open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Барыс Рыгоравіч Плотнікаў

**Барыс Рыгоравіч Плотнікаў** (; , Няўянск, Свярдлоўская вобласць — , ) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, тэатральны педагог. Народны артыст Расійскай Федэрацыі (1998).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 красавіка 1949 года ў горадзе Няўянск (Свярдлоўская вобласць). Скончыў школу № 57 у горадзе Новаўральску. Скончыў Свярдлоўскае тэатральнае вучфлішча (1970, курс Ю. Жыгульскага) і філалагічны факультэт Уральскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1983).

З 1970 па 1978 год cлужыў у Свярдлоўскім ТЮГу. З 1978 года на сцэне Маскоўскага тэатра сатыры. З 1988 года — Цэнтральнага акадэмічнага тэатра Савецкай Арміі, з 2002 года — у трупе МХТ імя А. П. Чэхава.

У кіно дэбютаваў у 1976 году ў фільме Ларысы Шапіцькі «Узыходжанне», які прынёс яму ўсесаюзную вядомасць. Таксама вядомы па ролі доктара Барменталя ў тэлефільме «Сабачае сэрца».

У 1992 годзе сыграў галоўную ролю зняволенага Данілава ў містэрыі кампазітара Аляксея Рыбнікава «Літургія агалошаных». З’яўляўся прафесарам кафедры майстэрства акцёра, кіраўніком майстэрні ГІТІСа.

Аўтар кнігі «Мая надзея, мука і ўзнагарода…».

Памёр на 72-м годзе жыцця 2 снежня 2020 года ад пнеўманіі, выкліканай каронавіруснай інфекцыяй.

## Фільмаграфія 
* «Узыходжанне» (1976), *Сотнікаў*
* Напярэдадні прэм'еры (1978), *Лагуцін*
* Емяльян Пугачоў (1978), *іканапісец*
* «Дзікае паляванне караля Стаха» (1979)], *Андрэй Беларэцкі*
* «Казка пра Зорнага хлопчыка» (1983), *псіхолаг сузор’я*
* Халоднае лета пяцьдзясят трэцяга… (1987), *сын Старабагатава*
* Сабачае сэрца (1988), *доктар Бармэнталь*

## Спасылкі
Вышэйшая школа эканомікі і інавацый у Любліне

**Вышэйшая школа эканомікі і інавацый у Любліне** () — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Любліне.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была створана Фондам OIC Poland ў 2000 годзе. 24 кастрычніка 2000 года фонд атрымаў дазвол Міністэрства народнай адукацыі Польшчы на ажыццяўленне адукацыйнай дзейнасці па 4 спецыяльнасцям у сферы эканомікі. 22 лютага 2001 года вучэльня занесена ў адпаведны рэестр ВНУ пад нумарам 57. Сёння гэта буйнейшая вышэйшая навучальная ўстанова без статуса ўніверсітэта ва Усходняй Польшчы.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Вышэйшая школа грамадскіх навук з сядзібай у Любліне

**Вышэйшая школа грамадскіх навук з сядзібай у Любліне** () — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Любліне.

## Праграмы навучання 
* Вышэйшая адукацыя I ступені (ліцэнцыят): сацыялогія, касметалогія, неадкладная медыцынская дапамога, дыеталогія, стаматалагічная тэхніка, сацыяльная работа, псіхалогія, кіраванне, сястрынская справа.
* Вышэйшая адукацыя II ступені (магістратура): кіраванне, сястрынская справа, касметалогія.
* Інтэграваныя магістарскія праграмы (І + ІІ ступень): псіхалогія, фізіятэрапія.
* Праграмы паслядыпломнай адукацыі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Сцяпан Георгіевіч Папоў

**Сцяпан Георгіевіч Папоў** (нар. , г. Лепель, Віцебская вобласць) — беларускі самбіст.

## Біяграфічныя звесткі 
Чэмпіён свету (2013) і двойчы Еўропы (2011 і 2015), першых Еўрапейскіх гульняў. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь, лаўрэат публічнага конкурсу «Трыумф. Героям спорту», уладальнік міжнароднай узнагароды Fair Play.

Спартсмен-інструктар нацыянальнай каманды па самба. 18 жніўня 2020 падпісаў адкрыты ліст прадстаўнікоў спартыўнай галіны Рэспублікі Беларусь з патрабаваннем прызнаць несапраўднымі выбары прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, якія прайшлі 9 жніўня 2020 года. Сцяпан Папоў неаднаразова выказваўся супраць гвалту з боку сілавых структур у час масавых пратэстаў у Беларусі (2020) і выступаў за правядзенне сумленных выбараў. У снежні 2020 быў звольнены з цэнтра алімпійскай падрыхтоўкі.

Катэгорыя:Самбісты Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўрапейскіх гульняў 2015 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры Еўрапейскіх гульняў 2019 года
Катэгорыя:Члены Свабоднага аб’яднання спартсменаў Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па самба
Андрэй Фёдаравіч Казусёнак

**Андрэй Фёдаравіч Казусёнак** (нар. , г. Бабруйск) — беларускі самбіст і дзюдаіст, выступае за зборныя Беларусі з сярэдзіны 2000-х гадоў. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь.

Па дзюдо бронзавы прызёр чэмпіянату свету, чэмпіён Еўропы, удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў у Пекіне. Трохразовы чэмпіён свету па спартыўным самба, чатырохразовы чэмпіён Еўропы.

 

Катэгорыя:Самбісты Беларусі
Катэгорыя:Дзюдаісты Беларусі
Катэгорыя:Дзюдаісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па дзюдо
Катэгорыя:Удзельнікі Еўрапейскіх гульняў 2015 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры Еўрапейскіх гульняў 2019 года
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па дзюдо
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па самба
Віннікава

**Віннікава** — жаночая форма прозвішча Віннікаў.

## Вядомыя носьбіты 
* Анастасія Віннікава (нар. 1991) — беларуская спявачка. На «Еўрабачанні 2011» прадстаўляла Беларусь з песняй «I Love Belarus» («Я люблю Беларусь»). На конкурсе ў Дзюсельдорфе, Германія выступіла 12 мая. У фінал не прайшла.
* Тамара Дзмітрыеўна Віннікава (нар. 1949) — беларускі эканаміст, Старшыня Савета Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь (1996—1997).
Таццяна Міхайлаўна Мацко

{{Спартсмен
|званне              = 
|медалі              = 

{ style="background:transparent"
 
}
}}
**Таццяна Міхайлаўна Мацко** (нар. , г. Гродна) — беларуская самбістка і дзюдаістка. Майстар спорту міжнароднага класа.

Трэніруецца пад кіраўніцтвам Аляксандра Бардзіна, першы трэнер — Вера Караленка.

За сваю спартыўную кар’еру спартсменка заваявала нямала ўзнагарод, сярод іх золата чэмпіянату Еўропы, золата чэмпіянату свету 2016 года i мноства іншых узнагарод. Атрымала першы прыз на адкрытым чэмпіянаце Беларусі і атрымала спецыяльны прыз за «Найлепшую тэхніку».

## Узнагароды 
* Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (27 лютага 2020).

 

Катэгорыя:Самбісты Беларусі
Катэгорыя:Дзюдаісты Беларусі
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры Еўрапейскіх гульняў 2019 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўрапейскіх гульняў 2015 года
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па самба
Барыс Саламонавіч Мейлах

**Барыс Саламонавіч Мейлах** (, Лепель — , Ленінград) — літаратуразнавец, доктар філалагічных навук, пушкініст.

## Біяграфія 
У Туле скончыў сярэднюю школу. Вучыўся ва ўніверсітэце, і ўжо у 1930-х гадах стаў маладым супрацоўнікам Інстытута рускай літаратуры. У 1935 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Пушкін і рускі рамантызм», праз два гады на яе аснове выдаў грунтоўную кнігу.

Перад Вялікай Айчыннай вайной быў прызначаны выконваючым абавязкі дырэктара Інстытута рускай літаратуры. З блакаднага Ленінграда быў выпраўлены ў эвакуацыю ў Сярэднюю Азію. У Ташкенце абараніў доктарскую дысертацыю.

## Навуковая дзейнасць 
У 1958 годзе — манаграфія «Пушкін і яго эпоха», у 1962 годзе — «Мастацкае мысленне Пушкіна як творчы працэс», у 1969 годзе «Талент пісьменніка і праблемы творчасці». У сааўтарстве з Б. Гарадзецкім і М. Ізмайлавым падрыхтаваў важную для настаўнікаў кнігу «Пушкін. Вынікі і праблемы вывучэння» (1966).

Шырокі розгалас выклікала кніга «Сыход і смерць Льва Талстога» (1960, 2-е выданне — 1979).

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі СПбДУ
Юрый Якаўлевіч Рыбак

**Юрый Якаўлевіч Рыбак** (нар. , г. Дзяржынск) — беларускі самбіст і дзюдаіст, выступае за зборныя Беларусі з канца 1990-х гадоў. Трохразовы чэмпіён свету. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь.

Сярэбраны і бронзавы прызёр чэмпіянатаў свету па дзюдо, бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы, удзельнік двух летніх Алімпійскіх гульняў. На спаборніцтвах прадстаўляе Мінскую вобласць.

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

 

Катэгорыя:Самбісты Беларусі
Катэгорыя:Дзюдаісты Беларусі
Катэгорыя:Дзюдаісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Дзюдаісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры Еўрапейскіх гульняў 2019 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры Еўрапейскіх гульняў 2015 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па самба
Сайран (станцыя метро)

**«Сайран»** () — станцыя Алма-ацінскага метрапалітэна, размешчаная на першай лініі паміж станцыямі «Алатау» і «Масква». Адкрыццё станцыі адбылося 18 красавіка 2015 года ў складзе другога пускавога ўчастка Алма-ацінскага метрапалітэна «Алатау» — «Масква».

Катэгорыя:Станцыі Алма-ацінскага метрапалітэна
Катэгорыя:З’явіліся ў 2015 годзе
Макс Львовіч Беленькі

**Макс Львовіч Беленькі** (, Лепель — , Рыга) — фармаколаг, выкладчык. Доктар медыцынскіх навук, член-карэспандэнт Акадэміі медыцынскіх навук СССР. Быў членам праўлення Усесаюзнага фармакалагічнага грамадства, членам рэдкалегіі часопіса «Фармакалогія і таксікалогія»; сурэдактарам рэдакцыі аддзела «Фармакалогія» 2-га выдання БМЭ.

## Біяграфія 
У 1933 годзе закончыў фармакалагічны факультэт 2-га Ленінградскага медыцынскага інстытута. Пасля вучобы працаваў участковым урачом у Сібіры.

У 1935 годзе вярнуўся ў Ленінград і стаў аспірантам на кафедры фармакалогіі медінстытута. У 1939 годзе выдатна абараніў кандыдацкую дысертацыю.

У гады Вялікай Айчыннай вайны — армейскі таксіколаг.

Пасля вайны зноў вярнуўся на кафедру фармакалогіі 2-га Ленінградскага медыцынскага інстытута, у якасці дацэнта працягваў выкладчыцкую работу.

З 1952 года — загадчык кафедры фармакалогіі Рыжскага медыцынскага інстытута.

Удзельнічаў у міжнародных канферэнцыях у Чэхіі, Швецыі, Японіі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар шматлікіх навуковых работ па прымяненні матэматычных метадаў у фармакалогіі.

Разам з прафесарам С. В. Анічкавым выдаў падручнік па фармакалогіі.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Ордэн «Знак Пашаны»
* За вялікі ўклад у даследчую і выкладчыцкую працу, падрыхтоўку высокакваліфікаваных спецыялістаў, навуковых кадраў прафесару М. Беленькаму прысвоена ганаровае званне «Заслужаны дзеяч навукі Латвійскай СССР».

## Літаратура 
* Беленькі Макс Львовіч // Памяць: Лепельскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: В. Я. Ланікіна [і інш.]; уклад.: В. Я. Ланікіна, А. У. Стэльмах; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Беларусь, 1999. — С. 568.
* *Януш І.* Заслужаны дзеяч навукі / І. Януш // Народнае слова. — 2003. — 15 ліп. — С. 5.

Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Вучоныя Латвіі
Катэгорыя:Фармаколагі СССР
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Заблоцкі

**Заблоцкі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вайніслаў Казімір Канстанцінавіч Лада-Заблоцкі  (1850—1893) — беларускі і польскі пісьменнік, паэт, публіцыст. Адзін з пачынальнікаў рэвалюцыйнага дэмакратызму на Беларусі.
* Дзмітрый Васільевіч Заблоцкі (нар. 1975) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
* Мікалай Фаміч Заблоцкі (1867-?) — протаіерэй.
* Тадэвуш Гіляравіч Лада-Заблоцкі (1811—1847) — паэт, перакладчык.
* Уладзімір Мікалаевіч Заблоцкі (1939—2020) — беларускі палітык. Кандыдат тэхнічных навук.
* Францішак Заблоцкі (1752—1821) — польскі адукацыйны дзеяч, паэт, больш знакаміты як аўтар камедый польскага асветніцтва.
* Эразм Заблоцкі (1831—1884) — пад час паўстання 1863—1864 гадоў кіраўнік цывільны да чэрвеня 1863 г., а пасля камісар Гродзенскага ваяводства, ураднік гродзенскай будаўнічай камісіі, дзеяч канспірацыі.
Станіслаў Яўгенавіч Шырокарадзюк

**Станіслаў Яўгенавіч Шырокарадзюк** (, в. Карначыўка, Хмяльніцкая вобласць, Украіна) — біскуп Адэска-Сімферопальскай дыяцэзіі.

## Біяграфія 
У 1980 годзе паступіў у Вышэйшую духоўную семінарыю ў Рызе, а ў 1981 годзе патаемна ўступіў у Ордэн Братоў Меншых (OFM). Навіцыят і законную фармацыю праходзіў адначасова з вучобаю ў семінарыі. Прэзбітэрскае пасвячэнне прыняў 4 чэрвеня 1984 года, а вечныя манаскія абяцанні прынёс 26 жніўня 1988 года.

З 1984 года па 1994 год быў пробашчам у Палонным і Славуце ў сваёй роднай дыяцэзіі. 26 лістапада 1994 года быў менаваны дапаможным біскупам у Жытоміры (з 25 лістапада 1998 года — Кіеўска-Жытомірская дыяцэзія).

Біскупскае пасвячэнне прыняў з рук Папы Яна Паўла II 6 студзеня 1995 года. З 1996 па 2016 год быў дырэктарам дабрачыннага каталіцкага таварыства Caritas-Spes Украіна.

З 24 ліпеня 2012 года выконваў абавязкі Апостальскага адміністратара Луцкай дыяцэзіі. 12 красавіка 2014 года быў прызначаны біскупам Харкаўска-Запарожскім.

2 лютага 2019 года Святы Айцец прызначыў Станіслава Шырокарадзюка OFM біскупам-каад’ютарам Адэска-Сімферопальскай дыяцэзіі са спецыяльнымі паўнамоцтвамі. 18 лютага 2020 Папа Францішак прыняў просьбу аб адстаўцы біскупа Браніслава Бярнацкага і прызначыў яго біскупам.

Катэгорыя:Адэска-Сімферопальская дыяцэзія
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Украіны
Катэгорыя:Францысканцы
Сара Сіданс

**Сара Сіданс** (, пры нараджэнні **Кембл**, ; , Брэкан, Уэльс — , Лондан, Англія) — брытанская актрыса, адна з самых яркіх актрыс тэатра на працягу XVIII і XIX стст.

## Біяграфія
. 1784 год.]]
Яна была старэйшай дачкой Роджэра Кембла, акцёра і тэатральнага прадпрымальніка, рыма-каталіка, і Сары «Салі» Уорд, пратэстанткі. Трое яе братоў таксама сталі акцёрамі, асабліва сярод іх вылучаецца Джон Філіп Кембл.

У 1812 годзе яна згуляла самую вядомую ролю за ўсю сваю карʼеру: шэкспіраўская *"Лэдзі Макбэт"*.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Таварыства Сары Сіданс 

Катэгорыя:Актрысы Вялікабрытаніі
Махсен Фахрызадэ

**Махсен Фахрызадэ Махабадзі** (; 21 сакавіка 1961 — 27 лістапада 2020) — іранскі фізік. Афіцэр Коруса вартавых ісламскай рэвалюцыі і выкладчык фізікі ва Універсітэце імама Хусейна ў Тэгеране. Па дадзеных Савета бяспекі ААН, быў старшым навуковым супрацоўнікам Міністэрства абароны Ірана і Узброеных сіл Ірана і кіраўніком Цэнтра фізічных даследаванняў (PHRC). Узначальваў «Праект Амадэй» — таемную праграму па стварэнні ядзернай боегалоўкі для балістычных ракет. 27 лістапада 2020 года забіты ў выніку ўзброенага нападу, як мяркуецца ажыццёўленага ізраільскімі спецслужбамі.

Катэгорыя:Фізікі Ірана
Катэгорыя:Ахвяры замахаў
Мікола Лучок

**Мікола Лучок** (нар. , Мукачэва, Украіна) — дапаможны біскуп Мукачэўскай дыяцэзіі.

## Біяграфія 
У 1994 годзе ўступіў у Ордэн прапаведнікаў (дамініканцы). Манаскую фармацыю праходзіў у Кошыцах, вывучаў тэалогію і філасофію ў Варшаве і ў Папскай тэалагічнай акадэміі ў Кракаве. Атрымаў прэзбітэрскае пасвячэнне ў 2003 годзе. Служыў у Санкт-Пецярбургу, Чартківе, Ялце, Хмяльніцкім і Львове.

Вядомы з дамініканскага душпастырства моладзі, душпастырства пакліканняў, рэкалекцыяніст, кансультант па кірунку «пазітыўная псіхатэрапія», атрымлівае адукацыю псіхатэрапеўта. Валодае ўкраінскай, венгерскай, славацкай, рускай, польскай і англійскай мовамі.

11 лістапада 2019 года Папа Францішак прызначыў айца Міколу Лучка дапаможным біскупам Мукачэўскай дыяцэзіі. Пасвячэнне адбылося 10 снежня 2019 года ў Мукачэве.

Катэгорыя:Мукачэўская дыяцэзія
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Украіны
Нацыянальны музей Індыі

**Нацыянальны музей у Нью-Дэлі** — найбуйнейшы музей у Індыі, у якім прадстаўлена калекцыя разнастайных археалагічных знаходак, гістарычных артэфактаў і прадметаў мастацтва. Музей кіруецца Міністэрствам культуры Індыі, часткай Урада Індыі. Размяшчаецца ў Дэлі, на скрыжаванні вуліц Джанпат і Маўлала.

## Гісторыя 
Вытокі Нацыянальнага музея пачынаюцца з выстаўкі індыйскага мастацтва і артэфактаў у Каралеўскай Акадэміі ў Лондане ўзімку 1947-48 гг., якая адбылася адразу пасля здабыцца Індыяй незалежнасці ад Вялікабрытаніі. Па заканчэнні выстаўкі, яе куратары вырашылі прадэманстраваць такую ж калекцыю ў Індыі да вяртання экспанатаў у музеі. Індыйская выстаўка была паказана ў Раштрапаці Бхаван у 1949 годзе і была настолькі паспяховай, што было прынята рашэнне стварыць пастаянны нацыянальны музей. Ініцыятарам яго стварэння выступіла група індыйскіх археолагаў і мастацтвазнаўцаў, якія пераканалі ўрад у неабходнасці падобнай установы для паспяховага культурнага развіцця.

У наш час музей знаходзіцца ў распараджэнні і фінансуецца Міністэрствам культуры і Міністэрствам развіцця людскіх рэсурсаў.

Gallery1 national museum india.JPG|Экспазіцыя эпохі імперый Маур'яў, Шунга, Сатавахана
Gallery2_national_museum_india.JPG|Экспазіцыя эпохі Кушанскага царства
Gallery3_national_museum_india.JPG|Экспазіцыя эпохі дзяржавы Гуптаў
Gallery4_national_museum_india.JPG|Экспазіцыя ранняга сярэднявякоўя
Gallery5_national_museum_india.JPG|Экспазіцыя позняга сярэднявякоўя
Gallery8_national_museum_india.JPG|Экспазіцыя дэкаратыўнага мастацтва

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музеі Індыі
Катэгорыя:Археалагічныя музеі
Катэгорыя:Музеі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва
Індыі
Катэгорыя:Нью-Дэлі
Юрый Міхайлавіч Брайдэр

**Юрый Міхайлавіч Брайдэр** () — беларускі пісьменнік-фантаст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 студзеня 1948 года ў Оршы.

Скончыў Мінскі тэхнікум сувязі.

Большую частку жыцця пражыў у Дзяржынску. Працаваў у службе «Ахова» Дзяржынскага раённага аддзела ўнутраных спраў, у тым ліку начальнікам пункта цэнтралізаванай аховы. Даслужыўся да звання маёра міліцыі і выйшаў у адстаўку.

Памёр 8 лютага 2007 года ў Мінску. Пахаваны ў Дзяржынску на Дзягільнянскіх могілках.

## Творчасць 
Першая спроба пісаць была зроблена яшчэ ў дзяцінстве. Першымі апавяданнямі былі «Парушальнік» і «Індык». Друкаваўся ў газеце «Знамя юности», часопісах «Рабочая змена», «Неман».

У 1987 годзе разам з Мікалаем Чадовічам выпусціў кнігу «Пасёлак на краю Галактыкі», якая была ўдастоена прэміі Ленінскага камсамола Беларусі. У творах Ю. Брайдэра і М. Чадовіча спалучаюцца інтарэс да парадаксальнага сюжэту, жыццевая назіральнасць пісьменнікаў-рэалістаў, талент сатырыкаў.

Неаднаразова з’яўляўся ўдзельнікам семінараў пісьменнікаў-фантастаў у Санкт-Пецярбургу, Ялце, Краснаярску. Многія творы пісьменніка трапілі ў спіс намінантаў на літаратурныя прэміі ў вобласці фантастыкі «Бронзовая улитка», «Интерпрескон», «Странник».

Кнігі Ю. Брайдэра выходзяць тыражамі 12 — 15 тысяч экзэмпляраў. Яны пераведзены на многія мовы свету.

З 1996 года Ю. Брайдэр з’яўляўся членам журы кангрэса фантастаў Расіі «Вандроўнік».

## Узнагароды 
У 1994 годзе за кнігу «Стрэлы Перуна з раздзяляльнымі боегалоўкамі» ў Прыднястроўі Ю. Брайдэр разам з М. Чадовічам атрымаў першую прэмію.

Ю. Брайдэр з’яўляецца лаўрэатам прэміі «Меч Руматы» за раман «Паміж плахай і сякерай» (1998). У 2003 годзе на міжнародным фестывалі фантастыкі «Звездный мост — 2003» яго раман «Цвік у галаве» стаў лаурэатам у намінацыі «Буйная форма», ён быў лепшым сярод 94 раманаў; на 8 кангрэсе фантастаў Расіі гэты раман атрымаў прэмію «Меч у люстэрку». У гэтым жа годзе перамог у конкурсе «Эпіграма-Ф».

## Бібліяграфія 
### Аповесці 
* 1987 — Тэлепатычная стрэльба
* 1988 — Пекла на Венеры
* 1991 — Каін яшчэ не нарадзіўся
* 1991 — Мёртвая вада
* 1994 — Стрэлы Перуна з раздзяляльнымі боегалоўкамі

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Баландин, Р. К. Параллельные миры: Гл.3. : Обретённый и утраченный рай / Р. К. Баландин // Что там, за горизонтом. — Мн.: Эридан, 1995. — С. 140—158.
* Брайдер Юрий Михайлович // Энциклопедия фантастики / Под ред. В.Гакова. — Мн.: ИКО «Галаксиас», 1995. — С.95.
* Шитик, В. Н. Галактика у каждого своя : вечно новые «вечные вопросы» / В. Н. Шитик // Что там, за горизонтом.- Мн.: Эридан, 1995. — С. 7 — 16.
* Целеш, Л. Знакаміты фантаст-зямляк / Лявон Целеш // Літаратура і мастацтва, 2010. — № 16. — С. 15.
* Марчук, Р. Творца з Дзяржынска / Раіса Марчук // Літаратура і мастацтва, 2011. — № 45. — С. 12.

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Беларусі
Аперацыя «Валькірыя»

**Аперацыя «Валькірыя»** () — змова германскага Супраціву, перш за ўсё ваенных вермахта, з мэтай забойства Гітлера, дзяржаўнага перавароту і звяржэння нацысцкага ўрада. Кульмінацыяй змовы стаў няўдалы замах на жыццё Гітлера 20 ліпеня 1944 года. Следствам няўдачы змовы сталі пакаранне большасці яго ўдзельнікаў і рэпрэсіі супраць іншых удзельнікаў нямецкага Супраціву.

У сучаснай Германіі ўдзельнікі змовы лічацца нацыянальнымі героямі, якія аддалі сваё жыццё ў імя свабоды; іх імёнамі названы вуліцы, ім пастаўлены помнікі. У памятныя даты, звязаныя з замахам, праходзяць цырымоніі з удзелам вышэйшых асоб дзяржавы.

## Гл. таксама 
* Выбух у Менскім беларускім тэатры (1943)
* Ваўчынае логава

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падзеі 20 ліпеня
Катэгорыя:Ліпень 1944 года
Катэгорыя:Адольф Гітлер
Катэгорыя:Палітычныя змовы
Катэгорыя:Рух Супраціўлення ў Германіі
Катэгорыя:1944 год у Польшчы
Мукачэўская дыяцэзія

**Мукачэўская дыяцэзія** () — дыяцэзія Рымскай каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Мукачэва, Украіна. Уваходзіць у Львоўскую мітраполію і ахоплівае парафіі і структуры ў Закарпацкай вобласці.

## Гісторыя 
Святы Ян Павел II у 1993 годзе заснаваў апостальскую адміністратуру Закарпацце, апостальскім адміністратарам якой прызначыў тагачаснага нунцыя архібіскупа Антоніа Франка. Яго наступнікам у 1997 годзе стаў біскуп Антал Майнек. Пасля таго, як 27 сакавіка 2002 года Ян Павел стварыў Мукачаўскую дыяцэзію, біскуп Антал стаў яе першым ардынарыем.

## Ардынарыі дыяцэзіі 
* біскуп Антал Майнек (з 2002)
** дапаможны біскуп Мікола Лучок (з 11 лістапада 2019 года)
 

 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:1993 год ва Украіне
Аляксандр Язлавецкі

**Аляксандр Язлавецкі** (, в. Гыбаліўка, Шаргарадскі раён, Украіна) — дапаможны біскуп Кіеўска-Жытомірскай дыяцэзіі. Біскупам Туланы

## Біяграфія 
Пасля паспяховага заканчэння Вышэйшай духоўнай семінарыі ў Гарадку 26 чэрвеня 2004 года прыняў сакрамэнт пасвячэння ў ступені прэзбітэрату. З 2006 года будучы біскуп навучаўся ў Папскім Латэранскім універсітэце ў Рыме, дзе ў 2013 годзе абараніў дактарат па кананічным праве.

Пасля вяртання ва Украіну быў прызначаны віцэ-рэктарам і эканомам семінарыі ў Гарадку, а ў 2014 годзе ўзначаліў гэтую духоўную навучальную ўстанову ў якасці рэктара. З 2018 года займаў пасаду канцлера курыі Кіева-Жытомірскай дыяцэзіі, якая ахоплівае рымска-каталіцкія парафіі Кіеўскай, Жытомірскай, Чаркаскай і Чарнігаўскай вобласцяў Украіны.

18 верасня 2019 года папа Францішак прызначыў дапаможным біскупам Кіеўска-Жытомірскай дыяцэзіі ва Украіне.

Катэгорыя:Кіеўска-Жытомірская дыяцэзія
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Украіны
Нацыянальная галерэя сучаснага мастацтва (Нью-Дэлі)

**Нацыянальная галерэя сучаснага мастацтва** — галерэя ў Нью-Дэлі, Індыя. Заснавана ў 1993 годзе. Яе з’яўленне называюць удалым стартам у фарміраванні калекцый сучасных індыйскіх таленавітых, але часта малавядомых мастакоў. Галерэя дэманструе цікавую і пазнавальную карціну развіцця індыйскага мастацтва XX стагоддзя. Сучаснае мастацтва Індыі прадстаўлена з усіх рэгіёнаў краіны. У зборы галерэі ёсць таксама рэдкія творы жывапісу XIX стагоддзя.

У музеі на высокім узроўні вядзецца даследчая работа, актыўна выкарыстоўваюцца новыя метады і прыёмы экспазіцыйнай дзейнасці. Ад іншых мастацкіх музеяў Нацыянальная галерэя сучаснага мастацтва адрозніваецца тым, што стратэгія яе развіцця скіравана на раскрыццё новых маладых талентаў з розных рэгіёнаў краіны. Галерэя рэгулярна праводзіць часовыя выстаўкі, займаецца выдавецкай дзейнасцю. У ёй вядзецца работа па стварэнні цэнтра вывучэння індыйскага мастацтва і дакументацыйнага цэнтра, мэта якіх — дапамагаць мастацтвазнаўцам, студэнтам і школьнікам у навуковых даследаваннях і адукацыйным працэсе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музеі Індыі
Катэгорыя:Мастацкія галерэі
Катэгорыя:Нью-Дэлі
Віталь Крывіцкі

**Віталь Крывіцкі** (, Адэса, Украіна) — дапаможны біскуп Кіеўска-Жытомірскай дыяцэзіі. Біскупам Туланы

## Біяграфія 
У 1987 годзе пачаў падпольную фармацыю ў родным горадзе пад кіраўніцтвам салезіяніна кс. Тадэвуша Хоппе, уступіўшы ў 1990 годзе ў салезіянскую супольнасць святога Яна Боско. Пасля вучобы ў Кракаўскай духоўнай семінарыі 24 мая 1997 года прыняў святарскае пасвячэнне.

Пастырскае служэнне спачатку здзяйсняў як парафіяльны вікарый у Адэсе (1997—2004). З 2004 года да 2012 года ўзначальваў парафію і салезіянскую супольнасць у Карастышыве на Жытоміршчыне. Далей, на працягу двух гадоў, святар служыў у Пэрэмышлянах на Львоўшчыне, а ў 2014 годзе быў прызначаны пробашчам парафіі святога Пятра ў Адэсе.

Кіеўска-Жытомірская дыяцэзія стала вакантнай пасля нечаканага адыходу ў вечнасць яе папярэдняга ардынарыя арцыбіскупа Пятра Мальчука, што памёр 27 мая 2016 года. 30 красавіка 2017 года, у Ватыкане паведамілі пра тое, што Папа Францішак прызначыў кс. Віталія Крывіцкага біскупам Кіеўска-Жытомірскай дыяцэзіі ва Украіне.

Катэгорыя:Кіеўска-Жытомірская дыяцэзія
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Украіны
Катэгорыя:Салезіяне
Анхель Фернандэс Артымэ

**Анхель Фернандэс Артымэ** (, Луанцо-Гозон Астурыя, Іспанія) — ксёндз, генеральны настаяцель салезіянаў. Доктар пастаральнай тэалогіі, мае ступень ліцэнцыята ў галіне філасофіі і педагогікі.

## Біяграфія 
Першыя законныя шлюбы склаў 3 верасня 1978 года, вечныя шлюбы — 17 чэрвеня 1984 года у Сант’яга-дэ-Кампастэла.

Прэзбітэрскае пасвячэнне атрымаў 4 ліпеня 1987 года ў Леонэ. У 2000 годзе быў абраны інспектарам Леонскай Інспекторыі на шэсць гадоў. Належыў да камітэта, які падрыхтаваў 26-ю Генеральную Капітулу. У 2009 годзе быў прызначаны інспектарам Паўднёвай Аргенціны.

23 снежня 2013 года быў прызначаны настаяцелем новай Інспекторыі ў Іспаніі, але не змог заняць гэтую пасаду, паколькі 25 сакавіка 2014 года на 27-ай Генеральнай Капітуле быў абраны Генеральным настаяцелем салезіянскай сям’і.

На 28-ай Генеральнай Капітуле салезіянаў быў пераабраны на пасаду Генеральнага настаяцеля (2020—2026).

Катэгорыя:Салезіяне
Катэгорыя:Постаці іспанскага каталіцтва
Монтэ Блю

**Монтэ Блю** (, народжаны **Джэрард Мантгомеры Блю Монтэ**; 11 студзеня 1887, Індыянапаліс, Індыяна, ЗША — 18 лютага 1963, Мілуокі, Вісконсін, ЗША) — амерыканскі акцёр тэатра, тэлебачання і кіно.

## Выбарачная фільмаграфія 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Галоўкаўскі сельсавет

**Гало́ўкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Галоўкі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Васілевіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Бабіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Васілевіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Касьянаў

**Касьянаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Мікалаевіч Касьянаў (нар. 1948) — доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар.
* Міхаіл Міхайлавіч Касьянаў (нар. 1957) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.
Салезіяне

**Салезіяне Дона Боска** () — мужчынская рымска-каталіцкая законная супольнасць, якая прысвячае сябе апостальскай і місійнай працы, перад усім службе на карысць моладзі, асабліва беднай і пакінутай. Працуюць у пастаральных і выхаваўчых установах, такіх як школы, прафесійныя навучальныя і выхаваўчыя установы, араторыі, моладзевыя цэнтры, цэнтры пакліканняў, выдавецтвы і інш.

## Гісторыя 
Заснаваныя ў Італіі ў 1859 годзе святым Янам Боска, які ўсё сваё жыццё прысвяціў працы для дабра маладых людзей, выхоўваючы з іх сумленных грамадзян і добрых хрысціян. Ён арганізаваў для іх араторыі (месцы вучобы, гульні, малітвы і працы), а таксама школы, якія давалі магчымасць атрымаць прафесію і вучыцца далей. Са сваіх выхаванцаў Ян Боска заснаваў Таварыства Св. Францыска Сальскага, члены якога пакліканы працягваць справу Айца.

## Салезіяне ў Беларусі 
На сучасную тэрыторыю Беларусі салезіяне прыехалі каля 1920 года і працавалі ў мястэчку Дварэц (Гродзенская вобласць), дзе адкрылі цяслярскую школу.

Зараз на тэрыторыі Беларусі працуе 11 салезіянаў. Асноўныя цэнтры знаходзяцца ў Мінску і Смаргоні. Таксама салезіяне працуюць у Багданаве, Барунах, Бараўлянах, Дзятлаве, Жупранах.

## Наступнікі Дона Боска 
* Анхель Фернандэс Артымэ (з 2014)
Сара Калманаўна Рэйзен

**Сара Калманаўна Рэйзен** (, Койданава Мінскай губерніі — , Нью-Ёрк, ЗША) — паэтка, дзіцячая пісьменніца і перакладчыца.

## Біяграфія 
Пісала на ідыш. З 1933 года жыла ў ЗША. Аўтар шэрагу зборнікаў вершаў і прозы. Першая яе кніга «Сон і ява» выйшла ў Варшаве, другая «Вершы» — у Вільні, трэцяя «Вершы» — у 1955 годзе ў Нью-Йорку. Перакладала на ідыш творы А. С. Пушкіна, І. С. Тургенева, Л. М. Лермантава і інш.

## Літаратура 
* *Валахановіч, А. І.* Пісьменніцкая сям’я з Койданава / А. І. Валахановіч // Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна. — Мінск, 2004. — С. 623.

Катэгорыя:Паэты на ідыш
Марыя Рамера Менесес

**Марыя Рамера Менесес** (, Гранада, Нікарагуа — , Нікарагуа) — благаслаўлёная салезіянка, званая апосталам Коста-Рыкі.

## Біяграфія 
Калі мела 12 гадоў, захварэла на рэўматызм, а яе хуткае выздараўленне прызнана цудам. Адчуваючы пакліканне, ўступае ў кангрэгацыю Дачок Марыі Успамогі Хрысціянам. У 1931 годзе адпраўляецца працаваць ў Сан-Хасэ ў Коста-Рыцы. Там клапацілася аб бедных дзецях і вучыла катэхізісу.

Заснавала спецыяльную вёску для бедных сем’яў, даючы кожнаму з іх свой уласны дом. Дзякуючы яе намаганням у вёсцы быў пабудаваны касцёл у гонар Дзевы Марыі. 2 ліпеня 1977 года яна вярнулася да сясцёр на радзіме, дзе і памерла ад сардэчнага прыступу ва ўзросце 75 гадоў. Праз тыдзень яе цела прывезлі ў Коста-Рыку, дзе ўрачыста і пахавалі.

Беатыфікаваў Папа Ян Павел II 14 красавіка 2002 года.

Катэгорыя:Каталіцкія блаславёныя
Катэгорыя:Салезіяне
Катэгорыя:Постаці Коста-Рыкі
Залман Рэйзен

**Залман Рэйзен** (, Койданава Мінскай губерніі — , СССР) — яўрэйскі пісьменнік.

## Біяграфія 
У 1908 годзе у Варшаве выдаў падрыхтаваны разам са сваім старэйшым братам Абрамам падручнік «Матчына мова». У 1915 годзе пасяліўся ў Вільні. У 1919—1939 гадах працаваў галоўным рэдактарам яўрэйскага штотыднёвіка «Дзень». Шмат гадоў быў старшынёй Саюза яўрэйскіх журналістаў і літаратараў у Вільні. Удзельнічаў у заснаванні розных яўрэйскіх навучальных устаноў, адзін з заснавальнікаў Яўрэйскага навуковага інстытута.

У 1928 годзе два месяцы знаходзіўся ў турме за пратэст супраць уводзін польскімі ўладамі агульнага (у тым ліку і для ўрэяў) дня адпачынку ў нядзелю. 1 кастрычніка 1939 года быў арыштаваны органамі НКУС СССР у Вільні і пасаджаны ў турму. Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны вывезены ў Вілейку.

Памёр у 1941 годзе, абставіны смерці невядомы. Верагодна, загінуў на «этапе», калі вывозілі з Вілейкі.

## Творчасць 
Свой талент прысвяціў галоўным чынам стварэнню і ўдасканаленню навуковай базы ідыша. У 1921 годзе выдаў граматыку, потым шмат іншых прац па яўрэйскай філалогіі. Быў выдатным даследчыкам гісторыі яўрэйскай літаратуры; яго галоўная праца «Лексікон яўрэйскай літаратуры, перыёдыкі і філалогіі» (у 4 тамах, Вільня 1926—1929), дзе падаюцца біяграфічныя звесткі, навуковы аналіз творчасці вядомых яўрэйскіх пісьменнікаў. Для гэтага выдання сам напісаў шмат біяграфічных артыкулаў. У прадмове да пасляваеннага выдання «Лексікона…» (Нью-Ёрк, 1948) З. Рэйзен названы «піянерам і стваральнікам падмурка лексікаграфіі яўрэйскіх пісьменнікаў». У Нью-Ёрку выйшла пашыранае і дапоўненае выданне «Лексікона…» ў 8 тамах. Віленскае выданне змяшчала 347 біяграфій яўрэйскіх пісьменнікаў, ураджэнцаў Беларусі, а нью-ёркскае — каля 450. Залману Рэйзену належыць пераклад «Злачынства і пакаранне» Ф. Дастаеўскага на ідыш.

## Літаратура 
* Валахановіч А. І. Пісьменніцкая сям’я з Койданава // Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна / А. І. Валахановіч.-Мінск,2004.-С. 622—623.

Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Постаці Вільнюса
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Антоні Патоцкі

**Антоні Патоцкі** (, Койданава Мінскай губерніі — , Варшава) — польскі пісьменнік і літаратурны крытык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і Аляксандара Патоцкага і Касыльды з Яблонскіх. Вучыўся ў гімназіях Мінска і Варшавы, вышэйшую адукацыю атрымаў у 1894—1897 гадах у парыжскай Школе палітычных навук. Калі ў Парыжы ўтварылася польскае артыстычна-літаратурнае кола, стаў яго сакратаром.

Акрамя рэдактарскай і публіцыстычнай дзейнасці выконваў розныя функцыі ў эмігранцкіх арганізацыях (Польска-французскі камітэт, Польскае артыстычна-літаратурнае таварыства, Таварыства сацыяльна-культурнай працы для польскай дыяспары ва Францыі. У 1904—1905 гадах выдаваў у Парыжы часопіс «Мастацтва».

У час Першай сусветнай вайны быў віцэ-прэзідэнтам Польскага нацыянальнага саюзу. У 1931 годзе быў камісарам польскага ўраду на сусветнай выставе ў Парыжы. Перад пачаткам вайны вярнуўся ў Варшаву і пасяліўся ў Hotelu Sejmowym.

У 1901 годзе Э. Пашкоўскі напісаў аб Патоцкім аповесць, дзе ён выведзены пад імем Юліка Блоцкага.

## Творчасць 
Быў аўтарам папулярных брашур: «Аб Яне Гутэнбергу і аб тым, як людзі навучыліся пісаць і друкавацца» (1899; 2-е выд., 1927), «Аб Крыштафу Калумбу або аб тым, хто першым адкрыў Амерыку» (1925). Аўтар зборніку апавяданняў «Martosia i my» (1899) і інш., крытычных артыкулаў. У 1925 г. адзначаны Ордэнам Ганаровага легіёну. У 1935 годзе адзначаны Залатым акадэмічным лаўрам Польскай акадэміі літаратуры.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Валаханович, А. И. Родина Потоцкого Антона Александровича // Валаханович А. И., Кулагин А. Н. Дзержинщина: прошлое и настоящее. — Минск, 1986. — С. 146—147.
* Патоцкі Антон Аляксандравіч // Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна. — Мінск, 2004. — С. 263.

Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Польшчы
Рэйзен

**Рэйзен** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Абрам Рэйзен (1876—1953) — навэліст, паэт і журналіст.
* Залман Рэйзен (1887—1941) — яўрэйскі пісьменнік.
* Калман Рэйзен (1848—1921) — яўрэйскі самавук.
* Сара Калманаўна Рэйзен (1885—1974) — паэтка, дзіцячая пісьменніца і перакладчыца.
Ян Боска

**Ян Боска** (— , Турын) — святар, педагог, пісьменнік і журналіст

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў беднай сялянскай сям’і ў Бекі недалёка ад Турына, у італьянскай правінцыі П’емонт. Яго бацькі Франчэска Боска і Маргарыта Ак’ена пры хрышчэнні далі свайму малодшаму сыну два імя: Ян Мельхіёр. У сям’і Боска было ўжо двое старэйшых сыноў: Антоніа, сын Франчэска Боска ад першага шлюбу, і Джузэпэ, сын Франчэска і Маргарыты. Калі Яну было 2 гады, яго бацька памёр. Выхаваннем дзяцей пачала займацца маці Маргарыта.

Скончыў сярэднюю школу, у 1835 годзе ён паступіў у семінарыю ў К’еры і праз шэсць гадоў ён атрымаў святарскія пасвячэнні.

У раёне Вальдока заснаваў араторый — месца, дзе хлопцы маглі навучыцца чытаць і пісаць, харчавацца і праводзіць вольны час — адчуваць сябе, як дома. Вучыў іх маліцца і заклікаў часта прыступаць да сакраменту споведзі і святой Камуніі. У 1859 годзе ён заснаваў Таварыства Св. Францыска Сальскага — новую законную супольнасць, якую звычайна называюць Салезіянамі ксяндза Боска.

Памёр 31 студзеня 1888 года ва ўзросце 73 гадоў. Папа Пій XI беатыфікаваў 2 чэрвеня 1929 года, а праз 5 гадоў, 1 красавіка 1934 года, кананізаваў яго

Катэгорыя:Постаці італьянскага каталіцтва
Катэгорыя:Салезіяне
Катэгорыя:Заснавальнікі манаскіх ордэнаў
Катэгорыя:Кананізаваныя ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя XIX стагоддзя
Катэгорыя:Англіканскія святыя
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Ціт Земан

**Ціт Зэ́ман** (, Вайнары — , Браціслава) — славацкі рымска-каталіцкі святар, мучанік.

## Біяграфія 
Ціт быў старэйшым з 10 дзяцей сям’і Зэман.

У 1932 годзе склаў манаскія абяцанні, а ў 1940 годзе прыняў святарскія пасвячэнні. Дапамагаў будучым святарам пераадольваць «жалезную заслону» ў кірунку Турына. Таксама аказваў і дыяцэзіяльным кандыдатам да святарства. Пасля двух паспяховых экспедыцый быў затрыманы, спрабуючы пераправіць трэцюю экспедыцыю ў красавіку 1951 года. Быў арыштаваны, 12 гадоў быў вязнем і 5 гадоў прабываў на свабодзе пад умоўна-датэрміновым вызваленнем.

Быў рэабілітаваны ў 1991 годзе.

30 верасня 2017 года ў Браціславе (Славакія) адбылася якога беатыфікацыя.

 
Катэгорыя:Салезіяне
Катэгорыя:Каталіцкія святары
Катэгорыя:Каталіцкія блаславёныя
Катэгорыя:Выпускнікі Папскага Грыгарыянскага ўніверсітэта
Аляксандр Раманавіч Бяляеў

**Аляксандр Раманавіч Бяляеў** (; 4 (16) сакавіка 1884 — ) — рускі і савецкі -фантаст, рэпарцёр, юрыст. Адзін з заснавальнікаў савецкай навукова-фантастычнай літаратуры, першы з савецкіх пісьменнікаў, які цалкам прысвяціў сябе гэтаму жанру. Сярод найбольш вядомых яго раманаў: «Галава прафесара Доўэля», «Чалавек-амфібія», «Арыель», «Зорка КЭЦ» і многія іншыя (усяго больш за 70 навукова-фантастычных твораў, у тым ліку 17 раманаў).

Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты СССР
Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Ахвяры блакады Ленінграда
Паплавок шэры

**Таўкачык**, **паплавок шэры** (*Amanita vaginata*) — базідыяльны шапкавы грыб роду  сямейства .

## Народныя назвы 
Вужовік шэры, таўкачык, грыб воўчы, грыб сабачы, грыб вужачы, грыб жабечы, грыб мышыны, вужоўка.

## Батанічнае апісанне 
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Дыяметр шапкі складае 3—8 см. Шапка грыба гладкая, шэрая або шаравата-бураватая, часам з белымі шматкамі, спачатку шыроказваночкавай формы, затым становіцца амаль пляскатай з невялікім бугарком. Край шапкі прамы, рубчасты. Мякаць тонкая, мяккая, белая, без асаблівага паху, прыемная на смак. Пласцінкі свабодныя, частыя, шырокія, белага колеру. Ножка грыба 6—12 см у даўжыню і 1—2 см у дыяметры, булавападобнай формы, полая, белага колеру, гладкая. Каля асновы ножкі маецца шырокая, свабодная, белаватая похва падобнай на мяшок формы. Споры круглыя, гладкія, бясколерныя.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Пашыраны ў Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы, у Еўразіі, на многіх астравах. Распаўсюджаны ў Польшчы, на Беларусі грыб сустракаецца пераважна ў хваёвых лясах амаль паўсюдна. Пладовыя целы з’яўляюцца паасобку або групамі ў ліпені—верасні.

Малавядомы ядомы грыб.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Грыбы і грыбная кулінарыя: папулярны энцыклапедычны даведнік / Г. Сяржаніна, І. Яшкін. — Мінск: Беларуская асацыяцыя кулінараў, 2005. — 387 с. — ISBN 985-6081-34-3.
* 

Катэгорыя:Мухамор
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Катэгорыя:Грыбы Еўразіі
Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Грыбы Афрыкі
Катэгорыя:Грыбы Аўстраліі
Касцёл Святога Пятра (Адэса)

**Касцёл Святога Пятра** — мураваны касцёл у Адэсе.

## Гісторыя 
Касцёл быў пабудаваны ў пачатку ХХ стагоддзя ў стылі італьянскага барока. Гэта адзіная рымска-каталіцкая святыня на поўдні Украіны, якая не закрывалася і працягвала дзейнічаць нават у часы бязбожнага савецкага рэжыму. У гэтым касцёле прымалі сакраменты як мясцовыя вернікі, так і католікі з суседняй Малдовы. Тут служыў святар кс. Тадэвуш Хопэ.
 
Адэская парафія св. Пятра сёння налічвае каля 300 вернікаў. Набажэнствы ў касцёле праходзяць на ўкраінскай, рускай, польскай і англійскай мовах.

З’яўляецца адной з трох малых базілік ва Украіне.

Катэгорыя:Касцёлы Украіны
Катэгорыя:Храмы Святога Пятра
Катэгорыя:Храмы Адэсы
Катэгорыя:Адэска-Сімферопальская дыяцэзія
Катэгорыя:Малыя базілікі
Катэгорыя:1913 год ва Украіне
Міхал Антоній Крышпін-Кіршэнштэйн

**Міхал Антоній Крышпін-Кіршэнштэйн** (? — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Крышпінаў-Кіршэнштэйнаў. Сын Гераніма і Ганны з Млоцкіх, дачкі аршанскага старосты Андрэя Млоцкага.

Цівун паюрскі, генерал літоўскай артылерыі ў 1668—1673 гадах, пісар польны літоўскі з 1673 года.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Цівуны паюрскія
Катэгорыя:Генералы літоўскай артылерыі
Катэгорыя:Пісары польныя літоўскія
Крыстабаль Лопес Рамера

**Крыстабаль Лопес Рамера** (нар. , Вэлес-Рубіо, Андалусія) — іспанскі рымска-каталіцкі клірык, арцыбіскуп.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння сярэдняй школы ў горадзе Гэрона ён паступіў у семінарыю салезіянскага таварыства ў Барселоне, дзе вывучаў філасофію (1973‒1975) і тэалогію (1975‒1979). Атрымаў ступень бакалаўра навук камунікацыі ў галіне журналістыкі ў аўтаномным універсітэце Барселоны (1982).

Першыя манаскія абяцанні склаў 16 жніўня 1968 года, а вечныя абяцанні — 2 жніўня 1974 года. Святарскае пасвячэнне атрымаў 19 мая 1979 года.

Пасля святарскага пасвячэння выпаўняў разнастайныя функцыі. У 1979‒1984 гадах працаваў з імігрантамі ў Ля Вэрнэда ў Барселоне; ў 1984‒1986 гадах кіраваў моладзевым душпастырствам у салезіянскім каледжы ў Асунсьёне (Парагвай). У 1986‒1992 гадах быў інспектарыяльным дэлегатам па справах моладзевага душпастырства пакліканняў у Асунсьёне, а таксама праз 12 месяцаў з 1991 года выпаўняў функцыю галоўнага рэдактара Салезіянскага Бюлетэня ў Асунсьёне. У 1992‒1994 гадах выконваў абавязкі пробашча ў Асунсьёне, а праз наступныя шэсць гадоў быў інспектарам парагвайскай інспекторыі. Пазней, з 2000 года выпаўняў абавязкі дырэктара супольнасці, таксама адказваў за моладзевае душпастырства і навучаў у каледжы ў Асунсьёне. У 2002—2003 гадах распазнаў місійнае пакліканне і працаваў у Парагваі. Праз наступных восем гадоў быў дырэктарам супольнасці, адказным за парафіяльнае і школьнае душпастырства ў цэнтры прафесійнага навучання ў горадзе Кенітра ў Марока. У 2011 годзе быў прызначаны інспектарам балівійскай інспекторыі, а з 2014 года прыняў абавязкі іспанскага настаяцеля інспекторыі Марыі Успамогі Хрысціянаў.

У 2018 годзе быў прызначыны арцыбіскупам дыяцэзіі Рабат у Марока.
 

Катэгорыя:Салезіяне
Катэгорыя:Кардыналы Іспаніі
Чарняўская цукровая мануфактура

**Чарня́ўская цукровая мануфактура** — мануфактура, дзейнічаўшая ў 1852—1862 гадах у вёсцы Чарняўка (цяпер у Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі).

Мануфактура вырабляла цукровы пясок з буракоў уласнай вытворчасці. Абсталяванне складалася з паравога рухавіка, 2-х гідраўлічных прэсаў, 15 каткоў і інш.

У 1860—1861 гадах на мануфактуры было выраблена 1040 пудоў цукру, які пастаўляўся ў Віцебскую, Мінскую, Магілёўскую і Палтаўскую губерні.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мануфактуры Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Хоцімскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1852 годзе
Катэгорыя:1852 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1862 годзе
Сулу

**Сулу** значыць:

* **Сулу** — мора ў Ціхім акіяне
* **Сулу** — архіпелаг на поўдні Філіпінаў
* **Сулу** — гістарычная дзяржава ў Паўднёва-Усходняй Азіі
Эдуард Кава

**Эдуард Кава** (, в. Мастыска, Львоўская вобласць, Украіна) — дапаможны біскуп Львоўскай архідыяцэзіі.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння школы ўступіў у Ордэн канвентуальных францішканаў. У 1997 годзе склаў першыя манаскія абяцанні, пасля чаго два гады вывучаў філасофію ў семінарыі ордэна ў Кракаве. З 1999 года па 2003 год вучыўся ў Вышэйшай духоўнай семінарыі «Марыя — Каралева Апосталаў» у Санкт-Пецярбургу і жыў у мясцовым манастыры св. Антонія Цудатворца канвентуальных францішканаў.

Прэзбітэрскае пасвячэнне 1 чэрвеня 2003 года ўдзяліў Мітрапаліт Тадэвуш Кандрусевіч у Расіі.

Айцец Эдуард Кава нёс служэнне ва Украіне і з’яўляўся дэлегатам кракаўскай правінцыі свв. Антонія і Якуба Ордэна канвентуальных францішканаў ва Украіне.

21 чэрвеня 2017 года ў Львове Мітрапаліт мечыслаў Макшыцкі ўдзяліў біскупскае пасвячэнне а. Эдуарду Каву, якога Папа Францішак прызначыў дапаможным біскупам Львоўскай архідыяцэзіі.

Катэгорыя:Львоўская архідыяцэзія
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Украіны
Катэгорыя:Францысканцы
Кястуціс Кевалас

**Кястуціс Кевалас** (нар. , Каўнас, Літва) — архібіскуп Каўнаскай архідыяцэзіі.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння сярэдняй школы з 1990 года па 1992 год навучаўся на факультэце радыёэлектронікі Каўнаскага тэхналагічнага ўніверсітэта.

У 1993 годзе паступіў у Каўнаскую вышэйшую духоўную семінарыю, дзе вывучаў філасофію і тэалогію да 1997 года, пасля чаго працягнуў вучобу ў семінарыі Найсвяцейшай Панны Марыі ў Балтымары ў Злучаных Штатах Амерыкі.

Завяршыўшы фармацыю і абараніўшы ліцэнцыят па тэалогіі, 29 чэрвеня 2000 года прыняў прэзбітэрскае пасвячэнне.

Быў прызначаны кіраўніком прапедэўтычнага (падрыхтоўчага) курсу ў Мітрапалітальнай семінарыі і адказным за душпастырства моладзі ў Каўнаскай архідыяцэзіі.

З 2002 года выкладаў маральную тэалогію на тэалагічным факультэце Каўнаскага ўніверсітэта імя Вітаўта Вялікага. 18 студзеня 2008 года ў гэтай навучальнай установе абараніў доктарскую дысертацыю па тэалогіі.

З чэрвеня 2005 года па жнівень 2006 года быў духоўным айцом у Каўнаскай семінарыі, пасля чаго на працягу года працягваў навучанне ў Злучаных Штатах Амерыкі.

Вярнуўшыся на радзіму, з 2007 года па 2012 год выконваў душпастырскія абавязкі пры каўнаскай катэдры і быў спаведніком у семінарыі. 8 лютага 2010 года быў прызначаны праграмным дырэктарам «Радыё Марыя» ў Літве.

27 верасня 2012 года быў менаваны дапаможным біскупам Каўнаскай архідыяцэзіі. Біскупскае пасвячэнне прыняў 24 лістапада 2012 года.

Прызначаны 20 красавіка 2017 года біскупам-каад’ютарам Цяльшэйскай дыяцэзіі, 18 верасня таго ж года стаў біскупам Цяльшэйскім.

19 лютага 2020 года Папа Францішак менаваў новым архібіскупам-мітрапалітам Каўнаскім.

Катэгорыя:Каўнаская архідыяцэзія
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Літвы
Нікаля Лерну

**Нікаля Лерну** (, Курбевуа, Францыя) — біскуп дыяцэзіі Канстанціны.

## Біяграфія 
У 2004 годзе ён прыняў прэзбітэрскае пасвячэнне для Туніскай архідыяцэзііі. З Тунісам ён пазнаёміўся яшчэ да паступлення ў семінарыю і быў захоплены гэтай краінай, дзе з 1997 года па 1999 год выкладаў матэматыку. Менавіта там ён адчуў пакліканне да святарства і паступіў у Французскую семінарыю ў Рым. Усё яго святарскае служэнне прайшло ў Тунісе, дзе з 2012 года ён быў апостальскім вікарыем.

8 лютага 2020 года ў катэдры святога Вінцэнта дэ Поля ў сталіцы Туніса прыняў біскупскае пасвячэнне. Пасвяціў яго арцыбіскуп Рабата Крыстабал Лопэс Ромэро разам з іншымі іерархамі, сярод якіх быў і Алжырскі арцыбіскуп Поль-Жак-Мары Дэфарж. Гэта было першае біскупскае пасвячэнне з 1962 года і першае пасля падпісання ў 1964 годзе паміж Святым Пасадам і Тунісам пагаднення Modus vivendi (спосаб жыцця).

Катэгорыя:Каталіцтва ў Алжыры
Казімір Францішак Крышпін-Кіршэнштэйн

**Казімір Францішак Крышпін-Кіршэнштэйн** (? — да 2 сакавіка 1731) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Крышпінаў-Кіршэнштэйнаў. Сын Марціна Міхала і Яны з Валадковічаў, дачкі новагародскага ваяводы Крыштафа Валадковіча.

Стараста плунгянскі з 1699 года, цівун гандынскі, харужы надворны літоўскі ў 1706—1707 гадах; пасол на соймы 1699, 1701—1702 гадоў.

У Паўночную вайну камандаваў дывізіяй. У 1706 годзе перайшоў на бок шведаў і караля Станіслава Ляшчынскага, ад якога атрымаў урад стражніка вялікага літоўскага (1708—1709). Ваяваў супраць расійскіх войск на Беларусі. У 1709 годзе эмігрыраваў у Прусію. У 1711 годзе ўдзельнічаў у няўдалым паходзе на Вялікае Княства Літоўскае. Пасля выехаў у Бендэры. У 1713 годзе прызначаны Ляшчынскім дыпламатычным прадстаўніком у Стамбуле, дзе займаўся падрыхтоўкай турэцка-татарскага паходу на Рэч Паспалітую. У 1714 годзе ў рангу генерал-лейтэнанта паступіў на службу ў шведскую армію. Падтрымліваў шырокія дыпламатычныя кантакты для шведска-расійскага збліжэння.

У 1721 годзе пасля амністыі вярнуўся на радзіму. Пасол на сойм 1722.

## Літаратура 
* 
* Tadeusz Wasilewski, Andrzej Kazimierz Kryszpin-Kirszensztein, w: Polski Słownik Biograficzny, 1970, t. XV, s. 496—497.

Казімір Францішак
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Катэгорыя:Цівуны гандынскія
Катэгорыя:Старосты плунгянскія
Катэгорыя:Харунжыя надворныя літоўскія
Катэгорыя:Ваенныя Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Памерлі ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XVII стагоддзі
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Стражнікі вялікія літоўскія
Аперацыя «Разам наперад»

**Аперацыя «Разам наперад»** (, ) — ваенная аперацыя кааліцыі ў Іраку, праведзеная з мэтай выбіць з Багдаду паўстанцаў і прыпыніць міжканфесійныя сутыкненні. План аперацыі быў абвешчаны 14 чэрвеня 2006 г. прэм’ер-міністрам Нуры аль-Малікі і прызначаўся для павышэння ўмоў бяспекі ў горадзе. Аперацыя «Разам наперад» планавалася як аперацыя, якую ўзначальвалі ў першую чаргу іракцы, але пры падтрымцы кааліцыі. Асноўныя палажэнні ўключалі каменданцкі час з 21:00 да 6:00, узмацненне кантрольна-прапускных пунктаў і патрулявання, а таксама далейшыя абмежаванні на перавозку зброі. Акрамя таго, іракскія і кааліцыйныя войскі пачалі праводзіць налёты на тэрарыстычныя ячэйкі і спрабаваць сарваць паўстанцкую дзейнасць шляхам актыўных місій супраць меркаваных месцаў базавання паўстання. Аднак, нягледзячы на ​​высокую ацэнку на момант увядзення, план не здолеў павысіць бяспеку ў сталіцы, паколькі высокі ўзровень гвалту працягваўся:  не спыніліся не выбухі (па меншай меры чатыры такія атакі з 40 і больш загінулымі ў адбыліся за адзін тыдзень), ні міжканфесійны гвалт.

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Іракскай вайны
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Канфлікты 2006 года