open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Савецка-фінская вайна (1941—1944)

**Савецка-фінская вайна 1941—1944 гадоў** (часам **Савецка-фінскі фронт** Вялікай Айчыннай вайны, у фінскай гістарыяграфіі — ). Падчас вайны Фінляндыя выступіла на баку краін Восі з мэтай заняць тэрыторыю СССР да «мяжы трох перашыйкаў» (Карэльскага, Алонецкага і Беламорскага).

## Гісторыя 
22 чэрвеня 1941 года ў адказ на заняцце імі дэмілітарызаванай зоны Аландскіх астравоў фінскія войскі бамбардзіравала савецкая авіяцыя. 21—25 чэрвеня з тэрыторыі Фінляндыі супраць СССР дзейнічалі ваенна-марскія і ваенна-паветраныя сілы Германіі. 24 чэрвеня ў міністэрстве замежных спраў было заяўлена, што Фінляндыя не вядзе вайну з Савецкім Саюзам.

25 чэрвеня сілы савецкага паветранага флоту нанеслі авіяўдар па 18 фінскіх аэрадромах і некалькіх населеных пунктах. У гэты ж дзень урад Фінляндыі заявіў, што краіна знаходзіцца ў стане вайны з СССР. 29 чэрвеня фінскія войскі пачалі баявыя дзеянні і да канца 1941 гады акупавалі значную частку тэрыторыі Карэла-Фінскай ССР, уключаючы яе сталіцу Петразаводск.

У 1941—1944 гадах войскі Фінляндыі ўдзельнічалі ў блакадзе Ленінграда.
Да канца 1941 года фронт стабілізаваўся, і ў 1942—1943 гадах актыўных баёў на фінскім фронце не было. У канцы лета 1944 года, пасля цяжкіх паражэнняў, панесеных саюзнай Германіяй, і савецкага наступу ў Карэліі, Фінляндыя прапанавала спыненне агню, якое ўступіла ў дзеянне 4—5 верасня 1944 года.

Фінляндыя выйшла з вайны з СССР з заключэннем дагавора аб перамір’і, падпісанага 19 верасня 1944 года ў Маскве. Пасля гэтага Фінляндыя, не здаволеная хуткасцю вываду нямецкіх войскаў са сваёй тэрыторыі, пачала ваенныя дзеянні супраць Германіі.

Канчатковы дагавор аб міры з краінамі-пераможцамі быў падпісаны 10 лютага 1947 года ў Парыжы.

Апроч СССР, Фінляндыя знаходзілася ў стане вайны з Вялікабрытаніяй, Аўстраліяй, Канадай, Чэхаславакіяй, Індыяй, Новай Зеландыяй і Паўднёва-Афрыканскім Саюзам. З боку Брытанскай імперыі ў баях брала ўдзел . Таксама ў баях удзельнічалі падраздзяленні Італіі, якія дзейнічалі ў складзе фіна-італа-германскай флатыліі (Naval Detachment K) на Ладажскім возеры.

## Гл. таксама 
* Лапландская вайна
* Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Войны СССР
Катэгорыя:Войны Фінляндыі
Катэгорыя:Гісторыя Карэліі
Катэгорыя:Гісторыя Мурманскай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Ленінградскай вобласці
ФК Трабзанспор

**«Трабзанспор»** () — турэцкі футбольны клуб з горада Трабзон.

## Гісторыя 
Пасля Першай сусветнай вайны футбол у горадзе Трабзон стаў улюбёным відам спорту і пачаў хутка расці ў 1920-х гадах з дапамогай сярэдніх школ у горадзе. У 1921 годзе быў створаны клуб «Ідманачагі», а ў 1924 годзе паўстаў клуб «Ідмангюджу», якія сталі самымі папулярнымі клубамі горада, пакуль не быў створаны клуб «Трабзанспор». У 1962—1963 гадах прэзідэнт Федэрацыі футбола Турцыі, Архан Шэрэф Апак, дзеля паляпшэння стандартаў футбола краіны, вырашыў стварыць «Нацыянальную футбольную лігу», у якой бы гулялі каманды, якія павінны прадстаўляць горад. Аднак «Ідманачагі» і «Ідмангюджу» не мелі намеру аб’ядноўвацца, каб прадставіць адзіную каманду з Трабзона. Але пасля некаторага часу, 21 чэрвеня 1966 года, пасля таго, як «Ідманачагі» вырашыў не далучацца ні да адной іншай каманды ў Трабзоне, клубы «Ідмангюджу», «Мартыспор» і «Карадэнізгюджу» сабраліся разам, каб стварыць клуб «Моладзевы клуб Трабзанспор» () з чырвоным і белым як асноўнымі колерамі клуба. Алі Асман Улусоў стаў першым прэзідэнтам гэтай каманды. Тым не менш, афіцыйная назва каманды была «Трабзанспор 1966» у афіцыйных дакументах. Клуб правёў адзін сезон у лізе, пасля чаго назва была зменена на «Трабзанспор». 2 жніўня 1967 года да клуба далучыўся «Ідманачагі» і каманда пачала выступы ў другой турэцкай лізе.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Турцыі**:
: **Чэмпіён (7):** 1975/76, 1976/77, 1978/79, 1979/80, 1980/81, 1983/84, 2021/22
: **2-е месца (9):** 1977/78, 1981/82, 1982/83, 1994/95, 1995/96, 2003/04, 2004/05, 2010/11, 2019/20

**Кубак Турцыі**:
: **Пераможца (9):** 1976/77, 1977/78, 1983/84, 1991/92, 1994/95, 2002/03, 2003/04, 2009/10, 2019/20
: **Фіналіст (6):** 1974/75, 1975/76, 1984/85, 1989/90, 1996/97, 2012/13

**Суперкубак Турцыі**:
: **Пераможца (9):** 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1983, 1995, 2010, 2020
: **Фіналіст (3):** 1981, 1984, 1992

## Склад 
*Станам на люты 2024 года.*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Трабзанспор
Грыгорый

**Грыго́рый** () — мужчынскае асабістае імя грэчаскага паходжання.

## Хрысціянскія святыя 
* Грыгорый Цудатворац
* Грыгорый Ніскі
* Грыгорый Багаслоў
* Грыгорый Палама
* Грыгорый Асветнік
* Грыгорый Іканапісец
* Грыгорый Дэкапаліт
* Грыгорый Назіянзін Старэйшы
* Грыгорый Турскі (538 ці 539—593 ці 594 года) — святы епіскап Турскі, франкскі гісторык.

## Рымскія папы і антыпапы 
* Грыгорый I
* Грыгорый II
* Грыгорый III
* Грыгорый IV
* Грыгорый V
* Грыгорый VI
* Грыгорый VII
* Грыгорый VIII
* Грыгорый IX
* Грыгорый X
* Грыгорый XI
* Грыгорый XII
* Грыгорый XIII
* Грыгорый XIV
* Грыгорый XV
* Грыгорый XVI
* Грыгорый VIII — антыпапа

## Царкоўныя іерархі 
* Грыгорый II — Патрыярх Александрыйскі
* Грыгорый II — Патрыярх Канстанцінопальскі
* Грыгорый III Лахам — Патрыярх Антыёхіі, Александрыі і Іерусаліма.
* Грыгорый VI — Патрыярх Канстанцінопальскі
* Грыгорый V — Патрыярх Канстанцінопальскі, свяшчэннамучанік; пакараны смерцю туркамі на Вялікдзень 1821 года (10 красавіка па юліянскім стылі)

## Гл. таксама 
* Рыгор
Цімохаўка

Назву **Цімо́хаўка** маюць:

* Магілёўская вобласць
** Цімохаўка — вёска ў Горацкім раёне
** Цімохаўка — вёска ў Чавускім раёне
Сальнікі

Назву **Сальнікі** маюць:

* Віцебская вобласць
** Сальнікі́ — вёска ў Талачынскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Са́льнікі — вёска ў Горацкім раёне
Вілейка (значэнні)

**Вілейка** — тапонім.

## Беларусь 
* Вілейка — горад, адміністрацыйны цэнтр Вілейскага раёна Мінскай вобласці
* Вілейка — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці
* Вілейка — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці
* Вілейка, Вілле — рака ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Раста
Надзея Віктараўна Саўчанка

{{Палітык
| Імя = Надзея Віктараўна Саўчанка
| Арыгінал імя = 
| Выява = Nadiya Savchenko 2017 warsaw.jpg
| Шырыня = 
| Подпіс = Надзея Віктараўна Саўчанка   
25 мая 2016 года.
| Імя пры нараджэнні = 
| Псеўданімы = Куля
| Дата нараджэння =  
| Месца нараджэння = Кіеў, УССР
| Дата смерці = 
| Месца смерці = 
| Грамадзянства  =  
| Веравызнанне =
| Партыя =  пазафракцыйны дэпутат
| Асноўныя ідэі =
| Род дзейнасці = палітык
| Узнагароды = 
{ style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
}
| Сайт =
}}
**Надзе́я Ві́ктараўна Са́ўчанка** (; нар. 11 мая 1981, Кіеў) —  украінскі вайсковец, палітык. Герой Украіны.

## Біяграфічныя звесткі 
Служыла як штурман-аператар верталёту Мі-24 16-й асобнай брыгады армейскай авіяцыі Сухапутных войск Узброеных Сіл Украіны ў чыне капітана. Прымала ўдзел у баявых дзеяннях добраахвотнікаў на ўсходзе Украіны ў 2014 годзе. У пачатку ліпеня была захоплена прарасійскімі сепаратыстамі, змешчана пад варту і вывезена на тэрыторыю Расійскай Федэрацыі. Ёй інкрымінаваны тры эпізоды: дапамога «ў забойстве расійскіх журналістаў», «незаконнае перасячэнне граніцы» Расіі і замах на забойства пяці чалавек.

Рашэннем ПЦ «Мемарыял» Надзея Саўчанка прызнана палітычным вязнем. Была абрана Народным дэпутатам Украіны 8-га склікання, дэлегат у Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы. 2 сакавіка 2015 Прэзідэнт Украіны Пётр Парашэнка надаў Надзеі Саўчанка званне Героя Украіны.

У расійскай турме Надзея Саўчанка неаднаразова трымала галадоўку ў знак пратэсту. У сакавіку 2016 года каля 300 дзеячаў навукі, культуры, бізнесу з розных краін падпісалі зварот у абарону Надзеі Саўчанка, звернуты да еўрапейскіх лідараў.

У Расіі над Надзеяй Саўчанка пачаўся суд. 22 сакавіка 2016 Данецкі суд Растоўскай вобласці Расійскай Федэрацыі прысудзіў Надзею Саўчанка да 22 гадоў зняволення ў калоніі агульнага рэжыму і штрафу ў 30 тысяч расійскіх рублёў (суд таксама залічыў у тэрмін яе знаходжанне пад вартай з 30 чэрвеня 2014).

22 красавіка 2016 прэзідэнт Украіны Пётр Парашэнка заявіў, што ў часе размовы з прэзідэнтам Расіі Уладзімірам Пуціным была дасягнутая дамоўленасць аб папярэднім тэрміне вяртання Надзеі Саўчанка на радзіму на працягу некалькіх тыдняў. 25 мая Уладзімір Пуцін падпісаў указ аб памілаванні Надзеі Саўчанка, і яна вярнулася ва Украіну (у той жа час украінскі прэзідэнт памілаваў расіян Яўгена Ерафеева і Аляксандра Аляксандрава).

23 сакавіка 2018 года Шаўчэнкаўскі раённы суд Кіева пастанавіў узяць пад варту народнага дэпутата Надзею Саўчанка па падазрэнні ў спробе тэрарыстычнага акту, падрыхтоўцы забойства прэзідэнта і іншых першых асоб дзяржавы, незаконнай перавозцы зброї. 16 красавіка 2019 года яна вызвалена з-пад варты рашэннем суда, паколькі зышоў тэрмін меры стрымання.

## Выявы 

Файл:Nadiya Savchenko, Moscow court, 10 February 2015 04.jpg|Надзея Саўчанка за кратамі
Файл:Freedom Square, for Nadija Savchenko.IMG 5749.JPG|Акцыя падтрымкі Саўчанкі ў Эстоніі
|Надзея Саўчанка ў маскоўскім судзе

## Спасылкі 
* Спасти Надежду. Все, что нужно знать о деле Надежды Савченко&nbsp;// «Открытая Россия»  

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіеве
Катэгорыя:Ваенныя Украіны
Катэгорыя:Удзельнікі вайны на ўсходзе Украіны
Гарбуноў

**Гарбуноў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Аркадзьевіч Гарбуноў (нар. 1962) — беларускі палітык.
* Андрэй Аляксандравіч Гарбуноў (нар. 1983) — беларускі футбаліст.
* Дзмітрый Іванавіч Гарбуноў (1924—1944) — Герой Савецкага Саюза.
* Цімафей Сазонавіч Гарбуноў (1904—1969) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, гісторык.
* Юрый Мікалаевіч Гарбуноў (нар. 1970) — украінскі тэлевядучы, акцёр і шоумэн.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Саннікі

Назву **Саннікі** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Саннікі́ — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Саннікі́ — вёска ў Глыбоцкім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Са́ннікі — вёска ў Гродзенскім раёне
** Саннікі́ — вёска ў Дзятлаўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Са́ннікі — вёска ў Круглянскім раёне
### Расія 
* Саннікі (Навадугінскі раён)
Ні-вануату

**Ні-вануа́ту** (біслама: *Ni-Vanuatu*, , абрэвіятура: *NiVan*) — меланезійскае насельніцтва Вануату. Складаюць прыкладна 98,5% ад усяго насельніцтва краіны. У больш шырокім сэнсе, усе карэнныя жыхары або палітычная нацыя Вануату.

## Гісторыя 
Першыя людзі з'явіліся на Новых Гебрыдах у сярэдзіне 1 тысячагоддзя да н. э. Мяркуецца, што тэрыторыя Вануату магла з'яўляцца месцам, дзе сфарміраваліся першасныя меланезійскія этнасы. Да прыходу еўрапейцаў меланезійцы Новых Гебрыдаў размаўлялі на мностве розных моў і падзяляліся на тэрытарыяльныя абшчынныя аб'яднанні са слабым інстытутам правадыроў. Вылучаліся асобныя роды, дзе адлік сваяцтва вёўся па жаночай лініі. Асноўнымі заняткамі здаўна былі земляробства і рыбалоўства. Меланезійцы Новых Гебрыдаў практыкавалі канібалізм. 

У познім сярэднявеччы частка сучаснай тэрыторыі Вануату ўваходзіла ў склад імперыі танганцаў. На некаторых астравах сфарміраваліся знешнія палінезійскія этнасы. У 1606 г. Новыя Гебрыды былі адкрыты іспанскім мараплаўцам П. Ф. дэ Кірасам, аднак яго спроба заснаваць на востраве Эспірыту-Санта паселішча скончылася безвынікова. Сталыя кантакты паміж меланезійцамі і еўрапейцамі былі ўсталяваны толькі ў XIX ст. дзякуючы працы хрысціянскіх місіянераў і развіццю гандлю. 

У 1906 г. быў абвешчаны кандамініум Вялікабрытаніі і Францыі, які вызначыў сучасную тэрыторыю Вануату. Пасля II Сусветнай вайны ў ім з'явіўся нацыяналістычны рух. У 1980 г. краіна атрымала незалежнасць і новую назву Вануату (літаральна "месца радзімы"). Хаця меланезійцы Вануату працягваюць падзяляцца на мноства тэрытарыяльных, моўных і родавых груп, мясцовае насельніцтва перажывае працэс культурнай інтэграцыі. Гэта асабліва заўважна на прыкладзе эмігрантаў, якія гуртуюцца вакол адзінай тоеснасці ні-вануату.

## Мовы 
Ні-вануату размаўляюць на 115 мовах. Асноўнай мовай зносінаў, асабліва ў гарадах, з'яўляецца біслама. Шырока распаўсюджаны англійская і французская мовы.

## Спасылкі 
* Countries and Their Cultures: Ni-Vanuatu
* Vanuatu: History 
* People & Culture of Vanuatu

Катэгорыя:Вануату
Катэгорыя:Меланезійскія народы
Севастопальскі гарадскі савет

**Севастопальскі гарадскі савет** () — орган мясцовага самакіравання горада Севастопаля. У адпаведнасці з заканадаўствам Украіны **тэрыторыя, падпарадкаваная Севастопальскаму гарадскому савету** з'яўляецца адной з адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак Украіны і падзелена на 4 адміністрацыйныя раёны. У склад двух з іх (Гагарынскага і Лэнінскага) уваходзяць толькі гарадскія кварталы Севастопаля, а двум іншым (Балаклаўскаму і Нахімаўскаму) падпарадкаваны таксама суседнія горад Інкэрман, 28 сёлаў, 1 пасёлак () і звыш 30 паселішчаў без статусу населенага пункта (аграрнага тыпу ці спецпаселішчаў).

Падчас Крымскага крызісу 2 сакавіка 2014 Севастопаль звярнуўся да крымскіх улад з просьбай уключыць горад у склад Аўтаномнай Рэспублікі Крым на правах горада з асобым статусам. Паводле вынікаў праведзенага ў абыход украінскай Канстытуцыі агульнакрымскага рэферэндуму ад 16 сакавіка 2014 года, на якім жыхары АР Крым і Севастопаля выказаліся за ўваходжанне Крыма ў склад Расійскай Федэрацыі, на падставе прынятай 11 сакавіка 2014 года Дэкларацыі аб незалежнасці 17 сакавіка 2014 года ў аднабаковым парадку была абвешчана незалежная і суверэнная дзяржава Рэспубліка Крым, у якім горад Севастопаль меў асобы статус.

На пазачарговым пленарным пасяджэнні гарадскога савета Севастопаля 17 сакавіка 2014 года былі зацверджаны вынікі агульнакрымскага рэферэндуму на тэрыторыі Севастопаля, было вырашана пераназваць Севастопальскі гарадскі савет у **Заканадаўчы сход горада Севастопаля**, а таксама падпісаць міждзяржаўны дагавор аб прыняцці горада-героя з асобым статусам Севастопаля ў склад Расійскай Федэрацыі ў якасці горада федэральнага значэння. 18 сакавіка дагавор быў падпісаны, пасля чаго Заканадаўчы сход Севастопаля стала парламентам новаўтворанага суб'екта федэрацыі — горада федэральнага значэння Севастопаля.

Украіна не прызнае ні выхаду Крыма з яе складу, ні наступную яго анексію Расіяй; паводле ўкраінскага заканадаўства яна лічыцца акупацыяй тэрыторыі АР Крым і Севастопаля Расійскай Федэрацыяй. 100 з 193 дзяржаў — членаў ААН заявілі пра сваю прыхільнасць тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны ў яе міжнародна прызнаных межах

Катэгорыя:Севастопаль
Севастопаль
Дапаможная адзінка гміны

**Дапаможная адзінка гміны** () — у сучаснай Польшчы лакальная суполка самакіравання. Дапаможнымі адзінкамі гмін яўляюцца солтыствы (), раёны () і іншыя, нават гарады (). Спосабы стварэння, аб'яднання, падзелу і ліквідацыі гэтых адзінак рэгулюе статут кожнай гміны.

## Тэрыторыі 
Агульнадзяржаўнае права не вызначае, якую тэрыторыю можа ахопліваць дапаможная адзінка гміны. Таму яна можа, паводле рашэння мясцовых уладаў, ахопліваць частку населенага пункта, дакладна адзін населены пункт або два і больш населеныя пункты. Звычайна, але не заўсёды, солтыства ахоплівае вёскі або іх часткі, а раёны ствараюць у гарадах. Часам аднак наадварот, солтыствы ствараюць у гарадах. Агульнадзяржаўнае права не забараняе гэтакай практыкі.

Дапаможная адзінка гміны можа таксама дзяліцца на *дапаможныя адзінкі ніжняга парадку*.

## Утварэнне 
Дапаможную адзінку гміны можа стварыць (гэта не з'яўляецца абавязковым) выключна рада гміны ў форме ўхвалы, абавязкова пасля кансультацыяў з жыхарамі або па іх ініцыятыве. Рада гміны надае дапаможнай адзінцы статут, у якім вызначае яе назву, тэрыторыі, арганізацыю і задачы органаў, формы кантролі і дазору над яе дзейнасцю.

## Органы і кампэтэнцыі 
Дапаможныя адзінкі гміны маюць свае органы. У солтыстве заканадаўчым органам яўляецца пасяджэнне жыхароў, а выканаўчым — солтыс. Дзейнасць солтыса падтрымлівае рада солтыства. Рада солтыства і солтыс назначаюцца жыхарамі солтыства ў таемных выбарах. У раёнах органам заканадаўчым звычайна яўляецца рада (магчымае таксама пасяджэнне жыхароў замест рады), а выканаўчым — упраўленне з намеснікам на чале. Раду раёнаў выбіраюць жыхары ў сакрэтных выбарах.

Солтыс (адпаведна таксама намеснік упраўлення раёна) можа ўдзельнічаць у якасці аглядаючага ў пасяджэннях рады гміны.

Рада гміны можа прызначаць солтысам (намеснікам упраўлення раёнаў), членам упраўлення раёнаў, членам рады солтыства камісійныя (грашовыя ўзнагароджанні).

З 2009 года солтыствы (гэта не тычыцца іншых дапаможных адзінак гмін) могуць карыстацца сродкамі з адмысловага фонду солтыства.

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Польшчы
Катэгорыя:Мясцовае самакіраванне ў Польшчы
Гарадская гміна

**Гарадская гміна** () — гміна ў Польшчы, якая знаходзіцца ў адміністрацыйных межах горада.

Гарадская гміна можа ўтвараць дапаможныя адзінкі. У пераважнай большасці выпадкаў імі з'яўляюцца дзяльніцы () або аседлі (), але здараецца, што ў склад гарадской гміны можа ўваходзіць солтыства — гэта мае месца, напрыклад, ва Уладыславове або Міколаве.

## Гл. таксама 
* Вяскова-гарадская гміна
* Вясковая гміна
* Вясковая гміна гарадскога фінансавага кіравання

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Польшчы
Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Катэгорыя:Мясцовае самакіраванне ў Польшчы
Цімафей Сазонавіч Гарбуноў

**Цімафе́й Сазо́навіч Гарбуно́ў** (, в. Саннікі, Лепельскі павет, Віцебская губерня — , ) — партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР, гісторык, акадэмік АН БССР (1959).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 жніўня 1904 года ў в. Саннікі Лепельскага павета Віцебскай губерні (цяпер — Бешанковіцкі раён Віцебскай вобласці).

У 1919—1924 гадах працаваў на лесапільні, ільнопрадзільнай фабрыцы «Дзвіна» ў Віцебску.

Скончыў БДУ ў 1936 годзе.

З 1937 года — галоўны рэдактар Дзяржаўнага выдавецтва БССР, з 1939 года — рэдактар газеты «Звязда».

У 1948 годзе скончыў Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК УКП(б).

У 1941—1947 гадах і 1950—1960 гадах — сакратар ЦК КПБ.

У Вялікую Айчынную вайну на палітрабоце ў Чырвонай Арміі, адзін з арганізатараў партызанскага руху на Беларусі.

У 1942—1945 гадах — рэдактар часопіса «», у 1949—1950 гадах — намеснік старшыні праўлення , рэдактар часопіса «».

У 1960—1967 гадах — акадэмік-сакратар Аддзялення грамадскіх навук АН БССР.

Памёр 8 кастрычніка 1969 года ў Мінску. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя працы па гісторыі ўтварэння БССР, уз’яднання беларускага народаў адзінай Савецкай сацыялістычнай дзяржаве, аб першых сацыялістычных пераўтварэннях у рэспубліцы

### Бібліяграфія 
* Освобождённая Западная Белоруссия. — М., 1940;
* Героическое прошлое белорусского народа. — Мн., 1945;
* Образование Белорусской Советской Социалистической республики. — М., 1949;
* Уз’яднанне беларускага народа ў адзінай Савецкай сацыялістычнай дзяржаве. — 2 выд. — Мн., 1952;
* Народы братья: О связях белорусского народа с народами Прибалтики. — Мн., 1961;
* В. И. Ленин — создатель белорусского Советского социалистического государства. — Мн., 1962

## Грамадская і дзяржаўная дзейнасць 
Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1946—1962 гадах, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1947—1967 гадах. У 1955—1963 гадах — старшыня Вярхоўнага Савета БССР.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Леніна, іншымі ордэнамі і медалямі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Цімафей Сазонавіч Гарбуноў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* 

Катэгорыя:Сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Старшыні Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Галоўныя рэдактары газеты «Звязда»
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Акадэмікі Акадэміі навук Беларускай ССР
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бешанковіцкім раёне
Вяскова-гарадская гміна

**Вяскова-гарадская гміна** () — гміна ў Польшчы, у склад якой уваходзіць прынамсі адзін горад (дзе, як правіла, знаходзіцца сядзіба гміны), а таксама вёскі.

Пасля адміністрацыйнай рэформы 1999 года ў Польшчы існавалі толькі дзве вяскова-гарадскія гміны (цяпер — адна), сядзібы якіх знаходзіліся не на тэрыторыі горада:
* Новэ Скальмяжыцы — сядзіба гміны знаходзіцца ў вёсцы Скальмяжыцы, а не ў горадзе Новэ Скальмяжыцы;
* да 31 снежня 2009 года ў цяперашняй гміне Сяхніцы, колішняй гміне Свента Катажына, сядзіба гміны знаходзілася ў вёсцы Свента Катажына, а не ў горадзе Сяхніцы.

## Гл. таксама 
* Гарадская гміна
* Вясковая гміна
* Вясковая гміна гарадскога фінансавага кіравання

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Польшчы
Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Катэгорыя:Мясцовае самакіраванне ў Польшчы
Казакевіч

**Казакевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Мікалаевіч Казакевіч — беларускі палітолаг.
* Антоні Казакевіч (1841—1929) — польскі мастак-жывапісец.
* Вікторыя Казакевіч (нар. 1998) — беларуская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Беларусі.
* Генадзь Аркадзьевіч Казакевіч (нар. 1975) — беларускі дзяржаўны дзеяч, першы намеснік Міністра ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь — начальнік крымінальнай міліцыі (2020).
* Даніла Васілевіч Казакевіч (1902—1988) — Герой Савецкага Саюза.
* Мікалай Канстанцінавіч Казакевіч (нар. 1934) — савецкі беларускі мастак-жывапісец, заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь, лаўрэат дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (2000).
* Міхаіл Аляксандравіч Казакевіч (нар. 2002) — беларускі футбаліст.
* Павел Канстанцінавіч Казакевіч (1904—1943) — Герой Савецкага Саюза.
* Пётр Пятровіч Казакевіч (нар. 1955) — беларускі вучоны ў галіне механізацыі сельскай гаспадаркі.
* Уладзіслаў Валянцінавіч Казакевіч (нар. 1998) — беларускі злачынец, які ў 2016 годзе здзейсніў напад у ГЦ «Еўропа» ў Мінску.
* Ян Станіслаў Казакевіч (1802—1848) — філамат, юрыст, публіцыст.
1060-я

## Найважнейшыя падзеі 
* Нармандскае заваяванне Англіі (1066—1072; Вільгельм I; Англанармандская манархія). Бітва пры Гастынгсе (1066).

## Кіраўнікі 
* 1066 — узыходжанне на англійскі прастол Гаральда II, апошняга караля англасаксонскай дынастыі. У тым жа годзе Гаральд адбіў нашэсце караля Нарвегіі Харальда III Хардродэ, але ўслед за гэтым пацярпеў паражэнне і быў забіты ў бітве пры Гастынгсе. У выніку да ўлады ў краіне прыйшоў Вільгельм Заваёўнік, заснавальнік нарманскай дынастыі.
* 14 верасня 1068 — вялікім князем кіеўскім стаў Усяслаў Брачыславіч.

## Гл. таксама
Сляпцоў

**Сляпцоў** — прозвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Васіль Аляксеевіч Сляпцоў (1836—1878) — рускі пісьменнік
* Платон Аляксеевіч Сляпцоў (*Платон Аляксеевіч Аюнскі*; 1893—1939) — якуцкі пісьменнік і грамадскі дзеяч
Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь

**Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь** — з’яўляецца сведчаннем найвышэйшага прызнання заслуг дзеячаў навукі і тэхнікі, літаратуры, мастацтва і архітэктуры перад грамадствам і дзяржавай. Пачынаючы з 2016 года прэзідэнт Рэспублікі Беларусь прысуджае яе адзін раз у чатыры гады грамадзянам Беларусі. Асобе, якой прысуджана Дзяржаўная прэмія, прысвойваецца званне «Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь», уручаюцца дыплом, ганаровы знак лаўрэата, грашовая прэмія.

У Рэспубліцы Беларусь прадугледжаны наступныя дзяржаўныя прэміі: 
* *Дзяржаўная прэмія ў галіне навукі і тэхнікі* — «за выдатныя работы, адкрыцці і навуковыя дасягненні, вынікі якіх істотна ўзбагацілі айчынную і сусветную навуку і тэхніку, аказалі значны ўплыў на развіццё навукова-тэхнічнага прагрэсу і павышэнне эфектыўнасці эканомікі, забеспячэнне здароўя насельніцтва і ахову навакольнага асяроддзя».
* *Дзяржаўная прэмія ў галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры* — «за глыбокія па змесце і адметныя па форме выдатныя работы (творы літаратуры, мастацтва і архітэктуры, дасягненні выканальніцкага майстэрства), якія істотна ўзбагачаюць нацыянальную і сусветную культуру, садзейнічаюць сцвярджэнню агульначалавечых каштоўнасцей і ідэй гуманізму».

Памер прэміі складае 3500 базавых велічынь. На прэмію могуць прэтэндаваць як адзін чалавек, так і калектыў людзей, які складаецца не больш, чым з шасці чалавек, якія непасрэдна ўнеслі ўклад у працу. Асобе, якой прысуджана Дзяржаўная прэмія, прысвойваецца званне лаўрэата Дзяржаўнай прэміі і ўручаюцца Ганаровы знак лаўрэата Дзяржаўнай прэміі і дыплом лаўрэата Дзяржаўнай прэміі. У выпадках прысвойвання прэміі калектыву аўтараў званне лаўрэата прысвойваецца кожнаму аўтару, грашовая частка прэміі падзяляецца паміж атрымальнікамі ў роўных долях, а ганаровы знак і дыплом уручаюцца кожнаму лаўрэату.

Падрыхтоўка прапаноў на прысуджэнне дзяржаўных прэмій робіцца Камітэтам па Дзяржаўных прэміях Рэспублікі Беларусь з наступным унясеннем гэтых прапаноў ва ўсталяваным парадку на разгляд прэзідэнта.
Файл:BLR State Prize of the Republic of Belarus (1992-1995).svg|1992–1995
Файл:BLR State Prize of the Republic of Belarus (1995-2014).svg|1995–2014
Файл:BLR State Prize of the Republic of Belarus (2014-).svg|з 2014

## Гл. таксама 
* Дзяржаўная прэмія БССР
* :Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Дзяржаўныя прэміі Рэспублікі Беларусь
* Указ Президента Республики Беларусь от 5 мая 2006 г. № 300 // Национальный правовой Интернет–портал Республики Беларусь
* Положение о Государственных премиях Республики Беларусь
Іван Багун

**Іван Багу́н** (; каля 1618 — 17 лютага 1664) — украінскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, казацкі палкаводзец, палкоўнік Войска Запарожскага. Багун з'яўляўся актыўным удзельнікам паўстання пад кіраўніцтвам Багдана Хмяльніцкага і яго паплечнікам.

Катэгорыя:Удзельнікі казацка-сялянскай вайны (1648—1651)
Хацяноўскі

**Хацяноўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Канстанцінавіч Хацяноўскі (нар. 1977) — беларускі скульптар.
* Канстанцін Уладзіміравіч Хацяноўскі (нар. 1954) — беларускі мастак, ілюстратар.
* Уладзімір Андрэевіч Хацяноўскі — беларускі журналіст.
Уладзімірская брама

**Уладзімірская брама** *Кітай-горада* (), таксама **Срэценская брама**, або **Нікольская брама** (*Сретенские ворота*, *Никольские ворота*) — незахаванае збудаванне ў сценах Кітай-горада ў Маскве, якое адкрывала праход і праезд з Мікольскай вуліцы на старую Лубянскую плошчу.

Пабудавана ў адзін час з Кітайгародскай сцяной у 1534—1538 гг., разабрана ў 1934 годзе. У свой час брама з вежай і сценамі ўяўлялі сабой магутнае абарончае збудаванне, якое дазваляла весці «трайны» бой: з ніжняй часткі, з парапета сцен і з вежы. Шацёр на вежы быў надбудаваны ў XVII стагоддзі. Пры пажары 1812 года сцены і вежы былі пашкоджаны, пры наступным аднаўленні іх рабілі максімальна падобнымі да крамлёўскіх веж.

Пазней каля Уладзімірскай брамы вёўся букіністычны гандаль старымі кнігамі, лубкамі, гравюрамі, карцінамі.

У 1691—1694 гадах ля Уладзімірскай брамы была пабудавана невялікая вытанчаная царква Уладзімірскай Маці Божай у стылі маскоўскага барока: васьмярык на чацвярыку, увянчаны гранёнай главой. Храм быў узведзены па зароку царыцы Наталлі Кірылаўны з даходаў Стралецкага прыказа. Кожны год 21 мая ў царкве праводзіўся хросны ход у памяць збавення Масквы ад нашэсця татараў у 1521 годзе.

## Галерэя 

Выява:Vladimirsky Gate Kitai gorod.jpg|Брама і царква Уладзімірскай Маці Божай. 1840-я гг.
Выява:U Vladimirskih vorot.jpg|Уладзімірская брама ў XX ст.
Выява:Geler Lubyanskaya plocshad 1880.jpg|Лубянская плошча і Уладзімірская брама, 1880.
Выява:Alexeev Novaya plocshad.jpg|*Аляксееў Ф.Я.* Новая плошча ў XVIII ст. Від ад В. Чаркаскага завулка.
Выява:Glutton row near Kitai-Gorod wall.jpg|*Астрахаў В.Г.* Абжорны рад каля Кітайгародскай сцяны. 1856.

## Літаратура 
* Московская старина: Фотоальбом. Составитель и автор текста Корнешов Л. К. — М.: Планета, 1995. — С. 76-77. ISBN 5-85250-139-5

Катэгорыя:Брама Кітай-горада
Катэгорыя:Руская архітэктура XVI стагоддзя
Катэгорыя:Знесеныя збудаванні
Уладычына

Назву **Улады́чына** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
* Уладычына — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
* Уладычына — вёска ў Полацкім раёне
Мікалай Канстанцінавіч Казакевіч

[thumb|«Юнацтва», [1972 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1972, палатно, алей, 180 х 175 см.]]
**Мікалай Канстанцінавіч Казаке́віч** (, вёска Дулебы, Бярэзінскі раён, Мінская вобласць — , Гомель) — беларускі мастак-жывапісец, заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1988), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (2000).

## Біяграфія 
У 1955 годзе скончыў Мінскае мастацкае вучылішча, у 1961 — Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Выкладчыкі — Віталь Цвірка, Уладзімір Сухаверхаў, Аляксандр Мазалёў. Упершыню творы мастака экспанаваліся ў 1961 годзе.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1963 года. Жыў у г. Гомелі.

Працаваў у станковым жывапісе ў жанрах лірычнага пейзажу, сюжэтна-тэматычнай карціны. Адной з найбольш вядомых прац мастака з’яўляецца карціна «Над роднымі прасторамі» (1979).

Карціны М. Казакевіча знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, фондзе Беларускага саюза мастакоў, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва, карціннай галерэі Г. Х. Вашчанкі, Магілёўскім абласны м мастацкім музеі імя Паўла Масленікава.

## Выстаўкі 
* 1961 — Усесаюзная выстаўка дыпломных работ. Масква, Ленінград
* 1974 — Калектыўная выстаўка мастакоў СССР, ПНР і ГДР
* 1979 — Персанальная мастацкая выстаўка ЦДМ, Масква
* 1980 — Выстаўка твораў савецкіх мастакоў, ГДР
* 1982 — Выстаўка мастакоў Расіі, Украіны і Беларусі «Кіеву 1500 гадоў»
* 1987 — Персанальная мастацкая выстава, Мінск
* 1993 — Персанальная мастацкая выстава, Клермон-Феран, Францыя
* 1995 — Персанальная мастацкая выстава, Дзяржаўны мастацкі музей, Мінск
* 2008 — Персанальная мастацкая выстава, карцінная галерэя Г. Х. Вашчанкі, Гомель

і інш.

## Узнагароды і прэміі 
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктурыі (2000) — *за серыю пейзажаў «Краявіды Беларусі», выкананых у 1995—1998 гадах*.
* Ордэн Дружбы народаў
* Ордэн Францыска Скарыны (2010)
* Бронзавая медаль ВДНГ СССР за працу «Юнацтва»
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР

## Літаратура 
*  — С. 411.
* .
* *Салавей Л. Ф.* Мікалай Казакевіч: Альбом. — Мн. : Беларусь, 1987. — 54 с.

## Спасылкі 
* Сайт Мікалая Казакевіча
* Оптимистические пейзажи Николая Казакевича // «Гомельская правда» 24 января 2008 

Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага дзяржаўнага мастацкага каледжа імя А. К. Глебава
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларускай ССР
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Аляксей Георгіевіч Шэін

**Аляксей Шэін** (, Мінск) — беларускі пісьменнік, журналіст, грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыў школу з мастацкім ухілам (Гродна), філалагічны факультэт БДУ.

Навучаўся ў магістратуры Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта (Вільнюс, Літва), у Haggai Institute (Hawaii, USA).

У 2015 годзе выйшаў яго дэбютны раман «Сем камянёў», які атрымаў станоўчыя водгукі крытыкаў і прэмію .

## Узнагароды 
* 2014 год — пераможца літаратурнага конкурсу нон-фікшн літаратуры «Экслібрыс», які праводзіўся Саюзам беларускіх пісьменнікаў. Членам міжнароднага журы конкурсу была таксама Святлана Алексіевіч (лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры 2015 года).
* 2017 год — адзначаны Еўрапейскім таварыствам навуковай фантастыкі за лепшы літаратурны дэбют, за кнігу «Сем камянёў». Прэмія штогод уручаецца прадстаўнікамі Таварыства на «» — еўрапейскім кангрэсе навуковай фантастыкі, які ў 2017 годзе прайшоў у нямецкім Дортмундзе.

## Бібліяграфія 
* Сем камянёў / Аляксей Шэін. — Мінск : Пазітыў-цэнтр, 2015. — 416 с. — ISBN 978-985-6983-53-8

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Багданаўка (Чэрыкаўскі раён)

**Багда́наўка** (, ) — вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэчыцкага сельсавета.

Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Сормаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэчыцкі сельсавет (Чэрыкаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Вазраждзенне (Чэрыкаўскі раён)

**Вазраждзе́нне** (, ) — пасёлак у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сормаўскага сельсавета.

Да 4 чэрвеня 1965 года пасёлак уваходзіў у склад Верамейскага сельсавета, да 26 жніўня 1994 года — у склад Лабанаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сормаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Горкі (Чэрыкаўскі раён)

**Го́ркі** (, ) — вёска ў Беларусі, у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сормаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Іван Мацвеевіч Старавойтаў (1903—2002) — вучоны ў галіне акушэрства і гінекалогіі, доктар медыцынскіх навук, прафесар, Заслужаны дзеяч навукі БССР.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-36-87. Выданне 1982 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сормаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Эфатэ

**Эфатэ́** () — востраў у групе Новыя Гебрыды. Уваходзіць у склад Вануату. На Эфатэ знаходзіцца Порт-Віла, сталіца дзяржавы. Плошча — 899,5 км². Насельніцтва (2009 г.) — 65 734 чал.

## Геаграфія і прырода 
Востраў Эфатэ месціцца на паўднёвым захадзе Ціхага акіяна ў 1738 км ад бліжэйшага мацерыка Аўстралія. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 46 км, з захаду на ўсход — 33 км. Мае вулканічнае паходжанне. Сфарміраваўся на лініі разлому тэктанічных пліт. Паверхня ўзгорыстая. Найвышэйшы пункт — гара Мак-Дональд (647 м). Частку ўзбярэжжа займаюць пясчаныя пляжы.

Клімат трапічны пасатны. Сярэднегадавая тэмпература вагаецца ад +20,8 °C да +26,4 °C. Сезон са снежня да мая суправаджаецца дажджлівым надвор’ем і трапічнымі цыклонамі. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 2405 мм.

На Эфатэ пераважаюць кіслотныя вулканічныя глебы. Захаваліся трапічныя лясы. Фаўна прадстаўлена рознымі відамі птушак, кажанамі, казуркамі, крабамі.

## Гісторыя 
У старажытнасці (XIII ст. да н. э.) Эфатэ быў населены прадстаўнікамі культуры Лапіта, якіх звычайна атаясняюць з продкамі палінезійцаў. Аднак археалагічныя раскопкі могілак носьбітаў Лапіта паказалі, што яны нарадзіліся за межамі вострава. У другой палове 1 тысячагоддзя да н. э. Эфатэ быў заняты меланезійцамі.

Сувязі з Палінезіяй захоўваліся ў пазнейшы перыяд. У сярэднявеччы знешнія палінезійцы засялілі астравок Філа каля Эфатэ. Меланезійскае насельніцтва жыло пераважна на ўзбярэжжы, займалася земляробствам і рыбалоўствам. У XVI — XVII стст. на паўночным захадзе склаўся магутны саюз правадыроў роду Роі-Мата, які паступова распаўсюдзіў уладу на Эфатэ і суседнія астравы.

Эфатэ быў адкрыты ў 1606 г. іспанскай экспедыцыяй на чале з П. Ф. дэ Кірасам. У апошняй чвэрці XIX ст. на востраў прэтэндавалі дзве каланіяльныя дзяржавы — Вялікабрытанія і Францыя. У 1878 г. востраў стаў часткай нейтральных тэрыторый. Французскія пасяленцы з Новай Каледоніі заснавалі плантацыйныя гаспадаркі ў раёне Порт-Віла. У 1889 г. яны абвясцілі незалежнасць, што прывяло да супрацьстаяння з брытанскімі місіянерамі. У 1906 г. было канчаткова зацверджана сумеснае кіраванне Францыяй і Вялікабрытаніяй.

З 1980 г. Эфатэ ў складзе незалежнай дзяржавы Вануату.

## Эканоміка 
Востраў Эфатэ — адна з найбольш эканамічна развітых тэрыторый Вануату. Галоўны гандлёвы і прамысловы цэнтр — Порт-Віла. У сельскай гаспадарцы дамінуе камерцыйнае земляробства — вырошчванне цукровага трыснягу, бананаў і какава. На ўзбярэжжы створаны рыбалоўныя кааператывы. У мястэчку Фарары некаторы час здабывалі марганец. Эфатэ прыцягвае турыстаў, якія прыбываюць для баўлення часу на мясцовых пляжах і знаёмства з культурнай спадчынай астравіцян.

## Спасылкі 
* Soils of the New Hebrides islands
* Geology of the Solomon and New Hebrides Islands
* Vanuatu Paradise — Efate 
* Islands of Vanuatu 
* Beyond the Blue Horizon

Катэгорыя:Новыя Гебрыды
Катэгорыя:Астравы Вануату
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Мірагошч

**Міраго́шч** (, ) — вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сормаўскага сельсавета.

У 1924—1960 гадах цэнтр Мірагошчанскага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1693 годзе, калі дэкрэтам Задворнага асэсарскага суда ў Варшаве тагачаснаму чэрыкаўскаму войту, старадубаўскаму войскаму Яну-Міхалу Шаблоўскаму, была вынесеная вечная баніцыя, у выніку чаго ён быў пазбаўлены правоў на карыстанне каралеўскімі маёнткамі, сярод якіх і Мірагошч, якія былі перададзеныя ў пасэсію прапойскаму старосьце, смаленскаму харунжаму Базылю з Красіна Красінскаму.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сормаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Тур’е

**Ту́р’е** (, ) — вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Сормаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца ў напрамку на поўнач ад горада Чэрыкаў, каля ракі Вудага, за 3 км ад аўтамабільнай дарогі .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сормаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Лабанаўка (Чэрыкаўскі раён)

**Лаба́наўка** (, ) — аграгарадок у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сормаўскага сельсавета.

Знаходзіцца за 14  км у напрамку на паўночны захад ад горада Чэрыкаў, за 82 км ад Магілёва, каля аўтамабільнай дарогі .

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1675 годзе як вёска ў складзе Магілёўскай воласці ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага. У 1924—1960 і 1965—1994 гадах цэнтр Лабанаўскага сельсавета, у 1960—1965 гадах вёска ў складзе Верамейскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1998 год — 366 жыхароў у 150 дварах.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.

## Вядомыя асобы 
* Ева Селівестраўна Белавусава (нар. 1925) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Ігар Мікалаевіч Кісель (нар. 1974) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 80.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сормаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Шароеўка

**Шаро́еўка** (, ) — вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сормаўскага сельсавета.

Вёска знаходзіцца каля правага берага ракі Малая Вудажка.

У 1924—1960 гадах цэнтр Шароеўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сормаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Юны Пахар

**Ю́ны Па́хар** (, ) — пасёлак у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Сормаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Пасёлак знаходзіцца ў напрамку на поўнач ад горада Чэрыкаў, каля правага берага ракі Вудага.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-36-87. Выданне 1982 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сормаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Ямкі

**Я́мкі** (, ) — вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэчыцкага сельсавета.

Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Сормаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэчыцкі сельсавет (Чэрыкаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Бакаў

**Ба́каў** (, ) — вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Язёрскага сельсавета.

Да 18 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Сормаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
На заходняй ускраіне вёскі знаходзіцца Бакаўскае радовішча пяску, пластавы паклад звязаны з алювіяльнымі адкладамі першай надпоймавай тэрасы Сажа.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Язёрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Вербеж

**Ве́рбеж** (, ) — вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Язёрскага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1668 годзе як вёска ў Аршанскім павеце ВКЛ.

Да 18 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Сормаўскага сельсавета.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Аляксей Пракопавіч Шпакаў (1929—2014) — вучоны ў галіне заатэхніі, доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Язёрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Зялёны Дуб (Чэрыкаўскі раён)

**Зялёны Дуб** (, ) — пасёлак у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сормаўскага сельсавета.

Да 4 чэрвеня 1965 года пасёлак уваходзіў у склад Верамейскага сельсавета, да 26 жніўня 1994 года — у склад Лабанаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сормаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Дубраўка (Чэрыкаўскі раён)

**Ду́браўка** (, ) — вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Язёрскага сельсавета.

Да 4 чэрвеня 1965 года вёска ў складзе Верамейскага сельсавета, да 30 жніўня 1993 года — у складзе Лабанаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Язёрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Карпаўскі

**Ка́рпаўскі** (, ) — пасёлак у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Язёрскага сельсавета.

Да 18 лютага 1972 года пасёлак уваходзіў у склад Сормаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Аляксей Антонавіч Марачкін (нар. 1940) — беларускі жывапісец, педагог.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Язёрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Вясковая гміна

**Вясковая гміна** () — гміна Польшчы, тэрыторыя якой не ўключае ў свой склад аніводнага горада (што не выключай магчымасці знаходжання сядзібы гміны ў суседнім горадзе).

Раней у Польшчы адпаведнікам аднавясковай гміны на вёсцы была грамада (). У 15-18 стагоддях такая гміна была найдрабнейшай адзінкай адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Польшчы і ў абмежаванай ступені адзінкі мясцовага самакіравання на вёсцы. Слова «грамада» таксама ўжывалася ў дачыненні да жыхароў адной парафіі або пласта гарадской беднаты.

Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай сістэма ўнутранага падзелу і кола паўнамоцтваў упраўленняў гмінаў змяняліся ў адпаведнасці з прававымі сістэмамі дзяржаў, да складу якіх адышлі часткі Рэчы Паспалітай. Як правіла, у частках Рэчы Паспалітай, якія адышлі да Прусіі і Аўстрыі дамінавалі гміны, якія складаліся з адной вёскі (). У частцы, якая адышла Расіі, пасля 1864 года грамада была ўключана ў якасці найніжэйшай тэрытарыяльнай адзінкі ў склад сельскай абшчыны (), якая складалася з некалькі вёсак і была адпаведнікам сучаснага солтыства.

У міжваенны час Законам аб мясцовым самакіраванні з 1933 года былі ўведзены ў функцыяванне адна- і шматвясковыя гміны (калектыўныя). У склад калектыўнай гміны ўваходзілі некалькі грамадаў, на чале якіх стаяла рада грамады (у драбнейшых грамадах — сход грамады) і солтыс.

Такім чынам вясковыя гміны функцыянавалі да рэформы 1954 года, у выніку якой калектыўныя гміны былі ліквідаваны, а найдрабнейшай адзінкай адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Польшчы сталі грамады.

Чарговая рэформа ў 1973 годзе ліквідавала грамады і наноў увяла калектыўныя гміны () разам з дапаможнымі адзінкамі гміны ніжэйшага ўзроўню або солтыствамі.

Разам з тым грамады, як і гміны, з 1950 года былі агульнай дзяржаўнай улады, а не мясцовага самакіравання. Таксама гэта тычыцца і гарадскіх гмін.

## Гл. таксама 
* Вяскова-гарадская гміна
* Гарадская гміна
* Вясковая гміна гарадскога фінансавага кіравання

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Польшчы
Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Катэгорыя:Мясцовае самакіраванне ў Польшчы
Вясковая гміна гарадскога фінансавага кіравання

**Вясковая гміна гарадскога фінансавага кіравання** ( або ) — тып адміністрацыйнай адзінкі, якая функцыянавала ў час міжваеннай Польскай Рэспублікі з 1923 да 1939 года.

Новая катэгорыя вясковых гмінаў была ўведзена «Законам ад 11 жніўня 1923 года аб часовым рэгуляванні муніцыпальных фінансаў» (). Гэтыя гміны не адносіліся да гарадоў, а іх насельніцтва не лічылася гарадскім у дэмаграфічнай статыстыцы. Таксама закон уводзіў «гарадскія гміны вясковага фінансавага кіравання» (), але на практыцы яны не выкарыстоўваліся.

Наданне вясковым гмінам гарадскога кіравання мела значэнне для ўрбанізацыі міжваеннай Польшчы, напрыклад, частка тых населеных пунктаў пазней атрымала статус горада (прыблізна траціна населеных пунктаў) а таксама 4 гміны ў 1935—1939 гадах. Варта адзначыць, што фінансавае кіраванне звычайна тычылася гмін, якія ўтваралі адзін населены пункт. На абшарах тэрыторый, якія пасля падзелаў Рэчы Паспалітай належалі да Прусіі і Аўстрыі, да 1934 года («сцалянёвай» рэформы) існавалі толькі адзіночныя вясковыя гміны, у той жа час, калі на тэрыторыі былога Царства Польскага фінансавага кіравання часта складаліся выключна з аднаго населенага пункта.

## Гл. таксама 
* Гарадская гміна
* Вяскова-гарадская гміна
* Вясковая гміна

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Польшчы
Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Катэгорыя:Мясцовае самакіраванне ў Польшчы
Катэгорыя:Польская Рэспубліка (1918—1939)
Сакалоўка (Чэрыкаўскі раён)

**Сакало́ўка** (, ) — аграгарадок у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Язёрскага сельсавета.

Да 18 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Сормаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 15 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Чэрыкаў, за 92 км ад Магілёва, за 47 км ад чыгуначнай станцыі Крычаў, за 2 км ад аўтамабільнай дарогі , каля правага берага ракі Лобчанка.

## Насельніцтва 
* 2001 год — 464 жыхары, 145 двароў.

## Помнікі гісторыі і культуры 
* Будынак былой паштовай станцыі (сярэдзіна ХІХ стагоддзя) — 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Лаўрэнцій Васілевіч Дземянкоў (1918—1993) — Герой Савецкага Саюза (1944).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-36-87. Выданне 1982 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Язёрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёна
Багушоўка (Шклоўскі раён)

**Багушо́ўка** (, ) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Александрыйскага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1650 як вёска ў Вышкаўскім войтаўстве Шклоўскага графства ў Аршанскім павеце ВКЛ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Александрыйскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёна
Вялікі Мяжнік

**Вялі́кі Мяжні́к** (, ) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр Александрыйскага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца за 14 км у напрамку на поўнач ад горада Шклоў, за 44 км ад Магілёва, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Копысь. Каля вёскі пралягае аўтамабільная дарога .

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1643 як вёска Мяжнік у складзе Шклоўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ.

З 27 кастрычніка 1981 года цэнтр Александрыйскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1996 год — 241 жыхар, 78 двароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-61. Выданне 1985 года. Стан мясцовасці на 1978—1982 гады.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Александрыйскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёна
Манькава

**Ма́нькава** (, ) — вёска ў Беларусі, у Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Александрыйскага сельсавета.

У 1624 годзе ў складзе Старасельскай воласці ва ўласнасці ў Льва Сапегі.

Да 11 сакавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Старасельскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Александрыйскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёна
Нізоўцы

**Нізо́ўцы** (, ) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Александрыйскага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца каля левага берага ракі Тросенка, за 2 км ад аўтамабільнай дарогі .

## Гісторыя 
Да 11 сакавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Уланаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-36-61. Выданне 1985 г. Стан мясцовасці на 1978—1982 гг.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Александрыйскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёна
Грамакі

**Грамакі́** (, ) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1642 годзе як вёска ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

Да 15 студзеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Чэрнеўскага сельсавета, да 22 лютага 2012 года — у склад Ардацкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарадзішчанскі сельсавет (Шклоўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёна