open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Агароднікі (Віцебскі раён)

**Агаро́днікі** (, ) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Тулаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1628 годзе ўпамінаецца ў Літоўскім межавым дакуменце пры акрэсліванні граніц маёнтка Тулава. Згадваецца як маёнтак у Віцебскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага, уласнасць зямяніна Восіпа Васілевіча.

У 1834 годзе вёска ў складзе маёнтка Лужасна. У 1846 годзе 4 двары, 16 жыхароў, уласнасць памешчыка М. Енькі.

У пачатку XX стагоддзя вёска ў Бабініцкай воласці Віцебскага павета Віцебскай губерні. З 20 жніўня 1924 года Агароднікі ў Ягілінскім сельсавеце Віцебскага раёна Віцебскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. У 1936 годзе ў Агароднікі пераселены жыхары вёсак Скуратава, Асінаўка-1, Заходнікі, Жабчына, у 1939 годзе — Волкава, Храноўшчына, Асінаўка-2, Кацярыніна.

У 1941 годзе ў вёсцы 93 двары, 398 жыхароў. З ліпеня 1941 года па чэрвень 1944 года Агароднікі акупіраваны германскімі войскамі. У гады вайны былі знішчаны ўсе 93 двары і 14 мірных жыхароў. Вывезены ў Германію 38 чалавік, вярнуліся 28. На фронце загінулі 20 вяскоўцаў, у партызанах 7.

З 16 ліпеня 1954 года вёска ў Акцябрскім сельсавеце. У 1969 годзе 79 двароў, 188 жыхароў.

Да 7 жніўня 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Варонаўскага сельсавета, да 27 снежня 1990 года — у склад Бабініцкага сельсавета.

На 1 ліпеня 2003 года 18 двароў, 21 жыхар. Вёска ў складзе Рэспубліканскага ўнітарнага сельгаспрадпрыемства «Эксперыментальная база „Тулава“».

## Дэмаграфія 
Дынаміка насельніцтва:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:400
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1834 text:1834
  bar:1941 text:1941
  bar:1969 text:1969
  bar:2003 text:2003
  bar:2013 text:2013
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1834 from:0 till: 16
  bar:1941 from:0 till: 398
  bar:1969 from:0 till: 188
  bar:2003 from:0 till: 21
  bar:2013 from:0 till: 11
PlotData=
  bar:1834 at: 16 fontsize:S text: 16 shift:(-8,5)
  bar:1941 at: 398 fontsize:S text: 398 shift:(-10,5)
  bar:1969 at: 188 fontsize:S text: 188 shift:(-10,5)
  bar:2003 at: 21 fontsize:S text: 21 shift:(-10,5)
  bar:2013 at: 11 fontsize:S text: 11 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:

## Літаратура 
* З гісторыі населеных пунктаў / Падрых. В. В. Віталева // Памяць: Віцебскі раён: Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі / Рэдкал.: А. П. Красоўскі [і інш.]; Укл. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2004. — 772 с.: іл. — С. 726. — ISBN 985-02-0647-0.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тулаўскі сельсавет (Віцебскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёна
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1998

**Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1998** (8-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Вышэйшай лізе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 1998 года.

У параўнанні з папярэднім сезонам мацнейшы дывізіён змяніў назву з Першай лігі на Вышэйшую лігу.

У турніры, які праходзіў у два кругі, спачатку ўдзельнічалі 16 каманд, але пасля першага круга з турніру знялося мінскае «Дынама-93». Усе матчы з яго ўдзелам былі ануляваны, і далей турнір працягвалі 15 каманд. У выніку, чэмпіёнскі тытул упершыню заваяваў клуб «Дняпро-Трансмаш» з Магілёва.

## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
### Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі 
* ФК «Гомель»
* ФК БАТЭ (Барысаў)

### Клубы, якія страцілі месца ў Вышэйшай лізе па выніках сезона 1997 
* ФК «Тарпеда-Кадзіна» (Магілёў)
* ФК «Шахцёр» (Салігорск)

### Іншыя змены 
* ФК МПКЦ (Мазыр) перад пачаткам сезона быў перайменаваны ў ФК «Славія»
* ФК «Атака» (Мінск) перад пачаткам сезона адмовіўся ад удзелу і спыніў існаванне
* ФК «Дняпро» (Магілёў) перад пачаткам сезона аб'яднаўся з клубам «Трансмаш» і быў перайменаваны ў «Дняпро-Трансмаш»
* Замест спыніўшых існаванне клубаў месца ў Вышэйшай лізе атрымалі «Тарпеда-Кадзіна» і «Шахцёр», якія такім чынам пазбегнулі вылету

## Клубы-ўдзельнікі 

### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.

## Турнірная табліца 
## Вынікі матчаў 
## Бамбардзіры 
## Спасылкі 
* RSSSF.com
* kick-off.by
* fcgomel.elitno.net

1998
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1998 годзе
Катэгорыя:1998 год у футболе
Граздоўнік рамонкалісты

**Граздоўнік рамонкалісты** (*Botrychium matricariifolium*) — від шматгадовых травяністых раслін роду граздоўнік сямейства вужоўнікавых.

## Апісанне 
Шматгадовая раўнаспоравая папарацепадобная кароткакарэнішчавая расліна з дыферэнцыраванай на стэрыльны і спараносны ўчасткі ліставой пласцінкай (ваі). Вышыня да 20 см. У ніжняй частцы сцябло нярэдка чырванаватае. 

Неспараносная (вегетатыўная) ліставая пласцінка адыходзіць вышэй сярэдзіны расліны, прадаўгавата-яйкападобная, на кароткай ножцы, перыста- або, радзей, 2-перыстарассечаная на 3-5 і больш пар лопасцевых або раздзельных сегментаў з тупымі няправільнымі долямі.

## Пашырэнне 
Еўрапейска-паўночнаамерыканскі барэальна-лясны від. Пашырэнне: Скандынавія, Сярэдняя і Атлантычная Еўропа, усходняя частка Паўночнай Амерыкі. Ва ўсім арэале сустракаецца рэдка, у некаторых краінах знік. У Беларусі находзіцца ў ізаляваных лакалітэтах за паўднёва-ўсходняй мяжой арэала. Месцы росту: сухадольныя (пераважна пусткавыя) нізкатраўныя разнатраўна-злакавыя лугі, лясныя паляны і ўзлескі ў сасновых, яловых і ялова-шыракалістых лясах кіслічнага тыпу, ядлоўцавыя рэдкалессі. Расце паасобнымі экземплярамі.

## Асаблівасці біялогіі 
Размнажэнне споравае. Спараносіць у маі-чэрвені, у вільготныя гады пазней. Пасля споранашэння надземная частка звычайна засыхае. 

## Ахова 
250px|thumb|left|Паштовая марка Беларусі

Уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі 2-га выдання (1993). Знаходзіцца пад дзяржаўнай аховай у Літве, Польшчы і Латвіі. Уключаны ў Дадатак I да Бернскай канвенцыі.

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5 

## Спасылкі 
* Граздоўнік рамонкалісты ў Чырвонай кнізе Беларусі

Катэгорыя:Вужоўнікавыя
Катэгорыя:Расліны на марках
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1847 годзе
Звартноц

**Звартно́ц** (, *храм Нябесных анёлаў*) — храм раннесярэднявечнай армянскай архітэктуры, размешчаны паблізу Ерэвана і Вагаршапата (Эчміядзін).
 
Паводле армянскага гісторыка Себеоса, храм пабудаваны пры каталікосе Нерсесе III Будаўніку (641/642-661/662 гг.), які планаваў перанесці сваю рэзідэнцыю з Дзвіна ў Вагаршапат. Нерсесу III таксама прыпісваюцца будаўніцтва ў Дзвіне і Хор-Вірапе і падобнай на Звартноц царквы ў яго роднай вёсцы Ішхане ў Тайцы. На цырымоніі асвячэння храма прысутнічаў візантыйскі імператар Канстант II, які пажадаў пабудаваць такі ж храм у Канстанцінопалі. У X стагоддзі храм з-за слабасці вузлоў апор другога яруса абваліўся падчас землетрасення.
 
Уплыў Звартноца адчуваецца на помніках 2-й паловы VII стагоддзя (храмы ў Аручы, Зараворы, Таліне, Егвардзе; царква Збаўцы і Пастуховая царква ў Ані, X—XI стст.; цэрквы ў манастырах Хцконк і Мармашэн).

У 2000 годзе руіны храма і археалагічная тэрыторыя вакол яго ўключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмы Вагаршапата
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Арменіі
Уладзімір Казьміч Зварыкін

**Уладзімір Казьміч Зварыкін** (17 (29) ліпеня 1888, Мурам, Уладзімірская губерня, Расійская імперыя — , Прынстан, штат Нью-Джэрсі, ЗША) — руска-амерыканскі інжынер, які пражыў паўжыцця ў ЗША, адзін з вынаходнікаў сучаснага тэлебачання, у т.л. перадаючай тэлевізійнай трубкі — *іканаскопа*.

## Спасылкі 
* 
* Гісторыя аднаго яўрэя 
* Отец телевидения  // Навукова-пазнавальны сайт «Телеконтекст» 

Катэгорыя:Вынаходнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Інжынеры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Вынаходнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Інжынеры ЗША
Катэгорыя:Вынаходнікі ЗША
Катэгорыя:Гісторыя тэлебачання
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскага тэхналагічнага інстытута
Катэгорыя:Электратэхнікі ЗША
Кіра Аляксееўна Зварыкіна

**Кіра Аляксееўна Зварыкіна** (, Мікалаеў, Украіна — , Масква) — расійская і беларуская шахматыстка, гросмайстар (1978). Унучатая пляменніца вынаходніка У. К. Зварыкіна. Першая жонка гросмайстра Аляксея Суэціна (да 1961). Заслужаны майстар спорту СССР (1957). З 1953 да 1999 г. жыла ў Мінску, потым пераехала ў Расію, дзе і памерла. Шмат гадоў вяла перадачу «Пра шахматы і шахматыстаў» на Беларускім тэлебачанні, таксама шахматны аддзел у газеце «Вечерний Минск». Чэмпіёнка Мінска (1956). У 1968—1970 узначальвала федэрацыю шахмат БССР.

## Спартыўная кар'ера 
* У 1951, 1953, 1956 гадах была чэмпіёнкай СССР.
* У 1957 годзе перамагла ў Сусветнай алімпіядзе ў складзе зборнай СССР.
* У 1960 годзе прайграла матч на першынство свету Лізавеце Быкавай.
* У 1963 годзе перамагла ў Сусветнай алімпіядзе ў складзе зборнай СССР.
* У 1970, 1973, 1975 гадах была чэмпіёнкай БССР.
* У 1977 годзе — міжнародны арбітр.
* У 1978 годзе — міжнародны гросмайстар.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мікалаеве
Катэгорыя:Шахматысткі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Шахматныя гросмайстры сярод жанчын
Катэгорыя:Міжнародныя арбітры па шахматах
Катэгорыя:Шахматныя арбітры СССР
Катэгорыя:Шахматныя арбітры Беларусі
Мікалай Пятровіч Звездачотаў

**Мікалай Пятровіч Звездачо́таў** (, г. Пенза, Расія — ) — беларускі акцёр. Народны артыст Беларускай ССР (1944).

## Біяграфія 
Пасля заканчэння Ленінградскага тэатральнага тэхнікума (1929) да 1977 года працаваў у Беларускім тэатры імя Я. Коласа.

## Творчасць 
Акцёр яркага і моцнага тэмпераменту. Творчасць Звездачотава вылучалася сацыяльнай пэўнасцю і зместам, выразнасцю і дасканала сцэн. Персанажам ўласціва мэтанакіраванасць, цэласць характару, нязломнасць волі: Гулін («Байцы», рэжысёр Б. Рамашоў), Крыніца («Трывога», рэж. А. Петрашкевіч) і інш. Віртуозна і камедыйна выконваў ролі Раманюка («Калінавы гай», рэжысёр Карнейчук), Добрых («Амністыя», рэжысёр Матукоўскі).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Николай Звездочётов // КИНО-ТЕАТР.РУ 

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Асобы на марках
Дом рамесніка (Нясвіж)

**Дом рамесніка** таксама **Гданьскі дом**, **Дом на рынку** — помнік архітэктуры барока ў Нясвіжы, узор мураванага жылога дома пачатку XVIII ст.

## Гісторыя 
Будынак ўведзены ў 1721 г. на Рыначнай плошчы горада. Нягледзячы на шырока вядомую назву "Дом рамесніка", пэўна не вядома, хто быў яго ўладальнікам. Думаюць, што гэта быў дастаткова заможны мешчанін. На першым паверсе размяшчаліся складскія памяшканні і крамы, на другім — жылыя пакоі. У XIX ст. з боку двара прыбудавана памяшканне. У 1990-я гг. будынак рэканструяваны пад бібліятэку.

## Архітэктура 
Двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак з паўпадвалам. Першы паверх мураваны, другі з драўляных канструкцый. Першапачаткова ўваходзіў у ансамбль забудовы Рыначнай плошчы. Галоўны тарцовы фасад выходзіць на лінію забудовы вуліцы і вырашаны адзіным фігурным барочным шчытом, які закрывае больш вузкі паверх з двухсхільным дахам, з прамавугольнымі аконнымі праёмамі размешчанымі сіметрычна цэнтральнай восі. У цэнтры фасада галоўны ўваход, над якім размешчаны балкон з ажурнай металічнай літой агароджай. Невялікі арачны праём і дзве маленькія нішы ў завяршэнні фасаднага шчыта аздоблены ляпнінай і дэкаратыўнымі ліштвамі. Фігурны абрыс шчыта падкрэслены тонкім прафіляваным карнізам. Уваход на другі паверх з боку дваровага фасада.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Нясвіжа
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Нясвіжа
Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Нясвіжа ў стылі барока
Катэгорыя:З’явіліся ў 1721 годзе
Катэгорыя:1721 год у Беларусі
NASA X-43

**X-43** — беспілотны эксперыментальны гіпергукавы лятальны апарат, пабудаваны па праграме NASA «Hyper-X» - распрацоўка самалёта з прамацечным рэактыўным рухавіком. Для разгону (вываду на патрабаваную хуткасць і вышыню) выкарыстоўваўся разгонны блок ракеты Пегас.

Першы варыянт X-43A распрацоўваўся з мэтай дасягнення хуткасці вышэй ліку Маха 7 - каля 8 тысяч км/г (2,24 км/с) на вышыні 30 000 м або больш. Распрацоўваўся як сістэма аднаразовага выкарыстання. Пабудавана ўсяго тры мадэлі.

Першы палёт - чэрвень 2001 года (няўдача, знішчаны праз 11 секунд пасля скіду па камандзе афіцэра бяспекі, упаў у Ціхім акіяне). Заключэнне NASA пра прычыну няўдачы - памылкі сістэмы кіравання. Два іншыя паспяхова выканалі праграму - прамацечны рэактыўны рухавік працаваў 10 секунд, затым - 10-хвіліннае планернае зніжэнне. Абедзве мадэлі патанулі ў Ціхім акіяне.

