open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Захар’еўскі мост

**Заха́р’еўскі мост** — мост арачнай канструкцыі са зборнага жалезабетона праз Свіслач па пр. Незалежнасці ў Мінску. Размешчаны каля пл. Перамогі. Гэта чацвёрты вядомы мост на гэтым месцы, пабудаваны ў 1952 годзе. Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь рэспубліканскага значэння.

## Гісторыя 
Мост праз Свіслач па Захар’еўскай вуліцы, ад якой і атрымаў назву, злучаў цэнтр горада з Залатой Горкай і Камароўкай, прынамсі, з канца XVIII стагоддзя. На працягу ўсяго XIX стагоддзя мост неаднаразова рамантавалі і перабудоўвалі (1837, 1853, 1878). Апошні раз у 1898 г., калі яго перабудавалі ў сувязі з пракладзенай па ім лініі конкі.

### Першы жалезабетонны мост 
У снежні 1913 года Гарадская дума пастанавіла замяніць драўляны мост жалезабетонным. За кансультацыямі горад звяртаўся да прафесара Кіеўскага політэхнічнага інстытута . Будаваць новы мост узялося мінскае таварыства «Бетон», аднак, з пачаткам Першай сусветнай вайны яго будаўніцтва было прыпынена. Будаўніцтва першага ў Мінску жалезабетоннага моста было завершана толькі ў 1928 годзе.

На праезныя часткі новага моста быў пракладзены рэйкі трамвайнай лініі ад чыгуначнага вакзала да завода «Дрэваапрацоўшчык» (Мінскі прыборабудаўнічы завод).

### Пасляваенны перыяд 
Мост перажыў нямецкую акупацыю, але перад самым вызваленнем Мінска быў падарваны немцамі. Замест зруйнаванага жалезабетоннага на захаваных берагавых апорах збудавалі новы драўляны бэлечны мост на трох палевых апорах. Рух быў урачыста адкрыты 29 кастрычніка 1944 года. У 1948 годзе трамвайны рух па ім быў зачынены ў сувязі з пераносам лініі на вуліцу Першамайскую.

У 1951 годзе побач з ім вышэй па цячэнні Свіслачы пачалі ўзводзіць новы мост. Аўтарамі праекта былі архітэктары М. П. Паруснікаў і Г. П. Баданаў. У 1952 годзе новы мост урачыста адкрыты.

Фасадныя плоскасці моста абліцаваны мармуровымі плітамі, дэкарыраваны замковым каменем. Уздоўж моста праходзіць дэкаратыўная металічная агароджа. Лесвічны спуск у парк аформлены балюстрадай і акцэнтаваны вазамі на п'едэсталах.

## Спасылкі 
* Минские мосты вчера и сегодня 
* Мост на главной улице 

Катэгорыя:Масты Мінска
Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1952 годзе
Катэгорыя:1952 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Міхаіла Паруснікава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Генадзя Баданава
Антон Анатолевіч Кавалеўскі

**Антон Кавалеўскі** (нар. , , ГДР) — беларускі футбаліст, брамнік. У цяперашніч час працуе трэнерам брамнікаў у клубе «Іслач».

## Клубная кар’ера 
Гуляў за дубль «Нафтана» і МТЗ-РІПА, а з 2008 года стаў асноўным брамнікам наваполацкага клуба. У 2009 годзе саступіў месца ў аснове Мікалаю Раманюку і перайшоў у «Віцебск», дзе, аднак, таксама не здолеў замацавацца. Пасля гуляў за розныя клубы, у 2012 годзе разам з магілёўскім «Дняпром» стаў пераможцам Першай лігі.

У лютым 2013 года падпісаў кантракт з бабруйскай «Белшынай». У «Белшыне» стаў другім брамнікам пасля Дзмітрыя Гушчанкі, але часам з’яўляўся і ў стартавым складзе. 19 кастрычніка 2013 года ў матчы з «Нафтанам» атрымаў цяжкую траўму ў сутыкненні з Ігарам Крывабокам, але неўзабаве вярнуўся ў строй.

У студзені 2014 года падоўжыў кантракт з бабруйскім клубам. У сезоне 2014 чаргаваўся ў асноўным складзе з Андрэем Шчарбаковым. У канцы ліпеня 2014 года пакінуў бабруйскі клуб.

У кастрычніку 2014 года далучыўся да першалігавай «Іслачы». Стаў асноўным брамнікам гэтага клуба, але па заканчэнні сезона 2014 пакінуў «Іслач».

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за моладзевую зборнай Беларусі, быў запасным брамнікам на моладзевым чэмпіянаце Еўропы 2009 у Швецыі.

## Трэнерская кар’ера 
У 2015 годзе, завяршыўшы кар’еру, з’ехаў працаваць на Камчатку. Пасля вярнуўся ў Беларусь, стаў працаваць трэнерам брамнікаў у юнацкіх камандах. У маі 2024 года стаў трэнерам брамнікаў у асноўнай камандзе «Іслачы».

## Дасягненні 
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2009
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2012

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Партызан Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Футбольнны трэнеры Беларусі
Стваральнікі і прапагандысты моў

**Стваральнікі і прапагандысты моў**
* Васіль Аксёнаў (эмпірэйская, які)
* Антон Антонаў (эда)
* Аляксандр Бяляеў (мова Апошняга чалавека з Атлантыды)
* Эліезер Бен-Ехуда (ініцыятар уваскрашэння іўрыта як размоўнай мовы)
* Энтані Бёрджас (надсат)
* Хорхе Луіс Борхес (тлен)
* Луі дэ Бафрон (іда ад'юванта)
* Браты Стругацкія
* Джэймс Кук Браўн (лаглан)
* Эдгар дэ Валь (акцыдэнталь)
* Уладзімір Вянгераў (АМО)
* А. М. Волкаў (рамерыйскія мовы)
* Фрэнк Герберт (аракіс)
* Томас Гобс (універсальная мова)
* Марк Гучко (словіа)
* Джордж Дальграна (Ars Signorum, (універсальная мова))
* Георгій Данэлія (чатлана-пацакская мова)
* Рэнэ Дэкарт (універсальная мова)
* Ота Есперсен (навіяль)
* Л. Л. Заменгоф (эсперанта)
* Іван Карасёў (арахаў, сунілінус, альптэ)
* С. Э. Кіса (такіпона)
* Кір Булычоў (касмалінгва)
* Альфрэд Кіргхоф (папулярызатар мовы валапюк)
* Джон Кіхада (ыфкуіль ілакш)
* Рональд Кларк (глоса)
* Аляксандр Калегаў (эльюндзі)
* Барыс Колкер (эсперанта)
* Говард Лаўкрафт (мова Ктулху)
* Жаэль Ландэ (уропі)
* Урсула Ле Гуін (мовы Земнамор'я)
* Готфрыд Лейбніц (Lingua generalis, (універсальная мова))
* Якаб Лінцбах (універсальная філасофская мова)
* Святаслаў Логінаў (мова з твора "Шматрукі бог далайна" )
* Фрэнсіс Лодвіг (A Common Writing Universal Common Writing)
* Герберт Мураўкін (універсаль)
* Нікаля Бурбакі (універсальная мова)
* Чарлз Кэй Огдэн (Бэйсік-інгліш)
* Марк Окранд (клінган)
* Вольга Лаэдэль (ларымін)
* Джордж Оруэл (новамова)
* Джузэпэ Пеана (лаціна-сінэ-флексіонэ)
* Жан Піро (універсалглот)
* Рольф Рэйм (унітарыё)
* Джонатан Свіфт
* Эндру Сміт (Brithenig)
* Дзмітрый Сакалоўскі (албанская мова, падонкі)
* Рэнэ дэ Сасюр (эсперанціда)
* Сільвія Сотамаер (келен)
* Жан Франсуа Сюдр (сальрэсоль)
* Джон Рональд Руэл Толкін (квэнья, чорная мова, валарын адунаік, сіндарын)
* Аляксей Мікалаевіч Талстой (мова "Аэліты)
* Джон Уілкінс (Real Charachter (універсальная мова))
* Томас Урчарт (Logopandecteision)
* Джон Уэйлгарт(AUI)
* Рэверэнд Фостэр (ро)
* Ханс Фройдэнталь (лінкас)
* Роберт Хайнлайн (Speedtalk)
* Хіраюкі Марыёка (баронн)
* Велімір Хлебнікаў (заумь)
* Іаган Марцін Шлеер (валапюк)
* Умберта Эка (універсальная мова)
* Элхэ Нінэах (ах'энн)
* Сьюзэт Хайдэн Эльгін (лаадан)
* Вэндзі Эшбі (глоса)
Фагот

