Аляксандр Хамінскі

**Аляксандр Станіслаў Ваўжынец Хамінскі** (; ) — землеўладальнік, палітык, публіцыст, празаік, грамадскі дзеяч, дэпутат Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі ІІ склікання, член Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі, арганізатар культурнага жыцця ў Вільні.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і дзяржаўнага дзеяча і генерала Станіслава Хамінскага (1804—1886) і Эвеліны (у дзявоцтве Неміровіч-Шчыт) (каля 1822—1904), унучкі скарбніка Вялікага Княства Літоўскага Юстыніяна Неміровіча-Шчыта. На час яго нараджэння бацька быў ковенскім губернатарам. Падчас ранейшай вучобы ў Акадэміі генеральнага штаба Станіслаў Хамінскі пасябраваў са спадкаемцам расійскага трона, а з 1855 года імператарам Аляксандрам II, які ў далейшым аказваў таму пратэкцыю. Аляксандр ІІ быў хросным бацькам Аляксандра Хамінскага.

З 1861 года жыў у Волагдзе, дзе яго бацька служыў грамадзянскім губернатарам з 1861 па 1878 год.

Падчас выбараў у І Дзяржаўную Думу Расійскай імперыі быў старшынёй Віленскага выбарчага губернскага камітэта, арганізаваў з’езд польскіх дэпутатаў ад 9 беларускіх, літоўскіх і ўкраінскіх губерняў. У 1906 годзе ўдзельнічаў у працы Канстытуцыйна-каталіцкай партыі, якую ўзначальваў віленскі біскуп Эдвард фон Роп. Увайшоў у склад створанай у чэрвені 1907 года Краёвай партыі Літвы і Беларусі. У 1908 годзе далучыўся да Саюза краёвай працы. У 1910—1913 гадах быў членам Дзяржаўнага Савета Расійскай імперыі (абраны ад Віленскай губерні).

Пачатак Першай сусветнай вайны заспеў яго ў Варшаве, адкуль ён з цяжкасцямі вярнуўся ў Віленскую губерню. Падчас нямецкай акупацыі жыў у Альшэве. У 1921 годзе займаў пасаду дзяржаўнага кантралёра Сярэдняй Літвы і быў старшынёй Саюза бяспекі краю. Працаваў у Віленскім бюро палітычнай дзейнасці, падтрымліваў федэралістычныя ідэі.

## Сям’я 
Аляксандр меў шмат братоў і сясцёр:

* Алена (1849—1836) — з 1876 г. жонка Аляксандра Тадэвуша Юзафа Монвід-Белазора (1849—1915);
* Канстанцін;
* Вітальд Зыгмунт (1850—1888);
* Марыя, з 1871 г. жонка Юзафа Шадурскага;
* Аліна, з 1880 г. жонка Юліюша Перасвіта-Солтана, уладальніка Старой Беліцы (1850-е?);
* Юзаф (1850? — 1910) — ротмістр у войску Расійскай імперыі;
* Зыгмунт (1860—1937).

14 жніўня 1887 годзе ажаніўся з Ядвігай Горват (1865—1930), дачкой маршалка Кіеўскай губерні Аляксандра Горвата (1831—1879) і Ядвігі, народжанай Гечэвіч. З ёй у яго было шасцёра дзяцей. З іх пяцёра памерлі ў дзіцячым узросце. Сын Людвік (1890—1958), вядомы грамадскі дзеяч, член Сойма Польскай Рэспублікі, рэдактар і выдавец віленскіх перыядычных выданняў.

## Грамадская і культурная дзейнасць 
Літаратурную кар’еру пачаў у студэнцкія гады. тады ён апублікаваў аповесць *«Апошні ліст»* (Варшава, 1882), апавяданне «*Два вянкі»* ў зборніку апавяданняў «*З вольных хвілін»* (Варшава, 1884), эцюды *«Размова ў варшаўскай кандытарскай»* (апублікаваны ў выданні *«Kurier Codzienny»)*, і *«Залаты гадзіннік»* (апублікаваны ў выданні *«Kurier Warszawski»)*.

У 1911 годзе апублікаваў у «Літоўскім квартальніку» мемарандум свайго бацькі, генерала Станіслава Хамінскага, аб надзяленні зямлёй сялян.

У 1905 годзе, пасля доўгіх спроб атрымаць дазвол ад уладаў, Аляксандр Хамінскі і яго жонка адкрылі бясплатную пачатковую школу для мясцовага насельніцтва ў сваім маёнтку ў Альшэве, дзе ад самага пачатку заняткі па рэлігіі праводзіліся на польскай мове. У 1919 годзе школа была нацыяналізавана, але Аляксандр Хамінскі працягваў цікавіцца яе лёсам і ў наступныя гады.

Пасля Першай сусветнай вайны стаў аўтарам некалькіх п’ес: *«Мільён»* (1920), *«Ксёндз Адам*» (1921, не быў апублікаваны), *«Ён і яна»* (1923). Ён пакінуў пасля сябе шматлікія неапублікаваныя творы, у тым ліку твор пра жыццё беларускага народа *«Ян*» і рукапіс твора, пачатага за месяц да яго смерці, *«Маркграф»,* прысвечаны польскаму грамадска-палітычнаму дзеячу ХІХ ст. Аляксандру Веляпольскаму.

## Творы 
* Ostatni list. — Warszawa: Gebethner i Wolff, druk. J. Ungra, 1882.
* Z chwil wolnych. Wiązanka prac literackich / A. Chomiński, R. Lech, Miriam, K. Sękowski. — Warszawa: Druk. E. Skiwskiego, 1884.
* Miljon: szkic sceniczny. — Wilno: Druk. L. Chomińskiego, 1920.
* On i ona. — Wilno: Druk. L. Chomińskiego, 1923.

## Спасылкі 
## Літаратура 
* Государственная дума Российской империи: 1906—1917. / Б. Ю. Иванов, А. А. Комзолова, И. С. Ряховская. — Москва: РОССПЭН, 2008.
* Cмалянчук А. Ф. Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864—1917 г. — Гродна: ГрДУ, 2001.
* Brzoza Cz., Stepan K. Posłowie polscy w Parlamencie Rosyjskim, 1906—1917: Słownik biograficzny. — Warszawa, 2001.
* Iwaszkiewicz J. Chomiński Aleksander // Polski Słownik Biograficzny. — T. 3. — 1937. — S. 415—416.

Катэгорыя:Публіцысты Польшчы
Катэгорыя:Пісьменнікі Польшчы
Катэгорыя:Палітыкі Сярэдняй Літвы
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі II склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскага Варшаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Памерлі ў 1936 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1859 годзе
Аляксандр