open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дадатак (частка кнігі)

**Дадатак** — састаўная частка кнігі, даведачны апарат, змешчаны ў канцы кнігі (артыкулы, дакументы, пісьмы, карты, схемы, паказальнікі, каментарыі, заўвагі, храналогія жыцця і творчасці, змест тамоў, спіс ілюстрацый і інш.), што аблягчае карыстанне кнігай. Напрыклад, у дадатку апошняга тома «Збору твораў» Я. Купалы (т. 1−7, 1972—1976) змешчаны «Каментарыі», «Летапісы жыцця і творчасці», «Алфавітны ўказальнік», «Пералік ілюстрацый».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кнігі
Chlamyphorus truncatus

**Chlamyphorus truncatus** — від браняносцаў сямейства . Сустракаецца ў цэнтральнай частцы Аргенціны, дзе насяляе сухія лугі і плоскія пясчаныя ўчасткі, парослыя кактусамі і калючымі кустамі.

## Агульныя звесткі 
Вырастае да 90-115 мм без уліку хваста, адрозніваецца бледна-ружовай або ружовай афарбоўкай. Пры спалоху ён здольны за некалькі секунд цалкам закапацца ў зямлю.

Гэта начная жывёла. Ён выкопвае ў сухой глебе каля мурашнікаў невялікія норы. Харчуецца ў асноўным мурашкамі або іх лічынкамі, знаходзячы і тых і іншых каля сваёй нары. Таксама часам есць чарвякоў, слімакоў, насякомых і іх лічынак, а таксама розныя расліны, у тым ліку есць карані раслін.

Большую частку часу праводзіць пад зямлёй, гэта рыючая жывёла, падобная па спосабу жыцця на златакрата або прадстаўніка роду . Вялікімі пярэднімі лапамі жывёла змешвае пясок і практычна «плыве» ў ім, як маглі б плыць у вадзе. Формай цела гэты браняносец нагадвае тарпеду, яго галава прыкрытая шчытком для абароны ад пяску.

## Ахоўны статус 
У 1996 годзе Міжнародны саюз аховы прыроды класіфікаваў гэты від як «які знаходзіцца ў небяспецы». У 2006 годзе від ужо характарызаваўся як «блізкі да пагрозы», што азначае меншую ступень небяспекі. З 2008 года ён характарызуецца як «від, аб становішчы якога недастаткова даных». Аднак адзначаецца, што пагрозу гэтаму віду ўяўляе разбурэнне асяроддзя яго пражывання, часткова звязанае з развядзеннем буйной рагатай жывёлы.

Гэты браняносец сустракаецца на шэрагу ахоўных тэрыторый, уключаючы . Законы як Аргенціны, так і асобных яе рэгіёнаў абараняюць гэтага браняносца.

## Спасылкі 
* Плащеносный броненосец (Chlamyphorus truncatus) — Энциклопедия Брема.
* Характеристика плащеносный броненосеца на сайте Службы Рыбных Ресурсов и Дикой Природы США
* Характеристика рода «Chlamyphorus» на сайте «Armadillo Online»
* Страница об этом виде на сайте Аргентинского Института Исследований Аридных Зон

Катэгорыя:Мірмекафагі
Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Браняносцы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1825 годзе
Дадышкіліяні

**Дадышкіліяні** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Атар Міхайлавіч Дадышкіліяні — расійскі і беларускі балетмайстар
* Натэла Атараўна Дадышкіліяні — артыстка балета
Міхно

**Міхно** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Міхайлавіч Міхно — беларускі службовец
* Васіль Кандрацьевіч Міхно — беларускі палітык
* Уладзімір Фёдаравіч Міхно — беларускі пісьменнік
Цюркан Акёл

**Цюркан Акёл** (; , Канстанцінопаль, Турцыя — , Анкара, Турцыя) — турэцкі палітык, лекар і навуковец. Яна стала першай турэцкай жанчынай-міністрам урада і першай жанчынай-рэктарам універсітэта ў Турцыі.

## Раннія гады 
Нарадзілася 12 кастрычніка 1928 года ў Канстанцінопалі. Атрымлівала пачатковую адукацыю ў розных гарадах Турцыі, бо яе бацька быў штабным афіцэрам. У 1947 годзе скончыла школу для дзяўчынак Эрэнкёй у Стамбуле.

## Кар’ера вучонага і палітыка 
Акёл атрымала медыцынскую адукацыю ва ўніверсітэце Анкары, скончыла яго ў 1953 годзе. Яна стала лекарам-пульманолагам і працягнула акадэмічную кар’еру ў сваёй альма-матэр. У 1965 годзе стала дацэнтам, а ў 1970 годзе — прафесарам. Паміж 1959 і 1965 гадамі Акёл праводзіла навуковыя даследаванні ў Злучаных Штатах, Францыі і Нідэрландах.

25 сакавіка 1971 года яна была прызначаная міністрам аховы здароўя і сацыяльнага забеспячэння ў кабінеце Ніхата Эрыма, стаўшы такім чынам першай жанчынай-міністрам урада Турцыі. 13 снежня таго ж года яна сышла ў адстаўку са сваёй пасады і вярнулася ва ўніверсітэт.

У 1980 годзе Акёл была абрана рэктарам універсітэта Анкары, стаўшы першай жанчынай-рэктарам Турцыі. Яна прапрацавала на гэтай пасадзе да 1982 года, пасля чаго звольнілася з-за рознагалоссяў з Саветам вышэйшай адукацыі. Акёл выкладала ва ўніверсітэце да 1983 года, калі Эрдал Іньёню прапанаваў ёй стаць сузаснавальнікам сацыял-дэмакратычнай партыі (SODEP, пазней Сацыял-дэмакратычная народная партыя). Акёл стала намеснікам старшыні партыі.

Цюркан Акёл увайшла ў парламент у якасці дэпутата ад правінцыі Ізмір пасля ўсеагульных выбараў 1987 года. Яна вярнулася да выкладчыцкай дзейнасці пасля заканчэння тэрміну працы ў парламенце ў 1991 годзе. У 1992 годзе яна была прызначана міністрам па справах жанчын і сям’і ў кааліцыйным урадзе Сулеймана Дэмірэля. У 1993 годзе яна была зноў прызначаная міністрам у кабінеце Тансу Чылер, першай турэцкай жанчыны прэм’ер-міністра.

## Памяць 
Яе імя носіць бальніца ў горадзе Бурса.

Катэгорыя:Першыя жанчыны ў прафесіі
Іван Давыдкаў

**Іван Іванаў Давы́дкаў** (; ) — балгарскі паэт, празаік, перакладчык. Заслужаны дзеяч культуры Балгарыі (1975).

## Біяграфія 
Скончыў у 1951 годзе Сафійскі ўніверсітэт.

У 1958—1959 гадах праходзіў стажыроўку ў Беларусі і ва Украіне, вывучаў беларускую і ўкраінскую мовы, знаёміўся з бачнымі прадстаўнікамі беларускай і ўкраінскай літаратуры.

Аўтар зборнікаў паэзіі «Дняпро цячэ пад маім акном» (1960), «Азарэнне» (1970), «Танец кіпарысаў» (1975), раманаў «Кавалак хлеба для падарожніка» (1970), «Рыфы далёкіх зорак» (1981) і інш.

Перакладаў рускую, беларускую, украінскую паэзію, На балгарскай мове апублікаваў творы Я. Купалы («Явар і каліна», «Выйдзі…», «3 кутка жаданняў», «Асёл і яго цень», «Лён» і інш.), Я. Коласа, А. Куляшова, П. Панчанкі, М. Танка, П. Броўкі, Н. Гілевіча і інш.

Беларусі прысвяціў вершы «Вячэрняя песня» і «Калі нарадзіўся мой сын…».

## Беларускія пераклады 
У 1970 годзе ў перакладзе Г. Бураўкіна, Н. Гілевіча, А. Разанава выйшла кніга выбранай лірыкі Давыдкава «Крокі вернасці», адметная пошукам гераічнага пачатку ў штодзённых праявах жыцця, імкненнем раскрыць духоўны свет сучасніка праз псіхалагічную паглыбленасць вобразаў. У 1981 годзе раман Давыдкава «Белы конь за акном» пераклаў У. Анісковіч.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены Саюза балгарскіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Паэты Балгарыі
Катэгорыя:Пісьменнікі Балгарыі
Катэгорыя:Перакладчыкі Балгарыі
Катэгорыя:Перакладчыкі на балгарскую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з украінскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Балгарскамоўныя паэты
Катэгорыя:Балгарскамоўныя пісьменнікі
Квірыты

**Квірыты** () — у Старажытным Рыме эпохі рэспублікі назва рымскіх грамадзян (), якая ўжывалася звычайна ў афіцыйных зваротах ().

Звычайна лічыцца, што гэты этнонім паходзіў ад імя бога Квірына. Некаторыя даследчыкі лічаць яго вытворным ад  (курыя, мужчынскі саюз). Адсюль *квірыты* — першапачаткова члены курый, сукупнасць якіх склала падчас фарміравання рымскай дзяржавы рымскае грамадзянства. Паводле іншых гіпотэз, значэнне слова «квірыты» паходзіць ад сабінскага тапоніма — горада Кур () або ад сабінскай назвы дзіды — .

Старажытнагрэчаскі гісторык і даксограф Плутарх у сваіх «Жыццяпісах» адзначае, што грамадзяне Рыма пачалі называцца квірытамі ў знак прымірэння з сабінскімі плямёнамі пасля вайны, якая разгарэлася ў выніку знакамітага эпізоду выкрадання сабінскіх жонак. Гэта была своеасаблівая даніна зноў утворанаму роднаснаму саюзу.

## Гл. таксама 
* Квірыцкае права
* Квірыцкая ўласнасць

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Сацыяльная структура старажытнарымскага грамадства
Катэгорыя:Рымскае права
Атар Міхайлавіч Дадышкіліяні

**Атар Міхайлавіч Дадышкілія́ні** (; ) — расійскі і беларускі балетмайстар, оперны рэжысёр. Заслужаны артыст РСФСР (1961), Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1970).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 жніўня 1923 года ў Новачаркаску (РСФСР).

Скончыў у 1955 годзе Дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва ў Маскве. У 1955—1965 гадах і з 1976 года — балетмайстар у тэатрах оперы і балета Расіі. У 1965—1971 гадах — галоўны балетмайстар, у 1972—1976 гадах — галоўны рэжысёр Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.

## Творчасць 
Дадышкіліяні-балетмайстру ўласцівы сцвярджэнне рэалістычнай танцавальнай вобразнасці, пошукі ў галіне сцэнічнай формы. Першы пастаноўшчык на беларускай сцэне балетаў «Альпійская балада» (1967), «Выбранніца» (1969) і «Тыль Уленшпігель» (1974) Я. Глебава, «Пасля балю» Г. Вагнера (1971). Сярод іншых пастановак: балеты «» А. Хачатурана (1964), «Пер Гюнт» на музыку Э. Грыга (1966), «Рамэа і Джульета» С. Пракоф’ева (1968), оперы «» М. Мусаргскага (1970), «Пікавая дама» (1972) і «Іаланта» (1975) П. Чайкоўскага, «Дон Жуан» В. А. Моцарта (1973), «Русалка» А. Даргамыжскага (1974).

## Сям’я 
Ад шлюбу з першай жонкай, балерынай Кларай Малышавай (1935—2025), мае двух дзяцей:
* дачка — Натэла Дадышкіліяні (нар. 1960), артыстка балета, заслужаная артыстка Беларусі;
* сын — Дзяніс Дадышкіліяні (нар. 1973), артыст балета.

З 7 лістапада 2023 года ў шлюбе з Таццянай Якаўлеўнай Уколавай (нар. 1948), былой мастачкай Ніжагародскага дома акцёра.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Балетмайстры XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетмайстры Беларусі
Катэгорыя:Оперныя рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Оперныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетмайстры Расіі
Катэгорыя:Балетмайстры СССР
Катэгорыя:Оперныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Оперныя рэжысёры Расіі
Філалагічнае таварыства

**Філалагічнае таварыства** («**Таварыства класічнай філалогіі і педагогікі**», ) функцыянавала ў Пецярбургу з 1874 года. Ініцыятыва заснавання належала А. І. Георгіеўскаму, які быў да 1896 года і яго старшынёй.

Друкаваным органам Таварыства да 1897 года з'яўляўся «Аддзел класічнай філалогіі» «Часопіса Міністэрства народнай асветы», а пасля 1897 года — маскоўскі часопіс «Філалагічны агляд» ().

Таварыства ажыцяўляла і асобныя выданні:
* «Doctrinae metricae summarium» — праца кіеўскага прафесара Дэлена (СПб., 1876)
* «Каментарый да сачынення Цыцэрона Cato maior» адэскага выкладчыка Ярміла Чэхаўскага (СПб., 1885)
* пераклад з дадаткамі і выпраўленнямі «Рэальнага слоўніка класічных старажытнасцей» Ф. Любкера (СПб., 1885)

З правінцыйных аддзяленняў таварыства, якія існавалі ў Маскве, Харкаве і Кіеве, ацалела толькі апошняе, якое з часам стала самастойным таварыствам.

## Літаратура 
* 
* *Малеин А. И.* Краткий очерк деятельности общества классической филологии и педагогики за первое двадцатипятилетие его существования // Филологическое обозрение. — Т. XVII. — 1899.

Катэгорыя:Філалогія
Катэгорыя:Антыказнаўства
Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Навуковыя таварыствы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Арганізацыі Масквы
Катэгорыя:Арганізацыі Санкт-Пецярбурга
Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей

**Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей** ( — *Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей для гімназій*) — энцыклапедычны слоўнік імёнаў, паняццяў і тэрмінаў, якія апісваюць побыт, міфалогію, права, эканоміку, палітыку Старажытнай Грэцыі і Старажытнага Рыма. Ён стаў асноўным навучальным дапаможнікам у нямецкіх і расійскіх класічных гімназіях з канца XIX стагоддзя, быў перакладзены на 16 моў.

1-е выданне выйшла ў 1855 годзе, 6-е — у 1882 годзе (было перакладзена на рускую мову к 1885 году), 8-е выданне — у 1914 годзе на нямецкай мове.

## Выданні 
Ідэя выдання слоўніка з'явілася ў кнігавыдаўца Бенедыкта Тейбнера. Для ажыццяўлення сваёй задумы ён звярнуўся да Фрыдрыха Любкера, які пры падтрымцы такіх навукоўцаў, як Класен, Есен, Кейль, Экштэйн, Штоль і многіх іншых, скончыў працу ў снежні 1854 года.

Пасля слоўнік шмат разоў перавыдаваўся. Другое выданне слоўніка выйшла ў 1860 годзе, трэцяе — у 1867 годзе, чацвёртае — у 1874 годзе. У 1877, 1882 і 1891 гадах выйшлі адпаведна пятае, шостае і сёмае выданні слоўніка пад рэдакцыяй Макса Эрлера з дадаткамі і паляпшэннямі.

У 1914 годзе выйшла восьмае выданне рэальнага слоўніка пад рэдакцыяй  і . Усе выданні былі надрукаваны ў выдавецтве . У 2005 годзе выдавецтва Manuscriptum Verlagsbuch перавыдала восьмае выданне слоўніка.

## У Расійскай імперыі 
У Расійскай імперыі «Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей» вядомы ў перакладзе на рускую мову 6-га выдання, які выйшаў у 1882 годзе.

## Гл. таксама 
* «Слоўнік класічных старажытнасцей Харпера (1898)»
* «Рэальная энцыклапедыя навукі пра класічную старажытнасць» (Паўлі-Вісава)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Кнігі 1855 года
Катэгорыя:Слоўнікі
Катэгорыя:Нямецкія энцыклапедыі
Катэгорыя:Шматтомныя выданні
Катэгорыя:Гістарыяграфія Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Гістарыяграфія Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Гістарычныя даведкавыя выданні
Дрывотня

**Дрывотня**, **дрывотнік** — павець ці зрубавая (зрубная) пабудова для дроў, падручных прылад і інструментаў. Адначасова служыла месцам для паўсядзённых майстравых работ — сталярных, цяслярскіх, вырабу дранкі, лучыны, рамонту сельскагаспадарчых прылад і інш. Тут ставіўся варштат і інш. прыстасаванні для розных спецыялізаваных рамёстваў. Звычайна ўваходзіла ў комплекс традыцыйных дваровых пабудоў і размяшчалася следам за падсобнымі памяшканнямі недалёка ад жылля. Будавалася і асобна, у залежнасці ад планіроўкі дваровых памяшканняў, пад’язных шляхоў і сацыяльных асаблівасцей гаспадаркі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гаспадарчыя пабудовы
Аляксандр Анатольевіч Друкт

**Аляксандр Анатольевіч Друкт** (,  — ) — беларускі музыказнавец, кампазітар. Кандыдат мастацтвазнаўства (1978).

## Біяграфія 
Скончыў у 1972 годзе Беларускую кансерваторыю, выкладаў у ёй.

Член Беларускага саюза кампазітараў з 1978 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1978 года.

## Навуковая дзейнасць і творчасць 
Даследаваў праблемы натуральна-ладавай гармоніі, ладаўтварэння ў сучаснай музыцы, класічнай паліфаніі, пытанні нацыянальнага музычнага працэсу. Набыў вядомасць як музычны крытык.

Сярод музычных твораў: вакальны цыкл «Вясновыя песні» на народныя тэксты (1972), «Званы» (1978) і «Вяснянка» (1982) для аркестра народных інструментаў, квінтэт (1982), «Гарэзлівыя прыпеўкі» для 2 цымбалаў, фартэпіяна і ўдарных (1983), «Балбатухі» для 2 , фартэпіяна і ўдарных (1987), вакальная сатыра «Аб трох набобах» на вершы М. Агніўцава (1988) і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кандыдаты мастацтвазнаўства
Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Музычныя крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Музыказнаўцы СССР
Катэгорыя:Музычныя крытыкі СССР
Фрыдрых Гельбке

**Фрыдрых Фердынандавіч Ге́льбке** (, ; 1842—1922) — расійскі ,  і . Брат Васіля Фердынандавіча Гельбке.

## Біяграфія 
Карл Фрыдрых Гельбке нарадзіўся  года ў Санкт-Пецярбургу ў сям’і пісьменніка, кампазітара і педагога  (1812—1892).

Вучыўся спачатку ў вучылішчы Святой Ганны, якое спецыяльна было створана ў сталіцы Расійскай імперыі для навучання дзяцей нямецкіх пасяленцаў. Пасля заканчэння поўнага гімназічнага курсу вучылішча не мог праз свой узрост паступіць ва ўніверсітэт і працягнуў адукацыю ў гімназіі Вітэнберга, паступіўшы на малодшае аддзяленне яе старшага класа. У 1860 годзе паступіў на філасофскі факультэт Гётынгенскага ўніверсітэта, дзе быў прыняты ў студэнцкае брацтва пад назвай . Пасля трох семестраў працягнуў заняткі ў Берлінскім універсітэце, дзе ў 1865 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі, абараніўшы дысертацыю пра Валерыю Максімілу. На працягу амаль двух гадоў, з восені 1865 года, ён выкладаў у прыватнай навучальнай установе Гофвіль, каля Берна.

Улетку 1867 года вярнуўся ў Расію і пачаў выкладаць старажытныя мовы ў вучылішчы Святой Ганны і грэчаскую мову ў 3-й Санкт-Пецярбургскай гімназіі — спачатку па найме, а затым (пасля здачы экзамена на права выкладання ў Расіі), 11 мая 1871 года, быў залічаны на службу. У 1874 годзе быў прызначаны інспектарам 2-й Санкт-Пецярбургскай гімназіі, у 1879 годзе (да 1887) — акруговым інспектарам Санкт-Пецярбургскай навучальнай акругі; з 10 мая 1884 года быў таксама членам Навуковага камітэта Міністэрства народнай асветы.

З 1 студзеня 1888 года ў чыне сапраўднага стацкага саветніка (да 1907 года).
[thumb|злева|150px|«*[Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей|Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей для гімназій*»]]

Навуковых прац не выдаваў. Самым вядомым унёскам у навуку, зробленым Гельбке, з’яўляецца ўдзел у перакладзе на рускую мову кнігі нямецкага класічнага філолага Фрыдрыха Любкера «*Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей для гімназій*» (). Нароўні з Гельбке пераклад ажыццяўлялі таксама : А. Д. Вейсман, Э. А. Верт, Л. А. Георгіеўскі, А. І. Давідзенкаў, В. А. Канскі, Кліменчыч, , Рубінскі, Смірноў, П. В. Нікіцін; усе яны, як і сам Гельбке, былі членамі «Таварыства класічнай філалогіі і педагогікі».

Памёр 2 красавіка 1922 года ў горадзе Ліпштат у Германіі.

## Сям’я 
Фрыдрых Гельбке быў у шлюбе з ураджэнкай Шэрнберга Хільдай Брэмэ (), але дзяцей не меў.

## Узнагароды 
* ордэн Св. Ганны 2-й ст. (1885)
* ордэн Св. Уладзіміра 3-й ст. (1891)
* ордэн Св. Станіслава 3-й ст. (1896)
* ордэн Св. Ганны 1-й ст. (1901)

## Літаратура 
* Гельбке, Фридрих Фердинандович // Историко-филологический институт князя Безбородко в Нежине. 1875—1900: Преподаватели и воспитанники. — Нежин, 1900. — С. 17—18.

Катэгорыя:Выпускнікі Берлінскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Перакладчыкі з нямецкай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на рускую мову
Thyrididae

**Thyrididae** — сямейства лускакрылых, якое ўключае каля 1000 відаў у 12 родах.

## Апісанне 
Невялікія матылі. Размах крылаў 15-30 мм, трапічныя віды часам да 65 мм. Вонкава часта нагадваюць агнёвак або пядзенікаў. Галава ў прыціснутых лускавінках, лоб шырокі, вочы шырока расстаўленыя. Хабаток развіты. Губныя шчупікі добра развітыя, загнутыя ўверх, у многіх відаў двухчленікавыя з густой шчоткай лускавінак. Вусікі простыя, пілаватыя або з густым грэбнем кароткіх шчацінак. Пярэднія і заднія крылы шырока- або вузкатрохвугольныя, часта з выманнем па вонкавым краі. Малюнак стракаты, у выглядзе падоўжна выцягнутых ліній, палос і плям. Тымпанальны апарат адсутнічае. Брушка шчыльнае, валькаватае, у самцоў часта з адцягнутым канцом, у самак — са шчыльным пэндзлікам воласападобных лускавінак.

Матылі лётаюць галоўным чынам у прыцемках і ноччу, асобныя віды актыўныя днём. Вусені жывуць у трубчастым або плоскім прытулку, надразаючы і згортваючы, або сцягваючы краі ліста шаўкавінкамі, часам змацоўваюць шаўкавінкамі 2 суседніх ліста і, знаходзячыся паміж імі, скелетуюць сценкі прытулку. Харчуюцца лісцем, бутонамі і кветкамі травяністых раслін з сямействаў парасонавых, казяльцовых і бабовых, а таксама лісцем букавых і бярозавых.

## Арэал 
Пераважна трапічнае сямейства, якое налічвае па розных ацэнках ад 700 да 1000 відаў. У Палеарктыцы прадстаўлена адзінкавымі відамі. Большасць відаў жыве ў Азіі. У Расіі сустракаецца 8 відаў родаў , , , , .

## Падсямействы 
* 
* 

## Літаратура 
* Niels P. Kristensen: *Lepidoptera, moths and butterflies*. In: Maximilian Fischer (Hrsg.): *Handbook of Zoology*. 1. Auflage. Band 4 — Arthropoda: Insecta, Teilband 35, de Gruyter, Berlin, New York 1998, ISBN 3-11-015704-7.
* Malcolm J. Scoble: *The Lepidoptera: Form, Function and Diversity*. Oxford University Press, Oxford 1995, ISBN 0-19-854952-0.
* Günter Ebert: *Die Schmetterlinge Baden-Württembergs. Band 3. Nachtfalter I. Wurzelbohrer (Hepialidae), Holzbohrer (Cossidae), Widderchen (Zygaenidae), Schneckenspinner (Limacodidae), Sackträger (Psychidae), Fensterfleckchen (Thyrididae)*. 1. Auflage. Ulmer, Stuttgart (Hohenheim) 1994, ISBN 3-8001-3472-1.

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Матылі
Дубас (судна)

**Дуба́с** — драўлянае, кругладоннае хадавое судна. Будавалі да пачатку XX стагоддзя на Заходнім Бугу і Мухаўцы. Даўжыня 28—32 м, шырыня 7—8 м. Грузападымальнасць ад 48—60 да 128—160 т. Служылі на працягу 5 навігацый.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тыпы суднаў і караблёў
Катэгорыя:Заходняе Палессе
Юзаф Дубіцкі

**Юзаф Дубіцкі** — майстар тканых паясоў першай паловы XIX ст. Працаваў у Слуцку. У 1835 годзе з братам Піліпам (таксама майстрам тканых паясоў) стаў арандатарам Слуцкай мануфактуры.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Постаці ткацкай справы
Катэгорыя:Постаці Слуцка
Катэгорыя:Постаці XIX стагоддзя
Катэгорыя:Асобы
Дубляж

міні|400px|**Дубляж у Еўропе:**
**Дубля́ж** ( — *падваенне*) — дубліраванне кінафільмаў, стварэнне новай ідэнтычнай арыгіналу фанаграмы фільма на іншай мове. Складаецца з 2 стадый: стварэння тэксту фільма і ўвасаблення тэксту пры рабоце рэжысёра з акцёрамі ў час моўнай таніроўкі. Пераклад дыялогаў пры дубляжы павінен быць дакладным па сэнсе і адпавядаць складавай артыкуляцыі акцёраў на экране.

## Беларусь 
Савецкая школа дубляжу пачала развівацца з 1935 года. На кінастудыі «Беларусьфільм» некаторыя фільмы здымаліся на беларускай мове, а потым дубліраваліся на рускую (напрыклад, фільмы-спектаклі 1950-х гг., кінафільм «Чужая бацькаўшчына», рэж. В. Рыбараў, 1983, і інш.).

Большасць фільмаў знята на рускай мове і частка з іх дубліравана на беларускую («Вянок санетаў», рэж. В. Рубінчык, 1976; «Людзі на балоце», «Подых навальніцы», абодва 1982, рэж. В. Тураў, і інш.).

Дубляж на беларускую мову замежных кінафільмаў атрымаў шырокае распаўсюджанне ў канцы 2010-х — 2020-х гадах у сувязі з ростам нацыянальнай свядомасці. Першапраходцам у 2016 годзе стаў праект «Беларускія ўікэнды» кампаніі «Кінаконг» пры падтрымцы Velcom (А1). Колькасць наведвальнікаў кінапаказаў беларускамоўных фільмаў у кінатэатрах у рамках праекта склала больш за 50 тысяч чалавек. Станам на 2022 год акрамя «Кінаконга», чый дубляж фільмаў даступны на стрымінгавым рэсурсе VOKA, дзейнічаў праект «Гаварун».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Тэлебачанне
Катэгорыя:Відэа
Катэгорыя:Гуказапіс
Дрэваапрацоўчыя інструменты

**Дрэваапрацоўчыя інструменты** — тыпалагічна разнастайныя прылады і інструменты для апрацоўкі дрэва. Залежна ад функцыянальнага прызначэння вылучаюць некалькі асноўных груп.

* стругі, скоблі, гэблі ўжываюць для габлёўкі;
* сякеры — для ачэсвання, адсякання і расколвання;
* стамескі, долаты, цёслы, пешні — для выдзёўбвання розных форм і адтулін;
* доўбня, малаток, чакуха, разцы, нажы, фігурныя стамескі для мастацкай разьбы, такарнай апрацоўкі дрэва — ударныя інструменты;
* свердзел, дрыль, корба — для свідравання;
* пілы — для распілоўкі;
* лінейка, цыркуль (размер), шаблоны, вугольнік, драка (зачэртач), рэйсмус, ватэрпас, адвес — для вымярэння і вызначэння неабходных прапорцый.
* дэфібратар — прылада для атрымання драўнянай масы на цэлюлозна-папяровай вытворчасці або на вытворчасці драўняна-валакністых пліт.

Большасць пазначаных дрэваапрацоўчых інструментаў у сваю чаргу маюць асаблівасці канструкцыйных форм і выкарыстоўваюцца для больш вузкіх вытворчых аперацый (струг з прамым і авальным лязом; гэблік звычайны, фуганак і калёўка; піла цяслярская, падоўжная, лучковая і інш.).

У кожным з дрэваапрацоўчых рамёстваў (цяслярстве, сталярстве, бондарстве, стальмашным рамястве і інш.) ужываецца набор функцыянальна неаднародных інструментаў (стругальных, свідравальных інструментаў і інш.), якія адпавядаюць розным стадыям вытворчага працэсу — ад падрыхтоўкі і першаснай апрацоўкі драўніны да канчатковага вырабу. Адны з іх — універсальныя (сякера, піла, струг, долата, свердзел, гэблік), выкарыстоўваюцца ў разнастайных рамёствах, другія — спецыялізаваныя, толькі для асобных відаў работ (затор бандарны, разцы і стамескі з фігурным лязом, лопацень стальмашны, драч для вырабу дранкі і інш.).

Разнастайнасць дрэваапрацоўчых інструментаў, іх спецыялізацыя адлюстроўваюць шматграннасць і багацце вытворчых прыёмаў і навыкаў, сведчаць пра высокі ўзровень рамеснай тэхнікі ў беларусаў.

У дрэваапрацоўчым рамястве апрача інструментаў, выкарыстоўваюцца блізкія да іх па функцыянальнай ролі вытворчыя прылады і прыстасаванні — варштат сталярны, такарны станок, гантарэзка, гбала (баба), колесня, лябёдка і інш.

Шэраг апрацаваных шматвяковай практыкай дрэваапрацоўчых інструментаў і прыстасаванняў паслужыў прататыпам для больш позніх індустрыяльных аналагаў — дрэваапрацоўчых станкоў і агрэгатаў, тартакоў, электрапіл, электрадрыляў і інш. Многія дрэваапрацоўчыя інструменты ўжываюцца ў народным побыце і ў наш час.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Дубліраванне

**Дублі́раванне**:

* Дубліраванне — выкананне паралельна з кім-небудзь аднолькавай (падобнай) работы; паўтарэнне, выкананне чаго-небудзь у 2 экзэмплярах.
* Дубліраванне тэкстыльных матэрыялаў — здвойванне і змацаванне матэрыялаў з дапамогай ніцяных строчак ці клею (напрыклад, склейванне 2 розных тканін) або пад ціскам пасля аплаўлення паверхні аднаго з матэрыялаў (напрыклад, мацаванне паралону з тканінай ці трыкатажам).
* Дубліраванне фільма (дубляж) — узнаўленне моўнай часткі гукавога кінафільма на інш. мове з сінхранізацыяй рухаў губ акцёра на экране і дублёра.
* Дубліраванне кода — з’ява ў праграмаванні, пры якім некаторыя ўчасткі зыходнага кода могуць сустракацца больш чым аднойчы, як унутры адной, так і ў некалькіх праграмных сутнасцях.

## Літаратура 
*
Пётр Дубіцкі

**Пётр Дубіцкі** — гравёр другой паловы XVIII ст. Працаваў ва Урэччы. Гравіраваў партрэты і кветкавыя арнаментальныя кампазіцыі. Гравёрамі па шкле ў другой палове XVIII стагоддзя былі таксама яго браты Ежы і Казімір, а ў першай палове XIX стагоддзя Тэадор і Кароль.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гравёры Беларусі
Катэгорыя:Постаці Урэчча (Любанскі раён)
Сезон 2017 ЖФК Славянка Мінск

У 2017 годзе жаночы футбольны клуб «Славянка» з горада Мінска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2017 (7 месца),
* Кубак Беларусі 2017 (чвэрцьфінал).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* NEMAN VS. SLAVYANKA 6 — 1
* SLAVYANKA VS. ZORKA-BDU 0 — 6
* SLAVYANKA VS. NADEZHDA 2 — 2
* ISLOCH-RGUOR VS. SLAVYANKA 4 — 0
* SLAVYANKA VS. BOBRUICHANKA 0 — 5
* SLAVYANKA VS. BOBRUICHANKA 0 — 6
* ZORKA-BDU VS. SLAVYANKA 9 — 0
* NEMAN VS. SLAVYANKA 1 — 0
* SLAVYANKA VS. ZORKA-BDU  0 - 10
2017
Славянка Мінск
Катэгорыя:2017 год у Мінску
Athenaeum (Чэхія)

**«Athenaeum, listy pro literaturu a kritiku vědeckou»** (*Атэне́ум. Старонкі літаратуры і навуковай крытыкі*) — чэшскі літаратурны і навуковы часопіс, які выдаваўся на чэшскай мове ў Празе з 1883 года.

Заснавальнікам яго і першым рэдактарам быў прафесар Томаш Масарык. З 1888 года часопіс рэдагаваўся і выдаваўся прафесарам Іозефам Кайзлам. «Атэнеум» карыстаўся пэўным аўтарытэтам чытачоў таго часу.

«Атэнеум» выходзіў у выглядзе выпускаў ін-актава па 32 старонкі 15-га чысла кожнага месяца.

На старонках «Атэнеума» друкаваліся, па ініцыятыве Масарыка, артыкулы навукоўцаў у розных галінах навукі, якія пераканаўча даказалі фальшывасць рукапісаў Вацлава Ганкі — Краледворскага і Зеленагорскага, што паставіла кропку ў спрэчцы пра Рукапісы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Часопісы Чэхіі
Катэгорыя:Літаратурныя часопісы
Катэгорыя:Навукова-метадычныя часопісы
Вацлаў Чтвртэк

**Вацлаў Ца́фаўрак**, больш вядомы пад псеўданімам **Вацлаў Чтвртэк**, які ў 1959 годзе афіцыйна зрабіў сваім імем (, , Аўстра-Венгрыя — , , Чэхаславакія) — дзіцячы і моладзевы пісьменнік, аўтар апавяданняў, раманаў і п’есаў пра сучасных дзяцей і калыханак. Кавалер Ордэна Усмешкі.

## Біяграфія 
Падчас Першай сусветнай вайны сям’я з’ехала з Прагі да яго дзеда ў Ічын. Пазней Вацлаў Цафаўрак скончыў гімназію ў Празе, скончыў курс у акадэміі бізнесу і па жаданні бацькі пачаў вывучаць права, аднак пасля трох семестраў кінуў. Пасля стаў фінансавым дырэктарам у Хебе, а ў часе Другой сусветнай вайны працаваў фінансавым дырэктарам у Празе.

Пасля сканчэння вайны пачаў супрацоўнічаць з дзіцячымі часопісамі «Brouček», «Sedmihlásek», «Vlaštovička», пазней з «Mateřídouška», «Ohníček», «Pionýr», «Pionýrské noviny» і з чэшскім радыё, дзе стаў кіраўніком вяшчання для дзяцей і моладзі. З 1960 года цалкам прысвяціў сябе літаратурнай дзейнасці. У 1975 годзе стаў ганаровым грамадзянінам Ічына, які часта ўзгадваў у сваіх творах.

Найбольшую вядомасць атрымалі яго казкі і апавяданні, якія былі адаптаваны для тэлебачання (). У супрацы з Чэхаславацкім тэлебачаннем з’явіліся мультсерыялы, напрыклад «Pohádky z mechu a kapradí», «Maková panenka», «Rumcajs», «Víla Amálka» і іншыя.

## Спасылкі 
* Біяграфія
* Вацлаў Чтвртэк — анлайн відэа казак у архіве Чэшскага тэлебачання

Катэгорыя:Пісьменнікі Чэхіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Чэшскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Чэхіі
Катэгорыя:Драматургі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Драматургі XX стагоддзя
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне гарадоў Чэхіі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Чэхіі
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Ян Отчанашак

**Ян О́тчанашак** (; 19 лістапада 1924, Прага — 24 лютага 1979, Прага) — чэшскі пісьменнік і драматург.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і стальмаха. Скончыў у 1943 годзе бізнес-школу, працаваў у Германіі, пасля на заводзе Avia Motors.

Пасля вайны далучыўся да пракамуністычнай арганізацыі «» («Авангард»), пасля ўступіў у Камуністычную партыю Чэхіі. У 1947—1951 гадах працаваў у Асацыяцыі хімічнай і металургічнай прамысловасці, пасля — у Сакратарыяце Саюза чэхаславацкіх пісьменнікаў.

З 1973 года пісаў сцэнарыі для студыі «Барандаў».

Сканаў ад раку лёгкіх.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Памерлі ад раку лёгкага
Катэгорыя:Пісьменнікі Чэхіі
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Катэгорыя:Чэшскамоўныя пісьменнікі
Генрых Гюбш

**Генрых Гюбш** (; , Вайнгайм — , Карлсруэ) — нямецкі архітэктар.

## Біяграфія 
Пасля вучобы ў Гайдэльбергскім універсітэце і ў школе Фрыдрыха Вайнберга ў Карлсруэ ён актыўна вандраваў па Грэцыі і Італіі. У 1831 годзе прызначаны даглядчыкам за будынкамі (*Oberbaurat*) у Карлсруэ. Праектаваў шмат цэркваў і іншых грамадскіх будынкаў, у асноўным у Бадэне.

У сваёй кнізе *«У якім стылі мы мусім будаваць?»* *(Style sollen wir bauen?, 1828*) адыходзіць ад Вайнбергскага неакласіцыстычнага стылю. У 1862 годзе ў Карлсруэ напісаў кнігу *«Die altchristlichen Kirchen»* па архітэктуры базілік, якая была апублікавана на французскай мове пад назвай *«Monuments de l’architecture chrétienne»*.

Яму прыпісваюць стварэнне «стылю круглых арак» у нямецкай архітэктуры.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Германіі
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Караліна Пранеўская

**Каралі́на Пране́ўская** (), часам **Каралі́на Праняўска́йце** (; 18 студзеня 1828, фальварак Падурбін, Цельшы, Літва, Расійская імперыя ― 26 мая 1859, Уцяна, Літва, Расійская імперыя) ― жамойцкая паэтэса, перакладніца. Лічыцца першай жамойцкай і літоўскай паэткай.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў фальварку Падурбін (каля Цельшаў), паходзіла з жамойцкай шляхты. Бацька — Тэафіл Пранеўскі (Праняўскас) памёр, калі Караліне было сем гадоў. Браты Караліны належалі да жамойцкай інтэлігенцыі, якая выступала за незалежнасць ад Расійскай імперыі. Караліна з дзяцінства хварэла на сухоты. Навучалася самастойна, размаўляла і пісала на польскай і літоўскай мовах, перакладала з польскай мовы і некаторы час выкладала ў Цельшах.

У 1855 годзе ў сваёй сястры Тэклі яна пазнаёмілася з Антанасам Баранаўскасам, маладым паэтам, які ў той час працаваў у Сядах. Яны абодва абмяняліся лістамі, а таксама сваімі творамі. Караліна натхніла Баранаўскаса на любоў да літоўскай мовы і літаратуры, заахвоціла яго пісаць па-літоўску. Брат Караліны дапамог Баранаўскасу паступіць у семінарыю ў Варнях.

У 1858 годзе Караліна разам з маці пераехала ва Уцяну. Тут яна і памерла ад сухотаў 26 мая 1859 года ва ўзросце 31 год. Яе лісты і дзённікі былі спалены пасля смерці, а фотаздымкі не захаваліся. Пахаваная на старых могілках Уцяны, хаця дакладная магіла невядомая. На галоўнай дарожцы ў бок могілкавай капліцы быў усталяваны сімвалічны слуп. Яе імем названая бібліятэка ў Цельшах.

Месца К. Праняўскайце ў гісторыі літоўскай паэзіі было б праблематычным (яна пісала свае вершы на польскай мове), калі б не яе перакладніцкая дзейнасць на літоўскую мову. Так, яна пераклала значны фрагмент паэмы Ю. Крашэўскага «Vitolio rauda»/«Witoloraudy» (апублікаваная ў 1858 г.).

Яна была першай жанчынай, якая апублікавала вершы на Жамойці як на польскай, так і на літоўскай мовах. Упершыню яе вершы дайшлі да шырокай аўдыторыі ў 1856 г., дзякуючы публікацыям у «Gazeta Warszawska» і «Kronika Wiadomości Krajowych i Zagranicznych».

## Творы 
* 1858: *Piosneczki Karoliny Proniewskiej Bogu na chwałę, na pamiątkę przyjaciołom*, Wilno.

## Бібліяграфія 
* Cecylia Gajkowska: Karolina Anna Proniewska. Internetowy Polski Słownik Biograficzny, 1985.
* Mieczysław Jackiewicz. Biskup Antoni Baranowski i jego «Borek oniksztyński». «Przegląd Wschodni». 1 (41), s. 53-73, 2010. ISSN 0867-5929.
* Marta Skwara: Polish Literature and its Languages. W: Being Poland: A New History of Polish Literature and Culture since 1918. Tamara Trojanowska, Joanna Niżyńska, Przemysław Czapliński (red.). Toronto: University of Toronto Press. ISBN 978-1-4426-5018-3.
* Krystyna Syrnicka. Karolina Proniewska — zapomniana poetka ze Żmudzi. «Nasz Czas». 20 (559), 2002.

Катэгорыя:Пісьменніцы Літвы
Катэгорыя:Паэтэсы Літвы
Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Катэгорыя:Памерлі ва Уцяне
Катэгорыя:Літоўскамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на літоўскую мову
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Міжурадавы орган па развіцці

**Міжурадавы орган па развіцці** — гандлёвы блок з васьмі краін Афрыкі. У яго ўваходзяць ўрады такіх дзяржаў, як Судан, Джыбуці, Эфіопія, Эрытрэя, Самалі, Паўднёвы Судан (прыпынена членства з 2021 года). Створаны ў 1996 годзе, прыйшоўшы на змену Міжурадаваму органу па засухі і развіццю. Аркамя пытанняў эканамічнага супрацоўніцтва, займаецца міратворчымі місіямі: у 2007 годзе ў Самалі размешчана місія міжурадавага органа па падтрыманні міру.

## Спасылкі 
* IGAD official site
* Agreement Establishing the Intergovernmental Authority on Development
* IGAD Profile (Institute for Security Studies)
* Conflict Early Warning and Response Mechanism (CEWARN) 

Катэгорыя:Афрыканская палітыка
Катэгорыя:Гандлёвыя блокі
Netscape Navigator

**Netscape Navigator** — прапрыетарны вэб-браўзер, створаны кампаніяй Netscape Communications Corp у 1994 годзе.

На працягу 1990-х Netscape Navigator заставаўся тэхнічным лідарам сярод вэб-браўзераў. Netscape прадставіла ў 1994 годзе паказ вэб-старонак на ляту — тэкст і графіка з’яўляліся на экране па меры спампоўкі вэб-старонкі. Ранейшыя вэб-браўзеры не паказвалі старонку, пакуль уся графіка на ёй не была спампавана — карыстальнік бачыў пустую старонку на працягу некалькіх хвілін. Інавацыямі Netscape Navigator былі таксама файлы cookie, фрэймы, аўтаматычная канфігурацыя проксі-сервераў і JavaScript.

Браўзер быў даступны для шырокага спектру аперацыйных сістэм: Windows (3.1, 95, 98, NT), Macintosh, Linux, OS/2, многіх версій Unix, уключаючы OSF/1, Sun Solaris, BSD — і выглядаў і працаваў амаль аднолькава на кожнай з іх.

Netscape Navigator дамінаваў на рынку браўзераў у 1990-х гадах, аднак у выніку так званай першай вайны браўзераў — у тым ліку антыканкурэнтнага выкарыстання ў Windows браўзера Internet Explorer — страціў сваю ролю. Доля Netscape Navigator на рынку была больш за 90 працэнтаў у сярэдзіне 1990-х і паступова зменшылася да менш чым аднаго працэнта ў 2006 годзе.

28 снежня 2007 года распрацоўка браўзера была спынена, падтрымка з абнаўленнямі бяспекі працягвалася да 1 сакавіка 2008 года.

## Спадчына 
Найвялікшым укладам Netscape у Інтэрнэт з’яўляецца мова праграмавання JavaScript. Яе выніковая спецыфікацыя ECMAScript паводле Ecma International дазволіла падтрымліваць JavaScript некалькімі браўзерамі і выкарыстоўваць яго ў якасці міжбраўзернай мовы сцэнарыяў доўга пасля таго, як Netscape Navigator выйшаў з ужытку.

Іншым прыкладам з’яўляецца тэг FRAME, які быў уключаны ў афіцыйныя вэб-стандарты, такія як спецыфікацыя «HTML 4.01 Frameset».

У часопісе *PC World* за 2007 год Netscape Navigator быў названы «найлепшым тэхнічным прадуктам усіх часоў» з-за яго ўплыву на Інтэрнэт.

## Гл. таксама 
* Спіс браўзераў
* Mozilla Firefox

Катэгорыя:Браўзеры
Катэгорыя:Браўзеры пад POSIX-сістэмы
Арба

**Арба** — павозка, 2-калёсная высокая ў Сярэдняй Азіі, 4-калёсная доўгая на Каўказе і поўдні Украіны.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Колавыя транспартныя сродкі
Арбавірусы

**Арбавірусы** — група РНК-змяшчальных вірусаў пазваночных жывёл і чалавека, якія пераносяцца членістаногімі і крывасмокамі (кляшчы, камары, макрацы). Вядома больш за 300 відаў. Выклікаюць арбавірусныя хваробы. На Беларусі вядомы заходні кляшчовы энцэфаліт, ліхаманка Заходняга Ніла.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вірусы
Катэгорыя:Трапічныя хваробы
Рытм (архітэктура)

ў Фларэнцыі. Ксілаграфія. 1894]]
**Рытм** у архітэктуры — чаргаванне аднолькавых элементаў: калон, праёмаў, прасценкаў, арак і г.д.; адзін з важных сродкаў мастацкай выразнасці архітэктурнай кампазіцыі; бывае раўнамерны і нераўнамерны (нарастаючы, убываючы, пульсуючы).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктурная кампазіцыя
Літафіты

**Літафіты** (ад &nbsp;— камень і &nbsp;— расліна), **петрафіты** (&nbsp;— камень, скала)&nbsp;— расліны, якія растуць на камянях і скалах. Яны спрыяюць механічнаму і хімічнаму разбурэнню горных парод, у выніку чаго ўтвараецца першасная глеба.

Літафіты — гэта некаторыя віды сіне-зялёных водарасцяў, лішайнікаў, імхоў, папарацей і некаторых насенных раслін. Сярод літафітаў вылучаюць хазмафіты&nbsp;— расліны, якія пасяляюцца на першаснай глебе ў расколінах і паглыбленнях скал.

## Спасылкі 
* Біологічний словник / за ред. I. Г. Підоплічка. — К. : Головна редакція УРЕ, 1974. — Т. 3. — 552 с.
* 

Катэгорыя:Экалогія раслін
Стаўроў

**Стаўроў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Апанасавіч Стаўроў (нар. 1949) — вучоны-фізік.
* Васіль Пятровіч Стаўроў (1940—2012) — вучоны, спецыяліст у галіне механікі і тэхналогіі кампазіцыйных матэрыялаў.
Аляксандр Якаўлевіч Яшын

**Аляксандр Якаўлевіч Яшын** (; сапраўднае прозвішча Папоў; 14 (27) сакавіка 1913, Блуднава, Мікольскі павет, Валагодская губерня, Расійская імперыя — , , СССР) — савецкі празаік, паэт, журналіст. Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1950). Член УКП(б) з 1941 года. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Творам А. Я. Яшына ўласцівыя светлы настрой, лірычнасць, паэтызацыя рысаў новага ў абліччы, жыцці і рабоце чалавека працы; у позні перыяд да радасных «вясновых чаканняў» дадалася горкая іронія і скруха аб перажытых стратах, а таксама вастрыня выпрабаваных пачуццяў кахання, радасці і пакут творчасці, успрымання прыроды, тэма смерці.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валагодскай вобласці
Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Рэдактары СССР
Катэгорыя:Рэдактары XX стагоддзя
Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Журналісты XX стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Канстанцін Агапаронавіч Арбелян

**Канстанцін Агапаронавіч Арбеля́н** (;  — ) — армянскі піяніст, дырыжор, кампазітар. Народны артыст СССР (1979).

## Біяграфія 
Канстанцін Арбелян нарадзіўся 29 ліпеня 1928 года ў Армавіры (паводле іншых звестак у Баку) у сям’і нашчадкаў армянскай княжацкай дынастыі Арбелян, кіраўнікоў Сюніка.

У раннім дзяцінстве ў яго выявіліся музычныя здольнасці і ён паступіў у школу для адораных дзяцей пры Бакінскай кансерваторыі, але пасля таго як у 1936 годзе былі рэпрэсаваныя яго бацькі, быў выключаны з гэтай школы і змушаны зарабляць піяністам у Бакінскім інстытуце фізкультуры і спартыўным таварыстве «Буравеснік».

У 1942 годзе яго ўзялі піяністам і акардэаністам у ваенны аркестр 8-га знішчальнага авіяцыйнага корпуса СПА. У 1943 годзе падчас гастроляў у Ерэване на таленавітага музыканта звярнуў увагу кіраўнік эстраднага аркестра Арменіі Арцемій Айвазян і запрасіў у свой калектыў, дзе з 1943 па 1952 гады ён працаваў спачатку ў якасці піяніста, а потым дырыжора.

З 1945 года спрабаваў сябе як кампазітар. Для аркестра рабіў апрацоўкі народных песень і складаў свае, першая з якіх — «Калыханка». У 1952 годзе паступіў у Музычнае вучылішча імя Р. А. Мелікяна (цяпер Ерэванскі дзяржаўны музычны каледж імя Р. Мелікяна), вучобу ў якім сумяшчаў з працай канцэртмайстра ў Ерэванскім тэатры оперы і балета.

У 1954 годзе з адзнакай скончыў вучылішча і паступіў у Ерэванскую кансерваторыю (скончыў у 1961 годзе па класе кампазіцыі ў Э. М. Мірзаяна).

У 1954 годзе арганізаваў на радыё інструментальны квінтэт. У 1956 годзе быў прызначаны дырыжорам і мастацкім кіраўніком Дзяржаўнага эстраднага аркестра Арменіі і, прапрацаваўшы на гэтай пасадзе 36 гадоў, вывеў яго ў лік вядучых джазавых калектываў СССР. З аркестрам гастраляваў больш чым у 40 краінах свету.

Неаднаразова запрашаўся ў якасці члена журы на міжнародныя джазавыя конкурсы. У 1992 годзе Канстанцін Арбелян з’ехаў у ЗША. Жыў і працаваў у Лос-Анджэлесе. Памёр 24 красавіка 2014 года ў Лос-Анджэлесе. Развітанне ў Ерэване адбылося 11 мая. Пахаваны ў пантэоне парка імя Камітаса.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Кампазітары Арменіі
Катэгорыя:Кампазітары ЗША
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінакампазітары СССР
Катэгорыя:Кінакампазітары Арменіі
Катэгорыя:Дырыжоры СССР
Катэгорыя:Дырыжоры Арменіі
Катэгорыя:Дырыжоры ЗША
Катэгорыя:Дырыжоры XX стагоддзя
Катэгорыя:Дырыжоры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Піяністы СССР
Катэгорыя:Піяністы Арменіі
Катэгорыя:Піяністы ЗША
Катэгорыя:Піяністы XX стагоддзя
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Арменіі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ерэвана
Катэгорыя:Кампазітары-песеннікі
Катэгорыя:Балетныя кампазітары
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з СССР
Рытм

**Рытм** (ад ) — чаргаванне якіх-небудзь элементаў — гукавых, моўных і іншых, якое адбываецца ў пэўнай паслядоўнасці, частаце. Таксама хуткасць працякання, здзяйснення чаго-небудзь.

## Рытм у мастацтве і культуры 
* Рытм у выяўленчым і дэкаратыўна-прыкладным мастацтве — прынцып арганізацыі форм, заснаваны на паўтаральнасці.	
** Рытм у архітэктуры — чаргаванне аднолькавых архітэктурных элементаў.	
* Рытм у літаратуры.
** Рытм у паэзіі — чаргаванне націскных і ненаціскных, доўгіх і кароткіх складоў.
* Рытм у музыцы — чаргаванне і суадносіны моцных і слабых доляў і акцэнтаў; адзін з трох асноўных элементаў музыкі, нароўні з мелодыяй і гармоніяй, часавая арганізацыя паслядоўнасці і групоўка працягласцяў гукаў і паўз, не звязаная з іх вышынным становішчам. Сродак вымярэння рытму ў музыцы — метр.
* Рытм у спартыўнай гімнастыцы — спалучэнне ў часе моцных, акцэнтаваных частак руху са слабымі, пасіўнымі. Рытмічнае чаргаванне цягліцавага напружання і аслаблення — адзін з паказчыкаў правільнасці выканання руху.

## Тапонімы 
* Рытм — прыпыначны пункт Беларускай чыгункі ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці.

## Літаратура 
*
Cymbidium tracyanum

**Cymbidium tracyanum**&nbsp;— від раслін з роду  сямейства .

## Біялагічнае апісанне 
Псеўдацыбуліны слаба развітыя, яйцападобныя 1,5—2,5 × 1—1,5&nbsp;см, поўнасцю схаваны похвамі 3—4 (да 6) лісця.

Карані мясістыя, доўгія.

Суквецце прыкаранёвае, вертыкальнае, 15—67&nbsp;см даўжыні, 3—9 (радзей 13) кветкавых гронак.

Кветкі не вянуць 2—3 тыдні, моцна і прыемна духмяныя, 3—5&nbsp;см у дыяметры.

## Асяроддзе пражывання 
Расце ў Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі: Кітай (Гуйчжоу, Тыбет, Юньнань), Індыя (Нагаленд, Маніпур, Трыпура), М’янма, Тайланд; магчыма, Лаос і В’етнам.

Гэты від расце на вільготных камянях або ствалах дрэў у вільготных, цяністых вечназялёных перадгорных і горных лясах, часта каля водных плыняў або над імі.

Катэгорыя:Пакаёвыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Эпідэндравыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1890 годзе
Хуанпу

**Хуанпу** — рака ў Кітаі, працякае цераз Шанхай, даўжыня — 97 км. Рака выцякае з прэснаводнага возера Дзяньшань.

Сярэдняя шырыня ракі 400 м, глыбіня 9 м. Рака адыгрывае важную ролю для горада, бо служыць асноўнай крыніцай пітной вады для Шанхая. Акрамя таго, рака дзеліць горад на дзве часткі: Пудун (усходняя) і Пусі (заходняя).

Уздоўж Хуанпу размешчана Набярэжная Вайтань.

Катэгорыя:Рэкі Кітая
Катэгорыя:Прытокі Янцзы
Actias maenas

**Actias maenas** — від паўлінавочак з падсямейства  з Індамалаі. Самец пурпурна-карычневы і жоўты, у той час як больш буйная самка ў цэлым светла-зялёная.

## Сістэматыка 
Лічыцца, што від утварае супервідавы комплекс, які ўключае  Moore 1877 з Андаманаў,  (Sonthonnax 1897) з Сулавесі і  Roepke 1954 з Флорэса, Тымора і Сумбы. Kaup 1895 з Амбона мае сумніўны статус. Гэты від далей падзяляецца на падвіды з намінантам з кантынентальнай Азіі і  Maassen 1872 з Зондскіх астравоў і Філіпінаў.

## Арэал 
Распаўсюджана ад Малайзіі да Суматры, Явы, Філіпінаў і прылеглых рэгіёнаў Паўднёва-Усходняй Азіі. Папуляцыя ў Заходніх Гатах была апісана як новы від  у 2020 годзе. Гэты від ахоплівае разнастайны набор біёмаў, ад трапічных дажджавых лясоў да вечназялёных лясоў.

## Жыццёвы цыкл 
Лічынка першага ўзросту аранжавая, з чорнай паласой, якая атачае сярэднія сегменты, і з чорнай галаўной капсулай. Пры першай ліньцы лічынка другой стадыі зялёная з жоўтымі/аранжавымі грудкамі, карычневай галаўной капсулай і некаторымі чорнымі плямамі ззаду галавы і на задніх класперах і анальным лоскуце. На трэцім этапе цёмныя плямы за галаўной капсулай памяншаюцца, і на скуры лічынак з’яўляюцца тонкія белыя кропкі. Лічынкі адпачываюць у становішчы, калі пярэдні канец цела ўтрымліваецца свабодным ад субстрата, напрыклад, ліста або сцябла. Самцы заканчваюць развіццё на некалькі дзён раней, чым самкі на стадыі лічынкі і кукалкі, таму што яны меншыя. Кукалкі цёмна-карычневыя з празрыстым акенцам паміж складанымі вочнікамі. Коканы маюць няправільную форму і папяровую тэкстуру. Яны светла-карычневыя з глянцавым бляскам і маюць загадзя сфармаваную выходную адтуліну на пярэднім канцы. Дарослыя асобіны з лёгкасцю выштурхваюцца са сваіх хісткіх коканаў. Праз 45 хвілін пасля пачатку крылы завяршаюцца. Пасля поўнага разгортвання пярэдніх крылаў пачынаецца разгортванне хваста. Самкі ляцяць пасля таго, як у іх адужэюць крылы. Самкі выпраменьваюць ферамоны і спарваюцца пасля першага палёту.

## Палавы дымарфізм 
Дарослыя *Actias maenas* дэманструюць яркі палавы дымарфізм . Дарослыя самцы ярка-жоўтыя і маюць пурпурно-карычневыя плямы, а дарослыя самкі светла-зялёныя.

## Спасылкі 
* Life Cycle
* Malaysian moon moth info

Катэгорыя:Паўлінавочкі
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Гары Белафонтэ

**Гары Белафонтэ** (), поўнае імя **Гаральд Джордж Беланфанці малодшы** (; , Манхэтэн, Нью-Ёрк, ЗША — , Манхэтэн, Нью-Ёрк) — амерыканскі спявак, акцёр і грамадскі актывіст, празваны каралём музыкі каліпса. Яго альбом «Calypso» (1956) на працягу 31 тыдня ўтрымліваў першы радок у Billboard 200 і першым у гісторыі разышоўся тыражом звыш мільёна асобнікаў.

Белафонтэ атрымаў тры прэміі «Грэмі» (уключаючы «Грэмі» за прыжыццёвыя дасягненні), прэмію «Эмі» і прэмію «Тоні». У 1989 годзе ён атрымаў прэмію Кенэдзі-цэнтра. Ён таксама быў узнагароджаны Нацыянальным медалём у галіне мастацтваў у 1994 годзе. У 2014 годзе Белафонтэ быў адзначаны прэміяй імя Джына Хершолта, што зрабіла яго дваццатым чалавекам, які атрымаў «Оскар», «Эмі», «Грэмі» і «Тоні», і пятым без канкурэнтных катэгорый.

## Зноскі 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Барытоны
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Сацыялісты ЗША
Катэгорыя:Постаці фемінізму
Катэгорыя:Актывісты руху за правы афраамерыканцаў
Катэгорыя:Паслы добрай волі ЮНІСЕФ
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Кампаньёнаў Р.О. Тамба