Солтанавічы

**Солтанавічы**, **Салтанавічы** або **Солтаны** — род лагойскіх баяр герба «Ліс».

## Гісторыя 
У XVII ст. радавод баяраў Солтанавічаў змяшаны з радаводам магнатаў Солтанаў, на думку Аляксея Бялецкага, наўмысна.

Пачынальнік — лагойскі баярын Солтан, які да 1477 года выслужыў у князя Аляксандра Чартарыйскага дзве службы ў Ганявічах з яго лагойскіх уладанняў у Менскім павеце. Солтан меў сыноў Міхаіла, Ілью і Грыньку, а таксама дачок Марыну і Ганну.

Сын князя Аляксандра — князь Сямён Чартарыйскі, зрабіў яшчэ болей, вызваліў братоў Солтанавічаў ад службы сабе з нададзенага бацькам маёнтка і дазволіў служыць з яго каму захочуць. Браты звярнуліся па прыняцце на службу да гаспадара, урэшце прынамсі Ілья і Грынька ўжо ў 1496 годзе былі дваранамі вялікага князя Аляксандра Ягелончыка. У пацвярджальным прывілеі на маёнткі князю Сямёну Чартарыйскаму вялікі князь Аляксандр асобна адзначыў, што «на сябе выняў» з яго лагойскіх уладанняў сваіх дваран Солтанавічаў разам з нададзенымі князямі Чартарыйскімі маёнткамі, такім чынам падкрэсліўшы іх статус гаспадарскіх баяр-шляхты. Таксама вялікі князь Аляксандр даў Солтанавічам яшчэ маёнткі побач Лагойска.

Род згас на ўнучцы Солтана Ганне Грынькаўне.

## Радавод 
* **Солтан** (? — да 1492), баярын лагойскі
** **Міхаіл Солтанавіч** (? — да 1496), нашчадкаў не пакінуў, спадчыну па ім атрымалі браты Ілья і Грынька
** **Ілья Солтанавіч** (? — 1521—1522), дваранін гаспадарскі, пазней прыняў манаства пад імем **Іосіф**, быў епіскапам смаленскім, затым мітрапалітам кіеўскім і ўсяе Русі, нашчадкаў не пакінуў, спадчыну па ім атрымаў або брат Грынька, або ўжо братава дачка
** **Грынька Солтанавіч** (? — да 1538), дваранін гаспадарскі, пакінуў толькі дачку Ганну
*** **Ганна Грынькаўна**, (? — пасля 1538), у першым шлюбе (пасля 1516) была з князем Васілём Іванавічам Пузынам (зг. 1509, 1514, 1516 — †1521), у другім (перад 1524) — з дваранінам гаспадарскім Юхнам Ваньковічам. Па смерці першага мужа ўспадкавала маёнтак Глыбокае Віцебскага павета, у 1522 годзе судзілася з дзеверам — князем Цімафеем Іванавічам Пузынам за наезд на гэты маёнтак і шкоды. Другі муж — Юхна Ваньковіч, судзіўся з князем Цімафеем за жончыну спадчыну па першым мужы — маёнтак Носава Мельніцкага павета, урэшце адсудзіў яго на карысць Ганны «до ее живота», які спачатку ўспадкаваў па браце князь Цімафей — вырак вынес кароль Жыгімонт Стары 16.5.1524 года ў Кракаве. У 1532 годзе Юхна судзіўся за жончыну спадчыну ў Ганявічах, у 1538 годзе ён жа атрымаў ад вялікага князя пацвярджэнне на селішча і сенажаць пад Лагойскам, якія раней належалі жончынаму бацьку Грыньку Солтанавічу.
** **Марына Солтанаўна**, жонка (пасля 1456) князя Аляксандра Чартарыйскага
** **Ганна Солтанаўна**, жонка Васіля Гарнастая, пісара гаспадарскага (зг. 1507)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Бҍлецкій А. В.* Родопроисхожденіе Западнорусскаго Митрополита Іосифа II Солтана // Литовскіѧ Епархіальныѧ Вҍдомости № 44, 45, 46. — Вильна, 1895.
* 
* *Мірановіч А.* Манастыр у Супраслі як цэнтр праваслаўя і беларускай культуры ў XVI ст. // Białoruskie zeszyty historyczne = Беларускі гістарычны зборнік. № 26. — Białystok, 2006. — С. 5-28.
* 
* 
* 
* *Флоря Б. Н.* Иосиф II // Православная энциклопедия. — М. : Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2011. — Т. XXVI : «Иосиф I Галисиот — Исаак Сирин». — 752 с. — 39000 экз. — ISBN 978-5-89572-048-6. — С. 14-18.
* *Wolff J.* Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Monografia. — Warszawa: Drukiem J. Filipowicza, 1895. — 724 s.