open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Брацкая магіла (Светлагорск)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў г. Светлагорск, Светлагорскі раён. Знаходзіцца на вул. Мірашнічэнкі каля СШ № 4.

## Апісанне 
У гэтым месцы пахавана 98 воінаў, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў на тэрыторыі раёна ў 1943—1944 гадах.

У баях за вызваленне раёна прымалі ўдзел воіны 28, 48, 65-й армій, маракі Дняпроўскай флатыліі і лётчыкі 16 паветранай арміі.

Шацілкі (з 1961 года горад Светлагорск) вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў 27 лістапада 1943 года ў выніку наступлення 65-й арміі Беларускага фронту. Нямецка-фашысцкае камандаванне вырашыла зрэзаць так званы «парыцкі выступ», створаны ў ходзе наступлення савецкіх войск, і выйсці на рубеж чыгункі і шашы Жлобін-Калінкавічы. 20 снежня 1943 года вораг, сканцэнтраваўшы 3 пяхотныя і 2 танкавыя дывізіі, нанёс контрудар па праваму флангу 65-й арміі. Немцы кінулі ў бой каля 300 танкаў. Асноўны ўдар прыйшоўся па пазіцыях 95-га корпуса. Напружаныя баі ішлі ў раёне Шацілак. На дапамогу часткам 65-й арміі была накіравана 194-я дывізія 48-й арміі. Пасля 30-кіламетровага маршу байцы дывізіі пераправіліся праз р. Бярэзіну і ў ноч на 24 снежня занялі абарону каля Шацілак. 25 снежня немцы зноў пашлі ў наступленне. Воіны 616-га стралковага палка адбівалі атакі ворага на чыгуначнай станцыі (зараз чыгуначная станцыя Светлагорск-на-Бярэзіне). Нямецкія войска ўварваліся на станцыю, але далейшае іх наступленне было спынена. У наступныя 3 дні вораг неаднаразова пераходзіў у атаку, аднак беспаспяхова.

У баях за «парыцкі выступ» было знішчана бльш за 7 тысяч нямецкіх салдат і афіцэраў, спалена і падбіта 156 танкаў. Баі на тэрыторыі раёна працягваліся да пачатку Беларускай аперацыі (23.06-20.08.1944).

У 1958 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна з вянком і каскай у руках. Сярод пахваных — Герой Савецкага Саюза Пётр Апанасьевіч Мірашнічэнка.

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Светлагорска
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Арва Війтанен

**Арва Війтанен** (; , Уурайнен — , Аньянкоскі) — фінскі лыжнік, прызёр Алімпійскіх гульняў, чэмпіён свету.

## Біяграфія 
На Алімпійскіх гульнях 1956 года ў Карціна-д’Ампеца заваяваў срэбра ў эстафетнай гонцы, а таксама заняў 9-е месца ў гонцы на 15 км.

За сваю кар’еру на чэмпіянатах свету заваяваў адзін залаты, адзін сярэбраны і тры бронзавыя медалі. Найбольш паспяхова выступіў на чэмпіянаце свету-1954 у Фалуне, на якім заваяваў золата ў эстафеце, серабро ў гонцы на 15 км і бронзу ў гонцы на 50 км.

На чэмпіянатах Фінляндыі перамагаў 4 разы, па адным разе ў гонках на 15, 30 і 50 км і эстафеце.

Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры працаваў лесніком, а таксама ў перыяд з 1976 па 1982 год быў адным з кіраўнікоў фінскай лыжнай федэрацыі.

Катэгорыя:Лыжнікі Фінляндыі
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1956 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лыжных гонках
Катэгорыя:Пераможцы Хольменколена
Вейка Хакулінен

**Вейка Ёханес Хакулінен** (;  — ) — фінскі лыжнік, трохразовы алімпійскі чэмпіён і трохразовы чэмпіён свету. Акрамя таго, выступаў на спаборніцтвах нацыянальнага і міжнароднага ўзроўню ў такіх відах спорту, як біятлон, арыентаванне, лыжнае арыентаванне, крос, веславанне.

Хакулінен нарадзіўся ў карэльскім паселішчы Куркіёкі (цяпер у складзе Расіі).

Вайсковае званне — сяржант. Прафесія — спецыяліст лясной гаспадаркі.

Удзельнічаў у чатырох зімовых Алімпійскіх гульнях, на якіх заваяваў тры залатыя, тры сярэбраныя і адзін бронзавы медаль. На апошняй сваёй Алімпіядзе ў 1964 годзе ўдзельнічаў у якасці біятланіста, аднак у гонцы на 20 кіламетраў фінішаваў толькі 15-м.

Быў абраны спартыўнай персонай года ў Фінляндыі ў 1952, 1953, 1954 і 1960 гадах. За свае спартыўныя дасягненні ў 1955 годзе атрымаў медаль Хольменколена.

Хакулінен памёр у выніку дарожнай аварыі 24 кастрычніка 2003 года ў горадзе Валкеакаскі, дзе ён пражываў.

Катэгорыя:Лыжнікі Фінляндыі
Катэгорыя:Біятланісты Фінляндыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Фінляндыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лыжных гонках
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1952 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1952 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1956 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1960 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1964 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лыжных гонках
Катэгорыя:Пераможцы Хольменколена
Куркіёкі

**Куркіёкі** (, ) — пасёлак (былы горад), адміністрацыйны цэнтр Куркіёкскага сельскага паселішча ў складзе Лахдэнпохскага раёна Рэспублікі Карэлія ў Расіі. Размешчаны ў Паўночным Прыладажжы, на аўтамабільнай дарозе А129, на ўзбярэжжы Куркіёкскага заліва Ладажскага возера. Насельніцтва — 933 жыхары (2013).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Лаўры Крысціян Рэландэр — 2-гі прэзідэнт Фінляндыі
* Вейка Хакулінен — фінскі лыжнік

Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліі
Руднянскі сельсавет

Назву **Рудня́нскі сельсавет** маюць:

* Руднянскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці
* Руднянскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкага раёна Віцебскай вобласці
* Руднянскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расонскага раёна Віцебскай вобласці
* Руднянскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
* Руднянскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёна Гомельскай вобласці
* Руднянскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івянецкага раёна Маладзечанскай вобласці
* Руднянскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці

## Гл. таксама 
* Руднянскі раён
Выбаргская губерня

**Выбаргская губерня** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расійскай імперыі з 1744 па 1917 гады (у 1783—1796 гадах Выбаргскае намесніцтва). У 1719—1744 гадах існавала Выбаргская правінцыя Санкт-Пецярбургскай губерні. У 1802 годзе была перайменаваная ў Фінляндскую губерню. У 1812 годзе губерня ўвайшла ў склад Вялікага княства Фінляндскага, а затым уваходзіла ў склад незалежнай Фінляндыі (1917—1940, 1941—1944).

## Геаграфія 
У перыяд уваходжання ў склад Фінляндыі, яе крайняя паўднёва-ўсходняя частка распасціралася прыблізна ад 60°7' да 62°42’8" пн. ш. (не лічачы часткі Фінскага заліва з яго астравамі; гэтая частка распасціралася на поўдзень прыблізна да 59°45' і ад 26°26' да 32°47' у. д. (ад Грынвіча).

