open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шыпоўка

**Шыпо́ўка** — ручай у Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Проня (басейн Сажа).

Даўжыня ракі 18 км. Плошча вадазбору 55 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,9 м/км. Пачынаецца за 1,2 км на ўсход ад вёскі Юраўка, вусце за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Галавічы. Рэчышча на працягу 4,5 км ад вытоку каналізаванае. Каля аграгарадка Трылесіна на рацэ створана сажалка (плошча 0,18 км²). Асноўны прыток — ручай Прадзерка (справа).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-36-62. Выданне 1979 г.
* Ліст карты N-36-63. Выданне 1982 г.

Катэгорыя:Рэкі Дрыбінскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Проні
Уэбстэр

**Уэбстэр** () — англійскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Бен Уэбстэр, амерыканскі джазавы музыкант
* Дэніэл Уэбстэр, амерыканскі палітычны дзеяч. Дзяржаўны сакратар ЗША
* Уільям Уэбстэр, амерыканскі палітычны дзеяч. Дырэктар Цэнтральнай разведкі ЗША
* Эліс Уэбстэр, прэм’ер-міністр Ангільі
Mercedes-Benz E-клас

**Mercedes-Benz E-Class** — шэраг легкавых аўтамабіляў бізнес-класа ад нямецкага аўтавытворцы Mercedes-Benz. Першыя аўтамабілі E-Class выпускаліся пад назвай W124 ў кузаве седан і ўніверсал. Назва E-клас увайшло ва ўжытак з 1993 года. Усяго было прадстаўлена 5 пакаленняў гэтага аўтамабіля:
* 1 пакаленне (W124) — 1984—1995
* 2 пакаленне (W210) — 1995—2002
* 3 пакаленне (W211) — 2002—2009
* 4 пакаленне (W212) — 2009—2016
* 5 пакаленне — 2016 — н.ч.

## E 250 '2016 
Мадэль ***E250***, абсталявана 2.1-літровым чатырохцыліндравым дызельным рухавіком *«BlueTec»* — навінка 2014 года. ***E250*** з’яўляецца найбольш эканамічнай мадэллю ***E-Class***, спажываючы 7.84 л/100 км пры камбінаваным цыкле, і ўражлівыя 5.74 л/100 км — на трасе. Гэта выдатныя паказчыкі для аўтамабіля масай 1.814 кілаграм. Паліўны бак аб’ёмам 79.5 літраў, дасць магчымасць не хвалявацца аб запраўцы на працягу 1287.48 кіламетраў.

## Бяспека 
Вынікі краш-тэсту ***Mercedes-Benz E-Class*** 2016 года ад страхавога інстытута дарожнай бяспекі (IIHS):

## Агляд мадэлі 

Файл:2010 Mercedes-Benz E 250 CDI (W 212) BlueEFFICIENCY Avantgarde sedan (2011-03-18) 03.jpg|2010 Mercedes-Benz E 250 CDI_front view
Файл:2010 Mercedes-Benz E 250 CDI (W 212) BlueEFFICIENCY Avantgarde sedan (2011-03-18) 04.jpg|2010 Mercedes-Benz E 250 CDI_rear view
Файл:2010 Mercedes-Benz E 250 CDI (W 212) BlueEFFICIENCY Avantgarde sedan (2011-03-18) 05.jpg|2010 Mercedes-Benz E 250 CDI_rear
Файл:2010 Mercedes-Benz E 250 CDI (W 212) BlueEFFICIENCY Avantgarde sedan (2011-03-18) 02.jpg|010 Mercedes-Benz E 250 CDI_headlight
Файл:2010 Mercedes-Benz E 250 CDI (W 212) BlueEFFICIENCY Avantgarde sedan (2011-03-18) 07.jpg|2010 Mercedes-Benz E 250 CDI_interior
Файл:2010 Mercedes-Benz E 250 CDI (W 212) BlueEFFICIENCY Avantgarde sedan (2011-03-18) 06.jpg|2010 Mercedes-Benz E 250 CDI_wheel

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
*E
Катэгорыя:Аўтамабілі сегмента E
Катэгорыя:Седаны
Катэгорыя:Універсалы
Катэгорыя:Купэ (кузаў)
Афонсу I (кароль Конга)

**Афонсу I** (), або **Мвемба а Нзінга** (*Mvemba a Nzinga*; каля 1456 г. — 1543 г.) — манарх афрыканскай дзяржавы Каралеўства Конга, адзін прыхільнікаў хрысціянства і шырокіх кантактаў з еўрапейскімі краінамі.

Мвемба а Нзінга, будучы кароль Конга, быў сынам *маніконга* Нзінга Нкуву. Займаў пасаду намесніка паўночна-ўсходняй правінцыі Нсунды. У 1491 г. адным з першых прыняў хрысціянства па рымска-каталіцкім абрадзе і захаваў яму вернасць, калі яго бацька двойчы адракаўся ад новай веры. У 1495 г. запрасіў у Нсунды партугальскіх місіянераў. 

Пасля смерці Нзінга Нкуву ў Мбанза-Конга павінны былі адбыцца выбары *маніконга* з ліку прэтэндэнтаў па лініі маці радай з 3 прадстаўнікоў высакародных сем'яў. Прычым, яны не абавязкова прызначалі старэйшага сына. Найбольш актыўным прэтэндэнтам з'яўляўся яго малодшы брат Пансу а Кітыму. Мвемба а Нзінга быў загадзя папярэджаны сваёй маці пра смерць бацькі і захапіў горад да пачатку выбараў. У Мбанза-Конга адбыліся вулічныя баі паміж прыхільнікамі двух кандыдатаў на трон. Лепей узброеныя прыхільнікі Нзінга Нкуву перамаглі. Ён быў абвешчаны *маніконга*. У афіцыйнай перапісцы з партугальскім каралём называўся як кароль Афонсу I. Канчатковая перамога над супернікамі была атрымана да 1509 г.

Афонсу I абвясціў каталіцызм афіцыйнай рэлігіяй, запрашаў у краіну партугальскіх місіянераў і гандляроў, у тым ліку гандляроў рабамі, адчыніў першую школу для 400 юнакоў. У 1513 г. яго сын Энрыке быў пасвечаны ў Рыме як біскуп Утыкі і стаў першым чарнаскурым іерархам Рымска-Каталіцкай Царквы. Разам з гэтым, Афонсу I абвінавачваўся у забойствах сваякоў, у тым ліку маці. Перажыў некалькі змоў і замахаў на жыццё. 

## Літаратура 
* *Орлова, А.* История государства Конго; XVI—XVII века. — М.: Наука, 1968.

Катэгорыя:Каралеўства Конга
Катэгорыя:Кіраўнікі XVI стагоддзя
Плёса

**Плёса** — рака ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці, у басейне Прыпяці.

Даўжыня 15,5 км. Плошча вадазбору 68 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9‰. Пачынаецца за 1,5 км на захад ад вёскі Заверша, упадае ў возера Спораўскае з поўдня за 2 км на поўнач ад вёскі Какорыца. Цячэ па заходняй ускраіне нізіны Прыпяцкае Палессе. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Драгічынскага раёна
Мсціслаўская кафля

. 1-я пал. XVII ст. Музей старажытнабеларускай культуры]]
**Мсціслаўская кафля** – архітэктурна-дэкаратыўная кераміка 15—18 стст. з горада Мсціслаў. У 15 — 16 ст. выраблялі гаршковую кафлю з крыжападобным, квадратным або круглым вусцем, пазней — каробчатую тэракотавую і паліваную (паліхромную і размаляваную), пакрытую зялёнай, светла- і цёмна-карычневай палівай.
]]

Тэракотавая кафля 16 — 17 ст. з рэльефнай вонкавай пласцінай без рамкі была паліхромная (пераважалі зялёны, сіні і белы колеры) або з 2-прыступкавай рамкай і раслінным арнаментам на вонкавай пласціне. У сярэдзіне — 3-й чвэрці 17 ст. яна мела рамку па краі вонкавай пласціны, багата аздаблялася раслінным арнаментам, у канцы 17 ст. рамка адсутнічала, аздаблялася барэльефным дывановым арнаментам; з пачатку 18 ст. мела вялікія памеры, з тоўстай вонкавай пласцінай, упрыгожанай раслінным або геральдычным арнаментам (высокі рэльеф).

