open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Акцябрскі раён (Чалябінская вобласць)

**Акцябрскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Акцябрскае.

## Геаграфія 
Раён размешчаны ва ўсходняй частцы вобласці. У межах раёна цячэ рака Уй, 280 азёр. На тэрыторыі раёна размешчаны два дзяржаўныя заказнікі: Селіткульскі і Качардыцкі. Раён мяжуе: на ўсходзе — з Цалінным, на поўначы — з Альменеўскім, Сафакулеўскім раёнамі Курганскай вобласці, на захадзе — з Еткульскім, Увельскім, Троіцкім раёнамі Чалябінскай вобласці, на поўдні — з Фёдараўскім раёнам Кастанайскай вобласці Казахстана.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Аргаяшскі раён

**Аргаяшскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Аргаяш.

## Геаграфія 
Раён размешчаны ў паўночнай частцы Чалябінскай вобласці. Плошча — 2791 км², з іх 26 % складаюць лясы, 11 % — вадаёмы (50 азёр і 9 рэк). Плошча сельскагаспадарчых угоддзяў — 140,8 тыс. га. Агульная працягласць межаў 250 км. Ёсць радовішчы залатых руд, каляровага мармуру. Раён багаты сапрапелем і торфам.

Кліматычны і бальнеалагічны курорт Увільды.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Ашынскі раён

**Ашынскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расіі. Афіцыйная назва адміністрацыйнага раёна: горад Аша і Ашынскі раён.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Аша (мае статус горада з тэрытарыяльным раёнам).

## Геаграфія 
Знаходзіцца на захадзе Чалябінскай вобласці. Мяжуе з Рэспублікай Башкартастан. Плошча — 2792 км², з якіх на сельскагаспадарчыя ўгоддзі — 35,9 тыс. га.

## Гісторыя 
Узнік 12 лістапада 1960 года ў выніку перайменавання Міньярскага раёна і пераносу раённага цэнтра ў Ашу. 21 снежня 1995 года на тэрыторыі раёна быў скасаваны Волкаўскі сельсавет.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Брэдзінскі раён

**Брэдзінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр: пасёлак Брэды.

## Геаграфія 
Плошча зямель муніцыпальнага раёна 5076 км². Мяжа раёна праходзіць па водападзеле рэк Табола і Урала, па мяжы Уральскай горнай краіны і Заходне-Сібірскай раўніны, у самай паўднёвай частцы Чалябінскай вобласці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Шалон (тканіна)

**Шалон** — лёгкая аднатонная двухбаковая, без сподняга боку шарсцяная тканіна саржавага перапляцення. Меў тканы арнамент у выглядзе дыяганальных палос на абодвух баках. Тканіна названая па месцы першапачатковай вытворчасці Шалон-сюр-Марн у Францыі.

Шалон прадстаўляе сабой разнавіднасць лёгкага сукна, якая саступае яму ў носкасці. З шалону шылі пераважна летнюю мужчынскую вопратку. Моднікі насілі касцюмы з шалону яркіх тонаў, а цёмнаму шалону аддавала перавагу духавенства. У зялёным шалонавым сурдуце сустракаў Чычыкава Манілаў у «Мёртвых душах» М. В. Гогаля. У «Падмане» М. С. Ляскова згадваюцца шалонавыя мантоны. У М. Я. Салтыкова-Шчадрына ў «» выяўляецца шалонавая раска. Шалон выйшаў з моды і перастаў вырабляцца ў другой палове XIX стагоддзя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беловинский Л. В. Шалон // Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. XVIII — начало XIX в. / под ред. Н. Ерёминой. — М.: Эксмо, 2007. — С. 759. — 784 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-699-24458-4.
* 
* 

Катэгорыя:Сукно
Канстанцін Генадзевіч Моластаў

**Канстанцін Генадзевіч Моластаў** (нар. , Краснаармейск, Саратаўская вобласць, РСФСР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, пагранічнік. Старшыня Дзяржаўнага пагранічнага камітэта Рэспублікі Беларусь (з 30 мая 2023). Генерал-маёр (2023).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 мая 1970 года ў Краснаармейску Саратаўскай вобласці РСФСР.

З 1977 па 1987 год вучыўся ў сярэдняй школе № 7 г. Гродна. У 1988 годзе з Гродна быў прызваны на тэрміновую ваенную службу ў пагранічныя войскі. З лістапада 1988 года па жнівень 1989 года праходзіў тэрміновую службу ў Сярэднеазіяцкай пагранічнай акрузе.

У 1993 годзе скончыў Алмацінскае вышэйшае пагранічнае каманднае вучылішча КДБ СССР імя Ф. Э. Дзяржынскага, у 2004 годзе — Пагранічную акадэмію Федэральнай службы бяспекі Расійскай Федэрацыі, у 2011 годзе — Акадэмію Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь, у 2019 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

З 1993 па 1996 год — намеснік начальніка, з 1996 па 2001 год — начальнік пагранічнай заставы Гродзенскага пагранічнага атрада.

З 2004 па 2005 год — намеснік начальніка штаба — начальнік аддзела штаба Гомельскага пагранічнага атрада. Таксама ён трапіў пад санкцыі Канады і ў чорны спіс Еўрасаюза. 20 снежня Моластава ў свой санкцыйны спіс уключыла Швейцарыя. 22 снежня да адпаведнага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Сербія, Чарнагорыя.

Дэпутат Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання.

30 мая 2023 года прызначаны старшынёй Дзяржаўнага пагранічнага камітэта Рэспублікі Беларусь.

27 чэрвеня 2023 года прысвоена званне генерал-маёра.

## Сям’я 
Жанаты. Сын — Захар Канстанцінавіч Моластаў, капітан, першы намеснік каменданта пагранічнай камендатуры «Гудагай».

## Узнагароды 
* Медаль «За бездакорную службу» III ступені (2001),
* медаль «За бездакорную службу» II ступені,
* медаль «За бездакорную службу» I ступені,
* нагрудны знак «Ганаровы пагранічнік Садружнасці Незалежных Дзяржаў» (2017),
* юбілейны медаль «100 год органам пагранічнай службы Беларусі» (2018),
* ордэн «За службу Радзіме» III ступені (2018),
* медаль «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай граніцы» (2022).

Катэгорыя:Пагранічнікі
Катэгорыя:Беларускія асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Катэгорыя:Генерал-маёры (Беларусь)
Катэгорыя:Дэпутаты Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання
Катэгорыя:Пагранічнікі Беларусі
Верхнеўральскі раён

**Верхнеўральскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Верхнеўральск.

## Геаграфія 
Раён багаты на карысныя выкапні, асабліва медныя руды.

Сярод помнікаў прыроды шырока вядомы Карагайскі бор.

## Гісторыя 
Раён утвораны 4 лістапада 1926 года. Муніцыпальнае ўтварэнне надзелена статусам муніцыпальнага раёна законам Чалябінскай вобласці ад 24 чэрвеня 2004 г. № 247-ЗО «Аб статусе і межах Верхнеўральскага муніцыпальнага раёна, гарадскіх і сельскіх паселішчаў у яго складзе».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Еманжалінскі раён

**Еманжалінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальны раён у Чалябінскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Еманжалінск.

## Геаграфія 
Раён размешчаны ў цэнтральнай і ўсходняй частках Чалябінскай вобласці, на мяжы Уральскай горнай краіны і Заходне-Сібірскай раўніны. Плошча раёна — 129 км². Адным з найбольш буйных азёр раёна з’яўляецца Вялікі Сарыкуль. Яно знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы раёна. Бясцёкавае, мае авальную форму.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Варненскі раён

**Варненскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Варна.

## Геаграфія 
Размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Чалябінскай вобласці. Мяжуе з Часменскім раёнам і Карталінскім раёнам, мае мяжу з Рэспублікай Казахстан. Плошча — 3853 км². Усходняй часткай больш чым напалову выдаецца вуглом у суседні Казахстан і мяжуе з ім з трох бакоў. Мае самы працяглы ўчастак дзяржаўнай граніцы з Рэспублікай Казахстан у вобласці.

Насельніцтва раёна на 1 студзеня 2016 года склала , 13 сельскіх паселішчаў, 37 населеных пунктаў. Тэрыторыя раёна ўяўляе сабой раўніну, якая ўзвышаецца ў заходняй частцы і паніжаецца на ўсход. Клімат рэзка кантынентальны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Каслінскі раён

**Каслінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расіі.

Афіцыйная назва адміністрацыйнага раёна: горад Каслі і Каслінскі раён.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Каслі (мае статус горада з тэрытарыяльным раёнам).

## Геаграфія 
Плошча — 3356 км², сельскагаспадарчыя ўгоддзі — 116700 га. Адзін з самых заселеных (53 населеныя пункты) раёнаў размешчаны паміж Чалябінскам (138 км) і Екацярынбургам (130 км). Найбліжэйшыя станцыі Паўднёваўральскай чыгункі: Маўк (25 км) і Кыштым (25 км). На тэрыторыі раёна найстарэйшыя паселішчы вобласці: Цюбук і Багарак.

Раён размешчаны ў паўночнай частцы лесастэпавай зоны Чалябінскай вобласці. На яго тэрыторыі размешчаны азёры Сунгуль, Сінара, Сілач, Каслі, Ірцяш, Кісягач; Патанінскія, Вішнёвыя горы. Бярозавыя лясы чаргуюцца з хваёвымі і змяшанымі, з невялікімі стэпавымі ўчасткамі. Глебы пераважаюць цёмна-шэрыя, падзолістыя.

Тэрыторыя 2786,54 км².

На тэрыторыі раёна размешчана частка Усходне-Уральскага дзяржаўнага (радыяцыйнага) запаведніка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Катаў-Іванаўскі раён

**Катаў-Іванаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расіі.

Афіцыйная назва адміністрацыйнай адзінкі: горад Катаў-Іванаўск і Катаў-Іванаўскі раён.

Афіцыйная назва муніцыпальнага ўтварэння: Катаў-Іванаўскі муніцыпальны раён.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Катаў-Іванаўск.

Плошча — 3278 км². Сельскагаспадарчыя ўгоддзі — 28300 га. Утвораны 4 лістапада 1926 года. Катаў-Іванаўскі раён як адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка падзяляецца на 7 сельсаветаў і 1 горад абласнога значэння, 1 горад раённага значэння з падпарадкаванымі ім населенымі пунктамі. Катаў-Іванаўскі муніцыпальны раён, у рамках арганізацыі мясцовага самакіравання, уключае 7 муніцыпальных утварэнняў, у тым ліку 7 сельскіх паселішчаў і 2 гарадскія паселішчы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Катаў

**Катаў** (у вярхоўі Вялікі Катаў; , ) — рака на Паўднёвым Урале, левабярэжны прыток Юрузані. Даўжыня — 111 км, плошча вадазбору — 1100 км².

Бярэ пачатак у Чалябінскай вобласці, за 2 км на захад ад гары Барская Шышка, працякае каля 16 км па тэрыторыі Башкартастана, дзе прымае Малы Катаў, і далей зноў цячэ па тэрыторыі Катаў-Іванаўскага раёна Чалябінскай вобласці.

На рацэ шмат парогаў, цячэнне хуткае, а па берагах размешчана каля дзясятка невялікіх па памеры пячор. У гарадах Катаў-Іванаўск і Усць-Катаў зарэгуляваны сажалкамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Басейн Камы
Катэгорыя:Рэкі Башкартастана
Катэгорыя:Рэкі Чалябінскай вобласці
Блесінг Дыяла

**Блесінг Дыяла** (нар. , Нігерыя) — нігерыйская футбалістка, нападаючы.

## Біяграфія 
Сезон-2013 правяла ў чэмпіянаце Беларусі ў складзе бабруйскай «Бабруйчанка», правяла 7 матчаў, забіла 2 мячы. Заваявала срэбны медаль чэмпіянату.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Двеннадцать мячей на двоих: «Молодечно» — «Бобруйчанка» — 0:17 (0:9)

Катэгорыя:Футбалісткі Нігерыі
Катэгорыя:Футбалісткі Экватарыяльнай Гвінеі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Экватарыяльнай Гвінеі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Спартак Субаціца
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Саншайн Куінс
Коркінскі раён

**Коркінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і скасаванае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расіі.

У 2022 годзе Коркінскі муніцыпальны раён быў скасаваны, а ўсе гарадскія паселішчы, якія ўваходзілі ў яго склад, былі аб’яднаны ў Коркінскую муніцыпальную акругу.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Коркіна.

Коркінскі раён знаходзіцца за 35 кіламетраў на поўдзень ад Чалябінска, мяжуе з тэрыторыямі Капейскай гарадской акругі, Еткульскага і Сасноўскага раёнаў. Размешчаны недалёка ад аўтамагістралі Чалябінск — Магнітагорск, паблізу чыгункі Чалябінск — Троіцк.

У 1931 годзе ў Чалябінскім басейне адкрыта адно з самых багатых па запасах вугалю Коркінскае каменнавугальнае радовішча. З 1932 года Коркіна — рабочы пасёлак. 2 кастрычніка 1942 года Указам Прэзідыума Вярхоўнага савета РСФСР рабочы пасёлак Коркіна Еткульскага раёна пераўтвораны ў горад абласнога падпарадкавання.

У 2005—2022 гадах — Коркінскі муніцыпальны раён.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Гіфт Еле Атуве

**Гіфт Еле Атуве** (нар. , Лагас, Нігерыя) — нігерыйская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Нігерыі.

## Біяграфія 
У 2013 годзе была названа лепшай футбалісткай чэмпіянату Беларусі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Отуве Гифт Еле 
* В гостях у нигерийских легионерок «Минска». «Когда проявляют интерес белорусские мужчины, обычно стесняюсь» 

Катэгорыя:Футбалісткі Нігерыі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК 1207 Антальяспор
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Баельса Куінс
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2007
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Нігерыі па футболе
Еткульскі раён

**Еткульскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Еткуль. Плошча — 2525 км², у тым ліку сельскагаспадарчыя ўгоддзі — 1046 км².

## Гісторыя 
Еткульскі раён сфармаваўся на спрадвечна казацкіх землях, на тэрыторыі Арэнбургскага казацкага войска. Еткульская крэпасць з’явілася на башкірскай зямлі ў 1737 годзе як ваенны транзітны пункт, праз які ішлі абозы з хлебам з сібірскіх слабод у Арэнбург, і адначасова як вартавы абарончы фарпост, як апорны пункт для замацавання рускіх на башкірскай тэрыторыі.

Раён утвораны 1 сакавіка 1924 года, з 1959 па 1965 гады раён далучаўся да Еманжалінскага і Увельскага раёнаў, а з 12 студзеня 1965 года зноў стаў Еткульскім.

На гербе Еткульскага раёна намаляваны каменная сцяна, якая ўвасабляе крэпасць — сімвал надзейнасці і самастойнасці, і вежа — знак абароны, абароны, магутнасці, з зачыненымі варотамі і флюгерам.

Еткульскі раён размешчаны ў двух фізіка-геаграфічных зонах: Уральскай горнай і Заходне-Сібірскай нізіннай, у зоне лесастэпу, на поўдзень ад Чалябінска. Мармуровы кар’ер і найпрыгожыя азёры — галоўныя славутасці Еткульскага раёна.

У 42 населеных пунктах жыве 30,3 тысячы чалавек. На тэрыторыі раёна пражываюць рускія (85 % ад агульнага насельніцтва), а таксама башкіры, украінцы, татары, немцы, беларусы, мардва, казахі і прадстаўнікі іншых народнасцей.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Кунашацкі раён

**Кунашацкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Кунашак.

## Геаграфія 
Знаходзіцца раён на паўночным усходзе Чалябінскай вобласці, мяжуе з Аргаяшскім, Каслінскім, Краснаармейскім, Сасноўскім раёнамі, Азёрскай гарадской акругай, на поўначы — з Каменскай гарадской акругай Свярдлоўскай вобласці і Катайскім раёнам Курганскай вобласці. На яго тэрыторыі знаходзіцца частка земляў Усходне-Уральскага дзяржаўнага запаведніка. Помнікі прыроды: адзіныя салёныя з лячэбнымі ўласцівасцямі вады азёры Чабакуль і Айдыкуль, участкі далін рэк Караболкі і Багарак, Клюквеннае балота.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Краснаармейскі раён (Чалябінская вобласць)

**Краснаармейскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Міяскае.

## Геаграфія 
Адзін з самых вялікіх па колькасці сельскіх жыхароў раёнаў вобласці. Размешчаны ўздоўж мяжы з Курганскай вобласцю. На захадзе прымыкае да абласнога цэнтра горада Чалябінска. На тэрыторыі раёна знаходзіцца помнік прыроды, месца масавага адпачынку возера Сугаяк.

## Гісторыя 
Раённы цэнтр сяло Міяскае заснаванае ў 1736 годзе як вартаўнічая крэпасць на дарозе да Арэнбургскай крэпасці. На тэрыторыі раёна размешчаны шэраг старажытных паселішчаў: Брадакалмак, Руская Цеча.

Краснаармейскі раён утвораны 13 студзеня 1941 года з часткі тэрыторый Сасноўскага і Шчучанскага раёнаў, а таксама тэрыторыі, падпарадкаванай Капейскаму гарсавету.

12 кастрычніка 1959 года да Краснаармейскага раёна быў далучаны Брадакалмацкі раён.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Уры

**Уры**:

## Прозвішча 
* Жэрар Уры, французскі рэжысёр

## Тапонім 
* Уры (кантон)
* Уры (Сардзінія)
Цюрых (значэнні)

**Цюрых**:
* **Цюрых** — горад у Швейцарыі
* Цюрых (акруга)
* Аэрапорт Цюрых
* Цюрых (кантон)
* ФК Цюрых
Кусінскі раён

**Кусінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Куса.

## Геаграфія 
Раён размешчаны ў Еўропе каля мяжы з Азіяй, у паўночнай частцы Паўднёвага Урала. На захадзе мяжуе з Белакатайскім, Кігінскім раёнамі Башкартастана і Саткінскім, на поўначы з Нязепятроўскім раёнамі, на ўсходзе з Карабашскай, на поўдні са Залатавустаўскай гарадскімі акругамі Чалябінскай вобласці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Левіяфан (значэнні)

**Левіяфан** — біблейская марская пачвара-змей, якая згадваецца ў Старым Запавеце.
* 8813 Leviathan — астэроід галоўнага пояса
* Левіяфан (лайнер)

## Літаратура 
* Левіяфан (Гобс)

## Фільмы 
* Левіяфан (фільм, 1989)
* Левіяфан (фільм, 2014)
Маклінс Чынаньярэм

**Маклінс Чынаньярэм** (нар. , Аба, Нігерыя) — нігерыйская футбалістка, нападаючы. Выступала за зборную Нігерыі.

## Біяграфія 
З 2015 па 2019 год выступала за нігерыйскі клуб «Байяльса Куінс». У 2021 годзе падпісала кантракт з польскім клубам «Гурнік Лэнчна», дзе за сезон забіла 24 мячы.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* MACLEANS CHINONYEREM ZOSTAŁA NOWĄ STOMILANKĄ! 

Катэгорыя:Футбалісткі Нігерыі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Лакаматыў Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Гурнік Лэнчна
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Баельса Куінс
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Стоміль Ольштын
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Нігерыі па футболе
Маркі

**Маркі**:

## Беларусь 
* Маркі (Шаркаўшчынскі раён)

## Польшча 
* Маркі (горад)
Кацярына Васілеўна Ларына

**Кацярына Васілеўна Ларына** (нар. , Расія) — расійская футбалістка, абаронца.

## Біяграфія 
Выхаванка дзіцячага дома г. Барысаглебска Варонежскай вобласці. Займалася футболам з дзіцячых гадоў, спачатку ў камандзе г. Барысаглебска, потым — у варонежскай «Энергіі» у трэнера Сяргея Анатолевіча Таміліна. Прафесійную кар’еру пачынала ў клубах першай і другой лігі — «Чайка» (Усмань), ШВСМ (Варонеж), «Азоў».

У 2015 годзе выступала за бабруйскі клуб «Бабруйчанка», дзе правяла 20 матчаў у вышэйшай лізе Беларусі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Расіі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-2005 Перм
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Разань-ПДВ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Кубаначка Краснадар
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Енісей Краснаярск
Карталінскі раён

**Карталінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расіі. Афіцыйная назва адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі: горад Карталы і Карталінскі раён.

Афіцыйная назва муніцыпальнага ўтварэння: Карталінскі муніцыпальны раён.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Карталы.

## Геаграфія 
Плошча раёна 4737 км², сельскагаспадарчыя ўгоддзі 345300 га. На тэрыторыі раёна размяшчаецца помнік прыроды Джабык-Карагайскі бор.

Раён мяжуе з Агапаўскім, Нагайбацкім, Часменскім, Варненскім, Брэдзінскім, Кізільскім раёнамі Чалябінскай вобласці Расіі і Дзянісаўскім і Жыцікарынскім раёнамі Кастанайскай вобласці Рэспублікі Казахстан.