У склад губерні ўваходзіла большая частка так званай Старой Фінляндыі (Vanha Suomi або Gamla Finland), а менавіта паўднёвая частка Карэліі, самы паўднёвы ўскраек Савалакса і менш значныя часткі Нюланда і Тавастланда.

Рака Кюменэ з’яўлялася большай часткай заходняй мяжы губерні. На поўначы Выбаргская губерня межавала з Санкт-Міхельскай і Куапіаскай губернямі. Усходняя мяжа Выбаргскай губерні з Аланецкай губерняй (а разам з тым і частка ўсходняй мяжы Фінляндыі) праходзіла спачатку ўздоўж хрыбта, які належыць да сістэмы Манселькя, затым па возеры Унус-Ярві (Unusjärvi) і рацэ Ірстаанякі (Irstaanjoki), прытоку ракі Суаякі (Suojoki); далей мяжа ішлп прыблізна на поўдзень, робячы выгібы, да Ладажскага возера.

Паўднёва-ўсходняя мяжа губерні ішла па Ладажскім возеры на паўднёвы захад да заходняга берага возера, далей ідзе на захад, паварочвае на поўдзень і ідзе ўздоўж ракі Сястра (фін. Rajajoki, швед. Systerbäck) да Фінскага заліва, аддзяляючы Выбаргскую губерню ад Пецярбургскай. Паўднёвай мяжой Выбаргскай губерні быў Фінскі заліў.

### Астравы ў Фінскім заліве 
Да Выбаргскай губерні адносіліся і астравы, якія знаходзіліся далёка ад паўночнага берага заліва, у асноўным нават бліжэй да паўднёвага берага: Гогланд (фін. Suursaari або швед. Hogland), Вялікі Цютэрс (фін. Tytärsaari або швед. Tyterskär), Малы Цютэрс (Sayvi, або Vähä-Tytärsaari), Лавенсаары (фін. Lavansaari або швед. Lövskär), Пенінсаары і Сешер (фін. Seiskari, Seitskaarto або швед. Seitskär).

Да далучэння гэтых астравоў да СССР у 1940 годзе насельніцтва фінскага паходжання займалася рыбалоўствам, паляваннем на цюленяў і лоцманствам. Апошняе было тут асабліва неабходна, бо згаданыя астравы акружае мноства небяспечных скал, мялізнаў і падводных камянёў.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Гісторыя Ленінградскай вобласці
Клаэс Карпінен

**Клаэс Карпінен** (; , Ісалмі — , Ісалмі, Фінляндыя) — фінскі лыжнік, алімпійскі чэмпіён, пяціразовы чэмпіён свету.

## Спартыўная кар’ера 
На Алімпійскіх гульнях 1936 года ў Гарміш-Партэнкірхене заваяваў залаты медаль у эстафетнай гонцы, у якой бег другі этап. Пачаўшы свой этап на другой пазіцыі, Карпінен прапусціў наперад прадстаўніка зборнай Швецыі і скончыў этап на трэцім месцы, але на наступных этапах партнёры Карпінена змаглі вывесці зборную Фінляндыі на першае месца. У гонцы на 18 км быў 7-м.

За сваю кар’еру выступаў на пяці чэмпіянатах свету, і на кожным з іх заваёўваў хоць бы адзін медаль. Усяго Карпінен заваяваў 10 медалёў чэмпіянатаў свету, па пяць залатых і срэбных.

Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры працаваў фермерам, памёр у студзені 1992 года.

Катэгорыя:Лыжнікі Фінляндыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лыжных гонках
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Фінляндыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1936 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1936 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лыжных гонках
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Фінляндыі
Катэгорыя:Памерлі ў Фінляндыі
Хейкі Хасу

**Хейкі Хасу** (; ) — фінскі лыжнік і дваяборац, двухразовы алімпійскі чэмпіён, чэмпіён свету.

На Алімпійскіх гульнях 1948 года ў Санкт-Морыцы выступаў у лыжных гонках і дваябор’і. У дваябор’і заваяваў залаты медаль, на 15 балаў апярэдзіў свайго партнёра па камандзе Марці Хухталу. У лыжных гонках выступаў у гонцы на 18 км, і заняў у ёй 4-е месца, 37 секунд саступіўшы ў барацьбе за бронзу шведу Гунару Эрыксану.

На Алімпійскіх гульнях 1952 года ў Осла зноў выступаў і ў лыжных гонках, і ў дваябор’і. У дваябор’і на гэты раз заваяваў сярэбраны медаль, 4 балы саступіў нарвежцу Сімону Слотвіку, і на 11 балаў апярэдзіў іншага нарвежца Сверэ Стэнерсена. У лыжных гонках заваяваў залаты медаль у эстафеце, у якой бег першы этап, і шмат у чым вызначыў поспех сваёй каманды, скончыўшы свой этап на першым месцы з адрывам у 1 хвіліну і 18 секунд ад шведаў, якія займалі другое месца, гэтак жа выступаў у гонцы на 18 км, у якой як і на мінулай Алімпіядзе заняў 4-е месца, на гэты раз толькі 4 секунды саступіўшы ў барацьбе за бронзу свайму партнёру па камандзе Паава Лонкіле.

На чэмпіянаце свету 1950 у Лейк-Плэсідзе заваяваў золата ў дваябор’і і серабро ў лыжнай эстафеце.

Двойчы прызнаваўся спартсменам года ў Фінляндыі, у 1948 і 1950 гадах

Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры працаваў у сферы сельскай гаспадаркі, гэтак жа займаўся палітыкай, двойчы (ў 1962 і 1967 гадах) абіраўся ў эдускунту.

## Зноскі 
Катэгорыя:Лыжнікі Фінляндыі
Катэгорыя:Дваяборцы Фінляндыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Фінляндыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лыжных гонках
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лыжным дваябор’і
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1948 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1952 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1952 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1948 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1952 года
Катэгорыя:Дваяборцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 1948 года
Катэгорыя:Дваяборцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 1952 года
Катэгорыя:Пераможцы Хольменколена
Катэгорыя:Спартсмены некалькіх відаў спорту
Катэгорыя:Палітыкі Фінляндыі
Катэгорыя:Дэпутаты Эдускунты
Сент-Андрэ-дэ-Кюбзак

**Сент-Андрэ-дэ-Кюбзак** () — камуна на поўдні Францыі, у рэгіёне Новая Аквітанія, дэпартамент Жыронда. Насельніцтва — 9874 чалавек (2011). Муніцыпалітэт знаходзіцца на адлегласці прыблізна за 480 км на паўднёвы захад ад Парыжа, за 21 км на паўночны ўсход ад Бардо.

Катэгорыя:Камуны дэпартамента Жыронда
Понга

**Понга** — іспанская камуна, альбо муніцыпалітэт, аўтаномнай супольнасці Княства Астурыя, размешчаная на паўднёвым усходзе рэгіёна, на мяжы з правінцыяй Леон. Мяжуе на поўначы з камунай Паррэс, на паўночным захадзе — з камунай Пілоня, на ўсходзе — з камунай Аміева, на захадзе — з камунай Каса, на поўдні — з  леонскімі муніцыпалітэтамі Бурон і Маранья, а на паўднёвым усходзе — з муніцыпалітэтам Асеха-дэ-Саджамбрэ.

