Настолле

**Насто́лле** — гістарычная мясцовасць Хойнікаў, размешчаная ў заходняй частцы места.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
У рэвізіі Мазырскага староства 1560 года, выкананай каралеўскімі камісарамі панамі Рыгорам Валовічам і Мікалаем Нарушэвічам, тэкст якой вядомы з актавай кнігі 1777 года, паведамляецца, што мяжа сёлаў Загалле і Клівы ад рэчкі Рабца даходзіла да селішча Настолля, а шырыня таго грунту ад Рабца да Настолля ўздоўж на паўтрэці мілі, упоперак да Каменкі і да Просічы на мілю.

Напярэдадні падпісання акта Люблінскай уніі ўказам караля і вялікага князя Жыгімонта Аўгуста ад 6 чэрвеня 1569 года Кіеўскае ваяводства было далучана да Кароны Польскай. Настолле ў складзе Мазырскага павета засталося ў Вялікім Княстве Літоўскім, але стала часткай ужо Менскага ваяводства.

Надалей «sieło i dwór Na(s)tole» згаданыя ў размежаваньні Кіеўскай зямлі Кароны і Мазырскага павета ВКЛ у снежні 1621 — студзені 1622 года, калі былі ў трыманні пана Іскарастынскага; пацверджаныя панамі камісарамі прыналежнымі да Мазырскага павета.

Ад пачатку XVIII ст. Настолле названа , але выступала асобным уладаннем і раней. У яго складзе — аднаіменныя двор і невялічкая вёска. Сярод яўрэяў мястэчка Хойнікі, якія не мелі дамоў і падатак плацілі толькі з камор, у рэвізіі 1716 года названы Ёсь Настольскі. Ці не першым у гэты час вядомым з імя старостам настольскім быў Ян Славінскі, падчашы добжынскі. 27 мая 1720 года кароль Аўгуст ІІ перадаў староства пану Барталамею Мараўскаму. У 1766 годзе Павел Колб выплачваў з Настолля 100 злотых і 3 грошы , 15 зл. . 8 лютага 1776 года Антоні, сын Барталамея, Мараўскі выдаў квітанцыю Стэфану Славінскаму, у якой запісаў, што калісьці яго бацька, быўшы не ў стане кіраваць староствам, саступіў яго Стэфану, сыну Яна Славінскага, папярэдняга старосты настольскага. Паводле запісу ў метрычнай кнізе Юравіцкага касцёла ад 27 верасня 1783 года, у той дзень быў ахрышчаны Маўрыцый Мацей, сын Станіслава і Людвікі з Казлоўскіх Бялавецкіх,  настольскіх; кумамі выступілі Фларэнцый Аскерка, харунжыч мазырскі, і Антаніна Стоцкая, жонка суддзі мазырскага. Яшчэ villa Nastole ў той жа кнізе згаданая ў кастрычніку 1785 года, калі ахрышчаныя былі Ёанна, дачка сужэнства Бялавецкіх, і Мацей Маўрыцый, сын Юзафа і Розы з Казлоўскіх Кучынскіх.

У сувязі з чаканым перапісам яўрэйскага насельніцтва, у 1784 годзе 25 чалавек (głów) з суседніх Хойнікаў Оўруцкага павета Кароны, каб не плаціць  да скарбу, былі схаваныя (і прынятыя) ў Настоллі Мазырскага павета ВКЛ.

### Расійская імперыя 
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Настолле — у межах Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года ў складзе адноўленага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. Паводле расійскай рэвізіі 1795 года, «сяльцо» Настолле мела 6 двароў з 20 душамі мужчынскага і 18 жаночага пола прыгонных сялян, належала пажыццёва старосце настольскаму Паўлу Колбу, ротмістру Пінскага павета, але знаходзілася ў пасэсіі ў адстаўнога ротмістра Юзафа, сына Франца, Скакоўскага. У 1811 годзе фальварак і вёску Настолле з 20 душамі мужчынскага пола (разам — староства) трымаў, згодна з кантрактам на арэнду, Рыгор Завітневіч, каморнік Рэчыцкага павета.

У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засведчана, што 23 жыхары абодвух полаў з вёскі Настолле былі прыхаджанамі Хойніцкай Свята-Пакроўскай царквы, а 14 жыхароў — парафіянамі Астраглядаўскага касцёла Унебаўзяцця найсвяцейшай Панны Марыі. На пачатак 1870 году ў Настольлі налічвалася 9 гаспадароў з былых дзяржаўных сялян, прыпісаных да Небытаўскага сельскага таварыства, 12 аднадворцаў, прыпісаных да Хойніцкай воласці.

У 1909 годзе ў вёсцы Настолле 33 двары, 181 жыхар.

### Найноўшы час 
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Берасцейскага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана была часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Настолле і Хойнікі, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага. 1 студзеня 1919 года, паводле пастановы І з’езда КП(б) Беларусі, Хойнікі ўвайшлі ў склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, аднак 16 студзеня Масква адабрала іх разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. Згодна з дакументам «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 снежня 1920 і на 15 красавіка 1921 года ў Настольскай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 12 і 18 вучняў.
8 снежня 1926 года Настолле з Хойнікамі вярнулі БССР. На 1929 год 63 % жыхароў Настолля складалі каталіцкія або «польскія» сем’і (26).

У 1989 годзе, пасля далучэння вёскі да Хойнікаў, у месце з’явілася вуліца Настольская, але аўтобусны прыпынак захаваў назву Настолле.

## Асобы 
* Іван Станіслававіч Цішкевіч (1919—2001) — правазнавец, доктар юрыдычных навук, прафесар БДУ. Заслужаны юрыст БССР (1971).

## Гл. таксама 
* Валокі (Хойнікі)
* Забалацце (Хойнікі)
* Лянтэрня
* Малішаў
* Першамайск (Хойніцкі раён)
* Хойнікі

## Заўвагі 
## Зноскі 
Катэгорыя:Хойнікі
Катэгорыя:Гісторыя Хойніцкага раёна
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Хойніцкага раёна