open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Народны камісарыят рабоча-сялянскай інспекцыі РСФСР

**Народны камісарыят рабоча-сялянскай інспекцыі РСФСР** (*РСІ*, *Рабкрын*) — орган дзяржаўнага кантролю ў Савецкай Расіі ў 1920—1934 гг.

## Гісторыя 
Паводле дэкрэта УЦВК ад 7 лютага 1920 г. Наркамат дзяржаўнага кантролю РСФСР рэарганізаваны ў Народны камісарыят РСІ. Ён ажыццяўляў кантроль за дзейнасцю ўсіх органаў дзяржаўнага і гаспадарчага кіравання, грамадскіх арганізацый, за ўлікам і захаваннем дзяржаўнай маёмасці, вёў барацьбу з бюракратызмам, распрацоўваў планы скарачэння дзяржаўнага апарату, праводзіў фінансавыя рэвізіі, абследаванні, праверкі выканання планаў матэрыяльнага забеспячэння гаспадарчых дагавораў, каштарысаў і інш. У 1920—1922 гг. да стварэння органаў пракуратуры адной з важнейшых функцый РСІ быў кантроль за выкананнем савецкага заканадаўства.

На аснове дагавора ад 16 студзеня 1921 г. аб ваенным і гаспадарчым саюзе паміж ССРБ і РСФСР заключана пагадненне паміж адпаведнымі наркаматамі. Народны камісарыят РСІ ССРБ з’яўляўся органам дзяржаўнага кантролю на яе тэрыторыі, а таксама паўнамоцным прадстаўніком Народны камісарыят РСІ РСФСР, атрымаў рэвізійна-інспекцыйныя правы ў адносінах да ўсіх устаноў, якія знаходзіліся на тэрыторыі савецкай Беларусі, але падпарадкоўваліся дзяржаўным органам РСФСР.

## Народныя камісары 
* Іосіф Вісарыёнавіч Сталін (24 лютага 1920 — 6 мая 1922)
*  (6 мая 1922 — 28 красавіка 1923)
* Валяр’ян Уладзіміравіч Куйбышаў (28 красавіка — 6 ліпеня 1923)
*  (7 ліпеня 1923 — 2 лютага 1924)
* Мікалай Міхайлавіч Швернік (2 лютага 1924 — 30 лістапада 1925)
*  (30 лістапада 1925 — 10 сакавіка 1934)

## Літаратура 
* Кушнер, В. Рабоча-сялянская інспекцыя / Васіль Кушнер // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 27. — ISBN 985-11-0214-8.

Катэгорыя:Народныя камісарыяты РСФСР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1934 годзе
Падзенне Германскай Мікранэзіі

**Падзе́нне Герма́нскай Мікранэ́зіі** — захоп японскімі сіламі нямецкіх каланіяльных уладанняў у паўночнай частцы Ціхага акіяна на пачатковым этапе Першай сусветнай вайны.

## Перадгісторыя 
Германская імперыя атрымала свае ціхаакіянскія калоніі ва другой палове XIX стагоддзя: у 1886 годзе была ўтворана Германская Новая Гвінея (да якой у 1888 годзе быў далучаны востраў Науру, а ў 1899 годзе — у адпаведнасці з нямецка-іспанскім дагаворам — Каралінскія астравы, Марыянскія астравы і Архіпелаг Палау), а ў 1900 — Германскае Самоа. Да 1911 года ў Германскай Мікранэзіі (на Каралінскіх астравах, Марыянскіх астравах і Палау) пражывала каля 15 400 тубыльцаў і 459 еўрапейцаў (з якіх толькі 259 чалавек з’яўляліся грамадзянамі Германскай імперыі). Узброеных сіл там не было, толькі ў шэрагу пунктаў існавалі вугальныя станцыі, а на востраве Яп размяшчалася буйная радыёрэтрансляцыённая станцыя.

## Ход падзей 
На момант пачатку Першай сусветнай вайны каля вострава Панапе стаялі германскія браняносныя крэйсеры «Шарнхорст» і «Гнейзенау» з складу Германскай Усходне-Азіяцкай крэйсерскай эскадры. 6 жніўня да іх далучыўся прыбыўшы з Ганалулу лёгкі крэйсер «Нюрнберг». 11 жніўня германская эскадра перайшла да вострава Паган. 12 жніўня да яе далучыўся лёгкі крэйсер «Эмдэн», а 13-га — дапаможныя крэйсеры «Прынц Эйтэль Фрыдрых» і «Кармаран», якія прыйшлі з Цындаа . Адразу пасля гэтага асноўныя сілы эскадры накіраваліся да берагоў Чылі, а «Эмдэн» быў накіраваны ў Індыйскі акіян. «Прынц Эйтэль Фрыдрых» і «Кармаран» яшчэ некаторы час знаходзіліся ў Мікранэзіі, пакуль 30 жніўня не атрымалі загад ісці да берагоў Аўстраліі.

23 жніўня 1914 года Японская імперыя абвясціла вайну Германіі. Пераследуючы германскую Усходне-Азіяцкую эскадру, японская 1-я эскадра Паўднёвага мора пад камандаваннем віцэ-адмірала Ямая захапіла Джалуіт, а 12 кастрычніка з’явілася ў гавані Трука. 1 кастрычніка 2-я эскадра Паўднёвага мора контр-адмірала Мацумуры захапіла належаўшы Германіі порт Рабаул на востраве Новая Брытанія, а 7 кастрычніка прыбыла на востраў Яп, дзе сустрэла германскую кананерку «Планет», паспешліва затопленую экіпажам, пабачыўшым японцаў.

## Вынікі 
Дзеянні японцаў выклікалі нервовую рэакцыю ў Аўстраліі і Новай Зеландыі, якія самі разлічвалі пажывіцца за кошт германскіх калоній. Новазеландскія войскі паспелі захапіць Германскае Самоа да прыбыцця туды японцаў, але японскія караблі ўжо грунтаваліся ў гавані Сува на Фіджы. Да канца 1914 года японскі і брытанскі ўрады з цяжкасцю ўрэгулявалі пытанне аб захопе германскіх уладанняў на Ціхім акіяне. Каб пазбегнуць новых інцыдэнтаў, англічане пагадзіліся, што войскі Брытанскага садружнасці не будуць дзейнічаць на поўнач ад экватара, а Марыянскія, Каралінскія і Маршалавы астравы застануцца ў японцаў.

## Літаратура 
* *А. Больных.* Морские битвы Первой мировой: На океанских просторах. — М.: АСТ, 2000. — ISBN 5-17-004429-1
* «Заморские театры Первой мировой войны» — М.: АСТ, 2003. — ISBN 5-17-018624-X

Катэгорыя:Германія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Мікранезія
Катэгорыя:Японія ў Першай сусветнай вайне
Чынук (віно)

**Чынук** () — назва амерыканскіх він, вытворчасць якіх наладжана ў даліне Якіма ў штаце Вашынгтон.

Вінаград для вытворчасці віна ў даліне Якіма вырошчваюць з 1869 года. Аднак у перыяд 1920—1933 гадах у сувязі з забаронай вытворчасці і продажу алкагольных напояў у ЗША вінаробная галіна панесла значныя страты. Толькі ў апошняй чвэрці XX стагоддзя яна зноў перажыла адраджэнне.

У 1983 годзе было адчынена прыватнае вытворчае прадпрыемства «Чынук» для перапрацоўкі вінаграда даліны Якіма. Гэта найбуйнейшы вытворца він у штаце Вашынгтон. Пераважаюць гатункі сталовага віна на аснове сартоў савіньён блан, рыслінг, шарданэ і каберне.

## Спасылкі 
* Chinook Wines, Yakima Valley WA

Катэгорыя:Віны
Катэгорыя:Вашынгтон (штат)
Аблога Томы

**Абло́га То́мы** () на востраве Новая Памеранія (сёння Новая Брытанія) 14—17 верасня 1914 года, з’яўляецца завяршальным эпізодам акупацыі Германскай Новай Гвінеі Аўстралійскім экспедыцыйным корпусам. Аўстралійскія войскі былі адпраўленыя для захопу і знішчэння нямецкіх бесправадных радыёстанцый у паўднёва-заходняй частцы Ціхага акіяна, так як яны выкарыстоўваліся Германскай Усходне-Азіяцкай крэйсерскай эскадрай віцэ-адмірала Максіміліяна фон Шпее, што пагражала гандлёваму суднаходству ў рэгіёне. У канчатковым выніку нямецкі каланіяльны ўрад быў вымушаны здацца, скончыўшы тым самым баявыя дзеянні на тэрыторыі Новай Брытаніі.

## Ход падзей 
Пасля Бітвы пры Біце Пацы немцы адступілі на 31 км у Тому, у надзеі аднавіць сілы да прыходу аўстралійцаў. Пераследаваўшая іх перадавая група з 200 аўстралійцаў акружыла горад і абстрэльвала яго з 12-ці фунтавай гарматы на працягу ўсёй аблогі. Акрамя гэтага прыйшоўшы аўстралійскі крэйсэр "Энкаунтэр" зрабіў некалькі стрэлаў па хрыбце.

Нямецкі губернатар, Эдвард Хабер, ведаў, што гэтак малымі сіламі горад не ўтрымаць, аднак ён спадзяваўся на хуткае прыбыццё Германскай Усходне-Азіяцкай крэйсерскай эскадры, якая так і не прыйшла.

Але пасля таго, як аўстралійскія сілы паказалі сваю моц,17 верасня Хабер садзіцца за стол перамоваў.

Па выніках перамоваў калонія перайшла ў рукі аўстралійцаў, а гарнізон здаўся ў палон.

Хаберу было дазволена вярнуцца ў Германію, а нямецкім грамадзянскім асобам было дазволена застацца, але ў тым выпадку, калі яны пагадзіліся прытрымлівацца нейтралітэту, а тыя, хто адмовіўся, былі адпраўленыя ў Германію.

Катэгорыя:Верасень 1914 года
Катэгорыя:Бітвы Аўстраліі
Катэгорыя:Бітвы Германіі
Катэгорыя:Бітвы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Меру (значэнні)

**Меру**:

* Меру — народ групы банту ў Кеніі і Танзаніі
* Меру — дзеючы вулкан у Танзаніі
Радавая рунь

**«Ра́давая рунь»** — часопіс, двухтыднёвы літаратурна-мастацкі дадатак да газеты «Савецкая Беларусь». Выдаваўся з 13 красавіка да 19 чэрвеня 1924 года ў Менску на беларускай мове.

Садзейнічаў творчаму росту маладых пісьменнікаў, кансалідацыі літаратараў розных пакаленняў. Упершыню апублікаваў вершы Янкі Купалы («Крым», «Лясное возера»), творы Якуба Коласа (вершы «Маёвае», «Святы Ян», апавяданне «Ванька Кудлаты»), вершы, аповесці і нарысы Андрэя Александровіча, Адама Бабарэкі, Анатоля Вольнага, Міхайлы Грамыкі, Алеся Гурло, Алеся Дудара, Язэпа Пушчы, Аркадзя Чабора, Міхася Чарота, Нічыпара Чарнушэвіча, Аляксандра Якімовіча і інш. У нарысах Леапольда Родзевіча «Жыццёвае», «Слова аб літаратуры» (пад псеўданімам Л. Жыцень) выявіліся вульгарны сацыялагізм і пагарда да мастацкай спадчыны, адмаўленне мастацка-выхаваўчай каштоўнасці эпічнай паэмы Якуба Коласа «Новая зямля». Апублікаваў рэцэнзію А. Шлюбcкага на брашуру Уладзіміра Пічэты «Белоруский язык как фактор национально–культурный». Часопіс прапагандаваў навукова-тэхнічныя веды, друкаваў тэатральныя рэцэнзіі, нататкі пра творчасць украінскіх пісьменнікаў, змяшчаў хроніку літаратурнага жыцця.

## Літаратура 
* Конан, У. «Радавая рунь» / Уладзімір Конан // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 48—49. — ISBN 985-11-0214-8.

Катэгорыя:Часопісы Беларусі на беларускай мове
Катэгорыя:1924 год у Мінску
Меру (вулкан)

**Ме́ру** (, ) — дзеючы стратавулкан на ўсходзе Афрыкі, у Танзаніі, у межах Усходне-Афрыканскай зоны разломаў, на тэрыторыі нацыянальнага парка Аруша, за 70 км ад гары Кіліманджара.

Вышыня вулкана 4565 (4567, 4562) м. З’яўляецца другой па вышыні гарой Танзанніі і чацвёртай у Афрыцы.

Апошняе вывяржэння вулкана адбылося ў 1910 годзе. Вулкан знаходзіцца ў сальфатарнай стадыі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Mount Meru in Arusha National Park
* Meru // Global Volcanism Program (GVP)

Катэгорыя:Вулканы Танзаніі
Катэгорыя:Стратавулканы
Катэгорыя:Горныя вяршыні-чатырохтысячнікі
Максіма (каралева Нідэрландаў)

**Максіма** (), па нараджэнні '''Максіма Сарэг'ета Чэруці''' (; нар. 17 мая 1971, Буэнас-Айрэс, Аргенціна) — каралева-кансорт Нідэрландаў, жонка караля Вілема-Аляксандра, нявестка экс-каралевы Беатрыкс. Змяшанага іспанска-італьянскага паходжання. Маці трох дачок.

Катэгорыя:Аранская дынастыя
Міндора

**Міндо́ра** () — востраў у складзе групы астравоў Лусон Філіпінскага архіпелага (Філіпіны).

Знаходзіцца на поўдзень ад вострава Лусон і аддзелены ад яго пралівам Вердэ. Ад суседніх астравоў аддзелены пралівамі Таблас і Міндора. Плошча вострава складае 9800 (9735, 10571,8) км². Даўжыня берагавой лініі 618,8). Клімат субтрапічны, мусонны. Растуць вільготныя субтрапічныя лясы, уздоўж узбярэжжа месцамі мангры.

Адміністрацыйна востраў дзеліцца на Заходні Міндора і Усходні Міндора. Буйнейшыя гарады — Калапан, Мамбураа. Насельніцтва займаецца вырошчваннем какосавых пальмаў, рысу, цукровага трыснягу, рыбалоўствам. Развіты турызм.

На востраве знаходзіцца нацыянальны парк Маўнт-Ігліт — Бако ().

## Насельніцтва 
* 1975 год — 571 тыс. чал.
* 2000 год — 1 062 068 чал. (разам з прылеглымі астравамі)
* 2010 год — 1 238 573 чал. (разам з прылеглымі астравамі)

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Миндоро // Словарь современных географических названий / Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* ISLANDS Web Site // United Nations Environment Programme (UNEP) 
* Philippines: Island of Mindoro // World Wildlife Fund
* Mindoro // Encyclopaedia Britannica
* Остров Миндоро, Филиппины // Филиппины.ru

Катэгорыя:Астравы Філіпінаў
Уніхоўскія

**Уніхоўскія** — вялікалітоўскі шляхецкі род герба «Астоя».

Прозвішча ўзялі ад маёнтка Уніхова ў Наваградскім ваяводстве. Першы вядомы прадстаўнік роду — Павел Якаўлевіч Уніхоўскі.

