open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Герберт Мак-Лін Эванс

**Герберт Мак-Лін Эванс** (,  — ) — амерыканскі анатам і эмбрыёлаг, найбольш вядомы дзякуючы сумеснаму адкрыццю вітаміна Е.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 верасня 1882 года ў горадзе Мадэста, Каліфорнія. У 1908 годзе атрымаў ступень доктара медыцыны ва Універсітэце Джона Хопкінса. Эванс стаў асацыяваным прафесарам анатоміі ва Універсітэце Джона Хопкінса.

Эванс вярнуўся ў Каліфорнію ў 1915 годзе і стаў прафесарам анатоміі Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі і займаў гэтую пасаду да самай смерці.

Эванс стаў дырэктарам Інстытута эксперыментальнай біялогіі ў Берклі ў 1931 годзе.

Памёр у Берклі, Каліфорнія, ва ўзросце 88 гадоў.

## Навуковая дзейнасць 
Медыцынскія даследаванні Эванса ў Берклі датычыліся праблем харчавання чалавека, эндакрыналогіі, эмбрыялогіі і гісталогіі.

У 1918 годзе яго даследаванне колькасці храмасом чалавека прывяло яго да высновы, што іх роўна 48, у той час як большасць людзей лічылі, што іх колькасць нашмат вышэй. Толькі пазней было выяўлена, што правільны лік — 46. Аднак Эванс дамогся значна большага поспеху з гармонамі ў пярэдняй долі гіпофізу. Ён вылучыў гармон росту чалавека, неабходны для росту і развіцця чалавека.

У 1922 годзе разам з Кэтрын Скот Бішап падчас эксперыментаў з кармленнем пацукоў Эванс адкрыў вітамін Е, неабходны для размнажэння чалавека.

У 1937 годзе разам з Глэдзіс Андэрсан Эмерсан паведаміў аб выдзяленні чыстага вітаміна Е з зародкаў пшаніцы. Ён таксама вызначыў формулу C29H50O2.

Эванс таксама адыграў важную ролю ў развіцці даследаванняў рэпрадуктыўных сістэм з Мірыям Элізабэт Сімпсан і Чо Хао Лі, вывучаючы цыкл эструса пацукоў.

Эвансу таксама прыпісваюць распрацоўку , з дапамогай якога вызначаецца аб’ём крыві ў людзей і жывёл.

Эванс праяўляў вялікую цікавасць да гісторыі навукі і быў актыўным калекцыянерам рэдкіх кніг у гэтай галіне. Яго калекцыя пазней была набыта Цэнтрам Гары Рэнсама пры Тэхаскім універсітэце ў Осціне.

## Бібліяграфія 
* Evans, H. McLean (1904) *A New Cestraciont Spine from the Lower Triassic of Idaho*. The University Press: Berkeley, California.
* Evans, H. McLean and Scott, Katharine J. (1921) *On the Differential Reaction to Vital Dyes Exhibited by the Two Groups of Connective-tissue Cells*. Carnegie Institution of Washington.
* Evans, H. McLean and Long, Joseph A. (1922) *The oestrous cycle in the rat and its associated phenomena*. Univ. of California Press: Berkeley, California.
* Evans, H. McLean and Cole, Harold H. (1931) *An Introduction to the Study of the Oestrous Cycle in the Dog*. University of California Press: Berkeley, California.
* Evans, H. McLean and Swezy, Olive (1931) *Ovogenesis and the Normal Follicular Cycle in Adult Mammalia*. University of California Press: Berkeley, California.
* Evans, H. McLean and Becks, Hermann (1953) *Atlas of the Skeletal Development of the Rat (Long-Evans strain): normal and hypophysectomized*. American Institute of Dental Medicine: San Francisco.
* Evans, H. McLean, ed. (1959) *Men and Moments in the History of Science*. University of Washington Press: Seattle.
Чэмпіянат Расіі па футболе сярод жанчын 2019

**Чэмпіянат Расіі па футболе сярод жанчын 2019** (28-ы жаночы чэмпіянат Расіі па футболе) — чэмпіянат Расіі па футболе сярод расійскіх жаночых каманд 2019 года.

## Турнірная табліца 
## Бамбардзіры 
* Нэлі Віталеўна Кароўкіна (Лакаматыў) — 20

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт — CУПЕР ЛІГА

Катэгорыя:Чэмпіянат Расіі па футболе сярод жанчын
Катэгорыя:Спорт у Расіі ў 2019 годзе
Катэгорыя:2019 год у жаночым футболе
Саюз праз мора

**Саюз праз мора** () — палітычны саюз у кітайскай гісторыі паміж дзяржавамі Сун і Цзінь у пачатку XII стагоддзя супраць дзяржавы . Саюз абмяркоўваўся з 1115 па 1123 гады праз пасланцаў, якія пераплывалі Бахайскае мора; таксама называецца «Саюз на моры». Падчас Саюза гэтыя дзве нацыі дамовіліся сумесна ўварвацца ў Ляа, падзяліць захопленыя тэрыторыі, аддаць шаснаццаць акруг імперыі Сун, і пакляліся не заключаць аднабаковы мір з Ляа. У 1121—1123 гадах Сун дзейнічала ў ваенных кампаніях, аднак чжурчжэньская Цзінь мела поспех у выцясненні Ляа ў . Цзінь перадала некалькі з 16 акруг імперыі Сун, уключаючы сучасны Пекін. У 1125 годзе саюз распаўся пасля ўзаемных прэтэнзій, якія прывялі да вайны. Цзінь уварвалася ва ўласна кітайскія зямлі і, у канчатковым выніку, захапіла сталіцу Сун — горад Кайфэн (у 1127).

## Літаратура 
*  (hardcover); ISBN 978-0-674-01212-7 (paperback).

Катэгорыя:Гісторыя Карэі
Катэгорыя:Гісторыя Маньчжурыі
Катэгорыя:Дынастыя Сун
ЖФК ЦСК ВПС Самара

**«ЦСК ВПС»** — расійскі жаночы футбольны клуб з горада Самара, заснаваны ў 1988 годзе. Выступае ў чэмпіянаце Расіі сярод жанчын.

## Дасягненні 
### Чэмпіянат Расіі 
*  Чэмпіён (4): 1993, 1994, 1996, 2001
*  Срэбраны прызёр (4): 1992, 1995, 1997, 1998
*  Бронзавы прызёр (3): 1999, 2000, 2003

### Кубак Расіі 
*  Уладальнік: 1994
*  Фіналіст (3): 1995, 1996, 2002

### Ліга чэмпіёнаў 
*  Фіналіст: 2002/03 (1/4 фіналу)

## Легіянеры 
*  Алена Казлова (2004)

## Галоўныя трэнеры 
*  Разія Нуркенава (2005—2018)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Уладзімір Барысавіч Коранеў

**Уладзімір Барысавіч Коранеў** (; ,  — , , Расія) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, педагог. Народны артыст РФ (1998).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 чэрвеня 1940 года ў Севастопалі ў сям’і контр-адмірала Барыса Леанідавіча Коранева (1913—1965).

Дзяцінства Уладзіміра Коранева прайшло ў Ізмаіле, пазней сям’я пераехала ў Талін, дзе ў яго праявілася цікавасць да літаратуры і тэатру. Аднакласніца Ларыса Лужына прывяла Уладзіміра ў драмгурток, якім кіраваў акцёр Рускага драматычнага тэатра Іван Данілавіч Расамахін. У гуртку таксама займаліся будучыя акцёры Віталь Каняеў, Ігар Ясуловіч і Ліліян Малкіна. Спектаклі, пастаўленыя пад кіраўніцтвам Івана Данілавіча, паказвалі не толькі на школьнай, але і на прафесійнай сцэне. Пасля заканчэння школы Уладзімір Коранеў абраў прафесію акцёра і ў 1957 годзе паступіў у ГІТІС у майстэрню народнага артыста РСФСР Рыгора Конскага і народнай артысткі СССР Вольгі Андроўскай, вучняў Станіслаўскага і Неміровіча-Данчанкі.

