open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Віцьбічы

**Віцьбічы** — найбуйнейшая віцебская газета. Выходзіць па аўторках, чацвяргах і суботах; уключае матэрыялы на беларускай і рускай мовах. Штотыднёвы тыраж — каля 97 тысяч экзэмпляраў. Друкуецца ў «Віцебскай абласной друкарні». Фармат газеты: А-3, аб’ём — 32 паласы. З 1995 г. «Віцьбічы» выдаюць дадатак «Вячэрні Віцебск».

Галоўны рэдактар газеты «Віцьбічы» — Дзіяна Курыла.

## Гісторыя 
У лістападзе 1990 года на сесіі Віцебскага гарадскога Савета дэпутатаў пастаяннай камісіі па галоснасці было даручана падрыхтаваць праект рашаэння аб стварэнні гарадской газеты.

21 студзеня 1991 года V сесія Віцебскага гарсавета прымае рашэнне аб стварэнні друкаванага органа гарадскога Савета дэпутатаў. Галоўным рэдактарам быў прызначаны старшыня пастаяннай камісіі па галоснасці Ніна Тулінава. Неўзабаве ў Міністэрстве культуры і друку пад нумарам 333 была зарэгістравана гарадская газета «Віцьбічы». Першы нумар газеты (4 старонкі фармата А3, у два колеры; тыраж  3150 экзэмпляраў) выйшаў 2 сакавіка 1991 года.

У газеце працаваў віцебскі мастак-карыкатурыст Пётр Козіч.
## Узнагароды 
Газета з’яўляецца пераможцам абласнога конкурсу імя Францішка Скарыны, Нацыянальнага конкурсу друкаваных СМІ «Залатая літара».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Газеты Віцебска
Чысцік (балота, Лагойскі раён)

**Чы́сцік** — балота пераважна нізіннага тыпу ў цэнтральнай частцы Лагойскага раёна Мінскай вобласці Беларусі, у водазборы ракі Дзвінаса, каля Плешчаніц. Да 1980-х гадоў адбывалася здабыча торфу прадпрыемствам «Чысцік».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты Лагойскага раёна
Стары Рынак (Познань)

**Стары Рынак** () — квадратнай формы рынкавая плошча у Старым горадзе Познані, Польшча, заснаваны каля 1253 году. Плошча складае каля 2 га (трэцяя паводле плошчы рынкавая плошча у Польшчы, пасля кракаўскага й уроцлаўскага). Даўжыня бакоў — 141 м. Плошча моцна пацярпела у часы Другой сусветнай вайны, але па яе сканчэнні была адбудавана.

## Галерэя 

Poznan_10-2013_img10_Town_hall.jpg|Ратуша
Domki_budnicze_Pozna%C5%84.jpg|Камяніцы на Старым Рынку ў Познані
Stary_Rynek_50_51_Pozna%C5%84.JPG|Дамы з гатычнымі фасадамі на Старым Рынку ў Познані
Palac_Dzia%C5%82ynskich_Poznan.jpg|Палац Дзялінскіх у Познані
Waga_dla_malkontent%C3%B3w.jpg|Познаньская важніца
Pranger_Poznan.jpg|Ганебны слуп на Старым Рынку ў Познані
Bamberka_blisko.jpg|Фантан «Бамберка», які ўяўляе сабой жанчыну-перасяленку з г. Бамберг
Neptun_Poznan.jpg|Фантан Нептуна ў Познані
Mars_Pozna%C5%84_fontanna.JPG|Фантан Марса ў Познані
Niepomucen_Poznan.jpg|Статуя Святога Непамука

Катэгорыя:Познань
Эканамічны суд Садружнасці Незалежных Дзяржаў

**Эканамічны суд Садружнасці Незалежных Дзяржаў** — судовы орган СНД, створаны для забеспячэння выканання дзяржавамі-ўдзельніцамі сваіх эканамічных абавязацельстваў. Суд упаўнаважаны на разгляд спрэчак пры выкананні эканамічных абавязацельстваў па міжнародных дагаворах у рамках СНД, іншых спрэчак па пагадненні дзяржаў-удзельніц, тлумачэнне міжнародных дагавораў і актаў органаў СНД. Эканамічны суд СНД знаходзіцца ў Мінску, Рэспубліка Беларусь па адрасе: вул. Кірава, 17, згодна з пагадненнем аб статусе Эканамічнага суда СНД ад 6 ліпеня 1992 г.

## Спасылкі 
* Сайт Эканамічнага суду СНД 

Катэгорыя:Вуліца Кірава (Мінск)
Катэгорыя:Садружнасць Незалежных Дзяржаў
Катэгорыя:1992 год у Мінску
Таборы (Таборынскі раён)

**Таборы** () — сяло ў Таборынскім раёне Свярдлоўскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Гарадок Таборы закладзены ў 1594 годзе князем Пятром Іванавічам Гарчаковым.

У 1923 годзе становіцца адміністрацыйным цэнтрам створанага Таборынскага раёна, які з 1932 года пераўтвараецца ў нацыянальны беларускі раён. У гэты перыяд у сяле адкрываецца беларуская школа і педагагічны тэхнікум, абавязковая школа беларускай мовы для служачых.

У канцы 1930 гадоў раён пазбавіўся нацыянальнага статусу.

Катэгорыя:Населеныя пункты Свярдлоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1583 годзе
Упраўленне гарадскога транспарту ў Познані

**Упраўленне гарадскога транспарту ў Познані** () (*ЗТМ Познань*) — кампанія ў горадзе Познань, якая займаецца арганізацыяй і кіраваннем грамадскім пасажырскім транспартам. ЗТМ Познань было створана рашэннем Гарадской рады Познані ад 24 чэрвеня 2008 года. Пачаў дзейнічаць з 1 кастрычніка 2008 года. Кожны перавозчык, які працуе ў межах ЗТМ, абавязаны размяшчаць лагатып (*ztm) на сваіх транспартных сродках у аконнай паласе з боку дзвярэй у пярэдняй частцы транспартнага сродку.

## Задачы 
У задачы падраздзялення ўваходзіць арганізацыя грамадскага транспарту ў Познані і, паводле пагадненняў, у суседніх гмінах (Дапева, Любань, Масіна, Пушчыкова, Сухы Ляс і часткова ў: Чарвонак, Камарнікі, Курнік і Сважэндз).

А таксама:
* вызначэнне маршруту ліній і размяшчэння прыпынкаў, а таксама вызначэнне часовых змяненняў маршруту ліній, якія ўзніклі ў выніку выключэння асобных маршрутаў з руху на час правядзення рамонтных работ;
* выдача і распаўсюджванне білетаў і іншых сродкаў аплаты праезду (уключаючы гарадскую карту PEKA у інтэграванай сістэме грамадскага транспарту);
* білетны кантроль;
* праверка перавозчыкаў на адпаведнасць палажэнням заключаных дагавораў.

## Перавозчыкі 
* Гарадское транспартнае прадпрыемства ў Познані (МПК Познань) — трамвай і гарадскія аўтобусы, прыгарадныя аўтобусы №: 173, 320, 321, 322, 341, 348, 416, 425, 727, 801, 911.
* ТАА «Служба камунікацый «Рокбус» (ЗУК Рокбус) — прыгарадныя аўтобусы №: 801, 832, 833, 834, 835, 836, 837, 882, 891, 893.
* ТАА «Транспартнае прадпрыемства «Транслуб» (ПТ Транслуб) — прыгарадныя аўтобусы №: 602, 603, 610, 611, 614, 616, 651, 690.
* ТАА «Камунальнае прадпрыемства «Камарнікі» (ПУК Камарнікі) — прыгарадныя аўтобусы №: 701, 702, 703, 704, 705, 707, 710, 716, 729.
* ТАА «Курніцкае аўтобуснае прадпрыемства «Комбус» — прыгарадныя аўтобусы №: 501, 502, 503, 511, 512, 527, 560 і 561.
* ТАА «Служба грамадскіх камунікацый Сухы Ляс — прыгарадныя аўтобусы №: 901, 902, 904, 905 і 907.
* Транском Чарвонак — прыгарадныя аўтобусы №: 312, 320, 321, 323, 341, 342, 348, 388, 392, 394, 396, 397.
* ТПБУС Тарнова Падгурнэ — прыгарадныя аўтобусы №: 802, 803, 804, 811, 812, 813, 821, 825, 826, 882, 886, 889.
* Камунальная служба Кляшчэва — прыгарадныя аўтобусы №: 431, 432, 435.

## Гл. таксама 
* Гарадскі аўтобус Познані

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ZTM Poznań

Катэгорыя:Гарадскі транспарт
Катэгорыя:Аўтобус
Катэгорыя:Трамвай
Катэгорыя:Транспарт Познані
Катэгорыя:З’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:2008 год у Познані
Катэгорыя:Транспартныя кампаніі
Фрэнсіс Лоўрэнс

**Фрэнсіс Лоўрэнс** (; нар. ) — амерыканскі кінарэжысёр і прадзюсар. Зарэкамендаваўшы сябе як рэжысёр музычных кліпаў і рэкламных ролікаў, Лоўрэнс дэбютаваў на вялікім экране з супергеройскім трылерам «» (2005). Пазней ён зняў  фільм жахаў «» (2007), рамантычную драму «» (2011), чатыры з пяці фільмаў серыі «» і шпіёнскі трылер «» (2018).

## Фільмаграфія 
* 2005 — «»
* 2007 — «»
* 2011 — «»
* 2013 — «Галодныя гульні: І ўспыхне полымя»
* 2014 — «Галодныя гульні: Сойка-перасмешніца. Частка 1»
* 2015 — «»
* 2018 — «»
* 2022 — «»
* 2023 — «Галодныя гульні: Балада пра пеўчых птушак і змей»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Фрэнсіс Лоўрэнс на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Рэжысёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Рэжысёры відэакліпаў
Катэгорыя:Рэжысёры рэкламы
Катэгорыя:Кінапрадзюсары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Тэлепрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Лацінская Грэмі»
Віктар Аляксандравіч Андросаў

**Віктар Аляксандравіч Андросаў** () — беларускі жывапісец, педагог.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў . Скончыў у 1969 годзе Ленінградскі інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Я. Рэпіна. Вучыўся ў А. Смірнова, В. Руднева, А. Зайцава, В. Сакалова, Л. Худзякова. У 1969—2002 гадах працаваў у мастацка-вытворчых майстэрнях, у 1975—1981 гадах выкладаў у Віцебскім дзяржаўным педагагічным інстытуце. Член Беларускага саюза мастакоў з 1989 г.

Жыў у Віцебску. Памёр  года.

## Творчасць 
Працаваў у розных жанрах станковага жывапісу. Творам уласцівыя сюжэтнасць, рэалістычная трактоўка формы.

Сярод работ: тэматычныя кампазіцыі «Віцебск на парозе Новага года» (1999), «Народны паэт Беларусі Якуб Колас» (2000—2005), «Чарнобыльская трагедыя» (2005—2007), партрэты «Іна Аўчыннікава» (1988), «Салярцінскі Іван Іванавіч у 20-я гады» (1998), «Аўтапартрэт» (2007), пейзажы «Віцебск, вясна», «Беларуская зіма» (абодва 1992), «У краі блакітных азёр. Ушаччына» (1998), «Віцебск напярэдадні новага тысячагоддзя» (1999), «Зіма ў Віцебску» (2002), «Раніца на Палессі» (2003), «У краі блакітных азёр. Браслаўшчына» (2006), нацюрморты і інш.

Творы мастака знаходзяцца ў Віцебскім абласным краязнаўчым музеі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Цыбульский, М. Л. Андросов Виктор Александрович / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 1. — С. 18.
Казімір Загурскі

**Казімір Загурскі** (; 1883 – 1944) - польскі фатограф і падарожнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Жытоміры, але вырас у Азербайджане. Належаў да шляхецкага роду Астоя. Быў палкоўнікам імперскіх ваенна-паветраных сіл. Пасля заканчэння Першай сусветнай вайны разам з сям'ёй пераехаў у Польшчу. У 1924 годзе ён пакінуў Польшчу і пасяліўся ў Леапольдвілі (сённяшняя Кіншаса) у Бельгійскім Конга (сённяшняя Дэмакратычная Рэспубліка Конга), дзе заснаваў фотастудыю.

Падарожнічаючы ў 1928 - 1937 гадах па Цэнтральнай Афрыцы, ён зрабіў шмат фотаздымкаў карэнных жыхароў. Дзве серыі фотаздымкаў ён назваў «Паміраючая Афрыка». Фатаграфіі ўтрымліваюць інфармацыю аб адзенні і звычаях плямёнаў, якія апынуліся на мяжы вымірання. Загорскі хацеў адлюстраваць Афрыку такой, якой яна была да прыходу сюды еўрапейцаў.

Памёр у Леапольдвілі ў 1941 годзе.

## Галерэя 

Файл:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Bakamputu-danser_met_een_schort_van_luipaardenbont_TMnr_60033943.jpg|Танцор бакампуту, [1928-1938]
Файл:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Jong_Yakoma_meisje_geschminkt_als_danseres_TMnr_60033937.jpg|Танцорка якома
Файл:'L'AFRIQUE_QUI_DISPARAÎT,_RECUEIL_ETHNOGRAPHIQUE_SUR_L'AFRIQUE_NOIRE,_SÉRIE_2'.PNG|Дзяўчына якома
Файл:Boa_Sword_-_Zagourski_02.jpg|Воіны боа
Файл:Magpetu_vona.jpg|Хлопчык магпету грае на арфе
Файл:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_jonge_vrouw_met_scarificaties_op_gezicht_en_bovenlichaam_TMnr_60033936.jpg|Маладая жанчына са шнарамі на твары і верхняй частцы цела
Файл:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_Bakuba_man_(hoogwaardigheidsbekleder)_met_hoofdtooi_en_sieraden_TMnr_60033933.jpg|Правадыр бакуба
Файл:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Bakuba_raffiaverwerking_te_Belgisch_Congo_TMnr_60033967.jpg|Апрацоўка рафіі, бакуба
Файл:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Deformatie_van_de_schedel_van_een_Mangbetu-kind_TMnr_60033947.jpg|Жанчына з дзіцём з народа магпету

## Спасылкі 
* Вебсайт, присвячений Казімежу Загорському  [Архівовано 29 серпня 2009 у Wayback Machine.]
* Колекція фотографій К. Загорського [Архівовано 18 грудня 2021 у Wayback Machine.] в цифровій колекції Національної бібліотеки Polona.pl
* Casimir Zagourski postcard collection [Архівовано 21 лютого 2020 у Wayback Machine.] in Yale University Library.
* Holdings of Zagourski photographs [Архівовано 3 березня 2016 у Wayback Machine.] in the Eliot Elisofon Photographic Archives at the National Museum of African Art.
* Web gallery of Zagourski postcards.

Катэгорыя:Фатографы Польшчы
Катэгорыя:Падарожнікі Польшчы
Загурскі

**Загурскі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Ігнацы Загурскі — польскі нумізмат
* Казімір Загурскі — польскі фатограф і падарожнік

## Гл. таксама 
* Загурская
* Загорскі
Лінія Шомбурга

**Лінія Шомбурга** (, ) — лінія размежавання, што фігуравала ў тэрытарыяльнай спрэчцы XIX стагоддзя паміж Венесуэлай і Брытанскай Гвіянай (цяперашняя Гаяна). Названа ў гонар англійскага даследчыка і прыродазнаўцы нямецкага паходжання Роберта Германа Шомбурга (1804—1865). Спрэчка ўзнікла пасля набыцця Злучаным Каралеўствам Брытанскай Гвіяны (вядомай да 1831 года як калоніі , Дэмерара і ) у Каралеўства Нідэрландаў у 1814 годзе, пры гэтым не вызначыўшы на захадзе мяжу з Венесуэлай.

## Гісторыя 
У 1835 годзе пад эгідай Каралеўскага геаграфічнага таварыства Шомбург быў адпраўлены ў падарожжа па батанічных і геаграфічных даследаваннях Брытанскай Гвіяны, у выніку якога быў зроблены накід тэрыторыі з лініяй, якая пазначала тое, што, на яго думку, было заходняй мяжой, на якую раней прэтэндавалі нідэрландцы. У выніку гэтага ў 1840 годзе брытанскі ўрад даручыў яму правесці даследаванне меж Гвіяны. Так узнікла так званая лінія Шомбурга. Першапачатковы эскіз Шомбурга, апублікаваны ў 1840 годзе, быў адзінай версіяй заходняй мяжы, апублікаванай да 1886 года, што прывяло да пазнейшых абвінавачанняў з боку прэзідэнта ЗША Гровера Кліўленда ў тым, што мяжа была расшырана «нейкім загадкавым чынам».

Лінія выйшла далёка за мяжой тэрыторыі брытанскай акупацыі і давала Брытанскай Гвіяне кантроль над вусцем ракі Арынока. Венесуэла аспрэчыла вынікі даследавання Шомбурга, заявіўшы, што Злучанае Каралеўства незаконна набыло дадатковыя &nbsp;км² тэрыторыі. Венесуэла ў сваю чаргу сцвярджала, што яе межы распасціраюцца далёка на ўсход да ракі Эсекіба.

У кастрычніку 1886 года Вялікабрытанія аб’явіла Лінію часовай мяжой Брытанскай Гвіяны, у адказ чаму, у лютым 1887 года, Венесуэла разарвала дыпламатычныя адносіны.

Даследаванні Шомбурга таксама адыгралі ролю ў вызначэнні паўднёвай мяжы Брытанскай Гвіяны з Бразіліяй, канчаткова ўсталяваная арбітражом караля Італіі Віктара Эмануіла III ў 1904 годзе (так званае ).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Walter LaFeber. «The Background of Cleveland’s Venezuelan Policy: A Reinterpretation.» The American Historical Review 66 (July 1961), pp.&nbsp;947-967.
* Lars Schoult. A History of U.S. Policy Toward Latin America (Cambridge: Harvard University Press, 1998).
* U.S. Department of State, «Venezuela Boundary Dispute, 1895—1899»
* Peter Rivière (ed.), *The Guiana Travels of Robert Schomburgk 1835—1844*, 2 vols (Aldershot: Ashgate for the Hakluyt Society, 2006).
* Otto A. Schomburgk (ed.), *Robert Hermann Schomburgk’s Travels in Guiana and on the Orinoco During the Years 1835—1839* (Georgetown: The Argosy Company, 1931).
* Robert Schomburgk, *A Description of British Guiana, Geographical and Statistical* (London, 1840).
* Walter E. Roth (ed. and trans.), *Richard Schomburgk’s Travels in British Guiana 1840—1844*, 2 vols (Georgetown: Daily Chronicle Office, 1922, 1923).

Катэгорыя:Межы
Андрэй Андрэевіч Душачкін

**Андрэй Андрэевіч Ду́шачкін-Клі́маў** (нар. , г. ) — беларускі акцёр тэатра і кіно, педагог, літаратар. Заслужаны артыст Беларусі (2004)

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Мінску. Сын народнай артысткі СССР А. І. Клімавай і тэатральнага педагога, акцёра А. В. Карсакоўскага (Душачкіна).

Член Саюза пісьменнікаў Беларусі, Саюза пісьменнікаў Расіі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Катэгорыя:Кінаакцёры Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Шаўковая прамысловасць Беларусі

**Шаўковая прамысловасць** — падгаліна тэкстыльнай прамысловасці Беларусі.

## Гісторыя 
]]
На Беларусі ткацтва  пачалося ў XVIII стагоддзі, калі на прывазной сыравіне працавала Слуцкая мануфактура шаўковых паясоў. З 1781 года дзейнічалі Шклоўская шаўкаткацкая мануфактура, у канцы XIX — пачатку XX ст. — Альбярцінская шоўкакруцільная фабрыка і Лахазвянская шоўкакруцільная фабрыка.

## Сучаснасць 
]]
Сучасная шаўковая прамысловасць створана пасля Вялікай Айчыннай вайны. Найбольш буйныя прадпрыемствы шаўковай прамысловасці (2003): Віцебскі камбінат шаўковых тканін, Магілёўскае вытворчае аб'яднанне «Хімвалакно», Светлагорскае вытворчае аб'яднанне «Хімвалакно»; выпуск шаўковых тканін наладжаны на Магілёўскай стужкаткацкай фабрыцы, Кобрынскай прадзільна-ткацкай фабрыцы, Слонімскай тэкстыльнай фабрыцы і інш. Асноўная сыравіна (хімічныя валокны) для шаўковай прамысловасці вырабляецца ў Беларусі. Выпушчана (2001) шаўковых тканін 36 491 тысяч пагонных метраў. Частка прадукцыі экспартуецца.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прамысловасць Беларусі
Катэгорыя:Шоўк
Жыціе Феадосія Пячэрскага

**Жыціе́ Феадо́сія Пячэ́рскага** — помнік літаратуры перыяду Старажытнай Русі, адзін з самых ранніх агіяграфічных твораў, які быў шырока вядомы ў Беларусі.

Напісана каля 1091 года манахам Кіева-Пячэрскай лаўры Нестарам, упершыню надрукавана ў 1635 у «Патэрыконе…» С. Косава. Твор адпавядае ўсім кананічным патрабаванням таго часу. Нестар трымаецца ранневізантыйскіх агіябіяграфічных традыцый. У помніку пададзена жыццеапісанне ігумена Кіева-Пячэрскага манастыра, пісьменніка-палеміста Феадосія, які быў другім святым, урачыста кананізаваным Рускай царквой, і першым яе прападобным. Увага аўтара засяроджвалася на плённай дзейнасці героя па ўладкаванні манастыра, сцвярджэнні хрысціянскіх маральных ідэалаў, стойкасці ў аскезе, настойлівым самаўдасканаленні і выхаванні людзей.

Ён быў актыўным праціўнікам феадальных міжусобіц, намаганняў Візантыі падпарадкаваць свайму ўплыву Рускую праваслаўную царкву. Твор прыцягвае сваёй немудрагелістасцю, наіўнай прастатой, выразнасцю і праўдзівасцю. Напісана эмацыянальна насычанай, лаканічнай і яснай мовай. У ім ёсць дакладнае апісанне значных гістарычных падзей і рэальных гістарычных асоб, бытавых сцэн.

