open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тарас Мікалаевіч Паражняк

**Тарас Мікалаевіч Паражняк** (, Тэрніўка — , Мінск) — украінскі і беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва і педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь з 1996 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 9 сакавіка 1924 года ў вёсцы Тэрнаўцы (цяпер Чаркаскі раён, Чаркаская вобласць, Украіна). Удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне. Ваяваў у артылерыі, меў воінскае званне лейтэнанта. Быў узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны I (6 красавіка 1985 г.) і II (6 лістапада 1947 г.) ступеняў.

У 1949 годзе скончыў Маскоўскі інстытут прыкладнога і дэкаратыўнага мастацтва, дзе вучыўся, сярод іншых, у Уладзіміра Фаворскага і Веры Мухінай . Дысертацыя&nbsp;— фарфоравая ваза «Маладая гвардыя Краснадона» (роспіс, зроблены з пераліўной фарбай).

У 1949—1965 гадах выкладаў у Львоўскім інстытуце прыкладнога і дэкаратыўнага мастацтва. Сярод студэнтаў: Юрый Амбіцкі, Іван Віцко, Барыс Гарбалюк, Іван Зарыцкі, Ася Зельдыч, Васіль Кандрацюк, Юрый Лабанаў, Пятро Марковіч, Іван Тамчук, Зіновій Флінта, Ала Чыстаганава. Быў членам КПСС з 1960 года.

З 1965 года выкладаў у Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце.

Памёр 12 лютага 2017 г.

## Творчасць 
Мастак шкла і керамікі.
 Сярод твораў:
* Дэкаратыўная ваза «Дружба» (фарфор);
* Дэкаратыўная скульптура «Сцяганосец» (бісквіт);
* Дэкаратыўнае блюда «Пераяслаўская рада»;
* Ваза для падлогі «Сілуэт» (шамот, солі, метал);
* Тэматычнае керамічнае пано «Партызаны» (1967);
* Серыя дэкаратыўных пластын для Беларускага павільёна ў Плоўдзіве (Балгарыя, 1968);
* Тэматычнае пано «Трубач» (1968);
* Шамот «Абаронцы Брэсцкай крэпасці» (1970).

Удзельнічаў у мастацкіх выставах з 1951 года.

## Заўвагі 
## Літаратура 
* Паражняк Тарас Мікалаевіч // Энцыклапедыя беларускай літаратуры і мастацтва: у 5 т. Мінск, 1987. Том 4. С. 176.
* Паражняк Тарас Мікалаевіч // Беларускі саюз мастакоў : энцыклапедычны даведнік. Мінск, 1998. С. 417.
* 
* Паражняк Тарас Мікалаевіч // Рэспубліка Беларусь: энцыклапедыя: у 7 тамах. Мінск, 2008. Том 6. С. 205—206.
* Паражняк Тарас Мікалаевіч // Культура Беларусі : энцыклапедыя : у 6 т. Мінск, 2010. Том 6. С. 134—135.
Катэгорыя:Мастакі па шкле
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыннай вайны II ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыннай вайны I ступені
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Памерлі ў 2017 годзе
Катэгорыя:Памерлі 12 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 9 сакавіка
Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Дзюна: Прароцтва

**«Дзюна: Прароцтва»** () — амерыканскі навукова-фантастычны тэлесерыял па матывах сусвету «Дзюны» Фрэнка Герберта, які стартаваў на HBO ў лістападзе 2024 года. 

Першы сезон складаецца з шасці эпізодаў. У снежні 2024 года серыял быў падоўжаны на другі сезон. 

## Сюжэт 
У аснове экранізацыі — раман «Ордэн сясцёр Дзюны». Ягоныя аўтары — Джэй Андэрсан і сын Фрэнка Герберта Браян. Падзеі ў серыяле адбываюцца за 10 тысяч гадоў да таго, як падзей фільма «Дзюна».

Лідаркі таемнага жаночага ордэна Бене Гесерыт Валія і Тула Харконены вядуць змаганне за захаванне ўлады і ўплыў на чалавецтва і ягоную будучыню. Для гэтага яны пранікаюць у палітычныя вярхі і арганізуюць дынастычныя шлюбы. Але з пустыннай планеты Аракіс, або Дзюна, да іх прыбывае салдат Дэзманд Харт, які абвяшчае сябе ўладальнікам сілы пясчанага чарвяка. Сёстры ордэна бачаць у ім пагрозу не толькі сваім планам, але і ўсяму чалавецтву.

## У ролях 
* Эмілі Уотсан — Валія Харконен, Вярхоўная маці.

* Джэсіка Бардэн — Валія ў маладосці.

* Алівія Уільямс — сястра Тула Харконен.

* Эма Канінг — Тула ў маладосці.
* Трэвіс Фімел — Дэсманд Харт.
* Джозі Мэй — імператрыца Наталля.

* Марк Стронг — імператар Джавіка Карына.

## Крытыка 
На сайце-агрэгатары рэцэнзій Rotten Tomatoes серыял мае пазітыўный рэйтынг 70% на падставе 71 водгука. Карыстальнікі Metacritic далі серыялу 64 са 100 на падставе 34 водгукаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фантастычныя тэлесерыялы
Катэгорыя:HBO
Трэвіс Фімел

**Трэвіс Фімел** (*Travis Fimmel;* нар. 15 ліпеня 1979, Эчука, Вікторыя, Аўстралія) — аўстралійскі акцёр і мадэль, найбольш вядомы па роляй Рагнара Лодбрака ў серыяле «Вікінгі», Маркуса ў «Выхаваныя ваўкамі» і Дэзманда Харта ў «Дзюна: Прароцтва».

## Біяграфія 
У 2000-х быў мужчынскай мадэллю Calvin Klein, папулярных брэндаў ніжняй бялізны і тварам рэкламнай кампаніі мужчынскага водару Crave. З’яўляўся на вокладках часопісаў *Esquire*, *Rogue*, *Empire*, *At Large*, *Good Weekend*, *Numéro Homme* і *TV Guide*.

У 2002 годзе амерыканскі часопіс *People* уключыў яго ў спіс самых сексуальных халасцякоў свету.

Прыкметную акцёрскую кар’еру пачаў з серыяла «Тарзан» (2003), дзе сам выконваў большасць трукаў.

Найбольшую вядомасць яму прынесла роля Рагнара Лодбрака ў серыяле «Вікінгі», а таксама Андуіна Лотара ў прыгодніцкім фільме-фэнтэзі «Варкрафт».

## Выбраная фільмаграфія 
## Асабістае жыццё 
Не жанаты. Сярод захапленняў — аўстралійскі футболам, рыбалкай, кемпінг, верхавая язда, сёрфінг, язда на матацыкле.

Пасля заканчэння акцёрскай кар’еры ў Галівудзе плануе вярнуцца да фермерскага жыцця ў Аўстраліі.

У 2022 годзе заснаваў уласны брэнд піва Travla.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акцёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Акцёры Аўстраліі
Новости Бобруйска

**«Новости Бобруйска»** (таксама «**Бабруйск Інфо**») — рэгіянальнае рускамоўнае інтэрнэт-медыя з Бабруйска. Сайт размяшчае матэрыялы пра культурнае, спартыўнае, сацыяльнае і іншае жыццё горада, Бабруйскага рэгіёна і Беларусі, звесткі пра злачынствы, здарэнні, а таксама мае рубрыкі з карыснай і пазнавальнай інфармацыяй. Акрамя таго, на сайце прадстаўлены найважнейшыя сусветныя навіны. 

Вясной 2025 года, па інфармацыі Агульнанацыянальнага тэлебачання (АНТ), прайшлі допыты рэдактараў рэгіянальных выданняў: Валянціна Сысоя з газеты «Вечерний Бобруйск», Анатоля Санаценкі з партала Babruisk.info, Уладзіміра Скрабатуна з газеты «Вольнае Глыбокае» і Галіны Буднай з газеты «Узгорак», якія былі абвінавачаны ў тым, што яны атрымлівалі грошы ад пасольства Германіі «за артыкулы рэкламнага характару, якія праслаўляюць нібыта цудоўную Германію».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Бабруйска
Сезон 2024/2025 «Імпульс-БДУІР»

У сезоне 2024/2025 баскетбольны клуб «Імпульс-БДУІР» з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2024/2025 (**5 месца**).

## Склад каманды 
## Трэнеры каманды 
*  Фёдар Радэнка (галоўны трэнер)
*  Лідзія Мацаль

## Гл. таксама 
* Сезон 2023/2024 «Імпульс-БДУІР»
* Сезон 2025/2026 «Імпульс-БДУІР»

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

2024/2025
Імпульс-БДУІР
Катэгорыя:2024 год у Мінску
Катэгорыя:2025 год у Мінску
Сезон 2024/2025 РЦАП-СДЮШАР

У сезоне 2024/2025 баскетбольны клуб РЦАП-СДЮШАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2024/2025 (**6 месца**).

## Склад каманды 
## Трэнеры каманды 
*  Дзмітрый Навіцкі (галоўны трэнер)
*  Аляксей Пераверзеў
*  Яўген Трацінка

## Гл. таксама 
* Сезон 2023/2024 РЦАП-СДЮШАР
* Сезон 2025/2026 РЦАП-СДЮШАР

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

2024/2025
РЦАП-СДЮШАР
Катэгорыя:2024 год у Мінску
Катэгорыя:2025 год у Мінску
Сезон 2024/2025 «Рубона»

У сезоне 2024/2025 баскетбольны клуб «Рубон» з горада Віцебск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2024/2025 ( **3 месца**),
* Кубак Беларусі 2024 (**4 месца**).

## Склад каманды 
**У чэмпіянаце Беларусі**

**У Кубку Беларусі**

## Трэнеры каманды 
*  Руслан Байдакоў (галоўны трэнер)
*  Сяргей Махонь (старшы трэнер)
*  Аляксандра Тарасава

## Гл. таксама 
* Сезон 2023/2024 «Рубона»
* Сезон 2025/2026 «Рубона»

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com
* «РУБОН» – БРОНЗОВЫЙ ПРИЗЕР XXXIII МУЖСКОГО BETERA-ЧЕМПИОНАТА БЕЛАРУСИ

2024/2025
Рубон
Катэгорыя:2024 год у Віцебску
Катэгорыя:2025 год у Віцебску
Пасольства Германіі ў Беларусі

**Пасольства Федэратыўнай Рэспублікі Германія ў Рэспубліцы Беларусь** —  дыпламатычная місія Германіі ў Беларусі, размешчаная ў Мінску. Часова павераная ў справах — Андрэа Віктарын.

Канцылярыя пасольства знаходзіцца ў будынку па вуліцы Захарава, 26, які з 1972 года займала Генеральнае консульства ГДР. Консульска-прававы і візавы аддзелы размяшчаюцца па адрасе праспект Газеты Праўда, 11д, а рэзідэнцыя пасла ў двухпавярховым асабняку па Старажоўскай вуліцы, 44 (1947—1948, архітэктар В. Гусеў).

## Гісторыя 
Генеральнае консульства Федэратыўнай Рэспублікі Германія ў Мінску адкрытае пасля распаду Савецкага Саюза з 4 кастрычніка 1990 года. Генеральнае консульства 13 сакавіка 1992 года ператворана ў пасольства.

### Канфлікт у Драздах 
У 1998 годзе ўрад Беларусі запатрабаваў, каб дыпламаты 22 краін, у тым ліку і Вялікабрытаніі, вызвалілі да 10 чэрвеня свае рэзідэнцыі ў дыпламатычным гарадку Дразды ў сувязі з неабходнасцю правядзення там капітальнага рамонту; без папярэджання ў будынках пасольстваў былі адключаны электрычнасць, вада і тэлефонная сувязь. ЗША, Вялікабрытанія, Францыя, Германія, Грэцыя, Італія, Польшча і Японія адклікалі сваіх паслоў з Мінска ў знак пратэсту супраць парушэння Венскай канвенцыі. 

Вясной 2025 года, па інфармацыі Агульнанацыянальнага тэлебачання (АНТ), прайшлі допыты рэдактараў рэгіянальных выданняў «Вечерний Бобруйск», Babruisk.info, «Вольнае Глыбокае» і «Узгорак», якія былі абвінавачаны ў тым, што яны атрымлівалі грошы ад пасольства Германіі «за артыкулы рэкламнага характару, якія праслаўляюць нібыта цудоўную Германію».

## Паслы 
* 1992 — Райнгарт Краус
* 1992—1997 — Готфрыд Альбрэхт
* 1998—2001 — Горст Вінкельман
* 2004—2007 — Марцін Гекер
* 2007—2010 — Гебхарт Вайс
* 2010—2012 — Крыстаф Вайль
* 2012—2015 — Вольфрам Маас
* 2015—2019 — Петэр Дэтмар
* 2019—2023 — Манфрэд Гутэрэр
* з 2024 года — часова павераная ў справах Андрэа Віктарын.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*  Афіцыйная старонка Пасольства Германіі ў Беларусі

Германія
Беларусь
Катэгорыя:Беларуска-германскія адносіны
Катэгорыя:Вуліца Захарава (Мінск)
Казімір Сцыпіён

**Казімір Сцыпіён дэль Кампа** (пам. ) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ.

## Біяграфія 
З роду Сцыпіёнаў, сын Андрэя. Некалькі разоў займаў пасады пасля свайго старэйшага брата Яна.

Адміністратар Шавельскай эканоміі ў 1705-18 гады, лідскі мечнік з 1701 года, пісар гродскі з 1711, падстолі з 1713, падкаморы з 1714, маршалак з 1716 або 1717 года. Пасол на Соймы 1724, 1726 гадоў, дэпутат Трыбунала ВКЛ у 1711, 1715 гадах. Удзельнічаў у Віленскай канфедэрацыі (1716).

Быў у шлюбах з Ганнай Гутоўскай і Соф’яй Юдыцкай — дачкой рэчыцкага маршалка Антонія Юдыцкага, не пакінуў нашчадкаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Данскіх С.* Шляхта італьянскага паходжання ў Лідскім павеце ВКЛ: пытанні рэцэпцыі і асіміляцыі // Герольд Litherland № 17. 2006. — С. 57-68.
* 

Катэгорыя:Падстоліі лідскія
Катэгорыя:Пісары гродскія лідскія
Казімір
Ежы Антоні Ёдка

**Ежы Антоні Ёдка** (пам. ) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ.

## Біяграфія 
Пасля Аляксандра Рылы, з 1732 па 1744 г. заняў пасаду лідскага крайчага. З 10 лістапада 1744 па 9 мая 1750 г., пасля Даніеля Шышкі, атрымаў пасаду стольніка, з 9 мая 1750 па 9 верасня 1752 г., пасля Канстанты Скіндара быў лідскім войскім, з 9 верасня 1752 па 8 сакавіка 1768 г. пасля Казіміра Сцыпіёна заняў пасаду лідскага падкаморага, і ў гэты час ён — таксама ўжо і дзевянішскі стараста. 8 сакавіка 1768 года, пасля Казімра Нарбута, Ежы Ёдка атрымаў пасаду лідскага маршалка, якую займаў да скону. Пра яго смерць паведамляла «Газета Віленская» 21 лістапада 1783 года.

## Сям'я 
Быў жанаты з дачкой смаленскага падчашага Янай з Абрыскіх. У Лідзе меў мураваны дом на Рынкавай вуліцы, за які плаціў 20 злотых падымнага падатку.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy / Pod red. Andrzeja Rachuby. — Warszawa, 2004. T. 1.
* *Лаўрэш Л.* Горад Яго Каралеўскай Мосці Ліда ў другой палове XVII і ў XVIІІ стагоддзях // Лідскі летапісец. 2016. № 4(76).

Катэгорыя:Войскія лідскія
Сезон 2024/2025 «Барысфена» Магілёў

У сезоне 2024/2025 баскетбольны клуб «Барысфен» з Магілёва прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2024/2025 (**4 месца**),
* Кубак Беларусі 2024 ( **бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
**У чэмпіянаце Беларусі**

**У Кубку Беларусі**

## Трэнеры каманды 
*  Андрэй Крыванос (галоўны трэнер)
*  Аляксандр Гуляеў
* / Дзяніс Пастухоў
*  Яніна Нікіціна
*  Міхаіл Пудзянкоў

## Гл. таксама 
* Сезон 2023/2024 «Барысфена» Магілёў
* Сезон 2025/2026 «Барысфена» Магілёў

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

2024/2025
Барысфен
Катэгорыя:2024 год у Магілёве
Катэгорыя:2025 год у Магілёве
Spore Hero

**Spore: Hero** () — відэагульня серыі Spore, выпушчаная эксклюзіўна для Wii. Гульня была выпушчана ў Паўночнай Амерыцы 6 кастрычніка 2009 і ва ўсім свеце 8 кастрычніка 2009.

Hero адрозніваецца ад звычайнай Spore наяўнасцю зразумелага сюжэта: праз некалькі трыльёнаў гадоў на адну з планет галактыкі Spore прызямляюцца 2 метэоры дзіўнай формы і афарбоўкі. З кожнага вылупляецца істота, і гульцу трэба будзе выбраць паміж чырвонай драпежнай і сіняй траваеднай істотамі. Сюжэт для кожнай істоты адрозніваецца: задача сіняй істоты заключаецца ў тым, каб давесці эвалюцыю гэтай планеты да касмічнага маштабу, а задача чырвонай —  наадварот, зрабіць так, каб эвалюцыя ішла сваёй чаргой, без умяшання іншых істот, але дасягае яна гэтага далёка не мірным шляхам.

## Распрацоўка 
* Эксклюзіўная гульня Spore для Wii згадавалася Уілам Райтам некалькі разоў. Напрыклад, у яго інтэрв'ю з The Guardian 26 кастрычніка 2007 года.
* Замест гульнявога рухавіка SporeEngine у гульні быў выкарыстаны UnrealSporeEngine 2.3.

## Водгукі 
 

## Заўвагі 
## Спасылкі 
Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гульні для Wii
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2009 года
Галоджэ

**Галоджэ** (фарсі: گلجه (زنجان)) — вёска ў Іране.

Знаходзіцца ў астане Зенджан на паўночным захадзе краіны, прыкладна за 300 км на паўночны захад ад Тэгерана, сталіцы Ірана. Найбліжэйшы горад — Армаганханэ, што за 6,9 км на паўднёвы ўсход ад Галоджэ.

Паводле нацыянальнага перапісу 2006 года, насельніцтва вёскі складала 374 чалавекі ў 84 дамах-гаспадарках. Падчас наступнага перапісу ў 2011 годзе налічвалася 237 чалавек у 60 гаспадарках. Перапіс 2016 года зафіксаваў насельніцтва вёскі ў колькасці 166 чалавек у 53 гаспадарках.

Вёска размешчана на вышыні 1 842 метры над узроўнем мора. Мясцовасць вакол Галоджэ ўзгорыстая на поўначы, а на поўдні — раўнінная.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іран 
Катэгорыя:Геаграфія Ірана
Эмануіл Раманавіч Гелер

**Эмануіл Раманавіч Гелер** (; , Беласток — ) — беларускі і расійскі савецкі вучоны-біёлаг, спецыяліст у галіне біялогіі гельмінтаў і антыгельмінтыкаў, педагог. Доктар біялагічных навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1903 годзе ў Беластоку (тады ў складзе Расійскай імперыі, цяпер — Польшча).

Паходзіў з сям’і яўрэйскага рабочага. Атрымаў вышэйшую адукацыю. У пачатку 1930-х гг. — дацэнт Мінскага медыцынскага інстытута. Быў жанаты.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя працы Гелера адносяцца да галіны паразіталогіі, экалогіі і фізіялогіі жывёл, а таксама да біялогіі паразіта і эпідэміялогіі трыхінелёзу.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Біёлагі СССР
Катэгорыя:Дактары біялагічных навук
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў Беларусі
Катэгорыя:Біёлагі СССР
Катэгорыя:Біёлагі Беларусі
Катэгорыя:Паразітолагі
Далёкаўсходняя Рэспубліка

**Далёкаўсходняя Рэспубліка** (, **ДВР**) — буферная дзяржава, якая існавала на Далёкім Усходзе Расіі ў 1920—1922 гадах. Афіцыйна незалежная, але дэ-факта кантралявалася РСФСР, ДВР служыла як буфер паміж савецкай тэрыторыяй і рэгіёнамі, занятымі японскімі інтэрвентамі і белымі сіламі падчас Грамадзянскай вайны ў Расіі.

## Гісторыя 
### Заснаванне 
Далёкаўсходняя Рэспубліка была абвешчана 6 красавіка 1920 года ў горадзе Чыта пасля таго, як савецкія ўлады вырашылі стварыць нейтральную зону для спынення канфлікту з Японіяй, якая падтрымлівала белагвардзейскія сілы. Гэта дазволіла Чырвонай Арміі сканцэнтравацца на іншых франтах.

### Урад і структура 
Сталіцай ДВР спачатку быў Верхнеудзінск (цяпер Улан-Удэ), а з кастрычніка 1920 года — Чыта. Кіраўніком дзяржавы быў Аляксандр Краснакутскі (старшыня ўрада), а затым Аляксандр Краснаштэн, і іншыя палітычныя дзеячы. Фармальна ДВР мела парламент, уласныя законы, армію і дыпламатычныя місіі.

### Ліквідацыя 
Пасля эвакуацыі японскіх войскаў у 1922 годзе і паражэння белых сіл, 15 лістапада 1922 года ДВР была афіцыйна інкарпаравана ў склад РСФСР як Далёкаўсходняя вобласць. Гэтая падзея завяршыла перыяд грамадзянскай вайны на Далёкім Усходзе.

## Спадчына 
Далёкаўсходняя Рэспубліка — цікавы гістарычны прыклад савецкай дыпламатыі, якая выкарыстоўвалася як інструмент часовага кампрамісу. Сёння тэрыторыя ДВР увайшла ў склад такіх рэгіёнаў, як Прыморскі край, Хабараўскі край, Забайкальскі край і Бурація.

## Гл. таксама 
* Грамадзянская вайна ў Расіі
* Белы рух
* РСФСР

## Катэгорыі 
Катэгорыя:Гісторыя Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Былыя краіны Азіі
Катэгорыя:Савецкая гісторыя
Катэгорыя:Былыя рэспублікі
Сяргей Сударэнка

**Сяргей Сударэнка** (5 лютага 1922, Прыморскі край, Далёкаўсходняя Рэспубліка — 29 ліпеня 1984, Рыга, СССР) — савецкі вайсковец, авіяцыйны тэхнік і навуковец украінскага паходжання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1922 годзе ў Прыморскім краі Далёкаўсходняй рэспублікі ў сям’і эмігрантаў з Чарнігаўскай губерні.

У 1941 годзе скончыў Іркуцкае вайсковае авіяцыйна-тэхнічнае вучылішча. Пасля пачатку Другой сусветнай вайны ўдзельнічаў у баявых дзеяннях. Узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, медалём «За баявыя заслугі», «За абарону Сталінграда», «За абарону Ленінграда», «За абарону Каўказа» і «За ўзяцце Кёнігсберга».

Пасля вайны скончыў Рыжскае 1-е вышэйшае вайсковае вучылішча авіяцыйных інжынераў і застаўся там працаваць старэйшым выкладчыкам кафедры авіяцыйных рухавікоў. Аўтар шматлікіх навуковых публікацый.

## Зноскі 
Катэгорыя:Нарадзіліся 1922
Катэгорыя:Памёрлыя 1984
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны з СССР
Катэгорыя:Савецкія вайскоўцы
Катэгорыя:Украінцы
Катэгорыя:Асобы паходжання з Чарнігаўскай губерні
Катэгорыя:Авіяцыйныя тэхнікі
Катэгорыя:Выпускнікі Рыжскага інстытута інжынераў грамадзянскай авіяцыі
Катэгорыя:Навукоўцы СССР
Катэгорыя:Награждоныя ордэнам Чырвонай Зоркі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Рызе
Герой з тысячай твараў

**«Герой з тысячай твараў»** () — кніга амерыканскага пісьменніка Джозефа Кэмпбела, прысвечаная параўнальнай міфалогіі і даследаванню архетыповага героя, упершыню выдадзеная ў 1949 годзе. У працы аўтар распрацоўвае канцэпцыю ўніверсальнай структуры міфа. 

## Змест 
У сваім даследаванні Джозеф Кэмпбел прыходзіць да высновы, што існуе агульная схемы міфалагічнага сюжэту, якая прысутнічае ў традыцыях розных культур. Паводле гэтай мадэлі, герой праходзіць тры асноўныя этапы:

# **Заклік** — герой жыве ў звычайным свеце, але аднойчы ён атрымлівае заклік, які прымушае героя пакінуць звыклае жыццё і накіравацца насустрач прыгодам. На гэтым этапе герою патрэбны настаўнік.
# **Выпрабаванне** — пакінуўшы старое жыццё, герой апынаецца ў звышнатуральным свеце, поўным новых правіл і выпрабаванняў. На гэтым этапе ў героя могуць з'явіцца саюзнікі. У нейкі момант герой павінен прайсці праз самае цяжкое выпрабаванне на сваім шляху. Герой перажывае метафізічную смерць і ўваскрасае. У выніку ён атрымлівае ўзнагароду, або дар.
# **Вяртанне** — атрымаўшы дар, герой павінен праз новыя перашкоды вярнуцца ў стары свет і выкарыстаць новыя здольнасці, свой дар, каб палепшыць стары свет.

У сваёй працы аўтар выкарыстаў псіхааналітычныя і антрапалагічныя падыходы, абапіраючыся на працы Зігмунда Фрэйда, Карла Юнга, Арнольда ван Генепа, Джэймса Джорджа Фрэзера і Франца Боаса і інш.

## Уплыў 
Кніга аказала значны ўплыў на масавую культуру, асабліва на сцэнарнае мастацтва. Рэжысёр Джордж Лукас адзначаў, што канцэпцыя *монаміфа*, якая гаворыць, што ва ўсіх міфаў ёсць адзіная структура і сюжэт, стала адной з асноў для стварэння кінасагі «Зорныя войны». На аснове ідэй Кэмпбела была створана кароткая інструкцыя для сцэнарыстаў, пры дапамозе якой распрацоўваліся многія сюжэты ў Галівудзе.

У 2011 годзе выданне *Time* уключыла кнігу «Герой з тысячай твараў» у спіс самых уплывовых англамоўных кніг, апублікаваных пасля 1923 года.

## Крыніцы 
## Катэгорыі 
Катэгорыя:Кнігі 1949 года
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Філасофія
Тэставанне праграмнага забеспячэння

**Тэставанне праграмнага забеспячэння** — гэта праверка праграмнага забеспячэння на адпаведнасць патрабаванням. Тэставанне павінна аб’ектыўна і незалежна прадстаўляць інфармацыю аб якасці праграмнага забеспячэння і рызыцы яго збою пры выкарыстанні.

Тэставанне ўключае ў сябе пошук дэфектаў у паводзінах праграмы («багаў») і прабелаў у патрабаваннях (у тым ліку нефункцыянальных, такіх як прадукцыйнасць і бяспека).

Важнай мерай у тэставанні праграм з’яўляецца пакрыццё кода — працэнт зыходнага кода праграмы, які правяраецца існуючымі тэстамі.

## Класіфікацыя 
Існуюць розныя віды і падыходы да тэставання праграм у залежнасці ад мэтаў і ўмоў правядзення тэставання.

У залежнасці ад аўтаматызацыі працэса:
* Аўтаматызаванае тэставанне
* Мануальнае тэставанне

У залежнасці ад ведаў аб унутранай пабудове праграмы:
* Тэставанне чорнай скрыні
* Тэставанне белай скрыні

У залежнасці ад мэтаў тэставання:
* Функцыянальнае тэставанне
* Нефункцыянальнае тэставанне:
** Тэставанне прадукцыйнасці
** Юзабіліці-тэставанне
** Тэставанне бяспекі
** Тэставанне лакалізацыі

У залежнасці ад фармалізацыі працэса:
* Гнуткае тэставанне
* Тэставанне па каскаднай мадэлі
* Тэставанне Ad hoc

У залежнасці ад паўнаты працэса:

* Smoke test/Sanity test
* Рэгрэсійнае тэставанне
* Прыёмачнае тэставанне

## Гл. таксама 
* Распрацоўка праграмнага забеспячэння

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тэставанне праграмнага забеспячэння
Ніл Гейман

**Ніл Гейман** (; нар. 10 лістапада 1960, Портчэстэр, графства Хэмпшыр, Англія) — брытанскі фантаст, пісьменнік, сцэнарыст, аўтар коміксаў. Найбольш вядомы творамі «Амерыканскія багі», «Пясочны чалавек», «Добрыя знакі» і «Караліна». Мае шэраг узнагарод і экранізацый.

## Біяграфія і кар’ера 
Ніл Гейман нарадзіўся 10 лістапада 1960 у Портчэстэры. У дзяцінстве ўвесь вольны час бавіў за чытаннем кніг, найбольш любімымі з якіх былі «Аліса ў Краіне цудаў» Льюіса Кэрала і «Валадар пярсцёнкаў» Дж. Р. Р. Толкіна.

Пасля заканчэння школы працаваў журналістам. У 1984 публікаваў біяграфію поп-гурту Duran Duran, якая хутка стала папулярнай, першы наклад быў распрададзены за некалькі дзён.

Сумесна з мастаком Дэйвам Маккінам стварыў графічны раман «Жорсткія здарэнні» (, 1987), які прынёс ім вядомасць у свеце коміксаў. Пасля гэтага з’явілася міні-серыя коміксаў «Чорная архідэя» ().

## Асабістае жыццё 
У 2011 годзе Гейман ажаніўся з амерыканскай музыканткай і перформанс-артысткай Амандай Палмер. У пары нарадзілася дзіця. У 2022 яны разышліся.

## Экранізацыі 
* У 2017 на Starz выйшаў серыял «Амерыканскія багі» ().
* У 2019 годзе на Amazon — міні-серыял «Добрыя знакі» ().
* У 2022 годзе Netflix прэзентаваў серыял «Пясочны чалавек» ().

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Неб’юла»
Стрэл (аповесць)

**«Стрэ́л»** – чацвёртая аповесць Аляксандра Сяргеевіча Пушкіна з цыклу «Аповесцей нябожчыка Івана Пятровіча Белкіна», напісаная ў Вялікім Болдзіна 14—16 кастрычніка 1830 года і выдадзеная ў 1831 году. Гэтая гісторыя пра адстаўнога гусара Сільвіё і яго шасцігадовае чаканне помсты.

## Сучаснікі 
Многія сучаснікі Пушкіна ўвесь яго цыкл аповесцей палічылі вельмі пасрэдным. Асабліва рэзка «Аповесці» крытыкаваў Бялінскі, аднак аповесць «Стрэл» ацэньвалася ім вышэй за астатнія.

Нярэдкао «Стрэл» параўноўваюць з нашумелай у 1830 годзе драмай «Эрнані» Гюго (у Гюго герцаг дэ Сільва выкарыстоўвае сваё права на жыццё Эрнані, умяшанне доньі Соль, якая моліць пашкадаваць мужа, нічога не можа змяніць — гібнуць усе), паэмай «Баль» Баратынскага (1828 год) і аповесцю Бястужава «Вечар на біваку» (1823 год).

Таксама ў аповесці адзначаюць пародыі на рамантычныя літаратурныя штампы, у прыватнасці, рэмінісцэнцыі з Аляксандра Бястужава («Вечар на Каўказскіх водах 1824 года» 1830 года, «Раман у сямі лістах», «Гедэон», «Замак Вейдэн» 1821 года, «Замак Нейгаузен» 1824 года, «Здраднік» і «Рэвельскі турнір» 1825 года). Вядома, што імя галоўнага героя Пушкін узяў з рамана Жуля Жанэна «Мёртвы асёл і гільяцінаваная жанчына».

Першапачаткова «Стрэл» складаўся з адной главы. Скночыўшы яе 12 кастрычніка 1830 года, Пушкін прыпісаў, што заканчэнне аповесці страчана, і тым самым адмовіўся ад намеру працягваць аповед. У такім выглядзе аповесць мела аўтабіяграфічны характар, бо змяшчала элементы дуэлі Пушкіна з прапаршчыкам генеральнага штаба А. Зубавым, якая адбылася ў чэрвені 1822 года ў Кішынёве. Гісторык Пётр Барценеў, апісваючы гэтыя падзеі і спасылаючыся на сведкаў, пісаў, што Пушкін прыйшоў на паядынак з чарэшнямі і снедаў імі, пакуль Зубаў страляў першым. Пасля таго, як Зубаў прамахнуўся, Пушкін сышоў не страляючы. Другая глава была прыпісана 14 кастрычніка 1830 года і 1938 гадах.

## Адаптацыі 
* «Стрэл» — аповесць Аляксандра Дзюма-бацькі, напісаная на аснове аповесці Пушкіна і ўключаная ў зборнік «Успаміны Антоні»;
* 1939 — «Стрэлы» (Coups de feu; Францыя), рэжысёр .
* 1941 — «Стрэл» (Un colpo di pistola; Італія), рэжысёр Рэната Кастэлані.
* 1965 — «Няздзейсненая дуэль» (; ПНР), рэжысёр Ежы Антчак.
* 1966 — «Стрэл» (СССР), рэжысёр Навум Трахтэнберг.
* 1981 — «Аповесці Белкіна. Стрэл», рэжысёр Пётр Фаменка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларускі пераклад аповесці «Стрэл»

Катэгорыя:Літаратурныя творы на рускай мове
Катэгорыя:Творы Аляксандра Пушкіна
Катэгорыя:Творы 1830 года
Катэгорыя:Проза Аляксандра Пушкіна
Ірына Юр’еўна Варанкова

**Ірына Юр’еўна Варанкова** (нар. , Мінск) — беларускі гісторык, спецыялістка ў галіне ваеннай гісторыі Беларусі і музеязнаўства.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1950 годзе ў Мінску.

У 1972 годзе скончыла гістарычны факультэт БДУ імя У. І. Леніна.

З 1972 па 2004 год працавала ў Беларускім дзяржаўным музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, з 1995 года — намесніцай дырэктара па навуковай працы.

З 2005 года — навуковая супрацоўніца аддзела ваеннай гісторыі і міждзяржаўных адносін Інстытута гісторыі НАН Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтарка больш як 60 публікацый, у тым ліку манаграфіі «Беларусь і вайна ў Іспаніі (1936—1939 гг.)». Сфера навуковых інтарэсаў: ваенная гісторыя Беларусі, гісторыя Другой сусветнай вайны, музеязнаўства.

## Крыніцы 
Катэгорыя:гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя гісторыкі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны
Джозеф Кэмпбел

**Джозеф Кэмпбел** (; 26 сакавіка 1904, Нью-Ёрк, ЗША — 30 кастрычніка 1987, Ганалулу, Гаваі) — амерыканскі даследчык міфалогіі, пісьменнік і рэдактар, вядомы працамі ў галіне параўнальнай міфалогіі. Ягоная навуковая дзейнасць была прысвечана вывучэнню ўніверсальных функцый міфа ў розных культурах і аналізу міфалагічных вобразаў у літаратуры.

## Біяграфія 
Джозеф Кэмпбел нарадзіўся 26 сакавіка 1904 года ў Нью-Ёрку. Вышэйшую адукацыю атрымаў у Калумбійскім універсітэце, дзе вывучаў англійскую і сярэднявечную літаратуру. Навучаўся ў Парыжскім і Мюнхенскім універсітэце.

Вярнуўся ў ЗША, але адмовіўся ад дактарантуры ў Калумбійскім універсітэце, бо ягоныя навуковыя планы не знайшлі падтрымкі ў кіраўніцтва. Падчас Вялікай дэпрэсіі меў цяжкасці з працай, жыў сціпла, пераважна ў Вудстоку і Кармеле.

У 1932—1933 гадах выкладаў у падрыхтоўчай школе. Працаваў у Каледжы Сары Лорэнс, дзе пазней атрымаў званне прафесара літаратуры.

Пасля выхаду на пенсію ў 1972 годзе Кэмпбел разам з жонкай, харэографам Джын Эрдман, пераехаў на Гаваі. У 1970—1980 гадах стаў вядомым лектарам. Аднак шырокую вядомасць атрымаў пасля смерці дзякуючы тэлевізійнаму інтэрв’ю ў шасці частках з амерыканскім журналістам Білам Моерсам, якое ўпершыню было паказана ў 1988 годзе.

## Навуковая дзейнасць 
Найбольш вядомай працай Джозефа Кэмпбела з’яўляецца кніга «Герой з тысячай твараў», у якой ён прыходзіць да высновы, што ў аснове міфаў пра герояў розных культур ляжыць **монаміф** — агульны сюжэтны ўзор. Паводле Кэмпбела, усе героіка-міфалагічныя аповеды маюць аднолькавую асноўную канструкцыю, якую ён апісвае як «падарожжа героя». На ягоную думку, гэта падарожжа — пераход у незнаёмы, сакральны свет, дзе адбываецца сустрэча з боскім, выпрабаванні і вяртанне з духоўным дарам.

Кэмпбел разглядаў міфалагічныя структуры з псіхалагічнага пункту гледжання, у тым ліку з пазіцый аналітычнай псіхалогіі Карла Юнга. Аднак, пад уплывам Генрыха Цымера, ён адышоў ад некаторых юнгіянскіх трактовак, выступаючы за інтэграцыю свядомага і несвядомага, чалавечага і боскага пачаткаў. Паводле ягонага разумення, падарожжа героя сімвалізуе вяртанне дарослага чалавека да ўнутраных глыбінных вытокаў, з якімі ён страціў сувязь у працэсе сталення.

У чатырохтомнай працы «Маскі бога» (, 1959—1968) Кэмпбел даследаваў міфалогію розных частак свету, звяртаючы ўвагу на яе агульныя матывы і сюжэты.

У сваёй апошняй буйной працы «Гістарычны атлас сусветнай міфалогіі» (*,* 1983—1987), якая засталася незавершанай, Кэмпбел працягнуў аналіз міфаў з пункту гледжання дыфузіі і незалежнага стварэння, дэталёва даследуючы шляхі распаўсюджвання міфалагічных матываў у свеце.

У кнізе «Моц міфа» (, 1988), якая стала вынікам інтэрв’ю з журналістам Білам Моерсам, Кэмпбел падвёў вынік сваёй шматгадовай працы, сцвярджаючы, што міф мае вырашальнае значэнне для шчаслівага і свядомага жыцця чалавека. А сучаснай крыніцай міфа можа стаць касмічнае падарожжа, бо наша планета адтуль выглядае як адзінае цэлае.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Дзедзіч

**Дзе́дзіч** або **дзе́дзіц** — спадчыннік дзедаўскага двара або маёнтка. Таксама дзедзічам называлі ўладальніка маёнтка, атрыманага ў спадчыну ад продкаў. Спадчына, атрыманая па дзедзе, называлася дзе́даўшчынай. Дзедаўшчына лічылася неад’емнай маёмасцю шляхецкага роду, у адрозненні ад «спадчыны», што «спадала» на нашчадкаў з розных галін роду, на розных умовах і ў розных акалічнасцях, ці «бацькаўшчыны», якая магла быць «дажывотным» уладаннем або «трыманнем» бацькі і спадчынніку-сыну ці спадчыніцы-дачцэ маглі перадавацца гаспадаром на новых умовах, а ў выпадку дзяржаўных злачынстваў або іншых прычын не перадавацца дзецям і жонкам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадчыннае права
Уладзімір Фінькоўскі

**Уладзі́мір Фінько́ўскі** (,  — , Булонь) — беларускі праваслаўны святар, архімандрыт (1947).

## Біяграфія 
Пастрыжаны ў манахі ў 1927 годзе, іерадыякан (1931), іераманах (1936). Быў асабістым сакратаром віленскага архіепіскапа Феадосія. За супраціўленне паланізацыі Польскай аўтакефальнай праваслаўнай царквы ў 1935 годзе высланы з Вільні. Працаваў у Пінску, пасля да чэрвеня 1941 года жыў і святарыў у Пружанах.

Улетку 1941 года іераманах Фінькоўскі разам з часткамі нямецкіх войскаў прыбыў у Менск, дзе, выдаўшы сябе за ігумена, дамогся ад СД пасады святара Прэабражэнскай царквы. Адразу заняўся працай па ўзнаўленні святыняў у Менскай акрузе, узначаліў царкоўна-будаўнічы камітэт. Ужо ў жніўні ў Прэабражэнскай царкве адбылося першае набажэнства з вялікай колькасцю вернікаў, у тым ліку моладзі. Пазней у яго царкве знайшоў сабе прытулак створаны Саюз беларускай моладзі.

З дапамогай СД узведзены ў сан епіскапа Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы. Карыстаючыся падтрымкай нямецкіх уладаў, прызначаў у адчыненыя цэрквы Усходняй Беларусі святароў без узгаднення з праваслаўнай іерархіяй у Заходняй Беларусі, аднак ігнараваў заклікі беларускага актыву ў Менску (Радаслава Астроўскага і інш.) да беларусізацыі праваслаўнага жыцця. Ён ахвотна супрацоўнічаў толькі з немцамі: павесіў ва ўласным пакоі партрэт Гітлера і наказваў наведнікам хрысціцца на яго; у адной з казаняў абвясціў, што «Беларусь не павінна зрабіцца незалежнай дзяржавай, застаючыся назаўжды пад нямецкім суверэнітэтам».

Пасля таго, як БАПЦ ачоліў архіепіскап Панцеляймон, Уладзімір Фінькоўскі адмовіўся саступіць займаны ім архірэйскі дом і напрыканцы 1941 года быў пазбаўлены права адпраўляць набажэнствы. Супраць яго таксама было высунутае абвінавачанне ў прысваенні некаторых публічных рэчаў з Дзяржаўнага музея. Па выніках праверкі матэрыялы справы былі перададзены ў царкоўны суд, які прыгаварыў Уладзіміра Фінькоўскага да турэмнага зняволення, аднак нямецкія ўлады вызвалілі яго з умовай неадкладнага ад’езду ў Варшаву. У 1947—1949 гадах настаяцель прыходу правялебнага Серафіма Сароўскага ў Шале ў юрысдыкцыі Маскоўскага патрыярхату.

Пры канцы 1950-х Уладзімір атрымаў годнасць архімандрыта і 10 красавіка 1960 года (паводле іншых звестак — у 1958) пераехаў у Чыкага (ЗША). Тут 5 лістапада 1958 года было абвешчана пра стварэнне яшчэ адной Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы (БАПЦ-2), нікім не прызнанай на эміграцыі. Уладзімір Фінькоўскі быў высвечаны ў епіскапы гэтай царквы і стаў святаром створанай парафіі Св. Юрыя ў Чыкага (). Браў удзел у беларускім нацыянальным руху.

Аднак у хуткім часе, пасля ўмяшальніцтва свецкага і царкоўнага актыву, Фінькоўскі быў адхілены ад пасады святара і вярнуўся ў Францыю. Парафія святога Юрыя перайшла пад юрысдыкцыю канстанцінопальскага патрыярха, а БАПЦ-2, якая фактычна складалася толькі з аднае гэта парафіі, перастала існаваць.

Памёр у Булоні пад Парыжам, пахаваны на мясцовых Новых могілках.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ашмянскім раёне
Катэгорыя:Постаці беларускага праваслаўя
Катэгорыя:Беларусы ў Францыі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Дзяржаўны архіў Мінскай вобласці

**Дзяржаўны архіў Мінскай вобласці** — архіў, размешчаны ў Мінску. Размешчаны па вуліцы Казлова, 26. Дырэктар — Юлія Сцяпанаўна Рамашка.

## Гісторыя 
4 жніўня 1922 года Прэзідыум ЦВК БССР прыняў пастанову «Аб архіве», якая паклала пачатак фарміраванню комплексу дакументаў Дзяржархіва Мінскай вобласці. Архіву быў перададзены будынак былога касцёла Святога Іосіфа па Мала-Манастырскім завулку, 4 (з 1922 года вул. Бакуніна, цяпер вул. Кірыла і Мяфодзія). Тут знаходзілася канцылярыя архіва, а архівасховішча размяшчалася ў суседнім будынку былога Свята-Духавага сабора па вул. Бакуніна, 3.

Пастановай Прэзідыума ЦВК БССР ад 12 верасня 1922 года зацверджана Палажэнне пра Цэнтральны архіў Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, паводле якога ліквідаваліся ўсе архівы рэспублікі, а якія захоўваюцца ў іх дакументальныя матэрыялы аб’ядноўваліся ў Адзіны дзяржаўны архіўны фонд Беларусі. На паставе пастановы Прэзідыума ЦВК БССР ад 5 сакавіка 1936 года і загаду дырэктара Цэнтральнага архіўнага ўпраўлення БССР ад 29 сакавіка 1936 года № 35 Менскі гістарычны архіў перайменаваны ў Менскае аддзяленне Цэнтральных дзяржаўных архіваў БССР. Нягледзячы на добрасумленнае выкананне супрацоўнікамі архіва сваіх прафесійных абавязкаў, што садзейнічала забеспячэнню захаванасці кінутых на волю лёсу архіваў у гады акупацыі Мінска, яны былі абвінавачаны ў дапамаганні акупантам і падвергліся рэпрэсіям у паваенныя гады.

## Структура 
Дзяржархіў мае наступныя аддзелы.

Фонды храналагічна ахопліваюць перыяд з 1917 года, а тэрытарыяльна — былую Мінскую губерню, скасаваныя Заслаўскі і Рудзенскі раёны, горад Мінск, Бярэзінскі, Дзяржынскі, Клецкі, Мінскі, Нясвіжскі, Пухавіцкі, Смалявіцкі, Стаўбцоўскі, Уздзенскі, Чэрвеньскі раёны Мінскай вобласці.

30 жніўня 2024 года зацверджаны сцяг Дзяржаўнага архіва Мінскай вобласці, які ёсць вексілалагічнай трансфармацыяй эмблемы. Ён мае выгляд прамавугольнага палотнішча з суадносінамі бакоў 1;2, якое складаецца з трох роўнавялікіх вертыкальных палос: дзвюх — чырвонага колеру, размешчаных па краях, і цэнтральнай паласы белага колеру, на якой размешчана выява эмблемы ўстановы «Дзяржаўны архіў Мінскай вобласці». Сцяг зарэгістраваны ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры 6 снежня 2024 года (нумар рэгістрацыі В-1965).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Вуліца Казлова (Мінск)
Катэгорыя:1938 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1938 годзе
Мяцеліца (аповесць)

**«Мяце́ліца»** – аповесць Аляксандра Сяргеевіча Пушкіна з цыклу «Аповесцей нябожчыка Івана Пятровіча Белкіна», напісаная ў Болдзіне. Аповесць напісана апошняй у цыкле; яна была скончана 20 кастрычніка 1830 года.

Як і аповесць «Паненка-сялянка», «расказана» падстаўному аўтару Белкіну дзявіцай 

Аповесць цесна перагукаецца з баладай Васіля Жукоўскага «Святлана», пачынаючы з эпіграфа, агульнага містычнага настрою і заканчваючы развязкай-тлумачэннем.

## Храналогія 
Храналогія падзей аповесці даволі дакладна ўстаноўлена ў ёй самім аўтарам:
* пачатак 1812 года: уцёкі Мар'і Гаўрылаўны з дому і вянчанне з гусарам Бурміным.
* канец зімы ці вясна 1812 года: ад'езд Уладзіміра ў армію.
* 12 чэрвеня 1812 года: уварванне французскай арміі ў Расію, пачатак вайны 1812 года.
* 26 жніўня 1812 года: Барадзінская бітва, раненне і неўзабаве смерць Уладзіміра «*ў Маскве, напярэдадні ўступлення французаў*». Перадавыя часткі напалеонаўскай арміі ўвайшлі ў Маскву 2 верасня 1812 года.
* 31 сакавіка 1814 года: уступленне рускай арміі ў Парыж.
* канец 1814 — зіма ці вясна 1815 года: прыезд палкоўніка Бурміна і знаёмства з Мар'яй Гаўрылаўнай.
* лета 1815 года: размова Бурміна і Мар'і Гаўрылаўны. Размова адбываецца праз тры гады пасля смерці Уладзіміра.

## Беларускія пераклады 
Аповесць у перакладзе на беларускую мову выдавалася ў 1936 і 1938 гадах.

## У мастацтве 
* «Мяцеліца» — аповесць Аляксандра Дзюма-бацькі, напісаная на аснове аповесці Пушкіна і ўключаная ў зборнік «Успаміны Антоні»;
* 1918 — «Мяцеліца» — нямы фільм. Рэжысёр Мікалай Малікаў (фільм не захаваўся);
* 1964 — «Мяцеліца» — фільм (СССР). Рэжысёр Уладзімір Басаў. Да гэтага фільма кампазітарам Георгіем Свірыдавым напісаны раманс «Мяцеліца» (які пазней быў перапрацаваны ў сюіту і стаў самастойным, шырока вядомым творам), а таксама іншыя музычныя ілюстрацыі да аповесці;
* 1984 — «Мяцеліца» — тэлеспектакль (СССР). Рэжысёр Пётр Фаменка;
* 2010 — «Мяцеліца» — лялечны мультфільм студыі «Пчела» (Расія). Рэжысёр Марыя Муат.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларускі пераклад аповесці «Мяцеліца»

Катэгорыя:Літаратурныя творы на рускай мове
Катэгорыя:Творы Аляксандра Пушкіна
Катэгорыя:Творы 1830 года
Катэгорыя:Проза Аляксандра Пушкіна
Трунар (аповесць)

**«Труна́р»** – аповесць Аляксандра Сяргеевіча Пушкіна з цыклу «Аповесцей нябожчыка Івана Пятровіча Белкіна».

## Гісторыя стварэння 
Аповесць скончана 9 верасня 1830 года ў сяле Вялікае Болдзіна, дзе ўбачылі свет і астатнія аповесці з цыклу «Белкіна», праз тыдзень пасля прыезду Пушкіна ў сяло. Гэта была першая аповесць з пяці напісаных. Вобраз трунара ўзяты з рэальнага чалавека: на Вялікай Нікіцкай, насупраць дома нявесты Пушкіна сапраўды існавала крама трунара Адрыяна. Пры гэтым пераезд яго са Старой Басманнай на Вялікую Нікіцкую можна трактаваць як намёк на факты біяграфіі самога Пушкіна: у пачатку Старой Басманнай вуліцы, на Разгуляі, жыў яго дзядзька Васіль Львовіч, які сканаў напярэдадні ад'езду Пушкіна ў Болдзіна (што і справакавала ад'езд: падчас сямейнай жалобы жаніцца было нельга, і Пушкін вырашыў скарыстаць утвораную паўзу для ўладжвання гаспадарчых спраў), і пераезд героя на Вялікую Нікіцкую сімвалічна намякае на ўваходжанне ў новую сям'ю.

## Храналогія 
Згодна з указаннямі, у тэксце аповесці можна вызначыць, што дзеянне адбываецца ў 1817 годзе, а трунаром Адрыян стаў у 1799.

## Іронія з масонства 
У аповесці некалькі разоў сустракаюцца іранічныя адсылкі на масонскія звычаі.

Аб'ява «*Тут прадаюцца і абіваюцца труны простыя і фарбаваныя, таксама аддаюцца напракат і рамантуюцца старыя*» саркастычна намякае на масонскія рытуалы, падчас якіх чалавечыя чарапы, косткі, шкілеты і труны выкарыстоўваліся як алегарычныя прадметы для тлумачэння таемнага сэнсу масонскага вучэння. Так, падчас пасвячэння ў майстры ложы пасвячаемы валіўся ў труну трыма сімвалічнымі ўдарамі молата. Труна, чэрап і косткі сімвалізавалі пагарду да смерці і тугу па знікненні ісціны. Для рытуальных мэт такога кшталту ўжываныя труны, відаць, можна было «*рамантаваць*» ці браць новыя «*напракат*».

І далей «…*трыма франмасонскімі ўдарамі ў дзверы*…». Лічба тры ў масонаў у цэлым мае містычнае значэнне. Трохразовы стук у дзверы, у прыватнасці, сімвалізаваў «тры словы евангельскія»: «*Прасіце, і будзе дадзена вам; шукайце, і знойдзеце; стукайце, і адчыняць вам*»..

## Беларускія пераклады 
Аповесць перакладзена на беларускую мову Кузьмой Чорным. Аповесць выдавалася ў 1936 і 1938 гадах.

## Адаптацыі 
* «Трунар» — аповесць Аляксандра Дзюма-бацькі, напісаная на аснове аповесці Пушкіна і ўключаная ў зборнік «Успаміны Антоні»;
* «Аповесці Белкіна: Трунар» — тэлевізійны спектакль (СССР, 1990). Рэжысёр Пётр Фаменка;
* Па матывах аповесці быў зняты эпізод анімацыйнага серыяла «Анталогія рускага хорару: Чырвоны састаў» (2023).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларускі пераклад аповесці «Трунар»

Катэгорыя:Літаратурныя творы на рускай мове
Катэгорыя:Творы Аляксандра Пушкіна
Катэгорыя:Творы 1830 года
Катэгорыя:Проза Аляксандра Пушкіна
Таццяна Дзмітрыеўна Герновіч

**Таццяна Дзмітрыеўна Герновіч** (нар. , Мінск) — беларускі гісторык-архівіст. Кандыдат гістарычных навук (2010), дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Мінску. У 1999—2004 гадах вучылася на гістарычным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «гісторыка-архівазнаўства», які скончыла з адзнакай. Працавала на пасадзе інжынера-архіварыўса ў «Белдзіправадгасе».

У 2004 пачала ў аспірантуру па спецыяльнасці «Гістарыяграфія, крыніцазнаўства і метады гістарычнага даследавання» пад кіраўніцтвам М. Ф. Шумейкі. У 2010 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Дакументальныя крыніцы па гісторыі перамешчаных беларускіх архіваў (кан. XVIII — пач. XXІ ст.)».

З 2007 года выкладае на кафедры крыніцазнаўства гістарычнага факультэта БДУ, з 2010 года старэйшы выкладчык, 2013 года — дацэнт.

У 2009—2015 гадах член міжведамаснай камісіі пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь па выяўленні, вяртанні, сумесным выкарыстанні і ўвядзенні ў навуковы і культурны абарот нацыянальных культурных каштоўнасцей, якія апынуліся за межамі Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Галіны навуковых інтарэсаў: гісторыя архівазнаўства, рэстытуцыя архіўных дакументаў, архіўнае права.

Аўтарка больш за 30 навуковых публікацый у навуковых выданнях Беларусі, Украіны, Польшчы, Літвы. Сааўтар вучэбнага дапаможніка для вышэйшай школы па архівазнаўстве. Сааўтарка Канцэпцыі выяўлення, апісання, уліку і выкарыстання дакументаў па гісторыі і культуры Беларусі, якія захоўваюцца за мяжой.

## Крыніцы 
## Бібліяграфія 
* Архівазнаўства: дапаможнік / А. М. Бяляўскі [і інш.]; пад рэд. М. Ф. Шумейкі. — Мінск: БДУ, 2013.
* Канцэпцыя выяўлення, апісання, уліку і выкарыстання дакументаў па гісторыі і культуры Беларусі, якія захоўваюцца за мяжой / Беларускі навукова-даследчы інстытут дакументазнаўства і архіўнай справы; [Аўтары-распрацоўшчыкі: Т. Д. Герновіч і інш.]: Мінск: БелНИИДАД, 2014.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Члены Камісіі па вяртанні культурных каштоўнасцей, якія знаходзяцца за межамі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Белдзіправадгаса
Камісія па вяртанні культурных каштоўнасцей, якія знаходзяцца за межамі Беларусі

**Камісія па выяўленні, вяртанні, сумесным выкарыстанні і ўвядзенні ў навуковы і культурны ўжытак культурных каштоўнасцей, якія знаходзяцца за межамі Рэспублікі Беларусь** — пастаянна дзеючы дарадчы орган пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь.

## Агульная інфармацыя 
Камісія створана ў 2009 годзе ў мэтах каардынацыі дзейнасці па выяўленні, вяртанні, сумесным выкарыстанні і ўвядзенні ў навуковы і культурны ўжытак культурных каштоўнасцей, што знаходзяцца па-за межамі Рэспублікі Беларусь. Дзейнасць Камісіі рэгламентавана артыкулам 78 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб культуры.

## Статус і структура 
Камісія з’яўляецца дарадчым органам і функцыянуе на пастаяннай аснове. Склад Камісіі і Палажэнне аб яе дзейнасці зацвярджаюцца Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь.

## Асноўныя задачы 
Сярод галоўных задач Камісіі:

* вызначэнне прыярытэтных напрамкаў дзяржаўнай палітыкі ў сферы выяўлення і вяртання культурных каштоўнасцей;
* падрыхтоўка прапаноў па выкарыстанні выяўленых культурных каштоўнасцей у навуковым і культурным абароце;
* каардынацыя супрацоўніцтва паміж дзяржаўнымі органамі, грамадскімі аб’яднаннямі і іншымі зацікаўленымі суб’ектамі.

## Функцыі 
Камісія:

* забяспечвае ўзаемадзеянне дзяржаўных органаў, грамадскіх і міжнародных арганізацый у згаданай сферы;
* спрыяе правядзенню мерапрыемстваў па вяртанні культурных каштоўнасцей;
* ажыццяўляе кантроль за адпаведнымі працэсамі;
* рыхтуе праекты нарматыўных прававых актаў;
* уносіць прапановы ў Савет Міністраў адносна фінансавання дадзенай дзейнасці.

## Паўнамоцтвы 
Камісія мае права:

* уносіць урадавыя прапановы па напрамках дзейнасці;
* запытваць інфармацыю і матэрыялы ў дзяржаўных органаў і іншых арганізацый;
* заслухоўваць справаздачы прадстаўнікоў дзяржаўных органаў;
* прыцягваць спецыялістаў да выканання канкрэтных задач.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Камісія па выяўленні, вяртанні, сумесным выкарыстанні і ўвядзенні ў навуковы і культурны ўжытак культурных каштоўнасцей, якія знаходзяцца за межамі Рэспублікі Беларусь // Інтэрнэт-партал «Вяртанне»

Катэгорыя:Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Культурныя каштоўнасці Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:2009 год у Беларусі
Катэгорыя:Рэстытуцыя
Лепка

**Ле́пка** — адзін з найбольш распаўсюджаных працэсаў стварэння скульптурнага твора, звязаны з працай над мяккім, пластычна падатлівым матэрыялам: вільготнай глінай, пластылінам, воскам. Лепка выконваецца як ручная праца — пальцамі, далонямі, стэкамі розных відаў — метадамі дадання (і частковага зняцця) матэрыялу. Мяккі матэрыял наносіцца на металічны каркас, які служыць унутранай апорай.

З дапамогай лепкі ствараюцца як самастойныя творы, так і мадэлі для скульптуры, што выконваецца ў іншай тэхніцы (высяканне, ліццё, чаканка і інш.).

У дзіцячай мастацкай творчасці лепка з'яўляецца каштоўным, з педагагічнага пункту гледжання, і даступным заняткам, што развівае ў дзіцяці адчуванне формы і здольнасць да самастойнага адлюстравання навакольнага свету, выражэння ўласнага погляду на яго.

У пераносным значэнні тэрмін ужываецца ў жывапісе ці графіцы ў сувязі з «лепкай формы» святлаценем і колерам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэхнікі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва
Катэгорыя:Хобі
Катэгорыя:Тэхнікі скульптуры
Лепрыкон

**Лепрыкон** (, ) — міфічны персанаж ірландскага фальклору, які часта апісваецца як чалавек невялікага росту з барадой і ў капелюшы, апрануты ва ўсё зялёнае.

## Знешні выгляд 
Адметнымі рысамі лепрыкона з'яўляюцца: невялікі рост, галаўны ўбор, барада, скураны фартух.

## Уласцівасці 
Паводле ірландскага фальклору, лепрыконы жывуць аднаасобна ў аддаленых мясцінах і займаюцца вырабам абутку, таму іхную прысутнасць выдае стук малатка.

Лепрыконы валодаюць золатам і добра яго хаваюць. Прымусіць адкрыць таямніцу можна сілай, калі ўдасца злавіць лепрыкона. Пры гэтым чалавек павінен не спускаць з яго вачэй, іначай лепрыкон можа знікнуць.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ірландская міфалогія
Катэгорыя:Культура Ірландыі
Катэгорыя:Міфічныя істоты
Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Фальклор