open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Анатоль Паўлавіч Кудравец

**Анатоль Паўлавіч Кудравец** (нар. , в. Аколіца,  — ) — беларускі пісьменнік, перакладчык, кінасцэнарыст.

## Біяграфія 
Скончыў Слуцкае педвучылішча (1955), аддзяленне журналістыкі БДУ (1963). Член Саюза пісьменнікаў СССР (1969). Працаваў настаўнікам, рэдактарам на Беларускім радыё, літсупрацоўнікам газеты «Літаратура і мастацтва», рэдактарам выдавецтва «Беларусь», адказным сакратаром часопіса «Маладосць», галоўным рэдактарам выдавецтва «Мастацкая літаратура» (1972—1974), інструктарам, загадчыкам сектара мастацкай літаратуры ЦК КПБ (1974—1978), на працягу 20 гадоў галоўным рэдактарам часопіса «Нёман» (1978—1997).

## Творчасць 
Друкуецца з 1960 года. Першы зборнік апавяданняў «На зялёнай дарозе» (1968) вызначаецца праўдзівасцю, уменнем убачыць у чалавеку агульназначнае. У аповесці «Раданіца» (1971) ставіць праблему духоўных каштоўнасцей сучасніка, яго жыццёвай пазіцыі, адносін да мінулага і будучага. У кнігах «Дзень перад святам» (1975), «Зімы і вёсны» (1976), «На балоце скрыпелі драчы» (1979), рамане «Сачыненне на вольную тэму» (1984) адлюстраваў складаныя працэсы ў сучаснай вёсцы. Творчасць пісьменніка вылучаецца глыбокім псіхалагізмам, уменнем праз разгортванне падзей перадаць драматызм чалавечых характараў, творы адметныя дакладнасцю апісання жывых рэалій, побыту, прыроды, дзейных асоб. Аўтар кнігі падарожных нарысаў «За чужымі далямі» (1981), сцэнарыяў мастацкіх фільмаў «Асеннія яблыкі» (1975), «Раданіца» (1984, з Ф. Коневым).

Займаўся перакладамі. На беларускую мову пераклаў «Падарожжы Гулівера» Дж. Свіфта, «Сібірскія апавяданні» У. Іванава, раманы А. Нурпеісава «Змрок» і «Нягоды», аповесць К. Сіманава «Дні і ночы», «Аповесці» А. Тамсаарэ, кнігі «Апошні прамень» У. Караленкі, «На Іртышы» С. Залыгіна і іншыя.

## Асноўныя творы 
* «На зялёнай дарозе» (1968)
* «Раданіца» (1971)
* «Дзень перад святам» (1975)
* «Зімы і вёсны» (1976)
* «На балоце скрыпелі драчы» (1979)
* «За чужымі далямі» (1981)
* «Сачыненне на вольную тэму» (1985)
* Выбраныя творы ў 2 тамах (1986—1987)
* «Блакітны вярблюд» (1990)
* «Смерць нацыяналіста» (1992)

## Прызнанне 
* Узнагароджаны ордэнам Дружбы народаў.
* Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі імя Якуба Коласа за раман «Сачыненне на вольную тэму» (1986)
* Лаўрэат прэміі «Залаты апостраф» (2012)

## Літаратура 
* Сучасная беларуская проза. Традыцыі і наватарства. Анталогія. — Мн.: Сэр-Віт, 2003.

## Спасылкі 
* Некралог А. П. Кудраўца  на сайце Саюза беларускіх пісьменнікаў

Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Сцэнарысты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў
Тачыра

**Тачыра** () — адзін з 23 штатаў Венесуэлы.

Назва ад «tachure», расліны *Jatropa gossypifolia* на мове чыбча. Сталіца штата — Сан-Крыстобаль.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Штаты Венесуэлы
Сукрэ (штат)

**Сукрэ** () — штат на поўначы Венесуэлы. Плошча — 12 тыс. км ². Насельніцтва 916,6 тыс. жыхароў.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Кумана.

Катэгорыя:Штаты Венесуэлы
Праксіцель

[thumb|[Афрадыта Кнідская]]
**Праксі́цель** () — старажытнагрэчаскі скульптар IV стагоддзя да н. э. Меркаваны аўтар знакамітых кампазіцый «Гермес з дзіцем Дыянісам» і «Апалон, які забівае яшчарку». Большасць работ Праксіцеля вядома па рымскім копіях або па апісаннях антычных аўтараў. Скульптуры Праксіцель размалёўваў афінскі мастак Нікій.

Лічыцца, што Праксіцель, сын афінскага скульптара Кефісадота, нарадзіўся ў Афінах каля 390 г. да н. э. Да часу Аляксандра Македонскага, відаць, скульптара ўжо не было ў жывых.

Праксіцель — першы скульптар, які максімальна рэалістычна адлюстраваў аголеную жанчыну: скульптура *Афрадыта Кнідская*, дзе аголеная багіня прытрымлівае рукой адзенне, якое звалілася. Пасля вельмі многія скульптары адлюстроўвалі багіню ў падобнай позе. Афрадыта Праксіцеля стала так папулярна, што дала пачатак асаблівага тыпу ў жаночай скульптуры: тыпу *Афрадыты Кнідскай* (да гэтага тыпу належыць, напрыклад, Венера Мілоская).

У гонар Праксіцеля названы кратар на Меркурыі.

## Спасылкі 
* Выстава Праксіцеля ў Луўры

Катэгорыя:Скульптары Старажытнай Грэцыі

Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названы кратар на Меркурыі
Марафонскі юнак

**Марафонскі юнак** — старажытнагрэчаская бронзавая статуя, вылаўленая рыбакамі з Марафонскага заліва ў 1925 годзе і якая папоўніла збор Нацыянальнага археалагічнага музея Афін. Мяркуецца, што на ёй выяўлены Гермес, хоць якія-небудзь атрыбуты гэтага бога адсутнічаюць. Мяккая прапрацоўка мускулатуры і расслаблены стан кантрапоста выдаюць уплыў Праксіцеля. Прыпаднятай правай рукой фігура абапіралася на сцяну, якая цяпер не існуе. Статуя датуецца апошняй чвэрцю IV стагоддзя да н.э. Поза юнака знаходзіць аналагі ў мастацтве Старажытнага Рыма (мармуравыя выявы сатыраў, якія разліваюць віно).

Катэгорыя:Гермес
Катэгорыя:Нацыянальны археалагічны музей Афін
Катэгорыя:Скульптуры Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Бронзавыя скульптуры
Катэгорыя:Скульптуры IV стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Падводная археалогія
Таццяна Козік

**Таццяна Фёдараўна Козік** () — беларуская мастачка, мадэльер адзення, жонка пісьменніка Алеся Аркуша.

## Біяграфія 
Нарадзілася 11 лютага 1962 года ў г. п. Хоцімск Магілёўскай вобласці.

У 1980 годзе скончыла Рэспубліканскую школу-інтэрнат па выяўленчым мастацтве і музыцы імя Івана Ахрэмчыка, у 1988 годзе — Віцебскі тэхналагічны інстытут лёгкай прымысловасці (аддзяленне «Мастацкае аздабленне і мадэляванне вырабаў тэкстыльнай і лёгкай прымысловасці»). Навучалася ў Л. Скрыпнічэнка, С. Статкоўскай, А. Філіпенкі.

Падчас вучобы ў школе-інтэрнаце ўдзельнічала ў дзейнасці маладзёжнага творчага згуртавання Беларуская спеўна-драматычная майстроўня.
Працуе ў галіне дэкаратыўна-ўжытковага мастацтва (габелен, батык), акварэлі, жывапісу і дызайна жаночага адзення з лёну. Самы вялікі габелен мастачкі *«Крылы ператворацца ў карэнні»* (1,5 х 6 м) быў выкананы мастачкай для офісу наваполацкага аддзялення Белпрамбудбанку. Аўтарка персанальных канцэптуальных выстаў *«Птушыны рай»* (Полацкі музей беларускага кнігадрукавання, 2000), *«Роздум каля вялікай вады»* (Наваполацкі гарадскі выставачны зал, 2006), *«Каляровыя сны зімовага саду»* (Полацкая карцінная галерэя, 2010), *«Выспа»* (Полацкая карцінная галерэя, 2015), *«Малюнкі ў паветры» (Віцебскі мастацкі музей, 2016), «У гэтых вокнах жыве любоў» (Полацкая карцінная галерэя, 2017), «Лён. Лёс. Летуценні» (Віцебскі мастацкі музей, 2018), «У гэтых вокнах жыве любоў»* (мінская галерэя «Мастацтва», 2018). У 2010 годзе мела персанальную выстаўку ў галерэі «Lust auf Kunst» нямецкага горада Рэбург-Локум.

У 2005 годзе выканала габелен «Спаская святыня», які быў ад імя жыхароў горада Полацка падараваны мітрапаліту Мінскаму і Беларускаму Філарэту з нагоды яго 70-годдзя.

Жыве і працуе ў Полацку.

## Сям’я 
Мае двух сыноў — Антона (нар. 1988) і Даніла (нар. 2002).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларускі габелен [Выяўленчы матэрыял] = Белорусский гобелен = Tapestry in Belarus; уклад. Л. І. Пятруль. — Мінск : Беларусь, 2015. — С. 104—107, 305.
* *Дубавец, С.* Майстроўня. Гісторыя аднаго цуду / Сяргей Дубавец; фота А. Канцавога. — [Б. м.] : Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2012, — 457 с.

## Спасылкі 
* Гісторыя аднаго цуду: Таццяна Козік (Храмянкова)
* Інтэрв’ю для часопіса Дзеяслоў 
* Наша Ніва : 7 ліпеня ў Полацку шукалі лугавыя кветкі
* Наша Ніва : Лён і вялікая вада 
* Адкрыццё выстаўкі «Каляровыя сны зімовага саду»
* Rehburg-Loccum. Lust auf Kunst
* Прыватны дзённік: Таццяна Козік
* http://epolotsk.com/page.php?id=132 
* http://www.rv-blr.com/biography/view/302 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Хоцімску
Катэгорыя:Мадэльеры Беларусі
Гуаякіль

**Гуаякі́ль** () — найбуйнейшы эквадорскі партовы горад пры ўпадзенні ракі Гуаяс у Ціхі акіян (Гуаякільскі заліў), цэнтр правінцыі Гуаяс. Закладзены 15 жніўня 1534 года пад назвай Сант’яга-дэ-Гуаякіль. Гуаякіль першым сярод эквадорскіх гарадоў атрымаў 9 кастрычніка 1820 года незалежнасць ад Іспаніі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Рафаэль Карэа (нар. 1963) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Эквадора, прэзідэнт Эквадора з 2007 па 2017 год.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка муніцыпалітэта

Катэгорыя:Гарады Эквадора
Гуаяс

**Гуа́яс** () — рака ў заходнім Эквадоры, упадае ў Гуаякільскі заліў Ціхага акіяна. Рака дала назву правінцыі Гуаяс, на ёй стаіць адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы эквадорскі горад Гуаякіль.

Рака Гуаяс намалявана на гербе Эквадора.

Рака бярэ свой пачатак ля падножжа вулкана Чымбараса.

Даліна ракі Гуаяс цягнецца ў мерыдыяльным кірунку ля падножжа Анд і аддзелена ад узбярэжжа Ціхага акіяна.

Катэгорыя:Рэкі Эквадора
Гуаякіль (заліў)

**Гуаякіль**, **Гуаякі́льскі заліў** () — заліў Ціхага акіяна, на захадзе кантынентальнага Эквадора і Перу.

Даўжыня заліва 115 км, шырыня каля ўвахода каля 116 (160) км. Глыбіні да 200 м. Прылівы паўсутачныя, вышынёй да 4,4 м.
Прасціраецца ад эквадорскага курортнага горада Салінас (на поўначы) да перуанскага Пунта-Парынняс (на поўдні). У заліў упадаюць рэкі: Гуаяс, Хубонес, Сарумілля, Тумбес. У нізоўі ракі Гуаяс знаходзіцца горад і порт Гуаякіль.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Анна Новиковская* В Эквадоре запустили «плавучие острова», чтобы очистить сверхзагрязненный залив // Naked Science

Катэгорыя:Залівы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Залівы Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Геаграфія Эквадора
Катэгорыя:Геаграфія Перу
Акры

**Акры** () — штат на паўночным захадзе Бразіліі, адносіцца да Паўночнага рэгіёна краіны, размешчаны на поўдзень ад экватара. Адміністрацыйны цэнтр — горад Рыу-Бранка. Мяжуе на поўначы з штатам Амазонас, на ўсходзе — з штатам Рандонія, на паўднёвым усходзе — з Балівіяй, на паўднёвым захадзе – з Перу. 

Штат займае па плошчы 16 месца ў Бразіліі (152 581,388 км²), а па насельніцтву — 25 месца (732 793 чалавек).

## Геаграфія 
Тэрыторыя адносіцца да басейна Амазонкі. На заходняй мяжы з Перу — горы Сера-ду-Дывізор (Кантамана) максімальная вышыня 609 м.

Асноўныя рэкі: прытокі Амазонкі — Журуа і Пурус (з прытокамі) працякаюць у напрамку на поўнач і паўночны ўсход.

## Гісторыя 
Першапачаткова тэрыторыя належала Балівіі, аднак падчас каўчукавай ліхаманкі сюды прыйшло шмат партугаламоўных бразільцаў, якія абвясцілі Рэспубліку Акры. Пасля шэрагу ваенных канфліктаў штат адышоў да Бразіліі па дамове з Балівіяй ад 17 лістапада 1903 года, пераўтвораны ў штат у 1962 годзе, да гэтага быў федэральнай тэрыторыяй.
left|thumb|200px|Будынак адміністрацыі губернатара штата Акры ў Рыу-Бранку

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі 
Штат падзяляецца на два мезарэгіёна Валі-ду-Акры (усходні) і Валі-ду-Журуа (заходні), якія ў сваю чаргу падзяляюцца на шэраг мікрарэгіёнаў.

## Эканоміка 
Насельніцтва займаецца ў асноўным зборам соку гевеі і бразільскіх арэхаў па рэках, і вырошчваннем маніёка. Таксама ў штаце вядуцца лесанарыхтоўкі, на мяжы з Перу — залатыя капальні.

Катэгорыя:Штаты Бразіліі
Алагоас

**Алагоас** () — штат на ўсходзе Бразіліі, адносіцца да рэгіёна Паўночны Усход.

Адміністрацыйны цэнтр - горад Масеё.

Штат размешчаны на паўночным усходзе Бразіліі, мяжуе на поўначы і паўночным захадзе - са штатам Пернамбуку, на захадзе - са штатам Байя, на паўднёвым захадзе і поўдні - са штатам Сержыпі. На ўсходзе штата - узбярэжжа Атлантычнага акіяна.

Катэгорыя:Штаты Бразіліі
Амазонас

**Амазо́нас** () — самы буйны штат у Бразіліі, размешчаны на паўночным захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — горад Манаус. Мяжуе на поўначы са штатам Рарайма і Венесуэлай, на ўсходзе са штатам Пара, на паўднёвым усходзе са штатам Мату-Гросу, на поўдні са штатамі Рандонія і Акры, а на захадзе з Перу і Калумбіяй. 

Штат займае па плошчы 1 месца ў Бразіліі (1 570 745,68 км²), а па насельніцтве — 15 месца (3 341 096 чалавек (2008)).

## Гл. таксама 
* Рака Абакашыс

Катэгорыя:Штаты Бразіліі
Рандонія

**Рандонія** () — штат на захадзе Бразіліі. Адміністрацыйны цэнтр — Порту-Велью.

Рандонія мяжуе са штатамі Акры, Амазонас і Мату-Гросу, а таксама з Балівіяй.

## Адміністрацыйны падзел 
Штат дзеліцца на 2 рэгіёны, 8 мікрарэгіёнаў і 52 абшчыны.

## Насельніцтва 
Колькасць насельніцтва — 1 562 417 (2006)

Урбанізацыя: 66,8 % (2004)

Расавы склад:
* мулаты — 934000 (53.8 %)
* белыя — 590 000 (37.0 %)
* чарнаскурыя — 114 000 (7.2 %)
* азіяты і індзейцы — 35 000 (2.2 %)

Катэгорыя:Штаты Бразіліі
Пара (штат)

**Пара** () — штат на поўначы Бразіліі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Белен. Мяжуе на поўначы са штатам Амапа, Гаянай і Сурынамам, на ўсходзе — са штатамі Мараньян і Такантынс, на поўдні — са штатам Мату-Гросу, а на захадзе — са штатамі Амазонас і Рарайма. На паўночным усходзе штата — узбярэжжа Атлантычнага акіяна.

Катэгорыя:Штаты Бразіліі
Санта-Катарына

**Санта-Катарына** () — штат на поўдні Бразіліі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Фларыянопаліс.

Штат атрымаў назву ад аднайменнага вострава. У ім знаходзіцца горад Сан-Бенту-ду-Сул, вядомы сваёй мэблевай прадукцыяй.

Катэгорыя:Штаты Бразіліі
Рыа-дэ-Жанэйра (штат)

**Рыа-дэ-Жанэйра** () — штат Бразіліі, сталіца — горад Рыа-дэ-Жанэйра. Па ўкладу ў нацыянальную эканоміку штат займае другое месца пасля штата Сан-Паўлу. Гэта самы маленькі штат макрарэгіёну Паўднёвы Усход і адзін з найменшых штатаў краіны, разам з тым працягласць яго берагавой лініі — трэцяя ў краіне.

Найбуйнейшыя гарады штата: Рыа-дэ-Жанэйра, Нова-Ігуасу, Нітэрой, Дукі-дзі-Кашыяс, Сан-Гансалу

Насельніцтва штата па перапісу 2010 года складае 15&nbsp;993&nbsp;583 чалавек. Жыхары штата называюць сябе «флумінэнсе» ().

На бразільскім сцягу штат абазначаны бэтай сузор’я Паўднёвы Крыж (β = Mimosa).

Катэгорыя:Штаты Бразіліі
Палтава

**Палтава** () — горад на ўсходзе цэнтральнай часткі Украіны, на рацэ Ворскла. Адміністрацыйны цэнтр Палтаўскай вобласці і Палтаўскага раёна. Плошча 104,42 км². Насельніцтва 287 тыс. чал. (2024).

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Уладзіміравіч Алізаровіч (нар. 1965) — урач-нейрахірург. Кандыдат медыцынскіх навук (2005), дацэнт (2011).
* Васіль Леанідавіч Амялянскі (1867—1928) — вучоны ў галіне мікрабіялогіі, акадэмік
* Барыс Львовіч Бразоль
* Андрэй Міхайлавіч Данілка
* Уладзімір Іванавіч Дзюба, беларускі паэт, драматург
* Ігар Уладзіміравіч Забара (нар. 1962) — беларускі акцёр, рэжысёр.
* Анатоль Васільевіч Луначарскі
* Уладзімір Іванавіч Пічэта (1878—1947) — беларускі савецкі гісторык, археолаг, педагог.
* Уладзімір Іванавіч Свінарэнка (нар. 1959) — беларускі архітэктар.
* Ігар Алегавіч Траянчук (нар. 1956) — беларускі фізік. 
* Вера Ільінічна Юрціна (нар. 1935) — беларускі архітэктар.
* Ігар Канстанцінавіч Лапацін (1923—2012) — беларускі заолаг. Доктар біялагічных навук (1965), прафесар (1966).

## Адукацыя і навука 
* Палтаўскі нацыянальны педагагічны ўніверсітэт імя Уладзіміра Караленкі
* Нацыянальны ўніверсітэт «Палтаўская політэхніка імя Юрыя Кандрацюка»
* Палтаўская дзяржаўная аграрная акадэмія
* Палтаўскі ўніверсітэт эканомікі і гандлю

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Бучневич, В.Е.* Записки о Полтаве и ее памятниках / В.Е. Бучневич. — Xарьков : САГА, 2008. — 2-е изд. Исправл. и дополн. — 449 с. (Репринтное воспроизв. издания Полтава: Типо-литогр. Губернск. Правл. 1902 г.). ISBN 978-966-2918-67-0.
* *Павловский, И.Ф.* Полтава. Исторический очерк ее, как губернского города в эпоху управления генерал-губернаторами (1802—1856) / И.Ф. Павловский. — Полтава : Электрич. типо-литография Т-ва быв. "И. А. Дохман", 1910. — 238 с.
* Труды Полтавской Ученой Архивной Комиссии / под ред. И.Ф. Павловского, А.Ф. Мальцева, Л.В. Падалки и В.А. Пархоменко. — Вып. 5. — Полтава : Электрич. тип. Г.И. Маркевича, Панский ряд, 1908. — 240 с.
* Труды Полтавской Ученой Архивной Комиссии / под ред. И.Ф. Павловского, А.Ф. Мальцева и Л.В. Падалки. — Вып. 14. — Полтава : Электрич. тип. Г.И. Маркевича, Бульвар Котляревского, 1916. — 416 с.
* *Шандра, В.С.* Генерал-губернаторства в Україні: XIX — початок XX ст. / В.С. Шандра. — Київ : НАН України, Ін-т історії України, 2005. — 427 с.

Катэгорыя:Гарады Палтаўскай вобласці
Партугалія на конкурсе песні Еўрабачанне 2008

Партугалію на конкурсе песні «Еўрабачанне-2008» у другім паўфінале прадставіла **Ваня Фэрнандэш** з песняй «Senhora do Mar». Песня мінула ў фінал, заняўшы 13 месца і набраўшы 69 ачкоў.

## Нацыянальны адбор 
Партугальская кампанія *RTP* запрасіла шэраг вядомых у краіне прадзюсараў, дазволіўшы ім абраць выканаўцаў і песні. Фінал адбору мінуў 9 сакавіка.

## Галасаванні 
### У паўфінале 
|width="50%"|

|}

### У фінале 
|width="50%"|

|}

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Еўрабачання
* Партугалія на конкурсе песні Еўрабачанне-2008

2008
Катэгорыя:Краіны на конкурсе песні Еўрабачанне 2008
Senhora do Mar

thumb
**Senhora do Mar** (**Negras Águas**) () — песня, з якой 22 мая 2008 года Ваня Фернандэш прадставіла Партугалію на міжнародным конкурсе песень «Еўрабачанне-2008». Аўтары песні: Карлас Коелха і Андрэй Бабіч. Песня заняла 13 месца з 69 баламі ў фінале, а ў другім паўфінале конкурсу — 2 месца з 120 баламі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Еўрабачання 

Катэгорыя:Песні
Катэгорыя:Партугалія на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Песні на партугальскай мове
Латвійская чыгунка

**Латвійская чыгунка** () — нацыянальная дзяржаўная чыгуначная кампанія Латвіі.

Заснавана ў 1919 годзе і адноўлена ў 1994 годзе на базе латвійскай часткі прыбалтыйскай чыгункі.

Кампанія абслугоўвае ўсю чыгуначную сетку краіны: 2263,3 км пуцей каляіны 1520 мм.

## Цягавы рухомы парк 
* Цеплавозы M62, 2М62, 2М62У, 2ТЭ10М, 2ТЭ10У, ТЭП70, ЧМЭ3, ТЭМ2, ТГК2, ТГМ3.
* Электрацягнікі ЭР2, ЭР2Т, ЭР2М.
* Дызель-цягнік ДР1А. Рэйкавы аўтобус (аўтаматрыса) AR2.

## Гл. таксама 
* Чыгуначная лінія Ліепая — Вэнтспілс
* Музей гісторыі Латвійскай чыгункі
* Аўтамабільныя дарогі Латвіі

## Спасылкі 
* Сайт прадпрыемства 
* Фоталініі Латвійскай чыгункі на сайце Railwayz.info


Катэгорыя:Кампаніі Латвіі
Нямецкі баксёр

**Нямецкі баксёр** або проста **баксёр** — выведзеная ў Германіі парода буйных каржакаватых гладкашэрсных сабак.

Масць (афарбоўка шэрсці) можа быць аднастайнай бэжавай, тыгравай, белай або тыгравай з белымі плямамі. Баксёры брахіцэфальны (маюць шырокія, кароткія чарапы), у іх квадратныя пысы, форма прыкусу ў баксёра — перакус, вельмі моцныя сківіцы і магутны прыкус ідэальны для падвешвання на буйную здабычу. Баксёр выведзены з англійскага бульдога.

Баксёраў упершыню паказалі на выставе сенбернараў у Мюнхене ў 1895 годзе, а першы клуб заводчыкаў баксёраў заснаваны ў 1897 годзе. Паводле даных Амерыканскага клуба сабакаводства на 2010 год, баксёр — сёмая папулярнасцю парода ў ЗША.

Катэгорыя:Пароды сабак паводле алфавіта
Катэгорыя:Малосы
Катэгорыя:Пароды сабак Германіі
Уладзімір Марцінавіч Хадыка

**Уладзімір Марцінавіч Хады́ка** () — беларускі , .

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў на выдатна Дудзіцкую пачатковую школу. З 12 год працаваў парабкам. У 1923 годзе скончыў агульнаадукацыйныя курсы ў Менску. Працаваў настаўнікам пачатковых класаў у вёсцы Асака Дудзіцкага сельсавета. Два гады служыў у Чырвонай Арміі, а потым стаў сакратаром Дудзіцкага сельсавета.

3 1929 года жыў у Менску. Быў сябрам літаратурнага аб’яднання «Маладняк». Член Саюза пісьменнікаў БССР з 1934 года. У час палітычных рэпрэсіі ў БССР, артыштаваны ноччу з 26 на 27 лістапада 1936 года ў Менску па адрасе: вул. Даўгабpодская, д. 25, кв. 4. 5 кастрычніка 1937 года асуджаны на 10 гадоў пазбаўлення волі як «член контррэвалюцыйнай нацыянал-фашысцкай арганізацыі» і за «антысавецкую дзейнасць». Пакаранне адбываў у Іванаўскім і Марыінскім лагерах. Загінуў на будоўлі чыгункі каля Улан-Удэ. Пасмяротна рэабілітаваны Прэзідыумам Вярхоўнага суда БССР 29 снежня 1954 года.

## Творчасць 
|злева]]
З вершамі выступіў у 1926 годзе (часопіс «Чырвоны сейбіт»). У першым зборніку «Суніцы» (1926) — пафас новага жыцця, юнацкі запал, часта ў рытарычным выяўленні. У зборніку «Выбраныя вершы» (1932) і «Радасны будзень» (1935) грамадзянская тэматыка, імкнуўся найбольш поўна раскрыць светаадчуванне сучасніка, паяднаць рамантычную акрыленасць з глыбокім лірызмам. Найлепшыя вершы, лірычныя цыклы «На ўзвеях дзён» і «Песні з поўдня» пазначаны арганічным адзінствам грамадскіх матываў і інтымных перажыванняў, наватарскай смеласцю паэтычнага мыслення, унутранай засяроджанасцю, багаццем інтанацый.

Пераклаў на беларускую мову аповесць Кузьмы Гарбунова «Ледалом» (1932), кнігу выбраных твораў Уладзіміра Бахмецьева «Людзі і рэчы» (1934), творы Максіма Горкага («Мяшчане», «На дне», «Чалавек», «Дачнікі», «Дзеці сонца», «Варвары» і інш. склалі 5 і 6-ы тамы Збору твораў Максіма Горкага на беларускай мове, 1935), раман Міхаіла Шолахава «Ціхі Дон» (1935) і інш.

На верш Уладзіміра Xадыкі «Расцём і дужэем» Аляксей Туранкоў напісаў песню.

## Бібліяграфія 
* Суніцы: Вершы. Менск, 1926 (Кніжніца «Маладняк»)
* Радасны будзень: Вершы. Менск, 1935
* Выбраныя вершы. Менск, 1932
* Выбраныя вершы. Мінск, 1956
* [Вершы]. Мінск, 1969
* На ўзвеях дзён: Вершы. Мінск, 1986

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Шушкевіч С. Уладзімір Хадыка // Шушкевіч С. Вяртанне ў маладосць. Мн., 1968.
* Бярозкін Р. Уладзімір Хадыка // Бярозкін Р. Постаці. Мн., 1971.
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990 / Уклад.: А. Гардзіцкі. Мн., 1994. ISBN 5-340-00709-X
* Маракоў Л. Уладзімір Хадыка // Роднае слова. 2002. № 10.

## Спасылкі 
* 
* 
* «Срэбная воля», або Менскія адрасы зьняволенага паэта Ўладзімера Хадыкі // Радыё Свабода, 15 траўня 2019

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Памерлі ў ГУЛАГу
Сан-Паўлу (штат)

**Сан-Паўлу** () — самы населены і эканамічна развіты штат Бразіліі, размешчаны на паўднёвым усходзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сан-Паўлу, які таксама з’яўляецца найбуйнейшым горадам Бразіліі і ўсёй Паўднёвай Амерыкі. Сан-Паўлу па-партугальску значыць Святы Павел.

## Геаграфія 
Штат размешчаны на паўднёвым усходзе Бразіліі і мяжуе на поўначы са штатам Мінас-Жэрайс, на ўсходзе — з Рыа-дэ-Жанэйра, на поўдні — з Паранай, на захадзе — з Мату-Гросу-ду-Сул. На паўднёвым усходзе штат мае выхад да Атлантычнага акіяна, найважнейшы порт — горад Сантус. Найвышэйшы пункт — гара Жарагуа (1135 м).

## Гарады 
* Горад Азаску
* Горад Санту-Андрэ

Катэгорыя:Штаты Бразіліі
Рот

[thumb|справа|228px|**Ротавая поласць**: 1. Верхняя [Губы|губа () 2. Дзясна () 3. Цвёрдае паднябенне () 4. Мяккае паднябенне () 5. Язычок () 6. Паднябенная міндаліна () 7. Перашыек зева () 8. Вялікія карэнныя зубы () 9. Малыя карэнныя зубы () 10. Іклы () 11. Разцы () 12. Язык ()]]
thumb|left|Ротавая поласць чалавека
**Рот** — цялесная адтуліна ў жывёл, праз якую прымаецца ежа і, у многіх выпадках, ажыццяўляецца дыханне. У многіх пазваночных у роце размешчаныя зубы і язык. Вонкава рот можа мець розную форму. У чалавека ён апраўлены вуснамі (губамі), у птушак ён мае форму дзюбы.

Катэгорыя:Поласць рота чалавека
Паўшар’е

'''Паўшар'е''' — у стэрэаметрыі — палова шара.

У геаграфіі разлічаюць наступныя паўшар'і Зямлі:
* Паўночнае паўшар’е
* Паўднёвае паўшар’е
* Заходняе паўшар’е
* Усходняе паўшар’е
* Паўшар’е сушы
* Паўшар’е вады

У біялогіі разлічаюць наступныя паўшар'і галаўнога мозгу:
* Правае паўшар'е
* Левае паўшар'е

Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналогія
Чэрап

**Чэрап** () — касцяная частка галавы ў пазваночных жывёл, касцяны каркас галавы, які абараняе яе ад пашкоджанняў і служыць месцам прымацавання яе мяккіх тканак.

## Стадыі развіцця 
У працэсе свайго фарміравання чэрап праходзіць тры стадыі — злучальнаткавую, храстковую і касцяную.

## Функцыі 
* абарона галаўнога мозгу
* размяшчэнне і фіксацыя зубоў і жавальных цягліц
* фіксацыя адлегласці паміж вочнымі яблыкамі для забеспячэння стэрэаскапічнага зроку
* фіксацыя размяшчэння вушэй для магчымасці ацэнкі напрамку і адлегласці крыніцы гуку
* (у некаторых жывёл) нясе на сабе рогі, якія прымацоўваюцца да лобнай косткі

## Структура 
Чэрап складаецца з двух аддзелаў: вісцаральная (тваравага) і мазгавога (чэрапная каробка). Прычым у чалавека, у адрозненне ад жывёл, мазгавы чэрап значна пераважае над тваравым. Усе косткі чэрапа, акрамя ніжняй сківіцы, злучаныя нерухомым злучэннем.

## Гл. таксама 
* Чэрап чалавека
* Чэрапна-мазгавая траўма
* Краніялогія

## Спасылкі 
Катэгорыя:Апорна-рухальны апарат
Катэгорыя:Галава
Заходняе паўшар’е

thumb|250px|Заходняе паўшар'е
'''Заходняе паўшар'е''' — паўшар'е Зямлі, размешчанае на захад ад Грынвіцкага мерыдыяна і на ўсход ад 180-га мерыдыяна. Мерыдыяны заходняга паўшар'я пазначаюцца мерыдыянам заходняй даўгаты. Да заходняга паўшар'я адносіцца частка Еўропы размешчаная на захад ад Лондана, частка Афрыкі, Атлантычны акіян, Амерыка і вялікая частка Ціхага акіяна.

Катэгорыя:Паўшар’і
Амагер

**Амагер** (), Ама — дацкі востраў у праліве Эрэсун з боку Балтыйскага мора. На востраве Амагер размешчана частка Капенгагена.

## Гісторыя 
У канцы XIX стагоддзя Амагер быў маленькім востравам, 15 км у даўжыню і 8 км у шырыню (75 км²). Насельніцтва ў 1880 годзе складала каля 15800 жыхароў, большасць з якіх вяла сваё паходжанне ад 80 галандскіх сямействаў, выкліканых сюды Хрысціянам II у пачатку XVI стагоддзя з паўночнай Галандыі, каб яны вырошчвалі гародніну для забеспячэння Капенгагена. Нашчадкі гэтых перасяленцаў захавалі свой старажытны касцюм і норавы і займаліся садоўніцтвам і агародніцтвам.

## Геаграфія 
Амагер злучаны з востравам Зеландыя некалькімі мастамі. Мост праз Эрэсун злучае яго са Швецыяй. Пабудова моста і аўтамагістралі моцна паўплывалі на знешні выгляд вострава. Дзве лініі метрапалітэна злучаюць востраў з цэнтральнай часткай Капенгагена.

Ва ўсходняй частцы вострава на беразе Эрэсун знаходзіцца міжнародны аэрапорт Капенгагена Каструп.

Катэгорыя:Астравы Даніі
Катэгорыя:Астравы Балтыйскага мора
Усходняе паўшар’е

thumb|250px|Усходняе пащшар'е
'''Усходняе паўшар'е''' — паўшар'е Зямлі, размешчанае на ўсход ад Грынвічскага мерыдыяна і на захад ад 180-га мерыдыяна. Мерыдыяны Усходняга паўшар'я пазначаюцца мерыдыянам ўсходняй даўгаты. Да ўсходняга паўшар'я адносяцца Еўразія на ўсход ад Лондана (не ўключаючы невялікую частку Чукоцкага паўвострава), вялікая частка Афрыкі, Індыйскі акіян, Аўстралія і часткі Атлантычнага і Ціхага акіянаў.

Катэгорыя:Паўшар’і
Паўшар’е вады

'''Паўшар'е вады''' ўяўляе сабой паўшар'е Зямлі, з цэнтрам, размешчаным па каардынатах   (побач з Новай Зеландыяй). Дадатковым да паўшар'я вады з'яўляецца паўшар'е сушы.

Паўшар'е вады ўключае ў сябе адну восьмую сушы Зямлі, у тым ліку Аўстралію, Антарктыду, Акіянію, невялікую частку Паўднёвай Амерыкі.

Катэгорыя:Паўшар’і
Паўшар’е сушы

thumb|Паўшар'е сушы
'''Паўшар'е сушы''' ўяўляе сабой паўшар'е Зямлі, з цэнтрам, размешчаным па каардынатах   (недалёка ад французскага горада Нанта). Дадатковым да паўшар'я сушы з'яўляецца паўшар'е вады.

Паўшар'е сушы ўключае ў сябе шэсць сёмых сушы Зямлі, у тым ліку Еўропу, Афрыку, Паўночную Амерыку, вялікую частку Азіі і вялікую частку Паўднёвай Амерыкі. Еўропа размешчана ў цэнтры паўшар'я сушы.

З прычыны, што плошча акіянаў, размешчаных на паўшар'і сушы, больш, чым плошча сушы на ім, паняцце «паўшар'е сушы» азначае паўшар'е, на якім размяшчаецца найбольшая частка сушы, а не паўшар'е, на якім плошча сушы больш, чым плошча акіянаў.

Катэгорыя:Паўшар’і
Нант

**Нант** (, , гало *Naunnt* альбо *Nàntt*) — шосты па велічыні горад Францыі, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Атлантычная Луара і рэгіёна Пеі-дэ-ла-Луар, у мінулым — сталіца герцагства Брэтань. Знаходзіцца ў вусці ракі Луара, за 56 км ад яе ўпадзення ў Атлантычны акіян ля Сен-Назера. Насельніцтва на 2005 год складала 281 800 жыхароў.

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Ганна Брэтонская
* Мішэль Каломб

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады рэгіёна Пеі-дэ-ла-Луар
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Атлантычная Луара
Баз Олдрын

**Баз Олдрын** (), да 1988 **Эдвін Юджын Олдрын-малодшы** () () — астранаўт ЗША, доктар навук, палкоўнік ВПС у адстаўцы. Удзельнік Карэйскай вайны (2 паветраныя перамогі). Палёт на «Джэміні-12» (лістапад 1966). Першы ў гісторыі палёт на Месяц на «Апалон-11» і выхад на яе паверхню (ліпень 1969). Другі чалавек, ступіўшы на паверхню Месяца (пасля Ніла Армстранга). За гэта Олдрын быў узнагароджаны медалямі НАСА «За выдатную службу» і «За выключныя заслугі» у 1970 годзе.

У яго гонар быў названы кратар Олдрына на Месяцы.

У 1999 годзе Баз прымаў удзел у тэлевізійным праекце BBC: Планеты, у якасці эксперта.

У 2009 годзе ўзнагароджаны вышэйшай узнагародай ЗША Залатым медалем Кангрэса.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт База Олдрына
* Біяграфія Олдрына на сайце NASA
* Відэаінтэрв’ю з Базам Олдрынам 
* Buzz Aldrin’s moon landing memories. ВПС News
* Геалагічнае дрэва Олдрына

Катэгорыя:Астранаўты ЗША
Катэгорыя:Лётчыкі ЗША
Катэгорыя:Лётчыкі Карэйскай вайны
Катэгорыя:Выпускнікі Масачусецкага тэхналагічнага інстытута
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі ЗША
Катэгорыя:Людзі, якія пабылі на Месяцы
Катэгорыя:НАСА
Катэгорыя:Масоны ЗША
Катэгорыя:Постаці ЗША
Катэгорыя:Дактары навук
Катэгорыя:Асобы на марках
Ягадзіцы

thumb|Жаночыя ягадзіцы
**Ягадзі́цы**, або **Крумянкі́** — мяккія тканкі задняй і латэральнай паверхні таза, прадстаўленыя ягадзічнымі цягліцамі, падскурнай клятчаткі і скурай. Кожная ягадзіца абмежаваная зверху вобласцю паяснічна-крыжавога ромба (Міхаэліса) і крылом падуздышнай косткі, знізу - падягадзічнай зморшчынай і пахвінай, а збоку - вобласцю вялікай вяртлюгі сцягна. 

Ягадзіцы мужчын і жанчын маюць прыкметныя анатамічныя адрозненні. Крылы падуздышных касцей у жанчын разгорнутыя ў большай ступені, чым у мужчын; больш шырокі лабковы кут (90-100° і 70-75° адпаведна). Жаночы таз ў цэлым шырэй за мужчынскі, але меней глыбокі. У ягадзічных абласцях ў жанчын адкладаецца больш тлушчавай клятчаткі. Існуюць некаторыя палавыя адрозненні і ва ўзаемаразмяшчэнні сцегнавой косткі і костак таза, што абумоўлена розным вуглом ўваходу галовак сцегнавых костак у вяртлюжныя западзіны (у мужчын - 40°, у жанчын - 45°).

## Ілюстрацыі 

Файл:A nude boy butt pic.jpg|Мужчынскія ягадзіцы
Файл:Backtowel.jpg|Жаночыя ягадзіцы
Файл:Gluteus maximus.png|Вялікія ягадзічныя мышцы
Файл:Hotentoci-zOrgelbranda.jpg|Стэатапігія ў гатэнтотаў.
Файл:Studio Jean Jacques Lequeu.jpg|Jean-Jacques Lequeu (c. 1785).
Файл:Étude de fesses.jpg|Félix Vallotton (c. 1884).
Файл:Side with feet.png|Жаночыя ягадзіцы на баку

## Гл. таксама 
* Ягадзічныя мышцы
* Дэманстрацыя ягадзіц

Катэгорыя:Тапаграфічная анатомія чалавека
Шыя

**Шыя** — частка цела хрыбетных, якая злучае галаву з тулавам. Шыя выконвае мноства жыццёва важных функцый. Праз шыю праходзяць розныя шляхі забеспячэння - такія як стрававод, горла, трахея і крывяносныя сасуды, якія забяспечваюць мозг. Шыйныя пазванкі і мышцы закліканы забяспечыць галаве найбольшую рухомасць. 

У некаторых жывёл (напрыклад, жырафа) шыя можа быць непрапарцыйна доўгай, што надае ёй дадатковую функцыю, абумоўленую асаблівасцю харчавання. 

Катэгорыя:Тапаграфічная анатомія чалавека
Катэгорыя:Анатомія жывёл
Галава

[thumb|300px|[Альбрэхт Дзюрэр, Галава Апостала]]
**Галава** — частка цела чалавека ці жывёлы, у якой знаходзіцца мозг, органы гледжання, густу, нюху, слыху і рот. Асобная галава ёсць у хрыбетнікаў і ў насякомых.

Пярэдняя частка галавы чалавека называецца *твар*, жывёлы — *пыса* ,або *хмыза*. Звычайна галава злучаная з целам шыяй. Шыя дазваляе галаве паварочвацца і трымаць галаве пэўную пазіцыю ў прасторы.

## Часці галовы 
Вонкавыя:
* валасы, лоб, скура, вушы
* твар (пыса ў жывёл): вочы, нос, шчокі, рот
* падбародак, шыя
* патыліца
* У жывёл, птушак і насякомых — хобат (хабаток), дзюба, вібрысы, вусікі

Унутраныя:
* чэрап, сківіца
* мозг, насаглотка, вестыбюлярны апарат

### Твар 
Твар — пярэдняя частка галавы чалавека. Акрамя рук, адзіная максімальна адкрытая частка цела чалавека, незалежна ад месца пражывання.

#### Склад 
* вокаа
* нос
* шчокі
* рот — губы, зубы, бачныя пры ўсмешцы
* скулы
* падбародак
* лоб
* валасы і іх адсутнасць — вусы, барада, бакенбарды, бровы, вейкі, чубок, залысіны, няголенасць

#### Марфалогія, антрапаметрыя 
Вядомыя класічныя мастацкія прапорцыі чалавечага твару. Напрыклад, яны згаданы ў Леанарда да Вінчы ў тэксце да Вітрувіянскага чалавека.

thumb|600px|center|Тыповыя прапорцыі еўрапейскага мужчынскага твару

#### Анатомія 
#### Міміка 
Твар актыўна ўдзельнічае ў невербальных зносінах (міміка).

Прыклады выразаў твару і грымас:
* вокаа — шырока адкрытыя, прыжмураныя, нахіленыя бровы, погляд
* нос — напружаныя ноздры
* шчокі — надзьмутыя шчокі
* рот, губы — шырока адкрыты, вусны сціснуты ці выцягнуты
* падбародак — дакрананне да падбародка і рота рукой

## Гл. таксама 
* Часткі цела
* Тулава
Абсалон

**Абсалон** (, каля 1128, Ф'енеслеў — , Соро) — дацкі дзяржаўны, царкоўны і ваенны дзеяч, біскуп Роскіле з 1158, архіепіскап Лундскі (кіраўнік дацкай царквы) з 1177. Дарадца дацкіх каралёў Кнуда V і Вальдэмара I.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1120-я гады
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Даніі
Катэгорыя:Каталіцкія архібіскупы
Катэгорыя:Постаці Капенгагена
Кіль (горад)

**Кіль** ( ) — горад у Германіі, сталіца зямлі Шлезвіг-Гольштэйн. Размешчаны на беразе Кільскай бухты Балтыйскага мора. Каналам звязаны з Паўночным морам, буйны порт. Насельніцтва Кіля складае 229.044 чал.

У горадзе ёсць універсітэт — Кільскі ўніверсітэт, заснаваны ў 1665 годзе. У горадзе таксама знаходзіцца Германская нацыянальная эканамічная бібліятэка.

Кіль вядомы тым, што штогод у ім праходзіць Кільскі тыдзень — найважнейшая падзея ў свеце паруснага спорту. Кільскія вайсковыя могілкі.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Хайке Хенкель (нар. 1964) — нямецкая лёгкаатлетка

Катэгорыя:Гарады Шлезвіг-Гольштэйна
Катэгорыя:Парты Балтыйскага мора
Наўмбург (Заале)

**Наўмбург** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Саксонія-Ангальт. Уваходзіць у склад раёна Бургенланд. Насельніцтва складае 29359 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 76,04 км². Афіцыйны код — 15 2 56 062.
## Памятныя мясціны 
* Наўмбургскі сабор

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Саксоніі-Ангальт
Наўмбург (Гесэн)

**Наўмбург** () — горад у Германіі, у зямлі Гесэн. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Касель. Уваходзіць у склад раёна Касель. Насельніцтва складае 5394 чалавека (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 66,29 км². Афіцыйны код 06 6 33 018.

Горад падпадзяляецца на 5 гарадскіх раёнаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Гесэна
Саар (рака)

**Саар** (, ) — рака ў Францыі і Германіі, правы прыток ракі Мозель. Па ёй названая нямецкая зямля Саар.

Даўжыня ракі 246 км, з іх 126 км прыпадае на Францыю, 120 км — на Германію. Плошча вадазбору 7431 км². Жыўленне пераважна дажджавое, узімку і ўвесну назіраюцца паводкі.

Рака бярэ пачатак у горнай сістэме Вагезы, пры зліцці дзвюх рэк — Белага Саара і Чырвонага Саара. Цячэ праз Саарскі вугальны басейн, Упадае ў Мозель вышэй горада Трыр.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Словарь современных географических названий / Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.

Катэгорыя:Рэкі Германіі
Катэгорыя:Рэкі Францыі
Катэгорыя:Басейн Рэйна
Анёл

, 1410.]]

**Анёл** (, *аньелос*, — «вяшчун, пасланец»; стар.-бел.: *аггелъ*, *ангелъ*) — у аўраамічных рэлігіях духоўная разумная бясполая і бесцялесная істота, якая выказвае волю Бога і мае звышнатуральныя магчымасці. Біблія называе Анёлаў службовымі духамі (Яўр. 1:14). Часта анёлаў выяўляюць як людзей з беласнежнымі крыламі за спінай.

## У хрысціянстве 
Анёлы ў хрысціянскіх рэлігіях — духоўныя істоты, сімвалы Божай разумнасці і справядлівасці. 

Знешні выгляд і ўплыў на чалавека залежыць ад рангу анёла, асобы, перад якой паўстала істота і божага плана на гэтага чалавека. Аднак агульнымі рысамі сапраўднага выгляду анёлаў з'яўляюцца наяўнасць крылаў, труб для абвяшчэння волі божай і ўзбраенне мячом для карання ворагаў гасподніх. 

Яўленне анёла чалавеку можа збянтэжыць, выклікаць замяшанне і жах, калі гэта анёл смерці з мэтай забраць душу, а можа і выклікаць ціхую радасць і заспакаенне. З'яўленне анёла на зямлі можа адбывацца як фізічна, у выглядзе палаючага куста, так і ў марах.

Галоўная роля анёлаў — сувязь паміж людзьмі і Богам, як з'яўленне анёла ў снах Дзевы Марыі каб паведаміць аб нараджэнні Хрыста (Лук. 1: 28-38), а так жа прамое выкананне яго волі на Зямлі, напрыклад, вывад з Садомы Лота і яго дзвюх дачок (Быц. 19: 16).

### Нябесная іерархія 
Паводле Дыянісія Арэапагіта:

вышэйшыя анёльскія чыны:
* серафімы
* херувімы
* прастолы
сярэднія:
* улады
* панаванні
* сілы
ніжэйшыя:
* пачаткі
* арханёлы
* анёлы

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

*
Катэгорыя:Будыйская міфалогія
Катэгорыя:Іўдаістычная міфалогія
Катэгорыя:Хрысціянская міфалогія
Катэгорыя:Зараастрызм
Катэгорыя:Духі
Катэгорыя:Сікхізм
Катэгорыя:Паняцці і тэрміны ў Бібліі
Катэгорыя:Кніга Быцця
Катэгорыя:Рай
Дармштат

**Дармштат** () — горад у Германіі, размешчаны ў паўднёвай часткі федэральнай зямлі Гесэн. У 1997 годзе Дармштат атрымаў афіцыйны статус «горада навук» (ням. Wissenschaftsstadt).

## Гісторыя 
### Індустрыяльны час 
На працягу XIX стагоддзя насельніцтва горада павялічылася з 15.000 да 72.000 жыхароў. У 1877 годзе з’явілася першая тэхнічная школа, якая пасля стала тэхнічным універсітэтам.

У XX стагоддзі Дармштат стаў цэнтрам мастацкага кірунку мадэрн (ням. Jugendstil). Штогадовыя конкурсы розных праектаў прывялі да будаўніцтва шматлікіх «архітэктурных скарбаў» гэтага перыяду. У 1937 годзе, для таго каб пашырыць вобласць Дармштата, былі далучаныя суседнія ваколіцы. У 1938 годзе горад быў адміністрацыйна аддзелены ад прылеглага раёна (Крайс).

## Трэці рэйх 
Жыхары Дармштата актыўна падтрымлівалі нацыстаў, а горад стаў адной з асноўных апор гітлераўскага рэжыму. У Дармштаце, першым з гарадоў нацысцкай Германіі, адразу пасля прыходу нацыстаў да ўлады (1933), былі закрытыя крамы, якія належалі яўрэям. Больш за 3000 яўрэяў Дармштата былі адпраўлены ў лагеры смерці.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Георг Бюхнер
* Вільгельм Гальвакс
* Фрыдрых Аўгуст Кекуле

Катэгорыя:Гарады Гесэна
Дуйсбург

**Дуйсбург** (, фанет. [], мясцов. [])) — горад акруговага падпарадкавання на захадзе Германіі, размешчаны на тэрыторыі зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія побач з Дзюсельдорфам. Насельніцтва 494,0 тысяч чалавек (2009); у 2000 г. — 519800.

Знаходзіцца пры ўпадзенні ракі Рур у Рэйн. Буйнейшы рачны порт Еўропы.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Капенгагенскі ўніверсітэт

**Капенгагенскі ўніверсітэт** — адзін са старэйшых універсітэтаў Даніі. Знаходзіцца ў Капенгагене. Дзяржаўны.

Заснаваны ў 1479. Напачатку меў толькі багаслоўскі факультэт. У 1736 створаны юрыдычны (у 1848 пашыраны і атрымаў назву дзяржаўна-прававы), у 1788 — філасофскі і медыцынскі факультэты, з 1850 — прыродазнаўча-матэматычны.

У канцы ХХ ст. дзейнічалі факультэты: тэалагічны, юрыдычны, сацыяльных навук, гуманітарны, медыцынскай біялогіі чалавека, стаматалагічны і інш.; 28 тыс. студэнтаў, 2 тыс. выкладчыкаў. Навучанне бясплатнае, на дацкай мове, некаторыя курсы выкладаюцца на англійскай.

Мае музеі: батанічны, заалагічны, мінералагічны, гісторыі медыцыны. Бібліятэка з 1482 (каля 1 млн тамоў).

## Выкладчыкі 
* Расмус Барталін
* Харальд Гёфдынг
* Марцін Кнудсен
* Арні Магнусан

## Выбітныя выпускнікі 
* Ота Есперсен, дацкі лінгвіст
* Крысціян Матрас, фарэрскі лінгвіст і паэт
* Енс Крысціян Скоу, дацкі хімік
* Эміль Хрысціян Хансен, дацкі батанік і мікрабіёлаг
* Людвіг Хольберг, дацкі пісьменнік
* Енс Петэр Якабсен, дацкі пісьменнік

## Гл. таксама 
* Абсерваторыя Капенгагенскага ўніверсітэта
* Абсерваторыя Брорфельдэ

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Бохум

**Бохум** () — горад у Германіі, адзін з чатырох цэнтраў Рурскага рэгіёна ў зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія.

Цэнтр рэгіёна Сярэдні Рур з гарадамі Хатынген, Хернэ і Вітэн. Насельніцтва горада — 375,2 тыс. жыхароў (2010). Насельніцтва Сярэдняга Рура — 750 000.
## Адукацыя 
* Рурскі ўніверсітэт
* Бохумскі ўніверсітэт прыкладных навук

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Андрэй Астэрман, расійскі дзяржаўны дзеяч

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Хернэ

**Хернэ** (ням. Herne) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Знаходзіцца паміж гарадамі Бохум і Гельзенкірхен.

Насельніцтва - 169,2 тыс. жыхароў (2007).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Мюнстэр

**Мюнстэр** () — горад зямельнага падначалення ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Размешчаны на паўночным захадзе Германіі. У Мюнстэры размешчаны важныя судовыя і адміністрацыйныя ўстановы зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія, у тым ліку Канстытуцыйны суд і Вышэйшы адміністрацыйны суд.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Адукацыя і культура 
* Мюнстэрская мастацкая акадэмія
* Вестфальскі ўніверсітэт

## Гл. таксама 
* Мюнстэр 42

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Энсхедэ

**Энсхедэ** ( , ) — горад і абшчына ў Нідэрландах у правінцыі Аверэйсел, знаходзіцца ў самай усходняй частцы краіны на мяжы з Германіяй.

Катэгорыя:Гарады Нідэрландаў
Катэгорыя:Абшчыны правінцыі Аверэйсел
Маргарыта (востраў)

**Маргары́та** () — буйнейшы венесуэльскі востраў, які знаходзіцца ў паўднёвай частцы Карыбскага мора.

Разам з больш дробнымі астравамі Кочэ і Кубагуа, архіпелаг фарміруе адзіную астраўную правінцыю Венесуэлы з назвай Нуэва-Эспарта (Новая Спарта). Востраў мае агульную плошчу каля 1071 (1036) км². Насельніцтва — прыкладна 456 500 чалавек. За свае цудоўныя пляжы і горы, папулярныя ў турыстаў з мацерыка і з-за мяжы, а таксама за свой сонечны і сухі клімат востраў называюць жамчужынай Карыбскага мора.

## Геаграфія 
Востраў Маргарыта — буйнейшы з астравоў Карыбскага мора, якія належаць Рэспубліцы Венесуэла. Востраў уяўляе сабой два горныя масівы, злучаныя вузкай пясчанай касой даўжынёй каля 18 км. Востраў аддзелены ад мацерыка пралівам шырынёй 22 км. Даўжыня вострава — 78 км, найбольшая шырыня — 20 км, даўжыня берагавой лініі — 152 км. Клімат сухі трапічны з тэмпературамі паміж 24 і 37 °C.

Міжнародныя авіярэйсы на востраў адсутнічаюць. Дабрацца да вострава можна толькі праз сталіцу Венесуэлы — Каракас. На востраве знаходзіцца адміністрацыйны цэнтр штата Нуэва-Эспарта — горад Ла-Асунсьён.

## Гісторыя 
Востраў адкрыў Хрыстафор Калумб у 1498 годзе і назваў яго ў гонар прынцэсы Маргарыты Аўстрыйскай і ператварыў востраў у іспанскую калонію. У 1814 годзе жыхары вострава пачалі барацьбу за незалежнасць і першымі атрымалі яе пад кіраўніцтвам Сімона Балівара.

## Рэкрэацыйны патэнцыял 
Востраў з’яўляецца адным з галоўных курортаў Венесуэлы. Многія заможныя людзі валодаюць на востраве віламі. У мінулым востраў быў вельмі папулярным у міжнародных турыстаў (асабліва немцаў), аднак палітычныя сітуацыя ў сучаснай Венесуэле прывяла да некаторага скарачэння патоку турыстаў.
На востраве ёсць два нацыянальныя паркі і тры рэзервацыі з мноствам відаў птушак — фламінга, пеліканы, папугаі і інш. Асноўныя галіны — турызм, рыбалоўства і будаўніцтва. Востраў абвешчаны зонай свабоднага гандлю, таксама з’яўляецца адзінай тэрыторыяй Венесуэлы, дзе дазволена дзейнасць казіно.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Энциклопедический справочник «Латинская Америка» / Главный редактор В. В. Вольский — М.: Советская Энциклопедия, 1979—1982.

## Спасылкі 
* Беларуска-Венесуэльскі цэнтр навукова-тэхнічнага супрацоўніцтва. 
* Margarita Island // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Астравы Венесуэлы
Катэгорыя:Астравы Карыбскага мора
Верль

**Верль** (ням. Werl) — горад на захадзе Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Насельніцтва 32925 чал. (2 жніўня 2005)

## Геаграфія 
Самая высокая кропка - 228 м. (гарадскі лес), самая нізкая - 74 м. Працягласць раёна Верль з поўначы на поўдзень складае 9,5 км, з усходу на захад - 12 км, працягласць межаў 47,5 км.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Катэгорыя:Ганза
Міхаэль Сямёнавіч Лайтман

**Міхаэль Лайтман** (таксама: *Міхаіл Сямёнавіч Лайтман*; імя пры нараджэнні — *Міхаіл Сямёнавіч Лейтмана*; нар. , Віцебск) — заснавальнік і кіраўнік Міжнароднай акадэміі кабалы і Інстытута даследавання Кабалы імя Й. Ашлага (ARI — Ashlag Research Institute), член Сусветнага Савета Мудрацоў. Вучань кабаліста Баруха Ашлага. Кандыдат філасофскіх навук. Атэстат прафесара анталогіі і тэорыі пазнання выдала грамадская арганізацыя.

## Спасылкі
Жан Ануй

**Жан Ануй**, таксама **Ануйль** (; 23 чэрвеня 1910 — 3 кастрычніка 1987) — французскі драматург і сцэнарыст, бачны дзеяч французскай літаратуры XX стагоддзя.

## Біяграфія 
Жан Ануй нарадзіўся 23 чэрвеня 1910 года ў невялікай вёсцы каля Бардо ў сям’і краўца і скрыпачкі. Па нацыянальнасці баскаў.

У 15 гадоў Жан Ануй прыехаў у Парыж, дзе скончыў школу. Пасля заканчэння школы некаторы час вывучаў права ў Сарбоне, пісаў кароткія гумарыстычныя сцэнарыі для кіно. У 1928 годзе ён ажаніўся з актрысай Манель Валянцін. З пачатку 30-х гадоў Ануй працуе сакратаром рэжысёра Луі Жуве.

Ануй памёр у 1987 годзе ва ўзросце 77 гадоў у сваім доме ў Лазане.

Катэгорыя:Выпускнікі ліцэя Шапталя
Катэгорыя:Драматургі Францыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Натан Штраус

**Натан Штраус** (ням. Nathan Straus,  — ) — амерыканскі прамысловец, філантроп, гуманіст, саўладальнік найбуйнейшай амерыканскай сеткі ўнівермагаў: «RH Macy & Co». а таксама ўладальнік сеткі ўнівермагаў «Abraham & Straus». Вялікую частку сваіх актываў ахвяраваў на сіянісцкі рух, на бібліятэкі і ахову здароўя. Актыўна выступаў за абавязковую пастэрызацыю малака. Пабудаваў станцыі пастэрызацыі малака ў 36 гарадах ЗША. Ім былі адкрыты дзіцячыя медыцынскія цэнтры ў Тэль-Авіве і Іерусаліме. Імя Натана Штрауса з 1927 года носіць Натанія — горад у Ізраілі, найбуйнейшы курорт міжземнаморскага ўзбярэжжа.

Катэгорыя:Прамыслоўцы ЗША
Катэгорыя:Мецэнаты ЗША
Катэгорыя:Гісторыя Ізраіля
Катэгорыя:Філантропы, якія дапамагалі яўрэйскім арганізацыям
Катэгорыя:Постаці сіянізму
Майкл Колінз (астранаўт)

**Майкл Колінз** (; , Рым, Італія — , Нэйплз, Фларыда, ЗША) — касманаўт ЗША і тэставы пілот, генерал-маёр ВПС ЗША ў адстаўцы.

Пабываў у космасе двойчы. Першы палёт на «Джэміні-10» (ліпень 1966).

Другі палёт — вакол Месяца на «Апалон-11» (ліпень 1969), калі Ніл Армстранг і Эдвін Олдрын рабілі першую высадку на паверхню спадарожніка Зямлі, у гэты час Колінз пілатаваў касмічны карабель на арбіце Месяца. Ён адзін з 24 чалавек на Зямлі, які злятаў да Месяца. За гэты палёт Колінз быў узнагароджаны медалём НАСА «За выбітныя заслугі» ў 1970 годзе.

У 2009 годзе ўзнагароджаны вышэйшай узнагародай ЗША Залатым медалём Кангрэса.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Постаці ЗША
Катэгорыя:Касманаўты
Катэгорыя:Асобы на марках
Тэадор Герцль

**Тэадор Герцль** (; на іўрыце **Біньямін Зеэў**; ,  — , Эдлах, Аўстрыя, пахаваны ў Ерусаліме) — яўрэйскі грамадскі і палітычны дзеяч, заснавальнік Сусветнай сіянісцкай арганізацыі, прадвеснік яўрэйскай дзяржавы і заснавальнік ідэалогіі палітычнага сіянізму. Быў журналістам, пісьменнікам, доктарам юрыспрудэнцыі.

Імем Тэадора Герцля названы горад Герцлія ў Ізраілі, мноства вуліц і плошчаў у Ізраілі, ЗША, іншых краінах.

## Спасылкі 
* Яўрэйская дзяржава. Спроба сучаснага рашэння яўрэйскага пытання

Катэгорыя:Постаці сіянізму
Катэгорыя:Постаці ізраільскай гісторыіі
Катэгорыя:Журналісты Аўстрыі
Катэгорыя:Юрысты Аўстрыі
Катэгорыя:Справа Дрэйфуса
Кошык

thumb|250x|Кошык з вярбы
**Ко́шык**, **кош** — традыцыйна, гэта плецены выраб з дубцоў вярбы, драніцы, лубу бярозы, саломы, чарота і іншых матэрыялаў. Выкарыстоўваецца для збору ягад, грыбоў, гародніны, арэхаў, пераноскі і захоўванні розных запасаў, а таксама прадметаў хатняга ўжытку.
[thumb|250x|Кошыкі з хваёвай дранкі. [Віцебская вобласць]]
Суцэльныя кошыкі часам робяцца з паперы, тканіны і іншых матэрыялаў, адрозніваючыся ад скрынак
валюхатым верхам, і бываюць без вечкаў, ці з плоскімі вечкамі. Па форме яны могуць быць прастакутнымі, квадратнымі, авальнымі, паўсферычнымі.
thumb|250x|Пляценне кошыка

## Гісторыя 
Плеценыя вырабы з розных раслінных матэрыялаў былі вядомыя яшчэ ў Старажытным Егіпце. Пры раскопках у магіле Тутанхамона былі выяўлены два плеценыя крэслы, якія добра захаваліся і выглядаюць цалкам сучасна.

У Старажытным Рыме патрыцыі ляжалі на ложах, зробленых з дубцоў вярбы. Адно з іх, выраб якога датуецца II стагоддзем новай эры, захоўваецца ў музеі Трэвэ.

Асабліва шырокае распаўсюджванне плеценыя вырабы атрымалі ў другой палове XIX і пачатку XX стагоддзяў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ёмістасці