Генерал-губернатарства (Расійская імперыя)

**Генерал-губернатарства** — адзінка адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу ў Расійскай імперыі ў 1775—1917. Генерал-губернатарства ўключала ў сябе адну або некалькі (зазвычай тры) памежныя губерні ці абласцей. Масква і Санкт-Пецярбург з губернямі складалі асобныя генерал-губернатарствы.

## Адміністрацыйны лад генерал-губернатарстваў 
Генерал-губернатарствам кіраваў генерал-губернатар — ваенна-адміністрацыйны кіраўнік края. Ён кантраляваў дзейнасць губернатараў падведамасных яму губерняў і абласцей, аднак наўпрост не ўдзельнічаў у іх кіраванні, у адрозненне ад генерал-губернатараў Москвы і Санкт-Пецярбургу, дзе генерал-губернатар, прызначаны на пасаду самім імператарам, непасрэдна кіраваў падпарадкаванымі губернямі.

## Спіс генерал-губернатарстваў 
У 1914 р. існавалі 9 генерал-губернатарстваў:
* **Санкт-Пецярбургскае генерал-губернатарства**, якое тэрытарыяльна супадала з Санкт-Пецярбургскай губерняй;
* **Маскоўскае генерал-губернатарства**, якое тэрытарыяльна супадала з Маскоўскай губерняй;
* **Азоўскае генерал-губернатарства** (скасавана ў 1711 годзе)
* **Беларускае генерал-губернатарства** (скасавана ў 1856 годзе), у складзе
** Віцебскай,
** Калужскай,
** Мінскай,
** Магілёўскай і
** Смаленскай губерняў;
* **Варшаўскае генерал-губернатарства** ў складзе
** Варшаўскай,
** Калішскай,
** Кялецкай,
** Ломжынскай,
** Люблінскай,
** Петракоўскай,
** Плоцкай,
** Радамскай,
** Сядлецкай і
** Сувалкаўскай губерняў;
* **Уладзівастоцкае ваеннае губернатарства** (скасавана ў 1880 годзе), у складзе
** горад Уладзівасток,
** Паўвостраў Мураўёва-Амурскага і
** Востраў Рускі;
* **Усходне-Сібірскае генерал-губернатарства** (скасавана ў 1884 годзе), у складзе
** Енісейскай;
** Іркуцкай губерняў;
** Прыморскай і
** Якуцкай абласцей;
* **Галіцкае генерал-губернатарства** (скасавана ў 1915 годзе), у складзе
** Львоўскай;
** Перамышльскай;
** Цярнопальскай і
** Чарнавіцкай губерняў;
* **Заходне-Сібірскае генерал-губернатарства** (скасавана ў 1882 годзе), у складзе
** Табольскай,
** Томскай губерняў і
** Омскай вобласці;
* **Іркуцкае генерал-губернатарства** ў складзе
** Енісейскай (г. Краснаярск),
** Іркуцкай губерняў, а таксама
** Забайкальскай (г. Чыта) і
** Якуцкай абласцей;
* **Кіеўскае генерал-губернатарства** ў складзе
** Валынская губерня (г. Жытомір),
** Кіеўская губерня і
** Падольская губерня (г. Каменец-Падольскі) губерні;
* **Прыамурскае генерал-губернатарства** з цэнтрам ва Уладзівастоку (у 1884—1888 у Хабараўску) ў складзе
** Амурскай (г. Благавешчанск),
** Камчацкай (г. Петрапаўлаўск),
** Прыморскай (г. Хабараўск) і
** Сахалінскай (г. Аляксандраўск) абласцей;
* **Стэпавае генерал-губернатарства** з цэнтрам у Омску ў складзе
** Акмалінскай (г. Омск) і
** Сяміпалацінскай абласцей;
* **Туркестанскае генерал-губернатарства** з цэнтрам у Ташкенце ў складзе
** Закаспійскай (г. Асхабад),
** Самаркандскай,
** Сямірэчанскай (г. Верны, Казахстан),
** Сыр-Дар'інскай (г. Ташкент) і
** Ферганскай (г. Скобелеў, Узбекістан) абласцей;
* **Фінляндскае генерал-губернатарства** з цэнтрам у Гельсінгфорсе, кіраванае паводле законаў Вялікага княства Фінляндскага, у складзе
** Аба-Б'ерненбаргскай (г. Аба),
** Вазаскай (г. Мікалайстат),
** Выбаргскай,
** Куапіяскай,
** Нюландскай (г. Гельсінгфорс),
** Санкт-Міхельскай (г. Сан-Міхель),
** Тавастгускай (г. Тавастгус) і
** Улеабаргскай (г. Улеабарг) губерняў.

**Каўказскае намесніцтва** з'яўлялася асобнай адміністрацыйнай адзінкай у складзе шасці губерняў, пяці абласцей і двух акругаў:
* Бакінская губерня,
* Елізаветпальская губерня (г. Елізаветпаль, Азербайджан),
* Кутаіская губерня,
* Тыфліская губерня,
* Чарнаморская губерня (г. Новарасійск),
* Эрыванская губерня (г. Эрывань, Арменія),
* Батумская вобласць,
* Дагестанская вобласць (г. Тэмір-Хан-Шура),
* Карская вобласць,
* Кубанская вобласць (г. Екацярынадар),
* Тэрская вобласць (г. Уладзікаўказ),
* Закатальская акруга і
* Сухумская акруга.

## Спасылкі 
* *Борис Межуев*. Генерал-губернаторство в системе местного управления России  Copyright © 2007 «Русский архипелаг».

*