open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Іванава Слабада (Лельчыцкі раён)

**Іва́нава Слабада́** (, ) — вёска ў Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Тонежскага сельсавета.

Размешчана за 5 км на паўночны ўсход ад Тонежа, за 46 км на паўночны захад ад раённага цэнтра Лельчыцы, за 55 км ад чыгуначнай станцыі Жыткавічы. Цэнтр камунальнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Іванава Слабада».

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядома ў XIX стагоддзі як вёска Тонежскай воласці Мазырскага павета.

Перад вайной у вёсцы жыло 723 чалавекі.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны была акупавана гітлераўцамі. У студзені 1943 года імі былі спалена ўся вёска (141 двор), забіта 9 жыхароў.

## Насельніцтва 
* 1838 год — 15 двароў, 109 жыхароў
* 1909 год — 85 двароў, 607 жыхароў
* 1917 год — 106 двароў, 662 жыхары
* 1940 год — 141 двор, 723 жыхары
* 1971 год — 271 двор, 1062 жыхары
* 1998 год — 246 двароў, 591 жыхар
* 2000 год — 257 двароў, 592 жыхары

## Інфраструктура 
Механічныя майстэрні, лясніцтва. Базавая школа, Дом культуры, бібліятэка, Дом быту, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, 3 крамы, аддзяленне ашчаднага банка «Беларусбанк».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Іванава Слабада

Катэгорыя:Тонежскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лельчыцкага раёна
Сцяпан Андрэевіч Бандэра

**Сцяпа́н Андрэ́евіч Бандэ́ра** (; , в. Стары Угрынаў, цяпер Івана-Франкоўская вобласць, Украіна  — ) — палітычны дзеяч, ідэолаг украінскага нацыянальнага руху, кіраўнік Арганізацыі ўкраінскіх нацыяналістаў (АУН).

## Біяграфія 
Нарадзіўся на Станіслаўшчыне ў сям'і грэка-каталіцкага святара. З 1919 па 1927 навучаўся ў Стрыйскай гімназіі. У 1922 стаў членам «Пласта». З 1928 ва Украінскай ваеннай арганізацыі (УВА). Працаваў спачатку ў аддзеле разведкі, пазней — прапаганды. У гады вучобы на аграрным факультэце Львоўскага ўніверсітэта актыўна прымае ўдзел ва ўкраінскіх моладзевых арганізацыях. Адначасова знаходзіўся ў студэнцкай арганізацыі Група ўкраінскай нацыяналістычнай моладзі.

Член АУН з 1929. З 1940 (пасля падзелу арганізацыі) кіраўнік фракцыі бандэраўцаў — АУН(б). Арганізоўваў і ажыццяўляў тэрарыстычную дзейнасць супраць польскіх улад у адказ на іх антыўкраінскую палітку на Заходняй Украіне. Двойчы прыгавораны да пакарання смерцю. З пачатку ІІ сусветнай вайны супрацоўнічаў з гітлераўскімі спецслужбамі. За абвяшчэнне без згоды нямецкіх акупацыйных улад акта пра ўтварэнне «Украінскай самастойнай саборнай дзяржавы» зняволены ў канцлагеры Заксенгаўзен і Араніенбург. З 1943 АУН(б) абвясціла стратэгію «двухфрантавой» барацьбы супраць Берліна і Масквы. С. Бандэра ў кастрычніку 1944 быў вызвалены з канцлагера па загадзе Г. Гімлера.

Пасля вайны жыў у Мюнхене. Быў атручаны агентам КДБ.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Колекция от речите на Степан Бандера по «Перспективи на украинската революция» 
*  

Катэгорыя:Палітыкі Украіны
Катэгорыя:Забітыя ў выніку аперацый савецкіх спецслужбаў
Катэгорыя:Пахаваныя на мюнхенскіх могілках Вальдфрыдхоф
Катэгорыя:Украінскія нацыяналісты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Забітыя палітыкі Украіны
Марка Мірыч

**Марка Мірыч** (; нар. 26 сакавіка 1987) — сербскі футбаліст, паўабаронца клуба «Младаст» з Лучані.

## Клубная кар’ера 
### Сербскі перыяд 
Пачынаў кар’еру ў клубе «Металац», пасля паспяхова гуляў за «Спартак Злацібар Вода». У 2012 годзе быў запрошаны ў «Црвену Звезду», але не здолеў замацавацца ў аснове сталічнага клуба, хоць і выйграў разам з ім Кубак Сербіі. У першай палове 2013 года на правах арэнды гуляў за «Раднічкі».

### «Мінск» 
У студзені 2014 года перайшоў у беларускі клуб «Мінск». У мінскім клубе выступаў як флангавы паўабаронца, але нярэдка гуляў як цэнтральны нападнік. Стаў адным з лепшых ігракоў каманды, забіўшы ў чэмпіянаце 3 галы і аддаўшы 3 галявыя перадачы. У ліпені 2014 года пакінуў «Мінск» па пагадненні бакоў.

### «Славен Бялупа» 
У жніўні 2014 года падпісаў кантракт з харвацкім клубам «Славен Бялупа». Здолеў правесці паспяховы сезон у Харватыі, забіўшы 10 галоў у чэмпіянаце.

### «Локерэн» 
Улетку 2015 года перабраўся ў стан бельгійскага «Локерэна», дзе гуляў на працягу чатырох гадоў і быў адным з асноўных нападнікаў.

### Апошнія гады 
У ліпені 2019 года перайшоў у баснійскі клуб «Борац» з Баня-Лукі. У жніўні 2020 года зноў далучыўся да «Раднічкаў», дапамог гэтаму клубу па выніках сезона 2020/21 выйсці ў Суперлігу. У верасні 2022 года перабраўся ў «Младаст».

## Міжнародная кар’ера 
У 2010—2011 гадах прыцягваўся да нацыянальнай зборнай Сербіі. Дэбютаваў за зборную Сербіі ў таварыскім матчы са зборнай Балгарыі 17 лістапада 2010 года. Усяго згуляў за зборную ў трох таварыскіх матчах.

## Дасягненні 
*  Уладальнік Кубка Сербіі: 2012
*  Пераможца Першай лігі Сербіі: 2020/21

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Сербіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Сербіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Металац Горні Міланавац
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак Субаціца
Катэгорыя:Ігракі ФК Црвена Звезда
Катэгорыя:Ігракі ФК Раднічкі Крагуевац
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Славен Бялупа
Катэгорыя:Ігракі ФК Локерэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Борац Баня-Лука
Катэгорыя:Ігракі ФК Младаст Лучані
ФК Зімбру

**«Зімбру»** () — малдаўскі футбольны клуб з горада Кішынёў. Заснаваны ў 1947 годзе. Васьміразовы чэмпіён Малдовы, шасціразовы ўладальнік Кубка Малдовы.

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Малдовы:**
** **Чэмпіён (8):** 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1998, 1999, 2000

***Кубак Малдовы:** 
** **Уладальнік (6):** 1997, 1998, 2003, 2004, 2007, 2014

***Суперкубак Малдовы:** 
** **Уладальнік (1):** 2014

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Зімбру
Катэгорыя:З’явіліся ў 1947 годзе
Арганізацыя ўкраінскіх нацыяналістаў

**Арганіза́цыя ўкраі́нскіх нацыяналі́стаў** (АУН, ) — украінская палітычная арганізацыя.

## Гісторыя 
Створана ў 1929 годзе Я. Канавальцам. У сваёй праграме абвяшчала непрымірымыя адносіны да камунізму. Паставіла сябе над іншымі ўкраінскімі партыямі і рухамі, пачаўшы з імі барацьбу. Імкнулася пры дапамозе ўсенароднага паўстання аб’яднаць усе ўкраінскія землі ва Украінскую Самастойную Саборную Дзяржаву (УССД). У 1940 годзе з-за ўнутраных рознагалоссяў распалася на АУН (м) — мельнікаўцаў і АУН (б) — бандэраўцаў (паводле прозвішчаў кіраўнікоў — А. Мельніка і С. Бандэры). На пачатку ІІ сусветнай вайны выступіла супраць Польшчы, потым супраць СССР на баку Германіі. Пасля адмовы гітлераўскіх уладаў прызнаць Акт аднаўлення Украінскай Дзяржавы (30.6.1941) АУН (б) перайшла ў апазіцыю да акупацыйнага рэжыму, разгарнула супраць яго прапаганду. На гэта нацысты адказалі арыштамі і расстрэламіі бандэраўцаў. Мельнікаўцы стаялі на змоўніцкіх пазіцыях да нацыстаў. Вясной 1943 АУН (б) абвясціла стратэгію «двухфрантавой» барацьбы супраць Берліна і Масквы — «Украінская паўстанцкая армія» («УПА») пачала на Валыні і Палессі дзеянні супраць гітлераўцаў і савецкіх партызанаў. Улетку 1943 года антынямецкая барацьба з Валыні перакінулася на тэрыторыю Галічыны. З 1944 года галоўныя сілы АУН разгарнулі антысавецкую барацьбу, якая ахапіла пераважна заходнія вобласці Украіны і працягвалася да сярэдзіны 1950-х гадоў.

Пасля вайны асноўныя кадры абедзвюх частак АУН былі ў эміграцыі. З абвяшчэннем дзяржаўнага суверэнітэту Украіны ў 1991 годзе АУН перанесла сваю дзейнасць на радзіму і скіравала яе на пабудову дэмакратычнай, палітычна і эканамічна незалежнай украінскай дзяржавы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Бігун, І. Аперацыя «Бумеранг» // Наша гісторыя, № 1, 2019, с.36-40. ISBN 2617—2305
* 
*   (audiobook)

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Украіны
Жур

**Жур** — старадаўняя беларуская страва з аўсянай мукі. Рошчыну рабілі з неабтоўчанага аўса або вотруб'я і ставілі квасіць (каб хутчэй укісла, клалі кавалачак хлеба). Калі рошчына ўкісала, яе працэджвалі на сіта і давалі адстаяцца. Рэдкую частку (квасліны, малако) злівалі і варылі жур, а з густой (цэды) — кісель. Жур падсольвалі, заскварвалі або запраўлялі алеем і елі звычайна з бульбай. Вядомы па ўсёй Беларусі.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6)

Катэгорыя:Беларуская кухня
Сяргей Барысавіч Журавель

**Сярге́й Бары́савіч Жураве́ль** (,  — , ) — беларускі акцёр. Народны артыст Беларусі (2011). Лаўрэат прэміі імя Ігната Буйніцкага (1999).

## Біяграфія 
Скончыў тэатральны факультэт Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута (1976) па спецыяльнасці «Акцёр драматычнага тэатра і кіно» (курс А. І. Бутакова). Працаваў у Беларускім рэспубліканскім тэатры юнага гледача (1976—1985) і Беларускім дзяржаўным моладзевым тэатры (1985—2009). З 2009 года ў складзе трупы Купалаўскага тэатра.

Быў мастацкім кіраўніком тэатральнага праекта «Нікаля-тэатр», мастацкім кіраўніком «Альфа радыё» (Мінск), вядучым дакументальнага серыяла «Лёс чалавека» на тэлеканале «Лад». Здымаўся ў фільмах і серыялах: «Батанічны сад», «Зорка Венера», «Каменская», «Гатэль „Выкананне жаданняў“», «Неба і зямля», «Вар’яцкае каханне».

Памёр 14 жніўня 2015 года. Пахаваны на Усходніх могілках.
## Творчасць 
Мастацтву Жураўля ўласцівы экспрэсіўнасць, абаяльнасць, унутраны такт, адчуванне драматычнага вобраза ў кожнай ролі. Сярод роляў: Бэмбі («» Ф. Зальтэна), Марк («Арт» Я. Рэзы), Тарцюф («» Мальера), П’ер Брашан («Вячэра з прыдуркам» Ф. Вебера) і інш.

Здымаецца ў кіно («Я не самотны… Максім Багдановіч», «Неба і зямля», «Уланская балада» і інш.).
* Прэмія імя І. Буйніцкага (1999)

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Народныя артысты Беларусі
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Пахаваныя на Усходніх могілках Мінска
Катэгорыя:Постаці Беларускага дзяржаўнага маладзёжнага тэатра
Жаліўе

**Жалі́ўе** (, ) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Радамльскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца на аўтадарозе Чавусы — вёска Будзіна. За 12 кіламетраў на поўнач ад горада Чавусы, 53 кіламетры ад Магілёва.

## Гісторыя 
У 1925—1954, 1959—1960 і 1964—2009 гадах цэнтр Жаліўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 54 жыхары, 30 двароў (1997)

## Інфраструктура 
* Аддзяленне сувязі

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Радамльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёна
Анатоль Пятровіч Жалязоўскі

**Анатоль Пятровіч Жалязоўскі** (нар.  г., вёска Крапіўна, Аршанскі раён) — беларускі празаік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і рабочага. Пасля вайны бацькі пераехалі ў Оршу. У 1962 паступіў у Беларускі інстытут фізічнай культуры. Служыў у Савецкай Арміі (1963-65 гг.). Працаваў трэнерам у аршанскай дзіцячай спартыўнай школе (1968 г.), загадчыкам аддзела Віцебскага абкама камсамола (з 1968 г.), інструктарам у апараце ЦК ЛКСМ Беларусі (з 1971 г.), Беларускім савеце па турызме (з 1974 г.), Міністэрстве жыллёва-камунальнай гаспадаркі, у Мінскім турбюро падарожжаў (з 1975 г.), начальнікам аддзела прапаганды і выхаваўчай работы Спорткамітэта БССР (з 1979 г.), дырэктарам Дома літаратара (з 1987 г.). З 1990 г. быў намеснікам старшыні СП Беларусі.

## Творчасць 
Літаратурнай дзейнасцю пачаў займацца з 1973 г. Апавяданні, аповесці друкаваліся ў часопісе «Маладосць», газеце «Літаратура і мастацтва». Асноўныя інтарэсы аўтара засяроджаны на раскрыцці маральна-этычных праблем жыцця сучасніка. Піша артыкулы, рэцэнзіі, дарожныя нататкі. Аўтар зборнікаў аповесцей і апавяданняў «Пералом» (1981), «Горкі хлеб» (1985), аповесці «Іду на канфлікт» (часопіс «Маладосць», 1990).

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6)
## Спасылкі 
* Профіль Анатоля Жалязоўскага на сайце Саюза беларускіх пісьменнікаў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Аршанскім раёне
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў
Жалязоўскі

**Жалязоўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Пятровіч Жалязоўскі (нар. 1943) — беларускі празаік.
* Ігар Мікалаевіч Жалязоўскі (1963—2021) — беларускі спартсмен (бег на каньках).
* Якаў Лявонцьевіч Жалязоўскі (1802—1872) — беларускі праваслаўны дзеяч, епіскап Брэсцкі (1848—1870).

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Выгнанне бесаў з нямога чалавека

, 1865]]
**Выгнанне бесаў з нямога чалавека** — падзея новазапаветняга апавядання, адзін з цудаў Ісуса Хрыста.

## Біблейскае апавяданне 
Падзея запісана ў Евангеллі ад Матфея 9:32-34, адразу пасля цудам з вылячэннем двух сляпых у Галілеі.

Паводле Евангелля ад Матфея, пасля таго, як двое сляпых ацаліліся, да Ісуса прывялі чалавека, які быў апантаны дэманамі, і не мог гаварыць. І калі дэман быў выгнаны, чалавек, які быў нямым пачаў гаварыць. Натоўп. які быў побач, быў моцна дзіўлены і казаў: «*Ніколі не было такога явішча ў Ізраілі*.»

Аднак фарысеі пачалі казаць, што Хрыстос выганяе бесаў сілаю дэманскай.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жыццё Ісуса Хрыста
Катэгорыя:Цуды Ісуса Хрыста
Катэгорыя:Евангелле паводле Матфея
Дварэц

Назву **Дварэц** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Дварэ́ц — вёска ў Камянецкім раёне
** Дварэ́ц — аграгарадок у Лунінецкім раёне
* Віцебская вобласць:
** Дварэ́ц — хутар у Глыбоцкім раёне
** Дварэ́ц — вёска ў Полацкім раёне
** Дварэ́ц — вёска ў Сенненскім раёне
** Дварэ́ц — аграгарадок у Чашніцкім раёне
* Гомельская вобласць:
** Дварэц — былая вёска ў Жыткавіцкім раёне
** Дварэц — аграгарадок у Рагачоўскім раёне
** Дварэ́ц — вёска ў Рэчыцкім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Дварэ́ц — аграгарадок у Дзятлаўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Дварэ́ц — вёска ў Глускім раёне
* Мінская вобласць:
** Дварэ́ц — вёска ў Валожынскім раёне
** Дварэ́ц — вёска ў Іжскім сельсавеце Вілейскага раёна
** Дварэ́ц — вёска ў Ільянскім сельсавеце Вілейскага раёна
** Дварэ́ц — вёска ў Хаценчыцкім сельсавеце Вілейскага раёна
** Дварэ́ц — пасёлак у Любанскім раёне
** Дварэ́ц — вёска ў Мінскім раёне
Апурымак

**Апурымак** (у ніжнім цячэнні **Эне**, **Тамба**) — рака ў Перу, левы прыток Укаялі (сістэма Амазонкі). Даўжыня 1250 км, плошча басейна каля 125 тыс.км². Пачынаецца на ўсходнім схіле Заходняй Кардыльеры (на паўночным захадзе возера Тытыкака), цячэ на паўночны захад у глыбокіх і вузкіх далінах, якія расчляняюць Анды. Паўнаводная летам (снежань-леты). Сярэдні расход вады 2,9 тыс. м³/с. Вельмі парожыстая. На рацэ Апурымак горад Пуэрта-Прада.

## Літаратура 
* Апурымак // 

Катэгорыя:Рэкі Перу
Апустыньванне

]]
**Апустыньванне** — страта мясцовасцю суцэльнай расліннасці пры немагчымасці яе ўзнаўлення без удзелу чалавека. Адбываецца ў выніку прыродных змен, часцей у выніку антрапагеннага ўздзеяння на прыроду: высечка лясоў у сумежных з пустынямі рэгіёнах і празмерны выпас жывёлы. Назіраецца ў засушлівых (не абавязкова гарачых) абласцях.

Адрозніваюць 2 формы апустыньвання: *дэзертыфікацыю* — пашырэнне арэала пустыні — і *дэзертызацыю* — паглыбленне працэсаў апустыньвання на месцы. Агульная плошча пустыняў і паўпустыняў свету складае каля 43 % усёй сушы, плошча антрапагенных — каля 6,7 %. Мяркуюць, што працэс апустыньвання ідзе з хуткасцю 7-24 км² у гадзіну. Пад пагрозай апустыньвання знаходзіцца яшчэ 30 млн.км² — 19 % сушы.

Шэраг навукова абгрунтаваных і маштабных мер па барацьбе з апустыньваннем ажыццявілі з 2012 года ў Кітаі, дзякуючы чаму былі эфектыўна адноўлены 53 % схільных да апустыньвання зямель. Адбыўся гістарычны пераход ад сітуацыі, калі «пясок прымушаў адыходзіць людзей», да сітуацыі, калі «дрэвы прымушаюць адыходзіць пясок». У рамках рэалізацыі праграмы па стварэнні полеахоўных лесапалос у Паўночна-Заходнім, Паўночна-Усходнім і Паўночным Кітаі, вядомай як праграма «Тры поўначы», было высаджана 32 млн га лесу і адноўлена 85,33 млн га дэградаванай пашы. Лясное покрыва павялічылася з 5,05% у 1978 годзе да 13,84%, доля моцнай і вельмі моцнай ступені апустыньвання знізілася з 74,1% у 2004 годзе да 62,3% у 2019 годзе. Значна зменшыліся негатыўныя наступствы ад пясчаных бур і знізілася колькасць вясновых пясчаных бур у паўночных рэгіёнах краіны.

## Зноскі 
## Гл.таксама 
* Сусветны дзень барацьбы з апустыньваннем і засухай

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пустыні
Катэгорыя:Экалогія
Сяргей Чэткавіч

**Сяргей Чэткавіч** (чарн. Сергеј Ћетковић; , ) — папулярны чарнагорскі спявак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Цітаградзе (цяпер Падгорыца) у Чарнагорыі 8 сакавіка 1975 года. Скончыў музычную школу «Vasa Pavić» і музычную акадэмію ў Цэцінье.

Пачаў займацца музыкай з васьмі гадоў. У 10 гадоў заняў другое месца на дзіцячым фестывалі *Naša radost*. У 13 гадоў стаў удзельнікам гурта «Vatrena srca», дзе іграў на фартэпіяна і спяваў вакальныя партыі. З 1994 года спяваў у гурце «Амфитеатар». Пасля яго распаду ў 1998 годзе Сяргей распачаў сольную кар'еру і выступіў на фестывалі *Suncane Skale* з песняй «Била си ружа» (Ты была ружай). Пасля двух гадоў работы ён выдае свой першы альбом «Кристина», які меў вялікі поспех на прасторы Югаславіі. У 2000 годзе ўпершыню ўдзельнічае ў Будванскім фестывалі з песняй «Sati,dani,godine» (Гадзіны, дні, гады). У снежні 2002 спявак выпускае свой другі дыск «Буди ми вода». У 2003 годзе Сяргей зноў удзельнічае ў Будванскім фестывалі, дзе атрымоўвае галоўны прыз за песню «Постојим и ја». У 2004 годзе ўдзельнічае ў адборы Сербіі і Чарнагорыіі ("Европесма-2004") на Еўрабачанне, дзе с песняй «Ne mogu da ti oprostim» займае 8 месца. На наступны год ён прэзентуе свой трэці альбом „Кад ти затреба“. На пачатку лістапада 2007 года выхозіць яго чацвёрты альбом «Pola moga svijeta» (Палова майго свету). У тым жа годзе Сяргей арганізаваў вялікі тур па краінам былой Югаславіі, які меў вялікі поспех. Ён увесь час рабіў новыя незапланаваныя канцэрты. Самым вялікім поспехам карысталася яго песня «Погледи у тами» (Позіркі ў цемры). На "Беовизији" ў 2007 і 2008 гадах атрымоўваў узнагароду як лепшы поп-спевак года ў Сербіі. У 2010 годзе Сяргей выпускае новы альбом «Dva minuta» (Дзве хвіліны).

19 лістапада 2013 года быў абраны прадстаўніком Чарнагорыі на песенным конкурсе "Еўрабачанне-2014". З песняй "Моj свjет" (Мой свет) ён упершыню вывеў сваю краіну ў фінал гэтага конкурсу, дзе заняў 19 месца.

## Дыскаграфія 
* Kristina (2000)
* Budi mi voda (2003)
* Kad ti zatreba (2005)
* Pola moga svijeta (2007)
* 2 minuta (2010)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Сяргея Чэткавіча 

Катэгорыя:Чарнагорыя на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2014
Статыстыка (значэнні)

* **Статыстыка** — галіна ведаў, у якой выкладаюцца агульныя пытанні зборy, выменэння і аналізу масавых статыстычных (колькасных і якасных) дадзеных.
* **Квантавая статыстыка** — раздзел статыстычнай механікі.
* **Біялагічная статыстыка** (*біяметрыя*) — навука пра выкарыстанне матэматычных метадаў у вывучэнні з'яў жывой прыроды.
* **Матэматычная статыстыка** — навука, якая распрацоўвае матэматычныя метады сістэматызацыі і выкарыстання статыстычных дадзеных для навуковых і практычных высноў.
Гамля (мост)

**Мост Гамля** (, стары мост) — самы стары мост з тых, якія захаваліся ва Умеа. Злучае берагі ракі Умэ Эльв, мае даўжыню 301 метр.

## Гісторыя 
Перад гэтым ва Умеа не было моста, жыхары перасякалі раку з дапамогай ледавой дарогі ў зімовы перыяд і паромам у іншыя сезоны.

Падчас другой расійскай акупацыі Умеа ў фінскай вайне рускія ў 1809 годзе пабудавалі наплаўны мост з бярвення праз раку. Тым не менш, неўзабаве пасля гэтага ён быў разбураны вясновай паводкай.

Будаўніцтва моста праз раку даўно лічылася занадта дарагім, але губернатар Густаў Мунтэ зацікавіўся пытаннем, калі заняў свой пост у 1856 годзе. Ён даў паўнамоцтвы на даследаванне, дзе мост будзе найбольш прыдатным, каб стварыць прапановы па чарцяжах і падлічыць, у што абыдзецца пабудаванне. Даследаванне паказала, што ў непасрэднай блізкасці ад горада, уверх па цячэнні ракі, дно гэтай ракі было найбольш спрыяльным для ўзвядзення моста. Чаканы кошт моста будзе 65 450 крон. Са спадарожным коштам, агульны кошт будзе 86 000 крон У 2013 годзе былі адзначаны недахопы, ёсць заклік для рамонту.

Катэгорыя:Масты Умеа
Эжэн Марэн Лабіш

**Эжэн Марэн Лабіш** (; , Парыж — , там жа) — французскі -раманіст,  і , член Французскай акадэміі.

## Біяграфія 
Пачаў літаратурную кар’еру, апублікаваўшы першыя навелы ў невялікіх парыжскіх літаратурных часопісах, у рэдакцыі пазнаёміўся з іншымі маладымі літаратарамі, у тым ліку з Агюстам Лефранкам і Марк-Мішэлем. Маладыя пісьменнікі вырашылі аб’яднацца пад адным псеўданімам і стаць драматургамі. Быў прыдуманы гучны псеўданім Поль Дандрэ, пад якім напісана некалькі вадэвіляў, якія мелі поспех на французскай сцэне. Аднак доўга гэтая літаратурная асацыяцыя не праіснавала, неўзабаве кожны з траіх яе членаў пачаў працаваць самастойна.

Эжэн Лабіш — член Французскай акадэміі, дэбютаваў раманам «La Clef des Champs» (1838). Напісаў каля сотні п’ес. Большасць камедый, фарсаў і вадэвіляў Лабіша былі напісаныя ў супрацоўніцтве з іншымі драматургамі — Т. Бар’ерам, Клервілем, Э. Гандзінэ, Аж’е, Ф. Жылем і інш; іх поўны збор было выдадзены ў 1878—1879 гадах.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Франкамоўныя пісьменнікі
Лесапаласа

[thumb|right|200px|Лясныя палосы ў [Паўночная Дакота|Паўночнай Дакоце]]

**Лясныя палосы**, або **лесаахоўныя палосы** — ахоўныя лясныя насаджэнні ў выглядзе шэрагаў дрэў і хмызнякоў, якія ствараюцца пасярод ворных земляў, на пашах, у садах, уздоўж арашальных і суднаходных каналаў, чыгунак і аўтамабільных дарог, па беражках яроў, на схілах і да т. п.

Лясныя палосы ствараюцца для пераадолення шкоднага ўплыву сухавеяў на ўраджай, паляпшэння воднага рэжыму глебы шляхам затрымання снегу і памяншэння выпарэння, для прадухілення эрозіі глеб і росту яроў, а таксама для аховы жалезных і аўтамабільных дарог ад снежных і пясчаных намецяў.

Лясныя палосы з'яўляюцца часткай ахоўных лесанасаджэнняў, якія выкарыстоўваюць у стэпавых, лесастэпавых і паўпустынных раёнах у прыведзеных вышэй мэтах, а таксама для замацавання пяскоў.

У месцах выкарыстання лясных палос паляпшаецца стан глебы, павялічваецца насычанасць яе кіслародам, павялічваецца колькасць перагною, становіцца больш разнастайнай флора (ствараюцца месцы для лепшага развіцця рэдкіх відаў раслін). Лясныя палосы прыцягваюць птушак (у дрэвах можна схавацца, пабудаваць гнёзды, знайсці шмат насякомых) і дзікіх жывёл (ствараюць магчымасць для іх перамяшчэння ці сезоннай міграцыі).

## Вядомыя сістэмы лясных палос 
* Зялёная кітайская сцяна

## Гл. таксама 
* Ахоўныя лясныя насаджэнні
* Сталінскі план пераўтварэння прыроды
* Жывая загарадзь
* Лес

## Літаратура 
* Лесные полосы // Лесная энциклопедия: В 2-х т. / Гл. редактор Г. И. Воробьёв; Ред.кол.: Анучин Н. А., Атрохин В. Г., Виноградов В. Н. и др. — М.: Сов. энциклопедия, 1985. — Т. 1. — 563 с. — 100 000 экз.
Катэгорыя:Лесаводства
Катэгорыя:Ахоўныя лясныя насаджэнні
Міграцыя жывёл

**Міграцыя жывёл** (ад лац. migrans) — рэгулярнае перамяшчэнне папуляцыі жывёл, падчас якога асобіны з адной вобласці пражывання перамяшчаюцца ў іншую, але затым вяртаюцца назад. Міграцыі найбольш распаўсюджаны ў птушак (пералёты птушак) і рыб (напрыклад, міграцыі ціхаакіянскага ласося). У звяроў міграцыі вывучаны менш, з прычыны таго, што яны вядуць больш скрытны лад жыцця. Прыклады міграцый у жывёл — міграцыя паўночных аленяў з тундры ў лесатундру з надыходам зімы, яна выклікана недахопам і цяжкасцямі здабычы корму ў занесенай снегам тундры. Міграцыі жывёл маюць ярка выяўлены прыстасавальніцкі (адаптыўны) характар і ўзніклі падчас эвалюцыі ў самых розных відаў.

## Тыпы міграцый 
Міграцыі можна падзяліць на актыўныя (жывёлы перамяшчаюцца самі) і пасіўныя (жывёлы перамяшчаюцца на льдах ці нясуцца вадой). Актыўныя міграцыі можна падзяліць па часавых інтэрвалах, у якія яны адбываюцца:

* Актыўныя
** Сезонная міграцыя
** Сутачная міграцыя
** Перыядычная міграцыя

## Прыклады міграцый 
Як прыклады можна прывесці сезонныя перамяшчэнні мікраскапічных жывёл з глыбіннай часткі азёр на мелкаводдзі, звязаныя са зменамі тэмпературы вады, і міграцыю кітоў, якія восенню плывуць з прыпалярных раёнаў у субтропікі, дзе з'яўляюцца на свет іх дзіцяняты, а ў канцы вясны вяртаюцца назад у халодныя воды.

## Тлумачэнне міграцый 
Перамяшчэнне жывёл, выклікана неабходнасцю змянення ўмоў жыцця ці звязана з праходжаннем цыклу развіцця.

## Гл. таксама 
* Міграцыя птушак
* Міграцыі лускакрылых

## Спасылкі 
Катэгорыя:Заалогія
Катэгорыя:Эталогія
Зялёны пояс (экалагічны рух)

**Рух Зялёны пояс** () — няўрадавая арганізацыя, якая першапачаткова займалася аднаўленнем знішчаных лясоў Кеніі. У наш час дзейнічае на ўсім афрыканскім кантыненце.

Рух заснаваны Вангары Маатаі (1940—2011) у 1977 годзе; за сваю дзейнасць у гэтым руху Маатаі ў 2004 годзе стала лаўрэатам Нобелеўскай прэміі міру.

За 25 гадоў свайго існавання ўдзельнікі гэтага руху, галоўным чынам жанчыны, пасадзілі больш за 20 мільёнаў дрэў.

## Гл. таксама 
* Вялікая зялёная сцяна
* Зялёная кітайская сцяна
* Plant-for-the-Planet

## Спасылкі 
* The Green Belt Movement: афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Недзяржаўныя арганізацыі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1977 годзе
Катэгорыя:Міжнародныя экалагічныя арганізацыі
Вялікая зялёная сцяна

[thumb|На карце Афрыкі вылучана зона трапічных саванн ([Сахель), якія аддзяляе пустыню, што ляжыць на поўнач, ад больш урадлівых і вільготных рэгіёнаў, якія ляжаць на поўдні. «Вялікая зялёная сцяна» павінна прайсці па паўночнай частцы Сахеля]]
**«Вялікая зялёная сцяна»** (, ) — праект Афрыканскага саюза, накіраваны на барацьбу з апустыньваннем земляў на поўдзень ад пустыні Сахары. Сутнасць праекта складаецца ў стварэнні паласы драўнянай расліннасці, здольнай стрымаць пашырэнне Сахары. Плануецца, што гэта паласа працягнецца ад Сенегала да Джыбуці (гэта значыць ад Атлантычнага акіяна да Чырвонага мора), будзе мець шырыню каля  і даўжыню . У праекце ўдзельнічаюць 11 афрыканскіх дзяржаў.

Калі праект будзе рэалізаваны, то яго вынікі будуць добра заўважныя з космасу. Каардынацыяй прац па стварэнні «Вялікай зялёнай сцяны» займаецца Сенегал. Ёсць надзея, што ў выніку рэалізацыі праекта істотна ўзрастуць мясцовыя даходы. У чэрвені 2010 года , які аб'ядноўвае 182 дзяржавы, абвясціў пра вылучэнне на рэалізацыю гэтага праекта 119 мільёнаў долараў.

Лесапаласа павінна звязаць Дакар на Атлантычным узбярэжжы Афрыкі з горадам Джыбуці на беразе Чырвонага мора. Яна пройдзе па тэрыторыі 11 краін: Сенегала, Маўрытаніі, Малі, Буркіна-Фасо, Нігера, Нігерыі, Чада, Паўднёвага Судана, Эрытрэі, Эфіопіі і Джыбуці.

## Віды раслін 
Для рэалізацыі праекта спецыялістамі было адабрана 37 відаў (па стане на сярэдзіну 2010 года). Большая іх частка — мясцовыя дрэвы, здольныя звычайна развівацца ва ўмовах засушлівага клімату пры колькасці ападкаў ад 100 да 400 міліметраў у год.

Прыкладны пералік відаў, якія плануецца выкарыстоўваць для рэалізацыі праекта (аўтарства назваў паказана ў адпаведнасці з інфармацыяй базы даных *The Plant List*):
*  
*  
* 
* 
*  (розныя інфравідавыя таксоны гэтага віду)
* 
*  
*  /  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
*  
*  
* 
*  
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  / 
* 
* 

## Крытыка праекта 
Некаторыя навукоўцы лічаць гэты праект дрэнна прадуманым з экалагічнага пункта гледжання. Акрамя таго, ёсць меркаванне, што ва ўмовах крайняй беднаты мясцовага насельніцтва будзе складана змагацца з незаконнай высечкай пасаджаных лясоў на дровы.

## Гл. таксама 
* Геаінжынерыя
* Зялёная кітайская сцяна
* Зялёны пояс

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* The Great Green Wall: афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Ахоўныя лясныя насаджэнні
Катэгорыя:Прырода Афрыкі
Катэгорыя:Глабальнае пацяпленне
Чэмпіянат свету па баскетболе сярод жанчын 2014

**XVII чэмпіянат свету па баскетболе сярод жанчын** прайшоў у Турцыі з 27 верасня па 5 кастрычніка 2014 года.

## Стадыёны 
## Фармат 
У параўнанні з папярэднім чэмпіянатам свету змяніўся фармат турніра. 16 зборных падзелены на 4 групы па 4 каманды. Зборныя, якія займуць 4 месца ў групах, пакідаюць чэмпіянат свету. Каманды, якія займуць 2 і 3 месца ў групах, выходзяць у 1/8 фінала, дзе разыграюць 4 пуцёўкі у чвэрцьфінал. Пераможцы 1/8 фінала праходзяць у наступны раўнд. Зборныя, якія займуць 1 месца ў групах, выходзяць у чвэрцьфінал. Будзе праводзіцца кваліфікацыя за 5-8 месцы.

## Кваліфікацыя 
## Саставы 
## Спаборніцтва 
### Папярэдні раўнд 
#### Група A 
----

----

----

----

#### Група B 
----

----

----

----

#### Група C 
----

----

----

----

#### Група D 
----

----

----

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт чэмпіянату свету 

2014
Катэгорыя:2014 год у Стамбуле
Катэгорыя:2014 год у Анкары
Катэгорыя:Верасень 2014 года
Катэгорыя:Кастрычнік 2014 года
Чэмпіянат свету па баскетболе сярод жанчын 2010

**XVI чэмпіянат свету па баскетболе сярод жанчын** праходзіў у Чэхіі з 23 верасня па 3 кастрычніка 2010 года з удзелам 16 каманд. Чэмпіёнам стала зборная ЗША, якая ў фінале перайграла гаспадароў спаборніцтв з лікам 89:69.

Для зборнай Беларусі гэты чэмпіянат свету стаў першым у яе гісторыі. З апошняга прахаднога месца ў групе яна прабілася ў 1/4 фінала, дзе перайграла зборную Расіі (70:53), у паўфінале з-за спрэчнага судзейства беларускі саступілі гаспадарам — зборнай Чэхіі (81:77), а ў матчы за трэцяе месца не змаглі адолець зборную Іспаніі (77:68).

## Стадыёны 
## Кваліфікацыя 
## Саставы 
## Спаборніцтва 
### Папярэдні раўнд 
#### Група A 
----

----

----

----

#### Група B 
----

----

----

----

#### Група C 
----

----

----

----

#### Група D 
----

----

----

----

### Раўнд адной восьмай фінала 
#### Група E 
----

----

----

----

#### Група F 
----

----

----

----

### Класіфікацыя 
#### Матчы за 13—16-е месцы 
----

----

----

#### Матч за 15-е месца 
----

----

#### Матч за 13-е месца 
----

----

#### Матчы за 9—12-е месцы 
----

----

----

#### Матч за 11-е месца 
----

----

#### Матч за 9-е месца 
----

----

### Плэй-оф 
#### Чвэрцьфінал 
----

----

----

----

----

#### Матчы за 5—8-е месцы 
----

----

----

#### Паўфінал 
----

----

----

#### Матч за 7-е месца 
----

----

#### Матч за 5-е месца 
----

----

#### Матч за 3-е месца 
----

----

#### Фінал 
----

----

## Чэмпіён 
## Выніковае становішча 
Пераможца чэмпіяната атрымаў права ўдзельнічаць у баскетбольным турніры Алімпійскіх гульняў 2012 без адбору.

## Сімвалічная зборная 
*  Гана Горакава
*  Даяна Таўразі
*  Эва Віцечкава
*  Санча Літтл
*  Алена Леўчанка

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт   


Катэгорыя:Спартыўныя спаборніцтвы ў Чэхіі
Катэгорыя:Верасень 2010 года
Катэгорыя:Кастрычнік 2010 года
Архідыяцэзія Врхбосны

**Архідыяцэзія Врхбосны**, поўная назва **Архідыяцэзія Врхбосны (Сараева)** (, ) — каталіцкая архідыяцэзія лацінскага абраду ў Босніі і Герцагавіне з цэнтрам у горадзе Сараева. Адзіная архідыяцэзія краіны, гістарычна найстарэйшая і найважнейшая каталіцкая дыяцэзія Босніі. Врхбосна — гістарычная назва горада Сараева.

## Гісторыя 
]]
Дыяцэзія ў Врхбосне заснавана ў VII стагоддзі, верагодна, у ранні перыяд залежала ад Салоны (Спліта). У XIII—XIV стагоддзях, калі Боснія ператварылася ў моцнае славянскае каралеўства (перыядычна залежнае ад Венгрыі, перыядычна незалежнае), дыяцэзія Врхбосны ўзмацніла сваё значэнне. У другой палове XV стагоддзя Боснія і Герцагавіна патрапіла пад турэцкую ўладу. Пачалася масавая ісламізацыя насельніцтва, але частка мясцовага насельніцтва засталася хрысціянамі. Пасля вызвалення ад турак склалася карціна этна-канфесійнага размежавання насельніцтва краіны на тры групы: баснійцы-мусульмане, праваслаўныя сербы і каталікі-харваты. Паводле даных аўстрыйскага перапісу 1879 года, насельніцтва на 42,88 % складалася з праваслаўных, на 38,75 % з мусульман і на 18,08 % з каталікоў.

У 1881 годзе дыяцэзія Врхбосны атрымала статус архідыяцэзіі.

Баснійская вайна 1992—1995 гадоў прывяла да істотнай змены этна-канфесійнай карціны: у прыватнасці, працэнт каталікоў і ў краіне ў цэлым, і ў архідыяцэзіі Врхбосны рэзка зменшыўся з-за масавай міграцыі баснійскіх харватаў у незалежную Харватыю. У 1990 годзе колькасць каталікоў у архідыяцэзіі Врхбосны перавышала 527 тысяч чалавек, тады як цяпер іх каля 215 тысяч, больш чым у два разу менш. Кафедральным саборам дыяцэзіі з’яўляецца Сабор Найсвяцейшага Сэрца Ісуса ў Сараева. З 1990 года архідыяцэзію ўзначальвае кардынал Вінка Пуліч. Дапаможны біскуп — Пера Судар.

Мітраполіі Врхбосны падпарадкаваны дыяцэзіі Баня-Лукі, Мостар-Дуўна, а таксама дыяцэзія Скоп'е ў суседняй Паўночнай Македоніі.

## Гл. таксама 
* Каталіцтва ў Босніі і Герцагавіне

## Спасылкі 
* «Archdiocese of Serajevo» //Catholic Encyclopedia (1913) 
* Статыстыка на gcatholic.com
* Статыстыка дыяцэзіі на catholic-hierarchy.org

Врхбосна
Сабор Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Сараева)

**Сабор Найсвяцейшага Сэрца Ісуса** () — каталіцкі сабор у горадзе Сараева, Боснія і Герцагавіна. Кафедральны сабор архідыяцэзіі Врхбосны, помнік архітэктуры. Галоўны каталіцкі сабор краіны, месцазнаходжання кафедры кардынала Вінка Пуліча, адзінага баснійскага кардынала.

## Гісторыя 
У 1881 годзе дыяцэзія Врхбосны атрымала статус архідыяцэзіі, тады ж было прынята рашэнне пра будаўніцтва новага сабора, які б адпавядаў статусу кафедральнага сабора архідыяцэзіі. Галоўным ініцыятарам будаўніцтва быў першы архібіскуп Сараева Ёсіп Стадлер, які ў наш час з’яўляецца кандыдатам на кананізацыю. Сабор быў пабудаваны ў неагатычным стылі ў 1884—1889 годзе па праекце архітэктара Ёсіпа Ванцаша (Josip Vancaš). У архітэктуры прысутнічае шэраг неараманскіх элементаў. Сабор быў асвячоны 14 верасня 1889 года ў імя Найсвяцейшага Сэрца Ісуса.

У 1932 і ў 1985—1989 у саборы праводзіліся рэстаўрацыйныя працы. Сабор пацярпеў ад бамбардзіровак падчас аблогі Сараева. Па заканчэнні вайны храм быў адрамантаваны. У красавіку 1997 года падчас свайго візіту ў Боснію і Герцагавіну сабор наведваў Папа Ян Павел II.

## Архітэктура 
Сабор уяўляе сабой трохнефную базіліку з папярочным трансэптам. Даўжыня сабора складае 41,9 метра, шырыня — 21,3. Па баках фасада размешчаны дзве квадратныя ў плане вежы з гадзіннікамі, завершаныя шатровымі дахамі з крыжамі. Вышыня кожнай вежы — 43,2 метра. На першым паверсе заходняй вежы знаходзіцца баптыстэрый, а ва ўсходняй размяшчаецца лесвіца на хоры і да званоў. На званіцах сабора знаходзяцца 5 званоў, якія былі адліты ў Любляне і паднесены сараеўскаму сабору як дар ад славенскага народа. Галоўны фасад упрыгожаны характэрным гатычным акном-ружай і трохвугольным франтонам па цэнтры.

У інтэр’еры сабора вылучаюцца пяць вітражоў, зробленых па замове Ванцаша ў Інсбруку. Кожны вітраж мае памеры 5,75 м на 1,33 метра. Цэнтральны вітраж над галоўным алтаром адлюстроўвае сцэну, калі сотнік Лонгін пікаю прабіў бок Ісуса на крыжы, па баках ад яго знаходзяцца вітражы «Тайная вячэра» і «Ісус — Цар Сусвету». Вітражы ў бакавых нефах прысвечаны святым Маргарыце Марыі Алакок і , з чыімі імёнамі звязана з’яўленне свят Найсвяцейшага Сэрца Ісуса і Цела і Крыві Хрыстовых. Рукавы трансэпта таксама ўпрыгожаны вітражамі меншага памеру.

Галоўны алтар зроблены з белага італьянскага мармуру, упрыгожаны статуямі святых і разьбой. Вянчае алтар скульптура Хрыста, які паказвае на Сваё Святое сэрца. Бакавыя алтары ў канцы левага і правага нефаў прысвечаны Бязгрэшнаму Зачаццю Дзевы Марыі і Святым Кірылу і Мяфодзію, асветнікам славян. Васьмігранная кафедра біскупа ссунута ў бок левага нефа, выканана таксама з белага мармуру і багата ўпрыгожана разьбой.

У саборы пахаваны архібіскуп Ёсіп Стадлер.

## Спасылкі 
* Katedrala Srca Isusova u Sarajevu. Артыкул пра гісторыю сабора на сайце Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў Босніі і Герцагавіны 
* Vrhbosanska nadbiskupija

Катэгорыя:Храмы Сараева
Катэгорыя:Саборы Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Босніі і Герцагавіны
Сараева
Катэгорыя:Збудаванні ў неагатычным стылі
Катэгорыя:1889 год у Еўропе
Сараеўская ратуша

**Сараеўская ратуша** () — ратуша ў Сараеве непалёк ад  на рацэ Міляцка.

## Гісторыя 
Першы праект быў створаны , але не спадабаўся міністру . Новы праект было даручана распрацаваць , які пад уражаннем ад мячэцяў у Егіпце двойчы ездзіў у Каір і збіраўся пабудаваць будынак, які б спалучаў у сабе элементы ісламскай і класічнай еўрапейскай архітэктуры. Аднак неўзабаве, відавочна з-за сваёй апантанасці праектам, архітэктар звар’яцеў і скончыў жыццё самагубствам, а яго працу ў 1894 годзе працягнуў .

Будаўніцтва доўжылася з 1892 па 1894 год. Нарэшце, у 1896 годзе ратуша была адкрыта. У 1914 годзе на выездзе менавіта з гэтага будынка быў забіты спадчыннік аўстра-венгерскага прастола эргерцаг Франц Фердынанд, што стала нагодай для пачатку Першай сусветнай вайны. На будаўніцтва было выдаткавана 984 000 крон, з якіх 32 000 крон былі выдаткаваны на абсталяванне і прыстасаванні. Яна афіцыйна адкрыта 20 красавіка 1896, і перададзена гарадской адміністрацыі.

Пасля Другой сусветнай вайны ў 1949 годзе ў будынку размясцілася .

## Знішчэнне 
Падчас аблогі Сараева 25 жніўня 1992 з бібліятэкі былі выкрадзены каля 700 рукапісаў і інкунабул, а таксама ўнікальная калекцыя баснійскіх выданняў культурнага адраджэння XIX стагоддзя. Перад нападам у бібліятэцы налічвалася 1,5 млн тамоў і больш за 155 тысяч рэдкіх кніг і рукапісаў. Некаторыя грамадзяне і бібліятэкары спрабавалі выратаваць частку кніг у той час як яны знаходзіліся пад снайперскім агнём, прынамсі, адзін чалавек загінуў. Аднак большасць кніг выратаваць ад пажару не атрымалася.

## Аднаўленне 
Рэстаўрацыя праводзілася ў два этапы: першы ў 1996—1997 гг. на ахвяраванні пасольства Аўстрыі, другі ў 2000—2004 гг. на сродкі Еўрапейскай камісіі.

Пасля завяршэння рамонту і рэстаўрацыі, будынак будзе выкарыстоўвацца для розных мерапрыемстваў. Апроч размяшчэння ў будынку Нацыянальнай і ўніверсітэцкай бібліятэкі Босніі і Герцагавіны, там будзе размешчаны таксама сесійная зала гарадскога савета. Зала будзе выкарыстоўвацца для розных пратакольных мерапрыемстваў для ўсіх узроўняў улады, канцэрты і выстаўкі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ратушы
Катэгорыя:Славутасці Сараева
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Сараева
Катэгорыя:Нацыянальныя помнікі Босніі і Герцагавіны
Спаркен

**Спаркен** — скейт-парк каля корпуса Хамнмагазінет і ракі Умэ Эльв ў цэнтры горада Умеа. Парк размешчаны прама пад Тэгсбронам, які прымае E4 і E12 праз раку. Парк складае каля 20 метраў у шырыню і 120 метраў у даўжыню. Назва парку паходзіць з імя конкурсу. Асноўныя асаблівасці парку былі распрацаваны рэферэнтнай групай і канадскай канструкцыяй. Кампанія New Line Skateparks INC склалі канчатковы дызайн. Парк пабудаваны цалкам з бетону, з так званымі рэйкамі і навакольным плотам. Парк быў скончаны ў 2009 годзе як першая складовая частка буйнога інфраструктурнага праекта ва Умеа перабудовы большай часткі цэнтра горада, праект пад назвай «Горад паміж мастамі» (Staden mellan broarna). Парк выйграў прэмію Шведскай асацыяцыі архітэктуры Верхняй Норланда ў 2012 годзе. 

## Images 

File:Sparken, Umeå (skylt).JPG|Уваход у парк з правіламі выкарыстання.
File:Sparken-2014-03-29.jpg|Фатаграфія парка сакавіка 2014 года.
File:Sparken, Umeå (vinter).JPG|Парк узімку 2011 года.
File:Sparken 3.jpg|Парк улетку 2011 года.

## Спасылкі 
* Skatepark Sparken - Umeå ()
* Umeå Skatepark - Blog  ()

Катэгорыя:Паркі Умеа
Старгатан

**Старгатан** ("Галоўная вуліца" або літаральна "Выдатная вуліца") — адна з самых доўгіх вуліц ва Умеа (Швецыя), мае даўжыню каля 4 кіламетраў. Старгатан праходзіць міма асноўных раёнаў горада на паўночным баку ракі Умэ Эльв. Вуліца працягваецца ад старых меж горада на Твэрэн на захадзе да Усходняга вакзала Умеа , недалёка ад універсітэцкага шпіталя Норланд, на ўсходзе горада.

Уздоўж Старгатана ляжыць цэлы шэраг гістарычных будынкаў муніцыпалітэта Умеа ў пяці галоўных паркаў горада. У сярэднім каля 8900 аўтамабіляў у суткі праязджаюць па гэтай вуліцы (2006).

## Гісторыя 
Калі Умеа быў заснаваны ў 1622 годзе, на паўночным баку ракі Умэ Эльв было заслупавага ў сетцы з двух падоўжных вуліц паралельна рацэ і пяці перпендыкулярных алей, якія беглі ўсю дарогу да ракі. Паўднёвая доўгая вуліца (цяпер Старгатан) працягвалася і далей ад рысы горада ў выглядзе прыбярэжнай дарогі, якая вагалася паміж Стакгольмам і Торнам.

Мясцовы маршрут прыбярэжнай дарогі пайшоў ад Робака да месца паромнай пераправы на рацэ Умэ Эльв на Бакенкіркан праз Умеа, а затым вакол паўднёвага ускрайку Нідальсьёна і на Інертаўле.

У 1780 годзе Старгатан быў выкладзены і ў 1782 хаты ўздоўж яго атрымалі нумары дамоў, так як было вырашана, што ўсе дамы і фермы ва Умеа павінны быць пранумараваны. Лік павінны былі быць напісаны на драўлянай дошцы і прыбіў над асноўнымі ўваходамі.

У 1864 годзе Умеа атрымаў новы план горада, які меў уплыў Нікалайстада (цяпер горад Вааса), які быў адноўлены пасля пажару ў 1852 годзе.

У гэтым плане была пашырана шырыня вуліц. Шырыня Старгатана павялічылася з 4-5 метраў да прыкладна 18 метраў (60 футаў). Новы план усталяваў таксама месцы для тратуараў і раслін уздоўж вуліцы. Гэтыя прыблізна 3 метра (10 футаў) у шырыню павінны былі быць пасаджаныя кветкамі і хмызняком на рахунак домаўладальніка. Уладальнікі дома нават атрымалі абавязацельствы па агароджам. Аднак гэтыя правілы не распаўсюджваюцца на ўжо развітыя раёны , па эканамічных меркаваннях.

У 1866 годзе для Умеа былі ўстаноўленыя новыя правілы будынка, што ўздоўж тратуара прыдатныя шыракалістыя дрэвы трэба было пасадзіць на рэгулярнай аснове. Пасадкі зробленыя ўздоўж заходняй частцы Старгатана. Тым не менш, пасадка бяроз на гарадскіх ходніках не была зроблена ў вялікіх маштабах толькі пасля пажару 1888 года. У 1892 годзе было вырашана, што бяроза з'яўляецца найбольш прыдатным дрэвам для пасадкі на гарадскіх ходніках.

Ператварэнне цэнтра горада ў 1950-1960 гг. таксама закранула будынкі, размешчаныя ўздоўж Старгатан. Толькі нешматлікія з старых драўляных дамоў не знеслі, а астатнія былі замененыя сучаснымі будынкамі, такімі як бягучы MVG гандлёвы цэнтр (пабудаваны ў 1963 годзе), які мае адзін з яго бакоў на Старгатане.

У 2002 годзе цэнтральная частка Старгатан была адноўлена, каб мець больш арыгінальны выгляд. Вуліца атрымала 6,5 метра ў шырыню праезнай часткі і 5 метраў у шырыню дарожкі з бяроз па абодва бакі праезнай часткі. Паміж бярозамі дададзены парковачныя месцы.

## Гл. таксама 
* Латок Von Ahnska
* Парк Добельнс

## Спасылкі 
* 
*
* 
*
*
*

Катэгорыя:Вуліцы Умеа
Снукерны сезон 2011/2012

**Снукерны сезон 2011/2012** уяўляў сабой серыю турніраў па снукеры, якія праходзілі ў часовым прамежку паміж 6 чэрвеня 2013 і 5 мая 2014.

У гэтым сезоне ў каляндары мэйн-тура з'явіліся Brazil Masters, першы прафесійны турнір па снукеры, які праходзіў на тэрыторыі Паўднёвай Амерыцы, і адкрыты чэмпіянат Аўстраліі (), першы рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў на тэрыторыі Аўстраліі. Апроч таго, упершыню з 1996 года быў праведзены кубак свету па снукеры, у якім прымалі ўдзел 20 зборных каманд.


Катэгорыя:Снукерныя сезоны
Канчыта Вурст

**Томас Нойвірт** (), нар. 6 лістапада 1988 года, Гмундэн) — аўстрыйскі поп-, больш вядомы пад псеўданімам **Канчыта Вурст** (). Пераможца конкурсу песні Еўрабачанне 2014.

## Біяграфія 
Том Нойвірт нарадзіўся 6 лістапада 1988 года ў горадзе Гмундэн, дзяцінства правёў у Штырыі, на паўднёвым усходзе Аўстрыі. Скончыў Школу моды ў Грацы ў 2011 годзе.

У 2006 годзе Том Нойвірт браў удзел у трэцім сезоне аўстрыйскага кастынг-шоу для маладых поп-выканаўцаў Starmania. У гэты ж час ён зрабіў камін-аўт як гей. Том заняў у гэтым конкурсе другое месца, саступіўшы першае Надзін Бейлер. У 2007 годзе ён заснаваў поп-рок бой-бэнд *Jetzt anders!*, які праіснаваў некалькі месяцаў.

У наш час жыве ў Вене. Пазней з падобнымі заявамі супраць артыста выступілі некаторыя расійскія кансерватыўныя арганізацыі. Журналісты адзначаюць, што гэта не першая «неадназначная жанчына» на Еўрабачанні: у 1998 годзе конкурс выйграла Дана Інтэрнэшнел, а ў 2007 годзе Верка Сярдзючка заняла другое месца, а травесці-артыст DQ — адзінаццатае, у 2002 годзе драг-квін трыа «Сёстры» прадстаўляла Славенію.

#### Ідэнтычнасць 
Паводле афіцыйнага сайта праводзіцца мяжа паміж артысткай Канчытай Вурст і прыватнай асобай Томам Нойвіртам і падкрэсліваецца, што гэта два самастойныя чалавекі з уласнымі лёсамі, але якія«працуюць у зладжанай камандзе» і «выступаюць разам за талерантнасць і супраць дыскрымінацыі». Па-нямецку «die Wurst» значыць «каўбаса», у сувязі з чым вобраз Тома часам завуць «барадатая каўбаска».

У прэсе Тома Нойвірта часта завуць трансгендарам, трансвестытам і драг-квін. У інтэрв'ю 15 верасня 2013 года ён заявіў: «Я патрабую павагі і патрабую, каб, калі я выступаю ў вобразе фраў Вурст, да мяне так і звярталіся».

## Сінглы 
* 2011 — Unbreakable
* 2012 — That’s What I Am
* 2014 — Rise Like a Phoenix

## Гл. таксама 
* Драг-квін

## Спасылкі 
* Радыё «Свабода». Канчыта Вурст — пра пазітыўны

Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2014
Катэгорыя:Постаці ЛГБТ
Silent Storm (песня)

«**Silent Storm**» (*Ціхі шторм*) — песня ў выкананні нарвежскага спевака Карла Эспена, з якой ён прадстаўляў Нарвегію на конкурсе песні «Еўрабачанне 2014».

Песня была выбрана 15 сакавіка 2014 года шляхам на нацыянальнага адбору, што дазволіла Карлу прадставіць сваю краіну на міжнародным конкурсе песні «Еўрабачанне 2014», які прайшоў у Капенгагене, Данія.

## Трэк-ліст 
## Гл. таксама 
* Нарвегія на конкурсе песні Еўрабачанне 2014

Катэгорыя:Нарвегія на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Песні конкурсу Еўрабачанне 2014
Вэнортспаркен

**Вэнортспаркен** (парк гарадоў-пабрацімаў) — парк у цэнтры Умеа, Вестэрботэн, Швецыя.

## Гісторыя 
Парк быў пабудаваны ў 1858 годзе па ініцыятыве садовага грамадства Умеа (заснаванага ў 1851 годзе). Тым не менш, парк быў разбураны пасля пажару горада ў 1888 годзе. Ён быў адноўлены і атрымаў сваю цяперашнюю форму і назву ў 1985 годзе пасля капітальнай рэканструкцыі. У той час самаробны паток ва ўсходняй і паўночнай частках быў дададзены ў зеляніны і мэбляваныя плямы былі прысвечаныя шасці гарадам-пабрацімаў Умеа. Гэтыя плямы былі ўпрыгожаны артэфактамі, якія сімвалізуюць кожны горад: Хельсінгёр у Даніі, Вааса ў Фінляндыі, Петразаводск у Расіі, Харстад у Нарвегіі, Вюрцбург у Германіі і Саскатун у Канадзе.

Скульптура Tellus мастака Антэ Дальштэдта мае выгляд шара з размяшчэннем шасці гарадоў-пабрацімаў. Гэта было таксама ўзнята ў 1985 годзе і падкрэслівае падвойную тэму парка.

Плошча парку засаджаная нарвежскім клёнам. Ёсць і іншыя віды дрэў, у прыватнасці швейцарская хвоя, хвоя горная, альпійская парэчка, ясень і конскі каштан. Існуе таксама бяроза (Betula Pendula Dalecarlica), шведскае нацыянальнае дрэва, што было пасаджанае ў 1985 годзе.

Старыя імёны вобласці з’яўляецца Кюркторгет (Царкоўная плошча) і Сколпаркен (школьны парк).

## Спасылкі 
* http://www.umea.se/umeakommun/byggaboochmiljo/parkerochnatur/parker/vanortsparken/fakta.4.bbd1b101a585d7048000160251.html 

Катэгорыя:Паркі Умеа
Катэгорыя:З’явіліся ў 1858 годзе
Парк Добельнс

**Парк Добельнс** — парк у цэнтры Умеа, Швецыя. Гэта быў першы парк ва Умеа, створаны ў 1865 годзе. Ён названы ў гонар генерал Георга Карл фон Добельна, і помнік яму быў узведзены ў парку ў 1867 годзе. Падрыхтоўка да стварэння парку пачалася ў 1865 годзе, і было вырашана зрабіць сад у англійскім стылі

Парк размешчаны паміж рэзідэнцыяй графства, Остар Кюркагатанам, Старгатанам і Остра Страндгатанам.

Парк быў названы ў якасці гарадскога сада, але пасля таго, як помнік быў узняты ў 1867 годзе, ён атрымаў назву парка Добельнса. У 1888 годзе вялікі пажар знішчыў большую частку парку і многія кусты і дрэвы былі моцна пашкоджаны. Помнік застаўся без пашкоджанняў. У 1897 годзе пачаў працу шырокамаштабны праект па аднаўленні парка.

Катэгорыя:Паркі Умеа
Катэгорыя:З’явіліся ў 1865 годзе
Паўночны дэндрарый

**Паўночны дэндрарый** () — дэндрарый ў асабняку Багболе на рацэ Умэ Эльв, прыкладна ў 8 кіламетрах на захад ад цэнтра горада Умеа.

## Апісанне 
Паўночны дэндрарый ахоплівае зямлі плошчай каля 20 гектараў, з больш чым 1600 раслінам каля 280 відаў, што саджаліся з 1981 года. Расліны ў асноўным са скандынаўскіх краін. Адна з трох мэтаў была, каб убачыць, якія віды выжываюць у экстрэмальных паўночных шыротах, якія ў сваю чаргу прыводзяць да вялікай разнастайнасці кліматычных адаптаваных кустоў і дрэў у паўночнай Скандынавіі. Асабняк у цэнтры парку быў раней бізнес-цэнтрам, які займаўся лесапільным бізнесам у дзевятнаццатым стагоддзі.

Паўночны дэндрарый быў утвораны ў 1975 годзе праз супрацоўніцтва паміж універсітэтам Умеа, Шведскім універсітэтам сельскагаспадарчых навук ва Умеа і гарадскім саветам.У цяперашні час дэндрарый у вядзенні фонду і фінансуецца некалькімі муніцыпалітэтамі, кампаніямі і іншых установасм. Гэта кантралюецца кафедрай паўночнай сельскагаспадарчай навукі Шведскага аграрнага універсітэта ва Умеа.

Парк распасціраецца прыкладна ў мілі ўздоўж берагоў ракі Умэ Эльв. Асабняк Багболе запускаецца як асобны бізнес, і ён выкарыстоўваецца ў якасці месца правядзення канферэнцый і рэстаран.

У 2014 годзе парк быў выбраны ў якасці месца знаходжання чатырох мастацкіх інсталяцый, якія прызначаны як частка «Förflyttningar» арт-праекта. Праект пад кіраўніцтвам трох мастакоў, якія маюць намер звязаць мастацтва з прыродай. Праект атрымаў фінансаванне, таму што Умеа быў зроблены культурнай сталіцай Еўропы ў 2014 годзе.

Катэгорыя:Славутасці Умеа
Катэгорыя:Дэндрапаркі Швецыі