Канфлікт вакол вострава Тузла

**Канфлікт вакол вострава Тузла** — крызісны момант ва ўкраінска-расійскіх адносінах, выкліканы будаўніцтвам Расіяй дамбы ў Керчанскім праліве ад Таманскага паўвострава да вострава Тузла ў 2003 годзе. На думку аналітыкаў, мэтай канфлікту быў ціск на Украіну ў пытанні дэлімітацыі мяжы ў Керчанскім праліве і Азоўскім моры.

## Перадумовы і развіццё канфлікту 
Востраў Тузла ўтварыўся ў выніку размыву моцным штормам у 1925 годзе вузкай касы, якая злучала Таманскі паўвостраў з РСФСР. Утвораны востраў плошчай 3 км² (даўжыня вострава 6,5 км, шырыня каля 500 м) 7 студзеня 1941 года Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР быў перададзены Крымскай АССР РСФСР, якая ўвайшла ў склад Украінскай ССР у статусе Крымскай вобласці 19 лютага 1954 года.

29 верасня 2003 года Расія пачала актыўную фазу будаўніцтва дамбы на ўкраінскім востраве Тузла. Ад расійскага пасёлка Тамань Тэмруцкага раёна Краснадарскага краю ў напрамку вострава Тузла будавалася дамба, каб злучыць яго з расійскім берагом. Працуючы ў тры змены, будаўнікі за дзень узводзяць 150 м дамбы. Перамовы пачаліся пасля таго, як будаўнікі дабраліся да ўкраінскага памежнага пантона.

## Пазіцыі бакоў 
*  настойвала на тым, што Азоўскае мора і Керчанскі праліў павінны быць унутранымі водамі Украіны і Расійскай Федэрацыі, раздзеленымі дзяржаўнай мяжой. Па такім прынцыпе размежавання Тузла належыць Украіне.
*  настойвала на адсутнасці афіцыйна выразна праведзеных межаў у водах Азоўскага мора і ў Керчанскім праліве, а таксама адмаўлялася прызнаваць Тузлу востравам, настойваючы на тым, што гэта каса. Акрамя таго, Расія ўказала, што да Украіны адышла толькі кантынентальная частка Крыма. Расія прапанавала сумеснае выкарыстанне Азова-Керчанскай акваторыі, пагадзіўшыся на ўсталяванне дзяржаўнай мяжы толькі па дне, але не па воднай паверхні.

## Храналогія вырашэння канфлікту 
* 30 верасня 2003 года Міністэрства замежных спраў Украіны накіравала ноту пратэсту ў МЗС Расіі.
* 6 кастрычніка 2003 года Міністр замежных спраў Украіны Канстанцін Грышчанка накіраваўся ў Маскву для перамоваў па канфлікце.
* Каб асабіста паўдзельнічаць у развязанні канфлікту, Прэзідэнт Украіны Леанід Кучма тэрмінова перапыняе візіт у Лацінскую Амерыку і накіроўваецца ў Тузлу.
* Украінскія дыпламаты далі зразумець амерыканскаму боку, што будуць патрабаваць тэрміновых кансультацый, прадугледжаных шостым артыкулам Будапешцкага мемарандума. Пасля гэтага адбылася размова прэзідэнтаў Украіны і Расіі.
* 22 кастрычніка 2003 года ў Вярхоўнай Радзе адбыліся слуханні аб украінска-расійскіх адносінах.
* 23 кастрычніка 2003 года будаўніцтва дамбы было спынена. Паміж украінскімі памежнікамі і расійскімі будаўнікамі заставалася каля 100 метраў.
* У лістападзе 2003 года прэм’ер-міністры Расіі і Украіны дамовіліся спыніць далейшае будаўніцтва дамбы.
* 2 снежня 2003 года ў Тузле была адкрыта новая памежная застава.
* У ліпені 2005 года па выніках чарговых кансультацый паміж Украінай і Расійскай Федэрацыяй 12-13 ліпеня прэс-служба МЗС Украіны абвясціла пра прызнанне Расіяй вострава Каса Тузла і «вады вакол яго» тэрыторыяй Украіны. Аднак у адказ на такую заяву дэпартамент інфармацыі і друку МЗС РФ заявіў: «прававы статус вострава Тузла застаецца нявызначаным».

## Гл. таксама 
* Анексія Крыма Расіяй (2014)
* Мост праз Керчанскі праліў
* Уварванне Расіі ва Украіну (2022)
* Абстрэл расіянамі грамадзянскага судна «Верашчагіна»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Слуханні «Украінска-расійскія адносіны: сучасны стан і перспектывы» 
* Дзень у гісторыі. Канфлікт вакол вострава Тузла — Расійская Федэрацыя ўпершыню паспрабавала захапіць крымскую зямлю 

Катэгорыя:Канфлікты
Катэгорыя:Граніцы Украіны
Катэгорыя:2003 год ва Украіне
Катэгорыя:Расійска-ўкраінскія адносіны
Катэгорыя:Знешняя палітыка Украіны