open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лагожскае княства

**Лагожское (Лагойскае) княства** — удзельнае княства з цэнтрам у горадзе Лагойск (Лагожск). Дакладныя межы княства не высветлены.

Лагойск у пісьмовых крыніцах згадваецца ў «Павучанні Уладзіміра Манамаха» пры апісанні падзей 1078 года. У 1-й трэці XII ст., магчыма, Лагойск уваходзіў у Ізяслаўскае княства, якое належала Давыду Усяславічу.

У 2-й палове XII ст. Лагожскае княства згадваецца ўжо як асобны ўдзел, аднак згадкі пра князёў адрывістыя, паводле Іпацьеўскага летапісу, у 1180 годзе тут княжыў саюзнік полацка-віцебскіх князёў Усяслаў Мікуліч; у 1186 годзе, паводле Лаўрэнцеўскага летапісу — Васілька Валадаравіч, які разам з наўгародцамі і смалянамі выступіў супраць палачан. Пасля 1186 года і да XIV ст. звестак пра княства няма.

Не пазней за 1-ю палову XIV ст. Лагойскае княства далучана да Вялікага Княства Літоўскага. Пэўны час княства трымалі Войшвіл і Рыт. У 1387 годзе вялікі князь Ягайла перадаў Лагойскае княства разам з Полацкім і Троцкім свайму брату Скіргайле, які фактычна быў яго намеснікам у Літве. У 1392 годзе Ягайла перадаў уладу Вітаўту, які пачаў раздаваць асобныя маёнткі з Лагойскага княства: Ганявічы, Корань, Гасцілавічы, Коцалі. Напэўна, да Лагойскага княства належала і Харэцкая воласць у вярхоўях Бярэзіны.

Не пазней за 1-ю палову XIV ст. з Лагойскага княства вылучыліся маёнткі Астрошыцы, Заазер’е і, відаць, Смалявічы. Пазней ад княства засталася невялікая частка з Лагойскам і Гайнай, якая належала князю кіеўскаму Алельку Уладзіміравічу, а з 1455 года — яго малодшаму брату Андрэю Уладзіміравічу. Па смерці Андрэя (1457) Гайну пакінулі ва ўладанні яго нашчадкаў, а Лагойск вярнуўся да вялікага князя, які і ў 1460 годзе надаў яго князю Аляксандру Чартарыйскаму на правах звычайнага маёнтка.

## Князі лагойскія 
* 1180-я: Усяслаў Мікуліч (памёр па 1180)
* 1180-я: Васілька Валадаравіч (памёр па 1196)

## Літаратура 
* Богуславский В. В. Славянская энциклопедия. Киевская Русь — Московия
* Коган В. М., Домбровский-Шалагин В. И.: Князь Рюрик и его потомки: Историко-генеалогический свод
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Лагойска
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (862—1236)
Катэгорыя:Княствы ў беларускай гісторыі
Пенджаб (штат)

**Пенджаб** () — штат на паўночным захадзе Індыі, на граніцы з Пакістанам. Займае 15-е месца сярод штатаў па плошчы (50 362 км²) і 15-е па насельніцтву (24,2 млн чалавек, 2001). Адміністрацыйны цэнтр — Чандыгарх, які кіруецца непасрэдна ўрадам Індыі як Саюзная тэрыторыя, бо ён з'яўляецца адначасова і адміністрацыйным цэнтрам штата Хар’яна. Найбуйнейшы горад — Горад Лудхіяна.

## Геаграфія 
Большая частка тэрыторыі штата раўнінная, з мноствам рэк. Паўднёва-ўсходняя частка паўпустынная.

## Эканоміка 
left|thumb|Пенджабскі селянінЭканамічна развіты штат, з высокім (па індыйскіх мерках) узроўнем жыцця. Штат мае набольш развітую інфраструктуру ў краіне, з 1974 усе вёскі штата электрыфікаваныя і падключаны да нацыянальнай электрасістэмы. Урадлівыя глебы дазваляюць атрымліваць вялікія ўраджаі зерневых, Пенджаб лічыцца «жытніцай Індыі»: тут атрымліваюць 20 % індыйскай пшаніцы, 14 % бавоўны і 9 % рысу. Прамысловасць штату вырабляе машыны і механізмы, навуковае абсталяванне, электратэхніку, тэкстыль, угнаенні, спартыўныя тавары. Развіты турызм.

## Насельніцтва 
61 % насельніцтва штата — сікхі, 37 % — індуісты. Невялікая колькасць мусульман.

## Спасылкі 
* Урад штата

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Індыі
Раджастхан

**Раджастхан** () — штат на захадзе Індыі, самы вялікі штат краіны (342 269 км²). Займае 8-е месца ў краіне па колькасці насельніцтва (56,7 млн чалавек, 2001). Адміністрацыйны цэнтр — Джайпур. Іншыя буйныя гарады: Джадхпур, Кота, Удайпур, Аджмер. 

## Геаграфія 
thumb|Хрыбет АраваліЗначная частка плошчы штата ляжыць пад пустыняй Тар і горным хрыбтом Аравалі, які прасціраецца на 850 км з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Паўднёва-ўсходняя частка штата больш населеная і асвоеная. 

## Эканоміка 
Гаспадарка штата пераважна аграрная. Вырошчваюцца пшаніца, ячмень, бавоўна, тытунь, трыснёг. Індустрыя штата засяроджана ў першую чаргу на здабычы мінеральных рэсурсаў і тэкстылі. Развітая хімічная прамысловасць. Турызм. 

## Насельніцтва 
thumb|Убраны слон на кірмашы ў Джайпуры90% насельніцтва індуісты, 8% — мусульмане.

## Гл. таксама 
* Раджастхані

## Спасылкі 
* Урад штата
Сікім

**Сікі́м** () — штат на паўночным усходзе Індыі ў перадгор’ях Гімалаяў, мяжуе з КНР, Бутанам і Непалам, а таксама са штатам Заходняя Бенгалія. Займае 27-е месца сярод штатаў па плошчы (7 096 км²) і 28-е па насельніцтву (0,5 млн чалавек, 2001). Адміністрацыйны цэнтр — Гангток.

## Геаграфія 
Большая частка тэрыторыі пакрытая пагоркамі і гарамі (масіў Канчэнджанга дасягае вышыні 8586 м) і непрыдатная для сельскай гаспадаркі, частка схілаў выкарыстоўваецца для тэрасавага земляробства. Каля адной трэці плошчы штата пакрыта лясамі. Сікім — адзін з нямногіх штатаў Індыі, дзе рэгулярна ідуць дажджы.

## Эканоміка 
Эканоміка штата пераважна аграрная, заснаваная на традыцыйных метадах земляробства. Па прычыне горнага рэльефу і неразвітой інфраструктуры ў штаце няма буйной прамысловасці. Вядзецца здабыча карысных выкапняў. Хутка развіваюцца турызм і іншыя галіны сферы паслуг (у т.л. азартныя гульні).

## Насельніцтва 
Большасць жыхароў Сікіма — *пахары*, нашчадкі непальцаў, якія перасяліліся сюды ў 18-19 стст., яны гавораць на непальскай мове індаеўрапейскай моўнай сям’і. Карэннае насельніцтва Сікіма — бхотыя, што перасяліліся сюды з Тыбета ў 14 ст., і лепча, якія жылі на гэтай тэрыторыі з дагістарычных часоў, — гавораць на мовах сіна-тыбецкай сям’і.

60 % насельніцтва вызнае індуізм, 30 % — будызм, 7 % — хрысціянства.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Урад штата

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Індыі
VBA32

ВірусБлакАда (VBA32) — антывіруснае праграмнае забеспячэнне, распрацаванае беларускай кампаніяй ТДА «ВірусБлакАда».

## Сістэмныя патрабаванні 
## Функцыі 
* Праверка архіваў, створаных найболей ужывальнымі архіватарамі: RAR, ZIP, ARJ, TAR, GZIP, BZIP2, MS CAB.
* Апрацоўка і абясшкоджванне паведамленняў у паштовых базах Microsoft Outlook Express, Microsoft Outlook, The Bat!.
* Аўтаматычнае абнаўленне антывірусных баз і версій праграмы праз Інтэрнэт.
* Аўтаматычнае абнаўленне да новых версій без неабходнасці пераўсталёўкі.
* Выкарыстанне тэхналогіі «Deltapatching» для шматкратнага паніжэння аб’ёму інфармацыі, пампуемай з Інтэрнэту пры абнаўленні.
* Эўрыстычны аналізатар і тэхналогія распазнання вірусаў MalwareScopeТМ, якая значна падвышае эфектыўнасць барацьбы з новымі шкоднымі праграмамі.
* Ужыванне тэхналогіі SOTeCheck, якая пачынае работу пры малой актыўнасці камп’ютара, для паскарэння работы антывіруса.
* Эмулятар працэсара з дынамічнай трансляцыяй кода, які апрацоўвае паліморфныя, спакаваныя і зашыфраваныя вірусы, выкарыстоўваецца ў распакавальніку выкананых файлаў, апрацаваных праграмамі абароны кода ад даследавання і праграмамі-пакавальнікамі.
* Кантроль цэласнасці і аўтаматычная падмена пашкоджаных модуляў.
* Утыліта налады ўсталявальных пакетаў для працоўных станцый і файлавых сервераў.
* Утыліта аддаленай усталёўкі.

## Вобласці ўжывання 
* Персанальны камп’ютар.
* Працоўныя станцыі ў сеціве.
* Файлавыя серверы.
* Паштовыя серверы пад UNIX-сістэмамі.
* Серверы Lotus Domino на платформах Microsoft Windows і UNIX.
* Інтэрнэт-шлюзы.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Праверка на вірусы он-лайн 

Катэгорыя:Антывірусныя праграмы
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Windows
Пшаніца

**Пшаніца** (*Triticum*) — род травяністых, галоўным чынам аднагадовых, раслін сямейства Злакі, вядучая збожжавая культура ў шматлікіх краінах, у тым ліку і Беларусі.

## Класіфікацыя 
### Батанічная класіфікацыя 
Род падзяляюць на 5 секцый, якія ўключаюць каля 20 відаў, а таксама змяшчае 10 гібрыдаў (7 унутрыродавых і 3 міжродавых):
* Секцыя 
*: 
*: 
*: 
* Секцыя 
*: 
*: 
*: 
*: 
*: 
*: 
*: 
*: 
* Секцыя 
*: 
*: 
*: 
*: 
*: 
* Секцыя 
*:  — часам разглядаецца як падвід  пад назвай *Triticum timopheevii araraticum*
*: 
*: 
* Секцыя 
*: 
*: 
* Гібрыды
*:  [=  × ]
*:  [=  × ]
*:  [=  × ]
*:  [=  × ]
*:  [=  × ]
*:  [=  × ]
*:  [=  × ]
*:  [=  × ]
*:  [=  × ]
*:  [=  × ]

## Значэнне і выкарыстанне 
Мука з зерняў пшаніцы ідзе на выпяканне хлеба, выраб макаронных і кандытарскіх вырабаў. Пшаніца таксама выкарыстоўваецца як кармавая культура, уваходзіць у некаторыя рэцэпты прыгатавання піва і гарэлкі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Катэгорыя:Збожжавыя культуры

Катэгорыя:Расліны ў Бібліі
Ячмень

**Ячмень** (*Ho’rdeum*) — род раслін сямейства Злакі.

## Выкарыстанне 
Шырока распаўсюджана вырошчванне , іншыя віды апрацоўвацца зрэдку або растуць у дзікім выглядзе. Некаторыя вырошчваюць у якасці дэкаратыўных раслін, напрыклад, .

Зерне ячменю ў цяперашні час шырока выкарыстоўваюць для харчовых, тэхнічных і кармавых мэтаў, у тым ліку ў піваварнай прамысловасці, пры вытворчасці пярловых і ячных круп. Ячмень адносіцца да найкаштоўнейшых канцэнтраваных кармоў для жывёл, бо ўтрымлівае паўнавартасны бялок, багаты крухмалам. У Расіі на кармавыя мэты выкарыстоўваюць да 70 % ячменю.

## Захворванні 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Регель Р. Э.* Ячмени с гладкими остями // Труды Бюро по прикладной ботанике. 1908. Т. 1. Вып. 1/2. — С. 5—85.
* *Регель Р. Э.* Протеин в зерне русского ячменя // Труды Бюро по прикладной ботанике. 1909. Т. 2. № 8/9. — С. 349—568.
* *Орлов А. А.* Ячмень // Культурная флора СССР. 1936. Т. 2. — С. 97—332.
* *Невский С. А.* Материалы к познанию дикорастущих ячменей // Труды Ботанического института Академии наук СССР. 1941. Сер. I. Вып. 5. — С. 64—255.
* Ячмень // Культурная флора СССР. Т. 2. Ч. 2. / Ред. В. Д. Кобылянский, М. В. Лукьянова. — Л.: Агропромиздат. Ленингр. отд-ние, 1990.


Катэгорыя:Расліны ў Бібліі
Рудакова (заказнік)

**Рудакова** — былы біялагічны заказнік рэспубліканскага значэння ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уключаны ў склад Нацыянальнага парку «Нарачанскі».

Біялагічны заказнік «Рудакова» знаходзіцца паміж азёрамі Мядзел і Рудакова, на землях, якія не выкарыстоўваюцца ў сельскагаспадарчых мэтах калгасу «Ленінскі шлях» і Навамядзельскага лясніцтва. Агульная плошча заказніка складае 369 га (3,69 км²).

Тэрыторыя, якую займае заказнік, — тыповы ўчастак поўдня Беларускага Паазер'я. Таксама тэрыторыя размяшчэння заказніка з'яўляецца найбольш узвышанай часткай Свянцянскіх градаў на тэрыторыях, прылеглых да возера Нарач. У межах заказніка сканцэнтравана валікая колькасць рэдкіх відаў і відаў, якія знікаюць. Сярод іх: , , , , , , , , , , , ,  і іншыя.

Усяго на тэрыторыі заказніка выяўлены 14 рэдкіх відаў і відаў, якія знікаюць.

Катэгорыя:Былыя біялагічныя заказнікі рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Мядзельскага раёна
Меч-трава звычайная

**Меч-трава звычайная** (*Cladium mariscus*) — від раслін сямейства асаковыя.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 100—150 см з акруглым прамым густааблісцелым сцяблом і доўгім паўзучым карэнішчам. Утварае шчыльныя дзярніны.

Лісце лінейнае, шырынёй 10-15 мм, уздоўж складзенае, жорсткае, кіляватае, па краях і ўздоўж кіля вострапілавата-зубчастае, рэжучае.

Суквецце — канцавая складаная мяцёлка з галоўчата скучаных бурых каласкоў. Каласкі 2-3-кветкавыя, з укарочанай воссю. Кветкі двухполыя, без калякветніка. Плод — яйкападобны цёмна-карычневы бліскучы арэшак з вострай верхавінкай.

Цвіце ў маі-чэрвені, пладаносіць у жніўні-верасні. Размнажэнне пераважна вегетатыўнае за кошт доўгіх парасткаў, якія адыходзяць ад тоўстых карэнішчаў.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Пашырэнне: Еўропа, Азія (Каўказ, Казахстан, Сярэдняя Азія).

У Беларусі дакладна вядома адзінае месцазнаходжанне ў Мядзельскім раёне. У Расіі сустракаецца ў Ленінградскай, Пскоўскай, Цвярской абласцях, Башкірыі. За мяжой жыве ў Скандынавіі, Сярэдняй і Атлантычнай Еўропе.

Расце на балотах.

## Ахоўны статус 
Рэдкі від. Вымірае ў сувязі з гаспадарчым засваеннем тэрыторый у месцах свайго росту.
Занесены ў Чырвоныя кнігі Расіі і шэрагу рэгіёнаў РФ. За мяжой таксама ахоўваецца ў Беларусі, ва Украіне і Эстоніі.

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5
* Cladium mariscus (L.) Pohl (ang.). USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network — (GRIN)
* Adam Zając, Maria Zając: Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001. ISBN 83-915161-1-3
* Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Wyd. II. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006, seria: Flora Polski. ISBN 83-7073-444-8
* 

## Спасылкі 
* Меч-трава звычайная ў Чырвонай кнізе Беларусі

Катэгорыя:Асаковыя
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1809 годзе
Рудакова

**Рудакова** — гідронім і тапонім:

## Гідронімы 
* Рудакова — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці

## Заказнікі 
* Рудакова — біялагічны заказнік рэспубліканскага значэння ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Рудакова — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Рудакова — вёска ў Глыбоцкім раёне
### Расія 
* Рудакова (Холм-Жыркоўскі раён)
Within Temptation

**Within Temptation** — галандская рок-група, грае сімфанічны метал. Гурт быў заснаваны ў 1996 г. гітарыстам Робертам Вестэрхольтам і вакалісткай Шарон дэн Адэль.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* Enter (1997)
* Mother Earth (2000)
* The Silent Force (2004)
* The Heart of Everything (2007)
* The Unforgiving (2011)
* Hydra (2014)
* Resist (2019)
* Bleed Out (2023)

## Спасылкі 
*    
* The Silent Force — афіцыйны фан-клуб


Катэгорыя:Рок-гурты Нідэрландаў
Катэгорыя:Гурты сімфанічнага метала
Катэгорыя:Выканаўцы Roadrunner Records
Катэгорыя:Жаночы вакал у рок-музыцы
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1990-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2000-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2010-х
BASIC

**BASIC** (*Бэйсік*) — мова праграмавання высокага ўзроўня, мэтай стварэння якой было атрымаць простую ў выкарыстанні мову праграмавання. Мова атрымала распаўсюд у 1980-х, і застаецца папулярнай дагэтуль, маючы нямала дыялектаў. BASIC была створана ў 1963 годзе прафесарамі Дартмутскага коледжу Джонам Кемені і Томасам Курцам.

## Рэалізацыі 
### Apple 
* Applesoft BASIC
* Integer BASIC
* MacBASIC

### Microsoft 
* GW-BASIC
* Microsoft Small Basic
* MSX BASIC
* QBasic
* QuickBASIC
* Visual Basic
:* Visual Basic .NET
:* Visual Basic for Applications
:* Visual Basic Scripting Edition

### Іншыя 
* Altair BASIC
* BBC-basic
* DarkBASIC
* Gambas
* FreeBASIC
* KBasic
* Liberty Basic
* MobileBASIC
* Play Basic
* PowerBASIC
* PureBasic
* BASIC-256
* Rapid-Q basic
* REALbasic
* Sinclair BASIC
* Turbo Basic
* Бейсік Вільнюс

## Спасылкі 
* Зыходныя коды з каментарамі гульняў і праграм y QuickBasic
* A Manual for BASIC, the elementary algebraic language designed for use with the Darthmouth Time Sharing System  Прэпрынт Дартмуцкага каледжа ад 1 кастрычніка 1964.
* Thomas E. Kurtz. BASIC, 1977.

## Літаратура 
* Савіцкі М. Тлумачальны слоўнік па інфарматыцы: / Мікола Савіцкі. Мн.: Энцыклапедыкс. 2009. ISBN 978-985-6742-83-8


Катэгорыя:Мовы праграмавання для адукацыі
Сякера

**Сякера** або **тапор** — прылада працы для рубання і цясання. Таксама ўжываецца як халодная зброя.

Сякера — клін, выраблены звычайна з сталі, з адтулінай, у якое ўстаўляецца тапарышча. Супрацьлеглы ад кліну бок сякеры называецца абухом. Яго можна выкарыстаць, як малаток.

Сякера — адна з самых старажытных прылад чалавека. Яе выкарыстоўвалі ўжо дзясяткі тысяч гадоў таму. Старажытныя сякеры вырабляліся з каменя, да якога прывязвалася тапарышча. Медныя, бронзавыя, жалезныя і сталёвыя сякеры з’яўляліся адразу, як толькі развіваліся адпаведныя тэхналогіі.

Сякера — прыклад простага механізму, кліну ці двайной нахільнай плоскасці. Дзякуючы такой будове памяншаецца высілак, які патрабуецца ад лесаруба або цесляра. Акрамя таго, тапарышча дзейнічае як рычаг, што дазваляе павялічыць сілу, прыкладзеную да кліну. Часам, пры склюдаванні выкарыстоўваецца не поўная даўжыня тапарышча. Пры гэтым памяншаецца эфектыўнасць, але павялічваецца дакладнасць.

## Гл. таксама 
* Валашка
* Францыска

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Сяке́ра // 
* Ударно-режущие инструменты // *Сахаров М. Д.* Инструменты сельского столяра и плотника — М.: Нива России, 1993. — С. 65—92. — 285 с.: ил. — 50 000 экз. — ISBN 5-260-00196-6.
* 

Катэгорыя:Халодная зброя
Катэгорыя:Будаўнічыя інструменты
Катэгорыя:Цяслярскія інструменты
Ультрафіялетавае выпраменьванне

**Ультрафіялетавае выпраменьванне** (ад  — «за межамі»), скарочана **УФ-выпраменьванне** або **ўльтрафіялет** — нябачнае вокам чалавека электрамагнітнае выпраменьванне, якое займае спектральную вобласць між бачным і рэнтгенаўскім выпраменьваннямі ў межах даўжынь хваляў 10 — 380 нм. , і энергіямі ад 3 да 124 эВ. Від выпраменьвання названы з-за таго, што ўвесь спектр складаецца з электрамагнітных хваляў з частотамі, вышэйшымі за тыя, якія чалавек распазнае як фіялетавы колер.

Ультрафіялетавае святло выпраменьвае Сонца (як і іншыя зоркі), электрычныя дугі, а таксама адмысловыя прылады кшталту лямпаў чорнага святла. Ультрафіялет класіфікуецца як неіанізуючае выпраменьванне, але можа каталізаваць хімічныя рэакцыі, прымушая некаторыя рэчывы свяціцца ці флюарэсцыраваць.

## Гл. таксама 
* Інфрачырвонае выпраменьванне
* Электрамагнітнае выпраменьванне

## Спасылкі 
* Элен, Джэні. *Ultraviolet Radiation: How it Affects Life on Earth*. NASA. 6 верасня 2001 года. 

Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Катэгорыя:Электрамагнітныя з’явы
Катэгорыя:Сонечны загар
Асака птушканожкавая

**Асака птушканожкавая** (*Carex ornithopoda*) — від шматгадовых травяністых раслін сямейства Асаковыя.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 5-20 см, утварае шчыльныя дзярніны. Лісце шырынёй 2-4 мм, дугападобна выгнутае. Суквецці даўжынёй 1-2 см з 3-4 пучкападобна збліжаных каласкоў; тычынкавыя каласкі светла-карычневыя, даўжынёй каля 0,5 см, песцікавыя — 0,8-1,5 см. Мяшочкі зваротнаяйкападобныя, трохгранныя, апушаныя, з белым мясістым прыдаткам у ніжняй частцы.

## Пашырэнне 
Пашырэнне: Скандынавія, Сярэдняя і Атлантычная Еўропа. У Беларусі знаходзіцца ў ізаляваных лакалітэтах і астраўных участках росту на паўднёва-ўсходняй мяжы арэала. Месцы росту: сухадольныя лугі і сухія травяністыя схілы з карбанатнай глебай і нізкім разрэджаным травастоем.

## Асаблівасці біялогіі 
Расце невялікімі, часам вельмі значнымі групамі. Цвіце ў траўні, пладаносіць у чэрвені-ліпені. Размнажэнне насеннае і вегетатыўнае.

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

## Спасылкі 
* 
* *Carex ornithopoda* Willd. // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Асаковыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1805 годзе
Пальчатакарэннік балтыйскі

**Пальчатакарэннік балтыйскі**, **Пальчатакарэннік доўгалісты**, **Ятрышнік балтыйскі** (*Dactylorhiza longifolia*) — від шматгадовых травяністых раслін сямейства Архідныя.

## Батанічнае апісанне 
Сцябло полае, прамое, вышынёй 40—70 см. Лісце ланцэтнае, завостранае, часта прыціснутае да сцябла. На лісцях маюцца дробныя плямы. Суквецце — колас. Лісцікі прыкветніка фіялетавага колеру, губа з цёмна-фіялетавымі плямамі, трохлопасцевая. Цвіце ў чэрвені—ліпені. Плод — каробачка. Размнажаецца насеннем.

## Арэал і экалогія 
Сустракаецца ў Беларусі, еўрапейскай частцы Расіі, у паўночных і цэнтральных яе раёнах, у Прыбалтыцы, на Алтаі. Знойдзены таксама ў Скандынавіі і Цэнтральнай Еўропе.

Расце на балотах, сырых лугах і ў лясах, зарасніках хмызняку, берагах вадаёмаў.

## Ахоўны статус 
Від, занесены ў . Занесены ў Дадатак 2 Канвенцыі аб міжнародным гандлі відамі дзікай фаўны і флоры, знаходзячыміся пад пагрозай знішчэння (CITES)

## Спасылкі 
* Красная книга Российской Федерации  
* Красная книга Тюменской области  
* Красная книга Пермского края  
* 

Катэгорыя:Пальчатакарэннік
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Пустапялёснік зялёны

**Пустапялёснiк зялёны** (*Dactylorhiza viridis* ці *Coeloglossum viride*) — палеаарктычны від кветкавых раслін сямейства Архідныя, Пальчатакарэннік.

## Апісанне 
thumb|250px|left|Кветка
Шматгадовая травяністая расліна з прамым або злёгку выгнутым сцяблом вышынёй 15—30 см. Лісце простае, з гладкім краем, эліптычна-яйцападобнай або эліптычна-ланцетнай формы, даўжынёй 3—10 см. Кветкі жаўтлява-зялёнага колеру, часам з буравата-пурпуровымым адценнем, у негустым коласападобным суквецці. Плод — сухая каробачка.

Цвіценне ў канцы мая і пачатку чэрвеня.

## Арэал 
Сустракаецца ў Паўночнай Амерыцы: Канада, поўнач і умераная частка ЗША, і ў Еўропе: у краінах Заходняй Еўропы і, радзей, у краінах Усходняй Еўропы.

## Ахова 
Ахоўваецца на тэрыторыі Беларусі, Літвы, Украіны, Польшчы і шэрагу рэгіёнаў Расіі.

## Літаратура 
*  — С. 304.
* 

## Спасылкі 
* 
* Пустапялёснiк зялёны ў чырвонай кнізе Беларусі 

Катэгорыя:Манатыпныя роды раслін
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Пальчатакарэннік
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1820 годзе
Захар Якаўлевіч Карнееў

**Захар Якаўлевіч Карнееў** (; 1748—1828) — першы мінскі губернатар (1796—1806), пазней — папячыцель Харкаўскага ўніверсітэта і Харкаўскай навучальнай акругі, пісьменнік. Сенатар, правадзейны стацкі саветнік, тайны саветнік.

## Біяграфія 
На ваеннай службе з 1775 года. У 1775 годзе адпраўлены да някрасаўскіх казакоў, для вяртання іх у расійскае падданства. Вядомы ў свой час масон.

У 1782 годзе прызначаны дырэктарам эканоміі, то бок членам казённай палаты ў Курскае намесніцтва. У 1785 годзе прызначаны арлоўскім віцэ-губернатарам.

Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай у студзені 1793 года і стварэння 3 красавіка 1793 года на анексаванай тэрыторыі Мінскай губерні ў складзе Расійскай імперыі, у 1796 годзе Захар Карнееў прызначаны першым грамадзянскім мінскім губернатарам.

Пры губернатары Карнееве пачалася перапланіроўка Мінска. Новая галоўная магістральная вуліца Мінска была спланавана і пракладзена на месцы зрытай часткі гарадскіх валоў XVI—XVII стагоддзя і названа ў імя губернатара Захар’еўскай (цяпер — праспект Незалежнасці). У 1805 годзе апекай Карнеева закладзены губернатарскі сад (названы пасля гарадскім; цяпер — парк імя Максіма Горкага), а таксама сквер, які ў 1870 годзе названы Аляксандраўскім.

21 снежня 1802 года Карнееў атрымаў дваранскі герб.

У 1808 годзе Захар Карнееў прызначаны сенатарам, а ў 1810 годзе — членам Дзяржаўнага савета.

У 1810 годзе стаў хросным бацькам сына Васіля Джункоўскага — Аляксандра.

У 1815 годзе, па прапанове князя Аляксандра Галіцына Карнееў стаў адным з віцэ-прэзідэнтаў расійскага біблейскага таварыства. У 1817 годзе Галіцын прызначыў яго апекуном Харкаўскай навучальнай акругі.

## Працы 
Крыніца — Электронныя каталогі РНБ
* 
* 
Перапіска з Карнеевым князя А. М. Галіцына і А. Ф. Лабзіна надрукавана ў «Русском Архиве» (1892, № 12 і 1833, № 5).

## Галерэя 

File:Korneev Z.JPG|Помнік Захару Карнееву ў парку імя Максіма Горкага
File:Korneev.JPG|Шыльда на помніку ў парку імя Максіма Горкага
File:Grammar school 1803, Minsk.JPG|Будынак мінскай гімназіі, адкрытай пры Карнееве ў 1803 годзе.

## Літаратура 
* *Щелков И.* Из истории Харьковского университета // Журнал Министерства народного просвещения. — 1890. — № 10.

Катэгорыя:Палкоўнікі (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Мінскія губернатары
Катэгорыя:Апекуны навучальных акруг
Катэгорыя:Тайныя саветнікі
Катэгорыя:Сенатары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі
Катэгорыя:Масоны Расіі
Тамілнад

**Тамілна́д** (, ) — штат на поўдні Індыі, на ўзбярэжжы Бенгальскага заліва, мяжуе са штатамі Андхра-Прадэш, Карнатака, Керала, саюзнай тэрыторыяй Пандышэры. Займае 11-е месца сярод штатаў па плошчы (130 058 км², параўнальна з плошчай Грэцыі) і 6-е па насельніцтву (67 млн чалавек, 2008). Адміністрацыйны цэнтр — Чэнаі. Самы вялікі горад — Мадурай.

## Геаграфія 
Заходняя і паўднёвая часткі штата ўзгорыстыя, з багатай расліннасцю, усходняя — прыбярэжныя раўніны з урадлівымі глебамі, паўночная — спалучае ўзгоркі і раўніны. Тамілнад — адзіны штат Індыі, на тэрыторыі якога ляжаць і Заходнія, і Усходнія Гаты. Сейсмічная актыўнасць нізкая. Клімат мусонны.

## Эканоміка 
 у Чэнаі]]Тамілнад з’яўляецца самым урбанізаваным штатам (47 % у 2005) і другім (пасля Махараштры) па прамысловай магутнасці штатам Індыі.

Найбольш развітыя галіны прамысловасці — ІТ-індустрыя (другое месца ў краіне пасля Карнатакі), машынабудаванне (40 % нацыянальнай вытворчасці аўтамабіляў, заводы Ford, Hyindai, Nissan), чорная металургія, энергетыка, тэкстыльная прамысловасць.

У сельскай гаспадарцы занята адносна невялікая частка насельніцтва. Пры гэтым штат стаіць на першым месцы ў Індыі па вырошчванні арахісу і цукровага трыснягу і на другім (пасля Пенджаба) па збору рысу.

Добра развіты турызм. Турыстычныя цэнтры — Чэнаі, Махабаліпурам, Уці, Еркаўд.

## Насельніцтва 
Большасць жыхароў штата — тамілы. На тамільскай мове гавораць 89,5 %, тэлугу — 5,7 %, канада — 1,7 %, урду — 1,5 % (2001). Шырока распаўсюджана і ўсеагульна выкарыстоўваецца англійская мова.

Індуізм спавядае 88 % насельніцтва, хрысціянства — 6 %, іслам — 5,6 % (2001). Хрысціянская абшчына Тамілнада самая шматлікая ў краіне.

Індэкс узроўню чалавечага развіцця ў Тамілнадзе — адзін з самых высокіх у краіне — 0.736 (сярэдні па Індыі — 0.619).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Урад штата

Катэгорыя:Штаты і тэрыторыі Індыі
Калумбійскі ўніверсітэт

**Калумбійскі ўніверсітэт** (афіцыйная назва *Калумбійскі ўніверсітэт горада Нью-Ёрк*) — адзін з найбольш вядомых універсітэтаў ЗША, уваходзіць у элітную Лігу плюшчу.

Універсітэт быў заснаваны ў 1754 г., з дазволу караля Англіі Георга II. Універсітэт знаходзіцца ў г. Нью-Ёрк, раён Манхэтан, дзе займае 6 кварталаў (13 га).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 


Катэгорыя:Ліга плюшчу
Катэгорыя:Універсітэты Нью-Ёрка
Катэгорыя:Асацыяцыя амерыканскіх універсітэтаў
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў ЗША
Хрысціянія

**Хрысція́нія** (*Вольны горад Хрысціянія*) — часткова самакіравальная, неафіцыйная «дзяржава пасярод дзяржавы», якая знаходзіцца ў раёне Хрысціянсхаўн Капенгагена, дацкай сталіцы. Хрысціянія, насуперак праціўнікам сярод дацкіх улад, мае адмысловы паўлегальны статус у Даніі і частковую незалежнасць.

## Вядомыя асобы 
* Юхан Борген (1902—1979) — нарвежскі пісьменнік, журналіст і драматург.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Хрысціяніі 

Катэгорыя:Капенгаген
Крынічнік шыракалісты

**Крынічнік шыракалісты** (*Veronica teucrium*) — від шматгадовых травяністых раслін рода Крынічнік сямейства Трыпутнікавыя.

## Батанічнае апісанне 
Карэнішча паўзучае, шнурападобнае. Сцяблы адзіночныя або па 2-3, прамастаячыя або ўзыходныя, вышынёй 15-70 (да 100) см, даволі тоўстыя.

Лісце цэльнае, яйкападобнае або даўгаватага-яйкападобнае, даўжынёй 3-5,5 см, шырынёй 1,5-2,5 см, зверху голае, знізу з валаскамі.

## Таксанамія 
Від **Крынічнік шыракалісты** ўваходзіць у род  сямейства  парадку .

Катэгорыя:Крынічнік
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1762 годзе
Антыкамунізм

**Антыкамуні́зм** — сукупнасць ідэалогій і палітычных дактрын, накіраваная супраць камуністычных ідэй, палітычных арганізацый і камуністычных аднапартыйных рэжымаў.

## Гісторыя 
Найболей уплывовым і актуальным для сусветнай палітыкі антыкамунізм быў у перыяд пасля 1917 года. Ён з'яўляўся цэнтральным, сістэмаўтваральным элементам ідэалогіі і практыкі расійскага «белага руху», нацысцкай Германіяй, «Заходняга блоку» ў эпоху «Халоднай вайны». У гэты перыяд камуністычная ідэалогія асацыявалася перш за ўсё з адной са звышдзяржаў — СССР (хоць далёка не ўсе марксісты і камуністы света падтрымлівалі сучасную ім ідэалогію Савецкага Саюза), а антыкамунізм, адпаведна, з антысаветызмам. Пасярод заходняга блока часоў Халоднай вайны жорсткі антыкамунізм супрацьстаяў, у сваю чаргу, сілам, якія лічылі магчымымі мірнае суіснаванне з сацыялістычнымі дзяржавамі і канвергенцыю сістэм. Буйнымі ідэолагамі антыкамунізму ў 1980-я гады былі Рональд Рэйган (глядзіце таксама дактрына Рэйгана) і Маргарэт Тэтчэр.

Сярод накірункаў, якія прытрымліваліся антыкамуністычнай ідэалогіі, былі анархізм, фашызм, нацыяналізм розных краін і напрамкаў (кітайскі Гаміньдан, рэжым Франсіска Франка), традыцыйны аўтарытарны кансерватызм і манархізм, лібералізм, ідэалогія шматлікіх рэлігій (у тым ліку Каталіцкай царквы, а таксама ісламскі фундаменталізм). Часам гэтыя ўплывы спалучаліся (напрыклад, у рыторыцы Рейгана аб'ядноўвалася ліберальная ідэалогія з па-хрысціянску кансерватыўнай).

## Спасылкі 
* Фундацыя «Ахвяры камунізму» 


Катэгорыя:Ідэалогіі
Катэгорыя:Камунізм
Катэгорыя:Халодная вайна
Чыгуначны раён (Гомель)

thumb|right|250px|Адміністрацыя Чыгуначнага раёна
**Чыгуначны раён** () — буйнейшы з раёнаў горада Гомеля (праўда, Савецкі ад яго мала адстае). Тэрыторыя раёна ўключае мікрараёны Валатава, Сельмаш, Стары Аэрадром (большую частку), Мільча, і, каб апраўдаць назву, ваколіцы чыгуначнага вакзалу. Тут размяшчаецца ўся чыгуначная інфраструктура, заводы Гомсельмаш з філіямі, Гомелькабель, Гідрааўтаматыка, Ратон і інш.

## Транспартная сістэма 
У раёне размяшчаюцца чыгуначны вакзал, аўтавакзал, аэрапорт.

## Адукацыя 
Адукацыя ў раёне прадстаўлена 23 агульнаадукацыйнымі ўстановамі, 11 ССНУамі.
## Кіраўнікі адміністрацыі 
* 2014—2019 — Віталь Юр’евіч Уткін
* 26 снежня 2019 — сакавік 2023 — Аляксандр Іванавіч Сівакоў.
* з 27 сакавіка 2023 — Віталь Міхайлавіч Марозаў.

## Літаратура 
* Гомель. Энециклопедический справочник. — Мн.: БелСэ, 1991. — 527 с.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Чыгуначнага раёна Гомеля 

Катэгорыя:Раёны Гомеля
Канкардат

**Канкарда́т** (ад сярэдневечнага лац. *concordatum* — дамова) — дамова паміж Папам Рымскім, як кіраўніком Рымска-каталіцкай Царквы, і якой-небудзь дзяржавай. Канкардат рэгулюе прававое становішча Рымска-каталіцкай Царквы ўнутры пэўнай дзяржавы і яе стасункі са Святым Пасадам.

## Вядомыя канкардаты 
* Вормскі канкардат, 1122
* Балонскі Канкардат, 1516
* Канкардат Напалеона, 1801
* Латэранскія пагадненні, 1929
* Канкардат з нацысцкай Германіяй, 1933

Катэгорыя:Каталіцтва

Катэгорыя:Гісторыя папства
Катэгорыя:Ватыкан
Universal Music Group

**Universal Music Group** (скарочана **UMG**) — найбуйнейшая ў свеце бізнес-кампанія і даччыная кампанія лэйблаў гуказапісу, медыяхолдынг. Самы ўплывовы лэйбл «вялікай чацвёркі лэйблаў гуказапісу». Кампанія належыць французскаму медыякангламерату Vivendi SA.

Мае рэгіянальныя прадстаўніцтвы ў розных краінах.

UMG валодае самым вялікім музычным выдавецтвам у свеце, Universal Music Publishing Group, пасля набыцця BMG Music Publishing у маі 2007-га года.

Галоўны офіс Vivendi SA знаходзіцца ў Парыжы, Францыя. У ЗША галоўны офіс знаходзіцца ў Нью-Ёрку. Таксама ў ЗША кампанія прадстаўлена яшчэ двума офісамі ў Каліфорніі — у Юнівёрсал Сіці і ў Санта-Моніцы. Таксама офісы кампаніі знаходзяцца ў Лондане і Ромфардзе, Вялікабрытанія.

## Спіс лэйблаў Universal Music Group 
**Deutsche Grammophon**
* Show Dog Records

**Interscope-Geffen-A&M**
* A&M Records
* Geffen Records
* Interscope Records
** Aftermath Entertainment
** Cherrytree Records
** Doghouse Records
** G-Unit Records
** Kickball Records
** Maloof Music
** Mosley Music Group
** MySpace Records
** Shady Records
** Star Trak Records
** Tiny Evil Records
** Vagrant Records
** Weapons of Mass Entertainment

**The Island Def Jam Music Group**
* Def Jam Recordings
** Dame Dash Music Group
** Def Soul Records
** Disturbing Tha Peace|Disturbing tha Peace Records
** The Inc. Records
** Roc-A-Fella Records
** Russell Simmons Music Group
* Island Records
** Lost Highway Records
** Roadrunner Records

**Universal Motown Records Group**
* Motown Records
** MoJazz
* Universal Records
** Blackground Records
** Casablanca Records
** Cash Money Records
** Next Plateau Records
** Republic Records
** Rowdy Records
** Street Records Corporation
** Tuff Gong Records
** Universal South Records
** Uptown Records

**Verve Music Group**
* Blue Thumb Records
* Brunswick Records
* Commodore Records
* Coral Records
* Decca Records
* GRP Records
* EmArcy Records
* Impulse! Records
* Verve Records
** Verve Forecast

* Barclay Records
* Cinepoly
* Decca Records
* Go East Entertainment
* Hip-O Records
* Hollywood Records
* Impact Records
* Isadora Records
* Jazzland Records
* MCA Nashville Records
* Mercury Records
** Mercury Nashville Records
** Vertigo Records
* Motor Music Records
* Nhi Le Records
* Philips Records
* Polar Music
* Polydor Records
** Fascination Records
* Radioactive Records
* RMM Records
* Stockholm Records
* Ukrainian Records
* Urban Records
* Universal Classics Group
* Universal Music Group Nashville
* Universal Music TV
* Universal Music Limited

## Гурты 
* Rammstein
* Scooter

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* www.deccalabelgroup.com 
* 

Катэгорыя:Медыякампаніі
Катэгорыя:Музычныя лэйблы
Катэгорыя:Лэйблы гуказапісу ЗША
Катэгорыя:Члены IFPI
Трыпура

**Трыпура** (), штат на паўночным усходзе Індыі, акружаны Бангладэш з поўначы, поўдня і захада, гранічыць са штатамі Асам і Мізарам на ўсходзе. Займае 26-е месца сярод штатаў па плошчы (10 492 км2) і 21-е па насельніцтву (3,2 млн. чалавек, 2001). Адміністрацыйны цэнтр — Агартала. Трыпура — адзін з трох штатаў краіны (разам з Кералай і Заходняй Бенгаліяй), дзе традыцыйна моцныя левыя сілы. 

## Геаграфія 
Клімат трапічны, мусонны. Рэльеф пераважна ўзгорысты, большасць насельніцтва жыве на раўнінах.

## Эканоміка 
Аграрны штат, 64% насельніцтва занятыя ў сельскай гаспадарцы. Большасць палеткаў адведзена пад харчовыя культуры: рыс, алейныя, бульбу. 

Штат у цэлым бедны на карысныя выкапні, але маюцца значныя залежы прыроднага газу.

## Насельніцтва 
Трыпура — другі па колькасці насельніцтва штат паўночна-ўсходняй Індыі пасля Асама. 70% жыхароў штата — бенгальцы, 30% — належаць да мясцовых плямёнаў. 86% — індуісты. Высокі ўзровень пісьменнасці.

## У Сеціве 
* Урад штата

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Індыі
Ігар Міхайлавіч Дабралюбаў

**І́гар Міха́йлавіч Дабралю́баў** () — беларускі рэжысёр, сцэнарыст.

## Біяграфія 
Скончыў факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1956), рэжысёрскі факультэт УДІК (1963, майстэрня М. Рома). У 1956—1958 гадах — акцёр Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача. 

У 1963 годзе ўступіў у КПСС.

З 1963 года — рэжысёр кінастудыі «Беларусьфільм». З 1992 па 2006 год працаваў у Мінскім інстытуце сучасных ведаў загадчыкам кафедры (з 1993 года – прафесар).

Рэжысёр фільмаў «Іду шукаць» (1966), «Іван Макаравіч» (1968), «Таму што кахаю» (1974), «Па сакрэту ўсяму свету» (1976), «Расклад на паслязаўтра» (1978), «Дзіўныя прыгоды Дзяніса Караблёва» (1979), «Белыя росы» (1983), «Мама, я жывы!» (1985), «Восеньскія сны» (1987), «Плач перапёлкі» (1990), «Эпілог» (1994).

Зняўся ў фільмах «Любімая» (1965), «Шчасце трэба берагчы», «Дзевяць дзён аднаго году».

Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1974). Народны артыст БССР (1985). Лаўрэат прэміі ЦК ЛКСМ БССР у галіне кінамастацтва (1970, за фільм «Іван Макаравіч»). Узнагароджаны Срэбным медалём імя А. Даўжэнкі (1976, за фільм «Братушка»).

## Зноскі
## Літаратура 
* 
* *Дарашчонак Т.* Памёр вядомы кінарэжысёр, акцёр і сцэнарыст Ігар Дабралюбаў // БелаПАН / Грамадства. 21.07.2010, 12:50.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР
Катэгорыя:Кінарэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Сцэнарысты СССР
Катэгорыя:Сцэнарысты Беларусі
Катэгорыя:Члены КПСС
Слуцкі павет

**Слу́цкі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мінскага намесніцтва, Мінскай губерні Расійскай імперыі і Беларускай ССР; існавала ў 1793—1924 гадах. Цэнтр — горад Слуцк.

Плошча 7,8 тыс. км². У 1897 годзе ў павеце пражывала 260,5 тыс. чалавек.

## Адміністрацыйны падзел 
У 1866 годзе ў павеце ўтвораны 23 воласці: Быстрыцкая, Вызнянская, Гавезнанская, Грэская, Грыцавіцкая, Грозаўская, Заастравецкая, Кіявіцкая, Клецкая, Кругавіцкая, Ланьская, Ляхавіцкая, Мядзведзіцкая, Пагосцкая, Пацейкаўская, Раманаўская, Сіняўская, Слуцкая (цэнтр — вёска Лучнікі), Старобінская, Целядовіцкая, Цімкавіцкая, Царэўская, Чапліцкая.

У канцы 1796 года да Слуцкага павета далучана тэрыторыя скасаванага Нясвіжскага павета.

## Гісторыя 
З 1 студзеня 1919 года павет у складзе ССРБ, Літоўска-Беларускай ССР, з чэрвеня 1920 года ў БССР. З сакавіка 1921 года частка Слуцкага павета адышла Польшчы. У маі 1922 года да павета далучана Любанская воласць Бабруйскага павета. 17 ліпеня 1924 года Слуцкі павет скасаваны, а яго тэрыторыя ўвайшла ў Слуцкую акругу.

## Эканоміка 
З 1907 года ў маёнтку Акімаўскае Слуцкага павета дзейнічаў Акімаўскі завод сельскагаспадарчага інвентару, які вырабляў дробны сельска-гаспадарчы інвентар.

## Ураднікі павета 
* Слуцкія павятовыя маршалкі

## Вядомыя асобы 
* Міхал Бярновіч
* Антон Адамавіч Вайніловіч
* Тадэвуш Антонавіч Вайніловіч
* Эдвард Адамавіч Вайніловіч
* Павел Корчык
* Аляксандр Ігнатавіч Уласавец, Герой Савецкага Саюза

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Слуцкі павет. Адміністрацыйная карта 

Катэгорыя:Паветы Мінскай губерні
Катэгорыя:Гісторыя Слуцка
Офрыс насякоманосная

**Офрыс насякоманосная** (*Ophrys insectifera*) — від раслін сямейства Архідныя.

## Арэал 
Расце на сыроватых і забалочаных лугах, нізінных балотах, днішчах старых вапняковых кар'ераў, пераважна на карбанатных глебах. Распаўсюджаная ў Еўропе і Малой Азіі.

У Беларусі знойдзена толькі на балоце Чысцік у Бярэзінскім запаведніку.

## Апісанне 
Шматгадовая расліна вышынёй 20-35 см. Сцябло прамастаячае, простае, пакрыта лісцем ў ніжняй частцы. Лісце даўгаватага-ланцетнае.

Суквецце коласападобнае. Прыкветнкі лінейна-ланцэтныя. Кветкі нагадваюць насякомае са складзенымі крылкамі. Губа мае тры лопасці, з блакітнай плямай пасярэдзіне.

Квітнее ў чэрвені.

## Ахова 
Занесена ў Чырвоныя кнігі Расіі і Украіны, а з 2012 года і Беларусі.

## Літаратура 
* Всё о цветах лесов, полей и рек / Выпуск. ред. С. Ю. Раделов. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2008. — С. 218. — 224 с. — ISBN 978-5-9603-0092-6 

Катэгорыя:Офрыс
Кантынентальная хакейная ліга

**Кантынентальная хакейная ліга**, **КХЛ** — міжнародная хакейная ліга. Створана ў 2008 годзе на базе расійскай суперлігі (у адрозненне ад яе ліга сама праводзіць чэмпіянат, клубы не пакідаюць лігу ў залежнасці ад вынікаў чэмпіяната). На сённяшні дзень у лізе ўдзельнічаюць 22 клуба: з Расіі (19 клубаў), Беларусі, Казахстана і Кітая (па адным). Ліга праводзіць **чэмпіянат КХЛ**, які адначасова з’яўляецца **адкрытым чэмпіянатам Расіі**. Амаль усе клубы КХЛ маюць свае фарм-клубы ў Маладзёжнай хакейнай лізе.

## Фармат 
Чэмпіянат складаецца з дзвюх частак: рэгулярнага сезона і раўнда плэй-оф. Каманды падзелены на дзве канферэнцыі (усходняя і заходняя), якія ў сваю чаргу дзеляцца на два дывізіёны.

Пачынаецца сезон матчам за Кубак Адкрыцця паміж уладальнікамі Кубка Гагарына і Кубка Кантынента.

Падчас рэгулярнага сезону клубы праводзяць агулам 20 матчаў з усімі камандамі са свайго дывізіёну і па 2 матчы з кожнім астатнім супернікам. У табліцах канферэнцый і агульнай табліцы чэмпіянату пераможцы дывізіёнаў (у чарзе, што адпавядае колькасці набраных імі ачкоў) займаюць першыя месцы, астатнія месцы размяркоўваюцца без увагі на дывізіён. Лепшая каманда рэгулярнага сезону атрымлівае Кубак Кантынента.

Па 8 лепшых каманд з кожнай канферэнцыі выходзяць у плэй-оф, пераможца якога атрымлівае Кубак Гагарына і лічыцца чэмпіёнам КХЛ і чэмпіёнам Расіі. Унутры канферэнцый праходзяць серыі матчаў 1/4, 1/2 фіналаў і фінал канферэнцыі. Серыі гуляюцца да 4 перамог.

Кожны год таксама гуляецца матч зорак.

## Клубы 
## Выступленне каманд у лізе 
З моманту заснавання лігі ў 2008 годзе ў чэмпіянатах КХЛ узялі ўдзел 35 каманд. 32 каманды прымалі ўдзел у плэй-оф хаця б у адным з сезонаў.

У табліцы пазначаны месцы каманд па выніках рэгулярнай часткі чэмпіянатаў КХЛ, а таксама дасягнутыя раўнды плэй-оф у кожным сезоне КХЛ (пазначана колерам). Каманды упарадкаваны з улікам найлепшых занятых месцаў па выніках іх выступу ў чэмпіянатах КХЛ.

*  *Уключаючы гісторыю Дынама Масква да злучэння з ХК МВД у 2010 годзе.*
*  *Сезон 19/20 не быў завершаны з-за пандэміі каранавіруса.*

## Вынікі сезонаў 
## Спасылкі 
* Континентальная хоккейная лига
Садружнасць нацый

**Садружнасць нацый** () – міждзяржаўная арганізацыя, якая аб’ядноўвае незалежныя дзяржавы, большасць з якіх раней уваходзілі ў склад Брытанскай імперыі. 

Таксама, сярод членаў арганізацыі ёсць краіны, якія ніколі не мелі залежнасці ад брытанскай кароны: Мазамбік, Тога і Габон.

## Апісанне 
Садружнасць не мае ўстаноўчых пагадненняў, канстытуцыі, афіцыйных атрыбутаў. Дзяржавы маюць поўны сувернітэт ва ўнутраных і знешніх справах. Агульныя праблемы вырашаюцца на канферэнцыях, рашэнні канферэнцый несапраўдныя для краін, якія прагаласавалі «супраць». Краіны Садружнасці могуць быць рэспублікамі (Індыя, Гана, Замбія і інш.), манархіямі (Вялікабрытанія, Малайзія, Бруней, Свазіленд і інш.).

16 краін юрыдычна з'яўляюцца манархіямі, якія фармальна ўзначальвае кароль Вялікабрытаніі, прадстаўлены ў гэтых краінах сваімі генерал-губернатарамі. Гэтыя краіны называюцца *дзяржавамі ў складзе Садружнасці* (11 краін у Амерыцы — Канада, Беліз, Ямайка, Барбадас, Багамы і 6 краін размешчаных на Малых Антыльскіх астравах, 5 краін у Акіяніі — Аўстралія, Новая Зеландыя, Папуа-Новая Гвінея, Саламонавы астравы і Тувалу).

Дзяржавы Садружнасці арыентуюцца на палітыку, прававую сістэму і традыцыі Вялікабрытаніі.

## Гісторыя 
Брытанская Садружнасць была створана ў 1931 годзе з самой Вялікабрытаніі і яе дамініёнаў — Канады, Аўстраліі, Паўднёва-Афрыканскага Саюзу, Ньюфаўндленда і Ірландыі.

Пасля Другой сусветнай вайны ў складзе Садружнасці засталася большасць колішніх калоній Вялікабрытаніі — каля 50 краін з агульнай тэрыторыяй больш 30 млн км² і насельніцтвам звыш 1,2 млрд чалавек ва ўсіх частках свету.

## Гл. таксама 
* Садружнасць Каралеўства Данія

## Літаратура 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Катэгорыя:Вялікабрытанія

Катэгорыя:Тэрыторыі, залежныя ад Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Брытанская манархія
Рудакова (возера)

**Рудако́ва** — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, за 4 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Мядзел, за 2 км на захад ад вёскі Баяры. Уваходзіць у групу Мядзельскіх азёр і біялагічны заказнік «Рудакова». Знаходзіцца ў басейне ракі Мядзелкі ў межах Свянцянскага ўзвышша.

Плошча паверхні возера 0,24 км², даўжыня 0,7 км, найбольшая шырыня 0,56 км. Даўжыня берагавой лініі каля 2 км. Найбольшая глыбіня 28,6 м. Плошча вадазбору 1,16 км².
Катлавіна возера эварзійнага тыпу. Схілы катлавіны на ўсходзе і поўдні вышынёй 18—20 м (на поўначы і захадзе да 8 м), параслі хмызняком, на поўначы часткова разараныя. Берагі на ўсходзе і поўначы зліваюцца са схіламі катлавіны, на паўночным захадзе і паўднёвым усходзе нізкія. Мелкаводдзе пясчанае, глыбакаводная зона ілістая. Вада вызначаецца вельмі высокай празрыстасцю. Падводная расліннасць пашырана да глыбіні 9—13 м.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мядзельская група азёр
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Мядзелкі
Давід Бен-Гурыён

**Даві́д Бе́н-Гурыё́н** (), сапраўднае імя **Давід Іозеф Грын** () — адзін з лідараў сіянісцкага і сіянісцка-сацыялістычнага руху, адзін са стваральнікаў Дзяржавы Ізраіль. У 1948—1953 і 1955—1963 (з перапынкам у 1961) прэм’ер-міністр і міністр абароны Ізраіля.

Пад яго кіраўніцтвам Ізраіль перамог у вайне за незалежнасць (1948—1949) і Сінайская кампанія (1956), адбылося выгнанне палесцінскіх арабаў.

Жанаты з Полай (Палінай) Бён-Гурыён (1892—1968).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Цэнтральны сіянісцкі архіў  
* The President and Prime Minister Memorial Council

Катэгорыя:Постаці сіянізму
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Ізраіля
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ізраіля
Катэгорыя:Міністры транспарту Ізраіля
Катэгорыя:Міністры абароны Ізраіля
Катэгорыя:Сацыялісты Ізраіля
Катэгорыя:Міністры юстыцыі Ізраіля
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 7-га склікання
Гукавы бар’ер

[thumb|left|200px|Фатаграфія ўдарных хваль пры абцяканні мадэлі звышгукавым патокам у аэрадынамічнай трубе. ([Аэрадынамічная лабараторыя NASA).]]
thumb|right|Распаўсюджванне ўдарнай хвалі, выкліканай звышгукавым самалётам. Жоўтая лінія — след ударнай хвалі на зямлі. Звонку конуса ўдарнай хвалі (а на зямлі — перад жоўтай лініяй) самалёт не чутны.
У аэрадынаміцы пад '''гукавым бар'ерам''' звычайна разумеюць момант, калі лятальны апарат пераходзіць ад дагукавай да звышгукавай скорасці. Тэрмін пачалі ўжываць падчас Другой сусветнай вайны, калі некаторыя лятальныя апараты пачалі сутыкацца з наступствамі сціскальнасці, сукупнасці некалькіх аэрадынамічных эфектаў.

Пачынаючы з 1950-х гадоў, новыя лятальныя апараты праектуюць такім чынам, каб яны паспяхова пераадольвалі гукавы бар'ер.

Некаторыя звычайныя рэчы, такія як кончык бізуна, здольны рухацца ў паветры хутчэй за гук, гэта суправаджаецца характэрным трэскам. Агнястрэльная зброя, пачынаючы з 19-га стагоддзя, звычайна мае звышгукавую пачатковую хуткасць кулі.

## Раннія праблемы 
Канцы прапелера многіх ранніх самалётаў могуць дасягаць звышгукавай скорасці, утвараючы пры гэтым заўважны характэрны шум. Гэта з'ява непажаданая, таму што трансгукавая хуткасць руху паветра стварае ўдарныя хвалі і турбуленцыю. З-за гэтага прапелер церпіць рэзкае падзенне эфектыўнасці пры набліжэнні да скорасці гуку. Пры гэтым, неабходны для кампенсацыі зніжэння эфектыўнасці рост магутнасці патрабуе такі рухавік, вага якога павялічваецца хутчэй за "вынік" прапелера.

Аднак, прапелерныя самалёты былі здольныя дасягаць скорасці гуку, выконваючы піке. Гэта прывяло да шматлікіх аварый па розных прычынах. Сярод іх: імклівае павелічэнне ціску на кіравальныя паверхні, што прыводзіць да таго, што неабходныя для здзяйснення кіравання высілкі перавышаюць чалавечыя магчымасці. У адных самалётах крылы цярпелі ад нізкай жорсткасці на скручванне, і пры руху элеронаў праяўлялі схільнасць скручвацца такім чынам, каб супрацьдзейнічаць кіравальнаму ўздзеянню. Другія цярпелі ад небяспечнага ўзаемадзеяння плыні паветра паміж крыламі і хвастом у піке, што рабіла складаным выхад з яго. Дрыжанне з-за з'яўлення ўдарных хваль на скрыўленнях паверхняў было таксама агульнай праблемай.

Усе гэтыя эфекты, хаця і не звязаныя паміж сабой у большасці выпадкаў, прывялі да з'яўлення канцэпцыі "бар'ера", які робіць складаным рух лятальных апаратаў хутчэй за скорасць гуку.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Аэрадынаміка
Джэймс Чэдвік

**Джэймс Чэдвік** () (, Болінгтан, , Англія — , , Англія)— лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1935).

## Спасылкі 
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта 

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Коплі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Х’юза
Гарох

**Гарох** (*Pisum*) — род адна- і шматгадовых травяністых раслін сямейства бабовых.

Няспелае насенне гароху мае зялёны колер, выкарыстоўваецца ў якасці асновы для розных прадуктаў харчавання ці ў дадатак да іншых страў. Традыцыйная беларуская страва з гарохам — гэта гарохавы суп.

## Батанічнае апісанне 
Гарох, у спрыяльных умовах, вырастае вышынёй да 2 метраў. Плод — боб, які змяшчае насенне (некалькі дробных шарыкаў).

## Арэал 
Паходзіць з Заходняй Азіі і Каўказа, Усходняй і Паўднёвай Еўропы і Паўночнай Афрыкі. Расце ў шматлікіх частках свету. Вядома 7 відаў, пашыраных ў Еўропе і Афрыцы.

## Віды 
Род уключае сем відаў:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Значэнне і выкарыстанне 
Выкарыстоўваецца ў харчовай прамысловасці і сельскай гаспадарцы. Культывуюць пераважна , як харчовы прадукт, корм для жывёлы і зялёнае ўгнаенне. Вырошчваюць як кармавую расліну таксама .

### Гісторыя 
З'яўляецца адной з першых раслін, якая гадуюцца чалавекам. Насенне гароху было знойдзена ў археалагічных помніках на Блізкім Усходзе, узрост якіх 10 000 г. Верагодна, ён вырас прыкладна каля 7800 года да нашай эры. Каля 2000 года да нашай эры яго пачалі апрацоўваць ў Еўропе, на Усходзе, Індыі і Кітаі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бабовыя (трыба)
Артур Комптан

**Артур Холі Комптан** (*Arthur Holly Compton*;  — ) — амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы ў 1927 г.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы
Катэгорыя:Фізікі ЗША
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Матэўчы
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Х’юза