Ён вучыўся на апошнім курсе, калі з Ленінграда ў Маскву прыехаў асістэнт па акцёрах знайсці выканаўцу на галоўную ролю ў фільме «Чалавек-амфібія» (рэжысёру Уладзіміру Чабатарову на ролю Іхтыяндра патрэбен быў артыст, якога ніхто б не ведаў). Пасля выхаду фільма (які стаў лідарам савецкага кінапракату 1962 года) Уладзімір Коранеў стаў знакаміты.

У 1961 годзе прыйшоў у трупу Маскоўскага драматычнага тэатра імя К. С. Станіслаўскага (цяпер — Электратэатр Станіслаўскі), куды яго запрасіў Міхаіл Яншын, які кіраваў тэатрам у той час. З таго часу Уладзімір Коранеў быў вядучым артыстам трупы.

## Фільмаграфія 
* «Дзеці Дон Кіхота» (1965)
ЖФК Зоркі Краснагорск

**«Зоркі»** — былы расійскі жаночы футбольны клуб з горада Краснагорск, заснаваны ў 2007 годзе. Выступае ў жаночай лізе чэмпіянату Расіі.

## Дасягненні 
### Чэмпіянат Расіі 
*  Чэмпіён: 2012/13
*  Срэбраны прызёр (2): 2011/12, 2014
*  Бронзавы прызёр (2): 2013, 2015

### Кубак Расіі 
*  Фіналіст: 2011/12

### Лігі чэмпіёнаў УЕФА 
* Удзельнік Лігі чэмпіёнаў УЕФА (2): 2012/13 (1/8 фіналу), 2013/14 (1/8 фіналу)

## Легіянеры 
*  Вольга Новікава (2011)

## Галоўныя трэнеры 
*  Яўген Нікалаеў (2015)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Амерыканскі ўніверсітэт

**Амерыканскі ўніверсітэт** () — прыватная вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам даследчага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў сталіцы дзяржавы — горадзе Вашынгтон.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны актам Кангрэса ЗША ў 1893 годзе па ініцыятыве біскупа-метадыста Джона Флетчэра Хёрста, які імкнуўся стварыць навучальную ўстанову, якая б спрыяла служэнню грамадству, інтэрнацыяналізму і прагматычнаму ідэалізму.

Універсітэт фактычна пачаў функцыянаваць у 1902 годзе, адкрыўся як навучальная ўстанова паслядыпломнай адукацыі ў 1914 годзе і прыняў першых студэнтаў у 1925 годзе. Хоць універсітэт і звязаны з метадысцкай царквой, рэлігійная прыналежнасць не з’яўляецца крытэрыем для паступлення.

Выпускнікі, выкладчыкі і супрацоўнікі ўніверсітэта ўключаюць двух лаўрэатаў Пулітцэраўскай прэміі, двух лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі, аднаго сенатара ЗША, 25 чненаў Кангрэса, дзясяткі паслоў і некалькі кіраўнікоў замежных дзяржаў. Універсітэт уваходзіць у пяцёрку найлепшых навучальных устаноў для Дзяржаўнага дэпартамента ЗША, Кангрэса ЗША і іншых дзяржаўных устаноў.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Школа бізнесу
* Школа камунікацый
* Школа адукацыі
* Школа міжнародных адносін
* Цэнтр прафесійнага навучання і падрыхтоўкі кіраўнікоў
* Школа грамадскіх спраў
* Юрыдычны каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў акругі Калумбія

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Вашынгтона
ЖФК Лада Тальяці

**«Лада»** — былы расійскі жаночы футбольны клуб з горада Тальяці, заснаваны ў 1987 годзе. Выступала ў жаночай лізе чэмпіянату Расіі.

## Дасягненні 
### Чэмпіянат Расіі 
*  Чэмпіён: 2004
*  Срэбраны прызёр (3): 2002, 2003, 2005
*  Бронзавы прызёр: 1996

### Кубак Расіі 
*  Уладальнік (3): 2002, 2003, 2004

## Легіянеры 
*  Святлана Фрышко (1999—2001)
*  Алена Шаўцова (2002—2005, 2008)
*  Ірына Казеева (2002, 2006, 2008)
*  Наталля Рыжэвіч (2004—2005)
*  Людміла Кузняцова (2004, 2006)
*  Аксана Шпак (2005)
*  Марына Ліс (2005)

## Галоўныя трэнеры 
*  Наталля Мальчыкава (~2015)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Лючыя Стурдза-Буландра

**Лючыя Сту́рдза-Була́ндра** (;  — ) — румынская актрыса, тэатральны дзеяч, рэжысёр і педагог. Народная артыстка Сацыялістычнай Рэспублікі Румынія (1951). У 1898 годзе дэбютавала на сцэне Нацыянальнага тэатра ў Бухарэсце. У 1914 годзе разам з мужам Тоні Буландрай арганізавала трупу, у якой была актрысай, рэжысёрам і дырэктарам. У 1941 годзе трупа распалася і Лючыя Стурдза-Буландра перайшла працаваць у Муніцыпальны тэатр Бухарэста (з 1961 года тэатр яе імя) дзе з 1947 года займала пасаду дырэктара. З 1930 года — прафесар Бухарэсцкай кансерваторыі. У 1957—1961 гадах старшыня румынскай Асацыяцыі дзеячаў тэатра і музыкі.

## Творчасць 
Сярод роляў у тэатры: Марыя Сцюарт («Марыя Сцюарт» Ф. Шылера), Васа Жалязнова («Васа Жалязнова» М. Горкага), Ганна Карэніна («Ганна Карэніна» паводле Л. Талстога), Дынэску («Зруйнаваная цытадэль» Х. Лавінэску), лэдзі Чылтэрн («Ідэальны муж» О. Уайльда) і інш. Таксама здымалася ў кіно.

Аўтар кніг «Акцёр і драматургія» (, 1912) и «Успаміны… Успаміны…» (, 1960).

## Узнагароды і званні 
* Народная артыстка Сацыялістычнай Рэспублікі Румынія (1951).
* Ордэн Белага арла (Сербія)
* Ордэн Зоркі Румыніі
* Ордэн Працы I ступені
* Дзяржаўная прэмія Сацыялістычнай Рэспублікі Румынія (1952)

## Памяць 
* З 1961 года былы Муніцыпальны тэатр у Бухарэсце (цяпер Тэатр Буландра) носіць імя Лючыі Стурдза-Буландры.
* Нацыянальны банк Румыніі 10 чэрвеня 2013 года ўвёў у абарачэнне у нумізматычных мэтах тыражом 500 асобнікаў памятную манету намінальным коштам 10 леяў з выявай актрысы.
* У 1996 годзе Пошта Румыніі выпусціла паштовую марку з выявай актрысы.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* PORTRET: Lucia Sturdza Bulandra — personalitate excepţională a teatrului românesc
* Lucia Sturza Bulandra // All about Romanian Cinema 
* Lucia Sturdza-Bulandra // Enciclopedia României
* Стурдза-Буландра Лючия // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru

Катэгорыя:Выпускнікі Бухарэсцкага ўніверсітэта
Катэгорыя:Актрысы Румыніі
Катэгорыя:Кінаактрысы
Катэгорыя:Рэжысёры Румыніі
Катэгорыя:Мемуарысты
Катэгорыя:Выкладчыкі Бухарэсцкай кансерваторыі
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Асобы на манетах
Катэгорыя:Загінулі ў выніку падзення з вышыні
Яўген Іванавіч Краўцоў

**Яўге́н Іва́навіч Краўцо́ў** (16 сакавіка 1964 — 12 снежня 2012) — беларускі банкір, эканаміст, прадзюсар і рэжысёр. Адзін са стваральнікаў, а затем кіраўнік аднаго з першых камерцыйных банкаў у Рэспубліцы Беларусь АКБ «МінскКомплексБанк». Прадзюсар і рэжысёр гумарыстычных перадач «Адбой», «Банка Коміксаў» і поўнаметражных фільмаў «Армія Выратавання» (2000) і «Залаты Аўтамабіль» (2009). Прадзюсар першага альбома гурта «Ляпіс Трубяцкі» «Ранетое сердце» (1996).

## Банкаўская дзейнасць 
«МінскКомплексбанк» быў утвораны ў лютым 1996 года ў выніку выдзялення са складу Комплексбанка яго мінскай філіі і аб’яднання з Маналітбанкам.

У 1997 годзе, інвеставаўшы ў статутны фонд 3 млн долараў, уладальнікам 49 % акцый «Мінсккомлексбанка» стаў АНЭКСІМбанк, які ўваходзіць у групу расійскага прадпрымальніка Уладзіміра Патаніна.

Да красавіка 2002 года Яўген Краўцоў — старшыня праўлення ЗАТ «АКБ МінскКомплексБанк».

У 2004 годзе рашэннем раённага суда Мінска Яўген Краўцоў быў прысуджаны да дзевяці гадоў пазбаўлення волі з канфіскацыяй маёмасці і пяцігадовым пазбаўленнем правоў.

У 2005 годзе Указам прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «МінскКомплексБанк» быў далучаны да дзяржаўнага банка ААБ «Беларусбанк» і спыніў сваё існаванне.злева|міні|Яўген Краўцоў (злева), Яўген Жарыкаў, Алег Шклоўскі, Сямён Марозаў (справа) на здымках фільма «Армія Выратавання», г. Мінск, 1999 г.|300x300пкс

## Кіно 
Яўген Краўцоў — суаўтар сцэнарыя, рэжысёр і прадзюсар поўнаметражнага фільма «Армія Выратавання», які выйшаў у пракат у 2000 годзе. Таксама рэжысёр і прадзюсар поўнаметражнай камедыі «Залаты Аўтамабіль» па матывах рамана Енё Рэйтэ.

## Музыка 
З 1995 па 2009 год у будынку к/т&nbsp;«Кастрычнік», па пр.&nbsp;Незалежнасці, 93 у г.&nbsp;Мінск дзейнічала студыя гуказапісу Яўгена Краўцова «Меца-фортэ». У розны час на студыі запісваліся: «Жуки», «Ляпіс Трубяцкі», «Леприконсы». thumb|Яўген Краўцоў і гурт «Уваскрасенне» на студыі «Меца-фортэ», г.&nbsp;Мінск, 2000 год. На фота: Андрэй Сапуноў, Аляксей Раманаў, Яўген Маргуліс.|330x330px

## Сям’я і асабістае жыццё 
Маці — Галіна Іванаўна Краўцова, прафесар, кандыдат эканамічных навук; аўтар больш за 20 падручнікаў.

Бацька — Іван Якаўлевіч Краўцоў, падпалкоўнік міліцыі, служыў у АБКСУ.

Жонка — Людміла Сяргееўна Краўцова, беларуская спявачка, актрыса кіно і тэатра;
* пяць дзяцей.

Сын, Іван Краўцоў — удзельнік каманды Віктара Бабарыка на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года ў Беларусі, выканаўчы сакратар Каардынацыйнай рады беларускай апазіцыі.

Да жніўня 2007 года жыў у Мінску. З 2008 года да сваёй смерці пражываў у Серпухаве, Маскоўская вобласць.

6 снежня 2012 был дастаўлены ў Серпухаўскую гарадскую бальніцу імя Сямашка Н. А., дзе, знаходзячыся ў аддзяленні рэанімацыі, 12 снежня 2012 года сканаў.

Пахаваны на могілках у вёсцы Барань (, Мінская вобласць) каля жаночага манастыра ў гонар святой блажэннай Ксеніі Пецярбургскай.

Катэгорыя:Памерлі ад раку
Ульянаў

**Ульянаў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Ільіч Ульянаў (1866—1887) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў тэрарыстычнай фракцыі «Народнай волі», старэйшы брат У. І. Леніна.
* Міхаіл Аляксандравіч Ульянаў (1927—2007) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно.
* Уладзімір Ільіч Ульянаў (Ленін) (1870—1924) — расійскі камуністычны тэарэтык, арганізатар і кіраўнік Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Расіі, першы кіраўнік Савецкай дзяржавы.
* Пётр Аляксандравіч Ульянаў — разведчык партызанскага атрада імя К. Я. Варашылава, партызан Вялікай Айчыннай вайны.
Арміса Куч

**Арміса Куч** (нар. , Нікшыч, Чарнагорыя) — чарнагорская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Чарнагорыі.

## Клубная кар’ера 
У ліпені 2021 года пакинула «СФК 2000 Сараева» і падпісала кантракт з «мінскам».

У 2012 годзе дэбютавала за зборную Чарнагорыі па футболе.

## Дасягненні 
*   Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2021
*  Фіналіст Кубка Беларусі: 2021

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Чарнагорыі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Сарагоса
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Фамгэт Генчлік Ве Спор
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зеніт Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Эканаміст Нікшыч
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Малага
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Кварнсведэн
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Чарнагорыі па футболе
Максім Дзмітрыевіч Макараў

**Максім Дзмітрыевіч Макараў** (нар. , Віцебск) — беларускі гісторык, краязнавец, архівіст. Спецыяліст па гісторыі гарадскога самакіравання ў Беларускім Падзвінні ў XIV—XVIII стагоддзях. Кандыдат гістарычных навук (2006).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 31 снежня 1976 года ў Віцебску.

Скончыў у 1998 годзе гістарычны факультэт БДУ, пасля аспірантуру Універсітэта імя Мікалая Каперніка ў Торуні (Польшча). У 2006 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Ад пасада да Магдэбургіі. Юрыдычнае становішча мест Беларускага Падзвіння ў XIV—XVI ст.» (Торунь).

Старшы навуковы супрацоўнік Навукова-тэхналагічнага парку БНТУ «Палітэхнік». Намеснік дырэктара па навуковай рабоце Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: гісторыя гарадскога права і самакіравання, афармленне мяшчанства як саслоўя ў Беларускім Падзвінні, арганізацыя і функцыянаванне магістрата Полацка ў канцы XVI&nbsp;— XVIII стагоддзях і яго дакументальная спадчына (магістрацкія кнігі) другой паловы XVII&nbsp;— XVIII стагоддзяў.

Як выканаўца абавязкаў намесніка дырэктара па навуковай рабоце НГАБ, працаваў на выставачным стэндзе архіва падчас урачыстага мерапрыемства да 100-годдзя пракуратуры Беларусі ў Палацы Рэспублікі 24 чэрвеня 2022 года.

У 2023—2025 гадах рэдагаваў некаторыя раздзелы да 2-га тому зборніка дакументаў «*Россия и белорусские земли в XVII — первой половине XVIII в.*» (Масква, 2025), у навуковы абарот уведзена шмат невядомых раней крыніц, значных у тым ліку для гістарычнай урбаністыкі.

## Прызнанне 
* Лаўрэат Прэміі імя Льва Сапегі за 2023 год за «*свой бескампрамісны аб’ектывізм у прадстаўленні гістарычнай праўды*».

## Бібліяграфія 
* Месцкія ўлады Полацка (1580—1772 гг.): арганізацыя, персанальны склад. — Смаленск, 2014.
* Ад пасада да магдэбургіі: прававое становішча насельніцтва местаў Беларускага Падзвіння ў XIV — першай палове XVII ст. — Мінск, 2008.
; Удзел у калектыўных працах
* Księga magistratu miasta Połocka z 1676 roku. Toruń, 2020 (Monumenta Magni Ducatus Lithuaniae).
* Кніга магістрата места Полацка, 1727 г. — Смаленск, 2014.
* Кніга магістрата места Полацка 1727 г. = Księga magistratu miasta Połocka, 1727 r. — Вільня, Беласток, 2012.
* Віцебскі раён: краязнаўчыя нарысы. — Мінск, 2008.
* Россия и белорусские земли в XVII — первой половине XVIII в.: сборник документов. — Т. II: 1654—1667 гг. / сост.: О. А. Курбатов, П. И. Прудовский, П. Л. Демьян; под ред. А. Н. Артизова, В. А. Аракчеева, О. Л. Воинова, В. И. Кураша, М. Д. Макарова, Ю. М. Эскина, А. В. Юрасова. — М.: Древлехранилище, 2025. — 492 с.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Паліна Сяргееўна Пехава

**Палі́на Сярге́еўна Пе́хава** (нар. 21 сакавіка 1992; Мінск, Беларусь) — беларуская тэнісістка, бронзавы прызёр Летняй Універсіяды 2013 года ў спаборніцтвах жаночага парнага разраду. Фіналістка парнага турніру Orange Bowl-2009.

## Спартыўная кар’ера 
Паліна пачала займацца тэнісам з 5 гадоў. Улюбёнае пакрыццё — хард. Пераможца 7 чэмпіянатаў Беларусі. Разрад — майстар спорту міжнароднага класу.

Пехава выйграла адзін тытул у сваёй кар’еры ў серыі WTA. Гэта адбылося ў Ташкенце ў 2012 годзе, дзе разам з полькай Паулай Каня перамагла пару Ганна Чакветадзэ—Весна Доланц з лікам 2:6.

Беларуска выйграла шэсць тытулаў у парным разрадзе ITF. 23 ліпеня 2012 года яна дасягнула 287 месца ў адзіночным рэйтынгу — найбольшае дасягненне. У парным рэйтынгу яна дабілася найлепшай пазіцыі 22 кастрычніка 2012 года — 136-ае месца.

## Рэйтынг на канец года 
## Выступленні на турнірах 
### Фіналы турніраў ITF у адзіночным разрадзе (1) 
#### Паражэнні (1) 
* прызавы фонд да 2017 года

### Фіналы турніраў WTA ў парным разрадзе (1) 
#### Перамогі (1) 
### Фіналы турнінаў ITF у парным разрадзе (9) 
#### Перамогі (6) 
#### Паражэнні (3) 
## Спасылкі 
* 
* 
* Сайт Паліны Пехавай

Катэгорыя:Тэнісісткі Беларусі
Таўроўскае сельскае паселішча

**Таўроўскае сельскае паселішча** — муніцыпальнае ўтварэнне ў Белгародскім раёне Белгародскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Таўрова.

## Гісторыя 
Пасля рэвалюцыі ў 1929 годзе пачынаецца «новая гісторыя вёскі», жыццё перабудоўваецца на зусім іншы лад. Утвораны калгас імя Сталіна, які праіснаваў аж да 1941 года, пакуль Таўрова не занялі фашысцкія акупанты. Баі за вызваленне вёскі вяла 94 Гвардзейская ордэна Суворава Чырванасцяжная дывізія. 9 лютага вораг быў выбіты з Таўрова, але ненадоўга. 18 сакавіка 1943 года немцы зноў занялі сяло, і толькі 7 жніўня 1943 года яно было канчаткова вызвалена. Даніна павагі загінулым — брацкая магіла ў цэнтры вёскі.

У наступныя гады ідзе актыўнае аднаўленне гаспадаркі, наладжваецца культурнае жыццё. Сярод жанчын, на якіх лягла асноўная праца па аднаўленні, — Хахлова Анастасія Максімаўна, якая ў 1951 годзе была старшынёй сельскага савета.

У 1951—1953 гадах адбываецца аб’яднанне сельсаветаў, выкліканае ўзбуйненнем калгасаў, і калгас імя Сталіна пераназываецца ў калгас «Па шляху Ільіча», на чале яго стаіць Герой Савецкага Саюза Анатоль Ягоравіч Ачкасаў. У 1965 годзе частка земляў калгаса адыходзіць Пладаягоднаму саўгасу.

1974 год уносіць свае змены: Таўроўскі сельсавет перастае існаваць і Таўрова цяпер адносіцца да Дубаўскага сельсавета. І толькі ў 1994 годзе Таўроўскі сельавет быў зноўку ўтвораны. 1 студзеня 1995 года Адміністрацыя Таўроўскага сельскага паселішча пераносіцца з п. Дубовае ў с. Таўрова. У гэты час адбываюцца кардынальныя перамены ў жыцці вёскі: утвараюцца і пачынаюць актыўна забудоўвацца 5 новых мікрараёнаў. Расце і колькасць жыхароў, у асноўным, за кошт перасяленцаў з рэспублік былога Савецкага Саюза.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт адміністрацыі 
* Сельскае паселішча на сайце Белгародскага раёна

Катэгорыя:Сельскія паселішчы Расіі
Катэгорыя:Белгародская вобласць
Імператрыца Чжу (дынастыя Сун)

**Імператрыца Чжу** (1102 &ndash; 1127) — кітайская імператрыца з дынастыі Сун, жонка .

## Біяграфія 
Чжу нарадзілася ў Бяньцзіне ў 1102 годзе. Яна стала першай жонкай на Цынь-цзуна ў 1116 годзе. У 1126 годзе імператар Хуэй-цзун адрокся ад прастола на карысць свайго сына, імператара Цынь-цзуна. Чжу, як яго першая жонка, была прызначана на пасаду імператрыцы.

У 1127 годзе сталіца дзяржавы Бяньцзін была захоплена чжурчжэнямі падчас . Імператар Цынь-цзун быў скінуты, і ён, а таксама яго папярэднік імператар Хуэй-цзун і большая частка  і двара, больш за 3000 чалавек, былі схоплены і сасланы ў Маньчжурыю ў выніку так званага Цзінканскага інцыдэнту.

Спачатку іх даставілі ў сталіцу чжурчжэняў, многія з іх памерлі па дарозе. Імператарскія супругі, наложніцы, палацавыя жанчыны і еўнухі, якія трапілі ў палон, былі размеркаваны сярод чжурчжэняў у якасці рабоў. Яе цесцю было дазволена пакінуць пяць сваіх жонак, у тым ліку яго імператрыцу, таму што яны былі занадта старыя, каб прадстаўляць цікавасць у якасці ваенных узнагарод. Імператрыца Чжу, аднак, была маладая і апісвалася як прыгажуня, і не чакалася, што ёй дазволяць застацца са сваім мужам. Па прыбыцці ёй загадалі прыняць ванну. Зняважаная, яна скончыла жыццё самагубствам, каб пазбегнуць сексуальнага гвалту.

Катэгорыя:Жанчыны Кітая
Катэгорыя:Самазабойцы
Катэгорыя:Дынастыя Сун
Беларуская асацыяцыя гісторыкаў

**Беларуская асацыяцыя гісторыкаў** (**БАГ**) — грамадская навуковая арганізацыя ў Беларусі. Створана  года ў Мінску на Усебеларускай канферэнцыі гісторыкаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Навуковыя таварыствы Беларусі
Катэгорыя:Гістарычныя таварыствы
Катэгорыя:1993 год у Беларусі
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Глікахолевая кіслата

**Глікахолевая кіслата** — крышталічнае рэчыва, якое плавіцца пры тэмпературы 132—134&nbsp;°C. Эмпірычная формула — C26H43NO6. Адносіцца да жоўцевых кіслот. Сустракаецца ў выглядзе натрыевай солі ў жоўці, асабліва бычынай. Падобна гіпуравай кіслаце, са шчолачамі яна распадаецца і ўтварае глікаколь, а замест бензойнай — холевую кіслату.

Глікахолевая кіслата выдзелена ў 1824 годзе з жоўці нямецкім хімікам Леапольдам Гмеліным (1788—1853).

## Апісанне 
Утвараецца ў печані чалавека і некаторых жывёл, як злучэнне (кан’югат) холевай кіслаты і гліцыну і таму адносіцца да так званых парных кіслот. Акрамя гліцыну холевая кіслата таксама кан’югуе з таўрынам, у выніку чаго ўзнікае іншая парная кіслата — таўрахолевая.

У кішэчніку глікахолевая кіслата эмульгуе тлушчы, актывуючы ліпазу і стымулюючы ўсмоктванне свабодных тлустых кіслот. Да 90-95 % глікахолевай кіслаты (у выглядзе холевай кіслаты і іншых злучэнняў) усмоктваецца ў кішэчніку ў кроў і па варотнай вене назад трапляе ў печань, дзе холевая кіслата пераносіцца з крыві ў жоўць і зноў кан’югуецца з гліцынам і таўрынам. На працягу сутак так званая  адбываецца да 10 разоў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Жоўцевыя кіслоты
Насенка

**Насенка** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Вікторыя Насенка (нар. 1994) — расійская футбалістка.
* Віталь Аляксеевіч Насенка (нар. 1931) — беларускі спецыяліст у галіне канструявання радыёэлектроннай апаратуры. Доктар тэхнічных навук (1988), прафесар (1988).
Беларуская асацыяцыя палітычных навук

**Беларуская асацыяцыя палітычных навук** (**БАПН**) — рэспубліканская грамадская навуковая арганізацыя ў Беларусі. Заснавана ў 1993 года ў Мінску. Мае на мэце аб’яднанне намаганняў спецыялістаў палітычных навук у ажыццяўленні навуковага аналізу і прагнозу развіцця палітычнага працэсу, калектыўнай і індывідуальнай распрацоўкі прапаноў па забеспячэнні дзяржаўнага, палітычнага і сацыяльна-эканамічнага развіцця Беларусі; спрыянне фарміраванню прававой дзяржавы і грамадзянскай супольнасці.

## Эмблема 
Эмблема БАПН зарэгістравана ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры , нумар рэгістрацыі В-405. На зялёным фоне карты Рэспублікі Беларусь размешчаны чатыры калоны, вакол — назва арганізацыі.

## Літаратура 
* 
* 10 лет Белорусской ассоциации политических наук (1993—2003). Минск, 2003.

Катэгорыя:1993 год у Беларусі
Катэгорыя:Навуковыя таварыствы Беларусі
Доўгайграючая пласцінка

**Доўгайгра́льная**, **доўгайгра́ючая** або **доўгагра́ючая пласці́нка** (**LP**, **лонг-плэй**, , ад long-playing — доўгайграючы) — у гуказапісе — доўгайграючы фармат на грампласцінках, разлічаны на прайграванне пры хуткасці кручэння дыска 33 абароты ў хвіліну. Рэалізаваны інжынерамі кампаніі «Columbia Records» ў 1948 годзе, і за кошт больш высокай шчыльнасці запісу быў прапанаваны ў якасці замены састарэлых стандартаў, якія не дазваляюць запісваць доўгія музычныя кампазіцыі. Частата кручэння дыска не была новай і выкарыстоўвалася ўжо з канца 1920-х гадоў для розных спецыяльных мэтаў у гуказапісу, напрыклад у першай сістэме  «».

Прынцыповым адрозненнем ад папярэдніх фарматаў стала магчымасць у некалькі разоў павысіць шчыльнасць запісу за кошт памяншэння шырыні канаўкі са 140 да 55 мікрон на новым матэрыяле дыскаў, якія вырабляліся з  замест састарэлага .

Беларуская назва фармату — **доўгайграючая пласцінка**. Таксама — грампласцінка дыяметрам 30 см (звычайна **12-цалевая**, што стала яе метаніміяй), запісаная ў такім фармаце.

Працягласць гучання LP-альбома звычайна складае ад 35 да 40 хвілін. На вініл-пласцінцы — да 60 хвілін. Існавалі пласцінкі з меншай працягласцю гучання, прызначаныя для дыскатэк (з павялічанай глыбінёй і шырынёй дарожкі і міждарожачнай адлегласцю, якія дазваляюць пашырыць ), і звышдоўгія пласцінкі — да 70 хвілін — заходнегерманскай вытворчасці, прызначаныя для прайгравання на апаратуры .

У СССР запіс грампласцінкі на хуткасці 33 абароты ў хвіліну ўпершыню ажыццявілі 2 лістапада 1951 года, быў запісаны . Аднак серыйны выпуск савецкіх грампласцінак гэтага стандарту пачаты толькі ў 1953 годзе. З пачатку і да сярэдзіны 1950-х гадоў у Савецкім Саюзе і шэрагу іншых краін выпускаліся так званыя «*пераходныя*» грампласцінкі, канаўкі якіх ужо былі вузкімі, а хуткасць кручэння ўсё яшчэ складала 78 аб./хвіл. Гэта было звязана як з паступовым пераходам станкоў, якія запісваюць эталоны грамкружэлак, на хуткасць 33 аб./хвіл., так і з наяўнасцю ў насельніцтва электрапрайгравальнікаў, разлічаных на 78-абаротныя грампласцінкі. Прайграванне такіх дыскаў праводзілася адмысловымі сапфіравымі , якія ўстаўлялі ў гняздо гуказдымальніка замест сталёвых  іголкаў.

У відэазапісе — **LP** — фармат відэазапісу на меншай, чым звычайна, хуткасці руху стужкі або з меншым бітрэйтам, які забяспечвае больш доўгае прайграванне коштам некаторага зніжэння якасці малюнка (LP адпавядае звычайна ў два разы меншай хуткасці або бітрэйту, што павялічваюць працягласць адпаведна ў два разы).

## Гл. таксама 
* Сінгл
* Міні-альбом
* 
* Музычны альбом
* 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Тыпы музычных альбомаў
Вікторыя Паўлаўна Насенка

**Вікторыя Насенка** (нар. , Краснадар, Расія) — расійская футбалістка, брамнік. Выступала за зборную Расіі.

## Клубная кар’ера 
Са жніўня 2022 года і да канца года была ў арэндзе ў ЖФК «Мінск», дзе правяла 10 матчаў.

Выступала за зборную Расіі WU-17 (2008—2011) і WU-19 (2011—2013), у 2019 годзе дэбютавала за зборную Расіі.

## Дасягненні 
*   Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2022
*  Фіналіст Кубка Беларусі: 2022
*   Чэмпіянат Расіі: 2021
*   Сярэбраны прызёр Чэмпіянат Расіі (3): 2014, 2015, 2016
*  Уладальніца Кубка Расіі (2): 2021, 2020

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Виктория Носенко 

Катэгорыя:Футбалісткі Расіі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Кубаначка Краснадар
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Лакаматыў Масква
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Расіі па футболе
Месэнджар (АМС)

**«Месэнджар»** (англ. MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry and Ranging - MESSENGER) - амерыканская аўтаматычная міжпланетная станцыя (АМС) для даследавання Меркурыя. Запушчана 3 жніўня 2004 года са станцыі ВПС ЗША на мысе Канаверал з дапамогай ракеты-носьбіта Delta II 7925H-9.5. 18 сакавіка 2011 года ў 01:10 UTC станцыя паспяхова выйшла на арбіту Меркурыя. Палёт завяршыўся 30 красавіка 2015 года, калі станцыя ўпала на Меркурый.

Месэнджар быў запушчаны ракетай Delta II у жніўні 2004 года. Яго шлях уключаў складаную серыю аблётаў – касмічны карабель праляцеў каля Зямлі адзін раз, Венеры два разы і каля Меркурыя тры разы, што дазволіла яму затармазіць адносна Меркурыя, выкарыстоўваючы мінімальную колькасць паліва. У студзені 2008 года Месэнджар стаў другім касмічным апаратам пасля "Марынера-10", які дасягнуў Меркурыя.

Месэнжар выйшаў на арбіту вакол Меркурыя 18 сакавіка 2011 г., стаўшы першым касмічным караблём, якому гэта ўдалося. Ён паспяхова завяршыў сваю асноўную місію ў 2012 годзе. Пасля двух пашырэнняў місіі касмічны карабель выкарыстаў апошнюю частку свайго паліва, каб сысці з арбіты, сутыкнуўшыся з паверхняй Меркурыя 30 красавіка 2015 года.

### «Сямейны партрэт» 
18 лютага 2011 года на сайце місіі быў апублікаваны партрэт Сонечнай сістэмы. Калаж ўтрымлівае 34 фотаздымка, атрыманыя прыборам MDIS у лістападзе 2010 года. Усе планеты былі бачныя, за выключэннем Урана і Нептуна, з-за іх вялікай адлегласці ад Сонца. «Сямейны партрэт» Месэндара павінен быў быць дапаўненнем да сямейнага партрэта «Вояджэра», які быў атрыманы з вонкавай часткі Сонечнай сістэмы *«Вояджэрам-1»* 14 лютага 1990 года 

## Канец місіі 
Пасля таго, як ў апарата скончылася паліва для карэкціроўкі курсу, ён увайшоў у чаканую канчатковую фазу сходу з арбіты ў канцы 2014 года. Праца касмічнага карабля была падоўжана на некалькі тыдняў за кошт выкарыстання астатняга запасу гелія, які выкарыстоўваўся для стварэння ціску ў баках з палівам. Месэнджар працягваў вывучэнне Меркурыя ў падчас свайго падзення.

Касмічны апарат упаў на паверхню Меркурыя 30 красавіка 2015 года ў 15:26. EDT (19:26 па Грынвічы), на хуткасці 14 080 км/г, верагодна, стварыўшы кратэр на паверхні планеты шырынёй каля 16 м.

Катэгорыя:Касманаўтыка ЗША
Катэгорыя:НАСА
Катэгорыя:Даследаванне Меркурыя
Катэгорыя:Праграма «Discovery»
Славамір Іванюк

**Славамір Іванюк** (; нар. , г. Бельск Падляскі.

З 1986 года працуе ў Дзяржаўным архіве ў Беластоку, дзе кіруе Аддзелам па наглядзе за нарошчваннем архіўных фондаў.

З моманту стварэння ў 1994 г. Беларускага гістарычнага таварыства з’яўляўся віцэ-прэзідэнтам гэтай арганізацыі.

З 1990 г. — член рэдакцыйнай калегіі штомесячніка «Czasopis». У 2013 годзе ўвайшоў у склад Сумеснай камісіі ўрада і нацыянальных і этнічных меншасцяў, прадстаўляючы беларускую меншасць.

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе гісторыю Падляшша (Беласточчына), аўтар ці сааўтар чатырох крыніц, сааўтар кнігі «Гісторыя беларусаў Падляшша» (, 2016) і аўтар некалькіх навуковых артыкулаў.

## Спасылкі 
* Іванюк Славамір . Kamunikat.org

Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Архівісты Польшчы
Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Члены Беларускага гістарычнага таварыства
Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Марыі Складоўскай-Кюры
Эльвіра Рынадаўна Зіясцінава

**Эльвіра Зіясцінава** (нар. , Іжэўск, Расія) — расійская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Расіі.

## Клубная кар’ера 
Са жніўня 2022 года і да канца года была ў арэндзе ў «Мінску», дзе правяла 11 матчаў.

Выступала за зборную Расіі WU-17 (2007) і WU-19 (2009—2010), у 2015 годзе дэбютавала за зборную Расіі.

## Дасягненні 
*   Сярэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі: 2022
*  Фіналістка Кубка Беларусі: 2022
*   Чэмпіёнка Расіі (2): 2016, 2021
*   Сярэбраная прызёрка чэмпіянату Расіі (3): 2015, 2019, 2020
*  Уладальніца Кубка Расіі (2): 2020, 2021
*  Уладальніца Суперкубка Расіі (2): 2021, 2022

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Расіі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Разань-ПДВ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Лакаматыў Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖФК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Расіянка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Енісей Краснаярск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мардовачка Саранск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зоркі Краснагорск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК ВАР-Зорка Звянігарад
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Расіі па футболе
Дарыя Джукіч

**Дарыя Джукіч** (нар. , Чарнагорыя) — чарнагорская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Чарнагорыі.

## Клубная кар’ера 
У ліпені 2021 года падпісала кантракт з ЖФК «Мінск».

## Дасягненні 
*   Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2021, 2022
*  Фіналіст Кубка Беларусі (2): 2021,2022

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Дария Джукич 

Катэгорыя:Футбалісткі Чарнагорыі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Партызан Бардзеёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Влазнія Шкодэр
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Црвена Звезда
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Марытыму
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Чарнагорыі па футболе
ЖФК Енісей Краснаярск

**«Енісей»** — расійскі жаночы футбольны клуб з горада Краснаярск, заснаваны ў 1989 годзе. Выступае ў чэмпіянаце Расіі сярод жанчын.

## Дасягненні 
### Чэмпіянат Расіі 
*  Бронзавы прызёр: 1995

## Легіянеры 
*  Кацярына Аўхімовіч (2017)
*  Анастасія Клімава (2020—2021)

## Галоўныя трэнеры 
*  Яўген Партноў (з 2022)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Cisco

**Cisco Systems, Inc.** або проста **«Cisco»** — амерыканская транснацыянальная карпарацыя са штаб-кватэрай у Сан-Хасэ, Каліфорнія. Cisco распрацоўвае, вырабляе і прадае сеткавае абсталяванне, праграмнае забеспячэнне, тэлекамунікацыйнае абсталяванне і іншыя высокатэхналагічныя прадукты. Cisco спецыялізуецца на пэўных тэхналагічных сферах, такіх як інтэрнэт рэчаў, камп’ютарная бяспека і відэаканферэнцыі. Аднымі з найбольш вядомых прадуктаў Cisco з’яўляюцца Webex, OpenDNS, Jabber, Duo Security і Jasper. Cisco — адна з найбуйнейшых тэхналагічных кампаній у свеце, займае 74-е месца ў спісе Fortune 100 і мае амаль 80 000 супрацоўнікаў.

Кампанія была заснавана ў снежні 1984 года Леанардам Босакам і Сэндзі Лернер, двума навукоўцамі Стэнфардскага ўніверсітэта. Яны сталі піянерамі ў канцэпцыі лакальнай сеткі, якая выкарыстоўваецца для злучэння аддаленых камп’ютараў праз маршрутызатары. Да 1990 года рынкавая капіталізацыя Cisco складала 224 мільёны долараў; у 2000 годзе яна была ужо 500 мільярдаў долараў, на той момант Cisco абагнала Microsoft, стаўшы самай дарагой кампаніяй у свеце. Станам на снежань 2021 года рынкавая капіталізацыя Cisco складала каля 267 мільярдаў долараў.

## Гл. таксама 
* Ericsson

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Транснацыянальныя карпарацыі ЗША
Катэгорыя:Кампаніі, якія маюць лістынг акцый на NASDAQ
Катэгорыя:Тэлекамунікацыйныя кампаніі
Выбух газу ў Іньчуані (2023)

21 чэрвеня 2023 года адбыўся выбух газу ў рэстаране барбекю Fuyang (), раён Сінцін, правінцыя Іньчуань, Нінся-Хуэйскі аўтаномны раён Кітая. 31 чалавек загінуў і сем атрымалі раненні. Выбух стаў самым смяротным у краіне з 2019 года, калі падчас аналагічнага здарэння на хімічным заводзе ва ўсходняй правінцыі Цзянсу загінулі 78 чалавек.

## Здарэнне 
Выбух адбыўся каля 20:40 па мясцовым часе. У будынку пачаўся пажар, а вуліцу ўсыпала аскепкамі шкла і іншым смеццем. На месца накіраваліся больш за 100 пажарных і 20 адзінак тэхнікі.  Загінуў як мінімум 31 чалавек. Таксама пацярпелі сем чалавек, адзін у цяжкім стане.

22 чэрвеня ўлады Іньчуаня паабяцалі пачаць расследаванне ў адпаведных галінах, каб пазбегнуць падобных бедстваў у будучыні. Улады правінцыі таксама перасялілі 64 сям’і з суседніх жылых комплексаў у гасцініцы.

## Заўвагі 
Катэгорыя:2023 год у Кітаі
Катэгорыя:Чэрвень 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 21 чэрвеня
Катэгорыя:Выбухі 2023 года
Таўрова (Варонеж)

**Таўрова** — мікрараён у Варонежы. Адміністрацыйна падпарадкаваны адміністрацыі Левабярэжная раёна Варонеж. Размешчаны на левым беразе Варонежскага вадасховішча.

## Гісторыя 
Горад **Таўроў** заснаваны ў 1700 годзе, К. І. Арсеньеў пісаў:

Гісторык В. П. Загароўскі сцвярджае, што Таўроўская верф заснавана Ф. М. Апраксіным 1 чэрвеня 1705 годзе загадам Пятра I. 14 ліпеня 1721 года ў горадзе запрацавала суконная фабрыка, якая належала дзяржаве. У 1726 годзе яна была выкуплена ў скарбу і пераведзена ў Варонеж 8 дваранамі і купцамі гэтага горада. У гэты час у Варонежы ўжо былі валасяная і гарбарная фабрыкі.

У маі 1736 года дзякуючы караблям, пабудаваным у Таўрове, здабыта перамога над туркамі і Азоў зноў стаў рускім горадам.

Пасля заснавання Осярэда (пасля — Паўлаўска) Таўроў пачаў занепадаць. У 1740—1741 гадах будаўніцтва караблёў у Таўрове спынена.

У 1744 годзе пажар фактычна знішчыў Таўроў, большасць яго жыхароў перасяліліся ў Варонеж. Такім чынам саперніцтва Варонежа і Таўрова скончылася.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Гарады Расіі, якія ўвайшлі ў склад іншага горада
Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Катэгорыя:Вікіпедыя:Лакальны подпіс у выявы з Вікіданых
Катэгорыя:Варонеж
Яна Віктараўна Хатырава

**Яна Хатырава** (нар. , Чарск, Казахстан) — расійская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Расіі.

## Клубная кар’ера 
У 2018 годзе прыйшла ў ЖФК «Лакаматыў», узяць удзел у 64 матчах, у якіх забіла 7 мячоў і аддала 5 галявых перадач. У складзе «Лакаматыва» футбалістка была чэмпіёнкай Расіі, двойчы ўладальнікам Кубка і Суперкубка краіны.
У 2022 годзе падпісала кантракт з «Мінскам» з Беларусі.

Выступала за зборную Расіі WU-17 (2012—2015) і WU-19 (2014—2016).

## Дасягненні 
*   Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2022
*  Фіналіст Кубка Беларусі: 2022
*   Чэмпіянат Расіі: 2021
*   Сярэбраны прызёр Чэмпіянат Расіі (2): 2019, 2020
*  Уладальніца Кубка Расіі (2): 2021, 2022

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Яна Хотырева: «Я делаю то, что люблю, и еще получаю за это деньги» 

Катэгорыя:Футбалісткі Расіі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Царыцына Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Лакаматыў Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Чэлсі Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Спарта-Свіблава
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Расіі па футболе
Амерыканскі каталіцкі ўніверсітэт

**Амерыканскі каталіцкі ўніверсітэт** () — прыватная вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам даследчага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў сталіцы дзяржавы — горадзе Вашынгтон.

## Агульная характарыстыка 
Гэта Папскі ўніверсітэт Каталіцкай Царквы ў ЗША і адзіная вышэйшая навучальная ўстанова, заснаваная Канферэнцыяй Каталіцкіх Біскупаў ЗША. Заснаваны ў 1887 годзе як аспіранцкі і навукова-даследчы цэнтр пасля зацвярджэння Папам Львом XIII, універсітэт пачаў прапаноўваць бакалаўрскую адукацыю ў 1904 годзе. Праграмы ўніверсітэта робяць акцэнт на вольных мастацтвах, прафесійнай адукацыі і асабістым развіцці. Вучэльня падтрымлівае цесныя сувязі з Каталіцкім Касцёлам і каталіцкімі арганізацыямі.

## Структура 
* Школа архітэктуры і планіроўкі
* Школа мастацтваў і навук
* Школа бізнесу
* Школа кананічнага права
* Школа інжынерыі
* Школа права
* Школа музыкі, драмы і мастацтва
* Школа медсястрынства
* Школа філасофіі
* Школа прафесійнага навучання
* Школа сацыяльнага служэння
* Школа тэалогіі і рэлігіязнаўства

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў акругі Калумбія

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Вашынгтона
Катэгорыя:Каталіцкія ўніверсітэты
Андрэй Аляксандравіч Васілеўскі

**Андрэй Аляксандравіч Васілеўскі** (нар. 28 мая 1991 года, Мінск, Беларуская ССР, СССР) — беларускі тэнісіст, які спецыялізуецца на гульні ў парах. Пераможца аднаго турніру ATP у парным разрадзе, прызёр Універсіяд, гулец зборнай Беларусі ў Кубку Дэвіса.

## Біяграфія 
Пачаў гуляць у тэніс з шасці гадоў. Першым трэнерам стаў бацька, Аляксандр Васілеўскі. І бацька, і маці былі тэніснымі трэнерамі, у тэніс гуляў і старэйшы брат (Аляксандр), што спрыяла цікавасці да гэтай гульні ў Андрэя.

Найбольш любімыя пакрыцці — хард і трава; улюбёны турнір — Уімблдан. Заўзее за футбольны клуб Барселона.

## Спартыўная кар’ера 
У прафесійных турнірах пачаў выступаць з 2007 года, у статус прафесіянала перайшоў у 2009 годзе. Свой першы турнір катэгорыі «Ф’ючарс» у парным разрадзе выйграў у 2010 годзе ў Мінску (з Мікалаем Фідзіркам). У верасні 2011 года ў Трнаве (Славакія) упершыню згуляў у парным фінале турніру класа «чэленджар», але першы тытул на гэтым узроўні заваяваў толькі вясной 2016 года ў Самаркандзе ў пары з Дзянісам Мазуркевічам. У 2014 годзе ў Астане выйграў адзіны за кар’еру «ф’ючарс» у адзіночным разрадзе. У парах заваёўваў узнагароды летніх Універсіяд: у 2013 годзе стаў бронзавым прызёрам у мужчынскім парным разрадзе (з Аляксандрам Бурым, а ў 2015 годзе — чэмпіёнам у міксце (з Лідзіяй Марозавай). Пасля гэтага ён дасягнуў самых высокіх вынікаў у кар’еры з чылійцам Хансам Падліпнікам-Касцілья, прабіўшыся ў 2017 годзе ў чвэрцьфінал Уімблданскага турніру (дзе яны абыйгралі 12-ю і 7-ю сеяныя пары) і фінал Адкрытага чэмпіянату Аўстрыі. Пасля выхаду ў трэці круг на Адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі 2018 года Васілеўскі падняўся ў рэйтынгу ATP сярод гульцоў у парным разрадзе да 52-й пазіцыі.

Астатак 2018 года склаўся для беларуса няўдала, і яму прыйшлося паступова вяртацца ў лік найлепшых праз сетку «чэленджараў». У 2020 годзе ў пары з Ёнатанам Эрліхам (Ізраіль) Васілеўскі стаў фіналістам турніру ATP у Пуне (Індыя). За 2021 год беларуска-ізраільская пара тройчы згуляла ў фіналах турніраў асноўнага тура ATP. У маі ў Бялградзе тандэм заваяваў першы ў кар’еры Васілеўскага тытул ATP. І ў 2020, і ў 2021 гадах беларус завяршыў сезон у першай сотні рэйтынгу ATP у парным разрадзе.

## Рэйтынг на канец года 
## Выступленні на турнірах 
### Фіналы чэленджараў і ф’ючарсаў у адзіночным разрадзе (1) 
#### Перамогі (1) 
* колькасць перамог у адзіночным разрадзе + колькасць перамог у парным разрадзе.

### Фіналы турніраў ATP у парным разрадзе (5) 
#### Перамогі (1) 
* колькасць перамог у адзіночным разрадзе + колькасць перамог у парным разрадзе.

#### Паражэнні (4) 
### Фіналы чэленджараў і ф’ючарсаў у парным разрадзе (75) 
#### Перамогі (41) 
#### Паражэнні (34) 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісты Беларусі
Стывенсан

**Стывенсан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джордж Стэфенсан, таксама Джордж Стывенсан (1781—1848) — англійскі вынаходнік, інжынер-механік.
* Роберт Льюіс Стывенсан (1850—1894) — шатландскі пісьменнік і паэт.
* Тэафіла Стывенсан (нар. 1952) — кубінскі баксёр-аматар, шматразовы алімпійскі чэмпіён.
* Эдлай Эвінг I Стывенсан (1835—1914) — амерыканскі палітык і 23-і віцэ-прэзідэнт ЗША.

## Іншае 
* Стывенсан — акруга ў штаце Ілінойс, ЗША.

## Гл. таксама 
* Стывен
* Стывенс
Уілмінгтанскі ўніверсітэт

**Уілмінгтанскі ўніверсітэт** () — прыватная вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам універсітэта, размешчаная ў мясцовасці Уілмінгтан-Манор, штат Дэлавэр.

Заснаваная ў 1968 годзе як каледж, установа афіцыйна стала ўніверсітэтам 10 верасня 2007 года пасля ўхвалення Апякунскай рады і Камісіі па вышэйшай адукацыі Сярэдніх штатаў. Назва была зменена, каб адлюстраваць акцэнт на праграмах бакалаўрыяту і аспірантуры.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж адукацыі
* Каледж бізнесу
* Каледж аховы здароўя
* Каледж сацыяльных і паводніцкіх навук
* Каледж тэхналогій
* Каледж анлайн- і эксперыментальнага навучання
* Школа правазнаўства

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Дэлавэр

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Дэлавэра
Стыгабіёнты

.]]
.]]
**Стыгабіёнты** — жывёлы, якія жывуць выключна ў падземных водах. Назва паходзіць ад назвы міфічнай ракі Стыкс ( — «пачвара», ), што працякала ў падземным царстве.

Да стыгабіёнтаў адносяцца пастаянныя насельнікі водаў пячор — многія віды вышэйшых (амфіподы, ізаподы) і ніжэйшых (астракоды, капеподы) ракападобных, некаторыя малюскі, рыбы (віды родаў , , ) і іншыя.
Ім уласцівы рэгрэсіўныя прыкметы (страта пігментацыі покрыва цела, рэдукцыя органаў зроку, гіпертрафія канечнасцей і інш.).

Стыгабіёнтаў адрозніваюць ад *стыгафілаў* (жывёл, здольных існаваць таксама і ў паверхневых водах) і *стыксагенаў* (жывёл, якія выпадкова трапілі ў падземныя воды і прыстасаваліся да жыцця ў іх).

## Гл. таксама 
* Траглабіёнты

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Стиглобионты // Экологический энциклопедический словарь / И. И. Дедю; [Предисл. В. Д. Федорова]. — Кишинёв: Гл. ред. Молд. сов. энцикл., 1989. — 406 с.: ил., 24 см. — ISBN 5-88550-006-1 (В пер.)
* *Илья Турбанов*, Записала *Наталия Лескова* Биоспелеология: что ищут биологи в пещерах // Часопіс «Наука и жизнь», № 4, 2023.
* Биоспелеологические исследования в России и сопредельных государствах: материалы II Всероссийской молодежной конференции / ИПЭЭ РАН им. А. Н. Северцова (г. Москва, 1-2 декабря 2016 г.). — Ярославль: Филигрань, 2017. — 119 с. — 80 экз. — ISBN 978-5-906682-97-0.

## Спасылкі 
* *Прокопов Г. А.* Пещерная биота: краткий обзор и методика описания // Информационно-поисковая система «Пещеры»
* *Паталов Д. М., Соколова А. М.* Стигобионтные элементы в родниковых сообществах Западного Закавказья // Трансформация экосистем, № 2(1) 2019.

Катэгорыя:Пячорная фаўна
Катэгорыя:Гідрабіялогія
Алена Паўлаўна Нарыжная

**Алена Паўлаўна Нарыжная** (у дзявоцтве **Бабовіч**; нар. , Гомель) — беларускі гісторык, культуролаг. Спецыяліст па гісторыі беларускага садова-паркавага мастацтва канца XVI — пачатку XX стагоддзяў. Кандыдат гістарычных навук (1999), дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзілася 24 мая 1972 года ў Гомелі.

Скончыла ў 1994 годзе гістарычны факультэт Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны, у 1997 годзе — аспірантуру БДПУ імя М. Танка. У 1999 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Гісторыя фарміравання і развіцця садова-паркавай культуры Беларусі (канец XVI — пачатак XX стагоддзя)».

Працавала ў Беларускім гандлёва-эканамічным універсітэце спажывецкай кааперацыі: дацэнт кафедры філасофіі і гісторыі, дацэнт кафедры правазнаўства, дацэнт кафедры права і эканамічных тэорый.

## Навуковая дзейнасць 
Напрамкі даследаванняў: гісторыя і тэорыя культуры, культура Беларусі XIV — пачатку XX стагоддзяў, сядзібна-замкавая культура беларусаў.

## Бібліяграфія 
* Гісторыя дзяржавы і права Беларусі: практыкум. Гомель, 2021.
* Садово-парковая культура Беларуси конца XVI - начала XX века (источники и историография проблемы): учебное пособие. Гомель, 1999.
;Удзел у калектыўных працах:
* История Беларуси в контексте европейской цивилизации: учебное пособие. Минск, 2014; 2016.
* История Беларуси: пособие. Гомель, 2011.
* Культурология: учебник. Минск, 2011.
* Культурология: учебное пособие. Минск, 2004; 2005; 2007; 2008.
* Гісторыя Беларусі: дапаможнік. Гомель, 2003; 2007.
* Основы идеологии белорусского государства: учебно-методическое пособие. Гомель, 2006.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Культуролагі Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Сцяг Белгародскага раёна

Сцяг Белгародскага раёна Белгародскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

## Апісанне 
«Сцяг Белгародскага раёна Белгародскай вобласці ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 2:3, крыжападобна падзеленае на чатыры чорныя і зялёныя часткі, якія чаргуюцца: чорную і зялёную ў дрэўка, якія займаюць па 1/6 палотнішча кожная, і зялёную і чорную ў вольнага краю, якія займаюць па 2/6 палотнішча кожная. Па-над вертыкальнай лініяй дзялення размешчаны фігуры герба: жоўты леў і над ім белы арол. На адваротным баку палотнішча змешчана аналагічная люстраная выява».

За аснову сучаснага сцяга прыняты сцяг Белгародскага пяхотнага палка 1712 года.

## Гл. таксама 
* Герб Белгародскага раёна

## Крыніцы 
Белгародскі раён
Катэгорыя:Белгародскі раён