open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Славакія на конкурсе песні Еўрабачанне

**Славакія** ўдзельнічала ў конкурсе «Еўрабачанне» з 1994 па 2012 год. Пры гэтым краіна хацела дэбютаваць годам раней, але ў 1993 годзе яна не прайшла кваліфікацыйны этап. У першых трох фіналах, найлепшым вынікам з'яўляецца 18-е месца, якое дзяржава дасягла на конкурсе 1996 года. З-за дрэнных вынікаў Славакія вымушана была праз год прапускаць конкурс, пакуль увогуле не адмовілася ад ўдзелу ў 2000 годзе (пасля няўдзелу ў 1999-ым). 

Павярнулася краіна на конкурс, толькі праз 11 гадоў, у 2009 годзе. Аднак вынікі дзяржавы на конкурсе не палепшыліся, на працягу чатырох гадоў, Славакія не магла прайсці ў фінал. Пасля апошняй паразы на конкурсе 2012 года, калі славацкі ўдзельнік Макс Джэйсан Мэй заняў апошняе месца ў паўфінале, краіна зноў адмовілася ад удзелу, і больш на конкурс не вярталася. 

Славакія з'яўляецца адной з нямногіх краін (разам з Андорай і Манака), якія пасля ўвядзення паўфіналаў ніколі не праходзілі ў фінал, хаця Славакія і Манака ўдзельнічалі ў фіналах яшчэ да ўвядзення паўфіналаў.

За тры гады ўдзелу ў фінале Славакія набрала 42 балы, а ў паўфіналах (за выключэннем адборачных 1993 і 1996 гадоў) — 102 бала.

## Удзельнікі 

## Гісторыя галасавання 
Станам на  год гісторыя галасавання Славакіі выглядае наступным чынам:

|

|

|

|}

## Галерэя 

Image:Nela Pocisková.jpg|Нэла Пачыскава ў Маскве (2009)
Image:Flickr - aktivioslo - Slovakia - Kristina Pelakova (1).jpg|Крысціна Пелакова ў Осла (2010)
Image:Twiins at ESC 2011.jpg|TWiiNS у Дзюсельдорфе (2011)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт конкурса песні Еўрабачанне

Катэгорыя:Краіны на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Музыка Славакіі
Кірыл Конанавіч Герман

**Кірыл Конанавіч Герман** (нар. , в. Гарадзішча, Глускі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1973), прафесар (1975).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1940).

Працаваў у школах Рагачоўскага раёна Гомельской вобласці і Слуцкага раёна Мінскай вобласці (1931—1935), служыў у Савецкая Армія (1940—1960), выкладаў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (1960—1990, прафесар кафедры гісторыі КПСС прыродазнаўчых факультэтаў, у 1964—1976 — дэкан факультэта па навучанні замежных студэнтаў, аспірантаў і стажораў).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя КПСС; роля рабочага класа ў стварэнні калгасаў у Беларусі.

## Літаратура 
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Дэканы БДУ
Ганна Отасан

**Ганна Хелен Отасан**, у замужжы **Блікст** (, нар. , Эстэрсунд, Швецыя) — шведская гарналыжніца, прызёрка Алімпійскіх гульняў і чэмпіянату свету, пераможца этапу Кубка свету. Спецыялістка слаламных дысцыплін.

У Кубку свету Отасан дэбютавала 18 лютага 1995 года, у студзені 2000 года адзіны раз у кар’еры перамагла на этапе Кубка свету ў гіганцкім слаламе. Акрамя гэтага мае на сваім рахунку 5 трапленняў ў тройку лепшых на этапах Кубка свету, адно ў слаламе і чатыры ў гіганцкім слаламе. Лепшым дасягненнем Отасан у агульным заліку Кубка свету з’яўляецца 15-е месца ў сезоне 2006/07.

На Алімпійскіх гульнях 1998 года ў Нагана была 10-й у слаламе і 7-й у гіганцкім слаламе.

На Алімпійскіх гульнях 2002 года ў Солт-Лэйк-Сіці заняла 13-е месца ў слаламе і 9-е ў гіганцкім слаламе.

На Алімпійскіх гульнях 2006 года ў Турыне заваявала бронзавы медаль у гіганцкім слаламе, 0,47 секунды саступіўшы срэбнай медалістцы фінцы Тані Поўціайнен і 0,33 секунды выйграўшы ў аўстрыйкі Ніколь Хосп. Акрамя таго была 18-й у слаламе.

За сваю кар’еру ўдзельнічала ў пяці чэмпіянатах свету, лепшы вынік у асабістых дысцыплінах 5-е месца ў слаламе на чэмпіянаце свету 2003 года. На чэмпіянаце свету 2007 года заваявала сярэбраны медаль у камандных спаборніцтвах.

Завяршыла спартыўную кар’еру ў 2007 годзе.

Катэгорыя:Гарналыжнікі Швецыі
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Сван

**Сван** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Гундэ Сван — шведскі лыжнік
* Лін Сван — шведская лыжніца
* Оскар Сван — шведскі стралок
Ігар Вацлававіч Аржахоўскі

**Ігар Вацлававіч Аржахоўскі** (, Менск — ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1975), прафесар (1980).

## Біяграфія 
Скончыў Горкаўскае сувораўскае ваеннае вучылішча (1951), Горкаўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. І. Лабачэўскага (гісторыка-філалагічны факультэт, 1961; аспірантура, 1964).

Працаваў у Горкаўскім дзяржаўным універсітэце імя М. І. Лабачэўскага (1963—1976), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1976, гістарычны факультэт, кафедра гісторыі Расіі, прафесар, у 1976—1998 — загадчык кафедры расійскай і славянскай гісторыі).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя Расіі 19 — пачатку 20 стст.; праблемы ўнутранай палітыкі самадзяржаўя; гісторыя вызваленчага руху; гісторыя царквы і ваеннага духавенства.

## Літаратура 
* Землевладение и землепользование помещичьих крестьян Нижегородской губернии во второй половине XIX века : автореферат диссертации … кандидата исторических наук / Оржеховский И. В. — Москва, 1964.
* 
* 
* Аржахоўскі Ігар Вацлававіч //  — С. 321.
* Аржахоўскі Ігар Вацлававіч // Гістарычны факультэт / Беларускі дзяржаўны універсітэт. — Мінск, 2004. — С. 115—116.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Джэсіка Ліндэль-Вікарбю

**Джэсіка Ліндэль-Вікарбю** (; нар. , Худынгэ) — шведская гарналыжніца, бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2015 года ў гіганцкім слаламе, пераможца двух этапаў Кубка свету. Найбольш паспяхова выступала ў супергіганце і гіганцкім слаламе.

У Кубку свету Ліндэль-Вікарбю дэбютавала ў 2002 годзе, у студзені 2009 года першы раз атрымала перамогу на этапе Кубка свету, у супергіганце. 1 снежня 2013 года, праз амаль пяць гадоў, выйграла свой другі этап Кубка свету, перамогшы ў гіганцкім слаламе ў Бівер-Крыку. Лепшым дасягненнем Ліндэль-Вікарбю ў агульным заліку Кубка свету з’яўляецца 11-е месца ў сезоне 2013/14, у тым жа сезоне яна заняла другое месца.

На Алімпіядзе-2006 у Турыне паказала наступныя вынікі: хуткасны спуск — 18-е месца, камбінацыя — 8-е месца, супергігант — 24-е месца, гіганцкі слалам — 18-е месца.

На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы стала 30-й у хуткасным спуску, 22-й у камбінацыі, 26-й у супергіганце і 31-й у гіганцкім слаламе.

На Алімпійскіх гульнях 2014 года ў Сочы заняла сёмае месца ў гіганцкім слаламе.

За сваю кар’еру ўдзельнічала ў сямі запар чэмпіянатах свету (2003, 2005, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015), лепшы вынік — трэцяе месца ў гіганцкім слаламе на чэмпіянаце свету 2015 года ў амерыканскім Бівер-Крыку.

Катэгорыя:Гарналыжнікі Швецыі
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Трэнчынскі ўніверсітэт Аляксандра Дубчака

**Трэнчынскі ўніверсітэт Аляксандра Дубчака** — славацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Трэнчыне.

## Агульная характарыстыка 
Установа названа ў гонар чэхаславацкага дзяржаўнага і грамадскага дзеяча Аляксандра Дубчака і надае вышэйшую адукацыю ўніверсітэцкага тыпу на 4 факультэтах. Яна забяспечвае адукацыю па шырокім спектры навуковых дысцыплін, арыентаваных на інжынерную справу, тэхналогіі, менеджмент, ахову здароўя і паліталогію на ўсіх узроўнях адукацыі. Напрамкі навучання ва ўніверсітэце таксама арыентаваныя на гуму, тэкстыль і металы, звязаныя з кіраваннем прамысловымі сістэмамі, базавымі тэхналогіямі вытворчасці ў матэрыялазнаўстве, а таксама ў сферы прамысловага і тэкстыльнага дызайну і праектавання, уключаючы навукова-даследчую дзейнасць у галіне эксперыментальнай ацэнкі фізіка-механічных і хімічных уласцівасцяў матэрыялаў, колькаснага аналізу і тэхналагічных працэсаў. Часткай адукацыі ўніверсітэта з’яўляецца таксама падрыхтоўка медыцынскіх кадраў для аказання сястрынскай дапамогі і развіцця сястрынскай практыкі па ўсіх яе напрамках, уключаючы лабараторныя метады даследавання з выкарыстаннем найноўшых сістэм, а таксама самастойнае ажыццяўленне мерапрыемстваў у галіне медыцынскай рэабілітацыі, курорталогіі і фізіятэрапіі.

## Структура 
* Факультэт прамысловых тэхналогій
* Факультэт сацыяльна-эканамічных адносін
* Факультэт аховы здароўя
* Факультэт спецыяльных тэхналогій
* Цэнтр кампетэнцый па шкле
* Агульнаўніверсітэцкая кафедра паліталогіі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Славакіі
Катэгорыя:Трэнчын
Круглоў

**Круглоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Агапеевіч Круглоў (нар. 1932) — беларускі філосаф, рэлігіязнавец. Доктар філасофскіх навук (1992), прафесар (1994).
* Мікалай Канстанцінавіч Круглоў — савецкі біятланіст, алімпійскі чэмпіён.
* Сяргей Нічыпаравіч Круглоў (1907—1977) — адзін з кіраўнікоў органаў дзяржаўнай бяспекі СССР, наркам (міністр) унутраных спраў СССР, генерал-палкоўнік.
Барбру Альвінг

**Барбру Альвінг** (швед. Barbro Alving,  — ) — шведская журналістка, пісьменніца і феміністка. Часта друкавалася пад псеўданімам Bang.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Упсала ў 1909 г. і была малодшай дачкой пісьменніцы Фані Альвінг і выкладчыка скандынаўскіх моў і літаратуры Яльмара Альвінга. Калі Барбру было 7 гадоў, сям’я пераехала ў Стакгольм. Там Барбру паступіла ў школу Whitlockska samskolan, якую скончыла ў 1928 годзе.

C 1928 па 1931 год Барбру працавала рэдакцыйным сакратаром у штотыднёвым часопісе Idun, а ў 1934—1959 гг. — журналісткай у штодзённай газеце Dagens Nyheter. Ва ўзросце 27 гадоў яна вяла рэпартажы з Алімпійскіх гульняў-1936 у Берліне і з Грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Па заданні Dagens Nyheter яна была на Савецка-фінляндскай вайне, рабіла рэпартажы падчас акупацыі Нарвегіі нямецкімі войскамі, Венгерскага паўстання 1956 года. У якасці замежнага карэспандэнта яна на працягу некалькіх гадоў ездзіла ў ЗША, В’етнам, Афрыку, на Далёкі Усход.

Стаўшы пацыфісткай, Барбру Альвінг перайшла ў каталіцтва. У 1950-х гг. яна ўдзельнічала ў кампаніі па недапушчэнні ўладання Швецыяй ядзернай зброяй. Паколькі галоўны рэдактар Dagens Nyheter быў прыхільнікам шведскай ядзернай праграмы, Барбру сышла з газеты і перайшла ў штотыднёвы часопіс Vecko-Journalen. З-за адмовы ўдзельнічаць у мерапрыемстве грамадзянскай абароны яна была на месяц пасаджана ў турму Лангхольмен ў Стакгольме, аб знаходжанні ў якой ў 1956 г. напісала кнігу Dagbok från Långholmen («Лангхольменскія дзённікі»).

Барбру Альвінг была ўражана дзейнасцю пісьменніцы Элін Вегнер і пасля яе смерці ў 1949 годзе пачала збіраць матэрыялы пра яе жыццё, якія пасля былі апублікаваныя ў біяграфіі Вагнер, напісанай Улай Ісаксан і Эрыкам Яльмарам Ліндэр.

Барбру напісала некалькі кніг, сярод якіх былі яе газетныя калонкі пад псеўданімам «Käringen mot strömmen» («Рабіць усё насуперак», літаральна: «Старая карга супраць цячэння»): яны былі апублікаваныя ў 1946—1973 гг. Яна таксама напісала некалькі сцэнарыяў.

У 1975 г. Барбру Альвінг была ўзнагароджана прэстыжнай прэміяй Таварыства Дзевяці. У гонар Барбру названы фемінісцкі часопіс Bang.

## Спасылкі
Універсітэт Канстанціна Філосафа ў Нітры

**Універсітэт Канстанціна Філосафа ў Нітры** — славацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Нітры.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня носіць імя візантыйскага філосафа, тэолага, місіянера, мовазнаўцы і перакладчыка ІХ стагоддзя Канстанціна (у манастве Кірыла), брата Мяфодзія. Папярэднікам універсітэта быў педагагічны інстытут, заснаваны ў Нітры ў 1959 годзе. У 1964 годзе інстытут быў перайменаваны ў педагагічны факультэт. У 1992 годзе Універсітэт Нітры быў створаны шляхам зліцця факультэта адукацыі і Сельскагаспадарчага ўніверсітэта ў Нітры, але ў тым жа годзе ён быў падзелены на ўніверсітэт сельскай гаспадаркі і педагагічны ўніверсітэт. Цяперашняя назва — з 1996 года. Па колькасці студэнтаў універсітэт з’яўляецца шостым па велічыні ўніверсітэтам Славакіі.

## Структура 
* Факультэт прыродазнаўчых навук
* Факультэт сацыяльных навук і аховы здароўя
* Факультэт цэнтральнаеўрапейскіх даследаванняў
* Факультэт мастацтваў
* Факультэт адукацыі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Славакіі
Катэгорыя:Нітра (горад)
Міхаіл Сямёнавіч Корзун

**Міхаіл Сямёнавіч Корзун** (нар. , в. Мышкавічы, Кіраўскі раён, Магілёўская вобласць) — савецкі і беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1996), прафесар (2008).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гісторыя», 1957), Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт (аспірантура, спецыяльнасць «Усеагульная гісторыя», 1965).

У 1971 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю: «Социально-политическая борьба в Афинах в 444—425 гг. до н. э.».

У 1993 годзе абараніў доктарскую дысертацыю: «Русская православная церковь: деятельность и мировоззрение (X век—1988 год)».

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (гістарычны факультэт, кафедра гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў, прафесар).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: гісторыя Старажытнай Грэцыі і Старажытнага Рыма; культура і гістарыяграфія антычнасці; гісторыя Рускай праваслаўнай царквы (10 ст. — 2000 г.).

### Бібліяграфія 
* Социально-политическая борьба в Афинах в 444—425 гг. до нашей эры. — Минск : Изд-во БГУ, 1975. — 160 с.; 20 см.
* Русская православная церковь на службе эксплуататорских классов, X в. — 1917 г. / М. С. Корзун. — Минск : Беларусь, 1984. — 255 с.; 20 см; ISBN В пер. (В пер.) : 1 р. 20 к.
* Критика богословского понимания введения христианства на Руси : (материал в помощь лектору) / М. С. Корзун ; Правление Общества «Знание» Белорусской ССР, Научно-методическая секция атеистического воспитания. — Минск : Знание, 1986. — 28 с.; 21 см.
* Русская православная церковь, 1917—1945 годы : изменение социально-политической ориентации и научная несостоятельность вероучения / М. С. Корзун. — Минск : Беларусь, 1987. — 111 с.; 20 см.
* История цивилизаций Древнего мира : учебное пособие для 5 класса / Г. И. Довгяло, М. С. Корзун, К. А. Ревяко. — Минск : Народная асвета, 1993. — 317 с. : табл.; 20 см; ISBN 5-341-01147-3
* Православие : крат. слов.-справ. / А. А. Круглов, М. С. Корзун. — Минск : РИВШ БГУ, 2002. — 167 с.; 20 см; ISBN 985-6299-35-7
* История русской православной церкви X век — 2000 год : учебно-методический комплекс для студентов высших учебных заведений, обучающихся по специальностям "История (по направлениям), «Музейное дело и охрана историко- культурного наследия (по направлениям)», «Историко-архивоведение» / М. С. Корзун . — Минск : БГУ, 2009 . — 259 с. — На рус. яз. — ISBN 985-518-085-2 : 5000.00 .

## Літаратура 
* .
* Корзун Міхаіл Сямёнавіч // Гістарычны факультэт : [да 70-годдзя заснавання] / Беларускі дзяржаўны універсітэт. — Мінск, 2004. — С. 93.
* Корзун Михаил Степанович // Историки Беларуси в начале ХХI столетия : биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. — Минск, 2007. — С. 180—181.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Антыказнаўцы
Катэгорыя:Гісторыкі праваслаўнай царквы Беларусі
Сандра Рэпэ

**Сандра Рэпэ** (; нар. , Эстэрсунд) — шведская кёрлінгістка, удзельнік зборнай Швецыі па кёрлінгу на калясках на зімовых Паралімпійскіх гульнях 2014 і зімовых Паралімпійскіх гульнях 2018.

Таксама выступала за Швецыю ў паралімпійскай стральбе з лука, на чэмпіянаце свету 2011 у Турыне (), заваявала бронзавыя медалі ў дысцыплінах «Women’s compound open» і «Mixed compound open (team)». Выступала на летніх Паралімпійскіх гульнях 2008, 2012 і 2016.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кёрлінгісткі Швецыі
Катэгорыя:Стралкі з лука
Катэгорыя:Удзельнікі летніх Паралімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Удзельнікі летніх Паралімпійскіх гульняў 2016 года
Гудрун Шыман

**Герд Гудрун Марыя Шыман** (, нар. , Тэбю, лен Стакгольм) — шведскі палітык. Заснавальніца партыі Фемінісцкая ініцыятыва, спікер у 2005—2011 гг. і лідар у 2013—2019 гг. Левай партыі ў 1993—2003 гг. Дэпутат Рыксдага ў 1988—2006 гадах ад лена Стакгольм

## Біяграфія 
На парламенцкіх выбарах 20 верасня 1998 года Левая партыя пад кіраўніцтвам Гудрун Шыман атрымала 631 011 галасоў (12,0 %), што з’яўляецца лепшым яе вынікам за ўсю гісторыю.

У 2003 годзе Гудрун Шыман пакінула Левую партыю і ў 2005 годзе стварыла партыю Фемінісцкая ініцыятыва. На выбарах у Еўрапейскі парламент 25 мая 2014 года партыя атрымала 204 005 галасоў (5,5 %) і першы кандыдат у спісе партыі Сарая Пост атрымала мандат. На парламенцкіх выбарах 14 верасня 2014 года партыя атрымала 194 719 галасоў (3,12 %), не пераадолела выбарчы «парог» на дзяржаўнай акрузе ў 4 %, але атрымала месцы ў 13 муніцыпальных саветах, у тым ліку Стакгольма, Мальмё і Умеа. 10 лютага 2019 года Гудрун Шыман сышла ў адстаўку з пасады лідара партыі.

У 1998 годзе ў выдавецтве Fischer выйшла аўтабіяграфія «Gudrun Schyman: Människa, kvinna, mamma, älskarinna, partiledare». У ёй Гудрун Шыман прызналася ў праблемах на глебе алкагалізму. Яе шчырасць рэзка дадала папулярнасці. Прыняла ўдзел у кнізе Skål! 14 berättelser — hur det var, vad som hände och hur det är nu пісьменніцы Анн Цёрнблад, якая выйшла ў выдавецтве Sellin & partner ў 2009 годзе. У кнізе 14 вядомых людзей распавядаюць як алкаголь паўплываў на іх жыццё.

## Спасылкі
Арцемій

**Арцемій** ( — «пасвячоны Артэмідзе») — мужчынскае імя. Ад імя *Арцемій* утвораныя прозвішчы Арцем'еў і Арцёменка.

## Вядомыя носьбіты 
* Арцемій Антыёхійскій (? — 362) — хрысціанскі святы, паважаны в ліку велікамучанікаў.
* Арцемій (епіскап Галіцкій) — галіцкі епіскап у 1238 — 1242 гадоў.
* Арцемій Веркальскі (1532—1545) — расейскі праваслаўны святы.
* Арцемій (Кішчанка) — епіскап Беларускага экзархата Расейскай праваслаўнай царквы.
Анатоль Агапеевіч Круглоў

**Анатоль Агапеевіч Круглоў** (, с. Курганава, Ярцаўскі раён, Смаленская вобласць, РСФСР — ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1996), прафесар (2008).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (кваліфіацыя «Філолаг. Выкладчык рускай мовы і літаратуры», 1958; аспірантура, спецыяльнасць «Навуковы атэізм», 1969).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1968, гістарычны факультэт, кафедра гісторыі паўднёвых і заходніх славян, прафесар, у 1979—1983 — загадчык кафедры этыкі, эстэтыкі і навуковага атэізму).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя і тэорыя рэлігіі і свабодамыснасці.

## Літаратура 
* Основы научного атеизма / А. А. Круглов. — Минск, 1983.
* Развитие атеизма в Белоруссии (1917—1987) / А. А. Круглов. — Минск, 1989.
* Религиоведение : пособие для студентов вузов / А. А. Круглов. — Минск, 2008.
* Круглоў Анатолій Агапеевіч / П. М. Бараноўскі // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Минск, 1999. — Т. 8. — С. 482.
* Круглов Анатолий Агапеевич // Философы России ХIХ—ХХ столетий : биографии, идеи, труды / А. П. Алексеев. — Москва, 1999. — С. 499.
* Круглов Анатолий Агапеевич // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Минск, 2001. — С. 147.
* Анатолий Агапеевич Круглов / В. А. Федосик, О. И. Малюгин // Журнал Белорусского государственного университета. История. — 2017. — № 2. — С. 131—133. — Наши юбиляры.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Уладзімір Рыгоравіч Івашын

**Уладзімір Рыгоравіч Івашын** (, в. Кукшавічы, Дзяржынскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1973), прафесар (1973).

## Біяграфія 
Скончыў Алма-Ацінскі дзяржаўны педагагічны інстытут (1947), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (аспірантура).

Служыў у Рабоча-сялянская Чырвоная Армія (1938—1946). Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (1950—1994, гістарычны факультэт, кафедра палітычнай гісторыі, прафесар, у 1954—1964 — дэкан завочнага факультэта, 1974—1988 — прарэктар па вучэбнай рабоце гуманітарных факультэтаў, першы прарэктар).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Беларусі; гісторыя Камуністычнай партыі Савецкага Саюза.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны работнік вышэйшай школы Беларускай ССР» (1976), ордэны «Знак Пашаны» (1961), Працоўнага Чырвонага Сцяга і інш.

## Літаратура 
* Революционная деятельность Минского Совета рабочих и солдатских депутатов в период подготовки и проведения Октябрьской социалистической революции (март — декабрь 1917 года) : автореферат диссертации … кандидата исторических наук / Ивашин В. Г. — Минск, 1953.
* Івашын Уладзімір Рыгоравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1998. — Т. 7. — С. 158—159.
* Івашын Уладзімір Рыгоравіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 1996. — Т. 3. — С. 469.
* Ивашин Владимир Григорьевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 702—703.
* Ивашин Владимир Григорьевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2017. — Т. 5 : Минская область : в 3 кн., кн. 2. — С. 40.
* Ивашин Владимир Григорьевич // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 107—108.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Дэканы БДУ
Уладзімір Іванавіч Шаўчэнка

**Уладзімір Іванавіч Шаўчэнка** (, п. Праскавея, Свята-Крастоўскі павет, Стаўрапольская губерня — пасля сакавіка 1944) — беларускі гісторык, прафесар. Дэкан гістарычнага факультэта БДУ ў 1943—1944 гадах.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і вясковага агранома і настаўніцы. Бацька Уладзіміра Іванавіча памёр ад сыпнога тыфу ў 1919 годзе. Яго дзед Даніла Шаўчэнка з’яўляўся далёкім родзічам Тараса Шаўчэнкі.

У 1923 годзе ў Есентуках закончыў школу другой ступені, пасля вучыўся ў мужчынскай класічнай гімназіі і рэальным вучылішчы. У 1924 годзе паступіў у Маскоўскі вышэйшы літаратурна-мастацкі інстытут, пасля двух з паловай гадоў навучання ў якім па спецыяльнасці «Антычная літаратура» перапаступіў на гісторыка-лінгвістычны факультэт Ленінградскага дзяржаўнага універсітэта. У 1929 годзе пасля завяршэння навучання ва універсітэце пачаў працаваць у якасці бібліёграфа, затым літаратуразнаўцы ў Акадэміі навук СССР.

У 1933 годзе зацверджаны дацэнтам (па кафедры гісторыі) Пскоўскага педагагічнага інстытута.

З другой паловы 1930 гадоў працуе прафесарам Магілёўскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута.

З 1937 года працуе дацэнтам кафедры ўсеагульнай літаратуры, загадчыкам археалагічнага музея, дацэнтам кафедры старажытнага часу і сярэдніх вякоў БДУ. Адначасова ён чытае лекцыі ў Казанскім дзяржаўным універсітэце і працуе ў Баранавіцкім педагагічным інстытуце.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны эвакуіруецца ў Йашкар-Алу, дзе становіцца дырэктарам Інстытута ўдасканалення настаўнікаў. З 1942 года працуе ў ЦК КП(б)Б, рэдактарам ва Усеславянскім камітэце, супрацоўнікам Савінфармбюро. Пасля аднаўлення дзейнасці БДУ і гістарычнага факультэта на чыгуначнай станцыі Сходня пад Масквой загадам рэктара прызначаецца спачатку Вучоным сакратаром і загадчыкам кафедры старажытнай гісторыі, а 6 снежня 1943 года — выканаўцам абавязкаў дэкана гістарычнага факультэта, якую займае да сакавіка 1944 года.
 

Катэгорыя:Дэканы гістарычнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Сэй Сёнагон

**Сэй Сёнагон** (; каля 966—1017?) — японская пісьменніца і прыдворная дама імператрыцы Фудзівары но Тэйсі. Вядома як аўтар кнігі «Запіскі каля ўзгалоўя», якая дала пачатак літаратурнаму жанру дзуйхіцу ў японскай літаратуры.

## Імя 
«Сэй-Сёнагон» — гэта не сапраўднае імя пісьменніцы, а яе дварцовае імя. Пісьменніца паходзіла са старажытнага роду Кіёвара (清原), іх прозвішча пісалася двума іерогліфамі, і «Сэй» (清) — кітайскае чытанне першага з іх. Сёнагон (少納言) значыць малодшы дзяржаўны саветнік, але ні яе бацька, ні абодва мужы не займалі гэтую пасаду.

Сапраўднае імя Сэй Сёнагон не вядома, таму што ў японскія сямейныя радаводы ўпісвалі толькі імёны хлопчыкаў, а сама яна яго не называе. Аднак ёсць розныя гіпотэзы, з якіх найверагоднейшай лічыцца Кіёхара Нагіко (清原 諾子).

## Біяграфія 
Дакументаў аб жыцці Сэй Сёнагон не захавалася, і гіпотэзы аб яе жыцці абапіраюцца на «Запіскі каля ўзгалоўя».

Яе бацька Кіёхара Матасукэ (908—990) і дзед Кіёхара Фукаябу былі японскімі паэтамі жанру вака, займалі пасады правінцыйных чыноўнікаў.

У 981 годзе, маючы 16 гадоў, Сэй Сёнагон выходзіць замуж за Тацібана Нарыміцу, чыноўніка невысокага рангу, у іх нарадзіўся сын Тацібана но Нарынага. Пазней яна таксама была замужам за Фудзіварам Мунэё, ад якога нарадзіла дачку Кома но Мебу; па іншых звестках, другім мужам пісьменніцы быў Фудзівара но Санэката.

У 993 годзе 27-гадовая Сэй Сёнагон паступае на прыдворную службу ў світу юнай імператрыцы Тэйсі.

У 1000 годзе імператрыца памерла падчас родаў, Сэй-Сёнагон пакідае службу і пастрыгаецца ў будыйскія манашкі, і на гэтым яе творчасць завяршаецца. Звестак аб жыцці пісьменніцы пасля смерці імператрыцы няма.

## Творчасць 
Сэй Сёнагон вядома як стваральніца «Запісак каля ўзгалоўя» (枕草子, makura no sōshi) і пачынальніца літаратурнага жанру дзуйхіцу («услед за пэндзлем»).

Кніга апісвае бытавыя сцэны, уключае навелы і вершы, карціны прыроды, апісанні прыдворных урачыстасцяў, паэтычныя роздумы, замалёўкі звычаяў перыяду Хэян. Кніга была папулярнай пры двары, доўгі час існавала толькі ў рукапісных копіях, у якіх перапісчыкі часта мянялі парадак частак, дадавалі каментарыі ці рэдагавалі эпізоды. Упершыню надрукаваная ў 17 стагоддзі.

Катэгорыя:Пісьменнікі Японіі
Катэгорыя:Пісьменнікі X стагоддзя
Катэгорыя:Жанчыны Сярэдневякоўя
Вожык (супрацьаўтамабільная загарода)

**Вожык** (іншыя назвы: паласа з шыпамі, дарожныя шыпы) — прылада для перашкоджання або прыпынку руху колавых транспартных сродкаў праз праколванне іх шын. Як правіла, палосы складаюцца з набору металічных шыпоў, штыроў, зуб’яў або пік, накіраваных уверх. Прызначаныя для праколу і сплюшчвання шын, калі транспартны сродак праходзіць па ніх. Шыпы могуць быць полымі або суцэльнымі. Таксама вожыкамі можа называцца военная загарода часнок.

У некаторых краінах выраб і выкарыстанне «вожыкаў» забаронены з-за выкарыстання іх у забастоўках, беспарадках з-за магчымасці прычынення цяжкіх раненняў.

## Спасылкі 
* СК: изготовил более тысячи «ежей» для повреждения колес спецтранспорта. Приговор — пять лет колонии

Катэгорыя:Колы
Катэгорыя:Ваенная тэхніка
Вячаслаў Іванавіч Мянькоўскі

**Вячаслаў Іванавіч Мянькоўскі** (нар. , г. Лейпцыг, Германія) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (2003), прафесар (2009).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гісторыя», 1981; аспірантура, спецыяльнасць «Гісторыя КПСС», 1986; дактарантура, 2002).

Выкладаў у Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі (1981—1992), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1992, гістарычны факультэт, кафедра гісторыі Расіі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: гістарыяграфія; навейшая гісторыя; гісторыя Расіі і СССР; гісторыя Беларусі.

## Літаратура 
* История и историография: Советский Союз 1930-х гг. в трудах англо-американских историков и политологов / В. И. Меньковский. — Минск, 2007.
* Современная российская историография : в 2 ч. / [В. И. Меньковский и др.]. — Минск, 2009. — 2 ч.
* Менькоўскі Вячаслаў Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 428.
* Меньковский Вячеслав Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 719.
* Меньковский Вячеслав Иванович // Историки Беларуси в начале XXI столетия : биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. — Минск, 2007. — С. 256—257.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Вожык (значэнні)

**Вожык** можа азначаць:
* **Вожык** — млекакормячае сямейства .
* Вожык — сатырычна-гумарыстычны ілюстраваны беларускамоўны часопіс.
* Вожык — супрацьаўтамабільная загарода.
* Вожык — беларускі рэп-выканаўца.
* Вожык — шляхецкі герб.

## Грыбы 
* народная назва віду грыбоў
Кавальства

**Кавальства** — выраб рэчаў утылітарнага і дэкаратыўна-прыкладнога прызначэння з жалеза шляхам гарачага ці халоднага кавання, від беларускай традыцыі рамяства. 

Кавалі здаўна рабілі зброю і розныя прадметы побыту (сякеры, нажы, малаткі, рыдлёўкі, матыкі, сахі, цвікі, замкі, зашчапкі, жалезныя вароты і агароджы, стрэмкі і г.д.). Важнымі відамі кавальскага майстэрства былі падковы, а таксама коўка калясак і асабліва цяганне жалезных шын на колах. Кавалі працуюць у кузні.

## Гісторыя 
Кавальства даўно вядома многім народам свету.

Халодная коўка самаробнага золата, срэбра, медзі і метэарытавага жалеза была вядомая ў Егіпце і Малой Азіі ў эпоху энеаліту, некалькі тысячагоддзяў да н.э

Гарачая коўка ўпершыню з’явілася да н.э. ва Усходняй Азіі, дзе людзі навучыліся плавіць медзь з руды. У канцы эпохі неаліту і ў пачатку бронзавага веку яны ўжо маглі адліваць і, у абмежаванай ступені, каваць медзь і бронзу. Бронза — гэта сплаў медзі і 10-20 % волава. Бронза пераўзыходзіць медзь, таму што яна больш цвёрдая, больш устойлівая да карозіі і мае меншую тэмпературу плаўлення (таму для выплаўкі і ліцця бронзы патрабуецца менш паліва). Бронза шырока выкарыстоўвалася для вырабу прылад працы і зброі.

Большая частка медзі, якую выкарыстоўвалі міжземнаморскія цывілізацыі, паходзіла з вострава Кіпр, а большая частка волава паступала з паўвострава Корнуол на востраве Вялікабрытанія і перавозілася па моры фінікійскімі і грэчаскімі купцамі.

У XII стагоддзі да н.э. пачаўся жалезны век, калі жалеза і сталь паступова выцеснілі бронзу ў вытворчасці зброі, прылад працы і прадметаў побыту. Хоць тэмпература плаўлення жалеза значна вышэйшая за бронзу, жалезная руда ў прыродзе сустракаецца значна часцей, чым медзь і волава, і гэта прывяло да пераходу бронзы ў жалеза. Гэты працэс не быў адначасовым у розных частках свету, напрыклад, аўстралійскія абарыгены не ведалі жалеза да прыходу еўрапейцаў на кантынент у канцы XVIII стагоддзя.

Апрацоўка металу была аддзелена ад сельскай гаспадаркі раней, чым іншыя рамёствы.

Да XV—XVI стст. завяршылі спецыялізацыю кавальскай прамысловасці:

* вытворчасць зброі (зброі)

* вытворчасць інструментаў і абсталявання

* выраб замкоў, ключоў і некаторых іншых бытавых і бытавых (падкоў для коней) посуду

* выраб мастацкіх вырабаў (мастацкая коўка рашотак, варот і інш.) і інш.

У XVI ст. з’явіліся першыя механічныя малаткі, якія прыводзяцца ў дзеянне вадзянымі коламі.

На пачатку XIX стагоддзя пачалі выкарыстоўваць машынную штампоўку.

У сярэдзіне XIX стагоддзе Джэймс Несміт (Англія) вынайшаў паравы малаток, і ў канцы таго ж стагоддзя з’явіўся гідраўлічны прэс, які фактычна паклаў пачатак сучаснай прамысловай вытворчасці металічных вырабаў.

У наш час механізаванае кавальства — гэта штампоўка з металічных вырабаў, а хатняе кавальства існуе як народны промысел.

Катэгорыя:Рамёствы
Катэгорыя:Металаапрацоўка
Данііл Сяргеевіч Клімоўскі

**Данііл Сяргеевіч Клімоўскі** (нар. , хутар Суйкова, Дубраўскі раён, Бранская вобласць, Расія — ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1979), прафесар (1980). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (гістарычны факультэт, 1956; аспірантура, 1963).

Выкладчык МППА (Мінскія курсы, выкладчык), МППА Віцебскай вобласці (інспектар), працаваў у рэспубліканскім навукова-метадычным кабінеце культасветработы (з 1954, кансультант-метадыст, дырэктар кабінета), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1963, гістарычны факультэт, кафедра гісторыі старажытнага часу і сярэдніх вякоў, у 1977—1982 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя міжнародных адносін; германа-польскія адносіны 1920-х — 1930-х гг.; гісторыя сярэдніх вякоў.

## Літаратура 
* Даниил Сергеевич Климовский / М. В. Стрелец, О. Г. Радькова // Веснік БДУ. Серыя 3, Гісторыя. Філасофія. Псіхалогія. Паліталогія. Сацыялогія. Эканоміка. Права. — Мінск, 2011. — № 1. — С. 108—109.
* Клімоўскі Данііл Сяргеевіч // Гістарычны факультэт / Беларускі дзяржаўны універсітэт. — Мінск, 2004. — С. 90.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі XX стагоддзя
Генэфа Рафаілаўна Рыбакова

**Генэфа Рафаілаўна Рыбакова** (, с. Ніжні Бурлук, Арыкбалыкскі раён,  Акмолінская вобласць, Казахская ССР) — ардэнаносец, перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці.

## Біяграфія 
З 1959 года працавала на маслазаводзе. З 1963 года — даярка эксперыментальнай базы «Тулава».

## Узнагароды 
* Ордэн Леніна;
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР.

## Літаратура 
* Ушанаваныя Радзімай // Памяць Віцебскага раёна: Гісторыка-дакументальная хроніка / Рэдкал.: А. П. Красоўскі [і інш.]; Укл. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2004. — 772 с.: іл. — С. 675. — ISBN 985-02-0647-0.
Войстам (гміна)

**Гміна Войстам** () — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года на тэрыторыі Віленскай зямлі, Віленскага ваяводства (цяпер тэрыторыя Беларусі). Сядзіба размяшчалася ў Войстаме.

Першапачаткова гміна ўваходзіла ў склад Свянцянскага павета ў Віленскай губерні. 7 чэрвеня 1919 года ўвайшла ў склад утворанай пад Грамадзянскім упраўленнем Усходніх зямель Віленскай акругі, якая 9 верасня 1920 перайшла пад кіраўніцтва Упраўлення прыфрантавых і этапных тэрыторый. У сувязі з узнікненнем Сярэдняй Літвы 9 кастрычніка 1920 гміна разам з большай часткай Свянцянскага павета апынулася ў яе складзе. 13 красавіка 1922 года гміна ўвайшла ў склад польскай Віленскай зямлі, ператворанай 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства.

1 студзеня 1926 года гміна з Свянцянскага павета перададзена ў склад Вілейскага павета таго ж ваяводства. 1 красавіка 1929 года ў склад гміны перададзены 12 населеных пунктаў з гміны Беніца ў Маладзечанскім павеце. 1 красавіка 1932 года ў склад гміны Войстам перададзена частка тэрыторыі скасаванай гміны Іжа, а таксама частка (нескасаванай) гміны Вішнева.
У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гміны Свянцянскага павета
Катэгорыя:Гміны Вілейскага павета
Свянцянскі павет (1921—1940)

**Свянцянскі павет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Віленскім ваяводстве Польскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — Свянцяны.

## Гісторыя 
Да Першай сусветнай вайны быў паветам у Віленскай губерні Расійскай імперыі. У 1919—1920 гг. павет уваходзіў у склад Віленскай акругі ГУУЗ. 12 кастрычніка 1920 года тэрыторыя павета апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, якая 13 красавіка 1922 года была інкарпаравана ў Польшчу як Віленская зямля, а з 20 студзеня 1926 стала ваяводствам.

Нягледзячы на тое, што адміністрацыйны цэнтр быў у Свянцянах, найбуйнейшым населеным пунктам павета ў 1931 годзе былі Новыя Свянцяны (5 906 жыхароў).

У выніку польскага паходу Чырвонай Арміі ў верасні 1939 года павет быў падзелены паміж СССР і Літвой. Заходняя частка павета з цэнтрам у Новых Свянцянах адышла да Літвы, а ўсходняя з цэнтрам у Свянцянах - да Беларускай ССР. Беларуская частка павета 4 снежня 1939 года ўвайшла ў склад Вілейскай вобласці, 15 студзеня 1940 года на яе тэрыторыі ўтвораны Свянцянскі раён. Аднак ужо 25 лістапада 1940 года большая частка раёна перададзена Літоўскай ССР.

15 студзеня 1941 года павет быў адноўлены ў складзе Літоўскай ССР на тэрыторыі былых Свянцянскага, Гадуцішскага, Відзаўскага і Свірскага раёна Беларускай ССР.

## Адміністрацыйны падзел 
Паводле стану на 1931 год Свянцянскі павет уключаў 1 горад і 14 вясковых гмін:

### Гарады 
* Новыя Свянцяны

### Гміны 
* Вішнева
* Войстам

## Адукацыя 
У 1919/1920 навучальным годзе ў Свянцянскім павеце дзейнічалі 62 усеагульныя школы і 1 сярэдняя. У іх навучаліся 4 102 вучні, працавалі 108 настаўнікаў.

## Старосты 
*  — Сцяпан Мідляж
*  — Станіслаў Дворак (ад ППС)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паветы Віленскага ваяводства (1926—1939)

Катэгорыя:Свянцяны
Гілер Маркавіч Ліўшыц

**Гілер Маркавіч Ліўшыц** (нар. , в. Дараганава, Бабруйскі павет, Мінская губерня — ) — беларускі гісторык, філосаф. Доктар гістарычных навук (1961), доктар філасофскіх навук (1977), прафесар (1962).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны вышэйшы педагагічны інстытут (эканамічнае аддзяленне сацыяльна-эканамічнага факультэта, 1934).

Працаваў у Мінскім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя А. М. Горкага (з 1934), Кзыл-Ардзінскім дзяржаўным педагагічным інстытуце (1941—1944), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1944, гістарычны факультэт, кафедра гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: сацыяльна-эканамічная і палітычная гісторыя старажытнага свету і сярэдневяковай Еўропы; рэлігіязнаўства; гісторыя філасофіі.

Памёр 27 чэрвеня 1983 года ў Мінску. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

## Узнагароды 
* «Заслужаны дзеяч навукі Беларускай ССР» (1979),
* Ордэн «Знак Пашаны» (1976).

## Літаратура 
* Классовая борьба в Иудее и восстания против Рима : к проблеме социально-экономического строя римских провинций / Г. М. Лившиц. — Минск, 1957.
* Свободомыслие и материалистическая философия в Западной Европе (вторая половина XVII в.) / Г. М. Лившиц. — Минск, 1975.
* Г. М. Лившиц : историографический очерк / Марат Ботвинник. — Минск, 1994.
* Память и слава : Гилер Маркович Лившиц : к 100-летию со дня рождения. — Минск, 2009.
* Ліўшыц Гілер Маркавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1972. — Т. 6. — С. 408.
* Ліўшыц Гілер Маркавіч / М. Б. Батвіннік // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. — С. 319.
* Лившиц Гилер Маркович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 475.
* Ліўшыц Гілер Маркавіч / Марат Батвіннік // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 1997. — Т. 4. — С. 388.
* Гилер Маркович Лившиц // Исторический факультет БГУ : 80 лет, 1934―2014 / Белорусский государственный университет. ― Минск, 2014. ― С. 128.
* Г. М. Лившиц (1909—1983) // Кафедра истории древнего мира и средних веков БГУ : к 80 летию создания. ― Минск, 2015. ― С. 66—75.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Таццяна Міхайлаўна Каламійцава

**Таццяна Міхайлаўна Каламійцава** (, Санкт-Пецярбург — , Мінск) — савецка-беларуская дырыжор, першая жанчына-дырыжор у БССР. Народная артыстка БССР (1964).

