open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Свята-Георгіеўская царква (Пераброддзе)

**Свята-Георгіеўская царква** — праваслаўны храм у в. Пераброддзе Мёрскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1911 г. з дрэва на месцы храма 1700 г.

## Архітэктура 
]]
Помнік архітэктуры з рысамі рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана крыжовай у плане аб'ёмна-прасторавай кампазіцыяй: працяглы прамавугольны ў плане прытвор-бабінец, папярочны аб'ём малітоўнай залы, пяцігранная апсіда з бакавымі рызніцамі. Сяродкрыжжа завершана васьмігранным барабанам з цыбулепадобнай галоўкай. Гарызантальна ашаляваныя фасады прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Над фасадамі надбудавана двух'ярусная (васьмярык на чацверыку) шатровая званіца з макаўкай.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэд. савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. — ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Мёрскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Катэгорыя:Пераброддзе
Лінгвагуманітарны каледж

**Мінскі дзяржаўны лінгвагуманітарны каледж** () — установа сярэдняй спецыяльнай адукацыі ў Мінску. Размешчаны па вул. Прытыцкага, 60-Б.

## Гісторыя 
У 1983 годзе было заснавана **Мінскае педагагічнае вучылішча № 2**.

У 1993 годзе вучылішча было пераназвана ў **Мінскі педагагічны каледж**. А ў 1996 годзе ён становіцца **Мінскім дзяржаўным педагагічным каледжам**. У 1998 годзе рашэннем Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта перайменаваны ў **Мінскі дзяржаўны педагагічны каледж № 1**.

## Адукацыя 
Выпускнікі Лінгвагуманітарнага каледжа маюць права паступаць на скарочаныя тэрміны навучання ў БДУЗМ на спецыяльнасці вышэйшай адукацыі ў адпаведнасці з Парадкам прыёму ў БДУЗМ.

## Вядомыя выпускнікі 
* Кацярына Станіславаўна Хадасевіч-Лісавая (нар. 1979) — беларуская пісьменніца.

## Спысылкі 
* 

Катэгорыя:Каледжы Мінска
Катэгорыя:Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт
Катэгорыя:Вуліца Прытыцкага (Мінск)
Катэгорыя:1983 год у Мінску
Мікалай Міронавіч Шыкалай

**Мікалай Міронавіч Шыкалай** (нар. , в. Моталь, Іванаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — дырэктар філіяла «Каапром» Іванаўскага раёна.

## Біяграфія 
У 1973 годзе скончыў Баранавіцкі тэхналагічны тэхнікум (цяпер Баранавіцкі тэхналагічны каледж) па спецыяльнасці пякарная вытворчасць. У спажывецкай кааперацыі працуе з 1967 года, спачатку экспедытарам хлебнай машыны, затым тэхнолагам, загадчыкам пякарні, з 1980 года — дырэктарам камбіната кааператыўнай прамысловасці Іванаўскага раённага спажывецкага таварыства, а з лютага 2002 года — дырэктарам філіяла «Кааппром» Іванаўскага раённага спажывецкага таварыства.

## Узнагароды 
* Ордэн «Знак Пашаны» (1986)
* Заслужаны работнік прамысловасці Рэспублікі Беларусь (1997)

## Спасылкі 
* Почетный гражданин отметил юбилей

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Моталі
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі прамысловасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Пашаны (Беларусь)
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За працоўныя заслугі»
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Іванаўскага раёна
Курт Шушніг

**Курт Алоіс Ёзэф Ёган Адлер фон Шушніг** (; 14 снежня 1897, Рыва-дэль-Гарда, Паўднёвы Ціроль, Аўстра-Венгрыя — 18 лістапада 1977, Інсбрук, Аўстрыя, з 1919 — Шушніг) — аўстрыйскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Федэральны канцлер Аўстрыі (1934—1938).

## Біяграфія 
Атрымаў юрыдычную адукацыю ва ўніверсітэтах Фрайбурга і Інсбрука. Падчас Першай сусветнай вайны ваяваў у шэрагах аўстра-венгерскай арміі. Пасля вайны стаў адвакатам у Інсбруку, уступіў у Хрысціянскай сацыялістычнай партыі, і ў 1927 годзе быў абраны ў ніжнюю палату парламента (Национальрат).

У 1932 годзе канцлер Дольфус прызначыў Шушніга міністрам юстыцыі, у 1933 ён становіцца міністрам адукацыі. У 1934 годзе пасля забойства Дольфуса Шушніг замяніў яго на пасадзе аўстрыйскага федэральнага канцлера.

У лютым 1938 года з-за пагрозы ваеннага нападу нацысцкай Германіі на Аўстрыю Шушніг прыбыў у Берхтэсгадэн, дзе пад ціскам з боку Адольфа Гітлера падпісаў ультыматум, паводле якога ўлада ў Аўстрыі павінна была перададзена нацыстам, а член нацысцкай партыі венскі адвакат Зейс-Інкварт прызначаны міністрам унутраных спраў.

Шушніг паспрабаваў аднавіць кантроль над сітуацыяй і абвясціў плебісцыт аб захаванні Аўстрыяй незалежнасці на 13 сакавіка. Гітлер забагав адмены плебісцыту, ад Шушніга — падаць у адстаўку, а на месца канцлера прызначыць Зейс-Інкварта. Прэзідэнт Аўстрыі Вільгельм Міклас прыняў умовы Гітлера, і на наступны дзень пасля прызначэння Зейс-Інкварта канцлерам нямецкія войскі перасеклі мяжу Аўстрыі, каб уключыць яе ў склад Трэцяга рэйха (гл. Аншлюс).

Пасля аншлюсу Шушніг быў арыштаваны, з 12 сакавіка па 28 траўня 1938 года ён знаходзіўся пад хатнім арыштам, затым яго перавялі ў штаб-кватэру гестапа на Морцынплац, дзе ён правёў наступныя 17 месяцаў. З 1941 года да мая 1945 года Шушніг знаходзіўся ў канцэнтрацыйных лагерах Дахаў і Заксенгаўзен.

Неўзабаве пасля арышту яму дазволілі заключыць шлюб з былой графіняй Верай Чэрнін. У апошні год вайны яна жыла ў канцлагеры разам з Шушнігам і іх сынам, які нарадзіўся ў 1941 годзе.

Пасля Другой сусветнай вайны Шушніг эміграваў у ЗША, дзе выкладаў паліталогію ва Універсітэце Сент-Луіса (Місуры) з 1948 па 1967 год. У 1956 г. атрымаў амерыканскае грамадзянства. У 1967 годзе вярнуўся ў Аўстрыю. Памёр у Інсбруку 1977 года.
Эштан Картэр

**Эштан Болдуін Картэр** (; 24 верасня 1954, Філадэльфія, Пенсільванія — 24 кастрычніка 2022) — амерыканскі палітык і фізік, эксперт па палітыцы бяспекі. Міністр абароны ЗША з 17 лютага 2015 году па 20 студзеня 2017.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 верасня 1954 года ў Філадэльфіі, Пенсільванія. Яго бацька Уільям Стэл Картэр Малодшы — ветэран Другой сусветнай вайны, у ваенна-марскім флоце быў неўролагам і псіхіятрам. Таксама Уільям Картэр быў старшынёй аддзела ў Мемарыяльным шпіталі Абінгтан на працягу 30 гадоў. Маці — Эн (Болдвін) Картэр, выкладчык англійскай мовы. Эштан Картэр рос разам з трыма роднымі братамі. Ва ўзросце 11 гадоў, калі Эштан Картэр працаваў на сваёй першай працы ў мыйцы машын, ён быў звольнены за тое, што абліў брудам уладальніка машыны.

Атрымаў ступень бакалаўра ў Ельскім універсітэце па сярэднявечнай гісторыі і тэарэтычнай фізіцы. Доктарскую ступень у галіне тэарэтычнай фізікі атрымаў як стыпендыят Родса ў Оксфардскім універсітэце. Выкладаў у Гарвардскім і ў Стэнфардскім універсітэтах. Працаваў кансультантам па пытаннях палітыкі бяспекі, у прыватнасці ў Goldman Sachs.

У 1993—1996 гадах працаваў у Дэпартаменце абароны ў адміністрацыі Біла Клінтана як памочнік міністра абароны ЗША па пытаннях міжнароднай палітыкі бяспекі. У адміністрацыі Барака Абамы: з 29 красавіка 2009 па 5 кастрычніка 2011 — намеснік міністра абароны па набыцці, лагістыцы і тэхналогіях, на гэтай пасадзе ён адказваў за закупкі зброі; з 6 кастрычніка 2011 па 3 снежня 2013 быў першым намеснікам Міністра абароны ЗША.

У снежні 2014 года Прэзідэнт ЗША Барак Абама прадставіў кандыдатуру Картэра на пасаду міністра абароны ЗША. Сенат ЗША зацвердзіў яго кандыдатуру першага лютага 2015 года.

Памёр 24 кастрычніка 2022 года пасля сардэчнага прыступу.
Пажарніца (род раслін)

**Пажа́рніца** (*Calamagrostis*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй да 1,5 м (да 2 м) з прамымі, звычайна шурпатымі, сцёбламі. Лісце лінейнае. Кветкі ў мяцёлчатых (зрэдку ў коласападобных) суквеццях. Плод — зярняўка.

## Арэал 
Налічвае больш за 150 відаў, пашыраных у нетрапічных паясах абодвух паўшар’яў. На тэрыторыі Беларусі вядомыя 5 відаў.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 

## Значэнне 
Кармавыя, тэхнічныя, дэкаратыўныя расліны.

## Літаратура 
* 
*  — С. 71—72.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Calamagrostis  // The Plant List
* Calamagrostis // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Метлюжковыя
Мажайскі

**Мажа́йскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Сямён Іванавіч Мажайскі — падручны князь літоўскіх і маскоўскіх вялікіх князёў
* Юрый Анатолевіч Мажайскі — вучоны ў галіне меліярацыі і арашэння

## Гл. таксама 
* Род Мажайскіх
Познацвет

**Познацве́т, восеннік** (*Colchicum*) — род кветкавых раслін сямейства *Colchicaceae*.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя клубнецыбульныя расліны са шматлікім кароткімі сцёбламі. Лісце лінейнае або шырокаланцэтнае. Кветкі буйныя, ружовага або фiялетавага колеру. Плод — трохгнездавая каробачка.

## Арэал 
Налічвае каля 60 відаў, пашыраных ў Еўропе, Міжземнамор'і, на Каўказе, у Іране, Малой і Цэнтральнай Азіі да поначы Індыі. На тэрыторыі Беларусі сустракаецца рэліктавы від — .

### Віды 
Паводле сайта Каралеўскіх батанічных садоў К'ю род уключае ў сябе больш за 100 відаў:

## Атрутнасць 
Ядавітыя расліны — у насенні і клубнецыбулінах утрымліваюцца алкалоіды. Выкарыстоўваюцца ў якасці лекавых раслін.

## Літаратура 
*  — С. 519.
* 
* 
* *Аксёнова, Л.* Безвременник. // Цветоводство : журнал. — № 6. — ноябрь/декабрь 2007.
* 

## Спасылкі 
* 
* Colchicum // The Plant List 

Катэгорыя:Лілеякветныя
Латышы (значэнні)

Назву **Латышы́** маюць:
* **Латышы** — балцкі народ, які складае 60 % насельніцтва Латвіі.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Латышы — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Латышы — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Латышы — вёска ў Мёрскім раёне
** Латышы — вёска ў Расонскім раёне
** Латышы — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Латышы — вёска ў Дзятлаўскім раёне
Кілікійскі каталікасат Армянскай апостальскай царквы

|230px]]

**Кілікійскі Каталікасат ААЦ** (Каталікасат Вялікага Дому Кілікіі) — адміністрацыйна незалежны Каталікасат Армянскай Апостальскай царквы, які прызнае першасць Эчміядзінскага Каталікоса Усіх Армян і Вярхоўнага Патрыярха ААЦ. Рэзідэнцыя Кілікійскага каталікоса пасля генацыду армян у Турцыі, у 1930 годзе была перанесена з Кілікіі ў Антэліяс (Ліван). У веданні Кілікійскага Каталікасата знаходзяцца епархіі ААЦ у Ліване, Сірыі і на Кіпры.

## Гісторыя 
, Ліван.|215px]]
З узнікненнем 1080 годзе Армянскай дзяржавы ў Кілікіі туды быў пераведзены пасад каталікоса Усіх Армян. З 1147 года рэзідэнцыя армянскага каталікоса была ў Ромкле, а з 1282 года ў Сісе. З падзеннем Армянскага Кілікійскага царства пасад каталікоса Усіх Армян у 1441 годхе з Кілікіі вяртаецца ў Святы Эчміядзін, дзе знаходзіцца і ў наш час. Апошні каталікос Усіх Армян у Кілікіі Грыгар IX (1439-1441) з-за старасці і хваробы не змог пераехаць з Кілікіі ў Эчміядзін, аднак даручыў Нацыянальна-Царкоўнаму сабору, скліканаму ў 1441 годзе ў Вагаршапаце абраць новага каталікоса Армянскай царквы. Быў абраны Кіракос Вірапецы (1441-1443).

Каталікос Грыгар IX працягваў жыць у Сісе, сталіцы Кілікіі, і пасля яго смерці быў створаны каталікасат у рамках меж Кілікіі — каталікасат Вялікага Дому Кілікіі. Паколькі галоўны ў ААЦ эчміядзінскі пасад тэрытарыяльна знаходзіўся пад уладай Персіі, з афармленнем у Асманскай імперыі сістэмы мілетаў, у 1461 годзе ствараецца Канстанцінопальскі патрыярхат ААЦ, кіраўніку якога, як этнарху, адміністрацыйна падначальваюцца ўсе армянскія абшчыны Турцыі. Такім чынам, Кілікійскі і Ахтамарскі каталікосы, быўшы вышэй Канстанцінопальскага армянскага патрыярха духоўнай ступенню, знаходзіліся ў яго адміністрацыйным падначаленні.

Да ХХ стагоддзя Кілікійскі каталікасат валодаў 15 епархіямі: Сіскай, Адэнскай, Марашкай, Аджынскай, Паяскай, Берыйскай, Зейтунскай, Айнтапскай, Антыёхскай, Малатыйскай, Ёзгацкай, Кюрунскай, Тэпрыкійскай, Фірнузскай і Тарантыйскай. Пасля генацыду армян у Кілікіі ў 1920 годзе пасад каталікоса Кілікійскага на працягу 10 гадоў пераязджаў з месца на месца, а ў 1930 годзе асталяваўся ў Антыліясе, дзе знаходзіцца і дагэтуль. Аднак пасад страціў амаль усе свае епархіі, апроч Берыйскай, і знаходзіўся на грані знікнення. Для захавання гэтага гістарычнага пасада па просьбе каталікасата Ўсіх Армянаў патрыярхія Іерусаліма часова перадала ва ўладанні каталікасата Вялікага Дому Кілікіі епархіі Дамаска і Бейрута, а патрыярхія Канстанцінопаля — епархію Кіпра.

Адносіны армянаў Блізкага Усходу з Арменіяй, і, адпаведна, абодвух каталікасатаў ажывіліся ў постсавецкі перыяд. У 1995-1999 гадах кафедру каталікоса ўсіх армян у Эчміядзіне займаў Гарэгін I, былы раней патрыярхам Кілікіі пад імем Гарэгіна II. З 1995 года кілікійскім каталікосам, наступнікам Гарэгіна II (I), з'яўляецца Арам I.

 
File:Antelias - Armeni.jpg|
File:Armenian Catholicossate of Cilicia - Holy Mother of God Cathedral interior.jpg|

## Гл. таксама 
* Сабор Святога Рыгора Асветніка, Антэліяс

Катэгорыя:Армянская апостальская царква
Катэгорыя:Хрысціянства на Кіпры
Катэгорыя:Хрысціянства ў Ліване
Катэгорыя:Хрысціянства ў Сірыі
Татары (значэнні)

Назву **Тата́ры** маюць:
* **Татары** — агульная назва некалькіх цюркскіх народаў Усходняй Еўропы і Паўночнай Азіі.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Татары — вёска ў Мёрскім раёне
* Мінская вобласць:
** Татары — вёска ў Валожынскім раёне
Рудакі

Назву **Рудакі́** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Рудакі — вёска ў Віцебскім раёне
** Рудакі — вёска ў Лёзненскім раёне
** Рудакі — вёска ў Мёрскім раёне
* Мінская вобласць:
** Рудакі — вёска ў Мінскім раёне
### Расія 
* Рудакі (Смаленская вобласць)

## Іншае 
* Рудакі — таджыкскі і персідскі паэт; заснавальнік паэзіі на мове фарсі.
Пётр Іванавіч Ратайка

**Пётр Іва́навіч Рата́йка** (, в. Пескі Гродзенскай губерні (цяпер Кобрынскі раён Брэсцскай вобласці), Расійская імперыя —  старшыня Гродзенскага гарвыканкама, з 3 снежня 1943 года па 8 снежня 1944 года быў намеснікам старшыні СНК БССР.

Пасля вызвалення Беларусі і да скасавання Беластоцкай вобласці быў яе кіраўніком, а з 1944 года — старшыня Гродзенскага аблвыканкама.

У 1948—1953 гадах — начальнік Галоўнага ўпраўлення рыбнай прамысловасці пры Савеце Міністраў БССР.

Ганаровы грамадзянін горада Гродна (1967).

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР.

## Спасылкі 
* Председатели Гродненского облисполкома 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гродна
Катэгорыя:Старшыні Чэрыкаўскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Гродзенскага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Крычаўскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кобрынскім раёне
Жабіна (возера, басейн Обалі)

**Жабіна** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 34 км на паўночны захад ад горада Гарадок, за 0,5 км на захад ад вёскі Мішуціна, у басейне ракі Обаль.

Плошча паверхні 0,006 км². Даўжыня 0,12 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,3 км.

Схілы вышынёй 5 м, пад хмызняком. Уздоўж паўднёвага берага забалочаная пойма.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Мікалай Фёдаравіч Турцэвіч

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Мікалай Фёдаравіч Турцэвіч
|дата нараджэння  =
|месца нараджэння = 
|дата смерці      =
|месца смерці     = 
|выява            = Мікалай Фёдаравіч Турцэвіч.jpg
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1936—1940
|званне           = 
|род войскаў      = 
|камандаваў       = узводам
|частка           = 175-ы разведвальны батальён (150-й стралковай дывізіі
|бітвы            = Савецка-фінляндская вайна
|узнагароды       = { style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
 
}
|вікісклад        = 
|сувязі           = 
|аўтограф         = 
}}
**Мікала́й Фё́даравіч Турцэ́віч** (1914, в. Каўбасічы Рэчыцкі павет, Мінская губерня  — 14 студзеня 1940) — лейтэнант, камандзір узвода, Герой Савецкага Саюза (1940).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Каўбасічы  Мінскай губерні у сялянскай сям’і. Беларус. Скончыў сярэднюю школу. Працаваў у калгасе.

У Чырвонай Арміі з 1936 года. З 1937 года — курсант Вяземскага ваеннага пяхотнага вучылішча, якое скончыў у 1939 годзе. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў.

Камандзір узвода матарызаванай роты 175-га асобнага разведвальнага батальёну (150-ая стралковая дывізія, 13-ая армія, Паўночна-Заходні фронт), кандыдат у члены УКП(б) лейтэнант Мікалай Турцэвіч праславіўся 14 студзеня 1940 года ў раёне мыса Патаніемі.

Атрымаўшы задачу разведаць сістэму агню на мысе, Мікалай Турцэвіч са сваім узводам падышоў да драцяной загароды, прарабіў у ёй праходы і атакаваў ворага, у выніку чаго была ўскрыта варожая сістэма агню. Але камандзір узвода загінуў у гэтым баі 14 студзеня 1940 года. Пахаваны каля пасёлка Сапёрнае ў Прыазерскім раёне , паблізу ад месца гібелі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 7 красавіка 1940 года «за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з фінскай белагвардзейшчынай і паказаныя пры гэтым адвагу і геройства» лейтэнанту Турцэвічу Мікалаю Фёдаравічу пасмяротна нададзена званне Герой Савецкага Саюза.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза;
* Ордэн Леніна

## Памяць 
Родная вёска Каўбасічы перайменавана ў яго гонар на Турцэвічы.

## Літаратура 
* 
* 
* Турцевич Николай Фёдорович // Биографический справочник — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 637. — 737 с.
*  — С. 543—544

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Загінулі ў баях савецка-фінляндскай вайны
Пакрывец

**Пакрыве́ц**, **анхуза** (*Anchusa*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Арэал 
Налічвае каля 50 відаў, пашыраных у Еўропе, Паўночнай і Сярэдняй Азіі, Паўночнай і Паўднёвай Афрыцы. На тэрыторыі Беларусі сустракаюцца  і .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя, двух- і шматгадовыя травяністыя расліны з прамастойнымі тоўстымі галінастымі сцёбламі вышынёй 30—100 см. Сцябло ўкрыта цвёрдашчаціністымі валаскамі, што сядзяць на бародаўках. Лісце сядзячае, падоўжанае, па краі хвалістае, з рэдкімі шчацінкамі. Кветкі сінега колеру, правільныя, сабраныя ў моцнааблісцелыя завіткі. Плод — чатырохарэшак.

## Выкарыстанне 
Лекавыя, дэкаратыўныя, меданосныя і фарбавальныя расліны.

## Гл. таксама 
* Anchusa azurea

## Літаратура 
* *Манкевіч В. І.* Пакрывец //  — С. 75.
* Пакрывец //  — С. 529.

## Спасылкі 
* 
* Anchusa // The Plant List 


Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Жабіна (возера, басейн Чарнаўкі)

**Жа́біна** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 14 км на паўночны захад ад горада Гарадок, за 01,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Загуззе, у басейне ракі Чарнаўка.

Плошча паверхні 0,007 км². Даўжыня 0,17 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,4 км.

Размешчана сярод лесу. Схілы катлавіны вышынёй да 2 м. На захадзе да возера прымыкае балота.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Жабіна (возера, басейн Аўсянкі)

**Жа́біна** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 32 км на паўночны ўсход ад горада Гарадок, за 2 км на поўдзень ад вёскі Забарок, на паўднёвы захад ад возера Цёста, у басейне ракі Аўсянка.

Плошча паверхні 0,006 км². Даўжыня 0,19 км, найбольшая шырыня 0,075 км. Даўжыня берагавой лініі 0,2 км.

Схілы катлавіны невыразныя, з усходу і захаду балота, з поўначы і поўдня — лес.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Бернулі (сям’я)

'''Сям'я Бернулі'* (*Bernoulli'') — швейцарская пратэстанцкая сям'я, многія члены якой у XVII-XVIII стагоддзях унеслі істотны ўклад у навуку. У прыватнасці, да гэтай дынастыі належаць 9 буйных матэматыкаў і фізікаў (з іх 3 вялікіх), а таксама вядомыя гісторыкі, мастацтвазнаўцы, архітэктары, юрысты і іншыя.

Гісторыкі налічылі ў навуцы і культуры не менш за 30 знакамітых прадстаўнікоў сям'і Бернулі.

## Гісторыя 
Род Бернулі прасочваецца з XV стагоддзя, калі яго прадстаўнік па прозвішчы Бернуйла (*Bernouilla*) пражываў ва Фландрыі (Паўднёвыя Нідэрланды, цяпер Бельгія).

Прадстаўнікі роду Бернулі ў нашы дні жывуць у асноўным у Базелі.

## Аб'екты, названыя ў гонар членаў сям'і 
* Дыферэнцыяльнае ўраўненне Бернулі — у гонар Якаба.
* Закон Бернулі (інтэграл Бернулі) у гідрадынаміцы — у гонар Данііла.
* Лемніската Бернулі — у гонар Якаба.
* Мнагачлен Бернулі — у гонар Якаба.
* Няроўнасць Бернулі — у гонар Якаба.
* Размеркаванне Бернулі, Схема Бернулі ў тэорыі верагоднасцяў — у гонар Якаба.
* Зрух Бернулі — у гонар Якаба.
* Формула Бернулі — у гонар Якаба.
* Лічбы Бернулі — у гонар Якаба.
У 8-й акрузе Парыжу ёсць вуліца Бернулі (*Rue Bernoulli*), названая ў гонар гэтай сям'і.
У гонар Данііла названая лабараторыя Бернулі  ў Інстытуце матэматычных даследаванняў складаных сістэм МДУ.

## Генеалогія 
Гл. таксама больш падрабязнае фамільнае дрэва Бярнулі(ням.).

## Зноскі 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя матэматыкі
Катэгорыя:Род Бернулі
Асвячэнне

**Асвячэ́нне** — рытуальнае дзеянне служыцеляў культу над рознымі прадметамі для надання ім містычных уласцівасцяў, пасля чаго становіцца магчымым выкарыстанне іх у рэлігійных мэтах духавенствам і недухоўнымі асобамі.  падлягае кожны новы ці адрамантаваны храм, царкоўнае адзенне, культавыя рэчы, што выкарыстоўваюцца пры богаслужэнні; асвячаюцца «святыя дары» (для прычашчэння), . Могуць асвячацца таксама новапабудаванае жыллё, грамадскія будынкі і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Хрысціянскае багаслоўе
Жабіна (возера, Расонскі раён)

**Жабіна** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 19 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Межна, у басейне ракі Дрыса.

Плошча паверхні 0,004 км². Даўжыня 0,07 км, найбольшая шырыня 0,05 км. Даўжыня берагавой лініі 0,2 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 10 м, пад лесам. Істотна зарастае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Алесь Уладзіміравіч Рашчынскі

**Алесь Уладзіміравіч Рашчынскі** (, г.  Мінскай вобласці — , г. ) — беларускі , , , збіральнік беларускага фальклору.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1949 годзе ў Лагойску. Скончыў інстытут імя Гнесіных у Маскве (1975) і Беларускую кансерваторыю (1984, клас Яўгена Глебава). У 1973 годзе разам з Глебавым заснаваў у Мінскім музычным вучылішчы аддзяленне народна-харавых спеваў. З 1973 года выкладаў у Мінскім музычным вучылішчы імя Глінкі. Музычны кіраўнік ансамбля «Харошкі», квартэта «Купалінка», групы-капэлы аўтэнтычнага фальклору «Агмень». Член Саюза кампазітараў Беларусі. У верасні 2016 года ў Мінску створаны народны хор імя Алеся Рашчынскага.

## Творчасць 
* Сімфонія (1983)
* Араторыя «Смутак памяці» на вершы М. Танка, У. Дзюбы, А. Салтука, Л. Пранчака (1984)
* Кантата «Дзіцячыя песні» на народныя словы (1982)
* Канцэрты ― для хору а капэла, для цымбалаў і аркестра беларускіх народных інструментаў (1983―1986); сюіты
* «Ігравыя песні», «Гродзенскія песні», «Вяснавыя карагоды», балады, варыяцыі, санаты і п’есы для аркестра і ансамбля народных інструментаў
* Апрацоўка беларускіх народных песень, артыкулы аб музычным фальклоры.

## Спасылкі 
* Алесь Рашчынскі: Ці незалежныя мы без сваёй мовы? // Народная воля, 2005, 20 верасня
* Ушёл из жизни композитор Алесь Ращинский // Хартыя 97, 4 кастрычніка 2-16
* 

Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза кампазітараў
Плясна

**Плясна́, Гразь, Гнойніца** — рака ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Раста (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 24 км. Плошча вадазбору 64 км². Пачынаецца за 1,4 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Хаўмы, упадае ў Расту за 1 км на захад ад аграгарадка Вайнілы. Вадазбор у межах Аршанска-Магілёўскай раўніны. Рэчышча часткова каналізаванае (на працягу 9,6 км ад вёскі Благавічы).

Каля ракі населеныя пункты: Хаўмы, Каласоўшчына, Машок, Благавічы, Удоўск, Самулкі. Каля вёскі Благавічы на рацэ плаціна і сажалка.

## Літаратура 
*  — С. 440.
*  — С. 231.
* 

Катэгорыя:Рэкі Чавускага раёна
Катэгорыя:Прытокі Расты
Мікалай Пятровіч Сінюцін

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Мікалай Пятровіч Сінюцін
|дата нараджэння  = 26.10.1911
|месца нараджэння = Рэчыца
|дата смерці      = 5.11.1941
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|апісанне выявы   = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1930-1941
|званне           = 
|род войскаў      = 
|камандаваў       = 
|частка           = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = { style=background:"transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
   
}
|сувязі           = 
|у адстаўке       = 
|вікісклад        = 
|аўтограф         = 
}}

**Мікалай Пятровіч Сінюцін** (1911—1944) — савецкі вайсковец, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза, камандзір батальёна 469-га стралковага палка 150-й стралковай дывізіі 13-й арміі Паўночна-заходняга фронту, старэйшы лейтэнант.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 кастрычніка 1911 года ў горадзе Рэчыца, цяпер Гомельскай вобласці Беларусі у сям'і рабочага. Рускі. Скончыў 6 класаў. Быў рабочым на Рэчыцкім хлебазаводзе.

У Чырвонай арміі з 1930 года. У 1936 годзе скончыў пяхотнае вучылішча. Удзельнік савецка-фінскай вайны 1939—1940 гадоў. Камандзір батальёна 469-га стралковага палка старэйшы лейтэнант Мікалай Сінюцін праславіўся ў перыяд з 8-га па 27 студзеня 1940 года падчас утрымання тактычна важных вышынь на Карэльскім перашыйкі, дзе даручаны яму батальён адбіў некалькі кантратак ворага, нанёсшы яму вялікія страты ў жывой сіле.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага савета СССР ад 7 красавіка 1940 года «за узорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з фінскай белагвардзейшчынай і паказаныя пры гэтым адвагу і геройства» старшаму лейтэнанту Сінюціну Мікалаю Пятровічу нададзена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка».

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны, герой «Зімняй вайны» на фронце. Камандзір 469-га стралковага палка Сінюцін Н. П. прапаў без вестак 5 лістапада 1941 года.

Узнагароджаны ордэнам Леніна, ордэнам Чырвонага Сцяга.

## Памяць 
* Вуліца М. П. Сінюціна носіць вуліца ў горадзе Рэчыца Гомельскай вобласці Беларусі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* .
* 110 лет назад в Речице родился Николай Петрович Синютин. *Дняпровец*.

Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Камандзіры палкоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Прапаўшыя без вестак падчас Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Старшыя лейтэнанты СССР
Марк Аляксандравіч Асвяцімскі

**Марк Аляксандравіч Асвяці́мскі** (, г.  — ) — беларускі палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Да 1918 года ў расійскай партыі эсэраў. У 1919—1920 гадах член ЦК Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў (БПС-Р), у 1919—1924 гадах старшыня яе Слуцкага камітэта, член культурна-асветнага таварыства «Папараць-кветка» ў Слуцку. У 1920 годзе член Беларускай рады Случчыны, узначальваў вярбовачны пункт Беларускай вайсковай камісіі ў Слуцку. У 1919 і 1921 гадах быў арыштаваны ВЧК. У 1924 годзе адышоў ад палітычнай дзейнасці. У 1930-я гг. працаваў эканамістам Гомельскага тлушчакамбіната. 11 лютага 1938 года арыштаваны, 1 лістапада 1938 года прыгавораны да вышэйшай меры пакарання. Рэабілітаваны 13 ліпеня 1960 года.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Члены БПС-Р
Катэгорыя:Члены Беларускай рады Случчыны
Катэгорыя:Члены Беларускай вайсковай камісіі
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Тацеўская канатная дарога

**Тацеўская канатная дарога** () — самая доўгая ў свеце пасажырская канатная дарога падвойнага рэверсіўнага дзеяння, якая атрымала назву «Крылы Тацева» і знаходзіцца ў Арменіі і злучае праз Варатанскую цясніну сёлы Алідзор і Тацеў.

## Тэхнічныя дадзеныя 
Інжынернае збудаванне «Крылы Тацева» распасціраецца на 5,7 км над глыбокай і маляўнічай цяснінай ракі Варатан, злучаючы дзве вёскі: Алідзор (непадалёк ад ерэванскай трасы) і Тацеў, што ў манастыра. Найбольшая вышыня над цяснінай складае 320 м. Кабіна, якая змяшчае 25 пасажыраў, рухаецца з максімальнай хуткасцю 37 км/г, праходзячы шлях ад пункту адпраўлення да пункту прызначэння за 11 хвілін 25 секунд. Кабіна падтрымваецца 6-ю тросамі (па тры на кожную — два апорныя, адзін для прываду). Тросы ў стане ўтрымваць грузы, якія ў 10-15 раз перавышаюць намінальную нагрузку.

Збудаванне канатнай дарогі абыйшлося ў $18 млн, яе будаванне фінансавалі галоўным чынам прыватныя фонды. Для мясцовых жыхароў праезд па канатнай дарозе будзе дармовым, турыстам ён абыйдзецца ў 5000 драм.

## Гісторыя 
, да якога вядзе канатная дарога.]]
Дагавор пра будаванне канатнай дарогі ў Сюнікскім марзе быў падпісаны па ініцыятыве Фонду нацыянальнай канкурэнтаздольнасці Арменіі ў ліпені 2009 года ў Ерэване. Будаванне канатнай дарогі з'яўляецца складнікам трохгадовай праграмы «Адраджэнне Тацева», агульны кошт якой складае $45 млн. Паводле праграмы, апроч будавання канатнай дарогі ажыццяўляецца рэстаўрацыя манастырскага комплексу Тацеў, у сяле Алідзор павінен быць пабудаваны гасцінічны комплекс, вытрыманы ў традыцыях старажытнай архітэктуры. Праграма таксама агадвае адраджэнне старажытных рамёстваў у сяле Тацеў

## BASE Jumping 
У снежні 2015 года адбыліся першыя BASE скокі з канатнай дарогі. Паводле ацэнак BASE джампераў (выкарыстоўваўся лазерны далямер), вышыня канатнай дарогі адрозніваецца ад афіцыйна заяўленай і складае парадку 360 метраў да пляцоўкі прызямлення (380 метраў да дна цясніны).

## Спасылкі 
* В Армении открыли самую длинную канатную дорогу в мире  — рэпартаж Euronews
* «Воздушный трамвай» прославил Армению  — рэпартаж «Вестей»
* «Крылья Татева» — афіцыйны сайт

Катэгорыя:Транспарт у Арменіі
Катэгорыя:Сюнік
Рыгор Рыгоравіч Мясаедаў

**Рыгор Рыгоравіч Мясаедаў** (; , в. Панькова — , Палтава) — рускі жывапісец.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Аляксея Тарасавіча Маркава і Цімафея Андрэевіча Нефа ў Пецярбургскай АМ (1858-62; пенсіянер у Германіі, Італіі і Францыі ў 1863-68; сапраўдны член з 1893 года). Адзін з арганізатараў і актыўных дзеячаў Таварыства перасоўных мастацкіх выставак. Творчасць прысвечана побыту сялян («Земства абедае», 1872, Траццякоўская галерэя), («Касцы», 1887, Рускі музей). Звяртаўся таксама да гістарычных тэм.

Катэгорыя:Мастакі Расіі
Катэгорыя:Мастакі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Расійскі ўніверсітэт дружбы народаў

**Расійскі універсітэт дружбы народаў** **(РУДН)** () — адзін з вядучых універсітэтаў Расіі. Заснаваны пастановай Савета Міністраў СССР ад 5 лютага 1960 года, а 5 лютага 1992 рашэннем Урада Расійскай Федэрацыі перайменаваны ў Расійскі ўніверсітэт дружбы народаў. У 1961—1992 гадах універсітэт дружбы народаў насіў імя Патрыса Лумумбы.

Асаблівасцю РУДН з’яўляецца яго шматнацыянальнасць: сярод студэнтаў, аспірантаў і стажораў — прадстаўнікі 450 нацыянальнасцей і народнасцей з больш чым 146 краін свету.

## Гл. таксама 
* Міхаіл Міронавіч Мартынюк

## Спасылкі
Алексіцкі сельсавет

**Але́ксіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Глінішча.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Юравіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Алексічы. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мазырскай акругі. 10 лістапада 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Глінішчанскага, Княжыцкага, Моклішчанскага і Хвоінскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Юравіцкага раёна БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Хойніцкага раёна. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. 15 жніўня 1974 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Глінішча. 20 верасня 2011 года былі ліквідаваныя пасёлкі Засценак і Нарыманаў (да 1929 года — Міхалёў).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (12 населеных пунктаў) — 1271 чалавек, з іх 95,4 % — беларусы, 2,5 % — рускія, 1,3 % — украінцы, 0,4 % — малдаване; паводле перапісу 2019 года (10 населеных пунктаў) — 905 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Юравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Барысаўшчынскі сельсавет (Хойніцкі раён)

**Бары́саўшчынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Барысаўшчына.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Гноеўскага сельсавета і частка скасаванага Храпкаўскага сельсавета. З 26 ліпеня 1930 года ў складзе Хойніцкага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Загальскага сельсавета. 30 чэрвеня 1966 года ў склад Дварышчанскага сельсавета перададзена вёска Храпкаў. 1 снежня 2009 года ў склад сельсавета перададзеная вёска Храпкаў, якая ўваходзіла ў Дварышчанскі сельсавет.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (2 населеныя пункты) — 794 чалавекі, з іх 97,1 % — беларусы, 1,9 % — рускія, 0,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (3 населеныя пункты) — 1065 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Партрэт Мельхіёра Гедройца

**Партрэ́т Мельхіё́ра Гедро́йца** — карціна невядомага мастака з калекцыі Нясвіжскага замка, напісаная ў 1585 годзе. З’яўляецца часткай збору Літоўскага мастацкага музея ў Вільні.

## Апісанне 
Найбольш ранні і характэрны партрэт духоўнай асобы ў Вялікім Княстве Літоўскім. Паясны партрэт, які адлюстроўвае біскупа жамойцкага Мельхіёра Гедройца (1537—1609), паказвае прыкметы сацыяльнага становішча партрэтаванага. Мастак імкнуўся паказаць Гедройца як адданага служку Ватыкана, па-ханжаску стрыманага і задуменнага. У руках біскупа крыж. Гэта не толькі кампазіцыйны прыём, каб абыграць рукі, але і іконаграфічная дэталь з ідэалагічным падтэкстам. Адначасова на партрэце — прадстаўнік магутнага феадальнага роду, аб чым сведчаць герб, залатыя пярсцёнкі, іншыя каштоўныя рэчы.

У гэтым партрэце ўпершыню ў беларускім жывапісе былі сфармуляваны асноўныя ідэйна-мастацкія прынцыпы партрэта духоўнай асобы перыяду Контррэфармацыі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Апісанне карціны на сайце  Літоўскага мастацкага музея   

Катэгорыя:Карціны са збораў Літоўскага мастацкага музея
Катэгорыя:Нясвіжскі замак
Катэгорыя:Жывапіс Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Жывапіс Адраджэння
Аляксей Іванавіч Карзухін

**Аляксей Іванавіч Карзухін** (,  — , Санкт-Пецярбург) — рускі жывапісец.

Сын прыгоннага. Вучыўся ў Пецярбургскай АМ (1858-63). Удзельнік «Бунту чатырнаццаці», у 1863 годзе пакінуў АМ, стаў членам арцелі мастакоў. З 1868 года акадэмік Пецярбургскай АМ. Член-заснавальнік Таварыства перасоўных мастацкіх выставак. Для творчасці Карзухіна характэрныя сацыяльна-выкрывальны скіраванасць і жывая нязмушанасць жанравых сцэн. Творы: «Вяртанне з сельскага кірмашу» (1868), «Перад споведдзю» (1877), «У манастырскай гасцініцы» (1882) — усе ў Траццякоўскай галерэі; партрэт М. І. Пяскова (1863), «Птушыныя ворагі» (1887), «Ля акрайца хлеба» (1890) — усе ў Рускім музеі.

Катэгорыя:Мастакі Расіі
Катэгорыя:Перасоўнікі
Партрэт Аляксандра Хадкевіча

**Партрэт Аляксандра Хадкевіча** — карціна невядомага мастака з Супрасльскага Дабравешчанскага манастыра, напісаная ў канцы XVI ст..

## Апісанне 
Карціна адлюстроўвае фундатара Супрасльскага Дабравешчанскага манастыра Аляксандра Хадкевіча. Фігура напісана на дошцы ў рост. Хадкевіч — сутулы, каржакаваты стары, з доўгай акладзістай барадой. Вытанчаныя рысы твару — высокі лоб, доўгі нос, рашучы погляд вялікіх вачэй — нагадваюць, з аднаго боку, біблейскі персанаж, з другога — абагульнены беларускі фальклорна-этнічны тып. Славяна-візантыйская іканапісная традыцыя праяўляецца ў статычнасці і застыласці постаці, нерухомасці позірку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Карціны XVI стагоддзя
Катэгорыя:Жывапіс Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Супрасльскі Дабравешчанскі манастыр
Катэгорыя:Жывапіс Адраджэння
Ісак Ізраілевіч Бродскі

]]
**Ісак Ізраілевіч Бродскі** (,  — , Ленінград) — савецкі жывапісец і графік, заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1932).

## Біяграфія 
Вучыўся ў Адэскім мастацкім вучылішчы (1896—1902) ў К. К. Кастандзі і ў Пецярбургскай АМ (1902—1908) у І. Я. Рэпіна. У 1909—1911 гадах на грошы Акадэміі ездзіў па Германіі, Францыі, Іспаніі і Італіі, наведаў на востраве Капры М. Горкага.

Да Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года і ў 1920-я гады Бродскі удзельнічаў у выставах у Акадэміі мастацтваў, быў экспанентам «Таварыства паўднёварускіх мастакоў», «Таварыства перасоўных мастацкіх выстаў», «Таварыства імя А. І. Куінджы», «Абшчыны мастакоў».

Памёр 14 жніўня 1939 года ў Ленінградзе. Пахаваны на Літаратарскіх мастках.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Яўрэйскія мастакі
Казялужскі сельсавет

**Казялу́жскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Казялужжа.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Небытаўскага сельсавета.

30 чэрвеня 1966 года цэнтр Небытаўскага сельсавета Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці перанесены ў вёску Казялужжа, сельсавет перайменаваны ў Казялужскі сельсавет. 1 снежня 2009 года сельсавет скасаваны рашэннем Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў, населеныя пункты Загалле, Загальская Слабада, Казялужжа, Клівы, Небытаў, Паташня перададзеныя ў склад Дварышчанскага сельсавета, а Куравое — у склад Велікаборскага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1066 чалавек, з іх 92,4 % — беларусы, 4,9 % — рускія, 0,9 % — украінцы.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Хойніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1966 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2009 годзе
Майсей (опера)

**Майсей** () — опера Міраслава Скорыка ў дзвюх дзеях на лібрэта Багдана Стэльмаха і Міраслава Скорыка па аднайменнай паэме Івана Франка. Прэм’ера адбылася 23 чэрвеня 2001 года ў Львоўскім оперным тэатры.

## Прэм’ера 
Першапачаткова оперу планавалася напісаць да 100-годдзя Львоўскай оперы, якое адзначалі ў 2000 годзе. Аднак прэм’еру адклалі на адзін год і прымеркавалі да іншай падзеі — візіту Папы Рымскага Яна Паўла ІІ на Украіну, які праходзіў 23-27 чэрвеня 2001. Ва ўмовах перманентнага недахопу дзяржаўных сродкаў калектыў львоўскага тэатра звярнуўся да Папы за фінансавай дапамогай і атрымаў яе, стварыўшы такім чынам першы на Украіне прэцэдэнт фінансавай падтрымкі Ватыканам свецкай падзеі.

Прэм’ерную пастаноўку ажыццявілі рэжысёр-пастаноўшчык Збігнеў Хшаноўскі (Польшча), галоўную ролю выканаў Аляксандр Громыш, дырыжыраваў — аўтар. Яшчэ да прэм’еры былі зробленыя аўдыё-  і відэазапісы, зняты тэлефільм пра стварэнне оперы, а таксама выпушчаны буклет. Хоць 23-24 чэрвеня Папа праводзіў службу ў Кіеве, таму не мог наведаць прэм’еру, па прыбыцці ў Львоў 25 чэрвеня пантыфік усё ж знайшоў магчымасць прыехаць у Львоўскі тэатр оперы і павіншаваць творчы калектыў з пастаноўкай.

## Літаратура 
* Кияновська Л. Опера «Мойсей» та її творець [передмова] / Л. Кияновська // Мойсей [ноти]: опера на дві дії, п’ять картин із прологом та епілогом: М. Скорик, клавір / лібрето Б. Стельмаха і М. Скорика за однойменною поемою І. Франка. — К.,2006. — С. 5-11 
* *Н. **А. Бєлік-Золотарьова*&nbsp;Дія та протидія в хоровій драматургії опери М. Скорика «Мойсей»&nbsp;(укр.)&nbsp;// Таврійські студії. Мистецтвознавство&nbsp;: PDF.&nbsp;— 2013.&nbsp;— № 4.
* 
* (Франко) Поэма Ивана Франко «Моисей», на которой основано либретто оперы. 

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце Камітэта па нацыянальнай прэміі імя  Тараса Шаўчэнкі  
* Інфармацыя на сайце Нацыянальнай оперы Украіны 
* Інфармацыя на сайце Львоўскай оперы  
Катэгорыя:Оперы паводле алфавіта
Катэгорыя:Оперы на украінскай мове
Партрэт Іосіфа Солтана

**Партрэт Іосіфа Солтана** - карціна невядомага мастака з Супрасльскага Дабравешчанскага манастыра, напісаная ў канцы XVI ст..

## Апісанне 
Карціна адлюстроўвае фундатара Супрасльскага Дабравешчанскага манастыра Іосіфа Солтана. Фігура напісана на дошцы ў рост. У партрэце мітрапаліта Іосіфа Солтана мастак падкрэслівае знячнасць асобы. Сілуэт абагульнены, уся ўвага сканцэнтравапа на твары, які выпісаны дасканала. Мітрапаліт эпічна велічны, задуменны. Тут традыцыйная лінеарна-плоскасная форма сналучаецца з умоўнай святлаценню, застыласцю і нерухомасцю. Фон за спіной фігуры вырашаецца драпіроўкай — элементам, характэрным для рэнесанснага жывапісу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Карціны XVI стагоддзя
Катэгорыя:Жывапіс Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Супрасльскі Дабравешчанскі манастыр
Катэгорыя:Жывапіс Адраджэння
Лісахвост лугавы

**Лісахвост лугавы, батланчык, батлачык** (*Alopecurus pratensis*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Карэнішчавая шматгадовая расліна. Суквецце — султан (несапраўдны колас).

Від родам з Еўразіі, аднак у цяперашні час ён інтрадукаваны паўсюль. Дзярнінаўтваральная расліна, выкарыстоўваецца як корм скату і для кантролю эрозіі глеб.

## Ахова 
Від уключаны ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Калмыкія, Латвійскай Рэспублікі, Літоўскай Рэспублікі і Львоўскай вобласці Украіны.

## Сінаніміка 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1808 годзе
Бабіцкі сельсавет (Рэчыцкі раён)

**Ба́біцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Бабічы.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Васілевіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Галоўкаўскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рэчыцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе адноўленага Васілевіцкага раёна Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ліскаўскага сельсавета. З 16 верасня 1959 года ў складзе Рэчыцкага раёна. У студзені 1964 года ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Васілевіцкага пассавета пералічаны вёскі Ведрыч і Рассвет, наўзамен у адміністрацыйнае падпарадкаванне Васілевіцкага пассавета перададзена вёска Галоўкі, у склад адноўленага Ліскаўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Асавок, Крынкі і Ліскі). У 1966 годзе ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Васілевіцкага пассавета вернута вёска Галоўкі, а ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Васілевіцкага пассавета — вёскі Ведрыч і Рассвет.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1255 чалавек, з іх 91,1 % — беларусы, 4,6 % — рускія, 2,9 % — цыганы, 1,0 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 942 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Васілевіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Белабалоцкі сельсавет

**Белабало́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Белае Балота.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года **Чарнянскі сельсавет** у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Чорнае. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рэчыцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 2 красавіка 1959 года да сельсавета далучана частка скасаванага Капанскага сельсавета з вёскай Белае Балота (саўгас «Рэчыца»). 5 верасня 1963 года ў склад сельсавета з Івольскага сельсавета Буда-Кашалёўскага раёна перададзены 4 населеныя пункты (Пераход, Рэпішча, Стоўпня I і Стоўпня II). 6 кастрычніка 1983 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Белае Балота, сельсавет перайменаваны ў Белабалоцкі. 12 жніўня 2011 года скасавана вёска Пераход.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (11 населеных пунктаў) — 672 чалавекі, з іх 94,9 % — беларусы, 3,7 % — рускія, 0,6 % — украінцы, 0,4 % — малдаване; паводле перапісу 2019 года (10 населеных пунктаў) — 520 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Уваравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Блашчытнік

**Блашчы́тнік** (, ) — былая вёска ў Селецкім сельсавеце Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Пад гэтай назвай было два паселішчы — **Блашчытнік Малы** і **Блашчытнік 2**.

У Блашчытніку Малым, паводле перапісу 1917 года — 8 два­роў, 51 жыхар. Ва ўрочышчы Блашчытнік 2, станам на 1909 год — 3 двары, 16 жыхароў.

У 1978 годзе жыхары з абедзюх вёсак пераехалі ў іншыя населеныя пункты. Вёскі зняты з уліку.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Аляксандравіч Шпакоўскі — беларускі вучоны, кандыдат эканамічных навук (1986).
* Аляксандр Канстанцінавіч Журык — службовец, член УКП(б).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

## Спасылкі 
* Репрессированные литераторы, ученые, работники образования, общественные и культурные деятели Беларуси, 1794—1991. Т. I—III 
* Краязнаўчы праект