Сара Даніус

**Сара Марыя Даніус** (; 5 красавіка 1962 — 12 кастрычніка 2019) — шведская літаратуразнаўца і філосаф, навуковец па літаратуры і эстэтыцы . Даніус была прафесарам эстэтыкі ва ўніверсітэце Седэрцёрна дацэнтам літаратуры ва Упсальскім універсітэце і прафесарам літаратурных навук у Стакгольмскім універсітэце.

Даніус была членам Шведскай акадэміі і першай жанчынай пастаяннай сакратаркай. Яна была адной з цэнтральных фігур у супярэчнасцях 2018 года, якія прывялі да адмены Нобелеўскай прэміі па літаратуры ў тым годзе і наступнай рэструктурызацыі акадэміі.

## Ранняе жыццё і адукацыя 
Даніус была дачкой пісьменніцы Анны Вальгрэн (нар. 1942) і Ларса Даніуса (1907—1996). Яна была самай старэйшай з дзевяці братоў і сясцёр. Яна пайшла ў гімназію Ава ў Тэбі, дзе вывучала прыродазнаўства. Яна гуляла ў баскетбол у вышэйшай лізе Швецыі «Эліцэрыен» і працягвала гуляць на аматарскім узроўні на працягу ўсяго жыцця. У 1981-82 гадах працавала сертыфікаваным круп’е і дылерам у казіно ў Стакгольме.

Даніус скончыла Стакгольмскі ўніверсітэт у 1986 годзе. Яна атрымала ступень магістра мастацтваў па крытычнай тэорыі ў Нотынгемскім універсітэце ў 1989 годзе. Яна пражыла ў ЗША дзесяць гадоў, а ў 1997 годзе атрымала ступень доктара філасофіі ва ўніверсітэце Дзюка. У 1999 годзе атрымала ступень доктара філасофіі ва Упсальскім ўніверсітэце. З 2010 года яна была выканаўчым членам Каралеўскай акадэміі пісьмаў а ў 2013 годзе стала прафесарам літаратурных навук у Стакгольмскім універсітэце. Яна заняла пасаду пастаяннага сакратара акадэміі 1 чэрвеня 2015 замест Пітэра Энглунда.

Яе папрасілі пакінуць пасаду і яна пакінула акадэмію 12 красавіка 2018 на фоне крытыкі ў сувязі са скандалам у акадэміі вакол Жана-Клода Арно, звязаны ў «Me Too». Скандал ператварыўся ў супярэчнасці 2018 года, якія прывялі да адмены Нобелеўскай прэміі па літаратуры ў гэтым годзе і наступнай рэструктурызацыі акадэміі.

Два былыя пастаянныя сакратары, Сцюр Ален і Гарацый Энгдал, назвалі Даніус слабым лідарам у яе вядзенні спраў. 26 лютага 2019 года яна пакінула сваё месца ў Шведскай акадэміі. Гэты крок адбыўся пасля таго, як некалькі членаў акадэміі паспрабавалі замяць скандал, што выклікала адстаўку «з агідай» трох членаў акадэміі. Сара Стрыдсберг таксама пакінула акадэмію ў знак салідарнасці.

## Асабістае жыццё 
Даніус цікавіла мода. На Нобелеўскіх банкетах яна насіла спецыяльна распрацаваныя сукенкі, натхнёныя трыма аўтарамі, якімі яна захаплялася: Марсель Пруст, Анарэ дэ Бальзак і Вірджынія Вульф, якія распрацоўваў Пер Энгшэдэн. Гэтыя сукенкі прыцягнулі ўвагу СМІ. Адзенне ў цэлым таксама прыцягвала ўвагу, асабліва блуза з гальштукам, якая выклікала вялікую цікавасць у сувязі з крызісам у Шведскай акадэміі.

З 1989 па 2010 год яна была замужам за аўтарам Стэфанам Джонсанам, у іх нарадзіўся сын Леў.

Даніус памерла 12 кастрычніка 2019 г. ва ўзросце 57 гадоў, пасля таго як некалькі гадоў пакутавала на рак малочнай залозы.

## Бібліяграфія 
* *Försök om litteratur*, Стакгольм: Bonnier, 1998. .
* *Prousts motor*, Стакгольм: Bonnier, 2000.ISBN&nbsp;9789100571061 .
* *Пачуцці мадэрнізму: тэхналогіі, успрыманне і эстэтыка*, Ітака: Cornell University Press, 2002.ISBN&nbsp;0-8014-3899-3 .
* *Проза свету: Флабер і мастацтва рабіць рэчы бачнымі*, Упсала: Acta Universitatis Upsaliensis, 2006.ISBN&nbsp;91-554-6599-4
* *Галасы: сучаснае керамічнае мастацтва са Швецыі*, Стакгольм: Carlsson, 2006.ISBN&nbsp;91-7203-778-4 .
* *Пруст-Веніямін : om fotografin*, 2011.ISBN&nbsp;978-91-86883-05-8 .
* *Näsa för nyheter : essä om James Joyce*, 2013.ISBN&nbsp;978-91-87219-02-3 .
* *Den blå tvålen: Romanen och konsten att göra saker och ting synliga*, 2013.ISBN&nbsp;978-91-0-012049-8 .
* *Husmoderns död och andra texter*, Стакгольм: Bonnier, 2014.ISBN&nbsp;9789100171971 .
* *Ом Боб Дылан*, 2018.ISBN&nbsp;9789100177812 .

## Літаратура 
* Sara Danius at Svenskt kvinnobiografiskt lexikon

Катэгорыя:Жанчыны-філосафы
Катэгорыя:Выкладчыкі Упсальскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Стакгольмскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Эстэтыкі
Катэгорыя:Члены Шведскай акадэміі
Катэгорыя:Памерлі ад раку малочнай залозы
Катэгорыя:Эстэтыка
Катэгорыя:Філосафы XXI стагоддзя