open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Майнінген

**Майнінген** — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Цюрынгія. Майнінген з’яўляецца часткай вобласці Франконіі. Уваходзіць у склад раёна Шмалькальдэн-Майнінген. Насельніцтва — 21 450 чалавек (на 31 снежня 2012 года). Плошча — 59,46 км². Афіцыйны код — 16 0 66 042.

Горад падзяляецца на 8 гарадскіх раёнаў.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Людвіг Бехштайн — нямецкі пісьменнік

Катэгорыя:Гарады Цюрынгіі
Ілер

**Ілер** — рака на поўдні Германіі, правы прыток Дуная. Даўжыня ракі — 147 км, плошча басейна — 2152 км².

Вытокі ракі знаходзяцца на тэрыторыі камуны Оберстдорф (рэгіён Альгой) недалёка ля мяжы з Аўстрыяй. Вышыня вытоку — 778 м над узроўнем мора. Утвараецца рака ў выніку зліцця Брайтаха, Штылаха і Трэтаха. Далей Іллерам працякае ў паўночным накірунку па тэрыторыі федэральных зямель Баварыя і Бадэн-Вюртэмберг, калі ўпадаюць у Дунай у горадзе Ульм. Вышыня вусця — 470 м над узроўнем мора.

На рацэ размешчаны некалькі ГЭС.

Катэгорыя:Прытокі Дуная
Катэгорыя:Рэкі Баварыі
Катэгорыя:Рэкі Бадэн-Вюртэмберга
Аблога Латакіі (2011)

**Аблога Латакіі** — эпізод сірыйскага паўстання, калі 13 жніўня 2011 года сірыйская армія і сірыйскія ваенна-марскія сілы пачалі аперацыю ў сірыйскім прыбярэжным горадзе Латакія.

## Перадгісторыя 
Латакія была месцам пратэстнай актыўнасці з сакавіка 2011 года. Сірыйскі ўрад заявіў, што 12 чалавек былі забіты ў горадзе падчас сутыкненняў у канцы сакавіка, што прывяло да ўводу ў населены пункт арміі ў мэтах абмежавання руху ў горад і з горада. Сотні сірыйцаў былі арыштаваны да канца ліпеня. Як паведамілі мясцовыя актывісты ў Латакіі замежным сродкам масавай інфармацыі, яны асцерагаліся гвалтоўных разгонаў іх акцый. Аднак пратэсты працягваліся, нягледзячы на ​​павелічэнне прысутнасці супрацоўнікаў сіл бяспекі і арышты. Некалькі грамадзянскіх асоб былі забіты ў ходзе сутыкненняў з паліцыяй у гэты перыяд.

## Эскалацыя канфлікту 
13 жніўня больш за 20 танкаў і БТР увайшлі ў Латакію, пра што паведаміў Сірыйскі назіральны пункт за правамі чалавека (SOHR). Як згадаў цэнтр, па меншай меры двое грамадзянскіх асоб былі забіты ў ходзе пачатку ўрадавай аперацыі. Сірыйскі адмаўляў выкарыстанне кананерскіх лодак супраць Латакіі, назваўшы гэтыя прэтэнзіі «абсалютна неабгрунтаванымі», і што караблі ля берагоў Латакіі выкарыстоўваліся для барацьбы з кантрабандай. Блізкаўсходняе агенцтва ААН для дапамогі палесцінскім бежанцам і арганізацыі работ (UNRWA) заявіла, што больш за 5000 палесцінцаў былі вымушаны бегчы з лагера бежанцаў на ўскраіне Латакіі падчас штурму, а LCC паведаміў, што салдаты прыйшлі з горада ў лагер і запатрабавалі ад мясцовых жыхароў сысці. Яны нібыта стралялі па выпадковым людзям у дадатак да абстрэлаў наваколля і ператрусам у дамах. У раёне, дзе знаходзіцца палесцінскі лагер, вялася стральба. Як казалі мясцовыя жыхары, многія людзі былі затрыманыя, спрабуючы бегчы з горада, а байцы апалчэння «Шабіха» ў грамадзянскім, верныя Асаду, рабавалі будынкі і крамы ў раёне аль-Рамель, дзе знаходзіўся лагер палесцінскіх бежанцаў, а таксама агрэсіўна рэагавалі на любую спробу або любую прыкмету здымкі. Адзін жыхар заявіў, што баіцца, што ўскраіны горада будуць цалкам знішчаны.

Лекар, які працаваў у Латакіі, паведаміў 18 жніўня, што заявы актывістаў апазіцыі, у тым ліку аб выкарыстанні ваенных караблёў для нападу на горад і затрыманні соцень грамадзянскіх асоб на спартыўным стадыёне, з’яўляюцца праўдай. Паводле яго звестак, больш за 50 чалавек загінулі з 14 жніўня ў Латакіі. Суніцкіх і палесцінскіх жыхароў горада атакавалі ў першую чаргу, а іх дамы былі разбураны з дапамогай абстрэлаў і бульдозераў, каб змусіць людзей бегчы. Многія з іх былі схоплены і арыштаваны.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Аблогі
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Жнівень 2011 года
Катэгорыя:Канфлікты 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Сірыі
Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Сірыі
Воўпаўскае вадасховішча

**Во́ўпаўскае** — вадасховішча ў Беларусі, у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці, каля вёскі Кавалі.

Створана ў 1955 годзе плацінай Воўпенскай ГЭС на рацэ Рось, за 250 м ніжэй месца ўпадзення ў яе ракі Ваўпянка. Плошча воднай паверхні вадасховішча складае 1,26 км². Даўжыня 5,6 км, найбольшая шырыня 0,85 км, даўжыня берагавой лініі каля 18 км. Найбольшая глыбіня складае 5,4 м, сярэдняя — 1,8 м. Плошча вадазбору 1170 км². Ваганні ўзроўню вады да 0,5 м. Катлавіна вадасховішча знаходзіцца ў далінах рэк Рось і Ваўпянка. Берагавая лінія слабазвілістая, утварае 2 залівы. Берагі абрывістыя. Заходнія берагі дасягаюць вышыні 4 м, паўднёвыя — 1,2—2 м. Дно пясчанае і ілістае. Вадасховішча праточнае.

## Літаратура 
*  — С. 492.

Катэгорыя:Гідраграфія Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Вадасховішчы Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Росі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1955 годзе
Дзівана

**Дзівана**

* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду
Схенаплектус

**Схенаплектус** (*Schoenoplectus*) — род травяністых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя, рэдка аднагадовыя, травяністыя расліны. Карэнішчы доўгія, паўзучыя. Сцёблы цыліндрычныя або трохграневыя, простыя. Лісце прыкаранёвае, развітае або рэдукаванае лускападобнае.

Кветкі двухполыя, у шматкветкавых каласках, сабраных у агульнае верхавіннае, парасонікападобнае суквецце з 1-2 прыкветнымі лістамі. Калякветнік з 1-6 доляй, часам рудыментарных, рэдка яны адсутнічаюць. Тычынак 3. Завязь верхняя, аднагнёздавая; лычыкаў 3, радзей 2. Плод гладкі або маршчыністы, трохграневы або плоска-выпуклы.

## Таксанамія 
Род Схенаплектус па дадзеных Каралеўскіх батанічных садоў К’ю ўключае 34 віда:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Ханджян Н. С. Род Schoenoplectus (Rchb.) Palla, Куча // Флора Армении = Հայաստանի Ֆլորան : в 11 т. / под ред. А. Л. Тахтаджяна. — Ruggell (Liechtenstein) : Gantner, 2001. — Т. 10 : Monocotyledones (исключая Poaceae) / отв. ред. тома Э. Ц. Габриэлян, М. Э. Оганесян. — С. 434—439. — 612 с. — ISBN 3-904144-16-2.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Асаковыя
Нііхама

**Нііхама** — горад ва ўсходняй частцы прэфектуры Эхімэ, Японія. Заснаваны 3 лістапада 1937 года. Плошча горада — 234,32 км², насельніцтва — 119 131 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 508,41 чал./км². Размешчана ў паўночнай частцы вострава Сікоку. Горад акружаны гарамі на поўдні і ўсходзе, пагоркамі на захадзе і Унутраным Японскім морам на поўначы. Вытворчасць нікеля.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Эхімэ
Муравец (значэнні)

**Муравец**

* Муравец — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці
* народная назва віду
Акі (горад)

**Акі** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Коты. Плошча горада — 317,34 км², насельніцтва — 18 435 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 58,09 чал./км². Горад размешчаны на востраве Сікоку, у рэгіёне Сікоку. З ім мяжуюць гарады Камі, Конан, пасёлкі Ясуда, Нака і вёскі Гейсей, Умадзі.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Коты
Мурота

**Мурота** — горад у Японіі, які знаходзіцца ў прэфектуры Коты. Плошча горада — 248,30 км², насельніцтва — 13 710 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 55,22 чал./км².

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Коты
Камі

**Камі** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Хісао Камі — японскі футбаліст

## Тапонім 
* Камі (Коты)
Камі (Коты)

**Камі** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Коты. Плошча горада — 538,22 км², насельніцтва — 27 за 600 чалавек (1 жніўня 2014 года), шчыльнасць насельніцтва — 51,28 чал./км². Размешчаны на востраве Сікоку, у рэгіёне Сікоку. З ім мяжуюць гарады Нанкоку, Акі, Конан, Міёсі і пасёлкі Матаяма, Атоё, Нака.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады прэфектуры Коты
Вятроўнік

**Вятро́ўнік** (*Filipendula*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Буйныя карэнішчавыя травяністыя расліны. Лісце перыстае, пальчатае або суцэльнае. Прылісткі зрослыя з чаранкамі. Кветкі белага колеру, часам з жаўтаватым адценнем, у густых шчыткападобна-мяцёльчатых суквеццях. Плод — шматарэшак ці шматлістоўка.

## Віды 
Род налічвае каля 30 відаў, распаўсюджаных ва ўмераных зонах Паўночнага паўшар’я.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Filipendula* Mill. // U. S. National Plant Germplasm System (GRIN)
*  
* Filipendula // The Plant List

Катэгорыя:Ружавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Тоса (горад)

**Тоса** — горад у Японіі. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы вострава Сікоку, у прэфектуры Коты, на паўднёвы-захад ад горада Коты, на беразе Ціхага акіяна. Правы горада з 1 студзеня 1959 года. Акіянскі порт. Плошча горада — 91,59 км², насельніцтва — 27 918 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 304,81 чал./км².

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Коты
Катэгорыя:Парты Японіі
Катэгорыя:Парты Ціхага акіяна
Коты (горад)

**Коты** — цэнтральны горад Японіі, адміністрацыйны цэнтр прэфектуры Коты. Размешчаны на востраве Сікоку. Плошча горада — 309,22 км², насельніцтва — 339 091 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 1.096,60 чал./км². Дрэваапрацоўчая, папяровая прамысловасць.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Сатосі Ямагуты (1978) — японскі футбаліст

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады прэфектуры Коты
Катэгорыя:Цэнтральныя гарады Японіі
Конан

**Конан** — прозвішча, тапонім.

## Імя 
* Конан (630—687) — Папа Рымскі ў 686—687 гадах.

## Прозвішча 
* Аксель Конан — івуарыйскі футбаліст.
* Вольга Анатольеўна Конан (нар. 1989) — беларуская бадмінтаністка.
* Мікола Конан — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву.
* Уладзімір Міхайлавіч Конан — беларускі філосаф, гісторык.

## Тапонім 
* Конан (Айты)
* Конан (Коты)
Сусакі

**Сусакі** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Коты. Плошча горада — 135,46 км², насельніцтва — 23 104 чалавекі (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 170,56 чал./км². З ім мяжуюць горад Тоса і пасёлкі Сакава, Цуна, Накатоса.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Коты
Сукума (горад)

**Сукума** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Коты. Плошча горада — 286,15 км², насельніцтва — 21 576 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 75,40 чал./км². З ім мяжуюць гарады Тосасімідзу, Сіманта, пасёлак Ацука і вёска Міхара.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Коты
Нанкоку

**Нанкоку** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Коты. Плошча горада — 125,35 км², насельніцтва — 48 316 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 385,45 чал./км². З ім мяжуюць гарады Коты, Камі, Конан і пасёлкі Матаяма, Тоса.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Коты
Сіманта (горад)

**Сіманта** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Коты. Плошча горада — 632,42 км², насельніцтва — 34 930 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 55,23 чал./км². Горад размешчаны на востраве Сікоку, у рэгіёне Сікоку.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады прэфектуры Коты
Ніка Басарыя

**Ніка Басарыя** (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца грузінскага клуба «Шэвардэні-1906» з Тбілісі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мінскага «Дынама». У юнацкім узросце нярэдка трапляў на стажыроўкі і прагляды ў замежныя клубы, а ў чэрвені 2016 года далучыўся да іспанскага клуба «Карнелья», дзе трэніраваўся з моладзевай камандай.

У студзені 2018 года знаходзіўся на праглядзе ў тбіліскім «Дынама», аднак у выніку першую палову 2018 года правёў у дублі мінскага «Промня», а ў другой палове трэніраваўся ў структуры махачкалінскага «Анжы». У пачатку 2019 года праходзіў прагляд у «Іслачы», але не падышоў. Пазней спрабаваў уладкавацца ў іспанскай «Бадалоне».

З ліпеня 2019 года знаходзіўся на праглядзе ў «Віцебску» і ў жніўні падпісаў кантракт з клубам. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 31 жніўня 2019 года, выйшаўшы на замену ў другім тайме ў матчы супраць «Слуцка» (0:3). У далейшым зрэдку з’яўляўся ў асноўнай камандзе, часцей прыцягваўся да дубля. У лютым 2020 года па пагадненні бакоў пакінуў віцебскі клуб.

У 2021 годзе далучыўся да грузінскага клуба «Шэвардэні-1906».

## Міжнародная кар’ера 
У складзе юнацкай зборнай Беларусі (да 17 гадоў) у сакавіку 2015 года трапіў на элітны раўнд чэмпіянату Еўропы, аднак на поле не выхадзіў. У верасні-кастрычніку таго ж года ўжо гуляў у адборначным раўндзе чэмпіянату Еўропы наступнага цыкла.

26 сакавіка 2019 года правёў сваю адзіную сустрэчу за моладзевую зборную Беларусі, калі выйшаў на поле ў канцы таварыскага матча супраць Літвы (1:0).

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Шэвардэні-1906
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Прамень Мінск
Чарнакорань

**Чарнакорань** (*Scorzonera*) — род кветкавых раслін сямейства . Распаўсюджаныя ад Міжземнамор’я да Усходняй Азіі, галоўным чынам у засушлівых рэгіёнах. Колькасць відаў — каля двухсот.

Найбольш вядомы від — : у многіх краінах гэта расліна культывуецца як гародніна.

## Назва 
Навуковая назва роду паходзіць ад  ад  — «кара» і  — «чорная», што ставіцца да чорнай вонкавай афарбоўкі каранёў чарнакораню. Па іншай версіі, гэта назва паходзіць ад  — іспанскай назвы віду , утворанага ад  «ядавітая змяя, змяіны яд», корань ўжываецца ў Іспаніі як сродак супраць укусу змей. Альбо ў пачатку XVII стагоддзя ад , вытворнага ад  — «ядавітая змяя», ад яду якой ратавала гэта расліна.

## Біялагічнае апісанне 
Прадстаўнікі роду — двухгадовыя, у тым ліку каля ста — на тэрыторыі былога СССР, некаторыя з іх:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 243.
* Scorzonera // Ботанический словарь / сост. Н. И. Анненков. — СПб.: Тип. Имп. АН, 1878. — С. 321. — XXI + 645 с.
* Козелец (растение) // Кварнер — Конгур. — М. : Советская энциклопедия, 1973. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 12).

## Спасылкі 
* 
* Козелец // Архив природы России 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Цу

**Цу** — горад у Японіі, адміністрацыйны цэнтр прэфектуры Міэ. Размешчаны на беразе заліва Ісэ. Плошча горада — 710,81 км², насельніцтва — 280 737 чалавек (1 чэрвеня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 394,95 чал./км².

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Міэ
Ісэ

**Ісэ**:
* Ісэ (горад)
* Ісэ (заліў)
* Ісэ (паэтэса)
* Ісэ (правінцыя)
Іга (горад)

**Іга** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Міэ. Плошча горада — 558,17 км², насельніцтва — 93 103 чалавекі (1 чэрвеня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 166,80 чал./км². З ім мяжуюць гарады Камеяма, Цу, Набары, Кока, Нара і вёскі Мінаміямасіра, Ямадзоэ.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Міэ
Вятроўнік вязалісты

**Вятро́ўнік вязалісты** (*Filipendula ulmaria*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая карэнішчавая расліна вышынёй 60—150 см. Сцябло прамастойнае. Лісце чаргаванае па даўжыні сцябла, перарывіста-перыстае, з 2—3 парамі бакавых лісцікаў. Кветкі белыя, часам з жаўтаватым адценнем, з 5 пялёсткамі, у густых шчаткападобна-мяцёльчатых суквеццях. Плод — сухі шматарэшак.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Вятроўнік вязалісты сустракаецца на тэрыторыі Еўропы і Азіі. Расце па берагах вадаёмаў, на сырых і забалочаных лугах, балотах, сырых узлесках і палянах, у прыбярэжных і пойменных хмызняках, на пустках, у парках і садах, каля дарог. Цвіце ў маі—чэрвені.

Лекавая расліна.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Filipendula ulmaria* (L.) Maxim. // The Plant List

Катэгорыя:Ружавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Фарбавальныя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Пустазелле
Ёсіда

**Ёсіда** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мая Ёсіда — японскі футбаліст
* Міцуноры Ёсіда — японскі футбаліст
* Сігэру Ёсіда — прэм’ер-міністр Японіі
* Хіросі Ёсіда — японскі футбаліст
Каноя

**Каноя** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Кагосіма.

Плошча горада — 448,33 км², насельніцтва — 103 875 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 231,69 чал./км². Размешчаны на востраве Кюсю. З ім мяжуюць горада Тарумідзу, Кірысіма, Соа і пасёлкі Асакі, Хігасікусіра, Кінка, Кімацукі.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Кагосіма
Іга

**Іга** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Джэймс Уані Іга — паўднёвасуданскі палітык

## Тапонім 
* Іга (горад)
* Іга (правінцыя)
Залозніца крылатая

**Залозніца крылатая** (*Scrophularia cretacea*) — від роду  сямейства .

## Назва 
Залозніца крылатая, залозніца.

Катэгорыя:Залознікавыя
Юрый Аляксандравіч Дудзь

**Юрый Аляксандравіч Дудзь** (, нар. , , ГДР) — расійскі журналіст і відэаблогер. Былы галоўны рэдактар выдання Sports.ru, з верасня 2018 года — намеснік генеральнага дырэктара. З 2017 года — вядучы аўтарскага шоў на YouTube-канале «вДудь», дзе бярэ інтэрв’ю ў вядомых журналістаў, бізнесменаў, палітыкаў, дзеячаў інтэрнэту, тэлебачання, тэатра, кіно і шоу-бізнесу.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 кастрычніка 1986 года ў Патсдаме, Германская Дэмакратычная Рэспубліка. У СССР разам з бацькамі вярнуўся ў 1990 годзе.

У 10 гадоў кінуў футбол з-за сур’ёзнай траўмы калена. У 11 гадоў пісаў нататкі для «Юношеской газеты». У 13 гадоў практыкаваўся ў газеце «Сегодня». У 14 гадоў, пачынаючы з красавіка 2001 года, працаваў пазаштатным карэспандэнтам у газеце «Весці». З 2003 па жнівень 2006 года быў штатным супрацоўнікам газеты. У 2007 годзе працаваў у часопісе «PROспорт».

У 2008 годзе скончыў факультэт журналістыкі МДУ.

У красавіку 2019 года Дудзь выпусціў дакументальны фільм «Калыма — радзіма нашага страху», у якім ён праехаў па трасе «Калыма», пабудаванай ахвярамі сталінскіх рэпрэсій, і пагутарыў з мясцовымі жыхарамі.

Зняў дакументальны фільм «Беслан. Памятай» пра тэракт у школе ў Беслане, які адбыўся ў 2004 годзе.

## Прэміі і намінацыі 
Пераможца прэміі GQ «Чалавек года 2016» у намінацыі «Твар з тэлевізара» разам з сувядучым па праграме «Культ тура» Яўгенам Савіным. Пераможца прэміі GQ «Чалавек года 2017» у намінацыі «Твар з экрана». Пераможца прэміі «Рэдкалегія» ў 2017 годзе за дакументальны фільм «Сяргей Бадроў — галоўны рускі супергерой».

## Спасылкі 
* yurij-dud.ru

Катэгорыя:Журналісты Расіі
Катэгорыя:Спартыўныя журналісты
Катэгорыя:Тэлевядучыя Расіі
Катэгорыя:Відэаблогеры
Шлёмнік кап’ялісты

**Шлёмнік кап’ялісты** (*Scutellaria hastifolia*)&nbsp;— від кветкавых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе і Заходняй Азіі.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна, 15—40&nbsp;см вышынёй. Сцябло ўзыходнае або прыўзнятае. Лісце каля асновы дзідападобнае, з 1—2 зубцамі, на кароткіх чаранках, даўгавата-яйкападобная або ланцэтнае. Кветкі размешчаны па два ў пазухах лісця, звернутыя ў адзін бок, на канцах сцяблоў збліжаныя. Вяночак сіне-фіялетавы, знізу больш бледны. Плод — арэшак.

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ў большай частцы Еўропы, але адсутнічае на паўднёвым захадзе і крайняй поўначы і на астравах, расце ў Турцыі, асобныя месцы росту ёсць у заходняй частцы Сібіры.

Ва Украіне від расце на поймавых лугах, у альшаніках, вільготных зарасніках&nbsp;— амаль на ўсёй тэрыторыі, у Крыме адсутнічае.

Ахоўваецца на тэрыторыі Латвіі і шэрагу рэгіёнаў Расіі.

## Галерэя 

Scutellaria hastifolia sl2.jpg|Расліна ў асяроддзі пражывання
Scutellaria hastifolia blatt.jpeg|Лісце
Scutellaria hastifolia sl16.jpg|Адкрытыя плады з плодзікамі

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Шлёмнік
Секурынега

**Секурынега** (*Securinéga*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Апісанне 
Двухдомныя кусты. Лісце суцэльнае. Кветкі без кветаножак, размяшчаюцца ў пазухах лісця з 5-7-членнай чашачкай, вяночак адсутнічае. Насенне з эндаспермам, цёмнае і гладкае, яйкападобнай формы.

## Сістэматыка 
Род адносяць да падтрыбы *Securineginae* трыбы *Bridelieae* падсямейства *Phyllanthodae* або сямейства малачайныя.

## Распаўсюджанне 
Прадстаўнікі роду сустракаюцца на Мадагаскары, Рэюньёне і Маўрыкіі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Малачайныя
Моры

**Моры** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Ёсіра Моры — 85-ы і 86-ы прэм’ер-міністр Японіі
* Клаўдзія Моры — італьянская спявачка, актрыса
* Масаакі Моры — японскі футбаліст
* Рыё Моры — японская мадэль
* Сігэфумі Моры — японскі матэматык
* Такадзі Моры — японскі футбаліст

## Тапонім 
* Моры (правінцыя Трэнта)
Лізавета Маўрыкіеўна

**Лізавета Маўрыкіеўна** (народжаная Лізавета Аўгуста Марыя Агнес Саксен-Альтэнбургская; 13 (25) студзеня 1865,  — , ) — нямецкая прынцэса, расійская вялікая княгіня, дачка прынца Морыца Саксен-Альтэнбургскага, жонка расійскага вялікага князя Канстанціна Канстанцінавіча, унука расійскага імператара Мікалая I.

Катэгорыя:Ветыны
Катэгорыя:Нямецкія прынцэсы
Катэгорыя:Вялікія княгіні Расійскай імперыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святой Кацярыны 1 ступені
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Інабэ

**Інабэ** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Міэ. Плошча горада — 219,58 км², насельніцтва — 45 261 чалавек (1 чэрвеня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 206,13 чал./км². Цэнтр сельскагаспадарчага раёна (у горадзе развіты перапрацоўка сельскагаспадарчай прадукцыі, у тым ліку рысу, і вытворчасць прадуктаў харчавання). Важнае значэнне маюць таксама вытворчасць лекаў, касметыкі і медыцынскага абсталявання, каляровая металургія.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Міэ
Ядранец

**Ядранец**

*  — род раслін
* народная назва віду 
* народная назва віду
Чарнакорань прысадзісты

**Чарнакорань прысадзісты**, **Пералёт** (*Scorzonera humilis*)&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ў большай частцы Еўропы. Этымалогія:  — «нізкі».

## Апісанне 
Шматгадовая расліна, 5-50&nbsp;см вышынёй. Сцёблы толькі з 2-3 паменшанымі лісткамі. Прыкаранёвае лісце з доўгімі хвосцікамі, даўгавата-ланцэтнае або эліптычна-ланцэтнае, завостраныя. Кветкі светла-жоўтыя, амаль удвая перавышаюць абгортку. Сямянкі 8-10&nbsp;мм даўжынёй, гладкія, рабрыстыя; чубок брудна-белы; шчацінкі яго мяккапёрыстыя, наверсе вышчэрбленыя. Стрыжневы корань моцны. Расліна часам галінаваная. Сцябло звычайна негалінаванае, з белымі валасінкамі. Плод карычневы.

## Распаўсюджанне 
Еўропа: Аўстрыя, Ліхтэнштэйн, Бельгія, Люксембург, Вялікабрытанія, Беларусь, Чэхія, Харватыя, Данія, Эстонія, Фінляндыя, Францыя, Германія, Грузія, Швейцарыя, Нідэрланды, Іспанія, Венгрыя, Італія, Латвія, Літва, Партугалія, Нарвегія, Польшча, Расія, Славакія, Славенія, Швецыя, Украіна. Насяляе лясістую мясцовасць, высечкі і ўскрайкі, лугі, лугавыя схілы, абочыны дарог.

Ва Украіне расце на лясных палянах — у лесастэпе (у паўднёва-заходняй частцы), Закарпацці і Прыкарпацці. Уваходзіць у пералікі відаў, якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення на тэрыторыі Закарпацкай, Кіеўскай, Львоўскай, Хмяльніцкай абласцей.

## Галерэя 

Scorzonera humilis ziedas.JPG|Кветка
Scorzonera humilis Sturm37.jpg|

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Чарнакорань
Фунабасі

**Фунабасі** — цэнтральны горад Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Тыба. Плошча горада — 85,64 км², насельніцтва — 618 879 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 7.226,52 чал./км². Горад размешчаны на востраве Хонсю, у рэгіёне Канто. З ім мяжуюць гарады Ітыкава, Нарасіна, Сіроі, Ятыё.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ёсіхіка Нода (нар. 1957) — 95-ы прэм’ер-міністр Японіі

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Тыба
Катэгорыя:Цэнтральныя гарады Японіі
Бітва за Ідліб (2012)

**Баі за Ідліб** — эпізод грамадзянскай вайны ў Сірыі падчас якога з 10 па 13 сакавіка 2012 года ўзброенымі сіламі Сірыі была праведзена ваенная аперацыя з мэтай вызвалення горада Ідліб і знішчэння сіл апазіцыі.

З пачаткам грамадзянскай вайны горад быў заняты паўстанцамі. Яны кантралявалі населены пункт некалькі месяцаў, калі ў іх атрымлівалася супрацьстаяць нападам з боку ўрадавых падраздзяленняў.

З 10 па 13 сакавіка 2012 года ўзброенымі сіламі Сірыі была праведзена ваенная аперацыя з мэтай ачысткі горада ад сіл апазіцыі. За тыдзень да гэтага адбылося нарошчванне ваеннай сілы і пачалася падрыхтоўка да штурму (так, у бок горада накіравалася вялікая калона з 42 танкаў і 131 транспарту з вайскоўцамі). Горад абаранялі 1000-1300 паўстанцаў, мелася 2 танкі. 13 сакавіка, пасля зацятых баёў, урадавыя войскі занялі Ідліб.

Урадавыя войскі страцілі 7 салдат забітымі, 6 танкаў выведзены са строю. Абаронцы страцілі 36-52 забітымі, 130 палоннымі.

У ліпені таго ж года паведамлялася, што большая частка правінцыі Ідліб зноў апынулася пад кантролем паўстанцаў.

Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:Сакавік 2012 года
Катэгорыя:Канфлікты 2012 года
Катэгорыя:2012 год у Сірыі
Зайцовая капуста

**Зайцовая капуста**, **Расходнік пурпуровы** (*Sedum telephium*)&nbsp;— расліна сямейства . Ядавітая расліна.

## Назва 
Зайцовая капуста, заложнік, ядранец, зайчыкава капуста, расходнік пурпуровы, заячча капуста, скрыпун, цалісцік.

## Батанічнае апісанне 
Гэта расліна большая, чым . Яе прамыя сцёблы з сакавітым скурыстым лісцем могуць дасягаць ад 15 да 60&nbsp;см вышынёй. У расліны клубнепадобныя карані. Лісце чарговае, сядзячае, па краі зубчастае, яйкападобна-даўгаватае, даўжынёй 20-70&nbsp;мм. Пялёсткі даўжынёй 5-6&nbsp;см, бледна-жоўтыя або белавата-ружовыя. Цвіце ў канцы лета і ў пачатку восені.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Шырока распаўсюджаная расліна на палях, у светлых сухіх лясах, на лугах, скалістых і камяністых схілах, а яшчэ як пустазелле.

## Таксанамічнае становішча 
Від **Расходнік пурпуровы** адносіцца да роду  сямейства .

### Сінонімы 
Паводле базы даных *The Plant List* (2013), у сінаніміку віду ўваходзяць наступныя назвы:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* *, , А.&nbsp;М.&nbsp;Краснова;* «» Справочник; Киев, , 1983. 
* Гамуля Ю.&nbsp;Г.&nbsp;Рослини України / за ред. канд. біол. наук.&nbsp;М.&nbsp;Утєвської.&nbsp;— X.: Фактор, 2011.&nbsp;— 208 с.: іл.

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Расходнік
Заячча капуста

**Заячча капуста**

* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва падвіду 
* народная назва віду
Расходнік шасцірадковы

**Расходнік шасцірадковы** (*Sedum sexangulare*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 10—18&nbsp;см вышынёй. Лісце лінейнае, у 4—5 разоў перавышаюць шырыню, на паверхні без сасочкаў, зялёныя. Лісцянкі накіраваныя ўверх; насенне амаль шарападобнае. Кветкі з пяццю пялёсткамі. Плод — каробачка.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе, акрамя ўсходу; інтрадукаваны ў Канадзе, ЗША, Ірландыі, Вялікабрытаніі, Нарвегіі, прыбалтыйскай Расіі.

Ва Украіне расце на пясчаных і камяністых месцах, скалах, у Карпатах, лесастэпе — рассеяна. Ксерафіт, мезафіт, алігатроф, мезатроф, псамафіт. Святлолюбівая расліна.

## Класіфікацыя 
### Таксанамічнае становішча 
Від **Расходнік шасцірадковы** адносіцца да роду  сямейства .

## Галерэя 

20180218Sedum sexangulare3.jpg|
Sedum sexangulare - Jerebica 2.jpg|
Sedum sexangulare - Rakitna 3.jpg|
Sedum sexangulare sl8.jpg

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Расходнік
Jacobaea paludosa

**Jacobaea paludosa**&nbsp;— від кветкавх раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая расліна, трава 80—120&nbsp;см вышынёй. Лісце зверху цёмна-зялёнае, голае або трохі апушана, знізу шаравата-шарсцістае, лінейна-ланцэтнае, ля асновы звужанае, па краі звычайна глыбока пілавата-зубчастае. Кошыкі на доўгіх ножках, у мяцёлкава-шчыткападобным суквецці, шматлікія, паўшарападобныя. Сямянкі звычайна апушаныя або голыя, даўгаватыя, 3,5—4&nbsp;мм даўжынёй.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Сярэдняй і Усходняй Еўропе.

Ва Украіне від расце на берагах рэк і азёр, балотах, вільготных лугах — у правабярэжным і заходнім Палессі, радзей у правабярэжным метлюжковым стэпе.

## Падвіды 
* 

## Галерэя 

Senecio paludosus lapai, 2006-07-22.JPG|Сцябло і лісце
Apis mellifera - Senecio paludosus - Keila.jpg|Апыленне з дапамогай 

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Астравыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1801 годзе
Скочкі атожылкавыя

**Скочкі атожылкавыя** (*Sempervivum globiferum*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Назва 
Скочкі атожылкавыя, скачка, скачкі, скочка, гартанка, сярдзечнік, скочкі.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 15—25 см вышынёй. Лісце разеткі даўгавата-клінаватае або даўгавата-зваротнаяйкападобнае, шырокае ў верхняй траціне, скляпеннепадобна сагнутае, таму разетка замкнёная, амаль шарападобная. Пялёсткі бледна-жаўтлява-зелянявыя, 12-14&nbsp;мм даўжынёй, залозіста апушаныя.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе.

Ва Украіне расце на скалістых і пясчаных месцах, у сасновых лясах — зрэдку на Палессі (Валынская вобласць, Ковэльскі раён, наваколлі сяла Воля-Ковэльска; Ровенская вобласць, Ровенскі раён, пгт Клэвань; Кіеўская вобласць, Вышгарадскі раён, на баравых пясках Кіеўскага вадасховішча).

## Назва 
У сінаніміку віду паводле базы даных *The Plant List* уваходзяць наступныя назвы:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Галерэя 

Sempervivum.jpg|
Sempervivum globiferum subsp hirtum.jpg|
Jovibarba globifera globifera-2.JPG|

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Таўсцянкавыя
Jacobaea

**Jacobaea** — род кветкавых раслін сямейства . Большасць відаў гэтага роду раней уключаліся ў род .

Некаторыя віды культывуюцца як дэкаратыўныя расліны. Некаторыя расліны з’яўляюцца ядавітымі.

## Біялагічнае апісанне 
Прадстаўнікі роду — травы, паўкусты і хмызнякі. Суквецце — кошык.

## Віды 
Па інфармацыі базы дадзеных *The Plant List* (2013), род складаецца з 43 віда:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*   . Расліна з серабрыста-шэрым лісцем, шырока выкарыстоўваецца для гарадскога азелянення.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  

Яшчэ дастаткова шмат назваў відаў маюць у *The Plant List* статус *unresolved name*, гэта значыць маюцца сумненні, ці варта гэтыя назвы звесці ў сінаніміку іншых відаў. У прыватнасці, статус *unresolved name* мае назву ; адпаведная расліна больш вядома пад назвай .

## Літаратура 
* *Funk, V. A., Susanna, A., Stuessy, T. F. & Robinson, H.* Classification of Compositae. / Systematics, Evolution, and Biogeography of Compositae. — Vienna: International Association for Plant Taxonomy (IAPT), 2009. — P. 171—189.
* *Pelser, P. B., Veldkamp, J.-F. & R. van der Meijden. *  // *Compositae newsletter*. — № 44. — 2006. — P. 1-11.
* *Nordenstam, B.*   // *Compositae newsletter*. — № 44. — 2006. — P. 12-13.
* *Pelser, P. B., Gravendeel, B., van der Meijden, R.* Tackling Speciose Genera: Species Composition and Phylogenetic Position of *Senecio* Sect. *Jacobaea* (*Asteraceae*) Based on Plastid and NrDNA Паслядоўнасці // *American Journal of Botany*. — 2002. — Vol. 89 (6). — P. 929—939.

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Астравыя
Юрый Вуеш

**Юрый Вуеш** (, 15 студзеня 1905, вёска Небельчыцы каля Будзішына, Германія — 22 снежня 1968, Будзішын, ГДР) — сербалужыцкі паэт, педагог, публіцыст, перакладчык, тэатральны дзеяч. Пісаў на верхнялужыцкай мове.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 студзеня 1905 года ў сялянскай сям’і ў сербалужыцкай вёсцы Небельчыцы ў ваколіцах Будзішына. З 1911 па 1918 год навучаўся ў народнай сярэдняй школе ў вёсцы Небельчыцы. З 1919 года вучыўся ў каталіцкім педагагічным вучылішчы ў Будзішыне, якое скончыў у 1926 годзе. Потым працаваў да 1929 года настаўнікам у горадзе Хросчыцы (Кроствіц). З 1929 па 1940 год быў настаўнікам у роднай вёсцы Небельчыцы.

З 1940 па 1945 год удзельнічаў у Другой сусветнай вайне. Пасля дэмабілізацыі з 1946 па 1949 год працаваў настаўнікам у Варнсдорфе. З 1949 па 1954 год быў галоўным рэдактарам газеты «Nowa Doba» і з 1954 па 1958 год — галоўным рэдактарам выдавецтва «Nowa Doba».

З 1958 па 1963 год быў рэжысёрам сербалужыцкага народнага тэатра і з 1963 года па 1968 год — галоўным драматургам Нямецка-сербалужыцкага народнага тэатра ў Будзішыне.

Памёр 22 снежня 1968 года ў Будзішыне. Пахаваны на могілках святога Мікалая ў Будзішыне.

## Сачыненні 
Займаўся перакладамі з нямецкай і славянскіх моў.

; Сачыненні

* *Hdyž rěči wutroba*, паэтычны зборнік, 1959;
* *Serbska poezija*, анталогія, 1980.

## Узнагароды 
* Лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага (1966).

## Літаратура 
* Гугнин А. А., Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений, М., 1997, стр. 160, ISBN 5-7576-0063-2
* Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow, wud. wot: Jan Šołta, Pětr Kunze a Franc Šěn, Budyšin: Ludowe nakładnistwo Domowina, 1984

## Спасылкі 
* Біяграфія 
* Біяграфія  

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Якуба Чышынскага
Катэгорыя:Лужыцкамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Германіі
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Расходнік вялікі

**Расходнік вялікі** (*Sedum maximum*)&nbsp;— від раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая расліна з мясістым падоўжаным эліптычным лісцем. Патоўшчаныя карані, верацёнападобныя, багатыя на крухмал. Па форме нагадваюць бабы &nbsp;— даўжынёй 3-4&nbsp;см, таўшчынёй 0,5-1,5 см.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Расце ў Еўропе, у тым ліку ва Украіне.

## Падвіды 
* 

## Класіфікацыя 
### Таксанамічнае становішча 
Від **Sedum maximum** адносіцца да роду  сямейства .

## Практычнае выкарыстанне 
У Заходняй і Сярэдняй Еўропе расходнік культывуюць як гародніну. Для ежы прыдатнае маладое лісце, парасткі і карані. З парасткаў і лісця вараць супы, баршчы, рыхтуюць пюрэ, халаднік, гароднінны фарш. Ранняй вясной, калі іншай гародніны яшчэ не хапае, расходнік замяняе шпінат, капусту, салату. Як бульбу выкарыстоўваюць мясістыя карані. Перад ежай з варанага кораня здымаюць лупіну.

## Літаратура 
* *Рева М. Л., Рева Н. Н.* Дикі їстівні рослини України / Київ, Наукова думка, 1976—168 с.&nbsp;— С. 56.

Катэгорыя:Расходнік
Бен Будар

**Бен Будар** (, 28 кастрычніка 1928, вёска Кослаў, Лужыца, Германія — 27 кастрычніка 2011, Хросчыцы, Лужыца, Германія) — верхнялужыцкі пісьменнік, перакладчык і журналіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 кастрычніка 1928 года ў сербалужыцкай сялянскай сям'і ў вёсцы Кослаў. У 1939 годзе скончыў народную школу ў вёсцы Рожэнцэ, пасля чаго навучаўся да 1944 года ў гімназіях у Вюрцбурга і Дрэздэна. У 1944-1945 гадах ваяваў у атрадах Фольксштурма. З 1946 па 1951 год працягнуў навучанне ў розных гімназіях. Экзамен на сярэднюю адукацыю здаў у Вышэйшай сербалужыцкай школе ў Будзішыне. У 1951 годзе паступіў на журналісцкі факультэт універсітэта імя Карла Маркса ў Лейпцыгу, які скончыў у 1954 годзе. З 1954 па 1958 год быў рэдактарам сербалужыцкай газеты «Nowa doba» і сербалужыцкай рэдакцыі на мясцовым радыё. З 1958 па 1976 год працаваў лектарам у сербалужыцкай культурна-асветніцкай арганізацыі «Домавіна». З 1976 года па 1981 год быў кіраўніком Сербалужыцкага народнага ансамбля «Wjelbik» у Будзішыне. З 1981 года па 1990 год працаваў у рэдакцыі часопіса «Rozhlad».

Калі быў на пенсіі, з 1990 года па снежань 2006 года вёў у газеце «Serbske Nowiny» калонку «Swět a cyrkej» (Свет і царква), якая выходзіла кожны аўторак.

Памёр 27 кастрычніка 2011 года ў Кроствіцы. Пахаваны на могілках святога Мікалая ў Будзішыне.

## Сачыненні 
Займаўся перакладамі з чэшскай і польскай моваў.

; Проза

* *Rebel Jan Čuška*, 1955;
* *Mokrowčenjo*, 1956;
* *Jenseits von Oder und Neiße*, 1962;
* *Łużyce, Drezno, Miśnia, Sakska Szwajcaria, Góry Żytawskie, Spreewald, Wydawnictwo Ślask, Katowice*, даведнік, 1975;
* *Ja, kocor Stani*, 1983;
* *Ja, kocoŭr Standa*, 1987;
* *Ja, kocúr Stanislav*, 1989.

; Драматургія

* *Jan Čuška*;
* *Chodojta;*
* *Hronow*;
* *Hribowčenjo*.

## Узнагароды 
* У 1970 годзе быў удастоены прэміі імя Якуба Чышынскага.

## Літаратура 
* Serbscy spisowaćeljo. Biografije a bibliografije. (1989) Wudawaćel: Koło serbskich spisowaćelow

## Спасылкі 
* Біяграфія 

Катэгорыя:Выпускнікі Лейпцыгскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Якуба Чышынскага
Катэгорыя:Лужыцкія публіцысты
Катэгорыя:Верхнялужыцкія пісьменнікі
Будар

**Будар** (Budar) — лужыцкае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Бен Будар (1928—2011) — лужыцкі журналіст і пісьменнік.
* Бена Будар (1946—2023) — лужыцкі пісьменнік і паэт.
* Ян Міхал Будар (1713—1789) — лужыцкі юрыст, мецэнат і грамадскі дзеяч.
Маянья

**Маянья** (саманазва: *Mayagna*), таксама **суму** (міскіта: *Sumu, Sumo*) — народ у Цэнтральнай Амерыцы, карэннае насельніцтва Маскітавага берага. Жывуць у Нікарагуа і Гандурасе. Агульная колькасць (2019 г.) — 20 000 чалавек. 

Маянья размаўляюць на некалькіх місулуанскіх мовах, да якіх таксама адносяць міскіта. Лічыцца, што носьбіты гэтых моў здаўна насялялі землі на тэрыторыі сучасных дзяржаў Сальвадор, Гандурас і Нікарагуа. У перыяд сярэднявечча сюды мігрыравалі індзейцы з тэрыторыі Мексікі. Яны захапілі найбольш урадлівыя горныя раёны. Продкі маянья былі вымушаны сяліцца ўздоўж рэк Маскітавага берага. У XVII — XIX стст. іх разрозненыя абшчыны апынуліся ў атачэнні паселішчаў міскіта, адносіны з якімі былі надзвычай складанымі. Асіміляцыі з боку міскіта садзейнічала прыняцце хрысціянства ў XIX ст., паколькі пратэстанцкія місіянеры прапаведавалі на мове міскіта.

Да пачатку XX ст. на тэрыторыі ўсходу Нікарагуа і паўднёвага ўсходу Гандураса захавалася некалькі абшчын, што жылі ізалявана адна ад іншай. Іх прадстаўнікі размаўлялі на некалькіх адрозных дыялектах. Падчас грамадзянскіх войн у Нікарагуа розныя бакі імкнуліся прыцягнуць маянья ў свае ваенныя фарміраванні. Значнымі праблемамі сталі згуба традыцыйных зямель і забруджванне навакольнага асяроддзя. Пасля Сандзінісцай рэвалюцыі ў Нікарагуа былі зроблены захады для паляпшэння становішча маянья. Яны атрымалі магчымасць карыстацца медыцынскай дапамогай. Быў створаны пісьмовы варыянт мовы маянья, яна выкладалася ў школах. Але ў далейшым з-за ўдзелу мужчын-маянья ў ваенных дзеяннях на баку контрас адносіны з нікарагуанскімі ўладамі сапсаваліся. Многія маянья былі вымушаны ператварыцца ў бежанцаў і ратавацца ў суседнім Гандурасе. 

У нашы дні абшчыны маянья ў Нікарагуа і Гандурасе фармальна карыстаюцца аўтаноміяй, аднак захоўваюцца праблемы згубы зямель і нізкага сацыяльнага ўзроўню жыцця. 

## Спасылкі 
* Sumu and Miskito
* The Sumu Indians of Nicaragua’s Atlantic Coast—Defining Our Own Reality 
* THE TAWAHKA SUMU: A DELICATE BALANCE IN MOSQUITIA

Катэгорыя:Індзейцы Цэнтральнай Амерыкі
Катэгорыя:Насельніцтва Нікарагуа
Катэгорыя:Народы Гандураса
Пліцхаўзенская брошка

**Пліцхаўзенская брошка** (таксама вядомая як **Пліцхаўзенскі дыск**, **Пліцхаўзенскі ** або **Пліцхаўзенская дыскавая брошка**; ) — гэта залаты дыск, упрыгожаны фігурамі, які быў знойдзены ў 1928 годзе пры раскопках у , у раёне  у Германіі, у магіле багатай Алеманскай жанчыны, датаванай пачаткам VII стагоддзя, і з’яўляўся пярэдняй часткай дыскавай фібулы. Гэта адзін з нямногіх артэфактаў , які адлюстроўвае фігуры людзей.

## Адкрыццё 
Падчас будаўнічых работ у раёне вуліцы *Pliezhauser Alamannenstraße* адкрыліся магілы з алеманскага магільнага поля. У 1928 годзе, пры раскопках Магілы 1, у якой была пахавана багатая жанчына, была выяўлена Пліцхаўзенская конная брошка як частка пахавальнага інвентару. Дыск, зроблены з тонкай залатой пласціны, прадстаўляў сабой дэкаратыўную накладку для дыскавай фібулы з бронзавай шпількай у якасці зашпількі. Іншыя магільныя рэчы ўключалі бронзавы пярсцёнак, фрагменты бронзавага дроту і 13 жамчужын.

Пліцхаўзенская брошка экспануецца ў  ў Старым замку у Штутгарце.

## Літаратура 
*  
* Kurt Böhner: *Die Goldscheibe von Pliezhausen*. In: Gemeinde Pliezhausen (Hrsg): *900 Jahre Pliezhausen 1092—1992 — Heimat zwischen Neckar und Schönbuch*. Gemeinde Pliezhausen, 1992.
* 

## Спасылкі 
* Gemeinde Pliezhausen (арыгінал  архіва)

Катэгорыя:Археалагічныя артэфакты
Катэгорыя:Археалогія ў Германіі
Катэгорыя:Ройтлінген (раён)
Катэгорыя:Алеманы
Аляксандр Дзмітрыевіч Канановіч

**Аляксандр Дзмітрыевіч Канановіч** () — беларускі кінарэжысёр, акцёр, сцэнарыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 жніўня 1977 года. У 1999 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт. У 2005 годзе скончыў Беларускую акадэмію мастацтваў.

## Фільмаграфія 
### Рэжысёр 
* Ідылія (2000)
* Дон Педра (2002)
* Яшчэ пра вайну (2004)
* Колер кахання (2005)
* Дастыш фантастыш (2009)
* Дрэва

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Кінарэжысёры Беларусі
Мандорла

(мазаічная ікона, каля 1200 года, Луўр)]]
**Мандорла** (ад  «міндаліна») — у хрысціянскім мастацтве адмысловая форма німбу, ззянне авальнай формы, выцягнутае ў вертыкальным кірунку, усярэдзіне якога змяшчаецца выява Хрыста ці Маці Божай (радзей святых).

Большасць навукоўцаў бачыць вытокі мандорлы у мастацтве Старажытнага Рыма і Палесціны. Паводле адной з версій, у хрысціянскую іканаграфію вобраз трапіў з будыйскага мастацтва праз Персію і Арменію. Старажытныя выявы Мандорлы ў базіліцы Санта-Марыя-Маджорэ і манастыры  датуюцца V стагоддзем н. э.

Выява Хрыста ў мандорле асабліва ўласціва іканаграфіі Праабражэння Гасподняга і Другога Прышэсця; мандорла перадае тут ззянне славы Гасподняй. Гэта ж значэнне праслаўлення мае мандорла і ў іканаграфіі . Пачынаючы з канца XII стагоддзя мандорла стала выкарыстоўвацца ў іканаграфіі Уваскрасення Хрыстова. Падрабязнае багаслоўскае тлумачэнне «» атрымаў у коле ісіхастаў.

Мандорла можа мець як выцягнутую, авальную форму, так і форму круга. Колер мандорлы, паколькі сімвалізуе ззянне, складаецца з кольцаў, размешчаных у парадку высвятлення — або да цэнтру, альбо да краёў. Сама мандорла часта бывае намаляваная працятай тонкімі залатымі прамянямі, альбо гэтыя прамяні таксама могуць быць напісаны белай фарбай. Колер мандорлы звычайна сіне-блакітны ці чырвоны, часам яна пазалочваецца. На іконе прападобнага Андрэя Рублёва «Праабражэнне Гасподняе» са святочнага чыну іканастасу мандорла намаляваная блакітна-чорным колерам.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Хрысціянская іканаграфія
Катэгорыя:Іканаграфія Ісуса Хрыста
Катэгорыя:Іканаграфія Багародзіцы
Катэгорыя:Хрысціянскае мастацтва
Нішанскі раён

**Нішанскі раён** () — туман, размешчаны на паўднёва-захадзе  Узбекістана. Раён размешчаны на мяжы з Туркменістанам. Клімат сухі, і пыльны.

У пасёлку  Нішанскага раёна ў 2-й палове 1980-х гадоў было пачата будаўніцтва ГРЭС, аднак з распадам СССР работы былі замарожаныя, і пуск 1-га энергаблока (ужо пад назвай ) адбыўся толькі ў 2004 годзе. Плануецца будаўніцтва новых энергаблокаў.

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Узбекістана
Катэгорыя:Кашкадар’інскі вілает
Танка (жывапіс)

**Танка**, **Тхангка**, **Кутханг** (тыб. — ཐང་ཀ་ — скрутак) — у тыбецкім выяўленчым мастацтве малюнак, пераважна рэлігійнага характару, выкананы клеевымі фарбамі або надрукаваны на шоўку або баваўнянай тканіне, папярэдне загрунтаванай сумессю з крэйды і жывёльнага клею.

Па форме танка ўзыходзяць да індыйскіх рытуальных малюнкаў на палатне і імкнуцца да квадрату, падвойнаму квадрату, прамавугольніку; замаляваная паверхня называецца «люстэрка» (тыб. — мелонг). Памеры танка змяняюцца па велічыні, вагаючыся ад некалькіх квадратных сантыметраў да некалькіх квадратных метраў. Вялікія танка часта выконвае група мастакоў. Танка стваралася або ў строгай адпаведнасці з іканаграфічным тэкстам і ў гэтым выпадку прызначалася для медытацыі, або на аснове жыційных твораў, а таксама ў выніку візіянерскай практыкі; выкарыстоўвалася ў рэлігійных працэсіях, у храмавых інтэр’ерах, у хатнім алтары. Аб’екты малюнка на танка — Буда Шак’ямуні, будыйскія іерархі, персанажы пантэона, жыційныя цыклы, сюжэты бардо.

Файл:Bhutanese thanka of Mt. Meru and the Buddhist Universe.jpg|Бутанская танка, якая паказвае будыйскі Сусвет
Файл:Tibetan Thangka, anonymous, private collection.jpg|Тыбецкая танка, якая паказвае дайцью Хаягрыву
Файл:Shakyamuni-Thangka.jpg|Мангольскі залочаны тэмперны жывапіс XIX стагоддзя, які паказвае Буду Шак’ямуні, які сядзіць паміж бадхісатвай Чэнрэзігам і бадхісатвай Манджушры
Файл:Otgonbayar Ershuu Jetsun Milarepa.jpg|Міларэпе, тэмпера, бавоўна, 21 x 30 см, 2008, 

## Спасылкі 
* Сайт «Будыйскі жывапіс Бураціі» 
* *Рэрых Ю. Н.* Тыбецкі жывапіс
* Іконаграфічны агляд будызму 
* Старадаўнія тханкі з калекцыі Ерамея Парнова
* Фотагалерэя тыбецкіх і мангольскіх танак  

Катэгорыя:Тыбецкі будызм
Катэгорыя:Тыбецкі жывапіс
Катэгорыя:Жывапіс Тыбета
Джокер (фільм, 2019)

«**Джо́кер**» () — амерыканскі псіхалагічны трылер 2019 года, пастаўлены Тодам Філіпсам. Сюжэт фільма ёсць гісторыяй станаўлення антыгероя коміксаў DC Джокера і ніяк не звязаны з іншымі фільмамі гэтага кінасусвету.

Прэм’ера карціны адбылася 31 жніўня 2019 года ў межах конкурснай праграмы 76-га Венецыянскага кінафестывалю, дзе атрымала галоўную ўзнагароду — «*Залатога льва*».

## Узнагароды 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт фільма «Джокер»
* 
* Джокер  на сайце «*FilmAffinity*»
* 
* 
* 
* Джокер  на сайце «*КиноПоиск*»

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2019 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2019 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-трылеры ЗША
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Экранізацыі коміксаў
Катэгорыя:Фільмы Тода Філіпса
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты леў»
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Warner Bros.
Аляксандр Рыбо

**Аляксандр Фелікс Жазеф Рыбо** (; 7 лютага 1842, Сент-Амер, дэпартамент Па-дэ-Кале — 13 студзеня 1923, Парыж) — французскі палітык і дзяржаўны дзеяч, неаднаразова ўзначальваў Кабінет міністраў Францыі.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Францыі
Катэгорыя:Міністры фінансаў Францыі
Катэгорыя:Міністры юстыцыі Францыі
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Францыі
Катэгорыя:Юрысты Францыі
Браніслаў Даніловіч

**Браніслаў Даніловіч** (20 лістапада 1908 — 29 верасня 2003) — беларускі вайсковы і грамадскі дзеяч. Храніст 1-га Беларускага штурмавога ўзводу. Сябра Галоўнай Управы БАЗА, Задзіночання беларуска-амерыканскіх ветэранаў, сябра рэдкалегіі і фундатар газеты «Беларус».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 лістапада 1908 г. на Ашмяншчыне у Віленскай губерні Расійскай імперыі. У 1930-я гады вучыўся ў Барунаўскай настаўніцкай семінарыі, створанай польскімі ўладамі на замест зачыненай беларускай. У гады навучання далучыўся да беларускага руху, быў сябрам Беларускай сялянска-работніцкай грамады. З асветы быў настаўнікам, па веравызнанні — рыма-каталік. Выехаў шукаць працы ў Латвію у сувязі з цяжкім эканамічным становішчам у Польскай Рэспубліцы. У Латвіі пазнаёміўся з вядомым прыхільнікам беларускага руху баронам Энгельгардам.

У 1941 г. разам з Энгельгардам пераехаў у Германію. Працаваў перакладчыкам у групе беларускіх дзеячаў, якія працавалі з нямецкімі ўладамі пры вызваленні беларускіх жаўнераў Войска Польскага з лагераў для ваеннапалонных. У тым жа годзе далучыўся да 1-га Беларускага штурмавога ўзводу, дзе стаў храністам. Напісаў вядомую ў беларускім руху жаўнерскую песню «Гэта йдзе Першы зьвяз наш штурмовы», зваротка якой гучала так:

У нямецка-савецкую вайну 1-ы Штурмавы ўзвод быў дэсантаваны ў БССР. Пасля заняцця нямецкім войскам тэрыторыі Беларусі жаўнеры 1-ы Штурмавога ўзводу, яшчэ да з’яўлення БЦР, стваралі першую цывільную адміністрацыю. Браніслаў Даніловіч быў прызначаны ў цывільныя ўлады на Смаленшчыне, дзе працаваў да 1943 г.

Эвакуяваны ў Германію. Пад канец 1940-х гадоў выехаў у ЗША. На эміграцыі актыўна ўдзельнічаў у беларускім руху. Удзельнічаў у аднаўленьні Рады БНР, пры арганізацыі Беларуска-Амерыканскага Задзіночання і ў Задзіночанні беларуска-амерыканскіх ветэранаў. Быў сябрам Галоўнай Управы БАЗА, а таксама спрычыніўся да арганізацыі аддзелу БАЗА ў Нью-Джэрсі. Быў сябрам рэдкалегіі газеты «Беларус» і адным з сталых фундатараў. Ад пачатку эміграцыі і да апошніх дзён належаў да вернікаў Беларускай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы. Быў звязаны з парафіяй Жыровіцкай Божай Маці ў Хайленд-Парку.

Апошнія 6 гадоў жыцця моцна хварэў. Памёр 29 верасня 2003 г. у Нью-Брансуіку (Нью-Джэрсі). Пахаваны на Беларускіх могілках у Іст-Брансуіку, ЗША. Пасля кароткай надмагільнай малітвы на пахаванню прагучаў жалобны гімн «Спі пад курганам герояў», на пахаванні сярод іншых прысутнічалі Антон Шукелойць, Янка Запруднік, Янка Азарка і жонка памерлага.

## Ушанаванне памяці 
* Старшыня БАЗА Антон Шукелойць у развітальным слове над магілай памерлага адзначыў яго даўгагадовае і самаахвярнае служэнне беларускай нацыянальнай справе.

## Цікавыя факты 
* Паводле сведчання айца Аляксандра Надсана, менавіта Браніслаў Даніловіч перадаў дзённік загадаў 1-га Беларускага штурмавога ўзводу у Беларускую бібліятэку і музей імя Францішка Скарыны.

## Спасылкі 
* Эміграцыйная гісторыя ў асобах. 20 лістапада. Браніслаў Даніловіч

Катэгорыя:Члены 1-га Беларускага штурмавога ўзводу
Катэгорыя:Члены БСРГ
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША