open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ядзерная восень

**Ядзерная восень** — гіпатэтычны стан клімату аднаго з рэгіёнаў Зямлі ў выніку абмежаванай ядзернай вайны. Для мадэлявання сітуацый ядзернай восені, як правіла, выкарыстоўваецца мадэль канфлікту, дзе сумарная магутнасць выбухаў складае ад 5 да 40 мегатон (звычайна гэта эквівалентна выкарыстанню 300—400 тактычных ядзерных боезарадаў і/або нейтроннай зброі). Як мяркуецца, такі канфлікт можа прывесці да негатыўных экалагічных наступстваў для рэгіёна — выпадзення кіслотных ападкаў, заражэння глебы і лакальных эпідэмій прамянёвай хваробы, гібелі некалькіх ураджаяў. Магчыма агульнае паніжэнне тэмпературы на 1-2 °C. Верагодна, у рэгіёне адбудзецца масавая гібель шыракалістых лясоў. Іглічныя лясы, магчыма, здолеюць уцалець і ў перспектыве некалькі пашыраць свой арэал. У доўгатэрміновай перспектыве ў рэгіёне, які перажыў эфект «ядзернай восені», магчыма павелічэнне зімовага перыяду: пачатак зімы ў сярэдзіне кастрычніка, канец — у сярэдзіне красавіка.

Мадэляванне эфекту «ядзернай восені» выкарыстоўвалася экспертамі ў пачатку 1980-х гадоў пры аналізе магчымага ядзернага канфлікту ў Еўропе на базе еўраракет. У 2000-я гады падобны эфект мадэлюецца для гіпатэтычных абмежаваных ядзерных канфліктаў на Індастане і на Карэйскім паўвостраве. Эфект «ядзернай восені» можа ўзнікнуць і ў выніку паражэння ядзерных аб'ектаў аднае з дзяржаў (гіпатэтычная аперацыя ЗША супраць Ірана і КНДР).

## Гл. таксама 
* Ядзерная зіма
* 
* 

## Спасылкі 
* Экалагічныя наступствы ядзернай вайны

Катэгорыя:Астрабіялагічныя гіпотэзы
Катэгорыя:Гіпотэзы
Катэгорыя:Змяненне клімату
Катэгорыя:Фізічныя гіпотэзы
Катэгорыя:Ядзерная зброя
Эрато (царыца армянская)

**Эрато** () — царыца Вялікай Арменіі, апошняя з роду Арташэсідаў, дачка Тыграна III, адзінакроўная сястра і жонка Тыграна IV.

Эрато выйшла замуж за свайго адзінакроўнага брата Тыграна IV, які стаў царом Арменіі ў 8 годзе да н.э.

У 5 годзе да н.э. рымляне пазбавілі трона Тыграна IV і Эрато і прызначылі царом Артавазда III, які знаходзіўся ў іх у палоне, але пратрымаць яго на троне змаглі толькі тры гады. Пасля перавароту на пасад ізноў узышлі Тыгран IV і Эрато. Аднак неўзабаве Тыгран IV быў забіты ў баі супраць горцаў, якія прыйшлі з поўначы і напалі на Арменію, а Эрато адмовілася ад трона (1 год).

Па некаторых дадзеных, Эрато зноў стала царыцай Вялікай Арменіі ў 6 год — 12 год (11) гадах. З сыходам Эрато скончылася кіраванне дынастыі Арташэсідаў у Арменіі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі I стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Кіраўнікі Арменіі
Катэгорыя:Цары армянскія
BMW 321

**BMW 321** — аўтамабіль сярэдняга класа нямецкай кампаніі BMW 1938—1941 гадоў, які прыйшоў на замену мадэлі BMW 320, хоць знешне яны мала адрозніваліся. Вырабляўся на заводзе ў Айзенаху.

Праз вайну вытворчасць была спынена. Выраб мадэлі працягнулі ў савецкай акупацыйнай зоне ў пасляваенны перыяд, у 1945—1950 гадах. Пасля вайны, акрамя некаторых будынкаў, у Айзенаху захаваўся запас гатовых дэталяў і запчастак, а на берлінскім заводзе *«Ambi-Budd»*, які выпускаў кузавы, уцалелі штампы і зварачныя кандуктары. У сувязі з гэтым было пастаноўлена аднавіць выворчасць. Першыя 14 аўтамабіляў былі сабраныя ў лістападзе 1945 года. Выпуск у 1947 годзе склаў 2035 адз.; 1948 — 2398; 1949 — 2734.

## Канструкцыя 
Мадэль пабудавалі на скарочаным шасі мадэлі BMW 326 і запазычаным з яе мадэрнізаваным 6-цыліндравым верхнеклапанным радным рухавіку з двума карбюратарамі аб’ёмам 1971 см³, магутнасцю 45 к. с. (33 кВт) пры 3750 аб/хв. Таксама з *320* была запазычана 4-ступеньчатая каробка перадач. Аўтамабіль разганяўся 0-100 км/г за 35,5 сек, яго максімальная скорасць складала 115 км/г. Хадавая частка адпавядала мадэлям *BMW 320/BMW 326*, але з пашыраным на 110 мм кузавам. Гідраўлічныя тармазы мелі прывад на ўсе колы. Як і ў машын вышэйшага класа, мадэль 321 атрымала суцэльнаметалічны кузаў, які вырабляла берлінская фабрыка *Ambi-Budd*. Вонкава яна трохі нагадвала мадэль *326*, але атрымала толькі двухдзверныя кузавы.

*BMW 321* выпускалі з кузавамі седан за 4800 марак (2078 машын), 4-месны кабрыялет за 5650 марак (1551 машын).

## Літаратура 
* Werner Oswald: Alle BMW-Automobile 1928—1978. Motorbuch Verlag, Stuttgart 1980, ISBN 3-87943-584-7 

## Спасылкі 
* Baumuster BMW 321 

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
321
Катэгорыя:Заднепрывадныя аўтамабілі
Гараднянскі сельсавет

**Гарадня́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Столінскага раёна Брэсцкай вобласці, Беларусь. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Гарадная.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Гарадноўскі сельсавет у складзе Столінскага раёна Пінскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Гарадно (Гарадная). З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 11 жніўня 1959 года ў склад Глінкаўскага сельсавета перададзена вёска Лука. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 5 населеных пунктаў.

## Склад 
* Вёска Гарадная
* Вёска Дзераўная
* Вёска Калонія
* Вёска Лісцянкі
* Вёска Лучыца
* Вёска Новы Пасёлак
* Вёска Пясова

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1623 чалавекі, з іх 99,1 % — беларусы, 0,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1031 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Ураш Нікаліч

**Ураш Hiкалiч** (; нар. , ) — сербскі футбаліст, паўабаронца клуба «Вайводзіна» з Нові-Сада.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец школы бялградскага «Партызана», прафесійную кар’еру пачаў у венгерскім клубе «Відэатон», дзе аднак не здолеў замацавацца ў аснове і гуляў пераважна за другую каманду. Другую палову 2013 года правёў у арэндзе ў клубе «Акадэмія Пушкаша». У пачатку 2015 года вярнуўся ў Сербію, стаўшы іграком «Ягодзіны».

У жніўні 2016 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». Замацаваўся ў асноўным складзе каманды ў цэнтры паўабароны, у сезоне 2017 чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. У сезоне 2018 стаў адным з ключавых ігракоў каманды, забіў 5 галоў у Лізе Еўропы, у тым ліку сваім дублем дапамог мінчанам атрымаць буйную хатнюю перамогу над санкт-пецярбургскім «Зенітам» (4:0). Па заканчэнні тэрміну кантракта ў лістападзе 2018 года пакінуў «Дынама».

У снежні 2018 года падпісаў кантракт на 4,5 гады з тэль-авіўскім «Макабі». На полі з’яўляўся толькі эпізадычна, шмат прапусціў з-за траўм. У кастрычніку 2021 года пакінуў клуб.

У ліпені 2022 года падпісаў двухгадовы кантракт з «Вайводзінай».

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за зборныя Сербіі да 19 і 23 гадоў.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Венгрыі (2): 2011/12, 2012/13
*  Уладальнік Кубка венгерскай лігі: 2012
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2017
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2016, 2018
*   Чэмпіён Ізраіля: 2020

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Сербіі
Катэгорыя:Ігракі ФК Фехервар
Катэгорыя:Ігракі ФК Акадэмія Пушкаша
Катэгорыя:Ігракі ФК Ягодзіна
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Макабі Тэль-Авіў
Катэгорыя:Ігракі ФК Вайводзіна
Відзіборскі сельсавет

**Відзібо́рскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Столінскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Відзібор.

## Гісторыя 
Утвораны 31 сакавіка 1959 года шляхам аб’яднання Дубайскага і Асаўскога сельсаветаў. 6 чэрвеня 1960 года ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Столінскага гарсавета перададзена вёска Юнішча. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Відзіборскага сельсавета 10 населеных пунктаў.

## Склад 
* Вёска Асавая
* Вёска Асаўцы
* Вёска Варсынь
* Вёска Відзібор
* Вёска Відзіборац
* Вёска Вулька-Арэя
* Аграгарадок Дубай
* Вёска Камарнікі
* Вёска Крушын
* Вёска Церабішча
* Вёска Юнішча

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2357 чалавек, з іх 96,2 % — беларусы, 1,6 % — рускія, 1,2 % — палякі, 0,9 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1601 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
Сайт Столінскага раённага выканаўчага камітэта 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1959 годзе
Кніга Руф (Скарына)

**Кніга Руф** («*Книга о Руфе еже была баба Іосеова отца царя Давидова*») — недатаванае пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет каля 1519 года.

## Змест кнігі 
На тытульным лісце змешчана гравюра і пашыраная назва кнігі («*Зуполне выложена доктором Франциском Скориною изъ славнаго града Полоцька*»), а на адвароце — прадмова: «*Сказание доктора Франъциска Скорины с Полоцька въ книги Руф прабабы Давидовы*». На 2-8 аркушах выдадзены тэкст 4 раздзелаў кнігі, на апошнім аркушы — кароткае пасляслоўе.

## Друкарскія асаблівасці выдання 
Кніга выдадзена на царкоўнаславянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб’ём — 8 аркушаў, якія сабраны ў адзін сшытак. Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя змешчана на верхнім боку аркуша ўверсе справа. Выданне ўпрыгожана ілюстрацыяй «Руф у полі» (тытульны ліст), застаўкай і 7 ініцыяламі. Застаўка змешчана перад асноўным тэкстам, на ёй выяўлены шчыт з зацьменнем сонца і сірэн з рыбінымі хвастамі; такая ж застаўка маецца ў яшчэ 7 другіх пражскіх выданнях. Ініцыялы змешчаны ў пачатку раздзелаў, прадмовы і пасляслоўя.

Захавалася 8 экзэмпляраў выдання.

## Літаратура 
* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед./ Беларус. Сав. Энцыклапедыя; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с.: іл. ISBN 5-85700-003-3

## Спасылкі 
* КНИГИ РУФЪ ПОЧИНАЮТСЯ, еже суть о понимании Вооза жены Руфъ, от неяже племеня родися Христосъ

Катэгорыя:Францыск Скарына
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Празе
Новая газета

* Новая газета (Аргенціна) — штотыднёвая газета беларускіх эмігрантаў у Буэнас-Айрэсе ў 1930-х гг.
* Новая газета (Расія) — расійская газета.
Лебяда добрага Генрыха

**Лебяда добрага Генрыха** (*Chenopodium bonus-henricus*) — шматгадовая травяністая расліна, від роду  сямейства . Раней уключалася ў сямейства . Рудэральная расліна.

## Батанічнае апісанне 
Травяністая шматсцябловая расліна вышынёй 15-60 см, пакрытая мучністым, часта клейкім, налётам. Сцёблы тоўстыя, малагалінастыя, шчыльна пакрыты лісцем.

Лісце на доўгіх хвосціках, 5-10 см у даўжыню, у ніжняй частцы расліны трохвугольна-коп'епадобнае або стрэлападобнае, у верхняй частцы — яйцападобна-ланцэтнае і ланцэтнае, суцэльнакрайняе, злёгку хвалістае.

Кветкі дробныя, дыяметрам 3-5 мм, зялёнага колеру, з пяццю пялёсткамі, утвараюць коласападобна-мяцёлчатыя суквецці.

Насенне чырванавата-зялёнае, 2-3 мм у дыяметры.

## Арэал 
Вобласць натуральнага распаўсюджання пакрывае ўсю Еўропу, адкуль расліна была занесена ў многія іншыя рэгіёны свету, у тым ліку ў Амерыку. У Расіі сустракаецца толькі ў лясной зоне еўрапейскай часткі, рэдкая расліна; звычайна расце на смеццевых месцах і ўздоўж дарог, часам сярод пасеваў. На Беларусі вядома з наваколля прыпыначнага пункта Слабада Смалявіцкага раёна; расце каля платоў, на засмечаных мясцінах.

## Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Значэнне і прымяненне 
У Сярэдневяковай Еўропе расліна культывавалася як агароднінна, але была выцеснена , які быў завезены з Блізкага Усходу крыжакамі. З тых часоў у англійскай мове адна з назваў расліны —  (лінкальншырскі шпінат).
Маладыя парасткі могуць замяніць . Суквецці могуць быць выкарыстаны для тушэння замест брокалі.