## Літаратура 
* 
* Федотов Г. П. Святые Древней Руск. Ростов н/Д, 1999.

Катэгорыя:Старажытнаруская літаратура XI стагоддзя
Катэгорыя:Кіева-Пячэрская лаўра
Катэгорыя:Старажытнаруская агіяграфія
Катэгорыя:Жыціі
Жыціі святых (помнік перакладной літаратуры)

**«Жыціі святых»** — помнік беларускай перакладной агіяграфічнай літаратуры 17 ст. У 1579 годзе ў Вільні выйшаў на польскай мове вялікі зборнік «Жыціі святых» Пятра Скаргі, які з’яўляецца першакрыніцай помніка.

412 аповесцей з жыцця хрысціянскіх святых размешчаны ў ім, як і ў старажытна-рускіх Чэццях-Мінеях, па месяцах года. Героі зборніка — ад біблейскіх Адама і Евы да рэальных гістарычных асоб XV—XVI стст. Гэта своеасаблівая энцыклапедыя, у якой асноўныя этапы царкоўнай гісторыі асвятляюцца на прыкладзе духоўных подзвігаў многіх святых — апосталаў і прарокаў, святароў і айцоў царквы, біскупаў і манахаў-падзвіжнікаў, каралёў, заснавальнікаў каталіцкіх ордэнаў, місіянераў, змагароў з язычніцтвам і ерассю, пакутнікаў і інш. герояў.

Змешчаныя ў зборніку жыціі вызначаюцца шаблоннасцю і дыдактызмам, вобразы празмерна ідэалізаваныя і псіхалагічна нерухомыя. Аднак змястоўнае багацце, жывы стыль выкладу, займальнасць і пазнавальная каштоўнасць зрабілі кнігу П. Скаргі папулярнай ва ўсёй Рэчы Паспалітай.

Пераклад выбраных «Жыцій святых» на беларускую мову (141 жыціе) быў зроблены ў другой палове XVII стагоддзя ў Магілёве. У беларусаў ён выклікаў цікавасць таму, што тут былі змешчаны жыццяпісы мясцовых літоўска-беларускіх і польскіх святых, як, напрыклад, польскага місіянера Яцка (Іакінф, Гіяцынт), які прапаведаваў хрысціянства ў межах Польшчы і Русі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларуская перакладная літаратура
Катэгорыя:Жыціі
Катэгорыя:Кнігі XVII стагоддзя
Гарадскі транспарт ў Сважэндзы

**Гарадскі транспарт ў Сважэндзы** — грамадскі транспарту ў горадзе і гміне Сважэндзы, якая функцыянуе з 1991 года. У цяперашні час грамадскі транспарт у Сважэндзы перавозіць каля 3 млн пасажыраў штогод.

Абслугоўвае пасажыраў ААТ «Сважэндзскае камунальнае прадпрыемства», а з 1 студзеня 2012 года па 31 снежня 2016 года — Служба камунальнай гаспадаркі ў Сважэндзы. З 1 студзеня 2017 года грамадскі транспарт пачало абслугоўваць ААТ «Сважэндзскае камунальнае прадпрыемства».

## Аўтобусны парк 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка перавозчыка
* Схема руху
* Расклад

Катэгорыя:Транспарт у Сважэндзы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Сэрвач (балота)

**Сэ́рвач** — балота ў Беларусі, у Докшыцкім (5000 га) і Глыбоцкім (500 га) раёнах Віцебскай вобласці, у вадазборы ракі Сэрвач.

Балота складаецца з вярховага (68 %), нізіннага (19 %) і мяшанага (13 %) тыпаў. Агульная плошча складае 5500 га, у межах прамысловага адкладу — 5200 га. У балоце значныя запасы гідролізнага торфу. Найбольшая глыбіня залягання да 8,2 м, сярэдняя — 3,3 м. Агульныя запасы торфу на 1 студзеня 1984 каля 26,2 млн тон. Слой сапрапелю магутнасцю да 2,6 м.

Балота Сэрвач часткова асушана, выкарыстоўваецца пад сенажаць. На неасвоеных тэрыторыях пераважаюць асокі і хмызнякі. Месца гняздоўя вяртлявай чарацянкі і дупеля.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Сервечь // Рамсарские угодья Республики Беларусь 

Катэгорыя:Балоты Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Гідраграфія Глыбоцкага раёна
1488-ы зенітна-ракетны полк

**1488-ы зенітны ракетны Чырвонасцяжны полк** (; Вайсковая часць 03216) — падраздзяленне Паветрана-касмічных сіл Расіі.

## Гісторыя 
Сваю гісторыю полк вядзе ад 83-й брыгады супрацьпаветранай абароны асобага прызначэння, створанай 15 студзеня 1958 года. Дыслакавалася ў Зеленагорску пад Ленінградам. У жніўні 1960 года падраздзяленне пераназвана ў 83-ю зенітна-ракетную брыгаду. На той момант у склад часці ўваходзіла восем дывізіёнаў С-75 і шэсць С-125.

У 1967 годзе брыгада была перададзена ў непасрэднае падпарадкаванне 6-й асобнай арміі супрацьпаветранай абароны. Дырэктывай ад 5 кастрычніка таго ж года падраздзяленне ўзнагароджана ордэнам Чырвонага Сцяга.

У 1986 годзе брыгада ўвайшла ў склад 54-га корпуса супрацьпаветранай абароны. Да канца 1980-х у склад падраздзялення ўваходзіла дванаццаць ракетных дывізіёнаў С-75 і С-125. У 1987 годзе пачалося пераўзбраенне на новыя С-300ПС у дзве групы дывізіёнаў. Летам 1994 года брыгада была перафарміравана ў 1488-ы зенітна-ракетны полк.

У 2014 годзе полк увайшоў у склад 2-й Чырванасцяжнай дывізіі супрацьпаветранай абароны. Да 2016 годзе часць абсталявана С-400.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Палкі
Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні Расіі
Катэгорыя:ВПС Расіі
Катэгорыя:Воінскія часці, узнагароджаныя ордэнам Чырвонага Сцяга
Амяльнянскі біялагічны заказнік

**Амяльня́нскі біялагі́чны зака́знік** — біялагічны заказнік на вярховым балоце Парэцкі Мох, месціцца ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі, на захад ад аграгарадка Вомельна, на поўдзень ад аграгарадка Гарэлец, каля ракі Пціч.

Заснаваны ў 1979 годзе для захавання месцаў росту журавін. Ахоўная зона каля 2 тыс. га. У раслінным покрыве пераважаюць хваёва-сфагнавыя фітацэнозы. На ўскраінах і «астраўках» балота — хваёвыя, хваёва-бярозавыя і асінава-яловыя лясы. Шматлікі балотны верас, на прылеглых да балота сырых лугавінах вялікая папуляцыя касача сібірскага.

У 2007 годзе нададзены статус рэспубліканскага заказніка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Біялагічныя заказнікі рэспубліканскага значэння Беларусі
Май-май

**Май-май** або **маі-маі** — агульная назва апалчэнняў мясцовага насельніцтва, якія дзейнічаюць у Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга (ДРК). Большасць з іх была створана, каб супрацьстаяць уварванню кангалезскіх паўстанцкіх груп з Руанды. Некаторыя атрады сфармаваліся, каб выкарыстоўваць вайну ў сваіх інтарэсах шляхам рабавання, згону жывёлы або бандытызму.

Групы ўзначальваюць палявыя камандзіры, старэйшыны плямёнаў, вясковыя кіраўнікі і/або палітычна матываваныя члены супраціву. Розныя атрады апалчэнняў у розны час уступалі ў саюз з рознымі нацыянальнымі і замежнымі ўрадавымі і партызанскімі фракцыямі. 

