Лаэтолі

**Лаэтолі** (*Laetoli*), таксама **Леталіл** — мясцовасць у Танзаніі, за 20 км ад вулкана Садзіман, дзе ў 1978 годзе былі выяўленыя адбіткі ног прамаходзячых гамінідаў, якія жылі каля 3,6 млн гадоў таму. У параўнанні з іншымі месцамі палеанталагічных раскопак у Афрыцы, Лаэтолі унікальна тым, што на яго тэрыторыі не выяўлена ні слядоў паводак, ні слядоў шчыльных экватарыяльных лясоў — клімат, ландшафт і экасістэма Лаэтолі застаюцца нязменнымі на працягу некалькіх мільёнаў гадоў. Каля 3,6 млн гадоў таму вывяржэнні Садзімана засыпалі зямлю тонкім пластом попелу. Попел, ператварыўшыся пад дажджом у цвёрды туф, захаваў адбіткі ног гамінідаў, вядомыя як «адбіткі Лаэтолі» або «сляды Лаэтолі» (Laetoli footprints), і іншых прадстаўнікоў фауны позняга плейстацэну.

Першыя раскопкі Лаэтоли у пошуках продкаў чалавека правялі Луіс Лікі ў 1935 і Людвіг Коль-Ларсен ў 1938-1939 гадах. Сярод знойдзеных імі рэшткаў былі зубы аўстралапітэкаў, але ні Лікі, ні Коль-Ларсен не змаглі правільна вызначыць знаходку. «Зубы малпаў», сабраныя Лікі, былі ідэнтыфікаваныя як рэшткі гамінідаў толькі ў 1979 годзе. У 1974 па заданні Мэры Лікі Лаэтолі раскапаў Камоя Кімеў, у 1975-1981 гадах у Лаэтолі працавала сама Мэры Лікі. Кімеу і Лікі сабралі пераканаўчую калекцыю астанкаў аўстралапітэкаў.

У 1976 годзе Эндру Хіл упершыню выявіў адбіткі жывёл у тонкім пласце вулканічнага туфу (дакладней, цэлага набора слаёў попелу таўшчынёй каля 20 см, сфармаванага шэрагам блізкіх па часу вывяржэнняў). Лікі зацікавілася знаходкай і накіравала сваю групу на пошукі аналагічных слядоў. У 1978 годзе Пол Абел знайшоў так званыя «адбіткі Лаэтолі» — сляды прамаходзячых гамінідаў. Находка з'яўлялася ланцужком адбіткаў ног двух шэдшых разам істот — усяго каля 70 адбіткаў на дарожцы даўжынёй 27 метраў. Сувязь адбіткаў і астанкаў з Лаэтолі не з'яўляецца адназначна даказанай, так як у рэштках з Лаэтолі адсутнічаюць косткі стоп, якія можна было б супаставіць з адбіткамі (такое супастаўленне, са станоўчым вынікам, было выканана для костак больш позняга *Homo habilis*).

Адбіткі, знойдзеныя групай Лікі, выклікалі буру ў навуковым свеце, так як, у адрозненне ад выкапнёвых костак, далі магчымасць вывучыць механізм хады і будову мяккіх тканін ступні старажытных гамінідаў. Істоты, якія пакінулі сляды ў Лаэтолі, былі адносна нізкарослымі або каротканогімі.

У 1979 годзе група Лікі завяршыла працы ў Лаэтолі і закансервавала раскоп. Са слоў Лікі, па-над «адбіткаў Лаэтолі» былі насыпаны два пласты рачнога пяску, падзеленыя ахоўнай плёнкай, і пласт камянёў для абароны «ад жывёл і масаеў». Гіпсавы злепак адбіткаў быў перададзены Нацыянальнаму музею Танзаніі ў Алдувае).

У 2011 годзе групай даследчыкаў пад кіраўніцтвам прафесара А. Н. Зайцава (Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт) было паказана, што вулкан Садзіман не з'яўляецца крыніцай вулканічнага попелу Лаэтолі. Гэты вывад зроблены на падставе адсутнасці ў іх мінерала меліліту, а таксама адрозненняў у хімічным складзе нефеліну і піраксенаў.

У 2016 годзе ў выкапнёвай яечнай шкарлупіне страусавых (*Struthionidae*) з месцазнаходжання Лаэтолі узростам 3,8 млн. гадоў знойдзены самы старажытны вядомы бялок.

## Спасылкі 
* Графическая схема «отпечатков Лаэтоли» (Мери Лики, 1982 г.) 
* Так откуда взялся пепел в Лаэтоли?
* Репортаж из Олдувая

Катэгорыя:Антрапагенез
Катэгорыя:Геаграфія Танзаніі
Катэгорыя:Месцы палеанталагічных знаходак
Катэгорыя:Знаходкі гамінідаў