Блакітная дывізія

**250-я дывізія іспанскіх добраахвотнікаў ** (), больш вядомая як **Блакітная дывізія** (, ) — дывізія з іспанскіх добраахвотнікаў, якія змагаліся на баку Германіі падчас Другой сусветнай вайны. Намінальна лічачыся ўкамплектаванай членамі «іспанскай фалангі», насамрэч «Блакітная дывізія» ўяўляла сабою сумесь салдат рэгулярных войскаў, ветэранаў грамадзянскай вайны і членаў фалангісцкай міліцыі. Была складзена паводле іспанскіх канонаў: чатыры пяхотныя палкі і адзін артылерыйскі.

## Узнікненне і асаблівасці падраздзялення 
Франсіска Франка, не жадаючы адкрыта ўцягваць Іспанію ў Другую сусветную вайну на боку Гітлера і ў той жа час імкнучыся ўмацаваць рэжым Фалангі і забяспечыць бяспеку краіны, заняўшы становішча ўзброенага нейтралітэту, падаўшы Германіі на ўсходнім фронце дывізію добраахвотнікаў, якія пажадалі змагацца на боку немцаў супраць Савецкага Саюза. Дэ-юрэ Іспанія захоўвала нейтралітэт, у саюзнікі Германіі не ўваходзіла, і вайну СССР не аб'яўляла. Дывізія здабыла сваю назву з-за блакітных кашуляў — формы Фалангі.

Міністр замежных спраў Суньер, аб'яўляючы 24 чэрвеня 41-га года пра фарміраванне «Блакітнай дывізіі», сказаў што СССР вінаваты ў іспанскай грамадзянскай вайне, у тым, што гэтая вайна зацягнулася, у тым, што былі масавыя растрэлы, што былі несудзебныя расправы. Па ўзгадненні з немцамі была зменена прысяга — яны прысягаліся не фюрару, а барацьбе супраць камунізму.
 
Матывацыі ў добраахвотнікаў былі розныя: ад жадання адпомсціць за загінулых у грамадзянскай вайне блізкіх, да (у былых рэспубліканцаў — яны, як правіла, і склалі асноўную масу перабежчыкаў на бок савецкага войска) жадання схавацца. Былі людзі, якія шчыра жадалі загладзіць сваё рэспубліканскае мінулае. Шматлікія кіраваліся карыслівымі меркаваннямі — ваенныя дывізіі атрымлівалі прыстойнае па тых часах дараванне ў Іспаніі, плюс дараванне нямецкае (адпаведна 7,3 пэсэты ад іспанскага ўрада і 8,48 пэсэтаў ад нямецкага камандавання ў дзень), адбыла з Мадрыду і была перакладзена ў Германію для пяцідзённай ваеннайй падрыхтоўкі на навучальным палігоне ў горадзе Графенвер. Першы камандуючы дывізіі быў ветэран грамадзянскай вайны Аўгусцін Муньяс Грандэс. Пачынальна з Польшчы дывізія прасоўвалася на фронт пешым маршам..

## Фінал баявога шляху 
[150px|thumb|[Сцяг 3-га батальёна (бандэры) іспанскага легіёна вермахта]]
З-за моцнага замежнапалітычнага ціску Франсіска Франка 20 кастрычніка 1943 прыняў рашэнне пра вывядзенне «Блакітнай дывізіі» з фронту і расфарміраванне падраздзялення. Шматлікія іспанцы, аднак, да заканчэння вайны засталіся ў атрадах нямецкага войска добраахвотна. Немцы, не жадаючы губляць патэнцыйных салдат, адкрылі шырокую прапаганду адносна ўступу добраахвотнікаў у «Нямецкі замежны легіён», які знаходзіўся, у адрозненне ад «Блакітнай дывізіі», вылучна пад нямецкім камандаваннем. Як правіла, усе яны былі ў войсках СС, якія ваявалі да самага канца.
У акружаным Берліне да капітуляцыі ваявала 7 000 іспанцаў.

### Страты 
thumb|Манумент загінулым салдатам Блакітнай Дывізіі на могілкі Альмудэна.
За час баёў з Чырвоным Войскам Блакітная дывізія панесла наступныя страты:
* 4&nbsp;957 забітых
* 8&nbsp;766 параненых
* 326 згінулі бяз вестак
* 372 патрапілі ў палон (большасць вярнуліся ў Іспанію ў 1954 годзе).

Генерал Эміліа Эстэбан-Інфантэс, які камандаваў «Блакітнай дывізіяй», у сваёй кнізе «Блакітная дывізія. Добраахвотнікі на Усходнім фронце» прыводзіць наступныя лічбы стратаў праціўніка, якія, хутчэй за ўсё, немагчыма праверыць: 14 тысяч — на Волхаўскім фронце і 32 тысячы — на Ленінградскім (зіма — вясна 1943 годзе). Іншыя лічбы, з той жа абмоўкай, прыводзіць Мігель Бас: дывізія знішчыла каля 17 тысяч савецкіх байцоў.
 
У Франкіскай Іспаніі велізарным аўтарытэтам карысталася царква і рэлігія. Напрыклад, падчас савецкага артабстрэлу, некалькі снарадаў патрапілі ў цэнтральны купал храма Святой Сафіі ў Вялікім Ноўгарадзе, і крыж пачаў звальвацца на зямлю. іспанскія сапёры выратавалі крыж, адрэстаўравалі падчас вайны, і ён быў адпраўлены ў Іспанію. У сямідзесятых гадах, яшчэ пры жыцці Франка крыж стаяў у Інжынернай акадэміі. Пад ім быў надпіс, што гэты крыж знаходзіцца на захоўванні ў Іспаніі і вернецца ў Расію, калі знікне бязбожны бальшавіцкі рэжым (пасля вайны савецкі рэжым абвінаваціў іспанцаў у рабаванні). Крыж вернуты ў 2004 годзе.

### Далейшы лёс 
Шматлікія былыя салдаты «Блакітнай дывізіі» зрабілі паспяховую ваенную кар'еру ў паваеннай Іспаніі.

## Літаратура 
* «Крестовый поход на Россию»: Сборник статей. — М.: Яуза, 2005. ISBN 5-87849-171-0
* Esteban-Infantes, E. «Blaue Division. Spaniens Freiwillige an der Ostfront. Aus dem Spanischen von Werner Haupt.» Гамбург, 1958. 
* Gerald R. Kleinfeld and Lewis A. Tambs. *Hitler’s Spanish Legion: The Blue Division in Russia*. Southern Illinois University Press (1979), 434 pages, ISBN 0-8093-0865-7. 
* Xavier Moreno Juliá. *La División Azul: Sangre española en Rusia, 1941—1945*. Barcelona: Crítica (2005).
* Wayne H. Bowen. *Spaniards and Nazi Germany: Collaboration in the New Order*. University of Missouri Press (2005), 250 pages, ISBN 0-8262-1300-6. 
* Antonio de Andrés y Andrés — Artillería en la División Azul
* Eduardo Barrachina Juan — La Batalla del Lago Ilmen: División Azul
* Carlos Caballero & Rafael Ibañez — Escritores en las trincheras: La División Azul en sus libros, publicaciones periódicas y filmografía (1941—1988)
* Fernando J. Carrera Buil & Augusto Ferrer-Dalmau Nieto — Batallón Román: Historia fotográfica del II/269 Regimiento de la División Azul
* Juan Chicharro Lamamié — Diario de un antitanquista en la División Azul
* Jesús Dolado Esteban (etc) — Revista de comisario: el cuerpo de Intervención Militar de la División Azul 1941—1944
* Arturo Espinosa Poveda — Artillero 2º en la gloriosa División Azul
* Arturo Espinosa Poveda — ¡Teníamos razón! Cuando luchamos contra el comunismo Soviético
* Emilio Esteban-Infantes Martín — Blaue Division: Spaniens freiwillige an der Ostfront
* Miguel Ezquerra — Berlin a vida o muerte
* Ramiro García de Ledesma — Encrucijada en la nieve: Un servicio de inteligencia desde la División Azul
* José García Hispán — La Guardia Civil en la División Azul
* César Ibáñez Cagna — Banderas españolas contra el comunismo
* Gerald R. Kleinfeld & Lewis A. Tambs — Hitler’s Spanish Legion: The Blue Division in Russia
* Vicente Linares — Más que unas memorias: Hasta Leningrado con la División Azul
* Torcuato Luca de Tena — Embajador en el infierno: Memorias del Capitán de la División Azul Teodoro Palacios
* Xavier Moreno Julia — La División Azul: Sangre española en Rusia 1941-45
* Juan José Negreira — Voluntarios baleares en la División Azul y Legión Azul (1941—1944)
* Ricardo Recio — El servicio de intendencia de la División Azul
* José Mª Sánchez Diana — Cabeza de Puente: Diario de un soldado de Hitler
* John Scurr & Richard Hook — Germany’s Spanish Volunteers 1941-45
* Luis E. Togores — Muñoz Grandes: Héroe de Marruecos, general de la División Azul
* Manuel Vázquez Enciso — Historia postal de la División Azul
* Enrique de la Vega — Arde la Nieve: Un relato histórico sobre la División Azul
* Enrique de la Vega Viguera — Rusia no es culpable: Historia de la División Azul
* José Viladot Fargas — El espíritu de la División Azul: Possad
* Díaz de Villegas — La División Azul en línea.

## Спасылкі 
* The 250. Infanterie-Division by Jason Pipes 
* The 250. Infanterie-Division on the Axis History Factbook
* С. П. Пожарская. іспанская «Блакітная дывізія» на савецка-нямецкім фронце (1941—1943 гг.) 
* [Гімн Блакітнай дывізіі](http://nsl-archiv.com/Tontraeger/Musik/Fremde-Sprachen/Soldatenlieder%20-%20Canto%20a%20La%20Division%20Azul%20(ES,%201m%2033s).mp3)
* Плакат Блакітнай дывізіі

Катэгорыя:Ваенная гісторыя Іспаніі
Катэгорыя:Замежныя добраахвотнікі вермахта