open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сіла Наўман

**Сіла Наўман** (; , Стакгольм) — шведская пісьменніца і журналістка.

Сіла Наўман дэбютавала ў 1995 годзе з «Водным сэрцам», якое было уганараванае «Прыза катапульты» за лепшы дэбют гэтага года. Вялікі прарыў адбыўся з раманам «Дом» 2000 года. Гэта гісторыя пра добра шлюбную пару, сын якіх падазраецца ў забойстве і з’явіўся ў перакладзе ў некалькіх краінах. У 2008 годзе яна была ўганараваная «Зімовага прыза *Samfundet De Nio*». У наступным годзе быў апублікаваны раман «У колах вакол», які атрымаў прызнанне крытыкаў. Яна была намініравана на «Прыз жніўня» двойчы, за маладзёжны раман «Кулі ў сэрца» 2009 года і за раман «Бяжы з вёсламі» 2012 года. Яна таксама двойчы была намініравана на прэмію Шведскага радыё за раман «Дом» у 2000  годзе і за «Нясення дома дзіцяці» ў 2016 годзе.

## Бібліяграфія 
* 1995 — Воднае Сэрца
* 1996 — Чаканне
* 1998 — Хвалі Альма, хвалі
* 2000 — Яны
* 2002 — Яны вінаватыя ў нас
* 2004 — Лётаць
* 2006 — Горшы брат (моладзевы раман)
* 2007 — Што ты бачыш цяпер?
* 2009 — У колах вакол
* 2009 — Кулі ў сэрцы (моладзевы раман)
* 2011 — 62 дня (моладзевы раман)
* 2011 — Навучанне (апавяданне)
* 2012 — Бег з вёсламі
* 2013 — 17 гадзін адсюль (моладзевы раман)
* 2015 — Нясі дзіця дадому
* 2018 — Бясконцая сям’я

## Узнагароды і ганаровыя званні 
* 1996 — Прыз катапульты за «Сэрца Воды»
* 1997 — Стыпендыяльны фонд Альберта Боннье для маладых і новых аўтараў
* 2008 — Зімовы прыз Samfundet De Nio
* 2010 — Мемарыяльныя дошкі Нільс Хольгерсан
* 2013 — Фонд прыроды & 1 працоўны грант

## Іншае 
* Сцэнарый для кароткаметражнага фільма «Адпраўлена ў сакавіку» 1991 г. Рэжысёр: Ніколь Пергамент. З Ганнел Ліндблом, Ода Элленсдоттера, Марыя Эрыксан
* Сцэнарый для кароткаметражнага фільма «Дадс», 2005. Рэжысёр: Перніла Аўгуст. З Джейкабам Эрыксанам, Анжэла Ковач, Санны Экман і інш.
* Летні вядучы Р1 SR 2001
* «Вучыся», Novellix, 2011. «Урок», за кадрам. Саскія Vogel, Readux, Берлін 2013
* Прыз шведскага радыё Novell Прызавы конкурс 2013 «Тут пачынаецца парк», чытанне Pernilla жніўня.
* Працяг радыё Дзіцячае радыё P4 2014 г., «Солварген».

## Спасылкі 
* Albert Bonniers Förlag. Cilla Naumann

Катэгорыя:Пісьменніцы Швецыі
Катэгорыя:Журналісты Швецыі
Марыяна Бернадот

**Гіллан Марыяна Бернадот** (, народжаная *Ліндберг* (), таксама вядомая як **Прынцэса Мар’яна Бернадот**; ) — шведская актрыса і філантроп.

З 1961 года ў шлюбе з Cігвардам Бернадотам, другім сынам караля Густава VI Адольфа. Пасля смерці Гунілы Бернадот ў 2016 годзе, яна (па шлюбе) з’яўлялася апошняй цёткай караля Карла XVI Густава і таксама была афіцыйна ўключана ў шведскую каралеўскаю сям’ю.

Бернадот была адзначана за яе працу ў падтрымку людзей з фізічнымі недахопамі.

## Адукацыя і прафесійнае жыццё 
У падлеткавым узросце яна работала у тэатры пад адкрытым небам у сваім родным горадзе, потым была прынята ў Каралеўскі драматычны тэатр і прайшла іх поўны курс у 1945—1948. Паміж семестраў працавала ў якасці гіда ў турах ў Германію і Францыю.

Пасля заканчэння адукацыі, працавала ў актрысай у Каралеўскім драматычным тэатры ў Стакгольме на працягу адзінаццаці гадоў. Тэатр быў зачынены на рэканструкцыю ў 1956 годзе. Праз некалькі гадоў яна прайшла курсы ў культурнай камунікацыі і мастацтва ў Стакгольмскім універсітэце.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Езупіль

**Езупіль** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Івана-Франкоўскай вобласці Украіны ў складзе Тысмэныцкага раёна у месцы зліцця Быстрыцы і Днястра.

## Гісторыя 
Уладальнікам паселішча пад назвай Чэшыбісы быў шляхціц Ян Разумэк з Клечава, які разам з жонкай Ганнай прадалі ў 1435 г. маёнтак шляхцічу, кракаўскаму харунжаму Паўлу з Вроцімовіч герба Пулкозіц, ад якога маёнтак у 1437 г. атрымаў Міхаіл Бучацкий. 7 лістапада 1435 г. — першае вядомае пісьмовае ўпамінанне аб паселішчы, якое тады называлася Чэшыбісы (Чэшыбіш). У час валадарання тут Бучацкіх паселішча стала, па сведчанні гісторыка Яна Длугаша, мястэчкам, якое было ўмацавана драўляна-землянымі ўмацаваннямі.

Пасля замужжа Ганны з Бучацкіх, дачкі Пятра, унучкі Міхала, як пасаг мястэчка перайшло да Яна Камянецкага. Ад яго маёнтак атрымаў у спадчыну сын Мікалай, потым - старэйшая дачка кракаўскага ваяводы Мікалая Камянецкага Ганна. Аўдавеўшы, каля 1530 г. яна паўторна выйшла замуж за графа Яна Тэнчынскага. Мясцовы маёнтка атрымалі ў спадчыну яе сыны ад першага шлюбу. Пасля ўладальнікам мястэчка стаў Марцін Збароўскі, затым - Патоцкія. У 1594 г. татары спалілі горад падчас нападу на Галічыну з-за пралікаў кароннага камандавання.

Пазней, у XVI-XVII ст., тут пабудавалі замак. Цяпер на яго месцы стаіць былы дамініканскі касцёл. Ёсць дадзеныя, што тут быў таксама абаронны дамініканскі манастыр, заснаваны Якубам Патоцкім,у якім той быў пахаваны. У будаўніцтве каменнага замка (на месцы драўлянага) і касцёла, верагодна, удзельнічаў львоўскі дойлід Павел Рымлянін.

У XIX ст. Езупіль лічыўся мястэчкам Станіслаўскага павета. На той час яно мела ўласную пячатку са складаным сімвалам: бычыная галава, пад якой колавы плуг; з абодвух бакоў плуга сякера і цэп, ніжэй перакрыжаваныя граблі і каса. Падчас Першай сусветнай вайны Езупіль апынуўся на тэатры ваенных дзеянняў. 23 ліпеня 1917 г. мястэчка было канчаткова вызвалена з расійскай акупацыі. Пасля акупацыі Заходнеўкраінскай Народнай Рэспублікі палякамі ў 1919 г. у мястэчку была ячэйка гміны Езупіль і пастарунак паліцыі.

У савецкія часы пасёлак называўся Жоўтэнь (укр. Кастрычнік). Рашэннем Вярхоўнай Рады Украіны ад 9 ліпеня 2003 г. яму афіцыйна вернута гістарычная назва Езупіль.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Рок Кабарэ

**Рок Марк Крысціян Кабарэ** (; нар. 25 красавіка 1957, Уагадугу, Французская Верхняя Вольта) — буркінійскі дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Буркіна-Фасо з 20 сакавіка 1994 года па 6 лютага 1996 года, прэзідэнт Нацыянальнай асамблеі Буркіна-Фасо з 5 чэрвеня 2002 года па 28 снежня 2012 года, прэзідэнт Буркіна-Фасо з 29 снежня 2015 года па 23 студзеня 2022 і міністр нацыянальнай абароны з 13 студзеня 2016 года па той жа час.

## Біяграфія 
Кабарэ нарадзіўся ва Уагадугу, сталіцы Буркіна-Фасо. Атрымаў сярэднюю адукацыю, што дазволіла яму паступіць ва ўніверсітэт. Пасля скончыў універсітэт у Дыжоне, Францыя. У 1979 годзе атрымаў ступень бакалаўра. Пасля заканчэння вучобы вярнуўся на радзіму.

Ва ўрадзе Буркіна-Фасо займаў пасады прэм’ер-міністра, спецыяльнага прадстаўніка прэзідэнта, а таксама быў дэпутатам Нацыянальнай асамблеі краіны.

З 1994 па 1996 гады — прэм’ер-міністр Буркіна-Фасо.

Калі ў 1996 годзе была створана партыя Кангрэс за дэмакратыю і прагрэс, Кабарэ сышоў з пасады прэм’ер-міністра і заняў пасаду віцэ-прэзідэнта ва ўрадавай партыі.

6 чэрвеня 2002 г. ён быў абраны на пасаду старшыні Нацыянальнай асамблеі Буркіна-Фасо.

З 1997 па 2002 быў намеснікам старшыні Нацыянальнай асамблеі, а да 2012 — старшынёй.

У лістападзе 2014 года ў краіне пачаліся мітынгі, падставай для якіх паслужыла спроба ўнясення паправак у канстытуцыю, што прадугледжвалі павелічэнне прэзідэнцкага тэрміна Блеза Кампаарэ. Вынікамі стала падзенне ўрада Кампаарэ. В.а. презідэнта Буркіна-Фасо стаў Мішэль Кафандо. Пачалася падрыхтоўка да прэзідэнцкіх выбараў, на якіх Кабарэ высунуў сваю кандыдатуру. 7 студзеня 2016 года Кабарэ прызначыў на пасаду прэм’ер-міністра вядомага эканаміста Поля Каба Тыеба, які не мае вопыту ў палітыцы.

13 студзеня да прысягі быў прыведзены новы ўрад, у якім Кабарэ заняў пасады міністраў нацыянальнай абароны і па справах ветэранаў, як і яго папярэднік Кампаарэ.

23 студзеня 2022 года Кабарэ быў скінуты ў выніку ваеннага перавароту.

## Узнагароды 
Камандор і Вялікі афіцэр Нацыянальнага ордэна Буркіна-Фасо, кавалер Вялікага крыжа Ордэна Плеяд.

## Прыватнае жыццё 
Жанаты, трое дзяцей. Любіць чытаць і слухаць музыку, займаецца сельскай гаспадаркай. З’яўляецца заступнікам футбольнага клуба першага дывізіёна «», які атрымаў перамогу на чэмпіянаце Буркіна-Фасо па футболе 2005 года.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Кабарэ 

Катэгорыя:Палітыкі Буркіна-Фасо
Катэгорыя:Прэзідэнты Буркіна-Фасо
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Муа Марцінсан

**Муа Марцінсан**, сапр. **Хельга Марыя Свартс**, часам пішацца як **Сварц** ( — ) — шведская пісьменніца, адзіная за наібольш вядомых аўтараў пралетарскай літаратуры. Яе жаданне было змяніць грамадства сваімі творамі і адлюстраваць умовы рабочага класа, а таксама асобаснае развіццё жанчын. Яе працы былі прысвечаны мацярынству, каханню, беднасці, палітыцы, рэлігіі, урбанізацыі і цяжкім умовам жыцця жанчын працоўнага класа.

## Бібліяграфія 
* *Pigmamma («Маці пакаёўка»)*, серыя творў (1928—29)
* *Kvinnor och äppelträd («Жанчыны і яблыні»)*, раман (1933)
* *Sallys söner («Сыны Салі»)*, раман (1934)
* *Rågvakt («Rye Guard»)*, раман (1935)
* *Mor gifter sig («Мая маці выходзіць замуж»)*, раман, частка аўтабіяграфічнай трылогіі Міа (1936)
* *Drottning Grågyllen («Каралева Грэйголд»)*, гістарычны раман (1937)
* *Motsols («Counterclockwise»)*, вершы (1937)
* *Kyrkbröllop («Вянчанне»)*, раман, частка аўтабіяграфічнай трылогіі (1938)
* *Kungens rosor («Ружы Караля»)*, частка аўтабіяграфічнай трылогіі Міа (1939)
* *Vägen under stjärnorna («Дарога пад зоркамі»)*, гістарычны раман (1940)
* *Brandliljor ("Вогненныя лілеі)*, гістарычны раман (1941)
* *Armén vid horisonten («Армія на гарызонце»)*, нарысы і апавяданні (1942)
* *Den osynliga älskaren («Нябачны палюбоўнік»)*, серыя Бэці (1943)
* *Bakom svenskvallen («За шведскай сцяной»)*, успаміны (1944)
* *Kärlek mellan krigen («Каханне паміж войнамі»)*, успаміны (1947)
* *Livets fest («Свята Жыцця»)*, гістарычны раман (1949)
* *Jag möter en diktare («Я сустракаю паэта»)*, успаміны (1950)
* *Du är den enda («Ты адзіны»)*, серыя Бэці (1952)
* *Kvinnorna på Kummelsjö («Жанчыны ў Кумельшо»)*, гістарычны раман (1955)
* *Klockor vid sidenvägen («Званы на Шаўковым шляху»)*, серыя Бэці (1957)
* *Hemligheten («Сакрэт»)*, серыя Бэці (1959)

## Адаптацыі 
**Фільмы**
* (1974) *Rågvakt*, фільм для тэлебачання, заснаваны на рамане з такой жа назвай, рэжысёр Гёран Бохман (Göran Bohman), у галоўнай ролі Крысціна Эверс (Christina Evers).
* (1986) *Moa*, біяграфічны фільм, рэжысёр — Андэрс Валгрэн (Anders Wahlgren), у галоўнай ролі Ганіла Найроос (Gunilla Nyroos).

**Тэлесерыялы**
* (1979) *Mor gifter sig*, заснаваны на рамане з такой жа назвай, рэжысёр Пер Шостранд (en — Per Sjöstrand) і ў галоўнай ролі Гурые Нордвалла (en — Gurie Nordwall), Ханс Уігрэн (Hans Wigren) і Ніна Улерстам (Nina Ullerstam).

## Беларускія пераклады 
* Мама выходзіць замуж: Раман / Пер. з швед. В. Рабкевіча. — Мн. : Мастац.літ., 1988. — 382с. — (Бібліятэка замежнай прозы).

Катэгорыя:Літаратура
Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Постаці Норчэпінга
Катэгорыя:Пісьменніцы XX стагоддзя
Ганна Вітлак

**Ганна Вітлак** (, , Стакгольм — , Стакгольм) — шведская журналістка, педагог, феміністка, суфражыстка.

## Адукацыйная дзейнасць 
У 1878 годзе заснавала ў Стакгольме школу для дзяўчынак. З 1893 года сумесна з Элен Кей (Ellen Key) пераўтварае школу ва ўстанову з сумесным навучаннем, дзе рабіўся акцэнт на выкладанні прыродазнаўчых навук для дзяўчынак і гуманітарных ведаў для хлопчыкаў. У школе выкарыстоўваліся новыя метады навучання: студэнцкае самакіраванне, разнастайнасць тэарэтычных і практычных работ. У школе прытрымліваліся прынцыпаў свабоды веравызнання. 

Памерла 16 чэрвеня 1930 года. Пахавана на Паўночных могілках Стакгольма.

Катэгорыя:Постаці Стакгольма
Катэгорыя:Пахаваныя на Паўночных могілках Стакгольма
Астрыд Тротцыг

**Астрыд Айна сухі-Йо Тротцыг** (; 20 студзеня 1970, Паўднёвая Карэя) — шведская пісьменніца.

Тротцыг прыехала ў Швецыю, калі ёй было пяць месяцаў, і стала грамадзянінам Швецыі ў 1974 годзе. Яна была рэдактарам літаратурнага часопіса Боннье і працавала ў камітэце Літаратурнай прэміі Паўночнага Савета 1998—2006 гадоў. Яна з’яўляецца віцэ-старшынёй Шведскай асацыяцыі аўтараў.

Тротцыг — дачка прафесара археалогіі Густава Тротцыг і пляменніца мастака Ульфа Тротцыга.

Увесну 2017 года яна была адным з удзельнікаў кантрапункта па культурных пытаннях, які трансляваўся на SVT1.

## Бібліяграфія 
* 1996 — *Кроў тоўшчы вады*
* 2001 — *Часам мне цікава, калі я правільна памятаю*
* 2003 — *Іншаземец ў гэтай краіне*
* 2006 — *Патрыёты*
* 2015 — *Двайнік*

## Узнагароды і ўшанаванні 
* 1996 — Радыё Стакгольма EVA Лепшая цана кнігі («Кроў тоўшчы вады»)
* 1997 — Альберт Бонньер Стыпендыя для маладых і новых аўтараў
* 2003 — Літаратурная прэмія часопіса Vi ў

## Спасылкі 
* [Https://www.albertbonniersforlag.se/forfattare/5406/astrid-trotzig/ Albert Bonniers Förlag. Astrid Trotzig]

Катэгорыя:Пісьменніцы Швецыі
Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Перніла Хіндсефельт

**Перніла Крысціна Хіндсефельт** (нар. 1968, Табу, Швецыя) ― шведская аніматарка, рэжысёрка, сцэнарыстка, кінапрадзюсарка.

## Біяграфія 
Перніла Хіндсефельт нарадзілася 7 снежня 1968 года. Працавала гукарэжысёрам у ансамблі New Mime ў 1987 годзе, а затым вучылася ў мастацкай школе ў Стакгольме ў 1989 годзе. Працавала з рэкламай у Filmtecknarna AB ў Стакгольме і ў A-Film ў Капенгагене.

Дэбютавала ў 1994 годзе з кароткаметражным фільмам Petitessen, для якога яна таксама напісала сцэнар, прадзюсіравала і аніміравала. Яе другі фільм «Нічога не рабі, пакуль не пачуеш ад мяне» (1995) быў ганараваны некалькімі узнагародамі, у тым ліку Гульдбагге 1996 года ў катэгорыі «Лепшы кароткаметражны фільм».

## Фільмаграфія 
; Рэжысёрка
* 1994 — Petitessen
* 1995 — Нічога не рабі, пакуль не пачуеш ад мяне
* 1998 — Накцюрн
* 1999 — Дзяўчыны, зоркі і цацкі
* 2006 — Шахматы
* 2009 — Ягуар & Бу і Ба

; Сцэнарыстка
* 1994 — Petitessen
* 1995 — Нічога не рабі, пакуль не пачуеш ад мяне
* 1998 — Накцюрн
* 2006 — Шахматы

; Прадзюсарка
* 1994 — Petitessen
* 1995 — Нічога не рабі, пакуль не пачуеш ад мяне
* 1998 — Накцюрн

; Аніматарка
* 1991 — Галавакружныя прыгоды Калле Стропа и Гродана Боля
* 1994 — Petitessen
* 1995 — Нічога не рабі, пакуль не пачуеш ад мяне
* 1998 — Накцюрн
* 2006 — Шахматы

; Ролі
* 1988 — Небяспечнае кіно

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры Швецыі
Галіна Мікалаеўна Жураўлёва

**Галіна Мікалаеўна Жураўлёва** (нар. , ) — беларускі майстар выцінанкі. З 2015 г. у Беларускім саюзе майстроў народнай творчасці.

## Біяграфія 
Нарадзілася 10 мая 1967 года ў Лепелі.

У 1988 годзе скончыла прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 105 г. Кобрына па спецыяльнасці «Выканаўца мастацка-афармляльных прац». У 2001 г. скончыла Магілёўскі педагагічны каледж па спецыяльнасці «Выхавацельніца дзіцячай дашкольнай установы». У 2009—2015 гг. навучалася на гістарычным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта на спецыяльнасці «Культурная спадчына і турызм».

## Творчасць 
На прыкладзе традыцыйнага выразання з паперы Галіна Жураўлёва сфармавала свой аўтарскі стыль, у якога аснове якога ляжыць яе філасофскі погляд, здольнасць радаваць вока і кранаць душу. У сваёй творчасці Галіна прытрымліваецца наступных тэм: беларуская міфалогія (палявік, дамавік, хатнік, балотнік і інш.); матчына любоў; святы (Дажынкі, Радуніца, Нараджэнне Хрыстова, Вялікдзень і інш.); дрэва жыцця (розныя інтэрпрэтацыі, звязаныя з сямейнай абраднасцю).

Творчая дзейнасць: удзел у выставах (асабістых, тэматычных і сумесных); удзел у майстар-класах; міжнародны вопыт (удзел у сумеснай выставе ў Любліне ў жніўні 2018 г.).

Замужам, адзін сын.

## Публікацыі ў СМІ 
# В Витебске проходит конкурс среди мастеров вытинанки. https://www.sb.by/articles/v-vitebske-prokhodit-konkurs-sredi-masterov-vytinanki.html
# Мастерская на колесах. http://www.lepel-kraj.by/?p=5307
# Волшебный мир вытинанки: картины о глубине души человека. https://ont.by/news/volshebnij-mir-vitinanki-kartini-o-glybine-dyshi-cheloveka
# Искусство бумаги и ножниц: в Минске открылась выставка вытинанки. https://minsknews.by/iskusstvo-bumagi-i-nozhnits-v-minske-otkryilas-vyistavka-vyitinanki/ 
# Таямніцы Майстэрства. http://crafts.by/zhuravlyova-galina-predstavit-na-festivale-tayamnicy-majsterstva-tradicionnuyu-belaruskuyu-vytinanku/
# «Материнская любовь». Души чудесных порывы. http://mistikatv.ru/shkola-zdorovya/materinskaya-liubov.html 
# Снежинка-2018. https://mgddm.by/2018/12/18/%D1%81%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%B0-2018-2/ 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Марыя Барташэвіч

**Марыя Барташэвіч** (1926 — да 1996) — сябра мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля, належала да смаргонскай групы арганізацыі.

## Біяграфія 
Нарадзілася 1926 г. у в. Кунцаўшчына Ашмянскага павету Віленскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (цяпер Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць).

Вучылася ў Смаргонскай сярэдняй школе. Восенню 1949 г., калі знаходзілася ўжо ў 10-м класе, далучылася да мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падпольнага вучнёўскага руху. Моладзевая арганізацыя, кіраўніком якой быў Расціслаў Лапіцкі, у асноўным займалася распаўсюджваннем антысавецкіх улётак, але ў будучыні планавалася перайсці і да больш актыўных дзеянняў.

23 сакавіка 1950 г. была арыштаваная савецкімі карнымі органамі. На допытах усё адмаўляла. 8 мая на працэсе разам з іншай удзельніцай падполля, Чаславай Ашукоўскай, была асуджана ваенным трыбуналам Беларускай Вайсковай Акругі на 10 гадоў зняволення ў канцлагерах з паражэннем у правах на 5 год «за неданясенне».

Тэрмін зняволення адбывала, паводле сведчання суседзяў, у Комі. Пасля вызвалення тамсама і засталася, выйшаўшы замуж і змяніўшы прозвішча на Абумава.

## Літаратура 
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. — ISBN 985-6374-07-3.
* Чарняўскі Міхась. Ня бойцеся ахвяраў і пакут. — Вільня, 2006. — ISBN 978-9857-0620-58.
* Чарняўскі М. М. Да гісторыі Мядзельска-Смаргонскага вучнёўскага падполля // Палітычныя рэпрэсіі на Беларусі ў ХХ стагоддзі: Матэрыялы нав.-практ. канферэнцыі (Менск, 27—28 лютага 1998 г.). Мн., 1998.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Члены мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля (1947)
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаргонскім раёне
Лідзія Аляксандраўна Марозава

**Лідзія Аляксандраўна Марозава** (, Мінск) ― беларуская прафесійная тэнісістка; пераможца аднаго турніру WTA ў парным разрадзе.

## Біяграфія 
Лідзія Марозава займаецца тэнісам з 9 гадоў. Любімае пакрыццё — хард.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэнісісткі Беларусі
Гімнесіі

**Гімнесіі** (, ) — група астравоў у Міжземным моры. Частка архіпелага Балеарскія астравы. Агульная плошча — 4337,7 км². Насельніцтва (2015 г.) — 953 848 чалавек.

У склад архіпелага ўваходзяць 3 буйныя астравы:
* Мальёрка
* Менорка
* Кабрэра

Назва з’явілася ў антычнасці ад  «голыя». Дыядор Сіцылійскі тлумачыў гэта тым, што мясцовыя жыхары большую частку года не апранаюцца.

Катэгорыя:Балеарскія астравы
Восіп Блізнюк

**Восіп Блізнюк** (12 снежня 1930 — 1 жніўня 1994) — сябра мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля, належаў да смаргонскай групы арганізацыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 снежня 1930 г. у шматдзетнай сялянскай сям'і ў в. Шаматова Ашмянскага павету Віленскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (цяпер Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць).

Вучыўся ў Смаргонскай школе, дзе далучыўся да мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падпольнага вучнёўскага руху. Моладзевая арганізацыя, кіраўніком якой быў Расціслаў Лапіцкі, у асноўным займалася распаўсюджваннем антысавецкіх улётак, але планавала перайсці і да больш актыўных дзеянняў. Вядома, што Восіп Блізнюк дапамог арганізацыі знайсці бікфордавы шнуры, бо Расціслаў Лапіцкі планаваў узарваць мясцовую прапагандысцкую друкарню.

У лютым 1950 г. арыштаваны за ўдзел у падземнай антыкамуністычнай арганізацыі. Улетку таго ж году засуджаны на 25 гадоў зняволення ў канцлагерах.

У 1955 г. вызвалены і вярнуўся ў Беларусь у родную вёску Шаматова.

Памёр 1 жніўня 1994 г. у роднай вёсцы, дзе і быў пахаваны.

## Літаратура 
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. — ISBN 985-6374-07-3.
* Чарняўскі Міхась. Ня бойцеся ахвяраў і пакут. — Вільня, 2006. — ISBN 978-9857-0620-58.
* Чарняўскі М. М. Да гісторыі Мядзельска-Смаргонскага вучнёўскага падполля // Палітычныя рэпрэсіі на Беларусі ў ХХ стагоддзі: Матэрыялы нав.-практ. канферэнцыі (Менск, 27—28 лютага 1998 г.). Мн., 1998.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Члены мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля (1947)
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаргонскім раёне
Іда Бёр’ель

**Іда Бёр’ель** (нар. , Лунд) — шведская пісьменніца.

Жыве ў Ростанге (Сконэ). Яе зборнік вершаў «Мама» () быў намінаваны на прэмію «Augustpriset» 2014 года. Меркаванне журы было сфармулявана так: «Як дзіця, усемагутнае ў гульні са сваім стварэннем, Іда Бёр’ель у паэме *Ma* стварае цэлы свет. Гэта кніга-азбука, што падагульняе мінулае і глядзіць у будучыню. Пакрысе, літара за літарай, Бёр’ель суцішае боль гісторыі, дае прытулак нашай калектыўнай памяці аб раздзяленні, парушэнні межаў і пачуцці віны».

На беларускую мову асобныя творы І. Бёр’ель пераклаў Дзмітрый Плакс.

## Бібліяграфія 
* *Sond* (2004)
* *Skåneradio* (2006)
* *Konsumentköplagen* : *juris lyrik* (2008)
* *Ma* (2014)
* *Böcker I—III* (перавыданне першых трох кніг, 2020)
* *Arvodet — Marginalintäkten* (радыёп’еса, 2020)
* *Ringa hem* (2022)
* *Omsorgslabyrinten* (2023)

## Узнагароды і ганаровыя званні 
* Прэмія газеты *Borås Tidning* (2005) за зборнік вершаў *Sond*
* Прэмія «Катапульта» (, 2005) за *Sond*
* Прэмія імя Марэ Кандрэ (2008)
* Стыпендыя імя Калебергера (2009, прысуджаецца Шведскай акадэміяй)
* Паэтычная прэмія Шведскага радыё (2010)
* Стыпендыя імя Ганны Шостэдт на падарожжа (2011)
* Паэтычная прэмія таварыства Густава Фродынга (2014)
* Прэмія імя Эрыка Ліндэгрэна (2015)
* Паэтычная прэмія імя Герарда Боньера (2015) за кнігу *Ma*
* Прэмія Доблаўга (2018)
* Прэмія Раўзінг (2022)

## Спасылкі 
* Ида Бёрьел. Нет нужды в зеркалах 

Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Герніцкі сельсавет

**Ге́рніцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Старыя Гернікі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Шчучынскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 25 лютага 1961 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Касцянеўскага (7 населеных пунктаў: вёскі Вялікае Сяло, Карабкі, Моцеўцы, Навумаўцы, Новыя Гернікі, Пільчукі і Старыя Гернікі) і Лядскага (12 населеных пунктаў: вёскі Амбілеўцы, Калечыцы, Краснае, Ляшчанка, Сагайдакі, Салагубаўцы, Старадворцы, хутары Дубняк, Куверкі, Растоўшчына, Трынаколь і Тэльмоўшчына) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 19 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1961 годзе
(Не)расстраляныя

**(Не)расстраляныя** — праект партала Тузін Гітоў, прысвечаны памяці рэпрэсаваных у 1930-х беларускіх творцаў. Падрыхтавана кніжнае выданне з музычным дадаткам, праведзены лекцыі з выступамі музыкаў у Мінску і прэзентацыі ў рэгіёнах.

Праект пакліканы вярнуць імёны і творы рэпрэсаваных дзеячаў беларускай культуры ў сучасны дыскурс. Падрыхтаванае да друку ўнікальнае выданне ўвабрала 18 гісторыяў жыцця рэпрэсаваных беларускіх літаратараў, больш за сто абраных твораў ды каля сотні архіўных фотаздымкаў, частка з якіх апублікаваная ўпершыню. Таксама да кнігі далучаны музычны CD-дадатак з песнямі на словы герояў праекту. Аб’ём кнігі — больш за 300 старонак. Аздабленнем выдання займалася дызайнерка Наста Шастак.

Над выданнем працавалі знаныя даследчыкі літаратуры і культуры, якія ўпершыню ў гісторыі сучаснай Беларусі падрыхтавалі і прачыталі адкрытыя лекцыі пра герояў гэтага праекту. 12 лекцыяў прайшлі ў 2017 годзе ў кнігарні «Логвінаў». Увосень 2018 году ў межах праекту ў кнігарні «Логвінаў» адбыліся 6 новых лекцыяў. Прэзентацыі праекту з адкрытымі лекцыямі запланаваныя ва ўсіх абласных гарадах.

Пры паспяховай рэалізацыі задумы з кніжным выданнем у межах праекту «(Не)расстраляныя» аўтары плануюць зрабіць тэатральную пастаноўку паводле аднаго з твораў беларускай літаратуры 1930-х.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:2017 год у Беларусі
Катэгорыя:Выданні Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсіі ў БССР
Стагоддзе абвяшчэння БССР

**Стагоддзе абвяшчэння БССР** — шэраг мерапрыемстваў у Беларусі і па-за яе межамі ў 2018 і 2019 гг., прысвечаных 100-годдзю абвяшчэння БССР. У адрозненне ад святкавання 100-годдзя Беларускай Народнай Рэспублікі святкаванне стагоддзя абвяшчэння ССРБ з’ездам беларускай кампартыі не было прывязана строга да 1 студзеня 2019 года, а ўяўляла сабой шэраг акцый і мерапрыемстваў, праведзеных з кастрычніка 2018 года па люты 2019 года.

## Мерапрыемствы 
25 сакавіка 2018 года левыя Беларусі запусцілі хэштэг, прысвечаны падрыхтоўцы да святкавання 100 год БССР. Старшыня партыі «Справядлівы свет» Сяргей Калякін заявіў, што партыя не мае дачынення гэтага флешмобу, але будзе ўдзельнічаць у святкаванні.

Камуністычная партыя Беларусі прысвяціла 100-годдзю абвяшчэння БССР мерапрыемствы да 100-гадовага юбілею УЛКСМ (29 кастрычніка 2018 года), гадавіны Кастрычніцкай рэвалюцыі (7 лістапада 2018 года) і ўрачысты канцэрт у музеі ВАВ, прысвечаны стагоддзю кампартыі Беларусі (29 снежня 2018 года).

У рэгіёнах былі праведзены адкрыты дыялог «Квітней Беларусь» у музеі Чавусаў з удзелам пісьменніка М. Салаўцова і БРСМ (29 снежня 2018 года), кніжная выстава ў бібліятэцы Гомеля (8 студзеня — 8 лютага 2019 года) і адзіны дзень інфармавання ў гімназіі Мсціслава.

Мерапрыемствы 1 студзеня 2019 года ў юбілейны дзень абвяшчэння ССРБ не праводзіліся. Пра юбілей напісалі некаторыя СМІ.

## Крэатыўныя праекты 
Сярод творчых падыходаў да свякавання стагоддзя БССР можна вылучыць каляндар на 2019 год, прысвечаны выбітным дзеячам БССР, і фільмы «БССР. Невядомая гісторыя» і «100 гадоў БССР».

Група гісторыкаў стварыла сайт ssrb100 з рэканструкцыяй падзеяў пачатку 1919 года, дзе інфармацыя падавалася быццам з вуснаў грамадскіх і палітычных дзеячоў таго часу ў стылі мовы сацыяльных сетак з выкарыстаннем мемаў і афармленнем пад пасты УКантакце ці Twitter. Сайт папаўнялі кантэнтам са студзеня па сакавік 2019 года.

## Спасылкі 
* СайтССРБ100 
* Фотаздымкі і скрыншоты звязанныя з мерапрыемствамі і акцыямі прысвечаннымі стагоддзю святкавання БССР

Катэгорыя:БССР
Катэгорыя:2018 год у Беларусі
Катэгорыя:2019 год у Беларусі
Даталіт

**Даталі́т** — мінерал падкласа борасілікатаў, гідраксіборасілікат кальцыю CaBSiO4(OH). Прымесі марганцу, магнію, алюмінію, жалеза. Упершыню апісаны ў 1806 годзе дацка-нарвежскім геолагам Йенсам Эсмаркам (*Jens Esmark*).

Крышталізуецца ў манакліннай сінгоніі. Утварае крышталі, зярністыя і шчыльныя агрэгаты, радыяльна-прамянёвыя выдзяленні і нацёкі. Колер белы да бясколернага, часам з зеленаватым, зеленевата-блакітным, жаўтаватым, шараватым, чырванаватым адценнем. Бляск шкляны, смаляны. Цвёрдасць 5—5,5 па шкале Моаса. Шчыльнасць 2,8—3 г/см³. Крохкі. Раскладаецца ў салянай кіслаце.

## Паходжанне і радовішчы 
Даталіт — другасны матэрыял вывергнутых магматычных парод пераважна асноўнага складу. Радовішчы ў Аўстрыі, Германіі, ЗША, Мексіцы, Нарвегіі, Расіі (Дальнягорск, Прыморскі край), Японіі.

## Выкарыстанне 
Даталіт выкарыстоўваецца ў якасці руды на бор. Таксама другарадны вырабны матэрыял у ювелірнай справе.

## Літаратура 
*  — С. 62.

## Спасылкі 
* Датолит // Каталог Минералов
* Датолит // Кристаллов.net
* Datolite Mineral Data // Mineralogy Database
* Datolite // mindat.org and the Hudson Institute of Mineralogy

Катэгорыя:Мінералы кальцыю
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Злучэнні бору
Катэгорыя:Злучэнні крэмнію
Катэгорыя:Вырабныя камяні
Дэрна (Лівія)

**Дэрна** () — горад у Лівіі, адміністрацыйны цэнтр муніцыпалітэта Дэрна. Размешчаны на ўзбярэжжы Міжземнага мора, у гістарычнай вобласці Кірэнаіка.

## Дынаміка насельніцтва 
Насельніцтва горада, лівійскія арабы, хутка павялічваецца за кошт высокага натуральнага прыросту. Да пачатку 1970-х гадоў тут пражывалі таксама італьянцы.
* 24 400 чал. (1967 г.)
* 62 000 чал. (1984 г.)
* 79 000 чал. (2005 г.)

## Геаграфія 
Горад размешчаны на ўзвышаным беразе Міжземнага мора на вышыні каля 26-27 м за 252 км на ўсход ад горада Бенгазі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам мухафазы Дэрна. Здаўна з’яўляўся портам на Міжземным моры. У 1493 годзе істотна павялічыўся пасля прыбыцця сюды бежанцаў-мусульман з Іспаніі. У цяперашні час гэта буйны гандлёвы цэнтр па зборы і продажы цытрусавых і іншай садавіны. Прамысловасць прадстаўлена вытворчасцямі цэменту, мукі, мыла і інш. Сярод мясцовых рамёстваў вылучаецца мастацкая металаапрацоўка, маецца і прыбярэжная курортная зона.

## Гісторыя 
У сярэднявечча Дэрну аблюбавалі мусульманскія піраты і рабагандляры (гл. Варварскі бераг), якія рабавалі еўрапейскія караблі да пачатку XIX стагоддзя. У красавіку 1805 года войскі ЗША захапілі асманскую Дэрну падчас Першай берберыйскай вайны. У 1912—1943 гадах горад кіраваўся Італіяй (Гл. Італьянская Лівія). Пасля 1951 г. у складзе Каралеўства Лівія, з 1969 года — Лівійскай Рэспублікі, з 1977 па 2011 гады — Лівійскай Джамахірыі, а пасля гэтага — у сучаснай Лівіі.

У канца кастрычніка 2014 года горад захоплены тэрарыстамі групоўкі Ісламская дзяржава (ІДІЛ) у колькасці прыблізна 800 чалавек.

11 чэрвеня 2015 года з’явіліся паведамленні, што тры лідара баевікоў, звязаных з «Аль-Каідай», былі забітыя ў сутыкненнях з прыхільнікамі ІД у Дэрне, таксама было забіта каля 16 прыхільнікаў ІД, у тым ліку лідар баявікоў з Лівіі і дзесяць замежнікаў. Прычынай сутыкненняў стала «розная ідэалогія».

У 2016 годзе горад быў адбіты ў тэрарыстычнай арганізацыі ІДІЛ і перашоў пад кантролем Савета шуры маджахедаў Дэрны, у якую ўваходзілі групоўкі, звязаныя з «Аль-Каідай».

7 мая 2018 года, пасля адпрэчанага ўльтыматуму аб здачы, генерал Халіфа Хафтар загадаў штурмаваць горад. Пачаліся баі. 11 лютага 2019 горад быў цалкам вызвалены ад баевікоў.

13 верасня 2023 года дажджы, выкліканыя штормам «Даніэль», прывялі да паводкі ў горадзе. Было прарвана дзве дамбы, значная частка Дэрны змыта ў мора. Колькасць ахвяр склала да некалькіх тысяч чалавек.

Катэгорыя:Гарады Лівіі
Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Канстанцін Іваноўскі

**Канстанцін Іваноўскі** (3 студзеня 1930) — сябра мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля, належаў да смаргонскай групы арганізацыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 студзеня 1930 г. у в. Дэгісі Ашмянскага павета Віленскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (цяпер Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць). 

Скончыў Сольскую сямігодку, а затым пайшоў вучыцца ў Смаргонскую сярэднюю школу. Там далучыўся да мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля. Вучнёўская арганізацыя, кіраўніком якой быў Расціслаў Лапіцкі, у асноўным займалася распаўсюджваннем антысавецкіх улётак, але планавала перайсці і да больш актыўных дзеянняў. 

Кастусь Іваноўскі нейкі час хаваўся, але савецкія карныя органы яго арыштавалі на пачатку 1950 г., калі ён быў вучнем 9 класа. Асуджаны ваенным трыбуналам Беларускай Вайсковай Акругі летам таго ж году па справе той жа арганізацыі на 10 гадоў зняволення «за неданясенне». На допытах адмаўляў усе абвінавачанні, што, магчыма, абумовіла адносна невялікі прысуд — большасць іншых удзельнікаў атрымала 25 гадоў, а Расціслаў Лапіцкі быў расстраляны. На судзе Канстанцін Іваноўскі казаў: «Я ніколі не быў суджаны, і суджаным не буду!», а таксама заявіў, што следчы выбіваў з яго паказанні катаваннямі, але той сказаў, што нікога не біў і што следства адбывалася ў межах закону.

Пакаранне адбываў разам з Зянонам Ахрамовічам і сваім аднавяскоўцам Эдуардам Сташкевічам у Свярдлоўскай вобласці, у Іўдзелі, на лесапавале і будаўнічых работах. 

У лютым 1954 г. вызвалены. Вярнуўся ў родную вёску Дэгісі, паступіў вучыцца ў Навагрудак. Удзельнічаў у напісанні успамінаў для кнігі Міхася Чарняўскага «Ня бойцеся ахвяраў і пакут».

Жыве ў роднай вёсцы, дзе працуе ў сельскай гаспадарцы. Рэабілітаваны.

## Літаратура 
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. — ISBN 985-6374-07-3.
* Чарняўскі Міхась. Ня бойцеся ахвяраў і пакут. — Вільня, 2006. — ISBN 978-9857-0620-58.
* Чарняўскі М. М. Да гісторыі Мядзельска-Смаргонскага вучнёўскага падполля // Палітычныя рэпрэсіі на Беларусі ў ХХ стагоддзі: Матэрыялы нав.-практ. канферэнцыі (Менск, 27—28 лютага 1998 г.). Мн., 1998.

Катэгорыя:Члены мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля (1947)
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаргонскім раёне
Вуліца Дзяржынскага (Магілёў)

**Вуліца Дзяржы́нскага** () — вуліца ў Ленінскім раёне Магілёва, у гістарычным цэнтры горада.

## Гісторыя 
Трасіроўка сучаснай вуліцы не супадае з гістарычнымі, на адрэзку ад вуліцы Крыленкі да вуліцы Яцыны ідзе паралельна да былога 2-га Краснапольскага завулка. Сучаснае аблічча вуліцы пачало фарміравацца ў 1950-я гады. Названа ў 1952 годзе ў гонар Ф. Э. Дзяржынскага.

## Размяшчэнне 
Арыентавана з поўначы на поўдзень. Размешчана паміж броўкай левага берага ракі Дубравенкі і вуліцай Першамайскай, да якой паралельна. Пачынаецца ад вуліцы Крыленкі, перасякае вуліцу Яцыны, з усходу прымыкаюць Камісарыяцкі завулак і завулак Тані Карпінскай, пасля скрыжавання з якім пераходзіць у Чырвоны завулак. Працягласць 530 м.

## Забудова 
Пераважае забудова 5-, 6-, 7-павярховымі жылымі дамамі.
* № 7А — банк БелВЭБ.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Магілёў)
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Магілёва
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Фелікса Дзяржынскага
Знешняя палітыка Румыніі

і Ангела Меркель на саміце Еўрапейскай народнай партыі]]
Са снежня 1989 Румынія праводзіць знешнюю палітыку, арыентаваную на захад (ЕС, ЗША), у нейкім сэнсе павярнуўшыся да былых саюзнікаў спінай. У 2004 Румынія стала паўнавартым сябрам НАТА. Траян Бэсеску — прэзідэнт у 2004–2014 — падпісаў пагадненне з ЗША аб стварэнні амерыканскіх ваенных баз на ўсходзе краіны. У 2009 Хілары Клінтан назвала Румынію адным з самых надзейных саюзнікаў ЗША. 

е. Румынія актыўна ўдзельчае ў міратворчых аперацыях НАТА і ААН, яе вайсковы кантынгент у Афганістане — чацвёрты па памерах]]
У 2007 Румынія разам з Балгарыяй увайшла ў ЕС. Тады ж Румынія пажадала стаць часткай Шэнгенскай зоны, што было адобрана Еўрапейскім парламентам у чэрвені 2011 года, але адхілена Саветам ЕС у верасні 2011 года. Зрэшты, для наведвання Румыніі, напрыклад, грамадзянам Беларусі, неабходна Шэнгенская віза. Яшчэ за камуністычным часам, у 1972, Румынія далучылася да Міжнароднага валютнага фонду і Сусветнага Банку. У Сусветнай гандлёвай арганізацыі — з першага дня яе існавання (1 студзеня 1995).

У ХХІ стагоддзі Румынія прымярае ролю правадніка інтэграцыі паміж чарнаморскімі суседзямі са складу былога СССР (Малдова, Украіна, Грузія) і Еўрапейскім саюзам. Наяўнасць значнай венгерскай меншасці абумоўлівае неабходнасць падтрымліваць сяброўства з Венгрыяй. Асаблівыя адносіны ў Румыніі з Малдовай — постсавецкай краінай, што гістарычна і моўна звязана з Румыніяй вельмі шчыльна. У пачатку 1990-х у Малдове быў створаны палітычны рух, што  меў на мэце ўз'яднанне з Румыніяй. У 2005 годзе ўжо ўзгаданы Бэсеску высунуў план аб'яднання Румыніі і Малдовы да ўступлення Румыніі ў ЕС. Гэты план не знайшоў падтрымкі з боку кіраўніцтва Малдовы.

### Беларуска-румынскія адносіны 
20 снежня 1991 Румынія прызнала незалежнасць Рэспублікі Беларусь і 14 лютага 1992 года былі ўсталяваныя дыпламатычныя адносіны паміж дзвюма краінамі. У 1992 годзе Румынія адкрыла пасольства ў Мінску, завулак Калінінградскі 12. Яго кіраўніцтва забяспечваецца на ўзроўні часовага паверанага ў справах. У 1994 годзе Рэспубліка Беларусь адкрыла ў Бухарэсце генеральнае консульства, якое ў 1995 годзе было пераўтворана ў пасольства. У верасні 1997 у Вільнюсе, прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка ў рамках міжнароднай канферэнцыі сустрэўся з румынскім калегам Эмілем Канстанцінеску; у лістападзе 1999 сустрэча паўтарылася падчас саміта АБСЕ. 

У ХХІ ст. ключавым мерапрыемствам на двухбаковым палітычным трэку стаў афіцыйны візіт у Рэспубліку Беларусь Міністра замежных спраў Румыніі Т. Мелешкану (9-10 лістапада 2017 года), падчас якога ён сустрэўся з кіраўніком беларускага МЗС і Прэм'ер-міністрам Андрэем Кабяковым. У беларускім парламенце маецца рабочая група па супрацоўніцтве з Румыніяй, якую ўзначальвае Петрашова В.В., аналагічная група ёсць і ў Бухарэсце.
Усевалад Мікалаевіч Мяркулаў

**Усевалад Мікалаевіч Мяркулаў** (25 кастрычніка [6 лістапада] 1895, Закаталы, Расійская імперыя — 23 снежня 1953) — савецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч, пісьменнік і драматург. 

Кіраўнік ГУГБ НКУС СССР (1938—1941), Наркам (Міністр) дзяржаўнай бяспекі СССР (1941, 1943—1946), Міністр дзяржаўнага кантролю СССР (1950—1953). Уваходзіў у найбліжэйшае атачэнне Л. П. Берыя, працаваў разам з ім з пачатку 1920-х гадоў, карыстаўся яго асабістым даверам. Генерал арміі (1945.07.09, пераатэстацыя з камісара ГБ 1-га рангу (1943.02.04)).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі польскага паходу РСЧА
Катэгорыя:Міністры дзяржаўнай бяспекі СССР
Катэгорыя:Міністры дзяржаўнага кантролю СССР
Катэгорыя:Генералы арміі СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Пакараныя смерцю палітыкі
Катэгорыя:Катынскі расстрэл
Катэгорыя:Постаці Тбілісі
Каралеўская бібліятэка (Варшава)

**Каралеўская бібліятэка** — прыватная прыдворная бібліятэка Станіслава Аўгуста Панятоўскага.

## Гісторыя заснавання бібліятэкі 
Бібліятэка была заснавана ў 1764 годзе пасля засялення ў Каралеўскі палац у Варшаве новаабранага польскага караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Бібліятэка была заснавана на базе прыватных збораў Панятоўскага і закупленых ім іншых прыватных кнігазбораў.

У 1780—1784 гадах для патрэб бібліятэкі было пабудавана новае памяшканне, якое прылягала да паўночнага крыла палаца «Пад бляхай». Інтэр’ер бібліятэкі спраектаваў каралеўскі архітэктар італьянскага паходжання Дамінік Мерліні. Будынак меў 56 метраў даўжыні і 9 метраў шырыні. З паўночнага боку будынак меў 15 вакон. На даху будынка знаходзілася назіральная тэраса. Кароль і яго госці выходзілі на тэрасу з Залы Каналета ці ў 1809 у бібліятэцы налічвалася 158 тыс. тамоў (паводле іншых даных, 15 580 тамоў) таксама астранамічныя і матэматычныя інструменты, медалі (54 тыс. штук), мінералы і помнікі старажытнасці, якія на суму 25 тыс. злотых набыў Тадэвуш Чацкі. Усё гэта было перавезена ў Крэмэнэць у бібліятэку Крамянецкага калегіума. Пасля зачынення калегіума ў 1834 годзе, зборы бібліятэкі калегіума, разам са зборамі бібліятэкі Панятоўскага былі вывезены ў Кіеў, дзе яны сталі асновай для бібліятэкі Кіеўскага імператарскага ўніверсітэта святога Уладзіміра.

## Бібліятэчныя зборы 
Панятоўскі быў бібліяфілам, аматарам мастацтва і мецэнатам літаратуры. Акрамя кніг, ён збіраў карціны, манеты і медалі, астранамічныя і метэаралагічныя прылады.

## Гл. таксама 
* Манускрыпт Станіслава Аўгуста

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Бібліятэкі Польшчы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1764 годзе
Катэгорыя:1764 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Варшаве
Скоржыцкі сельсавет

**Ско́ржыцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Скоржыкі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Ельненскі сельсавет** у складзе Шчучынскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Ельня. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года перайменаваны ў Скоржыцкі сельсавет, цэнтр перанесены ў вёску Скоржыкі. 18 сакавіка 1960 года ў склад Мікелеўшчынскага сельсавета Мастоўскага раёна перададзены вёскі Алешавічы і Крывулькі. 11 лютага 1972 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Каменскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1972 годзе
Быткіў

**Быткіў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Івана-Франкоўскай вобласці Украіны ў складзе Надвірнянскага раёна.

## Гісторыя 
Упершыню ў пісьмовых крыніцах згадваецца ў 1390 г. як Будкава. З часам назва пад уплывам лацінізацыі і паланізацыі змянілася на сучасны варыянт. У 1829 г. тут пачалі ўзводзіць парафіяльны храм. У 1829 г. ў Быткаве пражывала 1299 чал., а ўжо ў 1887 г. насельніцтва вёскі ўзрасло да 1400 чал. Пры царкве дзейнічала школа. Звесткі пра гэта ёсць у царкоўнай кнізе за 1850 г., але невядома хто быў першым настаўнікам і колькі дзяцей вучылася.

У 1880-я гг. у Быткаве пачынаецца распрацоўка нафтавых радовішчаў. У гэты час сюды прыязджалі прадстаўнікі французскіх кампаній, якія арандавалі нафтаносныя ўчасткі зямлі. За перыяд 1921—1939 гг. амаль кожны год адбываліся забастоўкі і дэманстрацыі працоўных. У 1922 г. рабочыя фірмы «Дэмброва» правялі страйк, які скончыўся іх перамогай.

У перыяд 1921—1939 гг. — у складзе міжваеннай Польшчы. 1 красавіка 1923 г. распараджэннем урада Польшчы гміна Быткіў канфіскавана з Багарадчанскага павета і ўключана ў Надвірнянскі павет. З 1939 г. — у складзе УССР.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Надвірнянскага раёна
Іван Сямёнавіч Весялоўскі

**Іван Сямёнавіч Весяло́ўскі** ( — ) — рускі вучоны, фізік, прафесар Маскоўскага ўніверсітэта, доктар медыцыны (1823).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе , у дваранскай сям’і. У 1803—1810 гг. вучыўся ў Магілёўскай духоўнай семінарыі, адкуль перайшоў у Магілёўскую мужчынскую гімназію і вучыўся ў ёй да заняцця горада французскім войскамі ў час Айчыннай вайны 1812 года. Пераехаўшы ў Маскву, паступіў у Імператарскі Маскоўскі ўніверсітэт і ў 1816 годзе скончыў яго фізіка-матэматычны факультэт, а ў 1823 годзе медыцынскі факультэт. З 1825 года І. С. Весялоўскі — ад’юнкт-прафесар Маскоўскага аддзялення Медыцынска-хірургічнай акадэміі і выкладае фізіку і матэматыку, у 1833—1838 гг. ардынарны прафесар фізікі. З 1836 года прафесар у Імператарскім Маскоўскім універсітэце.

## Навуковая дзейнасць 
І. С. Весялоўскаму належаць працы па электрычнасці, па ўдакладненні прыроды атмасфернай і так званай «жыццёвай» электрычнасці. Правёў шэраг эксперыментаў па вызначэнню тоеснасці абодвух гэтых відаў.

## Літаратура 
*  — С. 120—121.
* 

## Спасылкі 
* Веселовский Иван Семёнович // Летопись Московского университета
* Профессора Московского университета

Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскай гімназіі
Брошніў-Асада

**Брошніў-Асада** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Івана-Франкоўскай вобласці Украіны ў складзе Ражняціўскага раёна, размешчаны на Прыкарпацці на тэрыторыі Бойкаўшчыны.

## Агульная характарыстыка 
Размешчаны на поўначы раёна за 7 км ад райцэнтра. Праз мястэчка праходзіць аўтамабільны шлях Н10 нацыянальнага значэння Стрый - Івана-Франкоўск - Чарнаўцы і чыгунка з чыгуначнай платформай Брошніў. На поўначы працякае рака Сіўка (прыток Днястра). У мястэчку ёсць агульнаадукацыйная школа І-ІІІ ступеняў, школа мастацтваў імя Ул. Івасюка, прафесійны лесапрамысловы ліцэй, заводы па дрэваапрацоўцы і магутны завод па вытворчасці ДСП (ТАА «Свісс-Кроно»).

## Гісторыя 
Суседняе сяло Брошіў існавала ўжо ў XVI ст. Вакол яго раслі дрымучыя лясы. З пабудовай чыгункі і развіццём капіталізму сюды рушылі дзелавыя людзі з усёй Аўстрыі. У 1880-х гг. паблізу Брошнева заснаваны дрэваапрацоўчы завод Шраэра і Іштэра. Некалькі дамоў для адміністрацыі і баракаў для рабочых паклалі пачатак новаму пасёлку. Спецыялістамі на заводзе былі перасяленцы — немцы, венгры, палякі, якіх тут называлі асаднікамі. Таму пасёлак стаў называцца Брошіў-Асада.

У 1939 г. у пасёлку пражывала 1980 жыхароў (300 украінцаў, 1380 палякаў, 240 габрэяў і 60 немцаў). У 1946-1953 гг. тут быў перасыльны пункт для высылкі людзей у Сібір (былы лагер для ваеннапалонных з 10 баракаў). Цяпер там усталяваны памятны знак.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1890 годзе
Масавае забойства ў Агасагу і Велінгара

**Масавыя забойствы ў Агасагу і Велінгара** — серыя нападаў 23 сакавіка 2019 года, падчас якіх баевікі забілі каля 160 прадстаўнікоў народа фульбэ ў цэнтральнай частцы Малі. Атакі адбыліся пасля таго, як урад Малі абвясціў аб знішчэнні пакінутых груп ісламістаў у краіне.

## Перадгісторыя 
Пастухі народа фульбэ ўступалі у канфлікт з іншымі этнічнымі групамі Малі за магчымасць пасвіць жывёлу на пэўнай тэрыторыі і доступу да вады. Гэтыя канфлікты абвастрыліся з-за кліматычных зменаў, дэградацыі глебаў і роста насельніцтва. Паводле даных выдання *African Arguments* толькі невялікая частка народа фульбэ актыўна падтрымлівала ісламісцкія групы, але іншыя народы Малі не падзялялі гэта меркаванне і часта асацыявалі фульбэ з тэрарыстамі. Нападаючыя дагоны абвінавацілі жыхароў вёсак у сувязях з джыхадзістамі і заявілі, што атака была прадпрынята як помста за напад Аль-Каіды на ваенную базу ў Малі на мінулым тыдні, у выніку якога загінулі 23 малійскія салдаты. Па словах відавочцаў, амаль усе хаты ў вёсках былі спалены дашчэнту. Арганізацыя Аб’яднаных Нацый абвясціла, што 26 сакавіка накіруе следчую групу на месца злачынства. Прэзідэнт Ібрагім Бубакар Кейта загадаў, каб дагонская міліцыя *Dan Na Ambassagou*, адказная за напад, была скасавана. 30 сакавіка прадстаўнікі праваахоўных органаў Малі затрымалі пецярых падазраваных у нападзе на фульбэ, якія самі раней сталі ахвярамі гвалту.

Катэгорыя:Падзеі 23 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 2019 года
Катэгорыя:2019 год у Афрыцы
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2019 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Малі
Букачыўцы

**Букачыўцы** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Рагатынскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны на рацэ Днестр.

## Гісторыя 
Першая згадка ў пісьмовых крыніцах аб паселішчы датуецца 1438 г. У канцы XV ст. гэта ўжо мястэчка з магдэбургскім правам. Гандлёвы шлях Львоў — Галіч, які пралягаў праз мястэчка, спрыяў развіццю гандлю і рамёстваў. З пячатак другой паловы XIX ст. вядомы старадаўні герб мястэчка: фігура Найсвяцейшай Панны Марыі з немаўлём Езусам, якая выходзіць з воблака. 1 кастрычніка 1931 г. вясковая гміна Слабада Букачыўская Рагатынскага павета Станіслаўскага ваяводства ліквідаваная і яе тэрыторыя далучана да сельскай гміны Букацыўцы таго ж павета. У 1939 г. у сяле пражывалі 3 850 чалавек (1 170 украінцаў, 1 030 палякаў, 450 польскіх асаднікаў, 860 яўрэяў). Са снежня 1939 г. па 13 сакавіка 1959 г. мястэчка было цэнтрам аднайменнага раёна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Рагатынскага раёна