open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Джон Фрэнч

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Джон Фрэнч
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|дата смерці      = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|апісанне выявы   =
|мянушка          =
|прыналежнасць    =  Каралеўскі ВМФ (1866–1870)23px Брытанская армія (1870–1921)
|гады службы      = 1866—1921
|званне           =  Фельдмаршал
|род войскаў      = 
|камандаваў       = Брытанскія экспедыцыйныя Сілы
|частка           =
|бітвы            = **Паўстанне махдыстаў** 
**Англа-бурская вайна**
* Бітва ў Еландслааце
* Бітва ў Пардэбергу
**Першая сусветная вайна**
* Пагранічная бітва
* Вялікае адступленне
* Бітва на Марне
* Бітва за Монс
* Бег да мора
* Першая бітва пры Іпры
* Другая бітва пры Іпры
* Бітва пры Лаосе
**Вайна за незалежнасць Ірландыі** 
|узнагароды       =
{ style="background:transparent"
      
-
       
-
     
-
     
-
  
}
|сувязі           =
|у адстаўцы       = з 1921 года
}}
**Джон Фрэнч** (; ,  — , ) — англійскі ваенны дзеяч, фельдмаршал (1913), граф (1922) і віконт (1916).

## Біяграфія 
Удзельнічаў у заваяванні Судана (1884—1885). Падчас англа-бурскай вайны 1899—1902 камандаваў кавалерыйскай дывізіяй і корпусам. З 1907 года генерал-інспектар арміі, з 1912 да красавіка 1914 начальнік імперскага генеральнага штаба. Актыўны прыхільнік каланіяльнай палітыкі Брытанскай імперыі. Падчас 1-й сусветнай вайны са жніўня 1914 года камандаваў брытанскімі экспедыцыйнымі сіламі ў Францыі. З прычыны шэрагу няўдалых аперацый і рознагалоссяў з ваенным міністрам Г. Кітчэнерам у снежні 1915 года быў адкліканы і прызначаны камандуючым войскамі ў метраполіі. У 1916 годзе кіраваў падаўленнем паўстання ў Ірландыі. У 1918—21 гадах лорд-лейтэнант (намеснік) Ірландыі, адрозніваўся жорсткасцю ў барацьбе з нацыянальна-вызваленчым рухам ірландцаў.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* John French, 1st earl of Ypres
* World War I: Field Marshal John French 
* Death of John French, Earl of Ypres 
* Джон Дэнтан Фрэнч Пінкстан
* Sir John French by Cecil Chisholm

Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Военачальнікі Англіі
Катэгорыя:Фельдмаршалы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Луіза Браўн

**Луіз Джой Браўн** (; 25 ліпеня 1978, Олдэм, Вялікі Манчэстэр, Англія, Вялікабрытанія) — англійская няня, якая стала першым чалавекам у свеце, які нарадзіўся ў выніку штучнага (экстракарпаральнага) апладнення — ЭКА.

## Біяграфія 
Луіз Джой Браўн нарадзілася 25 ліпеня 1978 года ў Олдэме (графства Вялікі Манчэстэр, Англія, Вялікабрытанія) у сям’і Джона (1943—2007) і Леслі (1948—2012) Браўн.

Маці Луіз, Леслі, не магла зацяжарыць на працягу 9 гадоў і ў выніку ёй гэта ўдалося 10 лістапада 1977 года з дапамогай ЭКА, што зрабіла яе першай жанчынай у свеце, якая нарадзіла ў выніку гэтай працэдуры.

У 1982 годзе ў Луіз нарадзілася сястра, Наталі Браўн, таксама зачатая шляхам ЭКА, якая ў маі 1999 года стала першым ЭКА-дзіцем, які нарадзіў натуральна зачатае дзіця — дачку Кейсі. Пазней у Наталі нарадзілася яшчэ трое дзяцей і ў самой Луіз двое, таксама натуральна зачатыя. Акрамя Наталі, у Браўн была старэйшая зводная сястра — Шэран Браўн (1961—2013).

## Асабістае жыццё 
З 4 верасня 2004 года Луіз замужам за ахоўнікам начнога клуба Уэслі Маліндэрам (нар.1970). У мужа і жонкі ёсць два сына — Кэмеран Джон Маліндэр (нар.21.12.2006) і Эйден Роберт Патрык Маліндэр (нар. у жніўні 2013).

## Спасылкі 
* (англ.)&nbsp; на сайце Internet Movie Database
Сядзіба Ленскіх (Сула)

**Сядзіба Ленскіх** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры ў Суле Стаўбцоўскага раёна.

## Гісторыя 
)]]
)]]
Маёнтак у Суле апісаны ў 2-м томе «» Рамана Афтаназы.

Апошняй уладальніцай сядзібы была Альжбета Васілеўская, родная сястра мастака Зянона Ленскага, праўнучка заснавальніка сядзібы Паўла Ленскага. Калі ў 1939 годзе сядзібу ўзарвалі салдаты, гаспадыні далі прытулак жыхары вёскі Сула, дзе яна пражыла да смерці ў 1951 годзе.

Ад сядзібы захаваліся толькі гаспадарчыя пабудовы (флігель, кузня, стайні, вазоўня, амбар, кароўнік, , піваварны завод, аранжарэя, дом эканома). Частку з іх разабралі (напрыклад, адзін з флігеляў у 1992 годзе.

Рэшткі сядзібных пабудоў унесены ў Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

У 2006—2012 гадах на старым месцы адбудаваны сядзібны дом, адрамантаваны гаспадарчыя будынкі. Цяпер на тэрыторыі былой сядзібы Ленскіх дзейнічае парк-музей інтэрактыўнай гісторыі «Сула».

## Архітэктура 
Цэнтрам сядзібы быў класічны аднапавярховы асабняк. Выцягнуты прамавугольны будынак крыты плоскім гонтавым вальмавым дахам. Дом упрыгожваў моцна выступаючы цэнтральны порцік з чатырма дарычнымі калонамі, якія былі апорай для трохкутнага франтону з вялікім паўкруглым акном. Порцік служыў пад’ездам для экіпажаў. З садовага боку быў практычна ідэнтычны порцік з тэрасамі і каменнымі лесвіцамі. На бакавых сценах дома знаходзіліся дзве маленькія веранды, таксама з калонамі.

У сядзібным доме было два салоны, вялікі — з боку парку, і малы. Столь у малым салоне распісана Зянонам Ленскім.

Перад домам быў фантан, за домам — ружоўнік.

Дом атачаў англійскі пейзажны парк плошчай каля 5 гектараў з рэдкімі відамі дрэў. Паблізу дома ў глыбіні парку, на насыпным пагорку была родавая капліца-пахавальня (адрамантавана ў 2013 годзе). Капліца пабудавана ў стылі тасканскай ратонды, купал у стылі барока быў распісаны фрэскамі. За домам парк даволі крута спускаўся да ракі і бліжэйшага става.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Suła // *Roman Aftanazy* Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Wyd. 2, przejrzane i uzupełnione. T. 2: województwa brzesko-litewskie, nowogródzkie. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, s. 362—363. ISBN 83-04-03784-X

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Стаўбцоўскага раёна
Катэгорыя:Ленскія
Катэгорыя:Сула (Літвенскі сельсавет)
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Павел Эдвардавіч Крывіцкі

**Павел Эдвардавіч Крывіцкі** (нар. ) — беларускі лёгкаатлет (кіданне молата).

## Дасягненні 
Пераможца каманднага чэмпіянату Еўропы 2010 года. На чэмпіянаце свету 2009 года — 8-е месца, на чэмпіянаце свету 2011 года — 5-е, шматразовы чэмпіён Беларусі.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 года ў кіданні молата, у папярэднім раўндзе заняў 28-е месца і ў фінал не патрапіў.

## Дыскваліфікацыя 
У верасні 2015 года Крывіцкі быў дыскваліфікаваны за допінг на 4 гады, адлік тэрміну пачаўся 11 чэрвеня 2015 года і павінен быў завершыцца 10 чэрвеня 2019 года.

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Беларусі
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Дэмакратычны сацыялізм

**Дэмакратычны сацыялізм** (**дэмасацыялізм**) — адна з плыняў сацыялізму, якая прадугледжвае спалучэнне грамадскай уласнасці і кантроля над сродкамі вытворчасці з палітычнай дэмакратыяй.

## Сутнасць 
Дэмакратычныя сацыялісты заўзята адпрэчваюць камуністычную трактоўку сацыялізму. Дэмасацыялісты разглядаюць сацыялізм як канчатковы ідэал, а не прамежкавую стадыю на шляху да камунізму. Яны таксама ўключаюць у паняцце дэмакратыі канцэпцыі плюралізму і правоў дэмакратычнай меншасці, і зусім не інтэрпрэтуюць яе як дыктатуру большасці. Таксама выступаюць за грамадскую ўласнасць на сродкі вытворчасці і эгалітарызм.

## Сучаснае становішча 
Сучасны дэмасацыялістычны рух узнік у выніку ўнутранага канфлікту ў Сацінтэрне, калі арганізацыя цалкам адмовілася ад ідэалогіі дэмакратычнага сацыялізму на карысць сацыял-дэмакратыі. Па гэтай прычыне, дэмасацыялісты і сацыял-дэмакраты ўступілі адзін з адным у супрацьстаянне.

Еўрапейскія дэмасацыялістычныя партыі выступаюць супраць капіталізму, мілітарызму і рэзка крытыкуюць палітыку еўраатлантызму. І як паказалі парламенцкія выбары 2009 г. у Германіі і прэзідэнцкія выбары 2012 г. у Францыі, папулярнасць ідэалогіі дэмасацыялізму павялічылася.

Таксама характэрна папулярнасць ідэй дэмакратычнага сацыялізму ў краінах Паўднёвай Амерыкі. Так, у Венесуэле прэзідэнтам з 1999 года да 2013 год з’яўляўся Уга Чавес, які, лічачы сябе паслядоўнікам праціўніка ліберальнай дэмакратыі і сацыял-дэмакратыі Льва Троцкага, выступаў за стварэння новага ладу, мешанкі дэмакратычнага сацыялізму і баліварыянізму — сацыялізму XXI стагоддзя.

## У Беларусі 
У Беларусі існуюць дзве дзеючыя дэмасацыялістычныя партыі — Рэспубліканская партыя працы і справядлівасці (РППС) і Беларуская партыя аб’яднаных левых «Справядлівы свет».

Першая створана 26 чэрвеня 1993 года. Яе мэтай з’яўляецца стварэнне грамадства эканамічнага дабрабыту і сацыяльнай справядлівасці. На 2013 год у партыі складалася звыш 8 000 чалавек.

Другая да 2009 года мела назву Беларуская партыя камуністаў. Яна аб’ядноўвае прыхільнікаў сацыялістычнай перспектывы ў развіцці грамадства. Сцвярджаючы, што рынак не здольны вырашыць узнікшыя праблемы, партыя выступае за моцную ролю дзяржавы ў грамадскім развіцці, за магутны дзяржаўны сектар

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Определение демократического социализма на dictionary.com

Катэгорыя:Сацыялізм
Слаціна (Румынія)

**Слаціна** () — горад на поўдні Румыніі, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Олт, размешчаны на рацэ Олт. Рэгіянальны, культурны і эканамічны цэнтр. Упершыню згадваецца 20 студзеня 1368 года, у афіцыйным дакуменце, выпушчаным Уладзіславам I, прынцам Валахіі.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Эжэн Іанеска, драматург

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Олт (жудзец)
Калафат

**Калафат** () — горад у Румыніі, на левым беразе Дуная. На процілеглым беразе знаходзіцца балгарскі горад Відзін. Заснаваны генуэзскімі каланістамі ў 1424 годзе, з’яўляўся перавалачным пунктам. 17 336 жыхароў (2011).

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Долж
Катэгорыя:Гарады на Дунаі
Дэж

**Дэж** () — горад на захадзе Румыніі, у жудзецы Клуж. Насельніцтва — 38,1 тыс. жыхароў (2002). Чыгуначны вузел. Дрэваапрацоўчы камбінат, цэлюлозна-папяровая, цэментная, харчовая прамысловасць. У ваколіцах Дэжа — здабыча каменнай солі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Клуж (жудзец)
Лугаж

**Лугаж** () — горад у заходняй Румыніі, у жудзецы Тыміш. Размешчаны на абодвух берагах ракі Тыміш. Горад — цэнтр Лугажскай епархіі Румынскай грэкакаталіцкай царквы.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Тыміш (жудзец)
Крывіцкі

**Крывіцкі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адольф Валяр’янавіч Крывіцкі (1888—1942) — беларускі каталіцкі святар.
* Аляксандр Антонавіч Крывіцкі (1927—2017) — беларускі мовазнавец.
* Віталь Крывіцкі (нар. 1972) — біскуп Кіеўска-Жытомірскай дыяцэзіі.
* Ігар Яўгенавіч Крывіцкі (нар. 1929) — беларускі архітэктар.
* Павел Крывіцкі (нар. 1984) — беларускі лёгкаатлет.
* Уладзіслаў Анатолевіч Крывіцкі (нар. 1995) — беларускі футбаліст, абаронца.
Борша

**Борша** () — горад у румынскім жудзецы Марамурэш (які з’яўляецца часткай гістарычнага Марамурэша). Насельніцтва горада — 27 247 жыхара (2002), плошча — 424,12 км². Паблізу Боршы знаходзіцца мноства прыродаахоўных тэрыторый. Першая згадка пра горад датуецца 1365 годам.

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Марамурэш (жудзец)
З беларускага жыцця

«**З беларускага жыцця**» — беларускі часопіс у Зальцбургу, Аўстрыя. Выходзіў з 1946 года ў Канадзе. Выйшла 37 нумароў. Ад №11 — тыднёвік. Апошні нумар пазначаны 19 студзеня 1947 года.

Рэдактары Алесь Грыцук, Алесь Салавей і Уладзімір Дудзіцкі.

## Літаратура 
* Вольга Грыцук, «Мы стваралі сваю Беларусь», Мінск, Медысонт, 2007

## Спасылкі 
* [Да 10-годдзя смерці Ганька](http://pawet.net/ns/2009/23/%E2%84%96_23_(914).htm)

Катэгорыя:Беларусы ў Канадзе
Катэгорыя:Перыядычныя выданні беларускай дыяспары
Катэгорыя:Газеты Канады на беларускай мове
Арджэш (рака)

**Арджэш** () — рака ў Румыніі. Даўжыня — 350 км. Рака фарміруецца на масіве Фэгэраш, далей працякае пераважна ў паўднёва-ўсходнім напрамку, дзе ўпадае ў Дунай насупраць румына-балгарскай мяжы на тэрыторыі горада Алтэніца (жудзец Кэлэрашы).

Катэгорыя:Прытокі Дуная
Катэгорыя:Рэкі Румыніі
Кымпулунг

**Кымпулунг** () — горад у Румыніі, у жудзецы Арджэш. Размешчаны на вышыні 580—600 м. Насельніцтва па стане на 2007 год складае 37581 чалавек.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Канстанцін Пархон

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Арджэш (жудзец)
22.5 cm Minenwerfer M. 15

**22.5 cm Minenwerfer M. 15** (*22,5 cm мінамёт M. 15*) — мінамёт, стаяў на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Быў распрацаваны  на аснове нямецкага 25 cm schwerer Minenwerfer. Першыя мінамёты былі дастаўленыя ў воінскія часці Аўстра-Венгрыі ў чэрвені 1915 года. Мінамёт быў простай канструкцыі, дульназарадны, гладкаствольны і без якой-небудзь сістэмы аддачы. Ён мог ужываць як звычайныя, гэтак і газавыя снарады. Для транспарціроўкі выкарыстоўваліся два колы ад 10 cm Gebirgshaubitze M 99.

Былі распрацаваныя яшчэ дзве мадэлі з падоўжанымі стваламі. Што адметна, хаця M15 і M16 здаваліся даволі падобнымі, M17 можна было ідэнтыфікаваць дзякуючы шрубам з падвойнай разьбой і больш вузкай платформе (52 см супраць 66 см).

## Гл. таксама 
* 25 cm schwerer Minenwerfer

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 22.5cm Minenwerfer Böhler .

Катэгорыя:Артылерыя калібра 225 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Мінамёты
Варна (значэнні)

**Варна**:
* Варна — горад у Балгарыі
* Варна (аэрапорт)
* Культура Варна
* Варна (правінцыя Бальцана)
* Варна (Чалябінская вобласць)
Аляксей Віктаравіч Дабравольскі

**Аляксе́й Ві́ктаравіч Дабраво́льскі** (нар. , ) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам клуба «Ліда».

## Клубная кар’ера 
З 17 гадоў стаў гуляць за мінскае «Дынама». У 2005 годзе з-за недахопу гульнявой практыкі быў аддадзены ў арэнду «Дарыдзе». У сакавіку 2006 года быў аддадзены ў арэнду ў расійскі клуб «Металург» (Краснаярск), пасля вяртання ў ліпені правёў толькі адну сустрэчу ў складзе сталічнага «Дынама».

У 2007 годзе перайшоў у клуб «Мінск», аднак не змог зайграць у аснове. У 2008 годзе быў аддадзены ў арэнду ў «Смаргонь», якая выступала ў Вышэйшай лізе. У складзе каманды Аляксей правёў 6 сустрэч.

У 2009 годзе зноў быў аддадзены ў арэнду ў родны клуб «Ліда». А з 2010 года далучыўся да клуба на рэгулярнай аснове. У сезонах 2011 і 2012 быў прызнаны найлепшым іграком каманды. Пазней стаў таксама капітанам каманды.

У сезоне 2021 быў гуляючым трэнерам, а па яго заканчэнні канчаткова завяршыў кар’еру і перайшоў на трэнерскую працу. У ліпені 2022 года пасля адстаўкі Віталя Рашкевіча стаў выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнера каманды. У сезоне 2023 застаўся на чале каманды ўжо паўнавартасным галоўным трэнерам.

## Міжнародная кар’ера 
У 2002—2006 гадах гуляў за розныя юнацкія і моладзевую зборныя Беларусі.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі: 2004
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2005, 2006
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2003
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2003
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2008
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2011

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-2 Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дарыда
Катэгорыя:Ігракі ФК Енісей Краснаярск
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Ліда
Аніна

**Аніна** () — горад на паўднёвым захадзе Румыніі, у жудзецы Караш-Северын, у гістарычнай вобласці Банат. Насельніцтва — 9 167 жыхароў (2002). Цэнтр здабычы каменнага вугалю, у далейшым выкарыстоўваецца на коксахімічных і металургічных прадпрыемствах у Тымішаара. У горадзе ёсць металаапрацоўчы і лесапільны заводы.

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Караш-Северын
Валева

**Валева** () — горад у Сербіі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай абшчыны Валева і Калубарскай акругі. Размешчаны за 100 км на паўднёвы захад ад Бялграда. Гістарычны цэнтр Валева размяшчаецца ў даліне ракі Калубары, на вышыні 185 метраў над узроўнем мора. Валева — адзін з найстарэйшых сербскіх гарадоў, упершыню згадваецца ў дакуменце, датаваным 1393 годам.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Сербіі
Вршац

**Вршац** — горад у Сербіі. Размешчаны паблізу мяжы з Румыніяй і за 84 км ад Бялграда, адміністрацыйны цэнтр абшчыны Вршац. Насельніцтва каля 40 000 жыхароў.

## Памятныя мясціны 
* Вршацкая вежа (XIV стагоддзе) на аднайменным узгорку
* Ратуша XVIII стагоддзя
* Рэзідэнцыя біскупа XVIII стагоддзе
* Манастыр Месіча XVI стагоддзя за 10 км ад г. Вршац

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Душан Гвоздзіч (нар. 1978) — сербскі баскетбольны трэнер.
* Альфрэд Налепа (1856—1929) — аўстрыйскі заолаг.
* Ёван Стэрыя Попавіч (1806—1856) — сербскі паэт, празаік, драматург і перакладчык.
* Мікіта Ільіч Талстой (1923—1996) — рускі савецкі мовазнавец.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ваяводзіны
Пфайфер

**Пфайфер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мішэль Пфайфер — амерыканская актрыса
* Палін Пфайфер — амерыканскі журналіст і другая жонка пісьменніка Эрнэста Хэмінгуэя
* Рыхард Пфайфер — нямецкі бактэрыёлаг і імунолаг
Сірэт (рака)

**Сірэ́т**, **Серэт** (, ) — рака на ўсходзе Румыніі, левы прыток Дуная.

Пачатак бярэ ў Букавінскіх Карпатах, далей цячэ па Малдаўскім ўзвышшы. Даўжыня — 740 км. Вадазборны басейн ракі — 43 960 км². У горнай частцы цячэ па тэрыторыі Украіны (115 км), далей — Румыніі. Сярэдні расход вады 185 м³/с.

Прытокі: Сучава, Малы Сірэт — галоўны прыток на тэрыторыі Украіны, Путна. Жыўленне — снегавое і дажджавое. Ледастаў — са снежня па сакавік. Увесну выходзіць з берагоў, летам — дажджавыя паводкі. Ёсць суднаходны ўчастак. У даліне ракі горад Бакэў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Дуная
Катэгорыя:Рэкі Румыніі
Катэгорыя:Рэкі Чарнавіцкай вобласці
Самеш

**Самеш** (, ) — буйная рака на тэрыторыі рэспублік Румынія і Венгрыя; значны левы прыток ракі Ціса (басейн Дуная). Да ўпадзення Самеша ў Цісу ля горада Вашарашнамень (Венгрыя) агульная даўжыня Самеша складае 418 км, з якіх каля 40 км ніжняга цячэння ў Венгрыі і 378 км у Румыніі.

