open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Піралахі

**Піралахі ** (, літаральна «святое месца Алаха») — востраў у Каспійскім моры. Уваходзіць у склад Азербайджана. Плошча — 14,4 км². Насельніцтва (2012 г.) — 15900 чал.

## Геаграфія 
thumb|left|Карта
Востраў Піралахі знаходзіцца каля ўсходняга ўскрайка Апшэронскага паўвострава за 42 км на ўсход ад Баку, сталіцы Азербайджана. У наш час злучаны з Апшэронскім паўвостравам дамбай (каля 1,16 км), па якой пракладзены шаша і чыгунка. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 10,3 км. Найбольшая шырыня (на поўначы) — 3,78 км. Востраў нізкі, сфарміраваны пераважна пяскамі, суглінкамі, дробным каменнем.

Клімат мяккі засушлівы.

На самім востраве і на шэльфе каля вострава вядзецца здабыча нафты.

## Гісторыя 
Востраў Піралахі быў населены ў старажытнасці. На Апшэронскім паўвостраве каля дамбы, што вядзе на Піралахі, былі знойдзены петрогліфы. Мясцовае насельніцтва займалася рыбалоўствам, здабычай нафты і парафіну. 

Незвычайная назва вострава тлумачыцца тым, што ў старажытнасці ён вабіў прыхільнікаў зараастрызму. З XVIII ст. быў вядомы як **Святы востраў** (). У савецкі час атрымаў назву **востраў Арцём** () у гонар бальшавіка Ф. Сяргеева, вядомага пад мянушкай "таварыш Арцём".

З 1868 г. на востраве Піралахі вядзецца прамысловая здабыча нафты. У 1902 г. геолагі, што працавалі на спадчыннікаў Нобеля абвясцілі пра адсутнасць новых прамысловых запасаў нафты. Кошты на зямлю на востраве значна знізіліся. Найбольш прывабныя для здабычы ўчасткі былі скуплены агентамі Нобеляў, пасля чаго іх фірма пачала промысел. З савецкага перыяда нафтапрамысловы комплекс належыць дзяржаве. З 1934 г. вядзецца разведка і здабыча нафты на шэльфе.

## Інфраструктура 
Востраў Піралахі злучаны з Апшэронскім паўвостравам сталай аўтамабільнай і чыгуначнай сувяззю. На поўдні вострава маецца верталётная пляцоўка. Насельніцтва Піралахі жыве ў аднайменным пасёлку. Аснова мясцовай эканомікі — здабыча нафты. Рыбалоўства і сельская гаспадарка адыгрываюць дадатковую ролю. 

Дзякуючы блізкасці да Баку і пясчаным пляжам Піралахі з'яўляецца патэнцыяльна прывабным месцам для развіцця турызму. Распрацоўваюцца планы будаўніцтва тэхналагічнага парка.

## Спасылкі 
* Turizm zonasına çevriləcək uzaq ada – Pirallahı
* Pirallahı Adası 
* Mövsümova Lalə, AZƏRBAYCAN QADINI UZAQ KEÇMİŞDƏN İNDİYƏDƏK
* Нефтяная кладовая острова Пираллахи 

Піралахі
Піралахі
Царква Успення Прасвятой Багародзіцы (Новы Свержань)

**Царква Успення Прасвятой Багародзіцы** — праваслаўны храм у в. Новы Свержань (Стаўбцоўскі раён). Помнік архітэктуры барока.

## Гісторыя 
Амаль адначасова з Петрапаўлаўскім касцёлам, у 1590 годзе, Мікалай Крыштоф Радзівіл Сіротка заснаваў у Новым Свержані ўніяцкую Успенскую царкву, магчыма, вымушаны падтрымліваць традыцыі Храптовічаў. Дакументам ад 10 верасня 1592 года ён вылучыў на гэтую царкву тры валокі зямлі, сенажаць і бясплатны памол на млыне.

Мураваны касцёл пры заснаваным князем Міхаілам Радзівілам манастыры базыльян на месцы драўлянай царквы узведзены ў 1743 г. як. Пасля скасавання ордэна ў 1833 г. пераасвячона ў праваслаўную царкву.

У час Вялікай Айчыннай вайны была пашкоджана: купал-званіца разбіты снарадамі, у некаторых месцах адбіта тынкоўка, прабіты дах. У канцы 1940-х гг. адрамантавана. Да 1980-х гг. не дзейнічала.

## Архітэктура 
Храм аднавежавы, складаецца з прамавугольных у плане асноўнага і алтарнага аб'ёмаў. Па баках апошняга прыбудаваны рызніцы. Над бабінцам надбудавана квадратная ў плане вежа, увянчаная фігурнай барочнай галоўкай. Грані яе апрацаваны плоскімі арачнымі нішамі, якія імітуюць вокны. Вянчае вежу фігурная барочная галоўка. Сцены царквы ў верхняй частцы члянёны паўцыркульнымі вокнамі з раструбамі ў абодва бакі. Адзіным дэкаратыўным элементам фасада з'яўляецца партал бакавога заходняга ўвахода.

Інтэр'ер зальнага тыпу. У паўночнай частцы асноўнага аб'ёму вылучаны бабінец з двума бакавымі ўваходамі. Хоры падтрымліваюцца дзвюма драўлянымі калонкамі. Перакрыцце бэлечнае з плоскай падшыўной столлю.

## Літаратура 
* 
* 
* Габрусь Т. В. Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. Мн.: Ураджай, 2001.— 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X, с. 72-73.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Стаўбцоўскага раёна
Катэгорыя:Новы Свержань
Катэгорыя:Базыльянскія манастыры Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1743 годзе
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:Колішнія ўніяцкія храмы Мінскай вобласці
Катэгорыя:1743 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Касцёл Святых Пятра і Паўла (Новы Свержань)

**Касцёл Святых Пятра і Паўла** — каталіцкі храм у в. Новы Свержань (Стаўбцоўскі раён). Помнік архітэктуры рэнесансу з элементамі готыкі.

## Гісторыя 
Новы Свержань увайшоў у склад уладанняў Радзівілаў у 1575 г. 17 кастрычніка 1588 г. Мікалай Крыштоф Радзівіл Сіротка даў фундуш на будаўніцтва і абсталяванне тут касцёла. Верагодна, як паведамляюць інвентары, у тым жа 1588 г. і пачалося будаўніцтва парафіяльнага касцёла Св. Пятра і Паўла. Як доўга ішло будаўніцтва, звестак не захавалася. Вядома, што ў 1600 г. касцёл ужо функцыянаваў. За гісторыю існавання касцёл не зведаў значных перабудоў. У 1818 г. пад час буры быў знесены дах і часткова вежа. Пасля гэтага будынак быў адрамантаваны, асобна пастаўлена званіца, якая згарэла пры пажары 1890 г. Рамонты адбываліся ў 1828, 1856 гг. У 1864 г. закрыты, у 1901 г. адкрыты. Пасля Вялікай Айчыннай вайны выкарыстоўваўся ў гаспадарчых мэтах, у 1988 г. вернуты каталікам.

## Архітэктура 
Касцёл уяўляе сабой мураваны прамавугольны ў плане аднавежавы храм са слаба акрэсленым трансептам, масіўнай абарончай вежай над уваходам і невысокай паўкруглай алтарнай апсідай, якая ўнутры мае складаны абрыс; скляпенні цыліндрычныя з распалубкамі. З паўночнага боку асноўнага аб'ёму пазней (праз 30—40 гадоў) прыбудаваная трох'ярусная квадратная ў плане вежа, накрытая чатырохгранным шатром з кароткім шпілем. Ніжняя частка ўмацаваная контрфорсамі, верхнія ярусы аздобленыя плоскімі арачнымі нішамі, у другім ярусе фланкіраванымі аркадай з пілястрамі. У цэнтральных нішах кожнай грані прарэзаныя паўцыркульныя праёмы. Вокны паўцыркульныя.

Інтэр'ер зальнага тыпу. Абапал нефа размешчаны бакавыя капліцы: Найсвяцейшай Дзевы Марыі (справа) і Св. Антонія (злева). У ніжнім ярусе вежы вылучаны бабінец з размешчанымі над ім хорамі, якія адкрываюцца ў асноўнае памяшканне невялікім арачным праёмам. Лесвіца на хоры — у тоўшчы заходняй сцяны. Скляпенні цыліндрычныя з распалубкамі. У бабінцы скляпенне апрацаванае дэкаратыўнымі нервюрамі. Першапачаткова, да 1818 г., вонкавыя сцены касцёла былі неатынкаваныя. Перабудовы ў другой чвэрці ХІХ ст. некалькі змянілі мастацкае аблічча будынку.

## Літаратура 
* 
* 
* Габрусь Т. В. Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. Мн.: Ураджай, 2001.— 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X, с. 71-72.

## Спасылкі 
* 
* 
 

Катэгорыя:Новы Свержань
Катэгорыя:З’явіліся ў XVII стагоддзі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі рэнесанс
Катэгорыя:Касцёлы Стаўбцоўскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Укатны

**Ука́тны** () — востраў у паўночнай частцы Каспійскага мора каля дэльты Волгі. Уваходзіць у склад Астраханскай вобласці Расіі. Прыналежнасць вострава Расіі аспрэчвалася Казахстанам. 

Воды каля вострава багатыя рыбнымі рэсурсамі, знойдзены запасы нафты. 

Плошча — 14,9 км². Сталага насельніцтва няма. 

## Спасылкі 
* Ныгмет ИБАДИЛЬДИН, КАСПИЙСКИЙ САММИТ НЕ СОСТОЯЛСЯ 
* Зона открытой авандельты
* Рыбалка в Чернях
* Татьяна Силина, НЕ ДАДИМ СЕБЯ «ОТТУЗЛИТЬ»
* Голунов, С. В.. Проблемы безопасности и международного сотрудничества
* Все спорные территории мира 

Катэгорыя:Астравы Каспійскага мора
Катэгорыя:Астравы Расіі
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Катэгорыя:Астравы Казахстана
Катэгорыя:Спрэчныя тэрыторыі ў Еўропе
Родзевіч

* Леапольд Іванавіч Родзевіч
* Часлаў Іванавіч Родзевіч
Шчагрыковіч

* Дзмітрый Мікалаевіч Шчагрыковіч
* Сяргей Сцяпанавіч Шчагрыковіч
Конеў

**Ко́неў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Сцяпанавіч Конеў (1897—1973) — савецкі палкаводзец.
* Сяргей Васілевіч Конеў (нар. 1931) — беларускі вучоны ў галіне біяфізікі.
* Ягор Фёдаравіч Конеў (нар. 1970) — беларускі пісьменнік, драматург, публіцыст.
Юрчанка

**Юрчанка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Лявонавіч Юрчанка (1892—1919) — удзельнік барацьбы за Савецкую ўладу ў Беларусі.
* Валерый Пятровіч Юрчанка (1943—2008) — урач-анатом. Доктар медыцынскіх навук (2000), прафесар (2002).
* Георгій Фёдаравіч Юрчанка (1928—2014) — беларускі паэт-сатырык.
* Людміла Уладзіміраўна Юрчанка (1943—2026) — украінская оперная спявачка.
* Уладзімір Васілевіч Юрчанка (нар. 1989) — беларускі футбаліст.
* Уладзімір Данілавіч Юрчанка (1928—2015) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Фёдар Кірылавіч Юрчанка (1913—1998) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Вілейскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
* Юрый Уладзіміравіч Юрчанка (нар. 1989) — беларускі футбаліст, музыкант, паэт, блогер.
* Ягор Арцёмавіч Юрчанка (1919—1981) — Герой Савецкага Саюза.
Філасофія Азербайджана

**Філасофія Азербайджана** ( або ) — грамадска-палітычная думка азербайджанскага народа і сукупнасць філасофскага спадчыны азербайджанскіх мысляроў.

## Історія 
### Новий час 
Пасля ўваходжання Азербайджана ў склад Расіі з'явілася ідэалогія асветніцтва, нацэленая на вестэрнізацыю краіны (Мірза Фаталі Ахундаў, Джалілі Мамедкулизаде). Асветнікі крытыкавалі адсталасць краіны і рэлігійнае цемрашальства. У гэты час таксама пачалі распаўсюдзіліся ідэі пантюркизма (Мусават).

Пасля заваёвы краіны Чырвонай Арміяй у Азербайджане былі заснаваныя кафедры дыялектычнага і  гістарычнага матэрыялізму, на якіх вялося вывучэнне і выкладанне марксізму. У гэты час адбылася інстытуалізацыя філасофіі пад эгідай Акадэміі навук, ажыццяўляліся пераклады заходняй філасофіі на азербайджанская мова, вывучэнне і сістэматызацыя азербайджанскай думкі.

На заходзе СССР у Азербайджане атрымала папулярнасць ідэалогія пантюркизма, якая супернічае з ідэалогіяй паниранизма. Да азербайджанскай філасофіі можа быць аднесены расійскі мысляр Гейдар Джемаль.

Вялікі ўклад у сістэматызацыю і вывучэнне азербайджанскай філасофіі зрабіў Закір Мамедаў.

## Літаратура 
* Кулизаде З.А. Хуруфізму і яго прадстаўнікі ў Азербайджане. Баку, 1970.
* Кулизаде З.А. З гісторыі азербайджанскай філасофіі VII-XII стст. Баку, 1992.
* Мамедаў З. Гісторыя Азербайджанскай філасофіі. Баку, 1994.
* Гусейнаў Н. З гісторыі грамадскай і філасофскай думкі ў Азербайджане XIX стагоддзя. Баку, 1949.
* Гісторыя азербайджанскай філасофіі. T.1. Баку, 2002.
* Гісторыя азербайджанскай філасофіі. Т.2. Баку, 2008.

## Спасылкі 
* Азербайджанская філасофія 


Катэгорыя:Культура Азербайджана
Катэгорыя:Навука ў Азербайджане
Азербайджан
Свята-Мікалаеўская царква (Браздзецкая Слабада)

**Свята-Мікалаеўская царква** - праваслаўны храм у в. Браздзецкая Слабада Чашніцкага раёна Віцебскай вобласці.

Пабудавана з цэглы ў 1-й палове XIX стагоддзя. Да 1990-х гг. выкарыстоўвалася як калгасны склад.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры позняга класіцызму. У аснове кампазіцыі крыжова-купальны аб'ём, да якога далучана 3-ярусная 4-гранная шатровая званіца, завершаная макаўкай. Сяродкрыжжа завяршае магутны цыліндрычны барабан, завершаны купалам (не захаваўся). Фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі з трохвугольнымі сандрыкамі, пілястрамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А.М. Кулагін, З.Э. Герасімовіч, У.П. Свентахоўскі. - Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Чашніцкага раёна
Катэгорыя:Браздзецкая Слабада
Катэгорыя:Храмы Святога Мікалая
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Свята-Мікалаеўская царква (Благавічы)

**Свята-Мікалаеўская царква** — мураваны праваслаўны храм на ўсходняй ускраіне вёскі Благавічы Чавускага раёна Магілёўскай вобласці.

## Гісторыя 
Царква была пабудавана ў другой палове XIX стагоддзя з цэглы на месцы храма 1797 года. У 1887 годзе пры ёй адкрыта царкоўнапрыходская школа. Царква перабудавана ў сярэдзіне 1960-х гадоў пад сялянскі клуб. У канцы XX стагоддзя адноўлена.

## Архітэктура 
Помнік эклектычнай архітэктуры з рысамі позняга класіцызму і псеўдарускага стылю. Крыжападобную планіровачную форму храма фарміруюць аднолькавыя па вышыні прытвор, трапезная, кубападобная малітоўная зала, бакавыя прыдзелы, паўкруклая апсіда з акруглымі рызніцамі. Над сяродкрыжжам узведзены нізкі васьмігранны барабан пад пакатым гранёным шатром, завершаным цыбулепадобным купалам. Над прытворам раней узвышалася шатровая званіца. Галоўны і бакавыя (у пазухах аб'ёмаў) уваходы аформлены арачнымі парталамі з трохвугольнымі франтонамі. Атынкаваныя фасады апяразаны прафіляваным карнізам з гарадковым фрызам, крапаваны вуглавымі шырынкавымі лапаткамі і паўкалонкамі. Прамавугольныя аконныя праёмы аформлены трохвугольнымі сандрыкамі, арачныя аконныя праёмы — архівольтамі. Унутры памяшканні аб'яднаны з цэнтральнай малітоўнай залай шырокімі арачнымі прасветамі, апсіду вылучае двух'ярусны драўляны іканастас.

## Літаратура 
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Благавічы
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Чавускага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі эклектыкі
Катэгорыя:1903 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Магілёўскай і Мсціслаўскай епархіі
Свята-Пакроўская царква (Бушыкі)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у гонар Пакрова Прасвятой Багародзіцы ў в. Бушыкі Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці.

Пабудавана ў другой палове 18 ст. на ўзгорку на ўскраіне вёскі з цэглы, пагост акаймаваны бутавай агароджай. Рэканструявана ў 19 ст.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры барока і рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана трохчасткавай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыяй: двух’ярусная (васьмярык на чацверыку) шатровая прытвор-званіца, завершаная макаўкай. Прамавугольны ў плане аб’ём малітоўнай залы накрыты чатырохсхільным дахам, завершаным цыбулепадобным купалам на васьмігранным барабане. Фасады рытмічна расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі (пераплёты ў форме праваслаўнага крыжа) і парнымі пілястрамі ў прасценках, апярэзаны тонкапрафіляваным антаблементам. Арачны ўваходны праём аформлены кілепадобным перспектыўным парталам, з выявай Багародзіцы над ім.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Бушыкі
Катэгорыя:Колішнія ўніяцкія храмы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Свята-Петра-Паўлаўская царква (Браздзечына)

**Свята-Петра-Паўлаўская царква** - праваслаўны храм у імя святых апосталаў Пятра і Паўла ў в. Браздзечына Аршанскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў цэнтры вёскі ў 1875 годзе з цэглы. Рэстаўрыравана ў пачатку XXI стагоддзя.

Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Храм чатырохчасткавай падоўжнай сіметрычна-восевай кампазіцыі: прамавугольныя ў плане прытвор, трапезная, кубападобная малітоўная зала і паўкруглая апсіда з бакавымі паўкруглымі рызніцамі. У сілуэце храма дамінуе магутны васьмігранны барабан на квадратным пастаменце. Над прамавугольным, выцягнутым па папярочнай восі прытворам узвышалася званіца (не захавалася ). Арачныя аконныя праёмы дэкарыраваны прафіляванымі броўкамі, галоўны і 2 бакавыя ўваходныя парталы — кілепадобнымі ліштвамі. У дэкоры, выкананым сродкамі цаглянай муроўкі, выкарыстаны матывы старажытнарускага царкоўнай архітэктуры: трайныя вісячыя аркатуры, круглыя разеткі і люкарны, парныя паўкалонкі, зубчастыя фрызы, вуглавыя пілястры.

## Інтэр'ер 
Інтэр'ер храма дынамічна развіты ў падкупальную прастору — самкнуты васьмігранны купал з праёмам ліхтаром. Падкупальная прастора асветлена 4 арачнымі аконнымі праёмамі на вялікіх гранях барабана. У прастору малітоўнай залы шырокімі арачнымі прасветамі адкрываюцца бакавыя прыдзелы, трапезная (перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі) і апсіда (перакрыта конхай). У бакавы прыдзел такім жа прасветам адкрыта і паўднёвая рызніца. У афармленні інтэр'ера была выкарыстана арнаментальная фрэскавая размалёўка, фрагменты якой захаваліся ў апсідзе, купале, арках прыдзелаў.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А.М. Кулагін, З.Э. Герасімовіч, У.П. Свентахоўскі. - Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Аршанскага раёна
Катэгорыя:Браздзечына
Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Катэгорыя:1875 год у Беларусі
Валынскае княства

**Валынскае княства** — дзяржаўнае ўтварэнне, размешчанае ў басейне верхняга і сярэдняга цячэння Заходняга Буга і правых прытокаў Прыпяці. Сталіца — Уладзімір.

## Гісторыя 
Узнікла ў канцы X ст. на землях валынян, бужан і дулебаў. Першы князь — Усевалад Уладзіміравіч, сын Уладзіміра Святаславіча. На Любецкім з'ездзе (1097) Уладзіміра-Валынскае княства атрымаў Давыд Ігаравіч, рашэннем Віцічаўскага з'езда (1100), яно аддадзена Святаполку Ізяславічу. У 1118 годзе захоплена Уладзімірам Усеваладавічам Манамахам, які пасадзіў там княжыць свайго сына Андрэя (да 1134). У 1134—1154 гг. князем быў Ізяслаў Мсціславіч. У першай пал. XII ст. ў залежнасць ад Уладзіміра-Валынскага княства трапіла Гарадзенскае княства, у другой пал. XII ст. — турава-пінскія князі, у склад княства ўвайшла Берасцейская зямля. Найбольшай магутнасці дасягнула пры Рамане Мсціславічы, які ў барацьбе з буйнымі феадаламі Валыні ўмацаваў княжацкую ўладу, у 1199 годзе заваяваў галіцкія землі, у выніку ўтварылася Галіцка-Валынскае княства.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Княствы Русі
Катэгорыя:Сярэдневяковая Украіна
Свята-Успенская царква (Буеўшчына)

**Свята-Успенская царква** — стараверскі храм в. Буеўшчына Браслаўскага раёна. Твор народнага дойлідства. Размешчана на ўскраіне вёскі. Пабудавана ў 1939 г. з пясчана-вапнавых блокаў як стараверская. Адноўлена ў 1980-я гг.

## Архітэктура 
Вырашана прамавугольным у плане аб'ёмам пад двухсхільным дахам, завершаным на фасадзе васьміграннай шатровай званіцай з цыбулепадобнай галоўкай, над алтарнай часткай — такім жа купалком на 8-гранным барабане. Фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, аб'яднанымі цагляным поясам, які падзяляе будынак на 2 ярусы, вылучаныя разнастойнай муроўкай. Уваход адзначаны двухслуповым ганкам пад двухсхільным пакрыццём. Малітоўная зала перакрыта плоскай драўлянай столлю, на алтарнай сцяне стараверскі іканастас.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Буеўшчына (Браслаўскі раён)
Катэгорыя:Храмы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Стараверскія храмы Беларусі
Свята-Троіцкая царква (Бытча)

**Свята-Троіцкая царква** — праваслаўны храм у в. Бытча (Барысаўскі раён). Размешчана на паўночна-заходняй ускраіне вёскі. Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1891 г. з цэглы на месцы старога храма. Зруйнавана ў гады Вялікай Айчыннай вайны, адноўлена ў 1990-я гг.

## Архітэктура 
Вертыкальнай дамінантай 4-часткавай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі будынка з'яўлялася 2-ярусная (васьмярык на чацверыку) званіца, спічасты шацёр якой завяршаўся макаўкай і меў слыхавыя кілепадобныя люкарны. Званіца ўрэзана ў папярочны аб'ём прытвора, які праз трапезную далучаецца да кубападобнай малітоўнай залы, накрытай пакатым 4-схільным дахам, які завяршаўся 4-гранным барабанам з цыбулепадобнай галоўкай. У дэкоры выкарыстаны кілепадобныя франтоны і аркі, здвоеныя бочкападобныя паўкалоны, цыбулепадобныя купалы (знесены ў пасляваенны час). Плоскасныя фасады дэкарыраваны філёнгавым фрызам і вуглавымі лапаткамі з шырынкамі, расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

### Інтэр'ер 
Унутраная прастора царквы складаецца з рознавялікіх, размешчаных па падоўжнай планіровачнай восі памяшканняў прытвора, трапезнай, малітоўнай залы, апсіды. Па баках прытвора і апсіды вылучаны бакоўкі. Памяшканні перакрыты драўлянымі корабамі скляпеннямі і аб'яднаны шырокімі лучковымі аркамі.

### Хрысцільная царква 
З правага боку ад храма стаяла хрысцільная царква — прамавугольны ў плане драўляны будынак з апсідным 3-сценкам, накрыты 2-схільным з вальмамі дахам. Над якім узвышаліся 2 макаўкі.

## Літаратура 
Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бытча
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Барысаўскага раёна
Катэгорыя:Храмы Барысаўскай епархіі
Спаса-Праабражэнская царква (Валожын)

**Спаса-Праабражэнская царква**, раней **Свята-Увазнясенская капліца** — мураваны праваслаўны храм у горадзе Валожыне Мінскай вобласці. Размешчана на пагорку ў цэнтры могілак, справа пры ўезде ў горад з боку Мінска.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1850 годзе з цэглы намаганнямі графа Тышкевіча як могілкавая каталіцкая капліца для касцёла бернардзінцаў. У 1885 годзе перададзена праваслаўным і 20 кастрычніка 1886 года асвечана ў гонар Ператварэння Гасподняга.

19 верасня 2008 года мітрапаліт Мінскі і Слуцкі Філарэт асвяціў храм.

## Архітэктура 
Храм вырашаны ў спрошчаных формах у выглядзе кампактнага прамавугольнага ў плане аб'ёму пад вальмавым дахам, завершаным над апсідай цыбулепадобным купалам на драўляным васьмігранным барабане. Па цэнтры франтальнага фасада выступае двух'ярусная чатырохгранная званіца (вуглы скруглены), шацёр якой завершаны макаўкай; па восі сіметрыі высокі ўваходны прамавугольны партал, над якім рэльефны крыж і квадратная ніша. Бакавыя фасады па восі сіметрыі расчлянёны арачнымі вокнамі-трыфорыумамі. Рудзіментам стылю барока з'яўляюцца валютныя заплечнікі па баках званіцы.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Валожына
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Валожынскага раёна
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Мінскай вобласці
Катэгорыя:1850 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Свята-Троіцкая царква (Быхаў)

**Свята-Троіцкая царква** — праваслаўны храм у горадзе Быхаве Магілёўскай вобласці. Размешчаны па вуліцы Куйбышава, 2.

## Гісторыя 
Царква ў гонар Святой Троіцы пабудавана з дрэва ў 1890—1899 гадах.

У савецкі час у храме знаходзіўся цудатворны абраз 1659 года «Маці Божая Адзігітрыя Баркалабаўская», які дагэтуль захоўваўся ў Баркалабаўскім Свята-Узнясенскім жаночым манастыры.

25 ліпеня 2010 года абраз быў урачыста перанесены са Свята-Троіцкай царквы ў Быхаве ў адноўлены Свята-Узнясенскі манастыр.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Архітэктурна вырашана падоўжна-восевай крыжова-купальнай кампазіцыяй з пяціграннай апсідай і бакавымі прыдзеламі. Прытвор і бабінец аб’яднаны ў адзіны прамавугольны аб’ём, завершаны ад франтальнага фасада двух’яруснай васьмерыковай званіцай з самкнутым гранёным купалам. Такім жа купалам з макаўкай завершаны васьмігранны светлавы барабан над сяродкрыжжам. Тры ўваходы ў храм аформлены двухслуповымі ганкамі. Вертыкальна ашаляваныя фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі, апярэзаны простым карнізам. У інтэр’еры сяродкрыжжа перакрыта самкнутым скляпеннем на ветразях.

## Літаратура 
*  — С. 98
* 
*  — С. 132
* Іканапіс Беларусі XV—XVIII стагоддзяў. — Мн., 1998. — С. 36.
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы Быхава
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Быхаўскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Храмы Бабруйскай епархіі
Катэгорыя:1899 год у Беларусі
Царква Роўнаапостальных Канстанціна і Алены (Валожын)

**Царква Роўнаапостальных Канстанціна і Алены** — праваслаўны храм у г. Валожын (Валожынскі раён). Размешчана ў цэнтры горада па вул. Савецкай. Помнік народнага дойлідства з рысамі рэтраспектыўна-рускага стылю. Пабудавана ў 1866 г. здрэва.

## Архітэктура 
Царква ўяўляе сабой крыжападобны ў плане храм з двух'яруснай чацверыковай шатровай званіцай з франтальнага фасада. Над сяродкрыжжам узвышаецца двух'ярусны васьмігранны барабан, завершаны, як і званіца, шатром з макаўкай. На гарызантальна ашаляваных сценах блакітнай афарбоўкі вылучаюцца пабеленыя ліштвы высокіх арачных аконных праёмаў.

Малітоўная зала перакрыта васьмігранным самкнутым скляпеннем на ветразях, у яе прастору шырокімі прасветамі адкрываюцца бакавыя прыдзелы, апсіда і бабінец.

У 1990-я гг. злева ад храма пастаўлена драўляная капліца — прамавугольны ў плане будынак пад двухсхільным дахам з купалам па цэнтры.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Славутасці Валожына
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Валожынскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Свята-Успенская царква (Васільчыцы)

**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у в. Васільчыцы (Капыльскі раён). Размешчана ў цэнтры вёскі. Помнік народнага дойлідства.

Пабудавана ў другой палове XIX стагоддзя з дрэва. З 1990-х гадоў зноў дзейнічае.

## Архітэктура 
Невялікі вясковы храм фарміруюць пастаўленыя на бутавы падмурак квадратны прытвор з васьміграннай шатровай званіцай, прамавугольныя зрубы малітоўнай залы і апсіда з бакавымі рызніцамі. Асноўны аб’ём і апсіда пры дапамозе трохвугольных застрэшкаў накрыты агульным вальмавым гонтавым дахам, у цэнтры завершаны галоўкай на васьмігранным барабане. Макаўка завяршае гранёны шацёр 8-граннай званіцы. Гарызантальна ашаляваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах і ўмацаваны брусамі-сцяжкамі ў прасценках.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн.: БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Васільчыцы
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Капыльскага раёна
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Слуцкай епархіі
Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Вербавічы)

**Свята-Параскева-Пятніцкая царква** — праваслаўны храм у імя святой мучаніцы Параскевы Пятніцы ў в. Вербавічы Нараўлянскага раёна Гомельскай вобласці.

## Гісторыя 
. XVII стагоддзе. НММ РБ]]
Пабудавана ў цэнтры вёскі ў XVIII стагоддзі з цэглы. Пасля Вялікай Айчынай вайны выкарыстоўвалася пад краязнаўчы музей.

Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры стылю барока. Крыжападобны ў плане будынак накрыты пакатым шматсхільным дахам. Бакавыя прыдзелы (мелі ўваходныя дзверы, замураваны) і апсіда вырашаны пяціграннымі аб'ёмамі. Да бабінца прылягае больш нізкі драўляны прытвор пад аднасхільным дахам. Вуглы атынкаваных сцен (таўшчыня 0,8 м) умацаваны пілястрамі. Фасады прарэзаны высока ўзнятымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі і апяразаны прафіляваным карнізам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А.М. Кулагін, З.Э. Герасімовіч, У.П. Свентахоўскі. - Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* *Партыко, О.* Прикоснуться к Святыням Наровлянщины / О. Партыко // Прыпяцкая праўда. — 18 студзеня 2025. — №3. — С. 8.
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:Вербавічы
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Нараўлянскага раёна
Катэгорыя:Храмы Тураўскай і Мазырскай епархіі
Гуска (возера)

**Гуска** — возера ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці, за 54 км на паўднёвы ўсход ад горада Столін, за 6,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Дзяржынск Лельчыцкага раёна, каля ўрочышча Селішчы.

Плошча паверхні 0,0767 км², даўжыня 1,0 км, шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 2,2 км. Праз возера працякае рака Сцвіга. Зарастае істотна. Уваходзіць у склад ландшафтнага заказніка «Альманскія балоты».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты M-35-19 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Столінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Сцвігі
Свята-Пакроўская царква (Вейна)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у аграгарадку Вейна Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры аграгарадка.

## Гісторыя 
Па адных дадзеных, пабудавана ў 2-й палове XVIII стагоддзя з цэглы. Паводле іншых крыніц, узведзена ў 1-й палове XIX стагоддзя. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры класіцызму. Цэнтрычны будынак у плане блізкі да квадрата са скругленымі вугламі. У яго кампазіцыі дамінуе сферычны купал на круглым светлавым барабане. Вуглавыя часткі галоўнага фасада завершаны круглымі вежамі. Фасады раскрапаваны рызалітамі, завершанымі трохвугольнымі франтонамі. Па восях рызалітаў размешчаны вялікія нішы з лучковымі архівольтамі. У нішах з заходу і поўдня — уваходы, аздобленыя паўкалонамі і стральчатымі люкарнамі ў архівольтах. Пры галоўным уваходзе — вялікі драўляны прытвор.

### Інтэр’ер 
У інтэр'еры 4 магутныя слупы і перакінутыя цераз іх аркі трымаюць барабан і вылучаюць 8 бакавых больш нізкіх прасторавых частак, перакрытых скляпеннямі складанай канфігурацыі. У дэкоры фрэскавыя размалёўкі ў стылі класіцызму. Паміж вокнамі барабана ў медальёнах размешчаны выявы 4 евангелістаў, ніжэй, у рамных абрамленнях, — 4 шматфігурныя кампазіцыі на біблейскія сюжэты. Фрэскавай размалёўкай пакрыты скляпенні, бакавыя сцены алтара і сяродкрыжжа.

## Літаратура 
*  — С. 110
* 
* Беларускі праваслаўны каляндар, 1997. — Мн., 1996. — С. 113.
*  — С. 287
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Магілёўскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Вейна (Магілёўскі раён)
Катэгорыя:Храмы Магілёўскай і Мсціслаўскай епархіі
Альхоўка (рака)

**Альхоўка**, **Дубаўскі канал** — рака ў Беларусі, у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Пціч.

Даўжыня ракі 12 км. Пачынаецца за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Ванюжычы, вусце за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Вялікае Поле. Рэчышча каналізаванае на ўсім працягу.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-130. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г.

Катэгорыя:Рэкі Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Пцічы
Прастыр (рукаў Стыра)

**Прасты́р** () — заходняе адгалінаванне (рукаў) ракі Стыр на тэрыторыі Варашскага раёна Ровенскай вобласці Украіны і Пінскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Даўжыня 21 км, з якіх 10 км на тэрыторыі Беларусі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Стыра
Катэгорыя:Рэкі Пінскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Ровенскай вобласці
Помнік Максіму Танку

**Помнік Максіму Танку** — першы ў Беларусі помнік паэту Максіму Танку. Адкрыты 5 снежня 2014 года ў Мядзеле ля гарадскога Дома культуры на плошчы Шаранговіча.

Конкурс на стварэнне эскізных праектаў помніка быў абвешчаны ў 2012 годзе да 100-годдзя з дня нараджэння выдатнага паэта.

## Апісанне 
Помнік створаны па праекце скульптараў Івана Міско і Аляксандра Фінскага і архітэктара Армена Сардарава. Бронзавая фігура паэта ў поўны рост будзе ўсталявана на гранітным пастаменце вышынёй адзін метр. Паэт прадстаўлены ў руху: нібыта ён імкліва ідзе па брукаванай дарозе. Недалёка ад яе размесціцца валун з картушам у выглядзе раскрытай кнігі, дзе будуць выбіты радкі з верша Максіма Танка: «Ёсць адна песня песняў — пра Радзіму».

## Спасылкі 
* Першы ў Беларусі помнік Максіму Танку адкрыюць 5 снежня ў Мядзеле // БЕЛТА

Катэгорыя:Помнікі Мінскай вобласці
Катэгорыя:Максім Танк
Катэгорыя:Славутасці Мядзела
Катэгорыя:З’явіліся ў 2014 годзе
Катэгорыя:2014 год у Беларусі
Катэгорыя:Творы Івана Міско
Катэгорыя:Творы Аляксандра Фінскага
Катэгорыя:Помнікі літаратарам
Сутачнае вярчэнне Зямлі

**Сутачнае вярчэнне Зямлі** — кручэнне Зямлі вакол сваёй восі з перыядам у адны зорныя суткі, непасрэдна назіранай праявай чаго з'яўляецца сутачнае вярчэнне нябеснай сферы. Вярчэнне Зямлі адбываецца з захаду на ўсход. Пры назіранні з Палярнай зоркі або паўночнага полюса экліптыкі вярчэнне Зямлі адбываецца супраць гадзіннай стрэлкі.

## Перыяд і хуткасць вярчэння 
* Зямля круціцца з захаду на ўсход.
* Поўны абарот (у інерцыяльнай сістэме адліку) Зямля робіць за зорныя суткі (86164,090530833 с ≈ 23 гадзіны 56 хвілін 4 секунды).
* Вуглавая хуткасць вярчэння Зямлі \omega = \frac{2 \pi}{T} \approx 7,2921158553 \cdot 10^{-5}с-1.
* Лінейная хуткасць вярчэння Зямлі (на экватары) — 465,1013 м/с (1674,365 км/г).
* Лінейная хуткасць вярчэння Зямлі на адвольнай шыраце \varphi і вышыні h над узроўнем мора:

: v = \left(\frac{R_e\,R_p}{\sqrt{{R_p}^{2} + {R_e}^{2} \, {\mathrm{tg}^2 \varphi }}} + \frac{{R_p}^{2}h}{\sqrt{{R_p}^{4} + {R_e}^{4} \, \mathrm{tg}^2\varphi}} \right)\omega, дзе R_e = 6378,1 км  — экватарыяльны радыус, R_p = 6356,8 км  — палярны радыус.

Катэгорыя:Зямля
Катэгорыя:Гісторыя астраноміі
Фёдар Ігнатавіч Пастарнацкі

**Фёдар Ігнатавіч Пастарнацкі** (, в. Дукора Ігуменскі павет Мінскай губерні — , в. Пяцеўшчына) — беларускі навуковец у галіне ўнутранай медыцыны, адзін з заснавальнікаў бальнеалогіі і курарталогіі ў Расіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і святара. Скончыў Мінскую духоўную семінарыю, паступіў на медыцынскі факультэт Кіеўскага ўніверсітэта, які скончыў ў 1871 годзе атрымаўшы дыплом лекара з адзнакай.

З 1872 года малодшы доктар пяхотнага палка, пазаштатны ардынатар тэрапеўтычнай клінікі медыцынскага факультэта, выкладчык ваенна-фельчарскай школы, старэйшы доктар шпіталя. З 1879 года ардынатар Брэст-Літоўскага ваеннага шпіталя, адкуль Ф. Пастарнацкі накіраваны ў клініку кафедры агульнай дыягностыкі і тэрапіі Пецярбургскай ваенна-медыцынскай акадэміі прафесара Ю. Т. Чудноўскага.

Вёў вялікую педагагічную і навуковую работу. У 1888 годзе абараніў доктарскую дысертацыю пра дзеянне гарачкапаніжальных сродкаў на тэмпературу цела пры ліхаманцы. З 1888 года прыватдацэнт, з 1893 — прафесар шпітальнай тэрапеўтычнай клінікі Ваенна-медыцынскай акадэміі і яе загадчык.

## Навуковая дзейнасць 
Ф. Пастарнацкі шмат зрабіў для вывучэння захворванняў унутраных органаў. Вядома манаграфія — «Піэліт». Тэрапеўт прапанаваў арыгінальны метад пальпацыі нырак. Сімптом Пастарнацкага шырока выкарыстоўваецца ў практыцы. Выкарыстоўваў медыцынскую апаратуру: кардыёграф, уратаскоп.

Адзін з важных бакоў дзейнасці прафесара Пастарнацкага — прымяненне фізіятэрапеўтычных і курортных метадаў лячэння. У прыватнасці, ён вывучаў уздзеянне каўказскіх мінеральных водаў на арганізм хворага. Пастарнацкі актыўна ўдзельнічаў у арганізацыі Усерасійскай гігіенічнай выстаўкі (1894). Праз некалькі гадоў па выстаўцы з яго настойлівай прапановы адбыўся 1-ы з’езд па кліматалогіі, бальнеалогіі і гідрабіялогіі.

## Памяць 
У двары Крупіцкай урачэбнай амбулаторыі ўсталяваны памятны знак у гонар прафесара Ф. І. Пастарнацкага. Адна з вуліц Крупіцы носіць яго імя.

## Літаратура 
* *Бялоў С.* Мінская праўда. 1997. 9 студз.
*  — С. 169.

Катэгорыя:Медыкі Расіі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Тэрапеўты Расійскай імперыі
Міхаіл Рымінскі

**Міхаіл Рымінскі** (, ) — танцоўшчык, спявак і драматычны акцёр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1769 годзе ў Ігумене. Прыгонны А. Тызенгаўза. Быў акцёрам у Тэатры Антонія Тызенгаўза.

Пасля смерці А. Тызенгаўза ў 1785 годзе паводле яго завяшчання «15 танцорак і 18 танцораў» сталі ўласнасцю караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага і ў складзе балетнай трупы пераехалі ў Варшаву. З гэтага часу танцоўшчыкі і танцоўшцыцы А. Тызенгаўза сталі ядром «Таварыства танцоўшчыкаў яго каралеўскай вялікасці».

Міхаіл Рымінскі выступаў на каралеўскіх сцэнах, як драматычны акцёр і спявак у «прадстаўленнях французскіх» у . Магчыма, у 1795 годзе працаваў у варшаўскіх антрэпрызах С. Галніцкага і К. Аўсінскага.

## Творчая дзейнасць 
Пачаў акцёрскую дзейнасць у Тэатры Антонія Тызенгаўза. У 1795—1797 гадах у балетнай трупе ў Львове. У часы Станіслава Аўгуста быў найбольш папулярным балетным артыстам, выконваў партыі гераічнага плана.

Сярод партый: Гілас («Гілас і Сільвія» ), Капітан Сандор («Капітан Сандор на востраве Караліна»), Алонза («Кора і Алонза» ), Адоніс («*Венера і Адоніс*»), Марк Антоній («Клеапатра і Марк Антоній»).

## Спасылкі 
* Міхаіл Рымінскі 
* Тэатр Антонія Тызенгаўза і наш зямляк Міхаіл Рымінскі 

Катэгорыя:Акцёры Польшчы
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Польшчы
Катэгорыя:Танцоўшчыкі
Яўген Вячаслававіч Абаленскі

**Яўген Вячаслававіч Абаленскі** () — беларускі палітык і электрык. Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 сакавіка 1973 года ў Салігорску.

Скончыў Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію па спецыяльнасці «Інжынер-электрык»; Маскоўскі дзяржаўны адкрыты ўніверсітет па спецыяльнасці «Горны інжынер-электрык»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Спецыяліст у галіне дзяржаўнага кіравання».
 
Працаваў электраслесарам (слесарам) дзяжурным па рамонце абсталявання, майстрам змены, намеснікам начальніка ўчастка пад’ёму № 2 Чацвёртага рудаўпраўлення рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Беларуськалій» у г. Салігорску.
 
З’яўляўся дэпутатам Салігорскага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць чацвёртага склікання, намеснікам старшыні Салігорскага раённага Савета дэпутатаў, дэпутатам Мінскага абласнога Савета дэпутатаў дваццаць пятага склікання. Быў дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання ад Салігорскай гарадской выбарчай акругі № 68, з’яўляўся старшынёй Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па прамысловасці, паліўна-энергетычным комплексе, транспарце і сувязі.

У цяперашні час працуе дырэктарам навукова-вытворчага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Белгазтэхніка».
 
Жанаты, мае дзвюх дачок.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Яўгеній Вячаслававіч Абаленскі 

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 24-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Салігорскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты Салігорскага раённага Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага абласнога Савета дэпутатаў 25-га склікання
Свята-Георгіеўская царква (Вардамічы)

**Свята-Георгіеўская царква** — праваслаўны храм у в. Вардамічы Вілейскага раёна, Мінскай вобласці. Месціцца на паўднёва-усходняй ускраіне вёскі. Помнік народнага дойлідства.

## Гісторыя 
Пабудавана з дрэва ў XIX ст., была асвечана ў імя святога велікамучаніка Георгія Перамаганосца.  Дакладная дата пабудовы царквы ў вёсцы Вардамічы невядомая. Фундатарам будаўніцтва храма была мясцовая памешчыца, генеральша Ганна Сухоціна, пасля атрымання ў спадчыну маёнтка ад свайго дзядулі палкоўніка Караваева. Адбылося гэта ў 1847 годзе, а згодна інвентарызацыі 1886 г. у сяле Вардамічы пазначана наяўнасць царквы. 
Пасля Другой сусветнай вайны, пры савецкай уладзе, у 1960 годзе царква была зачынена і спустошана. З 1992 года, пасля распада СССР,  пачалося адраджэнне храма ў вёсцы Вардамічы і за год царква была адноўлена. У верасні 1993 году агляд храма здзейсніў мітрапаліт Мінскі і Слуцкі Філарэт. У 2007 годзе былі выкрадзены пяць самых каштоўных абразоў, да гэтага часу пра іх месцазнаходжанне нічога не вядома. У 2014 г. храм адрэстаўраваны, але дагэтуль не асвячоны. З'яўляецца прыпісным да прыходу Святой Жывапачатнай Троіцы ў в. Даўгінава.

## Архітэктура 
Вырашана прамавугольным зрубам пад двухсхільным дахам за вальмамі над 2-граннай апсідай, завершаным на фасадзе цыбулепадобным купалам на 4-гранным барабане. Уваход аформлены 2-слуповым ганкам пад двухсхільным пакрыццём, шчыт якога рытмічна спалучаецца з трохвугольным франтонам даху. Вертыкальна ашаляваныя фасады прарэзаны адзінарнымі і строенымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі і ўмацаваны брусамі-сцяжкамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
* Памяць. Вілейскі раён. //  — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0.

## Спасылкі 
* 
* 
* Свята-Георгіеўская царква (Вардамічы)  на сайце Маладзечанскай епархіі
* 

Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Святога Георгія
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Вілейскага раёна
Катэгорыя:Вардамічы
Экватар белых сасісак

і салодкай гарчыцай]]

**Экватар белых сасісак** () — жартаўлівая назва меркаванай культурнай мяжы паміж Старой Баварыяй і астатняй Германіяй, якая вызначаецца як зона распаўсюджання мюнхенскіх белых сасісак, якія лічацца адметнай рысай баварскай культуры.

## Становішча экватара 
У цэлым *экватар белых сасісак* праводзяць па рацэ Дунай, аднак такая мяжа не ўключае часткі Ніжняй Баварыі і Верхняга Пфальца. Часам экватар адносяць да 49-й шыраты (на поўнач ад Інгальштата). Паводле іншых уяўленняў гаворка ідзе пра 100-кіламетровую зону ад Мюнхена, у якую не ўваходзіць значная частка Верхняй Баварыі.

Паводле альтэрнатыўных версій, мяжой лічыцца *Майнская лінія* уздоўж ракі Майн, якая прызнана дыялектнай мяжой паўночнай Германіі, або гісторыка-палітычная мяжа паміж Прусіяй і Баварыяй з Аўстрыяй, якая называецца таксама *Майнскай лініяй*, тады ў зону апроч Старой Баварыі ўваходзіць таксама Бадэн-Вюртэмберг і значная частка Франконіі, дзе аднак маюцца ўжо значныя культурныя адрозненні з Баварыяй і белыя сасіскі ўжо не прыняты.

Тэрмін выкарыстоўваецца таксама для размежавання паўночнай і сярэдняй Германіі, пры гэтым таксама экватар праводзяць па рацэ Майн ці недалёка ад яе.

Аўстрыйцы жартаўліва называюць раён на поўнач ад экватара белых сасісак зонай пасялення Піфке.

## Гл. таксама 
* Роштыграбен

## Спасылкі 
* Duden: *Deutsches Universalwörterbuch*. 6. Auflage, ISBN 3-411-05506-5.
* Bavaria’s Umlaut Umbrage
* Expedition über den Weißwurstäquator артыкул у газеце «Der Tagesspiegel»
* Unter dem Weißwurstäquator артыкул у газеце «Frankfurter Allgemeine Zeitung»
* Баварыя — гэта не Германія

Катэгорыя:Геаграфія Баварыі
Катэгорыя:Традыцыі Германіі
Катэгорыя:Баварская кухня
Спецыялізаваныя ўстановы ААН

**Спецыялізаваныя ўстановы ААН** — самастойныя міжнародныя арганізацыі, звязаныя з Арганізацыяй Аб'яднаных Нацый спецыяльным пагадненнем аб супрацоўніцтве. Спецыялізаваныя ўстановы ствараюцца на аснове міжурадавых пагадненняў.

*
Кабінет міністраў Украіны

**Кабінет Міністраў Украіны** () — вышэйшы орган выканаўчай улады ў Украіне. Кіраўніком кабінета міністраў з’яўляецца прэм’ер-міністр, які прызначаецца Вярхоўнай радай Украіны па прадстаўленні Прэзідэнта Украіны. Намеснікамі Прэм’ер-міністра з’яўляюцца Першы віцэ-прэм’ер-міністр і тры віцэ-прэм’ер-міністры. Таксама ў Кабінет ўваходзяць міністры, якія ўзначальваюць адпаведныя міністэрствы і міністр «без партфеля» (Міністр Кабінета Міністраў Украіны) — які не ўзначальвае міністэрства, але мае права голасу на пасяджэннях ўрада.

## Спіс урадаў Украіны 
;Урад Вітольда Фокіна (1990—1992)

;Урад Валянціна Сіманенкі (1992)

;Урад Леаніда Кучмы (1992—1993)

;Урад Юхіма Звягільскага (1993)

;Урад Віталія Масола (1994—1995)

;Урад Яўгена Марчука (1995—1996)

;Першы урад Паўла Лазарэнкі (1996)

;Другі урад Паўла Лазарэнкі (1996—1997)

;Урад Васіля Дурдзінца (1997)

;Урад Валерыя Пуставойценкі (1997—1999)

;Урад Віктара Юшчанкі (1999—2001)

;Урад Анатоля Кінаха (2001—2002)

;Першы урад Віктара Януковіча (2002—2004)

;Першы урад Юліі Цімашэнкі (2005)

;Урад Юрыя Еханурава (2005—2006)

;Другі урад Віктара Януковіча (2006—2007)

;Другі урад Юліі Цімашэнкі (2007—2010)

;Першы урад Мікалая Азарава (2010—2012)

;Другі урад Мікалая Азарава (2012—2014)

;Першы урад Арсенія Яцанюка (2014)

;Другі урад Арсенія Яцанюка (2014—2016)

;Урад Уладзіміра Гройсмана (2016—2019)

;Урад Аляксея Ганчарука (2019—2020)

;Урад Дзяніса Шмыгаля (2020-)

## Размяшчэнне 
Рэзідэнцыяй Кабінета міністраў Украіны з’яўляецца Будынак Урада Украіны, размешчаны па вул. Міхаіла Грушэўскага (Кіеў), 12/2.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ўрада


Катэгорыя:Дзяржаўны лад Украіны
Сцяг Баранавічаў

**Сцяг Бара́навічаў** — адзін з сімвалаў Баранавічаў разам з гербам.

Праект герба і сцяга Баранавічаў ухвалены пастановаю Баранавіцкага гарадскога савета дэпутатаў ад 30 лістапада 2012 года № 144 і мае станоўчую выснову геральдычнай экспертызы.

## Афіцыйнае апісанне 
Сцяг горада Баранавічы ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча ў суадносінах 1:2, якое складаецца з дзвюх гарызантальных роўнавялікіх палосак: верхняй — зялёнага і ніжняй — чырвонага колеру, па цэнтру пярэдняга боку якога знахоціцца выява герба горада Баранавічы..

## Легенда 
На афіцыйных геральдычных сімвалах — гербе і сцягу Баранавічаў знаходзіцца залаты паравоз, які з'яўляецца сімвалам узнікнення і развіцця горада. Заснаванне гораду Баранавічы звязана з будаўніцтвам Маскоўска-Брэсцкай чыгункі (Аляксандраўскай чыгункі), якая пачала працаваць у 1871 годзе. Каля станцыі і дэпо ўзнікла паселішча, якое налічвала ў 1880 годзе каля 1.5 тыс. жыхароў. Будаўніцтва і далейшае развіццё чыгунікі стала штуршком да нараджэння і развіцця горада. Шэсцерня на зялёным фоне сімвалізуе сучаснае развіццё прамысловасці ў горадзе ў сучасным часе.

Катэгорыя:Баранавічы
Баранавічы
Спіс краін паводле ўзроўню пісьменнасці

thumb|right|300px|Карта свету з указаннем індэкса адукацыі паводле краін (Даклад пра развіццё чалавека 2007/2008))

Спіс краін прыводзіцца па Дакладзе праграмы развіцця Арганізацыі Аб'яднаных Нацый за 2009 год.

У гэтым дакладзе выкарыстоўваюцца даныя пра пісьменнасць сярод сталага насельніцтва Арганізацыі Аб'яднаных Нацый па пытаннях адукацыі, навукі і культуры (ЮНЕСКА) ад красавіка 2007 года, якія складзены з нацыянальных ацэнак і ацэнак, заснаваных на Глабальнай мадэлі прагнозу пісьменнасці, распрацаванай у 2007 годзе.

Нацыянальныя ацэнкі заснаваны на сабраных ЮНЕСКА свежых даных пісьменнасці паводле краін, атрыманых з нацыянальных перапісаў насельніцтва ці абследаванняў у перыяд паміж 1995 і 2005 гадамі. Калі свежых даных не маецца, выкарыстоўваюцца ацэнкі ЮНЕСКА, заснаваныя на нацыянальных даных, сабраных да 1995 года.

Многія краіны з высокім узроўнем даходу пасля дасягнення высокага ўзроўню пісьменнасці спынілі збор статыстыкі пісьменнасці. Пры разліку індэкса развіцця чалавечага патэнцыялу (ІРЧП), узровень пісьменнасці ў такіх краінах прымаецца роўным 99,0 %.

Пры зборы даных пра пісьменнасць часцяком методыка ацэнкі колькасці пісьменных людзей вызначаецца краінамі па-рознаму. Некаторыя краіны выкарыстоўваюць для ацэнкі даныя пра завяршэнне ступеняў адукацыі, але метады вымярэння наведвальнасці школ ці заканчэння гадавога курсу навучання могуць адрознівацца. Таму ацэнкі ўзроўню пісьменнасці павінны выкарыстоўвацца з асцярожнасцю.

Катэгорыя:Спісы:Адукацыя
Пісьменнасць