open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Х’юга (прэмія)

**Прэмія Х’юга** () — прэмія ў галіне навуковай фантастыкі, заснаваная ў 1953. Названа ў гонар Х’юга Гернсбека (*)*, заснавальніка першага навукова-фантастычнага часопіса «Amazing Stories». Прэмія арганізавана Сусветным таварыствам навуковай фантастыкі ().

Упершыню прэмія была ўручана ў 1953 на 11-й выставе WorldCon у Філадэльфіі, а з 1955 яна стала штогадовай.

Лаўрэаты ўзнагароджваюцца статуэткай з выявай ракеты, якая ўзлятае.

## Патрабаванні 
У намінанты можа патрапіць літаратурны твор, які адпавядае наступным крытэрыям:

* Твор павінен быць навукова-фантастычным або фэнтэзійным.
* Твор павінен быць выдадзены на англійскай мове або перакладзены на яе.
* Твор павінен быць апублікаваны на працягу папярэдняга каляндарнага года.

Намінанты і пераможцы выбіраюцца па выніках галасавання зарэгістраваных удзельнікаў Сусветнай канвенцыі аматараў навуковай фантастыкі WorldCon (таму ўзнагарода лічыцца «чытацкай»).

## «Рэтра-Х’юга» 
Ад 1996 творы 50, 75 і 100-гадовай даўніны пачалі адзначаць прэміяй «Рэтра-Х’юга». Арганізатары тлумачаць такое рашэнне тым, што навуковая фантастыка з'явіўся задоўга да з'яўлення прэміі Х'юга, таму многія вядомыя творы ў гэтым жанры не мелі шанс быць адзначаны гэтай узнагародай. Каб выправіць гэта, быў уведзены рэтра-варыянт прэміі.

## Намінацыі 
Прэмія Х’юга па стане на 2025 уручаецца ў 17 намінацыях.

## Успрыманне 
Прэмія Х’юга з’яўляецца важнай у літаратурным асяроддзі і сярод назіральнікаў. Напрыклад, *Los Angeles Times* характарызуе яе як «адну з самых прэстыжных узнагарод у галіне навуковай фантастыкі і фэнтэзі». Пра гэту прэмію *Wired* піша як пра «вядучую ў жанры навуковай фантастыкі».

На вокладках кніг пераможцаў часта размяшчаюць афіцыйны лагатып прэміі з мэтай прыцягнуць большую ўвагу чытачоў.

## Гл. таксама 
* Прэмія «Неб’юла»
* Прэмія «Локус»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт прэмія «Х’юга»

Катэгорыя:Літаратурныя прэміі ЗША
Катэгорыя:Прэмія Х’юга
Катэгорыя:Узнагароды паводле алфавіта
Камянецкі дзяцінец

**Камянецкі дзяцінец** — драўляны дзяцінец у горадзе Камянец, заснаванага па загадзе валынскага князя Уладзіміра Васількавіча ў 1276 годзе. Ад умацаванняў захавалася толькі знакамітая Камянецкая вежа 1280-х гадоў пабудовы, якая адносіцца да вежаў валынскага тыпу.

Паводле Іпацьеўскага летапісу, Камянец быў «ссечаны» майстэрскім горадабудаўніком Алексай, пасланым Уладзімірам Васількавічам для ўмацаванняў паўночных межаў княства і процідзеяння набегам літоўцаў. Алекса не толькі паставіў горад, але і перад гэтым абраў месца на левым беразе ракі Лясной, на якім ён будзе пабудаваны і якое, як абвяшчае летапіс, вельмі палюбілася князю. У дзядзінцы пасля знаходзіўся княскі церам. Неўзабаве пачалося ўзвядзенне Камянецкай вежы вышынёй 30 м, якая дазваляла весці абстрэл найбольш небяспечнага ўчастка каля брамы. Дзякуючы сваёй добрай захаванасці цагляная і круглая ў плане (з дыяметрам 13,5 м) вежа займае выключнае месца сярод помнікаў архітэктуры Беларусі як узор старажытнарускага абароннага дойлідства XIII стагоддзя.

Камянецкі дзяцінец меў невялікую плошчу (больш за 1 га) і насельніцтва 300—500 чалавек. Яго атачалі ахоўны роў, запоўнены вадой, і земляны вал з размешчанымі на ім драўлянымі ўмацаваннямі.

Пры абследаванні старажытнага гарадзішча ў 1970 годзе П. Ф. Лысенка знайшоў ганчарную старажытнарускую кераміку XIII—XIV стагоддзяў, шыферную прасліцу, абломкі шкляных бранзалетаў. Магчыма, умацаванні Камянца ўзводзіліся не на пустым месцы, а на больш старажытным паселішчы.

## Літаратура 
* Куза А. В. Древнерусские городища X—XIII вв. Свод археологических памятников / Ред. А. К. Зайцев. Российский гуманитарный научный фонд.. — М.: Христианское издательство, 1996. — С. 155.

Катэгорыя:Каменец
Чапчхэ

**Чапчхэ**, у прастамоўі **чапчэ** ( — «агароднінная сумесь») — карэйская святочная закуска на аснове  (куксу).

Бататавую ці іншую ўсходнюю локшыну (фунчозу) смажаць з гароднінай, грыбамі і (або) мясам у распаленым кунжутавым алеі, запраўляць соевым соусам і пасыпаюць насеннем кунжута. Закуска можа падавацца да стала як гарачай, так і халоднай. Часта суправаджае стравы з рысу.

Чапчхэ — класічная страва карэйскай прыдворнай кухні з часу імператара Кванхэгуна, які кіраваў у 1608—1623 гадах.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Закускі
Катэгорыя:Карэйская кухня
Катэгорыя:Локшына
Аперацыя «Сціранне табліцы»

** Аперацыя «Сціранне табліцы»** () — кампанія кангалезскіх паўстанцаў, накіраваная супраць пігмеяў. Арганізавана ў канцы 2002 года групоўкамі «Вызваленчы рух Конга» і «Кангалезскае аб’яднанне за дэмакратыю». Падзеі разгортваліся на фоне Другой кангалезскай вайны. Праваабарончыя арганізацыі, у тым ліку Human Rights Watch, заклікалі прызнаць кампанію генацыдам.

Аперацыя пачалася ў раёне горада Мамбаса ў правінцыі Ітуры на ўсходзе ДР Конга. У ходзе вайны рэгіён стаў адным з «самых крывавых кутоў» краіны. Яшчэ больш за 100 000 чалавек пакінулі свае дамы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Катэгорыя:Міжэтнічныя канфлікты
Катэгорыя:Пігмеі
Хану

**Хану** () або **Карэйская карэнная парода** — дробная парода кароў родам з Карэі. Гістарычна выкарыстоўвалася ў якасці , але гэтае выкарыстанне амаль знікла. У цяперашні час вырошчваецца ў асноўным на мяса.Гэта адна з чатырох карэнных карэйскіх парод, астатнія — ,  і Чорная Чэджу.

## Гісторыя 
Хану традыцыйна была . Да пашырэння эканомікі Паўднёвай Карэі ў 1960-х гадах яна мала выкарыстоўвалася для вытворчасці ялавічыны. У 1968 годзе была заведзена . З тых часоў ялавічына Хану стала прадуктам прэміум-класа.

У 2007 годзе парода Хану была занесена ў спіс  як «не ў групе рызыкі». У 2003 годзе агульная колькасць пагалоўя складала каля  асобін; у 2014 годзе было зарэгістравана  асобін.

У 2001 годзе было выказана меркаванне, што Хану з’яўляецца гібрыдам таурынавай і індыцынавай парод. Даследаванне мітахандрыяльнай ДНК у 2010 годзе паказала, што яна цесна звязана з дзвюма пародамі свойскага быка,  і японскай чорнай, і выразна адрозніваецца ад зебу пароды Нелор і . У 2014 годзе аналіз  выявіў, што карэйская буйная рагатая жывёла ўтварае асобную групу з кітайскай пародай  асобную ад еўрапейскіх таурынавых парод і далёкую ад групы індыцынаў.

## Характарыстыка 
Хану — гэта дробная парода. Поўсць карычневая; і каровы, і быкі маюць рогі. Каровы валодаюць добрымі мацярынскімі якасцямі, але надоі невысокія, крыху больш за 400 літраў пры лактацыі 170 дзён. Буйную рагатую жывёлу кормяць  у якасці асноўнай крыніцы грубага корму. Рэдкі белы варыянт Хану разводзяць з 2009 года; у 2014 годзе было 14 асобін. Паведамляецца ў  як асобная парода.

## Выкарыстанне 
Нягледзячы на высокую цану, ялавічыне Хану аддаецца перавага ў , паколькі яна, як правіла, больш свежая і лепшай якасці, чым больш танныя імпартныя заменнікі. Паколькі карэйцы лічаць ялавічыну Хану культурнай іконай і адной з самых якасных у свеце, яе выкарыстоўваюць у традыцыйных стравах, папулярных святочных стравах або ў якасці падарунка на асаблівы дзень.  найбольш вядомая сваёй буйной рагатай жывёлай пароды Хану, дзе асяроддзе добра падыходзіць для жывёлагадоўлі. Акруга пачала стратэгічную маркетынгавую кампанію, каб назваць сябе месцам паходжання самай якаснай ялавічыны ў Карэі і ажыццяўляць продаж мяса як «прэміум-прадукту».

## Галерэя 

Файл:So_(Korean_cattle).jpg
Файл:So_(Korean_cattle)_2.jpg
Файл:Ploughing_2.jpg|alt=Cow ploughing the fields|Выкарыстанне каровы для арання
Файл:Hanoo_beef.jpg|alt=Extremely marbled hanu beef (한우소고기)|Надзвычай мармуровая ялавічына Хану (한우소고기)

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Deepening about Hanwoo 

Катэгорыя:Ялавічына
Катэгорыя:Пароды буйной рагатай жывёлы
Катэгорыя:Карэйская кухня
Callinectes bellicosus

**Callinectes bellicosus** — від ракападобных сямейства . Максімальная даўжыня карапакса 19 см. Насяляюць ва ўсходне-цэнтральнай частцы Ціхага акіяна: ад Сан-Дыега, ЗША, да штата Ч’япас, Мексіка. Сустракаюцца ў трапічных водах на глыбіні 0-76 м ахоўны статус віду не ацэньваўся, ён бясшкодны для чалавека і з’яўляецца аб’ектам камерцыйнага промыслу.

Катэгорыя:Крабы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1859 годзе
Аўтрон

**Аўтрон** — гэта нуклеатыдная паслядоўнасць на 5'-канцы першаснага транскрыпта гена, якая выдаляецца з дапамогай спецыяльнай формы РНК сплайсінгу падчас паспявання канчатковай мРНК. У той час як паслядоўнасці інтронаў знаходзяцца ўнутры гена, паслядоўнасці аўтронаў знаходзяцца па-за генам.

## Характарыстыка 
Аўтрон — гэта інтронападобная паслядоўнасць, якая валодае аналагічнымі характарыстыкамі, такімі як GC-састаў і акцэптарны сайт сплайсінгу, які з’яўляецца сігналам для *транс*-сплайсінгу. Такі сайт *транс*-сплайсінгу па сутнасці вызначаецца як акцэптарны (3') сайт зрошчвання без донарскага (5') сайта сплайсінгу вышэй па ланцугу.

У эўкарыёт, такіх як эўгленазоі, дынафлагеляты, губкі, нематоды, кнідарыі, грабневікі, плоскія чарвякі, ракападобныя, шчацінкавасківічныя, калаўроткі і тунікаты, даўжыня сплайсаваных лідарных (SL) аўтронаў вагаецца ад 30 да 102 нуклеатыдаў з экзонам SL даўжыня ад 16 да 51 нуклеатыда, а поўная даўжыня SL РНК — ад 46 да 141 нуклеатыда.

## Гл. таксама 
* Экзон — Вобласць транскрыбіруемага гена, якая прысутнічае ў саставе канчатковай функцыянальнай малекуле мРНК
* Матрычная РНК — РНК, якая счытваецца рыбасомай дзеля прадукцыі бялка

## Спасылкі 
Катэгорыя:Экспрэсія генаў
Катэгорыя:Некадавальная ДНК
Катэгорыя:Сплайсінг РНК
Поліпірымідзінавы тракт

**Поліпірымідзінавы** **тракт** — гэта вобласць прэ-матрычнай РНК (мРНК), якая спрыяе зборцы сплайсасомы, бялковага комплексу, які спецыялізуецца на ажыццяўленні РНК сплайсінгу у працэсе посттранскрыпцыйнай мадыфікацыі. Вобласць багатая пірымідынавымі нуклеатыдамі, асабліва урацылам, і звычайна мае даўжыню 15-20 пар асноў, размешчаных прыкладна за 5-40 пар асноў перад 3'-канцом інтрона, што выразаецца падчас сплайсінгу.

Шэраг бялковых фактараў звязваецца з поліпірымідзінавым трактам або асацыюецца з ім, у тым ліку сплайсасомны кампанент U2AF і *поліпірымідзінавы* *тракт-звязваючы бялок* (PTB), які мае рэгуляторную ролю ў альтэрнатыўным сплайсінгу. Асноўная функцыя PTB заключаецца ў глушэнні экзонаў, у выніку чаго асобная вобласць экзона, звычайна прысутная ў складзе спелай мРНК, замест гэтага выразаецца, што прыводзіць да экспрэсіі другой ізаформы бялку, які кадуе мРНК. Паколькі PTB паўсюдна экспрэсіруецца ў многіх вышэйшых эўкарыёт, лічыцца, што ён падаўляе ўключэнне «слабых» экзонаў з дрэнна выяўленымі месцамі сплайсінгу. Звязвання PTB недастаткова для падаўлення «надзейных» экзонаў.

Падаўленне або адбор экзонаў мае вырашальнае значэнне для правільнай экспрэсіі тканкаспецыфічных ізаформ. Напрыклад, гладкая мускулатура і шкілетная мускулатура экспрэсуюць альтэрнатыўныя ізаформы, якія адрозніваюцца ўзаемавыключальным выбарам экзонаў у альфа-трапаміязіне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Экспрэсія генаў
Катэгорыя:Сплайсінг РНК
Coelia

**Coelia** — род кветкавых раслін сямейства . Раней яго ўмоўна класіфікавалі як адзіны род падтрыбы **Coeliinae** трыбы .

## Віды 
Род змяшчае 5 відаў, якія растуць у Мексіцы, Цэнтральнай Амерыцы і Вест-Індыі.

Катэгорыя:Эпідэндравыя
Cremastra

***Cremastra*** — род кветкавых раслін сямейства .

## Таксанамія 
Род змяшчае 4 прызнаныя ў цяперашні час віды (па стане на май 2014 года), якія растуць у Кітаі, Японіі, Карэі, Тайландзе, Гімалаях і на Далёкім Усходзе Расіі.

Катэгорыя:Эпідэндравыя
Dactylostalix

**Dactylostalix** — манатыпны род аднадольных раслін сямейства , які ўключае від **Dactylostalyx ringens**.

Адзіны від упершыню апісаны ў 1878 годзе нямецкім батанікам Генрыхам Густавам Райхенбахам.

## Распаўсюджанне, апісанне 
Dactylostalyx ringens распаўсюджаны на Далёкім Усходзе Расіі і ў Японіі. Расце ў горных лясах.

Невялікая наземная расліна вышынёй 10-20 см. Кветка адзіночная.

Унесены ў Чырвоныя кнігі Расіі і Сахалінскай вобласці.

## Сінаніміка 
Сінанімічныя назвы:

* *Calypso bulbosa var. japonica* (Maxim. ex Kom.) Makino
* *Calypso japonica* Maxim. ex Kom.
* *Dactylostalix maculosa* Miyabe & Kudô
* *Pergamena uniflora* Finet

Катэгорыя:Манатыпныя роды раслін
Катэгорыя:Эпідэндравыя
Катэгорыя:Флора Азіі
Маўзалей Араб-ата

**Маўзалей Араб-ата** — архітэктурны помнік X стагоддзя ва Узбекістане. Першы датаваны будынак ісламскага часу ў Сярэдняй Азіі. Быў адкрыты ў 1958 годзе навукоўцам, географам прафесарам  ў сяле Цім, у пустыннай мясцовасці на поўдзень ад горада Катакурган.

Дзякуючы двум збудаванням — маўзалеям  і Араб-ата, можна ацаніць прыгажосць бухарскай архітэктуры ў перыяд яе росквіту. Гэтыя два шэдэўры ранняга Сярэднявечча завяршаюць эпоху сагдыйскага дойлідства і даюць пачатак новаму характары дэкору, поўны росквіт якога надыходзіць пазней.

Мясцовае насельніцтва называе яго Араб-ата, — «бацька арабаў». У назве, тлумачэнні якой мясцовыя жыхары не ведаюць, схавана, можа быць, указанне на тое, што маўзалей узведзены над магілай аднаго з арабскіх ваяўнікоў, які загінуў у VIII стагоддзі ў гэтых, тады яшчэ населеных месцах.

Асаблівасць будынка складаецца ў тым, што парнаму муру фасадаў нададзены арнаментальны характар з дапамогай вылучэння асобных швоў. На заходнім і ўсходнім фасадах шырокія вертыкальныя швы ўпрыгожаны падвойнымі паралельнымі прарэзамі — — дайшоўшы да гарызантальнага шва паміж парамі, такі прарэз паварочвае па ім да злучэння з наступным вертыкальным швом. У выніку ўтвараюцца дыяганальныя ступеністыя лініі, геаметрычны ўзор, які накладзены на мур і рушыць за яе структурай.

У куфічным надпісу на партале будынка захавалася дата 367 год хіджры, гэта значыць 977/978 гады н. э. Так як у надпісах-эпітафіях звычайна паказваліся дзень і месяц смерці пахаванага, якіх тут няма, даследчыкі маўзалея лічаць, што дата на партале азначае час будаўніцтва. Але, ёсць таксама іншае меркаванне, згодна з якім маўзалей быў пабудаваны ў XI стагоддзі. Увогуле ж будынак захаваўся добра. Абрынуўся толькі верх партала і быў закладзены першапачатковы ўваход, на месцы якога з’явіўся маленькі, няправільных абрысаў дзвярны праём. Не захавалася адна з вуглавых гранёных калон, ніжнія часткі сцен былі абкладзены камянямі, а да задняга, часткова перакладзенага фасада быў прыбудаваны масіўны контрфорс.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Самарканд
Катэгорыя:Маўзалеі Узбекістана
Заходне-Вашынгтонскі ўніверсітэт

**Заходне-Вашынгтонскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Белінгем у штаце Вашынгтон, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заходне-Вашынгтонскі ўніверсітэт — гэта самы паўночны ўніверсітэт у так званых сумежных штатах (штаты ЗША за выключэннем Аляскі і Гаваяў, якія не маюць сухапутнай мяжы з іншымі штатамі), быў заснаваны ў 1893 годзе. Універсітэт прыняў сваю цяперашнюю назву ў 1977 годзе.

## Структура 
* Каледж бізнесу і эканомікі
* Каледж прыгожых і выканальніцкіх мастацтваў
* Каледж сацыяльна-гуманітарных навук
* Каледж навукі і інжынерыі
* Каледж эеалогіі
* Каледж міждысцыплінарных студый
* Каледж адукацыі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Вашынгтон

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты штата Вашынгтон
Усходне-Вашынгтонскі ўніверсітэт

**Усходне-Вашынгтонскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Чэйні ў штаце Вашынгтон, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1882 годзе Бенджамінам Пірсам Чэйні. Аднак універсітэтам навучальная ўстанова стала толькі пасля заканчэння Другой сусветнай вайны. У 1977 годзе ўрад штата Вашынгтон прысвоіў цяперашнюю назву Усходне-Вашынгтонскаму дзяржаўнаму каледжу. Праз восем гадоў універсітэт адкрыў факультэт у Спакане ў супрацоўніцтве з Вашынгтонскім дзяржаўным універсітэтам, які існуе і сёння.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і сацыяльна-гуманітарных навук
* Каледж медыцыны і грамадскага здароўя
* Каледж навук, тэхналогій, інжынерыі і матэматыкі
* Каледж прафесійных праграм

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Вашынгтон

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты штата Вашынгтон
Цэнтральна-Вашынгтонскі ўніверсітэт

**Цэнтральна-Вашынгтонскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Эленсбург у штаце Вашынгтон, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт афіцыйна лічыцца іспанамоўнай навучальнай установай, і 15% студэнтаў з'яўляюцца іспанамоўнымі. Універсітэт найбольш вядомы сваім даследчым цэнтрам шымпанзэ і Інстытутам камунікацыі шымпанзэ і чалавека.

## Структура 
* Каледж прыродазнаўчых навук
* Каледж адукацыі і прафесійных студый
* Каледж мастатцваў і гуманітарных навук
* Каледж бізнесу
* Ганаровы каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Вашынгтон

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты штата Вашынгтон
Невадскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Невадскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая месціцца ў горадзе Хендэрсан у штаце Невада, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў адкрыты 3 верасня 2002 года як Невадскі дзяржаўны каледж. Яго галоўны кампус размешчаны на тэрыторыі плошчай 206 га ў паўднёвых перадгор'ях Хендэрсана. У сакавіку 2023 года заканадаўчы сход штата Невада прыняў закон аб змене назвы вучэльні з Невадскага дзяржаўнага каледжа на Невадскі дзяржаўны ўніверсітэт. Закон ўступіў ў сілу 1 ліпеня 2023 года.

## Структура 
* Школа адукацыі
* Школа медсястрынства
* Школа вольных мастацтваў, навук і бізнесу

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Невада

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Невады
Ваўкавыскі дзяцінец

**Ваўкавыскі дзяцінец** — умацаваная цэнтральная частка сярэднявечнага Ваўкавыска. Драўляны дзядзінец размяшчаўся на ўзвышшы, цяпер вядомай як Шведская гара. Знаходзіцца на паўднёва-ўсходняй ускраіне горада. Пляцоўка круглявай формы дыяметрам каля 50 м умацавана па перыметры магутным абарончым валам вышынёй да 7 м. Ад вакольнага горада (Замчышча) дзяцінец быў адрэзаны ровам.

Шведская гара неаднаразова даследавалася археолагамі, сярод якіх былі Ю. Ядкоўскі, Г. П. Пех, В. Р. Тарасенка, П. А. Рапапорт, М. К. Каргер, Я. Г. Звяруга. Раскопкі паказалі, што культурныя напластаванні адносяцца да XI—XIV стагоддзяў. Валы былі ўзведзены адначасова з яго засяленнем у XI стагоддзі. Па археалагічных даных, паселішчу на дзяцінцы папярэднічала паселішча на суседнім узгорку. Большасць знаходак адносяцца да росквіту старажытнага Ваўкавыска ў другой палове XII і першай палове XIII стагоддзя. Знойдзена шмат прадметаў узбраення, высокамастацкіх вырабаў, у тым ліку заходнееўрапейскіх. Сярод знаходак — свінцовая пячатка з выявай святога Сімяона і квітнеючага крыжа па баках. Жыццё ў дзядзінцы замірае на мяжы XIII—XVI стагоддзяў, пазней насельніцтва сыходзіць і з вакольнага горада. Паселішча перамяшчаецца на сваё цяперашняе месца.

## Літаратура 
* 
* *Зверуго Я. Г.* Древний Волковыск (X—XIV вв.). — Минск: Наука и техника, 1975. — 144 с.
* Куза А. В. Древнерусские городища X—XIII вв. Свод археологических памятников / Ред. А. К. Зайцев. — М.: Христианское издательство, 1996. — С. 93.

Катэгорыя:Гісторыя Ваўкавыска
Янік Сінер

**Янік Сінер** (; ) — італьянскі прафесійны тэнісіст нямецкага паходжання. Пераможца чатырох турніраў Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі 2024, 2025 года, Уімблдану-2025 і Адкрытага чэмпіянату ЗША 2024 года); фіналіст аднаго турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Францыі-2025); пераможца Выніковага турніру ATP 2024 года; пераможца 20 турніраў ATP (з іх 19 у адзіночным разрадзе); уладальнік Кубка Дэвіса 2023 у складзе зборнай Італіі.

## Біяграфія 
Родам з Сеста Пустэрыя. Сын Сігліндэ і Ханспетэра Сінераў, што працуюць у прытулку *Fondovalle* (*Talschlusshütte*) у Валь Фіскаліна. Да 13 гадоў актыўна займаўся лыжным спортам, дабіўся значных поспехаў у гіганцкім слаламе. У тэнісе, які ён лічыў хобі, трэніраваўся ў правінцыі Бальцана з Херы Майр і Андрэа Спіціца. Улетку 2014 года пераехаў у тэнісны цэнтр Piatti у Бардзігеры, дзе пачаў трэніравацца ў Андрэа Вальпіні пад кіраўніцтвам Масіма Сарторы і Рыкарда П’яці.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісты Італіі
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Дэвіса
Changnienia

**Changnienia** — род кветкавых раслін сямейства .

Вядомы толькі адзін від, ***Changnienia amoena***, родам з Кітая (правінцыі Аньхой, Хубэй, Хунань, Цзянсу, Цзянсу, Шэньсі, Сычуань і Чжэцзян).

## Літаратура 
* Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
* Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
* Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
* Berg Pana, H. 2005. *Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee*. Ulmer, Stuttgart

Катэгорыя:Архідныя
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Манатыпныя роды раслін
Ібн аль-Баваб

**Абу-ль-Хасан Алі ібн Хілал** (), больш вядомы як **Ібн аль-Баваб** () — каліграф і ілюстратар, які жыў у часы праўлення дынастыі Буідаў. Меркавана памёр каля 1022 года ў Багдадзе.

## Біяграфія 
Паходзіў з беднай сям’і. Яго імя літаральна азначае «Сын брамніка». Вывучаў фікх і багаслоўе, быў вельмі пабожны, таксама аб аль-Бавабе казалі, што ён вывучыў Каран на памяць.

Вывучаў каліграфію разам з дачкой Ібн Муклы. Ібн аль-Баваб авалодаў усімі шасцю каліграфічнымі стылямі і палепшыў іх. Яшчэ пры жыцці дасягнуў шырокай славы і быў лёгка пазнавальны з-за сваёй доўгай барады. Вучні Ібн аль-Баваба перадалі яго стыль многім пакаленням каліграфаў.

За ўсё жыццё Аль-Бавваб стварыў 64 копіі Карана. Адна з самых лепшых гэтых копій была напісана шрыфтам райхан і захоўвалася ў стамбульскай мячэці , іншая — у  ў ірландскім Дубліне. Апошняя была паднесена ў дар асманскім султанам Селімам I. Ібн аль-Баваб быў прызнаным майстрам каліграфіі, яго школа каліграфіі праіснавала аж да падзення Багдаду перад націскам манголаў — больш за два стагоддзі пасля яго смерці.

Катэгорыя:Каліграфы
Чароўная флейта (карная аперацыя)

**Аперацыя «Чароўная флейта»** () — кодавая назва нямецкай карнай аперацыі супраць падпольшчыкаў, партызан і мірнага насельніцтва Мінска. Праведзена 17–22 красавіка 1943 года ў час Вялікай Айчыннай вайны.

У мерапрыемствах удзельнічалі сілы паліцыі бяспекі і СД генеральнай акругі «Беларусь», 2‑і нямецкі паліцэйскі полк, батальён 23‑га палка СС, асобны батальён СС О. Дырлевангера, узмоцненая штабная рота, 12‑я танкавая рота, часці вермахта (2 800 байцоў), ахоўныя чыгуначныя падраздзяленні, групы запасу, палявая жандармерыя.

На досвітку 17 красавіка Мінск акружылі часці вермахта, на выездах паставілі кантрольныя пасты. Горад быў падзелены на 6 частак, кожную з якіх блакіравалі. Гітлераўцы прачэсвалі ўсе жылыя дамы і руіны, правяралі цягнікі. Пакідаць Мінск нікому не дазвалялася.

На зборныя пункты было сагнана каля 52 000 чалавек. Мужчын 14–60 гадоў і жанчын 16–45 гадоў забіралі для вывазу на катаржную працу ў Германію. У час аперацыі савецкае падполле аказала ўзброенае супраціўленне.

## Літаратура 
* В. С. Лазебнікаў, У. С. Пасэ. Чароўная флейта // Беларуская энцыклапедыя.
* 

Катэгорыя:Карныя аперацыі нямецкага войска
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:Красавік 1943 года
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Эль Морыа

**Морыа** (таксама **Морыя**) — у Тэасофіі і  адзін з «Настаўнікаў Мудрасці», у  — адзін з «Узнесеных Валадароў» (пад імем Эль Морыя). Першыя згадкі пра Махатму Морыа належаць . Паводле яе сцверджанняў, Махатма Морыа і Кут Хумі дапамаглі ёй заснаваць Тэасофскае таварыства.

## Гісторыя 
### Тэасофскае таварыства 
А. П. Блавацкая пісала, што яе асноўныя працы («» і «») з’яўляюцца вынікамі яе цеснага супрацоўніцтва з махатмамі Морыа і Кут Хумі. Блавацкая сцвярджала, што Махатма Морыа з дзяцінства з’яўляўся ёй у снах і відзежах і што 12 жніўня 1851 г., у дзень яе дваццацігоддзя, у Гайд-парку (Лондан) адбылася іхняя першая сустрэча. Графіня , удава шведскага амбасадара ў Лондане, па словах Блавацкай, перадае дэталі тае размовы, у якой Морыя сказаў, што «мае патрэбу ў яе ўдзеле ў справе, якую ён мае намер здзейсніць», а таксама што «ёй трэба будзе прабыць тры гады ў Тыбеце, каб падрыхтавацца да выканання гэтага важнага задання».
У сваёй кнізе «З пячораў і нетраў Індастана» Блавацкая ў літаратурнай форме апісала падарожжа па Індыі са сваім Настаўнікам, якога ў кнізе яна называе Такур Гулаб-Сінгам.

### Жывая Этыка (Агні-Ёга) 
Паводле сцверджанняў Мікалая Рэрыха і , вучэнне  (Агні-Ёга) ўзнікла ў працэсе іх стасавання з «Вялікім Настаўнікам», вядомым у тэасофскіх колах пад імем Махатмы Морыа. Гэтае стасаванне адбывалася ў перыяд з 1924 па 1938 гг. З дзённікаў Алены Рэрых вынікае, што на першых этапах дзеля стасавання выкарыстоўвалася так званае аўтаматычнае пісанне, наступныя ж запісы былі атрыманыя шляхам ясначування, якім, па яе сцверджаннях, валодала А. Рэрых. Пазней яна запэўнівала, што сама асабіста яна аўтаматычным пісаннем дзеля кантактаў з «Вялікім Настаўнікам» не карысталася. Аснову вучэння Жывой Этыкі складаюць 14 кнігаў з тэкстамі, якія апісваюцца А. Рэрых як запісы такіх гутаркаў. 

### Вучэнне Узнесеных Валадароў 
 звязваецца даследчыкамі новых рэлігійных рухаў з тэасофскай традыцыяй. «Узнесеныя Валадары» — гэта тыя, каго тэосафы называюць «Настаўнікамі Мудрасці». Такія прадстаўнікі Вучэння як  (актыўная дзейнасць 1951-61 гг.) і  (1958—1973 гг.) паказвалі на асаблівую ролю Эль Морыі, называючы яго ініцыятарам сваёй дзейнасці.

У Вучэнні мяркуецца, што Эль Морыя дасягнуў узнесення ў канцы XIX ст. (так, Элізабэт Профэт паказвае на 1898 г.). Уся далейшая ягоная дзейнасць, у тым ліку і дзейнасць праз сям’ю Рэрыхаў, разглядаецца як дзейнасць з узнесенага стану. Апісваецца шэраг увасабленняў, якія папярэднічалі яго ўзнесенню. Сярод іх Аўраам, Кароль Артур, Сергій Раданежскі, Акбар Вялікі і іншыя. Пасланні ад імя Эль Морыі публікавалі Д. Інэсэнт, Марк і Элізабэт Профэт, .

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Тэасофія
Катэгорыя:Нью-эйдж
Кацярына Сямёнаўна Сямёнава

**Кацярына Сямёнаўна Сямёнава** (; ) — руская актрыса. Старэйшая сястра актрысы Н. С. Сямёнавай

## Біяграфія 
Нарадзілася 7 (18) лістапада 1786 года ў сям’і настаўніка і прыгоннай сялянкі.

Скончыла Пецярбургскую тэатральную школу. Вучаніца І. А. Дзмітрыеўскага, пеазней вучылася ў А. А. Шахаўскога. На сцэне з 1802 года, яшчэ у час вучобы. Дэбютавала ў 1803 годзе на сцэне прыдворнага Александрынскага тэатра ў ролі Наніны у п’есе Вальтэра «Наніна». У трупе тэатра з 1805 года (з перапынкам у 1820—1822 гадах). У 1826 годзе пакінула сцэну. У 1828 годзе выйла замуж за князя І. А. Гагарына.

Памерла 13 сакавіка 1849 года ў Санкт-Пецярбургу. Пахавана ў Санкт-Пецярбургу на Мітрафаніеўскіх могілках. У сувязі з разбурэннем могілак была перапахавана на Некропалі майстроў мастацтваў Аляксандра-Неўскай лаўры.

## Творчасць 
Мастацтва Кацярыны Сямёнавай вызначавлася ўнутранай свабодай пачуццяў і адухоўленасцю, самабытнасцю, эмацыянальнасцю і шчырасцю выканання роляў. Яе творчасць высока ацэньваў А. С. Пушкін («Мои замечания об русском театре», 1820).

Ролі:
* у трагедыях У. Озерава «Эдып у Афінах» (Антыгона), «Фінгал» (Моіна), «Дзмітрый Данскі» (Ксенія), «Паліксена» (Паліксена);
* у трагедыях Ж. Расіна «Андрамаха» (Герміёна), «Федра» (Федра);
* у трагедыях Вальтэра «Меропа» (Меропа), «Заіра» (Заіра);
* Ірта («Ярмак» П. А. Плавільшчыкава), Медэя («Медэя» І. Б. Ланжэп’ера) і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Семёнова Екатерина Семёновна // Театральная энциклопедия. В 5 томах. / Под редакцией С. С. Мокульского (том 1), П. А. Маркова (тома 2—5). — М., Советская энциклопедия, 1961—1967. — Т. 4: Нежин — Сярев. — М., 1965. — Стб. 897—899. — 1152 стб. с илл., 6 л. илл. — 40 500 экз.
* 
* 

## Спасылкі 
* Семенова Екатерина Семеновна // ХРОНОС

Катэгорыя:Актрысы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы Расійскай імперыі
Лесэ

**Лесэ́** () — афрыканскі народ, што насяляе лес Ітуры на паўночным усходзе Дэмакратычнай Рэспублікі Конга. Агульная колькасць (2024 г.) — 132 000 чалавек..

Лесэ размаўляюць на мове цэнтральна-суданскага паходжання. Іх продкі мігрыравалі ў лес Ітуры з поўначы. У мінулым яны займаліся падсечным земляробствам, паляваннем і збіральніцтвам, што вымушала іх перыядычна мяняць месца паселішча, каб уладкавацца на новых урадлівых тэрыторыях. Асноўнай палітычнай арганізацыяй былі саюзы буйных родаў. 

У першай палове XX ст. насельнікі Ітуры былі падпарадкаваны бельгійскай каланіяльнай адміністрацыяй. Для палягчэння сваёй дзейнасці яна аб'яднала роды, якія размаўлялі на супольных мовах, у адзіныя адміністрацыйныя раёны на чале прызначаных правадыроў. Дадзеная імі назва **лесэ** мае нявызначанае паходжанне. 

У нашы дні лесэ працягваюць весці адносна ізаляваны лад жыцця. Вырошчванне камерцыйных культур і праца па-за межамі хатніх гаспадарак мае абмежаваны характар. Хаця родавыя арганізацыі ў папярэднім выглядзе больш не існуюць, нашчадкі розных родаў захоўваюць уяўленні пра прыналежнасць да іх, што часам прыводзіць да канфліктаў паміж тэрытарыяльнымі групамі. 

Лесэ вядомы тым, што падтрымліваюць шчыльныя адносіны з пігмеямі-эфэ, якія імкнуцца сяліцца каля іх вёсак. Звычайна паміж пэўнымі сем'ямі прадстаўнікоў двух народаў узнікаюць саюзы, што доўжацца на працягу пакаленняў. Эфэ аказваюць дапамогу пры апрацоўцы палеткаў і наўзамен атрымоўваюць харчаванне або рамесныя тавары, вядуць абмен прадуктаў палявання і збіральніцтва, удзельнічаюць у сямейных абрадах і святах. У такіх саюзах лесэ разглядаюць эфэ як малодчых чальцоў сваёй сям'і, але не лічаць іх паўнапраўнай часткай свайго грамадства.

Каля паловы вернікаў спавядае хрысціянства. Тым не меней, захоўваюцца анімістычныя ўяўленні, шанаванне духаў лесу і продкаў.      

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Gilda Ann Morelli A comparative study of Efe (Pygmy) and Lese one-, two- and three-year-olds of the Ituri forest of northeastern Zaire
* Robert C. Bailey, Irven Devore Research on the Efe and Lese populations of the Ituri forest, Zaire
* Hideaki TERASHIMA HONEY AND HOLIDAYS

Катэгорыя:Народы Афрыкі
Катэгорыя:Народы Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Міжнародны камітэт выратавання

**Міжнародны камітэт выратавання, МКВ** () — міжнародная няўрадавая арганізацыя, якая займаецца гуманітарнай і надзвычайнай дапамогай.

МКВ заснаваны ў 1933 годзе як *Міжнародная асацыяцыя дапамогі*. У 1942 годзе пасля зліцця з аналагічным *Камітэтам па надзвычайных сітуацыях* назва зменена. Арганізацыя галоўным чынам прадастаўляе надзвычайную і доўгатэрміновую дапамогу бежанцам і перамешчаных асобам, якія пацярпелі ў выніку стыхійных бедстваў, вайны або пераследаў. У цяперашні час МКВ працуе прыкладна ў 40 краінах.

У склад уваходзяць службы хуткага рэагавання, работнікі гуманітарнай дапамогі, эксперты па міжнародным развіцці, медыцынскіх работнікі і выкладчыкі. Толькі за 2016 год праз праграмы МКВ прайшлі 26 мільёнаў чалавек.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Міжнародныя недзяржаўныя арганізацыі
Катэгорыя:Бежанцы
Бібліятэка Гродзенскага кляштара дамініканцаў

**Бібліятэка Гродзенскага кляштара дамініканцаў** — бібліятэка, якая існавала пры Гродзенскім кляштары дамініканцаў у XVII — сярэдзіне XIX ст. Была адной з найбуйнейшых у Беларусі і Літве ў XVIII — першай палове XIX стагоддзя, налічвала да 15 тыс. выданняў. Адкрыццё (пасля скасавання ў 1773 ордэна езуітаў) пры кляштары павятовай школы Адукацыйнай камісіі, якая мела механічны, мінералагічны і фізічны кабінеты, патрабавала вялікай колькасці вучэбнай літаратуры. 

Бібліятэка папаўнялася шляхам куплі кніг, атрымання прыватных кнігазбораў у спадчыну ад манахаў, падараванняў з боку свецкіх і духоўных асоб (манахаў, навучэнцаў). Так, доктар тэалогіі Гілярый Помян і Зыгмунт Гілярый Піскоўскі ў 1762 перадалі ў бібліятэку 600 тамоў XVII—XVIII стст. па тэалогіі, кананічным праве, філасофіі, прыродазнаўстве на лацінскай, польскай і інш. мовах. Вялікі кнігазбор ахвяраваў у 1762 годзе кляштару яго настаяцель Дамінік Сівіцкі. У 1773 у дамініканскі кляштар перададзены кнігазбор гродзенскіх езуітаў, у склад якога ўваходзілі і кнігі з бібліятэкі караля польскага і вялікага князя літоўскага Жыгімонта II Аўгуста з яго суперэкслібрысам. У склад дамініканскай бібліятэкі трапілі кнігі са збораў віленскіх і гродзенскіх кармелітаў, шчучынскіх піяраў, гродзенскіх францысканцаў і бернардзінцаў, розных езуіцкіх устаноў Беларусі, віленскага біскупа Мікалая Стафана Паца, віленскага суфрагана Георгія Альбінуса, каноніка Барталамея Вышамірскага, прафесера Віленскай акадэміі Францішка Мільканта Нарвойша.

У бібліятэцы было шмат кніг па кананічным і свецкім праве, філасофіі, гісторыі, геаграфіі, матэматыцы, батаніцы, творы антычных аўтараў, слоўнікі. Віленскі гравёр Францішак Вацлаў Бальцэвіч выканаў для бібліятэкі спецыяльны экслібрыс.

Пасля скасавання кляштара ў 1833 годзе частка яго бібліятэкі перададзена ў Гродзенскую гімназію, адкуль у сярэдзіне 19 ст. некаторыя старыя выданні аддадзены ў Віленскі музей старажытнасцей. Рэшта дамініканскай бібліятэкі захоўваецца ў Гродзенскім дзяржаўным гісторыка-археалагічным музеі.

## Літаратура 
* 
* Шоцік В. Гісторыя і лёс бібліятэкі кляштара дамініканцаў у Гародні // Гіст. альманах. Гародня, 2002. Т. 6;
* Шоцік В. Фрагменты бібліятэкі гродзенскіх дамініканцаў у кнігаэборы ГДГМ // Матэрыялы Другіх кнігазнаўчых чытанняў «Кніжная культура Рэчы Паспалітай» (Мінск, 15—16 вер. 2000 г.). Мінск, 2002.

Катэгорыя:Бібліятэкі Беларусі
Катэгорыя:Культура Гродна
Слюнчанка

**Слюнчанка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валерый Рыгоравіч Слюнчанка (1945—1992) — беларускі архітэктар, рэстаўратар, 
мастак.
* Антон Валер'евіч Слюнчанка (нар. 1974) — беларускі мастак-графік, акцыяніст.
Арцём Секушэнка

**Арцём Аляксандравіч Секушэнка** (нар. , Магілёў, Беларусь) — беларускі баскетбаліст. Цяжкі форвард. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванец СДзЮШАР №5 г. Магілёў. Першыя трэнеры — Рыгор Рыгоравіч Ракуцін і Наталля Мікалаеўна Багдановіч. Навучаўся ў Мінску ў Рэспубліканскім дзяржаўным вучылішчы алімпійскага рэзерву пад кіраўніцтвам Генадзя Леанідавіча Самарскага.

У 2017 годзе пачаў прафесійную кар’еру ў магілёўскім «Барысфене», дзе правёў 5 сезонаў. У сезоне 2022/23 выступаў за рэзервовую каманду БК «Мінск» у чэмпіянаце Беларусі і Студэнцкай Лізе РЧ. З 2023 года — у асноўнай камандзе БК «Мінск». У жніўні 2024 года вярнуўся ў «Барысфен».

Быў прызнаны лепшым маладым гульцом Кубка Беларусі-2019 і 2023.

Выступаў у складах нацыянальных зборных Беларусі U-16 (2017), U-18 (2019) і U-20 (2021). З 2023 года — гулец мужчынскай нацыянальнай зборнай Беларусі. У складзе моладзевай зборнай (U-20) заваяваў сярэбраны медаль Еўрапейскага Кубка Выкліку-2021.

## Кар’ера 
* 2015—2017 — РДВАР (Мінск)
* 2017—2021 — ЦАР-Барысфен (Магілёў)
* 2021—2022 — Барысфен (Магілёў)
* 2022—2023 — Мінск (рэзервовая каманда)
* 2023—2024 — Мінск
* з 2024 — Барысфен (Магілёў)

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі (1): 2023/2024.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (5): 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020, 2020/2021, 2021/2022.
*  Фіналіст Кубка Беларусі (4): 2017, 2018, 2019, 2025.
*  Бронзавы прызёр Еўразійскай лігі (1): 2019/2020.

## Спасылкі 
* Артем Секушенко 
* Артем Секушенко переходит в основной состав «МИНСКА»

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Кубак Беларусі па баскетболе 2022

**Кубак Беларусі па баскетболе 2022** — спаборніцтвы па баскетболе, якія прайшлі 28-29 снежня 2022 года у Магілёве у спартыўным комплексе "Алімпіец".

## Сетка плэй-оф 
## Паўфіналы 
## Матч за 3-е месца 
## Фінал 
## Узнагароды 
* MVP:  Уладзіслаў Блізнюк (Мінск)
* Найлепшы абаронца:  Уладзіслаў Блізнюк (Мінск)
* Найлепшы нападаючы:  Душан Майсторавіч (Гродна-93)
* Найлепшы цэнтравы:  Нікола Джурыч (Гродна-93)
* Найлепшы малады баскетбаліст:  Данііл Каско (Мінск)
* Найлепшы баскетбаліст па выніках галасавання сярод аматараў:  Дарыус Агню (Барысфен)

## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2022/2023

## Спасылкі 
* «МИНСК» — ОБЛАДАТЕЛЬ XXVI КУБКА БЕЛАРУСИ ПО БАСКЕТБОЛУ
* МУЖСКОЙ КУБОК БЕЛАРУСИ-2022. ГРОДНО-93 И МИНСК — ПРЕТЕНДЕНТЫ НА ГЛАВНЫЙ ТРОФЕЙ
* Кубак Беларусі 2022

2022
Катэгорыя:2022 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2022 годзе
Катэгорыя:2022 год у Мінску
Катэгорыя:Снежань 2022 года
Эленсбург (Вашынгтон)

**Элленсбург** () ― горад і адміністрацыйны цэнтр акругі Кітытас, штат Вашынгтон, ЗША. Размешчаны на ўсход ад Каскаднага хрыбта, недалёка ад перасячэння міжштатных аўтамагістралей 90 і 82. Насельніцтва - 21 111 чалавек (2019).

Горад размешчаны ўздоўж ракі Якіма ў даліне Кітытас. Цэнтральна-Вашынгтонскі ўніверсітэт.

Катэгорыя:Гарады Вашынгтона
Белінгем (Вашынгтон)

**Белінгем** () — самы буйны горад і цэнтр акругі Уоткам штата Вашынгтон. Насельніцтва — 92 314 тысяч жыхароў (2019), 13-ы па велічыні горад штата. Назва горада дадзена ад заліва, на берагах якога ён размешчаны. Джордж Ванкувер, які наведаў гэты раён у 1792 годзе, назваў гэты заліў у гонар сэра Уільяма Белінгема, кіраўніка прадуктовага забеспячэння ВМФ Вялікабрытаніі. Заходне-Вашынгтонскі ўніверсітэт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Вашынгтона
Ювалдэ (акруга)

**Акруга Ювалдэ** () — акруга ЗША, у штаце Тэхас. На 2000 год колькасць насельніцтва складала 25926 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 26 811 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Ювалдэ. Сфарміравана ў 1850 годзе.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Андэрсан (акруга, Тэхас)

**Акруга Андэрсан** () — акруга ў штаце Тэхас (ЗША). Адміністрацыйны цэнтр акругі - горад Палестын. Утворана 24 сакавіка 1846 года і названа ў гонар Кенета Льюіса Андэрсана, чацвёртага віцэ-прэзідэнта рэспублікі Тэхас.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Бордэн (акруга)

**Акруга Бордэн** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2010 год у ёй жыў 641 чалавек. Паводле ацэнкі бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 593 чалавекі. Акруговы цэнтр -  абшчына Гейл. Акруга Бордэн з'яўляецца адной з 5 «цалкам сухіх» акруг Тэхаса, гэта значыць акругай, дзе дзейнічае «сухі закон». Сфарміравана ў 1891 годзе з часткі акругі Бэр. Названа ў гонар Гейла Бордэна-малодшага (1801—1874), бізнесмена, выдаўца, тапографа і вынаходніка згушчанага малака.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Брустэр (акруга)

**Акруга Брустэр** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй жыло 8866 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 9331 чалавек. Акруговы цэнтр горад Алпайн. Самая вялікая акруга штата, амаль у два разы пераўзыходзіць штат Дэлавэр па плошчы.

На тэрыторыі акругі знаходзіцца нацыянальны парк Біг-Бенд. Вышэйшы пункт гэтага парку — гара Эмары (2385 м) — адначасова з'яўляецца найвышэйшым пунктам акругі Брустэр. Акруга сфарміравана ў 1887 годзе з часткі акругі Прэсідыа. Названа ў гонар Генры Персі Брустэра, ваеннага міністра Рэспублікі Тэхас.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Алпайн (Тэхас)

**Алпайн** () — горад на захадзе штата Тэхас (ЗША), прыкладна за 330 км на паўднёвы ўсход ад Эль-Паса і за 500 км на захад ад Сан-Антоніа. Цэнтр акругі Брустэр. Паводле Бюро перапісу насельніцтва ЗША, паводле перапісу 2010 года насельніцтва Алпайна складала 5905 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Данііл Ігаравіч Каско

**Данііл Ігаравіч Каско** (нар. , , Гродзенская вобласць, Беларусь) — беларускі баскетбаліст. Лёгкі форвард. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванец ДзЮСШ №1 г. Ліда. Першы трэнер — Ігар Вадзімавіч Каско (бацька Данііла). Навучаўся ў Мінску ў Рэспубліканскім дзяржаўным вучылішчы алімпійскага рэзерву пад кіраўніцтвам Мікалая Аляксандравіча Аляксеева.

З 2021 года — у сістэме мінскіх «Цмокаў», выступаў за моладзевую каманду (2021/22), з лютага 2022 года — у асноўнай камандзе.

У сезоне 2022/23 прыняў удзел у 22-х гульнях Адзінай Лігі ВТБ за «Мінск». Сярэдні час на пляцоўцы — 19,7 хвілін, сярэдняя статыстыка: 3,9 ачка, 1,9 падбору, 1,4 перадачы. У 7-мі гульнях плэй-оф чэмпіянату Беларусі паказаў сярэднюю статыстыку ў 8,0 ачка, 3,6 падбору, 1,6 перадачы, праводзячы ў сярэднім 22,1 хвіліны на пляцоўцы. Быў прызнаны БФБ лепшым маладым гульцом па выніку Кубка Беларусі-2022 і чэмпіянату Беларусі сезонаў 2022/23 і 2023/24.

У чэрвені 2024 года падпісаў кантракт з краснадарскім «Лакаматыў-Кубань», выступаў за фарм-каманду краснадарскага клуба. У снежні 2024 года дэбютаваў за асноўную каманду. У снежні 2025 года перайшоў у саратаўскі «Аўтадор» на ўмовах арэнды.

Выступаў у складах нацыянальных зборных Беларусі U-16 і U-20. З 2023 года — гулец мужчынскай нацыянальнай зборнай Беларусі. У складзе моладзевай зборнай (U-20) заваяваў сярэбраны медаль Еўрапейскага Кубка Выкліку-2021, у складзе юніёрскай зборнай (U-18) па баскетболе 3х3 — бронзавы медаль Кубка свету-2021. У складзе моладзевай зборнай (U-20) па баскетболе 3х3 стаў чэмпіёнам II гульняў краін СНД-2023 у Мінску.

## Кар’ера 
* 2018—2021 — РДВАР (Мінск)
* 2021—2022 — Цмокі-Мінск (моладзевая каманда)
* 2022 — Цмокі-Мінск
* 2022—2024 — Мінск
* 2024—2025 — СШАР-Лакаматыў-Кубань (Краснадарскі край, Расія)
* 2024—2025 — Лакаматыў-Кубань (Краснадар, Расія)
* з 2025 — Аўтадор (Саратаў, Расія)

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі (3): 2021/2022, 2022/2023, 2023/2024.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (1): 2022.

## Спасылкі 
* Даниил Коско продолжает карьеру в «МИНСКЕ»!
* Даниил Коско 

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Катэгорыя:Ігракі «СШАР-Лакаматыў-Кубань»
Катэгорыя:Ігракі «Лакаматыва Кубань»
Катэгорыя:Ігракі «Аўтадора» Саратаў
Эмары-Пік

**Эмары-Пік** () — гара на тэрыторыі нацыянальнага парку Біг-Бенд у Тэхасе (ЗША). Вышыня гары — 2385 м (па іншых дадзеных, 2376 м ці 2388 м). Найвышэйшы пункт гор Чысас і акругі Брустэр.

Гара названа ў гонар Уільяма Хемслі Эмары (1811—1887) — галоўнага тапографа экспедыцыі, якая ўсталёўвала мяжу паміж ЗША і Мексікай паводле дамовы Гуадалупе-Ідальга 1848 года.
Уільям Хемслі Эмары

**Уільям Хемслі Эмары** (,  — ) — амерыканскі батанік, маёр і брыгадны генерал.

## Біяграфія 
Уільям Хемслі Эмары нарадзіўся ў штаце Мэрыленд 7 верасня 1811 года. Набыў вядомасць на службе ў Корпусе інжынераў-тапографаў, якія ўдзельнічалі ў аглядах уздоўж межаў Злучаных Штатаў з Мексікай і Канадай. Эмары служыў з 1838 па 1876 год.

Уільям Хемслі Эмары памёр у Вашынгтоне 1 снежня 1887 года. Уільям Хемслі Эмары спецыялізаваўся на насенных раслінах.
Буі (акруга)

**Акруга Бу́і** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 89306 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 92 283 чалавек. Акруговы цэнтр - абшчына Бостан. Сфарміравана ў 1840 годзе з часткі акругі Рэд-Рывер. Названа ў гонар Джэймса Боўі (Буі), героя Тэхаскай рэвалюцыі.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Буі

**Буі**:
## Беларусь 
* Буі (вёска)
## ЗША 
* Буі (акруга)
## Камерун 
* Буі (дэпартамент)
Гаваі (востраў)

**Гаваі** (), таксама **Вялікі востраў** () — вулканічны востраў у Ціхім акіяне, адзін з васьмі асноўных Гавайскіх астравоў, якія ўтвараюць штат ЗША Гаваі. Плошча — 10 432,5 км², больш, чым плошча астатніх астравоў архіпелага разам узятых, гэта самы вялікі востраў ЗША.

Востраў Гаваі належыць да акругі Гаваі штата Гаваі. Цэнтр акругі — горад Хіла.

Мясцовае найменне — «Вялікі востраў» (англ.: Big Island), бо назвы вострава, архіпелага, акругі і штата супадаюць цалкам. Для еўрапейцаў востраў Гаваі (як і ўвесь архіпелаг) адкрыў капітан Джэймс Кук у студзені 1778 года.

Катэгорыя:Гавайскія астравы
Хіла (Гаваі)

**Хі́ла** () — прыбярэжны горад у штаце Гаваі, другі па колькасці насельніцтва пасля Ганалулу, найбуйнейшы на востраве Гаваі. Адміністрацыйны цэнтр акругі Гаваі. Знаходзіцца на беразе бухты Хіла. Насельніцтва — 40 759 жыхароў (перапіс 2000). Знаходзіцца недалёка ад двух шчытавых вулканаў: дзеючага Мауна-Лоа і пагаслага Мауна-Кеа. Міжнародны аэрапорт Хіла. Гавайскі ўніверсітэт у Хіла.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Гаваяў
Аверкава

**Аверкава** — жаночая форма прозвішча Аверкаў, тапонім.

## Прозвішча 
* Кацярына Васілеўна Аверкава — беларуская актрыса

## Тапонім 
* Аверкава (Смаленская вобласць)
Іржы Бічак

**Іржы Бічак** (, ,  — ) — чэшскі фізік. Скончыў факультэт матэматыкі і фізікі Карлава ўніверсітэта. З 1964 года працаваў на кафедры тэарэтычнай фізікі, а затым у Інстытуце тэарэтычнай фізікі (ІТФ) факультэта матэматыкі і фізікі Карлава ўніверсітэта, які таксама ўзначальваў у 1986—2003 гадах. Ён займаўся касмалогіяй, агульнай тэорыяй адноснасці, астрафізікай, гісторыяй і філасофіяй фізікі ХХ стагоддзя. Уваходзіў у лік заснавальнікаў Вучонага таварыства Чэхіі (1994), у 2014—2016 гг. быў яго старшынёй. Яго прафесійнае жыццё ўключала даследаванні, лекцыі, арганізацыю семінараў і г. д. ва ўніверсітэтах Еўропы, ЗША, Канады, Ізраіля, Аўстраліі, Японіі, Індыі і Паўднёвай Афрыкі. Апублікаваў больш за 140 прафесійных артыкулаў у прэстыжных прафесійных СМІ свету. Лаўрэат шэрагу чэшскіх і міжнародных узнагарод.
Сатырыкон (фільм, 1969)

**«Сатырыкон»** () — кінафільм Федэрыка Феліні паводле аднайменнага рамана Петронія.

## Сюжэт 
Сюжэт рамана Гая Петронія моцна зменены рэжысёрам. Аднак як і ў першакрыніцы, дзеянне разгортваецца ў эпоху кіравання Нерона вакол прыгожага юнака Энколпія, які шукае свайго маладога палюбоўніка, які ўцёк з іх агульным сябрам, распуснікам Аскілтам.

Феліні даволі свабодна інтэрпрэтуе кнігу, смела расстаўляе акцэнты там, дзе яго найбольш цікавіць. У вобразах рымскага жыцця Феліні паказвае гледачу сучасную рэальнасць.

## У ролях 
* Марцін Потэр — Энколпій
* Хірам Келер — Аскілт
* Макс Борн — Гітан
* Сальва Рандонэ — Эўмолп
* Марыа Раманьёлі — Трималхион
* Магалі Наэль — Фартуната
* Капучынэ — Трыфена
* Ален Кюні — Ліка
* Лючыя Базэ — матрона
* Гордан Мітчэл — рабаўнік
* Доніэл Луна — Энаты
* Фанфула — Верначыа

Катэгорыя:Фільмы Італіі 1969 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1969 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1969 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Італіі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы на лацінскай мове
Катэгорыя:Фільмы Федэрыка Феліні
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Федэрыка Феліні
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Ніна Рота
Людміла Пятроўна Сямёнава

**Людміла Пятроўна Сямёнава** (; нар. ) — беларуская піяністка, канцэртмайстар. Заслужаная артыстка Беларусі (1999).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Пенза. У 1967 годзе скончыла Беларускую дзяржаўную кансерваторыю. З 1966 года канцэртмайсар Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь, адначасова з 1970 года артыстка аркестра творчага аб’яднання. У 1970—1987 гадах вяла канцэртную дзейнасць.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / Пад агульнай рэдакцыяй А. В. Сабалеўскага. Т. 2 : Л―Я / [рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш.] — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя ім. П. Броўкі, 2003. — С. 396. — 571, [1] с.: іл. — ISBN 985-11-0259-8.

## Спасылкі 
* *Елена Балабанович* Кто заменяет целый оркестр? // Дзіцячая газета «Зорька»
* Сямёнава Людміла Пятроўна // Сайт «Узнагароды Беларусі»

Катэгорыя:Піяністы СССР
Катэгорыя:Піяністы Беларусі
Катэгорыя:Канцэртмайстары