Катэгорыя:Рэкі Венгрыі
Катэгорыя:Прытокі Цісы
Катэгорыя:Рэкі Румыніі
Уладзіслаў Дмахоўскі

**Уладзіслаў Дмахоўскі** (, ; 1838 ці 1841, Вільня — , Беняконі, цяпер Воранаўскі раён, Беларусь) — мастак, чыя творчая дзейнасць звязана з культурным жыццём Літвы, Польшчы і Беларусі.

## Біяграфія 
Сын Вікенція Дмахоўскага. Вучыўся мастацкай справе ў Вільні, у 1857—1862 гадах жыў у Парыжы. У 1862 годзе вярнуўся ў Літву. Удзельнічаў у паўстанні 1863 года, за што быў высланы. З 1866 года пасяліўся ў Варшаве. Ілюстраваў часопісы «», «Tygodnik ilustrowany», «». З 1872 года выкладаў маляванне ў . З 1873 года выкладаў у Чэнстахове. З 1884 года жыў у Нагародавічах, Беняконях.

## Творчасць 
Прымаў удзел у выстаўках у Варшаве, Кракаве, Любліне. Гумарыстычныя вобразы бытавых кампазіцый і палявання пісаў акварэллю і алейнымі фарбамі. У 1877 годзе ў Варшаве быў выпушчаны альбом з яго малюнкамі краявідаў Чэнстахова і .

## Літаратура 
* . Vladislovas Dmachauskas. Visuotinė lietuvių enciklopedija, T. V (Dis-Fatva). — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2004. 31 psl.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Катэгорыя:Мастакі Літвы
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Дмахоўскія
Жыў

**Жыў** () — рака на поўдні Румыніі. Утвараецца каля г.Петрашані ад зліцця рэк Жыўл-дэ-Вэст і Жыўл-дэ-Эст. Цячэ на поўдзень праз румынскія жудзецы Хунедаара, Горж і Долж, упадае ў Дунай за некалькі кіламетраў уверх па цячэнні ад балгарскага горада Арахава. Басейн 10 080 км².

Катэгорыя:Прытокі Дуная
Катэгорыя:Рэкі Румыніі
Мангалія

**Мангалія** () — горад у Румыніі, на беразе Чорнага мора, у жудзецы Канстанца. Насельніцтва — 40,5 тыс. жыхароў (2007). Горад-порт і марскі курорт.

## Памятныя мясціны 
* Руіны крэпасці Галатыса (VI стагоддзе да н. э.)
* Мячэць (XVI стагоддзя)
* Археалагічны музей

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Канстанца (жудзец)
Руска-персідская вайна (1826—1828)

**Руска-персідская вайна 1826—1828** — ваенны канфлікт паміж Расійскай і Персідскай імперыямі за панаванне ў Закаўказзі і Прыкаспіі, у выніку якога Расія канчаткова замацавалася ў гэтым рэгіёне і далучыла да сваёй тэрыторыі Усходнюю Арменію.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Персидская война в царствование императора Николая I //1837 год ,Санкт Петербург, типография Конрада Вингебера.
* 

## Спасылкі 
* *Захаревич А. В.* Донские казаки и армянское население в обороне русских границ от персидских войск в начальный период кампании 1826 г. — Краснодар: Центр понтийско-кавказских исследований, 1995. 

 
Катэгорыя:Канфлікты 1827 года
Катэгорыя:Канфлікты 1828 года
Катэгорыя:Войны XIX стагоддзя
Катэгорыя:Руска-персідскія войны
Катэгорыя:Канфлікты 1826 года
8 cm Feldkanone M. 17

**8&nbsp;cm Feldkanone M. 17** (*8-см палявая гармата М.17*)— стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Гармата выраблялась кампаніяй Škoda. Паміж войнамі яна выкарыстоўвалася Аўстрыяй, Чэхаславакіяй, Румыніяй і Югаславіяй. Пад час Другой сусветнай вайна захопленая зброя выкарыстоўвалася нацысцкай Германіяй  пад пазначэннямі 7,65 см FK 17 (ö) ці (t) і 7,65 см FK 303 (j).

У гарматы быў звычайны дызайн, хоць і з некаторымі ўнікальнымі характарыстыкамі. Лафет быў змантаваны на  крывалінейнай восі, якая рабіла яе ніжэй да зямлі, змяншаючы бачнасць і паляпшаючы стабільнасць. Кананіры ехалі на прыступках перад шчытом, а не сядзелі ў сядушках, прымацаваных да шчыта, як гэта было ў іншых гарматах гэтага часу. Для транспартавання ўжывалі тры пары коней. Лафет можна было разабраць на тры часткі для перавозкі па перасечанай мясцовасці.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Артылерыя калібра 80 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Артылерыя ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Палявыя гарматы
Дудка (ручай)

**Ду́дка** — ручай у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Сула.

Даўжыня ручая 3,5 км. Пачынаецца каля вёскі Шашкі, упадае ў Сулу за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Дудкі. Ад вытоку на працягу 1,2 км каналізаваны.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Сулы (прыток Нёмана)
Катэгорыя:Рэкі Стаўбцоўскага раёна
Бітва пры Віторыа-Венета

**Бі́тва пры Віторыа-Вене́та** (25 кастрычніка — 3 лістапада 1918 года) — наступальная аперацыя войскаў Антанты ў Першай сусветнай вайне на Італьянскім фронце на рацэ П’явэ.

## Перад наступам 
Да пачатку наступу аўстра-венгерскія войскі практычна страцілі баяздольнасць. Фронт пакінулі венгерскія дывізіі, чэшскія і харвацкія часці спынілі барацьбу. Аўстра-Венгерская імперыя развальвалася: 26 верасня Чэхаславацкі нацыянальны савет у Парыжы абвясціў стварэнне чэхаславацкай дзяржавы на чале з Томашам Масарыкам, 4 кастрычніка ў Заграбе сфармаваўся Нацыянальны савет харватаў, сербаў і славенцаў, 21 кастрычніка 1918 года нямецкамоўныя дэпутаты рэйхсрата абвясцілі сябе Часовым нацыянальным сходам нямецкай Аўстрыі, а праз тыдзень, 30 кастрычніка, абвясцілі яе далучэнне да Германскай рэспублікі ў якасці састаўной часткі Германіі.

## Наступ 
Саюзнікі — 57 дывізій (51 італьянская, 3 брытанскіх, 2 французскіх, 1 амерыканская) пры 7&nbsp;700 гарматах і 1&nbsp;745 мінамётах прарвалі абарону аўстра-венгерскіх войскаў (58 дывізій няпоўнага складу пры 6&nbsp;300 гарматах) і ўдарам у цэнтры на Віторыа-Венета (8-я і 12-я арміі) рассеклі іх фронт.

Некаторыя аўстра-венгерскія часці паўсталі і адмовіліся падпарадкоўвацца, да 28 кастрычніка ўжо каля 30 дывізій адмовіліся ваяваць. Становішча для аўстрыйцаў стала крытычным.

6-я аўстрыйская армія бязладна адыходзіла, італьянскія войскі наступалі па ўсім фронце, не сустракаючы супраціву, наступ развіваўся ўпэўнена.

У выніку працягваючагася наступлення быў заняты марскім дэсантам Трыест. Саюзныя войскі вымусілі аўстра-венгерскую армію капітуляваць. Перамір’е было падпісана 3 лістапада ў Віла-Джусці.

Баявыя дзеянні спыніліся ў 15 гадзін 4 лістапада. Да моманту перамір’я італьянцы ўзялі ў палон 387&nbsp;000 аўстрыйцаў і больш за 2&nbsp;300 гармат. Аўстра-венгерская армія на італьянскім фронце перастала існаваць, а сама Аўстра-Венгрыя распалася на часткі.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Мировые войны XX века: В 4 кн. / Ин-т всеобщей истории. — М.: Наука, 2002. — ISBN 5-02-008804-8
** Кн. 1: Первая мировая война: Ист. очерк / Отв. ред. Г. Д. Шкундин. — 2002. — 686 с.: ил. ISBN 5-02-008805-6 (в пер.)
* *Вержховский Д. В.* Первая мировая война 1914—1918. — М.: Наука, 1954. — 203 с.

Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Бітвы Аўстра-Венгрыі
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бітвы Францыі
Катэгорыя:Бітвы Італіі
Катэгорыя:Бітвы ў Італіі
Катэгорыя:ЗША ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Італія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Францыя ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Вялікабрытанія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Аўстра-Венгрыя ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Кастрычнік 1918 года
Катэгорыя:Лістапад 1918 года
Катэгорыя:Канфлікты 1918 года
Дудкавіца

**Ду́дкавіца** — рака ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Гадзея. Даўжыня ракі 6 км. Пачынаецца каля паўночна-заходняй ускраіны вёскі Скавародкі, упадае ў Гадзею на ўсход ад вёскі Конавічы. На ўсім працягу каналізаваная.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Ушы (прыток Віліі)
Катэгорыя:Рэкі Маладзечанскага раёна
Уладзімір Паўлавіч Масленікаў

**Уладзімір Паўлавіч Ма́сленікаў** (нар. , ) — беларускі жывапісец. Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (2023).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 студзеня 1956 года ў Мінску ў сям’і народнага мастака Беларусі Паўла Масленікава.

Скончыў у 1980 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут па спецыяльнасці «Станковы жывапіс». Вучыўся ў У. П. Сухаверхава, М. Р. Залознага, Б. У. Аракчэева, П. С. Крохалева, Н. М. Воранава. З 2011 года працуе ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, узначальвае кафедру жывапісу.

Творы вылучаюцца глыбокай змястоўнасцю, лірычным настроем, стрыманай жывапіснай палітрай, пошукамі выразных танальных вырашэнняў. Сярод пейзажаў: «Захад» (1989), «Зямля дзядоў», «Навальніца» (абодва 1993), «Цішыня», «Ліпень», «Восень у Драздах», «Верасень» (усе 1994), «Прыпяць» (1995), «Магілёў. Падніколле», «Дняпроўскія далячыні» (абодва 1996), «Княжыцы», «Бярэзіна» (абодва 1997), «На радзіме бацькі» (1999). Аўтар партрэтаў рэжысёра В. Маслюка (1987), «Мае бацькі. Май 1945» (1995), В. К. Бялыніцкага-Бірулі (1998), некалькіх партрэтаў бацькі.

Працы знаходзяцца ў фондах Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, Музея сучаснага выяўленчага мастацтва, Музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, Магілёўскага абласнога мастацкага музея імя П. В. Масленікава, Літаратурнага музея Я. Купалы, Музея фізкультуры і спорту Рэспублікі Беларусь, Гомельскага краязнаўчага музея і інш., а таксама ў прыватных калекцыях Беларусі, Расіі, Італіі, Германіі, ЗША, Ізраіля, Францыі, Польшчы, Швейцарыі, Вялікабрытаніі, Кітая, Японіі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Гельмут Аберландэр

**Гельмут Аберландэр** (; 15 лютага, 1924, Малачанск, Запарожская вобласць, Украіна) — нямецкі ваенны злачынец.

## Біяграфія 
Паводле паходжання немец. Нарадзіўся ў наваколлі Запарожжа. З 1941 служыў перакладчыкам у нямецкім войску (*SS Einsatz Kommandos*). У яго абавязкі ўваходзілі слуханне і пераклад савецкіх радыётрансляцый, праца перакладчыкам у зносінах ваенных і мясцовых жыхароў, ахова ваенных складоў. У 1954 з жонкай Маргарэт іміграваў у Канаду, жыў у правінцыі Квебек, дзе працаваў у будаўнічай сферы. Пры іміграцыі не паведаміў пра сваю дзейнасць у вайну.

У 1995 распачалося следства па справе Аберландэра па абвінавачванні ў ваенных злачынствах. Аднак 28 лютага 2000 суддзя Эндру МакКей зняў з яго ўсе абвінавачванні. Тым не менш у 2001 Аберландэр быў пазбаўлены канадскага грамадзянства, аднак у 2004 яно было адноўленае. У маі 2007 ён зноў быў пазбаўлены канадскага грамадзянства. 27 кастрычніка 2008 суд пацвердзіў абгрунтаванасць гэтага рашэння.

## Падтрымка 
Яго абаронцы сцвярджаюць, што Аберландэр не ўдзельнічаў у аніводным з ваенных злачынстваў, не належаў да нацыскай партыі, не быў палітычным актывістам, ніколі не меў аніякага рангу, які б даваў яму магчымасць неяк уздзейнічаць на падначаленых. Яны заўважаюць, што на момант прызыву яму было толькі 17 гадоў. Яны ж цвердзяць, што прычынай непаведамлення ім пры іміграцыі ў Канаду дадзеных пра сваю дзейнасць у вайну было нежаданне сутыкацца са шматлікімі праблемамі, звязанымі з гэтым.

Абаронцы заўважаюць, што з моманту прыбыцця ў Канаду Аберландэр быў абразчыкавым грамадзянінам і што суд над ім выражае толькі інтарэсы адной з палітычных груповак. Паводле абаронцаў, Гельмут Аберландэр — сам бязвінная ахвяра нацыстаў.

## Крытыка 
Праціўнікі Аберландэра сцвярджаюць, што яго ўдзел у злачынствах быў значным і таму заслугоўвае пакарання. Паводле дакументаў вайсковага часу, Гельмут Аберландэр, будучы этнічным немцам, служыў у гестапа і СД у перыяд ад 1941 да прынамсі 1944. Ён служыў ў Спецыяльным аддзяленні 10а Айнзацгрупы D, якое ўключала 100—120 чалавек, адказных за знішчэнне ў сваім раёне ўсіх «непажаданых» асоб, перш за ўсё яўрэяў і цыган. Згодна з дакументамі, прадстаўленымі на Нюрнбергскім працэсе, Айнзацгрупа D рапартавала ў красавіку 1942, што з моманту нападу на СССР у чэрвені 1941 ёй былі «выкананыя» 91,678 чалавек, сярод якіх, паводле іншых дакументаў, былі дзясяткі тысяч яўрэяў. На працягу лета 1942 Спецыяльнае аддзяленне 10а распачало ўжываць газенвагены для здзяйснення масавых забойстваў, замест расстрэлаў, як гэта было дагэтуль. У адным са сваіх рапартаў у Берлін, Айнзацгрупа D сцвярджала, што ў раёне адказнасці Спецыяльнага аддзялення 10а «яўрэйскае пытанне вырашана». У студзені 1943 Аберландэр быў узнагароджаны Ваенным крыжом 2-га класа за адметную службу ў Спецыяльным аддзяленні 10а, што паказвае на яго добраахвотны ўдзел у вайсковых злачынствах, здзейсненых яго аддзяленнем.

Катэгорыя:Ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Канадцы нямецкага паходжання
Катэгорыя:Канадцы ўкраінскага паходжання
Байсангур Беноеўскі

**Байсангу́р (Байсунгур) Бено́еўскі** (; 1794, Беной, Чачня — 1861, Хасавюрт, Дагестан) — чачэнскі ваенны XIX стагоддзя, наіб імама Шаміля. Актыўны ўдзельнік Каўказскай вайны 1817—1864. Нацыянальны герой чачэнскага народа.

## Біяграфія 
300px|thumb
Сын селяніна Эды. Пра жыццё да 1830-х вядома вельмі мала. Калі Газі-Мухамад быў абвешчаны імамам, адразу ж далучыўся да яго руху. Увесну 1832 пад Гудэрмесам ў конным баі разбіў ўшчэнт грэбенскі казачы полк, захапіў дзве трафейныя гарматы.

## Пад сцягамі Шаміля 
У 1839 даў прысягу вернасці імаму Шамілю. Пасля гэтага быў прызначаны наібам Беноя. Мазунам (намеснікам наіба) стаў брат Байсангура Салтамурад.

У 1842 на чале аддзела горцаў удзельнічаў у Ічкерынскай бітве пад агульным камандаваннем Шуайба Цэнтароеўскага. Быў паранены, надалей узнагароджаны Шамілём медалём за адвагу.

У 1845, удзельнічаючы ў Даргінскай бітве, атрымаў цяжкае раненне і пазбавіўся рукі.

У 1847 царскія войскі атачылі аул Гергебіль у горным Дагестане. Аднавокі і аднарукі Байсангур са сваім аддзелам бэнойцаў абараняў участак абароны ў раёне садоў. Падчас аднаго з штурмаў гарматным ядром яму адарвала нагу. У насталым змярканні беспрытомнага Байсангура падабралі царскія жаўнеры. Палоннага Байсангура пад вялікім канвоем адправілі з Дагестана ў крэпасць Грозную. Па дарозе на калону напалі мюрыды на чале з Салтамурадам і вызвалілі наіба.

Яшчэ да канца не акрыяўшы ад ранаў, прыняў удзел у абароне аула Салты. Аднаногага, аднавокага і аднарукага Байсангура падчас баёў рамянямі прывязвалі да каня.

У 1857—1859 царскія войскі распачалі шырокамаштабны наступ у Чачні і Дагестане. Пабітыя наібы Шаміля адзін за адным здаліся на літасць пераможцаў. Толькі некалькі наібаў, сярод якіх быў і Байсангур, засталіся вернымі Шамілю.

## Паўстанне 1860—1861 
Праз год пасля паланення Шаміля, Байсангур і былыя наібы Шаміля Ума Дуеў і Атабі Атаеў узнялі новае паўстанне ў Чачні. У чэрвені 1860 аддзел Байсангура і Салтамурада нанёс паразу войскам царскага генерал-маёра Мусы Кундухава ў баі каля мястэчка Пхачу. Пасля гэтай бітвы Беной на 8 месяцаў аднавіў сваю незалежнасць ад Расіі.

## Згуба 
Пасля паразы асноўных сіл паўстанцаў, Байсангур з некалькімі набліжанымі хаваўся ў наваколлях сяла Беной. У адным з баёў пад Байсангурам быў забіты конь і ён патрапіў у палон.

Увесну 1861 Байсангур Беноеўскі быў адданы ваенна-палявому суду і павешаны. Іншыя ўдзельнікі паўстання, у тым ліку сыны Байсангура Алхазур і Тахір, былі сасланыя ў Сібір.

Катэгорыя:Удзельнікі Каўказскіх войн
Катэгорыя:Гісторыя Чачні
Катэгорыя:Гісторыя Дагестана
Катэгорыя:Павешаныя
Віталь Станіслававіч Жалудок

**Віталь Жалудок** (нар. , ) — беларускі футбаліст, брамнік.

## Кар’ера 
Выхаванец мінскага «Тарпеда», дарослую кар’еру пачынаў у дублі «Дарыды». Пасля выступлення за «Асіповічы» і «Камунальнік» стаў іграком «Мінска», дзе быў рэзервовым брамнікам. У 2009 годзе на правах арэнды гуляў за рэчыцкі «Ведрыч-97» і быў прызнаны найлепшым іграком каманды ў сезоне.

Па заканчэнні сезона 2011 пакінуў «Мінск» у якасці свабоднага агента, і ў 2012 годзе папоўніў склад грэчаскага клуба «Платаніяс», за які згуляў толькі ў двух матчах і прапусціў 9 галоў.

У студзені 2014 года на правах арэнды далучыўся да клуба трэцяга дывізіёна Грэцыі «ПАО Крусонас». Па выніках сезона дапамог камандзе захаваць месца ў лізе, хоць на момант прыходу брамніка яна знаходзілася на апошнім месцы.

У ліпені 2014 года вярнуўся ў Беларусь, падпісаўшы кантракт з клубам «Слуцк». У складзе «Слуцка» быў другім брамнікам і так не згуляў за асноўную каманду. У лютым 2015 года перайшоў у «Ліду», дзе стаў асноўным брамнікам.

У пачатку 2016 года падпісаў кантракт з клубам «Ашмяны». Пачынаў сезон у якасці асноўнага брамніка, аднак улетку ў сувязі з абвінавачваннем ва ўдзеле ў дагаварных матчах пакінуў каманду. У кастрычніку 2017 года па выніках справы аб дагаварных матчах быў прысуджаны да штрафу ў 27,6 тысяч рублёў, а ў лютым 2018 года атрымаў ад Дысцыплінарнага камітэта АБФФ пажыццёвую дыскваліфікацыю. Пасля зыходу з «Ашмян» стаў працаваць па-за футболам, гуляючы таксама на аматарскім узроўні.

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2008

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дарыда
Катэгорыя:Ігракі ФК Асіповічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Камунальнік Слонім
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэчыца-2014
Катэгорыя:Ігракі ФК Платаніяс
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі ФК Ашмяны-БДУФК
8 cm Feldkanone M. 18

**8&nbsp;cm Feldkanone M. 18** (*8-см палявая гармата М.18*)— стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Гармата была распрацаваны фірмай Böhler каб замяніць 8 cm Feldkanone M. 05. Нягледзячы на тое, што варыянт фірмы Böhler быo заснован на значна больш інавацыйным праекце, чым канкурэнты, перавага была аддадзена 8 cm Feldkanone M. 17 фірмы Škoda. Толькі крыху больш за 100 такіх гармат было выраблена да канца вайны. Пад час Другой сусветнай вайна захопленая зброя выкарыстоўвалася нацысцкай Германіяй  пад пазначэннем 8&nbsp;cm leichte Feldkanone 18(ö).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Артылерыя калібра 80 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Артылерыя ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Палявыя гарматы
Юрый Віталевіч Гольцаў

**Юрый Гольцаў** (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца польскага клуба «Пломень» з Дэмбэ Вельке.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец гродзенскай футбольнай школы «Белкард», у 2012 годзе выступаў за клуб у Другой лізе, пасля перайшоў у дубль «Нёмана». У 2014 годзе стаў прыцягвацца да асноўнай каманды. 19 кастрычніка 2014 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы супраць бабруйскай «Белшыны» (3:1). Да канца сезона прыняў удзел яшчэ ў трох матчах каманды, а ў 2015 годзе ўжо выступаў толькі за дубль і не прыцягваўся да асноўнай каманды.

У сакавіку 2016 года быў аддадзены ў арэнду «Лідзе» да канца сезона. У сакавіку 2017 года арэнда была падоўжана і на наступны сезон. Быў адным з асноўных ігракоў каманды. Пакінуў лідскі клуб па заканчэнні сезона 2017.

У пачатку 2021 года далучыўся да варшаўскага клуба «Акэнце» з пятага дывізіёна Польшчы. У 2022 годзе перабраўся ў «Пломень» з Дэмбэ Вельке.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Белкард
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі ФК Акэнце Варшава
Катэгорыя:Ігракі ФК Пломень Дэмбэ Вельке
Мікалай Сяргеевіч Загвоздзін

**Мікалай Загвоздзін** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца мазырскага МНПЗ.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец калінкавіцкага футбола, аднак яшчэ ва ўзросце 14 гадоў перайшоў у мінскае «Дынама». Кар’еру пачынаў у дублі мінскай каманды, але, не здолеўшы прабіцца ў асноўны склад, выступаў на правах арэнды ў «Бярозе-2010», светлагорскім «Хіміку» і «Дынама-2». У 2013 годзе перайшоў у статусе свабоднага агента ў «Гарадзею».

З 2014 па 2016 год выступаў за «Гомельчыгунтранс», стаўшы адным з лідараў каманды. У другой палове сезона 2016 перайшоў у мікашэвіцкі «Граніт», але не здолеў з камандай захаваць месца ў Вышэйшай лізе. У лютым 2017 года падпісаў кантракт з «Лідай», які пакінуў у ліпені 2017 года. Са жніўня 2017 года выступаў за гомельскі «Лакаматыў».

У жніўні 2019 года пакінуў гомельскі клуб і неўзабаве папоўніў склад рэчыцкага «Спадарожніка». Здолеў замацавацца ў стартавым складзе рэчыцкага клуба. У студзені 2020 года стала вядома, што паўабаронца застаецца ў «Спадарожніку» ў сезоне 2020. Чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, дапамог рэчыцкай камандзе перамагчы ў Першай лізе.

У пачатку 2021 года пачынаў рыхтавацца да новага сезона са «Спадарожнікам», але ў лютым пакінуў каманду і хутка далучыўся да петрыкаўскага «Шахцёра», з якім неўзабаве падпісаў кантракт. Замацаваўся ў аснове петрыкаўскай каманды. У снежні 2021 года пакінуў «Шахцёр».

У сакавіку 2022 года стаў іграком гомельскага «Лакаматыва». У складзе каманды пераважна выхадзіў на замену. Пакінуў гомельскі клуб па заканчэнні сезона 2022.

Сезон 2023 пачаў у складзе мазырскага МНПЗ у Другой лізе.

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за юнацкую зборную (да 19) на мемарыяле Гранаткіна ў 2009 годзе, правёўшы за зборную 4 матчы.

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2020

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Ліды»  

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Бяроза-2010
Катэгорыя:Ігракі ФК Хімік Светлагорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-2 Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі ФК Спадарожнік Рэчыца
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Петрыкаў
Катэгорыя:Ігракі ФК МНПЗ Мазыр
Мануэл Фернандыш

**Мануэ́л Энры́кі Тава́рыш Ферна́ндыш** (; нар. ) — партугальскі футбаліст, паўабаронца іранскага клуба «Сепахан». Ігрок нацыянальнай зборнай Партугаліі (2005—2018).

## Дасягненні 
* Чэмпіён Партугаліі: 2005
* Чэмпіён Расіі: 2018
* Уладальнік Кубка Партугаліі: 2004
* Уладальнік Кубка Іспаніі: 2008
* Уладальнік Кубка Турцыі: 2011
* Уладальнік Кубка Расіі (3): 2015, 2017, 2019

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Бенфіка Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Портсмут
Катэгорыя:Ігракі ФК Эвертан
Катэгорыя:Ігракі ФК Валенсія
Катэгорыя:Ігракі ФК Бешыкташ
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Краснадар
Катэгорыя:Ігракі ФК Кайсерыспор
Катэгорыя:Ігракі ФК Апалон Смірніс
Катэгорыя:Ігракі ФК Сепахан
Колва (прыток Вішэры)

**Ко́лва** () — рака ў Еўрапейскай частцы Расіі, у Пермскім краі, правы прыток ракі Вішэра (басейн Камы).

Даўжыня ракі 460 км. Плошча вадазбору 13 500 км². Сярэдні расход вады 163). Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,3 км ад яе вусця. У верхнім цячэнні рэчышча Колвы камяністае. Ніжэй сяла Камгорт рака набывае раўнінны характар, шырыня рэчышча дасягае 75 м. Жыўленне ракі пераважна снегавое. Замярзае рака ў пачатку лістапада, вызваляецца ад лёду ў канцы красавіка — пачатку мая. Суднаходная на адлегласці 234 км ад вусця.

Прытокі Колвы: Сур’я, Кысур’я, Ямжач, Чышчэва, Вялікі Сусай, Кумай, Нер’я, Нюзім, Аныль, Тулпан, Айя, Чумук, Вялікі Чулан (Гулан), Бярозавая, Вішэрка, Сепія, Ухтым (Ухтыма), Віжаіха, Бубыл, Нізьва, Мудыль, Кемзелка і інш.

Каля ракі знаходзіцца горад Чэрдынь.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река Колва // Государственный водный реестр РФ
* *Алексеевский Н. И., Антонова М. М.* Колва // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Kolva At Kolva // A Regional, Electronic, Hydrographic Data Network For the Arctic Region (R-ArcticNET)

Катэгорыя:Рэкі Пермскага края
Катэгорыя:Басейн Камы
Мельчанка

**Мельчанка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Рыгоравіч Мельчанка - украінскі музыкант, басіст, удзельнік гурта «Воплі Відоплясова»
* Таісія Васілеўна Мельчанка — беларуская пісьменніца.
Колва

**Ко́лва** () — рака ў Еўрапейскай частцы Расіі, у Ненецкай аўтаномнай акрузе і Рэспубліцы Комі, правы прыток ракі Уса (басейн ракі Пячора).

Даўжыня ракі 564 км. Плошча вадазбору 18 100 км². Сярэдні расход вады 195).
Выток ракі знаходзіцца на ўзвышшы Янеймусюр, у Вяліказямельскай тундры. Працякае пераважна ў напрамку на поўдзень. Упадае ва Усу на поўдзень ад сяла Колва. Верхняе і сярэдняе цячэнне ракі знаходзіцца за Палярным кругам. Жыўленне ракі пераважна снегавое. Замярзае ў лістападзе, вызваляецца ад лёду ў красавіку—маі. У паўночнай частцы басейна Колвы вялікая колькасць азёр тэрмакарставага паходжання. Рака суднаходная на 330 км ад вусця.

Прытокі Колвы: Кыка-Шор, Нядэй-Сё, Юн-Яга, Лыатывіс, Сіратывіс, Грубейшор, Ханюку-Ты-Віс, Акілтывіс, Сандзівей (Сандзівэй), Лёк-Хар-Яга (Лёк-Хара-Яга), Харб-Яга, Лука-Шор, Кама-Віс, Лыдую, Анда-Колва, Хата-Яга (Хат-Яга) і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река КОЛВА // Государственный водный реестр РФ
* *Рулёва С. Н.* Колва // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Kolva At Khorey-Ver // A Regional, Electronic, Hydrographic Data Network For the Arctic Region (R-ArcticNET)

Катэгорыя:Рэкі Ненецкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Рэкі Рэспублікі Комі
Катэгорыя:Басейн Пячоры
Таісія Васілеўна Мельчанка

**Таісія Васілеўна Ме́льчанка** (нар. , в. Маркавічы, Гомельскі раён) — беларуская пісьменніца.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1970 годзе Гомельскі ўніверсітэт. У 1971—1997 гадах настаўнічала.

## Творчасць 
Друкуецца з 1963 года. Звяртаецца да гісторыі народа, складаных праблем сучаснасці, чарнобыльскай бяды, тэм смерці і бяссмерця, ролі паэта і паэзіі ў жыцці (паэтычныя зборнікі «Бацькоўскі дом», 1989; «Званок у верасень», 1992; «Каласы болю», 1994; «Добры знак», 1997; «Бярэста памяці», 1998). Выдала зборнік перакладаў сусветнай літаратуры «Сябрына» (1998). 3 1988 года выступае і як празаік, раскрывае маральна-этычныя і сямейныя праблемы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменніцы XX стагоддзя
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Кніжка (страўнік)

: a — стрававод, b — рубец, c — сетка, d — кніжка, e — сычуг, f — тонкая кішка]]
**Кніжка** () — трэці аддзел чатырохкамернага страўніка жвачных жывёл.

Кніжка неабходная для паглынання вады, магнію і лёгкіх тлустых кіслот, якія ўтвараюцца ў працэсе браджэння ў рубцы.

## Будова 
Слізістая абалонка кніжкі ўтварае рухавыя падоўжныя складкі — лісточкі, якія падзяляюць яе на вузкія камеры. Лісточкі маюць розную вышыню і пакрываюць ўсю ўнутраную паверхню, акрамя дна кніжкі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* [Сетка (биол.)](http://slovari.yandex.ru/~книги/БСЭ/Сетка%20(биол.)) // Вялікая Савецкая Энцыклапедыя 

Катэгорыя:Ветэрынарыя
Катэгорыя:Органы жывёл
Катэгорыя:Страўнік
Катэгорыя:Жвачныя
Кніжка (значэнні)

* Памяньшальнае ад Кніга
* Кніжка — аддзел страўніка жвачных жывёл
Леанід Адамавіч Марыніч

**Леані́д Ада́мавіч Мары́ніч** (нар. , Мяцявічы, , Мінская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч і дыпламат. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Узбекістан (2018—2025).

## Біяграфія 
У 1982 годзе скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі, у 2007 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

У 1982—1984 гадах працаваў галоўным інжынерам калгаса «Памяць Ільіча» (Брэсцкі раён); у 1984—1985 гадах — страхар 2 разраду БУ-125 трэста № 16 «Нафтабуд» (Наваполацк); аўтаслесар 3 разраду ўпраўлення механізацыі № 1, фармоўшчык ПА «Мінскжалезабетон» (Мінск); у 1986—1990 гадах працаваў кіраўніком групы праектна-будаўнічага бюро, дырэктарам камбікормавага завода калгаса-камбіната «Памяць Ільіча» (Брэсцкі раён); у 1990—2002 гадах — галоўны інжынер, намеснік старшыні па механізацыі СКП «Астрамечава» (Брэсцкі раён); у 2002—2004 гадах — дырэктар ААТ «Брэстрайсельгасхімія» (г. Брэст); у 2004—2006 гадах — генеральны дырэктар ААТ «Брэсцкі райаграсэрвіс» (г. Брэст); у 2006—2008 гадах — намеснік старшыні, першы намеснік старшыні камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні Брэсцкага аблвыканкама; у 2008—2009 гадах — начальнік Галоўнага ўпраўлення механізацыі і тэхнічнага прагрэсу з Галоўдзяржтэхнагляда Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь; у 2009—2012 гадах — намеснік Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь; у 2012—2018 гадах — першы намеснік Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь; у 2018—2025 гадах — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Узбекістан.

Удавец. Мае двух сыноў.

## Узнагароды 
* медаль «За ўклад у стварэнне Еўразійскага эканамічнага саюза» II ступені (2015).

Катэгорыя:Выпускнікі БДАТУ
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Паслы Беларусі ва Узбекістане
Катэгорыя:Намеснікі міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь
Марыніч

**Марыніч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Леанід Адамавіч Марыніч — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Узбекістан.
* Міхаіл Апанасавіч Марыніч — дзяржаўны дзеяч Беларусі, дыпламат, палітвязень Беларусі, вязень сумлення.
Кубак Турцыі па футболе

**Кубак Турцыі па футболе** () — штогадовы кубак Турцыі, які праходзіць у фармаце алімпійскай сістэмы. У спаборніцтве прымаюць удзел 158 каманд. Першы розыгрыш быў праведзены ў 1962 годзе. Найбольш паспяховы клуб — «Галатасарай», які выйграваў спаборніцтва 18 разоў.

## Пераможцы 
* Галатасарай — 18 разоў
* Бешыкташ — 10
* Трабзанспор — 9
* Фенербахчэ — 7
* Алтай, Анкарагюджу, Генчлербірлігі, Гёзтэпэ, Каджаэліспор — 2
* Бурсаспор, Эскішэхірспор, Сакар’яспор, Кайсерыспор, Каньяспор, Акхісарспор, Сівасспор — 1

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Футбол у Турцыі
Турцыя
15 cm schwere Feldhaubitze M. 94

**15 cm schwere Feldhaubitze M. 94** (*15 cm цяжкая гаўбіца M. 94*) — цяжкая гаўбіца, стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Гаўбіца мела бронзавы ствол, неэфіктыўную сістэму аддачы і невялікую далёкасць стральбы. Гармата была мадыфікавана ў 1899 годзе, атрымаўшы пазначэнне M 99 і магла быць ідэнтыфікавана па яе васьмікутнай форме ствала. Абедзве гаўбіцы маглі быць усталяваныя на самых розных лафетах, уключаючы шырынёй усяго 1,13 метра для выкарыстання ў гарах. Прыкладна з пачатку XX стагоддзя абедзве гарматы (M 94 і M 99) былі мадыфікаваныя, каб павялічыць вугал стральбы да 65 °. Пасля мадыфікацыі яны атрымалі пазначэнні M 94/4 і M 99/4 адпаведна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артылерыя калібра 150 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Гаўбіцы
Старарускае

**Старарускае** (, ) — невялікае сяло ў Сахалінскай вобласці Расіі, уваходзіць у склад Южна-Сахалінскай гарадской акругі. Знаходзіцца паміж рэкамі Вялікі Такой і Чусавая. У сяле знаходзіцца аднайменная чыгуначная станцыя.

Катэгорыя:Населеныя пункты Сахалінскай вобласці