Рэльеф раўнінны і ўзвышана-раўнінны. Паводле прыродных умоў: стэпавая зона.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Керым Курбаннепесаў

**Керым Курбаннепесаў** () (, паселішча Гёкдэпе, Туркменская ССР — ), Ашгабат) — туркменскі пісьменнік, перакладчык. Народны пісьменнік Туркменскай ССР (1967). Дзяржаўная прэмія Туркменскай ССР імя Махтумкулі (1970).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і калгасніка. Бацька Керыма загінуў на фронце. У трынаццацігадовым узросце, застаўшыся разам з чатырма малодшымі братамі і сястрычкамі, стаў фактычна галавой сям’і. Працаваў у калгасе, раённым бібліятэкарам, будаваў Тэджанскае вадасховішча, служыў у войску. У 1961 годзе скончыў Туркменскі ўніверсітэт (Ашхабад).

## Творчасць 
Пачынаючы з 1946 года, вершы Курбанепесава рэгулярна з’яўляюцца на старонках рэспубліканскіх маладзёжных газет, сатырычнага часопіса «Токмак». У 1949 годзе ў маскоўскім часопісе «Змена» публікуецца яго верш «Калгасчы гыз» («Дзяўчына з калгаса»). Першы зборнік вершаў — «Крыніца маёй сілы» («Гүйҗүмің гөзбашы», 1951).

Паэзія Курбаннепесава эмацыйная, афарыстычная і рамантычна прыўзнятая, блізкая народнай творчасці. Паэма «Дзед Таймаз» («Таймаз баба», 1960) — лірыка-эпічнае палатно з народнага жыцця. Паэма «Сорак» («Кырк», 1967) — разважанне пра асобу паэта, пра мастацтва слова, пра сэнс жыцця, пра грамадзянскія ідэалы.

У 1974 годзе выйшаў яго аповед у вершаванай форме «Зачыненая» — пра дзяўчыну Огультерек, якая пакутуе на МЛД. У аповедзе апісваецца тое, як негаворачая і нерухомая дзяўчына спрабуе кантактаваць з навакольнымі пры дапамозе вачэй і мімікі і пра яе цяжкія выпрабаванні.

Перакладаў з рускай, англійскай, італьянскай, бенгальскай, турэцкай, персідскай на туркменскую мову творы А. Пушкіна, Н. Някрасава, У. Уітмена, Н. Хікмета, Алішэра Наваі і інш. Творы самога К. Курбаннепесава перакладзены на шэраг моў. Аўтар папулярных песень.

На Алеі натхнення у цэнтры Ашхабада ўсталяваны бюст Керыма Курбаннепесава.

## Літаратура 
* Амандурдыева О. Эпоха и герой в лирике Керима Курбаннепесова. — Ашгабад, 1994
* Карлюкевіч Алесь. Талент дружбы: (памяці туркменскага паэта К. Курбаннепесава) // Голас Радзімы, 1989. 14 верасня (№ 37)
* Алесь Карлюкевич. Вспоминая Керима Курбаннепесова // Неман, 2020, № 3

## Спасылкі 
* Алесь Карлюкевич. Туркменистан — в белорусском сердце: Керим Курбаннепесов и Дмитрий Песляков. Дружба народного поэта Туркменистана и белорусского журналиста // Саюз пісьменнікаў Беларусі, 2026-5-11
* Алесь Карлюкевіч. Сёлета спаўняецца 95 гадоў туркменскаму класіку // Звязда, 2024-1-27 
* Kerim Gurbannepesow «Язмасы хас агыр душен гошгы»
* Керим Курбаннепесов «Омрюме пент»
* Керим Курбеннепесов «Яшлык драмасы»
* Керим Курбаннепесов «Язмасы агыр душен гошгы»

Катэгорыя:Туркменскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты СССР
Кізільскі раён

**Кізільскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Кізільскае. З Кізільскім раёнам мяжуюць: на поўначы — Агапаўскі раён, на ўсходзе — Карталінскі раён і Брэдзінскі раён, на поўдні — Арэнбургская вобласць, на захадзе — г. Сібай, Рэспубліка Башкартастан.

Кізільскі раён як адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка вобласці падзяляецца на 14 сельсаветаў. Кізільскі муніцыпальны раён, у рамках арганізацыі мясцовага самакіравання, уключае адпаведна 14 муніцыпальных утварэнняў са статусам сельскіх паселішчаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
ФК Цюрых

**«Цюрых»** () — швейцарскі футбольны клуб з аднайменнага горада. Утвораны ў 1896 годзе. З’яўляецца адным з самых тытулаваных клубаў Швейцарыі. Хатнім стадыёнам клуба з’яўляецца «Летцыгрунд» (разлічаны на 26 105 гледачоў).

У сезоне 2015/16 заняў апошняе месца і вылецеў з Суперлігі. Адначасова з вылетам «Цюрых» атрымаў перамогу ў Кубку Швейцарыі, у фінале адолеўшы «Лугана», і ў якасці клуба другога дывізіёна прадстаўляў Швейцарыю ў групавой стадыі Лігі Еўропы сезона 2016/17.

Пасля клуб змог вярнуцца ў Суперлігу і зноў выступаў у Лізе Еўропы ў сезоне 2018/19. У чэмпіянаце краіны 2021/22 «Цюрых» стаў чэмпіёнам упершыню з сезона 2008/09.

## Крыніцы 
Цюрых
Глорыя Чынаса

**Глорыя Чынаса** (нар. , Энугу, Нігерыя) — нігерыйская футбалістка, нападаючы.

## Біяграфія 
Летам 2012 года прыехала ў Польшчу і падпісала кантракт з рацібужскай «Уніяй». Па выніках сезону 2012 года стала самай эфектыўнай футбалісткай у Экстралігі забіўшы 20 галоў.

У 2015 годзе падпісала кантракт з бабруйскай «Бабруйчанкай», дзе правяла палову сезона.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Нігерыі
Катэгорыя:Футбалісткі Экватарыяльнай Гвінеі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Гінтра Універсітэтас
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Унія Рацібуж
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2011
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Руан
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Экватарыяльнай Гвінеі па футболе
Хамуцік

**Хамуцік, Пятля** — прадмет у выглядзе замкнёнай крывой, металічная або скураная, пластмасавая і т. п. даўгаватая (радзей — круглая) пятля, праз якую забэрзваецца рэмень і да якой можа мацавацца (падвешвацца) што-небудзь. Іншая назва хамуціка — трэнчык. У адрозненне ад спражкі хамуцік не фіксуе рэмень нерухома. Адначасова дзве злучаныя шлевки могуць утвараць спражку.

## Трэнчыкі ў ваенным рыштунку 
## Хамуцікі ў адзенні 
Хамуцікам таксама называюць дэталь адзення ў выглядзе вузкай палоскі на поясе, пад якую забэрзваюць ,  або кушак для ўтрымання іх у пэўным становішчы.

## Хамуцікі ў галантарэі 

Файл:Вертлюги.jpg|Галантарэйная фурнітура: хамуцікі рэменя з карабінамі
Файл:Belt Gürtel.jpg|Бручны рэмень з замацаванай у спражкі шпількай

Катэгорыя:Паясы
Катэгорыя:Дэталі адзення
Катэгорыя:Фурнітура
Шыфон

у ранняй сукенцы з шыфону]]
**Шыфон** (ад &nbsp;— «тканіна», у сучаснай мове азначае «лапік», «анучка»)&nbsp;— лёгкая напаўпразрыстая тканіна, вытканая з крэпавых нітак.

## Гісторыя 
Першыя шыфоны былі зробленыя з шоўку. У 1938 годзе была распрацавана нейлонавая версія шыфону, а ў 1958 годзе&nbsp;— поліэстэравая. Поліэстэрны шыфон стаў вельмі папулярным дзякуючы сваёй эластычнасці і нізкай цане.

## Выкарыстанне 
Шыфон часцей за ўсё выкарыстоўваецца ў вячэрніх уборах, паверсе сукенак, каб надаць элегантны і струменісты выгляд. Тканіна таксама папулярная ў блузках, шаліках і ніжняй бялізне. Як і іншыя крэпавыя тканіны, шыфон цяжка паддаецца апрацоўцы. З-за далікатнасці тканіны яе трэба старанна сціраць ўручную.

Шыфон — больш гладкая і бліскучая тканіна, чым аналагічны тэкстыль&nbsp;— жаржэт .

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Різниця між шифоном і жоржетом  [Архівовано 31 серпня 2016 у Wayback Machine.]

Катэгорыя:Шаўковыя тканіны
Калікст III (антыпапа)

**Калікст III** (свецкае імя **Джавані дэ Струмі**; памёр каля 1179) — антыпапа з верасня 1168 па 29 жніўня 1177, пастаўлены Фрыдрыхам I Барбаросай супраць папы рымскага Аляксандра III.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Антыпапы
Эпонж

]]
**Эпонж** (ад  — «губка») — баваўняная або шаўковая тканіна з пражы фасоннага кручэння, якая мае губчатую паверхню, нібы пакрытую вузельчыкамі.

## Апісанне 
Прадстаўляе сабой баваўняную, шаўковую або паўшаўковую тканіну з шурпатай паверхняй, аднатонную або з рознакаляровым малюнкам у выглядзе ўзорыстага меланжу, клетак, шырокіх палос і гэтак далей.

Эпонж з’яўляецца мяккай тканінай палатнянага перапляцення з губчатай паверхняй, якая ўтвараецца ніткамі, на паверхні якіх маюцца патаўшчэнні, пяцелькі, вузельчыкі. Вырабляецца з нітак поліэстэру, да якіх у залежнасці ад гатунку тканіны дадаюць баваўняныя, віскозныя і іншыя віды нітак.

Дзякуючы сваёй тэкстуры тканіна практычна не ўбірае вільгаць і хутка сохне.

## Выкарыстанне 
Эпонж выкарыстоўваецца пры шыцці жаночых і дзіцячых сукенак. З эпонжу таксама вырабляюць парасоны, на купале якіх вада не затрымліваецца, ператвараецца ў кропелькі і лёгка скочваецца. Парасон з такой тканіны праслужыць доўга ад 5-10 гадоў.

## Літаратура 
* Эпонж // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1961. — Т. IX. — Стб. 922—925. — 890 с.

Катэгорыя:Баваўняныя тканіны
Катэгорыя:Шаўковыя тканіны
Калас (сын Гарпала)

**Калас** () — македонскі военачальнік, які жыў у IV стагоддзі да н.э.

## Біяграфія 
Разам з Парменіёнам і Аталам, якія ўзначальвалі авангард македонскіх войскаў, быў накіраваны Філіпам II у Азію. У 335 годзе да н.э. у Траадзе Калас пацярпеў паражэнне ад таленавітага палкаводца Мемнана Родаскага, які знаходзіўся  на службе ў персідскага цара Дарыя III і кіраваў да таго ж больш шматлікім войскам.

Падчас бітвы пры Граніку ў 334 годзе да н.э. Калас правадырнічаў над фесалійскай конніцай. У тым жа годзе цар Аляксандр зрабіў Каласа кіраўніком стратэгічна важнай Малой ці Гелеспонцкай Фрыгіі. Калас стаў першым з македанян, хто атрымаў ад Аляксандра персідскі тытул сатрапа. Яму было даручана збіраць даніну ў тым жа аб'ёме, што выплачвалася пры персах. Крыху пазней у падпарадкаванне Каласа была перададзена тэрыторыя Пафлагоніі.

Пасля Калас спрабаваў скарыць Віфінію, аднак гэта спроба апынулася няўдалай, бо віфінскі кіраўнік Бас здолеў адбіць напад македанян.

Больш крыніцы не паведамляюць пра Каласа. Ва ўсякім разе яшчэ пры жыцці Аляксандра пераемнікам Каласа на пасадзе сатрапа Гелеспонцкай Фрыгіі стаў Дэмарх.

## Літаратура 
; Першасныя крыніцы
* *Арыян*. Анабасіс Аляксандра. (I.14.3; I.17.1,8; II.4.2.)
* *Дыядор Сіцылійскі*. Гістарычная бібліятэка. (XVII.7,10; XVII.17.4.)
* *Квінт Курцый Руф*. Гісторыя Аляксандра Вялікага Македонскага. (III.1.24; IV.5.13.)
* *Паліэн*. Стратэгемы. (5.44.5.)

; Даследаванні
* 

Катэгорыя:Сатрапы імперыі Аляксандра Македонскага
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі IV стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Военачальнікі Аляксандра Македонскага
Катэгорыя:Сатрапы фрыгійскія
Катэгорыя:Сатрапы Пафлагоніі
Іаан II

* Іаан II — епіскап Іерусалімскі (387—417).
* Іаан II (?—520) — патрыярх Канстанцінопальскі (518—520).
* Іаан II (?—535) — Папа Рымскі (533—535).
* Іаан II (?—819) — архібіскуп Арля (811—819).
* Іаан II (пам. 919) — герцаг Неапалітанскі ў 915—919 гадах, сын герцага Неапалітанскага Грыгорыя IV.
* Іаан II (*Пракляты*; ?—994) — князь Салерна (983—994), заснавальнік княжацкай дынастыі.
* Іаан II (?—1089) — мітрапаліт Кіеўскі і ўсяе Русі, свяціцель.
* Іаан II (пам. 1186) — архіепіскап Вяліканаўгародскі і Пскоўскі (з 1165); святой Рускай царквы
* Іаан II (пам. 1214) — епіскап Рускай праваслаўнай царквы, епіскап Растоўскі, Суздальскі і Уладзімірскі.
* Іаан II — князь Маскоўскі і вялікі князь Уладзімірскі (1353—1359)
* Іаан II (*Жан II Добры*; 1319—1364) — другі кароль Францыі з дому Валуа (1350—1364).
* Янус (кароль Кіпра) (*Іаан (Жан) II Кіпрскі*; 1375—1432) — кароль Кіпра (1398—1432), Арменіі і Іерусаліма (1398—1432).
* Іаан II (1418—1458) — кароль Кіпра і намінальны князь Антыёхіі (1432—1458). Сын караля Кіпра Януса.
* Іаан II — імператар абісінскі (1872—1889).
----
* Іаан II Вялікі Камнін (1262/1263—1297) — трапезундскі імператар (1280—1297).
* Іаан II Дука (?—1318) — кіраўнік Фесаліі (1303—1318).
* Іаан II Камнін (1087—1143) — візантыйскі імператар (1118—1143).
* Іаан II Крэсцэнцый (?—1012) — рымскі патрыцый з роду Крэсцэнцыяў. Кантраляваў прызначэнне рымскіх пап.
* Іаан II Меліс (? — 505) — патрыярх Александрыйскі (496—505), монафізіт.
* Іаан II Арсіні (?—1335) — граф Кефалініі і Закінфа (1323—1324), цар эпірскі (1323—1335).
* Іаан II Плацін — экзарх Равены (687—702).

* Іаан Павел II — Папа Рымскі.

## Гл. таксама 
* Іаан I
* Ёган II
Ганна Чэшская

**Ганна Чэшская** (, ; , Прага — да 3 чэрвеня , *Шын*, цяпер частка Лондана) — першая жонка караля Рычарда II Плантагенета.

## Біяграфія 
Ганна Чэшская была дачкой імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Карла IV з дынастыі Люксембургаў і Лізаветы Памеранскай. Даводзілася сястрой Вацлаву IV, каралю Чэхіі і Германіі.

20 студзеня 1382 года яна стала жонкай 15-гадовага караля Англіі Рычарда II у Вэстмінстэрскім абацтве. Хоць каралеўская пара і не мела дзяцей, шлюб Ганны з каралём Рычардам разглядаўся сучаснікамі як удалы, біёграфы адзначаюць вельмі цёплыя адносіны паміж мужам і жонкай. Ганна здолела заваяваць любоў простых англічан. Калі Ганна памерла ў 1394 годзе падчас эпідэміі чумы, кароль Рычард, паводле паведамленняў храністаў, «адзічэў ад гора» і загадаў знесці палац у Шыне, дзе памерла каралева, а таксама будынкі, якія яго атачалі.

Праз тое, што разам з каралевай Ганнай у Англію прыехалі і вялікая колькасць чэшскіх дваран світы, а таксама ў гады яе жыцця значна павялічыўся прыток чэшскіх студэнтаў ва ўніверсітэты Англіі, варта адзначыць тое, што імі ў Чэхію было прынесена вучэння філосафа-рэфарматара Джона Уікліфа, які аказаў несумнеўны ўплыў на развіццё гусіцкага руху.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прынцэсы Чэхіі
Катэгорыя:Памерлі ў Лондане
Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XIV стагоддзя
Катэгорыя:Люксембургская дынастыя
Катэгорыя:Памерлі ад чумы
Катэгорыя:Пахаваныя ў Вэстмінстэрскім абацтве
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Англіі
Шарлах

**Шарлах** () — гэтым імем пазначаецца цэлы шэраг азапігментаў разнастайнага хімічнага складу, растваральных у вадзе, спірце з прыгожым ярка-чырвоным, карычневым колерам. Пераважна ўжываюцца ў замену кашанілі для афарбоўвання воўны і шоўку, а таксама насычэння правадоў у электрарухавіках для ізаляцыі. Найбольшым распаўсюджваннем карыстаюцца: III. 6R, III. G і III. GR, якія адносяцца да класа сульфаазапігментаў. Гэтыя фарбы адрозніваюцца яркасцю і прыгажосцю адцення, але валодаюць параўнальна невялікай трываласцю ў адносінах да святла, паколькі некаторыя падрыхтоўваюцца з аксіду жалеза.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Словарь иностранных слов

Катэгорыя:Пігменты
Рынкевіч

**Рынкевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Рынкевіч (нар. 1987) — беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі.
* Ігар Міхайлавіч Рынкевіч (нар. 1968) — беларускі юрыст.
* Сяргей Аляксандравіч Рынкевіч (1886—1955) — савецкі інжынер-электрык, спецыяліст у галіне электрыфікацыі прамысловасці, заснавальнік савецкай школы электрапрывада.
* Уладзімір Іванавіч Рынкевіч (1952—2021) — беларускі мастак-графік.
* Эдгарс Рынкевічс (нар. 1973) — латвійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.
Іаан III

**Іаан III**
* Іаан III Нікіёт — патрыярх Александрыйскі (505—516) да сваёй смерці. Монафізіт. Называецца Іаан II у копцкай царкве.
* Іаан III — Папа Рымскі (561—574).
* Іаан III Схаластык — канстанцінопальскі патрыярх (564—577).
* Іаан III Рызакоп — экзарх Равены (710—711).
* Іаан III — герцаг Неапаля (928—968).
* Іаан III — патрыярх Антыяхійскі (22 кастрычніка 996 — ліпень 1021).
* Іаан III — мітрапаліт кіеўскі і ўсяе Русі (1089—1091).
* Іаан III Дука Ватац — імператар Нікейскай імперыі, намінальны кіраўнік Візантыйскай імперыі (1221—1254).
* Іаан III (*Жан III*) — герцаг Брэтонскі (1312—1341).
* Іаан III Вялікі Камнін (1321—1362) — імператар Трапезунда.
* Іаан III (пам. 1356) — епіскап Рускай царквы, епіскап Растоўскі.
* Іаан III — архіепіскап Салтаніе з 1398 года, дамініканец.
* Іаан III (пам. 1415) — епіскап Рускай праваслаўнай царквы, архіепіскап Наўгародскі і Пскоўскі.
* Іван III Васільевіч (1440—1505) — вялікі князь маскоўскі з 1462 па 1505 год, сын маскоўскага вялікага князя Васіля II Цёмнага.
* Іаан III (*Жан III*) — кароль Партугаліі (1521—1557).
* Ёган III Сігізмунд (1572—1619) — курфюрст Брандэнбурга з 1608 года, рэгент Прусіі з 1608 года, герцаг Прусіі з 1618 года, прадстаўнік дынастыі Гогенцолернаў.

## Гл. таксама 
* Іаан I
* Іаан II
* Ёган III
Іаланда Французская

**Іаланда Французская** ці **Іаланда Валуа** () — дачка Карла VII, караля Францыі, і яго жонкі Марыі Анжуйскай.

## Жыццё 
Іаланда была названа ў гонар сваёй бабулі, Іаланды Арагонскай.

У 1452 годзе Іаланда выйшла замуж за Амадэя IX Савойскага. У 1465 годзе яе муж стаў герцагам Савоі, а Іаланда стала герцагіняй-кансортам. Эпілепсія і адыход мужа ад дзяржаўных спраў пакінулі Іаланду адну супрацьстаяць савойскім баронам.

Калі ў сакавіку 1472 года Амадэй памёр, Іаланда стала рэгенткам свайго маленькага сына Філіберта і кіравала Савояй ад яго імя да ўласнай смерці ў 1478 годзе. Як і яе брат Карл, яна была саюзніцай герцага Бургундыі Карла супраць свайго ўласнага брата, караля Францыі Людовіка XI. Пасля паражэння Бургундыі ў бітве пры Грансоне ў 1476 годзе герцаг абвінаваціў яе ў саюзе з Людовікам і кінуў у турму. Пасля вызвалення яна памірылася са сваім братам і заставалася з ім у добрых адносінах да самай сваёй смерці.

## Дзеці 
У Іаланды і Амадэя было дзесяць дзяцей:
# Людовік (1453)
# Ганна (1455—1480), у 1478 выйшла замуж за Федэрыга, караля Неапаля (1452—1504)
# Карл (1456—1471), князь П’емонта
# Луіза (1462—1503), замужам з 1479 года
# Марыя (? — 1511), з 1476 года замужам за Філіпам Гахберг-Заўзенбергскім (1454—1503); у другім шлюбе — за Жакам д’Асі
# Філіберт I (1465—1482), герцаг Савойскі, князь П’емонта
# Бернард (1467)
# Карл I (1468—1490), герцаг Савойскі, князь П’емонта
# Жак-Луі (1470—1485)
# Жан-Клод Галеаца (1472)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Французскія прынцэсы
Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XV стагоддзя
Катэгорыя:Рэгенткі
Якаб Хюбнер

**Якаб Хюбнер** (*Jacob Hübner*; 20.6.1761, Аўгсбург — 13.9.1826, Аўгсбург) — нямецкі энтамолаг.

## Біяграфія 
Пасля двухгадовага (з 1778 па 1780 гады) наведвання школы малявання Святой Ганны, Якаб Хюбнер скончыў навучанне афорту і ксілаграфіі. Гэта адукацыя стала важнай перадумовай для яго прафесіі ткацкага малявальшчыка на Аўгсбургскай паркалёвай фабрыцы. Адначасова яна стала істотнай асновай яго навуковай дзейнасці.

Першая грамадская публікацыя Хюбнера з’явілася ў 1785 годзе. Гэта былі гравюра на медзі да таго часу абсалютна невядомых матылькоў. У Вене Хюбнер пазнаёміўся з Іаганам Ігнацам Шыфермюлерам (1727—1806), з якім ён заставаўся ў сяброўскай сувязі ўсё сваё жыццё. Прафесійна Хюбнер працаваў ткацкім малявальшчыкам у тэкстыльнай прамысловасці. Адначасова ён прымудрыўся стварыць свой твор пра матылькоў, яки ў колах спецыялістаў зрабіў яго вядомым ужо пры жыцці. Большую частку сваіх публікацый ён выдаваў ва ўласным выдавецтве. Спадчыну Хюбнера набыло ў 1935 годзе .

## Публікацыі 
* 1785: *Abbildungen und Beschreibungen noch nicht abgebildeter und noch unbeschriebener Schmetterlinge mit illuminierten Kupfern*
* 1786—1790: *Beiträge zur Geschichte der Schmetterlinge*
* 1791: Verzeichnis europäischer Schmetterlinge nach systematischer Ordnung durch Synonymen, Abbildungen und Anmerkungen
* 1793: *Sammlung auserlesener Vögel und Schmetterlinge, mit ihren Namen herausgegeben auf hundert nach der Natur ausgemalten Kupfern*
* 1793-[1842]: *Geschichte europäischer Schmetterlinge*
* 1796-[1838]: *Sammlung europäischer Schmetterlinge*
* 1806-[1838]: *Sammlung exotischer Schmetterlinge*
* 1806: *Tentamen*
* 1822: *Systematisch-alphabetisches Verzeichnis aller bisher bey den Fürbildungen zur Sammlung europäischer Schmetterlinge angegebenen Gattungsbenennungen*
* 
Файл:Huebner Tafel aus Geschichte Schmetterlinge.jpg|Даска з «Гісторыі еўрапейскіх матылькоў» (*Geschichte europäischer Schmetterlinge*)
Файл:Huebner Tafel aus Sammlung Schmetterlinge.jpg|Даска з «Гісторыі еўрапейскіх матылькоў» (*Geschichte europäischer Schmetterlinge*)

## Літаратура 
* F. Hemming: A bibliographical and systematic account of the entomological works of Jacob Hübner. London 1937, 2 тамы, 926 с.
* H. Oblinger: *Jacob Hübner*. In: Universitätsbibliothek Augsburg (Hrsg.): *Gelehrtes Schwaben*, 1990, с.109-110.
* Eberhard Pfeuffer (Hrsg.): *Von der Natur fasziniert …  Frühe Augsburger Naturforscher und ihre Bilder* (Jacob Hübner, Gottlieb Tobias Wilhelm, Christian Friedrich Freyer, Johann Friedrich Leu, Jakob Friedrich Caflisch, Andreas Wiedemann). Wißner, Augsburg 2003, ISBN 978-3-89639-392-0
* Jacob Hübner: *Geschichte europäischer Schmetterlinge*. CD-ROM, Прадмова E. Pfeuffer, Harald Fischer, Erlangen 2004, ISBN 3-89131-427-2

Катэгорыя:Энтамолагі Германіі
Эдгарс Рынкевічс

**Эдгарс Рынкевічс** (; нар. , Юрмала) — латвійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, абраны Прэзідэнт Латвіі ў 2023 годзе.

Да абрання на пасаду кіраўніка краіны займаў пасады Міністра замежных спраў Латвіі з 2011 па 2023 год, кіраўніка канцылярыі Прэзідэнта Латвіі, дзяржаўнага сакратара Міністэрства абароны Латвіі, а таксама дэпутата Сейма Латвіі. Прадстаўляў «Латвійскі шлях» і «Партыю рэформ», з мая 2014 года член партыі «Адзінства».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 верасня 1973 года ў Юрмале (цяпер Латвія). У 1991 годзе скончыў сярэднюю школу № 4 у Юрмале.

У 1991—1995 гадах вучыўся на факультэце гісторыі і філасофіі Латвійскага ўніверсітэта, бакалаўр гісторыі. У 1994—1995 гадах вучыўся ва Універсітэце Гронінгена (Нідэрланды), курс палітычных навук і міжнародных адносін. У 1995—1997 гадах вучыўся ў Латвійскім універсітэце, магістр палітычных навук. У 1999—2000 гадах вучыўся ва Універсітэце нацыянальнай абароны ЗША, магістр навук у галіне стратэгіі нацыянальных рэсурсаў дзяржавы.

У 2014 годзе абраны дэпутатам 12-га Сейма Латвіі. З 25 кастрычніка 2011 года па 31 мая 2023 года — Міністр замежных спраў Латвіі.

24 мая 2021 года, падчас Чэмпіянату свету па хакеі ў Рызе, удзельнічаў са старшынёй Рыжскай думы Марціньшам Стакісам у зняцці дзяржаўнага флага Рэспублікі Беларусь і яго замене на нацыянальны беларускі бела-чырвона-белы сцяг, за што Генеральным пракурорам Рэспублікі Беларусь Андрэем Шведам была распачата крымінальная справа паводле 130-га артыкула Крымінальнага кодэксу Рэспублікі Беларусь.

31 мая 2023 года абраны Прэзідэнтам Латвійскай Рэспублікі.

Акрамя латышскай мовы, выдатна валодае англійскай, рускай і французскай мовамі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Латвіі
Шавіёт

**Шавіёт** () — шчыльная, тонкая, варсістая тканіна, якая вырабляецца з шарсцяной або змяшанай пражы, атрыманай . Тканіна выпрацоўваецца саржавым перапляценнем. Традыцыйны шавіёт вырабляецца з воўны  або іншых  авечак.

Назва паходзіць ад гор  у Вялікабрытаніі, але паколькі запазычанне тэрміна адбывалася, верагодна, не наўпрост з англійскай мовы, а праз французскую, першы гук у слове *cheviot* быў заменены на «ш». Слова стала намінальным.

З шавіёту шыюць мужчынскія і жаночыя касцюмы, штаны, паліто, ваеннае абмундзіраванне.

## Літаратура 
* 
* Шевиот // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1961. — Т. IX. — Стб. 609—614. — 890 с.

Катэгорыя:Шарсцяныя тканіны
Азяраўка

**Азяра́ўка**, або **апа́рына**, **вокнішча** — месца ў балоце, дрыгве, якое не зарасло мохам і напоўнена вадою. Часта азяраўкі бываюць шырынёй у некалькі дзясяткаў метраў.

Азяраўкі могуць быць небяспечныя для людзей і жывёл, бо багна, якая іх атачае, можа не вытрымаць нават невялікай вагі і чалавек праваліцца.

Катэгорыя:Балоты
Тостар

**Тостар** () — прылада з сілкаваннем ад электрасеткі, прызначаная для хуткага падсмажвання плоскіх кавалкаў хлеба — гатавання тостаў. У тостарах смажаць лусты кожных гатункаў хлебу, таксама для гэтага вырабляюць адмысловыя гатункі.

## Апісанне 
У залежнасці ад мадэлі, тостар можа быць разлічаны на падсмажванне 2 або 4 луст хлеба (так званых «тостаў»). Ва ўсіх тостараў ёсць награвальныя элементы і рэгуляваны тэрмастат, з дапамогай якога можна абраць неабходны рэжым для гатавання болей або меней падсмажаных тостаў і хуткасць гатавання. Тэрмастат разлічаны на 6-11 пазіцый рэгулявання тэмпературы. У некаторыя тостары ўсталёўваюць плыўнае рэгуляванне тэмпературы. Сучасны тостар мае электроннае кіраванне, якое кантралюе час падсмажвання луст хлебу залежна ад абранай карыстальнікам тэмпературы.

## Літаратура 
* Электротостер // Культура питания. Энциклопедический справочник / Под ред. И. А. Чаховского. — 3-е издание. — Мн.: «Белорусская энциклопедия имени Петруся Бровки», 1993. — С. 420. — 540 с. — ISBN 5-85700-122-6.
* Тостеры электрические бытовые // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1960. — Т. VIII. — Стб. 939—942.
* Тостер // Кулинарная энциклопедия / Ольга Ивенская. — Litres, 2017. — Т. 36.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кухонная тэхніка
Эрык II

* Эрык II (каля 1090—1137) — кароль Даніі (з 1134).
* Эрык II (1268—1299) — кароль Нарвегіі (1280—1299).
* Эрык II фон Померн-Волгаст (1418/1425—1474) — герцаг Памераніі-Вольгаста, Памераніі-Слупска і Памераніі-Шчэціна.
Эрык XII

**Эрык XII Магнусан** (; 1339 — 21 чэрвеня 1359) — кароль Швецыі ў 1356—1359 гадах, спачатку як прэтэндэнт, а затым як суправіцель свайго бацькі Магнуса Эрыксана.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1339 годзе, быў старэйшым дзіцем караля Швецыі і Нарвегіі Магнуса Эрыксана і яго жонкі Бланкі Намюрскай. Каралю Магнусу даводзілася ісці на саступкі знаці і духавенству сваіх каралеўстваў, таму ў 1343 годзе ён вымушаны быў абвясціць свайго малодшага сына, Хокана, каралём Нарвегіі, а старэйшы сын, Эрык, быў названы спадчыннікам прастола Швецыі.

Да 1355 года абвастрыліся супярэчнасці караля Магнуса з духавенствам і Папам Рымскім, які пагражаў Магнусу адлучэннем ад царквы за прысваенне часткі дзесяціны. У той жа час, у краіне згуртавалася групоўка апазіцыйных феадалаў на чале з Нільсам Турэсонам, які раней займаў пасаду дротса Швецыі. Адначасова, малодшы брат прынца Эрыка, 15-гадовы Хокан, атрымаў рэальную ўладу ў Нарвегіі.

thumb|300px|злева|Схема падзелу Швецыі паміж Магнусам і Эрыкам у 1357 годзе
Усе гэтыя падзеі падштурхнулі Эрыка на паўстанне супраць свайго бацькі, яно пачалося ў 1355 годзе (ці ў кастрычніку 1356 года). Эрыка падтрымлівалі феадалы Фінляндыі і паўднёвай Швецыі (вобласць Сконэ). У красавіку 1357 года паміж Магнусам і Эрыкам было заключана пагадненне ў Ёнчэпінгу, паводле якога яны абодва прызнаваліся каралямі і Швецыя дзялілася на дзве часткі, пад уладай Эрыка аказалася Сконэ, амаль уся ўсходняя частка Швецыі і Фінляндыя. У студзені 1359 года, з прычыны пагрозы з боку дацкага караля Вальдэмара Атэрдага, які хацеў захапіць Сконэ і Готланд, пагадненне было перагледжана. Цяпер Магнус і Эрык былі абвешчаны каралямі-суправіцелямі адзінай Швецыі.

21 чэрвеня 1359 года Эрык Магнусан памёр. Выказваліся здагадкі пра яго атручванне, бо ён сам перад смерцю вінаваціў сваю маці Бланку Намюрскую ў гэтым. Таксама існуе версія, што ён памёр ад чорнай смерці.

## Сям'я 
Эрык Магнусан быў з 1356 года ў шлюбе з Беатрысай Баварскай (1344—1359), дачкой імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Людовіка Вітэльсбаха. Яна памерла праз некалькі месяцаў пасля Эрыка, у снежні 1359 года, перад гэтым нарадзіўшы мёртванароджанага сына.

## Літаратура 
* Svensk uppslagsbok, Malmö 1931.
* Sveriges medeltida personnamn, Upppslagsordet «Erik» s. 8
* Eldbjørg Haug: Margrete. Den siste Dronningen i Sverreætten. Oslo 2000. (Margrete. Die letzte Königin des Sverre-Geschlechts)

## Спасылкі 
* Эрык XII. hrono.ru

Катэгорыя:Фолькунгі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIV стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі ад Чорнай смерці
Сняданне ў Тыфані (фільм)

**«Сняданне ў Тыфані»** () — рамантычная камедыя 1961 года, знятая рэжысёрам Блейкам Эдвардсам з удзелам Одры Хепбёрн і Джорджа Пепарда. Экранізацыя аднайменнай аповесці Трумэна Капотэ.

Одры Хепбёрн выканала ў фільме ролю Холі Голайтлі, наіўнай і эксцэнтрычнай дзяўчыны, якая шукае багатага кавалера, якая з’явілася, па прызнанні Хепбёрн, самай яркай роляй у яе кар’еры і адной з самых складаных, бо актрысе-інтраверту трэба было сыграць эксцэнтрычнага экстраверта. Выкананая ёю ў фільме песня «Moon River» прынесла кампазітару Генры Манчыні і аўтару тэксту Джоні Мерсеру прэмію «Оскар» у 1962 годзе. Манчыні таксама атрымаў прэмію «Оскар» за лепшы саўндтрэк — «Breakfast at Tiffany’s: Music from the Motion Picture». У фільме таксама выканаў самую прыкметную ролю на піку сваёй кар’еры акцёр Джордж Пепард.

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Paramount Pictures
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Кінакамедыі 1961 года