open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шаровічы (Руднянскі раён)

**Шаровічы** () — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Чысцікоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 581 жыхар (2007). 
## Геаграфія  
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 2 км на паўднёвы ўсход ад Рудні, праз вёску праходзіць аўтадарога  Арол — Віцебск. За 2 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя 450 км на лініі Смаленск — Віцебск.
У населеным пункце маецца няпоўная сярэдняя школа, два крамы, фельчарскі пункт, бібліятэка. Па выхадных працуе мясцовы ДК.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Міхайлавіч Лазарэнкаў (нар. 1946) — беларускі спецыяліст у галіне аховы працы ў ліцейнай вытворчасці.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Нікадзім Прачыцкі

**Нікадзім Прачы́цкі** — беларускі мастак XVIII ст. Жыў у в. Жыровічы Слонімскага раёна Брэсцкай вобласці. У 1750 годзе выканаў абраз «Цуд Георгія аб змеі».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Жыровіцаў
Катэгорыя:Асобы
Наступленне ІДІЛ на поўначы Ірака (чэрвень 2014)

**Наступленне ў Паўночным Іраку** пачалося 4 чэрвеня 2014 года, калі Ісламская дзяржава Ірака і Леванта (ІДІЛ) і саюзныя ёй сілы пачалі буйную аперацыю супраць іракскіх урадавых сіл пасля папярэдніх сутыкненняў, якія пачаліся ў снежні 2013 года. 

У пачатку чэрвеня 2014 года сітуацыя ў Іраку абвастрылася пасля таго, як суніцкія баевікі з ІДІЛ і лаяльныя ім мясцовыя радыкальныя фармаванні пачалі наступленне на поўначы краіны і захапілі шэраг населеных пунктаў. Пачаўшы з нападу на Самару 4 чэрвеня, за якім рушыў услед захоп Масула. 10 чэрвеня экстрэмістам удалося захапіць другі па велічыні горад у Іраку Масул з насельніцтвам больш за 1 млн чалавек, цэнтр правінцыі Найнава. Баевікі ІДІЛ пачалі прасоўванне на Багдад з мэтай устанаўлення поўнага кантролю над краінай.

11 чэрвеня захоплены горад Тыкрыт, радзіма былога прэзідэнта Садама Хусейна, баевікі занялі шэраг гарадоў і населеных пунктаў у правінцыі Салах-эд-Дзін. 12 чэрвеня курдская «Пешмерга» ўзяла пад кантроль горад Кіркук, цэнтр аднайменнай правінцыі.

Захоп тэрарыстамі ІДІЛ некалькіх правінцый і абвешчаны імі паход на Багдад паставілі пад пагрозу існаванне іракскай дзяржавы. У сувязі з гэтым 14 чэрвеня кіраўнік МЗС Ірака Хашыяр Зібары звярнуўся да Захаду з заклікам дапамагчы яго краіне ў барацьбе з ІДІЛ.

З 17 чэрвеня ідуць баі за нафтаперапрацоўчы завод у горадзе Байджы, адзін з трох вядучых у краіне. Практычна штодня завод і горад пераходзяць то да ўладаў, то да баевікоў ІДІЛ, то да мясцовых плямёнаў. 19 чэрвеня прэзідэнт ЗША Барак Абама заявіў, што Злучаныя Штаты гатовыя накіраваць у Ірак 300 ваенных.

Да канца чэрвеня ўрад страціў кантроль над сваімі межамі з Іарданіяй і Сірыяй. Прэм’ер-міністр Ірака Нуры аль-Малікі заклікаў да ўвядзення надзвычайнага становішча. Аднак, нягледзячы на крызіс у галіне бяспекі, парламент Ірака не дазволіў Малікі абвясціць надзвычайнае становішча; многія заканадаўцы з ліку арабаў-сунітаў і курдаў байкатавалі сесію, паколькі выступалі супраць пашырэння паўнамоцтваў прэм’ер-міністра.

На той момант групоўка ІДІЛ кантралявала 1/3 тэрыторыі краіны.

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іраку
Катэгорыя:Ісламская дзяржава
Катэгорыя:Канфлікты 2014 года
Катэгорыя:Чэрвень 2014 года
Пакланенне мудрацоў (значэнні)

**Пакланенне мудрацоў** — багаслоўскі і папулярны іканаграфічны сюжэт.

## Вядомыя творы 
### Іканапіс 
* Пакланенне мудрацоў — абраз XVIII ст. з вёскі Басценавічы Мсціслаўскага раёна
* Пакланенне мудрацоў — абраз XVI ст. з вёскі Дрысвяты Браслаўскага раёна

### Жывапіс 
* Пакланенне мудрацоў — карціна Сандра Бацічэлі
* Пакланенне мудрацоў — няскончаная карціна Леанарда да Вінчы

### Скульптура 
* Пакланенне мудрацоў — гарэльеф на паўднёвым франтоне Ісакіеўскага сабора ў Санкт-Пецярбургу
Чацвёртая бітва за Фалуджу

**Чацвёртая бітва за Фалуджу** — аперацыя пад кодавай назвай «Барацьба з тэрарызмам» () іракскага ўрада супраць ІДІЛ, распачатай з мэтай захопу горада Эль-Фалуджа і яго прыгарадаў, размешчаных прыкладна за 69 кіламетраў на захад ад іракскай сталіцы Багдаду. Аперацыя пачалася 22 мая 2016 года, праз тры месяцы пасля таго, як іракскія войскі пачалі поўную аблогу Эль-Фалуджы. 26 чэрвеня іракскія войскі адбілі горад Эль-Фалуджа, перш чым знішчыць апошні ачаг супраціву ІДІЛ на заходніх ускраінах Фалуджы двума днямі пазней.

## Гл. таксама 
* Бітва за Фалуджу (2004, красавік)
* Бітва за Фалуджу (2004, лістапад—снежань)
* Бітва за Фалуджу (2014)

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іраку
Катэгорыя:Канфлікты 2016 года
Катэгорыя:Май 2016 года
Катэгорыя:Чэрвень 2016 года
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Трэцяя бітва за Фалуджу

**Бітва за Фалуджу** — бітва грамадзянскай вайны ў Іраку, якая доўжылася з канца 2013 па пачатак 2014, у выніку чаго ІДІЛ і астатнія суніцкія паўстанцы захапілі горад Эль-Фалуджа. Гэта быў адзін з першых гарадоў, над якімі страціў кантроль урад з пачатку кампаніі ў правінцыі Анбар.

## Бітва 
30 снежня 2013 года іракскія сілы разагналі лагер, у якім пратэставалі суніты. Гэты інцыдэнт раззлаваў многіх людзей. Некалькі ўзброеных асоб атакавалі вайсковыя патрулі.

2 студзеня 2014 года Аль-Каіда атрымала кантроль над некалькімі маленькімі гарадамі, размешчанымі недалёка ад Эр-Рамадзі. Пасля адступлення арміі з тэрыторыі баевікі ІДІЛ і іх прыхільнікі ўвайшлі ў абодва гарады. У Інтэрнэце з’явілася шмат відэа, на якіх паказаны сутыкненні ІДІЛ з паліцыяй, і як ІДІЛ атакуе і захоплівае паліцэйскія ўчасткі. 100 турэмных зняволеных былі вызвалены, зброя і амуніцыя былі захоплены.

Па некаторых паведамленнях, 3 студзеня горад цалкам знаходзіўся пад кантролем суніцкіх мяцежнікаў, але іракскі ўрад заявіў, што Фалуджа да гэтага часу была яшчэ пад кантролем Ірака. Мяцежнікі падпальвалі паліцэйскія машыны. Паўстанцы паднялі свой сцяг у Фалуджы, усталяваўшы сцягі на ўсе аддзяленні паліцыі і ваенныя пункты пасля таго, як сілы бяспекі пакінулі горад.

4 студзеня горад цалкам быў узяты суніцкімі мяцежнікамі і баевікамі Аль-Каіды. Спрабуючы вярнуць кантроль над населеным пунктам, іракская армія абстраляла яго з мінамётаў, аднак у выніку загінула 8 мірных жыхароў і было паранена 30. Як паведамлялася, 60 % горада знаходзілася пад кантролем паўстанцаў. Нашмат пазней прэм’ер-міністр Нуры аль-Малікі, выступаючы на нацыянальным тэлебачанні, пакляўся знішчыць «усе тэрарыстычныя групоўкі». Начальнік паліцыі правінцыі Анбар заявіў, што іракская армія знаходзіцца ў прыгарадах Фалуджы, аднак сам горад кантралюецца ІДІЛ і яго саюзнікамі. У выніку перамоваў суніцкія плямёны адмовіліся дапамагаць іракскім войскам увайсці ў горад. Іракскія сілы працягнулі абстрэльваць горад з суседняй ваеннай базы.

## Наступствы 
26 чэрвеня 2016 года армія вярнула кантроль над горадам.

## Гл. таксама 
* Бітва за Фалуджу (2004, красавік)
* Бітва за Фалуджу (2004, лістапад—снежань)
* Бітва за Фалуджу (2016)

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іраку
Катэгорыя:Канфлікты 2014 года
Катэгорыя:Снежань 2013 года
Катэгорыя:Студзень 2014 года
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Валянцін Рыгоравіч Прыешкін

**Валянцін Рыгоравіч Прые́шкін** (нар. , г. Бабруйск, Магілёўская вобласць) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1976 годзе. З 1976 мастак Барысаўскага камбіната прыкладнога мастацтва.

Члены Беларускага саюза мастакоў з 1980 года.

## Творчасць 
Працуе ў галіне мастацкай керамікі. Творы вызначаюцца арыгінальнасцю колеравага вырашэння і фактуры матэрыялу. Аўтар дэкаратыўных кампазіцый «Жнівень» (1979), «Кветкі» (1980), «Лісты з блакнота» (1981), «Горад на пяску», «Падарункі дзядзькі Антося» (абедзве 1983), «Арэлі» (1984), серыі рэльефаў «Апосталы» (1989), керамічных скульптур «Катапульта», «Каля крыніцы» (абедзве 1998) і інш. Выканаў дэкаратыўную пластыку рэстарана «Мінск» у Патсдаме (Германія, 1977), скульптуры і вазы ў Палацы культуры ў г. Вілейка (1987), рэльеф у Палацы нафтавікоў у г. Наваполацк (1988), дэкаратыўнае пано, скульптуру і кафлі для інтэр’ера аптэкі № 137 у г. Барысаў, дэкаратыўнае пано для інтэр’ера рэстарана «Планета» (усе 1979), дэкаратыўныя скульптуры для залы камернай музыкі (1983), дэкаратыўную пластыку ў кафэ «Батлейка» (1986, усе з М. Байрачным), пано ў басейне «Гарызонт» (1989), серыю рэльефаў для рэзідэнцыі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (усе ў Мінску), рэльефы «Пётр» і «Павел» для Пасольства Вялікабрытаніі ў Рэспубліцы Беларусь (усе 1998), керамічныя рэльефы і скульптуры для рэстарана «Заслаўе» (1989), камін і рэльефы для прафілакторыя Міністэрства ўнутраных спраў Беларусі (1995) у в. Ждановічы Мінскага раёна і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Генадзь Адамавіч Пусеў

**Генадзь Адамавіч Пу́сеў** (, г. Гомель) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1977 годзе. Арганізатар і начальнік участка мастацкай керамікі на Мінскім заводзе будаўнічых матэрыялаў.

Члены Беларускага саюза мастакоў з 1983 года.

## Творчасць 
Працуе ў галіне дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва і станковым жывапісе. Сярод твораў дэкаратыўныя скульптура «Птушка» (1975), «Вясна» (1977), «Алеся», «Яблынька» (абедзве 1980), «Дзяўчына ў капелюшы» (1997), трыпціхі «Песні роднага края» (1980), «Партызанам Беларусі» (1982), дэкаратыўных кампазіцыі «Поры года» (1983), «Перамога» (1985), серыя дэкаратыўных ваз «Палессе» (1986), дэкаратыўных камплектаў «Белая варона» (1995), «Чорныя лебедзі» (1997), жывапісных твораў «Варажба» (1966—1985), «Мацярынства» (1988), «Развітанне з дзяцінствам» (1991), «Паўстанне Налівайкі» (1995), «Выкраданне Еўропы» (1999), «Скачкі з амурам» (2000) і інш. Выканаў шэраг афармленчых работ. Творы вызначаюцца дэкаратыўнай выразнасцю, своеасаблівасцю тэхнікі выканання.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Будынак былой школы для дзяцей работнікаў папяровай фабрыкі (Добруш)

**Будынак былой школы для дзяцей работнікаў папяровай фабрыкі** — будынак былой школы для дзяцей работнікаў папяровай фабрыкі ў горадзе Добруш. Знаходзіцца на вуліцы Ф. І. Паскевіча, дом № 1.

## Апісанне 
Будынак пабудаваны ў пачатку ХХ стагоддзя як школа для дзяцей працаўнікоў папяровай фабрыкі князёў Паскевічаў, на сродкі княгіні Ірыны Іванаўны Паскевіч. З 2002 года выкарыстоўваецца як Добрушскі раённы краязнаўчы музей.

Будынак аднапавярховы, прамавугольны ў плане, з двума ўваходамі. Цэнтральная частка будынка вылучана неглыбокімі руставымі рызалітамі. Па гарызанталі сцены падзелены карнізамі на ярусы. Прамавугольныя аконныя праёмы упрыгожаны ліштвамі з замкавым каменем. Будынак былой школы — прыклад грамадзянскай архітэктуры з выкарыстаннем элементаў неакласіцызму і псеўдарускага стыляў.

## Гл. таксама 
* Будынкі папяровай фабрыкі

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Добруша
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Добрушскага раёна
Партызанская брыгада імя У. І. Леніна (В. У. Каткоў)

**Партызанская брыгада імя У. І. Леніна** — партызанская брыгада, створаная ў красавіку 1943 года. Дзейнічала на акупаванай тэрыторыі Маларыцкага і Дамачаўскага раёнаў.

## Склад 
Брыгада была створана на базе атрадаў імя К.Я. Варашылава і імя Г. К. Жукава вылучаных з партызанскай брыгады імя І. В. Сталіна Брэсцкай вобласці. У чэрвені 1944 года быў створаны атрад імя Л. П. Зяленіна.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* Віктар Уладзіміравіч Каткоў

### Камісар 
* Васіль Мікалаевіч Грабянёў

### Начальнік штаба 
* Леанід Сцяпанавіч Гуляеў

## Гісторыя 
Партызаны вялі баі па ліквідацыі апорных пунктаў праціўніка і валасных упраў. Пры нападзе на гарнізон у райцэнтры Дамачава знішчылі склады са збожжам, сыравінай, захапілі шмат зброі. У жніўні — кастрычніку 1943 падарвалі 3 эшалоны, 19 мастоў, у тым ліку 1 чыгуначны, разабралі 1 км чыгуначнага палатна, пашкодзілі 4 км тэлефонна-тэлеграфнай лініі. З удзелам мясцовых жыхароў вывелі са строю ўчастак шашэйнай дарогі Брэст — Уладава. У ноч на 15 лістапада атрад імя Жукава разбіў гарнізон праціўніка ў Шацку Валынскай вобласці. У час бою знішчыў варожыя склады, захапіў у палон каля 100 нямецкіх паліцэйскіх, шмат зброі.

20 ліпеня 1944 года брыгада (1151 партызан; атрады імя Варашылава, імя Жукава, імя Зяленіна (атраду нададзена імя камандзіра партызанскай брыгады імя Сталіна, які загінуў у баі)) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Бригада имени В. И. Ленина 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Пакланенне мудрацоў (Басценавічы)

**Пакланенне мудрацоў** — абраз сярэдзіны XVIII стагоддзя са Свята-Успенскай царквы ў в. Басценавічы Мсціслаўскага раёна. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.

## Сюжэт 
Справа на фоне драўляных крокваў хлява, галавы вала і зялёнай драпіроўкі на карычневым поземе стаяць Іаакім у ружова-карычневым адзенні і Марыя ў чырвоным хітоне і сінім плашчы, з белай хусткай на галаве. Яна на руках трымае голае дзіця. Злева з падарункамі мудрацы ў зялёным, карычневым, сінім, чырвоным адзенні, якія прыйшлі пакланіцца дзіцяці. За імі відаць зялёныя горы, лясы, рэчка, мост і горад заходнееўрапейскага тыпу, апазнаць які пакуль не ўдалося. Над светла-шэрымі воблакамі — пазалочаны ляпны арнамент з раслінным малюнкам.

## Паходжанне 
Абраз выяўлены ў 1920 годзе ва Успенскай царкве в. Басценавічы Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці.

## Выстаўкі 
* Рэстаўрацыя музейных каштоўнасцей у БССР. Мінск. 1985
* Тэмперны жывапіс Беларусі XV—XVIII стст. Мінск. 1988
* Мастацтва барока ў Беларусі. Мінск. 1991
* Мастацтва Магілёўшчыны XVII—XVIII стст. Мінск. 1998
* Датаваныя помнікі мастацтва Беларусі XVII—XVIII стст. Мінск. 1999
* Мясцовашанаваныя на Беларусі абразы Божай Маці XIII—XVIII стст. Мінск. 1999
* Іканапіс і разьба Беларусі XV—XVIII стст. Мінск. 2000.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Высоцкая Н. Ф. Станковая живопись Белоруссии второй половины XVI—XVIII веков : автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата искусствоведения : специальность 17.00.04 Изобразительное искусство

Катэгорыя:З’явіліся ў 1720-я гады
Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Рэлігія ў Мсціслаўскім раёне
Катэгорыя:Басценавічы
Катэгорыя:1720-я ў Беларусі
Катэгорыя:Карціны XVIII стагоддзя
Андросава (Сафонаўскі раён)

**Андросава** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 0 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 25 км на паўднёвы ўсход ад горада Сафонава, за 9 км на поўнач ад аўтадарогі . За 10 км на поўнач ад вёскі чыгуначная станцыя Іздзешкава на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Ігнаткоўскага сельскага паселішча.

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Алфёрава (пасёлак, Сафонаўскі раён)

**Алфёрава** () — пасёлак у Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Уваходзіць у склад Зімніцкага сельскага паселішча.

## Геаграфія 
Размешчаны ў цэнтральнай частцы вобласці за 32 км на ўсход ад Сафонава, за 263 км ад Масквы, за 4 км на поўдзень ад аўтамагістралі , на беразе ракі Дыміца. У пасёлку ёсць чыгуначная платформа Алфёрава на галінцы Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Зімніцкага сельскага паселішча. Пастаяннае насельніцтва — 99 жыхароў (2007).

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны мясцовасць акупавана германскімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.

У савецкі час у Алфёраве пабудаваны медпункт, крамы, дом культуры, школа, бібліятэка. Скульптура на брацкай магіле 194 воінаў Савецкай Арміі, загінулых у 1941—1943 гадах.

У 1998 годзе 114 жыхароў.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Алфёрава/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці
* Алфёрава. Пасёлак у Смаленскай вобласці.

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Анохава (Сафонаўскі раён)

**Анохава** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 88 жыхароў (2007) .

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці на паўночны захад ад горада Сафонава, на поўнач ад аўтадарогі , на беразе ракі Вапец. Уваходзіць у склад Вышэгорскага сельскага паселішча. 
## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

Упершыню згадваецца ва ўладальніцкіх актах 1610 года.

## Эканоміка 
Будаўнічыя арганізацыі, ФКУ «ВК № 1 УФСВП Расіі па Смаленскай вобласці».

## Спасылкі 
*У анохаўскай выпраўленчай калоніі прайшла акцыя пратэсту

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Афанаськава

**Афанаськава** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 1 жыхар (2007) .

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 14 км на поўнач ад горада Сафонава, за 16 км на поўнач ад аўтадарогі . За 5 км на ўсход ад вёскі чыгуначная станцыя Вадзіна на лініі Дурава — Уладзімірскі Тупік. Уваходзіць у склад Вадзінскага сельскага паселішча. Вёска знаходзіцца на тэрыторыі Сафонаўскага дзяржаўнага заалагічнага заказніка.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе. У 1941 годзе ў вёсцы размяшчаўся штаб 45-й кавалерыйскай дывізіі .

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Уварванне Ірака ў Кувейт

**Уварванне Ірака ў Кувейт** — ваенная аперацыя іракскай арміі, якая адзначыла пачатак вайны ў Персідскім заліве. Ірак падаваў гэта як «аказанне дапамогі народу, які паўстаў супраць рэжыму», і вяртанне «спрадвечна іракскіх зямель, адабраных брытанскімі каланізатарамі.

## Прадмовы 
Пасля заканчэння вайны з Іранам Ірак перажываў цяжкі эканамічны крызіс. Каб хоць як палепшыць фінансавы стан краіны, урад Садама Хусейна запатрабаваў ад суседняга Кувейта кампенсацыі «страт» у 2,4 млрд. долараў за незаконную здабычу нафты з радовішча Румайла; спісання запазычанасці па пазыках, атрыманых ад Кувейта падчас ірана-іракскай вайны (17 млрд. дол.); саступкі або здачы ў арэнду астравоў Варба і Бубіян. Вядома, патрабаванні былі адхілены. Тым часам у самім Іраку вылучылі тэорыю, што Кувейт з’яўляецца штучнай дзяржавай, якая заснаваная брытанскімі каланізатарамі на тэрыторыі iракскага ўзбярэжжа. У Багдадзе пачалі падрыхтоўку да ўварвання, мяркуючы, што цяпер, таксама як і ў час вайны з Іранам, ЗША падтрымаюць іх альбо зоймуць нейтральную пазіцыю.

## Ход аперацыі 
У ноч з 1 на 2 жніўня 1990 года 120-тысячная іракская армія пры 350 танках уварвалася ў Кувейт і за суткі ажыццявіла захоп усёй яе тэрыторыі. Кувейцкі войскі, якія не перавышалі 20 тыс. чалавек, аказалі жорсткі супраціў. Шмат хто з салдат у гэты дзень святкавалі 1411-ы Ісламскі Новы год у коле сям’і, таму толькі ў 10 гадзін вечара таго ж дня 35-ю брыгаду арміі Кувейта ўдалося перавесці ў рэжым гатоўнасці.

У першай атацы абаронцы, падлучыўшы да баёў паліцыю.

## Наступствы 
На акупаванай тэрыторыі была створана марыянетасная дзяржава Рэспубліка Кувейт. У гэты час дзеючы рэжым збег у Саудаўскую Аравію, дзе ўтварыў урад у выгнанні.

Акупацыя Кувейта была з асуджэннем была ўспрынята ва ўсім свеце. 2 жніўня Савет Бяспекі ААН прыняў рэзалюцыю № 660, у якой асудзіў іракскае ўварванне і запатрабаваў «неадкладна і без усялякіх папярэдніх умоў» вывесці ўсе іракскія войскі з Кувейта. Савет Бяспекі ААН заклікаў бакі распачаць «неадкладныя, інтэнсіўныя перамовы».

Аднак афіцыйны Багдад адмовіўся весці якія-небудзь перамовы і праз некаторы час кааліцыя на чале ЗША пачынаюць баявыя дзеянні супраць Ірака.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Aftermath photographs taken by a Kuwaiti journalist in 1991 

Катэгорыя:Жнівень 1990 года
Катэгорыя:Канфлікты 1990 года
Катэгорыя:Вайна ў Персідскім заліве
Баранава (Сафонаўскі раён)

**Баранава** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 300 м ад гарадской мяжы Сафонава, і за 500 м на поўнач ад чыгуначнай лініі Масква-Мінск, абапал аўтадарогі  Сафонава — Рослаўль, на высокім беразе ракі Вапец. Адміністрацыйны цэнтр Бараноўскага сельскага паселішча.

## Насельніцтва 
* 1998 год — 733 жыхары.

## Эканоміка 
У вёсцы 2 медпункта, школа, дом культуры.

## Спасылкі 
* Бараново/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці 

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Аляксандр Міхайлавіч Пуцейка

**Аляксандр Міхайлавіч Пуце́йка** (нар. , Мінск) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1967 годзе. У 1967—1991 гадах на Мінскім мастацкім камбінаце.

У 2004 годзе падаў партрэт Аляксандра Лукашэнкі ў параднай форме галоўнакамандуючага ўзброенымі сіламі на выстаўку сучаснага беларускага мастацтва, прысвечаную 60-годдзю вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Аднак мастсавет пад кіраўніцтвам народнага мастака Беларусі Віктара Грамыкі забараніў яму выстаўляцца, спаслаўшыся на нізкую мастацкую якасць твора.

## Сям’я 
У шлюбе з мастачкай Людмілай Пуцейка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Бацішчова (Сафонаўскі раён)

**Бацішчова** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 10 км на паўночны ўсход ад Сафонава, у 7 км на паўднёвы ўсход ад прыпынкавага пункта 14 км на чыгуначнай галінцы Дурава — Уладзімірскі Тупік, у 4 км на поўнач ад аўтамагістралі , на беразе ракі Вялікая Вержа. Уваходзіць у склад Нікола-Пагарэлаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Вядома прынамсі з 1627 года (згадваецца ў прывілеі польскага караля Жыгімонта III). Да 1861 года ў вёсцы 9 двароў і каля 100 жыхароў.

У пачатку XIX стагоддзя ёю валодаў дваранскі род Леслі. З 5 лютага 1871 года да сваёй смерці ў 1893 годзе тут у ссылцы ў сваім маёнтку жыў і працаваў вядомы навуковец — аграхімік А. М. Энгельгарт. У вёсцы знаходзілася яго вопытная гаспадарка, у якой ён укараніў незвычайную эфектыўную сістэму земляробства — пятнаццаціпольны севазварот. Сюды да Энгельгарта прыязджалі такія вядомыя навукоўцы, як П. А. Костычаў і У. І. Вярнадскі.

Пасля смерці Энгельгарта маёнтак набыло Міністэрства сельскай гаспадаркі, арганізаваўшы тут вопытную сельскагаспадарчую станцыю. Буйнамаштабныя працы разгарнуліся ў 1930-я гады, калі была створана «Заходняя абласная вопытная станцыя паляводства». У перыяд 1929—1941 гадоў працаўнікамі станцыі выведзена 11 высокакультурных гатункаў лёну; у 1937 годзе яна была ўзнагароджана ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга; у 1940-я гады Смаленская вобласць давала дзясятую частку льновалакна ў краіне. Бацішчава было цалкам спалена ў гады Вялікай Айчыннай вайны, таму вопытная станцыя была арганізавана на новым месцы — у вёсцы Шокіна Кардымаўскага раёна (цяпер — у пасёлку Стадолішча Пачынкаўскага раёна).

## Вядомыя асобы 
У вёсцы нарадзіўся гвардыі старшы лейтэнант Аляксей Панасаў, які першы выявіў у маі 1945 года рэшткі Гітлера і Евы Браўн.

## Славутасці 
* Гарадзішча ў 1,5 км ад вёскі.

## Спасылкі 
* Бацішчава / Энцыклапедыя Смаленскай вобласці
* Бацішчава / Культурная Спадчына Зямлі Смаленскай
* Бацішчава / Бацішчава ў лёсе А. Н. Энгельгарта і яго сям’і

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Зоя Андрэеўна Азёрная

**Зоя Андрэеўна Азёрная** (, с. Барадуліха, Сяміпалацінская вобласць, Казахстан — ) — урач-акушэр-гінеколаг. Доктар медыцынскіх навук (1973), прафесар (1977).

## Біяграфія 
Скончыла Казахскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1949).

Працавала ў радзільным доме № 1 г. Сяміпалацінска (1949—1952), гарадской бальніцы № 1 г. Сяміпалацінска (1952—1961), Акцюбінскім медыцынскім інстытуце (1961—1968), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1969—1974, кафедра акушэрства і гінекалогіі, дацэнт), Саранскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (з 1974, кафедра акушэрства і гінекалогіі, у 1974—1982 гадах — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: даследаванне ўплыву хрому, нікелю і марганцу на здароўе жанчын, якія працуюць на прамысловых прадпрыемствах Казахстана; гінекалагічная хірургія; фізіялогія і паталогія лактацыі; прадтаксікозныя станы; палавое выхаванне.

## Бібліяграфія 
* Новая модификация операции при опущении и выпадении женских половых органов и опыт оздоровления женщин промышленных предприятий г. Семипалатинска, страдающих этим заболеванием : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук / З. А. Озерная. — Томск, 1960.

## Літаратура 
* Азёрная Зоя Андрэеўна // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1974. — Т. 11. — С. 577.
* Озерная Зоя Андреевна // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 43.

Катэгорыя:Гінеколагі СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Усходне-Казахстанскай вобласці
Эмануіл Хацкелевіч Адэльскі

**Эмануіл Хацкелевіч Адэльскі** (нар. , Кіеў, Украіна — ) — спецыяліст у галіне цеплагазазабеспячэння і вентыляцыі. Доктар тэхнічных навук (1950), прафесар (1950). Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Беларускай ССР (1949).

## Біяграфія 
Скончыў Кіеўскі політэхнічны інстытут (1916).

Выкладаў у Беларускім політэхнічным інстытуце (з 1929, кафедра цеплагазазабеспячэння і вентыляцыі, прафесар, у 1929—1967 гадах — загадчык кафедры, з 1976 года — прафесар-кансультант), у гады Вялікай Айчыннай вайны — у Куйбышаўскім політэхнічным інстытуце (Расія).

Навуковыя інтарэсы: гідрамеханіка патокаў; цепла- і масаабмен; разлік трубаправодаў.

## Сям’я 
* сын Якаў Эмануілавіч Адэльскі (нар. 1932) — кандыдат тэхнічных навук.

## Літаратура 
* Адэльскі Эмануіл Хацкелевіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1969. — Т. 1. — С. 136.
* Адэльскі Эмануіл Хацкелевіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : [у 5 т.]. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 13.
* Одельский Эммануил Хацкелевич // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : [в 5 т.]. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 462—463.
* Одельский Эммануил Хацкелевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 529.

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Бяленіна

**Бяле́ніна** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 11 км на паўночны ўсход ад Сафонава, і за 5 км на паўднёвы ўсход ад пасёлка Вадзіна, на берагах ракі Вялікая Вержа, прытока Вержы. Адміністрацыйны цэнтр Бяленінскага сельскага паселішча.

## Славутасці 
* Помнік Герою Савецкага Саюза І. В. Самойлаву, які загінуў у перыяд фінскай вайны ў 1939 годзе.

## Спасылкі 
* Звесткі на сайце абласной адміністрацыі

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Белы Бераг (Сафонаўскі раён)

**Белы Бераг** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў паўночнай частцы вобласці за 32,5 км на паўночны ўсход ад Сафонава, за 1,5 км на ўсход ад аўтадарогі —Узгорак-Жыркоўскі, на правым беразе ракі Днепр. Пастаяннага насельніцтва не мае. Уваходзіць у склад Казулінскага сельскага паселішча.

## Славутасці 
* Помнік архітэктуры: Успенская царква, пачатак XIX стагоддзеа, званіца 1868 года. У наш час захавалася трох'ярусная званіца і чацвярык храма, завершаны барабанам з купалам.

## Спасылкі 
* Белы Бераг/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Крывавы дыямент

«**Крывавы дыямент**» () — мастацкі фільм 2006 года рэжысёра Эдварда Цвіка. Галоўныя ролі ў фільме выканалі Леанарда Дзі Капрыа, Джэніфер Конелі, Джымон Хансу, Майкл Шын, Арнальд Вослу.

## Сюжэт 
Сьера-Леонэ, 1999 год. Краіна перажывае грамадзянскую вайну. Рэвалюцыянеры тысячамі знішчаюць пакорлівых сялян, астатніх зганяюць у рабства на дыяментавыя руднікі. На адным з такіх руднікоў Саламон Вандзі знаходзіць унікальны ружовы дыямент. Для яго гэта шанец знайсці сваю страчаную сям’ю, для найміта і кантрабандыста Дэні Арчэра — магчымасць зарабіць мільёны і пакінуць Чорны кантынент.

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 8 кінаўзнагародамі і яшчэ 32 намінацыямі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2006 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры 2006 года
Катэгорыя:Фільмы-баевікі 2006 года
Катэгорыя:Ваенныя драмы
Катэгорыя:Палітычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2006 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 2006 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы-трылеры ЗША
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Германіі
Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Катэгорыя:Фільмы-баевікі Германіі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Джэймс Ньютан Ховард
Людміла Леанідаўна Пуцейка

**Людміла Леанідаўна Пуце́йка** (у дзявоцтве **Хацановіч**; нар. , г. Бабруйск, Магілёўская вобласць) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіліся ў сям’і мастака Леаніда Антонавіча Хацановіча. Мела сястру Таісію, таксама мастачку. Скончыла ў 1975 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут па спецыяльнасці «Мастацкае афармленне і мадэліраванне вырабаў тэкстыльнай і лёгкай прамысловасці».

Член Беларускага саюза мастакоў з 1988 года.

## Творчасць 
Сярод твораў: габелены «Свята жыцця» (1984), «Палессе» (1985), «Кветкі Усць-Ілімску» (1986), «Вясна» (1990), трыпціх «Мой родны кут» (1997), жывапісныя кампазіцыі «Экспромт» (1986), «Вясковае лета» (1988), «Песня вясны», «Метамарфозы» (абедзве 1989), цыклы «Святло» (1991), «Кветкі зямлі» (1997—2000); серыя акварэляў «Вясна ў Гурзуфе» (1986) і інш. Творы вылучаюцца вытанчанасцю рысунка, багатай нюансіроўкай колеравых суадносін, ураўнаважанасцю кампазіцыі.

## Сям’я 
У шлюбе з мастаком Аляксандрам Пуцейкам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-габеленісты Беларусі
Чушаі

**Чушаі** () — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любавіцкага сельскага паселішча. Насельніцтва — 57 жыхароў (2007). 
 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 11 км на паўднёвы захад ад Рудні, за 14 км на поўдзень ад аўтадарогі  Арол — Віцебск. За 9 км на паўночны ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя 462 км на лініі Смаленск — Віцебск. 
 
## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года. 
 

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Бяссонава (Сафонаўскі раён)

**Бяссонава** () — вёска Зімніцкага сельскага паселішча Сафонаўскага раёна Смаленскай вобласці Расіі.

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 32 км на ўсход ад Сафонава, за 11,3 км на поўдзень ад аўтамагістралі . За 7 км на поўнач ад вёскі чыгуначная станцыя Алфёрава на галінцы Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Зімніцкага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У мінулым невялікае ўладальніцкае сяло ў Вяземскім павеце, якое належала памешчыку Целяпнёву. Вядома прынамсі з 1733 года (на сродкі калежскага асэсара Грынёва П. Ф. пабудавана драўляная царква). У 1857 годзе Бяссонава за абавязкі было прададзена з аўкцыёну навукоўцу-жывёлагадоўцу Пуцяце Д. А. Сяляне адмовіліся падпарадкоўвацца новаму ўладальніку і паднялі бунт. Паўстанне было падушана з дапамогай войскаў (116 чалавек было пакарана). Пуцята актыўна займаўся сельскай гаспадаркай, пад яго кіраўніцтвам фактычна была выведзена новая парода скаціны, на 1-й Усерасійскай выстаўцы буйной рагатай жывёлы 1869 года карова з яго гаспадаркі *Пярэшыха* заваявала залаты медаль, у 1882 годзе залаты медаль атрымлівае карова *Іголка*, на Маскоўскай выстаўцы жывёлагадоўлі 1885 года яго каровы атрымліваюць 2 залатых, 2 сярэбраных і 1 бронзавую медалі. У 1868 у селі быў адкрыты спіртзавод. У канцы XIX ст. сяло пераходзіць ва ўладанне да Дрызлова В. А. У 1905 у селе дзейнічае школа жывёлагадоўлі, сыраварства і масларобства. У 1921 у селе была створана сельгассябрыня. У гаспадарцы было два трактары, лесапільны завод, млын.

## Славутасці 
* Скульптура на брацкай магіле 46 воінаў Савецкай Арміі, загінулых у 1941—1943 гг.

Рэшткі дваранскай сядзібы. Ліпавы парк і возера.

## Спасылкі 
* Бессоново/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Балахняты

**Балахняты** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 1 жыхар (2007) .

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 27 км на паўночны ўсход ад горада Сафонава, у 2,5 км на поўнач ад аўтадарогі , на беразе ракі *Гжэлка*. За 9 км на паўднёвы ўсход ад вёскі чыгуначная станцыя *Алфёрава* на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Зімніцкага сельскага паселішча.
## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі у верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе. .

## Эканоміка 
У мінулым у раёне вёскі вялася распрацоўка вапнякоў для абпалу на вапну..

## Вядомыя асобы 
* Георгій Лаўрэнцьевіч Лаўроў — савецкі беларускі архітэктар.

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Бораўшчына (Сафонаўскі раён)

**Бораўшчына** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 37 км на паўночны ўсход ад Сафонава, за 14 км на поўнач ад аўтамагістралі , на левым беразе ракі Вязьма. Уваходзіць у склад Старасельскага сельскага паселішча.

## Славутасці 
* Помнік архітэктуры Багародзіцкая царква 1866 г. (у наш час захаваліся сцены і каменны царкоўны дом).
* На процілеглым беразе ракі Вязьма размешчаны помнік археалогіі: стаянка эпохі неаліту (адкрыта ў пачатку XX стагоддзя К. М. Клятновай).

## Спасылкі 
* Боровщина/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Таісія Леанідаўна Хацановіч-Дарбінян

**Таісія Леанідаўна Хацановіч-Дарбіня́н** (20 кастрычніка 1952, Бабруйск — 4 лістапада 1995) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіліся ў сям’і мастака Леаніда Антонавіча Хацановіча. Мела сястру Людмілу, таксама мастачку. Скончыла ў 1976 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. З гэтага ж года ўдзельнічала ў мастацкіх выстаўках.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1985 года.

## Творчасць 
Працавала ў дэкаратыўна-прыкладным мастацтве ў галіне ручнога ткацтва (габелен), а таксама ў акварэлі. Асноўныя творы — габелен-заслона «Нясвіж» у Палацы культуры г. Нясвіжа, габелены «Балярына», «Святочны нацюрморт», акварэлі «Касачы», «Сусана», «Нацюрморт з рамонкамі» і інш.

## Сям’я 
У шлюбе з мастаком Лявонам Дарбінянам.

## Літаратура 
* Строгіна, С. Хацановіч-Дарбінян Таісія Леанідаўна / Святлана Строгіна // Строгіна, С. Сучаснае выяўленчае мастацтва Магілёўшчыны : зборнік артыкулаў / Святлана Строгіна. — Мінск, 2009. — С. 165.
* Суслов, Д. Времен связующая кисть / Д. Суслов // Бобруйский курьер. — 1999. — 30 сентября. — С. 6.
* 

## Спасылкі 
* Таісія Леанідаўна Хацановіч-Дарбінян 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Вуліца Леніна (Полацк)

**Вуліца Леніна** — вуліца ў цэнтры Полацка.

## Гісторыя 
У 1910 годзе мела назву *Вазнясенская*. Назва была перанесена з іншай вуліцы. Падчас буйной перапланіроўкі горада ў канцы XVIII—пачатку XIX ст. старая Вазнясенская вуліца, што праходзіла паралельна вуліцы Вялікай, перастала існаваць, і назву перанеслі на сучасную вуліцу Леніна.

У савецкія часы атрымала назву *вуліца Сака і Ванцэці* ў гонар анархістаў Нікола Сака і Барталамеа Ванцэці, пакараных смерцю ў ЗША.

У 2008 годзе было вырашана перайменаваць тагачасную вуліцу Леніна ў вуліцу Ніжне-Пакроўскую, а вуліцу Сака і Ванцэці ў вуліцу Леніна.

З 1932 да 1941 года на вуліцы існаваў драўляны мост праз Дзвіну. Мост быў спалены 15 ліпеня 1941 года, калі абаронцы Полацка пачалі пакідаць горад

## Забудова 
* № 3 — Былы гатэль «Лондан» — 

* № 4 — Былы гатэль «Брыстоль» — 

Катэгорыя:Вуліцы Полацка
Катэгорыя:Вуліцы Беларусі, названыя ў гонар Уладзіміра Леніна
Баравая (Сафонаўскі раён)

**Баравая** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 5 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 38 км на паўночны ўсход ад горада Сафонава, за 23 км на поўнач ад аўтадарогі . За 28 км на поўдзень ад вёскі чыгуначная станцыя 286 км.

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Сяргей Міхайлавіч Пчалінцаў

**Сяргей Міхайлавіч Пчалі́нцаў** (, г. Броды, Львоўская вобласць, УССР) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Скончыў у 1975 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, у 1978—1985 гадах выкладаў у ім.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1988 года.

## Творчасць 
Аўтар графічных твораў «Развянчаны час» (1984), «Раніца» (1987), «У рытме вадзяных кругоў» (1988), дыпціхаў «Кантрапункт» (1980), «Часовыя ўражанні» (1987), трыпціха «На краі» (1989), серыі «Загадкі вялікага лесу» (1988—1990); жывапісных кампазіцый «Удар кап’ём» (1993), «Паток» (1995), «Збіранне ракавін», «На каўчэгу» (1998), «У рытме вадзяных кругоў» (2000), серыі «Татэмы» (1991—1992), плакатаў, афармлення кніг. Творам уласцівы асацыятыўная і сімвалічная мова, спалучэнне выяўленчых матываў і абстрактнай кампазіцыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Бібішкі

**Бібішкі** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 16 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 7 км на паўднёвы ўсход ад горада Сафонава, за 12 км на поўдзень ад аўтадарогі , за 5 км на ўсход ад аўтадарогі  Сафонава — Рослаўль, на правым беразе ракі Вапец. Уваходзіць у склад Бараноўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе..

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Міхаіл Вікенцьевіч Рагалевіч

**Міхаіл Вікенцьевіч Рагале́віч** (, пас. Глінішчы, Уздзенскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Рана пазбавіўся бацькоў, якія былі рэпрэсаваны ў 1930-я гг. Выхоўваўся ў дзіцячым доме.

Скончыў у 1964 годзе Мінскае мастацкае вучылішча. Яго педагогамі былі Н. І. Галоўчанка, М. Я. Лісоўскі, А. В. Луцэвіч. Шмат гадоў быў мастаком-афарміцелем у Інстытуце фізікі Акадэміі навук БССР. Удзельнічаў у выстаўках з 1966 года.

Працы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі, фондзе Беларускага саюза мастакоў, Нацыянальным цэнтры сучасных мастацтваў, Уздзенскім раённым гісторыка-краязнаўчым музеі, калекцыі ААТ «Прыёрбанк», прыватных зборах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Багданаўшчына (Сафонаўскі раён)

**Багданаўшчына** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 31 км да паўночнага ўсходу Сафонава, і ў 12 км на поўнач ад аўтамагістралі . Адміністрацыйны цэнтр Багданаўшчынскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Вядома прынамсі з 1774 года (пабудаваны каменны храм, не захаваўся). У мінулым — сяло Вяземскага павета Смаленскай губерні.

## Славутасці 
* Абеліск на брацкай магіле 108 воінаў Савецкай Арміі, загінулых у 1941—1943 гадах
* Абеліск на памятным месцы дзе ў 1942 годзе партызаны вялі бязлітасныя баі з нямецкімі войскамі.
## Спасылкі 
* Богдановщина/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці 

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Святая сям’я (значэнні)

**Святая сям’я** — папулярны багаслоўскі і іканаграфічны сюжэт.

## Вядомыя творы 
### Жывапіс 
* Святая сям’я (ван Клевэ, Эрмітаж)
* Святая сям’я са Святой Елізаветай і Іаанам Хрысціцелем
Кулажынскі сельсавет

**Кула́жынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камарынскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Кулажын.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Крукоўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Камарынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Юрый Мікалаевіч Азніеў

**Юрый Мікалаевіч Азніеў** (, г. Маздок, Паўночная Асеція, Расія — ) — лесавод. Доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Бранскі лесагаспадарчы інстытут (1947).
    
Выкладаў у Беларускім тэхналагічным інстытуце імя С. М. Кірава (з 1947 года, кафедра лесаводства, прафесар, у 1974—1982 гадах — загадчык кафедры, у 1965—1967 гадах — дэкан лесагаспадарчага факультэта).

Навуковыя інтарэсы: вывучэнне заканамернасцей плоданашэння сасны звычайнай; пытанні высечкі лесу; біялагічная і хімічная меліярацыя глебаў; комплексны догляд лясных фітацэнозаў.

## Бібліяграфія 
* Закономерности семеношения сосны обыкновенной в Белоруссии : автореферат диссертации …. доктора сельскохозяйственных наук : 06.03.03 / Азниев Юрий Николаевич. — Минск, 1974.
* Плодоношение сосны обыкновенной в лесах Белорусской ССР : автореферат диссертации … кандидата сельскохозяйственных наук / Азниев Юрий Николаевич. — Минск, 1954.
* Электрафізіялагічныя паказчыкі дрэў ва ўмовах ельніку чарнічнага / Ю. Н. Азніеў, І. Э. Рыхтэр, У. В. Сарнацкі // Весці Акадэміі навук Беларускай ССР. Серыя біялагічных навук. — 1984. — № 6. — С. 15—18.
 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Паўночнай Асеціі
Катэгорыя:Лесаводы СССР
Катэгорыя:Дэканы лесагаспадарчага факультэта БДТУ
Нараджэнне Маці Божай

**Нараджэнне Маці Божай** — папулярны багаслоўскі і іканаграфічны сюжэт.

## Вядомыя творы 
### Іканапіс 
* Нараджэнне Маці Божай (Ляхаўцы)
* Нараджэнне Маці Божай (Рухча)
* Нараджэнне Маці Божай (Пётр Яўсеевіч)
Ганаровыя грамадзяне Полацка

**Ганаро́вы грамадзяні́н го́рада По́лацка** — званне за выбітны ўклад у развіццё і росквіт горада Полацка.

## Гісторвя 
У 1967 годзе, калі па ўсёй краіне святкавалася 50-годдзе Савецкай улады, у Полацку было зацверджана Палажэнне аб прысваенні звання «ГАНАРОВЫ ГРАМАДЗЯНІН ГОРАДА ПОЛАЦКА» «за шматгадавую і плённую дзейнасць у розных арганізацыях горада, а таксама за заслугі ў справе камуністычнага выхавання». У лік узнагароджаных увайшло 9 чалавек, удзельнікаў грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войнаў, якія пражылі дастойнае жыццё і сталі прыкладам для моладзі. У наступныя гады званне прысвойвалася некалькі разоў: у 1970, 1979 і 1987 гадах.

Пасля ўтварэння Рэспублікі Беларусь толькі адзін палачанін у 1995 годзе быў удастоены гэтага высокага звання.

У пачатку ХХІ стагоддзя гарадскім кіраўніцтвам было перагледжана і абноўлена Палажэнне аб прысваенні звання, і з 2003 па 2016 год яго атрымала 12 чалавек. На сённяшні дзень званне Ганаровага грамадзяніна горада Полацка прысвоена 36 людзям розных сфер дзейнасці, сярод якіх кіраўнікі прадпрыемстваў і арганізацый, працоўныя, ваеннаслужачыя, настаўнікі, пісьменнікі, музыкі, святары і інш. З гонарам і гордасцю гэтыя людзі носяць званне «ГАНАРОВЫ ГРАМАДЗЯНІН ГОРАДА ПОЛАЦКА».

## Спіс 
### 1967—1979 
* П. Р. Паповіч
* А. Р. Нікалаеў
* Н. Ш. Сіманоўскі
* А. А. Дабравольскі
* В. С. Свірко
* І. М. Ліхачоў
* В. С. Барэйка
* Г. С. Пятроў
* С. П. Партноў
* М. І. Чысцякоў
* В. А. Пянькоўскі
* І. П. Дэйніс
* З. М. Тусналобава-Марчанка
* А. П. Глебаў
* П. Р. Якаўлевіч
* Н. А. Кляпацкая
* С. А. Пашкевіч
* І. П. Казлоў

### 1987 
* П. К. Пацэй
* Г. М. Лебедзева
* А. А. Савіцкі
* Л. І. Грыгор’ева
* В. П. Кундалевіч

### 1995 
* М. М. Пятрэнка

### 2003—2016 
* Н. С. Салодкая
* Н. І. Шчасная
* К. М. Пагарэлая
* Н. Я. Гальпяровіч
* Э. М. Бабенка
* Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі Філарэт
* архіепіскап Полацкі і Глыбоцкі Феадосій
* ігумення Еўдакія.
* У. С. Тачыла
* Я. А. Барысаў
* П. І. Цімашэнка
* П. М. Кляймёнаў

### 2017 
* Андрэй Уладзіміравіч Праневіч
* Сямён Яфімавіч Сушчын

### 2019 
* Сяргей Уладзіміравіч Аніскевіч


Полац
Барыс Анатольевіч Бараўскі

**Барыс Анатольевіч Бараўскі** (, Маскоўская вобласць — ) — урач, тэрапеўт. Заслужаны ўрач БССР (1941).

## Біяграфія 
Скончыў медыцынскі факультэт Маскоўскага ўніверсітэта. Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне. У 1922 годзе разам з вайсковай часцю прыбыў у Полацк, дзе і застаўся працаваць. З таго ж года ўзначальваў тэрапеўтычнае аддзяленне полацкай гарадской бальніцы. Пасля Вялікай Айчыннай вайны вярнуўся на папярэдняе месца працы.

Яго артыкулы, у тым ліку і па гісторыі медыцыны, публікаваліся ў часопісах.

Памёр у 1952 годзе. Пахаваны ў Полацку.

## Узнагароды 
У ліку першых чатырох урачоў у 1941 годзе Б. Бараўскаму было прысвоена званне «Заслужаны ўрач БССР». Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, ордэнам Чырвонай Зоркі, ганаровымі граматамі і падзякамі.

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Тэрапеўты Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Ірэна Міхайлаўна Рагалевіч-Дутко

**Ірэна Міхайлаўна Рагале́віч-Дутко́** (, в. Літоўе, Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласць — 16 ліпеня 2020, , Нью-Джэрсі) — беларуская мастачка ў эміграцыі.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і Міхаля і Яфіміі Рагалевічаў, у якой было сямёра дзяцей. Пляменніца Н. Кудасавай. З 1944 года разам з бацькамі жыла ў Германіі. З 1950 года ў ЗША, дзе скончыла мастацкую школу ў , штат Пенсільванія.

Як дызайнер спецыялізуецца ў графіцы. Малявала таксама алеем, акварэллю. Аформіла шэраг выданняў Беларускага інстытута навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку, брашур, каталогаў, календароў, праспектаў і інш. рэкламнай прадукцыі. Намалявала абразы для беларускай праваслаўнай царквы Св. Еўфрасінні Полацкай у Саўт-Рыверы, ікону Благавешчання для іканастаса царквы імя Жыровіцкай Маці Божай у Хайленд-Парку. Арганізатар і ўдзельнік традыцыйных мастацкіх выставак у г. Саўт-Рывер. Адказвала за мастацкую праграму беларускіх фестываляў у штаце Нью-Джэрсі (1976, 1977, 1979). Член кіраўніцтва Згуртавання беларускіх мастакоў і ўмельцаў у Саўт-Рыверы.

Разам з мужам Мікалаем Дутко яны забяспечылі вёрстку двухмоўнай кнігі Янкі Запрудніка «Беларускія фэстывалі й выстаўкі ў Нью-Джерсі. Палітычная інфармацыя моваю мастацтва (1948—2011 гг)».

Памерла 16 ліпеня 2020 года ў , штат Нью-Джэрсі. Пахаваная на беларускіх могілках царквы Св. Еўфрасінні Полацкай у Саўт-Рыверы.

## Сям’я 
У шлюбе з Мікалаем Дутко мела дачку Тамару, у якой двое дзяцей.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Мастакі ЗША
Бараўскі

**Бараўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Якаўлевіч Бараўскі (1860—1917) — расійскі рэстаўратар.
* Барыс Анатольевіч Бараўскі (1891—1952) — урач. Заслужаны ўрач БССР.
Міжнародны гуманітарны ўніверсітэт

**Міжнародны гуманітарны ўніверсітэт** — украінская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Адэсе. 

## Агульная характарыстыка 
Гэта вышэйшая навучальная ўстанова з калектыўнай формай уласнасці, заснаваная 20 жніўня 2002 года. Першы набор у 2003 годзе склаў усяго 100 абітурыентаў. Зараз на чатырох факультэтах і ў двух інстытутах універсітэта вучыцца больш за 3 520 студэнтаў. Яны засвойваюць праграмы падрыхтоўкі спецыялістаў па 17 спецыяльнасцях.

Універсітэт мае ўласны навучальны корпус, функцыянуюць культурны цэнтр, кінаклуб. На чарзе будаўніцтва 24-х павярховага інтэрната, канферэнц-залы, спартыўнага цэнтра, студэнцкага кафэ і сучаснага памяшкання бібліятэка. 

Ва ўніверсітэце дзейнічаюць аспірантура, дактарантура і спецыялізаваныя вучоныя саветы па абароне дысертацый.

## Структура 
* Інстытут права, эканомікі і міжнародных адносін
* Факультэт лінгвістыкі і перакладу
* Адэскі медыцынскі інстытут
* Факультэт мастацтваў і дызайну
* Каледж

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы

Катэгорыя:2002 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Універсітэты Адэсы