open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бібліятэка Полацкага Сафійскага сабора

**Бібліятэка Полацкага Сафійскага сабора** — бібліятэка, якая існавала з сярэдзіны XI стагоддзя да 1579 года пры Полацкім Сафійскім саборы. У XII ст. папаўненню яе фондаў садзейнічала асветніца Ефрасіння Полацкая. У бібліятэцы зберагаліся рукапісныя кнігі пераважна рэлігійнага зместу, арыгінальныя помнікі, у т.л. творы мясцовага паходжання (летапісы, «Жыціе Ефрасінні Полацкай»). Разрабавана ў час Лівонскай вайны 1558—1583 гадоў. 10 рукапісаў на царкоўнаславянскай мове з гэтай бібліятэкі захоўваюцца ў Нацыянальнай бібліятэцы ў Варшаве (у т.л. «Зборнік» 1500—1501, спіс Пскоўскага 1-га летапісу 1548), «Евангелле вучыцельнае» сярэдзіны XVI стагоддзя — у бібліятэцы Львоўскага ўніверсітэта. 

## Літаратура 
* 
* Щанов Я.Н. Библиотека Полоцкого Софийского собора и библиотека Академии Замойской / / Культурные связи народов Восточной Европы в XVI в.: проблемы взаимоотношений Польши, России, Украины, Белоруссии и Литвы в эпоху Возрождения. М., 1976. 

Катэгорыя:Бібліятэкі Беларусі
Катэгорыя:Культура Полацка
Катэгорыя:Гісторыя Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў XI стагоддзі
Катэгорыя:XI стагоддзе ў Беларусі
Ютаўскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Ютаўскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Логан у штаце Юта, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. Універсітэт мае больш чым 250 тысяч выпускнікоў, размешчаных ва ўсіх 50 штатах ЗША і больш чым у 125 краінах свету. Заснаваны ў 1888 годзе як каледж, першапачатковы вучэльня была сканцэнтравана на тэхніцы, сельскай гаспадарцы, ваеннай навуцы, тэхналогіях і механіцы. Да 1947 года ваенная праграма ўніверсітэта была настолькі паспяховай і набыла такую вядомасць, што ўніверсітэт стаў вядомы як Уэст-Пойнт Захаду, паколькі ўніверсітэт прыняў больш афіцэраў, чым любая іншая вучэльня ў краіне, за выключэннем Ваеннай акадэміі ЗША ва Уэст-Пойнце. Сучасную назву ўніверсітэт атрымаў у 1957 годзе. Універсітэт звязаны з 7 стыпендыятамі Родса, адным лаўрэатам Нобелеўскай прэміі, 4 стыпендыятамі Трумэна і 34 стыпендыятамі Голдуотэра.

## Структура 
* Каледж мастацтваў
* Каледж сельскай гаспадаркі і прыкладных навук
* Каледж інжынерыі
* Каледж сацыяльна-гуманітарных навук
* Каледж прыродазнаўчых навук
* Каледж ветэрынарнай медыцыны
* Каледж адукацыі і сацыяльных паслуг
* Школа бізнесу
* Каледж прыродных рэсурсаў
* Школа магістарскіх студый

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Юта

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Юты
Сікхе

**Сікхе** () — карэйскі традыцыйны салодкі рысавы напой, які часта п’юць як дэсерт. Гэты рысавы напой вырабляецца з рысу і масла. Можа называцца таксама тансуль () або камджу (). Абедзе назвы азначаюць «салодкае віно» і могуць выкарыстоўвацца таксама для называння іншага напою, слабаалкагольнага *камджу*.

## Спасылкі 
* Picture
* Naver Encyclopedia article, in Korean
* Netcooks recipe
* Lifeinkorea recipe

Катэгорыя:Напоі
Катэгорыя:Карэйская кухня
Катэгорыя:Рысавыя напоі
Элемент D

й.]]

|300x300пкс]]
Элемент **D** (таксама **R20**, 373, BA-30, Mono, UM 1) — тыпаразмер гальванічных элементаў (батарэек) шырокага прымянення.

Станоўчы кантакт мае выступ або выпукласць.

## Гісторыя 
Элементы такога тыпу прапанавала ў 1898 годзе кампанія Eveready Battery Company (пераназваная пасля ў Energizer). Гэтая батарэйка стала адной з першых у шэрагу 1,5-вольтавых элементаў, якія карыстаюцца папулярнасцю па сённяшні дзень.

#### СССР 
У СССР такія элементы мелі абазначэння 1-КС-У3 (да пачатку 1960-х гг.), **373** (гандлёвая марка «Сатурн», «Марс», «Арыён М», «Прамень»), і ў вугальна-цынкавым выкананні каштавалі 17 капеек (у бляшаным кажусе — 30 капеек).

#### ЗША 
У ЗША да таго як больш меншыя элементы сілкавання сталі больш распаўсюджанымі, элементы D былі шырока вядомыя як ліхтарныя батарэйкі. Ваеннае абазначэнне гэтай батарэі ў ЗША было **BA-30** (яшчэ да Другой сусветнай вайны).

У 2007 годзе на батарэі D прыходзілася 8% продажаў шчолачных першасных батарэй (у колькасным выражэнні) у ЗША.

## Тэхнічныя характарыстыкі 
* Вышыня - 61,5 мм 
* Дыяметр - 34,2 мм ці 33,2 мм
* Маса: 66-141 грам.
* ЭРС — 1,5 В.
* Магчымыя значэнні ёмістасці:
** Вугальна-цынкавы (солевы) элемент (**R20**): 4000 мАг.
** Шчолачны элемент (**LR20**): 5500-16000 мАг.

## Вобласць прымянення 
Ужываецца ў найбольш энерганагружаных пераносных электрапрыборах, такіх, як пераносныя магнітолы, рацыя, лічыльнікі Гейгера ці магутныя ручныя ліхтары. Таксама гэтыя элементы ўжывалі ў электрычных прыладах, спажывальных малую магутнасць, але якія павінны ад аднаго элемента (або камплекта элементаў) працаваць доўги час: буйныя радыёпрыёмнікі, гадзіннікі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крыніцы сілкавання
Праект справаздачы аб бяспецы чалавека

**Праект справаздачы аб бяспецы чалавека** () — даследчая група па вывучэнню міру і канфліктаў. У цяперашні час дзейнічае ў Школе міжнародных даследаванняў Універсітэта Саймана Фрэйзера ў Ванкуверы (Брытанская Калумбія, Канада). Раней — пры Інстытуце Лю па глабальных праблемах Універсітэта Брытанскай Калумбіі.

## Публікацыі і даследаванні 
Праект вядомы ў першую чаргу дзякуючы *Справаздачы аб бяспецы чалавека за 2005 год*. Як вызначылі спецыялісты, пасля заканчэння Халоднай вайны адбылося значнае зніжэнне колькасці войн, генацыдаў і міжнародных крызісаў.

У далейшым група апублікавала *Кароткую інфармацыю аб бяспецы чалавека 2006 г.*, абнавіўшы асноўныя даныя аб глабальных тэндэнцыях са справаздачы 2005 г., і *Кароткую інфармацыю аб бяспецы чалавека 2007 г.* Адзначана, што ва ўсім свеце назіраецца рэзкае зніжэнне колькасці тэрарыстычных актаў і гвалту (пры вымярэнні з пункту гледжання колькасці загінулых). Выяўлены пазітыўныя змены ў сферы бяспекі ў Афрыцы на поўдзень ад Сахары; колькасць канфліктаў, якія вяліся ў рэгіёне з 1999 па 2006 г., скарацілася больш чым удвая.

У канцы кастрычніка 2008 г. праект выпусціў сумесна з Сусветным банкам *Міні-атлас бяспекі чалавека*. Гэтая публікацыя была выпушчаная на трох мовах і ўяўляе сабой «кароткі даведнік па праблемах глабальнай бяспекі» з выкарыстаннем падборкі карт і графікі для ілюстрацыі тэндэнцый у галіне бяспекі.

У 2010 г. група апублікавала для ААН *Справаздачу аб бяспецы чалавека 2009/2010*. Частка I разглядае прычыны міру пасля заканчэння Другой сусветнай вайны. Частка II прысвечана змяншэнню выдаткаў на вайну, звяртаецца асаблівая ўвага на ўскосныя смерці ад хвароб і недаядання, якія абвастраюцца вайной. У частцы III аналізуюцца апошнія тэндэнцыі арганізаванага гвалту ў свеце.

## Фінансаванне і супрацоўніцтва 
Група цесна супрацоўнічае з шэрагам вядучых сусветных даследчых каманд па вывучэнні міру і канфліктаў, у тым ліку:
* Інстытут даследаванняў міру Осла (Нарвегія)
* Праграма даных канфліктаў Упсалы (Швецыя)
* Сетка міжнародных адносін бяспекі (Швейцарыя)

Праграма атрымала фінансаванне ад шэрагу ўрадавых ведамстваў розных краін, у тым ліку:
* Міністэрства замежных спраў і міжнароднага гандлю Канады
* Дэпартамент міжнароднага развіцця Вялікабрытаніі
* Міністэрства замежных спраў Нарвегіі
* Шведскае агенцтва міжнароднага супрацоўніцтва ў галіне развіцця
* Федэральны дэпартамент замежных спраў Швейцарыі

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Human Security Report Project
* 
* Human Security Report
* Human Security Brief
* miniAtlas of Human Security
* Human Security Gateway

Катэгорыя:Універсітэт Брытанскай Калумбіі
Катэгорыя:Канфлікт
Катэгорыя:Бяспека
Катэгорыя:Гвалт
Катэгорыя:Мір
Пасечнікі-Вялікія

**Па́сечнікі-Вялі́кія** або **Вялі́кія Пасе́чнікі** (, па-падляску: *Velíki Paséčniki; Kraśkí*) — вёска ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводства Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Гайнаўка.

Жыхары вёскі этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Арэшкава).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводства
Pleurophascum

**Pleurophascum** — род імхоў манатыпнага сямейства **Pleurophascaceae** парадку 

## Віды 
Прызнаюцца тры віды:

*  
*  
*  

Катэгорыя:Потыевыя
Coryptilum

***Coryptilum*** — род молей сямейства . Быў апісаны Філіпам Крыстофам Цэлерам у 1839 годзе.

Віды гэтага роду — дзённыя молі бліскучай афарбоўкі. Яны сустракаюцца ад Індыі да Саламонавых астравоў.

## Віды 
*  Zeller
*  Diakonoff, 1968
*  (Walker, 1869)
* 

Катэгорыя:Сапраўдныя молі
Абрахам Іямба

**Абрахам Іямба** (; 2 лютага 1961, Ашакаці, Намібія — 2 лютага 2013, Лондан, Вялікабрытанія) — Намібія палітычны і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Абрахам Іямба нарадзіўся 2 лютага 1961 года ў памежнай з Анголай правінцыі Ашана. З юнацкіх гадоў уступіў у партыю СВАПО. З 1982 па 1985 год вывучаў у Гаване (Куба) хімію; затым для далейшай вучобы перабраўся ў Лондан, дзе скончыў Універсітэт Сурэя. У прамежку паміж 1991 і 1994 гадамі ён атрымаў званне доктара. У 1997 годзе стаў міністрам рыбалоўства і марскіх рэсурсаў. B 2010 годзе прэм’ер-міністр краіны Нахас Ангула перамясціў яго на пасаду міністра адукацыі, на гэтай жа пасадзе ён застаўся і пры новым кіраўніку ўрада Хаге Гейнгобе.

На працягу шэрагу гадоў у Іямба былі праблемы са здароўем, звязаныя з высокім крывяным ціскам. Раптоўна памёр у свой 52-ы дзень нараджэння 2 лютага 2013 года ад інсульту ў Лондан падчас афіцыйнага візіту. У яго засталося дзве дачкі.

Катэгорыя:Постаці Намібіі
Scytodidae

***Scytodidae*** — невялікае сямейства павукоў, якое налічвае ўсяго 150 відаў з пяці родаў.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаныя паўсюдна.

## Апісанне 
Яны маюць шэсць вачэй, якія размяшчаюцца па пары ў тры рады.

## Экалогія 
Павукі гэтага сямейства ловяць здабычу, пырскаючы на яе вадкасць, якая складаецца з вадкага павуціння і яду. Вадкая павуціна хутка застывае, робячы здабычу нерухомай. Можна назіраць у павукоў звычку раскачвацца з боку ў бок. Яны робяць гэта для таго, каб іх «плявок» пры трапленні пакрыў здабычу цалкам.

## Класіфікацыя 
Разам з  і  сямейства адносяць да серыі .

*  — ад Кітая да Аўстраліі
*  — Таджыкістан
*  — паўсюдна
*  — Сейшэльскія астравы
*  — Малайзія, Трынідад

## Спасылкі 
* Arachnology Home Pages: Araneae
* Info about Spitting spider *Scytodes thoracica*
* Platnick, N.I. 2003. World Spider Catalog

Катэгорыя:Сямействы павукападобных
Катэгорыя:Аранеаморфныя павукі
Сямурадцы (археалагічны помнік)

**Сяму́радцы** — комплекс археалагічных помнікаў каля вёскі Сямурадцы ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі.

Складаецца з 5 селішчаў, 2 курганных і 20 бескурганных могільнікаў. Адно з селішчаў даследавалі ў 1920-я гады А. Дз. Каваленя і С. С. Шутаў (ва ўрочышчы Барочак). У 1964 годзе астатнія даследаваў Л. Д. Побаль.

***Селішча*** ва ўрочышчы Глушэц, за 0,5 км у напрамку на ўсход ад вёскі, на правым беразе ракі Сцвіга. Мае культурны пласт таўшчынёй 0,4 м. На селішчы знойдзены фрагменты посуду зарубінецкай культуры.

***Селішча*** ва ўрочышчы Малая Ляхавіца, за 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі. Мае памеры 35 на 100 метраў. Знойдзены разараны могільнік з пахавальным абрадам трупаспаленне і рэчы мілаградскай, зарубінецкай і петрыкаўскай культур.

***Селішча*** ва ўрочышчах Дуброва і Ніўкі, на тэрыторыі сучаснага могільніка. Мае памеры 100 на 50 метраў. Знойдзены кераміка зарубінецкай культуры і раннефеадальнага часу.

***Селішча*** ва ўрочышчы Барочак, за 0,5 км на паўночны захад ад вёскі, каля дарогі на Тураў. У 1920-я гады даследавалі А. Д. Каваеня і С. С. Шутаў. Мае плошчу каля 5 гектараў. Знойдзены фрагменты ляпнога посуду эпохі неаліту, бронзавага і жалезнага вякаў, ганчарная кераміка раннефеадальнага часу.

***Селішча*** ва ўрочышчы Вялікая Ляхавіца, за 1,5 км на поўдзень ад вёскі, каля правга берага ракі Сцвіга. Мае плошчу каля 4,5 га. Знойдзены рэшткі паўзямлянак, пахаванні з абрадам трупаспаленне, фрагменты керамікі мілаградскай, зарубінецкай і пражскай культур.

***Бескурганны могільнік*** ва ўрочышчах Дуброва і Ніўкі паміж селішчам, двума старарэччамі і сучаснай поймай ракі Сцвіга. Знойдзены і даследаваны ў 1964 годзе Л. Д. Побалем. Ускрыта на плошчы 472 м². Складаецца з 9 пахаванняў у круглых і 16 пахаванняў у прамавугольных ямах. Пахавальны абрад трупаспаленне. Знойдзены фібулы, шкляныя пацеркі, жалезны нож, кольца, спражка, прасліца, фрагменты ляпнога і глянцавага посуду.
За 100—150 м у напрамку на паўночны ўсход ад гэтага могільніка знаходзіцца ***курганны могільнік***, які складаецца з 20 курганоў вышынёй 0,5—1,5 м і 6—10 м у дыяметры. Адзін з курганоў мае вышыню да 3 м і дыметр каля 15 м. 2 курганы даследаваў Л. Д. Побаль у 1964 годзе. У аснове аднаго з насыпаў выяўлена кольца ад вогнішча, зверху — разбіты гаршчок VI—VII стагоддзяў.

***Бескурганны могільнік*** ва ўрочышчы Дуброўка, на паўночнай ускраіне вёскі, на берагах высахшых старыц ракі Сцвіга. Знойдзена кераміка бронзавага веку. Пахавальны абрад — трупаспаленне на паверхні.

## У Дзяржаўным спісе гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь 
* 
* 
* 
* 
* 

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* *Исаенко В. Ф.* Древняя история восточного Полесья / Белорус. добр. о-во охраны памятников истории и культуры. Бюро пропаганды. — Мн.: Полымя, 1975. — 32 с. : ил., карт. ; 20 см. — Список лит.: с. 31—32.

Катэгорыя:Селішчы Жыткавіцкага раёна
Катэгорыя:Могільнікі Жыткавіцкага раёна
Катэгорыя:Зарубінецкая культура
Катэгорыя:Мілаградская культура
Катэгорыя:Пражская культура
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Ільяс Эфраімавіч Малаеў

**Ільяс Эфраімавіч Малаеў** (; 1936, Мары, Туркменская ССР, СССР — 2008, Нью-Ёрк, ЗША) — савецкі і ўзбекскі , ,  і . Заслужаны артыст Узбекскай ССР.

## Біяграфія 
Ільяс Малаеў нарадзіўся ў 1936 у горадзе Мары Туркменскай ССР (СССР) у рэлігійнай сям’і бухарскіх яўрэяў Эфраіма і Лізаветы Малаевых. Быў трэцім дзіцем у сям’і.

У юныя гады з сям’ёй прыехаў у горад Катакурган, дзе пачаў вучыцца народнай і традыцыйнай музыцы Узбекістана, асабліва .

У 1951 годзе з’ехаў у Ташкент і выступаў з ансамблем народнай артысткі СССР , а таксама з іншымі ўзбекскімі, таджыкскімі і бухарска-яўрэйскімі артыстамі.

У 1992 годзе, пасля распаду СССР, сям’я Малаевых пакінула Узбекістан і прыехала жыць у Нью-Йорк (ЗША), пасяліўшыся ў раёне Куінс.

Знаходзячыся ў ЗША, Малаеў напісаў дзве кнігі. Абедзве яны ўтрымліваюць вершы на узбекскай, таджыкскай і , якія ён не меў магчымасці надрукаваць пры савецкай уладзе ва Узбекскай ССР. Першая з іх «Шыру шакар» («Малако і цукар») — была выдадзена ў 1994 годзе, другая «Садои Дил/Калб Садоси/Девон» («Голас сэрца/Дэвон») — у 1999 годзе.

Гаварыў і пісаў на многіх мовах: рускай, армянскай, персідскай, азербайджанскай, узбекскай, таджыкскай, і на роднай .

Ільяс Малаеў памёр у 2008 ад цяжкай хваробы і быў пахаваны на яўрэйскіх могілках Маунт-Кармел у Нью-Ёрку.

## Сям’я 
* Быў жанаты з Любоўю (Мухабат) Шамаевай, народнай артысткай Узбекскай ССР.
* У іх нарадзіліся трое дзяцей: Радж, Наргіз і Віялета.
Cribraria argillacea

**Cribraria argillacea** — від слізевікоў сямейства .

## Апісанне 
Спаракарпы з кароткімі ножкамі, звычайна згрупаваныя, часам падобныя на псеўдаэталій, але спаракарпы захоўваюць сваю індывідуальнасць. Спаратэкі шарападобныя, 0,5-1 мм у дыяметры, гліністага колеру. Сцябло рэдка перавышае 1 мм у вышыню, цёмна-карычневае да чорнага, баразністае. Гіпаталус добра развіты, карычневы. Верхні перыдый хутка знікае, за выключэннем тонкай, слабой, цёмнай сеткі без вузлоў. Перыдыяльная чашачка знізу больш тоўстая, зверху танчэйшая, пазначана рэбрамі і сетачкамі, часта пераліваецца бронзавымі або серабрыстымі блікамі. Гранулы кальцыя дробныя, да 1,5 мкм у дыяметры. Споравая маса гліністага колеру. Споры вельмі бледныя, амаль гладкія, 6-8 мкм у дыяметры. Плазмодый свінцовы.

Катэгорыя:Крыбрарыя
Шукур Халмірзаеў

**Шукур Халмірзаеў** (1940—2005) — узбекскі  і .

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Шахідлар Байсунскага раёна Сурхандар’інскай вобласці. У 1957—1962 гадах быў студэнтам аддзялення журналістыкі філалагічнага факультэта Ташкенцкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Пасля заканчэння ўніверсітэта працаваў у шэрагу выдавецтваў і рэдакцыях газет і часопісаў. Народны пісьменнік Узбекістана (1991).

## Творы 
* «На белым кані» — аповесць (1962)
* «Вольны» — аповесць
* «Апошні прыстанак» — раман (1976)
* «Над прорвай» — раман (1984)
* «Падарожнік» — раман
* «Страшыдла» («Алабужы») — раман (1991)
* «Дыназаўр» — раман (1996)
* «Бяседа» — п’еса
* «Чорны яр» — п’еса
Лабарская гаворка

**Лабарская гаворка** *(*мясц.: *ліберска гаврідня**)* — мёртвая тайная штучная мова горада Іванава для лабарскіх падарожжаў па розных краінах. Носьбіты гаворкі — лабары.

## Гісторыя 
У паўсядзённым жыцці лабары ўжывалі мову брэсцка-пінскага рэгіёна, гэта была мова зносінаў у сям’і, з мясцовымі жыхарамі. Тайную штучную гаворку лабары прыдумалі каб пазбавіцца чужых вушэй. Найчасцей — у дарозе, пры неабходнасці дамовіцца аб нечым паміж сабою ў прысутнасці людзей.

Мова янаўскіх лабараў блізкая да мовы жабракоў і кубракоў (якія таксама займаліся зборам ахвяраванняў на царкву).

Гаворка лабараў прыйшла ў заняпад разам з палітычнымі зменамі на беларускіх землях у XX-м стагоддзі, калі стаў немагчымым збор ахвяраванняў і пачаўся ціск на прадстаўнікоў праваслаўя.

## Даследаванні 
У 2006-м годзе лабарская гаворка была часткова апісана супрацоўнікамі Цэнтральнай раённай бібліятэкі Іванава ў адмысловым слоўніку. Даследчыкамі адзначаецца, што хоць слоўнік і з’яўляецца каштоўнай працай, ён быў складзены непрафесійна: недарэчна ўжыванне азначэння слоўніка як «дыялектычнага», анахранізмам выглядае ўжыванне рускай мовы замест беларускай для запісвання лабарскіх адпаведнікаў, не адзначана акцэнтуацыя, няма граматычных паказальнікаў, ёсць фанетычныя неадпаведнасці мясцовым гаворкам, некаторыя словы з’яўляюцца наўпрост беларускімі словамі.

Этнолаг Таццяна Луцэвіч, якая прысвяціла свае навуковыя працы лабарам, лічыць, што многія словы былі запазычаны з грэчаскай, лацінскай, нямецкай і іншых замежных моў, другія з’яўляліся вузкалакальнымі і сустракаліся толькі ў якой-небудзь адной мясцовасці. Былі і проста скажоныя словы і новаўтварэнні. Жанчыны гэтай гаворкі не ведалі, бо не мелі патрэбы ў таямнічых гаворках, а вось усіх хлопчыкаў абавязкова вучылі мясцоваму дыялекту з сямі гадоў.

## Лексіка 
Вядомымі прыкладамі лабарскай гаворкі, якія ўжываюцца ў народнай мове сёння з’яўляюцца словы «патлы», «клево», «хана», «хохмить» і інш.

**Назвы гарадоў:**
* Іванава (Янаў) — Шуяново
* Пінск — Лобуньск
**Людзі:**

* багаты — стодэнь, студэнь
* бядняк — шандрак
* дзелавы мужык — пецкель
* дзяўчына — карывонька
* дзяўчына, жанчына — цуба
* жартаўнік — хохмач
* злодзей — клим
* маці — маныца
* начальнік — вульт
* уцякач — скитэнь
* цырульнік — орбут
**Рэлігія:**

* бог — небесный показник
* крыж — ставер

**Іншае:**

* вада — дэлька
* воз — котэнь
* вочы — липки
* горад — шусто
* глытаць — хавать
* добра — клево
* дом — хаза
* ежа — тройня
* жыццё — выгуванка
* ідзі — пнай
* канец — хана
* кніга — рапсанка, рэпсанка
* малако — гальмо
* нядобра — нэхухо
* смяшыць — хохмить
* талерка — наклюжа
* я — манько
* яйка — кито

## Каментарыі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мовы Беларусі
Катэгорыя:Штучныя мовы
Уладзімірава

**Уладзімірава** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Марыя Мікалаеўна Уладзімірава — беларуская фалькларыстка, этнограф і пісьменніца
* Нінэль Васільеўна Уладзімірава — вучоная-літаратуразнавец, літаратурны крытык і перакладчык
Sarracenia

**Sarracenia** — род раслін-драпежнікаў сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Драпежная расліна. Спачатку была дзікай, але паступова перайшла ў разрад пакаёвых раслін. Вядома каля 10 відаў гэтай расліны. Прадстаўляе сабой скручаны ліст, які выходзіць з каранёвай сістэмы, што ўтварае пастку. Да верхавіны расліны ліст пашыраецца, утвараючы своеасаблівы «навес». Колер расліны бывае разнастайным: афарбоўка залежыць ад сорта кветкі. У канцы вясны-пачатку лета цвітуць чырвонымі або фіялетавымі кветкамі.

## Гісторыя 
Некаторых прадстаўнікоў гэтага роду раслін вырошчвалі як пакаёвыя яшчэ ў дарэвалюцыйнай Расіі, аднак пасля рэвалюцыі многія прыватныя калекцыі былі знішчаны. Некаторыя экзэмпляры захаваліся толькі ў батанічных садах. Да гэтага часу селекцыянерам атрымалася вывесці шмат прыгожых і цікавых відаў гэтай расліны, якіх можна вырошчваць у пакаёвых умовах, а калі забяспечыць належны догляд гэтай расліне, яна можа заквітнець.

## Распаўсюджанне 
Паходзіць з паўднёвай часткі Паўночнай Амерыкі і паўднёва-ўсходняй частцы Паўднёвай Амерыкі.

## Экалогія 
* **Тэмпература** — умераная, зімой не вышэй за 14 °C.
* **Асвятленне** — яркае, з некаторым колькасцю прамых сонечных прамянёў.
* **Вільготнасць паветра** — сярэдняя.
* **Размнажэнне** — насеннем, або падзелам карэнішча.

## Спасылкі 
* Сараценія // Універсальний словник-енциклопедія. — 4-те вид. — К. : Тека, 2006.
* Сарраценія

Катэгорыя:Драпежныя расліны
Катэгорыя:Сарацэніевыя
Austrospirachtha carrijoi

**Austrospirachtha carrijoi** — від , які паходзіць з паўночнай Аўстраліі . Ён мае павялічанае брушка, што цягнецца па ўсім целе і выглядае вельмі падобным на тэрміта з вусікамі і лапкамі. Насякомае выкарыстоўвае гэтую маскіроўку, каб красці ежу ў сапраўдных тэрмітаў.

Катэгорыя:Стафілініды
Катэгорыя:Фаўна Аўстраліі
Джэні Дарлінгтан

**Джэні Дарлінгтан** (у дзявоцтве **Зобрыст**, 1924—2017) — амерыканская даследчыца, якая разам з  была адной з першых жанчын, якія правялі ў Антарктыдзе зімоўку ў 1947—1948 гадах. Дарлінгтан і Ронэ былі часткай каманды, якая зноў заняла былую амерыканскую станцыю (ад экспедыцыі антарктычнай службы ЗША ў 1939 годзе) на востраве  у 1946 годзе. Дарлінгтан стала часткай экспедыцыі выпадкова: яна збіралася дайсці толькі да Вальпараіса, Чылі, са сваім мужам Гары Дарлінгтанам, які быў пілотам экспедыцыі Ронэ. Маладыя правялі свой мядовы месяц у Антарктыдзе пасля таго, як Джэкі Ронэ і яе муж папрасілі прысутнасці Джэні.

Дарлінгтан таксама была першай жанчынай, якая зацяжарыла ў Антарктыдзе. Пазней яна напісала кнігу «Мой антарктычны мядовы месяц», у якой прыйшла да высновы, што «жанчынам не месца ў Антарктыдзе». Кніга была напісана ў суаўтарстве з Джэйн МакІлвэйн і змяшчае радок «Антарктыда для мяне — жанчына. Нясталая, зменлівая, непрадказальная, яе нізасць маскіруецца белым макіяжам першароднай чысціні. Раптам яна здымае пальчаткі, закасвае рукавы і з лютасцю ваўка кідаецца табе ў горла». Яна і Ронэ не ладзілі, хоць гэта магло быць звязана з праблемамі паміж іх сужэнцамі.

Катэгорыя:Пісьменніцы ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Падарожнікі ЗША
Utricularia sandersonii

**Utricularia sandersonii** — від раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Паўводная шматгадовая расліна, да 50 см вышынёй. Яна прывабная тым, што лёгка вырошчваецца, а таксама цвіце круглы год. Кветкі маленькія белыя з бледна-сінімі меткамі з доўгімі выгнутымі наперад шпорамі і падвойнымі долямі, якія нагадваюць трусіныя вушкі.

## Арэал і экалогія 
Эндэмік ПАР, ад Нудсберга да Лусікіска. Ён быў запісаны з Квазулу-Натала і Усходняга Кейпа.

Гэты шматгадовы від не з’яўляецца сапраўдным водна-балотным відам. Часта расце на вільготных вертыкальных скалах, паміж 20-1200 м над узроўнем мора, каля вадаспадаў.

## Выкарыстанне 
Від шырока культывуецца.

Катэгорыя:Драпежныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1867 годзе
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Плывунец
Нінэль Васільеўна Уладзімірава

**Нінэль Васілеўна Уладзімірава** (1928—2009) — вучоная-літаратуразнавец,  і . Доктар філалагічных навук. Яна прысвяціла ўсё сваё жыццё і свой талент вучонага вывучэнню праблем нацыянальных літаратур, была адным з бачных перакладчыкаў і папулярызатараў  на савецкай і постсавецкай прасторы.

## Біяграфія 
Нарадзіліся 24 красавіка 1928 года ў горадзе Мікалаеве ва Украіне.

У 1941 годзе з маці і сястрой была эвакуіравана ва Узбекістан, у Ташкенцкую вобласць.

Скончыла ўсходні факультэт Сярэднеазіяцкага дзяржаўнага ўніверсітэта (цяпер Нацыянальны ўніверсітэт Узбекістана).

## Навуковая творчасць 
Пасля заканчэння ўніверсітэта Н. В. Уладзімірава паступіла на працу ў Інстытут мовы і літаратуры Акадэміі навук УзССР (цяпер Інстытут мовы і літаратуры імя Алішэра Наваі АН РУз), дзе прымала ўдзел у падрыхтоўцы «Руска-ўзбекскага слоўніка» ў 1 і 3 тамах, у выданні серыі кніг «Класікі ўзбекскай літаратуры», апублікавала брашуры «Творчасць Айдын» (1953) і «Творчасць Зафара Дыера» (1954).

У 1958 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Некаторыя пытанні мастацкага перакладу з рускай на ўзбекскую мову».

Працы Н. В. Уладзіміравай «Узбекскае савецкае апавяданне», «Фарміраванне героя» (абедзве — у суаўтарстве з М. Султанавай), «Ідэі і вобразы ва ўзбекскіх апавяданнях», «Развіццё жанру апавядання ва ўзбекскай савецкай літаратуры», манаграфія «Майстэрства Саіда Ахмада», а таксама зборнік артыкулаў «Ад слова да кнігі» (1988) з’явіліся важным укладам у вывучэнне тэорыі і гісторыі жанраў узбекскай літаратуры.

У 1988 г. Н. В. Уладзімірава абараніла доктарскую дысертацыю на тэму «Развіццё жанру апавядання ва ўзбекскай савецкай літаратуры».

Н. В. Уладзімірава перакладала , , , Гафура Гуляма, , , Шукура Халмірзаева і Аліма Атаханава. Лепшыя творы ўзбекскіх навэлістаў, перакладзеныя Н. В. Уладзіміравай, склалі анталогію ўзбекскага апавядання пад назвай «Гранат». Таксама ёю перакладзены на рускую мову раманы «Фергана да світання» , «Дойлід» , «Гарызонт» , «Бунт і замяшанне» .

Н. В. Уладзімірава прымала актыўны ўдзел у стварэнні аднатомнага (Масква) і пяцітомнага (Ташкент) выдання «Гісторыі ўзбекскай савецкай літаратуры», у падрыхтоўцы навуковага выдання «Поўнага збору твораў»  ў 20-ці тамах, за што была ўдастоена ганаровага звання лаўрэата Дзяржаўнай прэміі Узбекістана імя Беруні.

## Спасылкі 
* Наим Каримов о Н. В. Владимировой
* Чингиз Гусейнов. Memor-портреты

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Узбекістана
Дзеці-салдаты ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга

Падчас Першай і Другой кангалезскіх войн у Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, а таксама наступных канфліктаў (Ітурыйскі канфлікт, Канфлікт у Ківу, Паўстанне Камвіны Нсапу) баявыя фракцыі актыўна вербавалі дзяцей-салдат. На 2003 год у «гарачай кропцы» ваявалі 30 000 непаўналетніх. Да 10 000 з гэтай колькасці змагаліся на баку прэзідэнта Ларана Кабілы.

Некаторыя з іх далучыліся да баявых фракцый не на добраахвотнай аснове. Часам баевікі выкрадалі дзяцей і прымушалі ваяваць на сваім баку.

Прыкметным стаў выпадак прыцягнення непаўналетніх удзельнікамі паўстання Камвіны Нсапу ў правінцыі Касаі. Справа ў тым, што значная частка мясцовых жыхароў перакананыя ў магічнай сіле дзяцей. Падобныя ўяўленні паспрыялі павялічэнню здольнасці дрэнна ўзброеных баевікоў паспяхова супрацьстаяць урадавай арміяй, так як вайскоўцы нацыянальнай арміі таксама вераць у прымхі.

Прыцягненне дзяцей-салдат пераследвалася як кангалезскім, так і міжнародным правасуддзем. Першым асуджаным стаў маёр Жан-П’ер Біёё, які 19 сакавіка 2006 года прысуджаны да пяці гадоў пазбаўлення волі. Праз некалькі гадоў Міжнародным крымінальным судом асуджаны камандзіры паўстанцаў Боска Нтаганда і Томас Лубанга.

У 2015 годзе выйшаў амерыканскі мастацкі фільм «Бязродныя звяры» рэжысёра Кэры Фукунага. У цэнтры карціны — кангалезскія дзеці-салдаты.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*
*
*

Катэгорыя:Дзеці
Катэгорыя:Ваенныя злачынствы
Isoxya

***Isoxya*** — род афратрапічных , упершыню апісаны Эжэнам Сімонам у 1885 годзе.

## Апісанне 
Як і ў прадстаўнікоў роду , у іх на брушку шэсць выступаючых (але кароткіх) шыпоў. Гэта невялікія павукі памерам ад 3 да 7 мм. Яны маюць склератызаванае (або фарфоравае) брушка, што характэрна для падсямейства :

*  Benoit & Emerit, 1975 — Руанда, Конга
*  (C. L. Koch, 1844) — Цэнтральная, Усходняя, Паўднёвая Афрыка, Емен
*  (Butler, 1883) — Мадагаскар
*  Emerit, 1974 — Мадагаскар
*  Emerit, 1974 — Мадагаскар
*  Benoit, 1962 — Ангола
*  (Walckenaer, 1841) — Цэнтральная, Паўднёвая Афрыка
*  (Caporiacco, 1939) — Усходняя Афрыка
*  Simon, 1887 — Заходняя, Цэнтральная, Усходняя Афрыка
*  (Lenz, 1886) — Мадагаскар
*  Simon, 1887 — Заходняя, Цэнтральная Афрыка
*  (Caporiacco, 1940) — Самалі
*  (Bösenberg & Lenz, 1895) — Цэнтральная, Усходняя, Паўднёвая Афрыка
*  (Thorell, 1859) — Цэнтральная, Усходняя, Паўднёвая Афрыка
*  (Simon, 1901) — Заходняя, Цэнтральная, Усходняя Афрыка
*  Emerit, 1973 — Паўднёвая Афрыка

Катэгорыя:Павукападобныя Афрыкі
Катэгорыя:Павукі-кругапрады
Кафедра сусветнай гісторыі ПНУ імя Васіля Стэфаніка

**Кафедра сусветнай гісторыі ПНУ імя Васіля Стэфаніка** — кафедра на факультэце гісторыі, паліталогіі і міжнародных адносін Прыкарпацкага нацыянальнага ўніверсітэта імя Васіля Стэфаніка.

## Гісторыя 
### Назвы 
* Кафедра ўсеагульнай гісторыі (1968—1992).
* Кафедра старажытнай гісторыі (1992—1999).
* Кафедра сусветнай гісторыі (з 1999).

### Гісторыя кафедры 
Заснавана ў 1968 годзе згодна з указам дэкана гістарычнага факультэта Івана-Франкоўскага педагагічнага інстытута Івана Іванавіча Чэрвінкіна-Каралёва. У 1991 г. кафедра ўсеагульнай гісторыі была перафарміравана ў кафедру старажытнага свету і сярэдніх вякоў. Кафедру гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў узначаліў прафесар Забароўскі Яраслаў Юр’евіч. У 1992 г. на базе кафедры гісторыі СССР была створана кафедра новай і навейшай гісторыі, якую ўзначаліў вучань прафесара Федорчака, дацэнт Мікалай Васільевіч Кугуцяк.

У 1998 г. кафедра гісторыі новага і навейшага часу была аб’яднана з кафедрай гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў, якую ўзначаліў прафесар Кугуцяк і дэканам гістарычнага факультэта.

## Навуковая праца 
Дацэнт Барыс Анатольевіч Васіленка, працуючы на кафедры ўсеагульнай гісторыі, правёў вывучэнне керамічных клеймаў на паселішчах паўночна-заходняга Прычорнамор’я і на іх аснове выявіў гандлёвыя сувязі грэчаскіх калоній паміж Дунаем і Дняпром з грэчаскім светам

Дацэнт Яраслаў Сцяпанавіч Мельнічук на прыкладзе Польшчы правёў грунтоўны аналіз стану ўзаемаадносін сялян і шляхты ў другой палове XVII ст.

Дацэнт Эма Ільінічна Чудзіноўская правяла фундаментальныя даследаванні па гісторыі гандлёвых адносін у Далмацыі ў XIII—XV стагоддзях і іх уплыву на развіццё балканскіх гарадоў на аснове грэчаскіх партуланаў.

На кафедры сусветнай гісторыі прафесар Юхім Ізраілёвіч Патлажан сфарміраваў канцэпцыю крызісу рабаўладальніцкага ладу ва ўсходняй частцы Рымскай імперыі ў апошняй трэці IV ст.

Прафесар Яраслаў Юр’евіч Забароўскі ажыццявіў канцэптуальнае даследаванне па праблеме аграрнага крызісу ў рэспубліканскім Рыме.

Дацэнт Багдан Пятровіч Таменчук сфарміраваў найноўшую канцэпцыю ўзнікнення і развіцця сярэднявечнага Галіча як важнага стратэгічнага горада транс’еўрапейскіх і транс’еўразійскіх гандлёвых шляхоў.

Прафесар Міраслаў Міхайлавіч Валашчук выканаў канцэптуальнае даследаванне ваенна-палітычных адносін паміж Венгрыяй і Галіцыяй, заснаваў Цэнтр сярэднявечных даследаванняў пры кафедры сусветнай гісторыі

## Вядомыя супрацоўнікі 
* Юхім Ізраілевіч Патлажан (1968—1990)
* Яраслаў Юр’евіч Забароўскі (1968—1999)
* Барыс Анатольевіч Васіленка (1968—1985)
* Пятро Сцяпанавіч Фядорчак (1972—1993)
* Ігар Дзянісавіч Іванцаў (1977—1993)
* Мікалай Васілевіч Кугуцяк (1999—2006)
* Сцяпан Мікалаевіч Борчук (з 1994)
* Багдан Пятровіч Таменчук (1999—2006)
* Міраслаў Міхайлавіч Валашчук (з 2003)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прыкарпацкі нацыянальны ўніверсітэт імя Васіля Стэфаныка
SMTP

**SMTP** ( — «просты пратакол перадачы пошты») — гэта стандартны пратакол сувязі ў Інтэрнэце для перадачы электроннай пошты, адносіцца да прыкладнога ўзроўню перадачы даных. Паштовыя серверы выкарыстоўваюць SMTP для адпраўкі і атрымання паштовых паведамленняў. Паштовыя кліенты звычайна выкарыстоўваюць SMTP толькі для адпраўкі паведамленняў на паштовы сервер для рэтрансляцыі, выходная электронная пошта адпраўляецца на паштовы сервер праз порт 587 або 465. Для атрымання паведамленняў сучасным стандартам з’яўляецца IMAP, пратакол POP3 лічыцца састарэлым, аднак усё яшчэ шырока выкарыстоўваецца.

Стварэнне SMTP пачалося ў 1980 годзе на аснове канцэпцый, рэалізаваных ў ARPANET з 1971 года. Пратакол абнаўлялі і пашыралі некалькі разоў. Сучасная версія пратакола мае пашырэнні для аўтэнтыфікацыі, шыфравання, перадачы бінарных даных і інтэрнацыяналізаваных адрасоў электроннай пошты. Серверы SMTP звычайна выкарыстоўваюць пратакол TCP на порце нумар 25 (для адкрытага тэксту) і 587 (для зашыфраванай сувязі).

## Гл. таксама 
* Электронная пошта

Катэгорыя:TCP/IP
Катэгорыя:Сеткавыя пратаколы
Катэгорыя:Інтэрнэт-пратаколы
Сямён Юльевіч Сямкоўскі

**Сямён Юльевіч Сямко́ўскі**, сапраўднае прозвішча **Бранштэйн** ( — ) — украінскі савецкі вучоны, філосаф, палітычны дзеяч, сацыёлаг, акадэмік Усеўкраінскай акадэміі навук (1929). Стрыечны брат Льва Троцкага.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Магілёў. Член РСДРП з 1901 года, с 1903 года меншавік. Супрацоўнічаў у часопісах «Луч», «Наше слово» і інш. Скончыў юрыдычны факультэт Санкт-Пецярбургскага ўніверстэта. У 1907—1917 гадах знаходзўся ў эміграцыі ў Вене. У гады Першай сусветнай вайны цэнтрыст, удзельнічаў у выданні сацыял-дэмакратычнай газеты «Голос» у Парыжы. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года меншавік-інтэрнацыяналіст, дэлегат Аб’яднанангага з’езда РСДРП у жніўні 1917 года, абраны ў Цэнтральны камітэт ад меншавікоў-інтэрнацыяналістаў. Да Вялікай Кастрычніцкай рэвалюцыі ставіўся адмоўна. У 1918 годзе пераехаў на Украіну. У 1920 годзе адышоў ад палітычнай дзейнасці. Выкладаў у Кіеўскім (1918—1920) і Харкаўскім універсітэтах. З 1920 года прафесар у Харкаўскім інстытуце народнай гаспадаркі і Харкаўскім пеагагічным інстытуце. У 1922—1931 гадах загадчык кафедры Украінскага інстытута марксізму-ленінізму (Харкаў).

У сакавіку 1936 года С. Сямкоўскі быў арыштаваны па абвінавачванні ў стварэнні «контррэвалюцыйнай трацкісцка-зіноўеўскай арганізацыі» на Украіне і прысуджаны да вышэйшай меры, расстраляны 18 сакавіка 1937 года. Рэабілітаваны пасмяротна.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы С. Ю. Сямкоўскага датычацца гістарычнага матэрыялізму, гісторыі філасофіі і філасофскіх пытанняў прыродазнаўства, тэорыі адноснасці.

Сярод твораЎ:
* Национальный вопрос в России — Пг.: Книга, 1918. — 22 с.;
* Людвиг Фейербах (1804—1872). Очерк материалистической философии, X., 1922;
* Марксизм как предмет преподавания, [2 изд.], X., 1923;
* Конспект лекций по историческому материализму, 3 изд., X., 1924;
* Этюды по философии марксизма, М., 1924;
* Теория относительности и материализм, X., 1924;
* Марксистская хрестоматия : Пособие для преподавателей и студентов : В 3 томах / Проф. С. Ю. Семковский. — 4-е изд. — Харьков: Гос. изд. Украины, 1924;
* Что такое марксизм, 5 изд., X., 1925;
* Диалектическій материализм и принцип относительности, М.-Л., 1926.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Семко́вский (Бронштейн), Семен Юльевич // Философская энциклопедия: [в 5 т.] — Т. 4. «Наука логики» — Сигети / гл. ред. Ф. В. Константинов. — М. : Советская энциклопедия, 1967. — С. 578. — 592 с, ил. — 66 000 экз.

## Спасылкі 
* Семковський Семен Юлійович (15.03.1882 — 18.03.1937)  // НАН Украіны
* БРОНШТЕЙН Семен Юльевич // Российская Еврейская Энциклопедиия

Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Філосафы Украіны
Катэгорыя:Сацыёлагі СССР
Катэгорыя:Палітыкі СССР
Катэгорыя:Меншавікі
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Аляксандр Іванавіч Білібін

**Аляксандр Іванавіч Білі́́бін** (, г. Сімферопаль, цяпер Украіна — ) — беларускі дырыжор, дзеяч аматарскага музычнага мастацтва. Заслужаны артыст БССР (1955).

## Біяграфія 
Скончыў у 1942 годзе Маскоўскую кансерваторыю. У 1952—1962 гадах кіраўнік Маладзечанскага абласнога ансамбля песні і танца. 3 1962 года мастацкі кіраўнік Мінскай абласной народнай філармоніі пры Беларускай філармоніі, у 1968—1973 гадах дырэктар Рэспубліканскага дома мастацкай самадзейнасці Белсаўпрофа.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дырыжоры Беларусі
Бібліятэка Слонімскага кляштара бернардзінцаў

**Бібліятэка Слонімскага кляштара бернардзінцаў** — бібліятэка, якая існавала пры Слонімскім кляштары бернардзінцаў з XVII стагоддзя да сярэдзіны XIX стагоддзя. Дакументальныя звесткі пра яе паходзяць пачынаючы з 1787 года. Захаваліся інвентарныя спісы кніг бібліятэкі 1798, 1804, 1816, 1820, 1821 і 1822 гадоў. Бібліятэка значна вырасла ў канцы 1820—1830-х гадоў, калі бернардзінцы трымалі школу. У 1820 годзе тут было 948 кніг, у асноўным казанні на польскай мове, працы па тэалогіі, філасофіі, рыторыцы і гісторыі, а ў 1822 годзе — 1766 кніг (яшчэ 17 богаслужэбных кніг захоўвалася ў сакрысціі), у 1830 годзе — 1858 кніг. З захаваных інвентароў вынікае, што кнігазбор бернардзінцаў быў даволі стары, тэаматычна пераважалі прапаведніцкія, аскетычныя творы, працы па рыторыцы і філасофіі. У 1830 годзе ў бібліятэку перайшла літаратура з зачыненага кляштара ў Берасці (791 кніга). У 1838 годзе ў Слонімскім кляштары 2177 кніг, з іх 75 літургічных: антыфанарыі, псалтыры, брэвіярыі, агенды, мшалы (у т.л. «мшал рускі»). У гэты час пераважалі філасофскія працы, лацінскія і польскія казанні, каментарыі Свяшчэннага Пісання, аскетычныя, гістарычныя і палітычныя творы, працы па рыторыцы, граматыцы, паэзіі. Пасля 1845 года ў бібліятэцы 1734 кніга ў 2774 тамах.

## Літаратура 
* 
* Pietrzkiewicz I. Biblioteki klasztorów słonimskich w świetle zachowanych inwentarzy XVIII—XIX ww. // Белорусский сборник: Статьи и материалы по истории и культуре Белоруссии. СПб., 2005. Вып. 3.

Катэгорыя:Бібліятэкі Беларусі
Катэгорыя:Культура Слоніма
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVII стагоддзі
Бібліятэка Слонімскага кляштара канонікаў латэранскіх

**Бібліятэка Слонімскага кляштара канонікаў латэранскіх** — бібліятэка, якая існавала пры Слонімскім кляштары канонікаў латэранскіх з сярэдзіны XVII стагоддзя да сярэдзіны XIX стагоддзя. Дакументальныя дадзеныя пра бібліятэку паходзяць пачынаючы з пачатку XVIII стагоддзя. У 1704—1706 гадах тут было 293 кнігі ў 316 тамах, пераважалі прапаведніцкія, гістарычныя і аскетычныя творы (асобна пазначаны рукапісы і забароненыя кнігі). Зафіксаваны выдаткі кляштара на пераплётныя работы і закупку кніг, у т.л. пропаведзяў у Кракаве. Хоць з XVIII стагоддзя канонікі трымалі павятовую і парафіяльную школы, кляштарная бібліятэка не вызначалася велічынёй, таму можна меркаваць, што школы трымалі ўласныя бібліятэкі. У 1820 годзе ў бібліятэцы 243 кнігі, у т.л. лацінскіх і польскіх пропаведзяў, аскетычных і антычных твораў. У 1830 годзе было 400 кніг, у 1836 годзе — 779 кніг.

## Літаратура 
* 
* Pietrzkiewicz I. Biblioteki klasztorów słonimskich w świetle zachowanych inwentarzy XVIII—XIX ww. // Белорусский сборник: Статьи и материалы по истории и культуре Белоруссии. СПб., 2005. Вып. 3.

Катэгорыя:Бібліятэкі Беларусі
Катэгорыя:Культура Слоніма
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVII стагоддзі
Сцёпка Бірыла

**Сцёпка Біры́ла** — беларускі пісьменнік пачатку XX стагоддзя. У 1915 годзе ў газеце «Наша ніва» апублікаваў апавяданні «Пятрусь» і «Стражнік», у якіх паказаў характэрныя з’явы беларускага вясковага побыту. «Стражнік» таксама выдадзены асобна ў Вільні ў 1915 годзе. Апавяданні напісаны жывой народнай мовай, персанажы выразна акрэслены.

## Творы 
;
* Беларуская дакастрычніцкая проза. Мінск, 1965.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Анхацэркі

**Анхацэркі** (*Onchocerca*) — род паразітычных круглых чарвей з сямейства . Утрымлівае аднаго чалавечага паразіта —  — які адказвае за  , таксама вядомую як «рачная слепата», таму што заражаныя людзі жывуць побач з рэкамі, дзе жывуць чорныя мухі. Больш за 40 мільёнаў чалавек інфікаваныя ў Афрыцы, Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы. Іншыя віды паражаюць буйную рагатую жывёлу, коней і інш.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Анхацэркі
Dirofilaria

**Dirofilaria** — род круглых чарвей сямейства . Некаторыя віды выклікаюць паразітарную інфекцыю  у людзей і іншых млекакормячых.

## Апісанне 
Тонкія нематоды, лічынкавыя стадыі якіх звычайна знаходзяцца ў канчатковага гаспадара (у асноўным у сабак). Эмбрыёны (мікрафілярыі) развіваюцца ў арганізме дарослай самкі і вызваляюцца ў крывацёк, дзе становяцца даступнымі для прамежкавых гаспадароў-гематафагаў (камароў).

## Віды 
Вылучаюць 27 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Значэнне 
Некаторыя віды з’яўляюцца добра вядомымі паразітамі, у тым ліку , , які паражае многія віды млекакормячых, а таксама , што звычайна паразітуе на янотах, але можа інфікаваць і людзей. Дырафілярыёз чалавека звычайна выклікаюць  і . Першы можа выклікаць дырафілярыёз лёгкіх, які можа не мець сімптомаў. Іншая форма інфекцыі можа характарызавацца балючай шышкай пад скурай або інфекцыяй вачэй. Нематоды распаўсюджваюцца камарамі.

Катэгорыя:Рабдытыды
Сурырэла

**Сурырэла** (*Surirella*) — род аднаклетачных дыятомавых водарасцей сямейства сурырэлавых.

## Апісанне 
Панцыр сіметрычны, радзей асіметрычны, бывае спіральна сагнуты ўздоўж падоўжанай восі, з паяска лінейны, трапеца- або клінападобны. Створкі лінейныя, авальныя, яйцападобныя, зрэдку гітарападобныя, з крылападобным расшырэннем па краі, у якім знаходзіцца шво. Рэбры папярочныя, на крылах пранізаныя каналамі, па сярэдняй лініі створкі перарваныя восевай складкай. Хларапласты два, лопасцевыя, прылягаюць да створак і злучаны пасярэдзіне «мосцікам».

## Пашырэнне 
Вядома звыш 200 прэснаводных, саланаватаводных і марскіх відаў. Трапляюцца на дне і ў прыбярэжнай зоне вадаёмаў, часта выкапнёвыя. На Беларусі адзначаны , , , ,  і інш.

## Асаблівасці біялогіі 
Размнажэнне пераважна вегетатыўнае — падоўжаным дзяленнем клеткі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дыятомавыя водарасці
Сунічная нематода

**Сунічная нематода** (*Aphelenchoides fragariae*) — паразітычны чарвяк сямейства *Aphelenchoididae*.

## Асаблівасці біялогіі 
Паразітуе ў кветкавых пупышках і пазухах лісця, затым у тканках суніц. Цела даўжынёй 0,6—1 мм, шырынёй 0,013—0,015 мм, верацёнападобнае, празрыстае. 

Самка адкладвае за сезон 3—4 тыс. яец. За год 6—8 пакаленняў. Зімуюць дарослыя асобіны, лічынкі, яйцы ў раслінных рэштках і глебе.

Меры барацьбы: выкарыстанне здаровага пасадачнага матэрыялу, выдаленне і знішчэнне заражаных кустоў, тэрмічная апрацоўка расады, абясшкоджванне глебы, укараненне неўспрыімлівых да нематоды культур.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тыленхіды
Бабруйскі машынабудаўнічы завод

**ААТ «Бабруйскі машынабудаўнічы завод»** — беларускае прадпрыемства па вытворчасці цэнтрабежных помпаў, размешчанае ў горадзе Бабруйск Магілёўскай вобласці.

## Гісторыя 
Завод заснаваны ў 1898 годзе як механічны, кацельны і чыгуналіцейны. Выпускаў абсталяванне для харчовай прамысловасці: вінакурных, крухмальных, маслабойных заводаў і іншую прадукцыю. У 1930 годзе асвоіў вытворчасць абсталявання для цагляных прадпрыемстваў.

У 1932 годзе перайменаваны ў машынабудаўнічы.

## Сучасны стан 
У 2010 годзе завод быў выстаўлены для прыватызацыі па лініі Міжнароднага валютнага фонду; за 9 месяцаў 2010 года страты прадпрыемства складалі 2.3 млрд. рублёў. У 2010 годзе завод увайшоў у групу ГМС.

У маі 2023 года прадпрыемства трапіла пад санкцыі Украіны.

## Заўвагі 
## Спасылка 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Бабруйска
Стэатода двухкропкавая

**Стэатода двухкропкавая** (*Steatoda bipunctata*) — від павукоў-цянётнікаў. Жыве ў дамах і іншых пабудовах, трапляецца ў дуплах дрэў.

## Апісанне 
Даўжыня цела самак 5—7 мм, самцоў — 3—5 мм. Пярэдняя яго частка і ногі карычневыя, на нагах маюцца шэрыя кольцы. Брушка зверху чорна-карычневае з белым пярэднім краем і падоўжаным радам белых плям, знізу — светлае, з карычневай плямай.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Павукі-цянётнікі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Стэманіфантэс паласаты

**Стэманіфантэс паласаты** (*Stemonyphantes lineatus*) — від павукоў сямейства лінфій. Жыве пераважна на ўзлесках у светлых хвойных і мяшаных лясах на травяністых раслінах.

## Апісанне 
Даўжыня 4-7 мм. Галавагрудзі жоўтыя з падоўжанай паласой і вузкай чорнай аблямоўкай. Брушка зверху белае з трыма падоўжанымі радамі чорных плямак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лініфіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Веберскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Веберскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Огдэн у акрузе Вебер у штаце Юта, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1889 годзе Царквой Хрыста Святых апошніх дзён (мармонамі) і атрымала сваю цяперашнюю назву ў 1991 годзе. Універсітэт мае больш за 225 адукацыйных праграм і сем каледжаў.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і гуманітарных навук
* Школа бізнесу і эканомікі
* Каледж адукацыі
* Каледж прыродазнаўчых навук
* Каледж інжынерыі, прыкладных навук і тэхналогій
* Каледж прафесій у галіне здароўя
* Каледж сацыяльных і паводніцкіх навук

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Юта

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Юты
Стыхакокус

**Стыхакокус** (*Stichococcus*) — род аднаклетачных і ніткавых зялёных водарасцей.

## Апісанне 
Ніткі кароткія з двух-чатырох клетак, лёгка распадаюцца. Клеткі даўжынёй ад 1,5 да 50 мкм, цыліндрычныя, эліпсоідныя да шарападобных, прамыя або крыхку сагнутыя, з тонкай абалонкай, канцавыя — акругленыя. Хларапласт пласціністы, дыска- або карытападобны, прысценны, без пірэноіда.

Размнажэнне вегетатыўнае — папярочным дзяленнем клетак і распаданнем нітак.

## Пашырэнне 
Пераважна наземныя віды, асобныя трапляюцца сярод планктону праточных і стаячых вадаёмаў. На Беларусі ў глебах адзначаны , , , які трапляецца і ў азёрах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Зялёныя водарасці
Мітчэл (акруга, Тэхас)

**Акруга Мітчэл** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй жыло 9698 чалавек. Насельніцтва — 9347 чалавек (2009). Акруговы цэнтр — горад Каларада-Сіці. Сфарміравана ў 1876 годзе. Названа ў гонар Аса Мітчэла і Элі Мітчэла, салдат тэхаскай рэвалюцыі.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Мідленд (акруга, Тэхас)

**Акруга Мідленд** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. Насельніцтва — 116.009 чалавек (2000). Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 132 316 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Мідленд. Сфарміравана ў 1885 годзе. Сваю назву атрымала з-за размяшчэння пасярэдзіне паміж Форт-Уэртам і Эль-Паса на Тэхаскай ціхаакіянскай чыгунцы (англ. midland — зямля пасярэдзіне).

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Колін (акруга)

**Колін** () — акруга ў штаце Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. Насельніцтва — 491776 чалавек (2000). Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 762 010 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Мак-Кіні. Сфарміравана ў 1846 годзе з участка акругі Фанін. Названа ў гонар Коліна Мак-Кіні, аднаго з суаўтараў тэхаскай дэкларацыі аб незалежнасці.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Колін (раён)

**Колін** (чэш. Okres Kolín) — адзін з 12 раёнаў Сярэднечэшскага краю Чэшскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Колін. Плошча раёна — 743,57 км², насельніцтва — 96116 чалавек. У раёне налічваецца 89 муніцыпалітэтаў, з якіх 6 — гарады. Раён размешчаны ва ўсходняй частцы краю. Мяжуе з раёнамі Бенешаў, Кутна-Гара, Німбурк і Прага-усход Сярэднечэшскага краю; Градзец-Кралавэ Кралавеградзецкага краю і Пардубіцы Пардубіцкага краю.

Катэгорыя:Раёны Чэхіі
Мідленд

**Мідленд**:
## ЗША 
* Мідленд (акруга, Тэхас)
* Мідленд (Тэхас)
## Канада 
* Мідленд (Антарыа)
Джэферсан (акруга, Тэхас)

**Акруга Джэ́ферсан** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. Насельніцтва - 252051 чалавек (2000). Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 243 090 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Бомант. Сфарміравана ў 1836 годзе. Названа ў гонар Томаса Джэферсана, трэцяга прэзідэнта ЗША.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Кімбл (акруга)

**Акруга Кімбл** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. Насельніцтва - 4468 чалавек (2000). Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 4539 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Джанкшэн. Сфарміравана ў 1858 годзе. Названа ў гонар Джорджа Кімбла, аднаго з абаронцаў місіі Алама.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Джым-Хог

**Акруга Джым-Хог** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. Насельніцтва — 5281 чалавек (2000). Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 5016 чалавек. Акруговы цэнтр — абшчына Хебранвіл. Сфарміравана ў 1913 годзе з участкаў акруг Брукс і Дувал. Названа ў гонар Джэймса Стывена Хога, 20-га губернатара Тэхаса.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Карнс (акруга)

**Акруга Карнс** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. Насельніцтва - 15446 чалавек (2000). Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 15 029 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Карнс-Сіці, найбуйнейшы горад - Кенэдзі.
Сфарміравана ў 1854 годзе. Названа ў гонар Генры Карнса, салдата тэхаскай рэвалюцыйнай вайны.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса