open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дубраўка (Буда-Кашалёўскі раён)

**Ду́браўка** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Патапаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 9 км на паўночны захад ад Буда-Кашалёва, 55 км ад Гомеля, 5 км ад чыгуначнай станцыі Шарыбаўка (на лініі Жлобін — Гомель).

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1931 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе гаспадаркі Буда-Кашалёўскага аграрна-тэхнічнага каледжа (цэнтр — горад Буда-Кашалёва).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год - 15 гаспадарак, 21 жыхар.

### Дынаміка 
* 1959 год - 152 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год - 21 жыхар, 15 гаспадарак.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. - Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Патапаўскі сельсавет
Мікалай Сапега

Імя Мікалай мела некалькі прадстаўнікоў роду Сапегаў:

=== Кодзенская лінія ===
* Мікалай Паўлавіч Сапега (каля 1545 — 1599) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, ваявода менскі, берасцейскі і віцебскі.
* Мікалай Сапега (1581—1644) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, ваявода менскі і берасцейскі, кашталян віленскі.
* Мікалай Сапега (1558—1638) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, ваявода менскі і новагародскі
* Мікалай Леан Сапега (1644—1685) — польскі дзяржаўны дзеяч, ваявода брацлаўскі.

=== Ружанская лінія ===
* Мікалай Міхайлавіч Сапега (памёр у 1611) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, вялікі кухмістр літоўскі.
* Мікалай Крыштаф Сапега (1613—1639) — вялікалітоўскі ваенны дзеяч, польны пісар літоўскі.
Зорная (станцыя метро)

**Зорная** () — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Уваходзіць у склад Маскоўска-Петраградскай лініі, размешчаная паміж станцыямі «Маскоўская» і «Купчына».

Станцыя адкрыта 25 снежня 1972 г. ў складзе ўчастка «Маскоўская» — «Купчына» на скрыжаванні вуліц Зорнай і Ленсавета. Названая згодна з тапанімікай навакольных вуліц: у праекце насіла назву «Імя Ленсавета», але ў выніку была абрана назва «Зорная».

Па гэтай назве вызначана тэматыка афармлення станцыі — заваяванне касмічнай прасторы.

Катэгорыя:Станцыі Пецярбургскага метрапалітэна 
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Маскоўскія вароты (станцыя метро)

**«Маскоўскія вароты»** () — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Размешчана на Маскоўска-Петраградскай лініі, паміж станцыямі «Фрунзенская» і «Электрасіла».

Станцыя адкрыта 29 красавіка 1961 года ў складзе ўчастка «Парк Перамогі» — «Тэхналагічны інстытут». Назву атрымала па размяшчэнню ў непасрэднай блізкасці ад плошчы Маскоўскіх Варот, на якой размешчаны архітэктурны помнік Маскоўскія трыўмфальныя вароты.

Катэгорыя:Станцыі Пецярбургскага метрапалітэна
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Парнас (станцыя метро)

**«Парна́с»** () — канцавая станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. З’яўляецца канцавой станцыяй другой (Маскоўска-Петраградскай) лініі, наступнай за станцыяй «Праспект Асветы». Размешчана на наземным участку лініі паміж парталам тунэляў і дэпо «Выбаргскае» на тэрыторыі пасёлка Паргалава Выбаргскага раёна Санкт-Пецярбурга, з’яўляючыся самай паўночнай у Расіі станцыяй метро.

Станцыя адкрыта 22 снежня 2006.

Катэгорыя:Станцыі Пецярбургскага метрапалітэна
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Паргалава

**Паргалава** (, ) — пасёлак у Расіі, муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Выбаргскага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. Колькасць насельніцтва па перапісу 2010 складае 16014 чалавек.

У мінулым вядомы як дачны пасёлак, з канца XX стагоддзя часткова ўключаны ў мяжу горада. Чыгуначная станцыя Паргалава Кастрычніцкай чыгункі на ўчастку Санкт-Пецярбург—Выбарг.

У 1746 годзе імператрыца Лізавета Пятроўна ўзвяла Пятра Іванавіча Шувалава ў графы і падарыла яму «Паргалаўскую мызу» са ўсімі яе селішчамі і ўгоддзямі. Шувалавы валодалі гэтымі землямі больш за 150 гадоў.

У пачатку XX стагоддзя ў Паргалава былі ўключаныя вёскі Старажылаўка, Кабалаўка, Заманілаўка.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Віктар Барысавіч Сачава (1905–1978) — рускі географ.
Катэгорыя:Населеныя пункты Санкт-Пецярбурга
Праспект Асветы (станцыя метро)

**«Праспект Асветы»** () — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Уваходзіць у склад Маскоўска-Петраградскай лініі, размешчаная паміж станцыямі «Азяркі» і «Парнас».

Станцыя адкрыта 19 жніўня 1988 года ў складзе ўчастка "Удзельная» - «Праспект Асветы». Названая з-за размяшчэння каля аднайменнай гарадской магістралі.

Катэгорыя:Станцыі Пецярбургскага метрапалітэна 
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Маскоўская (станцыя метро, Санкт-Пецярбург)

**«Маскоўская»** — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Размешчана на Маскоўска-Петраградскай лініі, паміж станцыямі «Зорная» і «Парк Перамогі».

Станцыя адкрыта 25 снежня 1969 года ў складзе ўчастка «Парк Перамогі» - «Маскоўская». Назву атрымала з-за размяшчэння каля Маскоўскай плошчы, выхады са станцыі знаходзяцца на Маскоўскім праспекце, падземная зала станцыі знаходзіцца пад Маскоўскай плошчай. Ад станцыі ідуць аўтобусы і маршрутныя таксі ў аэрапорт Пулкава I і II.

Катэгорыя:Станцыі Пецярбургскага метрапалітэна 
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Электрасіла (станцыя метро)

**«Электрасіла»** () — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Размешчана на Маскоўска-Петраградскай лініі, паміж станцыямі «Парк Перамогі» і «Маскоўскія вароты».

Станцыя адкрыта 29 красавіка 1961 года ў складзе ўчастка «Парк Перамогі» — «Тэхналагічны інстытут». Назва атрымала з-за блізкасці да галоўнага корпусу найбуйнейшага прадпрыемства расійскага электрамашынабудавання — «Электрасіла».

## Спасылкі 
* «Электрасіла» на афіцыйным сайце Пецярбургскага метрапалітэна
* «Электрасіла» на metro.vpeterburge.ru

Катэгорыя:Маскоўска-Петраградская лінія метрапалітэна
Катэгорыя:Пілонныя станцыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1961 годзе
Катэгорыя:Станцыі Пецярбургскага метрапалітэна
Катэгорыя:Пецярбургскі метрапалітэн
Удзельная (станцыя метро)

**«Удзельная»** () — часова закрытая станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Размешчана на Маскоўска-Петраградскай лініі паміж станцыямі «Піянерская» і «Азяркі».

Станцыя адкрыта 4 лістапада 1982 г. у складзе ўчастка «Петраградская» — «Удзельная». Назву сваю атрымала, як і аднайменная чыгуначная станцыя, з-за размяшчэння ў гістарычным раёне Удзельная.

1 чэрвеня 2024 года станцыя закрыта на капітальны рамонт прыкладна да красавіка-траўня 2025 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Станцыі Пецярбургскага метрапалітэна
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Піянерская (станцыя метро, Санкт-Пецярбург)

**«Піянерская»** () — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Размешчана на Маскоўска-Петраградскай лініі паміж станцыямі «Чорная рэчка» і «Удзельная». Станцыя адкрыта 4 лістапада 1982 г. у складзе ўчастка "Петраградская» - «Удзельная». Назву атрымала ў гонар 60-годдзя Усесаюзнай піянерскай арганізацыі імя У. І. Леніна.

Катэгорыя:Станцыі Пецярбургскага метрапалітэна 
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Азяркі (станцыя метро)

**«Азяркі»** () — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Уваходзіць у склад Маскоўска-Петраградскай лініі, размешчаная паміж станцыямі «Удзельная» і «Праспект Асветы».

Станцыя адкрыта 19 жніўня 1988 года ў складзе ўчастка "Удзельная" - "Праспект Асветы". Назву атрымала з-за размяшчэння ў гістарычным раёне - Азяркі.

Катэгорыя:Станцыі Пецярбургскага метрапалітэна 
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Чорная рэчка (станцыя метро)

**«Чорная Рэчка»** () — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Размешчана на Маскоўска-Петраградскай лініі паміж станцыямі «Петраградская» і «Піянерская».

Станцыя адкрыта 4 лістапада 1982 г. у складзе ўчастка «Петраградская» — «Удзельная». Станцыя магла атрымаць найменне з-за размяшчэння ў гістарычным раёне «Новая Вёска», але перонную залу станцыі было вырашана аформіць, звязаўшы з Чорнай рэчкай, вядомай па дуэлі А. С. Пушкіна. Па гэтай прычыне станцыя атрымала імя «Чорная Рэчка», пасля гэта назва прыжылася і ўспрымаецца як назва гістарычнага раёна.
## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

## Спасылкі 
* «Чорная Рэчка» на metro.vpeterburge.ru

Катэгорыя:Станцыі Пецярбургскага метрапалітэна
Катэгорыя:Маскоўска-Петраградская лінія метрапалітэна
Катэгорыя:Аднаскляпеністыя станцыі глыбокага залажэння
Катэгорыя:З’явіліся ў 1982 годзе
Петраградская (станцыя метро)

**«Петраградская»** () — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Уваходзіць у склад Маскоўска-Петраградскай лініі, размешчаная паміж станцыямі «Горкаўская» і «Чорная рэчка».

Станцыя адкрыта 1 ліпеня 1963 года ў складзе ўчастка «Тэхналагічны інстытут» — «Петраградская». Назва атрымала з-за размяшчэння на Петраградскай старане, адным з гістарычных раёнаў горада.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Станцыі Пецярбургскага метрапалітэна
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Карл Тэадор Дрэер

**Карл Тэадор Дрэер** (, 3 лютага 1889, Капенгаген — 20 сакавіка 1968, там жа) — дацкі -наватар, адзін з найбольш значных майстроў еўрапейскага кінамастацтва.
Дзікава

**Дзі́кава** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марозавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 11 км на захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 50 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На поўначы меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па аўтамабільнай дарозе Губічы - Буда-Кашалёва.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі і забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1930 годзе жыхары ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе калгаса "Новае жыццё" (цэнтр — вёска Глазаўка).

Да 17 мая 1979 года пасёлак уваходзіў у склад Недайскага сельсавета, да 1 снежня 2009 года — у склад Глазаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год - 15 гаспадарак, 24 жыхара.

### Дынаміка 
* 1959 год - 156 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год - 15 гаспадарак, 24 жыхара.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. - Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Марозавіцкі сельсавет
Горкаўская (станцыя метро, Санкт-Пецярбург)

**«Горкаўская»** — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Размешчана на Маскоўска-Петраградскай лініі паміж станцыямі «Неўскі праспект» і «Петраградская».

Станцыя адкрыта 1 ліпеня 1963 года ў складзе ўчастка «Тэхналагічны інстытут» — «Петраградская». Назву атрымала па сваім размяшчэнні ў пачатку былога праспекта Максіма Горкага (цяпер Кронверкскі праспект), дзе ў доме № 23 доўгі час жыў пісьменнік.

Катэгорыя:Пецярбургскі метрапалітэн
Клубніцы

**Клубні́цы**, **Суніцы мускатныя**, **Суніцы мускусныя**, **Трускалкі** (*Fragaria moschata*) — кветкавыя расліны роду . Часта клубніцамі няправільна называюць суніцы садовыя.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй 15—40 см. Карэнішча гарызантальнае. Лісце трайчастае, буйное, апушанае. У пазухах прыкаранёвага лісця развіваюцца кароткія паўзучыя парасткі (вусы), якія ўкараняюцца. Кветкі аднаполыя, белыя. Кветаносы вышэйшыя за лісце. Плады — ягады, дробныя, малінава-чырвоныя, салодкія, духмяныя з белай мякаццю.

## Распаўсюджанне і экалогія 
 Беларусі, 2004]]
Пашыраны і культывуюцца ў Еўропе. У дзікім стане сустракаецца ў лясах, хмызняках, цяністых месцах і высокім травастоі ў еўрапейскай частцы былога СССР.

## Выкарыстанне 
Харчовыя і лекавыя расліны. Спажываюць свежыя і перапрацаваныя. Для прысядзібнага садаводства выкарыстоўваюць сунічна-клубнічныя гібрыды.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Fragaria moschata* Weston (Земляника мускусная) // ИАС «ООПТ России»  

Катэгорыя:Ружавыя
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Ягады
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1771 годзе
Катэгорыя:Расліны на марках
Дубавіца (Буда-Кашалёўскі раён)

**Дубаві́ца** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

На ўсходзе ўрочышча Лосева.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 14 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 25 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На поўдні меліярацыйны канал, паміж вуліцамі невялікі вадаём.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з дзвюх прамалінейных вуліц, арыентаваных з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і злучаных завулкамі на поўначы і поўдні. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1929 годзе арганізаваны калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 29 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Дуравіцкі (цэнтр — вёска Дуравічы).

Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Дуравіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год - 29 гаспадарак, 43 жыхара.

### Дынаміка 
* 1959 год - 309 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год - 29 гаспадарак, 43 жыхара.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. - Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Акцябрскі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)
Марскія сланы

**Марскія сланы** (*Mirounga*) — род млекакормячых сямейства сапраўдных цюленяў (*Phocidae*), які ўключае найбольш буйных прадстаўнікоў атрада драпежных млекакормячых. Сваёй назвай яны абавязаны хобатападобнаму носу самцоў. Нягледзячы на тое, што марскія сланы адносяцца да сапраўдных цюленяў, па сваіх паводзінах і некаторых іншых прыкметах яны больш нагадваюць вушастых цюленяў. Існуе два вельмі падобныя адзін да аднаго віды - паўночны марскі слон (*Mirounga angustirostris* (Gill, 1866)), які жыве на заходнім узбярэжжы Паўночнай Амерыкі і паўднёвы марскі слон (*Mirounga leonina Linnaeus*, 1758), які жыве ў Антарктыцы.

Катэгорыя:Сапраўдныя цюлені
Катэгорыя:Марскія млекакормячыя
Андрэй Сапега

Імя Андрэй мела некалькі прадстаўнікоў роду Сапегаў:

=== Кодзенская лінія ===
* Андрэй Паўлавіч Сапега (каля 1560 — 1621) — ваявода полацкі і смаленскі.
* Андрэй Багданавіч Сапега (прыкладна 1570 — 1610) — сын Багдана Паўлавіча Сапегі, староста гомельскі.
* Андрэй Францішак Сапега (каля 1660 — 1681) — сын Крыштафа Францішка Сапегі, староста чырвонагродскі.

=== Ружанская лінія ===
* Андрэй Іванавіч Сапега (каля 1565 — 1611) — ваявода мсціслаўскі, брат канцлера Льва Сапегі.
* Андрэй Станіслаў Сапега (1592—1646) — кашталян віленскі, старэйшы брат гетмана Паўла Яна Сапегі.
Морж

**Морж** (*Odobenus rosmarus*) — від жывёл, адносяцца да групы ластаногіх (*Pinnipedia*), вылучаны ў асобнае сямейства — маржовыя (Odobenidae), з адзіным існуючым у цяперашні час родам і відам. Адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў ластаногіх. Па памерах цела сярод ластаногіх саступаюць толькі марскім сланам. У прыродзе арэалы гэтых відаў не перасякаюцца, г.зн. маржы з’яўляюцца найбуйнейшымі ластаногімі ў сваім асяроддзі пражывання.

Катэгорыя:Ластаногія
Катэгорыя:Марскія млекакормячыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Мандрыл

**Мандрыл** (*Mandrillus sphinx*) — від прыматаў з сямейства мартышкавых. Разам з дрыламі ўключаны ў род мандрылаў.

## Апісанне віду 
Афарбоўка мандрылаў — адна з самых стракатых і рознакаляровых сярод прыматаў і наогул млекакормячых. Касцяныя разоры, якія цягнуцца ўздоўж носа, пафарбаваны ў блакітны ці сіні колер. Нос — ярка-чырвоны, па баках твару і барада — з белых, жаўтлявых, часам аранжавых, валасоў. Шэрсць на тулаве і ў задняй частцы галавы — ад бурай да цёмна-карычневай. Колер скуры на ягадзіцах — ад чырвона-сіняга да блакітнага, часам фіялетавы. Самкі афарбаваныя нашмат святлейшыя.

Мандрыл — параўнальна буйная малпа. Самцы маюць рост каля 80 см і масу 25—30 кг, часам — да 50 кг; рост самак — 55—60 см, вага — 12—15 кг. Хвост ў мандрылаў кароткі — 3—6 см, самкі дасягаюць палавой спеласці да 4 гадоў, цяжарнасць доўжыцца 8 месяцаў. Сярэдняя працягласць жыцця дакладна не ўстаноўлена, у няволі мандрылы могуць жыць да 30 гадоў.

## Спасылкі 
* Зал прыматаў // Маскоўскі заапарк 

Катэгорыя:Мартышкавыя
Дрыл

**Дрыл** (*Mandrillus leucophaeus*) — від прыматаў з сямейства мартышкавых (*Cercopithecidae*). Разам з мандрылам складае род мандрылаў (*Mandrillus*).

Катэгорыя:Мартышкавыя
Беразіна

Назву **Беразіна́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Беразіна — былы пасёлак у Камунараўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Беразіна — вёска ў Марозавіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Беразіна — былы пасёлак у Патапаўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Беразіна — вёска ў Жыткавіцкім раёне
* Мінская вобласць
** Беразіна — вёска ў Мінскім раёне

## Чыгуначныя прыпынкі 
* Беразіна — станцыя ў горадзе Бабруйску Магілёўскай вобласці
* Беразіна — прыпынак на ўскраіне горада Барысава Мінскай вобласці

## Гл. таксама 
* Бярэзіна, значэнні
Андрэй Паўлавіч Сапега

**Андрэй Паўлавіч Сапега** (каля 1560 — да 11 кастрычніка ) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч. Падчашы вялікі літоўскі (1588—1592), кашталян менскі (1592—1597), ваявода полацкі (1597—1613) і смаленскі (з 1621).

Валодаў Вішніцамі, Сапежышкамі, маёнткамі на Падляшшы.

## Біяграфія 
З кодзенскай лініі магнацкага роду Сапегаў герба «Ліс», сын Паўла і Аляксандры з Хадкевічаў. Меў братоў Мікалая і Багдана.

У 1590-я навучаўся ў Падуанскім універсітэце. Ротмістрам удзельнічаў у Інфлянцкай вайне (1558—1582). 21 кастрычніка 1578 года разам са шведскім военачальнікам Юргенам Боем разграміў маскоўскія аддзелы пад камандаваннем князя Івана Юр’евіча Галіцына, што ўзялі ў аблогу Вендэн, і захапіў у палон маскоўскіх ваяводаў князёў П. І. Тацева і П. І. Хварасцініна.

Займаў шэраг дзяржаўных пасад, у тым ліку ваяводы полацкага з 1597. Пасля таго як ен выказаўся супраць волі большасці магнатаў ВКЛ "за" прызначэнне паляка Бернарда Маціеўскага віленскім біскупам на сойме звычайным 1598 года. Улез у мясцовы канфлікт за маемасць (прыхапіў сабе Чарсвяты і Курылавічы, якія належалі Полацкаму замку) і паспробаваў прымусіць гараджан замыкаць крамы ў каталіцкія святы. Пасля чаго ў ліпені 1599 г. выбухнула паўстанне  палачан. Горад і шляхта адмовіліся яму падначальвацца і шантажавалі караля зыходам да Масквы. Ня могучы нават прыехаць у горад, з 1600 г. А. Сапега пачынае шукаць пакупніка на пасаду полацкага  ваяводы. Прадаць пасаду яму ўдаецца толькі ў 1613 г. Ваяводам смаленскім стаў у 1621

Неаднаразова выязджаў за мяжу, галоўным чынам у Італію: у 1579, 1592 і 1608.

Упершыню ажаніўся з Марыяй Чартарыйскай (шлюб у 1569), другі раз пабраўся шлюбам з Крыстынай Дэмбінскай (у 1570), з якой меў сына Станіслава Тамаша, а таксама дачок Ганну, Аляксандру, Крыстыну, Ядвігу, Марыяну і Дароту.

## Генеалогія 
## Літаратура 
* 
* Якубаў, В.У. Міжканфесіянальныя канфлікты ў полацкім ваяводстве (1550 – 1618 гг.) / В.У. Якубаў // Исследования по истории Восточной Европы : сб. науч. статей / РИВШ ; редкол.: А.В. Мартынюк [и др.]. – Минск : РИВШ, 2009. – Вып. 2. – С. 175–185.

## Спасылкі 
* Генеалогія магнацкіх радоў Рэчы Паспалітай 

Андрэй Паўлавіч
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Ваяводы полацкія
Катэгорыя:Ваяводы смаленскія
Катэгорыя:Падчашыі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Войты полацкія
Гамадрыл

**Гамадрыл** (*Papio hamadryas*) — малпа роду павіянаў, падатрад вузканосых малпаў.

## Знешні выгляд 
Вялікая малпа, якая дасягае да аднаго метра даўжыні (старыя самцы), прычым на хвост прыходзіцца 20-25 см; самкі ўдвая драбнейшыя. Агульны колер валасоў, якія пакрываюць цела гамадрыла, шэры (колеры сухой травы); у самцоў доўгія, арыгінальна размешчаныя валасы на галаве, плячах і грудзях ўтвараюць нешта накшталт грывы. Сядалішчныя мазалі чырвонага колеру, голая скура твару — брудна-цялеснага. Самкі маюць цямнейшую афарбоўку, валасы грывы карацейшыя; маладыя падобныя да самак.

Катэгорыя:Мартышкавыя
Навум Яфімавіч Трахтэнберг

**Навум Яфімавіч Трахтэнбе́рг** (, , Канатопскі павет Чарнігаўскай губерні Расійская імперыя — , , БССР, СССР) — беларускі і савецкі архітэктар. Заслужаны архітэктар БССР.

## Біяграфія 
Навум Яфімавіч Трахтэнберг з 1924 года жыў у Адэсе, дзе спачатку скончыў будаўнічую прафшколу, а з 1928 па 1932 год вучыўся на архітэктурным факультэце Адэскага інстытута выяўленчых мастацтваў (з 1930 года — Інстытут інжынераў грамадзянскага і камунальнага будаўніцтва). Яго настаўнікамі былі М. В. Замечак і В. Д. Зейлігер. Член Саюза архітэктараў СССР з 1933 года. У студзені 1942 года дэмабілізаваны па стане здароўя. У сакавіку 1944 года яго прызначылі начальнікам аддзела планіроўкі і забудовы гарадоў Упраўлення па справах архітэктуры, створанага пры СНК БССР. Навум Трахтэнберг прыняў актыўны ўдзел у аднаўленні разбуранага Мінска.

Працаваў галоўным архітэктарам праектаў, кіраўніком майстэрні з 1947 года — у Белдзяржпраекце, Мінска (1946; карэкціроўкі 1952, 1958—1959, сумесна з У. А. Каралём і С. Б. Спяранскім; 1965), Мазыра (1953), Маладзечна, Пінска, праект дэталёвай планіроўкі Мінска (1937—1939), праект забудовы цэнтральнай часткі Віцебска (1950), праекты планіроўкі і забудовы Ленінскага праспекта ў Мінску (Дзяржаўная прэмія БССР, 1968), планіроўка прыгараднай зоны Мінска (1959—1964), зон масавага адпачынку ў Заслаўскага вадасховішча (1968), карэктура генплана развіцця Мінска да 1980 г. (1944—1964).

Адзін з аўтараў кнігі «Мінск: Паваенны досвед рэканструкцыі і развіцця» (Масква, 1966)
Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1949), медалямі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
*  — С. 261.

## Спасылкі 
* Біяграфія Трахтэнберга Н. Е.
* Артыкул пра Трахтэнберга на сайце Беларускага Саюза Архітэктараў 
* *Инна Березкина* Архитектор Наум Трахтенберг: Штрихи к портрету // Архитектурно-строительный портал ais.by
* Трахтенберг Наум Ефимович // Архивы Беларуси

Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Марозавіцкі сельсавет

**Маро́завіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Марозавічы.

## Гісторыя 
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці БССР з цэнтрам у вёсцы Марозавічы шляхам вылучэння з адміністрацыйнага падпарадкавання Буда-Кашалёўскага пассавета населеных пунктаў: Атчаянны, Бадзёры, Беразіна, Берастоўка, Бушаўка, Ветка, Восаў, Вялікая Грыва, Галенкі, Гром, Дземідоўка, Зялёная Дуброва, Зялёны Дуб, Кавалёва, Кантаровічы, Марозавічы, Новая Буда, Новая Уза, Пабядзіцель, Папаратнае, Рэкорд, Славянец, Уборкі, Чарот і Ясакар, а таксама пералічэннем вёсак Беразоўка і Мігай з Недайскага сельсавета. 26 чэрвеня 1969 года скасаваны пасёлак Гром. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Марозавіцкага сельсавета 25 населеных пунктаў. 1 кастрычніка 1976 года скасаваны пасёлкі Восаў і Галенкі. 1 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Глазаўскага сельсавета (8 населеных пунктаў: вёскі Глазаўка, Жытанежжа, Іванаўка, пасёлкі Васільеўка, Дзікава, Новы Свет, Чарняцін і Чырвоны Сцяг). 4 снежня 2025 года скасаваны пасёлак Мігай.

## Скасаваныя населеныя пункты 
У склад Марозавіцкага сельсавета ўваходзілі населеныя пункты, якія зараз не існуюць: да 1969 года — пасёлак Гром, да 1976 года — пасёлкі Восаў і Галенкі, да 2020 года — пасёлак Новая Буда.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (24 населеныя пункты) — 1209 чалавек, з іх 93,4 % — беларусы, 5,0 % — рускія, 1,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (32 населеныя пункты) — 1604 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С. Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Варварына

Назву **Варва́рына** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Варварына — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Варварына — вёска ў Чавускім раёне
### Расія 
* Варварына (Навадугінскі раён)
Мікалай Сапега (сын Мікалая)

**Мікалай Сапега** (каля 1581 — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Харунжы вялікі літоўскі (1627—1638), ваявода менскі (1638) і берасцейскі (1638—1642), кашталян віленскі (з 1642).

Валодаў Коднем (збудаваў там касцёл і шпіталь), Вішніцай, Заазер’ем, Мсціжам.

## Біяграфія 
З магнацкага роду Сапегаў герба «Ліс», сын Мікалая і Ганны з Вішнявецкіх. Навучаўся ў езуіцкім калегіўме ў Брунсбергу (Браневе), універсітэтах Вены, Трыра, Майнца, Парыжа.

Абіраўся паслом на соймы, дэпутатам Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага (быў маршалкам Трыбунала ў 1634 годзе). Быў каралеўскім сакратаром, займаў шэраг дзяржаўных пасад.

У 1629—1636 гадах збудаваў у Кодзені касцёл Святой Ганны на ўзор базілікі святога Пятра ў Рыме. Там жа змясціў абраз Маці Божай Гвадэлупскай (пазней абраз Маці Божай Кодзенскай).

У шлюбе з Ядвігай Ганнай Войнай, дачкой падскарбія надворнага літоўскага Мацея Войны, меў сыноў Казіміра Мельхіяда і Яна Фердынанда; дачок Гальшку, Тэрэзу і Яну Петранелю. Пасля смерці першай жонкі пабраўся шлюбам з Альжбетай Прусіноўскай.

## Абраз Маці Божай 
Абраз Маці Божай Кодзенскай Мікалай Сапега прывез з Рыма, куды накіраваўся ў часе цяжкай хваробы. Папа Урбан VIII прыняў Сапегу і падараваў яму мноства рэліквіяў. Падчас імшы ў Ватыканскім араторыі Мікалай Сапега пабачыў у алтары абраз Маці Божай Грыгарыянскай (ці Гвадэлупскай). Абраз яму гэтак спадабаўся, што князь наважыўся ўсякімі сродкамі вывезьці святыню на Літву. Падкупіўшы закрыстыяна капліцы за 500 дукатаў, Мікалай Сапега завалодаў абразам і спешна з’ехаў з Рыму.

Праз некалькі дзён крадзёж выкрылі, закрыстыяна ледзь не прысудзілі да спалення. Суд нунцыя ў Варшаве прысудзіў Мікалаю Сапегу год вязніцы, вяртанне абраза і рэліквіяў, пешую пілігрымку да Рыму і будову касцёла.

Мікалай Сапега накіраваў у Рым пляменніка, просячы дараваць віну і пакінуць абраз у Кодзені. У 1635 годзе ён сам з’явіўся ў Рыме і здолеў улагодзіць справу. Абраз застаўся ў Літве: відаць, паўплывала дапамога нунцыю на Сойме 1635 года, у справе не дапушчэння шлюбу караля з кальвіністкай.

У выніку, луцкаму біскупу даручылі змясціць святыню ў новым касцёле ў Кодзені. Мікалай Сапега ахвяраваў на абраз кароны, скіпетр, сімвалы сонца і месяца.

## Генеалогія 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія магнацкіх радоў Рэчы Паспалітай 

Мікалай Сапега, сын Мікалая
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны віленскія
Катэгорыя:Ваяводы менскія
Катэгорыя:Ваяводы берасцейскія
Катэгорыя:Харунжыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Маршалкі Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Кольчатая нерпа

**Кольчатая нерпа**, або **акіба** (*Phoca hispida*) — від сапраўдных цюленяў, найбольш часта сустракаецца ў Арктыцы. Акрамя Паўночнага Ледавітага акіяна, гэты блізкі сваяк звычайнага цюленя жыве ў Балтыйскім моры.

## Знешні выгляд 
Кольчатыя нерпы названая так ад светлых колцаў з цёмным апраўленнем, якія складаюць малюнак яе поўсці. Дарослыя асобіны дасягаюць велічыні 135 см і вагі 70 кг. Балтыйскія асобнікі бываюць буйнейшымі — 140 см і 100 кг. Самцы, як правіла, крыху буйнейшыя за самак. Кольчатыя нерпы маюць добры зрок, а таксама выдатны слых і нюх.

## Паводзіны 
Кольчатыя нерпы не ўтвараюць калоній, а жывуць паасобку. Часам іх можна ўбачыць у невялікіх групах, не звязаных асабліва трывалымі сувязямі. Яны добра прыстасаваныя да круглагадовага знаходжання ў моры.

Катэгорыя:Сапраўдныя цюлені
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў  1775 годзе
Цюлень-манах

**Цюлень-манах** (*Monachus monachus*) — прадстаўнік роду цюлені-манахі (*Monachus*), сямейства Сапраўдныя цюлені (*Phocidae*). Знаходзіцца пад пагрозай знікнення.

Катэгорыя:Сапраўдныя цюлені
Катэгорыя:Марскія млекакормячыя
Вушастыя цюлені

**Вушастыя цюлені** (*Otariidae*) — сямейства драпежных млекакормячых з падатрада сабакападобных. Разам з сапраўднымі цюленямі і маржовымі ўваходзяць у парватрад ластаногіх, які раней лічыўся самастойным атрадам. Сярод ластаногіх найбольш блізкія з маржамі, разам з якімі ўваходзяць у надсямейства Otarioidea. У некаторых састарэлых класіфікацыях вушастыя цюлені і маржовыя збліжаліся з мядзведжымі.

Катэгорыя:Ластаногія
Катэгорыя:Марскія млекакормячыя
Сапраўдныя цюлені

**Сапраўдныя цюлені**, або **Цюленевыя** (*Phocidae*) — сямейства драпежных млекакормячых з падатрада сабакападобных. Разам з вушастымі цюленямі і маржовымі ўваходзяць у парватрад ластаногіх, які раней лічыўся самастойным атрадам. У некаторых састарэлых класіфікацыях лічыліся сваякамі куніцавых.

## Гл. таксама 
* Лахтак
* Кольчатая нерпа
* Цюлені-манахі
* Хахлач
Цюлені-манахі

**Цюлені-манахі** (*Monachus*) — род ластаногіх млекакормячых, адносіцца да падсямейства *Monachinae* сямейства сапраўдныя цюлені (*Phocidae*).

У родзе тры віды:
* цюлень-манах (М. monachus);
* гавайскі цюлень-манах (М. schauinslandi);
* карыбскі цюлень-манах (М. tropicalis).

Катэгорыя:Сапраўдныя цюлені
Катэгорыя:Марскія млекакормячыя
Іаган Хрысціян Эркслебен

**Іаган Хрысціян Палікарп Эркслебен** (; 22 чэрвеня 1744, горад Кведлінбург - 18 жніўня 1777, Гётынген) — нямецкі вучоны. Да яго навуковых інтарэсаў адносіліся фізіка, мінералогія, хімія і прыродазнаўства.

## Літаратура 
* Gerta Beaucamp: *Johann Christian Polycarp Erxleben. Versuch einer Biographie und Bibliographie.* (= Lichtenberg-Studien, hg. von Stefan Brüdermann und Ulrich Joost, Bd. 9). Wallstein Verlag Göttingen 1994
* Georg Christoph Lichtenberg: *Vorlesungen zur Naturlehre.* Ediert nach G. Chr. Lichtenbergs annotierten Handexemplar der 4. Auflage von Johann Christian Polykarp Erxlebens «Anfangsgründe der Naturlehre», hrsg. v. d. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. Wallstein Verlag Göttingen 2005
* Bertram Brenig: *Johann Christian Polycarp Erxleben (1744—1777) — Universalgelehrter, Naturforscher und Tierarzt*. Georgia-Augusta 72, 35-44 (2000)

Катэгорыя:Ветэрынары Германіі
Катэгорыя:Фізікі Германіі
Катэгорыя:Хімікі Германіі
Катэгорыя:Мінералогі Германіі
Гавайскі цюлень-манах

**Гавайскі цюлень-манах** (*Monachus schauinslandi*) — прадстаўнік роду цюлені-манахі (*Monachus*), сямейства цюленевыя (*Phocidae*). Знаходзіцца пад пагрозай знікнення.

## Знешні выгляд 
Даўжыня цела прыкладна 225 см. Афарбоўка дарослых самцоў на спіне цёмна-карычневая або цёмна-шэра-карычневая, з белым або жаўтлява-белым адценнем на бруху. Самкі больш светлыя і, як правіла, буйнейшыя за самцоў.

Катэгорыя:Сапраўдныя цюлені
Катэгорыя:Марскія млекакормячыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1905 годзе
Дунай (Буда-Кашалёўскі раён)

**Дуна́й** () — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыўскага сельсавета.

## Геаграфія 
У 24 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 26 км ад Гомеля.

Побач аўтадарога Жлобін — Гомель. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомы з канца XIX стагоддзя як паселішча ў Целяшоўскай воласці Гомельскага павета Магілёўскай губерні. У 1870 годзе памешчык меў тут 1000 дзесяцін зямлі. Па перапісу 1897 года фальварак Дунай (ён жа Бубнаўка).

У 1926 годзе знаходзіўся паштовы пункт. У 1930 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 15 двароў. На франтах загінулі 12 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ў складзе калгаса імя М. І. Калініна (цэнтр — вёска Івольск).

Да 1 снежня 2009 года пасёлак уваходзіў у склад Івольскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 5 двароў, 30 жыхароў (паводле перапісу).
* 1926 год — 15 двароў, 58 жыхароў.
* 1940 год — 39 двароў, 139 жыхароў.
* 1959 год — 103 жыхары (паводле перапісу).
* 2004 год — 19 двароў, 26 жыхароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Крыўскі сельсавет
Джон Эдуард Грэй

**Джон Эдуард Грэй** (англ.: John Edward Gray; 12 лютага 1800, Уолсал — 7 сакавіка 1875, Лондан) — брытанскі заолаг. Сын вядомага фармаколага і батаніка Сэмюэла Фрэдэрыка Грэя (1766—1828), старэйшы брат заолага Джорджа Роберта Грэя (1808—1872). Сам сябе называў першым філатэлістам ў свеце.

### Выданні каталогаў 
* *Gray J. E.* A Hand Catalogue of Postage Stamps: For the Use of Collectors. — London: R. Hardwicke, 1862. — xvi + 54 p. 
* *Gray J. E.* A New and Complete Set of Postage-stamp Album Titles, Geographically Arranged by Dr. J. E. Gray. — London: E. Marlborough and Co., 1863. — 64 p. 
* *Gray J. E.* The Illustrated Catalogue of Postage Stamps: For the Use of Collectors. — 3rd edn. — London: E. Marlborough & Co., 1865. — 95 p. 
* *Gray J. E.* The Illustrated Catalogue of Postage Stamps: For the Use of Collectors / Revised and corrected by O. Taylor. — 5th edn. — London: E. Marlborough & Co., 1870. — 210 p. 
* *Gray J. E.* The Illustrated Catalogue of Postage Stamps: For the Use of Collectors / Revised and corrected by O. Taylor. — 6th edn. — London: E. Marlborough & Co., 1875. — xvi + 523 p. 
* *Gray J. E.* The Illustrated Catalogue of Postage Stamps: For the Use of Collectors (1875) / Revised and corrected by O. Taylor. — 6th edn. — London: Kessinger Publishing, LLC, 2008. — 548 p. — ISBN 1-4368-2558-X, 9781436825580. (Репринт.) 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Заолагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Батанікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Філатэлісты Вялікабрытаніі
Елянец

**Еляне́ц** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Губіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца ў 25 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 50 км ад Гомеля.

Працякае рака Недайка (прыток ракі Дняпро). 

За 0,2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі знаходзіцца Елянецкае радовішча глін. Пластавы паклад звязаны з адкладамі палтаўкай серыі (палеаген-неаген). Ва ўскрышы дробназярністыя пяскі.

Паміж вёскай Елянец, пасёлкам Барок (Буда-Кашалёўскі раён) і былым пасёлкам Ясная Паляна (Буда-Кашалёўскі раён) знаходзіцца Яснапалянскае радовішча глін, пластападобны паклад звязаны з неагенавымі адкладамі. Ва ўскрышы супескі, жвір, галька, пяскі.

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой з поўначы пад прамым вуглом далучаюцца два завулкі і кароткая вуліца. На поўдні амаль паралельна да галоўнай размешчана кароткая просталінейная вуліца. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Выяўлены археолагамі курганны магільнік (7 насыпаў, у 2,5-3 км на паўночны ўсход ад вёскі, абапал лясной дарогі) сведчыць пра засяленне гэтай тэрыторыі з даўніх часоў. Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVI стагоддзя як паселішча ў Менскім ваяводстве ВКЛ. У 1525-27 гадах сяло Елянцы згадваецца ў перапісцы Васіля III і Жыгімонта I па пытаннях памежных канфліктаў паміж Маскоўскай дзяржавай і Вялікім княствам Літоўскім. Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) у складзе Расійскай імперыі, у Недайскай воласці Беліцкага, затым Гомельскага павета Магілёўскай губерні. У 1858 годзе валоданне памешчыка Перасвет-Солтана. Працаваў хлебазапасны магазін. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: царкоўна-прыхадская школа, 4 ветракі, крупарушка, гамарня, карчма. З 1907 года дзейнічала народная вучэльня (62 вучні). У 1909 годзе 1200 дзесяцін зямлі, школа, млын.

У 1925 годзе ў Губіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі.

У 1930 арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў 1943 годзе акупанты спалілі 8 двароў і забілі 4 жыхароў. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 98 жыхароў вёскі. У памяць пра загінуўшых у 1967 годзе ў цэнтры вёскі ўсталяваны помнік. Па перапісу 1959 года ў складзе калгаса «Авангард» (цэнтр — вёска Старая Буда). Размяшчаліся дапаможная гаспадарка «Ніва», камбінат бытавога абслугоўвання, пачатковая школа, клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, магазін.

Да 16 снежня 2009 года ў складзе Старабудскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1858 год — 40 двароў, 399 жыхароў.
* 1897 год — 103 двары, 701 жыхар (паводле перапісу).
* 1909 год — 119 двароў, 917 жыхароў.
* 1925 год — 147 двароў.
* 1940 год — 215 двароў, 963 жыхары.
* 1959 год — 691 жыхар (паводле перапісу).
* 2004 год — 109 гаспадарак, 215 жыхароў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Губіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Хэль (міфалогія)

з карціны Ёханеса Гертса, 1889]]
**Хэль** () — уладарка свету памерлых, Хэльхэйма, дачка каварнага Локі і волаткі Ангрбоды, адна з трох хтанічных пачвар.

## Выгляд 
Паводле «Малодшай Эды» (якую склаў Сноры Стурлусан у ХІІІ ст), Хэль — волатка, вышэйшая за большасць ётунаў. Яе цела напалову цёмна-сіняе, амаль чорнае, а напалову — колеру мяса. Паводле іншых апісанняў, яе цела напалову сінявата-чорнае, напалову — сінявата-белае, таму яе называлі блакітна-белай Хэль. Таксама згадвалася, што зверху яна выглядае як жывая жанчына, а ногі — як у трупа, які гніе.

## Хэльхэйм 
Хэльхэйм, краіна Хэль, знаходзіўся пад адным за каранёў Ігдрасіля — сусветнага дрэва. Ля брамы царства Хэль цячэ рака Г’ёль, мост праз якую ахоўвае дзева Моргуд. Адначасова (у гарызантальнай праекцыі скандынаўскай мадэлі сусвету) царства Хэль размяшчаецца на поўначы («Малодшая Эда»: «…а дарога ў Хэль вядзе ўніз і на поўнач»). У «Старэйшай Эдзе» Хэль згадваецца болей скупа, сустракаецца выраз «сысці да Хэль» (значыць, памерці). Палац Хэль завецца Ледзяной Імжою. Найболей вядомы міф аб тым, як Хэрмод, сын Одзіна (вярхоўнага бога), накіраваўся да Хэль — прасіць аб вызваленні памерлага Бальдра — бога вясны. І нават сам Одзін не меў улады, каб прымусіць гаспадыню смерці вярнуць памерлага да жыцця.

Трон жахлівай Хэль зваўся Одрам Хваробы, а яе падданымі рабіліся ўсе, хто памёр ад старасці ці бясслаўна загінуў у бітве. Тыя ж, хто сумленна аддаў жыццё ў баі, накіроўваліся ў нябесную Вальхалу. Лічылася, што, калі пачнецца Канец Свету (Рагнарок), мёртвае войска Хэль рушыць на неба на караблі Нагльфар, зробленым з пазногцяў нябожчыкаў, і сутыкнецца там з эйнхэр’ямі — светлымі душамі ваяроў, што загінулі ў баях і жывуць у нябеснай Вальхале.

Пазней імя Хэль стала выкарыстоўвацца хрысціянамі дзеля азначэння Пекла.

## Параўнанне з іншымі міфалогіямі 
У беларускай міфалогіі таксама існуе матыў моста (гл. Калінаў мост), якія вядзе ў сусвет мёртвых. Ён перакінуты праз раку Смуродзіна (ад «смурод» — значыць, трупны пах).

## Літаратура 
* Эда. Песні пра багоў  / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Галіяфы, 2021.
* Эда. Песні пра герояў / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Тэхналогія, 2022.
* Эда Сноры Стурлусана   / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Галіяфы, 2021.
* Эда. Забытыя песні   / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Тэхналогія, 2023.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Энцыклапедыя міфалогіі. Хэль 

Катэгорыя:Скандынаўская міфалогія
Катэгорыя:Германская міфалогія
Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Сярэдневяковая міфалогія
Катэгорыя:Багіні
Жытанежжа

**Жытане́жжа** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марозавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 12 км на захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель).

Каля вёскі найвышэйшы пункт раёна (157 м).

## Транспартная сетка 
Транспартная сувязь па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Губічы — Буда-Кашалёва.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Рагачоўскім павеце Магілёўскай губерні. Па рэвізіі 1858 года валоданне памешчыка Перасвет-Солтана. З 1884 года працаваў хлебазапасны магазін. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: школа граматы, хлебазапасны магазін, 4 ветракі, у Недайскай воласці Гомельскага павета. У 1909 годзе 926 дзесяцін зямлі. У 1912 годзе пабудаваны будынак земскай школы і пачаліся заняткі ў ёй.

У 1925 годзе ў Недайскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Трактар», працавалі гамарня, вятрак. Падчас Вялікай Айчыннай вайны 28 лістапада 1943 года вызвалена ад захопнікаў. На фронце загінулі 72 жыхары вёскі. У 1959 годзе ў складзе калгаса «Новае жыццё» (цэнтр — вёска Глазаўка).

Да 17 мая 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Недайскага сельсавета, да 1 снежня 2009 года — у склад Глазаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 18 гаспадарак, 34 жыхары.

### Дынаміка 
* 1858 год — 13 двароў, 135 жыхароў.
* 1897 год — 43 двары, 371 жыхар (паводле перапісу).
* 1909 год — 55 двароў, 412 жыхароў.
* 1925 год — 111 двароў.
* 1959 год — 302 жыхары (паводле перапісу).
* 2004 год — 18 гаспадарак, 34 жыхары.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Марозавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Заброддзе (Буда-Кашалёўскі раён)

**Забро́ддзе** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 28 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 44 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, да якой на поўначы далучаецца невялікі адасоблены ўчастак забудовы. Жылыя хаты драўляныя, сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1929 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ў складзе эксперыментальнай базы «Пянчын» (цэнтр — вёска Пянчын).

Да 24 кастрычніка 2002 года Заброддзе ўваходзіла ў склад Бярвёнаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 18 гаспадарак, 31 жыхар.

### Дынаміка 
* 1959 год — 152 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 18 гаспадарак, 31 жыхар.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Завідаўка (Буда-Кашалёўскі раён)

**Заві́даўка** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Уваравіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 17 км на паўднёвы ўсход ад Буда-Кашалёва, 29 км ад Гомеля, 1 км ад чыгуначнай станцыі Радзеева (на лініі Жлобін — Гомель).

### Гідраграфія 
На захадзе і поўдні рака Уза (прыток ракі Сож).

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, а затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Уваравічы. Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудова двухбаковая, рэдкая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з канца XIX стагоддзя як пасёлак у Гомельскім павеце Магілёўскай губерні. У 1884 годзе дзейнічаў хлебазапасны магазін.

У 1926 годзе ў Лапіцкім сельсавеце Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года) з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці, з 17 красавіка 1962 года ў Буда-Кашалёўскім раёне. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная Завидовка», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны загінулі 14 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ў складзе эксперыментальнай базы «Уваравічы» (цэнтр — гарадскі пасёлак Уваравічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 14 гаспадарак, 37 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1926 год — 32 двары, 163 жыхара.
* 1959 год — 113 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 14 гаспадарак, 37 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Уваравіцкі сельсавет
Залунеўе

**Залуне́ўе** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

На поўдні мяжуе з лесам.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 4 км на ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 47 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільных дарогах, якія адыходзяць ад Буда-Кашалёва. Планіроўка складаецца з кароткай, просталінейнай мерыдыянальнай вуліцы, забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана напачатку XX стагоддзя. Найболей актыўная забудова даводзіцца на 1920-я гады. У 1930 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 11 жыхароў. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Дуравіцкі» (цэнтр — вёска Дуравічы).

Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Дуравіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 17 гаспадарак, 30 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1959 год — 102 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 17 гаспадарак, 30 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Акцябрскі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)
Зара (Буда-Кашалёўскі раён)

**Зара́** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Гусявіцкага сельсавета.

Побач размешчаны паклады цагляных глін.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 8 км на поўдзень ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская, 45 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На поўначы рака Уза (прыток ракі Сож).

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Гомель. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай мерыдыянальнай вуліцы, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1930 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе эксперыментальнай базы «Пянчын» (цэнтр — вёска Пянчын).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 30 гаспадарак, 48 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1926 год — 19 двароў, 115 жыхароў.
* 1959 год — 170 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 30 гаспадарак, 48 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Гусявіцкі сельсавет