**Фагот** (, літар. «вузел, пучок, вязанка», , , ) — язычковы драўляны духавы музычны інструмент басовага, тэнаровага і часткова альтовага рэгістра. Мае выгляд сагнутай доўгай трубкі з сістэмай клапанаў і двайным (як у габоя) кіем, які насаджваецца на металічную трубку («эс») у форме літары S, якая злучае кій з асноўным корпусам інструмента. Сваю назву атрымаў з-за таго, што ў разабраным стане нагадвае вязанку дроў.

Фагот сканструяваны ў XVI стагоддзі ў Італіі, у аркестры ўжываецца з канца XVII — пачатку XVIII стагоддзя, заняў у ім пастаяннае месца да канца XVIII стагоддзя. Тэмбр фагота вельмі экспрэсіўны і на ўсім дыяпазоне багаты абертанамі. Найбольш ужываюцца ніжні і сярэдні рэгістр інструмента, верхнія ноты гучаць крыху гугнява і здушана. Фагот ўжываецца ў сімфанічным, радзей у духавым аркестры, а таксама як сольны і ансамблевы інструмент.

## Гісторыя ўзнікнення і развіцця фагота 
З’яўленне фагота адносіцца да першай паловы XVI стагоддзя. Яго вынаходніцтва на працягу многіх гадоў прыпісвалася каноніку з Ферары Афраніа дэль Альбанезі. У XX стагоддзі, аднак, было ўстаноўлена, што інструмент Афраніа ўяўляў сабой падабенства дуды з металічнымі язычкамі і нічога агульнага з фаготам не меў.

Непасрэдным папярэднікам фагота быў старадаўні духавы інструмент пад назвай «Бамбардзье». У адрозненне ад яго, фагот для выгоды вырабу і пераноскі быў падзелены на некалькі частак. Змяненне канструкцыі станоўча паўплывала на тэмбр інструмента, што адбілася ў яго назве — першапачаткова яго называлі «дульцыянам» (ад італ. Dolce — «пяшчотны, салодкі»). Імя сапраўднага вынаходніка фагота ўсё яшчэ застаецца невядомым.

На пачатковым этапе фаготы мелі толькі 3 клапаны, у XVIII стагоддзі — 5 клапанаў, а таксама актаўныя клапаны, што значна пашырыла верхні рэгістр.

У пачатку XIX стагоддзя вядучае месца на музычным рынку займалі інструменты французскай сістэмы, якія мелі 11 клапанаў. Аўтарам гэтых мадэляў быў Жан-Ніколь Савары. Пазней з’явіліся інструменты ўзору французскіх майстроў А. Бюфэ і Ф. Трэбера.

Асаблівае месца ў гісторыі ўдасканалення інструмента займае фагатыст і капельмайстар Карл Альменрэдэр, ў 1831 г. разам з Іаганам Адамам Гекелем, які заснаваў у Бібрыху вытворчасць драўляных духавых інструментаў. У 1843 г. Альменрэдэр прадставіў сканструяваны ім удасканалены, 17-клапанавы фагот. Гэтая мадэль была прынятая за аснову і даведзена да дасканаласці фірмай «Гекель». Французскія, а затым і аўстрыйскія фаготы, якія выпускаліся ў сярэдзіне XIX стагоддзя фірмай «Цыглер і сын», не вытрымалі канкурэнцыі з інструментамі Гекеля і былі выцесненыя ў шэрагу краін.

## Спасылкі 
* Творы з удзелам фагота на IMSLP
* Фагот на сайце Венскай сімфанічнай бібліятэкі 

Катэгорыя:Язычковыя духавыя музычныя інструменты
Катэгорыя:Драўляныя духавыя музычныя інструменты
Катэгорыя:Басовыя музычныя інструменты
Катэгорыя:Аэрафоны
Антыказнаўства

**Антыказнаўства** — навука пра старажытную Грэцыю і Рым. У кантынентальнай Еўропе вядомая таксама пад назвай «класічная філалогія», але з прычыны таго, што многія адносілі філалогію пераважна да вывучэння моў і літаратуры, тэрмін «класічная філалогія» набыў дваякі сэнс. У XIX стагоддзі нямецкімі вучонымі была створана канцэпцыя «навукі пра старажытнасць», якая аб'ядноўвала розныя аспекты вывучэння старажытнага свету, такія дысцыпліны як уласна класічная філалогія, гісторыя старажытнага свету, класічная археалогія, папіралогія, эпіграфіка, нумізматыка і гісторыя права. Храналагічна антыказнаўства ахоплівае перыяд ад другога тысячагоддзя да новай эры да сярэдзіны першага тысячагоддзя новай эры; геаграфічна — раён найбольшага распаўсюджвання эліністычных і рымскіх заваяванняў і сфер уплыву.

## Гл. таксама 
* Кембрыджская гісторыя старажытнага свету
* Класічная філалогія
Аўгуст Васерман

**Аўгуст Паўль фон Васерман ** (; , Бамберг — , Берлін) — нямецкі мікрабіёлаг і імунолаг яўрэйскага паходжання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і баварскага прыдворнага банкіра.

Вучыўся ў Страсбургскім, Венскім і Берлінскім універсітэтах, дзе яго настаўнікамі былі Роберт Кох і Паўль Эрліх. З 1902 года — прафесар інстытута Р. Коха, з 1913 года — дырэктар інстытута эксперыментальнай тэрапіі ў Берліне.

Асноўныя даследаванні — вывучэнне змен у сыроватцы крыві хворых у працэсе ўзнікаючага імунітэту пры халеры, тыфах і дыфтэрыі. У 1906 годзе распрацаваў (сумесна з А. Нейсерам і К. Брунам) методыку дыягностыкі пранцаў (т.з. «рэакцыя Васермана»). Усталяваў (1901) наяўнасць імуналагічнай спецыфічнасці бялкоў розных жывёл, працаваў над удасканаленнем серадыягностыкі сухот, новаўтварэнняў і інш.

У 1913 годзе за навуковыя заслугі атрымаў дваранства (і права на *фон* паміж імем і прозвішчам).

## Сачыненні 
* Hämolysine, Cytotoxine und Präcipitine, Lpz., 1902.
* Handbuch pathologenen Mikroorganismen, 2 Aufl., Bd. 1—8, Jena, 1912—13.

Катэгорыя:Мікрабіёлагі Германіі
Катэгорыя:Імунолагі Германіі
Літаўры

**Літаўры** — ударны музычны інструмент з пэўнай вышынёй гучання. Уяўляюць сабой сістэму двух і больш (да сямі) металічных катлападобных чаш, адкрыты бок якіх зацягнуты скурай або пластыкам, а ніжняя частка можа мець адтуліну.

## Гісторыя 
Літаўры — інструмент вельмі старажытнага паходжання. У Еўропе літаўры, блізкія па сваёй форме да сучасных, але з пастаянным строем, сталі вядомыя ўжо ў XV стагоддзі, а з XVII стагоддзя літаўры ўваходзяць у склад аркестраў. Пасля з’явіўся механізм нацяжных вінтоў, які даў магчымасць перабудовы літаўраў. У ваеннай справе ўжываліся ў цяжкай кавалерыі, дзе выкарыстоўваліся ў якасці перадачы сігналаў баявога кіравання, у прыватнасці, для кіравання строем кавалерыстаў. Сучасныя літаўры могуць быць настроены на пэўную вышыню гучання з дапамогай адмысловай педалі.

Сола літаўраў ёсць у многіх музычных творах. Так, напрыклад, з сола літаўраў пачынаецца бурлеска для фартэпіяна з аркестрам Рыхарда Штраўса.

Катэгорыя:Барабаны
Катэгорыя:Мембранафоны
Трохвугольнік (музычны інструмент)

**Трохвугольнік** — ударны музычны інструмент у выглядзе металічнага прута (звычайна са сталі або алюмінія), выгнутага ў форме трохвугольніка. Адзін з вуглоў пакінуты адкрытым (канцы дубца амаль дакранаюцца).

Трохвугольнік належыць да інструментаў з нявызначанай вышынёй гуку, мае бліскучы і яркі тэмбр, здольны ўпрыгожыць нават магутнае аркестравае *tutti*. Як правіла, яму даручаюцца нескладаныя рытмічныя фігуры і трэмала. Трохвугольнік падвешваецца за адзін з вуглоў на тонкім дроце або тасьме, якую трымаюць у руцэ або прымацоўваюць да пюпітру. Па трохвугольніку ўдараюць металічнай (радзей драўлянай) палачкай.

Катэгорыя:Ударныя музычныя інструменты
Катэгорыя:Ідыяфоны
Бу Відэрберг

**Бу Відэрберг** (, , Мальмё — , Бостад, Швецыя) — шведскі кінарэжысёр, адзін з пачынальнікаў т.зв. новага шведскага кіно.

У фільмах «Дзіцячая каляска» (1962), «Варонін квартал» (1960), «Каханне, 65» (1965), «Прывітанне, Раланд!» (1966) паказаў цікавасць да сацыяльных праблем, духоўнага свету пасляваеннага пакалення, пошукі новай кінематаграфічнай формы.

Сярод іншых фільмаў «Эльвіра Мадзіган» (1967), «Джо Хіл» (1971), «Змяіная сцежка» (1986), камедыя «Сапляк» (1974), дэтэктыў «Чалавек на даху».

Аўтар кнігі «Панарама шведскага кіно» (1962).

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0

## Спасылкі 
* 
* Сусветныя кінарэжысёры
Сіні вершнік

*. Вежа сініх коней (1913)]]

**Сіні вершнік** () — творчае аб’яднанне прадстаўнікоў экспрэсіянізму (галоўным чынам мастакоў) у пачатку XX стагоддзя ў Германіі.

Аб’яднанне выпускала аднайменны альманах.

## Гісторыя 
Аб’яднанне «Сіні вершнік» было заснавана ў снежні 1911 года ў Мюнхене Васілём Кандзінскім і Францам Маркам. Асноўнай мэтай было вызваленне ад акамянелых традыцый акадэмічнага жывапісу. Апроч іх, у групе таксама былі Аўгуст Маке, Мар’яна Вяроўкіна, Аляксей Яўленскі і Паўль Клее. У працы гэтай мастацкай групы ўдзельнічалі таксама танцоры і кампазітары. Іх аб’ядноўвала цікавасць да сярэднявечнага і прымітыўнага мастацтва і рухаў таго часу — фавізму і кубізму.

Аўгуст Маке і Франц Марк прытрымліваліся меркавання, што ў кожнага чалавека ёсць унутранае і знешняе ўспрыманне рэчаіснасці, якія варта аб’яднаць з дапамогай мастацтва. Гэта ідэя была абгрунтавана тэарэтычна Кандзінскім. Група імкнулася дасягнуць раўнапраўя ўсіх формаў мастацтва.

## Удзельнікі 
* Васіль Кандзінскі
* Франц Марк
* Мар’яна Вяроўкіна
* Габрыэле Мюнтэр
* Паўль Клее
* Майсей Коган
* Аляксей Яўленскі
* Аўгуст Маке
* Альфрэд Кубін

## Спасылкі 
* Синий всадник / Под редакцией *В. Кандинского* и *Ф. Марка*. Перевод, комментарии и статьи *З. С. Пышновской''. — М.: Изобраз. искусство, 1996.

Катэгорыя:Экспрэсіянізм
Катэгорыя:Творчыя аб’яднанні
Папіралогія

**Папіралогія** — навуковая дысцыпліна, якая вывучае тэксты на папірусах, знойдзеныя ў Егіпце. Апроч уласна егіпецкіх папірусаў велізарную навуковую цікавасць уяўляюць дакументы на грэчаскай і лацінскай мовах, якія захаваліся ў Егіпце дзякуючы ўнікальнаму клімату. У пясках Егіпта былі знойдзены таксама папірусы на арамейскай, старажытнаяўрэйскай, пехлеві, сірыйскай, лівійскай, копцкай, эфіопскай і арабскай мовах, і нават абрыўкі гоцкіх тэкстаў.

Першапачаткова папіралогія цікавілася выключна грэчаскімі папірусамі (у меншай ступені лацінскімі) — аж да адкрыццяў Шампальёна многія вучоныя (напрыклад, Франсуа Жамар) падзялялі перакананне, што папірусы з егіпецкім іерагліфічным пісьмом не атрымаецца расшыфраваць ужо ніколі. Акрамя таго, існавала меркаванне, што ўсе папірусы з'яўляюцца копіямі адных і тых жа пахавальных тэкстаў. У выніку такога стаўлення да егіпецкіх крыніц шмат якія каштоўныя дакументы былі згублены падчас раскопак ці пазней у прыватных калекцыях па ўсёй Еўропе.

## Літаратура 
* И.Ф. Фихман. Введение в документальную папирологию. Главная редакция восточной литературы издательства «Наука»: Москва, 1987.

Катэгорыя:Пісьменнасць
Катэгорыя:Гісторыя Егіпта
Катэгорыя:Папіралогія
Катэгорыя:Літаратура Старажытнага Егіпта
Класічная філалогія

**Класічная філалогія**&nbsp;— комплекс навук пра&nbsp;старажытную Грэцыю і&nbsp;Рым. Непасрэдны прадмет вывучэння класічнай філалогіі&nbsp;— класічныя мовы, старажытнагрэчаская і&nbsp;лацінская, а&nbsp;таксама ўсё, што на іх напісана: сачыненні старажытных паэтаў, пісьменнікаў, філосафаў, гісторыкаў, юрыстаў, палітыкаў, вучоных і г.д. Класічная філалогія&nbsp;— не&nbsp;проста адна з філалагічных дысцыплін; яна працягвае традыцыі антычнай вучонасці, злучаючы дасягненні апошняй з&nbsp;найноўшымі філалагічнымі метадамі.

## Гл. таксама 
* Антыказнаўства

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Антыказнаўства
Катэгорыя:Філалогія
Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Набі (група)

[thumb|Талісман (1888), [Поль Серузье, Музей Арсэ, Парыж]]
**Група «Набі»** ( ад  — «прарок», «абраны»; назва прапанавана паэтам Анры Казалісам) — французская мастацкая група, заснавана Полем Серузье, існавала ў Парыжы ў 1890—1905 гадах. Набіды, нароўні з імпрэсіяністамі, уяўлялі сабой адзін з галоўных кірункаў мастацтва канца XIX — пачатку XX стагоддзяў.

У групу ўваходзілі такія людзі як Марыс Дэні, П’ер Банар, Поль Рансон, Арыстыд Маёль, Фелікс Валатон, Кер-Ксаўе Русель, Жан Эдуар Вюяр, Поль Серузье і іншыя.

Мастакі-набіды стварылі своеасаблівы варыянт стылю «мадэрн» пад уплывам Поля Гагена і понт-авенскай школы. Іх творчасць блізка да літаратурнага сімвалізму і характарызуецца вяршэнствам каляровага пачатку, дэкаратыўнай абагуленасцю формаў, мяккай музычнасцю рытмаў, плоскасцевай стылізацыяй матываў мастацтва розных народаў: французскага народнага мастацтва, японскай гравюры і італьянскіх прымітывістаў.

Творам Серузье, Дэні, Руселя характэрны рэлігійна-містычныя настроі ў той час як працы Банара і Вюяра маюць інтымна-лірычны лад вобразаў.

## Літаратура 
* Великие художники, Киев, 2003 г.

## Спасылкі 
* Група Набі // Аванта+
* Набі // ВСЭ

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Катэгорыя:Мастацкія групы
Катэгорыя:Мастацтва мадэрнізму
Сярэдневяковыя славянскія аб’яднанні

thumb|Славяне ў VIII—XI стст.

## Усходнеславянскія аб’яднанні 
* Бужане
* Валыняне
* Вяцічы
* Драўляне
* Дрыгавічы
* Крывічы
:: Полацкія крывічы
:: Смаленскія крывічы
:: Пскоўскія крывічы
* Паляне
* Радзімічы
* Севяране
* Славене
* Улічы
* Харваты
* Ціверцы

## Заходнеславянскія аб’яднанні 
* Памаране
* Мазаўшане
* Паляне
* Вісляне
* Люцічы
* Бодрычы
* Маравы
* Славене
* Велеты
* Палабы
* Злічане
* Лучане
* Дрэване
* Руяне
* Сорбы
* Лужычане

## Паўднёваславянскія аб’яднанні 
* Берзіты
* Велегезіты
* Другавіты
* Дукляне
* Езерыты
* Захумляне
* Мараване
* Мілінгі
* Нератвяне
* Сагудаты
* Севяране
* Сем славянскіх плямёнаў
* Сербы
* Смаляне
* Струменцы
* Харваты
* Харутане
* Цімачане

## Гл. таксама 
* Анты
* Венеды
* Дулебы

## Спасылкі 
* УЛАДЗІМІР ЛОБАЧ, ЭТНАГРАФІЯ БЕЛАРУСІ (ЛЕКЦЫЙНЫ КУРС) 
* Славяне в Византии 
* Сергей Алексеев, Славянская Европа V—VIII веков
* Florin Curta, The Making of the Slavs: History and Archaeology of the Lower Danube Region
* Вячеслав Носевич, Славяне и субстрат (фрагмент доработанной версии, касающийся гаплогруппы I2a1)


Катэгорыя:Славяне
Катэгорыя:Плямёны
Мілінгі

**Мілінгі**, або **мелінгі** ()  — славянскае сярэневяковае аб'яднанне на поўдні Пелапанеса.

thumb|150px|left|Гара Тайгет (Пентадакціл) у наш час
Дакладны час перасялення мілінгаў у Пелапанес не вядомы. Канстанцін VII Парфірагенет паведамляў, што ў першай палове IX ст. візантыйцы выгналі з Пелапанеса ўсіх славян, акрамя мілінгаў і езерытаў, якія займалі схілы высокай гары Пентадакціл у Лаконіі. Мілінгі былі вымушаны выплочваць візантыйцам даніну. Але праз кароткі час кіраўнік мясцовай адміністрацыі паведаміў, што мілінгі не падпарадкоўваюцца імператару і кіруюцца самі сабою. Візантыйскі военачальнік Крыніт Аротра вёў супраць іх ваенную кампанію з сакавіка да канца лістапада, спаліў іх пасевы і ўчыніў іншыя разбурэнні. Мілінгі былі вымушаны падпарадкавацца. Пры гэтым іх даніна была павялічана ў 10 разоў. Напад на Візантыю славян вымусіў імператара Рамана I Лакапіна пайсці на саступкі пелапанескім пасяленцам і вярнуць папярэднюю малую даніну. 

Мілінгі таксама ўзгадваліся ў XIII - XIV стст. як жыхары Пелапанеса, якія выплочвалі даніну ў форме ваеннай службы. Відавочна, у пазнейшы час былі элінізаваны. 

## Спасылкі 
* John Shea, Macedonia and Greece: The Struggle to Define a New Balkan Nation
* КОНСТАНТИН БАГРЯНОРОДНЫЙ, Об управлении империей

Катэгорыя:Славянскія плямёны
Катэгорыя:Гісторыя Візантыі
Рыхард Штраус

**Рыхард Штраус** (ням.: Richard Strauss, , , Германія — ,  , Германія) — нямецкі кампазітар эпохі позняга рамантызму, асабліва праславіўся дзякуючы сваім сімфанічным паэмам і операм. Быў таксама выдатным дырыжорам.

Рыхард Штраус і Густаў Малер разам уяўляюць сабой узор стылю позняга нямецкага рамантызму пасля Рыхарда Вагнера.

## Біяграфія 
Рыхард Штраус нарадзіўся 11 чэрвеня 1864 года ў Мюнхене (у той час Каралеўства Баварыя, цяпер — адна з зямель Германіі), бацька — Франц Штраус, першы валтарніст у прыдворнай оперным тэатры Мюнхена. У юнацтве атрымаў ад свайго бацькі шырокую, хоць і кансерватыўнае музычную адукацыю; сваю першую музычную п’есу напісаў ва ўзросце 6 гадоў, з таго часу і да сваёй смерці практычна бесперапынна сачыняў музыку.

У дзіцячым узросце наведваў аркестравыя рэпетыцыі Мюнхенскага прыдворнага аркестра, там жа ад асістэнта дырыжора атрымаў прыватныя ўрокі па тэорыі музыкі і аркестроўцы. У 1874 Штраус упершыню пачуў оперы Рыхарда Вагнера «Лаэнгрын», «Тангейзера» і «Зігфрыд»; ўплыў музыкі Вагнера на стыль Штрауса мог зрабіцца вызначальным, але спачатку яго бацька забараняў яму вывучаць Вагнера: толькі ва ўзросце 16 гадоў Штраус змог атрымаць партытуру «Трыстана і Ізольды». У рэчаіснасці, у доме Штраусаў музыка Рыхарда Вагнера лічылася музыкай нізкага гатунку.

У 1882 годзе ён паступіў у Мюнхенскі ўніверсітэт, дзе ён вывучаў філасофію і гісторыю, праз год ён адправіўся ў Берлін. Там ён непрацяглы час вучыўся, а затым атрымаў пасаду асістэнта дырыжора Ганса фон Бюлова, замяніўшы яго ў Мюнхене, калі той выйшаў у адстаўку 1885. Яго кампазіцыі гэтага перыяду былі вельмі кансерватыўнымі. Стыль Штрауса пачынае прыкметна змяняцца, калі ён сустракае Аляксандра Рытэра, вядомага кампазітара і скрыпача і мужа адной з пляменніц Рыхарда Вагнера. Менавіта Рытэр пераканаў Штрауса адмовіцца ад свайго кансерватыўнага юнацкага стылю і прыступіць да складання сімфанічных паэм; ён таксама пазнаёміў Штрауса з эсэ Рыхарда Вагнера і сачыненнямі Шапенгаўэра. Штраус збіраўся дырыжыраваць адной з опер Рытэар, а пазней Рытэр напісаў паэму па матывах сімфанічнай паэмы Рыхарда Штрауса «Смерць і прасвятленне» (Tod und Verklärung).

Рыхард Штраус ажаніўся са спявачкай-сапрана Паўлінай Марыяй дэ Ана 10 верасня 1894. Яна была вядома сваім уладным і запальчывым характарам, эксцэнтрычнасцю і шчырасцю, але шлюб быў шчаслівым. На працягу свайго жыцця, з ранніх песень да апошніх, напісаных у 1948 годзе «Чатырох апошніх песень», ён заўсёды аддаваў перавагу сапрана любым іншым галасам.

## Спасылкі 
* Храналагічны спіс сачыненняў Рыхарда Штрауса
* Рыхард Штраус анлайн 
* Агляд запісаў оперы «Саламея» 
* Агляд запісаў оперы «Электра» 

Катэгорыя:Кампазітары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Германіі
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Вены
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Дрэздэна
Катэгорыя:Рамантычныя кампазітары
Велегезіты

**Велегезіты**, **белегезіты** ()  — славянскае сярэдневяковае аб'яднанне на поўдні Балканскага паўвострава.

Упершыню Велегезіты разам з іншымі славянскімі аб'яднаннямі ўзгадваюцца візантыйцамі пад 616 г. у сувязі з аблогай Салонікаў. Згодна тэксту "Цудаў Святога Дзмітрыя Салунскага", славяне былі накіраваны супраць Візантыі аварамі. Велегезіты і іх саюзнікі зрабілі лодкі-кадаўбы і на іх спустошылі ўзбярэжжа Грэцыі і астравоў Эгейскага мора і толькі потым пачалі аблогу горада. Славян узначальваў правадыр Хатун або Хацон (Χατουν), паходжанне якога не вядома. Аднак аблога скончылася беспаспяхова, а сам правадыр трапіў у палон. 

Пазней узгадваліся як насельнікі Фесаліі. 

## Спасылкі
*ЧУДЕСА СВ. ДИМИТРИЯ СОЛУНСКОГО
*Vasilka Tapkova-Zaimova, The Invasion of Slavs and Avars

Катэгорыя:Славянскія плямёны
Катэгорыя:Гісторыя Візантыі
Езерыты

**Езерыты**, **эзерыты**, **езерцы** ()  — славянскае сярэдневяковае аб'яднанне на поўдні Пелапанеса.

thumb|150px|left|Гара Тайгет (Пентадакціл) у наш час
Канстанцін VII Парфірагенет узгадваў езерытаў разам з мілінгамі як славянскае племя, што да першай паловы IX ст. пасялілася на схілах высокай гары Пентадакціл у Лаконіі. Візантыйцы не здолелі выгнаць іх з Пелапанеса, а таму абклалі грашовай данінай. Цікава, што езерыты плацілі 300 намісм, у той час як мілінгі толькі 60, што можа сведчыць пра тое, што колькасць езерытаў у той час была большая. 

У гады кіравання імператара Рамана I Лакапіна езерыты, як і мілінгі, перасталі выплочваць даніну і падпарадкоўвацца ўладам. Супраць іх была распачата ваенная кампанія, якая цягнулася з сакавіка да канца лістапада, пасля чаго езерыты былі вымушаны выплочваць даніну ўдвая большую, чым раней. Праз некаторы час яны звярнуліся да імператара з просьбай вярнуць ранейшыя абавязкі перад уладамі. Паколькі пагражала новае нашэсце славян, да якіх езерыты маглі далучыцца, то Раман I пайшоў на саступкі..

Этымалогія назвы езерытаў не вядома. Магчыма, што паходзіць ад слова "возера" ().

Катэгорыя:Славянскія плямёны
Катэгорыя:Гісторыя Візантыі
Спіс гарадоў-мільянераў Еўропы

Ніжэй прыведзены спіс гарадоў Еўропы з насельніцтвам больш чым мільён чалавек. Спіс складзены паводле алфавіту (краін). Сталіцы вылучаны **паўтлустым шрыфтам**.

## Гл. таксама 
* Спіс гарадоў-мільянераў Аўстраліі і Акіяніі
* Спіс гарадоў-мільянераў Паўночнай Амерыкі
* Спіс гарадоў-мільянераў Паўднёвай Амерыкі
* Спіс гарадоў-мільянераў Азіі
* Спіс гарадоў-мільянераў Афрыкі
* Гарады Еўропы з насельніцтвам больш 500 тысяч чалавек

Еўропы
Гарады-мільянеры
Спіс гарадоў-мільянераў Аўстраліі і Акіяніі

Ніжэй прыведзены спіс гарадоў Аўстраліі і Акіяніі з насельніцтвам больш мільёна чалавек. Спіс складзены ў алфавітным парадку паводле краін. 

## Гл. таксама 
* Спіс гарадоў-мільянераў Еўропы
* Спіс гарадоў-мільянераў Паўночнай Амерыкі
* Спіс гарадоў-мільянераў Паўднёвай Амерыкі
* Спіс гарадоў-мільянераў Азіі
* Спіс гарадоў-мільянераў Афрыкі
Спіс найбуйнейшых гарадоў Аўстраліі.
Звесткі пра насельніцтва ўзяты з артыкула "Спіс найбуйнейшых гарадоў Аўстраліі".

Аўстраліі і Акіяніі
гарады-мільянеры
Кнут Віксель

**Юхан Густаў Кнут Віксель** (, , Стакгольм, Швецыя — ) — шведскі эканаміст.

## Біяграфія 
Скончыў Упсальскі ўніверсітэт у 1884 годзе.

Заснавальнік т.зв. шведскай школы ў палітэканоміі.

Займаўся праблемамі эканамічнай раўнавагі, грошай, крэдыту, а таксама нормы працэнта. Рух нормы працэнта звязваў з інвестыцыйным працэсам і ў гэтым пытанні лічыцца папярэднікам Дж. М. Кейнса.

Адзін са стваральнікаў тэорыі эканамічнай раўнавагі ў капіталізме, галоўнай умовай якой лічыў грашовы фактар — роўнасць паміж зберажэннямі і інвестыцыямі.

Паслядоўнік Т. Р. Мальтуса. Лічыў, што колькаснае павелічэнне чалавецтва перашкаджае ўздыму жыццёвага ўзроўню людзей, якія працуюць.

Прафесар універсітэта ў Лундзе ў 1900—1916 гадах.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0

Катэгорыя:Эканамісты Швецыі
Катэгорыя:Эканамісты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Эканамісты XX стагоддзя
Гуанахуата

**Гуанахуа́та**:
* Гуанахуата — штат у Мексіцы.
* Гуанахуата — горад у Мексіцы.
* Гуанахуата — грамадзянскі аэрапорт, размешчаны ў Сілаа
Сапапан

**Сапапан** () — горад і муніцыпалітэт у Мексіцы, у штаце Халіска, паўночны прыгарад адміністрацыйнага цэнтра штата Гвадалахары, з якім утварае адзіную агламерацыю. Насельніцтва — 1 155 790 чалавек.

Горад вядомы, як радзіма Дзевы Сапапана, яе абраз XVI стагоддзя прызнаны каталіцкай царквой як цудадзейны, горад наведваў нават Папа Ян Павел II. У горадзе базуецца адзін з самых вядомых мексіканскіх футбольных клубаў Гвадалахара.

## Назва 
Назва *Сапапан* паходзіць з мовы Наўатль: слова «tzapopantl» азначае «сярод дрэў Сапоты».

## Гісторыя 
Да іспанскага заваявання гэту тэрыторыю засялялі народы: сапатэкі, , мая, ацтэкі.

Тэрыторыя была ўзята пад іспанскі кантроль у 1530 годзе канкістадорам Нунья дэ Гузманам, аднак іспанскага паселішча не было арганізавана аж да 1541 года з-за вайны Мікстан іспанскіх заваёўнікаў з Чычымекамі.
У гэты год рамках энкам'енды Францыска дэ Бабадзіла прывёў са сваіх земляў каля 130 індзейцаў для аднаўлення насельніцтва ў наваколлях Сапапана.

## Дзева Сапапана і яе базіліка 
[thumb|left|Уваходная [арка]]
Шанаванне Дзевы Сапапана прыняло пастаянны характар у сувязі з пачаткам будаўніцтва базілікі ў 1689 годзе. Скончана будаўніцтва было толькі ў 1892 годзе.

## Іншыя славутасці 
thumb|280px|Муніцыпальны Палац
Муніцыпальны палац быў пабудаваны ў 1942 годзе, першапачаткова як школа. У горадзе ёсць стадыён «Чывас» на 45 000 чалавек, музей мастацтваў, універсітэт, тэатр Галерыяс.

## Гарады-пабрацімы 
*  Гранд-Рэпідс, ЗША
*  Антыгуа-Гватэмала, Гватэмала
*  Сан Педра Сула, Гандурас
*  Кір'ят-Бялік, Ізраіль
*  Баія-дэ-Бандэрас, Мексіка
*  Веракрус, Мексіка
*  Чэнстахова, Польшча
*  Масан, Рэспубліка Карэя
і іншыя…

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Гарады Мексікі
Роберт Іванавіч Брычонак

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя     = Роберт Іванавіч Брычонак
 |арыгінал імя = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння =
 |дата смерці      =
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = R I Brichenok.jpg
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1915—1953
 |званне           = 
 |род войскаў      =  кавалерыя артылерыя
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = 
Першая сусветная вайна
Грамадзянская вайна ў Расіі:
* Абарона Петраграда
* Польска-савецкая вайна
* Разгром банд Махно
Савецка-фінская вайна
Вялікая Айчынная вайна
* Курская бітва
* Бітва за Ленінград
* Прыбалтыйская аперацыя
 |узнагароды       = { style="background: transparent" 
{ style="background: transparent"
       
-
       
-
  
}
;Замежныя ўзнагароды
{ style="background: transparent"
   
}
 |Commons          = Robert Ivanovich Brichenok
 |сувязі           = 
 |у адстаўцы       = мастак
 |роспіс           = 
}}
**Роберт Іванавіч Брычонак** (, г. Пецярбург — ) — генерал-лейтэнант артылерыі (1945).

## Біяграфія 
Беларус. У Чырвонай гвардыі з 1917 г., у Чырвонай Арміі з 1918 г. Удзельнік Грамадзянскай, савецка-фінляндскай 1939—1940 гг. войнаў. У перыяд Вялікай Айчыннай вайны з 1941 г. на Паўднёвым, Волхаўскім, Ленінградскім, 4-м Украінскім франтах: начальнік артылерыі дывізіі, камандуючы артылерыяй арміі.

## Галерэя 

Файл:Bulykin F F and Brichenok R I.jpg|З контр-адміралам  (справа).
Файл:R I Brichenok paint.jpg|З унукам Ф. Ф. Булыкіна ў Паўлаўскім парку за працай.
Файл:Магіла Роберта Брычонка.jpg|Магіла

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Артылерысты Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Кавалерысты Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Кампінас

**Кампінас** () — муніцыпалітэт у Бразіліі, уваходзіць у штат Сан-Паўлу. Складовая частка мезарэгіёна Кампінас. Знаходзіцца ў складзе буйной гарадской агламерацыі Агламерацыя Кампінас. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Кампінас. Насельніцтва складае 1&nbsp;039&nbsp;297 чалавек на 2007 год, 1&nbsp;061&nbsp;540 чалавек на 2010 год. Займае плошча 795,667км². Шчыльнасць насельніцтва — 1.306,2 чал./км².

Свята горада — 14 ліпеня.

## Геаграфія 
Клімат мясцовасці: горны трапічны. У адпаведнасці з класіфікацыяй Кепена, клімат адносіцца да катэгорыі Cwa.

## Транспарт 
За 20 км ад цэнтра горада размешчаны міжнародны аэрапорт Віракопус.

За 8 км ад цэнтра горада размешчаны аэрапорт Кампу-дус-Амараіс.

## Гарады-пабрацімы 
Кампінас з’яўляецца горадам-пабрацімам наступных гарадоў:

*  Асунсьён, Парагвай (1973)
*  Кансепсьён, Чылі (1979)
*  Далоа, Кот-д’Івуар (1982)
*  Гіфу, Японія (1982)
*  Блуменау, Бразілія (1983)
*  Нові-Сад, Сербія (1989)
*  Перуібі, Бразілія (1991)
*  Кордава, Аргенціна (1993)
*  Сан-Дыега, ЗША (1995)
*  Фучжоу, Кітай (1996)
*  Белен, Бразілія (2003)
*  Іерыхон, Палесцінская нацыянальная адміністрацыя (2003)
*  Аўравіль, Індыя (2004)
*  Маліта, Італія (2006)
*  Убатуба, Бразілія (2007)
*  Кабінда, Ангола (2009)
*  Cotorro, Куба (2009)
*  Камандукая, Бразілія (2010)
*  Кашкайш, Партугалія (2012)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі

Катэгорыя:Муніцыпалітэты штата Сан-Паўлу
Дэмакратычная рабочая партыя (Бразілія)

**Дэмакратычная рабочая партыя** () — палітычная партыя Бразіліі. Заснавана Ліянель Брызолай у 1979 годзе. Рэгістрацыйны выбарчы нумар партыі Бразіліі — «12». З 1986 года член сацінтэрна. Лідар партыі — Карлас Эдуарда Віейра да-Кунья. Маюць 26 дэпутатаў у Палаты дэпутатаў і 4 дэпутата ў Сенаце.

Прытрымліваецца левых пазіцый, абапіраюцца на ідэі дэмасацыялізму, папулізму.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт партыі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Бразіліі
Катэгорыя:Сацыялістычныя партыі
Катэгорыя:Сацыял-дэмакратычныя партыі
Катэгорыя:Сацыялістычны інтэрнацыянал
Спіс штучных моў

Алфавітны спіс штучных моў (не ўваходзяць мовы праграмавання):
Пётр Пятровіч Качура

**Пётр Качура** (, ) — беларускі футбаліст (нападнік) і трэнер. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі (1994—2002).

## Кар’ера футбаліста 
### Клубная 
Пачынаў кар’еру ў мінскім «Дынама», пазней гуляў за «Дынама-93». У 1994 годзе вярнуўся ў «Дынама» ў якасці асноўнага нападніка, стаў найлепшым бамбардзірам чэмпіянату 1993/94.

У ліпені 1996 года перайшоў у англійскі «Шэфілд Юнайтэд» за 650,000 фунтаў стэрлінгаў. Быў прызнаны найлепшым іграком «Шэфілд Юнайтэд» за 1997 год. Усяго за англійскі клуб правёў 95 матчаў, забіў 19 галоў.

Пакінуў Шэфілд у сакавіку 2000 года. Пасля гуляў у Кітаі і Расіі. Завяршыў кар’еру ў 2005 годзе ў складзе мінскага «Дынама».

### Міжнародная 
На працягу 1994—2002 гадоў выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.

## Кар’ера трэнера 
Пасля завяршэння кар’еры іграка застаўся працаваць у «Дынама» ў якасці трэнера. У лістападзе 2006 года быў прызначаны галоўным трэнерам мінскага клуба, але ўжо ў красавіку 2007 года, пасля правальнага кубкавага матча (паражэнне 0:3 ад «Нёмана») быў адстаўлены. Пазней працаваў у гродзенскім «Нёмане».

З 2012 года зноў працаваў у «Дынама» ў якасці галоўнага трэнера другой каманды. У жніўні 2013 года быў адхілены ад кіравання дынамаўскім дублем і перайшоў на працу ў «Бярозу-2010».

У чэрвені 2014 года стаў галоўным трэнерам клуба «Хайр» з Таджыкістана. У 2015 годзе вярнуўся ў Беларусь, узначальваў юнацкую каманду мінскага «Дынама», а ў студзені 2016 года ўвайшоў у селекцыйны аддзел клуба, таксама ў першай палове 2016 года быў трэнерам у штабе Вука Рашавіча. У лістападзе 2016 года стала вядома, што Качура пакіне «Дынама».

У студзені 2017 года стаў галоўным трэнерам «Ліды». Пад кіраўнітцвам Качуры лідскі клуб скончыў першую палову сезона 2017 на 13-м месцы ў табліцы з 16. У ліпені таго ж года пакінуў пасаду ў сувязі з працаўладкаваннем у іншым месцы.

У верасні 2020 года ўвайшоў у трэнерскі штаб «Энергетыка-БДУ». У студзені 2022 года пакінуў клуб і перайшоў на працу з юнакамі ў акадэміі расійскага клуба «Сочы».

У студзені 2015 года атрымаў трэнерскую ліцэнзію катэгорыі PRO.

## Дасягненні 
### Ігравыя 
*   Залаты прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 1993/94, 1994/95, 1995
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2001
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 1992/93
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 1994
*  Найлепшы бамбардзір чэмпіянату Беларусі: 1993/94 (21 гол)

### Трэнерскія 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Таджыкістана: 2014

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Ліда
Катэгорыя:Трэнеры ФК Хайр
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама-2 Мінск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Сокал Саратаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэнду Блэйдс
Катэгорыя:Ігракі ФК Шэфілд Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-93 Мінск
Знешняя палітыка Швецыі

ў Стакгольме]]
**Знешняя палітыка Швецыі** (швед. *Sveriges utrikespolitik*) - палітыка Швецыі, заснаваная на строгім нейтралітэце і недалучэнні да любых вайсковых блокаў.

## Прынцыпы 
Пасля кароткай вайны з Нарвегіяй у 1814, звязанай са стварэннем уніі, Швецыя больш не ўдзельнічала ні ў адной вайне. З часоў Першай сусветнай вайны Швецыя прытрымліваецца палітыкі недалучэння да блокаў у мірны час і нейтралітэту ў ваенны, засноўваючы ўласную бяспеку на магутнай сістэме нацыянальнай абароны. Тым не менш Швецыя далучылася да Лігі нацый у 1920 г., а да ААН ў 1946 г. Першая аперацыя ААН з удзелам шведскіх войскаў прайшла на Суэцкім канале ў 1956 г. З 1994 г.

Швецыя таксама супрацоўнічае з НАТА у рамках праграмы «Партнёрства дзеля міру». У рамках дзейнасці гэтых арганізацый Швецыя ўдзельнічала ў шматлікіх міжнародных міратворчых місіях.

Доўгі час Швецыя надавала асаблівую ўвагу сувязях з новымі дзяржавамі Афрыкі і Азіі, штогод вылучаючы на іх развіццё 1% нацыянальнага прыбытку. З 1991 памеры гэтай дапамогі былі значна скарочаныя.

## Старшынства ў ЕС 
Швецыя ўступіла ў Еўрапейскі Саюз 1 студзеня 1995 г. Падчас нацыянальнага рэферэндуму ў 2003 г. большасць выбаршчыкаў краіны прагаласавалі супраць далучэння да еўразоны. Урад бачыць ролю Швецыі ў ЕС важнай для будучыні краіны. Швецыя двойчы старшынствавала ў ЕС: 1 студзеня - 30 чэрвеня 2001 і 30 чэрвеня - 31 снежня 2009 г.

## Адносіны з Беларуссю 
Швецыя і Беларусь ўсталявалі двухбаковыя дыпламатычныя адносіны ў 1992. 7 лістапада 2004 г, Радыё Швецыі пачало вяшчанне на беларускай мове, дзе Швецыя спадзяецца падтрымаць працэс дэмакратызацыі ў Беларусі.
Міністэрства замежных спраў Швецыі

**Міністэрства замежных спраў Швецыі** - міністэрства, якое нясе адказнасць за знешнюю палітыку Швецыі.

Міністэрства замежных спраў было створана ў 1791 годзе, калі кароль Густаў III стварыў кабінет караля для перапіскі з замежнымі дзяржавамі. У 1840 арганізацыя афіцыйна змяніла сваю назву на МЗС Швецыі.

## Цяперашнія міністры 
* Карл Більт - Кіраўнік офіса і міністр замежных спраў.
* Ева Б'ерлінга - міністр знешняга гандлю
* Гуніла Карлсан - міністр супрацоўніцтва па развіцці

## Агенцтвы 
* Шведскі нацыянальны гарантыйны савет экспартных крэдытаў
* Шведская нацыянальная інспекцыя па стратэгічнай прадукцыі
* Шведскі нацыянальны савет па гандлі
* Шведскі нацыянальны міграцыйны камітэтшведскі інстытут
* Шведская Гандлёвы Савет

## Спасылкі 
* МЗС Швецыі

Швецыя
Замежных спраў
Катэгорыя:Знешняя палітыка Швецыі
Мікалай Геда

**Мікалай Геда**, поўнае імя **Гары Густаў Мікалай Геда** (, нар. , Стакгольм) — шведскі спявак (тэнар), адзін з найбольш вядомых спевакоў 20 стагоддзя.

## Біяграфія 
Вучыўся ў кансерваторыі ў Стакгольме. З 1952 года выступае ў буйнейшых тэатрах свету («Ла Скала», «Гранд-Опера», «Ковент-Гардэн», «Метраполітэн-опера» і інш).

Валодае голасам мяккага цёплага тэмбру. Тонкі стыліст, спявак высокай культуры; выконвае амаль усе партыі лірычнага тэнара ў операх В. А. Моцарта, італьянскіх і французскіх кампазітараў, у т.л. партыі Герцага, Альфрэда («Рыгалета», «Травіята» Дж. Вердзі), Рауля («Гугеноты» Дж. Меербера), Вертэра («Вертэр» Ж. Маснэ), Ленскага («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага).

Тонкі інтэрпрэтатар камерных вакальных твораў Л. Бетховена, Ф. Шуберта, Э. Грыга, П. Чайкоўскага і інш.

Адзін з лепшых замежных выканаўцаў рускіх народных песень і старадаўніх рамансаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Швецыі
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Швецыі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Катэгорыя:Тэнары
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Якаб у палёце

thumb|«Якаб у палёце» з рысам і салатай
**Якаб у палёце** () — шведская запяканка, якая складаецца з курыцы, узбітых вяршкоў, соуса чылі, бананаў, абсмажанага арахіса і бекона. У класічным рэцэпце курыца запраўляецца італьянскай салатнай запраўкай. Страва гатуецца ў духоўцы і звычайна ўжываецца разам з рысам і салатай.

Страва была вынайдзена Овэ Джэйкабсанам (), які працаваў у галіне грузавых авіяперавозак, адсюль і назва. Рэцэпт быў упершыню апублікаваны ў шведскім кулінарным часопісе *Allt om mat* у 1976 годзе.

## Спасылкі 
* Якаб у палёце, класічная шведская страва

Катэгорыя:Шведская кухня
Катэгорыя:Стравы з курыцы
Святы Швецыі

Усе афіцыйныя **святы Швецыі** зацверджаны дзяржаўнымі законамі і з'яўляюцца непрацоўнымі днямі. Яны падзяляюцца на дзве катэгорыі: рэлігійныя (хрысціянскія) і нерэлігійныя. Святочнымі днямі лічацца ўсе нядзелі. Традыцыйна дзень або частку дня напярэдадні свята таксама лічыцца святам, хоць афіцыйна можа ім не з'яўляцца; многія прадпрыемствы ў гэтыя дні сканчаюць працу ў сярэдзіне дня. Пасля прыняцця закона аб 40-гадзінны рабочай тыдні выходнымі днямі для большасці шведаў таксама сталі суботы.

## Спіс святаў 
* 1 студзеня — **Новы год** *(nyårsdagen)*
* 6 студзеня — **Багаяўленне** *(trettondedag jul)*
* Пятніца перад Вялікаднем — **Доўгая пятніца** *(långfredagen)*
* Першая нядзеля пасля вясновай поўні — **Вялікдзень** *(påskdagen)*
* Панядзелак пасля Вялікадня — **Дзень пасля Вялікадня** *(annandag påsk)*
* 1 мая — **Першае мая** *(första maj)*
* Шосты чацвер пасля Вялікадня — **Узнясенне** *(Kristi himmelsfärdsdag)*
* Сёмая нядзеля пасля Вялікадня — **Пяцідзесятніца** *(pingstdagen)*
* 6 чэрвеня — **Нацыянальны дзень Швецыі** *(Sveriges nationaldag)*
* Субота паміж 20-26 чэрвеня — **Сярэдзіна лета** *(midsommardagen)*
* Субота паміж 31 кастрычніка-6 лістапада — **Дзень усіх святых** *(alla helgons dag)*
* 25 снежня — **Каляды** *(juldagen)*
* 26 снежня — **Дзень пасля Каляд** *(annandag jul)*

Катэгорыя:Спісы:Культура

Катэгорыя:Спісы:Швецыя
Палітыка Швецыі

**Дзяржаўны лад Каралеўства Швецыя** вызначаецца Канстытуцыяй і іншымі асноватворнымі законамі, такімі як Закон аб форме дзяржаўнага кіравання, Палажэнне аб рыксдагу, Закон аб пасадаспадкаемстве і Закон аб свабодзе друку.

Швецыя — канстытуцыйная манархія. Кіраўніком дзяржавы з’яўляецца кароль ці каралева. Перадача пасаду ў Швецыі адбываецца да спадчыннікаў абодвух палоў. Швецыя мае аднапалатны парламент — рыксдаг. Выканаўчая ўлада прадстаўлена урадам, які складаецца з прэм’ер-міністра і іншых міністраў.
Вадзім Міхайлавіч Бразоўскі

**Вадзім Бразоўскі** (нар. 1 лютага 1968, Новакузнецк) — беларускі футбаліст (гуляў на пазіцыі абаронцы), а потым трэнер.

## Кар’ера 
### Клубная 
Выхаванец мазырскага футбола, у савецкія часы гуляў за жодзінскае «Тарпеда». Пасля выступаў за розныя клубы Вышэйшай лігі Беларусі, некаторы час гуляў у Латвіі. У 1999 вярнуўся ў «Тарпеда», якое на той час гуляла ў Першай лізе. Скончыў кар’еру іграка ў 2002 у складзе МТЗ-РІПА.

### Трэнерская 
З 2003 працаваў у сістэме «Дарыды». Быў трэнерам дубля, другім трэнерам, двойчы выконваў абавязкі галоўнага трэнера (у кастрычніку-лістападзе 2006 і ў чэрвені 2007). У студзені 2008 быў прызначаны галоўным трэнерам «Дарыды».

У сезоне 2008 «Дарыда», якая мела значныя фінансавыя праблемы, заняла апошняе месца ў чэмпіянаце і спыніла існаванне, а Бразоўскі перайшоў на працу спачатку ў слонімскі «Камунальнік», а ў 2011 апынуўся ў жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ».

У сакавіку 2012 узначаліў дубль, у маі 2012 пасля адстаўкі Сяргея Гурэнкі быў прызначаны выканаўцам абавязкаў, а потым і галоўным трэнерам жодзінскага клуба. Спачатку пад кіраўніцтвам Бразоўскага «Тарпеда-БелАЗ» набірала ачкі, але потым скацілася на апошні радок табліцы, і ў лістападзе 2012 (за два туры да канца чэмпіянату) Бразоўскі быў адпраўлены ў адстаўку.

У студзені 2013 заняў пасаду начальніка аддзела моладзевага футбола «Тарпеда-БелАЗ».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце teams.by
* Профіль на сайце pressball.by

Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дарыда
Катэгорыя:Ігракі ФК Партызан Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Салігорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Трансмаш Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Блазма
Красевічы

Назву **Красе́вічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Красяві́чы (Красевічы) — вёска ў Баранавіцкім раёне

* Мінская вобласць:
** Красевічы — вёска ў Чэрвеньскім раёне
Леон-дэ-лос-Альдама

**Леон-дэ-лос-Альдама** () — горад і адміністрацыйны цэнтр муніцыпалітэта Леон у мексіканскім штаце Гуанахуата. Колькасць насельніцтва, паводле даных перапісу 2010 года, склала 1&nbsp;238&nbsp;962 чалавек.

## Гісторыя 
12 снежня 1575 года віцэ-кароль Новай Іспаніі Марцін Энрыкес дэ Альманса выдаў указ аб стварэнні вялікага ўмацаванага паселішча ў гэтай даліне. 20 студзеня 1576 года Хуан Баўтыста дэ Ароска заснаваў вёску Леон, а ўжо ў 1580 годзе яна атрымала статус горада.

25 красавіка 1833 года на горад абрынулася эпідэмія халеры, і з 18 на 19 чэрвеня ён быў затоплены.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Франсіска Эспіноза Асуэла — вядомы мексіканскі паэт і пісьменнік.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Гарады Гуанахуата
Торгню Сегерстэт

**Торгню Карл Сегерстэт** (;  — ) — шведскі гісторык рэлігіі і журналіст.

Прафесар Стакгольмскага ўніверсітэта (1913—1917), з 1917 года галоўны рэдактар «Гётэбаргс хандэльс ош сёфартстыдніг».

## Літаратура 
* *Краминов Д. Ф.* В орбите войны: Записки советского корреспондента за рубежом. 1939—1945 годы. — Издание 2-е, дополненное. — М.: Советская Россия, 1986. — 400 с. Тираж 100 000 экз. / Первое издание: М.: Советская Россия, 1980. 
* *Скотт С.* Династия Бернадотов: короли, принцы и прочие / Пер. Доброницкая Т. В., Федорова Н.; Редактор Кузьмин М. — М.: Ломоносовъ, 2011. — 408 с. ISBN 978-5-91678-082-6

Катэгорыя:Постаці шведскага рэлігіязнаўства
Катэгорыя:Журналісты Швецыі
Катэгорыя:Антыфашысты
Катэгорыя:Выкладчыкі Лундскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Стакгольмскага ўніверсітэта
Юліян Ерхан

**Юліян Ерхан** (; нар. , ) — малдаўскі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Малдовы (2011—2015).

## Клубная кар’ера 
Пачынаў кар’еру ў кішынёўскім «Зімбру», дзе з перапынкамі выступаў да 2012 года. У 2010 годзе гуляў у Расіі за «Мардовію». Пасля правёў паўгады ў клубе «Акадэмія-УТМ».

У сакавіку 2013 года падпісаў кантракт з «Тарпеда-БелАЗ». У жодзінскім клубе звычайна выступаў на пазіцыі правага абаронцы, але з вяртаннем у строй Анры Хагуша страціў месца ў аснове і па заканчэнні сезона пакінуў «Тарпеда-БелАЗ».

У студзені 2014 года вярнуўся ў «Зімбру» і неўзабаве стаў капітанам каманды. У пачатку 2015 года перайшоў у «Мілсамі», разам з якім стаў чэмпіёнам Малдовы. У сакавіку 2016 года зноў стаў іграком «Акадэміі», у ліпені таго ж года далучыўся да «Зары». Улетку 2017 года перайшоў у «Сфынтул Георгэ», пасля 2018 года спыніў кар’еру.

У жніўні 2020 года далучыўся да клуба «Спартаній», дзе гуляў да кастрычніка. У 2021 годзе стаў іграком «Вікторыі», дзе выступаў да канца 2022 года, таксама стаў гуляць у міні-футбол.

## Міжнародная кар’ера 
10 жніўня 2011 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Малдовы ў таварыскім матчы супраць Кіпра. Пасля на працягу трох гадоў не выклікаўся ў зборную, а з восені 2014 года стаў трывала прыцягвацца да галоўнай каманды краіны.

## Дасягненні 
*  Уладальнік Кубка Малдовы: 2014
*  Чэмпіён Малдовы: 2015

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Малдовы
Катэгорыя:Ігракі зборнай Малдовы па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Зімбру Кішынёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Рапід Гідзігіч
Катэгорыя:Ігракі ФК Мардовія Саранск
Катэгорыя:Ігракі ФК Акадэмія Кішынёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілсамі
Катэгорыя:Ігракі ФК Зара Бэлць
Катэгорыя:Ігракі ФК Сфынтул Георгэ Суручэнь
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартаній Селемет
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Бардар
Катэгорыя:Ігракі ў міні-футбол