open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Паала Веранезэ

'', 1562—1563. Луўр.]]

**Па́ала Веране́зэ** (), пры нараджэнні **Па́ала Калья́ры** (італ. Paolo Cagliari, 1528 -19 красавіка 1588) — адзін з найслынных жывапісцаў венецыянскай школы, празваны Веранезэ па месцы нараджэння, сын скульптара Габрыеля Каліяры, вучань Антоніа Бадзіле.

## Біяграфія і творчасць 
У сваіх юнацкіх творах («Мадонна», рэштках фрэсак з Casa Contarini, фрэсках вілы Саранца і вілы Фанцола) ён праявіў характэрныя асаблівасці веронскай школы з яе пяшчотным каларытам, але разам з тым і паказаў свабоду стварэння мастацкіх вобразаў, якой ён быў абавязаны ўплыву рафаэлеўскай школы. Дзякуючы хуткай славе аб яго таленце ён ва ўзросце 27-28 гадоў быў прызваны ў Венецыю для ўпрыгожвання рызніцы царквы Святога Себасціяна. Мастак выканаў ускладзеную на яго задачу, што да 1570 яму даводзілася пастаянна вяртацца да работ для гэтай царквы, а па смерці удастоіўся гонару быць пахаваным у гэтым храме. Яго працы ў царкве Святога Себасціяна адрозніваюцца лёгкасцю малюнка і далікатным, цёплым каларытам, уласцівым веронскай школе:

* Каранаванне Найсвяцейшай Дзевы
* Эсфір перад Артаксерксам (Ксеркс I)
* Каранаванне Эсфір і трыумф Мардахея
* Алтарны абраз Багародзіцы
* Фрэскі, якія паказваюць жыццё і пакуты Святога Себасціяна
* Хрыстос у Сімона Фарысея

## Знакамітыя працы 
* Вяселле ў Кане Галілейскай — каля 1562 года.
* Баль у доме Левія — 1573 год.

## Літаратура 
* Паала Веранезе // БЭ ў 18 тамах. Т.4, Мн., 1997, С.94-95

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі Венецыі
Катэгорыя:Мастакі XVI стагоддзя
*
Алесандра Альгардзі

**Алесандра Альгардзі** (італ. Alessandro Algardi, 31 ліпеня 1598, Балоння — 10 чэрвеня 1654, Рым) — італьянскі скульптар, найбуйнейшы прадстаўнік барока ў італьянскай скульптуры разам з Берніні.

## Біяграфія 
[злева|thumb|Альгардзі *Надмагілле Папы Леона XI*, сабор Св. Пятра, [Рым]]

Пачаў працаваць у майстэрні Агасціна Карачы. У 1608 г. паступіў на службу да герцага Мантуі Фердынанда Ганзага. Затым пераехаў у Венецыю, а ў 1625 г. — у Рым. Працаваў у царкве Сан-Сільвестр, Санта-Марыя-дэль-Попала, саборы Святога Пятра, Палаца дэі Кансерваторы. Супернічаў з Берніні. Карыстаўся заступніцтвам Папы Інакенція Х. Быў блізкі да Даменікіна, сябраваў з Франсуа Дзюкенуа, Андрэа Сакі, Нікаля Пусэнам, падзяляў іх арыентацыю на класічную норму ў рамках барочнай стылістыкі. Працаваў таксама як рэстаўратар. Пад 1650 г. пазнаёміўся з Веласкесам, пераехаў у Іспанію. Працаваў у Аранхуэсе і Саламанцы.

## Літаратура 
* Heimbürger M. Alessandro Algardi scultore. Roma: Istituto di studi romani, 1973
* Neumann E. Mehrfigurige Reliefs von Alessandro Algardi: Genese, Analyse, Ikonographie. Frankfurt/Main; Bern; New York: Lang, 1985
* Montagu J. Alessandro Algardi: l'altra faccia del barocco: guida alla mostra. Roma: Edizioni de Luca, 1999

## Спасылкі 
* Працы ў музеях свету
* Біяграфія

Катэгорыя:Скульптары Італіі
Катэгорыя:Скульптары барока
Катэгорыя:Скульптары паводле алфавіта
Джакама да Віньёла

thumb|right|Пяць ордараў на ілюстрацыі з трактата Віньёлы.
**Джакама ды Віньёла**, часта проста **Віньёла** (Il Vignola; сапр. імя Якопа дэ Бароцы; ( — ) — архітэктар-маньерыст з Балонні, які аспрэчвае ў Паладыя і Серлія званне самага ўплывовага майстра позняга Адраджэння. Яго цэнтральныя творы — царква Іль-Джэзу ў Рыме і віла Фарнезэ ў Капрароле — адкрылі шлях да фарміравання стылю барока.

Атрымаўшы адукацыю ў родным горадзе, Віньёла паехаў у Рым вучыцца ў Сангала і замалёўваць старажытнасці для ілюстрацыі новага выдання Вітрувія. Па запрашэнні Францыска I ездзіў на 18 месяцаў (у 1541—43 г.) да каралеўскага двара ў Фантэнбло, дзе, магчыма, зблізіўся з Серлія і Прыматыча. Па вяртанні ў Рым паступіў на службу папы Юлія III, для якога з Джорджа Вазары і Барталамеа Аманаці будаваў на ўзор старажытнарымскіх віл у 1551—55 г. вілу Джулія. Кампазіцыя ансамбля развіваецца па глыбіннай восі і ўключае два павільёны, размешчаныя на розных узроўнях, звернутыя сваімі лоджыямі ў два паўкруглых двара з гротамі і фантанамі.

Яшчэ адзін комплекс — велізарны замак Капрарола (1559—62) — уяўляе сабой пяціграннае збудаванне з велічным круглым дваром у цэнтры. Віньёла эфектна проціпастаўляе глухія кутныя выступы-бастыёны і высокія сцены, расчлененыя аконнымі праёмамі розных памераў з ордэрнымі элементамі.

У 1550-я г. Віньёла пад кіраўніцтвам Мікеланджэла узводзіў 2 малыя купалы на саборы св. Пятра, а пасля смерці майстар узначаліў працу над саборам. Адначасова пабудаваў на віа Фламіні царкву Сант-Андрэа — першую, у якой купал набыў выцягнутую форму авала. Наступным крокам Віньёлы ў бок барока была царква Санта-Анна-Дэі-Палафрэньеры, ужо цалкам ўпісаная ў авал. Выконваў абавязкі сакратара Вітрувіянскай акадэміі.

Нарэшце ў 1568 Віньёла пачаў працу над самай імітуемай царквой у гісторыі архітэктуры — Іль-Джэзу, галоўным храмам ордэна езуітаў. Дзеля стварэння ілюзіі шырокай ўнутранай прасторы ў Іль-Джэзу ён злучыў бакавыя капэлы з нефам. Пасля смерці Віньёлы храм дабудоўвалі Джакама дэла Порта. Прапанаваная Віньёлай мадэль архітэктурнай ілюзіі стала падмуркам, на якім паўстала архітэктура барока.

На працягу трохсот гадоў еўрапейскія архітэктары вывучалі ордэрную сістэму па трактату Віньёлы «Правіла пяці ордэраў архітэктуры» (1562). Як і трактаты Паладыя, кніга Віньёлы стала асноўнай крыніцай, з якой аб архітэктуры Адраджэння пазнавалі па-за межамі Італіі.

File:Villa Giulia cortile 1040216-7.JPG|Віла Джулія
File:Caprarola 002.jpg|Віла Фарнезэ
File:Flaminio - Chiesa di Sant'Andrea del Vignola 3.JPG|Сант-Андрэа-ін-віа-Фламініа
File:Chiesa gesu facade.jpg|Іль-Джэзу
File:Bazylika Santa Maria degli Angeli Asyż.jpg|Санта-Марыя-дэльі-Анджэлі, Асізі

## Літаратура 
* Лазука Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. Ад старажытных часоў па XVI стагоддзе / Б.А.Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0894-4
* Ignazio Danti, *Les deux règles de la perspective pratique de Vignole*, 1583 [bilingue], Pascal Dubourg Glatigny, Paris, 2003, ISBN 2-271-06105-9.
* Stefano Mariano, *La chiesa di S. Andrea in via Flaminia, Roma*, ed Boopen 2008.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Італіі
Катэгорыя:Архітэктары Адраджэння
Катэгорыя:Архітэктары Рыма
Спіс палацаў Рыма

* Апасталічны палац
* Віла Медычы
* Віла Фарнезіна
* Залаты дом Нерона
* Квірынальскі палац
* Латэранскі палац
* Палацца Бальдасіні
* Палацца Барберыні
* Палацца Баргезэ
* Палацца Венецыя
* Палацца Калона
* Палацца Масіма
* Палацца Памфілі
* Палацца Спада
* Палацца Тарлонія
* Палацца Фарнезэ
* Палацца Чэнчы

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палацы Рыма
Р
Андрэа Сакі

**Андрэа Сакі** (італ. Andrea Sacchi, 30 лістапада 1599, Нетуна, каля Рыма - 21 чэрвеня 1661, там жа) — італьянскі мастак.

## Біяграфія і творчасць 
[left|thumb|Андрэа Сакі *Пра трох Магдалін*, [1634, палацца Барберыні, Рым ]]

Нарадзіўся ў сям'і мастака, вучыўся ў Франчэска Альбані. У 1621 прыехаў у Рым, дзе і працаваў ўсё жыццё. Яго заступнікам быў кардынал Антоніа Барберыні. У маладосці працаваў на П'етра ды Картона (1627-1629), пасля супернічаў з ім. У публічных дэбатах пра лішкі ў жывапісе, якія вяліся ў гільдыі Святога Лукі і ў якіх Сакі папракаў П'етра ды Картона, на бок Сакі ўсталі яго сябры і аднадумцы Алесандра Альгардзі і Нікаля Пусэн. Там самым Сакі стаў адным з майстроў, пазначыўшы класічную лінію ў развіцці еўрапейскай жывапісу.

## Літаратура 
* Posse H. Der römische Maler Andrea Sacchi; ein Beitrag zur Geschichte der klassizistischen Bewegung im Baroc.  Leipzig: E.A. Seemann, 1925
* Andrea Sacchi: complete edition of the paintings with a critical catalogue/Ann Sutherland Harris, ed. Princeton: Princeton UP, 1977
* D'Avossa A. Andrea Sacchi. Roma: Edizioni Kappa, 1985

## Спасылкі 
* Andrea Sacchi // Art Renewal Center
* Працы ў музеях свету
* Біяграфія

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1599 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1661 годзе
Катэгорыя:Мастакі барока
Царква Джэзуіці

**Царква Джэзуіці** (італ. Gesuiti) — царква ў Венецыі, у раёне Канарэджа. Афіцыйная назва пры асвячэнні **Санта-Марыя Асунта** (Santa Maria Assunta).

## Гісторыя 
Сувязь езуітаў і папскага прастолу стваралі напружанасць з Венецыянскай рэспублікай. Езуіты падтрымалі інтэрдыкт папы Паўла V 1606 супраць Венецыі, і былі выгнаныя з горада. Аднак у 1714 езуіты атрымалі дазвол пабудаваць уласную царкву на месцы больш старой царквы 1150, прысвечанай Святой Марыі Егіпецкай. Новая царква была пабудавана ў перыяд з 1715 па 1729 гг. Архітэктар царквы Даменіка Росі спраектаваў царкву ў барочным стылі ў выглядзе лацінскага крыжа з шырокім нефам, што павінна было паўтараць галоўную езуіцкую царква Іль-Джэзу. Пасля скасавання езуітаў У 1774 годзе суседняя з царквой езуіцкая школа была перададзена грамадзянскай адміністрацыі, а з 1807 года царква выкарыстоўвалася як вайсковыя казармы да 1844, калі езуіты вярнуліся ў Венецыю

## Знешні выгляд 
Фасад царквы працы Фатарэта ўпрыгожаны скульптурамі апосталаў і унебаўшэсцем на вяршыні тымпана, вядомых венецыянскіх разьбяроў XVIII стагоддзя - Тарэці, Кабіянка, Барата і інш. На задняй сцяне надмагільны помнік сям'і Да Лесэ працы Якопа Сансавіна, скульптуры працы разьбяра Алесандра Віторыя.

## Літаратура 
* Gian-Jacopo Fontana. *Illustrazione storico critica della Chiesa di Santa Sofia* Venezia 1836
* Marcello Brusegan. *Le chiese di Venezia* Ed. Newton Compton 2008
* S Lunardon "Hospitale S Mariae Crociferorum. L'Ospizio dei Crociferi a Venezia, IRE, Venezia 1985

## Гл. таксама 
* Спіс цэркваў Венецыі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмы Венецыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1715 годзе
Катэгорыя:1715 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Італіі
Франчэска Альбані

[290px|thumb|Альбані *Хрышчэнне Хрыста*, [Дзяржаўны Эрмітаж]]

**Франчэска Альбані** (італ. Francesco Albani або італ. Albano, 17 сакавіка або 17 жніўня 1578,  — , ) — італьянскі мастак Балонскай школы.

## Біяграфія і творчасць 
Сын гандляра шоўкам. З 12 гадоў пачаў вучыцца ў школе Дзяніса Калверта, дзе пазнаёміўся з Даменікіна і Гвіда Рэні. Затым перайшоў у Акадэмію сямейства Карачы. У 1600 перабраўся ў Рым, дзе працаваў у палаца Фарнезэ, быў адным з найбольш блізкіх памочнікаў Анібале Карачы ў размалёўках царквы Сан-Джакама дэльі Спаньёлі і палаца Матэі ды Джові, затым працаваў у цэрквах Санта-Марыя-дэла-Пачэ, Сан-Себасцьяна-фуоры-ле-Мура і інш. Пасля 1625 года вярнуўся ў Балонні. Быў майстрам міфалагічных сюжэтаў («Венера, якая спіць», «Купанне Дыяны», «Выкраданне Еўропы» і інш), распрацоўваючы іх у стылістыцы, блізкай да ракако.

## Вучні 
Сярод яго вучняў былі Андрэа Сакі і Карла Чыньяні.

## Літаратура 
* Bolognini Amorini A. Vita del celebre pittore Francesco Albani. Bologna: Tip. della Volpe al Sassi, 1837
* Puglisi С. Francesco Albani. New Haven: Yale UP, 1999

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі барока
Вуліца Лізы Чайкінай (Гродна)

**Вуліца Лізы Чайкінай** – вуліца ў паўднёва-заходняй частцы горада Гродна, адна з галоўных магістраляў горада. Пачала забудоўвацца ў 1960 годзе, названа ў гонар удзельніцы партызанскага падполля Лізы Чайкінай. Працягласць каля 900 метраў ад  вуліцы Соламавай да плошчы Дзекабрыстаў. З 1975 года будаваліся пераважна 5-9 павярховыя дамы, навокал якіх сфарміраваўся мікрараён. Па вуліцы ходзіць грамадскі транспарт: аўтобус (№3, 7, 23, 28), тралейбус (№1, 4, 10).

## Літаратура 
* Гродно. Энциклопедический справочник / Белорус. Сов. Энцикл.; Редкол.: И.П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1989. — 438 с., [12] л. ил.: ил.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Гродна
Канарэджа

thumb|Раён на схеме горада.
[thumb|right|[Канал Канарэджа, галоўная водная артэрыя раёна]]
**Канарэджа** (італ. Cannaregio) — адзін з шасці гістарычных раёнаў Венецыі. Знаходзіцца ў паўночнай частцы горада.

Назва раёна паходзіць ад італьянскага пераймання *Cannaregio* з латыні *canaliculus* «Малы канал» (або канава).

Раён размяшчаецца ў паўночнай частцы горада і з’яўляецца самым аддаленым. Канарэджа — самая населеная частка Венецыі, у раёне пражывае больш за 20 000 чалавек.

Раён мала прывабны для турыстаў, за выключэннем вакзала і двух ажыўленых вуліц у паўднёвай частцы.

Галоўнымі славутасцямі раёна з’яўляецца Гета і гатычная царква Мадонна дэл'Орта.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Венецыі
Царква Сан-Барнаба

**Царква Сан-Барнаба** (італ. San Barnaba) названая ў гонар апостала Св. Варнавы. Пабудаваная ў 809 годзе сямействам Адорні. У 1105 годзе, пасля моцнага пажару, была перабудавана на міласць вернікаў. Асвечана ў 1350 годзе двума біскупамі Francesco Mociense і Agnellino Sudense. У 1776 годзе падвергнулася поўнай рэканструкцыі па праекце Ларэнца Бачэці (Lorenzo Boschetti). У 1810 годзе парафія страціла самастойнасць.

Сучаснае выкарыстанне царквы - музей машын Леанарда да Вінчы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Храмы Венецыі
Катэгорыя:Леанарда да Вінчы
Царква Сан-П’етра дзі Кастэла

**Сан-П’етра дзі Кастэла** () — царква ў Венецыі ў раёне Кастэла.

Была закладзена ў 775 годзе на месцы старога рымскага замка, завошта і атрымала сваю назву.

У сучасным выглядзе царква была пабудавана ў канцы XVI стагоддзя. У 1588 годзе Андрэа Паладзіа пачынае рэканструяваць царкву.

Да 1807 года была кафедральным саборам. Гэты статус яна страціла пасля таго, як кафедра патрыярха Венецыі была перанесена ў базіліку Сан-Марка.

Побач з царквой знаходзіцца званіца працы Кадучы. Цікава, што яна стаіць пад нахілам, аналагічна Пізанскай вежы.

## Гл. таксама 
* Спіс цэркваў Венецыі

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмы Венецыі
Катэгорыя:Нахільныя вежы
Катэгорыя:З’явіліся ў XVI стагоддзі
Карла Райнальдзі

[thumb|злева|Парныя цэрквы ([Санта Марыя дэі Міраколі і Санта Марыя ін Мантэсанта) у П'яцца дэль Попала нагадваюць прапілеі.]]
thumb|злева|Абсіда, лесвіцы царквы Санта Марыя Маджорэ, Рым
**Карла Райнальдзі** (Carlo Rainaldi; 1611—1691) — адзін з архітэктараў, які ўнёс найбольшы ўклад у фарміраванне аблічча Рыма эпохі барока.

Да смерці ў 1655 годзе бацькі, Джыралама Райнальдзі, Карла працаваў пад яго кіраўніцтвам у традыцыі паўночнаітальянскага маньерызма (у прыватнасці, над фасадам Сант-Аньезэ-ін-Агонэ). Уласная манера малодшага Райнальдзі, якая склалася ў 1660-я гг., адзначана цягай да тэатральнай манументальнасці.

З твораў Райнальдзі ў «паўночнай» манеры найбольш вылучаецца царква Санта-Марыя-ін-Кампітэлі (1663-67), Шмат'яруснае выкарыстанне калон стварае ў гледача адчуванне ўзнёсласці. У 1661-65 гг. працаваў над фасадам грандыёзнай Сант-Андрэа-дэла-Вале. Адначасова спраектаваў парныя цэрквы на П'яца дэль Попала.

У канцы жыцця Райнальдзі будаваў усходні фасад базілікі Санта-Марыя-Маджорэ, закліканы арганічна аб'яднаць старажытную апсідную частку з капэлай, прыбудаванымі Сікстам V і Паўлам V.

## Літаратура 
* F. Fasolo, ''L'opera di Hieronimo e Carlo Rainaldi*, Roma 1961
* R. Wittkower, *Carlo Rainaldi and the architecture of the full baroque'', in "Art Bulletin" XIX, 1937, pp. 242–313

## Спасылкі 
* Карла Райнальдзі ў Брытанскай энцыклапедыі

Катэгорыя:Архітэктары Рыма
Катэгорыя:Архітэктары барока
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1611 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1691 годзе
Царква Іль Рэдэнторэ

__NOTOC__

**Царква Іль Рэдэнторэ** (італ. Il Redentore - Збаўца) — царква ў Венецыі на набярэжнай вострава Джудэка.

Будаўніцтва было ўхвалена дожам Себасцьянам Веньерам і Вялікім Саветам і даручана Андрэа Паладыя. У маі 1577 царква была закладзена ў гонар падзякі Збавіцеля за збавенне горада ад эпідэміі чумы, якая лютавала ў Венецыі ў 1575-1576 гадах і забрала да траціны насельніцтва горада, або 46000 жыццяў. У 1592 годзе будынак быў завершаны і асвечана. Царква было аддадзена ордэна Капуцынаў.

У знак збавення ад чумы з XVI стагоддзя ў Венецыі святкуюць свята Фэста дэль Рэдэнторэ. Штогод у трэцюю нядзелю ліпеня, дож наведваў царкву, прайшоўшы па пантонным мосце, які наводзіўся ад Палаца Дожаў да царквы. Там ён служыў імшу.

У царкве знаходзяцца шэдэўры Франчэска Басана, Лацара Бастыяні, Карла Сарачэні, Леандра Басана, Джакама Пальма, Якапа Басана, Франчэска Бісола, Рока Марконі, Паала Веранезэ, Альвізэ Віварыні, Тынтарэта.

## Галерэя 

File:Chiesa del Redentore (Venice) (23551043).jpg|План царквы (1783).
File:Chiesa del Redentore (Venice) (23551074).jpg|Падоўжнае сячэнне (1783).
File:Chiesa del Redentore (Venice) (23551076).jpg|Папярочнае сячэнне (1783).

## Гл. таксама 
* Спіс цэркваў Венецыі

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмы Венецыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1592 годзе
Арнольда Дзокі

**Арнольда Дзокі**, таксама сустракаецца **Арнальда Цокі** (; , Фларэнцыя — , Рым) — італьянскі скульптар.

Эміліа Дзокі, бацька Арнольда Дзокі, даваў урокі скульптуры для свайго сына ва Фларэнцыі.

## Скульптурныя работы 
* Статуя Хрыстафора Калумба ў Буэнас-Айрэсе
* Статуя Гарыбальдзі ў Балонні
* Статуя Святога Францыска Асізскага ў Каіры
* Статуя Аляксандра III у Санкт-Пецярбургу
* Помнік Цару-вызваліцелю ў Сафіі
* Статуя Свабоды ў Русэ
* Помнік загінулым за Свабоду ў Драноўскім манастыры

## Галерэя 

Image:Tsar-liberator-imagesfrombulgaria.jpg|Помнік Аляксандру II (Цару Вызваліцелю), Сафія
Image:Rousse Monument of Liberty Statue.jpg|Помнік Свабоды, Русэ
Image:Dryanovo TodorBozhinov (1).JPG|Помнік загінулым за свабоду, Дранаўскі манастыр

## Літаратура 
* Mackay, James (1977). *The Dictionary of Sculptors in Bronze*. Woodbridge: Antique Collectors Club.

## Спасылкі 
* Помнікі
* Фота помніка Цару-Вызваліцелю ў 1912 годзе
* Фота помніка Цару-Вызваліцелю ў 2001 годзе

Катэгорыя:Скульптары Італіі
Катэгорыя:Скульптары паводле алфавіта
Санта-Марыя-дэі-Міраколі (Венецыя)

**Царква Санта-Марыя дэі Міраколі** () — царква эпохі ранняга Адраджэння ў Венецыі ў раёне Канарэджа.

Была пабудавана паміж 1481 і 1489 гадамі для абраза Дзевы Марыі Нікола ды П’етра, які валодае цудатворнай сілай. Асвечана 31 снежня 1489 года.

Архітэктарамі царквы былі П’етра Ламбарда і яго сын Туліа Ламбарда. Купал царквы пабудаваны ў 1528 годзе і увенчаны 50 партрэтамі прарокаў і святых П’ера Марыя Пенакі. Балюстрада і перагародка перад галоўным алтаром дэкараваная скульптурамі і медальёнамі Туліа Ламбарда.

Фасад і інтэр’ер упрыгожаны разьбой і мазаікай з рознакаляровага мармуру, паводле падання, пакінутага ад будаўніцтва Сабора Святога Марка.

Царква Санта-Марыя дэі Міраколі часта параўноўваюць з скрыначкай, аздобленай разьбой. Гэтаму спрыяе купальны люнет на фасадзе царквы. Папулярнае месца шлюбаў.

## Галерэя 

Image:Santa Maria Dei Miracoli (interno).jpg
Image:Santa Maria dei Miracoli (chaire).jpg
Image:Santa Maria dei Miracoli (Abside).jpg

## Літаратура 
* A. Moschetti. *Un quadrienno di Pietro Lombardo a Padova (1464—1467)*, Padova Tip. Coop. Tipograf., 1914, 61ss.
* G. Lorenzetti, *Venezia e il suo estuario. Guida storico-artistica*, Venezia 1926.
* A. Venturi, *Storia dell’Arte Italiana*, vv. I—XI, parte III, Hoepli, Milano 1901—1940.
* U. Donati, *Breve storia di artisti ticinesi*, A. Salvioni & Co., Bellinzona 1936, 64-69, 77, 78; Id, *Artisti ticinesi a Venezia dal XV al XVIII secolo*, Lugano 1961, 20.
* G. Mariacher. *Pietro Lombardo a Venezia, in Arte Veneta, I (1955)*, 36ss.*AA.VV., *Le chiese di Venezia. Guide Artistiche Electa*, Milano 1993.
* AA.VV. *Arte e artisti dei laghi lombardi*, Noseda, Como 1959, 344—349.
* P. A. M. Caccin O.P., *Basilica dei Santi Giovanni e Paolo, Storia e Arte*, Giorgio Deganello Editore, Padova (s.d.)
* S. Della Torre, T. Mannoni, V. Pracchi (a c.), *Magistri d’Europa: eventi, relazioni, strutture della migrazione di artisti e costruttori dei laghi lombardi. Atti del convegno*, Como 23-26.10.1996, Nodo, Como 1997, 206, 209.
* M. Ambrosetti, *Pietro Lombardo*, in LaCittà, Lugano marzo 2008, 45; Id., *Tullio e Antonio Lombardo*, in LaCittà, Lugano settembre 2008, 50.

## Гл. таксама 
* Спіс цэркваў Венецыі

Катэгорыя:Храмы Венецыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1489 годзе
Палацца Грымані

**Палацца Грымані** () — палац у Венецыі на канале *Rio di San Luca*, у пункце ўпадзення апошняга ў Гранд-канал. Быў пабудаваны ў эпоху Рэнесансу, сучасны выгляд адносіцца да 1556—1575 гадам.

Першапачаткова быў пабудаваны для дожа Антоніа Грымані. Пасля яго смерці, у 1532—1569 гадах паслядоўна перабудоўваўся спадчыннікамі дожа, спачатку Віторэ Грымані, генеральным пракуратарам горада, затым Джавані Грымані, кардыналам і патрыярхам Аквілейскім. Меркавана, падрад на заказ апошняга выконваў Мікеле Санмікелі. Канчаткова палац быў скончаны ў 1575 годзе Джавані Русконі. Дзвярны партал афармляў Алесандра Віторыа.

Палац складаецца з трох частак і невялікага задняга дворыка. Фасад палаца ўпрыгожаны рознакаляровым мармурам.

Разыначка ўнутранага інтэр’еру — «Зала Псіхеі» (), упрыгожаны фрэскамі Франчэска Менцокі, Каміла Мантавана і Франчэска Сальвіяці. Таксама ў афармленні палаца бралі ўдзел Тадэа Цукара і Джавані да Удзінэ.

У наш час у будынку размяшчаецца венецыянскі апеляцыйны суд.

## Гл. таксама 
* Спіс палацаў Венецыі

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Грымані
Барталамеа Бон

**Барталамеа Бон** (італ. Bartolomeo Bon або Buon) — італьянскі архітэктар XV стагоддзя.

Працаваў у Венецыі разам з бацькам Джавані Бонам, у далейшым працягнуў яго справу.

## Будынкі 
thumb|злева|Порта дэла Карта
thumb|Разьбяны мармуровы партал царквы Санта-Марыя дэі Фрары працы архітэктараў Бона.
thumb|злева|Рэльеф на Порта дэла Карта

Сумесна з бацькам:

* Ка 'д’Ор — рэканструкцыя і афармленне палаца (1424—1430)
* Сабор Санта-Марыя Гларыёза Дэі Фрары — мармуровы ўваходны партал
* Сабор Святога Марка, Палац дожаў — рэканструкцыя Porta della Carta («Папяровыя вароты») (1438—1442)

Самастойна:

* Scuola Grande della Misericordia — уваходны партал
* Палац дожаў — парталы San Polo і Foscari Arch
* Школа Братэрства святога Роха — будаўніцтва ніжняга паверху з высокімі вокнамі (1515 -)

## Літаратура 
* Terisio Pignatti (a cura di), *Le scuole di Venezia*, Electa, Milano 1981.
* Alvise Zorzi, *Venezia scomparsa*, Electa, Milano 1984, 19, 35, 73, 93, 117, 121, 310, 312, 343, 378, 382; fig. n. 69.
* Giuseppe Tassini, *Curiosità Veneziane*, Filippi Ed., Venezia 1988.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Італіі
Катэгорыя:Архітэктары Венецыі
Катэгорыя:Асобы
Сан-Карла

**Сан Карла** () — оперны тэатр у Неапалі. Быў пабудаваны па загаду Карла III для замены струхлелага тэатра Сан Барталамеа (1621). Адкрыўся 4 лістапада 1737 з пераніцоўвання оперы Метастазіа. На той час у тэатральнай зале змяшчалася да 3300 гледачоў, што рабіла тэатр самым прасторным у свеце. У 1815—1822 гадах тэатрам Сан Карла ведаў Расіні, а ў 1822—1838 гадах — Даніцэці, у 1850-х гадах — Нікола Бокса. Будынак быў перабудавана пасля пажару 1816 года, затым абнаўлялася ў 1845, 1854 і пасля бамбардзіровак 1943 года.

## Літаратура 
* Allison, John (ed.), *Great Opera Houses of the World*, supplement to *Opera* Magazine, London 2003
* Beauvert, Thierry, *Opera Houses of the World*, The Vendome Press, New York, 1995. ISBN 0-86565-978-8
* Zeitz, Karyl Lynn, *Opera: the Guide to Western Europe’s Great Houses*, Santa Fe, New Mexico: John Muir Publications, 1991. ISBN 0-945465-81-5

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэатры, заснаваныя ў 1737 годзе
Катэгорыя:Оперныя тэатры Італіі
Катэгорыя:Тэатры балета Італіі
Катэгорыя:Тэатры Неапаля
Палацца Дандала

**Палацца Да́ндала** () — палац у Венецыі на Гранд-канале ў раёне Сан-Марка.

Палац быў пабудаваны ў 1400 годзе сямействам Дандала.

За сваю гісторыю будынак памяняў вялікую колькасць уладальнікаў. У 1536 годзе палац быў прададзены сямейству Грыці. Пасля Грыці палацам валодалі прадстаўнікі прозвішчаў Мікеле, Мачэніга, Бернарда.

Існуе распаўсюджаная памылка, што ў гэтым будынку нарадзіўся дож Энрыка Дандала.

У наш час у палацца знаходзіцца гасцініца **Hotel Royal Danieli**.

## Гл. таксама 
* Спіс палацаў Венецыі

## Спасылкі 
Дандала
Катэгорыя:З'явіліся ў 1400 годзе
Фандака дэі Тэдэскі

[thumb|250px|Фандака дэі Тэдэскі на карціне [Каналета (злева ад канала).]]
thumb|Двор.
**Фандака дэі Тэдэскі** () — палац у Венецыі, размешчаны на Гранд-канале, паблізу моста Рыяльта. Былы нямецкі падворак.

Аналагічна Фандака дэі Туркі, у XVI стагоддзі ўяўляў сабою будынак для жылля, складавання і гандлю для нямецкіх купцоў.

Палац ствараўся па праекце Джыралама Тэдэска. Будынак мае вялікі ўнутраны двор. Раней на фасадзе палаца былі фрэскі Джарджонэ і Тыцыяна.

У наш час у будынку размяшчаюцца гарадская пошта і тэлеграф.

Напачатку 2012 года кампанія Benetton падпісала пагадненне аб аднаўленні палаца. Вытворца адзежы плануе ператварыць яго ў гандлёвы цэнтр .

## Літаратура 
* 
* Marcello Brusegan. *La grande guida dei monumenti di Venezia*. Roma, Newton & Compton, 2005. ISBN 88-541-0475-2.
* *Guida d’Italia — Venezia*. 3a ed. Milano, Touring Editore, 2007. ISBN 978-88-365-4347-2.

## Гл. таксама 
* Спіс палацаў Венецыі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палацы Венецыі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVI стагоддзі
Сафанісба Ангісола

**Сафанісба Ангісола** (італ. Sofonisba Anguissola) (каля 1532, Крэмона - 16 лістапада 1625, Палерма) — італьянская мастачка, першая вядомая мастачка эпохі Рэнесансу.

## Сям'я Ангісола 
Сафанісба нарадзілася ў Крэмона (Ламбардыя). Яна была самай старэйшай з сямі дзяцей, шасцёра з якіх былі дзяўчынкі (адна з сясцёр Лючыя Ангісола). Яе бацька Амількар Ангісола належаў да абранага арыстакратычнага кола Генуі. Маці Сафанісбы Б'янка Панцонэ таксама была родам з вядомай арыстакратычнай сям'і. Яна памерла рана, калі Сафанісбе было ўсяго пяць гадоў.
thumb|left|225px|*Трое дзяцей з сабачкам*

## Першая вядомая мастачка 
Будучы ўжо добра вядомай, Ангісола пабывала ў 1558 годзе ў Мілане, дзе напісала партрэт герцага Альбы, які парэкамендаваў яе іспанскаму каралю Філіпу II. У наступным годзе Сафанісба была запрошаная да іспанскага двара, што з'яўлялася прызнаннем яе таленту.

## Пры іспанскім двары 
[thumb|right|225px|''Іспанскія прынцэсы [Ізабела Клара Яўгеній|Ісабель і Каталіна]]

Сафанісбе Ангісоле было 27 гадоў, калі яна пакінула сваю сям'ю і прыехала ў Іспанію да двара караля. Узімку 1559-1560 яна прыбыла ў Мадрыд, каб служыць прыдворнай мастачкай і прыдворнай дамай каралевы Лізаветы Валуа, трэцяй жонкі караля Філіпа II, з якой ён толькі што ажаніўся. Неўзабаве яна заваявала павагу і давер маладой каралевы.

[thumb|200px|left|''Партрэт Б'янкі Панцоні'', [1557, Карцінная галерэя, Берлін]]

Ангісола правяла наступныя гады, у асноўным ствараючы афіцыйныя прыдворныя партрэты, у тым ліку каралеву і іншых членаў каралеўскай сям'і, сястру Філіпа II Хуану, і сына дона Карласа. Яе партрэты Лізаветы Валуа і Ганны Аўстрыйскай (чацвёртай жонкі Філіпа II) дынамічныя і поўныя жыцця.

## Апошнія гады 
У апошнія гады жыцця Ангісола пісала не толькі партрэты, але і палотны на рэлігійныя тэмы, як і ў дні сваёй юнацкасці. Аднак многія яе карціны былі пасля страчаны.

Удалы гандаль мужа і шчодрая пенсія ад Філіпа II дазволілі ёй свабодна займацца жывапісам і камфортна жыць. Яна была вядучым партрэтыстам ў Генуі, пакуль не пераехала ў Палерма ў апошнія гады жыцця. У 1620 годзе яна стварыла свой апошні аўтапартрэт.

## Літаратура 
* Pizzagalli D. La signora della pittura: vita di Sofonisba Anguissola, gentildonna e artista nel Rinascimento. Milano: Rizzoli, 2003
* Italian women artists: from Renaissance to Baroque/Carole Collier Frick a.o., eds. Milano: Skira, 2007

## Спасылкі 
* Працы ў музеях свету

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Катэгорыя:Жанчыны-мастакі
Катэгорыя:Мастакі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XVII стагоддзя
Антоніа Абондзі

**Антоніа дэль Абондзі** (), вядомы таксама як **Скарпаньіна** (італ. Scarpagnino) — італьянскі архітэктар XVI стагоддзя. Нарадзіўся, верагодна, у Мілане, памёр у Венецыі ў 1549 годзе.

[thumb|злева|[Скуола Сан-Рока, скончаная Скарпаньіна]]

Актыўна ўдзельнічаў у пабудове Фандака Дэі Тэдэскі, Палаца Дожаў, Фабрікэ Век'і, царквы Сан-Себасцьяна і Скуолы Сан-Рока. Стыль Скарпаньіна адметны сінтэзам класічнай традыцыі і венецыянскіх дэкаратыўных элементаў.

## Літаратура 
* P. Paoletti, ''L'architettura e la scultura del Rinascimento in Venezia*, Venezia, Ongania-Naya Editori, 1883.
* Erich Egg, Erich Hubala u. a.: *Reclams Kunstführer Italien*. Band 2: *Oberitalien Ost*. Reclam, Stuttgart 1965.
* Norbert Huse: *Venedig. Von der Kunst, im Wasser zu bauen.'' Beck, München 2005, ISBN 3-406-52746-9.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Венецыі
Катэгорыя:Архітэктары Італіі
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мілане
Катэгорыя:Памерлі ў 1549 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Венецыі
Палацца Барбара

]]
**Палацца Барбара** () — два палацы, якія прылягаюць адзін да аднаго ў Венецыі на Гранд-канале ў раёне Сан-Марка. Размяшчаюцца побач з палацца Каваллі-Франкеці.

Былі пабудаваны для сямейства Барбара. Першы з двух палацаў быў пабудаваны ў гатычным стылі ў 1425 годзе, архітэктар Джавані Бон. Другі, у стылі барока быў спраектаваны ў 1694 годзе архітэктарам Антоніа Гаспары.

У канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў у стары палацца прыязджала шмат вядомых асоб. Сярод госцяў сям’і амерыканскіх мільянераў Кёртысаў з Бостана былі Роберт Браўнінг, Клод Манэ, Джон Сінгер Сарджэнт, Джэймс Уістлер. А пісьменнік Генры Джэймс напісаў у гэтым доме свой твор «Паперы Асперна».

## Гл. таксама 
* Спіс палацаў Венецыі

## Літаратура 
* Marcello Brusegan. *La grande guida dei monumenti di Venezia*. Roma, Newton & Compton, 2005. ISBN 88-541-0475-2.
* *Guida d’Italia — Venezia*. 3a ed. Milano, Touring Editore, 2007. ISBN 978-88-365-4347-2.

## Спасылкі 
Барбара
Барбара
Катэгорыя:Збудаванні Італіі ў гатычным стылі
Галеаца Алесі

ў Мілане, зменены ў канцавым выніку]]
 ў Мілане]]

**Галеаца Алесі** (1512-30 снежня 1572; італ. Galeazzo Alessi) — адзін з выбітных архітэктараў XVI стагоддзя, стваральнік Палаца-Дэі-Ролі.

## Біяграфія 
Галеаца Алесі нарадзіўся ў горадзе Перуджа ў 1512 годзе.

Алесі быў, як мяркуюць, вучнем Г. Б. Капаралі, вывучаў архітэктуру старажытных і архітэктуру Генуі, дзе ён найбольш праявіў сваю дзейнасць, набыў гучную вядомасць далёка за межамі Італіі.

Да самых яскравых яго твораў належаць ў Генуі палацы Грымальдзі, Б'янка, Леркары, Спінола, віла Палавічыні, будынак банка і г. д.

Шэдэўрам яго лічыцца царква Санта-Марыя ды Карыньяна; віла Джусцінічні ў мястэчку Альбара, цэрквы Сан-Паала у Сан-Віторэ, a таксама пярэдні фасад царквы San-Celso і знакаміты палац Тамаза Марына.

У 1550 годзе па замове генуэзскага дожа Алесі спраектаваў Страда-Нуова (Strada Nuova) цяпер Віа Гарыбальдзі) адзін з першых прыкладаў рэнесансных праспектаў (прамая вуліца).

З Неапалю, Сіцыліі, Фландрыі і Германіі да яго паступала шмат замоў на чарцяжы для пабудоў, і ён склаў таксама розныя малюнкі для іспанскага Эскурыяла.

Галеаца Алесі памёр 30 снежня 1572 года ў сваім родным горадзе Перуджа, дзе правёў апошнія гады жыцця і ў ваколіцах якога ім былі ўзведзены для сямейства Дэла Карніа велічныя пабудовы на беразе возера.

## Літаратура 
* Emmina De Negri, *Galeazzo Alessi: architetto a Genova*, Quaderni dell'Istituto di storia dell'arte dell'Università di Genova n. 1, Genova 1957
* AA. VV., ''Galeazzo Alessi e l'architettura del Cinquecento*, atti del convegno internazionale di studi: Genova, 16-20 aprile 1974, Genova 1975
* R. L. Torrijos, *Un testamento dimenticato di Galeazzo Alessi*, in: *Architettura, storia e documenti'', 1/1985, pp. 97-100

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Італіі
Катэгорыя:Архітэктары XVI стагоддзя
Прынцэса-кветка (опера)

«**Прынцэса-кветка**» (帝女花, кант.: *Dai néui fā*, піньінь: *Dì nǚ huā*, англ.: Flower Princess) ці «**Прынцэса Чанпін**» () — адна з найвядомейшых кантонскіх опер. Опера апаядае пра гісторію прынцэсы Чанпін і яе каханага Чжоў Сяна.

### Версіі 
Была дзве версіі гэтай оперы.

Першую версію оперы стварыў Лён Камтхон (梁金棠), і яна была пастаўленая тэатральнай трупай Саньтхінфа (散天花) ў горадзе Гуанчжоў; прэм'ера адбылася 25 кастрычніка 1934 года. Гэта версія дайшла да нас толькі часткова.

Сучасную версію оперы стварыў Тхон Тыксан (唐滌生) на аснове драмы ў жанры куньцюй драматурка Хуана Юньшаня (黃韻珊), што жыў у пачатку праўлення дынастыі Цін. Прэм'ера адбылася 7 чэрвеня 1957 года, у выкананні вядомай ганконгскай трупы Сінфунмін (仙鳳鳴). На аснове другой версіі таксама быў створаны фільм.

### Спасылкі 
* http://pinkytoky.hubpages.com/hub/most-famous-cantonese-opera-Di-Nu-Hua (сюжэт оперы на англійскай мове)

Катэгорыя:Кантонская опера
Катэгорыя:Кітайскія оперы
Катэгорыя:Культура Кітая
Урбіна

**Урбіна** () — горад на ўсходзе Італіі, гістарычны і культурны цэнтр рэгіёну Марке. Насельніцтва 15,4 тыс. чалавек (2004).

## Славутасці 
Цэнтр Урбіна забудоўваўся ў эпоху Адраджэння. Да помнікаў Сусветнай спадчыны адносяцца не толькі палац герцагаў Урбінскіх з карціннай галерэяй, унікальнымі фрэскамі і зборам скульптур, але і сабор з карцінамі Тыматэа Віці, Федэрэга Барочыа і П'еро дэла Франчэска; царква Сан-Даменіка, з барэльефамі Лукі дэла Робія (1449); царква Сан-Спірыта, з жывапісам Лукі Сіньярэлі (1445). Дом, у якім нарадзіўся Рафаэль, адкрыты ў якасці музея. Ва Урбінскім універсітэце, заснаваным у 1506 г., штогод праходзіць міжнародны семінар еўрапейскага права.

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Даната Брамантэ
* Рафаэль

## Спасылкі 
* Official website of Urbino
* ItalianVisits.com
* Даведнік па Урбіна

Катэгорыя:Гарады Марке
Катэгорыя:Камуны правінцыі Пезара-э-Урбіна
Крэмона

**Крэмона** (, , ) — горад у італьянскім рэгіёне Ламбардыя, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Крэмона — невялікі горад з насельніцтвам 71,5 тыс., знаходзіцца ў левага берага ракі По, з’яўляючыся злучным звяном паміж далінай По і гарадамі П’ячэнца, Мантуя, Брэшыя і Мілан. Заступнікам горада лічыцца св. Гамабон. Свята горада 13 лістапада.

Архітэктура Крэмона ўнікальная: сярэднявечная Piazza del Comune, баптыстэрый XII стагоддзя, раманскі сабор.

У горадзе нарадзіўся выбітны італьянскі кампазітар Клаўдзіо Мантэвердзі. Але больш за ўсё славу Крэмоне прынеслі скрыпічныя майстры Амаці, Страдывары, Гварнеры.

У наш час у Крэмона працуюць больш за сто скрыпічных майстроў і іх прадукцыя высока цэніцца у прафесіяналаў. У 1937 г., у год двухсотгоддзя з дня смерці Страдывары, у горадзе была заснавана школа вырабу скрыпак, цяпер сусветна вядомая. У ёй навучаюцца 500 вучняў з усяго свету.

## Вядомыя асобы 
* Антоній Марыя Дзакарыя (1502—1539) — святар, каталіцкі святы.

Катэгорыя:Гарады Ламбардыі
Франчэска Граначы

**Франчэска Граначы** (; 23 ліпеня 1469, Фларэнцыя, Італія — 30 лістапада 1543, там жа) — італьянскі мастак.

Франчэска Граначы вучыўся ў майстэрні Даменіка Гірландая і дапамагаў яму ў напісанні яго карцін, выкарыстоўваючы замест тэмперы алейныя фарбы. Па замове Ларэнца Медычы Граначы ўдзельнічаў у роспісе фларэнційскага Сан-Марка. Пазней ён працаваў з Леанарда да Вінчы, Мікеланджэла і Рафаэлем.
[thumb|220px|злева|«[Дабравешчанне»]]

У 1508 годзе Граначы пераехаў у Рым, дзе разам з іншымі мастакамі дапамагаў Мікеланджэла ў роспісе Сіксцінскай капэлы.

На стыль Граначы аказалі ўплыў Філіпіна Ліпі і Фра Барталамеа.

Граначы згадваецца ў «Жыццяпісе мастакоў» Джорджа Вазары. Таксама згадваецца ў рамане пра Мікеланджэла Ірвінга Стоўна «Мукі і радасці».

## Літаратура 
* Christian von Holst: *Francesco Granacci.* Bruckmann, München 1974, ISBN 3765415499 (*Italienische Studien.* Folge 3, Band VIII)
* Sydney Joseph Freedberg (1978). *Pintura en Italia, 1500—1600*. Editorial Cátedra, Madrid. ISBN 84-376-0153-3
* Giorgio Vasari. *Las Vidas de los más excelentes arquitectos, pintores y escultores italianos desde Cimabue a nuestros tiempos*, Editorial Cátedra (2002), ISBN 84-376-1974-2
* *The Grove Dictionary of Art*, MacMillan Publishers (2000).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Палацца Грасі

thumb|Палацца Грасі

**Палацца Грасі** () — палац у Венецыі, у раёне Сан-Марка, на Гранд-канале.

Палац быў створаны ў XVIII стагоддзі архітэктарам Джорджа Масары.

У XX стагоддзі палац быў набыты і адрэстаўраваны аўтамабільным канцэрнам «Fiat» для правядзення буйных мастацкіх выставак. У 2005 годзе будынак быў рэканструявана па праекце архітэктара Тадаа Анда.

Напачатку 2005 года будынак быў прададзены казіно, але захаваў функцыю выставачнай залы.

## Гл. таксама 
* Спіс палацаў Венецыі

## Літаратура 
* Lavinia Cavalletti: *La dinastia Stucky 1841-1941* - Venezia, Studio LT2, 2011, ISBN 8888028684.

## Спасылкі 
Грасі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі
Палацца Саранца

**Палацца Саранца** () — палац у Венецыі ў раёне Сан-Пола на аднайменнай назве раёна плошчы.

Ружовы палац выкананы ў гатычным стылі. Праз плошчу ад палаца размяшчаецца палацца Корнер Мачэніга.

## Гл. таксама 
* Спіс палацаў Венецыі

## Літаратура 
* ''Guida d'Italia – Venezia''. 3a ed. Milano, Touring Editore, 2007. ISBN 978-88-365-4347-2.

## Спасылкі 
Палацца Саранца
Катэгорыя:Збудаванні Італіі ў гатычным стылі
Сан-Пола

thumb|Раён на схеме горада
[thumb|[Царква Сан-Джакама дзі Рыяльта]]
**Сан-Пола** () — адзін з шасці гістарычных раёнаў Венецыі. Размешчаны ў цэнтры, паміж раёнамі Сан-Марка і Санта-Крочэ.

Назва раёна перакладаецца як «Святы Павел», і звязана з аднайменнай царквой, якая знаходзіцца тут.

Раён мае плошчу 35 гектараў, размешчаных уздоўж Гранд-канала. Сан-Пола злучаецца з правым берагам Гранд-канала мостам Рыяльта.

З 1097 года раён выконваў функцыі гандлёвага цэнтра Венецыі.

Славутасцямі Сан-Пола з’яўляюцца царква Сан-Джакама дзі Рыяльта — самая старая царква ў горадзе, заснаваная ў IX стагоддзі, сабор Санта-Марыя Гларыёза дэі Фрары, царква Сан-Рока і Скуола Грандэ дзі Сан-Рока.

## Літаратура 
* Roberto Cessi; Annibale Alberti, *Rialto. L’isola, il ponte, il mercato*, Bologna, 1934.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Венецыі
Кастэль-Нуова

thumb|300px|Новы замак у Неапалі
[thumb|230px|Скінія працы [Даменіка Гаджыні]]
**Кастэль-Нуова** (Castel Nuovo; літаральна: «Новы замак»), таксама Маскіа Анджаіна (Maschio Angioino) — замак, узведзены каралём Карлам Анжуйскім на ўзмор’і ў Неапалі ў сувязі з пераносам сталіцы яго уладанняў з Палерма. Будаўніцтва пачалося пад наглядам французскіх ваенных інжынераў у 1279 годзе і працягвалася тры гады.

Сіцылійская вячэрня так і не дазволіла заснавальніку усяліцца ў замак. Першым манархам, які размясціўся ў Кастэль-Нуова з усім сваім дваром, быў яго сын Карл II. Пры ім і яго пераемніках Кастэль-Нуова заставаўся цэнтрам палітычнага жыцця Паўднёвай Італіі. Тут адрокся ад тыяру Цэлесцін V і быў абраны яго пераемнікам Баніфацый VIII.

thumb|left|200px|Торэ дэль Беверэла
Пасля розных паляпшэнняў, зробленых пры каралю Роберце, замак быў спустошаны войскамі Людовіка Венгерскага. Каралева Джаванна адбудавала ўмацаванні і вытрымала ў замку аблогу венгерскай арміі. Пасля яшчэ некалькіх аблог кароль Альфонс V загадаў умацаваць замак на выпадак гарматнага абстрэлу. Пры ім жа над варотамі з’явілася трыумфальная арка з выявай яго ўступлення ў горад — першы твор рэнесанснай архітэктуры ў Паўднёвай Італіі.

У 1494 годзе Кастэль-Нуова зноў аблажылі варожыя арміі (на гэты раз французскія). Пасля пераходу неапалітанскай кароны да іспанскіх Габсбургаў тыя бывалі ў Неапалі толькі наездамі і, як правіла, спыняліся ў гэтым замку.

## Зноскі 
## Літаратура 
* G. Ruggiero, *I castelli di Napoli*, Roma, 1995
* A.V., *Mura e castelli di Napoli*, Pubblicomit, 1999
* Pirovine E., *Napoli e i suoi castelli tra storia e leggende*, Del Delfino, 1989
* De Seta C., *Napoli fra Rinascimento e Illuminismo*, Editrice Electa, 1991
* De Vecchi P. e Cerchiari E., *I tempi dell’arte*, Bompiani, Milano 1999.
* D’Oriano N., *Maschio Angioino Incarta*, Incarta, 1996

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палацы і замкі Неапаля
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Італіі
Палацца Барбарыга

**Палацца Барбарыга** () — палац у Венецыі на Гранд-канале, дзе нарадзіўся святы Грэгорыа Барбарыга.

Першапачаткова будынак быў пабудавана ў XVI стагоддзі. Палацца было выканана ў стылі які рушыў услед за эпохай Адраджэння. Праект прадугледжваў тры паверхі: з адкрытай ніжняй лоджыі быў выхад на канал, два верхніх паверхі таксама былі з адкрытымі лоджыямі, упрыгожаныя калонамі.

У 1886 годзе, уладальнікамі будынка — гаспадарамі шкляной вытворчасці, фасад палацца быў аздоблены мазаікай з муранскага шкла. Калі мазаіка былі выканана, тагачасных новых уладальнікаў ганілі іх арыстакратычныя суседзі як нуварышаў, якія маюць рэзкі густ і ажыццявілі аздабленне насуперак высакародным фасадам суседніх будынкаў.

Нягледзячы на гэта, сённяшняе аблічча палацца з’яўляецца адным з самых запамінальных і яркіх на ўсім Гранд-канале.

Сёння частка будынка выкарыстоўваецца як дэманстрацыйная зала і магазін, які прадае муранскае шкло.

## Гл. таксама 
* Спіс палацаў Венецыі

## Літаратура 
* Marcello Brusegan. *La grande guida dei monumenti di Venezia*. Roma, Newton & Compton, 2005. ISBN 88-541-0475-2.
* *Guida d’Italia — Venezia*. 3a ed. Milano, Touring Editore, 2007. ISBN 978-88-365-4347-2.

## Спасылкі 
Барбарыга
Палацца Т’епола

**Палацца Т’епола** () — палацца ў Венецыі на Гранд-канале ў раёне Сан-Пола.

Быў пабудаваны ў XVI стагоддзі. Інтэр’ер упрыгожваюць фрэскі працы Андрэа Мелдолы.

У наш час у будынку размяшчаецца атэль.

## Гл. таксама 
* Спіс палацаў Венецыі

## Спасылкі 
Т’епола
Катэгорыя:Збудаванні Італіі ў стылі рэнесанс
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Італіі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVI стагоддзі
Даната Брамантэ

[right|thumb|300px|[Тэмп’ета ў двары царквы Сан-П'етра-ін-Манторыа, Рым]]
**Даната Брамантэ** (, ,  — , ) — заснавальнік і найбуйнейшы прадстаўнік архітэктуры Высокага Адраджэння. Яго самай вядомай працай з'яўляецца галоўны храм заходняга хрысціянства — базіліка Святога Пятра ў Ватыкане.

## Біяграфія 
Даната Брамантэ нарадзіўся ў Монтэ Асдруальда (цяпер Ферміньяна). Юнацтва ён правёў ва Урбіна, дзе выпрабаваў ўплыў мастакоў П'ера дэла Франчэскі і Лучана Лаураны. Пачынаў як жывапісец. У 1476 г. быў запрошаны ў гэтай якасці ў Мілан да двара герцага Ладавіка Мора, дзе сустрэўся з Леанарда да Вінчы, ідэі якога ў галіне горадабудаўніцтва аказалі вялікі ўплыў.

Міланскі перыяд Брамантэ доўжыўся 20 гадоў. Ён узвёў некалькі будынкаў, напрыклад, алтарную частку царквы Санта-Марыя-дэле-Грацые. З 1499 пасля захопу Мілана французскімі войскамі пераехаў у Рым. Тут мастацтва Брамантэ набыло класічную чысціню і манументальнасць. Найбольшай пластычнай цэласці ён дасягнуў у маленькай капліцы-ратондзе Тэмп’ета (1502) ў двары кляштара Сан-П'етра ін Мантарыа. Пры Папе Юліі II стаў галоўным папскім архітэктарам; з 1503 вёў па даручэнні Юлія II шырокія працы ў Ватыкане (двор Сан-Дамаза і двор Бельведэр). Спраектаваў і пачаў будаваць галоўны храм Рыма — сабор Святога Пятра ў Ватыкане (з 1505) і паспеў ўзвесці храм да вышыні арак. Творчасць Брамантэ — адна з вяршыняў архітэктуры Адраджэння.

У комплексе Ватыканскага палаца знаходзяцца дзве пабудовы Брамантэ — двары Бельведэр (1503—1545) і Сан Дамаза (каля 1510). Іншыя выбітныя работы Брамантэ — круглы храм Тэмп'ета ў двары кляштара Сан П'етра ін Мантарыа (1502), унутраны дворык царквы Санта-Марыя-дэла-Пачэ і фасад палацца Канчэлерыя (1499—1511), аднаго з найбольш вытанчаных рэнесансных палацаў у Рыме.

## Літаратура 
* Arnaldo Bruschi, *Bramante architetto*, Roma-Bari, 1969.
* Arnaldo Bruschi, *Bramante*, Laterza, 1973.
* ''Bramante milanese e l'architettura del Rinascimento lombardo *, atti del seminario di studi a cura di Christoph L. Frommel; Luisa Giordano; Richard Schofield, Padova 2005
* E. H. Gombrich, *Norma e forma. Studi sull'arte del Rinascimento*, Torino, 1964
* Stefania Buganza, *Qualche considerazione sui primordi di Bramante in Lombardia'' in «Nuovi Studi» 11, 2005.
* Horst Bredekamp, «La fabbrica di San Pietro. Il principio della distruzione pruduttiva», Torino, Einaudi, 2005

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Італіі
Катэгорыя:Архітэктары Адраджэння
Палацца Лабіа

]]
, Палацца Лабіа, царква Сан Джэрэмія і яго званіца, мост Понтэ дэла Джулія ў Венецыі, Музей Ліхтэнштэйн, Вена]]

**Палацца Лабіа** () — палац у Венецыі ў раёне Канарэджа. Знаходзіцца на канале Канарэджа. Праз плошчу ад палаца размяшчаецца царква Сан-Джэрэмія.

Пабудавана ў стылі барока на пачатку XVIII стагоддзя. З’яўляецца адным з апошніх «вялікіх» палацаў Венецыі.

Інтэр’ер палацца ўпрыгожаны фрэскамі Т’епола.

## Гл. таксама 
* Спіс палацаў Венецыі

## Літаратура 
* Marcello Brusegan. *La grande guida dei monumenti di Venezia*. Roma, Newton & Compton, 2005. ISBN 88-541-0475-2.
* ''Guida d'Italia — Venezia*. 3a ed. Milano, Touring Editore, 2007. ISBN 978-88-365-4347-2.
* Elsa e Wanda Eleodori. *Il Canal Grande. Palazzi e Famiglie*. Venezia, Corbo e Fiore, 2007. ISBN 88-7086-057-4.
* Aldo Rizzi, *Giambattista Tiepolo*, Milano 1990.
* M. Gemin, F. Pedrocco, *Giambattista Tiepolo. I dipinti. Opera completa'', Venezia 1993.
* 
* 

## Спасылкі 
Лабіа
Лабіа
NGC 865

**NGC 865** (іншыя абазначэнні — **UGC 1747**, **MCG 5-6-20**, **ZWG 504.42**, **IRAS02133+2822**, **PGC 8678**) — галактыка ў сузор’і Трыкутнік.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1871 годзе
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Трыкутнік (сузор’е)
Фра Барталамеа

**Барталамеа** (Fra-Bartollommeo і Сан-Марка, уласна Бачыа дэла Порта) (, Віяна, Таскана — , ) — адзін з выбітных прадстаўнікоў фларэнційскай школы жывапісу. Першым яго настаўнікам быў Казіма Раселі; далейшым сваім творчым развіццём Фра Барталамеа абавязаны вывучэнню твораў Леанарда да Вінчы.

Зацяты прыхільнік Саванарола, Фра Барталамеа пасля трагічнай смерці апошняга ў 1500 г. паступіў манахам дамініканскага манастыра Святога Марка ў Фларэнцыі і надоўга адмовіўся ад мастацтва, да якога, аднак, вярнуўся пасля.

Станоўчы ўплыў аказаў на Фра Барталамеа малады Рафаэль, які прыбыў У 1504 г. у Фларэнцыю. У сваю чаргу Рафаэль пазнаёміўся з творчым вопытам значна больш сталага Фра Барталамеа, асабліва ў дачыненні да каларыту. Абодва майстры да канца жыцця былі звязаны вузамі цеснай дружбы.
[thumb|left|Бачанне [Бернар Клервоскі|св. Бернара, гал. Уфіцы, 1504]]

Фра Барталамеа памёр 1517 ў Фларэнцыі. У Фларэнцыі знаходзіцца большасць яго прац, асабліва ў галерэі Палаца Піцы: малюнак евангеліста Марка і «Уваскрэсенне». Абедзве карціны адрозніваюцца ўзвышшам задумы і хараством выканання. У фларэнційскай акадэміі захоўваюцца фрэскі Фра Барталамеа, у Лука знаходзіцца яго «Madonna della Misericordia», у Безансон іншая, не менш выдатная па выкананні, «Мадонна», і, нарэшце, у Вене, у Бельведэр, захоўваецца адзін з лепшых яго твораў — "Увядзенне ў храм ". Характэрнымі рысамі гэтага майстра варта прызнаць шчырасць пачуцця, узвышаны настрой і хупавую прастату, злучаную з наіўнасцю.

## Галерэя 

Выява:Fra Bartolomeo 002.jpg|Бог-Айцец, Марыя Магдаліна і Кацярына Сіенская
Выява:Fra Bartolomeo 007.jpg|Стрэчанне (Прынясенне Хрыста ў храм)
Выява:Duomo di volterra, interno, mariotto albertinelli e fra bartolomeo, annunciazione 1457 02.JPG|Дабравешчанне, Кафедральны сабор, Вальтэра.
Выява:Fra Bartolomeo 006.jpg|Мадонна з немаўлём, Мастацка-гістарычны музей, Вена

## Літаратура 
* Giorgio Vasari, ''Le vite de' più eccellenti pittori, scultori e architettori*, Giunti, Firenze 1568.
* Giulio Carlo Argan, *Storia dell'arte italiana*, Sansoni, Firenze 1968
* M. Ciatti e S. Padovani (a cura di), *Fra Bartolomeo la Pietà di Pitti restaurata*, Firenze 1988
* André Chastel, *La crisi della pala mariana italiana agli inizi del Cinquecento: la pala Carondelet di fra Bartolomeo*, Roma 1989
* S. Padovani (a cura di), *Fra' Bartolomeo e la scuola di San Marco*, Marsilio, Venezia 1996
* Pierluigi De Vecchi ed Elda Cerchiari, *I tempi dell'arte*, volume 2, Bompiani, Milano 1999. ISBN 88-451-7212-0
* Stefano Zuffi, *Il Cinquecento'', Electa, Milano 2005. ISBN 8837034687

## Спасылкі 
* Фра Барталамеа на artcyclopedia.com 

Барталамеа
Барталамеа
Катэгорыя:Каталіцкія манахі
Катэгорыя:Дамініканцы
Сан-Сальві (Фларэнцыя)

**Сан-Сальві** () — каталіцкая царква ў Фларэнцыі, Італія.

## Гісторыя 
Царква Сан-Сальві была пабудавана ў XI стагоддзі манахамі бенедыктынскага ордэна валамбразіянаў як частка кляштарнага комплексу. У канцы XI стагоддзі абатам кляштара быў святы Бернарда дэльі Уберці. У 1529 годзе падчас аблогі Фларэнцыі храм быў часткова разбураны. Пазней царква была рэканструявана ў адпаведнасці са сваім арыгінальным стылем, за выключэннем порціка, які быў пабудаваны ў XVI стагоддзі.

## Літаратура 
* Zucconi, Guido (1995). Florence: An Architectural Guide (November 2001 Reprint ed.). San Giovanni Lupatoto, Verona, Italy: Arsenale Editrice. стр. 33.
* C. Acidini Luchinat e R. C. Proto Pisani (a cura di), La tradizione fiorentina dei Cenacoli, Calenzano (Fi), Scala, 1997, стр. 173—179.

## Спасылкі 
* Il Cenacolo di San Salvi  
* The Museums of Florence - Last Supper of San Salvi

Катэгорыя:Славутасці Фларэнцыі
Катэгорыя:Храмы Фларэнцыі
Катэгорыя:Збудаванні Фларэнцыі ў стылі рэнесанс