open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Джозеф Бройдзі

**Джозэф Бройдзі** (; ,  Мінскай губерні — , Нью-Ёрк) — амерыканскі дырыжор, яўрэйскі кампазітар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мястэчку Ляхавічы ў сям’і краўца. Вучыўся ў хедары. У 1887 г. бацька эмігруе ў ЗША. Ён аддае сына ў слонімскі ешыбот, дзе малы Бройдзі правучыўся 6 гадоў. Калі ў Слоніме праводзіліся кантарскія выпрабаванні, Бройдзі кідаў вучобу і спяваў у сінагагальным хоры. Яго заўважыў кантар *Машэ Бас*, які ўзяў Бройдзі ў Беласток. У Беластоку спяваў у сінагозе *Міхаэля Заблудоўскага*.

Калі Бройдзі страціў голас, ён пачаў складаць літургічную музыку. Калі ж Бройдзі напісаў для кантара *Давіда Ройтмана* музыку да псалму «Эйн камоха / אין כמוך», адразу прыйшло запрашэнне кантара *Каханэ* заняць пасаду дырыжора Віленскай сінагогі. Пасля гэтага Бройдзі працуе ў Пінску ў кантара *Ёэля Зеліга*.

З 1895 г. жыў у ЗША. Па прыездзе, на працягу кароткага часу працаваў з кантарам Куперам, дырыжорам філадэльфійскай сінагогі на вуліцы Форсайт. І тут з’явілася прапанова *Морыса Фінкеля*: працаваць дырыжорам у Яўрэйскім тэатры на Арч-стрыт. Бройдзі пагадзіўся і прапрацаваў у Фінкеля 2 гады. Потым ён працуе дырыжорам у нью-ёркскім тэатры Стан *Дувіда Кеслера*. У Кеслера Бройдзі вяртаецца да кампазіцыі і пачынае пісаць музыку для спектакляў. Першымі сталі «Рахіль» і «Знамя войскі Юды» па п’есах *Аврума-Міхла Шарканскага*. Бройдзі і Кеслер супрацоўнічалі 22 гады. Затым 2 гады ён працаваў у Народным тэатры Шульмана і Равіжэра, 2 гады ў тэатры Ліберці *Міхла Міхлеска*, год у тэатры Хопкінсана. Усюды Бройдзі сумяшчаў пасады дырыжора і кампазітара.

Напісаў музыку да больш чым 60 спектакляў, сярод іх:
* «Гот, мэнч ун тайвл / Бог, чалавек і чорт» Якава Гордзіна;
* «Ды шэйнэ Мір’ям / Харашуха Мір’ям» яго ж;
* «Дос ідышы һарц / Яўрэйскае сэрца» Ёзэфа Латайнэра;
* «Юдыт ды цвэйтэ / Юдыт другая» яго ж;
* «Ём һахупэ / Дзень вянчання» яго ж;
* «Дэр фальшэр шрыт / Ілжывы крок» яго ж;
* «Ды шхейнім / Суседзі» Залмана Лібіна;
* «Ды махт фын лайдэншафт / Сіла страсці» яго ж;
* «А хавэр ян лэбен / Сябар жыцця» Шлоймэ Стэйнберга;
* «Фаргесэнэ мамэс / Забытыя маці» яго ж;
* «Ды эрштэ лібэ / Першая любоў» Аншла Шора;
* «Дэр Курбн / Ахвяра» Мойшы Гурвіца;
* «Дос ланд фын трэрн / Зямля слёз» Ісідара Залатарэўскага.

У 1934 напісаў музыку да экранізацыі п’есы Якава Гордзіна «Дэр ідышэр кеніг Лір / Яўрэйскі кароль Лір». Рэжысёрам фільма быў *Гары Тамашэўскі*.

Дачка — Эстэла Бройдзі (). Сын — Мюрэй Бройдзі ().

## Спасылкі 
* Біяграфія 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ляхавічах
Катэгорыя:Кампазітары ЗША
Камсамольскі (Комі)

**Камсамольскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Комі Расіі. Уваходзіць у склад гарадской акругі Варкута. Насельніцтва 706 жыхароў (2016 год). Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1949 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Комі
Белакудранік чорны

**Белаку́дранік чорны**, **Чорная шапка** (*Ballota nigra*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 20—125 см з кароткім карэнішчам. Сцябло простае або галінастае, шурпатае, апушанае. Лісце пілаватае па краі, на чаранках. Кветкі дробныя, брудна-ружовага колеру, з непрыемным пахам, на кароткіх кветаносах у пазушных паўпарасоніках. Плод — чатырохарэшак.

Лекавая і меданосная расліна.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе, Паўночнай Афрыцы, Заходняй Азіі і на Каўказе. Растуць у садах і парках, каля жылля, дарог, на берагавых схілах і ў засмечаных месцах.

## Літаратура 
*  — С. 387.
*  — С. 3267.
* *Губанов И. А.* и др. 1079. Ballota nigra L. — Белокудренник чёрный // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3 т. — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл., 2004. — Т. 3. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 112. — ISBN 5-87317-163-7. 

## Спасылкі 
* 
* *Ballota nigra* L. // The Plant List

Катэгорыя:Ясноткавыя
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Красназатонскі

**Красназатонскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Комі, уваходзіць у гарадскую акругу Сыктыўкар, за 9 км на ўсход ад цэнтра Сыктыўкара. У пасёлку размешчаны Вычэгодскі суднабудаўніча-суднарамонтны завод. Насельніцтва — 8579 чалавек (2017).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Комі
Мульда (Комі)

**Мульда** () — закінуты пасёлак гарадскога тыпу Рэспублікі Комі (Расія), уваходзіць у муніцыпальнае ўтварэнне гарадской акругі «Варкута». За 48 км на захад ад Варкуты. Афіцыйная дата заснавання 9 верасня 1954 года. Чыгуначная станцыя.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Комі
Пуцеец (Комі)

**Пуцеец** () — пасёлак гарадскога тыпу ў складзе муніцыпальнага раёна Пячора ў Рэспубліцы Комі, адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча Пуцеец. Размешчаны за 4 км на паўночны захад ад горада Пячора на правым беразе ракі Пячора.

Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1975 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Комі
Парма (гарадская акруга Усінск)

**Парма** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Комі, размешчаны за 12 км ад Усінска на рацэ Уса. Уваходзіць у гарадскую акругу Усінск. Рачны порт. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1978 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Комі
Рычоўскі сельсавет

**Рычо́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Беларусі, у складзе Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Рычоў.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Тураўскага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Тураўскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Тураўскім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. Пасля скасавання Тураўскага раёна 17 красавіка 1962 года ўвайшоў у склад Жыткавіцкага раёна. Станам на 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 7 населеных пунктаў.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1721 чалавек, з іх 97,7 % — беларусы, 1,3 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 1263 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Тураўскага раёна
Седкыркешч

**Седкыркешч** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Комі Расійскай Федэрацыі. Уваходзіць у склад гарадской акругі Сыктыўкар. Размешчаны на правым беразе ракі Вычагда. Насельніцтва 1958 жыхароў (2010 год).

Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1974 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Комі
Парма (значэнні)

Назву **Парма** маюць:

## Тапонімы 
### Італія 
* Парма — горад у рэгіёне Эмілія-Раманья, цэнтр аднайменнай правінцыі.
* Парма — правінцыя ў рэгіёне Эмілія-Раманья.

### Расія 
* Парма — пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Комі.

## Іншае 
* «Парма» — італьянскі футбольны клуб з горада Парма.
* «Парма» — расійскі прафесійны баскетбольны клуб з Пермі.
Сіндар

**Сіндар** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Княжпагосцкім раёне Рэспублікі Комі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча Сіндар.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Комі
Шудаяг

**Шудаяг** () — пасёлак гарадскога тыпу ў гарадской акрузе Ухта Рэспублікі Комі Расіі.

Насельніцтва 3555 жыхароў (2010). Пасёлак узнік як паселішча асуджаных пры суднаверфі, адкрытай тут у канцы 1931 года. У жніўні 1933 года суднаверф перавялі на раку Іжму. 15 чэрвеня 1976 года прэзідыум Вярхоўнага Савета РСФСР сваім Указам аднёс населены пункт Шудаяг да катэгорыі рабочых пасёлкаў.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Комі
Ялецкі (Комі)

**Ялецкі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Комі Расіі. Уваходзіць у склад гарадской акругі Варкута. Чыгуначная станцыя. Насельніцтва 746 жыхароў (2010 год).

Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 7 ліпеня 1949 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Комі
Аб’ячава

**Аб’ячава** () — сяло ў Рэспубліцы Комі, адміністрацыйны цэнтр Прылузскага раёна і сельскага паселішча Аб’ячава. Насельніцтва — 5699 чал. (2010) Асноўныя галіны прамысловасці — лесанарыхтоўчая і харчовая. Аўтобуснымі маршрутамі сяло звязана з Сыктыўкарам, Кіравам і іншымі гарадамі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Комі
Прамышлены (Комі)

**Прамышлены** () — закінуты пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Комі Расіі. Уваходзіць у склад гарадской акругі Варкута. Заснаваны 30 лістапада 1956 года. Пасля выбуху зімой 1998 года на асноўным прадпрыемстве пасёлка — шахце «Цэнтральная» — спыненая праца, пасля чаго ён прыйшоў у заняпад. У цяперашні час пасёлак з’яўляецца закінутым, да 2006 года ў ім налічвалася некалькі дамоў.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Комі
Катэгорыя:Пакінутыя населеныя пункты
Айкіна (Комі)

**А́йкіна** (, комі-зыр. *Айкатыла*) — сяло ў Рэспубліцы Комі, Расія. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Усць-Вымскага раёна рэспублікі і Айкінскага сельскага паселішча.
Знаходзіцца на правым беразе ракі Вычагда. Непадалёк ад сяла знаходзіцца вусце ракі Шэ́жамка. Насельніцтва сяла складае 3532 чалавекі, большасць з іх — комі і рускія. Большасьць вернікаў — праваслаўныя.

Катэгорыя:Населеныя пункты Комі
Кайгарадок

**Кайгарадок** (, ) — сяло ў Расіі на паўднёвым усходзе Рэспублікі Комі, адміністрацыйны цэнтр Кайгародскага раёна. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне сельскае паселішча «Кайгарадок». Сяло размешчана за 192 км на паўднёвы ўсход ад рэспубліканскага цэнтра Сыктыўкара на правым боку ракі Сысола.

Кайгарадок мае выхад з рэспублікі па аўтамабільнай дарозе ў Кіраўскую вобласць і Пермскі край.

Катэгорыя:Населеныя пункты Комі
Візінга

**Візінга** () — сяло ў Расіі, на паўднёвым захадзе Рэспублікі Комі, адміністрацыйны цэнтр Сысольскага раёна і сельскага паселішча Візінга.

Сяло размешчана за 76 км на паўднёвы захад ад рэспубліканскага цэнтра Сыктыўкара на рацэ Вялікая Візінга, за 10 км ад яе ўпадзення ў Сысолу (басейн Паўночнай Дзвіны).

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Комі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1585 годзе
Эдгар Лорэнс Доктараў

**Эдгар Лорэнс Доктараў** (; 6 студзеня 1931, Бронкс, Нью-Ёрк, ЗША — 21 ліпеня 2015, Манхэтэн, Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі пісьменнік, лаўрэат шматлікіх прафесійных прэмій.

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Усць-Цыльма

**Усць-Цыльма** (, ) — сяло ў Рэспубліцы Комі, адміністрацыйны цэнтр Усць-Цылемскага раёна і сельскага паселішча Усць-Цыльма.

Колькасць насельніцтва — 4877 чал. (2010). Сяло размешчана на правым беразе ракі Пячоры, насупраць вусцяў рэк Цыльмы і Піжмы. Па аўтамабільных дарогах адлегласць да сталіцы горада Сыктыўкар складае 690 км. Бліжэйшая чыгуначная станцыя Іраёль размешчана за 220 км на паўднёвы ўсход ад Усць-Цыльмы.

Катэгорыя:Населеныя пункты Комі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1542 годзе
Тэўе Іосіфавіч Хазак

**Тэўе Іосіфавіч Хазак** (,  — , ) — савецкі акцёр яўрэйскага тэатру. Заслужаны артыст РСФСР.

## Біяграфія 
З сям’і майстра гадзіннікаў. Скончыў сярэднюю школу. Працаваў майстрам гадзіннікаў. Удзельнічаў у аматарскіх спектаклях. У 1917 стаў акцёрам мясцовага Яўрэйскага рабочага тэатра пад кіраўніцтвам .

У 1922 быў прыняты ў трупу .

## Ролі ў спектаклях 
* «Ноч на старым рынку» па п’есе  (рэж. , 1925);
* «Дзесятая запаведзь» па матывах  (рэж. Аляксей Граноўскі, 1925);
* «Падарожжа Веніяміна III» па аповесці Мендэле Мойхер-Сфорыма (рэж. Аляксей Граноўскі, 1927);
* «Паўстанне» па п’есе  (рэж. Аляксей Граноўскі, 1927);
* «Чалавек паветра» па матывах Шалом Алейхема (рэж. Аляксей Граноўскі, 1928);
* «Кароль Лір» паводле п’есы Уільяма Шэкспіра (рэж. Саламон Міхоэлс, 1935);
* «Суламіф» па аперэце  (рэж. Саламон Міхоэлс, 1937);
* «Цвэй кунілэмл» па п’есе  (рэж. , 1940);
* «Фрэйлэхс» па п’есе Залмана Шнэера (рэж. Саламон Міхоэлс, 1945).

У 1925 сыграў адну з галоўных роляў у фільме «» (рэж. Аляксей Граноўскі).

## Спасылкі 
* [Tevye Tuvye Hazak (1881—1950)]  

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Заслужаныя артысты РСФСР
Выльгорт

**Выльгорт** () — сяло ў Рэспубліцы Комі, адміністрацыйны цэнтр Сыктыўдзінскага раёна і муніцыпальнага ўтварэння сельскага паселішча «Выльгорт». Размешчана на рацэ Сорд, недалёка ад яе ўпадзення ў Сысолу. 11 946 жыхароў (2017). Помнік архітэктуры — драўляны будынак пачатковай школы (1913).

Катэгорыя:Населеныя пункты Комі
Кослан

**Кослан** () — сяло ў Рэспубліцы Комі. Адміністрацыйны цэнтр Удорскага раёна і сельскага паселішча Кослан. Насельніцтва — 2288 чал. (2010). Размешчаны на захадзе рэспублікі, у межах Дзвінска-Мязенскай раўніны, якая адносіцца да Усходне-Еўрапейскай раўніны, на правым беразе ракі Мязень.

Катэгорыя:Населеныя пункты Комі
Корткерас

**Корткерас** (, ) — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Корткераскага раёна Рэспублікі Комі. З’яўляецца адзіным населеным пунктам аднайменнага сельскага паселішча.

Насельніцтва — 4838 чал. (2017). Сяло размешчана на левым беразе ракі Вычагда і берагах ракі Кіяю (вялікая частка сяла размешчана ў міжрэччы Вычагды і Кіяю) у межах Мязенска-Вычагодскай раўніны.

Катэгорыя:Населеныя пункты Комі
Гарадзішча (Валгаградская вобласць)

**Гарадзішча** () — рабочы пасёлак у Валгаградскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Гарадзішчанскага раёна і Гарадзішчанскага гарадскога паселішча. Насельніцтва — 22 141 чал. (2017). Знаходзіцца за 15 км на паўночны захад ад цэнтра Валгаграда. Чыгуначная станцыя Разгуляеўка. Размешчаны на рацэ Мокрая Мячотка.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1827 годзе
Харп

**Харп** — пасёлак гарадскога тыпу ў Прыуральскім раёне Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі Расіі. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Харп са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Насельніцтва — 6053 чал. (2017). Размешчаны ў адгор’ях гор Палярнага Урала, на рацэ Соб, знаходзіцца на 67-й паралелі, за 60 км на поўнач ад палярнага круга, за 30 км ад г. Лабытнангі. Чыгуначная станцыя Харп-Паўночнае Ззянне.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі
Андрэй Кавалеўскі

**Андрэй Кавалеўскі** (, каля 1590, Мазовія — 9 лютага 1635, Вільня) — святар, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 8 жніўня 1608 г. у Вільні. Прафесар маральнай тэалогіі (1621—1624) і прэфект школ (1623—1624) у Пултуску. Узначальваў езуіцкія калегіумы ў Плоцку (1628—1632) і Полацку (віцэ-рэктар, 1634—1635).

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Пултускага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Плоцкага езуіцкага калегіума
Усць-Кулом

**Усць-Кулом** () — сяло ў Расіі, у Рэспубліцы Комі. Адміністрацыйны цэнтр Усць-Куломскага раёна і сельскага паселішча Усць-Кулом.

Сяло размешчана на правым беразе ракі Вычагда, за 180 км ад Сыктыўкара, з якім звязаны аўтобусным маршрутам.

Насельніцтва — 5141 чалавек (2010).

Катэгорыя:Населеныя пункты Комі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1638 годзе
Ілець

**Ілець** (, , ) — рака ў Расіі, упадае ў Куйбышаўскае вадасховішча (раней была левым прытокам Волгі). Выток і вусце ў Рэспубліцы Марый Эл. Даўжыня — 204 км, з іх у Татарстане — 34 км. Плошча басейна — 6450 км². Максімальны расход вады — 1180 м³/с (у 1979 годзе). Зона адпачынку.

Катэгорыя:Рэкі Марый Эл
Катэгорыя:Рэкі Татарстана
Катэгорыя:Прытокі Волгі
Ежы Гофман (езуіт)

**Ежы Гофман** (Офман) (, каля 1597, Жамойць — 4 кастрычніка 1668, Вільня) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 4 лістапада 1614 г. у Вільні. Прэфект школ у Крожах (1627—1629), суперыёр у Варні (1629—1631), прыдворны місіянер епіскапа Абрагама Войны у Крожах (1630—1631). Прафесар Св. Пісання (1631—1633) і маральнай тэалогіі (1636) Віленскай акадэміі, а потым рэктар Нясвіжскага (1637—1637) і Полацкага (1638—1640) езуіцкіх калегіумаў. Сакратар правінцыяла (1652—1655), а ў 1652 г. — разам з Жыгімонтам Лаўксмінам прадстаўляў Літоўскую правінцыю Ордэна на Х Генеральнай кангрэгацыі ў Рыме.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Полацкага езуіцкага калегіума
Козьма-Дзям’янаўскі спуск

**Ко́зьма-Дзям’я́наўскі спуск** — спуск на пешаходнай зоне ў Мінску ад Свята-Духава сабора да вуліцы Максіма Багдановіча, злучае Верхні і Нізкі Рынак. Названы ў гонар колішняй Козьма-Дзям’янаўскай вуліцы, якая фармавала вакол сябе гістарычную мясцовасць Цёмныя Крамы.

## Гісторыя 
 і Казьма-Дзям’янаўская вуліца на плане 1857 г.]]
Назва вуліцы ад старадаўняга Казьмадзям’янаўскага праваслаўнага манастыра, які да пачатку XVII ст. размяшчаўся на ўсходняй ускраіне Менска. Козьма-Дзям’янаўская вуліца, магчыма, адна з найстаражытнейшых у Менску. Яна пачыналася ад Нізкага Рынка і канчалася побач з касцёлам Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі каталіцкага ордэна бернардзінак (цяперашні праваслаўны кафедральны Сабор Святога Духа).

Мураваны архітэктурны ансамбль Козьма-Дзям’янаўскай вуліцы цалкам сфармаваўся яшчэ ў XVIII ст. Забудова складалася з двух- і трохпавярховых дамоў, на першых паверхах якіх месціліся невялікія крамы. Некаторыя будынкі мелі ўласныя назвы, гэтак у архіўных дакументах згадваецца *«аддадзены ў 1829 годзе Эканоміяй Архірэйскага дома ў арэнднае ўтрыманне мяшчаніну Румеру дом, вядомы як Гіндзейская камяніца»*. У выхадныя і святы тут і на блізкіх вулачках разгортваўся людны гандаль.

У канцы XIX ст. у адным з двароў на Козьма-Дзям’янаўскай месцілася невялікая абутковая фабрыка, створаная на базе майстэрні.

Ад 1926 года вуліцу планавалі пераназваць у гонар Францішка Скарыны, аднак у сувязі з пачаткам палітыкі русіфікацыі і масавых сталінскіх рэпрэсій у 1933 годзе яе перайменавалі ў гонар расійскага пралетарскага паэта Дзям’яна Беднага. У тыя часы, акрамя крам, на вуліцы знаходзіўся шэраг устаноў: Менская і Беларуская канторы «Саюзутыль», склад вопраткі Гарпрамгандлю, садавінагародніная база Мінпрамгандлю.

Да Другой сусветнай вайны мясцовасць яшчэ захоўвала сваё гістарычнае аблічча, але ў выніку бамбардзіроўкі была амаль цалкам зруйнавана.

У наш час на гэтым месцы замест аднаўлення старадаўняй Козьма-Дзям’янаўскай вуліцы стварылі спрэчную паводле сваіх функцыянальна-планіровачных і архітэктурных якасцяў структуру з пляцовак і прыступак, якая прэтэндуе на асацыяцыі са старой забудовай..

## Галерэя 

Файл:Miensk, Ciomnyja Kramy. Менск, Цёмныя Крамы (1930).jpg|1930 г.
Файл:Miensk, Ciomnyja Kramy. Менск, Цёмныя Крамы (1941-44) (2).jpg|1941—1944 гг.
Файл:Miensk, Nizki Rynak-Ciomnyja Kramy. Менск, Нізкі Рынак-Цёмныя Крамы (1944).jpg|Пачатак вуліцы з боку Нізкага Рынка, 1944 г.
Файл:Вид на Свислочь с Верхнего города - panoramio.jpg|Спуск у 2013 г.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Цэнтральны раён (Мінск)
Гайненскі сельсавет

**Га́йненскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Лагаза. Размешчаны ў цэнтры раёна. 

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Гайненскі (Гаінскі) сельсавет** складзе Лагойскага раёна Менскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Гайна (Стара-Гайна). Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лагойскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Слабадскога сельсавета. 14 красавіка 1959 года ў склад Янушкавіцкага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Айнаравічы, Альхоўка і Бухнавічы). 24 мая 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Коранскага сельсавета, у склад новаўтворанага Лагазінскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (Загор’е, Заельнік, Зялёны Сад, Лагаза, Новае Гарадзішча, Старое Гарадзішча і Сялец). 4 сакавіка 2008 года вёска Гайна, цэнтр сельсавета, атрымала статус аграгарадка. 28 мая 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Лагазінскага сельсавета (13 населеных пунктаў: Беланы, Дабрэнева, Зялёны Сад, Кузевічы, Лагаза, Малінаўка, Медухава, Новае Гарадзішча, Новае Жыццё, Селішча, Старое Гарадзішча, Сыраеўшчына і Сялец). Не пазней за 2018 год цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Лагаза.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (25 населеных пунктаў) — 1649 чалавек, з іх 95,2 % — беларусы, 2,6 % — рускія, 1,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (38 населеных пунктаў) — 2467 чалавек.

## Інфраструктура 
Сельгаспрадпрыемствы:
* РУП «МТЗ» СГЦ «Гайна»;
* філіял «Беланы» УПБКХП ААТ «Мінскхлебапрадукт»;
* ТАА «Істэрн-Шып», КСУП «Спадарожнік-Агра».

## Літаратура 
*  С. 327, 328
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Якуб Угоўскі

**Якуб Угоскі (Угоўскі)** (, каля 1604, Мазовія — 23 ліпеня 1676, Вільня) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 29 жніўня 1624 года ў Вільні. Суперыёр рэзідэнцыі ў Нясвіжы (1641—1644), пракуратар Літоўскай правінцыі Таварыства Ісуса (1644—1646). У 1647—1649 гадах — рэктар Полацкага, а ў 1659—1664 гг. — Пултускага езуіцкіх калегіумаў. З 1652 па 1655 і з 1665 па 1668 год — правінцыял Літоўскай правінцыі Таварыства Ісуса. Прэпозіт (кіраўнік) Дома прафесаў у Вільні (1668—1674).

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Полацкага езуіцкага калегіума
Задор’еўскі сельсавет

**Задо́р’еўскі  сельсавет** (таксама — *Задо́рскі сельсавет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёна Мінскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Задор’е.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Плешчаніцкага раёна Мінскай вобласці БССР шляхам аб’яднання тэрыторыі скасаваных Амнішаўскага і Горнаўскага сельсаветаў. З 25 снежня 1962 года ў складзе Лагойскага раёна. 30 студзеня 1976 года да сельсавета далучана частка скасаванага Прусевіцкага сельсавета (вёскі Васількоўка і Шылы). У 1977 годзе ў склад сельсавета з Ізбішчанскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў: вёскі Венера, Выгар, Дзвінаса, Краснае, Леснікі, Луськое, пасёлак Задор’е, скасавана вёска Шылы. 30 кастрычніка 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ізбішчанскага сельсавета (7 населеных пунктаў: вёскі Ізбішча, Мацеева, Папоўцы, Сакавічы, Хацень, Шамаўка і Юрылава). 29 чэрвеня 2010 года ліквідавана вёска Гаравец, 28 снежня 2012 года — вёска Востраў 1.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (27 населеных пунктаў) — 1290 чалавек, з іх 96,4 % — беларусы, 2,2 % — рускія, 0,6 % — украінцы, 0,4 % — палякі; паводле перапісу 2019 года (32 населеныя пункты) — 1389 чалавек.

Сельгаспрадпрыемствы:
* ААТ «Харошае».

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
* 
* 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Плешчаніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Аўгусцін Ягуза

**Аўгусцін Ягуза** (, каля 1615, Мазовія — 5 ліпеня 1661, Ломжа) — святар, прапаведнік, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 25 ліпеня 1613 года ў Вільні. Прэфект школ у Плоцку (1626—1627), прафесар маральнай тэалогіі ў Пултуску (1627—1628), рэктар Смаленскага езуіцкага калегіума (1631—1638), а потым віцэ-рэктар ў Оршы (1638—1639). У 1641—1642 гадах — прэфект школ у Полацку. Рэктар езуіцкіх калегіумаў у Ломжы (1646—1650) і Полацку (1652—1653).

Памёр у Ломжы пад час эпідэміі.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Рэктары Полацкага езуіцкага калегіума
Андрэй Брухман

**Андрэй Брухман** (; каля 1577, Ольштын — 23 красавіка 1643, Полацк.

Выкладчык рыторыкі для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі пры Полацкім езуіцкім калегіуме (1609—1610), прэфект штудыяў у Рызе (1611—1612), прэфект дыяцэзіяльнай семінарыі ў Браневе (1612—1614). Прафесар маральнай тэалогіі ў Нясвіжскім езуіцкім калегіуме (1617—1620), рэктар у Браневе (1620—1623), прафесар маральнай тэалогіі ў Пултуску (1623—1626) і прэфект дыяцэзіяльнай семінарыі ў Пултуску (1628—1629). Спаведнік біскупа-суфрагана вармінскага Міхала Дзялынскага (1629—1633), прэфект школ у Пултуску (1633—1634), інструктар Дому ІІІ прабацыі (1636—1637) і прэфект школ (1638—1639) у Нясвіжы.

Апошнія гады жыцця, з 1640 па 1643, займаў пасаду рэктара Полацкага езуіцкага калегіума і актыўна прапагандаваў у горадзе культ архіепіскапа Полацкага Іасафата Кунцэвіча.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Ажогіна

**Ажо́гіна** (, ) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, ва Усходняй Сібіры, у Рэспубліцы Саха (Якуція), левы прыток ракі Калыма.

Даўжыня ракі 523 км. Плошча вадазбору 24 300 км². Сярэдні расход вады ў вусці складае каля 170.

Прытокі: Сулакан, Дэлькю, Бургалі (Санга), Чакырдах, Кынрайдах, Дайды, Сіляп, Кёнкё-Сіенэ, Камука, Бугуях-Сіенэ і іншыя рэкі і ручаі.

## Літаратура 
* Одогина // 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Магрицкий Д. В., Алексеевский Н. И.* Ожогина // Научно-популярная энциклопедия «Вода России» 

Катэгорыя:Рэкі Якуціі
Катэгорыя:Прытокі Калымы
Катэгорыя:Басейн Усходне-Сібірскага мора
Луі Мішэль

**Луі Мішэль** (; нар. ) — бельгійскі палітык. Працаваў ва ўрадзе Бельгіі Міністрам замежных спраў з 1999 па 2004 і быў Камісарам ЕС па пытаннях развіцця і гуманітарнай дапамогі з 2004 па 2009 год. З 2009 года з’яўляецца членам Еўрапейскага парламента.

Катэгорыя:Дэпутаты Еўрапарламента ад Бельгіі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Бельгіі
Катэгорыя:Еўрапейскія камісары
Ласіцкі сельсавет (Пінскі раён)

**Ла́сіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Ласіцк.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пінскага раёна Пінскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Востраўскага сельсавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 8 населеных пунктаў.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1349 чалавек, з іх 92,7 % — беларусы, 5,8 % — украінцы, 1,2 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 846 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Вугальныя Копі

**Вугальныя Копі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Анадырскім раёне Чукоцкай аўтаномнай акругі. Утварае гарадское паселішча Вугальныя Копі. Размешчаны на беразе Анадырскага заліва Берынгава мора насупраць Анадыра. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1968 года. 3621 жыхар (2018). Аснова эканомікі — здабыча бурага вугалю. Паблізу пасёлка размешчаны найбуйнейшы ў рэгіёне міжнародны аэрапорт Вугальны.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чукоцкай аўтаномнай акругі
Станіслаў Пшыгодскі

**Станіслаў Пшыгодскі (Пшыгоцкі)** (, каля 1609, Падляшша — 15 жніўня 1661, Пултуск) — святар, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 28 кастрычніка 1628 г. у Вільні. Прэфект аптэкі ў Варшаве (1645—1646), прэфект школ у Плоцку (1646—1648). Рэктар Полацкага езуіцкага калегіума (1652—1655). Інструктар у Доме ІІІ прабацыі ў Пінску (1658—1659), прэфект школ у Пултуску (1660—1661). Спаведнік Казіміра Льва Сапегі.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Полацкага езуіцкага калегіума
Берынгаўскі

**Берынгаўскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Анадырскім раёне Чукоцкай аўтаномнай акругі Расіі. Утварае гарадское паселішча Берынгаўскі. Размешчаны на гары за 10 км ад бухты Вугальная Анадырскага заліва Берынгава мора. Адлегласць ад горада акруговага значэння 200 км. 759 жыхароў (2018).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чукоцкай аўтаномнай акругі
Анюйск

**Анюйск** () — сяло ў Білібінскім раёне Чукоцкай аўтаномнай акругі Расіі. Размешчана на правым беразе ракі Малы Анюй на мяжы Білібінскага раёна з Якуціяй. Адлегласць да раённага цэнтра складае 255 км, да акруговага цэнтра — 800 км. Сяло Анюйск было заснавана ў 1930-х гадах.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Чукоцкай аўтаномнай акругі
Мыс Шміта (пасёлак гарадскога тыпу)

**Мыс Шміта**  () — пасёлак гарадскога тыпу ў Іульцінскім раёне Чукоцкай аўтаномнай акругі Расіі. Названы ў гонар даследчыка Арктыкі О. Ю. Шміта. Размешчаны на беразе Чукоцкага мора, на аднайменным мысе, за 650 км на поўнач ад Анадыра. Бліжэйшы населены пункт — нацыянальнае сяло Рыркайпій.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чукоцкай аўтаномнай акругі
Эгвекінот

**Эгвекінот** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр гарадской акругі Эгвекінот Чукоцкай аўтаномнай акругі Расійскай Федэрацыі. У адміністрацыйным падпарадкаванні знаходзіцца найбліжэйшы пасёлак энергетыкаў Азёрны. Размешчаны на беразе заліва Крыжа Берынгава мора, за 32 км на поўдзень ад Палярнага круга і за 39 км на ўсход ад 180-га мерыдыяна. 2899 жыхароў (2018).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чукоцкай аўтаномнай акругі
Правідзення

**Правідзення** () — пасёлак гарадскога тыпу у Чукоцкай аўтаномнай акрузе Расіі, адміністрацыйны цэнтр Правідзенскага раёна. Пасёлак Правідзення размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Чукоцкага паўвострава, на ўзбярэжжы бухты Правідзення Берынгава мора. 
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чукоцкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1939 годзе
Уэлен

**Уэлен** (, , , ) — сяло ў Чукоцкім раёне Чукоцкай аўтаномнай акругі. Самы ўсходні населены пункт Расіі і Еўразіі. Утварае сельскае паселішча Уэлен.

Насельніцтва — 619 чал. (2018). Размешчана ва ўсходняй частцы Чукоцкага паўвострава, у непасрэднай блізкасці ад мыса Дзяжнёва — самага ўсходняга пункту Еўразіі. Знаходзіцца ў паўночнай частцы лагуны Уэлен — лагуны даўжынёй 15 на 3 км.

## Вядомыя асобы 
* Юрый Сяргеевіч Рытхеу — чукоцкі пісьменнік, перакладчык
* Лідзія Іванаўна Цяюціна — чукоцкая мастачка, гравёр па косці

Катэгорыя:Населеныя пункты Чукоцкай аўтаномнай акругі
Чукоцкі раён

**Чукоцкі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Чукоцкай аўтаномнай акругі Расійскай Федэрацыі. З’яўляецца самым усходнім раёнам Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Лаўрэнція.

## Геаграфія 
Размешчаны на паўночным усходзе акругі (амаль цалкам — на Чукоцкім паўвостраве) і абмываецца водамі Чукоцкага мора на поўначы і Берынгавым пралівам на ўсходзе; там жа праходзіць марская мяжа з ЗША. Адзіны раён Расіі, які мае непасрэдны выхад адразу да двух акіянаў — Паўночнага Ледавітага і Ціхага. Працягласць берагавой паласы Чукоцкага мора ў межах раёна складае 580 км, Берынгава мора — 370 км.

Чукоцкі муніцыпальны раён на поўдні мяжуе з Правідзенскім раёнам, на захадзе з Іульцінскім раёнам.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Аляксандравіч Ціхаміраў (нар. 1953) — беларускі вучоны ў галіне малекулярнай спектраскапіі, нелінейнай оптыкі і лазернай фізікі.

Катэгорыя:Раёны Чукоцкай аўтаномнай акругі
Лаўрэнція (сяло)

**Лаўрэнція** (, , ) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Чукоцкага раёна Чукоцкай аўтаномнай акругі Расіі. Утварае сельскае паселішча Лаўрэнція. 1185 жыхароў (2018). Адзіны раённы цэнтр Чукоткі, які мае сельскі статус. Сяло размешчана на паўднёвым беразе заліва Лаўрэнція насупраць паселішча Пінакуль, якое было пабудавана ў савецкі час і потым закінута, за 600 км на паўночны ўсход ад Анадыра.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Чукоцкай аўтаномнай акругі
Іульцін

**Іульцін** () — скасаваны пасёлак гарадскога тыпу ў межах Іульцінскага раёна Чукоцкай аўтаномнай акругі Расіі. Заснаваны ў 1953 годзе. 3 верасня 1959 года адбыўся пуск Іульцінскага горна-абагачальнага камбіната.
З пачатку 1990-х гадоў здабыча і апрацоўка руды зрабілася нерэнтабельнай. Пасёлак Іульцін скасаваны ў 1995 годзе ў сувязі з закрыццём стратных горадаўтваральных прадпрыемстваў — рудніка і горна-абагачальнага камбіната. Цалкам пасёлак быў пакінуты да 2000 года.

Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Расіі
Катэгорыя:Населеныя пункты Чукоцкай аўтаномнай акругі
Даніэль Бутвіл

**Даніэль Бутвіл** (, , каля 1612, Коўна – 10 студзеня 1682, Навагрудак) – паэт, драматург, педагог.

Выхаванец Папскай семінарыі ў Браневе. Уступіў у Вільні 17 жніўня 1631 г. у Таварыства Ісуса. У 1633–1634 гг. авалодваў педагагічным майстэрствам пад кіраўніцтвам прафесара Жыгімонта Лаўксміна ў настаўніцкай семінарыі пры Нясвіжскім езуіцкім калегіуме. Вывучаў філасофію (1635–1638) і тэалогію (1640–1644) ў Віленскай акадэміі. У 1646–1647 гг. – прафесар рыторыкі  у настаўніцкай семінарыі ў Вільні, дзе пад яго кіраўніцтвам займаліся 10 семінарыстаў-езуітаў. Прафесар філасофіі ў Віленскай акадэміі (1647–1650). У 1648 г. атрымаў ступень магістра філасофіі і вольных навук, а ў 1655 г. – доктара тэалогіі. З 1652 па 1654 гг. быў спаведнікам біскупа смаленскага Францішка Далмата Ісайкоўскага. Пасля вяртання на Радзіму – рэктар езуіцкага калегіума ў Крожах (1658–1661) і Віленскай акадэміі (1663–1666). З 1670 па 1673 гг. – рэктар Полацкага езуіцкага калегіума. Прафесар маральнай тэалогіі і прэфект школ у Крожах (1673–1675).

## Літаратура 
* *Brown, J.* Biblioteka pisarzów assystencyi polskiej Towarzystwa Jezusowego / J. Brown; przeł. W. Kiejnowskiego. — Poznań : w komisie i czcionkami L. Merzbacha, 1862. — 501 s.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* *Giżycki, J. M.* Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.
* *Królikowska, A.* Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Рэктары Полацкага езуіцкага калегіума
Мікалай Сляскі

**Мікалай Сляскі** (, каля 1614, Мазовія – 20 ліпеня 1677, Полацк) – святар, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 12 верасня 1635 г. у Вільні. Прэфект школ у Ломжы (1648–1649) і Смаленску (1652–1654). Рэктар Смаленскага езуіцкага калегіума (1654–1655) і місіянер на расійскай тэрыторыі (1660–1661). Пракуратар знішчанага Віцебскага езуіцкага калегіума (1661–1662), а потым суперыёр і віцэ-рэктар (1663–1667) і рэктар (1667–1670, 1675–1677) Полацкага езуіцкага калегіума. Пад час свайго служэння ў Полацку дбаў пра будаўніцтва і рамонт касцёлаў, якія належалі Полацкаму калегіуму, у тым ліку Св. Пятра і Паўла, Св. Сафіі і некаторых іншых. У 1670–1673 гг. – рэктар калегіума ў Рэшлі.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564–1995 / oprac. L. Grzebień. – Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. – 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. – Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. – 288 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Полацкага езуіцкага калегіума
Эльгыгытгын

**Эльгыгытгын** () — кратарнае возера на Чукотцы. Размешчана на Анадырскім пласкагор’і, у Чукоцкім раёне, прыкладна за 390 км на паўночны захад ад Анадыра. Дыяметр возера — каля 12 км; глыбіня ў цэнтральнай частцы 169 м; максімальная глыбіня — 174 м; плошча — 119 км²; аб’ём — 14,1 км³; плошча вадазборнага басейна — 293 км².

Катэгорыя:Азёры Чукоцкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Кратарныя азёры
Танюрэр

**Танюрэр** () — рака ў Чукоцкай аўтаномнай акрузе, левы прыток р. Анадыр. Даўжыня 482 км, плошча басейна 18 500 км². Бярэ пачатак у хрыбце Пэкульней, у вярхоўях — горная рака; ніжэй цячэ пераважна па Чукоцкай нізіне, дзе разбіваецца на пратокі. У басейне шмат дробных азёр (азёрнасць 2,5 %). Жыўленне снегавое і дажджавое. Замярзае ў лістападзе, адкрываецца ў канцы траўня — пачатку чэрвеня. У нізоўях суднаходная.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Чукоцкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Басейн Берынгава мора ў Азіі
Парэчча-Рыбнае

**Парэчча-Рыбнае** () — пасёлак гарадскога тыпу ў сельскім паселішчы Парэчча-Рыбнае Растоўскага раёна Яраслаўскай вобласці Расіі. Размешчаны на рацэ Сара, паблізу яе ўпадзення ў возера Нера, за 188 км ад Масквы, 66 км ад Яраслаўля, 11 км ад Растова, 4 км ад федэральнай аўтатрасы М8 «Халмагоры» і за 7 км ад бліжэйшай чыгуначнай станцыі Дэбалаўская (лінія Масква — Яраслаўль). Насельніцтва на 1 студзеня 2017 г. — 1637 жыхароў.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яраслаўскай вобласці
Амалон (сяло)

**Амалон** () — сяло ў Білібінскім раёне Чукоцкай аўтаномнай акругі Расіі. Утварае сельскае паселішча Амалон. Размешчана на правым беразе аднайменнай ракі, на мяжы акругі з Магаданскай вобласцю. Самае аддаленае сяло Білібінскага раёна, адлегласць да райцэнтра — 400 км, да акруговага цэнтра — 780 км. Утворана ў 1944 годзе для абслугоўвання запаснога аэрадрома ўчастка трасы Алсіб.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Чукоцкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1944 годзе
Пангады

**Пангады** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Надымскім раёне Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі Расіі. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Пангады са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Быў заснаваны ў 1971 годзе на левым беразе ракі Правая Хета за 2 км вышэй упадзення ў яе рэчкі Пангады ў сувязі з адкрыццём і пачаткам распрацоўкі першага газавага радовішча Мядзведжае.

У 1979 году пасёлку прысвоены статус рабочага.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі
Троіцкае (Калмыкія)

**Троіцкае** (, ) — сяло ў Калмыкіі, адміністрацыйны цэнтр Цаліннага раёна, Троіцкага сельскага муніцыпальнага ўтварэння. Сяло размешчана ў даліне ракі Булгун, за 14 км на поўнач ад горада Эліста.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Калмыкіі
Троіцкае

**Троіцкае** — тапонім.

## Казахстан 
* Троіцкае — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці.
* Троіцкае — сяло ў Барадуліхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці.

## Расія 
* Троіцкае — сяло ў Калмыкіі
* Троіцкае (Духаўшчынскі раён)
* Троіцкае (Троіцкі раён)
* Троіцкае (Хабараўскі край)
Ласіцкі сельсавет

Назву **Ла́сіцкі сельсавет** маюць:

* Ласіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёна Брэсцкай вобласці
* Ласіцкі сельсавет — назва Валкоўскага сельсавета Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці ў 1940—1970 гадах
Садовае (Калмыкія)

**Садовае** — сяло, адміністрацыйны цэнтр Сарпінскага раёна і Садоўскага сельскага муніцыпальнага ўтварэння Рэспублікі Калмыкія. Сяло размешчана за 165 км на поўнач ад Элісты. Заснавана ў 1849 годзе.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Калмыкіі
Садовае

**Садовае** — тапонім.

## Казахстан 
### Акмолінская вобласць 
* Садовае — сяло ў Атбасарскім раёне.
* Садовае — сяло ў Зерэндзінскім раёне.
* Садовае — сяло ў Цалінаградскім раёне.

### Карагандзінская вобласць 
* Садовае — сяло ў Абайскім раёне.
* Садовае — сяло ў Асакараўскім раёне.
* Садовае — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне.

### Усходне-Казахстанская вобласць 
* Садовае — сяло ў Шэманаіхінскім раёне.

## Расія 
* Садовае — сяло ў Калмыкіі.
Казімір Віюк-Каяловіч

**Казімір Віюк-Каяловіч** (, , 24 чэрвеня 1617, Коўна — 9 лістапада (2 лістапада 1674, Полацк) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, паэт, педагог.

## Біяграфія 
Уступіў у Таварыства Ісуса 20 верасня 1634 г. у Вільні. Вывучаў філасофію (1638—1641) і тэалогію (1643—1647) ў Віленскай акадэміі. У 1646 г. высвечаны на ксяндза. Выкладаў рыторыку ў Крожах (1641—1642), Плоцку (1642—1643) і Браневе (1648—1649), філасофію ў Полацку (1649—1652) і тэалогію ў Віленскай акадэміі (1652—1655).

З 1657 па 1661 гг. узначальваў Віленскую акадэмію (да 1659 г. як віцэ-рэктар)) па 1674. Пасмяротна выдадзены яго польскі пераклад «Аналаў» Тацыта (Варшава, 1803).

## Літаратура 
* Brown, J. Biblioteka pisarzów assystencyi polskiej Towarzystwa Jezusowego / J. Brown; przeł. W. Kiejnowskiego. — Poznań : w komisie i czcionkami L. Merzbacha, 1862. — 501 s.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Рэктары Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Рэктары Полацкага езуіцкага калегіума
Краснае (возера, Чукотка)

**Краснае** () — найбуйнейшае возера Анадырскай нізіны, знаходзіцца ў Анадырскім раёне Чукоцкай аўтаномнай акругі Расіі. Паблізу возера размешчана сяло Краснена. Возера Краснае размешчана ў ніжнім цячэнні ракі Анадыр і займае даволі шырокую ўпадзіну. З захаду ўпадзіна возера абмежаваная падняццямі Чыкаеўскіх гор (280—390 м), а з усходу — адгор’ямі (350—420 м) хрыбта Рарыткін. Даўжыня возера складае 35 км, шырыня — 15 км, глыбіня — да 4 метраў. Плошча люстэрка — 458 км².

## Крыніцы 
Катэгорыя:Азёры Чукоцкай аўтаномнай акругі
Анадырская нізіна

**Анадырская нізіна** — нізіна ў Чукоцкай аўтаномнай акрузе. На ўсходзе абмываецца Анадырскім залівам, з захадзе абмежаваная хрыбтамі Пэкульней і Рарыткін. Даўжыня 270 км, вышыня да 100 м. Складзецца алювіяльна-азёрнымі пяскамі і суглінкамі. Пераважае раўнінны рэльеф з астанцовымі і нізкагорнымі масівамі (Залаты хрыбет), дрэнажуецца рр. Анадыр, Канчалан, Вялікая і інш. Паўсюдна развіта шматгадовая мерзлата. Шмат тэрмакарставых азёр і азёр-старыц.

Катэгорыя:Геаграфія Чукоцкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Нізіны Расіі
Марцін Несцяровіч

**Марцін Несцяровіч** (; 13 лютага 1630, Беларусь — 19 ліпеня 1702, Вільня) — езуіт, святар, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 18 жніўня 1651 г. у Вільні. Даў чатыры манаскія зарокі, дасягнуўшы статусу прафеса - найвышэйшага ў іерархіі Ордэна.
 
Вывучаў філасофію і тэалогію (1656—1663) у Аўстрыйскай правінцыі ордэна. 

Выкладаў паэтыку ў Браневе (1663—1665), рыторыку ў Нясвіжы (1665—1666), маральную тэалогію ў Варшаве (1673—1675) і Вільні (1675—1676). 

Прэфект школ у Навагрудку (1677—1678) і Вільні (1679—1679). З 1680 па 1683 гг. — рэктар Полацкага езуіцкага калегіума. Прэфект школ і маральнай тэалогіі (1683—1685) і віцэ-рэктар Віленскай акадэміі (1690). Рэктар езуіцкага калегіума ў Крожах (1686—1688).

У 1693-1695 гг. Працаваў у калегіюме ў Гродне у якасці адманітара, прэфекта здароўся, духоўніка, рэзалютара казусаў сумлення, спаведніка і дарадцы рэктара.

У 1689 г., пасля вынясення Казіміру Лышчынскаму смяротнага прысуду Несцяровіч схіляў асуджанага адмовіцца ад сваіх поглядаў. У выніку Лышчынскі пагадзіўся на працэдуру публічнага пакаяння і выракся сваіх поглядаў, але ўсё адно быў пакараны смерцю.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.
* Naramowski Adam“Facies rerum Sarmaticarum...” Wilno, 1724, t.1, s.125; Franciszek Rzepnicki “Vitae praesulum Poloniae”, Posnantiae, 1762, t.2, s.198
* Lawszuk Włodzimierz «Jezuici w Grodnie, 1622-1700. Ludzie i dzieje kollegium/Иезуиты в Гродно в 1622-1700. Люди и история коллегиума», Akademia IGNATIANUM, Wydawnictwo WAM, Kraków, 2013, s. 213

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Рэктары Полацкага езуіцкага калегіума
Стэфан Дыжэўскі

**Стэфан Дыжэўскі** (; снежань 1631, Мазовія — 9 лістапада 1691, Гродна) — святар, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 15 жніўня 1650 г. у Вільні. Вывучаў філасофію і тэалогію (1655—1662) у Чэшскай правінцыі ордэна. Рэктар езуіцкіх калегіумаў у Полацку (1677—1680), Плоцку (1684—1688) і Пінску (1688—1691). Аўтар твораў для тэатра.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Полацкага езуіцкага калегіума
Эвенкійская аўтаномная акруга

**Эвенкійская аўтаномная акруга** — былы суб’ект Расійскай Федэрацыі, знаходзіўся ва Усходняй Сібіры, існаваў да 1 студзеня 2007 года. Адміністрацыйным цэнтрам акругі быў пасёлак гарадскога тыпу Тура (сёння — пасёлак). Эвенкійская нацыянальны акруга была ўтворана 10 снежня 1930 года. З 7 кастрычніка 1977 года — аўтаномная акруга.

Згодна з вынікамі рэферэндуму, праведзенага 17 красавіка 2005 года, з 1 студзеня 2007 года Эвенкійская аўтаномная акруга зрабілася адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкай з асаблівым статусам — Эвенкійскім раёнам Краснаярскага края.

## Геаграфія 
З поўначы на поўдзень тэрыторыя аўтаномнай акругі распасціралася прыблізна на 1500 км, з усходу на захад 800—850 км. Насельніцтва ў 2007 годзе складала 16 979 чал., на канец 2006 года гэта быў самы маленькі суб’ект РФ па колькасці жыхароў. Шчыльнасць насельніцтва: 0,02 чал. /км² (2008), удзельная вага гарадскога насельніцтва: 33,0 % (2008). Гарадское насельніцтва (у былым тады пгт Тура) — 5720 чал., сельскае — 11 258 чал. Аўтаномная акруга цалкам знаходзілася ў Крайняй Поўначы Расіі.

Асноўныя рэкі: Ніжняя Тунгуска (басейн Енісея). Буйныя азёры: Есей. На тэрыторыі размяшчаўся геаграфічны цэнтр Расіі — возера Віві.

Катэгорыя:Былыя суб’екты Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Краснаярскі край
Катэгорыя:З’явіліся ў 1930 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2006 годзе