open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Універсітэт ветэрынарнай медыцыны і фармацыі ў Кошыцах

**Універсітэт ветэрынарнай медыцыны і фармацыі ў Кошыцах** — славацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Кошыцах.

## Гісторыя 
Установа была створана 16 снежня 1949 года як Ветэрынарны каледж у Кошыцах. У 1952 годзе ён страціў сваю незалежнасць і быў уключаны ў створаны Сельскагаспадарчы ўніверсітэт у Нітры. Установа зноў здабыла незалежнасць у 1969 годзе. У 1992 годзе яна была перайменавана ва Універсітэт ветэрынарнай медыцыны ў Кошыцах. Цяперашняя назва — з 2010 года.

Універсітэт добра абсталяваны; у ім ёсць аперацыйныя, трэнажорныя залы, назіральныя кабінеты, стайні і многае іншае. Універсітэт мае некалькі клінік: конную клініку, клініку жуйных жывёл, клініку свіней, клініку дробных жывёл і клініку птушак, экзатычных і дзікіх жывёл. Ва ўніверсітэце таксама ёсць марфалагічны, хімічны і фармацэўтычны павільёны, у якіх размешчаны адпаведныя кафедры.

## Напрамкі навучання 
* Агульная ветэрынарная медыцына
* Фармацыя
* Гігіена харчавання
* Кіналогія
* Узаемаадносіны чалавека і жывёл і іх выкарыстанне ў каністэрапіі і іпатэрапіі
* Бяспека харчовых прадуктаў і кармоў
* Рынак і якасць прадуктаў харчавання

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Славакіі
Катэгорыя:Кошыцы
Катэгорыя:Ветэрынарныя вышэйшыя навучальныя ўстановы
Басовішча 1992

**Басовішча 1992** — трэці фестываль беларускай музыкі «Басовішча», які адбыўся з 17 па 19 ліпеня 1992 года ў мястэчку Гарадок у Беластоцкім павеце Польшчы па ініцыятыве БАС. Удзелькамі фестывалю былі гурты «Мроя», «Мясцовы час» і іншыя. Экран на сцэне быў падрыхтаваны мастаком Лявонам Тарасевічам.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:1992 год у Польшчы
Катэгорыя:Ліпень 1992 года
Катэгорыя:Басовішча
Эцьен дэ Ла Буэці

**Эцьен дэ Ла Буэці** — пісьменнік-гуманіст і французскі паэт, нарадзіўся 1 лістапада 1530 г. у Сарлаце, горадзе на паўднёвым усходзе Перыгора, і памёр 18 жніўня 1563 г. у Жэрміньяне, у горадзе Таян-Медок, недалёка ад Бардо. . Ла Баэці славіцца сваім дыскурсам аб добраахвотным прыгонах. З 1558 г. ён быў блізкім сябрам Мантэня, які аддаў яму пасмяротную пашану ў сваіх «Нарысах».

Катэгорыя:Паэты Францыі
Сарла-ла-Канеда

**Сарла-ля-Канеда**, шырока вядомы як **Сарла**, — горад на паўднёвым захадзе Францыі. Суб-прэфектура і цэнтралізаваны офіс кантона дэпартамента Дардонь, рэгіён Нувель-Аквітанія, у 2018 годзе налічваў 9 127 жыхароў і знаходзіцца ў цэнтры гарадскога раёна з 19 220 жыхароў. Яго жыхароў называюць сарладайцамі.

Сталіца Перыгор Нуар, на мяжы Каўз дзю Кверсі, гэты гістарычны горад з’яўляецца буйным турыстычным аб’ектам, вядомым сваім манументальным аздабленнем, у асноўным сярэднявечным перыядам і пачаткам Рэнесансу (з XIII па XVI стагоддзе) . Яе аднародны цэнтр горада, такім чынам, складаецца з сеткі маляўнічых алей і завулкаў, зацененых плошчаў, высланых сядзібамі з марлевымі дахамі, найбольш вядомыя з якіх — дом Ла Баэці, гатэль дзю Бары, гатэль дэ Савіньяк альбо прэзідыум. Нервовы цэнтр горада, плошча Лібертэ, высланая тэрасамі, з’яўляецца месцам размяшчэння рынку, дзе прадаюцца фірменныя стравы рэгіёну: фуа-гра, труфелі, інжыр і грэцкія арэхі. У сваім пашырэнні сабор Сен-Сасерда і палац біскупаў адкрываюцца ў перспектыве, што нагадвае нам, што Сарлат быў епіскапскім горадам на працягу некалькіх стагоддзяў.

З адным з самых важных сярэднявечных гарадскіх раёнаў у свеце, Сарлат быў першым горадам, які карыстаўся законам Мальро ў 1964 годзе. Гэты невялікі перыгорскі горад, які штогод наведваюць некалькі соцень тысяч турыстаў, таксама часам служыць месцам для правядзення гістарычных фільмаў.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Габрыэль Тард (1843—1904) — французскі сацыёлаг і крыміналіст, адзін з заснавальнікаў сацыяльнай псіхалогіі.

## Галерэя 

Sarlat-Saint Sardos.JPG
Maison de La Boétie.JPG
Sarlat00.jpg
Sarlat-la-Canéda-Place.jpg

## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Францыі
Барыс Барысавіч Багаслоўскі

**Барыс Барысавіч Багаслоўск** (, г. Масква — ) — гідролаг, возеразнавец. Доктар геаграфічных навук (1962), прафесар (1964). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гідралогія сушы», 1941), Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (аспірантура, 1947).

Працаваў у Чарнавіцкім дзяржаўным універсітэце (1947—1949), Маскоўскім дзяржаўным універсітэце імя М. В. Ламаносава (1949—1965), Лабараторыі возеразнаўства Аддзялення геолага-геаграфічных навук АН СССР (Ленінград, 1965—1970), Беларускім дзяржаўным ўнівверсітэце (1970—1972, кафедра фізічнай геаграфіі СССР, прафесар), Ленінградскім гідраметэаралагічным інстытуце (1974—1989).

Навуковыя інтарэсы: заканамернасці водаабмену і фарміравання водных мас буйных возераў; падабенства возераў і водасховішч; водны баланс вадаёмаў.
 

## Літаратура 
* Морфология и морфометрия озер и водохранилищ : конспект лекций / Б. Б. Богословский. — Ленинград, 1977.
* Озероведение / Б. Б. Богословский. — Москва, 1960.
* Основы гидрологии суши. Реки, озера, водохранилища / Б. Б. Богословский. — Минск, 1974.
* Богословский Борис Борисович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 31—32.
Абухоўскі

**Абухоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Абухоўскі (нар. 1997) — беларускі валейбаліст.
* Віктар Сцяпанавіч Абухоўскі (1973—2007) — беларускі археолаг.
* Юрый Максімавіч Абухоўскі (нар. 1944) — беларускі геамарфолаг, ландшафтазнавец. Доктар геаграфічных навук (1998), прафесар.
Глыбокае (гміна)

**Гміна Глыбокае** () — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года ў Навагрудскім ваяводстве, Віленскай зямлі, Віленскім ваяводстве Польскай Рэспублікі. Сядзіба размяшчалася ў Глыбокім (4514 жых. у 1921 годзе.

У самым пачатку міжваеннага перыяду гміна Глыбокае ўваходзіла ў склад Дзісенскага павета Навагрудскага ваяводства. 13 красавіка 1922 года гміна разам з астатнім Дзісенскім паветам была ўключана ў склад Віленскай зямлі, ператворанай 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства.

11 красавіка 1929 года ў склад гміны Глыбокае перададзены часткі гмін Докшыцы, Порплішча, Норыца і скасаванай гміны Верхняе, у той час як часткі гміны Глыбокае перададзены ў склад гмін Пліса, Порплішча i Залессе, а з часткі гміны створана новая гміна Галубічы. 10 лістапада 1933 года частка гміны Глыбокае (у тым ліку калонія Глінішча i маёнтак Глыбокае) уключана ў склад Глыбокага.

У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.

Катэгорыя:Гміны Дзісенскага павета
Георгій Сямёнавіч Юньеў

**Георгій Сямёнавіч Юньеў** (, г. Санкт-Пецярбург (па некаторых звестках г. Волагда), Расія — ,г. Мінск) — фізіёлаг. Доктар біялагічных навук (1949), прафесар (1951).

## Біяграфія 
Скончыў Казанскі дзяржаўны ўніверсітэт (1929).

Працаваў у Інстытуце фізіялогіі АН СССР (1930—1948, загадчык электрафізіялагічнай лабараторыі), Інстытуце псіхіятрыі Міністэрства аховы здароўя СССР (1948—1950, загадчык лабараторыі), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1950, біялагічны факультэт, кафедра фізіялогіі чалавека і жывёл, у 1950—1954, 1957—1971 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: вывучэнне цэнтральнай нервовай, нервова-мышачнай, дыхальнай і сардэчна-сасудзістай сістэм з выкарыстаннем электрафізіялагічных метадаў даследавання.

## Літаратура 
* Скорость распространения возбуждения в центральной нервной системе / Г. С. Юньев. — Минск, 1963.
* Юньеў Георгій Сямёнавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1974. — Т. 11. — С. 508.
* Юньеў Георгій Сямёнавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 211.
* Юньев Георгий Семенович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 694.
* Юньев Георгий Семенович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 324.
* Георгий Семенович Юньев / [В. И. Калинин] // Имена вологжан в науке и технике. — [Вологда], 1968. — С. 204—205.
Эдуард Аляксандравіч Высоцкі

**Эдуард Аляксандравіч Высоцкі** (нар. , г. Віцебск — ) — беларускі геолаг. Доктар геолага-мінералагічных навук (1998), прафесар (2000).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Геаграфія», 1965), Беларускі навукова-даследчы геолага-разведачны інстытут (аспірантура, спецыяльнасць «Геалогія», 1971).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (геаграфічны факультэт, кафедра дынамічнай геалогіі, дацэнт).

## Навуковая дзнейнасць 
Навуковыя інтарэсы: радовішчы карысных выкапняў; седзіментагенез эвапарытаў, палеагеаграфія, геаэкалогія.

Сярод апублікаванага:
* Геология металлических полезных ископаемых : учебное пособие для студентов вузов / [Э. А. Высоцкий и др.]. — Минск, 2006;
* Калиеносные бассейны мира / Э. А. Высоцкий, Р. Г. Гарецкий, В. З. Кислик. — Минск, 1988;
* Месторождения калийных солей Беларуси : геология и рациональное недропользование / [Э. А. Высоцкий и др.]. — Минск, 2003;
* Marine and continental Lower Permian evaporites of the Prypiac' Trough (Belarus) / Eduard A. Vysotskiy [et al.] // Sedimentary Geology. — 2004. — Vol. 172, iss. 1/2 — P. 211—222.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Высоцкий Эдуард Александрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 846.
* Высоцкий Эдуард Александрович // Геологи и горные инженеры Беларуси : биографический справочник : [в 2 ч.]. — Минск, 2008. — Ч. 1. — С. 47—48.
* Высоцкий Эдуард Александрович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 52.

Катэгорыя:Геолагі СССР
Катэгорыя:Геолагі Беларусі
Тэхнічны ўніверсітэт у Кошыцах

**Тэхнічны ўніверсітэт у Кошыцах** — славацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Кошыцах.

## Гісторыя 
Універсітэт быў заснаваны ў 1952 годзе, але яго карані трэба шукаць значна глыбей у мінулым. Яшчэ ў 1657 годзе ў Кошыцах быў заснаваны *Universitas Cassoviensis*, але тэхнічная адукацыя ў Венгерскім каралеўстве была паднята да вышэйшага ўзроўню толькі ў 1762 годзе. Вытокі вышэйшай тэхнічнай адукацыі ў Кошыцах узыходзяць да 1937 года, калі ў горадзе быў створаны дзяржаўны тэхнічны каледж імя М. Р. Штэфаніка. Выкладанне павінна было пачацца ў 1938/1939 навучальным годзе, але перадваенныя падзеі прывялі да таго, што каледж быў перанесены спачатку ў Прэшаў, а затым у Браціславу, дзе ён застаўся і пазней лёг у аснову Славацкага тэхнічнага ўніверсітэта ў Браціславе.

Сапраўднае нараджэнне Кошыцкага тэхнічнага каледжа адбылося 8 ліпеня 1952 года, калі ўрад Чэхаславакіі выдаў дырэктыву аб стварэнні трох факультэтаў, а менавіта факультэтаў цяжкага машынабудавання, горнай справы і металургіі. У 1969 годзе да іх далучыўся факультэт электратэхнікі, а ў 1978 годзе — факультэт грамадзянскага будаўніцтва. Важная падзея — перайменаванне каледжа ў тэхнічны ўніверсітэт — адбылася 13 лютага 1991 года. У 1992 годзе ў Прэшаве быў створаны факультэт прафесійных даследаванняў, які ў 1996 годзе быў ператвораны ў сучасны факультэт вытворчых тэхналогій. У 1992 годзе таксама быў створаны эканамічны факультэт, што азначала, што щніверсітэт перарос свае першапачатковыя рамкі выключна тэхнічных дысцыплін, і ён працягнуў гэтую тэндэнцыю ў 1998 годзе з заснаваннем факультэта мастацтваў.

## Структура 
* Факультэт горнай справы, экалогіі, кіравання тэхналагічнымі працэсамі і геатэхналогій
* Факультэт матэрыялазнаўства, металургіі і перапрацоўкі адходаў
* Факультэт машынабудавання
* Факультэт электратэхнікі і інфарматыкі
* Факультэт грамадзянскага будаўніцтва
* Эканамічны факультэт
* Факультэт вытворчых тэхналогій
* Факультэт мастацтваў
* Факультэт аэранаўтыкі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Славакіі
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Кошыцы
Юрый Максімавіч Абухоўскі

**Юрый Максімавіч Абухоўскі** (нар. , в. Жытомля, Скідзельскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі геамарфолаг, ландшафтазнавец. Доктар геаграфічных навук (1998), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Геаграфія», 1967), Беларускі навукова-даследчы геолагаразведачны інстытут (аспірантура, спецыяльнасць «Фізічная геаграфія, геахімія і геафізіка ландшафтаў», 1976).

Працаваў у Беларускім навукова-даследчым геолагаразведачным інстытуце (1967—1980), Інстытуце праблем выкарыстання прыродных рэсурсаў і экалогіі НАН Беларусі (1981—2003), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2003, геаграфічны факультэт, кафедра геадэзіі і картаграфіі, дацэнт, у 2003—2013 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: дыстанцыйная ландшафтная індыкацыя; тэматычнае картаграфаванне.

## Узнагароды 
Прэмія АН Беларускай ССР (1990).

## Літаратура 
* Ландшафтная индикация : учебное пособие для студентов вузов по географическим специальностям / Ю. М. Обуховский. — Минск, 2008.
* Ландшафтная индикация четвертичных отложений и почв Припятского Полесья / Ю. М. Обуховский. — Минск, 1990.
* Абухоўскі Юрый Максімавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 328.
* Обуховский Юрий Максимович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 507.
* Обуховский Юрий Максимович // Геологи и горные инженеры Беларуси : биографический справочник : [в 2 ч. ]. — Минск, 2008. — Ч. 1. — С. 171—172.
Алена Паўлаўна Кесарава

**Алена Паўлаўна Кесарава** (, Вільня — , Мінск) — беларускі фізіёлаг. Доктар біялагічных навук (1960), прафесар (1961). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыла Смаленскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1931), Казанскі дзяржаўны ўніверсітэт (аспірантура, 1935).

Працавала ў Смаленскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (з 1935, кафедра нармальнай фізіялогіі, асістэнт), Беларускім дзяржаўным інстытуце фізічнай культуры (1948—1964 — на пастаяннай аснове, 1964—1972 — па сумяшчальніцтве, кафедра фізіялогіі і біяхіміі, дацэнт, у 1949—1964 — загадчык кафедры), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1964, кафедра фізіялогіі чалавека і жывёл, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: нервовыя і гумаральныя механізмы рэгуляцыі тонусу шкілетных мышцаў чалавека; уплыў заняткаў спортам на арганізм, які расце; касмічная фізіялогія.

## Узнагароды 
Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1961).

## Літаратура 
* Безусловные и условные тонические рефлексы в их связи с двигательной деятельностью человека : автореферат диссертации … доктора биологических наук / Е. П. Кесарева. — Минск, 1959.
* Кесарава Алена Паўлаўна // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1975. — Т. 2. — С. 553.
* 
* Кесарева Елена Павловна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 28—29.
* Кесарева Елена Павловна // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 123.
* Белорусский государственный университет физической культуры: о времени, о спорте, о себе : [70 лет]. — Минск, 2007. — Информация на с. 53, 102, 123, 262, 301, 302.

Катэгорыя:Фізіёлагі СССР
Катэгорыя:Фізіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Беніца (гміна)

**Гміна Беніца** () — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года на тэрыторыі Віленскай зямлі, Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі (цяпер тэрыторыя Беларусі). Сядзіба размяшчалася ў Беніцы.

Першапачаткова гміна ўваходзіла ў склад Ашмянскага павета ў Віленскай губерні. 7 чэрвеня 1919 года ўвайшла ў склад утворанай пад Цывільным упраўленнем Усходніх зямель Віленскай акругі, якая 9 верасня 1920 перайшла пад кіраўніцтва Упраўлення прыфрантавых і этапных тэрыторый. У сувязі з узнікненнем Сярэдняй Літвы 9 кастрычніка 1920 гміна разам з паўночнай часткай Ашмянскага павета апынулася ў яе складзе. 13 красавіка 1922 года гміна ўвайшла ў склад польскай Віленскай зямлі, ператворанай 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства.

1 красавіка 1927 года гміна ўвайшла ў склад новаўтворанага Маладзечанскага павета таго ж ваяводства. 1 красавіка 1929 года з гміны Беніца перададзены 12 населеных пунктаў у склад гміны Войстам Вілейскага павета.

У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.

Катэгорыя:Гміны Ашмянскага павета
Катэгорыя:Гміны Маладзечанскага павета
Людміла Васільеўна Казлоўская

**Людміла Васільеўна Казлоўская** (, в. Бабчын, Хойніцкі раён, Гомельская вобласць — ) — беларуская эканамістка. Доктар эканамічных навук (1983), прафесар (1989).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізічная геаграфія», 1958), Інстытут эканомікі АН БССР (аспірантура, 1965).

Працавала ў Інстытуце эканомікі АН БССР (1965—1988, у 1980—1983 — загадчык сектара, з 1983 — намеснік дырэктара па навуковай рабоце), Беларускім дзяржаўным універсітэце (1988—2015, геаграфічны факультэт, кафедра эканамічнай геаграфіі Беларусі і дзяржаў Садружнасці, прафесар, у 1988—2002 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: рэгіянальная эканоміка; тэрытарыяльная арганізацыя прамысловасці; тэрытарыяльная арганізацыя грамадства.

## Узнагароды 
Граматы Вярхоўнага Савета Беларускай ССР (1981, 1983), грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2001, 2006), Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь (2001), нагрудны значок «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1996).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Географы Беларусі
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Эканамісты СССР
Ружавы алей

**Ру́жавы але́й** — эфірны алей з пялёсткаў кветак ружы дамаскай (*Rosa damascena*) і іншых відаў руж.

Глейкая вадкасць жаўтаватага колеру з пахам ружы. Шчыльнасць 841—861 кг/м³ пры тэмпературы 30 °C. Раствараецца ў этаноле, амаль не раствараецца ў вадзе. Асноўныя складнікі — цытранелол, гераніёл, нерол, фенілэтылавы спірт.

Ружавы алей выкарыстоўваецца ў парфумерыі, фармакалогіі і ў вытворчасці кандытарскіх вырабаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Эфірныя алеі
Катэгорыя:Ружа
Пётр Сцяпанавіч Лопух

**Пётр Сцяпанавіч Лопух** (нар. , в. Мерчыцы, Пінскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі географ, гідролаг. Доктар геаграфічных навук (2003), прафесар (2010).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізічная геаграфія», 1972), Цэнтральны навукова-даследчы інстытут комплекснага выкарыстання водных рэсурсаў (аспірантура, 1980).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (геаграфічны факультэт, кафедра агульнага землязнаўства і гідраметэаралогіі, з 2003 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: колькасная і якасная ацэнка водных рэсурсаў; пытанні эвалюцыі водных экасістэм; адаптацыя гаспадаркі да ўмоў зменлівасці клімату; методыка выкладання геаграфіі ў сярэдняй школе.

## Літаратура 
* Гідралогія сушы : курс лекцый / П. С. Лопух . — Мінск, 2009.
* Закономерности развития природы водоемов замедленного водообмена, их использование и охрана / П. С. Лопух. — Минск, 2000.
* Формирование малых водохранилищ гидроэлектростанций / В. М. Широков, П. С. Лопух. — Москва, 1986.
* Лопух Пётр Сцяпанавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 421.
* Лопух Петр Степанович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 544.
* Лопух Петр Степанович // Ученые Пинщины. — Минск, 2003. — С. 75—76.
Тувэ Лу

**Эба Тувэ Альса Нільсан** (; нар., , Швецыя), больш вядомая як **Тувэ Лу** (швед. Tove Lo) — шведская спявачка і аўтар песень.

Акрамя сваёй сольнай працы, напісала некалькі песень для іншых выканаўцаў, у тым ліку «Homemade Dynamite» для Лорд і «Love Me Like You Do» для Элі Гоўлдзінг, песня, якая атрымала намінацыю на прэмію «Грэмі». Яна супрацоўнічала з такімі музыкамі як Алесо, Нік Джонас, і Coldplay.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Хірасара

thumb|Археалагічныя знаходкі

**Хірасара** () — археалагічны помнік на месцы старажытнага паселішча Індскай цывілізацыі ў раёне Качскі Ран на захадзе індыйскага штата Гуджарат. 

Назва помніка дадзена па найменню вёскі, каля якой ён быў адкрыты. Першыя дробныя знаходкі на яго месцы былі зроблены ў 1970 г. У 1977 г. археолагі выявілі вялікія кубічныя вагі для шаляў, кавалкі керамікі, чырвоны паліраваны гліняны посуд. У выніку раскопак у 2009 г. быў даследаваны цагляны мур плошчай каля 300 м². Стала зразумела, што вучоныя маюць справу з цэлым паселішчам эпохі Індскай цывілізацыі. 

Старажытная Хірасара не была не вялікай у параўнанні з іншымі вядомымі гарадамі Індскай цывілізацыі. Агульная плошча меркаваных раскопак займае 12 акраў. Паселішча існавала з 2600 г. да н. э. да 2200 г. да н. э. Тым не меней, колькасць знаходак дазваляе лічыць, што помнік мае значную каштоўнасць, трэці па багаццю сярод помнікаў гэтай эпохі ў Індыі пасля Латхала і Дхалавіры.  

Актыўная фаза раскопак працягваецца. Пакуль усталявана, што паселішча складалася з цытадэлі з жылымі кварталамі, лесвіцай і калодзежам, сховішча (28 м у даўжыню і 12 м у шырыню з унутранымі сценамі), прамыслова-жылога комплекса з прыбудовамі і ганчарнай печчу. Усе пабудовы былі зроблены з масіўных блокаў пясчаніку, счэпленых гліняным растворам. Тое, як месцяцца пабудовы, паказвае на наяўнасць сістэматычнай планіроўкі. Знойдзена вялікая колькасць керамікі, у тым ліку пячаткі.   

## Спасылкі 
* Jitendra Nath and R. N. Kumaran Khirsara – A Harappan Metropolis in Western Kachchh, Gujarat, India
* Discovering Khirsara’s Harappan glory

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Індыі
Катэгорыя:Гуджарат
Катэгорыя:Харапская цывілізацыя
Соня Альдэн

**Соня Альдэн** (, нар. ) — шведская спявачка, аўтар песень.

## Біяграфія 
Скончыла школу Adolf Fredriks Musikklasser у Стакгольме. У 2006, 2007 і 2012 гадах прымала ўдзел у музычным фэсце Melodifestivalen. Таксама выступіла аўтарам песні «Night of Passion» хард-рок гурта The Poodles, які ўдзельнічаў у Melodifestivalen у 2006 годзе.

Супрацоўнічала з іншымі вядомымі шведскімі спявачкамі, такімі як Shirley Clamp і Sanna Nielsen.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* Till dig (2007)
* Under mitt tak (2008)
* I gränslandet (2012)
* I andlighetens rum (2013 года)
* Jul i andlighetens rum (2014)
* Meningen med livet (2017)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Браслаў (гміна)

**Гміна Браслаў** () — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года на тэрыторыі Віленскай зямлі), якое з 15 сакавіка 1927 года, не атрымаўшы гарадскіх правоў, было сядзібай таксама Браслаўскага павета.

Першапачаткова тэрыторыя гміны ўваходзіла ў склад Новааляксандраўскага павета ў Ковенскай губерні. 31 кастрычніка 1919 года гміна была ўключана ў склад новаўтворанага Браслаўскага павета Віленскай акругі Грамадзянскай управы Усходніх зямель. 20 снежня 1920 года гміна ўвайшла ў склад часовай Навагрудскай акругі, a 19 лютага 1921 года была ўключана ў склад навастворанага Навагрудскага ваяводства. З 13 красавіка 1922 года, ператворанай 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства. Гміна Браслаў была адной з 7 гмін, размешчаных на граніцы з Латвіяй.

У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.

## Дэмаграфія 
Паводле перапісу насельніцтва Польшчы 1921 года ў гміне пражываў 11 181 чал., 8205 вызнавалі каталіцтва, 1366 — праваслаўе, 8 — евангельскую веру, 301 — стараверства, 3 — грэка-каталіцтва, 6 — іслам, 1292 — іўдаізм. Таксама 5229 жых. назвалі сябе палякамі, 4418 — беларусамі, 1 — немцамі, 978 — яўрэямі, 429 — літоўцамі, 123 — рускімі, 2 — латышамі і 1 — эстонцам. Мелася 1913 жылых будынкаў.

Катэгорыя:Гміны Браслаўскага павета
Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель

**Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель** (*ГУУЗ*; ) — орган улады пры Галоўным камандаванні польскай арміі на занятай ёю тэрыторыі Беларусі і Літвы ў 1919—1920 гадах. Пачало фарміравацца ў адпаведнасці з дэкрэтам начальніка Польскай дзяржавы Юзафа Пілсудскага ад 8 лютага 1919 года. Рада міністраў Польшчы 8 сакавіка 1919 года ператварыла Літоўска-Беларускі дэпартамент Міністэрства замежных спраў у Дэпартамент па справах Усходніх зямель на чале з грамадзянскім камісарам . У час наступлення палякаў на Вільню ў лютым 1919 года генеральным камісарам упраўлення назначаны афіцэр з былога корпуса Доўбар-Мусніцкага Ежы Асмалоўскі. Размяшчалася ў Вільні, мела ў Варшаве прадстаўніцтва на чале з графам С. М. Касакоўскім.

Адміністрацыйна прастора «Усходніх зямель» падзялялася на 3 акругі: Віленскую, Брэсцкую, Валынскую, пасля захопу Мінска ў жніўні 1919 года была ўтворана Мінская акруга на чале з намеснікам генеральнага камісара У. Рачкевічам. Акругі падзяляліся на паветы на чале са старастамі (у асноўным гэта былі пераапранутыя ў цывільнае польскія афіцэры). Адміністрацыя ўпраўлення камплектавалася пераважна з мясцовых палякаў, пераважна нацыянал-дэмакратычнай арыентацыі. Як палітычныя праціўнікі Ю. Пілсудскага, яны тарпедавалі ўсе яго пачынанні, накіраваныя нават на фармальнае ажыццяўленне (хоць бы для палітычнага камуфляжу) абяцанняў, выказаных у яго . Ваенныя абставіны і вузкаэгаістычная класаваная палітыка адміністрацыі не спрыялі нацыянальна-культурнаму і эканамічнаму развіццю беларускага народа. Часам карысныя для мясцовага насельніцтва пачынанні ўпраўлення разбіваліся аб самавольства вайсковых улад, што павялічвала цяжар акупацыі і спрыяла росту антыпольскіх настрояў. Летам 1920 года, разам з адступаючымі польскімі войскамі, упраўленне эвакуіравалася ў г. Быдгашч, дзе спыніла сваё існаванне.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:1919 год у Заходняй Беларусі
Клара Хагман

**Клара Хагман** (; нар. ), найбольш вядомая пад псеўданімам **Клара Мэй** () — шведская спявачка і аўтар-выканаўца. У цяперашні час мае кантракты з лэйбламі Big Beatruen і Atlantic Records, для якіх выпусціла сінглы «I’m Not Her» і «I Forgot». З 2009 па 2012 гады была ўдзельніцай гурта Ace of Base. У 2016 годзе пры ўдзеле KREAM яна выпусціла песню «Taped Up Heart», якая заняла 21 месца ў Billboard Hot Dance / Electronic Songs chart.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Еўле, Швецыя. У 2002 годзе ўдзельнічала ў конкурсе песні «Lilla Melodifestivalen», дзе выканала песню ўласнага сачынення «Hej, vem är du» і заняла чацвёртае месца. На працягу трох гадоў вывучала джазавы вакал і фартэпіяна. Для далейшай музычнай кар’еры пераехала ў Стакгольм.

У пачатку сваёй кар’еры супрацоўнічала з прадзюсарамі Дэвідам Гета і Tiësto. 2008 годзе брала ўдзел у конкурсе Next Starruen, дзе выканала песню Уітні Х’юстан «I Will Always Love You», і заняла ў выніку другое месца. У наступным годзе яна ўдзельнічала ў паўфінале шоў «Idol 2009», пасля таго як на праслухоўванні выканала песню Дафі «Warwick Avenue». Там яна выканала песню гурта Oh Lauraruen «Release Meruen», але не змагла выйсці ў фінал. Таксама ў 2009 годзе яна была запрошаная Ульфам Экбергам і Юнасам Берггрэнам у склад Ace of Base. Разам з другой спявачкай Юліяй Уільямсан яна замяніла былых удзельніц Ені і Лін Берггрэн. У верасні 2009 года калектыў пачаў працаваць над новым альбомам. У верасні 2010 года гурт выпусціў альбом The Golden Ratioruen, а ў 2012 годзе Клара афіцыйна пакінула Ace of Base.

У 2014 годзе яна афіцыйна ўзяла сабе псеўданім «Клара Мэй» і выпусціла першы сінгл у якасці сольнага выканаўцы, «Changing Faces». Да гэтага яна выступала пад сапраўдным прозвішчам. У 2015 годзе выпусціла новы сінгл «Avalon». У 2016 годзе прыняла ўдзел у песні Steve Void & No Mondays, «Chemistry», а таксама выпусціла сольны сінгл «STRIP».

## Спасылкі
Кушляншчына

**Кушляншчына** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне. Насельніцтва — 29 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 12 км на паўднёвы захад ад г. Смаленска, за 5 км на поўдзень ад аўтадарогі  (Смаленск — Красны — Гусіна). Праз вёску працякае рака Мошна. Уваходзіць у склад Хохлаўскага сельскага паселішча.

## Славутасці 
Комплекс помнікаў археалогіі:
* Гарадзішча на тэрыторыі вёскі. Адносіцца да тыпу «балотных» гарадзішчаў. Выкарыстоўвалася на мяжы 1-га і 2-га тысячагоддзяў н.э.
* Курганная група (80 курганаў, большасць шарападобных, 1 доўгі) на поўнач ад вёскі. Насыпаны Крывічамі на мяжы 1-га і 2-га тысячагоддзяў н.э.
* паселішча старажытнарускага насельніцтва насупраць гарадзішчы. Выкарыстоўвалася да XIII ст.

## Спасылкі 
* Кушлянщина/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Кошчына

**Кошчына** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 22 км на поўдзень ад г. Смаленска, за 1,5 км на захад ад аўтадарогі  Арол — Віцебск на левым беразе ракі Сож. Насельніцтва — 1875 жыхароў (2007). Адміністрацыйны цэнтр Кошчынскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

## Эканоміка 
Сырны завод, сярэдняя школа, дзіцячы сад, амбулаторыя, дом культуры, пошта, музычная і мастацкая школы.

## Славутасці 
thumb|300px|left|Сядзіба князя Абаленскага (былая Храпавіцкіх)
* Абеліск на брацкай магіле 28 воінаў Савецкай Арміі, загінулых у 1941—1943 гг.
* У вёсцы рэшткі старадаўняга парку маёнтка Храпавіцкіх.

## Спасылкі 
* Кощино/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Дхалавіра

**Дхалаві́ра** () — археалагічны помнік на месцы старажытнага горада Харапскай (Індскай) цывілізацыі ў раёне Качскі Ран на захадзе індыйскага штата Гуджарат. У 2014 г. унесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Даследаванне 
Месцазнаходжанне Дхалавіры было адкрыта ў 1956 г. Археалагічныя даследаванні пачаліся ў 1990 г. навукоўцамі Археалагічнага ўпраўлення Індыі. Сучасная назва дадзена па найменню вёскі, што знаходзіцца непадалёку.

## Гісторыя 
Дхалавіра знаходзіцца на сезонным востраве пасярод саланчака Вялікі Качскі Ран, які ў старажытнасці мог з'яўляцца часткай плыткаводнага заліва Аравійскага мора. Горад на яе месцы існаваў у 3000 г. да н. э. — 1800 г. да н. э. У ранні перыяд паселішча належала дахарапскай культуры. Прыкладна з сярэдзіны 3 тысячагоддзя да н. э. яго занялі харапцы. Пабудаваны імі горад месціўся на 47 га паміж 2 сезоннымі ручаямі Мансарам на поўначы і Манхарам на поўдні. Сучасныя даследчыкі вылучаюць у ім 3 зоны: 
* Умацаваная цытадэль з масіўнымі мурамі з сырцовай цэглы, апраўленымі апрацаванымі камянямі
* Сярэдні горад на поўнач ад цытадэлі, які ўтрымоўваў вялікі пляц (283 м у даўжыню і 47,5 м у шырыню) з 4 вузкімі тэрасамі
* Ніжні горад за межамі цытадэлі і Сярэдняга горада

Старажытныя дхалавірцы шырока выкарыстоўвалі пры ўзвядзенні пабудоў пясчанік, рабілі з яго сегментаваныя калоны арыгінальнай формы. Вуліцы старанна планаваліся. Звычайныя дамы складаліся з 4 пакояў, прасторнага двара, ваннай, а таксама кухні. Археолагамі была знойдзена шыльда даўжынёй 3 м са знакамі, якія могуць быць надпісам.

Ужо ў той час раён Дхалавіры быў засушлівы. Гараджане былі вымушаны стварыць складаную водную сістэму, што ўключала высечаныя ў скалах рэзервуары, свідравіны, каменныя сцёкі для дажджавых вод, дамбы для сажалак на месцы навакольных ручаёў. Такім чынам яны забяспечвалі сябе вадою для штодзённага спажывання і ірыгацыі палеткаў. Рэзервуар у цытадэлі перавышае па плошчы вялікую купальню ў Махенджа-Дара. Усяго налічвалася 16 рэзервуараў.

Заняпад старажытнай Дхалавіры звязваюць з рэзкімі кліматычнымі зменамі канца 3 тысячагоддзя да н. э. — сярэдзіны 2 тысячагоддзя да н. э. Яны закранулі не толькі Харапскую, але і іншыя цывілізацыі паўночнага паўшар'я. Горад паступова спусцеў і ператварыўся ў сельскае паселішча. Яно праіснавала прыкладна 50 гадоў, а потым было канчаткова пакінута жыхарамі.

## Ахова 
У 2014 г. Дхалавіра была ўнесена ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* Сайт ЮНЕСКА
* Дхалавіра і гісторыя цывілізацыі 
* Інфармацыя для наведвальнікаў
* Найбольш відовішчны помнік

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Індыі
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Індыі
Катэгорыя:Гуджарат
Катэгорыя:Харапская цывілізацыя
Купелішча (Смаленскі раён)

**Купелішча** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Вязгінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 4 жыхары (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 31 км на поўнач ад Смаленска, за 25 км на поўнач ад аўтадарогі . За 31 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Красны Бор на лініі Масква — Мінск.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Лін Бергрэн

**Малін Сафія Катарына Бергрэн** (, нар. , , Швецыя) — шведская спявачка, былая ўдзельніца гурта Ace of Base, прымала ўдзел у ім з 1990 па 2007 год разам з братам Юнасам Бергрэнам, сястрой Ені Бергрэн і агульным сябрам Ульфам Экбергам.

Перш чым стаць спявачкай, Лін Бергрен вучылася на выкладчыка ў Тэхнічным універсітэце Чалмерса ў Гётэбаргу, а таксама спявала ў царкоўным хоры.

Калі Ace of Base падпісалі кантракт з дацкім лэйблам Mega Records ў 1990 годзе, Лін Бергрэн прыпыніла развіццё сваёй выкладчыцкай кар’еры. У той час, як яе сястра Ені заяўляла прэсе, што «яна хацела б заўсёды быць спявачкай», Лін аддавала перавагу не рабіць падобных заяваў. Наадварот, у 1997 годзе яна сказала: «Я хацела б спяваць, але я ніколі не хацела быць спявачкай».

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Катэгорыя:Кантральта
Джэсіка Андэрсан

**Джэcіка Элісабет Андэрсан** (швед. Jessica Elisabeth Andersson, нар. , Спонга, Швецыя) — шведская спявачка.

## Біяграфія 
Спявала ў шоў «Svensk Schlager» у Трольхетане. Таксама працавала мадэллю, у шведскай газеце аб модзе Café. У 2002 годзе, будучы на апошніх месяцах цяжарнасці прыняла ўдзел у першым сезоне рэаліці-шоў «Fame Factory».

З 2002 па 2006 год выступала ў складзе дуэта Fame разам з пераможцам першага «Fame Factory» Магнусам Бэклюндам. У складзе дуэта Fame прадстаўляла Швецыю на Еўрабачанне-2003 у Рызе і заняла 5 месца з песняй «Give Me Your Love».

У 2003 годзе была названая самай сэксуальнай жанчынай Швецыі. У 2006 годзе выступіла з уласнай версіяй песні Eurythmics «Sweet Dreams» на Дзіцячым Еўрабачанні ў якасці запрошанага артыста.

Восенню 2007 і вясной 2008 года сыграла галоўную ролю ў мюзікле «Маленькі магазін жахаў» (Little Shop of Horrors), створаным тэатрам горада Хальмстад, за гэтую ролю атрымала «Залатую маску» (Guldmasken).

Атрымала зорку ў парку славы Трольхетан, пасля таго, як увосень 2009 года мясцовыя жыхары назвалі яе «легендай» горада.

У 2011 годзе заняла першае месца ў праграме «Let’s Dance» канала TV4, дзе яе партнёрам па танцах быў Крысц’ян Лоотус.

## Спасылкі
Мірыям Браянт

**Мірыям Мэлані Браянт** (нар. г., ) — шведская спявачка і аўтар песень.

## Біяграфія 
Пад уплывам музычнага выхавання свайго брытанскага бацькі і фінскай маці пачала сачыняць песні. У лістападзе 2011 года разам са сваім сябрам дзяцінства, прадзюсарам і кампазітарам Віктарам Радстрэмам яна запісала тры песні, якія склалі дэбютны альбом «Finders, Keepers» («Што знайшоў, то маё»). Альбом выйшаў у свет у сакавіку 2012 года пры садзейнічанні студыі «100Songs». Музыка Мірыям зрабілася папулярнай сярод блогераў і на музычных сайтах.

Мірыям супрацоўнічала з вядомым музычным прадзюсарам і дыджэем Зедам — ён зрабіў рэмікс яе песні «Push Play» на яго паўторна выпушчаным альбоме.

Рэліз міні-альбома «Push Play» ў ЗША адбыўся 8 кастрычніка 2013 пры падтрымцы лэйбла «Interscope Records». У 2015 годзе Браянт была адной з васьмі музыкантаў, запрошаных у праграму тэлевізійнага шоў «Sa mycket bättre» на шведскім камерцыйным канале TV4.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Пячэрск (сяло, Смаленскі раён)

**Пячэрск** () — сяло ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 7 км на поўнач ад Смаленска паміж аўтадарогай  «Беларусь» і горадам. Насельніцтва — 3816 жыхароў (2007). Адміністрацыйны цэнтр Пячэрскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Упершыню згадана ў 1402 годзе.

## Эканоміка 
Прамысловасць села звязана галоўным чынам з блізкасцю да Смаленска. Будаўнічыя арганізацыі, вытворчасць будматэрыялаў.

## Славутасці 
* Царква прападобных Антонія і Феадосія Пячэрскіх (1768 г.)

## Літаратура 
* Газета Смаленскага раёна, Смаленскай вобласці «Сельская праўда», № 37(7228) ад 25 жніўня 2012 г.

## Спасылкі 
* Энцыклапедыя Смаленскай вобласці 

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Пілічкі

**Пілічкі** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне. Насельніцтва — 5 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 29 км на паўночны захад ад Смаленска, на паўднёвым беразе возера Каспля, за 7 км на паўднёвы захад ад аўтадарогі  Смаленск — Невель. Уваходзіць у склад Валокаўскага сельскага паселішча.

## Славутасці 
Комплекс помнікаў археалогіі:
* Гарадзішча за 1,1 км на поўнач ад вёскі на паўднёвым беразе возера Каспля, днепра-дзвінскіх плямёнаў 1-га тысячагоддзя нашай эры.
* Курган за 1 км ад вёскі, шарападобнай формы вышынёй 2,4 м. Насыпаны ў X ст.
* паселішча сярэдзіны 1-га тысячагоддзя н.э. за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі.
* Стаянка эпохі неаліту на правым беразе ракі Клец.

## Спасылкі 
* Пилички / Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Прыгорскае

**Прыгорскае** () — сяло ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 14 км на паўднёвы ўсход ад г. Смаленска, на аўтадарозе  Арол — Віцебск. Насельніцтва — 2469 жыхароў (2007). Адміністрацыйны цэнтр Прыгорскага сельскага паселішча.

## Спасылкі 
* Прыгорскае / Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Новыя Бацекі

**Новыя Бацекі** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 12 км на захад ад Смаленска на Віцебскай шашы, на правым беразе ракі Дняпро каля вусця ракі Вольша. Аднайменная чыгуначная станцыя на лініі Смаленск — Віцебск. Насельніцтва — 895 жыхароў (2007). Адміністрацыйны цэнтр Гнёздаўскага сельскага паселішча.

## Славутасці 
* Гарадзішча эпохі мезаліту, неаліту і бронзавага веку каля вёскі на правым беразе ракі Вольша.

## Спасылкі 
* Новыя Батеки / Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Навасельскі (Смаленскі раён)

**Навасельскі** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 15 км на паўночны захад ад г. Смаленска, ля аўтамагістралі  Смаленск — Невель. Насельніцтва — 218 жыхароў (2007). Адміністрацыйны цэнтр Навасельскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

Да 2004 года пасёлак.

## Спасылкі 
* Звесткі на сайце абласной адміністрацыі

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Пакорнае

**Пакорнае** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 8 км на поўнач ад г. Смаленска, за 3 км на поўнач ад аўтамагістралі , за 1 км на поўдзень ад чыгуначнай галінкі Смаленск — Азёрны. Насельніцтва — 250 жыхароў (2007). Адміністрацыйны цэнтр Стабенскага сельскага паселішча.

## Спасылкі 
* Звесткі на сайце абласной адміністрацыі

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Вольша (Смаленскі раён)

**Вольша** () — сяло ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне. Насельніцтва — 533 жыхары (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 9 км на паўночны захад ад Смаленска, на аўтадарозе , на берагах ракі Альшанка. Уваходзіць у склад Дзівасаўскага сельскага паселішча.

Аўтобуснае паведамленне са Смаленскам. У сяле пачынаецца аўтадарога  Смаленск — Невель.

## Спасылкі 
* Ольша / Энцыклапедыя Смаленскай вобласці 

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Плембаза

**Плембаза** () — пасёлак у Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне. Насельніцтва — 466 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчаны ў заходняй частцы вобласці за 7 км на ўсход ад гарадской мяжы г. Смаленска. Газіфікаваны. Уваходзіць у склад Карахоткінскага сельскага паселішча. Аўтобусныя зносіны са Смаленскам.

## Спасылкі 
* Плембаза/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Арлоўка (Смаленскі раён)

**Арлоўка** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Валокаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва складае 2 жыхары станам на 2007 год.

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 32 км на паўночны захад ад Смаленска, за 11 км на поўнач ад аўтадарогі  Арол — Віцебск, на беразе ракі Удра. За 7 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Леляквінская на лініі Смаленск — Віцебск.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Нагаць (вёска)

**Нагаць** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прыгорскага сельскага паселішча.

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 6 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 0,1 км на захад ад аўтадарогі  Арол — Віцебск, на беразе ракі Нагаць. За 6 км на ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя  на лініі Смаленск — Рослаўль.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Сільвія Врэтхамар

**Ева Сільвія Врэтхамар** (швед. Eva Sylvia Vrethammar; нар. , Удэвала, Швецыя) — шведская поп- і джазавая спявачка.

## Біяграфія 
Сільвія Врэтхамар нарадзілася ў горадзе Удэвала ў сям’і Харальда і Брыты Врэтхамараў. Яе маці выкладала ігру на фартэпіяна.

Самай вядомай песняй Сільвіі Врэтхамар з’яўляецца «Y Viva España» (1974), якая дажыла да # 4 у UK Singles Chart у верасні 1974 года. Сінгл разышоўся тыражом больш за мільён копій і стаў «залатым». У Вялікабрытаніі спявачка была вядомая як Сільвія.

Сільвія Врэтхамар пяць разоў прымала ўдзел у шведскім Melodifestivalen (адборачным конкурсе на Еўрабачанне), у тым ліку ў 2002 годзе з песняй «Hon är en annan nu» і ў 2013 годзе, дзе ў паўфінале выканала песню «Trivialitet», аднак заняла толькі сёмае месца.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Анохава (Смаленскі раён)

**Анохава** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Козінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 3 жыхары (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 9 км на ўсход ад Смаленска, за 10 км на поўдзень ад аўтадарогі  Смаленск — Дарагабуж — Вязьма — Зубцоў, на беразе ракі Соменка. За 2,5 км на паўночны захад ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя  на лініі Смаленск — Рослаўль.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Аўтазаправачнай Станцыі

**Аўтазаправачнай Станцыі** () — пасёлак у Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячэрскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 179 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчаны ў заходняй частцы вобласці за 5 км на поўнач ад Смаленска, за 0,1 км на поўдзень ад аўтадарогі . За 9 км на поўдзень ад пасёлка знаходзіцца чыгуначная станцыя Смаленск на лініі Масква — Мінск.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Эмі Дайманд

**Эмі Дайманд** (швед. Amy Diamond), народжаная Amy Linnéa Deasismont; нар. , , Швецыя) — шведская спявачка.

## Біяграфія 
Атрымала вядомасць у пачатку 2005 года ва ўзросце дванаццаці гадоў з песняй «What’s in it for Me», якая стала хітом у Скандынавіі ў 2005 годзе і заставалася ў чартах на працягу чатырох месяцаў. Эмі Дайманд выпусціла чатыры альбомы, а таксама часта выступае на тэлебачанні.

Прымала ўдзел у шведскім музычным конкурсе Melodifestivalen ў 2008 годзе. У 2009 годзе яна зноў выступіла на гэтым конкурсе з песняй It’s my life, але не прайшла ў фінал.

What’s in it for Me была хітом у Даніі, Нарвегіі і Фінляндыі, а таксама песняй, якую часта выконваюць, у Польшчы ў 2005 годзе.

28 лістапада 2007 года Эмі выпусціла свой трэці музычны альбом Music in Motion.

19 лістапада 2008 года быў выпушчаны калядны альбом En helt ny jul. Ён утрымліваў як такія вядомыя старыя калядныя песні як Gläns över sjö och strand і Jul, jul, strålande jul, так і новыя песні.

Яна выступала ў якасці самага маладога ўдзельніка ў Körslaget 2009 г.з уласным хорам з Ёнчэпінга.

У 2010 годзе Эмі выдала зборнік хітоў Greatest Hits.

## Спасылкі
Саннікі (Смаленскі раён)

**Саннікі** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 25 км на поўдзень ад г. Смаленска. Насельніцтва — 263 жыхара (2007). Адміністрацыйны цэнтр Піянерскага сельскага паселішча.

## Спасылкі 
* Звесткі на сайце абласной адміністрацыі

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Самалюбава (Смаленскі раён)

**Самалюбава** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне. Насельніцтва — 326 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 22 км на поўнач ад г. Смаленска, на левым беразе ракі Жараспея, за 18 км на поўнач ад аўтамагістралі . Уваходзіць у склад Вязгінскага сельскага паселішча. Аўтобуснае паведамленне са Смаленскам. У вёсцы знаходзіцца «Смаленскі псіханеўралагічны інтэрнат» (Дом інвалідаў).

## Славутасці 
* Помнік архітэктуры: сядзібны дом князя Друцкага-Сакалінскага, XIX стагоддзе (цяпер у ім размешчаны інтэрнат).

## Спасылкі 
* Самолюбово / Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Сінькава (Смаленскі раён)

**Сінькава** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карахоткінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 468 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 8 км на ўсход ад гарадской мяжы г. Смаленска ў аўтадарогі  Смаленск — Дарагабуж — Вязьма — Зубцоў.

## Эканоміка 
Сярэдняя школа, медпункт, крамы.

## Славутасці 
У Сінькаве знаходзіцца помнік загінулым пры крушэнні самалёта Ан-12 21 лістапада 1983 года — загінулі 9 членаў экіпажа. Прычына крушэння — абледзяненне закрылкаў.

## Спасылкі 
* Сеньково/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Сабіна Думба

**Сабіна Думба** (швед. Sabina Ddumba, нар. , ) — шведская спявачка.

## Біяграфія 
Бацькі Сабіны родам з Уганды. Яна вырасла ў мястэчку Фісксэтра, прыгарадзе Стакгольма, і наведвала хрысціянскую царкоўную школу ў Сёдэрмальме. У пачатковай школе пачала спяваць у хоры, а ў 14 гадоў уступіла ў хор Tensta Gospel Choir.

У 2012 годзе Сабіна прыняла ўдзел у шведскай версіі тэлеперадачы X Factor.

У 2014 годзе выпусціла дэбютны сінгл «Scarred for Life», у 2015 годзе рушыў услед другі сінгл «Effortless» і трэці — «Not Too Young». Восенню 2017 года Думба выпусціла дэбютны альбом «Homeward Bound». Сінгл «Effortless» гучыць у 19 эпізодзе 13 сезону серыяла Анатомія страсці.

29 лістапада 2014 года ўзяла ўдзел у музычнай перадачы Moraeus med mera. 25 лютага 2015 года выступіць у музычнай цырымоніі Grammisgalan.

Восенню 2017 года ўдзельнічала ў тэлеперадачы Så mycket bättre, дзе была адзначана за нестандартнае выкананне песень іншых артыстаў. Яе версія песні Uno Svenningsson «Vågorna» адной з самых папулярных песень праграмы на стрымінг-сэрвісе Spotify.

Сабіна выканала бэк-вакал у песні Кэці Перы «Walking On Air» і ў песнях шведскай спявачкі Ені Уілсан (Jenny Wilson), таксама супрацоўнічала з шведскімі музыкантамі Mohammed Ali, Looptroop Rockers, Adam Kanyama і Lorentz & Sakarias.

Сабіна падпісаная на амерыканскі лэйбл Warner Brothers.

## Спасылкі