open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Біл Мюрэй

**Уільям (Біл) Джэймс Мюрэй** (Марэй, англ. William James Murray; нар. 21 верасня 1950 г.) — амерыканскі , лаўрэат прэмій «Залаты глобус» і BAFTA.

## Выбраная фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Маркус Стывен

**Маркус Стывен** (, нар.  —) — 27-ы прэзідэнт Науру з 19 снежня 2007 года па 10 лістапада 2011 года. Прэзідэнт Алімпійскага камітэта Науру са студзеня 2009 года і прэзідэнт Федэрацыі цяжкай атлетыкі Акіяніі з сакавіка 2008 года.

## Спасылкі 
* Маркус Стывен на Алімпійскіх гульнях 

Катэгорыя:Прэзідэнты Науру
Катэгорыя:Цяжкаатлеты Науру
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Сцяганосцы на Алімпійскіх гульнях
Фізічная антрапалогія

**Фізічная антрапалогія**, або **біялагічная антрапалогія** - галіна біялогіі, якая вывучае паходжанне і эвалюцыю фізічнай арганізацыі чалавека.

## Этымалогія
Тэрмін "антрапалогія" узнік у Старажытнай Грэцыі, дзе першапачаткова азначаў сукупнае вывучэнне чалавека і яго цела пераважна ў медыцынскіх мэтах. Аднак пазней набыў значэнне даследавання духоўнага свету. У кан. XVIII - XIX ст. зноў адрадзілася цікавасць да вывучэння фізічных уласцівасцяў чалавека, у першую чаргу чалавечых рас. Спрэчкі аб расавых адрозненнях людзей мелі важнае значэнне ў грамадскіх дыскусіях аб адмене рабства, эвалюцыйным вучэнні і развіцці сацыялогіі і гісторыі.

Як навука і самастойная галіна біялогіі склалася да кан. XIX ст.

## Асноўныя напрамкі фізічнай антрапалогіі
*Палеантрапалогія - вывучэнне антрапагенезу праз выкапнёвыя сведчанні эвалюцыі чалавека.
**Палеапаталогія - даследаванне чалавечых хвароб у старажытнасці.
*Біялогія чалавека - комплекснае вывучэнне арганізма чалавека, а таксама развіцця, здароўя, асаблівасцяў сілкавання і генетыкі чалавечых папуляцый. 
*Экалогія чалавека - даследаванне адаптацыі чалавека да навакольнага асяроддзя, асаблівасцяў яго антагенезу, размнажэння, фізіялогіі і генетыкі.
*Судовая (медыцынская) антрапалогія - аналіз і ідэнтыфікацыя чалавечых рэштак у юрыдычных мэтах, рэканструкцыя падзей, звязаных са смерцю чалавека.

## Практыка даследавання чалавека
Фізічная антрапалогія абапіраецца на шэраг практычных метадаў і напрамкаў даследавання чалавека, у тым ліку на антрапаметрыю (вымярэнне чалавечага цела), аданталогію, малекулярную біялогію, якая аналізуе генетыку і асаблівасці чалавечага арганізму на малекулярным узроўні, асцеалогію (вывучэнне костак і шкілета чалавека), нейрабіялогію, неўралогію, біяхімію, а таксама метады і дадзеныя іншых навуковых дысцыплін (палеанталогія, фізіка, хімія, гісторыя, археалогія, сацыяльна-культурная антрапалогія і г. д.).

## Літаратура
*Восточные славяне. Антропология и этническая история. / Под ред. Алексеевой Т.И. - М.:Научный мир, 2002
*Тегако Л. И. Антропология Белорусского Полесья: Демография этн. история и генетика. / Лидия Ивановна Тегако , Алексей Игнатьевич Микулич , Инесса Иванова Саливон , Татьяна Ивановна Алексеева. - Мн.: Наука и техника, 1978
*Микулич А. Генография сельского населения Белоруссии. - Мн.: Наука и техника, 1989
*Микулич А. Беларусы в генетическом пространстве (антропология этноса). // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века / Cоставление, перевод, научное редактирование А. Е. Тараса / - Минск: Харвест, 2010. – С. 96-182

## Спасылкі
*МАРФІНА В. У. Палеаантрапалагічныя знаходкі – важная крыніца гістарычнай інфармацыі аб старажытных папуляцыях чалавека 
*Антрапалогія беларусаў
*Ці было жыццё нашых продкаў "райскім"?
*Якім будзе беларус будучыні?
*Фізічная Антрапалогія. Ілюстраваны тлумачальны слоўнік 
*Адзін з лепшых англамоўных рэсурсаў для навучэнцаў і тых, хто навучае
*Афіцыйны сайт польскага міжнароднага часопіса Anthropological Review
Хейдэн Панецьер

**Хе́йдэн Ле́слі Панецье́р** (; транскрыпцыя: ; ) — амерыканская актрыса і спявачка. У 11 гадоў атрымала прэмію маладога акцёра за ролю Шэрыл Ёст у дыснэеўскім «Успамінаючы тытанаў». Другая прэмія ёй дасталася за ролю Клэр Бенет у серыяле «Героі».

## Біяграфія 
Хейдэн — дачка пажарнага Алана Панецьера () і былой актрысы тэлесерыялаў, Лэслі Воджэл (). У Хейдэн ёсць малодшы брат Джэнсен Панецьер (), які таксама вядомы як акцёр.

### Кар’ера 
### Асабістае жыццё 
## Фільмаграфія 
## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* 2008 — *Wake Up Call*

### Сінглы 
* *Wake Up Call*
* *Your New Girlfriend*
* *Go To Girl*
* *Home*

### Саўндтрэкі 
* *Cruella De Vil* (101 далмацін)
* *Someone Like You* (Фабрыка ілюзій)
* *I Still Believe*
* *Try* (Мост у Тэрабіцію)
* *I fly*
* *My Hero Is You*

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Хейдэн Панецьер на сайце часопіса People
* 

Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Дзеці-акцёры ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
NBCUniversal

**NBCUniversal Media, LLC** — вяшчальная кампанія, заснаваная ў маі 2004 года зліццём тэлекампаніі NBC — падраздзялення General Electric, з актывамі Vivendi Universal Entertainment (VUE) французскай групы Vivendi. General Electric (GE) належыць 80 % акцый NBC Universal, астатнімі 20 % валодае Vivendi. 3 снежня 2009 года GE і амерыканскі аператар кабельнага тэлебачання Comcast абвясціў пра пагадненне па продажы долі ў NBC Universal. Пасля завяршэння пагаднення і яго адабрэння рэгулюючымі органамі, Comcast будзе валодаць 51 % акцый кампаніі NBC Universal, у той час як 49 % будзе належаць GE. Умовамі пагаднення прадугледжаны выкуп GE мінарытарнай долі кампаніі Vivendi (20 %) у кампаніі.

Катэгорыя:ІТ-кампаніі ЗША
Катэгорыя:Кінакампаніі ЗША
Катэгорыя:Медыякампаніі
Катэгорыя:Кампаніі, якія маюць лістынг акцый на Нью-Ёркскай біржы
Катэгорыя:General Electric
Vivendi

**Vivendi SA** (, ) (раней вядомая як **Vivendi Universal**) — французскі медыя-кангламерат, які працуе на рынку гуказапісу, тэлевяшчання, вытворчасці фільмаў і тэлеперадач, які займаецца выдавецкай дзейнасцю, тэлекамунікацыямі, распрацоўкай камп'ютарных гульняў.

Кампаніі Vivendi належыць найбуйнейшая ў свеце музычная кампанія — Universal Music Group, вытворца гульняў Vivendi Games. Акрамя таго, кампанія таксама з'яўляецца мажарытарным акцыянерам другога па велічыні ў Францыі мабільнага аператара SFR, сотавага аператара Maroc Telecom і сеткі кабельнага тэлебачання Canal+.

Абарот у 2008 — €25,39 млрд (рост на 17,2 %), чысты прыбытак — €2,6 млрд (скарацілася на 0,8 %).

Катэгорыя:Кампаніі Францыі
Цім Крынг

**Рычард Цімаці «Цім» Крынг** (; нар. 9 ліпеня 1957) — амерыканскі сцэнарыст і прадзюсар, вядомы сваёй працай над тэлесерыяламі «Strange World», «Расследаванне Джордан» і «Героі». Ён скончыў кінашколу пры Універсітэце Паўднёвай Каліфорніі () у 1983 годзе.

Свой першы вопыт у якасці сцэнарыста, ён атрымаў працуючы над серыялам «Рыцар дарог». У 1987 годзе Цім Крынг у суаўтарстве з Джэфам Лоўбам () напісаў «Teen Wolf Too».

## Фільмаграфія 
### Акцёр 
* 2003 — *No Regrets*

### Прадзюсар 
* 1999—2001 — Правідэнс / *Providence*
* 2001—2007 — Расследаванне Джордан / *Crossing Jordan*
* 2006—2010 — Героі / *Heroes*

### Сцэнарыст 
* 1985 — *Misfits of Science*
* 1986 — Рыцар дарог / *Knight Rider*
* 1987 — *Bay Coven*
* 1987 — Ваўчанё 2 / *Teen Wolf Too*
* 1994 — Надзея Чыкага / *Chicago Hope*
* 1994 — *Without Consent*
* 1995 — Разбіся для мяне/ *Falling for You*
* 1998 — Падстава / *Sublet*
* 1998 — *L.A. Doctors*
* 1999 — *Strange World*
* 1999—2001 — Правідэнс / *Providence*
* 2001—2007 — Расследаванне Джордан / *Crossing Jordan*
* 2006—2010 — Героі / *Heroes*

## Узнагароды і намінацыі 
У 2007 годзе быў намінаваны на прэмію «Эмі» у намінацыі «Лепшы драматычны серыял» як прадзюсар серыяла «Героі». За працу над гэтым жа серыялам яму было прысвоена званне «Майстры навуковай фантастыкі».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Прадзюсары ЗША
NBC

**Нацыяна́льная шырокавяшча́льная кампа́ния**, скар. **«Эн-бі-сі́»** (, скар. **NBC**) — амерыканская тэлевізійная сетка са штаб-кватэрай, якая знаходзіцца ў небаскробе GE Building у Ракфелераўскім цэнтры ў Нью-Ёрку, і з дадатковымі асноўнымі офісамі ў Бербанку (штат Каліфорнія) і Чыкага. Тэлекампанію часта завуць «паўлінам» з-за яе стылізаванага лагатыпа, створанага першапачаткова для каляровых тэлеперадач.

Сфарміраваны ў 1926 годзе «Радыёкарпарацыяй Амерыкі» (Radio Corporation of America, RCA), *NBC* стала першай буйной радыёвяшчальнай сеткай у Злучаных Штатах. У 1986 годзе General Electric выкупіў *NBC* за $ 6,4 млрд у *RCA*. *General Electric* валодаў *RCA* і *NBC* да 1930 года, пасля чаго быў вымушаны іх прадаць у выніку антыманапольных абвінавачванняў. Сетка ў наш час з'яўляецца часткай медыякампаніі NBC Universal, падраздзялення *General Electric*, якая 1 снежня 2009 года набыла пакінутыя 20 % акцый *NBC Universal*, у кампаніі Vivendi . 3 снежня 2009 года кампанія *Comcast* абвясціла пра куплю 51 % акцый *NBC Universal*.
*NBC* даступная ў прыблізна 112 мільёнах хатніх гаспадарках, — 98,6 % гаспадарках, якія маюць тэлевізары. *NBC* мае 10 станцый, якія належаць і кіруюцца ёю, і каля 200 філіялаў у ЗША. 

## Гл. таксама
* Must See TV

## Спасылкі
*
TF1

**TF1** — прыватны французскі тэлеканал, кантралюемы холдынгам TF1 Groupe, вялікая частка якога належыць кангламерату Bouygues. Сярэдняя доля рынка канала — 24 %, што робіць яго найбольш папулярным хатнім тэлеканалам. Канал з'яўляецца найбуйнейшым Еўрапейскім тэлеканалам па памеры яго аўдыторыі. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Парыжы.

Канал быў заснаваны ў 1935 годзе пад назвай Radio-PTT Vision. Пасля назвы канала неаднаразова змяняліся.

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Тэлекампаніі Францыі
Вежа TF1

**Вежа TF1** () — небаскроб, штаб-кватэра французскага тэлевізійнага канала TF1. Вышыня небаскроба 59 метраў. Ён мае 14 паверхаў агульнай плошчай 45000 м². Будынак быў пабудавана ў 1992 годзе будаўнічай фірмай Bouygues па плане архітэктара Ражэра Сабо вядомага праектамі яшчэ 3 небаскробаў у Дэфансе. З 1-га чэрвеня 1992 у будынку размяшчаецца штаб-кватэра тэлеканала TF1 які пераехаў сюды з папярэдняй лакацыі ў вежы Манпарнас.

Вежа TF1 знаходзіцца на набярэжнай Point du jour у прыгарадзе Парыжа, Булонь Біянкур.

Катэгорыя:Іль-дэ-Франс
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Францыі
Закары Куінта

**Закары Джон Куінта** (; нарадзіўся 2 чэрвеня 1977 года) — амерыканскі акцёр, які атрымаў вядомасць дзякуючы ролі серыйнага забойцы Сайлара ў серыяле «Героі» і ролі камандора Спока ў фільме 2009 года «Зорны шлях».

## Біяграфія 
Куінта — напалову італьянец, напалову ірландзец. Нарадзіўся ў Пітсбургу, штат Пенсільванія. Скончыў каталіцкую школу ў 1995 годзе і Універсітэт Карнегі-Мелана ў 1999 годзе.

На тэлебачанні ўпершыню з'явіўся ў кароткім серыяле «Іншыя» (2000 год). Пазней здымаўся ў такіх хітовых тэлесерыялах, як «CSI», «Дакрананне анёла», «Зачараваныя», «Кліент заўсёды мёртвы», «Лізі Макгуайр» і «Драгнет». У 2004 годзе ён атрымаў ролю другога плану ў серыяле «24». У ролі Адама Каўфмана Куінта з'яўляўся ў кожным эпізодзе трэцяга сезону гэтага серыяла за выключэннем аднаго. У 2006 годзе Закары стаў здымацца ў сіткаме Торы Спелінг, «So NoTORIous», а таксама ў навукова-фантастычным серыяле «Героі», дзе ён мае ролю серыйнага забойцы Сайлара.

У 2007 годзе Куінта выказаў зацікаўленасць у выкананні ролі маладога Спока ў адзінаццатым фільме з серыі «Зорны шлях». 26 ліпеня 2007 года было абвешчана, што Куінта зацверджаны на ролю Спока ў чарговым фільме «Зорнага шляху», выхад якога на экраны адбыўся 7 мая 2009 года.

Куінта — адкрыты гей, здзейсніў камінг-аўт 17 кастрычніка 2011 года.

## Фільмаграфія 
* 2000 — Іншыя / *The Others* — *Тоні*
* 2001 — Дакрананне анёла / *Touched by an Angel*
* 2002 — C.S.I. Месца злачынства / *CSI: Crime Scene Investigation* — *Мітчэл Саліван*
* 2002 — *Off centre*
* 2002 — Лізі Магуаер / *Lizzie McGuire* — *дырэктар*
* 2002 — Гаворачы са зданямі / *Haunted* — *Пол Кінгслі*
* 2002 — Агенцтва / *The Agency* — *Джэй Ламберт*
* 2003 — Кліент заўсёды мёртвы / *Six Feet Under* — *студэнт*
* 2003 — Зачараваныя / *Charmed* — *Варлок (у тытрах не азначаны)*
* 2003 — Святы дазор / *Miracles* — *пасланец*
* 2003-04 — 24 гадзіны / *24* — *Адам Каўфман*
* 2004 — Трывалая сетка / *Dragnet* — *Говард Сімс*
* 2004 — Гаваі / *Hawaii* — *Луміс*
* 2004 — Новая Жанна Д`Арк / *Joan of Arcadia*
* 2005 — Сляпое правасуддзе / *Blind Justice* — *Скот Колінс*
* 2006 — Расследаванне Джордан / *Crossing Jordan* — *Леа Фултан мал.*
* 2006 — Блізняты / *Twins* — *Джэйсан*
* 2006 — *So noTORIous* — *Сасан*
* 2006—2010 — Героі / *Heroes* — *Гэбрыэл Грэй / Сайлар*
* 2006 — Робацып / *Robot Chicken*
* 2008 — Бардо / *Bordeaux*
* 2009 — Зорны шлях / *Star Trek* — *Спок*
* 2011 — Мяжа рызыкі / *Margin Call* — *Пітэр Саліван*
* 2011 — Колькі ў цябе...?
* 2011 — Амерыканская гісторыя жахаў / *American Horror Story* — *Чэд*

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Закары Куінта
* 
*
Euronext

**Euronext NV** — пан’еўрапейская фондавая біржа, якая мае філіялы ў Бельгіі, Францыі, Нідэрландах, Партугаліі і Злучаным Каралеўстве. У дадатак да акцый і дэрываціваў, група кампаній Euronext падае паслугі клірынгу і фінансавую інфармацыю. Па стане на 31 студзеня 2006 года ўсе рынкі пад кіраваннем Euronext мелі сумарную капіталізацыю ў 2,9 трлн долараў ЗША, што робіць яе пятай у рэнкінгу самых вялікіх біржаў на планеце.

## Гісторыя 
Група кампаній Euronext была створана 22 верасня 2000 года ў выніку зліцця Амстэрдамскай, Брусельскай і Парыжскай фондавых біржаў з мэтай даць аб’яднанай біржы перавагу на фінансавым рынку Еўропы. У снежні 2001 года Euronext набыла акцыі Лонданскай міжнароднай біржы фінансавых ф'ючэрсаў і апцыёнаў (LIFFE), стаўшы яе ўладальнікам. Пачынаючы з 2003 года ўсё вытворныя прылады, якія гандлююцца на ўсіх даччыных біржах, гандлююцца ў сістэме LIFFECONNECT — электроннай трэйдзінгавай платформе LIFFE. У 2002 годзе група злілася з Партугальскай фондавай біржай, якая была пасля пераназвана ў Euronext Lisbon.

Па выніках гандлю фармуецца адзін з найбольш важных індэксаў міжнароднай эканомікі Euronext 100.

## Гл. таксама 
* Спіс фондавых біржаў
* Спіс еўрапейскіх фондавых біржаў
* Кампаніі, якія маюць лістынг акцый на Euronext

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Сайт біржы

Катэгорыя:Фондавыя біржы
Героі (тэлесерыял)

**«Героі»** () — амерыканскі фантастычны тэлесерыял, створаны Цімам Крынгам, прэм’ера якога адбылася на канале NBC 25 верасня 2006 года. У серыяле распавядаецца гісторыя людзей, якія нічым не вылучаліся сярод астатніх, пакуль у іх не абудзіліся неверагодныя здольнасці: тэлепатыя, уменне лятаць, здольнасць падарожнічаць у часе і прасторы, капіраваць здольнасці іншых, выпраменьваць радыяцыю і шматлікія іншыя. Неўзабаве гэтыя людзі разумеюць, што ім прыгатавана вырашальная роля ў прадухіленні катастрофы, якая можа знішчыць шматлікія мільёны людзей і назаўжды змяніць свет.

Пілотная серыя «Герояў» стала самай папулярнай вячэрняй праграмай сярод аўдыторыі ад 18 да 49 гадоў — яе паглядзела 14,3 мільёна гледачоў, і яна атрымала самы высокі рэйтынг для прэм’ернай драмы на NBC за апошнія 5 гадоў. У 2010 годзе, перш чым пачаліся запланаваныя здымкі пятага сезону, серыял быў зачынены з-за нізкіх рэйтынгаў чацвёртага сезону. Серыял быў ганараваны шэрагам ўзнагарод і намінацый, у тым ліку прэміі «Эмі», «Залаты глобус», «Выбар народа», «BAFTA».

## Сусветны пракат 
У сусветным пракаце «Героі» трансліраваліся наступнымі тэлекампаніямі:

## Гл. таксама 
* Спіс здольнасцяў персанажаў тэлесерыяла «Героі»
* Спіс серый тэлесерыяла «Героі»
* Спіс персанажаў тэлесерыяла «Героі»

## Спасылкі 
* Wiki-энцыклапедыя па серыяле 
* Тэлесерыял «Героі» на афіцыйным сайце канала NBC
* Напаўафіцыйны сайт «9-я Цуды» ад стваральніка «Герояў», Ціма Крынга
* 
* 

Катэгорыя:Фантастычныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2006 года
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Тэлесерыялы тэлеканала NBC
Савецкае шампанскае

**Саве́цкае шампа́нскае** — марка пеністага віна, вытворчасць якога была распачата ў СССР у 1937 годзе, прызнаны брэнд на рынку алкагольнай прадукцыі СССР, а потым — краін СНД.

Марка «Савецкае шампанскае» была распрацавана ў 1928 годзе Саўнаргасам. У часы СССР гэта марка выкарыстоўвалася на ўсіх заводах, што выпускалі шампанскія віны. У БССР гэты напой вырабляўся з 1978 года Мінскім заводам шампанскіх вінаў, які ў 2001 годзе быў пераназваны ў Мінскі завод пеністых вінаў.

За распрацоўку і шырокае ўкараненне ў прамысловасць новых тэхналогій і апаратуры вытворчасці шампанскіх вінаў рэзервуарным спосабам (Метад Шарма) Антон Фралоў-Багрэеў быў у 1942 годзе ганараваны Сталінскай прэміяй.

Правамернасць існавання назвы «Савецкае шампанскае» з’яўляецца спрэчнай, бо паводле міжнародных канвенцый шампанскім можна зваць толькі віно, вінаград для якога выгадаваны ў французскай правінцыі Шампань. У 1969 годзе быў зарэгістраваны таварны знак Soviet Sparkling («Савецкае пеністае»), пад якім «Савецкае шампанскае» вядома на Захадзе.

## Цікавыя факты 
Да 1988 года Савецкае шампанскае разлівалася ў бутэлькі аб’ёмам 0,8 літры, у адрозненне ад звыклых на Захадзе 0,75 літры.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Шыпучая дзейнасць
* Савецкае шампанскае: гісторыя стварэння 
* Савецкае шампанскае ў СССР

Катэгорыя:Алкагольныя напоі
Кангламерат (эканоміка)

**Кангламерат** (ад  — назапашаны, сабраны) — юрыдычная асоба, у склад якой ўваходзяць кампаніі, якія ажыццяўляюць прадпрымальніцкую дзейнасць у розных галінах эканомікі.
Кангламераты галоўным чынам уласцівыя рынкам, якія развіваюцца (напрыклад, краіны БРЫКС), а таксама шматпрофільным кампаніям.

Як правіла, кангламераты ўтвараюцца шляхам паглынання буйной кампаніяй некалькіх дзясяткаў дробных і сярэдніх фірмаў розных галін і сфер дзейнасці, якія не маюць паміж сабой вытворчых, збытавых ці іншых функцыянальных сувязяў.

Кангламераты з'яўляюцца публічнымі кампаніямі, акцыі якіх гандлююцца на фондавых біржах (LSE, NYSE).

Акцыі кангламерату, як правіла, гандлююцца з дысконтам да чыстага кошту іх актываў ().

Такія кампаніі як General Electric, Samsung Group, Sony, Nestlé з'яўляюцца сусветна вядомымі кампаніямі-кангламератамі.

## Гл. таксама 
* Холдынг

Катэгорыя:Тыпы кампаній
Касерэс

**Касерэс** (, , ) — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі ў складзе аўтаномнай супольнасці Эстрэмадура. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Льянас-дэ-Касерэс. Займае плошчу 1768 км². Насельніцтва 94179 чалавек (на 2010 год).

Заступнікамі горада лічацца святы Хорхэ і святая дзева дэ ла Мантанэ.

## Гісторыя 
Горад заснаваны ў 29 годзе.

У 1936 годзе ў горад прыбыў генерал Франсіска Франка. Касерэс стаў плацдармам для аб’яднання рэвалюцыйных сіл. Тут Франка пакінуў сваю жонку і дачку і не бачыў іх аж да канчатковай перамогі ў Грамадзянскай вайне і ўзяцця Мадрыда.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Альберта Хінес Лопес, іспанскі спартсмен (спартыўнае скалалажанне), алімпійскі чэмпіён

Катэгорыя:Гарады Эстрэмадуры
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Касерэс
Тэруэль

**Тэруэль** (, ) — горад у Іспаніі, аўтаномная супольнасць Арагон, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Знакаміты скопішчам сярэдневяковых помнікаў у стылі мудэхар, якія ўнесены ў спіс Сусветнай спадчыны.

Катэгорыя:Гарады Арагона
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Тэруэль
Чак Норыс

**Чак Норыс** (), сапраўднае імя **Карлас Рэй Норыс малодшы** (; ) — амерыканскі  і майстар баявых мастацтваў, зорка Галівуду, папулярны выканаўца галоўных роляў у фільмах-баевіках яго брата Аарона Норыса.

Першая яго сур'ёзная роля — у фільме «Шлях дракона» з Брусам Лі. Шырока вядомы па ролі Кордэла Уокера ў тэлесерыяле «Круты Уокер: правасуддзе па-тэхаску».

Чак Норыс быў сяміразовым чэмпіёнам свету па каратэ сярод прафесіяналаў і стварыў уласны віду адзінаборстваў — чун-кук-до.

Дзякуючы свайму вобразу непераможнага героя, Чак Норыс стаў героем мемаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
*  
*  
* Факты пра Чака Норыса  
* Чак Норыс  на сайце Internet Movie Database
* 

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Метад Шарма

**Ме́тад Шарма́** — тэхналогія вытворчасці пеністага віна, таксама вядомая як метад Шармa-Марціноцці, была распрацавана ў Італіі дырэктарам інстытута эналогіі горада Асці Федэрыка Марціноці. Згодна з тэхналогіяй, другасная ферментацыя вырабляецца ў герметычных цыстэрнах вялікага аб'ёму, а потым напой разліваецца пад ціскам у асобныя бутэлькі. Найвялікае шыранне гэта тэхналогія атрымала ў Італіі. Шырока вядомая марка Савецкае шампанскае вырабляецца па падобнай тэхналогіі.

## Іста метаду 
### Другасная Ферментацыя 
Віно, дрожджы і цукар змешваюць у вялікіх рэзервуарах з нержавелай сталі, вядомых як аўтаклавы, дзе другасная ферментацыя адбываецца ў прахалодзе пад ціскам ад 7 да 8 атмасфераў.

### Ізабарная фільтрацыя 
Як толькі другасная ферментацыя сканчаецца, віно чысціцца падчас пералівання праз фільтр у іншую цыстэрну пры роўных (ізабарычных) цісках.

### Стабілізацыя 
Віно стабілізуецца. У асадак выпадаюць крышталі віннай кіслаты, якія, пасля астуджэння ніжэй за пункт замярзання, будуць выдалены.

### Ізабарнае разліванне 
Ізабарычны прынцып агадвае падтрыманне сталага ціску ў віне, такога ж, які быў бы ў шчыльна закаркаваных бутэльках.

Віно, вырабленае ў танках метадам Шарма, зазвычай хутка разлівалі ў бутэлькі і пускалі ў продаж, хоць некаторыя віны тыпу Charmat Lungo паляпшаюць свае смакавыя якасці і дасягаюць аптымальнай гармоніі пасля некалькіх месяцаў захоўвання.

Большасць італьянскіх сухіх ці паўсалодкіх пеністых вінаў вырабляецца менавіта такім чынам. Asti Spumante з'яўляецца выняткам, бо яно атрымваецца ў выніку аднаго закісання ў цыстэрнах у адпаведнасці з працэсам, які стварае яго далікатную саладосць і ўнікальны водар мушкатовага вінаграду.

Катэгорыя:Алкагольныя напоі
Пеністае віно

ад пеністага віна]]

**Пе́ністае віно́** — гэта віно, насычанае двухвокісам вугляроду, які робіць яго шыпучым, а двухвокіс атрымваецца ў выніку прыроднага закісання альбо ў бутэльцы, як з выкарыстаннем «шампанскага метаду» (), альбо ў вялікім рэзервуары, распрацаваным для таго, каб вытрымліваць унутраны ціск, як з выкарыстаннем метаду Шарма. Не блытаць з **іскрыстым віном** (газаванае віно), куды двухвокіс вугляроду ўводзіцца штучна пад падвышаным ціскам для надання віну пеністых уласцівасцей. У некаторых частках свету слова «шампанскае» выкарыстоўваецца як сінонім пеністага віна, у іншых — гэта назва замацавалася за адмысловым пеністым віном з рэгіёна Шампань у Францыі.

Класічны прыклад пеністага віна — шампанскае, але ў іншых рэгіёнах Францыі і краінах вырабляецца шмат іншых тыпаў пеністых вінаў, напрыклад, «sekt» у Германіі, «cava» у Іспаніі, «franciacorta», «prosecco», «lambrusco» і «bracchetto» у Італіі, «Cap Classique» у Паўднёвай Афрыцы, Савецкае шампанскае ў СССР і Беларусі, і Расійскае шампанскае ў Расіі. Нядаўна ў Вялікабрытаніі пачалася вытворчасць шырокага спектра пеністых вінаў — глабальнае пацяпленне выклікала тое, што ў паўднёвай Англіі стала магчыма вырабляць віно, хоць і ў часы кіравання Генрыха VIII і канфіскацыі ім царкоўнай уласнасці ў мужчынскіх манастырах Англіі было некалькі вінакурняў. Пеністае віно звычайна белае ці ружовае, але ёсць некалькі прыкладаў чырвонага аўстралійскага пеністага віна з вінаграду шыраз (), італьянскага Бракета і Ламбруска, а таксама некалькіх узораў у Расіі і на Украіне. Некаторыя віны робяцца толькі злёгку пеністымі, прыкладам, «vinho verde» у Партугаліі — такія віны часта завуць шыпучымі (, ) ці паўпеністымі.

Апісанне метаду вытворчасці шампанскага і іншых вінаў, што вырабляюцца «шампанскім метадам»: гл. артыкул **Шампанскае**. З-за высокага кошту выкарыстання асобных бутэлек для другаснай ферментацыі, выкарыстоўваюцца таксама іншыя метады. Метад Шарма (ён жа — акратафоравы) шырока выкарыстоўваецца для больш танных пеністых вінаў.

## Цікавыя факты пра пеністае віно 
* Ціск у бутэльцы шампанскага — каля 630 кілапаскаляў, што прыкладна ў тры разы большы за ціск у аўтамабільнай шыне.

* Найбольшая даўжыня лёту корка ад шампанскага склала 54,2 метры.
* Бурбалкі ў шампанскім першапачаткова лічыліся гандлярамі віном непажаданымі.
* Разынкі ці кавалачак шакаладу, пакладзены ў куфаль пеністага віна, будуць шматразова тануць і зноў усплываць.
* Пра неглыбокія куфлі (крэманкі) для шампанскага хадзіла лжывая плётка, што іх форма была скапіравана з васковага злепка грудзей Марыі Антуанеты.
* На тэрыторыі Беларусі галоўным вытворцам пеністага віна з'яўляецца Мінскі завод пеністых вінаў, што вырабляе Савецкае шампанскае, а таксама белыя, ружовыя, чырвоныя пеністыя віны з імпартаванай сыравіны.

## Спасылкі 
* Як з'явілася «Савецкае шампанскае»?
* Мінскі завод пеністых вінаў 
* Крыху пра паходжанне пеністых вінаў, іх з'яўленне ў Расіі і пеністых вінах Тамані

Катэгорыя:Алкагольныя напоі
Менорка

**Менорка** (; **Мінорка** ад ) — адзін з Балеарскіх астравоў, размешчаны ў Міжземным моры, належыць Іспаніі. Названы так, бо ён меншы за суседні востраў Мальёрка. Фінікійцы называлі востраў Нура, што значыць «востраў агню».

Насельніцтва Меноркі каля 82 000 чалавек. Геаграфічныя каардынаты — ад 39° 47' да 40° 00' з.ш. і ад 3° 52' да 4° 24' у.д. Найвышэйшы пункт — гара Монтэ-Тора, 358 м над узроўнем мора. На востраве вялікая колькасць мегалітычных помнікаў.

## Спасылкі 
* Menorca Facebook Page
* Віртуальнае вандраванне па востраве — панарамныя фота
* Пляжы Меноркі 
* Адпачынак на Балеарах: Менорка 

Катэгорыя:Балеарскія астравы
Аякс Вялікі

**Аякс Вялікі** (), дакладней **Эант Тэламанід** (, таксама сустракаецца транскрыпцыя *Аянт*) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі грэчаскі герой, які ўдзельнічаў у аблозе Троі. Празваны Вялікім у адрозненне ад свайго цёзкі Аякса Малога.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі Траянскай вайны
Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Атыкі
Эналогія

**Энало́гія** (ад  — віно) — навука пра віно.

## Агульныя звесткі 
Эналогія ўлучае вінаробства — кантраляваны працэс ператварэння вінаграднага соку ў віно шляхам закісання і веды пра наступны догляд віна і слушнае яго захоўванне.

Энолаг — чалавек, які займаецца ацэньваннем вінаграднікаў, пробай глебы, вады і віна. Звычайна сам гадуе вінаград і займаецца вытворчасцю віна (вінаробствам).

## Спасылкі 
* Bibliography of basic current books about wine and winemaking 
* Oenologist.com — Online resource about wine and professionals in the wine industry
Авадзень (часопіс)

**«Авадзень»** — двухтыднёвы часопіс гумару і сатыры. Выдаваўся ў Вільні ў 1924—1925 гг. на беларускай мове. У 1929 г. зроблена спроба ўзнавіць выданне (выйшлі 2 нумары: апошні, 13, у лютым 1933 г.). Рэдактар-выдавец Антон Васілеўскі.

Пераважаў бытавы гумар. З ростам нацыянальна-вызваленчага руху і прыходам у рэдакцыю новых творчых сіл пачаў закранаць надзённыя пытанні грамадскага жыцця Заходняй Беларусі, адлюстроўваў барацьбу працоўных супраць розных праяў сацыяльнага і нацыянальнага прыгнёту: падатковай палітыкі польскіх буржуазных улад, праследавання беларускай інтэлігенцыі, друку, школы. Друкаваў гуамрэскі, фельетоны, гумарыстычныя і сатырычныя замалёўкі, аднаактовыя п’есы, з якімі выступалі А. Васілеўскі (псеўд. Антось з Лепля), Г. Леўчык, У. Паўлюкоўскі (Улад-Ініцкі), І. Маразовіч (Я. Маланка), В. Гаротны і інш. З часопісу выйшлі заснавальнікі сатырыстычнага часопіса «Маланка».

## Літаратура 
* *Ліс, А. С.* Гэй, смалі, страляй, маланка. — Мн., 1989.
* *Ліс, А. С.* Пякучай маланкі след: Эцюд да партрэта мастака Горыда. — Мн., 1981.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Заходняй Беларусі
Катэгорыя:1924 год у Заходняй Беларусі
Белорусская криница

**«Белорусская криница»** — эканамічна-гаспадарчы часопіс. Выдаваўся ў 1918—1919 гг. у Петраградзе Беларускім аддзелам Камісарыята па справах нацыянальнасцей Саюза Камун Паўночнай вобласці на рускай мове. Рэдактар І. М. Баранкевіч. 

Друкаваў распараджэнні Савецкага ўрада, хроніку эканамічнага жыцця. Змешчаны артыкул «Абавязак савецкага ўрада» і «Белавежская пушча» Баранкевіча (пад псеўд. Беларус), «Сонца Беларусі ўзыходзіць» і «Народная гаспадарка Беларусі» А. Ц. Вазілы (пад псеўд. Клім Злобіч, Антон Хатыня), «Нарысы па зямельным пытанні» Я. С. Канчара, «Да пытання пра неабходнасць пашырэння на Беларусі сельскагаспадарчай адукацыі» Дз. М. Сабалеўскага і інш.

## Літаратура 
* Скалабан, В. У. «Белорусская криница» / В. У. Скалабан // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т.2. Беліцк — Гімн / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с., [8] к.: іл. — С. 6. — ISBN 5-85700-142-0

Катэгорыя:Часопісы Расіі
Катэгорыя:Часопісы на рускай мове
Катэгорыя:Беларусы ў Санкт-Пецярбургу
Мальёрка

**Мальёрка** , або **Маёрка** (ісп., кат. Mallorca [maʎorka], [majorka]; , пазней Maiorica — «большы востраў» у параўнанні з Меноркай) — адзін з Балеарскіх астравоў, размешчаных у Міжземным моры, належыць Іспаніі. Плошча складае 3640,16 кв. км, тым самым Мальёрка з’яўляецца самым буйным востравам Іспаніі па плошчы. Насельніцтва — 777 821 жыхароў (2005). Як і іншыя Балеарскія астравы — Івіса, Фарментэра і Менорка — Мальёрка папулярная ў якасці пляжнага курорта.

Адміністрацыйны цэнтр вострава горад Пальма таксама з’яўляецца цэнтрам аўтаномнай супольнасці Балеарскіх астравоў. Нацыянальны гімн Мальёркі — *La Balanguera*.

## Спасылкі 
* Славутасці Мальёркі 
* Інфармацыя пра Маёрку
* Балеарскія Астравы: Маёрка
* інтэрактыўная карта Маёркі
* Пейзажы Маёркі
* Электронны гід па Маёрцы 

Катэгорыя:Балеарскія астравы
Катэгорыя:Курорты Іспаніі
Уільям Гарвей

**Уільям Гарвей** (; 1 красавіка 1578, Фолкстан, (графства Кент) - 3 чэрвеня 1657, Лондан) — англійскі медык, заснавальнік фізіялогіі і эмбрыялогіі.

## Біяграфія 
Па заканчэнні медыцынскага факультэта ў Кембрыджы (1597) працаваў у Падуі. У 1602 годзе атрымаў дыплом доктара медыцыны Падуанскага ўніверсітэта. Па вяртанні ў Англію (Лондан) быў абраны (1607) членам Каралеўскай калегіі ўрачоў. У якасці галоўнага ўрача і хірурга працаваў у Бальніцы св. Варфаламея. Гарвей - заснавальнік не толькі вучэння аб кровазвароце, але і ўсёй сучаснай фізіялогіі і эмбрыялогіі. Гарвей першы эксперыментальна даказаў, што ў целе жывёлы аднолькавая, параўнальна невялікая, колькасць крыві знаходзіцца ў пастаянным руху па замкнёным шляху ў выніку ціску, які стварае сэрца сваімі скарачэннямі. Апісаў малы (лёгачны) і вялікі кругі кровазвароту. У 1628 выйшла ў свет кніга Гарвея "Анатамічнае даследаванне пра рух сэрца і крыві ў жывёл", у якой ён выказаў у скончаным выглядзе сваё вучэнне аб кровазвароце. У 1651 выйшла кніга Гарвея "Даследаванні аб зараджэнні жывёл", у якой ён абагульніў вынікі шматгадовых даследаванняў, прысвечаных вывучэнню эмбрыянальнага развіцця бесхрыбтовых і пазваночных жывёл (птушак і млекакормячых). Паводле Гарвея, не толькі жывёлы, але і расліны пачынаюць сваё развіццё з яйка.

## Літаратура 
* Schmitt C.B., Webster C. Harvey and M. A. Severino. A neglected medical relationship. // Bulletin of the History of Medicine. 1971 Jan-Feb; 45 (1):49-75.
* French R., William Harvey’s Natural Philosophy, Cambridge, Cambridge University Press, 1994,
* Gregory, Andrew (2001). Harvey's Heart, The Discovery of Blood Circulation. Cambridge, England: Icon Books.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Медыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фізіёлагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Анатамы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Эмбрыёлагі
Катэгорыя:Асобы на марках
Canal+

**Canal+** (**Канал+**, **Канал плюс**) — прыватны французскі паўуніверсальны тэлевізійны канал з абаненцкай платай, асноўныя кірункі якога кіно і спорт. Самы першы прыватны канал з абаненцкай платай ва Францыі, належыць французскай медыякампаніі Groupe Canal+ (філіял Vivendi).

## Гісторыя 
Канал пачаў сваё вяшчанне 4 лістапада 1984 года ў 8 гадзінн раніцы. У 1986 годзе ў канала быў адзін мільён падпісчыкаў.

З запускам лічбавага спадарожніка 27 красавіка 1996 гады з’явіліся роднасныя каналы:
* *Canal+ Jaune* (Жоўты) на гэты момант *Canal+ Cinéma*
* *Canal+ Bleu* (Сіні) на гэты момант *Canal+ Décalé*
* *Canal+ Vert* (Зялёны) на гэты момант *Canal+ Sport*.
* *Canal+ 16/9* на гэты момант *Canal+ Hi-Tech*
* *Canal+ Family* новы тэлеканал запушчаны Canal+ 20 кастрычніка 2007 года.

## Каналы 
* **Canal+ Spain** — запушчаны ў 1990 годзе як платны аналагавы канал. На гэты момант частка альянсу Digital+.
* **Canal+ Poland** — спадарожнікавае тэлебачанне Cyfra+.
* **Canal+ Scandinavia** — запушчаны ў 1977 годзе, платнае тэлебачанне C More Entertainment.
* **Canal+ Netherlands** — пасля набыты FilmNet — назва, выкарыстаная для розных платных тэлевізійных каналаў у Еўропе на працягу 1980-х, 1990-х і 2000-х гадоў. У 2006 годзе каналы былі ўласнасцю медыякампаніі Liberty Global.
* **Canal+ Flanders** — пасля быў прададзены. На гэты момант вядомы як Prime TV.
* **Canal+ Wallonia** — вядомы як BeTV.
* **Tele+ Digitale** — італьянскае аддзяленне, прададзена кампаніі News Corporation. На гэты момант кампанія вядомая як Sky Italia.
* **Premiere** — платны нямецкі тэлеканал, запушчаны ў 1990 годзе. Быў заснаваны Canal+, Bertelsmann і Kirch Group. На гэты момант кампанія вядомая як Sky Deutschland, уласнікам якой з’яўляецца News Corporation, заснаваная Рупертам Мёрдакам.
* **Canal+ Horizons** — тэлеканал, які вяшчае ў Афрыцы і на Блізкім Усходзе.

## Праграмы 
* **Французскія тэлесерыялы**: Огі і прусакі, Les Guignols de l’info, Groland, Spiral (Engrenages), H, Mafiosa, Jamel Comedy Club, Hard, Djihad, Pigalle, la Nuit, La Commune, Braquo, Scalp, Le Grand Journal, La Matinale, + Clair, L'édition spéciale, Jeudi Investigation, Dimanche+.
* **Амерыканскія тэлесерыялы**: Офіс, Адчайныя хатнія гаспадыні, Студыя 30, 24 гадзіны, Вялікае каханне, Дэкстэр, Успомні, што будзе, Шчыт, Як я сустрэў вашу маму, Вушакі, Шалёныя, Мёртвыя да запатрабавання, У Філадэльфіі заўсёды сонечна, Два з паловай чалавека, Секс у іншым горадзе
* **Амерыканскія мультсерыялы**: Паўднёвы парк, Амерыканскі татка!, Вар'яты за шклом, ці Мультрэаліці, Грыфіны, Сімпсаны
* **Японскія мультсерыялы**: Сталёвы алхімік, Monster, Самурай чамплу, Нуар
* **Брытанскія тэлесерыялы**: Малакасосы, Джэкіл, Галоўны падазраваны, Кампутарнікі
* **Ірландскі/Канадскія тэлесерыялы**: Цюдоры, Дэграсі
* **Дзіцячыя тэлесерыялы**: Ох, ужо гэтыя дзеткі!, Тэлепузікі

## Група Canal+ 
* Canalsat
* i>Télé
* Sport+
* StudioCanal

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Canal+
* Canal+ на IMDb.com
* Афіцыйны сайт StudioCanal
* Афіцыйны сайт CanalSat

Катэгорыя:Тэлекампаніі Францыі
Пізанскі ўніверсітэт

**Пізанскі ўніверсітэт** () — навучальная ўстанова ў Таскане, Італія, адзін з найстарэйшых універсітэтаў Еўропы, чыя гісторыя прасочваецца з XI стагоддзя. Статус універсітэта атрымаў 3 верасня 1343.  Агульная колькасць студэнтаў: каля 57000, колькасць факультэтаў: 11.

Пізанскі ўніверсітэт уваходзіць у Пізанскую універсітэцкую сістэму (італ. Sistema Universitario Pisano), якая ў сапраўдны момант ўключае 3 навучальныя установы, у тым ліку самую прэстыжную ў Італіі Вышэйшую Нармальную школу.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт   
* Catholic Encyclopedia (1913): University of Pisa. 

Катэгорыя:Універсітэты Італіі
Джавані Альфонса Барэлі

**Джавані Альфонса Барэлі** (; , Неапаль — , Рым) — італьянскі навуковец-універсал эпохі Адраджэння. Працы па фізіцы, медыцыне, астраноміі, геалогіі, матэматыцы, механіцы. Быў вучнем Галілея і працягнуў яго астранамічныя даследаванні. Заснавальнік біямеханікі. Адным з першых сфармуляваў закон сусветнага прыцягнення.

Катэгорыя:Матэматыкі Італіі
Катэгорыя:Матэматыкі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Фізікі Італіі
Катэгорыя:Фізіёлагі Італіі
Лейдэнскі ўніверсітэт

**Лейдэнскі ўніверсітэт**, або **Лейдэнская акадэмія ў горадзе Лейдэне** — найстарэйшы ўніверсітэт у Нідэрландах. Уваходзіць у Каімбрскую групу, Europaeum і Лігу даследчых універсітэтаў Еўропы.

Універсітэт быў заснаваны ў 1575 годзе прынцам Вільгельмам Аранскім (Маўклівым), правадыром Нідэрландскай рэвалюцыі ў час Васьмідзесяцігадовай вайны. У XVII стагоддзі гэта быў найбуйнейшы цэнтр кальвінскай адукацыі ў Еўропе; з ім непарыўна звязаны імёны Гуга Гроцыя, Якаба Армінія, Іосіфа Скалігера, Германа Бургаве і Эльзевіраў.

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Герман Бургавэ, нідэрландскі ўрач, батанік, хімік
* Гуга дэ Фрыз, нідэрландскі батанік
* Ян Свамердам

## Спасылкі 
* Лейдэнскі ўніверсітэт

*
Жазеф Жуст Скалігер

**Жазеф Жуст (Іосіф Юстус) Скалігер** (фр. Joseph Juste Scaliger, лац. Josephus Justus Scaliger; 5 жніўня 1540 — 21 студзеня 1609) — французскі гуманіст-філолаг, гісторык і воін, італьянец па паходжанні, адзін з заснавальнікаў сучаснай навуковай гістарычнай храналогіі, выдавец і каментатар антычных тэкстаў. Сын Юлія Цэзара Скалігера, унук картографа Бенедэта Бардонэ.

## Сачыненні 
* *De emendatione temporum (Пра выпраўленне храналогіі, 1583) *
* *Thesaurus temporum (Скарбніца часоў, Лейдэн, 1606)*
* *De re nummaria (Аб манетнай справе, Лейдэн, 1606)*
* *Lettres françaises inédites de Joseph Scaliger (Сапраўдныя французскія лісты Жазефа Скалігера)*

## Літаратура 
* Jacob Bernays, Joseph Justus Scaliger. Biography & Autobiography. — Berlin, 1855.
* J. Casaubonus. *Opuscula varia*. — Парыж, 1610
* Anthony T. Grafton. *Joseph Scaliger: A Study in the History of Classical Scholarship, 2 vol.* — Oxford: Oxford University Press, 1983, 1993

Катэгорыя:Філолагі Францыі
Катэгорыя:Філолагі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі Францыі
Катэгорыя:Гісторыкі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Паэтыка
Катэгорыя:Лаціністы
Катэгорыя:Асобы
Сьюдад-Рэаль

**Сьюдад-Рэаль** (  — «каралеўскі горад») — горад у Іспаніі, цэнтр аднайменнай правінцыі. Размешчаны ў аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча, муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Кампа-дэ-Калатрава.

Згодна з перапісам 2001 года, у Сьюдад-Рэале пражывае 63 тысяч чалавек. Горад размешчаны прыкладна ў 200 км да поўдня ад Мадрыда і на вышыні 628 м над узроўнем мора. Плошча горада складае 285 км², і ён уключае чатыры буйныя раёны: Ciudad Real, Las Casas, Valverde і La Poblachuela.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Сьюдад-Рэаль
Марчэла Мальпігі

**Марчэла Мальпігі** (; 10 сакавіка 1628,  — 30 лістапада 1694, ) — італьянскі біёлаг і ўрач.

Адзін з заснавальнікаў мікраскапічнай анатоміі раслін і жывёл, праводзіў даследаванні ў вобласці гісталогіі, эмбрыялогіі і параўнальнай анатоміі.

Член Лонданскага каралеўскага таварыства (з 1668).

## Акадэмічная кар’ера 
У 17 гадоў паступіў у Балонскі ўніверсітэт, скончыў у 1653, атрымаўшы ступень доктара медыцыны.

У 1656 заняў пасаду прафесара ў гэтым універсітэце.

Неўзабаве стаў прафесарам тэарэтычнай медыцыны Пізанскага ўніверсітэта і на тры гады пераехаў у Пізу. У Пізе пазнаёміўся з Джавані Альфонса Барэлі, які аказаў вялікі ўплыў на погляды Мальпігі. Барэлі развіваў ідэі ятрафизікі, разглядаў фізіялагічныя і анатамічныя з’явы з пункту гледжання механікі.

У 1659 Мальпігі вярнуўся ў Балонню, з 1662 па 1666 быў прафесарам універсітэта ў Месіна, затым быў вымушаны вярнуцца назад у Балонскі ўніверсітэт, дзе выкладаў практычную медыцыну да 1691.

У 1691 Папа Інакенцій XII запрасіў Мальпігі ў Рым у якасці лекара. Выкладаў медыцыну ў Папскім каледжы.

## Навуковыя творы 
* *De Pulmonibus*, 1661
* *Epistolae Anatomicae de Cerebro ac Lingua*, 1665
* *De Externo Tactus Organo*, 1665
* *De viscerum structura exercitatio anatomica*, 1666
* *De polypo cordis*, 1666
* *Dissertatio epistolica de bombyce*, 1669
* *Anatomia Plantarum*, 1671
* *De Formatione Pulli in Ovo*, 1673
* *De ovo incubato*, 1675
* *De Structura Glandularum Conglobatarum*, 1689

## Літаратура 
*  — С. 45.

## Спасылкі 
* Біяграфія Мальпігі ў Энцыклапедыі Брытаніка
* *«Opera omnia»* на сайце botanicus.org

Катэгорыя:Анатамы Італіі
Катэгорыя:Эмбрыёлагі
Катэгорыя:Батанікі Італіі
Катэгорыя:Гісторыя медыцыны
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Выкладчыкі Балонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Балонскага ўніверсітэта
Культурная сталіца Беларусі

**Культурная сталіца Беларусі** — акцыя, якая складаецца ў штогадовым абранні таго ці іншага горада Беларусі цэнтрам культурнага жыцця краіны з мэтай развіцця і ўзбагачэння культурнага жыцця рэгіёнаў, актывізацыі мясцовай грамадскай ініцыятывы па падтрымцы нацыянальнай культуры, прыцягнення ўвагі грамадства, турыстаў.

Да 2009 года ўключна культурнай сталіцай Беларусі быў Віцебск, але 21 студзеня 2010 года культурнай сталіцай краіны афіцыйна абвешчаны найстаражытнейшы горад краіны Полацк. Пасля штогод у межах адмысловай акцыі вызначалася новая культурная сталіца.

## Спіс культурных сталіц Беларусі 
* да 2010:  Віцебск
* 2010:  Полацк
* 2011:  Гомель
* 2012:  Нясвіж
* 2013:  Магілёў
* 2014:  Гродна
* 2015:  Брэст
* 2016:  Маладзечна
* 2017:  Бабруйск
* 2018:  Наваполацк
* 2019:  Пінск
* 2020:  Ліда
* 2021:  Барысаў
* 2022:  Орша.
* 2023:  Слуцк
* 2024:  Бялынічы
* 2025: Іванава
## Гл. таксама 
* Дажынкі
* Культурная сталіца Еўропы

Катэгорыя:Культура Беларусі
Балонскі ўніверсітэт

**Балонскі ўніверсітэт** — найстарэйшы бесперапынна існуючы ўніверсітэт Еўропы. Знаходзіцца ў італьянскім горадзе Балоння. У арабскім свеце канкурэнтам Балонскага з’яўляецца ўніверсітэт Аль-Карауін, найстарэйшы бесперапынна існуючы ўніверсітэт у свеце, аднак, у адрозненне ад еўрапейскіх, арабскія «ўніверсітэты» не выдавалі дыпломаў ад імя самой навучальнай установы. Уваходзіць у еўрапейскую ўніверсітэцкую асацыяцыю Утрэхцкая сетка.

## Гісторыя 
### Узнікненне прававой школы 
Дакладная дата заснавання ўніверсітэта невядомая, але несумненна, што ў Балонні існавала школа «свабодных мастацтваў», якая карысталася асаблівай вядомасцю ў X і XI стагоддзях, дзе вучні ў выглядзе дадатковых заняткаў да курсу рыторыкі вывучалі рымскае права.

 
Пачатак глыбокага вывучэння права паклаў Ірнерый у канцы XI стагоддзя. Гэты Ірнерый (часам званы Вернерам, Варнерыем, Гарнерыем) быў выкладчыкам у школе свабодных мастацтваў; вывучыўшы сам, без дапамогі настаўніка, Юстыніянава права, ён набыў рэпутацыю легіста. Па сведчанні Адфруа, балонскага юрыста XIII стагоддзя, творы якога ўтрымліваюць гістарычныя звесткі адносна прафесараў-папярэднікаў, Ірнерый адкрыў адмысловую юрыдычную школу па просьбе графіні Мацільды, былой уладальніцыцы Тасканы і часткі Ламбардыі. Цалкам праўдападобна, што гэтая прынцэса, прыхільніца папы рымскага, была супраць запрашэння ў свае суды равенскіх легістаў, якія адрозніваліся традыцыйнай варожасцю да папскага стальца.

Ірнерый адкрыў свае публічныя лекцыі ў 1088, які лічыцца годам заснавання яго інстытута, і займаў у ім кафедру да самай сваёй смерці (паміж 1125 і 1137 гадамі).

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Алесандра Акіліні
* Калуча Салютаці
* Джавані Паскалі

## Гл. таксама 
* Оксфардскі ўніверсітэт
* Парыжскі ўніверсітэт

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Італіі
Катэгорыя:Балоння
Грамадскі дом (Прага)

**Грамадскі дом** () — будынак у Празе. Размешчаны на Плошчы Рэспублікі.

Пабудаваны на месцы старога каралеўскага палаца, які служыў рэзідэнцыяй чэшскіх каралёў у XIV—XV стст. Пачаты будаўніцтвам у 1905 годзе, скончаны ў 1912 годзе. Пасля двух няўдалых конкурсаў праектаванне было падана Освальду Поліўке і Антаніну Бальшанеку. У афармленні ўдзельнічалі выбітныя чэшскія мастакі: мазаічнае пано на фасадзе выканана Карэлам Шпіларам, іншыя элементы дэкору належаць Ладзіславу Шалаўну, Іозефу Маржатке, Карэлу Новаку і інш. Над роспісам інтэр’ераў працавалі Альфонс Муха, Ян Прэйслер, Макс Швабінскі. Усё афармленне будынка прасякнута тэматыкай нацыянальнага адраджэння.

left|thumb|300px28 кастрычніка 1918 года ў Грамадскім доме была абвешчана незалежнасць Чэхаславакіі. У лістападзе 1989 года тут адбыліся першыя перамовы камуністычнага ўрада Чэхаславакіі з прадстаўнікамі Грамадзянскага форума на чале з Вацлавам Гавелам.

У наш час Грамадскі дом выкарыстоўваецца, галоўным чынам, як месца правядзення канцэртаў. Яго галоўная зала носіць імя чэшскага кампазітара Бедржыха Сметаны і з’яўляецца адной з асноўных канцэртных пляцовак Міжнароднага музычнага фестываля «Пражская вясна».

## Літаратура 
* Peter Cannon-Brookes *Czech Sculpture, 1800—1938*

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Прагі
Катэгорыя:Канцэртныя залы Чэхіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1912 годзе
Катэгорыя:1912 год у Празе
Вуліца Цэлетна

**Цэлетна** () — адна з цэнтральных вуліц Прагі, якая праходзіць ад Парахавой вежы () на плошчы Рэспублікі () да Старамесцкай плошчы. З’яўляецца першай складанай часткай Каралеўскага шляху (), які вядзе да Пражскага Граду.

Даўжыня вуліцы складае прыкладна 400 метраў. Цяпер вуліца з’яўляецца пешаходнай, у той час як раней па ёй ездзілі трамваі.

Назва вуліцы паходзіць ад назвы булачнай «цалтнерш» (), якія пяклі тут вырабы, якія зваліся «цалта» ().

## Спасылкі 
* PRAHA  

Катэгорыя:Вуліцы Прагі
Мікалай Лапіцкі

**Мікалай Лапіцкі** (, в. Грэлікі, Вілейскі павет, Віленская губерня, цяпер Вілейскі раён, Мінская вобласць — , Глен-Спэй, Нью-Ёрк, ЗША) — беларускі рэлігійна-грамадскі дзеяч, праваслаўны святар, публіцыст, педагог. Магістр багаслоўя. Дзеяч беларускай эміграцыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў заможнай сялянскай сям’і Сцяпана і Домны. Рэлігійныя бацькі далі дзецям традыцыйнае хрысціянскае выхаванне. У 1934 годзе прыняў дыяканскія пасвячэнні, неўзабаве — сан прасвітэра. У 1935 годзе атрымаў ступень магістра багаслоўя за працу «Праваслаўе ў Вялікім Княстве Літоўскім за часоў панавання Уладыслава Ягайлы». Служыў у прыходзе ў Ашмянах. У 1935 годзе прызначаны настаяцелем у Свята-Пакроўскую царкву ў Сцяфанполле (Дзісенскі павет), дзе служыў да 1942 года. Быў жанаты з Валянцінай Трафімук. У Сцяфанполлі ў М. Лапіцкага нарадзіўся сын. З 1942 года ў Мінску. Актыўна ўдзельнічаў у Мінскім царкоўным саборы (1942), які абвясціў аўтакефалію Беларускай праваслаўнай царквы.

Удзельнік Другога Усебеларускага кангрэса ў Мінску ў чэрвені 1944 года.

Пасля 1944 годзе эмігрыраваў, спачатку ў Германію. У Рэгенсбургу Мікалай Лапіцкі арганізаваў беларускі праваслаўны прыход і кіраваў будаўніцтвам царквы, якую ў 1946 годзе асвяцілі ў імя святой Ефрасінні Полацкай. Некаторы час быў дырэктарам Беларускай гімназіі імя Янкі Купалы ў Міхельсдорфе. З 1950 года ў ЗША, дзе таксама актыўна ўдзельнічаў у беларускім руху. Быў настаяцелем беларускай парафіі ў Саўт-Рыверы і парафіяльнай школы пры ёй, дзе сам быў выкладчыкам. Удзельнічаў у выданні часопісу «Царкоўны Сьветач», пэўны час быў яго рэдактарам.

Памёр у Беларускім адпачынкавым цэнтры «Бэлэр-Менск» каля мястэчка Глен-Спэй (штат Нью-Ёрк). Пахаваны на беларускіх могільніках у Саўт-Рыверы.

## Літаратура 
* *Адамковіч А.* Тры жыцці Сцяпанпольскай царквы // Бацькаўшчына, № 10. — кастр. 2009;
* Паваенная эміграцыя: скрыжаванні лёсаў: Зборнік успамінаў / Аляксандр Адзінец. — Мн., 2007;
* Успаміны пасла / Аляксандр Стагановіч // Каментары. — Мн., 2011. — С. 203.
* *Цярпіцкі, В.* Сьвятой памяці а. пратапрасьвіцер Мікалай Лапіцкі // Бюлетэнь Беларускай Цэнтральнай Рады. — 1989. — № 12. — С. 9.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім раёне
Катэгорыя:Праваслаўныя святары Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Беларусы ў Германіі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Члены Беларускай цэнтральнай рады
Данаблю

**Данаблю** () — від блакітнага сыра з цвіллю, які вырабляецца ў Даніі. Міжнародная назва — **Danish Blue**. Падобны да Ракфора, але вырабляецца з каровінага малака.

## Спасылкі 
* Сусветная энцыклапедыя прадуктаў 

Катэгорыя:Дацкія сыры
Катэгорыя:Блакітныя сыры
Катэгорыя:Сыры з каровінага малака
Блакітныя сыры

**Блакітныя сыры** — група сыроў, якая мае зялёна-блакітнаваты колер сырнай масы, які ёй надае грыбніца высакароднай цвілі (спецыяльныя віды цвілі роду Penicillium, напрыклад Penicillium roqueforti або Penicillium glaucum)

## Прыгатаванне 
Для падрыхтоўкі гэтых сыроў тварогавую масу перад паспяваннем засяваюць спорамі цвілі і доўгімі іголкамі або іншымі спосабамі робяць паветраныя каналы ўнутры сырнай масы. Паветра дае магчымасць блакітнай цвілі развіцца ўнутры сыру.

Цвіль надае такім сырам асаблівы водар.

## Гатункі 
* Данаблю
* Сент-Агюр

## Гл. таксама 
* Бле д’Авернь
* Бло Кастэло
Нацыянальны банк Чэхіі

Нацыянальны банк Чэхіі () — цэнтральны банк Чэхіі, утвораны 1 студзеня 1993 года, адначасова з уводам у абарот чэшскай кроны ў выніку распаду Чэхаславакіі. З'яўляецца пераемнікам Нацыянальнага банка Чэхаславакіі.

У задачы банка ўваходзіць:
* Усталяванне адсоткавых і дысконтных ставак па сваіх аперацыях.
* Распрацоўка палітыкі сваіх аперацый на крэдытным і адкрытым рынках.
* Усталяванне рэзервовых патрабаванняў да крэдытных інстытутаў.
* Эмісія манет і банкнот (у тым ліку памятных) нацыянальнай валюты Чэхіі — чэшскай кроны.
* Распрацоўка правілаў ажыццяўлення плацежных аперацый банкамі і нябанкаўскімі арганізацыямі.

## Гл. таксама 
* Эканоміка Чэхіі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт банка

Чэхія
Катэгорыя:Эканоміка Чэхіі