open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Mars Volta

**The Mars Volta** — амерыканскі рок-гурт, які выконвае музыку ў стылях эксперыментальны рок і прог-рок. Узнік на аснове калектыву «At The Drive-In». Заснаваны ў 2001, існаваў да 2013 года; гурт зноў дзейнічае з 2019 года. 

Амар Радрыгес-Лопес і Сэдрык Бікслер-Завала ўдзельнічаюць у супергурце «ANTEMASQUE».
The Mars Volta аказала вялікі ўплыў на развіццё сучаснага прог-року.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**
* *De-Loused in the Comatorium* (2003)
* *Frances the Mute* (2005)
* *Amputechture* (2006)
* *The Bedlam in Goliath* (2008)
* *Octahedron* (2009)
* *Noctourniquet* (2012)
* *The Mars Volta* (2022)
* *Que Dios Te Maldiga Mi Corazón* (2023)
* *Lucro Sucio; Los Ojos del Vacio* (2025)

## Склад 
* Амар Радрыгес-Лопес (Omar Rodriguez-Lopez) — гітара (2001-цяперашні час)
* Сэдрык Бікслер-Завала (Cedric Bixler-Zavala) — вакал (2001-цяперашні час)
* Хуан Альдэрэтэ (Juan Alderete) — бас-гітара (2003-цяперашні час)
* Марсель Радрыгез-Лопес (Marcel Rodriguez-Lopez) — сінтэзатары, перкусія (2003-цяперашні час)
* Дзіэнтані Паркс (Deantoni Parks) — барабаны (2006, 2010-цяперашні час)
* Ларс Стэлфарс (Lars Stalfors) – гукавыя маніпуляцыі, клавішныя (2008–2010 па-за сцэнай, 2011–цяперашні час)

## Былыя ўдзельнікі 
* Джэрэмі Майкл Уорд (Jeremy Michael Ward) — гукавыя маніпуляцыі (2001—2003)
* Ісая Айкі Оуэнс (Isaiah Ikey Owens) — клавішныя (2001—2010)

## Гл. таксама 
* Джон Фрусчантэ

Катэгорыя:Рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2001 годзе
Марцыян Аляксандр Агінскі

**Марцыян Аляксандр Агінскі** ( — ) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Чашнік (1658—1659), падстолі (1659—1661), стольнік (1661—1665), крайчы (1665—1670) і канцлер вялікі літоўскі (з 1684), ваявода троцкі (з 1670).

За жонкай атрымаў тытул графа «на Дуброўне» з паловай маёнткаў Дуброўна і Заслаўе, а таксама ейную спадчыну ад маці — Іўе, колішні родавы маёнтак Кішкаў. Павялічыў свае маёнткі, атрымаўшы ў 1667 годзе Дарсунішскае і Рагачоўскае староствы.

Марцыян Аляксандр Агінскі — адзін з уплывовых магнатаў Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Прадстаўнік княжацкага роду Агінскіх герба ўласнага, сын Аляксандра, кашталяна троцкага, і Кацярыны з Палубінскіх. Навучаўся ў Кракаве і Лейдэне.

3 1651 служыў у войску, палкоўнік. Атрымаў шэраг дзяржаўных пасадаў, у тым ліку стольніка (1647) і харужага троцкага (1654). Абіраўся паслом на соймы 1661, 1664, 1668, 1670, дэпутат Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага ў 1667, 1668, яго маршалак у 1671.

 «Лісоўчык». Мяркуецца, што гэта партрэт М. А. Агінскага
]]

Удзельнік Паўночнай вайны (1655—1660), вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667), у тым ліку баёў супраць маскоўскіх войскаў на тэрыторыі сучаснай Беларусі ў 1660. На чале ўласнага палка браў удзел у Хоцінскай бітве (1673). Удзельнік падпісання «Вечнага міру» (1686) з Расіяй.

Сябар праваслаўнага Віленскага Святадухаўскага і Магілёўскага Богаяўленскага брацтваў. У 1668 збудаваў праваслаўную царкву ў Смілавічах. У 1669 прыняў каталіцтва. У канцы жыцця належаў да групоўкі Сапегаў.

Двойчы браў шлюб: у першым — з Марцыбеляй (1663), дачкой апошняга з роду Глябовічаў Юрыя Караля, меў сына Юрыя (памёр у маленстве, захаваўся панегірык на яго заўчасную смерць). Другі раз ажаніўся ў 1685 з Канстанцыяй Кацярынай Веляпольскай, аднак шлюб быў бяздзетным.

Па смерці М. А. Агінскага, яго спадчына перайшла да стрыечнага брата Сымона Караля, а спадчына Глябовічаў — да К. Сапегі, мужа 2-й дачкі Ю. К. Глябовіча.

## Літаратура 
* 
* Хадыка А. Беларускі партрэт Рэмбрандта / Новы час, 2007, 7 снежня
* 

Марцыян Аляксандр
Катэгорыя:Канцлеры вялікія літоўскія
Катэгорыя:Ваяводы троцкія
Катэгорыя:Стольнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Чашнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Падстоліі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Крайчыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Стольнікі троцкія
Катэгорыя:Харунжыя троцкія
Led Zeppelin

**«Led Zeppelin»** — брытанскі рок-гурт, заснаваны ў 1968 годзе. Дасягнуў вяршыні сваёй папулярнасці у 1970-х гадоў. Гурт «Led Zeppelin» быў унікальны тым, што многія іх кампазіцыі стваралі новыя плыні і напрамкі ў сусветнай музыцы.

## Удзельнікі гурта 
* Роберт Плант — вакал
* Джымі Пэйдж — заснавальнік гурта, гітара
* Джон Бонэм — ударнік
* Джон Пол Джонс — бас-гітара, клавішнік

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**
**Led Zeppelin* (1969)
**Led Zeppelin II* (1969)
**Led Zeppelin III* (1970)
**Led Zeppelin IV* (1971) 
**Houses of the Holy* (1973)
**Physical Graffiti* (1975)
**Presence* (1976)
**In Through the Out Door* (1979)
**Coda* (1982)

;Крыніцы

## Літаратура 
* Jon Bream (2008), *Whole Lotta Led Zeppelin: The Illustrated History of the Heaviest Band of All Time*, Minneapolis: Voyageur Press. ISBN 0-7603-3507-9.
* Richard Cole, Richard Trubo (1992), *Stairway to Heaven: Led Zeppelin Uncensored*, New York: HarperCollins. ISBN 0-06-018323-3.
* Susan Fast (2001), *In the Houses of the Holy: Led Zeppelin and the Power of Rock Music*, New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-514723-5.
* Dave Lewis (1991), *Led Zeppelin: A Celebration*, London: Omnibus Press. ISBN 0-7119-2416-3.
* Dave Lewis (1994), *The Complete Guide to the Music of Led Zeppelin*, London: Omnibus Press. ISBN 0-7119-3528-9.
* Dave Lewis (2003), ''Led Zeppelin: Celebration II: The 'Tight But Loose' Files*, London: Omnibus Press. ISBN 1-84449-056-4.
* Dave Lewis and Simon Pallett (1997), *Led Zeppelin: The Concert File*, London: Omnibus Press. ISBN 0-7119-5307-4.
* Luis Rey (1997), *Led Zeppelin Live: An Illustrated Exploration of Underground Tapes*, Ontario: The Hot Wacks Press. ISBN 0-9698080-7-0.
* Keith Shadwick (2005), *Led Zeppelin: The Story of a Band and Their Music 1968—1980*, San Francisco: Backbeat Books. ISBN 0-87930-871-1.
* Mick Wall (2008), *When Giants Walked the Earth: A Biography of Led Zeppelin*, London: Orion. ISBN 978-0-7528-8877-4.
* Chris Welch (1994), *Led Zeppelin*, London: Orion Books. ISBN 0-85797-930-3.
* Chris Welch (2002), *Peter Grant: The Man Who Led Zeppelin*, London: Omnibus Press. ISBN 0-7119-9195-2.
* Chris Welch (2006), *Led Zeppelin: Dazed and Confused: The Stories Behind Every Song*, Thunder’s Mouth Press. ISBN 1-56025-818-7.
* Ritchie Yorke (1993), *Led Zeppelin: the Definitive Biography'', Novato, California: Underwood-Miller. ISBN 0-88733-177-7.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Рок-гурты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Хард-рок-гурты
Катэгорыя:Гурты блюз-рока
Катэгорыя:Фолк-рок-гурты
Катэгорыя:Выканаўцы, уключаныя ў Залу славы рок-н-рола
Катэгорыя:Рэкардсмены Кнігі рэкордаў Гінеса
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Ivor Novello Awards
Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Хэві-метал-гурты
Канцлер вялікі літоўскі

thumb|Герб вялікага канцлера
**Вялікі канцлер літоўскі** — дзяржаўная пасада ў Вялікім княстве Літоўскім, кіраўнік канцылярыі, у распараджэнні якога знаходзіўся ўвесь штат установы. Праз канцлера вялікі князь перадаваў усе магчымыя загады адносна дзейнасці канцылярыі: аб правільным напісанні тытула вялікага князя маскоўскага, «содраньи» лістоў, што не мелі законную сілу, выдачы розных копій. Канцлер павінен быў «пилне стереч» выкананне гаспадарскіх загадаў.

## Княскія канцлеры 
Першапачаткова, да з'яўлення пасады вялікага канцлера, прыватнага канцлера меў кожны князь. У такой якасці згадваюцца:

* Мікалай Малдрык (1429) — канцлер Вітаўта.
* Федка Казлоўскі (1445) — канцлер Свідрыгайлы.

## Вялікія канцлеры літоўскія 
* Міхал Кезгайла (1444—1476)
* Алехна Судзімонтавіч (1478—1491)
* Мікалай Радзівіл «Стары» (1492—1510)
* Мікалай Радзівіл (1510—1522)
* Альбрэхт Гаштольд (1522—1539)
* Ян Юр’евіч Глябовіч (1546—1549)
* Мікалай Радзівіл «Чорны» (1550—1565)
* Мікалай Радзівіл «Руды» (1566—1579)
* Астафій Валовіч (1579—1587)
* Леў Сапега (1589—1623)
* Альбрэхт Станіслаў Радзівіл (1623—1656)
* Крыштаф Жыгімонт Пац (1658—1684)
* Марцыян Аляксандр Агінскі (1684—1690)
* Дамінік Мікалай Радзівіл (1690—1697)
* Караль Станіслаў Радзівіл (1698—1719)
* Міхал Сервацы Вішнявецкі (1720—1735)
* Ян Фрыдэрык Сапега (1735—1751)
* Фрэдэрык Міхал Чартарыйскі (1752—1775)
* Аляксандр Міхал Сапега (1775—1793)
* Яўхім Храптовіч (1793—1795)

## Літаратура 
* *Груша А.* Канцылярыя Вялікага княства Літоўскага 40-х гадоў XV — першай паловы XVI ст. — Мінск, 2006. — 215 с. 
* *Груша А.* Службовы склад і структура канцылярыі ВКЛ 40-х гадоў XV — першай паловы XVI ст. // Metriciana: Даследаванні і матэрыялы Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага. — 2001. — Т. 1. — С. 11-45. 
* *Bardach J.* O praktyce kancelarii litewskiej za Zygmunta I Starego // Studia z ustroju i prawa Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV—XVII wieku. — Warszawa, 1970. 
* *Korczak L.* Litewska Rada wielkoksiążęca w XV wieku. — Kraków, 1998. 
* *Rachuba A.* Kancelarie pieczetarzy WKsL w latach 1569—1765 // Lietuvos Metrika. 1991—1996 metu tyrinejimai. — Vilnius, 1998. — S. 256—271. 


Катэгорыя:Цэнтральныя ўрады Вялікага Княства Літоўскага
Яраслаўль

**Яраслаўль** () — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Яраслаўскай вобласці. Размешчаны на берагах Волгі і Котараслі. Заснаваны ў 1010 годзе. У 1916—1918 гадах дзейнічала Яраслаўская беларуская рада.

Насельніцтва 606,3 тыс. чал. (2009).

## Музеі 
* Цэнтр беларускай культуры. Музей Максіма Багдановіча

## Транспарт 
* Яраслаўскі трамвай

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Аляксандравіч Даброцін (1904—1985) — беларускі і расійскі акцёр, рэжысёр і педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1958)
* Віктар Данілаў
* Аляксандр Міхайлавіч Ляпуноў
* Ізмаіл Іванавіч Сразнеўскі
* Барыс Паўлавіч Уласаў (нар. 1948) — спецыяліст у галіне фізічнай геаграфіі і біягеаграфіі, лімнолаг.
* Леў Мікалаевіч Цвяткоў (1881—1937) — беларускі мовазнавец, літаратуразнавец, педагог, журналіст.

## Гл. таксама 
* Рускі народ, газета

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка  

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Яраслаўскай вобласці
Катэгорыя:Залатое кальцо Расіі
Аляксандр Уладзіміравіч Рагожкін

{{Кінематаграфіст
 |імя                  = Аляксандр Рагожкін
 |арыгінал імя       = 
 |выява          = 
 |шырыня               = 150px
 |апісанне выявы = 
 |імя пры нараджэнні     = 
 |дата нараджэння        = 
 |месца нараджэння       = 
 |дата смерці          = 
 |месца смерці         = 
 |прафесія            = , 
 |грамадзянства          =   
 |гады актыўнасці      = 
 |кірунак          = 
 |кінастудыя           = 
 |узнагароды              = 
{ style="background: transparent"
 
}
 |imdb_id              = 0737400
 |сайт                 = 
}}

**Аляксандр Уладзіміравіч Рагожкін** (, Ленінград, СССР — , Санкт-Пецярбург) — савецкі і расійскі рэжысёр і сцэнарыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 кастрычніка 1949 года ў Ленінградзе. Прозвішча дзеда па бацьку — Філіпаў, Рагожкін — прозвішча другога мужа бабулі, чырвонага камандзіра.

У 1972 годзе скончыў Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт з дыпломам гісторыка-мастацтвазнаўца. У 1971 годзе Аляксандр Рагожкін пачаў працаваць мастаком на Ленінградскім тэлебачанні, а ў 1974—1977 гадах быў мастаком-дэкаратарам на кінастудыі «Ленфильм» і ў той жа час вучыўся на мастацка-графічным факультэце Ленінградскага педагагічнага інстытута імя А. І. Герцэна. У 1982 годзе Аляксандр Рагожкін скончыў УДІК (), дзе займаўся ў майстэрні Сяргея Герасімава.

Памёр 23 кастрычніка 2021 года ў Санкт-Пецярбургу.

## Спасылкі 
* Профіль на IMDb 

Катэгорыя:Выпускнікі СПбДУ
Катэгорыя:Выпускнікі УДІКа
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці літаратуры і мастацтва
Катэгорыя:Лаўрэаты Маскоўскага кінафестывалю (Сярэбраны Георгій)
Катэгорыя:Сцэнарысты Расіі
Катэгорыя:Сцэнарысты СССР
Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР
Катэгорыя:Кінарэжысёры Расіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя
Белгарад

**Бе́лгарад** () — горад (з 1596 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Белгародскай вобласці. Насельніцтва 358 тыс. чалавек (2008). Горад воінскай славы. Размешчаны на паўднёвай ускраіне Сярэднярускага ўзвышша, пераважна на правым беразе ракі Северскі Данец (правы прыток Дона), за 697 км на поўдзень ад Масквы, за 40 км ад мяжы з Украінай.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца як населены пункт у 1237 годзе. Каля 1596 года становіцца горадам-крэпасцю, цэнтрам Белгародскай мяжы супраць крымскіх татараў. У гады Вялікай Айчыннай вайны ў раёне Белгарада у ліпені — жніўні 1943 года адбываліся жорсткія баі савецкіх і германскіх войскаў (Курская бітва).

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Барысавіч Баркоўскі (1913—2003) — разведчык. Герой Расіі.
* Васіль Іларыёнавіч Зайцаў (1910—1982) — беларускі архітэктар.
* Павел Пятровіч Зюбін (1910—1944) — Герой Савецкага Саюза (1944).
* Святлана Васілеўна Хоркіна (нар. 1979) — расійская гімнастка, алімпійская чэмпіёнка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Белгародскай вобласці
Аляксееўка (Белгародская вобласць)

**Аляксееўка** () — горад (з 1954 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Аляксееўскага раёна Белгародскай вобласці. Насельніцтва 39,3 тыс. чалавек (2008). Заснаваны ў 1685 годзе.

## Геаграфія 
Размешчаны на паўднёвай ускраіне Сярэднярускага ўзвышша, на правым беразе ракі Ціхая Сасна (правы прыток Дона), за 180 км на ўсход ад Белгарад.

## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Цукровы камбінат, хімічны завод, завод кацельнага абсталявання, малочна-кансервавы камбінат і інш.

## Вядомыя асобы 
* Анатоль Аляксандравіч Галаўко (1925—2014) — беларускі юрыст, прафесар, заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь (1990).
* Мітрафан (Краснапольскі) (1869—1919) — свяшчэннамучанік, царкоўны, палітычны і грамадскі дзеяч.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Белгародскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1685 годзе
Дамінік Сямашка

**Дамінік Сяма́шка** (; , Вільня — ) — беларускі і літоўскі палітык.

## Біяграфія 
У 1898—1901 гадапх член загранічнага саюза польскіх сацыялістаў у Парыжы, Львове і Цюрыху (у Парыжы член студэнцкай арганізацыі «Сувязь»). У 1902 годзе дэлегаваны ў Лондан, дзе займаўся наборам агітацыйных брашур на беларускай мове. Аўтар праекта стварэння Народнага ўніверсітэта імя А. Міцкевіча. Удзельнік беларускага нацыянальнага руху на Віленшчыне, член Віленскай беларускай рады. 25 сакавіка 1918 года ў Мінску ўдзельнічаў у пасяджэнні Рады Беларускай Народнай Рэспублікі, якая абвясціла незалежнасць БНР. Як прадстаўнік беларускіх арганізацый у 1918—1919 гадах уваходзіў у Літоўскую Тарыбу. Быў прыхільнікам федэрацыі Беларусі і Літвы. У складзе літоўскай дэлегацыі ўдзельнічаў у рабоце Парыжскай мірнай канферэнцыі (1919—1920), на якой выступаў за далучэнне Віленшчыны і Гродзеншчыны да Літвы. У чэрвені 1920 — лютым 1922 года кіраўнік Міністэрства беларускіх спраў Літвы. Уваходзіў у склад літоўскай дэлегацыі пры заключэнні мірнага дагавора паміж Літвой і РСФСР 1920 «як прадстаўнік беларускага насельніцтва Віленскай і Гродзенскай губерняў». Падтрымліваў ідэю «вялікай Літвы» за кошт этнічна беларускіх тэрыторый. Пазней працаваў у літоўскай пажарнай ахове.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Domininkas Siemaška // LNB Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras

Катэгорыя:Міністры беларускіх спраў Літвы
Катэгорыя:Члены Рады Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Журналісты Літвы
Ян Радзівіл (1474—1522)

**Ян Мікалай Мікалаевіч Радзівіл «Барадаты»** (каля 1474—1522) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Намеснік вількійскі (1495—1501), намеснік слонімскі (з 1505), маршалак гаспадарскі (1499—1514), маршалак земскі (1514—1522), кашталян троцкі (1522).

Сын Мікалая Радзівіла Старога.
 
Набліжаны вялікага князя Аляксандра, садзейнічаў яго абранню ў 1501 годзе каралём польскім. Падпісаў Мельніцкі акт у 1501 годзе, але пазней падтрымліваў палітыку вялікага князя Аляксандра, скіраваную на адмену мельніцкіх дамоўленасцяў. Пасол у Маскву ў 1507 і 1508 гадах.
 
Валодаў маёнткамі ў Літве: Нягневічамі ў Новагародскім ваяводстве, Здзітавам і Лахвай у Берасцейскім, Уздой у Менскім, Алыкай на Валыні і інш.
 
У шлюбе з Альжбэтай Гаштольд меў 2 дачок і 3 сыноў, якія ўсе памерлі ў дзяцінстве; у шлюбе з Багданай Лукомскай — 2 дачок; у шлюбе з Ганнай Кішкай — сыноў Мікалая (Чорнага) і Яна.

Першая жонка Альжбэта тастаментам запісала мужу свае пасажныя маёнткі, але ў 1503 годзе яе брат Альбрэхт Гаштольд пачаў справу за вяртанне маёнткаў сабе як «блізкіх», бо паводле звычаяў перажыўшы сваіх дзяцей Альжбэта не магла запісаць іх мужу. Радзівіл звяртаўся нават да Папы Рымскага, што было аспрэчана вялікім князем як неадпаведнае традыцыі, але ўрэшце вымушаны перадаць жончыны маёнткі Гаштольду.

## Спасылкі 
Ян Радзівіл 1474
Катэгорыя:Маршалкі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Кашталяны троцкія
Катэгорыя:Маршалкі гаспадарскія
Катэгорыя:Старосты слонімскія
Катэгорыя:Старосты вількійскія
Вацлаў Клаус

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя        = Вацлаў Клаус
| арыгінал імя   = Vaclav Klaus
| выява            = Vaclav-Klaus-01.jpg
| апісанне выявы            =
| парадак            = 2
| пасада          = Прэзідэнт Чэхіі
| сцяг               = Flag of the President of the Czech Republic.svg
| перыядпачатак       = 7 сакавіка 2003
| перыядканец        = 7 сакавіка 2013
| папярэднік     = Вацлаў Гавел
| пераемнік           = Мілаш Земан
| парадак_2          = 3
| пасада_2        = Старшыня Палаты Дэпутатаў Парламента Чэхіі
| сцяг_2             = Flag of the Czech Republic.svg
| перыядпачатак_2     = 17 ліпеня 1998
| перыядканец_2      = 20 чэрвеня 2002
| прэм'ер_2          = Мілаш Земан
| папярэднік_2   = Мілаш Земан
| пераемнік_2         = Любамір Зааралек
| парадак_3          = 1
| пасада_3        = Старшыня Урада Чэхіі
| сцяг_3             = Flag of the Czech Republic.svg
| перыядпачатак_3     = 2 ліпеня 1992 года
| перыядканец_3      = 17 снежня 1997 года
| папярэднік_3   = пасада заснавана
| пераемнік_3         = Ёзаф Тошаўскі
| парадак_4          = 
| пасада_4        = Міністр фінансаў Чэхаславакіі
| сцяг_4             = Flag of the Czech Republic.svg
| перыядпачатак_4     = 10 снежня 1989
| перыядканец_4      = 2 ліпеня 1992
| прэм'ер_4          = Марыян Чалфа
| папярэднік_4   = Ян Стэйскал
| пераемнік_4         = Ян Клак
| веравызнанне    = Чэхаславацкая гусіцкая царква
| дата нараджэння      = 
| месца нараджэння = 
| дата смерці =
| месца смерці =
| род =
| бацька =
| маці =
| муж =
| жонка =
| дзеці =
| аўтограф = Vaclav Klaus Signature.svg
| узнагароды =
{

-

}
{

}
}}

**Вацлаў Клаус** (; нарадзіўся 19 чэрвеня 1941, Прага) — прэзідэнт Чэхіі з 2003 года, заснавальнік і колішні лідар Грамадзянскай дэмакратычнай партыі (ГДП). У 1992—1997 гадах быў прэм’ер-міністрам Чэхіі, а з 1989 па 1992 год — міністрам фінансаў ва ўрадзе «народнага адзінства» Чэхаславакіі. Вядомы сваёй пазіцыяй еўраскептыка.

## Літаратура 
*  — С. 327.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Прэзідэнты Чэхіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Чэхіі
Катэгорыя:Удзельнікі Таварыства «Мон Пелерын»
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Адама Сміта
Катэгорыя:Эканамісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Эканамісты Чэхіі
Катэгорыя:Члены Грамадзянскай дэмакратычнай партыі
Катэгорыя:Старшыні Палаты дэпутатаў Парламента Чэшскай Рэспублікі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Вучоныя Чэхіі
Еўраскептыцызм

**Еўраскептыцы́зм** — тэрмін якім пазначаюць скептычнае, негатыўнае стаўленне да працэсу інтэграцыі ў межах Еўрапейскага саюза. Еўраскептыцызм, як паняцце з'явіўся ў Вялікабрытаніі сярод праціўнікаў членства краіны ў ЕС. З таго часу тэрмін пашырыўся на многія іншыя краін Еўропы. Акрамя агульнага непрымання інтэграцыі ў ЕС, еўраскептыкі выступаюць супраць асобных палітык саюзу, у прыватнасці супраць увядзення адзінай валюты еўра, еўраканстытуцыі, наддзяржаўных утварэнняў, федэралізацыі саюзу і інш.

Вельмі часта еўраскептыкі выступаюць з пазіцый падтрымкі нацыянальных дзяржаў, іх суверэнітэта і выказваюць асцярогі, што далейшая інтэграцыя размые нацыянальны суверэнітэт іх дзяржаў. Нягледзячы на гэта, еўраскептыцызм з'яўляецца асобнай, аформленай ідэалогіяй. Прадстаўнікі розных краін, розных рухаў выказваюць сваю незадаволенасць асобнымі аспектамі саюзу, якія з'яўляюцца непрымальнымі для іх. Мэты шматлікіх еўраскептыкаў таксама адрозніваюцца — ад поўнага выйсця з саюзу, выйсця з валютнай зоны да жадання рэфармаваць саюз не выходзячы з яго.

Катэгорыя:Еўрапейская палітыка
Лізіметр

**Лізіметр** — прыбор для сачэння за дынамікай і характарам паступлення вільгаці ў глебу, глыбінёй прасочвання вады ў глебу, зменай хімічнага складу глебавых раствораў.

Складаецца з металічнага бака, у якім размяшчаецца глебавы маналіт. Вада, якая прасочваецца праз глебу, збіраецца ў водазаборныя сасуды і вымяраецца мензуркамі. Лізіметры бываюць двух тыпаў: вагавыя і невагавыя (аб'ёмныя).

Першым выкарыстаў лізіметр у 1875 годзе амерыканскі батанік з Масачусетса Эдвард Льюіс Стэртэвант.

Катэгорыя:Глебазнаўства
Катэгорыя:Прылады
Марак Эдэльман

**Марак Эдэльман** (; дата нараджэнне прынята 1 студзеня 1919, Гомель (ці 1922, Варшава) — , ) — польскі палітычны і грамадскі дзеяч яўрэйскага паходжання, кіраўнік паўстання ў Варшаўскім гета.

## Біяграфія 
17 красавіка 1998 года атрымаў вышэйшую ўзнагароду Польшчы — Ордэн Белага Арла. У красавіку 2008 года прэзідэнт Францыі Нікаля Сарказі ўзнагародзіў Эдэльмана вышэйшай узнагародай гэтай краіны — ордэнам Ганаровага легіёна.

Падпісаў у сакавіку 2008 ліст Сумеснай акцыі «Вольная Беларусь» і «Amnesty International» ў падтрымку Аляксандра Казуліна.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Палітыкі Польшчы
Катэгорыя:Медыкі Польшчы
Катэгорыя:Постаці польскай кардыялогіі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Польшчы
Катэгорыя:Гісторыя яўрэяў Польшчы
Катэгорыя:Варшаўскае гета
Катэгорыя:Члены прафсаюза «Салідарнасць»
Роберт Язэп Тамушанскі

**Роберт Язэп Тамушанскі** (, г. Порт-Чэстэр, штат Нью-Ёрк, ЗША — ) — беларускі рэлігійны і грамадска-культурны дзеяч, філолаг, .

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 ліпеня 1940 у г. Порт-Чэстэр у штаце Нью-Ёрк, ЗША. Унук беларускага селяніна з Аўгустоўскага павета. Паходзіў з беларуска-нямецка-французскай сям’і: бацькі — Язэп Юры і Ганна Маргарэт (з дому Рут) Тамушанскія. У 1945—1952 гг. вучыўся ў пачатковай школе. Пазней паступіў у сярэднюю школу, адкуль у 1954 г. перайшоў у каталіцкую, якую паспяхова скончыў у 1958 г.

Пасля выпускных экзаменаў 15 жніўня 1958 г. уступіў у кляштар айцоў базыльянаў, дзе адбыў двухгадовы навіцыят. У 1960 г. выехаў у г. Мундэр (Канада), дзе займаўся гісторыяй і стараславянскай мовай. З верасня 1961 г. вывучаў філасофію ва ўніверсітэце г. Атава. У студэнцкія гады знайшоў духоўную падтрымку і апірышча ў беларускага святара Францішка Чарняўскага і біскупа Часлава Сіповіча. У маі 1964 г. cкончыў Атаўскі ўніверсітэт у Канадзе і пераехаў у Еўропу. Вывучаў тэалогію ў каталоцкай духоўнай семінарыі г. Кёнігштайн (Германія), якую скончыў у 1966 г., а 3 снежня быў пасвячоны ў святара грэка-каталіцкага абраду. Працаваў у Беларускай каталіцкай місіі ў Лондане. З сярэдзіны 1960-х гадоў прымаў удзел у рэлігійным і культурна-грамадскім жыцці беларускага замежжа. 3 1967 намеснік дырэктара Беларускай школы імя Св. Кірылы Тураўскага ў Лондане. У 1971 г. скончыў Лонданскі ўніверсітэт, абараніўшы дысертацыю на тэму «Нямецкія запазычанні ў беларускай мове» і атрымаў ступень доктара філалогіі. У тым жа годзе стаў намеснікам кіраўніка Беларускай бібліятэкі і музея імя Францішка Скарыны ў Лондане, членам англа-беларускага навуковага таварыства, а далей выехаў у Рым, каб стаць намеснікам галоўнага рэдактара Беларускай секцыі радыё Ватыкана. З 1977 г. — галоўны рэдактар. У тым жа годзе г. скончыў Папскі інстытут арабістыкі і ісламскіх навук у Рыме і адначасова і атрымаў дыплом у галіне сучаснай арабскай літаратурнай мовы. Быў вялікім аматарам арабскай культуры.

Памёр 10 снежня 1996 у Рыме. Пахаваны ў Рыме на Cimitero Flaminio ў супольнай магіле з чатырма іншымі духоўнымі асобамі.

## Дзейнасць 
Вывучаў славянскую і германскую філалогію, арабістыку, гісторыю філасофіі і рэлігіі, беларуска-яўрэйскія літаратурныя сувязі канца ХІХ — пач. ХХ ст. Супрацоўнічаў з часопісам «Божым шляхам», «Джэнл оф беларашн стадзіз», «Унія». Аўтар прац «Старонкі з гісторыі царквы ад пачатку да 1850 г.» (1977), «Сістэматычнае і гістарычнае выясненне Боскае літургіі паводле бізантыйскага абраду» (1991) і інш. Выступаў па Ватыканскім радыё з прамовамі па рэлігійнна-царкоўнай гісторыі Беларусі, з малітвамі і казаннямі. Чытаў сваю тэалагічную працу «Бог і чалавек. Дапаможнік тым, што шукаюць праўды»; перапрацаваў для радыёперадач «Кароткі катэхізм для беларусаў-католікаў» А. Я. Рэшаця ў выглядзе рэлігійных гутарак.

## Літаратура 
* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны. — Мн.; Мюнхен, 1999.

Катэгорыя:Філолагі Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Юзаф Эдвард Пузына

**Юзаф Эдвард Пузына** (; , в. Грымяча, цяпер  — ) — гісторык, пісьменнік, паэт.

Паходзіць з роду князёў Пузынаў. Вучыўся ў Фрыбургскім універсітэце (Швейцарыя), дзе атрымаў доктарскую ступень. 3 1919 г. у Польшчы, працаваў у міністэрстве замежных спраў, рэдакгарам час. «Messager Polonais» («Польскі веснік», напаўафіцыйнае выданне міністэрства). Пасля выхаду ў адстаўку з 1933 г. жыў у в. Вялікая Бераставіца каля Гродна, з 1939 г. у Варшаве. 3 1944 г. працаваў у Чанстахове кіраўніком аддзела культуры магістрата.
 
Аўтар лірычных і сатырычных вершаў (зборнік «Даўней», 1905), патрыятычных паэм, гімнаў, паэтычных драм (зб. «Па дарозе», 1922), аповесцей. Вывучаў праблемы паходжання княжацкіх родаў ВКЛ, іх палітычную ролю ў жыцці дзяржавы. Аўтар вялікай працы «Вялікае княства Літоўскае да Міндоўга» (часткова апублікавана ў 1937). У 1930-х г. член рэдакцыі час. «Miesięcznik heraldyczny» («Геральдычны штомесячнік»). Аўтар мемуараў пра пісьменніцу М. Радзевіч.

## Бібліяграфія 
* Switrigail von Litauen: Die politische Bedeutung seiner Erhebung zum Grossfiirsten. Fribourg, 1914;
* Korjat i Korjatowicze // Ateneum Wileńskie. 1930. R 7, z. 3—4;
* Kim był i jak się naprawdę nazywał Pukuwer, ojciec Giedymina // Ateneum Wileńskie. 1935. R. 10;
* Korjat i Korjatowicze oraz sprawa podolska // Ateneum Wileńskie. 1936. R 11;
* Potomstwo Narymunta Giedyminowicza // Miesięcznik heraldyczny. 1932. nr 10;
* W sprawie pierwszych walk Litwinów z Tatarami o Ruś, 1238—1243 // Przegląd historyczno-wojskowy. Warszawa, 1937. T. 9.
* Пузына Юзаф Эдвард //  — С. 5.

## Літаратура 
* Jodkowski J. Józef Edward Puzyna // Kwartalnik historyczny. 1949. Z. 1/4.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Юзаф Эдвард
Уладзіслаў Сікорскі

**Уладзі́слаў Сіко́рскі** (; 8(20).5.1881, Тушаў-Нарадовы, каля г. Мелец, Аўстра-Венгрыя, цяпер у Падкарпацкім ваяв., Польшча — 4.7.1943) — польскі грамадска-палітычны, дзяржаўны і ваенны дзеяч, генерал.

## Біяграфія 
Скончыў настаўніцкую семінарыю ў Жэшаве, вучыўся ў Львоўскім політэхнічным інстытуце. 3 1902 года ўдзельнічаў у польскім нацыянальна-асветніцкім і нацыянальна-вызваленчым руху. У 1-ю сусветную вайну адзін са стваральнікаў польскіх легіёнаў у аўстра-венгерскай арміі. У лютым 1918 разарваў адносіны з Аўстрыяй і Германіяй, за што зняволены ў канцлагер. У красавіку 1918 года вызвалены. У канцы 1918 — 1-й палове 1919 года ўдзельнічаў у баях супраць войск Заходне-Украінскай Народнай Рэспублікі. У 1919—1920 гадах камандаваў дывізіяй на Палессі, браў удзел у авалоданні вузлом Мазыр—Калінкавічы. Пасля няўдачы польскіх войск ва Украіне ўдзельнічаў у баях за Брэст. Летам і восенню 1920 года паслядоўна камандуючы 5-й і 3-й арміямі (на апошняй пасадзе знаходзіўся каля Гродна, меў заданне ў выпадку неабходнасці падтрымаць выступленне генерала Л. Жалігоўскага на Віленшчыне). 3 1921 года начальнік Генеральнага штаба Польшчы, выступаў за знешнепалітычную арыентацыю на Францыю, адзін з распрацоўшчыкаў тэорыі «двух ворагаў Польшчы», г.зн. Германія і Савецкая Расія. У 1922—1923 гадах адначасова прэм’ер-міністр і міністр ваенных спраў, у лютым 1924 — лістападзе 1925 года міністр ваенных спраў. Выступаў за змякчэнне палітыкі прымусовай паланізацыі нацыянальных меншасцей. У 1926 не падтрымаў пераварот Ю. Пілсудскага, у 1928 звольнены з пасады камандуючага ваеннай акругай.

Пасля акупацыі Польшчы германскімі войскамі выехаў у Францыю, дзе 30 верасня 1939 года ўзначаліў эмігранцкі ўрад, адначасова займаў пасады міністра ваенных спраў і галоўнага інспектара ўзброеных сіл (пасля разгрому Францыі ў 1940 урад пераехаў у Лондан). 30 ліпеня 1941 года аднавіў дыпламатычныя адносіны з СССР. У снежні 1941 года наведаў СССР і атрымаў дазвол І. Сгаліна на стварэнне ў СССР польскіх узброеных сіл з польскіх вайскоўцаў інтэрніраваных у 1939 годзе. Разам з тым Сідорскі і яго ўрад лічылі ўключэнне Заходняй Беларусі і Заходняй Украіны ў 1939 годзе ў склад СССР незаконным і выступалі за адраджэнне польскай дзяржавы ў межах да верасня 1939 года. У красавіку 1943 года абвінаваціў савецкія ўлады ў расстрэле польскіх афіцэраў у Катыні, што прывяло да разрыву адносін урада Сідорскага з СССР. Загінуў у паветранай катастрофе каля Гібралтара пасля вяртання з інспекцыйнай паездкі з арміі У. Андэрса на Блізкім Усходзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Польшчы
Катэгорыя:Палітыкі-эмігранты
Катэгорыя:Генералы Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Міністры абароны Польшчы
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Польшчы
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Падкарпацкім ваяводстве
Мікалай Максімавіч Чырык

**Мікалай Максімавіч Чырык** ( — ) — дыктар Беларускага Радыё на працягу больш за 40 гадоў. Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь.

Аўтар літаратурных зборнікаў «Па дарозе на кірмаш» і «На блізкай вярсце: Вершы» (1996).

На яго вершы напісаны дзясятак песень.

Жонка — Вера Андрэеўна Чырык. Дзеці -- Андрэй (1961), Алена (1964), Наталля (1967), Максім (1971), Ганна (1974).

Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай культуры
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Дыктары радыё
Катэгорыя:Радыёвядучыя Беларусі
Дэмаграфія

**Дэмагра́фія** (з  — народ, насельніцтва) — навука аб законах узнаўлення насельніцтва ў залежнасці ад грамадска-гістарычных умоваў.

Дэмаграфія вывучае:
* дынаміку ўзнаўлення насельніцтва і яго асобных груп,
* у тым ліку натуральны і механічны рух насельніцтва,
* унутраныя і знешнія міграцыі,
* полаўзроставую, сямейную структуру насельніцтва.
Аб'ектамі вывучэння дэмаграфіі таксама з'яўляюцца сацыяльная і прафесійная структуры насельніцтва.

Дэмаграфічная навука распрацоўвае тэорыю ўзнаўлення насельніцтва і дэмаграфічныя прагнозы, абгрунтоўвае дэмаграфічную палітыку дзяржавы.

## Гл. таксама 
* Дэмаграфічная ёмістасць тэрыторыі
Зінаіда Аляксандраўна Бандарэнка

**Зінаі́да Алякса́ндраўна Бандарэ́нка** (нар. 25 красавіка 1939, Мінск) — дыктарка беларускага тэлебачання. Народная артыстка Беларусі (1985).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Мінску ў сям’і хірурга. Жылі ў інтэрнаце медыцынскага інстытута, што месціўся на вуліцы Ленінградскай. Калі ў Мінск прыйшлі фашысты і пачалі бамбіць горад, бацька Зінаіды быў на дзяжурстве ў вайсковым шпіталі, а маці разам з ёй і старэйшым братам спяшалася схавацца ў бамбасховішчы на вуліцы Карла Маркса. Усё ў цэнтры было разбуранае, галава сям’і вырашыў, што згубіў жонку і дзяцей. Маці з маленькімі сынам і дачкой пайшла пешшу на Гомельшчыну да сваякоў. Большую частку вайны пражылі ў вёсцы Уборак (Лоеўскі раён). Пасля вайны пераехалі ў Гомель. Бацька апынуўся ў Германіі, займеў іншую сям’ю; маці працавала дэзынфектаркай у Гомелі.

У школе Зінаіда Бандарэнка захапілася тэатрам, займалася ў драматычным гуртку, затым у тэатральнай студыі ў Палацы чыгуначнікаў. Пасля 10 класа паступіла ў медвучылішча. На Гомельскай тэлестудыі паспяхова прайшла конкурс на дыктараў.

З 1959 дыктар Гомельскай абласной студыі тэлебачання, з 1962 працуе на Беларускай рэспубліканскай студыі тэлебачання (з 1976 кіраўнік групы дыктараў). Скончыла БДУ (1968).

Яе творчую дзейнасць вызначаюць артыстызм, абаяльнасць, нацыянальны характар. Прадстаўляла Беларусь на фестывалях СССР і за мяжой.

У 1996 годзе рэзка выказалася на адрас Аляксандра Лукашэнкі, які вырашыў сустрэцца з журналістамі, каб аддзячыць ім за падтрымку на рэферэндуме па пашырэнню ягоных паўнамоцтваў. Хутка пасля гэтага была вымушана звольніцца з тэлебачання.

Была вядучай урачыстай часткі «Свята незалежнасці» ў Мінску, якое адбылося 25 сакавіка 2018 года ў гонар 100-годдзя Беларускай Народнай Рэспублікі.

## Узнагароды 
Узнагароджана медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

## Бібліяграфія 
* Мой шлях да Беларусі: успаміны / Зінаіда Бандарэнка; прадмова С. Алексіевіч. — Мінск: Медысонт, 2020. — 152, с., іл. — (Кнігарня пісьменніка) ISBN 978-985-7261-11-6

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Зінаіда Бандарэнка: Няма ў беларусаў «намагання да змагання», каб пастаяць за сваё // nashaniva.by 29 мая 2020
* Фантастычны лёс Зінаіды Бандарэнка 

Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Дыктары
Катэгорыя:Калыханка
Катэгорыя:Супрацоўнікі Белсата
Ян Радзівіл (1516—1551)

**Ян Радзівіл** (—), дзяржаўны дзеяч ВКЛ.

## Біяграфія 
Сын кашталяна трокскага Яна Радзівіла.

Атрымаў хатнюю адукацыю, у 1542 падарожнічаў па Італіі. У 1544 як староста тыкоцінскі і крайчы ВКЛ увайшоў у склад Рады ВКЛ. Набліжаны да вял. князя ВКЛ Жыгімонта Аўгуста, выконваў яго дыпламатычныя даручэнні. Дзякуючы намаганням брата Мікалая Радзівіла «Чорнага» ў 1547 атрымаў тытул князя Свяшчэннай Рымскай імперыі «на Алыцы і Нясвіжы».

Вызнаваў лютэранства.

Меў разам з братам непадзеленыя маёнткі ў Літве, а таксама Нягаевічы, Котлава, Задзвею, Нясвіж, Лахву ў Навагрудскім павеце, Дуброву, Узду, Шах у Мінскім пав. і інш.

У шлюбе з Эльжбетай Гербурт дзяцей не меў, пасля яго смерці маёнткі перайшлі да брата.

Катэгорыя:Крайчыя вялікія літоўскія
Ян (1516—1551)
2016 год у гісторыі метрапалітэна

## Падзеі 
* 19 жніўня — Адкрыццё станцый «Перамога» ()— 30-й станцыі Харкаўскага метрапалітэна. 
* 16 верасня — Адкрыццё станцый Маскоўскага метрапалітэна — «Бутырская» і «Фанвізінская».

Катэгорыя:2016
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Катэгорыя:Транспарт у 2010-я
Іван Уладзіміравіч Дыхавічны

**Іван Уладзіміравіч Дыхавічны** ( — ) — савецкі і расійскі , , , .

## Біяграфія 
Бацька — Уладзімір Дыхавічны (1911—1963), вядомы савецкі паэт-песеннік, маці — Аляксандра Сінані, балерына. Дыхавічны быў блізкім сябрам У. Высоцкага, які прысвяціў Івану паэму. І. Дыхавічны зняў каля дзесяці фільмаў у 1984—2009 гадах. Стужка «Музыка для снежня» (руск. *Музыка для декабря*) была паказана ў 1995 годзе на Канскім кінафестывалі.

## Выбраная фільмаграфія 
* *Испытатель* / «Выпрабавальнік» (1985)
* *Женская роль* / «Жаночая роля» (1994)
* *Музыка для декабря* / «Музыка для снежня» (1995)
* *Копейка* / «Капейка» (2002)
* *Европа-Азия* / «Еўропа-Азія» (2009)

## Спасылкі 
* 
* Іван Дыхавічны на сайце часопіса «Сеанс» 
* Дыхавічны, Іван Уладзіміравіч — Энцыклапедыя кінематографа 
* Дыхавічны Іван біяграфія 
* Іван Дыхавічны на сайце kino-teatr.ru

Катэгорыя:Памерлі ад лімфомы
Катэгорыя:Выпускнікі Тэатральнага інстытута імя Барыса Шчукіна
Катэгорыя:Акцёры і актрысы Тэатра на Таганцы
QIP Infium

**Quiet Internet Pager (QIP)** — бясплатная праграма імгненнага абмену паведамленнямі згодна пратаколу OSCAR, шмат у чым аналагічная ICQ. QIP — гэта кліент з закрытым зыходным кодам, прызначаны для перадачы імгненных паведамленняў праз агульнадаступныя серверы пад аперацыйнай сістэмай сямейства Microsoft Windows і іншых платформаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны партал праекта , блог ,  
* Беларускі пераклад QIP 2005
* Беларускі пераклад QIP Infium
* Вікі-база праекта
* Тэхпадтрымка QIP 
* Агляд QIP Infium

Катэгорыя:Праграмы імгненнага абмену паведамленнямі
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для відэаканферэнцыі
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Windows
Катэгорыя:Freeware
Катэгорыя:ICQ
Катэгорыя:Інтэрнэт-тэлефоны
Катэгорыя:Інтэрнэт
Омскі метрапалітэн

**Омскі метрапалітэн** — сістэма ліній метрапалітэна ў Омску (Расія), будаўніцтва якой спынена.

## Будаўніцтва 
* 1992 г. — Пачатак будаўніцтва.
* 18 кастрычніка 2005 г. — Адкрыты рух па аўтамабільнай частцы метрамоста праз р. Іртыш.
* Кастрычнік 2008 г. — Завершана будаўніцтва канструкцый станцыі «Бібліятэка імя Пушкіна».
* 2016 г. — Будаўніцтва спынена ў сувязі з адсутнасцю неабходнага фінансавання.

## Пабудаваныя аб'екты 

File:Omsk 60 years of Victory bridge.jpg|Метрамост у Омску
File:Станция метро "Библиотека имени Пушкина".jpg|Канструкцыі ст. «Бібліятэка імя Пушкіна»
File:Котлован станции метро "Заречная".jpg|Катлаван ст. «Зарэчная»
File:Вход в один из туннелей омского метро.jpg|Адзін з тунэляў Омскага метро

## Спасылкі 
* Старонка пра Омскам метрапалітэне на сайце urbanrail.net 
* Омскі метрапалітэн на сайце metrosoyuza.net
* Сайт пра будаўніцтва метрапалітэнаў у Расіі


Катэгорыя:Метрапалітэны Расіі
Катэгорыя:Омск
Saw (франшыза)

**«Saw»** () — серыя трылераў, звязаных агульнай тэматыкай. Ідэя належыць Лі Уонэлу і Джэймсу Вану.

## Фільмы 
* Saw — першы фільм. Прэм'ера адбылася 29 кастрычніка 2004 года.
* Saw ІІ — другі фільм. Прэм'ера адбылася 28 кастрычніка 2005 года.
* Saw ІІІ — трэці фільм. Прэм'ера адбылася 27 кастрычніка 2006 года.
* Saw ІV — чацвёрты фільм. Прэм'ера адбылася 26 кастрычніка 2007 года.
* Saw V — пяты фільм. Прэм'ера адбылася 24 кастрычніка 2008 года.
* Saw VI — шосты фільм. Прэм'ера запланаваная на 23 кастрычніка 2009 года.
* Saw VII — сёмы фільм. Прэм'ера запланаваная на кастрычнік 2010 году.

## Спасылкі 
*Афіцыйны сайт фільма *Saw* 
*Афіцыйны сайт фільма *Saw II*  
*Афіцыйны сайт фільма *Saw III*  
*Афіцыйны сайт фільма *Saw IV*  
*Афіцыйны сайт фільма *Saw V*  
*Афіцыйны сайт фільма *Saw VI*  
*Афіцыйны фан-клуб 
*Афіцыйны парк пацехаў 

Катэгорыя:Saw
Катэгорыя:Кінасерыі ЗША
Янка Тарасевіч

**Янка Тарасевіч**, **Іван Міхайлавіч Тарасевіч** (, в. Клешнякі, Лідскі павет, Віленская губерня, цяпер  — ) — беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
3 1911 года ў ЗША. У 1917—1918 гадах вывучаў тэалогію ў Манрэалі (Канада), скончыў Фрыбургскі каталіцкі ўніверсітэт у Швейцарыі (1925). 3 1912 года член ордэна салатынаў, у 1923 годзе пасвячоны ў ксяндза. 3 1926 года выкладаў у семінарыі ў штаце Нью-Ёрк. У 1936 годзе перайшоў у Ордэн бенедыкцінцаў. 3 1937 года працаваў у манастыры Св. Пракопа ў горадзе Лайл каля Чыкага. У 1941 годзе адзін з ініцыятараў стварэння культурна-грамадскай арганізацыі Беларуска-амерыканская нацыянальная рада, разам з Язэпам Варонкам і Язэпам Рэшацем уваходзіў у яе ўправу, у 1941—1948 гадах старшыня. Заснавальнік беларускай уніяцкай парафіі Хрыста Спаса ў Чыкага. У 1921, 1924, 1935 і 1967—1968 гадах наведаў Беларусь.

Аўтар шэрагу філасофска-тэалагічных трактатаў, у т. л. «Зло і лякарства на яго», «Беларусы ў святле праўды». У 1930—1940-я гады выдаваў бюлетэнь «Праўда», англа-рускамоўны ўніяцкі часопіс «Церковный голос», у 1952—1961 гадах — «Лісток к Беларусам». Супрацоўнічаў з часопісам «Chryścijanskaja Dumka» («Хрысціянская думка»), «Божым шляхам», «Siaŭbit» («Сейбіт») і інш.

Доктар тэалогіі (1925). Дзядзька Уладзіміра Тарасевіча.

Пахаваны на могілках бенедыкцінскага кляштара Св. Пракопа ў , штат Ілінойс.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Біскуп Чэслаў Сіповіч. Айцэц Янка Тарасэвіч // Божым Шляхам № 150. 1979. С. 12-16. // на pawet.net

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Станіслаў Кезгайла

Імя Станіслаў мела некалькі прадстаўнікоў роду Кезгайлаў.

* Станіслаў Янавіч Кезгайла (каля 1450 — 1527) — вялікі гетман літоўскі, староста жамойцкі і кашталян віленскі.
* Станіслаў Станіслававіч Кезгайла (каля 1500 — 1532) — сын Станіслава Янавіча, староста жамойцкі і кашталян троцкі.
* Станіслаў Мікалаевіч Кезгайла (каля 1520  — 1554) — падчашы літоўскі.
Уладзіслаў Сямковіч

**Уладзіслаў Аляксандр Сямко́віч** ( — ) — польскі гісторык-медыявіст, прафесар звычайны Ягелонскага ўніверсітэта (1919), доктар габілітаваны (1909), правадзейны член Польскай акадэміі навук у Кракаве (1923). Сын медыявіста Аляксандра Сямковіча.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Львове. У 1903 годе скончыў Львоўскі ўніверсітэт і выкладаў у гімназіі. У 1908—1915 гадах рэдагаваў часопіс «Геральдычны штомесячнік» (), у 1908—1925 гадах — «Штогоднік Геральдычнага таварыства» (), пасля «Штогоднік Польскага геральдычнага таварыства» () у Львове. У 1909—1916 гадах прыват-дацэнт у Львоўскім універсітэце. У 1916—1939 гадах прафесар Кракаўскага ўніверсітэта. У 1921 годзе быў экспертам польскай дэлегацыі на мірных перагаворах у Рызе. З 1923 года намеснік старшыні, у 1933—1945 гадах старшыня Гістарычнай камісіі Польскай акадэміі навук у Кракаве, у 1935—1937 гадах — старшыня Этнаграфічнай камісіі. У 1939—1940 гадах Уладзіслаў Сямковіч быў зняволены ў канцлагеры Заксенгаўзен. У 1945—1947 гадах займаў пасаду дырэктара 2-га аддзела Польскай акадэміі навук.

## Навуковая дзейнасць 
Даследчык і выдавец гістарычных дакументаў па генеалогіі, геральдыцы, палеаграфіі, геаграфіі, сфагістыцы Польшчы і Вялікага Княства Літоўскага. Выдаў «Акты уніі Польшчы з Літвою 1385—1791» (1932, разам з С. Куштэбам), «Дыпламатычны кодэкс кафедральнага сабора і Віленскай дыятэзіі» (1938—1948, разам з Я. Фіялкам). Займася вывучэннем генелогіі Радзівілаў і іншых родаў Вялікага Княства Літоўскага, архіўных збораў ў Вільні, Нясвіжы, Маскве, Санкт-Пецярбургу.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Гісторыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены Польскай акадэміі ведаў
Катэгорыя:Медыевісты Польшчы
Катэгорыя:Этнографы Польшчы
Катэгорыя:Геральдысты
Этнас

**Этнас** — сукупнасць людзей, якая сфарміравалася на пэўнай тэрыторыі, мае асаблівасці біялагічнага (знешні выгляд), сацыяльнага (сямейна-бытавыя, абшчынныя і іншыя адносіны паміж людзьмі), культурнага (мова, духоўная і матэрыяльная культура), псіхалагічнага (псіхічны склад, свядомасць) характару пры наяўнасці ў яе членаў групавой самасвядомасці (этнічная самасвядомасць), якая адлюстроўвае ўвесь комплекс пералічаных асаблівасцей і параўноўвае сваю супольнасць з іншымі па дадзеных прыкметах.

## Літаратура 
* *Мікуліч Т. М.* Гісторыя развіцця этнічнай самасвядомасці беларусаў: Вучэбны дапаможнік. — Гродна: ГрДУ, 1998. — 40 с.

