Конунг

[thumb|171px|Надпіс конунг (*kunungi*) на [Хоўгардэнскі рунічны камень|рунічным камені U 11.]]
**Ко́нунг** (, , ) — старажытнаскандынаўскі тытул вярхоўнага ўладара. У эпоху Высокага Сярэднявечча адпавядаў тытулу караля (напр., шведскі кароль Магнус Ладулас).

## Этымалогія і варыяцыі 
Пэўная этымалогія слова дыскусійная і ёсць некалькі версій. Паводле адной з іх **kun* азначае сваяцтва, а тытул — нашчадак кіраўніка. Напрыклад, у Песні пра Рыга малодшым сынам Ярла названы юны Кон, у арыгінале  і значыць «юны нашчадак».

М. І. Сцеблін-Каменскі вызначае паходжанне слова *конунг* даданнем словаўтваральнага суфікса *ingr/ungr* да слова *род* (), а, такім чынам конунг — чалавек з адпаведнага роду, сваяк.

Паводле іншых тэорый, *kuning-az- перакладаецца як «галава абшчыны» або «той, хто належыць жанчыне» ( — жанчына), гэта значыць багіні-маці, што адлюстроўвае статусу конунга як вярхоўнага жраца, але апошняя версія мала імаверная, на што паказвае развіццё тытула ў розных мовах. Напрыклад, у старажытнаанглійскай жанчына будзе , тым часам як род — , а конунг — .

Слова «князь», якое ёсць ва ўсіх славянскіх мовах, па распаўсюджанай версіі таксама роднаснае слову *конунг* праз старажытнагерманскі корань **kun-ing-* і ёсць старажытным агульнаславянскім запазычаннем. Гэта запазычанне сустракаецца і ў іншых негерманскіх мовах: у фінскай і эстонскай — *kuningas*; латышскай — *kungs* (гаспадар) і *ķēniņš* (кароль); літоўскай — *kunigas *ці *kunigaikštis*; саамскай — *gonagas* ці *konagas*; татарскай — *kenäz*; і іншыягл.. У шэрагу выпадкаў запазычанне ішло не непасрэдна, а з пасярэдніцтвам трэцяй мовы, напрыклад, рускай.

Таксама ёсць мноства кенінгаў для абазначэння конунга, такія, напрыклад, як, згаданы ў Беавульфе, *дарыльшчык пярсцёнкаў* — як спосаб аддзячыць сваіх воінаў раздачай ім залатых пярсцёнкаў.

## Сацыяльнае становішча 
Паводле Песні пра Рыга, конунгі выйшлі з асяроддзя ярлаў. Іх з’яўленне звязана з працэсам утварэння нацыянальных дзяржаў. Чым больш узбуйнялася дзяржава, тым больш узвышаўся адзін ярл над усімі астатнімі, бо гэтыя новыя дзяржаўныя ўтварэнні з’яўляліся падчас барацьбы ярлаў за вяршэнства. У выніку ярлы з вярхоўных і самастойных кіраўнікоў ператварыліся ў васалаў конунгаў і іх намеснікаў.

У перыяд да прыняцця хрысціянства конунг выконваў тры функцыі:
* судовую падчас тынга;
* ваенную падчас вайны;
* жрэцкую падчас ахвярапрынашэнняў.

Становішча конунгаў з’яўлялася спадчынным, але для таго, каб узыйсці на прастол, яму патрабавалася ўхваленне народа. Усе сыны і людзі дастатковага паходжання маглі прэтэндаваць на тытул конунга (напрыклад, Отар з Холугаланда дамагаўся тытула конунга). Гэта акалічнасць нярэдка прыводзіла да двоеўладдзя, калі два браты адначасова станавіліся конунгамі.

У ранні перыяд конунг меў адзін або некалькі караблёў, дружыну () і вялікі зямельны надзел — вотчыну. Апошняе нярэдка станавілася прычынай феадальных міжусобіц. У некаторых выпадках конунг не меў зямельных уладанняў і вёў вандроўны лад жыцця на караблі — такіх конунгаў называлі сэконунгамі (марскімі конунгамі).

У якасці жраца, конунг прасіў ухвалення сваіх дзеянняў багамі. Напрыклад, Эйрык Пераможца звяртаўся да Одзіна на трэці дзень бітвы на Фірысвеліры. Таксама конунг кіраваў блотам у важных грамадскіх месцах, такіх як Храм Упсалы. Адмова ад гэтага абавязку магла каштаваць конунгу ўлады. Так здарылася, напрыклад, з Хоканам Добрым, які спрабаваў навязаць хрысціянства супляменнікам, а таксама з Анундам Гордске, які з-за хрысціянскіх перакананняў адмовіўся ўдзельнічаць у блоце і быў зрынуты ў 1070 годзе.

## Гл. таксама 
* Кароль
* Ваявода
* Цар
* Імператар
* Князь

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Тытулы
Катэгорыя:Гісторыя Еўропы