Гарызонт (холдынг)

**Холдынг «Гарызонт»** — беларуская прамысловая кампанія, у складзе якой знаходзіцца 16 арганізацый (на канец 2024 года).

Гэта вытворчасць спажывецкай тэхнікі (тэлевізары, ноўтбукі, маніторы, ЗВЧ-печы), святлодыёднай прадукцыі, апрацоўка металу, праца з палімерамі, мантаж друкаваных плат, а таксама медцэнтр.

У арганізацыях холдынгу працуюць 2,2 тыс. чалавек.

Кіруючая кампанія холдынгу — ААТ «Н Холдынг»

## Гісторыя 
У 1925 годзе ў Вільні, якая тады знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі, мяшчане Нахман Левін, Шмуэль і Гірша Хволесы адкрылі краму і рамонтную майстэрню радыётавараў. Спачатку яны прадавалі і рамантавалі толькі імпартныя радыёпрыёмнікі, а ў 1927 годзе ў іх з’явілася першая ўласная прадукцыя.

З 1934 года па ліцэнзіі Аўстрыйскай фірмы «Minerva» быў арганізаваны серыйны выпуск радыёпрыёмнікаў пад маркай «Elektrit». У 1936 годзе фабрыка стала найбуйнейшым вытворцам радыёапаратуры ў Польшчы — тут працавалі 1 100 чалавек, у год з канвеера сыходзіла 54 тысячы прыёмнікаў. Акрамя таго, на віленскім прадпрыемстве выраблялі ўзмацняльнікі магутнасці, мікрафоны і мегафоны, апаратуру для кінатэатраў і канферэнц-залаў.

Неўзабаве пасля пачатку Другой сусветнай вайны ў канцы верасня Вільню заняла Чырвоная армія. Перад тым як перадаць горад Літоўскай Рэспубліцы, савецкі бок вывез адтуль частку прамысловага абсталявання, некаторыя музейныя і бібліятэчныя каштоўнасці. У тым ліку, магутнасці прадпрыемства «Elektrit», якія перамясцілі ў Мінск.

У Мінску на базе віленскага прадпрыемства 6 лістапада 1940 года, да гадавіны Кастрычніцкай рэвалюцыі, адкрыўся «Радыёзавод імя Молатава». Той будынак захаваўся. Цяперашні адрас: праспект Незалежнасці, 58. На галоўным фасадзе па гэты дзень відаць лічбы 1940. А дзень нараджэння (ці, па сутнасці, перараджэння) мінскага прадпрыемства лічыцца пунктам адліку гісторыі радыёэлектроннай прамысловасці Беларусі.

У сталіцы БССР завод імя Молатава вырас не на пустым месцы. Базай паслужыла не толькі віленскае прадпрыемства, але і Мінскі лесапільна-мэблевы завод «Дрэваапрацоўшчык». Гэта не выпадкова: без драўляных карпусоў для прыёмнікаў у той час нельга было абысціся. Так што беларускае прадпрыемства, па сутнасці, нарадзілася са злучэння мінскага і віленскага. Мінскія мадэлі «КІМ», «Піянер» і «Маршал» 1940 года былі падобныя адпаведна на віленскія Regent, Herold і Komandor 1939 года. Да чэрвеня 1941 года мінскі завод выпусціў каля 13 500 прыёмнікаў.

Уварванне немцаў у Мінск не спыніла працу прадпрыемства — падчас нямецкай акупацыі апараты выпускаліся пад маркай «Radiofabrik Minsk». Пасля вызвалення Мінска ад нацыстаў завод аднавіў працу ў лютым 1945 года. Спачатку выпускалі алюмініевы посуд, гарэлкі для газавых лямпаў, сельгасінвентар, штэпсельныя відэльцы. А праз год з’явіліся і прыёмнікі: «Партызан» і «Піянер». З 1947 года мадэль «Маршал» стала называцца «Мінск». «Мінск-55», «Мінск-58», «Беларусь-57» — так у 1950-я гады пашыраўся асартымент.

З часам спатрэбілася больш плошчаў для вытворчасці. У 1950 годзе з радыёзавода вылучылася асобнае прадпрыемства, цяпер вядомае пад маркай «Гарызонт». Для новых карпусоў выбралі пляцоўку ў межах цяперашніх вуліцы Куйбышава — праспекта Машэрава — вуліц Чырвонай — Кісялёва. На адным з будынкаў ва ўнутраным дворыку захавалася шыльда з надпісам: «З гэтага корпуса ў 1950 годзе пачалася гісторыя Мінскага ордэна Кастрычніцкай рэвалюцыі вытворчага аб’яднання „Гарызонт“».

У 1960-х гадах сталі набіраць папулярнасць транзістарныя радыёпрымачы. На Рыжскім радыёзаводзе ВЭФ пачалася вытворчасць транзістарных прымачоў сямейства Спідола, першы такі прымач быў выпушчаны ў 1960 годзе. Масавы выпуск пачаўся ў 1962 г., прымач апынуўся вельмі ўдалым і хутка заваяваў папулярнасць у СССР. Канструкцыя *«Спідолы»* стала асновай для распрацоўкі шматлікіх наступных мадэляў, якія адрозніваліся шматлікімі ўдасканаленнямі. Адна з гэтых мадэляў *«ВЭФ Транзістар-17»,* была ў 1968 годзе перададзена на Мінскі радыёзавод, і на базе гэтай мадэлі пачаты выпуск сямейства прымачоў *«Акіян».*

У 2007 годзе створана сумеснае прадпрыемства з кітайскай кампаніяй Midea Group па вытворчасці побытавай тэхнікі. Прадпрыемства доўгі час выпускала мікрахвалевыя печы і воданагравальнікі як пад уласнымі гандлёвымі маркамі, так і, напрыклад, пад брэндамі Bork, Sharp, Polaris, Bosch і т. д. Беларускі «Гарызонт» выйшаў з СТАА «Мідэа-Гарызонт» у маі 2024 года і перадаў сваю долю іншаму прадпрыемству.

У 2010 годзе прадпрыемства рэарганізавана ў холдынг «Гарызонт», які ўключае 4 бізнес-кірункі і дзесяць самастойных кампаній, што ўваходзяць у склад холдынгу.

У 2022 годзе для расійскага ПАТ «МТС», пачата вытворчасць тэлевізараў пад маркай KION Smart TV, на базе аперацыйнай сістэмы Android з фірмовай абалонкай KION.

## Міжнародныя санкцыі 
27 мая 2023 года Украіна ўвяла санкцыі супраць прадпрыемства.

5 снежня 2023 года Міністэрства фінансаў ЗША ўвяло абмежавальныя меры адносна холдынга.

24 лютага 2024 года да санкцый супраць прадпрыемства далучылася Аўстралія.

23 кастрычніка 2025 года прадпрыемства ўключана ў Чорны спіс Еўрасаюза.

## Цікавыя факты 
З 1959 года па 1961 год на прадпрыемстве працаваў токарам Лі Харві Освальд, найбольш верагодны забойца Джона Кенэдзі, 35-га Прэзідэнта ЗША.

## Гл. таксама 
* Віцязь (прадпрыемства)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* ГарызонтПраектБуд 
* Радыёпрымач «КІМ» 
* Радыёпрымач «Піянер» 
* Радыёпрымач «Маршал» 
* Радыёпрымач «Мінск» 
* Радыёпрымачы «Komandor» і «Herold» польскай фірмы «Elektrit». http://www.radiomuseum.org/r/elektrit_komandor.html  http://www.radiomuseum.org/r/elektrit_herold.html 
* Радыёпрымач «ВЭФ Транзістар-17» 
* http://radiotehnica.ru/0/zawod/minskiy_rz_.html 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі па вытворчасці бытавой тэхнікі
Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1951 годзе
Катэгорыя:1951 год у Мінску
Катэгорыя:Прадпрыемствы машынабудаўнічай прамысловасці СССР
Катэгорыя:Вытворцы тэлевізараў
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША