open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шамшад Ага

**Шамшад Іслам оглы Ага** (азерб. *Şəmşad İslam oğlu Ağa*; 1 верасня 1982 года, Лерыкскі раён, Азербайджанская ССР) — азербайджанскі журналіст і палітычны зняволены; сузаснавальнік «Toplum TV» (2016), галоўны рэдактар «Arqument.az» (з 2018 года) і рэдактар «Meydan TV» (з 2022 года).

Шамшад Ага быў затрыманы паліцыяй у ноч з 5 на 6 лютага 2025 года і прыцягнуты да следства ў якасці падазраванага па крымінальнай справе № 240200039, папярэдняе расследаванне якой праводзілася ў Галоўным упраўленні паліцыі горада Баку. Ён быў арыштаваны 6 лютага 2025 года рашэннем Хатаінскага раённага суда. Шамшад Ага і яшчэ сем журналістаў, арыштаваных да яго, былі абвінавачаны паводле артыкула 206.3.2 Крымінальнага кодэкса (кантрабанда, здзейсненая групай асоб па папярэдняй змове). 28 жніўня 2025 года абвінавачанне па крымінальнай справе, якую расследуе Галоўнае ўпраўленне паліцыі горада Баку, было ўзмоцнена. Аге і іншым арыштаваным па гэтай справе асобам былі прад’яўлены абвінавачанні па васьмі артыкулах Крымінальнага кодэкса. Абвінавачаным былі прад’яўлены новыя абвінавачанні паводле артыкулаў 192.2.2 (незаконнае прадпрымальніцтва з атрыманнем буйнага даходу), 192.2.3 (… здзейсненае арганізаванай групай), 193-1.3.1 (легалізацыя маёмасці, атрыманай злачынным шляхам), 193-1.3.2 (… здзейсненая ў значным памеры), 206.4 (кантрабанда, здзейсненая арганізаванай групай), 213.2.1 (ухіленне ад выплаты падаткаў, здзейсненае арганізаванай групай), 320.1 (падробка дакументаў), 320.2 (выкарыстанне падробленых дакументаў) Крымінальнага кодэкса Азербайджана.

У цяперашні час утрымліваецца ў Бакінскім следчым ізалятары Пенітэнцыярнай службы Міністэрства юстыцыі.

## Гл. таксама 
* Серыйныя арышты журналістаў у Азербайджане

## Крыніцы 
Катэгорыя:Журналісты Азербайджана
Мітрафан Лук'янавіч Слабадзян

'''Мітрафан Лук'янавіч Слабадзян'* (22 лістапада 1918 — 29 кастрычніка 1984) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1946).

## Біяграфія 
Мітрафан Слабадзян нарадзіўся 22 лістапада 1918 года ў вёсцы Піліпы (цяпер — Красыліўскі раён Хмяльніцкай вобласці). Пасля заканчэння шасці класаў школы і бухгалтарскіх курсаў працаваў у калгасе. У 1939 годзе Слабадзян быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З лістапада 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. 

Да лютага 1945 года гвардыі капітан Мітрафан Слабадзян быў парторгам 59-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 17-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 2-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 1-га Беларускага фронту. Вызначыўся падчас Вісла-Одэрскай аперацыі. У складзе свайго палка Слабадзян удзельнічаў у штурме магутнага ўмацаванага пункта праціўніка Альт-Прыбкоў. У крытычны момант бою ён замяніў сабой выбыўшага са строю камандзіра эскадрону і на чале яго паспяхова выканаў баявую задачу. У тых баях праціўнік страціў больш за 100 салдат і афіцэраў і вялікая колькасць баявой тэхнікі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года за «Мужнасць і гераізм у баях з нямецкімі захопнікамі» гвардыі капітан Мітрафан Слабадзян быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» за нумарам 9038. 

Пасля заканчэння вайны Слабадзян працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1953 годзе ён скончыў Ленінградскае пяхотнае вучылішча. У 1972 годзе ў званні палкоўніка Слабадзян быў звольнены ў запас. Жыў і працаваў у Рызе. Памёр 29 кастрычніка 1984 года.

## Узнагароды і званні 
* Герой Савецкага Саюза — *Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года*.
* Ордэн Леніна
* Медаль «Залатая Зорка»

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны I ступені і Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.

## Памяць 
* Ганаровы грамадзянін горада Хойнікі (1979). 
* Імя М. Л. Слабадзяна на Алеі ганаровых грамадзян Хойніцкага раёна. Алея размешчана ў горадзе Хойнікі (Гомельская вобласць).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — .
* Гордость и слава Подолии. Львов, 1985.
* *Севрюгов С. Н.'' Так и было. Записки кавалериста. — М.: Воениздат, 1958.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Хойнікаў
Кабардзінцы

**Кабардзінцы**, *адыгэ* — народ, карэннае насельніцтва Кабардзіна-Балкарыі. Жывуць таксама ў Краснадарскім і Стаўрапольскім краі, Паўночнай Асеціі. Адносяцца да прамежкавага паміж каўкасіянскім і пантыйскім антрапалігічнага тыпу балкана-каўказскай расы вялікай еўрапеоіднай расы. Гавораць на кабардзінскай мове адыга-абхазскай групы паўночнакаўказскай сям’і. Вернікі — мусульмане-суніты, маздокскія кабардзінцы — у асноўным праваслаўныя хрысціяне.

Традыцыйныя заняткі — пашавае земляробства, аптовая жывёлагадоўля, пераважна каневодства (сусветную вядомасць атрымала кабардзінская парода коней). Развіццё атрымалі промыслы і рамёствы: мужчынскія — кавальства, збройная і ювелірная справа, жаночыя — швацтва, войлачнае, вышыванне золатам. Традыцыйныя матывы шыцця — стылізаваныя элементы флоры і фаўны, розныя па складанасці завіткі.

## Літаратура 
* Народы мира. — М.: Советская энциклопедия, 1988. — С. 192.
Катэгорыя:Кабардзіна-Балкарыя
Каменная Горка

**Каменная Горка** — шматзначнае паняцце.

* Каменная Горка (вёска)
* Каменная Горка (жылы раён, Мінск)
* Каменная Горка (станцыя метро)
Жулі Клары

**Мары-Жулі Клары** (; 26 снежня 1771,  — 7 красавіка 1845, ) — жонка Жозефа Банапарта, брата Напалеона. Каралева-кансорт Неапаля (1806—1808), каралева-кансорт Іспаніі (1808—1813).

Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Іспаніі
Трыбуна

**Трыбу́на** () — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Трыбуна — узвышэнне для выступлення прамоўцы (кафедра) або збудаванне са ступенчатымі радамі для гледачоў.
* Трыбуна (*пераноснае значэнне*) — месца, сфера для грамадскай дзейнасці.
*  — расійскае швейнае прадпрыемства.

## Выданні 
* «Трыбуна мастацтва» — беларускі тэатральна-мастацкі часопіс (1925).
*  — кіеўская штодзённая газета (1918—1919).
*  — расійская грамадска-палітычная газета.
*  — назва дзвюх пражскіх газет (1919—1928 і 1969—1989).
* Tribuna.com — міжнароднае спартыўнае выданне.

## Гл. таксама 
* Трыбун
* Трыбунал

## Крыніцы
Яраслаў Аляксеевіч Громаў

**Яраслаў Аляксеевіч Громаў** () — беларускі , , . Кандыдат мастацтвазнаўства (1988).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 ліпеня 1928 года ў вёсцы Рагніполь Смаленскай вобласці (Расія). Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1952 годзе. 3 1952 года быў акцёрам тэатра драмы і камедыі пры Белдзяржэстрадзе, у 1956—58 гады — Бабруйскага вандроўнага беларускага драматычнага тэатра. 3 1962 года працаваў рэжысёрам у Беларускім тэатры імя Янкі Купалы. 3 1967 года выкладаў у Беларускай акадэміі мастацтваў. Громаў быў дацэнтам кафедры майстэрства акцёра і рэжысуры, у 1981–1985 гадах – дэканам тэатральнага факультэта.

## Творчасць 
Сярод роляў: Сцяпан («Персанальная справа» А. Штэйна), Луіс («Дама-невідзімка» П. Кальдэрона), Чывер («Салемскія вядзьмаркі» А. Мілера) і інш. Яго пастаноўкам уласціва дакладная распрацоўка партытуры акцёрскіх вобразаў: «Адалень-трава» В. Любімавай (1964), «Цар Фёдар Іаанавіч» А.К. Талстога, «На дне» М. Горкага, «Жах і адчай трэцяй імперыі» Б. Брэхта (2001) і інш. 

Даследаваў гісторыю і праблемы тэатральнай адукацыі ў Беларусі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Георгій Сцяпанавіч Лаўроў

**Георгій Сцяпанавіч Лаўроў** () — беларускі . Заслужаны артыст БССР (1961).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 красавіка 1910 года ў в. Заполле Мазырскага павета Мінскай губерні (цяпер — Петрыкаўскі раён Гомельскай вобласці).

Скончыў драматычныя курсы пры Беларускім тэхнікуме сцэнічнага мастацтва ў Мінску ў 1932 годзе. 3 1932 года працаваў у Беларускім трэцім дзяржаўным тэатры, з 1933 года — у Тэатры юнага гледача БССР імя Крупскай, у 1939—1941 гады — у Палескім абласным драматычным тэатры. У 1945—1955 гадах працаваў у Белдзяржэстрадзе, у 1956—1970 гадах — у Магілёўскім абласным тэатры музычнай камедыі.

Памёр 2 лістапада 1993 года.

## Творчасць 
Акцёр шырокага творчага дыяпазону, выконваў характарныя, драматычныя і камедыйныя ролі: Пытляваны («Пяюць жаваранкі» К. Крапівы), Гарошка («Выбачайце, калі ласка!» А. Макаёнка), Бяссудны, Беркутаў («На бойкім месцы», «Ваўкі і авечкі» А. Астроўскага), Астраў («Дзядзька Ваня» А. Чэхава), Ягор Булычоў («Ягор Булычоў і іншыя» М. Горкага), Іван Буданцаў (аднайменная п’еса В. Лаўрэнцьева), Савельеў («Так і будзе» К. Сіманава), Папандопула («Вяселле ў Малінаўцы» Б. Аляксандрава), Глык («Цені знікаюць» С. Свірыдава), Казанец («Кухарка» А. Сафронава), Ілья («Пяць вечароў» А. Валодзіна) і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Вячаслаў Рыгоравіч Фаменка

**Вячаслаў Рыгоравіч Фаменка** () — беларускі артыст аперэты (тэнар). Заслужаны артыст БССР (1973).

## Біяграфія 
3 1956 года працаваў у драматычных тэатрах Расіі і Украіны. 3 1964 года — у Магілёўскім абласным тэатры музычнай камедыі, з 1970 года — саліст Беларускага дзяржаўнага музычнага тэатра.

## Творчасць 
Валодаў яркім камедыйным талентам. Сярод роляў на беларускай сцэне: Быкоўскі, Слаўка, Матыль («Паўлінка», "Пяе «Жаваранак», «Тыдзень вечнага кахання» Ю. Семянякі), Цярэшка («Судны час» Р. Суруса), Масленікаў («Дзяніс Давыдаў» А. Мдывані), маркіз дэ Тарсі («Шклянка вады» У. Кандрусевіча), Мікі і Філіп («Вольны вецер» І. Дунаеўскага), Буба («Каўказская пляменніца» Р. Гаджыева), Мітрусь Нічыпарэнка («Халопка» М. Стрэльнікава), Рамон («Пацалунак Чаніты» Ю. Мілюціна), Яшка-артылерыст («Вяселле ў Малінаўцы» Б. Аляксандрава), Марсель, Боні, Напалеон, Эстэргазі, барон дэ Крэвільяк («Фіялка Манмартра», «Сільва», «Баядэра», «Марыца», «Прынцэса цырка» І. Кальмана), Негаш, барон Зета («Вясёлая ўдава» Ф. Легара).

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Скроневыя кольцы

срэбныя сямілопасцевыя скроневыя кольцы XI—XII стст. Нацыянальны музей гісторыі і культуры Беларусі]]
[міні|Скроневыя кольцы ў рэканструкцыі ўбору [Севяране|севяранкі]]

**Скро́невыя ко́льцы** — старажытныя жаночыя ўпрыгожанні з каляровых металаў, радзей з серабра, якія насілі каля скроняў.

Скроневыя кольцы падтрымлівалі прычоску, іх упляталі ў валасы па некалькі штук з кожнага боку, мацавалі з дапамогай стужкі ці раменьчыка. Мяркуецца, што ў некаторых выпадках іх мацавалі ў мочцы вуха.

## Гісторыя 
Паявіліся ў бронзавым веку. Лічыліся спецыфічным упрыгожаннем заходніх славян у VIII—IX&nbsp;стагоддзях. У сярэдневякоўі былі пашыраны ў Візантыі і Заходняй Еўропе.

Ва ўсходніх славян скроневыя кольцы набылі асаблівую папулярнасць у XI—XII&nbsp;стагоддзях, з’яўляліся ўпрыгожаннем як сялянак, так і гараджанак.

На тэрыторыі Беларусі самыя старажытныя знаходкі скроневых кольцаў належаць сярэднедняпроўскай культуры. У жалезным веку яны адносяцца да мілаградскай культуры, зарубінецкай культуры і культуры штрыхаванай керамікі.

## Класіфікацыя 
Скроневыя кольцы класіфікуюць паводле знешняга выгляду і тэхналагічных адзнак. Вылучаюць драцяныя, пацеркавыя, шчытковыя, прамянёвыя і блізкія да іх лопасцевыя тыпы.

## Этнавызначальная роля 
Прынята лічыць, што скроневыя кольцы нясуць этнавызначальныя функцыі, што дае магчымасць удакладніць карту рассялення плямён, такіх як вяцічы, дрыгавічы, крывічы і радзімічы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Археалагічныя артэфакты
Катэгорыя:Упрыгажэнні
Катэгорыя:Славянскае адзенне
Катэгорыя:Дахрысціянская культура Старажытнай Русі
Катэгорыя:Заходнія славяне
Катэгорыя:Усходнія славяне
Георгій Вячаслававіч Рой

**Гео́ргій Вячасла́вавіч Рой** (, Кобрын, Брэсцкая вобласць)&nbsp;— беларускі праваслаўны святар, тэолаг і протаіерэй. З’яўляецца адным з найбольш аўтарытэтных святароў у гісторыі сучаснай Беларусі. Былы настаяцель Свята-Пакроўскага кафедральнага сабора ў Гродне і дацэнт Мінскай духоўнай акадэміі. Падчас жорсткіх затрыманняў на Акрэсціна і пасля гібелі Рамана Бандарэнкі па благаславенні настаяцеля ў Пакроўскім саборы штогадзінна білі ў званы ў знак салідарнасці і жалобы. Службу, якая сабрала каля 150 чалавек, правялі айцы Георгій і Аляксандр. У лютым 2024 года ў Літве быў афіцыйна зарэгістраваны Экзархат Канстанцінопальскага патрыярхата, да якога далучыліся дзесяць святароў, у тым ліку і Георгій Рой.

## Сям’я 
Святар ажаніўся 10 чэрвеня 2005 года. Разам з жонкай выхоўвае чацвярых дзяцей.

## Узнагароды 
За час свайго царкоўнага служэння быў уганараваны наступнымі ўзнагародамі:
* Грамата Патрыяршага экзарха ўсяе Беларусі (16 снежня 2001 года).
* Медаль свяціцеля Інакенція, мітрапаліта Маскоўскага (17 лістапада 2005 года).
* Медаль свяціцеля Кірыла, епіскапа Тураўскага (26 лістапада 2010 года).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Інтэрв’ю Георгія Роя пра пераход ва Усяленскі патрыярхат // Наша Ніва, 10 красавіка 2023 года.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся 10 снежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1978 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кобрыне
Катэгорыя:Праваслаўныя святары Беларусі
Катэгорыя:Канстанцінопальская праваслаўная царква
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай духоўнай семінарыі
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай духоўнай акадэміі
Катэгорыя:Беларусы ў Вільні
Катэгорыя:Імігравалі ў Літву з Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Інстытута ўсходніх цэркваў у Рэгенсбургу
Аляксандр Ігаравіч Кухта

**Алякса́ндр І́гаравіч Ку́хта** (нар. 28 снежня 1992, г. Мінск) — беларускі праваслаўны святар (іерэй), тэолаг, грамадскі дзеяч і відэаблогер. Аўтар самага папулярнага ў Беларусі праваслаўнага YouTube-канала «Бацюшка адкажа». У 2023 годзе праз з маральнай пазіцыяй Маскоўскага патрыярхату адносна палітычнага крызісу ў Беларусі і расійскай агрэсіі супраць Украіны перайшоў у юрысдыкцыю Усяленскага патрыярхату Канстанцінопаля.

## Біяграфія 
### Адукацыя і пачатак служэння 
Нарадзіўся 28 снежня 1992 года ў Мінску, вырас у свецкай сям'і. Скончыў Ліцэй БДУ. Меў прахадныя балы для паступлення ў БДУІР на праграміста, аднак абраў духоўны шлях і паступіў у Мінскую духоўную семінарыю. 

На Вялікдзень 16 красавіка 2023 года святары правялі ў Вільні ў памяшканні лютэранскай царквы першае набажэнства для беларусаў у юрысдыкцыі Канстанцінопаля, якое сабрала каля 150 чалавек. Пазней была сфарміравана паўнавартасная беларуская праваслаўная парафія, якая пачала арандаваць уласнае памяшканне ў цэнтры літоўскай сталіцы і перайшла на новаюліянскі каляндар.

## Сям'я 
Жанаты, мае сына.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Праваслаўныя святары Беларусі
Катэгорыя:Канстанцінопальская праваслаўная царква
Катэгорыя:відэаблогеры Беларусі
Катэгорыя:Беларусы ў Вільні
Катэгорыя:Імігравалі ў Літву з Беларусі
Броўка (архітэктура)

**Бро́ўка** — дэкаратыўны элемент у архітэктуры: рэльефная арка над аконным або дзвярным праёмам, нішай. 

## У архітэктуры 
Броўкі выкарыстоўваліся ў сярэдневяковай царкоўнай архітэктуры. Асабліва часта яны прымяняліся ў дойлідстве Вялікага Ноўгарада. Броўкі маглі быць адзінарнымі або шматлопасцевымі, якія аб’ядноўвалі пад сабой некалькі ніш або акон. Канцы броўкі звычайна рабіліся прамымі, гарызантальнымі. Часта броўкі спалучаліся з фігурнай цаглянай кладкай&nbsp;— парэбрыкам.

## У будаўніцтве 
У будаўніцтве пад тэрмінам *броўка* можа разумецца край насыпу або лінія, якая абмяжоўвае паверхню палатна насыпу ад паверхні яго адхону. На чыгунках броўкай называецца равок, які робіцца на баласце для абмежавання або ўказання неабходнай шырыні баластнага слоя.

## Галерэя 

Файл:Ц.Иоанна Богослова на Витке(3).jpg|Адзінарная броўка над нішай
Файл:Церковь Петра и Павла в Кожевниках в Великом Новгороде (11).JPG|Броўкі над парталам і кампазіцыяй з акон і ніш на фасадзе царквы Пятра і Паўла ў Кажэўніках
Файл:Церковь Петра и Павла в Кожевниках в Великом Новгороде (17).JPG|Фрагмент шматлопасцевай броўкі з парэбрыкам

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Старажытнаруская архітэктура
Рой

**Рой** — шматзначны тэрмін.

## Асноўныя значэнні 
* Рой — сям’я грамадскіх насякомых (пчол, вос, мурашак), якая аддзялілася для стварэння новай калоніі.
* Рой дронаў — мноства малых беспілотнікаў, якія кіруюцца сумесным праграмным забеспячэннем.

## Прозвішча і імя 
**Рой** — беларускае, украінскае, рускае, індыйскае і шатландскае прозвішча, а таксама імя.

### Вядомыя носьбіты 
* Георгій Вячаслававіч Рой (нар. 1978) — беларускі праваслаўны святар, протаіерэй, тэолаг.
*  (1972—2015) — амерыкана-бангладэшскі інтэрнэт-актывіст.
*  (нар. 1957) — Герой Украіны.
*  (1922—2016) — Герой Савецкага Саюза.
*  (1887—1919) — удзельнік Грамадзянскай вайны ў Расіі.
*  (1870—1932) — галандскі оперны спявак (барытон).
*  (нар. 1961) — індыйская пісьменніца, грамадская дзяячка.
*  (1926—2022) — дацка-амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі.
*  (1909—1966) — індыйскі кінарэжысёр.
*  (нар. 1970) — нідэрландскі футбаліст.
*  (нар. 1984) — амерыканскі баскетбаліст.
*  (нар. 1945) — індыйскі сацыяльны прадпрымальнік.
* Вілі Рой (нар. 1943) — амерыканскі футбаліст.
*  (нар. 1983) — канадскі хакеіст.
* Крысціна Рой (1860—1936) — славацкая хрысціянская пісьменніца.
*  (нар. 1986) — ірландская спявачка.
*  (нар. 1965) — расійскі пісьменнік.
*  (нар. 1986) — славенскі футбаліст.
*  (нар. 1972) — амерыканскі палітык.
* Эдвард Джэймс Рой (1815—1872) — пяты прэзідэнт Ліберыі.

### Імя 
* Рой I (1921—2012) — заснавальнік і кіраўнік віртуальнай дзяржавы Сілэнд.
* Рой Макай (нар. 1975) — нідэрландскі футбаліст.

## Тэхніка 
*  — савецкая карабельная аўтаматычная артылерыйская ўстаноўка.

## У мастацтве 
*  — амерыканскі фільм 1978 года.
*  — савецкі фільм 1990 года.
*  — фантастычная аповесць Бруса Стэрлінга.
*  — раман Майкла Крайтана.
* Рой Мустанг — персанаж мангі «Стальны алхімік».

## Гл. таксама 
* Роб Рой
Інстытут усходніх цэркваў у Рэгенсбургу

**Інстыту́т усхо́дніх цэ́ркваў у Рэгенсбу́ргу** (, скарочана **OKI**)&nbsp;— нямецкамоўная міжканфесійная навучальная і даследчая ўстанова, створаная Канферэнцыяй каталіцкіх біскупаў Германіі для падтрымкі студэнтаў з праваслаўных і нехалкідонскіх цэркваў, якія навучаюцца ў Германіі.

## Гісторыя 
### Заснаванне 
Ініцыятыва стварэння інстытута ўзнікла ў 1960 годзе пасля таго, як студэнты Германска-венгерскага калегіума ў Рыме Альберт Раўх і  падчас вучэбнай паездкі па Грэцыі і Турцыі заўважылі, што праваслаўныя студэнты ў Германіі могуць навучацца толькі на пратэстанцкіх факультэтах. Прычынай гэтага была неабходнасць прынясення на каталіцкіх факультэтах «антымадэрнісцкая прысяга» з формулай паслушэнства Папу Рымскаму.

Увесну 1962 года Ватыкан у асобе кардынала Альфрэда Атавіяні паведаміў, што з гэтага часу студэнты з іншых хрысціянскіх цэркваў могуць атрымліваць усе каталіцкія ступені па багаслоўі без прынясення прысягі. Гэта стала штуршком да развіцця двухбаковых кантактаў. У 1966 годзе Канферэнцыя каталіцкіх біскупаў Германіі стварыла спецыяльную камісію для дыялогу з усходнімі цэрквамі, кіраўніцтва якой было даручана епіскапу Рэгенсбурга . Афіцыйным пачаткам дзейнасці інстытута лічыцца Велікодны візіт епіскапа Грабера да Канстанцінопальскага патрыярха Афінагора ў Стамбуле ў 1967 годзе. Ідэю таксама падтрымалі патрыярхі Балгарскай і Сербскай праваслаўных цэркваў. У 1974 годзе ўстанова атрымала ў сваё распараджэнне будынак былога манастыра капуцынаў 1614 года пабудовы ў Рэгенсбургу. Старыя келлі былі пераабсталяваны ў пакоі для студэнтаў, што дазволіла арганізаваць камфортнае пражыванне для 30 чалавек. У 1980 годзе ў былой капліцы манастыра была ўладкавана праваслаўная дамавая царква, якую на свята Тройцы асвяціў архіепіскап Берлінскі Мелхіседэк. У 2016 годзе Інстытут усходніх цэркваў Рэгенсбургскай дыяцэзіі быў перазаснаваны ў новай канцэпцыі з адначасовай інтэграцыяй у дыяцэзіяльную структуру. Яго дырэктарам стаў .

## Дзейнасць 
### Адукацыйная праграма 
Да 2013 года інстытут прапаноўваў стыпендыяльную праграму для студэнтаў, якая дазваляла ім на працягу некалькіх месяцаў ці нават гадоў паглыбляць сваю адукацыю, знаёміцца з нямецкай мовай, культурай і каталіцкім багаслоўем. Для кожнага студэнта складалася індывідуальная праграма, узгодненая з яго царкоўным кіраўніцтвам. Акрамя таго, існавала агульная праграма, якая ўключала экскурсіі і штогадовае паломніцтва ў Рым.

### Сімпозіумы 
Інстытут рэгулярна арганізоўваў міжканфесійныя сімпозіумы. Першы з іх, на тэму «Таінствы Царквы», адбыўся ў 1969 годзе з удзелам дэлегацыі Маскоўскага патрыярхату. Пазней былі праведзены цыклы сімпозіумаў «Адзіная царква і яе жыццё ў прасторы і часе» (1979—1989), а таксама навуковыя мерапрыемствы, прысвечаныя памяці св. Мяфодзія (1985), 1000-годдзю Хрышчэння Русі (1987), 600-годдзю з дня смерці Сергія Раданежскага (1992), філосафам С. Булгакаву (1994) і У. Салаўёву (2000).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Германіі
Катэгорыя:Хрысціянства ў Германіі
Катэгорыя:Экуменізм
Катэгорыя:З’явіліся ў 1967 годзе
Катэгорыя:Рэгенсбург
Віктар Раманавіч Шаўкалюк

**Віктар Раманавіч Шаўкалю́к** () — беларускі артыст аперэты (лірычны тэнар). Заслужаны артыст БССР (1968).

## Біяграфія 
Скончыў студыю пры Ленінградскім тэатры імя Ленінскага камсамола ў 1947 годзе. Працаваў у розных тэатрах краіны. 3 1962 года працаваў у Магілёўскім абласным тэатры музычнай камедыі, у 1970—90 гадах — у Дзяржаўным тэатры музычнай камедыі Беларусі.

## Творчасць 
Віктар Шаўкалюк быў камедыйным акцёрам яскравага таленту, творчая палітра якога вызначалася разнастайнасцю вострахарактарных вобразаў. Сярод партый у беларускім рэпертуары: Трынтрава, Віктор, Пустарэвіч, Даніла, Цар («Рабінавыя каралі», «Пяе „Жаваранак“», «Паўлінка», «Тыдзень вечнага кахання», «Сцяпан — вялікі пан» Ю. Семянякі), Мацей («Несцерка» Р. Суруса). 3 іншых роляў: Боні і князь Валяпюк, Зупан («Сільва», «Марыца» І. Кальмана), барон Зета («Вясёлая ўдава» Ф. Легара), Амедэй і Фальк («Лятучая мыш» І. Штрауса), Яшка-артылерыст («Вяселле ў Малінаўцы» Б.Аляксандрава) і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Кансэкрацыя

**Кансэкра́цыя** (ад  — «асвячэнне») — шматзначны рэлігійны тэрмін, які выкарыстоўваецца пераважна ў каталіцкай традыцыі.

## Значэнні 
* Кансэкрацыя — абрад узвядзення ў духоўны сан (дыякана, прэсвітэра, біскупа), які таксама называюць ардынацыяй.
* Кансэкрацыя — абрад асвячэння хлеба і віна падчас Еўхарыстыі, калі яны ператвараюцца ў Цела і Кроў Хрыста.
* Кансэкрацыя — абрад асвячэння прадметаў культу, напрыклад, крыжа, алтара або новага храма.
* Кансэкрацыя — стан жыцця ў Каталіцкім Касцёле, які прадугледжвае прыняцце евангельскіх парадаў (цнатлівасці, убоства, паслухмянасці).
* Кансэкрацыя — абрад пасмяротнага абагаўлення імператара (апафеоз) у Старажытным Рыме.
Царкоўнае слова

**«Царко́ўнае сло́ва»** — штотыднёвая праваслаўная газета, друкаваны орган Мінскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Выдаецца з красавіка 1992 года. Гэта адно з першых у Беларусі царкоўных выданняў, якое пачало выходзіць у постсавецкі перыяд.

## Гісторыя 
Газета была задумана айцом Алексіем (Шынкевічам), пазней архімандрытам, як прыходскае выданне ў горадзе Жодзіна. Стаўшы друкаваным органам Мінскай епархіі, спачатку выдавалася штомесяц, а пазней перайшла на штотыднёвы фармат. Выходзіць па благаславенні мітрапаліта Мінскага і Слуцкага Філарэта, Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі.

З 1997 года рэдакцыя газеты размяшчаецца ў Свята-Петра-Паўлаўскім саборы ў Мінску.

## Характарыстыка 
Газета «Царкоўнае слова» выходзіць на рускай і беларускай мовах, мае фармат А4, аб’ём 16 старонак і тыраж да 7 тысяч экзэмпляраў (на 2011 год). Галоўным рэдактарам з’яўляецца выпускнік факультэта журналістыкі БДУ А.&nbsp;Харытонаў.

Выданне выходзіць пад агульным эпіграфам: *«Утверди, Боже, Святую православную веру православных христиан во век века!»*. Газета мае каля 50 рубрык, якія асвятляюць розныя аспекты царкоўнага і свецкага жыцця. Сярод ключавых рубрык:
* «Асветнікі зямлі беларускай» — пра беларускіх асветнікаў і дзеячаў праваслаўнай культуры XVII–XVIII стагоддзяў, такіх як Іанікій (Галятоўскі) і Афанасій Брэсцкі.
* «Сямейнае чытанне» — апавяданні, легенды і міфы на тэмы выхавання маральнасці.
* «Праваслаўная энцыклапедыя» — матэрыялы пра дзеячаў культуры і мастацтва.

## Тэматыка і дзейнасць 
Рэдакцыя і аўтарскі калектыў надаюць вялікую ўвагу пытанням духоўнага і культурнага выхавання. Асвятляюцца тэмы царкоўнага дойлідства, культурных традыцый у сям’і, літаратуры, тэатра і кіно, а таксама гісторыі беларускай культуры.

Газета актыўна асэнсоўвае з хрысціянскага пункту гледжання значныя творы свецкага мастацтва. На яе старонках з'яўляліся публікацыі, прысвечаныя творчасці Г. Х. Андэрсена, Ф. Скарыны, А. Салжаніцына, В. Берггольц. Выданне публікавала водгукі на экранізацыі рамана «Ідыёт» Ф.&nbsp;Дастаеўскага і фільм «Мукі Хрыстовы» М. Гібсана. Таксама асвятляліся дыскусіі аб узаемадзеянні хрысціянства і тэатральнага мастацтва, якія праходзілі ў межах Міжнароднага тэатральнага фестывалю «Залаты Віцязь».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт газеты «Царкоўнае слова»

Катэгорыя:Газеты Мінска на беларускай мове
Катэгорыя:Штотыднёвыя газеты
Катэгорыя:Мінская епархія
Катэгорыя:Газеты Мінска на рускай мове
Лаліта Экспрэс

**Лаліта Экспрэс** () — медыйная мянушка самалёта Boeing 727-100 Джэфры Эпштэйна.

## Назва 
Мянушка паходзіць ад рамана Уладзіміра Набокава 1955 года «Лаліта», які апавядае пра апантанасць мужчыны 12-гадовай дзяўчынкай.

## Гісторыя 
У 1969—1979 выкарыстоўваўся авіякампаніяй TWA, потым, у 2001, набыты Эпштэйнам. У 2017 годзе быў прададзены і пасля спісаны.

Самалётам Эпштэйна для розных паездак карысталіся шматлікія вядомыя асобы: Біл Клінтан, Кевін Спэйсі, Крыс Такер, Дональд Трамп і яго трэцяя жонка Меланія Трамп, Надзя Марцінка, Андрэа Пастарана Аранга, Рон Беркл, Наомі Кэмпбэл, Алан Дэршавіц і Лары Самерс. Апроч рабочых паездак, борт выкарыстоўваўся ўладальнікам і яго знаёмымі для сексуальных злачынстваў супраць, у тым ліку, непаўналетніх.

## Апісанне 
Boeing 727-100 (рэгістрацыйны нумар N908JE, серыйны нумар 20115) — самалёт VIP-канфігурацыі з салонам на 29 пасажыраў. Ва ўласнасці Эпштэйна прайшоў мадэрнізацыю характарыстык за кошт замены рухавікоў, у выніку чаго былі ўсталяваныя два рухавіка Pratt & Whitney JT8D-219 на знешніх пазіцыях і адзін JT8D-7B у цэнтры. Таксама былі ўсталяваныя заанцоўкі крыла ад Winglet Systems Inc. і паліўныя бакі павялічанай далёкасці, што дазволіла павялічыць максімальную ўзлётную масу да 174 500 фунтаў.

У вырабленым на заказ модульным інтэр’еры «Exogrid» маецца пярэдні салон з дамашнім кінатэатрам, сярэдняя частка салона з зонай адпачынку і камбуз, а таксама асобная задняя каюта, абсталяваная двухспальным ложкам і пакоем з ваннай і душам. Тэхнічныя ўдасканаленні ўключаюць у сябе кабіну пілота Honeywell EFIS, сістэму TCAS II і дзве ўніверсальныя сістэмы GPS/FMS.

## Крыніцы
Катэгорыя:Джэфры ЭпштэйнКатэгорыя:Самалёты Boeing
Глава (архітэктура)

, тэрыторыі былой Рэчы Паспалітай, і на Поўначы Расіі ў працы «Полоцко-Витебская старина», выдадзенай Віцебскай вучонай архіўнай камісіяй у 1911 годзе]]
**Глава́** — дэкаратыўнае пакрыццё, размешчанае над купалам і ўладкаванае на барабане. З’яўляецца адным з найбольш пазнавальных элементаў усходнеславянскай царкоўнай архітэктуры. У архітэктурна-рэстаўрацыйным ужытку пад главой часта разумеюць завяршэнне храма ў цэлым: барабан, купал і купальнае пакрыццё разам. XV стагоддзя пазавае храм са шлемападобным купалам.]]
 ў 991 годзе. Мініяцюра з Радзівілаўскага летапісу XV стагоддзя пазавае храм з цыбулепадобным купалам.]]
Аднак даследаванні такіх расійскіх вучоных, як Б. А. Рыбакоў і М. М. Варонін, даказалі, што на шматлікіх мініяцюрах, у тым ліку Радзівілаўскага летапісу, і іконах цыбулепадобныя главы адлюстроўваюцца значна раней. Згодна з сучаснымі архітэктурна-археалагічнымі даследаваннямі С. В. Заграеўскага, эвалюцыя глаў выглядала інакш:
# У дамангольскі час паўсюдна былі распаўсюджаны найпрасцейшыя пакрыцці па скляпеннях, часта з падкрыжовым каменем у цэнтры.
# У другой палове XIII — канцы XVI стагоддзя масава з’яўляюцца і паўсюдна распаўсюджваюцца цыбулепадобныя главы, у тым ліку ў шатровым дойлідстве. У гэты перыяд яны з’яўляюцца абсалютнай дамінантай у старажытнарускай архітэктуры.

 ва Уладзіміры]]
# У XVII — канцы XVIII стагоддзя пачынаюць з’яўляцца шлемападобныя главы. Яны ўзводзіліся як форма стылізацыі «пад даўніну» пры рамонтах або перабудовах ранейшых цыбулепадобных завяршэнняў, напрыклад, ва Успенскім і Дзмітрыеўскім саборах ва Уладзіміры). Гэтую думку падтрымлівалі расійскія гісторыкі архітэктуры Г. Я. Макееў і І. А. Бандарэнка.

Іншае папулярнае тлумачэнне, больш блізкае да народнага ўспрымання, звязвае форму главы з галавой воіна ў шлеме. Гэта пацвярджаецца этымалогіяй архітэктурных тэрмінаў, дзе завяршэнне храма называецца «главой» (галавой), барабан — «шыяй», а схілы даху — «плячамі».

З пункту гледжання эвалюцыі архітэктурных формаў, кілепадобны верх глаў з’яўляецца арганічным спалучэннем тэхнікі драўлянага каркаса з эстэтыкай спічастых і кілепадобных арак і закамар, якія масава з’явіліся ў архітэктуры XIII стагоддзя. Цыбулепадобныя главы дазвалялі дасягнуць жаданай «вежападобнасці» і вышыннасці храма без значных матэрыяльных выдаткаў.

## Гл. таксама 
* Купал
* Закамара
* Лемех

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Храмавая архітэктура
Катэгорыя:Купалы
Катэгорыя:Старажытнаруская архітэктура
Катэгорыя:Архітэктура Беларусі
Катэгорыя:Архітэктура Украіны
Катэгорыя:Архітэктура Расіі
Басіру Дыямай Фай

**Басіру Дыямай Фай** (; нар. 25 сакавіка 1980, Ндьаганьяо, Тиес) — сенегальскі палітычны дзеяч, прэзідэнт Сенегала з 2 красавіка 2024 года, сузаснавальнік і былы генеральны сакратар распушчанай левай партыі «Афрыканскія патрыёты Сенегала за працу, этыку і братэрства» (па-француску: Patriotes africains du Senegal pour le travail, l’ethique et la fraternite, PASTEF (фр. PASTEF); яна ж «Патрыёты Сенегала»). Атрымаў перамогу на прэзідэнцкіх выбарах 2024 года, які замяніў у якасці яе вылучэнца дыскваліфікаванага кандыдата Усмана Сонку.

## Крыніцы
Брацкая магіла (Юрацішкі)

**Брацкая магіла** — ваеннае пахаванне, знаходзіцца ў пас. Юрацішкі Іўеўскага раёна, у скверы па вул. Савецкай, на перакрыжаванні яе з вул. Кастрычніцкай.

Пахаваны 79 воінаў і ўдзельнікаў супраціўлення, якія загінулі ў Вялікую Айчыную вайну, і савецкіх актывістаў, што загінулі ў барацьбе з ворагамі Савецкай улады.

У 1957 г. пастаўлены помнік — на пастаменце бронзавая скульптура прыкленчыўшага салдата Савецкай Арміі, які трымае ў руках вянок з дубовага лісця, як сімвал доблесці, мужнасці і славы.

## Спасылкі 
* heritage.gov.by

Катэгорыя:Брацкія магілы Беларусі
Катэгорыя:Юрацішкі
Рафал Яхімовіч

**Ра́фал Яхімо́віч** або **Рапалас Якімавічус** (; , ; ) — літоўскі скульптар і мастак.

## Біяграфія 
У 1913—1914 гадах вучыўся ў рысавальнай школе Івана Трутнева. У 1915—1919 гадах выкладаў у віленскім рамесным вучылішчы. У 1915—1919 гадах займаўся ў студыі скульптуры Антонія Вівульскага, пасля ў 1919—1922 і 1923—1926 гадах навучаўся на аддзяленні прыгожых мастацтваў Універсітэта Стэфана Баторыя (у Баляслава Балзукевіча).

У 1922—1923 гадах вучыўся ў Акадэміі мастацтваў у Кракаве (у Канстантыя Ляшчкі). Удасканальваў майстэрства ў Парыжы (1925) і Італіі (1927).

Пасля Другой сусветнай вайны працаваў выкладчыкам у Віленскім мастацкім інстытуце (1944—1961), з 1947 года дацэнт. Пахаваны на Росах у Вільні.

## Творчасць 
 аўтарства Рафала Яхімовіча на Росах у Вільні]]
 ў Кафедральным саборы Вільні]]
З 1916 года актыўна ўдзельнічаў у выстаўках. Стварыў скульптурныя кампазіцыі «Смерць Ікара» (1919), «Карыятыда» (1922), «Бой з кентаўрам» (1925). Аўтар скульптурных партрэтаў, Уладзіслава Сыракомлі (1930), Тадэвуша Урублеўскага (1930), Пятраса Вайчунаса (1931), Івана Луцкевіча (1935, нагляд ажыццяўляў Пётра Сергіевіч), Вінцаса Крэве (1941), Эўгеніі Таўткайце (1960). 

У 1930 годзе ў віленскім касцёле Святога Мікалая быў усталяваны бюст вялікага князя літоўскага Вітаўта (бронза), створаны Яхімовічам. Аўтар абеліску ў гонар палеглых у 1919 і 1920 гадах (польска-савецкая вайна) пад Лідай польскіх жаўнераў і 40 расстраляных ЧК закладнікаў на вайсковай частцы могілак у Лідзе, а таксама загінулых у мірны час лётчыкаў польскага 11-га авіяцыйнага палка (каля 1924, знішчаны пасля 1939).

Прымаў удзел у стварэнні помніка 1200 гвардзейцам у Калінінградзе (1945). У Вільні быў усталяваны помнік акцёру і дырыжору Барысасу Даўгувецісу з бюстам працы Яхімовіча (1960).

Аўтар некалькіх надмагільных помнікаў на могілках Росы (Тадэвушу Урублеўскаму, 1930, і іншым). Стварыў некалькі статуй для касцёлаў Вільні. У віленскім Кафедральным саборы Святога біскупа Станіслава і Святога Уладзіслава ўсталяваны бюст Ёнаса Басанавічуса (1943).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Jonas Juodišius. Petro Vaičiūno biusto (1944—1945) restauracija-rekonstrukcija

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Мастакі Літвы
Катэгорыя:Скульптары Літвы
Канвікт

(Польшча)]]
**Канві́кт** (ад ) — інтэрнат у навучальных установах езуітаў і піяраў.

## Гісторыя і функцыі 
Першапачаткова статуты ордэна езуітаў не прадугледжвалі існаванне інтэрнатаў, бо лічылася непажаданым пранікненне ў асяроддзе моладзі элементаў манаскага жыцця і знікненне дыстанцыі паміж выхавацелямі і выхаванцамі.

Аднак жыццёвыя патрэбы прывялі да ўвядзення канвіктаў, у першую чаргу для маламаёмнай моладзі, якая магла атрымаць там прытулак на час навучання. Пазней былі ўведзены і спецыялізаваныя інтэрнаты: шляхецкія канвікты для моладзі шляхецкага паходжання і музычныя бурсы. Акрамя таго, інтэрнаты існавалі пры езуіцкіх дыяцэзіяльных семінарыях і алюмнатах.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Адукацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім
Катэгорыя:Езуіцкая адукацыя
Катэгорыя:Інтэрнаты
Катэгорыя:Піярская адукацыя
Тарпеда (стадыён, Магілёў)

**Тарпе́да** — футбольны стадыён у горадзе Магілёве (Беларусь). Размешчаны па адрасе Віцебскі праспект, 43. З’яўляецца хатняй арэнай мясцовага футбольнага клуба «Тарпеда». Максімальная ўмяшчальнасць складае 3560 чалавек.

## Гісторыя 
Стадыён быў пабудаваны ў 1959—1960 гадах.

На стадыёне традыцыйна праводзіліся гарадскія, абласныя і рэспубліканскія спаборніцтвы, а ў савецкі час тут таксама праходзілі ўсесаюзныя турніры. Гістарычна арэна з'яўляецца хатняй для магілёўскай футбольнай каманды «Тарпеда», якая ў розныя часы выступала пад назвамі «Металург» і «Кіравец».

## Характарыстыка 
Спартыўны комплекс уключае ў сябе адну прамую крытую трыбуну з жалезнымі сядзеннямі. Футбольнае поле мае натуральнае травяное пакрыццё, яго памеры складаюць 105 на 68 метраў. Над арэнай устаноўлены мачты штучнага асвятлення, якія ў цяперашні час не функцыянуюць.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*Старонка стадыёна на сайце ФК «Тарпеда» (архіўная копія)

Катэгорыя:Стадыёны Магілёва
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1960 годзе
Катэгорыя:Віцебскі праспект (Магілёў)
Катэгорыя:1960 год у Магілёве
Капітул

**Капі́тул**. Ва ўніяцкай царкве — крылас.
*  — калегія святароў (канонікаў) пры буйным некафедральным касцёле (калегіяце).
* Ордэнскі капітул — калегіяльны орган улады ў каталіцкіх манаскіх або рыцарскіх ордэнах.
*  — арганізацыйная структура ў масонстве.
*  — у Расійскай імперыі ўстанова, якая ведала справамі ордэнаў і іншых узнагарод.
*  — памяшканне ў касцёле ці манастыры, прызначанае для сходаў капітула.

## Крыніцы
Алюмнат

**Алюмнат** (таксама **па́пская семіна́рыя**, **па́пскі кале́гіум**) — спецыяльная навучальная ўстанова езуітаў па падрыхтоўцы святароў для місіянерскай працы сярод пратэстантаў і праваслаўных.

## Гісторыя і арганізацыя 
Заснаваны па ініцыятыве рымскага папы Рыгора XIII. Алюмнаты існавалі ў Грацы (з 1573), Вене (з 1574), Празе (з 1575), Оламаўцы (з 1578), Браневе (з 1578) і іншых гарадах.

Утрымліваліся за кошт папы і падпарадкоўваліся Кангрэгацыі прапаганды веры.

## Навучальны працэс 
Тэрмін навучання складаў 4—5 гадоў. Праграма прадугледжвала вывучэнне шырокага кола гуманітарных дысцыплін, філасофіі і тэалогіі.

Выпускнікі не былі абавязаны прымаць святарства, яны маглі праводзіць каталіцкую палітыку і ў свецкім стане.

## У Вялікім Княстве Літоўскім 
На тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага па ініцыятыве Антоніа Пасевіна алюмнат быў заснаваны ў Вільні на падставе брэве папы Рыгора XIII ад  года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Адукацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім
Катэгорыя:Езуіцкая адукацыя
Катэгорыя:Каталіцкія навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Духоўныя семінарыі
Кафедральны капітул

**Кафедральны капі́тул**, або **кафедральная капітула** (ад ) — калегіяльны дарадчы орган пры біскупе па кіраванні епархіяй і кафедральным касцёлам.

## Агульная характарыстыка 
Кафедральны капітул з'яўляўся калегіяльным органам, які складаўся з прэлатаў і канонікаў. Паводле царкоўнага права, без згоды капітула біскуп не мог ажыццяўляць некаторыя важныя дзеянні. Пасля смерці біскупа капітул кіраваў дыяцэзіяй (выбіраў генеральнага вікарыя) да прызначэння новага біскупа. Члены капітула таксама праводзілі літургію ў кафедральным касцёле. Колькасны склад капітула ў розных дыяцэзіях адрозніваўся.

## У Вялікім Княстве Літоўскім 
У Польшчы капітулы аформіліся як царкоўны інстытут у XIII стагоддзі. На іх узор ствараліся капітулы ў Вялікім Княстве Літоўскім. Найбольш разгалінаваным быў капітул Віленскага біскупства. Ён быў утвораны разам з заснаваннем самой дыяцэзіі  года.

Першапачаткова ён складаўся з двух прэлатаў — прэпазіта (пробашча) і дэкана (які меў права прызначаць святароў у кафедральны касцёл), а таксама з 10 канонікаў. Пазней былі ўведзены новыя пасады прэлатаў: у канцы XIV&nbsp;ст. — кусташ (хавальнік архіва), у 1435 годзе — архідыякан, у 1523 годзе — схаластык (кіраўнік школы) і кантар (кіраўнік хору). З часам усталявалася наступная іерархія прэлатаў (ад вышэйшай пасады да ніжэйшай): прэпазіт, дэкан, архідыякан, кусташ, схаластык, кантар. Колькасць канонікаў да пачатку XVI&nbsp;ст. павялічылася да 12.

Канцлер біскупства лічыўся 13-м пазаштатным канонікам без права пераходу на прэлатуру, але з 1742 года ён стаў паўнапраўным членам капітула. Прэлаты і канонікі атрымлівалі даходы з пэўнай долі зямельных уладанняў касцёла. Члены капітула мелі намеснікаў — кафедральных вікарыяў. З канца XIV&nbsp;ст. капітул меў права суда ў справах, звязаных з касцёльнай маёмасцю, пазней яго судовыя паўнамоцтвы былі пашыраны. Пры капітуле для вядзення справаводства існаваў пісар (натарыус). Гаспадарчымі справамі і маёмасцю ведаў пракуратар, якім звычайна быў адзін з канонікаў.

## Ва ўніяцкай царкве 
Аналагічныя органы — *крыласы* — існавалі і ва ўніяцкай царкве пры епіскапах. У іх склад уваходзілі архіпрэсвітар, архідыякан, скевафілакс, схаларх і хартафілакс.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Царкоўная структура Рымска-каталіцкай царквы
Катэгорыя:Англіканства
The Great Satan (альбом Роба Зомбі)

***The Great Satan*** — восьмы сольны студыйны альбом амерыканскага метал-музыкі Роба Зомбі, выпушчаны 27 лютага 2026 года лэйблам Nuclear Blast. Гэты альбом — першы пасля *The Sinister Urge* альбом Зомбі з гітарыстам Майкам Рыгсам і першы пасля *Educated Horses* з басістам Blasko.

З альбома выйшлі тры сінглы: «Punks and Demons», на якую быў зняты кліп самім Зомбі, «Heathen Days» і «(I'm a) Rock 'N' Roller».

## Выпуск і прыём 
Альбом выйшаў 27 лютага 2026 года на лэйбле Nuclear Blast. Першы сінгл альбома «Punks and Demons», выпушчаны 10 кастрычніка 2025 года, быў добра ўспрыняты, а часопіс *Metal Injection* назваў яго «бязлітасным пеклам з мноствам хрумсткіх рыфаў».

Брытанскі часопіс *Kerrang!* назваў *The Great Satan* лепшым альбомам Роба Зомбі за апошнія гады*.*

## Спіс трэкаў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Альбомы Nuclear Blast Records
Катэгорыя:Альбомы 2026 года
Катэгорыя:Альбомы Роба Зомбі
Жыллёвы баланс

**«Жыллёвы баланс»** (руск.: «Жилищный баланс») — беларускі спажывецкі кааператыў, які функцыянуе па прынцыпе жыллёва-накапляльнага сэрвісу. Арганізацыя прадастаўляе грамадзянам альтэрнатыўны банкаўскаму крэдытаванню механізм набыцця нерухомасці праз сістэму калектыўных назапашванняў і наступнай рассэрміноўкі.

## Гісторыя 
Праект быў распрацаваны ў 2012—2013 гадах і афіцыйна пачаў працу ў 2014 годзе. Па стане на 1 студзеня 2026 года колькасць прафінансаваных кааператывам аб’ектаў нерухомасці дасягнула 5632 адзінак. Па выніках 2025 года набыта 2035 кватэр. Арганізацыя па выніках 2025 года заняла 3 % ад агульнага аб’ёму рынку па колькасці здзелак у Мінску, у Магілёве — 22 %.

## Механізм працы 
Дзейнасць кааператыва будуецца на мадэлі «касы ўзаемадапамогі» і ўключае тры асноўныя этапы:

* Этап назапашвання: удзельнік заключае дагавор і штомесяц уносіць паявыя ўзносы. Мэта — назапасіць пэўную долю ад кошту будучага жылля (звычайна ад 30 % да 50 %).
* Этап куплі: пасля выканання ўмоў назапашвання і надыходу чаргі, арганізацыя выкупляе выбраную ўдзельнікам нерухомасць (на другасным рынку або ў новабудоўлі) за кошт сродкаў усіх удзельнікаў.
* Этап выкупу (рассэрміноўка): удзельнік засяляецца ў жыллё і працягвае выплачваць астатнюю частку кошту арганізацыі на працягу тэрміну да 15 гадоў. Да поўнага пагашэння запазычанасці ўласнікам жылля юрыдычна застаецца арганізацыя, а пасля выплаты права ўласнасці пераходзіць грамадзяніну.

## Крытыка і рызыкі 
* Перыяд чакання: у адрозненне ад крэдыту, жыллё нельга набыць імгненна; патрабуецца прайсці працяглы этап назапашвання (ад 7 месяцаў да некалькіх гадоў).
* Права ўласнасці: да моманту поўнай выплаты рассэрміноўкі нерухомасць належыць кааператыву, што стварае юрыдычныя рызыкі для ўдзельніка ў выпадку банкруцтва арганізацыі.
* Рост плацяжоў: паколькі ўзносы прывязаныя да ўзроўню інфляцыі, памер штомесячнага плацяжу ў рублях заўсёды павялічваецца ўслед за ростам інфляцыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кааператывы
Міхал Бараноўскі

**Міхал Бараноўскі** або **Міхась Бараноўскі**, поўнае імя **Міхаіл Аляксандравіч Бараноўскі** () — беларускі паэт, музыкант, літаратуразнавец і музейны работнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1984 годзе ў Мінску. Бацькі ўсё жыццё працавалі на заводзе, паводле самога Міхаіла, стварылі яму ўмовы, каб займацца літаратурай і музыкай.

У 2007 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя М. Танка па спецыяльнасці «Гісторыя і замежныя мовы». Таксама навучаўся на аддзяленні «Філасофія і літаратура» ў Беларускім калегіюме. Праходзіў тэрміновую вайсковую службу ў Маладзечне.

З 2008 года працуе ў Літаратурным музеі Максіма Багдановіча ў Мінску, да 2011 — навуковы супрацоўнік, з 2018 — загадчык філіяла «Літаратурны музей Максіма Багдановіча» Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры.

Даследчык і папулярызатар творчасці Максіма Багдановіча. Выступае з лекцыямі пра жыццё, палітычныя погляды, каханне паэта, гісторыю зборніка «Вянок». У 2021 годзе ўклаў біяграфічнае выданне «ЖЗЛБ. Максім Багдановіч». У снежні 2024 года прэзентаваў кнігу «Максім Багдановіч. Спроба рэканструкцыі». Знайшоў звесткі пра рост Максіма Багдановіча — 190 сантыметраў. Таксама адшукаў газетныя публікацыі класіка ў расійскім перыядычным друку часоў яго жыцця ў Яраслаўлі.

## Літаратурная творчасць 
Аўтар вершаў і літаратурна-крытычных артыкулаў.

Публікаваўся ў часопісах «Дзеяслоў», «Маладосць», «Полымя», газеце «Літаратура і мастацтва». У 2016 годзе выдаў дэбютны зборнік паэзіі «Volumen.1», перавыданне выйшла ў жніўні 2025 года ў выдавецтве Рамана Цымберава, у 2020 годзе выйшаў «Volumen.2», у 2024 — «Volumen.3».

Творы характарызуюцца пошукам адказаў на экзістэнцыйныя пытанні і адлюстраваннем грамадскага неспакою.

Арганізуе літаратурна-музычныя мерапрыемствы.

У 2018 годзе ўваходзіў у журы літаратурнай прэміі «Дэбют» імя Максіма Багдановіча. Супрацоўнічае з праектам bellit.store, піша крытычныя рэцэнзіі на сучасныя беларускія кнігі.

Сваім «месцам сілы» лічыць старажытнае яцвяжскае капішча ў Белавежы.

## Музычная дзейнасць 
Выступае як бард і выканавец песень на ўласныя вершы. Таксама стварае музыку на словы Уладзіміра Караткевіча і Максіма Багдановіча. Заснавальнік і аўтар песень гурта «Нельга забыць». Назва гурта паходзіць ад аднайменнага рамана Уладзіміра Караткевіча. Разам з гуртом запісаў канцэртныя праграмы, у тым ліку паводле твора «Леаніды не вернуцца да зямлі». У 2012 годзе стаў пераможцам фестывалю «Бардаўская восень» у Польшчы.

## Прызнанне 
* Гран-пры фестывалю «Бардаўская восень» (2012).
* Лаўрэат літаратурнай прэміі «Дэбют» імя Максіма Багдановіча ў намінацыі паэзія за кнігу «Volumen.1» (2017).
* Пераможца літаратурнага конкурсу «Экслібрыс» імя Анатоля Сыса (2019).
* Зборнік «Volumen.2» названы лепшай паэтычнай кнігай года паводле версіі Радыё Свабода (2020).
* Лаўрэат прэміі «Добры Слімак» LIII за адданасць беларускай літаратуры і напісанне рэцэнзій (6 жніўня 2024).

## Крыніцы
Прамагралізінг

ААТ «Прамагралізінг» (руск. - Промагролизинг)  — беларуская лізінгавая кампанія, заснаваная ў 2001 годзе. Буйнейшы аператар на рынку лізінгу Беларусі, які спецыялізуецца на фінансавай арэндзе (лізінгу) тэхнікі і абсталявання як для ўнутранага рынку, так і ў рамках падтрымкі экспарту беларускага машынабудавання. З 2017 года кампанія ўтрымлівае лідэрства ў нацыянальных рэйтынгах лізінгавых арганізацый.

## Гісторыя 
Кампанія была створана ў 2001 годзе як спецыялізаваны лізінгавы аператар для рэалізацыі механізмаў міжнароднага лізінгу і прасоўвання беларускай прадукцыі на знешнія рынкі. У 2009 годзе кампанія набыла статус нацыянальнага лізінгавага аператара. Па выніках 2009 года кампанія ўпершыню заняла першае месца ў рэйтынгу Беларускага саюза лізінгадаўцаў з аб'ёмам новага бізнесу больш за 300 млрд беларускіх рублёў.

З 2017 года «Прамагралізінг» з'яўляецца безумоўным лідэрам рынку лізінгавых паслуг Беларусі. У 2021 годзе кампанія адзначыла 20-годдзе дзейнасці, пацвердзіўшы лідэрства ў сегментах лізінгу грузавога аўтатранспарту, машын і абсталявання

Па выніку 2024 года ААТ «Прамагралізінг» была найбуйнейшай лізінгавай арганізацыяй Беларусі і кантралявала 27,98 % агульнага аб'ёму бізнесу.
Ізроіл Доў Фрумкін

**Ізроіл Доў** (Бэр) **Фрумкін** () — яўрэйскі грамадскі дзеяч, выдавец, журналіст, перакладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў заможнай сям’і любавіцкіх хасідаў, хабаднікаў. Бацька — Сэндар Фрумкін (1799—1876) — родам са Шклова, нашчадак вядомага пражскага рабіна Лёва, валодаў фабрыкай па вытворчасці талесаў, ажаніўся першы раз з Хаяй-Радкай, дачкой цадзіка. У 1849 годзе, пасля яе смерці, узяў другую жонку Мар’яшу-Рыўку Кісіну (1814—1900), з якой меў сына Ізроіл-Бэра; у бацькі былі чатыры сыны і дзве дочкі. Адзінакроўны брат Міхл Лейві стаў выдаўцом.

У 1860 годзе здзейсніў алію, жыў з бацькамі ў Ерусаліме. Вывучаў з настаўнікамі, якіх знайшоў бацька, розныя мовы: французскую, англійскую, нямецкую. У 15 гадоў ажаніўся з дачкой выдаўца Ізраіля Бака. У 1869 ці 1870 годзе пачаў рэдагаваць двухмоўную газету, якую выдаваў цесць, «Гавацэлет» (Нарцыс), а ў 1874 годзе ён становіцца адзіным рэдактарам. Спачатку газета была на іўрыце і ладзіна, выходзіла 2 разы ў месяц, з 1871 года — штотыднёвік на іўрыце. Сумесна з Міхлам Га-коганам выдаваў «Дзі розэ», што значыць Ружа, першую ў Палесціне газету на ідышы, выданне пачалося 15 красавіка 1877 года. Актыўны грамадскі дзеяч. Імкнуўся наладзіць здаровае жыццё, заснаваў аб’яднанне «Тыферэт ерушалаім» з мэтай палепшыць умовы жыцця беднякоў.

У 1883 годзе загадам з асманскай сталіцы зняволены на 45 дзён, а выданне «Гавацэлет» часова прыпынілася, бо ў газеце з’явіўся артыкул з крытыкай амерыканскага дыпламата Лью Уолеса, пасля таго як той абвінаваціў яўрэя Ёсіфа Крыгера, які быў перакладчыкам і сакратаром іерусалімскага пашы, у недастатковай павазе і дабіўся яго адстаўкі. Газета сцвярджала, што адстаўку ініцыявалі хрысціянскія місіянеры, якіх Уолес падтрымліваў.

Пасля вызвалення заснаваў таварыства «Ezrat nidachim», каб супрацьстаяць місіянерам. Друкаваўся ў венскім часопісе Гашахар, які выдаваў Перац Смаленскі. Перакладаў на іўрыт з англійскай, нямецкай моў.

### Сям’я 
Вядомымі сталі яго сыны: перакладчык, анархіст Абрагам Фрумкін і суддзя Гад Фрумкін.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Yankev Kahan Frumkin Yisrael-Dov

Катэгорыя:Выдаўцы паводле алфавітаКатэгорыя:Публіцысты паводле алфавітаКатэгорыя:Перакладчыкі паводле алфавітаКатэгорыя:Перакладчыкі на іўрытКатэгорыя:Грамадскія дзеячы