open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Махамед Мунір

**Махамед Абдусалам Мунір** (нар. , Трыпалі, Лівія) — лівійскі футбаліст, паўабаронца амерыканскага клуба «Лос-Анджэлес» і нацыянальнай зборнай Лівіі.
 
## Клубная кар’ера 
### «Ягодзіна» 
Улетку 2011 года перайшоў з лівійскага «Аль-Ітыхада» ў клуб сербскай Суперлігі «Ягодзіна». Дэбютаваў за «Ягодзіну» 26 кастрычніка 2011 года, выйшаўшы ў стартавым складзе ў матчы 1/8 фінала Кубка Сербіі супраць «Явара» (паражэнне «Ягодзіны» ў серыі пенальці). Дэбют у Суперлізе адбыўся 17 сакавіка 2012 года, у матчы 19 тура супраць дзейнага чэмпіёна «Партызана».

21 красавіка 2012 года ўразіў мясцовыя СМІ і асабліва заўзятараў клуба, калі адгуляў 35 хвілін матчу 23-га тура Суперлігі супраць «Борчы» з пераломам нагі. Мунір атрымаў пералом на 10-й хвіліне, аднак працягнуў гуляць, і толькі ў перапынку матчу паведаміў аб траўме і быў заменены. Гэты быў толькі другі матч у лізе, калі ён выйшаў у стартавым складзе, таму не хацеў страціць шанец паказаць свае навыкі, і, нягледзячы на боль, ён зрабіў усё магчымае, каб гуляць далей. Нягледзячы на сумнеўнае стаўленне з пункту гледжання здароўя, нацыянальная прэса і прыхільнікі «Ягодзіны» не маглі не ўхваліць велізарнай самаадданасці абаронцы.

У пачатку кастрычніка 2012 года, перад ад’ездам у зборную, падоўжыў свой кантракт з «Ягодзінай» да 2015 года. 8 мая 2013 года ён адыграў ключавую ролю ў перамозе 1:0 над «Вайводзінай» у фінале Кубка Сербіі 2013.

У пачатку сезону 2013/14, Эль-Мунір гуляў супраць «Рубіна» ў Лізе Еўропы. 4 лістапада 2013 стала вядома аб цікавасці да Муніра з боку «Асасуны», аднак падчас зімовага перапынку 2013/14 ён пакінуў Сербію і вярнуўся ў свой былы клуб «Аль-Ітыхад». 28 жніўня 2014, ён зноў падпісаў кантракт з «Ягодзінай», аднак на полі так і не з’явіўся.

### «Дынама» Мінск 
30 красавіка 2015 года ў якасці свабоднага агента падпісаў кантракт з мінскім «Дынама» да канца 2016 года. У «Дынама» спачатку гуляў за дубль, але неўзабаве стаў з’яўляцца ў асноўнай камандзе, дзе звычайна выкарыстоўваўся як левы абаронца або левы паўабаронца.

У сезоне 2016 года стаў часцей з’яўляцца на полі, выкарыстоўваўся як паўабаронца. Па заканчэнні сезону ў снежні 2016 года пакінуў «Дынама».

### «Партызан» 
У студзені 2017 года далучыўся да бялградскага «Партызана». Аднак, згуляў за каманду толькі ў пяці матчах сербскай Суперлігі.

### «Арланда Сіці» 
У снежні 2017 года стаў іграком клуба амерыканскай МЛС «Арланда Сіці». У снежні 2018 года перабраўся ў іншы амерыканскі клуб «Лос-Анджэлес».

## Міжнародная кар’ера 
З 2012 года выклікаецца ў нацыянальную зборную Лівіі. 17 лістапада 2015 года ў адборачным матчы чэмпіянату свету 2018 супраць Руанды адзначыўся дублем (выніковы лік 3:1).

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Сербіі: 2017
*  Уладальнік Кубка Сербіі (2): 2013, 2017
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2015
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2016

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Лівіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Лівіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Лос-Анджэлес
Катэгорыя:Ігракі ФК Арланда Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Партызан Бялград
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Ягодзіна
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Ітыхад Трыпалі
Аксёнаў

**Аксёнаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* 
* Васіль Паўлавіч Аксёнаў (1932—2009) — рускі пісьменнік.
* Сяргей Валер’евіч Аксёнаў (нар. 1972) — расійскі палітык.
* 

## Гл. таксама 
* Аксёнава
Бочава (возера, Полацкі раён)

**Бочава** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Дражбітка, за 31 км у напрамку на паўночны ўсход ад Полацка.

Плошча паверхні 0,28 км². Даўжыня возера 0,6 (0,75), найбольшая шырыня 0,4 (0,45). Найбольшая глыбіня 3,5 м. Плошча вадазбору 2,75 км².
Катлавіна Бочава выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны маюць вышыню да 4 м. Берагі нізкія, забалочаныя. Вакол возера забалочаная пойма. Выцякае ручай у возера Гародна.

У возеры водзяцца лешч, шчупак звычайны, акунь, плотка, гусцяра, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
*  — С. 319.
*  — С. 225.
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Том 1.

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Сосніцы
Вядзьмар 2: Забойцы каралёў

«**Вядзьмар 2: Забойцы каралёў**» (, ) — камп’ютарная ролевая гульня, распрацаваная польскай кампаніяй «CD Projekt RED» па матывах серыі раманаў «Вядзьмар» вядомага польскага пісьменніка Анджэя Сапкоўскага, працяг (сіквел) камп’ютарнай гульні «Вядзьмар» 2007 года выпуску. Рэліз гульні адбыўся 16 мая 2011 года — у Расіі.

## Гульнявы свет 
### Сюжэт 
Дзеянні гульні «Вядзьмар 2: Забойцы каралёў» пачынаюцца неўзабаве пасля падзей гульні «Вядзьмар» і таксама праходзяць у свеце кніг Анджэя Сапкоўскага. Галоўны герой па-ранейшаму вядзьмар Геральт з Рывіі. Паводле слоў Анджэя Сапкоўскага ён не прымаў удзелу ў распрацоўцы сюжэту гульні і нават не ведаў пра яе стварэнне.

Сюжэт, у параўнанні з першай часткай гульні, стаў больш развітым. Галоўны герой шмат падарожнічае, а ў гульнявым сюжэце замяшана магутная магія.
Баявая сістэма гульні перапрацавана.

## Гульнявы рухавік 
У гульні «The Witcher 2: Assassins of Kings» выкарыстоўваецца цалкам новы мультыплатформавы гульнявы рухавік пад назвай «RED Engine», распрацаваны сіламі CD Projekt RED спецыяльна для гульні. У якасці фізічнага рухавіка выкарыстоўваецца Havok распрацоўкі аднайменнай кампаніі.

Паводле слоў распрацоўшчыкаў, «RED Engine» факусуецца не толькі на графіцы і фізіцы, але і на пабудове нелінейнай сістэмы квэстаў.

Графічны рухавік падтрымлівае дынамічныя цені, normal mapping і parallax mapping. У параўнанні з першай часткай гульні палепшана дэталізацыя тэкстур, а таксама больш рэалістычнымі сталі змена часу сутак і пагодныя з’явы.

Выданне «Игромания» станоўча адгукнулася пра гульню — «Рэдкі выпадак: перад намі гульня, якая практычна цалкам адпавядае нашым чаканням. Гэта вялікая (да 20 гадзін толькі на асноўную сюжэтную лінію) RPG, якая дае іграку даволі шырокую свабоду выбару і не забываецца, што яго, наогул гаворачы, трэба забаўляць». Гульня атрымала 9 з 10 балаў і заняла трэцяе месца ў намінацыі «RPG года» (2011). Падводзячы вынікі года рэдакцыя адзначыла, што «страціўшы трохі ў самабытнасці (вылузвання ў ролевай і баявой сістэме стала менш), другі „Вядзьмар“ відавочна набыў у фарбах, маштабе і рэжысуры».

Інтэрнэт партал Playground так ахарактарызаваў гульню ў сваім аглядным артыкуле «Вердыкт: адна з лепшых RPG у гісторыі, годная заняць месца побач з тытанамі жанру.»

У аглядзе PC Игры трохі наракалі на кіраванне ў ПК-версіі, але пры гэтым лічаць, што «свет, створаны польскімі ўмельцамі ў другім „Ведзьмары“, настолькі харошы і чароўны, што гэтай гульні і яе стваральнікам можна прабачыць шматлікае»..

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт TheWitcher.com  

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2011 года
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні па матывах кніг
Катэгорыя:Камп’ютарныя ролевыя гульні
Катэгорыя:Action/RPG
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў Польшчы
Бочава

**Бочава** — тапонім:

* Бочава — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дражбітка
* Бочава — возера ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Обаль
Уладзімір Віктаравіч Аксёнаў

**Уладзімір Віктаравіч Аксёнаў** (, вёска Гібліцы, Разанская вобласць, РСФСР, СССР — , Масква) — бортінжынер касмічнага карабля «Саюз-22» і касмічнага карабля «Саюз Т-2», 36-ы лётчык-касманаўт СССР, двойчы Герой Савецкага Саюза.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы на марках
Аксельбант

**Аксельбант** (, ад  — плячо і  — стужка) — ніцяны плецены шнур (пазалочаны, пасярэбраны або каляровы) з металічнымі наканечнікамі.

## Гісторыя 
Ужывалі ў армейскай амуніцыі з пачатку XVII стагоддзя у Францыі, затым у іншых арміях краін Еўропы. Служыў першапачаткова адзнакай членаў прыдворнай варты і прыдворнай світы манархаў, затым генералаў, афіцэраў генеральнага штаба і жандармерыі. Выраб аксельбантаў ці плеценых шнуроў быў наладжаны на Слуцкай мануфактуры ў канцы XVIII — пачатку XIX стагоддзя.

## Выкарыстанне 
Прышпільваецца звычайна да правага (радзей левага) пляча пад пагонам (эпалетам). У арміях многіх замежных краін — прыналежнасць формы адзення ад’ютантаў, афіцэраў генштаба, жандараў, а таксама асабовага складу некаторых часцей. Ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь — прыналежнасць параднай формы адзення ганаровай варты, удзельнікаў ваенных парадаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенная форма
Катэгорыя:Знакі адрознення
Кнышын

**Кнышын** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Манецкага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Кнышын.

Знаходзіцца за 25 км на паўночны захад ад Беластоку, на аўтамабільных дарогах  і .

## Гісторыя 
Сяло заснавана ў пачатку XVI стагоддзя ў Бельскім намесніцтве (старостве) вялікім канцлерам літоўскім Мікалаем Радзівілам, які пабудаваў тут паляўнічы двор. З 1513 года ў Падляскім ваяводстве. У 1520 годзе Мікалай Радзівіл фундаваў у Кнышыне касцёл. У 1528 годзе Кнышын перайшоў да вялікага князя Жыгімонта Аўгуста, які меў тут паляўнічую рэзідэнцыю. З сярэдзіны XVI стагоддзя — цэнтр Кнышынскага староства. 18 кастрычніка 1568 года Кнышын атрымаў магдэбургскае права і герб *«у залатым полі чорная галава зубра»*. У 1569 годзе паводле ўмоў Люблінскай уніі перайшоў да Каралеўства Польскага. У 1571 годзе Жыгімонт Аўгуст заснаваў у месце Праабражэнскую царкву (пазней уніяцкую). 7 ліпеня 1572 года ў Кнышыне памёр Жыгімонт Аўгуст. У 1579 годзе Ян Замойскі фундаваў тут мураваны касцёл Св. Яна Евангеліста, асвячоны ў 1601, і шпіталь. З сярэдзіны XVII стагоддзя прыйшоў з заняпад пасля разбурэння шведамі.

]]

У 1795 годзе ў выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Прусіі, а з 1815 года — у Расійскай імперыі.

У 1921 годзе паводле ўмоў Рыжскага мірнага дагавора, апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, цэнтр павета Беластоцкага ваяводства.

З 1939 года ў Беларускай ССР. У 1940 годзе стаў цэнтрам Кнышынскага раёна Беластоцкай вобласці. У 1941—1944 гадах знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. 16 жніўня 1945 года ўлады СССР перадалі Кнышын Польшчы.

## Славутасці 
* Гістарычная забудова горада XVIII — пачатак XX стст.
* Касцёл Св. Яна Евангеліста (1520, 1710)
* Лямус (XIX ст.)

Файл:Podlaskie - Knyszyn - Knyszyn - kosciol pw. sw Jana Apostola i Ewangelisty - front.JPG|Касцёл Св. Яна Евангеліста
Файл:Podlaskie - Knyszyn - Knyszyn - pomnik.JPG|Помнік Жыгімонту Аўгусту
Файл:Podlaskie - Knyszyn - Knyszyn - cmentarz rk.JPG|Могілкавая брама

## Вядомыя асобы 
* Саламон Танхелевіч Мілер (1889—1937) — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Хэлмна

**Хэ́лмна** (), **Кульм** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Хэлмінскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з'яўляецца сядзібай вясковай гміны Хэлмна.

Займае плошчу 14 км². Насельніцтва 20&nbsp;428 чалавек (на 2006 год).

## Гісторыя 
Першы пісьмовы ўспамін горада адносіцца да 1065 года. Назва горада азначае «горад на ўзгорку». З горадам звязана з'яўленне і развіццё Кульмскага права. У 1466—1793 гадах цэнтр Хэлмінскага ваяводства ў Каралеўстве Польскім і Рэчы Паспалітай.

З 1772 па 1920 год (з перапынкам у 1807—1815 гадах) і ў 1940—1945 гадах насіў нямецкую назву Кульм (Culm).

Падчас Другой сусветнай вайны на тэрыторыі горада знаходзіўся лагер смерці у якім загінула каля 152 000 чал.

## Славутасці 
Добра захаваліся сярэдневяковыя  даўжынёй 2270 метраў (XIII—XIV стагоддзі, рэканструяваны ў XVI стагоддзі). Захаваліся 17 крапасных веж, некаторыя ў руінаваным выглядзе. Найбольш вядомыя Грудзёндзская брама (XIII стагоддзе), самая старая Мерсебургская брама, адкрытыя для турыстаў Дзявоцкая вежа (на алеі 3-га мая) і Парахавая вежа (канец XIII стагоддзя). На Рыначнай плошчы размешчана адна з найпрыгожых польскіх рэнесансных ратуш, пабудаваная ў 1567—1572 гадах на месцы старой гатычнай вежы XIII стагоддзя.

Выява:Chelmno mury i baszta Prochowa.jpg|Гарадская сцяна і Парахавая вежа
Выява:Chelmno brama Grudziadzka wsch.jpg|Грудзёндзская брама
Выява:Chełmno ratusz.jpg|Рэнесансная Хэлмнінская ратуша
Выява:Kościół fil. p.w. Świętego Ducha, chełmno.jpg|Касцёл Святога Духа, XIII стагоддзе

У горадзе размешчаны жаночы цыстэрцыянска-бенедыкцінскі кляштар, гатычная капліца Святога Марціна,  XIII стагоддзя, францысканскі , перабудаваны ў XIX стагоддзі ў неагатычным стылі, неараманскі гарнізонны касцёл Чанстахоўскай Божай Маці XIX стагоддзя, дамініканскі ,  XIII стагоддзя, найстаражытнейшы ў Памор’і, які стаў узорам пры будаўніцтве Кёнігсбергскага кафедральнага сабора.

Выява:Kosciol farny widoczna wieza z ktorej mozna podziwiac panorame miasta.JPG|Фарны касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі, XIII-XIV стст.
Выява:Chelmno_kosciol_dominikanow.jpg|Дамініканскі касцёл Святых Пятра і Паўла
Выява:Chełmno_Church_of_St_James_and_St_Nicholas_1.jpg|Францысканскі касцёл Святых Якава і Мікалая
Выява:Zespół_klasztorny_Sióstr_Miłosierdzia_w_Chełmnie...JPG|Кляштар сясцёр міласэрнасці з касцёлам Св. Яна

## Вядомыя асобы 
* Родэрых фон Эркерт (1821—1900) — нямецкі этнограф, картограф і афіцэр расійскай арміі.
* Гайнц Вільгельм Гудэрыян (1888—1954) — генерал-палкоўнік германскай арміі, ваенны тэарэтык.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Варта

**Ва́рта** () — рака ў Польшчы, правы прыток Одры (Одэра).

Даўжыня — 808 км, плошча басейна — 53 700 км². Выток на Малапольскім узвышшы, перасякае Кракаўска-Чэнстахоўскае ўзвышша, далей цячэ па Велікапольскай нізіне. Ледастаў нерэгулярны. Расход вады 215 м³/сек. На працягу 350 км зарэгулявана шлюзамі. Суднаходная да горада Познань.

На Варце размешчаны гарады Чэнстахова, Познань, Гожаў-Велькапольскі.

## Прытокі 
* Нотэць
* Обра
* Просна
* Лісварта
* Вэлна

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Велікапольскага ваяводства
Катэгорыя:Рэкі Лодзьскага ваяводства
Катэгорыя:Рэкі Любушскага ваяводства
Катэгорыя:Рэкі Сілезскага ваяводства
Катэгорыя:Прытокі Одры
Хлорная кіслата

**Хлорная кіслата** {{HClO}_4} — адна з самых моцных неарганічных кіслот.

У свабодным стане бясколерная вадкасць, дыміць на паветры; з часам цямнее і становіцца выбуханебяспечнай. Водныя растворы ўстойлівыя, тэмпература плаўлення — −102 °C, тэмпература кіпення +110 °C. Акісляльнік. Солі хлорнай кіслаты — перхлараты. Атрымліваюць узаемадзеяннем перхларатаў з канцэнтраванай сернай кіслатой і іншымі спосабамі. Выкарыстоўваецца пры раскладанні складаных руд, пры аналізе мінералаў, у якасці каталізатараў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Высоканебяспечныя рэчывы
Катэгорыя:Неарганічныя кіслародзмяшчальныя кіслоты
Катэгорыя:Злучэнні хлору
Катэгорыя:Суперкіслоты
Хлорбензол

**Хлорбензол** (**фенілхларыд**) C6H5Cl — араматычны галагензмяшчальны вуглевадарод.

Бясколерная вадкасць з характэрным пахам, тэмпература плаўлення — −45,58 °C, тэмпература кіпення +131,7 °C. Добра раствараецца ў арганічных растваральніках, з вадой утварае азеатропную сумесь. Мае ўласцівасці араматычных злучэнняў. Атрымліваюць каталітычным хлараваннем бензолу. Выкарыстоўваюць у вытворчасці фенолу, дыхлорбензолаў, фарбавальнікаў, некаторых пестыцыдаў. Таксічны, выклікае галаўны боль, галавакружэнне, санлівасць, разлады стрававання, пры трапленне на скуру — экзэму. ГДК у паветры рабочай зоны 2 мг/м³, у вадаёмах гаспадарча-бытавога прызначэння 0,02 мг/л.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хлорарганічныя злучэнні
Катэгорыя:Араматычныя злучэнні
Катэгорыя:Прадукцыя асноўнага арганічнага сінтэзу
Катэгорыя:Галагенаваныя растваральнікі
Хобат

**Хобат** — выцягнутая рухомая частка морды з адкрытымі на яе канцы ноздрамі ў некаторых паўзуноў (мяккія чарапахі) і млекакормячых (большасць насякомаедных, тапіры, самцы марскога слана, сланы і іншыя). Звычайна выконвае дыхальную, нюхальную і датыкальную функцыі. У сланоў хобат утвораны ад зрастання выцягнутага носа з верхняй губой.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Анатомія жывёл
Пултуск

**Пу́лтуск** () — горад у Польшчы, уваходзіць у Пултускі павет Мазавецкага ваяводства. Адміністрацыйны цэнтр гарадска-сельскай гміны Пултуск. Займае плошчу 22,83 кв.км. Насельніцтва 19 229 чалавек (на 2006 год).
## Дэмаграфія 

ImageSize = width:420 height:220
PlotArea = left:70 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
 id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:20000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
 bar:1830 color:gray1 width:1
 from:0 till:4408 width:15 text:4408 textcolor:red fontsize:8px
 bar:1921 color:gray1 width:1
 from:0 till:13742 width:15 text:13742 textcolor:red fontsize:8px
 bar:1995 color:gray1 width:1
 from:0 till:18702 width:15 text:18702 textcolor:red fontsize:8px
 bar:2000 color:gray1 width:1
 from:0 till:19152 width:15 text:19152 textcolor:red fontsize:8px
 bar:2004 color:gray1 width:1
 from:0 till:19175 width:15 text:19175 textcolor:red fontsize:8px
 bar:2006 color:gray1 width:1
 from:0 till:19168 width:15 text:19168 textcolor:red fontsize:8px
 bar:2008 color:gray1 width:1
 from:0 till:19131 width:15 text:19131 textcolor:red fontsize:8px
 bar:2010 color:gray1 width:1
 from:0 till:19078 width:15 text:19078 textcolor:red fontsize:8px
 bar:2012 color:gray1 width:1
 from:0 till:19191 width:15 text:19191 textcolor:red fontsize:8px
 bar:2013 color:gray1 width:1
 from:0 till:19228 width:15 text:19228 textcolor:red fontsize:8px

## Гарады-пабрацімы 
*  Сеніца;
*  Нью-Брытэн;
*  Манмарансі.

## Вядомыя асобы 
* Пётр Фёдаравіч Крапівін (1903—1968) — беларускі філолаг, тэкстолаг, даследчык старабеларускай мовы.
* Анджэй Рахуба (нар. 1951) — польскі гісторык.

## Гл. таксама 
* Бітва пры Пултуску, 1703
* Бітва пры Пултуску, 1806
* Нараўскі плацдарм (1944)

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Наменклатура ІЮПАК

**Наменклату́ра ІЮПА́К** — гэта сістэма найменняў хімічных злучэнняў і апісання навукі хіміі ў цэлым. Яна развіваецца і падтрымліваецца ў актуальным стане Міжнародным саюзам тэарэтычнай і прыкладной хіміі — ІЮПАК (IUPAC).

Правілы наменклатуры арганічных і неарганічных злучэнняў змяшчаюцца ў афіцыйных выданнях ІЮПАК. Акрамя афіцыйных назваў, шырокае распаўсюджванне набылі:
* Сіняя кніга (*Blue Book*) — правілы наменклатуры арганічных злучэнняў.
* Чырвоная кніга (*Red Book*) — правілы наменклатуры неарганічных злучэнняў.
* Зялёная кніга (*Green Book*) — рэкамендацыі па выкарыстанні сімвалаў, складзеныя сумесна з ІЮПАК
* Залатая кніга (*Gold Book*) — кампендыум па тэхнічнай тэрміналогіі, якая ўжываецца ў хіміі.

Існуюць таксама даведнікі па тэрміналогіі ў біяхіміі, аналітычнай хіміі і хіміі макрамалекул. Змены ў гэтых дакументах публікуюцца ў часопісе «Pure and Applied Chemistry».

## Гл. таксама 
* Наменклатура арганічных злучэнняў ІЮПАК
* Наменклатура неарганічных злучэнняў ІЮПАК

Катэгорыя:Хімічная наменклатура
1966 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

[міні|320 пкс|[Барыс Уладзіміравіч Аракчэеў|Барыс Аракчэеў «Царква Аляксандра Неўскага», 1966, палатно, алей, 113 х 153 см]]

**1966** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
* Першая рэспубліканская выстаўка беларускіх акварэлістаў, Саюз мастакоў БССР
* Рэспубліканская выстаўка работ маладых мастакоў, Мінск
* выстаўка твораў Л. М. Лейтмана, прысвечаная 70-годдзю з дня нараджэння мастака, Мінск
* выстаўка твораў М. Л. Тарасікава, Мінск

## Ганаровыя званні 
* Натан Воранаў атрымаў ганаровае званне Заслужанага дзеяча мастацтваў БССР

## З’явіліся 
[міні|240 пкс|Мемарыяльны комплекс «Курган Бессмяротнасці», [Полацк.]]
* Віцебскі абласны музей Героя Савецкага Саюза Міная Піліпавіча Шмырова
* Гудзевіцкі дзяржаўны літаратурна-краязнаўчы музей

## Нарадзіліся 
* 14 лютага — Усевалад Свентахоўскі (пам. 2024), беларускі мастак — графік, каліграф, педагог.
* 20 красавіка — Уладзімір Ісачанка, беларускі мастак
* 18 чэрвеня — Ігар Засімовіч, беларускі скульптар
* 14 ліпеня — Міхаіл Ермашкевіч, беларускі рымска-каталіцкі дзеяч, дамініканец, мастак

## Памерлі 
*9 мая — Міхась Блішч (нар. 1917), беларускі мастак тэатра, жывапісец

## Галерэя твораў 
Катэгорыя:1966 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Кузьма Сяргеевіч Пятроў-Водкін

**Кузьма Сяргеевіч Пятроў-Водкін** (, Хвалынск — ) — расійскі жывапісец. Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1930).

## Біяграфія 
Вучыўся ў Маскоўскім вучылішчы жывапісу, скульптуры і дойлідства ў В.Сярова ў 1897—1905 гадах, студыі А. Ажбэ ў Мюнхене (1901), у прыватных акадэміях у Парыжы (1905-08). Член аб'яднанняў «Свет мастацтва» (з 1911), «Чатыры мастацтва» (з 1924). У 1918-33 гадах выкладаў у ленінградскіх Дзяржаўных вольных мастацкіх майстэрнях, Вышэйшых мастацка-тэхнічных майстэрнях, Вышэйшым мастацка-тэхнічным інстытуце АМ. Наведаў Італію (1905) і Паўночную Афрыку (1907). Зазнаў уплывы нямецкіх і французскіх майстроў сімвалізму і мадэрну, рэнесансу, рускага іканапісу, В. Барысава-Мусатава. Элегічная сузіральнасць, разарваны, вялы рытм, змрочны каларыт ранніх работ («Бераг», 1908; «Сон», 1910) у 1910-я гады змянілася напружанасцю і пластычнай яснасцю вобразаў, востра-рытмізаванай кампактнай кампазіцыяй, кантрастамі адкрытых яркіх колераў, выкарыстаннем прыёмаў сферычнай перспектывы: «Хлопчыкі гуляюць» (1911), «Купанне чырвонага каня» (1912), «Паўдня» (1917) і іншыя. У 1920-я гады пісаў прасякнутыя пафасам рэвалюцыйнай барацьбы тэматычныя карціны: «1918 год у Петраградзе» (1920), «Пасля бою» (1923), «Смерць камісара» (1928). Аўтар аналітычных строгіх партрэтаў (аўтапартрэт, 1918; «Г. А. Ахматава», 1922), паэтычных партрэтна-жанравых кампазіцый («Дзяўчына ў сарафане», «Дзяўчына каля акна», абедзве 1928), нацюрмортаў («Ранішні нацюрморт», 1918; «Чаромха ў шклянцы», 1932). Працаваў таксама як графік і тэатральны мастак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Расіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Саратаўскай вобласці
Пагор’е

'''Паго́р'е''' — тапонім.

* Пагор'е — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці
* Пагор'е — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці
Бліжняе (возера, Мёрскі раён)

**Блі́жняе** — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Волта, за 13 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Мёраў, на тэрыторыі ландшафтнага заказніка «Ельня».

Плошча паверхні возера 0,25 км². Даўжыня 0,75 км, найбольшая шырыня 0,45 км. Найбольшая глыбіня 2,4 м. Плошча вадазбору 3,5 км².Катлавіна возера рэшткавага тыпу, знаходзіцца на тэрыторыі балотнага масіву.

## Літаратура 
*  — С. 312.
* 
* Ліст карты N-35-20. Выданне 1984 г. Стан мясцовасці на 1984 г.

## Спасылкі 
* *Валерий Иванов-Смоленский* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Том 1.

Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёна
Катэгорыя:Басейн Заходняй Дзвіны
Акунёвец (возера, Расонскі раён, каля вёскі Вароніна)

**Акунёвец** — бяссцёкавае возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Хонка, за 22 км у напрамку на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Вароніна.

Плошча паверхні 0,12 км². Даўжыня 0,65 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі 1,7 км.
Катлавіна возера размешчана сярод лесу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны стромкія і дасягаюць вышыні 25 м. Заходнія схілы спадзістыя, вышынёй да 3 м. Берагі высокія, усходнія зліваюцца са схіламі катлавіны. Берагавая лінія слаба звілістая.

У возеры сустракаецца рэдкі ахоўны від раслін — .

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Возера Акунёвец // Белорусский Посейдон 
* Схема размещения рыболовных угодий Россонского района

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Катэгорыя:Басейн Нішчы
1970 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1970** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
* выстаўка твораў заслужанага дзеяча мастацтваў БССР Раісы Кудрэвіч, Мінск.
* выстаўка твораў народнага мастака БССР Аскара Марыкса, прысвечаная 80-годдзю з дня нараджэння і 60-годдзю творчай дзейнасці, Мінск.
* рэспубліканская мастацкая выстаўка, прысвечаная 100-годдзю з дня нараджэння У. І. Леніна, Мінск.
* выстаўка твораў мастака Анатоля Волкава, прысвечаная 60-годдзю з дня нараджэння і 35-годдзю творчай дзейнасці, Мінск.
* выстаўка твораў мастака  ў Мінску, Віцебску, Наваполацку.

## Ганаровыя званні 
* Віктар Грамыка атрымаў ганаровае званне Заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі
* Уладзімір Кароль атрымаў ганаровае званне Народнага архітэктара СССР

## З’явіліся 
* 8 мая — Бягомльскі музей народнай славы
* Бялыніцкі раённы мастацкі музей імя Вітольда Каятанавіча Бялыніцкага-Бірулі
* Ушацкі музей народнай славы імя Уладзіміравіча Елісеевіча Лабанка

## Нарадзіліся 
* 13 чэрвеня — Алег Прусаў, беларускі мастак – жывапісец і графік (пам. 11.9.1996) 
* 21 сакавіка — Зоя Луцэвіч, сучасны беларускі жывапісец, дачка мастакоў Алега Луцэвіча і Святланы Катковай, унучка мастака Сяргея Каткова

## Памерлі 
* 10 студзеня — Меер Аксельрод (нар. 1902), савецкі мастак яўрэйскага паходжання, родам з Віленскай губерні. Вядомы сваімі акварэльнымі працамі, якія адлюстроўваюць сюжэты з жыцця яўрэяў у Расійскай імперыі і СССР
* 1 ліпеня — Аляксандр Мазалёў (нар. 1910), беларускі жывапісец, графік, педагог
* Міхаіл Лісоўскі (нар. 1931), беларускі жывапісец і графік

## Галерэя твораў 

|Хаім Ліўшыц «Кухня»
Выява:
Выява:

Катэгорыя:1970 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Негаўскае

**Негаўскае** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 20 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 3,5 км на ўсход ад вёскі Рудня, у басейне ракі Дрыса.

Плошча паверхні 0,005 км². Даўжыня 0,1 км, найбольшая шырыня 0,05 км. Даўжыня берагавой лініі 0,2 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 2 м, часткова разараныя. Праз возера цячэ ручай (прыток ракі Зверынка).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Акунёвец

Назву **Акунё́вец** маюць:

## Азёры 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Акунёвец — возера ў Расонскім раёне, у басейне ракі Хонка
** Акунёвец — возера ў Расонскім раёне, у басейне ракі Нішча, каля вёскі Вароніна
** Акунёвец — возера ў Расонскім раёне, у басейне ракі Нішча, каля вёскі Дворышча
Оберфюрар

]]

**О́берфюрар** () — званне, уведзенае ў нацысцкай партыі яшчэ ў 1921 годзе. У структуру арганізацыі СС (так званыя Агульныя СС) уведзена ў 1932 годзе, у якасці звання кіраўніка структурнай адзінкі СС Абшніт (). Абшніт меў назву па назве тэрыторыі, на якой ён размяшчаўся. Хутчэй яго можна назваць гарнізонам, чым брыгадай ці дывізіяй. Абшніт у сваім складзе меў звычайна тры Штандара (SS Standarte) і некаторая колькасць спецыяльных падраздзяленняў (аўтамабільныя, сапёрныя, медыцынскія і т.п.).

У войсках СС і паліцэйскіх структурах оберфюрары СС на ўсіх відах формы, акрамя партыйнай, насілі пагоны оберста (, палкоўніка) гэтак жа, як і штандартэнфюрары СС, але, насуперак распаўсюджанай памылцы, гэта званне не магло быць умоўна супастаўлена воінскаму званню палкоўнік. У рэчаіснасці гэта званне было прамежкавым паміж званнямі старэйшых афіцэраў і генералаў і, тэарэтычна, адпавядала пасадзе камандзіра брыгады СС, оберфюрары СС камандавалі як айнзацгрупамі і «туземнымі» дывізіямі СС, укамплектаванымі мясцовымі нацыяналістамі і нацыстамі, так і кадравымі нямецкімі дывізіямі Вафен СС, прыкладам чаго могуць быць оберфюрары Фрыдрых-Вільгельм Бок і Хельмут Дзёрнер. У асабістых зносінах штандартэнфюрараў СС іншыя ваеннаслужачыя і служачыя паліцыі як правіла называлі «палкоўнікамі», у той час як оберфюрараў — выключна па званні СС.
У структуры НКУС было падобнае званне старэйшы маёр дзяржаўнай бяспекі.

Спецыяльнае званне оберфюрар як штаб-афіцэрскае выкарыстоўвалася ў некаторых напаўваенных фарміраваннях, напрыклад у службе папярэджання пра налёты () у ППА рэйха, службе дапамогі () і інш.

;Знакі адрознення СС-Оберфюрар Вафен-СС:

Выява: WSS Inf OF5 Oberf Staf h 1945.jpg|Пагон
Файл: SS-Oberführer Collar Rank.svg |Пятліцы
Выява: WSS-Oberführer OF5a cam slv 1942-1945.png |Нарукаўная нашыўка на маскіровачны касцюм

## Гл. таксама 
* Корпусныя колеры (Войскі СС)
* Званні і знакі адрознення войскаў СС

## Спасылкі 
* Ю.Веремеев. Войска СС (Waffen SS). Знаки различия званий младших и средних руководителей (Untere Führer, Mittlere Führer). 

Катэгорыя:Воінскія званні СА
Катэгорыя:Воінскія званні СС
Закон Готланда

**Закон Готланда**, таксама вядомы як **Вестэргоцкі закон** (), або **вестгоцкі закон** () — найстарэйшы дакумент, напісаны на шведскай мове лацінскім алфавітам, які таксама з'яўляецца найстарэйшым вядомым шведскім правінцыйным заканадаўчым зборам. Закон Готланда быў складзены ў пачатку XIII стагоддзя, і вядомы як заканадаўчы збор, які выкарыстоўваўся ў шведскай правінцыі Вестэргётланд () у XIII стагоддзі. Самы ранні поўны тэкст датуецца 1281 годам. Невялікія фрагменты ранніх тэкстаў датуюцца 1250 годам.

## Спасылкі 
* Äldre Västgötalagen  з сайта Нацыянальнай Бібліятэкі Швецыі
* Old Swedish and old Icelandic manuscripts  з сайта Нацыянальнай Бібліятэкі Швецыі
* Den äldre västgötalagen 

Катэгорыя:Кнігі XII стагоддзя
Катэгорыя:Кодэксы
Катэгорыя:Шведская мова
Катэгорыя:Вестэргётланд
Нанедранік

**Нане́дранік**, або **энкалпіё́н**, або **напе́рснік**, або **панагі́я** — прадмет аблачэння праваслаўнага і ўніяцкага духавенства.

 
# Невялікі каўчэжац з выявай крыжа, Багародзіцы, Святых, у які змяшчаліся мошчы Святых або часткі просвіры ў гонар Маці Божай. У сярэднія вякі ў грэчаскіх і рускіх манастырах, а таксама простыя набожныя людзі насілі на шнурках ці ланцужках на грудзях. Адсюль і назва: нанедранік — ад *недра* (грудзі), энкалпіён (ад ), наперснік (ад слав.: *персі (грудзі)*). У энкалпіёне з храма на трапезу пераносілася багародзічная просвіра. Паколькі як Сама Дзева Марыя, так і просвіра ў Яе гонар спрадвеку называліся *Панагія* (Усесвятая), то і энкалпіён, у якім пераносілася багародзічная просвіра, называўся панагіяра, а потым — панагія.

# Панагія, абавязковая рэч епіскапа, яна даецца яму пры пасвячэнні пасля Святой Літургіі. Першае ўпамінанне аб энкалпіёне як абавязковай прыналежнасці епіскапа адносіцца да XV ст. У XVII ст. епіскапы Візантыйскай Грэчаскай Царквы атрымлівалі каштоўны крыж з мошчамі Святых. Звычай ускладаць энкалпіён на епіскапа пры яго пасвячэнні ад Візантыйскай Грэчаскай Царквы перайшоў у Рускую Царкву, дзе з цягам часу ён стаў уяўляць сабой вобраз Божай Маці. У цяперашні час епіскапы падчас набажэнстваў павінны насіць панагію і крыж як знакі найвышэйшай улады ў Царкве, а ў паўсядзённых абставінах — толькі панагію.

## Літаратура 
* *Завальнюк У. М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне праваслаўнага і ўніяцкага духавенства
Скарыназнаўства

**Скарыназнаўства** — комплексная навуковая дысцыпліна, якая вывучае жыццё і дзейнасць Францыска Скарыны, яго творчую і духоўную спадчыну, асяроддзе, эпоху, а таксама публікацыю крыніц і крыніцазнаўчыя даследаванні.

У шырокім сэнсе ў скарыназнаўства ўключаюцца навуковыя і папулярныя публікацыі, мастацкія творы (літаратурныя творы, кінафільмы, тэатральныя пастаноўкі, творы выяўленчага мастацтва, паштовыя маркі і г.д.), канферэнцыі, юбілейныя форумы, прысвечаныя Скарыне і яго пераемнікам. Скарыназнаўства асэнсоўвае ролю Скарыны ў развіцці айчыннай, еўрапейскай і сусветнай культуры ад Сярэднявечча да сучанасці.

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Францыск Скарына
Групенфюрар

**Групенфю́рар** (ад ) — 1) камандзір аддзялення, 2) адно з вышэйшых званняў у СС, СА, НСКК і НСФК, з 1933 года адпавядала званню генерал-лейтэнанта. 

## Камандзір аддзялення 
Адмысловае званне групенфюрар (камандзір аддзялення), як унтэр-афіцэрскае, выкарыстоўвалася ў некаторых напаўваенных фарміраваннях, напрыклад у службе папярэджання пра налёты () у ППА рэйха, службе дапамогі () і інш.
У фольксштурме гэта званне адпавядала званню армейскага ўнтар-афіцэра і прысвойвалася камандзірам аддзяленняў.

У ГДР гэта спецыяльнае званне было першасным званнем малодшага начальніцкага складу ў падраздзяленнях (Баявых групах) рабочай міліцыі.

Варта ўлічваць, што званне групенфюрар у якасці амысловага звання выкарыстоўваецца і ў наш час, напрыклад у школе дарожнай паліцыі кантона Цюрых, знакі адрознення — па адной шасціканцовай зорцы («зорка Давіда») на пагонах.

## Званне СС 
 Групенфюрар СС, генерал-лейтэнант войскаў СС і паліцыі]]
]]
]]
Званне было ўведзена ў верасні 1925 як званне (на першым часе — адзінае) кіраўніка асноўнага падраздзялення арганiзацыi СС — групы (). У перыяд з 1926 па 1936 з’яўлялася званнем вышэйшых кіраўнікоў тэрытарыяльных падраздзяленняў арганізацыі Абшніт СС () і Оберабшніт (). З моманту стварэння войскаў СС адпавядала званню генерал-лейтэнанта і пасадзе намесніка камандуючага арміяй, камандзіра корпуса. У цэнтральным апараце СС дадзенае званне адпавядала пасадзе кіраўніка аднаго з дэпартаментаў (). 

Да 1942 года групенфюрар насіў у пятліцы тры дубовых ліста, з 1942 года (толькі ў СС/СД) — тры дубовых лісты і адну зорку.

Змяненне знакаў адрознення вышэйшых фюрараў (генералаў) СС у красавіку 1942 года было выклікана увядзеннем звання оберстгрупенфюрар і жаданнем уніфікаваць колькасць зорачак на пятліцах і на пагонах, якія насіліся на ўсіх іншых відах формы, акрамя партыйнай, паколькі з павелічэннем колькасці часцей войскаў СС усё часцей узнікалі праблемы з карэктным распазнаннем званняў СС звычайнымі ваенаслужачымі Вермахта.

Званне атрымалі 112 чалавек.

У выпадку прызначэння ўладальніка гэтага звання на пасаду ваеннай (з 1939 года) або паліцэйскай (з 1933 года) службы ён атрымліваў дубліруючае званне ў адпаведнасці з характарам службы:
* Группенфюрер СС і генерал-лейтэнант паліцыі — 
* Группенфюрер СС і генерал-лейтэнант войскаў СС — .

## Гл. таксама 
* Корпусныя колеры (Войскі СС)
* Званні і знакі адрознення войскаў СС

Катэгорыя:Воінскія званні Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Воінскія званні СС
Катэгорыя:Воінскія званні СА
Гур’янаў

**Гур’янаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Яўгенавіч Гур’янаў — беларускі дыпламат, намеснік міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь (2011—2015).
* Васіль Паўлавіч Гур’янаў (нар. 1955) — беларускі палітык.
* Георгій Канстанцінавіч Гур’янаў — савецкі і расійскі рок-музыкант, мастак.
* Георгій Уладзіміравіч Гур’янаў (нар. 1951) — беларускі архітэктар.
Арцём Сяргеевіч Шут

**Арцём Шут** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Пачынаў кар’еру ў мазырскай «Славіі», у 2013 годзе выступаў за дубль клуба. Па выніках сезона мазырскі клуб выбыў у Першую лігу і перастаў выстаўляць каманду ў турнір дублёраў, таму Арцём быў пераведзены ў асноўную каманду «Славіі», дзе і дэбютаваў 19 красавіка 2014 года ў матчы першага тура супраць «Смалявічаў-СТІ», выйшаўшы на замену на 82-й хвіліне. Замацавацца ў аснове не здолеў, да канца сезона яшчэ толькі двойчы з’яўляўся на полі.

Па выніках сезона 2014 «Славія» вярнулася ў Вышэйшую лігу, і Арцём зноў апынуўся ў дублі. 27 красавіка 2015 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, калі ў сувязі з траўмамі асноўных ігракоў выйшаў у стартавым складзе на пазіцыі цэнтральнага абаронцы ў матчы супраць «Тарпеда-БелАЗ» (перамога «Славіі» 1:0). Усяго ў сезоне 2015 шэсць разоў з’явіўся на полі ў Вышэйшай лізе. У сезоне 2016, аднак, гуляў толькі за дубль і не з’яўляўся ў асноўным складзе.

У сакавіку 2017 года падоўжыў кантракт са «Славіяй». У сезоне 2017 працягваў гуляць за дубль, у асноўную каманду не прыцягваўся. У сезоне 2018 быў заяўлены ў складзе «Славіі» на Першую лігу, аднак на полі не з’яўляўся і з-за траўмы калена завяршыў кар’еру.

Пазней стаў працаваць у Мазыры дзіцячым трэнерам па футболе.

## Статыстыка выступленняў 
## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Футболісты аднаго клуба
Баўэр

**Баўэр** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Густаў Баўэр, нямецкі палітык, рэйхсканцлер Веймарскай рэспублікі (1919—1920)
* Джэймі Кэмпбел Баўэр, англійскі акцёр
* Ён Баўэр, шведскі мастак, ілюстратар
* Ота Баўэр, кіраўнік Міністэрства замежных спраў Аўстрыі
* Рудольф Баўэр (мастак) 
* Рудольф Баўэр (спартсмен) 
* Таццяна Стэфанаўна Баўэр, удзельніца партызанскага руху на тэрыторыі Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны
* Ханс Баўэр, нямецкі футбаліст
* Юта Баўэр, нямецкі кніжны ілюстратар, пісьменніца
Аношкаўскае

**Ано́шкаўскае во́зера** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Эса, за 21 км у напрамку на поўдзень ад горада Лепель, каля вёскі Аношкі

Плошча паверхні возера 0,24 км². Даўжыня 0,7 км, найбольшая шырыня 0,6 (0,5) км. Даўжыня берагавой лініі 1,95 км. Плошча вадазбору 6 км².
Катлавіна возера круглаватай формы. Схілы катлавіны спадзістыя. Берагі нізкія, забалочаныя. Маецца востраў плошчай 0,3 га. Вакол возера забалочаная пойма. Праз ручай і сетку меліярацыйных каналаў возера злучаецца з ракой Эса.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-46. Выданне 1980 года.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Валерий Иванов-Смоленский Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Том 1.

Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Эсы
Аляксей Іванавіч Залескі

**Аляксей Залескі** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ».

Старэйшы брат Аляксея, Андрэй, таксама з’яўляецца футбалістам.

## Клубная кар’ера 
З 2010 года пачаў выступаць за дубль мінскага «Дынама». У сезоне 2011 ужо дэбютаваў у асноўнай камандзе, калі ў двух апошніх турах выхадзіў у стартавым складзе дынамаўцаў. У 2012 годзе, аднак, ужо гуляў толькі за дубль.

У сакавіку 2013 года быў аддадзены ў арэнду клубу «Бяроза-2010». За два гады здолеў замацавацца ў цэнтры абароны бярозаўчан.

У лютым і сакавіку 2015 года быў на праглядзе ў «Граніце» і «Слуцку», але не падышоў ніводнаму з клубаў. У сакавіку 2015 года зноў трэніраваўся з «Бярозай-2010», аднак у красавіку ўсё ж перайшоў у «Слуцк» на правах арэнды. Дэбютаваў у асноўнай камандзе «Слуцка» 3 мая 2015 года, выйшаўшы ў стартавым складзе ў матчы супраць «Граніта» (1:2). Неўзабаве здолеў замацавацца на пазіцыі цэнтральнага абаронцы. Па заканчэнні сезона вярнуўся з арэнды ў «Дынама».

У лютым 2016 года «Слуцк» дамовіўся з «Дынама» аб падаўжэнні арэнды на сезон 2016. У сезоне 2016 ужо быў асноўным цэнтральным абаронцам каманды. У снежні 2016 года вярнуўся з арэнды ў «Дынама».

У студзені 2017 года, пакінуўшы сталічны клуб, перайшоў у «Віцебск». Пачынаў сезон 2017 у аснове каманды, гуляў на пазіцыях цэнтральнага і левага абаронцы, пазней стаў радзей з’яўляцца на полі. У ліпені 2018 года быў аддадзены ў арэнду мінскаму «Промню», дзе стаў часцей з’яўляцца ў стартавым складзе.

У студзені 2019 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Віцебск» і далучыўся да «Промня» на трывалай аснове. У сакавіку 2019 года «Прамень» пераехаў у Магілёў у аб’яднаўся з мясцовым «Дняпром», Аляксей трапіў у склад аб’яднанай каманды. Быў асноўным абаронцам магілёўскага клуба, з 5 галамі стаў другім бамбардзірам каманды, аднак па выніках сезона 2019 «Дняпро» страціў месца ў Вышэйшай лізе.

У студзені 2020 года перайшоў у «Мінск», дзе стаў іграком стартавага складу. Па заканчэнні кантракта ў студзені 2021 года пакінуў «Мінск». Пазней далучыўся да казахстанскага «Каспія» і ў сакавіку быў афіцыйна прадстаўлены ў якасці іграка клуба. Спачатку часцей выхадзіў на замену, пазней замацаваўся ў стартавым складзе каманды.

У студзені 2022 года вярнуўся ў Беларусь, стаўшы іграком жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ». Рэгулярна выхадзіў у стартавым складзе каманды. У студзені 2023 года па заканчэнні кантракта пакінуў Жодзіна і неўзабаве зноў стаў іграком «Каспія». Пакінуў казахстанскі клуб у ліпені 2023 года і хутка вярнуўся ў «Тарпеда-БелАЗ». У снежні 2023 года падоўжыў кантракт з жодзінскім клубам да канца сезона 2024.

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за юнацкія зборныя розных узростаў. У 2013—2016 гадах — ігрок моладзевай зборнай Беларусі.

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2023
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2024

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Бяроза-2010
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Прамень Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Каспій Актау
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Раду Негру

**Раду Негру** (*Radu Negru*), або **Негру Водэ** (*Negru Vodă*) — легендарны заснавальнік Валашскага княства, які нібыта кіраваў у горадзе Курця-дэ-Арджэш у канцы XIII стагоддзя. Яго імя перакладаецца з румынскай мовы як «чорны ваявода».

Паводле падання, упершыню зафіксаванага ў летапісе Кантакузенаў XVII стагоддзя, ён спусціўся ў Валахію з Карпацкіх гор. З яго імем звязана легенда пра майстра Маноле. У працах румынскіх гісторыкаў Чорны ваявода атаясамляўся з Басарабам I, яго бацькам Такамерыем, а таксама з Раду I. Верагодна, уяўляе сабой зборны вобраз.

## Гл. таксама 
* Спіс кіраўнікоў Валахіі

## Літаратура 
* Neagu Djuvara: Thocomerius-Negru Vodă, un voivod de origine cumană la începuturile Țării Românești: cum a purces întemeierea primului stat medieval românesc dinainte de «descălecătoare» și până la așezarea Mitropoliei Ungrovlahiei la Argeș: noi interpretări, Editura Humanitas, București, 2007, ISBN 978-973-50-1787-3
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гаспадары валашскія
Катэгорыя:Міфічныя кіраўнікі
Томас Пірмайр

**Томас Пірмайр** (; нар. , , Аўстрыя) — аўстрыйскі футбаліст, паўабаронца клуба «Бад-Заўэрбрун».

## Клубная кар’ера 
Томас пачаў кар’еру ў клубе ЛАСК з роднага Лінца, дзе гуляў значны час на пазіцыі абаронцы. У ліпені 2011 падпісаў аднагадовы кантракт з шатландскім «Інвернесам», па заканчэнні сезона вярнуўся ў Аўстрыю, стаўшы іграком «Вінер-Нойштата».

9 ліпеня 2013 года падпісаў кантракт з нарвежскім «Лілестромам», але не здолеў замацавацца ў клубе і па заканчэнні сезона 2013 пакінуў яго. У красавіку 2014 года далучыўся да клуба амерыканскай МЛС «Каларада Рэпідс», дзе гуляў да кастрычніка.

У лютым 2015 года прыбыў на прагляд у салігорскі «Шахцёр». Знаходзіўся ў стане «гарнякоў» ажно да сакавіка, аднак не падышоў клубу. Пазней доўгі час трэніраваўся  разам з англійскім «Блэкпулам».

30 красавіка 2015 года падпісаў кантракт з футбольным клубам «Мінск», тым самым стаўшы першым у гісторыі аўстрыйскім легіянерам у чэмпіянаце Беларусі. У «Мінску» быў прызваны часова замяніць сербскага паўабаронцу Ніколу Лукіча, які атрымаў траўму ў матчы першага тура (11 красавіка) і выбыў на працяглы тэрмін. У ліпені, па аднаўленні Лукіча ад траўмы і заканчэння тэрміну кантракта, Пірмайр пакінуў мінскі клуб.

У жніўні 2015 года стаў іграком клуба «Бекешчаба» з элітнага дывізіёна Венгрыі, пакінуў яго праз год. У студзені 2017 года далучыўся да складу дэбютанта Алсвенскан — клуба «АФК Эскільстуна». Аднак па выніках сезона 2017 шведскі клуб выбыў у другі дывізіён, і ў студзені 2018 года Пірмайр стаў іграком клуба трэцяга аўстрыйскага дывізіёна «ЛАСК Юніярс ОЁ». У ліпені 2018 года перайшоў у «Алімпіякос» з Нікасіі.

У ліпені 2019 далучыўся да клуба «Вінер-Нойштат». З 2022 года выступаў за «Бад-Заўэрбрун», у студзені 2023 года вярнуўся ў «Вінер-Нойштат», а летам 2023 года зноў далучыўся да «Бад-Заўэрбруна».

## Міжнародная кар’ера 
У 2009—2010 гадах выступаў за моладзевую зборную Аўстрыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Аўстрыі
Катэгорыя:Ігракі ФК ЛАСК Лінц
Катэгорыя:Ігракі ФК Інвернес
Катэгорыя:Ігракі ФК Вінер-Нойштат
Катэгорыя:Ігракі ФК Лілестром
Катэгорыя:Ігракі ФК Каларада Рэпідс
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Бекешчаба
Катэгорыя:Ігракі ФК АФК Эскільстуна
Катэгорыя:Ігракі ФК ЛАСК Юніярс ОЁ
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпіякос Нікасія
Катэгорыя:Ігракі ФК Бад-Заўэрбрун
Нацыянальная бібліятэка Польшчы

**Нацыянальная бібліятэка Польшчы** () — найбуйнейшая польская навуковая бібліятэка, падначаленая Міністэрству культуры і нацыянальнай спадчыны. Бібліятэка знаходзіцца ў Варшаве. Спецыяльныя фонды захоўваюцца ў Палацы Красінскіх. Нацыянальная бібліятэка Польшчы атрымоўвае абавязковы экзэмпляр усіх публікацый, якія выходзяць у свет у Польшчы. Акрамя Варшаўскай бібліятэкі статус нацыянальнай таксама мае Бібліятэка Ягелонскага ўніверсітэта ў Кракаве.

## Гісторыя 
Першая нацыянальная бібліятэка была заснавана ў Польшчы ў XVIII стагоддзі. Яе заснавалі варшаўскія епіскапы браты Залускія. У 1774 годзе Бібліятэка Залускіх перайшла да камісіі па нацыянальнай адукацыі. У 1817 годзе ў Львове была заснавана бібліятэка Асалінеўм — адна з найбольш значных культурных устаноў Галічыны. 24 лютага 1928 года была заснавана цяперашняя нацыянальная бібліятэка Польшчы. Адкрыццё бібліятэкі адбылося ў 1930 годзе.

Да Другой сусветнай вайны бібліятэка мела ў сваіх фондах:

* 3000 старадрукаваных кніг,
* 2200 інкунабул,
* 52000 рукапісаў,
* калекцыю карт, ікон і нотных партытур.

У 1940 годзе фонды бібліятэкі былі падначалены нямецкай акупацыйнай уладзе. Нямецкамоўныя выданні былі забраны і выстаўлены для выкарыстання выключна немцамі ў памяшканні на той час зачыненага Варшаўскага ўніверсітэта. Каштоўныя кнігі былі пераведзены ў Палац Красінскіх у Варшаве. Пасля паражэння Варшаўскага паўстання 1944 года ўсе гэтыя кнігі былі спалены.

## Фонды бібліятэкі 
На сённяшні дзень Нацыянальная бібліятэка Польшчы мае ў сваіх фондах больш за 7 900 000 адзінак захоўвання (звесткі на 2004 год). У сховішчах бібліятэкі было больш за 160 000 тамоў, выдадзеных да 1801 года, 26 000 рукапісаў (з якіх 6 887 нотных рукапісаў), 114 000 партытур, 101 000 атласаў і карт, 2 000 000 кніг, 800 000 гадавых камплектаў часопісаў XIX-XXI стагоддзяў.

## Спасылкі 
* biblioteka Narodowa

Польшча
Катэгорыя:Бібліятэкі Варшавы
Катэгорыя:Бібліятэкі Польшчы
Максім Андрэевіч Грачыха

**Максім Грачыха** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Ніва» з Доўбізны.

## Клубная кар’ера 
З 2010 года выступаў за дубль «Віцебска». Пасля вылету «Віцебска» з Вышэйшай лігі па выніках сезона 2011 апынуўся ў асноўным складзе каманды. У 2012—2013 гадах звычайна толькі выхадзіў на замену, а ў першай палове 2014 года ўжо трывала з’яўляўся ў стартавым складзе віцебскага клуба.

Максім застаўся ў «Віцебску» і пасля выхаду ў Вышэйшую лігу па выніках сезона 2014. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 3 мая 2015, выйшаўшы на замену ў матчы супраць брэсцкага «Дынама» (2:3). Аднак, у мацнейшым дывізіёне замацавацца не здолеў, усяго толькі 6 разоў з’явіўшыся на полі пасля выхаду на замену. У пачатку жніўня 2015 года была дасягнута дамоўленасць аб пераходзе футбаліста ў «Слонім» на правах арэнды.

У студзені 2016 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Віцебск». У лютым праходзіў прагляд у «Нафтане», але беспаспяхова. У выніку, папоўніў склад «Оршы», дзе замацаваўся ў аснове.

У студзені 2017 года падпісаў трохгадовы кантракт з мінскім «Тарпеда». У першай палове сезона 2017 гуляў у стартавым складзе, пазней стаў у асноўным выхадзіць на замену. У сакавіку 2018 года па пагадненні бакоў пакінуў «Тарпеда». Неўзабаве стаў трэніравацца са сталічным «Промнем» і ў красавіку быў заяўлены за клуб на чэмпіянат Беларусі. Выступаў у асноўным за дубль «Промня», у галоўнай камандзе толькі аднойчы выйшаў на поле, і ўжо ў чэрвені 2018 года пакінуў каманду. У жніўні 2018 года зноў далучыўся да «Оршы», дзе стаў асноўным іграком, толькі ў другой палове 2019 года часцей выхадзіў на замену.

У сакавіку 2020 года далучыўся да пінскай «Хвалі», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У лютым 2021 года падоўжыў кантракт з клубам. У сезоне 2021 пераважна выхадзіў на замену, толькі з кастрычніка стаў трывала гуляць у аснове. У студзені 2022 года яшчэ на год падоўжыў пагадненне з «Хваляй». У 2022 годзе рэгулярна гуляў у стартавым складзе каманды.

У сакавіку 2023 года падоўжыў кантракт з клубам да канца сезона 2023. У снежні 2023 года зноў падоўжыў пагадненне з «Хваляй». У жніўні 2024 года пакінуў пінскі клуб і далучыўся да «Нівы».

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Слонім-2017
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Прамень Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Хваля Пінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Ніва Доўбізна