open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гофкірхэ (Дрэздэн)

Дрэздэнская **Гофкірхэ** ( — «прыдворная царква», таксама **Каталіцкая прыдворная царква** () — кафедральны сабор дыяцэзіі Дрэздэн-Мейсен і прыхадская царква ў Дрэздэне. Каталіцкая царква была пабудаваны для курфюрста Фрыдрыха Аўгуста II Саксонскага архітэктарам Гаэтана К'яверы ў 1739—1755 гадах у стылі барока. У 1964 годзе яна была абвешчана канкафедральнай, а ў 1980 годзе стала саборнай з прычыны пераводу біскупства з Баўтцэна ў Дрэздэн.

## Гісторыя 
Як былая прыдворная царква звязана праходам з каралеўскім палацам і знаходзіцца на набярэжнай Эльбы. Яна будавалася практычна адначасова з пратэстанцкай царквой Фраўэнкірхэ, размешчанай у 300 метрах. Узвядзенне і афармленне Гофкірхэ абыйшлося казне Саксоніі ў каласальную суму (больш за 900000 талераў). Званіца царквы Гофкірхэ ўключала чатыры невялікіх званы. Але ў сувязі з тым, што ўсё насельніцтва Саксоніі вызнавала лютэранства, перазвон на званіцы каталіцкага сабора быў дазволены толькі ў 1806 годзе Напалеонам пасля таго, як Саксонія была абвешчана каралеўствам. Храм асвячоны імем Святой Троіцы. На калоне недалёка ад алтара, змешчана копія праваслаўнай іконы Андрэя Рублёва «Святая Троіца».

Падчас бамбардзіроўкі Дрэздэна 13-15 лютага 1945 года Гофкірхэ значна пацярпела: абваліўся дах, адбылося разбурэнне часткі вонкавых сцен. Працы па аднаўленні пачаліся непасрэдна пасля заканчэння Другой сусветнай вайны. У 1947 годзе пачаліся набажэнствы. У 1962 годзе аднаўленне Гофкірхэ было завершана.

## Архітэктура і ўнутранае ўбранне 
У падзямелле царквы знаходзіцца фамільная пахавальня дынастыі Ветынаў, якія кіравалі Саксоніі на працягу некалькіх стагоддзяў. У ёй пахаваны прах 49 прадстаўнікоў дынастыі, акрамя Аўгуста Моцнага. Паводле польскай традыцыі, яго цела было пахавана ў Кракаве. Аднак у Гофкірхэ знаходзіцца яго сэрца ў адмысловай меднай капсуле. Паданне кажа, што яно пачынае біцца, калі побач праходзіць сімпатычная жанчына (Аўгуст быў вядомым лавеласам, які меў паводле чутак 365 палюбоўніц). Тут ж знаходзяцца саркафагі біскупаў каталіцкай дыяцэзіі Дрэздэн-Мейсен.

[thumb|250px|Алтар і карціна «Узнясенне Хрыста» [Антон Рафаэль Менгс|Антона Менгса]]
Уражвае таксама раскошнае ўнутранае ўбранне храма: майстэрскі выкананы арган працы Готфрыда Зільбермана, кафедра. Унутры царквы багата ўпрыгожаны неф, двухпавярховая галерэя і 4-ы вуглавыя капліцы. Алтар выкананы з мармуру і пазалочанай бронзы. Алтар упрыгожвае апраўленая мармуровымі калонамі карціна «Узнясенне Хрыста», напісаная Антонам Рафаэлем Менгсам. Званіца сабора збудавана на нефе, упрыгожаным 78 трохмятровымі статуямі святых, створаных дрэздэнскімі скульптарамі Паўлам і Якавам Маерамі і італьянскім скульптарам Ларэнца Маціелі.

У 1973 годзе ў адной з бакавых капэл была ўсталявана п'ета з мейсенскага фарфору, прысвечаная «ахвярам 13 лютага 1945 г. і ўсім нявінна забітым».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмы Дрэздэна
Катэгорыя:Саборы Германіі
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Германіі
Катэгорыя:Пахавальні
Катэгорыя:Збудаванні Германіі ў стылі барока
Катэгорыя:1755 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Германіі
Клімент II (Папа Рымскі)

**Клімент II** (; **свецкае імя граф Суітгер Шыдгер-Морслебен-Горнбург**, ; 1005 — 9 кастрычніка 1047) — Папа Рымскі з 25 снежня 1046 па 9 кастрычніка 1047. Ён быў другім з Папаў Рымскіх з Германіі

Нарадзіўся ў Хорнбургу, Ніжняя Саксонія, Германія. Ён быў сынам графа Конрада з Морслебена і Гамбурга і яго жонкі Амалрэд.

У 1040 годзе ён стаў біскупам Бамберга. У 1046 годзе ён суправаджаў караля Генрыха III у яго італьянскай кампаніі, і 20 снежня ўдзельнічаў у царкоўным сінодзе Сутры, які зрынуў былых Папаў Рымскіх Бенедыкта IX і Сільвестра III і пераканаў Папу Рымскага Рыгора VI пакінуць Святы Прастол. Кароль Генрых III прапанаваў Суітгера на папства і сінод зацвердзіў яго. Неадкладна пасля выбараў кароль Генрых і новы Папа Рымскі выехалі ў Рым, дзе Клемент 25 снежня каранаваў Генрыха III як імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі.

Кароткі пантыфікат Клімента II пачаўся з рымскага сінода 1047 года, які паклаў пачатак паляпшэнню спраў у рымскай царкве, асабліва прадпісваючы дэкрэты супраць сіманіі. Выбары Клемента былі пазней раскрытыкаваны партыяй рэформаў у межах папскай курыі з-за дачынення да гэтага караля і факту, што новы Папа Рымскі ўжо быў біскупам іншай дыяцэзіі. Насуперак пазнейшай практыцы Клемент кіраваў і Рымам і Бамбергам адначасова.

Клемент суправаджаў імператара ў яго паездцы па паўднёвай Італіі і наклаў інтэрдыкт на Беневента за адмову адкрыць свае вароты перад імі. Рушыўшы ўслед за Генрыхам у Германію ён кананізаваў Вібараду, закатаваную венграмі ў 925 годзе. На шляху назад у Рым ён памёр каля Пезара ў кастрычніку 1047 года. Яго труп быў вернуты ў Бамберг, які ён вельмі любіў і пахаваны ў заходнім хоры ў Бамбергскім кафедральным саборы. Клемент — адзіны Папа Рымскі, пахаваны на поўнач ад Альпаў.

у]]

Таксікалагічная экспертыза яго рэштак, праведзеная ў сярэдзіне 20-га стагоддзя, пацвердзіла векавыя чуткі, што Клемент быў атручаны свінцовым цукрам. Не ясна, аднак, ці быў ён забіты ці выкарыстоўваў свінцовы цукар у якасці лекаў

## Літаратура 
* 
* *Catholic Encyclopedia*, «Pope Clement II» (1913).

Катэгорыя:Папы Рымскія
Катэгорыя:Постаці Бамберга
Катэгорыя:Памерлі ў правінцыі Пезара-э-Урбіна
Вылячэнне паралізаванага ў Капернауме

[thumb|*Вылячэнне паралізаванага ў Капернауме*, [Джэймс Цісо, канец 19ст.]]
**Вылячэнне паралізаванага ў Капернауме** — падзея новазапаветняга апавядання, адзін з цудаў Ісуса Хрыста.

## Біблейскае апавяданне 
Эпізод запісаны ў Евангеллях ад Матфея (9:1-8), Марка (2:1-12) і Лукі (5:17-26).

Паводле Евангелляў, калі Ісус увайшоў у Капернаум, людзі пачулі, што Ён увайшоў у дом аднаго з жыхароў. Яны сабраліся ў такой вялікай колькасці, што не было месца, нават за дзвярыма, і Ён прапаведаваў ім слова.

У гэты час прыйшлі чатыры чалавека і неслі да Ісуса паралізаванага чалавека. Паколькі яны не маглі ўвайсці ў дом з-за натоўпу, яны зрабілі адтуліну ў даху дома, дзе знаходзіўся Ісус, і праз яе апусцілі цыноўку з хворым чалавекам. Тады Ісус, бачачы іх веру, сказаў паралізаванаму: «Сынок, даруюцца табе грахі твае».

У гэты час фарысеі і настаўнікі закону началі пра сябе гаварыць: "Што такое Ён кажа, Ён блюзнерыць: ніхто не можа дараваць чалавеку грахі, акрамя Бога". На гэта Ісус сказаў: "што лягчэй сказаць: «даруюцца табе грахі твае», альбо сказаць: «устань і хадзі»? але каб вы ведалі, што Сын Чалавечы мае ўладу на зямлі дараваць грахі", - і таму Ён звярнуўся на нямоглага: "устань, вазьмі пасцель тваю і ідзі ў дом твой." Хворы чалавек адразу ж усім на дзіўленне ўстаў і, славячы Бога, пайшоў у свой дом.

У гэтым урыўку паказваецца не толькі каштоўнасць веры для ацалення, але і тое, што часам неабходна з надзеяй пераадольваць цяжкасці. Ісус паўстае не як цудадзейны лекар, але як Божы Сын, які мае права дараваць грахі. Дараванне ж грахоў мае ж не меншую каштоўнасць, чым ацаленне.

Катэгорыя:Цуды Ісуса Хрыста
Грыгорый VI (Папа Рымскі)

**Грыгорый VI** (); свецкае імя Іаан Грацыян () або Джавані Грацыяна (); (? — 1048) — Папа Рымскі з 5 мая 1045 па 20 снежня 1046.
Абраны на папства 1 мая 1045 года (паводле некаторых даных, купіў папства ў свайго хросніка Бенедыкта IX); адрокся на саборы, скліканым у Сутры Генрыхам III, верагодна, памёр у Кёльне ў пачатку 1048 года.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Папы Рымскія
Катэгорыя:Асобы, чыя дата нараджэння не вызначана
Пётр Хрысолаг

**Пётр Хрысолаг** (каля 380, Імала, Балоння, Італія — 31 ліпеня 450, там жа) — каталіцкі багаслоў, настаўнік царквы. Уключаны ў лік святых Каталіцкай царквы, памяць здзяйсняецца 30 ліпеня.

Пра жыццё Пятра Хрысолага вядома толькі некалькі фактаў. Прыняў хрысціянства ў сталым узросце, у 433 годзе быў прызначаны біскупам у Равене, затым стаў мітрапалітам. Яго пропаведзі былі звернутыя да гараджан квітнеючага гандлёвага горада. Пятра лічаць даверанай асобай Папы Рымскага Льва I. Пахаваны ў саборы Імалы.

Ужо з IX стагоддзя Пётр атрымаў мянушку *Chrysologus* (Хрысолаг, «Залатаслоў») падобна з багасловам Іаанам Залатавустам. У 1729 годзе папам рымскім Бенедыктам XIII быў названы настаўнікам царквы.

Катэгорыя:Хрысціянскія святыя V стагоддзя
Катэгорыя:Дактары Касцёла
Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы V стагоддзя
Катэгорыя:Біскупы равенскія
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Святыя Італіі
Пеканбару

**Пеканбару** () — горад у Інданезіі на востраве Суматра. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Рыау().

Тэрыторыя горада выдзелена ў самастойную адміністрацыйную адзінку — муніцыпалітэт (кота). Насельніцтва, паводле вынікаў агульнанацыянальнага перапісу 2010 года, складае 897768 чалавек. Плошча станам на 2010 год — 632,26 км².

Размешчаны ў цэнтральнай частцы вострава Суматра на адлегласці каля 120 км ад узбярэжжа Малакскага праліва і каля 200 км ад узбярэжжа Індыйскага акіяна. Стаіць на абодвух берагах ракі Сіяк ().

Нацыянальны склад насельніцтва вельмі разнастайны. Найбольш шматлікія прадстаўнікі народнасцей мінангкабау, малайцаў, яванцаў, батакаў. Пераважнае веравызнанне гараджан — іслам суніцкага толку.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Аранжавая рэвалюцыя

**Аранжавая рэвалюцыя** (*Майдан*, ) — кампанія агульнанацыяльных пратэстаў, мітынгаў, пікетаў, страйкаў і іншых акцый грамадзянскага непадпарадкавання ва Украіне, арганізаваная і праведзеная прыхільнікамі Віктара Юшчанкі, асноўнага кандыдата ад апазіцыі на прэзідэнцкіх выбарах у лістападзе-снежні 2004 года, пасля абвяшчэння Цэнтральнай выбарчай камісіяй папярэдніх вынікаў, згодна якіх перамог яго супернік — Віктар Януковіч. Акцыя пачалася 22 лістапада 2004 года.

Асноўнай базай аб'яднанай апазіцыі сталі заходнія і цэнтральныя рэгіёны краіны, у той час як Віктара Януковіча падтрымаў усход і поўдзень Украіны. Грамадская думка заходніх краін была пераважна на баку ўкраінскай апазіцыі.

Асноўным вынікам рэвалюцыі было прызначэнне судом паўторнага другога туру прэзідэнцкіх выбараў (не прадугледжанага наўпрост заканадаўствам). У выніку кампрамісу, дасягнутага фракцыямі Вярхоўнага Савета, пасля прызначэння паўторнага другога туру выбараў былі прыняты змены да Канстытуцыі, якія атрымалі назву *Канстытуцыйная рэформа*. Канстытуцыйная рэформа зменшыла паўнамоцтвы прэзідэнта, і, такім чынам, знізіла ўзровень значнасці спрэчных прэзідэнцкіх выбараў.

Па выніках галасавання ў паўторным другім туры выбараў перамогу атрымаў Віктар Юшчанка.

Змена кіруючай эліты Украіны, што адбылася ў выніку «Аранжавай рэвалюцыі», і звязаная з гэтым радыкальная пераарыентацыя ўнутранага і знешнепалітычнага курсу краіны далі падставу шматлікім назіральнікам казаць аб чарзе «каляровых» рэвалюцыяў, якая пачалася са змены ўлады ў Сербіі і працягнулася ў Грузіі, Украіне і Кыргызстане, спрабаваць знайсці аналогіі паміж імі і вызначыць тыя дзяржавы, у якіх магчымы паўтор «каляровых» рэвалюцыяў. Са свайго боку, улады краін, якія называліся як патэнцыйныя аб'екты скарыстання «рэвалюцыйнага досведу», пачалі пэўныя контрзахады для недапушчэння гэтага (у тым ліку і Беларусь).

Галоўным лозунгам рэвалюцыі стала выслоўе «Разом нас багато, Нас не подолати!» ()

## Гл. таксама 
* Еўрамайдан
* Прэзідэнцкія выбары ва Украіне, 2004
* Палітычны крызіс ва Украіне, 2004
* Дзень свабоды, Украіна
* Каляровая рэвалюцыя

## Спасылкі 
* Фотаархіў Аранжавай рэвалюцыі  

Катэгорыя:Гісторыя Украіны
Катэгорыя:Палітыка Украіны
Катэгорыя:Акцыі пратэсту ва Украіне
22
Катэгорыя:2004 год ва Украіне
Катэгорыя:Рэвалюцыі XXI стагоддзя

Катэгорыя:Снежань 2004 года
Ноймаркт (Дрэздэн)

**Ноймаркт** ( — «Новы рынак»)  — плошча ў цэнтры Дрэздэна паміж  і Эльбай, на якой знаходзяцца Фраўэнкірхэ, ,  і . 

У наш час выгляд плошчы ўвесь час змяняецца з-за будаўнічых прац, распачатых з рэканструкцыі Фраўэнкірхэ. Будаўніцтва вядзецца з мэтай аднаўлення гістарычных будынкаў, якія былі характэрны для аблічча плошчы ў мінулым.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Плошчы Дрэздэна
Пільніц

**Пільніц** () — загарадная рэзідэнцыя саксонскіх манархаў з дынастыі Ветынаў, размешчаная на беразе Эльбы ў межах сучаснага Дрэздэна.

У канцы XVII стагоддзя курфюрст Іаган Георг IV набыў маёнтак Пільніц для сваёй фаварыткі, графіні фон Рохліц. Пазней яго пераемнік Аўгуст Моцны даручыў архітэктарам М. Д. Пёпельману і З. Лонглюну пабудаваць на беразе Эльбы лёгкі палац у «кітайскім гусце». У 1791 г. у палацы была падпісана Пільніцкая дэкларацыя.

Палацава-паркавы ансамбль складаецца з трох асноўных будынкаў: Водны палац (*Wasserpalais*, 1721-22) на рацэ Эльба, Горны палац (*Bergpalais*, 1722-23) іНовы палац эпохі класіцызму (*Neues Palais*), які злучае іх. Ад Воднага палаца элегантныя ступені спускаюцца прама да ракі.

Будынкі атачае англійскі парк, які ў канцы XVIII стагоддзя прыйшоў на змену рэгулярнаму. У цэнтры размешчаны сажалка з вялікім фантанам. Замак гарманічна ўпісаны ў навакольны ландшафт рачной поймы, узгоркаў і вінаграднікаў. У 2004-2009 гг. Дрэздэнская даліна Эльбы з палацамі Пільніца лічылася помнікам Сусветнай спадчыны.

Пасля Лістападаўскай рэвалюцыі палацавы ансамбль быў нацыяналізаваны. Яго займаюць два музея: музей народных промыслаў (*Kunstgewerbemuseum*) і палацавы музей (*Schlossmuseum*).

## Спасылкі 
* 
* Музей палаца-замка Пільніц 

Катэгорыя:Палацы Германіі
Катэгорыя:Музеі Дрэздэна
Катэгорыя:Збудаванні Германіі ў стылі барока
Катэгорыя:Славутасці Дрэздэна
Генрых II Святы

**Генрых II Святы** (; , Бад-Абах або Хільдэсхейм — , Гронэ) — імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі, прадстаўнік баварскай галіны Саксонскай дынастыі.

## Біяграфія 
Сын баварскага герцага Генрыха II Сварлівага і Гізелы Бургундскай, праўнук караля Генрыха I Птушкалова. З 7 чэрвеня 1002 года — кароль Германіі, 14 лютага 1014 года Папам Бенедыктам VIII каранаваны як імператар. У шлюбе з Кунігундай Люксембургскай не меў дзяцей, з яго смерцю згасла дынастыя Атонаў. Кананізаваны Папам Яўгенам III у 1146 годзе. Генрых II, у адрозненне ад свайго папярэдніка Атона III, накіраваў сваю палітыку на кансалідацыю земляў і рашэнне праблем імперыі на поўначы ад Альпаў. Большую частка свайго кіравання ён вёў вайну на ўсходніх межах імперыі з польскім князем Баляславам Храбрым.

Здзейсніў тры паходы ў Італію з мэтай зацвярджэння ў гэтай частцы імперыі свайго панавання і атрымання тытула імператара. Час кіравання Генрыха лічыцца перыядам інтэнсіфікацыі і цэнтралізацыі каралеўскай улады, а таксама ўзмацнення сувязі дзяржавы і царквы. Апорай яго ўлады сталі біскупствы, як існыя, умацаваныя дарэннямі імператара, так і новаствораныя.

Заснаваў у 1007 годзе Бамбергскае біскупства, якое стала значным палітычным і культурным цэнтрам Франконіі. Генрых II актыўна ўдзельнічаў у рэфармаванні царкоўнага жыцця. Асноўнай крыніцай звестак пра жыццё і кіраванне імператара з’яўляецца хроніка Цітмара Мерзебургскага.

## Літаратура 
; Хронікі

* 
* -->
* Титмар Мерзебургский. Хроника / Пер. с лат. И. М. Дьяконова. — 2-е издание, исправленное. — М.: SPSL — «Русская панорама», 2009. — 254 с. — (MEDIÆVALIA: средневековые литературные памятники и источники). — 1 500 экз. — ISBN 978-5-93165-222-1

; Даследаванні

* Балакин В. Д. Творцы Священной Римской империи. — М.: Молодая гвардия, 2004. — 356 с. — (Жизнь замечательных людей: Серия биографий; Вып. 1095 (895)). — 5000 экз. — ISBN 5-235-02660-8
* Бульст-Тиле Мария Луиза, Йордан Карл, Флекенштейн Йозеф. Священная Римская империя: эпоха становления / Пер. с нем. Дробинской К. Л., Неборской Л. Н. под редакцией Ермаченко И. О. — СПб.: Евразия, 2008. — 480 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-8071-310-9
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Норвич Дж. Нормандцы в Сицилии. Второе нормандское завоевание. 1016—1130 / Перевод с английского Л. А. Игоревского. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2005. — 367 с. — 5 000 экз. — ISBN 5-9524-1751-5

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Саксонская дынастыя
Катэгорыя:Каралі германскія
Катэгорыя:Кананізаваныя манархі
Катэгорыя:Постаці Бамберга
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя XI стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Альхоўскае

**Альхо́ўскае** — вадасховішча ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі на рацэ Страча каля вёскі Альхоўка, на тэрыторыі ландшафтнага заказніка рэспубліканскага значэння «Сарачанскія азёры».

Вадасховішча створана ў 1951 годзе з мэтай забеспячэння вадой кардоннай фабрыкі.

Плошча паверхні 0,7 км². Даўжыня 3,7 км, найбольшая шырыня 0,28 км. Найбольшая глыбіня 5,2 м, сярэдняя 1,69 м. Аб’ём вады 2,1 млн м³. Моцнапраточнае. Сярэдні гадавы сцёк больш за 269,7 млн м³.

Плошча вадазбору 1140 км². У вярхоўі Страчы вадазбор плоскі, у сярэдняй частцы ўзгорыста-градавы (разаранасць 35 %, залесенасць 25 %, забалочанасць 17 %, азёрнасць 5 %). 

Катлавіна вадасховішча выцягнутая ў даліне ракі Страча. Берагавая лінія звілістая. Берагі абрывістыя, месцамі вышынёй да 7 м. На вадасховішчы 3 астравы агульнай плошчай каля 0,1 га. Дно выслана глеем.

Збудаванні гідравузла: плаціна (даўжыня 150 м, максімальная вышыня 5,5 м), вадаскід, прырэчышчавая ГЭС «Альхоўка». Выкарыстоўваецца для энергетычных мэт, прамысловага водазабеспячэння, рэкрэацыі, аматарскага рыбалоўства.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вадасховішчы Астравецкага раёна
Катэгорыя:Басейн Страчы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1951 годзе
Катэгорыя:1951 год у Беларусі
Бенкаліс (акруга)

**Бенкаліс** — акруга () у правінцыі Рыау, Інданезія. Насельніцтва — 545 737 чал.

## Гісторыя 
Да абвяшчэння незалежнасці Інданезіі тэрыторыя Бенкаліса ўваходзіла ў склад султанату Сіяк. У перыяд з 1945 па 1956 год, гэта значыць, пасля абвяшчэння незалежнасці Інданезіі, гэтыя землі працягвалі заставацца пад уладай султана Шарыфа Касіма II з Сіяку.

У Бенкалісе, Сунгапакнінгу і Селатпанджангу ёсць марскія порты, якія забяспечваюць сувязь, у тым ліку, і гандлёвую, з такімі партамі, як Думай, Пеканбару і Батам. Падтрымліваецца паведамленне і з Малайзіяй.

У Букітбату ёсць аэрапорт акруговая значэння.

Катэгорыя:Акругі правінцыі Рыау
Кулікоў

**Кулікоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Фядосавіч Кулікоў — беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч, міністр фінансаў БССР (1947—1951), міністр дзяржаўнага кантролю БССР (1951—1958).
* Аляксей Цімафеевіч Кулікоў (1924—1944) — Герой Савецкага Саюза.
* Васіль Іванавіч Кулікоў (1921—1943) — Герой Савецкага Саюза.
* Васіль Іванавіч Кулікоў (1923—1991) — Герой Савецкага Саюза.
* Віктар Георгіевіч Кулікоў (1921—2013) — савецкі і расійскі ваенны і дзяржаўны дзеяч.
* Іван Сямёнавіч Кулікоў (нар. 1949) — беларускі вучоны ў галіне энергетыкі і энергетычнага машынабудавання.
* Іван Сямёнавіч Кулікоў — рускі мастак.
* Фёдар Фёдаравіч Кулікоў (1914—1979) — Герой Савецкага Саюза.
Ніжняя Індрагіры

**Акруга Ніжняя Індрагіры** () — акруга ў правінцыі Рыау. Адміністрацыйны цэнтр — горад Тэмбілахан.

## Насельніцтва 
Згодна з ацэнкай 2010 года, на тэрыторыі акругі пражывала 662305 чалавек.

## Адміністрацыйны падзел 
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:

* Батанг-Туака
* Чанчонг
* Энок
* Гаунг
* Гаунг-Анак-Серка
* Катэман
* Кемпас
* Кемунінг
* Керытанг
* Куала-Індрагіры
* Мандах
* Пелангіран
* Пулау-Бурунг
* Рэтэх
* Сунгай-Батанг
* Танах-Мерах
* Тэлук-Баленконг
* Тэмбілахан
* Тэмбілахан-Хулу
* Тэмпулінг

Катэгорыя:Акругі правінцыі Рыау
Кацярына Тэнчынская

**Кацярына Тэнчынская, Кацярына з Тэнчына** гербу «Тапор» (каля  — , Мір, Карэліцкі раён) — слуцкая княгіня, жонка Юрыя Юр’евіча Алелькавіча і Крыштафа Радзівіла.

## Біяграфія 
### Сям’я 
Кацярына нарадзілася ў 1544 годзе ў сям’і пазнейшага ваяводы кракаўскага  і Ганны — дачкі Богуша Багавіцінавіча. належала да даўняга польскага графскага роду . Яе братам быў Ян Баптыста Тэнчынскі, ваявода бельскі, староста люблінскі. Род графаў Тэнчынскіх адносіўся да ліку самых уплывовых і багатых фамілій Польскага каралеўства, атрыманы за Кацярынай, складаўся з срэбра, перлаў, клейнотаў на 13 тысяч злотых і 10 тысяч коп грошай наяўнымі грашыма. Да таго ж ёй адышлі на Падляшшы маёнтак Семяцічы (мястэчка і 7 вёсак) і Орля. Гэты запіс быў пацверджаны каралём праз некалькі дзён пасля яго выдання. У адказ Кацярына падпісала ліст, якім пацвярджала атрыманне ад бацькі ўсяго пасагу і адмаўлялася ад усіх прэтэнзій на бацькоўскія і мацярынскія маёнткі. Яны павінны былі пасля смерці бацькі перайсці яе старэйшаму брату Яну Баптысце.

## Сям’я 
### Дзеці 
* Ад першага шлюбу:
** Юрый II Юр'евіч Слуцкі (1559—1586) — князь Слуцкі
** Ян-Сымон Юр'евіч Слуцкі (? — 1592) — князь Слуцкі
** Аляксандр Юр'евіч Слуцкі (? — 1591) — князь Слуцкі
* Ад другога шлюбу
** Эльжбета (Гальшка) Радзівіл (1583—1611) — жонка Льва Сапегі
** Крыштаф Радзівіл (1585—1640) — князь, гетман польны літоўскі, кашталян і ваявода віленскі, вялікі гетман літоўскі

## У культуры 
Прыжыццёвы партрэт княгіні Кацярыны раней упрыгожваў карцінную галерэю Слуцкага замка, а зараз захоўваецца ў Нацыянальным музеі ў Варшаве. Слуцкую княгіню адлюстраваў невядомы мастак. Як мяркуецца, карціна была напісана ад канца 1578 да сярэдзіны 1581 (паміж смерцю першага мужа і другім шлюбам). Лацінскі надпіс на палатне кажа: «Год панскі 1580. Кацярына, графіня з Тэнчына, божай ласкай княгіня слуцкая, свайго ўзросту 35 гадоў». На самой жа карціне княгіня выглядае значна старэй.

У крыніцах падаецца, што аўтарам партрэту быў невядомы польскі жывапісец, магчыма . Паводле іншай версіі згодна архіўных звестак і даследаванняў вучонага-гісторыка А. Грыцкевіча гэты партрэт быў напісаны ў Слуцку і, верагодна, мясцовым мастаком. Аналіз жывапісных асаблівасцей твора сведчыць пра знаёмства аўтара партрэта з кракаўскай мастацкай школай. Гэта не выпадкова, бо княгіня была родам з Кракава і сувязі слуцкага княжацкага двара з польскай сталіцай існавалі. Гэта ўзор распаўсюджанага ў той час тыпу «сармацкага партрэта».

У 1988 годзе Міхаіл Самуілавіч Басалыга стварыў каляровую літаграфію «Слуцкая княгіня Кацярына Ценчынская Алелькавіч».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Кацярына
Кацярына
Кацярына
Катэгорыя:Князі слуцкія
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Карэліцкім раёне
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Аляксандр Арсенавіч Варанецкі

**Аляксандр Арсенавіч Варане́цкі** (, ) — акцёр цырка, клоўн. Заслужаны артыст Беларусі (1979).

## Біяграфія 
Скончыў у 1969 годзе студыю пры Мінскім дзяржаўным цырку. Артыст Расійскага дзяржцырка. Выступае ў дуэце з Ф. Гулевічам як дывановы клоун (маску прастадушнага, вясёлага хлопца стварыў на аснове беларускага фальклору). Артыст яркай індыввідуальнасці, пластычна выразны. У нумарах выкарыстоўвае акрабатыку і жангліраванне. Зняўся ў тэлефільмах «Дзяніскавы апавяданні», «Навагодні атракцыён», «А таксама цырк».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Клоўны Беларусі
Катэгорыя:Постаці Расдзяржцырка
Катэгорыя:Клоўны паводле алфавіта
Верхняя Індрагіры

**Акруга Верхняя Індрагіры** (индон. Kabupaten Indragiri Hulu) — акруга ў правінцыі Рыау. Адміністрацыйны цэнтр — горад Рэнгат.

## Адміністрацыйны падзел 
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:
* Батанг-Чэнаку
* Батанг-Гансал
* Батанг-Перанап
* Келаянг
* Куала-Чэнаку
* Лірык
* Лубук-Бату-Джая
* Пасір-Пенью
* Перанап
* Ракіт-Кулім
* Рэнгат
* Рэнгат-Барат
* Себерыда
* Сунгай-Лала

Катэгорыя:Акругі правінцыі Рыау
Ансельм Кентэрберыйскі

**Ансе́льм Кентэрберы́йскі** (; у Італіі вядомы як **Ансельм з Аосты**, , ; , , Італія — , , Англія) — каталіцкі багаслоў, сярэдневяковы філосаф, архібіскуп Кентэрберыйскі (з 1093). Прадстаўнік рэалізму і адзін з заснавальнікаў схаластыкі. Паказаў магчымасць доказу быцця Бога з дапамогай анталагічнага доказу, ім жа ўпершыню і сфармуляванага ў трактаце «Proslogion» (1077—1078).

Нарадзіўся ў горадзе Аоста, выкладаў у школах Нармандыі, большую частку жыцця правёў у Англіі. Бачыў у веры перадумову рацыянальных ведаў: «веру, каб разумець», быў праціўнікам наміналізму. Вывеў анталагічны доказ быцця Бога з самога паняцця Бога.

У барацьбе паміж свецкай уладай і папствам за інвестытуру абараняў ідэі Грыгорыя VII аб вяршэнстве пап над свецкімі ўладарамі, за што яго двойчы выганялі з Англіі ў 1087—1100 і 1103—1106 гадах.

Кананізаваны Каталіцкай царквой у 1494. Згадваецца Дантэ Аліг’еры ў раздзеле «Рай» у «Боскай камедыі».

## Доказы быцця Бога 
Ансельм лічыў веру асновай рацыянальных ведаў.

Вывеў быццё Бога з самога паняцця Бога (анталагічны доказ быцця Бога).

# Усё імкнецца да Дабра — але Бог і ёсць Абсалютнае Дабро.
# Усё абмежавана і мае нейкую верхнюю мяжу. Гэта і ёсць Бог.
# Быццё цэлае па нейкай прычыне. Гэта і ёсць Бог.
# Бог як дасканаласць.

Бог пераўзыходзіць па велічыні ўсё магчымае. Значыць, ён існуе па-за намі і па-за гэтым светам (Бог ёсць, таму што Ён ёсць — гэта значыць, Бог пры нараджэнні чалавека ўкладвае ў яго розум ідэю пра Сябе).

## Літаратура 
* *Poole A. L.* From Domesday Book to Magna Carta 1087—1216. — Oxford, 1956. — ISBN 978-0-19-821707-7

## Спасылкі 
Катэгорыя:Англіканскія святыя
Катэгорыя:Англанармандская манархія
Катэгорыя:Архібіскупы Кентэрберыйскія
Катэгорыя:Бенедыкцінцы
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Лацінскія філосафы
Катэгорыя:Персанажы «Боскай камедыі»
Катэгорыя:Схаласты
Катэгорыя:Дактары Касцёла
Катэгорыя:Філосафы XI стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя XII стагоддзя
Вайна трох Генрыхаў (977)

**Вайна трох Генрыхаў** — трэцяя спроба баварскага герцага Генрыха II Сварлівага сілай дамагчыся трона імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі, прадпрынятая ў 977 годзе і падтрыманая герцагам Карынтыі Генрыхам I Малодшым і іх сваяком, князем-біскупам Аўгсбургскім Генрыхам I. Паўстанне было падушана імператарам Атонам II, а абодва герцагі з'ездам князёў у 978 годзе былі зрынуты, прычым Генрых Баварскі быў арыштаваны і пасаджаны пад нагляд біскупа Утрэхта. Баварскае герцагства ў выніку было канчаткова падпарадкавана цэнтральнай уладзе. 

Біскупу Аўгсбурга пасля кароткачасовага зняволення было дазволена вярнуцца ў яго дыяцэзію. Пасля смерці Атона II Генрыху Баварскаму і Генрыху Карынтыйскаму былі вернуты іх уладанні.

## Літаратура 
* Егер О. Всемирная история: в 4 томах. — СПб.: Специальная литература, 1997. — Т. 2: Средние века. — 690 с. — 5 000 экз. — ISBN 5-87685-085-3
* Титмар Мерзебургский. Хроника / Пер. с лат. И. М. Дьяконова. — 2-е издание, исправленное. — М.: SPSL — «Русская панорама», 2009. — 254 с. — (MEDIÆVALIA: средневековые литературные памятники и источники). — 1 500 экз. — ISBN 978-5-93165-222-1

Катэгорыя:977
Трох Генрыхаў вайна
Катэгорыя:Мяцяжы
Катэгорыя:Гісторыя Баварыі
Саксонская дынастыя

[thumb|250px|Генеалагічнае дрэва Саксонскай дынастыі ў манускрыпце [XII стагоддзя.]]
**Саксонская дынастыя** — дынастыя германскага паходжання, шэраг прадстаўнікоў якой былі каралямі Усходне-Франкскага каралеўства (Германіі) і імператарамі Свяшчэннай Рымскай імперыі. Таксама вядомая пад імем **Людальфінгі** () — у гонар заснавальніка дынастыі, а таксама **Атаніды** () па імі найбольш вядомых прадстаўнікоў.

## Гісторыя дынастыі 
Паходжанне дынастыі выводзяць ад Бруна Энгернскага, саксонскага конунга, які адлучыўся з энграмі і остфаламі ад язычнікаў саксаў. Аднак дакладна генеалогія прасочваецца з Людольфа (пам. 864/866), графа ва Усходняй Саксоніі (Остфаліі) з каля 840 года. Пазнейшыя храністы згадваюць яго як герцага ўсходніх саксаў (). Яго сыны Бруна і Атон I (пам.912) былі герцагамі ў Саксоніі. Бацька Атона I, Генрых I Птушкалоў (пам. 936) пасля смерці караля Усходне-Франкскага каралеўства Конрада I Франконскага быў абраны ў 919 годзе каралём. Сын Генрыха I, Атон I Вялікі (912—973) значна пашырыў тэрыторыю каралеўства, а ў 962 годзе быў каранаваны імператарам, заснаваўшы Свяшчэнную Рымскую імперыю. Ад іншага сына Генрыха I, Генрыха I, герцага Баварыі, пайшла Баварская галіна.

Старэйшая лінія спынілася са смерцю імператара Атона III у 1002 годзе, пасля чаго імператарам стаў прадстаўнік Баварскай галіны, Генрых II Святы. Пасля смерці Генрыха II у 1024 годзе дынастыя згасла.

Таксама існавала Швабская галіна, родапачынальнікам якой быў старэйшы сын імператара Атона I, Людольф, герцаг Швабіі. Галіна згасла ў 982 годзе са смерцю яго сына Атона I, герцага Швабіі і Баварыі.

## Вядомыя прадстаўнікі 
### Каралі Усходне-Франкскага каралеўства (Германіі) і імператары Свяшчэннай Рымскай імперыі 
* Генрых I Птушкалоў
* Атон I Вялікі
* Атон II Руды
* Атон III
* Генрых II Святы

### Іншыя вядомыя прадстаўнікі 
* Людольф, граф у Остфаліі, герцаг Саксоніі
* Бруна, герцаг Саксоніі
* Атон I, герцаг Саксоніі
* Генрых I, герцаг Баварыі
* Генрых II, герцаг Баварыі
* Людольф, герцаг Швабіі, віцэ-кароль Італіі
* Атон I, герцаг Швабіі і Баварыі
* Бруна Вялікі, архібіскуп Кёльна і герцаг Латарынгіі
* Вільгельм, архібіскуп Майнца
* Бруна, князь-біскуп Аўгсбурга
* Мацільда II — ігумення Эсэнскага абацтва

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Германіі
Катэгорыя: каралі германскія
Атон I Швабскі

**Атон I** (;  — , Лука) — герцаг Швабіі з 973 года і Баварыі з 976 года. Сын Людольфа і Іды, унук імператара Атона I і Эдзіт. Яго сястра Мацільда была абатысай кляштара ў Эсэне.

## Біяграфія 
Атон I стаў герцагам Швабіі ў 973 годзе пасля смерці свайго стрыечнага брата герцага Бурхарда III, а ў 976 годзе, пасля паўстання герцага Генрыха II супраць імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Атона II Рудага, атрымаў Баварыю.

Атон быў верным прыхільнікам імператара ў Вайне трох Генрыхаў, а ў 982 годзе суправаджаў Атона II у паходзе ў Італію супраць арабаў. Атон I удзельнічаў у няўдалым для імперскай арміі бітве каля Кратонэ 13 ліпеня 982 года. Імператар Атон II даручыў яму сабраць войска для новай кампаніі, але герцаг Атон I памёр 31 кастрычніка гэтага года па дарозе ў горадзе Лука. Ён быў пахаваны ў Ашафенбургу.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Герцагі швабскія
Катэгорыя:Герцагі баварскія
Катэгорыя:Саксонская дынастыя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Кампар

**Акруга Кампар** () — акруга ў правінцыі Рыау. Адміністрацыйны цэнтр — горад Банкінанг.

## Насельніцтва 
Згодна з ацэнкай 2010 года, на тэрыторыі акругі пражывала 686030 чалавек.

## Адміністрацыйны падзел 
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:

* Банкінанг
* Банкінанг-Барат
* Банкінанг-Себеранг
* Гунунг-Сахілан
* Кампар
* Кампар-Кіры
* Кампар-Кіры-Хілір
* Кампар-Кіры-Хулу
* Кампар-Кіры-Тэнгах
* Кампар-Цімур
* Кампар-Утара
* Кота-Кампар-Хулу
* Перхентыян-Раджа
* Румбія-Джая
* Сала
* Сіяк-Хулу
* Тамбанг
* Тапунг-Хілір
* Тапунг-Хулу
* XIII Кота-Кампар

Катэгорыя:Акругі правінцыі Рыау
Куантансінгінгі

**Акруга Куантансінгінгі** () — акруга ў правінцыі Рыау. Адміністрацыйны цэнтр — горад Телук Куантан.

## Насельніцтва 
Згодна з ацэнкай 2010 года, на тэрыторыі акругі пражывала 291044 чалавекі.

## Адміністрацыйны падзел 
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:

* Бенай
* Чэрэнці
* Гунунг-Таар
* Хулу-Куантан
* Інуман
* Куантан-Хілір
* Куантан-Мудзік
* Куантан-Тэнгах
* Логас-Танах-Дарат
* Пангеян
* Сінгінгі
* Сінгінгі-Хілір

Катэгорыя:Акругі правінцыі Рыау
Пелалаван

**Акруга Пелалаван** () — акруга ў правінцыі Рыау. Адміністрацыйны цэнтр — горад Панкалан Керынчы.

## Гісторыя 
Акруга была выдзелены з акругі Кампар у 1999 годзе.

## Адміністрацыйны падзел 
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:

* Бандар-Петаланган
* Бандар-Сей-Кіджанг
* Бунут
* Керумутан
* Куала-Кампар
* Лангам
* Панкалан Керынчы
* Панкалан-Курас
* Панкалан-Лесунг
* Пелалван
* Телук-Меранці
* Укуй

Катэгорыя:Акругі правінцыі Рыау
Ніжні Рокан

**Акруга Ніжні Рокан** () — акруга ў правінцыі Рыау. Адміністрацыйны цэнтр — горад Багансіапіапі.

## Насельніцтва 
Згодна з ацэнкай 2010 года, на тэрыторыі акругі пражывала 552433 чалавекі.

## Адміністрацыйны падзел 
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:

* Баган-Сінембах
* Бангка
* Бангка-Пусака
* Бату-Хампар
* Кубу
* Пасір-Лімау-Капас
* Пуджуд
* Рантау-Копар 
* Рымба-Мелінтанг
* Сімпанг-Канан
* Сінабой
* Танах-Пуціх
* Танах-Пуціх-Танджунг-Мелаван
* Пекайтан
* Кубу-Бабусалам

Катэгорыя:Акругі правінцыі Рыау
Чэмпіянат свету па хакеі з шайбай

**Чэмпіянат свету па хакеі з шайбай** — штогадовае спаборніцтва, якое арганізуецца Міжнароднай федэрацыяй хакея з шайбай (IIHF) з 1920 года. Першапачаткова турнір праводзіўся толькі ў рамках Алімпійскіх гульняў (ў 1920 годзе ў рамках летніх гульняў, у 1924 і 1928 гадах — у межах зімовых гульняў). З 1930 года спаборніцтва стала штогадовым, за выключэннем 1940—1946 гадоў з-за Другой сусветнай вайны і 1980, 1984, 1988 гадоў з-за зімовых Алімпійскіх гульняў. З 1924 па 1968 год, у гады правядзення зімовых Алімпіяд, алімпійскі турнір па хакеі з шайбай лічыўся таксама чэмпіянатам свету.

## Структура турніру 
### Першы этап (групавы) 
### Другі этап (плэй-оф) 
## Агульная колькасць медалёў па краінах 
За ўсю гісторыю чэмпіянатаў свету толькі 8 краін станавіліся ўладальнікамі залатых медалёў. Яшчэ тром зборным удавалася заваяваць медалі меншай годнасці. Найбольшая колькасць чэмпіёнскіх тытулаў заваявала зборная Расіі/СССР (26 тытулаў). Найбольшая агульная колькасць медалёў атрымалася заваяваць зборнай Канады і зборнай Чэхіі / Чэхаславакіі (па 46 узнагарод).

**заўвагі:**

# Краіны, вылучаныя курсівам болей не выступаюць на чэмпіянатах свету.
# Расія ўспадкавала членства СССР у міжнароднай федэрацыі хакея, таму афіцыйная статыстыка для гэтых краін агульная.
# Чэхія ўспадкавала членства Чэхаславакіі у міжнароднай федэрацыі хакея, таму афіцыйная статыстыка для гэтых краін агульная.
# Германія ўспадкавала членства ФРГ у міжнароднай федэрацыі хакея, таму афіцыйная статыстыка для гэтых краін агульная.

Катэгорыя:Чэмпіянаты свету па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Хакей з шайбай
Верхні Рокан

**Акруга Верхні Рокан** () — акруга ў правінцыі Рыау. Адміністрацыйны цэнтр — горад Пасір Пенгараян.

## Насельніцтва 
Згодна з ацэнкай 2010 года, на тэрыторыі акругі пражывала 475011 чалавек.

## Адміністрацыйны падзел 
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:

* Бангун-Пурба
* Банай-Дарусалам
* Кабун
* Кепенухан
* Кепенухан-Хулу
* Кунта-Дарусалам
* Пагаран-Тапах-Дарусалам
* Пендаліян V Кота
* Рамбах
* Рамбах-Хілір
* Рамбах-Само
* Рохан IV Кота
* Тамбусай
* Тамбусай-Утара
* Тандун
* Уджунг-Бату

Катэгорыя:Акругі правінцыі Рыау
Сіяк

**Акруга Сіяк** () — акруга ў правінцыі Рыау. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сіяк Сры Індпапура.

## Насельніцтва 
Згодна з ацэнкай 2010 года, на тэрыторыі акругі пражывала 377232 чалавека.

## Адміністрацыйны падзел 
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:

* Бунга-Рая
* Даюн
* Кандыыс
* Керынчы-Канан
* Кота-Гасып
* Лубук-Далам
* Мемпура
* Мінас
* Пусака
* Сабак-Аух
* Сіяк
* Сунгай-Апіт
* Сунгай-Мандау
* Туаланг

Катэгорыя:Акругі правінцыі Рыау
Астравы Меранці

**Акруга Астравы Меранці** () — акруга ў правінцыі Рыау. Адміністрацыйны цэнтр — горад Селат Панджанг.

## Гісторыя 
Акруга была утворана ў 2009 годзе.

## Насельніцтва 
Згодна з ацэнкай 2010 года, на тэрыторыі акругі пражывала 176371 чалавек.

## Адміністрацыйны падзел 
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:

* Тебінг Цінгі
* Тебінг Цінгі Барат
* Рансанг
* Рансанг Барат
* Мербау
* Пулау Мербау
* Тебінг Цінгі Цімур
* Путры Пую
* Рансанг Песісір

Катэгорыя:Акругі правінцыі Рыау
Карл Фелікс

**Карл Фелікс** (; , Турын, П’емонт — , Турын) — сардзінскі кароль, чацвёрты сын Віктара Амадэя III.

Стаў спадчыннікам свайго брата Віктара Эмануіла I, які адрокся ад прастола ў выніку рэвалюцыі 1821 года, супраць якой Карл, як прыхільнік сістэмы Метэрніха, шматразова пратэставаў. Паўстанцы былі разбіты аўстрыйцамі, у суправаджэнні якіх Карл увайшоў у Турын (1821). Яго кіраванне было рэакцыйным.

## Сям’я 
З 1807 года ў шлюбе з Марыяй Крысцінай Бурбон-Сіцылійскай (1779—1849), дачкой караля Абедзвюх Сіцылій Фердынанда I. Памёр бяздзетным.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Каралі сардзінскія
Катэгорыя:Герцагі савойскія
Катэгорыя:Савойская дынастыя
Катэгорыя:Кіраўнікі П’емонта
Віктар Амадэй III

**Віктар Амадэй III** (; , Турын, Італія — , Манкальеры, Італія) — кароль Сардзінскага каралеўства і герцаг Савойскі з 1773 года.

## Біяграфія 
Віктар Амадэй нарадзіўся ў Турыне, быў старэйшым сынам Карла Эмануіла III і яго другой жонкі Паліксены Крысціны Гесэн-Рэйнфельс-Ротэнбург.

Ён узышоў на прастол у 1773 годзе пасля смерці бацькі. На працягу Італьянскай кампаніі Напалеона яго войскі былі пераможаны французамі ў бітве пры Мілесіма (13 красавіка 1796) года. Віктар Амадэй быў вымушаны падпісаць Парыжскі дагавор (1796) і саступіць Францыі горада Кунеа, Чэва, Алесандрыю і Тартону. Гэты мір фактычна знішчыў Сардзінію як самастойную дзяржаву: Савоя і Ніца таксама былі саступлены Францыі.

## Сям'я 
Віктар-Амадэй быў у шлюбе з Марыяй Антуанэтай Бурбонскай (1729—1785), малодшай дачкой Філіпа V Іспанскага. У гэтым шлюбе нарадзіліся:
* Карл Эмануіл IV (1751—1819), ажаніўся з Клацільдай Французскай, сястрой Людовіка XVI Французскага
* Марыя Елізавета Шарлота (1752—1753)
* Марыя Жазэфіна (1753—1810), у шлюбе з Людовікам XVIII Французскім
* Амадэй-Аляксандр (1754—1755), герцаг дэ Манферат
* Марыя-Тэрэза (1756—1805), у шлюбе з Карлам X Французскім
* Марыя-Ганна (1757—1824)
* Віктар Эмануіл I (1759—1824)
* Марыя Крысціна Жазэфіна (1760—1768)
* Марыс-Жазеф (1762—1799), герцаг дэ Манферат
* Караліна (1764—1782), у шлюбе з Антонам I Саксонскім
* Карл-Фелікс (1765—1831)
* Жазеф-Бенуа (1766—1802), граф Марыен (1796) і д'Асці (1796—1802).

З шасці сыноў пяцёра выжылі і трое з іх узыйшлі на прастол. Дзве дачкі ажаніліся з двума братамі: будучымі каралямі Францыі Людовікам XVIII і Карлам X, прычым Віктар-Амадэй паклапаціўся аб тым, каб старэйшая ажанілася са старэйшым, а малодшая з малодшым.

Катэгорыя:Савойская дынастыя
Катэгорыя:Герцагі савойскія
Катэгорыя:Каралі сардзінскія
Катэгорыя:Кіраўнікі П’емонта
Хата

міні|300пкс|Хата
**Хата** — жылая, пераважна зрубная пабудова.

## Хата ў Беларусі 
Верагодна першай формай драўлянага жытла на Беларусі стаў просты курэнь. Далей атрымаў распаўсюджанне аднакамерны дом зрубнай канструкцыі. Са з’яўленнем сенцаў пляніроўка хаты ўскладнілася: узнікла двухкамернае і трохкамернае жытло. Апошнія тыпы былі найбольш распаўсюджанай формай жылля беларусаў на працягу сярэднявечча і Новага часу.

Як тып жылля гістарычна развілася з зямлянкі (паўзямлянкі). На асаблівасці планаў і канструкцый ўплываюць сацыяльна-эканамічныя і прыродна-кліматычныя ўмовы, будаўнічыя матэрыялы пэўных рэгіёнаў. Беларуская хата вызначаецца дасканаласцю апрацоўкі будаўнічых матэрыялаў, прапарцыянальнасцю форм, выразнасцю кампанентаў, дэкаратыўным аздабленнем. Функцыянальныя, канструкцыйныя і дэкаратыўныя элементы хаты (франтоны, ліштвы, вільчыкі, дымнікі, падзоры і інш.) часта ўпрыгожаны архітэктурнай разьбой. Важны элемент дэкору хаты — мастацкая шалёўка: пэўным нахілам дошак ствараюцца разнастайныя ўзоры (квадраты, ромбы, трохвугольнікі і інш.).

## Архітэктура 
На Беларусі з 1-2 ст. вядома 1-камернае жытло з печчу без коміна (курная хата) і вузкімі акенцамі з засаўкамі. З 16 ст. існавалі таксама 2 і 3-камерныя хаты (хата+сенцы+хата) (хата+сенцы+гаспадарчая пабудова — клець, варыўня). З 19 ст. пераважала т. зв. белая хата, якая мае печ з комінам. Будавалі хаты найчасцей з хвоі і елкі. Хата на падмурку пашырана з 19 ст. Крылі хаты саломаю, чаротам, дранкай, гонтай, чарапіцай, з 20 ст. выкарыстоўваюць бляху. Да канца 19 ст. быў пашыраны тып падлогі земляны і глінабітны, які змяніла дашчаная падлога на лагах.
## Інтэр'ер 
Інтэр'ер традыцыйнай хаты строга рэгламентаваны. У куце каля дзвярэй стаяла печ, вусцем да прыпечнага акна, побач быў т. зв. бабін кут. Па дыяганалі ад печы знаходзілася покуць — пачэснае месца ў хаце, там стаялі стол, нерухомыя лавы пры сценах, услон. Ад печы ўздоўж глухой сцяны размяшчаліся палаці. На сцяне каля дзвярэй мацавалася паліца, дзе трымалі посуд і іншае начынне. Інтэр'ер хаты паступова дапаўняўся інш. мэбляй. Удасканальвалася ўнутраная прастора хаты: некапітальнымі перагародкамі выдзялялі кухню, спальню, святліцу. Знадворку перад уваходам пачалі прыбудоўваць ганак і веранду.

## Плян 
## Літаратура 
* *Якімовіч, Ю. А.* Драўлянае дойлідства беларускага Палесся. — Мн., 1978.

## Гл. таксама 
Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідства
Катэгорыя:Народная архітэктура
Гізела Бургундская

**Гізела Бургундская** () (каля 950 — 21 ліпеня 1007 або 1006, Рэгенсбург) — герцагіня Баварыі і маці імператара Генрыха II. Была старэйшай дачкой караля Конрада Бургундскага з дынастыі Вельфаў, верагодна, ад яго першага шлюбу з Адэланай (Adelana). Пляменніца імператрыцы Адэльгейды, жонкі Атона I.

## Біяграфія 
Шлюб Гізелы і Генрыха Сварлівага арганізавала імператрыца Адэльгейда, звязаная сяброўскімі адносінамі з маці Генрыха Юдзіфай. Вяселле адбылося, верагодна, улетку 972 года, заручыны, — магчыма, яшчэ ў 965 годзе. 6 мая 973 года Гізела нарадзіла старэйшага сына, Генрыха, будучага імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі. Генрых Свавольны, які арганізаваў змову супраць Атона II з мэтай яго звяржэння, быў схоплены ў 978 годзе прыхільнікам імператара Атонам Швабскім. У Магдэбургу, куды быў дастаўлены баварскі герцаг, імператарам было прынята рашэнне канфіскаваць уладанні і маёмасць Генрыха. Герцаг быў сасланы ва Утрэхт, яго сям'я падзелена, дзеці адпраўлены ў розныя навучальныя ўстановы. Падчас зняволення мужа Гізела жыла ў Мерзебургу і, хутчэй за ўсё, не мела магчымасці прымаць удзелу ў выхаванні дзяцей.

Пахавана ў кафедральным саборы манастыра Нідэрмюнстэр ў Рэгенсбургу. На магіле Гізелы па замове яе дачкі быў усталяваны «крыж Гізелы».

## Шлюб і дзеці 
У шлюбе з Генрыхам Свавольным у Гізелы было трое дзяцей:
* Генрых II (973—1024), імператар
* Бруна (пам. 1029), князь-біскуп Аўгсбурга
* Гізела — у шлюбе з Іштванам I, каралём Венгрыі

Біёграф Генрыха II Манфрэд Хёфер згадвае таксама пра яшчэ адну дачку Гізелы і Генрыха Сварлівага — Брыгіту, абатысу манастыра Святога Паўла ў Рэгенсбургу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жанчыны Сярэдневякоўя
Ляхаўскі сельсавет

**Ля́хаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Любанскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Ляхаўка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Туроцкі сельсавет** у складзе Любанскага раёна Слуцкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Турок (потым Песчанец 1). З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Бабруйскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Любанскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Любанскім раёне Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Любанскім раёне Мінскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Турок. 16 жніўня 1973 года сельсавет перайменаваны ў Ляхаўскі, цэнтр перанесены ў вёску Ляхаўка.

28 мая 2013 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Рачэнскага (вёскі Асавец, Барок, Дубілаўка, Жораўка, Ляхаўка, Песчанец 1, Песчанец 2, Слабодка, Турок, Фёдараўка) і Сароцкага (вёскі Аляксандраўка, Горбач, Запалле, Лісцёнка, Новыя Юрковічы, Сялец, Старыя Юрковічы) сельсаветаў.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 1084 чалавекі, з іх 98,2 % — беларусы, 1,1 % — рускія.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Любанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Іосіф Робертавіч Варановіч

**Іосіф Робертавіч Варановіч** (, в. Гайна, Лагойскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне траўматалогіі і артапедыі. Заслужаны дзеяч навукі БССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1953 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут і з тых часоў працаваў у Беларускім НДІ траўматалогіі і артапедыі. З 1972 па 1993 год — дырэктар БелНДІТА і адначасова галоўны траўматолаг-артапед Міністэрства аховы здароўя БССР, з 1993 года — галоўны навуковы супрацоўнік БелНДІТА. 

І. Р. Варановіч абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1985—1990), старшынёй камісіі па ахове здароўя, сацыяльным забеспячэнні, фізкультуры і спорце, членам ЦК Чырвонага Крыжа РБ.

## Узнагароды 
* Ордэн «Знак Пашаны»;
* Ордэн Айчыны III ступені;
* нагрудныя знакі «Вынаходнік СССР», «Выдатнік аховы здароўя СССР», «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь»;
* медаль імя М. М. Прыёрава;
* срэбны медаль імя П. Л. Капіцы;
* За манаграфію «Пухліны пазваночніка» стаў лаўрэатам прэміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2000).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Траўматолагі Беларусі
Катэгорыя:Артапеды Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 11-га склікання
Серанг

**Серанг** () — адміністрацыйны цэнтр інданезійскай правінцыі Бантэн і аднайменнай акругі. Размешчаны на заходняй ускрайку вострава Ява, на беразе Яванскага мора, прыкладна ў 90 км на захад ад Джакарты. Каля горада знаходзіцца буйны марскі порт Мерак.

## Гісторыя 
У 5 км ад Серанга знаходзяцца разваліны гандлёвага горада Бантэн (Бантам), які прыйшоў у заняпад і быў пакінуты жыхарамі пасля XVIII ст.

## Насельніцтва 
Серанг — адзін з найбуйнейшых гарадоў Інданезіі. Насельніцтва акругі ў 2007 годзе складала 1 808 464 жыхара (2007).

## Адміністрацыйны падзел 
Горад фармальна вылучана ў муніцыпалітэт 2 кастрычніка 2007 г. Акруга Серанг ў цяперашні час дзеліцца на шэсць муніцыпалітэтаў. Акрамя Серанга, гэта Чіпочак, Джая, Чуруг, Касемен, Тактакан і Валантака.

Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Чылегон

**Чылегон** — буйны прамысловы горад у інданезійскай правінцыі Бантэн. У горадзе знаходзяцца стратэгічны завод PT Krakatau Steel, які вырабляе метал для ўнутранага спажывання і на экспарт, і хімічны завод PT Asahimas Chemical. У склад горада ўваходзіць порт Мерак.

## Раёны горада 
У склад Чылегона ўваходзіць 8 раёнаў:

# Грагол
# Джамбанг
# Пула-Мерак
# Пурвакарта
# Чыбебер
# Чывандан
# Чылдэгон
# Чытангкіл

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Пандэгланг (акруга)

**Акруга Пандэгланг** — акруга ў інданезійскай правінцыі Бантэн. У склад акругі ўваходзіць 35 раёнаў, 335 паселішчаў. У склад акругі ўваходзяць астравы Панаітан, Дэлі, Цінджыл і іншыя. Паўвостраў Уджунг-Кулон з'яўляецца самым заходнім ускрайкам вострава Ява.

Большая частка тэрыторыі акругі — пагорыстыя раўніны і нізіны. На поўдні маюцца горныя грады. Найбуйнейшыя рэкі — Чыліман і Чыбаліунг.

## Адміністрацыйны падзел 
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:

* Ангсана
* Банджар
* Баджонг
* Чадасары
* Чарыта
* Чыбаліунг
* Чыбітунг
* Чыголіс
* Чыкедал
* Чыкёсік
* Чымангу
* Чыманук
* Чыпёчанг
* Чысата
* Джыпут
* Кадухеджа
* Карангтанджунг
* Каранчонг
* Лабуан
* Маджасары
* Мандалавангі
* Мекарджая
* Менес
* Мунджул
* Пагеларан
* Пандэгланг
* Панімбанг
* Паціа
* Пічунг
* Пуласары
* Сакеці
* Сіндангрэсмі
* Сабанг
* Сукарэсмі
* Сумур

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Пандэгланг
Лебак (акруга)

**Акруга Лебак** — акруга ў інданезійскай правінцыі Бантэн. У склад акругі ўваходзіць 28 раёнаў, 340 сельскіх паселішчаў і 5 гарадскіх. Праз акругу праходзіць чыгунка Джакарта-Мерак.

## Гісторыя 
У акрузе Лебак ў студзені 1856 пост асістэнта-рэзідэнта атрымаў Эдуард Доўвес Дэкер. Ён сутыкнуўся з жахлівымі злоўжываннямі мясцовых інданезійскіх кіраўнікоў, а таксама знайшоў, што яго папярэднік Каролюс быў атручаны. Пасля таго, як абвінавачванне, высунутае ім супраць рэгента (вышэйшая пасада ў правінцыі для інданезійскага кіраўніка) было адпрэчана кіраўніцтвам калоніі, ён у лютым 1856 года падаў у адстаўку. Не сустрэўшы разумення ўлад і не знайшоўшы працу на Яве, у наступным годзе ён канчаткова вярнуўся ў Еўропу. У 1859 годзе ў Брусэлі Доўвес Дэкер напісаў раман «Макс Хавелар, або Кававыя аўкцыёны Нідэрландскага гандлёвага таварыства», які моцна паўплываў на кіруючыя колы Нідэрландаў і дзякуючы бліскучай мове усталяваў новыя стандарты ў галандскай літаратуры.

## Адміністрацыйны падзел 
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:

* Банджарсары
* Баях
* Баджангманік
* Чыбадак
* Чыбебер
* Чыгемблонг
* Чыхара
* Чыджаку
* Чыкулур
* Чылесес
* Чылагранг
* Чымарга
* Чыпанас
* Чырынтэн
* Чыругбітунг
* Гурунгкенчана
* Каланг Аньяр
* Лебак Гедонг
* Лёвідамар
* Маджа
* Малінгпінг
* Мунчанг
* Пангаранган
* Ранкгасбітунг
* Саджыра
* Сабанг
* Ванасалам
* Варунгунунг

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Лебак