Штэдэль

**Штэдэль** (), афіцыйна **Штэдэлеўскі мастацкі інстытут і Гарадская галерэя** () — мастацкі музей у Франкфурце-на-Майне, адзін з найбольш значных збораў мастацтва ў Германіі.

У музеі зберагаецца больш за  карцін (каля 900 з якіх у дзейнай экспазіцыі) і 600 скульптур, збор графікі каля  аркушаў. Сховішчы Штэдэля таксама ўключаюць 600 скульптур, 500 фатаграфій і бібліятэку з 100 000 тамамі.

Калекцыя музея ўключае паміж іншага працы Лукаса Кранаха, Альбрэхта Дзюрэра, Сандра Бацічэлі, Рэмбранта, Яна Вермеера, Клода Манэ, Пабла Пікаса, Эрнста Людвіга Кірхнера, Макса Бекмана, Фрэнсіса Бэкана і Герхарда Рыхтэра.

## Гісторыя 
Штэдэлеўскі мастацкі інстытут быў заснаваны ў 1816 годзе франкфурцкім банкірам і мецэнатам Ёганам Фрыдрыхам Штэдэлем, які завяшчаў інстытуту свой дом, выстаўленую там калекцыю твораў, а таксама фінансавыя актывы. Мэтай інстытуту было захаванне адкрытай для грамадскасці калекцыі і падрыхтоўка мастакоў у прылучанай мастацкай школе.

У 1833 годзе, пасля ўрэгулявання спрэчак вакол тастаменту Штэдэля, калекцыя была перамешчана ў адмысловы выставачны будынак. У 1878 годзе Штэдэлеўскі мастацкі інстытут зноў пераехаў, на гэты раз на бераг Майна, дзе быў пабудаваны новы будынак для музея, у якім музей размешчаны па сённяшні дзень. Для фінансавай падтрымкі музея выдавец Франкфурцкай Газеты (*Frankfurter Zeitung*) Леапольд Зонэман (*Leopold Sonnemann*) заснаваў у 1899 годзе грамадскае аб'яднанне Штэдэлеўскі музей, якое сёння налічвае больш за 6000 членаў.

Падчас Другой сусветнай вайны, музейная калекцыя была схавана ў розных месцах Франкфурта і ў яго ваколіцах. Будынак музея, на рагу якога былі пабудаваныя зенітныя вежы, быў, аднак, сур'ёзна пашкоджаны ў выніку паветраных налётаў. Паваенная рэканструкцыя Штэдэля была завершана ў 1963 годзе.

З 2009 па 2012 год праводзіліся будаўнічыя работы, у выніку якіх будынак музея атрымаў падземнае пашырынне (каля 3000 кв.м. дадатковай плошчы) для прэзентацыі сучаснага мастацтва. Штэдэль быў зноў адкрыты 22 лютага 2012.

## Галерэя 
### Старыя майстры 

File:Simonetta Vespuci as a Nymph by Sandro Botticelli - Städel - Frankfurt am Main - Germany 2017.jpg|*Жаночы ідэал*, Сандра Бацічэлі, каля 1480
File:Bellini, Madonna mit Kind, Johannes dem Täufer und der heiligen Elisabeth.jpg|*Мадонна з дзіцём, Янам Хрысціцелем і Святой Лізаветай*, Джавані Беліні, пачатак 16 ст.
File:Pietro Perugino 056.jpg|*Мадонна з дзіцём і Янам Хрысціцелем*, Перуджына і Рафаэль, перад 1500
File:Lucca Madonna by Jan Van Eyck - Städel - Frankfurt am Main - Germany 2017.jpg|*Лука Мадонна*, Ян ван Эйк, каля 1437/1438
File:Bosch Ecce homo.jpg|*Ecce Homo*, Іеранім Босх, каля 1480/1490
File:Hans Holbein d. J. 056.jpg|*Партрэт Джорджа Саймана Карнуола*, Ганс Гольбейн Малодшы, каля 1535/1540
File:Lucas Cranach d. Ä. 071.jpg|*Венера*, Лукас Кранах Старэйшы, 1532
File:Johannes Vermeer - The Geographer - Google Art Project.jpg|*Географ*, Ян Вермеер, 1669
File:Rembrandt Blendung Simsons@Städel Museum Frankfurt20170818.jpg|*Асляпленне Самсона*, Рэмбрант ван Рэйн, 1636

### Мадэрн 

File:1869 Courbet Die Woge anagoria.JPG|*Хваля*, Гюстаў Курбэ, 1869/1870
File:Courbet Frankfurt.jpg|*Выгляд Франкфурта-на-Майне са Старога моста з боку Заксэнхаўзэна*, Гюстаў Курбэ, 1858
File:The Luncheon by Claude Monet - Städel - Frankfurt am Main - Germany 2017.jpg|*Сняданак*, Клод Манэ, 1868
File:Edouard Manet 012.jpg|*Гульня у кракет*, Эдуард Манэ, 1873
File:1872 Degas Die Ochestermusiker anagoria.JPG|*Музыканты*, Эдгар Дэга, 1870/1871
File:Pierre-Auguste Renoir 015.jpg|*У канцы сняданку*, П’ер Агюст Рэнуар, 1879
File:1911 Marc Liegender Hund im Schnee anagoria.JPG|*Сабака ў снезе*, Франц Марк, 1911
File:Johann Heinrich Wilhelm Tischbein - Goethe in the Roman Campagna - Google Art Project.jpg|*Гётэ ў Рымскай Кампанье*, Ёган Генрых Вільгельм Tышбайн, 1911

### Графічная калекцыя 

Image:Tizian, Studie für den heiligen Sebastian des Hochaltars.gif|*Эцюд для алтара Св. Себасцьяна*, Тыцыян, перад 1522
Image:Dürer Melancholia I.jpg|*Меланхолія*, Альбрэхт Дзюрэр, 1514
Image:Rembrandt, Der trunkene Lot.gif|''П'яны Лот*, Рэмбрандт ван Рэйн, 1630/1631

### Скульптуры 

File:Staedel-Frankfurt-Eva-von-Auguste-Rodin-Ffm-040.jpg|*Ева*, Агюст Радэн, каля 1881
File:Staedel-auguste-renoir-1908-coco-002.jpg|*Како*, П’ер Агюст Рэнуар, 1908
File:1921 Kirchner Trauriges nacktes Mädchen anagoria.JPG|*Аголеная дзяўчына*, Эрнст Людвіг Кірхнер, 1921
File:Frankfurt Städel Skulpturengarten Volkmann Reiter 2.jpg| *Вершнік'', Артур Фолькман, 1910/11

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Музеі Франкфурта-на-Майне