Катэгорыя:Этналогія
Катэгорыя:Этнагенез
Крас

thumb|200px|Плата Крас у вёсцы Шкоцян
**Крас** (), **Карст** () — вапняковае плато на паўночным захадзе Балканскага паўвострава, размяшчаецца ў паўночна-заходняй частцы Дынарскага нагор’я на поўнач ад паўвострава Істрыя, на поўдзень ад даліны ракі Віпава і на захад ад пагоркаў Бркіні. Плато знаходзіцца на тэрыторыі Славеніі і ўсходняй канечнасці Італіі (часам яго таксама адносяць да Харватыі і Босніі і Герцагавіны). Самы высокі пункт — гара Трстсль (643 м).

Плато складзена карбанатнымі пародамі, якія лёгка раствараюцца вадой, таму паўсюдна развітыя карставыя з’явы: кары, варонкі, катлавіны, знікаючыя ракі, пячоры (у т.л. Пастойнска-Яма), польі і інш. На плато размешчаны пласкадонныя басейны (напрыклад, возера Цэркніца), плошча якіх вар’іруюцца ад 10 да 600 км².

Нямецкая назва плато стала агульнай назвай з’явы карсту.

## Літаратура 
*  — С. 100—101.

## Спасылкі 
* 
* Tourist information portal Karst

Катэгорыя:Геаграфія Славеніі
Катэгорыя:Геаграфія Італіі
Катэгорыя:Дынарскае нагор’е
Катэгорыя:Плато
Катэгорыя:Карставыя масівы
Гміна

**Гміна** ( — воласць) — найменшая адміністрацыйная адзінка Польшчы. Назва ўтварылася ад нямецкага *Gemeinde* ().

Кіраўніцтва гміны складаюць: савет гміны, які абіраецца на ўсеагульных выбарах мясцовага самакіравання, а таксама праўленне, якое абіраецца саветам гміны і ажыццяўляе выканаўчую ўладу ў гміне. У сельскіх гмінах старшыня называецца войт (), у невялікіх гарадках — бурмістр (), а ў буйных — прэзідэнт ().

Да кампетэнцыі гміны належаць, напрыклад, пачатковыя школы, дзіцячыя сады, бібліятэкі, дамы культуры, мясцовы транспарт, гмінныя дарогі, кіраванне рынкамі, ахова здароўя.

Кіраўніцтва гміны адказвае за парадак і бяспеку на сваёй тэрыторыі, у яе кампетэнцыі знаходзяцца дарогі мясцовага значэння, арганізацыя камунальнай гаспадаркі і г. д. У выніку апошняй рэформы цяпер у шэраг абавязкаў гміны ўваходзяць і фінансавыя сродкі.

Усяго ў Польшчы 2478 гмін (стан на 2004 год).

## Гл. таксама 
* Павет
* Ваяводства

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Польшчы
Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Барбара Радзівіл

**Барбара Радзівіл** (, меркавана ў Вільні — , ) — каралева польская і вялікая княгіня літоўская (1550—51), другая жонка Жыгімонта II Аўгуста.

## Біяграфічныя звесткі 
Дачка кашталяна віленскага і вялікага гетмана ВКЛ Юрыя Радзівіла. У 1537 аддадзена замуж па маёмасных меркаваннях за навагрудскага (пазней трокскага) ваяводу Станіслава Гаштольда. Пасля яго смерці сышлася з Жыгімонтам Аўгустам (1543). Пачуцці вялікага князя да Барбары імкнуліся выкарыстаць для ўмацавання ўласных пазіцый яе брат Мікалай Радзівіл Руды і стрыечны брат Мікалай Радзівіл Чорны. Пад іх націскам у 1547 у Вільні адбылося патаемнае вянчанне Барбары з Жыгімонтам Аўгустам. Пасля заняцця апошнім польскага трона (1548) супраць гэтага шлюбу выступілі магнаты і шматлікая шляхта, незадаволеная ростам уплывовасці Радзівілаў і знявагай каралеўскай годнасці няроўным шлюбам. Рашуча супраць Барбары была настроена свякроў каралева Бона Сфорца. У 1548 сейм у Пётркаве выступіў за скасаванне шлюбу, але Жыгімонт Аўгуст дамогся яго афіцыйнага прызнання, пагражаючы адрачэннем ад трона і заключыўшы саюз з Габсбургамі. Барбара была каранавана ў Кракаве 7.12.1550, але ў хуткім часе памерла.

Некаторыя гісторыкі лічаць, што яе атруцілі. У другой палове XIX ст. пашырыліся стэрэатыпы пра надзвычайную распусту прадстаўніц жаночай лініі роду Радзівілаў, якая нібыта матэрыялізавалася ў перанесеных імі венерычных хваробах і спрычыняліся да іх заўчаснай смерці. Літоўская даследчыца Раймонда Рагаўскене даводзіць, што Барбара Радзівіл вяла пабожнае жыццё згодна з строгай хрысціянскай этыкай, а прычынай яе смерці найхутчэй была анкалагічная хвароба.

Пахавана Барбара Радзівіл у Віленскім кафедральным касцёле.

## Вобраз у мастацтве 
Гісторыі рамантычнага кахання Барбары з Жыгімонтам Аўгустам прысвечаны шматлікія мастацкія творы.

: Навела пра ажэнства караля Жыгімонта Аўгуста з Барбарай Радзівіл

## Літаратура 
* Шышыгіна-Патоцкая К. Я. Чорная дама Нясвіжскага замка. Мн., 1992;
* Рудзкі Э. Барбара Радзівілянка — другая жонка Жыгімонта Аўгуста // Спадчына. 1994. № 5 // на pawet.net
* Русецкая Н. Лісты Барбары Радзівілянкі да караля Жыгімонта Аўгуста // Спадчына. 1997. № 6
* Raimonda Ragauskienė. Barbora Radvilaitė. Vilnius: Vaga, 1999. ISBN 5-415-01395-4.
* Alfredas Bumblauskas. Senosios Lietuvos istorija, 1009—1795. Vilnius: R. Paknio leidykla, 2005. P. 234—235. ISBN 9986-830-89-3.
* Zygmuntas Kuchovicius. Barbora Radvilaite.
* Jagiellonki Polskie w XVI. wieku. Obrazy rodziny i dworu Zygmunta I. i Zygmunta Augusta Królów Polskich. Przez Alexandra Przezdzieckiego. T. 1. Kraków, 1868.

## Спасылкі 
* Барбара Радзівіл, вялікая княгіня літоўская і каралева польская. Падборка матэрыялаў
* Легенды нясвіжскага замка — чорная панна 
* Лаўрэш Леанід. Знаходка пахавання вялікага князя ВКЛ і караля Аляксандра і вялікіх княгінь і каралеў Лізаветы і Барбары ў 1931 г. // Наша слова.pdf № 28 (80), 12 ліпеня 2023. // на pawet.net

Барбара Радзівіл
Катэгорыя:Вялікія княгіні літоўскія
Катэгорыя:Княгіні і каралевы польскія
Гістарычныя вобласці Латвіі

300px|thumb|right|Гістарычныя рэгіёны Латвіі (у яе сучасных граніцах)
Латвія падзяляецца на некалькі гістарычных і культурных рэгіёнаў. Канстытуцыя Латвіі называе чатыры такія рэгіёны: 
* Курляндыя — заходняя частка краіны, буйнейшыя гарады — Ліепая, Вэнтспілс;
* Земгале — цэнтральная частка Латвіі з гарадамі Елгава, Тукумс, таксама традыцыйна ўключае літоўскі Шаўляй;
* Відземэ (таксама вядомая як Лівонія), буйнейшы горад — Рыга;
* Латгалія — усходняя частка Латвіі.
Пятая гістарычная вобласць Латвіі — Селія — звычайна разглядаецца як частка Земгале.

Часам Курляндыю і Земгале разглядаюць як адзін рэгіён, бо яны доўга разам ўваходзілі ў Курляндскае герцагства, а затым у Курляндскую губерню. Гэта адлюстравана на гербе Латвіі, на якім тры зоркі сімвалізуюць Курляндыю (уключаючы Земгале і Селію), Відземэ і Латгалію, якія аб'ядналіся ў Латвію. Тая ж сімволіка прымененая і на галоўным мануменце Латвіі — помніку Свабоды.