Дамінік Манюшка

**Дамінік Станіслававіч Манюшка** (;  ці 1788 — 26 верасня ці , Мінск) — арыстакрат, асветнік.

## Біяграфія 
Прадстаўнік старажытнага беларускага шляхецкага роду Манюшкаў герба «Крыўда», сын Станіслава (1734—1807) і Евы з Вайніловічаў. Дзядзька кампазітара Станіслава Манюшкі.

Вучыўся ў Віленскім універсітэце, быў сябрам Таварыства шубраўцаў. Скончыў універсітэт са ступенню доктара права. У 1812 годзе ўступіў у 3-ці полк стральцоў конных ВП.

Дэмабілізаваўся ў 1816 годзе ў чыне маёра і пасяліўся ў маёнтку Радкаўшчызна ў Ігуменскім павеце (цяпер Чэрвеньскі раён). У гэты час актыўна дзейнічаў як распаўсюджвальнік асветы сярод сялян Мінскай губерні. Уласны маёнтак i зямельныя ўгоддзі ён аддаў у карыстанне сваім сялянам, пакінуўшы сабе толькі невялікі ўчастак, з якога браў чынш і траціў на асвету. Кожны селянін атрымаў асобную сядзібу з ворнай зямлёй, лугам i дзялянкай лесу. У 1820 годзе — ігуменскі падкаморы. Прымыкаў да масонскага руху, быў членам ложы «Паўночная паходня».

Манюшка заснаваў у павеце вучылішча, якое складалася з двух аддзяленняў — падрыхтоўчага i вышэйшай школы. У ix выкладалі Закон Божы, царкоўнаславянскую, рускую i польскую мовы, арыфметыку, даваліся веды па тэхналогіі земляробства, па садаводстве, агранаміі (для практыкі прывезлі інструменты з ), лесаводстве, пчалярству, пачатковыя звесткі з медыцыны, анатоміі i ветэрынарыі. Апрача таго, выкладалася каліграфія, чарчэнне, рукадзелле i розныя рамёствы. У вышэйшых класах для найбольш здольных выхаванцаў дадаткова выкладаліся геаграфія, гісторыя i каморніцтва.

У 1824 годзе ў Радкаўшчызне быў заснаваны канвікт (асобы пансіянат) для ўтрымання i выхавання сялянскіх дзяўчынак. Былі абсталяваны аптэка i лабараторыя, а для практычных заняткаў існавалі сады батанічны, пладовыя i агароднінны. Навучанне вялося на працягу 2 гадоў у асенне-зімовы перыяд, a ўлетку выхаванкі праходзілі практыку ў садах вучылішча або на прысядзібных участках сваіх бацькоў. Выдаткі на ўтрыманне вучылішча i канвікта Манюшка рабіў за кошт арэнднай платы, якую ён атрымліваў ад сялян за зямлю, а таксама са сваіх асабістых сродкаў. Не маючы дадатковых даходаў, ён вымушаны быў закласці маёнтак.

Вучыліся па метадах Песталоці і Ланкастэра. Меліся бібліятэкі, дапаможныя кабінеты, амбулаторыя, невялікі шпіталь. Згодна з рапартам візітатара вучылішчаў Мінскай губерні прафесара Беркмана ад 31 мая 1826 года ў школах было 46 вучняў, якія ўтрымоўваліся за кошт Манюшкі, меўся дом для вучняў, цёплы і светлы, навучыцель Фр. Хмялеўскі добры, а Манюшка заслугоўвае падзякі ад універсітэцкага кіравання. У 1826 годзе, калі пасланнік вялікага князя Канстанціна Байкаў прыехаў разабрацца з тым, што робяць былыя масонскія ложы, прасіў яго быць у гэтай справе прыстойным. У 1829 годзе школа, па словах апекуна Віленскай навучальнай акругі, была *«ў самым лепшым стане»*. Міністру асветы ён прапанаваў распаўсюдзіць вопыт працы школы. Міністр прасіў апекуна лістом ад 11 сакавіка 1830 года выказаць настаўнікам і Манюшку падзяку ад Міністэрства.

Нягледзячы на добры водгук візітатара генерала Страганава, вучылішча было закрыта ў 1838 годзе, жаночы пансіянат праіснаваў да 1853 года дзякуючы матэрыяльнай дапамозе брата Ігната.

У канцы жыцця Дамінік Манюшка пераехаў у Мінск, дзе памер ад халеры. Пахаваны на могілках у Камароўцы. На помніку выхаванцы Манюшкі паклалі камень з надпісам на польскай мове *«Ад верных сялян i падданых»*. Паводле тэстамента яго зямля перадавалася сялянам, але дзяржава не дала на гэта дазволу. Паводле сведчання гісторыка А. Кіркора, сяляне з Радкаўшчызны вылучаліся дасведчанасцю, сумленнасцю, працавітасцю, высокай маральнасцю i з вялікай павагай ставіліся да памяці Манюшкі.

## Ушанаванне памяці 
У 1861 годзе дамінікаў брат Часлаў Манюшка, які крытыкаваў і пярэчыў яго пачынанням, паставіў у Роткаўшчыне велізарны валун, на якім быў выбіты надпіс пра тое, што Дамінік Манюшка заснаваў тут агранамічную школу і скасаваў прыгонныя парадкі. У наш час памятны валун вёску Алесіна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* МАНЮШКА Дамінік (6.7.1788—26.9.1848)

Катэгорыя:Памерлі ад халеры
Дамінік
Катэгорыя:Масоны Беларусі
Катэгорыя:Шубраўцы