Беларуска-ізраільскія адносіны

**Беларуска-ізраільскія адносіны** — адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Дзяржавай Ізраіль у палітычнай, эканамічнай і культурнай сферах.

Яўрэі пражываюць на тэрыторыі Беларусі больш за 6 стагоддзяў і з’яўляюцца неад’емнай складовай часткай этнічнай структуры беларускага грамадства. На тэрыторыі Беларусі нарадзіліся першы і трэці прэзідэнты Дзяржавы Ізраіль Хаім Вейцман і Залман Шазар, прэм’ер-міністры Менахем Бегін, Іцхак Шамір, Шымон Перэс, які двойчы займаў пасаду прэм’ер-міністра і быў прэзідэнтам Ізраіля ў 2007—2014 гг., адзін з піянераў адраджэння мовы іўрыт Эліэзер Бэн-Егуда, мастак Марк Шагал і многія іншыя вядомыя яўрэйскія дзеячы.

На тэрыторыі БССР у гады Вялікай Айчыннай вайны загінула каля 850 тысяч яўрэяў. На дадзены момант ўстаноўлена больш за 700 беларусаў-Праведнікаў народаў свету, якія хавалі яўрэяў ад нацысцкага пераследу ў гады Другой сусветнай вайны.

Сёння ў Ізраілі пражывае каля 120 тысяч выхадцаў з Беларусі, а ў Беларусі — каля 30 тысяч яўрэяў (паводле дадзеных Яўрэйскага агенцтва «Сахнут» — ад 50 да 60 тысяч).

У 1992 г. у Ерусаліме было падпісана пагадненне аб усталяванні дыпламатычных адносін паміж Беларуссю і Ізраілем. У тым жа годзе з прыватнымі візітамі Беларусь наведалі яе выхадцы І. Шамір і Ш. Перэс. Першым павераным у справах Рэспублікі Беларусь у Ізраілі стаў М. Фарфель. У 1994—1996 гг. паслом Ізраіля ў Беларусі быў Э. Валк (нарадзіўся ў 1944 г.; выпускнік Беларускага дзяржаўнага універсітэта, у Ізраілі з 1971 г.). Пасля яго адклікання пасольства ўзначальваў шэраг часовых павераных.

У 1999—2002 гг. Ізраіль у Беларусі прадстаўляў пасол М. Пелед-Флекс. Летам 2003 г. ізраільскае пасольства ў Мінску па эканамічных прычынах было закрыта. Інтарэсы Ізраіля ў Беларусі стаў прадстаўляць ізраільскі пасол у Маскве. Аднак у канцы 2003 г. было прынята рашэнне аб аднаўленні дзейнасці ізраільскага пасольства ў Мінску (у 2004 г. у Беларусь прыбыў новы пасол Ізраіля З. Бен-Ар’е, які знаходзіўся на пасадзе да 2009 г.; наступныя паслы Ізраіля ў Беларусі — Э. Шапіра, І. Шагал, з пачатку 2017 г. — А. Шогам). У красавіку 2000 г. Ізраіль і Беларусь падпісалі пагадненне аб пазбяганні падвойнага падаткаабкладання і пагадненне аб заахвочванні і ўзаемнай абароне інвестыцый. У кастрычніку 2000 г. было падпісана пагадненне аб гандлі і эканамічным супрацоўніцтве паміж двума краінамі.

## Гісторыя 
Дыпламатычныя адносіны паміж Беларуссю і Ізраілем устаноўлены 26 мая 1992 г. У жніўні 1992 г. у Тэль-Авіве адкрыта Пасольства Беларусі. З кастрычніка 1993 г. у Мінску функцыянуе Пасольства Ізраіля.

У верасні 2009 г. ганаровым консулам Рэспублікі Беларусь у Дзяржаве Ізраіль прызначаны А. Моткін. У лістападзе 2016 г. другім ганаровым консулам стаў ізраільскі бізнэсмен Г. Магнезі, паводле экспертнай ацэнкі — «будаўнік з сумнеўнай рэпутацыяй».

У 1992 годзе адбыўся візіт Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь В. Ф. Кебіча ў Ізраіль.

У кастрычніку 1999 г. у Ізраілі знаходзілася дэлегацыя беларускага парламента на чале з намеснікам старшыні Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

У студзені 2000 г. у рамках урачыстасцяў «Віфлеем-2000». Дзяржаву Ізраіль наведаў Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнка.

У красавіку 2000 г. адбыўся візіт у Ізраіль Намесніка Прэм’ер-міністра — Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

Ізраіль наведвалі міністры сельскай гаспадаркі, унутраных спраў, аховы здароўя, спорту і турызму Рэспублікі Беларусь.

З неафіцыйнымі візітамі ў Беларусі знаходзіліся былыя прэм’ер-міністры Ізраіля І. Шамір (1993 год) і Ш. Перэс (1998 год) — у 2007—2014 гг. Прэзідэнт Ізраіля.

У 1999 годзе г. Мінск наведалі намеснік Генеральнага дырэктара МЗС Ізраіля Ш. Штайн і Генеральны дырэктар Адміністрацыі Прэзідэнта Ізраіля А. Шомер.

У кастрычніку 2000 г. у якасці назіральніцы на выбарах у Палату прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі прыехала віцэ-мэр ізраільскага горада Карміэль Р. Грынберг.

У снежні 2006 года Беларусь наведаў намеснік Генеральнага дырэктара МЗС Ізраіля М. Софер.

1 лютага 2007 года ў Ізраільскім культурна-інфармацыйным цэнтры ў Мінску адбылася прэзентацыя першай кнігі сучаснага ізраільскага літаратара, перакладзенай з іўрыта на беларускую (Э. Керэт, «Кіроўца аўтобуса, які хацеў стаць Богам»; перакладчык — П. Касцюкевіч).

У чэрвені 2007 года ў Мінск прыязджала дэлегацыя дэпутатаў ізраільскага Кнэсета на чале з М. Салодкінай. Асноўнай мэтай візіту было вяртанне беларускіх пенсій выхадцам з Беларусі ў Ізраілі.

25 жніўня 2008 года ў інтэрнэце з’явіўся сайт belisrael.info, які з канца 2016 г. стаў называцца «народны ізраільска-беларускі сайт». З 2015 г. на яго старонках актыўна друкуюцца навукоўцы, пісьменнікі, публіцысты абедзвюх краін.

3-5 чэрвеня 2009 года Мінск з рабочым візітам наведаў Намеснік Прэм’ер-міністра — Міністр замежных спраў Дзяржавы Ізраіль А. Ліберман.

10-12 ліпеня 2009 г. у Беларусі з візітам знаходзіўся Міністр турызму Дзяржавы Ізраіль С. Місежнікаў.

7 верасня 2009 года Беларусь наведаў Генеральны дырэктар офіса Прэм’ер-міністра Дзяржавы Ізраіль Э. Габай.

14-18 лютага 2010 г. адбыўся візіт у Дзяржаву Ізраіль прадстаўнікоў рабочай групы Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па супрацоўніцтве з Кнесетам Дзяржавы Ізраіль.

26-28 красавіка 2010 г. для правядзення першага пасяджэння сумеснага беларуска-ізраільскага камітэта па турызме Ізраіль наведаў Міністр спорту і турызму Рэспублікі Беларусь А. Л. Качан.

1-2 снежня 2010 г. Беларусь наведаў Міністр сельскай гаспадаркі і развіцця сельскіх тэрыторый Дзяржавы Ізраіль Ш. Сімхон.

7-9 чэрвеня 2011 г. адбыўся візіт Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь М. У. Мясніковіча ў Ізраіль.

14 лютага 2012 г. беларуская дэлегацыя пад кіраўніцтвам Міністра спорту і турызму Рэспублікі Беларусь А. Л. Качана прыняла ўдзел у Міжнароднай Міжземнаморскай турыстычнай выставе ў Тэль-Авіве.

28 сакавіка 2012 г. прайшоў працоўны візіт у Ізраіль Старшыні Брэсцкага абласнога выканаўчага камітэта К. А. Сумара.

15-17 мая 2012 г. намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь М. І. Русы наведаў Ізраіль для ўдзелу ў Міжнароднай выставе аграрных тэхналогій «Agritech».

27 мая 2013 г. адбылася сустрэча начальніка галоўнага консульскага ўпраўлення МЗС А. П. Астроўскага і начальніка ўпраўлення Афрыкі і Блізкага Усходу МЗС І. А. Ляшчэні з паслом Ізраіля ў Беларусі І. Шагалам па спрашчэнні візавых фармальнасцяў паміж дзвюма краінамі.

13 студзеня 2015 г. адбылася ратыфікацыя Пагаднення паміж Урадам Дзяржавы Ізраіль і Урадам Рэспублікі Беларусь аб адмене віз для ўладальнікаў нацыянальных пашпартоў.

## Міжурадавыя пагадненні 
Дагаворна-прававую базу двухбаковых адносін складаюць наступныя міжурадавыя пагадненні:
* аб усталяванні дыпламатычных адносін,
* аб гандлёвым і эканамічным супрацоўніцтве,
* аб садзейнічанні ажыццяўленню і ўзаемнай абароне інвестыцый,
* аб пазбяганні двайнога падаткаабкладання і папярэджанні ўхілення ад выплаты падаткаў у дачыненнi да падаткаў на даходы і капітал,
* аб супрацоўніцтве ў галіне сельскай гаспадаркі і перапрацоўчай прамысловасці,
* аб супрацоўніцтве ў галіне паветранага транспарту,
* аб супрацоўніцтве ў галіне барацьбы са злачыннасцю,
* аб супрацоўніцтве ў галіне адукацыі, навукі і культуры,
* аб узаемным заснаванні і дзейнасці культурных цэнтраў,
* аб супрацоўніцтве ў галіне турызму,
* аб супрацоўніцтве ў галіне стандартызацыі, метралогіі і ацэнкі адпаведнасці,
* аб супрацоўніцтве ў галіне аховы здароўя і медыцыны.

У ліпені 2002 г. і ў снежні 2006 г. у г. Мінску адбыліся два раўнды беларуска-ізраільскіх кансультацый паміж МЗС на ўзроўні намеснікаў міністраў замежных спраў.

Паміж краінамі сфарміравана дагаворна-прававая база, якая рэгламентуе міжрэгіянальныя сувязі.

Падпісаны пагадненні аб супрацоўніцтве паміж гарадамі Віцебск і Рышон ле-Цыён (сакавік 2008 г.), а таксама паміж гарадамі Глыбокае і Кір’ят Бялік (май 2011 г.).

21 лютага 2011 г. у Ізраілі старшыня гарадскога выканаўчага камітэта Гродна Б. Н. Казялкоў падпісаў з мэрам Ашкелона Б. Вакніным пагадненне аб устанаўленні пабрацімскіх сувязяў паміж Гродна і Ашкелонам.

28 сакавіка 2012 г. у Ізраілі Старшыня гарадскога выканаўчага камітэта Брэста А. С. Палышэнкаў падпісаў з мэрам Ашдода І. Ларсі пагадненне аб устанаўленні пабрацімскіх сувязяў паміж Брэстам і Ашдодам.

## Гл. таксама 
* Яўрэі ў Беларусі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
*