Плошча камуны састаўляе  і вельмі слаба заселена — 572 жыхары (на 1 студзеня 2020 г.).

У 2003 годзе быў створаны прыродны парк Понга, які ўключае амаль усю тэрыторыю камуны ().

## Гісторыя 
Дзякуючы некаторым археалагічным знаходкам вядома, што тэрыторыя была заселена ўжо ў бронзавым веку.

Падчас рымскай акупацыі Понга належаў да тэрыторыі кантабраў.

Першая дакументальная згадка аб Понга адносіцца да 1188 года, калі кароль Альфонса IX падараваў сеньёрыю Казо Педра Гарсіі дэ Каса. Першыя звесткі пра адміністрацыйнае жыццё тэрыторыі адносяцца да XIV стагоддзя, калі былі знатныя і простыя суддзі, алькальды брацтваў і пяць пастаянных саветнікаў.
## Фізічная геаграфія 
Муніцыпалітэт Понга характарызуецца вельмі крутым рэльефам у сярэдзіне Кантабрыйскага масіва, у якім спалучаюцца высокія і сярэднія горы са стромкімі схіламі і даліны рэк.

*

### Гідраграфія 
Найбольш важныя рэкі муніцыпалітэта — Села і Понга, якая з'яўляецца адным з асноўных прытокаў Селы. 

## Святы 
### Эль Гірыя 
Гэтае свята вядома як адно з найстарэйшых святкаванняў у Астурыі. Яно адбываецца ў Новы год у сталіцы муніцыпалітэта, горадзе Сан-Хуан-дэ-Беленё. У суправаджэнні мужчын на конях, Эль-Гірыя  — міфалагічны мужчына ў масцы, напалову трасгу (дамавік у міфалогіі поўначы Іспаніі), напалову карнавальны персанаж — на працягу ўсяго дня намагаецца абдымаць і цалаваць дзяўчат, якіх сустракае на сваім шляху, а таксама кідае попел і збівае любога, хто спрабуе гэта прадухіліць. Яго ролю звычайна выконвае мясцовы хлопец, асоба якога застаецца невядомай.

Катэгорыя:Муніцыпалітэты Астурыі
Ла-Гард

**Ла-Гард** — тапонім.
* Ла-Гард (Альпы Верхняга Праванса)
* Ла-Гард (Вар)
* Ла-Гард (Ізер)
Порт-Артур (Тэхас)

**Порт-Артур** () — горад у акрузе Джэферсан, штат Тэхас. Паводле перапісу 2000 года насельніцтва горада — 57 755 чалавек. Порт-Артур знаходзіцца на заходнім беразе возера Сабін-лейк. Мост праз раку Нечэс злучае Порт-Артур і Брыдж-Сіці. Порт-Артур быў заснаваны Артурам Стылуэлам у канцы XIX стагоддзя, і калісьці быў цэнтрам найбуйнейшай нафтавай сеткі свету.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Джэніс Джоплін — амерыканская рок-спявачка
* Эвелін Кейс — амерыканская актрыса

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Порт-Артур (значэнні)

**Порт-Артур**:
* Порт-Артур — горад у Аўстраліі.
* Порт-Артур — горад у штаце Тэхас, ЗША.
* Порт-Артур — гістарычны горад у Кітаі, арандаваны Расійскай імперыяй у 1897—1904 гадах, зараз раён горада Далянь.
Джоплін

**Джоплін** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Джэніс Джоплін — амерыканская рок-спявачка
* Скот Джоплін — афраамерыканскі кампазітар

## Тапонім 
* Джоплін (Місуры)
Жавенель Маіз

**Жавенель Маіз** (; , Тру-дзю-Нор, Паўночна-Усходні дэпартамент — ) — гаіцянскі бізнесмен і палітык. Прэзідэнт Гаіці (2017—2021).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 чэрвеня 1968 года ў горадзе Тру-дзю-Нор ў Паўночна-Усходнім Дэпартаменце Гаіці. Яго бацька, Эцьен Маіз, быў гандляром і фермерам, а маці, Люсія Бруна — швачкай. У 1974 годзе сям’я пераехала ў Порт-о-Прэнс, дзе ён атрымаў адукацыю.

У 1996 годзе ажаніўся з Марцін Мары Эцьен Джазеф, сяброўкай са школьных часоў, меў з ёй траіх дзяцей. У тым жа годзе ён пакінуў сталіцу і пасяліўся ў Порт-дэ-Пэ, дзе заснаваў сваю першую кампанію JOMAR Auto Parts. Вёў таксама сельскагаспадарчую дзейнасць, з’яўляўся ўладальнікам плантацыі бананаў у Паўночна-Заходняй Дэпартаменце. У 2001 годзе ён быў уцягнуты ў дзейнасць у сферы воднай гаспадаркі, пабудаваў гідраэлектрастанцыю і вадаправодныя сеткі ў Паўночна-Усходнім і Паўночна-Заходняй дэпартамент Гаіці.

У 2004 годзе быў членам Палаты Гандлю і Прамысловасці Паўночна-Заходняга Дэпартамента (CCINO), а неўзабаве яе старшынёй і генеральным сакратаром Палаты гандлю і прамысловасці Гаіці (CCIH). У 2008 заснаваў энергетычную кампанію Compagnie Haïtienne d’Energie S.A. (COMPHENER S. A.), якая займалася пастаўкамі сонечнай і ветравой энергіі ў 10 муніцыпалітэтаў ў Паўночна-Заходняй Дэпартаменце. У 2012 стварыў кампанію Agritrans, якая дзейнічала ў сельскагаспадарчай галіне.

Кандыдат на прэзідэнцкіх выбарах у кастрычніку 2015 і ў паўторных выбарах у лістападзе 2016 года.

Пасля сыходу ў адстаўку Мішэля Мартэлі заняў пасаду Прэзідэнта Гаіці (з 7 лютага 2017 года). Атрымаў смяротнае раненне ў выніку нападу невядомых на яго рэзідэнцыю 7 ліпеня 2021 года.
Парламенцкія выбары ў Германіі (2002)

**Выбары ў бундэстаг 2002** года — 15-я дэмакратычныя выбары ў Германія, якія адбыліся 22 верасня 2002 года. Па выніках выбараў працягнула сваё існаванне «чырвона-зяленая» кааліцыя СДПГ і «Зялёных». Канцлерам застаўся лідар СДПГ Герхард Шродэр, а міністрам замежных спраў і віцэ-канцлерам лідар «Зялёных» Ёшка Фішэр. Галоўным канкурэнтам Шродэра на выбарах выступіў прадстаўляўшы альянс ХДС-ХСС старшыня Хрысціянска-сацыяльнага саюза Эдмунд Штойбэр, якому ўдалося скараціць сваё адставанне ад СДПГ і іх саюзнікаў, «зялёных».

«Чырвона-зялёная» кааліцыя атрымала на выбарах 22 592 874 галасы (47,1 %) супраць 22 013 162 (45,9%) у іх апанентаў ХДС / ХСС і СвДП. Партыя дэмакратычнага сацыялізму не здолела пераадолець 5% бар’ер і правяла толькі двух сваіх кандыдатаў, абраных па аднамандатных акругах. НДПГ атрымала 0,45% галасоў, Рэспубліканцы 0,6 %.

Асноўным пытаннем, узнятым падчас перадвыбарнай кампаніі, былі эканамічныя пераўтварэнні «чырвона-зялёнай» кааліцыі. Важнай тэмай стала рыхтуючаяся вайна ў Іраку, непапулярная сярод насельніцтва. На выніках выбараў адбілася таксама асабістая папулярнасць Герхарда Шродэра.

Пачынаючы з гэтых выбараў у Германіі стала выкарыстоўвацца сістэма інфармацыі выбаршчыкаў Вал-о-мат.

## Вынікі выбараў 
Замест ранейшых 669 дэпутатаў на выбарах 2002 года было абрана 603.

## Спасылкі 
* Вынікі выбараў на сайце ЦВК 

Катэгорыя:Падзеі 22 верасня
Катэгорыя:Выбары ў Германіі
Катэгорыя:2002 год у Германіі
Катэгорыя:Верасень 2002 года
Катэгорыя:Выбары 2002 года
Габрыэла Цымер

**Габрыэла Цымер**, *Габі Цымер* (; нар. , ) — нямецкі палітычны і грамадскі дзеяч, дэпутат Еўрапарламента ад партыі Левыя (die Linke), з сакавіка 2012 года — старшыня фракцыі партый Еўрапейскія аб’яднаныя левыя / Лево-зялёныя Поўначы ў Еўрапарламенце.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння сярэдняй школы Габі Цымер у 1973 годзе паступае ва Універсітэт Карла Маркса ў Лейпцыгу, дзе вывучала лінгвістыку, спецыялізуючыся на рускай і французскай мовах. У 1977 годзе закончыла навучанне дыпламаваным спецыялістам. Некаторы час працавала на народным прадпрыемстве (VEB) Зімсан імя Эрнста Тэльмана па вытворчасці паляўнічай і спартыўнай зброі ў Зулі. У 1981—1987 гадах з’яўлялася рэдактарам газеты гэтага прадпрыемства.

## Партыйная дзейнасць 
У 1981 годзе Габі Цымер уступіла ў САПГ. У 1987—1989 гадах яна — член камітэта партыі на сваім прадпрыемстве ў Зулі, у лістападзе 1989 года яна абралася сакратаром партарганізацыі. З лютага 1990 года Габрыэла — старшыня партыйнага камітэта ПДС акругі Зуль, з ліпеня 1990 і па снежань 1998 года — старшыня зямельнай партарганізацыі ПДС у Цюрынгіі. Паралельна з 1997 па 2000 гады Габі Цымер займае пасаду намесніка старшыні ПДС. 14 кастрычніка 2000 года яна абралася старшынёй партыі. Аднак пасля паразы ПДС на выбарах у бундэстаг у 2002 годзе, калі партыя не пераадолела 5%-ны бар’ер і такім чынам не прайшла ў парламент як фракцыя, пасля наступнай затым унутрыпартыйнай барацьбы паміж правым і левым крылом, Габі адмаўляецца на надзвычайным з’ездзе ПДС 7 мая 2003 года ад магчымасці зноў выставіць сваю кандыдатуру на выбарах старшыні партыі. Гэты пост зноў заняў Лотар Біскі.

З 1990 і па 2004 год Габі Цымер з’яўляецца дэпутатам ландтага зямлі Цюрынгія, дзе ў 1999—2000 гадах займае пасаду старшыні фракцыі ПДС. На выбарах у Еўрапарламент у 2004, 2009 і 2014 гадах яна абіраецца дэпутатам ад партыі Левыя. У Еўрапарламенце Габі Цымер з’яўляецца членам Камітэта па пытаннях занятасці і сацыяльных пытаннях, а таксама Прэзідэнцкай канферэнцыі.

Па сваіх рэлігійных перакананнях Габі Цымер — атэіст. Замужам, мае дваіх дзяцей.

Катэгорыя:Дэпутаты Еўрапарламента ад Германіі
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі
Цымер

**Цымер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Габрыэла Цымер — нямецкі палітычны дзеяч
* Ганс Цымер — нямецкі кампазітар
Эдмунд Штойбер

**Эдмунд Рудзігер Штойбер** (; нар. , Обераўдорф) — германскі палітык, былы старшыня партыі ХСС і прэм’ер-міністр Баварыі.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння сярэдняй школы служыў у горнай дывізіі. Вывучаў права і палітычныя навукі ў Мюнхенскім універсітэце Людвіга-Максіміліяна і ў Вышэйшай школе палітычных навук. Працаваў навуковым супрацоўнікам у Інстытуце па крымінальнай праве і Острэхце ў Рэгенсбургскім універсітэце. З 1971 года на службе ў Дзяржаўным міністэрстве Баварыі па справах рэгіянальнага развіцця і навакольнага асяроддзя. З 1972 года па 1974 год — асабісты памочнік дзяржаўнага міністра і кіраўнік аддзела міністэрства. З 1974 года — дэпутат Баварскага ландтага. З 1978 года па 1983 год — генеральны сакратар ХСС. З 1982 года па 1986 год — дзяржаўны сакратар і кіраўнік баварскай дзяржаўнай канцылярыі. З 1986 года па 1988 год — дзяржаўны міністр і кіраўнік баварскай дзяржаўнай канцылярыі. З 1988 года па 1993 год — дзяржаўны міністр унутраных спраў Баварыі,

З 28 мая 1993 года па 30 верасня 2007 года — прэм’ер-міністр Баварыі. З 1 лістапада 1995 года па 1 лістапада 1996 года — старшыня Бундэсрата. Са студзеня 1999 года да канца верасня 2007 года — Старшыня ХСС, пасля — Ганаровы старшыня праўлення ХСС. У 2002 годзе быў вылучаны кандыдатам на пост федэральнага канцлера Германіі ад блока партый ХДС / ХСС, але прайграў на выбарах у Бундэстаг кандыдату ад СДПГ Герхарду Шродэру.

Катэгорыя:Палітыкі Германіі
Катэгорыя:Палітыкі Баварыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Баварыі
Катэгорыя:Члены бундэстага Германіі
Мовы Балівіі

У **Балівіі** размаўляюць на іспанскай мове (у балівійскіх варыянтах), мовах аймара, кечуа і іншых менш ужывальных мовах карэнных народаў. Падчас перапісу насельніцтва 2001 года 47% насельніцтва заявілі, што размаўляюць на адной з карэнных моў, у той час як 36% лічылі яе роднай. 33,2% насельніцтва было двухмоўным, у адрозненне ад 11,6% аднамоўных носьбітаў індзейскі і 49,8% носьбітаў іспанскай мовы. Таксама ў асобных выпадках выкарыстоўваецца англійская мова і партугальская, як мова суседняй Бразіліі.

У высакагор'ях і рэгіёнах Анд найбольш распаўсюджанымі з'яўляюцца наступныя мовы: іспанская, аймара і паўднёвая кечуа, а таксама чыпая. Ва ўсходнім рэгіёне існуе большая разнастайнасць моў карэннага насельніцтва (каля 33), хаця на іх размаўляюць у меншай ступені ў межах этнічных населеных пунктаў, а некаторыя знаходзяцца на мяжы знікнення. Сярод гэтых моў — чырыгуана (альбо ўсходнебалівійская гуарані) і сімба (альбо заходнебалівійская гуарані).

## Афіцыйныя мовы Балівіі 
Законам 1997 года афіцыйнымі мовамі разам з іспанскай былі абвешчаны кечуа, гуарані і аймара. Згодна з вярхоўным указам пад нумарам 25894 ад 11 верасня 2000 года, які быў абнародаваны падчас кіравання Уга Банцэра Суарэса і дзейнічаў да жніўня 2012 года, афіцыйнымі мовамі Балівіі былі прызнаныя 34 мовы карэннага насельніцтва: аймара, араона, аёрэа, баурэ, бэсіра, канічана, кавінення, каювава, чакаба, чыман, эсэ-эхха, гуарані, паўсэрна, гуараю, ітонама, лека, мачынеры, махэннё-трынітар'я, махэннё-ігнасьяна, марэ, масэтэн, мавіма, пакавара, кечуа, рэесана, сірыёна, такана, тапіетэ, тарамона, уру-чыпая, веенхаек, ямінава, юкі, юракарэ і тупі-гуарані.

У адпаведнасці з дзейнай канстытуцыяй ад 7 лютага 2009 года, Балівія прызнае трыццаць сем дзяржаўных моў, уключаючы, акрамя іспанскай, і мовы карэнных нацый і народаў, указаныя ў артыкуле 5 канстытуцыі. Акрамя таго, згодна з канстытуцыяй, урад і урады дэпартаментаў павінны выкарыстоўваць прынамсі дзве афіцыяльныя мовы, адна з якіх павінна быць іспанскай, а другая залежыць ад тэрыторыі. 

### Спіс афіцыйных моў Шматнацыянальнай дзяржавы Балівія 
* іспанская
* аймара
* араона
* баурэ
* бэсіра
* веенхаек
* гуарані
* гуараю
* замука
* ітонама
* кавінення
* канічана
* каювава
* кечуа
* лека
* мавіма
* маропа
* марэ
* масэтэн
* махэннё-трынітар'я
* махэннё-ігнасьяна
* мачахуяй-кальяуайя
* мачынеры
* пакавара
* паўсэрна
* пукіна (вымерлая мова)
* сірыёна
* такана
* тапіетэ
* тарамона
* уру-чыпая
* чакаба
* чыман
* эсэ-эхха
* юракарэ
* ямінава
Магіла ахвяр фашызму (Давыдаўка)

**Магіла ахвяр фашызму** — вайсковае пахаванне ў в. Давыдаўка, Светлагорскі раён. Знаходзіцца 0,5 км на паўночны захад ад вёскі.

## Апісанне 
У магіле пахавана 129 мірных жыхароў — жанчын, старых людзей, дзяцей, якіх растралялі нямецка-фашысцкія захопнікі. У складзе нямецкага атрада былі паліцэйскія з вёсак Людзвінаўка, Прасвет, Давыдаўка. 8 лютага 1942 года фашысцкія карнікі ўварваліся ў вёску, яны рабавалі жыхароў, выганялі іх з хат і расстрэльвалі прама на вуліцы ці на агародах. Потым загадалі жыхарам сабраць трупы растраляных і вывезці за вёску. Целы вывезлі за ваколіцу і закапалі. У 1967 годзе на магіле пастаўлены абеліск у выглядзе чатырохграннай прызмы. У 2005 годзе ўсталяваны абеліск з барыльефнай выявай твару жанчыны..

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Давыдаўка (Светлагорскі раён)
Катэгорыя:1942 год у Беларусі
Магутны Божа (фестываль)

**«Магу́тны Бо́жа»** — фестываль духоўнай музыкі, які праводзіўся ў Магілёве з 1993 да 2019 года.

## Гісторыя 
Назва фестывалю паходзіць ад аднайменнага вершу Наталлі Арсенневай, пакладзенага на музыку Міколам Равенскім. Усе ўдзельнікі фестывалю павінны выканаць гэты гімн на мове арыгіналу.

Упершыню адбыўся ў ліпені 1993 года. Да 2008 года праводзіўся штогод, пасля адбыўся трохгадовы перапынак. Арганізатары фестывалю: магілёўская рымска-каталіцкая парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі, Фонд адраджэння хрысціянскай культуры «Магутны Божа», аддзел па справах культуры Магілёўскага гарвыканкама. Першыя фестывалі падтрымлівалі Беларускі народны фронт «Адраджэнне», Фонд Сораса, грамадскі камітэт «Дзеці Чарнобыля». Ад 2015 года фестываль ладзіўся раз на два гады, апошні арганізоўвалі ў 2019 годзе, і па плане XXIV фестываль павінен быў прайсці ў 2021 годзе. Звычайна мерапрыемства праходзіла вясной ці летам, аднак да 30 жніўня інфармацыі пра фестываль так і не з’явілася.

Мерапрыемства аб’ядноўвала больш за 900 салістаў і творчых калектываў з розных краін, у праграме былі конкурсы вакалістаў і харавых калектываў, духоўныя спектаклі, свята звонавай музыкі, канцэртныя выступленні. Таксама ладзіліся канферэнцыі, на якіх абмяркоўваліся актуальныя пытанні рэлігіі і веравызнання, узаемадзеяння Царквы і дзяржавы.

Удзел бяруць прадстаўнікі розных хрысціянскіх дэнамінацый. У фестывалі, акрамя беларусаў, у розныя гады бралі ўдзел госці з Балгарыі, Бразіліі, Венесуэлы, Вялікабрытаніі, Ганы, Іспаніі, Грузіі, Даніі, Злучаных Штатаў Амерыкі, Ізраіля, Італіі, Камеруна, Кітая, Кубы, Латвіі, Літвы, Малдовы, Мексікі, Нігерыі, Нідэрландаў, Германіі, Пакістана, Польшчы, Перу, Расіі, Сальвадора, Сербіі, Таджыкістана, Украіны.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Гісторыя фестывалю «Магутны Божа»
* Статут фестывалю  

Катэгорыя:Музычныя фестывалі Беларусі
Катэгорыя:Культура Магілёва
Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе
Брацкая магіла (Дуброва, Светлагорскі раён)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Дуброва, Светлагорскі раён.

## Апісанне 
Вёска Дуброва была акупіравана да 24 ліпеня 1941 года 43-м нямецкім армейскім корпусам, які адсоўваў супраціўленне 232-й стралковай дывізіі. Але ўжо 25 ліпеня захопнікі перакінулі частку сваіх сіл на левы бераг Бярэзіны, дзе яны павінны былі супрацьстаяць 63-му стралковаму корпусу. Скарыстаўшы гэта, падраздзяленне 66-га стралковага корпуса выбіла фашыстаў з вёскі. Вядома, што ў канцы ліпеня нямецкія танкавыя і механізаваныя часці адцяснілі 43-ю і 47-ю кавалерыйскія дывізіі і нанеслі ўдар па 232-й стралковай дывізіі. Таму другі раз вёску акупіравалі ў кнцы ліпеня-пачатку жніўня 1941 года.

Вызвалена 27-28 лістапада 1943 года гвардзейцамі 38-й дывізіі. Аднак падчас нямецкага контрудару Дуброва зноў была акупіравана 21 снежня 1943 года. 31 студзеня 1944 года баі за вёску вяла 197-я Бранская Чырванасцяжная стралковая дывізія 48-й арміі, 1 лютага Дуброва была вызвалена.

Зараз у цэнтры вёскі, каля клуба, пахаваны 1779 воінаў, якія загінулі ў 1941—1944 гадах у баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў на тэрыторыі раёна. Сярод пахаваных — Героі Савецкага Саюза Мартын Панцеляймонавіч Цеплякоў, Сярго Гедэванавіч Чыгладзэ, Дзмітрый Рыгоравіч Рэдзькін. У 1958 годзе на брацкай магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна.

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Дуброва (Светлагорскі раён)
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Брацкая магіла (Карані)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Карані, Светлагорскі раён.

## Апісанне 
Акупіравана вёска ў жніўні 1941 года. Восенню 1941 года была сфарміравана падпольная група і партызанскі атрад «За Радзіму». Падпольную групу ў вёсках Карпавічы, Карані, Асташкавічы арганізаваў ваенфельчар П. П. Захаранка. У перыяд акупацыі падпольшчыкі і партызаны праводзілі влікую працу па вызваленню сваёй мясцовасці. Аднак вясной 1942 года падпольшчыкі былі вымушаны сыйсці ў лес і з’ядналіся з групай падпольшчыка П. А. Кашаварава, на базе якой 20 мая 1942 года быў арганізаваны Даманавіцкі партызанскі атрад.

24-25 лістапада 1943 года на тэрыторыю Светлагоршчыны ўступілі часці 27-га стралковага корпуса генерал-маёра М. П. Чаракманава 65-й арміі. У напрамку на Карані натупала 354-я стралковая дывізія, і 26 лістапада вёска Карані была вызвалена. Аднак хутка зноў захоплена і канчаткова вызвалена ў лютым 1944 г.

У брацкай магіле пахавана 572 чалавека, воінаў і партызан, якія загінулі на тэрыторыі раёна ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1943—1944 гадах. Сярод пахаваных — Героі Савецкага Саюза Кірыла Лявонціевіч Камынін і Аляксей Іванавіч Яршоў. У 1967 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна.

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Карані (Светлагорскі раён)
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Брацкая магіла (Коўчыцы 2)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Коўчыцы 2, Светлагорскі раён.

## Апісанне 
На паўночна-заходняй ускраіне вёскі пахаваны 12 воінаў 37-й гвардзейскай стралковай дывізіі і партызан атрада імя А. Я. Пархоменкі, якія загінулі ў снежні 1943 года ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

У час баявых дзеянняў у лістападзе 1943 года войскі 65-й арміі (камандуючы генерал-лейтэнант П. І. Батаў) Беларускага фронту ўстанавілі цесную сувязь з партызанамі. 8 снежня ў штабе 37-й гвардзейскай дывізіі ў в. Мікалаеўка Парыцкага раёна адбылася нарада прадстаўнікоў партызанскіх злучэнняў і штаба 65-й арміі. Былі вызначаны сумесныя дзеянні супраць ворага. Перад партызанскімі брыгадамі 37-й імя А. Я. Пархоменкі (камандзір А. В. Львоў, камісар М. Б. Храпко) і 1-й Бабруйскай (камандзір В. І. Лівенцаў, камісар Дз. А. Ляпёшкін) была пастаўлена задача знішчыць варожыя гарнізоны ў вёсках Коўчыцы-1, Малімоны, Тураўка, перарэзаць дарогі Дражня-Парычы, Коўчыцы-2-Парычы і не дапусціць адыходу гітлераўцаў. Партызаны сумесна з часцямі 65-й арміі выканалі пастаўленую задачу.

У 1967 года на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна з аўтаматам і каскай у руках.

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Коўчыцы 2
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Брацкая магіла (Мармавічы)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Мармавічы, Светлагорскі раён.

## Апісанне 
Вёска Мармавічы была акупіравана ў канцы ліпеня 1941 года. Вызвлена 26 лістапада 1943 года 38-й гв. дывізіяйі 65-й арміі. Аднак у ходзе нямецкага конртудару абяскроўленыя часці 60-й стралковай дывізіі былі адкінуты назад і Мармавічы былі зноў акупіраваны 23 снежня 1943 года. 23 снежня каля вёскі змагаліся і зенітныя разлікі 2-й гвардзейскай зенітна-артылерыйскай дывізіі. У ноч на 1 студзеня 1944 года 1-ы гвардзейскі Данскі танкавы корпус сіламі самаходных артылерыйскіх установак, а таксама прыданых артылерыі мінамётаў і рэактыўных установак зрабіў агнявы налёт на нямецкія часці і падраздзяленні, якія дыслацыраваліся ў раёне вёсак Мармавічы і Залле]. Фашысты панеслі значныя страты. Канчаткова вёска Мармавічы вызвалена 22 студзеня 1944 года войскамі 44-й гвардзейскай стралковай дывізіі 65-й арміі.

Брацкае пахаванне знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі. Усяго пахавана 907 воінаў і партызан, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1943—1944 гадах. У 1967 годзе на магіле ўсталяваны абеліск.

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Мармавічы
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Брацкая магіла (Палессе)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Палессе, Светлагорскі раён.

## Апісанне 
Разведвальныя атрады наведаліся ў в. Палессе на пачатку ліпеня 1941 года, акупіравана вёска была ў пачатку жніўня 1941 года.

Вызвалена вёска была 26-27 лістапада 1943 года, але менш чым праз месяц зноў захоплена немцамі. Канчаткова вызвалена да красавіка 1943 года.

У наш час у цэнтры вёскі, каля дарогі Парычы-Калінкавічы пахаваны 1753 чалавека. Гэта воіны 48-й і 65-й амій, якія загінулі ў баях у лістападзе 1943 — чэрвені 1944 гадоў у раёне вёсак Віша, Уюнішчы, Мехаўшчына, Мыслаў Рог, Палессе, былога пасёлка Падбярэззе Палесскага с/с, Карпавічы Асташкавіцкага с/с, воіны 28-й і 16-й паветраных армій, якія загінулі ў чэрвені 1944 года ў час аперацыі «Баграціён» пры прарыве фашысцкай абароны на захад і на поўнач ад вёскі Уюнішчы і каля вёсак Гарохавічы, Мыслаў Рог, салдаты і афіцэры партызаны, якія загінулі ў 1943—1944 гадах у баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У 1957 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна з аўтаматам і каскай у руках.

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Палессе (Светлагорскі раён)
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Ілзэ Марысаўна Ліепа

**Ілзэ Марысаўна Ліепа** (нар. , ) — савецкая і расійская балерына, актрыса; народная артыстка РФ (2002), народная артыстка Карэліі (2007), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РФ (2003) і нацыянальнай тэатральнай прэміі «Залатая маска» (2003).

## Біяграфія 
Нарадзілася 22 лістапада 1963 года ў сям’і народнага артыста СССР Марыса Ліепы і актрысы Маскоўскага драматычнага тэатра імя А. Пушкіна Маргарыты Жыгуновай. Брат — Андрыс Ліепа, артыст балета, акцёр, народны артыст РФ (2009), адной крыві сястра — Марыя Ліепа.

У 1981 годзе скончыла Маскоўскае акадэмічныя харэаграфічнае вучылішча (клас Н. В. Золатавай), а ў 1991 годзе скончыла педагагічнае аддзяленне ГІТІСа.

У пачатку сваёй артыстычнай кар’еры ў Вялікім тэатры Ілзэ Ліепа выконвала характэрныя танцы ў операх «Кармэн», «Іван Сусанін», «Князь Ігар», «Хаваншчына», «Травіята».

У канцы 1990-х дэбютавала як драматычная актрыса ў Санкт-Пецярбургскай антрэпрызе, затым у красавіку 2000 у тэатры «Модернъ» п / р Святланы Урагавай адбылася прэм’ера спектакля «Сон імператрыцы», дзе Ілзэ выканала ролю імператрыцы Кацярыны.

У 2011 годзе была ў складзе журы на конкурсе «Еўрабачанне для маладых танцораў 2011». З 2011 года вядзе аўтарскую праграму «Балет FM» на радыё «Арфей».

Мае ўласную студыю пілатэс, дзе асабіста праводзіць заняткі. Сістэматычныя заняткі пілатэс ў спалучэнні з балетнымі методыкамі зрабіліся асновай для напісання кнігі «Метад Ліепа», якая апісвае комплекс практыкаванняў, распрацаваны балерынай для падтрымання сябе ў форме (выдадзена «Альпіна нон-фікшн»).

У студзені 2014 гады выйшла кніга яе казак для дзяцей «Тэатральныя казкі», калі Ілзэ Ліепа была цяжарнай.
Ніканор Андрэевіч Лявухін

**Ніканор Андрэевіч Лявухін** (, с. Антонаўка, Нова-Тар’яльскі раён, Марый Эл — , Светлагорскі раён, Беларусь) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, гвардыі сяржант. Герой Савецкага Саюза (17.10.1943).

## Біяграфія 
З сялян. Працаваў у калгасе, бухгалтарам сельпо, на хлебазаводзе. У чырвонай Арміі з 1939 года. У час Вялікай Айчыннай вайны на фронце з сакавіка 1943 года. Вызначыўся пры фарсіраванні Дняпра на поўнач ад Кіева. У ноч на 24 верасня 1943 года камандзір гарматы гв. малодшы сяржант 241-га гв. стралковага палка 75-й гв. стралковай дывізіі 65-й арміі Н. А. Лявухін са сваім разлікам, гарматамі і боепрыпасамі пераправіўся цераз раку, прамой наводкай падбіў варожы танк і самаходную гармату, знішчыў некалькі агнявых кропак гітлераўцаў, што забяспечыла пераправу нашых часцей.

Загінуў 18 чэрвеня 1944 года ў баі каля вёскі Язвін. Пахаваны ў брацкай магіле ў г.п. Парычы, дзе ягоным імем названа вуліца. У Светлагорску на Алеі Герояў усталяваны бюст.

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Брацкая магіла (Парычы)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў г. п. Парычы, Светлагорскі раён.

## Апісанне 
Помнік знаходзіцца ў скверы насупраць пасялковага дома культуры. На пастаменце размешчана гіпсабетонная скульптура воіна, які схіліўся на адно калена. Колькасць пахаваных — 1643 чалавека.

Падчас Беларускай наступальнай аперацыі савецкіх войск гарадскі пасёлак Парычы быў важным апорным пунктам варожай абароны. Ён прыкрываў шлях на Бабруйск. На гэтым напрамку гітлераўцы стварылі некалькі ўмацаваных рубяжоў. Таму камандаванне 1-га Беларускага фронту вырашыла нанесці галоўны удар з раёна балот на поўдзень ад Парычаў. Раніцай 24 чэрвеня войскі 65-й арміі пайшліў наступленне. За першы дзень наступлення была поўнасцю прарвана абарона праціўніка, гітлераўцы страцілі каля 1700 салдат і афіцэраў, 19 гармат, 35 мінамётаў, 85 кулямётаў, 17 аўтамашын, 27 дзотаў і 25 бліндажоў. 17-я танкавая брыгада 1-га танкавага корпуса выйшла да Бярэзіны і адрэзала шляхі адыходу парыцкай групоўкі ворага на поўнач. На працягу 26 і 27 чэрвеня часці 105-га стралковага корпуса разграмілі акружаную групоўку і ў 18 гадзін вызвалілі гарадскі пасёлак.

У вызваленні Парыч таксама ўдзельнічалі маракі Дняпроўскай ваеннай флатыліі, якія на бранякатэрах прарваліся ўверх па бярэзіне да гарадскога пасёлка і нанеслі ўдар па пераправе, адрэзаўшы ворагу шляхі адступлення на Жлобін. Вялікую дапамогу савецкім воінам аказалі партызаны, якія 20 чэрвеня падарвалі больш за 40 тыс. рэек, што паралізавала работу чыгункі.

У 1964 годзе адбылося перазахаванее, на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна з вянком. Пахаваны 1143 чалавека, воінаў, якія загінулі ў 1941—1944 гадах. У баях за вызваленне тэрыторыі раёна. Сярод пахаваных — Герой Савецкага Саюза Ніканор Андрэевіч Лявухін.

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Парычы
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Кароцькаўскі сельсавет

**Каро́цькаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Кароцькі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Кармянскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Кармянскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 8 красавіка 1957 года ў склад Ворнаўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Добрыч, Новая Халапаўка, Рудня, Старая Халапаўка і пасёлак Ратнік Халапаўскі). З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Рагачоўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе Чачэрскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Кармянскага раёна. 26 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (вёскі Вынашаўка, Гарадок, Куракаўшчына, Новая Зенькавіна, Старая Зенькавіна, Сырск і Сямёнаўка), якія знаходзіліся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Кармянскага пассавета, цэнтр сельсавета перанесены ў гарадскі пасёлак Карма. 28 студзеня 1991 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Струменскага сельсавета, 26 верасня 2006 года — тэрыторыя скасаванага Валынецкага сельсавета (7 населеных пунктаў: вёскі Валынцы, Жавуніца, Калюды, Кляпін, Кляпінская Буда, Корсунь і Ясень). 25 кастрычніка 2007 года ў склад гарадскога пасёлка Карма ўключаны вёскі Куракаўшчына, Новая Зенькавіна, Старая Зенькавіна і Сырск. 30 снежня 2009 года скасаваны вёскі Бервяны, Лазовіца і Струмень, 4 лютага 2011 года — вёскі Жавуніца і Ясень, 3 лютага 2012 года — вёскі Восаў і Востраў. 10 студзеня 2026 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ворнаўскага сельсавета (8 населеных пунктаў: вёскі Ворнаўка, Вострая Карма, Высокая, Добрыч, Енцы, Іванаўка, Каўказ і Рудня).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (22 населеныя пункты) — 1206 чалавек, з іх 96,8 % — беларусы, 2,7 % — рускія; паводле перапісу 2019 года (15 населеных пунктаў) — 965 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рагачоўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Брацкая магіла (Расава)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Расава, Светлагорскі раён.

## Апісанне 
Вёска Расава была захоплена 7-8 жніўня 1941 года. Вызвалена ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў 24 лістапада 1943 года 115-м палком падпалкоўніка А. З. Фёдарава 38-й гв. Лазоўскай Чырванасцяжнай дывізіі ў ходзе баёў за в. Шацілкі (цяпер г. Светлагорск). 115-ы полк адрэзаў ворагу падыход да Шацілак з боку Парыч, якія былі апорным пунктам нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У выніку нямецкай контратакі, Расава зноў захоплена ў снежні 1943 года. Канчаткова вёска была вызвалена ў лютым 1944 года.

Цяпер на паўднёвай ускраіне вёскі пахаваны 459 воінаў, якія загінулі ў 1943—1944 гадах у баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У 1967 годзе на магіле пастаўлены абеліск. У 2004 годзе пасля рэканструкцыі ўсталявана стэла з барыльефам воіна, пліты з імёнамі ўсіх загінуўшых.

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Расава
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Брацкая магіла (Сасновы Бор)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў р. п. Сасновы Бор, Светлагорскі раён.

## Апісанне 
Сам пасёлак Сасновы Бор узнік у 1954 годзе, недалёка ад вёскі Вузнаж, таму пры апісанні баявых дзеянняў называецца толькі апошняя. Вядома, што вёска была захоплена ў пачатку жніўня 1941 года. Вызвалена 115-й асобнай стралковай брыгадай генерал-маёра І. І. Санкоўскага ў канцы лістапада 1943 года.

Зараз у цэнтры пасёлка каля клуба ў брацкай магіле пахаваны 163 воіна і партызана, якія загінулі ў 1943—1944 гадах у баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У 1958 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна з аўтаматам і каскай у руках. У 2009 годзе праведзены капітальны рамонт і ўпарадкаванне прылеглай тэрыторыі.

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Сасновы Бор (Светлагорскі раён)
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Брацкая магіла (Славань)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Славань, Светлагорскі раён.

## Апісанне 
На могілках пахаваны 184 воіна, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1941 і 1943 гадах. У 1970 годзе на брацкай магіле пастаўлены абеліск.

У ліпені 1941 года воіны Савецкай арміі стрымлівалі націск нямецка-фашысцкіх акупантаў. Вяртяючыся з баявога задання, адзін з савецкіх бамбардзіроўшчыкаў падвергся нападу фашысцкіх знішчальнікаў над в. Славань (7 ліпеня 1941 года). Самалёт быў падбіты немцамі. Лётчыкам і стралку ўдалося катапультавацца, але іх адразу накрыў варожы агонь. Самалёт рухнуў у балота ва ўрочашча Жарванок. Мясцовыя жыхары падабралі целы забітых і з пашанай пахавалі іх на мясцовых могілках.

Дакладнай даты вызвалення вёскі няма. Яна была вызвалена прыкладна 23-25 лістапада 115-й асобнай стралковай брыгадай генерал-маёра І. І. Саноўскага.

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Славань
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Минская речь

**«Минская речь»** — штодзённая грамадска-палітычная і літаратурная газета праваакцябрысцкага кірунку, якая выдавалася з 3(16) студзеня 1906 да 2(15) лістапада 1906 у Мінску на рускай мове. Выдавец Мінскі губернскі камітэт апекі народнай цвярозасці, рэдактар І. Арскі.

Згодна з апублікаванай праграмай, газета абязвалася выступаць за свабоду і парадак на аснове прынцыпаў, вызначаных царскім маніфестам ад 17 кастрычніка 1905 года, садзейнічаць ураду ў справе палітычнай стабілізацыі дзяржавы і абараняць інтарэсы Расіі. 

Друкавала пастановы ўрада і губернатара П. Курлова, рабіла нападкі на «еврейско–польский блок» і кадэтаў за палітычныя і культурна–нацянальныя патрабаванні, якія супярэчылі адзінству Расіскай імперыі. Апраўдвала Курлоўскі расстрэл 1905 года ў Мінску. Адмаўляла права народаў Расіі на самавызначэнне, атаясамлівала нацыю з дзяржавай, абгрунтоўвала эканамічную неэфектыўнасць аднанацыянальных дзяржаў (10.6.1906, артыкул «Национальность и ее значение»). Даказвала несумяшчальнасць гвалтоўнага адчужэння прыватнай уласнасці і ваяўнічага атэізма з дэмакратыяй, гуманізмам і правасвядомасцю (15.7.1906, артыкул «Социализм апостольский и социализм современный»). 

Выступала з нападкамі на рускіх літаратараў дэмакратычнага кірунку М. Горкага (24.1.1906 артыкул «Кривляния М. Горького»), Л. Андрэева (1.11.1906, артыкул «Кто он?»).

Спыніла існаванне з-за адсутнасці падтрымкі ў рускам грамадстве. Пераемнікам яе стала газета «Минское слово».

## Літаратура 
* «Минская речь» //  — С. 180.

Катэгорыя:Заходнерусізм
Катэгорыя:Газеты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Газеты Мінска на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Мінска
Катэгорыя:1906 год у Мінску
Ла-Гард (Вар)

**Ла-Гард** — камуна ў рэгіёне Праванс — Альпы — Лазурны Бераг, на паўднёвым усходзе Францыі. Плошча — 15,54 км², насельніцтва — 25 621 чалавек (2006) з тэндэнцыяй да стабілізацыі: 25 736 чалавек (2012), шчыльнасць насельніцтва — 1 566,0 чал./км².

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Вар
Класічны перыяд археалагічных культур Паўночнай Амерыкі

**Класічны перыяд** () — стадыя развіцця археалагічных культур у дакалумбавую эпоху Паўночнай Амерыкі на працягу прыкладна 500 г. н.э. — 1200 г. н. э. 

Класічны перыяд у дачыненні да паўночнаамерыканскіх археалагічных культур быў упершыню вылучаны ў 1958 г. археолагамі-аўтарамі кнігі «Метад і тэорыя ў амерыканскай археалогіі». Яны абапіраліся на вопыт вывучэння археалагічных культур паўднёвага захаду ЗША, дзе ў вылучаны перыяд існавалі развітыя культуры анасазі, патаян, хахокам, магаён, сінагуа і фрэмант. Папярэдняя перыядызацыя засноўвалася на даследаванні культур усходняй часткі ЗША, дзе да ўзнікнення Місісіпскай цывілізацыі вылучаўся працяглы лясны перыяд. Увядзенне ў храналогію развіцця археалагічных культур перыядаў фарміравання, класічнага і паслякласічнага павінна было звязаць вывучэнне паўночнаамерыканскіх культур з месаамерыканскімі і паўднёваамерыканскімі. 

Характэрныя рысы класічнага перыяду:
* Спецыялізацыя рамеснай вытворчасці
* Пачатак урбанізацыі
* Сацыяльная няроўнасць
* Фарміраванне тэакратыі
* Здабыча, апрацоўка і выкарыстанне металаў

## Літаратура 
* Willey, G. Method and Theory in American Archaeology / Gordon R. Willey and Philip Philips. — Chicago: The University of Chicago Press, 1963 ISBN 1527906701
* Willey, G. Method and Theory in American Archaeology / Gordon Willey, Gordon Willey, R. Lee Lyman, Philip Phillips, Michael J. O'Brien. — The University of Alabama Press, 2001 ISBN 9780817391355

Катэгорыя:Археалогія ў ЗША
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Дакалумбавы культуры