open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зорка (Буда-Кашалёўскі раён)

**Зо́рка** (, ; да 1930 года *Самуйлаў*) — вёска ў Мікалаеўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 22 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 70 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з трох кароткіх прамалінейных вуліц рознай арыентацыі, забудаваных драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з канца XIX стагоддзя як вёска ў Гарадзецкай воласці. Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. У 1848 годзе вёска і фальварак — 3547 дзесяцін зямлі. Па рэвізскіх матэрыялах 1859 года цэнтр маёнтка, у якое ўваходзілі 6 вёсак. У 1875 годзе памешчык Супруненко меў тут 1816 дзесяцін зямлі. З 1909 гады дзейнічала школа.

У 1929 годзе да вёскі далучаны мястэчка Зборны. У 1930 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў вёсцы і наваколлях ў 1943 годзе працяглы час размяшчаліся партызаны 1-й Буда-Кашалёўскай брыгады. 62 жыхара вёскі загінулі на фронце. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чачора» (цэнтр — вёска Саўгасная).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 39 гаспадарак, 77 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1858 год — 645 жыхароў.
* 1959 год — 361 жыхар (паводле перапісу).
* 2004 год — 39 гаспадарак, 77 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Катэгорыя:Мікалаеўскі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Зялёная Дуброва (Буда-Кашалёўскі раён)

**Зялёная Дубро́ва** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марозавіцкага сельсавета.

На поўначы мяжуе з лесам.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 3 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 48 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На поўдні і захадзе меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Гомель. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў на былых памешчыцкіх землях перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1929 годзе арганізаваны калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 7 жыхароў вёскі. Да 16 ліпеня 1954 года пасёлак знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Буда-Кашалёўскага пассавета. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Марозавічы» (цэнтр — вёска Марозавічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 7 гаспадарак, 12 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1959 год — 116 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 7 гаспадарак, 12 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Марозавіцкі сельсавет
Засценны

**Засце́нны** — былы пасёлак у  Забалоцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

На захадзе і поўдні мяжуе з лесам. Побач радовішча суглінкаў.

У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля Чарнобыльскай катастрофы жыхары (10 сем'яў) пераселены ў 1990 годзе ў чыстыя месцы.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 10 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель).

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з кароткай мерыдыянальнай вуліцы з драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Найболей актыўная забудова даводзіцца на 1920-я гады. У 1929 годзе жыхары пасёлка ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ўваходзіў у склад калгаса «Іскра» (цэнтр — вёска Забалоцце). Да 6 студзеня 1965 года пасёлак уваходзіў у склад Халоцкага сельсавета, пасля — у складзе Рагінскага сельсавета, з 18 студзеня 1965 года — у складзе Забалоцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка 
* 1926 год — 17 двароў, 37 жыхароў.
* 1959 год — 80 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — жыхары (10 сем’яў) пераселены.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Зялёны Востраў (Буда-Кашалёўскі раён)

**Зялёны Во́страў** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Уваравіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 21 км на поўдзень ад Буда-Кашалёва, 27 км ад Гомеля, 2 км ад чыгуначнай станцыі Ціхінічы (на лініі Жлобін — Гомель).

### Гідраграфія 
На ўсходзе і поўначы ўскраінах меліярацыйны канал, злучаны з ракой Уза (прыток ракі Сож).

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, а затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Уваравічы. Забудова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Найболей актыўная забудова даводзіцца на 1920-я гады. У 1929 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ў складзе эксперыментальнай базы «Уваравічы» (цэнтр — гарадскі пасёлак Уваравічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 2 гаспадаркі, 2 жыхара.

### Дынаміка 
* 1926 год — 27 двароў, 130 жыхароў.
* 1959 год — 47 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 2 гаспадаркі, 2 жыхара.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Уваравіцкі сельсавет
Аліса ў Краіне цудаў (фільм, 2009)

**«Аліса ў краіне цудаў»** () — сумесны канадска-брытанскі мінісерыял 2009 года па матывах аднайменнай кнігі Льюіса Кэрала. Рэліз на DVD 4 сакавіка 2010 года.

## У ролях 
## Цікавыя факты 
* Арыгінальная кніжка Люіса Кэрала «Alice’s Adventures in Wonderland» тройчы з'яўляецца ў фільме: у лясной каморцы, куды Алісу прывяла кошка Дына (яна ж — Чэшырскі Кот), у гіпнатычным сне Алісы, і ў яе доме ў канцы фільма, на ложку.
* Імя аднаго з герояў — Джэк (*Jack*) — у амерыканскай картачнай калодзе таксама мае абазначэнне Валет.

## Спасылкі 
* 
* Alice  at Syfy
* New Alice Event Features Sci Fi Cast

Катэгорыя:Тэлевізійныя міні-серыялы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Тэлевізійныя міні-серыялы Канады
Катэгорыя:Фільмы-казкі
Катэгорыя:Сямейныя фільмы
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Льюіса Кэрала
Катэгорыя:Тэлесерыялы Вялікабрытаніі
Зялёная (Буда-Кашалёўскі раён)

**Зялёная** (, ; да 30 ліпеня 1964 года **Новая Жэзленка**) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 22 км ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 52 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель. Планіроўка складаецца з просталінейнай, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі вуліцы, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана ў XIX стагоддзі як вёска Жэзленка, якая пазней падзялілася на дзве: Старая Жэзленка і Новая Жэзленка. У 1929 годзе арганізаваны калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 24 жыхара вёскі.

Вёска ўтворана 30 ліпеня 1964 года шляхам зліцця суседніх вёсак Новая Жэзленка і Старая Жэзленка.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 31 гаспадарка, 49 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1959 год — 149 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 31 гаспадарка, 49 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. - Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Зялёны Дуб (Марозавіцкі сельсавет)

**Зялёны Дуб** — пасёлак у Марозавіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 7 км на поўдзень ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 45 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На поўначы рака Уза (прыток ракі Сож). На ўсходзе меліярацыйны канал.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Гомель. Планіроўка складаецца з просталінейнай мерыдыянальнай вуліцы, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана на пачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Найболей актыўная забудова прыходзіцца на 1920-я гады. У 1929 годзе арганізаваны калгас. 8 жыхароў вёскі загінулі на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да 16 ліпеня 1954 года пасёлак знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Буда-Кашалёўскага пассавета. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Марозавічы» (цэнтр — вёска Марозавічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 66 гаспадарак, 183 жыхары.

### Дынаміка 
* 1959 год — 113 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 66 гаспадарак, 183 жыхары.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Марозавіцкі сельсавет
Іванаўка (Буда-Кашалёўскі раён)

**Іва́наўка** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марозавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 15 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 53 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На поўначы меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Гомель.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. У 1987 годзе пабудаваны цагляныя дамы на 50 кватэр, у якіх размясціліся перасяленцы з забруджаных радыяцыяй месцаў пасля Чарнобыльскай катастрофы.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя як паселішча ў Недайскай воласці Гомельскага павета Магілёўскай губерні. Па рэвізіі 1858 года валоданне памешчыка Перасвет-Солтана. Працаваў хлебазапасны магазін. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: школа граматы, 4 ветракі, крупарушка, гамарня, карчма. Больш за палову гаспадарак займаліся вырабам фурманак, калёс, вазоў, драбін. У 1909 годзе 1221 дзесяціна зямлі, царкоўна-прыхадская школа, якая знаходзілася ў наёмнай сялянскай хаце.

У 1930 годзе арганізаваны калгас «Агульная праца», дзейнічалі гамарня і ваўначоска. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 86 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ў складзе калгаса «Новае жыццё» (цэнтр — вёска Глазаўка). У вёсцы меліся базавая школа, клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, магазін.

Да 17 мая 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Недайскага сельсавета, да 1 снежня 2009 года — у склад Глазаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 130 гаспадарак, 302 жыхары.

### Дынаміка 
* 1858 год — 19 двароў, 216 жыхароў.
* 1897 год — 81 двор, 645 жыхароў (паводле перапісу).
* 1909 год — 97 двароў, 795 жыхароў.
* 1925 год — 137 двароў.
* 1959 год — 434 жыхары (паводле перапісу).
* 2004 год — 130 гаспадарак, 302 жыхары.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Рычард II

**Рычард II** (,  — ) — англійскі кароль (1377—1399), прадстаўнік дынастыі Плантагенетаў, унук караля Эдуарда III, сын Эдуарда Чорнага прынца.

## Біяграфія 
Рычард нарадзіўся ў Бардо — яго бацька змагаўся ў Францыі на палях Стагадовай вайны. Калі Чорны прынц памёр у 1376, яшчэ пры жыцці Эдуарда III, малалетні Рычард атрымаў тытул Прынца Уэльскага, а яшчэ годам пазней атрымаў у спадчыну трон свайго дзеда.

У 1381 Рычард праявіў талент інтрыгана і перагаворшчыка, завабіўшы ў пастку важака паўстання, Уота Тайлера, што дазволіла каралеўскай партыі пакончыць з паўстаннем.

Пахаваны ў замку Лэнглі. У 1413 годзе перапахаваны ў Вэстмінстэрскім абацтве.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Каралі англійскія
Катэгорыя:Прэтэндэнты на трон Францыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIV стагоддзя
Катэгорыя:Плантагенеты
Катэгорыя:Зрынутыя манархі
Катэгорыя:Каранаваныя дзеці
Інтэрнацыянал (Буда-Кашалёўскі раён)

**Інтэрнацыяна́л** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Губіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 13 км на захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 53 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На поўначы і захадзе меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
Побач аўтадарога Губічы — Буда-Кашалёва. Планіроўка складаецца з дзвюх мерыдыянальных кароткіх вуліц, забудаваных драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны на пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1930 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 10 двароў і забілі 5 жыхароў. На фронце загінулі 4 жыхары вёскі. У 1959 годзе ў складзе калгаса імя Ф. Энгельса (цэнтр — вёска Губічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 16 гаспадарак, 30 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1940 год — 17 двароў, 80 жыхароў.
* 1959 год — 104 жыхары (паводле перапісу).
* 2004 год — 16 гаспадарак, 30 жыхароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Губіцкі сельсавет
Уот Тайлер

thumb|Смерць Уота Тайлера
**Уолтэр (Уот) Тайлер** (;  — ) — правадыр найбуйнейшага ў сярэднявечнай Англіі сялянскага паўстання 1381.

## Літаратура 
* 
* Life and adventures of Wat Tyler, the good and the brave http://books.google.com/books?id=8HpnAAAAMAAJ&pg=PA9&dq=Life+a+Wat+Tyler&hl=ru&ei=m2P-TP-aHYyVOueGjcMM&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false. L.: Collins Publishing, 1851.

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Правадыры паўстанняў
Катэгорыя:Паўстанні ў Англіі
Катэгорыя:Пакараныя смерцю рэвалюцыянеры
Джо Луіс

**Джозеф Луіс Бэроў** (, больш вядомы як **Джо Луіс** (); 13 мая 1914, Лафает, штат Алабама, ЗША — 12 красавіка 1981, Лас-Вегас, ЗША) — амерыканскі баксёр-прафесіянал, чэмпіён свету ў суперцяжкай вазе.

## Спасылкі 
* 
* 
* Неперасягнены: Джо Луіс
* **Відэа:**
** Дакументальны фільм
** Joe Louis, Newsreel 
** Joe Louis in Training 
** Баі Джо Луіса, відэа  

Катэгорыя:Баксёры ЗША
Катэгорыя:Баксёры 1930-х
Катэгорыя:Баксёры 1940-х
Катэгорыя:Баксёры 1950-х
Катэгорыя:Баксёры цяжкай вагавай катэгорыі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым Медалём Кангрэса
Эзард Чарлз

**Эзард Мак Чарлз** () больш вядомы як **Эзард Чарлз** (анг. Ezzard Charles, 7 ліпеня 1921, Лоўрэнсвіл, штат Джорджыя, ЗША — 28 мая 1975, Чыкага, ЗША) — амерыканскі баксёр-прафесіянал, чэмпіён свету ў суперцяжкай вазе.

## Спасылкі 
* Паслужны спіс

Катэгорыя:Баксёры ЗША
Катэгорыя:Баксёры 1940-х
Катэгорыя:Баксёры 1950-х
Катэгорыя:Баксёры цяжкай вагавай катэгорыі
Катэгорыя:Асобы на марках
Анадырскі заліў

**Ана́дырскі заліў** () — заліў Берынгава мора ля берагоў Чукоткі паміж мысам Чукоцкі і мысам Наварын. Адкрыты ў 1727 годзе Вітусам Берынгам у час Першай Камчацкай экспедыцыі.

Даўжыня заліва 278 км, шырыня каля ўваходу каля 400 км, найбольшая глыбіня 105 м. Анадырскі заліў уключае ў сябе два іншыя буйныя залівы — Заліў Крыжа і Анадырскі ліман. Прылівы паўсутачныя, да 2,5—3 м. Значную частку года заліў пакрыты лёдам.

У заліў упадаюць рэкі Анадыр, Вялікая, Канчалан, Туманская.

На беразе Анадырскага лімана размешчаны горад-порт Анадыр.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Анадырский залив // Webgeo — Портал География — Электронная Земля — Eearth

Катэгорыя:Берынгава мора
Катэгорыя:Залівы Расіі
Катэгорыя:Залівы Ціхага акіяна
Анадыр (рака)

**Ана́дыр** (, ) — рака на Далёкім Усходзе Расіі, у Чукоцкай аўтаномнай акрузе.

## Геаграфія 
Даўжыня ракі 1150 км, плошча вадазборнага басейна — 191 000 км². Анадыр бярэ пачатак у цэнтральнай частцы Анадырскага пласкагор’я. Упадае ў заліў Анемен Анадырскага заліва Берынгава мора. У верхнім цячэнні даліна вузкая, у сярэднім і ніжнім цячэнні рака носіць раўнінны характар, месцамі не мае аформленай даліны, разбіваецца на рукавы. У вусці шырыня да 7 км. Сярэдні расход вады ў вусці складае 2160.

## Літаратура 
* 
* Анадырь // 

## Спасылкі 
* 
* *Фролова Н. Л., Жук В. А.* Анадырь // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Чукоцкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Ціхі акіян
Катэгорыя:Басейн Берынгава мора ў Азіі
Канчалан

**Канчалан** — рака ў Расіі, на Чукотцы.

Даўжыня 426 км, плошча вадазбору 20,6 тыс. км². Вытокі (Паўднёвы Тадлеаан, Койвэлгыргываам, Янрамывеем) знаходзяцца ў Чукоцкім нагор’і. Упадае Канчалан у Канчаланский ліман Анадырскага заліва Берынгава мора. Буйныя прытокі — Тнэквеем, Імпенейкуйым. У сярэднім І ніжнім цячэнні Канчалан праходзіць сярод паўднёвых тундраў Анадырскай нізіны.

Жыўленне снегавое і дажджавое. Замярзае ў сярэдзіне кастрычніка, адкрываецца ў пачатку чэрвеня.

Катэгорыя:Рэкі Чукоцкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Ціхі акіян
Катэгорыя:Басейн Берынгава мора ў Азіі
S Club

**S Club** (першапачаткова **S Club 7**) — брытанскі поп-грурт, які існаваў ў канцы 1990-х — пачатку 2000-х гадоў.

Гурт быў створаны Сайманам Фулерам у 1998 годзе. Ен атрымаў вядомасць дзякуючы прысвечанаму яму самому тэлесерыялу «Маямі 7». Пасля гурт зняўся яшчэ ў некалькіх серыялах і тэлестужках. Яго сінглы чатырохразова ўзначальвалі брытанскі хіт-парад, таксама ён меў пэўны міжнародны поспех. Гурт спыніў існаванне ў 2003 годзе, пасля чаго яго былыя ўдзельнікі пачалі сольныя кар'еры.

З S Club была звязана падлеткавая поп-група S Club 8 (яна ж S Club Juniors).

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* S Club (1999)
* 7 (2000)
* Sunshine (2001)
* Seeing Double (2002)
* Best: The Greatest Hits of S Club 7 (2003)

## Спасылкі 
* S Club на сайце Discogs

Катэгорыя:Поп-гурты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1998 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1990-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2000-х
Тэлесерыял

**Тэлевізійны серыял** (*скарочана* — **тэлесерыял**) — мастацкі ці дакументальны кінатвор, які складаецца са мноства серый і прызначаны для дэманстрацыі па тэлебачанні. Да з’яўлення тэлесерыялаў існавалі кінасерыялы, якія дэманстраваліся ў кінатэатрах. Існуе (вельмі ўмоўны) падзел на «класічныя» серыялы і шматсерыйныя тэлестужкі. Крытэрыі падзелу выразна не вызначаны, таму трапленне пэўнага серыяла ў тую ці іншую катэгорыю залежыць, галоўным чынам, ад суб’ектыўных прыхільнасцяў прадзюсара, тэлекрытыка і г. д.

## Гл. таксама 
* Дарама
* Сітуацыйная камедыя
* Мыльная опера
* Тэленавэла


Катэгорыя:Тэлевізійныя жанры
Ханна Спірыт

**Ханна Луіза Спірыт** (, нар. 1 красавіка 1981, Грэйт-Ярмут, Норфалк, Вялікабрытанія) — англійская  і .

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Грэйт Ярмут, з’яўляецца малодшай з трох дзяцей у сям’і, яе старэйшая сястра, Таня Спірыт, — былая мадэль, а цяпер дызайнер, а дзядзька, Эддзі Спірыт, — былы прафесійны футбаліст.

Ханна пачала кар’еру ў шоу-бізнесе ў 3 гады. Яна здымалася для выдання Mothercare. У 12 гадоў яна прыняла ўдзел у тэатральнай пастаноўцы Annie ярмуцкага таварыствы тэатра і оперы, пасля чаго яе заўважылі і запрасілі ў National Youth Music Theatre. З іх трупай Ханна ўдзельнічала ў пастаноўках 'Pendragon' (1994—1995); з гастролямі 'Pendragon' Ханна пабачыла Нью-Ёрк і Ганконг, 'Tin Pan Ali' (1996) і 'Bugsy Malone' (1997).

У 1998 годзе Спірыт сыграла ў тэлестужцы «The Cater Street Hangman», а таксама з’явілася ў «National Lottery Show» і «Blue Peter».

Аднойчы ёй на вочы трапілася нататка пра кастынг у поп-гурт «S Club 7»; яна адправілася на кастынг і прайшла яго.

Членам групы Ханна была з 1998 па 2003 год. За гэты час, гурт — тройчы праехаў з гастролямі Злучанае Каралеўства, выйграў дзве прэстыжных узнагароды BRIT і некалькі іншых, а таксама стварыў некалькі ўласных тэлепраектаў — «Miami 7» (1999), «L.A. 7» (2000), «Hollywood 7» (2001) і «Viva S Club» (2002).

Спірыт, як і яе калега па гурту Рэйчэл Стывенс, часта здымалася ў адкрытым выглядзе для самых розных выданняў і рэгулярна трапляла ў 'сто самых сексуальных жанчын' па версіі 'FHM' у перыяд з 2000 па 2004 г.

Зрэшты, для развіцця яе кар’еры важней было тое, што яна знялася ў кінастужцы «Seeing Double» (2003).

У 2001 годзе высвятлілася, што Спірыт ужо 6 месяцаў таемна сустракалася з калегам па групе Полам Катэрмолам. У 2002 яна першай пакінула з 'S Club 7', якая з прычыны гэтага ператварылася ў проста 'S Club' і ў 2003 цалкам распалася. Гэта не паўплывала на яе адносіны з Полам, якія доўжыліся да 2006 г.

Цяпер Ханна заручана з Эндру Лі Потсам.

## Фільмаграфія 
### фільмы 
### Тэлебачанне 
### Мюзіклы 
## Спасылкі 
* 
*
Ванкувер (востраў)

left|thumb|180px|Востраў Ванкувер
**Ванкувер** () — востраў, размешчаны на заходнім узбярэжжы Канады ў правінцыі Брытанская Калумбія. Амываецца Ціхім акіянам на захадзе, пралівам Хуан-дэ-Фука () на поўдні і пралівам Джорджыя () на ўсходзе.

Горы Ванкувера (да 2200 м) складзены пераважна палеазойскімі метамарфізаванымі пародамі, моцна расчленены. Заходні бераг вострава зрэзаны фіёрдамі.

Прыгажосць і веліч рознабаковай прыроды вострава дзівіла ўсіх падарожнікаў, пачынаючы з капітана Кука, які першы высадзіўся на тутэйшых берагах у 1778 годзе.

У 2005 годзе насельніцтва вострава складала прыблізна 723 000 чалавек. Найбуйнейшым горадам з'яўляецца Вікторыя, сталіца Брытанскай Калумбіі, размешчаная на паўднёва-ўсходнім канцы вострава. Акрамя Вікторыі, да ліку асноўных па насельніцтву гарадоў адносяцца Нанайма (), Данкан (), Порт-Альберні (), Кортні (), Кэмпбэл-Рывер (), а ў паўночнай частцы вострава — Порт-Гардзі () і Порт МакНіл ()

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Vancouver Island Tourist Guide  — турыстычны даведнік вострава

Катэгорыя:Астравы Канады
Катэгорыя:Брытанская Калумбія
Вялікі Анюй

**Вялікі Анюй** — рака ў Расіі на тэрыторыі Чукоцкай аўтаномнай акругі.

Даўжыня ракі 693 км. Плошча вадазбору прыкладна 57,3 тыс. км². Бярэ пачатак на Анадырскім пласкагор’і. Зліваючыся з Малым Анюем, утварае раку Анюй (правы прыток ракі Калыма). Замярзае ў пачатку кастрычніка, выкрываецца ў пачатку чэрвеня. У вярхоўях шырыня рэчышча 80—100 м, глыбіня да 1,5 м, хуткасць плыні да 4 м/с. Ля вусцяў шырыня рэчышча 500—700 м, глыбіня да 4 м, хуткасць плыні каля 1 м/с.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Чукоцкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Басейн Усходне-Сібірскага мора
Катэгорыя:Рэкі Якуціі
Праліў Джорджыі

**Праліў Джорджыі** (Джорджыя) — праліў у Ціхім акіяне, на паўднёвым захадзе Канады і на паўночным захадзе ЗША. Знаходзіцца паміж востравам Ванкувер, паўднёва-заходняй часткай Брытанскай Калумбіі і поўначчу штата Вашынгтон. Працягласць 241 км, найбольшая шырыня 28 км, глыбіні да 400 м. У паўночным кірунку вострава падзяляюць праліў на дзве часткі: Джонстан і Каралевы Шарлоты.

Катэгорыя:Пралівы Канады
Катэгорыя:Геаграфія Брытанскай Калумбіі
Катэгорыя:Пралівы ЗША
Катэгорыя:Пралівы Ціхага акіяна
Ядранец беспрыкветнічкавы

**Ядране́ц беспрыкветнiчкавы**, **Ядранец беспрыкветнікавы** (*Thesium ebracteatum*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 30 см з паўзучымі падземнымі парасткамі. Сцябло прамое, не галінастае. Лісце чаргаванае, лінейна-ланцэтнае, завостранае. Кветкі адзіночныя, дробныя, з адхіленымі кветаножкамі. Калякветнік пяціраздельны, званочкавай формы, зялёны звонку, унутры — жаўтавата-белы. Тычынак — 5. Плод — арэшак.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўропы, пераважна стэпавых зон Усходняй. Расце на сухіх лугах і сухіх лясах, травяністых схілах, узгорках і ўзлесках. Паўпаразіт, які развіваецца на каранях іншых раслін. Цвіце ў маі—чэрвені.

## Ахова 
Унесена ў Чырвоныя кнігі Польшчы і Беларусі. Ахоўваецца на тэрыторыі шэрагу рэгіёнаў Расіі.

## Літаратура 
*  — С. 455.
*  — С. 242—243.

## Спасылкі 
* 
* Ленец // Проект «Архив природы России» 

Катэгорыя:Санталавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Расліны-паразіты
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1800 годзе
Уолтэр Брунінг

**Уолтэр Брунінг** (, 21 верасня 1896, Мелроз, Мінесота, ЗША — 14 красавіка 2011, Грэйт-Фолс, Мантана, ЗША) — доўгажыхар з ЗША. На момант яго смерці ва ўзросце 114 гадоў і 205 дзён ён быў найстарэйшым з  мужчын, трэцім найстарэйшым жывых людзей увогуле. 27 снежня 2008 года, пасля смерці Джорджа Фрэнсіса, стаў найстарэйшым мужчынам у ЗША. Пасля смерці ветэрана Першай сусветнай вайны Генры Элінгема 18 ліпеня 2009 г., быў прызнаны найстарэйшым з жывых на той момант мужчын. Таксама, у свой 110-ы дзень нараджэння, ён быў прызнаны найстарэйшым з былых чыгуначнікаў у ЗША. Акрамя таго, Уолтэр Брунінг быў апошнім з мужчын, якія нарадзіліся ў 1896 годзе.

## Цытаты 
Брунінг аб сваім дзяцінстве: «Калі я ўспамінаю падзеі апошніх 100 гадоў, я магу толькі гадаць, якім было б цяпер жыццё без электрычнасці. Ніякіх аўтобусаў не было. Я памятаю, як хадзіў у школу пешшу ў халодную зіму. Нам даводзілася ссоўваць нашы парты бліжэй да дроўнай печкі, каб не змерзнуць. А пасля ўрокаў, нам зноў трэба было ісці пешшу па марозе. Усе ішлі — выбару проста не было.»
* На свой 112-ы дзень нараджэння, ён падзяліўся сваімі думкамі адносна ўласнага даўгалецця і добрай фізічнай формы: «Трымайце ў тонусе свой розум і цела, і тады вам пашчасціць надоўга затрымацца сярод жывых.»
* Калі Брунінга спыталі, чаму, аўдавеўшы ў 60 гадоў, ён не ажаніўся зноў, ён адказаў: «Другі шлюб ніколі не бывае сапраўдным. Зараз нават першы шлюб не бывае сапраўдным».

## Гл. таксама 
* Спіс найстарэйшых людзей у свеце

Катэгорыя:Стагадовыя доўгажыхары
Норт-Мінч

thumb|300px|Map of the Hebrides, showing the Minch
**Норт-Мінч** — праліў на паўночным захадзе Шатландыі, які адзяляе паўночны захад Хайленда ад астравоў Льюіс і Харыс ў архіпелагу Гебрыдскія астравы. Літл-Мінч (Cuan Canach) ляжыць на поўдні і аддзяляе востраў Скай ад астатніх (знешніх) Гебрыдскіх астравоў: Норт-Уіст, Бенбекула, Саўт-Уіст, Бара, і г. д. На поўдзень ад Літл-Мінча ляжыць Гебрыдскае мора.

## Спасылкі 
* Праект ачысткі Норт-Мінча

Катэгорыя:Геаграфія Шатландыі

Катэгорыя:Пралівы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Пралівы Вялікабрытаніі
Адміністрацыйны падзел Германіі

**Федэратыўная Рэспубліка Германія** з’яўляецца федэрацыяй 16 зямель, 13 з якіх з’яўляюцца т.зв. «дзяржавамі-абласцямі» (), а 3 — «гарадамі-дзяржавамі» ().

## Землі 

**Зямля** ў Федэратыўнай Рэспубліцы Германія з’яўляецца суб’ектам міжнароднага права.

Часта ўжываецца паняцце **Федэральная зямля**, але ў юрыдычных дакументах — як, напрыклад, Асноўны закон ФРГ ці канстытуцыі зямель — такі тэрмін не выкарыстоўваецца, таму што германскія землі разам утвараюць Федэратыўную Рэспубліку Германія і **не** з’яўляюцца адміністрацыйнай адзінкай Германіі.

Заканадаўчы орган зямлі — ландтаг (***landtag***), які выбіраецца народам, выканаўчы орган зямлі — зямельны ўрад (***landesregierung***), які складаецца з зямельнага прэм’ер-міністра (***landesministerpraesident***) і зямельных міністраў (***landesminister***), якія выбіраюцца ландтагам.

## Адміністрацыйная структура зямель 
Тры гарады Берлін, Гамбург і Брэмен прыраўнаваныя па сваім статусе да зямлі.

У пяці землях існуюць 22 **адміністрацыйныя акругі** (), якія аб’ядноўваюць некалькі раёнаў.

Федэральныя землі (ці акругі) Германіі падзелены на **раёны** (). Усяго налічваецца 429 раёнаў, у тым ліку 313 сельскіх раёнаў і 116 гарадоў, прыраўнаваных да раёна (), гэта значыць гарадоў зямельнага падпарадкавання. Да апошніх як правіла адносяцца досыць буйныя гарады.

Раёны, у сваю чаргу, складаюцца з **абшчын** (камун; ). Абшчына характарызуецца наяўнасцю абшчыннага кіравання. Звычайна абшчыны (гарады і пасёлкі) падпарадкоўваюцца непасрэдна раёну. У Германіі налічваецца 12 141 абшчына.

У некаторых землях некалькі камун (абшчын) аб’ядноўваюцца ў **амты**, якія ўяўляюць сабой агульнае кіраванне (). Падзел на амты прысутнічае толькі ў землях Шлезвіг-Гольштэйн, Мекленбург-Пярэдняя Памеранія, Брандэнбург, Саксонія-Анхальт, дзе ўсяго налічваецца 252 амты. У гэтых землях адрозніваюць камуны (населеныя пункты) раённага (прамога) падпарадкавання ( ці ) і населеныя пункты, падпарадкаваныя кіраванню.

## Гісторыя 
Першапачаткова (1949—1952) Федэратыўная Рэспубліка складалася спачатку з 11 зямель, пазней пасля аб’яднання ў 1952 годзе Бадэна, Вюртэмберг-Бадэна і Вюртэмберг-Гогенцолерна ў адзіную зямлю Бадэн-Вюртэмберг іх колькасць склала 9 і пасля вяртання Саара ў склад ФРГ і да аб’яднаннф Германіі складалася з 10 зямель, якія былі ўтвораны ў акупацыйных зонах ЗША, Вялікабрытаніі і Францыі.

Заходні Берлін паводле чатырохбаковага пагаднення быў асобым палітычным утварэннем і не з’яўляўся зямлёй ФРГ.

У савецкай акупацыйнай зоне, на тэрыторыі будучай ГДР, былі таксама ўтвораны пяць зямель, якія, аднак, у 1952 годзе былі ператвораны ў 14 акруг. Пасля першых свабодных выбараў 18 сакавіка 1990 года было прынята рашэнне аднавіць ранейшыя землі на тэрыторыі ГДР замест акруг, практычна ў тых жа межах, што былі да 1952 года.

3 кастрычніка 1990 г. адбылося далучэнне новых зямель Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі Брандэнбург, Мекленбург-Пярэдняя Памеранія, Саксонія, Саксонія-Анхальт і Цюрынгія да Федэратыўнай Рэспубліцы. Адначасова ўсходняя частка Берліна аб’ядналася з заходняй і ўтварыла 16-ю зямлю.

## Гл. таксама 
* ISO 3166-2:DE
Сінгапурскі праліў

thumb|400px|Сінгапур і аднайменны праліў
**Сінгапу́рскі пралі́ў** — праліў, які злучае Паўднёва-Кітайскае мора і Малакскі праліў. На поўначы абмежаваны паўвостравам Малака і востравам Сінгапур, на поўдні — архіпелагам Рыау. 

Даўжыня праліва складае 114 кіламетраў, шырыня — ад 12 да 21 кіламетраў, найменшая глыбіня на фарватэры — 22 метры.

Назва праліва звязана з востравам Сінгапур, на якім размяшчаецца аднайменнае горад-дзяржава і порт Сінгапур.

## Літаратура 
* 
* Большой энциклопедический словарь / Гл. ред. А. М. Прохоров. — 1-е изд. — М. : Большая российская энциклопедия, 1991. — ISBN 5-85270-160-2.

Катэгорыя:Пралівы Азіі
Катэгорыя:Пралівы Ціхага акіяна
Сантыметр

**Сантыметр** (**см**, **cm**) — у сістэме СІ 0,01 метра.
У сістэме СГС з’яўляецца асноўнай адзінкай даўжыні.
У сістэме СГСЕ з’яўляецца асноўнай адзінкай вымярэння ёмістасці кандэнсатара.

У школьнай практыцы для тлумачэння велічыні сантыметра выкарыстаюць такія падручныя «прыблізныя эталоны», як дзве клетачкі сшытку або шырыня вялікага пальца рукі.

У СГСЕ 1 сантыметр ёмістасці — гэта электрычная ёмістасць шара з радыусам 1 сантыметр, змешчанага ў вакуум. 1 сантыметр ёмістасці = 1/9·10-11 Ф = 1,11… пф.

## Гл. таксама 
* Фарад

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння адлегласці
Катэгорыя:Адзінкі вымярэння электрычнай ёмістасці
Катэгорыя:СГС
Леанард Леанідавіч Васільеў

**Леана́рд Леані́давіч Васі́льеў** (, г. Сімферопаль —) — беларускі вучоны ў вобласці цеплафізікі. Доктар тэхнічных навук (1973), прафесар, загадчык лабараторыі порыстых асяроддзяў у Інстытуце цепла- і масаабмену імя Лыкава НАН Беларусі, заснавальнік навуковай школы ў галіне цеплавых труб у Беларусі.

## Біяграфія 
Скончыў БПІ ў 1959 годзе. З 1961 у Інстытуце цепла- і масаабмену АН БССР, з 1967 загадчык лабараторыі нізкіх тэмператур.

## Навуковая дзейнасць 
Даследаванні па цепла- і масапераносу, працэсаў пераносу энергіі і рэчывы ў капілярна-порыстых асяроддзях пры нізкіх тэмпературах.

Аўтар 14 манаграфій, у тым ліку 3 калектыўных на англійскай мове, каля 600 артыкулаў і дакладаў, 218 аўтарскіх пасведчанняў і 12 міжнародных патэнтаў.

## Узнагароды 
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР 1980 года, прэміі Савета Міністраў СССР, прэміі імя акадэміка А. В. Лыкава, прысуджаецца НАН Беларусі, прэміі выдатнага індыйскага вучонага Arcot Ramachandran і іншых.

У 2012 годзе быў узнагароджаны залатым медалём Гровера.

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Савета Міністраў СССР
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута цепла- і масаабмену імя А. В. Лыкава НАНБ
Стакротка

**Стакротка** (*Bellis*) — род травяністых раслін сямейства , да якога адносяць 7 відаў.

## Арэал 
Натуральны арэал рода — Еўропа, краіны Міжземнамор’я. У дзікай прыродзе Беларусі адзін від — .

## Апісанне 
Прадстаўнікі рода — дробныя травяністыя расліны, якія маюць кароткае карэнішча і лапатчатыя, тупыя, гародчатыя прыкаранёвыя лісты; наземнае сцябло бязлістае, развівае адну галоўку.

Лісткі пакрывала даўгаватыя, тупыя, чарнаватыя, сабраныя ў два шэрагі. На голым, канічным кветаложы развіваюцца краёвыя жаночыя язычковыя кветкі, белыя або ружовыя, і сярэднія трубчастыя, абодваполыя, жоўтыя; сямянка пляскатая, без чубка.

## Літаратура 
* 
* Жизнь растений. В 6 т. Т. 5. Ч. 2. Цветковые растения / Под ред. А. Л. Тахтаджана. — М.: Просвещение, 1981. — С. 470.

## Спасылкі 
* 
* Маргаритка на сайте *Энциклопедия декоративных садовых растений* 
* Информация о растении — Маргаритка  
* Bellis // The Plant List

Катэгорыя:Астравыя (падсямейства)
Syfy

**Syfy Universal (Syfy)** (першапачатковая назва — **Sci Fi Channel**, вымаўляецца як **Сай фай чэнл**) — амерыканскі кабельны тэлевізійны канал, адкрыты 24 верасня 1992 года. Спецыялізуецца на паказе навукова-фантастычных, фэнтэзійных, паранармальных і хорар серыялаў і праграм. З'яўляецца часткай сеткі NBC Universal. З сярэдзіны 2008-га года вяшчае ў Расіі ў пакеце НТБ+, а таксама ў кабельных сетках краіны.

16 сакавіка 2009 года NBC Universal абвясцілі пра пераназванне канала на Syfy (чытаецца аднолькава).

Пераназванне было выклікана тым, што з 2005 года ён фактычна страціў характар навукова-фантастычнага, што першапачаткова адлюстроўвалася ў яго назве, і набыў больш акультны характар.

## Серыялы на канале 
* «Зорная брама: SG-1» (Stargate SG-1)
* «Зорная брама: Антлантыда» (Stargate Atlantis)
* «Зорная брама: Сусвет» (Stargate Universe)
* «Прытворшчык» (The Pretender)
* «Цёмны анёл» (The Dark Angel)
* Sliders
* «Капрыка» (Caprica)
* «Зачараваныя» (Charmed)
* «Зорная брама» (Stargate)
* «Сховішча 13» (Warehouse 13)
* «Эўрыка» (Eureka)
* «Сховішча» (Sanctuary)
* Зорны крэйсер «Галактыка» (рэмейк)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Афіцыйны рускі сайт 

* Syfy Расія у сацыяльнай сетцы «Facebook»
* Syfy Russia у «Twitter»

Катэгорыя:Тэлеканалы ЗША
Катэгорыя:Тэлеканалы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмавыя тэлеканалы
Скурыстакрылыя

**Скурыстакры́лыя**, таксама **Вухавёрткі** і **Шчыкаўкі** (*Dermaptera*) — атрад насякомых з няпоўным ператварэннем. Налічваецца больш за 1900 відаў (1967 відаў па стане на люты 2008 года).

## Апісанне 
Даўжыня цела складае 3,5—50 мм. Пярэднія крылы цвёрдыя і моцна скарочаныя (ператвораныя ў цвёрдыя, скурыстыя надкрыльцы), заднія — перапончатыя, але існуюць і бяскрылыя формы. На канцы брушка ёсць прыдаткі ў выглядзе пары кляшчоў (цэркі). Вільгацелюбівыя і цеплалюбівыя, вядуць пераважна начны лад жыцця. Сілкуюцца дэтрытам і арганічнымі астаткамі жывёл і раслін.

Вядомыя вонкавыя паразіты (Arixenia esau) кажаноў (*Cheiromeles torquatus*), і драпежнікі (*Arixenia jacobsoni*) сілкуюцца насякомымі, якія насяляюць гуана кажаноў (гэтых вухавёртак вылучаюць у асобны падатрад *Arixenina*). Гемімерыды (*Неmimerida*, 7 відаў роду *Hemimerus*, Афрыка) паразітуюць на скуры хамяковага пацука (*Cricetomys gambianus*).

## Літаратура 
* 
* 


Катэгорыя:Атрады насякомых
Гары Дын Стэнтан

**Гары Дын Стэнтан** (; 1926—2017) — амерыканскі кінаакцёр і спявак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Вест-Ірвіне, штат Кентукі. Удзельнік Другой сусветнай вайны. Вучыўся ва Універсітэце Кентукі і Пасадэна Плэйхаус. Пачаў здымацца ў кіно з 1950-х гадоў, іграючы эпізадычныя ролі. У 1983 годзе выканаў галоўную ролю ў фільме «Парыж, Тэхас» рэжысёра Віма Вендэрса. Стэнтан сыграў у карцінах рэжысёраў Сэма Пекінпа, Джона Міліуса, Дэвіда Лінча, Монтэ Хелмана, Фрэнсіса Форда Копалы.

## Выбраная фільмаграфія 
* 1967 — Стрыманы Люк / *Cool Hand Luke*
* 1973 — Дылінджэр / *Dillinger*
* 1973 — Пэт Гэрэт і Білі Кід / *Pat Garrett and Billy the Kid*
* 1977 — Выпрабавальны тэрмін / *Straight Time*
* 1979 — Чужы / *Alien*
* 1979 — Мудрая кроў / *Wise Blood*
* 1980 — Прамы рэпартаж пра смерць / *La mort en direct*
* 1981 — Уцёкі з Нью-Ёрка / *Escape from New York*
* 1983 — Ад усяго сэрца / *One from the Heart*
* 1984 — Парыж, Тэхас / *Paris, Texas*
* 1984 — Чырвоны світанак / *Red Dawn*
* 1990 — Чацвёртая вайна / *The Fourth War*
* 1990 — Дзікія сэрцам / *Wild at Heart*
* 1992 — Твін Пікс: Скрозь агонь / *Twin Peaks: Fire Walk with Me*
* 1993 — Нумар у атэлі / *Hotel Room*
* 1996 — Прыбраць перыскоп / *The Down Periscope*
* 1997 — Агонь з апраметнай / *Fire Down Below*
* 1999 — Простая гісторыя / *The Straight Story*
* 1999 — Зялёная міля / *The Green Mile*
* 2001 — Абяцанне / *The Pledge*
* 2006 — Унутраная імперыя / *INLAND EMPIRE*
* 2006 — Выкрыццё іншапланецяніна / *Alien autopsy*
* 2009 — Аліса / *Alice* — Вусень

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Скунсы

**Ску́нсы**, таксама **Смярдзючкі** (*Mephitidae*) — сямейства млекакормячых атрада . Да нядаўняга часу скунса адносілі да сямейства куніцавых на правах падсямейства *Mephitinae*, аднак малекулярныя даследаванні далі падставы вылучыць іх у асобнае сямейства, магчыма, больш блізкае да малапандавых, чым да куніцавых і янотавых.

## Агульнае апісанне 
Скунса лёгка пазнаць па характэрнай афарбоўцы: белых палос або плямаў на цёмным фоне. Для паласатага скунса характэрныя шырокія белыя палосы на спіне, якія ідуць ад галавы да кончыка хваста. Яркія ўзоры служаць папярэджаннем магчымым драпежнікам. Адметная рыса скунсавых — анальныя залозы, якія выдзяляюць едкае рэчыва з устойлівым агідным смуродам. Скунсы здольныя выпырскваць струмень сакрэту на адлегласць 1—6 м. Ва ўсіх скунсаў моцны целасклад, пухнаты хвост і кароткія лапы з моцнымі кіпцюрамі, прыстасаванымі для рыцця. Найменшы памерам у сямействе — плямісты скунс (*Spilogale*), яго маса ад 200 г да 1 кг. Свінаносы скунс (*Conepatus*) — самы буйны, яго маса можа дасягаць 4,5 кг.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Драпежныя
Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Брэдфард

**Бра́дфард**, або **Брэ́дфард** ( ) — горад у Англіі, у графстве Заходні Ёркшыр. Гэта адміністрацыйны і эканамічны цэнтр абшчыны Брэдфард. Ён знаходзіцца за 14 км на захад ад Лідса, з якім цесна звязаны.

Насельніцтва горада — 293,7 тыс. жыхароў (2001), усяго гарадскога паселішча — 493,1 тыс. жыхароў (2007).

Брэдфард заўсёды лічыўся горадам рабочых з задымленым паветрам і дрэннымі жыллёвымі ўмовамі. Дасягнуў свайго росквіту ў часы віктарыянскай эпохі як цэнтр ваўнянай прамысловасці. Пасля Другой сусветнай вайны прызнаны сусветнай сталіцай гандлю ваўняным тэкстылем. Пасля 1960-х гг. тут пасялілася больш за 60 тысяч індыйцаў і пакістанцаў, якія ўносяць змены ў аблічча горада. З адміраннем традыцыйнай прамысловасці сучасны Брэдфард зацята змагаецца за новую ролю. Віктарыянскія будынкі былі абноўлены, і цэнтральная частка набыла прывабны знешні выгляд. Асабліва ўражваюць будынкі ратушы (City Hall) і Ваўнянай біржы (Wool Exchange).

Брэдфард — саборны горад. Сабор па памерах адносна сціплы і падобны да таго, што знаходзіцца ў Шэфілдзе, значна саступае па манументальнасці і паважнасці знакамітым англійскім саборам (Кентэрберы, Ёрк, Лінкальн, Вінчэстэр, Солсберы).

Брэдфардскі ўніверсітэт быў заснаваны ў 1966 годзе.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Дэвід Хокні (нар. 1937) — англійскі мастак, графік і фатограф.

## Гл. таксама 
* Велі Перэйд

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Нашэсце вусеняў на парк Брэдфарда 


Катэгорыя:Гарады Англіі
Сосна (возера, Полацкі раён, басейн Дражбіткі)

**Со́сна** — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дражбітка (прыток Сосніцы).

Плошча паверхні Сосна 1,25 км², даўжыня 1,7 км, найбольшая шырыня 0,9 км. Сярэдняя глыбіня возера 2,5 м, найбольшая — 6 м.Катлавіна складаецца з двух плёсаў. Схілы катлавіны вышынёй 3—8 метраў, стромкія. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія і забалочаныя. На возеры востраў плошчай каля 0,8 га.Возера зарастае слаба.

Праз возера працякае рака Дражбітка. Плошча вадазбору 127 км².

## Літаратура 
* 
* 
* *Крылович К. К.* Сосно. // 
* 
* 

## Спасылкі 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Сосніцы
Карлін (Прага)

**Карлін** () — гістарычны раён Прагі, кадастравы квартал у складзе адміністрацыйнага раёна Прага 8. Размяшчаецца паміж кадастровымі кварталамі Нове-Места, Лібень і Жыжкаў. Абмежаваны з поўначы ракой Влтава, з поўдня — узгоркам Віткаў.

Карлін быў заснаваны ў 1817 годзе як першае пражскае прадмесце Караліненталь (ням. *Karolinenthal*, у гонар жонкі імператара Франца II Караліны-Аўгусты), гарадскія правы атрымаў у 1903 годзе. Улучаны ў склад Прагі ў 1922 годзе. Да 1817 года на яго тэрыторыі размяшчаліся вайсковыя паселішчы і плацы, тутака ж у 1731—1737 архітэктарам К. І. Дынцэнгоферам быў пабудаваны пражскі Дом Інвалідаў (*Invalidovna*), інтэрнат для ветэранаў арміі і іх сем'яў. Пасля зносу пражскіх умацаванняў у 1874 Карлін апынуўся адным з раёнаў найбольш інтэнсіўнай забудовы, першым чынам прамысловых і працоўных жылых кварталаў. Тут была адкрыта першая ў Празе лінія гарадской конна-чыгункі (1875) і трамвая (1896).

На захадзе раёна размешчаны чыгуначны «віядук Негрэлі», які таксама вядомы як Карлінскі віядук, даўжыня якога складае 1111 метраў, быў самым доўгім мостам на тэрыторыі Чэхіі да ўводу ў лад моста праз раку Огржэ на аўтастрадзе D8 у 1998. Віядук быў адкрыты 1 чэрвеня 1850 года як частка чыгункі Оламаўц—Прага—Дрэздэн.

Карлін з'яўляецца адным з найбольш пацярпелых раёнаў Прагі ад паводкі 2002 года. Было парушана электразабеспячэнне раёна, затоплены станцыі лініі В («жоўтай») метро ад станцыі Флорэнц да станцыі Палмаўка, якія праходзяць па тэрыторыі раёна, а таксама станцыя Флорэнц лініі С («чырвонай»). Некалькі будынкаў, пашкоджаных у выніку затаплення, разбурыліся ці былі знесены пасля.

## Славутасці раёна 
* Музычны тэатр у Карліне
* Атэлі «Алімпік» і «Хілтан» (быўшы. «Атрыум»)
* Інвалідаўна (Дом Інвалідаў)
* Касцёл Кірыла і Мяфодзія
* Бізнес-цэнтры «Дунай» і «Ніл»
* Віядук Негрэлі
* Аўтавакзал Флорэнс
* Пешаходны тунэль Карлін-Жыжкаў

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Раёны Прагі
Пражскі трамвай

**Пражскі трамвай** — найбуйнейшая трамвайная сетка ў Чэхіі. Складаецца з 34 маршрутаў, з якіх 24 дзённыя, 9 начныя і 1 музейны.

## Гісторыя 
Пачатак электрычнага трамвая ў Празе — гэта заслуга інжынера Францішака Кржыжыка (чэш. František Křižík)

* У 1891 годзе на Летняй (Letná — шпацырнае месца ў Празе) была адкрыта першая траса электрычнага трамвая. Гэтая траса вяла ад верхняй канцавой станцыі летэнскага фунікулёра, дзе знаходзіўся павільён земскай юбілейнай выставы, да месца цяперашняй выставы на вуліцы Oveneckou.
* У 1893 годзе лінія была падоўжана да Губернатарскай Вілы, прыкладна на 1,4 кіламетра.
* У 1896 годзе, 19 сакавіка Францішак Кржыжэк адкрыў яшчэ адну трамвайную лінію, якая вяла з гэтага раёна Florenc, да раёнаў Лібень (чэш. Libeň) і Высачаны (чеш. Vysočany). У адрозненне ад першага, выставачнага, трамвая, гэтая траса была вельмі ажыўленай. Яна злучала рабочыя раёны Прагі з жылымі кварталамі ў цэнтры.
* У 1897 годзе адкрываецца новая траса электрычнага трамвая ў Пражскай вобласці. Яна называецца Главачкавай электрычнай дарогай. Трамваі хадзілі па маршруце Сміхаў — Кошыржэ (чэш. Smíchov — Košíře).
* У 1898 годзе пасажыраў адкрываецца электрычная дарога «Кралаўскэ Вінаград» па маршруце Прага — Вінаграды (чеш. Královské Vinohrady). Даўжыня складае 5,8 км, на маршруце знаходзілася 17 станцый.

У 1898 годзе конка была выкупленая электрычнымі прадпрыемствамі. Пасля гэтага пачалося будаўніцтва новых шляхоў і перабудова конкі на электрычную цягу. У 1905 годзе будаўнічыя працы завяршыліся.
Таксама быў электрыфікаваны апошні маршрут конкі праз Карлаў мост. На ім быў ужыты ніжні токаздым (праект інжынера Кржыжка). Трамвайны маршрут праз Карлаў мост працаваў да 1908 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Трамвайныя сістэмы Чэхіі
Катэгорыя:Транспарт Прагі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1875 годзе
Катэгорыя:1875 год у Празе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1891 годзе
Катэгорыя:1891 год у Празе
Амерыканскі жанравы жывапіс

** Амерыканскі жанравы жывапіс** — бытавыя сцэны і пейзажы амерыканскіх мастакоў 1920-х і 1930-х, выкананыя ў натуралістычнай, апісальнай манеры.

Амерыканскі жанравы жывапіс не быў арганізаваным рухам, гэта была тэндэнцыя, якая атрымала шырокае распаўсюджванне сярод амерыканскіх мастакоў паміж дзвюма сусветнымі войнамі да сыходу ад абстракцыянізму і авангардызму. Найбольш вядомыя прадстаўнікі амерыканскага жанравага жывапісу — Бёрчфілд, Хопер, а таксама рэгіяналісты, чые творы насілі некалькі нацыяналістычны характар.

## Літаратура 
* Даведнік па мастацтве пад рэдакцыяй Яна Чылверса

Катэгорыя:Стылі жывапісу
Катэгорыя:Мастацкія кірункі
Жанравы жывапіс

[thumb|300px|«[Сялянскае вяселле, карціна|Сялянскае вяселле», 1568, Пітэр Брэйгель, Музей гісторыі мастацтваў, Вена]]

**Жанравы жывапіс** (ад ) — мастацкая выява сцэн паўсядзённага жыцця як адлюстраванне формаў жыцця народа і навакольнай рэчаіснасці. Такая выява можа быць рэалістычнай, уяўнай ці рамантызаванай яе стваральнікам. Прыкладамі жанравага жывапісу з'яўляюцца выявы рыначных сцэн, святаў, інтэр'ераў, вулічных сцэн і г. д.

## Прызнаныя майстры жанравага жывапісу 
* Вільгельм Аўгуст Лебрэхт Амберг (1822—1899)
* Генрых фон Ангелі (1840—1925)
* Эўджэніа Аньені (1816—1879)
* Эдвард Армітаж (1817—1896)
* Джон Агастэс Аткінсан (1775—1833)
* Адрыян Маро (1843—1906)

## Гл. таксама 
* Амерыканскі жанравы жывапіс
Японскі макак

**Японскі макак** (*Macaca fuscata*) — адзін з відаў макак.

Папуляцыю з вострава Якусіма (паўвостраў Касіма), прадстаўнікі якой адрозніваюцца больш кароткай поўсцю і па паводніцкіх асаблівасцях культурнага характару, вылучаюць у падвід *Macaca fuscata yakui*.

## Спасылкі 
* Малпа-морж. Японскія макакі ўзімку жывуць у возеры (фота) 
* Jigokudani Yaen-Koen  
* Guide around Snow Monkey park  

Катэгорыя:Мартышкавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1875 годзе
Сосна (возера, Полацкі раён, басейн Сосніцы)

**Со́сна**, **Лешна** — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Сосніцы.

Плошча возера 0,68 км², даўжыня 1,3, найбольшая шырыня 0,82 км. Найбольшая глыбіня 6 м.Катлавіна Сосна лопасцевай формы. Схілы катлавіны пясчаныя вышынёй ад 3 да 20 метраў. Берагавая лінія ўтварае некалькі заліваў.Возера праточнае. Упадае рака Невежа, злучаючая Лешна з возерам Невежа. Выцякае рака Стурлыец (правы прыток Сосніцы]). Праз Сосніцу і яе прыток Стурлыец злучана з возерам *Сосна*.

## Літаратура 
* 
* 
* *Крылович К. К.* Сосно. // 
* 
* 
* Ліст карты N-35-23. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1986 год.

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Сосніцы
Макакі

**Макакі** (*Macaca*) — род прыматаў з сямейства мартышкавых, які складаецца з 21 віду, з якіх амаль усе жывуць у Азіі. З'явіліся 5-1 млн гадоў таму.

## Распаўсюджанне 
Арэал макак распасціраецца ад Афганістана да Паўднёва-Усходняй Азіі, а таксама да Японіі. Асаблівай разнастайнасцю відаў адрозніваецца востраў Сулавесі, дзе пражываюць шэсць эндэмічных відаў макак. Адзіным прадстаўніком сямейства, які сустракаюцца за межамі Азіі, з'яўляецца магот, які жыве ў Паўночнай Афрыцы і ў Гібралтары.

Макакі сустракаюцца ў разнастайных месцах пражывання — ад трапічных лясоў да горных мясцовасцяў. Японскі макак жыве ў заснежаных горах Японіі і за выключэннем чалавека з'яўляецца найбольш паўночным прыматам. Некаторыя віды, напрыклад макакі-рэзусы, у вялікай колькасці жывуць нават у гарадах.

## Апісанне 
Макакі — прыматы сярэдняй велічыні з моцным тулавам і моцнымі канечнасцямі. Іх густая поўсць афарбаваная ў шэра-карычневы колер, аднак часам бывае і чорнай. На даўгаватай мордзе валасяны полаг адсутнічае. У некаторых відаў на галаве маюцца прыкметныя «шапкі» альбо своеасаблівыя бароды. Істотнай адметнай прыкметай з'яўляецца даўжыня хваста: у маготаў ён цалкам адсутнічае, у некаторых відаў ён куртаты, а ў астатніх амаль такі ж доўгі, як усё тулава. Велічыня цела ў макак дасягае 80 см, а вага — ад 6 да 15 кг. Самцы ў сярэднім у два разы цяжэйшыя за самак.

Катэгорыя:Мартышкавыя