Перапіс насельніцтва Малдовы (2024)

**Перапіс насельніцтва Малдовы** (2024) — трэці перапіс насельніцтва незалежнай Рэспублікі Малдова, які прайшоў з 8 красавіка па 7 ліпеня 2024 года. Тэрыторыі, падкантрольныя непрызнанай Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспубліцы, у перапісе не ўдзельнічалі, як і ў перапісах 2004 і 2014 гадоў.

## Фінансаванне 
На перапіс выдзелена 244,3 млн лееў, гэта значыць больш за 12,2 млн еўра. Таксама Нацыянальнае бюро статыстыкі атрымлівала дапамогу ў межах праекта «Падтрымка Нацыянальнага бюро статыстыкі ў правядзенні перапісу насельніцтва і жылля 2024 года», які фінансуецца ЕС і суфінансуецца ЮНФПА. Падтрымку таксама аказалі ЮНІСЕФ, Агенцтва ААН па справах бежанцаў, УВКПЧ ААН і іншыя.

Упершыню перапіс праводзіўся на планшэтах, выдзеленых ЕС і ЮНФПА, з прымяненнем новых метадаў збору даных.

## Ход перапісу 
У табліцы прадстаўлены даныя Нацыянальнага бюро статыстыкі Рэспублікі Малдова.

## Крытыка 
Нягледзячы на тое, што за адмову ад удзелу прадугледжаны штраф памерам да 2,5 тыс. леяў, людзі ўсё роўна нярэдка адмаўляліся ад адказаў на пытанні перапісу, і часам даволі агрэсіўна, у сувязі з чым некаторыя перапісчыкі звольніліся ўжо пасля аднаго-двух дзён працы.

Многіх грамадзян абурылі такія пытанні, як «дзе вы былі ў ноч з 7 на 8 красавіка?», «колькі вы нарадзілі дзяцей?», «ці адчуваеце вы праблемы са зрокам» і інш.

У сацыяльных сетках распаўсюджвалася інфармацыя, што падчас перапісу ўлады разлічваюць атрымаць звесткі аб колькасці насельніцтва, якое можна мабілізаваць у выпадку вайны. Прэс-сакратар урада Малдовы назваў гэта хлуснёй і адзначыў, што перапіс «не мае ніякай сувязі з бягучымі знешнімі або ўнутранымі падзеямі».

## Папярэднія вынікі 
Паводле даных Нацыянальнага бюро статыстыкі, насельніцтва краіны склала 2401,2 тысяч чалавек, што на 13,9 % менш, чым 10 гадоў таму. Гэта звязана са зніжэннем натуральнага прыросту і міграцыйным адтокам насельніцтва. Блок камуністаў і сацыялістаў абвінаваціў кіроўную Партыю дзеяння і салідарнасці ў значным адтоку насельніцтва ў перыяд яе праўлення.

### Полаўзроставая структура насельніцтва 
47,1 % насельніцтва склалі мужчыны, 52,9 % — жанчыны. Іншымі словамі, на 100 жанчын прыпадала каля 89 мужчын, што на 3 чалавекі менш, чым у 2014 годзе. Доля жанчын вырасла на 0,9 % за 10 гадоў.

За 10 гадоў доля насельніцтва ўзростам ад 15 да 64 гадоў знізілася на 8,2 %. Доля дзяцей да 14 гадоў вырасла на 1,3 %, а доля пажылых людзей, старэйшых за 64 гады — на 6,9 %.

### Нацыянальны склад 
З папярэдняга перапісу 2014 года нацыянальны склад краіны не зведаў сур’ёзных змен. Паводле даных перапісу 2024 года, большасць жыхароў назвалі сябе малдаванамі (77,2 %), далей ідуць румыны (7,9 %), украінцы (4,9 %), гагаузы (4,2 %), рускія (3,2 %), балгары (1,6 %), цыганы (0,4 %) і іншыя (0,5).

Доля малдаван вырасла, а доля ўкраінцаў паменшылася як па краіне ўвогуле, так і па кожным рэгіёне, у гарадской і сельскай мясцовасці. Доля румынаў упала ў Кішынёве, але вырасла ў сярэднім па краіне, у астатніх рэгіёнах і ва ўсіх мясцовасцях. Доля рускіх не змянілася ў Гагаузіі і ўпала ва ўсіх астатніх рэгіёнах, знізіўшыся і ў гарадах, і ў сёлах. Доля гагаузаў нязначна вырасла ў сельскай мясцовасці і ў Кішынёве, але ўпала ў Гагаузіі, гарадах і ў цэлым па краіне. Доля балгараў усюды нязначна знізілася.

### Родная мова 
У якасці роднай мовы 49,2 % насельніцтва пазначылі малдаўскую, 31,3 % — румынскую, 11,1 % — рускую, 3,8 % — гагаузскую, 2,9 % — украінскую, 1,2 % — балгарскую, 0,3 % — цыганскую (ромскую) і 0,2 % — іншыя мовы.

Сукупная доля малдаўскай і румынскай мовы не змянілася, пры гэтым доля насельніцтва з роднай румынскай стала на 8 % большай. Малдаўская мова ўмацавала свае пазіцыі толькі ў Гагаузіі (на 0,6 %, да 4,5 %). Доля ўкраінскай мовы як роднай паўсюдна ўпала. Руская мова стала роднай для большай долі насельніцтва ў цэлым па краіне, у сельскай мясцовасці, паўночным рэгіёне і Гагаузіі. Доля роднай гагаузскай мовы вырасла ў Кішынёве і сельскай мясцовасці, але ўпала ў цэлым па краіне, у гарадах і ў Гагаузіі. Балгарская мова як родная ўсюды прыслабіла пазіцыі.

### Штодзённая мова 
Паводле даных перапісу, 46 % апытаных заявілі, што звычайна размаўляюць на малдаўскай мове, 33,2 % — на румынскай, 15,3 % — на рускай, 2,3 % — на гагаузскай, 2 % — на ўкраінскай, 0,8 % — на балгарскай, 0,3 % — на цыганскай (ромскай).

Доля насельніцтва, што выкарыстоўвае румынскую мову, павялічылася на 9,5 %, і на 9 % упала доля жыхароў, якія назвалі штодзённай мовай малдаўскую. Рускай мовай у Малдове сталі карыстацца часцей, асабліва ў гарадской мясцовасці і Гагаузіі (на 4,5 %), але ў Кішынёве, цэнтральным і паўднёвым рэгіёнах ён стаў менш ужывальным. Балгарскай і гагаузскай сталі радзей карыстацца ў цэлым па краіне, у гарадах і сёлах і ў Гагаузіі. Балгарская таксама страціла пазіцыі ў паўднёвым рэгіёне, дзе мае найбольшы распаўсюд ва ўсёй краіне.

## Заўвагі 
### Крыніцы 
Катэгорыя:2024 год у Малдове