open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гімн Гібралтара

**Гімн Гібралтара**. У Гібралтары выкарыстоўваецца гімн «Гімн Вялікабрытаніі: "Божа, беражы каралеву!"», роўна як і ў астатніх залежных тэрыторыях краіны. Аднак акрамя яго існуе і мясцовы гімн, які быў абраны на конкурсе ў 1994 годзе. Аўтарам слоў і музыкі гімна з'яўляецца Пітэр Эмберлі (Peter Emberley).

## Гімн Гібралтара 
: Gibraltar, Gibraltar the rock on which I stand,
: May you be forever free, Gibraltar, my own land.
: Mighty pillar, rock of splendour, guardian of the sea,
: Port of hope in times of need, rich in history.

: Gibraltar, Gibraltar, the rock on which I stand,
: May you be forever free, Gibraltar my own land.
: God give grace to this our homeland, help us to live as one,
: Strong in freedom, truth and justice, let this be our song:

: Gibraltar, Gibraltar, the rock on which I stand,
: May you be forever free, Gibraltar! Gibraltar! My own land.

Гібралтар
Катэгорыя:Гібралтар
Мэцью Фокс

**Мэцью Фокс** ( 14 ліпеня 1966, Абінгтан, Штат Пенсільванія) — амерыканскі акцёр, вядомы як Джэк Шэпард ў серыяле «Згубленыя».

## Фільмаграфія 
* 1992 — Крылы / *Wings* — *Тай Уорнэр*
* 1993 — Мой хлопец уваскрос / ''My Boyfriend's Back* — *Бак Ван Патэн*
* 1994—2000 — Выдатная пяцёрка / Party of Five — *Чарлі Сэлінджэр*
* 1999 — Пад маскай / Behind the Mask — *Джэймс Джонс*
* 2002 — Той хто гаворыць з прывідамі / Haunted — *Фрэнк Тейлар*
* 2004—2010 — Згубленыя / Lost — *Джэк Шэпард*
* 2006 — Мы — адзіная каманда / *We Are Marshall* — *Рэд Доўсан*
* 2007 — Казырныя тузы / *Smokin' Aces* — *Кіраўнік службы бяспекі гатэлю Білл*
* 2008 — Кропка абстрэлу / Vantage Point — *агэнт службы аховы прэзідэнта ЗША Кэнт Тейлар*
* 2008 — Спідзі-гоншчык / Speed Racer — *Гоншчык Ікс*
*2012 — Я, Алекс Крос / *I, Alex Cross* — Мэцью «Мяснік» Саліван
*2012 — Імператар / *Emperor'' — генерал Бонэр Фэлерс

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Фан-сайт Мецью Фокса
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Калумбійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Гімн Даніі

**Der er et yndigt land** () — нацыянальны гімн Даніі.

Звычайна выкарыстоўваецца кароткая версія гімна: першая страфа і тры апошніх радка трэцяй страфы, затым паўтор апошніх радкоў гэтых строф.

Тэкст створаны Адамам Аехленшлегерам у 1819 годзе ў рамках конкурсу на напісанне нацыянальнага гімна. За аснову ўзяты геральдычны дэвіз «Ille terrarum mihi praeter omnes angulus ridet» (). У першапачатковым варыянце гімна было дванаццаць строф, але пазнейшыя версіі ўтрымоўвалі толькі першую, трэцюю, пятую і дванаццатую строфы.

Музыка была складзеная Х. Е. Кроерам у 1835 годзе.

Акрамя нацыянальнага гімну Даніі існуе каралеўскі гімн «*Kong Christian stod ved højen mast*», які выконваецца ў выпадку прысутнасці членаў каралеўскай сям'і.

## Тэкст гімна 
## Музыка гімна 
* [Каралеўскі гімн. Музыка (без слоў)](http://www.navyband.navy.mil/anthems/ANTHEMS/Denmark%20(Royal%20Anthem).mp3) 
* [Нацыянальны гімн. Музыка (без слоў)](http://www.navyband.navy.mil/anthems/ANTHEMS/Denmark%20(National%20Anthem).mp3) 
* Нацыянальны гімн. MIDI файл

Данія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Даніі
Нацыянальны гімн

Тэрмін **нацыянальны гімн** выкарыстоўваецца ў наступных выпадках:
* Гімн якога-небудзь народа (этнаса). Напрыклад: «Джэлем, джэлем».
* Гімн патрыятычнай альбо нацыяналістычнай партыі, нацыянальна-вызваленчага руху. У выпадку прыходу партыі да ўлады можа стаць дзяржаўным гімнам. Напрыклад: «Ще не вмерла Україна».

Тэрміны «нацыянальны гімн» і «дзяржаўны гімн» не заўсёды з’яўляюцца сінонімамі: так, гімны СССР нацыянальнымі лічыць нельга.

Катэгорыя:Гімны
Гімн Латвіі

**Dievs, svētī Latviju** (; ) — нацыянальны гімн Латвіі. Словы й музыка: Карліс Баўманіс.

## Тэкст гімна 

Dievs, svētī Latviju,
Mūs’ dārgo tēviju,
Svētī jel Latviju,
Ak, svētī jel to!

Kur latvju meitas zied,
Kur latvju dēli dzied,
Laid mums tur laimē diet,
Mūs’ Latvijā!

## Пераклад 

Божа, блаславі Латвію,
Нашу дарагую бацькаўшчыну,
Блаславі Латвію,
Ах, блаславі яе!

Дзе квітнеюць дочкі латышоў,
Дзе спяваюць сыны латышоў,
Дай нам ісці туды, да яе ў шчасці,
Да нашай Латвіі!

## Гісторыя 
**Dievs, svētī Latviju** з'явіўся у 70-х гадах 19 стагоддзя падчас нацыянальнага адраджэння ў Латвіі. Карліс Баўманіс быў першым латышскім кампазітарам, які ужыў у словах песні слова «Латвія», якое тады было новым паняццем, створаным для адзначэння ўсіх зямель, населеных латышамі. Слова «Латвія» было народжанае латышскім нацыянальным адраджэннем, накіраваным супраць царскіх улад Расійскай імперыі, таму хутка слова было забароненае (як «Беларусь», «Літва» і іншыя), а ў тэксце песні замененае на больш агульнае і нейтральнае «Балтыя». Песня была ўпершыню выкананая падчас першага Фестывалю песень у Рызе, у чэрвені 1873. 18 лістапада 1918 года, у дзень абвяшчэння Латышскай Рэспублікі, **Dievs, sveti Latviju** стаўся нацыянальным гімнам.

## Спасылкі 
* Афіцыйны запіс  (націсніце на словы: Kārļa Baumaņa komponēto mūziku)
* [Латвійскі гімн — MP3(https://be.wikipedia.org/wiki/MP3) версія] 

Латвія
Катэгорыя:Латвія
Паланга

**Паланга́** () — горад у заходняй Літве, на ўзбярэжжы Балтыйскага мора, утварае гарадское самакіраванне ў складзе Клайпедскага павета. Вядомы літоўскі курорт. Горад адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Жамойць.
## Гісторыя 
Археалагічныя знаходкі сцвярджаюць, што чалавечыя паселішчы з’явіліся тут 5000 гадоў таму. У Х стагоддзі гэта тэрыторыя засялялася куршскімі плямёнамі. Упершыню Паланга згадваецца ў тэўтонскіх хроніках у 1253 годзе.

Паселішча мела важнае палітычнае значэнне: тут быў адзіны выхад Вялікага Княства Літоўскага да Балтыйскага мора, акрамя таго, Паланга знаходзілася паміж Тэўтонскім ордэнам з поўдня і Лівонскім ордэнам з поўначы. Згодна з паданнем у Паланзе жыла Бірута, жонка Кейстута, маці Вітаўта. Тэўтонскае войска некалькі разоў разбурала паселішча, але пасля Грунвальдскай бітвы Паланга канчаткова засталася ў складзе Вялікага Княства Літоўскага. З 1773 да 1775 года Паланга была перададзеная віленскаму біскупу Ігнацыю Масальскаму.

thumb|left|Палац Тышкевічаў

Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай Паланга ўвайшла ў 1795 у склад Віленскай губерні, у 1796 — у склад Літоўскай губерні, у 1801 — у склад Літоўска-Віленскай губерні (1801—1840). У 1819 прыморскае мястэчка Паланга з акругай са складу Цельшаўскага павета былі перададзены ў склад Курляндскай губерні, але ў 1827 зноў вернуты ў склад Літоўска-Віленскай губерні, а пасля 23 красавіка 1829 зноў уключана ў склад Курляндскай губерні.

Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай уладарамі паселішча былі Патоцкія, Несялоўскія, а ў 1824 годзе яго набыў Міхал Тышкевіч. Паланга належала Тышкевічам да 1940 года. З 1919 да 1921 года Паланга ўваходзіла ў склад Латвіі. Тэрытарыяльную спрэчку паміж Літоўскай Рэспублікай і Латвіяй разглядаў міжнародны суд Лігі Нацый і з 21 сакавіка 1921 года горад быў перададзены Літве. У 1933 годзе Паланга атрымала статус горада.

У 1897 годзе Тышкевічы пабудавалі тут выдатны палац, у якім пасля рэстаўрацыі ў 1963 годзе размясціўся музей бурштыну.

## Насельніцтва 
## Спорт 
* ФК Паланга — футбольны клуб.
* Гарадскі стадыён па футболу.

## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Материалы для географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба. Ковенская губерния / сост. Д. Афанасьев. — Санкт-Петербург: Общественная польза, 1861. — 745 с.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Клайпедскага павета
Катэгорыя:Масальскія
Катэгорыя:Тышкевічы
Гімн Гернсі

**Гімн Гернсі** () — гімн кароннага валодання брытанскай кароны Гернсі.

Гімн завецца *Sarnia Cherie* і мае два варыянты — на англійскай мове і гернсійскім дыялекце нармандскай мовы. Назву па-лацінску можна перавесці як «Дарагая Сарнія», па старажытным найменні вострава.

Словы гімна былі напісаныя Дж. Дэйтанам у 1911 годзе, крыху пазней музыку напісаў Д.Сантанджэла.

Акрамя гімна Гернсі на афіцыйных мерапрыемствах часта выконваецца і брытанскі гімн «God Save the Queen».

## Беларускі пераклад 
: Сарнія, дарагая Айчына, каштоўны камень мора.
: Прыгожы востраў, маё сэрца надоўга з табою.
: Твой голас кліча мяне, калі прачынаюся, калі засынаю.
: Мая душа крычыць ад нуды, мае вочы рыдаюць
: Уяўляючы цябе і тваю мінуўшчыну,
: Твае зялёныя груды і хвалі, якія б'юць аб бераг.
: Твае скалістыя бухты. Ах, у цябе ўсё — лепшае!
: Я прывітаю цябе, вяртаючыся да цябе, востраў спакою.

**ПРЫПЕЎ**
: *Дарагая Сарнія, каштоўны камень мора.*
: *Зямля майго дзяцінства, маё сэрца надоўга з табою.*
: *Не забудуся ніколі, як клічаш мяне ты,*
: *Дарагая Сарнія, востраў прыгажосці.*

: Я пакідаў цябе ў гневе, я не ведаў цаны,
: Падарожнічаючы далёка, на край зямлі.
: Кажучы аб далёкіх краінах, аб даляглядах адвагі,
: Дзе землі абсыпаныя алмазамі, срэбрам і золатам.
: Сонца заўсёды ззяла, а жыццёвы шлях быў бесклапотны,
: Але твой крык заўсёды наганяў мяне, гэта раздзірала маё сэрца
: Вяртаюся дадому, з усіх ты — лепшая.
: Я прывітаю цябе, вяртаючыся да цябе, дарагі востраў спакою.

**ПРЫПЕЎ**

## Спасылкі 
* Гімн Гернсі 

Гернсі
Катэгорыя:Гернсі
Гаржды

**Гаржды**, таксама **Гаргждай** () — горад у заходняй Літве, цэнтр сянюніі ў Клайпедскім раёне.

Горад размешчаны на рацэ Мінія (правы прыток Нёмана), за 18 км ад Клайпеды. Праз горад ідзе аўтамабільная дарога Вільня — Клайпеда.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў 1253 годзе. Правы горада і герб Гаржды атрымалі ў 1792 годзе. Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай горад трапіў у склад Расійскай імперыі.

У 1965 годзе Гаржды атрымалі статус горада.

## Спорт 
* Футбольны клуб «Банга».

## Вядомыя асобы 
* Юдзіка, Юдэс Цік (1898—1988) — яўрэйская паэтка.
* Лейб Шойс — савецкі журналіст.
* Хаім Шойс — гісторык.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Бірштаны

**Бірштаны**, таксама **Бірштанас** () — горад у паўднёвай Літве, на правым беразе ракі Нёман. Адміністрацыйны цэнтр Бірштанскага самакіравання Ковенскага павета.

## Гісторыя 
у]]

Першыя згадкі аб Бірштанах (*Birsten, Birstan*) адносяцца да 1382 года, калі тут заснавалі паселішча крыжакі, а ў 1529 годзе паселішча атрымала гарадскія правы і герб. Пасля 1410 года паселішча ўвайшло ў склад Вялікага Княства Літоўскага. Тут часта спыняліся вялікія князі літоўскія пад час каралеўскіх паляванняў у мясцовых лясах.

Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай горад апынуўся ў Расійскай імперыі. У 1846 годзе тут былі адкрытыя крыніцы мінеральных вод, з гэтага часу паселішча атрымала значнае развіццё як курортны цэнтр.
]]

Пасля Першай сусветнай вайны горад увайшоў у склад Літвы. З 1940 года ў складзе Літоўскай ССР. У 1966 годзе Бірштаны пераўтвораны з пасёлка гарадскога тыпу ў горад. З 1990 года ў складзе Літоўскай Рэспублікі. Бірштаны вядомы сваімі крыніцамі мінеральнай вады, вакол якіх пабудаваны санаторыі. Мінеральная вада выкарыстоўваецца для лячэбных працэдур.

## Насельніцтва 
## Фестывалі 
У горадзе праводзяцца шматлікія фестывалі. Адзін з іх — гэта фестываль джаза, які праводзіцца кожныя два гады ў канцы сакавіка. Гэты фестываль прываблівае тысячы аматараў джазу, не толькі з Літвы, а і з іншых краін. Бірштанскі фестываль джазу праводзіцца ўжо на працягу апошніх дваццаці гадоў.

## Турызм 
Бірштаны вядомы сваімі крыніцамі мінеральнай вады, вакол якіх пабудаваныя санаторыі. Мінеральная вада выкарыстоўваецца для лячэбных працэдураў (мінеральных басейнаў) і г. д. У наваколлях горада існуюць два самыя вядомыя санаторыі: *Бірштанас — Тулпы* і *Вярсме Бос*, якія прапаноўваюць агульную тэрапію, водную тэрапію, мінеральныя басейны і масаж, а таксама шмат іншых лячэбных працэдураў.

У сучасных Бірштанах шмат невялікіх атэляў, а ў наваколлях горада існуюць сельскія домікі для адпачынку. Недалёка ад горада ёсць *Вітаўтаў узгорак*, дзе праводзіліся палявання вялікіх князёў літоўскіх.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Друцкія-Любецкія
Шылелі

**Шылелі**, таксама **Шылале** (, ) — горад на захадзе Літвы, у Таўрогскім павеце. Горад адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Жамойць.

## Гісторыя 
Упершыню паселішча згадваецца ў пачатку XVI стагоддзя. З 1522 года тут праходзілі кірмашы, у 1533 годзе тут быў пабудаваны першы касцёл (згарэў у 1769 годзе). У 1660 годзе Шылелі атрымалі гандлёвы прывілей. У XVIII—XIX стагоддзях паселішча належала Пілсудскім і Білевічам.

У канцы ХІХ стагоддзя у паселішчы дзейнічала пошта, млын, аптэка, лютэранская і народная школы. У 1916 годзе пажарам было знішчана большасць пабудоў.

З 1918 года Шылелі ў складзе Літвы. З 1940 года ў складзе Літоўскай ССР. Пасля Другой сусветнай вайны Шылелі ў 1952 годзе атрымалі гарадскія правы, а герб у 2001 годзе.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Пліса (прыток Бабра)

**Пліса́, Яблынька** — рака ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці і Крупскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Бобр (басейн Дняпра).

## Назва 
Паводле Тапарова і Трубачова, паходжанне няяснае. Магчыма, звязанае са ст.-пруск. *Plissingis* (*-ing-* — суфікс) або з лужыцкай ракой *Pleise*.

Назву Пліса маюць рэкі — прытокі Нёмана, Бярэзіны, рака на Падзесенні на ўсходзе ад Чарнігава, азёры паабапал Глыбокага (на правабярэжжы дзвінскай ракі Дзісны).

Сваёй структурай назва Пліса блізкая да балцкай назвы дзвінскай ракі Дрыса, у якім корань *Dris-* так жа сама дакладна не вытлумачваецца. Іх адносяць да групы гідронімаў з канчаткам *-(с)са*: *Іса*, *Ліса*, *Уса*, *Эса*, *Дрыса*, *Пліса*, ''*, *Труса*, *Таса*, *Рэса*, *Выса*, *Васа'' (на Падзвінні, Панёманні, Павісленні, Павоччы).

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 24 км. Плошча вадазбору 179 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 м/км. Пачынаецца на паўночнай ускраіне вёскі Раманаўка Талачынскага раёна, вусце ў межах вёскі Пліса Крупскага раёна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Талачынскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Крупскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Бабра
Нача (прыток Бабра)

**На́ча** — рака ў Крупскім і Барысаўскім раёнах Мінскай вобласці, правы прыток ракі Бобр (басейн Дняпра).

## Назва 
Нача — досыць распаўсюджаная назва на тэрыторыі цяперашняй Беларусі. Даследчыкі мяркуюць аб яе балцкім або славянскім паходжанні.

## Гідраграфія 
Даўжыня 80 км. Плошча вадазбору 526 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 3,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5 ‰.

Прытокі — Таланка, Блудыня (леваруч), Каўпыніца (праваруч).

Пачынаецца за 1 км на поўнач ад вёскі Баркі Халопеніцкага сельсавета Крупскага раёна, вусце на паўднёвай ускраіне вёскі Вяляцічы Барысаўскага раёна.

Даліна трапецападобная, у многіх месцах невыразная, шырынёй 1—1,5 км. Схілы спадзістыя (вышыня 4—6 м), у нізкай плыні ўмерана стромкія (да 10 м). Абалона двухбаковая, шырынёй 300—600 м, перасечаная меліярацыйнымі канавамі, большай часткай адкрытая. Рэчышча каналізаванае на працягу 28 км (ад вытоку да вёскі Вялікія Жаберычы), на астатнім працягу звілістае, шырынёй 5—10 м. Прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл./ БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.

Катэгорыя:Прытокі Бабра
Катэгорыя:Рэкі Крупскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Барысаўскага раёна
Радкевіч

**Радке́віч** — беларускае і польскае прозвішча, утворанае, на думку Уладзіміра Юрэвіча, ад слова рад (шнур), адпаведна тых, хто ставіў свае хаты ў адзін рад, па шнуру, называлі Радзюкі, Радзюкевічы, Радкевічы.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Аляксандравіч Радкевіч, расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч
* Аляксандр Іванавіч Радкевіч, Герой Савецкага Саюза 
* Анатоль Іванавіч Радкевіч, беларускі энтамолаг
*Мікалай Мікалаевіч Радкевіч, савецкі ваенны дзеяч
*Станіслаў Радкевіч, польскі камуністычны дзеяч, першы міністр грамадскай бяспекі Польскай Народнай Рэспублікі
* Уладзімір Радкевіч, беларускі гандбаліст
* Усевалад Анатолевіч Радкевіч, беларускі энтамолаг і эколаг
* Яўген Рыгоравіч Радкевіч, беларускі пісьменнік

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Таўрогі

**Таўро́гі**, таксасама **Таўра́ге** (, , нямецкая назва — **Таўраген**, ) — горад на захадзе Літвы, адміністрацыйны цэнтр Таўрогскага павета.

У горадзе развіты харчовая, лёгкая, машынабудаўнічая прамысловасці. Уваходзіць у склад этнаграфічнага рэгіёну Жамойць.

## Назва 
Паводле легенды назва горада паходзіць ад слоў: *тур* (літ. *tauras*) і *рог*. У даўнія часы людзі, якія збіралі на месцы будучага горада грыбы, знайшлі тут рогі тура.

## Гісторыя 
Упершыню паселішча згадана пад 1499 годам. Уладальнікам Таўрогаў (ст.-бел. **Тавроги** і **Товроги**) у пачатку XVI стагоддзя быў шляхціц Барташ, заснавальнік першай у Жамойці школы (у 1507 годзе). Каля 1550 года частка горада перайшла да Мельхіёра Шэмета, які перайшоў у лютэранства. Ён пабудаваў лютэранскую кірху, якая ў 1641 годзе была перабудавана ў каталіцкі касцёл. З 1567 года ў Таўрогах размяшчалася мытня. У XVII стагоддзі горад перайшоў ва ўласнасць Радзівілаў. З 1620 да 1669 года горад быў сядзібай князя Багуслава Радзівіла. У 1687 годзе ўладальніца Таўгораў Людавіка Караліна Радзівіл ажанілася з нямецкім прынцам, і пасля яе смерці горад перайшоў ва ўладанне брандэнбургскага ўладара Фрыдрыха III Гогенцолерна, які з 1701 года стаў Прускім каралём Фрыдрыхам І. Яго стараннямі мясцовы касцёл быў адрамантаваны і зноў пераўтвораны ў лютэранскую кірху.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года Таўроге трапілі ў склад Расійскай імперыі. Расійская імператрыца Кацярына II падаравала горад свайму фаварыту Платону Зубаву, які потым прадаў яго дзяржаве. 21 чэрвеня 1807 года імператар Аляксандр І падпісаў тут дагавор з Напалеонам, які пацвердзіў пагадненні ў Тулузе. 30 снежня 1812 года ў млыне каля Таўрогаў напалеонаўскі генерал Ханс Ёрк падпісаў канвенцыю аб нейтраліцеце з расійскім генералам Іванам Дыбічам. Згодна з ёй прускі корпус напалеонаўскага войска перастаў падтрымліваць французаў.

У 1836 годзе ў Таўрогах адбыўся вялікі пажар. У 1846 годзе імператар Мікалай I падараваў горад свайму ардынарцу, князю Васільку. У 1864 годзе Таўрогі, праз Коўна, былі злучаны з чыгункай Варшава — Санкт-Пецярбург. У гэты час тут былі пабудаваны цагельня, спіртавы завод і два шпіталі. У 1843 годзе Анарэ дэ Бальзак спыняўся ў Таўрогскім палацы па дарозе ў Санкт-Пецярбург.

У 1909 годзе колькасць насельніцтва павялічылася да 5 000 чалавек.

У час Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе горад быў заняты нямецкімі войскамі. У час акупацыі немцы пабудавалі чыгунку да Шаўляў. З 1918 года ў складзе Літвы.

Пасля ўваходу Літвы ў склад СССР Таўрогі сталі памежным горадам і 22 чэрвеня 1941 года ён быў заняты нямецкімі войскамі. У выніку вайны тут было разбурана 80 % пабудоў.

З 1991 года Таўрогі ў складзе адноўленай незалежнай Літоўскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Ганна Бродэлэ — латышская пісьменніца.
* Рамігіюс Шымашус (нар. 1974) — літоўскі палітык, эканаміст.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Шэметы
Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Зубавы
Богдан Лобанц

**Богдан Лобанц** (; нар. , Хунедаара, Румынія) — румынскі футбаліст, брамнік.  Ігрок нацыянальнай зборнай Румыніі (1998—2018).

## Клубная кар’ера 
Богдан Лобанц пачаў кар’еру ў сваім родным горадзе Хунедаара, выступаючы за «Карвінул». У 1997 годзе Лобанц перайшоў у «Рапід» з Бухарэста, у якім выдатна выступаў. Перайшоў у 2000 годзе ў «Аякс, але неспрактыкаванасць, а пазней і траўма не дазволілі Богдану стаць іграком асноўнага складу, і на адзін сезон ён быў аддадзены ў арэнду бухарэсцкаму «Дынама». Вярнуўшыся ў «Аякс», Лабонц перыядычна абараняў браму клуба, добра зарэкамендаваў сябе ў матчах чэмпіянату Нідэрландаў і Лізе чэмпіёнаў.
 
У студзені 2006 Лобанц быў прададзены клубу італьянскай Серыі A «Фіярэнціна», які шукаў замену брамніку Себасцьену Фрэ, які атрымаў траўму. Хоць Лобанц выдатна гуляў за «Фіярэнціну», па вяртанні Фрэ Богдан стаў запасным іграком.
 
Страціўшы месца ў нацыянальнай зборнай Румыніі, Лабонц вырашыў пакінуць клуб і ў 2006 годзе вярнуўся на радзіму гуляць за «Дынама» Бухарэст, у якім да таго выступаў у арэндзе. Шмат у чым дзякуючы Лабонцу «Дынама» выйграла чэмпіянат Румыніі і прайшло кваліфікацыю Лігі чэмпіёнаў. З 2009 года Богдан выступаў за «Рому» ў якасці запаснога брамніка, з 2013 года не з’яўляўся на полі ў афіцыйных матчах. У чэрвені 2018 года завяршыў кар’еру

## Міжнародная кар’ера 
Лобанц быў трывалым іграком зборнай Румыніі, адгуляўшы больш за 70 матчаў, яго дэбют адбыўся ў 1998 годзе. На чэмпіянаце Еўропы 2008 Богдан быў асноўным брамнікам зборнай. З 2013 года перастаў выступаць за зборную, аднак 5 чэрвеня 2018 года згуляў у сваім развітальным матчы супраць Фінляндыі (2:0).

## Дасягненні 
### Клубныя 
**«Рапід»**:
* Чэмпіён Румыніі: 1999
* Уладальнік Кубка Румыніі: 1998
* Уладальнік Суперкубка Румыніі: 1999

**«Дынама»**:
* Чэмпіён Румыніі (2): 2002, 2007

**«Аякс»**:
* Чэмпіён Нідэрландаў: 2004

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Румыніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Румыніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Бухарэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Фіярэнціна
Катэгорыя:Ігракі ФК Аякс Амстэрдам
Катэгорыя:Ігракі ФК Рапід Бухарэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Карвінул Хунедаара
Гімн Эстоніі

**Mu isamaa, mu õnn ja rõõm** — дзяржаўны гімн Эстоніі.

музыка: Фрыдрых Пацыюс

словы: Вальдэмар Янсен

## Арыгінальны тэкст

Mu isamaa, mu õnn ja rõõm,
kui kaunis oled sa!
Ei leia mina iial teal
see suure, laia ilma peal,
mis mul nii armas oleks ka,
kui sa, mu isamaa!

Sa oled mind ju sünnitand
ja üles kasvatand,
sind tänan mina alati
ja jään sull' truuiks surmani,
mul kõige armsam oled sa,
mu kallis isamaa!

Su üle Jumal valvaku,
mu armas isamaa!
Ta olgu sinu kaitseja
ja võtku rohkest õnnista,
mis iial ette võtad sa,
mu kallis isamaa!

## Пераклад

Айчына мая, маё шчасце і радасць,
Якая цудоўная ты!
Не знайсці мне ніколі
На ўсім белым свеце,
Таго, што было мілей за цябе,
Айчына мая!

Ты дала мне і жыццё,
І вырасціла мяне!
Вечна буду табе я ўдзячны
І верны да смертнага часу!
Ты мне мілей за ўсё,
Любая Бацькаўшчына!

Да бароніць цябе Бог,
Мілая Бацькаўшчына мая!
Няхай ён будзе тваім абаронцам
І блаславіць цябе
Ува ўсіх справах тваіх,
Мая дарагая айчына!

## Гісторыя
Мелодыя гімна напісаная ў 1848 г. перасяліўшымся з Гамбурга ў Фінляндыю кампазітарам Фрыдрыхам Пацыюсам (1809-1891). Гэтая самая мелодыя стала ў 1917 г. гімнам Фінляндыі.

Эстонскі тэкст быў напісаны Іаганам Вальдэмарам Янсенам. Пакладзеныя на мелодыю Пацыя, песня была спетая ў 1869 г. на вялікім эстонскім фестывале, які меў важнае значэнне для нацыянальнага адраджэння эстонцаў. З атрыманнем Эстоніяй незалежнасці *Mu isamaa* стала ў 1920 г. дзяржаўным гімнам новай краіны.

У часы СССР спяванне гімну было забароненае, але з прычыны таго, што фінскія радыёстанцыі можна было чуць па ўсёй Эстоніі, мелодыя не знікала з грамадскай свядомасці.
Падчас "Пяючай рэвалюцыі" песня набыла вялікую папулярнасць. На дэманстрацыі ў Таліне ў 1990 г. 300.000 эстонцаў спявалі свой забаронены гімн, абкружаныя савецкімі танкамі.

З аднаўленнем незалежнасці гімну вернуты афіцыйны статус.

## Спасылкі 
* Музыка гімна (без слоў)
* Эстонскі нацыянальны гімн  - У выкананні аркестра Сіл Абароны і нацыянальнага мужчынскага хору

Эстонія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Эстоніі
Катэгорыя:Песні на эстонскай мове
Гімн Швецыі

**«Du gamla, Du fria»** (*Ты старажытны, Ты вольны*) — нацыянальны гімн Швецыі. Напісаны даследчыкам вуснай народнай творчасці Рыхардам Дыбекам (*Richard Dybeck*) у 1844 годзе на старажытную шведскую мелодыю. У першапачатковым варыянце замест «Du gamla, Du fria» было «Du gamla, Du friska» («Ты старажытны, Ты здаровы»). Упершыню тэкст быў апублікаваны ў наступным годзе ў зборніку «Абраныя шведскія народныя песні».

У адрозненне ад шматлікіх іншых гімнаў, «Du gamla, Du fria» стала гімнам не ў выніку нейкага палітычнага рашэння, а як бы паступова ўкаранілася ў свядомасць шведаў як нацыянальны гімн. Лічыцца, што не апошнюю ролю ў гэтым адыграў эпізод на адной з імпрэзаў з нагоды Дня шведскага сцяга, калі кароль Оскар II падняўся са свайго месца падчас выканання аркестрам гэтай мелодыі.

Апошнія два куплеты выконваюцца рэдка — магчыма, праз тое, што яны залішне патрыятычныя, але, хутчэй за ўсё, проста таму, што яны робяць выкананне занадта доўгім.

## Тэкст 
## Гл. таксама 
* Шведскі каралеўскі гімн

## Спасылкі 
* Музыка гімна (без слоў)

Швецыя
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Швецыі
Спас-Клепікі

**Спас-Клепікі** () — горад (з 1809 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Клепікаўскага раёна Разанскай вобласці. Насельніцтва 6,7 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў XVI стагоддзі.

Размешчаны у цэнтральнай частцы Мяшчорскай нізіны, на рацэ Пра (прыток Акі), за 67 км на паўночны ўсход ад Разані. Вузел аўтамабільных дарог. Да сярэдзіны 1990-х дзейнічала чыгуначная станцыя Спас-Клепікі на Разанска-Уладзімірскай вузкакалейнай чыгунцы.

Тэкстыльна-трыкатажная, ватавая і швейная фабрыкі, абутковая вытворчасць, вытворчасць сантэхнічных шлангаў. Будуецца завод па вытворчасці пластыкавых вокнаў. Тут знаходзіцца філіял ААТ «Цяжпрэсмаш». Вядзецца здабыча торфу, драўніны.

Катэгорыя:Гарады Разанскай вобласці
Гімн Швейцарыі

Нацыянальны гімн Швейцарыі — «Швейцарскі псалом» (, , , ).

Гісторыя пачынаецца ў 1841, калі Альберык Цвізіг (, 1808—1854) — святар і кампазітар з Уры — атрымаў ліст ад Леанарда Відмера (, 1809—1867) — музыкі, журналіста і паэта з Цюрыха. У ліст быў укладзены тэкст патрыятычнай паэмы, напісанай Відмерам, якую ён жадаў пакласці на музыку. Цвізіг вырашыў выкарыстаць музыку, напісаную ім для царкоўнага псалма «Diligam te Domine», і скончыў дапрацоўку музыкі 22 лістапада 1841 года, калі ўпершыню выканаў Швейцарскі псалом чатыром жыхарам Цуга.

З тых часоў псалом часта выконваўся ў час разнастайных патрыятычных падзей, але швейцарская Федэральная Рада Швейцарыі неаднаразова адмаўляўся прызнаць Швейцарскі псалом у якасці нацыянальнага гімна (сцвярджаючы, што грамадзяне самі павінны вырашаць, што выкарыстоўваць у якасці нацыянальнага гімна).

У 1961 Швейцарскі псалом папярэдне замяніў «Rufst Du mein Vaterland» (на французскай: «O Monts indépendants»; на італьянскай: «Ci chiami o patria»; на рэтараманскай: «E clomas, tger paeis») — гімн Ёхана Рудольфа Віса (, 1743—1818) на мелодыю «Божа, беражы Каралеву» (факт падабенства з гімнам Вялікабрытаніі справакаваў некалькі дыпламатычных інцыдэнтаў).

Нарэшце пасля серыі шматлікіх рэферэндумаў і галасаванняў у швейцарскіх кантонах 1 красавіка 1981 ён быў зацверджаны ў якасці нацыянальнага гімна Швейцарыі.

## Словы 
Нямецкі тэкст Леанарда Відмера (1809—1867) быў перакладзены на ўсе афіцыйныя мовы Швейцарыі.

* Нямецкі тэкст () — словы Леанарда Відмэра (1809—1867)
* Французскі тэкст () — словы Charles Chatelanat (1833—1907)
* Італьянскі тэкст () — словы Camillo Valsangiacomo (1898—1978)
* Рэтараманскія версіі ():
** Ладынскі тэкст — Gion Antoni Bühler (1825—1897)
** Сурсільванскі тэкст — Alfons Tuor (1871—1904)

; Па-нямецку:

Trittst im Morgenrot daher,
Seh’ ich dich im Strahlenmeer,
Dich, du Hocherhabener, Herrlicher!
Wenn der Alpenfirn sich rötet,
Betet, freie Schweizer, betet!
Eure fromme Seele ahnt
Eure fromme Seele ahnt
Gott im hehren Vaterland,
Gott, den Herrn, im hehren Vaterland.

## Спасылкі 
* Музыка гімна (без слоў)
* Арыгінальны тэкст і MP3 версіі гімна на афіцыйных мовах Швейцарыі 
* Гісторыя Швейцарскага Псалма: Якім чынам царкоўны псалом стаў нацыянальным гімнам 

Швейцарыя
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Швейцарыі
Гімн Чэхіі

**Гімн Чэхіі** — кампазіцыя «Kde domov můj?» («Дзе радзіма мая?»).
У якасці гімну Чэхіі ўжываецца з 1993 года. Аднак з 1920 года кампазіцыя «Kde domov můj?» ужывалася ў якасці складовай часткі нацыянальнага гімну Чэхаславакіі, дзе нараўне з першым куплетам на чэшскай мове прысутнічаў другі — на славацкай — «Nad Tatrou sa blýska», які цяпер з'яўляецца нацыянальным гімнам Славакіі.
Аўтар музыкі — Францішак Шкроўп (František Škroup), аўтар тэксту — Іозеф Каэтан Тыл (Jozef Kajetán Tyl). Кампазіцыя была напісаная імі для камедыі «Fidlovačka aneb žádný hněv a žádná rvačka», упершыню пастаўленай у пражскім тэатры Stavovské Divadlo 21 снежня 1831 года.

## Kde domov můj? 
Kde domov můj? Kde domov můj? 
Voda hučí po lučinách, 
bory šumí po skalinách, 
v sadě skví se jara květ, 
zemský ráj to na pohled! 
A to je ta krásná země, 
země česká domov můj, 
země česká domov můj!

## Wo ist mein Heim? — афіцыйная версія на нямецкай мове, якая ўжывалася ў 1918—1938 гады 
Wo ist mein Heim? 
Wo ist mein Heim mein Vaterland? 
Wo durch Wiesen Bäche brausen 
Wo auf Felsen Wälder sausen 
Wo ein Eden uns entzückt 
Wenn der Lenz die Fluren schmückt: 
Dieses Land so schön vor allen 
Böhmen ist mein Heimatland. 
Böhmen ist mein Heimatland.

## Беларускі пераклад 
: Дзе радзіма мая? Дзе радзіма мая?
: Дзе вада цурчыць на лугах,
: Дзе лясы шумяць на скалах,
: Калі ў садзе ззяе вясновая кветка,
: Бачым мы рай на зямлі!
: Гэта тая прыгожая зямля,
: Чэхія — мой родный край!
: Чэхія — мой родны край!

## Спасылкі 
* Музыка гімна (без слоў)

Чэхія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Чэхіі
Катэгорыя:Песні на чэшскай мове
Уладзімір Дзмітрыевіч Вальхоўскі

**Уладзімір Дзмітрыевіч Вальхоўскі** ( 1798, Палтаўская губерня — 7 сакавіка 1841, сяло Каменка, Ізюмскі павет, Харкаўская губерня) — капітан Гвардзейскага генеральнага штаба, генерал-маёр, ліцэіст першага выпуску.

## Біяграфія 
Выхоўваўся ў Маскоўскім універсітэцкім пансіёне, адкуль як выдатны вучань у 1811 пераведзены ў Царскасельскі ліцэй. У Ліцэі спачатку атрымаў мянушку «Разумніца», а пазней — «Суворочка» таму, што пры вонкавай далікатнасці і невялікім росце валодаў моцным характарам і нясхільнай воляй, нагадваючы гэтым Суворава. Выпушчаны з першым залатым медалем прапаршчыкам у гвардыю 10 чэрвеня 1817. Пасля дадатковага экзамену па ваенных навуках зацверджаны афіцэрам Гвардзейскага генеральнага штаба і прызначаны знаходзіцца пры Гвардзейскім корпусе — 13 чэрвеня 1817, падпаручык — 30 ліпеня 1818, паручык — 30 ліпеня 1819, камандзіраваны ў Бухару з місіяй Негры — 24 ліпеня 1820, знаходзіўся там з 10 кастрычніка 1820 да 12 мая 1821, штабс-капітан — 2 жніўня 1822, камандзіраваны ў Асобны Арэнбургскі корпус па спецыяльных даручэннях — 24 студзеня 1824, у ваеннай экспедыцыі ў Кіргіз-Кайсацкую стэп з 24 лютага па 29 сакавіка 1824, капітан — 29 сакавіка 1825, прызначаны ў экспедыцыю для агляду прастораў паміж Каспійскім і Аральскім морамі (27 жніўня 1825).

Член пераддэкабрысцкай арганізацыі «Свяшчэнная артэль», Саюза выратавання (з лета 1817) і Саюза дастатку, у 1823 годзе ўдзельнічаў у нарадах у Івана Пушчына і іншых членаў таемнага таварыства. Па водгуку начальніка Галоўнага штаба Івана Дзібіча, усё гэта пакінута без далейшага дзеяння.

Пераведзены на Каўказ знаходзіцца пры Паскевічы — 1 верасня 1826, удзельнік руска-персідскай вайны 1826—1828, камандзіраваны ў Тэгеран за кантрыбуцыяй — 2 снежня 1827 па 3 сакавіка 1828, палкоўнік — 4 сакавіка 1828, обер-кватэрмайстар Асобнага каўказскага корпуса — 13 сакавіка 1828, удзельнік руска-турэцкай вайны 1828—1829, пасля заканчэння прыбыў у Пецярбург, дзе 22 лістапада 1830 года прызначаны генеральным консулам у Егіпет, але ў сувязі з польскім паўстаннем 1830—1831 часова адкамандзіраваны да 6 пяхотнага корпуса у дзейснае войска. Кантужаны 13 лютага 1831 на Грохаўскіх палях пад Варшавай. Генерал-маёр — 3 чэрвеня 1831, ізноў прызначаны обер-кватэрмайстрам Асобнага Каўказскага корпуса — 13.9.1831, выканаўцам пасада начальніка штаба корпуса — 17.11.1832 (з 11.7 па 15.10.1832 быў у чатырох экспедыцыях), падчас адсутнасці камандуючага Асобнага Каўказскім корпусам Г. В. Розэна кіраваў Закаўказскім краем — з 21.1 па 4.4.1835, з 4.4 па 11.7.1835 — у экспедыцыі па заняцці мыса Адлер, камандзір 1 брыгады 3 пяхотнай дывізіі (у Дынабургу) — 9.11.1837.

16 лютага 1839 выйшаў у адстаўку.

Памёр у сяле Каменка Ізюмскага павета Харкаўскай губерні, пахаваны ў сяле Страцілатаўка ў агароджы царквы.

Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Георгія IV класа
Катэгорыя:Выпускнікі Царскасельскага ліцэя
Катэгорыя:Военачальнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выхаванцы маскоўскага ўніверсітэцкага пансіёну
Катэгорыя:Памерлі ад сыпнога тыфу
Ізабара

**Ізаба́ра** ( [isos] — «аднолькавы» + βαρος [baros] — «вага»):

* У геаграфіі — ізалінія аднолькавага ціску на метэаралагічных картах.
* У тэрмадынаміцы — ізалінія, выкарыстоўваецца пры пабудове дыяграм залежнасці тэмпературы ад аб’ёму пры ізабарным працэсе, г.зн. фізічным працэсе, які адбываецца пры нязменным ціску.

## Гл. таксама 
* Ізабарны працэс
* Ізатэрма
* Ізахора
* Ізаэнтропа

## Літаратура 
* *Андрыеўская З. Я.*, *Галай І. П.*, *Крайко Б. М.* Пачатковы курс геаграфіі. — Мінск: Адукацыя і выхаванне, 2000. — 264 с.
* *Новиков И. И.* Термодинамика. — М.: Наука, 1973. — 56 с.

Катэгорыя:Картаграфія
Катэгорыя:Тэрмадынаміка
Зборная Англіі па футболе

**Зборная Англіі па футболе** () прадстаўляе Англію на міжнародных матчах і турнірах па футболе з 1872 года. Кіруецца і кантралюецца Футбольнай асацыяцыяй Англіі, якая з’яўляецца адным з 55 членаў УЕФА (Саюз еўрапейскіх футбольных асацыяцый) і ўваходзіць у ФІФА.

Чэмпіён свету 1966.

Мянушка: «Three Lions» — тры львы (намаляваны на эмблеме каманды).

## Выступы на турнірах 
### Чэмпіянат свету 
### Чэмпіянат Еўропы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* http://www.thefa.com/England/ 
* http://www.englandstats.com/index.php
Гімн Сан-Марына

Гімн Сан-Марына () — словы Нікола Тамазэа.

## Тэкст 
Haec saxa tractasti faber
Forti marine dextera;
Mons ipse signum tollitur
Tuo dicatum nomini.

## Спасылкі 
*Il primo inno *.midi 
*Il secondo e definitivo inno *.mp3
*San Marino News
*"O Antica Repubblica, Onore a Te!"

Сан-Марына
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Сан-Марына
Разань

**Разань** () — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Разанскай вобласці. Уваходзіць у трыццатку найбуйнейшых гарадоў Расіі. Насельніцтва — 520.509 чалавек (2024).

Горад размешчаны на высокім правым беразе Акі, пры ўпадзенні ў яе ракі Трубеж. Галоўны гістарычны, культурны, эканамічны, палітычны і прамысловы цэнтр Разанскай вобласці. Буйны чыгуначны, аўтамабільны і водны вузел. Аэрапорты Дзягілева, Турлатава.

## Адукацыя і культура 
* Разанскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт
* Разанскі дзяржаўны ўніверсітэт імя С. А. Ясеніна

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Яўген Міхайлавіч Бабосаў (нар. 1931) — беларускі філосаф, сацыёлаг, палітолаг і культуролаг.
* Алена Мікалаеўна Даніловіч (1906—1957) — беларуская і руская актрыса.
* Павел Уладзіміравіч Злобін (1882—1930) — рускі палітычны дзеяч.
* Еўпацій Калаўрат (1200—1238) — разанскі баярын, ваявода і багатыр.
* Лідзія Ільінічна Сцяпанава (1899—1962) — рэжысёр дакументальнага кіно.
* Іван Пятровіч Паўлаў (1849—1936) — лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне.
* Алена Ясеніна (нар. 1987) — расійская эстрадная спявачка, паэтэса.
* Віталь Міхайлавіч Пархімовіч (1943—1995) — беларускі спартсмен і трэнер (стралковы спорт, стральба кулявая), заслужаны майстар спорту СССР.

## Ганаровыя грамадзяне 
* Канстанцін Мікалаевіч Меярэвіч (1996)

## Спасылкі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
 

Катэгорыя:Гарады Разанскай вобласці
Гімн Партугаліі

**Дзяржаўны гімн** Партугаліі, парт.: «**A Portuguesa**» («*Песня Партугаліі*», «*Партугалка*») напісаны ў 1890 годзе і афіцыйна зацверджаны ў якасці дзяржаўнага гімна 19 ліпеня 1911. У 1957 зацверджаны сучасны варыянт гімна (занесеныя малаважныя змены ў параўнанні з першапачатковым варыянтам).

Тэкст: Энрыкі Лопіш ды Мендонса
Музыка: Альфрэда Кейль

Партугалія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Партугаліі
Гімн Манака

**Гімн Манака** *(Hymne Monégasque)* быў першапачаткова напісаны Тэафілам Беланда дэ Кастра ў 1841 годзе. Сучасная версія музыкі напісаная Леонам Джэхінам (Leon Jehin) у 1914 годзе, тэкст на манегасцкай — Луі Натары ў 1931.

Па ўказанні Прынца (Князя) толькі тэкст на манегасцкай мове з'яўляецца афіцыйным гімнам. Ён складаецца толькі з аднаго (першага) чатырохрадкоўя. Звычайна выконваецца толькі музыка гімна, за выключэннем афіцыйных цырымоній, калі гімн таксама спяваюць.

## Тэкст гімна 
**A MARCIA DE MUNEGHU / INU NACTIONALE**
: Despoei tugiù, sciü d'u nostru paise
: Se ride aù ventu, u meme pavayun
: Despoei tugiù a curù russa e gianca
: E stà r'emblèma d'a nostra libertà
: Grandi e piciui, r'an tugiù respeta.

: Amu ch'üna tradiçiun,
: Amu ch'üna religiun,
: Amu avüu per u nostru unù
: I meme Principi tugiù
: E ren nun ne scangera
: Tantu ch'u suriyu lüjerà ;
: Diu sempre n'agiüterà
: E ren nun ne scangera

## Пераклад тэксту гімна 
: Навекі на нашай зямлі
: Адзін сцяг лунае на ветры
: Навекі чырвоны і белы
: Сімвалізуюць нашу волю
: Вялікія і простыя людзі заўсёды паважалі гэтыя колеры.

: Княства Манака — родная краіна
: Госпад выявіў шчодрасць, ствараючы цябе
: Неба заўсёды блакітнае, берагі заўсёды ў колерах.

: Наш Прынц любім больш за іншых каралёў
: Адважныя таварышы Нацыянальныя гвардзейцы
: Заўсёды падпарадкоўвайцеся голасу Вашага камандзіра
: Заўсёды ідзіце за Вашым сцягам
: Пад бой барабанаў маршыруем наперад!

: Ды Манака ведае сваіх храбрацоў
: Мы ўсе іх годныя нашчадкі.
: Ніколі мы не былі рабамі,
: Якімі кіруюць далёкія тыраны.
: Гэтае імя нашага Прынца, поўнага дабрадзеі,
: Тысячы і тысячы і тысячы спевакоў славяць!
: І нават калі мы ўсе аддамо нашы жыцці за Прынца Манака
: Нашы дзеці ўстануць на яго абарону.
(пераклад з рускага тэксту)

Манака
Катэгорыя:Манака
Гімн Германіі

Песня **Das Lied der Deutschen** ("Песня немцаў", таксама вядомая як **Das Deutschlandlied**, "Песня Германіі") часткова ці цалкам выкарыстоўваецца ў якасці гімна Германіі з 1922 года. Па-за межамі Германіі  "Песня немцаў" вядомая пад назвай **Deutschland, Deutschland über alles** ("Германія, Германія перадусім").

Музыка гімна была напісаная Ёзэфам Гайднам ў 1797 годзе, словы - Аўгустам Генрыхам Гофманам у 1841 годзе. З 1952 года гімнам ФРГ з'яўляецца трэці слупок гэтай песні. Словы, з якіх ён пачынаецца (**Einigkeit und Recht und Freiheit**, у перакладзе "Еднасць, Справядлівасць і Свабода"), таксама з'яўляюцца нацыянальным дэвізам Германіі.

### Арыгінальны тэкст 
thumb|240px|Мелодыя гімна
thumb|200px|left|Паштовая марка ФРГ 1957 года са словамі з першага радка

**1.**
Deutschland, Deutschland über alles,
Über alles in der Welt,
Wenn es stets zu Schutz und Trutze
Brüderlich zusammenhält
Von der Maas bis an die Memel,
Von der Etsch bis an den Belt.
|: Deutschland, Deutschland über alles,
Über alles in der Welt! :|

**2.**
Deutsche Frauen, deutsche Treue,
Deutscher Wein und deutscher Sang
Sollen in der Welt behalten
Ihren alten schönen Klang,
Uns zu edler Tat begeistern
Unser ganzes Leben lang.
|: Deutsche Frauen, deutsche Treue,
Deutscher Wein und deutscher Sang! :|

**3.**
Einigkeit und Recht und Freiheit
Für das deutsche Vaterland!
Danach lasst uns alle streben
Brüderlich mit Herz und Hand!
Einigkeit und Recht und Freiheit
Sind des Glückes Unterpfand;
|: Blüh im Glanze dieses Glückes,
Blühe, deutsches Vaterland! :|

**1.**
Германія, Германія перадусім,
Перадусім у свеце,
Калі яна заўжды дзеля абароны сябе
У братэрстве аб'ядноўваецца
Ад Маас да Нёману,
Ад Этча да Бэльта.
|: Германія, Германія перадусім,
Перадусім у свеце! :|

**2.**
Нямецкія жанчыны, нямецкая вернасць,
Нямецкае віно і нямецкі спеў
Няхай захоўвае
Свой старажытны прыгожы гук,
Ды натхняе нас на шляхотныя ўчынкі
Цягам усяго жыцця.
|: Нямецкія жанчыны, нямецкая вернасць,
Нямецкае віно і нямецкі спеў! :|

**3.**
Адзінства, справядлівасць і свабода
Дзеля нямецкай бацькаўшчыны!
Давайце будзем да гэтага імкнуцца
У братэрстве сэрцам і рукой!
Адзінства, справядлівасць і свабода -
Гэта падспуддзе шчасця;
|: Расквітай у ззянні гэтага шчасця,
Расквітай, нямецкая бацькаўшчына! :|

## Гл. таксама 
* Песня немцаў
* Гімн Германскай імперыі
* Гімн Трэцяга рэйха
* Гімн Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі

## Спасылкі 
* Музыка гімна (без слоў)
* Тэкст, ноты і аўдыёфайл гімна Германіі  

Германія
Катэгорыя:Патрыятычныя песні Германіі
Катэгорыя:Песні на нямецкай мове
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Германіі
Катэгорыя:Песні 1922 года
Канюшына чырванаватая

**Канюшына чырванаватая** (*Trifolium rubens*) — від шматгадовых травяністых раслін сямейства , падсямейства .

## Біялогія 
Квітнее ў чэрвені — ліпені, пладаносіць ў ліпені — жніўні. Энтамафіл. Размнажэнне насеннем. Аўтабарахор.

## Арэал 
Від сустракаецца ў Турцыі, Аўстрыі, Германіі, Чэхіі, Славакіі, Венгрыі, Польшчы, Швейцарыі, Літве, Беларусі, Расіі (Калінінградская вобласць), Украіне, Албаніі, краінах былой Югаславіі, Італіі і Румыніі.

## Класіфікацыя 
Від **Канюшына чырванаватая** уваходзіць у род  трыбу  падсямейства  сямейства .

## Ахова 
Абараняецца на тэрыторыі Літвы.

## Спасылкі 
* Канюшына чырванаватая ў Чырвонай кнізе Беларусі
* Канюшына чырванаватая на сайце Encyclopedia of life

Катэгорыя:Канюшына
Гімн Нідэрландаў

**Песня Вільгельма** () — гімн Нідэрландаў і адзін з найстарэйшых гімнаў у свеце. Гэта песня аб Вільгельме I Маўклівым, прынцу Аранскім і лідара нідэрландскай рэвалюцыі XVI стагоддзя. Нашчадкі Вільгельма I Аранскага — Аранская дынастыя — з 1815 з'яўляюцца каралеўскай дынастыяй Нідэрландаў.

Словы былі напісаныя паміж 1568 і 1572 падчас нідэрландскага паўстання супраць Іспаніі. Магчымым аўтарам быў Філіп ван Марынкс, лорд Сінт-Алдэгодні.

Поўны тэкст вельмі доўгі (15 строф). Вось першая страфа, якая звычайна спяваецца на афіцыйных цырымоніях:

Wilhelmus van Nassauwe
ben ik, van Duitsen bloed,
den vaderland getrouwe
blijf ik tot in den dood.
Een Prinse van Oranje
ben ik, vrij, onverveerd,
den Koning van Hispanje
heb ik altijd geëerd.

Верш уяўляе сабой акраверш — па першых літарах кожнай страфы поўнага тэксту (але не радкі, як звычайна ў акравершы) чытаюцца словы «Вільгельм Насаўскі» (у арфаграфіі XVI стагоддзя).

## Спасылкі 
* Музыка гімна (без слоў)
* Гімн у фармаце mp3

Нідэрланды
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Нідэрландаў
Гімн Мальты

**L-Innu Malti** - нацыянальны гімн Мальты. Музыку напісаў Роберт Самут, а тэкст Дум Карм Псаіла.

## Тэкст 

Lil din l-art ħelwa, l-Omm li tatna isimha,
Ħares, Mulej, kif dejjem Int ħarist:
Ftakar li lilha bl-oħla dawl libbist.

Agħti, kbir Alla, id-dehen lil min jaħkimha,
Rodd il-ħniena lis-sid, saħħa 'l-ħaddiem:
Seddaq il-għaqda fil-Maltin u s-sliem.        

## Спасылкі 
* L-INNU MALTI 

Мальта
Катэгорыя:Мальта
Гімн Малдовы

**Гімн Малдовы** — кампазіцыя «Limba noastră» («Лимба ноастрэ», «Наша мова») на вершы Аляксея Міхайлавіча Матаевіча (1888—1917). Аўтар музыкі — Аляксандр Крысця, аранжыроўка — Валянцін Дынга. «Limba noastră» стала гімнам Малдовы ў 1994 годзе. Раней гімнам была кампазіцыя «Deşteaptă-te, române!» (*«Прачніся, румын!»*), якая дагэтуль з'яўляецца гімнам Румыніі.

Верш Матаевіча «Limba noastră» уключае ў сябе 12 строф, з якіх у гімн увайшлі толькі пяць.

## Тэкст гімна 
: Limba noastră-i o comoară
: În adîncuri înfundată
: Un şirag de piatră rară
: Pe moşie revărsată.

: Limba noastră-i foc ce arde
: Într-un neam, ce fără veste
: S-a trezit din somn de moarte
: Ca viteazul din poveste.

: Limba noastră-i frunză verde,
: Zbuciumul din codrii veşnici,
: Nistrul lin, ce-n valuri pierde
: Ai luceferilor sfeşnici.

: Limba noastra-i limbă sfîntă,
: Limba vechilor cazanii,
: Care o plîng şi care o cîntă
: Pe la vatra lor ţăranii.

: Răsări-va o comoară
: În adîncuri înfundată,
: Un şirag de piatră rară
: Pe moşie revărsată.

## Верш Матаевіча «Limba noastră» 
### Гісторыя стварэння 
Упершыню верш «Наша мова» быў апублікаваны ў газеце «Кувынт молдовенеск» 21 чэрвеня 1917 года. Аб жаданні напісаць верш аб «нашай мове» Матаевіч казаў увесну таго жа года ў адным з лістоў з Румынскага фронту (румынскае сяло Мэрэшэшты ў Карпатах). Задума была рэалізаваная ў чэрвені 1917 года. 17-га чэрвеня верш быў завершаны, на наступны дзень ён быў прачытаны аўтарам пры адкрыцці ў Кішынёве курсаў малдаўскіх настаўнікаў. Верш друкаваўся таксама ў часопісе «Кувынт молдовенеск» (1917, № 49, 21 чэрвеня, стар. 2) — бясплатным прыкладаннем да аднайменнай газеты, у часопісе «Шкоала молдовеняскэ» (1917, № 2—4, ліпень-верасень, стар. 94). У тым жа годзе твор было апублікавана ў запрутскай Малдове газетай «Neamul Românesc» ад 29 жніўня. У наступныя гады ён ўключаўся абсалютна ва ўсе выданні твораў Матаевіча, ажыццёўленыя ў акупаванай Бесарабіі і затым у Савецкай Малдове. Ім, па традыцыі, адчыняецца кожнае новае выданне. У 1930-я гады кампазітар Аляксандр Крысця пераклаў верш на музыку. У цяперашні час ён налічае мноства выданняў і публікацый, у тым ліку і асобнымі кніжкамі, вывучаецца ў малдаўскай сярэдняй школе.

## Гл. таксама 
* Гімн Румыніі
* Гімн Прыднястроўя

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Музыка гімна (без слоў)
* Закон аб Дзяржаўным гімне Рэспублікі Малдовы 

Малдова
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Малдовы
Гімн Люксембурга

**Гімн Люксембурга** — кампазіцыя «Ons Hémécht» («Наша Айчына») (афіцыйна — з 1895 года). Тэкст гімна напісаны ў 1859 годзе Мішэлем Ленцам на люксембургскай мове, музыка — Жанам-Антуанам Цыненам у 1864 годзе. Упершыню выкананы 5 чэрвеня 1964 года.

## Ons Hémécht 
(1)
Wou d’Uelzécht durech d’Wisen zéit,
Duurch d’Fielsen d’Sauer brécht,
Wou d’Rief laanscht d’Musel dofteg bléit,
Den Himmel Wäin ons mécht:
Dat as onst Land, fir dat mer géif
Heinidden alles won,
Ons Hemechtsland dat mir so déif
An onsen Hierzer dron.
Ons Hemechtsland dat mir so déif
An onsen Hierzer dron.

(2)
An sengem donkle Bëscherkranz,
Vum Fridde stëll bewaacht,
Sou ouni Pronk an deire Glanz
Gemittlech léif et laacht;
Säi Vollek frou sech soë kann,
An 't si keng eidel Dreem:
Wéi wunnt et sech sou heemlech dran,
Wéi as 't sou gutt doheem!

(3)
Gesank, Gesank vu Bierg an Dall
Der Äärd, déi äis gedron;
D’Léift huet en treie Widderhall
A jidder Broscht gedon;
Fir, d’Hemecht ass keng Weis ze schéin;
All Wuert, dat vun er klénkt,
Gräift äis an d' Séil wéi Himmelstéin
An d’A wéi Feier blénkt

(4)
O Du do uewen, deem séng Hand
Duurch d’Welt d’Natioune leet,
Behitt du d’Lëtzebuerger Land
Vum frieme Joch a Leed;
Du hues ons all als Kanner schon
De fräie Geescht jo ginn,
Looss viru blénken d’Fräiheetssonn,
Déi mir so laang gesinn!
Looss viru blénken d’Fräiheetssonn,
Déi mir so laang gesinn!

*У якасці нацыянальнага гімну выкарыстоўваюцца толькі першая і чацвёртая строфы.*

## Спасылкі 
* Музыка гімна (без слоў)

Люксембург
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Люксембурга
Катэгорыя:Песні 1864 года
Гімн Ліхтэнштэйна

**Гімн Ліхтэнштэйна** — песня «Oben am jungen Rhein» («Над маладым Рэйнам». З'яўляецца дзяржаўным гімнам княства Ліхтэнштэйн. Імя кампазітара невядома, аўтар тэксту — Якаб Іозеф Яўх. Да 1963 года песня звалася «Oben am deutschen Rhein» («Над нямецкім Рэйнам»)

## Тэкст гімна 
Oben am jungen Rhein
Lehnet sich Liechtenstein
An Alpenhöh’n.
Dies liebe Heimatland,
Das teure Vaterland,
Hat Gottes weise Hand
Für uns erseh’n.

Hoch lebe Liechtenstein
Blühend am jungen Rhein,
Glücklich und treu.
Hoch leb' der Fürst vom Land,
Hoch unser Vaterland,
Durch Bruderliebe Band
Vereint und frei.

## Тэкст гімна да 1963 года 
1. Oben am deutschen Rhein
Lehnet sich Liechtenstein
An Alpenhöh’n.
Dies liebe Heimatland
Im deutschen Vaterland
Hat Gottes weise Hand
Für uns erseh’n.

2. Wo einst St. Lucien
Frieden nach Rhätien
Hineingebracht.
Dort an dem Grenzenstein
Und längs dem jungen Rhein
Steht furchtlos Liechtenstein
Auf Deutschlands Wacht.

3. Lieblich zur Sommerzeit
Auf hoher Alpen Weid
Schwebt Himmelsruh'.
Wo frei die Gemse springt,
Kühn sich der Adler schwingt,
Der Senn das Ave singt
Der Heimat zu.

4. Von grünen Felsenhöh’n
Freundlich ist es zu seh’n
Mit einem Blick:
Wie des Rheins Silberband
Säumet das schöne Land
Ein kleines Vaterland
Vom stillen Glück.

5. Hoch lebe Liechtenstein,
Blühend am deutschen Rhein,
Glücklich und treu.
Hoch leb' der Fürst vom Land,
Hoch unser Vaterland,
Durch Bruderliebe Band
Vereint und frei.

## Спасылкі 
* Liechtenstein at a glance — The National Anthem  — На сайце, прысвечаным Ліхтэнштэйна, ёсць старонка аб гімне, Інструментальнае выкананне гімна  прысутнічае таксама.
* Himnuszok — Інструментальная версія гімна на сайце «Himnuszok».

Ліхтэнштэйн
Катэгорыя:Ліхтэнштэйн
Вільц

**Вільц**, **Вольц** — камуна з гарадскім статусам на поўначы вялікага герцагства Люксембург, сталіца кантона Вільц. Насельніцтва — 4,587 (2005).

## Кіраўніцтва 
Бургамістр — Рамэн Шнайдэр.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка (па-французску)

Катэгорыя:Гарады Люксембурга