open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхаіл Фёдаравіч Барысаў

**Міхаіл Фёдаравіч Барысаў** (, в. Міхайлаўскае Каменскага павета Нованікалаеўскай губерні РСФСР — , Масква) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
. Мемарыял 8-ай танкавай дывізіі, памятная дошка]]
Нарадзіўся ў сяле Міхайлаўскае, цяпер не існуе, у Каменскім павеце Нованікалаеўскай губерні РСФСР. З 1930 года жыў у Камені (цяпер горад Камень-на-Обі Алтайскага краю). Скончыў 9 класаў школы.

У арміі са жніўня 1941 года. Да лістапада 1941 года навучаўся ў 2-м Томскім артылерыйскім вучылішчы.

Ваяваў на Закаўказскім, Каўказскім і Крымскім. Удзельнічаў у Керчанска-Феадасійскай аперацыі і абароне Крыма. 22 сакавіка 1942 году быў цяжка паранены ў раёне Керчы і да мая 1942 году знаходзіўся ў шпіталі ў горадзе Есентукі (Стаўрапольскі край).

Асабліва вызначыўся ў ходзе Курскай бітвы. 11 ліпеня 1943 гады ў раёне станцыі Прохараўка (цяпер пасёлак Белгародскай вобласці) адна з батарэй артылерыйскага дывізіёна 58-й мотастралковай брыгады была атакаваная 19 танкамі праціўніка. Калі гарматны разлік выйшаў з ладу, ён устаў да гармат і прамой наводкай падбіў 7 танкаў. У гэтым баі быў паранены.
 
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 студзеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі старэйшаму сяржанту Міхаілу Фёдаравічу Барысаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 2358).

У 1954 годзе скончыў Алма-атынскай юрыдычны інстытут. У 1960 годзе скончыў Кузнецкі горны тэхнікум.

З 1962 гады займаўся літаратурнай дзейнасцю, аўтар некалькіх паэтычных зборнікаў. Член Саюза пісьменнікаў СССР (Расіі) з 1976 года.

Памёр 9 сакавіка 2010 года. Пахаваны на Траякураўскіх могілках у Маскве.

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Стыў Карэл

**Стывен Джон Карэл** (, , Канкорд, Масачусэтс) — амерыканскі акцёр, комік, прадзюсар і сцэнарыст.

Найбольш вядомы роллю шалапутнага менеджара Майкла Скота ў камедыйным тэлесерыяле «Офіс», за выкананне якой стаў уладальнікам прэмій «Залаты глобус» і Гільдыі кінаакцёраў ЗША, а таксама неаднаразова вылучаўся на прэмію «Эмі». На кінаэкране найбольшае прызнанне Карэл атрымаў роллю псіхапатычнага мультымільянера ў драме «Паляўнічы на ліс» (2014), за якую стаў уладальнікам шэрагу ўзнагарод, у тым ліку намінацыі на прэмію «Оскар».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Комікі ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Тэлепрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Прадзюсары паводле алфавіта
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры паводле алфавіта
Магілёўская абласная дзіцячая бальніца

**Магілёўская абласная дзіцячая бальніца** — установа аховы здароўя ў Магілёве, размешчаная ў жылым раёне Спадарожнік, па вуліцы Бялыніцкага-Бірулі, 9.

Адкрыта ў 1977 годзе. Станам на 1988 год мела лячэбна-дыягнастычныя аддзяленні на 445 коек — 2 для нованароджаных, гастраэнтэралагічнае, кардыялагічнае, пульманалагічнае, отарыналарынгалагічнае, груднога дзіцяці, неўралагічнае, рэанімацыйна-анестэзіялагічнае, фізіятэрапеўтычнае, рэнтгеналагічнае, функцыянальнай дыягностыкі, а таксама кансультацыйны цэнтр. Штогод у бальніцы праходзіла лячэнне да 11 тысяч дзяцей. У 1988 працавалі 67 урачоў, 292 працаўнікі сярэдняга медперсанала.

## Архітэктура 
Будынак бальніцы пабудаваны ў 1976 годзе па праекце архітэктараў А. Кучарэнкі і А. Юрына. Комплекс складаецца з 3 прамавугольных у плане аб’ёмаў: двух (5- і 6-павярховы) лячэбных карпусоў, злучаных з 9-павярховым корпусам, у якім размешчаны прыёмнае аддзяленне і канферэнц-зала на 200 месцаў, харчаблок. Лячэбныя карпусы калідорнай планіроўкі злучаны пераходнай галерэяй. Пластыку іх галоўных фасадаў узбагачаюць вертыкальныя рэбры ў прасценках паміж вокнамі і лоджыі, якія выступаюць наперад. Кампазіцыю галоўнага фасада 3-павярховага корпуса стварае рытм вертыкальных рэбраў на вышыні 2—3-га паверхаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Вуліца Бялыніцкага-Бірулі (Магілёў)
Катэгорыя:Бальніцы Магілёва
Катэгорыя:З’явіліся ў 1977 годзе
Катэгорыя:1977 год у Магілёве
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Аляксандра Кучарэнкі
Будынак Тэхналагічнага парку (Магілёў)

**Будынак Тэхналагічнага парку Магілёў** — будынак у цэнтры Магілёва, размешчаны па Ленінскай вуліцы, 63.

Будынак пабудаваны ў 1985 годзе па праекце архітэктара В. Кільчыцкага як лабараторны корпус Магілёўскага навукова-вытворчага аб’яднання па распрацоўцы і вытворчасці прагрэсіўнай тэхналагічнай аснасткі, сродкаў механізацыі і аўтаматызацыі (ПКТІАМ).

## Архітэктура 
З’яўляецца вышыннай дамінантай забудовы вул. Ленінскай. Пляцоўка, на якой размешчаны 9-павярховы аб’ём, з поўначы абмежавана скверам, з захаду — вул. Ленінскай. Будынак калідорнага тыпу, абсталяваны 2 ліфтамі, размешчанымі ў цэнтры і аб’яднанымі ліфтавым холам. Лесвічная клетка прылягае да ліфтавага хола і вынесена па вертыкалі за плоскасць галоўнага фасада, што ўзбагачае яго пластычнае рашэнне. На 1-м паверсе размяшчаліся вестыбюль, эксперыментальны ўчастак, на 2-м — зала пасяджэнняў навукова-тэхнічнага савета, злучаная пераходам з актавай залай інстытута, на наступных паверхах — адміністрацыйныя памяшканні і праектна-канструктарскія аддзелы. У вонкавым аздабленні будынка выкарыстаны дэкаратыўная тынкоўка, абліцавальная плітка карычневага колеру і інш. аддзелачныя матэрыялы.

Над перакрыццем 2-га паверху быў устаноўлены электронны гадзіннік з дэкаратыўным цыферблатам.

## Літаратура 
* 
 
Катэгорыя:Ленінская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:1985 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:Вуліца Міронава (Магілёў)
Царква Святой Ганны

**Царква Святой Ганны** — назва шэрагу праваслаўных храмаў, асвячоных у гонар Святой Ганны:
 
## Беларусь 
* Царква Святой Ганны — праваслаўны храм у аграгарадку Аношкі Нясвіжскага раёна.
* Царква Святой Ганны — праваслаўны храм у вёсцы Дудзічы Пухавіцкага раёна.
* Царква Святой Ганны — праваслаўны храм у вёсцы Загор’е Карэліцкага раёна.
* Царква Святой Ганны — праваслаўны храм у вёсцы Задваране Свіслацкага раёна.
* Царква Святой Ганны — праваслаўны храм у вёсцы Любішчыцы Івацэвіцкага раёна.
* Царква Святой Ганны — праваслаўны храм у вёсцы Міжэрычы Зэльвенскага раёна.
* Царква Святой Ганны — праваслаўны храм у горадзе Стоўбцы Мінскай вобласці.
* Царква Святой Ганны — праваслаўны храм у вёсцы Ялова Пружанскага раёна.

## Гл. таксама 
* Касцёл Святой Ганны
Палац піянераў і школьнікаў (Магілёў)

**Палац піянераў і школьнікаў** — будынак у Магілёве, размешчаны па праспекце Міру, 23а. Пабудаваны ў 1974 годзе па праекце архітэктараў М. Семяненкі і А. Мельнікава. У будынку размяшчаецца Абласны цэнтр творчасці.

Адкрыты ў 1970 годзе як цэнтр пазашкольнай працы з навучэнцамі горада і вобласці. Працаваў пад кіраўніцтвам аддзела народнай адукацыі аблвыканкама, быў цесна звязаны з абласным саветам піянерскай арганізацыі. Меў аддзелы: метадычны, палітыка-масавы, навукі і тэхнікі, мастацкі, ваенна-спартыўны. Станам на 1989 года працаваў 301 кружок, у якіх займалася больш 5,5 тыс. навучэнцаў. Палац праводзіў піянерскія святы, агляды мастацткай самадзейнасці, конкурсы і вечары, аказваў дапамогу школам у камуністычным выхаванні навучэнцаў, сем’ям у развіцці творчых здольнасцяў дзяцей. Атрымалі развіццё цікавыя распачынанні па працоўным і прафесійным выхаванні навучэнцаў (конкурсы «Юны майстар — залатыя рукі», «Юны кулінар», «Ваша слова, эрудыты»). Працавалі музей У. І. Леніна, музей О. Ю. Шміта, клуб інтэрнацыянальнай дружбы, клубы старэйшых піянерважатых «Іскра», «Мелодыя». Звання народнай удастоена дзіцячая студыя выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва; звання ўзорных — дзіцячы духавы аркестр, дзіцячы ансамбль песні і танца, эстрадны дзіцячы ўзорны калектыў «Вясёлка».

## Архітэктура 
Размешчаны ў паркавай зоне горада на беразе р. Дубравенка. Складаецца з 3 карпусоў (клубны, спартыўны, тэатральны), злучаных паміж сабой пераходамі. Кампазіцыя фасадаў 4-павярховага прамавугольнага ў плане клубнага корпуса заснавана на рытме вялікіх аконных праёмаў, прарэзаных вертыкальнымі рэбрамі. 2-павярховы прамавугольны ў плане спартыўны корпус з гімнастычнай залай і плавальным басейнам вырашаны ў лаканічных формах. Прасторавая кампазіцыя тэатральнага корпуса заснавана на вылучэнні аб’ёму глядзельнай залы; глухія паверхні фасадаў аформлены пілястрамі і невялікімі праёмамі.

Інтэр’еры палаца ўпрыгожаны барэльефнымі пано (клубны корпус), маляўнічым фрызам (тэатральны корпус).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Праспект Міру (Магілёў)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Дамы культуры Беларусі
Катэгорыя:1974 год у Магілёве
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрнізм
Петрапаўлаўскія могілкі (Магілёў)

**Петрапаўлаўскія могілкі**, або **Лупалаўскія могілкі** — закрытыя могілкі Магілёва, размешчаныя ў пачатку бульвара Непакорных, паміж вуліцамі Ганчарнай і Крылова. Закрыты для пахаванняў у 1964 годзе. Плошча складае 2,4 га. Назва *Лупалаўскія* паходзіць ад назвы прадмесця, каля якога размяшчаліся могілкі, а *Петрапаўлаўскія* — ад Петрапаўлаўскай царквы, якая знаходзілася непадалёк.

Петрапаўлаўскія клады вядомыя ад XVIII стагоддзя. На могілках існавала цэркаўка святой Ганны, якая была знішчана ў савецкі час. Тут хавалі праваслаўных з Лупалава і Траечча. Сярод іншых пахаваныя прадстаўнікі вядомага магілёўскага роду Бако, які згадваецца ў кнігах магілёўскага магістрата XVII—XVIII стагоддзяў, роду Шкеляў, якія згадваюцца як старасты Петрапаўлаўскай царквы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Могілкі Магілёва
Катэгорыя:Бульвар Непакорных (Магілёў)
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Магілёў)
Катэгорыя:Лупалава
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Магілёве
Партызанскія зоны

**Партызанскія зоны** ў Вялікую Айчынную вайну — тэрыторыі, якія кантралявалі партызаны.

Першыя партызанскія зоны на тэрыторыі БССР — Акцябрска-Любанская, Клічаўская ўтварыліся ўвосень 1941 года, у 1942 — Суражская, Івянецка-Налібоцкая, Расонска-Асвейская, Сенненска-Аршанская, Полацка-Лепельская, у пачатку 1943 года Барысаўска-Бягомльская. Паводле звестак БШПР да пачатку 1943 года партызаны кантралявалі каля 50 000 км², на канец 1943 года — 108 000 км² (58,4% акупаванай тэрыторыі Беларусі), у тым ліку 37 800 км² было ачышчана ад праціўніка поўнасцю. Сумеснымі намаганнямі беларускіх, рускіх, украінскіх, латышскіх, літоўскіх партызан былі створаны партызанскія зоны ў раёнах Беларусі і сумежных з ёй рэспублік. У выніку аб’яднання некаторых з іх утварыліся партызанскія краі: у чатырохвугольніку Алеўск—Оўруч—Мазыр—Тураў (14 раёнаў, больш за 200 000 чалавек), на стыку БССР, РСФСР і Латвіі (плошча 10 000 км²), у міжрэччы Дняпра, Прыпяці, Дзясны. На тэрыторыі партызанскіх зон дзейнасцю насельніцтва і партызан кіравалі партызанскія абкомы, міжрайкомы, райкомы КП(б)Б, якія тут і дыслацыраваліся. У многіх раёнах дзейнічалі выканкомы Саветаў дэпутатаў працоўных. Ролю органаў улады выконвалі найчасцей партызанскія атрады, спецыяльна створаныя імі камендатуры, якія падтрымівалі парадак у вызваленых населеных пунктах, вырашалі гаспадарчыя пытанні, арганізоўвалі групы самаабароны. Партызанскія зоны з’яўляліся базай і своеасаблівым тылам, дзе партызаны прымалі самалёты з Вялікай зямлі, рыхтавалі рэзервы. Партызаны пастаянна вялі баі з карнымі экспедыцыямі (Боўкінская абарона, Здзітаўская абарона, Каткоўская аперацыя, Лепельская аперацыя, Полацка-Лепельская бітва, Хаценчыцкі бой, Чудзінскі бой). У перыяд вызвалення Беларусі існаванне партызанскіх зон перашкаджала праціўніку арганізаваць трывалую абарону, што спрыяла наступленню савецкіх войск.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Партызанскі рух падчас Вялікай Айчыннай вайны
Дажыць да світання (фільм)

**«Дажыць да світання»** () — мастацкі фільм паводле кнігі Васіля Быкава.

## Сюжэт 
Восенню 1941 года, падчас бітвы пад Масквою, дзесяць байцоў пад началам лэйтэнанта пайшлі ў варожы тыл, каб падарваць базу з баепрыпасамі. Не знайшоўшы яе на месцы, лейтэнант вяртае назад асноўную групу, а сам застаецца з маладым байцом, каб працягваць пошук…

## Акцёры 
* Уладзімір Емельянаў — *Волах*
* Аляксандр Міхайлаў 
* Святлана Арлова
* Аляксей Панькін 
* Мікалай Кузьмін
* Аляксандр Бандаренка
* Вадзім Спірыдонаў
* Аляксей Гарачоў
* Павел Кашлакоў

## Спасылкі 
* Фільм IMDB
* Кіна-тэатр 

Катэгорыя:Фільмы пра Вялікую Айчынную вайну
Катэгорыя:Фільмы-драмы СССР
Катэгорыя:Фільмы Віктара Сакалова
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Васіля Быкава
Катэгорыя:Фільмы СССР 1975 года
Беларуская лінгвістыка (штогоднік)

**«Белару́ская лінгві́стыка»** — навуковы штогоднік Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа НАН Беларусі. Выдаецца з 1972 года ў Мінску на беларускай мове. На 2019 год выйшлі 82 выпускі. Галоўны рэдактар выдання з 2005 года — Аляксандр Лукашанец.

Асвятляе актуальныя пытанні беларускага, славянскага, агульнага і прыкладнога мовазнаўства, змяшчае агляды па германістыцы і раманістыцы. Часопіс публікуе артыкулы па праблемах дыялекталогіі, лексікалогіі, лексікаграфіі, этымалогіі, гісторыі беларускай мовы і іншую інфармацыю. Друкуе агляды навуковай літаратуры, рэцэнзіі беларускіх і замежных навукоўцаў па беларусазнаўству, інфармуе пра навіны навуковага жыцця.

## Літаратура 
* 
* *П. А. Міхайлаў*. «Беларуская лінгвістыка» // Беларуская мова: Энцыкл. / Беларус. Энцыкл.; Пад рэд. А. Я. Міхневіча; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш. — : БелЭн, 1994. — С. 82—83. — 655 с.: іл. — ISBN 5-85700-126-9.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Ігнат Гагалінскі

**Ігнат Гагалінскі** — беларускі грамадска-палітычны дзеяч. Доктар медыцынскіх навук.

## Біяграфія 
У сярэдзіне 1920-х — студэнт медыцынскага факультэта Віленскага ўніверсітэта. 7 мая 1926 прамаўляў на магіле Казіміра Сваяка. Браў удзел у святочных мерапрыемствах 20-годдзя беларускай прэсы, што ладзіла БСРГ 18 верасня 1926 года ў Вільні.

У 1928 годзе стаў старшынёй Беларускага Студэнцкага Саюза і галоўным рэдактарам «Студэнцкай думкі». У лістападзе 1928 быў абраны старшынёй ЦК БХД.

Катэгорыя:Члены Беларускага студэнцкага саюза
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Канстанцін Іванавіч Парцянка

**Канстанцін Іванавіч Парцянка** (, Менскае ваяводства — 1841) — беларускі навуковец-медык, хірург, педагог. Доктар медыцыны (1818), прафесар Віленскага ўніверсітэта.

## Біяграфія 
Вывучаў медыцыну ў Віленскім універсітэце. У 1818 годзе атрымаў ступень доктара медыцыны і працаваў ардынарным прафесарам і доктарам хірургічнай клінікі ў Віленскім універсітэце.

Выкладаў курсы з дэсмургіі, агульнай тэрапіі і асноў медыцыны. З 1832 года — дырэктар хірургічнай клінікі.

Аўтар артыкулаў у галіне медыцыны.

## Літаратура 
* 
* І. Трацяк. Прафесары медыцынскага факультэта Віленскага ўніверсітэта (1803—1832 гг.) // Язык. Общество. Медицина: сборник материалов студенческих конференций. Материалы семинара преподавателей «Межпредметная координация в процессе преподавания РКИ в негуманитарном вузе» / редкол.: А. Мельникова (ответственный редактор) и др. — Гродно, 2008. — С. 67.

Катэгорыя:Хірургі  Расійскай імперыі
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцыны
Варашскі раён

**Варашскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Ровенскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Вараш.

Утвораны 19 ліпеня 2020 года ў рамках заканчэння рэформы дэцэнтралізацыі.

## Адміністрацыйны падзел 
* Антоніўская сельская грамада
* Варашская гарадская гарадская грамада
* Валадымырэцкая пасялковая грамада
* Зарічнэнская пасялковая грамада
* Каноныцкая сельская грамада
* Локныцкая сельская грамада
* Полыцкая сельская грамада
* Рафаліўская пасялковая грамада

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Ровенскай вобласці
On an Island

***On an Island*** — трэці сольны альбом Дэвіда Гілмара. Дыск выйшаў у Вялікабрытаніі 6 сакавіка 2006 года ў дзень, калі Дэвід Гілмар адзначаў сваё 60-годдзе. Першы трэк «*Castellorizon*» быў намініраваны на прэмію «*Грэмі*» як найлепшы рок-інструментал.

## Спіс кампазіцый 
Катэгорыя:Альбомы 2006 года
Катэгорыя:Альбомы Дэвіда Гілмара
Rattle That Lock

***Rattle That Lock*** — чацвёрты сольны альбом Дэвіда Гілмара, выпушчаны 18 верасня 2015 года. Пасля выхаду альбома быў здзейснены тур па Еўропе восенню 2015 года і тур па Амерыцы вясной 2016 года.

## Спіс кампазіцый 
Катэгорыя:Альбомы 2015 года
Катэгорыя:Альбомы Дэвіда Гілмара
Бучанскі раён

**Бучанскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — горад Буча.

Утвораны 19 ліпеня 2020 года ў рамках заканчэння рэформы дэцэнтралізацыі.

## Адміністрацыйны падзел 
* Білагародская сельская грамада
* Барадзянская пасялковая грамада
* Баршчагіўская сельская грамада
* Бучанская гарадская грамада
* Вішнёвая гарадская грамада
* Гастомэльская пасялковая грамада
* Дмытрыўская сельская грамада
* Ірпінская гарадская грамада
* Кацюбынская пасялковая грамада
* Макарыўская пасялковая грамада
* Нэмішаеўская пасялковая грамада
* Піскіўская пасялковая грамада

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Кіеўскай вобласці
Апатовак

**Апатовак** () — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 210 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 125 км на паўднёвы ўсход ад Познані. Уваходзіць у склад Калішскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Апатовак. Займае плошчу 8,68 км². Насельніцтва 3,6 тыс. чалавек.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі
Адам Станіслававіч Жавускі

**Адам Ваўжынец Станіслававіч Жавускі** (; , Нясвіж — , Паграбішчы) — дзяржаўны дзеяч, дыпламат, паэт.

## Біяграфія 
Старэйшы сын харунжага вялікага літоўскага Станіслава Фердынанда Жавускага, унук Вацлава Жавускага, пляменнік гетмана польнага кароннага Севярына Жавускага. Нарадзіўся  года ў Нясвіжскім замку, радавым маёнтку свайго дзеда (па маці) Міхаіла Рыбанькі.

У 22 гады выступаў на Сойме і звярнуў на сябе ўвагу глыбокім веданнем спраў і красамоўствам. У 1788 годзе накіраваны пасланнікам Рэчы Паспалітай у Данію, дзе з поспехам выканаў сваю місію. Праз 2 гады за выдатную палітычную дзейнасць атрымаў званне сенатара i кашталяна віцебскага.

Пасля трох падзелаў Рэчы Паспалітай, калі значная яе частка далучана да Расійскай імперыі, Ржавускі ў чыне правадзейнага стацкага саветніка быў прызначаны старшынёй цывільнай палаты ў Брацлаўскай губерні. У 1808 годзе кіеўскае дваранства абрала яго сваім губернскім маршалкам, а ў наступным  1817 года ён атрымаў права прысутнічаць у сенаце.

Перасяліўшыся ў Пецярбург, Жавускі прымаў удзел у масонскім руху: быў вялікім намесным, майстрам вялікай ложы «Астрэі» і ложы «Белага арла».

Памёр у сваім маёнтку ў Паграбішчах на Падоллі.

## Творчасць 
Напісаў некалькі твораў палітычнага характару, якія засталіся пераважна ў рукапісах. 3 іx найбольш вядомыя «Запіска аб праўленні караля Станіслава Аўгуста», «Размовы пра царства мёртвых», «Заўвагі на польскія законы», папраўкі да твораў генерала Дзюмур’е «Аб канфедэрацыі ў Бары». Вядомы і як аўтар лірычных вершаў. Перакладаў элегіі і трагедыі Тыбула.

## Сям’я 
У першым шлюбе з Юстынай з Рдултоўскіх меў дзяцей:
# Генрык (1791—1866), аўтар гістарычных раманаў на польскай мове.
# Караліна (1795—1885), гаспадыня вядомага адэскага салона, каханая Пушкіна і Міцкевіча, грамадзянская жонка генерала Віта.
# Адам (1801—1888), генерал-ад'ютант і генерал ад кавалерыі на рускай службе, бацька аферысткі Кацярыны Радзівіл.
# Эвеліна Канстанцыя Вікторыя (1803—1882), жонка французскага раманіста Бальзака.
# Аляксандра Аліна, жонка Аляксандра Манюшка, брата знакамітага кампазітара; жыла ў Варшаве.
# Паліна, жонка адэскага негацыянта Яна Рызніча (у першым шлюбе быў з Амаліяй Рызніч).
# Эрнэст (1812—1862), памешчык, з 1856 года насіў графскі тытул.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Дастархан

**Дастархан** — узбекскі стол вышынёй 30-35 см (можа быць плеценым і складным), які выкарыстоўваецца, калі госці сядзяць на падлозе, застланай дываном. Еўрапейцы дастарханам называюць таксама сярэдзнеазіяцкі абедзенны рытуал увогуле.
## Літаратура 
* Культура питания: Энцикл. справ. — 2-е изд. Беларус. Энцыкл.; Под ред. И. А. Чаховского; Редкол.: Е. В. Малашевич и др. — Мн.: БелЭн, 1993. — 541 с.: ил.

Катэгорыя:Узбекская кухня
Уладзімір Сцяпанавіч Адзярыха

**Уладзімір Сцяпанавіч Адзяры́ха** () — вучоны ў галіне геабатанікі, кандыдат біялагічных навук (1971), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1972).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Горкі  Мінскай вобласці. Скончыў школу ў Белічах. У 1960 годзе скончыў лесагаспадарчы факультэт Беларускага лесатэхнічнага інстытута. Працоўную дзейнасць пачаў у Беларускім лесаўпарадкавальным прадпрыемстве «Леспраект». З кастрычніка 1964 года працаваў у Інстытуце эксперыментальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча. Займаў пасады ад старшага інжынера да вядучага навуковага супрацоўніка лабараторыі геабатанікі. У 1971 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю пад кіраўніцтвам акадэміка І. Д. Юркевіча.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па біяцэналогіі, пытаннях аднаўлення, аховы і рацыянальнага выкарыстання лясоў. Адзін са стваральнікаў геабатанічных карт расліннасці Беларусі. Аўтар і сааўтар больш за 125 навуковых прац, у тым ліку 5 манаграфій і 10 карт расліннасці.

Сярод апублікаванага:
* Карта растительности Белорусской ССР [Карты] / Академия наук БССР, Институт экспериментальной ботаники, Отдел геоботаники ; В. С. Адерихо [и др.]; cоставлена под руководством И. Д. Юркевича. — Мн.: Наука и техника, 1969.
* Типы и ассоциации ясеневых лесов : (по исследованиям в БССР) / И. Д. Юркевич, В. С. Адерихо ; Академия наук Белорусской ССР, Институт экспериментальной ботаники им. В. Ф. Купревича, Лаборатория геоботаники. — Мн. : Наука и техника, 1973.
* Растительность Белоруссии, её картографирование, охрана и использование. — Мн., 1979. (разам з І. Д. Юркевічам, Д. С. Голадам).
* Липники Белоруссии. — Мн., 1988. (разам з І. Д. Юркевічам, В. Л. Дольскім).

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія БССР (1972) у галіне навукі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Адерихо Владимир Степанович // Інстытут эксперыментальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча НАН Беларусі

Катэгорыя:Выпускнікі БДТУ
Катэгорыя:Геабатанікі
Катэгорыя:Геабатанікі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута эксперыментальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча НАНБ
Далікатэс

**Далікатэс** — прадукт харчавання або кулінарны выраб, які адрозніваецца ад звычайных, шэраговых сваёй вытанчаным смакам і экзатычнасцю. Аднясенне прадуктаў да далікатэсаў мае суб’ектыўную ацэнку і залежыць ад яго распаўсюджанасці ў пэўным рэгіёне, нацыянальных традыцый, часу года і іншых фактараў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Культура питания: Энцикл. справ. — 2-е изд. Беларус. Энцыкл.; Под ред. И. А. Чаховского; Редкол.: Е. В. Малашевич и др. — Мн.: БелЭн, 1993. — 541 с.: ил.
Катэгорыя:Кулінарыя
Галіна (горад)

**Галіна** () — горад у Польшчы. Размешчаны за 230 км на захад ад Варшавы і за 85 км на ўсход ад Познані. Уваходзіць у склад Канінскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Галіна. Займае плошчу 3,52 км². Насельніцтва 4,5 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Ячменеваласнец еўрапейскі

**Ячменеваласнец еўрапейскі**, **хардэлімус еўрапейскі** (*Hordelymus europaeus*) — від кветкавых расліны, адзіны прадстаўнік роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 60—120 см, ярка-зялёнага колеру, з кароткім карэнішчам. Утварае невялікую дзярніну. Сцябло пустое, прамастойнае, касматае каля вузлоў. Лісце пляскатае, шырынёй 6—11 (да 14) мм, шурпатае з абодвух бакоў. Похвы ніжняга лісця з валаскамі. Суквецце — густы, звужаны да верхавінкі, колас. Кветкавыя каласкі звычайна з адной кветкай, па 3 на кароткіх ножках. Каласковыя лускавінкі вузкія, папарна зрослыя каля асновы, з адной невыразнай жылкай, пераходзячай у асцюк. Ніжнія кветкавыя лускавінкі шурпатыя, з крыху звілістым асцюком даўжынёй 20—30 мм. Плод — зярняўка.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Распаўсюджаны на тэрыторыі Еўропы, Міжземнамор’я, Малой Азіі, на Каўказе. Расце ў лясах. Энтамафіл і анемахор. Цвіце ў ліпені—жніўні. Плады паспяваюць у жніўні. Размнажаецца насеннем і вегетатыўна.

## Ахоўны статус 
Від занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь 1-га і 2-га выданняў (1981, 1993). Ахоўваецца на тэрыторыі Латвіі, Літвы, шэрагу рэгіёнаў Украіны і Расіі.

## Літаратура 
*  — С. 473—474.

## Спасылкі 
* 
* *Hordelymus europaeus* (L.) Harz // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Міжземнамор’я
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1885 годзе
Анатоль Мікалаевіч Бычак

**Анато́ль Мікала́евіч Бы́чак** (, в. Ануфравічы, , Мінская вобласць — , ) — партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР.

## Біяграфія 
Скончыў Жыровіцкі тэхнікум механізацыі сельскай гаспадаркі, факультэт механізацыі, тэхнік-механік (1960), Беларускую сельгасакадэмію, інжынер-механік (завочна, 1970).

Працаваў механікам калгаса «Рассвет» Слуцкага раёна, служыў у Савецкай Арміі (1961—1964). Пасля арміі працаваў майстарам вытворчага навучання СПТВ-23 (Смілавічы), інструктарам Чэрвеньскага РК КПБ. У 1966—1970 гадах — першы сакратар Чэрвеньскага райкама ЛКСМБ. У 1970—1975 гадах працаваў у Чэрвеньскім РК КПБ. З 1975 года — у Нясвіжскім раёне, спярша — сакратар у РК КПБ, у 1976—1981 гадах — старшыня выканкама Нясвіжскага райсавета, з 1981 года — першы сакратар Нясвіжскага райкама КПБ. У 1983—1985 гадах — першы сакратар Барысаўскага райкама КПБ.

У 1985 годзе прызначаны другім сакратаром Мінскага абкама КПБ.

Са снежня 1990 і да забароны камуністычнай партыі 25 жніўня 1991 года — першы сакратар Мінскага абкама. Пасля працаваў інжынерам па забеспячэнні на будуючымся Ваўкавыскім цэментным заводзе. Праз год ён быў прызначаны начальнікам аддзела статыстыкі Мінскага абласнога выканаўчага камітэта, дзе працаваў да пенсіі.

Памёр у Мінску ў 2011 годзе.

## Узнагароды 
* Ордэн «Знак Пашаны».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Старшыні Нясвіжскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Першыя сакратары Мінскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Другія сакратары Мінскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Тэадор Геранім Абуховіч

**Тэадор Геранім Абуховіч** (; 1642 — ) — вялікалітоўскі пісьменнік-мемуарыст, дзяржаўны дзеяч, кашталян новагародскі (1700—1707).

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Абуховічаў герба «Ясенчык». Малодшы сын смаленскага ваяводы Піліпа Казіміра Абуховіча, брат Міхаіла Абуховіча.

У 1657—1669 гадах служыў пры двары караля Рэчы Паспалітай Яна Казіміра Вазы. Суправаджаў яго ў час ваеннай экспедыцыі за Дняпро ў 1664 годзе. Пасля адрачэння караля ад трона ў 1669 годзе паехаў з ім у Францыю.

У 1670 годзе разам з Геранімам Сангушкам i групай каралеўскай шляхты вярнуўся морам, праз Гамбург, на радзіму, у радавы маёнтак Дорагава каля мястэчка Карэлічы (цяпер Гродзенская вобласць). У 1672 годзе ў шэрагах шляхецкага аналчэння накіраваўся ў ваенны паход супраць туркаў, удзельнічаў у бітве пад Хоцінам 1673 года. У 1674 годзе здзейсніў паломніцтва ў Рым, вяртаючыся назад, наведаў Ларэта, Балонню i Вену. У 1672, 1678—1700 гадах на новагародскіх сойміках неаднаразова выбіраўся паслом на соймы, дзе выконваў розныя даручэнні. З 1679 года падкаморы новагародскі, з 1700 года — кашталян новагародскі, староста цырынскі.

Быў адзіным спадчыннікам радавых маёнткаў Ліпа i Дорагава Новагародскага ваяводства i Гарбавічы Мазырскага павета, трымаў у арэндзе Цырын.

## Творчасць 
У апошнія гады жыцця Абуховіч напісаў на польскай мове ўспаміны, у якіх расказаў пра найважнейшыя падзеі ў тагачаснай Рэчы Паспалітай, пра свае жыццё. Яго мемуары надрукаваны М. Балінскім у кнізе «Пстдрычныя нататкі да тлумачэння грамадскіх пытанняў у Польшчы XVII ст. …» (Вільня, 1859).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Polski sіownik biograficzny. Т. 23/3, z. 98. Wroclaw, 1978.

Тэадор Геранім
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны новагародскія
Катэгорыя:Падкаморыя новагародскія
Катэгорыя:Старосты цырынскія
Катэгорыя:Ваенныя Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Мемуарысты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Аўтары знакамітых дзённікаў
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Валерый Рыгоравіч Асапаў

**Валерый Рыгоравіч Асапаў** (;  — ) — расійскі военачальнік, гвардыі генерал-лейтэнант. Камандзір 10-га парашутна-дэсантнага палка (2001—2003), 18-й кулямётна-артылерыйскай дывізіі (2007—2009), 37-й асобнай гвардзейскай мотастралковай брыгады (2011—2013), камандуючы 68-м армейскім корпусам (2014—2016), 5-й агульнавайсковай арміяй (2016—2017). Загінуў у Дэйр-эз-Зоры пры выкананні місіі ваеннага саветніка падчас ваеннай аперацыі Расіі ў Сірыі. Пасмяротна ўдастоены звання «Герой Расійскай Федэрацыі» (2017).

## Спасылкі 
* 
* 
* 
Катэгорыя:Удзельнікі Другой чачэнскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі ваеннай аперацыі Расіі ў Сірыі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай чачэнскай вайны
Канстанцін Валер’евіч Мурахцін

**Канстанцін Валер’евіч Мурахцін** (; нар. 1976, Адэская вобласць, УССР, СССР) — расійскі ваенны лётчык, маёр, лепшы штурман Расіі (2014), кавалер ордэна Мужнасці.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1976 годзе пад Адэсай у сям’і падпалкоўніка авіяцыі, ваеннага лётчыка-штурмана. Амаль адразу пасля нараджэння Канстанціна сям’я пераехала да новага месца службы бацькі — у горад Чалябінск.

У Чалябінску ён скончыў школу і паступіў у Чалябінскае вышэйшае ваеннае авіяцыйнае Чырванасцяжнае вучылішча штурманаў, якое скончыў у 1998 годзе. Сябрам і аднакашнікам па вучэльні быў Герой Расіі Мікалай Шпітонкаў.

Пасля заканчэння вучылішча быў накіраваны для праходжання службы ў 4-ы цэнтр вайсковых выпрабаванняў і падрыхтоўкі персаналу ваенна-паветраных сіл імя В. П. Чкалава, дыслакаваны ў Ліпецку.

29 ліпеня 2014 Мурахцін разам з напарнікам Станіславам Гасанавым сталі лепшымі на міжнародным конкурсе «*Авиадартс-2014*», атрымаўшы першае месца ў намінацыі «франтавыя бамбардзіроўшчыкі», апярэдзіўшы лётчыкаў з Беларусі і Кітая, за што былі ўзнагароджаны кубкам, медалямі і заахвочаны каштоўным падарункам — аўтамабілем.

У верасні 2015 г. ён камандзіраваны ў Сірыйскую Арабскую Рэспубліку ў склад авіяцыйнай групы ВПС Расіі.

24 лістапада 2015 года разам з камандзірам экіпажа бамбардзіроўшчыка Су-24М ПКС Расіі Алегам Пешкавым здзяйсняў баявы вылет у Сірыі ў складзе пары з задачай нанясення бомбавага ўдару. Аднак падчас гэтага самалёт Су-24М быў збіты ракетай «паветра-паветра» са знішчальніка F-16C ВПС Турцыі ў раёне сірыйска-турэцкай мяжы ў правінцыі Латакія і ўпаў на сірыйскай тэрыторыі. Экіпаж бамбардзіроўшчыка здолеў катапультавацца. Пешкаў загінуў падчас прызямлення на парашуце ў выніку абстрэлу з зямлі. Штурман Мурахцін прызямліўся па-за зонай абстрэлу. Ён амаль суткі хаваўся ў лесе ад пераследу праціўнікаў, пакуль на яго па маячку не выйшлі салдаты сірыйскай арміі, пасля чаго быў эвакуіраваны на авіябазу Хмеймім.

## Сям’я 
Канстанцін Мурахцін жанаты, мае сына.

## Узнагароды 
;Узнагароды Расійскай Федэрацыі
* Ордэн Мужнасці (25 лістапада 2015 году)
* Медаль «Удзельніку ваеннай аперацыі ў Сірыі» (сакавік 2016 года)
* Медаль «За адзнаку ў спаборніцтвах» I месца (верасень 2014 года)
* Медаль «за адзнаку ў вайсковай службе» I, II і III ступені
;Узнагароды Сірыі
* Ордэн Адданасці I класа
* Медаль «Баявая садружнасць»

## Крыніцы 
Катэгорыя:Удзельнікі ваеннай аперацыі Расіі ў Сірыі
Катэгорыя:Авіяцыйныя штурманы Расіі
Ігар Яўгенавіч Канашэнкаў

**Ігар Яўгенавіч Канашэнкаў** (; нар. 15 мая 1966, Кішынёў, Малдаўская ССР, СССР) — генерал-маёр, кіраўнік Дэпартамента інфармацыі і масавых камунікацый Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 мая 1966 гады ў горадзе Кішынёве. Скончыў з адзнакай інжынерны факультэт Жытомірскага вышэйшага ваеннага вучылішча радыёэлектронікі СПА (1988), Ваенную акадэмію СПА (1998), Вышэйшыя курсы Ваеннай акадэміі Генеральнага штаба Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі (2006).

Службу праходзіў у войсках ракетна-касмічнай абароны, ва ўпраўленні галоўнага камандавання СПА краіны.

З 1998 года — намеснік начальніка аддзела па ўзаемадзеянні з расійскімі і замежнымі СМІ прэс-службы Міністэрства абароны РФ, а з 2003 года — памочнік камандуючага войскамі Паўночна-Каўказскай ваеннай акругі. У 2005 годзе стаў начальнікам прэс-службы Сухапутных войскаў і памочнік галоўнакамандуючага Сухапутнымі войскамі.

Узначальваў падраздзяленні інфармацыйнага забеспячэння аб’яднанай групоўкі войск (сіл) на Паўночным Каўказе, калектыўных сіл па падтрыманні міру (КСПМ) у зоне грузіна-абхазскага канфлікту, міратворчых сіл у зоне грузіна-паўднёваасецінскага канфлікту.

У 2009 года прызначаны намеснікам начальніка Упраўлення прэс-службы і інфармацыі Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі. Ужо ў жніўні 2011 года указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі прызначаны начальнікам Упраўлення прэс-службы і інфармацыі Міністэрства абароны.

У сакавіку 2017 года указам прэзідэнта прызначаны кіраўніком Дэпартамента інфармацыі і масавых камунікацый Міністэрства абароны.

## Узнагароды 
Узнагароджаны сям’ю ордэнамі: «За заслугі перад Айчынай» III, IV ступені, Аляксандра Неўскага, Мужнасці, «За ваенныя заслугі», Пашаны, Дружбы. Таксама мае 17 медалёў.

## Спасылкі 
* Біяграфія Ігара Канашэнкава на афiцыйным сайце МА Расii
* С 50-летием, уважаемый Игорь Евгеньевич!  Союз журналистов Москвы, 15 May 2016. Retrieved 3 July 2017.
* Russia warns it will shoot down alliance jets over Syria if US launches air strikes against Assad. Roland Oliphant, *The Telegraph*, 6 October 2016. Retrieved 30 June 2017.

Катэгорыя:Кавалеры ордэна Мужнасці
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Дружбы (Расія)
Катэгорыя:Удзельнікі ваеннай аперацыі Расіі ў Сірыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «За ваенныя заслугі»
Катэгорыя:Удзельнікі Другой чачэнскай вайны
Тэатральная плошча (Магілёў)

**Тэатральная плошча** () — плошча ў цэнтры Магілёва.
, за якім бачны касцёл Святога Станіслава]]
 і гасцініца «Францыя» (ніводны з будынкаў не захаваўся)]]
Пачатак фарміравання паклала ўзвядзенне ў 1888 годзе будынка гарадскога тэатра па праекце архітэктара П. Камбурава і інжынера У. Міляноўскага. Плошча прамавугольная ў плане, знаходзіцца на восі вуліцы Першамайскай. Да плошчы прылягаюць вуліцы Камсамольская, Болдзіна, Лазарэнкі. З’яўляецца важным транспартным вузлом.

## Архітэктура 
 і 143-кватэрны жылы дом]]
Кампазіцыйны акцэнт плошчы — будынак тэатра, які займае ўвесь усходні бок паміж вул. Камсамольскай і Болдзіна. Заходні бок фарміруюць будынак Музея этнаграфіі і Дом палітычнай асветы, паўночны — 5-павярховыя  жылыя дамы з ўбудаванымі крамамі (1950-я гады), у архітэктуры якіх выкарыстаны элементы класічнай спадчыны; паўднёвы — 6—9-павярховыя жылыя дамы (1970-я гады) з выставачнай залай на 1-м паверсе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Плошчы Магілёва
Катэгорыя:Першамайская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Камсамольская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Вуліца Болдзіна (Магілёў)
Катэгорыя:Вуліца Лазарэнкі (Магілёў)
2-я Чырванасцяжная армія

**2-я Чырвонасцяжная армія** — агульнавайсковая армія ў узброеных сілах СССР падчас Вялікай Айчыннай вайны. Перыяд уваходжання ў Дзеючую армію: 9 жніўня 1945 — 3 верасня 1945.

## Гісторыя 
Сфарміравана ў ліпені 1938 года ў складзе Чырванасцяжнага Далёкаўсходняга фронту (ЧДУФ) як 2-я армія.

У верасні 1938 года пасля расфармавання ЧДУФ ператворана ў 2-ю асобную Чырвонасцяжеую армію з непасрэдным падначаленнем наркаму абароны СССР.

У ліпені 1940 года ў сувязі з аднаўленнем Далёкаўсходняга фронту ўвайшла ў яго склад як 2-я Чырвонасцяжная армія. Да жніўня 1945 года выконвала задачы па абароне далёкаўсходніх межаў СССР, правяла вялікую працу па падрыхтоўцы рэзерваў для дзеючай арміі.

### Баявыя дзеянні 
У час савецка-японскай вайны ў складзе 2-га Далёкаўсходняга фронту прымала ўдзел у Сунгарыйскай аперацыі 1945 года.

* 10 жніўня 1945 г. перадавыя атрады арміі ва ўзаемадзеянні з Зее-Бурэйскай брыгадай рачных караблёў Амурскай ваеннай флатыліі фарсіравалі рэкі Амур і Усуры ў раёнах Благавешчанска, Канстанцінаўкі і Паяркова, высадзілі Сахалянскі дэсант і захапілі плацдармы.
* 11 жніўня галоўныя сілы арміі перайшлі ў наступ на двух кірунках: на Цыцыкар і на Бэйаньчжэнь (Бэйань) і да зыходу дня авалодалі гарадамі Сахалян (Хэйхэ), Сюнькэ.
* Развіваючы наступ, армія на працягу 15—18 жніўня авалодала Суньускім УР і г. Суньу, дзе паланіла 20-тысячны японскі гарнізон.
* 19 жніўня войскі арміі ўступілі ў г. Лунчжэнь,
* 20 жніўня — у г. Бэйаньчжэнь.
* 21 жніўня дасягнулі г. Цыцыкар.
* 22 жніўня авалодалі г. Мэргэнь (Нэньцзян).

### Пасля вайны 
1 кастрычніка 1945 года армія ўключана ў склад Забайкальска-Амурскай ваеннай акругі.

У снежні 1945 г. расфармаваная. 

## Камандаванне 
* ліпень 1938 — чэрвень 1940 — Конеў І. С., камкор, з сакавіка 1939 камандарм 2-га рангу
* чэрвень 1940 — сакавік 1941 — Сяргееў У. М., генерал-лейтэнант
* 11 сакавіка 1941 — да канца вайны — Цярохін М. Ф., генерал-лейтэнант танкавых войскаў

### Члены Ваеннага савета 
* дывізіённы камісар Шабалін М. І. (7 чэрвеня 1940 — 24 лютага 1942);
* брыгадны камісар, з 6 снежня 1942 генерал-маёр Начынкін М. А. (24 лютага 1942 — 3 мая 1946).

### Начальнікі штаба 
* генерал-маёр Карытнікаў П. К. (11 ліпеня 1940 — 28 жніўня 1941);
* генерал-маёр Анісімаў М. П. (28 жніўня 1941 — 10 жніўня 1942);
* палкоўнік, з 4 лютага 1943 года генерал-маёр М. А. Вавілаў (9 лістапада 1942 — 22 верасня 1943);
* генерал-маёр Мажаеў С. Ф. (22 верасня 1943 — 15 снежня 1945).

## Баявы склад 
Да 9 жніўня 1945 года ў склад арміі ўваходзілі:
* 3-я стралковая дывізія,
* 12-я стралковая дывізія,
* 396-я стралковая дывізія
і шэраг часцей.

Катэгорыя:Агульнавайсковыя арміі СССР падчас Вялікай Айчыннай вайны
Жужаль лясны

**Жужаль лясны** (*Carabus nemoralis*) — від цвёрдакрылыя насякомых з падсямейства *Carabinae* унутры сямейства жужаляў.

## Апісанне 
Жукі жывуць на глебе ў парках, агародах, на пашах і суседніх лясістых мясцовасцях. Даўжыня цела імага 22-26 мм.

## Арэал 
Распаўсюджаны ў Еўропе — ад Іспаніі на ўсход да Масквы. Інтрадукаваны ў Паўночную Амерыку — у Канаду, дзе распаўсюдзіўся ва ўсіх правінцыях акрамя Манітобы; у ЗША, ад поўдня ўсходняга ўзбярэжжа Каліфорніі да Невады і Мантаны, на ўсходзе сустракаецца ў паўднёва-ўсходніх штатах.

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1764 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Жужалі
Жужаль зярністы

**Жужаль зярністы** (*Carabus granulatus*) — від цвёрдакрылых насякомых з сямейства жужаляў.

## Апісанне 
Жужаль зярністы дасягае 18-26 мм у даўжыню.

## Арэал 
Сустракаецца ў Еўропе. Інтрадукаваны ў Паўночную Амерыку.

## Падвіды 
* *Carabus granulatus aetolicus* Schaum, 1857
* *Carabus granulatus calabricus* Spettoli & Vigna Taglianti, 2001
* *Carabus granulatus corticalis* Motschulsky, 1846
* *Carabus granulatus crimeensis* Breuning, 1933
* *Carabus granulatus duarius* Fischer von Waldheim, 1844
* *Carabus granulatus granulatus* Linnaeus, 1758
* *Carabus granulatus hibernicus* Lindroth, 1956
* *Carabus granulatus interstitialis* Duftschmid, 1812
* *Carabus granulatus leander* Kraatz, 1878
* *Carabus granulatus telluris* Bates, 1883
* *Carabus granulatus yezoensis* Bates, 1883

## Спасылкі 
* *Profil taxonu*

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Жужалі
Жужаль валасісты

**Жужаль валасісты** (*Harpalus rufipes*) — від насякомых з сямейства жужаляў .

## Апісанне 
Даўжыня цела насякомага дасягае 16 мм. Смаляна-чорнае цела, вусікі і ногі чырванавата-жоўтыя. Галава, пярэдняя частка пярэдняй спіны і брушка пасярэдзіне роўныя. Пакрыты густымі нахільнымі жоўтымі валасінкамі. Лічынкі даўжынёй да 24 мм.

## Распаўсюджанне 
Сустракаецца на большай частцы Палеарктыкі і быў інтрадукаваны ў Паўночную Амерыку . Распаўсюджаны від на Палессі, ён часта сустракаецца на асушаных пашах і ў садах.

## Экалогія 
Усяедныя.

## Літаратура 
* *Василь Козак* Комахи України. — Підручники і посібники, 2010

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1774 годзе
Катэгорыя:Жужалі
Саломенка (жылы раён)

**Саломенка**, або **Паўночны** — жылы раён у паўночнай частцы Магілёва, уваходзіць у Паўночны планіровачны раён. Размешчаны ўздоўж вуліцы Крупскай.

Развіццё звязана з будаўніцтвам завода «Сельмаш». Станам на 1990 год сялібная тэрыторыя плошчай 49 га, насельніцтва 21,5 тыс. чал. Будаўніцтва распачата ў 1980-я гады па праекце архітэктараў А. Мельнікава, Т. Бельскай, І. Голубевай. Забудова мікрараёна ўяўляе сабой прасторавую кампазіцыю, якая складаецца з груп 5-, 9-павярховых дамоў, дзіцячых садоў і школ, якія раскрываюцца да зялёнай зоны і аб’яднаных пешаходнай сувяззю з грамадскімі цэнтрамі планіровачнага жылога раёна, размешчанымі ва ўсходніх і заходніх частках мікрараёна. Кампазіцыйнымі дамінантамі з’яўляюцца 18-павярховыя жылыя дамы з маналітнага жалезабетону.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жылыя раёны Магілёва
Катэгорыя:1980-я ў Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1980-я гады
Катэгорыя:Вуліца Крупскай (Магілёў)
Комплекс будынкаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта харчовых і хімічных тэхналогій

**Комплекс будынкаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта харчовых і хімічных тэхналогій** складаецца з галоўнага і лабараторнага карпусоў па праспекце Шміта, якія злучаны пераходам і ўяўляюць сабой адзіны архітэктурны комплекс. Галоўны корпус — 4-павярховы прамавугольны ў плане аб’ём, пабудаваны ў 1973 годзе па тыпавым праекце. Складаную аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю лабараторнага корпуса, пабудаванага ў 1980 годзе па праекце архітэктараў Ю. Павалія, У. Начарава, С. Сеня, ствараюць зблакаваныя 6-павярховы і 1-павярховы (з вынесенымі наперад 2 аўдыторыямі па 100 месцаў) прамавугольныя ў плане аб’ёмы. Пластыку фасадаў 6-павярховага аб’ёма ўзбагачаюць падвойныя пілястры, рэбры, зашклёныя эркеры на ўзроўні 6-га паверху. Каларыстычнае рашэнне заснавана на кантрасце белага і блакітнага колераў сцен, абліцаваных керамічнай пліткай. У 6-павярховым аб’ёме па абодва бакі калідораў — аўдыторыі, кабінеты, у 1-павярховым — лабараторыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт харчовых і хімічных тэхналогій
Катэгорыя:Праспект Шміта (Магілёў)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Сяргея Сеня
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Павалія
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Уладзіміра Начарава
Турыст (гасцініца, Магілёў)

**«Турыст»** — гасцініца ў Магілёве, размешчаная па праспекце Пушкіна, 6. Пабудавана ў 1985 годзе па праекце архітэктараў Г. Ворахава і А. Валовіча.

## Архітэктура 
Разлічана на 300 месцаў. З’яўляецца адным з кампазіцыйных акцэнтаў у Задняпроўскім жылым раёне. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя вырашана на кантрасце 7-павярховага жылога корпуса (складаецца з 2 блокаў, павернутых пад вуглом адзін да аднаго) і прыбудаванага аб’ёму рэстарана. Адзінства архітэктурнага рашэння падкрэсліваецца гарызантальным поясам, які праходзіць па 1-м паверсе жылога корпуса і рэстарана. На 1-м паверсе размешчаны адміністрацыйныя памяшканні, паштовае аддзяленне, шапікі газетныя і па продажы сувеніраў, у цокальным — бар, камера захоўвання і іншыя службовыя памяшканні, на 4-м паверсе ў холе — цырульня, міжгародныя тэлефоны-аўтаматы, на апошнім — краявідная пляцоўка для адпачынку.

## Рэстаран 
Рэстаран «Турыст» пры гасцініцы адкрыты ў 1986 годзе. Гандлёвая плошча 833 м². Мае 3 залы, адна з іх банкетная, бар, 2 буфеты. Адначасова можа абслужыць 300 чалавек. Прапаноўваў багаты выбар страў рускай кухні, фірменных і заказных страў. Аказваў дадатковыя паслугі: арганізацыю сямейных урачыстасцяў, водпуск на дом кулінарных і кандытарскіх вырабаў, кансультацыі па прыёме гасцей. У аздабленні інтэр’ера выкарыстаны дрэва, дэкаратыўныя рашоткі і інш. У бары працавала відэадыскатэка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пушкінскі праспект (Магілёў)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:1985 год у Магілёве
Катэгорыя:Гасцініцы Магілёва
Будынак Магілёўскага дзяржаўнага абласнога ліцэя №3

**Будынак Магілёўскага дзяржаўнага абласнога ліцэя № 3** — будынак у Магілёве, размешчаны па праспекце Міру, 10а, унутры квартала. Пабудаваны ў 1978 годзе па праекце архітэктара А. Мельнікава як будынак Навучальна-вытворчага камбіната Ленінскага раёна. 

## Архітэктура 
Цагляны 3-павярховы будынак складанай канфігурацыі разлічаны на 400 навучэнцаў у змену. Уяўляе сабой комплекс, які складаецца з галоўнага навучальнага корпуса з актавай залай на 200 месцаў на 3-м паверсе і зблакаванага з ім навучальна-лабараторнага корпуса. Пластыку фасадаў узбагачаюць вынесеныя падвойныя пілоны. Каларыстычнае рашэнне заснавана на кантрасце белых атынкаваных сцен і чырвоных пілонаў, апрацаваных керамічнай пліткай. У навучальна-лабараторным корпусе ўздоўж калідораў былі размешчаны навучальна-вытворчыя ўчасткі і класы з тэхналагічным абсталяваннем.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Праспект Міру (Магілёў)
Катэгорыя:1978 год у Магілёве
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Магілёўская фабрыка мастацкіх вырабаў

**Магілёўская фабрыка мастацкіх вырабаў** — прадпрыемства ў Магілёве, размешчанае па вуліцы К. Маркса, 20. Створана ў 1960 годзе на базе вышывальнай арцелі імя Н. К. Крупскай. У 1971 годзе здадзены ў эксплуатацыю новы будынак фабрыкі. У 1977 годзе прысвоена імя 60-годдзя Вялікага Кастрычніка.

Асноўная прадукцыя: страчавышытыя і трыкатажныя вырабы (жаночыя сукенкі, блузы, касцюмы і інш.), сувеніры з саломкі, лёну і дрэва. Маюцца жанравыя кампазіцыі, фігуркі людзей. Шырокае распаўсюджванне атрымала надомная форма працы для твараў, якія валодаюць майстэрствам вырабу вырабаў народных промыслаў. Частка прадукцыі (вырабы з саломкі) экспартавалася ў Польшчу, Чэхаславакію, Ліван, Францыю, Японію і іншыя краіны.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Магілёва
Катэгорыя:Вуліца Карла Маркса (Магілёў)
Катэгорыя:1960 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1960 годзе
Юбілейны (жылы раён, Магілёў)

**Юбіле́йны** — мікрараён ва ўсходняй частцы Магілёва. Уваходзіць у склад жылога раёна Юбілейны (заходняя частка Усходняга планіровачнага раёна). Абмежаваны з паўночнага боку праспектам Міру, з паўднёвага Дняпроўскім бульварам. Будаўніцтва распачата ў 1960-я гады па праекце Магілёўскага філіяла інстытута «Белдзяржпраект». Мікрараён забудоўваецца пераважна 5-, 9-павярховымі дамамі, планавалася будаўніцтва дамоў павышанай паверхавасці (больш 20 паверхаў), рэалізаваны 14-павярховыя дамы на ўскраіне карэннага берага. На тэрыторыі мікрараёна размешчаны ўстановы і прадпрыемствы культурна-бытавога абслугоўвання, завод «Электрарухавік».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жылыя раёны Магілёва
Катэгорыя:1960-я ў Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1960-я гады
Еўропа (культурна-забаўляльны цэнтр)

**«Еўропа»** — культурна-забаўляльны цэнтр у Гомелі, размешчаны па плошчы Леніна, 2.

У 1968 годзе адкрыты **рэстаран «Беларусь»**. Гандлёвая плошча складала 750 м². Меў 3 залы, у т.л. 2 банкетныя, кактэйль-бар на 20 месцаў. Адначасова мог абслужыць 300 чалавек. У асартыменце былі стравы беларускай кухні, фірменныя стравы і напоі. Інтэр’ер выкананы ў беларускім нацыянальным стылі. Увечар іграў вакальна-інструментальны ансамбль.

## Архітэктура 
Будынак рэстарана, узведзены па праекце архітэктараў Л. Тамкова і С. Гінзберга, актыўна ўдзельнічае ў фарміраванні плошчы Леніна. 2-павярховы прамавугольны ў плане будынак вырашаны ў строгіх лаканічных формах, у аснове кампазіцыі кантраст глухіх паверхняў тарцовых сцен з вялікім вітражом на галоўным фасадзе. У інтэр’ерах вестыбюля, фае, абедзеннай залы ўдала спалучаюцца сродкі манументальна-дэкаратыўнага мастацтва і арыгінальныя асвятляльныя прыборы. Рацыянальна выкарыстаны рабочыя, службовыя і дапаможныя памяшканні.

## Літаратура 
* 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Льва Тамкова
Катэгорыя:Плошча Леніна (Гомель)
Катэгорыя:Пралетарская вуліца (Гомель)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гомеля
Катэгорыя:1968 год у Гомелі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1968 годзе
Народны звон (1930)

«**Народны звон**» — заходнебеларуская газета, орган Цэнтрасаюза. Выдавалася ў Вільні з 10 кастрычніка па 23 снежня 1930. Галоўны рэдактар — Кузьма Крук. Замяніла газету «Наперад». Пасля закрыцця пачала выходзіць наступніца «Беларускі звон».

## Літаратура 
* Горны, А. Газета «Народны звон» і выбарчая кампанія Цэнтрасаюза ў Заходняй Беларусі ў 1930 г.

## Спасылкі 
* «Народны звон» (1930) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх

Катэгорыя:Газеты Вільні на беларускай мове
Катэгорыя:Газеты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:1930 год у Вільні