Дзеянні данаў

**Дзеянні данаў** () — хроніка дацкага гісторыка XII стагоддзя Саксона Граматыка. Гэта асноўная, найбольш поўная крыніца па гісторыі і міфалогіі сярэдневяковай Даніі.

Складаецца з 16 тамоў, напісаных на латыні. *Gesta Danorum* апісвае гісторыю Даніі і ў некаторай ступені скандынаўскую гісторыю з самых старажытных часоў да канца XII ст. Акрамя таго *Gesta Danorum* змяшчае каштоўныя дадзеныя па гісторыі іншых частак Еўропы.

## З гісторыі 
Арыгінал тэксту Саксона згублены. Захавалася толькі чатыры фрагменты: Фрагмент Ангера, Фрагмент Лассена, Фрагмент Калл-Расмусена і Фрагмент Плеснера. Фрагмент Ангера — самы вялікі і адзіны прызнаны напісаным рукой самога Саксона. Астатнія фрагменты — спісы. Усе захаваныя фрагменты захоўваюцца ў Каралеўскай бібліятэцы Даніі у Капенгагене.

Ужо к XVI стагоддзю тэкст хронікі быў фактычна згублены і вядомы сучаснікам толькі па кароткаму выкладу пад назвай *«Compendium Saxonis»* ў *«Chronica Jutensis»* ад 1342. Назва *Gesta Danorum* была пазначана іменна ў гэтым тэксце. Арыгінальная назва самога Саксона засталася невядомай.

У 1510—1512 гадах Крысціерн Педэрсен, дацкі перакладчык, які жыў у Парыжы, пачаў свае пошукі ўцалелага тэксту «Дзеянні данаў». У рэшце рэшт яму ўдалося знайсці ўцалелы асобнік ў Швецыі ў калекцыі архіепіскапа Лундскага Біргера Гюнерсена. Пры садзейнічанні друкара Ядока Бадыуса «Дзеянні данаў» былі апублікаваны на лацінскай мове 15 сакавіка 1514 года у Францыі ў Парыжы пад назвай «Danorum Regum heroumque Historiae» (Гісторыя каралёў і герояў данаў). Гэта выданне самае першае з вядомых выданняў твора, дзе быў поўнасцю апублікаваны тэкст хронікі.

## Выданні 
### На латыні 
* Крысціерн Педэрсен, 1514, *Danorum Regum heroumque Historiae*
* Іаган Апорынус, 1534, *Saxonis Grammatici Danorum Historiae Libri XVI*
* Філіп Лоніцэр, 1576, *Danica Historia Libris XVI*
* Стэфан Іаган Стэфаніус, 1645, *Saxonis Grammatici Historiæ Danicæ Libri XVI*
* Хрысціян Адольф Клоц, 1771, *Saxonis Grammatici Historiae Danicae libri XVI*
* Петэр Эразм Мюллер, 1839, *Saxonis Grammatici Historia Danica*
* Альфрэд Хольдэр, 1886, *Saxonis Grammatici Gesta Danorum *
* Карстен Фрыс-Енсен, 2005, *Gesta Danorum* ISBN 978-87-12-04025-5, ISBN 87-12-04025-8

### Пераклады на дацкую 
* Крысціерн Педэрсен, 1540, тэкст страчаны
* Ён Турсанс, 1555, тэкст страчаны
* Андэрс Сорэнсен Ведэль, 1575, *Den Danske Krønicke*
* Sejer Schousbölle, 1752, *Saxonis Grammatici Historia Danica*
* Нікалай Грундтвіг, 1818—1822, *Danmarks Krønike af Saxo Grammaticus*
* Фредэрык Вінкель Хорн, 1898, *Saxo Grammaticus: Danmarks Krønike*
* Ёрген Ольрык, 1908—1912, *Sakses Danesaga*
* Петэр Зееберг, 2000, *Saxos Danmarkshistorie* ISBN 87-12-03496-7 (поўны) ISBN 87-12-03534-3 (том 1) ISBN 87-12-03535-1 (том 2)

### Пераклады на англійскую 
* Олівер Элтан, 1894, *The First Nine Books of the Danish History of Saxo Grammaticus*
* Пітэр Фішэр and Хільда Эліс Дэвідсан, 1979—1980, *Saxo Grammaticus: The History of the Danes*
* Эрик Крысціянсен, 1980—1981, *Saxo Grammaticus: Danorum regum heroumque historia, books X—XVI*
* Уільям Хансен, 1983, *Saxo Grammaticus and the life of Hamlet*

### Іншыя пераклады 
* Герман Янцэн, 1900, *Saxo Grammaticus. Die ersten neun Bücher der dänischen Geschichte*
* Людовіка Кох і Марыя Адэль Чыпола, 1993, *Sassone Grammatico: Gesta dei re e degli eroi danesi*
* Юкіо Танігуці, 1993, *Sakuso Guramatikusu: Denmakujin no jiseki*

### Пераклады на рускую 
* Гімраноў Т. В. «Деяния данов. Книга І», урывак другой кнігі (частка песні пра Б'яркі) (аматарскі пераклад з англійскага і дацкага перакладаў, пераклад паэзіі - рэканструкцыя тэксту, пераклад з англійскай і дацкага падрадкоўнікаў, а таксама з латыні, у шэрагу выпадкаў выкарыстаны старажытнаісландския урыўкі з саг, якія захавалісь)
* Кузняцова Т. І. «Сага о Гамлете (из книги III)» (прафесійны пераклад)
* Раданежскі А. Б. «Деяния данов», поўны прафесійны пераклад з дацкага перакладу. Чакае выдання. Частка перакладу 

## Спасылкі 
* Фрагменты лацінскага і рускага тэкстаў
* Англійскі пераклад першых дзевяці кніг
* Лацінскі тэкст выдання Ё. Ольрыка і Х. Рыдэра

Катэгорыя:Гісторыя Даніі
Катэгорыя:Сярэдневяковая літаратура
Катэгорыя:Кнігі XII стагоддзя
Катэгорыя:Гістарычныя хронікі