open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Музей герцага Антона Ульрыха

**Музей герцага Антона Ульрыха** (*Herzog Anton Ulrich-Museum*) — карцінная галерэя старых майстроў, сабраная кіраўнікамі Браўншвайга з роду Вельфаў. Адзін з найстарэйшых агульнадаступных музеяў Еўропы, які адзначыў у 2004 годзе сваё 250-годдзе. Размешчаны ў цэнтры нямецкага горада Браўншвайг.

Аснову калекцыі сабраў Антон Ульрых Браўншвайг-Вольфенбютэльскі (1633—1714), адзін з першых «асвечаных дэспатаў» Еўропы, прадзед цара Пятра II. Ён не скупіўся на куплю карцін і статуй для ўпрыгожвання сваёй новай загараднай сядзібы Зальцдалум (знесена ў пачатку XIX стагоддзя па загадзе вестфальскага караля Жэрома).

Зрабіць музей агульнадаступным параіў князю Даніэль дэ Супервіль (заснавальнік Эрлангенскага ўніверсітэта). Збор адкрыўся для публікі ў 1754 годзе, усяго толькі праз год пасля заснавання Брытанскага музея. У калекцыі прадстаўлены такія майстры Паўночнай Еўропы, як Кранах, Гольбейн, ван Дэйк, Рубенс, Рэмбрант, Вермеер. Збор маёлікі Вельфаў лічыўся ў той час найбагацейшым на поўнач ад Альпаў. Унікальны экспанат музея — рукапісная «Кніга строяў» Матэуса Шварца.

Падчас напалеонаўскіх войнаў французы не цырымоніліся з калекцыямі дробных князёў Германіі і вывозілі шэдэўры, якія спадабаліся ім, у Луўр. Пасля заканчэння баявых дзеянняў Вельфам удалося дамагчыся рэстытуцыі страчаных каштоўнасцей. У XIX стагоддзі ўсееўрапейскую славу набыў гравюрны кабінет з багатым зборам эстампаў і графікі, а мінеральны кабінет герцага даў пачатак Музею прыродазнаўства ў Браўншвайгу.

З 1887 года мастацкі музей размешчаны ў неарэнесансным будынку, збудаваным спецыяльна для яго размяшчэння архітэктарам Оскарам Зомерам. Станам на 2014 год будынак закрыты на рэканструкцыю. Сярэдневяковыя экспанаты ў наш час выстаўляюцца ў замку Данквардэродэ.

File:Giorgione, Self-Portrait braunschweig.jpg|Меркаваны аўтапартрэт Джарджонэ.
File:Lucas Cranach d.Ä. - Bildnis Martin Luthers (Herzog Anton Ulrich-Museum).jpg|Кранах. Партрэт Марціна Лютэра.
File:Peter Paul Rubens - Judith with the Head of Holofernes.jpg|«Юдзіф» Рубенса.
File:Johannes Vermeer - A Lady and Two Gentlemen - WGA24639.jpg|Вермеер. «Дзяўчына з куфлем віна».
File:Rembrandt Harmensz. van Rijn 050.jpg|Адна з апошніх прац Рэмбранта.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Славутасці Браўншвайга
Катэгорыя:Мастацкія музеі Германіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1754 годзе
Катэгорыя:1754 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Германіі
Ячмянец

**Ячмянец**, **Ячмянёк** — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, за 35 км на паўночны захад ад горада Мядзел, за 2,7 км на паўночны ўсход ад вёскі Альшэва. Уваходзіць у Балдуцкую групу азёр, адносіцца да басейна ракі Страча.

Плошча паверхні 0,011 км². Даўжыня 0,18 км, найбольшая шырыня 0,08 км, сярэдняя  — 0,06 км. Максімальная глыбіня 6,9 м, сярэдняя — 3,8 м. Даўжыня берагавой лініі 0,48 км. Аб’ём вады 0,03 млн м³. Плошча вадазбору 0,35 км².

Вадазбор дробнаўзгорысты. Схілы вышынёй да 5 м (на поўдні да 15 м). Берагі нізкія, забалочаныя, сплавінныя. На паўднёвым захадзе — пратока ў возера Глубелька. Вада возера гідракарбанатна-кальцыевая, мінералізацыя — 2,87 г/л.

## Спасылкі 
* Возера Ячмянец / Водныя рэсурсы Нацыянальнага парку «Нарачанскі» 

Катэгорыя:Блакітныя азёры
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Альшэва

Назву **Альшэва** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Альшэва — колішняя вёска, з 1959 года ў складзе Мінска
* Альшэва — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці
* Альшэва — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці
Ольдржых (князь брненскі)

**Ольдржых (Удальрых)** (; пам. ) — князь Брненскі ў 1092—1097 і 1101—1113 гадах, князь Зноемскі з 1112 года, старэйшы сын князя Конрада I Брненскага і Вірпіркі (Хільдбургі). Родапачынальнік Брненскай лініі Пржэмыславічаў.

## Біяграфія 
Пасля смерці ў 1092 годзе князя Конрада I Брненскага яго ўладання ў Маравіі былі падзелены на 2 часткі. Старэйшы сын, Ольдржых, атрымаў Брненскае княства, а малодшы Літальд — Зноемскае княства.

У 1097 годзе памёр князь Бржэціслаў II, які пажадаў, каб пасля яго смерці спадчыннікам стаў не старэйшы ў родзе, брненскі князь Ольдржых, а яго адзінакроўны брат Баржывой. Для гэтага Бржэціслаў звярнуўся да імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Генрыха IV, каб той зацвердзіў наступным князем менавіта Баржывоя. Атрымаўшы багатыя дары, Генрых пагадзіўся гэта зрабіць, паколькі такім чынам імператар атрымліваў права зацвярджэння кіраўнікоў Чэшскага княства. Для таго, каб Ольдржых не змог супрацьстаяць рашэнню імператара, Бржэціслаў у 1097 годзе адправіўся з ваенным паходам у Маравію, выгнаўшы таго з Брна. Заадно ён захапіў таксама ўладанні зноемскага князя Літальда. Брненскае і Зноемскае княствы, якія такім чынам вызваліліся, Бржэціслаў перадаў Баржывою.

Ольдржых і Літальд трымаліся ў няволі ў Клодзка. Яны атрымалі свабоду толькі ў 1099 годзе.

Пасля гібелі ў 1100 годзе Бржэціслава Баржывой паспяшаўся з Маравіі ў Прагу, дзе заняў чэшскі княжацкі прастол. Ольдржых скарыстаўся адсутнасцю Баржывоя, каб вярнуць сабе Брну. Для таго, каб замацаваць княства за сабой, ён звярнуўся да імператара Генрыха IV, які ў 1101 годзе прызнаў Брненскае княства ўдзелам Ольдржыха, а Зноемскае княства — удзелам яго брата Літальда. Аднак спроба Ольдржыха з дапамогай наймітаў з Аўстрыі захапіць чэшскі трон скончылася няўдачай, так што ён быў вымушаны быў здаволіцца Брненскім удзелам..

Пасля смерці брата Літальда ў 1112 годзе Ольдржых атрымаў у спадчыну і Зноемскі ўдзел. Ён памёр 27 сакавіка 1113 года і быў пахаваны ў бенедыкцінскім кляштары ў Тршэбічы.

## Шлюб і дзеці 
Імя жонкі Ольдржыха невядома. Існуе гіпотэза, што жонка Ольдржыха была дачкой маркграфа Карынтыі і Істрыі Ульрыха I і Сафіі Венгерскай (паводле іншай версіі гэта дачка Ульрыха I была не жонкай, а маці Ольдржыха). Дзеці:
* **Ураціслаў** (пам. 16 жніўня ці 21 верасня 1156), князь Брненскі ў 1126—1129 і 1130—1155 гадах
* **Надзея** (, 1096);
Паводле некаторых крыніц у Ольдржыха было трое дзяцей і ва Ураціслава быў брат **Спытыгнеў** (, пам. 1151).

## Літаратура 
* 
* 
* }
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Udalrich I. 

Катэгорыя:Пржэмысловічы
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Катэгорыя:Князі брненскія
Катэгорыя:Князі зноемскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XII стагоддзя
Леанполле

Назву **Леанполле** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Леанполле — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці
* Леанполле — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці
Лукас Пападымас

{{Дзяржаўны дзеяч

**Лукас Пападымас** (; нар. , Афіны, Грэцыя) — грэчаскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, эканаміст. Прэм’ер-міністр Грэцыі з 11 лістапада 2011 года па 16 мая 2012 года. Член Афінскай акадэміі (2006).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 кастрычніка 1947 гады Афінах. Скончыў Афінскі каледж (1966). Атрымаў ступені бакалаўра ў галіне фізікі (1970), магістра электратэхнікі (1972) і доктара эканомікі (1977) у Масачусецкім тэхналагічным інстытуце (ЗША). Доўгі час знаходзіўся на выкладчыцкай і даследчай дзейнасці ў ЗША. У 1973—1975 гадах быў асістэнтам па даследаваннях у Масачусецкім тэхналагічным інстытуце, асістэнтам у Калумбійскім універсітэце 1975—1977, затым дацэнтам таго ж універсітэта ў 1977—1984.

У 1980 годзе старэйшы эканаміст Федэральнага рэзервовага банка ў Бостане (ЗША). У 1984—1985 гадах прафесар эканомікі ў Афінскай школе эканомікі і бізнесу, з 1988 года прафесар эканомікі Афінскага ўніверсітэта.

З 1985 года перайшоў на дзяржаўную службу, працаваў эканамічным дарадцам, а затым кіраўніком аддзела эканамічных даследаванняў Банка Грэцыі, з 1993 года намеснік, у 1994—2002 гадах яго дырэктар.

Пасля ўтварэння зоны еўра перайшоў працаваць у еўрапейскія структуры. Са студзеня 2001 года член Кіраўнічай рады Еўрапейскага цэнтральнага банка, у 2002—2010 гадах яго віцэ-прэзідэнт.

Катэгорыя:Кіраўнікі цэнтральных банкаў
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Грэцыі
Катэгорыя:Члены Афінскай акадэміі
Я не вярнуся

**«Я не вярнуся»** () — драма, знятая ў 2014 годзе кінастудыяй «Беларусьфільм», кінакампаніяй «СТБ» (Расія), «Хельсінкі-фільмі» (Фінляндыя), «Амрыён» (Эстонія).

Аўтар сцэнарыя — Яраслава Пуліновіч пры ўдзеле Алега Газэ. Рэжысёр-пастаноўшчык — Ільмар Рааг. Аператар-пастаноўшчык — Туома Хутры Мастак-пастаноўшчык — Анастасія Карымуліна, Павел Шапо. Кампазітар — Пану Аалці. У ролях — Паліна Пушкарук, Віка Лабачова, Андрэй Астраханцаў.

## Сюжэт 
Маладая выкладчыца ўніверсітэта Ганна знаходзіцца на парозе сваёй прафесійнай кар'еры, супраць яе высунута фальшывае абвінавачванне ў захоўванні наркотыкаў. Усе яе ранейшыя прыхільнасці не вытрымліваюць гэтай праверкі на трываласць — сябры адварочваюцца ад яе, і ўсе планы на заваяванне свету раптоўна разбураюцца. Карыстаючыся сваёй дзіцячай знешнасцю, Ганна шукае прытулку ў дзіцячым прыёмніку-размеркавальніку. Там яна сустракае Крысціну, замкнёную 13-гадовую дзяўчынку, якая марыць збегчы да сваёй бабулі ў Казахстан. Ганна прымае рашэнне збегчы з размеркавальніка разам з Крысцінай.

## Узнагароды 
* Гран-пры «Film Festival by the Sea» (Галандыя)
* Гран-пры «Lets Cee Film Festival» (Аўстрыя)
* Прыз Прэзідэнта Беларусі «За гуманізм і духоўнасць у кіно», Мінскі Міжнародны кінафестываль «Лістапад»
* Узнагарода Special Jury Mention (Спецыяльная згадка журы), XIII Міжнародны кінафестываль Tribeca, ЗША, Нью-Ёрк
* Прыз «За прафесійныя дасягненні», VIII Міжнародны кінафестываль імя Андрэя Таркоўскага «Зеркало» (Іванава, Расія)
* Прыз «За лепшую жаночую ролю другога плана» — Вікторыя Лабачова, Мінскі Міжнародны кінафестываль «Лістапад»

Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Стрыпуны

Назву **Стрыпу́ны** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Стрыпуны — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці
* Стрыпуны — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці

## Назва 
Фіксаваліся прозвішчы Стрыпэйка (Беняконі), Стрыпіцкі (Відзы). Ёсць літоўскія *Stripeikis, Stripeitis*.
Кайса Мякярайнен

**Кайса Леэна Мякярайнен** (; нар. , Рысціярві, Кайнуу) — вядомая фінская біятланістка, таксама прымала ўдзел у лыжных стартах. Чэмпіёнка, віцэ-чэмпіёнка і 4-разовы бронзавы прызёр чэмпіянатаў свету па біятлоне. Чэмпіёнка Фінляндыі па лыжных гонках. Уладальніца трох Кубкаў свету (сезоны 2010/11, 2013/14, 2017/18). 4-хразовая чэмпіёнка свету па летнім біятлоне.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ,
* Профіль на афіцыйным сайце Міжнароднага саюза біятланістаў ,
* 

Катэгорыя:Біятланісткі Фінляндыі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па летнім біятлоне
Катэгорыя:Лыжніцы Фінляндыі
Катэгорыя:Спартсмены — біятланісты і лыжнікі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Лісічына

Назву **Лісі́чына** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Лісічына — вёска ў Ушацкім раёне Віцебскай вобласці
* Лісічына — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці
* Лісічына — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці
### Расія 
* Лісічына (Кардымаўскі раён)
* Лісічына (Сафонаўскі раён)
Мірклішкі

Назву **Мі́рклішкі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Мірклішкі — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці
* Мірклішкі — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці

## Назва 
Фіксавалася лідскае прозвішча Мірклеўскі. Ёсць літоўскія *Mirklis, Mirklys*.
Феадосій Фёдаравіч Шчадрын

**Феадосій Фёдаравіч Шчадрын** (;  — ) — расійскі скульптар, прадстаўнік класіцызму, прафесар, рэктар Акадэміі мастацтваў.

## Біяграфія 
. «Партрэт Ф. Ф. Шчадрына», 1813. На заднім плане скульптура «Дыяна»]]

Феадосій Шчадрын нарадзіўся ў сям'і салдата лейб-гвардыі Праабражэнскага палка, у 1764 годзе прыняты ў лік казённых выхаванцаў пры Акадэміі мастацтваў. Навучаўся скульптуры ў француза .

За час навучання атрымаў шэраг узнагарод. У 1769 годзе атрымаў другі сярэбраны медаль, у 1770 годзе — малы залаты за барэльеф «Замах Рагнеды на жыццё Уладзіміра», у 1771 годзе — першы сярэбраны за малюнкі з натуры. У 1772 годзе ён атрымлівае вялікі залаты медаль за барэльеф «Ізяслава Мсціславіча, зняважанага, хацелі забіць любімыя яго воіны, не ведаўшы», выкананы ў стылі рускага барока.

У 1773 годзе як  быў камандзіраваны для працягу навучання за мяжу. На працягу года прабыў у Італіі, спачатку ў Фларэнцыі, затым у Рыме, дзе ім была выканана статуя «Апалон, які вымае стралу з калчана». У 1775 годзе па загадзе Акадэміі мастацтваў, для працягу адукацыі, пераехаў у Парыж, дзе і прабыў больш за дзесяць гадоў. Заняткі скульптурай, вельмі паспяховыя, праводзіліся пад кіраўніцтвам . На другім годзе навучання, у 1776 годзе, атрымаў за статую «Марсія» ад парыжскай Акадэміі другі залаты медаль. Па просьбе Алегрэна камандзіроўка яму было падоўжана.

Вярнуўшыся ў Пецярбург у 1789 годзе, ён заняў месца прафесара скульптуры ў Акадэміі мастацтваў. У 1794 годзе ім выкананы значны твор «Венера, якая выйшла з вады», набытая ў 1797 годзе Паўлам I за 7000 руб.

У 1794 годзе быў прызнаны прафесарам, а праз год членам савета Акадэміі, у 1803 годзе стаў ад'юнкт-прафесарам. У 1818 годзе атрымаў званне рэктара.

Шчадрыным выкананы шэраг работ грамадскага прызначэння. Фігуры «Сірэны» (1800-05) і «Рэкі» для Самсонаўскай тэрасы Пецяргофскага саду, фігуры для Біржы, Адміралцейства (сумесна з І. І. Церабянёвым, архітэктарамі І. К. Корабавым і А. Д. Захаравым), у тым ліку «Карыятыды» (1812—1813); для Казанскага сабора, у тым ліку велізарны гарэльеф: «Хрыстос, які ідзе да месца распяцця» (1807). Выкананы шэраг бюстаў і асобных скульптур: «Спячы Эндыміён», бронза, 1779, «Фаўн з Вакханкай», «Дыяна», «Венера» (1792), «Нарцыс», бюст , мармур, 1811. У форме медальернай пластыкі выконвае ў 1811 годзе медаль «У гонар адкрыцця Палтаўскага манумента».

Шчадрын Ф. Ф. пахаваны на Смаленскіх праваслаўных могілках. У 1934 годзе яго прах перанесены ў Некропаль XVIII стагоддзя.

## Літаратура 
* 
* 
* *Щедрин С. Ф.* «Письма из Италии». — М., 1932.
* *Каганович А. Л.* Феодосий Федорович Щедрин, 1751—1825. — М., 1953.

Катэгорыя:Акадэмікі Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Пахаваныя на Смаленскіх праваслаўных могілках
Смалярня

Назву **Смалярня** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Смаля́рня — вёска ў Кобрынскім раёне
* Гродзенская вобласць
** Смалярня́ — вёска ў Смаргонскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Смаля́рня — вёска ў Клічаўскім раёне
** Смаля́рня — вёска ў Магілёўскім раёне
* Мінская вобласць
** Смаля́рня — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Смаля́рня — былая вёска ў Старадарожскім раёне
Алексіс Цыпрас

**Алексіс Цыпрас** (; нар.  года, Афіны) — грэчаскі палітык, старшыня партыі «Сінаспізмас» і лідар Кааліцыі радыкальных левых (СІРЫЗА). З 2015 да 2019 года прэм’ер-міністр Грэцыі.

## Біяграфія 
Скончыў сярэднюю школу ў сталічным раёне Амбелакіпі. Адукацыю па спецыяльнасці інжынер-будаўнік атрымаў у Афінскім нацыянальным тэхнічным універсітэце, які скончыў у 2000 годзе. Навучаўся ў аспірантуры па тэме гарадскога і рэгіянальнага планавання (горадабудаўніцтва і землекарыстанне), працаваў інжынерам. Аўтар шэрагу артыкулаў і праектаў па добраўпарадкаванні Афін.

У школе выявіў актыўную грамадзянскую пазіцыю, уступіў ў канцы 1980-х у моладзевую структуру Камуністычнай партыі — Камуністычную моладзь Грэцыі, пік актыўнасці ў якой прыходзіўся на 1990—1991 гады. Прымаў актыўны ўдзел у выступах навучэнцаў супраць адыёзнага закона, прапанаванага міністрам адукацыі Васілісам Кантагіянопуласам. Тады Цыпрас быў упершыню запрошаны на тэлебачанне як прадстаўнік пратэстуючых школьнікаў і студэнтаў.

У студэнцкія гады становіцца вядомым актывістам студэнцкага руху, членам студэнцкага прафсаюза і універсітэцкага сената Політэхніёна. У 1995—1997 гадах абіраецца ў Цэнтральны камітэт Нацыянальнага студэнцкага саюза Грэцыі.

Пасля выхаду КПГ з «Сінаспізмас» Цыпрас застаўся ў гэтым левым кааліцыйным руху, пераўтвораным у адзіную партыю. У маі 1999 года ён быў абраны палітычным сакратаром «Моладзі Сінаспізмас» і працягваў займаць гэтую пасаду да лістапада 2003 года. Хоць Цыпрас належаў да радыкальнага левага крыла «Сінаспізмас», на сваёй пасадзе ён часцей выступаў правадніком лініі кіраўніцтва партыі ў моладзевай арганізацыі. Як сакратар «Моладзі Сінаспізмас» прымаў актыўны ўдзел у працэсе падрыхтоўкі Грэчаскага сацыяльнага форуму і міжнародных пратэстаў супраць нэаліберальнай глабалізацыі.

Прыйшоў да ўлады на хвалі абяцанняў не прагінацца перад крэдыторамі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітыкі Грэцыі
Катэгорыя:Камуністы Грэцыі
Катэгорыя:Дэпутаты парламента Грэцыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Грэцыі
Свята-Пакроўская царква (Збляны)

**Свята-Пакроўская царква́** — праваслаўны храм у Зблянах Лідскага раёна. Помнік архітэктуры псеўдарускага стылю рэгіянальнага значэння.

## Гісторыя 
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1900 г. з цэглы на месцы драўлянага храма 1671 г. Адноўлена ў 1990 г..
## Архітэктура 
Крыжова-купальны аднавежавы храм. Па падоўжнай планіровачнай восі размешчаны трох'ярусная званіца з купальным верхам і арачнай галерэяй, асноўны аб'ём з пяціграннай апсідай. У прасторавай кампазіцыі дамінуе купал асноўнага аб'ёму, устаноўлены на васьмігранным светлавым барабане. Архітэктурны дэкор уключае прафіляваны карніз, ліштвы арачных аконных праёмаў, вуглавыя лапаткі. 
## Інтэр'ер 
У інтэр'еры светлавы барабан падтрымліваюць падпружныя аркі, перакрыцці — цыліндрычныя скляпенні. Царква была вядома мясцовашанаваным абразом «Усіх гаротных радасць» («Пакроў Прасвятой Багародзіцы»), якая, паводле падання, у 1640 г. была размешчана ў капліцы, адкуль перанесена ў новы храм..

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
* Лаўрэш Леанід. Прыход ў Зблянах // Лідскі Летапісец. 2017. № 3(79). С. 30-48. // на pawet.net
* Парафіяне Зблянскай грэка-каталіцкай цэрквы у 1829 г. // на pawet.net

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Збляны (Лідскі раён)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Лідскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Лідскай епархіі
Катэгорыя:1900 год у Беларусі
Шчыпоўка

**Шчыпоўка** звычайная (*Cobitis taenia*) — рыба сямейства ўюновых атрада карпападобных. Народныя назвы каза, кусачка, сіколка, сякушка, точка.

## Апісанне 
Даўжыня да 12 см. Цела падоўжанае, сціснутае з бакоў. Афарбоўка стракатая, светла-жоўтая, па баках — паласа бураватых ці чорных плям. Каля рота 6 кароткіх вусіхаў. Пад вачыма высоўныя двухраздзелышя шыпы, якімі можа ўкалоць або ўшчыпнуць (адсюль назва).

## Пашырэнне 
Пашырана ў прэсных вадаёмах Еўропы (да 60° паўночнай шыраты) і Азіі. Сучтракаецца ў вадаёмах Далёкага Усходу, паўночнага Кітая і Японіі. На тэрыторыі Беларусі звычайны від. Насяляе ціхія мелкаводныя затокі і залівы з іліста-пясчаным грунтам, у які закопваецца.

## Асаблівасці біялогіі 
Корміцца дробнымі воднымі беспазваночнымі.

Характэрна поліплаідыя (ікра можа развівацца пры стымуляцыі спермай самцоў блізкароднасных відаў). У лічынак пасля вылуплівання развіваюцца вонкавыя жабры — рэдкая з'ява для прэснаводных рыб.

## Промысел 
Выкарыстоўваецца як прынада пры лоўлі драпежных рыб.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Уюновыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Даменіка Вівіяні

**Даменіка Вівіяні** (;  — ) — італьянскі біёлаг, спецыяліст па мікалогіі, брыялогіі, батаніцы, заалогіі і мінералогіі.

## Кароткая біяграфія 
Дзядзька Даменіка навучаў яго матэматыцы і латыні, затым Вівіяні быў аддадзены ў Лацінскую школу Леванта.
У 1804 годзе Вівіяні стаў выкладаць батаніку ва Універсітэце Генуі, затым стаў дырэктарам батанічнага саду пры гэтым універсітэце.

Вівіяні выдаў мноства публікацый па флоры Апенін. Сярод кніг па мікалогіі была, у прыватнасці, выдадзеная ў 1834 годзе ''I funghi d'Italia* са шматлікімі маляўнічымі ілюстрацыямі.

Вівіяні збіраў кнігі па прыродазнаўчай гісторыі Італіі, яго бібліятэка, якая ўключала звыш 2000 кніг, была перададзена Універсітэту Генуі.

## Роды раслін і грыбоў, названыя ў гонар Д. Вівіяні 
*  грыб сямейства 
;Расліны
*  сямейства 
*  сямейства 
*  сямейства 
*  сямейства Марэнавыя

## Літаратура 
* Storti, Maristella. 2004.  *Domenico Viviani (1772-1840)'', Domenico Viviani 2 

Катэгорыя:Батанікі Італіі
Катэгорыя:Міколагі Італіі
Катэгорыя:Брыёлагі
Свірыца

**Сві́рыца**, **Свіранка** — рака ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Страча. Даўжыня 6 км. Плошча вадазбору 419 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці больш за 3 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,4 ‰. Хуткасць плыні 0,02 м/с. Выцякае з паўночна-заходняга боку возера Свір, за 0,2 км ад паўночнай ускраіны гарадскога пасёлка Свір, упадае ў Страчу на поўдзень ад вёскі Валодзькі.

Даліна звілістая, вузкая, шырынёй 3—8 м. Рэчышча натуральнае, берагі пераважна пакатыя, вышынёй да 8 м. Большая частка вадазбору пад сельгасугоддзямі, пад лесам меней 30 %. На ўсім працягу прымае сцёк меліярацыйных сістэм «Свір—Іванаўка», «Свір—Куркулі», «Свір».

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Рака Свірыца / Водныя рэсурсы Нацыянальнага парку «Нарачанскі»

Катэгорыя:Басейн Страчы
Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Васіні

**Васіні** () — востраў у Індыйскім акіяне каля паўднёва-ўсходняга ўзбярэжжа Кеніі. Плошча — 7,1 км². Насельніцтва (2009 г.) — 1500 чал.

## Геаграфія 
Востраў Васіні месціцца за 71 на паўднёвы захад ад Мамбасы. Выцягнуты ўздоўж узбярэжжа на 5,9 км. Найбольшая шырыня — 1,98 км. Аддзелены ад кантынентальнай часткі Кеніі вузкім пралівам (1,18 км).

Некалькі дзесяткаў тысячагоддзяў таму Васіні быў часткай акіянічнага плыткаводдзя, на якім назапашваліся арганічныя асадкі і раслі каралавыя паліпы. Каля 7 — 9 тысяч гадоў таму акіян адступіў, і на месцы каралавага рыфа сфарміраваўся востраў. Ён уяўляе сабою вапняковае плато з плоскай паверхняй. На паўднёвым беразе маюцца пясчаныя пляжы. У некаторых месцах захаваліся «каралавыя сады» — пакінутыя на паверхні старажытныя каралы. Пласт глебы тонкі. Кіпры грунт выдатна ўсмоктвае ваду. Таму, нягледзячы на вільготны клімат (больш за 1000 мм ападкаў у год), на Васіні няма сталых вадацёкаў. Прэсная вада назапашваецца ў падземных карставых пустэчах.

Пераважаюць зараснікі ксерафітаў, на заходнім і паўднёвым берагах ёсць мангры. На востраве гняздуюцца птушкі. Паўднёвы бераг сезонна наведваюць марскія чарапахі.

## Культура 
Карэннае насельніцтва Васіні — племя *вумба*, блізкае па мове і культуры да суахілі. Высакародныя *вумба* лічаць сябе нашчадкамі выхадцаў з Ірана. У сярэднявеччы яны падтрымлівалі шчыльныя стасункі з арабскімі гандлярамі, ад якіх перанялі іслам. Асноўныя заняткі *вумба* — суднабудаванне і рыбалоўства. Пра іх кажуць, што яны нараджаюцца з пахам рыбы. *Вумба* знакаміты сваім арыгінальным фальклорам, асабліва вуснымі гістарычнымі паданнямі. 

## Інфраструктура 
На востраве Васіні маюцца 2 вёскі — Мквіра і Васіні. Іх насельніцтва займаецца пераважна рыбалоўствам і гандлем з востравам Пемба (Танзанія). Паступова развіваецца турызм. На востраве няма дарог з пакрыццём. На паўночным беразе існуе прычал, які злучае Васіні з бліжэйшым кантынентальным паселішчам Шымоні. Узровень жыцця на Васіні адзін з самых нізкіх у Кеніі.

## Спасылкі 
* wasiniisland.com 
* Lucy Emerton, Yemi Tessema Marine Protected Areas: the Case of Kisite Marine National Park and Mpunguti Marine National Reserve, Kenya
* Wasini Island 

Катэгорыя:Астравы Афрыкі
Катэгорыя:Астравы Кеніі
Катэгорыя:Астравы Індыйскага акіяна
Рэйнальдс

**Рэ́йнальдс, Рэ́йналдс** () — англійскае прозвішча:

## Вядомыя носьбіты 
* Бёрт Рэйнальдс — амерыканскі акцёр
* Джошуа Рэйналдс (1723—1792) — англійскі жывапісец і тэарэтык мастацтва
* Осбарн Рэйналдс (1842—1912) — англійскі фізік і інжынер
* Раян Рэйнальдс — канадска-амерыканскі акцёр
Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 1956

У прыводнай табліцы паказана размеркаванне медалёў і ачкоў паміж краінамі-ўдзельніцамі ў зімовых Алімпійскіх гульнях 1956 года, якія праходзілі ў Карціна д'Ампеца, у Італіі з 26 студзеня па 5 лютага. Паміж 821 спартсменам з 32 краін было разгуляна 24 камплекта ўзнагарод у 8 відах спорту. Узнагароды атрымалі спартсмены з 13 краін.

Упершыню алімпійскімі чэмпіёнамі сталі прадстаўнікі СССР, Польшчы і Японіі. Акрамя таго савецкія спартсмены ўпершыню бралі ўдзел у зімовых Алімпійскіх гульнях.

## Спасылкі 
* Міжнародны алімпійскі камітэт — Карціна д'Ампеца 1956: Медальны залік

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 1956
Катэгорыя:Вынікі зімовых Алімпійскіх гульняў
Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 1948

## Спасылкі 
Міжнародны алімпійскі камітэт – Санкт-Морыц 1948 - Медальны залік

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 1948
Катэгорыя:Вынікі зімовых Алімпійскіх гульняў
Аўстрыя на зімовых Алімпійскіх гульнях 1948

**Аўстрыя** брала ўдзел у Зімовых Алімпійскіх гульнях 1948 года у Санкт-Морыцы (Швейцарыя) у пяты раз за сваю гісторыю, і заваявала адзін залаты, тры сярэбраныя і чатыры бронзавыя медалі. Зборная краіны складалася з 54 спартсменаў (42 мужчыны, 12 жанчын).

## Спасылкі 
* База МАК
* Афіцыйныя алімпійскія справаздачы 
* www.sports-reference.com 

1948
Катэгорыя:Краіны на зімовых Алімпійскіх гульнях 1948 года
Югаславія на зімовых Алімпійскіх гульнях 1948

**Югаславія** брала ўдзел у Зімовых Алімпійскіх гульнях 1948 года ў Санкт-Морыцы (Швейцарыя) у чацвёрты раз за сваю гісторыю, але не заваявала ніводнага медалю.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* База МАК
* Афіцыйныя алімпійскія справаздачы 
* Сербскі алімпійскі камітэт 

Катэгорыя:Югаславія на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Краіны на зімовых Алімпійскіх гульнях 1948 года
Ліван на зімовых Алімпійскіх гульнях 1948

**Ліван** браў удзел у Зімовых Алімпійскіх гульнях 1948 года ў Санкт-Морыцы (Швейцарыя) у першы раз за сваю гісторыю, але не заваяваў ніводнага медалю. Краіну прадстаўлялі 2 спартсмены (абодва — мужчыны), якія выступілі ў спаборніцтвах па гарналыжным спорце.

## Спасылкі 
* База МАК
* Афіцыйныя алімпійскія справаздачы 
* sports-reference.com 

Катэгорыя:Спорт у Ліване
Катэгорыя:Краіны на зімовых Алімпійскіх гульнях 1948 года
Паўднёвая Карэя на зімовых Алімпійскіх гульнях 1948

**Паўднёвая Карэя** брала ўдзел у Зімовых Алімпійскіх гульнях 1948 года ў Санкт-Морыцы (Швейцарыя) у першы раз за сваю гісторыю, была прадстаўлена трыма спартсменамі ў канькабежным спорце, але не заваявала ніводнага медалю.

## Спасылкі 
* База МАК
* Афіцыйныя алімпійскія справаздачы 
* www.sports-reference.com 

1948
Катэгорыя:Краіны на зімовых Алімпійскіх гульнях 1948 года
Перамовы нармандскай чацвёркі ў Мінску

і «нармандская чацвёрка» ў Мінску]]
**Перамовы нармандскай чацвёркі ў Мінску (Мінск II)** — рэкордныя 16-гадзінныя перамовы ў Мінску аб урэгуляванні крызісу ва Украіне, якія прайшлі з 11 па 12 лютага 2015 года.

Перамовы праходзілі ў мінскім Палацы Незалежнасці. Спачатку прэзідэнты Расіі Уладзімір Пуцін, Украіны Пётр Парашэнка, Францыі Франсуа Аланд і федэральны канцлер Германии Ангела Меркель сустракаліся ў вузкім складзе. Пасля амаль дзвюх гадзін перамоў лідары краін «нармандскай чацвёркі» выйшлі на сумеснае фатаграфаванне, у якім прыняў удзел і прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка. Затым адбыліся перамовы ў пашыраным складзе, якія доўжыліся каля паўтары гадзіны. Пасля гэтага кіраўнікі дзяржаў працягнулі сустрэчу ў скарочаным фармаце. Перамовы доўжылася рэкордныя 16 гадзін. На пытанне, чаму ўзгадненне дакумента аб урэгуляванні крызісу ва Украіне ішло так доўга, Пуцін адказаў, што гэта было выклікана нежаданнем Кіева ісці насустрач самаабвешчаным Данецкай і Луганскай народным рэспублікам.

На перамовах працавала звыш 500 журналістаў. У прыватнасці, для асвятлення сустрэчы акрэдытаваныя прадстаўнікі вядучых сусветных СМІ з Расіі, ЗША, Францыі, Вялікабрытаніі, Германіі, Кітая, Кубы. Мерапрыемства таксама асвятлялі журналісты з Украіны, Японіі, Чэхіі, Польшчы, Катара, Нідэрландаў, Іспаніі, Грузіі, Нарвегіі, Швейцарыі, Італіі.

Паралельна ў Мінску пры пасрэдніцтве Расіі і АБСЕ праходзілі перамовы прадстаўнікоў бакоў украінскага канфлікту ў фармаце кантактнай групы.

## Спасылкі 
* Сюжэты : Сустрэча ў «нармандскім фармаце» ў Мінску // БЕЛТА

Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:Вайна на ўсходзе Украіны
Катэгорыя:Падзеі 11 лютага
Катэгорыя:Падзеі 12 лютага
Катэгорыя:2015 год у Мінску
Свірскі

**Сві́рскі** — ручай у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, у басейне ракі Вілія. 

Даўжыня 5 км. Пачынаецца на паўночна-заходняй ускраіне вёскі Сёмкі, упадае ў возера Свір на ўсход ад гарадскога пасёлка Свір. Рэчышча на працягу 0,6 км каля вёскі Болькава каналізаванае. Шырыня рэчышча да 1,5 м. У вёсцы Болькава на ручаі створана невялікая сажалка. Прымае сцёк меліярацыйнай сістэмы «Свір—Іванаўка».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Свірскі ручай / Водныя рэсурсы Нацыянальнага парку «Нарачанскі» 

Катэгорыя:Басейн Страчы
Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Помнік дойліду Іаану

**Помнік дойліду Іаану** — помнік у Полацку, прысвечаны славутаму палачаніну, дойліду Іаану, які стварыў Спаса-Праабражэнскі храм Спаса-Ефрасіннеўскага жаночага манастыра. Размешчаны ў мясцовасці Аэрадром на вуліцы Максіма Багдановіча, побач з будынкам будаўніча-мантажнага трэста № 22.

Аўтарам помніка з'яўляецца скульптар Аляксандр Шапо полацкіх будаўнічых арганізацый і ўрачыста адкрыты 24 мая 2012 года падчас святкавання 1150-годдзя Полацка. На адкрыцці выступіў старшыня Полацкага гарвыканкама Аляксандр Пазняк.

Вышыня помніка складае каля 5 метраў, скульптура адліта з бронзы і мае вышыню 3,5 метры. Дойлід Іаан, паказаны ў манаскім абліччы, прыціскае да грудзей сваё тварэнне — царкву, якую зрабіў па замове святой Ефрасінні.

Катэгорыя:Помнікі Полацка
Катэгорыя:дойлід Іаан
Катэгорыя:З’явіліся ў 2012 годзе
Катэгорыя:2012 год у Беларусі
Катэгорыя:Аэрапорт (жылы раён, Полацк)
Катэгорыя:Вуліца Багдановіча (Полацк)
Катэгорыя:Творы Аляксандра Шапо
Марціна Бек

**Марціна Бек** (дзявочае прозвішча — **Глагаў**) (; нар. , Гарміш-Партэнкірхен, Баварыя, ФРГ) — нямецкая біятланістка, трохразовы сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2006 года ў індывідуальнай гонцы, гонцы пераследу і эстафеце, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2010 года ў эстафеце, трохразовая чэмпіёнка свету, шматразовы прызёр чэмпіянатаў свету, уладальніца Кубка свету сезона 2002/2003, уладальніца шэрагу малых Кубкаў свету, у тым ліку ў гонцы пераследу сезону 2002/2003 і ў мас-старце сезона 2005/2006.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Біятланісты Германіі
Смолка (рака)

**Смо́лка** — рака, пратока на мяжы Мядзельскага раёна Мінскай вобласці і Астравецкага раёна Гродзенскай вобласці. Даўжыня 3 км. Выцякае з паўночнага захаду возера Вішнеўскае, упадае ў возера Свір з поўдня. Шырыня рэчышча 2—5 м. Хуткасць плыні 0,15 м/с. Вадазбор пад лесам, забалочаны. У русле маецца шлюз-рэгулятар.

## Спасылкі 
* Рака Смолка / Водныя рэсурсы Нацыянальнага парку «Нарачанскі» 

Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Астравецкага раёна
Катэгорыя:Басейн Страчы
Партугальская каралеўская бібліятэка

**Партугальская каралеўская бібліятэка** () — бібліятэка, размешчаная ў Рыа-дэ-Жанэйра, Бразілія. 

За свае заслугі бібліятэка неаднаразова ўзнагароджвалася ордэнамі. Яе будынак з-за свайго знешняга і ўнутранага ўбрання з'яўляецца адной з гарадскіх славутасцей і неаднаразова з'яўляўся ў розных фільмах. Часопісам Time у 2014 годзе яна была названа чацвёртай па прыгажосці сярод бібліятэк свету.

## Гісторыя 
Бібліятэка была заснавана ў 1837 годзе групай з 43 палітычных эмігрантаў з Партугаліі для папулярызацыі партугальскай культуры ў сталіцы Бразільскай імперыі. З 1900 года стала публічнай.

Будынак бібліятэкі быў спраектавана ў стылі новага мануэліна партугальскім архітэктарам Рафаэлем да Сільва-і-Каштру і будавалася з 1880 па 1887 год. Бразільскі імператар Педру II заклаў першы камень у падмурак будынка 10 чэрвеня 1880 года, а яго дачка, прынцэса Ізабела Бразільская разам са сваім мужам урачыста адкрыла бібліятэку 10 верасня 1887 года.

Фасад будынка быў створаны па вобразу кляштара еранімітаў у Лісабоне і дастаўлены ў Рыа-дэ-Жанэйра караблём. Статуі паказваюць Педру Кабрала, Луіса дэ Камоэнса, Генрыха Мараплаўца і Васка да Гаму. Барэльефы паказваюць Фернана Лопіша, Жыля Вісентэ, Аляксандра Геркулана і Жуана дэ Алмейда. Інтэр'ер чытальнай залы таксама выкананы ў неамануэлісцкім стылі, уключаючы кніжныя паліцы, кандэлябр і вітражную столю.

Гісторыя Бразільскай акадэміі літаратуры таксама звязана з бібліятэкай, бо тут праводзіліся яе першыя пасяджэнні пад старшынствам Машаду дэ Асіса.

## Фонды 
Бібліятэка валодае самым вялікім зборам твораў на партугальскай мове па-за межамі Партугаліі. Фонды, якія налічваюць каля 350 тысяч адзінак захоўвання, уключаючы першае выданне «Лузіядаў» Камоэнса, рукапіс адной з камедый Машаду дэ Асіса і г.д. Штогод у бібліятэку паступае каля шасці тысяч тамоў з Партугаліі. Таксама тут можна знайсці калекцыю твораў Жазэ Мальёа і іншых мастакоў.

Бібліятэка выпускае часопіс *«Convergência Lusíada»* і праводзіць для студэнтаў універсітэтаў курсы партугальскай мовы, літаратуры, гісторыі, антрапалогіі і мастацтва.

## Галерэя 

Выява:RealGabinetePortuguesLeitura1.jpg|Інтэр'ер чытальнай залы
Выява:RealGabinetePortuguesLeitura2.jpg|Кандэлябр
Выява:Real Gabinete Português de Leitura319.JPG|Вітражная столь
Выява:Real Gabinete Português de Leitura314.JPG|Мазаічная падлога

## Гл. таксама 
* Партугальскі літаратурны ліцэй

## Спасылкі 
Афіцыйны сайт бібліятэкі 

Катэгорыя:Бібліятэкі Бразіліі
Катэгорыя:Славутасці Бразіліі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Рыа-дэ-Жанэйра
Хелена Экхальм

**Хелена Экхальм** (, у дзявоцтве **Юнсан** (), , Хельгум, Салефтэа, Вестэрнорланд, Швецыя) — шведская біятланістка, трохразовы чэмпіёнка свету, уладальніца Кубка свету (2008/09), уладальніца чатырох Малых кубкаў свету (у заліку індывідуальных гонак (2010/11, 2011/12), спрынт (2008/09) і мас-стартаў (2008/09)).

## Спасылкі 
* Персанальны сайт  
* Профіль на сайце IBU 

Катэгорыя:Біятланісткі Швецыі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Сандрын Баі

**Сандрын Баі** (; нар. , Беле, Рона-Альпы) — французская біятланістка, прызёр Алімпійскіх гульняў 2006 года ў эстафеце, чэмпіёнка свету 2003 года ў гонцы пераследу, шматразовы прызёр чэмпіянатаў свету, уладальніца Кубка свету сезона 2004/2005 . Атрымала 20 перамог на этапах Кубка свету, 14 разоў была другой і 5 разоў трэцяй.

Катэгорыя:Біятланісты Францыі
Болцікскі

**Бо́лцікскі** — ручай у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Страча. Даўжыня 2,3 км. З’яўляецца пратокай паміж возерам Вялікі Болцік і ракой Страча. Вадазбор пад лесам, часткова забалочаны. Рэчышча натуральнае, шырынёй да 3 м, у сярэднім і ніжнім цячэнні камяністае. У сярэднім цячэнні створаны дзве сажалкі.

## Спасылкі 
* Ручай Болцікскі / Водныя рэсурсы Нацыянальнага парку «Нарачанскі» 

Катэгорыя:Басейн Страчы
Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Карл Нойберг

**Карл Нойберг** (; , Гановер — , Нью-Ёрк) — нямецкі біяхімік. Прыват-дацэнт у Берлінскім універсітэце па хіміі з 1904 года, ў 1906 годзе атрымаў званне экстраардынарнага прафесара, прафесар (1916); у 1938 годзе эміграваў, працаваў у Ерусаліме і Нью-Ёрку.

Асноўныя працы па абмене вугляводаў, закісанню, ферментам. Адкрыў шэраг ферментаў (піруватдэкарбаксілазу, b-глюкуранідазу і інш.), а таксама прамежкавы прадукт абмену вугляводаў — фруктоза-6-фасфат (эфір Нойберга).

## Літаратура 
* Michael Engel: Neuberg, Carl. Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 19, Duncker & Humblot, Berlin 1999, ISBN 3-428-00200-8, S. 102 f.

Катэгорыя:Біяхімікі
Каці Вільхельм

**Каці Вільхельм** (; нар. , Шмалькальдэн, акруга Зуль, ГДР) — нямецкая біятланістка, першая ў гісторыі трохразовая алімпійская чэмпіёнка па біятлоне, пяціразовая чэмпіёнка свету, пераможца агульнай заліку Кубка свету 2005/06, уладальніца шасці Малых Кубкаў свету. Найлепшая нямецкая спартсменка 2006 года.

## Зноскі 
Катэгорыя:Лыжнікі Германіі
Катэгорыя:Біятланісты Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па біятлоне
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Германіі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Аўтобусны парк

**Аўтобусны парк** — пасажырскае эксплуатацыйнае аўтатранспартнае прадпрыемства, укамплектаванае штатам кіроўцаў, дыспетчараў, рамонтных рабочых, якое займаецца пасажырскімі перавозкамі і тэхнічным абслугоўваннем і рамонтам пасажырскага аўтатранспарта (аўтобусаў). У залежнасці ад тыпу і колькасці пасажырскага РС, вызначаюць канфігурацыю і колькасць вытворчых участкаў, а таксама архітэктурна-інжынерную схему самога парка. Аб’ём парка ПРС вызначаецца патрэбай у перавозцы пасажыраў на тэрыторыі раёна, які абслугоўваецца.

## Схема тыпавога аўтобуснага парка 
Тыпапавы аўтобусны парк уключае ў сябе:

* **Адміністрацыйна-бытавы будынак** — у гэтым будынку адміністрацыйныя і інжынерныя падраздзяленні, а таксама бытавыя памяшканні. У большасці выпадкаў канструктыўна сумешчаны з вытворчым будынкам.
* **Вытворчы будынак** — уключае ў сабе зоны БР, ТА, мыцця рухомага складу і іншыя рамонтныя ўчасткі. У некаторых выпадках сумешчаны са складам.
* **Складскі будынак** — будынак, дзе захоўваюцца запасныя часткі і эксплутацыйныя матэрыялы, неабходныя для рамонта і абслугоўвання рухомага складу.
* **Стаянка для адстою РС** — месца для захоўвання рухомага складу, які знаходзіцца не на лініі, ці ў няспраўным стане.
* **АЗС** — пункт, прызначаны для запраўкі палівам РС.
* **Кантрольна-прапускны пункт** — пункт на якім ажыцяўляецца кантроль і ўлік пасажырскага РС, які адпраўляецца або вяртаецца з лініі.

## Аўтобусныя паркі на тэрыторыі Беларусі 
На тэрыторыі Рэспублікі Беларусь аўтобусныя паркі размешчаны ў кожным з абласных і раённых цэнтраў. Так у Мінску дзейнічае 5 аўтобусных паркаў. У падпарадкаванні 5-ці мінскіх аўтобусных паркаў знаходзіцца 1420 адзінак аўтобусаў (з іх 111 — мікрааўтобусы). У аўтобусным парку № 2 налічваецца 375 адзінак аўтобусаў, у аўтобусным парку № 4 — 242 аўтобуса, аўтобусным парку № 5 — 422 аўтобуса, аўтобусным парку № 6 — 357 аўтобусаў, аўтобусным парку № 7 — 342 аўтобуса.

## Гл. таксама 
* Грамадскі транспарт
* Мінскі аўтобус
* Аўтобус

## Спасылкі 
Катэгорыя:Аўтобус
Катэгорыя:Грамадскі транспарт
Ліў-Грэтэ Пуарэ

**Ліў-Грэтэ Пуарэ** (), народжаная **Шэльбрэйд** (; , Берген) — нарвежская біятланістка.

Была замужам з мая 2000 года за французскім біятланістам Рафаэлем Пуарэ. Пасля 13 гадоў сумеснага жыцця прынялі рашэнне развесціся. Маюць трох дачок:
* Эма (нар. 27 студзеня 2003 года);
* Ганна (нар. 10 студзеня 2007 года);
* Лена (нар. 10 кастрычніка 2008 года).

Ліў-Грэтэ заваявала тры алімпійскія медалі і ў сезоне 2003—2004 выйграла агульны залік Кубка свету па біятлоне. Маючы тры чэмпіёнскія тытулы, заваяваныя ў 2000 і 2001 гадах, яна на чэмпіянаце свету 2004 у нямецкім Оберхофе ў якасці першай біятланісткі ў гісторыі выйграла чатыры залатыя медалі аднаго чэмпіянату. Разам шлюбная пара Пуарэ ўзяла 7 з 10 магчымых залатых медалёў чэмпіянату.

26 сакавіка 2006 Ліў-Грэтэ Пуарэ завяршыла сваю спартыўную кар’еру.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Профіль IBU 

Катэгорыя:Біятланісткі Нарвегіі
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Катэгорыя:Пераможцы Хольменколена
Катэгорыя:Сцяганосцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Монасексуальнасць

**Монасексуальнасць** () — тэрмін, які абазначае монасексуальную арыентацыю, монасексуальную ідэнтычнасць і монасексуальныя паводзіны.

У вузейшым сэнсе **монасексуальнасць** — гэта монасексуальная арыентацыя, гэта значыць эмацыйная, рамантычная (платанічная), эратычная (пачуццёвая) і/ці палавая цяга да асоб толькі аднаго (свайго ці процілеглага — адпаведна гомасексуальнасць ці гетэрасексуальнасць) пола.

Такім чынам, монасексуальнасць супрацьпастаўляецца бісексуальнасці.

## Гл. таксама 
* Біфобія
* Монасексізм
* Справаздачы Кінсі
* Гінекафілія

## Літаратура 
* Gunter Schmidt: *Das neue Der Die Das. Über die Modernisierung des Sexuellen.* Psychosozial-Verlag, Gießen, 2004. ISBN 3-89806-311-9.
* Martin Hüttinger. «Auswege aus sozialisationsbedingter Einsilbigkeit und egalitärer Monosexualität: Theoretische, empirische und methodische Überlegungen zum Thema „Homosexualität“ und Schule» in *Offene Werkstatt*, 2005, S. 68-71 (PDF; 87 kB)

Катэгорыя:Сексуальная арыентацыя
Катэгорыя:Бісексуальнасць
Залаты мяч

]]
**Залаты мяч** (; часта згадваецца як узнагарода найлепшаму футбалісту года ў Еўропе) — штогадовая футбольная ўзнагарода. Яна прысуджаецца ў канцы кожнага года футбалісту, які, паводле галасавання спецыялістаў, гуляў лепш за ўсіх сёлета. Прэмія была створана галоўным рэдактарам журнала «France Football» Габрыэлем Ано, які папрасіў сваіх калегаў прагаласаваць за найлепшага футбаліста года ў Еўропе ў 1956 годзе. Першым пераможцам стаў Стэнлі Мэцьюз з «Блэкпула», які таксама стаў самым узроставым уладальнікам узнагароды, атрымаўшы яе ў 41 год

Прэмія «Залаты мяч» была аб’яднаная з прэміяй ФІФА «Ігрок года ў свеце» ў 2010 годзе, і з таго часу найлепшы футбаліст штогод атрымліваў узнагароду «Залаты мяч ФІФА».

## Футбаліст стагоддзя 
У 1999 годзе «France Football» прапанаваў былым пераможцам «Залатога мяча» абраць «*Футбаліста стагоддзя*». Бразілец Пеле атрымаў найбольшую колькасць галасоў: яго прызналі найвялікшым гульцом усіх часоў 17 прагаласаваўшых. Сярод 34-х уладальнікаў «Залатых мячоў» (з 1956 па 1999 год) у галасаванні прымалі ўдзел 30. Стэнлі Мэцьюз, Амар Сівары і Джордж Бест адмовіліся галасаваць, а Леў Яшын памёр ад раку страўніка за дзевяць гадоў да гэтага. Кожны з 30 удзельнікаў галасавання абіраў па 5 найлепшых футбалістаў. Першыя месцы атрымлівалі па 5 ачкоў, другія месцы — па 4, трэція — па 3, чацвёртыя — па 2 і пятыя — па 1. Альфрэда Ды Стэфана абраў толькі першае месца, Мішэль Плаціні — толькі першае і другое месцы, а Джордж Веа абраў два пятыя месцы (даўшы па ½ ачка кожнаму з іх).

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбаліст года ў Еўропе
Фортрыу

**Фортрыу** () — частка краіны піктаў, якая размяшчалася на поўдні Шатландыі на поўнач ад вала Антаніна. Часам так называюць усю краіну піктаў, якая апроч Фортрыу ўключала і паўночныя рэгіёны сучаснай Шатландыі.

У VI стагоддзі Фортрыу на 30 гадоў захоплена англамі з Нартумбрыі, вызвалена каралём Бружэ III толькі ў 685 годзе. 

У 843 годзе, разам з усімі землямі краіны піктаў, увайшло ў аб'яднаную дзяржаву скотаў і піктаў — каралеўства Альба.

## Гл. таксама 
* Спіс каралёў піктаў

## Літаратура 
* Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History: AD 500—1286*, 2 Vols, (Edinburgh, 1922)
* Hudson, Benjamin T., Kings of Celtic Scotland, (Westport, 1994)
* Watson, W. J., *History of the Celtic Place-Names of Scotland*, (Edinburgh, 1926), reprinted, with an Introduction, full Watson bibliography and corrigenda by Simon Taylor (Edinburgh, 2004).
* Woolf, Alex, «Dun Nechtain, Fortriu and the Geography of the Picts», *Scottish Historical Review* 85 (2006), 182—201.

Катэгорыя:Гісторыя Шатландыі
Катэгорыя:Пікты
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы на Брытанскіх астравах
Брудэ

**Брудэ**:

* Брудэ I — кароль піктаў у 560—584/586 гадах.
* Брудэ II — кароль піктаў у 635—641 гадах.
* Брудэ III — кароль піктаў у 671—693 гадах.
* Брудэ IV — кароль піктаў у 696—706 гадах.
* Брудэ V — кароль піктаў у 761—763 гадах.
* Брудэ VI — кароль піктаў у 842 годзе.
* Брудэ VII — кароль піктаў у 842—845 гадах.
Цэркарыёз

**Цэркарыёз** (ад  — хвост) — запаленне скуры ў выніку заражэння лічынкамі глістоў ад вадаплаўных птушак і малюскаў. Найчасцей здараецца ў цёплую пару года. Ускладненне хваробы ў выніку паўторнага заражэння выклікае запаленне лёгкіх і кровазліццё ў лёгкія. Іншыя назовы хваробы: сверб плыўца, сверб купальшчыка, водны скурны сверб, скурны шыстасамоз, шыстасамны (цэркарыяльны) дэрматыт.

## Папярэджанне 
Прадухіленню хваробы спрыяе пазбяганне зарослых водмеляў пры купанні, мыцці бялізны, гульнях і рыбалцы. Купацца бяспечней на абсталяваным пляжы. Лавіць рыбу — з берага, лодкі і моста. Варта пазбягаць заплыву ў месцы падкорму вадаплаўных птушак і пасялення рачных смаўжоў. Карысна абмяжоўваць знаходжанне ў вадзе 5 хвілінамі. Пасля купання варта старанна выціраць скуру ручніком і адразу замяняць прамоклае адзенне. Пры хаджэнні басанож па водмелі і мокрай траве варта старанна выціраць ногі кожныя 2 хвіліны. Пры больш працяглым знаходжанні ў вадзе (на працы ў сажалкавай гаспадарцы) павінна выкарыстоўвацца ахоўнае адзенне і абутак. Таксама карысна наносіць на скуру мазь на аснове дыметылфталату і дыэтылталуаміду, што засцерагае ад пранікнення лічынак цягам 1,5 гадзіны.

## Прычыны 
Заражэнню спрыяе наведванне забруджаных арганічнымі і побытавымі адкідамі, стаячых вадаёмаў з багатай расліннасцю, дзе водзяцца рачныя смаўжы і плаваюць птушкі.

## Праявы 
Хвароба спачатку выяўляецца праз пачырваненне, паколванне і сверб скуры. Праз некалькі гадзін на скуры ўзнікаюць высыпка ў выглядзе крапіўніцы і гнойныя пухіры. Таксама адзначаюцца слабасць, галавакружэнне, парушэнне сну, ліхаманка і сухі кашаль.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Захворванні скуры і яе прыдаткаў
Катэгорыя:Трэматадозы
Гартнарт III

**Гартнарт III** () — кароль піктаў у 633 — 637 гадах.

## Біяграфія 
«Хроніка піктаў» і ірландскія аналы паведамляюць пра чатыры гады кіравання Гартнарта III. Аднак ёсць крыніцы, якія кажуць пра пяць і восем гадоў, што малаверагодна.

«Аналы Ульстэра» паведамляюць пра смерць Гартнарта III у 637 годзе. Новым каралём піктаў стаў яго сын Брудэ II.

## Літаратура 
* Хендерсон Изабель. Пикты. Таинственные воины древней Шотландии / Перевод с англ. Н. Ю. Чехонадской. — М.: ЗАО Центрополиграф, 2004. — 217 с. — (Загадки древних цивилизаций). — 7 000 экз. — ISBN 5-9524-1275-0.

Катэгорыя:Каралі піктаў
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VII стагоддзя
Гартнарт

**Гартнарт**:

* Гартнарт I — кароль піктаў у VI стагоддзі.
* Гартнарт II — кароль піктаў у 584—599 гадах.
* Гартнарт III — кароль піктаў у 633—637 гадах.
* Гартнарт IV — кароль піктаў у 657—663 гадах.
Брудэ II

**Брудэ II** (; памёр у 641) — кароль піктаў у 635—641 годах.

## Біяграфія 
Брудэ II быў братам Гартнарта III. Паводле «Хронікі піктаў» ён кіраваў пяць гадоў паміж Гартнартам III і Таларкам III. Пра яго смерць паведамляюць «Аналы Тыгернаха» і «Аналы Ульстэра».

## Літаратура 
* *Хендерсон Изабель.* Пикты. Таинственные воины древней Шотландии / Перевод с англ. Н. Ю. Чехонадской. — М.: ЗАО Центрополиграф, 2004. — 217 с. — (Загадки древних цивилизаций). — 7 000 экз. — ISBN 5-9524-1275-0.

Катэгорыя:Каралі піктаў
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VII стагоддзя
Кініях

**Кініях** () — кароль піктаў у 617—631/633 гг.

## Біяграфія 
Хроніка піктаў паведамляе пра тое, што Кініях кіраваў чатырнаццаць ці шаснаццаць гадоў.

Кініях памёр у 631 ці 633 годзе. Яго пераемнікам стаў Гартнарт III.

## Літаратура 
* Хендерсон Изабель. Пикты. Таинственные воины древней Шотландии / Перевод с англ. Н. Ю. Чехонадской. — М.: ЗАО Центрополиграф, 2004. — 217 с. — (Загадки древних цивилизаций). — 7 000 экз. — ISBN 5-9524-1275-0.

Катэгорыя:Памерлі ў 630-я гады
Катэгорыя:Каралі піктаў
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VII стагоддзя
Нехтан

**Нехтан**:
* Нехтан I — кароль піктаў у V ці VI стагоддзі.
* Нехтан II — кароль піктаў у 597—620 гадах.
* Нехтан III — кароль піктаў (706—724) і (726—729), брат Брудэ IV.
* Нехтан ап Гвідна — сын Гвідна ап Каўрдара ап Гарбаніян ап Думнагуал Стары.
* Нехтан ап Сенілт — сын Сенілта, караля Галвідэла.
Карпавыя

**Карпавыя** (*Cyprinidae*) — сямейства рыб атрада карпападобных. Звыш 1500 відаў.

## Апісанне 
Высоўны рот абмежаваны міжсківічнымі косткамі. Зубы (1–3 рады) маюцца толькі на глотачных костках. У спінным плаўніку адзін калючы прамень. Плавальны пузыр 2–3-камерны. 

## Пашырэнне 
Адносна цеплалюбівыя, пашыраны ў асноўным у прэсных водах Афрыкі (акрамя Мадагаскара), Еўразіі і Паўночнай Амерыкі. За Палярным кругам сустракаюцца каля 10 відаў; ў Аўстраліі і Паўднёвай Амерыцы – толькі ў штучных умовах. На Беларусі самае вялікае сямейства, аб'ядноўвае 28 відаў. Найбольш пашыраныя і шматлікія лешч, гусцяра, плотка, пячкур, верхаводка, карась залаты, краснапёрка; у сажалкавых гаспадарках і прыродных вадаёмах акліматызуюцца амур белы, таўсталобікі (стракаты і звычайны), сазан.

Рачныя і азёрна-рачныя рыбы, пераважна чародныя. Кормяцца ў асноўным доннымі або завіслымі ў вадзе арганізмамі. Нераст звычайна на добра прагрэтых мясцінах.

Многія віды маюць прамысловае значэнне. Ярка афарбаваныя трапічныя віды разводзяць у акварыумах.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Карпавыя // Беларуская ССР: Кароткая энцыклапедыя. Т. 2. — Мн.: БелСЭ. 1979.


Катэгорыя:Сямействы рыб