Arch Linux

**Arch Linux** — незалежны дыстрыбутыў GNU / Linux, аптымізаваны для архітэктуры x86-64. Для ўстаноўкі, выдалення і абнаўлення пакетаў выкарыстоўваецца пакетны менеджэр Pacman.

У афіцыйных рэпазіторыях Arch Linux змяшчаецца пераважна праграмы са свабоднай ліцэнзіяй. GNU рэкамендуе да ўсталёўкі разроблены на Arch Linux дыстрыбутыў Parabola. У афіцыйных рэпазіторыяз налічваецца больш за 14 500 пакетаў, у AUR — больш за .

Arch Linux мае шырокі раздзел дакументацыі ў паддамене ArchWiki, заснаванай на MediaWiki. Дакументацыя перакладзеная на дзясяткі моў, аднак асноўнай з’яўляецца англійская. У дакументацыі таксама можна знайсці афіцыйны мануал па ўстаноўцы.

У канцы студзеня 2017 года распрацоўшчыкі паведамілі, што спыняюць падтрымку 32-разраднай версіі. Падтрымка малюнкаў і пакетаў для працэсараў x86 будзе працягвацца супольнасцю. Як высветлілася пазней, супольнасць Parabola GNU/Linux-libre неафіцыйна працягнула падтрымку x86.

## Асаблівасці Arch 
Філасофія Arch Linux грунтуецца на некалькіх асноўных прынцыпах:

* Прастата
* Сучаснасць
* Прагматызм
* Нацэленасць на пэўных карыстальнікаў (*user-centric,* а не *user-friendly*)
* Гнуткасць

## Устаноўка 
У адрозненне ад большасці дыстрыбутываў, ўстаноўка Arch Linux адбываецца практычна «ўручную». Замест графічнага ўсталёўшчыка прадастаўляецца Grml-кастамізаваны zsh у якасці каманднай абалонкі і набор спецыялізаваных скрыптоў (). Для рэдагавання канфігурацыйных файлаў падчас ўстаноўкі даступныя тэкставыя рэдактары vi, vim і nano. Больш раннія версіі сістэмы ўключалі ўсталёўшчык з псеўдаграфічным інтэрфейсам, але яго афіцыйная падтрымка скончана. Таксама ў 2021 годзе распрацоўшчыкі прадставілі кансольную праграму ўстаноўкі archinstall, якая дазваляе цалкам аўтаматызаваць працэс ўстаноўкі за кошт скрыптоў.

## Pacman 
Адной з галоўных асаблівасцяў Arch з’яўляецца пакетны менеджэр Pacman, які імкнецца спрасціць кіраванне пакетамі. Па аналогіі з іншымі пакетнымі мэнэджэрамі, для падтрымання сістэмы ў актуальным стане, Pacman сінхранізуе спісы (базы дадзеных) пакетаў з галоўным серверам Arch, звычайна з дапамогай люстэркаў.

Pacman забяспечвае просты і адначасова вельмі магутны CLI з мноствам пашыраных магчымасцяў (напрыклад такіх як выяўленне пакетных файлаў, якія былі зменены карыстальнікам або сістэмай).

Pacman здольны самастойна знайсці залежнасці, аўтаматычна загрузіць і ўсталяваць усе неабходныя пакеты. Як правіла, карыстачу дастаткова выканаць толькі адну каманду для поўнага абнаўлення ўсёй сістэмы.

Пачынаючы з сакавіка 2010 года усе пакеты Pacman ўяўляюць сабой tar- архівы, сціснутыя па алгарытме сціску LZMA2, кожны з якіх змяшчае праграмы ў скампіляваным выглядзе і дадатковую інфармацыю. Аднак алгарытм сціску GZIP, які выкарыстоўваецца раней, па-ранейшаму падтрымліваецца. З нагоды наймення і фармату пакетаў вяліся дэбаты. Было прынята рашэнне пакінуць пакеты звычайнымі архівамі, так як гэта дазваляе лёгка атрымаць і прааналізаваць змесціва пакета. Імя файла пакета выглядае так: `{імя пакета}-{версія}-{архітэктура}.pkg.tar.xz`, напрыклад: `linux-4.14.13-1-x86_64.pkg.tar.xz`

Таксама любыя пакеты могуць быць сабраны з зыходных кодаў (уключаючы бінарныя) з дапамогай «makepkg».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Linux
Катэгорыя:Дыстрыбутывы Linux