open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Форт Баяр (тэлегульня)

**«Форт Баяр»** (, транскрыпцыя: ) — прыгодніцкае тэлешоу, дзеянне якога разгортваецца ў Біскайскім заліве, ля берагоў Прыморскай Шаранты, у форце Баяр. Першы выпуск выйшаў у эфір французскага тэлеканала  7 ліпеня 1990 года. У прэм’ерны сезон 1990 года гульня называлася «*Ключы ад форта Баяр*».

Тэлегульня здымаецца ў крэпасці, пабудаванай у сярэдзіны XIX стагоддзя ля берагоў Францыі, паміж астравамі  і . «*Форт Баяр*» уяўляе сабой тэлегульню, у якой камандзе ўдзельнікаў неабходна вытрымаць шэраг фізічных і інтэлектуальных выпрабаванняў, каб, выігрываючы ключы і падказкі, атрымаць скарбы форта. Ключы неабходныя для допуску да наступнага этапу, паколькі менавіта яны адчыняюць скарбніцу форта. Падказкі ўяўляюць сабой розныя словы, злучаючы якія між сабой і падбіраючы асацыяцыі, ігракі могуць дайсці да ключавога слова.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:1990 год у гісторыі тэлебачання
Катэгорыя:Тэлевізійныя гульні
Катэгорыя:Інтэлектуальныя гульні
Катэгорыя:Медыяфраншызы
Катэгорыя:Тэлевізійныя франшызы
Венецыянскі кінафестываль 1971

**32-і Венецыянскі кінафестываль** праходзіў з 25 жніўня па 6 верасня 1971 года. На фестывалі не было журы, бо з 1969 па 1979 год фестываль не з’яўляўся конкурсным.

## Зноскі 
Катэгорыя:Венецыянскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1971 года
Катэгорыя:Жнівень 1971 года
Катэгорыя:Верасень 1971 года
Катэгорыя:1971 год у Італіі
Катэгорыя:Падзеі ў Венецыі
Свен Фішэр

**Свен Фішэр** (; нар. , , Зуль, ГДР) — нямецкі біятланіст, чатырохразовы алімпійскі чэмпіён і сяміразовы чэмпіён свету.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Шмалькальдэне. У раннім узросце займаўся лёгкай атлетыкай, у трэцім класе тройчы на тыдзень хадзіў на трэніроўкі.

У верасні 1983 года быў прыняты ў ДЮСШ, дзе перайшоў у біятлон. Пасля здачы экзаменаў праз шэсць гадоў далучыўся да арміі, аднак падзенне Берлінскай сцяны прымусіла Свена завяршыць ваенную кар’еру.

Фішэр пачаў актыўна трэніравацца, але ў 1989 годзе, калі Свену было 18 гадоў, у яго ўзніклі праблемы з надкаленнікамі, звязаныя з занадта хуткім ростам у юнацтве. У выніку яму прыйшлося прапусціць увесь сезон і нават задумацца аб завяршэнні кар’еры. Тым не менш, у сезоне 1990 года Фішэр вярнуўся і ў снежні адсвяткаваў першую перамогу на этапе Кубка Еўропы ў Хохфільцэне. Праз тыдзень дэбютаваў у эстафеце на этапе Кубка свету. У 1992 годзе выступіў у Паклюцы, стаўшы членам асноўнай зборнай Германіі.

У 1993 годзе атрымаў перамогу ў спрынце на чэмпіянаце свету ў Бораўцы, праз год стаў бронзавым прызёрам у індывідуальнай гонцы на Алімпійскіх гульнях. У 1998 годзе перамог у эстафеце, на гульнях-2002 заняў другое месца ў спрынце і эстафеце. Алімпіяда ў Турыне прынесла Фішэру два залатыя (спрынт, эстафета) і адзін бронзавы (гонка пераследу) медалі.

Двойчы выйграваў Кубак свету (1996/97, 1998/99), быў другім (1993/94, 2004/05) і трэцім (1995/96, 1997/98, 1999/2000) у агульным заліку.

На чэмпіянатах свету Фішэр выйграў сем залатых медалёў, з якіх адзін ён здабыў у 1993 годзе ў каманднай гонцы, якая цяпер не праводзіцца, чатыры ў эстафеце (1995, 1997, 2003, 2004) і па адной у індывідуальнай гонцы і ў мас-старце (абедзве ў 1999 г.). Шэсць разоў ён станавіўся віцэ-чэмпіёнам і сем разоў — бронзавым прызёрам.

На этапах Кубка свету ён выйграваў 34 разы і двойчы станавіўся пераможцам у агульным заліку (у 1997 і 1999).

На працягу 1990-х і першай паловы 2000-х гадоў нямецкае трыа Фішэр, Рыка Грос і Франк Люк былі лідарамі як нямецкага, так і сусветнага біятлона, неаднаразова перамагалі як у асабістых спаборніцтвах, так і ў эстафетах на ўсіх найбуйнейшых турнірах.

Адметным знакам Свена Фішэра з’яўлялася тое, што ён заўсёды, нават у самы люты мароз бегаў без пальчатак, у выніку чаго на Фінале Кубка свету ў Ханты-Мансійску ў 2005 годзе абмарозіў рукі і не змог узяць удзел у апошнім старце сезона.

Пасля заканчэння сезона 2006/07 заявіў пра завяршэнне спартыўнай кар’еры. Цяпер Свен Фішэр працуе на нямецкім тэлеканале ZDF.

Жанаты з 2007 года, двое дзяцей.

## Зноскі
Крушэнне лодкі з мігрантамі ля берагоў Грэцыі (2023)

14 чэрвеня 2023 года каля берагоў Грэцыя пацярпела крушэнне лодка, якая перавозіла мігрантаў.

Меркавана 10 чэрвеня судна адправілася з Табрука, Лівія, яе пунктам прызначэння была Італія. У ноч на 14 чэрвеня яна перавярнулася ў міжнародных водах недалёка ад горада Пілас, Грэцыя. Большасць пасажыраў былі з Егіпта, Сірыі і Пакістана.

Колькасць пасажыраў на лодцы ацэньваецца ў 400—750 чалавек, паведамляецца аб выратаванні 104 з іх. Колькасць загінулых — 82 чалавекі, дакладная колькасць зніклых без вестак невядома. Каля 30 чалавек шпіталізаваны ў Пілосе. Чатыры чалавекі з сімптомамі пераахаладжэння былі дастаўлены верталётам у бальніцу горада Каламата. Урад Грэцыі абвясціў трохдзённую жалобу, а таксама ацэньваецца як адно з самых смяротных у Еўропе за апошнія гады. Папярэдняй прычынай называецца перагружанасць.

## Гл. таксама 
* Караблекрушэнне ля Кратонэ (2023)

## Зноскі 
Катэгорыя:Падзеі 14 чэрвеня
Катэгорыя:Чэрвень 2023 года
Катэгорыя:Караблекрушэнні 2023 года
Лі Цзе (архітэктар)

е]]
**Лі Цзе** (, 1065—1110) — архітэктар часоў дынастыі Паўночная Сун, аўтар класічнага трактата па архітэктуры «» (营造法式, «Будаўнічыя стандарты», 1103 год), першага ў сваім родзе, які захаваўся цалкам. У ім утрымліваліся палажэнні, якія на некалькі стагоддзяў вызначылі развіццё традыцыйных кітайскіх архітэктурных канонаў.

Лі Цзе апрацаваў шматлікія творы папярэднікаў і напісаў уласны трактат, які прадставіў імператару .

У 2006 годзе пахаванне Лі Цзе на яго радзіме ў  (Хэнань) прызнана аб’ектам з дзяржаўнай аховай.

## Літаратура 
* James Stevens Curl, Susan Wilson: *The Oxford Dictionary of Architecture*. Oxford University Press, 2015, ISBN 9780199674985, S. 441
* Klaas Ruitenbeek: *Carpentry and Building in Late Imperial China*. Brill, 1996, S. 27
* Needham, Joseph (1986). *Science and Civilization in China: Volume 4, Part 3*. Taipei: Caves Books, Ltd.
* Steinhardt, Nancy Shatzman (1997). *Liao Architecture*. Honolulu: University of Hawaii Press.
* Steinhardt, Nancy Shatzman. "The Tang Architectural Icon and the Politics of Chinese Architectural History, " *The Art Bulletin* (Volume 86, Number 2, 2004): 228—254.
* Steinhardt, Nancy Shatzman. «The Tangut Royal Tombs near Yinchuan», Muqarnas: An Annual on Islamic Art and Architecture (Volume X, 1993): 369—381.
* Guo, Qinghua. «Yingzao Fashi: Twelfth-Century Chinese Building Manual», Architectural History: Journal of the Society of Architectural Historians of Great Britain (Volume 41 1998): 1-13.
* 李约瑟《中国科学技术史》第四卷第三分册第二十八章 《土木工程》 第92-93页 北京科学出版社 2008 ISBN 987-7-03-022422-4
* 宋 李诫 《营造法式》 中国书局 2006 ISBN 7-80568-974-1/K.168
* 梁思成 《营造法式注释序》· 李诫 《梁思成全集》 第七卷 7-9 ISBN 7-112-04431-6

Катэгорыя:Архітэктары Кітая
Катэгорыя:Архітэктары XII стагоддня
Рыка Грос

**Рыка Грос** (ням.: Ricco Groß; нар.  года, Бад-Шлема, акруга Карл-Маркс-Штат, ГДР) — адзін з самых тытулаваных нямецкіх біятланістаў, чатырохразовы алімпійскі чэмпіён, дзевяціразовы чэмпіён свету па біятлоне. Мае на сваім рахунку некалькі стартаў у кубку свету па лыжных гонках.

## Біяграфія 
Рыка Грос нарадзіўся ў пасёлку Бад-Шлема на паўднёвым усходзе Германіі, зараз жыве ў Рупольдынгу — адным з найбуйнейшых цэнтраў сусветнага біятлона. Біятлонам Рыка захапіўся ў 1983 годзе, а ў 1990 годзе трапіў у нацыянальную зборную каманды Германіі.

Перамог у эстафетах на зімовых Алімпійскіх гульнях 1992, 1994 і 1998 гадоў і на Чэмпіянатах свету 1991, 1995 і 1997 гадоў. Рыка Грос у далейшым выйграў эстафетнае золата зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года і чэмпіянатаў свету 2003 і 2004 гадоў. Першую перамогу ў індывідуальным спаборніцтве на чэмпіянаце свету Грос атрымаў у 1997 годзе ў Брэзна-Асрблье. У сезоне 2006/2007 гадоў ён скончыў кар’еру ў біятлоне.

Са жніўня 2015 па 30 красавіка 2018 года быў старшым трэнерам мужчынскай зборнай Расіі па біятлоне. У маі 2018 года нямецкі спецыяліст узначаліў мужчынскую зборную Аўстрыі па біятлоне.
Юр’еўскі павет (Ліфляндская губерня)

**Юр’еўскі павет** (да 1893 года — **Дэрпцкі павет**) — адміністрацыйная адзінка Ліфляндскай губерні Расійскай імперыі, затым Эстоніі, якая існавала ў 1745—1940 гадах. Павятовы горад — Юр’еў (Дэрпт).

## Гісторыя 
Дэрпцкі павет створаны ў 1745 годзе ў складзе Рыжскай губерні. У 1796 годзе пасля пераўтварэння Рыжскага намесніцтва Дэрпцкі павет увайшоў у склад Ліфляндскай губерні. Дэрпцкі павет быў перайменаваны ў *Юр’еўскі* Указам імператара Аляксандра III ад 14 студзеня 1893 года.

Пасля таго, як ў выніку Лютаўскай рэвалюцыі і на паставе палажэння Часовага ўрада Расіі ад 30 сакавіка 1917 года «Аб аўтаноміі Эстляндыі» Ліфляндская губерня была падзелена, Юр’еўскі павет разам з іншымі паветамі паўночнай Ліфляндыі з пераважна эстонскім насельніцтвам увайшоў у склад Эстляндскай губерні.

У 1918—1940 гады павет з’яўляўся часткай тэрыторыі незалежнай Эстонскай Рэспублікі і насіў эстонскую назву Тартускі павет ().

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 1897 года насельніцтва павета складала 190 317 чалавек, у тым ліку ў Юр’еве — 42 308 жыхароў:
* эстонцы — 165 101 чал. (86,8 %),
* рускія — 13 726 чал. (7,2 %),
* немцы — 8 358 чал. (4,4 %),

## Адміністрацыйны падзел 
У 1913 годзе ў павеце было 68 валасцей.

## Гл. таксама 
* Гісторыя Эстоніі
* Тартумаа

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паветы Ліфляндскай губерні
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Эстоніі
Жэнеўева Мбэлек

**Жэнеўева Мбэлек** (нар. , Камерун) — камерунская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Камеруна.

## Клубная кар’ера 
Пасля чатырох сезонаў у чэмпіянаце Ізраіля ў лютым 2023 года падпісала кантракт з клубам турэцкай Суперлігі «Фенербахчэ».

## Дасягненні 
*   Чэмпіёнка Беларусі: 2015
*  Уладальніца Кубка Беларусі: 2015
*  Уладальніца Суперкубка Беларусі: 2016

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* NGO NBELECK JOINS FENERBAHCE

Катэгорыя:Футбалісткі Камеруна
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Фенербахчэ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Лувес Мінпраф
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Спортынг Уэльва
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Кір’ят-Гат
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Макабі Кішранот Хадэра
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2015
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2019
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Камеруна па футболе
Алена Васілеўна Дземідовіч

**Алена Васілеўна Дземідовіч** (нар. ) — беларускі гісторык. Спецыяліст па знешняй палітыцы Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай у першай трэці XVII стагоддзя. Кандыдат гістарычных навук (2012), дацэнт.

## Біяграфія 
Скончыла гістарычны факультэт БДУ, пасля магістратуру і аспірантуру. Абараніла ў 2012 годзе кандыдацкую дысертацыю «Вялікае Княства Літоўскае ў знешнепалітычных адносінах Рэчы Паспалітай з Расіяй і Швецыяй у першай трэці XVII ст.».

Працуе ў БДУ: выкладчыца кафедры гісторыі Беларусі Старажытнага часу і Сярэдніх вякоў, дацэнт кафедры міжнародных адносін факультэта міжнародных адносін. Стажыравалася ў Польшчы.

## Навуковая дзейнасць 
Напрамкі даследаванняў: гісторыя міжнародных адносін Новага часу, палітычная і сацыяльная гісторыя краін Усходняй і Паўночнай Еўропы ў XVI—XVII стагоддзях.

## Бібліяграфія 
* Вялікае Княства Літоўскае ў адносінах Рэчы Паспалітай з Расіяй і Швецыяй у першай трэці XVII ст. Мінск, 2021.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Анатоль Віктаравіч Дземідовіч

**Анатоль Віктаравіч Дземідовіч** (нар. , в. Вялікае Сяло, Шчучынскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі гісторык. Спецыяліст па гістарыяграфіі культуры Адраджэння ў Вялікім Княстве Літоўскім. Кандыдат гістарычных навук (2009), дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў в. Вялікае Сяло Шчучынскага раёна.

Скончыў у 2002 годзе гістарычны факультэт ГрДУ імя Я. Купалы, у 2007 годзе — аспірантуру. Абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Культура эпохі Адраджэння ў Вялікім Княстве Літоўскім у расійскай і беларускай гістарыяграфіі другой паловы XIX — пачатку XX ст.».

У 2002—2004 гадах працаваў настаўнікам гісторыі СШ № 16 г. Гродна. У 2004—2010 гадах выкладчык сацыяльна-гуманітарных дысцыплін Лідскага каледжа ГрДУ імя Я. Купалы. З 2010 года ў Баранавіцкім дзяржаўным універсітэце: старшы выкладчык, дацэнт кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін, загадчык кафедры педагогікі і сацыяльна-гуманітарных дысцыплін, дацэнт кафедры агульнаправавых дысцыплін і дзяржаўнага кіравання.

## Навуковая дзейнасць 
Напрамкі даследаванняў: дарэвалюцыйная расійская і беларуская гістарыяграфія; метадалогія гістарычнай навукі і крыніцазнаўства;
пытанні сацыяльна-эканамічнага, культурнага, канфесійнага развіцця ВКЛ; гісторыя сельскай гаспадаркі Беларусі; краязнаўства.

## Бібліяграфія 
* Формирование ренессансных идей и представлений в культуре Беларуси в освещении российской и белорусской историографии (вторая половина XIX — первая треть XX века). Барановичи, 2016; 2018.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Чэмпіянат Расіі па футболе сярод жанчын

**Чэмпіянат Расіі па футболе сярод жанчын** праводзіцца з 1992 года. Найболей тытулаваны клуб у Расіі — пермская «Зорка-2005» (6 чэмпіёнскіх тытулаў).

## Пераможцы 
Пераможца лігі атрымлівае залатыя медалі чэмпіянату Расіі па футболе і права прадстаўляць у наступным сезоне Расіі у Лізе чэмпіёнаў.

## Сумарная табліца прызёраў 
## Крыніцы
Ганаровы донар СССР

**Ганаровы донар СССР**  — нагрудны знак, зацверджаны Указам Прэзідыўма Вярхоўнага Савета СССР ад 24 чэрвеня 1944 года.

## Парадак уручэння 
Нагрудным знакам «Ганаровы донар СССР» узнагароджваліся асобы, якія шматразова здалі кроў для выратавання жыцця хворых і пацярпелых пры абароне сацыялістычнай Айчыны, ахове дзяржаўнай мяжы СССР і грамадскага парадку, стыхійных бедствах і няшчасных выпадках, адначасова праводзяць работу па ўключэнні насельніцтва ў шэрагі донараў.

Узнагароджанне нагрудным знакам «Ганаровы донар СССР» ажыццяўлялася Выканаўчым камітэтам Саюза таварыстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца СССР, Міністэрствам аховы здароўя СССР, начальнікам Цэнтральнага ваенна — медыцынскага ўпраўлення Міністэрства абароны СССР, начальнікам медыцынскага ўпраўлення Міністэрства ўнутраных спраў СССР і начальнікам ваенна-медыцынскага ўпраўлення Камітэта дзяржаўнай бяспекі СССР.

Парадак падання да ўзнагароджання нагрудным знакам «Ганаровы донар СССР» зацвярджалася сумесна выканаўчым камітэтам Саюза таварыстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца СССР, Міністэрствам аховы здароўя СССР і адпаведнымі медыцынскімі службамі Міністэрства абароны СССР, Міністэрства ўнутраных спраў СССР, Камітэта дзяржаўнай бяспекі СССР.

Нагрудны знак «Ганаровы донар СССР» носіцца на правым баку грудзей і размяшчаецца ніжэй дзяржаўных узнагарод СССР. Разам з нагрудным знакам «Ганаровы донар СССР» узнагароджанаму ўручалася пасведчанне ўстаноўленага ўзору. Для заахвочвання донараў заснаваны таксама знакі «Донар СССР» трох ступеняў і «Кропля крыві».

За ўсю гісторыю існавання дадзенага знака ім было адзначана каля 50000 чалавек. У 1980-1990-х гадах да знака пры ўручэнні дадавалася яго паменшаная копія (фрачны знак або фрачнік), і пасведчанне аб прысваенні звання. Колькі было выдадзена фрачнікаў дакладна невядома, але, як мяркуецца, каля 12000 штук. І знак, і фрачнік вырабляліся з алюмінія і мацаваліся да адзення з дапамогай шпількі. Лекары і донары дадзены знак называюць «ордэнам крыві».

## Цікавыя факты 
Да моманту атрымання звання «Ганаровы донар СССР» донары, па стане на 1991 год, у сярэднім здавалі 22 літра крыві.

Былі выпадкі дапамогі савецкіх донараў пацярпелым у Афрыцы. 19 красавіка 1984 года пасля выбуху будынка ў ангольскім горадзе Уамба спатрэбілася кроў для пералівання пацярпелым. Першымі на дапамогу параненым прыйшлі савецкія медыкі і ваенныя саветнікі. У тым жа годзе пасля падрыву дыверсантамі нямецкага судна «Арэндзее» у порце Луанды савецкія грамадзяне аддалі донарскую кроў нямецкім маракам.

## Літаратура 
* Грибанов Э. Д. Медицина в необычном // М., Советская Россия, 1988.
* Доманк А. С. Знаки воинской доблести // М., Патриот, 1990.

Катэгорыя:Ганаровыя донары СССР
Кетчэнеры

**Кетчэнеры** (, ) — пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Кетчэнераўскага раёна Рэспублікі Калмыкія і Кетчэнераўскага сельскага муніцыпальнага ўтварэння ў яго складзе. Размешчаны ў бэльцы Амта-Бургусце, за 120 км на поўнач ад Элісты.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Калмыкіі
Бурлінскі раён (Алтайскі край)

**Бурлінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Бурла, размешчанае за 450 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Раён размешчаны ў паўночна-заходняй частцы края. Мяжуе з Хабарскім, Нямецкім нацыянальным, Слаўгарадскім раёнамі края, Новасібірскай вобласцю і Рэспублікай Казахстан.

Рэльеф — раўнінны. Запасы гліны, пяску. Клімат — рэзка кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −16,8&nbsp;°C, ліпеня +20,8&nbsp;°C. Колькасць атмасферных ападкаў 275 мм. На тэрыторыі раёна маюцца азёры Крывое, Кабанье, Пясчанае, Вялікае Тапольнае, Хамуцінае, працякае рака Бурла.

Глебы цёмна-каштанавыя паўднёвыя чарназёмы. Расліннасць прадстаўлена галоўным чынам стэпавай травой (палын, ціпчак). Насяляюць: са звяроў — казуля, заяц, ліса, суслік; з птушак — качка, гусь, чапля.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Хабарскі раён

**Хабарскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Хабары, размешчанае за 360 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на паўночным захадзе края на мяжы з Новасібірскай вобласцю. Рэльеф — раўнінны. Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −19,9&nbsp;°C, ліпеня +19&nbsp;°C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў — 312 мм.

Плошча — 2800 км².

Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Бурла, Кур’я. Азёры Тапольнае, Наваплотаўскае, Траўнае, Рыга, Багацкае, Леннае, Сметнае. Глебы — паўднёвыя чарназёмы. Прыкладна 55 % плошчы раёна — ралля, 20 % — пашы. Растуць бяроза, асіна, хвоя. Фауна — ліса, заяц, андатра, лось, казуля; з птушак — вадаплаўныя.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Яшкульскі раён

**Я́шкульскі раён** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэспублікі Калмыкія Расійскай Федэрацыі, у межах якой утвораны муніцыпальны раён Я́шкульскае раённае муніцыпальнае ўтварэнне.

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Яшкуль.

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі раёна — 11769 км². Раён мяжуе на захадзе з Цалінным раёнам, на поўначы — з Кетчэнераўскім і Юсцінскім раёнамі, на ўсходзе — з Астраханскай вобласцю, на паўднёвым усходзе і поўдні — з Чорназемельскім раёнам, на паўднёвым захадзе — з Ікі-Бурульскім раёнам. Адлегласць ад раённага цэнтра да г. Эліста — 93 км. Па тэрыторыі раёна праходзіць федэральная аўтадарога Р216 (Астрахань — Эліста), рэгіянальныя аўтадарогі Яшкуль — Камсамольскі — Артэзіян, Ута — Цаган Аман.

Раён знаходзіцца ў зоне паўпустыняў, практычна цалкам у межах Прыкаспійскай нізіны. Паўднёвы захад раёна часткова размешчаны на ўсходніх схілах Ергенінскага ўзвышша.

Гідраграфічная сетка на тэрыторыі Яшкульскага раёна развіта вельмі слаба. Рэкі Яшкульскага раёна адносяцца да катэгорыі малых рэк Калмыкіі і яны прадстаўлены вадацёкамі ўсходняга схілу Ергенінскага ўзвышша. У паўднёва-заходняй частцы раёна з захаду на ўсход працякаюць рэчкі Яшкуль, Эліста, Бурата-Сала, Улан-Зуха, якія належаць да бяссцёкавых басейнаў і летам перасыхаюць, утвараючы асобныя плёсы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Калмыкіі
Акцябрскі раён (Калмыкія)

**Акцябрскі раён** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэспублікі Калмыкія Расійскай Федэрацыі, у межах якой утвораны муніцыпальны раён Акцябрскае раённае муніцыпальнае ўтварэнне.

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Вялікі Царын ( — *Вялікі луг*).

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі раёна — 3 686 км², у тым ліку землі сельскагаспадарчага прызначэння — 3421,5 км², з іх ралля — 525,2 км², пашы — 2819,6 км². Адлегласць ад раённага цэнтра да г. Эліста — 276 км. Тэрыторыя раёна размешчана ў паўночнай частцы рэспублікі ў Прыкаспійскай нізіне.

Раён уваходзіць у паўпустынную прыродную зону, характарызуецца кантынентальным засушлівым кліматам, у спякотным і ўмерана гарачым падраёнах сухога агракліматычнага пояса.

Рэльеф раёна ўяўляе сабой слабашырокахвалістую раўніну. Хвалістасць рэльефу абумоўлена вялікім распаўсюджваннем стэпавых і ліманных паніжэнняў. У раёне сустракаюцца бурыя напаўпустынныя саланцаватыя глебы, саланцы напаўпустынныя тыповыя, саланчакі, пяскі.

Раён мяжуе на ўсходзе з Астраханскай вобласцю, на паўночным захадзе — з Маладэрбетаўскім, на паўднёвым захадзе — з Кетчэнераўскім і на поўдні — з Юсцінскім раёнамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Калмыкіі
Гарадавікоўскі раён

**Гарадавікоўскі раён** (, ; у 1930—1960 гадах — *Заходні раён*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэспублікі Калмыкія Расійскай Федэрацыі, у межах якой утвораны муніцыпальны раён Гарадавікоўскае раённае муніцыпальнае ўтварэнне.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Гарадавікоўск.

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі раёна — 1099 км². Адлегласць ад раённага цэнтра да г. Эліста — 251 км. У раёне — развітая сетка аўтадарог. Асноўныя аўтадарогі — Сальск — Гарадавікоўск, Гарадавікоўск — Тахта (на Іпатава), Гарадавікоўск — Яшалта, Гарадавікоўск — Родыкі (на Стаўрапаль і Краснагвардзейскае).

Раён мяжуе на паўночным усходзе з Яшалцінскім раёнам, на паўднёвым усходзе і поўдні — са Стаўрапольскім краем, на захадзе і поўначы — з Растоўскай вобласцю.

Асноўныя рэкі — Егарлык, Башанта, Вялікі Гок. У паўднёва-ўсходняй частцы раёна размешчана Гарадавікоўскае вадасховішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Калмыкіі
Уладзімір Расціслававіч Янкоўскі

**Уладзі́мір Расцісла́вавіч Янко́ўскі** (нар. 17 ліпеня 1960, Мінск, БССР, СССР) — беларускі акцёр, кінарэжысёр.

## Біяграфія 
У 1972—1977 гадах навучаўся ў мастацкай школе на аддзяленні станковай графікі. У 1978 годзе паступіў у Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (скончыў у 1982 акцёрскае аддзяленне інстытута).

Па сканчэнні навучання працаваў мастаком-мультыплікатарам на кінастудыі «Беларусьфільм» (1977—1978), акцёрам Рускага драматычнага тэатра імя Горкага

## Сям’я 
Бацька — народны артыст СССР Расціслаў Іванавіч Янкоўскі. Уладзімір Янкоўскі мае брата Ігара, таксама акцёра.

У 2011 годзе ажаніўся з актрысай аднаго з сваіх кліпаў. З Вольгай маюць сына Івана.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* КінаПоіск 
* *Ірэна Кацяловіч* Уладзімір Янкоўскі: «Купалу» я зрабіў так, як разумею і ўмею  // Выдавецкі дом «Звязда»

Катэгорыя:Акцёры тэатра СССР
Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Катэгорыя:Кінаакцёры СССР
Катэгорыя:Кінаакцёры Беларусі
Катэгорыя:Кінарэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Сцэнарысты Беларусі
Катэгорыя:Прадзюсары Беларусі
Тацынская

**Тацынская** () — станіца (з 1959 па 1992 гады пасёлак гарадскога тыпу Тацынскі) у Растоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Тацынскага раёна і Тацынскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 9144 чал. (2021). Заснавана ў 1881 годзе. Размешчана за 230 км на паўночны ўсход ад Растова-на-Доне.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Іван Мікалаевіч Банаў — Герой Савецкага Саюза

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Растоўскай вобласці
Кухар

**Кухар (прафесія)**

## Прозвішча 
* Кацярына Ігараўна Кухар — украінская прыма-балерына
Сцяпан Халтурын (фільм)

**«Сцяпан Халтурын»** — мастацкі фільм-біяграфія Сцяпана Халтурына, аднаго з першых рабочых-рэвалюцыянераў, тэрарыста, арганізатара «Паўночнага Саюза рускіх рабочых». Прэм’ера — 7 красавіка 1925 года. Сцэнар быў напісаны вядомым гісторыкам .

## Сюжэт 
Сюжэт карціны ўзнаўляе мастацкімі сродкамі біяграфію Сцяпана Халтурына на фоне сапраўдных гістарычных падзей. Упершыню даецца карціна рэвалюцыйнай барацьбы «Народнай волі», членам выканкама якой Халтурын стаў у 1881 годзе, пасля здзяйснення гучнага тэракту —  на цара Аляксандра ІІ шляхам падрыву Зімняга палаца ў лютым 1880 года. Працягам яго барацьбы стаў саўдзел у забойстве адэскага ваеннага пракурора У. С. Стрэльнікава, пасля чаго С. Халтурын быў арыштаваны, судзімы і пакараны.

## У ролях 
## Заўвагі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя фільмы пра XIX стагоддзе
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Нямыя фільмы
Стрэльбішча

]]
ным цэнтры ў Рупольдынгу]]
**Стрэ́льбішча** — спецыяльна абсталяваны ўчастак мясцовасці для правядзення стрэльбаў са стралковай зброі, гранатамётаў, лука і інш., правядзення заняткаў па агнявой падрыхтоўцы і спартыўных спаборніцтваў. Падзяляюцца на вайсковыя і спартыўныя.
)]]
На **вайсковых стрэльбішчах** звычайна ствараюцца ўчасткі з разліку адначасовага правядзення навучальных стрэльбаў з аўтаматаў, кулямётаў, у тым ліку з баявых машын, снайперскіх вінтовак, пісталетаў, гранатамётаў і ўчасткі для кідання ручных гранат. Тэрыторыя вайсковага стрэльбішча ўключае рубяжы адкрыцця і спынення агню, мішэннае поле, тылавы раён, пункты кіравання і выдачы боепрыпасаў, палосы бяспекі, вучэбныя гарадкі і інш. На стрэльбішчы можа быць абсталяваны цір, у якім праводзіцца праверка зброі, давядзенне яе да нармальнага бою, навучанне стральбе на дыстанцыях да 100 м. Для арганізацыі вайсковага стрэльбішча выбіраецца мясцовасць удалечыні ад населеных пунктаў, шашэйных дарог і чыгунак, суднаходных рэк, паветраных трас і інш. Як правіла, вайсковае стрэльбішча ўваходзіць у склад вучэбнага цэнтра.

**Спартыўнае стрэльбішча** — гэта спецыяльнае збудаванне адкрытага тыпу для стральбы з вінтовак, пісталетаў, гладкаствольнай і іншай зброі. На іх вызначаюцца лініі агню, лініі мішэней. Абсталёўваюцца цірамі, бліндажамі, устаноўкамі кіравання мішэнямі і інш. Спартыўныя стрэльбішчы могуць уваходзіць у склад стралковых стадыёнаў і цэнтраў (напрыклад, біятлонных).

## Гл. таксама 
* Стэндавая стральба
* Стральба з лука

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* *Авдеев В. П.* Тиры и стрельбища. — М.: Издательство ДОСААФ, 1977. — 111 с. с ил.

## Спасылкі 
* Стрельбище // Інтэрнэт-партал Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі
* Стрэльбішча // Юрыдычны слоўнік на сайце Нацыянальнага цэнтра прававой інфармацыі Рэспубликі Беларусь
* ГОСТ Р 70315—2022. СТРЕЛКОВЫЕ ОБЪЕКТЫ. Классификация. Термины и определения

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Тэорыя і тактыка стральбы
Катэгорыя:Спартыўныя збудаванні
Луке

**Луке** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Леапольда Луке — аргенцінскі футбаліст

## Тапонім 
* Луке (возера)
Стрынгер (авіяцыя)

, зняты ў Музеі навукі ў Лондане. Бачны стрынгеры, шпангоўты і абшыўка]]
**Стры́нгер** ( ад *string* — звязка, шнур, строчка, прывязваць, змацоўваць) — падоўжны элемент сілавога набору корпуса лятальнага апарата, ракеты.

Асноўнае прызначэнне стрынгераў ва ўспрыманні восевых нагрузак сціскання і расцяжэння. Таксама стрынгеры ўспрымаюць аэрадынамічныя нагрузкі, мацуюць абшыўку і павышаюць яе жорсткасць.
у на самалёце Boeing 787 Dreamliner]]
У залежнасці ад прызначэння адрозніваюць стрынгеры тыпавыя (забяспечваюць жорсткасць канструкцыі), стыкавыя (па стыках абшыўкі) і ўзмоцненыя (у месцах дзеяння засяроджаных нагрузак або па краях выразаў у абшыўцы). Для павышэння жывучасці канструкцыі ў месцах магчымага з’яўлення папярочных трэшчын у абшыўцы ставяцца стрынгеры матэрыялаў з высокай трываласцю, якія выконваюць ролю абмежавальнікаў распаўсюджвання трэшчын. Стрынгеры крыла ствараюцца са зменнай плошчай у папярочным сячэнні, якая памяншаецца да канца крыла, што дае магчымасць паніжэння масы і стварэння аднолькава трывалай канструкцыі.

Сучасныя самалёты адрозніваюцца стрынгерамі з гнутых і прасаваных адкрытых і закрытых профіляў з крокам устаноўкі 150—400 мм. Таўшчыня сценкі стрынгераў звычайна знаходзіцца ў межах 0,5—3 мм.

## Літаратура 
* 
* Стрингер // Авиация: Энциклопедия / Гл. ред. Г. П. Свищев. — Москва : Большая рос. энцикл. : Центр. аэрогидродинам. ин-т, 1994. — 735,[1] с. : ил.; 27 см; ISBN 5-85270-086-X (В пер.).

## Спасылкі 
* Стрингер самолёта. Стрингер крыла самолёта // Avia.pro

Катэгорыя:Канструкцыя лятальных апаратаў
Катэгорыя:Касмічная тэхніка
Ікі-Бурульскі раён

**Ікі-Бурульскі раён** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэспублікі Калмыкія Расійскай Федэрацыі, у межах якой утвораны муніцыпальны раён Ікі-Бурульскае раённае муніцыпальнае ўтварэнне.

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Ікі-Бурул.

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі раёна — 6363 км². Адлегласць ад горада Элісты — 66 км.

Ікі-Бурульскі раён мяжуе:

* на захадзе — з Прыютненскім раёнам і гарадской акругай Эліста;
* на паўночным захадзе — з Цалінным раёнам;
* на поўначы — з Яшкульскім раёнам (п. Таўн-Гашун);
* на ўсходзе — з Чорназямельскім раёнам;
* на поўдні — са Стаўрапольскім краем.
У геаграфічным плане раён уключае тры геамарфалагічныя зоны: большую частку раёна займае паўднёва-ўсходняя частка Ергенінскага ўзвышша, усход і паўночны ўсход раёна займае Прыкаспійская нізіна, паўднёвую ўскраіну — Кума-Маныцкая ўпадзіна.

Асноўныя рэкі — Усходні і Заходні Маныч (на мяжы са Стаўрапольскім краем), Улан-Зуха і іншыя. Большасць рэк раёна летам перасыхае. Асноўныя вадаёмы — возера Лысы Ліман, Чаграйскае вадасховішча.

### Клімат 
Клімат рэзка кантынентальны — лета гарачае і вельмі сухое, зіма маласнежная, часам з вялікімі халадамі. Максімальная тэмпература ліпеня — +42&nbsp;°C, мінімальная тэмпература студзеня — мінус 34—36&nbsp;°C, сярэдняя тэмпература студзеня — мінус 5—8&nbsp;°C, сярэдняя тэмпература ліпеня — плюс 23—26&nbsp;°C. Вегетацыйны перыяд з тэмпературай вышэй за 10&nbsp;°C працягваецца ад 180 да 213 дзён. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — ад 210 да 340 мм. Сухасць клімату ўзмацняецца з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Калмыкіі
Цэбар

**Цэ́бар** — вялікая пасудзіна для вады ці іншых вадкасцяў, на верхнім боку якой з процілеглых бакоў размешчаны выступы з адтулінамі ці ручкі («вушы»), якія выкарыстоўваюцца для пераноскі двума ці больш людзьмі.

Драўляны цэбар — адкрыты бандарны выраб, у якім вушы зроблены з дапамогай двух даўжэйшых дошчачак-клёпак, а у іх верхняй частцы, якая выступае, знаходзяцца адтуліны для палкі для пераноскі. Тыповая ёмістасць драўлянага цэбару — ад 60 да 120 літраў.

Металічны цэбар (звычайна для малака) мае ёмістасць 18 ці 36 літраў, вырабляецца з алюмінію або сталі (нержавеючай або луджанай дэкапаванай), мае ручкі для пераноскі.

## Літаратура 
* Цэ́бар; цэ́брык // 

Катэгорыя:Ёмістасці
Катэгорыя:Бандарныя вырабы
Катэгорыя:Беларускі народны побыт
Алена Рыгораўна Дзянісава

**Алена Рыгораўна Дзянісава** (дзявочае прозвішча **Фурс**; нар. , Пінск) — беларускі гісторык. Спецыяліст па гісторыі Турава-Пінскай праваслаўнай епархіі ў XI—XVII стагоддзях. Кандыдат гістарычных навук (2009), дацэнт (2012).

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Пінску. Скончыла ў 1995 годзе гістарычны факультэт БДУ, у 2002 годзе — аспірантуру. У 2009 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Праваслаўныя манастыры Турава-Пінскай епархіі ў грамадскім жыцці на беларускіх землях у XI—XVII стст.».

У 1995—1996 гадах працавала настаўнікам Нарачанскай СШ. З 2003 года выкладчык, дацэнт кафедры гісторыі Беларусі Старажытнага часу і Сярэдніх вякоў БДУ.

## Навуковая дзейнасць 
Напрамкі даследаванняў: канфесійная гісторыя Беларусі канца X&nbsp;— XVIII стагоддзяў, праваслаўныя манастыры, гісторыя адукацыі і культуры беларускіх зямель у часы Вялікага Княства Літоўскага.

## Бібліяграфія 
* Гісторыя Беларусі: дапаможнік: у 4 ч. Ч. 1. Мінск, 2018.
* Да сваёй гісторыі: Сярэднявечча і Ранні Новы час: зборнік навуковых артыкулаў, прысвечаных памяці Паўла Лойкі. Смаленск, 2013.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Франк Люк

**Франк Люк** (ням.: Frank Luck; нар. , , Зуль) — нямецкі біятланіст, двухразовы алімпійскі чэмпіён, 11-разовы чэмпіён свету, шматразовы прызёр Алімпійскіх гульняў і чэмпіянатаў свету.

Завяршыў кар’еру ў пачатку сезона 2004/05.

## Спартыўная кар’ера 
Выступаў спачатку за зборную ГДР, пазней — за зборную Германіі.

З дзяцінства Франк Люк захапляўся лыжнымі гонкамі, аднак у 1980 годзе перайшоў у біятлон. У 1988 годзе 21-гадовы Франк атрымлаў права стартаваць на зімовых Алімпійскіх гульнях у Калгары, дзе ён у спрынтарскай гонцы паказвае шосты вынік.

У наступным годзе Люк становіцца двухразовым чэмпіёнам свету, заваяваўшы два залатыя медалі ў спрынце і ў эстафеце на Чэмпіянаце свету ў Фейстрыцы. З-за хваробы ён быў вымушаны прапусціць зімовыя Алімпійскія гульні 1992 года ў Альбервіле, аднак ужо праз два гады, на Алімпіядзе ў Лілехамеры, ён становіцца алімпійскім чэмпіёнам.

Апошнім у кар’еры Франка Люка стаў сэзон 2003/2004.
Доу-гун

**Доу-гун** (— карніз, выступ)&nbsp;— шмат’ярусны кранштэйн для апоры моцна вынесенага перакрыцця або даху ў кітайскай старажытнай і сярэднявечнай архітэктуры. Складаецца з двух шматкроць паўтораных у пэўным парадку элементаў:  — кубападобнага бруска са скошанымі ўнізе бакамі і  — выцягнутага бруска-кранштэйна. Падобная сістэма сустракаецца таксама ў архітэктуры Карэі (пад назвай «тукор») і Японіі (пад назвай «кумагата хідзікі» або «ток’я»).

## Канструкцыя 
Доу-гун — гэта сетка драўляных апор, якія ствараюць каркас у традыцыйным кітайскім будынку, сцены якога не валодаюць апорнай здольнасцю (могуць быць выкананы з тонкага матэрыялу).

Гэтую сетку кранштэйнаў фармуюць два галоўных элемента — доу і гун. Доу ўяўляе сабой вялікі драўляны блок з пазай для мацавання Гуна — дугападобнага кранштэйна. Сетка па чаргаванні  і  можа паўтарацца некалькі разоў. Чым больш ярусаў стварае доу-гун, тым вышэй лічыцца ранг будынка.

Функцыяй доу-гун з’яўляецца перанос вагі з вертыкальных бэлек (або калон) на гарызантальныя бэлькі, што дазваляе стварыць вялікі вынас дахаў у шырыню. Такая канструкцыя робіць будынак эластычным і ўстойлівым падчас землятрусу.

Акрамя *доу* і *гун* дапаможным элементам архітэктуры доу-гун з’яўляецца *ан* — бэлька, якая ляжыць наўскасяк. Аны патрэбныя для таго, каб навесіць яшчэ больш гунаў і лепш размеркаваць нагрузку з даху на калоны.

## Гісторыя 
Доу-гун паўстаў у Кітаі яшчэ да нашай эры як элемент драўлянай архітэктуры. У  (722—476 гг. да н. э.) стаў звычайнай з’явай, а затым атрымаў развіццё ў перыяд дынастый Тан (618—907 гады) і Сун (960—1279). Пасля перыяду дынастыі Сун доу-гун выкарыстоўваўся ў асноўным у манументальнай архітэктуры палацаў і храмаў.

## Галерэя 

Файл:Foguang Temple 5.JPG|Доу-гун у храме Фогуан
Файл:Xian 2006 6-66.jpg|Шматярусны доу-гун, Сіяньская саборная мячэць, Сіань, XIV стагоддзе
Файл:Taiwan 2009 Taipei National Theater at Chian Kai Shek Cultural Center FRD 7291.jpg|Дах, які трымаецца з дапамогай доу-гун. Нацыянальны тэатр Тайбэя, 1987
Файл:Ludou.jpg|Выява доу 
Файл:Horizontal bracket.jpg|Выява гуна
Файл:Bracket of The Supreme Trinity Taoist Temple.jpg|Аны, якія выступаюць у даоскім храме ў Сучжоў

## Літаратура 
* Цімафеенка В. і. архітэктура і манументальнае мастацтва: тэрміны і паняцці / Акадэмія мастацтваў Украіны; інстытут праблем сучаснага мастацтва. — Кіеў. 2002.

## Спасылкі 
* Ордер греческий и китайческий. Матэрыял з блогу Everytecture.livejournal.com 
* Китайская архитектура. Вопросы, часть 2. Матэрыял з блогу Ru-architect.livejournal.com 

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Архітэктура Кітая
Галіна Вячаславаўна Дзербіна

**Галіна Вячаславаўна Дзербіна** (нар. , Ушачы, Віцебская вобласць) — беларускі гісторык права. Спецыяліст па прававой культуры Вялікага Княства Літоўскага XV—XVI стагоддзяў. Кандыдат юрыдычных навук (1990), дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзілася 29 студзеня 1954 года ва Ушачах. Скончыла ў 1976 годзе БДУ.

У 1976—1978 гадах працавала адвакатам у Мінскай абласной калегіі адвакатаў. У 1978—1994 гадах у Інстытуце філасофіі і права НАН Беларусі: малодшы навуковы супрацоўнік, навуковы супрацоўнік, старшы навуковы супрацоўнік аддзела тэорыі і гісторыі дзяржавы і права. У 1990 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Фарміраванне і развіццё інстытутаў сямейнага права Беларусі (XVI ст.)».

У 1995—1999 гадах дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі права Беларускага недзяржаўнага інстытута правазнаўства. У 1995 годзе стажыравалася ў Інстытуце паглыбленых прававых даследаванняў Лонданскага ўніверсітэта.

У 1999—2002 гадах у Нацыянальным навукова-асветным цэнтры імя Ф. Скарыны: старшы навуковы супрацоўнік, загадчык сектара гісторыі права і палітыка-прававой думкі. У 2002—2006 гадах дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі дзяржавы і права Акадэміі Міністэрства ўнутраных спраў.

Працавала дацэнтам кафедры канстытуцыйнага і міжнароднага права, прафесарам Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Старшы навуковы супрацоўнік Рэспубліканскай лабараторыі гісторыка-культурнай спадчыны Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. Старшы навуковы супрацоўнік аддзела археаграфіі Беларускага навукова-даследчага інстытута дакументазнаўства і архіўнай справы.

## Навуковая дзейнасць 
Напрамкі даследаванняў: гісторыя дзяржавы і права Беларусі.

## Сям’я 
Мае сына Аляксея Дзербіна (нар. 1975), дзяржаўнага дзеяча.

## Бібліяграфія 
* Международное частное право: учебно-методическое пособие. Минск, 2008.
* Гісторыя дзяржавы і права Беларусі: вучэбна-метадычны дапаможнік. Мінск, 2006.
* Права і сям’я ў Беларусі эпохі Рэнесансу. Мінск, 1997.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Правазнаўцы СССР
Катэгорыя:Правазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі права
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Егарлык

**Егарлык**, *Вялікі Егарлы́к* () — рака ў Перадкаўказзі. Працякае ў Стаўрапольскім краі, Калмыкіі і Растоўскай вобласці, упадае ў Пралетарскае вадасховішча. Даўжыня — 448 кіламетраў, плошча вадазборнага басейна — 15 300 км². Назва паходзіць ад цюркскага *agri* «крывы», *-lyk* афікс, у рускай мове змянілася пад уплывам імя Ягор.

Паводле даных дзяржаўнага воднага рэестра Расіі Вялікі Егарлык адносіцца да Данской басейнавай акругі, водагаспадарчы ўчастак ракі — Егарлык ад вытока да Сенгілееўскага гідравузла, рачны падбасейн ракі — басейн прытокаў Дона ніжэй упадзення Северскага Данца. Рачны басейн ракі — Дон (расійская частка басейна).

Егарлык — тыпова стэпавая рака з невялікім ухілам і павольным цячэннем, цячэ ў напрамку з поўдня на поўнач. Вытокі ракі знаходзяцца на паўночна-ўсходнім схіле гары Стрыжамент, на вышыні 831 метр, за 2 кіламетры ад станіцы Новаекацярынаўская. Упадае Егарлык у Пралетарскае вадасховішча недалёка ад сяла Новы Маныч, вышыня вусця — 13 метраў.

Катэгорыя:Рэкі Растоўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Калмыкіі
Катэгорыя:Рэкі Стаўрапольскага края
Катэгорыя:Басейн Дона
Кетчэнераўскі раён

**Кетчэнераўскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэспублікі Калмыкія Расійскай Федэрацыі, у межах якой утвораны муніцыпальны раён Кетчэнераўскае раённае муніцыпальнае ўтварэнне.

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Кетчэнеры.

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі раёна — 6548 км². Адлегласць ад г. Эліста — 117 км. Працягласць раёна з поўначы на поўдзень — 80 км, з захаду на ўсход — 120 км. Раён знаходзіцца на захадзе Калмыкіі, мяжуе на захадзе з Растоўскай вобласцю, на поўначы з Сарпінскім раёнам і Маладэрбетаўскім раёнам, на паўночным усходзе з Акцябрскім раёнам, на ўсходзе з Юсцінскім раёнам, на паўднёвым усходзе з Яшкульскім раёнам, на поўдні з Цалінным раёнам.

### Клімат 
Кетчэнераўскі раён размешчаны ў зоне ў гарачым і ўмерана-гарачым падраёнах сухога агракліматычнага раёна, у зоне сухіх стэпаў і паўпустынь. Клімат рэзка кантынентальны — лета гарачае і вельмі сухое, зіма маласнежная, часам з вялікімі халадамі. Сярэднегадавая тэмпература паветра +8,5&nbsp;°C; абсалютны максімум тэмпературы +42&nbsp;°C; абсалютны мінімум тэмпературы −33,3&nbsp;°C. Сярэднегадавая хуткасць ветра складае 5,0 м/с. Да неспрыяльных з’яў, якія выклікаюць сухавей і пыльныя буры, адносяцца вятры ўсходніх і паўднёва-ўсходніх напрамкаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Калмыкіі
Вядомыя асобы Лагаса

[thumb|200px|[Герб Лагаса]]
Вядомыя ўраджэнцы Лагаса:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Сэфі Ата]]
[thumb|175px|[Гіфт Еле Атуве]]
[thumb|175px|[Эстэр Сандэй]]
[thumb|175px|[Чыгозэ Удожы]]

## А 
* Алію Абубакар (нар. 1996) — нігерыйскі футбаліст, абаронца.
* Самюэль Адэоіба (нар. 1993) — нігерыйскі футбаліст, абаронца.
* Сэфі Ата (нар. 1964) — нігерыйская пісьменніца і драматург.
* Гіфт Еле Атуве (нар. 1984) — нігерыйская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Нігерыі.

## С 
* Эстэр Сандэй (нар. 1992) — нігерыйская футбалістка, нападаючы. Выступала за зборную Нігерыі.

## У 
* Чыгозэ Удожы (нар. 1986) — нігерыйскі футбаліст, паўабаронца.

## Э 
* Аноме Эбі (нар. 1983) — нігерыйская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Нігерыі.
Дзявятага студзеня

**«Дзевятае студзеня»** () ― мастацкі фільм рэжысёра  1925 года. Цяпер фільм лічыцца часткова страчаным.

## Сюжэт 
1905 год. На Абухоўскім заводзе ў Пецярбургу адбываюцца хваляванні. Рабочыя выступаюць з патрабаваннем аднавіць на працы таварышаў, звольненых за заклік удзельнічаць у першамайскай дэманстрацыі. Выкліканая дырэкцыяй завода паліцыя ўчыняе расправу над працоўнымі. Але хваляванні не цішэюць. У розных частках краіны на заводах і фабрыках успыхваюць стачкі салідарнасці. Царскі ўрад вырашае здушыць працоўны рух. З гэтай мэтай ахранка стварае сваю арганізацыю сярод працоўных на чале з папом Гапонам…

## У галоўных ролях 
## Здымачная група 
* рэжысёр ― 
* сцэнарыст ― 
* аператары ― А. Далматаў, Альберт Кюн, 

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* «Девятое января» на сайце 

Катэгорыя:Гістарычныя фільмы СССР
Чэмпіянат Расіі па футболе сярод жанчын 2022

**Чэмпіянат Расіі па футболе сярод жанчын 2022** (31-ы жаночы чэмпіянат Расіі па футболе) — чэмпіянат Расіі па футболе сярод расійскіх жаночых каманд 2022 года.

## Першы этап 
### Заключны этап (1-4 месцы) 
### Заключны этап (5-10 месцы) 
## Бамбардзіры 
* Нэлі Віталеўна Кароўкіна (Лакаматыў) — 17

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт — CУПЕР ЛІГА

Катэгорыя:Чэмпіянат Расіі па футболе сярод жанчын
Катэгорыя:Спорт у Расіі ў 2022 годзе
Катэгорыя:2022 год у жаночым футболе
Андрэй Яўгенавіч Зайцаў

**Андрэй Яўгенавіч Зайцаў** (; нар. , ) — расійскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.

## Біяграфія 
Андрэй Зайцаў нарадзіўся 17 верасня 1975 года ў Маскве. Скончыў  і Вышэйшыя курсы сцэнарыстаў і рэжысёраў (майстэрня ).

Першы час працаваў карэспандэнтам і рэжысёрам у тэлекампаніі РТР (УДТРК). З 1996 года супрацоўнічаў з кінастудыяй «» Мікіты Міхалкова. У 2005 годзе Зайцаў адкрыў уласную кінастудыю пад назвай «Сентябрь», якая спецыялізуецца на вытворчасці тэлевізійных, дакументальных і ігравых фільмаў.

## Фільмаграфія 
* 2000 — «Мой дом» (кароткаметражны, дакументальны)
* 2002 — «Глеб» (дакументальны)
* 2006 — «Плакат» (кароткаметражны)
* 2010 — «» (дакументальны)
* 2010 — «Жыве такі „паніч“» (дакументальны)
* 2011 — «Гультаі»
* 2012 — «Мост над безданню» (кароткаметражны, дакументальны)
* 2012 — «Мая Вялікая вайна. Успаміны ветэранаў» (міні-серыял, дакументальны)
* 2015 — «14+»
* 2020 — «Блакадны дзённік»
* 2023 — «14+: Працяг»

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінарэжысёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Кінарэжысёры Расіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Сцэнарысты Расіі
Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінапрадзюсары паводле алфавіта
Катэгорыя:Кінапрадзюсары Расіі
Катэгорыя:Кінапрадзюсары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Мантажоры паводле алфавіта
Катэгорыя:Мантажоры Расіі
Катэгорыя:Мантажоры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі факультэта журналістыкі МДУ
Катэгорыя:Выпускнікі Вышэйшых курсаў сцэнарыстаў і рэжысёраў
Валдостаўскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Валдостаўскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Валдоста, штат Джорджыя.

## Навучанне 
Адукацыйныя ўзроўні, якія прапануе ўніверсітэт, уключаюць ступені малодшага спецыяліста, бакалаўра, магістра, спецыяліста і доктара. ВНУ таксама ўключае больш за шэсцьдзесят праграм магістратуры на выбар як анлайн, так і вочна.

Універсітэт складаецца з каледжаў мастацтваў, каледжа дзелавога адміністравання, каледжа адукацыі і сацыяльных службаў, каледжа гуманітарных і сацыяльных навук, каледжа медыцынства, каледжа дакладных навук і матэматыкі. 

## Гісторыя 
* Дзяржаўны класічны каледж Паўднёвай Джорджыі (1913–1922)
* Дзяржаўны жаночы каледж Джорджыі (1922–1950)
* Валдостаўскі дзяржаўны каледж (1950–1993)
* Валдостаўскі дзяржаўны ўніверсітэт (з 1993 года)

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Джорджыя

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Джорджыі
Кенесоўскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Кенесоўскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам даследчага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Кенесоў, штат Джорджыя.

ВНУ мае два кампусы ў ваколіцах Атланты: адзін — у Кенесоў, а другі — ў Марыеце. Гэта другі па колькасці студэнтаў-першакурснікаў універсітэт у штаце Джорджыя. 

Ва ўніверсітэце ёсць акадэмічныя праграмы ў галіне бізнесу, адукацыі, тэхнікі, медыцыны, прыродазнаўчых навук, інфармацыйных тэхналогій, права і спорту.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Джорджыя

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Джорджыі
Кенесоў

**Кенесоў** () — горад у штаце Джорджыя, ЗША, размешчаны на поўнач ад Атланты (фактычна з’яўляецца яе прадмесцем).

Горад з’яўляецца цэнтрам акругі Коб.

Вядомы з моманту свайго заснавання ў 1830-х гадах як **Біг Шэнці**, у 1887 годзе горад атрымаў сваю сучасную назву ад гары Кенесоў (частка Апалачаў).

У горадзе размяшчаецца адзін з кампусаў Кенесоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Ваколіцы горада былі месцам адной з бітв Грамадзянскай вайны ў ЗША, вядомай як «Бітва пры гары Кенесоў», у якой саюзныя сілы генерала Шэрмана нанеслі ўдар па арміі Канфедэрацыі.

Катэгорыя:Гарады Джорджыі
Вадаправодчык (фільм, 1979)

«**Вадаправодчык**» () — аўстралійскі трылер 1979 года рэжысёра Пітэра Уіра. Галоўныя ролі выканалі  і .

## Сюжэт 
Джыл Каўпер працуе над кандыдацкай дысертацыяй па антрапалогіі, аддаючы перавагу рабіць гэта дома, у цішыні і самоце. Аднак нечакана яе самоту парушае дзіўны чалавек, які назваўся вадаправодчыкам па імені Макс. Напачатку ён паводзіць сябе стрымана, але неўзабаве пачынае праяўляць бесцырымоннасць, якая дастаўляе дыскамфорт Джыл. Хвілінная праца зацягваецца на гадзіны, дні, тыдні, а вадаправодчык пачынае ўжо па-сапраўднаму палохаць Джыл сваімі выхадкамі. Тым часам муж Джыл, яе найлепшая сяброўка і іншыя жыхары дома лічаць Макса слаўным хлопцам, які выдатна знаходзіць агульную мову з навакольнымі. Сантэхнічныя працы аднак не прасоўваюцца, а частыя візіты Макса канчаткова выводзяць Джыл з сябе, пазбаўляючы душэўнай раўнавагі і пачуцця бяспекі. І Джыл даводзіцца ўзяць сітуацыю ў свае рукі.

## Акцёрскі склад 
*  — *Джыл Каўпер*
*  — *вадаправодчык Макс*
*  — *доктар Браян Каўпер*
*  — *Мэг*
*  — *Дэвід Медавой*
* Ёмі Абіудан — *доктар Мату*
* Беверлі Робертс — *доктар Джапары*
* Брус Розен — *доктар Дон Фелдэр*

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-трылеры 1979 года
Катэгорыя:Фільмы Аўстраліі 1979 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Аўстраліі
Катэгорыя:Тэлевізійныя фільмы Аўстраліі
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Пітэра Уіра
Валерый Барысавіч Евароўскі

**Валерый Барысавіч Евароўскі** (нар. ) — беларускі філосаф. Спецыяліст па інтэлектуальнай гісторыі Вялікага Княства Літоўскага і філасофскай спадчыне Беларусі. Кандыдат філасофскіх навук (2009), дацэнт (2009).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года.

Скончыў у 1985 годзе аддзяленне філасофіі гістарычнага факультэта БДУ, у 1990 годзе — аспірантуру Інстытута філасофіі і права АН Беларусі. У 1992 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю «Філасофскія ідэі Кіеўскай Русі. Тэндэнцыі фарміравання».

З 2004 года працаваў у Інстытуце філасофіі НАН Беларусі: загадчык аддзела беларускай філасофскай, грамадска-палітычнай думкі; кіраўнік Цэнтра гісторыка-філасофскіх і кампаратыўных даследаванняў; загадчык аддзела гісторыі філасофіі. Адначасова з 2004 года дацэнт факультэта філасофіі і грамадскіх навук БДУ.

У 1999 годзе атрымаў грант на даследаванні ў Архівах Адкрытага грамадства (Будапешт, Венгрыя). Стажыраваўся ў Інстытуце Кенана Цэнтра Вудра Вільсана (2000, Вашынгтон, ЗША), Акадэміі навук Літвы (2011, Вільнюс), Інстытуце Кенана Міжнароднага цэнтра даследаванняў імя Вудра Вільсана (2016, па праграме Фулбрайта, Вашынгтон, ЗША).

## Навуковая дзейнасць 
Напрамкі даследаванняў: метадалогія гісторыі і філасофіі, інтэлігенцыя як сацыякультурны феномен, сацыялогія гісторыі, працэс
інтэлектуальнага развіцця Беларусі, гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі, філасофія ў нацыянальнай культуры.

## Бібліяграфія 
* Нацыянальная філасофія Беларусі: тэорыя, архелогія, гісторыя, генеалогія, школа. Мінск, 2014.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага