open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рыгор Львовіч Рашаль

**Рыгор Львовіч Рашаль** (; 21 кастрычніка 1899, , Чарнігаўская губерня — , ) — савецкі рэжысёр тэатра і кіно, сцэнарыст, педагог, публіцыст. Народны артыст СССР (1967), лаўрэат дзвюх Сталінскіх прэмій першай ступені (1950, 1951).

## Біяграфія 
З 1921 года вучыўся ў Дзяржаўных вышэйшых рэжысёрскіх майстэрнях, створаных У. Э. Меерхольдам і яго вучнем К. М. Дзяржавіным, пазней пераўтвораныя ў Дзяржаўныя Вышэйшыя Тэатральныя Майстэрні (ГВЫТМ).

З 1923 года — тэатральны рэжысёр. Кіруючы Майстэрняй Педагагічнага тэатра, ажыццявіў пастаноўку шэрагу спектакляў: «Лекар мімаволі» Р. Л. Рошаль і С. Л. Рашаль паводле п’есы Мальера, «Інжынер Семптан» В. П. Страявой і С. Л. Рашаль, «Наваселле», «Байкі» паводле І. А. Крылова. У 1925 годзе Майстэрня Педагагічнага тэатра аб’ядналася з 1-м Дзяржаўным дзіцячым тэатрам, якім у той час кіраваў Ю. М. Бондзі, атрымала назву «Педагагічны тэатр», дзе да 1927 быў дырэктарам і мастацкім кіраўніком. У Тэатры-студыі кінаакцёра паставіў «Навальніцу» А. М. Астроўскага. Узначальваў тэатральную работу ў Камуністычным універсітэце працоўных Усходу і ў Цэнтральным доме камуністычнага выхавання рабочай моладзі.

З 1925 года — кінарэжысёр 3-й фабрыкі Дзяржкіно (пасля — «Масфільм»), кінастудыі «Белдзяржкіно» (цяпер «Беларусьфільм»), «Міжрабпамфільм», Усеўкраінскага фотакінаўпраўлення (УУФКУ), Кіеўскай кінафабрыкі. У 1947—1954 гадах — рэжысёр на кінастудыі «Ленфільм».

Член Саюза кінематаграфістаў СССР. У 1957 годзе ўзначаліў Усесаюзную камісію па рабоце з кінааматарамі пры праўленні СК СССР.

Педагог УДІКа ў 1953—1964 гадах. У 1970-я гады выкладаў у Маскоўскім інстытуце культуры, чытаў курс для новых спецыялістаў — выкладчыкаў рэжысуры аматарскіх кінафотастудый. Стваральнік і мастацкі кіраўнік аддзялення кінафотамайстэрства ў гэтай ВНУ.

## Фільмаграфія 
* (1927) «Яго яснавяльможнасць»
Вуліца Валадарскага (Віцебск)

**Вуліца Валадарскага** — вуліца ў паўночнай частцы Віцебска ў Кастрычніцкім раёне. Перайменавана ў 1927 годзе ў гонар рэвалюцыйнага дзеяча В. Валадарскага.

Гістарычныя назвы: *Нова-Пятроўская* (участак ад пачатку вуліцы да скрыжавання з сучаснай вуліцай Вялікалуцкі тракт), *Працавітая* (астатняя частка).

Працягласць вуліцы ад 1-й Чырвонабрыгаднай да 1-га Цаглянага завулка — 1600 м. На сваім працягу вуліца Валадарскага перасякаецца з вуліцамі Чырвонабрыгаднымі (2-гі, 3-ці, 4-я, 5-ты), Падольскай, Вялікалуцкі тракт, Янушкоўскага, Свідзінскага і 1-м, 3-м, 4-м Трактарнымі, 1-м Вялікалуцкім завулкамі.

Забудова вуліцы пачалася ў канцы XIX стагоддзі. Пераважае аднапавярховая забудова. На вуліцы знаходзяцца КУВП «ВІТЭКС», крамы, аўтасалон «Віраж», аўтабаза.

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1

Катэгорыя:Вуліцы Віцебска
Вуліца Валадарскага

**Вуліца Валадарскага** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Асіповічах.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Астраўцы.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Бабруйску.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Брэсце.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Быхаве.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Васілевічах.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Віцебску.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Глыбокім.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Гомелі.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Добрушы.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Кіраўску.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Крычаве.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Лепелі.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Магілёве.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Мар’інай Горцы.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Мінску.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Мсціславе.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Оршы.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Петрыкаве.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Пінску.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Полацку.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Рагачове.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Старых Дарогах.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Стоўбцах.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Талачыне.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ва Урэччы.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Чашніках.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Чэрвені.
* Вуліца Валадарскага — вуліца ў Чэрыкаве.

## Гл. таксама 
* Завулак Валадарскага
Вяртанне Нейтана Бекера

**«Вяртанне Нейтана Бекера»** — мастацкі фільм 1932 года. Адзін з першых гукавых фільмаў СССР. Здымаўся ў двух варыянтах, на ідышы і рускай мове.

## Сюжэт 
Фільм пра будаўніцтва сацыялізму ў Беларусі, гісторыя, як адзін яўрэй са штэтла з’ехаў у Амерыку і 28 гадоў працаваў муляром. Але здарыўся крызіс, ён вярнуўся ў мястэчка ў Беларусі разам з сябрам, неграм Джымам.

## Акцёры і ролі 
* Барыс Бабачкін — Мікуліч
* Давід Гутман — Нейтан Бекер
* Саламон Міхоэлс — Цаль Бекер
* Алена Кашніцкая — Майка Бекер
* Кадор Бен-Салім — Джым
* Ганна Заржыцкая

## Здымачная група 
* Рэжысёры: Рашэль Мільман-Крымер, Барыс Шпіс
* Сцэнарый: Перэц Маркіш, Барыс Шпіс
* Мастак:
* Кампазітар: Яўген Брусілоўскі
## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2
POP

**POP** ( — «пратакол паштовага аддзялення») — гэта стандартны пратакол сувязі ў Інтэрнэце, які выкарыстоўваецца паштовымі кліентамі для атрымання электроннай пошты з паштовага сервера. Версіі POP3 і IMAP4 з’яўляюцца найбольш распаўсюджанымі для атрымання электроннай пошты.

Паштовы кліент, які працуе па пратаколе POP, атрымоўвае доступ да «паштовай скрыні» () на серверы праз злучэнне TCP/IP, сцягвае ўсе паведамленні, захоўвае іх на камп’ютары карыстальніка і, нарэшце, выдаляе іх з сервера. Такі падыход быў абумоўлены патрэбамі карыстальнікаў з абмежаваным падключэннем да Інтэрнэту, напрыклад з камутаваным доступам (), і дазваляе атрымліваць паведамленні пры падключэнні, а потым ужо праглядаць іх ў аўтаномным рэжыме.

Паштовыя кліенты з POP3 маюць магчымасць пакідаць пошту на серверы пасля атрымання і ў гэтым рэжыме будуць сцягваць толькі новыя паведамленні. У адрозненне ад POP3, пратакол IMAP пакідае усе паведамленні на серверы, каб дазволіць карыстальніку мець некалькі кліенцкіх праграм.

Сервер POP3 атрымоўвае запыты праз порт нумар 110. Зашыфраваная сувязь для POP3 падтрымліваецца з дапамогай TLS або SSL праз порт TCP нумар 995.

## Гл. таксама 
* Электронная пошта
* SMTP

## Знешнія спасылкі 
* RFC 918 — пачатковая спецыфікацыя пратакола
* RFC 1081 — спецыфікацыя версіі POP3 пратакола

Катэгорыя:TCP/IP
Катэгорыя:Сеткавыя пратаколы
Катэгорыя:Інтэрнэт-пратаколы
Парламент Зімбабвэ

**Парламент Зімбабвэ** () — двухпалатны парламент Рэспублікі Зімбабвэ, які складаецца з палат:

* Верхняя палата: Сенат Зімбабвэ (існаваў з 1980 па 1989 год і з 2005 года).
* Ніжняя палата: Палата сходу Зімбабвэ (існуе з 1980 года, з 1989 па 2005 год з’яўлялася аднапалатным парламентам дзяржавы).

Сенат з’яўляецца верхняй палатай і складаецца з 80 членаў, 60 з якіх выбіраюцца шляхам прапарцыйнага прадстаўніцтва ад дзесяці шасцічленных выбарчых акругаў, якія адпавядаюць правінцыям краіны. З астатніх 20 месцаў 18 адведзены для правадыроў плямён, два — для людзей з абмежаванымі магчымасцямі. Нацыянальны сход з’яўляецца ніжняй палатай і складаецца з 280 членаў. З іх 210 выбіраюцца па аднамандатных акругах. Астатнія 70 месцаў — зарэзерваваныя жаночыя і моладзевыя квоты: 60 для жанчын; 10 для моладзі. Яны выбіраюцца паводле прапарцыйнай сістэмы ад дзесяці шасці- і аднамандатных выбарчых акруг адпаведна, якія адпавядаюць правінцыям краіны.

Катэгорыя:Парламенты паводле краін
Катэгорыя:Палітыка Зімбабвэ
Ганна Іванаўна Басава

**Ганна Іванаўна Басава** (нар. , пас. Грэск, Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі мовазнавец. Кандыдат філалагічных навук (1981), дацэнт (1989).

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў пасёлку Грэск. Скончыла ў 1978 годзе філалагічны факультэт БДУ па спецыяльнасці «Руская і беларуская мова і літаратура», у 1981 годзе аспірантуру.

У 1998—2004 гадах працавала дацэнткай у Інстытуце славістыкі Універсітэта імя Фрыдрыха Шылера ў Ене (Германія), да 2002 года па сумяшчальніцтве дацэнткай Інстытута славістыкі Лейпцыгскага ўніверсітэта, у 1981—1998 гадах дацэнткай кафедры беларускай мовы, у 2004—2008 гадах кафедры стылістыкі і літаратурнага рэдагавання філалагічнага факультэта БДУ, у 2008—2018 — дэкан факультэта павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў Інстытута журналістыкі, 2018—2020 — намеснік дэкана факультэта павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі БДУ, з 2020 — прафесар кафедры медыялінгвістыкі і рэдагавання, намеснік дэкана факультэта журналістыкі па прафарыентацыйнай дзейнасці, з 2021 - прафесар кафедры тэхналогій камунікацыі і сувязей з грамадскасцю.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: мова і стыль СМІ; журналістыка; кампаратывістыка; міжкультурная камунікацыя.

Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Добрага вечара, мы з Украіны

**«Добрага вечара, мы з Украіны!»** () — музычны трэк ад PROBASS ∆ HARDI, рэліз якога адбыўся ў кастрычніку 2021 года, а таксама фразеалагізм і неафіцыйнае вайсковае вітанне ва Украіне, якое стала папулярным пасля расійскага ўварвання ва Украіну у 2022 годзе. Трэк выйшаў на 8 месца ва ўкраінскім чарце Apple Music у сакавіку 2022 года. Аўтар фразы — украінскі музыкант, фронтмэн і вакаліст гурта «ДахаБраха» Марка Уладзіміравіч Галаневіч.

## Гісторыя 
Сінгл выйшаў у кастрычніку 2021 года. Яго стваральнікі гурт PROBASS ∆ HARDI з Крэмэнчука.

Трэк атрымаў вядомасць у TikTok, дзе было створана больш за 730 тыс. відэа з выкарыстаннем трэка. Таксама песня набрала дзясяткі мільёнаў праглядаў у розных варыяцыях у Інтэрнэце. Саму фразу ў трэку прамаўляе Марка Галаневіч з папулярнага ўкраінскага гурта «ДахаБраха».

## Лозунг падчас вайны 
Асноўная тэкставая фраза трэка, **«Добрага вечара, мы з Украіны!»**, стала папулярным неафіцыйным вайсковы вітаннем ва Украіне пасля расійскага ваеннага ўварвання ў 2022 годзе і шырока ўжываецца. Ёю пачынаюць свае відэазвароты старшыня Мікалаеўскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі Віталь Кім, а таксама Узброеныя сілы Украіны, міністр абароны Рэзнікаў, журналісты. Па словах выканаўцаў трэка, ён гучыць у многіх бамбасховішчах Украіны і падымае дух украінцаў.

28 ліпеня 2022 года Укрпошта выпусціла паштовую марку з фразай. Для гэтага ведамства ў тым жа месяцы правяло конкурс на найлепшае афармлення. Дызайн маркі, які перамог — трактар з украінскім сцягам, які буксіруе за сабой расійскі танк, з надпісам «Добрага вечара, мі з Украіны!» на жоўтым небе.

Катэгорыя:Сінглы 2021 года
Катэгорыя:Песні Украіны
Віктар Вільгельмавіч Валь

**Ві́ктар Вільге́льмавіч фон Ва́ль** (ням. Viktor Karl Konrad Wilhelm von Wahl; 17 (29) ліпеня 1840 — 7 (20) лютага 1915, ) — рускі дзяржаўны дзеяч, генерал ад кавалерыі (1904), член Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі .

Губернатар Гродзенскай (1878—1879), Харкаўскай (1879—1880), Віцебскай (1880—1884), Падольскай (1884—1885), Валынскай (1885—1889), Курскай (1889—1892) і Віленскай (1901—1902), Санкт-Пецярбургскі граданачальнік (1892—1895), таварыш міністра ўнутраных спраў і камандзір Асобнага корпуса жандараў (1902—1904).
Яго яснавяльможнасць

**«Яго́ яснавяльмо́жнасць»**, Іншыя назвы: *Гірш Лекерт*, *Губернатар і чабатар*, *Губернатар*, *Яўрэі* (афіцыйна ) — гісторыка-рэвалюцыйны чорна-белы, нямы фільм рэжысёра Рыгора Рашаля, створаны на студыі «Белдзяржкіно» ў 1927 годзе. На экраны выйшаў 20 сакавіка 1928 года. 7 частак, 2101 метр (варыянт 1929 года — 6 частак, 1805 метраў). Фільм захаваўся без 1-й часткі.

## Сюжэт 
Фільм заснаваны на рэальных падзеях: 5 траўня 1902 года 23-гадовы шавец Гірш Лекерт, сябра яўрэйскай партыі «Бунд», здзейсніў замах на віленскага генерал-губернатара Віктара фон Валя.

Напярэдадні, 1 траўня, у горадзе з’явіліся лістоўкі з заклікам падтрымаць першамайскую дэманстрацыю віленскіх рабочых. Шэсце разагналі казакі, некаторыя дэманстранты загінулі, вялікая колькасць удзельнікаў арыштаваныя. Сярод іх было шмат яўрэйскіх рабочых. Асцерагаючыся пагромаў, яўрэйская буржуазная знаць накіравала да губернатара сваіх прадстаўнікоў з просьбай пакараць арыштаваных, але не чапаць астатняе яўрэйскае насельніцтва. Губернатар паабяцаў прадухіліць пагром, а арыштаваных загадаў адлупцаваць. У адказ на гэта работнік шавецкай майстэрні Гірш Лекерт вырашыў забіць генерал-губернатара. Ён стрэліў з рэвальвера і параніў царскага стаўленніка, за што схоплены і прысуджаны да смяротнага пакарання.
## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2
Валь

**Валь** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Віктар Вільгельмавіч Валь — расійскі дзяржаўны дзеяч
* Жан Валь — французкі філосаф
* Шаўл Юдзіч Валь — берасцейскі рабін
* Эдгар дэ Валь — стваральнік мовы акцыдэнталь

## Тапонім 
* Валь (Люксембург)
Рымас Тумінас

**Рымас Тумінас** (; ) — літоўскі тэатральны рэжысёр. Лаўрэат Нацыянальнай прэміі Літвы па культуры і мастацтве (1994) і Дзяржаўнай прэміі Расійскай Федэрацыі (2000). Мастацкі кіраўнік Маскоўскага тэатра імя Яўгена Вахтангава (2007—2022).

## Біяграфія 
У 1970—1974 гадах вучыўся ў Літоўскай кансерваторыі. Выпускнік рэжысёрскага факультэта ГІТІСа (курс І. Туманава; 1978). Дэбютаваў у Тэатры драмы Літоўскай ССР спектаклем «Студзень» паводле п’есы Ё. Радзічкава. Першая маскоўская пастаноўка — «Мелодыя для паўліна» А. Заградніка (1979) у Тэатры імя К. С. Станіслаўскага. З 1979 па 1990 год — рэжысёр, з 1994 па 1999 год — галоўны рэжысёр Нацыянальнага драматычнага тэатра Літвы. У 1990 годзе заснаваў і ўзначаліў Малы драматычны тэатр Вільні.

У 2007 годзе прыняў прапанову Міхаіла Швыдкога, які курыраваў Федэральнае агенцтва па культуры і кінематаграфіі, стаць мастацкім кіраўніком Маскоўскага тэатра імя Яўгена Вахтангава.

З 2012 года ў Друскінінкаі праходзіць міжнародны фестываль Рымаса Тумінаса «Vasara» («Лета»).

З 2014 года хварэў на рак лёгкіх. У 2022 годзе сышоў з пастоў мастацкага кіраўніка Віленскага малога тэатра і Тэатра імя Вахтангава.

6 сакавіка 2024 года памёр у італьянскай клініцы ва ўзросце 72 гадоў пасля працяглай хваробы.

## Крыніцы
Карбон (акруга, Юта)

**Акруга Карбон** () — акруга ў штаце Юта, ЗША. Афіцыйна ўтворана ў 1894 годзе. Насельніцтва — 21403 чалавек (2010). Адміністрацыйны цэнтр — Прайс.

Катэгорыя:Акругі Юты
Прайс (Юта)

**Прайс** () — горад у штаце Юта (ЗША). Адміністрацыйны цэнтр акругі Карбон і самы буйны горад акругі. Насельніцтва — 8715 чалавек (2010, 66-ы радок у спісе найбуйнейшых гарадоў штата).

Катэгорыя:Гарады Юты
Колвіл (Юта)

**Колвіл** () — горад у штаце Юта (ЗША). Адміністрацыйны цэнтр акругі Саміт. Насельніцтва — 1363 чалавекі (2010).

Катэгорыя:Гарады Юты
Туэле (акруга)

**Акруга Туэле** () — акруга ў штаце Юта, ЗША. Афіцыйна ўтворана ў 1852 годзе. Насельніцтва — 58218 чалавек (2010). Администрацыйны цэнтр — Туэле.

Катэгорыя:Акругі Юты
Франклін (Тэнесі)

**Франклін** — горад у ЗША, у штаце Тэнесі. Размешчаны ў акрузе Уільямсан. Акруговы цэнтр і найбуйнейшы горад акругі. Насельніцтва — 68886 чалавек (2013). 7-ы па колькасці насельніцтва горад штата. Заснаваны 26 кастрычніка 1799 года Абрамам Моры-малодшым. Быў названы ў гонар Бенджаміна Франкліна.

## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Тэнесі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1799 годзе
Спіс касмічных запускаў у 2024 годзе

У гэтым спісе прыводзіцца інфармацыя аб запусках касмічных аб’ектаў у **2024** годзе, якія былі прызначаны для выхаду на калязямную арбіту або траекторыю ўцёкаў. Інфармацыя ўзята з адкрытых афіцыйных крыніц, атмасферныя і субарбітальныя выпрабавальныя палёты не ўключаны. Назвы аб’ектаў і запускаючых дзяржаў адпавядаюць даным, якія прадстаўляюцца краінамі ўдзельнікамі «Канвенцыі аб рэгістрацыі аб’ектаў, якія запускаюцца ў касмічную прастору», прынятай на Генеральнай Асамблеі ААН у 1974 годзе.
## Спіс арбітальных запускаў 
## Гл. таксама
## Зноскі
## Літаратура
## Спасылкі
Катэгорыя:2024 год у касманаўтыцы
Катэгорыя:Спісы касмічных запускаў
Кляштар аўгустынаў (Гродна)

** Кляштар аўгустынаў ** — былы каталіцкі аб'ект у Гродне, які размяшчаўся ў гістарычным цэнтры горада.

## Гісторыя 
Найстарэйшая каталіцкая ордэнская ўстанова ў горадзе. Заснаваў кляштар вялiкi князь Аляксандр Ягелон. Манастыр аўгусцінцаў з'явіўся ў канцы XV стагоддзя. Рэзідэнцыя ордэна была заснавана на Нямецкім рынку, які знаходзіўся ў паўночна-заходняй частцы Гродна, нездалёк ад ракi Гараднічанкi. Магчыма, ужо ў той час тут была адна з рынкавых плошчаў. Касцёл аўгустынаў быў асвечаны ў гонар Святой Тройцы. Такое ж пасвячэнне меў і берасцейскi храм гэтага ордэна. 

Манастыр апусцеў яшчэ ў XVI стагоддзі, верагодна, з прычыны наступлення Рэфармацыі.

У 1553 г. каралева Бона перадала маёмасць гэтага кляштара на фундацыю парафіяльнага шпіталя Св.  Тройцы.

Лічыцца, што манастыр і касцёл былі знішчаны падчас захопу горада маскоўскімі войскамі у вайне 1654-1667гг.

Згодна з інвентаром 1680 года вуліца на якой стаяў манастыр называлася "вуліца ў баку Троіцы ад Вiленскага гасцінца".
Цяпер тут вуліца Вялікая Траецкая.

Апошнія звесткі пра кляштар паходзяць з 1688 г. Кароль Ян ІІІ Сабескі па просьбе аўгусцінцаў «па былой гродзенскай фундацыі» згадзіўся аднавіць іх рэзідэнцыю ў Гродне, але гэтага  так i не адбылося.

## Спасылкі 
* Ад аўгустынаў да назаратанак: гайд па каталіцкіх манаскіх ордэнах, якія мелі рэзідэнцыі ў Гродне
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гродна
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Гродна
Катэгорыя:Аўгусцінскія кляштары Беларусі
Пядзенік слівавы

**Пядзенік слівавы** (*Angerona prunaria*) — від матылёў з сямейства .

## Апісанне 
Размах крылаў 35-65 мм. Пярэднія крылы шырокія, трохкутныя; заднія — закругленыя. Афарбоўка крылаў самца пераважна вохрыста-аранжавая, самкі — бэжавая. Крылы абедзвюх палоў раўнамерна пакрытыя цёмнымі папярочнымі плямамі-штрышкамі. Афарбоўка матылькоў вельмі зменлівая, вядома мноства варыянтаў і формаў. У цэлым самцы адрозніваюцца больш яркай афарбоўкай і звычайна некалькі менш самак. Махры крылаў светла-аранжавыя або жоўтыя.

### Варыябельнасць афарбоўкі 

Файл:Angerona_prunaria01.jpg|Самец намінатыўнай формы афарбоўкі
Файл:Angerona_prunaria.jpg
Файл:Angerona_prunaria02.jpg|Angerona prunaria f. corylaria
Файл:Angerona_prunaria04.jpg
Файл:Angerona_prunaria_-_bright_form_(2006-07-01).jpg|Самец

## Арэал 
Распаўсюджана паўсюдна ў Заходняй і Сярэдняй Еўропе, сярэдняй паласе Расіі, Манголіі, Паўночным Кітаі, Карэі, Японіі.

## Біялогія 
Час лёту імага з мая па ліпень. За год развіваецца адно пакаленне.

## Жыццёвы цыкл 
Самкі адкладаюць яйцы невялікімі групамі на ніжнім баку лісця кармавых раслін. Пладавітасць адной самкі дасягае 250 яец.

Яйцы памерам 0,5-0,8 мм, авальнай формы, жоўтага колеру. Вусень даўжынёй 40-60 мм. Форма яе цела цыліндрычная, паступова пашыраецца ад сярэднегрудзяў да шостага сегменту. Афарбоўка шэрая з карычневымі палосамі. На восьмым сегменце знаходзяцца вострыя грудкі, на іншых сегментах грудкі дробныя. Зімуюць вусені паміж лісцем, аплеценымі павуціннем. Кукалка даўжынёй 17,2-18,5 мм, цёмна-бурая з чырванаватым канцом. Размяшчаецца ў лёгкім кокане звычайна паміж лісцем.

Вусені адносяцца да паліфагаў. Кармавыя расліны вусеняў: , у тым ліку  і  , , , , у тым ліку , , у тым ліку , , , , , , .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Пядзенікі
Першы ўзвод

**«Першы ўзвод»** — чорна-белы нямы фільм, зняты рэжысёрам Уладзімірам Корш-Сабліным на кінастудыі «Белдзяржкіно». Прэм’ера адбыла 7 мая 1933 года.

## Сюжэт 
1914 год. Пачатак Першай сусветнай вайны. На фронт адпраўляецца першы ўзвод, сфарміраваны ў адным з беларускіх гарадоў. Салдаты яшчэ не разумеюць сацыяльнага сэнсу падзей, якія адбываюцца. Толькі некаторыя з іх, у тым ліку Макар Бобрык і Шапіра, рэзка асуджаюць вайну. Дэмакратычныя погляды праяўляе таксама былы аграном — прапаршчык Веліканаў.
Першы ўзвод ідзе ў бой. Газавы напад немцаў. Моцна парадзелую частку адводзяць у тыл. Бобрык і Шапіра сустракаюцца са сваімі таварышамі — рабочымі, сярод якіх члены партыйнай арганізацыі бальшавікоў. Бобрык і Шапіра атрымліваюць заданне падтрымліваць сувязь паміж партыйнай арганізацыяй і першым узводам.
У працяглых акопных баях праходзяць 1915 і 1916 гады. Надыходзіць люты 1917 гады. На фронт прыходзіць вестка пра ліквідацыю царызму і пра устанаўленне ўлады Часовага ўрада. На мітынгу ў ролі «патрыёта» выступае прапаршчык Веліканаў, які ператварыўся да гэтага часу ў «абаронцу». Ён заклікае салдатаў працягваць вайну. Бобрык тлумачыць меншавіцкі сэнс абарончага выступу Веліканава. Ён кажа пра Саветы рабочых, сялянскіх і салдацкіх дэпутатаў, якія ўзялі ўладу ў свае рукі.
Ваенна-рэвалюцыйны камітэт фронту даручае Бобрыку арганізаваць адпраўку браняпоезда ў заняты белымі Мінск на дапамогу рэўкаму. Камандзірам браняпоезда аказваецца Веліканаў. У барацьбе за бронецягнік перамагае ўзвод салдат, якім камандуе Бобрык. Бронецягнік ідзе ў Мінск.

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2
Anticollix sparsata

**Anticollix sparsata** — від молей сямейства . Упершыню від быў апісаны  ў 1828 годзе.

## Арэал 
Сустракаецца па ўсёй Палеарктыцы ад Еўропы да Японіі.

## Апісанне 
Размах крылаў 20-26&nbsp;мм. Асноўны колер пярэдніх крылаў светла-карычневы або шэры. Па рэбернай абзе часцей за ўсё ёсць квадратныя цёмныя плямы (звычайна чатыры), але яны могуць быць размытымі. У сярэдзіне крыла звычайна маюцца дзве-тры маленькія трохкутныя чорныя плямы, але ніякіх слядоў цёмнай папярочнай паласы няма. Задняе крыло мае прыкметную зубчастую аблямоўку. Яно манахромна-шэрае. Абедзве пары крылаў маюць невялікія чорныя плямы па знешніх краях. Лічынка стройная, зялёная на спіне і бледна-зялёная на брушку, з вузкай белай бакавой палоскай. Мае раскіданыя кароткія яркія шчацінкі.

Лёт імага з мая па верасень у двух пакаленнях.

Вусені харчуюцца кветкамі і лісцем .

## Спасылкі 
* Dentated pug at *UKMoths*
* *Fauna Europaea*
* *Lepidoptera of Belgium* 

Катэгорыя:Пядзенікі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1828 годзе
Адамчыха

**Адамчыха** () — вёска ў Астралэнцкім павеце гміны Баранова Мазавецкага ваяводства на ўсходзе цэнтральнай часткі Польшчы. Знаходзіцца прыкладна за 8 км на поўдзень ад Баранова, 21 км на захад ад Астралэнка, і за 101 км на поўнач ад Варшавы.

## У масавай культуры 
Дзеянне серыяла Netflix 1670, знятага ў стыле мак’юментары, адбываецца ў Адамчысе.

Катэгорыя:Населеныя пункты Астралэнцкага павета
Аляксандра Сяргееўна Хахлова

**Аляксандра Сяргееўна Хахлова**, па нараджэнні **Боткіна** (; ) — савецкая кінаактрыса, кінарэжысёр, сцэнарыстка, педагог, заслужаная артыстка РСФСР (1935).

## Біяграфія 
Нарадзілася 3 лістапада 1891 года ў Берліне. Дачка Сяргея Сяргеевіча Боткіна, па матчынай лініі — унучка Паўла Траццякова. Пачала здымацца ў 1916 годзе ў эпізадычных ролях. Вучылася ў Дзяржкінашколе (УДІК) у кінамайстэрні рэжысёра Льва Куляшова, які неўзабаве стаў яе мужам.

Характэрнымі ролямі Аляксандры Хахловай у кіно з’яўляюцца ролі Графіні ў фільме «Незвычайныя прыгоды містара Веста ў краіне бальшавікоў» (1924) і роля Дульсі ў фільме «Вялікі суцяшальнік» (1933).

Доўгі час Аляксандра Хахлова выкладала ва УДІКу курс рэжысуры (дацэнт з 1939 года). Аўтар кніг і манаграфій пра кіно: «Прынцыпы кінарэжысуры Л. Куляшова», «50 гадоў у кіно», «Артыкул. Матэрыялы» — дзве апошнія сумесна са Львом Куляшовым.

Жонка рэжысёра Льва Куляшова. Першы муж — акцёр Маскоўскага Мастацкага тэатра і, у далейшым, вядомы тэатральны рэжысёр Канстанцін Хахлоў.

Памерла на 88-м годзе жыцця, 22 жніўня 1985 года ў Маскве. Пахаваная на Новадзявочых могілках побач з мужам — Л. У. Куляшовым і дзедам, заснавальнікам Траццякоўскай галерэі П. М. Траццяковым.

## Фільмаграфія 
### Рэжысёр 
* (1930) «Саша»

## Крыніцы 
Катэгорыя:Боткіны
Hyla

**Hyla** — род бясхвостых земнаводных з сямейства . Жывуць у Еўропе (акрамя поўначы), Турцыі, на поўдні Аравійскага паўвострава, Усходняй Азіі ад паўночнага ўсходу Індыі да В’етнама, востраў Хайнань і поўдня Далёкага Усходу, крайняй поўначы Афрыкі ад Марока да Туніса і на паўночным усходзе Егіпта.

## Класіфікацыя 
На студзень 2023 года ў род уключаюць 16 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Квакшы
Цьмянец клубняносны

**Цьмянец клубняносны** (*Chaerophyllum bulbosum*) — від шматгадовых раслін сямейства .

## Апісанне 
Лісце двойчы-тройчы рассечанае. Корань верацёнападобны.

## Асяроддзе пражывання 
Звычайны насельнік кустоў, засмечаных тэрыторый, палян, узлескаў.

## Практычнае выкарыстанне 
Карані духмяныя, па форме нагадваюць моркву і маюць прыемны смак смажаных каштанаў. На Каўказе расліну ядуць сырой і смажанай накшталт бульбы. У Румыніі і Малдове маладыя далікатныя парасткі і лісце лічаць добрай зелянінай для полівак і зялёных супоў.

У 1846 годзе быў завезены ў Францыю, дзе на працягу многіх гадоў культываваўся на ўзроўні з бульбай.

Селекцыйныя працы гэтай малавядомай гародніны пачаліся ў сярэдзіне 1980-х. Мае культурныя сарты «Altan», «Véga», і «M4.10». Зараз вырошчваецца ў невялікіх колькасцях у Францыі, Вялікабрытаніі, ЗША.

## Галерэя 

Файл:20130620Kaelberkropf_Hockenheim3.jpg|Кветкі
Файл:Chaerophyllum_bulbosum_1.jpg|Карэнне
Файл:Chaerophyllum_bulbosum_(cropped).jpg|Маладая расліна
Файл:Бутень_маринований.jpg|Марынаваная расліна

## Літаратура 
* М.&nbsp;Л.&nbsp;Рева, Н.&nbsp;Н.&nbsp;Рева Дикі їстівні рослини України / Київ, Наукова думка, 1976—168 с.&nbsp;— С.70

Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Цьмянец
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Цьмянец цыкутавы

**Цьмянец цыкутавы** (*Chaerophyllum hirsutum*) — від шматгадовых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе ад Іспаніі да Украіны.

## Апісанне 
Шматгадовая расліна вышынёй 30-100&nbsp;см. Каранёвая шыйка пакрыта рэшткамі змярцвелых хвосцікаў. Лісце ў контуры трохкутнае, тройчатае і двойчы пёрыстарассечанае, з доўгімі, пёрыстараздзельнымі, зубчастымі дзелькамі, шчацініста-валасістае, знізу часта бліскучае. Пялёсткі з краёў махрыстыя. Плод падоўжана-лінейны, роўны пладаножцы або даўжэйшы за яе, да 12&nbsp;мм даўжынёй.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе ад Іспаніі да Украіны.

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Цьмянец
Серанія-дэ-ла-Ліндоса

**Серанія-дэ-ла-Ліндоса** — участак скалы даўжынёй 14,5 км у Калумбіі, які пакрыты дзесяткамі тысяч  малюнкаў, зробленых фарбамі.

## Адкрыццё 
Нягледзячы на тое, што некаторыя крыніцы памылкова меркавалі, што гэтае месца было адкрыта толькі нядаўна, калі яно прыцягнула ўвагу міжнароднай грамадскасці ў пачатку 2020-х гадоў, упершыню наскальны малюнак быў зафіксаваны ў XIX стагоддзі , які складаў карту рэгіёну, выявы былі зафіксаваныя , які наведаў гэты раён у 1943 годзе, а першыя фатаграфіі малюнкаў былі зроблены ў 1980-х гадах.

## Датаванне 
Фрэскі не былі непасрэдна датаваныя. Некаторыя аўтары выказалі здагадку, што яны датуюцца прыблізна 12 600 гадамі таму, грунтуючыся на датаванні археалагічных помнікаў побач з выявамі, але гэта было пастаўлена пад сумнеў іншымі аўтарамі, якія мяркуюць, што добра захаваны стан карцін несумяшчальны з такім узростам. У якасці альтэрнатывы было выказана меркаванне, што творы мастацтва былі створаны карэннымі народамі за апошнія 500 гадоў пасля першапачатковага адкрыцця Амерыкі еўрапейцамі.

## Роспісы 
Фрэскі былі распісаны чырвона-вохрыстай фарбай. Некаторыя аўтары спрэчна сцвярджалі, што мастацтва адлюстроўвае цяпер вымерлую паўднёваамерыканскую мегафаўну, такую як , , мясцовыя коннакапытныя () і , але гэтыя інтэрпрэтацыі аспрэчваюцца іншымі навукоўцамі, якія падтрымліваюць ацэнку меншага ўзросту і мяркуюць, што яны, верагодна, прадстаўляюць жывых жывёл, у тым ліку свойскіх відаў, завезеных пад час , такіх як коні, каровы і сабакі.

Катэгорыя:Антычнае мастацтва
Катэгорыя:Гісторыя Калумбіі
Катэгорыя:Гісторыя Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Наскальнае мастацтва
Катэгорыя:Петрагліфы
Вадзім Траццяк

**Вадзім Алегавіч Траццяк** (нар. , Мінск, Беларусь) — беларускі баскетбаліст. Атакуючы абаронца. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі U-20.

## Біяграфія 
Выхаванец СДзЮШАР БК «Мінск-2006». Першы трэнер — Сяргей Іванавіч Шайкоўскі.

У 2016 годзе далучыўся да «Мінска», выступаючы спачатку за моладзевы і рэзервовы склады. Па выніках розыгрышу 2022/23 ён заваяваў з камандай залатыя медалі чэмпіянату Беларусі. У Адзінай лізе ВТБ згуляў 17 матчаў: 1,5 ачка, 0,4 падбору, 0,5 перадач.

У жніўні 2023 года падпісаў кантракт з «Астаной», але ў снежні пакінуў клуб.

Выступаў за юнацкую (2015—2016), юніёрскую (2017—2018) і моладзевую (2019—2020) зборную Беларусі.

## Кар’ера 
* 2016—2019 — Цмокі-Мінск-2
* 2019—2022 — Цмокі-Мінск (рэзервовая каманда)
* 2020—2021 — Цмокі-Мінск
* 2022—2023 — Мінск (рэзервовая каманда)
* 2022—2023 — Мінск
* 2023 — Астана (Казахстан)
* 2024 — Гродна-93
* 2024—2025 — Чалбаскет (Чалябінская вобласць, Расія)
* 2025—2026 — Барс-РДЭУ (Растоў-на Доне, Расія)
* з 2026 — Мінск

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі (2): 2020/2021, 2022/2023.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2023/2024.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* ВАДИМ ТРЕТЬЯК ПОКИДАЕТ БК «МИНСК» 
* Иностранный баскетболист покинул «Астану»
* Астана" официально подписала иностранного баскетболиста
* Вадим Третьяк 

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Катэгорыя:Ігракі «Чалбаскета» Чалябінск
Канстанцін Сяргеевіч Паско

**Канстанцін Сяргеевіч Паско** () — беларускі баскетбаліст. Цяжкі форвард / цэнтравы. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Навучаўся ў БКМ пад кіраўніцтвам Сяргея Сяргеевіча Варыводава.  З 2019 года выступаў за моладзевую, рэзервовую і асноўную каманду БК «Мінск». 

У сезоне 2022/23 15 разоў выпускалі на пляцоўку ў расійскай Лізе ВТБ — пры сярэднім часе ў 10 хвілін 24 секунды гульцу ўдавалася набіраць 2,4 пункты за матч. У чэмпіянаце Беларусі, дзе «Мінск» пачаў выступаць з плэй-оф, за сем матчаў з найгрышам у больш за 11 хвілін зарабляў — 2,1 балаў.

У сезоне 2023/24 баскетбаліст за «Мінск» ў расійскай лізе браў удзел у 14 матчах, набраўшы 14 жа пунктаў, атрымліваючы ў сярэднім па 8 хвілін 3 секунды на пляцоўцы.

У студзені 2024 года пакінуў «Мінск» і падпісаў кантракт з краснадарскім «Лакаматыў-Кубань», выступаў за фарм-каманду краснадарскага клуба. У кастрычніку-снежні 2024 года выступаў за іркуцкі «Іркут». У студзені 2025 года вярнуўся ў «Мінск». Прызнаны лепшым цэнтравым чэмпіянату Беларусі-2024/25. Увайшоў у сімвалічную пяцёрку па выніках Кубка Беларусі-2025.

У складзе моладзевай зборнай Беларусі (U-20) заваяваў сярэбраны медаль Еўрапейскага Кубка Выкліку-2021. З 2023 года — гулец мужчынскай нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Кар’ера 
* 2019—2022 — Цмокі-Мінск (моладзевая каманда)
* 2022—2024 — Мінск (рэзервовая каманда)
* 2022—2024 — Мінск
* 2024 — СШАР-Лакаматыў-Кубань (Краснадарскі край, Расія)
* 2024 — Іркут (Іркуцк, Расія)
* з 2025 — Мінск

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі (1): 2022/2023.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2024/2025.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (1): 2025.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Бядовы «Мінск» пакінуў 2-метровы цэнтравы — ён жа «надзейны тыл» ката ў адстаўцы, які засядае ў АБФФ
* СТАЛО ИЗВЕСТНО, ГДЕ ПРОДОЛЖИТ КАРЬЕРУ ПОКИНУВШИЙ «МИНСК» БАСКЕТБОЛИСТ
* 20-летний форвард Константин Паско пополнил состав «СШОР-Локо».
* КОНСТАНТИН ПАСКО ПОКИНУЛ «МИНСК»

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Катэгорыя:Ігракі «СШАР-Лакаматыў-Кубань»
Катэгорыя:Ігракі «Іркута» Іркуцк
Ян Фрыцавіч Фабрыцыус

**Ян Фрыцавіч Фабрыцыус** (14(26) чэрвеня 1877, хутар Ванкстрэйбей Віндаўскага павета, Курляндская губерня, Расійская імперыя, цяпер Латвія — 24 жніўня 1929) — савецкі ваенны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1877 годзе ў Курляндскай губерні Расійскай імперыі. Скончыў Рыжскую гімназію (1894).

Працаваў на заводах у Рызе, Віндаве, Мітаве, удзельнічаў у рэвалюцыйным руху. У 1903 арыштаваны, у 1904 засуджаны на 4 гады катаргі, з 1908 у ссылцы, у т. л. з 1913 на Сахаліне, дзе працягваў рэвалюцыйную дзейнасць.

3 1915 у арміі, удзельнік Першай сусветнай вайны, прапаршчык, штабс-капітан; вёў рэвалюцыйную работу сярод латышскіх стралкоў. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі (1917) удзельнічаў у арганізацыі Саветаў і армейскіх камітэтаў на Паўночным фронце, старшыня палкавога камітэта.

У Кастрычніцкую рэвалюцыю камандзір батальёна, камісар 1-га латышскага палка. Са студзеня 1918 член ВЦВК, з лютага камандаваў Гдоўскім атрадам, потым ваенком Гдоўска-Тарашынскага раёна, старшыня ВРК Пскоўскага павета. Вызначыўся ў баях супраць германскіх інтэрвентаў і войск С. Булак-Балаховіча. У канцы 1918 — пач. 1919 камісар 2-й і 10-й стралковых дывізій, што ўдзельнічалі ў вызваленні Латвіі.

3 жніўня 1919 на Паўднёвым фронце; ваяваў супраць конніцы К. Мамантава. У кастрычніку 1919 камандзір 48-й брыгады 16-й стралковай дывізіі, што дзейнічала супраць А. Дзянікіна.

У 1920 на Заходнім фронце, удзельнік вызвалення Беларусі ад войск Польшчы, у т.л. арганізатар прарыву Смаргонскага ўмацаванага раёна (13—14 ліпеня 1920). Удзельнік ліквідацыі кранштацкага паўстання (1921). У 1921—23 гады начальнік камандных курсаў РСЧА ў Полацку, пяхотных курсаў камсаставу ў Менску. У 1923—24 камандзір і камісар 2-й Беларуская стралковай дывізіі, з 1927 камандзір 4-га стралковага корпуса ў Віцебску.

3 1928 года намеснік камандуючага асобнай Каўказскай арміяй.

Член ЦКК ВКП(б) з 1927. Член ЦК КП(б)Б у 1927—28. Кандыдат у члены ЦВК СССР у 1929 годзе. Член ЦВК БССР у 1922—23, 1927—28. Першы кавалер чатырох ордэнаў Чырвонага Сцяга (1919, 1920, сакавік, снежань 1921), два з якіх атрымаў у час савецка-польскай вайны на тэрыторыі Беларусі.

Загінуў пры аварыі самалёта ў 1929 годзе.

## Ушанаванне памяці 
Яго імем названы вуліцы ў Мінску, Віцебску, Полацку і інш. Мемарыяльная дошка ўсталявана на будынку Мінскага ваеннага сувораўскага вучылішча.

## Зноскі 
## Літаратура 
*
Альфонс Фарсья дэ Піль

**Альфонс Фарсья́ дэ Піль** (; 1758, г. Марсель, Францыя — 1826) — французскі пісьменнік, кампазітар.

## Біяграфія 
Граф. Служыў афіцэрам у каралеўскай арміі, быў губернатарам Марселя. У час рэвалюцыі і якабінскага тэрору эмігрыраваў, падарожнічаў па Германіі, Даніі, Швецыі, Расіі і Польшчы. У 1794 вярнуўся ў Францыю і выдаў разам з  ў Парыжы 5 тамоў апісання свайго падарожжа па Еўропе (1796). Вядомы як аўтар брашур палітычнага зместу, літаратурных і музычных твораў, некалькіх опер.

У час праезду з Расіі ў Польшчу (1792, разам з П. М. Буажэленам дэ Кердзю) ехаў праз Беларусь, са Смаленска праз Оршу, Талачын, Крупкі, Барысаў, Смалявічы, Мінск, Гродна. Талачын здаўся яму «вялікай вёскай, якую называюць горадам»; дарога ад Смаленска да Талачына добрая, абсаджаная дрэвамі, далей — дрэнная. У Гродне адзначыў добры гасціны двор і дамы нямецкіх купцоў, якія атрымлівалі па Нёмане розныя замежныя тавары і прадавалі іх тут.

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Грыцкевіч В., Мальдзіс А.* Шляхі вялі праз Беларусь. — Мн., 1980.

Катэгорыя:Кампазітары Францыі
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Яўгенія Сцяпанаўна Фалей

**Яўгенія Сцяпанаўна Фалей** (нар. , г. Заслаўе, Мінскі раён) — беларускі гісторык.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1940 годзе ў Заслаўі. Скончыла БДУ (1973).

3 1957 года на савецкай і партыйнай рабоце. 3 1963 навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КПБ (з 1990 Інстытут гісторыка-палітычных даследаванняў), з 1992 — Беларускі НДІ дакументазнаўства і архіўнай справы.

## Навукова-даследчыцкая дзейнасць 
Даследуе праблемы беларускай дзяржаўнасці, гісторыі КПБ, грамадска-палітычнага і духоўнага жыцця Беларусі савецкага перыяду, знешнюю палітыку Беларусі.

Адзін з аўтараў-складальнікаў калектыўных прац «Хроніка важнейшых падзей гісторыі Камуністычнай партыі Беларусі» (ч. 3, 1980), «Камуністычная партыя Беларусі ў рэзалюцыях і рашэннях з’ездаў і пленумаў ЦК» (т. 1—2, 1983—34; т. 4, 1986), «Старонкі гісторыі Кампартыі Беларусі: меркаванні, аргументы, факты» (1990), зборнікаў дакументаў і матэрыялаў «Знешняя палітыка Беларусі» (т. 1-4, 1997—2001), «Перад крутым паваротам: Тэндэнцыі ў палітычным і духоўным жыцці Беларусі (1925—1928 гг.)», «Беларусізацыя, 1920-я гг.» (абедзве 2001) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Jordanita globulariae

**Jordanita globulariae** від дзённых матылькоў сямейства .

## Распаўсюджанне 
Сустракаецца ад заходняй часткі Пірэнэйскага паўвострава праз Заходнюю, Цэнтральную і Усходнюю Еўропу да Урала. На поўдні арэал распасціраецца праз Балканскі паўвостраў да паўночна-заходняй Турцыі.

## Апісанне 
Даўжыня пярэдніх крылаў 10,5-17&nbsp;мм у самцоў і 7,7-10,1&nbsp;мм у самак. Як і ў , імага пераліваюцца блакітна-зялёным з цёмнымі нагамі і вусікамі. Яны сустракаюцца ў сонечныя дні, лётаючы на крэйдавых або вапняковых лугах.

Лічынкі харчуюцца відамі родаў ,  і .

## Спасылкі 
* Lepiforum e. В.

Катэгорыя:Стракаткі
Rhagades pruni

**Rhagades pruni** — від молей сямейства .

## Арэал 
Сустракаецца на большай частцы Еўропы (за выключэннем Брытанскіх астравоў) да Усходняй Азіі, уключаючы Японію.

Даўжыня пярэдніх крылаў 10-12&nbsp;мм для самцоў і 8-11&nbsp;мм для самак.

Вусені харчуюцца наступнымі відамі: ,  і .

## Падвіды 
* *Rhagades pruni pruni*
* *Rhagades pruni callunae* Spuler, 1906

## Спасылкі 
* Lepidoptera of Belgium
* Lepiforum.de
* Vlindernet 

Катэгорыя:Стракаткі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
Васіль Васілевіч Фамін

**Васіль Васілевіч Фамін** (2 красавіка 1884, Масква — 1 верасня 1938) — рэвалюцыянер, удзельнік барацьбы за Савецкую ўладу на Беларусі, савецкі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1884 одзе ў Маскве. За рэвалюцыйную дзейнасць не раз быў арыштаваны і сасланы. У 1917 у арміі, веў рэвалюцыйную работу сярод салдат Заходняга фронту, з сакавіка член Мінскага Савета, з красавіка — франтавога камітэта Заходняга фронту, з чэрвеня — Мінскага, з верасня Паўночна-Заходняга абласног камітэтаў РСДРП(б); адзін з рэдактараў газеты «Звязда». У снежні 1917 года ўдзельнічаў у падпісанні дагавора аб перамір’і на Заходнім фронце.

3 1918 года ў Маскве, у ВЧК, з 1923 намеснік наркома шляхоў зносін, член Прэзідыума ВСНГ СССР, з 1931 нам. наркома воднага транспарту СССР. У 1927—31 і з 1935 у Наркамаце ўнутранага гандлю СССР. Член ЦКК РКП(б) у 1924—25.

Аыштаваны па абвінавачанні ва ўдзеле ў контррэвалюцыйнай тэрарыстычнай арганізацыі, прысуджаны да расстрэлу і расстраляны ў 1938 годзе. Рэабілітаваны пасмяротна ў 1956 годзе.

Аўтар успамінаў «З’езд дэпутатаў армій і тылу Заходняга фронту ў красавіку 1917 г.» (выд. 1957).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Расстраляныя ў РСФСР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Цьмянец Прэскота

**Цьмянец Прэскота** (*Chaerophyllum prescottii*) — шматгадовая расліна, падвід віду  сямейства .

## Апісанне 
Гэта двухгадовая або шматгадовая расліна 40-100&nbsp;см вышынёй. Корань клубнепадобны патоўшчаны. Сцябло шчыльнае. Лісце ў контуры трохкутнае; дзелькі апошняга парадку ланцэтныя, у верхніх сядзячых лісткоў ніткападобныя. Парасонікі з 12-20 прамянямі. Парасонікі шматколерныя, 1-2&nbsp;см шырынёй; Кветкі абодваполыя. Плод 5-8 × 1-1.5&nbsp;мм; рэбры малапрыкметныя.

## Распаўсюджанне 
Еўразія ад Балгарыі да Манголіі.

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1830 годзе
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Цьмянец
Цьмянец дурманячы

**Цьмянец дурманячы**, **Цьмянец дурманлівы** (*Chaerophyllum temulum*) — травяністая расліна, від роду  сямейства . Лектатып роду.

Звычайна двухгадовая расліна, якая расце па лясных узлесках, па абочынах дарог, чыгуначных насыпах, пустках і іншых парушаных месцапражываннях. Атрутная.

## Батанічнае апісанне 
Двухгадовая, радзей аднагадовая або монакарпічная шматгадовая травяністая расліна 40-80 (100—120) см вышынёй, з тонкім верацёнападобным коранем. Ад віда  адрозніваецца адсутнасцю клубнепадобнага патаўшчэння ў аснове сцябла.

Сцябло прамое, круглявае ў перасеку, полае, падоўжна баразёнкавае, у ніжняй частцы з фіялетавымі або цёмна-чырвонымі плямамі, пакрыта жорсткім апушэннем, слаба уздутае пад лісцем.

Лісце двойчы-тройчы пёрыстанадрэзанае, з кароткім жорсткім апушэннем, ніжняе — на хвосціках, верхнія — менш рассечанае, з тупымі шырокаяйцападобнымі дзелькамі.

Кветкі ў складаных парасоніках, якія складаюцца з 6-12 парасонаў, абгортка звычайна адсутнічае альбо з аднаго лісточка, абгортачкі маюцца, з пяццю—васьмю завостранымі ланцэтнымі лісточкамі, нярэдка зрастаюцца, з плёнкавым раснічастым краем. Маюцца аднаполыя і абодваполыя кветкі. Пялёсткі звычайна белыя, радзей чырванаватыя або жаўтлявыя, вонкавыя — буйнейшыя.

Віслаплоднікі падоўжанаяйцападобныя, 5-7 мм даўжынёй і 1-1, 5 мм шырынёй, бліскучыя, голыя. Вонкавы бок сямянак з пяццю рубцамі і чатырма баразёнкамі, рубцы да спеласці жоўта-карычневыя, баразёнкі цёмна-карычневыя; унутраны бок увагнуты.

## Распаўсюджанне 
Расліна, распаўсюджаная ў Еўропе і на Каўказе. У Расіі — часцей у чарназёмнай паласе, паўсюль даволі рэдкая. Сустракаецца ў лісцевых і мяшаных лясах, а таксама як пустазелле, у парушаных месцапражываннях.

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Атрутная расліна, ва ўсіх частках змяшчае херафілін — бескіслародны лятучы алкалоід, раздражняльны абалонку кішэчніка і пры ўсмоктванні аказвальны наркатычнае дзеянне. Атручванни назіраліся ў коней, свіней, буйной рагатай жывёлы, ягнят. Для лячэння атручвання выкарыстоўваецца танін, танинутрымальныя і адсарбавальныя рэчывы.

## Таксанамія 
### Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Цьмянец
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Пастарнак дзікі

**Пастарнак дзікі** (*Pastinaca sylvestris*) — від раслін сямейства .

## Апісанне 
Двухгадовая расліна. Цвіце ў чэрвені-ліпені.

## Арэал і экалогія 
Расце ў Еўропе, па ўсёй Заходняй Сібіры, ва Усходняй Сібіры, на Каўказе, сустракаецца на поўдні Скандынавіі. Заносная расліна ў Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы, Аўстраліі і Новай Зеландыі.

Катэгорыя:Парасонавыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1768 годзе
Thymus camphoratus

**Thymus camphoratus** — від раслін сямейства , эндэмік Партугаліі.

## Апісанне 
Сцёблы ад прыпаднятых да разгалістых, моцна разгалінаваныя, 20-40&nbsp;см даўжынёй. Маладыя сцёблы чатырохкутныя, з вельмі кароткімі валасінкамі. Лісце вузка яйцападобнае, даўжынёй 3-5&nbsp;мм, звілістае, голае.

Прыкветкі шырока яйцападобныя, часта баграністыя. Кветкі сабраныя ў паўшарападобныя галоўкавыя суквецці, 10-15&nbsp;мм папярок. Чашачка 4-6&nbsp;мм; трубка 2-2.5&nbsp;мм, апушаная. Вяночак 5-8&nbsp;мм, ружовы або малінавы. Пылавік барвовы. Арэшкі 0.7-0.9 × 0.6-0.7&nbsp;мм, яйцападобныя, эліпсоідныя, цёмна-карычневыя. 2n = 30.

Цвіце з канца сакавіка па чэрвень. Расліна можа выкарыстоўвацца як араматычная трава.

## Распаўсюджанне 
Эндэмік паўднёвага і паўднёва-заходняга ўзбярэжжа Партугаліі.

Расце на стабілізаваных выдмах, пясчаных вапняках ля мора.

## Пагрозы і ахова 
Найважнейшай пагрозай з’яўляецца пашырэнне гарадскіх плошчаў і турыстычных тэрыторый і звязаных з імі інфраструктур.

*Thymus camphoratus* уваходзіць у спіс прыярытэтных відаў у дадатку II Дырэктывы аб асяроддзі пражывання і ў дадатку I да Канвенцыі аб ахове еўрапейскай дзікай прыроды і прыродных месцапражыванняў (Бернская канвенцыя). У Партугаліі расліна ахоўваецца законам.

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1809 годзе
Катэгорыя:Чабор
Esperia sulphurella

***Esperia sulphurella*** — від молей сямейства . Від родам з Еўропы, але быў завезены ў Каліфорнію.

## Апісанне 
» Джона Керціса]]
Дарослыя асобіны маюць даўжыню цела 6 — 8 мм і размах крылаў 12 — 16 мм. Імага чорныя з жоўтымі меткамі. Лёт вясной.

Лічынкі чорныя і харчуюцца мёртвай драўнінай.

## Сістэматыка 
Від *E. sulphurella* быў упершыню навукова апісаны І. Х. Фабрыцыусам у 1775 годзе. Пазней такая ж навуковая назва была выкарыстана для некалькіх іншых відаў матылькоў, стварыўшы шэраг малодшых амонімаў, якія ўсе несапраўдныя. Да іх адносяцца:

* *T. sulphurella* of Fabricius (1777) — 
* *T. sulphurella* of Hübner (1793) — 
* *T. sulphurella* of Haworth (1829) — 

## Спасылкі 
* *Esperia sulphurella* ў UKmoths
* Lepiforum.de

Катэгорыя:Матылі
Параходзік Вілі

**«Параходзік Вілі»** () — першы гукавы фільм студыі Disney і трэці мультфільм з удзелам Мікі Мауса. Мультфільм 1928 года, створаны Уолтам Дыснеем і Абам Айверксам. Стужка, якая была прысвечаная прыгодам Мікі Мауса на рачным судне, мела вялікі поспех у гледачоў і выратавала кампанію Disney ад спусташэння. Акрамя таго, яна шмат у чым паўплывала на далейшае развіццё мультыплікацыі.

Мультфільм займае 13 месца ў спісе 50 найвялікшых мультфільмаў, складзеным гісторыкам анімацыі Джэры Бекам у 1994 годзе, а ў 1998 годзе Бібліятэка Кангрэса ЗША ўключыла яго ў Нацыянальны рэестр фільмаў. «Параходзік Вілі» перайшоў у грамадскі здабытак у ЗША 1 студзеня 2024 года.

## Сюжэт 
Мікі Маус кіруе рачным параходам, уяўляючы сябе капітанам судна. Ён весела насвіствае мелодыю і тузае за вяровачку, у выніку чаго параход выдае тры гудкі. Неўзабаве на палубе з’яўляецца сапраўдны капітан Піт і злосна праганяе Мікі з мосціка. Калі Піт адварочваецца, Мікі гучна фыркае на яго. Піт штурхае мышку, Мікі падае ўніз па лесвіцы і, паслізнуўшыся, трапляе ў вядро з вадой. Папугай, які знаходзіўся побач, пачынае насміхацца над Мікі, і той кідае вядро ў птушку.

Кіруючы суднам, Піт дастае жавальны тытунь і, крыху адкусіўшы, сплёўвае яго. Ветрам плявок вяртаецца назад і ўдарае ў звон. Развесяліўшыся, Піт адкусвае яшчэ тытуню і зноў плюе, трапляючы на гэты раз сабе ў твар.

Праз некаторы час параход робіць прыпынак, каб забраць жывёлу. Калі параход адплывае, падбягае Міні, спрабуючы паспець на судна. Мікі не бачыць яе, але яна бяжыць за параходам па беразе. Мікі, заўважыўшы Міні, выкарыстоўвае грузавы кран для таго, каб падняць яе на палубу.

Прызямляючыся на палубу, Міні выпадкова губляе гітару і некалькі лістоў з нотамі песні «», якія з’ядае каза. Дзве мышкі выкарыстоўваюць казу ў якасці фанографа, на якім яны іграюць, круцяць хвост жывёлы, як ручку. Мікі «акампануе», выкарыстоўваючы розныя прадметы на судне, і «іграе» на жывёлах, як на музычных інструментах.

Нарэшце прыходзіць капітан Піт і адпраўляе Мікі чысціць бульбу. Калі Мікі прыступае да працы, прылятае той жа папугай і пачынае насміхацца з мышы. Мультфільм заканчваецца тым, што галоўны герой кідае ў папугая бульбіну, і птушка падае ў ваду, а Мікі пачынае смяяцца.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*  (афіцыйна загружана «Walt Disney Animation Studios»)
* 
* «Параходзік Вілі» на сайце «Архіў Інтэрнэту»

Катэгорыя:Фільмы 1928 года
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Сідбомбінг

**Сідбомбінг** () або **паветраны пасеў** — тэхніка засева зямлі, якая прадугледжвае закідванне шароў (**насенных бомбаў**), што складаюцца з глебы, перагною і насення раслін. Часцяком выкарыстоўваецца садоўнікамі-партызанамі на грамадскіх або закінутых участках зямлі для аднаўлення расліннасці. Таксама можа выкарыстоўвацца для аднаўлення ляснога покрыва.

## Тэрміналогія 
Тэрмін «насенная бомба» быў упершыню выкарыстаны  ў 1973 годзе ў кампаніі «». Удзельнікі гэтай кампаніі закідвалі насенныя бомбы на пустуючыя ўчасткі зямлі ў Нью-Ёрк, каб палепшыць знешні выгляд раёнаў. Гэта паклала пачатак руху партызан-азеляніцеляў.

У 2012 годзе ў Германіі з’явіўся тэрмін «аўтабамбізм», то ёсць раскідванне «насенных бомбаў» з вокнаў аўтамабіляў.

## Гісторыя 
Першае згадванне паветранага азелянення датуецца 1930 годам. У той час самалёты выкарыстоўваліся для распаўсюджвання насення раслін і дрэў на цяжкадаступных тэрыторыях і ў гарах Ганалулу і Гаваяў, каб аднавіць расліннае покрыва пасля лясных пажараў.

## Спасылкі 
* The guerrilla gardener’s seedbomb recipe

Катэгорыя:Горад
Катэгорыя:Экалогія
Катэгорыя:Ландшафтная архітэктура
Ніна Іванаўна Гілевіч

**Ніна Іванаўна Гілевіч** (у дзявоцтве **Кавалёва**; , Шумілінскі раён, Віцебская вобласць — , Мінск) — беларускі мовазнавец, спецыяліст у галіне беларускага мовазнаўства. Кандыдат філалагічных навук (1971), дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці.

У 1956—1957 гадах настаўнічала ў  Кузьмінскай СШ Гарадоцкага раёна Віцебской вобласці, пасля працавала ў выдавецтве «Вышэйшая школа», выкладала на кафедры беларускай мовы філалагічнага факультэта БДУ, дацэнт, які стаў хімікам. Ягоная жонка — гісторык, сын Багдан — матэматык, грае ў рок-гурце.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі