open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чысцік балотны

**Чы́сцік балотны** (*Stachys palustris*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Назвы 
Чысцік балотны, галавенька, воўчая крапіва, воўчая мята, зябра палявая, жывічка, чыстацел.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая карэнішчавая расліна вышынёй 30—110. Расце на вільготных лугах, узлесках, балотах, у прыбярэжных хмызняках, па берагах вадаёмаў і як пустазелле. Цвіце ў чэрвені—верасні.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая, меданосная расліна. Пустазелле. Клубні чысціка балотнага ўжываюць у ежу.

## Літаратура 
*  — С. 357.
* 

## Спасылкі 
* 
* Сорные растения. *Stachys palustris* L. - Чистец болотный. // Агроэкологический атлас России и сопредельных стран: экономически значимые растения, их болезни, вредители и сорные растения
* Чистец // Проект «Архив природы России» 


Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Гародніна
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Мезатрофы

**Мезатро́фы** (ад &nbsp;— «сярэдні, прамежкавы» і &nbsp;— «ежа, жыўленне») — расліны, сярэдне патрабавальныя да наяўнасці ў глебе элементаў мінеральнага жыўлення. Займаюць прамежкавае становішча паміж алігатрофамі і эўтрофамі. Да мезатрофаў адносяць зялёныя імхі, некаторыя драўняныя пароды (напрыклад, елка), з кусцікаў — чарніцы, брусніцы, а таксама нешматлікія травяністыя расліны, што растуць пад полагам цёмнахвойнага лесу (напрыклад, кісліца, майнік і інш.).

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Экалогія раслін
Мезафіты

, Італія]]
**Мезафі́ты** (ад &nbsp;— сярэдні, прамежкавы +  — расліна) — расліны, што знаходзяцца ва ўмовах з дастатковай (не празмернай) колькасцю вады ў глебе. Прамежкавая група паміж ксерафітамі і гіграфітамі. Пашыраны ў лясах тропікаў і субтропікаў, ва ўмераных паясах, напрыклад, лістападныя дрэвы і кусты (напрыклад, бук, бэз, ляшчына), большасць лугавых (канюшына, цімафееўка і інш.), лясных (кісліца, ландыш і інш.) траў, часам эфемеры. На адкрытых, асветленых месцах мезафіты маюць рысы святлолюбівых раслін, у цяністых — ценевынослівых.

Мезафіты патрабуюць больш-менш бесперапыннага водазабеспячэння ў перыяд вегетацыі. Яны не пераносяць працяглую засуху; ксерамарфізм у іх адсутнічае ці недастаткова развіты; у надзвычайных умовах хутка страчваюць вільгаць і завядаюць. Да недоўгачасовых перыядаў засушлівага надвор’я большасць мезафітаў лёгка адаптуецца, але перыядычна паўтаральныя засушлівыя цыклы і працяглыя перыяды абязводжвання могуць прывесці да завядання, парушэнняў на клетачным узроўні — плазмолізу і гібелі раслін. У мезафітаў у сярэднім умераная патрэбнасць у вадзе, але можа шырока вар’іравацца ў залежнасці ад віда. У катэгорыі мезафітаў няма прыкмет спецыфічнай марфалагічнай адаптацыі, аднак яны звычайна маюць добра развітую каранёвую сістэму з галінаванымі каранямі, а таксама шырокае, плоскае і зялёныяае лісце, форма якога вельмі разнастайная. Лісце больш тонкае ў параўнанні з ксерафітамі, часам з большай колькасцю вусцеек на ніжніх баках лісця, з тонкай кутыкулай, валаскі на лісці рэдкія ці адсутнічаюць. У тканках ліста звычайна добра структуравана аднаслаёвая парэнхіма, таксама як і слой эпідэрмісу ў верхняй і ніжняй частцы ліста.

Да мезафітаў таксама адносяць большасць эфемераў — аднагадовых раслін, які растуць у паўпустынных і пустынных зонах і завяршаюць свой жыццёвы цыкл за вельмі кароткі прамежак часу (2—4 месяцы), гэта значыць за зімова-веснавы сезон, калі выпадае дастатковая колькасць ападкаў.

Пераважная большасць сельскагаспадарчых культур, у тым ліку найважнейшыя злакавыя (кукуруза цукровая, пшаніца) — мезафіты. У флоры Беларусі мезафіты складаюць самую вялікую групу - 574 віды (39,7 % ад усіх відаў вышэйшых раслін). 

## Гл. таксама 
* Ксерафіты
* Склерофіты
* Гіграфіты

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Экалогія раслін
Юзафполле (парк)

**Юзафполле** — парк у горадзе Талачыне Віцебскай вобласці, прызначаны для адпачынку гараджан і гасцей, правядзення святаў і іншых масавых мерапрыемстваў. У канцы ХІХ стагоддзя ў паўднёва-заходняй частцы Талачына быў створаны сядзібны комплекс «Юзафполле», ад якога захаваліся значныя пасадкі пейзажнага парку, невялікая сажалка, гаспадарчая пабудова (маслабойня) з чырвонай цэглы.

## Апісанне 
Парк з’яўляецца адзіным са старэйшых у Беларусі, размясціўся на паўднёвай ускраіне Талачына, дзе рака Друць робіць плаўны выгін, падковай агінаючы заходнюю частку парку. Тэраса адрозніваецца і рознабаковасцю форм рэльефу. Яго своеасаблівасць і вызначыла асаблівасць пабудовы сядзібы. Яе парадная частка нясе рысы класічнай планіроўкі. Яна размешчана на ўзвышэнні, на восі выгіну Друці, чым забяспечваецца бачнасць маляўнічых перспектыў: паварот ракі, рэчышча, поймы з прыгожымі вятроўнікавымі асацыяцыямі, зарэчныя далі.

У аснову кампазіцыі парку, які параўнальна добра захаваўся ў колішніх межах, пакладзены прынцып чаргавання дрэвавых груп, невялікіх масіваў з палянкамі. У складзе парку выдзяляюцца дзве часткі. Паўночна-ўсходняя (да выгіну ракі) прадстаўлена лагчынападобным паніжэннем, якое плаўна спускаецца да рэчышча ракі, у цэнтры яго паляна. Яна мае зрэзаны контур, маляўнічыя ўзлескі. У яе афармленні выкарыстоўваюцца клумбы і букетныя пасадкі. Захавалася дзве клумбы. Дыяметр першай — 11 м, яна няправільнай формы, ліпы — у два кругі; дыяметр другой — 9 м, захавалася 14 ліп.

Паўночны кут парку засаджаны ліпамі, адзінкавымі клёнамі, сасной, бярозай, ёлкай.

Другая, паўднёвая частка парка, выцягнута ўздоўж крутога берага Друці і забалочанага паніжэння. Кампазіцыйным цэнтрам гэтай часткі з’яўляецца брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан, дзе ў 1960 годзе ўстаноўлены помнік.

Па грэбені тэрасы праходзіць прагулачная дарожка. Па схіле, нібы вартавыя, узвышаюцца векавыя сосны. У цэлым, хаця парк увайшоў у межы горада, ён прасторава адасоблены ад яго, надзелены прыемнай адметнасцю цішыні, ізаляванасці, адзіноты і разам з тым звязаны з акаляючымі краявідамі.

З пабудоў сядзібы захавалася збудаванне маслабойні з чырвонай цэглы, у цяперашні час дабудаванае і прыстасаванае для патрэб прадпрыемства «Мара».

## Літаратура 
* Адметныя мясціны, душэўныя людзі // Наша Талачыншчына. — 2009. — 19 верас. — С. 3.
* Парк Юзефполье // Толочинский район : [фотоальбом]. — Новополоцк : Молодечкин О. В., 2015. — С. 4.
* Шнэйдар, А. Старадаўнія паркі раёна / А. Шнэйдар // Сцяг Ільіча (Талачын). — 2000. — 2 жн. — С. 2 ; 5 жн. — С. 2.
* Юзефполье // Синеокая Толочинщина : История. Экономика. Культура. Памятные места / А. А. Шнейдер. — Минск : Бизнесофсет, 2009. — С. 49.

Катэгорыя:Паркі Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Талачына
Мішэль Шарль Дзюр’е дэ Мезанёў

**Мішэль Шарль Дзюр’е дэ Мезанёў** (; 1796—1878) — французскі ваенны дзеяч і батанік, які працаваў у Бардо.

## Біяграфія 
Мішэль Шарль Дзюр’е нарадзіўся 7 снежня 1796 года ў камуне Сен-Этроп-дэ-Борн у французскім дэпартаменце Ло і Гарона.

Вучыўся ў ваеннай школе Брыен, затым перайшоў у Сен-Сір, дзе стаў лейтэнантам. З 1813 года служыў у французскай арміі, удзельнічаў у ваенных паходах у Францыі і Іспаніі.

У 1823 годзе Дзюр’е прыняў удзел ва ўзяцці форта Тракадэро, які завяршыў грамадзянскую вайну ў Іспаніі.

У 1825 годзе Мішэль Шарль зацікавіўся альгалогіяй, стаў вывучаць прыбярэжныя водарасці. Дзюр’е дэ Мезанёў прыняў удзел у Марэйскай экспедыцыі французскай арміі, дзе служыў да 1848 года. У 1835 годзе ён падарожнічаў па Іспаніі і Партугаліі, даследаваў мясцовую флору. У 1840—1844 гадах Дзюр’е браў удзел у навуковай экспедыцыі ў Алжыр, дзе сабраў мноства ўзораў бяскветкавых раслін.

З 1858 па 1876 гады Дзюр’е дэ Мезанёў працаваў дырэктарам Батанічнага саду Бардо, з 1867 па 1877 гады ён быў прафесарам Універсітэта Бардо. Мішэль Шарль Дзюр’е памёр 20 лютага 1878 года.

Узоры вышэйшых раслін, сабраныя Дзюр’е, захоўваюцца ў Парыжскім нацыянальным гербарыі ў Музеі прыродазнаўчай гісторыі (P). Узоры імхоў, грыбоў і водарасцей захоўваюцца ў Крыптагамічным гербарыі Музея (PC).

## Некаторыя навуковыя працы 
* Durieu de Maisonneuve, M.; Bory de Saint-Vincent, M.M. (1846—1849). *Exploration scientifique de l’Algérie. Botanique I.* 600 p.
* Durieu de Maisonneuve, M.; Cosson, M.E. (1849—1868). *Exploration scientifique de l’Algérie. Botanique II.* 333 p.

## Роды раслін, названыя ў гонар М. Ш. Дзюр’е 
*  
*  
*  
*  
*  
* 

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Батанікі Францыі
Катэгорыя:Міколагі Францыі
Катэгорыя:Альголагі
Катэгорыя:Ваенныя Францыі
Фёдар Рыгоравіч Друцкі-Горскі

**Фёдар Рыгоравіч Друцкі-Горскі** (1550-я — 1-я палова 1615) — вялікалітоўскі арыстакрат. Староста цэльскі (1589—1615).

Вялікай кар’еры не зрабіў, быў дэпутатам Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага ад Менскага ваяводства ў 1586, 1594, 1597, 1600, 1604 гадах, ад Віцебскага — у 1591 годзе, у тым ліку трыбунальскім маршалкам менскай кадэнцыі — у 1586, 1591, 1597 гадах, навагародскай — у 1604 годзе.

Браў удзел у Інфлянцкай вайне (1558—1583). У 1589 годзе атрымаў на ленным праве невялікае Цэльскае староства (частку колішняй Свіслацкай воласці), якое складалася толькі з вёскі Цэль.

Кальвініст. У 1594 годзе ажаніўся з Марынай Вішнявецкай, дачкой кіеўскага кашталяна князя Міхаіла Аляксандравіча Вішнявецкага і Гальшкі Юр’еўны Зяновіч, таксама кальвіністаў.

У 1595 годзе браў удзел у кальвінісцкім сінодзе ў Вільні.

Быў незаможны, асноўны маёнтак, пасля падзелу спадчыны з братамі ў 1597 годзе — Лошыца Гарнастаеўская з вёскамі Трасцянец, Сініла, Тыгорак. За жонкай атрымаў як пасаг Багушэвічы, а 26 снежня 1594 года сужэнцы набылі ў Марыніных братоў Міхаіла і Юрыя Вішнявецкіх маёнтак Дзяксняны.

У шлюбе з Марынай Вішнявецкай меў сына Рыгора і трох дачок — Соф’ю, Альжбету і Еўдаксію. У свой час Юзаф Вольф называў яшчэ сына Фёдара, але пазней звесткі пра яго не пацвердзіліся.

* Рыгор, у каталіцтве Юрый (1595/1598 — лета 1659), староста аршанскі, ваявода мсціслаўскі
* Альжбета (? — пасля 1635), у шлюбе за Адамам Трызнам.
* Еўдаксія, у каталіцтве Крысціна (? — да студзеня 1647), у першым шлюбе за Янам Ісайкоўскім, у другім (з 1632) за Мацеем Вадарадскім.
* Соф’я (? — 19 ліпеня 1657), у першым шлюбе (з 1624—1625) за Балтазарам Стравінскім, у другім (з 1633) за Крыштафам Хадкевічам, віленскім ваяводам (1642—1652)

## Літаратура 
* *Рыбчонак С.* Кар’ера мсціслаўскага ваяводы князя Грыгорыя Юрыя Друцкага Горскага // Вялікае Княства Літоўскае: палітыка, эканоміка, культура : зб. навук. арт. У 2 ч. Ч. 1. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; уклад.: А. А. Скеп’ян. — Мінск : Бел. навука, 2017. — С. 450—464. — С. 451.
* Князі Друцкія-Горскія ў Вялікім Княстве Літоўскім у XV—XVIII стст. / В. У. Галубовіч, С. А. Рыбчонак, А. І. Шаланда. — Мір: Музей «Замкавы комплекс „Мір“», 2016. — 400 с.: ил.

Фёдар Рыгоравіч
Катэгорыя:Удзельнікі Лівонскай вайны
Катэгорыя:Маршалкі Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Дэпутаты Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Старосты цэльскія
Юрый Васілевіч Бічан

**Юрый Васілевіч Бічан** (нар. , Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1969 годзе. З 1969 года — архітэктар, старшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): комплексы Мінскага медыцынскага інстытута (1981), ГПТВ-40 кінамеханікаў (1979) у Мінску, серыя тыпавых праектаў дзіцячых дашкольных устаноў і школ розных канструкцый (1981—1986).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Жорж Франсуа Рэйтэр

**Жорж Франсуа Рэйтэр** (; 30 лістапада 1805 — 23 мая 1872) — французскі батанік, прафесар хіміі, натураліст (прыродазнавец) і калекцыянер раслін.

## Біяграфія 
Жорж Франсуа Рэйтэр нарадзіўся ў Парыжы 30 лістапада 1805 года.

Ён вучыўся ў Цэнтральнай школе мастацтваў і мануфактур Парыжа з 1840 па 1842 год. З 1847 года Рэйтэр быў ганаровым прафесарам у *l’École normale*, затым з 1848 года прафесарам хіміі ў Атэнеуме ў Люксембургу.

З 1849 года Рэйтэр кіраваў батанічным садам Жэневы. Ён быў куратарам гербарыя П'ера Эдмона Буасье (1810—1885).

Жорж Франсуа Рэйтэр памёр у Жэневе 23 мая 1872 года.

## Навуковыя працы 
* *Pugillus Plantarum Novarum Africae Borealis Hispaniaeque Australis Ginebra*, 1852 (avec Pierre Edmond Boissier).

## Літаратура 
* Benoît Dayrat [2003). *Les Botanistes et la Flore de France, trois siècles de découvertes*. Publications scientifiques du Muséum national d’histoire naturelle: 690 p.
* B.W. Feddersen et A.F. von Oettingen (1898). *J.C. Poggendorff Biographisch-literarisches Handwörterbuch zur Geschichte der exacten Wissenschaften*. Verlag von Johann Ambrosius Barth. (Leipzig).

Катэгорыя:Батанікі Францыі
Катэгорыя:Хімікі Францыі
Забайкал (парк)

**«Забайкал»** — пейзажна-натуралістычны помнік у вёсцы Забайкал Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. З’яўляецца паркам абласнога значэння.

## Гісторыя парка 
Побач з вёскай захаваўся парк часоў эклектыкі ў выглядзе прамавугольніка, які належаў Гардзялкоўскім. Па яго перыметры размешчаны 250-гадовыя ліпы і клён вастралісты. У апошняй чвэрці ХІХ стагоддзя быў закладзены новы парк пейзажнага тыпу. У парку было шмат пасадак лістоўніцы сібірскай.

У глыбіні парку знаходзіўся невялікі двухпавярховы сядзібны дом. Па ўспамінах жонкі апошняга ўладара Альгерда Гардзялкоўскага Ванды Гардзялкоўскай, быў пабудаваны з лістоўніцы дом і падворак з гаспадарчымі пабудовамі. Дом уяўляў сабой падоўжаны будынак з мансардай на высокім падмурку. З боку ўезда ў сядзібу быў уваход у дом з шасцю драўлянымі калонамі. За домам знаходзілася шырокая тэраса.

## Сучасны стан 
Захавалася 63 дрэвы векавога ўзросту вышынёй больш за 30 метраў. Растуць у парку таксама вольха і елка. Сярод хмызнякоў распаўсюджаны бузіна чырвоная, парэчка каласістая і іншыя.

## Літаратура 
* Где ступала нога Зязюли и Якуба Коласа / подгот. Е. Телятко // Віцебскі рабочы. — 2009. — 9 апр. — С. 15.
* Забайкал // На главной магистрали: к юбилеям Орши, Друцка, Копыси и Толочина / сост. Г. Ч. Лянькевич. — Минск : Книгосбор, 2008. — С. 170—171.
* Забайкал // Синеокая Толочинщина: история, экономика, культура, памятные места / А. А. Шнейдер; фото: С. А. Абрамович [и др.]. — Минск : Бизнесофсет, 2009. — С. 49-50.
* Имение Горделковских // Друцк / О. Н. Левко [и др.]; редкол.: А. А. Коваленя [и др.]. — Минск : Беларуская навука, 2014. — С. 553. — (Древнейшие города Беларуси).
* Павлов, М. Нужен хозяин / М. Павлов // Наша Талачыншчына. — 2014. — 26 ліп. — С. 5.

Катэгорыя:Паркі Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Талачынскага раёна
Катэгорыя:Забайкал
Дэмакратычная Рэспубліка Афганістан

**Дэмакратычная Рэспубліка Афганістан (ДРА)** (дары *جمهوری دموکراتیک افغانستان*) — гістарычная сацыялістычная дзяржава на тэрыторыі сучаснай Ісламскай Рэспублікі Афганістан. Сталіцай рэспублікі з’яўляўся горад Кабул.

Дзяржава была абвешчана у красавіку 1978 года, пасля так званай «красавіцкай рэвалюцыі», да ўлады прыйшла Народна-дэмакратычная партыя Афганістана (НДПА). Вышэйшым органам улады стаў Рэвалюцыйны савет, які ўзначаліў Нур Мухамед Таракі. Дзеючая на той момант Канстытуцыя ад 14 лютага 1977 года была адменена. 16 верасня 1979 года Таракі быў адхілены ад улады яго найбліжэйшым паплечнікам Хафізулой Амінам, які перад гэтым займаў пасаду Прэм’ер-міністра і Міністра Абароны Афганістана.

25 снежня 1979 года па дамоўленасці з кіраўніком Амінам і з мэтай аказання падтрымкі ўраду НДПА ў Афганістан былі ўведзены савецкія войскі. 27 снежня 1979 года савецкія спецгрупы штурма захапілі ўрадавую рэзідэнцыю ў Кабуле і забілі Аміна. Падчас бою загінулі больш як 200 афганскіх салдат і афіцэраў, два малалетнія сыны Аміна і чатырнаццаць савецкіх вайскоўцаў. Савецкія войскі знаходзіліся ў Афганістане да 1989 года.

Пасля вываду савецкіх войскаў кіруючы рэжым у Афганістане на чале з Махамадам Наджыбулой працягнуў атрымліваць дапамогу ад СССР. Пасля распаду СССР дапамога была спынена, і 28 красавіка 1992 года афганскія маджахеды без бою ўвайшлі ў Кабул і існаванне Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан спынілася.

## Спасылкі 
* Афганістан, Дэмакратычная Рэспубліка Афганістан

Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Афганістана
Little Big

**«Little Big»** — расійскі рэйв/поп-панк-гурт з Санкт-Пецярбурга, якія павінны былі прадставіць Расію на конкурсе песні Еўрабачанне 2020 з песняй «Uno».

Гурт створаны ў 2013 годзе музыкантам і блогерам Ільёй Прусікіным і прадзюсаркай Алінай П’язак. Дэбютная песня «Everyday I’m Drinking» была выпушчаная 1 красавіка 2013 года, першапачаткова як першакрасавіцкі жарт, аднак у далейшым праект стаў развівацца больш сур’ёзна. Сярод найбольш вядомых песень — «Skibidi», выпушчаная ў 2018 годзе: кліп на яе быў прагледжаны на YouTube больш 500 мільёнаў разоў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Музычныя калектывы Расіі
Катэгорыя:Прадстаўнікі Расіі на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2020
Іван Рыгоравіч Паўлоўскі

**Іван Рыгоравіч Паўлоўскі** (, в. Латыгаль, Сенненскі павет, Віцебская губерня — , Масква) — савецкі дзяржаўны дзеяч. Міністр шляхоў зносін СССР (1977—1982). Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР ад Кемераўскай вобласці (1977—1984). Член ЦК КПСС (1981—1986). Кандыдат эканамічных навук (1969).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 ліпеня 1922 года ў в. Латыгаль Сенненскага павета Віцебскай губерні.

Пасля заканчэння Аршанскага тэхнікума чыгуначнага транспарту (1941) працаваў на Свярдлоўскай чыгунцы, дзе прайшоў шлях ад дзяжурнага па станцыі да начальніка буйнога чыгуначнага вузла. У 1947—1972 гадах працаваў на Паўднёва-Усходняй, Паўднёва-Уральскай, Прыволжскай чыгунках начальнікам станцыі, першым намеснікам начальніка, начальнікам чыгункі.

У 1972—1977 гадах — намеснік міністра — начальнік Галоўнага ўпраўлення руху, у 1977—1982 гадах — Міністр шляхоў зносін СССР. Быў адхілены ад працы пасля лістападаўскага пленума ЦК КПСС 1982 года, на якім Генеральным сакратаром ЦК КПСС быў абраны Юрый Андропаў, які раскрытыкаваў працу савецкага транспарту.

У 1982—1984 гадах — першы намеснік Пастаяннага прадстаўніка СССР у Савеце эканамічнай узаемадапамогі. З красавіка 1984 года — персанальны пенсіянер саюзнага значэння.

У пачатку 1990-х гадоў быў прызначаны членам Экспертнага савета пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі.

Памёр 22 ліпеня 2007 года ў Маскве. Пахаваны ў Маскве на Траякураўскіх могілках.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар кніг, прысвечаных развіццю чыгуначнага транспарту «Рэгіянальныя праблемы планавання адзінай транспартнай сеткі» (1970), «Праблемы і перспектывы развіцця транспарту» (1980), «Моя дарога» (2002).

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1971)
* Ордэн Леніна
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (двойчы)

## Літаратура 
* Павловский Иван Григорьевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 275.
* Павловский Иван Григорьевич // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 287.
* Павловский Иван Григорьевич // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 170.
* Паўлоўскі Іван Рыгоравіч // Яны нарадзіліся на Сенненшчыне : біяграфічны даведнік / склад. А. В. Бараноўскі. — Віцебск : ВДУ імя Машэрава, 2016. — С. 103—104.
* Паўлоўскі Іван Рыгоравіч // Памяць: Сенненскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: У. С. Богаў [і інш.]; уклад. С. В. Шайко; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 2003. — С. 524.

Катэгорыя:Міністры шляхоў зносін СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Аршанскага каледжа БелДУТ
Катэгорыя:Персанальныя пенсіянеры саюзнага значэння
Лідзія Емяльянаўна Сіроткіна

**Лідзія Емяльянаўна Сіроткіна** (нар. , в. Замошша, Сенненскага раёна, Віцебскай вобласці — , Мінск) — беларускі аграном, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1980—1985).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1957). Галоўны аграном калгаса «Першамайскі» Брагінскага раёна (1957—1960), кіраўнік аддзялення саўгаса «Старасельскі» Віцебскага раёна (1960—1961). 3 1961 года — галоўны аграном, сакратар парткама, намеснік старшыні калгаса імя Леніна (да 1977 года — калгас «Перамога»). У 1982—1995 гг. — старшыня калгаса імя Дзімітрава Талачынскага раёна.

Званне Героя Сацыялістычнай Працы (1973) прысвоена за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і продажы дзяржаве сельскагаспадарчых прадуктаў.

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР (1974—1979), дэпутат Вярхоўнага Савета БССР, Віцебскага абласнога і Талачынскага раённага Саветаў народных дэпутатаў.

Памерла 24 чэрвеня 2015 года ў Мінску.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар кнігі «Тры ўраджаі ў год» (1974).

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1973)
* ордэн Леніна
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* ордэн «Знак Пашаны»

## Літаратура 
* Сіроткіна Лідзія Емяльянаўна // Памяць: Сенненскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: У. С. Богаў [і інш.]; уклад. С. В. Шайко; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 2003. — С. 525.
* Сироткина Лидия Емельяновна // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 322.
* Сироткина Лидия Емельяновна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 201.
* Сироткина Лидия Емельяновна // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 303.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты Талачынскага раённага Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Сібірскі федэральны ўніверсітэт

**Сібірскі федэральны ўніверсітэт** () — вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Краснаярск. Універсітэт быў створаны ў 2006 годзе з пяці краснаярскіх ВНУ.

## Структура 
У сваім складзе ўніверсітэт мае наступныя структурныя адзінкі:
* Ваенны вучэбны цэнтр-інстытут
* Гандлёва-эканамічны інстытут
* Гуманітарны інстытут
* Інжынерна-будаўнічы інстытут
* Інстытут архітэктуры і дызайну
* інстытут гастраноміі
* Інстытут горнай справы, геалогіі і прамысловасці будаўнічых матэрыялаў
* Інстытут інжынернай фізікі і радыёэлектронікі
* Інстытут касмічных і інфармацыйных тэхналогій
* Інстытут матэматыкі і фундаментальнай інфарматыкі
* Інстытут нафты і газу
* Інстытут педагогікі, псіхалогіі і сацыялогіі
* Інстытут кіравання бізнэс-працэсамі і эканомікі
* Інстытут фізічнай культуры, спорту і турызму
* Інстытут філалогіі і моўнай камунікацыі
* Інстытут фундаментальнай біялогіі і біятэхналогіі
* Інстытут каляровых металаў і матэрыялазнаўства
* Інстытут экалогіі і геаграфіі
* Інстытут эканомікі, кіравання і прыродакарыстання
* Політэхнічны інстытут
* Юрыдычны інстытут

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт СібФУ

Катэгорыя:Універсітэты Краснаярска
Катэгорыя:2006 год у Расіі
Катэгорыя:Федэральныя ўніверсітэты Расіі
Пётр Журавецкі

**Пётр Журавецкі** () — каталіцкі артадаксальны святар, біскуп, апостальскі мадэратар, рэлігійны дзеяч беларускага замежжа, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX ст. У 1960-я гады прымаў спробы стварэння альтэрнатыўнай Царквы для беларусаў, арыентаванай на аб’яднанне праваслаўных і католікаў.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў 1901 г. ў Раве-Рускай на Галічыне, якая тады ўваходзіла ў склад Аўстра-Венгрыі. Паходзіў з беларускай сям’і, якая пераехала з Брэста. Вучыўся ў Венскай духоўнай семінарыі. З 1925 г. — у ЗША, дзе прадоўжыў тэалагічную адукацыю. Пасвячоны ў святары ў 1932 г. канстанцінопальскім патрыярхам экзархам Афінагорам. Мітру з рук александрыйскага патрыярха экзарха Хрыстафора Кантагеоргія атрымаў у 1942 г. Быў прызначаны адміністратарам «Усходне-Каталіцкай Апостальскай Дыяцэзіі Амерыкі».

У канцы 1940-х гадоў архімандрыт Пётр зблізіўся з некананічнай Святой Праваслаўнай Царквой Хрыста (), заснаванай іерархамі, якія адышлі ад Экзархата Александрыйскага Патрыярхата ў Амерыцы. У 1950 годзе яна атрымала найменне Святы Праваслаўны Каталіцкі Патрыярхат (), а яе мітрапаліт Іосіф Клімовіч прыняў тытул патрыярха ўсяе Амерыкі. Адразу ж адбылося і епіскапскае рукапалажэнне архімандрыта Пятра (Журавецкага).

У 1957 годзе патрыярх Іосіф Клімовіч сышоў на пакой, пасля чаго мітрапаліт Пётр был выбраны другім патрыярхам Святога Праваслаўнага Каталіцкага Патрыярхата. Кафедральным храмам у гэты перыяд з’яўляўся Петрапаўлаўскі сабор у г. Спрынгфілд (Масачусетс).

Да 1959 года Пётр Журавецкі перайшоў у юрысдыкцыю Польскай Старакаталіцкай Царквы ў Амерыцы і Еўропе, дзе стаў суфраганам прымаса архіепіскапа . Пасля смерці Зялёнкі ў 1961 годзе стаў на чале гэтай рэлігійнай арганізацыі, з тытулам мітрапаліта.

Пасля ўтварэння «Беларускай праваслаўна-каталіцкай субожні» прызначаны апостальскім мадэратарам яе 1-га сінода. Працягваючы знаходжанне ў старакаталіцкай юрысдыкціі, ён паралельна прыняў тут тытул Патрыярха.

У 1964 г. далучыўся да новастворанай  (), заснаванай былым клірыкам Украінскай Грэка-Праваслаўнай Царквы ў Амерыцы (украінскай епархіі Канстанцінопальскага Патрыярхата ў Амерыцы) Вальтэрам Міронам Прафета.

## Літаратура 
* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны / Аўтар-укладальнік: Ю. Гарбінскі. — Мн.-Мюнхен: Беларускі кнігазбор, 1999. ISBN 985-6318-65-3
* *Слесарев, А. В.* Церковные расколы в белорусской эмиграции: религиозная деятельность митрополита Петра (Журавецкого) и патриарха Владислава (Рыжего-Рыского) / А. В. Слесарев // Труды Минской духовной академии. — 2017. — № 14. — С. 293—314.

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Спіс дэпутатаў Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання

## Спасылкі 
* Звесткі пра выбраных дэпутатаў Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў дваццаць восьмага склікання  


Катэгорыя:Спісы:Гомельская вобласць
Гомельская вобласць
Сяргей Іванавіч Васілёнак

**Сяргей Іванавіч Васілёнак** (нар. , в. Запруддзе, Сенненскага раёна, Віцебскай вобласці — , Масква) — беларускі літаратуразнаўца, гісторык літаратуры і фалькларыст.

## Біяграфія 
У 1929 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Уваходзіў у БелАПП.

Працаваў у Віцебскім (1932—1934) і Магілёўскім педінстытутах. У 1940 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, з 1941 года — дацэнт.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1946—1960 гадах выкладаў беларускую літаратуру і фальклор у Маскоўскім універсітэце, потым у Гомельскім педінстытуце.

## Працоўная дзейнасць 
Друкаваўся з 1931 года.

Складальнік зборніка «Беларускі эпас» (разам з М. Грынблатам і К. Кабашнікавым, 1959), хрэстаматыі для ВНУ «Вусна-паэтычная творчасць беларускага народа» (з I. Гутаравым, 1959). Вывучаў гісторыю старажытнай беларускай літаратуры і фальклору.

## Літаратура 
* 
* Беларускі фальклор : энцыклапедыя : [у 2 т. / рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш.]. — Мн.: БелЭн, 2005. — Т. 1. — С. 235. — 2000 экз. — ISBN 985-11-0334-9.
* 
* 
* 
* Васілёнак Сяргей Іванавіч // Памяць: Сенненскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: У. С. Богаў [і інш.]; уклад. С. В. Шайко; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 2003. — С. 538.
* Васілёнак Сяргей Іванавіч // Імёны. Асобы. Лёсы: ураджэнцы Віцебшчыны ў далёкім і блізкім замежжы / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Мінск : Літаратура і мастацтва, 2012. — С. 57.
* Васілёнак Сяргей Іванавіч // Нашы землякі ў далёкім і блізкім замежжы : біяграфічны даведнік / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Віцебск : Віцебская абласная друкарня, 2007. — С. 35.

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Урад Дзяніса Шмыгаля

**Урад Дзяніса Шмыгаля** () — 21-ы Кабінет міністраў Украіны, які быў сфарміраваны 4 сакавіка 2020 года.

Прэм’ер-міністрам прызначаны Дзяніс Шмыгаль 291 голасам.

## Склад 
## Адміністрацыйная рэформа 
Адначасова з прызначэннем новага ўрада пачынаецца яшчэ адна рэформа міністэрства.

Раз’ядноўваюцца такія міністэрства:

* Міністэрства па справах ветэранаў і па пытаннях часова акупаваных тэрыторый
* Міністэрства эканамічнага развіцця, гандлю і сельскай гаспадаркі
* Міністэрства культуры, моладзі і спорту

Катэгорыя:Урад Украіны
Любіна Гайдук-Велькавіч

**Лю́біна Га́йдук-Ве́лькавіч**, іншы варыянт прозвішча — **Га́йдук-Ве́лькавічава**, народжаная **Шэ́нец** (, 1976, Баўтцэн, ГДР) — лужыцкая пісьменніца, паэт, драматург і перакладчык. Піша на верхнялужыцкай мове.

Пасля заканчэння сербскай гімназіі ў Баутцене паступіла ў Лейпцыгскі універсітэт, у якім вывучала сарабістыку і гісторыю.

## Літаратурная творчасць 
Піша кнігі для дзяцей, вершы, тэатральныя творы, аповесці і апавяданні на верхнялужыцкай мове. У 2006 годзе выдала дэтэктыў «Pawčina złósće».

Пераклала на верхнялужыцкую мову творы Федэрыка Гарсія Лоркі, Чарльза Дзікенса, Торнтана Ўайлдара, Карла Гальдоні і Міра Гаўрана.

У 2017 годзе ўдастоена спецыяльнай узнагароды прэміі імя Якуба Чышынскага *«за выдатны ўклад у развіццё сучаснай сербалужыцкай літаратуры і распрацоўку лінгвістычных вучэбна-выхаваўчых дапаможнікаў»*.

Дачка сербалужыцкага літаратурнага гісторыка і бібліёграфа Франца Шэна.

## Сачыненні 
* *Prěnje jejko*, зборнік вершаў, 1998;
* *Pjatk haperleje*, зборнік вершаў, 1998;
* *Wurywanki*, п'еса, 2001;
* *Ćipka w lěsu*, дзіцячая кніга, 2004;
* *Pawčina złósće*, дэтэктыў, 2006;
* *Dyrdomdej mjez swětami — pola androidow*, камедыя, 2007;
* *Juliana*, дзіцячая кніга, 2007;
* *Cuze zynki*, зборнік апавяданняў, 2009;
* *W putach Čorneho pana*, раман-фэнтэзі, 2011.

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце выдавецтва Домавіна
* Rozhlad, Lubina Hajduk-Veljkovićowa, spisowaćelka a přełožerka w Lipsku, стр. 324—329 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Якуба Чышынскага
Катэгорыя:Лужыцкамоўныя паэты
Катэгорыя:Пісьменніцы Германіі
Катэгорыя:Верхнялужыцкія пісьменнікі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Піньчоўскі павет

**Піньчоўскі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Свентакшыскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе.  Цэнтр павета — горад Піньчаў. Займае плошчу 612,85 км². Насельніцтва павета складае 40 тыс. чалавек (на 2019 год).

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка павета
Уладзімір Рыгоравіч Скапа

**Уладзімір Рыгоравіч Скапа** (нар. , в. Сукрэмна, Сенненскага раёна, Віцебскай вобласці — ) — беларускі журналіст.

## Біяграфія 
У 1948 годзе скончыў чатыры класы Сукрэмнінскай пачатковай школы. У 1954 годзе скончыў Сенненскую беларускую сярэднюю школу № 1 з сярэбраным медалём.

У 1954—1959 гадах вучыўся на факультэце журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Леніна. На пятым курсе стаў супрацоўнікам рэдакцыі газеты Упраўлення прафтэхадукацыі рэспублікі «Рабочае юнацтва» на беларускай мове.

У 1959—1965 гадах працаваў у сенненскай і талачынскай раённых газетах. Галоўны рэдактар талачынскай раённай газеты «Сцяг Ільіча».

У 1965—1983 гадах — уласны карэспандэнт, адказны сакратар, намеснік рэдактара газеты «Віцебскі рабочы». У 1983—1995 гадах — галоўны рэдактар газеты «Віцебскі рабочы». Амаль дзесяць гадоў ён узначальваў Віцебскую абласную журналісцкую арганізацыю.

## Навуковая дзейнасць 
Вялікі ўклад унёс у распрацоўку тэматыкі нацыянальнага адраджэння, гісторыка-культурнай спадчыны Прыдзвіння. Аўтар і сааўтар кніг па гісторыі Віцебшчыны, рэдактар-складальнік кнігі «„Віцебскі рабочы“ — 80 год», аўтар кнігі «Сянно: гісторыка-эканамічны нарыс» (1978). Пад уласным імем і псеўданімамі Ул. Бярозка і В. Собаль апублікаваў сотні артыкулаў пра жыццё і творчасць вядомых літаратараў, ураджэнцаў Віцебшчыны.

## Узнагароды 
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* медалямі

## Літаратура 
* Бандарэвіч, В. Ад селькора — да рэдактара / В. Бандарэвіч // Голас Сенненшчыны. — 2013. — 4 мая. — С. 4.
* Лазука, І. Е. Скапа Уладзімір Рыгоравіч / І. Е. Лазука // Памяць: Сенненскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: У. С. Богаў [і інш.]; уклад. С. В. Шайко; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 2003. — С. 552—553.
* Мазур, А. Талент дабрыні / А. Мазур // Віцебскі рабочы. — 2001. — 18 студз. — С. 2.
* Мазур, А. Талент чалавека i творцы / А. Мазур // Сцяг Iльiча (Талачын). — 2000. — 20 снеж. — С. 2.
* Пухом земля тебе, Владимир Григорьевич // Пусть память останется… : сборник некрологов о жителях и уроженцах Витебска / сост. и вступ. статья А. М. Подлипского. — Витебск : Витебская областная типография, 2015. — С. 83-84.
* Салтук, А. Чалавечнасць / А. Салтук // Вiцебскі рабочы. — 2005. — 3 снеж. — С. 2.
* Скапа Уладзімір Рыгоравіч // Яны нарадзіліся на Сенненшчыне : біяграфічны даведнік / склад. А. В. Бараноўскі. — Віцебск : ВДУ імя Машэрава, 2016. — С. 120—121.
* Скапа, У. Ад селькора да рэдактара / У. Скапа // Голас Сенненшчны. — 1998. — 30 крас. — С. 3-5.
* Скапа Уладзімір Рыгоравіч // Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX — пачатку XXI ст. : біябібліяграфічны даведнік / Мікалай Півавар. — Мінск : Кнігазбор, 2010. — С. 261—262.

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Юра Метшк

**Ю́ра Метшк** (; 1 мая 1954, Будзішын, Лужыца, Германія — ) — лужыцкі кампазітар. Лаўрэат нацыянальнай сербалужыцкай прэміі імя Якуба Чышынскага (2017).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 мая 1954 года ў сям’і сербалужыцкага пісьменніка Фрыда Метшка. У 1976 годзе скончыў Вышэйшую школу музыкі імя Эйслера ў Берліне. З 1976 па 1980 года — выкладчык музычнай школы. З 1980 па 1983 гады навучаўся ў класе кампазітара Райнера Брэдэмаера берлінскай Акадэміі мастацтваў. З 1983 па 1986 гады — драматург Нямецка-сербалужыцкага народнага тэатра ў Баўтцэне. З 1986 года — пазаштатны кампазітар гэтага ж тэатра.

У 1989 годзе яго сачыненне «Syndrom» атрымала прыз падчас конкурсу «Форум маладых кампазітараў» (Forum junger Komponisten), які праводзіла тэлерадыёкампанія «Westdeutscher Rundfunk».

У 2017 годзе ўдастоены галоўнага прыза нацыянальнай сербалужыцкай прэміі імя Якуба Чышынскага «за яго выдатнае музычнае сачыненне і даследчую дзейнасць у галіне сербалужыцкай музыкі».

Памёр 22 студзеня 2022 года.

## Сачыненні 
* «accents antiques» für Streichquartett, 1975
* «musica da camera», 1978/79
* «Psychogramme» für Orchester
* «SESTETTO»
* «Canti per Violoncello e Piano»
* «trio…torso…alla…rondo…alla…torso…»
* «mit groteskem riesenbogen … trüb ein pizzicato» für Viola sola, 1984
* «KONTRAKTION» Kontra-aktionen für kammerensemble, 1988
* «syndrom» für Kammerensemble
* «Retour pour grande orchestre»

## Літаратура 
* *Mětšk, Juro. * In: — Вілфрыд W. Bruchhäuser: *Komponisten der Gegenwart im Deutschen Komponisten-Interessenverband. Ein Handbuch. * 4. Auflage, Deutscher Komponisten-Interessenverband, Berlin 1995, ISBN 3-555-61410-X, S. 857.
* *Mětšk, Juro. * In: Axel Schniederjürgen (Hrsg.): *Kürschners Musiker-Handbuch. * 5. Auflage, Saur Verlag, München 2006, ISBN 3-598-24212-3, S. 306.

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Якуба Чышынскага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баўтцэне
Катэгорыя:Кампазітары Германіі
Спіс дэпутатаў Пухавіцкага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання

Спіс дэпутатаў Пухавіцкага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання.

## Спасылкі 
* Спіс дэпутатаў Пухавіцкага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання  на pukhovichi.gov.by/be/

Пухавіцкі раён
Спіс дэпутатаў Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання

## Спасылкі 
* Звесткі пра выбраных дэпутатаў Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў дваццаць восьмага склікання  


Катэгорыя:Спісы:Віцебская вобласць
Віцебская вобласць
Спіс дэпутатаў Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання

## Спасылкі 
* Звесткі пра выбраных дэпутатаў Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў дваццаць восьмага склікання  


Катэгорыя:Спісы:Брэсцкая вобласць
Брэсцкая вобласць
Чысцік лясны

**Чы́сцік лясны** (*Stachys sylvatica*) — від кветкавых раслін роду  сямейства . Тыпавы від роду.

## Назвы 
Чысцік лясны, крапіва глухая.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 30—70. Расце ў лясах, прыбярэжных і пойменных хмызняках, ярах, на горных лугах, узлесках і палянах. Цвіце ў чэрвені—жніўні.

Ахоўваецца на тэрыторыі Рэспублікі Комі, Краснаярскага краю і Курганскай вобласці Расіі.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая і меданосная расліны. Суквецці і лісце магчыма выкарыстоўваць у якасці прыправы.

## Літаратура 
*  — С. 357.
* 

## Спасылкі 
* 
* *Stachys sylvatica* L. // Сайт информационно-аналитической системы «Особо охраняемые природные территории России» (ИАС «ООПТ РФ»)
* Чистец // Проект «Архив природы России» 


Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Спецыі
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Аляксандр Паўлавіч Підоплічка

**Аляксандр Паўлавіч Підо́плічка** ( —  ці 1985) — вучоны, батанік, балотазнаўца, брыёлаг, доктар біялагічных навук (1963).

## Біяграфія 
Нарадзіўся сяле Казацкэ (Звэныгародскі павет, Кіеўская губерня, Расійская імперыя, зараз у Звэныгародскім раёне Чаркаскай вобласці Украіны). У 1931 годзе скончыў Кіеўскі інстытут прафесійнай адукацыі. Да 1935 года працаваў ва Украінскім навукова-даследчым інстытуце тарфяной прамысловасці. У 1935—1941, 1944—1945 гг. у Цэнтральным батанічным садзе Акадэміі навук БССР. З 1945 года ў Інстытуце торфу АН БССР — старэйшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі тарфяных і сапрапелевых радовішчаў. Адначасова ў 1947—1950 гг. выкладаў у Беларускім політэхнічным інстытуце.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па генезісе тарфяных і азёрных адкладаў. Вывучаў геаграфічныя асаблівасці распаўсюджвання тарфяных балот. Прымаў удзел у складанні Атласа БССР (1958), даведнікаў «Торфяной фонд Белорусской ССР» (1953), «Сапрапелевые месторождения СССР» (1964). Сярод апублікаваных прац:
* Определитель остатков травянистых растений и зелёных мхов (Bryales) в торфе. — Мн., 1936.;
* Флора сфагновых (торфяных) мхов Белорусской ССР. — Мн., 1948.;
* Торфяные месторождения Белоруссии: (генезис, стратиграфия и районирование). — Мн., 1961.;
* Озёрные отложения Белорусской ССР: (генезис, стратиграфия и некоторые особенности). — Мн., 1975.

Член Усесаюзнага батанічнага таварыства з 1952 года.

## Літаратура 
*  — С. 189.
* 

## Спасылкі 
* Підоплічка, Аляксандр Паўлавіч (доктар біялагічных навук; 1907—1980 ці 1985) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* История становления и развития Центрального ботанического сада Национальной академии наук Беларуси
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чаркаскай вобласці
Катэгорыя:Брыёлагі
Катэгорыя:Батанікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Батанікі СССР
Катэгорыя:Цэнтральны батанічны сад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута прыродакарыстання НАНБ
Катэгорыя:Выкладчыкі БНТУ
Катэгорыя:Члены Рускага батанічнага таварыства
Далынскэ (Ананьіўскі раён)

**Далынскэ** () — вёска ў Ананьіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.

## Вядомыя асобы 
* Веньямін Сямёнавіч Рудаў (1914—1999) — беларускі пісьменнік.
* Аляксандра Фёдараўна Свекла (1902—1966) — украінская пісьменніца.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ананьіўскага раёна
Дружэлюбіўка (Ананьіўскі раён)

**Дружэлюбіўка** () — вёска ў Ананьіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ананьіўскага раёна
Чальчак вербалісты

**Чальча́к вербалісты**, **плакун-трава**, крапіўніца, слёзнік, баравы бобік, вербяніца, кабыляк, кабылля мятка, тройнік, цвярдзянка.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 50—150 см. Сцябло прамое, рабрыстае, разам з лісцем апушанае цвёрдымі валаскамі. Лісце простае, суцэльнае, ланцэтнае, амаль сэрцападобнае каля асновы, з завостранай верхавінкай і гладкім краем, сядзячае. Ніжняе лісце супраціўнае або па 3—4 у кальчаках, верхняе — супраціўнае. Кветкі малінавага колеру з адценнямі, у коласападобнай мяцёлцы. Чашачка пурпуровая з зялёнымі зубцамі. Пялёсткаў 5, зрэдку 6. Плод — каробачка.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліна распаўсюджана ў Еўропе, Азіі, Паўночнай Афрыкі (Алжыр, Марока, Туніс). Натуралізавалася на тэрыторыі Аўстраліі, Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, Паўднёвай Афрыкі. Мезафіт, гірафіт, мезатроф.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая, дэкаратыўная, меданосная, фарбавальная расліна.

## Сінонімы 
Паводле сайта The Plant List:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 312.
*  

## Спасылкі 
* 
* *Lythrum salicaria* L.  // Сайт информационно-аналитической системы «Особо охраняемые природные территории России» (ИАС «ООПТ РФ»
* Дербенник // Архив природы России 

Катэгорыя:Плакуновыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Аўстраліі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Фарбавальныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Нові Капланы

**Нові Капланы** () — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арцызскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1965 годзе
Каракурт (вёска)

**Каракурт** () — вёска ў Балградскім раёне Адэскай вобласці Украіны.

## Гісторыя 
Каракурт заснаваны ў 1811 годзе албанцамі з Дабруджы ў Бесарабскай губерні Расійскай імперыі. Пасля паражэння ў Крымскай вайне тэрыторыя з Кагулам, Балградам і Ізмаілам, дзе знаходзіцца і Каракурт, у 1856 годзе перададзена Малдаўскаму княству як Паўднёвая Бесарабія. Пасля расійска-асманскай вайны ў 1878 годзе тэрыторыя вернута да Расійскай імперыі, частка якой была да 1917 года.

Пасля кастрычніцкага перавароту ў Расія, Бесарабія абвясціла сябе незалежнай як Малдаўская Дэмакратычная Рэспубліка ў 1917 годзе і добраахвотна далучылася Каралеўства Румынія ў тым самым 1917 годзе. Пасля анексіі Бесарабіі СССР у 1939 годзе Каракурт пераведзены ў склад Балградскага раёна Акерманскай вобласці (з 7 жніўня 1940 года — Ізмаільскі раён) Украінскай ССР.

На пачатку нямецка-савецкай вайны Каракурт вернуты ў склад Румыніі ў 1941 годзе. Пасля адваявання Чырвонай Арміяй Бесарабіі ў 1944 годзе, вёска 14 лістапада 1945 года перайменавана ў Жоўтнева (**Жоўтнэвэ**) і ўвайшла ў склад Ізмаільскай вобласці Украінскай ССР, з 1954 годзе Ізмаімльскач вобласць увайшла ў склад Адэскай вобласці.

З 1991 года вёска ў складзе незалежнай Украіны. 12 мая 2016 года ў сувязі з праведзеннем дэкамунізацыі найменняў сялу вернута першапачатковая назва.

 размаўляюць у шэрай зоне вакол Каракурта.]]

Нават цяпер албанская мова пераважная сярод каракуртцаў. У 2013 годзе сярод жыхароў вёскі прыкладна 60 % албанцаў, 25 % балгар, 10 % гагаузаў і 5 % прадстаўнікоў іншых этнічных груп.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Балградскага раёна
Караняцкі сельсавет

**Караня́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свірскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Караняты.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Свірскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 3 красавіка 1959 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Некрашунскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свірскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Мова нанова дзеткам

«**Мова нанова дзеткам**» — бясплатныя развіццёва-забаўляльныя курсы беларускай мовы для дзяцей. Першыя заняткі курсаў адбыліся 5 кастрычніка 2014 года, апошнія (6 сезон) прайшлі ў пачатку сакавіка 2020 года. Курсы падзяляліся на дзве групы: дзеці 4—6 год, і дашкольнікі-малодшыя школьнікі 6—10 год, крытэрам падзелу было самастойнае чытанне дзіцяці. Кіраўнік курсаў — пісьменніца Алена Церашкова.

## Гісторыя 
Курсы «Мова нанова дзеткам» былі створаны па ініцыятыве арганізатараў і слухачоў курсаў «Мова нанова». Пра арганізацыю курсаў было абвешчана 29 верасня 2014 года.

У розныя часы курсы парводзіліся ў Галерэі «Ў», кнігарні «Галіяфы», рэдакцыі часопіса «Вясёлка». Апошнім часам курсы праходзілі ў памяшканні «Грай Кафэ» (Мінск, вул. Інтэрнацыянальная, 33), заняткі былі спыненыя падчас каранавіруснай пандэміі 2020 года. Агулам курсы трывалі пяць з паловай сезонаў. Сувядоўцамі курсаў у розныя часы былі Раман Кушнярук, Аксана Акуневіч, Валерыя Міхалевіч, Наталля Давыдоўская, Таццяна Крыцкая, сярод пастаянных гасцей — Серж Мінскевіч, Кацярына Глухоўская, Алена Масла, Андрусь Такінданг, Зміцер Вайцюшкевіч, Сяржук Доўгушаў, Раман Арлоў, а таксама праекты «Лямцавая Батлейка» (серыя пра Маму Му і Крумкача, чытанне кнігі пра Біла і Болу), «Альтанка для чытанкі», тэатр Таццяны Галуза «Зялёны яблык», музычны гурт «Агатка-бэнд»]]
Праграма курсаў пераважна складалася з аўтарскіх матэрыялаў і адаптавалася пад канкрэтныя групы дзяцей. Кожныя заняткі мелі розныя тэмы, як і на дарослых курсах. Падача матэрыялу адбывалася праз азнаямленне з тэматычнымі прэзентацыямі, літаратурнымі творамі і прагляд беларускамоўных мультфільмаў. У навучальным працэсе выкладчык выкарыстоўвала загадкі, развучвала з дзецьмі песні.

Катэгорыя:Вывучэнне беларускай мовы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2014 годзе
Катэгорыя:2014 год у Мінску
Шуцманшафт

**Шуцманша́фт** (), скар. **шу́ма** (), ад шу́цман ( — супрацоўнік ахоўнай паліцыі ў Германіі да 1945 года) — «ахоўныя каманды», асаблівыя падраздзяленні, першапачаткова ў складзе дапаможнай паліцыі Трэцяга рэйха на акупаваных тэрыторыях у гады Другой сусветнай вайны, карныя батальёны, якія дзейнічалі пад непасрэдным камандаваннем немцаў і разам з іншымі нямецкімі часцямі. Як правіла, фармаваліся з тутэйшага насельніцтва і ваеннапалонных. Пазней на базе асобных батальёнаў былі сфармаваныя часці Вафен СС.

Былі найболей шматлікія на колішніх польскіх тэрыторыях, у заходняй частцы Савецкага Саюза і ў Балтыі.

## Форма 
Сябры шуцманшафтаў насілі нямецкую вайсковую форму, але з асаблівымі знакамі адрознення (http://www.uniforminsignia.org/index.php?p=show&id=100&sid=589 ), на рукаве мелі нашыўку з надпісам «Treu, Tapfer, Gehorsam» — «Верны, Храбры, Паслухмяны».

## Прымяненне 
Першыя батальёны «Шума» сталі стварацца немцамі ў канцы ліпеня 1941 года. Да канца 1942 года колькасць «шума» дасягнула прыкладна 300 тысяч людзей, зарганізаваных у батальёны, а таксама якія служылі на розных асобных пасадах. падчас Паўстання ў Варшаўскім гетаЗдымак да рапарта Юргена Штропа, май 1943 года. Арыгінальны нямецкі тэкст: «Ужыванне туземных жаўнераў у аперацыі»]]Шуцманшафт-каманды прымалі ўдзел у забойстве яўрэяў у ходзе «канчатковага вырашэння яўрэйскага пытання», у ахове канцэнтрацыйных лагераў і лагераў смерці, а таксама былі чынна далучаныя ў гэтак званыя «дзеянні па ліквідацыі бандыцкіх фармаванняў» (антыпартызанскія дзеянні).

Часта у адносінах да шуцманаў выкарыстоўваўся тэрмін «туземныя жаўнеры» («аскары» ).

## Сістэма званняў 
Адпаведнасць сістэмы званняў ахоўнай паліцыі і вермахта.

## Беларускія шуцманы 
Спіс некаторых беларускіх фармаванняў шуцманшафт:

* 45-ы батальён дапаможнай паліцыі
* 46-ы батальён дапаможнай паліцыі
* 47-ы батальён дапаможнай паліцыі
* 48-ы батальён дапаможнай паліцыі
* 49-ы батальён дапаможнай паліцыі
* 60-ы батальён дапаможнай паліцыі
* 64-ы батальён дапаможнай паліцыі
* 65-ы батальён дапаможнай паліцыі
* 66-ы батальён дапаможнай паліцыі
* 67-ы батальён дапаможнай паліцыі
* 68-ы батальён дапаможнай паліцыі
* 101-ы батальён дапаможнай паліцыі
* 104-ы батальён дапаможнай паліцыі
* Брыгада дапаможнай паліцыі «Зіглінг»

## Гл. таксама 
* Беларуская дапаможна паліцыя
* Украінская дапаможная паліцыя


Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1945 годзе
Алясніца (Свентакшыскае ваяводства)

**Алясніца ** () — горад у Польшчы, размешчаны за 235 км на поўдзень ад Варшавы і за 100 км на паўночны ўсход ад Кракава. Уваходзіць у склад Сташоўскага павета Свентакшыскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Алясніца. Займае плошчу 10,04 км². Насельніцтва 1,9 тыс. чалавек.
Гарады-міліянеры Расіі

**Гарады-міліянеры** — катэгорыя гарадоў на тэрыторыі Расійскай Федэрацыі, у кожным з якіх колькасць насельніцтва ў межах гарадской мяжы перавышае адзін мільён чалавек.

Катэгорыя:Гарады-мільянеры Расіі
Катэгорыя:Насельніцтва Расіі
Катэгорыя:Спісы:Расія
Расія
Картэр Бёруэл

**Картэр Бенедыкт Бёруэл** (; нар. , Нью-Ёрк) — амерыканскі кінакампазітар.

## Выбраная фільмаграфія 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінакампазітары ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XXI стагоддзя