Расліна выкарыстоўвалася ў народнай медыцыне для лячэння скурных захворванняў, змяшчае жалеза і вітамін С і сапаніны. Лёгкі слабільны, процізапаленчы, проціглісны, антысептычны і абязбольвальны сродак.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Лебяда
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Левейлула

**Левейлула** (*Leveillula*) — род сумчатых грыбоў сямейства .

## Апісанне 
Пладовыя целы (клейстатэцыі) дыяметрам 110—250 мкм са шматлікімі прыдаткамі. Міцэлій эндафітны. Развіваецца пад эпітэліем лісця з сумкаспораў або канідыяспораў і прасціраецца па міжклетніках. Асобныя ніткі грыбніцы праз вусцейка выходзяць на паверхню і ўтвараюць канідыяносцы, на якіх фарміруюцца ланцэтападобныя першасныя канідыі. Другасныя канідыі ўтвараюцца на тых жа канідыяносцах, па форме і памерах вельмі зменлівыя. Ад асновы канідыяносцаў адыходзяць галінкі эктафітнага міцэлію. Сумкі на ножках, эліпсоідныя, цыліндрычныя, падоўжана-яйцападобныя, часта з перацяжкай у верхняй частцы. Сумкаспоры эліпсоідныя, часам сагнутыя.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў Міжземнамор’і, Паўднёва-Усходняй Азіі, Афрыцы, Паўднёвай Амерыцы і на поўдні Паўночнай Амерыкі. Паразітуюць на травяністых раслінах і дрэвах. На поўдні Беларусі адзначана , выклікае мучністую расу сланечніка і люцэрны, інтэнсіўна развіваецца ў засушлівыя гады.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мучністарасяныя
Лядзецкі сельсавет

**Лядзецкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Столінскага раёна Брэсцкай вобласці, Беларусь. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Лядзец.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Давыд-Гарадоцкага раёна Пінскай вобласці. Пасля скасавання раёна 19 студзеня 1961 года сельсавет далучаны да Столінскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 4 населеныя пункты.

## Склад 
* Вёска Вялікія Арлы
* Вёска Гарадзец
* Аграгарадок Лядзец
* Вёска Малыя Арлы

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2470 чалавек, з іх 98,4 % — беларусы, 1,0 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 1849 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Давыд-Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
BMW 3/20

**BMW 3/20 PS** — першы аўтамабіль нямецкага вытворцы BMW, які быў распрацаваны выключна самой BMW. Ён выпускаўся з 1932 па 1934 гады, замяніўшы мадэль 3/15, якая выраблялася па ліцэнзіі Austin Motor Company і была копіяй Austin 7.

## Канструкцыя 
Рухавік *3/20* мадэлі базіраваўся на рухавіку *Austin 7*, якія выкарыстоўваліся ў мадэлях серыі *3/15*, але меў адрозненні: яго каленчаты вал круціўся ў падшыпніках слізгання, а не ў падшыпніках качэння і меў ход поршня ў 80 мм, з рабочым аб’ёмам 788 мм³. Канструкцыя новага рухавіка таксама мела вадзяную помпу і галоўку блока цыліндраў з верхнім размяшчэннем клапанаў. Гэтыя змены павялічылі магутнасць рухавіка да 20 к. с., але гэта не змяніла падаткаабкладальную катэгорыю 3 PS, што абумовіла пазначэнне мадэлі *3/20*.

Колавая база мадэлі *3/20* была большай, чым у *3/15,* а кузаў на 76 мм ніжэйшым. Яна ўспадкавала ад *3/15 DA-4* незалежную пярэднюю падвеску, задняя падвеска стала незалежнай, з хісткімі паўвосямі і папярочнымі рысорамі, якія выкарыстоўваліся і спераду, стаў працаваць у ліпені 1931 года кансультантам па распрацоўцы* 3/20 АМ-1.*

Былі пабудаваны чатыры версіі мадэлі серыі *3/20*: АМ 1, АМ 2, АМ-3 і АМ-4, дзе *АМ *азначала *Аўтаклуб Мюнхен*.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
3/20
Катэгорыя:Заднепрывадныя аўтамабілі
BMW 309

**BMW 309** — аўтамабіль кампактнага класа нямецкай кампаніі Bayerische Motoren Werke 1934 — 1936 гадоў, прыйшла на замену мадэлі BMW 3/20. З’яўлялася прадуктам развіцця мадэлі BMW 303.

## Канструкцыя 
*BMW 309* аснашчалася чатырохцыліндравым рухавіком, які быў распрацаваны на базе шасціцыліндравага рухавіка M78 ад *303* мадэлі. Дыяметр цыліндра рухавіка быў павялічан на 2 мм (і складаў 58 мм), што разам з ходам поршня ў 80 мм утварала рабочы аб'ём рухавіка ў 845см3 і максімальную магутнасць 22 к. с. (16 кВт) пры 3&nbsp;500 аб/хв.

Аўтамабіль развіваў хуткасць 80 км/г. Мадыфікацыя з кузавам лімузін — 3&nbsp;200 марак, кабрыялет-лімузін — 3&nbsp;400 марак, 4-месны кабрыялет — 4&nbsp;000 марак, турынг — 3&nbsp;700 марак.

Да заканчэння вытворчасці ў верасні 1936 года было выпушчана 6&nbsp;000 экзэмпляраў.

## Літаратура 
* Werner Oswald: Alle BMW-Automobile 1928–1978. Motorbuch Verlag, Stuttgart 1980, ISBN 3-87943-584-7 
* 

## Спасылкі 
* Baumuster BMW 309  

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
309
Катэгорыя:Заднепрывадныя аўтамабілі
Магілёўскае паўстанне (1618)

**Магілёўскае паўстанне 1618** — выступленне гараджан Магілёва супраць прымусовага ўвядзення царкоўнай уніі. 

Яго прычынамі сталі дзеянні полацкага уніяцкага архіепіскапа І. Кунцэвіча, які ў кастрычніку 1618 г. накіраваўся ў Магілёў з намерам закрыць там праваслаўныя царквы і гвалтоўна навязаць жыхарам унію. 

Магістрат Магілёва заявіў, што горад не будзе падпарадкоўвацца уніяцкай мітраполіі. Даведаўшыся пра набліжэнне Кунцэвіча, жыхары зачынілі перад ім вароты, устанавілі на гарадскім вале гарматы, пагражаючы ўжыць зброю, калі архіепіскап паспрабуе пранікнуць у Магілёў. Тады Кунцэвіч паехаў у Варшаву, каб паведаміць пра гэтае здарэнне каралю Жыгімонту III Ваза, і дамогся выдання каралеўскага універсала, паводле якога 20 удзельнікаў выступлення (Л. Ісаеў, М. Пуцята, К. Шаўнін, Я. Шульха і інш.) былі прыгавораны да пакарання смерцю, на жыхароў горада накладзены штраф.

## Літаратура 
* Магілёўскае паўстанне 1618 // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; [мастак З. Э. Герасімовіч]. Т. 2: К — Я. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя, 2007. — 788 с. — С. 245. — ISBN 978-985-11-0394-8.
* Магілёўскае паўстанне 1618 // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 5: М — Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1999. — 590 с. — С. 14. — ISBN 985-11-0141-9.

Катэгорыя:Гісторыя Магілёва
Катэгорыя:Паўстанні ў Беларусі
Катэгорыя:Паўстанні ў Вялікім Княстве Літоўскім
Катэгорыя:1618
Ізабела I Армянская

**Забель** () вядомая таксама як **Ізабела Рубінян** і **Ізабель** (27/25 студзеня 1216/1217 — 23 студзеня 1252) — другая каралева Кілікійскага армянскага царства, дзясяты кіраўнік Кілікійскай Арменіі. Паходзіла з роду Рубінян (Рубенідаў).

## Біяграфія 
Забель нарадзілася арыентоўна ў студзені 1216/17 года. З'яўлялася адзінай дачкой цара Лявона і яго другой жонкі Сібілы.

У маі 1219 года памёр цар Кілікіі Лявон. Перад смерцю ён паспеў прамовіць імя свайго спадчынніка, ім аказалася яго дачка Забель. Рэгентам малалетняй каралевы быў прызначаны Атом Баграскі, але праз некалькі месяцаў, у 1220 годзе, ён быў забіты. Пасля чаго рэгентам стаў Канстанцін Пайл, з роду Хетумідаў. Але не ўсім прыйшлася па душы апошняя воля памерлага цара. Правы Забелі на трон аспрэчылі траюрадны пляменнік Раймунд-Рубен і Ян дэ Брыен, муж Стэфаніі, дочкі памерлага цара ад першага шлюбу. Усярэдзіне Кілікійскага царства правы Забелі на пасад не аспрэчваліся, таму армянская шляхта падтрымала законную спадчынніцу пасада. У выніку чаго верныя Лявону князі, схапілі і кінулі Раймунда-Рубена у турму. Неўзабаве, пасля таго як на шляху ў Кілікію сканала жонка і сын Яна, той таксама перастаў прэтэндаваць на трон

Неўзабаве, дзеля ўмацавання дзяржавы, рэгентам было вырашана выдаць Забель замуж за Філіпа, аднаго з сыноў кіраўніка Антыёхіі Баэмунда IV. Галоўнай умовай пры заключэнні шлюбу з'яўлялася вымога рэгента Канстанціна, пра прыняцце жаніхом армянскага веравызнання і паважлівага дачынення да армянскіх традыцый. Філіп пагадзіўся, пасля чаго ў чэрвеня 1222 года ў Сісе адбыўся шлюб Філіпа Антыёхскага і Забель. Наваспечаны муж быў прызнаны прынц-кансартам Кілікіі. Аднак, Філіп не стрымаў свайго абяцання. Кранаючы нацыянальныя пачуцці армян, ён грэбліва ставіўся да армянскіх традыцый. Пры гэтым праводзячы вялікую частку свайго часу ў Антыёхіі, Філіп адкрыта заступаўся лацінскім баронам. Дзеянні Філіпа выклікалі незадаволенасць як у народа, так і ў шляхты Кілікійскага царства. У выніку чаго, праз тры гады, ён быў заключаны ў турму, дзе і памёр.

У 1226 годзе рэгент, нягледзячы на супраціў Забель, пры дабраславенні новага каталікоса Канстанціна I, выдае яе замуж за Хетума, аднаго са сваіх малодшых сыноў. Такім чынам Кілікія атрымала новага цара Хетума I, які стаў заснавальнікам другой кілікійскай каралеўскай дынастыі Хетумідаў.

Памерла Забель 23 студзеня 1252 года, пасля чаго была пахавана ў манастыры Дразарк.

Катэгорыя:Кіраўнікі Арменіі
Катэгорыя:Кіраўнікі XIII стагоддзя
Катэгорыя:Цары армянскія
Казахі у Манголіі

)]]
**Казахі ў Манголіі** — жыхары Манголіі казахскага паходжання. З'яўляюцца другім па колькасці этнасам краіны і найбуйнейшым нацыянальным меншасцю. Колькасць казахаў у Манголіі па выніках перапісу 2010 года склала 101 526 чалавек (3,8% насельніцтва краіны). Большая частка мангольскіх казахаў пражывае на тэрыторыі Заходняй Манголіі ў аймаках Баян-Улгi (88,7 % насельніцтва) і Ховдом (11,5 %), а таксама ў сталіцы Улан-Батары,

## Гісторыя 
Асноўная група казахаў, расселившихся ў заходняй частцы Манголіі, былі кереi падраздзялення абак. Большасць з іх прыбыло ў гэтую краіну з Кітая ў 60-70-е гады XIX стагоддзя. Асноўныя прычыны перасялення былі наўпрост звязаныя з паўстаннямі тайпіна (1850-1864) і дунган (1862-1878) у Кітаі. З мэтай вырашэння зямельных праблем паўстанцаў кітайскае ўрад звярнуліся да палітыкі «асваення новых зямель». Яно закранула і кочевий казахаў у Сіньцзяне. Тут пачалі з'яўляцца земляробы з ліку дунган і кітайцаў. Якая апынулася без зямлі частка казахаў была вымушана міграваць ў Манголію. Гэта значыць, унутраная нестабільнасць у краі спрыяла масовому пераходу казахаў праз Мангольскі Алтай. «Мусульманскае паўстанне ў Заходнім Кітаі было выгадным для ваяўнічых казахаў-кірэеў. Яны перайшлі раку Кыран, перавалілі праз Алтайскія горы і занялі урянхайские зямлі да Булгына і Саксая», – піша падарожнік Г. Зн. Грумм-Гржимайло. 

## Колькасць і рассяленне 
Колькасць казахаў у Манголіі па выніках перапісу 2010 года склала 101 526 чалавек (3,8% насельніцтва краіны). Казахі пражываюць на тэрыторыі 21 краю Манголіі, у 181 населеным пункце, галоўным чынам у Заходняй Манголіі. Найбольшай іх канцэнтрацыі адрозніваюцца аймаки Баян-Улгі (88,7 % насельніцтва) і Ховдом (11,5 %). Казахі таксама складаюць 90% насельніцтва 4-га мікрараёна Налайхскага раёна Улан-Батора.

Мангольскія казахі ў большасці сваёй вядуць качавы лад жыцця і займаюцца пераважна жывёлагадоўляй.

## Рэпатрыяцыя 
У рамках праграмы рэпатрыяцыі, з Манголіі ў Казахстан у 90-я гады пераехала да 20 000 казахскіх сем'яў. Паколькі мангольскія казахі карыстаюцца кірыліцай, яны звычайна таксама знаёмыя з рускай мовай. У астатніх раёнах Манголіі, казахская мова ў асноўным выкладаецца ўнутры сем'яў. У месцах дисперсного рассялення казахаў назіраецца іх частковая монголизация. У аймаке выдаецца казахскоязычная газета «Жаңа өмір» (Новае жыццё).

## Заўвагі 

## Спасылкі 
Neonamad, казахі ў Манголіі 
Асамблея народаў Казахстана, аб казахах ў Манголіі

Катэгорыя:Народы Манголіі
Катэгорыя:Нацыянальныя меншасці
Глінкаўскі сельсавет

**Глі́нкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Столінскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Глінка.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Столінскага раёна Пінскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. 11 жніўня 1959 года ў склад сельсавета з Гарадноўскага сельсавета перададзена вёска Лука. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Глінкаўскага сельсавета 4 населеныя пункты.

## Склад 
* Аграгарадок Глінка
* Вёска Зубкова
* Вёска Лука
* Вёска Першамайск
* Хутар Столінскі

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1578 чалавек, з іх 98,8 % — беларусы, 0,8 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 1147 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Казахі у Іране

**Казахі Ірана** — казахскае насельніцтва Ірана, у асноўным якія пражываюць у паўночнай частцы краіны. Казахі з'яўляюцца адным з афіцыйных народаў гэтай краіны. Агульная колькасць складае каля 5 000 чалавек. У 1990-я гады каля траціны іранскіх казахаў рэпатрыявалася ў Казахстан па праграме для оралманов, але адток часткова кампенсавалі казахі з Афганістана. Пазней частка оралманов вярнулася ў Іран.

## Гісторыя і паходжанне 
Казахі з'яўляюцца адносна малады дыяспарай Ірана. Большая частка іранскіх казахаў імігравалі ў Іран пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі і рассяліліся на тэрыторыі остана Голестан. Першая хваля ўцекачоў ад калектывізацыі прыбыла ў Іран у 1929-1931 гадах з Мангышлака, прайшоўшы праз тэрыторыю Туркменіі. Па шляху ў многіх з іх рабавалі іх маёмасць і адбіралі дачок. Сучасныя казахі ў большасці сваёй так і пражываюць на той жа тэрыторыі.

У 1968 г. у Іране пражывала каля 400 казахскіх сем'яў. Казахі як правіла сяліліся побач з больш шматлікімі туркменамі, але ў сваіх асобных казахскіх махаллях. Падчас Ісламскай рэвалюцыі 1979 года туркемны і казахі рэгіёну Туркменаў-сахры патрабавалі цюркскай аўтаноміі. Міжнацыянальныя шлюбы ў іранскіх казахаў з прадстаўнікамі іншых этнасаў Ірана рэдкія, аднак маладое пакаленне іранскіх казахаў ужо дрэнна валодае казахскай і схільная лічыць сябе часткай общеисламской культуры Ірана, а не прадстаўнікамі казахскай дыяспары. Казахскія кварталы ёсць у такіх гарадах як Горган, Гомбеде-Кавус, Тюркпен. З цягам часу, некалькі дзясяткаў сем'яў казахаў з'явілася ў Тэгеране, Мешхед і іншых буйных гарадах Ірана.

Усе іранскія казахі атрымліваюць адукацыю на пэрсыдзкай мове. Сучасныя іранскія казахі паступова страчваюць казахскі і практычна не валодаюць рускай мовай, што абцяжарвае іх інтэграцыю ў сучасным Казахстане. Яны добра ведаюць фарсі, многія разумеюць туркменская, а ў якасці замежнай вывучаюць англійская. Казахскіх школ, газет і часопісаў на казахскай мове ў Іране ніколі не было. Аднак у 1994 годзе ў Іране стала выходзіць штодзённая одночасовая радыёпраграма на казахскай мове.

## Колькасць 
Як паказана вышэй большасць іранскіх казахаў пражываюць у Голестане, дзе пражываюць каля пяці тысяч казахаў. Аднак іх колькасць скарачаецца ў сувязі з праграмай рэпатрыяцыі, якая праводзіцца ў Казахстане. Іранскія оралманы пераязджаюць у асноўным у Актау. У 1993 г. з Ірана ў Казахстан рэпатрыявалася 722 сям'і агульнай колькасцю 3661 чалавек. Першую групу прыбылі казахаў з Ірана размясцілі ў Актауской вобласці. Восенню 1995 г. прыбыла следующай група, якую размясцілі ў Чуилийском раёне Алмацінскай вобласці.

## Заўвагі 

## Спасылкі 
* У Іране зноў спрабуюць адкрыць Казахская культурны цэнтр

Катэгорыя:Народы Ірана
Татары ў Канадзе

**Татары ў Канадзе** — канадскія грамадзяне татарскага паходжання, якія пражываюць у Канадзе. Паводле перапісу 2011 года было 2&nbsp;850 канадцаў, якія сцвярджалі, што яны маюць татарскае паходжанне. Большасць з іх (1&nbsp;245 — 2&nbsp;000) жывуць у Таронта, Антарыё.

Кожны год група татарскіх актывістаў арганізуе Сабантуй фестываль у Манрэалі, які аб'ядноўвае татараў і прадстаўнікоў іншых цюркскіх дыяспар з усіх куткоў краіны.

## Спасылкі 
* Манрэальская татарская асацыяцыя

Катэгорыя:Народы Канады
Казахі ў ЗША

**Казахі ЗША ** — казахскае насельніцтва Амерыканскага кантынента, у асноўным прадстаўлена грамадзянамі Канады і ЗША (Kazakh Americans). Казахі з'яўляюцца адным з афіцыйных народаў гэтых краін.

## ЗША 
У ЗША казахі пачалі эміграваць пасля Другой Сусветнай вайны. Даследчыкі вылучаюць некалькі груп:
* Былыя грамадзяне СССР, якія трапілі ў палон падчас Другой Сусветнай вайны, вызваленыя саюзніцкімі войскамі з канцэнтрацыйных лагераў Германіі, адпраўленыя ў Турцыю па ўласным жаданні, і затым иммигрировавшие ў Штаты;
* Казахі з Турцыі, якія з'яўляліся складовай часткай турэцкай працоўнай іміграцыі, якія атрымалі працу ў ЗША, а пасля пяці гадоў пастаяннага знаходжання ў краіне і статус грамадзян ЗША;
* Казахі з КНР, якія прыязджаюць у ЗША праз Японію, Тайвань, якія перасякаюць Ціхі акіян, якія застаюцца на вучобу або працу на Ціхаакіянскім узбярэжжы, а затым атрымліваюць магчымасць жыццядзейнасці ў краіне;
* Казахі якія эмігравалі з СССР падчас існавання СССР;
* Казахі з Рэспублікі Казахстан, якія прыязджаюць на вучобу або працу;
* Якія атрымалі грамадзянства, з прычыны міжэтнічных шлюбаў з грамадзянамі ЗША.
Увага казахскіх эмігрантаў Злучаныя Штаты сталі прыцягваць дзе-то з сярэдзіны 60-х гадоў пасля лібералізацыі іміграцыйных законаў. У тыя гады ў краіне налічвалася каля 20 сем'яў казахаў. На сённяшні дзень паводле афіцыйных дадзеных, у Амерыцы пражывае да трох тысяч казахаў.

У амерыканскіх казахаў назіраюцца як монаэтнічная, так і міжэтнічныя шлюбы. Прычым апошнія характэрныя больш для старэйшага пакалення. Моладзь стараецца знаходзіць сабе спадарожніка жыцця з казахскай асяроддзя, захоўваючы, такім чынам, сваю этнічную ідэнтычнасць.

У 1996 годзе пры Индианском універсітэце была створана Казахская студэнцкая асацыяцыя, якая штогод арганізуе святкаванне Наурыза, знаёміць з традыцыямі і звычаямі казахскага народа, праводзіць канферэнцыі. Казахская дыяспара ў ЗША папаўняе свае шэрагі, дзякуючы міжэтнічных шлюбаў, а таксама прадастаўлення амерыканскімі ўладамі магчымасці для пражывання і дзейнасці навукоўцам і спецыялістам з Казахстана.

У цяперашні час у ЗША, акрамя казахскіх студэнцкіх аб'яднанняў, ужо функцыянуе казахскі нацыянальны цэнтр.

## Спасылкі 
* Камітэт Нацыянальнай Бяспекі Казахстана
* Казахі за мяжой

ЗША
Катэгорыя:Народы ЗША
Fable (гульня)

**Fable** — камп’ютарная гульня жанру фэнтэзійнага квэсту, выпушчаная кампаніямі Telstar Electronic Studios і Sir-Tech Software ў 1996 годзе.

## Сюжэт 
Дзеянне гульні адбываецца на далёкай планеце, свет якой разбураны прышэльцамі. Гульня пачынаецца з размовы галоўнага героя — Гудторпа (, у першым выданні Quicktorpe) з кіраўніком невялікага паселішча, у якім ён жыў. Гудторпа пасылаюць на небяспечную місію. Яму трэба знайсці чатыры каштоўных магічных каменя, каб, выкарыстаўшы іх, выратаваць свет ад разбурэння.

### Канцоўка 
У першапачатковым выданні гульні канец быў вельмі нечаканым: аказвалася, што «байку» (, назва гульні) распавядаў адзін са зняволеных бандытаў іншым. Але выдавец гульні, Sirtech, настаяў на змене такога відавочна непрадуманага ходу. У выніку гульня заканчваецца больш лагічна і здавальняюча для гульца, хоць і не ідэальна з прычыны абмежаванасці часу перапрацоўкі канца.

Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Квэсты
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1996 года
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні ў жанры фэнтэзі
Альбер Саро

'''Альбер-П'ер Саро''' (; 28 ліпеня 1872, Бардо — 26 лістапада 1962, Парыж) — французскі палітычны дзеяч, радыкал. Прэм'ер-міністр Францыі ў перыяд Трэцяй Рэспублікі з 26 кастрычніка па 26 лістапада 1933 і з 24 студзеня па 4 чэрвеня 1936.

## Біяграфія 
Саро нарадзіўся ў Бардо, дэпартамент Жыронда, Францыя.

Ён быў генерал-губернатарам Французскага Індакітая, з 1912 па 1919.

Саро выдаліўся з палітыкі пасля таго, як Петэн распусціў Нацыянальны Сход у ліпені 1940. Ён узяў пад свой кантроль сямейную газету «La Depeche de Toulouse» пасля таго як яго брат Марыс, рэдактар газеты, быў забіты французскай міліцыяй ў 1943.

Альбер Саро памёр у Парыжы 26 лістапада 1962, ва ўзросце 90 гадоў.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Рамельскі сельсавет

**Раме́льскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Столінскага раёна Брэсцкай вобласці, Беларусь. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Рамель.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Давыд-Гарадоцкага раёна Пінскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Альшанскага сельсавета.

Адноўлены 4 мая 1981 года ў складзе Столінскага раёна, у склад сельсавета ўключаны 4 населеныя пункты (вёскі Мачуль і Рамель, якія раней уваходзілі у Альшанскага сельсавета, і вёскі Аздамічы і Цераблічы, якія раней уваходзілі ў склад Аздаміцкага сельсавета).

## Склад 
* Вёска Аздамічы
* Вёска Мачуль
* Аграгарадок Рамель
* Вёска Цераблічы

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 3732 чалавекі, з іх 99,2 % — беларусы; паводле перапісу 2019 года — 3278 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Давыд-Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1981 годзе
Маха Вачыралангкорн

**Маха Вачыралангкорн** (, ), ён жа **Рама X**  — кароль Тайланда з дынастыі Чакры.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 ліпеня 1952 года. Адзіны сын караля Пхуміпона Адульядэта і каралевы Сірыкіт.

Пачатковую адукацыю атрымаў у Бангкоку. Потым быў адпраўлены на навучанне ў Вялікабрытанію і Аўстралію. У 1976 годзе скончыў каралеўскі ваенны каледж у Канберы (Аўстралія), дзе атрымаў адукацыю ваеннага лётчыка.

Служыў афіцэрам штаба ў Кіраўніцтве ваеннай разведкі, а ў 1978 годзе быў прызначаны камандзірам батальёна, потым палка асабістай гвардыі караля.

У 1970-х гадах у складзе лётнага палка ваяваў на поўначы Тайланда супраць камуністычных паўстанцаў і ўдзельнічаў у ваенных аперацыях супраць в’етнамскіх партызан ля межаў Камбоджы.

З’яўляецца кваліфікаваным ваенным лётчыкам і пілотам верталёта.

Быў прызначаны спадкаемцам стальца 28 снежня 1972 года.

### Кароль Тайланда 
Пасля смерці Пхуміпона Адульядэта 13 кастрычніка 2016 года наследны прынц папрасіў адтэрміноўку ў абвяшчэнні яго каралём, каб захаваць жалобу.  быў рэгентам Тайланда да 29 лістапада, калі Маха Вачыралангкорн быў абвешчаны каралём.

Каранаваны, як кароль **Рама X**, 4 мая 2019 года. Ён стаў першым з 1935 года каралём, які нарадзіўся на тэрыторыі краіны, паколькі Пхуміпон Адульядэт нарадзіўся ў ЗША, Ананда Махідол (гады праўлення: 1935—1946) — у Германіі.

## Спасылкі 
* 
* 

* Crown Prince Maha Vajiralongkorn / Globalsecurity.org (англ.)

Катэгорыя:Каралі тайландскія
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Калеснікава (возера)

**Калеснікава** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 20 км на паўднёвы захад ад горада Полацк, за 0,5 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Ветрына, у басейне ракі Ушача.

Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,28 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 0,75 км.

Размешчана сярод хмызняку. Вакол возера пойма шырынёй 40—70 м, пад лугам. Выцякае ручай у раку Нежлеўка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Масачусет

**Масачусет** (літаральна «людзі высокай зямлі»; ) — зніклае алганкінскае племя, якое насяляла ў XVII ст. тэрыторыю Садружнасці Масачусетс, у тым ліку горад Бостан.

Масачусет мелі агульнае паходжанне з вампаноаг і размаўлялі на адзінай мове, аднак не ўваходзілі ў склад іх канфедэрацыі. У 1614 г. налічвалі каля 3 000 чалавек, жылі ў 20 вёсках і падзяляліся на 5 родавых груп на чале з правадырамі. Асноўнымі заняткамі з’яўляліся земляробства, рыбалоўства і паляванне. У 1614 — 1617 гг. моцна пацярпелі ад эпідэмічных захворванняў, завезеных еўрапейцамі, так што ў 1620 г. каланісты-пурытане знайшлі большасць іх вёсак спустошанымі. У 1633 г. масачусет зноў пацярпелі ад эпідэміі воспы.

З 1633 г. пурытанскія місіянеры праводзілі сярод тубыльцаў актыўную працу па хрысціянізацыі, прычым ахрышчаныя індзейцы сяліліся ў асобных вёсках і прымалі еўрапейскія звычаі і норавы. У 1665—1669 гг. масачусет-пурытане ваявалі з магаўкамі. Падчас вайны караля Філіпа аказвалі дапамогу каланістам, служылі праваднікамі і перакладчыкамі, аднак у выніку падвяргаліся нападам як індзейцаў, так і белых. Да 1677 г. захавалася толькі каля 300 індзейцаў-хрысціян, сярод якіх былі не толькі масачусет, але нарагансет, вампаноаг, дэлавары і інш.

Нашчадкі масачусет і ў нашы дні насяляюць Садружнасць Масачусетс, аднак яны страцілі родную мову і не вызначаюцца ўрадам ЗША як самастойнае племя.

## Гл. таксама 
* Наўсет
* Маскутэн
* Саскуэханцы
* Нейтраль
* Петунь
* Эры
* Венро

## Спасылкі 
* MASSACHUSET HISTORY
* Massachusett (Wôpanâak / Wampanoag)

Катэгорыя:Алганкіны
Катэгорыя:Зніклыя народы Амерыкі
Казахі у Туркменіі

**Казахі ў Туркменіі** (Түрікменстан қазақтары) — жыхары Туркменіі казахскага паходжання. Адно з буйных нацыянальных меншасцяў Туркменістана. Кампактна пражываюць на поўначы краіны.

## Гісторыя 
Казахі здаўна засялялі тэрыторыю Закаспия. Сюды яны перавандроўвалі пасля падаўлення нацыянальна-вызваленчых паўстанняў. Яны ратаваліся тут ад бясчынстваў карнікаў. Так, у 1869-1870 гадах значная частка казахаў Малодшага жуза знайшла тут прытулак У XIX стагоддзі казахі Туркменіі (яны ставіліся да племя адай) пражывалі пераважна на поўначы Мангышлакского і Красноводского паветаў, месцам зімоўкі служыў Краснаводск.

Адносіны качэўнікаў-казахаў з туркменамі не заўсёды насілі мірны характар - у Пастанове камісіі Турцыка і Туркамісіі УЦВК ад 9 снежня 1921 года гаворыцца аб тым, што казахі ўжо некалькі дзясяткаў гадоў ўступалі ў сутыкненні з туркменамі, захопліваючы і угоняя ў іх быдла і палонных. Гэта ж Пастанова дазволіла казахам вандраваць на тэрыторыю Туркменіі, абавязаўшы іх на яе тэрыторыі захоўваць ўласнае кіраванне.

## Колькасць 
Паводле перапісу 1897 года з 382487 жыхароў Закаспийской вобласці казахамі былі 66700 чалавек.

Па перапісу 1989 года колькасць казахаў складала 2,49 % насельніцтва краіны або 87 802. чал.

Паводле афіцыйных выніках праведзенай у Туркменіі перапісу насельніцтва 1995 года колькасць казахаў складала 86 987 чал.  або 1,94 % насельніцтва. Статыстычныя органы ААН не выкарыстоўваюць дадзеныя гэтага перапісу і публікуюць ўласныя ацэнкі колькасці насельніцтва Туркменіі, якія ніжэй тых значэнняў, што былі ўстаноўлены ў афіцыйных выніках перапісу насельніцтва 1995 года.

У снежні 2012 года ў Туркменіі была праведзена ўсеагульны перапіс насельніцтва, аднак яе звесткі так і не былі апублікаваныя. Некаторыя звесткі былі апублікаваныя намеснікам Туркменстата на пасяджэнні ЮНІСЕФ у Жэневе 15 студзеня 2015 года, так доля казахаў паводле перапісу 2012 года склала 0,4 % насельніцтва краіны, што складае каля 20 тыс. чалавек.

## Рэпатрыяцыя ў Казахстан 
Пачынаючы з 1990-х гадоў назіраецца актыўная реппатриация ў Казахстан. Паводле перапісу насельніцтва Казахстана 2009 года з 58 158 казахаў ураджэнцаў Туркменіі, якія перасяліліся ў Казахстан у перыяд 1999-2009 гг., 49 237 чалавек (85%) абралі месцам жыхарства Мангистаускую вобласць Казахстана. Агульны аб'ём рэпатрыяцыі казахаў Туркменістана ў Казахстан за перыяд 1991-2014 гг., па афіцыйных дадзеных казахстанскай боку, склаў каля 65 тысяч чалавек, што можа азначаць, што значная, калі ня большая, частка казахаў Туркменіі пакінула краіну, што прывяло да падзення колькасці казахскай абшчыны да ўзроўню каля 20 тыс. чал.

## Заўвагі 

Катэгорыя:Народы Туркменістана
Катэгорыя:Нацыянальныя меншасці
Яўстрат Дзянісавіч Гарбачоў

**Яўстрат Дзянісавіч Гарбачоў** (, в. Хамічы, ) — адзін з арганізатараў партызанскага руху на тэрыторыі Мінскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
З 1938 года ў органах НКУС БССР. Узначальваў Старадарожскі райаддзел НКДБ. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны член штаба па арганізацыі партызанскага руху, створанага Мінскім падпольным абкамам КП(б)Б, член Любанскай раённай партыйнай тройкі.

У канцы 1941 года здзейсніў аперацыю па захопу каштоўных дакументаў гітлераўскай разведкі. Загінуў у баі.

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калінкавіцкім раёне
Фядорскі сельсавет

**Фядо́рскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Столінскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Фядоры.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Столінскага раёна Пінскай вобласці. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 2 населеныя пункты.

10 кастрычніка 2025 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Радчыцкага сельсавета (5 населеных пунктаў: вёскі Аўсямірава, Вялікі Лес, Калоднае, Паніжжа, Радчыцк).

## Склад 
* Вёска Аўсямірава
* Вёска Вялікі Лес
* Вёска Калоднае
* Вёска Нячатава
* Вёска Паніжжа
* Вёска Радчыцк
* Аграгарадок Фядоры

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (2 населеныя пункты) — 1276 чалавек, з іх 95,6 % — беларусы, 2,3 % — рускія, 1,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (2 населеныя пункты) — 1041 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Стружскі сельсавет

**Стру́жскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Столінскага раёна Брэсцкай вобласці, Беларусь. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Струга.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Столінскага раёна Пінскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 7 населеных пунктаў.

## Склад 
* Вёска Альманы
* Вёска Востраў
* Вёска Вялікія Вікаравічы
* Вёска Кашара
* Хутар Лукае
* Вёска Малыя Вікаравічы
* Хутар Новы Бор
* Аграгарадок Струга
* Вёска Узляжжа
* Вёска Усцімле
* Вёска Ямнае

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 3457 чалавек, з іх 97,5 % — беларусы, 1,4 % — украінцы, 1,0 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 2995 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Харомскі сельсавет

**Харо́мскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Столінскага раёна Брэсцкай вобласці, Беларусь. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Харомск.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Давыд-Гарадоцкага раёна Пінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Хорскага сельсавета. Пасля скасавання раёна 19 студзеня 1961 года сельсавет далучаны да Столінскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 5 населеных пунктаў.

## Склад 
* Вёска Вугалец
* Вёска Лісовічы
* Вёска Туры
* Вёска Харомск
* Вёска Хорск

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 3246 чалавек, з іх 98,1 % — беларусы, 1,1 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 2574 чалавекі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Давыд-Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
BMW G30

**G30** — гэта сёмае пакаленне BMW «пятай» серыі, якое было прадстаўлена 13 лістапада 2016 года і выпускаецца з лютага 2017 года. Гэтае пакаленне прыйшло на змену кузавам F10.

## Гісторыя мадэлі 
Аўтамабіль пабудаваны на платформе «35up» (CLAR) разам з BMW 7 серыі пакалення G11, таму новая мадэль дадала ў габарытах. Таксама яна падобная знешне на флагман кампаніі BMW. У лютым 2017 года была прадстаўлена версія ў кузаве універсал (унутраны індэкс G31).

На аўтасалоне ў Шанхаі ў красавіку 2017 года BMW выключна для кітайскага рынку прадставіла седан G38 з падоўжанай колавай базай. Ён мае колавую базу на 133 мм даўжэй базавай версіі і вырабляецца кампаніяй BMW Brilliance Automotive Ltd. у Шэньяне.

21 жніўня 2017 года ў Кёльне быў прадстаўлены M5 (F90) на базе BMW G30. Яго публічная прэм’ера адбылася ў верасні 2017 года на міжнародным аўтасалоне ў Франкфурце-на-Майне, ён вырабляецца выключна як седан, пачынаючы з вясны 2018 годзе з цэнамі, пачынаючы з 117&nbsp;900 еўра. Аўтамабіль камплектуецца V8 бітурбарухавіком 4,4л магутнасцю 600 к.с. і круцільным момантам 750 Нм ў дыяпазоне 1800-5600 аб/хв.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт BMW

G30
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Аўтамабілі 2010-х
Жорж Лейг

**Жорж Лейг** (; 26 кастрычніка 1857, Вільнёў-сюр-Ло, дэпартамент Ло і Гарона, Францыя — 2 верасня 1933, Парыж, Францыя) — французскі палітычны дзеяч Трэцяй Рэспублікі. Прэм'ер-міністр Францыі і міністр замежных спраў Францыі з 24 верасня 1920 па 16 студзеня 1921.

Жорж Лейг нарадзіўся ў Вільнёў-сюр-Ло (Аквітанія, Францыя).

Міністр грамадскага развіцця і мастацтваў Францыі з 30 мая 1894 да 26 студзеня 1895 і з 1 лістапада 1898 па 7 чэрвеня 1902.

Міністр унутраных спраў Францыі з 26 студзеня па 1 лістапада 1895 і з 13 снежня 1930 па 27 студзеня 1931.

Міністр калоній Францыі з 14 сакавіка па 25 кастрычніка 1906 году.

Марскі міністр Францыі з 16 лістапада 1917 па 20 студзеня 1920 г., з 28 лістапада 1925 па 19 ліпеня 1926, з 23 ліпеня 1926 па 21 лютага 1930 і з 3 чэрвеня 1932 па 2 верасня 1933.

У перыяд знаходжання на пасадзе марскога міністра працаваў з кіраўніком штаба ваеннага-марскога флоту Францыі адміралам Анры Салон у няўдалых спробах атрымаць ваенна-марскі прыярытэт пераўзбраенне для фінансавання ўрадам па вайсковым пераўзбраенню тыпу лініі Мажыно.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Катэгорыя:Марскія міністры Францыі
Альбер Лебрэн

**Альбер Лебрэн** (; , Мерсі-ле-О, дэпартамент Мёрт і Мозель — , ) — французскі палітык, апошні прэзідэнт Францыі ў перыяд Трэцяй рэспублікі (1932—1940).

Гэтак жа як і яго папярэднікі, Гастон Думерг і Поль Думер, быў абраны на пасаду прэзідэнта з пасады старшыні сената Францыі. Да гэтага каля 30 гадоў удзельнічаў у палітычным жыцці на другарадных пасадах. Меў адукацыю горнага інжынера і пачаў палітычную кар'еру ў 1900 годзе як дэпутат ад Левай рэспубліканскай партыі, затым быў міністрам калоній. Падчас Першай сусветнай вайны быў на фронце, меў афіцэрскае званне і ўдзельнічаў у бітве пад Вердэнам, а пасля вайны стаў міністрам вызваленых тэрыторый і сенатарам.