Катавіцы

**Катавіцы** () — горад на правах павета ў Польшчы, цэнтр Сілезскага ваяводства.

## Гісторыя 
Зямля вакол Катавіцы, Верхняя Сілезія, была населена сілезцамі, адным з польскіх плямёнаў, з першых стагоддзяў нашай эры. Першымі яе ўладальнікамі была дынастыя польскіх Пястаў, да яе заняпаду, калі яна ўвайшла ў склад Габсбургаў.

Сам горад быў заснаваны ў 19 ст., у перыяд, калі тэрыторыя была пад уладай Прускага каралеўства — у 1865 годзе. Катавіцы атрымаў статут горада. Населены немцамі, яўрэямі і палякамі, горад стаў часткай Другой Польскай Рэспублікі, услед за Сілезскім Паўстаннем, накіраваным на далучэнне да Польшчы, якое пракацілася па Сілезіі ў 1918—1921 гадах. Тэрыторыя была паслядоўна падзелена аб'яднанай камісіяй, якая падзяліла Катавіцы паміж Польшчай і значнай аўтаноміяй.

Горад квітнее дзякуючы вялікім мінеральным карысным выкапням. У значнай меры рост і росквіт горада залежыць ад вуглездабыўнай і сталеліцейнай галін, якія занялі свае пазіцыі падчас Індустрыяльнай Рэвалюцыі. У апошні час, паводле эканамічных рэформ горад змяняе шлях развіцця ад цяжкай прамысловасці да малога бізнесу.

У 1953—1956 гг. польскія камуністы пераназвалі Катавіцы ў Сталінагруд — «горад Сталіна». Сур'ёзны ўдар па экалогіі горада быў нанесены пасля Другой сусветнай вайны і падчас камуністычнай улады ў Польскай Народнай Рэспубліцы, але апошнія змены ў заканадаўстве шматлікае вярнулі на свае месцы.

## Геаграфія 
Катавіцы знаходзяцца на Катавіцкім узвышшы, якое адносіцца да Сілезскага ўзвышша. Горад знаходзіцца на мяжы водных падзелаў Віслы і Одры, і натуральнай мяжы паміж *Малапольшчай* і *Сілезіяй*. Праз Катавіцы цякуць рэкі Рава (прыток Віслы) і Кладніца (прыток Одры), а так сама некалькі невялікіх рэчак.

Плошча гораду характарызуецца невялікімі перападамі вышыні, якія складаюць каля 100 м. Самая высокая кропка гораду знаходзіцца на вышыні 352 м над узроўнем мора, а самая нізкая кропка на вышыні 261 м. З геалагічнага пункту гледжання Катавіцы знаходзяцца над *Горнасілезскім вугальным радовішчам*, якое ўключае *Горнасілезская прамысловая акруга* і *Рыбніцкая вугальная акруга*.

Сярэднегавадвая тэмпература паветра ў горадзе складае каля +7,9&nbsp;°C, сярэдняя тэмпература ліпеня +17,4&nbsp;°C, студзеня — 2,7&nbsp;°C. Сярэдняя колькасць ападкаў на працягу года складае 721 мм, з якіх большасць выпадае ў жніўні — 110 мм. Вецер характарызуецца слабай сілай, з сярэдняй хуткасцю 3,3 м/с, большасць з якіх дзьме з захаду (21 %). Снег пакрывае Катавіцы, ў сярэднім, 60 дзён у годзе.

## Насельніцтва 
Дэмаграфічнае развіццё гораду звязана з уключэннем у склад Катавіцаў прыгарадаў. З атрыманнем у 1865 г. правоў горада, Катавіцы ў некалькі разоў павялічылі сваю плошчу і некалькі разоў змянялі сваю адміністрацыйную структуру. 15 ліпеня 1924 г. колькасць насельніцтва перавысіла 100 тыс. чалавек. У гэты дзень у склад горада былі ўключаны некалькі прыгарадаў, што павялічыла колькасць жыхароў Катавіцаў амаль удвая, з 57 тыс. да 113 тыс. наступныя далучэнні прыгарадаў адбыліся ў 1951, 1960 і 1975 гг. Але ў 1980-х гг. наступіла змена тэндэнцыі дэмакратычнага развіцця горада і пачалося змяншэнне колькасці насельніцтва з 368 621 чалавек у 1987 г. да 309 621 чалавек у 2008 г.

ImageSize = width:630 height:300
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
 id:linegrey2 value:gray(0.9)
 id:linegrey value:gray(0.7)
 id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
 id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:370000
ScaleMajor = unit:year increment:40000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
 color:cobar width:19 align:left
 bar:1783 from:0 till:294
 bar:1845 from:0 till:1326
 bar:1870 from:0 till:6780
 bar:1897 from:0 till:25000
 bar:1910 from:0 till:43173
 bar:1924 from:0 till:112822
 bar:1939 from:0 till:134000
 bar:1945 from:0 till:107735
 bar:1950 from:0 till:175496
 bar:1955 from:0 till:199907
 bar:1960 from:0 till:269926
 bar:1970 from:0 till:305000
 bar:1980 from:0 till:355117
 bar:1987 color:cobar2 from:0 till:368621
 bar:1997 from:0 till:348974
 bar:2007 from:0 till:317782
PlotData=
 textcolor:black fontsize:S
 bar:1783 at: 294 text: 294 shift:(-8,5)
 bar:1845 at: 1326 text: 1.326 shift:(-11,5)
 bar:1870 at: 6780 text: 6.780 shift:(-11,5)
 bar:1897 at: 25000 text: 25.000 shift:(-14,5)
 bar:1910 at: 43173 text: 43.173 shift:(-14,5)
 bar:1924 at: 112822 text: 112.822 shift:(-17,5)
 bar:1939 at: 134000 text: 134.000 shift:(-17,5)
 bar:1945 at: 107735 text: 107.735 shift:(-17,5)
 bar:1950 at: 175496 text: 175.496 shift:(-17,5)
 bar:1955 at: 199907 text: 199.907 shift:(-17,5)
 bar:1960 at: 269926 text: 269.926 shift:(-17,5)
 bar:1970 at: 305000 text: 305.000 shift:(-17,5)
 bar:1980 at: 355117 text: 355.117 shift:(-20,5)
 bar:1987 at: 368621 text: 368.621 shift:(-17,5)
 bar:1997 at: 348974 text: 348.974 shift:(-17,5)
 bar:2007 at: 317782 text: 317.782 shift:(-17,5)

## Эканоміка 
Эканоміка Катавіцаў заснавана на развіцці сектара паслуг. З 150 тыс. працуючых жыхароў горада, каля 73 % працаўладкаваныя ў гэтым сектары. Такія поспехі эканоміка гораду змагла дасягнуць дзякуючы эканамічным рэформам гарадскіх уладаў, якія доўжацца апошнія некалькі гадоў. У 2006 г. сярэдні заробак у Катавіцах склаў каля 4,3 тыс. злотых (каля 4 млн. рублёў), і гэта адзін з самых высокіх паказчыкаў у Польшчы.

На тэрыторыі гораду зарэгістравана каля 48 тыс. эканамічных суб'ектаў, што складае каля 10 % ад усіх эканамічных суб'ектаў ва ўсім ваяводстве. Тэмп росту колькасці складае каля 8-10 % у год. Каля 1/5 з гэтых суб'ектаў дзейнічаюць з удзелам замежнага капіталу. Акрамя гэтага ў Катавіцах знаходзіцца свабодная эканамічная зона.

## Культура 
### Тэатры 
* Тэатр Сілезіі
* Тэатр Атэніум
* Тэатр Карэз
* Тэатр Цагітатур

### Музыка 
* Слізская філармонія
* Слізская эстрада
* Сцэна ГуГаландзер
* Нацыянальны Сімфанічны аркестр Польскага Радыё

### Кіно 
* IMAX
* Кінатэатр Cinema City
* Цэнтр кіно Геліус
* Кінатэатр Космас
* Кінатэатр Святавід

### Музеі 
* Сілезскі музей
* Музей гісторыі Катавіцы
* Музей Архідэацэзіі
* Музей Францысканцаў
* Біяграфічны музей П. Штэлера
* Музей Права і Польскіх юрыстаў
* Цэнтр польскай сцэнаграфіі

### Медыя 
thumb|250px|right|Будынак Музычнай акадэміі
* TVP 3 Катавіцы
* TVN24
* Радыё Катавіцы
* Радыё Flash
* Радыё Roxy FM
* Радыё Планета

## Гарады-пабрацімы 
*  Острава
*  Кёльн
*  Мабіл
*  Сент-Эцьен
*  Одэнсэ
*  Мішкальц
*  Гронінген
*  Дублін
*  Шэньян

## Спасылкі 
* Урадавая старонка 
* Бізнес-партал