open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Луіджы Факта

**Луіджы Факта** (, 1 верасня 1861, Пінерола, П’емонт — 5 лістапада 1930, Пінерола, П’емонт) — італьянскі палітык і дзяржаўны дзеяч, узначальваў кабінет міністраў Італіі з 26 лютага 1922 года па 31 кастрычніка 1922 гады. Ён быў апошнім старшынёй Савета міністраў Італіі да гвалтоўнага захопу дзяржаўнай улады фашыстамі пад кіраўніцтвам Беніта Мусаліні, у выніку так званага «Марша на Рым».

## Біяграфія 
Луіджы Факта увайшоў у палітыку ў 1892 годзе як член ліберальнай партыі парламента ад Пинероло. Гэта дэпутацкае крэсла ён займаў на працягу трыццаці гадоў. Ён працаваў амаль бесперапынна на працягу гэтага часу ў розных кааліцыйных ўрадах, у розных кабінетах міністраў. З 1910 па 1914 год і з 1919 па 1920 год Факту выконваў абавязкі міністра фінансаў Італіі.

З пачаткам Першай сусветнай вайны Луіджы Факта актыўна выступаў за нейтралітэт Італіі, але пасля таго, як каралеўства ўступіла ў вайну, ён змяніў сваё меркаванне. Сын Луіджы загінуў падчас баявых дзеянняў, і Факту, казаў, што ён ганарыцца тым, што яго сын прынёс у ахвяру ўласную жыццё ў імя сваёй краіны.

У лютым 1922 года, Факта быў прызначаны прэм’ер-міністрам і сфармаваў уласны Кабмін. Італію ў той час ўзрушвалі хвалявання ініцыююцца фашыстамі на чале з Беніта Мусаліні. Калі чернорубашечники пачалі «Марш на Рым», кароль Віктар Эмануіл III адмовіў Луіджы Факта ў падтрымцы, хоць італьянская армія была гатовая здушыць фашысцкі путч. Час быў страчаны і ва ўладзе ўстаў Мусаліні, які абвясціў сябе дыктатарам.

Факту не стаў адкрыта выступаць супраць Мусаліні і таму стаў сенатарам ў 1924 годзе.

Памёр Луіджы Факта 31 кастрычніка 1930 года ў сваім родным горадзе Пинероло.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Італіі
Паўстанні ў Партугальскім Тыморы (1860—1912)

**Паўстанні ў Партугальскім Тыморы** (сучасны Усходні Тымор) — серыя ўзброеных паўстанняў карэннага насельніцтва ўсходняй часткі вострава Тымор у 1860—1912 гадах, выкліканая супрацівам панаванню партугальскіх каланіяльных уладаў на гэтай тэрыторыі і іх замахам на землі мясцовых кіраўнікоў.

Да канца 1850-х гадоў еўрапейскі ўплыў ва Усходнім Тыморы абмяжоўваўся толькі некалькімі невялікімі прыбярэжнымі раёнамі, якія ўяўлялі сабой больш гандлёвыя факторыі, чым калоніі, на астатняй жа тэрыторыі ўлада Партугаліі была насамрэч намінальнай у параўнанні з уладай ліруаі — традыцыйных кіраўнікоў усходнетыморскіх дзяржаўных утварэнняў. Перыяд паўстанняў у гісторыі Партугальскага Тымора абмяжоўваецца дзвюма падзеямі: Лісабонскай дамовай 1859 года паміж Партугаліяй і Нідэрландамі, у якой дзве гэтыя краіны ўпершыню дамовіліся аб выразным падзеле і ўстаноўцы мяжы паміж нідэрландскай заходняй і партугальскай усходняй часткамі вострава Тымор (пры гэтым за партугальцамі быў прызнаны таксама эксклаў Акусі на паўночным захадзе вострава), і паўстаннем Мануфахі 1912 года, якое лічыцца самым буйным у гісторыі паўстаннем жыхароў Усходняга Тымора супраць партугальскіх каланізатараў. Падавіўшы паўстанне, Партугалія здолела распаўсюдзіць сваю ўладу таксама на ўнутраныя раёны ўсходняй часткі вострава і паставіць пад поўны кантроль яе паўднёвае ўзбярэжжа. Ліруаі пазбавіліся значнай часткі сваёй улады і фактычна сталі марыянеткамі ў руках каланіяльных уладаў.

Паўстанні ў Партугальскім Тыморы збольшага разглядаюцца таксама як мяцяжы супраць збору падаткаў, бо разам з прымусовай працай мелі месца ўвядзенне падушнага падатку і іншых прымусовых збораў, якія таксама прыводзілі да беспарадкаў. Для паўстання Мануфахі ўвядзенне падушнага падатку ў 1906—1908 гадах часам разглядаецца нават як асноўная прычына. Мелася, аднак, і мноства іншых прычын для паўстанняў, у тым ліку абвяшчэнне рэспублікі ў Партугаліі ў 1910 годзе (што прывяло да заклапочанасці сярод ліруаі, паколькі яны бачылі ў гэтым пагрозу сваёй далейшай легітымнасці), а таксама магчымасць пашырэння структуры каланіяльнай адміністрацыі. Таму, на думку гісторыкаў, гэтыя паўстанні не могуць разглядацца як выкліканыя толькі якой-небудзь адной прычынай.

## Літаратура 
* René Pélissier. *Timor en guerre — le crocodile et les Portugais (1847—1913)*. Éditions Pélissier, Montamets, Orgeval 1996, ISBN 2-902804-11-3 
Катэгорыя:Усходні Тымор
Катэгорыя:Гісторыя Усходняга Тымора
Lolita No. 18

**«Lolita No. 18»** () — японскі жаночы панк-рок гурт, заснаваны ў 1989 годзе. У 2000 годзе ў інтэрв’ю нямецкаму музычнаму каналу «Viva-zwei» (праграма «2 rock», вядучы Маркус Кафка) на пытанне аб сэнсе назвы калектыва вакалістка адказала, што 18 — гэта ўзрост заснавальніц гурта ў 1989 годзе. У афіцыйным відэакліпе на песню «Video kills the radio star» удзельніцы гурта зняліся топлес.

## Гісторыя 
Гурт быў заснаваны ў Токіа ў 1989 годзе дзяўчынамі Масаё Ісізака (вакал), Энацо (гітара), а таксама далучыўшыміся да іх Кім*Рын (бас) і Ая Боў (ударныя). Фарміраванне калектыву праходзіла пад уплывам такіх гуртоў, як «Ramones», «Toy Dolls» і асабліва «Sex Pistols», а таксама жанраў ад поп-панка да хардкора. У 1993 годзе падчас канцэрту ўдзельніцы гурта звярнулі на сябе ўвагу Одры Кімура, уладальніка лэйбла «Benten» і ён запрашае іх узяць удзел у зборніку «Benten Bentoh», які быў выпушчаны ў чэрвені 1994 года. У 1995 годзе яны выпусцілі свой першы LP «Karate Teacher», вясёлы і шумны панк-рок з часта непачцівымі тэкстамі песень і своеасаблівым вакалам Масаё. Праз некаторы час гурт звярнуў на сябе ўвагу вядомых ў панк-плыні Джоўі Рамона, а таксама Вольгі з «Toy Dolls», пачаўшы выдаваць альбомы пад іх кіраўніцтвам як у Японіі, так і ў Вялікабрытаніі. Менавіта такім чынам выйшлі трэці альбом гурта «Fubo Love NY» у 1998 годзе, які ўключае ў сябе кавер-версію песні «Ramones», пяты альбом «Toy Doll» і альбом «Angel Of The North» у 2000 годзе. Дарэчы, альбом «Fubo Love NY» з’яўляецца першым, які выйшаў на лэйбле «Sister Records», падраздзяленні «Benten».

У 2001 годзе распадаецца класічны склад гурта, усе удзельнікі акрамя Масаё пакідаюць калектыў мірным шляхам. 21 снежня 2001 года адбываецца апошні канцэрт класічнага склада гурта ў клубе «Quattro» у такійскім раёне Сібуя, па выніках якога быў выпушчаны DVD. Сабраны Масаё новы склад гурта заснаваў свой уласны лэйбл «Destroin Records». Тым не менш, яны працягваюць свае добрыя адносіны з лэйблам Benten і выпускаюць спліт з паўднёвакарэйскім Oi!-гуртом «Nonstop Body». У 2003 годзе Энацо і Кім*Рын пакінули гурт, каб заняцца сольнымі праектамі. Яны былі заменены Такочы (бас) і Мідглід Гора (гітара), мужчынай, які аднак носіць спадніцу. У лістападзе 2007 года з нагоды васемнаццатай гадавіны існавання гурта выдадзены спецыяльны DVD.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
## Склад 
### Цяперашні 
* Масаё Ісізака () — вакал (з 1989 года)
* Такочы () — бас (з 2002 года)
* Чы-чан — барабаны (з 2015 года)
* Kick — гітара (з 2010 года)
### Былыя ўдзельнікі 
* Кім*Рын () — бас (да 2001 года)
* Энацо () — гітара (да 2001 года)
* Ая Боў () — барабаны (да 2001 года)
* ТО-БУ — барабаны (2007—2015)
* Гора () — гітара (да 2005 года)
* Такчамэн () — гітара (2002—2009)
* Light () — гітара (2009—2010)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Музычныя калектывы Японіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Панк-рок-гурты Японіі
Ара Грач’евіч Геваргян

'''Ара́ (Ара́ік) Гра́ч'евіч Геваргя́н''' (; нар. 22 студзеня 1973, Кахцрашэн, Армянская ССР) — савецкі і армянскі барэц вольнага стылю, шматразовы чэмпіён Арменіі, чэмпіён Еўропы (1997), трохразовы чэмпіён свету (1995, 1997, 1998). Майстар спорту СССР міжнароднага класа (1991). Заслужаны майстар спорту Арменіі (1995).

## Біяграфія 
Ара Геваргян нарадзіўся 22 студзеня 1973 года ў сяле Кахцрашэн Арташацкага раёна Армянскай ССР. Пачаў займацца барацьбой у 1984 годзе пад кіраўніцтвам Разіка Галецяна. На мяжы 1980-х і 1990-х гадоў уваходзіў у склад юніёрскай зборнай СССР, у 1991 годзе стаў чэмпіёнам Еўропы ва ўзроставай катэгорыі да 18 гадоў. З 1992 года прыцягваўся ў моладзевую каманду Арменіі, а з 1993 – у нацыянальную зборную гэтай краіны. Найболей паспяхова Ара Геваргян выступаў у сярэдзіне і другой палове 1990-х гадоў. У 1995, 1997 і 1998 гадах ён тройчы заваёўваў званне чэмпіёна свету, а ў 1997 годзе выйграваў таксама чэмпіянат Еўропы. Дзякуючы гэтым поспехам ён лічыўся адным з галоўных фаварытаў на Алімпійскіх гульнях у Атланце і Сіднеі, але не змог заняць на гэтых спаборніцтвах прызавое месца.

У 2001 годзе перайшоў у цяжэйшую вагавую катэгорыю. Не дасягнуўшы ў ёй высокіх вынікаў, завяршыў міжнародную спартыўную кар'еру пасля ўдзелу ў Алімпійскіх гульнях у Афінах. У 2005—2008 гадах выступаў за клубы нямецкай барацьбітаўскай бундэслігі «Aalen 05» і «Witten 07».

## Спасылкі 
* http://www.fila-official.com/index.php?option=com_database&act=ficheLutteur&Itemid=&id_lutteur=91C90D92614049F380DC251D9DA713A1&filtre_pays=&lettre=G&recherche_lutteur=&lang=en 
* http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ge/arayik-gevorgyan-1.html 
* http://www.ksv-koellerbach.de/popup_sv_club_fighter_details.php?fighter_id=677 

Катэгорыя:Барцы СССР
Катэгорыя:Барцы Арменіі
Катэгорыя:Майстры спорту СССР міжнароднага класа
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па вольнай барацьбе
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па вольнай барацьбе
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
1989 год у гісторыі музыкі

**1989** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
*6—7 мая — першы канцэрт фармату оўпэн-эйр у Беларусі (Віктар Цой і гурт «Кіно»)

## Альбомы 
*«Мой дом» — студыйны альбом гурта «Мясцовы час»
*«Чужаніца» — дэбютны альбом гурта «ULIS»

## Узнагароды 
## Гурты 
### Створаны 
* Сімфанічны аркестр ДУ «Гомельскія гарадскія аркестры».
* Ы.Ы.Ы.
*Brainstorm
*Dark Tranquility
*Fear Factory
* Lolita No. 18 — японскі жаночы панк-рок гурт.
* Neuro Dubel — рок-гурт з Мінска, адзін з *«патрыярхаў»* беларускага року.

### Распаліся 
* Бонда

## Нарадзіліся 
* 21 ліпеня — Аляксандр Ясінскі, беларускі музыкант і кампазітар.

## Памерлі 
*13 лютага — Іван Сайкоў, беларускі і расійскі артыст оперы (драматычны тэнар), народны артыст Беларусі ( 1911).

## Спасылкі
*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
2006 год у гісторыі кіно

**2006** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
*«Goodbye бацька» — кароткаметражны,  «Navinki Home Video»,  Павел Канавальчык (у ролях: Мікалай Хардаш, Зміцер Серабракоў, Таццяна Зайцава)
* «Вецер, што калыша ячмень» — мастацкі, рэж. Кен Лоўч (у ролях: Кіліян Мёрфі, Ліям Канінгем, Патрык Дэлані).
* «Вяртанне» — мастацкі, рэж. Педра Альмадовар (у ролях: Пенелопа Крус, Лола Дуэньяс, Бланка Парцільё, Кармен Маура).
*«Завядзёнка» — дакументальны,  «Беларусьфільм»,  
* «Лабірынт фаўна» — мастацкі, рэж. Гільерма дэль Тора (у ролях: Івана Бакера, Сержы Лопес, Марыбэль Верду, Даг Джонс, Арыядна Хіль, Алекс Ангула).
* «Монстр» — мастацкі,  «Showbox»,  Пон Джун Хо (у ролях: Сон Кан Хо, Пён Хі Пон, Пак Хэ Іль)
*«Плошча» — дакументальны,  «Stoplukafilm»,  Юрый Хашчавацкі
*«Урок беларускай мовы» — дакументальны,  «Everest»,  Мірослаў Дэмбіньскі

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 8 ліпеня — Джун Элісан, амерыканская актрыса, спявачка і танцоўшчыца (нар. 1917).
* 28 ліпеня — Уладзімір Дахно, украінскі мастак-мультыплікатар, рэжысёр, сцэнарыст (нар. 1932).
* 20 лістапада — Роберт Олтмен, амерыканскі кінарэжысёр і сцэнарыст, прадзюсар (нар. 1925).
* 23 лістапада — Філіп Нуарэ, французскі акцёр тэатра і кіно (нар. 1930).

## Зноскі
## Спасылкі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Гіменафор

**Гіменафор** — паверхня пладовага цела базідыяльных грыбоў, на якой знаходзіцца гіменій (спораносны слой).

## Тыпы гіменафораў 
* Гладкі
* Складкавы
* Шыпаваты
* Трубчасты
* Лабірынтавы
* Пласціністы

## Літаратура 
* 
* Словарь ботанических терминов // Под общей редакцией д.б.н. И. А. Дудки — Киев: Наукова Думка, 1984.

Катэгорыя:Марфалогія грыбоў
Жан Батыст Шардэн

**Жан Батыст Сімеон Шардэн** (;  – ) — французскі мастак 18 стагоддзя. Лічыцца майстрам нацюрморта, а таксама вядомы сваімі жанравымі карцінамі, на якіх адлюстроўваюцца кухонныя служанкі, дзеці і ўнутраная дзейнасць. Яго мастацкія творы характарызуюцца старанна збалансаванай кампазіцыяй, мяккай дыфузіяй святла і тэхнікай імпаста.

## Спасылкі 
* Працы ў музеях свету
* Сайт, прысвечаны мастаку  
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Мастакі-пастэлісты
Катэгорыя:Майстры нацюрморта Францыі
Катэгорыя:Жывапісцы Францыі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Французскія мастакі 18 стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі ракако
Катэгорыя:Майстры нацюрморту
Мікалай Іванавіч Кузняцоў

{{Навуковец 
 |Імя                  = Мікалай Іванавіч Кузняцоў
 |Арыгінал імя         = 
 |Фота                 = Botanist Kuznetsov Nikolai.jpg
 |Шырыня               = 
 |Подпіс               = 
 |Месца нараджэння     = 
 |Месца смерці         = 
 |Навуковая сфера      =
 |Месца працы          =
 |Навуковая ступень    = 
 |Навуковае званне     = 
 |Альма-матэр          =
 |Навуковы кіраўнік    = 
 |Знакамітыя вучні     = 
 |Вядомы як            = 
 |Вядомая як           = 
 |Узнагароды і прэміі  = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
}
 |Роспіс               = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікікрыніцы          = 
}}
**Мікалай Іванавіч Кузняцоў** (; ,  — , ) — рускі і савецкі геабатанік. Прафесар. Член-карэспандэнт Пецярбургскай Акадэміі Навук (13.12.1903). Член-карэспандэнт АН СССР (1925).

## Біяграфія 
У 1888 годзе скончыў Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт і быў накіраваны ў Міністэрства дзяржаўных маёмасцяў. З 1891 г. у Пецярбургскім батанічным садзе, загадчык Рускага гербарыя. У 1895—1915 гг. прафесар і загадчык батанічнага сада Юр’еўскага ўніверсітэта. У 1915 годзе М. І. Кузняцоў прызначаны дырэктарам Нікіцкага батанічнага сада (Крым). З 1918 г. у Таўрычаскім ўніверсітэце. У 1921 годзе М. І. Кузняцоў вярнуўся ў Петраград, дзе быў абраны прафесарам Геаграфічнага інстытута. З 1922 г. у галоўным батанічным садзе АН СССР. У 1923—1925 гг. прафесар батанікі Ленінградскага політэхнічнага інстытута.

## Навуковая дзейнасць 
М. І. Кузняцову належаць працы па вывучэнню флоры Каўказа, сістэматыцы і філагеніі кветкавых раслін. Аўтар поліфенітычнай сістэмы кветкавых раслін.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Котов С. Ф.* Николай Иванович Кузнецов — учёный-ботаник, педагог, организатор науки (К 140-летию со дня рождения) // Тематический сборник научных трудов «Экосистемы Крыма, их оптимизация и охрана», 2004.
* Профіль на сайце РАН

Катэгорыя:Батанікі СССР
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Катэгорыя:Батанікі Расіі
BMW 503

**BMW 503** — двухдзверны аўтамабіль класа Gran Turismo, які быў прадстаўлены на Франкфурцкім аўтасалоне ў верасні 1955 года, разам з родстарам BMW 507. Дызайнер  лічыў 503-і сваёй самай паспяховай працай. 

## Гісторыя
Вытворчасць пачалася ў маі 1956 года, першапачатковая цана складала 29 тыс. нямецкіх марак. Трансмісія і рулявое кіраванне былі ўзятыя ад BMW 502. Рухавік усталёўваўся бензінавы V-падобны 8-цыліндравы, цалкам лёгкасплаўны, з мокрымі гільзамі, верхнім размеркавальным валам і двухкамерным карбюратарам . Ён выдаваў 140 к. с. на 4 800 абаротах і 216 Нм круцільнага моманту на 3 800 абаротах. Як і 507-ы, 503-і быў выключна двухмесны, але адрозніваўся іншымі пярэдняй і задняй часткай. Кабрыялет 503-й мадэлі першым з еўрапейскіх аўтамабіляў атрымаў электрапрывад даху. Акрамя кабрыялета, было даступна купэ з вінілавым дахам.

Як і 507-я, мадэль 503 была правальнай. Усяго было выпушчана 416 экземпляраў. Вытворчасць завяршылася ў сакавіку 1959 года. Спадчыннік, BMW 3200 CS, быў даўжэй і меў чатыры паўнавартасныя месцы.

## Галерэя

Oldtimer Show 2008 - 028 - BMW 503 coupe (front).jpg|
BMW 503 2014-09-07 13-46-27.jpg|
MHV BMW 503 Coupé 03.jpg|
BMW 503 2012-09-01 13-54-42.JPG|

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

503
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Заднепрывадныя аўтамабілі
Рычард Аванісян

**Рычард Гейбл Аванісян** (; ; нар. , , Каліфорнія) — амерыканскі гісторык армянскага паходжання, прафесар Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Лос-Анджэлесе (UCLA). Асноўныя працы прысвечаны пытанням гісторыі Арменіі, Закаўказзя і Блізкага Усходу, гісторыі і гістарыяграфіі Арменіі пачатку XX ст., першай Рэспублікі Арменія, армянскага генацыду ў Асманскай імперыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і армянскіх уцекачоў у Каліфорніі. Поўнае імя — Рычард Гейбл Аванісян, у гонар Кларка Гейбла.

Скончыў Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі (B.A., 1954, M.A., 1958). Ph.D. па гісторыі (Каліфарнійскі ўніверсітэт, Лос-Анджэлес, 1966), прафесар (1969).

Выкладнік (1962—1969), прафесар (з 1969), кіраўнік праграм па прысуджэнні званняў бакалаўра, магістра; доктар філасофіі па гісторыі Арменіі і Каўказа (з 1962). Заснавальнік і дырэктар Цэнтра арменоведческих даследаванняў (1974, 1977, 1991—1992).

Чалец шэрага навуковых і грамадскіх арганізацый. Ганаровы доктар Ерэванскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1994) і Арцахскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1997). Замежны член Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Арменія (1990).

Лаўрэат  (1974). Узнагароджаны ордэнам «Св. Саак — Св. Месроп» Першапасаднага Святога Эчміядзіна, медалём Маўсеса Харэнацы. Імя Рычарда Аванісяна было занесена ў спісы «Хто есці хто ў ЗША» і «Хто есці хто ў свеце».

Імем Р. Аванісяна названа школа № 1 сяла Вардэніс Гегаркуникской вобл. (1993).

Сын Рычарда Аванісяна — Рафі Аванісян — быў першым міністрам замежных спраў незалежнай Арменіі, а цяпер адзін з лідараў апазіцыі ў Арменіі.

## Выбраныя працы 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (Volume II (1982), Vols. III & IV (1996))
* 

## Сааўтар 
* 
* 

## Спасылкі 
* Біяграфія 
* Бібліяграфія
Вуліца Жукоўскага (Мінск)

**Вуліца Жукоўскага** — вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска. Названа ў гонар Мікалая Жукоўскага, рускага вучонага, стваральніка аэрадынамікі як навукі.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад перасячэння з вуліцай Магілёўская, перасякае вуліцы Варанянскага, Быхаўская, Сеніцкая, Нафтавы завулак і зананчваецца на перакрыжаванні з вуліцай Аэрадромная. Працягласць — 1,45 км.

На скрыжаванні вуліцы Жукоўскага і вуліцы Варанянскага знаходзіцца станцыя метро «Кавальская Слабада».

## Цікавыя факты 
* У 1990-х гг. раён вуліцы Жукоўскага быў вядомы сярод моладзі як «Шалман» або «Жучка».

## Спасылкі 
* Вуліца Жукоўскага ў архітэктурнай базе Рhotobuildings
* Вуліца Жукоўскага на здымках 2025 г.

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Ісмаіл Кахраман

**Ісмаі́л Кахрама́н** (нар. 7 снежня 1940 г.) — турэцкі палітык і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 снежня 1940 года ў горадзе Рызэ. Скончыў юрыдычны факультэт Стамбульскага ўніверсітэта.

У 1995 годзе быў абраны членам Вялікага нацыянальнага сходу ад партыі дастатку. Пасля таго як партыя дастатку сфарміравала кааліцыйны ўрад з партыяй сапраўднага шляху, Кахраман атрымаў у ім пасаду міністра культуры. Гэты склад урада быў зрынуты ў выніку ваеннага перавароту ў 1997 годзе. У 1999 годзе Кахраман быў пераабраны ў парламент ад партыі дабрадзейнасці. У 2002 годзе ён таксама балатаваўся, але абрацца не здолеў.

У лістападзе 2015 года Кахраман быў абраны членам парламента ад партыі справядлівасці і развіцця. Пазней ён быў высунуты кандыдатам на пасаду спікера парламента. Кахраман быў абраны, атрымаўшы 316 галасоў з 524.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Стамбульскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Міністры культуры Турцыі
Катэгорыя:Спікеры Вялікага нацыянальнага сходу Турцыі
Катэгорыя:Члены Партыі справядлівасці і развіцця (Турцыя)
BMW 507

**BMW 507** — родстар, выпускаўся ў ФРГ канцэрнам BMW з 1956 па 1959 гады. Машына была прадстаўлена на Франкфруцкім аўтасалоне ў 1955 годзе.

Аўтамабіль быў адказам BMW галоўнаму канкурэнту Mercedes-Benz і яго мадэлі 300SL. Стварэнне машыны было даверана маладому дызайнеру Альбрэхту Гёртцу Упершыню для BMW спераду былі ўстаноўлены дыскавыя тормазы.
Трансмісія 4-ступеньчатая механічная, усе перадачы сінхранізаваныя. Счапленне сухое аднадыскавае.
Усяго было выпушчана 252 машыны. У 2014 годзе экзэмпляр 507 быў прададзены на аўкцыёне за 2,4 мільёна долараў ЗША.

## Галерэя 

File:BMW 507 1.JPG|
File:BMW 507 4.JPG|
File:BMW 507 2.JPG|

File:BMW 507 3.JPG|
File:507.JPG|
File:Bmw 507 front.jpg|

## Літаратура 
*
*
*
*
*
*
*
*

507
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Заднепрывадныя аўтамабілі
Вузлавы аэрапорт

**Вузлавы аэрапорт** — аэрапорт, які выкарыстоўваецца авіякампаніяй ці некалькімі авіякампаній як пункт перасадкі пасажыраў і мае высокі працэнт стыковачных рэйсаў. Вузлавы аэрапорт з'яўляецца элементам так званай зоркападобнай (веернай) сеткі маршрутаў, у якой пасажыры, падарожнічаючы паміж аэрапортамі, не злучанымі прамымі авіярэйсамі, могуць дасягнуць пункта прызначэння, здзейсніўшы перасадку з аднаго рэйса на іншы.

Авіякампаніі могуць выкарыстоўваць як адзін, так і некалькі вузлавых аэрапортаў. Яны выкарыстоўваюцца і ў пасажырскіх, і ў грузавых перавозках.

У многіх выпадках вузлавым аэрапортам авіякампаніі з'яўляецца найбуйнейшы аэрапорт краіны (напрыклад, аэрапорт Мінск-2 для авіякампаніі «Белавія»).

Катэгорыя:Аэрапорты
Асобіна (фільм)

**«Асобіна»** () — фантастычны фільм жахаў 1995 года рэжысёра Роджэра Дональдсона.

## Сюжэт 
У цэнтры SETI атрымалі з космасу формулу ДНК, якая была прайграная і скрещена з жаночай. У выніку ў абліччы дзяўчынкі па імя Сіл атрымаўся дзіця, які рос не па днях, а па гадзінах. Напалоханыя вынікамі эксперыменту, навукоўцы вырашылі знішчыць подопытное істота, але яно збегла, разбіўшы куленепрабівальныя шкло. Для злову «дзяўчынкі» была створана спецыяльная група экспертаў, у якую ўваходзілі экстрасэнс, баявой спецыяліст і навукоўцы. А істота з дзяўчынкі ўжо ператварылася ў жанчыну і прагнула размнажацца, да чаго і пачало, балазе выгляд вельмі спрыяў. Унутры, праўда, таілася жахлівае пазаземныя пачвара. Па крываваму следу апантанай матчыным інстынктам самкі з космасу ідзе каманда, якую ўзначальвае кіраўніком лабараторыі Фітчем.

Сіл забівае аднаго і затым другога выпадковага мужчыну. Спачатку яна не ведае, як прыступіць да спарвання. Пасля гэтага Сіл навучаецца і падстройвае ўсё так, быццам яна загінула ў аўтамабільнай аварыі, каб збіць праследавацеляў з панталыку. Фітч і яго напарнікі, паслабіўшыся, ідуць адпачываць, але Сіл знаходзіць іх у гатэлі. Ёй усё ж атрымоўваецца спаравацца з Ардоном і зачаць нашчадства. Смыдсен здагадваецца, што істота схавалася ў каналізацыі. Там асобіну і яе «дзіцяці» знаходзіць і знішчае Прэстан Ленокс. Смыдсен, Бэкер і Ленокс застаюцца ў жывых. Тым не менш, у фінальных кадрах пацук з каналізацыі пажырае кавалак шчупальцы асобіны і ператвараецца ў монстра. Пагроза чалавецтву захоўваецца.

## Ўзнагароды і намінацыі 
### Ўзнагароды 
* **1996 — Прэмія MTV Movie Awards**
** Найлепшы пацалунак — Наташа Хенстрыдж і Энтані Гуідера

### Намінацыі 
* **1996 — Прэмія «Сатурн»**
** Найлепшы грым
** Найлепшы навукова-фантастычны фільм
** Найлепшыя спецэфекты
* **1996 — Прэмія MTV Movie Awards**
** Прарыў года — Наташа Хенстрыдж

## Зноскі 
## Спасылкі 
* (англ.) на сайце Internet Movie Database
* (англ.) на сайце allmovie 
* Агляд і крытыка фільма 

Катэгорыя:Фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы 1995 года
Катэгорыя:Фільмы пра іншапланецян
Катэгорыя:Фільмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фільмы жахаў ЗША
Іранскі Азербайджан

**Азербайджа́н**, **Іра́нскі Азербайджа́н** або **Паўднёвы Азербайджа́н** (, گونئی آذربایجان; азерб. *Cənubi Azərbaycan, Güney Azərbaycan*) — гісторыка-геаграфічная вобласць на паўночным захадзе Ірана, на ўсход ад возера Урмія, прыкладна адпавядае тэрыторыі трох сучасных іранскіх правінцый Ардэбіль, Усходні Азербайджан і Заходні Азербайджан. Правінцыя Зенджан, хоць і не з’яўляецца адміністрацыйнай часткай Іранскага Азербайджана, аднак з пункту гледжання культуры лічыцца яго ўсходняй мяжой з прычыны перавагі азербайджанскага насельніцтва.

## Назва 
Назва «Азербайджан» () з’яўляецца арабізаванай формай ад класічнага ), які ўзыходзіць да  (Atrpatakan; пар. , , візант. , сірыйск. *Aδorbāyγān*. Яно адносіцца да той катэгорыі харонімаў (і адпаведна этнонімаў), якія ўзыходзяць да імя меркаванага правадыра ці продка-эпаніма, у гэтым выпадку — да імя апошняга ахеменідскага сатрапа Мідыі *Атрапата* (*Āturpāt*), упершыню ў 320 годзе да н.э., пасля смерці Аляксандра Македонскага, які абвясціў сябе царом яе паўночнай часткі і стаў заснавальнікам незалежнага царства Малой Мідыі, ці Атрапатэны. Тэрмін **Āturpātākān** утвораны з дапамогай сярэднеперсідскага патранімічнага суфікса -*akān* ад імя *Āturpāt* 

Выява:Minarets masjed-e-jomeh tabriz.jpg|Джума-мячэць у Тэбрызе
Выява:The mausoleums of Sheikh Safi.jpg|Маўзалей шэйха Сефі ў Ардэбілі
Выява:Qareh kelissa.jpg|Армянскі Манастыр Святога Тадэвоса (Фадзея) у Заходнім Азербайджане, першы будынак якога паводле падання быў пабудаваны ў I стагоддзі.
Выява:Bazaar zanjan.jpg|Зенджанскі базар, пабудаваны ў эпоху Сефевідаў
Выява:St-Stepanous-02.jpg|Армянскі Манастыр Святога Сцепаноса (Стэфана) у Джульфе, IX стагоддзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Дэманстрацыя іранскіх азербайджанцаў патрабавальных пабудаваць азербайджанскія школы
* Дэманстрацыя іранскіх азербайджанцаў за незалежнасць
* Пратэсты іранскіх азербайджанцаў, карыкатурны скандал

Катэгорыя:Геаграфія Ірана
Катэгорыя:Гісторыя Азербайджана
Катэгорыя:Курдыстан
Марыя Емяльянаўна Юркевіч

**Марыя Емяльянаўна Юркевіч** (нар. , Варонічы, Цітвянская воласць, Ігуменскі павет — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1950), палявод.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў вёсцы Варонічы, цяпер Пухавіцкі раён Мінская вобласць. У 1930—1941 гадах працавала паляводам у калгасе «Кастрычніцкі» Рудзенскага раёна .

Пасля вызвалення Рудзенска ў 1944 годзе аднаўляла разбураную калгасную гаспадарку.

З 1944 годзе — звеннявая звяна па вырошчванні тэхнічных культур у калгасе «Кастрычніцкі» Рудзенскага раёна, з 1960 года працавала ў саўгасе «Рудзенскі» Пухавіцкага раёна.

Працавала ў дзіцячым садку да выйсця ў 1971 годзе на пенсію.

Абіралася дэпутатам сельскага Савета дэпутатаў працаўнікоў. Была персанальным пенсіянерам саюзнага значэння. Жыла ў роднай вёсцы.

## Узнагароды 
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 27 чэрвеня 1950 года за высокі ўраджай кок-сагыза ўганаравана звання Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Постаці Рудзенска
Наш Путь (газета УФП)

**«Наш Путь»** — штодзённая газета, заснаваная Канстанцінам Радзаеўскім 3 кастрычніка 1933 года, якая выходзіла ў 1933—1938 г. у Харбіне, а потым у Шанхаі. Газета з'яўлялася афіцыйным органам Расійскай фашысцкай партыі. «Наш Шлях» выходзіў да ліпеня 1943 года. Газета, прапагандавала праваслаўе, нацыяналізм і фашызм. Тыраж 4000 асобнікаў. З 1933 па 1943 гады галоўным рэдактарам быў К. У. Радзаеўскі. У Харбіне выйшлі 1483 нумары (апошні нумар выйшаў 30 студзеня 1938 г.). Пры газеце існавала «Выдавецтва газеты „Наш Путь“».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Наш путь (Харбин, 1933–1938) 
* Наш путь (Шанхай, 1941–1943) 

Катэгорыя:Рускі фашызм
Катэгорыя:Фашысцкія газеты і часопісы
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1933 годзе
Катэгорыя:Харбін
Клоўн

**Клоўн** (ад ) — цыркавы, эстрадны або тэатральны артыст, які выкарыстоўвае прыёмы гратэску і буфанады.

У сучасным цыркавым і эстрадным мастацтве клоўны працуюць, як правіла, парамі ці групай (ўстойлівая традыцыйная клоунская пара — «рыжы» і «белы» клоуны). Пры сольным выступе партнёрам «рыжага» блазна можа выступаць вядучы цыркавога прадстаўлення або рабочыя, якія абслугоўваюць цыркавую арэну падчас прадстаўлення; у эстрадным прадстаўленні — публіка ў зале або асобны глядач.

Цыркавыя клоуны маюць мноства спецыялізацый (музычныя эксцэнтрыкі, дывановыя, акрабаты, дрэсіроўшчыкі, пантамімісты і г.д.), аднак выразнага падраздзялення не існуе: большасць цыркавых клоўнаў, як правіла, працуюць у самых розных жанрах. Часта артыст выкарыстоўвае прыёмы вельмі складаных жанраў цыркавога мастацтва, напрыклад, эквілібрыстыкі.

Клоўн — адна з самых дэмакратычных і ў той жа час самых складаных і універсальных спецыялізацый акцёра. Гісторыя не ведае прыкладаў асваення жанру клаўнады трагічнымі артыстамі; аднак зваротныя прыклады — не рэдкія. Шматлікія знакамітыя клоуны (у тым ліку — цыркавыя) дамагаліся значных поспехаў у кінематаграфічных і тэатральных ролях трагічнага рэпертуару (Юрый Нікулін, Леанід Енгібараў, Вячаслаў Палунін).

## Гл. таксама 
* Блазан

Катэгорыя:Клоўны
Ігар Мікалаевіч Шкуратаў

**Ігар Мікалаевіч Шкуратаў** (нар. , г. Ашмяны, Гродзенская вобласць) — беларускі акварэліст.

## Біяграфія 
Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя С. М. Кірава (1976). У 1993—2008 гг. выкладаў на кафедры выяўленчага мастацтва Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава. Член Беларускага саюза мастакоў (1993).

## Творчасць 
Працуе ў акварэлі і станковай графіцы, аддае перавагу пейзажу і нацюрморту.

Сярод твораў: «Браслаўскія ночы» (1995), «Зімовы пейзаж з кляштарам» (1998), «Цішыня» (2002), «Зімовы дзень» (2002), «Рамонкі» (2007), «Віцебск над Дзвіной» (2008); трыпціхі «Касмічная гармонія» (1995), «Асенняя сімфонія» (2001), «Атлантыда» (2006); паліптых «Раніца. Дзень. Вечар. Ноч» (1994); серыі «Стары Віцебск» (1991—1993), «Краявіды Віцебшчыны» (1990—1993), «Мой свет» (1994), «Поры года» (2002) і інш.

Удзельнік усесаюзных, абласных, гарадскіх і шматлікіх міжнародных выстаў у Германіі, Францыі, Іспаніі, Расіі.

## Літаратура 
* Цыбульский, М. Л. Шкуратов Игорь Николаевич / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 610.
* Шкуратаў Ігар Мікалаевіч // Беларускі саюз мастакоў : 1938—1998 : энцыкл. даведнік / аўт.-склад. Б. А. Крэпак [і інш.]. — Мн. : ВТАА «Кавалер Паблішэрс», 1998. — С. 618. — На беларус. і англ. мовах.

Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Шкуратаў

**Шкуратаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Генадзь Васілевіч Шкуратаў, беларускі акцёр
* Ігар Мікалаевіч Шкуратаў, беларускі мастак-акварэліст
Міхаіл Васільевіч Ляўковіч

**Міхаі́л Васі́льевіч Ляўко́віч** (нар. , Язна, Мёрскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута (1976). Вучыўся ў вядомых беларускіх мастакоў-педагогаў Л. Анцімонава, А. Арлова, а таксама ў Маскве ў народнага мастака СССР К. Максімава. З 1976 года выкладае на мастацка-графічным факультэце Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава. Член Беларускага саюза мастакоў (1995). Старшыня аб’яднання мастакоў-акварэлістаў «Віцебская акварэль» (1995—2011). Жыве ў Віцебску.

## Творчасць 
Сфера творчых інтарэсаў — акварэль і алейны жывапіс у жанрах пейзажа, партрэта, нацюрморта, тэматычнай кампазіцыі.

Сярод работ: маляўнічыя «На возеры Лосвіда» (1979), «Свята ў горадзе» (1990), «У Полацкім Спаса-Ефрасіннеўскім манастыры» (1994), «Адраджэнне» (1997), «Рагнедзе прысвячаецца» (2001), «Уладзімір Караткевіч. Праз вечнасць» (2001), серыі «Беларускае Прыдзвінне» (1984), «Афрыканскія сны» (2008); акварэлі «Гном» (2004), «Тодар Кляшторны. Па той бок дня» (2005), «Сцяна храма» (2007), «Начны матылёк» (2008), «Успамінаецца лета» (2009), «Перамога. Грунвальд» (2010) і інш.

Работы аўтара знаходзяцца ў музеі М. Шагала ў Віцебску, у Віцебскім мастацкім музеі, у Полацкай карціннай галерэі, у «Elkes-Galeri» і галерэі «Lust auf Kunst» у Германіі, а таксама ў дзяржаўных і прыватных калекцыях Беларусі, Расіі, Латвіі, Літвы, Польшчы, Чэхіі, Германіі, Францыі, Італіі, Іспаніі, ЗША і інш.

## Літаратура 
* *Цыбульский, М. Л.* Левкович Михаил Васильевич / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 33.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава
Уладзімір Мікалаевіч Вольнаў

**Уладзімір Мікалаевіч Вольнаў** (часам **Вальноў**; , в. Гародна, Бешанковіцкі раён, Віцебская вобласць — , ) — беларускі графік і жывапісец.

## Біяграфія 
Скончыў аддзяленне дызайну Харкаўскага мастацка-прамысловага інстытута (1971). Удзельнік мастацкіх выставак з 1975. Член Беларускага саюза мастакоў (1979). Жыў у Віцебску.

Сярод іншых работ:  «Вяртанне анёла» (1994), «Супрэматычны дворык» (1999), «Вочы Хрыста, які пакутуе» (2000), «Засмучаная зямля» (2004), «Певень. Заклік» (2005), «Пластыка маёй зямлі» (2007); калажы «Хацелася б усіх назваць» (1996), «Малітвы нашых бацькоў» (1999); серыя літаграфій «Мой горад» (1981), серыя пастэляў «Горад майго дзяцінства» (1982); інсталяцыі «Сям’я. Распяты» (1996), «Памяць. Халакост» (2005), «Прысвячэнне маці» (2006) і інш.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Вальноў Уладзімір Мікалаевіч //  

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Андрэй Эрыхавіч Духоўнікаў

**Андрэй Эрыхавіч Духоўнікаў** (нар., г. Ленгер, Чымкенцкая вобласць, Казахстан) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
У 1982 г. пераехаў з сям’ёй у Беларусь, з 1988 — у Віцебску. Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута (1993). Член Беларускага саюза мастакоў (1999). Жыве ў Віцебску.

Працуе ў розных жанрах графікі і жывапісу.

Сярод работ: «Паласатае сонца» (1993), «Куцця» (2000), «Сто малюнкаў пра цябе» (2001), «Музыка старога горада» (2005), «Добрай раніцы, горад» (2005), «Стары штукар» (2008), «Твае кветкі» (2008), «Дом архітэктара Кібардзіна» (2009), «Дом на вуліцы Суворава» (2009), «Прынцэса ідзе на прагулку» (2009), «Панарама Віцебска» (2009), «Цырк» (2010) і інш. Аўтар жывапісных серый «Прагулкі па Віцебску» (1995—2003, больш за 300 работ), «Нашэсце камедыянтаў» (1995—2005, каля 100 работ), «Маленькія казачкі» (2001—2004).

Творы мастака знаходзяцца ў дзяржаўных і прыватных калекцыях Беларусі і замежжа.

## Літаратура 
* Цыбульский, М. Л. Духовников Андрей Эрихович / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси: энцикл.: в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2: Витебская область. Кн. 1. — С. 414.

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Уладзімір Сяргеевіч Базан

**Уладзімір Сяргеевіч Базан** (нар. , г. Унеча, Бранская вобласць, РСФСР) — беларускі фотамастак, фотажурналіст.

## Біяграфія 
Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута (1978). У 1980—1990 гадах працаваў фатографам, карэспандэнтам, адказным сакратаром у віцебскай шматтыражнай газеце «Строитель». У 1990—2007 галоўны рэдактар, дызайнер і фотакарэспандэнт газеты «Витебский курьер». Галоўны рэдактар спецыяльнага нумара газеты, прысвечанага Першым Шагалаўскім дням у Віцебску (1991). У сярэдзіне 80-х узначальваў віцебскі фотаклуб «Віцьба». Жыве ў Францыі.

## Творчасць 
Фатаграфіям У. Базана ўласцівыя выкарыстанне арыгінальных прыёмаў кампазіцыі, старанны адбор натурнага матэрыялу, высокі прафесіяналізм тэхнічнага выканання.

Цэнтральнае месца ў творчасці займае рэпартажная, публіцыстычная, жанравая фатаграфія. Сярод асноўных работ: серыі «Думай, хлопец!» (1982—2005), «Свята ў праваслаўнай царкве» (1988), «Арменія. Снежань. 1988», «Піянерскі лагер» (1989), «Прыкметы» (1989), «Чарнобыльскі нацюрморт» (1996), «Парыж! Парыж! Я не хачу дадому!» (2001—2007).

Фатаграфіі публікаваліся ў часопісах «Советское фото», «Огонек», «Театр», а таксама выданнях «Новое русское слово», «Комсомольская правда», «Знамя юности», «Витебский курьер».

Аўтар фотаальбомаў «Віцебск» (2004, 2006), «Нінбург» (2007), «Віцебск» сумесна з А. Глебавым (2007), а таксама кнігі «Марк Шагал і Віцебск» з Л. Хмяльніцкай і А. Вышкам (2007).

## Літаратура 
* Цыбульский, М. Л. Базан Владимир Сергеевич / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 1. — С. 31.

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава
Катэгорыя:Фатографы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фатографы Беларусі
Базан

**База́н** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Уладзімір Сымонавіч Базан, дзеяч беларускага адраджэнскага руху, мастак
* Уладзімір Сяргеевіч Базан, беларускі фотамастак, фотажурналіст
Бекешчаба

**Бе́кешчаба** ()  — горад на паўднёвым усходзе Венгрыі. Насельніцтва 60 571 чалавек (2014).

## Назва 
Назва горада мае турэцкае паходжанне. Вёска Чаба згадваецца ў дакументах 1330 года. Слова *Békés* з венгерскай перакладаецца як спакойны, міралюбівы, а *Csaba* - гэта папулярнае мужчынскае імя турэцкага паходжання.

## Славутасці 
* Барочная царква XVIII стагоддзя.
* Евангеліцкая сабор.
* Гарадская ратуша (архітэктар - Міклаш Ібль, 1873 год).
* Музей Міхая Мункачы.
* Тэатр імя Мора Ёкаі.
* Музей славацкага фальклору.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Венгрыі
Катэгорыя:Бекеш (медзье)
Эстрада

а]]
**Эстрада** (ад : «*падмосткі*, *памост*») — першапачаткова разнавіднасць падмосткаў для выступленняў. Цяпер гэты тэрвін таксама азначае від сцэнічнага мастацтва малых формаў пераважна папулярна-забаўляльнага напрамка, такіх, як спеў, танец, цырк на сцэне, ілюзіянізму, размоўны жанр, пародыя, клаўнада.

Артыстаў, якія выступаюць у эстрадным жанры, называюць артыстамі эстрады, эстраднымі артыстамі.

Як від культурна-эканамічнай дзейнасці эстрада з'яўляецца састаўной часткай шоў-бізнэсу.
Татабанья

**Та́табанья** () — горад на паўночным захадзе Венгрыі. Насельніцтва 67 043 чалавек (2014).

## Геаграфія і транспарт 
Горад размешчаны ў даліне паміж горнымі хрыбтамі Герэчэ і Вертэшэ у 55 кіламетрах на паўночны захад ад Будапешта. Праз горад праходзяць чыгунка і аўтамагістралі (M1, E-60, E-75) Будапешт — Вена. Час у шляху на цягніку ад Будапешта — каля гадзіны.

## Славутасці 
* **Манумент Турул**. Помнік, які паказвае легендарную птушку Турул, якая намалявана на гербе Татабаньі, усталяваны на вяршыні гары над горадам.
* **Пячора Сялім**. Знаходзіцца ў гарах Герэчэ.
* **Горныя хрыбты Герэчэ і Вертэшэ**. Парослыя лесам пагоркі вельмі маляўнічыя і прыцягваюць аматараў прыроды.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Венгрыі
Катэгорыя:Комарам-Эстэргам
Міхаіл Пятровіч Плышэўскі

**Міхаіл Пятровіч Плышэўскі** (, в. Варонічы — , Менск, НКУС) — беларускі протаіерэй, святы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Варонічы Ігуменскага павета Мінскай губерні (цяпер Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці).

Сям’я паходзіць з сям’і патомных святароў. Яго бацька — Пётр Плышэўскі, скончыў Мінскую духоўную семінарыю і ў 1854 годзе быў пасвечаны ў іерэя. Да 1910 года быў пробашчам Свята-Міхайлаўскай царквы ў Варонічах, а ў 1884 ён быў узнагароджаны набедранікам і скуф’ёй.

Цвёрда вырашыўшы пайсці па бацькаўскім шляху, Міхаіл паступае ў Мінскае духоўнае вучылішча, а пасля і ў Мінскую духоўную семінарыю, пасля заканчэння якой, у 1890 годзе, ён быў пасвечаны ў сан іерэя. У 1893 годзе Міхаіл Плышэўскі быў прызначаны пробашчам Свята-Пакроўскай царквы ў вёсцы Пагарэлае.

У 1912 годзе Міхаіл Плышэўскі быў пераведзены ў вёску Шацк і прызначаны пробашчам Свята-Іллінскага храма.

25 чэрвеня 1914 года духавенствам царквы другой акругі Ігуменскага павета быў абраны на трохгадовы тэрмін дэпутатам на епархіяльны з’езд. Пасля канчатка мандата, у 1917 годзе, айцец Міхал быў узнагароджаны нагрудным крыжам. У 1917 годзе бальшавіцкая ўлада ўбачыла ў асобе пастыра «ворага пралетарскай рэвалюцыі». Неаднакратна арыштоўваўся па непраўдзівых абвінавачаннях: у 1929 годзе ён прабыў у турме год і шэсць месяцаў, у 1932 тры месяца, а ў 1933 больш трох тыдняў. Гэтымі арыштамі айца Міхала спрабавалі запалохаць.

Падчас Усесаюзнага перапісу насельніцтва, бацька Міхаіл заклікаў жыхароў Шацка не баяцца савецкай улады і запісвацца вернікамі. Нязбожная ўлада палічыла гэта недаравальнай вольнасцю контррэвалюцыйнага характару і прымусіла зрачыся ад сану.

Апошні раз быў арыштаваны 17 чэрвеня 1937 года. Абвінавачаны ў антысавецкай і контррэвалюцыйнай дзейнасці. Пад следствам быў у Чэрвенскай турме НКУС. 12 жніўня 1937 года тройкай НКУС за «антысавецкую дзейнасць» быў прысуджаны да расстрэллу. Прысуд быў прыведзены ў сілу 19 жніўня 1937 года ў Менску.

21 сакавіка 1989 года Міхаіл Плышэўскі быў рэабілітаваны пракуратурай БССР. У 1999 годзе Сінодам Беларускага Экзархату Рускай Праваслаўнай Царквы прылічаны да ліку святых навамучанікаў.

## Спасылкі 
* Міхал Пятровіч Плышэўскi — Эл.рэсурс http://unicat.nlb.by/
* ПЛЫШЕВСКИЙ МИХАИЛ ПЕТРОВИЧ- drevo-info.ru/

Катэгорыя:Праваслаўныя святыя Беларусі
Катэгорыя:Праваслаўныя святары Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Кюй

**Кюй**, **Кю** () — назва традыцыйнай казахскай інструментальнай п’есы. Спаўняецца на домбре, Кобыз (струнны музычны інструмент) або іншых народных музычных інструментах. Тых, хто выконвае кюи называюць *кюйшы* ().

Розныя эпічныя паданні, казкі і легенды знайшлі сваё музычнае адлюстраванне ў кюях. З-за гэтага многія з іх з’яўляюцца праграмнымі.

Кюі характарызуюцца просты, змяшанай і зменнай метрыкай і разнастайнымі формамі: ад простага нагульвання да многочастотных пабудоў тыпу ронда. Музыка кюев можа ўключаць у сябе часціцы пентатонных звукорядов і заснавана на диатонике. Большасць кюев з’яўляюцца двухголосыми, аднак сустракаюцца і одноголосые, і трехголосные.

Аднымі з лепшых узораў западноказахстанского стылю з’яўляюцца творы выбітных кюйши і кампазітараў Курмангазы, Ахмед’ярова і Даулеткерея, а з усходняга і паўночнага — кюи Таттiмбета і Агашаяка, для паўднёвага — творы Iхласа, Сугура, Байсерке і інш. кюйшы-акынов.

## Літаратура 
* Кюй&#x20;/ Ерзаковіч Б. Г.&#x20;//&#x20;Корта&#x20;— Октоль.&#x20;— М.&#x20;: Савецкая энцыклапедыя&#x20;: Савецкі кампазітар, 1976.&#x20;— (Музычная энцыклапедыя&#x20;: [у 6 т.]&#x20;/ гл. ред. Ю. В. Келдыш&#x20;; 1973—1982, т.&#x20;3).

Катэгорыя:Музычныя жанры
Катэгорыя:Музыка Казахстана
Кюйшы

**Кюйшы** () — літаральна — «выканаўца кюеў». Кюй — казахская народная інструментальная п’еса, якае выконваецца галоўным чынам на домбры. Кюй увасабляе шматгадовую народную творчасць і адлюстроўвае розныя праявы прыроды ў музычнай форме. Ёсць кюі, якія паказваюць скачкі, палёт птушак, шоргат змей і інш. Іх выконваюць кюйшы, а таксама жыршы і акыны.

Кюі маюць лакальныя стылі, ярка выяўленыя ў інтанацыйным складзе мелодый, відах інструментаў, выканальніцкай тэхніцы. Лепшымі ўзорамі кюеў Заходняга Казахстана з’яўляецца творчасць выбітных кампазітараў-кюйшы Курмангазы,  і , для Усходняга і Паўночнага Казахстана —  і Агашаяка, для Паўднёвага — Іхласа, Сугура,  і інш.

Сярод сучасных кампазітараў-кюйшы , , , А Шынгажаеў і інш.

## Літаратура 
* Затаевіч А. В., 500 казахскіх песень і кюеў, A.-A., 1931;
* Затаевіч А. В., 1000 песень казахскага народа (песні і кюі), М., 1963;
* Гізатаў Б., Казахскі аркестр ім. Курмангазы. Нарыс творчага шляху, А.-А., 1955;
* Жубанаў A., Струны стагоддзяў. Нарысы аб жыцці і творчай дзейнасці казахскіх народных кампазітараў, А.-А., 1958;
* Аравін П. В., Гукавая сістэма домбравага ладу (да праблемы вывучэння), у зб.: Мастацтва і замежныя мовы, А.-А., 1964;
* Аравін П. Ст., Запісы кюев Даулеткерея, у зб.: Музыкознание, А.-А., 1967;
* Гізатаў Б., Л. Хамідзі, Школа гульні на домбры, А.-А., 1964;
* Даулеткерэй Шыгаеў, Кюі. [Нотны зб.], А.-А., 1961;
* Курмангазы Сагырбаеў, Кюі. Нотны зб., А.-А., 1961;
* Тыфтыкідзі H. Ф., Асаблівасці метрычнай арганізацыі музыкі кюеў, у зб.: Музыказнаўства, вып. 3, А.-А., 1967;
* Тыфтыкідзі H. Ф., Песенныя вытокі домбравых кюеў, у зб.: Народная музыка ў Казахстане, А.-А., 1967;
* Тыфтыкідзі H. Ф., Метрарытмы і форма домбравай музыкі, у зб.: Музыкознание, вып. 4, А-А, 1968;
* Бекхожына Г, Кюі — легенды, у зб.: Народная музыка ў Казахстане, А.-А., 1967;
* Тарасава Л. П., Казахскія трохгалосыя кюі, у зб.: Народная музыка ў Казахстане, А.-А., 1967;
* Зарухава С. М., Форма і лад казахскай домбравай музыкі, у зб.: Музыказнаўства, вып. 3, А.-А., 1967;
* Зарухава С. М., Аб двух прыёмах голасавядзення ў казахскай домбравай музыцы, у зб.: Музыказнаўства, вып. 4, А-А, 1968;
* Аманаў Б., Імправізацыйнасць і традыцыйнасць у формаўтварэнні кюеў і іх адлюстраванне ў народнай тэрміналогіі, у зб.: Тэарэтычныя праблемы народнай інструментальнай музыкі, М., 1974;
* Мухамбетава A., Зонавае шматгалоссе на двухструннай домбры, М., 1974;
Катэгорыя:Культура Казахстана
Катэгорыя:Вандроўныя артысты
Харасан

right|200px|Астан Харасан у Іране
**Хараса́н** ( — *Xorâsân* — адкуль прыходзіць сонца) — гістарычная вобласць, размешчаная ва Усходнім Іране. Назва «Харасан» вядома з часоў Сасанідаў. Харасан вядомы ва ўсім свеце вытворчасцю шафрану і барбарысу, якія растуць у паўднёвых гарадах вобласці (вытворчасць звыш 170 тон штогод). Харасан таксама вядомы сваімі знакамітымі дыванамі і грабніцамі Фірдаўсі, Амара Хаяма і Імама Рэзы.

## Адміністрацыйны падзел 
Харасан быў самай вялікай правінцыяй Ірана, пакуль не быў падзелены на тры правінцыі 29 верасня 2004 года. Правінцыі, ухваленыя парламентам (18 мая 2004) і Саветам Апекуноў (29 мая 2004):
* Паўночны Харасан, цэнтр: Баджнурд, іншыя акругі: Шырван, Джаджарм, Мейнх і Самлаган, Эсфарэен.
* Паўднёвы Харасан, цэнтр: Бірджэнд, іншыя акругі: Сараян, Нахбандан, Сарбішэх.
* Харасан Рэзаві, цэнтр: Мешхед, іншыя акругі: Гаўчан, Даргаз, Чэнаран, Сарахс, Фарыман, Тарбатэ-Джам, Тэйбад, Фердаус, Гэен, Хаф і Раштхар, Кашмар, Бардаскан, Нішапур, Сабзевар, Ганабад, Калат, Башруех і Халіль Абад.

## Гісторыя Харасана 
**Вялікі Харасан** уключаў тэрыторыі, якія сёння падзелены паміж Іранам, Таджыкістанам, Афганістанам, Узбекістанам і Туркменістанам. Некаторыя найважнешыя гарады старажытнай Персіі размешчаны менавіта ў Вялікім Харасане: Нішапур (цяпер Іране), Мерв і Санджан (цяпер Туркменістан), Герат. За сваю доўгую гісторыю Харасан зведаў шмат заваёўнікаў і імперый: грэкі, цюркі, арабы, узбекі, сельджукі, манголы, сефевіды і інш.

У XIV—XV стагоддзях Харасан быў найважнейшым цэнтрам навук і мастацтваў. Тут, пераважна ў горадзе Гераце, жылі і працавалі паэты Лутфі, Джамі, Алішэр Наваі, Фегані Баба, султан Хусейн Байкара, які пісаў вершы пад псеўданімам Хусайні, мастак Бехзад.

## Насельніцтва 
Галоўнай этнічнай групай у гэтай вобласці з’яўляюцца персы, але Харасан, у выніку сваёй складанай гісторыі, адрозніваецца вялікай разнастайнасцю этнічных груп, сярод якіх туркмены, харасанскія цюркі на паўночным захадзе; курды вакол Баджнурда і Пампавана; тэймуры і джэмшыды (якія ўваходзяць у аб’яднанне чэхер-аймакаў) на ўсходзе, некаторыя з якіх дагэтуль з’яўляюцца качэўнікамі (ілят); далей на паўднёвы захад — хеідарыис; і на паўднёвы ўсход — белуджы. З-за прытоку бежанцаў з Афганістана ў апошнія гады ў вобласці існуе таксама вялікая афганская супольнасць. У гарадах сустракаюцца харасанскія арабы, цыгане і яўрэі. Найбольш распаўсюджанымі мовамі ў Харасане з’яўляюцца харасанска-цюркская, персідская і курдская.

|Магіла Амара Хаяма ў Нішапуры
Выява:Kamal-al-molk-ghabr.jpg|Магіла Камаль-аль-Мулька ў Нішапуры
Выява:attaar0.jpg|Магіла Атара ў Нішапуры

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Ірана
В’етнамская кухня

**В’етнамская кухня** — сукупнасць кулінарных традыцый В’етнама.

В’етнамская кухня зазнала ўплыў індыйскай і французскай кухань, але захавала своеасаблівасць, абумоўленую геаграфіяй краіны і народнымі традыцыямі.

Найважнейшы, фактычна жыццёва неабходны, прадукт харчавання ва В’етнаме — рыс, які мае нават сакральную ролю. Клейкі рыс, які звычайна ядуць з рознымі дабаўкамі, і доўгі духмяны рыс *гао-там-тхом* (gao tam thom), які вырошчваюць на поўначы краіны, для в’етнамцаў таксама важныя, як калісьці хлеб для еўрапейцаў. Рыс падаюць гарнірам да розных страў, робяць рысавы хлеб, рысавыя праснакі і макаронныя вырабы (локшыны, вермішэль). З рысу таксама робяць тонкую сухую рысавую паперу, якую ўжываць пры гатаванні традыцыйнай в’етнамскай стравы — «веснавых рулецікаў», якія ядуць сырымі або абсмажанымі (*пет*). В’етнамскія абсмажаныя рулецікі «пет» вельмі папулярныя ў кітайскіх рэстаранах Парыжа і наогул Францыі.

В’етнамцы любяць прыгожае гатаванне і прыгожую падачу страў. Стравы заўсёды прыпраўляюць — часнаком, кропам, базілікам, зялёнай цыбуляй, мелісай, каляндрай, цыбуляй-шалотам, імбірам, мятай, цыбуляй, вадзяным перцам, стручковым перцам або балгарскім перцам. Таксама заўсёды падаюць адпаведныя страве соусы — мам-том (на аснове крэветак), туонг і ньёк-туонг (соевыя соусы) і ньёк-мам (з забрадзіўшай рыбы і солі), апошні ўжываюць часцей за ўсе.