open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Віктар Георгіевіч Дашкін

**Віктар Георгіевіч Дашкін** (1 лістапада 1932 — 4 чэрвеня 1964) — старэйшы лётчык 28-га знішчальнага авіяцыйнага палка СПА 2-га корпуса СПА Маскоўскай акругі СПА, ваенны лётчык 1-га класа.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Рэўда Свярдлоўскай вобласці. Пасля заканчэння 7-і класаў школы пераехаў у абласны цэнтр — Свярдлоўск. У 1952 годзе скончыў Уральскі палітэхнікум. Накіраваны ваенкаматам на навучанне ў Паўладарскае лётнае вучылішча ў Казахстане (24-я ваенная авіяцыйная школа першапачатковага навучання лётчыкаў). З 28 ліпеня 1952 года — курсант Паўладарскага вучылішча. Лётаў на Як-18.

Па заканчэнні вучылішча першапачатковай падрыхтоўкі быў рэкамендаваны для выкарыстання ў знішчальнай авіяцыі і з 30 лістапада 1953 года накіраваны ў Сталінградскае ваенна-авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў, якое скончыў у лістападзе 1955 года. Накіраваны для далейшага праходжання службы ў Маскоўскую акругу СПА на пасаду лётчыка ў 3-і гвардзейскі знішчальны авіяцыйны Растоў-Данскі полк СПА 15-й гвардзейскай знішчальнай авіяцыйнай Сталінградскай ордэна Багдана Хмяльніцкага дывізіі СПА 52-й паветранай знішчальнай арміі СПА.
* Імя лётчыка занесена ў кнігу Пашаны Крычаўскага цэментава-шыфернага завода (цяпер Крычаўцэментнашыфер).
* На месцы гібелі 5 кастрычніка 1971 года ўсталяваны абеліск-стэла.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Лётчыкі СССР
Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі 1 класа
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За бездакорную службу» 3 ступені
Даўляды

**Даўляды́** — былая вёска ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці. Населены пункт уваходзіў у склад Вербавіцкага сельсавета. Месціцца за 52 км на паўднёвы ўсход ад Нароўлі, за 65 км ад чыгуначнай станцыі Ельск на лініі Калінкавічы — Оўруч і за 160 км ад Гомеля. На ўсходзе пойма ракі Прыпяць. Аўтадарогай вёска звязана з Хойнікамі.

## Гісторыя 
Першая пісьмовая згадка пра паселішча захавалася ў апісанні Чарнобыльскага замку 1552 года. Там вёска называлася Даўгляды або Даўглядцы.

Паводле яўрэйскіх перапісаў 1765, 1778 і 1784 гадоў, у Даўляды пражывала некалькі яўрэяў Чарнобыльскага кагалу.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Даўляды ўключаны ў Рэчыцкую акругу Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 годзе ў складзе Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года — Мінскай губерні Расійскай імперыі.

Паводле Брэсцкага дагавора, вёска трапіла да УНР. Населены пункт спачатку ўключаны ў склад Дзёрнавіцкай воласці Рэчыцкага павета, а потым у часова створаную Палескую губерню. З 18 мая 1918 года тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.

З 1924 па 1927 год — цэнтр сельсавета ў Нараўлянскім раёне (Гомельская губерня, Расійская СФСР). 4 снежня 1926 году вёска ўвайшла ў склад Беларускай ССР. У 1929 годзе ў Даўляды стварылі калгас, працавала школа і паштовае аддзяленне. Да 26 ліпеня 1930 і з 21 чэрвеня 1935 — у складзе Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 — Палескай вобласці. Падчас Вялікай Айчыннай вайны немцамі забіты 28 жыхароў вёскі. У лістападзе 1943 года ў баях за населены пункт загінулі 10 савецкіх вайскоўцаў, якіх пахавалі ў брацкай магіле ў цэнтры Даўляды. З 8 студзеня 1954 года вёска ў складзе Гомельскай вобласці, з 25 снежня 1962 года — Ельскага раёна. 6 студзеня 1965 года яе вярнулі ў склад Нараўлянскага раёна. У вёсцы месціліся 8-гадовая школа, дом культуры, бібліятэка, фэльчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, швейная майстэрня і крама. З ліпеня 1988 года паселішча знаходзіцца ў складзе Палескага дзяржаўнага радыяцыйна-экалягічнага запаведніка.

## Забудова 
Ад цэнтра Даўляды ў некалькі бакоў адыходзяць кароткія вуліцы. На паўночным захадзе дугападобная вуліца. Двухбаковая, драўляная забудова сядзібнага тыпу
* 1986 год — 474 жыхары (183 сям’і і двары)
* 1959 год — 498 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Нараўлянскага раёна
1884 год у гісторыі літаратуры

**1884** год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.

## Падзеі 
## Кнігі 
## Нарадзіліся 
* Альгерд Бульба (*сапр. Вітаўт Станіслававіч Чыж*), беларускі пісьменнік, крытык, публіцыст, грамадскі дзеяч, этнограф (пам. 1939).
* 17 (29 студзеня) — Антон Луцкевіч, беларускі літаратурны крытык, публіцыст, мовазнаўца, гісторык, палітычны і грамадскі дзеяч (пам. 1942).
* 28 чэрвеня — Вольга Нікановіч-Сахарава, беларуская фалькларыстка, паэтэса, драматург (пам. 1943).
* 25 ліпеня (6 жніўня) — Яўген Хлябцэвіч, беларускі бібліёграф, бібліятэказнавец, кнігазнавец, літаратуразнавец, грамадскі і культурны дзеяч (пам. 1953).
* 20 кастрычніка — В. Бруевіч (*сапр. Леанід Рудніцкі*), беларускі пісьменнік (пам. ?).

## Памерлі 

Катэгорыя:Літаратура паводле гадоў
Dingo ATF

**«Dingo ATF»** ( — «бронетранспарцёр») — нямецкі бронетранспарцёр вытворчасці кампаніі Krauss-Maffei Wegmann, прыняты на ўзбраенне Бундэсвера ў 2003 годзе.

## Канструкцыя 
Корпус машыны складаецца з бранявой сталі і камбінаванай броні MEXAS па STANAG 4569 класа 3 ад 7,62 × 51 мм куль і аскепкаў артылерыйскіх снарадаў на 60 м, процітанкавых мін і самаробных выбуховых прылад з 8 кг трынітраталуолу.

Бронетранспарцёр абсталяваны дыстанцыйна-кіраванай турэллю, усталяванай на даху машыны ў сярэдняй частцы корпуса: штатным узбраеннем з’яўляецца 7,62-мм кулямёт MG-3, замест якога могуць быць таксама ўстаноўлены 12,7-мм кулямёт M3M або 40-мм аўтаматычны гранатамёт HK GMG.

Створаны на паўнапрывадным шасі Unimog. Здольны пераадольваць цяжкапраходную мясцовасць.

## Варыянты 
Бронемашына выпускаецца ў некалькіх мадыфікацыях:
* **Dingo 1** — базавы варыянт, на шасі Unimog S5000
* **Dingo 2** — патрульны бронеаўтамабіль, больш позняя мадэль, на шасі Unimog U5000
:* **Dingo 2 A3.2** — бронетранспарцёр з падоўжаным корпусам
:* **Dingo 2 MPPV PC** — камандна-штабная машына
:* **Dingo 2 AC Ambulanz** — санітарная машына
:* **Dingo 2 BÜR** — машына назірання, абсталявана радарам
:* **Dingo 2 Polizei** — паліцэйскі бранявік
:* **CBRN Dingo** — машына хімічнай, біялагічнай, радыелагічнай і ядзернай разведкі

## Прымяненне 
Бронемашыны ўжываліся ў ходзе баявых аперацый у паўднёвым Ліване бельгійцамі і Афганістане немцамі і чэхамі.

Файл:ATF_Dingo_2_Austria_2.JPG|alt=Австрийский Dingo 2|Аўстрыйскі **Dingo 2**
Файл:ATF_Dingo_in_German_service_(Afghanistan).jpg|alt=Немецкий Dingo 2 в Афганистане|Нямецкі **Dingo 2** у Афганістане 
Файл:BAHNA_2018_-_474.jpg|alt=Чешский Dingo 2|Чэшскі **Dingo 2**

## Аператары 
*  — 12 Dingo 1 NBC і 66 Dingo 2, станам на 2024 год.
*  — 219 Dingo 2, станам на 2024 год.
*  — 247 Dingo 2, станам на 2024 год.
*  — 48 Dingo 2, станам на 2024 год.
*  — 20 Dingo 2, станам на 2024 год.
*  — 10 Dingo 2, станам на 2016 год
*  — 21 Dingo 2, станам на 2024 год
*  — 43 Dingo 2, станам на 2024 год

### Іншыя аператары 
* Пешмерга — выкарыстоўваецца да 14 адзінак Dingo 1, станам на 2016 год

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Артыкулы са сцвярджэннямі без крыніц больш 14 дзён
Катэгорыя:Бранятэхніка Германіі
Станіслаў Хадэцкі

**Станіслаў Хадэцкі** (пам. 1529) — польскі дзяржаўны і ваенны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Хадэцкіх з Ходача герба «Агоньчык».

Гетман польны каронны (1492—1499 і 1501—1505), маршалак вялікі каронны (1501—1529), кашталян львоўскі (1495—1505), староста камянецкі (1495—1510), староста львоўскі (1501—1529), староста церабаўлянскі (1502—1506), староста лубачоўскі (1503—1529), староста галіцкі (1488—1502).

Заняў пасаду камандуючага войскамі на Русі ў 1492 і Падолле ў 1494. Быў камандзірам абароны паточнай у перыяд 1492—1499, 1501—1505. Быў сведка прыняцця Пётркаўскага прывілея 1496 года.

Браў удзел у малдаўскай выправе караля Яна Ольбрахта. У 1498 годзе бараніў раку Сян ад татараў. 13 красавіка 1501 стаў генеральным старостам Русі і старостам львоўскім.

6 мая 1499 у Кракаве браў удзел у падпісанні Кракаўска-Віленскай уніі. Браў удзел у падпісанні так званай радамскай канстытуцыі *Nihil novi* на сойме ў 1505.

У 1506 становіцца маршалкам вялікім каронным. Падпісаў дыплом аб абранні Жыгімонта Старога каралём польскім і вялікім князем літоўскім на сойме ў Пётркаве ў 8 снежня 1506. У 1509 бараніў Камяняц-Падольскі і Галіч ад малдоўскіх войскаў. У 1510 прымае ўдзел у перамовах з малдоўскім гаспадаром Богданам III, вынікам якіх стала дамова аб міры. У 1512 годзе ўдзельнічае ў бітве пад Вішняўцом. Пасля Венскага кангрэса становіцца на бок Габсбургаў. У 1518 кіраваў урачыстай каранацыяй каралевы Боны. У тым жа годзе пацярпеў сакрушальнае паражэнне ў бітве пад Сокалем. У часы прускай вайны ў 1520 годзе дастаўляў у Вялікую Польшчу прадукты харчавання з Русі. Быў падпісантам Кракаўскага міру ў 1525 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыпламаты Польшчы
Катэгорыя:Гетманы польныя каронныя
Катэгорыя:Маршалкі вялікія каронныя
Катэгорыя:Старосты львоўскія
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XV стагоддзі
Катэгорыя:Памерлі ў 1529 годзе
Дэпенсацыя

У папуляцыйнай дынаміцы **дэпенсацыя** — гэта ўздзеянне на папуляцыю (напрыклад, рыбныя запасы), пры якім з-за пэўных прычын памяншэнне гняздуючай папуляцыі (дарослых асобін) прыводзіць да зніжэння прадукцыі і выжывання яек або нашчадкаў. Прычыны могуць ўключаць рост узроўню драпежніцтва на нашчадкаў (улічваючы аднолькавы ўзровень агульнага ціску драпежнікаў) і эфект Олі, у прыватнасці зніжэнне верагоднасці знайсці пару.

## Крытычная дэпенсацыя 
Калі ўзровень дэпенсацыі настолькі высокі, што папуляцыя больш не ў стане падтрымліваць сябе, кажуць, што гэта **крытычная дэпенсацыя**. Гэта адбываецца, калі памер папуляцыі мае тэндэнцыю да зніжэння, калі насельніцтва папуляцыі апускаецца ніжэй за пэўны ўзровень (вядомы як «крытычны ўзровень дэпенсацыі»). У канчатковым выніку гэта можа прывесці да калапсу папуляцыі або рыбалоўства (вычарпання рэсурсаў), або нават мясцовага вымірання.

Феномен крытычнай дэпенсацыі можа быць змадэляваны або вызначаны адмоўнай вытворнай другога парадку хуткасці росту папуляцыі ў адносінах да біямасы папуляцыі, якая апісвае сітуацыю, калі зніжэнне біямасы папуляцыі не кампенсуецца адпаведным павелічэннем гранічнага росту на адзінку біямасы.

## Гл. таксама 
* Віды пад пагрозай знікнення
* Лакальнае выміранне
* Маленькі памер папуляцыі
* Перавыкарыстанне
* Перавылаў рыбы

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Optimal harvesting in the presence of critical depensation
* On line source of definitions and other fish info

Катэгорыя:Папуляцыйная дынаміка
Катэгорыя:Выміранне
Катэгорыя:Экалогія
Новасібірскі тэатр оперы і балета

**Новасібірскі дзяржаўны акадэмічны тэатр оперы і балета** () — расійскі тэатр оперы і балета. Адкрыўся ў 1945 годзе. З’яўляецца адным з вядучых тэатраў Расіі. Найбуйнейшы ў Расіі будынак тэатра быў збудаваны ў 1931—1941 гадах, уяўляе сабой складаны і ўнікальны архітэктурны комплекс, і мае статус аб’екта культурнай спадчыны Расіі федэральнага значэння.

Будынак тэатра — найбуйнейшы ў свеце тэатральны будынак. Размешчаны на галоўнай плошчы Новасібірска. Пасля рэканструкцыі ў 2005 годзе Новасібірскі тэатр — найбольш сучасна абсталяваны ў Расіі.

Будынак складаецца з шасці аб’ёмаў: корпуса, у якім на першым паверсе размешчаны касавая зала і вестыбюль, а на другім і трэцім — канцэртная зала, цыліндрычнага аб’ёму глядзельнай залы (з колцавымі фае); сцэнічнага блока са сцэнай глыбінёй 30 м і каласнікамі вышынёй 29,5 м. Да сцэны прымыкаюць бакавыя крылы, у якіх размяшчаюцца кулуары сцэны, адміністрацыйныя памяшканні, рэпетыцыйныя залы, касцюмерныя і дэкарацыйныя цэхі. Да сцэнічнай скрынкі ззаду прымыкае паўцыліндр склада дэкарацый. Галоўная канструкцыя будынка — вялікі купал дыяметрам 60 м і вышынёй 35 м, унікальная канструкцыя, без контр-форсаў, ферм або калон, якая падтрымлівае сама сябе. Сярэдняя таўшчыня купала — 8 см, і яго суадносіны таўшчыні да радыусу менш, чым у шкарлупіны курынага яйка.

Вялікая зала ўмяшчае 1 449 гледачоў.

Агульная плошча памяшканняў — 40 663 м², аб’ём будынка — 294 340 м³.
Ізраіль Нісанавіч Брыльён

**Ізраіль Нісанавіч Брыльён** (1888, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — ліпень 1918, станцыя Пагранічная, Кітайска-Усходняя чыгунка, цяпер горад Суйфыньхэ, Кітай) — рэвалюцыянер.

## Біяграфія 
Член баявой арганізацыі ПС-Р. 17 жніўня 1905 г. няўдала кінуў бомбу ў магілёўскага губернатара М. Клінгенберга. Судзіўся 7 сакавіка 1906 г., разам з Л. Язерскай і Л. Гіцэлевым, Кіеўскай судовай палатай і атрымаў 8 гадоў катаргі. Зняволенне адбываў у Бутырках, Аляксандраўскім цэнтрале, на Амурскай чыгунцы, на Нерчынскай катарзе: ў Зерантуі, Кадаі і Кітамары. У 1912 г. быў пакараны розгамі за непадпарадкаванне турэмнаму рэжыму.

У 1913 быў паселены ў Забайкальскай вобласці, адкуль уцёк у Амерыку. Там з дапамогай Льва Дэйча апублікаваў у Нью-Ёркскім часопісе на рускай мове «Свободное слово» ўспамін аб замаху на Клінгенберга пад назвай «Избавительница». Пасля пачаў супрацоўнічаць з іншымі перыядычнымі выданнямі, якія выходзілі ў Нью-Ёрку на рускай і яўрэйскай мовах.

Пасля вяртання далучыўся да левых эсэраў, улетку 1917 г. працаваў у шэрагах ПС-Р, а пасля кастрычніцкага перавароту займаў пост губернскага камісара ў Магілёве. Быў замешаны ў грашовай афёры. Пакараны смерцю на станцыі Пагранічная ў ліпені 1918 г. па прысудзе атамана Калмыкова.

## Літаратура 
* Брильон И. На каторге. Воспоминания революционера. М.-Л. 1927

Катэгорыя:рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Члены Баявой арганізацыі партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў
Новасібірскі абласны тэатр лялек

**Новасібірскі абласны тэатр лялек** () — тэатральная ўстанова, размешчанае ў Чыгуначным раёне Новасібірска, на скрыжаванні вуліц Леніна і Рэвалюцыі.

## Гісторыя 
Заснаваны ў Новасібірску, у 1933 годзе як студыя лялечнікаў пры ТЮГу. 1 траўня 1934 г. лялечны тэатр адкрыў першы сезон спектаклем «Пятрушка ў гасцях у школьнікаў». Першым рэжысёрам быў В. Вінаградаў.

У перыяд з 1942 года па жнівень 1945 года, тэатр быў філіялам эвакуіраванага ў Новасібірск Маскоўскага тэатра лялек пад кіраўніцтвам С. Абразцова. Пазней у тэатры працавалі заслужаны дзеяч мастацтваў РФ Г. Кудраўцаў, С. Гарбушын, А. Свірыдзенка, Н. Лявонцьева, А. Панін, заслужаны работнік культуры Біруля Н. А., заслужаная артыстка РФ В. Гушчына, заслужаны работнік культуры РФ А. А. Карытны, С. Іваннікаў, Д. Сідараў, Р. Ватолкін і інш.

Будынак тэатра размешчана па адрасе вул. Леніна, д. 22, недалёка ад станцыі метро «Плошча Леніна».

На сённяшні дзень у рэпертуары тэатра больш за 25 спектакляў. Тэатр рэгулярна выязджае на гастролі па краіне і за яе межамі.
Чырвоная паходня

**Новасібірскі дзяржаўны акадэмічны тэатр «Чырвоная паходня»** () — адзін з вядучых тэатраў горада Новасібірска. Знаходзіцца на вуліцы Леніна, д. 19.

## Гісторыя 
Тэатр створаны ў 1920 годзе ў Адэсе групай маладых акцёраў на чале з рэжысёрам В. К. Тацішчавым. У 1932 годзе пераехаў у Новасібірск. У час вайны, з 1941 па 1943 год, працаваў у горадзе Сталінск, у будынку тэатра ў гэты час размяшчаўся Ленінградскі акадэмічны тэатр імя А. С. Пушкіна.

## Будынак тэатра 
Будынак, які займае тэатр «Чырвоная паходня», з’яўляецца помнікам архітэктуры рэгіянальнага значэння. Спраектаваны вядомым сібірскім архітэктарам Андрэем Крачковым і пабудаваны ў 1914 годзе для размяшчэння ў ім Камерцыйнага клуба. Будынак з залай сходаў і прафесійнай канцэртнай залай, клубным салонам і гасцінымі, «зімовым садам» і ігральнай прызначалася для дзелавых і неафіцыйных сустрэч, банкетаў і святочных мерапрыемстваў. Менавіта тут з’явілася першая ў Новасібірску прафесійная сцэнічная пляцоўка, а значыць, і адбываліся галоўныя культурныя падзеі: гастролі, канцэрты, спектаклі аматарскіх калектываў. 17 сакавіка 1916 года ў клубе выступаў паэт-сімваліст Канстанцін Бальмант.

У гады Першай сусветнай вайны частка памяшканняў Камерцыйнага клуба была аддадзена пад шпіталь і ваенную кухню, а таксама тут праводзіліся дабрачынныя вечарыны.

У эпоху рэвалюцыйных падзей будынак быў захоплены бальшавікамі, якія зрабілі яго цэнтрам сваёй прапагандысцкай дзейнасці, — з пачатку 1918 года тут размясціўся Рэўваенсавет, і Клуб пачаў называцца Домам рэвалюцыі. Аднак ужо ў траўні ён падвергся штурму белачэхаў і быў захоплены. Нейкі час будынак выкарыстоўваўся для пастою частак польскага войска.

Неўзабаве Сібрэўкам прыняў рашэнне аб стварэнні тэатра оперы — адзіным прыдатным для яго будынкам у горадзе быў Камерцыйны клуб. 1 ліпеня 1922 года ў газеце «Савецкая Сібір» было абвешчана, што ў памяшканні былога Камерцыйнага клуба вырашана арганізаваць Рабочы Палац. Ён урачыста адкрыўся 15 лістапада 1922 года — тут была абсталявана сцэна, сфарміравана оперная і балетная трупа, сімфанічны аркестр і хор. Таксама ў будынак была перанесена цэнтральная гарадская бібліятэка. 29 снежня 1929 года Сибгосопера ставіць (услед за Вялікім тэатрам) першы савецкі балет «Чырвоны мак» Рэйнгольда Гліэра — на прэм’еры прысутнічаў наркам асветы Анатоль Луначарскі.

У канцы 1920-х гадоў для ўстаноў культуры было вырашана пабудаваць спецыяльны будынак — Дом культуры і навукі.

А 1 лістапада 1932 гады ў будынку Камерцыйнага клуба быў згуляны першы спектакль «Чырвонай паходні». Ужо з часу засялення «Чырвонай паходні» будынак зведаў 4 рэканструкцыі, падчас якіх узводзіліся прыбудовы, пашыраліся памяшканні, мадэрнізавалася сцэна, але нязменна захоўвалася вонкавае гістарычнае аблічча.
Джым Парсанс

**Джэймс Джозэф Парсанс** (; ) — амерыканскі . Найбольш вядомы па ролі Шэлдана Купера ў камедыйным серыяле CBS «Тэорыя Вялікага выбуху». За сваю ролю Парсанс быў удастоены мноства ўзнагарод, у тым ліку чатыры прайм-тайм прэміі «Эмі» ў катэгорыі «Найлепшы акцёр у камедыйным серыяле» і прэмію «Залаты глобус» за найлепшую мужчынскую ролю ў серыяле — камедыя ці мюзікл.

У 2018 годзе Forbes ацаніў яго гадавы заробак у 26,5 мільёна долараў і назваў яго самым высокааплатным тэлеакцёрам у свеце.

У 2011 годзе Парсанс дэбютаваў на Брадвеі з роляй Томі Батрайта ў п’есе «Звычайнае сэрца», за якую атрымаў намінацыю на прэмію «Драма Дэск». Ён зноў адыграў тую ж ролю ў аднайменнай экранізацыі п’есы і атрымаў сёмую намінацыю на прэмію «Эмі» — на гэты раз у катэгорыі «Найлепшая мужчынская роля другога плана ў міні-серыяле або фільме».

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Condor UR-425

**Condor UR-425** — нямецкі бронетранспарцёр, прызначаны для выкарыстання ў мотастралковых падраздзяленнях сухапутных войск і паліцыі.

## Гісторыя 
Бранявік быў прэзентаваны ў 1960 годзе кампаніяй Rheinmetall AG. Ствараўся на аснове папярэдняй версіі UR-416. Condor UR-425 больш хуткасны. Бранявая абарона, амфібійнасць, запас ходу, грузападымальнасць у некалькі разоў вышэй за папярэдніка. Яго тэхнічныя характарыстыкі і надзейнасць адразу прыцягнулі ўвагу. Нягледзячы на станоўчыя вынікі, машыну прынялі на ўзбраенне толькі ў 1978 годзе.

## Апісанне 
Condor UR-425 мае зварны сталёвы корпус, які абараняе ад агню стралковай зброі і аскепкаў. Экіпаж — тры чалавекі: камандзір, наводчык і механік-кіроўца. Дэсант — дзевяць узброеных салдат. У цэнтры корпуса размешчана вежа з адным 7,62-мм кулямётам і 20-мм гарматай. Магчыма таксама ўсталяваць 4 СТРК ХОТ. Вежа можа таксама быць абсталявана дымавымі гранатамётамі з кожнага борта.

Машына можа мець шырокі набор дадатковага абсталявання: сістэма кандыцыянавання паветра, розныя перагаворныя прылады, радыёстанцыя і прыборы начнога бачання.

## На ўзбраенні 
Станам на 2016 год:
*  — 341 адзінка
*  — 18 адзінак
*  — 54 адзінкі

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бронетранспарцёры
Катэгорыя:Бранятэхніка Германіі
Наталля Цупранава

**Наталля Цупранава** (нар. ) — беларуская валейбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
У сезоне 2012/2013 бараніла колеры каманды «Мінчанка». Па завяршэнні сезона перайшла ў гарадзенскі «Нёман-ГрДУ». У 2016 годзе вярнулася ў каманду «Мінчанка».

## Спасылкі 
* «МИНЧАНКА» ПОДПИСАЛА КОНТРАКТ СО СВЯЗУЮЩЕЙ НАТАЛИЕЙ ЦУПРАНОВОЙ. 
* Natallia Tsupranava
* МОЛОДЕЖНЫЙ ЧМ. С ЧИСТОГО ЛИСТА

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-18
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-20
Парсанс

**Парсанс** () — англійскае прозвішча і тапонім.
* Джым Парсанс — амерыканскі акцёр
* 
* Эстэль Парсанс — амерыканская актрыса
82-я стралковая дывізія (1-га фарміравання)

**82-я стралковая дывізія** — воінскае злучэнне РСЧА Узброеных Сіл СССР.

Умоўнае найменне — вайсковая часць (в/ч) № 6567.

## Гісторыя 
Часць сфарміравана ў 1932 годзе на тэрыторыі Пермскай вобласці. У маі 1935 года дывізія пераведзена ў склад Уральскай ваеннай акругі. У маі 1939 года пераведзена ў склад Забайкальскай ваеннай акругі. За адрозненні падчас баявых дзеянняў дваім вайскоўцам дывізіі прысвоена званне Героя Савецкага Саюза, а 1910 байцоў узнагароджаны ордэнамі і медалямі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Сайт Механизированные корпуса РККА. 82-я моторизованная дивизия.
* 

Катэгорыя:Дывізіі СССР
Прыродны рэгіён

**Прыродны рэгіён** (адзінка краявіду) — асноўная геаграфічная адзінка. Зазвычай, гэта рэгіён, які вылучаецца агульнымі прыроднымі асаблівасцямі геаграфіі, геалогіі і клімату .

З экалагічнага пункту гледжання, на прыродную флору і фаўну рэгіёна, верагодна, у значнай ступені ўплываюць яго геаграфічныя і геалагічныя чыннікі, такія як наяўнасць глебы і вады . Такім чынам, большасць прыродных рэгіёнаў з’яўляюцца аднастайнымі экасістэмамі . Уздзеянне чалавека можа быць важкім чыннікам у фармаванні і лёсе таго ці іншага прыроднага рэгіёна. 

## Асноўныя тэрміны 
Паняцце «прыродны рэгіён» — буйная базавая геаграфічная адзінка, накшталт шырокай барэальнай лясной вобласці.  Тэрмін таксама можа выкарыстоўвацца агульна, як у альпійскай тундры, або адмыслова для азначэння пэўнага месца.

Тэрмін асабліва карысны там, дзе няма адпаведнага або сумежнага афіцыйнага рэгіёну. Прыкладамі таго ёсць балоты ўсходняй Англіі, нагор’е Тайланда і Пэйс-дэ-Брэй у Нармандыі. Іншыя могуць улучаць у сябе рэгіёны з асаблівымі геалагічнымі характарыстыкамі, напрыклад, бясплодныя землі, такія як Бардэнас-Рэалес, нагорны масіў кіслых парод, або Буррэн у Ірландыі .

## Гл. таксама 
* Экарэгіён

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Прыродныя рэгіёны Тэхаса
* Прыродныя рэгіёны Альберты
* Прыродныя рэгіёны ў Валенсіі

Катэгорыя:Экалогія
Авіяўдар па консульстве Ірана ў Дамаску (2024)

1 красавіка 2024 года каля 17:00 ВПС Ізраіля атакавалі іранскае консульства ў г. Дамаск (Сірыя). Будынак быў знішчаны. Іранскі пасол Хасейн Акбары сцвярджаў, што дыппрадстаўніцтва абстраляна шасцю ракетамі з самалётаў F-35. 

Пры ўдары загінулі 16 чалавек: 7 членаў Корпуса вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР), 1 прадстаўнік Хезбалы, 5 праіранскіх апалчэнцаў, іранскі саветнік, 2 грамадзянскія асобы. Як мяркуецца, галоўнай мэтай быў камандуючы спецпадраздзяленнем Кодс брыгадны генерал Махамад Рэза Захедзі, які загінуў пры бамбардзіроўцы.

Міністр замежных спраў Сірыі Фейсал Мекдад рашуча асудзіў авіяўдар, назваўшы яго тэрактам. Прэс-сакратар МЗС Ірана Насер Канаані адзначыў, што ўдар па консульстве з’яўлецца грубым парушэннем  Венскай канвенцыі аб дыпламатычных зносінах 1961 года і заклікаў міжнародную супольнасць і ААН прыняць неабходныя меры. Ізраільскі бок першапачаткова адмовіўся ад каментароў, але пазней заявіў, што дадзены аб’ект не быў консульствам.

Рэгіянальнае камандаванне сіл «Кудс» паабяцала беспрэцэдэнтны ўдар у адказ.

Бамбардзіроўку асудзілі ААН, Кітай, Расія, Катар, Аман, Саудаўская Аравія, Пакістан і іншыя.

Інцыдэнт супаў з нацыянальным святам Ірана — Днём Ісламскай Рэспублікі Іран.

13 красавіка Іран і яго саюзнікі нанеслі магутны ўдар балістычнымі ракетамі і дронамі па ізраільскай тэрыторыі.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Ірана-ізраільскі канфлікт
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Сірыі
Катэгорыя:Падзеі 1 красавіка
Катэгорыя:Красавік 2024 года
Катэгорыя:2024 год у Сірыі
Таідзэ

**Таідзэ** () — грузінскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іраклій Майсеевіч Таідзэ (1902—1985) — мастак, жывапісец і графік.
* Майсей Іванавіч Таідзэ (1871—1953) — мастак, жывапісец.
Сезон 2002/2003 РТІ-РВАР

У сезоне 2002/2003 баскетбольны клуб РТІ-РВАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2002/2003 ( **2 месца**).

## Склад каманды 
*  Аляксандр Вярэніч
*  Яўген Грэхаў
*  Кірыл Дыдзік
*  Аляксандр Зыскуноў (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Аляксандр Ігнацік
*  Яўген Карпік
*  Юрый Мішукоў
*  Дзмітрый Паляшчук
*  Сяргей Светнік
*  Аляксей Сухавецкі
*  Валерый Хаменя (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Андрэй Цэдрык

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Папкоў (галоўны трэнер)
*  Канстанцін Харашылаў

## Спасылкі 
* ВЛАДИСЛАВ КОЦАРЕНКО: "ЗА АЛЬМА-МАТЕР ОБИДНО"
* НОВОСТИ. ХАМЕНЯ И ЗЫСКУНОВ — СНОВА РАДИОТЕХНИКИ!

## Гл. таксама 
* Сезон 2001/2002 РТІ
* Сезон 2001/2002 РВАР
* Сезон 2003/2004 РВАР

2002/2003
2002/2003
РТІ-РВАР
Катэгорыя:2002 год у Мінску
Катэгорыя:2003 год у Мінску
Тургаяк (пасёлак)

**Тургаяк** () — пасёлак (да 2004 — пасёлак гарадскога тыпу) у Расіі ў Чалябінскай вобласці. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Міяскай гарадской акругі. Насельніцтва — 2618 чалавек (2010). Працягласць пасёлка з поўначы на поўдзень — 4,5 км, з захаду на ўсход — 2 км. У пасёлку трыццаць восем вуліц.

Пасёлак размешчаны на ўсходнім схіле Ільменскіх гор, паміж усходнім берагам возера Тургаяк і заходнім берагам ракі Міяс, за 18 км на поўнач ад чыгуначнай станцыі Міяс I. Непадалёк ад пасёлка знаходзіцца Ільменскі запаведнік.

Пасёлак вядомы з 1761 года як жалезны руднік залатавустаўскіх заводаў.

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласці
Бугрынскі мост

**Бугрынскі мост** () — мост цераз Об у Новасібірску, які злучае Кіраўскі, Першамайскі і Кастрычніцкі раёны.Працы па выбары месца размяшчэння створа маставога пераходу, праектная і працоўная дакументацыя былі выкананы Інстытутам «Будпраект». Будаўніцтва пачалося 17 лютага 2010 года і завяршылася ў кастрычніку 2014 года.

Мост стаў складовай часткай перспектыўнай хуткаснай магістралі бесперапыннага дзеяння «Паўднёва-Заходні абход» Новасібірска, якая звязвае федэральныя трасы «Іртыш» і «Чуйскі тракт».

## Зноскі 
Катэгорыя:Новасібірск
Катэгорыя:Об
Японская карычневая

**Японская карычневая** ( , Akage Washu або , Aka Ushi) — дробнай  кароў родам з Японіі. Гэта адна з шасці мясцовых японскіх парод буйной рагатай жывёлы і адна з чатырох японскіх парод, вядомых як, астатнімі з’яўляюцца японская чорная, японская бязрогая і . Уся буйная рагатая рогатая жывёла пароды вагю атрымана ў пачатку XX стагоддзя ў выніку  мясцовай японскай жывёлы з імпартаваным пагалоўем, у асноўным з Еўропы. У выпадку японскай карычневай пароды асноўны замежны ўплыў быў ад карэйскай пароды хану і швейцарскай .

## Этымалогія 
Сімвалы кандзі  літаральна азначаюць «рудая карова».

## Гісторыя 
Буйную рагатую жывёлу завезлі ў Японію з Кітая ў той жа час, што і , прыкладна ў другім стагоддзі нашай эры, у перыяд Яёй . Прыблізна да часу рэстаўрацыі Мэйдзі ў 1868 годзе іх выкарыстоўвалі толькі ў якасці  ў сельскай гаспадарцы, лясной гаспадарцы, горназдабыўной справе і на транспарце, а таксама ў якасці крыніцы ўгнаенняў. Спажыванне малака было невядома, і — па культурных і рэлігійных прычынах — мяса не елі. Буйная рагатая жывёла была вельмі каштоўнай і занадта дарагой для беднага фермера.

Японія была фактычна ізалявана ад астатняга свету з 1635 па 1854 год; у гэты час не было магчымасці інтрамісіі чужародных генаў у пагалоўе буйной рагатай жывёлы. Паміж 1868 годам, годам рэстаўрацыі Мэйдзі, і 1887 годам было завезена каля 2600 галоў замежнай буйной рагатай жывёлы. Спачатку было мала цікавасці да скрыжавання іх з мясцовымі жывёламі, але прыкладна з 1900 года гэта стала шырока распаўсюджаным. Працэс раптоўна спыніўся ў 1910 годзе, калі высветлілася, што ў той час як скрыжаваныя пароды могуць быць больш буйнымі і мець лепшыя малочныя якасці, іх працаздольнасць і якасць мяса былі ніжэйшымі. З 1919 года розныя  рэгіянальныя папуляцыі, якія ўтварыліся ў выніку гэтага кароткага перыяду скрыжавання, былі зарэгістраваны і  як «палепшаны японскі скот». Чатыры асобныя пароды былі ахарактарызаваны, заснаваныя ў асноўным на тым, які тып замежнага буйной рагатай жывёлы найбольш паўплываў на гібрыды, і былі прызнаныя пародамі ў 1944 годзе. Гэта былі чатыры пароды : японская чорная, японская бязрогая і .

Японская карычневая развілася на поўдні Японіі, у прэфектуры Коты на востраве Сікоку і ў прэфектуры Кумамота на востраве Кюсю. Асноўны замежны ўплыў на пароду аказалі брытанская , карэйская хану і швейцарская  пароды буйной рагатай жывёлы.

У 1960 годзе агульная папуляцыя пароды складала больш за  асобін. У 1978 годзе было зарэгістравана , а ў 2008 годзе —  асобін. Японская карычневая складае каля 4,8 % нацыянальнага пагалоўя мясной буйной рагатай жывёлы. Прыродаахоўны статус японскай карычневай быў занесены  як «не знаходзіцца пад пагрозай» у 2007 годзе.

Невялікая колькасць была экспартавана ў ЗША ў 1994 годзе.

## Характарыстыка 
Японская карычневая буйная рагатая жывёла ў прэфектуры Коты чырванавата-карычневая, а ў прэфектуры Кумамота — светла-карычневая; абодва полы рагатыя.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Пароды буйной рагатай жывёлы
Плошча Леніна (Новасібірск)

**Плошча Леніна** () — цэнтральная плошча горада Новасібірска. Размешчана на Красным праспекце. Падзяляецца на транспартную і тэатральную (са скверам і помнікам Уладзіміру Леніну). Другая частка спачатку мела назву Новая Базарная. Плошчу Леніна фарміруюць сем будынкаў: Гарадскі гандлёвы корпус, Дзелавы дом, Будынак Дзяржбанка, Будынак Аблспажыўсаюза, Будынак дзяржустаноў, Новасібірскі тэатр оперы і балета, Будынак Прамбанка.

Катэгорыя:Новасібірск
Тургаяк (возера)

**Тургаяк** () — возера ў левабярэжжы верхняга цячэння ракі Міяс на тэрыторыі Міяскай гарадской акругі Чалябінскай вобласці Расіі, гідралагічны помнік прыроды рэгіянальнага значэння. Плошча вадазбору возера — 476 км², вадазбор мае працягласць з поўначы на поўдзень 12,5 км, з усходу на захад — 11,0 км. Сярэднешматгадовы ўзровень зрэзу вады — 319,45 м над узроўнем мора. Заходняя частка вадазбору складзена гранітамі, усходняя — серпенцінітамі, гранасіенітамі (сіенагранітамі).

Возера тэктанічнага паходжання, праточнае. У яго ўпадаюць шэсць рэк (Ліпаўка, Махавая, Баброўка, Куляшоўка, Пугачоўка, Крутая), пяць ручаёў і шматлікія крыніцы на паўднёвым беразе возера. Ва ўсходняй частцы з Тургаяка выцякае рэчка Істок, якая ўпадае ў раку Міяс. Сцёк па ёй спыняецца ў гады малой воднасці. На тэрыторыі вадазбору размешчана таксама возера Інышка, якое мае гідралагічную сувязь з Тургаякам. Асноўную ролю ў жыўленні возера адыгрываюць грунтавыя воды. Агульны прыток вады -каля 35 л/с. Мінералізацыя вады возера не перавышае 100 мг/л.

Плошча воднай паверхні возера — 26,4 км ². Сярэдняя глыбіня — 19,1 м, максімальная глыбіня — 36,5 м. Вада возера мае высокую празрыстасць, якая складае ад 10 да 17,5 метра.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Азёры Чалябінскай вобласці
Іван Якаўлевіч Чумачэнка

**Іван Якаўлевіч Чумачэнка** (25 верасня 1904, с. Яфрэмаўка, цяпер Ахрыміўка Чугуеўскага раёна Харкаўскай вобласці Украіны — 18 лістапада 1991) — удзельнік савецкага партызанскага руху ў Беларусі падчас 2-й сусветнай вайны, камандзір партызанскага атрада.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Бацька — Якаў Панцялеевіч Чумачэнка (1861—1933), маці — Марыя Іванаўна Лебядзенка (1883—1978).

Скончыў трохгадовую сельскую школу ў Яфрэмаўцы. У 1919—1929 гадах працаваў у сельскай гаспадарцы ў Яфрэмаўцы. З 29 верасня 1939 года працаваў кавалём у калгасе «Вольны шлях».

У 1934 годзе ажаніўся з Яўгеніяй Рыгораўнай Калачнікавай (1910—1988), у 1935 годзе ў іх нарадзіўся сын Аляксандр.

У 1939 годзе як чырвонаармеец удзельнічаў у паходзе Чырвонай арміі ў Заходнюю Беларусь, потым у савецка-фінскай вайне, аперацыі па далучэнні Бесарабіі і Паўночнай Букавіны да СССР. Дэмабілізаваны і вярнуўся дадому 25 лютага 1941 года.

Зноў мабілізаваны ў Чырвоную Армію 3 мая 1941 года. 19 ліпеня 1941 года трапіў у палон падчас баёў пад Смаленскам, уцёк з лагера ваеннапалонных, але яго злавілі. Змешчаны ў лагер ваеннапалонных у Красным, уцёк і адтуль, але каля Мінска зноў злоўлены. Змешчаны ў лагер ваеннапалонных у Мінску. Уцёк з мінскага лагера 19 кастрычніка 1941 года, хаваўся ў Кайшоўцы Карэліцкага раёна.

У Кайшоўцы 2 мая 1942 года арганізаваўся атрад «Золатава», пазней пры стварэнні Першамайскай брыгады названы атрадам «Першага мая». Арганізатарамі атрада былі лейтэнант Мікалай Заруднеў, чырвонаармеец Іван Чумачэнка, старшы сяржант Анатоль Кругаў і мясцовыя жыхары Іосіф Маладзецкі, Сямён Лапацкі. Камандзірам атрада быў лейтэнант Заруднеў, пасля яго гібелі — Чумачэнка. Чумачэнка быў камандзірам да ліпеня 1944 года, да расфарміравання Першамайскай партызанскай брыгады.

Пад асабістым камандаваннем Чумачэнкі ўзарвана 11 эшалонаў, знішчана і паранена 560 ваеннаслужачых праціўніка.
* медаль «Партызану Айчыннай вайны» І ступені (12.07.1944, загад № 201)
* ордэн Айчыннай вайны І ступені
* Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 6 чэрвеня 1945 года № 0207624)

Таксама прадстаўляўся да ўзнагароджання Ордэнам Чырвонай Зоркі і Ордэнам Леніна.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Дзмітрый Шпадарук

**Дзмітрый Шпадарук** (нар. , , БССР, СССР) — беларускі баскетбаліст. Лёгкі форвард.

## Біяграфія 
Выхаванец мінскай СДзЮШАР №10. Першы трэнер — Міхаіл Аркадзевіч Фейман.

У складзе беларускіх клубаў РТІ, «Аўтазаводзец-Джэнці», АЗАА станавіўся сярэбраным і бронзавым прызёрам чэмпіянату Беларусі, уладальнікам Кубка Беларусі, у складзе азербайджанскага БСК стаў сярэбраным прызёрам і лепшым гульцом чэмпіянату Азербайджана-2002/03.

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры (2001).

## Кар’ера 
* 1995—1997 — РТІ-РШВСМ (Мінск)
* 1997—1998 — РШВСМ-РВАР (Мінск)
* 1998 — РТІ-АЗАА-2 (Асіповічы)
* 1998—2001 — Аўтазаводзец-Джэнці (Мінск)
* 2001 — РТІ (Мінск)
* 2001—2002 — Аўтазаводзец (Мінск)
* 2002—2003 — Гала (Баку, Азербайджан)
* 2003 — БСК (Баку, Азербайджан)
* 2003—2004 — БДУ (Мінск)
* 2004—2006 — АЗАА (Асіповічы)
* 2007—2009 — БНТУ (Мінская вобласць)

## Дасягненні 
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 1995/1996.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Азербайджана (1): 2002/2003.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 1996/1997, 1998/1999, 2005/2006.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (1): 1999.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com
* Профіль на сайце ru-world.net

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі РТІ
Катэгорыя:Ігракі РДВАР
Катэгорыя:Ігракі «Аўтазаводца» Мінск (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі «БДУ» (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі «Свіслачы» Асіповічы
Катэгорыя:Ігракі БНТУ (баскетбол)
Катэгорыя:Выпускнікі БДУФК
Вікторыя Емяльянчык

**Вікторыя Емяльянчык** (дзяв. Абуховіч, нар. ) — беларуская валейбалістка. Майстар спорту Беларусь. Выступала за зборную Беларусі .

## Біяграфія 
У 2015 годзе падпісала кантракт з казахсткім клубам «Жэтысу».

## Спасылкі 
* Емельянчик Виктория
* Волейболистки «Минчанки» выиграли первый этап Кубка НОК по пляжному волейболу
* Viktoryia Yemialyanchyk 

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-20
Джэрэмі Ален Уайт

**Джэрэмі Ален Уайт** (; ) — амерыканскі . Найбольш вядомы па ролях Філіпа «Ліпа» Галагера ў серыяле «Бессаромныя» (2011—2021) і шэф-кухара Кармэна «Кармі» Берзата ў серыяле «Мядзведзь» (2022—цяперашні час). Уладальнік дзвюх прэмій «Залаты глобус», «Эмі», прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША і «Выбар тэлевізійных крытыкаў».

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Новасібірскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт

**Новасібірскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт** () — вышэйшая навучальная ўстанова, якая займаецца падрыхтоўкай спецыялістаў з вышэйшай медыцынскай адукацыяй.

## Гісторыя 
17 жніўня 1935 г. выйшла Пастанова Саўнаркама СССР № 1818 аб адкрыцці ў Сталінградзе, Ленінградзе і Новасібірску медыцынскіх інстытутаў. Новасібірскі медыцынскі інстытут ствараўся на базе Омскага і Томскага медыцынскіх інстытутаў і Новасібірскага інстытута ўдасканалення ўрачоў (таксама якія пераехалі з Томска ў 1932 годзе).

На момант адкрыцця інстытут меў толькі лячэбны факультэт. Дырэктарам быў прызначаны Ісак Ліўшыц, яго намеснікам і асноўным арганізатарам навучальнага працэсу з’яўляўся Б. Я. Жодзішскі.

Да 1999 года насіў назву Новасібірскі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга медыцынскі інстытут (НоПЧСмі), з 1999 па 2005 гады — Новасібірская дзяржаўная медыцынская акадэмія.

З 1996 па 2007 г. ВНУ ўзначальваў в. м. н., прафесар А. В. Яфрэмаў.

21 лютага 2008 года рэктарам НДМУ абраны в. м. н., прафесар Ігар Алегавіч Марынкін.

Цяпер падрыхтоўка спецыялістаў з вышэйшай медыцынскай адукацыяй вядзецца па пяці адукацыйных напрамках:

* медыцынскія навукі і ахова здароўя (спецыяльнасці «Лячэбная справа», «Педыятрыя», «Стаматалогія», «Медыка-прафілактычная справа», «Фармацыя», «Сястрынская справа»;
* эканоміка і кіраванне («Эканоміка і кіраванне ўстановамі аховы здароўя»);
* гуманітарныя навукі («Клінічная псіхалогія»);
* міждысцыплінарныя спецыяльнасці («Сацыяльная работа»);
* прыродазнаўча-навуковыя спецыяльнасці («Біяэкалогія»).
## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Павел Маркавіч Трасучаў
Сібірскі дзяржаўны ўніверсітэт шляхоў зносін

**Сібірскі дзяржаўны ўніверсітэт шляхоў зносін** (СДУШЗ, ) — вышэйшая навучальная ўстанова ў Новасібірску. ВНУ курыруе Федэральнае агенцтва чыг. транспарту Мінтранса РФ.

Раней называлася — Сібірская дзяржаўная акадэмія шляхоў зносін, Новасібірскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (НДІЧТ), Новасібірскі інстытут ваенных інжынераў транспарту (НІВІТ), Новасібірскі пуцейска-будаўнічы інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту.

## Гісторыя 
Створаны ў 1932 годзе на базе пуцейска-будаўнічага факультэта Сібірскага інстытута інжынераў транспарту, які размяшчаўся ў Томску. У 1932—1936 гадах кіраваў С. Я. Прапасцін.

У 1934 годзе быў пераўтвораны ў Новасібірскі інстытут ваенных інжынераў транспарту (НІВІТ).
З 1932 па 1941 год НИВИТ размяшчаўся ў будынках, якія знаходзяцца цяпер на тэрыторыі Новасібірскага прыборабудаўнічага завода. У 1941 годзе гэтыя будынкі былі занятыя эвакуіраваным заводам, і навучанне з 1941 па 1955 год ішло ў доме па адрасе Савецкая, 20 (цяпер Савецкая, 18).

Галоўны корпус інстытута пабудаваны ў 1949—1955 гадах на вуліцы Дусі Кавальчук, 191, па праекце маскоўскага архітэктара В. С. Масленікава.

У Вялікай Айчыннай вайне прынялі ўдзел больш за тысячу студэнтаў і выкладчыкаў, з якіх больш за 60 чалавек загінулі ў баях. Званне Героя Савецкага Саюза атрымалі В. М. Безукладнікаў, Ю. І. Дзярабін і Я. І. Сцерын. Буйнымі военачальнікамі сталі многія інжынеры з першага выпуску.

У 1953 годзе НИВИТ быў пераўтвораны ў Новасібірскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (НІІЧТ).[4] У 1956 годзе на базе завочнага аддзялення НДІЧТ створаны завочны факультэт. У 1957 годзе адкрыты факультэт «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва», у 1962 годзе — «Інжынерна-эканамічны факультэт».

У 1993 годзе інстытуту быў прысвоены статус акадэміі (Сібірская дзяржаўная акадэмія шляхоў зносін — СДАШЗ), у 1997 годзе — універсітэта (Сібірскі дзяржаўны ўніверсітэт шляхоў зносін — СДУШЗ). У 1995 годзе адкрыты факультэт «Сусветная эканоміка і права», у 2002 годзе — факультэт «Упраўлення персаналам», у 2004 годзе — факультэт «Бізнес-інфарматыка». У склад універсітэта ўваходзіць Інстытут перспектыўных транспартных тэхналогій і перападрыхтоўкі кадраў. На базе ўніверсітэта працуе Інстытут комплексных даследаванняў транспартных сістэм.

За гады свайго існавання ВНУ падрыхтавала больш за 45000 спецыялістаў.

## Факультэты 
* Будаўніцтва чыгунак
* Кіраванне транспартна-тэхналагічнымі комплексамі
* Масты і тунэлі
* Кіраванне працэсамі перавозак на чыгуначным транспарце
* Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва
* Інжынерна-эканамічны факультэт
* Сусветная эканоміка і права
* Публічнае кіраванне і сацыяльныя камунікацыі
* Факультэт Бізнес-Інфарматыкі
* Завочны факультэт
## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Пётр Аляксандравіч Сыцко, рэктар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту
* Валерый Уладзіміравіч Чаканаў, беларускі інжынер і гаспадарчы дзеяч

Катэгорыя:Універсітэты Новасібірска
Зінаіда Адамаўна Бондар

**Зінаіда Адамаўна Бондар ** (, Баранавічы — , ) — савецкі вучоны-медык у галіне гепаталогіі і гастраэнтэралогіі.

Доктар медыцынскіх навук (1952), прафесар (1957), член-карэспандэнт АМН СССР (1969). Ганаровы дзеяч навукі РСФСР (1969).

## Біяграфія 
Нарадзілася 1 снежня 1907 года ў Баранавічах.

У 1930 годзе скончыла Маскоўскі інстытут фізічнай культуры, у 1938 годзе — Першы Маскоўскі медыцынскі інстытут. У 1938—1941 гадах навучалася ў аспірантуры, абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Пра рэгуляцыю кіслотнасці страўнікавага соку».

У 1941—1945 гады падчас вайны працавала ў тэрапеўтычным аддзяленні палявога шпіталя і эвакуацыйнага шпіталя 2-га Беларускага фронту. Скончыла службу ў званні маёра медыцынскай службы.

Пасля вайны працавала ў Першым Маскоўскім медыцынскім інстытуце.
У 1952 годзе З. А. Бондар абараніла доктарскую дысертацыю на тэму «Механічная жаўтуха».

Аўтар 173 навуковых прац, у тым ліку манаграфій, прысвечаных клініцы, патагенезу, дыягностыцы і лячэнню хранічных дыфузных захворванняў пячонкі — механічных жаўтух, цырозаў і хранічных гепатытаў.

З. А. Бондар спрыяла ўкараненню ў клінічную гепаталогію сучасных метадаў даследавання: радыеізатопнага, марфалагічнага прыжыццёвага вызначэння ізаферментаў.

З. А. Бондар з’яўлялася намеснікам старшыні Усесаюзнага таварыства тэрапеўтаў, членам Камітэта Міжнароднага таварыства ўнутранай медыцыны.

Памерла ў 1980 годзе. Урна з прахам пахавана ў калумбарыі Ваганькаўскіх могілак у Маскве.

## Навуковыя творы 
* Бондарь, З. А. Механическая желтуха. — М., 1956. — 224 с.
* Бондарь, З. А. Желтухи. — М., 1965. — 352 с.
* Бондарь, З. А., Сыркин, А. Л. Клинические задачи по терапии: учебное пособие. — М, 1976. — 152 с.
* Бондарь, З. А. Клинические задачи по гастроэнтерологии. М., 1973. — 124 с.
* Бондарь, З. А. Лечебное питание при заболеваниях внутренних органов. — М., 1971. — 179 с.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавічах
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Біньямін Анэкштэйн

**Біньямін Анэкштэйн ** (,  — ,) — палесцінскі і ізраільскі архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Баранавічах. 

Ва ўзросце 19 гадоў перабраўся з бацькамі ў Эрэц-Ісраэль. У 1922 годзе вучыўся ў акадэміі «Бецалель», пасля працаваў як будаўнік, з 1924 года – у архітэктурным бюро Берліна і Пацоўскага.

У 1928 вывучаў архітэктуру ў Генце і Бруселі.

Пасля заканчэння навучання ў 1932 годзе ўдзельнічаў у праектаванні грамадскіх будынкаў у Бруселі, у тым ліку прамысловага банка Бельгіі (фр. Banque Industrielle Belge).

Пасля вяртання ў 1932 годзе ў Палестыну пачынае працаваць у архітэктурнай кампаніі Меіра Рубіна ў Іерусаліме. 

Прымаў удзел у розных архітэктурна-дызайнерскіх праектах і конкурсах. Сярод яго работ у першай палове 1930-х гадоў  цэнтральны гараж аўтобуснай кампаніі «Ха-Маавір» і рабочыя кварталы ў Тэль-Авіве. У 1937 годзе стварыў будынак Яўрэйскага нацыянальнага фонда.

У часы Другой сусветнай вайны працаваў у Дэпартаменце грамадскіх работ у Іерусаліме.

Пасля вайны заснаваў уласную фірму, праектаваў грамадскія будынкі.

Памёр 19 мая 1949 года.

Катэгорыя:Архітэктары Ізраіля
Новасібірскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт

**Новасібірскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт** (НДТУ, ) — тэхнічная вышэйшая навучальная ўстанова ў Новасібірску. Заснаваны ў 1950 годзе.

## Гісторыя 
Створаны пастановай Савета міністраў СССР ад 19 жніўня 1950 г., як Новасібірскі электратэхнічны інстытут (НЭТІ), у тым жа годзе пачалася закладка першага корпуса. Першыя заняткі распачаліся ў 1953 годзе. Першы буйны будынак (студэнцкі інтэрнат) быў пабудаваны ў 1954. Першы навучальны корпус быў узведзены толькі ў 1960, да гэтага часу заняткі праводзіліся ў 6 пераабсталяваных кватэрах дома на вул. Рымскага-Корсакава. Першы выпуск адбыўся ў 1958 годзе і склаў 153 інжынеры. Сярод іх — будучыя вядучыя спецыялісты буйных прадпрыемстваў і НДІ, вядомыя кіраўнікі, акадэмікі.

У 1991 годзе інстытут адным з першых у Расіі перайшоў на шматузроўневую сістэму адукацыі.

У 1992 годзе быў перайменаваны ў Новасібірскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт у сувязі з даданнем нетэхнічных факультэтаў.

У 1995 годзе ў склад універсітэта ўвайшоў Новасібірскі інстытут сацыяльнай рэабілітацыі, адзіная ў Сібіры навучальная ўстанова, дзе навучаюцца асобы з абмежаванымі фізічнымі магчымасцямі з розных рэгіёнаў Расіі (ад Паўночнага Каўказа да Камчаткі). На базе ўніверсітэта працуе філіял даследчага цэнтра РФ па праблемах якасці падрыхтоўкі спецыялістаў.
Разалія Захараўна Фрыдзан

**Разалія Захараўна Фрыдзан (Гарніц) ** (, Ліцвінава Полацкага раёна Віцебскай вобласці — , ) — партызанка, удзельніца Французскага Супраціва.

## Біяграфія 
Разалія Захараўна Фрыдзан (Гарніц) нарадзілася 2 лютага 1903 года ў вёсцы Ліцвінава Полацкага раёна Віцебскай вобласці.

У 1920 годзе пачала працаваць машыністкай у Полацкім акруговым савеце прафсаюзаў. З 1926 года — старшыня акруговага саюза савгандальслужачых.

Узначальвала аддзелы аховы здароўя ў Жлобіне, Дрысе, Расонах.

З 1937 па 1940 год працавала загадчыкам аддзела пісьмаў у газеце «Большевик Белоруссии» ў горадзе Барысаў.

У 1941 годзе стала інструктарам РК КП(б)Б і загадчыкам аддзела аховы здароўя горада Дзяржынск Мінскай вобласці.

З пачаткам вайны жыла ў Мінску па дакументах Сямёнавай Кацярыны Дзмітрыеўны, працавала санітаркай у інфекцыйнай бальніцы. Была актыўнай удзельніцай мінскага падполля.

Са жніўня 1942 па студзень 1943 г. — сувязная партызанскага атрада імя С. Будзёнага брыгады імя П. Панамарэнкі. Уваходзіла ў склад дыверсійна-разведвальнай групы «Родныя».

Арыштавана 25 снежня 1943 г. Са студзеня 1944 г. была вязніцай канцлагера «Эрувіль» (Францыя). У маі 1944 г. з групай ваеннапалонных зрабіла ўцёк з лагера, прыняла ўдзел у стварэнні жаночага партызанскага атрада «Радзіма», які стаў часткай Руху французскага супраціву, пазней узначальвала атрад.

У час з верасня 1944 г. па май 1945 г. працавала ў Парыжы сакратаром консульскага аддзела Пасольства СССР у Францыі.

12 кастрычніка 1944 г. Разаліі Фрыдзан прысвоена званне лейтананта французскіх унутраных сіл.

З 1946 г. жыла ў горадзе Баранавічы. У 1953—1955 гг. узначальвала гарадскі камітэт Чырвонага Крыжа. У 1955 годзе разам з мужам паехала на асваенне цалінных земляў.

Вярнулася ў Баранавічы ў 1960 г. і ўзначаліла работу па патрыятычным выхаванні ў гарадской партыйнай арганізацыі.
Узнагароджана медалямі «За адвагу» і «Партызану Айчыннай вайны» ІІ-й ступені, ордэнам Айчыннай вайны ІІ-й ступені, Ганаровым крыжом «Камбатан валанцёр» з Чырвонай зоркай (пасмяротна).

Памерла 22 мая 1976 года. Пахавана ў Баранавічах.

## Зноскі 
Катэгорыя:Пахаваныя ў Баранавічах
Калкін

**Калкін** () — ірландскае прозвішча
* Кіран Калкін — амерыканскі акцёр
* Макалей Калкін — амерыканскі акцёр і музыкант
Кіран Калкін

**Кіран Кайл Калкін** (; ) — амерыканскі .

З 2018 па 2023 год Калкін выконваў ролю Рамана Роя ў драматычным тэлесерыяле HBO «Спадкаемцы», за які быў удастоены прэмій «Эмі», «Залаты глобус», Выбар тэлевізійных крытыкаў і прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША.

Таксама атрымаў прэмію «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю другога плана за ролю ў фільме «Сапраўдны боль» (2024).

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
*