У кафлі 2-й паловы 18 ст. малюнак на вонкавай пласціне адсутнічаў. Паводле прызначэння мсціслаўскай кафлі падзялялася на сценную, карнізную (простую, складаную і вуглавую), паясную, каронкі (гарадкі). У аздабленні пашыраны раслінны, геральдычны, геаметрычны, зааморфны, сюжэтны арнаменты. У 2-й палове 17 ст. мсціслаўскія цаніннікі (найбольш вядомы С. Палубес) працавалі ў Маскоўскай дзяржаве, дзе выраблялі кафлю.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Мсціслава
Катэгорыя:Культура Мсціслава
Катэгорыя:Беларуская кафля
Scolecophidia

***Scolecophidia***, або ***Typhlopoidea***, таксама **чэрвепадобныя змеі** ці **сляпыя змеі** — інфраатрад (або надсямейства) неядавітых змей. Адрозніваюцца рэдукаванымі вачыма, якія знаходзяцца пад непразрыстымі лускавінкамі.

## Апісанне 
Даўжыня 10-80 сантыметраў. Многія рысы будовы звязаны з жыццём у глебе. Цела ў іх звычайна тонкае, цыліндрычнае, чэрвепадобнае, укрыта з усіх бакоў аднолькавымі дробнымі, акруглымі, гладкімі, бліскучымі лускавінкамі. Хвост кароткі, тоўсты. Вочы рэдукаваныя, знаходзяцца пад скурай. Галава прыплюшчаная спераду, пакрыта буйнымі шчыткамі, косткі чэрапа шчыльна злучаны паміж сабой, маюцца накіраваныя назад зубы.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў трапічных і субтрапічных абласцях у Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы, Паўднёвай Афрыцы, Паўднёвай Азіі, Аўстраліі, у Сярэдняй Азіі водзіцца адзін від — слепазмейка. 

Жывуць у глебе. Асобныя экзэмпляры могуць быць знойдзеныя на паверхні ў начны час або пасля моцных дажджоў. Зрэдку яны сустракаюцца нават на дрэвах, мабыць выкарыстоўваючы для перамяшчэння хады тэрмітаў.

## Асаблівасці біялогіі 
Кормяцца яйцамі і лічынкамі тэрмітаў і мурашак, таксама ядуць іншых мяккацелых членістаногіх і іх яйцы.

Яйцакладныя, некаторыя яйцажывародныя.

## Класіфікацыя 
Надсямейства *Typhlopoidea* падзяляецца на сямействы *Anomalepidae*, *Leptotyphlopidae* і *Typhlopidae*. Выдзяляецца каля 300 відаў.

Слепуны сямейства *Anomalepidae* насяляюць трапічныя вобласці Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкі. Яны маюць невялікую даўжыню (да 30-40 см). Прадстаўнікі рода *Anomalepis* адрозніваюцца наяўнасцю пары зубоў на ніжняй сківіцы.

Вузкаротыя змеі сямейства *Leptotyphlopidae* звычайна не дасягаюць даўжыні 30 см. Яны характарызуюцца наяўнасцю дробных, але моцных зубоў на ніжняй сківіцы, на верхняй сківіцы зубы ў іх адсутнічаюць. *Leptotyphlopidae* пашыраны ў Афрыцы, Паўднёва-Заходняй Азіі, Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыцы.

Самае вялікае сямейства *Typhlopidae* некалі адносілі да яшчарак, а не змей. Яны дасягаюць значнай даўжыні (нават да 1 метра), маюць моцныя зубы на верхняй сківіцы. Пашыраны ў трапічных і многіх субтрапічных абласцях Афрыкі, Азіі, Амерыкі, Аўстраліі і Акіяніі.

## Літаратура 
* Жизнь животных. В 7-ми т. Т. 5. Земноводные. Пресмыкающиеся — М.: Просвещение, 1985. 

## Спасылкі 
* Blind snake — britannica.com 

Катэгорыя:Змеі
Мсціслаўскае шкло

**Мсціслаўскае шкло** — шкляныя вырабы XVI — XIX стст. з горада Мсціслаў.

Выраблялі сталовы посуд, пасудзіны для вадкасцей, аконнае шкло. Посуд адметны складаным S-падобным профілем, размалёўкай каляровымі эмалямі, пластычным аздабленнем донцаў хвалістымі паддонамі, сценак — рыфленнем і накладнымі пячаткамі з нізкарэльефнымі выявамі гербаў, клеймаў гутнікаў, асобных літар і надпісаў. Шырока выкарыстоўваліся кальцавыя паддоны ў выглядзе гладкай шкляной дужкі. Асобныя формы і пластычны дэкор посуду блізкія да аздоб мсціслаўскай керамікі.

У 16 — 18 стст. мсціслаўскае шкло фармавалі адвольна, у 19 ст. — прасаваннем і выдзіманнем у формы. Посуд 17 ст. сціпла дэкарыраваны шклянымі жгутамі, пячаткамі і інш., часам каляровымі эмалямі. У 18 — 19 ст. выраблялі збаны, куфлі, чаркі, бутлі, пляшкі, шкляніцы, кубкі, бакалы.

Некаторыя вырабы аздаблялі шліфоўкай, гравіроўкай, шклянымі жгутамі і вялікімі стужкамі, тулавы размалёўвалі геаметрычна-раслінным арнаментам, выкананым рознакаляровымі эмалямі. Аконнае шкло ў 17 ст. выдзімалі ў выглядзе круглых шыбак-дыскаў, у 18 — 19 ст. — прамавугольных шыбак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Шкло
Катэгорыя:Гісторыя Мсціслава
Катэгорыя:Культура Мсціслава
Фуст (архітэктура)

**Фуст** ( — палка) у архітэктуры — сярэдняя частка або стрыжань калоны. Знаходзіцца паміж яе базай і капітэллю.

Профіль фуста звужаецца да вяршыні калоны. Калі перасек калоны таксама трохі звужаецца да аснавання, такая форма называецца энтазісам. Фуст можа быць гладкім, а можа мець канелюры (вертыкальныя жалабкі).

Размеры фуста, яго энтазіс, наяўнасць канелюр залежаць ад таго, якому ордару належыць калона. У дарычным ордары колькасць канелюр была 16, 20 ці 24.

## Спасылкі 
* Выяўленчае мастацтва і архітэктура: Энцыклапедычны слоўнік

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Калоны
Марыінская жаночая гімназія (Гродна)

**Марыінская жаночая гімназія** існавала ў Гродне з 1860 па 1915 гады. Да нашага часу захаваўся будынак гімназіі, які цяпер займае Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы. Будынак былой гімназіі знаходзіцца па адрасе: вуліца Ажэшка, 22.

## Гісторыя 
Жаночая Марыінская гімназія адкрылася ў 1860 годзе на базе сямікласнага вучылішча, заснаванага двума гадамі раней. Марыінскія гімназіі знаходзіліся пад заступніцтвам імператрыцы Марыі Аляксандраўны і рыхтавалі педагогаў — хатніх настаўнікаў і выкладчыкаў. У іерархіі рангаў Расійскай імперыі ўстановы імператрыцы Марыі мелі больш высокі статус, чым гімназіі і вучылішчы Міністэрства народнай асветы.

Першапачаткова гімназія знаходзілася ў будынку флігеля дамініканскага манастыра. Аднак з ростам ліку вучаніц (к пачатку ХХ стагоддзя ў гімназіі навучалася больш за 500 выхаванак) наспела неабходнасць у новым будынку, які быў пабудаваны ў 1893 годзе. Дзяўчынкі вучыліся ў гімназіі 7 гадоў і за гэты час вывучалі Закон Божы, рускую мову і пісьменства, гісторыю, геаграфію, прыродазнаўства, арыфметыку, геаметрыю, фізіку і інш. Дадаткова гімназісткі маглі асвоіць замежную мову (французская або нямецкая), маляванне, танцы, музыку. Плата за навучанне была па тых мерках значная — 70 рублёў у год (што складала некалькі месячных заробкаў кваліфікаванага рабочага або настаўніка), аднак шэраг выхаванак вызваляўся ад аплаты. У жніўні 1915 года ў сувязі з надыходам кайзераўскай арміі гімназія была эвакуіравана ў Калугу.

## Будынак гімназіі 
Трохпавярховы будынак пабудаваны ў 1893 годзе, аўтар праекта — В. Ф. Нябольсін. Будынак Г-падобны ў плане, накрыты двухсхільным дахам. Галоўны фасад вылучаны і двумя бакавымі рызалітамі. Дом абліцаваны жоўтай цэглай. Строгі характар будынку надае выразны рытм аконных праёмаў. Планіроўка дома — аднабаковае размяшчэнне класных пакояў. Вакол двух лесвічных клетак знаходзіліся тэхнічныя памяшканні і лабараторыі. Будынак — помнік архітэктуры позняга класіцызму.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гімназіі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Гродна
Катэгорыя:1860 год у Беларусі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Гродне
Катэгорыя:З’явіліся ў 1860 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1915 годзе
Тэорыя ваганняў

**Тэорыя ваганняў** — тэорыя, якая разглядае разнастайныя ваганні, абстрагуючыся ад іх фізічнай прыроды. Для гэтага выкарыстоўваецца апарат дыферэнцыяльнага злічэння.

## Гарманічныя ваганні 
*Гарманічныя ваганні* — гэта такія ваганні, пры якіх вагальная велічыня (напрыклад,  адхіленні ківача) змяняецца з часам па законе сінуса ці косінуса:
: x(t) = A\cos(\omega t + \varphi)

### Гарманічныя ваганні са згасаннем 
Гарманічныя ваганні са згасаннем — гэта такія ваганні, пры якіх вагальная велічыня (напрыклад, адхіленні ківача) змяняецца з часам, як множыва сінуса (косінуса) на змяншальную экспаненту.
: x(t) = Ae^{-kt}\cos(\omega t + \varphi)

## Параметрычныя ваганні 
*Параметрычныя ваганні* адбываюцца калі адзін з параметраў сістэмы (каэфіцыент дыферэнцыяльнага ўраўнення ваганняў) змяняецца перыядычна. Прыклад — арэлі (ківач) са змяняльнай даўжынёй.

## Негарманічныя ваганні 
Як усталяваў у 1822 годзе Фур’е, кожнае перыядычнае ваганне можа быць уяўлена як сума гарманічных ваганняў шляхам раскладання адпаведнай функцыі ў шэраг Фур'е. Сярод складнікаў гэтай сумы існуе гарманічнае ваганне з найменшай частасцю, якая завецца асноўнай частасцю, а сама гэта ваганне — першым гармонікам ці асноўным тонам, частасці ж усіх астатніх складнікаў, гарманічных ваганняў, кратныя асноўнай частасці, і гэтыя ваганні завуцца найвысокімі гармонікамі ці абертонамі — першым, другім і г.д.

## Гл. таксама 
* Асцылятар
* Хваля
* Рэзананс
* Салітон

Катэгорыя:Звычайныя дыферэнцыяльныя ўраўненні
Зрух (механіка)

У супраціўленні матэрыялаў, **зрух** — від падоўжнай дэфармацыі бруса, які ўзнікае ў тым выпадку, калі сіла прыкладваецца датычна паверхні бруса (пры гэтым ніжняя частка бруска замацавана нерухома) — адна бакавая грань ссоўваецца адносна другой (процілеглай) грані.

*Адносная дэфармацыя зруху* вызначаецца па формуле:

: \mathrm{tg}\,\theta=\frac {\Delta x}{l},

дзе  — абсалютны зрух паралельных слаёў цела адносна адзін аднаго;  — адлегласць паміж слаямі (для малых вуглоў \mathrm{tg}\,\theta\approx\theta).

## Гл. таксама 
* Адносная дэфармацыя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Супраціўленне матэрыялаў
Катэгорыя:Дэфармацыі
Савецкая вуліца (Мсціслаў)

**Савецкая вуліца** (, гістарычная назва **Парадная вуліца**) — вуліца ў г. Мсціславе Магілёўскай вобласці.

## Забудова 
### Няцотны бок 
* № 15 — будынак (першая палова XIX стагоддзя) — 
* № 17 — былы дом ліхвяра В. Віленкіна (пачатак XX стагоддзя) — 
* (*вул. Варашылава*) — заезны дом селяніна (XIX стагоддзя) — 

### Цотны бок 
]]
* № 10 — будынак былога павятовага вучылішча. Цяпер у ім размяшчаецца Мсціслаўскі дзяржаўны будаўнічы каледж.
* № 12 — Свята-Троіцкая царква (XIX ст.)
* № 14 — будынак былога казначэйства (канец XIX — пачатак XX стагоддзя) — 

* № 16 — двухпавярховы будынак.

## Помнікі 
* Мемарыяльная дошка воінам-вызваліцелям, устаноўленая ў 1965 годзе на будынку гарвыканкама (дом № 41). У ходзе баёў на Магілёўскім напрамку часці 49-й apміі (344-я стралковая дывізія, камандзір палкоўнік В. К. Страхаў; 196-я асобная танкавая брыгада, камандзір палкоўнік Я. Я. Духоўны; 54-ы гвардзейскі мінамётны полк, камандзір маёр Я. І. Лаўрыновіч) 28 верасня 1943 года вызвалялі горад Мсціслаў. 277-я стралковая дывізія (камандзір генерал-маёр С. Т. Гладышаў) удзельнічала ў вызваленні Мсціслаўскага раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.
* Бюст Аляксандра Лявонавіча Юрчанкі ў парку Міру, устаноўлены ў 1972 годзе на магіле старшыні выканкама Мсціслаўскага павятовага Савета Аляксандра Лявонавіча Юрчанкі і чырвонаармейца Паўла Канстанцінавіча Цырыкава, якія загінулі 2 жніўня 1919 г. у час ліквідацыі контррэвалюцыйнай банды на Мсціслаўшчыне.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мсціслава
Дыёгу Кау

**Дыёгу Кау** (; каля 1452 — каля 1486 гг.) — партугальскі мараплавец, даследчык заходняга ўзбярэжжа Афрыкі і ракі Конга.

## Біяграфія 
Паходзіў з партугальскага рыцарскага роду Кау, аднак меркавана з’яўляўся байструком. З канца 1470-х гг. даследаваў заходняе ўзбярэжжа Афрыкі. Лічыцца першаадкрывальнікам вострава Анабон. У 1482—1484 гг. экспедыцыя на чале з Дыёгу Кау адкрыла і даследавала вусце ракі Конга. Тут быў усталяваны каменны слуп, што сведчыў аб першынстве партугальскіх мараплаўцаў. Пасля вяртання на радзіму Дыёгу Кау атрымаў ад караля Жуана II званне рыцара.

У 1485 годзе ўзначаліў новую экспедыцыю з мэтай падняцца ўздоўж ракі Конга. Падчас вывучэння рэчышча ў раёне Матады чальцы экспедыцыі ўпершыню даведаліся пра Каралеўства Конга. Дыёгу Кау накіраваў пасольства да мясцовага караля з падарункамі, пасля чаго вывучаў узбярэжжа на поўдзень ад вусця Конга. Найбольш паўднёвым пунктам, якога дасягнула яго экспедыцыя, з’яўляўся , дзе быў усталяваны яшчэ адзін слуп. Усяго падчас экспедыцый усталяваў 4 слупы. Аднак партугальскае пасольства было затрымана каралём Конга. Стомлены чаканнем, Дыёгу Кау ўзяў на карабель 4 мясцовых жыхароў, абяцаў іх сваякам, што верне праз 15 месяцаў, і адплыў з імі ў Партугалію.

У 1487—1488 гг. адбылася трэцяя партугальская экспедыцыя да ракі Конга. Яна вярнула захопленых Дыёгу Кау заложнікаў і наладзіла кантакты з каралеўскім дваром у Мбанза-Конга. Але ці прымаў у ёй удзел сам Дыёгу Кау, невядома. Паводле адной з версій храністаў, ён загінуў яшчэ падчас другой экспедыцыі каля мыса Крос.

## Спасылкі 
* Diogo Cão — Portuguese Explorer
* Diogo Cão Historia de Portugal — Hirondino 

Кау
Кау
Кау
Кау
Фёдар Іванавіч Махаўцоў

**Фёдар Іванавіч Махаўцоў** (, Гомель — ) — беларускі мастак, графік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 верасня 1917 года ў Гомелі.

Вучыўся ў Адэскім мастацкім вучылішчы (1938—1941).

Жыў і працаваў у Гомелі, удзельнічаў у мастацкім афармленні горада да святочных мерапрыемстваў.

Член Саюза мастакоў СССР.

Памёр 5 жніўня 1988 года.

## Творчасць 
З 1946 года ўдзельнічаў у рэспубліканскіх выстаўках. Акрамя станковай графікі, працаваў таксама ў жанры акварэльнага пейзажу. Яго пейзажы прысвечаны Гомелю і Гомельшчыне, рачным прасторам Сожа, жыццю партовых працаўнікоў (1957—1970). Асноўныя творы — серыя работ, выкананых у тэхніцы малюнка, прысвечаных працаўнікам Гомельскага паравознага дэпо (1945), партрэты герояў Сацыялістычнай Працы, чыгуначнікаў, машыністаў, кавалёў, фармоўшчыкаў, слесараў (1950—1953). У шэрагу партрэтаў мастак адлюстраваў людзей калгаснага сяла: «Настаўнік», «Калгасны вартаўнік» (1955), «Малады калгаснік» (1956) і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Моховцев Фёдор Иванович // Праект «Память народа»

Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі СССР
Катэгорыя:Акварэлісты СССР
Катэгорыя:Акварэлісты Беларусі
Троіцкая гара (Мсціслаў)

**Троіцкая гара**, пазней **Пятніцкая гара** — узгорак у г. Мсціславе Магілёўскай вобласці. Размешчана на паўночны захад ад Замкавай і Панівойскай гор, ад якіх аддзелена ярам ручая Здаравец. Плошча ўзгорка складае каля 15 га.

На схіле Троіцкай і Панівойскай гор знойдзена кераміка 12—13 стст., што сведчыць пра існаванне часткі пасада плошчай каля 2 га уздоўж Троіцкай гары. У 14—15 стст. насельніцтва асвойвала схіл Пятніцкай гары з боку р. Віхра, была актыўна заселена і тэрыторыя на ўсходнім схіле гары вышэй вусця ручая Здаравец.

## Літаратура 
* 
*
Адзіночкі (фільм)

**«Адзіночкі»** ( — Хабадэдзім) — фільм ізраільскага рэжысёра Рэнэна Шора, які распавядае пра лёс дзвюх рэпатрыянтаў з Расіі. Фільм заснаваны на рэальных падзеях, якія адбыліся ў 1997 годзе ў ізраільскай вайсковай турме «Келе-шэш».

## Сюжэт 
Дзеянне фільма пачынаецца ў Ізраілі, два маладых рэпатрыянта з Расіі Саша Блахін і Глоры Кемпэбэл служаць у брыгадзе Голані. Саша сын расійскага генерала, атрымаў накіраванне на афіцэрскія курсы Арміі абароны Ізраіля. Глоры і Сашу абвінавачваюць у продажы зброі терарыстычнай арганізацыі Хамас, па версіі абвінавачвання яны прадалі каля 200 кулямётных стужак для кулямёта «Маг», 20 ручных гранат, адзін пісталет і аўтамат, які лічыўся за Сашам. З аўтамата Сашы тэрарыстамі былі забітыя 5 чалавек у ізраільскім горадзе Хедзера. Сяржант Гальперын арганізоўвае напад зняволеных на Сашу і Глоры, а тым часам падрыхтоўваюць загад, згодна з якім маладыя рэпатрыянты пазбаўляюцца ўсіх званняў, і звальняюцца з войска. У выніку Глоры падымае мяцеж, ён выходзіць з камеры і нападае на сяржанта Гальперына. Па службовым тэлефоне яны звязваюцца з начальнікам турмы, ён згодны на ўсе іх ўмовы, але Глоры яму не верыць і кажа што будзе размаўляць толькі з генералам Бэн-Ароя. Пасля гэтага Глоры аблівае гаручым рэчывам сяржанта Гальперына, які нечакана загаварыў па руску. Людзі Бэн-Ароя пачынаюць штурм, а Глоры і Саша пачынаюць закідваць іх кактэйлямі Молатава. Пасля новага штурму Сашы і Глоры прыйшлося здацца, суд прыгаварыў сяржанта Блахіна да трох месяцаў зняволення за страту зброі і непрыстойныя паводзіны.

## Узнагароды 
* Прэмія «Афір» у намінацыі «лепшы акцёр» была прысуджана Сашы Агаронаву.

## Цікавыя факты 
* Адзін з выканаўцаў галоўнай ролі ў фільме, Саша Аўшалом Агаронаў, знаёмы з Тэдзі Марцінам удзельнікам рэальных падзей, якія адбыліся ў 1997 годзе.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* За кадром «Одиночек»
* The Loners на сайте israelfilmcenter.org 

Катэгорыя:Фільмы-драмы Ізраіля
Катэгорыя:Фільмы пра Армію абароны Ізраіля
Катэгорыя:Фільмы Ізраіля аб рэпатрыянтах з Расіі
Катэгорыя:Фільмы пра зняволеных
Рыка-Арэна

**Рыка-Арэна** () — спартыўна-забаўляльны комплекс у Ковентры, Англія. Уключае ў сябе стадыён, які выкарыстоўваецца для матчаў каманды «Уоспс» па рэгбі і футбольнага клуба «Ковентры Сіці», а таксама выставачную залу, атэль і казіно.

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Англіі
Катэгорыя:Ковентры
Катэгорыя:Стадыёны для рэгбі Англіі
Катэгорыя:Снукерныя арэны
Астэй (вазапісец)

, Мадрыд]]
**Астэй **— старажытнагрэчаскі вазапісец, працаваў у Пестуме ў перыяд 350-320 гадоў да н. э. у чырвонафігурнай тэхніцы. Астэй кіраваў вялікай майстэрняй, большасць работ у якой выконваліся ў форме гідрый і кратараў. Сам вазапісец у вазапісе часта выкарыстоўваў міфалагічныя і тэатральныя сцэны.

## Вядомыя работы 
* так званы  са сцэнай вар'яцтва Геракла, Нацыянальны археалагічны музей Іспаніі, Мадрыд.
* кратар-кілікс F 3044 са сцэнамі , Дзяржаўны антычны збор
* скіфас у Музеі ў Каселі.
* кратар-кілікс 81.AE.78, Музей Геці
* Лекана K 570, Луўр
* Гідрыя 89.98, 

## Літаратура 
* Arthur Dale Trendall. *The red-figured vases of Paestum*. Rome: British School, 1987.
* . Ein neuer signierter Kelchkrater des Asteas. In: *Numismatica e antichità classiche. Quaderni ticinesi* 31 (2002) 115-127.
* Erika Simon. The Paestan painter Asteas. In: *Greek vases. Images, contexts and controversies. Proceedings of the conference sponsored by the Center for the Ancient Mediterranean at Columbia University, 23 — 24 March 2002* (Leiden 2004), p. 113-122.

Катэгорыя:Постаці Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Каконга

**Како́нга** (*Cacongo*) — гістарычная дзяржава ў Цэнтральнай Афрыцы ў XVII — XIX стст. на тэрыторыі сучасных Рэспублікі Конга і ангольскай правінцыі Кабінда. 

Упершыню Каконга ўзгадваецца пад 1551 г. як тэрыторыя, залежная ад Афонсу I, караля Конга. Відавочна валадары Каконга здолелі адасобіцца ад Конга ў XVII ст., калі яе порты Кабінда і Малемба сталі прыцягальнымі для партугальскіх, галандскіх і англійскіх гандляроў. На чале дзяржавы стаяла мясцовая дынастыя манархаў, што вызначаліся еўрапейцамі як каралі. Афіцыйнай рэлігіяй з'яўляўся каталіцызм.  

У XVIII ст. Каконга адыгрывала важную ролю ў трансатлантычным гандлі рабамі. 

У 1883 г. каралеўства было занята партугальцамі і далучана да партугальскіх калоній у Афрыцы. 

## Спасылкі 
* Kakongo FORMER STATE, AFRICA
* Kakongo (Angola)
* Abbe PROYART, HISTORY OF LOANGO, KAKONGO AND N'GOYO

Катэгорыя:Былыя краіны
Катэгорыя:Гісторыя Анголы
Катэгорыя:Гісторыя Рэспублікі Конга
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Афрыкі
Катэгорыя:Каралеўства Конга
Рыгор Хацкелевіч Карпілаў

**Рыгор Хацкелевіч Карпі́лаў** (,  — , ) — вучоны ў галіне отарыналарынгалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1938), прафесар (1938).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску. У 1923 годзе скончыў медыцынскі факультэт 2-га Маскоўскага ўніверсітэта. З 1927 года асістэнт, дацэнт кафедры ў Беларускім дзяржаўным універсітэце і Мінскім медыцынскім інстытуце. У 1934—1941 гадах загадчык кафедры хвароб вуха, горла, носа ў Віцебскім медыцынскім інстытуце. У час Вялікай Айчыннай вайны кансультант ваенных шпіталяў. З 1944 года на пасадзе загадчыка кафедры ў Мінскім медыцынскім інстытуце.

Памёр у Мінску. Пахаваны на Вайсковых могілках.

## Сям’я 
Нарадзіўся ў сям’і Хацкеля Левіна і Рахіль Натанаўны Левітан. Сын, Віктар Рыгоравіч Карпілаў — вядомы беларускі кінарэжысёр.

## Навуковая дзейнасць 
Р. Х. Карпілаву належаць працы па анатоміі, пытаннях клінікі і лячэння склеромы і іншых хвароб вуха, горла і носа. Аўтар больш за 30 апублікаваных навуковых прац.

## Узнагароды 
Р. Х. Карпілаў узнагароджаны двума ордэнамі, у т.л. баявым, і медалямі.

## Цікавыя факты 
У жніўні 1946 года кіраваў лячэннем амерыканкі Рут Уолер (член місіі ЮНРРА ў БССР) на базе Мінскай бальніцы № 1;

Былы член ВКП(б). Пасля адмовы ад партбілета рыхтаваўся да арышту, якога не адбылося дзякуючы выратаванню кіраўніка НКУС БССР ад удушша рыбнай косткай, якая захрасла ў горле. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Літаратура 
* 
* 
* Карпилов Григорий Хацкелевич // Заведующие кафедрами и профессора Минского медицинского института (1921—1996) : биографический справочник / Н. Ф. Змачинская, М. В. Мальковец, А. Н. Пересада. — Минск, 1999. — С. 241—242.
* Карпилов Григорий Хацкелевич // История медицины Беларуси в биографиях ее врачей, XVII ― 1 пол. XX вв. : биобиблиографический справочник от А до Я / Кульпанович О. А. ― Минск, 2011. — С. 197.
* Карпилов Григорий Хацкелевич // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. — Минск, 2001. — Т. 2. — С. 196.

## Спасылкі 
* Карпилов Григорий Хацкелевич (06(18).06.1891—13.02.1949)  // Сайт Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта

Катэгорыя:Отарыналарынголагі СССР
Катэгорыя:Отарыналарынголагі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загадчыкі кафедраў БДМУ
Лаонга

**Лаонга** (*Lwããgu*) — гістарычная дзяржава ў Цэнтральнай Афрыцы на паўночным захадзе ад вусця ракі Конга. 

Першая ўзгадка пра Каралеўства Лаонга з'явілася ў 1561 г., калі партугальскі кароль даслаў туды каталіцкіх місіянераў. У паведамленні 1585 г. сцвярджалася, што Лаонга — дружалюбная краіна ў дачыненні да Каралеўства Конга. Згодна пазнейшым паведамленням, Лаонга ўзнікла ў выніку заваяванняў правадыра Гімбэ (Нжымбэ) з тэрыторыі на поўначы Каконга. Ён падзяліў заваяваныя землі на 4 правінцыі і перадаў у кіраванне сваім сваякам. Дзяржава Лаонга была важным эканамічным партнёрам суседняга Каралеўства Конга і еўрапейскіх гандляроў. Тут здабывалі медзь, выраблялі дарагія тканіны. Асноўным заняткам насельніцтва было земляробства.

У 1661 г. вярхоўны правадыр Лаонга быў хрышчоны місіянерам-капуцынам і атрымаў хрысціянскае імя Афонсу. Аднак пасля яго смерці ўзнікла барацьба паміж хрысціянскім і паганскім прэтэндэнтамі на трон. У XVIII ст. паведамлялася, што галоўную ролю ў кіраванні адыгрывалі жанчыны, улада перадавалася па жаночай лініі. Пасля смерці манарха паміж спадчыннікамі ўспыхвалі доўгатэрміновыя войны. У іх выніку ў 1787 г. адзіная дзяржава фактычна спыніла існаванне, хаця тытул каралёў Лаонга захоўваецца да нашых дзён. 

У канцы XIX ст. тэрыторыя Лаонга была далучана да каланіяльных уладанняў Францыі. У 1960 г. увайшла ў склад незалежнай Рэспублікі Конга.    

## Спасылкі 
* Kingdom of Loango HISTORICAL KINGDOM, AFRICA
* Kingdom of Loango (Congo)
* Abbe PROYART, HISTORY OF LOANGO, KAKONGO AND N'GOYO

Катэгорыя:Былыя краіны
Катэгорыя:Гісторыя Рэспублікі Конга
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Афрыкі
Правенанс

**Правенанс** ( — паходжанне, крыніца) — гісторыя валодання мастацкім творам, прадметам антыкварыяту, яго паходжанне.

На мастацкіх і антыкварных рынках правенансам пацвярджаецца сапраўднасць прадметаў. Правенанс звычайна прыводзіцца і ў аўкцыённых каталогах. Правенанс можа значна павысіць цану мастацкага твору, прадмету антыкварыяту. Правенанс з'яўляецца адным з базісных паняццяў  (фінансава-кансультацыйнае суправаджэнне інвестыцый у мастацтва).

## Літаратура 
* *Коростылёва И.* Красота спасёт деньги // Финанс. — 2006. — 27 марта.
## Спасылкі 
* Экспертиза: Провенанс приживается на отечественном рынке
* Что такое «провенанс» 

Катэгорыя:Архівы
Катэгорыя:Мастацтвазнаўства
Катэгорыя:Гісторыя мастацтва
Катэгорыя:Калекцыяніраванне
Сабах (спявачка)

Сабах (صباح) (сапр. імя Jeannette Gergis (Al)Fighali, 10 лістапада 1927, Бдадун —  , Бейрут) — ліванская актрыса і спявачка. Адна з **самых** «пладавітых» арабскіх спявачак: на яе рахунку звыш 50-і студыйных альбомаў і прыкладна 3500 песень.

## Біяграфія 
У 1940 годзе пачала спяваць і граць у егіпецкіх фільмах. З тых сітавін яна снялась у 98-і фільмах і сыграла ролі ў 20-і спектаклях.

У 1980 Сабах адзіны раз з'явілася на еўрапейскім тэлебачанні, у французскім тэлешоу *«Le Grand Echiquier»*, дзе выканала песню «Saidi», а таксама «Aal Naddaa» — дуэт з французскім спеваком Энрыка Масіясам.

Нягледзячы на старэчы век, Сабах працягвала запісваць песні, даваць канцэрты і выступаць на тэлебачанні аж да 2009 года. Апроч іншага, яна брала ўдзел у ліванскім аналагу брытанскага «Fame Academy» — шоу «Star Academy».

У час святкавання свайго 80-летия у лістападзе 2007 года Сабах атрымала віншаванні ад вядомага ліванскага ваеннага і палітыка Мішэля Ауна.

Памерла 26 лістапада 2014 года ў Бейруце. У пахаваннях Сабах 30 лістапада брала ўдзел велізарная колькасць яе прыхільнікаў.

## Сям'я 
Сабах усталявала рэкорд для арабскага свету па колькасці разводаў: яна была замужам 9 разоў. У 2003 годзе было абвешчана пра вяселле Сабах з 20-гадовым пераможцам конкурсу «Містар Лівана» Амарам Мехьё. Аднак пазней высветлілася, што гэта была толькі прадуманая піяр-акцыя, выгадная і Сабах, і маладому манекеншчыку.

У Сабах двое дзяцей ад розных шлюбаў — сын (лекар) і дачка (настаўнік танцаў, працуе ў ЗША).

## Фільмаграфія 
* *Kanat Ayyam* (1970)
* *Nar el shawk* (1970)
* *Mawal* (1966)
* *El Aydi el naema*, (1963)
* *El Motamarreda* (1963)
* *Jaoz marti* (1961)
* *El Rajul el thani* (1960)
* *El Ataba el khadra* (1959)
* *Sharia el hub* (1959)
* *Salem al habaieb* (1958)
* *Izhay ansak* (1956)
* *Wahabtak hayati* (1956)
* *Khatafa mirati* (1954)
* *Lahn hubi* (1954)
* *Zalamuni el habaieb* (1953)
* *Khadaini abi* (1951)
* *Okhti Satuta* (1950)
* *Sabah el khare* (1948)

Катэгорыя:Нарадзіліся 10 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1927 годзе
Катэгорыя:Памерлі 26 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 2014 годзе
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта
Катэгорыя:Музыканты паводле алфавіта
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Актрысы Лівана
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Лівана
Бдадун

**Бдадун** (بدادون&#x200E;&#x200E;) — горад у горным Ліване ў ліванскім раёне Алей. Паводле ацэнак, насельніцтва 3000 чалавек. Гэты горад знаходзіцца 490 метраў над узроўнем мора і за 15 км ад г. Бейрут. Ён вядомы ў якасці месца летняга адпачынку.

## Этымалогія 
Назва Бдадун паходзіць ад фінікійскага назоўніка *Bd-Adoun* (بِد-اَدون ) або "Дом Адуна", Ханаанскі Бог сонца Адун або Адоніс, таксама вядомы як Тамуз.

## Сельская гаспадарка 
Першыя пасяленцы Бдадуна прыйшлі з поўначы Лівана Мароніцкай сям'і, як сяляне. Яны знайшлі непрывабную зямлю з пераважна скалісты пейзажам усеяны дубамі, дзікім інжырам, вінаградам і аліўкавых дрэвамі. Мясцовыя жыхары будавалі каменныя тэрасы, саджалі фруктовыя дрэвы, такія як абрыкос, міндаль, грушы, яблыні, граната і слівы. Апошнім часам Бдадун у асноўным вядомы дзякуючы слівам (па-турэцку: *Erik*, ці Can Erik. Арабскія: *al-barqūq*, البَرقوق ) і праводзіць штогадовае свята ўраджаю ў маі. 
Гэтыя не варта блытаць з кітайскай слівы ці Мушмулы , якія таксама выраслі ў Бдадуне і называюцца Akkidinya або Akkadeneh. (Арабскі: اككي دني. Турцыі: yeni dunya, yedi dunya)

## Рэлігія 
Хрысціянскі Мараніцкі прыход у Бдадуне з'яўляецца часткай Бейруцкай епархіі і мае чатыры царквы: http://www.rootsweb.com/~lbnwgw/churches.htm
* Сэнт-Джорджэс (مار جريس)
Пабудавана 25 сакавіка 1899 года пры падтрымцы сям'і Фегалі. Была рэканструяваны ў 1988 годзе Джон Ібрагім Ханна Аль-Фехалі.
* Нотр-Дам дэ Бдадун (السيدة)
Нотр-Дам дэ Бдадун, як вядома, быў пабудаваны як жылое памяшканне ў 17-м стагоддзі. Ён быў перабудаваны мноства разоў, апошні раз у 1870 пасля грамадзянскай вайны ў горным Ліване 1860-х гадоў.
* Сэнт-Антуан (مار انطونيوس)
Будынак быў перабудаваны ў царкву ў 1903 і пры падтрымцы сям'я Абі Рафаэль. Шпіль царквы быў узведзены ў 1938 годзе.
* Сэнт-Элі (مار الياس الحي)
Першая літургія была праведзены 26 снежня 1909 пры падтрымцы сям'і Хаваек. Ён быў рэканструяваны ў 1923 годзе.

## Навучальныя ўстановы 
* Дзяржаўная Школа Бдадуна
Заснавана ў 1921 годзе Сялімам Нура. Школа пазней стала дзяржаўный навучальнай установай.
* Эколь-Сэнт-Элі
Заснаваны ў 1941 годзе Эліясам Танаусам, які ахвяраваў зямлю ў Сэнт-Фаміі Маранітаў манахіням.

## Геаграфія 
Бдадун мае плошчу 143 гектары.

Ад 352 метра  над узроўнем мора і ў 15&#x20;км ад Бейрута. 

Шырата-Даўгата: 33.8100 35.5611 

Шырата-Даўгата (ДМС): 33° 48' 36N - 35° 33' 40E 

Гадзінны пояс (EST): UTC+2(+3DT)

## Вядомыя асобы 
* Асаад Эль Feghali, паэт, вядомы таксама пад мянушкай "Дрозд даліны". Ёсць скульптура яго на ўездзе ў вёску. 
* Сабах — адна з самых «пладавітых» арабскіх спявачак і актрыса.
* Халім (Біл) Chibli Feghali, адпаведны дзеяч Дэмакратычнай партыі ў штаце Аклахома, ЗША.

## Спасылкі 
* Bdadoun , Localiban

Катэгорыя:Гарады Лівана
1997 год у гісторыі кіно

**1997** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
* «*Куб*» — навукова-фантастычны псіхалагічны трылер канадскага рэжысёра Вінчэнца Наталі.
* «*Тытанік*» — рэж. Джэймс Кэмеран; у гал. ролях: Леанарда Дзі Капрыа, Кейт Уінслет.

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 21 жніўня — Юрый Нікулін, савецкі і расійскі акцёр і клоўн ( 1921).
## Гл. таксама
## Крыніцы 
## Літаратура
## Спасылкі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Еўфімід

**Еўфімід** () — старажытнагрэчаскі вазапісец і ганчар канца VI — пачатку V ст. да н. э. з Афін, прадстаўнік групы вазапісцаў-піянераў.

## Біяграфія 
Еўфімід лічыцца адным з найбольш буйных вазапісцаў ранняга перыяду чырвонафігурнага стылю. Вядома пра яго суперніцтва з іншым вядомым вазапісцам — Еўфроніем. На адной са сваіх ваз Еўфімід пакінуў нават подпіс: *«Еўфімід, сын Паліяса, намаляваў гэта, як гэта ніколі не ўмеў Еўфроній».*

Вядомыя творы:
* Амфара з выявай двух маладых жанчын, якія дамагаюцца юнака, што скраў іх сяброўку. Дзяржаўны антычны збор. Мюнхен
* Амфара з выявай танцуючага гулякі. Дзяржаўны антычны збор. Мюнхен

## Спасылкі 
* Евфимид на сайте Античного искусства
* Классический период в искусстве Древней Греции 

Катэгорыя:Вазапісцы Старажытнай Грэцыі
Кагальны калодзеж

**Кагальны калодзеж** — крыніца ў г. Мсціславе Магілёўскай вобласці, гідралагічны помнік прыроды мясцовага значэння. Размешчана ў паўночнай частцы горада, у пачатку вуліцы Леніна, каля падножжа Замкавай гары на беразе ручая Здаравец. З’яўляецца традыцыйным месцам забору крынічнай вады насельніцтвам. Вада з крыніцы па выніках аналізаў адпавядае патрабаванням санітарных правіл і нормаў для пітнай вады. Ахоўны статус з 2003 года.

У жніўні 2014 года пачаліся працы па добраўпарадкаванні калодзежа. На месцы крыніцы ўзведзена капліца, названая ў гонар Тупічэўскага абраза Маці Божай. У снежні 2014 года крыніца асвечана настаяцелем храма ў гонар Тупічэўскай Маці Божай протаіерэем айцом Цімафеем.

## Спасылкі 
* Кагальный колодец в Мстиславле 
* 

Катэгорыя:Крыніцы Беларусі
Катэгорыя:Гідралагічныя помнікі прыроды мясцовага значэння Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Мсціслава
Катэгорыя:Геаграфія Мсціслава
Эпіктэт

* Эпіктэт (VI—V стст. да н.э.) — старажытнагрэчаскі вазапісец, прадстаўнік стылю чырвонафігурнага вазапісу эпохі архаікі на мяжы VI—V стст. да н.э.
* Эпіктэт (каля 50 — 138) — старажытнагрэчаскі філосаф; раб у Рыме, затым вольнаадпушчанік; заснавальнік філасофскай школы ў Нікапалі.
Якаў (епіскап полацкі)

**Якаў** — полацкі епіскап пач. 14 ст.

## Біяграфія 
Вядомы па сваёй грамаце ў Рыгу 1309 года. Пасланне Якава прысвечана ўрэгуляванню і юрыдычнаму афармленню гандлёвых адносін паміж Полацкам і Рыгай пасля колькігадовага (відаць, з 1304) іх пагаршэння. Якаў прасіў рыжан прывезці жыта ў Полацк з-за неўраджаю і голаду, якія ахапілі рускія і, магчыма, беларускія землі.

Грамата Якава сведчыць, што ў пачатку 14 ст. Полацк быў феадальна-тэакратычнай рэспублікай на чале з епіскапам, якая прызнавала вярхоўную ўладу вялікага князя літоўскага Віценя (у грамаце Якаў называе яго сваім сынам).

## Літаратура 
* 
* Полоцкие грамоты XIII - начала XVI вв. Вып. 1, 3. М., 1977–1980.
* Данилевич В.Е. Очерк истории Полоцкой земли до конца XIV столетия. Киев, 1896.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Епіскапы полацкія
Эпіктэт (вазапісец)

**Эпіктэт** — старажытнагрэчаскі вазапісец, прадстаўнік стылю чырвонафігурнага вазапісу эпохі архаікі на рубяжы шостага і пятага стагоддзяў да н. э., уласна, адзін з піянераў чырвонафігурнага вазапісу. Працаваў у Афінах у перыяд прыкладна з 520 да 490 гадоў да н. э. Імя Эпіктэт перакладаецца як *нядаўна набыты*, што, па думку даследчыкаў, тычыцца набытага статусу афінскага грамадзяніна, да таго ж мастак, як і шэраг іншых, быў рабом.

## Творчасць 
Аўтарству Эпіктэта прыпісваецца больш за 100 ваз, з якіх амаль палова падпісаная імем вазапісца. Вельмі часта на вазах Эпіктэта сустракаецца малюнак адзіночнага эфеба, пераважна на кіліксах. Не менш часта ён адлюстроўваў сцэны сімпосіяў і атлетаў. Адна з самых знакамітых ваз Эпіктэта адлюстроўвае скіфскага стралка, цяпер яна захоўваецца ў Брытанскім музеі.

## Некаторыя кіліксы 

Файл:Palaestra scene Louvre G7.jpg|Сцэна з палестры
Файл:Satyros Cdm Paris DeRidder509.jpg|Сатыр с аўласам
Файл:Skythian archer plate BM E135 by Epiktetos.jpg|Скіфскі лучнік
Файл:Komast Cdm Paris 510.jpg|П'яніца (камаст) са скіфасам

## Спасылкі 
* The Getty Museum — Biography of Epiktetos
* John D. Beazley: *Attic red-figure vase-painters*, 2nd ed. Oxford 1963, S. 70-79
* John Boardman: *Rotfigurige Vasen aus Athen. Die archaische Zeit*, von Zabern, 4. Auflage, Mainz 1994 (Kulturgeschichte der Antiken Welt, Band 4), besonders S. 64-66, ISBN 3-8053-0234-7

Катэгорыя:Вазапісцы Старажытнай Грэцыі
Вазапісец Ахіла

аў у тэхніцы па белым фоне вазапісца Ахілеса]]
**Вазапісец Ахіла**, таксама **вазапісец Ахілеса** — ананімны грэчаскі вазапісец з Афін, які працаваў у сярэдзіне 5 стагоддзя да нашай эры. Яму належаць працы ў чорнафігурным, чырвонафігурным стылі і на белым фоне. Вазы вазапісца Ахіла часта ўтрымліваюць надпісы калос. Яго аўтарству прыпісваецца больш за 200 ваз.

Яго імянная ваза — амфара, упрыгожаная сцэнай, якая паказвае Ахілеса і Брысеіду, цяпер захоўваецца ў музеі Ватыкана. Амфара датуецца прыкладна 450 годам да н. э. Фігура Ахілеса вельмі падобная на працы сучаснага вазапісца скульптара Паліклета Старэйшага, асабліва на яго скульптуру «». Па некалькіх сімвалах (па адным з кожнага боку вазы), даследчыкі зрабілі выснову, што яе аўтар звязаны, магчыма, з вучнем іншага ананімнага вазапісца, вядомага пад імем Берлінскага вазапісца. Чырвонафігурная амфара *Ахілес і Брысеіда* лічыцца даследчыкамі адным з найбольш добра захаваных прыкладаў вазапісу класічнага перыяду.

Разам з амфарамі вазапісец Ахілеса ствараў роспіс для пахавальных лекіфаў у тэхніцы вазапісу па белым фоне.

## Літаратура 
* John D. Beazley: *Attic red-figure vase-painters*. Oxford 1963.
* John Boardman: *Rotfigurige Vasen aus Athen. Die klassische Zeit*, von Zabern, Mainz 1991 (Kulturgeschichte der Antiken Welt, Band 48), besonders S. 64f. und 137f. ISBN 3-8053-1262-8.
* John H. Oakley, «The Achilles Painter»
* Artcyclopedia — The Achilles Painter

Катэгорыя:Постаці Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Хроніка

**Хроніка** ( — час) — гістарычнае апісанне падзей у храналагічным парадку.

Хроніка як гістарычны твор з’явілася ў позняй Рымскай імперыі, развівалася ў Візантыі і Заходняй Еўропе. Гістарычная канцэпцыя такіх твораў была самым цесным чынам звязана з царкоўным светапоглядам і рабіла візантыйскія палітычныя мроі аб адзінай сусветнай дзяржаве часткай іх царкоўнага вучэння. Як правіла, хронікі пачынаюць сваё апавяданне з заснавання свету і адлюстроўваюць ідэю гісторыі як Боскага промыслу. Пераклады хранографаў у асноўным вырабляліся ў Балгарыі. Пераклады не заўсёды адпавядалі арыгіналу, часта сустракаюцца скарачэнні тэксту.

Часам хронікі змяшчалі карысныя для сярэднявечнага чытача звесткі па геаграфіі, натуральных навуках, філасофіі (пераважна вытрымкі з вучэнняў Платона і Арыстоцеля).

», якая ўпершыню апісвае этнасы Паўднёвай Амерыкі (1553).]]

На Русі ў XI—XII стагоддзях перакладныя хронікі атрымалі вельмі шырокае распаўсюджванне, самыя вядомыя з іх: «Хроніка Георгія Амартола», «Хроніка Георгія Сінкела», «Хроніка Іаана Малалы». Захаваліся толькі ў кампілятыўных помніках. Так, напрыклад, «Летапісец Елінскі і Рымскі» з’яўляецца кампіляцыяй «Хронікі Георгія Амартола», «Хронікі Іаана Малалы» і арыгінальных гістарычных твораў.

З канца XII стагоддзя ў Лівоніі хронікі з’яўляюцца найважнейшымі гістарычнымі крыніцамі па гісторыі краін Усходняй Прыбалтыкі аж да пачатку XVIII стагоддзя. Самыя вядомыя: «Хроніка Лівоніі» Генрыха Латвійскага (першая палова XIII стагоддзя), «Рыфмаваная хроніка» (канец XIII стагоддзя), «Новая рыфмаваная хроніка» Б. Генеке (сярэдзіна XIV стагоддзя).

У сучаснай гістарычнай літаратуры назва «*хронікі*» нярэдка ўжываецца ў больш шырока сэнсе — у дачыненні да ўсіх без выключэння твораў сярэднявечнай гістарыяграфіі, у тым ліку краін Усходу.

У Старажытнай Русі і ў шэрагу іншых краін (Візантыя, Балгарыя, Сербія) гістарычныя творы, адпаведныя *хронікам*, мелі назву летапісаў (аб княгіні Вользе, пра варагаў-пакутнікаў і іншыя) і хранографаў.

## Літаратура 
* 
* 
* *Guenée B.* Histoires, annales, chroniques. Essai sur les genres historiques au Moyen Âge // Annales. Économies, Sociétés, Civilisations. — 1973. — T. 28. — № 4. — P. 997—1016.

## Гл. таксама 
* Летапіс
* Аналы

Катэгорыя:Гістарычныя хронікі
Макран (вазапісец)

і надпісам улюбёнца, вазапісец Макран]]
**Макран** — старажытнагрэчаскі мастак, працаваў у Афінах каля 490-480 гг. да н. э.

## Творчасць 
Хоць вядомая толькі адна праца, падпісаная майстрам, яго аўтарству цяпер прыпісваецца каля 350 ваз, што робіць яго адным з найбуйнейшых вазапісцаў у чырвонафігурнай  тэхніцы. Даследчык класічнасці Джон Бізлі апісаў яго 339 твораў, з якіх 330 — талеркі. Існуе шмат сведчанняў таго, што Макран распісваў посуд у вялікіх колькасцях для збыту на масавым рынку.

Макран найбольш вядомы роспісам скіфаса, што ў поўнай меры выявіла яго ўменне маляваць фігуры больш натуралістычна ў параўнанні з іншымі сучаснымі мастакамі. У прыватнасці, яго манера адлюстроўваць драпіроўку адзення настолькі рэалістычная, што складваецца ўражанне перадачы руху. На баку B гэтага скіфаса намаляваная Алена Траянская са свабодна спадальным адзеннем, які адкрывае яе цела. Макран адлюстраваў яе вопратку празрыстай, прамалёўваючы контуры яе цела пад драпіроўкай.

## Літаратура 
* : *Makron*. Mainz, Zabern 1997 (Forschungen zur antiken Keramik Reihe II: Kerameus. Band 10) ISBN 3-8053-1890-1

## Спасылкі 
* Makron — The Getty Museum
* Werke des Makron im Louvre

Катэгорыя:Вазапісцы Старажытнай Грэцыі
Opel Insignia

**Opel Insignia** — аўтамабіль сярэдняга класа ад кампаніі Opel, з’явіўся ў 2008 годзе на замену Opel Vectra. Аўтамабіль выпускаецца ў кузаве седан, хэтчбэк і ўніверсал. У 2013 годзе зроблены рэстайлінг, які пераважна закрануў пярэднюю частку аўтамабіля: мадыфікаваны бампер, рашотка радыятара і пярэдняя оптыка.

## Апісанне 
Станам на 2017 года, для Opel Insignia на выбар даступны шырокі шэраг рухавікоў. Невялікі 1,4-літровы турбіраваны бензінавы рухавік, магутнасцю 138 л.с., і круцячым момантам 4000 аб/мін працуе зладжана і бясшумна. У камбінаваным цыкле па афіцыйных даных спажыванне паліва складае 5,7 л/100 км. Больш магутны агрэгат — 2.0-літровы бензінавы рухавік SIDI, магутнасцю 246 л.с. Улетку 2015 года кампанія Опель прадставіла новы 1,6-літровы дызельны рухавік, магутнасцю 134 л.с. Максімальная хуткасць дасягае 209 км/г, а паскарэнне да 100 км/г адбываецца за 10,9 секунд. 2,0-літровы дызель CDTi у 2017 годзе быў яшчэ даступны. А 2,0-літровы дызель CDTi Bi-Turbo (192 л.с.) — зняты з вытворчасці ў 2015 годзе.

## Бяспека 
Вынікі краш-тэста Euro NCAP:

## Агляд мадэлі 
Opel Insignia дэбютаваў у Лондане на міжнародным аўтасалоне 22 ліпеня 2008 года. У кастрычніку таго ж года мадэль была прадстаўлена ў Жэневе.

Файл:Opel Insignia ST.JPG|Opel Insignia (пярэдні выгляд)
Файл:Opel Insignia ST hinten.JPG|Opel Insignia (задні выгляд)
Файл:Interior dashboard view of Opel Insignia (2008).jpg|Opel Insignia (салон)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Аўтамабілі Opel
Катэгорыя:Універсалы
Катэгорыя:Седаны
Катэгорыя:Еўрапейскі аўтамабіль года
Гофгартэн (Мюнхен)

**Гофгартэн** () — парк у стылі барока ў цэнтры Мюнхена.
Рэнесансны парк Гофгартэн быў закладзены ў італьянскім стылі ў 1613—1617 гадах пры Максімільяне I. Галоўным уваходам у парк з’яўляюцца вароты, звернутыя да царквы Тэатынеркірхэ, якія з’яўляюцца першым тварэннем архітэктара Леа фон Кленцэ ў Мюнхене. З двух бакоў Гофгартэн абмежаваны аркаднымі галерэямі. У паўночнай частцы знаходзіцца , у заходняй частцы фрэскі Петэра фон Карнеліуса апавядаюць аб гісторыі дома Вітэльсбахаў. Паўднёвую мяжу Гофгартэна ўтварае фасад мюнхенскага палаца-рэзідэнцыі, ва ўсходняй частцы якога знаходзіцца .

У цэнтры Гофгартэна размешчаны павільён пад назвай *«Храм Дыяны»* (), пабудаваны ў 1615 годзе. Ад кожнай з васьмі арак павільёна па Гофгартэну разыходзяцца дарожкі, якія вызначылі яго структуру. У павільёне праходзяць канцэрты, па вечарах, у летні час (май-верасень) у сераду і нядзелю ў Храме Дыяны танчаць сальсу, у пятніцу аргентынскае танга, днём наведвальнікаў парку забаўляюць вулічныя музыкі. Будынак упрыгожваюць знутры чатыры ўпрыгожаныя марскімі ракавінамі насценныя фантаны, згаданыя ў *«Стравах зямных»* Андрэ Жыда. Дах Храма Дыяны ўпрыгожвае копія *«Баварскай Тэлус»* — бронзавай статуі працы Губерта Герхарда 1623 года. Арыгінал статуі знаходзіцца ў *Імператарскай зале* мюнхенскага палаца-рэзідэнцыі.

Падчас Другой сусветнай вайны Гофгартэн быў разбураны. Адноўлены Гофгартэн прадстаўляе сабой стылістычны кампраміс паміж англійскім ландшафтным паркам, якія з’явіліся тут на аснове пладовага парку сярэдзіны XIX ст., і першапачатковым праектам парку XVII ст.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Архітэктура барока
Катэгорыя:Сады і паркі паводле алфавіта
Ліпскі

**Ліпскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ілья Яфімавіч Ліпскі (?-?) — расійскі прадпрымальнік.
* Матэвуш Ліпскі (1770—1839) — каталіцкі дзеяч, біскуп.
* 
* Юрый Навумавіч Ліпскі (1909—1978) — вучоны, астраном, доктар фізіка-матэматычных навук.