open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Цынкіт

**Цынкіт** — рэдкі мінерал класа простых вокіслаў, аксід цынку. Названы цынкітам у 1845 годзе аўстрыйскім мінеролагам В. Хайдзінгерам з-за таго, што ў яго склад уваходзіць цынк.

## Уласцівасці 
Утвараецца ў скарнах, мае кантактава-метасаматычнае паходжанне. Крышталі сустракаюцца рэдка, звычайна выяўляецца ў выглядзе крупчастых агрэгатаў, украпванняў. Часта залягае разам з вілемітам, кальцытам, раданітам, франклінітам. З'яўляецца паўправадніком. Ва ўльтрафіялеце можа флюарэсцыраваць аранжавым колерам. З'яўляецца рудой цынку (у сваім складзе ўтрымлівае 80,3 % цынку).

## Спасылкі 
* Цынкіт у галерэі мінералаў
* Цынкіт у базе мінералаў
* Цынкіт у атласе мінералаў
* Характарыстыка цынкіту

Катэгорыя:Вокіслы (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы цынку
Катэгорыя:Руды
Катэгорыя:Вырабныя камяні
Цынагнат

**Цынагнат** (*Cynognathus*, ад  — «сабачыя сківіцы») — выкапнёвы драпежнік даўжынёй цела каля метра, які жыў у перыяд ранняга і сярэдняга трыяса. Належаў да сінапсід, жывёл, якія больш нагадваюць сучасных млекакормячых, і ўваходзіў у інфраатрад *Eucynodontia*. Род *Cynognathus* меў распаўсюджанне амаль па ўсім свеце. Выкапнёвыя парэшткі цынагнатаў на сённяшні дзень выяўлены на тэрыторыі Паўднёвай Афрыкі, Паўднёвай Амерыкі, Кітая і Антарктыды. Было апісана шмат відаў, але ўсе яны з'яўляюцца сінонімамі віду *Cynognathus crateronotus*.

## Літаратура 
* Thomas S. Kemp: The Origin & Evolution of Mammals. Oxford University Press, Oxford 2005. ISBN 0-19-850761-5.
* Robert L. Carroll: Paläontologie und Evolution der Wirbeltiere, Thieme, Stuttgart (1993), ISBN 3-13-774401-6

Катэгорыя:Пазваночныя
Цынвальдыт

**Цынвальдыт** - калій-літыева-жалезістая слюда, мінерал падкласа алюмасілікаты. Назву атрымаў ад радовішча Цынвальд (цяпер Цынавец) у Рудных гарах, дзе быў упершыню апісаны ў 1845 годзе.

## Уласцівасці 
Цынвальдыт - метасаматычны мінерал пнеўматалітавага паходжання, уласцівы для волаваносных жыл і некаторых шчолачных гранітных пегматытаў, грэйзенаў.

Крышталі ліставатыя, зрослыя ў псеўдагексаганальныя пакеты, нагадваюць біёты. Хімічны склад непастаянны (бываюць багатыя і бедныя жалезам цынвальдыты). Працэнтны склад: К2O — 9,5-13, Li2O — 1-5, FeO — 6-12,5, Fe2O3 — 1-5, Н2О — 0,5-1,5, F — 1,5-8. Раскладаецца ў кіслотах . Можна зблытаць з мускавітам.

## Спасылкі 
* Цынвальдыт у базе даных мінералаў 
* Характарыстыка цынвальдыту 

Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Слюды
Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Катэгорыя:Мінералы літыю
Катэгорыя:Мінералы калію
Катэгорыя:Мінералы жалеза
Катэгорыя:Руды
Цынь Цзюшаа

**Цынь Цзюшаа** (, 1202?-1261?) — кітайскі матэматык.
Нарадзіўся ў правінцыіі Цзыян.
Твор «Дзевяць кніг па матэматыцы» (1247) утрымоўвае звесткі па тэорыі лікаў і рашэння алгебраічных раўнанняў вышэйшых ступеняў.

## Літаратура 
* Ulrich Libbrecht: Chinese Mathematics in the Thirteen Century(The Shu-Shu-Chiu-Chang of Chin Chiu shao) Dover Publication ISBN 0-486-44619-0

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Матэматыкі Кітая
Катэгорыя:Постаці матэматыкі XIII стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі ў тэорыі лікаў
Луцый Квінкцый Цынцынат

**Луцый Квінкцый Цынцынат** () — старажытнарымскі патрыцый, консул 460 да н.э., дыктатар 458 (падчас вайны рымлян супраць плямёнаў экваў і сабінаў), 439 да н. э. Паводле рымскага падання, выкладзенага рымскім аўтарамі Лівіем і інш., Цынцынат лічыўся ўзорам сціпласці, доблесці і вернасці грамадзянскаму абавязку.
thumb|300пкс|злева|Цынцыната абіраюць дыктатарам

## Літаратура 
* *"Cincinnatus, Lucius Quinctius." Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite (2007)*  

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Военачальнікі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Род Квінкцыяў
Катэгорыя:Рымскія дыктатары
Саяна-Шушанская ГЭС

**Сая́на-Шу́шанская гідраэлектрастанцыя імя П. С. Непаро́жняга** — найбуйнейшая па ўсталяванай магутнасці электрастанцыя Расіі, 7-я — сярод дзеючых гідраэлектрастанцый у свеце. Размешчана на рацэ Енісей, на мяжы паміж Краснаярскім краем і Хакасіяй, каля пасёлка Чаромушкі, каля Саянагорска. З'яўляецца верхняй ступенню Енісейскага каскада ГЭС. Унікальная арачна-гравітацыйная плаціна станцыі вышынёй 245 м — самая высокая плаціна Расіі і адна з найвышэйшых плацін свету. Назва станцыі паходзіць ад назваў Саянскіх гор і размешчанага непадалёк ад станцыі сяла Шушанскае, шырока вядомага ў СССР як месца ссылкі У. І. Леніна.

Будаўніцтва Саяна-Шушанскай ГЭС, распачатае ў 1963 годзе, было афіцыйна завершана толькі ў 2000 годзе. Падчас будаўніцтва і эксплуатацыі ГЭС мелі месца праблемы, звязаныя з разбурэннем вадаскідных збудаванняў і ўтварэння расколін у плаціне, пазней паспяхова вырашаныя.

17 жніўня 2009 года на станцыі адбылася найбуйнейшая ў гісторыі расійскай гідраэнергетыкі аварыя, якая стала прычынай гібелі 75 чалавек. Аднаўленне станцыі павінна быць завершана ў 2014.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі СССР
Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Расіі
Катэгорыя:Енісей
Катэгорыя:Электрастанцыі Хакасіі
Катэгорыя:Саянагорск
Катэгорыя:З’явіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Усесаюзныя камсамольскія будоўлі
Фердынанд Цыркель

**Фердынанд Цыркель** (; , Бон — , там жа) — нямецкі геолаг і петрограф.

## Біяграфія 
Скончыў Бонскі ўніверсітэт (доктар філасофіі, 1861). З 1863 прафесар Львоўскага ўніверсітэта, у 1870—1909 прафесар мінералогіі ў Лейпцыгу. Вывучаў магматычныя горныя пароды ў Ісландыі, Шатландыі, Італіі, Францыі, Паўночнай Амерыцы, Індыі, на Цэйлоне. Першым ужыў крышталяаптычны метад для мікраскапічнага вывучэння горных парод і іх дыягностыкі. Цыркель — аўтар падручніка па петраграфіі (1893-94), які вытрымаў некалькі выданняў і садзейнічаў далейшаму развіццю петраграфіі.

## Творы 
* *Lehrbuch der Petrographie.* (Bonn, 1866; 2. gänzlich neu verfaßte Aufl. Leipzig, 1893–1894).
* *Elemente der Mineralogie.* [Begründet von Carl Friedrich Naumann; ab 1877 von Zirkel übernommen]. Leipzig, Engelmann, 1877, 10. Aufl.
* *Geologische Skizze von der Westküste Schottlands.* (1871).
* *Die Umwandlungsprocesse im Mineralreich : akademische Rede, gehalten am 19. December 1870 in der Aula zu Leipzig*. Lüderitz, Berlin 1871.
* *Die mikroskopische Beschaffenheit der Mineralien und Gesteine.* (1873).
* *Die Struktur der Variolite.* (1875).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Боне
Катэгорыя:Памерлі ў Боне
Катэгорыя:Геолагі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Геолагі Германіі
Катэгорыя:Мінералогі Германіі
Катэгорыя:Выпускнікі Бонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Воластана
Катэгорыя:Рэктары Лейпцыгскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Універсітэта імя Хрысціяна Альбрэхта
Драфа

**Драфа** — шматзначны тэрмін

* Драфа — від птушак
* народная назва віду
К’етыль Янсруд

'''К'етыль Я́нсруд''' (, нар. , Ставангер) — нарвежскі гарналыжнік, алімпійскі чэмпіён 2014 у супергіганце і бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у хуткасным спуску, віцэ-чэмпіён Алімпійскіх гульняў 2010 года ў гіганцкім слаламе. Выступае ва ўсіх гарналыжных дысцыплінах.

У Кубку свету К'етыль Янсруд дэбютаваў у 2003 годзе, у студзені 2009 года ўпершыню трапіў на подыум на этапе Кубка свету ў гіганцкім слаламе. Усяго на сённяшні момант мае 10 трапленняў у тройку на этапах Кубка свету, у тым ліку адна перамога ў супергіганце.

Прымаў удзел у Алімпіядзе 2006 года ў Турыне, дзе паказаў наступныя вынікі: 10-е месца ў суперкамбінацыі і сход у гіганцкім слаламе.

На Алімпіядзе 2010 у Ванкуверы заваяваў срэбра ў гіганцкім слаламе, у астатніх дысцыплінах паказаў наступныя вынікі: хуткасны спуск — 31-е месца, супергігант — 12-е месца, суперкамбінацыя — 9-е месца, слалам — 17-е месца.

За сваю кар'еру ўдзельнічаў у двух чэмпіянатах свету, але медалёў у іх не заваёўваў, лепшы вынік — 9-е месца ў суперкамбінацыі на чэмпіянаце свету 2009 года ў Валь-д'Ізерэ.

Выкарыстоўвае лыжы і чаравікі вытворчасці фірмы *Atomic*.

## Перамогі на этапах Кубка свету 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарналыжнікі Нарвегіі
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Урэтрыт

**Урэтрыт** - запаленне мочаспускальнага канала (урэтры), выклікаецца паразай сценкі канала бактэрыямі і вірусамі. Па характары цячэння адрозніваюць вострую і хранічную форму захворвання. Урэтрыты дзеляць на ганарэйныя  і неганарэйныя. Неганарэйныя урэтрыты могуць быць інфекцыйнымі і неінфекцыйнымі.

## Этыялогія 
Урэтрыт узнікае звычайна ў выніку заражэння венерычнымі хваробамі пры палавых кантактах або пры трапленні ва ўрэтру гнояродных бактэрый ў асоб, якія парушаюць правілы асабістай гігіены; радзей мікробы заносяцца ва ўрэтру з органаў, што  знаходзяцца вышэй пры іх запаленні або па крывяносных і лімфатычных сасудах з наяўных у арганізме ачагоў запалення, напрыклад: міндалін пры танзіліце, карыёзных зубоў.

## Сімптомы 
Сімптомамі ўрэтрыту з'яўляюцца хваравітае мочаспусканне, а таксама вылучэнне гною з мочаспускальнага канала (піурыя ), пачырваненне і зліпанне краёў яго вонкавай адтуліны. Пры адсутнасці лячэння ўрэтрыт можа перайсці ў прастатыт, у пухліну яечак або ў хранічны ўрэтрыт.

Катэгорыя:Захворванні, якія перадаюцца палавым шляхам
Катэгорыя:Захворванні мочапалавой сістэмы
Цыстыт

**Цыстыт** (ад  — пузыр) — запаленне мачавога пузыра, абумоўленае пранікненнем у яго інфекцыі. Цячэнне хваробы можа быць вострым або хранічным; па характары мясцовых змянен - катаральным, гемарагічным . Часцей сустракаецца звязаны з пераахаладжэннем востры цыстыт, пераважна ў жанчын. 

## Сімптомы 
Болі ўнізе жывата і ў крыжы, пачашчэнне і хваравітасць мачавыпускання, вылучэнне крыві ў канцы мачавыпускання. Тэмпература цела звычайна нармальная. У мачы выяўляюць бялок, лейкацыты, эрытрацыты, бактэрыі. Востры цыстыт доўжыцца 1-2 тыдні. Калі захворванне зацягваецца, то для высвятлення магчымых прычын хранічнага цячэння (адэнома, камень мачавога пузыра, захворванні маткі і інш.) выкарыстоўваюць цыстаскапію і іншыя метады даследавання.

## Лячэнне 
Дыета з выключэннем вострых страў і багатым спажываннем вадкасці (вада, сокі, морсы, адвары), антыбактэрыйныя (антыбіётыкі, сульфаніламіды і іншыя прэпараты), спазмалітычныя, абязбольвальныя сродкі, цеплавыя працэдуры (ванны, грэлкі на ніжнюю частку жывата).

Катэгорыя:Захворванні мочапалавой сістэмы
Абсцэс лёгкага

**Абсцэс лёгкага** — некроз лёгкага і ўзнікненне абмежаванай поласці (больш 2 см), якая ўтвараецца ў выніку гнойнага расплаўлення лёгачнай тканкі. Узбуджальнік - розныя мікраарганізмы (часцей за ўсё залацісты стафілакок). Характэрна зніжэнне агульных і мясцовых ахоўных функцый арганізма з-за траплення ў лёгкія і бронхі іншародных цел, слізі, ванітаў - пры алкагольным ап'яненні, пасля сутаргавага прыпадку або ў несвядомым стане. Спрыяюць хранічныя захворванні і інфекцыі (цукровы дыябет, хваробы крыві), парушэнне дрэнажнай функцыі бронхаў, працяглы прыём глюкакартыкоідаў, цытастатыкаў і імунадэпрэсантаў.

## Этыялогія 
Прычынай часцей за ўсё з'яўляецца:
* пнеўманія, выкліканая стафілакокам, клебсіэлай, анаэробамі, а таксама кантактная інфекцыя пры эмпіеме плеўры;
* аспірацыя іншародных цел.

Непрамыя прычыны:
* септычныя эмбаліі, якія трапляюць гематагенным шляхам з ачагоў астэаміэліту, ганіту, прастатыту, радзей адзначаецца лімфогенны шлях - пры фурункулах верхняй губы, флегмонах дна поласці рота.
* Множныя абсцэсы, часцей двухбаковыя, узнікаюць у выніку септыкапіеміі.

Абсцэс лёгкага можа быць: ускладненнем інфаркту лёгкага, распадам ракавай пухліны ў лёгкім.

Часцей сустракаецца ў мужчын сярэдняга ўзросту, 2/3 хворых злоўжываюць алкаголем. Хвароба пачынаецца востра: дрыжыкі, павышэнне тэмпературы, болі ў грудзях. Пасля прарыву гною ў бронху выдзяляецца вялікая колькасць гнойнай макроты, часам з прымешкай крыві і непрыемным пахам. Над зонай пашкоджання лёгкіх спачатку выслухоўваюцца саслабленае дыханне, пасля прарыву абсцэсу - бранхіяльнае дыханне і вільготныя хрыпы. На працягу 1-3 месяцаў можа наступіць шчасны зыход: танкасценныя кіста ў лёгкім або ачаговы пнеўмасклероз; неспрыяльны зыход - абсцэс становіцца хранічным.

## Лячэнне 
Антыбіётыкі ў вялікіх дозах, стымуляванне ахоўных сіл арганізма (высокакаларыйнае харчаванне, бялкі, вітаміны, левамізол, Т-актывін, антыстафілакокавая плазма і гамаглабулін, гемасорбцыя, плазмаферэз). Пры неэфектыўнасці праз 2-3 месяцы — хірургічнае лячэнне. Своечасова пачатае лячэнне звычайна прыводзіць да акрыяння. Пры неэфектыўнасці лячэння на працягу 6-8 тыдняў хворага неабходна шпіталізаваць у хірургічны стацыянар для правядзення бронхоскопического дрэнажу або аперацыі.

Катэгорыя:Пульманалогія
Катэгорыя:Захворванні лёгкіх
Ніколь Хосп

thumb|center

**Ніко́ль Хосп** (, нар. , Біхльбах, Ціроль, Аўстрыя) — аўстрыйская гарналыжніца, чэмпіёнка свету 2007 года ў гіганцкім слаламе і чэмпіёнка свету 2013 года ў камандным першынстве, уладальніца Кубка свету ў агульным заліку сезону 2006/07, двухразовая віцэ-чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў (2006 — слалам, 2014 — суперкамбінацыя), бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у супергіганце.

Рост — 174 см, вага — 69 кг.

На 18 сакавіка 2009 года Ніколь атрымала 11 перамог на этапах Кубка свету, прычым яна выйгравала ва ўсіх дысцыплінах, акрамя хуткаснага спуску: супергігант — 1, гіганцкі слалам — 5, слалам — 4, суперкамбінацыя — 1.

У 2007 годзе Ніколь стала 7-й прадстаўніцай Аўстрыі, якая здолела заваяваць «Крыштальны глобус» за перамогу ў агульным заліку Кубка свету. У тым жа сезоне яна заваявала і малы «Крыштальны глобус» за перамогу ў заліку гіганцкага слалама.

На Алімпіядзе 2006 года ў Турыне Ніколь прыняла ўдзел у 3 відах праграмы: у камбінацыі заняла 5-е месца, у гіганцкім слаламе — 4-е, а на трасе слалама выйграла срэбра, саступіўшы 0,29 сек шведкі Ані Персан. Алімпійскія гульні 2010 года ў Ванкуверы была вымушана прапусціць з-за траўмы.

Удзельніца 6 чэмпіянатаў свету (2003, 2005, 2007, 2009, 2011 і 2013), на якіх выйграла ў суме 7 узнагарод: 2 залатыя, 2 сярэбраныя і 3 бронзы.

## Спасылкі 
* Сайт Ніколь Хосп 
* Ніколь Хосп на сайце ФІС  
* 

Катэгорыя:Гарналыжнікі Аўстрыі
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па гарналыжным спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны Аўстрыі па гарналыжным спорце
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка свету па гарналыжным спорце
Ян Смекенс

**Ян Смекенс** (, нар. , Ралтэ, Нідэрланды) — галандскі канькабежац-спрынтар. Бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2011 на дыстанцыі 500 м. Шматразовы чэмпіён Нідэрландаў на дыстанцыі 500 м. Віцэ-чэмпіён Алімпійскіх гульняў 2014 у Сочы на дыстанцыі 500 м.

## Спартыўная кар'ера 
На чэмпіянатах Нідэрландаў выступае з 2005 года. У 2008, 2009, 2010, 2012 гадах станавіўся чэмпіёнам Нідэрландаў на дыстанцыі 500 метраў, у 2007 і 2011 — віцэ-чэмпіёнам.

На Алімпійскіх гульнях 2010 года ў Ванкуверы заняў 6-е месца на 500 м.

У 2011 годзе стаў віцэ-чэмпіёнам на чэмпіянаце Нідэрландаў у спрынтарскім мнагабор'і.

На чэмпіянаце свету па асобных дыстанцыях 2011 заняў трэцяе месца на 500 м.

У сезоне 2012/2013 стаў уладальнікам Кубка свету на дыстанцыі 500 метраў. На этапах Кубка свету з 12 забегаў выйграў 7. На чэмпіянаце свету па асобных дыстанцыях заняў трэцяе месца.

## Спасылкі 
* Асабісты сайт 
* Статыстыка выступленняў

Катэгорыя:Канькабежцы Нідэрландаў
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Роналд Мюлдэр

**Роналд Мюлдэр** (, нар. ) — канькабежац-спрынтар з Нідэрландаў. Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у Сочы на дыстанцыі 500 м.

## Спартыўная кар'ера 
На чэмпіянатах Нідэрландаў удзельнічае з 2006 года.

Першы подыум на нацыянальным першынстве заваяваў у сезоне 2009/2010, стаўшы другім на 500 м, праз год стаў чэмпіёнам Нідэрландаў на 500 м. На чэмпіянаце свету ў спрынтарскім мнагабор'і 2010 стаў чацвёртым.

На Алімпійскіх гульнях 2010 года ў Ванкуверы ўдзельнічаў на дыстанцыі 500 метраў і заняў 11-е месца.

Брат-блізнюк — Міхел Мюлдэр, таксама канькабежац-спрынтар.

Акрамя канькоў, таксама выступаў на ролікабежных спаборніцтвах, летам 2011 года перамог на чэмпіянаце Еўропы.

## Спасылкі 
* Статыстыка выступленій

Катэгорыя:Канькабежцы Нідэрландаў
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Міхел Мюлдэр

**Міхел (Мішэль) Мюлдэр** (, ) — ролікабежац і канькабежац-спрынтар з Нідэрландаў, чэмпіён Алімпійскіх гульняў 2014 года на дыстанцыі 500 метраў, бронзавы прызёр на дыстанцыі 1000 м. Двухразовы чэмпіён свету ў спрынтарскім мнагабор'і (2013, 2014), срэбны прызёр на 500 м (2012). Чэмпіён свету і шматразовы чэмпіён Еўропы па хуткасным бегу на ролікавых каньках.

## Спартыўная кар'ера 
На чэмпіянатах Нідэрландаў удзельнічае з 2006 года. Першы подыум на нацыянальным першынстве заваяваў у лістападзе 2011 года, стаўшы другім на 500 м.

10 сакавіка 2012 года атрымаў першую перамогу на этапах Кубка свету, перамогшы на дыстанцыі 500 м на фінале Кубка свету ў Берліне.

Брат-блізнюк — Роналд Мюлдэр, таксама канькабежац-спрынтар, удзельнічаў на Алімпіядзе 2010. Міхел адабрацца на Алімпіяду не змог, назіраў за выступленнем брата ў якасці гледача на трыбуне.

У 2012 годзе стаў срэбным прызёрам чэмпіянату свету на 500 м. У першым забегу заняў 5-е месца. У другім забегу перамог, усталяваўшы рэкорд катка, і пабіўшы асабісты рэкорд на 1 сотую.

Летам 2012 года ўсталяваў сусветны рэкорд на 300 м у бегу на роліках — 22.58.

У верасні 2012 года стаў чэмпіёнам свету ў бегу на роліках на дыстанцыі 500 м.

У 2013 годзе стаў чэмпіёнам свету па спрынтарскім шматбор'і, усталяваўшы на чэмпіянаце рэкорд свету па суме.

У 2014 годзе другі раз стаў чэмпіёнам свету па спрынтарскім шматбор'і.

## Спасылкі 
* Статыстыка выступленняў

Катэгорыя:Блізняты паводле алфавіта
Катэгорыя:Канькабежцы Нідэрландаў
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па канькабежным спорце
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нідэрландаў
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па канькабежным спорце
Цыстаскапія

**Цыстаскапія** — даследаванне мачавога пузыра з дапамогай спецыяльнай прылады — цыстаскопа, ў пусты металічны корпус якога ўмантаваная аптычная сістэма. Цыстаскоп уводзяць у мачавы пузыр праз мочаспускальны канал. Для дыягнастычнага агляду мачавога пузыра яго прамываюць праз корпус цыстаскопа, напаўняюць празрыстай дэзінфікцыйнай вадкасцю. Цыстаскапія дапамагае распазнаванню хранічнага цыстыту, туберкулёзу, камянёў, пухлін мачавога пузыра і іншых уралагічных захворванняў, а таксама запаленчых і пухлінавых захворванняў суседніх з мачавым пузыром органаў (матка і похвы ў жанчын, прадсталёвая залоза і прамая кішка у мужчын). Выкарыстанне цыстаскопаў спецыяльнай канструкцыі дазваляе праводзіць катэтэрызацыю мачаточнікаў і нырачных лаханак (з дыягнастычнай або лячэбнай мэтай), біяпсію і некаторыя аператыўныя ўмяшанні на мочавыводных шляхах і прадсталёвай залозе (напрыклад, драбненне камянёў у мачавым пузыры).

Катэгорыя:Эндаскапія
Катэгорыя:Уралогія
Джулія Манкуса

220px|center|Манкуса ў 2006 годзе

**Джулія Манку́са** (, нар. , Рына, штат Невада, ЗША) — амерыканская гарналыжніца, алімпійская чэмпіёнка 2006 года ў гіганцкім слаламе, двухразовая віцэ-чэмпіёнка Алімпіяды 2010 у хуткасным спуску і суперкамбінацыі, уладальніца 5 медалёў чэмпіянатаў свету.

## Біяграфія 
Джулія вырасла на беразе возера Тахо, у яе ёсць 2 сястры: старэйшая Эйпрыл і малодшая Сара.

Бацька Джуліі Чыра Манкуса (нар. 1949), сын італьянскіх імігрантаў, быў адным з найбуйнейшых наркадылераў у гісторыі ЗША, які арганізаваў наркакартэлі па вытворчасці і продажы марыхуаны і какаіну. У 1995 годзе Чыра быў асуджаны на 9 гадоў турмы за кантрабанду марыхуаны. Пасля выхаду з турмы Чыра падтрымлівае добрыя адносіны з Джуліяй і нават удзельнічае ў яе гарналыжнай кар'еры.

Цікава, што Джулія ўпершыню выйграла этап Кубка свету ўжо пасля таго, як стала алімпійскай чэмпіёнкай, пры гэтым у гіганцкім слаламе, які яна выйграла на Алімпіядзе 2006 у Турыне, яна не перамагала ў Кубку свету ні разу. Усяго за кар'еру больш за 30 разоў падымалася на прызавы подыум на этапах Кубка свету, выйграўшы 7 разоў.

## Перамогі на этапах Кубка свету (7) 
*Па стане на 02 лютага 2014 года*

## Джулія Манкуса на чэмпіянатах свету 
## Джулія Манкуса на зімовых Алімпійскіх гульнях 
right|thumb|250px|Ліндсі Вон (у цэнтры) на алімпійскім пастаменце ў Ванкуверы пасля перамогі ў хуткасным спуску

## Спасылкі 
* 
* 
* Блог Джуліі Манкуса 
* Відэаінтэрв'ю з Джуліяй падчас Алімпіяды 2010 у Ванкуверы 

Катэгорыя:Гарналыжнікі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Цыстра

**Цыстра** (ад ) — старадаўні струнны шчыпковы музычны інструмент. Па форме нагадвае сучасную паўавальную мандаліну. Мае 5-12 парных струн (хораў). Была распаўсюджана ў Германіі, Італіі і іншых краінах Заходняй Еўропы ў XV — пачатку XIX стст. (асабліва ў гарадскім асяроддзі ў канцы XVIII — пачатку XIX стст.). Спецыфічнай разнавіднасцю цыстры ў Еўропе другой паловы XVIII — першай паловы XIX стст. была англійская гітара. Разнавіднасці цыстры — вялікая басовая, тэнаровая, малая.

Катэгорыя:Шчыпковыя музычныя інструменты
Катэгорыя:Хардафоны
Цытыдын

**Цытыдын** — прыроднае арганічнае злучэнне, нуклеазід, які складаецца з рэшткаў пірымідынавай асновы цытазіна і вуглявода рыбоза. Доўгія іглападобныя крышталі ці белы крышталічны парашок. Добра раствараецца ў вадзе, гіграскапічны; малекулярная маса 243,2. Прысутнічае ва ўсіх жывых клетках ў складзе рыбануклеінавай кіслаты і нуклеатыдаў.

## Гл. таксама 
* Нуклеазіды

Катэгорыя:Нуклеазіды
Чэмпіянат свету па трэкавых велагонках 1908

**Чэмпіянат свету па трэкавых велагонках 1908 года** прайшоў асобна: спаборніцтвы сярод аматараў прайшлі 26 ліпеня ў Лейпцыгу, а спаборніцтвы сярод прафесіяналаў — 2 жніўня ў Берліне (абодва — Германская імперыя).

## Агульны медальны залік 
## Медалісты 
1908
Катэгорыя:Ліпень 1908 года
Катэгорыя:Жнівень 1908 года
Чэмпіянат свету па трэкавых велагонках 1902

**Чэмпіянат свету па трэкавых велагонках 1902 года** прайшоў асобна: спаборніцтвы па спрынце прайшлі 15 чэрвеня ў Рыме (Каралеўства Італія), а спаборніцтвы па гонках за лідарам, у сувязі з негатоўнасцю італьянскага боку да іх прыёму, прыйшлося праводзіць, як і летась, у Берліне (Германская імперыя), 22 чэрвеня.

## Агульны медальны залік 
## Медалісты 
1902
Катэгорыя:Чэрвень 1902 года
Міхась Блісцінаў

**Міхась (Міхаіл Міхайлавіч) Блісцінаў** (, вёска Іванкава, Мяшчоўскі павет, цяпер Калужская вобласць — , Мінск) — беларускі сцэнарыст, перакладчык. Псеўданімы: *Лісцінаў М., Міхась Чаромха*. Пахаваны на Паўночных могілках Мінска (Паўночныя-1, 55/5/4).

## Творчасць 
Літаратурную дзейнасць пачаў у 1926 годзе з вершаў. З 1929 года пісаў апавяданні і нарысы. Аўтар п’ес «Агні Палесся» (1931), «Трактар» (1931), «Мох» (1932), інсцэніровак «Ленінцы» і «Кастрычнік» (1932), «Грунт» (пастаўлена ў 1934), аповесці «Хітрасць» (альманах «Бальшавіцкая моладзь», 1934).

Напісаў сцэнарый мастацкага фільма «Строгая жанчына» (пастаўлены ў 1959), а таксама васемнаццаць сцэнарыяў дакументальных і навукова-папулярных фільмаў (фільм «Каларадскі жук» у 1965 г. адзначаны на Міжнародным кінафестывалі ў Браціславе дыпломам).

У перыядычным друку выступаў з рэцэнзіямі і артыкуламі па пытаннях кіно.

Пераклаў на беларускую мову «Крэнкебіль» А. Франса (1936), «Пятра Першага» А. Талстога (1940, скарочанае выданне для дзяцей), п’есу «Як гартавалася сталь» (паводле рамана М. Астроўскага, 1937), паасобныя п’есы А. Бруштэйн, Б. Тур, В. Любімавай і інш.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны I ступені, Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Сцэнарысты Беларусі
Строгая жанчына

**«Строгая жанчына»** — мастацкі фільм рэжысёра Іосіфа Шульмана, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1959 годзе. Сцэнарыст: Міхась Блісцінаў. Аператар: Георгій Удавенка. Кампазітар: Дзмітрый Лукас. Мастак: Уладзімір Белавусаў.

Прэм’ера: чэрвень 1959 (Мінск), 26 кастрычніка 1959 (Масква).

## Сюжэт 
Шмат цяжкасцяў выпала на долю старшыні сельсавета Хрысціны Жалюк з першых дзён працы. Першая сесія сельсавета зрываецца па віне старшыні калгаса Спірыдона Жылінкі, які прыкінуўся хворым і не з’явіўся на пасяджэнне. Дачка Хрысціны Юлька абвінавачаная ў смерці цялятаў і адхіленая ад працы. Інтрыгі пляце супраць Хрысціны і былы старшыня сельсавета Макар Шульга, які працуе зараз у райцэнтры. Жалюк выяўляе, што Жылінка і Шульга займаліся ашуканствам, завышалі ўраджаі некаторых культур. Правяраць факты па яе заяве прыязджае… Шульга. А ў гэты час у Хрысціны асабістая драма. Яе муж, якога лічылі загінулым на фронце героем, аказваецца жывым, але нікчэмным, страціўшым гонар чалавекам. На пасяджэнні сельсавета Шульга выступае з «выкрыццём». Народ пратэстуе супраць спробы ўзвесці паклёп на добрую жанчыну. Не менш драматычны лёс дачкі Хрысціны, Юлькі. Палюбіла яна на сваю бяду шалапутнага Сямко, сына самагоншчыцы Сцепаніды. Але пад уплывам Хрысціны і яе дачкі Сямён парывае з маці і сыходзіць з яе дома.

## Акцёры 
* Вольга Харкова — Хрысціна Жалюк
* Глеб Глебаў — Спірыдон Жылінка
* Юрый Бялоў — Сямён Шульга
* Стэфанія Станюта — жонка Спірыдона Жылінкі
* Галіна Макарава — калгасніца

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы 1959 года
Хакей на траве на летніх Алімпійскіх гульнях 1936

На летніх Алімпійскіх гульнях 1936 года спаборніцтвы па хакеі на траве праводзіліся толькі сярод мужчын.

## Медалісты 
## Спасылкі 
* Вынікі спаборніцтваў  на сайце sports-reference.com

Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 1936
Катэгорыя:Хакей на траве
Рыцына

**Рыцы́на** — тлусты раслінны алей, атрымліваемы з насення клешчавіны прасаваннем і экстрагаваннем арганічнымі растваральнікамі.

Вязкая вадкасць светла-жоўтага колеру або бясколерная, амаль без паху, з непрыемным смакам. Невысыхальны алей. На 80—90 % складаецца з трыгліцэрыдаў рыцынолевай кіслаты. Таксама ўтрымлівае 3—5 % лінолевай і 3—9 % алеінавай кіслаты. Шчыльнасць 950—974 (948—968)°С. Не раствараецца ў вадзе і бензіне. Добра раствараецца ў спірце.

## Выкарыстанне 
Рыцына выкарыстоўваецца ў якасці змазачнага матэрыялу, гідраўлічнай вадкасці, у вытворчасці мыла, пакосту і фарбаў, касметычных сродкаў.

### У медыцыне 
У медыцыне рыцына выкарыстоўваецца ў якасці хуткадзеючага слабіцельнага сродку. У спалучэнні з хінінам і інш. у акушэрстве. Мазі і бальзамы з рыцынай выкарыстоўваюцца пры лячэнні апёкаў, язваў, змякчэння скуры і інш.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Масло касторовое // ХиМиК.ру 
* КАСТОРОВОЕ МАСЛО // Энцыклапедыя Кругасвет 

Катэгорыя:Алеі
Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014

## Неафіцыйны медальны залік 

## Гл. таксама 
* Спіс прызёраў зімовых Алімпійскіх гульняў 2014

## Спасылкі 
* Медальны залік на афіцыйным сайце зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 2014
Катэгорыя:Вынікі зімовых Алімпійскіх гульняў
Лёгкая атлетыка на летніх Алімпійскіх гульнях 1936

Спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы на **летніх Алімпійскіх гульнях 1936 года** праходзілі сярод мужчын і жанчын. Праграма спаборніцтваў была той жа, што і на папярэдніх Гульнях.

## Агульны медальны залік 
## Медалісты 
### Мужчыны 
### Жанчыны 
## Спасылкі 
* Вынікі спаборніцтваў  на сайце sports-reference.com

Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 1936
Аўстралія на летніх Алімпійскіх гульнях 1936

**Аўстралія** брала ўдзел у Летніх Алімпійскіх гульнях 1936 года ў Берліне (Германія) у восьмы раз за сваю гісторыю, і заваявала адзін бронзавы медаль. Зборная краіны складалася з 32 спартсменаў (28 мужчын, 4 жанчыны), якія выступілі ў спаборніцтвах па 7 відам спорту.

## Медалісты 
## Спасылкі 
* База МАК
* Афіцыйныя алімпійскія справаздачы 
* www.sports-reference.com 

Катэгорыя:Аўстралія на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 1936 года
Катэгорыя:1936 год у Аўстраліі
Дарычны ордар

.]]
[thumb|right|160px|Рымска-дарычны ордар. [Тэатр Марцэла.]]
**Дарычны ордар** — адзін з ордараў класічнай архітэктуры. Адрозніваюць грэчаскі і рымскі дарычны ордар. Апошні мае разнавіднасці — рымскі з мутуламі і рымскі з зубцамі (дэнтыкуламі).

Месцам узнікнення лічацца берагі Эгейскага мора як з еўрапейскага, так і з азіяцкага боку ў VI стагоддзі да н.э.. Сустракаецца ў першых збудаваннях Старажытнай Грэцыі і дарыйскіх калоніях. Лаканічны, мужны, манументальны — у часы антычнасці лічыўся «мужчынскім» ордарам.

## Характэрныя рысы 
Класічная дарычная калона была без базы, з вельмі моцным патанчэннем, упрыгожана канелюрамі, заканчвалася капітэллю. У адрозненне ад іншых ордараў, канелюры прылягаюць адна да адной без дарожак паміж імі. У дарычным ордары канелюры неглыбокія, з вострымі гранямі. Звычайная колькасць канелюр у пабудовах класічнага перыяду — 16 — 20 штук. Капітэль — верхняя частка калоны, на якую візуальна кладзецца нагрузка размешчаных вышэй нясучых элементаў. Складаецца з круглага эхіна і квадратнага абака. У грэка-дарычным ордары капітэль аддзяляецца ад ствала калоны гарызантальнымі баразёнкамі, якіх бывае ад 1 да 5. Верхняя частка ствала (шыйка ці трахелій), у сваю чаргу, аддзяляецца ад ніжняй часткі калоны: у грэка-дарычным ордары — невялікай баразёнкай (гіпатрахеліем), а ў рымска-дарычным — выпуклым профілем-раменьчыкам. У рымскім варыянце ордара трахелій, як правіла, не канеліраваны і можа несці дадатковыя ўпрыгожванні, а эхін часцяком упрыгожаны іонікам. 

База ёсць толькі ў калон рымска-дарычнага ордара, у астатніх выпадках калона ставіцца непасрэдна на стылабат.

Архітраў дарычнага ордара гладкі, у некаторых варыянтах рымска-дарычнага ордара падзелены на два ўступы — фасцыі. Невялікай палічкай, званай тэнія, архітраў аддзяляецца ад фрыза, паверхня якога ўяўляе чаргаванне трыгліфаў і метоп. Карніз падтрымліваецца мутуламі, радзей — дэнтыкуламі. Пад трыгліфамі, а таксама на ніжняй паверхні мутул размяшчаюцца кропляпадобныя элементы — гуты.

## Прапорцыі 
Вышыня дарычнай калоны складае, паводле Вітрувія, 14 модуляў (ніжніх радыусаў калоны), а паводле Віньёлы і пазнейшых аўтараў - 16 модуляў (гэта бліжэй да старажытнарымскіх узораў). Вышыня базы і капітэлі (да раменьчыка) — па 1 модулі. Архітраў мае вышыню 1 модуль, фрыз — 1,5 модуля. Наконт вышыні карніза адзінства ў аўтараў няма, яна можа складаць 1,5 модуля або менш. Шырыня трыгліфаў — 1 модуль, метоп — 1,5 модуля.

## Галерэя 

File:Temple of Hephaestus03.jpg|Храм Гефеста ў Афінах
File:Temple of Aphaea1.jpg|Храм Афеі на востраве Эгіна
File:Attica 06-13 Sounion 20 Temple of Poseidon.jpg|Храм Пасейдона на мысе Суніян
File:Attica 06-13 Athens 35 Parthenon.jpg|Парфенон

## Літаратура 
* Виньола. Правило пяти ордеров архитектуры. М.: Архитектура-С, 2005.
* Михаловский И. Б. Теория классических архитектурных форм. М.: Изд. В. Шевчук, 2003.

Катэгорыя:Архітэктурныя ордары
Катэгорыя:Дарыйцы
Гарналыжны спорт на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 — хуткасны спуск (мужчыны)

Спаборніцтвы па **хуткаснаму спуску ў гарналыжным спорце сярод мужчын** на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 прайшлі 9 лютага. Месцам правядзення спаборніцтваў стаў гарналыжны курорт Роза Хутар. Спаборніцтвы пачаліся ў 11:15 па мясцовым часе (UTC+4) з 15-хвіліннай затрымкай адносна раскладу. Гэта быў першы від гарналыжнай праграмы, у якім былі разгуляныя медалі на Гульнях у Сочы. У мужчынскім хуткасным спуску прынялі ўдзел 49 спартсменаў з 23 краін (адзін гарналыжнік на старт не выйшаў). Дзеючым чэмпіёнам у гэтай дысцыпліне з'яўляўся швейцарскі гарналыжнік Дзідзье Дэфаго, які выступаў і ў Чырвонай Паляне, але не здолеў патрапіць нават у 10-ку лепшых.

Маціяс Маер, сын віцэ-чэмпіёна Алімпійскіх гульняў 1988 года ў супергіганце Хельмута Маера, ні разу не быў нават у тройцы лепшых на этапах Кубка свету ў хуткасным спуску. На рахунку Маціяса толькі два другія месцы ў супергіганце. Аўстрыйцы, якія не выйгралі ніводнага медалю ў мужчынскім гарналыжным спорце на Алімпіядзе 2010 года ў Ванкуверы, у Сочы ўжо ў першым старце ўзялі золата.

Крыстаф Інерхофер выйграў сваю першую ў кар'еры алімпійскі медаль (італьянцы выйгралі медаль у гэтай дысцыпліне ўпершыню з 1976 года, калі трэцім на Гульнях у Інсбруку стаў Херберт Планк). К’етыль Янсруд дадаў бронзу Сочы да свайго срэбра Ванкувера-2010 у гіганцкім слаламе.

Маер досыць павольна прайшоў верхнюю частку трасы: на другой кантрольнай адсечцы з пяці ён саступаў Інерхоферу 0,44 сек, Бодэ Мілеру — 0,31 сек, Янсруду — 0,15 сек, аднак другую частку трасы прайшоў больш упэўнена.

## Медалісты 
## Спаборніцтва 
## Спасылкі 
* Вынікі на афіцыйным сайце Гульняў у Сочы
Эрык Лесер

**Эрык Лесер** (нар. , Зуль, ГДР) — нямецкі біятланіст, сярэбраны прызёр зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года ў індывідуальнай гонцы. Унук вядомага нямецкага лыжніка Акселя Лесера.

## Агульная інфармацыя 
* Першы год у біятлоне — 1999
* Трэнер — Петэр Зендэль
* Клуб — SV Eintracht Frankenhain
* Дэбют у кубку свету — 2010

## Спартыўная кар’ера 
12 сакавіка 2010 года дэбютаваў на этапе Кубка свету ў Кантыялахці ў змешанай эстафеце, дзе разам з Каці Вільхельм, Магдаленай Нойнер і Сімонам Шэмпам стаў другім, саступіўшы толькі камандзе Нарвегіі. Затым прыняў удзел у спрынце (44-е месца) і гонцы пераследу (51-е месца).

## Спасылкі 
* Профіль IBU 

Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Біятланісты Германіі
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Спартсмены — біятланісты і лыжнікі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Снаўбордынг на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 — слоўпстайл (мужчыны)

Спаборніцтвы ў слоўпстайле ў снаўбордзе сярод мужчын на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 прайшлі 6 і 8 лютага 2014 года ў экстрым-парку Роза Хутар. У мужчынскім слоўпстайле бяруць удзел 29 спартсменаў з 13 краін.

Перад пачаткам спаборніцтваў падчас трэніроўкі зламаў ключыцу адзін з асноўных фаварытаў Торстэн Хоргма. Пасля гэтага выпадку шматлікія спартсмены і трэнеры выказалі асцярогі, што траса для слоўпстайлу ў Сочы вельмі траўманебяспечная і яе неабходна змяніць у мэтах бяспекі. Першапачаткова ў слоўпстайле павінен быў выступаць двухразовы алімпійскі чэмпіён па хаўпайпе Шон Уайт, але за дзень да пачатку спаборніцтваў амерыканскі сноўбардыст прыняў рашэнне зняцца з турніру. Мужчынскі слоўпстайл стаў адной з васьмі дысцыплін, якія дэбютавалі ў праграме зімовых Алімпійскіх гульняў.

Брытанец Білі Морган стаў першым спартсменам ва ўсіх відах, якія выйшлі на старт афіцыйных спаборніцтваў на Алімпійскіх гульнях у Сочы.

## Медалісты 
## Расклад 
Расклад усіх спаборніцтваў паводле афіцыйнага сайта:

Час МСК (UTC+4).

## Спаборніцтва 
### Кваліфікацыя 
Першыя чатыры спартсмена з кожнай групы непасрэдны трапляюць у фінал. Усе астатнія спартсмены атрымліваюць магчымасць адабрацца ў вырашальны раўнд праз паўфінал.
#### Група 1 
#### Група 2 
### Паўфінал 
У фінал трапляюць чатыры спартсмена.

### Фінал 
## Спасылкі 
* Вынікі спаборніцтваў на афіцыйным сайце гульняў 

Катэгорыя:Снаўбордынг на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014
Ціна Мазэ

200px|thumb
**Ці́на Ма́зэ** (, , Славені-Градзец, СР Славенія) — славенская гарналыжніца, двухразовая алімпійская чэмпіёнка 2014 года ў хуткасным спуску і гіганцкім слаламе, чэмпіёнка свету 2011 і 2013 гадоў. Уладальніца Кубка свету 2012/13 ў агульным заліку. Першая ў гісторыі Славеніі чэмпіёнка зімовых Алімпійскіх гульняў.

Найбольш паспяхова выступае ў гіганцкім слаламе. Мае на сваім рахунку перамогі на этапах Кубка свету ва ўсіх пяці сучасных гарналыжных дысцыплінах (адна з шасці гарналыжніца ў гісторыі з падобным дасягненнем). Чатыры разы прызнавалася спартсменкай года ў Славеніі (2005, 2010, 2011 і 2013 года).

## Спасылкі 
* Сайт Ціны Мазэ    
* 
* 
* Статыстыка Мазэ на сайце ski-db.com 

Катэгорыя:Гарналыжнікі Славеніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Славеніі
Рыца

**Ры́ца, Вялікая Рыца** (, ) — возера ледавікова-тэктанічнага паходжання ў Гудауцкім раёне Абхазіі ў даліне ракі Лашыпсэ, на ўсход ад Гаграўскага хрыбта.

Плошча паверхні 1,49 км². Даўжыня 2,5 км, найбольшая шырыня 1,1 км. Найбольшая глыбіня возера 110 м, сярэдняя 63 м. Катлавіна тэктанічнага паходжання. Возера ўтварылася ў выніку абвалу гары Пшэгішхва падчас землетрасення. Берагі возера высокія. Па берагах букавыя і хваёва-піхтавыя лясы.

У возера ўпадаюць 6 рэк (у т.л. рака Лашыпсэ) і выцякае рака Юпшара.

## Славутасці 
Возера і яго наваколле знаходзяцца на тэрыторыі Рычыцкага рэліктавага нацыянальнага парка і з'яўляюцца важнейшай турыстычнай выдатнасцю Абхазіі.
На беразе возера знаходзіцца дача Сталіна і мяжуючая з ёй дача Брэжнева.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Озеро Рица — жемчужина Абхазии  
* 

Катэгорыя:Геаграфія Абхазіі
Катэгорыя:Завальныя азёры
Катэгорыя:Азёры Грузіі
Цытата

**Цытата** — літаральная вытрымка з якога-небудзь твора ці дакумента. Цытата выкарыстоўваецца для падмацавання выкладзенай думкі аўтарытэтным выказваннем, як найбольш дакладная па сэнсе яе фармулёўка. Цытата — прыналежнасць у асноўным навуковай (пераважна гуманітарнай) і афіцыйна-дзелавой мовы, дзе яна пазначаецца двукоссямі або вылучаецца шрыфтам і забяспечваецца спасылкай на крыніцу. Пры цытаванні дапушчальна мадэрнізаваць арфаграфію і пунктуацыю, апускаць слова (словы), пазначаючы пропуск шматкроп’ем, калі думка аўтара не скажаецца.

Катэгорыя:Аўтарскае права
Катэгорыя:Сінтаксіс
Цытра

**Цытра** — струнны шчыпковы музычны інструмент. Мае плоскі драўляны корпус няправільнай формы: два бакі дэкі, доўгі і кароткі, ўтвараюць прамы вугал; супраць іх ляжаць выпуклі і ўвагнуті бок. Уздоўж доўгага прамога боку размешчаны грыф з ладамі, над якім нацягнутыя 4-5 металічных струн, якія зашчыпваюць плектрам, надзетым на вялікі палец правай рукі; па-за грыфам знаходзяцца 24-39 жыльных струн, на іх граюць астатнімі пальцамі правай рукі. Вядомая ў Заходняй Еўропе з канца 18 ст., была асабліва шырока распаўсюджана ў Германіі і Аўстрыі ў 19 стагоддзі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Струнныя музычныя інструменты
Катэгорыя:Хардафоны
Карл Альфрэд фон Цытэль

**Карл Альфрэд фон Цытэль** (;  — ) — геолаг і палеантолаг; адукацыю атрымаў у Гайдэльбергу і Парыжы; ў 1863 г. прафесар мінералогіі ў Карлсруэ, у 1866 г. прафесар палеанталогіі ў Мюнхене і дырэктар палеанталагічнагамузея. Цытэль удзельнічаў у экспедыцыі Рольфса ў Лівійскую пустыню (1873—1874 гг.). Працы Цытэля з'яўляюцца найбольш каштоўнымі вынікамі гэтай экспедыцыі.

Катэгорыя:Члены Акадэміі дэі Лінчэі
Цытраль

**Цытраль** — монатэрпенавы ацыклічны альдэгід, існуе ў выглядзе двух ізамераў: E-ізамер гераніяля (I) і Z-ізамер нераля (II). Цытраль, які прысутнічае ў прыродных эфірных алеях уяўляе сабой сумесь ізамераў з перавагай гераніяля.

## Уласцівасці 
Цытраль — бескаляровая або светла-жоўтая глейкая вадкасць з моцным пахам лімона. Цытраль існуе ў асноўным у выглядзе двух ізамераў — гераніяля і нераля. Ізацытраль сустракаецца ў малых колькасцях.

Уласцівасці прыроднага цытраля:

* М.м. = 154.25
* Ткіп=228-229оС
* d420 = 0.888-0.895
* nd20 = 1,486-1.489

Уласцівасці кампанентаў цытраля:

* E-ізамер (гераніяль) — **формула I** (у прыроднай сумесі каля 90 %)
** Ткіп=229оС
** d420 = 0.8898
** nd20 = 1.4896
* Z-ізамер (нераль) — **формула II**
** Ткіп=102-104оС
** d420 = 0.8888
** nd20 = 1.4869
* Ізацытраль — **формула III** (сустракаецца ў некаторых эфірных алеях):
** Ткіп=95-97оС
** d420 = 0.890
** nd20 = 1.4838

Цытраль з’яўляецца вельмі рэакцыйназдольным злучэннем: лёгка акісляецца на паветры; пры дзеянні мінеральных кіслот ператвараецца ў п-цымол; пры гідраванні ператвараецца ў цытранелаль; пры аднаўленні альдэгіднай групы — у цытранелол; уступае ва ўсе характэрныя рэакцыі альдэгіднай групы.

Катэгорыя:Альдэгіды
Црэс

**Црэс** (, , ) — востраў у Адрыятычным моры, у паўночнай частцы Далмацінскіх астравоў, ля ўзбярэжжа Харватыі. Плошча 404 км². Даўжыня каля 70 км. Складзены вапнякамі і даламітамі. Вышыня да 650 м. Сады, вінаграднікі. Рыбалоўства. Курорты. На востраве знаходзіцца аднайменны горад Црэс.

Катэгорыя:Астравы Харватыі
Катэгорыя:Астравы Адрыятычнага мора
Цаізіт

**Цаізіт** (заўальпіт, аніяліт) — мінерал падкласа астраўных сілікатаў, метамарфагенны прадукт гідратэрмальнага змянення плагіяклаза. Названы ў гонар славенскага калекцыянера і асветніка С. Цойза (Baron Sigmund Zois von Edelstein; 1747—1819). Упершыню знойдзены ў 1805 годзе ў Карынтыі ў хрыбце Зау-Альпы (раней мінерал называўся па месцы здабычы заўальпітам).

## Уласцівасці 
З хімічнага пункту гледжання — сілікат складанага складу, які ўключае алюміній і кальцый. Іёны трохвалентнага жалеза надаюць мінералу характэрны фісташкавага-зялёны колер.

Крышталізуецца ў рамбічнай сістэме, утвараючы прызматычныя крышталі са штрыхоўкай на гранях. Часцей сустракаецца ў выглядзе агрэгатаў: крупчастых, шаставатых, кудзелістых, часам радыяльна-прамяністых.

Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы кальцыю
Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Катэгорыя:1805 год у навуцы
Мілаш Црнянскі

**Мілаш Црнянскі** (; , Чонград — , Бялград) — сербскі паэт, празаік, драматург, журналіст, перакладчык, укладальнік анталогій кітайскай і японскай паэзіі.

## Біяграфія 
Скончыў філасофскія факультэты ўніверсітэтаў Бялграда (1920) і Лондана (1951). У гады Першай сусветнай вайны (1914—1918) быў мабілізаваны ў аўстра-венгерскую армію. У 1929—1941 гадах служыў у югаслаўскіх пасольствах у Рыме і Берліне. У якасці публіцыста выступаў па пытаннях унутранай і знешняй палітыкі Югаславіі. З 1941 года жыў у Англіі. З 1965 года ў СФРЮ. Друкаваўся з 1912. У зборніку вершаў «Лірыка Ітакі» (1919), тэматыка якога ўласціва літаратуры «страчанага пакалення», выказаны пратэст супраць вайны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паэты Сербіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Сербіі
Катэгорыя:Драматургі Сербіі
Катэгорыя:Пісьменнікі-мадэрністы
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі часопіса НІН
Катэгорыя:Анархісты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў медзье Чонград
Катэгорыя:Выпускнікі Бялградскага ўніверсітэта
Яўген Аляксандравіч Гаранічаў

**Яўген Аляксандравіч Гаранічаў** (нар. , Новаільінскі, Пермскі край) — расійскі біятланіст, бронзавы прызёр зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года ў індывідуальнай гонцы, майстар спорту, трохразовы чэмпіён Расіі.

## Спартыўная кар'ера 
У пасёлку Новаільінскій, дзе нарадзіўся і вырас Яўген Гаранічаў, са спартыўных секцый была толькі лыжная, таму менавіта туды следам за сваім старэйшым сынам бацькі прывялі васьмігадовага Яўгена. Так ён пачаў займацца лыжнымі гонкамі, прычым вельмі паспяхова.

На першынстве свету ў італьянскім Мальсе ён разам з Андрэем Фелерам, Пятром Седовым і Раулем Шакірзянавым стаў першым у эстафеце 4х5 км. А на чэмпіянаце свету сярод юніёраў і моладзі ў італьянскім горадзе Тарвізіа ў эстафеце 4х5 кіламетраў квартэт зборнай Расіі ў складзе Івана Іванова, Дзмітрыя Васільева, Яўгена Гаранічава і Андрэя Парфёнава заваяваў другое месца. Расійскія спартсмены саступілі лыжнікам з Швецыі ўсяго 0,3 секунды.

У біятлон Яўген Гаранічаў перайшоў у 2008 годзе па нарадзе свайго земляка Уладзіміра Алікіна. У Пермскай вобласці не было ўмоў для развіцця лыжаў. Спартсменаў нават не вазілі на зборы, бракавала спонсараў. Тады юны лыжнік звярнуўся да В. А. Алікіна, які пазнаёміў яго з Максімам Уладзіміравічам Кугаеўскім, трэнерам біятланістаў Цюменскай каманды.

Першы і вельмі важкі поспех прыйшоў да спартсмена на традыцыйных спаборніцтвах «Іжэўская вінтоўка», дзе сабраліся наймацнейшыя страляючыя лыжнікі краіны. Яўген заняў ганаровае 4-е месца ў індывідуальнай гонцы на 20 кіламетраў, а ў спрынце ўвайшоў у дзесятку наймацнейшых. Дзякуючы гэтым вынікам Я. Гаранічаў заслужыў права выступаць на Кубку Еўропы.

На Чэмпіянаце Расіі ў 2010 годзе ва Уваце ў спрынце і пераследу быў чацвёртым, а ў мас-старце стаў бронзавым прызёрам.

У 2011 годзе дэбютаваў на этапе Кубка свету ў Антэрсельве. У першай спрынтэрскай гонцы заняў 13-е месца. Дэбют у эстафетных гонках у складзе зборнай Расіі для Яўгена выпаў на 23 студзеня 2011 года, калі ён сышоў на 2 этап, прыняўшы эстафету ад Антона Шыпуліна. У выніку біятланіст на 1 агнявым рубяжы дапусціў 2 промахі (выкарыстаў 2 дадатковыя патроны), затым на другой стральбе выкарыстаў 1 дадатковы патрон, сыходзячы на перадачу эстафеты з 9.5 секундамі адставання ад Б'ёрндалена. Прайграўшы на заключным крузе знакамітаму нарвежцу яшчэ 0.2 секунды, перадаў эстафету Андрэю Макавееву. У выніковым пратаколе зборная Расіі размясцілася на 4-м месцы, прапусціўшы наперад немцаў, італьянцаў і нарвежцаў.

На Універсіядзе 2011 Гаранічаў ўзяў тры медалі: бронзу ў спрынце, бронзу ў гонцы пераследу і серабро ў змешанай эстафеце.

## Спасылкі 
* Профіль FIS
* Профіль IBU

Катэгорыя:Біятланісты Расіі
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Цуба

**Цуба** — дэкаратыўная дэталь японскіх баявых мечаў (катана, вакідзасі); прызначана для прыкрыцця рукі і адпавядае еўрапейскаму эфесу. Цуба звычайна мае від круглай або авальнай пласціны з вузкімі прарэзамі ў цэнтры, з 13 стагоддзя ўпрыгожваліся ў тэхніцы ажурнай разьбы, насечак, інкрустацыі.

## Літаратура 
* Shinkichi Hara: Die Meister der japanischen Schwertzieraten. Zweite, vollständig neubearbeitete und ergänzte Auflage. Text- und Tafelband. Hamburg 1931f.
* Eckhard Kremers: «SUKASHI-TSUBA in europäischen Sammlungen». Deutschsprachiges Grundlagenwerk. Ausführlicher Text und Fotos. Stuttgart 1994.
* SASANO MASAYUKI: «Early Japanes Sword Guards» (SUKASHI-TSUBA). Neue, vergrößerte Auflage. Robert G. Sawers, London 1974

Катэгорыя:Самураі
Цы (жанр)

**Цы** — жанр кітайскай класічнай паэзіі. Узнік у часы дынастыі Тан. Росквіту дасягнуў у 11-12 стст. ў творчасці Лю Юна, Оуяна Сю, Су Шы, Лі Цынчжаа, Лу Ю, Сінь Ці-Цзі. Вершы ў жанры цы першапачаткова ствараліся як песенныя тэксты на пэўныя мелодыі, якіх налічвалася больш за 800. Цы падзяляюцца на своеасаблівыя цыклы, у кожным з якіх мелодыя прадвызначае памер, чаргаванне тонаў, строфіку і рыфму. Рыфма ў цы (у адрозненне ад шы) не рэгламентаваная адмысловымі рыфмоўнікамі. Цы — у асноўным лірыка пейзажнага або інтымнага характару, аднак у творах Су Шы і Сінь Ці-Цзі гучаць таксама філасофскі і грамадзянскі матывы.

## Літаратура 
* Helwig Schmidt-Glintzer: Geschichte der chinesischen Literatur. Bern 1990, ISBN 3406453376.
Катэгорыя:Лірычныя жанры
Цугскае возера

**Цугскае возера** () — возера ў Швейцарыі, у паўночных перадгор'ях Альпаў. Размешчана ў старажытналедавіковай катлавіне на вышыні 414 м.

Плошча паверхні 38,2 км², найбольшая глыбіня 197 м. Плошча вадазбору 246 км². Аб'ём вады з возеры 3,18 км³. Сцёк па рацэ Лорцэ ў раку Рэйс (басейн Рэйна). Суднаходнае. Багата рыбай (стронга).

На Цугскім возеры — горад Цуг. Курорты, турызм.

## Спасылкі 
* 
* World Lakes Database 

Катэгорыя:Азёры Швейцарыі