## Біяграфія 
Вучылася ў Адэскай кансерваторыі па класе дырыжыравання, пачынала свой прафесійны шлях дырыжорам-асістэнтам ў дзяржаўным сімфанічным аркестры СССР.

Таццяна Каламійцава прыбыла ў Мінск адразу пасля вызвалення горада ад акупантаў у 1944-м. Тут яе запрасілі працаваць дырыжорам у Нацыянальным акадэмічным Вялікім тэатры оперы і балета. Яна кіравала шматлікімі пастаноўкамі, у ліку якіх опера «Трубадур» (Д. Вердзі), опера «Пікавая дама», балеты «Шчаўкунок» і «Лебядзінае возера» Пятра Чайкоўскага. Яна часта дырыжыравала і прадстаўленнямі беларускіх творцаў — напрыклад, «Палымяныя сэрцы» В. Залатарова, «Выбранніца» Я. Глебава, «Алеся» (Я. Цікоцкага).

Таццяна Міхайлаўна запомнілася многім, таму што яна была першай жанчынай-дырыжорам у СССР.
** «Папялушка»(С. Пракоф’еў)
** «Шчаўкунок» (П. Чайкоўскі)
** «Лебядзінае возера» (П. Чайкоўскі)
** «Выбранніца» (Я. Глебаў)
* **Аперэты:**
** «Лятучая мыш»(І. Штраус)

## Узнагароды 
* Народная артыстка БССР (1964).
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дырыжоры СССР
Катэгорыя:Дырыжоры Беларусі
Іжа (гміна)

**Гміна Іжа** () — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1932 года ў Навагрудскім ваяводстве, Віленскай зямлі, Віленскім ваяводстве Польскай Рэспублікі (цяпер тэрыторыя Беларусі). Сядзіба размяшчалася ў вёсцы Іжа (513 жых. у 1921 годзе). 13 красавіка 1922 года гміна разам з астатнім Вілейскім паветам была ўключана ў склад польскай Віленскай зямлі, ператворанай 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства.

Гміна скасавана 1 красавіка 1932 года, яе тэрыторыя ўключана ў склад гмін Куранец, Войстам і Вішнева.

Катэгорыя:Гміны Вілейскага павета
Катэгорыя:Зніклі ў 1932 годзе
Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Вялікі Ноўгарад)

**Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла** — мураваны касцёл у г. Вялікі Ноўгарад, Расія. Будынак касцёла з’яўляецца помнікам федэральнага значэння.

## Гісторыя 
Касцёл быў кансэкраваны ў 1893 годзе. У 1933 годзе савецкія ўлады закрылі касцёл і ў будынку пачаў дзейнічаць кінатэатр «Родина».

У 1996 годзе будынак перадалі ў карыстанне адроджанай мясцовай каталіцкай парафіі. У 2009—2010 гадах ў межах федэральнай праграмы былі адноўлены вежы святыні, знесеныя ў савецкі час.

15 сакавіка 2021 года адбылася афіцыйная перадача ва ўласнасць Рымска-Каталіцкай Царквы будынку каталіцкай святыні.

Катэгорыя:Храмы Вялікага Ноўгарада
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Расіі
Катэгорыя:Храмы Святых Пятра і Паўла
Нягневічы (гміна)

**Гміна Нягневічы** () — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года ў Навагрудскім ваяводстве Польскай Рэспублікі (цяпер тэрыторыя Беларусі). Сядзіба размяшчалася ў мястэчку Нягневічы (406 жых. у 1921 годзе.

У міжваенны перыяд гміна Нягневічы ўваходзіла ў склад Навагрудскага павета Навагрудскага ваяводства.

У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.

Катэгорыя:Гміны Навагрудскага павета
Марыя Спарталі Сцілман

**Марыя Еўфрасіна Спарталі Сцілман** (грэч. Μαρία Ευφροσύνη Σπαρτάλη) — брытанская мастачка, удзельніца «Брацтва прэрафаэлітаў». 

## Біяграфія 
Марыя Спарталі была малодшай дачкой Міхаіла Спарталі (1818—1914),  кіраўніка фірмы «Spartali & Co» і грэчаскага генеральнага консула ў Лондане ў 1866—1882 гадах. Ён пераехаў у Лондан каля 1828 года. У Лондане ён ажаніўся з Еўфрасінней Варсамі, дачкой грэчаскага гандляра з Генуі.

Сям'я жыла ў доме на вуліцы Клэфем Коман, вядомым як «The Shrubbery», з велізарным садам і відамі на раку Тэмзу і мост Чэлсі. У гэтым доме часта праводзіліся садовыя вечарынкі, куды запрашалі маладых пісьменнікаў і мастакоў. Летнія месяцы сям'я праводзіла ў доме на востраве Уайт.

Некалькі гадоў, пачынаючы з 1864 года, Марыя Спарталі вучылася ў жывапісца Форда Мэдокса Браўна.  У 1870 годзе яна вырашыла займацца мастацтвам прафесійна і з дапамогай настаўніка прадала сваю першую працу за 40 гінеяў.

У 1871 годзе Марыя выйшла замуж за амерыканскага журналіста і мастака Уільяма Джэймса Сцілмана. Ён працаваў у амерыканскім часопісе «The Crayonne», пазней страў замежным карэспандэнтам «The Times». Праз яго працу замежным карэспандэнтам сям'я жыла папераменна то ў Лондане, то ва Фларэнцыі ў 1878-1883 гг., а затым — у Рыме з 1889 па 1896. Марыя таксама падарожнічала ў Амерыку. У пары было трое дзяцей.

Марыя Спарталі Сцілман памерла ў сакавіку 1927 г. у Паўднёвым Кенсінгтане і была пахавана на Бруквудскіх могілках разам са сваім мужам.

## Творчасць 
Марыя Спарталі Сцілман пачынала сваю працу з братэрствам прэрафаэлітаў як адна з мадэляў, але неўзабаве стала паважанай мастачкай. Яе кар'ера доўжылася 60 гадоў, за якія яна напісала каля 105 карцін. Яе карціны адлюстроўваюць жаночыя фігуры, сцэны з Шэкспіра, Петраркі, Дантэ, Бакача, таксама італьянскія краявіды.

Яе выставы праходзілі ў Галерэі Дадлі, у Галерэі Гросвенор і Новай Галерэі (англ. The New Gallery), у Каралеўскай акадэміі мастацтваў, у шматлікіх галерэях усходу ЗША, уключаючы сусветную выставу ў Філадэльфіі ў 1876 годзе. У 1982 годзе ў ЗША быў прадстаўлены рэтраспектыўны паказ яе работ у Мастацкім музеі Дэлавэра.

### Галерэя 

Файл:A Wreath of Roses, by Marie Spartali Stillman.jpg|"Вянок з ружаў", акварэль з гуашшу на паперы
Файл:The Enchanted Garden of Messer Ansaldo, by Marie Spartali Stillman.jpg|Зачараваны сад гаспадара Ансальда
Файл:Dante by Marie Spartali Stillman 01.jpg|Дантэ
Файл:Loves Messenger Stillman DAM.jpg|Пасланец кахання
Файл:Madonna Pietra degli Scrovigni by Marie Spartali Stillman (1884).jpg|Мадонна Петра деі Скровіні
Файл:Marie Spartali Stillman - A lady with peacocks in a garden, an Italianate landscape beyond.jpg|Жанчына з паўлінам у італьянскім садзе
Файл:Marie Spartali Stillman - Autumn.jpg|Восень
Файл:Marie Spartali Stillman - Beatrice (1896).jpg|Беатрыс
Файл:Marie Spartali Stillman - Farm Scene.jpg|На ферме

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мастакі Вялікабрытаніі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Вялікабрытаніі XX стагоддзя
Катэгорыя:Прэрафаэліты
Шані (гміна)

**Гміна Шані** () — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1926 года ў Палескім ваяводстве Польскай Рэспублікі (цяпер тэрыторыя Беларусі). Сядзіба размяшчалася ў Шанях.

У міжваенны перыяд гміна ўваходзіла ў склад Пружанскага павета Палескага ваяводства. Гміна скасавана 22 студзеня 1926 года, яе тэрыторыя ўключана ў склад гмін Шарашова і Лінава, а таксама новаўтворанай гміны Пружаны.

Катэгорыя:Гміны Пружанскага павета
Катэгорыя:Зніклі ў 1926 годзе
Пружаны (гміна)

**Гміна Пружаны** () — колішняя вясковая гміна, якая існавала ў 1926—1939 гадах у Палескім ваяводстве Польскай Рэспублікі (цяпер тэрыторыя Беларусі). Сядзіба размяшчалася ў Пружанах, якія з’яўлялася асобнай гарадской гмінай.

Гміна Пружаны была ўтворана ў Пружанскім павеце ў Палескім ваяводстве 22 студзеня 1926 года з частак тэрыторый скасаваных гмін Дабучын, Шані, Мікіцічы і Носкі, а таксама з часткі (нескасаванай) гміны Лінава. 18 красавіка 1934 года частка гміны Пружаны (частка маёнтка Губерня i фальварка Аўгусціноўка) уключана ў склад горада Пружаны.

1 красавіка 1932 года ў склад гміны Пружаны перададзена частка тэрыторыі скасаванай гміны Лінава, у той час як частка тэрыторыі гміны Пружаны перададзена гмінам Малеч і Руднікі.

У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.

Катэгорыя:Гміны Пружанскага павета
Катэгорыя:З’явіліся ў 1926 годзе
Віктар Аляксандравіч Астрога

**Віктар Аляксандравіч Астрога** (нар. , г. Баранавічы, Брэсцкая вобласць) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (2018), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гісторыя», 1989; аспірантура, спецыяльнасць «Усеагульная і айчынная гісторыя», 1996).

Працаваў у Інстытуце гісторыі НАН Беларусі (1995—2002), Дзяржаўным камітэце пагранічных войскаў Рэспублікі Беларусь, Цэнтры пагранічных даследаванняў (2001—2005), Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (2002—2004), Мінскай цэнтральнай мытні. Выкладае ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (факультэт міжнародных адносін, загадчык кафедры мытнай справы).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя мытнай справы; гісторыя пагранічнай службы; мытнае права; гістарыяграфія.

## Узнагароды 
Нагрудныя знакі «Выдатнік памежных войскаў» II ступені (2005), «Дзяржаўная мытная служба Беларусі. 15 год» (2006) і інш.

## Літаратура 
* Астрога Віктар Аляксандравіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 2003. — Т. 6, кн. 2. — С. 324.
* Острога Виктор Александрович // Институт истории НАН Беларуси в лицах, 1929—2008 гг. : биобиблиографический справочник. — Минск, 2008. — С. 268.
* Острога Виктор Александрович // Историки Беларуси в начале XXI столетия : биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. ― Минск, 2007. — С. 284—285.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
А хто там ідзе? (фільм)

**«А хто там ідзе?»** — беларускі кароткаметражны мастацкі фільм, зняты рэжысёрам Паўлам Недзьведзем на студыі «Nemedved Production» у 2020 годзе па матывах верша Янкі Купалы.

## Сюжэт
Фільм распавядае пра тое, якім быў бы сучасны Купала, калі б жыў у наш час…
## У ролях
## Здымачная група
*рэжысёр — Павел Недзьведзь
*сцэнарый — Павел Недзьведзь
*аператар — Яўген Банкоўскі
*кампазітар — Павел Недзьведзь
*мастакі — Катка Траццякова, Яна Раманоўская, Аляксандра Траццякова, Ірына Клачко
*прадзюсар — Павел Недзьведзь

## Спасылкі
*

Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
А хто там ідзе? (значэнні)

Назву **А хто там ідзе?** маюць:
*«А хто там ідзе?» — верш Янкі Купалы.
*«А хто там ідзе?» — беларускі кароткаметражны мастацкі фільм.
Свержань (гміна)

**Гміна Свержань** () — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года ў Навагрудскім ваяводстве Польскай Рэспублікі. Сядзіба размяшчалася ў мястэчку Новы Свержань (1246 жых. у 1921 годзе).

Першапачаткова тэрыторыя гміны ўваходзіла ў склад Мінскага павета. 12 снежня 1920 года была ўключана ў склад новаўтворанага Стаўбцоўскага павета пад Упраўленнем прыфрантавых і этапных тэрыторый. 19 лютага 1921 года разам з астатнім паветам увайшла ў склад новаўтворанага Навагрудскага ваяводства. 15 красавіка 1930 года ў склад гміны Свержань перададзена частка тэрыторыі гмін Стоўбцы і Мір.

У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.

Катэгорыя:Гміны Стаўбцоўскага павета
Індыйскі запаведнік дзікіх аслоў

**Індыйскі запаведнік дзікіх аслоў** () месціцца на захадзе індыйскага штата Гуджарат у раёне Качскі Ран. Займае тэрыторыю 4954 км².

Запаведнік быў створаны ў 1972 г. для аховы апошніх прадстаўнікоў паўднёваазіяцкай разнавіднасці кулана. Большасць яго зямель займае саланчаковая пустыня, што ў сезон мусонаў затапляецца вадою. На паверхні застаюцца 74 узвышшы, самае вялікае з якіх дасягае 30,5 км², а самае высокае — 55 м. Шырокія водмелі засолены, пакрытыя глеем, на іх практычна адсутнічае расліннасць. У астатніх месцах пераважаюць эфемеры. Сустракаюцца 253 віды кветкавых раслін, 107 відаў багавіння. Акрамя куланаў запаведнік насяляюць 33 віды сысуноў, 93 віды беспазваночных, 29 відаў паўзуноў і г. д.  

## Спасылкі 
* Сайт ЮНЕСКА
* Біяразнастайнасць

Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Індыі
Катэгорыя:Геаграфія Гуджарата