Назва паходзіць ад слова «maji», якое пазначае ваду на мове суахілі, паколькі апалчэнцы апырскваюць сябе вадой для абароны ад куль.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Ірэгулярныя войскі
Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга
Нацыянальны фронт выратавання Уганды

**Нацыянальны фронт выратавання Уганды, НФВУ** () – агульная назва двух угандыйскіх паўстанцкіх груповак.

## Гісторыя 
Першы Нацыянальны фронт выратавання Уганды, таксама вядомы як «Фронт нацыянальнага выратавання», быў створаны для барацьбы з урадам Мілтана Аботэ. У атрады баевікоў уліліся прыхільнікі Ідзі Аміна. Лідарам арганізацыі стаў брыгадны генерал Майсей Алі, былы міністр фінансаў.

Пасля падзення Аботэ ў ліпені 1984/1985 года больш за 1000 байцоў фракцыі далучыліся да ўрада Ёверы Мусевені.

У 1996 годзе была ўтворана новая групоўка — Нацыянальны фронт выратавання Уганды II. У склад арганізацыі ўвайшлі былыя члены першай арганізацыі, якія адмовіліся прымірыцца з уладамі. Узброеныя атрады групоўкі дзейнічалі ў асноўным у акрузе Арынга. Напады праводзіліся з баз у Судане, урад якога падтрымліваў угандыйскую апазіцыю. Новым кіраўніком паўстанцаў стаў генерал-маёр Алі Бамузэ.

24 снежня 2002 года НФВУ II падпісаў афіцыйнае пагадненне аб спыненні агню з урадам. Паводле дамовы, баевікі ўліліся ў склад урадавай арміі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Uganda signs peace deal with rebels 26 December 2002, BBC News.
* Uganda January - December 2002 report from Amnesty International.
* Gen. Moses Ali: A dream come true By Richard M. Kavuma March 23, 2003 Uganda Daily Monitor article
* Rebels divided over Shs 4 bn December 10, 2003 article from the Uganda Daily Monitor
* *Inside West Nile*, , 2004 book by Mark Leopold.

Катэгорыя:Дзяржаўны лад Уганды
Катэгорыя:Гісторыя Уганды
Уладзіслаў Уладзіміравіч Кавалёў

**Уладзісла́ў Уладзі́міравіч Кавалёў** ( 6 студзеня 1994, Мінск) — беларускі шахматыст, гросмайстар (2013).

## Біяграфія 
Займацца шахматамі пачаў у сем гадоў. Першы трэнер — Леанід Суднік; у 2005—2013 гадах — Сімяон Мерыбанаў.

## Спартыўная кар’ера 
Сяміразовы чэмпіён і шматразовы прызёр Беларусі сярод юнакоў у розных узроставых катэгорыях. Шматразовы чэмпіён Беларусі ў хуткіх шахматах сярод юнакоў. У 2005 годзе падзяліў 1—2 месца на Кубку Беларусі па хуткіх шахматах сярод мужчын. Чэмпіён Рэспублікі Беларусі сярод мужчын (2016).

Удзельнік Сусветных шахматных Алімпіяд у Стамбуле (2012), Тромсё (2014), Баку (2016) і Батумі (2018) у складзе зборнай, камандных чэмпіянатаў Еўропы 2013 (Варшава), 2017 (Крыт) і свету 2017 (Ханты-Мансійск).

Майстар спорту міжнароднага класу Рэспублікі Беларусі. У 2009—2015 гадах стыпендыят Прэзідэнцкага спартыўнага клуба.

У 2020 годзе падпісаў ліст спартсменаў з патрабаваннямі сумленных выбараў і спынення гвалту, пасля чаго быў звольнены з Рэспубліканскага цэнтру алімпійскай падрыхтоўкі. У ліпені 2021 года адмовіўся выступаць пад сцягам Беларусі і пачаў выступаць пад сцягам ФІДЭ.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* Профіль на сайце 365chess
* Выступленні Уладзіслава Кавалёва на шахматных алімпіядах
* Выступленні Уладзіслава Кавалёва на чэмпіянатах Еўропы

Катэгорыя:Шахматныя гросмайстры
Катэгорыя:Удзельнікі шахматных алімпіяд
Катэгорыя:Шахматысты Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі
Мушыклі

**Мушыклі́** — былая вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Опсаўскага сельсавета.

Да 8 красавіка 2004 года знаходзілася ў адміністрацыйным падапарадкаванні Відзаўскага пассавета. Скасавана 13 снежня 2006 года.

## Спасылкі
Далані

**Дала́ні** — былы хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіў у склад Опсаўскага сельсавета.

Скасаваны 13 снежня 2006 года.

## Спасылкі
Віцебскі камбінат шаўковых тканін

**Віцебскі камбінат шаўковых тканін** — беларускае тэкстыльнае прадпрыемства, размешчаная ў Віцебску. З 2015 года праходзіць этап санацыі.

## Гісторыя 
### Перадгісторыя 
Пасля Вялікай Айчыннай вайны на руінах Маркава манастыра была пабудавана гума-тасьмачная фабрыка. У 1949 годзе пры гэтай фабрыцы пачалося будаўніцтва шаўкаткацкага цэха. У 1951 годзе праект быў перагледжаны і фабрыка пачала будавацца як самастойная арганізацыя на 169 механічных ткацкіх станкоў ЧГСП-50, 29 варсоткацкіх станкоў і дапаможнага абсталявання да іх. Першую групу працоўных у колькасці 50 чалавек навучалі на Маскоўскім шаўковым камбінаце «Чырвоная ружа».

### Камбінат у савецкі перыяд 
Прадпрыемства заснавана ў 1955 годзе як ткацкая фабрыка. У гэтым жа годзе гадавы выпуск фабрыкі склаў 2 млн. метраў тканіны (40% — ворсавых тканін, 51% — падкладачных і 9% — крапавых). З 1968 года фабрыка рэарганізавана ў шаўковы камбінат, а з 1976 года камбінат атрымаў назву — «Віцебскі камбінат шаўковых тканін». Па стане на 1996 год на камбінаце працавалі падрыхтоўчы цэх, аддзелачны і ткацкі.

У лютым 2015 года, па ініцыятыве самога даўжніка, эканамічным судом Віцебскай вобласці была пачата справа аб банкруцтве ААТ «ВКШТ». У снежні 2015 года была адкрыта працэдура санацыі на 18 месяцаў, якая ў далейшым прадоўжана на 5 гадоў — да 23 чэрвеня 2022 года. У ліпені 2021 года з улікам пададзеных у суд хадайніцтва сходу крэдытораў акцыянернага таварыства, а таксама пазіцыі канцэрна «Беллегпрам», які ажыццяўляе ўладальніцкі нагляд у ААТ, вырашана адкрыць адносна даўжнiка ліквідацыйнае вядзенне па справе, якое павінна быць праведзена за 9 месяцаў.

У жніўні 2021 года ААТ «Віцебскі камбінат шаўковых тканін» выставіла на аўкцыён асноўны вытворчы корпус (павярховы вытворчы корпус з цокальным паверхам і інжынернымі камунікацыямі агульнай плошчай звыш 14,1 тыс.кв.м.; каля 20 адзінак абсталявання, у тым ліку грузавы ліфт і сістэма відэанагляду; Дошка гонару з керамзітнай пліты) з пачатковай цаной продажу амаль Br2,8 млн, пра што паведаміў Віцебскі філіял РУП «Інстытут нерухомай маёмасці і ацэнкі», які выступаў арганізатарам таргоў.

## Вытворчасць 
Прадпрыемства спецыялізавалася на выпуску тканін рознага асартыменту, у тым ліку падкладачных, плашчавых (для спецыяльнага і форменнага адзення), тэхнічных тканін, а таксама тканін спецыяльнага прызначэння з экраніруючымі ўласцівасцямі.

## Генеральныя дырэктары 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кампаніі паводле алфавіта
Катэгорыя:Прадпрыемствы Віцебска
Катэгорыя:1955 год у Віцебску
Катэгорыя:Шаўковая прамысловасць Беларусі
Гасподняя армія супраціўлення

**Гасподняя армія супраціўлення, ГАС** () — угандыйская нацыяналістычная паўстанцкая групоўка. Рэкрутуе сваіх салдат з прадстаўнікоў народнасці ачолі. Таксама разглядаецца як дэструктыўная секта.

## Гісторыя 
Рух заснаваны ў 1987 годзе Джозефам Коні, які абвясціў сябе прарокам, голасам Святога Духа і маральным пераемнікам Эліс Лаквены.

Спярша групоўка насіла назву «Угандыйская народна-дэмакратычная хрысціянская армія», затым — «Угандыйская хрысціянска-дэмакратычная армія». З пачатку 1990-х рух носіць сваю сучасную назву.

Базы і апорныя пункты баевікі размясцілі ў Паўднёвым Судане і на сумежных з Угандай тэрыторыях ДР Конга.

14 снежня 2008 года ўзброеныя сілы Дэмакратычнай Рэспублікі Конга і Уганды пачалі сумесную ваенную аперацыю супраць ГАС.

У 2011 года ЗША накіравалі войскі для дапамогі краінам у барацьбе з паўстанцамі.

## Ідэалогія і палітыка 
З самага пачатку існавання групоўка змагалася супраць урада Ёверы Мусевені за ўсталяванне ва Угандзе тэакратычнага рэжыму, заснаванага на 10 біблейскіх запаведзях.

У ідэалогіі арганізацыі элементы хрысціянскага вучэння спалучаюцца з традыцыйнымі афрыканскімі вераваннямі.

Паводле саміх баевікоў, яны маюць наступныя мэты:
# Зрынуць дыктатуру і спыніць прыгнёт народа
# Аднавіць у краіне шматпартыйную дэмакратыю
# Пакласці канец зневажанню чалавечых правоў і прыніжэнню чалавечай годнасці жыхароў Уганды
# Забяспечыць мір і бяспеку ў краіне
# Забяспечыць адзінства, суверэннасць і эканамічны росквіт дзяржавы
# Не дапусціць дыскрымінацыі людзей, незадаволеных парадкамі, усталяванымі ва Угандзе АГС

## Заўвагі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* «Господня армия» терроризирует Уганду и Судан
* Profile: Uganda’s LRA rebels

Катэгорыя:Рэлігія ва Угандзе
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1987 годзе
Катэгорыя:Хрысціянскі тэрарызм
Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга
Грабло (значэнні)

Назву **Грабло́** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Грабло — былая вёска ў Глыбоцкім раёне
* Мінская вобласць:
** Грабло — вёска ў Барысаўскім раёне
Грабло (Глыбоцкі раён)

**Грабло́** — былая вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Залескага сельсавета.

Скасавана 21 сакавіка 2008 года.

## Спасылкі
Гісторыя версій Android

Гісторыя версій мабільнай аперацыйнай сістэмы Android пачалася з выпуску яе першай бэта-версіі 5 лістапада 2007 года. Першая камерцыйная версія Android 1.0 была выпушчана 23 верасня 2008 года. З 2011 года Google выпускае новыя версіі штогод. Анонс новых выпускаў адбываецца на канференцыі Google I/O, адразу ж выпускаецца бэта-версія для смартфонаў Google Pixel. Стабільная версія выходзіць пазней у тым жа годзе.

## Агляд 
Распрацоўка Android пачалася ў 2003 годзе кампаніяй Android, Inc., якая была набыта Google у 2005 годзе. Бэта-версія была выпушчана 5 лістапада 2007 года, у той час як SDK (, *камплект распрацоўкі праграмнага забеспячэння*) быў выпушчаны 12 лістапада 2007 года. І сама аперацыйная сістэма, і SDK былі выпушчаны разам з іх зыходным кодам як свабоднае праграмнае забеспячэнне пад ліцэнзіяй Apache.

Першы публічны выпуск Android 1.0 адбыўся разам з выпускам смартфона T-Mobile G1 (таксама вядомы як HTC Dream) у кастрычніку 2008 года. Версіі Android 1.0 і 1.1 не мелі кодавых назваў.

Менеджэр праекта, Раян Гібсан, прапанаваў выкарыстоўваць найменні на кандытарскую тэматыку, пачынаючы з версіі Android 1.5 Cupcake. У жніўні 2019 года Google абвясціла, што спыняе выкарыстанне тэматыкі кандытарскіх вырабаў і будзе выкарыстоўваць толькі лічбавы парадак для наступных версій. Першай у лічбавым парадку была выпушчана версія Android 10 у верасні 2019 года.

## Гісторыя версій 
## Гл. таксама 
* Android
* iOS

## Спасылкі 
* 
* Дакументацыя і зыходны код Android

Катэгорыя:Android
Тымахарыс

**Тымаха́рыс Александрыйскі** (, канец IV — пачатак III ст. да н. э.) — старажытнагрэчаскі астраном.

Сумесна з Арыстылам у 296—272 гг. да н.э. склаў першы ў антычнай гісторыі зорны каталог. Пры вымярэнні нябесных каардынат Арыстыл і Тымахарыс выкарыстоўвалі экватарыяльныя кругі, падзеленыя на вавілонскі манер на 60 частак. У якасці каардынат пазначалася экліптычная шырата і экліптычная даўгата, якая адлічвалася ад яркіх зорак. Звесткі гэтых назіранняў выкарыстоўвалі пасля Гіпарх і Пталамей для ўсталявання з'явы апярэджвання раўнадзенстваў і ўдакладненні яго параметраў.

У 295—283 гадах да нашай эры Тымахарыс назіраў становішча Месяца і Венеры адносна нерухомых зорак.

У гонар Тымахарыса названы месяцовы кратар.

## Літаратура 
* Jones A. Calendrica I: New Callippic Dates. *Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik*, 129. 2000, p. 141—158.

Катэгорыя:Астраномы паводле алфавіта
Катэгорыя:Астраномы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Астраномы III стагоддзя да н.э.
Георгій Іванавіч Жыхараў

**Георгій Іванавіч Жыхараў** (, г. Слаўгарад — ) — беларускі дырыжор, музыкант, дзеяч аматарскага мастацтва.

## Біяграфія 
Скончыў у 1951 годзе Беларускую кансерваторыю, з 1948 года выкладаў у ёй. 3 1934 года арганізатар і кіраўнік аматарскіх аркестраў у Гомелі. 3 1938 года саліст-балалаечнік і канцэртмайстар-выканаўца аркестра народных інструментаў Беларускага радыёкамітэта, кіраўнік аркестравай групы Ансамбля песні і танца БВА, кіраўнік і саліст секстэтаў домраў і балалаек Беларускага радыё.

Арганізатар і кіраўнік шматлікіх вучэбных і аматарскіх аркестраў. Майстар аранжыроўкі, інструментоўкі, прапагандыст твораў беларускіх кампазітараў і народнай музыкі.

## Узнагароды 
Дыпламант Усесаюзнага агляду-конкурсу (Масква, 1939).

## Памяць 
3 1985 года праводзяцца музычныя рэспубліканскія юбілейныя (Мінск) і абласныя (Гомель, Магілёў), гарадскія штогадовыя (Мінск, Магілёў), фестывалі памяці Жыхарава.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дырыжоры Беларусі
Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Ганна Герыч

**Ганна Герыч** (у дзявоцтве **Рэйтан**, ; 1789, Слуцкі павет, Мінская губерня — ) — пісьменніца-мемуарыстка.

## Біяграфія 
Паходзіць з роду Рэйтанаў. Дачка Міхала Рэйтана, старэйшага брата Тадэвуша Рэйтана, і Ганараты Багдановіч.

Дасягнуўшы пэўнага ўзросту, Ганна Рэйтан узяла шлюб з Каралем Герычам (нар. каля 1770), але, нарадзіўшы ў 1811 г. сына, у хуткім часе стала ўдавой. Застаўшыся адна, жанчына, якая раней увогуле не мела ніякага ўяўлення пра гаспадарчыя пытанні, не разгубілася. Яна замовіла ўсю неабходную для гэтага літаратуру і пачала займацца самаадукацыяй. Ганна Герыч кіравала маёнткам Ішкалдзь на працягу васямнаццаці гадоў і рабіла гэта, як сама адзначае, даволі паспяхова.

Памерла  года.

## Творы 
* Z pamiętników Anny z Rejtenów Geryczowej zmarłej w Paryżu roku 1857. Lwów, 1858.

## Літаратура 
* 
* Мальдзіс А. Беларусь у люстэрку мемуарнай літаратуры XVIII ст.: нарысы быту і звычаяў. Мінск, 1982.

Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменніцы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мемуарысты Беларусі
Катэгорыя:Рэйтаны
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Рыгор Аўдзеевіч Жэбіт

**Рыгор Аўдзеевіч Жэбіт** (, в. Лісцвін, Хойніцкі раён — 26(27?) лістапада 2007) — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (2003).

## Біяграфія 
Скончыў у 1951 годзе Ленінградскае вышэйшае ваенна-марское вучылішча імя М. В. Фрунзэ. Служыў у Ваенна-марскім флоце, капітан 3-га рангу. 3 1972 года ў Інстытуце філасофіі і права АН Беларусі. 3 1980 года вучоны сакратар Аддзялення грамадскіх навук АН Беларусі. У 1982—2006 гадах у Інстытуце філасофіі НАН Беларусі, з 1992 года загадчык аддзела.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя работы па сацыяльна-філасофскіх праблемах арганізацыі і кіравання, кадравай палітыкі, масавых камунікацый, тэорыі і практыкі арганізацыйна-кіраўніцкай дзейнасці ў сферы адукацыі.

## Творы 
* Кадровый потенциал как главный резерв общества. Минск, 1999;
* Организационно-управленческая деятельность: опыт системного анализа и синтеза соцнально-философского н экономико-правового аспектов. Минск, 2003.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Філосафы XX стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Пераклад Бібліі Сабілы

**Перакла́д Сабілы** — пераклад Новага Запавету і Псалмаў, выдадзены кірыліцай Э. К. Сабілам і С. А. Малахавым у Мінску ў 2018 годзе.

## Крыніцы перакладу 
У 2010 годзе з'яўляецца пераклад Евангелля паводле Яна. У 2018 годзе публікуецца поўны пераклад Новага Запавету і Псалмоў. Новы Запавет — пераклад са старажытнагрэчаскай мовы паводле *Textus Receptus Stephanus*. Нумарацыя псалмоў падаецца паводле масарэцкага тэксту. У 2020 годзе з’яўляецца другая рэдакцыя тэксту. У 2023 г. пераклад выкладзены ў Інтэрнэт.

## Асаблівасці перакладу 
Мы пераклалі Новы Запавет і Кнігу Псальмаў на мову нашай нацыі. Пры перакладзе мы акцэнтавалі нашую ўвагу на нядапушчэньне духовых памылак з нашага боку і выпраўленьне заўважаных духовых памылак папярэдніх перкаладчыкаў, пакінуўшы на другі плян граматычнасьць. Пры перакладзе ўжыты нікаторыя дыялектызмы.

## Бібліяграфія 
* 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Новы Запавет і Псальмы / Сабілы і Малахава

Катэгорыя:Пратэстанцтва ў Беларусі
Катэгорыя:Кнігі 2018 года
Ігар Уладзіміравіч Забара

**Ігар Уладзіміравіч Заба́ра** (, г. Палтава, Украіна) — беларускі акцёр, рэжысёр.

## Біяграфія 
Скончыў у 1987 годзе Дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва ў Маскве. Працаваў у драматычнага тэатрах Расіі. 3 1990 года акцёр Альтэрнатыўнага тэатра-студыі пад кіраўніцтвам В. Грыгалюніса ў Мінску, з 1996 года мастацкі кіраўнік Мінскага Малога тэатра.

## Творчасць 
Сярод тэатральных роляў: Малчалін («Гора ад розуму» А. Грыбаедава), Чорт («Камедыя» У. Рудава паводле К. Марашэўскага і Ф. Аляхновіча), Серж («Арт» Я. Рэзы) і інш. Здымаецца ў кіно («Птушкі без гнёздаў», «Забіць прытворшчыка», «Трамвай у Парыж», «Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях» і інш.). Рэжысёр кінафільмаў «Гаварыце гучней — за вамі назіраюць» (2004), «Дзяўчына маёй мары» (2005), «Суседзі» (2010) і інш.

## Узнагароды 
Узнагароджаны тэатральнай прэміяй імя І. Буйніцкага (1996).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Катэгорыя:Кінаакцёры Беларусі
Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры Беларусі
Вольга Васілеўна Гарбачова

**Вольга Васілеўна Гарбачова** (у дзявоцтве **Русак**; нар. , г. Варкута, Расія) — беларускі гісторык, філосаф. Кандыдат гістарычных навук (1995), дацэнт (2002). Аўтарка больш за 100 навуковых публікацый. Укладальніца біябібліяграфічнага слоўніка «Удзельнікі паўстання 1830—1831 гг. на Беларусі» (2004)

## Бібіліяграфія 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Манбланскі тунэль

**Манбланскі тунэль** (, ) — аўтамабільны тунэль, пракладзены пад гарой Манблан паміж Шамоні-Мон-Блан (Францыя) і Курмаер (Італія). З’яўляецца часткай Еўрапейскай транспартнай магістралі E25.

Даўжыня тунэлю — 11611 м, шырыня — 8,6 м, вышыня — 4,35 м. Большая частка тонэля на тэрыторыі Францыі — 7644 м, на тэрыторыі Італіі — 3967 м. Тунэль складаецца з адной галерэі, рух ажыццяўляецца па адной паласе шырынёй 3,5 м у кожны бок. Сам тонэль мае профіль у выглядзе несіметрычнай літары **Λ** для палягчэння зліву вады. Вышыня партала на французскай баку 1274 м над узроўнем мора ля падножжа ледніка Bossons, на італьянскай-1381 м ля падножжа ледніка Brenva, максімальная вышыня тунэлю 1395 м максімальная таўшчыня горнай пароды над тунэлем — 2480 м.

Будаўніцтва пачалося ў 1957 годзе, а скончылася толькі ў 1965 годзе. На работах было выдаткавана каля 37 млн кВт·г электраэнергіі, больш за 700 тона выбухоўкі, 2,7 млн літраў паліва, і 4,6 млн чалавека-гадзін.

Тунэль з моманту ўводу ў эксплуатацыю стаў адным з найважнейшых шляхоў у Альпах. Па дарозе з Францыі ў Турын эканоміцца каля 50 км, а ў Мілан — каля 100 км. Штодня тунэль прапускае больш за 5000 транспартных сродкаў. Пешаходы могуць перасекчы тунэль на аўтобусе. Тунэль платны.

## Пажар 1999 года 
24 сакавіка 1999 года ў тунэлі адбыўся пажар, які бушаваў 53 гадзіны, пакуль у тунэлі не згарэла ўсё, што магло гарэць. Ахвярамі агню апынуліся 39 чалавек. Турэмны тэрмін за парушэнне эксплуатацыі атрымаў начальнік службы бяспекі тунэлю *Жэрар Ронкалі* (6 месяцаў турмы плюс 24 ўмоўна), мэр Шамоні *Мішэль Шарле* (атрымаў умоўнае пакаранне і штраф).

Пасля пажару тунэль быў зачынены амаль 3 гады. На рамонт было выдаткавана 400 млн еўра, падчас рамонту было ўстаноўлена 120 камер відэаназірання, 3680 цеплавых датчыкаў, 37 эвакуацыйных выхадаў і станцыя першай дапамогі ў цэнтры тунэлю.

Паўторнае адкрыццё руху адбылося 5 сакавіка 2002 года.

## Правілы бяспекі ў тунэлі 
* Калі аўтамабіль працуе на звадкаваным газе, неабходна паведаміць пра гэта персаналу тунэлю
* Дазволеная хуткасць-не менш 50 і не больш 70 км/г
* Мінімальная дыстанцыя руху паміж аўтамабілямі — не менш за 150 м
* Мінімальная дыстанцыя пры прыпынку паміж аўтамабілямі — не менш 100 м
* У тунэлі патрабуецца наладзіцца на радыё 103.3 МГц або 107.7 МГц (службовае радыё тунэлю)
* Не дазволена ўязджаць у тунэль на няспраўным транспарце (эвакуацыя за кошт кіроўцы)
* Забараняецца прыпынак у тунэлі без прычыны

Катэгорыя:Тунэлі Францыі
Катэгорыя:Тунэлі Італіі
Сілхецкая мова

**Сілхецкая мова** (**сілхеці**, **сілоці**; сілх. সিলটী Silôţi, бенг. সিলেটী Sileţi) — адзін з усходніх індаарыйскіх моў. Распаўсюджана ў вобласці Сілхет на паўночным усходзе Бангладэш, а таксама ў суседніх раёнах індыйскіх штатаў Асам і Трыпура. Маецца таксама некаторая колькасць носьбітаў у іншых раёнах на паўночным усходзе Індыі, а таксама сярод эмігрантаў у Вялікабрытаніі, ЗША і інш краінах. Асабліва шырока па-за межамі гістарычнага арэала мова выкарыстоўваецца сярод бангладэшскай дыяспары ў Вялікабрытаніі, каля 95 % дыяспары гаворыць на сілхеці. Агульная колькасць носьбітаў ацэньваецца прыкладна ў 10 мільёнаў чалавек, 7 млн з іх — у Бангладэш.

Часам сілхеці разглядаецца як дыялект бенгальскай мовы, тым не менш сілхецкая даволі моцна адрозніваецца ад яе і практычна не мае з бенгальскай узаемазразумеласці. Мае шэраг рыс, агульных з асамскай мовай. Многія носьбіты валодаюць бенгальскай, якая шырока выкарыстоўваецца ў адукацыі і СМІ.

Гістарычна ў якасці пісьменнасці выкарыстоўвалася пісьмо сілхеці-нагары, падобнае да пісьма кайтхі. У нашы дні выкарыстоўваецца бенгальскае пісьмо. Узровень пісьменнасці сярод носьбітаў вельмі малы. У 1970-1980-х гадах было некалькі кампаній за прызнанне мовы сілхеці, аднак яны не дасягнулі асаблівага поспеху.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мовы Бангладэш
Катэгорыя:Мовы Індыі
Катэгорыя:Індаарыйскія мовы
Biblia Hebraica

**Biblia Hebraica (Kittel)** (, *Біблія Гебраіка*) — крытычнае выданне яўрэйскага тэксту Старога Запавету Бібліі. Назва па-лацінску азначае «Яўрэйская Біблія». Усе выданні Бібліі Гебраіка аж да 1951 года зваліся BHK па імі першага іх рэдактара. Папярэднік Biblia Hebraica Stuttgartensia.

## Гісторыя 
Першыя тры выданні яўрэйскага тэксту Старога Запавету «Біблія Гебраіка» былі выпушчаны пад рэдакцыяй нямецкага экзегета Рудольфа Кітэля.

Першае выданне выйшла ў 1905 годзе ў Лейпцыгу, другое было завершана да 1913 года. Гэтыя два выданні будаваліся на аснове *Энцыклапедыі каментароў на Тору «Мікраот Гдолот»* Даніэля Бомберга, але ў адрозненне ад яе не ўключалі пазнакі масарэцкага тэксту.

Трэцяе выданне выйшла на працягу 1927—1937 гадоў у Штутгарце пад рэдакцыяй Р. Кітэля і П. Кале і будавалася ўжо на аснове Ленінградскага кодэкса 1009 года. У падрадковых нататках паказваўся характар улічаных рукапісных розначытанняў. Само выданне перавыдавалася шмат разоў.

Сёмае выданне выйшла ў 1951 годзе пры ўдзеле нямецкіх біблеістаў Альбрэхта Альта і Ота Айсфельта, у якое былі ўнесены варыянты, узятыя з новаадкрытых скруткаў Кумрана.

У 1955 годзе выйшла апошняе дзявятае выданне «Бібліі Гебраіка».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Выданні Бібліі
Катэгорыя:Яўрэйская Біблія
Катэгорыя:Штутгарт
Альянс дэмакратычных сіл

**Альянс дэмакратычныя сілы, АДС** (; ) — ісламісцкая паўстанцкая групоўка. Дзейнічае ва Угандзе і Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга. Першай прызнана тэрарыстычнай. Рух заснаваны ў Заходняй Угандзе з ліку прадстаўнікоў народаў баганда і басога. З канца 1990-х гадоў арганізацыя разгарнула дзейнасць ў кангалезскай правінцыі Паўночнае Ківу. З 2019 года групоўка раскалолася, так як адна частка байцоў далучылася да ІДІЛ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ісламісцкія тэрарыстычныя арганізацыі
Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга
БелАЗ-7520

**БелАЗ-7520** — найбуйнейшы на момант выпуску ў 1975 годзе самазвал у СССР. Вырабляўся на Беларускім аўтамабільным заводзе, і з’яўляўся асноўным напрамкам, разам з БелАЗ-75191, для павелічэння вытворчасці самазвалаў у СССР для горназдабыўной прамысловасці. Пазней выпушчаная мадыфікацыя БелАЗ-75201.

Першы доследны ўзор сабраны 29 мая 1975 года. Выпуск быў прымеркаваны да 30-годдзя Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне.

Грузападымальнасць — 110 т, вага — 120 т — 1300—1400 к. с.

На БелАЗ-7520 апрабавалі схему кіравання з двума паваротнымі мастамі на васьмі шынах, з-за якой самазвал атрымаўся празмерна высокім і ад ідэі адмовіліся. Пазней гэтую схему адрадзілі ў БелАЗ-75501, які ў 1991 годзе замяніў мадэль 7520.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 29 мая 1975. БелАЗ-7520

7520