open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жэймы

**Жэ́ймы**, таксама **Жэ́ймей** () — мястэчка ў Янаўскім раёне Ковенскага павета Літвы, на рацэ Ланкяса.

## Гісторыя 
Упершыню ўпамінаецца пад 1319 годам у «Хроніцы» Мацея Стрыйкоўскага пры апісанні пераможнай бітвы вялікага князя літоўскага Гедзіміна над войскам крыжацкага маршалка Генрыха фон Плоцке. Першае верагоднае ўпамінанне адносіцца да 1363 года, калі Жэймы былі спалены крыжакамі вялікага магістра Тэўтонскага ордэна Вінрыха фон Кніпродэ. Потым Жэймы ўпамінаюцца пад 1365, 1379 і 1384 гадамі.

У другой палове XV стагоддзя кароль польскі і вялікі князь літоўскі Казімір падараваў Жэймы хану «Сихъдохъману» (відаць, хану Вялікай Арды ). Маёнткам валодалі таксама яго сыны і ўнукі, якія прадалі Жэймы панам Завішам. Апошнія валодалі Жэймамі ў XVI — пачатку XVII стагоддзяў. У пачатку XVI стагоддзя пабудаваны драўляны касцёл Найсвяцейшай Панны Марыі. У XVI стагоддзі ён перароблены на кальвінскі збор, пры якім адкрыта школа. У пачатку XVII стагоддзя кароткі час дзейнічала друкарня, у якой Якубас Маркунас выдаў кнігу Паўла Гілёўскага «Выклад катэхізіса» («Wykład Katechizmu», 1605; некаторыя вучоныя мяркуюць, што кніга выдадзена ў Вільні). У 1631 годзе ў выніку судовага працэсу, распачатага касцельнымі ўладамі, збор перароблены на касцёл. У 1748 годзе Жэймы атрымалі прывілей на таргі, з 1777 года вядома парафіяльная школа.

У XVII—XVIII стагоддзях мястэчкам валодалі Мядэкшы, у 1780 годзе набыта інфлянцкім біскупам Юзафам Касакоўскім, які ў 1787 годзе пабудаваў тут палац.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года ў складзе Расійскай імперыі, у Ковенскім павеце Ковенскай губерні.

З 1918 года ў складзе Літвы.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1906)
* 

## Вядомыя асобы 
На цвінтары касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі пахаваны архітэктар Вацлаў Міхневіч, па чыім праекце 1899 года ён і быў пабудаваны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі
Тамаш Нарэвіч

**Тамаш Нарэвіч** (; 21 снежня 1692, Жамойць — 10 лістапада 1757, Пінск) — езуіцкі святар і педагог.

Пасля заканчэння езуіцкай гімназіі 15 жніўня 1709 г. уступіў у Вільні ў Таварыства Ісуса. Прайшоўшы выпрабаванні ў навіцыяце (1709—1711), па кіраўніцтвам Якуба Калакоўскага на працягу года (1711—1712) авалодваў педагагічным майстэрствам у настаўніцкай семінарыі, што працавала пры Нясвіжскім езуіцкім калегіуме. Потым выкладаў у езуіцкіх школах, у тым ліку ў Вільні (1713—1714). У 1714—1717 гг. вывучаў філасофію і тэалогію (1719—1721) ў Віленскай акадэміі. Скончыў курс тэалогіі ў Варшаўскім езуіцкім калегіуме (1721—1723). У 1722 г. быў высвечаны на ксяндза. Прафесар рыторыкі для экстэрнаў у Варшаве (1723—1724) і для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі ў Слуцку (1724—1727). У 1727 г. Віленская акадэмія надала яму ступень магістра філасофіі і вольных навук, роўную доктарскай ступені.

Прафесар філасофіі у Віленскай акадэміі (1727—1730), прэфект школ у Полацку (1730—1733), інструктар ІІІ прабацыі ў Нясвіжы (1733—1734), прафесар тэалогіі для семінарыстаў-езуітаў у Пінску (1734—1737). Доктар тэалогіі (Віленская акадэмія, 1737). Прафесар тэалогіі і кананічнага права ў Віленскай акадэміі (1737—1738), Полацкім езуіцкім калегіуме (1738—1739) і Пінскім езуіцкім калегіуме (1739—1757).

Пасля сябе пакінуў рукапісныя лекцыі па рыторыцы, якія ў 1724—1725 гг. чытаў у настаўніцкай семінарыі ў Слуцку. Яны змяшчаюць паэтычныя творы, загадкі і рэбусы. Захоўваюцца ў Архіве Таварыства Ісуса ў Кракаве.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
1981 год у гісторыі астраноміі

**1981** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Вюрцыт

{{Мінерал
 |Назва = Вюрцыт
 |Выява = Wurtzite mineral.jpg
 |Подпіс = 
 |Формула     = ZnS
 |Колер       = жоўты, карычневы, чорны
 |Колер рысы  = карычневы
 |Бляск       = шкляны, смаляністы, алмазны
 |Празрыстасць= празрысты
 |Спайнасць   = дасканалая па {1010}, дасканалая па {0001}
 |Сінгонія    = гексаганальная
 |Параметры рашоткі = 
 |Цвёрдасць   = 3,5—4
 |Злом        = ракавісты, няроўны
 |Прымесь     = Fe, Cd, Ge
 |Шчыльнасць  = 4,09
 |Паказчык пераламлення = n = 2,356 n = 2,378
}}
**Вюрцы́т** — мінерал класа сульфідаў, крышталічная паліморфная мадыфікацыя сульфіду цынку, ZnS. Названы ў гонар французскага хіміка Ш. А. Вюрца.

## Уласцівасці 
Крышталізуецца ў гексаганальнай сінгоніі. Утварае каламорфныя, прамяністыя, крышталічныя скарынкі. Зрэдку сустракаецца ў выглядзе кароткіх крышталёў пірамідальнай і таблічастай формы. Колер ад амаль бясколернага да бура-чорнага. Цвёрдасць 3,5—4 па шкале Моаса. Шчыльнасць 4,09 г/см³. Крохкі. Раствараецца ў салянай і азотнай кіслотах.

## Паходжанне і радовішчы 
Вюрцыт мае гідратэрмальнае нізкатэмпературнае паходжанне. Сустракаецца ў асацыяцыі з пірытам, сфалерытам, халькапірытам, барытам, марказітам. Радовішчы ў Аўстраліі, Аргенціне, Балгарыі, ЗША, Італіі, Канадзе, Кітаі, Расіі, Украіне.

## Выкарыстанне 
Вюрцыт разам са сфалерытам з’яўляецца рудой на цынк, часам на кадмій.

## Літаратура 
*  — С. 337.
* Вюрцит // 

## Спасылкі 
* Wurtzite Mineral Data // Mineralogy Database
* Вюрцит // Каталог Минералов. Ru
* Вюрцит // Минералы и месторождения России и стран ближнего зарубежья
* Вюрцит // Кристаллов. Net

Катэгорыя:Сульфіды (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы цынку
Катэгорыя:Руды
Кавер-версія

**Кавер-версія**, ці **кавер-спеў** (), — музычны твор, звычайна ўжо папулярны, аднога выканаўцы ў выкананні іншага.

Ступень перапрацоўкі вагаецца ад паўторнага выканання спева «адзін у адзін» да больш значных змен у параўнанні з арыгіналам: новы музычны жанр, іншая аранжыроўка, перакладзенная лірыка і гэтак далей. Прыкладамі творчых кавер-версій можна лічыць беларускую складанку-трыб'ют Depeche Mode Personal Depeche, хіт амерыканскай спявачкі інды-попа Ланы Дэль Рэй “Video Games”, які стаў спевам на беларускай мове «Videa Huĺni» на самотніке Cyruĺnia Svietu інды-рок гурта Bristeil, ды іншыя.

Існуе таксама тэрмін «кавер-гурт», што азначае «гурт, які ў асноўным альбо толькі і выконвае чужыя песні». Сучасныя прыклады такіх калектываў: Open Space, КонтраБанда, ды шмат іншых.

Катэгорыя:Музычная тэрміналогія
Катэгорыя:Песні
Новадуброўскі сельсавет

**Новадубро́ўскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Новая Дуброва.

Утвораны 20 лістапада 1938 года ў складзе Глускага раёна Палескай вобласці БССР у выніку разбуйнення Акцябрскага сельсавета, да сельсавета таксама была далучана тэрыторыя скасаванага Перакальскага нацыянальнага латышскага сельсавета. З 28 чэрвеня 1939 года ў складзе новаўтворанага Акцябрскага раёна Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Акцябрскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Акцябрскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Глускага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1938 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Глускі сельсавет

**Глу́скі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глускага раёна Бабруйскай акругі. Цэнтр — мястэчка Глуск.

Утвораны ў пачатку 1925 года ў складзе Глускага раёна Бабруйскай акругі БССР шляхам аб’яднанння Глускага 1-га і Глускага 2-га сельсаветаў. 21 жніўня 1925 года скасаваны ў сувязі з утварэннем Глускага местачковага савета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Глускага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1925 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1925 годзе
Барбароўскі сельсавет

**Барбаро́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мазырскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) Барбароў.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Нараўлянскага раёна Мазырскай акругі БССР, з 26 ліпеня 1930 года Нараўлянскага раёна БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 24 сакавіка 1960 года ў склад Міхалкаўскага сельсавета Мазырскага раёна перададзены 3 населеныя пункты (Праўцюкі, Стрэльск і Стрэльская Горка). З 25 снежня 1962 года ў складзе Ельскага раёна. З 19 верасня 1963 года ў Мазырскім раёне.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 543 чалавекі, з іх 96,7 % — беларусы, 1,8 % — рускія, 1,3 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 430 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Нараўлянскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ельскага раёна
Скрыгалаўскі сельсавет

**Скрыга́лаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мазырскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2018 г. вёска) Скрыгалаў.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Мазырскага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Скрыгалава. З 5 кастрычніка 1926 года ў Слабадскім раёне, з 4 жніўня 1927 года — у Петрыкаўскім раёне Мазырскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Петрыкаўскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Петрыкаўскім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці. З 3 ліпеня 1939 года ў Мазырскім раёне Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. У 1974 годзе ў склад сельсавета са Слабадскога сельсавета перададзены вёскі Белая і Надаткі. 5 сакавіка 1981 года цэнтр сельсавета перайменаваны ў Скрыгалаў. 29 верасня 2009 года вёска Белая атрымала статус аграгарадка.

Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета — 1533 чалавекі, з іх 93,7 % — беларусы, 3,6 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 1035 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слабадскога раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Аляксей Іванавіч Воранаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Аляксей Іванавіч Воранаў
|арыгінал імя     = Алексей Иванович Воронов
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          =
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1941—1943
|званне           = 
|род войскаў      = пяхота
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Аляксей Іванавіч Воранаў** (1904—1943) — старшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Аляксей Воранаў нарадзіўся 27 кастрычніка 1904 года ў вёсцы Лемешава (цяпер — Воранава Галіцкага раёна Кастрамской вобласці) у сялянскай сям’і. Атрымаў пачатковую адукацыю. Скончыў Гатоўцэўскую вясковую школу. Як старэйшы ў сям’і дапамагаў бацькам па гаспадарцы, затым самастойна вёў яе. Адным з першых у сваёй вёсцы уступіў у калгас, працаваў у ім брыгадзірам. Да пачатку Вялікай Айчыннай вайны ён ужо быў старшынёй Козінскага сельсавета. У канцы 1941 года Воранаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З мая 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Удзельнічаў у бітве на Курскай дузе, вызваленні Чарнігава. Да верасня 1943 года гвардыі старшы сяржант Аляксей Воранаў камандаваў аддзяленнем 32-га гвардзейскага стралковага палка 12-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

У ноч з 28 на 29 верасня 1943 года Воранаў са сваім аддзяленнем на падручных сродках адным з першых пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Глушэц Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР. Аддзяленне выбіла праціўніка з бліжэйшай траншэі і замацавалася ў ёй, адбіўшы восем варожых контратак. 30 верасня Воранаў падняў сваё аддзяленне ў атаку. У рукапашнай сутычцы яму ўдалося выбіць праціўніка з другога абарончага рубяжа. У тым баі Воранаў асабіста знішчыў каля 30 варожых салдат і афіцэраў, загінуўшы пры гэтым. Пахаваны ў брацкай магіле ў пасёлку Любеч Рыпкынскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украіны.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі старшы сяржант Аляксей Воранаў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнам Леніна і медалём «За адвагу». У гонар Воранава перайменаваная яго родная вёска, у Галічы яго імем названая вуліца.

## Літаратура 
* 
* *Голубев Е. П.* Боевые звёзды. — Ярославль: Верх.-Волж.кн.изд., 1972.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кастрамской вобласці
Rockstar North

**Rockstar North Limited** (раней **DMA Design Limited**) — брытанкскі распрацоўшчык відэагульняў, які размешчаны ў Эдынбургу, Шатландыя. Кампанія была заснавана ў 1984 годзе ў Данды. Заснавальнікамі былі аднакласнікі Дэвід Джонс, Расел Кей, Стыў Хаманд і Майк Дэйлі. Першапачаткова, назва студыі — Acme Software, але ў 1987 годзе назву вырашылі змяніць на DMA Design. У першыя гады сваёй працы, DMA Design была падтрымана яе выдаўцом Psygnosis, і у першую чаргу распрацоўвала гульні на сістэмы Amiga, Atari ST і Commodore 64.

У 1997 годзе выйшла ў свет першая частка гульні Grand Theft Auto, якая мела вялікі поспех і пачала цэлую серыю гульняў. У тым жа 1997 годзе, DMA Design была хутка набыта кампаніяй Gremlin Interactive. Пасля рэлізу ў 1999 годзе Grand Theft Auto 2, французскі холдынг Infogrames Entertainment SA(IESA) купляе за £24 мільёна Gremlin Interactive, у складзе якой тады знаходзіцца DMA Design. Але амаль адразу DMA Design была прададзеная амерыканскай Take-Two Interactive, якая лічыцца і на цяперашні час уладальніцай Rockstar Games. У 2001 годзе прайшоў афіцыйны выхад ў свет сенсацыйнай Grand Theft Auto III, і DMA Design была перайменавана ў Rockstar North. Такім чынам, Rockstar North стала часткай Rockstar Games. Акрамя шэрагу частак франшызы Grand Theft Auto, студыя працавала і над некаторымі іншымі праектамі, напрыклад скандальным Manhunt, таксама аказвала падтрымку пры распрацоўцы грандыёзных Red Dead Redemption і Max Payne 3. Але самая папулярная серыя — гэта, несумненна, Grand Theft Auto. Асабліва пасля гучных рэлізаў Grand Theft Auto IV (2008) і Grand Theft Auto V (2013) франшыза ўвайшла ва ўсе рэйтынгі, а GTA V стала самай камерцыйна паспяховай гульнёй не только Rockstar Games, але і ва ўсім свеце. Да 2016 года студыю узначальваў гейм-дызайнер і прадюсер Лэслі Бензіс.

Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1984 годзе
Катэгорыя:1984 год у Шатландыі
Катэгорыя:Эдынбург
Катэгорыя:Вытворцы камп’ютарных гульняў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Эканоміка Шатландыі
Белкаўскі сельсавет

**Бе́лкаўскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Белка.

Утвораны 21 жніўня 1925 года ў складзе Петрыкаўскага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Петрыкаўскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Петрыкаўскім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 2 ліпеня 1959 года сельсавет скасаваны, населеныя пункты Гараваха, Маісеевічы, Чарноцкае перададзены ў склад Макарыцкага сельсавета, Бяланавічы і Навасёлкі — у адміністрацыйнае падпарадкаванне Петрыкаўскага гарсавета, вёскі Белка і Чырвоны Агароднік уключаны ў мяжу горада Петрыкаў.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1925 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Ялунцзян

**Ялунцзя́н** (, ) — рака ў паўднёва-заходняй частцы Кітая, левы прыток ракі Янцзы.

Даўжыня ракі 1324 км (1187 км). Плошча вадазбору 144 000 км². Сярэдні расход вады каля 2000 м³/с. Рака бярэ пачатак на хрыбце Баян-Хара-Ула Тыбецкага нагор’я. Працякае пераважна ў Сіна-Тыбецкіх гарах у глыбокай даліне. На рацэ шматлікія парогі і вадаспады. Паводкі ўлетку.

## Літаратура 
* Словарь современных географических названий / Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Ялунцзян // 

## Спасылкі 
* Ялунцзян // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru
* Yalong River // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Рэкі Кітая
Катэгорыя:Прытокі Янцзы
Андрэй Младзяноўскі

**Андрэй Младзяноўскі** (; 30 лістапада 1627, каля Коўна — 10 студзеня 1686, Вільня) — езуіцкі святар і педагог, новалацінскі паэт.

## Біяграфія 
Пасля сканчэння курса паэтыкі ў ковенскіх езуіцкіх школах 1 ліпеня 1642 г. у Вільні ўступіў у Таварыства Ісуса. Прайшоўшы выпрабаванні ў навіцыяце, вывучаў пад кіраўніцтвам прафесара Паўла Ідзкоўскага рыторыку ў настаўніцкай семінарыі пры Віленскай акадэміі (1644—1646). Прайшоў курс філасофіі ў Пінскім езуіцкім калегіуме (1646—1649). Выкладаў у класах граматыкі ў Коўне (1649—1650) і паэтыкі ў Оршы (1650—1651).

Скончыць курс тэалогіі ў Віленскай акадэміі (паступіў у 1651 г.) перашкодзіў пачатак вайны 1654—1667 гг., а таму А. Младзяноўскі давучваўся ўжо ў мараўскім Оламаўцы (1655—1656). У 1656 г. быў высвечаны на ксяндза. Знаходзячыся на тэрыторыі Чэшскай правінцыі Таварыства Ісуса, быў спаведнікам палякаў і прафесарам сінтаксісу ў Уроцлаве (1656—1657), прафесарам паэтыкі ў Опаве (1657—1658), прафесарам рыторыкі ў Свідніцы (1658—1659).

У 1660 г. вярнуўся ў Літву. Працаваў прафесарам рыторыкі і прэфектам школ у Коўне (1660—1661) і Крожах (1661—1662). У 1664 г. перадаў свой спадчынны маёнтак на карысць ковенскай езуіцкай школы. Прэфект школ у Крожах (1668—1671), прафесар рыторыкі для семінарыстаў-езуітаў у Полацку (1672—1674) і Нясвіжы (1674—1675), прафесар тэалогіі ў Нясвіжы (1675—1676). З 1676 па 1678 і з 1680 па 1683 гг. як суперыёр узначальваў езуіцкую рэзідэнцыю ў Коўне, а ў 1678—1679 гг. быў прэфектам школ у Крожах.

## Творчасць 
Апублікаваў панегірыкі: *Domestica Samogitiae Ducatus ornamenta* (Мітава, 1668) у гонар жамойцкага біскупа Казіміра Паца; *Suppetiae militares ex Divis Polonae Lituanaeque gentis Tutelaribus* (Вільня, 1671) у гонар віленскага ваяводы Міхала Казіміра Паца; *Auguria spei publicae* (Вільня, 1673) у гонар полацкага ваяводы Казіміра Яна Сапегі; *Icones Symbolicae vitae et mortis B. Josaphat* (Вільня, 1675) у гонар Іасафата Кунцэвіча, дзе ў 40 вершах прадставіў жыццё і цноты пакутніка. Быў аўтарам драматычных твораў для школьнага тэатра. У рукапісах пакінуў лекцыі па рыторыцы з часоў выкладання ў настаўніцкай семінарыі ў Полацку і трактат па маральнай тэалогіі, напісаны ў 1675 г. у Нясвіжы.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Аршанскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Нясвіжскага езуіцкага калегіума
Бенедыкт Малееўскі

**Бенедыкт Малееўскі** (; 5 студзеня 1672, Пінскі павет – 16 студзеня 1686, Вільня) – езуіцкі педагог і паэт.

Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і на Піншчыне. Пляменнік уніяцкага архіепіскапа смаленскага Юрыя Маліеўскага. Скончыўшы курс рыторыкі ў езуіцкіх школах, 27 жніўня 1688 г. у Вільні ўступіў у Таварыства Ісуса. Пад кіраўніцтвам Крыштафа Пуцілоўскага займаўся ў настаўніцкай семінарыі пры Пінскім езуіцкім калегіуме (1690–1691), а потым на працягу года выкладаў сінтаксіс у Варшаве. Прайшоў курс філасофіі ў Пінскім езуіцкім калегіуме (1692–1695), а потым сам выкладаў паэтыку і рыторыку ў Пінску (1695–1696) і Вільні (1696–1697). З 1697 па 1701 гг. вывучаў тэалогію ў Віленскай акадэміі і Варшаўскім езуіцкім калегіуме. У 1703–1705 гг. у настаўніцкай семінарыі пры Полацкім калегіуме выкладаў рыторыку клірыкам-езуітам. У сувязі з хваробай быў перавезены ў ВІльню, дзе і памёр ва ўзросце 33 гадоў.

Паводле некралогу меў выдатныя здольнасці ў гуманітарных навуках. Апублікаваў панегірыкі: *Palatium principum honori, virtuti, prosapiae, Illmi... Principis Janussii Antoni Koributh Wiśniowiecki, palatonidae Bełzensis* (Вільня, 1695); *Augustus secundus in Sarmatia adoratus corona et primis honoribus cultus ab Academia Vilnensi... Per D. Franciscum Szyrwiński, Philosophiae auditorem* (Вільня, 1697), *Pastor angularis, Ecclesiae lapis, Illmus [Panegyricus dedicatus] Joannes Casimirus Bokum, Episcopus Premisliensis* (Вільня, 1702). Аўтар драматычнага твора для школьнага тэатра, пастаўленага ў Вільні ў 1696/1697 навучаным годзе: *Clypeus principum sive sapientia in coronato Bactrianorum capite, ab iuventute Acad. Vilnensis S.J. in scenam data*.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Цёмны рэтрыт

**Цёмны рэтрыт** (тыб. *mun mtshams*) — метад прасунутай практыкі ў дзогчэн і бон.

Рэтрыт праходзіць у адзіноце і пры поўнай адсутнасці святла. Да яго дапускаюцца толькі вопытныя духоўныя практыкі пры кіраўніцтве кваліфікаванага настаўніка. У рэтрыце праводзяць ад некалькіх гадзін да дзесяцігоддзяў. Хоць гэтая практыка спрыяе здабыццю ўсвядомленасці ў стане , яе канчатковая мэта — здабыццё  падчас смерці ці яшчэ да яе наступу. Для практыкі цёмнага рэтрыту зусім неабходна мець стабільнасць у знаходжанні ў , у адваротным выпадку ўяўленні, якія ўзнікаюць у свядомасці практыкуючага, будуць не спантаннай праявай , а толькі праекцыямі яго дуалістычнага розуму, абумоўленымі кармічнымі слядамі, што можа пацягнуць разнастайныя, у тым ліку вельмі цяжкія, парушэнні псіхічнага здароўя.

Сярод сучасных майстроў, якія значны час прысвяцілі практыцы цёмнага рэтрыту, можна назваць  і . У прыватнасці, Аю Кхандра практыкавала разнавіднасць цёмнага рэтрыту, які называецца янгці (тыб. *Yang-Ti*).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* . Исцеление формой, энергией и светом — СПб, Уддияна — 2003.

Катэгорыя:Будызм
Францішак Ксаверый Ксянжкевіч

**Францішак Ксаверый Ксянжкевіч** (; 3 снежня 1731, Вармія — 14 сакавіка 1785, Вышкава) — езуіцкі святар і педагог.

Пасля заканчэння езуіцкіх школ 25 жніўня 1747 г. у Вільні ўступіў у Таварыства Ісуса. Прайшоўшы выпрабаванні ў навіцыяце выкладаў у Вільні (1749—1750). Вывучаў філасофію ў Віленскай акадэміі (1750—1753), а потым выкладаў у сярэдніх школах у Вільні (1753—1756) і Браневе (1756—1757). З 1757 па 1761 гг. прайшоў курс тэалогіі ў Бранеўскам езуіцкім калегіуме. У Браневе быў высвечаны на ксяндза.

Прафесар рыторыкі і грэчаскай мовы для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі пры Полацкім езуіцкім калегіуме (1764—1765), прафесар філасофіі і грэчаскай мовы (1765—1768) і прэфект бібліятэкі (1765—1766) ў Полацку. Прэфект друкарні ў Нясвіжы (1768—1769), прафесар рыторыкі для семінарыстаў-езуітаў і прэфект школ у настаўніцкай семінарыі ў Слуцку (1770—1771). У 1771—1772 гг. — прэфект архіву Мазавецкай правінцыі Таварыства Ісуса ў Нясвіжы, а ў 1772—1773 гг. — сакратар правінцыяла Мазавецкай правінцыі Таварыства Ісуса. Пасля скасавання Ордэна езуітаў (1773), прыкладна з 1775 г., быў дырэктарам дыяцэзіяльнай семінарыі ў Пултуску.

Апублікаваў панегірык у гонар Юзафа Анджэя Залускага з нагоды яго намінацыі на кіеўскага епіскапа: *Illustrissimo… Josepho Andreae Comiti in Zaluskie Załuski, Kiioviae Antistis primum Sacrum Pontificio ritu facientis honorem* (Варшава, 1759).

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Лашка

**Лашка** (, ) — горад у цэнтральна-заходняй частцы Славеніі, цэнтр аднайменнай абшчыны. За 10 км на поўдзень ад Цэле. Чыгуначная станцыя на лініі Вена—Трыест. Праз Лашка праходзіць аўтамабільная дарога 30px Цэле—Кршко. Насельніцтва горада — 3 320 (2018).

Лашка размешчаны пад стромка узнятым пагоркам Хум у даліне р. Савіня.

## Гісторыя 
300px|left|Уваход у Барбараву штольню
Упершыню згадваецца пад 1227 г. З 1847 г. праз горад прайшла чыгуначная дарога і была пабудавана станцыя. У 1900 г. у горадзе 842 чал. з якіх 485 немцаў і 334 славенца. У 1927 г. Лашка атрымала статус горада.

24 ліпеня 2008 г. непадалёк ад Лашка, у Барбаравай штольне каля Худа ямы, выяўлены масавыя пахаванні людзей (некаторыя муміфікаваныя), растраляных ці забітых па галаве цяжкімі прадметамі. Многае ўказвае на тое, што некаторыя былі замураваныя жыўцом. Колькасць ахвяр дакладна не высветленая, але даследчыкі ацэньваюць колькасць ахвяр да некалькіх тысяч. Большасць ахвяр былі славенскімі дамабранцамі і ўсташамі. Лічыцца, што масавыя забойствы мая і чэрвеня 1945 г. былі здзейсненыя югаслаўскімі партызанамі.

Нягледзячы на шматлікія пратэсты, пасля правядзення другой акцыі дастаўкі цел на паверхню, звязаныя з вялікімі выдаткамі эксгумацыі, былі спынены.

## Літаратура 
* Ferenc, M., Alić, M., Jamnik, P. Huda Jama: skrito za enajstimi pregradami: poročilo 2 / Mitja Ferenc, Mehmedalija Alić, Pavel Jamnik. — Ljubljana: Družina, 2012. — 280 str.: ilustr.; 1 video DVD. — ISBN 9789612228415.

Катэгорыя:Гарады Славеніі
Асавецкі сельсавет (Мазырскі раён)

**Асаве́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мазырскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Асавец.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Мазырскага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Восаў. З 5 кастрычніка 1926 года ў Слабадскім раёне, з 4 жніўня 1927 года — у Петрыкаўскім раёне Мазырскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Петрыкаўскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Петрыкаўскім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Глінніцкага сельсавета. 25 снежня 1962 года сельсавет за выключэннем населеных пунктаў Вялаўск, Шастовічы і Шастовіцкі перададзены ў склад Мазырскага раёна. 1 ліпеня 2021 года ў склад сельсавета з Петрыкаўскага сельсавета Петрыкаўскага раёна перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Вялаўск, Майсеевічы, Чарноцкае, Шастовічы і пасёлак Шастовічы).

Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета (13 населеных пунктаў) — 1055 чалавек, з іх 95,1 % — беларусы, 2,4 % — рускія, 1,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (13 населеных пунктаў) — 843 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слабадскога раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Капцэвіцкі сельсавет

**Капцэ́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — пасёлак Капцэвічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Петрыкаўскага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска (з 15 ліпеня 1935 г. па 24 жніўня 1951 г. рабочы пасёлак) Капцэвічы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Петрыкаўскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Петрыкаўскім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 26 сакавіка 1987 года ў склад Петрыкаўскага сельсавета перададзены вёскі Аголічы, Аголіцкая Рудня, Беразнякі, Свабода, пасёлак Белалескае.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1552 чалавекі, з іх 93,2 % — беларусы, 4,2 % — рускія, 1,4 % — украінцы, 0,6 % — яўрэі; паводле перапісу 2019 года — 1263 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Ева з Нахарона

**Ева з Нахарона** () — шкілет 25-30-гадовай жанчыны, знойдзены ў секцыі Нахарон падводнага готу сістэмы Нараньял у Мексіцы недалёка ад горада , прыкладна ў 80 мілях да паўднёвага захаду ад Канкуна. Сістэма Нараньял з’яўляецца часткай буйнейшай . Паводле дадзеных  мае ўзрост каля 13,600 гадоў, што робіць яго найстарэйшым у Амерыцы.

## Адкрыццё 
Падчас раскопак з 2004 па 2008 год рэшткі Евы з Нарахону выявіў Артура Гансалес і яго каманда за 80 міль на паўднёвы захад ад Канкуна. Гансалес, дырэктар  ў Сальтыльё, Мексіка сказаў: «Мы не ведаем, як [людзі, парэшткі якіх былі знойдзены ў пячорах] прыбылі і прыйшлі яны з боку Атлантычнага акіяна, джунгляў, або з унутранай часткі кантыненту, але мы лічым, што гэтыя знаходкі з’яўляюцца найстаражытнымі, якія былі знойдзены ў Амерыцы і могуць уплываць на нашы тэорыі аб тым, як прыбылі першыя людзі.» Гансалес і яго каманда працавалі на раскопках на працягу 4 гадоў, а іх адкрыццё змяніла меркаванні экспертаў пра тое, дзе іменна з’явіліся першыя насельнікі Амерыкі.

## Значэнне 
Па дадзеных Артура Гансалеса, дырэктара Музея пустыні ў Сальтыльё і вядучага археолага праекта, касцяная структура шкілета з’яўляецца больш блізкай людзям з Паўднёвай Азіі, чым людзям з Паўночнай Азіі.

Гэта падабенства з паўднёва-азіяцкімі шкілетнымі тыпамі паставіла пад сумнеў храналогію і геаграфію сучаснай тэорыі рассялення карэннага насельніцтва Новага Свету.

Яно мае на ўвазе, што людзі не маглі прыйсці ў Амерыку з Паўночнай Азіі праз сухапутны мост, які цяпер знаходзіцца пад вадой у раёне Берынгава праліва, як лічылася раней.

Многія навукоўцы лічаць, што першыя народы Амерыкі прыбылі па сушы і па моры, агінаючы ўзбярэжжа на каноэ, з Паўночнай Азіі праз мясцовасць, дзе цяпер знаходзіцца Берынгаў праліў.

Першыя людзі патрапілі ў Амерыку з Азіі ў палеаліце, магчыма, працягваючы прыбываць да прыкладна 10 000 года да н. э., калі раставанне леднікоў затапіла сухапутны мост і ізалявала амерыканскі кантынент ад астатняга свету.

На думку некаторых навукоўцаў, салёная вада, якая цяпер пакрывае месца знаходкі Евы з Нахарона, магла паўплываць на дакладнасць радыёвугляроднага датавання.

Катэгорыя:Палеаіндзейцы
Катэгорыя:Гісторыя Амерыкі
Катэгорыя:Археалогія ў Мексіцы
Міхал Комар

**Міхал Комар** (; каля 1620, Беларусь — 13 кастрычніка 1675, Орша) — езуіцкі святар і педагог.

## Біяграфія 
Паходзіў з беларускай шляхецкай сям’і, сын Юрыя. Скончыўшы езуіцкія школы, 11 лістапада 1642 г. у Вільні ўступіў у Таварыства Ісуса. Пасля навіцыяту вывучаў філасофію ў Нясвіжскім езуіцкім калегіуме (1644—1647). Наступныя некалькі гадоў выкладаў у сярэдніх школах, у тым ліку ў Пінску і Оршы. Скончыў курс тэалогіі ў Віленскай акадэміі (1651—1655). У сталіцы быў высвечаны на ксяндза.

Акрамя працы ў езуцікіх школах узначальваў Аршанскі езуіцкі калегіум як суперыёр (1662—1664) і рэктар (1664—1667). Адрамантаваў у Оршы касцёл езуітаў і будынкі калегіума, моцна пашкоджаныя маскоўскімі войскамі пад час вайны 1654—1667 гг., а ў 1664 г. зноў адчыніў школы. У далейшым вёў місіянерскую дзейнасць ў беларускіх вёсках, а ў 1670—1671 гг. у якасці капелана пасольства ВКЛ ездзіў у Маскву. У 1672—1673 гг. — прафесар грэчаскай мовы для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі пры Полацкім калегіуме.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Нясвіжскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Аршанскага езуіцкага калегіума
Шавельскі павет

**Шавельскі павет** (, ) — адміністрацыйная адзінка Ковенскай губерні, якая існавала ў 1795 — 1920 гадах. Павятовы горад — Шаўлі.

## Гісторыя 
Павет утвораны ў 1795 годзе ў складзе Віленскай губерні пасля трэці падзелу Рэчы Паспалітай. У 1842 годзе павет увайшоў у склад навастворанай Ковенскай губерні.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 1897 года насельніцтва павета складала 237&nbsp;934 чалавек, у тым ліку ў горадзе Шаўлі — 16&nbsp;128 чал., у беспавятовым горадзе Шадаў — 4474 чал.
### Нацыянальны склад 
Нацыянальны склад паводле перапісу 1897 года:
* літоўцы — 168&nbsp;263 чал. (70,7 %), у тым ліку жамойты — 126&nbsp;957 чал. (53,4 %),
* яўрэі — 34&nbsp;137 чал. (14,3 %),
* палякі — 14&nbsp;951 чал. (6,3 %),
* латышы — 11&nbsp;630 чал. (4,9 %),
* рускія — 5253 чал. (2,2 %),
* немцы — 2422 чал. (1,0 %),

## Адміністрацыйны падзел 
У 1913 годзе ў павеце было 19 валасцей:

## Ураднікі павета 
* Шавельскія павятовыя маршалкі

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паветы Віленскай губерні
Катэгорыя:Паветы Ковенскай губерні
Ежы Казьмінскі

**Ежы Казьмінскі** (; 28 красавіка 1726, Мазовія — люты 1818, Варшава) — езуіцкі святар і педагог.

Скончыўшы курс рыторыкі ў езуіцкіх школах, 11 верасня 1745 г. у Вільні ўступіў у Таварыства Ісуса. Пасля навіцыяту быў настаўнікам у класе інфімы у Нясвіжскім езуіцкім калегіуме (1747—1748), а потым тамсама вывучаў філасофію (1748—1751). Выкладаў у Полацку, Мсціславе і Слуцку (1751—1754). У 1754 г. пачаў курс тэалогіі ў Віленскай акадэміі, а ў 1756—1758 гг. скончыў яго ў Ліёне. Таксама ў Францыі спецыялізаваўся ў матэматыцы і фізіцы.

Пасля вяртання на Радзіму займаў пасаду прафесара рыторыкі ў варшаўскім *Collegium Nobilium* (1760—1762), выкладаў рыторыку клірыкам-езуітам у настаўніцкай семінарыі (1762—1764), а таксама фізіку і матэматыку экстэрнам у Полацкім езуіцкім калегіуме. Здольны прамоўца, некалькі наступных гадоў ён прысвяціў прапаведніцкай дзейнасці ў Варшаве, Пултуску, Пінску і Слуцку. Прэфект музычнай бурсы ў Пултуску (1771—1772), прэфект сярэдняй школы і прафесар маральнай тэалогіі для святароў у Варшаве (1772—1773).

Незадоўга да скасавання Ордэна езуітаў папам Кліментам XIV атрымаў працу ў публічнай бібліятэцы Залускіх (адной з першых нацыянальных бібліятэк у свеце). Пасля смерці ў 1774 г. епіскапа Юзафа Анджэя Залускага быў прызначаны яе захавальнікам, а пасля смерці Яна Даніэля Яноцкага (1786) — дырэктарам. Заставаўся ў бібліятэцы да яе ліквідацыі ў 1794 г., калі ўсе кнігазборы былі вывезены ў Расію.

Прыкладна ў той жа час Е. Казьмінскі супрацоўнічаў «Таварыствам элементарных кніг» (*Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych*, 1775—1792), створаным Адукацыйнай камісіяй для распрацоўкі школьных праграм і падручнікаў. Для Таварыства апрацаваў два слоўнікі: лацінска-польскі і польска-лацінскі. Пазней складаў вялікі лацінска-польскі слоўнік, які загінуў. Апублікаваў *Dictionarium Latino-Polonicum ad usum publicarum in Regno Poloniae scholarum* (Варшава, 1779; Кракаў, 1784) і два панегірыкі.

Быў прыхільнікам аднаўлення Таварыства Ісуса і паўторна далучыўся да ордэна ў 1805 г. на Беларусі.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — s. 87.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Панявежскі павет (Расійская імперыя)

**Панявежскі павет** (, ) — адміністрацыйная адзінка Ковенскай губерні, якая існавала ў 1795—1920 гадах. Павятовы горад — Панявеж.

## Гісторыя 
У 1795 годзе ў складзе Віленскай губерні пасля трэці падзелу Рэчы Паспалітай быў створаны *Упіцкі павет*. У 1836 годзе Упіцкі павет быў перайменаваны ў **Панявежскі**. У 1842 годзе павет увайшоў у склад навастворанай Ковенскай губерні.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 1897 года насельніцтва павета складала 222&nbsp;881 чалавек, у тым ліку ў Панявежы — 12&nbsp;968 жых.

### Нацыянальны склад 
Нацыянальны склад паводле перапісу 1897 года:
* літоўцы — 159&nbsp;610 чал. (71,6 %),
* яўрэі — 27&nbsp;122 чал. (12,2 %),
* латышы — 15&nbsp;103 чал. (6,8 %),
* палякі — 14&nbsp;507 чал. (6,5 %),
* рускія — 4174 чал. (1,9 %),

## Адміністрацыйны падзел 
У 1913 годзе ў павеце было 20 валасцей: 

## Ураднікі павета 
* Панявежскія павятовыя маршалкі

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паветы Віленскай губерні
Катэгорыя:Паветы Ковенскай губерні
Галубіцкі сельсавет (Петрыкаўскі раён)

**Галубі́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Галубіца.

15 жніўня 1974 года цэнтрам Ляскавіцкага сельсавета ўсталявана вёска Галубіца. 20 лютага 1975 года з Ляскавіцкага сельсавета ў склад Брынёўскага сельсавета перададзены вёскі Баклань, Дарашэвічы і Ляскавічы. 2 верасня 1975 года Ляскавіцкі сельсавет перайменаваны ў **Галубіцкі сельсавет** з цэнтрам у вёсцы Галубіца. 26 верасня 2006 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Снядзінскага сельсавета (вёскі Белін, Мардзвін, Снядзін, Судзібар і Таргашын).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1328 чалавек, з іх 96,8 % — беларусы, 1,9 % — рускія, 1,0 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 894 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1975 годзе
1859 год у гісторыі астраноміі

**1859** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 3 лютага — частковае сонечнае зацьменне стала апошнім у серыі зацьменняў 109 сараса.
* 1 верасня — адбылася надзвычай магутная сонечная ўспышка, актыўная вобласць якой была скіравана акурат у напрамку Зямлі. Праз 18 гадзін пасля ўспышкі выкід плазмы дасягнуў Зямлі, учыніўшы самую магутную за ўсю гісторыю назіранняў магнітную буру, якая атрымала назву «*Сонечны супершторм*».

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Петрыкаўскі сельсавет

**Пе́трыкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — горад Петрыкаў (не ўваходзіць у склад).

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Петрыкаўскага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка (з 3 ліпеня 1925 г. горад) Петрыкаў. Скасаваны 24 верасня 1926 года ў сувязі з утварэннем Петрыкаўскага гарсавета.

29 студзеня 1964 года Макарыцкі сельсавет перайменаваны ў Петрыкаўскі, цэнтр сельсавета перанесены ў Петрыкаў, населеныя пункты Бяланавічы, Вялаўск, Навасёлкі, Шастовічы і пасёлак Шастовіцкі перададзены з адміністрацыйнага падпарадкавання Петрыкаўскага гарсавета ў склад сельсавета. 12 ліпеня 1973 года вёскі Рубча і Турок перададзены ў склад Ляскавіцкага сельсавета. 26 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з Капцэвіцкага сельсавета перададзены вёскі Аголічы, Аголіцкая Рудня, Беразнякі, Свабода, пасёлак Белалескае. 1 ліпеня 2021 года ў склад Асавецкага сельсавета Мазырскага раёна перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Вялаўск, Майсеевічы, Чарноцкае, Шастовічы і пасёлак Шастовічы).

Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета (16 населеных пунктаў) — 1645 чалавек, з іх 97,0 % — беларусы, 1,8 % — рускія, 0,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (16 населеных пунктаў) — 1183 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1964 годзе
Глінніцкі сельсавет

**Глі́нніцкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Глінніца.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Петрыкаўскага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Петрыкаўскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Петрыкаўскім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Асавецкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
1821 год у гісторыі астраноміі

**1821** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 4 снежня — **Эрнст Вільгельм Леберэхт Тэмпель**, нямецкі астраном і мастак-графік (пам. 16.03.1889).

## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Малоткавіцкі сельсавет

**Мало́ткавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр сельсавета — аграгарадок (да 2008 года вёска) Малоткавічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Жабчыцкі сельсавет** у складзе Жабчыцкага раёна Пінскай вобласці. Цэнтр — вёска Жабчыцы. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года сельсавет перайменаваны ў Малоткавіцкі, цэнтр перанесены ў вёску Малоткавічы. З 14 кастрычніка 1957 года ў складзе Пінскага раёна. 22 снежня 1959 года вёскі Вялікая Вулька, Жытнавічы і Ізін перададзены ў склад сельсавета з Завідчыцкага сельсавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 9 населеных пунктаў.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 4815 чалавек, з іх 94,8 % — беларусы, 2,7 % — рускія, 1,6 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 4681 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жабчыцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Троцкі павет (Расійская імперыя)

**Троцкі павет** (, ) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Віленскай, Літоўскай і Літоўска-Віленскай губерняў, якая існавала ў 1795—1920 гадах. Цэнтр — горад Трокі.

## Гісторыя 
Троцкі павет у складзе Віленскай губерні Расійскай імперыі быў утвораны ў 1795 годзе на тэрыторыі, якая адышла да Расіі ў выніку 3-га падзелу Рэчы Паспалітай. У 1797 годзе павет увайшоў у склад Літоўскай губерні, у 1801 — у склад Літоўска-Віленскай (з 1840 — Віленскай). У 1920 годзе павет адышоў да Польшчы.

## Насельніцтва 
Паводле дадзеных перапісу 1897 года ў павеце пражывала 203,4 тыс. чал. У тым ліку літоўцы — 58,1 %; беларусы — 15,7 %; палякі — 11,3 %; яўрэі — 9,5 %; рускія — 4,6 %. У павятовым горадзе Трокі пражывала 3240 чал.

## Адміністрацыйны падзел 
У 1913 годзе ў павеце было 16 валасцей:

## Ураднікі павета 
* Троцкія павятовыя маршалкі

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паветы Віленскай губерні
Джавані-Натале Маньяні

**Джавані-Натале Маньяні** (, , ; 25 снежня 1747, Балоння, Італія — 22 кастрычніка 1794, Полацк) — езуіцкі святар і педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 29 кастрычніка 1763 г. у Венецыянскай правінцыі. Прафесар этыкі і натуральнага права ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1784—1785). 15 жніўня 1785 г. склаў апошнія зарокі. У 1785—1786 гг. быў гісторыкам правінцыі ордэна ў Полацку.

У 1787—1788 гг. — выхавацель сына беларускага генерал-губернатара Пятра Багданавіча Пасэка.

## Літаратура 
* Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — 632 с.
* Brown, J. Biblioteka pisarzów assystencyi polskiej Towarzystwa Jezusowego / J. Brown; przeł. W. Kiejnowskiego. — Poznań : w komisie i czcionkami L. Merzbacha, 1862. — 501 s.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Магілёўскага езуіцкага калегіума