open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Высокае)

**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — праваслаўны храм у горадзе Высокае Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Знаходзіцца ў цэнтры горада. Пабудавана ў 1869 годзе з цэглы на месцы драўлянай царквы 1840 года. Праект храма складзены акадэмікам архітэктуры Мікалаем Чагіным і зацверджаны генералам ад інфатэрыі М. М. Мураўёвым 23 жніўня 1864 года. Будаўніцтва ажыццёўлена на сродкі інсургентаў. Падрадчыкам з’явіўся мешчанін Чарнігаўскай губерні Г. А. Назараў.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. У аснове прасторавай кампазіцыі кубападобны цэнтрычны аб’ём, шатровы дах якога ўвенчаны 5-купаллем. Да храма па баках далучаюцца прамавугольныя прыдзелы пад двухсхільнымі дахамі, з фронту — прамавугольны прытвор, завершаны шатровай званіцай, з тыльнага фасада — паўкруглая апсіда. Плоскасці фасадаў раскрапаваны лапаткамі, аркатурай, прафіляванымі карнізамі, расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах.

### Інтэр’ер 
Дэкаратыўна-кампазіцыйным акцэнтам інтэр'ера з’яўляецца двух’ярусны пяцічастковы іканастас (праект Чагіна) у арачным прасвеце апсіды. Над сяродкрыжжам шатровае скляпенне. У літургічным начынні інтэр'ера абразы 16 — 18 ст. «Маці Божая Адзігітрыя» (у драўлянай шаце), «Маці Божая Адзігітрыя» (у металічным абкладзе), «Цуд Архістраціга Міхаіла» і «Троіца» (19ст.).

## Літаратура 
*  — С. 227
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Высокага
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Камянецкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Святога Крыжа
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:1869 год у Беларусі
План Маўнтбетэна

**План Маўнтбе́тэна** — план прадастаўлення незалежнасці Брытанскай Індыі, які прапанаваў яе віцэ-кароль Л. Маўнтбетэн.

Абнародаваны брытанскім урадам 3 чэрвеня 1947 г. Прадугледжваў падзел Брытанскай Індыі на 2 дамініёны — Індыйскі Саюз (пераважна з індуісцкім насельніцтвам) і Пакістан (пераважна з мусульманскім насельніцтвам). Правінцыі Пенджаб і Бенгалія падзяляліся паміж імі паводле вынікаў галасавання ў мясцовай асамблеі.

Правіцелі княстваў мелі права далучыцца да аднаго з дамініёнаў або захаваць ранейшыя адносіны з Вялікабрытаніяй. 15 жніўня 1947 г. працэдура падзелу была закончана, а план Маўнтбетэна быў зацверджаны каралём Вялікабрытаніі як Закон аб незалежнасці Індыі.

## Гл. таксама 
* Раздзел Брытанскай Індыі

## Літаратура 
* Маўнтбетэна план //  С. 218.

Катэгорыя:Гісторыя Індыі
Катэгорыя:Гісторыя Пакістана
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Вылазы)

**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — праваслаўны храм у в. Вылазы Пінскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1787 г. з дрэва на месцы храма, адзначанага ў акце 1681 г., паводле якога намеснік Кіеўскай мітраполіі Кліменцій Трызна дазволіў памешчыкам вылазскім і іх суседзям пабудаваць праваслаўную царкву Ражджаства Багародзіцы і святога велікамучаніка Георгія. У сярэдзіне 19 ст. асобна ад царквы з паўднёвага заходу пастаўлена двух’ярусная зрубна-каркасная званіца пад шатровым гонтавым дахам.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Невялікі храм вырашаны прамавугольным зрубам з пяцігранным апсідным прырубам. Да сярэдзіны 19 ст. быў бабінец са званіцай з арыгінальным спалучэннем шатровых дахаў, галоўны з якіх завершаны звонападобным купалам на васьмігранным барабане, а апсіда — макаўкай. На фоне гарызантальнай шалёўкі сцен вылучаюцца прамавугольныя аконныя праёмы ў ліштвах з трохвугольнымі сандрыкамі, цокальная частка вертыкальна ашалявана.

## Інтэр’ер 
Унутры аб’яднаныя агульнай плоскай столлю зала і апсіда спалучаюцца шырокім прасветам і размежаваны драўляным іканастасам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вылазы (Пінскі раён)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Пінскага раёна
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Катэгорыя:1787 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Эўглена зялёная

**Эўглена зялёная** (*Euglena viridis*) — від эўгленавых водарасцей.

## Апісанне 
Рухомая аднаклетачная водарасць. Жыве ў мелкіх стаячых прэсных вадаёмах, у якіх многа арганічных рэчываў. У летнія месяцы ў такіх вадаёмах часта зелянее — «цвіце» — вада. Прычынай гэтаму можа быць масавае размнажэнне эўглены зялёнай. Яе выцягнутыя клеткі бачныя пад мікраскопам, рухаюцца, лёгка выгінаючыся і мяняючы сваю форму. Рухаецца эўглена зялёная пры дапамозе жгуціка, які знаходзіцца на пярэднім канцы клеткі. Талом мае тонкае покрыва, што спрыяе змяненню формы цела.

Дзякуючы хларапластам у эўглены зялёнай, як і ў многіх аўтатрофаў, на святле адбываецца фотасінтэз. Але гэта водарасць можа таксама паглынаць гатовыя арганічныя рэчывы ўсёй паверхняй цела — быць гетэратрофам. Такі спосаб жыўлення пераважае ў яе пры адсутнасці святла. Таму эўглена зялёная з-за змешанага жыўлення належыць да аўтагетэратрофных пратыстаў. Дзякуючы здольнасці паглынаць арганічныя рэчывы адыгрывае важную ролю ў самаачышчэнні вадаёмаў.

Клетачная сценка адсутнічае. У цытаплазме знаходзіцца адно буйное клетачнае ядро, некалькі зялёных хларапластаў і скарачальныя вакуолі. У пярэдняй частцы клеткі размешчана чырвоная стыгма. Выкарыстоўваючы гэты арганоід, эўглена зялёная вызначае найбольш асветленыя месцы і з дапамогай жгуціка перамяшчаецца менавіта туды.

Размнажаецца толькі бясполым спосабам — дзяленнем клеткі папалам.

## Літаратура 
* Біялогія: вучэб. дапам. для 7-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. мовай навучання / В. М. Ціхаміраў [і інш.]; пад рэд. В. М. Ціхамірава; пер. з рус. мовы Г. І. Кулеш. — Мінск: Нар. асвета, 2010. — 199 с.: іл. ISBN 978-985-03-1340-9.

Катэгорыя:Эўгленавыя водарасці
Чалавек-павук (мультсерыял, 1994)

**Чалавек-павук** (, таксама вядомы як ) — амерыканскі мультсерыял, сюжэт якога заснаваны на супергероі Marvel Comics Чалавеку-павуку. Серыял трансляваўся на тэлеканале Fox Kids з 19 лістапада 1994 года па 31 студзеня 1998 года, пасля чаго таксама паўтараўся на каналах Jetix і Disney XD. Прадзюсарам і аўтарам сюжэту быў Джон Сэмпер мал., а вытворчай кампаніяй — Marvel Films Animation. Галоўную музыкальную тэму серыяла стварыў Джо Пэры з Aerosmith.

Катэгорыя:Чалавек-павук (мультсерыял, 1994)
Катэгорыя:Мультсерыялы пра Чалавека-павука
Катэгорыя:Мультсерыялы, заснаваныя на Marvel Comics
Катэгорыя:Jetix
Катэгорыя:Fox Kids
Катэгорыя:Мультсерыялы 1994 года
Амёба звычайная

**Амёба звычайная**, **Амёба зменлівая** (*Amoeba proteus*) — від аднаклетачных гетэратрофных пратыстаў. Сустракаецца ў невялікіх мелкіх сажалках або праточных канавах з глеістым дном.

## Будова 
Абалонка складаецца з цытаплазматычнай мембраны. Унутрыклетачнае змесціва ўключае цытаплазму, ядро і арганоіды. Цытаплазма амёбы пастаянна рухаецца і здольна даволі хутка пераходзіць з больш густога стану ў больш вадкі і наадварот. Калі ток цытаплазмы накіроўваецца ў адзін з бакоў клеткі, то спачатку ў гэтым месцы ўтвараецца адна або некалькі лжэножак, пасля чаго амёба як бы «перацякае» з аднаго месца на іншае.

Амёба мае скарачальную вакуолю. У вакуолю з цытаплазмы паступае вада, якая перыядычна выдаляецца ў навакольнае асяроддзе. Так скарачальная вакуоля рэгулюе ўнутрыклетачны ціск.

Цела складаецца з адной клеткі і дасягае ў дыяметры 0,1—0,3 мм. Форма цела пастаянна мяняецца, і ў розных яго ўчастках утвараюцца ілжэножкі — часовыя структуры, што служаць для захоплівання ежы і для перамяшчэння.

## Асаблівасці біялогіі 
Жывіцца амёба, паглынаючы бактэрый, аднаклетачныя водарасці і іншыя дробныя арганізмы, а таксама кавалачкі мёртвай арганікі. Судакранаючыся з харчовай часцінкай, яна ўтварае злева і справа ад яе ілжэножкі, якія затым злучаюцца так, каб часцінка апынулася ў акружэнні цытаплазматычнай мембраны. Утвараецца замкнуты мембранны пузырок, які называецца стрававальнай вакуоляй. У ёй адбываецца ператраўліванне захопленай ежы. Прадукты ператраўлівання са стрававальнай вакуолі паступаюць у цытаплазму. Там яны выкарыстоўваюцца на падтрыманне працэсаў жыццядзейнасці. Затым стрававальная вакуоля падыходзіць да паверхні клеткі і зліваецца з цытаплазматычнай мембранай. Пры гэтым неператраўленыя рэшткі ежы выкідваюцца вонкі.

Размнажэнне толькі бясполае — шляхам дзялення клеткі папалам. Яно адбываецца, калі амёба дасягае пэўных памераў. Спачатку дзеліцца ядро, а затым утвараецца перацяжка цытаплазмы. Затым прыблізна аднолькавыя даччыныя амёбы аддзяляюцца адна ад адной. Пры аптымальных умовах увесь працэс займае не больш за паўгадзіны. Новыя амёбы самастойна жывяцца і растуць, а затым зноў дзеляцца.

Здольна ўтвараць цысту. Так пераносіць неспрыяльныя ўмовы (пахаладанне, перасыханне вадаёма, адсутнасць корму). У стане цысты амёбы рассяляюцца з аднаго вадаёма ў другі. Пры надыходзе спрыяльных умоў амёба пакідае ахоўную абалонку цысты і працягвае свой рост і развіццё.

## Літаратура 
* Біялогія: вучэб. дапам. для 7-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. мовай навучання / В. М. Ціхаміраў і інш.; пад рэд. В. М. Ціхамірава; пер. з рус. мовы Г. І. Кулеш. — Мінск: Нар. асвета, 2010. — 199 с.: іл. ISBN 978-985-03-1340-9.

## Спасылкі 
* Класіфікацыя пратыстоў  на сайте micro*scope  
* Амёбы — артыкул з Энцыклапедыі Кругасвет в «Единой коллекции цифровых образовательных ресурсов».

Катэгорыя:Амёбы
Янаў Падляскі

**Янаў Падляскі** () —  вёска ў Бяльскім павеце Люблінскага ваяводства Польшчы, на рацэ Крыўка. Сядзіба гміны Янаў Падляскі. Насельніцтва 2655 чал. (2008).

Знаходзіцца за 20 км на поўнач ад Бялай Падляскі, за 115 км на паўночны ўсход ад Любліна, каля беларуска-польскай граніцы.

## Гісторыя 
У першыню згадваецца ў XIV стагоддзі як вёска *Порхаў*, якую ў 1423 вялікі князь Вітаўт падараваў Луцкаму кафедральнаму касцёлу. У 1428 годзе Вітаўт заснаваў у Порхаве касцёл. У 1465 годзе біскуп Ян Ласовіч заклаў тут мястэчка, якое атрымала Хэлмскае права і новую назву *Янаў* у гонар біскупа. Вялікі князь Аляксандр у 1497 годзе выдаў Янаву прывілей на 3 кірмашы.

З 1565/66 года ў Берасцейскім павеце Берасцейскага ваяводства. У XVI ст. Луцкія біскупы мелі ў Янаве сваю рэзідэнцыю, якая размяшчалася ў замку, умацаваным 4 бастыёнамі. Станам на 1575 год у Янаве было больш за 500 будынкаў. У 1648 годзе ў мястэчку адкрылася каталіцкая духоўная семінарыя; існавала драўляная ўніяцкая царква.

У 1735 годзе адбылося асвячэнне мураванага Янаўскага касцёла Найсв. Тройцы. У 1788—1796 гг. у Янаве жыў і памёр Адам Нарушэвіч; тут яго пахавалі. У 1795 годзе ў выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў Аўстрыі.

З XIX ст. у складзе Расійскай імперыі. 20 кастрычніка 1868 года выйшаў праект гарадскога герба *«у зялёным полі залаты серп, па краях шчыта чатыры залатыя трыліснікі»*.

З 1921 года ў міжваеннай Польскай Рэспубліцы, цэнтр Канстанцінаўскага павета.

На заводзе конегадоўлі ў Янаве Падляскім адбываецца традыцыйны аўкцыён пародзістых коней. 50-ты аўкцыён прайшоў у 2019 годзе, патранат над ім узяў на сябе Прэзідэнт Польшчы Анджэй Дуда.

## Славутасці 
* Замак Луцкіх біскупаў
* Касцёл Найсв. Тройцы (1717—1735).
* Капліца-пахавальная А. Нарушэвіча
* Стайні (XIX ст.)
* Бензінавая станцыя (1928), адна з найстарэйшых у Польшчы.

## Страчаная спадчына 
* Уніяцкая царква

## Галерэя 

Файл:Janów Podlaski-stajnia zegarowa.jpg|Стайня
Файл:Janów Podlaski-grota A Naruszewicza.jpg|Капліца-пахавальня А. Нарушэвіча
Файл:Janów podlaski castle.JPG|Замак Луцкіх біскупаў

## Літаратура 
* 
* Янаў // 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мястэчкі Берасцейскага ваяводства
Сямён Пятровіч Герус

**Сямён Пятровіч Герус** (, в. Кунічна, цяпер Навагрудскі раён — ) — беларускі мастак-графік.

## Біяграфія 
Скончыў Навагрудскае педагагічнае вучылішча (1945), Віленскі мастацкі інстытут (1952). У 1953 годзе па запрашэнні Беларускага тэатральна-мастацкага інстытуту пераехаў з Вільні ў Мінск для стварэння кафедры графікі і эстампнай майстэрні. С. Герус быў першым выкладчыкам графічнага аддзялення мастацкага факультэта, навучаў тэхнікам графічнага мастацтва — лінарыту, дрэварыту, літаграфіі, афорту, сухой іголцы, акватынце і інш., заахвочваў звяртацца да гістарычнай тэматыкі. Працаваў у інстытуце да 1967 года. Сярод вучняў Сямёна Геруса — Арлен Кашкурэвіч, Людвіг Асецкі, Рыгор Віткоўскі.

Калі ў 1991 годзе пры Саюзе мастакоў Беларусі стваралася мастацкая суполка «Пагоня», С. Герус адным з першых падаў заяву на ўступленне. Аднак, таксама графік, Яўген Кулік прапанаваў не прымаць яго ў суполку, матывацыі не даў, але прапанову прынялі аднагалосна.

## Творчасць 
Працаваў у станковай графіцы. Першым сярод беларускіх мастакоў у паваенныя гады ўзняў гістарычную тэматыку ў выяўленчым мастацтве. Цыкл графічных твораў С. Геруса, прысвечаных К. Каліноўскаму і Ф. Скарыну, быў заўважаны. Графічны твор «Кастусь Каліноўскі» (1953), выкананы вуглём, адзін з найбольш удалых і лепшых у гэтай серыі. Постаць Каліноўскага паказана на фоне паўстанцаў-касінераў, у вобразе падкрэслены моц, воля, рашучасць і мужнасць. Удала выкарыстаны на аркушы эфект асвятлення, які надае малюнку трывожны настрой. У 1965 годзе С. Герус паўтарае гэтую работу з адпаведнымі дапаўненнямі і перапрацоўкай у лінагравюры, а ў 1985 — у аўталітаграфіі. Графічны партрэт Ф. Скарыны, створаны вуглём у 1954 годзе вылучаецца дакладнасцю перадачы і глыбінёй псіхалагічнага вобраза асветніка, паказвае яго засяроджаным у час працы ў друкарні. У другім партрэце Ф. Скарыны (1967), зробленым у той жа тэхніцы, мастак хаця і засяроджвае ўвагу на іканаграфічным падабенстве, але стварае свой вобраз друкара.

У розных тэхніках (лінагравюра, літаграфія, афорт, малюнак) выканаў партрэты К. Каліноўскага (1953), Ф. Скарыны (1954), Я. Цікоцкага (1957), П. Броўкі (1967), А. Русака (1971), М. Танка (1975), А. Міцкевіча (1977), М. Багдановіча (1981), Я. Коласа (1982), А. Бембеля (1983), Н. Арсенневай, Л. Геніюш, С. Грахоўскага (усе 1996), дэлегатаў 6-га Сусветнага фестывалю студэнтаў і моладзі ў Маскве (1957, серыя), пейзажы «Плошча Перамогі» (1972), «Стары Мінск» (1995-96, серыя), тэматычныя кампазіцыі «Мы — беларусы» (1968), «Янка Купала ў Вязынцы» (1982) і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларускі саюз мастакоў, 1938—1998. — Мн., 1998. — С. 124.

Катэгорыя:Выпускнікі Вільнюскай мастацкай акадэміі
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Дэканы мастацкага факультэта БДАМ
Севільскі свавольнік, ці Каменны госць

**Севільскі свавольнік, ці Каменны госць** () — п’еса іспанскага драматурга Цірса дэ Маліна. Упершыню апублікаваная ў Іспаніі каля 1630. Створаная ў XIV стагоддзі, п’еса з’яўляецца самым раннім цалкам распрацаваным драматычным творам паводле легенды пра .

## Галоўныя героі 
* Дон Жуан — герой (малады і высакародны); нястомна спакушае ўсіх магчымых жанчын, абяцаючы ім шлюб; атрымлівае заслужанае пакаранне ў канцы
* Герцагіня Ісабель — Герцагіня, якую дон Жуан спакушае; яна збіраецца выйсці замуж за герцага Актавіа
* Дон Гансала — дваранін і ваеначальнік, бацька доньі Аны
* Донна Ана — высакародная жанчына і дачка дона Гансала; часовая нявеста Дон Жуан (але змовіны разрываюцца)

## Другарадныя персанажы 
* Актавіа — герцаг, палюбоўнік Ісабель
* Дон Педра — дзядзька Дон Жуана
* Цісбеа — сялянская дзяўчына, якая спакушае Дон Жуана
* Каталіньён — слуга Дон Жуана
* Кароль
* Дон Дыега — бацька Дон Жуана
* Маркіз дэ ла Мота — яшчэ адзін бабнік, які закаханы ў донью Ану
* Амінта — яшчэ адна сялянская дзяўчына, якая спакушае Дон Жуана
* Батрычыа — селянін чалавек, які нядаўна ажаніўся з Амінтай
* Фабіа — слуга Ісабель

## Літаратура 
* Banham, Martin, ed. 1998. *The Cambridge Guide to Theatre.* Cambridge: Cambridge UP. ISBN 0-521-43437-8.
* , ed. 1984. *The Trickster of Seville.* By Tirso de Molina. Trans. Roy Campbell. In *Life is a Dream and Other Spanish Classics.* Eric Bentley’s Dramatic Repertoire v.2. New York: Applause. 137—218. ISBN 978-1-55783-006-7.
* Brockett, Oscar G. and Franklin J. Hildy. 2003. *History of the Theatre*. Ninth edition, International edition. Boston: Allyn and Bacon. ISBN 0-205-41050-2.
* Bunn, Elaine. 1998. «Tirso de Molina.» In Banham (1998, 1112—1113).
* Edwards, Gwynne, trans. 1986. *The Trickster of Seville and the Stone Guest.* By Tirso de Molina. Hispanic Classics ser. Warminster: Aris & Phillips. ISBN 0-85668-301-9.

## Спасылкі 
* Full text of the play  
* Plot summary 

Катэгорыя:П’есы
Катэгорыя:Творы 1630 года
Катэгорыя:Літаратура Іспаніі
Аменемхет III

**Аменемхе́т III** — егіпецкі фараон (каля 1844—1797 да н.э.) эпохі Сярэдняга царства (XII дынастыя).

Пры ім інтэнсіўна будаваліся храмы, былі расшыраны медныя руднікі на Сінайскім паўвостраве, у выніку ірыгацыйных работ у Фаюмскім аазісе створана штучнае Мерыдава возера, узведзены вялікі будынак у Фаюме, названы грэкамі Лабірынтам (прыраўноўваўся да сямі дзівосаў свету), 2 піраміды.

Праўленне Аменехета III — перыяд т.зв. другога росквіту Егіпта.

## Літаратура 
* Аменемхет III //  С. 312.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фараоны дванаццатай дынастыі
Катэгорыя:Фараоны паводле алфавіта
Радывыліў

**Радывыліў** (), або **Радзівілаў** — горад у Ровенскай вобласці Украіны, на рацэ Слоніўка. Адміністрацыйны цэнтр Радывыліўскага раёна. Насельніцтва 10000 чал. (2024).

Знаходзіцца за 102 км ад Роўна, чыгуначная станцыя на лініі Краснэ — Здалбуніў.

## Этымалогія назвы 
Места атрымала назву ў гонар свайго заснавальніка — Мікалая Радзівіла «Чорнага». За савецкім часам населены пункт насіў назву *Чэрвонаармійск* ().

## Гісторыя 
]]
Упешыню згаданы ў  1564 годзе як паселішча ў Вялікім Княстве Літоўскім; валоданне Мікалая Радзівіла Чорнага. З 1565/66 года ў Валынскім ваяводстве. У 1568 годзе ў Радзівілаве пісар Францішак склаў Радзівілаўскі Апостал. Паводле ўмоў Люблінскай уніі перайшоў у 1569 годзе да Каралеўства Польскага.

Станам на  1775 год у мястэчку было 146 будынкаў. У 1795 годзе ў выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Валынскай губерні. У 1870 годзе атрымаў статус горада. У 1873 годзе чыгунка злучыла Радзівілаў са Здалбунавам.

Паводле Рыжскага мірнага дагавора ўвайшоў у 1921 годзе ў склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Дубенскі павет Валынскага ваяводства.

З 1939 года ў складзе Украінскай ССР. У 1940 годзе бальшавікі перайменавалі Радывыліў у Чэрвонаармійск. З 30 чэрвеня 1941 па 19 сакавіка 1944 года знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.

У 1993 годзе Вярхоўная Рада Украіны вярнула гораду гістарычную назву.

## Насельніцтва 
* 1870 — 2864 чал., з іх 79% іўдзеяў.
* 1910 — 14,6 тыс. чал.
* 1991 — 10,8 тыс. чал.
* 2006 — 10&nbsp;190 чал.

## Эканоміка 
Прадпрыемствы дрэваапрацоўчай і шавецкай прамысловасці.

## Вядомыя асобы 
* Багдан Баднарскі (1874—1968) — кнігазнавец, бібліёграф.
* Фёдар Бортнік (1911—2002) — краязнавец, палітычны вязень.
* Мікалай Гірс (1820—1895) — міністр замежных спраў Расійскай імперыі.
* Герман Жукоўскі (1913—1976) — украінскі кампазітар.
* Юрый Кірычук (1956—2002) — украінскі гісторык.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Ящук Володимир. Радивилів. Краєзнавчі матеріали. — Рівне, 2004. — 180 с.
* Ящук Володимир. Радивилів у перегуках віків. — Броди, 2014. — 260 с. 
* Radziwiłłów //  S. 476
* Радзивилов // 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Ровенскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Радывыліўскага раёна
Кніга мёртвых

ы]]
**«Кніга мёртвых»** у Старажытным Егіпце — зборнік рэлігійных тэкстаў, які змяшчаўся ў грабніцу побач з целам памерлага. Егіпцяне верылі, што гэтыя тэксты змогуць аблегчыць цяжкі шлях памерлага ў загробны свет.

Розныя копіі Кнігі Мёртвых могуць утрымліваць ад некалькіх і да двухсот раздзелаў рознага аб’ёму, пачынаючы ад доўгіх паэтычных гімнаў і канчаючы аднарадковымі магічнымі формуламі. Назва «Кніга мёртвых» дадзена егіптолагам , але правільней яе было б назваць «Кнігай Уваскрасення», бо яе егіпецкая назва — «*Рау ну пэрэт эм хэру*» даслоўна перакладаецца як «Главы аб выхадзе на святло дня».

Адны з найлепшых узораў «Кнігі мёртвых», напісаныя на скрутках папіруса, адносяцца да часу росквіту культуры пры XVIII дынастыі. Найбольшая колькасць папірусаў з тэкстамі з Кнігі мёртвых была знойдзена ў пахаваннях горада Фівы; менавіта па гэтай прычыне версію Кнігі Мёртвых, якая атрымала распаўсюджанне ў гэты перыяд, называюць Фіўскай. Большасць іх была знойдзена ў фіванскіх грабніцах і належала галоўным чынам жрацам і членам іх сямей. Гэтыя папірусы багата ўпрыгожаны вытанчанымі малюнкамі, якія паказваюць сцэны пахавання, здзяйснення памінальнага рытуалу, пасмяротнага суда і іншыя сцэны, звязаныя з памінальным культам і ўяўленнямі аб замагільным жыцці.

Таксама існуе версія Кнігі мёртвых, якая з’явілася ў выніку дзейнасці фараонаў XXVI дынастыі, калі адбылося ўсеагульнае адраджэнне старажытных рэлігійных і пахавальных традыцый, былі адноўлены храмы, а старыя тэксты Кнігі мёртвых перапісаны, перапрацаваны і ўпарадкаваны.

## Літаратура 
* М. А. Чегодаев, превод «Древнеегипетская «Книга Мертвых»

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэлігійныя сачыненні
Катэгорыя:Рэлігія Старажытнага Егіпта
Катэгорыя:Егіпецкая міфалогія
Катэгорыя:Літаратура Старажытнага Егіпта
Аменемхет I

**Аменемхе́т I** — егіпецкі фараон (каля 1991—1962 да н.э.). Заснавальнік XII дынастыі (Сярэдняе царства).

Вёў барацьбу за аслабленне ўлады мясцовых правіцеляў-намархаў, здзейсніў паход у Палесціну, у вайне з лівійцамі заваяваў вобласць Вават.

Загінуў у час палацавага перавароту.

Захавалася «Павучанне» Аменемхета І яго сыну Сенусерту І.

## Літаратура 
* Аменемхет I //  С. 311—312.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фараоны дванаццатай дынастыі
Катэгорыя:Фараоны паводле алфавіта
Катэгорыя:Аменемхет I
Ž

**Ž**, **ž** (Z с гачакам) — літара пашыранай лацінкі. З'яўляецца мадыфікацыяй літары «Z» з дыякрытычным знакам гачак. Пазначае гукі [ʒ] і [ʐ].

## Гл. таксама 
* Дыякрытычны знак
* Гачэк

Катэгорыя:Літары пашыранай лацініцы
Катэгорыя:Літоўскі алфавіт
Стары горад (Слуцк)

**Стары горад**, або **Старое места** — найбольш старажытная частка горада Слуцка з Верхнім і Ніжнім замкамі на правым беразе Случы, вакол якой быў вал. З Новым горадам злучаўся мостам, на якім размяшчаліся млыны.

Спачатку горад развіваўся ва ўсходнім напрамку. Паміж пасадам і замкам знаходзілася гандлёвая плошча, у 1419 г. тут пабудаваны фарны касцёл. У канцы XV ст. Слуцк пачаў расці ў заходнім напрамку, расшыраўся і на поўнач, фармаваўся як горад з радыяльна-кальцавой планіроўкай.

У 1579 г. Слуцк быў падзелены паміж трыма братамі Алелькавічамі на Стары горад, Новы горад і Востраў. Стары горад з Верхнім і Ніжнім замкамі атрымаў Юрый Юр'евіч. У 1592 г. усе часткі горада і Слуцкае княства былі зноў аб'яднаны і перайшлі да апошняй князёўны з роду Алелькавічаў — Соф'і Юр'еўны, а праз яе — да Радзівілаў.

У 1696 г. на тэрыторыі Старога горада, непадалёку ад Востраўскай брамы езуіты пабудавалі драўляную капліцу і кляштарны корпус. У пачатку XVIII ст., паводле праекту дойліда-манаха Я. Клауса, пабудаваныя новы драўляны кляштар, касцёл Святога Духа, да якога прымыкаў сад.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычныя раёны Слуцка
Новы горад (Слуцк)

**Новы горад**, або **Новае места** — паўднёвая частка горада Слуцка на левым беразе Случы. Са Старым горадам злучаўся мостам цераз Случ, на якім размяшчаліся млыны. Новы горад пачаў забудоўвацца пазней за Стары горад. У XVI ст. тут склалася прамавугольная сетка вуліц з адносна буйнымі кварталамі, забудаванымі драўлянымі дамамі.

У 1579 г. Слуцк быў падзелены паміж трыма братамі Алелькавічамі на Стары горад, Новы горад і Востраў. У 1592 г. усе часткі горада і Слуцкае княства былі зноў аб'яднаны і перайшлі да апошняй князёўны з роду Алелькавічаў — Соф'і Юр'еўны, а праз яе — да Радзівілаў. Пры Радзівілах пабудаваныя новыя абарончыя ўмацаванні, цытадэль, распрацаваны рэгулярны план Новага горада.

У 1617 г. Януш Радзівіл пабудаваў у Новым горадзе драўляную кальвінісцкую царквую. Як паведамляюць крыніцы, кальвіністы часам мелі два зборы.

У 1630—1640-я гады ператвораны ў горад-крэпасць, умацаваны землянымі валамі і ровам, бастыёнамі і равелінамі. Вал Новага горада меў пяць бастыёнаў і адзін равелін. З усходу, абкружаная валам і ровам, знаходзілася квадратная ў плане з чатырма бастыёнамі па вуглах цытадэль, якая злучалася з гарадской крэпасцю. Уваход у Новы горад меўся толькі праз драўляную Навамейскую браму.

У 1710—1720-я гады ў Новым горадзе на месцы былой сядзібы шляхціца І. Клакоцкага, якую ён у 1706 г. падараваў езуітам, пабудаваны драўляныя касцёл і калегіум.

У 1804 г. увесь комплекс езуіцкага калегіума, акрамя скарбніцы, згарэў. У 1852 г. на месцы драўлянага кальвінскага збора ўзведзены мураваны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычныя раёны Слуцка
Марконі

**Марконі** () — італьянская прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Генрык Марконі (1792—1863) — польскі архітэктар.
* **Гульельма Марконі** (1874—1937) — італьянскі радыётэхнік, адзін з вынаходнікаў радыё.
* Лана Марконі — французская актрыса.
* Леандра Марконі (1834—1919) — польскі архітэктар, сын Генрыка.
* Леанард Марконі (1835—1899) — польскі архітэктар, пляменнік Генрыка.
* Уладзіслаў Марконі (1848—1915) — польскі архітэктар, сын Генрыка.

## Іншыя значэнні 
* «Марконі» — станцыя Рымскага метрапалітэну.
Jazz pirates

**«Jazz pirates»** () — дэбютны альбом беларускага гурта «Chiefs Band.
## Крытыка 
Музычны крытык Яўген Даўгіх адзначыў, што увогуле альбом гучыць *«фірмова і неправінцыяльна»*.

Меркаванне музычнага крытыка Віктара Сямашкі аб альбоме:

## Спіс кампазіцый 
## Выканаўцы 
* Алесь-Францішак Мышкевіч — бас-гітара
* Юрый Селязнёў — вакал
* Андрэй Барыла — саксафон
* Андруха Якубчык — труба
* Андруша Альфер — трамбон
* Паўлік Мамонаў — бубны
* Аляксандр Івашкевіч — гітара
* Паўло Трыпуць — гітара
* Дзяніс Шураў — перкусія
* Юрый Рубанік — клавішныя
* Іван Бартноўскі — саксафон
* Рома Язукевіч — трамбон

## Спасылкі 
Катэгорыя:Альбомы 2012 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Chiefs Band»
Аршад

**Арша́д** () — старадаўні сіроп, сумесь міндальнага малака з цукрам і памяранцавай вадой (настаянай на флёрдаранжы). Часам замест памяранцавай ішла ў ход ружовая вада.

Апроч міндаля, даўней для атрымання напоя выкарыстоўваліся зерні ячменю (франц. *orge*), чым і тлумачыцца сучасная назва. У наш час аршад выкарыстоўваецца галоўным чынам як інгрэдыент для кактэйляў (напрыклад, «Маі Таі»).

Аршад не варта блытаць з іспанскім і лацінаамерыканскім прахаладжальным напоем — арчатай, у састаў якога таксама ўваходзіць міндаль. Этымалогія ў назваў гэтых напояў агульная.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міндаль
Катэгорыя:Французская кухня
Катэгорыя:Сіропы
Катэгорыя:Безалкагольныя напоі
Катэгорыя:Падсаладзіцелі і заменнікі цукру
Аменемхет II

**Аменемхе́т II** — егіпецкі фараон (каля 1929 — каля 1892 да н.э.) эпохі Сярэдняга царства (XII дынастыя).

Пры ім умацаваліся эканамічныя сувязі Егіпта з суседнімі краінамі. Прадаўжаў палітыку ваеннага і эканамічнага пранікнення ў краіны Куш (тэрыторыя сучаснага Судана і часткі Егіпта) і ў Пунт (Усходняя Афрыка).

Паводле Манефона, загінуў у выніку палацавага перавароту.

## Літаратура 
* Аменемхет II //  С. 312.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фараоны дванаццатай дынастыі
Катэгорыя:Фараоны паводле алфавіта
Спіс эпізодаў мультсерыяла «Чалавек-павук» (1994)

**Чалавек-павук** (, таксама вядомы як ) — амерыканскі мультсерыял, сюжэт якога заснаваны на супергерое Marvel Comics Чалавеку-павуку. Прадзюсарам і аўтарам сюжэту быў Джон Сэмпер мал., а вытворчай кампаніяй — Marvel Films Animation.

Мультсерыял пачаў транслявацца на тэлеканале Fox Kids 19 лістапада 1994 года. Ён уключыў у сябе пяць сезонаў, у якія ўвайшлі 65 эпізодаў, і працягваўся да 31 студзеня 1998 года.

## Сезоны 
## Эпізоды 
### Сезон 1 (1994-1995) 
### Сезон 2 (1995-1996) 
### Сезон 3 (1996) 
### Сезон 4 (1997) 
### Сезон 5 (1997-1998) 
Катэгорыя:Чалавек-павук (мультсерыял, 1994)
Катэгорыя:Спісы эпізодаў мультсерыялаў Marvel Comics
Катэгорыя:Эпізоды серыялаў пра Чалавека-павука
Фракцыянаваная кандэнсацыя

**Фракцыянаваная кандэнсацыя** — працэс ступеністага астуджэння газавай (паравой) сумесі, які суправаджаецца паслядоўнай кандэнсацыяй асобных кампанентаў або іх фракцый. У прамысловасці фракцыянаваная кандэнсацыя ўжываецца пераважна для нізкатэмпературнага падзелу газавых сумесяў, для атрымання фракцый, абагачаных асобнымі кампанентамі. Канчатковая тэмпература астуджэння газавай сумесі ў кожнай ступені вызначаецца патрабаваннямі, што прад'яўляюцца да складу кандэнсату.

Прыватным выпадкам фракцыянаванай кандэнсацыі з'яўляецца .

## Гл. таксама 
* 

Катэгорыя:Метады падзелу
Трайчаны

**Трайчаны** — прадмесце Слуцка, якое размяшчалася на левым беразе ракі Случ, на захад ад Старога горада. Паселішча ўзнікла вакол вядомага з XV ст. Траецкага манастыра, у які ўваходзілі дзве царквы — драўляная Благавешчання і мураваная Траецкая, а таксама келлі, жылыя дамы, сад, сажалка. Прадмесце Трайчаны кароткім участкам прылягала да абарончага пояса горада. Праз манастыр ад слуцкай Віленскай брамы праходзіла дарога да Нясвіжа, і далей да Вільні. Калі побач з манастыром вырасла прадмесце, адрэзак дарогі да горада стаў вуліцай Трайчанскай. Цяпер гэта жылы раён уздоўж вуліцы Віленскай ад Чортавага мосціка да медыцынскага каледжа.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычныя раёны Слуцка
Цна (могілкі)

**Могілкі Цна** — абмежавана-дзеючыя могілкі Мінска. Першапачаткова знаходзілася па-за мяжой горада, на тэрыторыі вёскі Цна, цяпер частка Савецкага раёна на тэрыторыі мікрараёна Цна па вул. Зялёналужскай непадалёк ад МКАД. Агульная плошча: 0,7737 га, пахавана: 1 200 чал, афіцыйным годам заснавання лічыцца 1944,але па факту на могілках знаходзяцца некалькі пахаванняў першай паловы ХХ ст., у тым ліку дарэвалюцыйнага часу. Пытанні аб магчымасці пахавання на гэтых могілках вырашае адміністрацыя Паўночных могілак.

## Славутасці могілак 
* На могілках знаходзіцца пахаванне Іосіфа Францавіча Вярбіцкага, які загінуў у першы год ВАВ пры невысветленых абставінах ва ўзросце 11 годhttp://niekropali.by/kartka/2396. І яшчэ некалькі людзей, якія загінулі падчас ВАВ.
* Найбольш распаўсюджаны прозвішчы Бацян, Боцян і Няхайчык.

## Спасылкі 
* План-схема могілак Цна // Сайт "Мои корни"
* Цнянскія могілкі // Сайт "Некропалі Беларусі"
* Могілкі Цна. Таямнічы ўзгорак Частка 1 і Частка 2 // Блог Андрэя Берастоўскага (Могілкі Цна на фотаздымках 2016 года)
* Могілкі Цна  // Сайт "Минск старый и новый"

Катэгорыя:Могілкі Мінска
Востраў (Слуцк)

**Востраў** —  прадмесце Слуцка, якое знаходзілася за гарадскімі ўмацаваннямі, на паўночным усходзе ад горада.

У 1579 г. Слуцк быў падзелены паміж трыма братамі Алелькавічамі на Стары горад, Новы горад і Востраў. Востраў атрымаў Аляксандр Юр'евіч. У 1592 г. усе часткі горада і Слуцкае княства былі зноў аб'яднаны і перайшлі да апошняй князёўны з роду Алелькавічаў — Соф'і Юр'еўны, а праз яе — да Радзівілаў.

У канцы XVIII ст. ў прадмесце Востраў са Старога горада перанесена Канстанцінаўская царква, якая заняла месца  разабранай у 1795 г. Міхайлаўскай царквы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычныя раёны Слуцка
Навамейская брама

**Навамейская брама** — адна з чатырох брам горада-крэпасці Слуцка, з’яўлялася адзіным уездам у Новы горад. Да брамы вяла вуліца Навамейская (цяпер М. Багдановіча). Верагодна, спраектавана слуцкім князем Багуславам Радзівілам.

## Апісанне 
Для будаўніцтва Навамейскай брамы быў выкарыстаны танны і распаўсюджаны матэрыял — дрэва, што было абумоўлена неабходнасцю ў сціслы тэрмін завяршыць умацаванне Новага горада, Завяршаў збудаванне чатырохсхільны шатровы дах з цыбулепадобным купалком на барабане. Купалок вянчаў высокі спічак з флюгерам і фігурным крыжом.

## Інтэр'ер 
Верагодна, для гэтага надбрамнага храма Б. Радзівілам распрацаваны і праект іканастаса, таму што даўжыня апошняга — 12 локцяў (5,52 м) — адпавядае ў маштабе шырыні алтарнай прыбудовы царквы. У ім адчуваецца ўплыў барока — фрамугі другога яруса іканастаса падзелены пругкімі валютамі накшталт «львіных лап», якія надаюць кампазіцыі дынаміку і аб'ёмнасць. У цэнтры на разьбяным тымпане ўжыты вельмі пашыраны ў народным дойлідстве салярны матыў.

## Літаратура 
* Ціткоўскі І. А. Помнікі архітэктуры Слуцка. Слуцк, 1997. С. 49-50. ISBN 985-6219-09-4

Катэгорыя:Гісторыя Слуцка
Катэгорыя:Драўляная архітэктура Беларусі
Катэгорыя:Брамы Беларусі
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Слуцка
Баяры (Жабінкаўскі раён)

**Бая́ры** (, ) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Крыўлянскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крыўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна
Востраўская брама

**Востраўская брама** — адна з чатырох брам горада-крэпасці Слуцка, з'яўлялася адным з трох уездаў у Стары горад. Размяшчалася ва ўсходняй частцы горада, з боку прадмесця Востраў, да яе ад цэнтра горада вяла вуліца Востраўская, ад якой брама і атрымала сваю назву і была меншай з трох брам Старога горада, яе памеры ў плане складалі 9,15 на 15,25 метра. Перад брамай пасярэдзіне рова быў насыпаны равелін. На равелін з брамы і з боку поля пад вуглом адзін да аднаго былі перакінуты масткі. Масток, які прылягаў да брамы, быў пад'ёмным. Сама брама зачыняліся аббітымі жалезам драўлянымі створамі.

## Літаратура 
* Ціткоўскі І. А. Помнікі архітэктуры Слуцка. Слуцк, 1997. С. 49-50. ISBN 985-6219-09-4

Катэгорыя:Гісторыя Слуцка
Катэгорыя:Брамы Беларусі
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Слуцка
Бусні

**Бусні́** (, ) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавета.

## Памятныя мясціны 
* Магіла ахвяр фашызму на могілках в. Бусні — .

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі сельсавет (Жабінкаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна
Ленінскі (Жабінкаўскі раён)

**Ле́нінскі** (, ) — аграгарадок у Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавета.

Пасёлак пачаў забудоўвацца ў 1968 годзе каля шашы Масква—Брэст. У 1970 годзе атрымаў назву Ленінскі. У 1970 годзе да пасёлка далучана вёска Ацячызна. З 21 студзеня 1971 года цэнтр сельсавета.

## Славутасці 
* Ацячызненскі дуб-волат — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі сельсавет (Жабінкаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна

Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Ракітніца

**Ракі́тніца** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Ракітніцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 12 км у напрамку на поўдзень ад горада Жабінка, за 20 км ад Брэста, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Жабінка, каля аўтамабільнай дарогі Мінск — Брэст.

## Гісторыя 
З 1939 года ў БССР. Да 4 студзеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Рагозненскага сельсавета.

З 1991 года ў незалежнай Беларусі. Да 6 верасня 2000 года ў складзе Пятровіцкага сельсавета, затым цэнтр Ракітніцкага сельсавета. У 2001 годзе 600 жыхароў, 205 двароў.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Брэсцкае абласное ўпраўленне радыё і тэлебачання. Сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, аддзяленне сувязі.

## Памятныя мясціны 
* Магіла ахвяр фашызму. 
* Курган Памяці ва ўшанаванне памяці воінаў, партызан і мірных жыхароў, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Вядомыя асобы 
* Генадзь Фёдаравіч Фядыніч (нар. 1957) — беларускі палітычны і прафсаюзны дзеяч.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ракітніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна
Стрыганецкія Бусні

**Стрыга́нецкія Бусні́** (, ) — хутар у Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ракітніцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ракітніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна
Сцяпанкі

**Сцяпа́нкі** (, ) — аграгарадок у Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці Беарусі. Адміністрацыйны цэнтр Сцяпанкаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 10 км у напрамку на поўнач ад горада Жабінка, за 36 км ад Брэста, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Жабінка.

## Насельніцтва 
* 2002 год — 245 жыхароў, 100 двароў.

## Гістарычныя і памятныя мясціны 
* Свята-Міхайлаўская царква (пабудавана да 1780 года). — .
* Брацкая магіла па вул. Новай у аграгарадку Сцяпанкі — .

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сцяпанкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна
Рудка (Жабінкаўскі раён)

**Ру́дка** () — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хмелеўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Хмелеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна
Вялікія Якаўчыцы

**Вялі́кія Я́каўчыцы** (, ) — аграгарадок у Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Жабінкаўскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Якаўчыцкага сельсавета. Да 20 мая 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Мацеевіцкага сельсавета, да 13 кастрычніка 1961 года — у склад Крыўлянскага сельсавета, да 11 мая 2012 года — у склад Якаўчыцкага сельсавета, дзе з’яўлялася яго цэнтрам.

Да 1971 года вёска мела назву Якаўчыцы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жабінкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна

Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Агароднікі (Жабінкаўскі раён)

**Агаро́днікі** (, ) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Крыўлянскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 13 кастрычніка 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Крыўлянскага сельсавета, да 11 мая 2012 года — у склад Якаўчыцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Свята-Ушэсцеўская царква (1997)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крыўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна
Залуззе

**Залу́ззе** (, ) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Жабінкаўскага сельсавета.

У 1970 годзе да вёскі далучаны суседнія вёскі Багуславічы і Савіцкія. Да 11 мая 2012 года вёска ўваходзіла ў склад Якаўчыцкага сельсавета.

## Славутасці 
 (на пярэднім плане)]]
* Залузскі ідал (захоўваецца ў Брэсцкім абласным краязнаўчым музеі).

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Сяргеевіч Палышэнкаў (нар. 1949) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Старшыня Брэсцкага гарадскога выканаўчага камітэта (2004—2014).

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Жабінкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна
Малыя Якаўчыцы

**Малы́я Я́каўчыцы** (, ) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Крыўлянскага сельсавета.

Да 1971 года вёска мела назву Якаўчыцы.

Да 11 мая 2012 года вёска ўваходзіла ў склад Якаўчыцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крыўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна

Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Бродніца (Іванаўскі раён)

**Бро́дніца** (, ) — аграгарадок у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Бродніцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква — праваслаўны храм, пабудаваны ў 1865 г. з дрэва. Помнік драўлянага дойлідства з рысамі класіцызму і рэтраспектыўна-рускага стылю. 

## Вядомыя асобы 
* Францішак Бруздовіч (1861—1912) — беларускі мастак у галіне станковага і дэкаратыўна-пракладнога жывапісу, аўтар роспісаў касцёлаў у Польшчы і Беларусі

## Спасылкі 
* Бродніца на сайце Radzima.org
* 

Катэгорыя:Бродніцкі сельсавет (Іванаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Патапавічы (Іванаўскі раён)

**Пата́павічы** (, ) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Бродніцкага сельсавета. На паўднёвым захадзе вёскі цячэ рака Піна.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бродніцкі сельсавет (Іванаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Гарбаха

**Гарба́ха** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарбахскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 16 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Іванава, за 137 км ад Брэста, за 8 км ад чыгуначнага прыпыначнага пункта Снітава.

## Насельніцтва 
* 1996 год — 548 жыхароў, 279 двароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарбахскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Глінна (Іванаўскі раён)

**Глі́нна** (, ) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарбахскага сельсавета.

У 1940—1982 гадах цэнтр Глінненскага сельсавета. Да 17 лютага 1986 года вёска ўваходзіла ў склад Залядынскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарбахскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Завышша

**Завы́шша** (, ) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Махроўскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Бродніцкага сельсавета.

## Страчаная спадчына 
* Палацава-паркавы комплекс Пуслоўскіх — палацава-паркавы комплекс канца XIX ст. — пачатку XX ст. Належаў Каралю Войцеху Пуслоўскаму (1877 — 1961).

## Спасылкі 
* 
* Несцярчук. Замкi, палацы, паркi Берасцейшчыны
* Aftanazy. Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Tom 2

Катэгорыя:Махроўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Канатопы

Назву **Канато́пы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Канатопы — вёска ў Жабінкаўскім раёне
* Мінская вобласць
** Канатопы — вёска ў Капыльскім раёне
Дружылавічы

**Дружы́лавічы** (, ) — аграгарадок у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ляскавіцкага сельсавета.

Да 2013 года Дружылавічы з'яўляліся цэнтрам Дружылавіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядомы з 1450—1460-х гадоў як цэнтр воласці, выслугі ў караля Казіміра пінскага князя Юрыя Сямёнавіча, які даў з яе дзесяціну ўсяго з Дружылавіч дружылавіцкай Мікалаеўскай царкве, а таксама наданні ў Опалі, Дастоеве, Моталі і Давячоравічах. У 1555 годзе згадваецца гаспадарскі "двор" Дружылавічы, у яго воласць уваходзілі Опаль, Дастоева, Моталь, Давячоравічы. У 1557 годзе праведзена Валочная памера Дружылавіцкай воласці.

## Насельніцтва 
* 1999 — 656 чалавек
* 2009 — 501 чалавек

## Славутасці 
* Свята-Мікалаеўская царква — драўляны праваслаўны храм, помнік народнага дойлідства. 
* Сядзібна-паркавы ансамбль Карпінскіх — сядзібна-паркавы комплекс канца XIX ст.

## Мемарыялы 
* Помнік землякам, загінулым у Вялікую Айчынную вайну

## Спасылкі 
* Дружылавічы на сайце Radzima.org
* 
* Несцярчук. Замкi, палацы, паркi Берасцейшчыны

Катэгорыя:Ляскавіцкі сельсавет (Іванаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Замошша (Іванаўскі раён)

**Замо́шша** (, ) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ляскавіцкага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дружылавіцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ляскавіцкі сельсавет (Іванаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Оўзічы

**О́ўзічы** (, ) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарбахскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Андрэевіч Міхаевіч (1906—1993) — украінскі пісьменнік.
* Міхаіл Давыдавіч Шыла (1920–1998), Герой Савецкага Саюза (1945).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарбахскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Крытышын

**Крыты́шын** (, ) — аграгарадок у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Рудскага сельсавета.

Да 2013 года Крытышын быў цэнтрам Крытышынскага сельсавета.

## Геаграфія 
Крытышын знаходзіцца за 11 км у напрамку на поўдзень ад Іванава, за 151 км ад Брэста. Каля аграгарадка вадасховішча Крытышын.

## Насельніцтва 
* 1998 год — 625 жыхароў у 262 дварах.

## Памятныя мясціны 
* Магіла ахвяр фашызму.
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Літаратура 
*  — С. 523.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рудскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Селішчы (Хмелеўскі сельсавет)

**Се́лішчы** (, ) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хмелеўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Хмелеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна
Радаўня

**Ра́даўня** (, ) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Рудскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Крытышынскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
У вёсцы нарадзіўся Мікалай Лагодзіч (1928-2009), іншадумца, палітычны вязень у БССР.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рудскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Агова

**Аго́ва** (, ) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ляскавіцкага сельсавета.

## Геалогія 
З 2 км на захад ад вёскі знаходзіцца Агоўскае радовішча пяску. Паклад у выглядзе 3 лінзаў звязаны з канцова-марэннымі адкладамі дняпроўскага зледзянення.

## Гісторыя 
У 2010-я гады жыхар горада Іванава Юрый Селязнёў, які цікавіўся археалогіяй, на глыбіні каля 13 метраў выявіў крэмневыя рэчы і звярнуўся да беларускіх і расійскіх археолагаў. Яны пацвердзілі, што матэрыял старажытны, выглядае вельмі архаічна. У 2018 годзе беларускія археолагі даследавалі Агова, збіралі артэфакты і прадстаўлялі папярэднія вынікі, усе навукоўцы пацвердзілі, што матэрыял вельмі старажытны. Геолагі з БДУ на чале з Аляксандрам Матузка прыйшлі да высновы, што гэтыя матэрыялы па геалагічных адкладах маюць узрост да 250 тысяч гадоў. Гэта робіць час засялення Беларусі больш старажытным, чым было прынята лічыць. Больш дакладная даціроўка немагчымая, пакуль не знайшлі арганікі, аднак мяркуецца, што гэта будзе адзін з самых старажытных помнікаў на тэрыторыі Усходняй Еўропы. Калекцыя Агова налічвае ўжо некалькі тысяч артэфактаў, у ёй ёсць рубілы, чоперы (завостраная галька або валун памерам да 7,5—10 см), пікі, адшчэпы.

## Народныя промыслы 
 у экспазіцыі Музея старажытнабеларускай культуры]]
Прыгажосцю вызначаліся Агоўскія куфры, якія выраблялі народныя майстры.

## Спасылкі 
* www.academia.edu/38140038/A_new_Palaeolithic_site_in_SW_Belarus

Катэгорыя:Ляскавіцкі сельсавет (Іванаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Навалучкі

**Навалу́чкі** (, ) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ляскавіцкага сельсавета.

## Спасылкі
Ляскавічы (Іванаўскі раён)

**Ля́скавічы** (, ) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ляскавіцкага сельсавета. Размешчана за 3 км на поўнач ад Іванава, за 5 км ад чыгуначнай станцыі Янаў-Палескі на лініі Брэст—Пінск.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 1339 чалавек
* 2009 год — 1359 чалавек

## Славутасці 
* Геадэзічная дуга Струвэ: пункт «Лескавічы», за 0,6 км на поўдзень ад паўднёва-ўсходняй ускраіны вёскі — 
* Царква Нараджэння Божай Маці (1783 г) 
* Прысядзібны парк пры былой сядзібе Главінскіх
* Надпіс з дрэў «Ленин»

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 


Катэгорыя:Ляскавіцкі сельсавет (Іванаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Шчакоцк

**Шчако́цк** (, ) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ляскавіцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Геадэзічная дуга Струвэ: пункт «Чэкуцк», за 0,6 км на паўночны ўсход ад усходняй ускраіны вёскі - 
## Вядомыя асобы 
* Лукаш Бэндэ (1903-1961) — беларускі літаратурны крытык і літаратуразнавец.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ляскавіцкі сельсавет (Іванаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Махро

**Махро́** (, ) — вёска ў Беларусі, у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Махроўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 19 км у напрамку на поўдзень ад горада Іванава, за 159 км ад Брэста, за 19 км ад чыгуначнай станцыі Янаў-Палесскі.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 1287 жыхароў, 473 двары.

## Помнікі гісторыі і культуры 
* Свята-Петра-Паўлаўская царква — праваслаўны храм, пабудаваны ў 1792 г. як уніяцкая царква. Помнік драўлянага дойлідства. 
* Брацкая магіла савецкіх актывістаў.
* Помнік землякам, загінулым у Вялікую Айчынную вайну.

## Літаратура 
*  — С. 226.

## Спасылкі 
* Махро на сайце Radzima.org
* 

Катэгорыя:Махроўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Асаўніца

**Асаўні́ца** (, ) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Моладаўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Геадэзічная дуга Струвэ: пункт «Асаўніца», за 1 км на ўсход ад паўднёвай ускраіны вёскі - 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Моладаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Ляхавічы (Іванаўскі раён)

**Ля́хавічы** (, ) — вёска ў Беларусі, у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ляскавіцкага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Ляхавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 7 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Іванава, за 139 км ад Брэста, за 11 км ад чыгуначнай станцыі Янаў-Палескі.

## Насельніцтва 
* 1999 — 543 жыхароў, 186 двароў
* 2009 — 430 жыхароў

## Славутасці 
* Храм Узнясення Гасподняга — праваслаўны храм, пабудаваны ў 1818 г. з дрэва. — 
* Рэшткі сядзібна-паркавага комплексу Друцкіх-Лубецкіх (XIX ст.)
* Капліца на могілках

## Літаратура 
*  — С. 436.

## Спасылкі 
* 
* 


Катэгорыя:Ляскавіцкі сельсавет (Іванаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна