open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Навагрудскае княства

**Навагрудскае княства**, **Новагародскае княства**, **Новагародская зямля** — удзельнае княства ў Панямонні ў XIII—XIV стст. са сталіцай у Новагародку.

На думку Аляксандра Назарэнкі, не пазней за 1141 год Новагародак стаў адным з удзелаў Гарадзенскага княства. Першым новагародскім князем быў адзін з сыноў гарадзенскага князя Усеваладкі, напэўна, Барыс або Глеб. Пры іх пабудавана Барысаглебская царква. Новагародскі князь Ізяслаў згаданы Іпацьеўскім летапісе вясной 1238 года, калі галіцкі князь Даніла Раманавіч *«наведе… Литву Миндога Изяслава Новогородьского»* на князя Конрада Мазавецкага. На грунце гэтага запісу лічаць, што побач Міндоўга у нападзе на Мазовію ўдзельнічаў і новагародскі князь Ізяслаў, як саюзнік або васал Данілы Раманавіча. Пазней княства было ўладаннем Міндоўга, Рамана Данілавіча, Войшалка, у першай палове XIV ст. — уладаннем сына Гедзіміна Карыята (разам са Слонімам і Мсцібавам). Нейкі ўдзел у княстве меў сын Карыята Фёдар. У канцы XIV ст. вялікі князь Вітаўт зняволіў, а пасля выгнаў Фёдара з Вялікага Княства Літоўскага. З таго часу княства канчаткова перайшло да велікакняжацкага дамена, Новагародкам кіравалі намеснікі вялікіх князёў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Грушевський, М.* Хронологія подій Галицько-Волинського літопису // Записки Наукового товариства ім. Шевченка. — Львів, 1901. — Т. 41. — С. 1—72.
* *Назаренко А.&nbsp;В.* Городенское княжество и городенские князья в XII веке // *Назаренко А. В.* Древняя Русь и славяне (Древнейшие государства Восточной Европы, 2007 год) / Ин-т всеобщей истории. — Москва: Русский Фонд Содействия Образованию и Науке, 2009. — С. 124—161.
* 

Катэгорыя:Княствы ў беларускай гісторыі
Катэгорыя:Гісторыя Навагрудка
Катэгорыя:З’явіліся ў XIII стагоддзі
Катэгорыя:Зніклі ў XIV стагоддзі
Катэгорыя:Панямонне
Навадворскі Успенскі манастыр

**Навадворскі Успенскі манастыр** — мужчынскі манастыр, які існаваў у 1648—1817 гг. у в. Новы Двор (цяпер у Пінскім раёне Брэсцкай вобласці).

## Гісторыя 
Заснавальнік Р. М. Валадковічам, які адпісаў яму 2 часткі свайго маёнтка Новы Двор і падначаліў Грозаўскаму манастыру. У сярэдзіне XVIII ст. заняты ўніятамі. У 1743 годзе вернуты праваслаўным і прыпісаны да Пінскага Богаяўленскага манастыра. Будынкі былі драўляныя, не зберагліся. У манастыры знаходзіўся цудатворны абраз Маці Божай, намаляваны, паводле легенды, у XIII ст. кіеўскім мітрапалітам Пятром. У XIX ст. абраз перавезены ў Суражыцкі манастыр Чарнігаўскай епархіі.

Катэгорыя:Культавыя збудаванні Пінскага раёна
Катэгорыя:Колішнія манастыры Беларусі
Катэгорыя:Праваслаўныя манастыры Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1648 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1817 годзе
Катэгорыя:Новы Двор (Пінскі раён)
Мазырская акруга

**Мазырская акруга** – адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924 – 1930 гг. і 1935 – 1938 гг. Утворана 17 ліпеня 1924 г. у складзе Мазырскага павета за выключэннем Дзякавіцкай воласці і далучаных да Мазырскага частак Рэчыцкага павета, Азарыцкай воласці цалкам і часткі Акцябрскай (Рудабельскай) воласці Бабруйскага павета. Цэнтр – г. Мазыр. Плошча 16 268 км², насельніцтва 319,2 тыс. чалавек (1924 г.).

Уключала 10 раёнаў: Азарыцкі, Жыткавіцкі, Калінкавіцкі, Капаткевіцкі, Каралінскі, Лельчыцкі, Мазырскі, Нараўлянскі, Петрыкаўскі і Тураўскі; раёны падзяляліся на 128 сельсаветаў. У акругу ўваходзілі 3 гарады (Калінкавічы, Мазыр, Петрыкаў), 4 мястэчкі (Жыткавічы, Капаткевічы, Нароўля, Тураў). 9 чэрвеня 1927 г. да акругі далучаны Юравіцкі раён скасаванай Рэчыцкай акругі. На 1 студзеня 1930 г. у акрузе 10 раёнаў, 3 гарады, 5 мястэчак і 124 сельсавета. Акруговая газета – «Чырвонае Палессе». 26 кастрычніка 1930 г. акруга скасавана. Зноў утворана 21 чэрвеня 1935 г., уключала 9 раёнаў: Даманавіцкі, Ельскі, Жыткавіцкі, Капаткевіцкі, Лельчыцкі, Мазырскі, Нараўлянскі, Петрыкаўскі, Тураўскі. Акруговая газета – «Бальшавік Палесся». 20 лютага 1938 г. акруга скасавана, тэрыторыя ўключана ў Палескую вобласць.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Акругі Беларускай ССР
Катэгорыя:Гісторыя Мазыра
Катэгорыя:Гісторыя Гомельскай вобласці
Налібоцкі металургічны камбінат

**Налібоцкі металургічны камбінат** — колішняе прадпрыемства, заснаванае ў 1830 годзе як рудня каля мястэчка Налібакі Ашмянскага павета (цяпер вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці).

У 1846 гадзе працавалі 93 гутнікі і 100 руднікаў. У 1852 годзе пабудаваны і далі прадукцыю Руднянскі чуганаплавільны і Клецішчанскі жалезаапрацоўчы заводы, якія склалі камбінат. У 1852 годзе на камбінаце былі 3 домны, 7 паравых машын, 8 пудлінгавых печаў, 4 ліцейні, стопудовы молат і 2 пракатныя станы. Выпускаў чыгуначныя рэйкі, паласавое, шыннае, чатырохграннае і круглае жалеза. У 1858 годзе працаваў 561 рабочы, здабыта 2 млн пудоў руды, выпушчана 80 тыс. пудоў жалеза. У 1871 — 1877 гадах Клецішчанскі завод пераўтвораны ў машынабудаўнічы, у гэты перыяд заводы былі здадзены ў арэнду і называўся машынабудаўнічым вагонарэйкавым заводам. У 1895 годзе атрымана 50 тыс. пудоў паласавога і сартавога жалеза.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Колішнія прадпрыемствы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Налібакі
Катэгорыя:Гісторыя Стаўбцоўскага раёна
Катэгорыя:1830 год у Беларусі
Навамышскі раён

**Навамы́шскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1940—1957 гадах. Цэнтр — вёска Новая Мыш, з мая 1954 года — горад Баранавічы.

## Гісторыя 
Утвораны 15 студзеня 1940 года ў Баранавіцкай вобласці. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 15 сельсаветаў: Балабанавіцкі, Валахоўскі, Дубаўскі, Жарабілавіцкі, Каўпеніцкі, Лотвіцкі, Лукаўскі, Люшнеўскі, Лясноўскі, Малахоўскі, Навамышскі, Палонкаўскі, Русінскі, Уцёскі, Чэшаўленскі.

З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Валахоўскі, Дубаўскі, Жарабілавіцкі, Русінскі сельсаветы, утвораны Лаўрынавіцкі сельсавет, у склад Каўпеніцкага сельсавета Навамышскага раёна з Гарадзішчанскага раёна перададзена вёска Новы Свет. 8 красавіка 1957 года перайменаваны ў Баранавіцкі раён.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* 


Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Баранавіцкая вобласць
Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1957 годзе
Рэчыцкая запалкавая фабрыка

**Рэчыцкая запалкавая фабрыка «Днепр»** — колішняе прадпрыемства, якое дзейнічала ў горадзе Рэчыца Гомельскай вобласці ў 1908—1910 гг.

## Гісторыя 
У 1908 г. мела лакамабіль. На фабрыцы працавала 79 рабочых. У 1910 г. выраблена 787 тыс. скрынак запалак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* ОАО «Речицадрев» — История предприятия 

Катэгорыя:Колішнія прадпрыемствы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Рэчыцы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1908 годзе
Катэгорыя:1908 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1910 годзе
Катэгорыя:Запалкавыя фабрыкі
Сарагоса

**Сараго́са** () — горад на паўночным усходзе Іспаніі, сталіца аўтаномнага рэгіёну Арагон, правінцыі Сарагоса і аднайменнай акругі (Comarca de Zaragoza).

Размешчаны ў сярэднім цячэнні ракі Эбра, каля 200 метраў над узроўнем мора. На 1 студзеня 2007 года ў Сарагосе пражывае 654&nbsp;390 чалавек, яна з’яўляецца пятым па велічыні горадам Іспаніі.

## Гісторыя 
Заснавана ў 24 да н.э. на месцы старажытнага паселішча як рымская калонія пад назвай Цэзарэя-Аўгуста. У 452 годзе захоплена свевамі, у 476 — вестготамі. У 714—1118 гадах пад уладай арабаў, у ХІ — пачатку ХІІ стагоддзя цэнтр Сарагоскага эмірата. У 1118 горад адваяваны ў арабаў войскамі караля Арагона Альфонса I, з 1119 года сталіца Арагонскага каралеўства, атрымала права самакіравання і іншыя прывілеі. У XIV—XVI ст. адзін з важнейшых эканамічных (вытворчасцьсць сукна) і культурных (у 1474 заснаваны ўніверсітэт) цэнтраў Арагона. У XVII—XVIII ст. эканамічна заняпала. У 1-ю іспанскую рэвалюцыю 1808—1814 двойчы ўзята ў аблогу французскімі войскамі (1808, 1808—1909). У Іспанскую рэвалюцыю 1931—1939 гадоў месца баёў паміж рэспубліканскімі войскамі і франкістамі.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
У структуры цэнтра горада захаваліся рысы рэгулярнай планіроўкі старажытнарымскай калоніі. Сярод помнікаў: рэшткі старажытнарымскіх пабудоў, маўрытанскіх будынкаў (Х—ХІІ ст.) з узорыстай цаглянай муроўкай, дэкаратыўнымі купаламі, абліцоўкай шматколернай кафляй, сабор Ла-Сеа (1119—1550; фасад канца XVII стагоддзя ў стылі эрэрэска; вежа 1685), касцёлы ў стылі мудэхар (Санта-Марыя Магдалена і іншыя), біржа («лонха», 1551, готыка і платэрэска), палацы XVI стагоддзя ў стылі платэрэска.

Музей прыгожых мастацтваў.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Ігнасіа Камача (нар. 1990) — іспанскі футбаліст.
* Тэрэза Кларамун (1862—1932) — каталонская анарха-сіндыкалістка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Арагона
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Сарагоса
Старажытнагрэчаская мова

**Старажытнагрэчаская мова** (*ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα*) — мова індаеўрапейскай сям’і, продак грэчаскай мовы, распаўсюджаны на тэрыторыі грэчаскай айкумены ў эпоху з канца 2 тысячагоддзя да н.э. да 5 стагоддзя н.э.

Старажытнагрэчаская мова — мова паэм «Іліяда» і «Адысея» Гамера, філасофіі і літаратуры часоў залатога веку Афін, Новага Запавету. На ёй гаварылі ў полісах класічнай эпохі, імперыі Аляксандра Македонскага, царствах дыядохаў, яна была другой афіцыйнай мовай Рымскай імперыі і асноўнай на раннім этапе існавання Усходняй Рымскай імперыі. У Сярэднявеччы стала ўзорам літаратурнай мовы Візантыі, атрымала статус класічнай у Заходняй Еўропе часоў Адраджэння.

Катэгорыя:Мёртвыя мовы
Рэчыцкая воласць

**Рэчыцкая воласць**, *Рэчыцкае староства* — буйны дзяржаўны маёнтак у ВКЛ у XV—XVIII стст. Цэнтр — г. Рэчыца.

Першапачаткова ўваходзіла ў склад Чарнігаўскага княства. У канцы XIV ст. вялікі князь літоўскі Вітаўт падараваў Віленскаму каталіцкаму біскупству маёнтак Стрэшын, а віленскаму намесніку В. Манівіду — маёнтак Горваль, вылучыўшы іх, верагодна, са складу Рэчыцкай воласці. У 1420-я — пачатку 1430-х гг. Рэчыцкая воласць разам з Чарнігавам належала князю Свідрыгайлу Альгердавічу, у пачатку 1440-х гг. была пад кантролем вялікага князя літоўскага Казіміра, які аддаў з яе складу маёнтак Дамыслін князю Б. Глінскаму. У 1418 годзе на пасаду рэчыцкага намесніка прызначаны баярын Квач. У 1499 годзе ўладальнік сумежнай Гомельскай воласці князь С. І. Мажайскі перайшоў на бок Масквы, часова захапіўшы і сёлы Рэчыцкай воласці за Дняпром: Борхаў, Гіраў, Чобатавічы і інш.

На пасадзе рэчыцкіх намеснікаў вядомыя: М. Халецкі (1511), С. Полазавіч (1522—1527), князь А. В. Вішнявецкі (1532—1545), А. Гарнастай (1555). Паводле адміністрацыйнай рэформы 1565—1566 гадоў цэнтр воласці г. Рэчыца стаў павятовым цэнтрам, а сама воласць цалкам ўвайшла ў склад Рэчыцкага павета. З сярэдзіны 16 ст. эвычайна называлася староствам. У 1569 годзе ўключана ў т.зв. «сталовыя» маёнткі, даход з якіх ішоў на забеспячэнне непасрэдна вялікага князя і яго двара.

На пасадзе рэчыцкіх старостаў вядомыя: князь Р. Ф. Сангушка (з 1567), Астафій Валовіч (1576), князь Я. І. Жыжэмскі (да 1597), яго сын П. Жыжэмскі (да 1618), Аляксандр Слушка (з 1626?), яго сыны Яўстах Слушка (да 1639) і Багуслаў Служка, сыны апошняга Юзаф і Дамінік Слушкі (да 1713), паны Клакоцкі і Пакаш, К. Халецкі (да 1737), Альбрэхт Радзівіл. У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 годзе далучана да Расійскай імперыі.

## Літаратура 
* 
*  — С. 180

Катэгорыя:Староствы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Чарнігаўскае княства
Катэгорыя:Рэчыцкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)
Картахена (Іспанія)

**Картахена** () — горад у Іспаніі, у аўтаномнай супольнасці Мурсія.

Насельніцтва — 215,386 тыс. жыхароў (на 1 студзеня 2009).

Назва паходзіць ад старажытнага горада Карфаген (Картахена была заснавана карфагенянамі, рымляне называлі яе «Новы Карфаген»).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Ісідор Севільскі

## Славутасці 
* Картахенскі сабор

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады аўтаномнай супольнасці Мурсія
Катэгорыя:Муніцыпалітэты аўтаномнай супольнасці Мурсія
Парламент Мальты

**Парламент Мальты** (, ) — заканадаўчы орган Мальты. Складаецца з Палаты Прадстаўнікоў і Прэзідэнта.

## Уладкаванне і паўнамоцтвы 
У Палату Прадстаўнікоў на цяперашні час уваходзіць 69 дэпутатаў, якія выбіраюцца на пяцігадовы тэрмін у 13 выбарчых акругах па 5 дэпутатаў ад акругі па сістэме адзінага пераходзячага голаса. Астатнія чатыры дэпутаты дадаюцца ў выпадку, калі апазіцыйная партыя, атрымала крыху больш галасоў, чым кіруючая, і належаць да гэтай партыі. Старшынёй Палаты з'яўляецца спікер, абіраемы з яе членаў (пачынаючы з 2008 — Луіс Галі).

Палата Прадстаўнікоў Мальты зацвярджае законапраекты, склад урада, якая фармуе найбольшая з партый краіны, прэм'ер-міністра, а таксама выбірае прэзідэнта на пяцігадовы тэрмін.

Пачынаючы з 1966 у палаце засядаюць прадстаўнікі толькі двух найбуйнейшых партый — Нацыяналістычнай і Лейбарысцкай, што фактычна стварае ў краіне двухпартыйнай сістэму. У 11-й Палаце прадстаўнікоў, абранай у 2008 годзе, Нацыяналістычная партыя мае 35 дэпутатаў, а Лейбарысцкая партыя — 34 дэпутата.

Рэзідэнцыяй Палаты прадстаўнікоў з'яўляецца Палац Вялікага Магістра ў Ла-Валеце.

Катэгорыя:Мальта
Мальта
Знешняя палітыка Мальты

На працягу шэрагу год пасля атрымання незалежнасці ў 1964 годзе, Мальта праводзіла палітыку цеснага супрацоўніцтва з Вялікабрытаніяй і іншымі краінамі НАТА. Пасля перамогі Лейбарысцкай партыі па яе загаду быў зачынены офіс НАТА на Мальце, а таксама былі спыненыя паходы Шостага флоту ЗША ў краіну.

Пасля істотнага павелічэння аб'ёму фінансавых унёскаў ад шэрагу краін НАТА (у тым ліку ЗША), брытанскія войскі заставаліся на Мальце да 1979 года. Па заканчэнні знаходжання замежнага кантынгенту лейбарысты намецілі курс нейтралітэту і ўваходу краіны ў Рух недалучэння.

Мальта з'яўляецца актыўным удзельнікам ААН, Садружнасці нацый, Савета Еўропы, АБСЕ і шэрагу іншых міжнародных арганізацый.

Нацыяналістычная партыя (Partit Nazzjonalista) абраная ў маі 1987 года, некаторы час працягвала праводзіць палітыку нейтралітэту і недалучэння. Для развіцця гандлю і інвестыцый Мальта выйшла з Руху недалучэння і пачала збліжэнне з ЗША і Еўропай. З 1992 года караблі ВМС ЗША пачалі рэгулярна выконваць візіты на Мальту.

1 мая 2004 года Мальта стала паўнапраўным членам Еўрапейскага саюза.

Катэгорыя:Мальта
Карфаген (горад)

**Карфаген** (фінік. *Qart Hadasht*, , ) — горад у Тунісе, прыгарад сталіцы краіны. Назва Qart Hadasht (у пунічным запісе без галосных Qrthdst (קרת חדשת)) перакладаецца з фінікійскай мовы як «новы горад».

## Гісторыя 
### Карфагенская дзяржава 
thumb|left|180px|Карфаген у першыя стагоддзі свайго існавання
Карфаген заснаваны ў 814 годзе да н.э. каланістамі з фінікійскага горада Ціра. Пасля падзення фінікійскага ўплыву Карфаген перападпарадкоўвае сабе былыя фінікійскія калоніі і ператвараецца ў сталіцу найбуйнейшай дзяржавы Заходняга Міжземнамор’я. Да III стагоддзя да н.э. карфагенская дзяржава падпарадкоўвае Паўднёвую Іспанію, Паўночную Афрыку, заходнюю Сіцылію, Сардзінію, Корсіку. Пасля серыі войн супраць Рыма (Пунічныя войны) страціў свае заваяванні і быў разбураны ў 146 годзе да н.э., яго тэрыторыя пераўтворана ў правінцыю Афрыкі.

### Рымская эпоха 
Юлій Цэзар прапанаваў заснаваць на месцы разбуранага Карфагена рымскую калонію (яна была заснавана пасля яго смерці). Дзякуючы зручнаму размяшчэнню на гандлёвых шляхах горад неўзабаве зноў разросся і стаў сталіцай рымскай правінцыі Афрыкі, якая ўключала зямлі цяперашняга паўночнага Туніса.

### Пасля Рыма 
Падчас Вялікага перасялення народаў і распаду Заходняй Рымскай імперыі Паўночная Афрыка была захоплена вандаламі і аланамі, якія зрабілі Карфаген сталіцай сваёй дзяржавы. Гэта дзяржава праіснавала да 534 года, калі палкаводцы ўсходнерымскага імператара Юстыніяна I вярнулі афрыканскія землі імперыі. Карфаген стаў сталіцай Карфагенскага экзархата.

## Падзенне 
Пасля заваявання Паўночнай Афрыкі арабамі новым цэнтрам рэгіёна Іфрыкія стаў заснаваны імі ў 670 годзе горад Кайруан, і Карфаген даволі хутка загас.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Катэгорыя:Колішнія гарады Афрыкі
Катэгорыя:Карфаген (горад)
Эстрэмадура

**Эстрэмадура** (, ) — аўтаномная супольнасць на паўднёвым захадзе Іспаніі. Сталіца — Мерыда, найбуйнейшы горад — Бадахос.

## Дэмаграфія 
Насельніцтва — 1.084.000 (12-е месца; даныя 2005 г.). Тэрыторыя 41634 км² (2005 г.).
Бадахос

**Бадахос**,  — горад у Іспаніі, аўтаномная супольнасць Эстрэмадура, цэнтр аднайменнай правінцыі. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Бадахос. Размешчаны на мяжы з Партугаліяй. Найбуйнейшы горад Эстрэмадура. Насельніцтва ў 2005 годзе — 143 тыс. чалавек. Заснаваны мусульманскімі заваёўнікамі Іспаніі ў 875 годзе. Эканоміка заснаваная на сектары прадастаўлення паслуг. Маецца аэрапорт. Самы вядомы выхадзец — канкістадор Педра дэ Альварада. Эстрэмадурскі ўніверсітэт.

У 1230 годзе горад адваяваны іспанскімі войскамі пад камандаваннем караля Альфонса IX. У 1230 годзе ён загадаў пабудаваць галоўную царкву горада — Сабор Святога Хуана Баўтыста з Бадахоса.

## Вядомыя асобы 
* Луіс дэ Маралес — іспанскі мастак

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Эстрэмадуры

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Бадахос
Эга (рака)

**Эга** () — рака ў паўночнай Іспаніі. Прыток ракі Эбра (кат. Ebre). Выток ракі размяшчаецца ў правінцыі Алава (баск. Araba), побач з горадам Лагран (баск. Lagran). Працякае праз горад Эстэлья (баск. Lizarra).

Катэгорыя:Рэкі Іспаніі
Эбра

**Э́бра** (, , , ) — рака на поўначы Іспаніі.

Даўжыня ракі 928 км. Плошча басейна 86,8 тыс. км². Рака бярэ пачатак на паўночных схілах Кантабрыйскіх гор, працякае па Арагонскай раўніне, Каталонскім гарам і ўпадае ў Міжземнае мора. У межах Арагонскай раўніны ад Эбры адгаліноўваюцца арашальныя каналы.

На рацэ гарады Сарагоса, Тартоса, Лагронья і інш.

## Назва 
Рака была вядомая старажытным грэкам пад назвай Έβρος, рымлянам — Iberus (Hiberus). Паходжанне назвы звязваюць з іберамі — старажытным народам рэгіёну, продкамі сучасных баскаў. Ібера — рымская назва Іспаніі. Таксама імя можа паходзіць ад слова *ібар*, у сучаснай мове баскаў мае значэнне даліна.

## Гл. таксама 
* Рака Эга

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэкі Іспаніі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Міжземнае мора
Мерыда (Іспанія)

**Мерыда** (, ) — горад у Іспаніі, на рацэ Гвадыяна, сталіца аўтаномнай супольнасці Эстрэмадура. Насельніцтва 55,7 тыс. жыхароў.
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Эстрэмадуры
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Бадахос
Навара (аўтаномная супольнасць)

**Навара** — раней каралеўства, цяпер правінцыя і аўтаномная вобласць на поўначы Іспаніі, у паўднёвай падэшвы заходніх Пірэнеяў, на мяжы з Францыяй.

Плошча 10478 км ². Насельніцтва 601.874 жыхароў (2006). Пераважна гэта этнічныя баскі (каля 47 %) і іспанцы. Важнейшы горад Навары і яе адміністрацыйны цэнтр — Памплона (Ірунья).

Тэрыторыя аўтаномнай супольнасці дзеліцца на 272 муніцыпалітэта.

## Гл. таксама 
* Замак Сантакара

## Літаратура 
* Olhagary, «Histoire de Foix, B é arn et Navarre» (П., 1609)
* Faryn, «Histoire de Navarre» (П., 1622)
* Bordenave († 1572), «Histoire de Bearn et de Navarre» (выдаў Raymond, П., 1873)
* Boissonade, «Histoire de la r éunion de la Navarre à la Castille» (П., 1893).

Катэгорыя:Правінцыі Іспаніі
Памплона

**Памплона** (, , ) — сталіца аўтаномнай вобласці Навара на поўначы Іспаніі, адзін з найстаражытнейшых гарадоў краіны. Знаходзiцца ля падножжа Заходніх Пірэнэяў, на рацэ Арзе (прытоку Арагона).

Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Куэнка-дэ-Памплона.

Найбольш вядомае свята ў Памплоне — , які праходзіць штогод з 6 па 14 ліпеня (увекавечаны ў рамане Эрнэста Хэмінгуэя «І ўзыходзіць сонца (Фіеста)»).

## Культура 
У горадзе два ўніверсітэты: Універсітэт Навары і Публічны ўніверсітэт Навары. Археалагічная і мастацкая спадчына правінцыі прадстаўлена ў Музеі Навары. З 2004 года ў Памплоне праходзіць штогадовы міжнародны фестываль дакументальнага кіно «Пунта дэ віста». Памплона таксама славіцца сваім энсьера.

## Гарады-пабрацімы 
## Славутасці 
* Гатычны сабор (1397, канчаткова завершаны ў 1527), цяпер Музей рэлігійнага мастацтва
* Сярэднявечныя цытадэль і царква Сан-Сатурніна
* Каралеўскі палац (сярэдзіна XIX стагоддзя)
* Будынак мэрыі ў стылі барока
* Парк Таканера з помнікам герою Навары Х. Гаеру

## Музеі 
* Музей рэлігійнага мастацтва
* Гісторыка-мастацкі музей Навары

## Вядомыя асобы 
* Пабла дэ Сарасатэ (1844—1908), скрыпач і кампазітар

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады аўтаномнай супольнасці Навара
Катэгорыя:Муніцыпалітэты аўтаномнай супольнасці Навара
Арагон (рака)

**Арагон** — рака ў Арагоне, Іспанія. Пачынаецца ў Пірэнеях на Піка-дэ-Канфранк і ўпадае ў раку Эбра.

Выток ракі знаходзіцца ў Астуне, потым яна цячэ на поўдзень праз Хаку, Хасетанію, Канфранк, затым паварочвае на захад, дзе ўтварае Йескае вадасховішча, пасля яго Арагон нясе свае воды на паўднёвы захад і ўпадае ў Эбра, каля Мілагра. Прытокі: Вераль, Эска, Іраці (блізу Сангуэсы), Аргана.

Катэгорыя:Рэкі Іспаніі
Гібралтарскі фунт

**Гібралтарскі фунт** (анг. Gibraltar pound) — намінальная грашовая адзінка Гібралтара. 1 фунт = 100 пенсаў. Сімвал: £ (супадае з фунтам стэрлінгаў Вялікабрытаніі).

Першапачаткова ў Гібралтары выкарыстоўвалася брытанская валюта, але з 1927 года Гібралтар выпускае ўласныя банкноты, а з 1988 года — і манеты.

З прычыны, што Гібралтар з'яўляецца часткай Вялікабрытаніі, то курс яго валюты роўны курсу фунта стэрлінгаў.

Катэгорыя:Валюты
Рэчыцкая акруга

**Рэчыцкая акруга** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1926—1927 гг. Утворана 8 снежня 1926 г. Цэнтр — г. Рэчыца. Плошча 8,3 тыс. км2. Насельніцтва 155 тыс. чалавек (1926 г.). Уключала 9 раёнаў: Брагінскі, Васілевіцкі, Горвальскі, Камарынскі, Лоеўскі, Рэчыцкі, Хойніцкі, Холмецкі, Юравіцкі; падзялялася на 242 сельсаветы, 1 горад (Рэчыца) і 2 мястэчкі (Брагін, Хойнікі). 12 красавіка 1927 г. Юравіцкі раён уключаны ў Мазырскую акругу, астатнія — у Гомельскую акругу.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Акругі Беларускай ССР
Катэгорыя:Гісторыя Рэчыцы
Катэгорыя:Гісторыя Гомельскай вобласці
Катэгорыя:З’явіліся ў 1926 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1927 годзе
Фарэрская крона

**Фарэрская крона** (фар. króna, мн. ліку. krónur) — валюта Фарэрскіх астравоў, якія дзеляцца на 100 ойра (фар. oyra, мн. ліку. oyrur). Выпускаецца Нацыянальным банкам Даніі. Не з’яўляецца самастойнай валютай і прывязаная да дацкай кроны; у краіне разам з фарэрскімі банкнотамі маюць хаджэнне дацкія банкноты. З-за гэтага не мае ўласнага кода ISO 4217.

Катэгорыя:Валюты
Дацкая крона

**Дацкая крона** (дацк. dansk krone) — нацыянальная валюта Даніі, якая мае таксама хаджэнне ў Грэнландыі і на Фарэрскіх выспах. Код ISO 4217 — DKK.

Упершыню была ўведзена ў абарачэнне ў 1873 годзе. У дадзены момант у грашовым звароце знаходзяцца банкноты наміналам 50, 100, 200, 500 і 1000 дацкіх крон і манеты наміналам 50 эры, 1, 2, 5, 10 і 20 крон.

## Дацкая крона ў некаторых аўтаноміях 
### Дацкая крона на Фарэрскіх астравах 
На Фарэрскіх астравх звяртаюцца ўласныя банкноты таго ж наміналу, што і ў Даніі: 50, 100, 200, 500 і 1000 крон. Курс дацкай кроне складае 1: 1, Нацыянальны банк Даніі абменьвае Дацкія кроны на Фарэрскія і назад без камісіі. Фармальна Дацкія кроны не прымаюцца на Фарэрскіх выспах, аднак на практыцы гэтае правіла выконваецца далёка не заўсёды. У самой Даніі Фарэрскія кроны вядомыя дрэнна, і ў многіх месцах яны не прымаюцца.

Манеты на Фарэрскіх выспах тыя ж самыя, што і ў Даніі.

### Дацкая крона ў Грэнландыі 
Па паведамленні Нацыянальнага банка Даніі, у пачатку 2011 года павінны былі быць выпушчаныя банкноты для Грэнландыі з арыгінальным дызайнам. Аднак у ходзе галасавання ў сярэдзіне кастрычніка 2009 года Грэнландыя вырашыла пакуль не ўводзіць свае ўласныя грашовыя знакі.

Катэгорыя:Валюты
Форынт

**Форынт** (венг. forint) — грашовая адзінка Венгрыі. Код валюты па ISO 4217: **HUF** (анг. Hungarian Forint). Уведзены ў зварот з 1 жніўня 1946, пасля гіперінфляцыі 1945-46 гг. (ранейшая адзінка — пенге). Тады суадносіны форынта да пенге было 1:4 × 1029.

Гістарычна 1 форынт = 100 філерам, аднак з 1999 года філер не мае хаджэння.

## Гісторыя 
Назва паходзіць ад назвы горада Фларэнцыя, дзе з XIII стагоддзя чаканілася залатая манета, званая fiorino d’oro (залаты фларын). У 1857—1892 гадах форынтаў ў Венгрыі называлася аўстра-венгерская валюта, званая па-нямецку аўстрыйскім гульдэнаў або аўстрыйскім флорынам.

Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Венгрыя
Швейцарскі франк

**Швейцарскі франк** (код валюты па ISO 4217 **CHF**, або 756) з’яўляецца валютай і законным плацежным сродкам Швейцарыі і Ліхтэнштэйна. Банкноты франкаў выпускае цэнтральны банк Швейцарыі (Швейцарскі нацыянальны банк), у той час як манеты выпускаюцца федэральным манетным дваром (Швейцарскі манетны двор).

На сёння ў Еўропе толькі швейцарская валюта называецца франк. На чатырох афіцыйных мовах Швейцарыі назва валюты пішацца наступным чынам: Franken (на нямецкай мове), franc (на французскай і рэта-раманскім мовах), franco (на італьянскім мове). Адна сотая франка называецца Rap (мн.л. — Rappen) (Rp.) па-нямецку, centime (c.) па-французску, centesimo (ct.) па-італьянску і rap (rp.) па-рэта-раманску.

## Спасылкі 
* Долар Швейцарскі франк (Банкноты)   

Катэгорыя:Валюты
Перакладчык

**Перакладчык** — спецыяліст, які займаецца перакладам, г. зн. стварэннем пісьмовага або вуснага тэксту на пэўнай мове, эквівалентнага пісьмоваму або вуснаму тэксту на іншай мове. Прафесійнае свята вусных і пісьмовых перакладчыкаў, Міжнародны дзень перакладчыка, адзначаецца 30 верасня.

## Спецыялізацыя перакладчыкаў 
* Вусныя перакладчыкі
* Перакладчыкі-сінхраністы
* Пісьмовыя перакладчыкі
* Тэхнічныя перакладчыкі
* Юрыдычныя перакладчыкі
* Перакладчыкі мастацкай літаратуры

## Беларускія перакладчыкі 
* :Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі

## Міжнародныя святы 
* Міжнародны дзень перакладчыка

Катэгорыя:Прафесіі
Катэгорыя:Перакладчыкі
Іспанцы

**Іспа́нцы** () — народ, які пражывае на Пірэнейскім паўвостраве, асноўныя жыхары Іспаніі. У выніку каланіяльнай палітыкі Іспаніі ў мінулым, а таксама эканамічнай і палітычнай эміграцыі буйныя абшчыны іспанцаў склаліся ў розных краінах Еўрапейскага Саюза, Лацінскай Амерыкі, ЗША і г. д. Агульная колькасць - 27 045 тыс. чал. (2012 г.).

Іспанцы з'яўляюцца нашчадкамі вестготаў, кельтаіберыйцаў, рымлян і маўраў. Размаўляюць на іспанскай мове. 

У значнай ступені ў Іспаніі дамінуе рэгіянальнае самасвядомасць, прычым не толькі ў каталонцаў, галісійцаў і баскаў, якія з'яўляюцца самастойнымі народамі, але і ў іншых. Яны называюць сябе арагонцамі, валенсійцамі, канарцамі, астурыйцамі, кастыльцамі і г. д. У 1983 годзе ўсе 17 гістарычных правінцый краіны атрымалі аўтаномію і зараз маюць уласныя ўрад і парламент.

## Вядомыя іспанцы
*Вінцэнт Ферэр — каталіцкі святы
*Эрнан Картэс — іспанскі канкістадор, які заваяваў Мексіку
*Франсіска Пісара — канкістадор, які захапіў імперыю інкаў і заклаў горад Ліма
*Альвара Менданья дэ Нейра — мараплавец, даследчык Ціхага акіяна
*Дыега Веласкес — іспанскі мастак
*Філіп III Іспанскі — кароль Іспаніі і Партугаліі
*Франсіска Гойя — іспанскі мастак
*Франсіска Франка — дыктатар Іспаніі
*Пабла Пікаса — мастак, скульптар, графік, кераміст і дызайнэр
*Хуан Карлас I — дзейны кароль Іспаніі]
*Энрыке Іглесіяс — іспанскі спявак, аўтар песень, прадзюсар і акцёр
*Пласіда Дамінга — оперны спявак (тэнар)
*Хаўер Салана — еўрапейскі палітык і дыпламат

## Гл. таксама 
* Спік

Катэгорыя:Народы Еўропы
Катэгорыя:Народы Іспаніі
Катэгорыя:Раманскія народы
Біркіркара

**Біркіркара** (, прынята таксама скарочанае напісанне B’Kara) — горад на Мальце. Насельніцтва - каля 25 000 чалавек.

У горадзе 4 аўтаномныя парафіі: Святой Алены, Святога Язэпа, Багародзіцы Кармельскай і Святой Марыі. Тут жа знаходзіцца адзін з лепшых каледжаў Мальты, каледж Святога Алойзія.

Тут нарадзіліся былы прэзідэнт Эдвард Фенек Адамі, лідар апазіцыі Альфрэд Сант, а таксама першы прэзідэнт Мальты Антоні Мамо.

Дэвіз на гербе горада — In hoc signo vinces, а на гербе горада намаляваны чырвоны крыж, над якім узвышаецца карона.

Сярод славутасцяў Біркіркары варта адзначыць Стары вакзал (чыгунка была пракладзеная ў 1931 годзе), які ў цяперашні час пераўтвораны ў публічны парк. Нягледзячы на тое, што Біркіркара ператварылася ў камерцыйны цэнтр Мальты, яна захоўвае зачараванне архітэктуры і побыту жылога сектара.

У горадзе таксама ёсць уласны футбольны клуб Біркіркара, заснаваны ў 1950 годзе.

Катэгорыя:Гарады Мальты
Славацкая крона

**Славацкая крона** (славацк.: Koruna) (код ISO 4217 — «SKK») — нацыянальная валюта Славакіі ў 1939—1945 і 1993—2008. 1 славацкая крона была роўная 100 гелерам (славацк.: halier). Існавалі манеты вартасцю 50 гелераў і 1, 2, 5, 10 крон; банкноты — 20, 50, 100, 200, 500, 1000 і 5000 крон. Манеты чаканіліся на манетным двары ў Крэмніцы. Манеты ў 10 і 20 гелераў былі выключаныя з абарачэння 31 снежня 2003 г..

Упершыню славацкая крона была ўведзеная ў 1939 г. Першапачаткова гэта былі банкноты Чэхаславакіі з наддрукоўкай «Славацкая дзяржава», затым дзяржаўныя квіткі Славацкай рэспублікі і нарэшце банкноты Нацыянальнага банка Славакіі.

Існавалі банкноты ў 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000, 5000 крон розных выпускаў і манеты ў 5, 10, 20, 50 гелераў, 1, 5, 10, 20 і 50 крон.

Паўторна славацкая крона была ўведзена ў абарачэнне 8 лютага 1993 г. пасля распаду Чэхаславакіі.

З 1 студзеня 2009 года замест кроны быў уведзены еўра. Цалкам з абароту знікла 17 студзеня 2009.

Катэгорыя:Валюты
Саксонія

**Саксонія** ў розныя этапы сваёй гісторыі мела розныя статусы і геаграфічнае становішча.

**Верхняя Саксонія**
* Каралеўства Саксонія — у 1806—1918 гадах.
* Вольная дзяржава Саксонія — з 1918 года па 1952 і з 1990 па цяперашні час.

**Ніжняя Саксонія**
* Герцагства Саксонія — да 1180 года.
* Пфальцграфства Саксонія — да 1356 года.
* Ніжняя Саксонія — федэральная зямля Германіі з 1947 года па цяперашні час.

**Саксонія-Анхальт**
* Правінцыя Саксонія — правінцыя Прусіі ў 1816—1945 гадах.
* Саксонія-Анхальт — федэральная зямля Германіі з 1990 года па цяперашні час.

**Саксонія, Цюрынгія, Саксонія-Анхальт**
* Курфюрства Саксонія — з 1356 да 1806 года.
Літасфера

**Літасфе́ра** (ад  — камень і  — шар, сфера) — цвёрдая абалонка Зямлі. Складаецца з зямной кары і верхняй часткі мантыі, да астэнасферы, дзе хуткасці сейсмічных хваль паніжаюцца, сведчачы аб змене пластычнасці парод. У будове літасферы вылучаюць рухомыя вобласці (складчатыя паясы) і адносна стабільныя платформы.

Блокі літасферы — літасферныя пліты — рухаюцца па адносна пластычнай астэнасферы. Вывучэнню і апісанню гэтых рухаў прысвечаны раздзел геалогіі аб тэктоніцы пліт.

Літасфера пад акіянамі і кантынентамі значна адрозніваецца. Літасфера пад кантынентамі складаецца з асадкавага, гранітнага і базальтавага слаёў агульнай магутнасцю да 80 км. Літасфера пад акіянамі зведала мноства этапаў частковага плаўлення ў выніку ўтварэння акіянічнай кары, яна моцна збяднела лёгкаплаўкімі рэдкімі элементамі, у асноўным складаецца з дунітаў і гарцбургітаў, яе тоўшча складае 5-10 км, а гранітны пласт цалкам адсутнічае.

Для абазначэння знешняй абалонкі літасферы ўжываўся цяпер састарэлы тэрмін *сіаль*, паходзіць ад назвы асноўных элементаў горных парод *Si* ( — крэмній) і *Al* ( — алюміній).

Катэгорыя:Абалонкі Зямлі
Катэгорыя:Будова Зямлі
Катэгорыя:Фізічная геаграфія
Лаўрэнцій Паўлавіч Берыя

**Лаўрэ́нцій Па́ўлавіч Бе́рыя** (, 17 (29) сакавіка 1899, Мерхеўлі, Гумістынскі ўчастак, Сухумская акруга, , Расійская імперыя — 23 снежня 1953) — савецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Генеральны камісар дзяржбяспекі (1941), Маршал Савецкага Саюза (з 1945), Герой Сацыялістычнай Працы (з 1943).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 (29) сакавіка 1899 года ў паселішчы Мерхеулі Сухумскай акругі Кутаіскай губерні. У сакавіку 1917 года стаў членам РСДРП(б).

Намеснік Старшыні Савета Міністраў СССР (1946—1953), першы намеснік Старшыні Савета Міністраў СССР (1953). Член Дзяржаўнага камітэта абароны СССР (1941—1944), намеснік старшыні ДКА СССР (1944—1945). Член ЦВК СССР 7 склікання, дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 1—3 скліканняў. Член ЦК ВКП (б) (1934—1953), кандыдат у члены Палітбюро ЦК (1939—1946), член Палітбюро (1946—1953). Уваходзіў у бліжэйшае атачэнне І. В. Сталіна. Курыраваў шэраг найважнейшых галін абароннай прамысловасці, у тым ліку ўсе распрацоўкі, якія датычылі стварэння ядзернай зброі і ракетнай тэхнікі.

Пасля смерці Сталіна, у чэрвені 1953 года Л. П. Берыя арыштаваны па абвінавачванні ў шпіянажы і змове з мэтай захопу ўлады. Расстраляны 23 снежня 1953 года па прысудзе Спецыяльнай судовай прысутнасці Вярхоўнага суда СССР.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Постаці спецслужбаў СССР
Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КП Грузіі
Катэгорыя:Члены Палітбюро ЦК КПСС
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ПБ ЦК КПСС
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Азербайджанскай дзяржаўнай нафтавай акадэміі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Грузіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Пакараныя смерцю палітыкі
Катэгорыя:Народныя камісары Грузінскай ССР
Катэгорыя:Народныя камісары ўнутраных спраў СССР
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Катынскі расстрэл
Катэгорыя:Члены ЦВК СССР
Мікалай Іванавіч Бухарын

**Мікалай Іванавіч Бухарын** (27 верасня (9 кастрычніка) 1888, , Расійская імперыя — 15 сакавіка 1938, расстрэльны палігон «Камунарка», Маскоўская вобласць) — савецкі эканаміст, палітычны, дзяржаўны і партыйны дзеяч. Акадэмік АН СССР (1929).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Першай Маскоўскай гімназіі
Катэгорыя:Правадзейныя члены АН СССР
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Бальшавікі
Катэгорыя:Галоўныя рэдактары газеты «Праўда»
Катэгорыя:Члены Палітбюро ЦК КПСС
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ПБ ЦК КПСС
Катэгорыя:Пакараныя смерцю палітыкі
Катэгорыя:Пакараныя смерцю рэвалюцыянеры
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Палітыкі СССР
Катэгорыя:Постаці Кішынёва
Катэгорыя:Дзеячы Камінтэрна
Катэгорыя:Члены Усерасійскага Устаноўчага сходу
Катэгорыя:Расстраляныя і пахаваныя на палігоне «Камунарка»
Катэгорыя:Мемуарысты Расіі
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Тэарэтыкі марксізму
Катэгорыя:Дэлегаты VI з’езда РСДРП
Катэгорыя:Дэлегаты VII з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты VIII з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты IX з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты X з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XI з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XII з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XIII з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XIV з’езда УКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XV з’езда УКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XVI з’езда УКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XVII з’езда УКП(б)
Аляксандра Міхайлаўна Калантай

**Аляксандра Міхайлаўна Калантай** (народжаная **Дамантовіч**; 19 (31) сакавіка 1872, Санкт-Пецярбург — , ) — дзеяч міжнароднага і расійскага рэвалюцыйнага сацыялістычнага руху; член першага бальшавіцкага ўрада - народны камісар грамадскага догляду.

З 1906 прымыкала да меншавікоў, у 1915 ўступіла ў РСДРП; феміністка; публіцыст; першая ў свеце жанчына-міністр, жонка Паўла Дыбенка.

## Дыпламатычная служба 
З 1923 знаходзілася на дыпламатычнай працы. Прычынамі для першага ў сусветнай гісторыі прызначэння жанчыны паслом паслужылі трывалыя сувязі Калантай з еўрапейскім сацыялістычным рухам (як рэфармісцкім, так і рэвалюцыйным), а таксама досвед работы на пасадзе сакратара Міжнароднага жаночага сакратарыята пры Камінтэрне ў 1921-1922. У 1923-1926 і 1927-1930 працавала савецкім паўпрадам і гандлёвым прадстаўніком у Нарвегіі, шмат у чым паспрыяў палітычнаму прызнанні СССР гэтай краінай. У 1926-1927 некаторы час працавала ў Мексіцы, дзе таксама дабілася пэўных поспехаў у паляпшэнні савецка-мексіканскіх адносін. У 1927 Калантай зноў становіцца паўпрадам у Нарвегіі, сумяшчаючы гэты пост з выкананнем даручэнняў у гандлёвым прадстаўніцтве ў Швецыі.
Арыстакратыя

**Арыстакратыя** ( — знакаміты, высакароднага паходжання і *κράτος* — улада, дзяржава, магутнасць) — форма дзяржаўнага кіравання, калі ўлада належыць прывілеяванаму стану (у адрозненне ад аднаасобнай спадчыннай улады манарха, улады выбранага тырана ці дыктатара, улады дэмакратыі). Рысы гэтай формы кіравання ўласцівыя некаторым гарадам-дзяржавам антычнасці (Старажытны Рым, Спарта і г. д.) і некаторым сярэднявечным рэспублікам Еўропы. Ёй супрацьпастаўляюць раннюю дэмакратыю, у якой дзяржаўная ўлада прызнаецца належнай ўсёй супольнасці або большасці грамадзян. У аснове арыстакратыі ляжыць ідэя, што дзяржавай павінны кіраваць толькі абраныя, лепшыя людзі.

Катэгорыя:Паліталогія
Катэгорыя:Формы дзяржавы
Катэгорыя:Саслоўі
Генрых Рыгоравіч Ягода

**Генрых Рыгоравіч Ягода** (сапр. імя — Энон Гершонавіч (або Энох Гершэнавіч) Іегуда;  г., Рыбінск — , Масква) — савецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч, адзін з галоўных кіраўнікоў савецкіх органаў дзяржбяспекі (ВЧК, ГПУ, АГПУ, НКУС), наркам унутраных спраў СССР (1934—1936).

Катэгорыя:Народныя камісары ўнутраных спраў СССР
Двор-Савічы

**Двор-Са́вічы** (, ) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чамярыскага сельсавета.

За 18 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 46 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галіне Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 137 км ад Гомеля. Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Брагін.

## Гісторыя 
Заснаваны на пачатку XX стагоддзя. У 1931 годзе арганізаваны калгас.

У паселішчы размешчаны філіял НДІ радыяцыі «Двор-Савічы» і эксперыментальная база НДІ сельскай гаспадаркі.

Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Хракавіцкага сельсавета.

Планіроўка складаецца з амаль прамалінейнай шыротнай вуліцы, забудаванай пераважна двухбакова, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва 
* 2004 год — 37 гаспадарак, 74 жыхары.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна
Дублін (Брагінскі раён)

**Дублі́н** (, ) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Малажынскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 6 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 34 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 136 км ад Гомеля.

### Водная сістэма 
На поўначы сетка меліярацыйных каналаў.

## Транспартная сістэма 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Хойнікі.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, якая на поўначы далучаецца да шыротнай вуліцы, а на захадзе да яе пад вострым кутом далучаецца кароткая просталінейная вуліца. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Выяўленыя ў XIX стагоддзі археалагічныя знаходкі сведчаць пра дзейнасць чалавека ў гэтых месцах з глыбокай старажытнасці. Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVI стагоддзя як паселішча ВКЛ, валоданне князя Вішнявецкага, у 2-й палове XVII стагоддзя — Каняцпольскіх. Пасля 2-га падзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. З 1811 года валоданне Ракіцкіх. У 1897 годзе ў вёсцы знаходзіліся капліца, школа граматы, хлебазапасны магазін, 2 ветракі, гамарня, у Брагінскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні.

З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года цэнтр Дублінскага сельсавета Брагінскага раёна Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай акруг, дзейнічала пачатковая школа. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Добраахвотнік», працавалі гамарня і вятрак. Падчас Вялікай Айчыннай вайны на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 83 мясцовых жыхара. У памяць пра загінулых у 1970 годзе пастаўлена скульптура салдата. З 1987 года цэнтр Спярыжскага сельсавета, у калгасе імя Ю. А. Гагарына. Размяшчаліся сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, крама. Побач ёсць радовішчы торфу.

У 2005 годзе Спярыжскі сельсавет быў перайменаваны ў Дублінскі. 26 верасня 2006 года Дублінскі сельсавет быў скасаваны, і Дублін увайшоў у склад Чамярыскага сельсавета, а ў 2009 годзе быў перададзены ў склад Малажынскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 133 гаспадаркі, 354 жыхара.

### Дынаміка 
* 1850 год — 215 двароў.
* 1897 год — 71 двор, 477 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 90 двароў, 583 жыхара.
* 1959 год — 609 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 144 двары, 372 жыхары.
* 2004 год — 133 гаспадаркі, 354 жыхара.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
* Дорогами Полесья. Дублин: "Засталося тут чалавек 200, як пасля вайны"
Сяргей Міронавіч Кіраў

{{Дзяржаўны дзеяч
|беларускае імя      = Сяргей Міронавіч Кіраў
|тытул_2          = Першы сакратар ЦК Кампартыі Азербайджанскай ССР
|сцяг_2           = COA Azerbaijan SSR.png
|перыядпачатак_2   = ліпень 1921 
|перыядканец_2    = студзень 1925
|папярэднік_2 = Пасада заснавана 
|пераемнік_2       = Рухула Аліевіч Ахундаў 
|парадак_2        = 1
|тытул            = Першы сакратар Ленінградскага абкама і гаркама УКП(б)
|сцяг             =Emblem_of_the_Russian_SFSR_(1920-1978).svg
|партрэт          =
|парадак          = 1
|перыядпачатак     = 1926 
|перыядканец      = 1 снежня 1934
|папярэднік   = пасада заснавана 
|пераемнік         = Андрэй Аляксандравіч Жданаў 
|дата нараджэння    = 27.03.1886 (15)
|месца нараджэння   = , Вяцкая губерня,  Расійская імперыя
|дата смерці = 1.12.1934
|месца смерці = , РСФСР, СССР
|утварэнне = Казанскае механіка-тэхнічнае вучылішча
|партыя = РСДРП (з 1904)
|пахаваны = Некропаль каля Крамлёўскай сцяны
|бацька = Мірон Іванавіч Кострыкаў (1852—1915)
|маці =   (1859—1894)
|жонка = Марыя Львоўна Маркус  (1885—1945)
|імя пры нараджэнні =Сяргей Міронавіч Кострыкаў
|дзеці = Адсутнічаюць
|узнагароды =
{style="background:transparent"

}
}}
**Сяргей Міронавіч Кі́раў** (сапраўднае прозвішча **Кострыкаў**) () — савецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Першы сакратар Ленінградскага абласнога камітэта УКП(б) і член Палітбюро ЦК УКП(б).

## Ушанаванне памяці 
Імем Кірава ў СССР было названа велізарная колькасць аб’ектаў: некалькі гарадоў, група астравоў у Карскім моры, лёгкі крэйсер Балтыйскага флоту, вопытны цяжкі двухвежавы танк, серыя электравозаў, вялікая колькасць прадпрыемстваў, населеных пунктаў і вуліц, навучальных устаноў, ваенных частак і г.д.

### Вуліцы 
* Вуліца Кірава, Гомель

Файл:Rus Stamp-Kirov_SM-1935.jpg|СССР, 1935 год
File:Stamp of USSR 1900.jpg|СССР, 1956 год
Файл:The Soviet Union 1966 CPA 3340 stamp (80th birth anniversary of Sergei Kirov, Soviet politician and Bolshevik revolutionary).jpg|СССР, 1966 год
Файл:1986 CPA 5711.jpg|СССР, 1986 год
Файл:1973 CPA 4276.jpg|СССР, 1973 год

## Спасылкі 
* Кіраў Сяргей Міронавіч  на сайце Хронаса
* Сяргей Міронавіч на сайце peoples.ru
* Пра версіі забойства Кірава
* Музей Сяргея Міронавіча Кірава 
* зборнік артыкулаў на смерць Кірава, 1937 
* Дакументы па расследаванні забойства Кірава і рэпрэсіям, за ім якія рушылі
* Мікалай Яхімаў. АДВАРОТНЫ БОК ЛЕГЕНДЫ Сяргей Кіраў па неапублікаваных архіўных матэрыялах
* Аляксандр Рашкоўскі. Сяргей Міронавіч Кіраў  
* Забойства Кірава: па новых матэрыялах цэнтральнага архіва ФСБ (перадача радыёстанцыі «Рэха Масквы»)
* Помнік у СПб

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Палітычныя псеўданімы
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Члены РСДРП
Катэгорыя:Бальшавікі
Катэгорыя:Члены Палітбюро ЦК КПСС
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ПБ ЦК КПСС
Катэгорыя:Ахвяры палітычных забойстваў
Катэгорыя:Ахвяры тэрактаў у Расіі
Катэгорыя:Пахаваныя ў некропалі каля Крамлёўскай сцяны
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Члены Аргбюро ЦК УКП(б)
Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КП Азербайджана
Катэгорыя:Першыя сакратары Ленінградскага абкама КПСС
Дуброва (Брагінскі раён)

**Дубро́ва, Чырвоная Дуброва** — былая вёска ў Малажынскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджання жыхары пераселены ў чыстыя месцы. У 2005 годзе вёска была выключана са звестак па ўліку населеных пунктаў.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 20 км на ўсход ад Брагіна, 46 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 137 км ад Гомеля.

### Водная сістэма 
На захадзе меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сістэма 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з 2 кароткіх вуліц, блізкай да шыротнай арыентацыі. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX ст. як вёска ў Рэчыцкім павеце Мінскай губерні.

У 1931 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны рог», працавала гамарня. У 1940 годзе. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў верасні 1943 года фашысты цалкам спалілі вёску і забілі 1 жыхара. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад калгаса «XVIII партз'езд» (цэнтр — вёска Крыўча).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — жыхароў няма.

### Дынаміка 
* 1850 год — 22 двары, 153 жыхара.
* 1908 год — 30 двароў, 181 жыхар.
* 1940 год — 41 двор.
* 1959 год — 172 жыхара (паводле перапісу).
* 1980-я — жыхары пераселены.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Торгау

**То́ргау** () — горад у Германіі, у зямлі Саксонія, на рацэ Эльба. Першае згадванне аб мястэчку Torgove адносіцца да 973 года. Торгау як горад упершыню згадваецца ў запісах, датаваных 1267 годам.

У ходзе Другой сусветнай вайны каля Торгау 25 красавіка 1945 года сустрэліся арміі СССР і саюзнікаў (Сустрэча на Эльбе).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Саксоніі
Дуброўнае

**Дубро́ўнае** (, ) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Буркоўскага сельсавета.

## Геаграфія 
За 11 км на захад ад Брагіна, 18 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 130 км ад Гомеля.

## Транспартная сістэма 
Побач аўтадарога Камарын — Хойнікі.

Планіроўка складаецца з ледзь выгнутай, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі вуліцы, забудаванай драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
### Карона Каралеўства Польскага 
Ці не ўпершыню паселішча згаданае ў інвентары Хойніцкага маёнтка 1721 года, калі добры вярталіся ад  ксяндза-біскупа Юзафата Парышэвіча сыну нябожчыка князя Дамініка Шуйскага Мікалаю. Тады на хутары Астраглядаўскага ключа жылі Даніла, Кандрат і Сымон Тарары, ад прозвішча якіх ён і атрымаў назву Тарарын. Усе разам, акрамя дзякла, яны плацілі 10 злотых чыншу і яшчэ  — 2 бельцы мёду. Тарыф падымнага падатку Оўруцкага павета Кіеўскага ваяводства на 1734 год засведчыў прыналежнасць Тарарына да маёнтка Хойнікі князя Ігнацыя, сына Дамініка, Шуйскага. У тарыфе 1754 года хутар згаданы ўжо пад сваёй сённяшняй назвай Дуброўнае. З яго 7 двароў (×6 — каля 42 жыхароў) «do grodu» (Оўруцкага замка) выплачваліся 1 злоты і паўтары грошы, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павета і ваяводства) 4 злотыя і 6 грошаў.

У 1768 годзе, згодна з адпаведным інвентаром, складзены рэестр пабору Астраглядаўскага ключа. З гаспадароў хутара Tararynski alias Dombrowne Сцяпана і Івана Тарараў, Ярмолы, Міхала, Івана, Васіля, Яўсея Данчанкаў, Савы Карповіча збіралася, акрамя дзякла, 42 злотых чыншу, 17 квартаў мёду.

### Расійская імперыя 
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Дуброўнае — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. У крыніцы, заснаванай на звестках расійскай рэвізіі 1795 года, сказана што хутар Дуброўна, сяло Астраглядавічы, вёскі Плоскае, Вязок, Бардакі належалі шамбяляну Яну Ястржэмбскаму.

### Найноўшы час 
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Дуброўнае ў складзе Мікуліцкай воласці Рэчыцкага павета, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 49 двароў, 316 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 60 двароў, 402 жыхара.
* 1959 год — 518 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 17 двароў, 29 жыхароў.
* 2021 год — 3 жыхары.

## Заўвагі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Буркоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна