open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Іван Зіноўевіч Кляўзунік

**Іван Зіноўевіч Кляўзунік** (, в Васілішкі, Шчучынскі раён, Гродзенская вобласць — ) — беларускі анестэзіёлаг-рэаніматолаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
У 1954 г. скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. З 1954 па 1956 гг. загадваў Гомельскім аддзелам аховы здароўя і па сумяшчальніцтве працаваў ардынатарам хірургічнага аддзялення Гомельскай 3-й гарадской бальніцы. З верасня 1956 па жнівень 1959 гг. — аспірант кафедры агульнай хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута. Пасля аспірантуры з 1959 г. працаваў асістэнтам кафедры агульнай хірургіі МДМІ. У 1960 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Эксперыментальная і клінічная характарыстыка некаторых фармакалагічных прэпаратаў, якія ўжываюцца ў анестэзіялогіі» і пераведзены з лютага 1961 г. у БелДІУУ асістэнтам кафедры грудной хірургіі і анестэзіялогіі. У 1963 г. абраны на пасаду дацэнта той жа кафедры.

З мая 1965 г. у сувязі з арганізацыяй курсу анестэзіялогіі пры 1-й кафедры хірургіі перамяшчаецца на пасаду дацэнта па анестэзіялогіі кафедры хірургіі.

З лютага 1968 г., у сувязі з арганізацыяй кафедры анестэзіялогіі і рэаніматалогіі, прызначаны загадчыкам кафедры. У 1970 г. абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Аптымальныя параметры штучнай вентыляцыі лёгкіх у дзяцей пры наркозе».

З 1970 па 1980 гг. працаваў дэканам хірургічнага факультэта БелДІУУ.

З 1964 па 1990 гг. — Галоўны анестэзіёлаг-рэаніматолаг Міністэрства аховы здароўя Pэcnyблікі Беларусь. Пад кіраўніцтвам І. 3. Кляўзуніка абаронена 10 кандыдацкіх дысертацый. Апублікаваў 125 навуковых прац.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.8. Мн., 1999, С.356

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шчучынскім раёне
Катэгорыя:Анестэзіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Рэаніматолагі
Уладзімір Гаўрылавіч Колб

**Уладзімір Гаўрылавіч Колб** () — беларускі біяхімік-гематолаг, доктар медыцынскіх навук, Заслужаны дзеяч навукі БССР, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 сакавіка 1929 года ў в. Лемяшэвічы Пінскага павета Палескага ваяводства Польскай Рэспублікі (цяпер — Пінскі раён Брэсцкай вобласці).

З адзнакай скончыў Пінскую фельчарска-акушэрскую школу і ў 1949 годзе паступіў у Мінскі медыцынскі інстытут. З другога курсу захапіўся навукова-даследчай працай і актыўна займаўся ў навуковым гуртку пры кафедры агульнай хіміі. Пасля заканчэння інстытута ў 1955 годзе быў прыняты ў аспірантуру на кафедру біяхіміі МДМІ. Кандыдацкую дысертацыю абараніў у 1960 годзе, працуючы старшым навуковым супрацоўнікам Беларускага НДІ туберкулёзу. З гэтага часу займаўся арганізацыяй лабараторнай службы ў процітуберкулёзных установах Рэспублікі. Абараніў доктарскую дысертацыю на тэму: «Біяхімічныя і біяфізічныя аспекты вывучэння рэактыўнасці арганізма пры сухотах». В. Г. Колб ўпершыню арганізаваў у рэспубліцы 6 абласных, Мінскае гарадское і Рэспубліканскае навуковыя таварыства ўрачоў лабарантаў. У 1970 годзе ў БелДІІУ ім арганізавана кафедра клінічнай лабараторнай дыягностыкі, якой ён нязменна кіраваў на працягу 29 гадоў.

У 1972 годзе В. Г. Колбу прысвоена вучонае званне прафесара, а ў 1990 годзе — заслужанага дзеяча навукі БССР. Сярод вучняў — 3 дактары і 12 кандыдатаў медыцынскіх і біялагічных навук. Ён аўтар 360 навуковых прац, у тым ліку 10 манаграфій і 28 метадычных рэкамендацый; суаўтар 12 пасведчанняў на вынаходніцтва і 38 пасведчанняў на рацпрапановы. Неаднаразова ўдзельнічаў у міжнародных, усесаюзных, рэспубліканскіх з’ездах, канферэнцыях і семінарах.

На працягу 25 гадоў быў галоўным спецыялістам па клінічнай лабараторнай дыягностыцы рэспублікі, 29 гадоў абіраўся старшынёй, а затым — прэзідэнтам Беларускага навукова-практычнага таварыства спецыялістаў клінічнай лабараторнай дыягностыкі. Кіраваў правядзеннем 5 рэспубліканскіх з’ездаў, звыш за 40 пленумаў, канферэнцый, сімпозіумаў, семінараў. Выбіраўся членам Праўлення Усесаюзнага навуковага таварыства. З 1992 года — член Савета навуковага таварыства клінічнай лабараторнай дыягностыкі краін СНД, з’яўляецца членам рэд-калегіі часопіса «Ахова здароўя» і рэдакцыйнага Савета часопіса «Клінічная лабараторная дыягностыка» (Расія), Праўлення Беларускага біяхімічнага таварыства.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 388.

Катэгорыя:Біяхімікі Беларусі
Катэгорыя:Гематолагі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Беларускай ССР
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Валянцін Сяргеевіч Кароўкін

**Валянцін Сяргеевіч Кароўкін** ( г., Новасібірск) — беларускі фтызіяпульманолаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Бацька — вайсковец, маці-кінамеханік. Па месцы службы бацькі жыў у Сібіры, на Далёкім Усходзе (г. Уладзівасток). У 1948 г., у сувязі з цяжкай хваробай маці (рэўматызм), якая ўскладнілася сардэчнай недастатковасцю, бацька быў пераведзены для працягу службы ў Крым у г. Севастопаль. Скончыў сярэднюю школу ў 1954 г. і паступіў у Крымскі медыцынскі інстытут (г. Сімферопаль).

Пасля заканчэння інстытута і гадавой субардынатуры па фтызіятрыі быў прыняты ў аспірантуру з умовай «адпрацоўкі 2 гадоў у Казахстане». У 1960 г. накіраваны ў Паўднёва-Казахстанскую вобласць. Па вяртанні ў Крым працаваў участковым фтызіятрам у Севастопалі, вучыўся ў аспірантуры Крымскага медыцынскага інстытута на кафедры фтызіятрыі. Пасля заканчэння аспірантуры і абароны кандыдацкай дысертацыі працаваў намеснікам галоўнага ўрача ў санаторыі «Далосы» (Ялта), і ў 1968 г. — галоўным урачом Крымскага Упраўлення санаторыямі Міністэрства аховы здароўя УССР.

На кафедры фтызіяпульманалогіі БелМАПА працуе са студзеня 1969 г., спачатку асістэнтам, затым дацэнтам, прафесарам, а з 1983 г. загадчыкам кафедры. Асноўны напрамак навуковых прац прысвечана вывучэнню дыягностыкі і лячэння спалучаных захворванняў на сухоты лёгкіх і цукровым дыябетам. На гэтую тэму ў 1967 г. ім абаронена кандыдацкая, у 1979 г. — доктарская дысертацыі. Аўтар манаграфіі «Туберкулёз лёгкіх ў хворых цукровым дыябетам», даведнікаў «Лячэнне хвароб бронх і лёгкіх», «Кароткі даведнік па сімптаматыцы хвароб сістэмы дыхання» (два выданні). Усяго апублікаваў звыш 230 навуковых і звыш 30 навукова-папулярных прац.

## Літаратура 
*  — С. 90.

Катэгорыя:Фтызіятры Беларусі
Вячаслаў Віктаравіч Касмачэўскі

**Вячаслаў Віктаравіч Касмачэўскі** (, Ташкент — , Самарканд) — беларускі інфекцыяніст, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 лютага 1887 года ў сям'і служачых. Сярэднюю адукацыю атрымаў у Арэнбургу ў 1906 г. У 1907 г. паступіў у Ваенна-медыцынскую акадэмію ў Пецярбургу.

У студэнцкія гады ў 1909 г. атрымаў пасведчанне на званне воспапрышчэпніка і на званне масажыста. У 1913 г. выключаны з Акадэміі за рэвалюцыйную дзейнасць. Вышэйшую адукацыю атрымаў у Тартускім універсітэце ў 1914 г., атрымаўшы званне ўрача.

З абвяшчэннем вайны ў 1914 годзе прызначаны ў дзеючую армію. У лютым 1917 г. працаваў старэйшым урачом 2-га Туркестанскага стралковага батальёна. У 1920 г. мабілізаваны на вайсковую службу і прызначаны брыгадным лекарам Туркестанскай кавалерыйскай брыгады. Пасля дэмабілізацыі працаваў у Самаркандзе на розных пасадах да 1934 г.

У 1934 г. запрошаны на пасаду дырэктара інфекцыйнай клінікі Мінскага медінстытута з прысваеннем звання дацэнта і вучонай ступені кандыдата медыцынскіх навук па сукупнасці навуковых прац. Адначасова прызначаны загадчыкам лячэбнай часткай 3-й гарадской бальніцы.

У 1936 г. Наркаматам аховы здароўя БССР прысвоена званне выконваючага абавязкі прафесара. У званні прафесара зацверджаны ў 1938 г. З 1934 па 1941 годы загадваў кафедрай інфекцыйных хвароб Мінскага медінстытута. 15 лістапада 1941 года зацверджаны ў вучонай ступені доктара медыцынскіх навук пасля абароны дысертацыі на тэму «Лячэнне і прафілактыка сыраватачнай хваробы і анафілактычнага шоку сімпатаміметынам».

З 1941 па 1943 гг. загадваў кафедрай інфекцыйных хвароб медінстытута ў горадзе Іркуцку. У 1943 г. быў выкліканы ў Яраслаўль для ўдзелу ў арганізацыі Беларускага медыцынскага інстытута і прызначаны на пасаду дырэктара кафедры інфекцыйных хвароб. У 1944 г. пераехаў разам з інстытутам у г. Мінск, дзе загадваў кафедрай да 1950 года.

У 1950 г. абраны на пасаду загадчыка кафедры інфекцыйных хвароб БелДІУУ, на гэтай пасадзе прапрацаваў да снежня 1955 года. Пасля пераехаў у Ленінград.

Аўтар 67 навуковых публікацый. Падрыхтаваў 4 дацэнтаў, 11 асістэнтаў, звыш 100 клінічных ардынатараў. Напісана супрацоўнікамі звыш 100 работ, 1 доктарская, 5 кандыдацкіх.

У 1922 г. апісаў захворванне пад назвай «Садока». У 1942 г. упершыню ў Іркуцкай вобласці выявіў вясенне-летні «клешчавы сыпны тыф» і апісаў яго. У 1945 годзе ўпершыню ў Беларусі канстатаваў і апісаў водную ліхаманку.

## Узнагароды 
Узнагароджаны трыма ганаровымі граматамі, ордэнамі Чырвонай Зоркі і «Знак Пашаны», медалямі «За перамогу над Германіяй» і «За працоўную доблесць».

## Літаратура 
*  — С. 148.
* Руководители, заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования (1931—2006). — Мн., 2006. — С. 37-38.
* Вячеслав Викторович Космачевский: (К 80-летию со дня рождения) //Здравоохр. Белоруссии. — 1967. — № 4. — С. 90.

Катэгорыя:Інфекцыяністы Беларусі
Катэгорыя:Інфекцыяністы СССР
Катэгорыя:Медыкі Узбекістана
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Ларыса Рыгораўна Кажарская

**Ларыса Рыгораўна Кажарская** (, , Віцебская вобласць) — беларускі педыятр, доктар медыцынскіх навук, прафесар, акадэмік Беларускай акадэміі медыцынскіх навук.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям'і служачых. Скончыўшы ў 1954 г. сярэднюю школу з залатым медалём, вучылася ў Ленінградскім педыятрычным медыцынскім інстытуце, пасля заканчэння якога ў 1960 г. была накіравана на працу раённым педыятрам Радуньскага раёна Гродзенскай вобласці. У 1962 г. працавала выкладчыкам Гродзенскага медыцынскага вучылішча, з 1963 г. — участковым педыятрам у Гродне. У 1963 г. паступіла ў аспірантуру на кафедру педыятрыі Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў. Скончыўшы яе ў 1966 г., абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Змест электралітаў у плазме крыві і эрытрацытаў і яго ўплыў на змяненне ЭКГ пры розных формах нефрытаў у дзяцей».

З 1966 г. працуе ў БелДІУУ на 1-ай кафедры педыятрыі асістэнтам, затым дацэнтам, прафесарам і з 1980 па 1999 гг. — загадчыкам кафедры.

З 1 верасня 2006 года — прафесар кафедры паліклінічнай педыятрыі БелМАПА. У 1976 г. абараніла доктарскую дысертацыю на тэму «Электрафізіялагічныя даследаванні сэрца пры захворванні нырак у дзяцей», у 1979 г. зацверджана ў званні прафесара.

## Навуковая дзейнасць
Навуковая дзейнасць па праблемах дзіцячай кардыярэўматалогіі, вегетатыўнай дысфункцыі, дыягностыкі, лячэння, рэабілітацыі сістэмных захворванняў злучальнай тканкі, сардэчнай недастатковасці ў дзяцей рознага ўзросту. Аўтар каля 300 навуковых публікацый. Пад яе кіраўніцтвам падрыхтавана 7 кандыдатаў і 2 доктара навук.

## Працы
* Справочник участкового педиатра (1991, у сааўт.)
* Справочник семейного врача (1997, у сааўт.)
* Кожарская, Л. Г. Сердечно-сосудистая система у новорожденных : учеб.-метод. пособие. ― Минск, 2006.

## Літаратура 
* 
* Кажарская Ларыса Рыгораўна // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Сенненскага раёна / уклад. С.В. Шайко ; мастак Э.Э. Жакевіч. – Мн., 2003. – С. 540.

## Спасылкі 
* Віцебская абласная бібліятэка імя У. І. Леніна — Асобы — Выдатныя і знакамітыя людзі — Кажарская Ларыса Рыгораўна

Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Катэгорыя:Акадэмікі Беларускай акадэміі медыцынскіх навук
Катэгорыя:Педыятры СССР
Ігар Міхайлавіч Кароль

**І́гар Міха́йлавіч Каро́ль** (нар. , Чырвоны Сцяг, , Мінская вобласць) — беларускі отарыналарынголаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і служачых. Скончыў Уздзенскую сярэднюю школу (1955) і лячэбны факультэт Мінскага медыцынскага інстытута (1961). Служыў у Савецкай Арміі (1961—1966).

Працаваў отарыналарынголагам у Мінску 5-й гарадской клінічнай бальніцы, 1966—1972 гг.; старшым навуковым супрацоўнікам, загадчыкам аддзела, намеснікам дырэктара па АСК БелНДІСГІ, 1972—1974 гг.; старшым выкладчыкам, загадчыкам кафедры спартыўнай медыцыны, дацэнтам Беларускага інстытута фізічнай культуры, 1974—1979 гг.; урачом ЛОР-аддзялення Мінскай абласной клінічнай бальніцы, 1979—1981 гг. У 1981 г. абраны асістэнтам кафедры отарыналарынгалогіі БелДІУУ, у 1990 г. зацверджаны ў званні і пасады дацэнта, а ў 1993 годзе — прафесара той жа кафедры. Кандыдат медыцынскіх навук (1971), доктар медыцынскіх навук (1991), прафесар (1993).

Член-карэспандэнт нямецкага таварыства отарыналарынгалогіі, хірургаў галавы і шыі (Бон), член Міжнароднай Акадэміі отарыналарынгалогіі — хірургаў галавы-шыі.

Аўтар больш за 100 навуковых публікацый, шэрагу вынаходніцтваў і рацыяналізатарскіх прапаноў, суаўтар дзвюх манаграфій.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Отарыналарынголагі СССР
Катэгорыя:Отарыналарынголагі Беларусі
Міхаіл Паўлавіч Краўцоў

{{Навуковец 
 |Імя                  = Міхаіл Паўлавіч Краўцоў
 |Арыгінал імя         = 
 |Фота                 = 
 |Шырыня               = 
 |Подпіс               = 
 |Дата нараджэння      = 
 |Месца нараджэння     = 
 |Дата смерці          = 
 |Месца смерці         =
 |Грамадзянства        = 
 |Навуковая сфера      = медыцына
 |Месца працы          = 
 |Навуковая ступень    = 
 |Навуковае званне     = 
 |Альма-матэр          = Мінскі медыцынскі інстытут
 |Навуковы кіраўнік    = 
 |Знакамітыя вучні     = 
 |Вядомы як            = 
 |Вядомая як           = 
 |Узнагароды і прэміі  = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
}
 |Роспіс               = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікікрыніцы             = 
}}
**Міхаіл Паўлавіч Краўцоў** (, в. Леніна, , Гомельская вобласць — ) — беларускі гістолаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і служачых. Скончыў у 1941 г. сярэднюю школу ў Мінску. З 1941 па 1946 гг. знаходзіўся ў Арміі, удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне. Вучыўся ў 2-ім Маскоўскім медыцынскім інстытуце (1946—1948), скончыў Мінскі медыцынскі інстытут у 1951 г. Вучыўся ў аспірантуры па афтальмалогіі (1951—1954), пасля заканчэння якой абараніў кандыдацкую дысертацыю. У 1954—1962 гг. — асістэнт кафедры гісталогіі МДМІ, у 1962—1964 гг. — загадчык лабараторыі гістахіміі ЦНДЛ МДМІ. З 1964 па 1972 гг. — загадчык вытворча-эксперыментальнай лабараторыі БелДІІУ, а з 1972 па 1975 гг. — кіраўнік ЦНДЛ таго ж інстытута.

У 1971 г. абараніў доктарскую дысертацыю «Наднырачнікі ў перынатальным перыядзе развіцця чалавека ў норме і паталогіі» і ў 1972 г. зацверджана вучоная ступень доктара медыцынскіх навук. З 1975 г. перайшоў на працу ў Мінскі педінстытут, узначаліў кафедру анатоміі і фізіялогіі чалавека.

Аўтар 56 навуковых публікацый. Узнагароджаны шэрагам ваенных медалёў.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.8. Мн., 1999, С.467

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Гістолагі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Аляксандр Рыгоравіч Кручок

**Аляксандр Рыгоравіч Кручок** (, Мінск) — беларускі хірург, сын гісторыка беларускай медыцыны Рыгора Кручка. Доктар медыцынскіх навук (1984), прафесар (1989).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1964), працуе ў ім. Навуковыя працы па патагенезе і лячэнні вострага панкрэатыту, ультрагукавой апрацоўцы касцявой тканкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Хірургі СССР
Пётр Маркавіч Кузюковіч

**Пётр Маркавіч Кузюковіч** ( г., вёска Павязынь, Маладзечанскі раён, Мінская вобласць) — беларускі фтызіяхірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў сярэднюю школу ў г. Мінску (1941), Мінскі медыцынскі інстытут (1950). Працаваў урачомм Свіслацкай раённай бальніцы, хірургам Ваўкавыскай раённай бальніцы (1950—1954); загадчыкам хірургічнага аддзялення Слонімскай раённай бальніцы (1954—1957); ардынатарам-хірургам Мінскай 2-й клінічнай бальніцы, 1957; загадчыкам хірургічнага аддзялення Слонімскага туберкулёзнага дыспансера, 1957—1959. З 1959 па 1960 гг. быў малодшым навуковым супрацоўнікам БелНДІ туберкулёзу, загадваў там жа хірургічным аддзяленнем, 1960—1971, намеснікам дырэктара БелНДІ туберкулёзу па навуковай рабоце, 1971—1974.

## Навуковая дзейнасць 
У 1962 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Рэзекцыя лёгкіх пры туберкулёзе». У 1969 г. абаронена доктарская дысертацыя («Хірургічнае лячэнне распаўсюджаных формаў туберкулёзу лёгкіх»). З 1974 па 1992 гг. працаваў прафесарам кафедры фтызіятрыі БелДІУУ.

Аўтар 2 манаграфій па праблемах фтызіяхірургіі, больш за 100 навуковых публікацый. Падрыхтаваў 6 кандыдатаў медыцынскіх навук. З’яўляўся членам праблемных камісій па паталогіі лёгкіх пры вучоных саветах Міністэрствам аховы здароўя БССР і СССР.

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Фтызіятры Беларусі
Леанід Давыдавіч Куніца

**Леанід Давыдавіч Куніца** (, вёска Знаменка, , Мінская вобласць — ) — беларускі кардыёлаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і служачага. Скончыў Бераставіцкую сярэднюю школу (1954), лячэбны факультэт Мінскага медыцынскага інстытута (1960). Працаваў загадчыкам тэрапеўтычнага аддзялення Радашковіцкай участковай бальніцы (1960—1962). Вучыўся ў аспірантуры пры кафедры тэрапіі БелДІУУ (1962—1965). Пасля заканчэння аспірантуры залічаны асістэнтам кафедры тэрапіі БелДІУУ, у 1977 г. абраны дацэнтам. У 1980 г. абраны загадчыкам кафедры неадкладнай тэрапіі БелДІУУ, якую ўзначальваў да яе скасавання ў 1992 г. Па 2004 г. працягваў працу на кафедры хуткай медыцынскай дапамогі на пасадзе прафесара.

Кандыдат медыцынскіх навук з 1966 г., доктарскую дысертацыю абараніў у 1979 г., у званні прафесара зацверджаны ў 1981 г.

Аўтар аднаго вынаходніцтва, звыш 170 навуковых публікацый, падрыхтаваў доктара і 6 кандыдатаў медыцынскіх навук. Асноўныя напрамкі навуковых даследаванняў ахопліваюць праблемы ўдасканалення клініка-біяхімічнага і функцыянальнага даследавання сістэм жыццядзейнасці арганізма ў неадкладных сітуацыях.

## Літаратура 
*  — С. 22.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Кардыёлагі Беларусі
Інеса Ільінічна Лазюк

**Інэса Ільінічна Лазюк** (, Славечна, Ельскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі рэнтгенолаг, кандыдат медыцынскіх навук, прафесар

## Біяграфія 
Скончыла лячэбны факультэт Мінскага медыцынскага інстытута ў 1950 годзе. У 1965 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Аднамаментная двухбаковая бронхаграфія пад наркозам».

З 1966 года працавала асістэнтам кафедры рэнтгеналогіі БелДІУУ, якой загадвала прафесар Б. М. Сосіна. У 1980 годзе прысвоена званне дацэнта.

З 1979 па 1999 год загадвала кафедрай дзіцячай рэнтгеналогіі, з 1999 г. — прафесар кафедры дыягнастычных тэхналогій. Званне прафесара прысвоена без абароны доктарскай дысертацыі ў 1992 годзе па сукупнасці работ на тэму «Рэнтгенадыягностыка неадкладных станаў органаў грудной поласці прыроджанай і набытай этыялогіі».

З 2004 года І. І. Лазюк на адпачынку.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Апублікавана 237 прац, з іх — 9 манаграфій у сааўтарстве.
Пад кіраўніцтвам І. І. Лазюк выкананы 4 кандыдацкія дысертацыі. З 1970 года была старшынёй Гарадскога навуковага таварыства прамянёвых дыягностаў, намеснікам старшыні Рэспубліканскага навуковага таварыства.

## Навуковая дзейнасць 
Сярод апублікаваных прац:
* Рентгенодиагностика хронических неспецифических воспалительных заболеваний лёгких. // Диагностика хронических заболеваний лёгких. — Мн., 1971 (разам з Б. М. Сосінай-Ізраіцель, Л. А. Жакавай).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэнтгенолагі Беларусі
Бендэрская крэпасць

**Бендерская крэпасць** (, ) — помнік архітэктуры XVI стагоддзя. Размешчана на правым беразе ракі Днястра ў горадзе Бендэр, Прыднястроўе (Малдова).

## Гісторыя 
Крэпасць была збудаваная па праекце турэцкага дойліда Сінана на ўзор заходнееўрапейскіх крэпасцяў бастыённага тыпу. Будаўніцтва пачалося ў 1538 годзе пасля ўваходжання горада ў склад Асманскай імперыі. Яна была абнесеная высокім земляным валам і глыбокім ровам, які ніколі не запаўняўся вадой. Крэпасць дзялілася на верхнюю, ніжнюю часткі і цытадэль. Агульная плошча — каля 20 га. З паўднёва-заходняга боку крэпасці размяшчаўся пасад. Выгаднае стратэгічнае становішча на ўзвышаным беразе Днястра недалёка ад яго ўпадзення ў Чорнае мора зрабіла горад адным з апорных пунктаў барацьбы турак супраць Расіі. Бендэрскую крэпасць называлі «моцным замкам на асманскіх землях».

Падчас руска-турэцкай вайны 1768—1774 гадоў ўзята расійскімі войскамі. Рускія войскі ў складзе 2-й рускай арміі пад камандаваннем П. І. Паніна налічвала 33 тысячы чалавек. Бендэры абараняў турэцкі гарнізон колькасцю 18 тысяч чалавек. Аблога пачалася 15 ліпеня 1770 года, а ў нач з 15 на 16 верасня 1770 года пачаўся штурм крэпасці, пасля артэлерыйскага абстрэлу на прыстап пайшлі пяхотныя палкі.

Раніцай рэшткі абаронцаў крэпасці здаліся. Усяго загінула каля 5 тыс. турак, каля 11 тысяч узята ў палон, каля 2 тысяч разбегліся. Страты рускага боку склалі 6 тысяч загінуўшых (што стала буйнейшай стратаў у жывой сіле за ўсю вайну).

Пасля ўзяцця Бяндэр пад рускі кантроль перайшла тэрыторыя паміж Днестрам і Прутам. П. І. Панін быў узнагароджаны ордэнам Св. Георгія I ступені.

## Спасылкі 
* Сайт Бендэрскай крэпасці.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Бендэра
Катэгорыя:Крэпасці Малдовы
Арон Самуілавіч Левін

**Арон Самуілавіч Левін** (, Мінск — ) — беларускі педыятр, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і служачага. Скончыў медыцынскі факультэт Жэнеўскага ўніверсітэта ў 1919 г.

У 1920—1922 гг. працаваў загадчыкам Грэскім медыцыскім участкам, загадчыкам Слуцкай інфекцыйнай бальніцай; 1922—1926 гг. — ардынатарам Мінскага дзіцячага дыспансера, затым клінікі; 1926—1929 гг. урачом цэнтральнай рабочай паліклінікі г. Мінска; 1930—1934 гг. у інстытуце педыятрыі; 1935—1936 гг.кансультантам лечкамісіі; 1937—1941 гг. асістэнтам дзіцячай клінікі. У 1941—1944 гг. — тэрапеўт ваеннага шпіталя. З 1945 па 1946 гг. працаваў старшым навуковым супрацоўнікам АН БССР; 1946—1955 гг. — аістэнт, дацэнт, у 1955—1969 гг. — Загадчык кафедры дзіцячых хвароб БелДІУУ.

У 1938 г. абараніў дысертацыю кандыдата, у 1957 г. — доктара медыцынскіх навук, у 1961 г. зацверджаны ў званні прафесара.

Аб'ектамі навуковых даследаванняў А. С. Левіна былі туберкулёзны менінгіт у дзяцей, парушэнне функцыі сардэчна-сасудзістай сістэмы пры вострай пнеўманіі. Вялікі аб'ём інфармацыі быў прааналізаваны ў доктарскай дысертацыйнай працы на тэму «Пнеўмаграфічныя і электракардыяграфічныя даследаванні пры туберкулёзным менінгіце і пнеўманіі ў дзяцей» (1957).

Аўтар 53 публікацый, у тым ліку манаграфіі «Нарысы па педыятрыі», шэрагу раздзелаў у кнізе «Асновы лячэння, дыягностыкі некаторых дзіцячых хвароб».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Фтызіятры Беларусі
Антаніна Лаўрэнцьеўна Леановіч

**Антаніна Лаўрэнцьеўна Леано́віч** (, Барысаў, Мінская вобласць — ) — беларускі неўрапатолаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
У 1946 годзе скончыла сярэднюю школу, у 1951 годзе — Мінскі медыцынскі інстытут, лячэбны факультэт.

З 1951 па 1954 год працавала ардынатарам 2-й клінічнай бальніцы Мінска, а з 1954 па 1961 гады — Навуковым супрацоўнікам Беларускага навукова-даследчага інстытута неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі.

У студзені 1961 года абрана на пасаду асістэнта кафедры неўрапатолагі Беларускага дзяржаўнага інстытута удасканалення ўрачоў (сучасная БелМАПА), у кастрычніку 1968 года — дацэнта гэтай жа кафедры. У чэрвені 1973 года абрана загадчыцай кафедры неўрапатолагі БелДІУУ, дзе прапрацавала да 1992 года.

## Навуковая дзейнасць 
Кандыдацкую дысертацыю на тэму «Клінічныя асаблівасці рассеянага склерозу ў сувязі з сералагічнымі і алергічнымі рэакцыямі» абараніла ў 1961 годзе; доктарскую «Да дыферэнцыяльнай дыягностыкі і патагенезу некаторых дэміалінізаваных захворванняў нервовай сістэмы» — у 1968 годзе

Апублікавала больш за 160 навуковых прац і 8 манаграфій, якія прысвечаны рассеянаму склерозу, лейкаэнцефалітам, інфекцыйна-алергічнаму энцэфаліту, полірадыкуланеўрытам і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Антонина Лаврентьевна Леонович — первая женщина-профессор по неврологии в Республике Беларусь // Журнал «Здравоохранение», № 1 (январь) 2017. 
* Антонина Лаврентьевна Леонович (К 90-летию со дня рождения) // Журнал «Здравоохранение», № 2 (февраль) 2019.  
* Известные земляки // ГУК Борисовская центральная районная библиотека имени И. Х. Колодеева

Катэгорыя:Неўролагі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Неўролагі СССР
Віктар Віктаравіч Курак

**Віктар Віктаравіч Курак** (,  Манастырышча, Чарнігаўскі раён, Прыморскі край) — беларускі дзіцячы анестэзіёлаг і хірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і вайскоўца. Сярэднюю школу скончыў у 1960 г. у горадзе Каўнас Літоўскай ССР. У тым жа годзе паступіў у Каўнаскі медыцынскі інстытут на лячэбны факультэт, які скончыў у 1966 г. Працаваў хірургам у Цэнтральнай раённай бальніцы горада Ігналіна Літоўскай ССР. Восенню 1966 г. быў прызваны ў шэрагі Савецкай Арміі. Служыў на пасадзе малодшага ўрача палка. Са студзеня 1968 г працаваў на пасадзе ўрача анестэзіёлага-рэаніматолага 4-й ГКБ Мінска, прайшоў першасную спецыялізацыю па анестэзіялогіі і рэаніматалогіі ў БелДІУУ. З 1969 г. загадваў аддзяленнем анестэзіялогіі і рэаніматалогіі з ложкамі інтэнсіўнай тэрапіі. У маі 1975 г. абраны на пасаду асістэнта (дзіцячага анестэзіёлага-рэаніматолага) кафедры дзіцячай хірургіі БелДІУУ. З 1975 г. у БелДІІУ арганізаваны курс дзіцячай анестэзіялогіі і рэаніматалогіі (загадчык курсам дацэнт Зубовіч В. К.). У складзе выкладчыкаў былі Курак В. В., Савацееў І. М., Васільцава А. П. В. В. Курак у 1983 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Патагенез і прафілактыка сіндрому дэпаніравання крыві пры аперацыях са штучным кровазваротам». З 1982 г. па цяперашні час з’яўляецца галоўным пазаштатным дзіцячым анестэзіёлагам-рэаніматолага МЗ РБ, у 1989—1992 гг. быў дэканам тэрапеўтычнага факультэта БелДІУУ.

З арганізацыяй кафедры дзіцячай анестэзіялогіі і рэаніматалогіі ў БелДІУУ ў 1989 г. стаў яе загадчыкам. У тым жа годзе прысвоена вучонае званне дацэнта. З 1994 г. па 2003 г. у склад кафедры ўваходзіў курс дзіцячай хірургіі.
У 1996 г. абаронена доктарская дысертацыя на тэму «Інтэгратыўны падыход у інтэнсіўнай тэрапіі запаленча-гнойных захворваннях у дзяцей», у 1997 г. прысвоена вучонае званне прафесара.

Аўтар больш за 120 навуковых прац, сааўтар 6 даведачных выданняў па педыятрыі і 12 вучэбна-метадычных прац. З’яўляецца членам сусветнай федэрацыі анестэзіёлагаў, неаднаразова выступаў на міжнародных форумах па анестэзіялогіі і рэаніматалогіі (1998 г., Франкфурт-на-Майне; 2000 Таронта, 2000 г. Рым і інш.), з’яўляецца намеснікам старшыні навукова-практычнай асацыяцыі анестэзіёлагаў і рэаніматолагаў РБ. Пад яго кіраўніцтвам абаронены 2 кандыдацкія дысертацыі.

## Літаратура 
*  — С. 41.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Анестэзіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Дэканы БМАПА
Іосіф Барысавіч Ліўшыц

**Іосіф Барысавіч Ліўшыц** (, Мінск — ) — беларускі эндакрынолаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і служачых-урачоў. Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1960). Працаваў урачом Смалявіцкай раённай бальніцы (1960—1963), ардынатарам Мінскай 1-й гарадской клінічнай бальніцы (1963—1965); вучыўся ў аспірантуры інстытута ядзернай энергетыкі АН БССР (1965—1968), затым працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам таго ж інстытута (1968—1970), малодшым навуковым супрацоўнікам, старшым навуковым супрацоўнікам, загадчыкам аддзела ЦНДЛ БелДІУУ (1971—1991).

## Навуковая дзейнасць 
Кандыдат медыцынскіх навук (1968), доктар медыцынскіх навук (1985), прафесар (1988). Напрамкі навуковых даследаванняў ахопліваюць гарманальна-біяхімічныя працэсы, шырокі спектр гармонаў і клетачных пасрэднікаў іх дзеяння — нуклеатыдаў і простагландынаў. Аўтар 159 навуковых прац, у тым ліку 2 манаграфій (у суаўтарстве), аднаго вынаходніцтва і 12 рацыяналізатарскіх прапаноў.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.9. Мн., 1999, С.319
* Руководители, заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования (1931—2006). — Минск, 2006
* Ліўшыц Іосіф Барысавіч // Памяць : Мінск : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : [у 5 кн.]. — Мінск, 2007. — Кн. 5, ч. 2. — С. 498

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Эндакрынолагі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Вевярэск

**Вевярэск** — летапісны горад, які ўпамінаецца ў «Спісе рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх» у канцы XIV ст. сярод гарадоў ВКЛ.

У даследчыкаў няма адзінага пункту гледжання наконт месцазнаходжання гэтага горада. Рускі гісторык  адносіў яго да ліку загадкавых. Археолаг В. В. Сядоў атаясамліваў летапісны Вевярэск з гарадзішчам каля в. Касцянева Шчучынскага раёна і лічыў, што назва горада паходзіць ад гідроніма — назвы р. Ваверка (левы прыток р. Лебяда, што ўпадае ў Нёман). Ён меркаваў, што горад загінуў у выніку нашэсця ў ХІІІ ст., а частка ўратаваных жыхароў заснавала сучаснаю Ваверку. Але малаімаверна, каб гідронім даў назву паселішчу, ад якога р. Вавёрка працякае за 16 — 18 км. Больш верагодна, што летапісны Вевярэск існаваў на месцы сучаснай в. Ваверка Лідскага раёна, што размяшчаецца на р. Вавёрка. У дакументах XVI ст. упамінаецца пад назвай Гарадзішча.

## Літаратура 
*  С. 53.
* Піваварчык, С. А. Вевярэск / С. А. Піваварчык // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 2. Беліцк — Гімн / БелЭн; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с.: іл. — С. 240—241. — ISBN 5-85700-142-0.
* Седов, В. В. К истории поселений Черной Руси // Краткие сообщения Института археологии АН СССР. — 1974. — Выпуск 139. — С.
* Тихомиров, М. Н. Русское летописание. — М., 1979.

Катэгорыя:Гарады Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Колішнія гарады Беларусі
Вера Раманаўна Лінкевіч

**Вера Раманаўна Лінке́віч** (, Юркевічы, , Гомельская вобласць — красавік 2008) — беларускі акушэр-гінеколаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
У 1940 годзе скончыла сярэднюю школу, а ў 1948 годзе — лячэбны факультэт Мінскага медыцынскага інстытута.

З 1948 па 1950 гады працавала раённым акушэр-гінеколагам у Пліскай цэнтральнай раённай бальніцы, у 1951—1954 гадах — ардынатар акушэрска-гінекалагічнага аддзялення Полацкай абласной бальніцы імя У. І. Леніна.

З 1954 па 1956 гады — клінічны ардынатар на кафедры акушэрства і гінекалогіі Кішынёўскага медыцынскага інстытута, з 1956 па 1959 год аспірантура, пасля яе заканчэння па 1963 г. працавала асістэнтам той жа кафедры.

У 1962 годзе В. Р. Лінкевіч прысуджана вучоная ступень кандыдата медыцынскіх навук. Тэма кандыдацкай дысертацыі «Развіццё інервацыі жаночых вонкавых палавых органаў».

З 1963 па 1971 гады працавала асістэнтам, затым дацэнтам 1-й кафедры акушэрства і гінекалогіі Беларускага дзяржаўнага інстытута ўдасканалення ўрачоў (БелДІУУ).

У 1971 годзе прысуджана вучоная ступень доктара медыцынскіх навук па дысертацыі «Матэрыялы аб развіцці органаў малога таза жанчыны, развіццё іх інервацыі і значэнне для клінікі».

З 1971 па 1990 гады загадвала 1-й кафедрай акушэрства і гінекалогіі БелДІУУ. У 1972 годзе прысвоена вучонае званне прафесара.

## Навуковая дзейнасць 
Вынікі навуковых даследаванняў В. Р. Лінкевіч атрымалі шырокае прызнанне не толькі ў Беларусі, але і за мяжой. Матэрыялы кандыдацкай і доктарскай дысертацый, прысвечаных эмбрыялогіі палавых органаў і іх інервацыі, дазволілі абгрунтаваць метады пара- і прэсакральнага ўвядзення лекавых рэчываў з мэтай абязбольвання і паскарэнні родаў, а таксама лячэння запаленчых захворванняў жаночых палавых органаў.

Апублікавала 180 навуковых прац, 2 практычныя кіраўніцтвы для ўрачоў па акушэрстве і гінекалогіі (у сааўтарстве), 5 рацыяналізатарскіх прапаноў. Падрыхтавала 7 кандыдатаў навук.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Линкевич, Вера Романовна (доктор медицинских наук; род. 1924) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Линкевич Верара Романовна (к 80-летию со дня рождения)  // Сайт Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта

Катэгорыя:Акушэры СССР
Катэгорыя:Акушэры Беларусі
Катэгорыя:Гінеколагі СССР
Катэгорыя:Гінеколагі Беларусі
Мора Уэдэла

**Мора Уэ́дэла** () — ускраіннае мора атлантычнага сектара Паўднёвага акіяна, ля берагоў Заходняй Антарктыды, паміж Антарктычным паўвостравам на захадзе і Зямлёй Котса на ўсходзе. Плошча 2920 тыс. км², пераважныя глыбіні 3 тыс. м, максімальныя — да 6820 м (у паўночнай частцы); паўднёвая і паўднёва-заходняя часткі мелкаводныя (да 500 м). Узімку ў паўднёвай частцы мора вада астуджаецца да -1,8 °С. Паўднёвы бераг уяўляе сабою край шэльфавых леднікоў Ронэ і Фільхнера, ад якіх рэгулярна, раз у 20-25 гадоў, адколваюцца гіганцкія айсбергі. Вялікую частку года пакрыта дрэйфуючымі льдамі таўшчынёй больш за 2 м, шматлікімі айсбергамі. Водзяцца кіты, цюлені. Умовы для суднаходства вельмі неспрыяльныя, нярэдка адбываецца сціск ільдоў.

Адкрыта ў 1823 годзе англійскай экспедыцыяй Джэймса Уэдэла, які назваў яго морам Георга IV; у 1900 годзе мора пераназвана ў гонар яго першаадкрывальніка.

У моры Уэдэла ўвосень 1986 г. нямецкімі вучонымі судна «Полярштэрн» адзначана максімальная велічыня адноснай празрыстасці (79 м), што амаль адпавядае празрыстасці дыстыліраванай вады. Тэарэтычна ў дыстыляванай вадзе дыск Секі павінен знікаць на глыбіні 80 м.

Тут ад шэльфавага ледавіка Фільхнера адкалоўся і сеў на мель у 1986 годзе айсберг A23a плошчай каля 4000 км², які лічыцца самым вялікім у свеце. Айсберг у 2023 годзе ізноў пачаў рух да Паўднёвага акіяна.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Географический энциклопедический словарь. Москва. «Советская энциклопедия». 1989. стор. 508 
* 

## Спасылкі 
* Карта Антарктыды з прылеглымі морамі 

Катэгорыя:Моры Паўднёвага акіяна
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар людзей
Георгій Аляксеевіч Лукашэвіч

**Георгій Аляксеевіч Лукашэ́віч** (, вёска Стрэльна, Іванаўскі раён Брэсцкая вобласць— ) — беларускі акушэр-гінеколаг, доктар медыцынскіх навук (1996), прафесар (1997).

## Біяграфія 
У 1961 г. паспяхова скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. На працягу 5 гадоў працаваў загадчыкам Матольскай сельскай участковай бальніцы.

З 1966 па 1967 г. клінічны ардынатар Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута. З 1967 па 1972 г. інспектар-урач Вучонага медыцынскага Савета Міністэрства аховы здароўя БССР, 1972 па 1978 г. — сакратар.

У 1972 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю па спецыяльнасці «Акушэрства і гінекалогія».

З 1978 па 1983 г. — асістэнт, з 1983 па 1997 г. — дацэнт кафедры акушэрства і гінекалогіі МДМІ.

У 1997 г. абараніў доктарскую дысертацыю. Загадчык 2-й кафедры акушэрства і гінекалогіі Беларускага дзяржаўнага інстытута ўдасканалення ўрачоў з 10 лістапада па 18 снежня 1997 г.

## Навуковая дзейнасць 
Апублікаваў 194 працы, 10 метадычных рэкамендацый па акушэрстве і гінекалогіі, меў 4 аўтарскіх пасведчанні на вынаходніцтвы, 9 рацыяналізатарскіх прапаноў, сярэбраны медаль ВДНГ СССР, дыплом ВДНГ.

## Літаратура 
*  — С. 363.

Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Акушэры Беларусі
Катэгорыя:Гінеколагі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі
Мора Садружнасці

**Мо́ра Садру́жнасці** () — мора ў Індыйскім сектары Паўднёвага акіяна.

Плошча 258 тыс. км² У паўднёвай частцы глыбіня меней 500 м, у паўночнай звыш 3000 м. Пакрыта дрэйфуючымі льдамі, шмат айсбергаў, у тым ліку вельмі буйных. На беразе мора аўстралійскія навуковыя станцыі Моўсан і Дэйвіс. Ледзяныя берагі на значных участках вельмі рухомыя, у выніку адколу гіганцкага айсберга ад шэльфавага ледавіка Эймеры ў 1964 бераг у заліве Прудо на працягу больш за 160 км адступіў на 60—70 км.

Названа ў 1962 годзе ўдзельнікамі савецкіх антарктычных экспедыцый у адзначэнне сумесных даследчых прац экспедыцый розных дзяржаў у Антарктыцы.

## Гл. таксама 
* Бераг Кемпа

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Карта Антарктыды з прылеглымі морамі 

Катэгорыя:Моры Паўднёвага акіяна
Кадыкалогія

**Кадыкалогія** (ад  кніга +  — слова, навука) — спецыяльная гістарычная дысцыпліна, якая вывучае старажытную і сярэдневяковую рукапісную кнігу; раздзел кнігазнаўства. Даследуе сучасны стан старажытнай кнігі, пераплёт, запісы і бібліятэкарскія паметы, нумарацыю сшыткаў і аркушаў і іншыя надпісы, што не адносяцца да тэксту кнігі; разглядае кнігу як аб’ект, які змяшчае даныя пра яе геаграфію і гісторыю.

## Літаратура 
* Кадыкалогія // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. – С. 523. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:Дапаможныя гістарычныя навукі
Скагерак

**Скагера́к** (, , ) — праліў паміж нарвежскім узбярэжжам Скандынаўскага паўвострава і паўвостравам Ютландыя, які злучае Паўночнае мора з Балтыйскім морам праз праліў Катэгат.

Даўжыня 240 (255) км, шырыня 80—90 (80—150) км. Глыбіня дасягае 700 метраў у раёне Нарвежскай траншэі. Найбольшая глыбіня на фарватары — 53 м. Салёнасць вады ў праліве — 30 ‰. Флора і фаўна прадстаўлена каля 2000 марскіх відаў.

Скагерак быў стратэгічна важнай пазіцыяй для Германіі падчас абедзвюх сусветных войн. Падчас Першай сусветнай вайны тут адбылася адна з найбуйнейшых марскіх бітваў — Ютландская бітва.

Неабходнасць кантролю над пралівам паслужыла для Германіі адной з прычын для ўварвання ў Данію і Нарвегію падчас Другой сусветнай вайны.

Буйнейшы порт — Осла (Нарвегія).

## Прадстаўнікі фаўны 

Image:Heringsschwarm.gif|*Clupea harengus*
Image:Scsco u0.gif|*Scomber scombrus*
Image:Pandborealisind.jpg|*Pandalus borealis*

## Выявы 

Выява:Havstenssund nedre.jpg
File:Jylland.Skagerrak.jpg
File:Jytland.Skagerrak2.jpg
File:VKyhn_Kandestederne.jpg

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дацкія пралівы
Катэгорыя:Скандынавія
Іван Іванавіч Канус

**Іва́н Іва́навіч Ка́нус** (, в. Рыбалава, , Гродзенская вобласць) — беларускі анестэзіёлаг-рэаніматолаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар. Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (2009).

## Біяграфія 
У 1949 годзе скончыў 7 класаў Дзятлаўскай сярэдняй школы, паступіў у Баранавіцкую фельчарска-акушэрскую школу, якую скончыў у 1953 годзе і быў прызваны на тэрміновую службу ў Ваенна-марскі флот СССР. Службу праходзіў на караблях Балтыйскага і Паўночнага флатоў на пасадзе фельчара. Дэмабілізаваны ў 1957 годзе, працаваў да 1958 года фельчарам Дзятлаўскай цэнтральнай раённай бальніцы. З 1958 па 1964 год — вучоба ў Гродзенскім медыцынскім інстытуце. Атрымаўшы дыплом урача-лячэбніка, накіраваны ў Беларускі навукова-даследчы інстытут анкалогіі і медыцынскай радыялогіі. У перыяд вучобы ў Гродзенскім інстытуце працаваў анестэзіёлагам У 1-й гарадской клінічнай бальніцы горада Гродна.

З жніўня 1964 года па май 1982 года працаваў урачом анестэзіёлагам-рэаніматолагам НДІ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі. Абараніў у 1978 годзе кандыдацкую дысертацыю на тэму «Цячэнне наркозу і пасляаперацыйнага перыяду ў хворых на рак шыйкі маткі пры хірургічным і камбінаваным лячэнні».

З 1982 года працаваў на кафедры анестэзіялогіі і рэаніматалогіі БелДІУУ на пасадзе асістэнта, а з 1990 года па 2004 год — загадчыкам кафедры. У 1990 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму. «Інтэграцыя і дыферэнцыяцыя інтэнсіўнай тэрапіі хворых з вострай нырачнай недастатковасцю рознай этыялогіі». У 1991 годзе прысвоена званне прафесара.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўны напрамак навуковай дзейнасці — анестэзіялагічнае забеспячэнне і інтэнсіўная тэрапія неадкладных і крытычных станаў.

Выпусціў 10 зборнікаў навуковых прац, дзве манаграфіі і камп’ютарная праграма. Апублікаваў 250 навуковых прац.
Пад кіраўніцтвам І. І. Кануса абаронены 2 доктарскія і 7 кандыдацкія дысертацыі.

## Узнагароды і званні 
Узнагароджаны ордэнам Францыска Скарыны, медалём «Ветэран працы», медалём «За працоўныя заслугі», нагрудным знакам «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь», ганаровым званнем «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь», ганаровымі граматамі, стыпендыяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Ганаровы акадэмік Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі.

## Літаратура 
* 
* К юбилею профессора Ивана Ивановича Кануса: биография отдельного лица // Медицинская панорама: рецензируемый научно-практический журнал для врачей и деловых кругов медицины. — 2009. — № 3. — С. 3—4.

## Спасылкі 
* Канус Иван Иванович  // Беларуская медыцынская акадэмія паслядыпломнай адукацыі

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі
Катэгорыя:Анестэзіёлагі СССР
Катэгорыя:Анестэзіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Рэаніматолагі
Абака (значэнні)

**Абака**, **аба́к**:
* Абака — у архітэктуры: верхняя частка капітэлі, калоны, паўкалоны, пілястры на якую абапіраецца антаблемент;
* Абака — у намаграфіі: спецыяльныя лічыльныя намаграмы;
* Абак — дошка для арыфметычных вылічэнняў у Стражытнай Грэцыі і Рыме.
Аляксандр Калодка

**Аляксандр Калодка** (, в. Церабостынь, Стаўбцоўскі павет, цяпер , Гродзенская вобласць — ) — беларускі грамадскі дзеяч у Аўстраліі, магістр права.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў гарадское вучылішча ў Ярэмічах (цяпер Карэліцкі раён), у 1926 г. паступіў у Віленскую беларускую гімназію. У 1928—1932 гг. вучыўся ў польскай гімназіі імя Адама Міцкевіча ў Вільні. Супрацоўнічаў з газетамі «Беларускі дзень», «Сялянская ніва». У 1938 г. скончыў юрыдычны факультэт Віленскага ўніверсітэта з дыпломам магістра права. Працаваў у юрыдычным аддзеле грамадскага забеспячэння. У 1940—1941 гг. настаўнічаў у Вільні.

З верасня 1941 г. працаваў надзвычайным упаўнаважаным акруговага камісара ў Вілейцы, дзе займаўся беларусізацыяй адміністрацыі. У 1943 г. арыштаваны вілейскім гестапа. Быў вязнем канцэнтрацыйных лагераў Асвенцім, Біркенаў, Бухенвальд і інш. Пасля вайны працаваў у Беларускім нацыянальным камітэце, супрацоўнічаў з беларускай прэсай, Арганізацыяй былых вязняў канцэнтрацыйных лагераў.

У маі 1948 г. прыехаў у Аўстралію, працаваў на цукровых плантацыях у Квінслендзе, пазней — рабочым у Мельбурнскім порце. Арганізатар сектара Рады БНР у Аўстраліі, першага Беларускага клуба ў Мельбурне. Адзін з заснавальнікаў Беларускага аб’яднання ў Аўстраліі, якое, аднак, праз год пакінуў. Сябра Згуртавання беларусаў у Вікторыі, Згуртавання беларускіх камбатантаў, Каардынацыйнага камітэта беларускіх арганізацый у Аўстраліі, Беларускага цэнтральнага камітэта ў Вікторыі. Сталы аўтар заметак пра жыццё беларусаў Мельбурна ў газетах «Бацькаўшчына» і «Беларус». Член Беларускага інстытута навукі і мастацтва.

Пахаваны разам з жонкай Брыгітай на могільніку Фоўкнэр Меморыял Парк каля Мельбурна.

## Працы 
* Калодка, А. Беларусы ў Аўстраліі / Аляксандар Калодка // Беларуская мэмуарыстыка на эміграцыі = Belarusian memoirs in diaspora / Укл. Л.Юрэвіч. — Нью-Ёрк: БІНІМ, 1999. — 359 с. — (Belarusian Poets and Writers Series, Vol. 10). — С. 328—339.
* Калодка, А. Беларусы ў нямецкіх лягерах сьмерці // Беларус. — 1977. — № 241. — Травень. — С. 2, 4.
* Калодка, А. Вялейская турма // Зважай. — 1979. — № 2 (14). — С. 2 — 3.
* Калодка, А. Дарога сьмерці // Зважай. — 1979. — № 3 (15). — С. 5 — 6.
* Калодка, А. Доктар Янка Станкевіч // Беларускі сьвет. — 1985. — № 17 (46). — С. 18 — 20.
* Калодка, А. Напад палякаў на Жодзішкі // Зважай. — 1979. — № 4 (16). — С. 4.
* Калодка, А. Пётра Родзевіч // Зважай. — 1979. — № 1 (13). — С. 4 — 6.

## Літаратура 
* Гардзіенка, Н. Беларусы ў Аўстраліі: Да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прад. І.Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — С. 424.
* Ліст Зінаіды Кадняк да Аляксандра Калодкі / Прад. й падр. да друку Н.Гардзіенкі // Запісы = Zapisy. — 2005. — № 28. — С. 298—306.
* 

Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Беларусы ў Аўстраліі
Катэгорыя:Вязні канцлагера Асвенцім
Катэгорыя:Вязні канцлагера Бухенвальд
Катэгорыя:Пахаваныя ў штаце Вікторыя
Канстанцін Іванавіч Малевіч

**Канстанцін Іванавіч Малевіч** (, вёска Замошша, Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі акушэр-гінеколаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
У 1947 г. скончыў сярэднюю школу ў г. Баранавічы, у 1953 г. — лячэбны факультэт Мінскага медыцынскага інстытута і на працягу чатырох гадоў працаваў галоўным урачом участковай бальніцы.

У 1957 г. паступіў у клінічную ардынатуру на кафедру акушэрства і гінекалогіі Мінскага медыцынскага інстытута.

З 1959 па 1962 гг. працаваў асістэнтам кафедры акушэрства і гінекалогіі Віцебскага, а затым Гродзенскага медыцынскіх інстытутаў. У 1964 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Прафілактыка нутрачарапных кровазліццяў ў плода», а ў 1968 г. абраны дацэнтам кафедры акушэрства і гінекалогіі Гродзенскага медінстытута.

У 1975 г. адбылася абарона доктарскай дысертацыі на тэму «Скарачальная дзейнасць маткі ў жанчын з генітальным інфантылізмам». У 1976 г. прысвоена вучонае званне прафесара.

З 1976 па 1980 гг. узначальваў кафедры акушэрства і гінекалогіі ў Цалінаградскім, затым Смаленскім медыцынскіх інстытутах. У 1980 г. абраны на пасаду загадчыка 2-й кафедры акушэрства і гінекалогіі БелДІУУ, якой кіраваў да 1998 г.
Вучнямі К. І. Малевіча абаронена 10 кандыдацкіх дысертацый.

У 1997 г. абраны Ганаровым акадэмікам Беларускай інжынернай акадэміі па секцыі «Лазерная медыцына».

З’яўляецца аўтарам (сааўтарам) 4 вынаходніцтваў і 60 рацыяналізатарскіх прапаноў, у 1986 г. узнагароджаны граматай «Выдатнік рацыяналізатарства і вынаходніцтва». Апублікаваў 295 навуковых прац, у тым ліку 4 манаграфіі, 5 метадычных рэкамендацый. Доўгі час быў актыўным лектарам таварыства «Веды», член Беларускага навуковага таварыства акушэраў-гінеколагаў, неанатолагаў, член спецыялізаваных навуковых Саветаў па абароне доктарскіх і кандыдацкіх дысертацый пры Мінскім і Гродзенскім медыцынскіх інстытутах.

## Літаратура 
*  — С. 25.

## Спасылкі 
* Константин Иванович Малевич(К 75-летию со дня рождения)

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне
Катэгорыя:Акушэры Беларусі
Катэгорыя:Гінеколагі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Лётцы

**Лё́тцы** — возера ў Беларусі ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Шэвінка. Знаходзіцца за 15 км на паўднёвы ўсход ад Віцебска каля вёскі Вялікія Лётцы.

Плошча паверхні возера 0,31 км², даўжыня 1,28 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Найбольшая глыбіня возера дасягае 3,7 м. Аб’ём вады 0,84 млн м³.Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 25—30 метраў, складзеныя з суглінкаў і супесяў. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі зліваюцца са схіламі катлавіны. Дно возера да глыбіні 1,5—2 м выслана пяском і апясчаненымі адкладамі, на большых глыбінях глеістае.

Возераэўтрофнае, праточнае. Працякае рака Вужніца, упадаюць ручаі. Да глыбіні ў 1 м зарастае. Прыбярэжная расліннасць займае паласу 5—20 м. Падводная расліннасць распаўсюджана да глыбіні 2,4 м.
У возеры водзяцца лешч, шчупак, лінь, плотка, карась і іншыя віды рыб.

Каля возера Лётцы праходзіць аўтамабільная дарога .

## Гл. таксама 
* Азёры Беларусі

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Лётцы 

Катэгорыя:Басейн Шэвінкі
Катэгорыя:Азёры Віцебскага раёна