Другі Ватыканскі сабор

**Другі Ватыканскі сабор** — XXI Сусветны сабор Каталіцкай Царквы, які быў адкрыты па ініцыятыве Папы Яна XXIII у 1962 годзе і працягваўся да 1965 года. На саборы быў прыняты шэраг важных дакументаў, якія адносяцца да царкоўнага жыцця — чатыры канстытуцыі, дзевяць дэкрэтаў і тры дэкларацыі.

## Мэта сабора 
Адкрываючы сабор 11 кастрычніка 1962 года, Ян XXIII заявіў, што мэтай сабора з'яўляецца аднаўленне Царквы і яе рацыянальная рэарганізацыя, каб Царква магла прадэманстраваць сваё разуменне развіцця свету і далучылася да гэтага пытання. Папа выказаў пажаданне, каб рэзультатам гэтага сабору стала Царква, адкрытая свету. Задачай сабора было не адвяргаць і асуджаць рэаліі сучаснага свету, а правесці даўно чаканыя рэформы. Прынятыя на саборы пераўтварэнні выклікалі аддзяленне найбольш кансерватыўнай часткі каталіцкай супольнасці, якая апынулася ў фактычным расколе з Царквой.

## Падрыхтоўка 
25 студзепя 1959 года, праз тры месяцы пасля свайго абрання на папскі пасад, Папа Ян XXIII аб'явіў пра намер сабраць сусветны сабор. 17 мая таго ж года была ўтворана перадпадрыхтоўчая камісія, на чале якой стаў дзяржаўны сакратар Ватыкана кардынал Даменіка Тардзіні. Папа заклікаў біскупаў, манаскія ордэны, універсітэты і іншыя структуры Каталіцкай царквы да шырокага абмеркавання будучага сабора і праблем, якія патрабуюць саборнага абмеркавання.

29 чэрвеня 1959 года Папа Ян XXIII выпусціў энцыкліку «Ad Petri Cathedram», у якой коратка вызначыў мэты будучага сабора: «развіццё каталіцкай веры, абнаўленне хрысціянскага жыцця, прыстасаванне царкоўнай дысцыпліны да патрэбаў і звычаяў нашага часу».

Да 30 мая 1960 года ў камісію прыйшло больш за 3 тысячы адказаў і прапановаў. 5 чэрвеня 1960 года ў motu proprio «Superno Dei nutu» перадпадрыхтоўчая камісія была ператворана ў Цэнтральную падрыхтоўчую камісію, працу якой узначальваў сам пантыфік або яго легат — дэкан Калегіі кардыналаў Эжэн Тысеран.

У буле «Humanae Salutis» (25 снежня 1961 года) Папа абгрунтаваў неабходнасць склікання сабора і аб'явіў 1962 год годам пачатку яго працы. Motu proprio «Conсilium» (2 лютага 1962 года) устанавіла дату яго пачатку — 11 кастрычніка 1962 года.

20 чэрвеня 1962 года завершылася праца Цэнтральнай камісіі, якая падрыхтавала 73 праекты дакументаў. Вялікая ўвага ў дакументах сабора нададзена ролі свецкіх у Царкве і паняццю «апостальства свецкіх»; гэтаму прысвечаны чацвёрты раздзел канстытуцыі «Lumen Gentium» і дэкрэт «Apostolicam Actuositatem».

Шматлікія дыскусіі сабора датычылі марыялогіі. У першапачатковай праграме сабора планавалася абмеркаванне пытанняў пра вучэнне аб пасрэдніцтве Дзевы Марыі ў справе адкуплення і аб унебаўзяцці. Многія нават чакалі ад сабора новага марыялагічнага дагмата. Аднак тэма пра пасрэдніцтва была ўвогуле знятая з праграмы, а наконт унебаўзяцця, сабор абмежаваўся толькі пацверджаннем ужо існуючага дагмата. Такім чынам, удзельнікі сабору адмовіліся стварыць асобны дакумент пра Марыю і абмежаваліся выкладам каталіцкага вучэння аб ёй у апошнім раздзеле «Lumen Gentium». Пацвярджаючы закон свабоды сумлення, сабор прызнаў за рэлігійнымі супольнасцямі права бесперашкодна навучаць сваёй веры і вызнаваць яе адкрыта, вусна і пісьмова.

Сацыяльнае вучэнне было выкладзена саборам у пастырскай канстытуцыі пра Царкву ў сучасным свеце «Gaudium et spes», дэкларацыі пра рэлігійную свабоду «Dignitatis humanae», дэкрэце пра апостальства свецкіх «Apostolicam actuositatem» і дэкрэце пра сродкі масавай камунікацыі «Inter Mirifica». Найбольш важнымі сацыяльнымі пытаннямі, якім была ўдзелена ўвага ў выніковых дакументах, сталі пытанні сям'і, культуры, эканомікі, палітыкі і міжнародных адносінаў.

Адносіны Царквы да Бібліі і традыцыі адлюстраваныя ў дагматычнай канстытуцыі «Dei Verbum». Сабор кажа пра выключную ролю Бібліі ў царкоўным жыцці, асабліва падкрэсліваецца неабходнасць вывучэння Пісання для духоўных асобаў. Шматлікія багаслоўскія тэзісы гэтай канстытуцыі сталі адказам на найноўшыя даследванні біблеістаў.

Адносіны Каталіцкай царквы да экуменізму былі выкладзеныя ў дэкрэце «Unitatis Redintegratio». Згодна з ім, каталіцкі экуменізм не мае на ўвазе скасаванне міжканфесійных адрозненняў, дзякуючы прывядзенню дагматаў усіх цэркваў да адзінага кампраміснага варыянту. Такая трактоўка экуменізму непрымальная, бо каталіцкая дагматыка кажа, што ўся паўната ісціны прабывае ў Каталіцкай царкве. Каталіцкі экуменізм, паводже айцоў сабора, заключаецца ў павазе да ўсяго таго ў іншых канфесіях, што не супярэчыць каталіцкай веры. Дазваляецца і заахвочваецца братэрскі дыялог і сумесныя малітвы з прадстаўнікамі іншых хрысціянскіх канфесій.

## Літургічная рэформа 
Літургічная рэформа Другога Ватыканскага сабора выяўлена ў канстытуцыі «Sacrosanctum Concilium». Рэвалюцыйным для рымскага абраду стаў тэзіс пра дапушчальнасць нацыянальных моваў у літургіі, хоць і было сказана, што асноўнай мовай рымскага абраду павінна заставацца лаціна. Сярод галоўных прынцыпаў перагляду літургіі называюцца неабходнасць удзяляць больш увагі чытанню Бібліі, больш актыўна заахвочваць удзел вернікаў і адаптаваць цырымоніі да характару і традыцый розных народаў.

Сярод зменаў у парадку служэння імшы, якія прапісаны ў канстытуцыі, — павелічэнне колькасці чытанняў са Святога Пісання, пашырэнне правоў на канцэлебрацыю святароў, аднаўленне малітвы вернікаў, абавязковасць казання на нядзельных і святочных імшах, дазвол на камунію свецкіх пад дзвюма эўхарыстычнымі постацямі. Шэраг зменаў у парадку імшы, напрыклад, служэнне святара тварам да народу, не ўзгадваўся ў канстытуцыі, але быў ўведзены пасля сабора.

Таксама была дапушчана еднасць у сакрамэнтах з хрысціянамі-некатолікамі. Дэкрэт пра Усходнія цэрквы Orientalium Ecclesiarum прадпісаў магчымасць удзяляць сакрамэнты пакаяння, Эўхарыстыі і намашчэння хворых усходнім хрысціянам, калі яны самі аб гэтым папросяць. Таксама і католікам дазволена прасіць тых жа сакрамэнтаў у святароў-некатолікаў, у цэрквах якіх існуюць сапраўдныя сакрамэнты, кожны раз, калі будзе існаваць патрэба ці сапраўдная духоўная карысць, а доступ да каталіцкага святара будзе фізічна ці маральна немажлівы.

Рэформы закранулі і пазалітургічнае жыццё: быў моцна зменены брэвіярый, уведзены абавязковы катэхуменат для дарослых, пераглежданы парадак цэлебрацыі некаторых іншых сакрамэнтаў і абрадаў. Таксама быў зменены літургічны каляндар, змены датычыліся нядзелі як галоўнага святочнага дня і надання цэнтральнай ролі святам Пана і Багародзіцы.

## Зноскі 
## Літаратура 
* «Ватиканский собор II» // Католическая энциклопедия. Т. 1. — М.: Изд. францисканцев, 2002.

## Спасылкі 
* Дакументы Другога Ватыканскага Сабору

Катэгорыя:Сусветныя саборы