Лявонпаль

**Ляво́нпаль** (, ) — вёска ў Беларусі, на рацэ Заходняя Дзвіна. Уваходзіць у склад Узмёнскага сельсавета Мёрскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
У XVIII ст. пісар вялікі Мікалай Тадэвуш Лапацінскі набыў маёнтак *Чурылавічы* ў Полацкім ваяводстве і перайменаваў яго ў Лявонпаль у гонар свайго бацькі Лявона Лапацінскага (1663—1732) — мсціслаўскага мастаўнічага і ўдзельніка бітвы пад Венай (1683). У 1768—1769 гг. Мікалай Тадэвуш Лапацінскі ўзвёў тут невялікі палац у стылі позняга барока (захаваўся да нашага часу), побач з якім разбіў французскі парк на тэрасах. На галоўнай восі сядзібы стаяла брама (не збераглася). У 1772 г. у мястэчку збудавалі драўляную ўніяцкую царкву са званіцай.

Да 1840-х гадоў у Лявонпалі існавала ткацкая фабрыка, якую заснаваў гаспадар маёнтка Ян Нікадзім Лапацінскі. Ткацкія станкі для яе былі закуплены ў Англіі. Фабрыка была вядомая на ўсю Беларусь дзякуючы вытворчасці высокаякасных ільняных вырабаў: каберцаў, абрусаў, палатна сурвэтак з гэтак званага друйскага лёну. Частка яе прадукцыі экспартавалася ў еўрапейскія краіны. Апроч таго, працавалі капялюшная і суконная вытворчасці.

У 1791 годзе Ян Нікадзім Лапацінскі ў сваім маёнтку Лявонпаль, які пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) стаў знаходзіцца каля адміністрацыйнай мяжы з Расійскай імперыяй, паставіў мемарыяльную калону ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года, каб увекавечыць месца, дзе заканчваецца свабода і пачынаецца няволя.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Лявонпаль апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, дзе стаў цэнтрам воласці Дзісенскага павета Мінскай, з 1842 г. Віленскай губерні. У часы вызваленчага паўстання ў 1831 г. расійскія карнікі спалілі тутэйшы палац. Станам на 1866 г. у мястэчку было 26 двароў.

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Лявонпаль апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Браслаўскага павета Віленскага ваяводства. У міжваенны перыяд ў Лявонпалі знаходзілася Гміннае ўпраўленне памежнай заставы. Паводле Ольгерда Хамінскага, станам на 1927-1933 гг. у гэтай вёсцы доля літоўскамоўнага насельніцтва складала 91-100 %.

У 1939 г. Лявонпаль увайшоў у БССР. Статус паселішча панізілі да вёскі. З кастрычніка 1940 г. цэнтр сельсавета.

У 1941—1944 гадах акупаваны нацыстамі. Брацкая магіла савецкіх воінаў знаходзіцца ў цэнтры вёскі, у скверы. Пахаваны 55 воінаў, якія загінулі ў барацьбе супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У 1950 годзе на магіле пастаўлены абеліск.

Да ліпеня 1965 г. Лявонпаль з’яўляўся цэнтрам Лявонпальскага сельсавета. Пасля скасавання сельсавета паселішча ўваходзіла ў склад спачатку Даўгінаўскага сельсавета, а потым, з 16 верасня 2010 г. — у склад Узмёнскага сельсавета.

Выява:Lavonpal, Łapacinski. Лявонпаль, Лапацінскі (1901-29) (2).jpg|Сядзіба, палац
Выява:Lavonpal, Łapacinski. Лявонпаль, Лапацінскі (1930).jpg|Сядзіба, брама
Выява:Lavonpal, Łapacinski. Лявонпаль, Лапацінскі (1901-29) (11).jpg|Сядзіба
Выява:Lavonpal, Łapacinski. Лявонпаль, Лапацінскі (1901-29) (13).jpg|Прысада
Выява:Lavonpal, Kalona. Лявонпаль, Калёна (1901-29).jpg|Мемарыяльная калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года, пастаўленая Янам Лапацінскім у 1791 г.
Выява:Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (1930).jpg|Царква
Выява:Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (1901-29).jpg|Царква, з боку апсіды
Выява:Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (1901-29) (6).jpg|Царква, інтэр'ер

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1866 — 109 чал., з іх 27 праваслаўных, 15 каталікоў, 65 іўдзеяў, 2 евангелісты
* **XX стагоддзе**: 1921 — 382 чал.

## Славутасці 
* Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 (1791) — 
* Сядзібна-паркавы комплекс Лапацінскіх (1750), зараз будынак адаптаваны пад касцёл — 
* Царква Святой Троіцы (1774—1782; колішняя грэка-каталіцкая, цяпер ва ўладанні БЭМП) — 
* Брацкая магіла — 

### Страчаная спадчына 
* Касцёл Ісуса (пач. XX ст.)

## Галерэя 

Выява:Lavonpal, siadziba (23.05.2007).jpg|Палац (цяпер касцёл)
Выява:Lavonpal. Лявонпаль (2007).jpg|Палац
Выява:Lavonpal. Лявонпаль (05.2007).jpg|Сядзіба
Выява:Lavonpal, brama (23.05.2007).jpg|Сядзіба, брама
Выява:Lavonpal, kalona (23.05.2007).jpg|Мемарыяльная калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года, пастаўленая Янам Лапацінскім у 1791 г.
Выява:Lavonpal, carkva (23.05.2007).jpg|Царква
Выява:Lavonpal. Лявонпаль (23.05.2007).jpg|Вуліца
Выява:Lavonpal, Dźvina. Лявонпаль. Дзьвіна (23.05.2007).jpg|Дзвіна

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Leonpol //  S. 147.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Узмёнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства