open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бандыцкая вайна ў Нігерыі

**Бандыцкая вайна ў Нігерыі** () — канфлікт на паўночным захадзе Нігерыі паміж урадам краіны і мясцовымі бандамі.

Бандытызм у рэгіёне стаў следствам супрацьстаяння пастухоў і фермераў. Іх канфлікт, у сваю чаргу, быў выкліканы пагаршэннем стану навакольнага асяроддзя, недахопам вады і ворных зямель. Абшчыны пачалі жорстка канкураваць за абмежаваныя рэсурсы. Становішча пагаршалася беспрацоўем, шырокамаштабнай беднасцю і слабым мясцовым самакіраваннем, што скончылася ростам злачыннасці. У вялікіх лясных масівах, куды паліцыя і армія дабрацца не могуць, сталі ўзнікаць лагеры бандыцкіх груп.

Злачынныя групоўкі сталі нападаць на мясцовае насельніцтва. З цягам часу, праз кантрабанду, бандыты атрымалі цяжкую зброю, что павялічыла пагрозу для мірных жыхароў і ўскладніла барацьбу з імі. Дзейнасць баевікоў прывяла да адтоку замежных інвестыцый, а няздольнасць урада эфектыўна справіцца з гэтай праблемай дазволіла баевікам пашырыць рэгіён дзеяння. Звычайна бандыты (як правіла, на матацыклах) на нападаюць на вёскі, рабуючы, забіваючы і выкрадаючы жыхароў. Акрамя таго, банды захапілі кантроль над некаторымі залатымі капальнямі, на прыбытак з якіх здабываюць зброю.

Толькі ў штаце Замфара налічвалася (станам на красавік 2021 год) больш за 30 000 бандытаў і 100 лагераў. На той момант на паўднёвым захадзе Нігерыі загінула 12 000 чалавек. Да студзеня 2022 года 450 000 жыхароў краю вымушана пакінулі свае дамы.

У красавіку 2022 года, а таксама ў кастрычніку і лістападзе 2023 года хваля масавых забойстваў і нападаў ахапіла штат Плато. У снежні, напярэдадні каталіцкага Раства, баевікі зладзілі тут чарговую разню. Інцыдэнт выклікаў абурэнне мясцовага насельніцтва. Жыхары патрабавалі справядлівасці і дзяржаўнай абароны. У студзені 2024 года яны арганізавалі пратэстную акцыю з нагоды няздольнасці ўладаў абараніць людзей ад бандыдаў.

## Гл. таксама 
* Міжабшчынныя канфлікты ў Нігерыі
* Вайна супраць Бока Харам
* Канфлікт у дэльце Нігера

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бандыцкая вайна ў Нігерыі
Пейнт-Рок (Тэхас)

**Пейнт-Рок** () — горад у ЗША, размешчаны ў цэнтральнай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Конча. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 273 чалавекі, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражывала 373 чалавекі.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Конча (акруга)

**Акруга Конча** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 3966 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 3610 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Пейнт-Рок. Сфарміравана ў 1856 годзе з участка акругі Бэр. Названа ад назвы ракі Конча.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Конча (рака)

**Конча** (ісп.: Concho — «вустрыца») — рака ў штаце Тэхас, ЗША. Рака была названа з-за багацця прэснаводных мідый. Агульная даўжыня Конча — 86 кіламетраў. Рака ўпадае ў Каларада прыкладна за 19 кіламетраў на ўсход ад Тэхаскага выступу.
Катэгорыя:Рэкі Тэхаса
Конча

**Конча**:
* Конча (акруга)
* Конча (рака)
## Прозвішча 
* Давід Конча, іспанскі футбаліст
МАЗ-541

**МАЗ-541** — савецкі аэрадромны цягач вытворчасці Мінскага аўтамабільнага завода. Усяго было выраблена тры аўтамабілі.

## Гісторыя 
Са з’яўленнем у савецкай авіяцыі новых лайнераў Ту-104 і Ту-114 узнікла патрэба ў іх буксіроўцы на лётным полі. Для гэтых мэтаў першапачаткова сталі выкарыстоўваць вайсковыя цягачы МАЗ-535.

Аднак вялікая вышыня гэтага грузавіка запатрабавала падаўжэння буксіровачнай штангі, што вельмі пагаршала манеўранасць счэпкі. Цягач часта даводзілася перачэпліваць то перадам, то задам. Такія дадатковыя манеўры стваралі на аэрадроме небяспечную абстаноўку і зацягвалі працэс перамяшчэння самалёта.

Распрацоўка новага цягача пачалася ў 1956 годзе на Мінскім аўтазаводзе. Патрабавалася, каб цягач змог забяспечыць буксіроўку самалётаў, узлётная маса якіх не перавышала 85 тон.

## Канструкцыя 
МАЗ-541 спраектавалі як мага ніжэй, каб дазволіць яму ўшчыльную пад’язджаць да пярэдняй стойцы шасі, не чапляючы фюзеляж. Цягач абсталявалі двума пастамі кіравання, якія размясцілі ў кабіне па дыяганалі, што дазваляла кіроўцу з высокай дакладнасцю падаваць машыну да счэпнай прылады заднім ходам. Узяўшы самалёт на буксір, аператар проста перасаджваўся з аднаго месца на іншае і ўжо пярэднім ходам пачынаў рух.

Цягач меў поўны прывад. Пярэднія і заднія колы гэтага аўтамабіля былі рознага дыяметра: спераду — ад грузавіка ЯАЗ-214, заднія спаркі — ад кар’ернага самазвала МАЗ-525, што дазволіла дасягнуць найбольшага счаплення з бетонным пакрыццём аэрадрома. Для гэтага ж маса аўтамабіля была даведзена да 28 тон.

Сілавым агрэгатам з’яўляўся дызельны рухавік Д-12. Выдатак паліва складаў каля 45 літраў на гадзіну, што ў пераліку адпавядала 130 літрам на 100 км.

## Эксплуатацыя 
Міністэрствам авіяцыйнай прамысловасці было замоўлена трынаццаць цягачоў. У канцы 1950-х гадоў у вопытную эксплуатацыю былі перададзеныя тры машыны, якія прапрацавалі да 1970 года. 

Аднак з далейшым павелічэннем масы новых мадэляў самалётаў МАЗ-541 перастаў задавальняць патрабаванням аэрадромных службаў. Ад зборкі раней замоўленых дзесяці машын вырашана было адмовіцца. У далейшым да спецыяльных аэрадромных цягачоў вярнуліся ўжо на БелАЗ у сярэдзіне 1970-х гадоў.

## Крыніцы 
541
Катэгорыя:Аўтамабілі 1950-х
Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1956
Пекас (Тэхас)

**Пекас** () — горад у ЗША, размешчаны ў заходняй частцы штата Тэхас. Адміністрацыйны цэнтр акругі Рыўз. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 8780 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2014 годзе ў горадзе пражывала 9213 чалавек. Горад размешчаны на заходнім беразе ракі Пекас, ля ўсходняга краю пустыні Чыўаўа, непадалёк ад мяжы з Нью-Мексіка.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Пекас (акруга)

**Акруга Пекас** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 16809 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 16 248 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Форт-Стоктан. Сфарміравана ў 1871 годзе. Названа ад ракі Пекас.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Чыўаўа

**Чыўаўа**:
* Чыўаўа (горад)
* Чыўаўа (муніцыпалітэт)
* Чыўаўа (пустыня)
* Чыўаўа (штат)
Чыўаўа (горад)

**Чыўаўа** () — горад на поўначы Мексікі, адміністрацыйны цэнтр штата Чыўаўа, уваходзіць у склад аднайменнага муніцыпалітэта і таксама з'яўляецца яго адміністрацыйным цэнтрам. З 1864 па 1867 год - месца размяшчэння рэспубліканскага ўрада Мексікі. Насельніцтва - 809 232 чалавекі (перапіс 2010).

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Чыўаўа
Перытан

**Перытан** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночнай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Окілтры. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 8802 чалавекі, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2017 годзе ў горадзе пражывала 8683 чалавекі.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Чыўаўа (пустыня)

**Чыўаўа** (; ) — пустыня ў Паўночнай Амерыцы, размешчаная ў раёне амерыкана-мексіканскай мяжы на тэрыторыі амерыканскіх штатаў Нью-Мексіка, Тэхас (на захад ад ракі Пекас) і Арызона (паўднёва-ўсходняя частка), а таксама мексіканскіх штатаў Чыўаўа, Кааўіла, Дуранга (паўночна-заходняя частка), Сакатэкас (маленькая частка на поўначы) і Нуэва-Леон (маленькая частка на захадзе).

Плошча — 362,6 тыс. км² (3-я па памерах у Заходнім паўшар’і і 2-я ў Паўночнай Амерыцы пасля пустыні Вялікага Басейна. Пустыня ўяўляе сабой засушлівую раўніну, якая перарываецца шматлікімі горнымі градамі, мікраклімат якіх адрозніваецца ад астатняй пустыні. У складзе пустыні вылучаюць запаведнік-пустыню Уайт-Сандс (штат Нью-Мексіка).

Пустыня Чыўаўа знаходзіцца вышэй за пустыню Санора, якая размешчана на захад. Вышыня змяняецца ад 600 да 1675 метраў, што змякчае кліматычныя ўмовы ўлетку (звычайныя дзённыя тэмпературы ў чэрвені знаходзяцца ў дыяпазоне 35-40 ° C). Зімой надвор’е залежыць ад сілы паўночных вятроў. Ападкі больш багатыя, чым на поўдні Вялікага Басейна, у пустынях Санора і Махавэ, але звычайна не перавышаюць 254 мм у год, пераважна дождж ідзе ў перыяд мусона ў канцы лета. Снегу амаль няма за выключэннем вышынных частак.

На тэрыторыі пустыні размешчаны некалькі гарадоў, самы буйны з іх — горад Сьюдад-Хуарэс.
Окілтры (акруга)

**Акруга Окілтры** () — акруга ў ЗША, штаце Тэхас, у прыгранічнай зоне Тэхаскага выступу. Афіцыйна ўтворана ў 1876 годзе і названы ў гонар Уільяма Окілтры — генеральнага пракурора Рэспублікі Тэхас. Станам на 2000 год, колькасць насельніцтва складала 9006 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Перытан. Акруга Акілтры ўваходзіць у лік 46 акруг Тэхаса з дзеючым сухім законам або абмежаваннямі на продаж спіртных напояў.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Наўкальпан-дэ-Хуарэс

**Наўкальпан-дэ-Хуарэс** () — горад і муніцыпалітэт у Мексіцы, уваходзіць у штат Мехіка. Дэ-факта з’яўляецца прыгарадам горада Мехіка. Насельніцтва — 916 437 чалавек.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Мексікі
Кульякан

**Кульякан** (ісп.: Culiacán), афіцыйна **Кульякан-Расалес** (ісп.: Culiacán Rosales) — горад у Мексіцы, сталіца штата Сіналоа і адміністрацыйны цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта. Насельніцтва - 605304 чалавека (2005). Адзін з найбуйнейшых гарадоў Мексікі і найбуйнейшы горад штата. Муніцыпалітэт Куліякан уключае ў сябе такія навакольныя абшчыны як Коста-Рыка і Эль Дарада, агульная плошча якога складае 4758 км². Размешчаны ў цэнтральнай частцы штата, ля падножжа Заходняй Сьера-Мадрэ, ля зліцця рэк Тамасула і Умая, якія ўтвараюць раку Кульякан.

Горад апісаны ў рамане Артура Перэса-Рэвертэ «Каралева поўдня».

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Мексікі
Oedemopsis

**Oedemopsis** — род наезнікаў падсямейства  сямейства .

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Паўночнай Амерыцы, Палеарктыцы, у неатрапічнай і арыентальнай абласцях. Вядома каля 20 відаў.

## Апісанне 
Дробныя наезнікі, у даўжыню дасягаюць 3-5 мм.

## Экалогія 
Прадстаўнікі роду — эктапаразіты дробных лускакрылых сямейства .

## Спіс відаў 
Некаторыя віды роду:

* 
* 
* 

## Літаратура 
*  ISBN 5-02-025869-5

Катэгорыя:Іхнеўманіды
Cucullia asteroides

**Cucullia asteroides** — від молей сямейства . Сустракаецца ў Паўночнай Амерыцы.

## Зноскі 
Катэгорыя:Соўкі
Джон Лойд Стэфенс

**Джон Лойд Стывенс** (традыцыйна — **Стэфенс**), ; , Шрусберы, Нью-Джэрсі — , ) — амерыканскі юрыст, дыпламат і падарожнік, маяніст.

## Біяграфія 
Пасля пераезду ў Нью-Ёрк навучаўся ў прыватнай школе. Ва ўзросце 13 гадоў паступіў у Калумбійскі каледж, які скончыў праз 4 гады, у 1822 годзе. Вучыўся ў Літчфільдскай школе права (штат Канектыкут).

Разам з Ф. Кезервудам адправіўся ў падарожжа на паўвостраў Юкатан. Вынікам падарожжа стала багата ілюстраваная малюнкамі Кезервуда кніга «Incidents of Travel in Central America, Chiapas and Yucatan» (неўзабаве перакладзеная на многія мовы свету). Кніга заклала асновы вывучэння цывілізацыі майя.

У 1850 годзе Стывенс адправіўся ў Панаму для працы над праектам Транс-Істмійскай чыгункі. Праз два гады, падчас будаўніцтва чыгункі Стывенс сур’ёзна захварэў на малярыю. Быў знойдзены без прытомнасці пад сейбай — дрэвам, якое лічыцца святым у майя. Перавезены ў Нью-Ёрк у крытычным стане, памёр 13 кастрычніка 1852 года.

Пахаваны на Старых Мармуровых могілках.
Endoxyla cinereus

**Endoxyla cinereus** — від буйных начных матылькоў з сямейства . Лічыцца самым цяжкім матыльком у свеце — самкі важаць да 26 — 30 г

## Біялогія 
Імага не харчуецца і жыве за кошт запасу пажыўных рэчываў, назапашаных ў стадыі лічынкі. Актыўныя ў прыцемках і ноччу. Вусені даволі буйныя з некалькі пляскатай галавой і добра развітым ротавым апаратам, голыя, мясістыя. Вусені — ксілафагі, вядучыя схаваны спосаб жыцця. Яны прагрызаюць хады ў ствалах і харчуюцца драўнінай розных відаў .

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1890 годзе
Катэгорыя:Матылі
Багуслаўскі фальварак

**Гомельская сядзіба**, або **Багуслаўскі фальварак** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры 19 ст. ў г. Гомель, на тэрыторыі былой вёскі Прудок, якая ўвайшла ў межы горада. Уваходзіла ў склад маёнтка Румянцавых, затым Паскевічаў.

Файл:Маёнтак у Прудку 5.JPG|Сядзібны дом
Файл:Маёнтак у Прудку 6.JPG|Элемент сядзібнага дома XIX ст.
Файл:Гомель. Усадебный дом и конюшни Паскевича в Прудке 02.jpg|Стайні
Файл:Гомель. Фальварак Багуслаўскіх, стайня.jpg|Стайні
Файл:Гомель. Фальварак Багуслаўскіх. Стайня.jpg|Гаспадарчая пабудова

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сядзібы Беларусі
Катэгорыя:Румянцавы
Катэгорыя:Паскевічы
Катэгорыя:Прудок (Гомель)
Катэгорыя:Славутасці Гомеля
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гомеля
Катэгорыя:Збудаванні Гомеля ў стылі эклектыкі
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Рубільнік

**Рубільнік** - гэта тып выключальніка з ручным прывадам, які выкарыстоўваецца для кіравання патокам электрычнасці ў электрычным ланцугу. Ён складаецца з шарніра, які дазваляе металічнаму рычагу-нажу, уваходзіць у шчыліну падспружыненнага нерухомага кантакта замыкая такім чынам электрычны ланцуг. Шарнір, нож и нерухомы кантакт замацаваны на ізаляванай аснове, а нож мае ізаляваную ручку на адным канцы (для бяспекі і зручнасці). 

Рубільнікі могуць мець некалькі формаў, у тым ліку адназакідныя, у якіх "нож" зачапляецца толькі з адным нерухомым кантактам, і падвойныя, у якіх нажавы шарнір размяшчаецца паміж двума нерухомымі кантактамі і можа зачапіцца з любым з іх. 

Некалькі нажоў могуць быць прымацаваныя да адной ручкі і могуць выкарыстоўвацца для актывацыі больш чым адной схемы адначасова (ці некалькіх фаз шматфазнай сістэмы).

Аднак у сучаснасці, тэрмін рубільнік афіцыйна не замацаваны у тэхнічных нарматыўных дакументах, і з'яўляецца агульнай паўсядзённай гутарковай назвай такіх электрычных апаратаў як як «раз'яднальнік», «выключальнік нагрузкі» і «выключальнік-раз'яднальнік» (часцей за ўсё менавіта яго і называюць "рубільнік"). 

## Выкарыстанне ў наш час 
Нягледзячы на тое, што рубільнікі ў асноўным выкарыстоўваліся ў мінулым, цяпер знаходзяць прымяненне ў дэманстрацыйных мэтах, а таксама як просты сродак размыкання электрычнага ланцугу без нагрузкі (да таго ж у рубільніка ў адключаным становішчы добра бачны разрыў электрычнага ланцуга, ў той час як напрыклад аўтаматычны выключальнік не дае візуальна бачнага разрыву ланцуга). Аднак нягледзячы што рубільнік надзвычай просты ў канструкцыі і выкарыстанні, але яго адкрытыя металічныя часткі ўяўляюць вялікую небяспеку паразы электрычным токам, а пры камутацыі пад нагрузкай могуць падвяргаецца іскрэнню, што стварае дадатковую небяспеку ўдару токам або апёкаў для аператара і пры пэўных умовах можа выклікаць пажар або выбух.

Адкрытыя рубільнікі ў большасці выпадкаў былі выцесненыя больш бяспечнымі выключальнікамі нагрузкі з токаправоднымі кантактамі размешчанымі ўнутры корпуса. Таксама ў шэрагу выпадкаў замест рубільнікаў ставяцца аўтаматычныя выключальнікі (ці нават кантактары) якія акрамя іншага маюць дугагасільную камеру, у якой гасіцца электрычная дуга, выкліканая пераключэннем выключальніка. 

У некаторых канструкцыях рубільнікі сумяшчаюць з засцерагальнікамі або выкарыстоўваюць засцерагальнікі ў якасці нажоў. Такая канструкцыя, якая дазваляе выконваць функцыі камутацыі і абароны, называюць блокам засцерагальнік-выключальнік (БPВ). 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Камутацыйныя апараты
Камбейскі бурштын

**Камбейскі бурштын** () — выкапнёвая смала, россыпы якой знаходзяць у шахтах на тэрыторыі індыйскага штата Гуджарат, дзе вядзецца здабыча бурага вугалю. Узрост бурштынаносных адкладаў складае 55-52 млн гадоў (ранні эацэн). Крыніцай смалы, з якой утварыўся бурштын, былі дрэвы з сямейства . У камбейскім бурштыне было знойдзена больш за 55 сямействаў і 100 відаў членістаногіх. Дрэнна палімерызаваны, дзякуючы чаму добра раствараецца ў арганічных растваральніках, такіх як хлараформ, што дазваляе здабываць з яго насякомых для вывучэння.

Катэгорыя:Гуджарат
Катэгорыя:Эацэн
Катэгорыя:Бурштын
Сезон 2001/2002 «Гродна-93»

У сезоне 2001/2002 баскетбольны клуб «Гродна-93» з Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2001/2002 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2001 ( **уладальнік**),
* Паўночнаеўрапейская баскетбольная ліга 2001/2002 (вылет з 1-га групавога раўнда — 9 месца ў групе «В»).

## Склад каманды 
*У чэмпіянаце Беларусі*:
*  Арсеній Бяссмертны
*  Андрэй Васілеўка
*  Томас Вянскунас
*  Эгідзіюс Кавалюнас
*  Юрый Качан
*  Алег Квашчук
*  Дзяніс Коршук
*  Арсеній Кучынскі
*  Кірыл Місючэнка
*  Эдуард Прыйма
*  Аляксей Пынцікаў
*  Уладзімір Шарко
*У Кубку Беларусі*:
*  Арсеній Бяссмертны
*  Андрэй Васілеўка
*  Томас Вянскунас
*  Эгідзіюс Кавалюнас
*  Юрый Качан
*  Дзяніс Коршук
*  Кірыл Місючэнка
*  Аляксей Пынцікаў
*  Юрый Чарняк
*  Уладзімір Шарко

У Паўночнаеўрапейскай баскетбольнай лізе за каманду выступаў Уладзімір Верамеенка («Спартак-Кандытар», Гомель)

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Барысаў (галоўны трэнер)
*  Яўген Пустагвар

## Гл. таксама 
* Сезон 2000/2001 «Гродна-93»
* Сезон 2002/2003 «Гродна-93»

## Спасылкі 
* ПОБЕДИТЕЛИ И ПРИЗЁРЫ МУЖСКОГО ЧЕМПИОНАТА СТРАНЫ (ИГРОКИ)
2001/2002
Гродна-93
Катэгорыя:2001 год у Гродне
Катэгорыя:2002 год у Гродне
Тласкала-дэ-Хікатэнкатль

**Тласкала-дэ-Хікатэнкатль**  () — горад у Мексіцы, сталіца штата Тласкала. Насельніцтва - 89 795 чалавек (на 2010 год).

Першапачаткова насіў назву Санта-Марыя-дэ-ла-Нуэва-Тласкала ці, скарочана, Тласкала. 10 мая 1932 года перайменаваны ў Тласкала-дэ-Хікатэнкатль, у гонар Хікатэнкатля, правадыра дзяржавы Тласкала дакалумбавай эпохі.

Катэгорыя:Гарады Мексікі
Сьюдад-Вікторыя

**Сьюдад-Вікторыя** () — горад у Мексіцы, адміністрацыйны цэнтр штата Тамауліпас і муніцыпалітэта Вікторыя. Насельніцтва - 305 155 чалавек (перапіс 2010).

Горад размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы штата.

Катэгорыя:Гарады Мексікі
Людміла Стэфанаўна Петрушэўская

**Людміла Стэфанаўна Петрушэўская** (; нар. , ) — расійскі празаік і паэтэса, драматург, сцэнарыст, перакладчыца, выканаўца розных музычных напрамкаў.

## Біяграфія 
Нарадзілася 26 мая 1938 года ў Маскве ў сям’і службоўца. Бацька — Стэфан Антонавіч Петрушэўскі, філосаф, займаўся праблемамі марксісцка-ленінскай этыкі і навуковага атэізму; маці — Валянціна Мікалаеўна Якаўлева. Унучка лінгвіста М. Ф. Якаўлева, стваральніка пісьменстваў для шэрагу народаў СССР. Праўнучка Іллі Сяргеевіча Вегера (1865—1948), рэвалюцыянера, члена РСДРП з 1898 года. Унучатая пляменніца савецкіх дзяржаўных дзеячаў Я. І. Вегера і У. І. Вегера.

У ваенны час жыла ў сваякоў, а таксама ў дзіцячым доме пад Уфой.

Пасля вайны вярнулася ў Маскву, скончыла факультэт журналістыкі МДУ (1961).

Да 1973 года працавала карэспандэнтам на ра­дыё, рэдактарам на тэлебачанні.

Друкуецца з 1972 года; у 1974-82 гады про­зу Петрушэўскай не пуб­лікавалі. Вядомасць прынес­лі п’е­сы, якія спалучалі тра­дыцыі рэалістычнай дра­ма­тур­гіі з эле­мен­та­мі тэатра аб­сур­да (найбольш ран­нія з іх ішлі спачатку на паўпрафесійных сце­эах): «Уро­кі му­зы­кі» (створана ў 1973, пастаўлена ў 1978 у Сту­дэнцкім тэатры МДУ, рэжысёр Раман Вікцюк; апубл. 1983).

Прафесійныя тэатры пачалі ставіць яе п’есы ў 1980-я гады: аднаактная п’еса «Каханне» ў Тэатры на Таганцы, «Кватэра Каламбіны» у «Сучасніку», «Маскоўскі хор» у МХАТ. Доўгі час пісьменніцы даводзілася працаваць «у стол» — рэдакцыі не маглі публікаваць апавяданні і п’есы пра «ценявыя старонкі жыцця».

## Творчасць 
У п’есах «Каханне» (паст. 1975), «Чынзана», «Дзень нараджэння Смірновай» (абедзве паст. 1979), «Кватэра Каламбіны» (паст. 1986), «Маскоўскі хор» (паст. 1988), аповесцях «Сваё кола» (1988), «Час ноч» (1992), «Маленькая Грозная» (1998), зборніку апавяданняў «Бессмяротнае каханне» (1988) і інш. жыццё сучасніка, паказ штодзённасці як нязведанай сферы рэчаіснасці. Аўтар «Дзікіх жывёланых казак» (1993—94), кінасцэнарыяў і інш. Піша для дзяцей. Творчасць Людмілы Петрушэўскай адметная жорсткасцю псіхалагічнага аналізу, разнастайнасцю персанажаў і моўных стыляў.

## Грамадская пазіцыя 
У 1996 годзе была сярод дзеячаў культуры і навукі, якія заклікалі расійскія ўлады спыніць вайну ў Чачні і перайсці да перагаворнага працэсу. У сакавіку 2020 года падпісала зварот супраць прыняцця паправак да Канстытуцыі РФ.

У верасні 2020 года падпісала ліст у падтрымку акцый пратэсту ў Беларусі.

У лістападзе 2021 года адмовілася ад Дзяржпрэміі ў знак пратэсту супраць ліквідацыі праваабарончага цэнтру «Мемарыял».

У 2022 годзе асудзіла ваенную агрэсію Расіі супраць Украіны і назвала Пуціна «галоўным злачынцам».

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Драматургі Расіі
Сезон 2000/2001 «Гродна-93»

У сезоне 2000/2001 баскетбольны клуб «Гродна-93» з Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2000/2001 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2000 ( **уладальнік**),
* Кубак Корача 2000/2001 (вылет з 2-га папярэдняга раўнда),
* Паўночнаеўрапейская баскетбольная ліга 2000/2001 (2 дывізіён (NEBL Challenge Cup),  **3 месца**).

## Склад каманды 
*У чэмпіянаце Беларусі*:
*  Арсеній Бяссмертны
*  Андрэй Васілеўка
*  Сяргей Жармухамедаў
*  Юрый Качан
*  Алег Квашчук
*  Андрэй Клемезь
*  Дзяніс Коршук
*  Пётр Крышчык
*  Эдуард Прыйма
*  Аляксей Пынцікаў
*  Раман Сафронаў
*  Юрый Чарняк (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Уладзімір Шарко
*У Кубку Беларусі*:
*  Арсеній Бяссмертны
*  Андрэй Васілеўка
*  Сяргей Жармухамедаў
*  Юрый Качан
*  Алег Квашчук
*  Андрэй Клемезь
*  Дзяніс Коршук
*  Пётр Крышчык
*  Аляксей Пынцікаў
*  Раман Сафронаў
*  Юрый Чарняк

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Барысаў (галоўны трэнер)
*  Марк Фруман

## Гл. таксама 
* Сезон 1999/2000 «Гродна-93»
* Сезон 2001/2002 «Гродна-93»

## Спасылкі 
* ПОБЕДИТЕЛИ И ПРИЗЁРЫ МУЖСКОГО ЧЕМПИОНАТА СТРАНЫ (ИГРОКИ)
2000/2001
Гродна-93
Катэгорыя:2000 год у Гродне
Катэгорыя:2001 год у Гродне
Вольга Рыгораўна Кукуня

**Вольга Рыгораўна Куку́ня** (нар. 4 верасня 1947) — беларускі мастацтвазнавец, гісторык архітэктуры, рэстаўратар.

## Біяграфія 
Нарадзілася 4 верасня 1947 года. У 1980 годзе паступіла ў Ленінградскі інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры. У 1986 г. атрымала дыплом аб заканчэнні інстытута. Дыпломная праца «Тэарэтычныя трактаты эпохі Адраджэння пра „ідэальныя гарады“». Вядучы мастацтвазнавец у АТТ «Праектрэстаўрацыя».

## Навуковая дзейнасць 
У якасці мастацтвазнаўца ўдзельнічала ў наступных праектах: рэканструкцыя Цэнтральнага дзіцячага парку імя М. Горкага ў Мінску (1998—1999, будаўніцтва 2002—2003; навуковы кіраўнік Т. Ф. Косціч); праект рэстаўрацыі парку былой сядзібы М. Агінскага ў в. Залессе Смаргонскага раёна (1993; навуковы кіраўнік Л.  Іванова); эскізны праект рэстаўрацыі парку ў г. Высокае Камянецкага раёна (1999; навуковы кіраўнік Т. Ф. Косціч); эскізнае рашэнне добраўпарадкавання палацава-паркавага ансамбля ў г. Нароўля Гомельскай вобласці (2007; навуковы кіраўнік У. І. Мелех); праект рэгенерацыі тэрыторыі сядзібна-паркавага комплексу «Фальварак Багуслаўскі» ў г. Гомелі (2007; навуковы кіраўнік У. І. Мелех); рэканструкцыя добраўпарадкавання перад Домам афіцэраў (2003—2008, будаўніцтва ў 2007—2009); рэканструкцыя парку палацава-паркавага комплексу ў в. Свяцк Гродзенскай вобласці (2011; навуковы кіраўнік Л.  Іванова).

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі архітэктуры Беларусі
Катэгорыя:Рэстаўратары Беларусі
Марк Саламонавіч Жытніцкі

**Марк Саламонавіч Жытніцкі** (1903, Магілёў — 1993, Тэль-Авіў) — ізраільскі і беларускі мастак, графік. Член Саюза мастакоў СССР да 1971 года. Член саюза мастакоў Ізраіля.

Нарадзіўся ў беднай яўрэйскай сям’і. Скончыў 4 класа свецкай школы «Талмуд Тора». Рана праявіў мастацкія здольнасці.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Ізраіля
Далай-лама I

**Далай-лама I** (*དགེ་འདུན་གྲུབ།, 1391&nbsp;—1474) — рэлігійны дзеяч Тыбету, стаў першым сярод далай-лам. Спрыяў развіццю ламаісцкіх манастыр.

## Біяграфія 
Паходзіў з сям’і качэўнікаў-жывёлагадоўцаў. Нарадзіўся ў Гюрмей Рупа манастыра Сак’я (вобласць Цанг). Пры нараджэнні атрымаў імя Пема Дорджэ. У маладосці пасяліўся ў манастыры Нартанг. У 1405 годзе стаў паслушнікам у Хенчэна Друпы Шэраба. У 1410 годзе, стаўшы манахам, прыняў імя Гендзюн Чуб (іншае вымаўленне Гендун Дуб).

Пасля стаў вучнем Джэ Цанкапа (1375—1415). Апошні спрыяў кар’еры Гендэна, які стаў першым кіраўніком манастыра Гандэн. Паступова становіцца адным з шанаваных рэлігійных дзеячаў і навукоўцаў Тыбету (асабліва пасля смерці Цанкапа). Вядомы быў шматлікімі і працяглымі медытацыямі. У 1447 годзе заснаваў манастыр Ташы Ланкхпо ў г. Шыгатцы. На дадзены момант гэта адзін з найбуйнейшых манастыроў Тыбету.

Аднак ён не ўдзельнічаў у палітычных справах, больш займаючыся рэлігійнымі практыкаваннямі. Шмат зрабіў для свайго манастыра, спрыяючы ўзвышэнню яго вагі. Сюды сталі сцякацца шматлікія паслушнікі і паломнікі. Разам з гэтым расла маёмасць манастыра Ташы Ланкхпо. Ва ўзросце 84 гадоў, не выходзячы з медытацыі, памёр, і праз два пакаленні прызнаны першым Далай-ламай.

## Творчасць 
Сярод спадчыны ёсць «Каментар да Абгідгармакошы», эпічная паэма пра жыццё і дзейнасць Буды Шак’ямуні, верш-прысвячэнне Джэ Цанкапу, панегірык багіні Тара.

## Літаратура 
* Martin Brauen (Hrsg.): Die Dalai Lamas. Völkerkundemuseum der Universität Zürich 2005, ISBN 3-89790-219-2.

Катэгорыя:Далай-ламы
Катэгорыя:Паэты Тыбета
Катэгорыя:Пісьменнікі Тыбета
Hyles lineata

**Hyles lineata** — матыль з сямейства .

## Заўвагі па сістэматыцы 
Раней *Hyles lineata* (Fabricius, 1775) лічыўся адзіным таксонам з еўразійскім , які разглядаўся яго варыяцыяй альбо падвідам. Такім чынам, апошні від пад назвай *Hyles lineata* прыводзіўся ў старой літаратуры, прысвечанай лускакрылым Еўропы. Толькі ў канцы XX стагоддзя было вызначана, што дадзеныя таксоны ўяўляюць сабой два розных віды.

Марфалагічныя адрозненні паміж імі былі добра апісаны Eitschberger & Steiniger (1976). Адрозненні ў арэалах разглядаюцца Haxaire (1993).

## Апісанне 
Размах крылаў 60-85 мм. Пярэднія крылы аліўкава-бурыя або аліўкава-карычневыя з белымі жылкамі і з белай палоскай ад вяршыні крыла да ўнутранага краю крыла. Заднія крылы ружовага колеру з чорнымі пярэднім і заднім краямі. На пярэдняспінцы маюцца 2 белыя падоўжныя паласы. На пярэдняй палове брушка чаргуюцца па 3 чорныя і белыя папярочныя паласы.

## Арэал 
*Hyles lineata* з’яўляецца адным з самых распаўсюджаных відаў бражнікаў у Паўночнай Амерыцы і мае вельмі шырокі геаграфічны арэал. Ён распаўсюджаны на большай частцы Злучаных Штатаў і таксама сустракаецца ў Цэнтральнай Амерыцы, Мексіцы, у Паўднёвай Канадзе.

## Біялогія 
Кармавыя расліны вусеняў: , , , , , , , , .

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Бражнікі
МАЗ-2000

**МАЗ-2000 «Перабудова»** — прататып модульнага магістральнага аўтапоезда Мінскага аўтамабільнага завода.

Машына мела памернасць і прызначэнне звычайнага седлавога аўтацягніка. Грузавік адрозніваўся рэвалюцыйнай модульнай канструкцыяй без падраздзялення на седлавы цягач і паўпрычэпы і мог нарошчвацца модулямі ў вялікія канфігурацыі.

Упершыню публічна быў прадстаўлены ў 1988 годзе на Парыжскім аўтасалоне, дзе быў узнагароджаны Залатым медалём за выдатныя тэхнічныя рашэнні. Стаў першым савецкім грузавіком, якія адказваў жорсткім патрабаванням міжнародных стандартаў для магістральных аўтацягнікоў.

Падрыхтаваная маса базавага аўтацягніка склала 12 тон, поўная маса — 33 тоны (41 тона з трохвосевай задняй каляскай). Аб’ём грузавой платформы быў роўны 83 м³, што на 5—10 м³ больш, чым у аўтацягнікоў класічнай канструкцыі той жа даўжыні.

Некаторыя тэхнічныя рашэнні МАЗ-2000, напрыклад, роўная падлога кабіны, панарамнае лабавое шкло і кабіна, аддзеленая ад шасі, насуперак распаўсюджанай памылцы, хоць і з’яўляліся для савецкага аўтамабілебудавання рэвалюцыйнымі, але ўсё ж былі запазычаныя з канцэпт-кара Renault Virages VE-10, прадстаўленага ў 1985 годзе.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* МАЗ-2000

Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1988
Катэгорыя:Аўтамабілі 1980-х
2000
Вольга Мікалаеўна Жалонкіна

**Вольга Мікалаеўна Жалонкіна** (нар. , г. Драгобыч, Украіна) — беларускі мастак тэатра.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1981 годзе Растоўскае мастацкае вучылішча. 3 1981 года мастак па касцюмах Беларускага акадэмічнага музычнага тэатра.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэатральныя мастакі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Растоўскага мастацкага вучылішча
Вызваленчы рух Конга

**Вызваленчы рух Конга, ВРК** () — праўгандыйская паўстанцкая групоўка, створаная на тэрыторыі Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга ў гады Другой кангалезскай вайны. У пасляваенны перыяд дзейнічала як палітычная партыя. З моманту заснавання яе ўзначальваў бізнесмен Жан-П’ер Бемба.

## Гісторыя 
Створана восенню 1998 года. Падчас вайны групоўка кантралявала большую частку поўначы краіны, у прыватнасці, Экватарыяльную правінцыю. Штаб-кватэра размяшчалася ў горадзе Гбадалітэ. Фракцыю падтрымлівала Уганда. 

У рамках міжкангалезскага дыялогу за арганізацыяй замацаваны 2 пасады ва ўрадавай арміі — кіраўніка ваеннай лагістыкі і камандуючага ВМС. Два з дзесяці ваенных акругаў ДРК таксама былі перададзеныя ВРС. Лідар баевікоў Бемба атрымаў магчымасць прызначаць і звальняць міністра замежных спраў ДРК.

На ўсеагульных выбарах 2006 года ад ВРС удзельнічаў Бемба, які заняў другое месца. У парламенце партыя рух атрымаў 64 з 500 месцаў — другое месца сярод усіх палітычных партый. На выбарах у Сенат 19 студзеня 2007 года арганізацыя атрымала 14 з 108 месцаў.

На ўсеагульных выбарах 2011 года ВРК страціў пазіцыю другой па велічыні партыі ў парламенце, трапіўшы на пятае месца.

На выбарах 2018 года партыя ўдзельнічала ў складзе кааліцыі «Ламука».

## Злачынствы 
Рух з’яўляецца галоўным падазраваным у здзяйсненні этнічных чысткак супраць пігмеяў падчас Другой кангалезскай вайны.

Акрамя таго, арганізацыя была прызнана Міжнародным крымінальным судом (МУС) вінаватай у здзяйсненні ваенных злачынстваў падчас баявых дзеянняў у Цэнтральнаафрыканскай Рэспубліцы ў перыяд з 2002 па 2003 год пасля спробы дзяржаўнага перавароту генерала Франсуа Базізэ супраць урада тагачаснага прэзідэнта Анжа-Фелікса Патасэ. ВРС, які дзейнічаў на баку прэзідэнта, здзейсніў шматлікія акты забойстваў, згвалтаванняў, рабаванняў і катаванняў падчас канфлікту, спрабуючы здушыць путчыстаў. У 2008 годзе ў Бельгіі лідар арганізацыі Бемба быў арыштаван і абвінавачаны МУС па трох пунктах абвінавачвання ў злачынствах супраць чалавечнасці і пяці пунктах абвінавачвання ў ваенных злачынствах у ЦАР. Ён быў асуджаны па двух пунктах абвінавачвання ў злачынствах супраць чалавечнасці і трох пунктах абвінавачвання ў ваенных злачынствах. Кіраўнік ВРС прысуджаны да 18 гадоў зняволення, але 8 чэрвеня 2018 года Апеляцыйны суд МУС цалкам апраўдаў яго.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* 
* President names top officers for unified national military, 20 August 2003
* U.S. State Department, 04KINSHASA1753 FARDC on the move in Eastern DRC, 17 September 2004. Use of ex-MLC troops from Gbadolite in South Kivu.
Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга
Жалонкіна

**Жалонкіна** — жаночая форма прозвішча Жалонкін.

## Вядомыя носьбіты 
* Вольга Мікалаеўна Жалонкіна (нар. 1956) — беларускі мастак тэатра.
* Галіна Аляксееўна Жалонкіна (нар. 1946) — беларускі спецыяліст у галіне дашкольнай адукацыі.
* Тамара Пятроўна Жалонкіна (нар. 1944) — беларускі фізік.
Магілёўтрансмаш

**Магілёўтрансмаш** (**Магілёўскі завод транспартнага машынабудавання**) — беларускае прадпрыемства па выпуску паўпрычэпаў, аўтамабільных кранаў і спецыяльных фургонаў, размешчанае ў горадзе Магілёў. У цяперашні час з’яўляецца філіялам Мінскага аўтамабільнага завода.

## Гісторыя 
У 1975 годзе ў Магілёве пачалося будаўніцтва завода сельскагаспадарчага машынабудавання «Магілёўсельмаш». У 1982 годзе завод быў уведзены ў эксплуатацыю. Першапачаткова падпарадкоўваўся Міністэрству машынабудавання для жывёлагадоўлі і кормавытворчасці СССР. З 1991 года — у падпарадкаванні Дзяржкамітэта Рэспублікі Беларусь па прамысловасці і міжгаліновых вытворчасцях, з 1994 года — у падпарадкаванні Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь. 28 сакавіка 1994 года перайменаваны ў Магілёўскі завод транспартнага машынабудавання «Магілёўтрансмаш». 31 ліпеня 2000 года ператвораны ў Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства, 31 снежня 2003 года — у адкрытае акцыянернае таварыства. У 2003 годзе завод быў перададзены ў падпарадкаванне Мінскаму аўтамабільнаму заводу. У 2006 годзе ААТ «Магілёўтрансмаш» скасавана як самастойная юрыдычная асоба.

## Прадукцыя 
Першапачаткова завод займаўся вытворчасцю сельскагаспадарчай тэхнікі: прыстасаванняў для перавозкі здробненай зялёнай масы, пагрузчыкаў для трактара К-700. У 1991 годзе завод пачаў асвойваць вытворчасць прычапной тэхнікі і аўтакранаў «Машэка». У 1991 годзе былі выраблены першыя аўтамабільныя паўпрычэпы, у 1993 годзе завод выпусціў першыя 15-тонныя аўтакраны. У далейшым прадпрыемства вырабляла кантэйнеравозы, рэфрыжэратары, панелевозы, паўпрычэпы з тэнтаваным верхам, прычэпы-роспускі лесавозаў. У 2012 годзе «Магілёўтрансмаш» сабраў партыю мікрааўтобусаў МАЗ-182. У 2017 годзе на незадзейнічаных плошчах завода была арганізавана зборка аўтакранаў на шасі МАЗ сумесна з кітайскай кампаніяй *Zoomlion*. У 2019 годзе «Магілёўтрансмаш» пачаў вытворчасць рубільна-драбільнай машыны на шасі МАЗ. У 2020 годзе завод выпусціў першы смеццявоз на сціснутым прыродным газе і смеццявоз магутнасцю 8,3 т адходаў.

## Спорт 
У 1988—1998 гадах пры заводзе дзейнічала ўласная футбольная каманда «Трансмаш» (у 1998 годзе аб’яднаная з асноўнай магілёўскай камандай «Дняпро» ў «Дняпро-Трансмаш»).

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Старонка на афіцыйным сайце Мінскага аўтазавода 

Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Магілёва
Катэгорыя:Мінскі аўтамабільны завод
Жбанкова

**Жбанкова** — жаночая форма прозвішча Жбанкоў.

## Вядомыя носьбіты 
* Інэса Іванаўна Жбанкова (нар. 1933) — беларускі філосаф.
* Лілія Андрэеўна Жбанкова — беларускі філосаф, сацыёлаг.
Андрэй Васільевіч Клемезь

**Андрэй Васільевіч Клемезь** (нар. , Волжскі, Валгаградская вобласць, РСФСР, СССР) — беларускі баскетбаліст, трэнер. Атакуючы абаронца. Майстар спорту СССР, член моладзевай зборнай СССР. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Баскетболам пачаў займацца ў 1980 годзе ў г. Светлагорску. Выхаванец светлагорскай СДзЮШАР № 1. Першы трэнер — Мікалай Іванавіч Зарубаў. У 14 гадоў быў залічаны ў Рэспубліканскую школу-інтэрнат спартыўнага профілю г. Мінска, дзе фармавалася юнацкая зборная каманда БССР па баскетболе.

Прафесійная спартыўная кар’ера пачалася з 1984 года ў камандзе РТІ.

У 2007—2008 гадах быў асістэнтам галоўнага трэнера мужчынскай баскетбольнай каманды «БНТУ-Мінская вобласць». З 2015 па 2020 год працаваў трэнерам жаночай каманды «Гарызонт». У 2023 годзе стаў галоўным трэнерам мужчынскай зборнай U-14. У жніўні 2025 года прызначаны галоўным трэнерам юніёрскай зборнай Беларусі (U-18). Пад яго кіраўніцтвам зборная юнакоў 2009 года нараджэння перамагла ў Кубку Фенікса-2023/24, у Кубку Перамогі-2024 і 2025, стала пераможцам (2024, 2025) і сярэбраным прызёрам (2023) Міжнароднага турніру памяці Уладзіміра Рыжанкова.

У перыяд з 1993 па 2001 год уваходзіў у склад нацыянальнай зборнай каманды Рэспублікі Беларусь па баскетболе.

У 1996 годзе ў гульні АЗАА (Асіповічы) — «Шыком-Лакаматыў» (Віцебск) усталяваў рэкорд выніковасці ў чэмпіянатах Беларусі — 66 ачкоў (рэкорд не адноўлены да цяперашняга часу).

## Кар’ера 
* 1984—1988 — РТІ (Мінск)
* 1988—1989 — СКА (Кіеў)
* 1989—1994 — РТІ (Мінск)
* 1994—1995 — Шахцёр (Чарамхова, Расія)
* 1995 — Аўтадарожнік (Саратаў, Расія)
* 1995—1996 — ЦСК ВПС (Самара, Расія)
* 1996 — АЗАА (Асіповічы)
* 1996 — Выхаслаў (Жыліна, Славакія)
* 1996—1997 — Асторыя (Быдгашч, Польшча)
* 1997 — Аўтазаводзец-РВАР (Мінск) (*у Кубку Беларусі*)
* 1997—1998 — Лакаматыў (Віцебск)
* 1999 — Хімкі (Маскоўская вобласць, Расія)
* 1999—2000 — Самара (Расія)
* 2000—2001 — Гродна-93
* 2002—2003 — БДУ (Мінск)

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі (2): 1992/1993, 2000/2001.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 1993/1994, 1997/1998.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (2): 1997, 2000.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* АНДРЕЙ КЛЕМЕЗЬ — ГЛАВНЫЙ ТРЕНЕР МУЖСКОЙ СБОРНОЙ U-14
* Андрей Клемезь: я бы с радостью пошел детским тренером, но никто не звал
* 27 лет назад мужская сборная Беларуси не пустила Литву на Евробаскет. Вы знали об этом?

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Баскетбалісты СССР
Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі «Хімкаў» (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі «Самары» (баскетбол)
Катэгорыя:Трэнеры «Гарызонта» Мінск
Катэгорыя:Трэнеры РДВАР
Інэса Іванаўна Жбанкова

**Інэса Іванаўна Жбанкова** (нар. , г. Полацк) — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (1978), прафесар (1982).

## Творы 
* О развитии в неорганической природе. Минск, 1964;
* Проблема взаимодействия. Минск, 1971;
* Философские принципы в научном познании. Минск, 1974.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Яўгенія Маркаўна Альбац

**Яўгенія Маркаўна Альбац** (нар. , ) — расійская палітычная журналістка, палітолаг, грамадская дзяячка і пісьменніца.

У 1986—1992 гадах Альбац працавала аглядальнікам у «Маскоўскіх навінах». З 1995 года супрацоўнічала з газетамі «Известия», «Новая газета» і «Коммерсантъ». З 2004 года па люты 2022 года — вядучая аўтарскай праграмы «Поўны Альбац» на радыёстанцыі «Эхо Москвы», а таксама рэгулярны госць праграмы «Асаблівая думка». З 2009 года — галоўны рэдактар часопіса The New Times.

У 1994—1996 гадах навучалася ў магістратуры факультэта палітычных навук Гарвардскага ўніверсітэта, пасля чаго чытала лекцыі пра палітычную сістэму СССР і Расіі ў шэрагу вядучых універсітэтаў ЗША. У студзені 2004 года Альбац абараніла ў Гарвардскім універсітэце доктарскую дысертацыю па спецыяльнасці «палітычныя навукі». З 2003 года — прафесар кафедры агульнай паліталогіі Вышэйшай школы эканомікі.

Член грамадскай рады Расійскага яўрэйскага кангрэса.
Пірсал

**Пірсал**:
## Прозвішча 
* Ааран Пірсал - амерыканскі плывец
## Тапонім 
* Пірсал (Тэхас)
Пірсал (Тэхас)

**Пірсал** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўднёвай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Фрыа. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 9146 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражывала 10 064 чалавекі.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Фрыа (акруга)

**Акруга Фрыа** () — акруга ў ЗША, штаце Тэхас. Насельніцтва — 16252 чалавек (2000). Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 16 156 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Пірсал. Сфарміравана ў 1858 годзе.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Камп (акруга)

**Акруга Камп** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 11549 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 12 666 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Пітсберг. Сфарміравана ў 1874 годзе з часткі акругі Апшэр. Названа ў гонар Джона Лафаета Кампа, тэхаскага палітычнага дзеяча.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Плейнв’ю (Тэхас)

'''Плейнв'ю''' () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночна-заходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Хейл. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 22 194 чалавекі, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2015 годзе ў горадзе пражывала 20 919 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Хейл (акруга, Тэхас)

**Акруга Хейл** () — акруга ў ЗША, штаце Тэхас. Афіцыйна ўтворана ў 1876 годзе і названы ў гонар Джона Хейла — лейтэнанта тэхаскай арміі, які загінуў у бітве пры Сан-Хасінта. Станам на 2000 год колькасць насельніцтва складала 36602 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Плейнв'ю.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Endromopoda

**Endromopoda** — род наезнікаў сямейства . У *Endromopoda* налічваецца каля 12 апісаных відаў.

## Віды 
Гэтыя 12 відаў належаць да роду *Endromopoda*:

*  (Ashmead, 1906) c g
*  Constantineanu & Pisica, 1977 c g
*  (Fabricius, 1804) c g
*  (Holmgren, 1860) c g
*  (Ashmead, 1890) c g
*  (Ulbricht, 1910) c g
*  (Brauns, 1898) c g
*  (Kusigemati, 1985) c g
*  (Perkins, 1957) c g
*  (Perkins, 1957) g
*  (Walley, 1960) c g b
*  (Walley, 1960) c g
Крыніцы даных: i = ITIS, c = Catalogue of Life, g = GBIF, b = Bugguide.net

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Іхнеўманіды
Сяргей Алжанавіч Жармухамедаў

**Сяргей Алжанавіч Жармухамедаў** (нар. , , СССР) — расійскі баскетбаліст, трэнер. Разыгрываючы абаронца. Майстар спорту Расіі. З’яўляецца сынам савецкага баскетбаліста, алімпійскага чэмпіёна 1972 года Алжана Жармухамедава.

## Біяграфія 
Першую частку сезона 1996/97 правёў у маскоўскім «Спартаку» і пераехаў у Саратаў, дзе згуляў у 8 матчах за «Аўтадар» у рэгулярным чэмпіянаце і ў 5 гульнях у плэй-оф. Пазней гуляў у «Дынама» (Масква), «Арсенале» (Тула), «Спартаку» (Санкт-Пецярбург).

Сваю трэнерскую кар’еру пачынаў у СШАР № 49 «Трынта», дзе працаваў з 2004 па 2008 гады. З 2008 па 2010 працаваў з моладзевай камандай ЦСКА-2, з якой двойчы заваёўваў медалі моладзевага чэмпіянату. У 2010 годзе ўвайшоў у трэнерскі штаб асноўнага складу ЦСКА і паралельна з 2010 па 2012 гады працаваў са зборнай Расіі.

## Кар’ера 
* 1994—1995 — ЦСКА-2 (Масква)
* 1995 — ЦСКА (Масква)
* 1995—1996 — Шахцёр (Чарамхова)
* 1996 — Спартак (Масква)
* 1996—1997 — Аўтадор (Саратаў)
* 1997—1998 — Дынама (Масква)
* 1998—2001 — Гродна-93 (Гродна, Беларусь) 
* 2001—2002 — Арсенал (Тула)
* 2002 — Спартак (Санкт-Пецярбург)
* 2003—2004 — Дынама-2 (Масква)

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі (3): 1998/1999, 1999/2000, 2000/2001.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Расіі (1): 1996/1997.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (1): 2000.

## Спасылкі 
* Сергей Жармухамедов — главный тренер молодежной команды МБА-2
* Тренером нашей национальной сборной стал серебрянный призер чемпионата России в составе Автодора
* СЕРГЕЙ ЖАРМУХАМЕДОВ

Катэгорыя:Баскетбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі ЦСКА Масква (баскетбол)
Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Расіі
Уладзімір Пятровіч Жданаў

**Уладзімір Пятровіч Жда́наў** (, в. Селішча, Кіраўскі раён — ).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Мастакі беларускага тэатра, кіно, тэлебачання = Художники белорусского театра, кино, телевидения = The artists of the byelorussion theatre, cinema, TV : альбом- каталог. — Мінск, 2003.

Катэгорыя:Тэатральныя мастакі СССР
Катэгорыя:Тэатральныя мастакі Беларусі
Сезон 1999/2000 «Гродна-93»

У сезоне 1999/2000 баскетбольны клуб «Гродна-93» з Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 1999/2000 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 1999 (зняўся з турніру),
* Кубак Корача 1999/2000 (вылет з групавога раўнда).

## Склад каманды 
*  Андрэй Васілеўка
*  Павел Грыгор’еў
*  Сяргей Жармухамедаў
*  Юрый Качан (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Алег Квашчук
*  Дзяніс Коршук
*  Пётр Крышчык
*  Руслан Насенка
*  Эдуард Прыйма
*  Аляксей Пынцікаў
*  Пётр Сарасек (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Юрый Чарняк
*  Уладзімір Шарко

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Барысаў (галоўны трэнер)
*  Марк Фруман

## Гл. таксама 
* Сезон 1998/1999 «Гродна-93»
* Сезон 2000/2001 «Гродна-93»

## Спасылкі 
* ПОБЕДИТЕЛИ И ПРИЗЁРЫ МУЖСКОГО ЧЕМПИОНАТА СТРАНЫ (ИГРОКИ)
* 30 ЛЕТ ГРОДНО-93
1999/2000
Гродна-93
Катэгорыя:1999 год у Гродне
Катэгорыя:2000 год у Гродне
Юзэфа Віктараўна Ждановіч

**Юзэфа Віктараўна Ждановіч** (, в. Доржы, цяпер Ашмянскі раён — ?) — беларуская народная казачніца. Скончыла польскую школу. Некалькі гадоў жыла ў Вільні, працавала наборшчыцай у друкарні.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Казачнікі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ашмянскім раёне
Людміла Іванаўна Варанчыхіна

**Людміла Іванаўна Варанчыхіна** (нар. , Пушкін Ленінградская вобласць) — доктар хімічных навук, прафесар.

## Біяграфія 
У 1956 годзе закончыла Зэльвенскую сярэднюю школу № 2 і паступіла ў Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт на хімічны факультэт.

Аўтар 20 вынаходніцтваў, больш 200 навуковых публікацый, мноства дапаможнікаў для студэнтаў, уладальніца медалёў ВДНГ ўсіх вартасцяў, Ганаровы і Заслужаны работнік вышэйшай школы Расіі і Цвярскога ўніверсітэта, дзяржаўнай узнагароды — медаля «За працоўную адзнаку».

## Спасылкі 
* Славутыя жыхары раёна 
* Прафесар Людміла Варанчыхіна: «У хіміі — вялікая будучыня, і той, хто звяжа з ёй сваю прафесію, будзе заўсёды запатрабаваны» 
* Ворончихина Людмила Ивановна1. Общие сведения
Сезон 1998/1999 «Гродна-93»

У сезоне 1998/1999 баскетбольны клуб «Гродна-93» з Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 1998/1999 ( **1 месца**),
* Кубак Корача 1998/1999 (вылет з папярэдняга раўнда).

## Склад каманды 
*Склад каманды ў чэмпіянаце Беларусі*:
*  Андрэй Васілеўка
*  Павел Грыгор’еў (прыйшоў у каманду падчас сезону)
*  Сяргей Жармухамедаў (прыйшоў у каманду падчас сезону)
*  Юрый Качан
*  Алег Квашчук (прыйшоў у каманду падчас сезону)
*  Сяргей Кец
*  Аляксандр Нарушэвіч
*  Руслан Насенка
*  Аляксей Пынцікаў
*  Аляксей Субоцін
*  Юрый Чарняк
*  Уладзімір Шарко

У Кубку Корача ў верасні 1998 года да каманды далучыліся Уладзіслаў Вярбіцкі («Тэмп-АШВСМ», Магілёў) і Анатоль Якубенка («Лакаматыў», Віцебск).

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Барысаў (галоўны трэнер)
*  Марк Фруман

## Гл. таксама 
* Сезон 1997/1998 «Гродна-93»
* Сезон 1999/2000 «Гродна-93»
 

## Спасылкі 
* ПОБЕДИТЕЛИ И ПРИЗЁРЫ МУЖСКОГО ЧЕМПИОНАТА СТРАНЫ (ИГРОКИ)
* 30 ЛЕТ ГРОДНО-93
1998/1999
Гродна-93
Катэгорыя:1998 год у Гродне
Катэгорыя:1999 год у Гродне
Міхаіл Андрэевіч Жданоўскі

**Міхаіл Андрэевіч Жданоўскі** () — беларускі рэжысёр, сцэнарыст дакументальнага кіно.

## Біяграфія 
Скончыў у 1972 годзе Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі ў Маскве. 3 1971 года на кінастудыі «Беларусьфільм», з 2001 мастацкі кіраўнік студыі «Летапіс» кінастудыі «Беларусьфільм».

Члены Беларускага саюза кінематаграфістаў з 1979 года.

## Творчасць 
Рэжысёр дакументальных фільмаў: «Каралеў я не іграла» (1983), «Цавед Танем. Арменія. Фрагменты трагедыі» (1989), «Дарога на Курапаты» (1990), «Con anima. 3 душой» (1992), «Жаваранкі Беларусі», «Успамін аб Мікалаю Равенскім» (абодва 1993), «Сцежка, сцежачка, дарога» (1994), «На кожны гук ёсць рэха на зямлі» (1997), «Дзеці ветру, дзеці зямлі» (2003), «Цытадэль (Храм на граніцы)» (2004), «Ва ўсе дні» (2007) і інш.

## Узнагароды 
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1994).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кінарэжысёры-дакументалісты
Катэгорыя:Сцэнарысты Беларусі
Віктар Іванавіч Юйко

**Віктар Іванавіч Юйко** (нар. , в. Холстава, Зэльвенскі раён, БССР) — беларускі футбаліст, трэнер. Майстар спорту па футболу.

## Біяграфія 
Закончыў Беларускую акадэмію фізічнага выхавання і спорту. Прызёр і пераможца абласных, рэспубліканскіх і ўсесаюзных турніраў па футболу. Удзельнік спартакіяды школьнікаў БССР (1986), чэмпіён Беларусі сярод юнакоў у складзе каманды «Працоўныя рэзервы», уладальнік Кубка Беларусі ў складзе каманды «Нёман» (1993).

Жыве ў Латвіі.

## Спасылкі 
* Славутыя жыхары раёна 
* Юйко Віктар Іванавіч 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Металург Ліепая
Бань (кітайскае прозвішча)

**Бань** () — . Прозвішча Бань значыцца 235-м у  дынастыі Сун «». У 2013 годзе прозвішча Бань было 269-м сярод найбольш распаўсюджаных кітайскіх прозвішчаў, якое мелі 273 000 чалавек, што складае 0,021 % ад агульнай колькасці насельніцтва, а правінцыяй, дзе пражывала найбольшая колькасць носьбітаў, з’яўлялася Гуансі.

## Паходжанне 
Прозвішча Бан паходзіць ад , каралеўскага прозвішча дзяржавы Чу старажытнага Кітая.  (VII ст. да н.э.), унук кіраўніка Чу , быў пакінуты немаўляткам і выкормлены тыгрыцай. Яго імя Гоўуту на мове чу азначала выкормлены (穀 gòu, малако) тыграм (於菟 wūtú, тыгр). Доу Гоўуту вырас і стаў генералам і . Яго нашчадкі прынялі ў якасці прозвішча Бань (што азначае «палосы», алюзія на палосы тыгра).

## Вядомыя асобы 
* Бань-цзеюй (каля 48 да н.э. — 6 да н.э.), вучоная, паэтка і жонка .
*  (3—54), гісторык дынастыі Хань, пляменнік супругі Бань
*  (32—92), гісторык і сын , галоўнага аўтара 
*  (32—102), палкаводзец, даследчык і дыпламат, сын 
*  (45 — каля 116), першая жанчына-гісторык Кітая, дачка 
*  (памёр каля 128), генерал Усходняй Хань і губернатар , сын 
*  (нар. 1989), прафесійны футбаліст
*  (нар. 1985), актрыса і мадэль

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кітайскія прозвішчы
Бань

**Бань** — шматзначны тэрмін.

* Бань — кітайскае прозвішча і клан

## Вядомыя асобы 
* Бань-цзеюй (каля 48 да н.э. — 6 да н.э.), вучоная, паэтка і жонка 
* Міхаіл Віктаравіч Бань — беларускі дзяржаўны і ваенны дзеяч