Пасля шлюбу дачкі Міхала Ельскага, Соф’і, з Янушам Уніхоўскім, Уніхоўскія сталі ўладальнікамі Дудзічаў.

## Найбольш вядомыя прадстаўнікі роду 
* Павел Якаўлевіч Уніхоўскі (1514—26.12.1593)
:* Рыгор (8.1.1549—1.4.1606), паборца Новагародскага ваяводства ў 1589 г.
:* Януш (25.10.1621 — да 25.7.1649), менскі харунжы, падстолі з 1618 г.
::* Крыштаф Казімір (? — пасля 18 жніўня 1657), каралеўскі сакратар, інстыгатар вялікі літоўскі з 1649 г.
:* Міхал, харунжы віцебскі, пасол на сойм 1626 г.
::* Аляксандр Юзаф (? — 1722), суддзя земскім менскі з 1695 г., кашталян жамойцкі з 1709 г.
:* Самуэль Крыштаф, мазырскі суддзя гродскі ў 1643—1649 гг., войскі ў 1670—1684 гг., маршалак Трыбунала ВКЛ у 1672 г., палкоўнік Новагародскага ваяводства.
:* Раміян, суддзя земскі брацлаўскі, падкаморы смаленскі.
:* Багуслаў Аляксандр (? — чэрвень 1697), пісар земскі новагародскі ў 1678—1687 гг., дэпутат Скарбовага трыбунала ВКЛ у 1683 г., маршалак Трыбунала ВКЛ у 1687 і 1696 гг., ваявода троцкі з 1689 г.
:* Францішак (? — пасля 1794), менскі канюшы ў 1764 г., суддзя земскі з 1765 г., прэзідэнт земскі з 1773 г.
:* Януш (?)
::*  (23 лютага 1903 — 23 мая 1976), польскі мастак, графік
::*  (4 лістапада 1904 — 28 мая 1955), лекарка, добраахвотніца  падчас 2-й сусветнай вайны.
::*  (27 чэрвеня 1909 — 30 лістапада 1993), удзельніца польскага падполля падчас 2-й сусветнай вайны.

## Літаратура 
* 
* *Чарняўскі Ф.* Ян (Януш) Паўлавіч Уніхоўскі  // Ураднікі Менскага ваяводства XVI—XVIII стст. : Біяграфічны даведнік. — Вып. V (маршалкі і харужыя). — Мн.: В. Хурсік, 2018. — С. 85-129.
Барысаўскі дэканат

**Барысаўскі дэканат** — дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.

## Парафіі 
* Багушэвічы — парафія Божага Цела
* Барысаў — парафія Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі
* Барысаў — парафія Спаслання Духа Святога
* Беразіно — парафія Маці Божай Міласэрнасці
* Жодзіна — парафія Маці Божай Фацімскай
* Зембін — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі
* Крупкі — парафія Св. Юзафа
* Мар’іна Горка — парафія Cв. Антонія
* Рудзенск — парафія Маці Божай Шкаплернай і св. Стэфана
* Смалявічы — парафія Св. Валянціна
* Смілавічы — парафія Маці Божай Нястомнай Дапамогі і св. Аляксандра
* Суцін — парафія Маці Божай Шкаплернай
* Халопенічы — парафія Беззаганнага Сэрца Марыі і св. Язафата Кунцэвіча
* Чэрвень — парафія Узвышэння Святога Крыжа

## Спасылкі 
* Мінска-Магілёўская архідыяцэзія — http://catholic.by/

Катэгорыя:Дэканаты Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Рэлігія ў Барысаўскім раёне
Катэгорыя:Рэлігія ў Пухавіцкім раёне
Бабруйскі дэканат

**Бабруйскі дэканат** — дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.

## Парафіі 
* Асіповічы — парафія Божай Міласэрнасці
* Бабруйск — парафія Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі
:* Да парафіі адносіцца капліца-пахавальня Забелаў у вёсцы Ізюмава
* Глуск — парафія Св. Ганны
* Ялізава — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Казімірова — парафія Св. Юзафа
* Клічаў — парафія Найсвяцейшай Дзевы Марыі Фацімскай

## Спасылкі 
* Мінска-Магілёўская архідыяцэзія — http://catholic.by/

Катэгорыя:Дэканаты Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Рэлігія ў Бабруйскім раёне
Польскае Радыё Беласток

**Польскае Радыё Беласток** (, поўная назва — *Polskie Radio — Regionalna Rozgłośnia w Białymstoku „Radio Białystok” S.A.*) — рэгіянальная радыёстанцыя Польскага Радыё, якая вяшчае ў Беластоку і Падляшскім ваяводстве.

Гэта адна з 17 незалежных рэгіянальных грамадскіх радыёстанцый у Польшчы. Станцыя выконвае місію грамадскага вяшчальніка, забяспечваючы інфармацыйныя, культурныя і адукацыйныя патрэбы жыхароў рэгіёна, у тым ліку нацыянальных меншасцей.

## Гісторыя 
thumb|left|Будынак Польскага Радыё Беласток на вуліцы Сверковай.
Гісторыя радыёвяшчання ў Беластоку пачалася яшчэ ў міжваенны перыяд, але паўнавартасная станцыя была створана толькі ў канцы Другой сусветнай вайны. «Польскае Радыё Беласток» лічыцца адной з найстарэйшых радыёстанцый у пасляваеннай Польшчы.

Афіцыйнай датай пачатку вяшчання лічыцца 1 кастрычніка 1944 года, калі ў эфір выйшла першая перадача. Першапачаткова гэта быў радыёвузел, які трансляваў праграмы праз вулічныя гучнагаварыцелі. Уласнае студыйнае вяшчанне пачалося ў 1945 годзе.

У 1950-я гады станцыя актыўна развівалася, пашыраючы зону пакрыцця. У 1996 годзе радыёстанцыя пераехала ў новы сучасны будынак па вуліцы Сьверковай, 1, адкуль вяшчае да сённяшняга дня. У цяперашні час радыёстанцыя мае статус акцыянернага таварыства Дзяржаўнага казначэйства (у стане ліквідацыі ў сувязі з рэформай грамадскіх СМІ Польшчы 2023—2024 гадоў).

## Хвалі вяшчання 
Радыёстанцыя пакрывае сігналам усё Падляшскае ваяводства і прылеглыя тэрыторыі (у тым ліку памежныя раёны Беларусі).
Аналагавае вяшчанне (FM):
* Беласток — 99,4 МГц
* Ломжа — 87,9 МГц
* Сувалкі — 98,6 МГц
* Семятычы — 104,1 МГц
* Белавежа — 89,4 МГц

Таксама вядзецца лічбавае вяшчанне ў стандарце DAB+ (канал 5C, частата 178,352 МГц) і інтэрнэт-трансляцыя на афіцыйным сайце.

## Беларускі блок вяшчання Польскага Радыё Беласток 
Падляшскае ваяводства з’яўляецца месцам кампактнага пражывання беларускай нацыянальнай меншасці, таму ў эфіры «Радыё Беласток» традыцыйна прысутнічаюць перадачы на беларускай мове. Гэтыя праграмы рыхтуюцца ў межах рэдакцыі нацыянальных меншасцей.

Асноўныя беларускія перадачы:
* **«Пад знакам Пагоні»** () — штотыднёвы інфармацыйна-публіцыстычны часопіс, які выходзіць па нядзелях. Перадача асвятляе грамадскае, культурнае і палітычнае жыццё беларусаў Падляшша, дзейнасць беларускіх ліцэяў, музеяў і грамадскіх арганізацый (такіх як Беларускае грамадска-культурнае таварыства ці Беларускае аб’яднанне студэнтаў).
* **«Пажадальная песня»** () — канцэрт віншаванняў, адна з самых папулярных перадач сярод старэйшага пакалення беларусаў Беласточчыны. Слухачы могуць замовіць беларускія народныя ці эстрадныя песні для сваіх блізкіх.

Таксама ў эфіры выходзіць перадача **«Па-суседску»** (), якая закранае тэматыку памежжа, добрасуседства і лакальнай гісторыі, часта звязанай з беларускай спадчынай рэгіёна.

## Гл. таксама 
* Беларускае Радыё Рацыя
* Беларуская служба Польскага радыё
* Польскае Радыё
* Беларусы Польшчы

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Польскага Радыё Беласток
* Старонка перадач для нацыянальных меншасцей

Катэгорыя:Радыёстанцыі Польшчы
Катэгорыя:Беласток
Катэгорыя:Польскае Радыё
Валожынскі дэканат

**Валожынскі дэканат** — дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёла Беларусі.

## Парафіі 
* Багданава — парафія св. Міхала Арханёла
* Валожын — парафія Св. Іосіфа
* Вішнева — парафія Адведзінаў Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Забрэззе — парафія Найсвяцейшай Тройцы
* Івянец — парафія Св. Міхала Арханёла
* Івянец — парафія Св. Аляксея
* Камень — парафія Святых апосталаў Пятра і Паўла
* Пяршаі — парафія Св. Юрыя
* Ракаў — парафія Найсвяцейшай Дзевы Марыі Ружанцовай (св. Дамініка)

## Спасылкі 
* Мінска-Магілёўская архідыяцэзія — http://catholic.by/

Катэгорыя:Дэканаты Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Рэлігія ў Валожынскім раёне
Магілёўскі дэканат

**Магілёўскі дэканат** — дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.

## Парафіі 
* Бялынічы — парафія Найсвяцейшай Панны Марыі Бялыніцкай
* Горкі — парафія Маці Божай Бялыніцкай
* Касцюковічы — парафія Святой Тройцы
* Княжыцы — парафія Узвышэння Святога Крыжа
* Крычаў — парафія Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Магілёў — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі і св. Станіслава
* Магілёў — парафія Св. Антонія
* Магілёў — парафія Св. Казіміра і св. Ядвігі
* Мсціслаў — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Фашчаўка — парафія Адведзінаў Найсвяцейшай Панны Марыі
* Чавусы — парафія Найсвяцейшай Панны Марыі Маці Касцёла
* Чэрыкаў — парафія Найсвяцейшай Дзевы Марыі.
* Шклоў — парафія Святых апосталаў Пятра і Паўла

## Спасылкі 
* Мінска-Магілёўская архідыяцэзія — http://catholic.by/

Катэгорыя:Дэканаты Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Рэлігія ў Магілёўскім раёне
Вілейскі дэканат

**Вілейскі дэканат** — дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.

## Парафіі 
* Аколава — парафія Св. Міхала Арханёла
* Акцябр (Хатавічы) — парафія Св. Дамініка
* Акцябрскі — парафія Святой Тройцы і св. Крыштафа
* Альковічы — парафія Адведзінаў Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Вілейка — парафія Узвышэння Святога Крыжа
* Вязынь — парафія Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі
* Даўгінава — парафія св. Станіслава
* Касцяневічы — парафія Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Корань — парафія Cв. Антонія
* Куранец — парафія Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі і св. Максімільяна Кольбэ
* Ілья — парафія Найсвяцейшага Сэрца Езуса
* Лагойск — парафія Св. Казіміра
* Любань — парафія Божай Міласэрнасці
* Лукавец (Батурына) — парафія св. Пятра і Паўла
* Нарач — парафія Маці Божай Анёльскай і св. Яна, евангеліста
* Плешчаніцы — парафія Св. Ганны
* Сцешыцы (Спас) — парафія Перамянення Пана
* Юркавічы — парафія св. Яна Хрысціцеля

## Спасылкі 
* Мінска-Магілёўская архідыяцэзія — http://catholic.by/

Катэгорыя:Дэканаты Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Рэлігія ў Вілейскім раёне
Маладзечанскі дэканат

**Маладзечанскі дэканат** — дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.

## Парафіі 
* Беніца (Маркава) — парафія Святой Тройцы і св. Андрэя Баболі
* Беразінскае — парафія Божага Цела
* Краснае — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Лебедзева — парафія Найсвяцейшага Сэрца Езуса
* Маладзечна — парафія Св. Казіміра
* Маладзечна — парафія Св. Юзафа
* Палачаны — парафія Св. Роха
* Радашковічы — парафія Святой Тройцы
* Хоўхлава — парафія Найсвяцейшага Імя Марыі

## Спасылкі 
* Мінска-Магілёўская архідыяцэзія — http://catholic.by/

Катэгорыя:Дэканаты Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Рэлігія ў Маладзечанскім раёне
Нясвіжскі дэканат

**Нясвіжскі дэканат** — дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.

## Парафіі 
* Вынішчы — парафія Нараджэння Cв. Яна Хрысціцеля
* Гарадзея — парафія Св. Іосіфа
* Замосце — парафія Cв. Барбары
* Капыль — парафія Святых апосталаў Пятра і Паўла
* Клецк — парафія Святой Тройцы. Да парафіі прыпісаны Касцёл Узвіжання Святога Крыжа (Нагорнае)
* Ленькі — парафія Cв. Ганны (на могілках св. Вацлава)
* Любань — парафія Маці Божай Фацімскай
* Нясвіж — парафія Божага Цела
* Салігорск — парафія Cв. Францішка
* Сейлавічы — парафія Найсвяцейшага Сэрца Ісуса
* Слуцк — парафія Cв. Антонія
* Сноў — парафія Св. Яна Хрысціцеля
* Старыя Дарогі — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі

## Спасылкі 
* Мінска-Магілёўская архідыяцэзія — http://catholic.by/

Катэгорыя:Дэканаты Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Рэлігія ў Нясвіжскім раёне
Стаўбцоўскі дэканат

**Стаўбцоўскі дэканат** – дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі. 

## Парафіі 
* Волма — парафія св. Яна Хрысціцеля.
* Дзераўная — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі.
* Дзяржынск — парафія Св. Ганны.
* Налібакі — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі.
* Новы Свержань — парафія Святых апосталаў Пятра і Паўла.
* Рубяжэвічы — парафія Cв. Юзафа.
* Стоўбцы — парафія Cв. Казіміра.
* Узда — парафія Узвышэння Святога Крыжа.
* Фаніпаль (Вязань) — парафія Найсвяцейшага Сэрца Езуса і Марыі.
* Хатава — парафія Найсвяцейшага Сэрца Ісуса.

## Спасылкі 
* Мінска-Магілёўская архідыяцэзія - http://catholic.by/

Катэгорыя:Дэканаты Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Рэлігія ў Стаўбцоўскім раёне
Мядзельскі дэканат

**Мядзельскі дэканат** – дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі. 

## Парафіі 
* Будслаў — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
:* Да парафіі адносіцца капліца Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў вёсцы Грыбках
* Засвір — парафія Найсвяцейшай Тройцы
* Канстанцінава — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Крывічы — парафія Св. Андрэя, апостала
* Мядзел — парафія Маці Божай Шкаплернай
* Нарач — парафія Св. Андрэя, апостала
* Свір — парафія св. Мікалая, біскупа
* Шэметава — парафія Маці Божай Нястомнай Дапамогі

## Спасылкі 
* Мінска-Магілёўская архідыяцэзія - http://catholic.by/

Катэгорыя:Дэканаты Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Рэлігія ў Мядзельскім раёне
Геаграфія Латвіі

Латвія — еўрапейская дзяржава, што мае выхад да Балтыйскага мора. Адзінай думкі аб рэгіянальнай прыналежнасці Латвіі вучоныя не маюць: краіну адносяць як да Усходняй, так і да Паўночнай Еўропы. Агульная працягласць латвійскай мяжы складае 1866 км (з іх 1368 — сухапутная мяжа). На поўдні Латвія мяжуе з Беларуссю і Літвой, на ўсходзе — з Расіяй, на поўначы — з Эстоніяй. З захаду краіна абмываецца Балтыйскім морам, у тым ліку даволі глыбока ўрэзаным у сушу мелкім Рыжскім залівам на паўночным захадзе. У Балтыйскім моры Латвія мае марскую мяжу са Швецыяй, Літвой, Эстоніяй. Заходняя тэрыторыя, што выступае ў Балтыйскае мора, разглядаецца некаторымі географамі як Курляндскі паўвостраў.

## Рэльеф 
Латвія размешчана на заходняй ускраіне Усходне-Еўрапейскай раўніны. Нягледзячы на нязначныя абсалютныя вышыні, латвійскія краявіды багатыя на ўзгоркі і азёры, што абумоўлена стваральнай працай старажытнага ледавіка, паходжаннем якому абавязаны ўзвышшы: Курземскае на захадзе, Латгальскае на ўсходзе і Відземскае ў цэнтральнай частцы. Да апошняга належыць найвышэйшы пункт краіны — узгорак Гайзінькалнс (312 м). Узбярэжжа ж Балтыйскага мора нізіннае (нешырокая Прыморская нізіна) і аднастайна пакатае. Іншыя нізіны разлегліся па берагах буйных рэк і на поўначы краіны.

## Клімат 
Латвія знаходзіцца ў пераходнай зоне паміж марскім і кантынентальным кліматам. На Курземскім паўвостраве пераважаюць рысы марскога клімату, кантынентальнасць расце на ўсход не толькі ў сувязі з павелічэннем аддаленасці ад мора, але і з ростам вышыні над яго ўзроўнем. Так, на ўзгорак Гайзінькалнс снегавое покрыва кладзецца на 10-15 дзён раней, чым на яго больш нізкія ваколіцы.

## Рэкі і азёры 
Буйнейшая рака Латвіі — Даўгава, так латышы называюць Заходнюю Дзвіну. Латвіі належаць 352 км яе ніжняга цячэння. Найбольшую працягласць на тэрыторыі Латвіі мае рака Гаўя (452 км). Азёры пераважна ледавіковага паходжання. Самае буйное возера Латвіі — Лубанс (80,7 км²).

## Краявіды 
Лясы займаюць 52 % тэрыторыі Латвіі. У тыповым латышскім пейзажы пушчы чаргуюцца з палямі, сядзібамі і лугамі, плямы раллі перамяжаюцца бярозавымі гаямі. У Латвіі сотні кіламетраў неасвоенага марскога ўзбярэжжа, парослага сасновым лесам, аздобленага нізкамі выдмаў ды белых пясчаных пляжаў. Каля 9 % тэрыторыі занята балотамі, 70 % з якіх не крануты чалавекам. З фаўны распаўсюджаныя алені, лісы, ласі, ваўкі, бабры. Рэкі Латвіі — дом для буйнейшай ва ўсходняй Балтыі папуляцыі ласосевых рыбаў.

## Ахова прыроды 
Прырода краіны захоўваецца ў нацыянальных парках. У кожным з чатырох рэгіёнаў Латвіі створаны адзін парк: Гаўя ў Відземе, Кемеры ў Земгале, Слітэрэ ў Курземе і Разнас у Латгале. У 2012 Латвія была другой ў свеце пасля Швейцарыі паводле індэксу экалагічнай эфектыўнасці, што азначае як высокую ступень захаванасці экасістэм, так і беражлівае стаўленне да прыроды ў наш час.
Дэканат Мінск-Захад

**Дэканат Мінск-Захад** — дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёла Беларусі.

## Парафіі 
* Ждановічы — парафія Багародзіцы Апякункі сем’яў
* Заслаўе — парафія Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Мінск (архікатэдра) — парафія Імя Найсвяцейшай Панны Марыі
* Мінск (Кальварыя) — парафія Узвышэння Святога Крыжа
* Мінск (Каменная Горка) — парафія Маці Божай Будслаўскай
* Мінск (Кунцаўшчына-Масюкоўшчына) — парафія Св. Яна Евангеліста і св. Максімільяна Кольбэ
* Мінск (Малінаўка) — парафія Св. Антонія
* Мінск — парафія Найсвяцейшай Тройцы (св. Роха) на Залатой Горцы
* Мінск — парафія Св. Сымона і св. Алены (Чырвоны касцёл)
* Мінск — парафія Святых апосталаў Пятра і Паўла і св. Яўгена дэ Мазэно (Зялёны Луг)
* Мінск (Сухарава) — парафія Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі

## Спасылкі 
* Мінска-Магілёўская архідыяцэзія — http://catholic.by/

Катэгорыя:Дэканаты Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
10.5 cm leFH 16

**10.5-cm-leichte Feldhaubitze 16** (*10.5 cm leFH 16*) — нямецкая 105-мм палявая гаўбіца. Стаяла на ўзбраенні Германскай імперыі, выкарыстоўвалася падчас Першай сусветнай вайны, Другой сусветнай вайны. 10.5 cm leFH 16 была ўведзена ў 1916 годзе як пераемнік 10,5 см Feldhaubitze 98/09 з даўжэйшым ствалом і, такім чынам, больш вялікай далёкасцю стральбы. Яна мела той жа лафет, што і 7,7 см FK 16. Пасля вайны некаторая колькасць гаўбіц была атрымана Бельгіяй у якасці вайсковых трафеяў. Бельгійскае пазначэнне — Obusier de 105 GP. Заставалася асноўнай артылерыйскай гарматай Вермахта да прыняцця на ўзбраенне гаўбіцы 10,5 cm leFH 18, пасля чаго была перададзена рэзервовым і навучальным падраздзяленням.

## Літаратура 
* 
* Engelmann, Joachim and Scheibert, Horst. *Deutsche Artillerie 1934—1945: Eine Dokumentation in Text, Skizzen und Bildern: Ausrüstung, Gliederung, Ausbildung, Führung, Einsatz*. Limburg/Lahn, Germany: C. A. Starke, 1974
* Gander, Terry and Chamberlain, Peter. *Weapons of the Third Reich: An Encyclopedic Survey of All Small Arms, Artillery and Special Weapons of the German Land Forces 1939—1945*. New York: Doubleday, 1979 
* Hogg, Ian V. *German Artillery of World War Two*. 2nd corrected edition. Mechanicsville, PA: Stackpole Books, 1997 
* Jäger, Herbert. *German Artillery of World War One*. Ramsbury, Marlborough, Wiltshire: Crowood Press, 2001 

## Спасылкі 
* 10.5 cm leFH 16 from Landships 

Катэгорыя:Артылерыя калібра 105 мм
Катэгорыя:Артылерыя Германіі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Гаўбіцы
Іван Аркадзьевіч Лазенка

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Іван Аркадзьевіч Лазенка
|арыгінал імя     = Иван Аркадьевич Лозенко
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1936—1943
|званне           = 
|род войскаў      = авіяцыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Іван Аркадзевіч Лазенка** (1916—1943) — капітан Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Іван Лазенка нарадзіўся 6 чэрвеня 1916 года ў вёсцы Каўтуноўка (цяпер — Дубовы Гай Прылуцкага раёна Чарнігаўскай вобласці Украіны). Скончыў няпоўную сярэднюю школу і адзін курс ветэрынарнага тэхнікума. У жніўні 1936 года Лазенка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1940 годзе ён скончыў Чугуеўскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў. З чэрвеня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Да снежня 1943 года капітан Іван Лазенка камандаваў эскадрылляй 431-га штурмавога авіяпалка 299-й штурмавой авіядывізіі 16-й паветранай арміі Беларускага фронту. Да таго часу ён ажыццявіў 154 баявыя вылеты на штурмоўку вялікіх кольксцяў баявой тэхнікі і жывой сілы праціўніка, нанёсшы яму вялікія страты. 15 снежня 1943 года ў баю Лазенка атрымаў смяротнае раненне. Пахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Скепня Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 13 красавіка 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання па знішчэнні жывой сілы і тэхнікі праціўніка і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» капітан Іван Лазенка пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнам Леніна, двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Суворава 3-й ступені.

## Літаратура 
* 
* Юные герои Витебщины. Минск, 1980.

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чарнігаўскай вобласці
Катарына-Амалія

**Катарына-Амалія** (; нар. 7 снежня 2003, Гаага) — прынцэса Нідэрландаў, прынцэса Аранская, старэйшая дачка караля Нідэрландаў Вілема-Аляксандра і каралевы Максімы, унучка каралевы Беатрыкс. Прынцэса Катарына-Амалія — першая ў лініі атрымання ў спадчыну прастола Нідэрландаў.

Катэгорыя:Аранская дынастыя
Катэгорыя:Прынцэсы Нідэрландаў
Катэгорыя:Каралеўскія дзеці
Дэканат Мінск-Усход

**Дэканат Мінск-Усход** – дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі. 

## Парафіі 
* Бараўляны — парафія Найсвяцейшай Панны Марыі Успамогі Хрысціянаў
* Гатава — парафія Св. Міхала Арханёла
* Каралішчавічы — парафія Св. Станіслава, мучаніка
* Мінск — парафія Божага Цела
* Мінск (Лошыца) — парафія Маці Божай Ружанцовай
* Мінск (Серабранка) — парафія Св. Яна Хрысціцеля
* Сокал — парафія Маці Божай Ларэтанскай
* Мінск (Уручча-1-2-3) — парафія Св. Андрэя, апостала, і св. Леапольда Багдана Мандзіча
* Мінск (Уручча-4-5-6) — парафія Св. Францішка Асізскага
* Мінск (Чыжоўка) — парафія Святога Духа
* Мінск (Шабаны) — парафія Хрыста Збаўцы і Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі
* Раўбічы — парафія Св. Мацвея
* Сініло — парафія Маці Божай Зоркі Евангелізацыі

## Спасылкі 
* Мінска-Магілёўская архідыяцэзія - http://catholic.by/

Катэгорыя:Дэканаты Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
21 cm Mörser 16

**21 cm Mörser 16 **(21 cm Mrs 16) — нямецкая цяжкая гаўбіца. Выкарыстоўвалася падчас Першай сусветнай вайны, Другой сусветнай вайны  
## Гісторыя 
Распрацавана на прадпрыемстве Krupp і выраблялася на ўласным заводзе ў горадзе Эсэн з 1916 года. У 1916 годзе, перад пачаткам баявога ўжывання, 21 cm Mrs 16 транспартавалася ў разабраным на дзве часткі стане (лафет і ствол, кожная на асобных калясках) з дапамогай конскай цягі. Дапушчалася перавозка марціры ў баявым (неразабраным) стане на невялікія адлегласці. Спачатку звычайна ўжывалі толькі конную цягу, аднак у 1917 з'явілася магчымасць ужываць і механічную цягу — быў распрацаваны і ўкаранёны ў вытворчасць артылерыйскі цягач «Krupp-Daimler» з бензінавым рухавіком магутнасцю 100 конскіх сіл. Пры ўласнай масе 8000 кг гэты цягач мог буксіраваць каляскі агульнай масай да 10 000 кг з максімальнай хуткасцю 36 км/г. Паколькі такі цягач мог буксіраваць марціру ў сабраным выглядзе, фірма Krupp распрацавала яе варыянт, спецыяльна прызначаны для буксіроўкі механічнай цягай з вялікай хуткасцю. Пры гэтым захоўвалася магчымасць транспартавання гаўбіцы ў выглядзе дзвюх калясак з выкарыстаннем коннай цягі.
## Апісанне канструкцыі 
Замыканне канала ствала ажыццяўлялася гарызантальнай клінавай засаўкай. Гармата мела гідраўлічную сістэму адкату. Лафет рухомы, колавы. Колы зробленыя са сталі, з унутранага боку змантаваны дыск для перамяшчэння па накіравальніках. Колы абсталёўваліся шырокімі дубовымі пласцінамі, апраўленымі для жорсткасці металічнай рамкай для змяншэння ціску на глебу. У 1934—1935 гадах праведзена чарговая мадэрнізацыя — з гаўбіцы зняты шчыт, разбіральная каляска стала неразборнай. Таксама былі ўсталяваныя рысоры на хадавую частку, удасканаленыя прычапныя прылады і колы новага ўзору з адліванымі гумовымі абадамі, што павялічыла хуткасць буксіроўкі каляскі — з 7-8 да 20 км/г. Абслуговы разлік марціры быў 14-15 жаўнераў.

## Гісторыя 
Яны заставаліся на ўзбраенні, пакуль у 1940 годзе іх не замяніла 21 cm Mörser 18. Потым яны выкарыстоўваліся для навучання. У 1918 годзе Швецыя купіла дзесяць гармат, дзе яны заставаліся на службе да 1950 года. Шведы ўжывалі ў гармаце свае бетонныя прабіўныя снарады, 210 ткр 51/65-ps R- / 33 вагой 120,75 кілаграма. Падчас Савецка-фінляндская вайна (1939—1940) фіны закупілі чатыры гарматы ў шведаў, хоць яны іх і не здолелі скарыстаць у вайне па прычыне адсутнасці машын для буксіроўкі цяжкіх гаўбіц. Падчас Савецка-фінскай вайны (1941—1944) была сфармавана 10-я асобная батарэя. Пасля вайны яны былі пакінутыя ў рэзерве і засталіся там да канца 1960-х гадоў.

## Літаратура 
* Hogg, Ian. *Twentieth-Century Artillery*. New York: Barnes & Noble Books, 2000 
* Jäger, Herbert. *German Artillery of World War One*. Ramsbury, Marlborough, Wiltshire: Crowood Press, 2001 

## Спасылкі 
*http://www.landships.info/landships/artillery_articles.html?load=/landships/artillery_articles/21cm_Morser_m10.html 21 cm Mörser 10/16 на Landships]
* Видэакліп на YouTube
* Obús Krupp 210 mm 10/16 La Gran Guerra 1914-1918

Катэгорыя:Артылерыя калібра 210 мм
Катэгорыя:Артылерыя Германіі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Аблогавая артылерыя
Катэгорыя:Гаўбіцы
Вусны пякельныя

**Вусны пякельныя** () — папулярны ў сярэднявечнай іканаграфіі матыў — выява брамы пекла ў выглядзе раскрытай пашчы пачвары. Ён з’яўляецца ў англасаксонскім мастацтве і, верагодна, сыходзіць каранямі ў германскія легенды пра рагнарока. У XII—XIII стагоддзі распаўсюджваецца па ўсёй Еўропе (асабліва ў такіх сюжэтах, як «Страшны суд» і «»). У  вусце апраметнай супастаўлена са сківіцамі левіяфана. Эль Грэка быў адным з апошніх мастакоў, якія распрацоўвалі гэты сярэднявечны матыў.

Іканаграфія вуснаў пякельных заснавана на шэрагу біблейскіх вершаў, якія паказваюць лёс грэшнікаў. Так, у грэчаскім перакладзе 140-га псалма, выкананым , сказана: «*рассыпаныя косткі нашы ў вуснах пякельных*» (у беларускамоўным перакладзе Васіля Сёмухі гэтая фраза перакладзеная як «*сыплюцца косткі нашыя ў шчэлепы апраметнай*»). У прарока Ісаі апісваецца, што з-за злачынстваў народа .

Іканаграфія вуснаў пякельных мае два асноўныя іканаграфічныя тыпы:

* грэшнікі падаюць зверху ў раскрытую пашчу, якую змяшчаюць унізе кампазіцыі;
* вусны размяшчаюць гарызантальна і грэшнікі уваходзяць у іх (альбо выводзяцца Хрыстом у іканаграфіі ).

## Літаратура 
* G. D. Schmidt, *The Iconography of the Mouth of Hell: Eighth-Century Britain to the Fifteenth Century*, 1995, Selinsgrove, PA, Susquehanna University Press, 1995, ISBN 0-945636-69-5

Катэгорыя:Пекла
Катэгорыя:Англасаксонскае мастацтва
Катэгорыя:Хрысціянская іканаграфія
Фёдар Аляксеевіч Баталаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Фёдар Аляксеевіч Баталаў
|арыгінал імя     = Фёдор Алексеевич Баталов
|дата нараджэння  = 11.09.1900 (29.08)
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 17.08.1941
|месца смерці     = наваколлі в. Скепня, , Гомельскай вобласці
|выява            = 
|шырыня           = 
|апісанне выявы   = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 
|званне           = 
|род войскаў      = 
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = 
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Фёдар Аляксеевіч Баталаў** ( — ) — савецкі афіцэр, удзельнік трох войнаў, Герой Савецкага Саюза (). У гады Вялікай Айчыннай вайны — камандзір стралковага батальёна 437-га стралковага палка 154-й стралковай дывізіі 21-й арміі Заходняга фронту, капітан.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  ў горадзе Казані, цяпер сталіцы Рэспублікі Татарстан, у сям'і рабочага. Рускі. Скончыў пачатковую школу. Працаваў у Казані.

У Чырвонай арміі з 1918 года.

Удзельнік грамадзянскай вайны. Атрымаць ўзнагароды ён не паспеў. 

17 жніўня 1941 года капітан Ф. А. Баталаў загінуў у баі ў раёне вёскі Скепня Гомельскай вобласці. Пахаваны на месцы гібелі.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза
* Ордэн Леніна
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Медаль

## Памяць 
* у горадзе Жлобіне імем Ф. А. Баталава названая вуліца, там жа ўсталяваны памятны знак.
* Вобраз капітана Баталава знайшоў адлюстраванне ў песні «Слухаюць атрады франтавую песню», створанай невядомымі аўтарамі ў першыя месяцы Вялікай Айчыннай вайны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Камандзіры батальёнаў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Жлобінскім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Пётр Іванавіч Швед

**Пётр Іванавіч Швед** (, в. Шантырава, Дзісенскі павет, Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка — , г. Наваполацк, Віцебская вобл., Беларусь) — беларускі савецкі хімік, рэктар Наваполацкага політэхнічнага інстытута (1976—1986). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1973). Кандыдат тэхнічных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 верасня 1934 года ў вёсцы Шантырава на тэрыторыі сучаснага Міёрскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі ў сялянскай сям’і. У 1939 годзе паступіў у Бялянскую пачатковую школу. У 1946—1950 вучыўся ў Дзісненскай сярэдняй школе. У 1950 пасля сканчэння васьмі класаў выехаў на вучобу ў Ленінград.

## Дзейнасць 
1950—1952 гг. — навучэнец Рамеснага вучылішча № 13 Міністэрства працоўных рэзерваў и школы рабочай моладзі (г. Ленінград).

1952—1953 гг. — рабочы суднабудаўнічага завода імя А. Марці прамысловасці, студэнт вячэрняга факультэта Ленінградскага караблебудаўнічага інстытута (г. Ленінград).

1953—1958 гг. — курсант Ленінградскага вышэйшага ваенна-марскога вучылішча інжынераў зброі (хімічны факультэт; спецыяльнасць «інжынер-хімік»).

1958—1960 гг. — служба ў ВМФ СССР (г. Ліепая, Латвійская ССР).

1960—1962 гг. — старшы інжынер, начальнік лабараторыі СКБ Мікраэлектронікі (г. Ленінград).

1962—1974 гг. — начальнік лабараторыі, начальнік аддзела, намеснік дырэктара па навуковай рабоце (1971—1974) НДІ электронных матэрыялаў Міністэрства электроннай прамысловасці СССР (г. Арджанікідзэ).

1968 г. — прысуждана навуковая ступень кандыдата тэхнічных навук (тэма дысертацыі «Уплыў некаторых фактараў на абарону крэмніевых бяскорпусных паўправадніковых прыбораў для мікрасхем»).

1971 г. — прысвоена навуковае званне дацэнта.

1974—1976 гг. — прарэктар па навуковай рабоце Наваполацкага політэхнічнага інстытута.

8 красавіка 1976 года — 25 кастрычніка 1986 года — рэктар Наваполацкага політэхнічнага інстытута..

1986—1994 гг. — загадчык кафедры хіміі Наваполацкага політэхнічнага інстытута (з 1993 — Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта).

З 1994 г. — на пенсіі.

## Узнагароды 
* Медаль «За працоўную адзнаку» (1966).
* Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1973) «за распрацоўку тэхналогіі, канструкцыі, матэрыялаў, высокапрадукцыйнага зборачнага абсталявання, арганізацыю масавай вытворчасці высокачастотных транзістараў у пластмасавым корпусе для радыёэлектроннай апаратуры шырокага выкарыстання».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ПДУ
* Наваполацкі політэхнічны інстітут (1968—1993 гг.) 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мёрскім раёне
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Рэктары Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Ашмянскі дэканат

**Ашмянскі дэканат** — дэканат Гродзенскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.

## Парафіі 
* Ашмяны — парафія Св. Міхала Арханёла. 
:* Да парафіі прыпісаны: 
:** капліца Святой Ганны ў вёсцы Палянах.
:** капліца Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў вёсцы Гародніках.
:** Капліца могілкавая (Ашмяны)
* Анжадава — парафія Найсвяцейшага Сэрца Езуса i Анёлаў Ахоўнікаў
* Баруны — парафія Cвятых апосталаў Пятра і Паўла
* Гальшаны — парафія Св. Яна Хрысціцеля
* Граўжышкі — парафія Святых апосталаў Пятра і Паўла
* Жупраны — парафія Святых апосталаў Пятра і Паўла
* Мураваная Ашмянка — парафія Імя Найсвяцейшай Панны Марыі
* Цудзенішкі — парафія Св. апостала Якуба

## Спасылкі 
* Гродзенская дыяцэзія — http://catholic.by/

Катэгорыя:Дэканаты Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Рэлігія ў Ашмянскім раёне
Насельніцтва Латвіі

У канцы 2010-х у Латвіі  пражывае каля 2 млн чалавек, гэта больш за Эстонію, але менш за Літву. 

## Дынаміка колькасці насельніцтва 
Да пачатку 1990-х насельніцтва краіны павялічвалася і на сваім піку (1990) дасягнула 2,67 млн чал. Пасля распаду СССР і ўступлення Латвіі ў ЕС колькасць насельніцтва краіны паменшылася на 0,7 млн чал. або на 27 % і працягвае памяншацца. У 2017 годзе ў Латвіі жыло столькі ж народу, колькі ў 1950-м. Падобныя тэмпы дэпапуляцыі ў свеце толькі ў Літвы і Балгарыі. Скарачэнне колькасці насельніцтва мае пад сабою два складнікі: перавышэнне смяротнасці (14,5 на адну тысячу) над нараджальнасцю (9,7) і міграцыйны адток у краіны Заходняй Еўропы (-6). Такім чынам, тэмп змяншэння насельніцтва Літвы ў 2017 склаў -1,08 %. 

## Этнічны склад 
Латвія — шматнацыянальная дзяржава з перавагай тытульнай нацыі. Дадзеныя аб нацыянальным складзе ўзятыя з апошняга перапісу (2011): з дзвюхмільённага насельніцтва краіны 62,1 % складаюць латышы, 26,9 % — рускія, 3,3 % — беларусы, 2,2 % — украінцы, 2,2 — палякі, 1,2 % — літоўцы, 2,1 % — іншыя этнічныя групы (сярод іх эстонцы, немцы, лівы, яўрэі).  Для параўнання: перапіс 1935 года зафіксаваў долю латышоў, роўную 76,9 %, а рускіх — 8,8 %; да Другой Сусветнай вайны вялікую этнічную меншасць складалі прыбалтыйскія немцы, амаль цалкам прымусова рэпатрыяваныя ў Германію ў 1939-1941. Пасля вайны адбываўся магутны прыток працоўных мігрантаў з іншых рэспублік СССР, у асноўным славян, і апошні савецкі перапіс (1989) адзначыў долю латышоў у 52,05 %, а рускіх — 33,96 %, у час незалежнасці рост удзельнай вагі тытульнай нацыі суправаджаецца змяншэннем долі астатніх меншасцяў. Латышы абсалютна пераважаюць у сельскай мясцовасці, у вялікіх гарадах (Рыга, Даўгаўпілс) іх доля меншая за сукупную долю прадстаўнікоў іншых нацый.

### Неграмадзяне 
У Латвіі дагэтуль здараюцца канфлікты вакол рускай меншасці, прадстаўнікі якой часта адмаўляюцца атрымліваць латышскае грамадзянства па ўстаноўленай працэдуры, якая прадугледжвае іспыт па латышскай мове, а латышскія ўлады парушаюць правы рускіх на навучанне на роднай мове. Прыкладна палова рускамоўных мае статус неграмадзян і пазбаўлены права голасу на выбарах і іншых правоў і свабод. На 2015 год 12,2% насельніцтва краіны не маюць ніякага грамадзянства.

## Рэлігійны склад 
Паводле некаторых дадзеных, Латвія адносіцца да самых нерэлігійных краін свету. Каля 64 % насельніцтва не атаясамлівае сябе ні з якой рэлігіяй. Лютэранства, традыцыйную веру латышоў, спавядае каля 19 % насельніцтва (паводле іншых дадзеных — 34,2 %), яшчэ 15-17 % адносяць сябе да праваслаўных, гэта ў асноўным рускамоўнае насельніцтва. Палякі і літоўцы, а таксама частка латгальскіх латышоў — каталікі (па некаторых дадзеных — да 20 %).

## Размяшчэнне і рассяленне 
Насельніцтва размешчана па тэрыторыі краіны даволі раўнамерна пры сярэдняй шчыльнасці каля 30 чалавек на кв.км. У 2018 крыху больш за дзве траціны латышоў (68,1 %) пражывалі ў гарадах. Буйнейшы горад Латвіі і ўсёй Прыбалтыкі — Рыга (637 тыс. у 2018) . Наступныя буйныя гарады на парадак меншыя за сталіцу: Даўгаўпілс, 93 тыс.; Ліепая, 76 тыс; Елгава, 59 тыс.; Юрмала, 50 тыс.
Бераставіцкі дэканат

**Бераставіці дэканат** — дэканат Гродзенскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.

## Парафіі 
* Вялікія Эйсманты — парафія Імя Найсвяцейшай Панны Марыі i св. Яна Непамука
* Вялікая Бераставіца — парафія Перамянення Пана
* Занявічы — парафія Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса i св. Язафата
* Макараўцы — парафія Узвышэння Святога Крыжа
* Малая Бераставіца — парафія Св. Антонія з Падуі
* Свіслач — парафія Найсвяцейшай Тройцы і Св. Францішка Асізскага

## Спасылкі 
* Гродзенская дыяцэзія — http://catholic.by/

Катэгорыя:Дэканаты Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Рэлігія ў Бераставіцкім раёне
Катэгорыя:Рэлігія ў Свіслацкім раёне
Балгарскія рок-архівы

**Балгарскія рок-архівы** () — першая анлайн-энцыклапедыя, прысвечаная рок-музыцы ў Балгарыі. Запушчана анлайн 2 жніўня 2013 года і ўключае ў сябе больш за 350 гуртоў і выканаўцаў з сярэдзіны 1960-х гадоў. Артыкулы падзеленыя ў алфавітным парадку, год стварэння, стыль, размяшчэнне. Профілі гуртоў утрымліваюць кароткую біяграфію, дыскаграфію, склад, спасылкі на відэа, а таксама спасылкі на афіцыйныя сайты і профілі.

Пачынаючы з 4 чэрвеня 2015 года, сайт выкарыстоўвае новую версію, узяў прыклад з сусветнай энцыклапедыі хэві-металу — Encyclopaedia Metallum, з палепшанымі функцыямі і дызайнам. У 2015 годзе ўтрымлівала інфармацыю пра прыкладна 900 гуртоў і выканаўцаў.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:З’явіліся ў 2013 годзе
Катэгорыя:Рок
Катэгорыя:Балгарскія энцыклапедыі
Катэгорыя:Балгарская мова ў інтэрнэце
Дэканат Гродна-Захад

**Дэканат Гродна-Захад** — дэканат Гродзенскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.

## Парафіі 
* Адэльск — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі
* Гродна — парафія Найсвяцейшай Панны Марыі Вострабрамскай Маці Міласэрнасці (Аўгустовак)
* Гродна — парафія Адшукання Святога Крыжа (Пабернардынскі)
* Гродна — рэктаральны касцёл Звеставання Найсвяцейшай Панне Марыі (пабрыгідскі касцёл)
* Гродна — парафія Божай Міласэрнасці (Вішнявец)
* Гродна — парафія Маці Божай Анёльскай (францішканскі касцёл)
* Гродна — парафія Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі (Паўднёвы)
* Гродна — парафія Святога Духа (Альшанка)
* Гожа — парафія Святых апосталаў Пятра і Паўла
* Індура — парафія Найсвяцейшай Тройцы
* Капцёўка — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі
* Квасоўка — парафія Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі. Да парафіі прыпісана капліца ў в. Свіслач

## Спасылкі 
* Гродзенская дыяцэзія — http://catholic.by/

Катэгорыя:Рэлігія ў Гродне
Катэгорыя:Дэканаты Гродзенскай дыяцэзіі