open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Валерый Васільевіч Барашкоў

**Валерый Васільевіч Барашкоў** (нар. , в. Петухоўка, Чавускі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі настаўнік-метадыст, народны настаўнік Беларусі (2016).

## Біяграфія 
У 1972 годзе скончыў Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. А. Куляшова. Працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам Магілёўскага філіяла Інстытута фізікі АН БССР. Працаваў 17 гадоў настаўнікам фізікі ў Асінаўскай сярэдняй школе Чавускага раёна Магілёўскай вобласці.

На сённяшні дзень настаўнік фізікі Магілёўскага дзяржаўнага абласнога ліцэя № 1. За гады працы ў ліцэі Валерый Барашкоў падрыхтаваў больш за 200 пераможцаў абласных і рэспубліканскіх алімпіяд.

Аўтар больш дзесяці публікацый у розных навукова-метадычных выданнях.

## Узнагароды 
Узнагароджаны граматай Міністэрства адукацыі, ордэнам Працоўнай Славы ІІІ ступені, граматамі Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта, граматамі ўпраўлення адукацыі Магілёўскага аблвыканкама, граматай Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта. Уладальнік прэміі спецыяльнага фонду Прэзідэнта Беларусі па сацыяльнай падтрымцы адораных навучэнцаў і студэнтаў, прэміі імя Н. К. Крупскай (1990).

24 лістапада 2016 года Прэзідэнт Беларусі падпісаў указ аб прысваенні выкладчыку фізікі Магілёўскага дзяржаўнага абласнога ліцэя № 1 Валерыю Барашкову звання «Народны настаўнік Беларусі».

## Літаратура 
* Кисляк, О. Валерий Васильевич — народный учитель / Ольга Кисляк // Веснік Магілёва. — 2016. — 7 снежня. — С. 9.
* Кисляк, О. Валерий Васильевич — народный учитель / Ольга Кисляк // Знамя юности. — 2016. — 1 декабря. — С. 8.
* Кулягин, С. Первый народный учитель / Сергей Кулягин // 7 дней. — 2016. — 1 декабря. — С. 1, 2—3: фото.
* Сінькевіч, Г. Бачыць асобу ў кожным вучню / Ганна Сінькевіч // Настаўніцкая газета. — 2016. — 29 лістапада. — С. 1 : фота.
* Смолякова, О. Физик и лирик Валерий Барашков / Ольга Седышева; фото Анатолия Седышева // Магілёўскія ведамасці. — 2016. — 6 снежня. — С. 8 :фота.

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі ІФ НАНБ
Катэгорыя:Народныя настаўнікі Беларусі
Генадзь Яўгенавіч Цароў

**Генадзь Яўгенавіч Цароў** (нар. , Масква) — беларускі кларнетыст, педагог. Заслужаны артыст Беларусі (1999).

## Біяграфія 
Скончыў у 1959 скончыў Грозненскае музычнае вучылішча (клас Л. Рыбскага), у 1964 годзе Саратаўскую кансерваторыю (клас В. Кузняцова). У 1963—1964 гадах артыст аркестра Саратаўскага тэатра оперы і балета, у 1964—1974 гадах саліст сімфанічнага аркестра Чачэна-Інгушскай філармоніі. З 1974 года артыст аркестра — кларнетыст, з 1999 года вядучы майстар сцэны сімфанічнага аркестра Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы Беларусі. Адначасова ў 1977—1987 гадах выкладчык Мінскага музычнага вучылішча, з 1993 года — Беларускай акадэміі музыкі.

Члены Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1982 года.

Для ігры Царова характэрна вытанчанасць, прыгажосць гуку, віртуознасць. Першы выканаўца твораў беларускіх кампазітараў для кларнета Л. Шлег, М. Марозавай.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кларнетысты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі XX стагоддзя
Народны ўрач Беларусі

**«Народны ўрач Беларусі»** — ганаровае званне.

Ганаровае званне «Народны ўрач Беларусі» прысвойваецца не раней як праз пяць гадоў пасля прысваення ганаровага звання «Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь» высокапрафесійным урачам-спецыялістам, якія ўнеслі значны ўклад у айчынную медыцыну і атрымалі шырокае грамадскае прызнанне іх прафесійнай дзейнасці, за асаблівыя заслугі ва ўмацаванні здароўя насельніцтва, арганізацыі і аказанні медыцынскай дапамогі з выкарыстаннем сучасных дасягненняў медыцынскай навукі і тэхнікі.

## Народныя ўрачы Беларусі 
* Ігнат Пятровіч Антонаў (1992)
* Аляксандр Вікенцьевіч Скачко (1994)
* Ігар Аляксандравіч Карпаў (2020)

## Спасылкі 
* Ганаровыя званні Рэспублікі Беларусь // Афіцыйны iнтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Ганаровыя званні Рэспублікі Беларусь
Людміла Яфімаўна Цімафеева

**Людміла Яфімаўна Цімафе́ева** () — беларуская актрыса. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1967).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1955 годзе. Да 1990 года працавала ў Беларускім рэспубліканскім тэатры юнага гледача.

Члены Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1956 года.

## Творчасць 
Выконвала пераважна ролі маладых гераінь: Тоня Туманава («Як гартавалася сталь» паводле М. Астроўскага), Аня Бярозка («Каханне Ані Бярозка» У. Пісталенкі), Ліза («Няроўны бой» В. Розава), Джэма («» паводле Э. Войніч), Галінка («За лясамі дрымучымі» А. Вольскага і П. Макаля), Марыя—Вераніка («Зорка Венера» М. Алтухова і Б. Бур’яна), Насця («Несцерка» В. Вольскага). Сярод найбольш значных работ: Яніна, Ядзя («Папараць-кветка» і «Над хвалямі Серабранкі» І. Козела), Эдзіт Піяф (аднайменная п’еса В. Легентава) і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Актрысы тэатра Беларусі
Аляксандр Вікенцьевіч Скачко

**Аляксандр Вікенцьевіч Скачко** (нар. , Гарадзея, Нясвіжскі павет, Польская Рэспубліка) — беларускі ўрач. Народны ўрач Беларусі (1994).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі медінстытут (1958), атрымаў размеркаванне ў Сноўскую ўчастковую бальніцу, дзе прапрацаваў пяць гадоў галоўным урачом.

У лютым 1963 года Аляксандр Вікенцьевіч становіцца галоўным урачом Нясвіжскай раённай бальніцы. Узначальваў Мінскую абласную клініку. Галоўны ўрач Мінскай абласной дзіцячай клінічнай бальніцы (1974—1976). Галоўны ўрач 9-й Мінскай клінічнай бальніцы (1976—1996).

## Узнагароды 
* Ордэн «Знак Пашаны» (1971),
* Ганаровае званне «Заслужаны ўрач Беларускай ССР» (1974),
* Грамата Вярхоўнага Савета БССР (1978),
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1981),
* Медаль «Ветэран працы» (1990).

11 сакавіка 1994 года Аляксандр Вікенцьевіч Скачко стаў другім у гісторыі народным урачом Беларусі, у тым ліку за асабісты ўклад у стварэнне цэнтра трансплантацыі касцявога мозгу на базе 9-й бальніцы.

## Спасылкі 
* В Беларуси звание народный врач присваивалось лишь дважды 

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Дзіяна Уладзіміраўна Стэльмах

**Дзіяна Уладзіміраўна Стэ́льмах** (нар. , Менск) — беларускі тэатразнавец. Кандыдат мастацтвазнаўства (1984).

## Біяграфія 
Дачка тэатральнага дзеяча і пісьменніка Уладзіміра Стэльмаха. Скончыла ў 1961 годзе БДУ, у 1967 годзе — Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. У 1962—1967 гадах працавала ў БТА, у 1981—1986 гадах у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН Беларусі, у 1968—1981 і 1986—1994 гадах у выдавецтве «Беларуская Энцыклапедыя».

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1965 года.

## Навуковая дзейнасць 
Працы па ўзнікненні і развіцці народнай драмы на Беларусі. Аўтар раздзелаў «Тэатр юнага гледача БССР» і «Тэатры рабочай моладзі» (1926—1932, 1933—1941; апошнія з С. Пятровічам) у «Гісторыі беларускага тэатра» (т. 2, 1985). Дапрацавала і падрыхтавала да друку кнігу Пятровіча «Дзіцячы тэатр БССР. 1931—1941 гг.» (1983).

## Творы 
* Сцэнічнае ўвасабленне народнай драмы II Весці АН БССР. Серыя грам. навук. 1981. N° 2;
* Узнікненне і развіццё народнай драмы на Беларусі // Там жа. 1982. № 6; Тэатры Беларусі. Мн., 1998 (разам з Т. Гаробчанка).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэатразнаўцы Беларусі
Таццяна Іванаўна Сініца

**Таццяна Іванаўна Сініца** (нар. , Брэст) — беларускі псіхолаг, педагог. Кандыдат псіхалагчных навук.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзілася ў 1976 годзе ў Брэсце. Тут у 1993 годзе скончыла Ліцэй № 1, затым паступіла ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт на аддзяленне псіхалогіі.

У 1998 годзе скончыла ВНУ з адзнакай (спецыялізацыя медыцынская псіхалогія). У 1998 г. паступіла ў аспірантуру Акадэміі паслядыпломнай адукацыі.

Пасля заканчэння аспірантуры ў 2002 г. прынятая на пасаду старшага выкладчыка кафедры прыкладной псіхалогіі факультэта псіхалогіі БДПУ імя М. Танка. У 2003 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па спецыяльнасці «Карэкцыйная псіхалогія». З 2007 па 2009 г. працавала на пасадзе дацэнта кафедры клінічнай і кансультатыўнай псіхалогіі факультэта псіхалогіі. У 2010 г. прысвоена вучонае званне дацэнта. З 2009 па 2014 займала пасаду загадчыка кафедры клінічнай псіхалогіі факультэта псіхалогіі БДПУ імя. М. Танка.

З 2014 года працуе на пасадзе дацэнта кафедры псіхалогіі факультэта філасофіі і сацыяльных навук БДУ. У час пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе падтрымлівала бастуючых студэнтаў, удзельнічала ў відэазвароце выкладчыкаў БДУ, была затрымана і аштрафавана.

## Навукова-даследчыцкая дзейнасць 
Сярод яе навуковых і прыкладных інтарэсаў: культурна-гістарычная канцэпцыя, спецыяльная псіхалогія, медыцынская псіхалогія. Прадмет даследаванняў: развіццё эмацыянальнай сферы асобы ў норме і паталогіі, развіццё камунікатыўных навыкаў і супрацоўніцтва, практыка псіхалагічнай дапамогі дзецям, якія маюць адхіленні ў псіхафізічным развіцці, падрыхтоўка псіхолагаў да працы з дзецьмі з асаблівасцямі псіха-фізічнага развіцця. Вывучала тэму эмоцый у дзяцей з парушэннем зроку.

## Выбраная бібліяграфія 
* Медицинская психология. Прогр.-метод. комплекс / составители: Т. И. Гаврилко, Д. Г. Дьяков — Минск: БГПУ, 2009. — 224 с.

## Спасылкі 
* ffsn.bsu.by 
* Женщины в науке: LADY.TUT.BY 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брэсце
Катэгорыя:Выпускнікі БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі БДПУ імя Максіма Танка
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Кандыдаты псіхалагічных навук
Катэгорыя:Псіхолагі Беларусі
Юбілейны медаль «30 год вываду савецкіх войскаў з Афганістана»

**Юбіле́йны меда́ль «У па́мяць 30-го́ддзя вы́ваду саве́цкіх во́йскаў з Афганіста́на»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь.

Медаль заснаваны Указам Прэзідэнта № 409 ад 16 кастрычніка 2018 года.

## Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне 
Медалём узнагароджвацца грамадзяне Беларусі (у тым ліку пасмяротна):
* Якія выконвалі воінскі і службовы абавязак у Афганістане ў перыяд са снежня 1979 года па люты 1989 года;
* Ваеннаслужачыя Узброеных Сіл, іншых войскаў і воінскіх фарміраванняў, работнікі дзяржаўных органаў і іншыя асобы, якія ўнеслі значны ўклад у героіка-патрыятычнае выхаванне грамадзян краіны, увекавечванне памяці загінулых, развіццё ветэранскага руху, арганізацыю работы па сацыяльнай, медыцынскай рэабілітацыі воінаў-інтэрнацыяналістаў, інвалідаў і членаў сем’яў загінулых.

## Апісанне 
Узнагарода вырабляецца з латуні.

На пярэднім баку медаля ў цэнтры размешчаны стылізаваныя выявы двух верталётаў, пад імі — трох бронетранспарцёраў на фоне гор. На адным з бронетранспарцёраў намаляваны фігуры вайскоўцаў, якія трымаюць Баявы Сцяг. У цэнтры верхняй часткі медаля — рэльефная выява пяціканцовай зоркі чырвонага колеру з сярпом і молатам. Справа і злева ад выявы верталётаў — рэльефныя надпісы залацістага колеру «1979» і «1989». У ніжняй частцы медаля — надпіс «АФГАНІСТАН».

На адваротным баку медаля ў цэнтры размешчаны рэльефны надпіс «30 ГАДОЎ ВЫВАДУ САВЕЦКІХ ВОЙСКАЎ З АФГАНІСТАНА», пад ёй — надпіс «15 лютага 2019», у ніжняй частцы — рэльефная выява пяціканцовай зоркі, справа і злева ад якой сіметрычна размешчаны лаўровыя галіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Медалі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2018 годзе
Катэгорыя:2018 год у Беларусі
Юбілейны медаль «100 год міліцыі Беларусі»

**Юбіле́йны меда́ль «100 год міліцыі Беларусі»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана ў 2016 годзе ў адпаведнасці з указам нумар 173.

## Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне 
Юбілейным медалём будуць узнагароджвацца супрацоўнікі і цывільны персанал органаў унутраных спраў, ваеннаслужачыя (за выключэннем ваеннаслужачых тэрміновай ваеннай службы), а таксама цывільны персанал унутраных войскаў МУС за высокія вынікі ў службовай дзейнасці.

Узнагароды будуць удастойвацца таксама ветэраны органаў унутраных спраў і ўнутраных войскаў МУС, службовыя асобы дзяржаўных органаў Беларусі і іншых дзяржаў, іншыя асобы, якія ўнеслі значны ўклад у развіццё і ўдасканаленне дзейнасці ў сферы барацьбы са злачыннасцю, аховы правапарадку і забеспячэння грамадскай бяспекі.

Катэгорыя:Медалі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2016 годзе
Катэгорыя:2016 год у Беларусі
Адэскі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт

**Адэскі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт** — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова сельскагаспадарчага профілю са статусам ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Адэсе. 

## Агульная характарыстыка 
Адэскі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт - найстарэйшая на поўдні Украіны дзяржаўная сельскагаспадарчая вышэйшая навучальная ўстанова, вядучы вучэбна-метадычны і навуковы цэнтр па падрыхтоўцы высокакваліфікаваных кадраў для розных галін сельскагаспадарчай вытворчасці Паўднёва-Заходняга Прычарнамор'я. Падпарадкаваны Міністэрству аграрнай палітыкі і харчавання Украіны. Ва ўніверсітэце навучаецца каля 6 тысяч студэнтаў, з іх на дзённай форме навучання — 2800.

Навучальны працэс ажыццяўляюць 36 кафедраў, на якіх працуюць 390 навукова-педагагічных супрацоўнікаў, сярод якіх 40 - дактары навук, прафесары і 165 — кандыдаты навук, дацэнты. Сярод выкладчыкаў Заслужаныя дзеячы навукі і тэхнікі Украіны, Заслужаныя работнікі народнай адукацыі Украіны, Заслужаныя вынаходнікі Украіны. За гады існавання ва універсітэце падрыхтавана больш за 40 тысяч спецыялістаў для Украіны і замежжа. Акрамя таго, тут прайшлі перападрыхтоўку і павысілі кваліфікацыю 30 тысяч спецыялістаў сельскай гаспадаркі, выкладчыкаў тэхнікумаў і ВНУ.

## Структура 
* Аграбіятэхналагічны факультэт
* Факультэт ветэрынарнай медыцыны
* Інжынерна-эканамічны факультэт
* Інстытут біятэхналогій і аквакультуры

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы

Катэгорыя:1918 год ва Украіне

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы сельскай гаспадаркі
Юбілейны медаль «100 год Узброеным Сілам Рэспублікі Беларусь»

**Юбіле́йны меда́ль «100 год Узбро́еным Сілам Рэспу́блікі Белару́сь»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь.

Заснавана 28 верасня 2017 года ўказам № 356 «Аб устанаўленні юбілейнага медаля „100 год Узброеным Сілам Рэспублікі Беларусь“».

## Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне 
Медалём узнагароджваюцца ваеннаслужачыя Узброеных Сіл Беларусі (за выключэннем ваеннаслужачых тэрміновай службы), якія дасягнулі высокіх вынікаў у службовай дзейнасці; ветэраны Вялікай Айчыннай вайны; ветэраны Узброеных Сіл, службовыя асобы дзяржаўных органаў Беларусі і іншых краін, а таксама іншыя асобы, якія ўнеслі значны ўклад ва ўмацаванне абараназдольнасці рэспублікі і будаўніцтва Узброеных Сіл.

## Апісанне 
Медаль вырабляецца з медна-нікелевага сплаву. На яго правым боку адлюстравана эмблема Узброеных Сіл Беларусі. Над ёй па крузе размешчаны надпіс «Сэрцам адданыя роднай зямлі», унізе на хвалістай выгнутай залацістай стужцы — надпіс «1918 — 2018».

На адваротным боку медаля па акружнасці адлюстраваны серабрысты лаўровы паўвянок з выгнутай стужкай ля асновы, які ў верхняй частцы пераходзіць у надпіс «Рэспубліка Беларусь». Пад ім — зорка Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі ў серабрыстых праменях, ніжэй — надпіс «Узброеным Сілам 100 год».

## Крыніцы
БТА

**БТА** — абрэвіятура. Можа азначаць:

* БТА — Беларускае тэатральнае аб’яднанне.
* БТА — Беларуская тэнісная асацыяцыя.
* БТА — Беларускае таварыства ацэншчыкаў.
* БТА — бранятанкавая акадэмія.
* БТА — Балгарскае тэлеграфнае агенцтва, дзяржаўнае інфармацыйнае агенцтва Рэспублікі Балгарыі.
* БТА — вялікі тэлескоп альт-азімутальны спецыяльнай астрафізічнай абсерваторыі РАН.
* «БТА» — БТА банк у Казахстане, а таксама яго даччыныя аднайменныя банкі ў шэрагу іншых краін.
* БТА Футзала — казахстанскі міні-футбольны клуб, які базіруецца ў Алматы.
* БТА — экстрэмісцкая групоўка неанацысцкага толку, якая дзейнічала ў г. Санкт-Пецярбургу
Барыс Сцяпанавіч Чудакоў

**Барыс Сцяпанавіч Чудакоў** (нар. , станіца Сляпцоўская, Сунжанскі раён, Інгушэція) — беларускі ваенны дырыжор. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1981).

## Біяграфія 
Скончыў у 1954 годзе Інстытут ваенных дырыжораў Міністэрства абароны СССР. З 1954 года дырыжор воінскай часці БВА, з 1961 года ў Мінскім сувораўскім ваенным вучылішчы, з 1968 года дырыжор аркестра штаба БВА, з 1979 года начальнік аркестровай службы БВА. З 1989 года выкладае ў Беларускай акадэміі музыкі.

## Творчасць 
Сярод пералажэнняў Чудакова для духавога аркестра творы беларускага кампазітараў У. Алоўнікава, Г. Вагнера, Я. Глебава, І. Лучанка, Ю. Семянякі, Дз. Смольскага, музычнай класікі і інш. Інструментаваў для духавога аркестра Дзяржаўны гімн Рэспублікі Беларусь (2002). Галоўны дырыжор Рэспубліканскага (1987) і абласнога свят духавой музыкі «Майскі вальс» (штогодняе, з 1992).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дырыжоры Беларусі
Юбілейны медаль «100 год органам пагранічнай службы Беларусі»

**Юбілейны медаль «100 год органам пагранічнай службы Беларусі»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана 9 кастрычніка 2017 года ўказам прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Медаль устанаўліваецца ў адзначэнне 100-годдзя заснавання органаў пагранічнай службы ў Рэспубліцы Беларусь.
Юбілейны медаль «100 год дыпламатычнай службе Беларусі»

**Юбілейны медаль «100 год дыпламатычнай службе Беларусі»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана 16 кастрычніка 2018 года ўказам № 412 прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

## Апісанне 
Медаль вырабляецца з металу залацістага колеру і мае форму круга з аблямоўкай. Дыяметр юбілейнага медаля – 33 мм. На вонкавым боку юбілейнага медаля размешчана выява чатырох частак свету (Еўропа, Азія, Афрыка і Аўстралія). У цэнтры выявы Еўропы знаходзіцца кветка васілька сіняга колеру, ад якой радыяльна разыходзяцца прамяні залацістага колеру. У верхняй частцы аблямоўкі размешчаны надпіс «100 ГОД ДЫПЛАМАТЫЧНАЙ СЛУЖБЕ БЕЛАРУСІ», у ніжняй – фрагмент беларускага арнаменту. На адваротным боку юбілейнага медаля ў цэнтры размешчаны надпіс «МІНІСТЭРСТВА ЗАМЕЖНЫХ СПРАЎ РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ» у тры радкі. У ніжняй частцы адваротнага боку – дзве лаўровыя галіны.

Юбілейны медаль пры дапамозе вушка і кольца злучаецца з пяцівугольнай калодкай вышынёй 50 мм, абцягнутай муаравай стужкай светла-сіняга колеру з палоскамі чырвонага колеру ў цэнтры і па краях шырынёй адпаведна 6 мм і 3 мм. На цэнтральнай чырвонай паласе – паласа жоўтага колеру шырынёй 1 мм. Чырвоныя палосы абрамлены кантам зялёнага колеру шырынёй 1 мм.

На адваротным боку калодкі знаходзіцца шпілька для мацавання юбілейнага медаля да адзення.
Юбілейны медаль «25 год Службе бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь»

**Юбілейны медаль «25 год Службе бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана 1 ліпеня 2019 года ўказам № 253 прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
Служба бяспекі прэзідэнта створана ў кастрычніку 1994 года на базе ўпраўлення аховы і групы «Альфа» КДБ, а таксама галоўнага ўпраўлення дзяржаховы МУС. У 2019 годзе Служба бяспекі адзначае свой 25-гадовы юбілей.

Катэгорыя:Медалі Беларусі
Юбілейны медаль «100 год органам дзяржаўнага кантролю Беларусі»

**Юбілейны медаль «100 год органам дзяржаўнага кантролю Беларусі»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана 2 ліпеня 2019 года ўказам № 255.

## Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне 
Медаль будзе вырабляцца з металу серабрыстага колеру з выявай залацістага барочнага шчыта, Дзяржаўнага герба Беларусі і адпаведнага юбілейнага надпісу на правым боку, лаўровага вянка — на адваротным боку.

Узнагароду будуць прысуджаць работнікам Камітэта дзяржаўнага кантролю, у тым ліку грамадзянскаму персаналу органаў фінансавых расследаванняў, за ўзорнае выкананне службовых абавязкаў, дасягненне высокіх вынікаў работы. Медаля таксама могуць быць удастоены і іншыя асобы, у тым ліку іншаземцы, якія ўнеслі значны ўклад у развіццё і ўдасканаленне дзейнасці па абароне інтарэсаў дзяржавы ад проціпраўных замахаў у эканамічнай сферы, забеспячэнне эканамічнай бяспекі краіны.

Катэгорыя:Медалі Беларусі
Сідарчук

**Сідарчук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Сяргей Аляксандравіч Сідарчук (нар. 1991) — украінскі футбаліст.
* Сямён Юльянавіч Сідарчук (1882—1932) — інжынер, архітэктар, аўтар праектаў будынкаў на сучаснай тэрыторыі Беларусі, Расіі, Украіны.
* Яўгенія Піліпаўна Сідарчук (1929—2023) — беларуская калгасніца, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання, Герой Сацыялістычнай Працы (1958).
Гірсу

thumb|left|Руіны Гірсу
**Гірсу** (), у нашы дні **Тэло** () — помнік археалогіі на месцы аднайменнага шумерскага горада за 250 км на паўднёвы ўсход ад Багдада, сталіцы Ірака.

Гірсу быў заснаваны ў пачатку 3 тысячагоддзя да н. э. і з’яўляўся важным сельскагаспадарчым цэнтрам паміж Тыграм і Еўфратам. Заступнікам горада лічыўся бог вайны і земляробства Нінгірсу.

Першапачаткова Гірсу знаходзіўся ў залежнасці ад Лагаша. Тут кіравалі такія вядомыя палітычныя жыхары Шумера, як Уруінімгіна і Гудэа. У эпоху трэцяй дынастыі Ура ператварыўся ў адміністрацыйны цэнтр асобнай правінцыі. Пасля заняпаду Ура згубіў сваю значнасць, але заставаўся населеным амаль да канца 1 тысячагоддзя да н. э.

Археалагічныя даследаванні пачаліся ў 1877 годзе. Месцазнаходжанне Гірсу — адзін з найлепей даследаваных археалагічных помнікаў старажытнага Шумера. Тут было знойдзена каля 50 тысяч клінапісных таблетак.

## Спасылкі 
* Iraq Significant Site 109 — Tello (ancient: Girsu) 
* Excavations at Girsu

Катэгорыя:Гарады Шумера
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Іраку
Партызанская брыгада імя Я. М. Свярдлова

**Партызанская брыгада імя Я. М. Свярдлова** — партызанская брыгада, створаная ў 1943 годзе. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Іванаўскага, Ганцавіцкага, Драгічынскага, Антопальскага, Бярозаўскага раёнаў.

## Склад 
Брыгада была заснавана ў лістападзе 1943 года на базе атрадаў імя Чкалава (арганізаваны ў кастрычніку 1941, у жніўні 1942 уліўся ў атрад Ю. А. Бярэнчыка, арганізаваны на базе партызанскай групы, якая дзейнічала з ліпеня 1941 года ў Бярозаўскім раёне), імя Макарэвіча (створаны ў верасні 1942 у Іванаўскім раёне на базе маладзёжнай групы, якую ў ліпені 1941 арганізавалі жыхары вёсак Моталь і Опаль і групы, што ўзнікла ў красавіку 1941 у Драгічынскім раёне).

## Камандаванне 
### Камандзір 
* Іван Паўлавіч Марыняка

### Камісар 
* Рыгор Андрэевіч Дудко

### Начальнік штаба 
* Аляксей Іванавіч Сямёнаў

## Гісторыя 
У 1942 — 1943 гадах партызаны разбілі больш за дваццаць апорных пунктаў ворага, валасных упраў, маёнткаў, разбурылі шмат прадпрыемстваў, масты на рацэ Ясельда, чыгуначных станцыях Драгічын, Снітава. У чэрвені 1944 года на чыгуначным участку Люшча — Люсіна пашкодзілі чатыры кіламетры палатна. Ахоўвалі сямейныя лагеры. 16 ліпеня 1944 года брыгада (1001 партызан, атрады імя Чкалава, імя Макарэвіча (атраду нададзена імя камандзіра атрада Яўгена Георгіевіча Макарэвіча, які загінуў у баі) імя Жданава, імя Бажэнкі) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Память 
У 1965 годзе ў Драгічыне і Іванаве ў гонар брыгады ўстаноўлены мемарыяльныя дошкі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Бригада им. Я. М. Свердлова 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Кіраўскі сельсавет (Камарынскі раён)

**Кі́раўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камарынскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Камарын.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года **Лукаедаўскі сельсавет** у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Лукаеды. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года рэарганізаваны ў **Лукаедаўскі нацыянальны ўкраінскі сельсавет**. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Камарынскага раёна БССР. У 1937 годзе рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці. 20 красавіка 1939 года перайменаваны ў Кіраўскі сельсавет, а вёска Лукаеды — у вёску імя Кірава. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Камарынскага сельсавета, цэнтр перанесены ў вёску Камарын. 17 лістапада 1959 года скасаваны, тэрыторыя перададзена ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Камарынскага пассавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Камарынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Катэгорыя:Нацыянальныя ўкраінскія сельсаветы БССР
Медаль «За выратаванае жыццё»

**Медаль «За выратаванае жыццё»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь.

## Апісанне 
Медаль мае форму круга дыяметрам 33 мм. На вонкавым боку медаля ў абрамленні вянка з лаўровага і дубовага лісця размешчаны рэльефны відарыс ратавальніка з дзіцем на руках, справа паўкругам у два радкі — надпіс «ЗА ВЫРАТАВАНАЕ ЖЫЦЦЁ».

Медаль пры дапамозе вушка і кольца злучаецца з пяцівугольнай калодкай, абцягнутай муаравай стужкай сіняга колеру шырынёй 24 мм. Пасярэдзіне стужкі размешчана падоўжаная жоўтая палоска шырынёй 1 мм, злева і справа ад яе — па дзве палоскі зялёнага і чырвонага колеру шырынёй 1 мм і па адной палосцы белага колеру шырынёй 3,5 мм.

Медаль вырабляецца з тампаку з серабрэннем.

## Некаторыя з узнагароджаных 
### 2016 
* Эдуард Уладзіміравіч Дзейкун (24 лістапада 2016)
* Валерый Аляксандравіч Пажыган (24 лістапада 2016)

### 2017 
* Дзяніс Мікалаевіч Раманчук (9 сакавіка 2017)
* Сяргей Аляксандравіч Драздоўскі (20 чэрвеня 2017)
* Аляксандр Віктаравіч Барсукоў (27 чэрвеня 2017)

### 2018 
* Сяргей Сяргеевіч Вакульчык (3 сакавіка 2018)
* Леанард Іванавіч Гружэўскі (4 верасня 2018)
* Віталій Сяргеевіч Цітоў (4 верасня 2018)
* Уладзімір Яўгеньевіч Дваежонаў (26 лістапада 2018)

### 2019 
* Уладзімір Мікалаевіч Клімовіч (5 сакавіка 2019)
* Максім Эдуардавіч Новікаў (5 сакавіка 2019)
* Раман Аляксандравіч Катужанец (24 ліпеня 2019)
* Андрэй Станіслававіч Панамарэнка (24 ліпеня 2019)
* Барыс Аляксандравіч Півеня (24 ліпеня 2019)
* Антон Ігаравіч Семякін (21 лістапада 2019)

Катэгорыя:Медалі Беларусі
Ордэн «За ўмацаванне міру і дружбы»

**Ордэн «За ўмацаванне міру і дружбы»** — беларуская дзяржаўная ўзнагарода, ордэн.

## Гісторыя 
29 верасня 2016 года адбылося першае ўзнагароджанне ордэнам кітайскага лідара Сі Цзіньпіна.

27 мая 2017 года Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Лукашэнка падпісаў Указ № 184, паводле якога былі заснаваны новыя дзяржаўныя ўзнагароды.

## Статут 
Ордэнам узнагароджваюцца:
* за выключныя заслугі ва ўмацаванні двухбаковых адносін з Рэспублікай Беларусь, аказанне ўсямернага садзейнічання ў яе сацыяльна-эканамічным развіцці і працвітанні;
* за вялікі асабісты ўклад ва ўстанаўленне дружбы і эканамічнага супрацоўніцтва паміж дзяржавамі, інтэграцыю Рэспублікі Беларусь у міжнародныя структуры;
* у знак удзячнасці за актыўную міратворчую дзейнасць, гарманізацыю міжнацыянальных адносін, спонсарскую дзейнасць і правядзенне значных гуманітарных мерапрыемстваў на карысць чалавецтва, яднання і згоды ў сусветнай супольнасці.

## Апісанне 
Ордэн ўяўляе сабой залацістую васьміканцовую зорку дыяметрам 71 мм на фоне разыходных серабрыстых прамянёў, у цэнтры якой размешчаны круг дыяметрам 38 мм, пакрыты белай і чырвонай эмаллю. У цэнтры круга размешчаны рэльефны відарыс Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь з надпісам па акружнасці «За ўмацаванне міру і дружбы». Круг абрамлены борцікам у выглядзе двайнога вітага жгута. Паміж прамянямі васьміканцовай зоркі размешчаны брыльянты. Адваротны бок ордэна мае гладкую паверхню, у цэнтры знаходзіцца нумар ордэна.

Ордэн пры дапамозе вушка і кальца мацуецца да прамавугольнай планкі памерам 45х11 мм, пакрытай чырвонай эмаллю, з надпісам «РЭСПУБЛІКА БЕЛАРУСЬ». У ніжняй частцы планкі размешчаны лаўровыя галіны. Планка пры дапамозе кольцаў мацуецца да ордэнскага ланцуга. Ланцуг складаецца з двух відаў звёнаў, якія чаргуюцца: 11 пазалочаных васьмігранных зорак дыяметрам 28 мм, выкананых у выглядзе васілька, і 10 прамавугольнікаў памерам 50х17 мм, пакрытых зялёнай і чырвонай эмаллю, з выявай нацыянальнага арнаменту.

Ордэн вырабляецца з серабра з пазалотай..
 
## Узнагароджанні 
За ўмацаванне міру і дружбы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2017 годзе
Катэгорыя:2017 год у Беларусі
Адэскі нацыянальны эканамічны ўніверсітэт

**Адэскі нацыянальны эканамічны ўніверсітэт** — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова эканамічнага профілю са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Адэсе. 

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1921 годзе ў будынку, дзе раней размяшчалася Адэскае імя імператара Мікалая I камерцыйнае вучылішча. У 1931 годзе ў СССР праводзілася крэдытная рэформа. У сувязі з гэтым Адэскі Інстытут народнай гаспадаркі быў рэарганізаваны ў крэдытна-эканамічны інстытут. У 1966 годзе ён быў рэарганізаваны ў Інстытут народнай гаспадаркі, які становіцца шырокапрофільным цэнтрам падрыхтоўкі і перападрыхтоўкі эканамістаў для прамысловасці, будаўніцтва і сельскай гаспадаркі. Па выніках акрэдытацыі ў 1993 годзе інстытут быў аднесены да вышэйшай, IV ступені акрэдытацыі.

## Структура 
* Эканомікі і ўпраўлення прадпрымальніцтвам
* Фінансаў і банкаўскай справы
* Менеджменту, уліку і інфармацыйных тэхналогій
* Міжнароднай эканомікі1

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы

Катэгорыя:1921 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Універсітэты Адэсы
Юрый Віктаравіч Стулаў

**Юрый Віктаравіч Стулаў** (нар. ) — беларускі мовазнаўца, педагог. Кандыдат філалагічных навук.

## Біяграфічныя звесткі 
Выпускнік МДЛУ. Ён застаўся пасля вучобы працаваць на кафедры граматыкі і гісторыі англійскай мовы. У 1985 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму творчасці сучаснага афраамерыканскага пісьменніка .

Сфера навуковых інтарэсаў: сучасная афраамерыканская літаратура. Атрымліваў амерыканскія гранты і стажыроўкі ў ЗША 

З 1990 па 1994 быў прарэктарам па навучальнай працы. Сышоў з пасады, бо «жыцця асабістага практычна ніякага не было, на навуку часу не хапала». Пазней ён узначаліў кафедру замежнай літаратуры.

Калі ў верасні 2020 года ў час пратэстаў у Беларусі студэнтаў пачалі затрымліваць, выступаў з рэзкай крытыкай кіраўніцтва ўніверсітэта. Далучыўся да Каардынацыйнай рады. Улетку 2021 года сышоў з універсітэта. 

Катэгорыя:Выкладчыкі Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Катэгорыя:Члены Каардынацыйнай рады
Максім Мікалаевіч Расоха

**Максім Мікалаевіч Расоха** (нар. 1982, Мінск) — беларускі музыкант.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускую дзяржаўную акадэмію музыкі па класу габоя (выкладчык Надзея Рэнанская) і па класу дырыжыравання (выкладчык Барыс Чудакоў).

Мастацкі кіраўнік квартэта драўляных духавых інструментаў «Рыўера», інструментальнага ансамбля «Мінск-Класік». Выкладчык дзіцячай музычнай школы мастацтваў № 10 імя Я. Глебава па класе «Камерны ансамбль». З 2006 па 2016 — артыст Прэзідэнцкага аркестра Рэспублікі Беларусь, кіраўнік групы драўляных інструментаў. У 2016—2017 гадах галоўны дырыжор канцэртнага аркестра «Няміга». Са красавіка 2017 года мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор духавога аркестра ДУ «Гомельскія гарадскія аркестры».

## Узнагароды 
Стыпендыят спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па падтрымцы таленавітай моладзі. Лаўрэат міжнародных конкурсаў і фестываляў (Беларусь, Расія, Фінляндыя, Германія, Францыя, Польшча, Славенія і інш.). Уладальнік дзяржаўнай стыпендыі ў намінацыі «Лепшы праект года» за стварэнне праграм «Старажытная музыка Беларусі» і «Музыка Яўгенія Глебава». Аўтар дзвюх музычных зборнікаў беларускіх кампазітараў.
Партызанская брыгада імя П. К. Панамарэнкі (Я. П. Урбановіч, М. У. Сенькін)

**Партызанская брыгада імя П. К. Панамарэнкі** — партызанская брыгада, створаная ў чэрвені 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Бярозаўскага, Косаўскага, Пружанскага, Ружанскага, Слонімскага раёнаў.

## Склад 
Брыгада была створана  на базе атрадаў імя Дзімітрава (арганізаваны ў красавіку 1942), імя Суворава, імя Кірава (арганізаваны ў лютым 1943), імя Чкалава, «Савецкая Беларусь» (арганізаваны ў верасні 1942) і дыверсійнай групы М. Ф. Новіка. У чэрвені — жніўні былі створаны атрады імя Дзмітрыя Пажарскага (пазней імя А. І. Калупаева) і імя Гастэла.

29 жніўня 1943 года атрады імя Суворава, імя Дзмітрыя Данскога і імя Чкалава былі пераданы для арганізацыі брыгады «Савецкая Беларусь».

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* Язэп Паўлавіч Урбановіч (чэрвень — ліпень 1943, выконваў абавязкі);
* Мікалай Уладзіміравіч Сенькін (ліпень 1943 — ліпень 1944).

### Камісары 
* Сцяпан Філіпавіч Пацяруха (чэрвень — ліпень 1943);
* Канстанцін Дзям’янавіч Талочка (верасень — лістапад 1943, загінуў);
* Мірон Емяльянавіч Крыштафовіч (лістапад 1943 — ліпень 1944).

### Начальнікі штаба 
* Рыгор Кузьміч Дарафееў (ліпень — верасень 1943);
* Цімафей Спірыдонавіч Коваль (верасень 1943 — ліпень 1944).

## Гісторыя 
Баявыя дзеянні партызаны праводзілі на чыгунках і шашэйных дарогах, зрывалі перавозкі, знішчалі баявую тэхніку і жывую сілу, маёнткі, апорныя пункты праціўніка. У красавіку 1943 года разбілі гарнізон у вёсцы Харошча Косаўскага раёна, у лістападзе вялі баі з карнікамі каля вёскі Бялавічы Косаўскага раёна, у лютым  1944 разбілі гарнізон у вёсцы Баравікі Слонімскага раёна.

Вясной 1943 года ў атрад імя В. П. Чкалава перайшоў радавы нямецкай арміі Феранц Малдавані, венгр па паходжанні.

11 ліпеня 1944 года партызанская брыгада (1537 партызан, атрады «Савецкая Беларусь», імя Дзімітрава, імя Кірава, імя Гастэлы) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Памяць 
У 1975 годзе каля вёскі Смаляніца Пружанскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Бригада им. П. К. Пономаренко 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Ганаровы работнік банкаўскай сістэмы Беларусі

**Ганаровы работнік банкаўскай сістэмы Беларусі** — беларуская ведамасная ўзнагарода, нагрудны знак Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь. Заснаваная 21 студзеня 2004 года ўказам № 29.

## Статут 
Узнагароджваюцца працаўнікі Нацыянальнага банка і банкаў Рэспублікі Беларусь за паспяховае выкананне задач, пастаўленых перад банкаўскай сістэмай рэспублікі, узорнае выкананне службовых абавязкаў, якія прапрацавалі ў банкаўскай сістэме, зазвычай, больш за 15 гадоў. Нагрудным знакам могуць узнагароджвацца іншыя асобы, што ўнеслі значны ўнёсак у забеспячэнне выканання паказнікаў грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь.

## Парадак узнагароджання 
# Узнагароджанне нагрудным знакам Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь праводзіцца па ініцыятыве начальніка Галоўнага ўпраўлення (самастойнага ўпраўлення) цэнтральнага апарата Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь. Узгодненае прадстаўленне накіроўваецца ва Упраўленне кадравай палітыкі Нацыянальнага банка. У структурных падраздзяленнях і арганізацыях Нацыянальнага банка, іншых дзяржаўных органах, арганізацыях прадстаўлення аб узнагароджанні нагрудным знакам ініцыіруецца іх кіраўнікамі (у банках — выканаўчымі органамі або заснавальнікамі (удзельнікамі) і прадстаўляецца ва Упраўленне кадравай палітыкі Нацыянальнага банка.
# Рашэнне аб узнагароджанні нагрудным знакам прымае Праўленне Нацыянальнага банка.
# За год можна ўзнагароджваць не болей дзесяці чалавек.
# Нагрудны знак і пасведчанне да яго ўстаноўленага ўзору ўручаюцца Старшынёй Праўлення Нацыянальнага банка ці яго намеснікамі асабіста ўзнагароджанаму ва ўрачыстых абставінах.
# Узнагароджаныя нагрудным знакам работнікі, якія здзейснілі наўмысна злачынства або груба парушылі працоўную дысцыпліну, могуць быць пазбаўлены нагруднага знака згодна з пастановай Праўлення Нацыянальнага банка.
# Запісы аб узнагароджанні нагрудным знакам і аб пазбаўленні гэтага знака ўносяцца ў працоўную кніжку работніка.
# Узнагароджанне нагрудным знакам не паўтараецца. Калі нагрудны знак згублены, дублікат не выдаецца.

## Некаторыя з узнагароджаных 
* Надзея Андрэеўна Ермакова (3 лютага 2006)
* Валянціна Захараўна Лук’яненка (3 лютага 2006)
* Марыя Васільеўна Валасюк (3 лютага 2006)

## Спасылкі 
* Награды Национального банка Республики Беларусь

Катэгорыя:Нагрудныя знакі Беларусі
Ідыш-беларускі слоўнік

**Ідыш-беларускі слоўнік** — выданне, у якім змешчана лексіка найбольш вядомых слоўнікаў ідыша, частка неапублікаваных фразеалагічных матэрыялаў з архіва Ш. Рохкінд і В. Сосенскага, а таксама жывая лексіка ідыша. Аўтар слоўніка — мастак-рэстаўратар Аляксандр Астравух. Выдадзены ў Мінску ў 2008 годзе тыражом 1000 экзэмпляраў. Гэта другі ідыш-беларускі слоўнік у гісторыі Беларусі (першы быў складзены ў 1932 годзе пры ўдзеле Самуіла Плаўніка).

## Падрыхтоўка і выданне 
У 1984 годзе Аляксандр Астравух трапіў у Мсціслаў, дзе, дзякуючы выкладчыку Алегу Хадыку, пачаў вывучаць ідыш. У 1997 годзе ў Мінску адбылася сустрэча лінгвіста Довіда Каца з рэстаўратарам, пасля якой Аляксандр Астравух пачаў працу над слоўнікам. Лёс выдання вызначыў удзел яго ўкладальніка ў семінары па вывучэнні ідыша ў 1999—2004 гадах, які праходзіў у Вільні.

У 2008 годзе ў мінскім выдавецтве «Медысонт» выйшаў слоўнік, спонсарам якога выступіў прадпрымальнік з Санкт-Пецярбурга Андрэй Гарбенка. Гэта другі ідыш-беларускі слоўнік за ўсю гісторыю Беларусі (першы быў апублікаваны ў 1932 годзе). 26 верасня 2008 года ў Мінску адбылася прэзентацыя выдання. Адам Мальдзіс назваў слоўнік «сапраўднай энцыклапедыяй яўрэйскага жыцця», а Пётр Садоўскі — «жывым святам душы».

## Змест 
У прадмове аўтар кажа, што мэтай кнігі было сабраць разам пад адной вокладкай усё найлепшае ў ідышы, яўрэйскі скарб, які быў раскіданы па розных краінах, мовах і друкаваных выданнях. Выданне ўпрыгожана малюнкамі і здымкамі беларускіх сінагог.

## Водгукі 
У аглядзе, апублікаваным у часопісе «Народ Книги в мире книг», адзначаецца, што выданне мае вялікі спіс бібліяграфічных крыніц, у які ўвайшлі не толькі граматыкі, падручнікі і слоўнікі ідыша, але нават зборнікі народнай музыкі і кулінарныя кнігі. Слоўнік дэманструе багацце як ідыша, так і беларускай мовы. Асаблівасцю выдання з’яўляецца запіс яўрэйскіх слоў лацініцай. Адзначаецца, што выданне мае рэдкі і каштоўны моўны матэрыял.

Вольф Масковіч у «Jews and Slavs» адзначае, што аўтар слоўніка, добра ведаючы беларускі дыялектны матэрыял і надаючы ўвагу запазычанням з славянскіх моў у ідышы, змог выправіць памылкі і недакладнасці, якія былі ў іншых слоўнікаў ідыша.

## Літаратура 
* Ідыш-беларускі слоўнік = ייִדיש-ווײַסרוסישער ווערטערבוך / сабраў і пераклаў на беларускую мову А. Астравух. — Мінск : Медисонт, 2008. — 928 с. — ISBN 978-985-6530-86-2.
* [Рэцэнзія] / М. У. Тарэлка // Беларуская лінгвістыка. — 2010. — Вып. 64. — С. 163—166.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Слоўнікі беларускай мовы
Катэгорыя:Слоўнікі ідыш
Катэгорыя:Кнігі 2008 года
Катэгорыя:Перакладныя слоўнікі
Горына

**Горына** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Галіна Дзмітрыеўна Горына (нар. 1937) — беларускі архітэктар.
* Яўгенія Дзмітрыеўна Горына (нар. 1923) — вучоны ў галіне селекцыі раслін.
Карпіцкі

**Карпіцкі**— прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Сяргеевіч Карпіцкі (нар. 1960) — беларускі вучоны, доктар медыцынскіх навук, прафесар. Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (2004).
* Валянцін Уладзіміравіч Карпіцкі (нар. 1957) — беларускі ваенны дзеяч, генерал-маёр. Заслужаны выратавальнік Рэспублікі Беларусь (2013).
* Ягор Аляксандравіч Карпіцкі (нар. 2003) — беларускі футбаліст.
Валянцін Уладзіміравіч Карпіцкі

**Валянцін Уладзіміравіч Карпіцкі** (нар. , в. Куртасы, Горацкі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі ваенны дзеяч, старшыня Рэспубліканскага савета Рэспубліканскага савета Рэспубліканскага дзяржаўна-грамадскага аб’яднання «Беларускае добраахвотнае пажарнае таварыства», генерал-маёр унутранай службы ў адстаўцы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1957 годзе ў в. Куртасы Горацкага раёна Магілёўскай вобласці.

У 1975 годзе скончыў Мінскі палітэхнікум, у 1985 годзе — Беларускі політэхнічны інстытут.

У 2004—2006 гадах з’яўляўся слухачом Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

У 1975—1999 гадах працаваў пажарным 2-й самастойнай ваенізаванай пажарнай часці па ахове Фрунзенскага раёна Мінска ўпраўлення пажарнай аховы УУС Мінскага аблвыканкама. У 1999—2005 гадах узначальваў Мінскае гарадское ўпраўленне МНС Рэспублікі Беларусь.

З 16 чэрвеня 2005 года па 4 сакавіка 2013 года працаваў першым намеснікам Міністра па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь. 4 сакавіка 2013 года звольнены са службы ў органах і падраздзяленнях па надзвычайных сітуацыях у адстаўку з прычыны хваробы.

## Узнагароды 
* Заслужаны ратавальнік Рэспублікі Беларусь (2013).

## Літаратура 
* Профессионализм. Отвага. Честь [Изоматериал] / В. В. Новицкий, А. В. Тетерник. — Минск, 2014.

Катэгорыя:Ваенныя Беларусі
Катэгорыя:Генерал-маёры (Беларусь)
Катэгорыя:Намеснікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Нахаўскі сельсавет

**На́хаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Нахаў.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Васілевіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Глінна-Слабадскога, Замосцеўскага і Лозкаўскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рэчыцкім раёне БССР. З 5 красавіка 1935 года ў складзе Мазырскага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі. З 20 лютага 1938 года ў складзе Васілевіцкага раёна Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. З 16 верасня 1959 года ў складзе Калінкавіцкага раёна. 21 кастрычніка 1968 года ў склад Малааўцюкоўскага сельсавета перададзена вёска Глінная Слабада. 10 студзеня 2026 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Зеляноцкага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 799 чалавек, з іх 91,6 % — беларусы, 5,9 % — рускія, 1,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 591 чалавек.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў: вёскі Замосце, Лозкі, Лубнае, Нахаў, Селішча, пасёлак Нахаўскі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Калінкавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Васілевіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мазырскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2026 годзе
Людміла Сяргееўна Шаламенцава

**Людміла Сяргееўна Шаламе́нцава** (*Шэламенцава*; , г. Растоў-на-Доне, РСФСР — май 2019, Мінск) — беларускі піяністка, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1998), прафесар (1996).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1962 годзе Беларускую кансерваторыю (клас М. Бергера). З 1962 года выкладала ў Беларускай акадэміі музыкі, адначасова з 1988 года ў музычным каледжы пры акадэміі, з 1995 загадчыца фартэпіяннага аддзялення.

Член Беларускага саюза музычных дзеячаў з 1991 года.

Пра яе зняты тэлефільм «Людміла Шаламенцава» (1998) з серыі «Творцы».

## Літаратура 
* 
* Капуста А. Людміла Шаламенцава: «Мэта педагога — узгадаваць асобу…» // Мастацтва. 1999. № 6;
* Латушка Н. Калі вучні «перамагаюць» Амерыку… // Мастацтва жа. 2002. № 3/4.

Катэгорыя:Піяністы Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Ада Эльеўна Райчонак

**Ада Райчонак** (нар. ) — беларуская грамадская дзяячка, настаўніца. Дырэктар Германавіцкага музея мастацтва і этнаграфіі імя Язэпа Драздовіча і недзяржаўнага Літаратурна-мастацкага музея імя Міхася Райчонка.

## Біяграфія 
Нарадзілася 10 красавіка 1937 годзе ў Віцебску. У 1943 годзе, у шасцігадовым узросце, разам з маці трапіла ў канцэнтрацыйны лагер каля Лепеля. Цудам уратавалася ад расстрэлу ў чэрвені 1944 года.

У 1957 годзе скончыла Полацкае педагагічнае вучылішча, у 1966 годзе — Пскоўскі педагагічны інстытут. Працавала настаўніцай рускай мовы і літаратуры ў мястэчку Германавічы Шаркаўшчынскага раёна. З пачатку 1990-х актыўна займаецца культурніцкай дзейнасцю. Кіравала ансамблем «Германавіцкія вячоркі», вядомым на ўсю вобласць. Рабіла школьны музей баявой славы. Алесь Марачкін падштурхнуў Аду Райчонак займацца творчасцю Язэпа Драздовіча. Так годзе ўзнік культурна-асветніцкі цэнтр імя Язэпа Драздовіча, а ў 1995 годзе быў адкрыты Германавіцкі музей мастацтва і этнаграфіі імя Язэпа Драздовіча.

Пры ўдзеле Ады Райчонак з’явілася скульптурная кампазіцыя ў Мінску ў Траецкім прадмесці — «Вечны вандроўнік». Сын Міхась быў першым старшынёй цэнтра імя Драздовіча. Міхась Райчонак працаваў выкладчыкам Віцебскага ўніверсітэта, вучыўся ў аспірантуры, быў паэтам, пісьменнікам, краязнаўцам. Пасля трагічнай смерці Міхася ў 1999 годзе Ада Райчонак узначальвае Цэнтр Драздовіча. Сябра Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны і Партыі БНФ.

Заснавала другі музей — недзяржаўны Літаратурна-мастацкі музей імя Міхася Райчонка. Дзеля гэтага Ада Райчонак выкупіла частку дома і 5 жніўня 2005 года музей адкрыўся. Музей змяшчае дзясяткі карцін, і сотні кніг з аўтографамі.

У 2009 годзе рэжысёр Уладзімір Колас зняў дакументальны фільм «Галерэя Ады», у якім распавёў пра дзейнасць Ады Райчонак. Фільм быў паказаны ў розных краінах свету, атрымаў шэраг узнагародаў. У 2010 годзе стала лаўрэаткай прэміі імя Васіля Быкава «За свабоду думкі», якую ўручае «Рух за Свабоду».

Ладзіць мастацкія пленэры, бардаўскія фестывалі, навуковыя канферэнцыі, прысвечаныя Язэпу Драздовічу конкурсы дзіцячых малюнкаў. Правяла больш за два дзясяткі драздовіцкіх пленэраў, дзякуючы якім у яе музеі з’явілася больш за 100 карцін. Выдае газету «Бацькаўшчына», праводзіць бульбяныя фэсты, займаецца краязнаўствам. Выкупіла і прыводзіць у належны стан сядзібу сусветна вядомага селекцыянера Івана Сікоры.

## Літаратура 
* Германавіцкі музей мастацтва і этнаграфіі імя Язэпа Драздовіча. Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 2. Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка [і інш.]. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с.; іл.

## Спасылкі 
* Белсат. Галерэя Ады, дак. фільм, 2011
* Радыё Рацыя. Ада Райчонак святкуе 80-гадовы юбілей 
* Ада Райчонак. Мае ўспаміны аб сустрэчах з Іванам Паўлавічам Сікорам
* Наша Ніва. Ада Райчонак: Пакуль жывая, буду працаваць на карысць Беларусі
* настаўнік.info. Райчонак Ада Эльеўна
* Радыё Свабода. Анкета пасьля лета. Ада Райчонак

Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Постаці Шаркаўшчынскага раёна
Міхаіл Аркадзевіч Бергер

**Міхаіл Аркадзевіч Бе́ргер** (, Мінск — ) — беларускі піяніст і педагог. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1940), прафесар (1946).

## Біяграфія 
Скончыў у 1928 годзе Беларускі музычны тэхнікум, у 1933 годзе — Ленінградскую кансерваторыю. З 1937 года выкладаў у Беларускай кансерваторыі, у 1938—1941 гадах яе дырэктар. У час Вялікай Айчыннай вайны ўзначальваў франтавую канцэртную брыгаду. У 1944—1963 гадах загадчык кафедры спецыяльнага фартэпіяна,  у 1970—1978 гадах загадчык кафедры канцэртмайстарскага майстэрства Беларускай кансерваторыі.

Пахаваны на Чыжоўскіх могілках.

## Творчасць 
Выступаў у канцэртах як саліст і ансамбліст. Аўтар фартэпіянных твораў (Варыяцыі, 1967; Эцюды, 1962; апрацоўкі народных мелодый, п’есы для дзяцей), фантазіі для скрыпкі і фартэпіяна (1945) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Піяністы Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Дзмітрый Васілевіч Наліўкін

**Дзмітрый Васілевіч Налі́ўкін** (;  — ) — вучоны, геолаг і палеантолаг, доктар геолага-мінералагічных навук, прафесар (1920), акадэмік Акадэміі навук СССР (1946, член-карэспандэнт з 1933). Замежны член Сербскай акадэміі навук (1968). Пахаваны ў пасёлку Камарова (Курортны раён Санкт-Пецярбурга).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Профіль на сайце Расійскай акадэміі навук 
* Информационная система «История геологии и горного дела» 
* Дмитрий Васильевич Наливкин. 1889—1982. // Всероссийский научно-исследовательский геологический институт им. А. П. Карпинского  
* *Камалетдинов М. А.* Академик Дмирий Васильевич Наливкин // Институт геологии Уфимского научного центра РАН 

Катэгорыя:Правадзейныя члены АН СССР
Катэгорыя:Геолагі СССР
Катэгорыя:Палеантолагі
Тыграй

**Тыграй** () — адзін з 11 рэгіёнаў Эфіопіі, раней вядомы як рэгіён 1. Адміністрацыйны цэнтр — горад Мэкэле. Мяжуе з Эрытрэяй на поўначы, з Суданам — на захадзе, на ўсходзе — з рэгіёнам Афар і з рэгіёнам Амхара — на поўдні. Акрамя адміністрацыйнага цэнтра, буйнымі гарадамі з’яўляюцца Ады-Грат, Адуа і Аксум.

Катэгорыя:Рэгіёны Эфіопіі