Цвярская губерня

**Цвярская губерня** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў 1796—1917 у складзе Расійскай імперыі, у 1917—1929 — у складзе РСФСР у 1922—1929 — у складзе СССР. Была размешчана ў цэнтральнай Расіі, межавала з Маскоўскай і Смаленскай губернямі — на поўдні, Наўгародскай і Валагодскай губернямі — на поўначы, Пскоўскай губерняй — на захадзе і Яраслаўскай — на ўсходзе.

Плошча 56 837 вёрст² (64 686 км²).

Цвярская губерня была ўтворана ў 1796 годзе на месцы Цвярскога намесніцтва, заснаванага 25 лістапада 1775 года.

Цэнтрам губерні быў горад Цвер.

## Адміністрацыйны падзел 
У момант ўтварэння Цвярская губерня ўключала 9 паветаў: Бежацкі, Вышневалоцкі, Зубцоўскі, Кашынскі, Наваторжскі, Асташкаўскі, Ржэўскі, Старыцкі, Цвярскі. У 1803 годзе былі адноўлены скасаваныя пры ўтварэнні губерні паветы: Весьягонскі, Калязінскі і Карчаўскі.
 
З 1803 да 1918 года ў склад губерні ўваходзілі 12 паветаў:

28 снежня 1918 года ўтвораны Кімрскі павет, 10 студзеня 1919 года — Краснахолмскі павет. 20 мая 1922 года скасаваны Зубцоўскі, Калязінскі і Карчаўскі паветы, а Весьягонскі і Краснахолмскі перададзены ў Рыбінскую губерню (вернутыя ў 1923). У 1924 годзе скасаваны Краснахолмскі і Старыцкі паветы, а ў 1927 — Кашынскі.

Пастановай Прэзідыума УЦВК «Аб утварэнні на тэрыторыі РСФСР адміністрацыйна-тэрытарыяльных аб’яднанняў краявога і абласнога значэння» ад 14 студзеня 1929 года з 1 кастрычніка 1929 года Цвярская губерня была скасавана і ўтворана Заходняя вобласць з цэнтрам у горадзе Смаленску, у складзе, у якасці асноўнага масіва, ніжэйзгаданых адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак: Смаленскай, Бранскай і Калужскай губерняў, Ржэўскага павета, паўднёвай часткі Асташкаўскага павета і валасцей Тысяцкай і Боркаўскай, Наваторжскага павета Цвярской губерні. Астатняя тэрыторыя губерні ўвайшла ў Цэнтральна-прамысловую вобласць.

## Насельніцтва 
[160px|right|thumb|[Паштовая марка Расіі, 2009 год.]]
Нацыянальны склад у 1897 годзе:

### Дваранскія роды 
 (1856)]]
Вараб'ёвы, Жолабавы, Завалішыны, Зыкавы, Ігнацьевы, Ізвекавы, Ізедзінавы, Казарынавы, Казіны, Каліцееўскія, Калоўскія, Карабчэўскія, Каравулавы, Карда-Сысоевы, Карпоўскія, Каракіны, Кафтыравы, Кетрыц, Кіслоўскія, Клакачовы, Косцеравы, Свярчковы, Травіны.

## Сімволіка 

File:Тверская губ МВД Бенке.jpg|Герб губерні  (выд. МУС, 1880)
File:Тверская губерния изд.Сукачова.jpg|Герб губерні  (выд. Сукачова, 1878)
File:Coat of arms of Tver Governorate 1856.svg|Сучасны малюнак герба  (2000-я гады)

## Кіраўніцтва губерні 
### Генерал-губернатары 
### Кіраўнікі намесніцтва 
### Губернатары 
## Параўнанне з Цвярской вобласцю 
]

## Літаратура 
* Спісы населеных месцаў Цвярской губерні 1862 , Электронны геакадаваны варыянт СНМ , База даных па СНМ у комплексе з архіўнай і сучаснай картай 

## Карты 
* Карта Цвярскога намесніцтва (1792 г)
* Карта Цвярскога намесніцтва (1796 г). Малафарматны атлас Расійскай імперыі.
* Карта Цвярской губерні (1800 г). Ліст 14. Атлас Расійскай імперыі.
* Карта Цвярской губерні (1821 г). «Геаграфічны атлас Расійскай імперыі, Царствы Польскага і Вялікага Княства Фінляндскага»
* Карта Цвярской Губерні (1835 г). «Атлас Расійскай Імперыі, які змяшчае ў сабе 51 губерню, 4 вобласці, Царства Польскае і Княства Фінляндскае».
* Карта Цвярской губерні з «Атласа» А. А. Ільіна 1876 года
* Двухвярстовая тапаграфічная межавая карта Цвярской губерні здымкі А. І. Мендэ (Мендт) , 1853 г. (аўтаматызаваны прагляд з сучаснымі картамі і касмічнымі здымкамі)

## Спасылкі 
* ЭСБЕ:Тверская губерния
* Бібліятэка Царскае Сяло, кнігі па гісторыі Цвярской губерні (Памятныя кніжкі), PDF