open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сезон 1996 ЖФК Універсітэт-95 Віцебск

У 1996 годзе жаночы футбольны клуб «Універсітэт-95» з Віцебска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 1996 (5-7 месца),
* Кубак Беларусі 1996 (невядома).

## Склад каманды 
* Кузняцова
* Гаўрыленка;
* Наўроцкая;
* Тамашова;
* Піліповіч;
* Антропава;
* Седлюк;
* Максімава;
* Данільчанка;
* Яблыкава;
* Станкевіч;
* Сергіенка;
* Найдзёнава;
* Сторажава.

## Літаратура 
* Женский футбол: чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 14 мая (№ 53). — С. 2.
* Чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 13 июля (№ 80). — С. 1.

1996
Універсітэт Віцебск
Катэгорыя:1996 год у Віцебску
Жэзтырнак

**Жэзтырнак** або **Жэз Тырнак** (, што літаральна азначае «медны пазногаць») — жаночы злы дэманічны персанаж казахскай міфалогіі і некаторых суседніх з імі цюркскіх народаў. Звычайна прадстаўляецца ў абліччы прыгожай маладой дзяўчыны ці жанчыны з медным носам і меднымі кіпцюрамі, якая валодае злосным характарам і неверагоднай сілай.

Жэзтырнак акрамя жахлівай сілы, валодае гучным пранізлівым голасам і сваім крыкам забівае птушак і дробных жывёл. Вельмі замкнёная, маўклівая прыгажуня. Нешта накшталт вампіршы. Але ў адрозненне ад еўрапейскіх нячысцікаў жэзтырнак не баіцца срэбра — яе адзенне поўнае залатых і срэбных упрыгожванняў. Сваіх рук з доўгімі металічнымі кіпцюрамі яна ніколі не паказвае-хавае іх пад доўгімі рукавамі. Жэзтырнак гіпнатызуе чалавека халодным, неміргаючым позіркам, і калі ён засынае, упіваецца ў яго сваімі жалезнымі кіпцюрамі, высмоктваючы ўсю кроў. Гэтыя істоты неверагодна помслівыя і злапомныя. Калі жэзтырнак атрымліваецца забіць, то за яе пачынае помсціць яе муж — сорэль. А ў выпадку і яго гібелі чалавека пераследуюць іх асірацелыя дзеці.

Падобныя міфы бытавалі і ў кіргізаў, якія называлі маладую прыгажуню-дэманіцу **Джэз тырмак** або **Джэз Тумшук** («медны пазногаць»). Падобныя міфалагічныя вобразы вядомыя ў паданнях у тувінцаў (дух па імені **чулбус** ці інакш **шулбус**) і буратаў (дэман **му-шубун**).

## Літаратура 
* Казахско-русский словарь. 2013.
* Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл. ISBN 9965-26-096-6
* «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев — Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9

## Спасылкі 
* '''' Жез тырнак // Мифологический словарь/ Гл. ред. . — М.:Советская энциклопедия, 1990.
* Мифологические персонажи в фольклоре казахского народа.

Катэгорыя:Духі
Катэгорыя:Культура Казахстана
Катэгорыя:Культура Кыргызстана
Кірабаеў

**Кірабаеў** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Нур Серыкавіч Кірабаеў — доктар філасофскіх навук, прафесар, акадэмік НАН РК, Заслужаны дзеяч навукі РФ
* Серык Смаілавіч Кірабаеў — савецкі і казахскі вучоны-літаратуразнавец, крытык

## Гл. таксама 
* Кірабаева
Sibon

**Sibon** — род змей з сямейства вужовых. Апісаны аўстрыйскім заолагам Леапольдам Фітцынгерам у 1826 годзе.

## Апісанне 
Сустракаюцца на поўначы Паўднёвай Амерыкі, у Цэнтральнай Амерыцы і ў Мексіцы. Адрозніваюцца ад іншых змей тым, што ў іх толькі  прымае ўдзел у газаабмене, а сапраўднае лёгкае выконвае функцыю .

## Віды 
Род уключае 17 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Паўзуны Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Вужовыя
Катэгорыя:Паўзуны Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Паўзуны Цэнтральнай Амерыкі
ЖФК Славянка Бабруйск

**«Славянка»** — былы беларускі жаночы футбольны клуб з горада Бабруйск.

## Папярэднія назвы 
* 1992: «Трыкатажніца-Змена»
* з 1993: «Славянка»

## Дасягненні 
### Чэмпіянату Беларусі па міні-футболе 
*  Бронзавы прызёр: 1994

## Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Спасылкі 
* Belarus (Women) 1993
* Belarus (Women) 1994
* Belarus (Women) 1995

Катэгорыя:ЖФК Славянка Бабруйск
Мангаліца

]]
 мангаліцы (каля месяца) у , Германія]]
]]
**Мангаліца** () — венгерская парода свойскіх свіней; была выведзена ў сярэдзіне XIX стагоддзя шляхам скрыжавання венгерскіх парод з  і  з еўрапейскім дзіком і сербскай шумадыйскай пародай. Свіння пароды мангаліца мае густую кучаравую поўсць, падобную на поўсць авечак. Акрамя яе, адзіная вядомая парода свіней з доўгай поўсцю — вымерлая  з Англіі.

## Гісторыя 
Белая свіння пароды мангаліца была выведзена на аснове старых цягавітых венгерскіх парод свіней (*Bakonyi* і *Szalontai*), перакрыжаваных з  і сербскай пародай (і пазней з іншымі, такімі як ) у Аўстра-Венгрыі (1833). У гэтым годзе прынц Сербіі Мілаш Абрэнавіч паслаў 10 свінаматак і двух кнароў мясцовай сербскай пароды шумадзінка , палаціну Венгрыі, для стварэння новай пароды. Гэтыя свінні, выгадаваныя на ферме прынца  паблізу ад Бялграда, выкарыстоўваліся для стварэння ў пачатку XIX стагоддзя на тэрыторыі сучаснага жудзеца Арад у Румынія пароды «чорны сірміум», або «чорная мангаліца». У сакавіку 2006 года семнаццаць свіней былі экспартаваныя з Аўстрыі ў Вялікабрытанію, дзе яны зарэгістраваныя ў . У 2007 годзе некаторыя з іх былі экспартаваныя ў Злучаныя Штаты.

У 1998 годзе ў Сербіі свінні пароды мангаліца, цалкам зніклыя тут да 1980 года, былі інтрадуцыраваны ў балоцістай мясцовасці . Выпушчаныя для вольнага ўтрымання ў рэзерваце свінні часткова здзічэлі, вядомыя выпадкі іх спарвання з дзікамі. Да пачатку 2010-х гадоў іх колькасць у Засавіцы і дробных гаспадарках ля Срэма і Мачвы дасягнула 1000 галоў. Паколькі аўтахтонныя сербскія пароды свойскіх свіней «шышка» () і прабацька мангаліцы «шумадзінка» () вымерлі, мангаліца (па-сербску «мангуліца») лічыцца адзінай захаванай карэннай пародай у Сербіі.

## Разнавіднасці 
Існуюць тры разнавіднасці мангаліцы, адрозныя толькі афарбоўкай — белая, ластаўка і чырвоная. Чырвоная свіння рудай афарбоўкі выведзена скрыжаваннем белай мангаліцы з пародай «залонта» (). Ластаўка атрымана скрыжаваннем белай мангаліцы з вымерлай чорнай мангаліцай (па іншых дадзеных — з сірміумам) і мае камбінаваную афарбоўку: чорныя спіна і бакі і светлы — жаўтлявы або серабрыста-шэры — жывот. Іншыя чыстакроўныя разнавіднасці (у тым ліку «чорная», «воўк» і «барыс») фактычна вымерлі, у Венгрыі абмяркоўваюць магчымасць іх аднаўлення з помеснага племяннога матэрыялу. Мангаліца — сальная разнавіднасць. Ужо да 7-8 месяцаў у іх нарастае пласт тлушчу таўшчынёй у 5 см. У буйных асобін ён бывае ў два разы больш. Жывёлы дасягаюць  да ўзросту 12 месяцаў.

З мяса мангаліцы вырабляюць галоўным чынам каўбасу ў абалонцы са свіной кішкі. Мясны фарш запраўляюць соллю, перцам,  і іншымі спецыямі. Каўбасу наразаюць лустачкамі і падаюць з марынаванай гароднінай.  свініну падаюць з квашанай капустай, бульбай і . Фермеры таксама вырабляюць вэнджаную вяндліну. Свежае мяса мангаліцы сакавітае і мае выражаны смак; лепшае мяса атрымліваюць ад парсючкоў.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Пароды свіней
Паветрана-дэсантныя войскі СССР

**Паветрана-дэсантныя войскі Узброеных Сіл СССР** (**ПДВ УС СССР)** — род войск Узброеных Сіл СССР. Прызначаўся для ахопу праціўніка па паветры і выканання задач у яго тыле па парушэнні кіравання войскамі, захопу і знішчэнню наземных элементаў высокадакладнай зброі, зрыву вылучэння і разгортвання рэзерваў, парушэння дзейнасці тылу і камунікацый, а таксама па прыкрыцці (абароне) асобных напрамкаў, раёнаў, адкрытых флангаў, блакаванні і знішчэнню высаджаных паветраных дэсантаў і выканання іншых задач.

Катэгорыя:Узброеныя сілы СССР
Танкавыя войскі СССР

**Танкавыя войскі Узброеных Сіл СССР** — род войск у Сухапутнай арміі Узброеных Сіл СССР, які існаваў з 1929 па 1991.

Танкавыя фарміраванні з’яўляліся галоўнай ударнай сілай сухапутных войск і магутным сродкам узброенай барацьбы, прызначаным для вырашэння найбольш важных задач у розных відах ваенных (баявых) дзеянняў. Мелі найменні ў Расіі, імперскага і савецкага перыядаў, з:

* 1914 года — **бранявыя сілы**
* 1929 года — **механізаваныя войскі** (**МВ**)
* 1936 года — **аўтабранятанкавыя войскі** (**АБТВ**)
* снежня 1942 года — **бранятанкавыя і механізаваныя войскі** (**БтіМВ**, **БТМВ**)
* 1953 года — **бранятанкавыя войскі** (**БТВ**)
* 1960 па 1991 гады — **танкавыя войскі** (**ТБ**).

Мелі на ўзбраенні аўтабраневікі, бронецягнікі, танкі асноўныя і спецыяльныя, самаходныя артылерыйскія ўстаноўкі, бронетранспарцёры, баявыя машыны пяхоты і іншую бранятэхніку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Танкавыя войскі СССР
Серык Смаілавіч Кірабаеў

**Серык Смаілавіч Кірабаеў** (23 сакавіка 1927, п. Атасу, Жанааркінскі раён, Карагандзінская вобласць — 26 кастрычніка 2021) — савецкі і казахскі вучоны-літаратуразнавец, крытык,  (1964), прафесар (1966),  (1994). член-карэспандэнт Акадэміі педагагічных навук СССР (1968).

Заслужаны дзеяч навукі Казахскай ССР (1977). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Кыргызстан (1995). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Казахстана (1996).  (2005).

## Біяграфія 
Нарадзіцца 23 сакавіка 1927 года ў сяле Атасу сучасны Карагандзінскай вобласці Казахстан. Паходзіць з падроду алсай роду  племя .

У 1951 годзе скончыў філалагічны факультэт . У 1951—1952 працаваў старшым рэдактарам Казахскага дзяржаўнага мастацкага выдавецтва, затым загадчыкам аддзела ў часопісе *«Мастацтва»*. З 1952 па 1955 год — рэдактар казахстанскага часопіса «Піянер».

З 1955 па 1958 год — загадчык аддзела літаратуры і мастацтва рэдакцыі газеты *«Сацыялістык Қазастстан»* (цяпер *«»*).

З 1958 па 1988 год — дацэнт, прафесар, загадчык кафедры казахскай літаратуры, дэкан філалагічнага факультэта, прарэктар па вучэбнай рабоце казахскага педагагічнага інстытута імя Абая.

З 1994 года — акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Казахстана.

## Навуковыя, літаратурныя працы 
Аўтар каля 600 навуковых і літаратурна-крытычных прац, сярод якіх 25 манаграфій, 15 падручнікаў і вучэбных дапаможнікаў.

## Сям’я 
Жонка:  (род. 1932) — савецкі і казахстанскі вучоны, доктар геаграфічных навук, прафесар, акадэмік НАН РК. Заслужаны дзеяч Казахстана, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РК.

Сын:  (род. 1951) — доктар філасофскіх навук, прафесар, акадэмік НАН РК, Заслужаны дзеяч навукі РФ.

Сын: Алім Кірабаеў (род. 1972) — казахстанскі дыпламат, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Казахстана ў Польшчы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АПН СССР
Катэгорыя:Філолагі СССР
Катэгорыя:Мовазнаўцы Казахстана
Катэгорыя:Фалькларысты Казахстана
Ваенны ўніверсітэт Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі

**Ваенны ўніверсітэт імя князя Аляксандра Неўскага** — вышэйшая ваенная навучальная ўстанова Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі, вядучы вучэбна-метадычны і навуковы цэнтр Узброеных Сіл Расіі па ваеннай праблематыцы гуманітарнага, сацыяльнага, юрыдычнага, філалагічнага, фінансавага, эканамічнага напрамкаў падрыхтоўкі афіцэрскіх кадраў.

Створаны 20 ліпеня 1994 года на базе Гуманітарнай акадэміі Узброеных Сіл (былая Ваенна-палітычная акадэмія імя У. І. Леніна) і Ваеннай акадэміі эканомікі, фінансаў і права Узброеных Сіл  (створана ў лістападзе 1992 года на базе былога Ваеннага інстытута Узброеных Сіл СССР). Упершыню ў адной навучальнай установе злучыліся эканамічны, гуманітарны, юрыдычны і філалагічны напрамкі падрыхтоўкі афіцэрскіх кадраў.

Ліцэнзія на права вядзення адукацыйнай дзейнасці (бестэрмінова): рэгістрацыйны № 1081 ад 11 красавіка 2011 года. Пасведчанне аб дзяржаўнай акрэдытацыі: рэгістрацыйны № 0574 ад 18 чэрвеня 2011 года.

## Спасылкі 
* Официальный сайт университета 
* Официальная страница университета на сайте Минобороны России 
* Новости университета на сайте Минобороны России
* Знаки различия (отменены в 2011 году) по принадлежности к Военному университету.

Катэгорыя:Ваенныя вышэйшыя навучальныя ўстановы Расіі
Катэгорыя:Ваенныя вышэйшыя навучальныя ўстановы СССР
Катэгорыя:Ваенныя вышэйшыя навучальныя ўстановы Масквы
Катэгорыя:Арганізацыі, узнагароджаныя ордэнам Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Арганізацыі, узнагароджаныя ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі
Катэгорыя:Воінскія часці, узнагароджаныя ордэнам Леніна
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
І-16

**І — 16 (ЦКБ-12) «знішчальнік шаснаццаты»** (у прастамоўі — «**Ішак**», «**Ішачок**») — савецкі аднаматорны знішчальнік-манаплан 1930-х гадоў, створаны ў канструктарскім бюро авіяканструктара Мікалая Палікарпава. Адзін з першых у свеце серыйных знішчальнікаў-манапланаў, дзе шасі пры палёце прыбіралася. Самалёт меў пераважна драўляную канструкцыю і фанерную ашалёўку.

Выпускаўся ў СССР і быў асноўным знішчальнікам ВПС РСЧА да пачатку 1942 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Самалёты СССР
Катэгорыя:Знішчальнікі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Алена Андрэеўна Зініна

**Алена Андрэеўна Зініна** (народжаная — **Максімовіч** (; 11 лютага (30 студзеня) 1867, , Лубенскі павет, Палтаўская губерня — , ) — украінская актрыса і спявачка.

## Біяграфія 
Творчую дзейнасць пачала ў 1887 годзе ў трупе Міхаіла Старыцкага (1887—1892), П. Саксаганскага (1893—1895), М. Ярашэнкі (1896—1914 з перапынкамі) і іншых.

У 1918—1921 гадах — актрыса Дзяржаўнага драматычнага тэатра (з 1919 года — Першы тэатр Украінскай Савецкай Рэспублікі імя Шаўчэнкі), Екацярынаслаўскага украінскага драматычнага тэатра (1921—1923), Украінскага драматычнага тэатра імя М. Занькавецкай (Кіеў, 1925).

Была замужам за тэатральным дзеячам Мітрафанам Ярашэнкам.

## Выбраныя тэатральныя ролі 
* Харыціна («Наймічка» І. Карпенкі-Карага)
* Маруся, Аза («Маруся Багуслаўка», «Цыганка Аза» М. Старыцкага)
* Арына, Лукія, Ганна («97», «Камуна ў стэпах» Н. Куліша)
* Дар’я Іванаўна («Фея горкага міндаля» І. Качаргі)
* Ганна Андрэеўна («Рэвізор» М. Гогаля)
* Наталля («Лімераўна» П. Мірнага, 1910)
* Марыя («Мазепа» Ю. Славацкага, 1912)
Дзмітрый Іванавіч Паўлуцкі

**Дзмітрый Іванавіч Паўлуцкі** (? — , вусце ракі Арловая каля Анадырскага ) — расійскі афіцэр, драгунскі маёр, кіраўнік ваенных экспедыцый на Чукотку.

## Біяграфія 
Нарадзіўся, верагодна, у Табольску, у дваранскай сям’і з беларуска-літоўскімі каранямі. Яго прадзед Ян Паўлуцкі паступіў на рускую службу пасля Смутнага часу пачатку XVII стагоддзя, накіраваны быў на службу ў Табольск, дзе ў 1622—1624 гадах вырабіў першы перапіс насельніцтва.

У 1727 годзе ў чыне капітан драгунскага палка з атрадам у 400 казакаў адпраўлены на Чукотку «для адшукання новых зямліц і прызыву ў падданства нямірных іншаземцаў» у складзе экспедыцыі , аднак з-за ўзніклых рознагалоссяў аддзяліўся ад яе. Пасля гібелі Шастакова ў сакавіку 1730 года ў  Паўлуцкі быў прызначаны кіраўніком экспедыцыі і выраблены ў маёры.

У верасні 1730 года Паўлуцкі прыбыў у , зімаваў тут і ў 1731 годзе здзейсніў паход супраць чукчаў, з мэтай абароны каракаў, якія прынялі расійскае падданства. Разбіўшы чукчаў у некалькіх буйных бітвах, прайшоў ад  да  і вярнуўся ў Анадырскі астрог. У 1732 годзе здзейсніў паход супраць паўстанцаў каракаў, разграміўшы іх на рацэ .

У 1733—1739 гадах узначальваў казацтва на Камчатцы, прымаў меры да распаўсюджання земляробства і жывёлагадоўлі сярод карэннага насельніцтва, у прыватнасці падарыў камчадалам першую пару рагатай жывёлы.

У 1739—1742 гадах служыў ваяводам у Якуцку, у 1742 годзе Сенацкім указам зноў накіраваны на Анадыр. Здзейсніў паходы на Чукоцкі паўвостраў у 1744 годзе і да  ў 1746 годзе. Складаў карты.

Падчас баявых дзеянняў у 1731—1732 гадах у трох сутычках разбіў чукчаў, забіўшы каля 1 000 чалавек і здабыўшы больш за 40 000 аленяў, якія з’яўляюцца асновай жыццядзейнасці чукчаў.

Забіты ў  14 [25] сакавіка 1747 года. Пахаваны ў .

## Сям’я 
Яго жонка Ганна Піліпаўна жыла ў Якуцку. Вядомы рускі даследчык Камчаткі С. П. Крашаніннікаў быў жанаты з яго пляменніцай.

## Літаратура 
* 
* 
* Зуев А. С. Поход Д. И. Павлуцкого на Чукотку в 1731 г. // Актуальные проблемы социально-политической истории Сибири (XVII—XX вв.): Бахрушинские чтения 1998 г.; Межвуз. сб. науч. тр. / Под ред. В. И. Шишкина; Новосиб. гос. ун-т. — Новосибирск, 2001. — С. 3-38.
* Нефёдкин А. К. Очерки военно-политической истории Чукотки (начало I тыс. н. э. — XIX в.). — СПб.: Петербургское Востоковедение, 2016. — 368, [2] с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-85803-491-9.

Катэгорыя:Загінулі ў баі
Катэгорыя:Даследчыкі Сібіры
Катэгорыя:Рускія першапраходцы
Cacteae

**Cacteae**&nbsp;— трыба раслін сямейства кактусавых, які жыве пераважна ў Паўночнай Амерыцы, у прыватнасці ў Мексіцы. Станам на жнівень 2018 года ўнутраная класіфікацыя сямейства кактусавых заставалася нявызначанай і магла змяняцца. У 2010 годзе Найфелер і Эглі распрацавалі класіфікацыю, якая ўключае мноства высноў з малекулярных даследаванняў.

## Роды 
Класіфікацыя кактусаў пастаянна змяняецца; наступны спіс родаў — гэта спіс Найфелера і Эглі (2010)  .

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Тыпавы род — .

Катэгорыя:Кактусавыя
Dinteranthus

**Dinteranthus** — род раслін сямейства .

## Апісанне 
Гэта суперсукулентныя расліны, якія разам з прадстаўнікамі родаў  і  адносяць да групы «жывых камянёў». Расліны сустракаюцца на невялікай тэрыторыі ў Капскай правінцыі ПАР, у даліне Аранжавай ракі, дзе летам выпадае адносна шмат дажджоў.

Род названы па імені , які ўнёс вялікі ўклад у даследаванне флоры пустыні Наміб.

Сваім вонкавым выглядам больш, чым іншыя «жывыя камяні», падобныя на маленькія шарыкі — іх даўжыня і шырыня амаль аднолькавыя, а ў некаторых відаў шчыліна паміж парай лісця толькі ледзь намечана. Нават у тых выпадках, калі яна досыць глыбокая, гэтае выманне практычна не парушае агульнай шарападобнай формы. Маладыя расліны сустракаюцца паасобку, але з часам большасць відаў утвараюць невялікія групы.

## Віды 
Паводле інфармацыі базы даных *The Plant List*, род уключае 5 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гваздзікакветныя
Cotyledon

**Cotyledon**&nbsp;— род сукулентных раслін сямейства таўсцянкавых. У асноўным з Паўднёвай Афрыкі, яны таксама сустракаюцца ў больш сухіх раёнах Афрыкі на поўначы да Аравійскага паўвострава.

## Апісанне 
Прадстаўнікі роду&nbsp;— кусты, як правіла, сукулентныя, з мясістымі драўнянымі, ломкімі сцёбламі і сакавітым лісцем з чырвоным або белым налётам.

Да 1960-х гадоў налічвалася каля 150 відаў, апісаных як члены роду Cotyledon. Аднак потым ён быў падзелены як мінімум на , ,  і , у выніку чаго ў Cotyledon засталося менш за два дзясяткі відаў. Прыкладна чатыры з іх — тыповыя расліны фінбошу.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Котиледон // Енциклопедія рослин садових та кімнатних : довідкове видання / уклад. С. В. Ануфрієва. — Донецьк : Глорія Трейд, 2013. — С. 92. — 224 с.

Катэгорыя:Таўсцянкавыя
Васько

**Васько** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Марына Віктараўна Васько (нар. 1975) — беларускі педагог, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання;
* Наталля Любаміраўна Васько (нар. 1972) — украінская актрыса кіно, тэатра і тэлебачання, тэлевядучая.
Аксана Уладзіміраўна Шпак

**Аксана Уладзіміраўна Шпак** (нар. , Бабруйск, Беларусь) — беларуская футбалістка, абаронца. Выступала за юнацкую, моладзевую і зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
У 13-гадовым узросце прыйшла ў футбольную ДЮСШ Бабруйска. Першы трэнер у футболе — Анатоль Аляксандравіч Бжузак. У юным узросце пачала гуляць за асноўны склад «Бабруйчанкі». У 17 гадоў стала майстрам спорту, што дазволіла ёй паступіць ва Універсітэт фізічнага выхавання без экзаменаў.

Тры сезона выступала за каманду «Бабруйчанка», потым чатыры сезоны ў складзе польскай каманды «Медык» з горада Конін. Потым запрасілі ў «Ладу» з Тальяці, дзе адыграла адзін сезон, але ў клубе змянілася кіраўніцтва, і сітуацыя была незразумелай, таму яна вырашыла вярнуцца ў Беларусь.

Да сярэдзіны 2010-х гадоў выступала пад прозвішчам Шпак, у другой палове 2010-х гадоў — як Бялова. Па стане на 2020 год ізноў носіць прозвішча Шпак.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* «Марадона» из Бобруйска

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Славянка Бабруйск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Медык Конін
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Лада Тальяці
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Алма-КТЖ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Універсітэт Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК СШВСМ-Кайрат
Катэгорыя:Трэнеры ЖФК Бабруйчанка
Асфадэлавыя

**Асфадэлавыя** (*Asphodelaceae*) — сямейства аднадольных кветкавых раслін, уключанае ў парадак , прынятае ў сістэме APG IV. У сістэме APG III называцца *Xanthorrhoeaceae*.

Сямейства ў выглядзе, які прымаецца APG IV, мае шырокі арэал у трапічным і ўмераным кліматычных паясах. Многія яго прадстаўнікі вырошчваюцца як дэкаратыўныя расліны. Некалькі відаў валодаюць лекавымі ўласцівасцямі.

## Падсямействы 
Вылучаюць тры падсямействы, адно з якіх прызнана манатыпным.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Семейство ксанторреевые (Xanthorrhoeaceae) Жизнь растений: в 6-ти томах. — М.: Просвещение. Под редакцией А. Л. Тахтаджяна, главный редактор чл.-кор. АН СССР, проф. А.А. Федоров. 1974.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сямействы раслін
Катэгорыя:Спаржакветныя
Сезон 1996 ЖФК Надзея-Спартак Магілёў

У 1996 годзе жаночы футбольны клуб «Надзея-Спартак» з Магілёва прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 1996 (2 месца),
* Кубак Беларусі 1996 (невядома).

## Склад каманды 
* Надзея Прыходзька
* Ражкова
* Стрыкалова
* Святлана Новікава;
* Барысава;
* Цялабаева;
* Алена Мікалаеўна Шаўцова;
* Волкава;
* Гаравая;
* Сойкіна;
* Мінкіна;
* Сталярова;
* Яўсеева;
* Петрачкова;
* Вашчэліна;
* Ірына Уладзіміраўна Казеева.

## Літаратура 
* Женский футбол: чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 14 мая (№ 53). — С. 2.
* Женский футбол. Чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 20 июня (№ 70). — С. 4.
* Женский футбол: чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 28 мая (№ 60). — С. 2.
1996
Надзея Магілёў
Катэгорыя:1996 год у Магілёве
Фату Бенсуда

**Фату Бенсуда** (; нар. 31 студзеня 1961, Банжул, Гамбія) — гамбійскі юрыст і дзяржаўны дзеяч, пракурор Міжнароднага крымінальнага суда (2012—2021).

## Біяграфія 
У 1986 годзе з адзнакай скончыла нігерыйскі ўніверсітэт ІФЕ (цяпер універсітэт імя Абафемі Аволава), атрымаўшы ступень бакалаўра права. Таксама вучылася ў нігерыйскай школе права. У 1991 годзе атрымала ступень магістра права Інстытут міжнароднага марскога права Мальты.

З 1980 па 1997 гады працавала адвакатам у судах Гамбіі. У 1997—1998 гады — Генеральны салісітар Гамбіі, затым у 1998—2000 гады — Генеральны пракурор і міністр юстыцыі Гамбіі.

Міжнародную кар’еру Бенсуда пачала ў Міжнародным трыбунале па Руандзе ў 2002, прапрацаваўшы спачатку кансультантам па юрыдычных пытаннях, затым — судовым адвакатам.

8 жніўня 2004 года яна была абрана намеснікам пракурора (па крымінальным пераследзе) Міжнароднага крымінальнага суда пераважнай большасцю галасоў Асамблеі дзяржаў-удзельніц. Пасля адстаўкі ў 2012 годзе , замяніла яго на пасадзе пракурора, атрымаўшы адпаведную падтрымку ад Асамблеі дзяржаў-удзельніц.

Падчас Тыграйскага канфлікту працавала ў складзе ICHREE.

## Санкцыі 
Як генеральны пракурор Міжнароднага крымінальнага суда, адказны за расследаванне злачынстваў Узброеных Сіл ЗША, афганскіх сіл нацыянальнай бяспекі і талібаў падчас вайны ў Афганістане, была ўнесена ў спіс спецыяльна пазначаных грамадзян і заблакаваных асоб ЗША 2 верасня 2020 года, але 2 красавіка 2021 года выключана.

## Спасылкі 
* Біяграфія Фату Бенсуды 

Катэгорыя:Генеральныя пракуроры
Катэгорыя:Службовыя асобы ААН
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб
Алена Мікалаеўна Шаўцова

**Алена Мікалаеўна Шаўцова** (нар. ) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
У 1992 годзе выступала за бабруйскую «Трыкатажніцу». У 1996 годзе выступала за магілёўскі клуб «Надзея-Спартак».

Выступала за тальяцінскую «Ладу». Разам з камандай здабывала перамогу ў чэмпіянаце і тройчы заваёўвала срэбра гэтага ж турніру, двойчы перамагала ў Кубку Расіі.

У 2005 годзе была прызнана лепшай футбалісткай Беларусі.

У 2006 годзе з’яўлялася гульцом нагінскай «Надзеі», разам з якой стала бронзавым прызёрам чэмпіянату. Перад пачаткам сезона 2007 года перайшла ў «СКА-Растоў-на-Дону», які дэбютаваў у вышэйшым дывізіёне. У наступным годзе вярнулася ў «Ладу», з якой дамаглася выйсця ў вышэйшы дывізіён.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Женский футбол: чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 14 мая (№ 53). — С. 2.

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК СКА-Растоў-на-Доне
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Надзея Нагінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Лада Тальяці
П’ер Сар Н’Джы

**П’ер Сар Н’Джы** (; , Банжул&nbsp;— )&nbsp;— дзяржаўны і палітычны дзеяч Гамбіі, першы прэм’ер-міністр Гамбіі з сакавіка 1961 па 12 чэрвеня 1962 года.

Катэгорыя:Палітыкі Гамбіі
Катэгорыя:Постаці Гамбіі
Атанасіа Эчэверыя

**Атанасіа Эчэверыя-і-Гадой** ()&nbsp;— мексіканскі мастак і натураліст XVIII стагоддзя.

## Біяграфія 
Ілюстраваў кнігі па батаніцы і, у прыватнасці, «Флору Мексікі». Падарожнічаў разам з даследчыкамі  (1751—1808) і  (1763—1819) па Мексіцы з мэтай даследавання і далейшага вывучэння флоры і фаўны гэтай краіны. З-за нестабільнай палітычнай абстаноўкі ў Новай Іспаніі (Напалеонаўскія войны) гэтая праца не была даведзена да канца. Аднак захавалася шмат прац А. Эчэверыі. У тэхнічным і мастацкім плане працы Атанасіа Эчэверыі выгадна адрозніваюцца ад любых іншых у гісторыі біялагічнай ілюстрацыі.

У гонар Атанасіа Эчэверыі Альфонс Дэкандоль у 1828 годзе&nbsp;назваў род паўночнаамерыканскіх сукулентных раслін .

## Спасылкі 
* Атанасіо Ечеверрія на Київському сайті про кактуси і кактусистів [Архівовано 14 березня 2016 у Wayback Machine.]
* Ілюстрації метеликів, зроблені Атанасіо Ечеверрією [Архівовано 17 грудня 2007 у Wayback Machine.]

Катэгорыя:Мастакі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Мексікі
Ленры Пітэрс

**Ленры Леапольд Уілфрэд Пітэрс** (; 1 верасня 1932, Батэрст, Брытанская Гамбія — 28 мая 2009, ) — гамбійскі , , хірург.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і . У 1949 годзе пераехаў у Сьера-Леонэ, дзе атрымаў адукацыю ў Школе Прынца Уэльскага ва Фрытаўне. З 1952 года працягнуў вучобу ў Трыніці-каледжы ў Кембрыджы, у 1956 годзе атрымаўшы ступень бакалаўра прыродазнаўчых навук. Падчас вучобы быў абраны прэзідэнтам Афрыканскага саюза студэнтаў.

З 1956 па 1959 вучыўся ў бальніцы універсітэцкага каледжа (University College Hospital) у Лондан, у 1959 годзе атрымаў дыплом урача-хірурга.

У 1955—1968 гадах працаваў на радыё Бі-бі-сі, рыхтаваў праграмы для афрыканскіх краін. Займаўся медыцынскай практыкай у Гілфардзе і Нартгемптане. Быў членам Каралеўскай калегіі хірургаў Англіі.

Вярнуўшыся ў Гамбію, працягнуў хірургічную практыку ў Банжуле. Быў філантропам, імкнуўся дзяліцца сваім багаццем з маючымі патрэбу.

Абіраўся прэзідэнтам Гістарычнай камісіі па захаванні помнікаў Гамбіі, быў старшынёй савета дырэктараў Нацыянальнай бібліятэкі Гамбіі і Гамбійскага каледжа (1979—1987).

Памёр у Дакары пасля непрацяглай хваробы.

## Творчасць 
Аўтар паэтычных зборнікаў «Вершы» (1964), «Спадарожнікі» (1967), «Катчыкалі» (1971), рамана «Другі круг» (1965), напісанага па ўражаннях асабістай медыцынскай практыкі, які распавядае пра стан афрыканскага грамадства напярэдадні здабыцця многімі краінамі незалежнасці.

Абіраўся старшынёй Саюза пісьменнікаў Гамбіі.

## Выбраныя творы 
* 1964: *Poems* (Ibadan: Mbari Publications)
* 1967: *Satellites* (London: Heinemann, African Writers Series No. 37)
* 1971: *Katchikali* (London: Heinemann, African Writers Series No. 103)  ; 
* 1981: *Selected Poetry* (London: Heinemann, African Writers Series No. 238) 

## Літаратура 
* Энциклопедический справочник «Африка». — М.: Советская Энциклопедия. Главный редактор Ан. А. Громыко. 1986—1987.

## Спасылкі 
* Adieu Lenrie Peters

Катэгорыя:Медыкі Гамбіі
Катэгорыя:Постаці Гамбіі
Антоніа Пінілья

**Антоніа Пінілья Барсела** (; 1876, Валенсія — 21 жніўня, 1936, Хіхон) — палкоўнік іспанскай арміі. Загінуў на першапачатковым этапе грамадзянскай вайны ў Іспаніі .

## Біяграфія 
Быў прафесійным вайскоўцам. Станам на ліпень 1936 года ў званні палкоўніка знаходзіўся на пасадзе камандзіра горна-пяхотнага палка «Сіманкас» № 40.

Будучы ўцягнутым у змову апазіцыйных вайскоўцаў, 19 ліпеня падняў паўстанне ў Хіхоне, але сустрэў супраціў з боку некаторых афіцэраў гарнізона, таму вырашыў адкласці бунт на 24 гадзіны, дазволіўшы ўрадавым сілам арганізавацца. На наступны дзень пры абвяшчэнні ваеннага становішча паўстанцкія атрады сутыкнуліся з моцным супрацівам праціўніка. Мяцежнікі апынуліся акружанымі ў казармах Сіманкас. Праўрадавымі апалчэнцамі і сілавікамі арганізавана аблога. Нягледзячы на значныя запасы зброі, у байцоў Пінільі амаль не было ежы, а іх сілы былі нешматлікімі — у казармах Сіманкаса было ўсяго 350 чалавек. Аднак гэтага хапіла, каб супраціўляцца некалькі тыдняў. 

21 жніўня падчас апошняга штурму казармаў Пінілья загадаў мяцежнаму караблю Almirante Cervera абстраляць іх пазіцыі. У ходзе гэтага палкоўнік загінуў.

## Узнагароды 
Пры франкісцкім урадзе Пінілья пасмяротна ўзнагароджаны Лаўрэацкім крыжам Сан-Фернанда.

## Бібліяграфія 
* González, Damián A.; Ortiz, Manuel; Pérez, Juan Sisinio (2016). La Historia, lost in translation? Actas del XIII Congreso de la Asociación de Historia Contemporánea. Ediciones de la Universidad de Castilla La Mancha. ISBN 978-84-96467-98-9.
* Martínez Bande, José Manuel (2007). Los años críticos: República, conspiración, revolución y alzamiento. Madrid: Encuentro. ISBN 84-306-0487-1.
* Preston, Paul (2013) [2011]. El Holocausto Español. Odio y Exterminio en la Guerra Civil y después. Barcelona: Debolsillo.
* Romero Salvadó, Francisco J. (2013). Historical Dictionary of the Spanish Civil War. Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-8009-2.
* Sus, Arturo (1984). Historia de las Fuerzas armadas III. Organización de las Fuerzas Armadas. Historia de los Regimientos. Industrias de armamento. Periodismo militar. Servicios históricos y archivos. Servicio geográfico. Barcelona: Editorial Palafox.

Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (франкісты)
Катэгорыя:Палкоўнікі
Катэгорыя:Ваенныя Іспаніі
Сезон 1996 ЖФК Электроніка-Элінта Мінск

У 1996 годзе жаночы футбольны клуб «Электроніка-Элінта» з Мінска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 1996 (4 месца),
* Кубак Беларусі 1996 (невядома).

## Склад каманды 
* Макарэвіч;
* Куніцкая;
* Кандрашына;
* Красікава;
* Шышко;
* Мілейка;
* Навуменка;
* Ірына Булыгіна;
* Каладка;
* Чэшыка;
* Слыш;
* Харашкевіч;
* Марына Ліс;
* Кізіна;
* Якель

## Літаратура 
* Женский футбол: чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 28 мая (№ 60). — С. 2.
* Женский футбол. Чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 20 июня (№ 70). — С. 4.
* Женский футбол: чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 31 августа (№ 109). — С. 4.

1996
Электроніка Мінск
Катэгорыя:1996 год у Мінску
Афганцы (ветэраны вайны)

Маскоўскага Крамля на ўрачыстым прыёме Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі з нагоды святкавання Дня Герояў Айчыны. 9 снежня 2013 года.]]
**Афганцы (ветэраны вайны)** — этымалогія паняццяў *воіны-інтэрнацыяналісты; воіны-афганцы; ветэраны (удзельнікі) Афганскай вайны; ветэраны баявых дзеянняў у Афганістане* і інш., катэгорыя былых ваеннаслужачых СССР са складу АКСВА, якія прымалі ўдзел у Афганскай вайне (1979—1989).

## Гісторыя 
, 15 мая 1988 года.]]
У 1980-я гады з Афганістана сталі вяртацца савецкія вайскоўцы. Па ўласнай ініцыятыве яны пачалі ўзводзіць помнікі загінуўшым таварышам і ствараць ваенна-патрыятычныя клубы. Ветэраны вайны адчувалі адсутнасць у грамадзянскім жыцці сумленнасці, шчырасці, чысціні чалавечых адносін, уласцівых баявой абстаноўцы, дзе былі выразная просталінейнасць і адсутнасць хітрасці У «афганцаў», якія вярнуліся з гарачай кропкі з абвостраным пачуццём справядлівасці, нязменна ўзнікаў з грамадствам канфлікт, мадэль адносін не ўжывалася ў існуючы светапарадак. Прыняць жа гэтыя правілы ўдзельнікі вайны не маглі.

Кадравыя вайскоўцы, асабліва афіцэры, жадалі зноў накіравацца ў зону баявых дзеянняў, таму некаторыя пабывалі ў Афганістане двойчы. 

## У мастацтве 
* К/ф «Афганцы» (2014, Расія) — фільм Аляксея Паборцава
* Ильяс Дауди. «В Круге Кундузском» военно-исторический роман-трилогия. — Москва: ДеЛибри, 2021. — 568 с. — ISBN 978-5-4491-0575-2.

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Баленко С. В.* «Спецназ ГРУ в Афганистане»
* *Ильяс Дауди* газета «Казанский репортёр» «Дважды прошедшие» 23.02.2017 
* *Беков С.М.* «Патриотизм — Идеология солдата»
* «Молодежные военно-патриотические организации»
* *Лутовинов В.И.* «Штык на перо»
* *Павел Студенкин* «В час испытания» — о подвиге в Афганистане трех солдат газета «Правда» 4.04.1987
* *Павел Студенкин* «Я вас в Афганистан не посылал», газета «Правда» 5.08.1987
* *Павел Студенкин* «Дважды испытан» — о Герое Советского Союза Руслане Аушеве, газета «Правда» 5.10.1987

## Спасылкі 
* «Мы вас туда не посылали»: истории брошенных после Афганской войны советских солдат ТК НТВ 5.02.2021
Катэгорыя:Удзельнікі Афганскай вайны (1979—1989)
Неўралогія

**Неўрало́гія** — медыка-біялагічная навука пра будову і функцыі нервовай сістэмы, заканамернасці яе філагенезу і антагенезу. Распрацоўвае метады распазнання, лячэння і папярэджання захворванняў нервовай сістэмы. Вывучае пытанні паталогіі, фізіялогіі, сіміёнікі хвароб нервовай сістэмы, іх дыягностыку. Раздзелам неўралогіі з’яўляецца неўрапаталогія.

## Гісторыя 
Як самастойная навука неўралогія сфарміравалася ў XIX стагоддзі. У Расіі ў самастойную дысцыпліну вылучылася ў 1869 годзе, калі была створана першая клініка нервовых хвароб, а ў 1870 годзе — кафедра нервовых хвароб у Маскоўскім універсітэце. Кафедру і клініку ўзначаліў заснавальнік Маскоўскай школы неўрапатолагаў А. Я. Кажэўнікаў. Заснавальнікам неўралогіі дзіцячага ўзросту лічыцца Р. І. Расаліма. Вялікі ўплыў на развіццё неўралогіі і псіхіятрыі аказалі І. М. Сечанаў, І. П. Паўлаў, А. А. Ухтомскі, М. Я. Увядзенскі, Л. А. Арбелі і іх вучні.

У сучаснай Беларусі дзейнічае Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр неўралогіі і нейрахірургіі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Пашков, А. А.* Неврология и нейрохирургия: пособие / А. А. Пашков. Витебск: ВГМУ, 2015, — 190 с.  — ISBN 978-985-466-793-5. // ВДМУ
* *Чиж, Д. И.* Общая неврология : учеб. пособие / Д. И. Чиж, Е. В. Петрова, Е. А Кокарева. — Пенза: Изд-во ПГУ, 2019. — 88 с. — ISBN 978-5-907102-91-0. // Пензенскі дзяржаўны ўніверсітэт
Эхеверыя

**Эхеверыя** (*Echeveria*) — род сукулентных раслін сямейства таўсцянкавыя.

Шматгадовыя травяністыя расліны з сакавітым лісцем, якія ўтвараюць шчыльную прыкаранёвую разетку, або невысокія сукулентныя кусцікі. У родзе каля 170 відаў. Распаўсюджаныя ў асноўным у Мексіцы, некаторыя віды — ад Тэхаса і Каліфорніі (ЗША) на поўначы да Перу на поўдні.

Род названы ў гонар мексіканскага мастака Атанасіа Эчэверыі, які ілюстраваў кнігі па флоры Мексікі.

## Гісторыя 
### Прымяненне ў ацтэкаў 
У сваім фундаментальным творы «Агульная гісторыя спраў Новай Іспаніі» (1547—1577) Бернардзіна дэ Саагун, абапіраючыся на звесткі ацтэкаў аб уласцівасцях раслін, прывёў розныя звесткі пра .

## Апісанне 
Расліны гэтага роду фармуюць шчыльныя разеткі з мясістага, напоўненага вільгаццю лісця. Розныя віды могуць быць безсцябловымі або з доўгімі парасткамі. Разеткі дыяметрам  Лісце цвёрдае або вадзяністае. Адрозніваюцца розным колерам і формай лісця.

Кветкі 5-членныя, сабраны ў бакавое прамое суквецце. Пялёсткі і чашалісцікі сакавітыя, апошнія карацей пялёсткаў. Кветкі ад жоўтых да памяранцава-чырвоных і чырвона-карычневых, звычайна невялікія. Размешчаны на доўгім кветканосе, вертыкальным або бакавым. Адценне часта залежыць ад асветленасці: бутоны, якія развіліся ў сонечнае надвор’е, больш чырвоныя, у пахмурнае — жоўтыя.

Лёгка дае міжвідавыя і міжродавыя гібрыды.

Распаўсюджаная пакаёвая расліна.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* *Бялт В. В., Гапон В. Н., Васильева И. М.* Эчеверия // Очиток, молодило и другие толстянковые. — М.: ООО «Издательство Астрель», ООО «Издательство АСТ», ООО «Транзиткнига», 2004. — С. 217—235. — 270, [2] с. — (Цветочный калейдоскоп). — 7000 экз. — ISBN 5-17-020601-1. ISBN 5-271-09112-0. ISBN 5-9578-0368-5. УДК 635.9
* *В. Грюнвальд.* Эхеверия // Популярные комнатные растения: распространённые виды, сорта и гибриды. — СПб.: ООО "СЗКЭО «Кристалл», «Оникс», 2006. — С. 199. — 208, с. — 10 000 экз. — ISBN 5-9603-0056-7.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Пакаёвыя расліны
Катэгорыя:Таўсцянкавыя
Катэгорыя:Сукуленты
Frithia

**Frithia** — род сукулентных раслін сямейства , які расце ў некалькіх невялікіх скалістых раёнах у наваколлі правінцыі Гаўтэнг, Паўднёвая Афрыка.

## Апісанне 
Як і некаторыя яго блізкія сваякі, напрыклад, прадстаўнікі роду  і іншыя расліны ў сваім экатыпе (напрыклад, некаторыя віды родаў  і ) мае  (напаўпразрыстыя ўчасткі ў лісці) у якасці адаптацыі да цяжкасцей фотасінтэзу ў засушлівым асяроддзі.

## Вырошчванне 
Прадстаўнікі роду з’яўляюцца летнімі відамі, паколькі іх натуральнае асяроддзе пасялення знаходзіцца ў рэгіёне летніх дажджоў. Яны растуць на вельмі добра дрэнаванай пясчанай глебе з перыядычным лёгкім палівам летам і сухім асяроддзем зімой.

## Віды 
Род змяшчае наступныя віды:

* 
* 

Катэгорыя:Гваздзікакветныя
Lithops

**Lithops** (, «камень» + , «твар», *Lithops*) — род сукулентных раслін сямейства .

У цяперашні час вылучаюць больш за 30 відаў гэтага роду. Паходзіць з пясчаных і камяністых пустынь Намібіі, ПАР і Батсваны. Парасткі прадстаўляюць сабой два зрослых тоўстых лісты, падзеленых неглыбокай шчылінай, з якой з’яўляецца кветканос і новае лісце. Памер да 5 см у вышыню і шырыню. Кветкі белыя або жоўтыя (зрэдку аранжавыя), 2,5—3 см у дыяметры, часам духмяныя, у культуры цвіце літопс у жніўні (часам і раней) — лістападзе.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Синев И. Е Род Литопс. *Кактусы и другие сухолюбивые растения*, № 1’2001.
* «Комнатная культура литопсов» 
* «Комнатные растения: Литопсы»
* «Литопсы — люди и растения»
* Сайт, посвящённый роду Lithops (на немецком и английском)
* Lithops. An Introduction (на англ.)
* «Мир Литопсов» (на англ.)
* Виды Литопсов

Катэгорыя:Пакаёвыя расліны
Катэгорыя:Сукуленты
Катэгорыя:Гваздзікакветныя
Сезон 1996 ЖФК Жамчужына Брэст

У 1996 годзе жаночы футбольны клуб «Жамчужына» з Брэста прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 1996 (3 месца),
* Кубак Беларусі 1996 (фіналіст).

## Склад каманды 
* Шолахава;
* Нічыпарук;
* Сянюта;
* Наталля Карповіч;
* Карнеева;
* Святлана Васільеўна Храпавіцкая;
* Таццяна Карпава;
* Ульяніцкая;
* Святлана Уладзіміраўна Бармута;
* Ганна Васільеўна Татарынава;
* Аксана Нерс;
* Перліна;
* Алена Фёдараўна Адамчук.

Галоўны трэнер — Мікалай Мікалаевіч Горбач

## Літаратура 
* Кислицына Т. Женский футбол: чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 4 мая (№ 50). — С. 4.
* Женский футбол: чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 14 мая (№ 53). — С. 2.
* Женский футбол: чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 28 мая (№ 60). — С. 2.

1996
Жамчужына Брэст
Катэгорыя:1996 год у Брэсце
Сезон 1996 Славянка Бабруйск

У 1996 годзе жаночы футбольны клуб «Славянка» з Бабруйска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 1996 (5-7 месца),
* Кубак Беларусі 1996 (невядома).

## Склад каманды 
* Храмовіч
* Тамашова;
* Каледа;
* Жэлезава;
* Анарбаева;
* Чыстабаева;
* Дзіковіч;
* Войнар;
* Талабаева;
* Галоўкіна;
* З. Маліноўская;
* Анюкова;
* Герасімовіч;
* Аксана Шпак;
* Святлана Асташова;
* Тураўская;
* Марыя Бузунова.

## Літаратура 
* Женский футбол: чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 14 мая (№ 53). — С. 2.
* Женский футбол. Чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 20 июня (№ 70). — С. 4.
* Женский футбол: чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 28 мая (№ 60). — С. 2.
* Женский футбол: чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 31 августа (№ 109). — С. 4.
* Женский футбол // Спортивная панорама. — 1996. — 16 июля (№ 81). — С. 2.

1996
Славянка Бабруйск
Катэгорыя:1996 год у Бабруйску
Таццяна Іванаўна Шрамок

**Таццяна Іванаўна Шрамок** (нар. , Бабруйск, Беларусь) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі. Майстар спорту Беларусі і Украіны.

## Клубная кар’ера 
Футболам займаецца з 1999 года. Спачатку выступала за беларускія клубы «Надзея» і «Бабруйчанка». У 2003 годзе выступала ў чэмпіянаце Беларусі па міні-футболе сярод жаночых камандаў у складзе каманды «Бабруйчанка».

У 2004 годзе выступала за гродзенскую «Ніву». Выступаў за каманды, «Спартак» Ніжні Ноўгарад (Расія), «Гурнік» Лэнчна (Польшча). У 2007 годзе падпісала кантракт з калушскім «Нафтахімікам», за які згуляў 17 матчаў (забіла 5 галоў) у чэмпіянаце Украіны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Плысов В. Первая «Надежда» // Всё о футболе. — 2003. — 11 марта (№ 9 (204)). — С. 4.

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ў міні-футбол Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Легенда
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Жытлабуд-1 Харкаў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Нафтахімік
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Ніка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Гурнік Лэнчна
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Ільічоўка Марыупаль
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Ніва-Белкард
Сезон 2003 ЖФК Бабруйчанка

У 2003 годзе жаночы футбольны клуб «Бабруйчанка» з Бабруйска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2003 (1 месца),
* Кубак Беларусі 2003 (уладальнік).

## Склад каманды 
* Запруднова;
* Дашкоўская;
* Кісялёва;
* Чуграй;
* Барыла;
* Гапановіч;
* Давідовіч;
* Вышэдка;
* Маліноўская;
* Бузунова;
* Шрамок;
* Кучынская;
* Гузарэвіч;
* Алена Луцкевіч;
* Марына Анатолеўна Лучанок (капітан);
* Нагорная;
* Аніскоўцава

## Літаратура 
* Женский футбол // Всё о футболе. — 2003. — 2 сентября (№ 34 (229)). — С. 6.
* Краснов В. В лидеры выходит «Надежда» // Всё о футболе. — 2003. — 18 июня (№ 23 (218)). — С. 13.
* Плысов В. "Бобруйчанка" оказалась сильнее // Всё о футболе. — 2003. — 8 июля (№ 26 (221)). — С. 13.

2003
Бабруйчанка
Катэгорыя:2003 год у Бабруйску
Катэгорыя:Чэмпіёнскія сезоны паводле жаночых футбольных клубаў Беларусі
Abraxas (гурт)

**Abraxas** — чэшскі рок-гурт, створаны ў 1976 годзе пасля распаду гурта Abraam. Гурт узначальвае гітарыст і кампазітар Славек Янда, які з’яўляецца адзіным удзельнікам, што застаўся ў Abraxas з моманту яго стварэння.

Удзельнік-заснавальнік Іван Секіра памёр у чэрвені 2012 года ва ўзросце 59 гадоў.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* *Box* (1982)
* *Manéž* (1984)
* *Midnight City* (1985)
* *Šťastnej blázen* (1986)
* *Sado-Maso* (1996)
* *Box & 10x bonus* (2000 - CD reissue of *Box*)
* *Rituál* (2000)
* *Už je to jedno* (2007)
* *Hlava v oblacích* (2009)
* *Klid!* (2015)

### Міні-альбомы 
* *Tak pojď / Školník* (1977)
* *Cesta jinam 1 / Cesta jinam 2* (1977)
* *Muž stroj / Praha-Bohumín* (1981)
* *Nesmíš si to tak brát / Zbytečný slova* (1983)
* *Karel / Měsíc* (1984)
* ''Dneska mám pech / Honza rock'n'roll star* (1984)
* *Proužek dýmu* (1987)

### Кампіляцыя 
* *The Best of Abraxas (1979–1982)* (1994)
* *Retrospektiva* (2003)
* *Nahrávky z let 1977–1981* (2012)
* *Nahrávky z let 1982–1989* (2012)
* *Nekonečný boogie* (2016)

### Канцэртныя альбомы 
* *30 let* (2006)
* *35 let'' (2013)

Катэгорыя:Рок-гурты
Катэгорыя:Музычныя калектывы Чэхіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1976 годзе
Physalacriaceae

**Physalacriaceae** — сямейства грыбоў парадку . Прадстаўнікі сямейства растуць на ўсіх кантынентах, акрамя Антарктыды, і ва ўсіх кліматычных зонах. Сямейства прадстаўлена 23 родамі.

## Марфалогія 
Пладовыя целы большасць відаў сямейства шапканожкавыя, гіфальная сістэма пладовых тэл *манамітычная*, гэта значыць складаецца толькі з *генератыўных* гіф — танкасценных або са слаба патоўшчанымі сценкамі, якія змяшчаюць жывы пратапласт, якія актыўна растуць і здольныя да анастамазавання і ўтварэння базідый. Базідыі маюць булавападобную форму з колькасцю стэрыгм ад двух да чатырох. Базідыяспоры звычайна маюць эліпсоідную, цыліндрычную або кропляпадобную форму, бясколерныя, танкасценныя і не рэагуюць на рэагент Мельцэра.

## Сістэматыка 
Сямейства было ўведзена англійскім міколагам  у 1970 годзе. У 2002 годзе, у выніку малекулярных даследаванняў была ўсталяваная прыналежнасць сямейства да падпарадку агарыкавых, а пазней была ўстаноўлена прыналежнасць да сямейства родаў грыбоў ,  і , якія адносіліся раней да іншых сямействаў.

## Практычнае значэнне 
Сямейства змяшчае віды ядомых грыбоў, сярод якіх адзін з самых папулярных грыбоў ва Усходняй Еўропе — , і від, які карыстаецца вялікай папулярнасцю ва ўсходнеазіяцкай кухні — . Шырока асвоены прамысловыя спосабы вырошчвання дадзеных грыбоў.

Катэгорыя:Агарыкальныя
Катэгорыя:Сямействы грыбоў
Кардынал-протапрэсвітар

**Кардынал-протапрэсвітар** (, ці радзей ) — у Калегіі кардыналаў — глава сану кардыналаў-святароў (часам іх называюць кардыналы-прэсвітары), першы кардынал-святар у парадку чарговасці. Як і ў выпадку з кардыналам-протадыяканам, з’яўляецца старэйшым па часе ўзвядзення ў сан кардыналам-святаром, але ў мінулым існавала некалькі выключэнняў з гэтага правіла. З XVII стагоддзя да канца XIX стагоддзя кардыналам-протапрэсвітарам звычайна з’яўляўся кардынал з тытулярнай царквой Сан-Ларэнца-ін-Лучына.

Кардынал-протапрэсвітар, мае пэўныя цырыманіяльныя функцыі, асабліва на канклаве, але, з улікам таго, што ўзрост кардынала-протапрэсвітара, як правіла, перавышае 80 гадоў, і ён не можа ўдзельнічаць у канклаве, гэтыя цырыманіяльныя абавязкі адышлі ў мінулае. З канца XVI стагоддзя да канца XIX стагоддзя, кардынал-протапрэсвітар, звычайна выбіраў для сябе тытулярную царкву Сан-Ларэнца-ін-Лучына.

Кардынал-протапрэсвітар мае гонар прамаўляць афіцыйную малітву для новага Папы на папскай інтранізацыі, пасля таго як кардынал-протадыякан надзявае на новага Папу палій і, перад тым як дэкан Калегіі кардыналаў надзявае на Папу пярсцёнак рыбака: так адбылося на інтранізацыі Папы Рымскага Бенедыкта XVI. Гэтага не адбылося на інтранізацыі Папы Францыска з прычыны адсутнасці кардынала-протапрэсвітара.

На гэты момант (з 14 снежня 2016 года) пасаду кардынала-протапрэсвітара Калегіі кардыналаў займае тайландскі кардынал Міхаіл Мічаі Кітбунчу, які ўзышоў на гэту пасаду пасля смерці бразільскага кардынала Паўлу Эварысту Арнса. Кардынал Кітбунчу быў узведзены ў сан Папам Янам Паўлам II, на кансісторыі ад 2 лютага 1983 года.

## Гл. таксама 
* Кардынал-пратабіскуп;
* Кардынал-протадыякан.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Кардыналы
Катэгорыя:Калегія кардыналаў
*
Людміла Іванаўна Смаргачова

**Людміла Іванаўна Смаргачо́ва** (нар. ) — украінская артыстка балета. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1976). Народная артыстка УССР (1978), педагог-рэпетытар па балеце Нацыянальнай оперы Украіны.

## Біяграфія 
Людміла Смаргачова нарадзілася 29 лістапада 1950 года ў Кіеве.

У 1969 годзе скончыла Кіеўскае харэаграфічнае вучылішча і была прынята ў трупу КУАТОБ імя Т. Р. Шаўчэнкі.

У 1969—1994 — прыма-балерына КУАТОБ імя Т. Р. Шаўчэнкі.

У 1989 годзе скончыла балетмайстарскае аддзяленне Маскоўскага тэатральнага інстытута.

У 1998 годзе стала педагогам Міжнароднага цэнтра развіцця харэаграфічнага мастацтва.

У цяперашні час рэпетытар па балеце Нацыянальнай оперы Украіны.

## Творчасць 
Балерына лірыка-рамантычнага плана. «Акадэмізм, бездакорная тэхніка злучаліся ў выканальніцкім стылі Л. Смаргачовай з артыстызмам, уменнем надаць выяве непаўторную індывідуальнасць».

Сярод партый — Жызель («Жызель» А. Адана), Аўрора («Спячая прыгажуня» П. І. Чайкоўскага), Джульета («Рамэа і Джульета» С. С. Пракоф’ева); Радыска («Чыпаліна» , першая выканаўца партыі), Маўка («» ) і інш.

## Узнагароды 
* 1973 — 2-е месца на Маскоўскім міжнародным конкурсе артыстаў балета
* 1976 — Дзяржаўная прэмія СССР за выкананне партыі Радыскі ў балеце «Чыпаліна» К. С. Хачатурана
* 1978 — 1-е месца на конкурсе артыстаў балета ў Токіа
* 1978 — Народная артыстка УССР
* 1979 — Прэмія Ленінскага камсамола за высокае выканальніцкае майстэрства
* 2011 — Ордэн княгіні Вольгі III ступені

## Літаратура 
* Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.- М.: Советская энциклопедия, 1981.- 623 стр. с илл.

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета Украіны
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетныя педагогі Украіны
Катэгорыя:Балетныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі XXI стагоддзя
Lamprodermataceae

**Lamprodermataceae** — сямейства міксаміцэтаў парадку .

## Роды 
Сямейства ўключае пяць наступных родаў:

*  Nann.-Bremek
*  G. Lister
*  Meyl.
*  Hagelst.
*  Rostaf.

Катэгорыя:Фізаральныя