Чэслаў Янкоўскі

**Чэслаў (Часлаў) Янкоўскі** (; , на  — ; Псеўданімы: *Чэслаў*; *Літвін*) — польскі паэт, крытык, публіцыст, гісторык-краязнавец.

## Біяграфія 
Жыў у Вільні, некаторы час у Варшаве. Стаў членам Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі. У 1906 годзе быў выбраны дэпутатам I Дзяржаўнай думы ад Віленскай губерні. Спачатку трымаўся кансерватыўна-ліберальнага кірунку краёвасці, актыўна падтрымліваў Канстытуцыйна-каталіцкую партыю Літвы і Беларусі. Рэдактар газеты «Kurier Litewski» (1.12.1905—1.4.1907), з 1907 рэдактар газеты «Глос польскі». На выбарах у I Думу заклікаў галасаваць толькі за дэпутатаў-«палякаў». Уваходзіў у фракцыю дэпутатаў «Краёвае кола Літвы і Русі» (ці «Дэпутацкае кола Літвы і Русі», «Тэрытарыяльнае кола», «Група дэпутатаў ад заходніх губерняў»). У аграрным пытанні выступаў супраць адчужэння нават часткі памешчыцкіх земляў. У II Дзяржаўнай Думе ўваходзіў у фракцыю «Кола канстытуцыяналістаў». Крытыкаваў польскіх нацыянал-дэмакратаў («эндэкаў»). Удзельнічаў у віленскім сходзе землеўласнікаў (1907) і стаў членам Краёвай партыі Літвы і Беларусі.

Да 1911 аддаваў перавагу ажыццяўленню «краёвай ідэі» перад уласна польскай нацыянальнай ідэяй на землях Літвы і Беларусі. Прытым Янкоўскі не лічыў Літву і Беларусь этнічна польскімі землямі.

З 1911 стаў прыхільнікам польскіх нацыянал-дэмакратаў («эндэкаў»), стаў варожа ставіцца да развіцця літоўскай і беларускай моў і культур у літоўска-беларускім краі, і нават іх адкрыта зневажаў, а свабоду выбару культуры для беларускага народу бачыў як свабоду далучэння да культуры польскай. Выступіў з ідэяй «этнаграфічнай Польшчы» (1914). Пад нямецкай акупацыяй у час Першай сусветнай вайны выступаў за стварэнне асобнага польскага кіраўнічага органу — «Нацыянальнага польскага сената для Літвы і Беларусі».

Пісаў лірычныя вершы, літаратурныя нарысы, займаўся перакладамі. Сярод ягоных найбольш вядомых твораў: «Постаці паэтаў» (*Postaci poetów*, 1891), «З нататак турыста» (1892), «Па Еўропе. Карткі з падарожжа» (*Po Europie. Kartki z podróży*, 1893), «Арабескі» (*Arabeski*, 1894), «На ўзбочыне літаратуры» (1906), «З дні ў дзень» (*Z dnia na dzień. 1914 Warszawa 1914—1915 Wilno*; Вільня, 1923), «З чачоткавай шкатулкі» (1926). Таксама аўтар 4-томавага даследавання «Ашмянскі павет» (*Powiat Oszmiański*, 1896—1900); «Польскі народ і яго Бацькаўшчына» (*Narod polski i jego Ojczyzna*; Варшава, 1914), «Этнаграфічная Польшча» (*Polska etnograficzna*; Варшава, 1914); мемуараў «На працягу двух гадоў…» (*W ciagu dwoch lat…*, Варшава, 1908), «На вастрыі справядлівасці» (*Na ostrzu sprawiedliwosci*; Варшава, 1918).  Паводле некаторых звестак, быў аўтарам беларускамоўнай лірычнай мініяцюры «Ужо птушкі пяюць усюды», якая памылкова прыпісваецца Уладзіславу Сыракомлю.

Пахаваны на могілках Роса ў Вільні.

File:Polska etnograficzna - 1914 AD - by creator Czeslaw Jankowski.jpg|Этнаграфічная карта рассялення палякаў, створаная ў 1914 г. Чэславам Янкоўскім (1857—1929)
File:Czeslaw Jankowski 1857-1929 - 1890 AD - painter Wladyslaw Podkowinski 1866-1895.jpg|«Партрэт Чэслава Янкоўскага», мастак Уладзіслаў Падкавінскі, 1890 г.
File:Czeslaw Jankowski i inni czlonkowie redakcji Kuriera Litewskiego 1.jpeg|Чэслаў Янкоўскі (сядзіць у цэнтры) і члены рэдакцыі газеты «Kurier Litewski», раней 1907 г.
File:Czeslaw Jankowski i inni czlonkowie redakcji Kuriera Litewskiego 2.jpg|Чэслаў Янкоўскі (стаіць унізе ў цэнтры) і члены рэдакцыі газеты «Kurier Litewski», раней 1907 г.
File:Franciszek Bohuszewicz - Napoleon Rouba artykul - Kuryer Litewski 1906 nr 84 s 1.jpg|Артыкул Напалеона Роўбы «Паэт Белай Русі» аб Францішку Багушэвічу ў газеце «Kurjer Litewski» у шостую гадавіну смерці паэта, 1906 г.
File:Czesław Jankowski - Z dnia na dzień.jpg|Вокладка кнігі *Z dnia na dzień* («З дні ў дзень»), 1923 г.
File:The grave of Czesław Jankowski at the Rasos Cemetery in Vilnius.jpg|thumb|The grave of Czesław Jankowski at the Rasos Cemetery in Vilnius|Магіла Чэслава Янкоўскага на могілках Роса

## Літаратура 
* 
* 
* Абрамовіч Людвік. Юбілей Часлава Янкоўскага // НАША СЛОВА № 14 (1529), 7 красавіка 2021. // на pawet.net

Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Краёўцы
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі I склікання
Катэгорыя:Віленскія кансерватары
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі ад Віленскай губерні
Катэгорыя:Члены Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі