open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уладзімір Сяргеевіч Раманаў

**Уладзімір Сяргеевіч Раманаў** (, в. Чыстыя Лужы, Веткаўскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі лесавод, эколаг. Доктар сельскагаспадарчых навук (1986), прафесар (1976). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскую лесатэхнічную акадэмію (1952), Інстытут кіравання народнай гаспадаркай пры Дзяржаўным камітэце Савета Міністраў СССР па навуцы і тэхніцы (1972).

Працаваў у Жорнаўскай лясной доследнац станцыі (Магілёўская вобласць; з 1955, дырэктар), Запаведна-паляўнічай гаспадарке «Белавежская пушча» (з 1957, дырэктар), Міністэрстве лясной гаспадаркі Беларускай ССР (з 1966, намеснік міністра), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1973—2006, лесагаспадарчы факультэт, кафедра лесаводства, у 1982—1991 — загадчык кафедры, 1973—1987 — рэктар).

Навуковыя інтарэсы: лесазнаўства; паляўніцтвазнаўства; ахова прыроды.

## Узнагароды 
Узнагароды: званне «Заслужаны дзеяч навукі Беларускай ССР» (1980).

## Літаратура 
* Лесоводственно-экологические основы и опыт лесоохотничьего хозяйства в Белорусской ССР : диссертация … доктора сельскохозяйственных наук в форме научного доклада : 06.03.03 / Романов Владимир Сергеевич. — Ленинград, 1986.
* Раманаў Уладзімір Сяргеевіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : [у 5 т.]. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 594.
* 
* Романов Владимир Сергеевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 490—491.
* Романов Владимир Сергеевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2013. — Т. 3 : Гомельская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 294—295.

## Спасылкі 
* Беларусь у асобах і падзеях: Раманаў Уладзімір Сяргеевіч // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* *Бородин В.* Наука и практика Владимира Романова // Лесное и охотничье хозяйство, № 5, май 2016. — С.16—17. 
* Знаменитые люди гомельщины. Романов Владимир Сергеевич 

Катэгорыя:Рэктары БДТУ
Катэгорыя:Лесаводы СССР
Катэгорыя:Лесаводы Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі лесагаспадарчага факультэта БДТУ
Андрэй Карпавіч Пятруша

**Андрэй Карпавіч Пятруша** () — беларускі спецыяліст у галіне драўніназнаўства. Кандыдат сельскагаспадарчых навук (1939), дацэнт (1940).

## Біяграфія 
Скончыў аспірантуру Беларускі лесатэхнічны інстытут імя С. М. Кірава (1934).

З 1932 года дацэнт кафедры механізацыі лесарапрацовак у Беларускім лесатэхнічным інстытуце імя С. М. Кірава, у 1939—1941 — дэкан факультэта механізацыі лесарапрацовак і лесатранспарту, 1947—1955 — загадчык кафедры драўніназнаўства і аховы лесу, 1944—1953 — дырэктар інстытута.

Навуковыя інтарэсы: фізіка-механічныя і тэхнічныя ўласцівасці драўніны.

## Узнагароды 
Ордэн «Знак Пашаны» (1949), медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (1945).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Аб вырошчванні авіяясеня і ўнядрэнні хуткарастучых парод / І. Д. Юркевіч, Н. Д. Несцяровіч, А. К. Петруша. — Мінск, 1936.
* Древесиноведение и лесное товароведение : учебник / А. К. Петруша [и др.]. — Минск, 1972.
* Технические свойства древесины основных пород БССР / А. К. Петруша. — Минск, 1959.
* 10-летие Белорусского лесотехнического института им. С. М. Кирова и 20-летие высшего лесного образования в БССР / [М. Н. Рудицын и др.]. — Гомель, 1940.
* Первый доктор технических наук Белорусского лесотехнического института имени С. М. Кирова Ульяницкий Владимир Андроникович (09.09.1898, Кельцы, Россия/Кельце, Польша — 28.02.1951, Киев, СССР) / И. Н. Кухаренко // Труды БГТУ. Серия 1, Лесное хозяйство, природопользование и переработка возобновляемых ресурсов. — Минск, 2017. — № 2. — С. 5—17. — В содержании информация о Петруше А. К.

Катэгорыя:Рэктары БДТУ
Катэгорыя:Матэрыялазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Дэканы БДТУ
Пятруша

**Пятруша** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Карпавіч Пятруша (1904—1968) — беларускі спецыяліст у галіне драўніназнаўства. Кандыдат сельскагаспадарчых навук (1939), дацэнт (1940).
* Віктар Леанідавіч Пятруша (нар. 1957) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Дзмітрый Віктаравіч Пятруша (нар. 1983) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Аляксандр Градэцкі

**Аляксандр Градэ́цкі** ( — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
У 1819—1822 гадах вучыўся ў Крамянецкім ліцэі (Польшча). У 1824 годзе стажыраваўся ў Варшаве ў архітэктара Пятра Айгнера. У 1829—1861 гадах працаваў на Гродзеншчыне.

## Творчасць 
Аўтар праектаў царквы і сядзібы ў Зэльве, жылога дома і свірана ў Дзярэчыне (1829), прыходскага касцёла ў Ваўкавыску (1836, не ажыццёўлены), сядзібы ў Гнезне (1830-я гады), палаца і капліцы ў Масалянах (1845—1850), флігеля і капліцы ў Крамяніцы (1855—1861).

Zelva,_Carkoŭnaja._Зэльва,_Царкоўная_(1900).jpg|Свята-Троіцкая царква ў Зэльве
Гнезна._Сядзіба.jpg|Сядзібна-паркавы комплекс Тарасовічаў у Гнезне
Masalany,_Biśping._Масаляны,_Бісьпінг_(N._Orda,_1861-77).jpg|Палац у Масалянах. Малюнак Н. Орды
Крамяніца._Могілкі._Капліца_(02).jpg|Могілкавая капліца ў Крамяніцы

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Сялецкі сельсавет

Назву **Сяле́цкі сельсавет** маюць:

* Сялецкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці
* Сялецкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі
* Сялецкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Касцюковіцкага раёна Магілёўскай вобласці
* Сялецкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці
* Сялецкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці

## Гл. таксама 
* Селецкі сельсавет
Арцемій Кузьміч Лабасёнак

**Арцемій Кузьміч Лабасёнак** (, Лёзненскі раён, Віцебская вобласць — ?) — беларускі спецыяліст у галіне драўніназнаўства, лесаэксплуатацыі. Кандыдат сельскагаспадарчых навук (1955).

## Біяграфія 
Скончыў Горацкі сельскагаспадарчы інстытут.

Працаваў у Беларускім тэхналагічным інстытуце імя С. М. Кірава (з 1930, лесагаспадарчы факультэт, дацэнт кафедры механізацыі лесараспрацовак, у 1939—1941 — дырэктар інстытута, 1956—1960 — дэкан факультэта, 1961—1973 — дацэнт кафедры драўніназнаўства і лесаэксплуатацыі).

Навуковыя інтарэсы: тэхнічныя ўласцівасці драўніны ў сувязі з тыпамі лясоў.

## Узнагароды 
Значок «Отличник социалистического соревнования Наркомлеса СССР» (1940).

## Літаратура 
* Физико-механические свойства древесины ольхи черной в связи с типами леса : автореферат диссертации … кандидата сельскохозяйственных наук / А. К. Лобасенок. — Минск, 1955.
* Лабасенак Арцём Кузміч // Навуковыя работнікі БССР [Машынапіс]. — Менск [Мінск], 1936. — С. 103.
* 10-летие Белорусского лесотехнического института им. С. М. Кирова и 20-летие высшего лесного образования в БССР / [М. Н. Рудицын и др.]. — Гомель, 1940.
* Первый доктор технических наук Белорусского лесотехнического института имени С. М. Кирова Ульяницкий Владимир Андроникович (09.09.1898, Кельцы, Россия/Кельце, Польша — 28.02.1951, Киев, СССР) / И. Н. Кухаренко // Труды БГТУ. Серия 1, Лесное хозяйство, природопользование и переработка возобновляемых ресурсов. — Минск, 2017. — № 2. — С. 5—17. — Информация о Лобасенке А. К. на с. 7, 14 (в т. ч. год рождения).

Катэгорыя:Рэктары БДТУ
Аляксей Ягоравіч Шмакаў

**Аляксей Ягоравіч Шмакаў** (, сяло Шмакава, Кіраўская вобласць — ) — беларускі і ўкраінскі скульптар-манументаліст.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння ў 1959 годзе Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута быў накіраваны на працу ў Брэст, дзе выканаў шэраг мастацкіх работ у вобласці станковай і манументальнай скульптуры. У гарадскім парку культуры і адпачынку з’явілася скульптурная група «Ленін з дзяцьмі». Устаноўлены помнікі-бюсты пісьменніку Мікалаю Гогалю (1962), Герою Савецкага Саюза А. М. Кіжаватаву (1965) і паэту А. Міцкевічу (1965). Для Музея абароны Брэсцкай крэпасці ён выканаў дыяраму «Бой ля Цярэспальскіх варот» і рэльеф «Няскораныя», бюсты абаронцаў крэпасці. У г. Камянцы Брэсцкай вобласці была ўстаноўлена фігура У. І. Леніна (1960), у г. Пінску — помнік воінам-вызваліцелям і маракам Дняпроўскай ваеннай флатыліі (1962).

А. Я. Шмакаў у 1964 годзе стаў членам Саюза мастакоў СССР. У 1967 годзе пераехаў у г. Еўпаторыю (Крым), дзе стварыў дзясяткі манументальных твораў.

Шмат падарожнічаў, працаваў над скульптурамі ў Індыі, Італіі, Іспаніі, Эквадоры, Аўстраліі, ЗША.

## Галерэя 

Evpat Kazas Rev WWII monum-1.jpg|Помнік еўпатарыйцам, якія загінулі ў гады Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войнаў
Evpat Karaev-monum.jpg|Помнік Д. Караеву
Дуван - panoramio.jpg|Помнік С. Дувану
Евпатория, Памятник Ашику Омеру.JPG|Помнік Ашыку Амеру
Пам'ятник А.М.Горькому...jpg|Помнік М. Горкаму

## Узнагароды 
* званне «Ганаровы грамадзянін Еўпаторыі» (2008),
* званне «Заслужаны мастак Аўтаномнай Рэспублікі Крым» (2011).

## Спасылкі 
* Человек из Крыма, который знает цену вождям

Катэгорыя:Постаці Брэста
Катэгорыя:Постаці Еўпаторыі
Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Скульптары Украіны
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Еўпаторыі
Хоўхлаўскі сельсавет

Назву **Хо́ўхлаўскі сельсавет** маюць:

* Хоўхлаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці
* Хоўхлаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі
Хаўхлянскі сельсавет

**Хаўхля́нскі сельсавет** (таксама **Хо́ўхлаўскі сельсавет**) — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Хоўхла.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Бярвёнаўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Уваравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Ла-Мадалена (архіпелаг)

**Ла-Мадалена** () — група астравоў у Міжземным моры на поўнач ад  Сардзініі. Уваходзіць у склад аднайменнай камуны. Агульная плошча — 51,34 км².

## Геаграфія 
Архіпелаг Ла-Мадалена месціцца ў праліве Баніфача на поўначы ад большага па плошчы вострава Сардзінія. Праліў паміж Сардзініяй і бліжэйшым да яе востравам Санта-Стэфана мае шырыню ўсяго каля 100 м. Найбуйнейшымі з'яўляюцца астравы Ла-Мадалена і Капрэра, толькі на іх маюцца сталыя паселішчы. Астатнія 5 астравоў бязлюдныя, разам з часткай вострава Капрэра ўтвараюць нацыянальны парк з агульнай плошчай 15 046 га. 

У перыяд апошняга аледзянення архіпелаг уяўляў сабою частку сухапутнага маста паміж Сардзініяй і суседняй Корсікай. Астравы адлучыліся ад асноўнай сушы толькі каля 12 тысяч гадоў таму. Геамарфалогія мала адрозніваецца ад поўначы Сардзініі. Паверхня складзена гранітнымі масівамі і асадкавымі пародамі. На марскім дне каля астравоў можна знайсці формы эрозіі гранітаў з узростам 18 тысяч гадоў. Найвышэйшы пункт сушы — гара Тэджалонэ (212 м). 

Клімат міжземнаморскі са спякотным летам і адносна прахалоднай зімой, якую вызначае містраль.

## Прырода 
Флора архіпелага Ла-Мадалена налічвае 750 розных відаў. Шырока распаўсюджаны ядловец, метлюжковыя, розныя ксерафіты. Фаўна прадстаўлена паўзунамі, казуркамі, птушкамі. У водах каля астравоў сезонна назіраюць кітоў.

## Гісторыя 
Першыя людзі з'явіліся на Ла-Мадалене ў ледавіковую эпоху, калі архіпелаг быў злучаны з Сардзініяй і Корсікай. Старажытныя рымляне называлі астравы праліва Баніфача Канікулярыяй, тут актыўна займаліся рыбалоўствам. У сярэднявеччы Ла-Мадалена прыцягвала манахаў-пустэльнікаў. Папа Інакенцій VI далучыў іх да ордэна бенедыкцінцаў. Перыяд росквіту манаскіх абшчын рэзка абарваўся ў 1584 г., калі архіпелаг быў спустошаны асманскімі карсарамі.

Зноў астравы былі населены ў XVIII ст. У 1767 г. далучаны да Савойскай дзяржавы. У XIX ст. на востраве Капрэра некаторы час жыў Джузэпэ Гарыбальдзі. З 1861 г. архіпелаг у складзе Італіі.

## Спасылкі 
* Турызм
* Нацыянальны парк
* Старонка ЮНЕСКА

Катэгорыя:Астравы Італіі
Катэгорыя:Астравы Міжземнага мора
Катэгорыя:Астравы Сардзініі
Сонечныя зацьменні VII стагоддзя

У перыяд з 601 па 700 год адбылося 251 сонечнае зацьменне.

## Спіс зацьменняў VII стагоддзя 
Ніжэй прыведзена табліца, у якой пералічаны ўсе сонечныя зацьменні VII стагоддзя ў храналагічным парадку. Табліца змяшчае наступныя слупкі:
* **Дата** — дата зацьмення.
* **Час** — час максімальнай фазы зацьмення, гэта значыць момант максімальнага збліжэння восі конуса месяцавага ценю з цэнтрам Зямлі. Час максімальнай фазы прыводзіцца ў Зямным часе (TT).
* **Сарас** — серыя сонечных зацьменняў, да якіх адносіцца дадзенае зацьменне. Сонечныя зацьменні аднаго сараса паўтараюцца з перыядычнасцю раз у 18 гадоў 11 дзён і 8 гадзін.
* **Тып** — тып сонечнага зацьмення. Выкарыстоўваюцца наступныя абазначэнні: поўнае   П  , кольцападобнае   К  , гібрыднае   Г  , частковае   Ч  .
* **Гама** — параметр, які апісвае, наколькі цэнтральным з’яўляецца зацьменне. Гама роўная мінімальнай адлегласці ад восі конуса месяцавага ценю да цэнтра Зямлі падзеленай на экватарыяльны радыюс Зямлі.
* '*** — доля вуглавога дыяметра Сонца, якая аказалася зацемнена.
* **Каардынаты** — геаграфічныя каардынаты пункта максімальнага зацьмення.
* **Шырыня*' — шырыня месяцавага ценю ў кіламетрах.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў з 601 па 700 год на сайце НАСА

07
Катэгорыя:VII стагоддзе
Цэнтр прыёма бежанцаў «Хамдаят»

**Цэнтр прыёма бежанцаў «Хамдаят»** () альбо **Пагранічны прыёмны цэнтр «Хамдаят»** () — створаны ўладамі Судана ў вёсцы Вад Музаміл () пункт прыёму і размяшчэння бежанцаў з зоны Тыграйского канфлікту ў Эфіопіі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Гісторыя Судана
Катэгорыя:Лагеры бежанцаў
Катэгорыя:Тыграйскі канфлікт
Аперацыя «Этлбара»

**«Этлбара»** () — ваенная аперацыя, праведзеная сіламі ЗША восенню 1966 года ў ходзе В’етнамскай вайны.

«Этлбара» была адной з трох значных аперацый, праведзеных Арміяй ЗША ў тактычнай зоне III корпуса Паўднёвага В’етнама ў сухім сезоне 1966—1967 гадоў.

Аперацыя праводзілася з верасня 1966 года ў «ваеннай зоне C» на мяжы з Камбоджай. Амерыканскія падраздзяленні выявілі ў гэтым раёне сляды знаходжання 9-й дывізіі НФВПВ, якая вярнулася з Камбоджы пасля папаўнення страт, панесеныя летам у ходзе аперацыі «Эль-Паса II». У пачатку лістапада сілы ЗША ўступілі ў кантакт з буйнымі сіламі праціўніка (бітва пры Дау-Ціенг), пасля чаго кантроль над аперацыяй быў перададзены спачатку 1-й пяхотнай дывізіі, а затым II палявому корпусу ЗША.

Аперацыя «Этлбара» завяршылася ў канцы лістапада 1966 года. Вопыт «Этлбара» быў выкарыстаны пры падрыхтоўцы наступнай аперацыі ў гэтым раёне — «Джанкшэн-Сіці».

Катэгорыя:Лістапад 1966 года
Катэгорыя:Кастрычнік 1966 года
Катэгорыя:Верасень 1966 года
Катэгорыя:Канфлікты 1966 года
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Бітвы В’етнама
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:1966 год у В’етнаме
Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь

**На́звы насе́леных пу́нктаў Рэспу́блікі Белару́сь** — серыя нарматыўных даведнікаў, якія ўключаюць у сябе ўсе наяўныя назвы населеных пунктаў Беларусі ў межах адміністрацыйна-тэрытарыяльных падраздзяленняў (вобласць, раён, пасялковы і сельскі саветы). Серыя нарматыўных даведнікаў у шасці кнігах пад кіраўніцтвам і рэдакцыяй В. П. Лемцюговай. Праца над нарматыўнымі даведнікамі планавалася, каардынавалася і кантралявалася Дзяржаўным камітэтам па маёмасці Рэспублікі Беларусь.

## Бібліяграфія 
# 
# 
# 
# 
# 
# 

## Крытыка 
Настаўнік гісторыі Лукаўскай сярэдняй школы Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці Мікалай Баліцэвіч адзначае, што ў нарматыўным даведніку «Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць» прыводзіцца толькі 188 страчаных назваў населеных пунктаў Маларытчыны. Пры гэтым у выніку праведзеных ім і яго выхаванцамі даследаванняў да гэтага спісу дададзеныя яшчэ 173 назвы. Гэтае пацвярджае тое, што раней сур’ёзныя аналагічныя даследаванні не праводзіліся.

Старшыня секцыі тапанімікі Беларускага геаграфічнага таварыства Раіса Аўчыннікава лічыць, што даведнікі змяшчаюць шмат памылак, а таму яны патрабуюць перагляду з прыцягненнем спецыялістаў розных навук: філолагаў, географаў, картографаў, гісторыкаў, краязнаўцаў і абавязкова мясцовых старажылаў. Пры гэтым трэба адзначыць, што сама Валянціна Лемцюгова ў сваёй прадмове да даведніку кажа пра тое, што *«нягледзячы на вялікую працу, праведзеную ў мэтах упарадкавання правапісу назваў населеных пунктаў, апошнюю кропку ў гэтай складанай справе пакуль што ставіць рана. У перспектыве мяркуецца разгледзець магчымасць пераводу многіх варыянтных назваў у разрад асноўных, афіцыйных. Шмат давядзецца зрабіць для таго, каб пазбавіць нашу айканімію ад усяго наноснага, штучнага, вярнуць ёй беспадстаўна знішчаныя ў працэсе перайменаванняў сапраўдныя гістарычныя найменні. Пытанні застаюцца і іх належыць вырашаць паступова, паэтапна, як гэта робіцца ў цывілізаваных краінах, дзе нарматыўна-даведкавыя выданні перыядычна дапаўняюцца і ўдасканальваюцца за кошт больш дакладных звестак і новых дасягненняў у галіне тапанімічнай навукі і практыкі»*.

## Спасылкі 
* ИЗДАН НОРМАТИВНЫЙ СПРАВОЧНИК «НАЗВЫ НАСЕЛЕНЫХ ПУНКТАЎ РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ. МІНСКАЯ ВОБЛАСЦЬ» / afn.by
* Знялі з назвы чужую «апратку»  / krytyka.by
* «Як вы яхту назавяце — так яна і паплыве», або Сур’ёзная размова пра асаблівасці беларускай анамастыкі  / Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа

Катэгорыя:Даведнікі
Катэгорыя:Тапанімічныя слоўнікі
Катэгорыя:Выданні Беларусі
Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну (Каменец)

**Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну**  — помнік у Каменцы, размешчаны на вул. Брэсцкай, на плошчы перад будынкам райвыканкама. Прысвечаны заснавальніку савецкай дзяржавы У. І. Леніну. Скульптурная фігура пастаўлена ў 1960 годзе. Аўтар — скульптар Аляксей Шмакаў. У 1987 годзе пастамент абліцаваны мармурам, скульптура акавана бронзай.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Помнікі Леніну
Катэгорыя:Славутасці Каменца
Катэгорыя:Помнікі Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:1960 год у Беларусі
Катэгорыя:Творы  Аляксея Шмакава
Спіс кіраўнікоў СССР

**Пералік** фактычных (de facto) **кіраўнікоў** **СССР** і Камуністычнай партыі Савецкага Саюза.

У гады кіравання Уладзіміра Леніна фармальна вышэйшай дзяржаўнай пасадай быў Старшыня ВЦВК, але ўся рэальная ўлада была сканцэнтравана у Савеце народных камісараў, які і ўзначальваў Ленін. Пасада Генеральнага сакратара Цэнтральнага камітэта РКП(б)—УКП(б)—КПСС была заснавана у красавіку 1922 і стала фактычна найважнейшай дзяржаўнай пасадай пасля смерці Леніна. Уплыў Іосіфа Сталіна, які займаў гэтую пасаду, павялічваўся, і к канцу 1920-х гадоў ён фактычна валодаў неабмежаванай уладай.

Фармальна ж к 1953 году Сталін з’яўляўся толькі кіраўніком выканаўчай улады краіны (Старшыня Савета Міністраў СССР). Менавіта таму змяніўшы яго на гэтай пасадзе Георгій Мяленкоў, які з’яўляўся негалосным пераемнікам Сталіна, стаў новым лідарам і кіраўніком дзяржавы. Малянкоў аж да 1955 года ўзначальваў Савет Міністраў, аднак пачынаючы з абрання на зноў створаную пасаду Першага сакратара ЦК КПСС у верасні 1953 года паступова набірае палітычную вагу Мікіта Хрушчоў.

У наступным у СССР пасада Старшыні Савета Міністраў не ўспрымалася як найвышэйшая ў дзяржаве. Юрыдычна (па канстытуцыі СССР) кіраўнікамі дзяржавы былі асобы, прызначаныя на пасаду Старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР (пазней — Старшыні Вярхоўнага Савета СССР). У 1988 годзе гэту пасаду заняў Міхаіл Гарбачоў, што дазволіла яму, зэяўляючыся фактычным кіраўніком дзяржавы, быць кіраўніком і партыі, і дзяржаўнай улады. Выканаўчую ўладу тады ўзначальваў, займаючы пасаду Старшыні Савета Міністраў, Мікалай Рыжкоў. З сакавіка 1990 года Гарбачоў сумяшчаў пасады Генеральнага сакратара ЦК КПСС і Прэзідэнта СССР. Пасада Прэзідэнта змяніла пасаду Старшыні Вярхоўнага Савета ў якасці кіраўніка дзяржавы, пакінуўшы другому толькі функцыі кіраўніка заканадаўчай улады краіны, але не кіраўніка самой дзяржавы. Тады ж быў адменены артыкул 6 Канстытуцыі СССР, і ў выніку КПСС пазбавілася манаполіі на ўладу, але пры гэтым заставалася кіруючай партыяй да падзей 19-21 жніўня 1991 года ў Маскве. 25 снежня 1991 года СССР канчаткова перастаў існаваць. За 69 гадоў існавання СССР фактычна было ўсяго 8 кіраўнікоў партыі і дзяржавы (уключаючы Малянкова, які ўзначальваў толькі ўрад).

## Спіс кіраўнікоў 
## Гл. таксама 
* Прэзідэнты Расіі
* Гісторыя Расіі

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Фактычныя і намінальныя кіраўнікі СССР 
* Succession of Power in the USSR from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives
* Heads of State and Government of the Soviet Union (1922—1991)

СССР
Катэгорыя:Спісы:СССР
Факультэт інфармацыйных тэхналогій БДТУ

**Факультэт інфармацыйных тэхналогій** — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Факультэт створаны ў траўні 2014 года.

## Склад факультэта 
### Кафедры 
* Кафедра інфармацыйных сістэм і тэхналогій
* Кафедра інфарматыкі і вэб-дызайну
* Кафедра фізікі
* Кафедра інжынернай графікі
* Кафедра вышэйшай матэматыкі

## Спецыяльнасці 
* «Інфармацыйныя сістэмы і тэхналогіі» (выпускаючая кафедра інфармацыйных сістэм і тэхналогій)
* «Праграмнае забеспячэнне інфармацыйнай бяспекі мабільных сістэм» (выпускаючая кафедра інфармацыйных сістэм і тэхналогій)
* «Праграмнае забеспячэнне інфармацыйных тэхналогій» (выпускаючая кафедра інфармацыйных сістэм і тэхналогій)
* «Дызайн электронных і вэб-выданняў» (выпускаючая кафедра інфармацыйных сістэм і тэхналогій)

### Магістратура 
* Тэарэтычныя асновы інфарматыкі
* Сістэмны аналіз, кіраванне і апрацоўка інфармацыі (па галінах)

### Аспірантура 
* Элементы і прылады вылічальнай тэхнікі і сістэм кіравання

Катэгорыя:2014 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 2014 годзе
Катэгорыя:Інфармацыйныя факультэты
1623 год у гісторыі астраноміі

**1623** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 16 ліпеня: Вялікае злучэнне (злучэнне двух звышмасіўных планет — Юпітэра і Сатурна).

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 9 кастрычніка — , фламандскі місіянер, матэматык і астраном, які стаў прыдворным мудрацом кітайскага імператара († 1688).

## Памерлі 
## Зноскі 
Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Дэтэктыў Элайдж Бейлі і робат Дэніэл Оліва

**«Дэтэктыў Элайдж Бейлі і робат Дэніэл Оліва»** — цыкл навукова-фантастычных раманаў і апавяданняў са значным дэтэктыўным ухілам амерыканскага фантаста Айзека Азімава.

Цыкл прысвечаны прыгодам сышчыка-зямляніна Элайджа Бейлі і яго напарніка — робата-касманіта Р. Дэніэла Оліва. Першы твор напісаны ў 1949 годзе. Цыкл з’яўляецца сувязным паміж цыкламі «Я, робат» і «Акадэмія».

## Сюжэт 
Дзеянне раманаў цыкла адбываецца на фоне супрацьстаяння «**касманітаў**» () — жыхароў былых касмічных калоній Зямлі, якія атрымліваюць асалоду ад камфортнага і доўгага жыцця на планетах-«знешніх светах» і прытрымліваюцца крайняга індывідуалізму, — і зямлян, жыццё якіх ускладнена наступствамі перанасялення роднай планеты — яна праходзіць у гіганцкіх гарадах-мурашніках, названых Азімавым «Стальнымі пячорамі» (назва першага рамана цыкла).

Жыццё таленавітага дэтэктыва Элайджа Бейлі выпала на крызісны перыяд: час нарастання супярэчнасцей паміж Зямлёй і Знешнімі светамі. Для расследавання забойства касманіта, які знаходзіўся на Зямлі, яму ў напарнікі прыкамандзіраваны незвычайны прадстаўнік знешніх светаў па імі Р. Дэніэл Оліва, дзе «Р» азначае робат.

Ад вынікаў гэтага і наступных расследаванняў Бейлі і яго напарніка залежыць вельмі шмат што, аж да будучыні цывілізацыі.

## Творы, якія ўваходзяць у цыкл 
* «Маці-Зямля» / Mother Earth (1949)
* «Стальныя пячоры» / The Caves of Steel (1954)
* «Аголенае сонца» / The Naked Sun (1956)
* «Люстраны адбітак» / Mirror image (1972)
* «Робаты світанку» / The Robots of Dawn (1983)
* «Робаты і Імперыя» / Robots and Empire (1985)

*
Катэгорыя:Кніжныя серыі
Катэгорыя:Робаты
Помнік Мікалаю Гогалю (Брэст)

**Помнік Мікалаю Гогалю** — помнік у цэнтры Брэста, размешчаны на бульвары па вуліцы Гогаля, на скрыжаванні з вуліцай Леніна. Пастаўлены ў 1962 годзе да 110-й гадавіны з дня смерці рускага пісьменніка Мікалая Васільевіча Гогаля. Аўтар — скульптар А. Шмакаў. Бронзавы бюст вышынёй 1,1 м пастаўлены на бетонным (цяпер гранітным) пастаменце (2 м).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Вуліца Гогаля (Брэст)
Катэгорыя:Вуліца Леніна (Брэст)
Катэгорыя:1962 год у Брэсце
Катэгорыя:Творы Аляксея Шмакава
Катэгорыя:Бюсты
Катэгорыя:Помнікі Брэста
Катэгорыя:Помнікі Мікалаю Гогалю
Пажар у Гомелі (1737)

**Пажар 1737 года ў Гомелі** — моцны пажар, які здарыўся 2 верасня 1737 года ў Гомелі, знішчыў значную частку горада.

## Прычына пажару і страты 
Пажар пачаўся 2 верасня 1737 г. а 23-й гадзіне на вуліцы Траецкай, дзе загарэўся адзін з дамоў. Прычынай узгарання, як адзначаў камісар Гомельскага староства Юры Трабчаны Няўстрой, стала «жаночае нядбальства» (*«nierostoropność białogłowska»*) — жыхарка Гомеля, вядомая як Сямёнава, сушыла ўначы грыбы і праз неасцярожнасць запаліла свой дом.

Агонь перакінуўся на іншыя будынкі, нарабіўшы шмат шкоды гораду: «спаліў і ў попел ператварыў» мясцовы касцёл, тры праваслаўныя царквы, два скарбовых шынкі, некалькі свірнаў, арэнды з алкагольнымі напоямі (*«liqworami»*), рухомай маёмасцю, броварамі і катламі, крамы з таварамі, а таксама некалькі соцень жылых дамоў (па ўсім відаць, разам з гаспадарчымі пабудовамі).

Сведчаннем пра людскія страты з’яўляецца пералік падворкаў Гомеля ў люстрацыі 1738 г., дзе шмат грунтоў было запісана за ўдовамі ці за гаспадарамі, што атрымалі падворкі па кімсьці, а некаторыя грунты наогул пазначаліся як запусцелыя (*«plac pusty»*).

## Наступствы пажару 
Пажар пазбавіў многіх гомельцаў сродкаў для існавання і магчымасцей плаціць дзяржаўныя падаткі, з прычыны чаго яны адпраўляліся ў межы Расійскай імперыі. З увагі на гэта гомельскі староста Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі хадайнічаў перад уладамі Рэчы Паспалітай аб падатковых паслабленнях для «згарэлага места Гомеля». Ці было яго хадайніцтва плённым, невядома.

З пераадоленнем наступстваў пажару 1737 г. варта звязваць апошнюю маштабную перабудову Гомеля дарумянцаўскіх часоў: узвядзенне новага дубовага замка, паглыбленне абарончых равоў, усталяванне на валах драўляных сцен з пад’ёмнымі мастамі, адбудову касцёла.

Разуменнем неабходнасці ў будучыні пазбегнуць вялікіх пажараў ці мінімізаваць іх наступствы было прадыктавана ўвядзенне для гомельскі мяшчан абавязку мець пажарныя бусакі (багры) і адбываць па чарзе начную варту для «засцеражэння ад агню».

## Літаратура 
* Заявление от имени князя Чарторыйскаго о пожаре в местечке Гомле // Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. — Вильна : В типографии А. Г. Сыркина, 1874. — T. VII. — С. 447—448.
* Akta Inwetarza Starostwa Homielskiego w Powiecie Rzeczeckim Lezącego // Lietuvos valstybės istorijos archyvas. F. 11, ap. 1, b. 1058, l. 1289—1292.
* Виноградов, Л. Гомель. Его прошлое и настоящее. 1142—1900 гг. / Л. Виноградов [Репринт. изд.]. — Гомель: КИПУП «Сож», 2005. — С. 23.
* Макушников, О. А. Гомель с древнейших времён до конца XVIII в. Историко-краеведческий очерк / О. А. Макушников. — Гомель : РУП «Центр научно-технической и деловой информации», 2002. — С. 128.

Катэгорыя:Гарадскія пажары ў Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 2 верасня
Катэгорыя:Верасень 1737 года
Катэгорыя:Гісторыя Гомеля
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Гомелі
Помнік вызваліцелям (Орша)

**Помнік вызваліцелям** — помнік у Оршы, размешчаны па вуліцы Міру.

## Гісторыя 
У канцы чэрвеня 1944 года ў ходзе Віцебска-Аршанскай аперацыі войскі левага крыла 3-га Беларускага фронту разгарнулі баі за авалоданне Оршай — буйным вузлом чыгуначных і шашэйных дарог, важным пунктам абароны праціўніка на Мінскім напрамку. Гітлераўцы ператварылі Оршу ў моцную крэпасць. На подступах да яе і ў горадзе яны стварылі глыбокаэшаланіраваную сістэму абароны са шматлікімі дотамі і дзотамі, міннымі палямі і драцянымі загародамі. Увечары 26 чэрвеня 1944 года часці 11-й гвардзейскай і 31-й армій, падтрыманыя авіяцыяй, пачалі штурм горада. Ім дапамагалі партызаны. Раніцай 27 чэрвеня Орша была вызвалена ад акупантаў. 41 вайсковаму злучэнню і часці, якія вызначыліся ў баях за горад, нададзена ганаровае найменне «Аршанскіх».

У 1978 годзе ў гонар савецкіх воінаў і партызан, якія вызвалілі Оршу, пастаўлены помнік — стэла і мемарыяльная сцяна (архітэктар В. Ягадніцкі).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Помнікі Оршы
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:1978 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Віктара Ягадніцкага
Ганна Іванаўна Дулеба

**Ганна Іванаўна Дулеба** (нар. 14 кастрычніка 1932, х. Дулебшчына, Чэрвеньскі раён, Мінская вобласць) — беларускі гісторык і беларусазнавец. Кандыдат гістарычных навук.

Працавала старшым навуковым супрацоўнікам у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Удзельнічала ў распрацоўцы 8-томнага даследавання «Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» (выйшлі ўсе тамы) і «Гарады і вёскі Беларусі».

Катэгорыя:Беларусісты
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Здарэнне на пешаходным мосце ў Гомелі (1975)

**Здарэнне на пешаходным мосце ў Гомелі ў 1975 годзе** — людскі затор на пешаходным мосце праз р. Сож у Гомелі 2 сакавіка 1975 года, які прывёў да цісканіны, ускладненай галалёдзіцай. Па афіцыйных звестках у выніку цісканіны і падзення сур’ёзныя траўмы атрымалі 12 чалавек (сярод іх — 3 дзіцяці), а смяротных сыходаў удалося пазбегнуць.

## Кантэкст 
Гомельскі гарадскі выканаўчы камітэт для народнага святкавання «Провадаў зімы» 2 сакавіка 1975 года вызначыў месцы не толькі непасрэдна ў горадзе, але і ў зарэччы Сожа (на левым беразе).

## Ход падзей 
Уначы напярэдадні свята выпаў снег, які пакрыў сабой пешаходны мост, подступы да яго і прырэчныя дамбы. Рух людзей да месца гулянняў па мосце пачаўся каля 10:00. Ад 11:00 людская плынь стала павялічвацца — утрамбаваны снег ператварыўся ў лёд, па якім наступным групам гараджан давялося перамяшчацца замаруджанай хадой. Тэрміновых захадаў па пасыпцы пяском моста і подступаў да яго камунальная служба не зрабіла — пясок падвезлі ўжо пасля здарэння.

Асноўныя сілы міліцыі канцэнтраваліся ў зарэччы, дзе павінны былі забяспечваць грамадскі парадак. На 12:00 плынь ахвочых удзельнічаць у святкаванні ўзрасла яшчэ больш, што прывяло да ўтварэння каля моста натоўпу. Натоўп прарваўся праз рэдкі міліцэйскі ланцужок і шчыльнай плынню рушыў на мост. З прычыны галалёдзіцы людзі сталі падаць, узнік затор, а следам за ім — цісканіна. Па ўспамінах відавочцаў, на мосце было чутно храбусценне костак, бо людзей прыціскала да парэнчаў. Народная пагалоска расказвала пра падзенне на сожскі лёд праз парэнчы некалькіх чалавек і нават дзіцячых калясак.

Парадак на мосце быў адноўлены пасля прыцягнення дадатковых сіл міліцыі з іншых заслонаў, а пацярпелыя атрымалі медычную дапамогу.

## Літаратура 
* *Некрашевич, А. Г.* Гомельская милиция. История и современность. 1917—2017 / А. Г. Некрашевич. — Гомель: Барк, 2017. — С. 157—158.
* *Глушаков, Ю.* Проводы зимы в Гомеле приводили к массовой давке и стихийному «бунту» (Аўтар артыкула памылкова адносіць здарэнне да 1974 г.)

Катэгорыя:Падзеі 2 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 1975 года
Катэгорыя:Катастрофы ў Беларусі
Катэгорыя:1975 год у Гомелі
Маці-Зямля (апавяданне)

**«Маці Зямля»** () — навукова-фантастычнае апавяданне Айзека Азімава, упершыню апублікаванае ў маі 1949 часопісам Astounding Science Fiction. Увайшло ў зборнік «Ранні Азімаў» 1972 года.

Падзеі ў гэтым творы папярэднічаюць падзеям рамана «Стальныя пячоры». Апавяданне «Маці-Зямля» — гэта перадгісторыя цыкла пра Р. Дэніэла Оліва.

## Сюжэт 
Нарастаюць супярэчнасці паміж Зямлёй і светамі касманітаў — 50 планетамі, каланізаванымі людзьмі. Зямля пакутуе ад перанаселенасці і недахопу харчу, з-за няздольнасці ўвесці кантроль за нараджальнасцю і дазволіць выкарыстанне пазітронных робатаў на вытворчасці. Светы касманітаў, якія ўзначальваюцца Аўрорай, з’яўляюцца высокатэхналагічна развітымі з нешматлікім насельніцтвам, праводзяць жорсткую расавую палітыку, каб абмежаваць міграцыю з Зямлі. Касманіты фактычна закрылі зямлянам доступ да высокіх тэхналогій для каланізацыі іншых планет, паколькі лічаць, што ўсе лепшыя рысы людзей зараз уласцівыя толькі ім. Хоць зямляне і не жадаюць прыкладваць высілкаў для каланізацыі, спадзеючыся на прывідную магчымасць міграцыі ў высокаразвітыя светы касманітаў.

Перспектыва развіцця Зямлі выглядае блага, але не для зямнога гісторыка Эдварда Філда, які разам з чыноўнікам Луісам Марана распрацоўвае «Праект Pacific». Да палітыкаў «Знешніх светаў» даходзяць чуткі пра гэты праект, і яны расцэньваюць гэта як распрацоўку тайнай зброі для вайны з касманітамі. Улады ў светах касманітаў становяцца аўтарытарнымі, а любая апазіцыя, якая спачувае Зямлі, пераследуецца.

Затым Зямля гасіць спрэчкі, што ўзніклі паміж знешнімі светамі, сваёй абуральнай палітычнай заявай, пасля чаго пачынаецца яе эканамічная блакада. Пасля арышту першых касманіцкіх кантрабандыстаў пачынаюцца баявыя дзеянні, і Зямля паспешна капітулюе. Па ўмовах капітуляцыі зямлянам забаронена пакідаць межы Сонечнай сістэмы, таксама касманіты перарываюць усякія зносіны з зямлянамі.

Нарэшце журналісту, які прапагандаваў палітыку дружбы з касманітамі, прапануюць пасаду прэзідэнта Зямлі і раскрываюць дэталі «Праекта Pacific». Адзінай перспектывай для людзей каланізаваць увесь сусвет быў варыянт паскорыць мірны заняпад цывілізацыі касманітаў за кошт спынення падтрымкі сельскагаспадарчымі таварамі з Зямлі, паколькі касманіты ў сілу сваёй расавай палітыкі не жадалі прыстасоўвацца да жыцця на каланізаваных планетах.

Пасля заняпаду іх цывілізацый зямляне павінны рассяліцца па сусвеце без надзеі на падтрымку з Зямлі і стварыць Другую Галактычную імперыю, больш стабільную, чым папярэдняя.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Isaac Asimov Home Page

Катэгорыя:Апавяданні Айзека Азімава
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Кнігі 1949 года
Добрушская партызанская брыгада імя І. В. Сталіна

**Добрушская партызанская брыгада імя І. В. Сталіна** — партызанская брыгада, створаная ў ліпені 1943 года на базе партызанскага атрада імя В. М. Молатава (арганізаваны ў маі 1943). Дзейнічала на тэрыторыі Добрушскага, Веткаўскага, Церахоўскага раёнаў. 27 верасня 1943 года брыгада (771 партызан, два атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру дыверсійнай групы атрада імя В. М. Молатава  Фёдару Якаўлевічу Кухараву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Склад 
* Партызанскі атрад імя В. М. Молатава.
* Партызанскі атрад імя С. М. Будзённага.

## Касандаванне 
### Камандзір 
* Іван Паўлавіч Крывенчанка (ліпень — верасень 1943).

### Камісар 
* Іван Міхайлавіч Гатальскі (ліпень — верасень 1943).

### Начальнік штаба 
* Пётр Фёдаравіч Захараў (ліпень — верасеь 1943).

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунках Гомель — Бранск, Гомель — Жлобін, Гомель — Бахмач. У жніўні і верасні 1943 года ўдзельнічалі ў баях за ўтрыманне партызанскай зоны і выхад з акружэння ў час карных аперацый. У верасні 1943 года разам з часцямі Чырвонай Арміі ўдзельнічалі ў вызваленні Добрушскага раёна.

## Памяць 
У 1977 годзе ў вёсцы Харошаўка і ў 1980 годзе ў пасёлку Уборак Добрушскага раёна ў гонар брыгады былі пастаўлены стэлы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Добрушская бригада им. И. В. Сталина 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Краўцоўскі сельсавет

Назву **Краўцо́ўскі сельсавет** маюць:

* Краўцоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці
* Краўцоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Церахоўскага раёна Гомельскай вобласці
Блакадны дзённік

«**Блака́дны дзё́ннік**» () — расійскі мастацкі фільм 2020 года, зняты рэжысёрам Андрэем Зайцавым па ўласным сцэнарыі, вытворчасць кінастудыі «*Сентябрь*». Фільм расказвае пра першую, самую цяжкую блакадную зіму Ленінграда, у якую ад голаду памерла больш за ўсё людзей.

Прэм’ера фільма адбылася ў кастрычніку 2020 года ў межах , дзе фільм быў адзначаны галоўнай узнагародай — «*Залатым святым Георгіем*».

## Сюжэт 
Люты 1942 года. Маразы пад мінус 30 градусаў, страшны голад, не працуе вадаправод і электрычнасць, транспарт стаіць, Ленінград завалены снегам і паралізаваны. Маладая жанчына, Вольга, ідзе пешшу праз увесь горад да свайго бацькі. Яна толькі што пахавала мужа і ўпэўненая, што хутка таксама памрэ ад голаду. Яна хоча ў апошні раз убачыць свайго тату, развітацца з ім і папрасіць у яго прабачэння. Гэты фільм — блакадная Адысея, дзе глядач разам з гераіняй праходзіць праз увесь горад, сустракае самых розных людзей, трапляе ў складаныя сітуацыі і бачыць, у якім стане знаходзіўся Ленінград і яго жыхары.

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 9 кінаўзнагародамі і яшчэ 12 намінацыямі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2020 года
Катэгорыя:Фільмы Расіі 2020 года
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы пра блакаду Ленінграда
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Зайцава
Факультэт прынттэхналогій і медыякамунікацый БДТУ

**Факультэт прынттэхналогій і медыякамунікацый (выдавецкай справы і паліграфіі)** — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
У 1993 годзе рашэннем урада Беларусі распачатая падрыхтоўка нацыянальных кадраў для паліграфічнай галіны ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. У 1995 была створана кафедра паліграфіі, якая была якая выпускаючай для двух спецыяльнасцяў: «Тэхналогія паліграфічнай вытворчасці» і «Паліграфічнае абсталяванне і сістэмы апрацоўкі інфармацыі». У 1999 годзе была створана кафедра Рэдакцыйна-выдавецкіх тэхналогій, якая выпускае спецыялістаў па выдавецкай справе.

У 2000 годзе быў створаны факультэт Выдавецкай справы і паліграфіі. Пачынаючы з 2003 года на факультэце пачата падрыхтоўка інжынераў-праграмістаў-сістэматэхнікаў па спецыяльнасці «Інфармацыйныя сістэмы і тэхналогіі».

У 2016 годзе перайменаваны ў факультэт Прынттэхналогій і медыякамунікацый.

## Склад факультэта 
### Кафедры 
* Кафедра паліграфічных вытворчасцей
* Кафедра паліграфічнага абсталявання і сістэм апрацоўкі інфармацыі
* Кафедра рэдакцыйна-выдавецкіх тэхналогій
* Кафедра міжкультурных камунікацый і тэхнічнага перакладу
* Кафедра беларускай філалогіі

### Сумесныя вучэбна-навукова-вытворчыя цэнтры 
* «КБ Радар-БДТУ» з ААТ «КБ-Радар»
* «ПІ» з лабараторыяй Камп’ютэрнай графікі Аб’яднанага інстытута праблем інфарматыкі НАН Беларусі
* «СчетТехника» з ААТ «БелСчетТехника»
* «Народная асвета» з Выдавецкім РУП «Народная асвета»
* «БДТУ-БДП» з РУП «Беларускі дом друку»
* «Лічбавы друк» з РУП «Выдавецкі дом „Беларуская навука“»

## Спецыяльнасці 
* Тэхналогія паліграфічных вытворчасцей
* Паліграфічнае абсталяванне і сістэмы апрацоўкі інфармацыі
* Выдавецкая справа

### Магістратура 
* Журналістыка
* Машыны, агрэгаты і працэсы (напрамак спецыяльнасці: паліграфічная вытворчасць)
* Сістэмны аналіз, кіраванне і апрацоўка інфармацыі

### Аспірантура 
* Машыны, агрэгаты і працэсы (напрамак спецыяльнасці: паліграфічная вытворчасць)
* Элементы і прылады вылічальнай тэхнікі і сістэм кіравання
* Інфармацыйныя сістэмы і працэсы

## Дэканы 
* Леанід Міхайлавіч Давідовіч (2001—2008)

Катэгорыя:2000 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе
Альпійска-Гімалайскі пояс

**Альпійска-Гімалайскі пояс**, **Альпійская геасінклінальная вобласць** — тэктанічна актыўная вобласць зямной кары, выцягнутая ад Атласкіх гор на захадзе да Ціхага акіяна на ўсходзе. Ахоплівае горныя раёны Паўднёвай Еўропы, Міжземнае мора, Паўночна-Заходнюю Афрыку, Малую Азію, Каўказ, Іранскае нагор’е, Памір, Алай, Гіндукуш, Гімалаі, горы Індакітая і Інданезіі, якія ўтварыліся ў кайназойскай эры ў выніку альпійскай складкавасці. На ўсходзе злучаецца з Ціхаакіянскай геасінклінальнай вобласцю.

## Геаграфія 
Працягваецца ў субшыротным напрамку на адлегласць каля 17 тыс. км. Падраздзяляецца на чатыры галіны покрыўна-складкавых горных збудаванняў. 1-я — Пірэнеі — Альпы — Карпаты — Балканіды — Пантыды — Малы Каўказ — Эльбурс — Туркмена-Харасанскія горы. 2-я — Паўночная Дабруджа — Горны Крым — Вялікі Каўказ — Капетдаг. 3-я — Апеніны — Калабрыды (поўдзень Апенінскага паўвострава) — структуры Паўночнай Сіцыліі — Тэль-Атлас — Эр-Рыф — Андалускія горы (Кардыльера-Бетыка) — структуры Балеарскіх астравоў Заходняга Міжземнамор’я. 4-я — Дынарыды — Элініды — структуры поўдня Эгейскага мора — Крытская дуга — Таўрыды Турцыі — Загрос — Мекран — Белуджыстанскія горы — Гімалаі — Інда-Бірманскі араген — Зондска-Бандская дуга Інданезіі.

## Геалагічная гісторыя 
У мезазойскую эру вобласць уяўляла сабой вялікі марскі басейн (Тэтыс), акружаны плітамі старажытных платформаў — Афрыканскай і Індыйскай на поўдні, Рускай, Сібірскай і Кітайскай на поўначы. Геасінкліналь запаўнялася магутнымі асадкавымі тоўшчамі. У кайназоі адбылося сутыкненне паўночных і паўднёвых пліт і на месцы былога мора пачалася альпійская складкавасць. Утварыліся горныя сістэмы з найбольшымі на Зямлі абсалютнымі адзнакамі (больш за 7—8 км). Асобныя структуры не завяршылі свайго развіцця, аб чым сведчаць інтэнсіўныя землетрасенні і вулканізм.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Альпійская складкавасць
Катэгорыя:Геалогія Азіі
Катэгорыя:Геалогія Афрыкі
Катэгорыя:Геалогія Еўропы
Катэгорыя:Тэктоніка
Помнік чырвонаармейцам (Ліда)

**Помнік чырвонаармейцам** — помнік у Лідзе, размешчаны на ўсходняй ускраіне горада, у парку.

У канцы верасня 1920 г. войскі буржуазнай Польшчы , адрэзалі шляхі адступлення часцям . У сувязі з гэтым камандаванне арміі дало заданне 37-му стралковаму палку авалодаць Лідай і даць магчымасць выйсці з акружэння часцям Чырвонай Арміі. Полк па чале з У. В. Лупавым 28 верасня выбіў праціўніка з горада і ўтрымліваў яго да адыходу часцей 3-й арміі. Воіны палка мужна змагаліся з намнога большымі сіламі ворага. У няроўным баі смерцю герояў загінулі каля 180 чырвонаармейцаў. За гераізм і мужнасць, праяўленыя ў баях з ворагамі Савецкай дзяржавы, загадам Рэўваенсавета рэспублікі ад 17 лютага 1921 г. 37-ы стралковы полк узнагароджаны ганаровым Чырвоным Сцягам.

У 1967 годзе на ўшанаванне памяці воінаў 37-га стралковага палка пастаўлены помнік: стэла і кулямёт. Аўтар — архітэктар Юрый Кішык.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Помнікі Ліды
Катэгорыя:Польска-савецкая вайна
Катэгорыя:1967 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Кішыка
Сонечныя зацьменні I стагоддзя

У перыяд з 1 па 100 год адбылося 248 сонечных зацьменняў.

## Спіс зацьменняў I стагоддзя 
Ніжэй прыведзена табліца, у якой пералічаны ўсе сонечныя зацьменні I стагоддзя ў храналагічным парадку. Табліца змяшчае наступныя слупкі:
* **Дата** — дата зацьмення.
* **Час** — час максімальнай фазы зацьмення, гэта значыць момант максімальнага збліжэння восі конуса месяцавага ценю з цэнтрам Зямлі. Час максімальнай фазы прыводзіцца ў Зямным часе (TT).
* **Сарас** — серыя сонечных зацьменняў, да якіх адносіцца дадзенае зацьменне. Сонечныя зацьменні аднаго сараса паўтараюцца з перыядычнасцю раз у 18 гадоў 11 дзён і 8 гадзін.
* **Тып** — тып сонечнага зацьмення. Выкарыстоўваюцца наступныя абазначэнні: поўнае   П  , кольцападобнае   К  , гібрыднае   Г  , частковае   Ч  .
* **Гама** — параметр, які апісвае, наколькі цэнтральным з’яўляецца зацьменне. Гама роўная мінімальнай адлегласці ад восі конуса месяцавага ценю да цэнтра Зямлі падзеленай на экватарыяльны радыюс Зямлі.
* '*** — доля вуглавога дыяметра Сонца, якая аказалася зацемнена.
* **Каардынаты** — геаграфічныя каардынаты пункта максімальнага зацьмення.
* **Шырыня*' — шырыня месяцавага ценю ў кіламетрах.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў з 1 па 100 год на сайце НАСА

01
Катэгорыя:I стагоддзе
Інжынерна-эканамічны факультэт БДТУ

**Інжынерна-эканамічны факультэт** — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Факультэт створаны ў 1997 годзе.

У 2012 годзе на базе кафедры арганізацыі вытворчасці і эканомікі нерухомасці падрыхтавана сумесная магістарская праграма БДТУ і Вільнюскага тэхнічнага ўніверсітэта імяГедзімінэса з атрыманнем дыплома магістра дзяржаўнага і еўрапейскага ўзору па спецыяльнасці «Кіраванне нерухомасцю».

### Кафедры 
* эканомікі і кіравання на прадпрыемствах
* арганізацыі вытворчасці і эканомікі нерухомасці
* менеджменту, тэхналогій бізнесу і ўстойлівага развіцця
* эканамічнай тэорыі і маркетынгу
* вышэйшай матэматыкі
* фізічнай культуры і спорту.

## Спецыяльнасці 
* Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве
* Бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт
* Менеджмент (міжнародны,вытворчы, нерухомасці)
* Маркетынг

### Магістратура 
* Эканамічная тэорыя
* Сусветная эканоміка
* Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве
* Эканоміка і кіраванне народнай гаспадаркай
* Кіраванне ў сацыяльна-эканамічных сістэмах
* Маркетынг
* Бухгалтарскі ўлік, статыстыка
* Кіраванне нерухомасцю.

### Аспірантура 
* Эканоміка і кіраванне народнай гаспадаркай

## Дэканы 
* Міхаіл Іосіфавіч Баранаў (1997—2010)
* Сяргей Антонавіч Каспяровіч (2010—2011)
* Андрэй Багданавіч Альфяровіч (з 2011)

Катэгорыя:1997 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1997 годзе
Катэгорыя:Эканамічныя факультэты
Партызанская брыгада «Жалязняк»

**Партызанская брыгада «Жалязняк»** — назва партызанскіх брыгад, існаваўшых у час Вялікай Айчыннай вайны.

## Значэнні 
* Партызанская брыгада «Жалязняк» (Р. А. Дзякаў, І. П. Ціткоў, Л. П. Бірукоў)
* Партызанская брыгада «Жалязняк» (В. І. Шаруда)
Курган Дружбы

**Курган Дружбы** (, ) — манумент на стыку граніц Беларусі, Расіі і Латвіі за 5 км на поўнач ад в. Прошкі.

Насыпаны ў 1959 годзе (адкрыты 3 ліпеня 1959 года) у памяць баявой садружнасці партызан Беларусі, Расіі і Латвіі.

## Кампазіцыя 
Ад Кургана пракладзены тры алеі: у бок Беларусі абсаджана бярозамі, Расійскай Федэрацыі — клёнамі, Латвіі — ліпамі. На вяршыні Кургана расце дуб — сімвал непарушнай дружбы братніх рэспублік. Побач з Курганом пастаўлены памятныя знакі ў гонар Прошкаўскай падпольнай камсамольскай арганізацыі (на беларускім баку), сакратара Себежскага падпольнага райкома камсамола Марыі Сілівестраўны Пынты (на расійскім баку) і Героя Савецкага Саюза Іманта Янавіча Судмаліса (на латышскім баку).

28 кастрычніка 2022 года на латвійскім баку былі знесены мемарыяльныя пліты, размешчаныя ля падножжа кургана з «Дубам Дружбы».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Памежныя стыкі
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Латвіі
Катэгорыя:1959 год у Латвіі
Катэгорыя:1959 год у Расіі
Катэгорыя:1959 год у Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Верхнядзвінскага раёна