open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Культура шэрай размаляванай керамікі

**Культура шэрай размаляванай керамікі** — археалагічная культура на поўначы Індыі (XII стагоддзе да н.э. — VI стагоддзе да н.э.), якую атаясняюць з распаўсюджаннем уплыву індаарыяў у Паўднёвай Азіі.

Характэрнай прыкметай культуры былі шэрыя танкасценныя ганчарныя вырабы, з’яўленне жалезных прылад і вялікіх паселішчаў з протагарадскім ладам. Вялікія паселішчы вылучаліся на фоне малых. Адзін з найбуйнейшых протагарадскіх цэнтраў існаваў у Матхуры. Насельніцтва займалася жывёлагадоўляй і земляробствам, карысталася тэракотавымі статуэткамі і рытуальнымі талеркападобнымі пласцінамі. Назіраецца істотная розніца накаплення розных рэчаў у асобных будынках, што можа значыць сацыяльнае распластаванне і ўзнікненне каставага грамадства.

## Спасылкі 
* THE PAINTED GREY WARE CULTURE OF THE IRON AGE
* Pottery — Evolution and significance

Катэгорыя:Археалагічныя культуры Азіі
Катэгорыя:Археалогія ў Індыі
Культура паўночнай чорнай глянцаванай керамікі

**Культура паўночнай чорнай глянцаванай керамікі** — археалагічная культура жалезнага веку, якая ахоплівала значныя тэрыторыі Паўднёвай Азіі ў VII — II стагоддзях да н.э.

## Асаблівасці 
Культура атрымала сваю назву дзякуючы з’яўленню чорнай глянцавай керамікі, якая ўяўляла сабою рэдкія дарагія артэфакты, прадметы прэстыжу высакародных людзей таго часу. Чорны глянец ствараўся з дапамогай грунтавання, а потым тонкага паверхневага пакрыцця арганічнага паходжання. Найбольш старажытныя прыклады такой керамікі знойдзены ў раёне Наланды. Росквіт культуры прыйшоўся на V — III стст. да н. э. У перыяд існавання культуры адбылося станаўленне гарадоў, якія зніклі ў Паўднёвай Азіі пасля заняпаду Індскай цывілізацыі. Некаторыя даследчыкі атаясняюць пашырэнне керамікі з распащсюджаннем будызму.

## Вывучэнне 
Упершыню вылучана ў 1911 г. для паўночнай Індыі. У 1971 г. археолагі прызналі, што рэгіён знаходак значна шырэйшы, аднак захавалі назву. У 2001 г. раскопкі ў Наландзе паказалі, што перыяд узнікнення паўночнай чорнай глянцаванай керамікі можа быць аднесены да 1200 г. да н. э.

## Спасылкі 
* The Chronology of Northern Black Polished Ware : Recent Perspectives
* Surface Coating Technique of Northern Black Polished Ware by the Microscopic Analysis 
* Nanda and Northern Black Polished Ware

Катэгорыя:Археалагічныя культуры Азіі
Катэгорыя:Археалогія ў Індыі
Катэгорыя:Археалогія ў Пакістане
Катэгорыя:Гісторыя Бангладэш
Катэгорыя:Жалезны век
Свята-Успенская царква (Хатынічы)

**Свята-Успенская царква** — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Хатынічы Ганцавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1994 годзе на месцы драўлянага храма 1868 года.

## Архітэктура 
Пабудавана з цэглы. Вырашана па кампазіцыі прамавугольнага храма ў стылізаваных формах рэтраспектыўна-рускага стылю. Яе фарміруюць прамавугольныя ў плане прытвор-званіца, кароткая трапезная, цэнтрычная малітоўная зала з бакавымі прыдзеламі, прамавугольная апсіда. Над пакатым 4-схільным дахам цэнтральнага аб'ёму і шатром 8-граннай званіцы ўзведзены цыбулепадобныя галоўкі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Ганцавіцкага раёна
Катэгорыя:Хатынічы
Катэгорыя:1994 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Царква ў гонар Раства Іаана Прадцечы (Пранчакі)

**Свята-Іаана-Прадцечанская царква** — мураваны праваслаўны храм у вёсцы Пранчакі Ляхавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Садовай, 20.

## Гісторыя 
У 1998 годзе Брэсцкім аблвыканкамам была зарэгістравана праваслаўная абшчына. У кастрычніку 2000 года па блаславенні высокапраасвяшчэннейшага Стэфана, архіепіскапа Пінскага і Лунінецкага, благачынным Ляхавіцкай акругі было асвечана месца і закладзены камень пад будаўніцтва царквы ў гонар Раства Іаана Прадцечы на мяжы вёсак Навасёлкі і Пранчакі.

30 кастрычніка 2004 года архіепіскапам Пінскім і Лунінецкім Стэфанам храм быў асвечаны.

Настаяцелем царквы ў гонар Раства Іаана Прадцечы прызначаны іерэй Сяргей Кузняцоў.

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Ляхавіцкага раёна
Катэгорыя:Пранчакі
Катэгорыя:2004 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Ота Дэслах

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя       = Ота Дэслах
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|дата смерці      = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці     = 
|партрэт          = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    =  Германская імперыя Веймарская рэспубліка
|гады службы      = 1910—1945
|званне           = 
|род войскаў      =  Люфтвафэ
|камандаваў       = 
|частка           =
|бітвы            =
Першая сусветная вайна 
Другая сусветная вайна 
|узнагароды       =
**Германская імперыя**
{
     
-
 
}
**Трэці рэйх**
{
     
-
     
-
    
}
|сувязі =
|у адстаўцы = 
}}
**Ота Дэ́слах** (;  — ) — нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік люфтвафэ (1944), камандуючы паветранымі флатамі.

Катэгорыя:Лётчыкі Першай сусветнай вайны (Германія)
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Члены Фрайкора
Катэгорыя:Згаданыя ў Вермахтберыхце
Грыфаманія

**«Грыфама́нія»** — беларускі фестываль гітарнай музыкі, які праводзіцца з 1999 года. Адбываўся ў клубе «Акварыюм», ДК МТЗ і малай залі Палацу Рэспублікі. Заснавальнік фестывалю — Юрый Рашэтнікаў. Фарматнымі жанрамі фестывалю з’яўляюцца рок, блюз, джаз, фламенка.

## Гісторыя 
13—14 кастрычніка 1999 года ў клубе «Акварыюм» журналіст Юрый Рашэтнікаў і гітарыст Ілья Шэўчык зладзілі двухдзённы фестываль.

Восьмы фестываль адбыўся 2 снежня 2006 года ў мінскім ДК МТЗ. У ім прынялі ўдзел Уладзімір Угольнік, Андрэй Вайцяхоўскі, Ірына Ігнацюк, «О’Спицын & Чермен», Ігар Піліпенка і «Новые джазеры», Юрый Несцярэнка і «White Night Blues», Аляксандр Грыгор’еў і «7even», Аляксандр Цалуйка і «Discovery».

Дзевяты фестываль адбыўся 24 і 25 лістапада 2007 года ў ДК МТЗ. Выступілі дуэт Сяргей Анцішын і Аляксандр Церахаў, Уладзімір Ткачэнка, Ігар Волкаў і група «Сталіца», Уладзімір Любінскі & «B-Sendero», Юрый Віленчык & «Hush», Аляксандр Цалуйка & «Discovery», Аляксандр Грыгор’еў & «Hi-Tech Groove», Павел Кухта, Уладзімір Іваноў & «Трактор Буги Бэнд», George Lee Blake, Віталь Абрамовіч, Герман Ніканчук & Flamenco Brothers. Спецыяльным госцем фэсту быў Дзьмітры Малалетаў, «тэпінгавы» гітарыст з Расіі.

Дзесяты фестываль адбыўся 22 і 23 лістапада 2008 года. У ім прынялі ўдзел Уладзімір Любінскі, Віталь Абрамовіч («Neuro Dubel»), заслужаны артыст Аўтаномнай Рэспублікі Крым Віталь Макукін, Аляксандар Любчанка (Украіна). Арганізатары плануюць запрасіць Карласа Сантану і .

## Удзельнікі 
* Юрый Несцярэнка (Бялынічы)
* Дзмітрый Малалетаў (Масква)
* Сяргей Чантурыя (Кіеў)
* гітарысты з Самары і Сімферопаля
* Ірына Ігнацюк
* Аляксандар Грыгор’еў
* Аляксандар Цалуйка (гітарыст каманды Кірыла Слукі)
* Уладзімір Угольнік (прафесар гітарнай музыкі)
* Сяргей Анцішын
* Уладзімір Ткачэнка
* Леанід Вярэніч
* Ігар Волкаў
* Уладзімір Любінскі
* Андрэй Вайцяхоўскі

## Спасылкі 
* Фотарэпартаж з «Грыфаманіі-2012» на LiveJournal

Катэгорыя:З’явіліся ў 1999 годзе
Катэгорыя:Фестывалі Беларусі
Катэгорыя:Музыка Беларусі
1915 (фільм)

**1915** — фільм у жанры псіхалагічны трылер, зняты ў суаўтарстве рэжысёрамі Карынам Аванесянам і Алекам Мухібянам. Дзеянне фільма абываецца ў 2015 годе ў Лос-Анджэлесе, дзе дырэктар самага старога гарадскога тэатра ставіць спрэчную п’есу, каб прыцягнуць увагу грамадскасці да падзей генацыду армян у Асманскай імперыі (назва фільма з’яўляецца прамой адсылкай да гэтага).

## Прэм’ера 
17 красавіка 2015 года фільм выйшаў на пракат у ЗША і стаў. Прэм’ера ў Арменіі адбылася 25 красавіка. У снежні таго жа года ён быў паказаны ў Турцыі ў рамках Міжнароднага кінафестывалю на возеры Ван, дзе атрымаў спецыяльную прэмію журы.

## Сюжэт 
У 2015 годзе, роўна праз 100 гадоў пасля генацыду армян, рэжысёр Сайман Абкарыян ставіць спектакль у тэатры ў Лос-Анджэлесе, каб ушанаваць памяць ахвяр гэтага злачынства. Сам спектакль выклікае неадназначную рэакцыю ў грамадства, што прыводзіць да акцый пратэсту каля будынка тэатра. У спектаклі грае загадкавая жонка Саймана — Анжэла, якая павінна прыняць супярэчлівае рашэнне, якое змяніць ход сюжэта.

## Музыка 
Музычнае суправаджэнне да фільма створана вакалістам гурта System of a Down Сержам Танкянам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы-трылеры ЗША
Шчаслывэ (Тульчынскі раён)

**Шчаслывэ** (), да 2024 года **Краснэ** () — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Крыжопільскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Украіны
Перапахаванне ўдзельнікаў паўстання 1863—1864 гадоў

**Перапахаванне ўдзельнікаў паўстання 1863—1864 гадоў** адбылося ў Вільні 22 лістапада 2019 года.

## Выяўленне рэшткаў паўстанцаў і ідэнтыфікацыя 
У 2017 годзе падчас раскопак на гары Гедзіміна ў Вільні літоўскія археолагі выявілі рэшткі 21 паўстанца, у тым ліку іх лідараў Кастуся Каліноўскага і Зыгмунта Серакоўскага.

У сакавіку 2019 года літоўскія даследчыкі пацвердзілі ідэнтыфікацыю рэшткаў Каліноўскага метадам выключэння астатніх, а таксама праз супастаўленне ўзросту, метаду смяротнага пакарання і параўнання чэрапа з фатаздымкам. Міністэрства абароны Беларусі ідэю далучыцца да ўрачыстасці праігнаравала.

Труны былі перанесены ў суседні Кафедральны саборы Св. Станіслава і Св. Уладзіслава ў на Кафедральнай плошчы, у якім адбылася цырымонія развітання.

На цырымоніі развітання з паўстанцамі прысутнічалі таксама кіраўнікі Рады Беларускай Народнай Рэспублікі на чале са старшынёй Рады БНР Івонка Сурвіла, пісьменнік Уладзімір Арлоў, мастакі Аляксей Марачкін, Генадзь Драздоў, спявачка Кася Камоцкая, перакладчык Лявон Баршчэўскі, скульптар Гэнік Лойка, грамадскія дзеячы Павел Белавус, Зміцер Дашкевіч, Эдуард Пальчыс, Алена Макоўская і Ніна Шыдлоўская, палітыкі Станіслаў Шушкевіч, які быў персанальна запрошаны як першы кіраўнік незалежнай Беларусі, Уладзімір Някляеў, Павел Севярынец, Мікола Статкевіч, Аляксей Янукевіч, праваабаронец Алесь Бяляцкі, журналіст Іосіф Сярэдзіч, выдавец Павел Жук і іншыя за душы забітых герояў, вышэйшыя асобы пераселі ў свае аўтамабілі і чакалі ўжо на месцы пахавання.

Пасля развітальных прамоў труны ўклалі ў адмысловыя нішы, абсталяваныя ў капліцы. Сцяг з труны Зыгмунта Серакоўскага атрымаў у памяць пра падзею Анджэй Дуда, з імем Каліноўскага — Гітанас Наўседа. Пасля прагрымеў памятны салют з усіх відаў зброі у гонар кіраўнікоў і ўдзельнікаў паўстання.

Ад вечара 22 лістапада пантэон герояў адкрыты для грамадскага наведвання.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паўстанне 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Лістапад 2019 года
Катэгорыя:Падзеі 22 лістапада
Катэгорыя:2019 год у Вільні
Свята-Мікалаеўская царква (Малькавічы)

**Свята-Мікалаеўская царква** — драўляны праваслаўны храм у аграгарадку Малькавічах Ганцавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца каля могілак.

## Гісторыя 
Першыя звесткі аб праваслаўным храме ў Малькавічах датуюцца 1865 годам.

Сучасная царква ў Малькавічах у імя свяціцеля Мікалая Цудатворца пабудавана ў 1992—1994 гадах.

## Архітэктура 
Пабудавана з дрэва. Твор народнага дойлідства. Вырашана крыжовым у плане аб’ёмам пад вальмавымі дахамі, завершанымі ў сяродкрыжжы, над 5-граннымі прыдзеламі і апсідай цыбулепадобнымі галоўкамі. Аналагічна завершана надбудаваная над фасадам 4-гранная званіца. Уваход вырашаны праз нізкі прытвор пад 2-схільным дахам. Гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

У пачатку XXI стагоддзя абкладзена цэглай.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Ганцавіцкага раёна
Катэгорыя:Малькавічы (Ганцавіцкі раён)
Катэгорыя:1994 год у Беларусі
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Іван Васілевіч мяняе прафесію

**«Іван Васілевіч мяняе прафесію»** () — савецкая фантастычная камедыя вытворчасці кінастудыі «Масфільм», знятая ў 1973 годзе рэжысёрам Леанідам Гайдаем па матывах п’есы Міхаіла Булгакава «Іван Васілевіч» пра інжынера-вынаходніка Цімафеева, які стварыў машыну часу, якая адкрыла дзверы ў XVI стагоддзе — у часы цара Івана Грознага, у выніку цар аказваецца ў савецкай Маскве, а яго цёзка — домакіраўнік Іван Васілевіч Буншу, разам са злодзеем-рэцыдывістам Жоржам Міласлаўскім — у палатах цара ў XVI стагоддзі.

Лідар савецкага кінапракату 1973 года — больш за 60 мільёнаў гледачоў.

## Сюжэт 
Інжынер-вынаходнік Шурык сканструяваў машыну часу, якая злучыла яго кватэру з XVI стагоддзем — дакладней, з палатамі цара Івана Грознага. Туды і трапляюць цёзка цара пенсіянер і грамадскі актывіст Іван Васілевіч Бунша і кватэрны злодзей Жорж Міласлаўскі, а сам цар аказваецца ў кватэры Цімафеева.

## У ролях 
* Юрый Якаўлеў — Іван Бунша / Іван Грозны
* Леанід Кураўлёў — Жорж Міласлаўскі
* Аляксандр Дзям’яненка — Шурык
* Савелій Крамараў — дзяк Феафан
* Наталля Селязнёва — актрыса Зіна, жонка Шурыка (вакал — Ніна Бродская)
* Наталля Крачкоўская — Ульяна Андрэеўна, жонка Буншы
* Наталля Кусцінская — актрыса
* Уладзімір Этуш — Антон Шпак
* Міхаіл Пугаўкін — рэжысёр Карп Якін
* Сяргей Філіпаў — шведскі пасол

## Кінапробы 
На ролю Івана Грознага і Івана Буншы Гайдай хацеў узяць Юрыя Нікуліна, але ён адмовіўся, бо меў гастролі ў цырку. Тады Гайдай вырашыў паспрабаваць Яўгена Еўсцігнеева, але ў іх на здымках здарыўся канфлікт і той адмовіўся. Тады хтосьці параіў Гайдаю паспрабаваць Юрыя Якаўлева, і той справіўся з ролямі.

У ролі Жоржа Міласлаўскага Гайдай хацеў бачыць Андрэя Міронава, але ў іх з Якаўлевым дуэт не склаўся, таму давялося шукаць іншага актора. Гайдай узяў на ролю Леаніда Кураўлёва.

Першапачаткова ў сцэнарыі замест Шурыка вынаходнікам мусіў быць Мікалай Іванавіч Цімафееў, але Гайдай вырашыў здымаць Дзям’яненку і перайменаваў персанажа ў Шурыка (Аляксандра Сяргеевіча Цімафеева).

## Здымкі 
Здымкі праходзілі ў Маскве, Растове і Ялце.
* Масква — дом Шурыка звонку
* Растоў — Масква ў XVI стагоддзі
* Ялта — месца здымак фільма Якіна
Будынкі ўнутры здымаліся ў павільёнах на Масфільме.

## Песня 
Ніна Бродская спела песню «Звенит январская вьюга» () для фільма. Яна таксама была запісана Сафіяй Ратару. У 2014 годзе італьянскі поп-панк-гурт Vanilla Sky запісаў кавер-версію песні разам з музычным відэа.

Леў Палосін, Барыс Кузняцоў і хор Маскоўскай ваеннай акругі спелі песню «Кап-кап-кап» («Маруся»). Валерый Залатухін — песню «Разговор со счастьем» ().

## У масавай культуры 
У лістападзе 2020 года Сбер Банк (Расія) выпусціў рэкламу, дзе Жорж Міласлаўскі на машыне часу трапляе ў Маскву ўзору 2020 года. Вобраз Міласлаўскага адноўлены праз тэхналогію штучнага інтэлекту.
Файл:Leonid Gaidai 2023 cover of Russia.jpg|Паштовы канверт Расіі, 2023.

## Рымейк 
У 2023 годзе тэлеканал ТНТ выпусціў пародыю «Іван Васілевіч мяняе ўсё».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*  на афіцыйным канале «Масфільма»
* 

Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы студыі «Масфільм»
Катэгорыя:Фільмы СССР 1973 года
Мар’яніўка (Тульчынскі раён)

**Мар’яніўка** () — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Крыжопільскага раёна
Крыклывэць

**Крыклывэць** () — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Вядомыя асобы 
* Фядот Пракопавіч Падалян (1909—1971) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Магілёўскай вобласці ў Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Крыжопільскага раёна
Ішкалдзеўскі сельсавет

**І́шкалдзеўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадзішчанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Ішкалдзь.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гарадзішчанскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Паланечкаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадзішчанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Міклаўш Андрыцкі

**Міклаўш (Мікалаўс) Андрыцкі** (; 30 мая 1871, Паншвіц-Кукаў — 18 снежня 1908, Цытау, Саксонія) — каталіцкі святар, сербалужыцкі празаік, публіцыст, перакладчык, рэдактар часопіса «Łužica», дзеяч нацыянальнага руху лужыцкіх сербаў.

## Біяграфія 
У 1883-1886 навучаўся ў каталіцкай семінарыі Баўтцэна, у 1886-1895 — у Лужыцкай семінарыі ў Празе, у 1886-1892 — пражскай нямецкай гімназіі, у 1892-1895 вывучаў тэалогію. У 1895-1908 — служыў святаром. У перыяд навучання ў Празе быў членам студэнцкага гуртка «Сербаўка» пры Сербалужыцкай семінарыі.

Праціўнік германізацыі, адзін з самых актыўных *младасербаў* канца XIX стагоддзя. Член «Маціцы сербскай». У 1895 годзе арганізаваў XXI моладзевы летнік-фестываль для лужыцкіх гімназістаў пад назвай «Схадзаванка». У 1896-1904 гг. рэдагаваў часопіс младасербаў «Łužica», у 1903 — «Katolski Posoł», царкоўную газету лужыцкага таварыства Кірыла і Мяфодзія для лужычанаў-каталікоў у Верхняй Лужыцы

У 1900-1906 гг. — заснавальнік і сакратар рабочай групы сербскіх пісьменнікаў, за патрыятычную дзейнасць атрымаў ад царкоўных уладаў вымову. У 1904 годзе адбываў зняволенне ў манастырскай турме імперскай сталіцы.

Памёр ад сухотаў.

Старэйшы брат сербалужыцкага дырыжора і грамадскага дзеяча Яна Андрыцкага і дзядзька каталіцкага блажэннага Алаіза Андрыцкага.

## Творчасць 
Адзін з лепшых стылістаў лужыцкай літаратуры. Аўтар многіх аднаактовых п'ес.

Напісаў першую біяграфію лужыцкага паэта Якуба Барт-Чышынскага.

Перакладаў з польскай і чэшскай моў творы Генрыка Сянкевіча, Яна Неруды, Алаіса Ірасека і інш.

Выкарыстоўваў псеўданімы: *Альфа, Арыстарх, Дыксі, Handrij, IMPIGER, Лузан, Łužičan, Сілуан, Spectator, Wuj Łazowski*.

## Выбраныя творы 
* *Pola stareje maćerje (1894)*
* *Listy z Prahi z lět 1886 do 1895*
* *Koło serbskich spisowaćelow* (1900)
* *Jakub Ćišinski (1906)*
* *Gero (1906)*
* *Boži woheń a druhe wobrazki (1937)*
* *Hana Rafeltowa a druhe powědančka (1962)*
* *Zrudoba to běše a nadźija (1988)*

## Спасылкі 
* Бібліяграфія 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Саксоніі
Катэгорыя:Каталіцкія святары
Катэгорыя:Перакладчыкі з чэшскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Лужыцкія публіцысты
Катэгорыя:Лужыцкія пісьменнікі
Катэгорыя:Лужыцкія драматургі
Катэгорыя:Лужыцкія перакладчыкі
Катэгорыя:Члены Маціцы серба-лужыцкай
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Андрыцкі

**Андрыцкі** () — лужыцкае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алаіз Андрыцкі (1914—1943) — блажэнны Каталіцкай Царквы, святар, мучанік. Прешы каталіцкі блажэнны з ліку лужычанаў.
* Міклаўш Андрыцкі (1871—1908) — лужыцкі празаік, публіцыст, дзеяч нацыянальнага руху лужыцкіх сербаў.
* Ян Андрыцкі (1880—1955) — сербалужыцкі педагог, дырыжор і грамадскі дзеяч.
Пішчац

**Пі́шчац** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Лютні. Уваходзіць у склад Бяльскага павета Люблінскага ваяводства, сядзіба вясковай гміны Пішчац. Насельніцтва на 2011 год — 3016 чалавек. Знаходзіцца за 20 км на ўсход ад Бялы Падляскай, за 98 км на паўночны ўсход ад Любліна.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Першы пісьмовы ўпамін пра Пішчац (*Пещатка* — Пяшчатка, Пішчатка) датуецца 1500 годам. У 1530 годзе горад атрымаў Магдэбургскае права. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Пішчац увайшоў у Берасцейскі павет Берасцейскага ваяводства. 4 жніўня 1569 года ён атрымаў герб «*у чырвоным полі постаць чалавека з ястрабам у руцэ*».

У XVI ст. у Пішчацы дзейнічалі касцёл і царква, з XVIII ст. — сінагога.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Пішчац апынуўся ў складзе Аўстрыі, з пачатку XIX ст. — у складзе Расійскай імперыі, ва Уладаўскім павеце Сядлецкай губерні. Гэта адарвала горад ад губерняў з пераважна беларускім насельніцтвам. На 1827 год у Пішчацы было 118 будынкаў, на 1862 год — 168. За ўдзел жыхароў Пішчаца ў нацыянальна-вызваленчым паўстанні 1863—1864 гадоў расійскія ўлады пазбавалі яго гарадскіх правоў.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Пішчац занялі нямецкія войскі.

### Найноўшы час 
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Пішчац апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. З пачаткам Другой сусветнай вайны ў 1939 годзе мястэчка занялі войскі Трэцяга рэйха.

У 1944 годзе Пішчац занялі савецкія войскі, пасля чаго яго зноў перадалі Польшчы.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1827 год — 1041 чал.; 1864 год — 1471 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 3016 чал.

## Турыстычная інфармацыя 
### Славутасці 
* Капліца могілкавая (1800)
* Могілкі іўдзейскія
* Царква Святога Яна Прадцечы (мураўёўка; 1907, цяпер касцёл Узвышэння Святога Крыжа)

### Страчаная спадчына 
* Сінагога
* Царква

## Галерэя 

Kaplica cmentarna (pocz.XXw.) (tył) - Piszczac powiat bialski woj. lubelskie ArPiCh A-243.JPG|Могілкавая капліца 
Kościół piszczac1.jpg|Былая царква-мураўёўка
Brama kościoła w piszczacu.jpg|Брама
Drewniany dom przy wąskiej.jpg|Вуліца

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі
Віктар Іванавіч Чайчыц

**Віктар Іванавіч Чайчыц** (нар. 24 жніўня 1960, в. Здзітава, Бярозаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі адвакат і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 жніўня 1960 года ў вёсцы Здзітава Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці.

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна. Служыў у радах Савецкай Арміі. Працаваў электрамантажнікам будаўніча-мантажнага ўпраўлення № 1 трэста «Энергабудмантаж» «Белгалоўэнерга» у г. Брэсце, электрыкам Брэсцкага вытворчага аб’яднання «Брэстрыбгас» у г. Белаазёрску, стажорам народнага суддзі Баранавіцкага раённага суда, стажорам народнага суда Мінскага раёна і г. Заслаўя, суддзёй народнага суда Мінскага раёна і г. Заслаўя, загадчыкам аддзела агульнатэарэтычных праблем арганізацыі работы ўстаноў юстыцыі Навукова-даследчага інстытута праблем крыміналогіі, крыміналістыкі і судовай экспертызы Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь, адвакатам Мінскай абласной юрыдычнай кансультацыі № 1, старшынёй Мінскай абласной калегіі адвакатаў.

З 2011 да 2022 года займаў пасаду старшыні Беларускай рэспубліканскай калегіі адвакатаў.

Выбраны членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь шостага склікання ад Брэсцкай вобласці. Намеснік старшыні Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве.

Быў членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі 7-га склікання.

## Узнагароды 
Мае Падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2019) за шматгадовую плённую працу, заслугі ў развіцці заканадаўства, вялікі ўнёсак у забеспячэнне правоў і свабод грамадзян.

## Крытыка 
У 2012 годзе ў прэсе з’явіўся ліст за подпісам Віктара Чайчыца як старшыні Рэспубліканскай калегіі адвакатаў, у якім беларускім адвакатам рэкамендавалася ўзгадняць свае інтэрв’ю ў СМІ з загадчыкамі юрыдычных кансультацый, старшынямі калегій адвакатаў і іх намеснікамі. Крытыкамі ініцыятыва была расцэненая ў кантэксце шматлікіх палітычных судовых працэсаў пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года як спроба абмежаваць свабоду дзеянняў адвакатаў і стварыць перашкоду для іх удзелу ў абароне абвінавачаных па палітычных справах.

4 сакавіка 2021 года ў сваім выступленні на справаздачна-выбарчай канферэнцыі Мінскай гарадской калегіі адвакатаў падтрымаў катаванні ў дачыненні да ўдзельнікаў пратэстаў пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года. Заклікаў адвакатаў замоўчваць факты парушэнняў суддзямі правоў чалавека. Падтрымаў ціск на адвакатаў знутры калегій за выказванне імі сваіх палітычных поглядаў.

## Спасылкі 
* Старонка на сайце Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання
Катэгорыя:Адвакаты Беларусі
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Антоніўка (Літынскі раён)

**Антоніўка** () — вёска ў Літынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Літынскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1790 годзе
Пахарпурская віхара

**Пахарпу́рская віха́ра** () — помнік сусветнай спадчыны ў Бангладэш. Уяўляе сабою рэшткі сярэднявечнага будысцкага цэнтра.

## Гісторыя 
Пахарпурская віхара — будысцкі манастырскі комплекс Самапура Махавіхара, пабудаваны па загаду Дхармапалы Вікрамшылы (770—810 гг.) з бенгальскай дынастыі Пала. Згодна тыбецкім крыніцам, яна з’яўлялася часткай цэлай сеткі будысцкіх свяцілішчаў дзяржавы Пала, выконвала функцыі адукацыйнага цэнтра. Падчас раскопак былі выяўлены прысвячэнні не толькі Будам, але таксама Махавіры і індуісцкім бажаствам. Каля фундамента храма было знойдзена 60 індуісцкіх каменных скульптур. Мяркуецца, што месца, на якім узведзена віхара, было індуісцкай святыняй у папярэдні перыяд. Пра гэта кажа медная пласціна, датаваная 479 г., з запісам аб ахвярапрынашэнні.

У другой палове XII ст. у выніку паступовага заняпаду будызму віхара была пакінута манахамі. Археолагі не выявілі значных слядоў разбурэння, якія б маглі сведчыць пра напад ворагаў або аблогу.

## Асаблівасці помніка 
Самапура Махавіхара ўяўляе сабою чатырохкутнік са знешнімі сценамі ў 280,4 м у даўжыню. Уваход знаходзіцца ў паўночнай сцяне. Ва ўнутраных частках сцен месцяцца 177 асобных манаскіх келляў. Унутраная частка — ступа ў форме крыжа з 3 ступеністымі платформамі. На верхняй платформе быў пабудаваны храм.

Пахарпурская віхара пабудавана ў стылі, які аказаў значны ўплыў на іншыя будысцкія комплексы, у тым ліку за межамі Бенгаліі.

## Гісторыя вывучэння 
Упершыню апісана брытанцам Б’юкенанам Гамільтонам у аглядзе ўсходняй Індыі паміж 1807 г. і 1812 г. У 1879 г. адбыліся першыя археалагічныя раскопкі, якія выявілі значнасць помніку, аднак мелі вельмі абмежаваны характар, паколькі мясцовы землеўладальнік адмовіў у іх працягу. Тым не меней, у 1919 г. улады абвясцілі віхару археалагічнай каштоўнасцю. Дзякуючы гэтаму ў 1923 г. былі арганізаваны комплексныя даследаванніі. Яны праходзілі ў 3 этапы:
* 1923 г.
* 1925—1926 гг.
* 1926 — 1927 гг.

У выніку, былі даследаваны асноўныя часткі віхары, усталявана храналогія яе пабудовы і далейшага існавання. Пасля II Сусветнай вайны пакістанскія археолагі вялі раскопкі ўсходняй часткі помніку, даследавалі ўнутраныя памяшканні келляў.

## Ахова 
У 1985 г. Пахарпурская віхара была ўнесена ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* Сайт ЮНЕСКА
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Гісторыя Бангладэш
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Бангладэш
Балын (Літынскі раён)

**Балын** () — вёска ў Літынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Літынскага раёна
Берзнікі

**Берзнікі** або **Бержнікі**, таксама **Бэржні́кі** () — вёска ў Польшчы, на беразе возера Келіг. Уваходзіць у Сэйнэнскага павета Падляскага ваяводства, у вясковай гміне Сэйны. Знаходзіцца за 7 км на паўднёвы ўсход ад Сэйнаў, за 109 км на поўнач ад Беластока.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Упершыню Берзнікі ўпамінаюцца ў першай палове XV стагоддзя. У 1547—1557 гадах вялікая княгіня Бона Сфорца заснавала тут мястэчка.

У 1559 годзе Берзнікі атрымалі магдэбургскае права. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў яны ўвайшлі ў склад Гарадзенскага павета Троцкага ваяводства. У канцы XVI стагоддзя мястэчка стала цэнтрам нягродавага староства.

### Пад уладай Прусіі і Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Берзнікі апынуліся ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкім мірным дагаворам — у складзе Герцагства Варшаўскага, пасля 1815 года ў Царстве Польскім, залежным ад Расійскай імперыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губерні. У 1810 годзе мястэчка было пазбаўлена магдэбургскага права.

На 1827 год у Берзніках было 55 будынкаў.

### Найноўшы час 
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Бэрзнікі апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Сувалкаўскага павета Беластоцкага ваяводства.

У часы Другой сусветнай вайны ў 1939—1945 гадах Берзнікі знаходзіліся пад акупацыяй Трэцяга рэйха. У 1973—1976 гадах вёска была цэнтрам вясковай гміны. У 1975—1998 гадах Берзнікі ўваходзілі ў склад Сувалкаўскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1827 год — 464 чал.
* **XX стагоддзе**: 1929 год — 323 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2005 год — 320 чал.

## Славутасці 
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1819)
* Млын (XIX ст.)
* Могілкі каталіцкія з капліцай (1846)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*
Карма (пасёлак, Чэрыкаўскі раён)

**Карма́** (, ) — пасёлак у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Верамейскага сельсавета.

Да 18 лютага 1972 года пасёлак уваходзіў у склад Рэчыцкага сельсавета, да 21 лістапада 1989 года — у склад Сормаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Верамейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Гарбіўці

**Гарбіўці** — назва вёскі ва Украіне 
##  
* Гарбіўці&nbsp;— Вінніцкая вобласць, Літынскі раён
* Гарбіўці&nbsp;— Чарнавіцкая вобласць, Глыбоцкі раён
Грамадскэ

**Грамадскэ** — назва населеных пунктаў:
##  
* Грамадскэ — вёска ў Літынскім раёне Вінніцкай вобласці.
* Грамадскэ — вёска ў Кампанііўскім раёне Кіраваградскай вобласці.
Грамадскэ (Кіраваградская вобласць)

**Грамадскэ** () — вёска ў Кампанііўскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кампанііўскага раёна
Дашкіўці (Старасыняўскі раён)

**Дашкіўці** () — вёска ў Старасыняўскім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Старасыняўскага раёна
Дашкіўці (Літынскі раён)

**Дашкіўці** () — вёска ў Літынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Вядомыя асобы 
* Станіслаў Густававіч Струмілін (сапр. *Струміла-Петрашкевіч*; 1877—1974) — савецкі эканаміст і статыстык, акадэмік Акадэміі навук СССР, Герой Сацыялістычнай Працы, лаўрэат Сталінскай і Ленінскай прэмій..
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Літынскага раёна
Дашкіўці (Віньківецкі раён)

**Дашкіўці** () — вёска ў Віньківецкім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны.

## Вядомыя асобы 
* Пётр Фёдаравіч Шпак — украінскі геолаг, дзяржаўны дзеяч.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Віньківецкага раёна
Залужнэ (Літынскі раён)

**Залужнэ** () — вёска ў Літынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Літынскага раёна
Крынычкы (Тульчынскі раён)

**Крынычкы** () — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Крыжопільскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Украіны
Міжнародны інстытут клетачнай біялогіі

**Міжнародны інстытут клетачнай біялогіі** () — структурнае падраздзяленне Нацыянальнай акадэміі навук Украіны.

## Гісторыя 
У 1992 г. на базе Інстытута клетачнай біялогіі і геннай інжынерыі НАН Украіны пастановай Прэзідыума Акадэміі навук Украіны ад 21 кастрычніка 1992 г. № 281 створаны Міжнародны інстытут клетачнай біялогіі.

## Спасылкі 
* http://cytgen.com/icbge/ua/ICBGE/
* Арганізацыйная структура Інстытута на сайце Нацыянальнай акадэміі навук Украіны

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Звяжынец

**Звяжынец** () — горад у паўднёва-ўсходняй Польшчы на рацэ Вепш на Расточчы. Уваходзіць у склад Замойскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Звяжынец. Займае плошчу 6,19 км². Насельніцтва 3,2 тыс. чалавек (на 2018).

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Branchipus schaefferi

***Branchipus schaefferi*** — від жабраногіх ракападобных.

## Апісанне 
Цела злёгку сціснутае з бакоў, даўжыня да 12-25 мм. Покрывы паўпразрыстыя, што робіць гэтых рачкоў незаўважнымі для драпежнікаў. Жабраногі ўвесь час знаходзяцца ў руху, плаваючы спінным бокам цела ўніз.

На галаве добра заўважнае шво, якое раздзяляе яе на дзве часткі. Пярэдняя частка нясе антэны, задняя — ротавыя канечнасці, прыкрытыя верхняй губой. Маецца пара фасетачных вачэй на доўгіх рухомых сцяблінках і наупліяльнае вочка. Грудны аддзел складаецца з 11 сегментаў і нясе лістападобныя плавальныя канечнасці. Брушка доўгае, цыліндрычнае, складаецца з 9 сегментаў. У самцоў на ім маюцца два капулятыўных органы, у самак прымацоўваецца яйцавы мяшок. Брушны аддзел заканчваецца адросткам (тэльсанам) з вілачкамі, пакрытымі валаскамі.

Кожная ножка складаецца з асноўнага членіка і некалькіміх прыдаткаў, адзін з якіх відазменены ў жабру.

## Арэал 
Сустракаюцца адносна рэдка ў нешматлікіх часовых вадаёмах лесастэпавай і стэпавай зон Усходняй Еўропы, у Беларусі — толькі на Палессі.

## Спосаб жыцця 
Кормам жабраногам служаць раслінны і жывёльны планктон і арганічны дэтрыт, завіслы ў вадзе. Пры недахопе пажыўных рэчываў жабраног падплывае да дна і ўзмучвае там глеістыя адклады.

Рух ножак жабраногаў паслядоўны. Рухаючыся назад, канечнасці штурхаюць цела рачка, а загінаючыся ўніз, ствараюць ток вады з харчовымі часцінкамі, які накіроўваецца па баразёнцы на брушным баку цела да рота.

Яйцы могуць трываць высыханне (нават да некалькіх месяцаў). Пасля ўзнікнення часовых вадаёмаў з яец вельмі хутка выходзяць лічынкі (праз 2 гадзіны), якія прыкладна цераз 8 дзён становяцца дарослымі асобінамі.

## Літаратура 
* *Круглова О. Ю.* Класс Crustacea — Ракообразные: метод. рекомендации. В 2 ч. Ч. 1. Низшие ракообразные — Мн.: БГУ, 2014. 

## Спасылкі 
* ecosystema.ru 

Катэгорыя:Шчэлепаногія
Мы жывем на краі

**«Мы жывем на краі…»** — беларускі дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Віктарам Аслюком на нацыянальнай кінастудыі «Беларусьфільм» (студыя «Летапіс») у 2002 годзе. У 2003 годзе змагаўся за ўзнагараду Еўрапейскай кінапрэміяй у намінацыі «Найлепшы кароткаметражны фільм».

## Сюжэт 
Нёман падмывае бераг, на якім стаіць вёска, і хаты падаюць у ваду. Каровы не слухаюцца гаспадароў. Маленькі беларускі апакаліпсіс…

## Здымачная група 
* рэжысёр — Віктар Аслюк
* аператар — Анатоль Казазаеў
* гук — Уладзімір Мірашнічэнка
* асістэнт — Вольга Дашук
* мантаж — Ірына Аксёненка
* рэдактар — Святлана Іванова
* дырэктар — Уладзімір Заічанка

## Узнагароды 
* Prize for Best Short Documentary, Санкт-Пецярбург, IFF «Message to man»
* Prix-Europa for Best TV Documentary, Берлін (2002)
* Prize for Best Documentary, 7th IFF of Doc. films, Тэгеран, Іран (2002)
* Nomination for National premium of Russia «Laurel Branch», Масква, Расія
* Diploma of Jury, 13th Open film festival of Documentary Cinema, Екацярынбург, Расія
* Prize for Best Short film, IFF Alpe Adrea XIV ed. Трыест, Італія
* Grand-Prix Manoel de Oliveira for Best Documentary, IFF , Партугалія (2003)
* Prize UIP Vila do Conde for Best European film, Віла ду Кондзі, Партугалія (2003)
* Nomination for prize of European Film Academy, Best Short film (2003)
* Grand-Prix for Best Film, IFF Doc and Short films, Драма, Грэцыя (2003)
* Prize of town Neubrandenburg, IFF Dokumentart, Нойбрандэнбург, Германія (2003)
* Prize for Best film, IFF Пярну, Эстонія (2003)
* Prize «Gold medal of Belgrade» for Best Foreign film, Belgrade festival of Doc. and Short films, Бялград, Сербія
* Prize YU FIPRESCI, Belgrade festival of Doc. and Short films, Бялград, Сербія (2003)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Віктара Аслюка
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Дарога на Курапаты

**«Дарога на Курапаты»** () — беларускі дакументальны фільм, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» (студыя «Летапіс») у 1990 годзе. З’яўляецца дакументальным абвінавачваннем бальшавіцкага рэжыму ў генацыдзе супраць свайго народа. У стварэнні стужкі прымаў удзел Зянон Пазняк.

У 1994 годзе за фільм «Дарога на Курапаты» рэжысёр Міхаіл Жданоўскі атрымаў Дзяржаўную прэмію Рэспублікі Беларусь.

## Здымачная група 
* сцэнарый — Міхаіл Жданоўскі, Аляксандр Лукашук
* рэжысура — Міхаіл Жданоўскі
* малюнак — Сяргей Пятроўскі
* гук — Аляксандр Салавей
* музыка — Сяргей Бельцюкоў
* мантаж — Вікторыя Любачка
* устаноўка колеру — Тамара Ярхова
* рэдакцыя — Ірына Дзям’янава
* арганізацыя здымак — Аксана Эйхарт

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Міхаіла Жданоўскага
Мізагінія

**Мізагіні́я** (ад стар.-грэч.: μῖσος — «нянавісць» и γυνή — «жанчына») — тэрмін, які азначае нянавісць або зневажлівае стаўленне да жанчын. Дадзеная з’ява ўключае шэраг форм, такіх як: сацыяльная ізаляцыя, дыскрымінацыя, варожасць, прыніжэнне жанчын, адсутнасць пэўных правоў, гвалт над жанчынамі і сексуальную аб’ектывацыю.

Зваротная з’ява — мізандрыя: нянавісць, пагарда альбо забабоны ў дачыненні да мужчын.

## Гл. таксама 
* Сексізм
* Мізандрыя
* Гендар

Катэгорыя:Дыскрымінацыя
Катэгорыя:Прадузятасці
Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Ляхавічы)

**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — мураваны праваслаўны храм у горадзе Ляхавічы Ляхавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца каля могілак на вул. Сонечная, 4.

## Гісторыя 
Першы вядомы храм узгадваецца 5 верасня 1564 года, аб яго існаванні паведамляе «Прывілей Жыгімонта Аўгуста свяшчэнніку Ляхавіцкай царквы святога Юрыя Міхаілу Лявонавічу на карчму ў яго маёнтку Еўлашэвічы». У гэты час святаром быў М. Лявонавіч, бацька вядомага беларускага мемуарыста Ф. М. Еўлашэўскага. Вырашана 3-нефавай базілікай, завершанай паўкруглай апсідай. Двухсхільны дах цэнтральнага высокага нефа на фасадзе завершаны 8-гранным барабанам з цыбулепадобным купалам, тарцы бакавых нефаў — макаўкамі. Фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах з чырвонай цэглы. Першае апісанне пабудаванай па фундацыі паноў Хадкевічаў і паноў Сапегаў, драўлянай царквы святога Юрыя ў мястэчку Ляхавічы сустракаецца ў дакументах Візітаў уніяцкіх цэркваў Мінскага і Навагрудскага сабораў 1680—1682 гадоў. Святаром царквы на той час быў Юрый Далмацкі. Прыхаджан пры царкве было 1200 душ.

Сучасны храм пабудаваны ў 1992 годзе на месцы папярэдняга храма.

## Архітэктура 
Пабудавана з выкарыстаннем элементаў рэтраспектыўна-рускага стылю на месцы папярэдняга храма.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
* «Візіты уніяцкіх цэркваў Мінскага і Навагрудскага сабораў 1680—1682 гг.» / Укладальнік Д. В. Лісейчыкаў. — Мінск: І. П. Логвінаў, 2009. — 270 с., стар. 131—132.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Ляхавіцкага раёна
Катэгорыя:Славутасці Ляхавічаў
Катэгорыя:1992 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Застарынскі сельсавет

**Застары́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадзішчанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Застарынне.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гарадзішчанскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Пачапаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадзішчанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Царква ў гонар Казанскага абраза Маці Божай (Лясная)

**Царква ў гонар Казанскага абраза Маці Божай** — мураваны праваслаўны храм у в. Лясная Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на вул. Акімава, 30-а.

## Гісторыя 
Учынена ў рэканструяваным будынку былой гаспадарчай крамы. Пабудавана ў 1997 годзе.

## Архітэктура 
Пабудавана з цэглы. Вырашана кубападобным аб’ёмам пад пакатым шатровым дахам, завершаным цыбулепадобным купалам на 8-гранным барабане. Уваход аформлены прамавугольным у плане прытворам пад 2-схільным пакрыццём. Плоскасныя фасады прарэзаны адзінарнымі высока ўзнятымі арачнымі аконнымі праёмамі.

Над прытворам узведзена 2-ярусная чацверыковая шатровая званіца з макаўкай.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:Лясная (Баранавіцкі раён)
Катэгорыя:1997 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Плутон (міфалогія)

**Плуто́н** (, ) у старажытнагрэчаскай і рымскай міфалогіі — адно з імёнаў бога падземнага царства і смерці. Пачынаючы з V ст. да н.э. гэта імя дадавалася да больш старажытнага імя Гадэс (Аід, ᾍδης *Hā́idēs*) і канчаткова выцесніла яго.

Плутон — старэйшы сын Сатурна і Опы. Брат Юпітэра, Нептуна, Цэрэры, Весты і Юноны. Дзядзька і муж багіні Празерпіны. Пасля перамогі над тытанамі і гігантамі браты падзялілі сусвет, і Плутону дасталася ва ўдзел падземнае царства і ўлада над ценямі памерлых. Плутон лічыўся «гасцінным», але няўмольным богам, які ахвотна прымаў усіх у сваё царства, але нікога не адпускаў назад. Шэраг міфаў звязваў Плутона з богам багацця — Плутасам. Вядомы толькі адзін храм, прысвечаны Плутону, які знаходзіўся ў Элідзе. У ахвяру Плутону прыносілі буйную рагатую жывёлу чорнай масці. Плутона адлюстроўвалі з двухзубцам ці жазлом у руцэ, часам з рогам дастатку.

У гонар Плутона і Празерпіны ў Рыме святкаваліся Тэрэнцінскія і .

## Старажытнагрэчаская міфалогія 
Плутон ваяваў з Гераклам, калі той хадзіў здабываць для Эўрысфея пякельнага сабакі Цэрбера. Геракл параніў у плячо Плутона, які мусіў пакінуць сваё царства і адправіцца для вылячэння раны на Алімп да ўрача багоў Пеона. У іншы раз пакінуў Плутон апраметную для выкрадання Персефоны. У Плутона мелася чароўная шапка, якая рабіла таго, хто яе надзеў, нябачным; яе надзявалі Персей, Афіна і Гермес.

## Старажытнарымская міфалогія 
У старажытнарымскай міфалогіі Плутон — сын Сатурна і Опы (Крона і Рэі), брат Юпітэра, Юноны, Нептуна, Цэрэры і Весты. Плутон атрымаў у свой удзел замагільны свет і быў прызначаны богам падземных багаццяў. Ён выклікаў ва ўсіх людзях непераадольны жах, таму што ён з’яўляўся на паверхні зямлі толькі для таго, каб выбраць сабе чарговую ахвяру і пацягнуць яе ў сваё змрочнае царства. Плутон правяраў, ці няма на зямлі расколіны, праз якія ў яго цёмнае царства мог бы пракрасціся сонечны прамень і разагнаць панавалую там цемру. У яго была калясніца, якую везлі чатыры чорныя жарабцы.

Аднойчы ён павёз прыгожую багіню раслін, Празерпіну, якую пасадзіў на трон у Гадэсе і зрабіў сваёй царыцай.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка I 6, 2 і далей

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Плутон
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія багі
Катэгорыя:Багі ў рымскай міфалогіі
Фрыдрых Любкер

**Фры́дрых Ге́нрых Хрысція́н Лю́бкер** (, , Гузум — , Фленсбург) — нямецкі класічны філолаг і педагог.

## Біяграфія 
З 12 гадоў Любкер навучаўся ў школе  ў Гузуме. У 1826 годзе ва ўзросце 16 гадоў ён пачаў вывучаць філалогію і тэалогію ва ўніверсітэце Кіла. У 1830 годзе Любкер працягнуў сваё навучанне ў Берлінскім універсітэце. У 1832 годзе ён атрымаў у Кілі ступень доктара філасофіі.

Фрыдрых Любкер пачаў сваю кар’еру ў якасці памочніка выкладчыка ў , а затым працаваў першым выкладчыкам у Бурместэрскім прыватным інстытуце ў Гамбургу. У 1834 годзе ён выкладаў у  ў Вісмары. У 1835 годзе працаваў намеснікам дырэктара ў  ў Шлезвігу.

У 1848 годзе часовым урадам зямлі Шлезвіг-Гольштэйн прызначаны рэктарам  ў Фленсбургу, а ў 1850 годзе пазбавіўся пасады па распараджэнні дацкага ўрада. Пазней працаваў рэктарам у Плёне. У 1850—1851 гадах быў членам Нацыянальнага сходу і ўваходзіў у Камісію па стварэнні закона аб адукацыі.

У 1851 годзе Любкер быў прызначаны дырэктарам гімназіі ў Пархіме. У 1860 годзе атрымаў ступень ганаровага доктара багаслоўя Гётынгенскага ўніверсітэта. У 1863 годзе па ўласным жаданні склаў з сябе абавязкі дырэктара і пераехаў з Пархіма ў Браўншвайг, дзе заняўся навуковай працай. У 1864 годзе запрошаны ўладамі Шлезвіг-Гольштэйна для рэарганізацыі сістэмы сярэдняй адукацыі. Пазней быў прызначаны дырэктарам гімназіі ў Фленсбургу.

## Сачыненні 
Найбольш вядомай працай Любкера з’яўляецца «**Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей**», выдадзены ў 1855 годзе. Таксама ім напісаны працы па філалогіі, багаслоўю і педагогіцы:
* *Zum religiösen Bewußtsein bei den Hellenen*, 1849
* *Die Sophokleische Theologie und Ethik*, 1851—1855
* *Schriften zur Philologie und Pädagogik*, 1852—1858
* *Beiträge zur Theologie und Ethik des Euripides*, 1863
* *Propyläen zu einer Theologie des classischen Alterthums, in den Studien und Kritiken*, 1861
* *Vorträge über Bildung und Christenthum*, 1863
* *Grundzüge der Erziehung und Bildung für daß deutsche Haus*, 1865
Любкерам напісана мноства біяграфій, напрыклад, да пратэстанцкага календара ім былі напісаны біяграфіі Рабана Маўра, Алкуіна і інш.
* *Lebensbilder aus dem letztverflossenen Jahrhundert deutscher Wissenschaft und Litteratur*, 1862
* *G. W. Nitzsch nach seinem Leben und Wirken*, 1864
* *Julian der Abtrünnige*, 1864

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Філолагі Германіі
Катэгорыя:Багасловы Германіі
Катэгорыя:Гісторыкі Германіі
Катэгорыя:Антыказнаўцы
Катэгорыя:Ганаровыя дактары Гётынгенскага ўніверсітэта
Свята-Панцеляймонаўская царква (Крошын)

**Свята-Панцеляймонаўская царква** — мураваны праваслаўны храм у в. Крошын Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі на вул. Леніна, 2.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 2000 годзе з цэглы. Архітэктарам храма з’яўляецца Леанід Васілевіч Макарэвіч.

## Архітэктура 
Вырашана ў стылізаваных формах старажытнарускага дойлідства. Цэнтрычны 4-гранны аб’ём накрыты сферычным купалам, завершаным 8-гранным светлавым барабанам пад шлемападобным купалам. Апсіда вырашана цыліндрычным аб’ёмам пад конхавым пакрыццём. Фасады па цэнтры вылучаны перспектыўна прафіляванымі рызалітамі з кілепадобнымі завершамі, прарэзаны вузкімі арачнымі аконнымі і ўваходнымі праёмамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:Крошын
Катэгорыя:2000 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леаніда Макарэвіча
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі