open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Іван Міхайлавіч Масквін

**Іван Міхайлавіч Маскві́н** (, Масква — , Масква) — савецкі акцёр, Народны артыст СССР (1936). Брат М. М. Тарханава.

## Біяграфія 
Скончыў Музычна-драматычнае вучылішча Маскоўскага філарманічнага таварыства (1896). 3 1896 года ў Яраслаўскім тэатры, тэатры Корша ў Маскве. 3 1898 года ў Маскоўскім Мастацкім тэатры (з 1943 года дырэктар).

## Творчасць 
Творчасць Масквіна вызначалася мастацтвам пераўвасаблення, жыццёвай дакладнасцю вобразаў, імкненнем да раскрыцця іх унутранай сутнасці, ярка выражаным нацыянальным характарам. Сярод роляў: цар Фёдар («Цар Фёдар Іаанавіч» А. Талстога), Федзя Пратасаў («Жывы труп» [[|Л. Талстога]]), Фама Апіскін («Сяло Сцяпанчыкава» паводле Ф. Дастаеўскага), Наздроў («Мёртвыя душы» паводле М. Гогаля), Епіходаў («Вішнёвы сад» А. Чэхава), Хлынаў («Гарачае сэрца» А. Астроўскага), Лука («На дне» М. Горкага), Пугачоў («Пугачоўшчына» К. Транёва) і інш. Выступаў як рэжысёр: «Сіняя птушка» М. Метэрлінка і «Рэвізор» Гогаля (1908), «Месяц на вёсцы» І. Тургенева (1909) і інш.

Здымаўся ў кіно: «Палікушка» (1919, вып. 1922), «Калежскі рэгістратар» (1925) і інш. У 1941 годзе з тэатрам гастраліраваў у Мінску.

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія СССР (1943 і 1946)

## Памяць 
У Мінску яго імем названа вуліца (1948) і завулак.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* *Соловьёва И. Н.* Москви́н Иван Михайлович // Театральная энциклопедия. В 5 томах. / Под редакцией С. С. Мокульского (том 1), П. А. Маркова (тома 2—5). — М., Советская энциклопедия, 1961—1967. — Т. 3: Кетчер — Нежданова. — М., 1964. — Стб. 929—931. — 1086 стб. с илл., 7 л. илл. — 41 300 экз.

Катэгорыя:Майстры мастацкага слова
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Заслужаныя артысты РСФСР
Катэгорыя:Народныя артысты РСФСР
Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Расіі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Маскоўскі Мастацкі тэатр
Гусіна (станцыя)

**Гусіна** () — чыгуначная станцыя Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст, паміж прыпыначнымі пунктамі Веліна і Чарныш. Размешчана ў вёсцы Гусіна Краснінскага раёна.

Маецца будынак вакзала.

На прыпыначным пункце, станам на красавік 2020 года, робяць прыпынак прыгарадныя цягнікі зносінамі Смаленск — Красное і Красное — Смаленск тры разы на дзень. 

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Смаленскай вобласці
Катэгорыя:З’явіліся ў 1871 годзе
Мечыслаў Тукала

**Мечыслаў Тукала** (;  — ) — маршалак шляхты Вілейскага павета, удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Тукалаў герба «Шранява», сын Ігнацыя, удзельніка паўстання 1830—1831 гадоў у Завілейскім павеце, і Канстанцыі Свіды. Нарадзіўся ў маёнтку Асцюковічы Вілейскага павета.

Вучыўся на факультэце права ва ўніверсітэце ў Дэрпце. У 1854—1859 гадах маршалак шляхты Вілейскага павета. З 1863 года выконваў абавязкі вілейскага маршалка Мечыслаў атрымаў магчымасць пераезду ў Царства Польскае. Нейкі час пражываў у Дрэздэне, пасля чаго вярнуўся на радзіму.

## Сям’я 
Жонка Сузанна з Багдановічаў (пам. 1909), дачка вілейскага маршалка Ануфрыя Багдановіча. Дзеці:
* Канстанцыя (нар. 1847), у шлюбе з Міхалам Казімірам Ромерам (1845—1920) мела шасцёра дзяцей, у т. л. Міхала Піуса Ромера (1880—1945), вучонага і грамадска-палітычнага дзеяча;
* Ігнацы (нар. 1850), у шлюбе з Аленай Незабытоўскай (1863—1920). Быў бяздзетны i Асцюковічы запісаў на племянніка Януша, сына Ружы. Пахаваны ў Ільі.
* Луцыя (каля 1850 — ?), у шлюбе з Юзафам Валадковічам (каля 1840 — ?).
* Цэліна (1852? — 1912), у шлюбе з Конрадам Тукалам (пам. 1908).
* Марыя, у шлюбе з Отанам Багдановічам.
* Ружа (каля 1860 — ?), у шлюбе з Янам Тукалам (каля 1860 — ?).

## Спасылкі 
* *Вольга Гарбачова*. Паўстанцы 1863 года на фотаздымках 

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Маршалкі шляхты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім раёне
Катэгорыя:Сасланыя ў Сібір
Катэгорыя:Павятовыя маршалкі вілейскія
Гаркавічы

**Гаркавічы** () —  вёска ў Польшчы. Уваходзіць у склад Сакольскага павета Падляскага ваяводства, частка гміны Шудзялова.

## Гісторыя 
У 1921 годзе ў вёсцы было 36 дамоў і 246 жыхароў, усе яны былі праваслаўнымі.

Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны некаторыя беларускія жыхары вёскі выехалі на сталае жыхарства ў Беларускую ССР, а польскія рэпатрыянты з-за Лініі Керзана прыйшлі на іх месца. Аднак праз дрэннае прыняцце рэпатрыянтамі жыхароў вёскі, планавалася перасяліць усіх ураджэнцаў у БССР, што, аднак, так і не атрымалася.

У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў склад Беластоцкага ваяводства.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Павел Валошын (1891—1937) — беларускі палітык, адзін з заснавальнікаў БСРГ.
* Сяргей Прытыцкі (1913—1971) — беларускі палітык, камуністычны дзеяч Заходняй Беларусі і БССР.
* Іраіда Царук (нар. Прытыцкая) (1928—2019) — беларускі гісторык, прафесар.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Скупое

**Скупо́е** — возера ў Беларусі, у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці, у басейне ракі Ясельда, прыкладна за 0,4 км на поўдзень ад аграгарадка Тышкавічы.

Плошча паверхні возера складае 0,13 км². Даўжыня 0,63 км, найбольшая шырыня 0,3 км. Найбольшая глыбіня 2,5 м, сярэдняя — 1,3 м. Аб’ём вады 0,17 млн м³. Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны нізкія, месцамі забалочаныя. Берагі маюць вышыню 0,3—0,5 м.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Іванаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Ясельды
Панфілаў

**Панфілаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Іванавіч Панфілаў (1808—1874) — рускі адмірал.
* Валяр’ян Панфілаў — футбаліст, трэнер.
* Глеб Анатолевіч Панфілаў — савецкі рэжысёр, сцэнарыст.
* Іван Васільевіч Панфілаў (1892—1941) — Герой Савецкага Саюза.
* Мікіта Уладзіслававіч Панфілаў — рускі акцёр.
Лявон Богуш

**Лявон Богуш** ( — , Беласток) — заходнебеларускі грамадска-культурны дзеяч.

## Біяграфія 
У 1927 годзе браў удзел у стварэнні драматычнай секцыі Таварыства беларускай школы ў Беластоку.

У 1937 быў у ліку заснавальнікаў беластоцкага Кааператыўнага таварыства працаўнікоў беларускага тэатра «Полымя».

У пачатку нямецкай акупацыі ў 1941 спрабаваў стварыць у Беластоку беларускі тэатр. Правёў рэгістрацыю тэатральных і эстрадных беларускіх працаўнікоў. Працаваў з артыстамі, каб з часам адкрыць тэатр. Аднак цяжкія матэрыяльныя ўмовы і адсутнасць залы прывялі да прыпынення работы.

У пачатку 1942 года з атрыманнем магчымасці ладзіць канцэрты ў невялікай зале тэатральнае аб’яднанне зноў пачало працу. Кіраўніком аб’яднання з’яўляўся Лявон Богуш. Ставіліся камедыі «Збянтэжаны Саўка» і «Конскі партрэт» Леапольда Родзевіча, «Паўлінка» Янкі Купалы, драма «Цені» Францішка Аляхновіча.

Працаваў у Беларускім камітэце ў Беластоку, дзе таксама быў салістам у хоры, які дзейнічаў пры ім.

Пахаваны на праваслаўных могілках парафіі Усіх Святых у Беластоку.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэатральныя дзеячы Беларусі
Пунсалмаагійн Ачырбат

**Пунсалмаагійн Ачырбат** (; ) — мангольскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Манголіі з 3 верасня 1990 па 20 чэрвеня 1997.

## Спасылкі 
* https://www.alumnirussia.org/services/alumni_film/15
* https://regnum.ru/news/polit/2654197.html
* https://informburo.kz/novosti/kasym-zhomart-tokaev-vstretilsya-s-pervym-prezidentom-mongolii-punsalmaagiynom-ochirbatom-91866.html
* https://www.inform.kz/ru/kazahstan-dvizhetsya-vpered-bol-shimi-shagami-pervyy-prezident-mongolii_a3541260
* https://spmi.ru/mezdunarodnaa-deatelnost-0
* https://forpost-sz.ru/a/2017-05-03/pervyj-prezident-mongolii-do-six-por-ne-sostoyu-ni-v-odnoj-partii
* https://baiken-u.kazatomprom.kz/ru/sub-news/v-konce-avgusta-rudnik-harasan-2-posetil-pervyy-prezident-mongolii-punsalmaagiyn-ochirbat
* https://mongoltoli.mn/history/h/749

Катэгорыя:Прэзідэнты Манголіі
Чарныш (прыпыначны пункт)

**Чарныш** (, былая назва: 468 км) — прыпыначны пункт Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст, паміж станцыяй Гусіна і прыпыначным пунктам Бадуны. Прыпыначны пункт размешчаны між вёскамі Чарныш і Беразіно Краснінскага раёна.

На прыпыначным пункце, станам на красавік 2020 года, робяць прыпынак прыгарадныя цягнікі зносінамі Смаленск — Красное і Красное — Смаленск тры разы на дзень. 

## Гісторыя 
У лістападзе 2024 года прыпыначны пункт **468 км** пераназваны ў **Чарныш**.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Смаленскай вобласці
Аляксандр Якаўлевіч Пархоменка

**Аляксандр Якаўлевіч Пархоменка** (, в. Макараў Яр, Кацярынаслаўская губерня, Расійская імперыя — , УССР) — удзельнік грамадзянскай вайны ў Расіі на баку бальшавікоў

## Біяграфія 
Член РСДРП(б) з 1904 года. За рэвалюцыйную дзейнасць тройчы арыштаваны (1906, 1909, 1911). У 1916 годзе вёў рэвалюцыйную агітацыю сярод салдат. Удзельнік Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года ў Маскве, у кастрычніку 1917 года ў Луганску, член павятовага камітэта РСДРП(б) і начальнік Чырвонай гвардыі. У 1918 годзе ўдзельнічаў у разгроме войск Каледзіна на Доне, у баях супраць нямецкіх акупантаў ва Украіне, у абароне Царыцына, у 1919 годзе — у ліквідацыі контррэвалюцыйнага мяцяжу атамана Грыгор’ева, абароне Харкава ад войск Дзянікіна. Са снежня 1919 года асобаўпаўнаважаны пры РВС 1-й Коннай арміі. З красавіка 1920 года — начальнік 14-й кавалерыйскай дывізіі 1-й Коннай арміі, ваяваў супраць войск Польшчы, Урангеля, Махно.

Загінуў у баі з махноўцамі.

Узнагароджаны 2 ордэнамі Чырвонага Сцяга.

## Памяць 
У Мінску яго імем названа вуліца (1951).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Пархоменка Аляксандр Якаўлевіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя. — Т. 8. — Мінск, 1975. — С. 292.
* Пархоменко Александр Яковлевич // Их именами названы…: энциклопедический справочник. — Мн., 1987. — С. 472—473.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Луганскай вобласці
Катэгорыя:Памерлі ў Чаркаскай вобласці
Катэгорыя:Загінулі ў Грамадзянскую вайну ў Расіі
Катэгорыя:Члены РСДРП
Катэгорыя:Бальшавікі
Катэгорыя:Постаці Луганска
Катэгорыя:Першаконнікі
Катэгорыя:Военачальнікі Украіны
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Іван Васільевіч Панфілаў

**Іван Васільевіч Панфілаў** (, Пятроўск, Саратаўская губерня, Расійская імперыя — , Маскоўская вобласць) — ваенны дзеяч, генерал-маёр. Герой Савецкага Саюза (1942).

## Біяграфія 
Скончыў Кіеўскую ваенную школу (1923). Удзельнік грамадзянскай вайны, барацьбы с басмачамі. У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года камандаваў 316-й стралковай дывізіяй, якая з 12 кастрычніка 1941 года ўтрымлівала абарончы рубеж пад Масквой на Валакаламскім напрамку. 16 кастрычніка 1941 года каля раз’езда Дубасекава 28 байцоў дывізіі ў жорсткім баі падбілі 18 варожых танкаў і сарвалі атаку праціўніка. 18 лістапада 1941 года быў смяротна паранены.

## Памяць 
Вуліца Цэнтральнага раёна Мінска носіць яго імя з 1948 года, на доме № 1 мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* Панфілаў Іван Васілевіч // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя: У 12 т. — Т.8. — Мн., 1975. — С. 85.
* Панфилов Иван Васильевич // Минск: Энцикл. справ. — Мн., 1983. — С. 303.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Саратаўскай вобласці
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Асобы на марках
Катынь (значэнні)

**Катынь:**
* Катынь — сяло ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці.
** Катынь — мемарыяльны комплекс на месцы катынскага расстрэлу непадалёк ад сяла Катынь.
** Катынь — польскі мастацкі фільм рэжысёра Анджэя Вайды пра расстрэл.
* Катынь — прыпыначны пункт Маскоўскай чыгункі.
* Станцыя Катынь — вёска ў Смаленскім раёне.
* Катынь — рака ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі.

## Гл. таксама 
* Катынскі расстрэл — савецкае вайсковае злачынства, масавыя забойствы польскіх грамадзян.
Шмітаўскі мост

**Шмі́таўскі мост** — аўтадарожны мост цераз Дняпро ў Магілёве. Злучае гістарычны раён Папенка ды заходні прамасловы вузел (правы бераг) і жылы раён Задняпроўе (левы). Па мосце праходзіць праспект Шміта, ад якога і паходзіць неафіцыйная назва моста. Узведзены ў 1967 годзе з жалезабетону і мае 7, яго даўжыня складае 315 метраў, шырыня — 21 метр. Да ўзвядзення Шмітаўскага моста адзінай аўтамабільнай пераправай цераз Дняпро ў Магілёве быў Дняпроўскі мост.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1967 год у Магілёве
Катэгорыя:Масты Магілёва
Катэгорыя:Масты цераз Дняпро
Катэгорыя:праспект Шміта (Магілёў)
Ракітная (станцыя)

**Ракітная** () — станцыя Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст, паміж прыпыначным пунктам 430 км і прыпыначнымі пунктамі Катынь, 406 км. Станцыя размешчана на заходняй аколіцы Задняпроўскага раёна Смаленска.

На станцыі, станам на красавік 2020 года, робяць прыпынак прыгарадныя цягнікі зносінамі Смаленск — Красное тры разы на дзень, Смаленск — Смаленск два разы на дзень і Смаленск — Галынкі адзін раз на дзень. Цягнікі рухаюцца толькі з боку Смаленска, у бок Смаленска праз станцыю Гнёздава.

## Літаратура 
* Железнодорожные станции СССР. Справочник. — М.: Транспорт, 1981

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Смаленскай вобласці
Катынь (прыпыначны пункт)

: ''Не блытаць з Хатынню ці Катунню.
**Ка́тынь** () — прыпыначны пункт Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст, паміж станцыяй Ракітная і прыпыначным пунктам 443 км. Прыпыначны пункт размешчаны ў вёсцы Станцыя Катынь Смаленскага раёна.

На прыпыначным пункце, станам на красавік 2020 года, робяць прыпынак прыгарадныя цягнікі зносінамі Смаленск — Красное і Красное — Смаленск тры разы на дзень. Маецца будынак вакзала, але ён не працуе.

## Літаратура 
* Железнодорожные станции СССР. Справочник. — М.: Транспорт, 1981

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Смаленскай вобласці
Спіс захворванняў люцэрны

У гэтым артыкуле змешчаны **спіс хвароб** .

## Бактэрыяльныя захворванні 
## Грыбковыя захворванні 
## Нематоды, паразіты 
## Вірусныя захворванні 
## Фітаплазматычныя і спіраплазматычныя захворванні 
## Спасылкі 
* Агульныя назвы хвароб. Амерыканскае фітапаталагічнае таварыства

Люцэрна
Катэгорыя:Захворванні бабовых
Катэгорыя:Люцэрна
Дубравінка (прыпыначны пункт)

**Дубравінка** () — прыпыначны пункт Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст, паміж ст. Смаленск і ст. Красны Бор. Прыпыначны пункт размешчаны ў Задняпроўскім раёне Смаленска.

## Прыгарадныя цягнікі 
## Літаратура 
* Железнодорожные станции СССР. Справочник. — М.: Транспорт, 1981

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Транспарт Смаленска
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Смаленскай вобласці
Катэгорыя:З’явіліся ў 1926 годзе
Барценава

**Барценава** () — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Глінкаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Глінкаўскага раёна
Перамышльская зямля

**Перамышльская зямля** (, ) — адна з гістарычных зямель Кіеўскай Русі, Галіцкай Русі і Галіцка-Валынскага княства з цэнтрам у горадзе Перамышль, пасля, у 1434—1772 гадах — частка Рускага ваяводства Каралеўства Польскага і Рэчы Паспалітай.

## Тэрыторыя і межы 
Тэрыторыя Перамышльскай зямлі, якая склалася ў канцы X — першай палове XI стагоддзяў, у асноўным супадала з тэрыторыяй пазнейшага Перамышльскага ўдзельнага княства (воласці). Паўднёвую мяжу Перамышльскай зямлі лакалізуюць у Карпатах — у Бойкаўскіх і Лемкаўскіх Бяскідах. Заходняй мяжой служылі густыя Карпацкія лясы паміж Віслакам і Дунайцам, а таксама Сандамірская пушча ад ніжняга Сана да Віслы. Паўднёва-ўсходняя мяжа праходзіла, хутчэй за ўсё, па Стрыю. На паўночным усходзе Перамышльская зямля межавала з Бэлзскай.

Пасля ператварэння Галіцка-Валынскага княства ў Рускае ваяводства Каралеўства Польскага са складу гістарычнай Перамышльскай зямлі была аддзеленая тэрыторыя Санацкай зямлі і далучаныя Драгобыцкі і Стрыйскі паветы. Пасля гэтага яна займала вялікую тэрыторыю ў 13037 км² у басейнах рэк Стрый, Днестр і Сан. На поўдні Карпацкі хрыбет аддзяляў яе ад Закарпацця, якое на той час знаходзілася ў складзе Каралеўства Венгрыя, на захадзе яна межавала з Санацкай зямлёй Рускага ваяводства і Сандамірскім ваяводствам, на поўначы — з Холмскай зямлёй Рускага ваяводства і Бэлзскім ваяводствам, на ўсходзе — са Львоўскай і Галіцкай зямлі Рускага ваяводства.

Катэгорыя:Рускае ваяводства
Галубіцкі сельсавет (Глыбоцкі раён)

**Галу́біцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Галубічы, размешчаны за 19 км ад райцэнтра г. Глыбокае. Сельсавет мяжуе з Падсвільскім, Абрубскім, Псуеўскім сельсаветамі Глыбоцкага раёна, тэрыторыяй Крулеўшчынскага і Тумілавіцкага сельсаветаў Докшыцкага раёна.  

Плошча Галубіцкага сельсавета — 16426 га. У склад сельсавета ўваходзяць 27 населеных пунктаў.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пліскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці, з 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 15 кастрычніка 1960 года да Галубіцкага сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ясевіцкага сельсавета, у адміністрацыйнае падпарадкаванне Падсвільскага пассавета перададзены 20 населеных пунктаў (Алейзберг, Баяры, Вялікія Давыдкі, Гараватка, Гразі, Дабрэзіна, Дубінаўка, Івашова, Крупенскі Мох, Ляпляне, Малыя Давыдкі, Маргі, Міхалі, Перавоз, Перадолы, Праабражэнка, Прапелеўшчына, Пунькі, Філіпоўшчына і Цінаўка). З 25 снежня 1962 года пасля скасавання Пліскага раёна сельсавет увайшоў у склад Глыбоцкага раёна. У 1965 годзе ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Падсвільскага пассавета перададзены 6 населеных пунктаў (Амбросавічы, Замошша, раз’езд Замошша, Леднікі, Несцеравічы і Шарагі). 19 мая 1972 года ў склад сельсавета з Падсвільскага пассавета пералічана вёска Вялікія Давыдкі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 46 населеных пунктаў. 27 верасня 2007 года ліквідавана вёска Ніўе і хутары Атвалаўшчына, Выгаркі, Забалоцце, Чыстае.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 952 чалавекі, з іх 96,2 % — беларусы, 1,9 % — палякі, 1,4 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 658 чалавек.

## Склад 
* Адвалкі 1 — вёска
* Адвалкі 2 — вёска
* Альхімаўшчына — вёска
* Апанасенкі — вёска
* Белякі — вёска
* Быкаўшчына — хутар
* Вольшчына — вёска
* Вялікія Давыдкі — вёска
* Галубічы — аграгарадок
* Гурбы — вёска
* Дзедзіна — хутар
* Жаўнераўшчына — вёска
* Іванаўшчына — вёска
* Каралевічы — вёска
* Крупені — вёска
* Куксіна — хутар
* Малінаўка — хутар
* Промежкі — вёска
* Пузыры — вёска
* Селішча — вёска 
* Слабада — вёска
* Старое Запалоўе — вёска
* Ураджайная — вёска
* Шабаны — вёска
* Шылагор’е — вёска
* Яловікі — хутар
* Ясевічы — вёска

## Гаспадарка 
На тэрыторыі Азярэцкага сельсавета знаходзіцца:
* Сельскагаспадарчае ўнітарнае прадпрыемства «Галубічы»

## Транспарт 
Транспартныя зносіны з райцэнтрам ажыццяўляюцца па аўтобусных маршрутах:
* Глыбокае — Падсвілле праз в. Каралевічы
* Глыбокае — Падсвілле праз в. Ураджайная

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пліскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Каліш Паморскі

**Каліш Паморскі** (,  — **Калес**) — горад на паўночным захадзе Польшчы. Размешчаны за 420 км на паўночны захад ад Варшавы, за 100 км на ўсход ад Шчэціна. Уваходзіць у Драўскі павет Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Каліш Паморскі. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 11,95 км². Насельніцтва 4,4 тыс. чалавек.
Вацлаў Раманоўскі

**Вацлаў Раманоўскі** ( (паводле іншых крыніц — у 1891) — пасля 1939) — каталіцкі святар заходняга абраду, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Сумілішскай воласці Віленскай губерні. Паходзіў з сялянскай сям’і: бацькі — Станіслаў і Міхаліна (з дому Міглікаў) Раманоўскія.

У 1908 годзе здаў экзамен на званне аптэкарскага вучня пры экзаменацыйнай камісіі Віленскай навучальнай акругі. Скончыў духоўную каталіцкую семінарыю ў Вільні (1913). Падчас вучобы прымаў удзел у працы культурна-асветнага гуртка беларусаў-семінарыстаў. Пасвячоны ў святары 16 чэрвеня 1913 года ў Вільні.

Душпастырскую дзейнасць пачаў у 1913 годзе на пасадзе вікарыя ў Троках. З 1922 года — пробашч у парафіі Германішкі Лідскага дэканата. Матэрыяльна падтрымліваў выданне каталіцкай газеты «Biełarus». З 1936 года працаваў на пасадзе пробашча ў парафіі Парэчча Віленскай архідыяцэзіі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскай каталіцкай духоўнай семінарыі
Ломашаўскі сельсавет

**Ло́машаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Ломашы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Кульгайскі сельсавет** у складзе Пліскага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Кульгаі. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года адміністрацыйны цэнтр перанесены ў вёску Старынкі, сельсавет перайменаваны ў **Старынкаўскі сельсавет**. З 10 сакавіка 1958 года па 3 кастрычніка 1959 года ў складзе Дзісенскага раёна. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Мёрскага раёна. З 12 лютага 1965 года ў складзе Глыбоцкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Старынкаўскага сельсавета 32 населеныя пункты. 16 лютага 1982 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Карасі. 19 ліпеня 1989 года цэнтр перанесены ў вёску Ломашы, сельсавет перайменаваны ў Ломашаўскі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 905 чалавек, з іх 93,9 % — беларусы, 4,3 % — рускія, 0,9 % — палякі; паводле перапісу 2019 года — 697 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пліскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дзісенскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мёрскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Тогаленд

**То́галенд** () — былы нямецкі пратэктарат у Заходняй Афрыцы, які знаходзіўся на тэрыторыі сучасных дзяржаў Тога і Гана.

## Гісторыя 
Тогаленд размяшчаўся паміж брытанскай калоніяй Залаты Бераг на захадзе і французскай калоніяй Дагамея на ўсходзе. Яго плошча складала 90 479 км2. Населены пераважна народам эвэ са значнай прымешкай іншых народаў, у якасці палітычнай адзінкі ён з’явіўся ў 1884 годзе, калі падчас «гонкі за Афрыку» нямецкі канцлер Ота фон Бісмарк абвясціў гэтую тэрыторыю належачай Германскай імперыі, з чым фармальна пагадзіліся іншыя еўрапейскія дзяржавы.

Першым кіраўніком нямецкай каланіяльнай адміністрацыі стаў імперскі камісар заходняга ўзбярэжжа Афрыкі Густаў Нахцігаль.

Немцы планавалі зрабіць Тогаленд узорнай калоніяй. Паколькі рэгіён быў бедны мінеральнымі рэсурсамі (паклады фасфатаў тады яшчэ не былі адкрыты), яны вырашылі засяродзіцца на развіцці сельскай гаспадаркі. Развівалася вытворчасць пальмавага алею, уводзіліся экспартныя культуры, асабліва какава і бавоўна, якія выгадоўваліся на плантацыях з выкарыстаннем мясцовай рабочай сілы. Ламэ на беразе Гвінейскага заліва павінен быў стаць сталіцай калоніі і галоўным портам. Пачалося будаўніцтва чыгунак, якія павінны былі злучыць порт з унутранымі абласцямі краіны. Немцы таксама ўвялі ў краіне судовую і адміністрацыйную сістэму. Інфраструктура, якую перабудоўвалі немцы ў сваіх інтарэсах, паступова аб’ядноўвала пратэктарат.

Падчас Першай сусветнай вайны Тогаленд быў акупаваны Вялікабрытаніяй і Францыяй і ў 1924 годзе быў фармальна падзелены паміж імі згодна з мандатам Лігі Нацый. Дзве траціны тэрыторыі краіны (уключаючы Ламэ), якія мяжуюць з Дагамеяй, сталі Французскім Тогалендам, астатнія, якія мяжуюць з Залатым Берагам, сталі Брытанскім Тогалендам.

У 1946 годзе абодва Тогаленды сталі падапечнымі тэрыторыямі ААН. Брытанскі Тогаленд адміністрацыйна кіраваўся як частка Залатога Берага і разам з ім у 1957 годзе атрымаў незалежнасць, стаўшы Рэспублікай Гана. Французскі Тогаленд кіраваўся асобна ад Дагамеі (сучасны Бенін) і атрымаў незалежнасць у 1960 годзе, стаўшы Рэспублікай Тога.

Імкненні да аб’яднання палавін былога Тогаленда, да гэтага часу моцныя сярод народа эвэ, асабліва той яго часткі, якая жыве ў Гане, часта выклікалі напружанасць у адносінах паміж незалежнымі Тога і Ганай.

## Заўвагі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Каланіяльная Афрыка
Катэгорыя:Былыя калоніі Германіі
Катэгорыя:Гісторыя Ганы
Катэгорыя:Гісторыя Тога
Катэгорыя:З’явіліся ў 1884 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1914 годзе
Дэсант (фільм)

**«Дэса́нт»** () — польскі незалежны дакументальны кароткаметражны фільм беларускага рэжысёра Януша Гаўрылюка, зняты ў 2018 годзе.

## Сюжэт 
Дакументальны фільм пра Беларусь канца 2000-х гадоў. Як выглядала Беларусь у 2008 годзе паміж выбарамі 2006 года і 2010 года? Як пaўставаў «Белсат» у Беларусі? Архаічнае Палессе, альтэрнатыўны Гродна і апазіцыйны Мінск. Райд па краіне Лукашэнкі, на чорным БМВ з польскімі ТБ-аператарамі ў галоўных ролях.

## Здымаліся 
## Здымачная група 
* музыка — IQ48
* голас ад аўтара — Філіп Косёр
* аператары — Януш Гаўрылюк, Дарыюш Ядах
* мантаж — Януш Гаўрылюк
* рэжысёр — Януш Гаўрылюк

## Спасылкі 
* 
* «Дэсант» на Facebook
* «Дэсант» на ZOOM 174

Катэгорыя:Фільмы Польшчы
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы
Мост цераз Дубравенку (Магілёў, вуліца Чалюскінцаў)

**Мост цераз Дубраве́нку** — аўтадарожны мост у Магілёве цераз раку Дубравенку недалёка ад яе вусця. Злучае цэнтр горада (левы бераг) і Задубравенскі пасад (правы). Па мосце праходзіць вуліца Чалюскінцаў. Узведзены ў 1962 годзе з жалезабетону і мае 4 пралётаў, яго даўжыня складае 45 метраў, шырыня — 20 метраў.

У 2017 годзе да 750-годдзя горада праведзены капітальны рамонт моста (арх. С. А. Шапавалава). Пры ўездах на мост пастаўлены тумбы класіцыстычнай формы з убудаванымі свяцільнямі, таксама ўстаноўлена новая металічная агароджа з выявамі львіных галоў на шчытках.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1962 год у Магілёве
Катэгорыя:Масты Магілёва
Катэгорыя:Масты цераз Дубравенку
Катэгорыя:вуліца Чалюскінцаў (Магілёў)
Раскіданае гняздо (фільм, 2019)

**«Раскі́данае гняздо́»** — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм рэжысёра Андрэя Куцілы, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2019 годзе.

## Сюжэт 
Невялікая яўрэйская сям’я месціцца ў старым драўляным доме ў цэнтры Гомеля. Барыс Зямавіч — самы старэйшы. Разам з ім жывуць яго дачка з мужам і ўнучка Ірына. Іх спакойнае існаванне яшчэ дзевяць гадоў таму было парушана загадам мясцовых уладаў аб зносе дому, які паспеў стаць іх радавой каштоўнасцю. Пабудаваны ў 1905 годзе, дом упрыгожаны калісьці традыцыйнай для гэтых мясцін вытанчанай драўлянай аздобай: разьбянымі ліштвамі, аканіцамі, парталамі, арнаментаванымі дзвярыма. Гэты цудоўны прыклад драўлянага дойлідства дзяржава спецыяльна не занесла ў спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей, каб без праблем вызваліць месца для сучаснай забудовы. Галоўныя героі фільма — дзядуля і ўнучка. Ён — былы дырэктар аднаго будаўнічага ўпраўлення, яна — студэнтка, будучы архітэктар. Здаецца, больш за ўсіх менавіта яны перажываюць будучую страту…

## У фільме здымаліся 
## Здымачная група 
* аўтар сцэнарыя, рэжысёр, мантажыст — Андрэй Куціла
* асістэнт рэжысёра — Вікторыя Трапезнікава
* аператары — Андрэй Куціла, Аляксандр Алейнікаў
* гукарэжысёр — Яраслаў Шпак
* карэкцыя колеру — Аліса Тумашэўская
* рэдакцыйны нагляд — Януш Гаўрылюк

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Куцілы
Палын горкі

**Палын горкі** (*Artemísia absínthium*) — шматгадовая травяністая расліна сямейства астравых.

## Апісанне 
Шаравата-серабрыстая расліна. Сцябло каля асновы дзеравянее. Верхняе лісце — сядзячае, ад слабарассечанага да суцэльнага, кветкавыя кошыкі жоўтыя, шарападобныя, на паніклых кветаносах. Усе кветкі пладаносныя.

## Пашырэнне 
Расце на пустках, каля жылля, на ўзлесках, іншы раз утварае суцэльныя зараснікі.

## Выкарыстанне 
Лекавая расліна (жаўцягонны, процізапаленчы і спазмалітычны сродак).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Палын
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Травы
Мост цераз Дубравенку (Магілёў, вуліца Лазарэнкі)

**Мост цераз Дубраве́нку** — сумешчаны аўтадарожны мост-пуцеправод у Магілёве цераз раку Дубравенку і вуліцы Левая і Правая Дубравенкі. Злучае гістарычны цэнтр горада (левы бераг) і Віленскае прадмесце (правы). Па мосце праходзіць вуліца Лазарэнкі.

## Гісторыя 
Існаваў з Сярэднявечча на шляху з горада ў бок Вільні, сталіцы Вялікага Княства Літоўскага.

У 1960 годзе пабудаваны жалезабетонны мост, які меў тры пралёты, яго даўжыня складала 18 м, шырыня 15 м.

У 2007 годзе ўзведзены і адкрыты для руху новы мост, афіцыйна здадзены ў эксплуатацыю ў 2008 годзе. Новы мост мае 6 пралётаў, агульнае даўжыня складае 199 м, шырыня — 27 м. Мост пачынаецца амаль ад самай Тэатральнай плошчы, праз што апынуўся надзвычай высокім і цалкам схаваў гістарычную забудову па няцотным боку вуліцы Лазарэнкі, забудова па цотным боку была знішчана.

У 2011 годзе Камісія па тапаніміцы і ўвекавечанні гістарычнай і культурнай спадчыны Магілёва падтрымала калектыўны зварот грамадзян з прапановай прысвоіць мосту назву «Віленскі мост». Але праз памылку чыноўнікаў рашэнне не набыло законную моц, і мост застаўся безыменным.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:2007 год у Магілёве
Катэгорыя:Масты Магілёва
Катэгорыя:Масты цераз Дубравенку
Катэгорыя:вуліца Лазарэнкі (Магілёў)
Катэгорыя:Пуцеправоды Магілёва
Спіс дзеючых кіраўнікоў дзяржаў і ўрадаў

У спіс дадаюцца дзеючыя кіраўнікі дзяржаў і кіраўнікі ўрадаў.

## Еўропа 
## Азія 
## Афрыка 
## Амерыка 
## Аўстралія і Акіянія 
## Спасылкі 
* Rulers Сайт са спісам кіраўнікоў дзяржаў і ўрадаў усіх дзяржаў і тэрыторый, пачынаючы з 1700 г.
* Archontology Сайт з падрабязнай інфармацыяй па палітычных персонах
* World statesmen.org Спісы кіраўнікоў дзяржаў і ўрадаў усіх краін з часу іх утварэння

*
Катэгорыя:Спісы кіраўнікоў
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Сезон 2019 ФК Нафтан

У 2019 годзе футбольны клуб «Нафтан» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах: 
* Чэмпіянаце Беларусі 2019 (5 месца), 
* Кубку Беларусі 2019/2020 (вылет на стадыі 1/8 фінала).

## Склад каманды 
*Станам на кастрычнік 2019 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

2019
Нафтан
Янка Жук

**Янка Жук** ( — ) — каталіцкі святар заходняга абраду, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.

## Біяграфія 
Паходзіў з беларускай каталіцкай сям’і. У 1913 годзе паступіў у Магілеўскую духоўную каталіцкую семінарыю ў Пецярбургу. У гады вучобы ўключыўся ў беларускі незалежніцкі і нацыянальна-рэлігійны рух. Пасвячоны ў святары ў 1920 годзе.

Першыя гады душпастырскай дзейнасці правёў у парафіі Лужыца Магілеўскай архідыяцэзіі. У 1921—1924 гадах выконваў абавязкі пробашча ў вёсцы Новы Пагост на Браслаўшчыне, дзе звяртаўся да вернікаў з беларускімі казаннямі. У 1930-я гады — пробашч у мясцовасці Мейшагола і адміністратар у мястэчку Шаркоўшчына.

Пасля Другой сусветнай вайны выконваў святарскія абавязкі ў мясцовасці Рэшчынка Падляскай дыяцэзіі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Косціна (Гагарынскі раён)

**Косціна** () — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Самуйлаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Гагарынскага раёна (Смаленская вобласць)
Мост цераз Дубравенку (Магілёў, Быхаўская вуліца)

**Мост цераз Дубраве́нку** — пешаходны мост цераз раку Дубравенку ў Магілёве. Злучае гістарычны цэнтр горада (левы бераг) і Быхаўскае прадмесце (правы). Па мосце праходзіць Быхаўская вуліца.

## Гісторыя 
Існаваў гістарычна, праз яго пралягаў шлях на Быхаў. У 1981 годзе пабудаваны жалезабетонны мост, які мае 3 пралёты, яго даўжыня складае 32 м, шырыня 6 м.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1981 год у Магілёве
Катэгорыя:Масты Магілёва
Катэгорыя:Масты цераз Дубравенку
Катэгорыя:Быхаўская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Пешаходныя масты Беларусі
Rouge

**Rouge** — бразільскі жаночы поп-гурт, створаны ў Бразіліі ў Сан-Паўлу.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Rouge* (2002)
* ''C'est La Vie* (2003)
* *Blá Blá Blá* (2004)
* *Mil e Uma Noites* (2005)
* *Les 5inq'' (2019)

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы Бразіліі
Катэгорыя:Квінтэты
Мост цераз Дубравенку (Магілёў, праспект Міру)

**Мост цераз Дубраве́нку** — аўтадарожны мост цераз раку Дубравенку ў Магілёве. Злучае цэнтр горада (левы бераг) і жылы раён Фестывальны (правы). Па мосце праходзіць праспект Міру. Узведзены ў 1965 годзе з жалезабетону і мае 5 пралётаў, яго даўжыня складае 74 метраў, шырыня — 20 метраў.
]]
У 2017 годзе да 750-годдзя горада праведзены капітальны рамонт моста (арх. Л. М. Уладзіміровіч), устаноўлены гранітныя бардзюры, на ліхтары надзеты шырокія літыя тумбы, якія завузілі ходнік, заменена чыгунная агароджа, тумбы абліцаваныя гранітам, замест літых ваз-кветачніц устаноўлены гранітныя шары.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1965 год у Магілёве
Катэгорыя:Масты Магілёва
Катэгорыя:Масты цераз Дубравенку
Катэгорыя:Праспект Міру (Магілёў)
Сезон 2019 ФК Рух Брэст

У 2019 годзе футбольны клуб «Рух» з г. Брэст прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі 2019 (3 месца і выхад у Вышэйшую лігу),
* Кубку Беларусі 2019/2020 (паражэнне ў 1/16 фіналу).

## Склад каманды 
*Станам на жнівень 2019 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

2019
Рух Брэст
Катэгорыя:2019 год у Брэсце
Чычэрын

**Чычэрын** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Георгій Васільевіч Чычэрын (1872—1936) — рускі рэвалюцыянер, савецкі палітычны і дзяржаўны дзеяч, наркам замежных спраў РСФСР і СССР (1918—1930).
* Мікіта Чычэрын (нар. 1990) — расійскі футбаліст.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Клімент Аркадзьевіч Ціміразеў

**Клімент Аркадзьевіч Ціміразеў** (, Санкт-Пецярбург, Расійская імперыя — , Масква, РСФСР) — расійскі вучоны ў галіне батанікі і фізіялогіі раслін, адзін з заснавальнікаў расійскай навуковай школы фізіёлагаў раслін, тэарэтык дарвінізму. Член-карэспандэнт Пецярбургскай акадэміі навук (1890), Расійскай акадэміі навук (1917).

## Біяграфія 
Скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт (1866). У 1870—1892 гадах у Пятроўскай земляробчай і лясной акадэміі. Адначасова з 1877 года прафесар Маскоўскага ўніверсітэта. У 1911 годзе з групай выкладчыкаў пакінуў яго ў знак пратэсту супраць парушэння ўніверсітэцкай аўтаноміі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па метадах даследавання фізіялогіі раслін, біялагічных асновах аграноміі, гісторыі навукі. Раскрыў заканамернасці фотасінтэзу як працэсу выкарыстання святла для ўтварэння арганічных рэчываў раслін. Папулярызатар дасягненняў у галіне фізіялогіі раслін.

Публіцыст («Жыццё расліны», 1878; «Навука і дэмакратыя», 1920).

## Памяць 
У Мінску яго імем названа вуліца (1940).

## Літаратура 
*  — С. 115.
* Великие русские люди : сборник / [составитель В. Володин]. — Москва : Молодая гвардия, 1985. — (Жизнь замечательных людей; вып.6(646)) . — 414, [2]с., [16]л. ил.

Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты РАН (1917—1925)
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Аўтары Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона
Катэгорыя:Сацыялісты Расіі
Катэгорыя:Эвалюцыяністы
Катэгорыя:Батанікі Расіі
Георгій Васільевіч Чычэрын

**Георгій Васільевіч Чычэрын** (, в. Караул, Тамбоўская губерня, Расійская імперыя — , Масква, РСФСР) — савецкі палітычны і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Пляменнік Б. М. Чычэрына (1828—1904) — рускага правазнаўцы, анаго з заснавальнікаў расійскай школы канстытуцыйнага права. Скончыў Пецярбургскі універсітэт (1896). 3 1897 года працаваў у Міністэрстве замежных спраў Расійскай імперыі. 3 1904 года удзельнічаў у сацыял-дэмакратычным руху. У 1904—1917 гадах у эміграцыі (Германія, Франція, Англія). У часы эміграцыі сакратар Цэнтральнага бюро замежных груп рускіх палітэмігрантаў. 3 1905 года член РСДРП, з 1906 года прыхільнік меншавізму. У першую сусветную вайну інтэрнацыяналіст.

У студзені 1918 годзе вярнуўся ў Расію. У 1918—1930 гадах — Наркам замежных спраў СССР (да 1922 года — РСФСР). У складзе савецкай дэлегацыі падпісаў Брэсцкі мір 1918.

Узначальваў савецкія дэлегацыі на Генуэзскай канферэнцыі 1922 года, Лазанскай канферэнцыі 1922—1923. Падпісаў Рапальскі дагавор 1922 года з Германіяй і інш. Член ЦК УКП(б) у 1925—1930 гадах.

Аўтар прац па гісторыі рэвалюцыйнага руху, міжнародных адносін.

## Памяць 
У Мінску яго імем названа вуліца (1922), на доме № 1 мемарыяльная дошка (1977).

## Літаратура 
* 
* *О’Коннор, Т. Э.* Георгий Чичерин и советская внешняя политика 1918—1930 гг. / Т. Э. О’Коннор. — Москва: Прогресс, 1991. — 320с.:ил.

Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Паліглоты
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Члены ЦВК СССР
Катэгорыя:Бальшавікі
Катэгорыя:Меншавікі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Музыказнаўцы СССР
Катэгорыя:Брэсцкі мір
Катэгорыя:Народныя камісары замежных спраў СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскага Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тамбоўскай губерні
Балтуціна-1

**Балтуціна-1** () — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Балтуцінскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Глінкаўскага раёна
Болхаўскі раён

**Болхаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Арлоўскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Болхаў.

## Геаграфія 
Болхаўскі раён мяжуе з Мцэнскім, Арлоўскім і Знаменскім раёнамі, а таксама з Калужскай і Тульскай абласцямі. Плошча раёна складае 1182,2 км².

## Гісторыя 
Болхаўскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

Катэгорыя:Раёны Арлоўскай вобласці
Абаянскі раён

**Абаянскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Курскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Абаянь.

## Геаграфія 
Абаянскі раён мяжуе з Медзвенскім, Прысценскім, Вялікасалдацкім і Бялоўскім раёнамі, а таксама з Белгародскай вобласцю. Плошча раёна складае 1026,50 км².

Катэгорыя:Раёны Курскай вобласці
Даброміна (станцыя)

**Даброміна** () — станцыя Маскоўскай чыгункі на лініі Смаленск — Ельня, паміж прыпыначнымі пунктамі 541 км і 551 км. Станцыя размешчана ў вёсцы Даброміна Глінкаўскага раёна.

## Прыгарадныя цягнікі 
## Літаратура 
* Железнодорожные станции СССР. Справочник. — М.: Транспорт, 1981

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Смаленскай вобласці
Пуцеправод па Віцебскім праспекце (Магілёў)

**Пуцеправод па Віцебскім праспекце** — аўтамабільна-пешаходны пуцеправод у Магілёве. Злучае жылы раён Дзімітрава і раён завода Кірава, праходзячы над чыгуначнымі пуцямі лініі Магілёў — Крычаў Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі. Па пуцеправодзе праходзіць Віцебскі праспект.

Пабудаваны ў 1923 годзе. Тып канструкцыі — бэлечны. Мае 3 пралёты, даўжыня складае 70 м, шырыня 24,5 м.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1923 год у Магілёве
Катэгорыя:Пуцеправоды Магілёва
Катэгорыя:Віцебскі праспект (Магілёў)
Анжаліка Віталеўна Саўчанка

**Анжаліка Саўчанка** (нар. 11 жніўня 1982, Днепрапятроўск, Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік) — украінская актрыса.

Катэгорыя:Актрысы Украіны
Чаплінак

**Чаплінак** (,  — **Тэмпельбург**) — горад на паўночным захадзе Польшчы. Размешчаны за 420 км на паўночны захад ад Варшавы, за 130 км на ўсход ад Шчэціна. Уваходзіць у Драўскі павет Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Чаплінак. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 13,62 км². Насельніцтва 7,2 тыс. чалавек.
У цемры

**«У це́мры»** — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм рэжысёра Віктара Аслюка, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2018 годзе.

## Сюжэт 
Саша, малады мужчына, жыве «*навобмацак*». Грузавыя і легкавыя аўтамабілі ён пазнае па паху. Жывёлаў, з якімі сустракаўся ў жыцці, памятае па дотыку. Калі Сашу было 11 год, «*навокал стала цёмна, і цяпер увесь час цёмна*»: Саша незваротна аслеп.

## У фільме здымаліся 
## Здымачная група 
* рэжысёр — Віктар Аслюк

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Віктара Аслюка
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Адзіная такая

**«Адзі́ная така́я»** — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм рэжысёра Вольгі Дашук, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2018 годзе.
## Сюжэт
Ангеліна Уэльская нарадзілася з цэрэбральным паралюшам. Яна амаль не размаўляла і не магла хадзіць. У Беларусі такія людзі звычайна пражываюць жыццё вязнямі ў сваім пакоі — сярод гора і слёзаў. Магчыма, гэта чакала б і Ангеліну, каб не ейная мама. У нейкі момант Вольга Уэльская зразумела, што яны не могуць болей так жыць. Яна захацела, каб у Ангеліны была нечуваная для чалавека ў ейным стане прафесія. З гэтага моманту ў мамы і дачкі настаў новы, не менш цяжкі этап — насуперак. Усё стала мяняцца. Ангеліна зрабілася першаю беларускаю мадэллю з дзіцячым цэрэбральным паралюшам. Яе запрасілі ўзяць удзел у найпрэстыжнейшым конкурсе «Міс свету на інвалідным вазку». Аднак, аказалася, нават гэта не тое, чаго Ангеліна хоча найбольш.
## У фільме здымаліся
## Здымачная група
*аўтар сцэнарыя і рэжысёр — Вольга Дашук

## Спасылкі
*

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Вольгі Дашук
Тжціньска-Здруй

**Тжціньска-Здруй** (,  — **Бад Шонфліс**) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 520 км на захад ад Варшавы, за 70 км на поўдзень ад Шчэціна і за 20 км ад мяжы з Германіяй. Уваходзіць у Грыфінскі павет Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Тжціньска-Здруй. Займае плошчу 2,33 км². Насельніцтва 2,4 тыс. чалавек.
Новэ Варпна

**Новэ Варпна** (,  — **Нойварп**) — горад на паўночным захадзе Польшчы на ўзбярэжжы Балтыйскага мора. Размешчаны за 600 км на паўночны захад ад Варшавы, за 40 км на поўнач ад Шчэціна. Пралівам шырынёю ў 2 км аддзелены ад нямецкага горада Альтварп (), праз які курсуе паром. Уваходзіць у Паліцкі павет Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Новэ Варпна. Чыгуначная станцыя. Марскі порт. Займае плошчу 24,51 км². Насельніцтва 1,2 тыс. чалавек.
Полчын-Здруй

**Полчын-Здруй** (,  — **Бад Польцын**) — горад на паўночным захадзе Польшчы. Размешчаны за 480 км на паўночны захад ад Варшавы і за 130 км на ўсход ад Шчэціна. Уваходзіць у Свідвінскі павет Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Полчын-Здруй. Чыгуначная станцыя. Курорт, турыстычная мясцовасць. Займае плошчу 7,22 км². Насельніцтва 8,3 тыс. чалавек.

Катэгорыя:Курорты Польшчы
Красное (Краснінскі раён, Смаленская вобласць)

**Красное** () — пасёлак пры станцыі ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Красноўскага сельскага паселішча. У пасёлку знаходзіцца аднаіменная чыгуначная станцыя.

## Гісторыя 
У 1632 годзе падчас Смаленскай вайны, пасёлак стаў цэнтрам паўстання Івана Балаша.

У гады Вялікай Айчыннай вайны пасёлак быў пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалены верасні 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснінскага раёна (Смаленская вобласць)
Зюзькі

**Зюзькі** () — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Красноўскага сельскага паселішча. Ля вёскі знаходзіцца прыпыначны пункт 481 км на лініі Смаленск — Орша.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснінскага раёна (Смаленская вобласць)
Спіс захворванняў ячменю

Гэты артыкул прадстаўляе сабой **спіс хвароб** .

## Бактэрыяльныя і грыбковыя захворванні 
## Нематоды, паразіты 
## Вірусныя, віроідныя і вірусападобныя хваробы 
## Фітаплазматычныя захворванні 
## Захворванні рознага генезу 
## Спасылкі 
* Barley Diseases, Queensland Government, Australia
* EPPO Standards, Guidelines on good plant protection — Barley, Europe
* Barley Disease Handbook, NDSU, US
* Barley Disease Index, TAMU, US
* Common Names of Diseases, The American Phytopathological Society, US
* USDA ARS Fungal Database
* Агульныя назвы хвароб. Амерыканскае фітапаталагічнае таварыства

Катэгорыя:Ячмень
Ячмень
Пуцеправод па вуліцы Якубоўскага (Магілёў)

**Пуцеправод па вуліцы Якубоўскага** — аўтамабільна-пешаходны пуцеправод у Магілёве. Злучае жылыя раёны Фестывальны і Мір, праходзячы над чыгуначнымі пуцямі лініі Магілёў I — Магілёў II Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі. Па пуцеправодзе праходзіць вуліца Якубоўскага.

Пабудаваны ў 1991 годзе. Да яго ўзвядзення дарога на Мінск праходзіла па пуцеправодзе па вуліцы Арлоўскага, узведзеным у 1929 годзе. Дзякуючы новаму пуцеправоду дарога была выпрастана, а стары пуцеправод ператвораны ў пешаходны.

Тып канструкцыі — бэлечны. Мае 4 пралёты, даўжыня складае 80 м, шырыня 25 м.

У 2018 годзе праведзена рэканструкцыя пуцеправода (арх. С. А. Шапавалава). Сярод іншага агароджа заменена на чыгунную, на ўездах устаноўлены групы з чатырох простых тумб, абліцаваных шэрым паліраваным гранітам, і расшытых уверсе і ўнізе заглыбленымі гарызантальнымі палосамі. На крайняй тумбе, упрыгожанай з боку невялікім шчытом з гербам Магілёва, устаноўлена свяцільня.

## Спасылкі 
Катэгорыя:1991 год у Магілёве
Катэгорыя:Пуцеправоды Магілёва
Катэгорыя:вуліца Якубоўскага (Магілёў)
Алендскі

**Алендскі** () — польскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алендскія — мазавецкі шляхецкі род герба «Равіч».
* Аляксандр Алендскі — суддзя земскі і падкаморы ваўкавыскі.
* Багуслаў Алендскі — палкоўнік, ротмістр ваўкавыскі.
* Гедэон Алендскі (? — пасля 1737) — дэпутат Галоўнага Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага.
* Крыштаф Алендскі (? — 1668) — стольнік, суддзя земскі і падкаморы Ваўкавыскага павета.
* Крыштаф Алендскі (? — 1565) — дэлегат Вялікага Княства Літоўскага на варшаўскі сойм.
* Крыштаф Алендскі — шамбялян яго каралеўскай мосці, староста маргішскі.
* Крыштаф Алендскі — войт ваўкавыскі і поразаўскі.
* Крыштаф Алендскі (? — пасля 1602) — вялікалітоўскі гаспадарчы дзеяч.
* Станіслаў Алендскі (? — пасля 1529) — пачынальнік галіны роду Алендскіх на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага, староста жамойцкі.
* Станіслаў Алендскі — староста дзякаўскі і жыліцкі.
* Стафан Алендскі (1720—1763) — дзеяч кальвінісцкай царквы.
* Стэфан Алендскі (1703—1771) — чашнік вялікі літоўскі, канюшы вялікі літоўскі.
* Стэфан Казімір Алендскі (1740—?) — староста жыліцкі.
* Тэафіл Алендскі (?—1707/1708) — маршалак Галоўнага Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага.
* Юрый Алендскі (? — пасля 1653) — суддзя земскі ваўкавыскі, тройчы пасол на Варшаўскія соймы.
* Юрый Алендскі (? — пасля 1714) — пасол на сеймы, харунжы і маршалак ваўкавыскі.
* Януш Алендскі (? — 1580) — староста браньскі.
* Януш Алендскі — ротмістр войска літоўскага, пісар вайсковага дэпартамента ВКЛ.

## Гл. таксама 
* Мацей Алендзкі — дзеяч Ордэна езуітаў, педагог

Катэгорыя:Польскія прозвішчы