Другі палёт - 'X-43A 27 сакавіка 2004, прайшоў у штатным рэжыме.

Трэці палёт усталяваў рэкорд хуткасці ў 11 200 км/г (Мах 9,6 = 3,2 км/с) 16 лістапада 2004 г.

## Спасылкі 
* X-43 
* NASA: X-43  

Катэгорыя:Самалёты ЗША
Катэгорыя:Самалёты Boeing
Катэгорыя:Эксперыментальныя самалёты
Барышына (Віцебскі раён)

**Барышына** — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці, у складзе Акцябрскага сельсавета.

## Гісторыя 
У XIX ст. у складзе маёнтка Сялюты. У 1834 тут 96 рэвізскіх сялянскіх душ. У 1846 прыватная ўласнасць палкоўніка памешчыка М. П. Храпавіцкага. У 1847 у вёсцы 10 двароў, 138 жыхароў. У 1878 уласнасць памешчыка І. В. Бертансана.

На пачатку XX ст. вёска ў Сялюцкай воласці Віцебскага павета і губерні.

З 20 жніўня  1924 вёска ў Сялюцкім сельсавеце Віцебскага раёна і акругі, з 20 лютага 1938 — Віцебскага раёна і вобласці. У 1924 сялянскія дзеці наведвалі школу ў вёсцы Сялюты. У 1926 у вёсцы 34 двары, 174 жыхары. У 1936 сюды пераселены жыхары населенага пункта Шырокава.

У 1941 у вёсцы 50 двароў, 157 жыхароў. З ліпеня 1941 па чэрвень 1944 вёска акупіравана германскімі войскамі, якія ў кастрычніку 1943 знішчылі тут усе 50 двароў і 18 мірных жыхароў. На фронце загінула 6 чал., у партызанах 2.

З 16 ліпеня 1954 вёска ў Акцябрскім сельсавеце. У 1969 тут 23 двары, 58 жыхароў.

На 1 студзеня 2003 5 двароў, 6 жыхароў. Вёска ў складзе камунальнага унітарнага сельгаспрадпрыемтсва «Сялюты».

## Літаратура 
* З гісторыі населеных пунктаў / Падрых. В. В. Віталева // Памяць: Віцебскі раён: Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі / Рэдкал.: А. П. Красоўскі [і інш.]; Укл. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2004. — 772 с.: іл. — С. 730. — ISBN 985-02-0647-0.

Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёна
Святлодыёд

thumb|Зялёны, чырвоны і сіні святлодыёды
thumb|Пазначэнне святлодыёда
**Святлодыёд** (, *LED*) — паўправадніковая прылада, крыніца некагерэнтнага святла. Святлодыёды ўжываюцца ў якасці індыкатараў у шматлікіх прыладах. Упершыню з’явіліся ў якасці самастойных электронных кампанентаў у 1962 г. Першыя святлодыёды выпраменьвалі малаінтэнсіўнае чырвонае святло; у цяперашні час даступны інфрачырвоныя, бачнага свячэння і ультрафіялетавыя святлодыёды высокай яркасці.

Пры працяканні праз святлодыёд электрычнага току ў прамым кірунку адбываецца рэкамбінацыя электронаў з дзіркамі ў n-p-пераходзе з вызваленнем энергіі ў форме фатона. Гэты эфект называюць электралюмінесцэнцыяй. Колер свячэння, іншымі словамі, энергія фатонаў, вызначаецца шырынёй забароненай зоны ў паўправадніку.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паўправадніковыя прылады
Звышправоднасць

[thumb|right|[Магніт, які левітуе над высокатэмпературным звышправадніком, ахалоджаным вадкім азотам]]
**Звышправоднасць** — уласцівасць некаторых матэрыялаў валодаць строга *нулявым электрычным супраціўленнем* пры дасягненні імі тэмпературы ніжэй вызначанага значэння (крытычная тэмпература). Вядомыя некалькі дзясяткаў чыстых элементаў, сплаваў і керамікі, якія пераходзяць у звышправодны стан. Звышправоднасць — квантавая з’ява. Яна характарызуецца таксама эфектам Мейснера, заключаецца ў поўным выцясненні магнітнага поля з аб’ёму звышправадніка. Існаванне гэтага эфекту паказвае, што звышправоднасць не можа быць апісана проста як ідэальная праводнасць у класічным разуменні.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

Катэгорыя:Фізіка нізкіх тэмператур
Катэгорыя:Фізіка цвёрдага цела

Катэгорыя:Калектыўныя з’явы ў кандэнсаваных асяроддзях
Катэгорыя:Электрычныя з’явы
Музей баявой і працоўнай славы Акцябрскай СШ

**Музей баявой і працоўнай славы Акцябрскай СШ**. Адкрыты ў 1984 ў гонар 40-годдзя вызвалення раёна ад нямецкіх войскаў. Мае два раздзелы: працоўнай славы і баявой славы.

У першым раздзеле прадстаўлены матэрыялы, прысвечаныя ўзнікненню першых камун у вёсках Васюты і Шульцава і ўтварэнню на іх базе першага калгаса; узнікненню ў 1959 на аснове калгаса «Віцебскі» саўгаса «Сялюты»; лепшым людзям гаспадаркі. Другі раздзел прысвечаны ўдзельнікам грамадзянскай вайны — ураджэнцам Акцябрскага сельскага Савета; нашым землякам — удзельнікам  і Сталінград; аперацыі «Баграціён»; Дню Перамогі.

У музеі захоўваюцца лісты франтавікоў, іх успаміны, спісы , якая вызваляла вёску Шапуры, спісы пахаваных у брацкіх магілах, успаміны родных і сяброў, падарункі ветэранаў школе.

## Літаратура 
* Музеі Віцебскага раёна // Памяць: Віцебскі раён: Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі / Рэдкал.: А. П. Красоўскі [і інш.]; Укл. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2004. — 772 с.: іл. — С. 719. — ISBN 985-02-0647-0.

Катэгорыя:Музеі Віцебскага раёна
Катэгорыя:Акцябрская (Віцебскі раён)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:1984 год у Беларусі
Плябанія (Нясвіж)

**Плябанія** — помнік архітэктуры барока з элементамі класіцызму ў Нясвіжы, узор жыллёвай архітэктуры XVIII ст. На працягу ўсёй гісторыі існавання будынак выкарыстоўваўся як жылы дом ксяндза-плябана.

## Гісторыя 
Будынак плябаніі разам з гаспадарчымі пабудовамі ўзведзены пасля 1773 г. па фундацыі М. К. Радзівіла непадалёк ад касцёла Божага Цела, калі той стаў фарным.

Менавіта ў гэты будынку меркавана размяшчалася ў 1750—1790-я гг. Нясвіжская друкарня. У 1800 г. размешчаныя насупраць плябаніі будынкі былога езуіцкага калегіума былі адведзены ваеннаму ведамству. Па дамоўленасці з ксяндзом у 1800—1820-я гг. верхні паверх плябаніі здаваўся пад жыллё вышэйшым ваенным чынам.

На будынку ў 1972 г. ўстаноўлена мемарыяльная дошка Сымону Буднаму. У 1982 г. побач з будынкам пастаўлены помнік Сымону Буднаму (скульптар С. Гарбунова, арх. Ю. Казакоў).

У наш час у будынку размяшчаецца таксама друкарня раённай газеты (вул. Міцкевіча, 5).

## Архітэктура 
У архіўным дакуменце 1822 г. плябанскі дом характарызаваўся як мураваны двухпавярховы. Усіх акон налічвалася 30. Унутры было 15 пакояў, 2 калідоры, 4 кладоўкі, усіх 9 печак і 2 каміны. Пад будынкам існавалі два вялікія скляпы. Над парадным ганкам меўся балкон.

На двары плябаніі (па сучаснай вул. Ленінскай) асобна размяшчалася кухня. Уяўляла сабой аднапавярховы мураваны атынкаваны дом, накрыты жалезам. У будынку было восем акон. У 2-й палове XIX ст. да прамавугольнай ў плане плябаніі было далучана вуглавое жылое Г-падобнае крыло, якое злучыла жылы дом з кухняй. Гаспадарчыя будынкі і пральня былі драўляныя. Двор з вялікім пладовым садам быў абнесены з аднаго боку мураванай, з астатніх — драўлянай агароджай.

У выніку пазнейшых перабудоў плябанскі дом, пабудаваны ў стылі барока, набыў рысы класіцызму.

Існуючы кампактны двухпавярховы будынак плябаніі накрыты вальмавым дахам. Плоскасныя фасады рытмічна члянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Уваход у плябанію прарэзаны па цэнтры галоўны фасада і вылучаны двухкалонным порцікам пад двухсхільным дахам з трохвугольным франтонам.

На дваровым фасадзе зберагліся фрагменты вялікіх паўцыркульных арачных ніш на другім паверсе, якія нагадваюць пра рэнесансную аркаду, чые праёмы былі закладзены падчас перабудовы. На арачную галерэю выходзілі ўсе памяшканні. Паміж нішамі на ўсю вышыню другога паверха праходзяць пілястры. Цэнтральная частка сцяны на даху вылучана трохвугольным франтонам з маленькім круглым акном-продухам. Унутраная планіроўка плябаніі зменена.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Нясвіжа
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Нясвіжа
Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Нясвіжа ў стылі барока
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Плябаніі
Краязнаўчы музей Бабініцкай СШ

**Краязнаўчы музей Бабініцкай СШ**. Заснаваны ў 1964 у гонар 20-годдзя вызвалення БССР ад нямецкіх войскаў. Да снежня 2012 г. займаў асобны будынак. Меў наступныя раздзелы: «Жыццё і быт беларускай вёскі», «Жыццё і рэвалюцыйная дзейнасць У. І. Леніна»; «Вызваленне нашага краю ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», «Партызанскі рух у нашым краі», "Гісторыя школы і вучэбнай гаспадаркі «Падбярэззе». У музеі захоўваліся летапіс школы, падарункі гасцей музея.

Арганізатарам музея быў дырэктар школы Уладзімір Дзянісавіч Крукоўскі, удзельнік Другой сусветнай вайны, заслужаны настаўнік БССР.

Дзякуючы працы музея было выяўлена многа імён воінаў, якія лічыліся прапаўшымі без вестак. У Бабінічы з Масквы і Украіны, з Казахстана і Марыйскай Рэспублікі, з Каракалпакіі і Бранска прыязджалі маці і ўдовы, бацькі і сёстры загінуўшых воінаў.

Сюды прыязджалі ветэраны , якая вызваляла Бабінічы, генерал-лейтэнант . Ён уручыў школе вымпел і Ганаровую грамату Савецкага камітэта ветэранаў вайны, якую падпісалі праслаўлены военачальнік генерал арміі П. І. Батаў і Герой Савецкага Саюза А. П. Марэсьеў.

Школьнікі адшукалі цікавыя матэрыялы аб гераізме бранскай дзяўчыны разведчыцы Лелі Лукашовай. Яна загінула напярэдадні вызвалення Бабініч і была пахавана ў вёсцы Казанава. У музеі захоўваліся яе фота, франтавыя пісьмы. 24 лютага 1944 Леля пісала сваёй сястры: 

Музей у свой час вёў вялікую перапіску са сваякамі загінуўшых, з архівамі Міністэрства абароны СССР, з генерал-палкоўнікам І. І. Люднікавым, генералам арміі А. П. Белабародавым, генерал-лейтэнантам .

У снежні 2012 музей зачынены на нявызначаны тэрмін.

## Літаратура 
Музеі Віцебскага раёна // Памяць: Віцебскі раён: Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі / Рэдкал.: А. П. Красоўскі [і інш.]; Укл. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2004. — 772 с.: іл. — С. 719—720. — ISBN 985-02-0647-0.

Катэгорыя:Музеі Віцебскага раёна
Катэгорыя:Краязнаўчыя музеі Беларусі
Катэгорыя:Бабінічы (Віцебскі раён)
Амерыканская нацысцкая партыя

**Амерыканская нацысцкая партыя** () — палітычная партыя ЗША, якая прытрымліваецца нацысцкай ідэалогіі. Заснавана 8 сакавіка 1959 . Арганізацыя мела штаб-кватэру ў , а таксама ўтрымоўвала кніжны магазін і цэнтр прыёму наведвальнікаў. У 1967 у была перайменаваная ў Нацыянал-сацыялістычную партыю белых людзей (*National Socialist White People’s Party*). У тым жа годзе Рокуэл быў забіты адным з членаў партыі. Яго пераемнікам стаў .

Партыя выпускала і распаўсюджвала друкаваную прадукцыю, дзе маляваліся белыя, якія абаранялі белых школьнікаў, ўцісканых неграмі. Апошнія ў карыкатурным святле прадстаўляліся як невуцкія і агрэсіўныя элементы. Пасля аперацыі ФБР партыю пакінуў , які заснаваў у 1970 у Нацыянал-сацыялістычную партыю Амерыкі (*National Socialist Party of America*).

У 2000-х на базе арганізацыі «Еўрапейска-амерыканская адукацыйная асацыяцыя» (*European American Education Association*) Амерыканская нацысцкая партыя была адноўлена пад кіраўніцтвам Рокі Сухайда. У якасці лозунга партыя выкарыстоўвае 14 слоў Дэвіда Лэйна: «Мы павінны забяспечыць існаванне нашага народа і будучыню для белых дзяцей». 

Партыя мае вэб-сайт, дзе выкладае свае погляды.

## Літаратура 
* American Fuehrer: George Lincoln Rockwell and the American Nazi Party by Frederick J. Simonelli (University of Illinois Press, 1999. — ISBN 0-252-02285-8.
* Hate: George Lincoln Rockwell and the American Nazi Party by William H. Schmaltz (Brassey’s Inc., 1999. — ISBN 1-57488-262-7.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палітычныя партыі ЗША
Катэгорыя:Ультраправыя партыі
Замкавая вежа (Нясвіж)

**Замкавая вежа** — помнік архітэктуры XVI ст. у Нясвіжы (вул. Міцкевіча), узор абарончых збудаванняў, які спалучае рысы беларускага абарончага дойлідства, стыляў готыкі і рэнесансу. Уваходзіць у комплекс былога кляштара езуітаў і знаходзіцца паўночным боку касцельнай агароджы.

## Гісторыя 
Пабудавана ў другой палове XVI ст. з цэглы ў сістэме абарончых сцен каля Замкавай брамы, знаходзілася ў гарадскім абарончым валу і звязвала замак з горадам.

## Архітэктура 
Першапачаткова складалася з нізкай шатровай брамы і высокай абарончай вежы. Вежа ўяўляе сабой квадратнае ў плане чатырох’яруснае збудаванне, завершанае шатровым дахам. Глухі ніжні ярус з контрфорсамі вырашаны як масіўны цокаль. Другі ярус, найбольш высокі, аформлены прамавугольнымі, круглымі і квадратнымі праёмамі, якія чаргуюцца з глухімі прамавугольнымі нішамі. Трэці ярус мае на кожнай грані па 3 высокія арачныя праёмы, акаймаваныя арачнымі ліштвамі. Невялікі чацвёрты ярус мае на кожнай грані па 3 маленькія арачныя праёмы, завяршаецца шырокім прафіляваным карнізам. Белыя атынкаваныя абрамленні праёмаў і між’ярусныя паяскі кантрастуюць з чырвонай цаглянай муроўкай сцен, што стварае дэкаратыўную двухколерную гаму фасадаў.

Замкавая вежа канструкцыйна пераклікаецца з вежай-званіцай Троіцкага касцёла збудаванай ў той жа час у мястэчку Чарнаўчыцы, якое як і Нясвіж належала Радзівілам.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Нясвіжа
Катэгорыя:Вежы Беларусі
Катэгорыя:Абарончыя збудаванні Нясвіжа
Катэгорыя:Званіцы
Свята-Мікалаеўская брацкая царква (Брэст)

**Свята-Мікалаеўская брацкая царква** — праваслаўны храм горада Брэста. Помнік архітэктуры.

## Гісторыя 
Царква пабудавана ў 1904-06 гадах з цэглы на месцы мураванага кафедральнага Мікалаеўскага сабора, у якім у 1596 годзе была прынята Берасцейская унія. Праект, верагодна, створаны гродзенскім губернскім архітэктарам І.К.Плотнікавым; у 1895-96 гадах разглядаўся губернатарствам. Будаўніцтва вялося на ахвяраванні маракоў і афіцэраў — удзельнікаў руска-японскай вайны, якія лічылі Свяціцеля Мікалая сваім заступнікам, і на сродкі брацтва ў гонар Свяціцеля Мікалая і Афанасія, прападобнага ігумена Брэсцкага. Пасля Вялікай Айчыннай вайны да 1991 года ў будынку размяшчалася сховішча Дзяржаўнага архіва Брэсцкай вобласці. Царква адноўлена ў 1996 годзе на ахвяраванні прыхаджан і гарадскіх прадпрыемстваў.
 
## Архітэктура 
Крыжова-купальны храм вырашаны ў руска-візантыйскім стылі з элементамі маскоўскага царкоўнага дойлідства 17 стагоддзя. У падоўжана-восевай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі дамінуе 8-гранная званіца з адкрытым верхнім ярусам-звонам, завершаным высокім шатром з макаўкай. Званіца аб'яднана з цэнтральным 2-ярусным аб'ёмам працяглай трапезнай, падзеленай радамі арачных аконных праёмаў на 2 ярусы. Кубападобны аб'ём сяродкрыжжа завершаны маляўнічым 5-купаллем. З усходняга боку да цэнтральнага аб'ёму далучаецца 5-гранная апсіда з бакавымі рызніцамі. Галоўны ўваход падкрэслены манументальнай паперцю ў выглядзе 3-пралётных вісячых аркатур і з высокім 2-гранным шчытом на магутных слупах. Аналагічна, але ў меншым маштабе, вырашаны вуглавыя ўваходы цэнтральнага аб'ёму. Рознавялікія арачныя аконныя праёмы аформлены плоскаснымі ліштвамі, філёнгамі. У дэкоры выкарыстаны формы старажытнарускага дойлідства: какошнікі, кілепадобныя аркі, філёнгавыя лапаткі, квадратныя разеткі, бочкападобныя фігурныя калонкі, зубчастыя фрызы.

## Інтэр'ер 
У інтэр'еры скляпенні пакрыты роспісам. Апсіда вылучана 3-ярусным драўляным іканастасам. У храме захоўваюцца абраз Міколы Цудатворцы (у алтары). мошчы велікамучаніка Афанасія Філіповіча. Сярод культавых рэліктаў — частка дрэва Крыжа Жыватворнага Гасподня, на якім быў распяты Ісус, мошчаў Свяціцеля і Цудатворцы Чарнігаўскага Феадосія і інш. Асабліва шануецца Святое Укрыжаванне з часткай каменю з Галгофы.

## Літаратура 
* Свята-Мікалаеўская брацкая царква, Брэст // Кулагін, А.М. Праваслаўныя храмы на Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А.М. Кулагін. – Мн., 2001. – С. 26.
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Брэста
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Святога Мікалая
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Івана Плотнікава
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:1906 год у Брэсце
Накуру (возера)

**Наку́ру** () — салёнае возера ў Рыфтавай даліне Кеніі. Плошча паверхні — 44 км². Найбольшая глыбіня — 4,5 м. Плошча вадазбору — 1800 км².

## Геаграфія 
Возера Накуру месціцца ў Вялікай рыфтавай даліне на вышыні 1754 м над узроўнем мора ў 131,3 км на паўночны захад ад Найробі. Мае тэктанічнае паходжанне. Плошча паверхні — каля 44 км². Даўжыня — 9,7 км. Найбольшая шырыня — 6,9 км. Сярэдняя глыбіня — 2,5 м. Найбольшая глыбіня — 4,5 м. Аднак трэба мець на ўвазе, што ўзровень вады і абрысы возера моцна залежаць ад навакольнага асяроддзя. У 1990-ыя гады, калі ва Усходняй Афрыцы панавала засуха, плошча паверхні скарачалася да 4-5 км². У 2000-ыя гады ўзровень вады наадварот павышаўся. Плошча вадазбору — 1800 км².

## Прырода 
Вада ў Накуру салёная, аднак прыдатная для існавання водарасцей *Cyanophyte Platensis*, якія з’яўляюцца каштоўным кормам для дробных рачкоў і фламінга і надаюць возеру зелянявы колер. Даліна вакол Накуру знакаміта сваёй біялагічнай разнастайнасцю. Непасрэдна да возера прымыкаюць шчолачныя балоты. За імі пачынаюцца саванна і лес (усяго 550 відаў раслін). Тут жыве 56 відаў сысуноў, у тым ліку львы, бабуіны, насарогі, буйвалы і г. д. Шмат птушак, з якіх вылучаюцца чырвоныя фламінга.

## Ахова 
У 1961 г. быў створаны Нацыянальны парк возера Накуру, які займае плошчу 188 км². Ён кіруецца Службай дзікай прыроды Кеніі.

У 2011 г. Накуру разам з азёрамі Багорыя і Элементэйта (агульная назва *Сістэма азёр у Вялікай рыфтавай даліне*) было ўключана ў Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Аднак працягваюць існаваць пагрозы для далейшага захавання некранутай прыроды возера. Землі вакол Накуру шчыльна заселены, прычым горад Накуру непасрэдна мяжуе з нацыянальным паркам. Хаця гэта забаронена, мясцовае насельніцтва працягвае карыстацца вадой з возера для паліву палеткаў. Сцёкі з гарадской каналізацыі некалькі разоў траплялі ў возера, атручвалі ў ім ваду, што выклікала масавую згубу птушак.

## Галерэя 

Image: Lake NakuruWW.jpg|Выгляд з космасу
Image:Lake Nakuru in rainy day.JPG|Возера ў дажджлівы дзень
Image:Lake nakuru waterfall P1010375.jpg|Вадаспад каля возера
Image:Lesser Flamingo (Phoenicopterus minor) - Flickr - Lip Kee (1).jpg|Фламінга
Image:White Rhino in Lake Nakuru 3.jpg|Белы насарог
Image:Lake nakuru buffalo P1010373.jpg|Буйвалы

## Спасылкі 
* UNESCO: Kenya Lake System in the Great Rift Valley
* Nakuru Lake Profile
* Lake Nakuru National Park
* Nakuru Pictures 

Катэгорыя:Азёры Афрыкі
Катэгорыя:Азёры Кеніі
Накуру
Накуру
Накуру
Выдуманы сусвет

з цыкла аповесцяў амерыканскага пісьменніка Фрэнка Баўма|300x300px]]
. Balls of World|300x300px]]
**Выдуманы сусвет, аўтарскі сусвет, аўтарскі свет, другасны свет** — тэрмін, які ўжываецца крытыкамі і прыхільнікамі ў стаўленні да сусветаў фантастычных твораў, дзеянне якіх адбываецца ў рэальнасцях, адрозных ад Зямлі па фізічных і/ці геаграфічных рэаліях. У шырэйшым сэнсе тэрмін ужываецца ў адносінах да ўмоў любога фантастычнага твора, нават калі яго дзеянне, паводле сюжэту, адбываецца на Зямлі (гл. напрыклад, Сусвет ”Артэміса Фаўла”). Аналагічны тэрміну «сэтынг» у ролевых гульнях.

## Класіфікацыя 
Далучэнне сусвета да катэгорыі выдуманых з'яўляецца прадметам спрэчак. Паводле некаторых навукоўцаў, сусвет можа быць 1) рэальны, 2) выдуманы цалкам, 3) выдуман з элементамі рэальнасці. У супрацьвес гэтаму, Шмід, Долежэл і іншыя катэгарычна адмаўляюць у праве існавання змешанаму сусвету, паколькі любы рэальны элемент, які апынуўся ў выдуманай рэальнасці, робіцца ўласна выдуманым аналагам. Дапушчаючы існаванне змешаных сусветаў, да іх можна аднесці творы, заснаваныя на фактычных падзеях, але з выдуманымі аўтарскімі дадаткамі.

Вызначае выдуманасць сусвета або аўтар (Серль), або сам тэкст (Хамбургер). Апошніі аб'ектыўны падыход атрымаў найменшую падтрымку спецыялістаў, які пагадзіліся ў тым, што аб'ектыўных індыкатараў выдуманасці сусвета не існуе. Дзеля класіфікацыі сусвета прапанавана выкарыстоўваць знешнія праявы выдуманасці, таксама розныя з пункту гледжання розных спецыялістаў: указанні аўтара (Серль); наўмысныя змаўчанні, разбурэнне арыентыроўкі, а таксама кантэкстуальныя прыкметы, як публікацыя ў межах пэўнай серыі ці ў пэўным выданні (Марцінес, Шэфель); ”паратэксты” - загадоўкі, прысвячэнні, прадмовы (Жаннет); выкарыстанні мінулай формы дзеяслова дзеля будучых падзей (Хамбургер). Найбольш агульнымі прызнакамі выдуманасці з'язляюцца безумоўныя апісанні чужой свядомасці, у рэальнасці недаступныя або выказаныя ў выглядзе меркаванняў, замкнёнасць сусвету твора, які не прыводзіць спасылкі на нейкія рэальныя падзеі, а выкарыстоўвае іх унутраныя выдуманыя аналагі.

## Гл. таксама 
* Альтэрнатыўная гісторыя
* Віртуальная рэальнасць
* Выдуманыя краіны
* Гісторыя будучыні
* Паралельны свет

## Спасылкі 
* Раздзел «Аўтарскія Светы»  у часопісе «Свет фантастыкі».

Катэгорыя:Выдумка
*
Кароўка

**Кароўка, малачай** (*Lactarius piperatus*) — шапкавы грыб роду  сямейства . Умоўна-ядомы.

## Апісанне 
Шапка ў дыяметры 7—18 см. У народнай медыцыне гэты грыб у злёгку падсмажаным выглядзе ўжывалі для лячэння нырачна-каменнай хваробы.

## Хімічнае тэставанне грыбоў|Хімічнае тэставанне 
Раствор FeSO4 афарбоўвае мякаць у крэмава-ружовы колер, пад дзеяннем шчолачаў (KOH) колер не мяняе.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *Lactarius* Pers. // Флора Беларуси. Грибы. В 7 т. Т. 1. Boletales. Amanitales. Russulales / О. С. Гапиенко, Я. А. Шапорова; под ред. В. И. Парфёнова. — Мн.: Беларуская навука, 2012. — С. 101—126. — 199 с.: ил. — 700 экз. — ISBN 978-985-08-1458-6, ISBN 978-985-08-1482-1 (т. 1).

## Спасылкі 
* Таксономия Lactarius piperatus на сайте Mycobank.org
* Lactarius piperatus на сайце «Грибы Калужской области»
* Lactarius piperatus на сайте toadstool.ru

Катэгорыя:Млечнік
Катэгорыя:Грыбы Еўразіі
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Накуру (горад)

**Наку́ру** () — горад у правінцыі Рыфт-Вэлі ў Кеніі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Насельніцтва (2009 г.) - 307 990 чал.

## Гісторыя
Горад Накуру быў заснаваны ў 1904 г. як чыгуначная станцыя на лініі Мамбаса - Кампала. З мовы масаяў, якія насялялі гэтыя землі да канца XIX ст., слова *Nakurru* перакладаецца як "пыльнае месца". Горад хутка рос дзякуючы перасяленню прадстаўнікоў розных плямёнаў Кеніі. Гэтаму таксама садзейнічалі ўрадлівыя глебы, а таксама адносна ўмераны клімат высакагор'я. З 1960-ых гг. пачаў развівацца турызм.

У наш час Накуру з'яўляецца адным з самых буйных гарадоў Кеніі. Але яго далейшае пашырэнне выклікае занепакоенасць у эколагаў, паколькі ён знаходзіцца ў непасрэднай блізкасці да возера Накуру, уключанага ў Спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Эканоміка
Галоўнай галіной эканомікі застаецца сельскагаспадарчая вытворчасць, а таксама перапрацоўка прадуктаў земляробства. Характэрна, што большасць гараджан так або інакш далучаныя да вытворчасці харчу. Многія маюць палеткі або ў рысе горада, або каля яго. Вырошчваюць гародніну, каву, пшаніцу, ячмень, бульбу, бавоўну, сою і г. д. 

Важнымі галінамі таксама з'яўляюцца тэкстыльная прамысловасць, абслугоўванне турыстаў, гандаль, рамяство, транспарт.

## Адукацыя
Горад Накуру — адзін з галоўных адукацыйных цэнтраў Кеніі. Тут працуюць буйны ўніверсітэт Эгертан, прыватны ўніверсітэт Кабарак, размешчана некалькі даследчых інстытутаў. 

## Спасылкі
*History of Nakuru 
*NAKURU AND THE UGANDA RAILWAY
*Egerton University
*Climate — Nakuru (Kenya)

Катэгорыя:Гарады Кеніі
Эгертан (універсітэт)

**Эгертан** () — адзін з найбуйнейшых універсітэтаў Усходняй Афрыкі. Размешчаны ў гарадах Накуру і Нджора (каля Накуру) у Кеніі.

## Гісторыя
Універсітэт Эгертан быў заснаваны брытанцам лордам Морысам Эгертанам у 1939 г. як вышэйшая сельскагаспадарчая школа для белай моладзі ва Усходняй Афрыцы. У 1956 г. на аснове школы быў створаны сельскагаспадарчы коледж, у 1987 г. - універсітэт.

## Факультэты
*Факультэт сельскай гаспадаркі
*Факультэт мастацтваў і сацыяльных навук
*Факультэт камерцыі
*Факультэт адукацыі
*Факультэт навакольнага асяроддзя
*Медыцынскі факультэт
*Факультэт навукі
*Ветэрынарны факультэт

## Сістэма адукацыі
Універсітэт Эгертан мае трохступеністую сістэму адукацыі:
*Бакалаўрыят
*Магістратура
*Дактарантура

Па іх заканчэнню надаюцца званні бакалаўра (BСh), магістра (MA) і доктара (PhD, RnD, MD). 

Акрамя таго, універсітэт арганізуе падрыхтоўчыя курсы і курсы павышэння кваліфікацыі. Адукацыя вядзецца на англійскай мове і мове суахілі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт на англійскай мове

Катэгорыя:Універсітэты Кеніі
Mass Effect Infiltrator

**Mass Effect: Infiltrator** — гэта шутар ад трэцяй асобы распрацаваны IronMonkey Studios для Apple iOS і Android, выпушчаны 6 сакавіка 2012 года. З'яўляецца часткай серыі *Mass Effect*. Дзеянні гульні адбываюцца паралельна з *Mass Effect 3*. Сюжэт гульні распавядае пра аператыўніка тэрарыстычнай арганізацыі «Цэрбер», які ўсвядоміў жорсткія задумы свайго начальства і дапамог збегчы зняволеным з адной з баз «Цэрбера». Выратаванне палонных і збор разведдадзеных «Цэрбера» можа павялічыць вашу галактычную гатовасць у *Mass Effect 3*.

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2012 года
Катэгорыя:Mass Effect
Катэгорыя:Гульні для iOS
Катэгорыя:Гульні для Android
Mass Effect Galaxy

**Mass Effect Galaxy** — гульня, выпушчаная для iPhone і iPod Touch у чэрвені 2009 года, якая ўяўляе сабой «гісторыю паміж эпізодамі», распавядае пра падзеі, якія адбыліся ў сусвеце Mass Effect без удзелу капітана Шэпарда.

## Сюжэт 
Галоўны герой — Джэйкаб Тэйлар, адстаўны салдат Альянсу, які далучаецца да каманды Шэпарда ў Mass Effect 2. Падзеі гульні пачынаюцца на борце карабля «Арктурыянскі Нефрыт», дзе гульцу трэба адбіць напад батарыянскіх тэрарыстаў. Па прыбыцці на Цытадэль Джэйкаба знаходзіць яго былы камандзір, маёр Дэрэк Ізунамі, які прапануе яму прыняць удзел у расследаванні хвалі батарыянскіх злачынстваў. Гульцу неабходна адправіцца на станцыю «Карфагена» і сустрэцца з Мірандай Лоўсан, якую мы таксама ўбачым у камандзе. Яна падасць гульцу інфармацыю пра магчымы напад тэрарыстамі пасла батарыянцаў, адпраўленага для заключэння мірнага дагавора з Альянсам Сістэм, і дасць некалькі зачэпак. Падчас расследавання гулец наведвае Тартугу, станцыю Ан'Кедар і планету Бекке і пазнае інфармацыю пра вірус, які экстрэмісты збіраюцца выкарыстоўваць і пра тое, што праўдзівая мэта — Рада Цытадэлі, а пасол не ахвяра, а выканавец. Джэйкаб неадкладна адпраўляецца на Цытадэль і паспявае прадухіліць тэракт.

## Спасылкі 
* BioWare — Афіцыйны сайт распрацоўшчыка 
* Вікі пра гульню 

Galaxy
Катэгорыя:Гульні для iPhone
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2009 года
Катэгорыя:Гульні для iPod touch
Катэгорыя:Падзеі 22 ліпеня
Накуру

**Накуру**:

*Возера Накуру — салёнае возера ў Рыфтавай даліне Кеніі.
*Горад Накуру — горад у правінцыі Рыфт-Вэлі ў Кеніі.
Карламан (кароль франкаў)

**Карламан** (;  - ) — кароль франкаў з 768 года, з дынастыі Каралінгаў.

## Біяграфія 
Карламан быў другім сынам Піпіна Кароткага і Бертрады Лаонскай, а таксама малодшым братам Карла Вялікага.
 
Па падзеле, зробленым Піпінам перад смерцю ў 768 годзе, Карламан атрымаў кампактны, а фактычна разнастайны блок зямель, які ахоплівае тэрыторыю ад Суасона да Марселя і ад Тулузы да Базеля, г.зн. Эльзас, Бургундыю, Праванс, так званую Готыю, усходнюю частку Аквітаніі, Алеманію і, верагодна, паўднёвыя часткі Аўстразіі і Нейстрыі.
 
З самага пачатку кіравання паміж братамі ўсталяваліся благія адносіны. Падчас паходу Карла ў 769 годзе для ўціхамірвання паўстання ў Аквітаніі Карламан не аказаў яму абяцанай дапамогі, чым наклікаў на сябе абвінавачванне ў вераломстве. Пагадненне паміж братамі ў 770 годзе, якое адбылося дзякуючы іх маці Бертрадзе, дазволіла ім некаторы час дзейнічаць згодна з італьянскай палітыкай, а потым распалася - верагодна, у сувязі са справамі Італіі, дзе Карламан быў больш схільны падтрымліваць лангабардаў, а Карл - папу. Паміж братамі гатовая была ўспыхнуць вайна, калі 4 снежня 771 года Карламан памёр у сваім палацы Самусі і быў пахаваны ў базіліцы Святога Рэмігія ў горадзе Рэймсе. Каралеўства Карламана захапіў яго брат Карл, а яго жонка Герберга і сын Піпін, які нарадзіўся ў 770 годзе, знайшлі прытулак у караля лангабардаў Дэзідэрыя.

## Літаратура 
* *Abel-Simson.* Die Jahrbücher d. fränkischen Reiches unter Karl d. Grossen (ч. I, 2 изд.) — 1887. — P. 768—771.

Катэгорыя:Каралінгі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VIII стагоддзя
Катэгорыя:Каралі франкаў
Машчоны (Сенненскі раён)

**Машчо́ны** (, ) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.

Размешчана за 10 км ад раённага цэнтра Сянно. Сярэдняя вышыня — 148 м.

Першыя згадкі пра вёску датуюцца XVI стагоддзем, у пачатку XX стагоддзя была цэнтрам Машчонскага праваслаўнага прыходу. У 1924—1968 гадах цэнтр Машчонскага сельсавета.

У вёсцы дзейнічае Машчонская дзяржаўная сярэдняя школа з бібліятэкай і філіял аддзялення біятлона Сенненскай дзіцяча-маладзёжнай школы алімпійскага рэзерву.

## Памятныя мясціны 
### Млын 
Пад канец ХVIII стагоддзя Машчоны належалі пану Сандрагайлу, стацкаму саветніку, які і задумаў паставіць у вёсцы млын. Будаўніцтва ажыццяўлялася пад кіраваннем буйнога спецыяліста архітэктара Шрэдэра з дапамогай мясцовых сялян. Кацёл быў прывезены з Германіі. Малоць муку млын пачатку ў канцы XIX стагоддзя і дзейнічаў, паводле ўспамінаў сялян, да 1940-х гадоў. Збожжа сюды дастаўлялі за 10 км, часам — з Сянно. Пры млыне былі піларама і сукнавальная машына.

Большасць панскіх пабудоў да нашых дзён не захавалася, акрамя рэшткаў гаспадарчага млына.

### Брацкая магіла 
У баку ад сярэдняй школы знаходзіцца брацкая магіла савецкіх салдат. Тут у ліпені 1944 года загінулі ўсе байцы 919-га сапёрнага палка 251-й стралковай дывізіі. Побач з помнікам героям знаходзіцца былы склеп пана Сандрыгайла.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ходцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сенненскага раёна
Ла-Рашэль

**Ла-Рашэль** () — партовы горад на захадзе Францыі на ўзбярэжжы Біскайскага заліва ў рэгіёне Новая Аквітанія.

## Геаграфія 
Ла-Рашэль з’яўляецца сталіцай дэпартамента Прыморская Шаранта і важным гандлёвым цэнтрам на атлантычным узбярэжжы Францыі. Адлегласць да Парыжа складае прыкладна 480 км. У Ла-Рашэлі пражываюць 77 тысяч жыхароў.

## Гісторыя 
[thumb|left|250px|[Старая гавань Ла-Рашэлі]]
Ла-Рашэль была заснавана ў X стагоддзі. У XII і XIII стагоддзі была важным горадам у сетцы ордэна тампліераў, якія пабудавалі ў ёй вялікі порт. Па сённяшні дзень у Ла-Рашэлі існуе *rue des Templiers*, вуліца тампліераў. Да XV стагоддзя горад заставаўся самым буйным портам Францыі на атлантычным узбярэжжы. Гандаль вёўся першым чынам віном і соллю. У эпоху Адраджэння Ла-Рашэль адкрыта прыняла ідэі Рэфармацыі і з 1568 года стала цэнтрам гугенотаў, што падарыла гораду недоўгачасовы перыяд росквіту і міру. У 1622 годзе герцаг дэ Гіз знішчыў флот Ла-Рашэлі, які знаходзіўся пад камандаваннем Жана Гітана.

Пасля таго, як салдаты Ла-Рашэлі 10 верасня 1627 года выступілі ў баі супраць каралеўскіх французскіх войскаў, кароль Людовік XIII загадаў пачаць аблогу Ла-Рашэлі, якая скончылася яе ўзяццем у 1628 годзе, а таксама новым пераследам гугенотаў, які дасягнуў піку ў адмене Нанцкага эдыкта Людовікам XIV. Шматлікія гугеноты беглі з краіны і заснавалі ў 1689 годзе ў Паўночнай Амерыцы горад Нью-Рашэл. У эпоху каланіялізму Ла-Рашэль адыгрывала важную ролю ў гандлі паміж Афрыкай, Паўночнай Амерыкай і Еўропай.

Падчас Другой сусветнай вайны немцы пабудавалі каля Ла-Рашэлі бункер для падводных лодак, захаваны да сённяшніх дзён. З-за моцнага супраціву захопнікаў, Ла-Рашэль стала апошнім вызваленым горадам Францыі. Нямецкі камендант здаўся толькі апоўначы 8 мая 1945 года.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя выхадцы Ла-Рашэлі 
* Эмэ Банплан (1773—1858) — знакаміты географ і батанік;
* Адольф Вільям Бугро (1825—1905) — французскі жывапісец эпохі ампіру, майстар акадэмічнага жывапісу, найбуйнейшы прадстаўнік салоннага акадэмічнага жывапісу, аўтар карцін на гістарычныя, міфалагічныя, біблейскія і алегарычныя сюжэты, выконваў сцянныя роспісы і партрэты;
* Жан Дзювіньё (1921—2007) — сацыёлаг, антраполаг, драматург і журналіст;
* Бернар Жырадо (1947—2010) — акцёр і рэжысёр;
* Гі Ларош (1921—1989) — мадэльер, заснавальнік аднайменнай кампаніі.

## Ла-Рашэль у мастацтве 
* Горад вядомы дзякуючы раману Аляксандра Дзюма «Тры мушкецёры», героі якога ўдзельнічаюць у аблозе Ла-Рашэлі (глава XI). 
* Порт Ла-Рашэлі паслужыў месцам здымкі фільмаў «Лодка» () Вольфганга Петэрсена і «Шукальнікі страчанага каўчэга» Стывена Спілберга.
* У Ла-Рашэлі адбываецца дзеянне рамана Жоржа Сіменона «І ўсёткі ляшчына зелянее».
* Аблога Ла-Рашэлі таксама апісана ў аповесці Праспера Мерымэ «Хроніка часоў Карла IX»
* У гульні «Commandos 2: Men of Courage» у місіях «Ноч ваўкоў» і «Нямыя забойцы» ўсе дзеянні адбываліся на нямецкай базе для падлодак у Ла-Рашэлі.

## Спасылкі 
* www.larochelle.fr 

Катэгорыя:Гарады Новай Аквітаніі
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Прыморская Шаранта
Катэгорыя:Населеныя пункты кельцкай Галіі
Катэгорыя:Парты Францыі
Катэгорыя:Парты Атлантычнага акіяна
Ходцы (аграгарадок)

**Хо́дцы** (, ) — аграгарадок (да 2006 года — вёска) у Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.

Размешчана на аўтадарозе Р25 (Віцебск-Сянно) каля азёр Ходцы і Ліпна ў 36 км ад Віцебска і 21 км ад Сянно.

## Гісторыя 
У 1900—1913 гадах у Ходцах дзейнічала суконная мануфактура, на якой ў у 1913 годзе працавала 115 рабочых і мелася паравая машына.
 
У 2003 годзе ў вёсцы 168 двароў і 397 жыхароў.

## Інфраструктура 
У Ходцах дзейнічаюць КУСГП «Ходцы», аптэка, сярэдняя агульнаадукацыйная школа-сад, бібліятэка, сельскі дом культуры, паштовае аддзяленне, Ходцаўская ўрачэбная амбулаторыя, магазін Сенненскага райспажыўсаюза.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан
* Сядзіба і гаспадарчыя пабудовы пачатку XX стагоддзя.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 15. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0279-2 (Т. 17)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ходцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сенненскага раёна
Гара Рашмар

**Нацыянальны мемарыял Гара Рашмар** () знаходзіцца каля горада Кістан у Паўднёвай Дакоце, ЗША. Гара вядомая тым, што ў яе гранітнай горнай пародзе высечаны гіганцкі барэльеф вышынёй 18,6 метраў, які з'яўляецца скульптурнымі партрэтамі чатырох прэзідэнтаў ЗША: Джорджа Вашынгтона, Томаса Джэферсана, Тэадора Рузвельта і Аўраама Лінкальна.

## Гісторыя 
Да каланізацыі Амерыкі на мове плямёнаў лакота, якія жылі у гэтай мясцовасці, гэта гара звалася «Шэсць прабацькоў» (), але была пераназвана ў 1930 годзе ў гонар Чарльза Рашмара (), амерыканскага бізнесмена — арганізатара экспедыцыі, якая ўпершыню наведала гэты раён у 1885 годзе. Ён жа вылучыў на будаўніцтва скульптур прэзідэнтаў 5000 долараў — найбуйнейшае для ЗША аднаасобнае ахвяраванне на той час.

Працы па стварэнні фігур вяліся з 1927 па 1941 год пад кіраўніцтвам скульптара Гутзана Борглума (). Галава Тэадора Рузвельта знаходзіцца глыбей астатніх прэзідэнтаў, з прычыны таго, што пры выбуху быў адколаты занадта вялікі масіў горнай пароды. Над скульптурнай кампазіцыяй працавала больш за 400 рабочых. З'яўляецца нацыянальным гістарычным помнікам ЗША.

Катэгорыя:Помнікі ЗША
Катэгорыя:Паўднёвая Дакота
Катэгорыя:Блэк-Хілс
Катэгорыя:Джордж Вашынгтон
Яжгіня

**Яжгі́ня** — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Дзісна ў межах ландшафтнага заказніка «Ельня», за 17 км на паўднёвы ўсход ад горада Мёры.

Плошча паверхні возера 0,78 км². Даўжыня 1,1 км, найбольшая шырыня 0,8 км. Даўжыня берагавой лініі 3,25 км. Найбольшая глыбіня 4,6 м, сярэдняя 3,3 м. Аб’ём вады 2,48 млн м³. Плошча вадазбору 2 км². Катлавіна возера рэшткавага тыпу з невыразнымі схіламі. Берагі забалочаныя, сплавінныя. Яжгіня злучана канавай з возерам Валозева.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёна
Катэгорыя:Басейн Дзісны