некалькі раманаў-біяграфій.
Меркура-Чук

**Меркура-Чук** () — горад у цэнтральнай Румыніі, у Трансільваніі, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Харгіта. Размешчаны ў гістарычнай вобласці Секеі, у даліне ракі Олт.

## Гісторыя 
Паміж 1876 і 1918 гадамі Меркура-Чук уваходзіў у склад Аўстра-Венгрыі і быў адміністрацыйным цэнтрам камітату Чык. Па Трыянонскаму дагавору разам з усёй Трансільваніяй горад адышоў да Румыніі. З 1927 па 1938 год ён быў адміністрацыйным цэнтрам жудзеца Чук.

У 1940 годзе Меркура-Чук зноў адышла да Венгрыі па выніках Другога Венскага арбітражу і заставалася ў складзе апошняй да 1944 года. У 1944 годзе горад быў заняты Савецкай Арміяй, і ў 1945 годзе зноў увайшоў у склад Румыніі. З 1952 па 1968 год горад уваходзіў у склад Венгерскай аўтаномнай вобласці (з 1968 — Мурэш-Венгерская аўтаномная вобласць). У 1968 годзе было адноўлена дзяленне Румыніі на жудзецы, венгерская аўтаномія была скасавана, а Меркура-Чук стала адміністрацыйным цэнтрам жудзеца Харгіта.

Пасля Другой сусветнай вайны была праведзена індустрыялізацыя Меркуры-Чук, у прыватнасці, пабудаваны трактарны завод, тэкстыльная фабрыка і піваварны завод.

## Адукацыя 
У 2001 годзе адкрыты Прыватны ўніверсітэт Sapientia — Трансільванскі Венгерскі Універсітэт. Гэта першы ў Румыніі ўніверсітэт, выкладанне ў якім вядзецца на венгерскай мове.

## Спорт 
Гэта адзін з самых халодных гарадоў Румыніі, што робіць яго ідэальным для заняткаў зімовымі відамі спорту. У горадзе знаходзіцца лядовая арэна Лаяш Вакар, на лёдзе якой гуляе мясцовая хакейная каманда «Чыксерэда» — шматразовы чэмпіён Румыніі. У горадзе таксама знаходзіцца адзіны ў краіне каток, на якім магчыма правядзенне спаборніцтваў па канькабежным спорце. Многія спартсмены, якія выступаюць за Румынію на міжнародных спаборніцтвах, родам з Меркура-Чук, такія як біятланістка Ева Тофалві і фігурыст Золтан Келемен.

## Славутасці 
У горадзе ёсць пешаходная вуліца — вуліца Пецёфі.

У некалькіх кіламетрах на ўсход ад цэнтра горада знаходзіцца францысканскі манастыр Шумулеў-Чук, які з’яўляецца цэнтрам паломніцтва.

У цэнтры горада захаваўся замак Міко, пабудаваны ў стылі позняга Адраджэння.

## Насельніцтва 
Нацыянальны склад:

* Венгры — 81,75 %
* Румыны — 17,3 %
* Цыганы — 0,62 %

74,06 % насельніцтва каталікі, 14,99 % праваслаўныя, 7,41 % — пратэстанты-рэфармісты, 2,05 % унітарыяне.

Паводле даных перапісу 2016 года, насельніцтва горада складала 42 120 чалавек.

## Гарады-пабрацімы 
## Фотаздымкі 

Файл:Csíkszeredai színház 2014.JPG|Тэатр
Файл:Magyar konzulátus.JPG|Венгерскае консульства
Файл:Márton Áron Gimnázium Csíkszereda 2014.JPG|Школа
Файл:Igazságűgyi palota 2014.JPG|Палац
Файл:Vákár Lajos műjégpálya 2014.JPG|Лядовая арэна Лаяш Вакар
Файл:Petőfi Street, Csíkszereda.jpg|Вуліца Пецёфі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада
* FINALLY, SLAVS! Early Slavic infiltration into the Eastern Carpathians

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Харгіта