open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Прошча

Старадарожскага раёна. І. Сербаў, 1915]]
**Прошча** — месца, якое, паводле ўяўленняў вернікаў, надзелена незвычайнымі надпрыроднымі (сакральнымі) сіламі i ўласцівасцямі. Характэрных, галоўным чынам, для паўночнага Палесся. Агульная рыса для ўсіх святых месцаў такога тыпу — устойлівы характар рытуальных дзеянняў (ахвяраванні, абраканні), арганізаванасць сакральнай прасторы (наяўнасць крыжоў, агароджаў, каплічак), а таксама прымеркаванасць іх калектыўнага ўшанавання да пэўных свят каляндарнага кола.

У навуковы ўжытак тэрмін прошча ўвёў у канцы XIX ст. Мікалай Андрэевіч Янчук. Згодна са «Слоўнікам беларускай мовы» І. І. Насовіча, прошчай у XIX ст. называлі «асвечанае месца пры крыніцы з пастаўленым пры ім распяццем ці капліцай з іконай, да якіх на свята рабілі крыжовы ход». Прошчамі называлі таксама маленне аб дараванні грахоў з ахвярапрынашэннямі ў якім-небудзь месцы, што лічылася святым ці цудатворным (параўн.  «багамолле»).

Вера ў прошчы генетычна звязаная з культам прыроды. Некаторыя прошчы ўзніклі з паганскіх свяцілішчаў. Аднак этнографамі зафіксавана ўзнікненне прошчаў i ў XIX—XX стст., калі з пэўным месцам звязвалася якая-небудзь падзея, што лічылася цудам (напрыклад, хуткае збаўленне ад хваробы, яўленне Божай Маці чалавеку). Прошчам пакланяліся, іх наведвалі, каб пазбавіцца ад хвароб, рабілі ахвярапрынашэнні (аброчныя тканіны, кветкі, ежа, грошы і інш.). Значная частка прошчаў была прызнана хрысціянскім духавенствам i знаходзілася пад яго апекай. Каля такіх прошчаў нярэдка будавалі капліцы, цэрквы, касцёлы, у дні рэлігійных святаў наладжвалі крыжовыя хады i богаслужэнні. Часта рытуальным цэнтрам прошчы лічыліся некаторыя камяні з не зразумелымі надпісамі, камяні-следавікі, паглыбленні на якіх нагадвалі формай чалавечую ступню, што лічылі следам Божай Маці, крыніцы i калодзежы, вада з якіх, згодна з па шыраным меркаваннем, вылечвала ад пэўных хвароб (пераважна вачэй), некаторыя азёры (напрыклад, Свіцязь, якое лічылася святым возерам), узгоркі (пераважна самыя высокія ў дадзенай мясцовасці), не каторыя адметныя дрэвы. Даволі часта ў якасці прошчы фігуруе месца, дзе рэальна знаходзіўся хрысціянскі храм, што і надае азначанаму локусу статус святога.

Найбольш вядомымі прошчамі з'яўляюцца Сіняя крыніца (Сіні калодзеж) каля Слаўгарада, Святая крыніца ў Палыкавічах каля Магілёва (раней там жа рос i святы дуб), Святая горка каля Смілавічаў, нагрувашчванне вялізных камянёў на ўзгорку каля в. Горка Дзятлаўскага, Святы (Дажбогаў) камень каля в. Крамянец Лагойскага, крыніца каля в. Крынічкі (Пупелічы) Барысаўскага, камень-следавік i крыніца каля в. Сянежыцы Навагрудскага, Дзюравы камень каля в. Каптаруны Пастаўскага, ліпа каля в. Капланцы Бярэзінскага раёнаў і інш. Прошчамі у гаворках паўночна-заходняй Беларусі называюць таксама пасвечаны хлеб.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ідэнтыфікацыя і інвентарызацыя нематэрыяльнай культурнай спадчыны Беларусі. Аб'екты сакральнай тапаграфіі я к элементы НКС

Катэгорыя:Святыя месцы
Мац

**Мац** — прыбор для даследвання ў выглядзе
* бура і свердзела для пранікнення внутр цвёрдага матэрыяла
* пустацелага прута для захопу сыпучых матэрыялаў. 
* тонкага металічнага прута для выяўлення пустотаў і сыпучых матэрыялаў ці для выяўлення цвёрдых матэрыялаў унутры мяккіх

**Вымяральны мац** — інструмент для вымярэння вельмі малых адлегласцяў кантактным спосабам, уяўляе сабой набор тонкіх металічных пласцінак рознай таўшчыні з пазначаным на іх памерам (таўшчыня пласцінкі). У зазор уводзяць пласцінкі набора да той пары, пакуль наступная па таўшчыні пласцінка не зможа змесціцца ў вымяральны зазор.

**Індуктыўны мац** — прыбор для бескантактнай праверкі цэласнасці правадоў.

Катэгорыя:Вымяральныя прыборы
Любоў Анатолеўна Говарава

**Любоў Анатолеўна Говарава** (, с. Брухава, Мядынскі раён, Калужская вобласць, Расія —) — беларуская савецкая плыўчыха ў ластах.

## Кар’ера 
Майстар спорту СССР міжнароднага класа (1975). Скончыла Беларускі інстытут фізічнай культуры ў 1975 годзе. У 1975-1978 гадах інструктар СК ЧБВА.

Сярэбраны і бронзавы прызёр першага чэмпіянату свету. Рэкардсмена свету ў эстафеце 4×100, 4×200 м (1976), рэкардсменка СССР.

## Спасылкі 
* Дайджесты. Анонсы. Даты 

Катэгорыя:Плыўцы СССР
Янчук

**Янчук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Андрэевіч Янчук, беларускі навуковец-славіст, пісьменнік, этнограф
* Сцяпан Пятровіч Янчук, беларускі дзяржаўны дзеяч
* Уладзімір Аляксандравіч Янчук, беларускі псіхолаг
Наруто (значэнні)

**Наруто** — гэта японскае слова, якое можа значыць:
*  — горад у Японіі.
*  — былы пасёлак у прэфектуры Чыба. У 2006 годзе быў аб'яднаны з горадам Самму.
* Праліў Наруто паміж японскімі выспамі Авадзі і Сікоку.
* Віры Наруто у праліве Наруто — турыстычны атракцыён горада Наруто ў прэфектуры Токусіма.
* Наруто, страва (таксама можа называцца «нарутомакі») — тып камабока (рулет з рыбнага фаршу, прыгатаваны на пары) з завітушкай (робіцца з дапамогай рыбнага фарша з дадаткам чырвонага фарбавальніка) ўнутры. Часцей усяго ўжываецца як адзін з кампанентаў рамэна.
* Японская назва для сімвала «@».
* *Наруто* — анімэ і манга пра маладога ніндзя Наруто Удзумакі.
Франц Адамавіч Клінцэвіч

**Франц Адамавіч Клінцэвіч** (, в. Крэйванцы, Ашмянскі раён, Гродзенская вобласць) — расійскі палітык, член Савета Федэрацыі Федэральнага Сходу Расійскай Федэрацыі — прадстаўнік ад адміністрацыі Смаленскай вобласці з 29 верасня 2015 года; кіраўнік Камітэта па абароне і бяспецы Савета Федэрацыі Федэральнага Сходу Расійскай Федэрацыі з 30 верасня 2015 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 чэрвеня 1957 года ў вёсцы Крэйванцы (Ашмянскі раён, Гродзенская вобласць, Беларусь) у сялянскай сям’і. У 1972 годзе скончыў Крэйванцаўскую васьмігадовую школу, у 1974 годзе — сярэднюю школу № 1 у Ашмянах. Са снежня 1974 года па студзень 1975 года да прызыву на вайсковую службу працаваў настаўнікам фізкультуры, чарчэння i малявання ў Крэйванцэўскай сельскай васьмігадовай школе. У 1975 годзе прызваны на службу ва Узброеныя сілы СССР i накіраваны ў разведвальны батальён гарнізона ваеннага гарадка Печы горада Барысава.

У 1976 годзе накіраваны ў Свярдлоўскае вышэйшае ваенна-палітычнае танка-артылерыйскае вучылішча. Пасля сканчэння вучылішча, з 1980 па 1985 гады служыў на розных пасадах у паветрана-дэсантных войсках. З 1985 года вучыўся ў Ваенным інстытуце замежных моў. Пазней служыў у Афганістане (у 345-м асобным парашутна-дэсантным палку ПВД), быў слухачом Ваенна-палітычнай акадэміі імя Леніна, намеснікам камандзіра парашутна-дэсантнага палка ў горадзе Капсукасе.

З 1992 года — у Маскве. Спачатку быў вядучым спецыялістам урадавай камісіі па сацыяльнай абароне ваеннаслужачых, затым — старшым афіцэрам упраўлення камандуючага паветрана-дэсантнымі войскамі, з 1994 года — старшыня праўлення Расійскага Саюза ветэранаў Афганістана (адначасова з’яўляўся членам Прэзідэнцкага Савета, членам рэдкалегіі часопіса «Палітыка»). Да 1997 года знаходзіўся на ваеннай службе ў шэрагах Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі. У 2004 годзе скончыў Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі.

З 1999 па 2015 гады — дэпутат Дзяржаўнай думы Федэральнага Сходу Расійскай Федэрацыі. Быў намеснiкам кiраўнiка думскай фракцыi «Адзіная Расія».

З 29 верасня 2015 года — член Савета Федэрацыі Федэральнага Сходу Расійскай Федэрацыі — прадстаўнік ад адміністрацыі Смаленскай вобласці.

## Узнагароды 
* Ордэн Пашаны (Беларусь, 1999);
* медаль «У памяць 10-годдзя вываду савецкіх войскаў з Афганістана» (Беларусь, 2005);
* ганаровая грамата Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі (2010).

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Савета Федэрацыі Федэральнага Сходу Расійскай Федэрацыі

Катэгорыя:Удзельнікі Афганскай вайны (1979—1989)
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі III склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі IV склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі V склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі VI склікання
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены «Адзінай Расіі»
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі Генштаба
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Пашаны (Беларусь)
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ашмян
Лойка

**Лойка** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Антонавіч Лойка (1931—2008) — беларускі паэт, пісьменнік і літаратуразнавец.
* Аляксандр Іванавіч Лойка (нар. 1957) — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (1998), прафесар (2001).
* Антон Лойка (1746?, Слуцк — ?) — танцоўшчык і балетмайстар 2-й паловы 18 стагоддзя.
* Генадзь Рыгоравіч Лойка (нар. 1930) — беларускі мастак.
* Георгій Мікалаевіч Лойка (нар. 1960) — беларускі акцёр.
* Гэнік Лойка (нар. 1962) — беларускі скульптар.
* Леанід Вікенцьевіч Лойка (1944—2007) — беларускі гісторык, выкладчык. Доктар гістарычных навук (2003), прафесар.
* Міхаіл Фёдаравіч Лойка — беларускі географ.
* Павел Алегавіч Лойка (1958—2010) — беларускі гісторык.
Arctous alpina

**Arctostaphylos alpina** — від раслін з роду  сямейства Верасовыя.

## Распаўсюджанне 
Цыркумпалярны від, распаўсюджаны ва ўсім Запаляр’і: у Шатландыі, Скандынавіі, Расіі, Канадзе, Грэнландыі і на Алясцы. Паўднёвей сустракаецца ў Альпах і Пірэнэях, у гарах Азіі і Алтая, а таксама ў Паўночнай Амерыцы ў канадскай правінцыі Брытанская Калумбія на захадзе і штатах ЗША Мэн і Нью-Гэмпшыр на ўсходзе.

## Батанічнае апісанне 
*Arctous alpina* — хмызняк, які сцелецца, вышынёй 10-30 см і даўжынёй да 40 см. Лісце выразна зубчастае, яно часта становіцца чырвоным восенню і зімой, а завялае лісце можа захоўвацца на сцеблах на працягу некалькіх гадоў. Кветкі белыя. Ягады ад цёмна-фіялетавага да чорнага колеру.

## Сістэматыка 
Адзінага падыходу да сістэматыцы дадзенага віду няма. Адны аўтары ўключаюць выгляд у род  і лічаць правільнай назвай таксону , іншыя аўтары ўключаюць від у род  і лічаць правільнай назвай таксону .

Першапачаткова від быў апісаны Карлам Лінеем у 1753 годзе ў першым томе *Species plantarum* як *Arbutus alpina*.

## Літаратура 
*  — УДК 582.912.42

## Спасылкі 
* *Arctous alpinus* во Флоре Китая на сайте eFloras 
* *Arctostaphylos alpina*: информация на сайте *Den Virtuella floran* Музея естественной истории, Стокгольм, Швеция. 

Катэгорыя:Верасовыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Спіс фіналаў рэйтынгавых турніраў па снукеры

### 1973–1980 
### 1980–1990 
### 1990–2000 
### 2000–2010 
### 2010–2020 
### 2020–... 
## Статыстыка фіналістаў 
*Станам на 2 сакавіка 2025*.

Катэгорыя:Рэйтынгавыя турніры па снукеры
Снукер
Шурыца

**Шу́рыца** — рака ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Галбіца (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 20 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 м/км. Плошча вадазбору 70 км². Пачынаецца каля вёскі Карпавічы, працякае праз возера Старадворскае, упадае ў Галбіцу прыкладна за 400 м на поўнач ад вёскі Галбея. Вадазбор у паўночнай частцы Свянцянскіх град. Рэчышча Шурыцы часткова каналізаванае на працягу 7,5 км ніжэй Старадворскага возера. Рака прымае сцёк з меліярацыйных каналаў і ручаёў.

Каля ракі населеныя пункты Карпавічы, Стары Двор, Пруднікі. Паміж вёскамі Карпавічы і Стары Двор на рацэ вадасховішча.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Галбіцы
Берлінскі заапарк

**Берлінскі заапарк** ( — **Заалагічны сад Берліна**) займае плошчу ў 35 гектараў у берлінскім раёне Тыргартэн і з'яўляецца адным з самых вялікіх заапаркаў Германіі. Ні ў адным заапарку свету не прадстаўлена такая колькасць відаў жывел (прыблізна , ). Разам з акварыумам, які прымыкае да заапарку, на трох паверхах якога прадстаўлены не толькі рыбы, але і рэптыліі, амфібіі, насякомыя і бесхрыбетныя, Берлінскі заапарк ставіцца да асноўных славутасцей Берліна.

Кожны год заапарк наведваюць каля 2,6 мільенаў чалавек.

## Гісторыя 
Берлінскі заапарк, першы заапарк у Германіі і дзевяты ў свеце, адкрыўся 1 жніўня 1844 года.

У 1869 г. дырэктарам стаў доктар . Пры ім быў пабудаваны вальер антылоп, які, перш за ўсе з-за свайго экзатычнага стылю, хутка стаў славутасцю. У далейшым былі збудаваныя вальеры для сланоў, страўсаў, фламінга і вядомыя вароты «Элефантэнтар» (). Таксама на тэрыторыі заапарка з'явіліся розныя павільены і рэстараны.

У 1888 г. доктар  пераняў кіраўніцтва заапаркам і павялічыў фонд жывел, які неўзабаве зраўняўся з фондам лонданскага заапарка.

У 1913 г. быў пабудаваны акварыум па плане даследчыка паводзін жывел доктара . Пасля Першай сусветнай вайны збудаванні былі дэмантаваныя па прыкладу заапарка «Хагенбек» () у Гамбургу.

Падчас Другой сусветнай вайны вялікая частка заапарка была разбурана. З 3715 жывел выжылі ўсяго толькі 91, сярод якіх два льва, дзве гіены, адзін азіяцкі слон-самец, адзін бегемот-самец, дзесяць гамадрыл, адзін шымпанзэ, адзін  і адзін .

З 1945 па 1956 гг. заапаркам кіравала доктар , жонка Оскара Хайнрота і ў той час адзіная жанчына-дырэктар заапарка. Яна здолела нанова адбудаваць заапарк, былі адрамантаваны вальеры для антылоп і для сланоў, таксама пабудаваны вальер для бегемотаў.

У 1956 г. кіраўніцтва перайшло да доктара , які праводзіў далейшыя абнаўленчыя работы. Былі пабудаваныя памяшканні для малпаў, птушак, вальер для мядзведзяў, памяшканні для драпежнікаў з асобным будынкам для звяроў, якія вядуць начны лад жыцця; дэмантаваны акварыум. Пачалося развядзенне рэдкіх або выміраючых відаў жывел. Пад кіраўніцтвам Клеса на тэрыторыі заапарка былі выстаўлены скульптуры жывел, заснаваная заашкола. Клёс надаваў увагу рэканструкцыі і ўзвядзенні зноўку многіх старых будынкаў.

Пасля аб'яднання Германіі пачалося аб'яднанне з заапаркам «Tierpark» ва ўсходнім Берліне, лічыцца самым вялікім ландшафтным заапаркам Еўропы.

## У літаратуры 
Берлінскі заапарк, а таксама раён Тыргартэн, у якім сяліліся рускія эмігранты, апісаны ў рамане Віктара Шклоўскага «Zoo. Лісты не пра каханне, або Трэцяя Элаіза».

## Гл. таксама 
* Спіс заалагічных паркаў
* Славутасці Берліна
* Заапарк Фрыдрыхсфельдэ

## Спасылкі 
* Официальный сайт Берлинского зоопарка
* О зоопарке 
* В берлинском зоопарке умер медведь Кнут 

Катэгорыя:Заапаркі Германіі
Катэгорыя:Сады і паркі Берліна
Катэгорыя:Тыргартэн
Катэгорыя:З’явіліся ў 1844 годзе
Катэгорыя:1844 год у Берліне
Шэсценка

**Шэ́сценка** — рака ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Храпаўлянка (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 12 км. сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 м/км. Плошча вадазбору 41 км². Вадазбор у паўднёвай частцы Гарадоцкага ўзвышша. Пачынаецца з сеткі каналаў у напрамку на ўсход ад возера Шэсцена. Упадае ў Храпаўлянку каля вёскі Бараўляны. Рэчышча часткова каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёна
Катэгорыя:Басейн Лужаснянкі
Заказнік

**Заказнік** — прыродаахоўны аб’ект, абвешчаны ў мэтах захавання і аднаўлення (узнаўлення) каштоўных прыродных комплексаў і аб’ектаў. У адрозненне ад запаведнікаў можа быць сталым або часовым; у заказніках магчыма частковае ўзяцце пад ахову жывёл, раслін і іншых прыродных рэсурсаў.

## Класіфікацыя 
У залежнасці ад характару, мэты арганізацыі і неабходнасці рэжыму аховы заказніка падпадзяляюць на:
* ландшафтныя,
* лясныя,
* батанічныя,
* біялагічныя,
* заалагічныя,
* арніталагічныя,
* энтамалагічныя,
* іхтыялагічныя,
* гідралагічныя,
* геалагічныя,
* палеанталагічныя,
* карстава-спелеалагічныя.

## Дзейнасць на тэрыторыі заказнікаў 
На тэрыторыі заказнікаў абмежаваная або забароненая дзейнасць, якая супярэчыць мэтам і задачам, прадугледжаных палажэннем пра іх. Гаспадарчая, навуковая і іншая дзейнасць, якая не супярэчыць мэтам і задачам заказнікаў, праводзяць з захаваннем агульных патрабаванняў да аховы навакольнага прыроднага асяроддзя.

Уладальнікі або карыстальнікі зямельных участкаў, водных і іншых прыродных аб’ектаў, абвешчаных заказнікамі, абавязваюцца забяспечыць рэжым іх аховы і захавання.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі

Катэгорыя:Экалагічная тэрміналогія
Алена Міхалюк

**Алена Міхалюк** (вядомая таксама як Лёля Міхалюк), дзяв. **Марцінкевіч** (, в. Лонскія Браслаўскага павета Віленскага ваяводства, цяпер Шаркаўшчынскі раён Віцебскай вобласці — 16 кастрычніка 2022, Манчэстэр) — беларуская грамадская дзяячка ў Вялікабрытаніі.

## Біяграфія 
Нарадзілася на Браслаўшчыне. Вучылася ў польскай і беларускай школах. У часе Другой сусветнай вайны разам з маці апынулася на працах у Нямеччыне. Пазней трапіла ў беларускі лагер для перамешчаных асоб у Ватэнштэце; вучылася ў беларускай гімназіі, брала ўдзел у скаўтынгу.

У 1947 годзе прыехала на працу ў Вялікабрытанію, працавала на тэкстыльнай фабрыцы. Пасялілася ў Брэдфардзе, дзе ў 1949 годзе пабралася шлюбам з Янкам Міхалюком. Член ЗБВБ з 28 ліпеня 1947 года. У 1960-х гадах аддала сыноў Алеся, Віктара і Эдварда ў беларускую школу-інтэрнат імя Св. Кірылы Тураўскага ў Лондане і следам разам з мужам пераехала ў брытанскую сталіцу. У 1965—1970 гадах працавала гаспадыняй у гэтай школе-інтэрнаце. Актыўна падтрымлівала БАПЦ у Вялікабрытаніі. У 1982 годзе была прынятая ў сябры Рады БНР. Сябра Англа-беларускага таварыства. Пасля смерці мужа ў 1995 годзе пераехала з Лондана ў Манчэстэр. З 1997 па 2013 год займала пасаду старшыні ЗБВБ.

Адышла з жыцця 16 кастрычніка 2022 года. Пахавана на Паўднёвых могілках (Манчэстэр).

## Узнагароды 
Узнагароджана медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Гардзіенка Н.* Беларусы ў Вялікабрытаніі / пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мн, 2010.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шаркаўшчынскім раёне
Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі
Міхал Ельскі

* Міхал Ельскі, сын Францішка (1789—1850), бацька падарожніка і біёлага Канстанціна Ельскага.
* Міхал Ксаверы Зыгмунт Ельскі (1831—1904), кампазітар, музычны пісьменнік і скрыпач
Павел Навара

**Павел (Павал) Навара** (, в. Купіск, цяпер Навагрудскі раён Гродзенскай вобл. — ) — беларускі грамадскі дзеяч у Вялікабрытаніі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся на Навагрудчыне. У 1942—44 вучыўся ў Навагрудскай настаўніцкай семінарыі. З вясны 1944 быў курсантам Менскай афіцэрскай школы БКА, разам з якой быў далучаны да 30-й грэнадзёрскай дывізіі СС. У верасні 1944 здаўся ў палон амерыканцам ля в. Клерваль (Францыя) і пазней далучыўся да 2-га Польскага корпусу. Па сканчэнні падафіцэрскай школы ў Сан-Базіліа на поўдні Італіі браў удзел у баявых дзеяннях на поўначы Апенінаў.

У жніўні 1946 прыбыў у Вялікабрытанію, дзе стаў адным з заснавальнікаў ЗБВБ і рэгулярна абіраўся ў Галоўную ўправу арганізацыі. Быў таксама сябрам ЗБК (ад 1949) і БХАА «Жыцьцё» (ад 1948). У 1952 скончыў факультэт матэматыкі, хіміі і фізікі Лонданскага ўніверсітэта. Працаваў хімікам у лонданскіх лабараторыях. У 1954 быў адным з ініцыятараў стварэння Англа-беларускага таварыства. У Галоўнай управе ЗБВБ часта абіраўся на пасаду (1954, 1957, 1966—70), а таксама доўгі час у 1970-х быў сакратаром арганізацыі.

Памёр і пахаваны ў Лондане на могілках Святога Панкрата.

## Літаратура 
* *Гардзіенка Н.* Беларусы ў Вялікабрытаніі / пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мн,, 2010. — ISBN 978-985-6887-63-8.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне
Катэгорыя:Члены Беларускай краёвай абароны
Катэгорыя:Члены 30-й грэнадзёрскай дывізіі войскаў пры СС
Катэгорыя:Выпускнікі Лонданскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Памерлі ў Лондане
Янка Міхалюк

**Янка Міхалюк** (, в. Пузічы Лунінецкага павета Палескага ваяводства, цяпер Салігорскі раён Мінскай вобласці — ) — беларускі грамадскі дзеяч у Вялікабрытаніі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Заходняй Беларусі, на Палессі. Вучыўся ў польскай школе. У час Другой сусветнай вайны ўступіў у шэрагі СБМ, быў кіраўніком гэтай арганізацыі на Лунінецкую акругу. Улетку 1944 у часе бамбардавання быў паранены і вывезены ў шпіталь у Варшаву, а потым у Нямеччыну. Затым трапіў у Італію, дзе ўступіў у шэрагі 2-га Польскага корпуса. Ад 27.12.1947 быў сябрам ЗБВБ, адзін з заснавальнікаў беларускага жыцця ў Брэдфардзе (Вялікабрытанія). Пазней уваходзіў у кіраўніцтва Беларускага камітэта сяброўства і рэдкалегію часопіса «Патрыёт», сябра ХАБР. Выйшаў з ХАБР і вярнуўся ў ЗБВБ у 1951. З таго часу быў пастаянным сябрам управы Акруговага аддзела ЗБВБ у Брэдфардзе, у 1955 яго старшыня. Сябра Згуртавання беларускіх камбатантаў ад 1949. Актывіст БАПЦ у Брэдфардзе, адзін са стваральнікаў мясцовай парафіі св. Спаса, уваходзіў у Вікарыяльную ўправу БАПЦ у Вялікабрытаніі. Ад 1957 сябра Рады БНР. У 1965 з жонкай, Аленай Міхалюк, і дзецьмі пераехаў у Лондан. Быў пастаянным сябрам Галоўнай управы ЗБВБ, у 1970—95 — старшыня ЗБВБ. Належаў да кіраўніцтва Англа-беларускага таварыства, займаўся распаўсюдам часопіса «The Journal of Byelorussian Studies». Уваходзіў у Раду апекуноў Беларускай бібліятэкі імя Ф. Скарыны. Памёр у Лондане, пахаваны на St. Pancras cemetery.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Гардзіенка Н.* Беларусы ў Вялікабрытаніі / пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мн., 2010.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Салігорскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Лондане
Катэгорыя:Постаці БАПЦ
Катэгорыя:Члены Згуртавання беларускіх камбатантаў
Уладзімір Бутрымовіч

**Уладзімір Бутрымовіч** (, в. Андрушы, цяпер Нясвіжскі раён — ) — беларускі грамадскі дзеяч у Вялікабрытаніі.

Нарадзіўся ў в. Андрушы каля Нясвіжа. Цягам 3 гадоў служыў у Арміі Андэрса, разам з якой апынуўся ў Вялікабрытаніі. Тут далучыўся да ЗБВБ і ЗБК (з 1949). У пачатку 1950-х вучыўся ў Лювенскім універсітэце (Бельгія), па сканчэнні якога вярнуўся ў Брытанію. Жыў у Лондане. Уваходзіў у Галоўную ўправу ЗБВБ, а ў 1958, 1960—1965 гадах быў яго старшынём. Памёр у Лондане пасля доўгай хваробы.

## Літаратура 
* Гардзіенка Н. Беларусы ў Вялікабрытаніі / пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мн,, 2010.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нясвіжскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Лондане
Баські

**Баські́** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, каля ракі Свіслач. Уваходзіць у склад Турынскага сельсавета.

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У 1858 годзе ў складзе маёнтка Любін, уласнасць Фларыяна Пялікшы. Пасля 1861 года ў Кліноцкай воласці Ігуменскага павета.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ананіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1870 год — 65 жыхароў мужчынскага полу
* 1897 год — 36 двароў, 202 жыхары
* 1908 год — 33 двары, 247 жыхароў
* 1917 год — 40 двароў, 250 жыхароў
* 2002 год — 28 двароў, 40 жыхароў
* 2009 год — 45 жыхароў
* 2019 год — 38 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Турынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Дубраўка (Турынскі сельсавет)

**Ду́браўка** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Турынскага сельсавета.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як хутар у 1920-я гады ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Паводле перапісу 1960 года пасёлак.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ананіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 1 двор, 9 жыхароў
* 1960 год — 59 жыхароў
* 2002 год — 7 двароў, 7 жыхароў
* 2009 год — 3 жыхары
* 2019 год — 3 жыхары

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Турынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Барыс Данілюк

**Барыс Данілюк** ( — ) — беларускі грамадскі дзеяч у ЗША.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Старыя Дзявяткавічы на Слонімшчыне ў сям’і беларускага святара, удзельніка Слуцкага паўстання Хведара Данілюка (1877—1960). Дзіцячыя і пачатак хлапцоўскіх гадоў прайшлі ў Наваельні Навагрудскага павета і ў Парэччы Слонімскага павета, куды духоўныя ўлады перакідалі бацьку, наведваў пачатковыя польскія школы.

З 1933 года вучыўся ў пачатковай школе ў Слоніме, а з восені 1935 і да канца 1939 — у польскіх гімназіях у Слоніме і ў Баранавічах. У 1940 пакінуў навуку ў дзесяцігодцы і пачаў дапамагаць бацьку на гаспадарцы.

Падчас нямецкай акупацыі працаваў сакратаром і школьным інспектарам у Слоніме, у Беларускай самапомачы, кіраваў мастацкай самадзейнасцю ў Слоніме, быў спартовым інструктарам СБМ, служыў перакладчыкам пры 48-м Беларускім батальёне, прымаў удзел у працы Другога Усебеларускага кангрэсу (1944). Спяваў у хоры, удзельнічаў у танцавальным, а таксама ў драматычным гуртках. У лістападзе 1943 ажаніўся з Марыяй Дземідовіч, у ліпені 1944 з сям’ёй пакінуў Беларусь.

Да 1950 года сям’я жыла ў французскай акупацыйнай зоне ў Германіі, а Барыс Данілюк вучыўся на інжынера-будаўніка ва ўніверсітэце ЮНРРА ў Мюнхене, быў сябрам Беларускага студэнцкага згуртавання. Браў удзел у З’ездзе беларускіх студэнтаў (кастрычнік, 1947) у Марбургу. Сябра рэдакцыйнай калегіі часопіса «Крывіцкі Сьветач». З 1948 — сябра Рады БНР у Остэргофене. Падтрымаў аднаўленне БАПЦ у чэрвені 1948.

Пасля пераезду ў ЗША Барыс Данілюк прымаў актыўны ўдзел у арганізацыі беларускага царкоўнага і грамадскага жыцця ў Амерыцы. На працягу доўгіх гадоў ён уваходзіў у Раду і Кансісторыю Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы, кіраваў царкоўным хорам у Кафедральным саборы святога Кірылы Тураўскага ў Нью-Ёрку, з’яўляўся рэдактарам і выдаўцом часопіса «Царкоўны Пасланец». У расколе БАПЦ у пачатку 1980-х узяў бок прыхільнікаў мітрапаліта Ізяслава. У апошнія гады жыцця той цяжка хварэў, і Барыс Данілюк выступаў ад яго імя.

Аўтар успамінаў (надрукаваны ў № 33 «Запісаў БІНІМ»).

Пахаваны на беларускіх могілках у Іст Брансвіку ў штаце Нью-Джэрсі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* zbsb.org
* niva.bialystok.pl

Катэгорыя:Постаці БАПЦ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слонімскім раёне
Катэгорыя:Пахаваныя на Беларускіх могілках у Іст-Брансуіку
Зарэчча (Пухавіцкі раён)

**Зарэ́чча** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета. Месціцца за 2 км на поўнач ад Мар’інай Горкі, 51 км ад Мінска, 6 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы, на рацэ Цітаўка.

## Гісторыя 
У канцы XVIII стагоддзя вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, шляхецкая ўласнасць, была карчма. У сярэдзіне XIX стагоддзя ўласнасць Асоўскага. У 1889 годзе маёнткам Зарэчча валодалі мяшчане рыма-каталіцкага веравызнання: Антон, Уладзіслаў і Якаў Станіслававы Крыжаноўскія, была 41 дзесяціна зямлі. У другой палове XIX стагоддзя адносілася да каталіцкай парафіі Блонь. У 1897 годзе былі аднайменныя вёска і ўрочышча, у Пухавіцкай воласці.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы.

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1939—1954 гадах цэнтр Блонскага сельсавета.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі. У ваколіцах вёскі дзейнічала савецкая партызанская брыгада «Полымя».

## Насельніцтва 
* 1897 год — вёска, 22 двары, 137 жыхароў; урочышча, 6 двароў, 33 жыхары
* 1908 год — 32 двары, 217 жыхароў
* 1917 год — 41 двор, 276 жыхароў
* 1960 год — 440 жыхароў
* 2002 год — 127 двароў, 250 жыхароў
* 2009 год — 283 жыхары
* 2019 год — 356 жыхароў

## Славутасці 
* Курган — за 1,5—2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, ва ўрочышчы Курганне, на ўскрайку лесу, каля балота. Мясцовая назва — *Канцы*.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блонскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Звязда (Пухавіцкі раён)

**Звязда́** (, ; раней **Чырво́ная Звязда́**; да 1920-х — **Шарыя Мыслі**) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета. Месціцца за 3 км на поўнач ад Мар’інай Горкі, 46 км ад Мінска, 6 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы.

## Гісторыя 
У 1889 годзе маёнтак Шарыя Мыслі ў Навасёлкаўскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні, уласнасць дваранкі рыма-каталіцкага веравызнання Шабуні Ядвігі Эдуардаўны, было 222 дзесяціны зямлі.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы.

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Уласнасць нацыяналізавана, створана сельскагаспадарчая камуна Чырвоная Звязда. Мела 200 гектараў ворыва, дзейнічалі клуб, сталовая. У 1922 годзе працавала школа 1-й ступені. Пасля камуна пераўтворана ў калгас, з 1935 года вёска.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.

## Славутасці 
Ад колішняга фальварка часткова захаваліся старыя алеі, магчыма, рэшткі саду.

## Насельніцтва 
* 1908 год — 1 двор, 14 жыхароў
* 1917 год — 1 двор, 33 жыхары, усе беларусы
* 1926 год — 68 жыхароў
* 1960 год — 203 жыхары
* 2002 год — 22 двары, 34 жыхары
* 2009 год — 20 жыхароў
* 2019 год — 22 жыхары

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блонскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Крупка (Пухавіцкі раён)

**Кру́пка** (таксама сустракаецца **Кру́пкі**; ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета. Месціцца за 5 км на поўнач ад Мар’інай Горкі, 49 км ад Мінска, 8 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы.

## Гісторыя 
У XVIII стагоддзі ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, уласнасць місіі езуітаў з цэнтрам у Блоні.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі. У сярэдзіне XIX стагоддзя вёска Крупцы ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У 1870 годзе вёска Крупец у Навасёлкаўскай воласці. Уласнасць Русецкіх.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы.

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1870 год — 52 жыхары мужчынскага полу
* 1897 год — 27 двароў, 184 жыхары
* 1907 год — 22 двары, 257 жыхароў
* 1917 год — 37 двароў, 212 жыхароў
* 2002 год — 33 двары, 79 жыхароў
* 2007 год — 33 гаспадаркі, 79 жыхароў
* 2010 год — 19 гаспадарак, 43 жыхары
* 2019 год — 35 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Сцяпан Іванавіч Журык (1898—1938) — дзеяч беларускага маладзёжнага руху, вучоны-аграном, публіцыст.
* Уладзімір Сцяпанавіч Зубоўскі (нар. 1935) — навуковец, кандыдат сельскагаспадарчых навук

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блонскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Любін (Пухавіцкі раён)

**Лю́бін** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета. Месціцца за 8 км на поўнач ад Мар’інай Горкі, 45,5 км ад Мінска, 11 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы.

## Гісторыя 
У першай палове XIX ст. маёнтак у Ігуменскім павеце Мінскай губерні, уласнасць Фларыяна Пялікшы, пасля паводле вена ўласнасць перайшла да Грэгаровічаў. Пасля 1861 года ў Кліноцкай воласці Ігуменскага павета. У 1903 годзе ўласнасць дваранкі Вікторыі Карнілеўны Грэгаровіч. У 1913 годзе ўласнасць Ігнацыя Бароўскага, было 1312 дзесяцін зямлі.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы.

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Маёмасць нацыяналізаваная, на базе маёнтка быў створаны саўгас «Любін», у 1924 годзе меў 372 дзесяціны зямлі. Паводле перапісу 1926 года пасёлак. У 1933 годзе працавалі шорная, сталярная майстэрня, цыркулярка і кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 38 жыхароў
* 1917 год — 1 двор, 166 жыхароў, усе беларусы
* 1926 год — 9 двароў, 44 жыхары
* 1960 год — 137 жыхароў
* 2002 год — 6 двароў, 8 жыхароў
* 2010 год — 3 гаспадаркі, 5 жыхароў
* 2019 год — 0 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Анатоль Сцяпанавіч Крэмень (1929—?) — будаўнік, Герой Сацыялістычнай Працы

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Jelski A. 
*  

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блонскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Уладзіміраўка (Пухавіцкі раён)

**Уладзі́міраўка** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета. Месціцца за 0,5 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 52 км ад Мінска, 4 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы.

## Гісторыя 
Пасёлак утвораны за часамі Беларускай ССР, пазней вёска.

## Насельніцтва 
* 1960 год — 175 жыхароў
* 2002 год — 64 гаспадаркі, 147 жыхароў
* 2010 год — 62 гаспадаркі, 138 жыхароў
* 2019 год — 146 жыхароў

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блонскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Бабы (Пухавіцкі раён)

**Бабы́** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 15 км на паўднёвы ўсход ад Мар’інай Горкі, 69 км ад Мінска, 8 км ад чыгуначнай станцыі Талька.

## Гісторыя 
У канцы XVIII стагоддзя вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У 1800 годзе была карчма, побач з вёскай фальварак. У сярэдзіне XIX стагоддзя ўласнасць В. Завадскай. У 1870 годзе вёска ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета.

У 1883 годзе адбываліся сялянскія хваляванні.

Паводле перапісу 1917 года былі аднайменныя вёска і фальварак, 2 млыны, крупадзёрка, сукнавальня, цыркулярка, лакамабіль.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У пачатку 1920-х гадоў створаны саўгас «Молат», які ў 1924 годзе меў 547,2 дзесяціны ўгоддзяў, працавала школа 1-й ступені. У пачатку 1930-х гадоў створаны калгас «Энергія», была кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года тэрыторыя вёскі пад акупацыяй Германіі. Сама вёска ў часе вайны спалена нямецкімі войскамі. Пасля вайны вёска адноўлена.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 36 двароў, 220 жыхароў
* 1908 год — 48 двароў, 325 жыхароў
* 1917 год — вёска, 57 двароў, 337 жыхароў; маёнтак, 149 жыхароў
* 1960 год — вёска, 195 жыхароў; пасёлак, 140 жыхароў
* 2002 год — 26 двароў, 55 жыхароў
* 2010 год — 25 гаспадарак, 62 жыхары
* 2019 год — 62 жыхары

## Славутасці 
### Страчаная спадчына 
* Капліца могілкавая (XIX ст.; страчана ў 2010-я)

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Андрэевіч Прановіч (1926—1999) — дарожны майстар чыгункі. Герой Сацыялістычнай Працы (1981).
* Уладзімір Свірыдавіч Паўловіч (нар. 1946) — беларускі фізік, доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар.
* Яўген Канстанцінавіч Дзятлаў (1923—2003) — беларускі архітэктар.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блужскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна

Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Берлеж

**Бе́рлеж** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 16 км па паўднёвы ўсход ад Мар’інай Горкі, 70 км ад Мінска, 12 км ад чыгуначнай станцыі Талька, на рацэ Сіняўка.

## Гісторыя 
У канцы XVIII стагоддзя вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, уласнасць царквы. У 1800 годзе ёсць карчма, млын, шляхецкая ўласнасць. У сярэдзіне XIX стагоддзя ўласнасць В. Завадскай. У канцы XIX стагоддзя ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1920 годзе адкрыта школа 1-й ступені, у якой у 1922 годзе вучылася 38 дзяцей. У пачатку 1930-х гадоў праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «3-ці рашаючы», была кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года тэрыторыя вёскі пад акупацыяй Германіі.

У 1972 годзе да вёскі далучана скасаваная вёска Прыбач.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 28 двароў, 200 жыхароў
* 1897 год — 63 двары, 417 жыхароў
* 1908 год — 73 двары, 435 жыхароў
* 1917 год — 90 двароў, 458 жыхароў
* 2002 год — 40 двароў, 79 жыхароў
* 2009 год — 55 жыхароў
* 2012 год — 26 гаспадарак, 42 жыхары
* 2019 год — 47 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Любоў Георгіеўна Гайдучонак (1921—1943) — удзельніца камсамольскага падполля. У 1972 годзе на ўшанаванне памяці Гайдучонак у Мар’інай Горцы пастаўлены помнік — стэла з барэльефам.

## Спіс вуліц 
* Прыазёрная вуліца
* Прыазёрны завулак
* Прыбач вуліца
* Рачная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блужскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Блужа (вёска)

**Блу́жа** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца каля чыгуначнага прыпынку Блужа, за 8,5 км на паўднёвы ўсход ад Мар’інай Горкі, 62,5 км ад Мінска.

## Гісторыя 
Населены пункт утвораны як чыгуначны раз’езд каля прыпынку Блужа на лініі Мінск—Асіповічы.

29 снежня 2015 года сельскі населены пункт (раз’езд) Блужа атрымаў статус вёскі.

## Насельніцтва 
* 1960 год — 40 жыхароў
* 2010 год — 19 жыхароў
* 2019 год — 31 жыхар

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блужскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Паддзягцярня

**Паддзягця́рня** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 8,5 км на паўднёвы ўсход ад Мар’інай Горкі, 63,5 км ад Мінска, 9,5 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы.

## Назва 
Пасяленне заснавана каля месца, дзе калісьці выраблялі дзёгаць.

## Гісторыя 
У пачатку XX стагоддзя ўрочышча Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1921 годзе створана працоўная школа 1-й ступені, у якой працаваў 1 настаўнік, займалася каля 60 хлопчыкаў і дзяўчынак, у 1922 годзе для школы быў пабудаваны драўляны будынак.

У пачатку 1930-х гадоў праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Чырвоны май», працавала кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1908 год — 34 двары, 213 жыхароў
* 1921 год — 47 двароў, 198 жыхароў
* 1960 год — 303 жыхары
* 2002 год — 48 двароў, 103 жыхары
* 2010 год — 32 гаспадаркі, 62 жыхары
* 2012 год — 26 гаспадарак, 56 жыхароў
* 2019 год — 49 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Алена Рыгораўна Мазанік (1914—1996) — савецкая выведніца, непасрэдная выканаўца забойства генеральнага камісара Беларусі Вільгельма Кубэ.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блужскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Антанова (Шацкі сельсавет)

**Антано́ва** (, ), часам **Антонава** — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шацкага сельсавета.

## Назва 
Назва ўтворана ад уласнага імя Антон.

## Гісторыя 
У сярэдзіне XIX стагоддзя засценак у Ігуменскім павеце Мінскай губерні, у 1860 годзе быў 1 двор. Пасля 1861 года ў Шацкай воласці Ігуменскага павета. У другой палове XIX стагоддзя фальварак. Паводле перапісу 1908 года маёнтак, паводле перапісу 1917 года хутар. У 1903 годзе ў валоданні дваранкі Юзэфы Рудольфаўны Ваяводскай. У 1913 годзе Антановам валодала Ванда Ваяводская, была 241 дзесяціна зямлі.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Маёмасць была нацыяналізавана, створаны пасёлак. У 1927 годзе было 7 двароў.

У пачатку 1930-х гадоў праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Чырвонае Антанова». У 1939 годзе было 22 двары.

У Другую сусветную вайну з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

У 1960 годзе ў Слабодскім сельсавеце. З 3 студзеня 1964 года да 28 траўня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Вецярэвіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 5 двароў, 35 жыхароў
* 1908 год — 1 двор, 32 жыхары
* 1917 год — 1 двор, 18 жыхароў, усе беларусы
* 1960 год — 96 жыхароў
* 2002 год — 13 двароў, 32 жыхары
* 2009 год — 14 жыхароў
* 2019 год — 9 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
*  
*  
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Крыж Храбрых (значэнні)

**Крыж Храбрых**:
* Крыж Храбрых Булак-Балаховіча — ордэнскі знак заснаваны генералам Булак-Балаховічам для ўзнагароджання чыноў свайго атрада.
* Крыж Храбрых — дзяржаўная ўзнагарода Польскай Рэспублікі.
Павел Асіповіч

**Павел (Павал) Асіповіч** (, в. Беніца Маладзечанскага павету Віленскага ваяводства, цяпер Маладзечанскі раён Мінскай вобл. — ) — беларускі грамадскі дзеяч у Вялікабрытаніі.
## Біяграфія 
Падчас нямецкай акупацыі вучыўся ў Маладзечанскай гандлёва-адміністрацыйнай школе, Менскай афіцэрскай школе БКА, у складзе якой апынуўся на выгнанні і быў далучаны да 30-й грэнадзёрскай дывізіі СС. Перайшоў на бок саюзнікаў і далучыўся да 2-га Польскага корпусу. 

З 1946 у Вялікабрытаніі, там жа ў 1948 г. дэмабілізаваўся. Скончыў Польскую гандлёвую школу ў Глазга. Працаваў бухгалтарам у Вялікабрытаніі, Гане і Нігерыі. Пазней пасяліўся ў Лондане. Сябра ЗБВБ ад 1.10.1946. Ва ўправе арганізацыі займаў розныя пасады. У 1953 і 1955 быў старшынём ЗБВБ, а ў 1963—96 — скарбнікам. Быў сябрам ЗБК (з 1949) і Беларускага хрысціянскага акадэмічнага аб’яднання «Жыцьцё» (з 1948). Адзін з заснавальнікаў Англа-беларускага таварыства, быў скарбнікам у 1964—97, а таксама скарбнікам Беларускай харытатыўнай секцыі. Ад імя ЗБВБ браў удзел у працы Еўрапейскай групы сувязі (*European Liaison Group*), дзе таксама доўгі час выконваў функцыі скарбніка. Памёр у Лондане. Паводле жадання жонкі спалены прах пахаваны пры  ў брытанскай сталіцы.

## Літаратура 
* Гардзіенка Н. Беларусы ў Вялікабрытаніі / пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мн,, 2010.

Катэгорыя:Члены Беларускай краёвай абароны
Катэгорыя:Члены 30-й грэнадзёрскай дывізіі войскаў пры СС
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маладзечанскім раёне
Міхалова (Пухавіцкі раён)

**Міхало́ва** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шацкага сельсавета.

## Гісторыя 
Паселішча вядома прынамсі з сярэдзіны XVIII стагоддзя як фальварак Міхалоў або Міхалова, які адносіўся да дамена Шацк, уласнасць Аскеркаў. Уваходзіў у склад Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. Жыццё Юзафа Габрыеля Аскеркі не па сродках вычарпала яго рэсурсы і прывяло да эксдывізіі ў канцы 1812 года, якая працягвалася да 1816 года. Экздывізія аддзяліла ад Шацка многія ўладанні, Міхалоў і Вяркалы з вёскамі Слабада (12 дымоў), вёскай Вяркалы (19 дымоў) былі аддзелены на карысць Грушвіцкіх .

Пасля 1861 года ў Шацкай воласці Ігуменскага павета. У 1876 годзе ўладальнікам маёнтка быў дваранін рыма-каталіцкага веравызнання Рудольф Міхайлаў Грушвіцкі (у спадчыну з 1841 года), было 1275 дзесяцін зямлі. Гаспадаркай займаўся аканом, была таксама карчма з гадавым даходам 130 рублёў. У канцы XIX стагоддзя, паводле краязнаўцы Аляксандра Ельскага, маёнтак меў значны прыбытак з права прапінацыі (вырабу спірту) і арэнды. Таксама былі млыны на Пцічы.

У 1913 годзе ўладальнікам маёнтка быў Антоні Ваяводскі, было 830 дзесяцін зямлі.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Маёнтак нацыяналізаваны. У пачатку 1930-х гадоў праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Сталінградзец», была кузня. У 1939 годзе да Міхалова была далучана вёска Цагельня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У ваколіцах вёскі дзейнічалі савецкія партызанскія брыгады імя Калініна, «Буравеснік», 3-я Мінская імя Будзёнага. У траўні 1943 года вёска была спалена ў ходзе нямецкай карнай аперацыі, забіты 3 жыхары. Пасля вайны вёска адноўлена.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Вецярэвіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1908 год — 1 двор, 25 жыхароў
* 1917 год — 10 двароў, 67 жыхароў, усе беларусы
* 1940 год — 17 двароў, 52 жыхары
* 2002 год — 1 двор, 1 жыхар
* 2009 год — 2 жыхары
* 2019 год — 1 жыхар

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
*  

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі