open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мост цераз Сож (Гомель, вуліца Фрунзэ, стары)

**Мост цераз Сож** — мост цераз раку Сож у Гомелі. Злучае цэнтр горада (правы бераг) з Навабеліцкім раёнам (левы). Па мосце праходзіць вуліца Фрунзэ.

Праект моста распрацаваны ў 1950 годзе Мінскім філіялам Саюздарпраекта. Будаўніцтва ажыццяўляў МСР-1 Глаўдарбуда СССР, скончыўшы яго ў 1953 годзе. Мост мае 4 пралёты, яго даўжыня складае 341 м, шырыня — 10,7 м. Цэнтральная частка моста перакрыта трохпралётнай неразразной фермай пераменнай вышыні з яздой паверсе па схеме 63+105+63 м.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1953 год у Беларусі
Катэгорыя:Масты Гомеля
Катэгорыя:Вуліца Фрунзэ (Гомель)
Катэгорыя:Масты цераз Сож
Цітаўскі мост

**Цітаўскі мост** — мост цераз раку Бярэзіну ў Бабруйску. Злучае цэнтр горада (правы бераг) з раёнам Цітаўка (левы). Па мосце праходзіць Рагачоўская вуліца, якая за межамі горада пераходзіць у аўтадарогу на Рагачоў .

Адноўлены ў 1957 годзе. Даўжыня складае 248 м. Цэнтральная частка моста перакрыта трохпралётнай металічнай неразразной фермай пераменнай вышыні з пралётамі па 74 м з яздой паверсе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Масты Бабруйска
Катэгорыя:Рагачоўская вуліца (Бабруйск)
Катэгорыя:Масты цераз Бярэзіну
Катэгорыя:1957 год у Бабруйску
Франсуа Гаво

**Франсуа Гаво** (, , ; 22 жніўня 1766, Матэнкур, Францыя — 19 студзеня 1830, Лаваль, Францыя) — педагог, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі.

## Біяграфія 
Уступіў у Таварыства Ісуса 18 студзеня 1812 г. Прафесар французскай мовы і літаратуры (1813—1815, 1817—1818, 1819—1820) і прэфект канвікта (1815—1818) ў Полацкай езуіцкай акадэміі, прафесар французскай мовы ў Аршанскім езуіцкім калегіуме (1818—1819).

Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820), як і многія іншыя французы (напрыклад, Д. Рышардо, Ш. Жэнціль і інш.), з’ехаў на Радзіму. Працаваў у езуіцкіх калегіумах Амьена (1820—1822) і Бардо (1822—1824). 8 мая 1823 г. даў манаскія абяцанні. Апошнія гады жыцця — у езуіцкай місіі ў Лавалі (1824—1830). Памёр 19 студзеня 1830 г.

## Літаратура 
* Блинова, Т. Б. Иезуиты в Беларуси. Роль иезуитов в организации образования и просвещения / Т. Б. Блинова. — Гродно: ГрГУ, 2002. — 427 с.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków : Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Дуга-Рэса

**Дуга-Рэса** () — горад у Харватыі, у цэнтральнай частцы краіны, жупаніі Карлавац. Насельніцтва па дадзеных перапісу 2001 года — 6 601 чалавек у самім горадзе і 12 114 у абшчыне з цэнтрам у Дуга-Рэсе. Знаходзіцца за 7 км на паўднёвы захад ад Карлаваца. Горад стаіць на рацэ Мрэжніца, прытоку ракі Корана ля падножжа ўзгорка Вініца (321 м). Праз горад праходзіць важная аўтамабільная дарога, якая вядзе з Карлаваца ў бок перавала Вратнік у гарах Велебіт і далей да Адрыятычнага ўзбярэжжа і горада Сень. Чыгуначная станцыя.

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Сень

**Сень** () — горад у Харватыі, на Адрыятычным узбярэжжы, у жупаніі Ліка-Сень. Адзін з двух найбуйнейшых гарадоў правінцыі (разам з Госпічам). Насельніцтва — 5 491 чалавек (2001). Размешчаны на Адрыятычнай шашы за 150 км на поўнач ад Задара, за 22 км на поўдзень ад Нові-Вінадолскі і за 42 км на поўдзень ад Рыекі.

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Госпіч

**Госпіч** () — горад у Харватыі, адміністрацыйны цэнтр жупаніі Ліка-Сень, за 40 км ад узбярэжжа Адрыятыкі, за 65 км на поўнач ад горада Задар. Галоўны горад гарыстага і маланаселенага гістарычнага рэгіёну Ліка, размешчанага паміж горнымі масівамі Велебіт і Плешэвіца.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Міраслаў Кралевіч, харвацкі мастак і скульптар

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Уна

**Уна**:
* (160) Уна
* Уна (Германія)
* Уна (Лёзненскі раён)
* Уна (прыток Савы)
Аляксандр Цімафеевіч Кучарэнка

**Аляксандр Цімафеевіч Кучарэ́нка** (нар. , с. Баландзіна, Каменскі раён, Кіеўская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў у 1958 годзе БПІ. 3 1958 года працаваў у інстытуце «Магілёўграмадзянпраект» (галоўны архітэктар майстэрні). Член Саюза архітэктараў СССР з 1962 года. Пражываў у Магілёве.

## Творчасць 
]]
]]
]]
Асноўныя работы ў Магілёве: будынак абкама КПБ (1973, Дом палітасветы (1964—1965, з В. М. Шаўчэнкам), адміністрацыйны будынак аблсельгастэхнікі (1974), будынак педагагічнага інстытута (1969, з І. І. Фраловым), будаўнічы тэхнікум (1970—1971), дзіцячая бальніца (1975—1976, у сааўтарстве з А. Ф. Юрыным), жылыя дамы па вуліцах Першамайскай (1971—1973), 111-кватэрны жылы дом Лепяшынскага і Піянерскай (1970—1971), Лазарэнкі (1978), спартыўна-клубны корпус Машынабудаўнічага інстытута (1970-я, М. Семяненкам) і інш.

Генпланы г. Горкі, Крычава Магілёўскай вобласці (1965—1967).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені (1985) медалямі, дзвюма Граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1973, 1980).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чаркаскай вобласці
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Мост цераз Дняпро (Аршанскі раён)

**Мост цераз Дняпро** — мост цераз раку Дняпро ў Аршанскім раёне. Размешчаны на паўночным пад’ездзе да Оршы ад трасы . Даўжыня складае 193,97 м.

## Спасылкі 
Катэгорыя:1957 год у Беларусі
Катэгорыя:Масты Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Масты цераз Дняпро
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Аршанскага раёна
Катэгорыя:Транспарт Аршанскага раёна
Мост цераз Дняпро (Рэчыцкі раён)

**Мост цераз Дняпро** — мост цераз раку Дняпро ў Рэчыцкім раёне. Размешчаны на паўднёвым пад’ездзе да Рэчыцы ад трасы .

Даваенны мост, які меў чатыры фермы пралётамі па 91 м і спалучальныя пралёты, быў падарваны так, што абрынуліся ўсе пралётныя канструкцыі, а цела апор пашкодзілася ніжэй за ўзровень вады.

## Спасылкі 
Катэгорыя:1958 год у Беларусі
Катэгорыя:Масты Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Масты цераз Дняпро
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Транспарт Рэчыцкага раёна
Аляксандр Ганчароў

**Аляксандр Ганчароў**:
* Аляксандр Аляксандравіч Ганчароў (нар. 1988) — беларускі хакеіст (хакей на траве).
* Аляксандр Аляксеевіч Ганчароў (нар. 1948) — беларускі архітэктар.
* Аляксандр Архіпавіч Ганчароў (нар. 1922) — дзяржаўны дзеяч БССР.
Аляксандр Аляксеевіч Ганчароў

**Аляксандр Аляксеевіч Ганчароў** () — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 мая 1948 года ў г. Ламаносаў Ленінградскай вобласці РСФСР.

Скончыў у 1971 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1971 года працаваў ў Інстытуце «Белпрампраект» (галоўны архітэктар праектаў). З 1989 года па цяперашні час узначальвае персанальную творчую майстэрню. Выкладаў на архітэктурным факультэце БДПА.

## Творчасць 
]]
Асноўныя работы: будынкі Мінскага завода халадзільнікаў (1972).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Супрацоўнікі Белпрампраекта
Катэгорыя:Архітэктары Жодзіна
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза архітэктараў
Карымская Сопка

**Кары́мская Сопка, Карымскі** (, Карымский) — дзеючы вулкан у Камчацкім краі Расіі, на паўвостраве Камчатка, у сістэме Усходняга хрыбта.

Вышыня Карымскай Сопкі 1486 м. Конус вулкана знаходзіцца ў кальдэры (дыяметрам 5 км) старажытнага вулкана, за 115 км ад горада Петрапаўлаўск-Камчацкі. З’яўляецца стратавулканам. Складзены з андэзітаў, дацытаў і андэзіта-дацытаў. Узрост вулкана — 5300 гадоў. Карымская Сопка з’яўляецца адным з найбольш актыўных вулканаў Усходняй вулканічнай зоны Камчаткі. Апошняе вывяржэнне адбылося ў красавіку—маі 2018 г.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Вулкан Карымский // Институт вулканологии и сейсмологии ДВО РАН, KVERT
* Вулкан Карымский // Институт вулканологии и сейсмологии ДВО РАН, KVERT 
* Karymsky // Global Volcanism Program

Катэгорыя:Вулканы Камчацкага края
Катэгорыя:Стратавулканы
Катэгорыя:Актыўныя вулканы
Катэгорыя:Вяршыні вышынёй ад 1000 да 2000 метраў
Валянцін Міхайлавіч Гапіенка

**Валянцін Міхайлавіч Гапіенка** (нар. , пас. Курганаўка, Барзаскі раён, Кемераўская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
У 1963—1965 гадах працаваў рабочым Мостацягніка 811 Мастабуда-5. У 1965—1968 гадах служыў у Савецкай Арміі. У 1968 годзе паступіў у Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут, які скончыў у 1973 годзе. 3 1973 года ў Брэсцкім філіяле інстытута «Белдзяржпраект» (цяпер «Брэстграмадзянпраект»), у 1977—1996. Член горадабудаўнічага Савета Брэсцкага гарвыканкама з 1996 года

## Узнагароды 
Узнагароджаны граматай Вярхоўнага Савета БССР (1980), Бронзавым медалём ВДНГ СССР (1983). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР у вобласці архітэктуры (1988).

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 17 чэрвеня 2016 г. — 70 гадоў з дня нараджэння Валянціна Міхайлавіча Гапіенкі (1946), архітэктара, лаўрэата Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1988)

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Брэста
Славанскі-Брод

**Сла́ванскі-Бро́д** (; ) — горад ва ўсходняй частцы Харватыі. Размешчаны за 197 км на паўднёвы ўсход ад Заграба на левым беразе ракі Савы. Славанскі-Брод — шосты па велічыні горад Харватыі. Насельніцтва — 64 000 чал. (2001). Адміністрацыйны цэнтр Бродска-Посаўскай жупаніі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Харватыі
Вінкаўцы

**Вінкаўцы**:

## Беларусь 
* Вінкаўцы (Лідскі раён)

## Харватыя 
* Вінкаўцы (горад)
Солін

**Солін** () — горад у Харватыі, размешчаны за 8 км на поўнач ад цэнтра горада Спліт на Адрыятычным моры.

## Памятныя мясціны 
Руіны рымскага Форума з храмам і тэатрам, разваліны рымскай брамы і гарадскіх сцен, руіны амфітэатра (II стагоддзе), рымскія і раннехрысціянскія могілкі і руіны манастыра, археалагічны музей.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Нікола Калініч — харвацкі футбаліст
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Харватыі
Капрыўніца

**Капрыўніца** () — горад у Харватыі, у паўночнай частцы краіны. Найбуйнейшы горад Капрыўніцка-Крыжавацкай жупаніі. Насельніцтва — 24 809 чалавек (2001), каля 25 000 чалавек па дадзеных 2006 года, каля 30 000 чалавек (2011).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Іван Генераліч, харвацкі мастак

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Харватыі
Вінкаўцы (горад)

**Вінкаўцы** () — горад у Харватыі, ва ўсходняй частцы краіны, на рацэ Босут. Найбуйнейшы горад жупаніі Вукаварска-Срыемска. Насельніцтва — 33 239 чалавек (2001). Вінкаўцы размешчаны ў цэнтры рэгіёну Славоніі — Срэм, абмежаванага Савай з поўдня, Дравай з поўначы і Дунаем з усходу. За 20 км на ўсход размешчаны горад Вукавар, за 25 км на поўдзень — Жупаня, за 30 км на захад — Джакава і за 35 км на поўнач — Осіек.

## Вядомыя асобы 
* Ёсіп Руньянін (1821—1878) — харвацкі кампазітар.

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Бакар

**Бакар** () — горад у Харватыі, у Прыморска-Гаранскай жупаніі. Горад знаходзіцца на ўзбярэжжы Адрыятычнага мора, у глыбіні Бакарскай бухты, якая выходзіць у заліў Кварнер. Бакар размешчаны за 20 км на паўднёвы ўсход ад Рыекі. Насельніцтва горада — 1566 чалавек (2001 год), насельніцтва абшчыны Бакар — 7 773 чалавека. 90 % насельніцтва г. Бакар — харваты.

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Гліна (горад)

**Гліна** () — горад у Харватыі, у цэнтральнай частцы краіны, у жупаніі Сісак-Маславіна. Насельніцтва — 4 680 чалавек (2011). 69,6 % насельніцтва — харваты, 27,5 % — сербы. Гліна стаіць на невялікай аднайменнай рэчцы — прытоку Купы. За 20 км на поўдзень — мяжа з Босніяй і Герцагавінай. На паўночны ўсход ад Гліны размешчаны гарады Петрыня (20 км) і Сісак (30 км).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Харватыі
Чабар

**Чабар** () — горад у Харватыі, у Прыморска-Гаранскай жупаніі, у паўночнай частцы гістарычнага рэгіёна Горскі Котар. Горад стаіць на правым беразе невялікай ракі Чабранкі (прыток Купы), па якой праходзіць мяжа са Славеніяй. Насельніцтва — 511 чалавек у самім горадзе і 4387 чалавек у абшчыне з цэнтрам у Чабары. 95 % — харваты. Чабар — адзін з цэнтраў гарналыжнага спорту.

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Чазма

**Чазма** () — горад у Харватыі, у цэнтральнай частцы краіны, у Б’елаварска-Білагорскай жупаніі. Насельніцтва — 2 878 чалавек у самім горадзе і 8 895 чалавек у абшчыне з цэнтрам у Чазме (2001). 96,8 % — харваты. Чазма знаходзіцца ў гістарычным рэгіёне Маславіна, за 60 км на паўднёвы ўсход ад Заграба і менш чым за 30 км на паўднёвы захад ад сталіцы жупаніі Б’елавара.
Катэгорыя:Гарады Харватыі
Нін

**Нін**
* Нін (міфалогія)
* Нін (Харватыя)

## Асобы 
* Анаіс Нін — пісьменніца
* Лу Нін — кітайскі прафесійны гулец у снукер
Златар

**Златар** () — горад на поўначы Харватыі, у Крапінска-Загорскай жупаніі, цэнтр аднайменнай абшчыны. Насельніцтва — 2906 чалавек у самім горадзе і 6096 чалавек у абшчыне, абсалютная большасць — харваты.

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Нін (Харватыя)

**Нін** (, , ) — горад у Харватыі ў жупаніі Задар. Насельніцтва — 1 256 чал. (2001). Размешчаны за 17 км на паўночны захад ад цэнтра Задара. Гістарычная частка горада знаходзіцца на невялікім востраве (дыяметр каля 500 метраў) побач з узбярэжжам, востраў звязаны з берагам двума мастамі. У старажытнасці Нін быў адным з найважнейшых гарадоў Далмацыі, цэнтрам важнай дыяцэзіі.

## Славутасці 
]]
У горадзе захавалася мноства архітэктурных помнікаў. Царква Святога Крыжа — крыжова-купальны храм IX стагоддзя.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Харватыі
Кулунда (сяло)

**Кулунда** () — сяло ў Алтайскім краі Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кулундзінскага раёна. Размешчана за 343 км на захад ад Барнаула, за 56 км на поўдзень ад Слаўгарада. Клімат кантынентальны, зіма суровая, вясной тэмпература можа дасягаць 30 °C, 27 мая 2010 года тэмпература дасягнула 42,8 °C і была самай высокай на тэрыторыі Расіі. Лета гарачае. Сярэдняя тэмпература студзеня −15,8 °C, ліпеня 22,5 °C, гадавая колькасць атмасферных ападкаў 240 мм. Заснавана ў 1917 годзе пасля будаўніцтва чыгункі, як прыстанцыйны пасёлак.

Да лютага 1992 года Кулунда была пасёлкам гарадскога тыпу.

Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1917 годзе
Велебіт

**Велебіт** — горны хрыбет у Дзінарскім нагор’і, Харватыя. Працягваецца ўздоўж берага Адрыятычнага мора прыблізна на 150 км. Вышыня да 1758 м (г. Ваганскі-Врх). Складзены пераважна вапнякамі. Карст. Заходнія стромыя схілы безлясовыя, спадзістыя ўсходнія схілы да вышыні 1300 м пакрытыя шырокалісцевымі лясамі, вышэй — іглічнымі.

Катэгорыя:Горныя сістэмы Еўропы
Катэгорыя:Горы Харватыі
Людміла Георгіеўна Гафо

**Людміла Георгіеўна Гафо** (нар. , в. Кара-Аджы, Акмячэцкі раён, Крымская вобласць — 2 сакавіка 2022) — беларуская архітэктар. Распрацоўніца многіх пасляваенных праектаў забудовы Мінска.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і грэчаскага рыбака. Пасля заканчэння школы ў Еўпаторыі паступіла на факультэт архітэктуры Адэскага інжынерна-будаўнічага інстытута. У 1941 годзе пасля заканчэння 3-га курса інстытута разам з іншымі студэнтамі была накіравана на вытворчую практыку ў Падольск, дзе іх заспела Другая сусветная вайна. Разам з аднакурснікамі перавялася на вучобу ў Маскоўскі архітэктурны інстытут, дзе сумяшчала вучобу з маскіроўкай аб’ектаў Масквы, капаннем процітанкавых равоў. У 1942 годзе інстытут быў эвакуіраваны ў Ташкент, дзе 23-гадовая Людміла Гафо працавала капіявальніцай. У 1945 годзе інстытут вярнуўся ў Маскву, Людміла Гафо атрымала дыплом і была накіравана на аднаўленне Мінска.

Працавала ў інстытуце «Белсельпраект» (1945—1947), Упраўленні на справах архітэктуры Мінска (1947—1949), інстытуце «Белдзяржпраект» (1949—1953). У 1954—1983 галоўны архітэктар праектаў у майстэрні генплана інстытута «Мінскпраект». Член Саюза архітэктараў СССР з 1946 года.

Жыла ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: генпланы Мінска на 1980 (1963) і на 2000 (1980), карэкціроўка генплана на 1980 і асноўныя напрамкі развіцця Мінска на 2000 (1971), ТЭА генплана Мінска на 2010 (1979, усе ў аўтарскім калектыве), заходняй планіровачнай зоны Мінска (1974), прамысловага раёна па вул. Платонава (1972), НДІТаўтапрама (1973), з якім, імаверна, мела сына Юрыя Натанавіча Гафо, спецыяліста ў вобласці металургіі і матэрыялазнаўства

## Узнагароды 
Узнагароджана медалямі, Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1979), прэмія Савета Міністраў СССР (1985, у аўтарскім калектыве) за распрацоўку генплана развіцця Мінска.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Стагадовыя доўгажыхары
Корчула (горад)

**Корчула** () — горад у Харватыі, найбуйнейшы горад аднайменнага вострава. Насельніцтва — 2 839 чалавек. Размешчана на паўночна-ўсходнім узбярэжжы вострава. Аўтамабільныя дарогі вядуць з горада на ўсход у бок пасёлка Лумбарда і на захад у бок Вела-Лукі. Горад размешчаны на паўвостраве, які ўдаецца ў Пелешацкі праліў, які аддзяляе востраў Корчула ад паўвострава Пелешац.

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Дрніш

**Дрніш** () — горад у Харватыі, у Шыбенска-Кнінскай жупаніі. Насельніцтва — 3 332 чалавекі ў самім горадзе і 8 595 чалавек у адміністрацыйным раёне з цэнтрам у Дрнішы (2001). 91 % насельніцтва — харваты. Знаходзіцца ў гарыстым рэгіёне за 20 км ад Адрыятычнага ўзбярэжжа. Праз горад працякае невялікая рэчка Чыкола, прыток Кркі.

Праз Дрніш праходзіць аўтадарога Шыбенік — Кнін, а таксама дарога на Сінь (50 кіламетраў). У горадзе ёсць станцыя на чыгунцы Спліт — Кнін — Заграб.
Катэгорыя:Гарады Харватыі
Корчула

**Корчула** () — востраў у Адрыятычным моры, у паўднёвай частцы Харватыі, каля далмацінскага ўзбярэжжа. Плошча вострава — 276,03 км², даўжыня — 46,8 км, шырыня — 7,8 км, даўжыня берагавой лініі — 181,7 км. Насельніцтва вострава — 16 182 чалавекі (2001). Корчула — другі па колькасці жыхароў востраў Харватыі пасля Крка. Самыя вялікія населеныя пункты — гарады Корчула, Блата і Вела-Лука. Горад Корчула размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы вострава, насельніцтва — 3232 чалавека (2001).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Астравы Харватыі
Катэгорыя:Астравы Адрыятычнага мора
Група Мікуліча

**Група Мікуліча (Філістовіча)** — узброенная група на тэрыторыі Ілянскага раёна БССР у перыяд 1949—1953 гг. Камандзір групы — С. Мікуліч, пазней — Янка Філістовіч.

Група была ўтворана ў 1949 годзе. Складалася з 6 былых супрацоўнікаў паліцыі і салдат Беларускай Краёвай Абароны з часоў нямецкай акупацыі. Выконвала напады на крамы і на адзіночных асоб. На пачатку 1952 г. з групай навязаў кантакт і стаў кіраўніком Янка Філістовіч, эмісар Беларускай Народнай Рэспублікі, які на пачатку верасня 1951 года быў скінуты на парашуце спецслужбамі ЗША ў раёне Маладзечна з мэтай разведвальнай дзейнасці, а таксама арганізацыі падпольнай друкарні для выпуску антысавецкіх улётак і іншых агітацыйных матэрыялаў. Філістовіч прабаваў ператварыць групу ў падпольную вайскова-палітычную арганізацыю, надаўшы ёй назву «Беларускія нацыяльна-вызвольныя ўзброеныя сілы»: праводзіў ідэйную і падпольную падрыхтоўку, увёў дысцыпліну, забараніў рабіць напады на мясцовы актыў і займацца грабяжом, распачаў падрыхтоўку да палітычна-прапагандысцкай дзейнасці.

У красавіку 1952 г. атрад зрабіў у в. Вязыні каля Маладзечна напад на друкарню, якая займалася друкам камуністычнай газеты «Шлях да камунізму». У выніку ўдалося забраць друкарскую машыну і дзякуючы гэтаму атрад планаваў друкаваць газету «Жыве Беларусь!», але план скончыўся няўдачай праз адсутнасць некаторых элементаў і нястачу друкарскага досведу. Акрамя гэтага ўдалося арганізаваць некалькі ўзброеных акцый, у тым ліку напад на двух фінансавых агентаў і атрымаць 6 тыс. рублёў.

У ноч з 4 на 5 верасня 1952 года ў адной з вёсак група Мікуліча ў выніку здрады была схоплена супрацоўнікамі Міністэрства дзяржаўнай бяспекі БССР. Камандзір Мікуліч быў забіты, а іншыя члены групы былі арыштаваныя. Янка Філістовіч змог збегчы, але быў схоплены 9 верасня пры спробе пераходу польскай мяжы. Судовы працэс пачаўся 17 кастрычніка 1953 г. у Мінску. Падчас судовага працэсу яго вазілі па беларускіх гарадах, беспаспяхова спрабуючы намовіць да жыцця ў савецкіх умовах. Філістовіч спрабаваў напісаць касацыйную скаргу ў Ваенную калегію Вярхоўнага суда СССР, якая датуецца 11 лістапада 1953 г. Пасля, як мяркуецца, Філістовіч быў расстраляны. Астатнія члены групы былі асуджаны на доўгія тэрміны турэмнага зняволення.

## Гл. таксама 
* Янка Філістовіч
* Цімох Вострыкаў
* Група Вострыкава
* Беларуская Народная Партызанка

## Літаратура 
* Валаханович И. А. Антисоветское подполье на территории Беларуси в 1944—1953 гг. — Мн., 2002.

Катэгорыя:Антысавецкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Мінскай вобласці
Група Вострыкава

**Група Вострыкава** — узброеная выведгрупа на тэрыторыі БССР у першай палове 1950-х гадоў. Камандзір групы — Цімох Вострыкаў (псеўданім «Карл»).

Група з 4 беларусаў на чале з Цімохам Вострыкавым, які выступаў у якасці эмісара Рады БНР, была скінута на парашутах у ноч з 26 на 27 жніўня 1952 г. над Налібоцкай пушчай у Маладзечанскай вобласці спецслужбамі ЗША. У склад групы таксама ўваходзілі радыст Андрэй Кальніцкі (псеўданім «Джо»), намеснік радыста Міхал Арцюшэўскі (псеўданім «Фін») і агент-разведчык Генадзь Касцюк (псеўданім «Бэн»). Мэтамі групы было правядзенне выведвальнай дзейнасці, збор інфармацыі аб палітычнай сітуацыі ў БССР, настроях грамадзянскага насельніцтва, стасунку да савецкіх уладаў і калектывізацыі. Члены групы павінны былі вербаваць супрацоўнікаў службаў бяспекі ў мэтах прадастаўлення інфармацыі аб іх функцыянаванні, а затым перакідвання да ФРГ, дзе яны павінны былі стаць выкладчыкамі школ выведкі. Акрамя таго, камандзір групы Цімох Вострыкаў атрымаў асабістае даручэнне ад Барыса Рагулі атрымаць інфармацыю пра дзейнасць у Беларусі падпольных арганізацый і збройных атрадаў антысавецкага характару.

Пасля высадкі ў цэнтр было выслана зашыфраванае рыдыёпаведамленне, пасля чаго члены групы падзяліліся. Кальніцкі і Арцюшэўскі павінны былі падрыхтаваць базу ў лясным комплексе, ў той час як астатнія пайшлі да Навагрудка. Там яны атрымалі кантакты ў Мінску, але на мясцовым чыгуначным вакзале ўжо на пачатку верасня Цімох Вострыкаў быў затрыманы супрацоўнікамі МДБ. Пасля гэтага былі знайдзеныя і іншыя члены групы. 11 верасня 1952 Андрэй Кальніцкі быў забіты пры спробе збройнага супраціву супрацоўнікам МДБ прыблізна ў кіламэтры ад в. Клецішча Маладзечанскага раёна. Як пазней казаў Вострыкаў, гэта сталася праз тое, што аб усёй аперацыі ад самага пачатку ведала МДБ, а таксаму таму, што Міхал Арцюшеўскі быў агентам савецкай контрвыведкі.

Пасля суда, які адбыўся 10 — 14 лістапада 1955 года ў Мінску Цімох Вострыкаў і Генадзь Касцюк былі асуджаныя да 25 гадоў пазбаўлення волі. Міхал Арцюшэўскі быў памілаваны ў канцы студзеня 1956 г. ўказам Прэзідыума ВС СССР.

## Гл. таксама 
* Беларуская Народная Партызанка
* Група Мікуліча
* Цімох Вострыкаў
* Генадзь Касцюк

## Літаратура 
* Валаханович И. А. Антисоветское подполье на территории Беларуси в 1944—1953 гг. — Мн., 2002.
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3

Катэгорыя:Антысавецкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Мінскай вобласці
Беразянка (вёска, спаленая ў 1943 годзе)

**Беразя́нка** — былая вёска ў Пухавіцкім сельсавеце Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Пад час Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 г. акупіравана нямецкімі войскамі. 6 верасня 1943 г. вёска была спалена. Пасля вайны не была адноўлена.

Падчас вайны ў вёсцы  жыў Уладзімір Паўлавіч Сухаверхаў і разам з мастаком Соф’яй Лі дапамагалі партызанам і падпольшчыкам Мар’інай Горкі.

На месцы, дзе некалі знаходзілася вёска, усталяваны абеліск з імёнамі загінулых жыхароў.

## Насельніцтва 
Да вайны было 19 хат і 80 людзей, пасля вайны не засталося ні адной хаты, загінулі 43 чалавекі.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

## Спасылкі 
* Была деревня Березянка… 

Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Мікалай Венядзіктавіч Раманаў

**Мікалай Венядзіктавіч Раманаў** ( - ) - грамадзянскі інжынер, архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1863 годзе.

Пасля заканчэння Астраханскага рэальнага вучылішча паступіў у Інстытут грамадзянскіх інжынераў у 1882 годзе па 1900 год М. Раманаў быўгродзенскім .

12 лютага 1900 года ў сувязі са смерцю гродзенскага губернскага інжынера В. Ф. Нябольсіна быў часова прызначаны выконваючым яго абавязкі.

З пачаткам Першай сусветнай вайны М. В. Раманаў быў адкамандзіраваны ў 1-ы раён ваенна-дарожных прац, а затым у распараджэнне начальніка ваенна-дарожнага ўпраўлення Паўночнага фронту. Яго галоўным абавязкам там было будаўніцтва і аднаўленне разбураных у ходзе баявых дзеянняў дарог. У сувязі з абвастрэннем хранічнай хваробы 1 красавіка 1916 года старшы дарожны інжынер
быў адкамандзіраваны ў распараджэнне Гродзенскага губернскага распарадчага камітэта.

Пасля эвакуацыі ў глыб краіны па заканчэнні вайны вярнуўся ў Гродна, дзе і памёр у 1927 годзе. Пахаваны на праваслаўных могілках Гродна побач са сваёй маці
** драўляная Свята-Міхайлаўская царква ў Гутаве Кобрынскага павета
** драўляны будынак для нармальнай вясковай лячэбніцы на 10 ложкаў у Белавежы Пружанскага павета
** мураваны двухпавярховы дом для праўлення і паштова-тэлеграфнай канторы ў г. Гродне
** 60 драўляных мастоў ад 1 да 50 сажаняў даўжыні
* 1904:
** Будынак гродзенскага народнага дома (саўмесна з Л. Лангадам)

## Узнагароды 
* залатая булаўка з ізумрудам (1894)
* ордэн Святога Станислава 3-й ступені (1895)
* залаты гадзіннік з ланцужком (1897)
* сярэбраны медаль «У гонар валадарання імператара Аляксандра III» на Аляксандраўскай стужцы (1897)
* ордэн Святой Ганны 3-й ступені (1900)
* ордэн Святога Станіслава 2-й ступені (1911)
* медаль «У памяць 300-годдзя валадарання дома Раманавых» (1913)

## Адрасы 
У Гродне жыў на Паліцэйскай вуліцы ў доме Карсунскага.

Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Польшчы
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Слоніма
Леў Васільевіч Садоўскі

**Леў Васільевіч Садоўскі** ( — ?) — архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1827 годзе. У 1882 годзе прылічыўся да Міністэрства, а ў наступным годзе выйшаў у адстаўку.

Разам з К. Хршчановічам з’яўляецца аўтарам праекта Мінскіх прысутных месцаў.

У 1885 годзе ў Слуцку быў узведзены будынак Слуцкага духоўнага вучылішча па праекце Л. Садоўскага.

Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Пензенскай вобласці
Катэгорыя:Архітэктары Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Пензенскія губернскія архітэктары
Катэгорыя:Мінскія губернскія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары Слуцка
Алег Уладзіміравіч Пянькоўскі

**Алег Уладзіміравіч Пянькоўскі** (23 красавіка 1919, Уладзікаўказ — 16 мая 1963, Масква) — палкоўнік (пазбаўлены звання ў 1963 годзе) Галоўнага разведвальнага ўпраўлення (ГРУ) Генеральнага штаба Узброеных Сіл СССР. У 1963 годзе звінавачаны ў шпіянажы (на карысць ЗША і Вялікабрытаніі) і ў здрадзе Радзіме, расстраляны па прысуду Ваеннай калегіі Вярхоўнага суда СССР.

Судовы працэс над Пянькоўскім упершыню ў паслясталінскую эпоху шырока асвятляўся па тэлебачанні, радыё і ў савецкіх газетах, дзе публікаваліся рэпартажы з залы суду, павучальныя каментары і падборкі «лістоў працаўнікоў» з асуджэннем «подлага шпіёна». Стэнаграма працэсу адразу па яго сканчэнні была аддрукавана дзяржаўным выдавецтвам 100-тысячным накладам, вынікі суда абмяркоўваліся ў школах, вышэйшых навучальных установах, у працоўных калектывах. На доўгія гады імя Пянькоўскага стала ў СССР намінальным, ператварылася ў знак здрады.

## Літаратура 
* 

* 

* 
* Лемехов О. И. , Прохоров Д. П. Перебежчики. Заочно расстреляны. — (Особый архив). — М.: Вече; АРИА-АиФ, 2001. — 464 с. — ISBN 5-7838-0838-5 («Вече»), ISBN 5-93229-120-6 (ЗАО «АРИА-АиФ»).
* Шектер Дж., Дерябин П. Шпион, который спас мир. Том 1—2. — (Секретные миссии). — М.: Международные отношения, 1993. — 296 с. + 296 с. — ISBN 5-7133-0594-5.
* Записки из тайника — М.: Центрполиграф. — (Секретная папка). — ISBN 5-227-00732-2

## Спасылкі 
* Главная тайна ГРУ. Приговор именем Союза Советских Социалистических Республик (по тексту М.: Политическая литература. 1963) 
* 
* 
* C.Чертопруд. Шпион, который стал мифом «холодной войны». 
*
Наталля Мікалаеўна Афанасьева

**Наталля Мікалаеўна Афанасьева** () — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1960 годзе Беларускі політэхнічны інстытут.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1966 года. Пражывала ў Мінскe.

## Сям’я 
У шлюбе з архітэктарам Леанідам Левіным мела дачку Галіну Левіну, таксама архітэктара.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Васіль Васільевіч Сазонаў

**Васіль Васільевіч Сазонаў** ( — ?) — інжынер-архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1850 годзе
** мураваная  на Армянскіх могілках
** два шэрагі гандлёвых лавак на плошчах
* у 1878-83 гадах
** драўляныя цэрквы (часткова па сваіх, часткова па гатовых праектах 
*** Свята-Мікалаеўская царква ў Паланцы
*** у Трасцінцы Брацлаўскага павета
*** у  
*** у  Балцкага павета
*** у  Гайсінскага павета
*** у Феліцыянцы Угліцкага павета
*** Свята-Мікалаеўская царква ў  Угліцкага павета (1887-91)
* у 1887-92 гадах у Магілёўскай губерні
** мураваная Свята-Духаўская царква ў м. Жлобіне (па гатовым праекце)
** драўляная Свята-Пакроўская царква царква ў с. Балотным Рагачоўскага павета (па гатовым праекце)

Катэгорыя:Архітэктары Украіны
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары Растова-на-Доне
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Валянцін Аляксеевіч Губараў

**Валянці́н Аляксе́евіч Гу́бараў** (нар. 14 красавіка 1948, Горкі) — беларускі мастак, графік, працуе ў жанры наіўнага мастацтва. Член Беларускага саюза мастакоў. Удзельнік рэспубліканскіх і міжнародных мастацкіх выстаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1948 годзе ў горадзе Горкі. Скончыў Горкаўскае мастацкае вучылішча, потым факультэт графікі Маскоўскага паліграфічнага інстытута.

У 1975 годзе пераехаў у Беларусь. Займаўся ілюстраваннем кніг, працаваў мастаком у выдавецтве. З 1991 года ўдзельнічае ў рэспубліканскіх і міжнародных мастацкіх выстаўках.

З 1991 года персанальныя выставы Губарава штогод ладзяцца ў Францыі.

Член Беларускага саюза мастакоў (1989). Ганаровы член мастацкай асацыяцыі «Шэдэўр» (Германія).

Паводле вызнаэння мастака, персанажы яго карцін — «простыя людзі», якія «не чыталі Гегеля і Канта», але «бескарыслівыя, чыстыя сэрцам», у якіх «няма камерцыйнай жылкі», але «ёсць імкненне да шчасця». У аснове сюжэтаў часта прысутнічаюць успаміны з дзяцінства і юнацтва, настальгічныя матывы, дэталі быту савецкага часу.

Прафесіянал найвышэйшага ўзроўню, ён працуе ў стылі наіва і даступны разуменню кожнага, нават непадрыхтаванага гледача, дзякуючы таму, што сюжэты яго карціны ўзятыя з самога жыцця. Яны, як фальклор, простыя на першы погляд, але ў кожным сюжэце ёсць двайное прачытанне.

Нягледзячы на шматгадовы кантракт з парыжскай галерэяй і прапановы жыць у Францыі, Губараў вырашае заставацца ў Беларусі: *«Гэтая зямля мяне харчуе як мастака. Я знаходжу натхненне і сілы фізічныя ў нашым жыцці, звычаях, традыцыях, людзях, размовах»*. Мастак выкарыстоўвае ў працы пераважна айчынныя матэрыялы..

Сярод мастацкіх асаблівасцей творчасці Губарава крытыка адзначае давядзенне «да гранічнага мінімалізма» сюжэтных і мастацкіх складнікаў, характарызуе яго жывапіс як «сумесь дэкаданса, мінімалізма і экспрэсіянізма».

«Сціплае абаянне неразвітага сацыялізму» — так нярэдка характарызуюць творчасць Губарава ў нас, а замежныя мастацтвазнаўцы, якія ў стадыях сацыялізму разбіраюцца слаба, называюць яго беларускім Брэйгелем.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага ўніверсітэта друку
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Графікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Наіўнае мастацтва
Лідзія Іосіфаўна Анікіна

**Лідзія Іосіфаўна Анікіна** (нар. , г. Растоў-на-Доне — , г. Петах-Тыква) — беларускі архітэктар. Жонка архітэктара Віктара Анікіна.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1941 годзе Ленінградскі інжынерна-будаўнічы інстытут. У 1941 і 1944—1945 гадах працавала ў г. Растоў-на-Доне, у 1942—1944 гадах у Цюмені (мастак-пастаноўшчык у Гарадскім драматычным тэатры, мастак у абласной газеце «Чырвоны сцяг»). У 1946—1960 гадах у Вільнюсе, галоўны архітэктар праектаў у Літдзіпрагарбудзе. З 1960 года ў інстытуце «Белдзяржпраект», з 1969 года ў «Мінскграмадзянпраекце» (у 1973—1978 галоўны архітэктар праектаў).

Член Саюза архітэктараў СССР з 1949 года. Жыла ў Мінску.

Аникина Лидия Иосифовна • ЛИСИ — 1941 • В БГП с I960 по 1969 г., затем в Минском филиале БГП. ГАП. Основные творческие работы: 156-квартирный жилой дом по ул. Московской; жилые дома по ул. Чкалова, проекты микрорайона по ул. Чкалова (в коллективе); Дворца культуры и спорта железнодорожников в Минске; проекты застройки микрорайонов, отдельных объектов и пригородной зоны г. Светлогорска; застройки ул. Кузнечной в Минске.

## Творчасць 
 і П. Цвіркас]]
[thumb|Шматкватэрны жылы дом на [Вуліца Вокечу|Музейнай вуліцы (Вокечу)]]

Асноўныя творы ў Вільнюсе: прыбудова корпуса да Рускага драматычнага тэатра, праектнае заданне жылога дома завода электралічыльнікаў на рагу вул. Капсука і П. Цвіркас (, цяпер Паменкальнё).

 у Мінску]]

Асноўныя работы ў Беларусі (усе ў сааўтарстве): 154-кватэрны жылы дом па Маскоўскай (1967), жылыя дамы з крамамі і ўстановамі абслугоўвання ў Мінску, Салігорску, Светлагорску, комплексная забудова мікрараёна па вуліцы Чкалава (1967—1972), 9-павярховы 226-кватэрны жылы дом з цэнтральнымі гарадскімі чыгуначнымі касамі і магазінам «Кветкі» па вул. Чкалава (1978, у сааўтарстве) у Мінску; праекты забудовы мікрараёнаў 1 і 2 у Светлагорску (1965—1971) і па вул. Чкалава ў Мінску (1974—1978), забудова навучальнай зоны індустрыяльнага тэхнікума, школы ДТСААФ, прафтэхвучылішча ў Светлагорску (1971), зоны адпачынку з прафілакторыямі і піянерлагерамі Светлагорскага завода штучнага валакна ў в. Чыркавічы пад Светлагорскам (1971), піянерскі лагер «Зубраня» на возеры Нарач (1953—1965, у аўтарскім калектыве), Палац культуры і спорту чыгуначнікаў у Мінску (1978, з інжынерамі Б. П. Шлосбергам, І. А. Петрашкевічам), яго інтэр’еры, перадклубная плошча па вул. Чкалава, вул. Кавальская (1978) у Мінску, праект школы ў в. Сосны Любанскага раёна Мінскай вобласці.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Вільнюса
Катэгорыя:Архітэктары Цюмені
Катэгорыя:Архітэктары Растова-на-Доне
Катэгорыя:Супрацоўнікі Мінскграмадзянпраекта
Куб (значэнні)

**Куб** — шматзначны тэрмін:
* Куб — правільны шматграннік, кожная грань якога ўяўляе сабой квадрат.
* Куб — трэцяя ступень ліку.
* «Куб» — канадскі навукова-фантастычны псіхалагічны трылер 1997 года.
* «Куб» — японскі навукова-фантастычны хорар 2021 года, рымейк канадскага фільма «Куб» 1997 года.
* Куб (ЗРК)
HMS E39

**HMS E39** —  брытанская падводная лодка тыпу E. Пабудавана ў 1914-1916 гадах на верфі Armstrong Whitworth у  Ньюкасл-эпон-Тайне, дзе судна было спушчана 18 мая 1916 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце ў кастрычніку 1916 года.

Падчас Першай сусветнай вайны была ўключана ў Дзесятую падводную флатылію, якая была размешчана на  рацэ  .

13 кастрычніка 1921 годзе лодка была прададзена на металалом.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Okręty podwodne typu E на старонке Battlecruisers.co.uk 
* HMS E39, Submarines Association, Barrow-in-Furness Branch
* E Class Coastal Submarine   

Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу E
Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі ў Першай сусветнай вайне
Ухнаагійн Хурэлсух

**Ухнаагійн Хурэлсух** (; нар. 14 ліпеня 1968, Улан-Батар, Манголія) — мангольскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Прэм’ер-міністр Манголіі з кастрычніка 2017 па студзень 2021 года. Прэзідэнт Манголіі з чэрвеня 2021 года.

Абіраўся ў парламент Монголіі тры разы — у 2000, 2004 і 2012 гадах, служыў у Кабінеце Міністраў Манголіі, як міністр па надзвычайных сітуацыях з 2004 па 2006, а ў 2014—2015 гадах і 2016—2017 у якасці намесніка прэм’ер-міністра Манголіі. З’яўляўся Генеральным сакратаром МНП з 2008 па 2012 год.

## Біяграфія 
Ухнаагійн Хурэлсух скончыў сярэднюю агульнаадукацыйную школу № 2 у Улан-Батары, а затым Універсітэт абароны Манголіі ў 1989 годзе са спецыялізацыяй па палітычных даследаванняў. Вывучаў дзяржаўнае кіраванне ў Інстытуце дзяржаўнага кіравання і развіцця менеджменту і права ў Нацыянальным універсітэце Манголіі, якія скончыў у 1994 і 2000 гадах адпаведна.

Сваю палітычную кар’еру пачаў у якасці палітычнага супрацоўніка Цэнтральнага Камітэта мангольскай народна-рэвалюцыйнай партыі (МНРП) у 1991 годзе.

Паміж 1994 і 1996 гадамі працаваў саветнікам Сакратарыята фракцыі МНРП у парламенце Манголіі.

У 2000 годзе ён быў абраны ў кіруючы Савет МНРП. У 2008 годзе — Генеральным сакратаром МНРП. У 2010 годзе адстойваў працэс аднаўлення першапачатковага назвы партыі — Мангольская народная партыя, якое было зменена на «Мангольская народна-рэвалюцыйная партыя» ў 1924 годзе па рэкамэндацыі Камінтэрна для таго, каб прадэманстраваць салідарнасць з сацыялістычнымі партыямі ў той час.

4 кастрычніка 2017 Ухнаагійн Хурэлсух прызначаны прэм’ер-міністрам Манголіі. Падаў у адстаўку 21 студзеня 2021 года з-за пратэстаў, выкліканых відэа ў сацыяльных сетках, на якім перавозяць жанчыну без цёплага верхняга адзення ў стацыянар для заражаных каранавірусам. Вялікі дзяржаўны хурал абсалютнай большасцю галасоў прыняў адстаўку прэм’ер-міністра.

У чэрвені 2021 года перамог на прэзідэнцкіх выбарах.

## Ваенная служба 
У канцы 80-ых проходзіў службу ў 152-й дывізіі мангольскай народнай арміі. Быў першым мангольскім афіцэрам, якія пайшлі ў адстаўку са службы, каб захаваць сваё членства ў партыі ў 1990 годзе, калі ўрад імкнуўся дэпалітызаваць органы ўлады.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Манголіі
Уладзімір Аляксеевіч Афанасьеў

**Уладзімір Аляксеевіч Афана́сьеў** (нар. , Пецярбург — 1998) — беларускі і таджыкскі архітэктар. Заслужаны дзеяч мастацтваў Таджыкскай ССР (1964).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Пецярбургу ў рускай дваранскай сям’і; яго бацька, Аляксей Дзмітрыевіч, генерал-лейтэнант царскай арміі, у 1917 годзе камандаваў рускім корпусам у Фінляндыі.

Скончыў у 1943 годзе Ленінградскі інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры Усерасійскай АМ.

Працаваў галоўным архітэктарам гарадоў Чарнаўцы (1944—1946), Ліепая (1949—1950), Іркуцка (1952—1954), кіраўніком архітэктурных майстэрняў праектных інстытутаў у Львове (1946—1948), Літпраекта ў Вільнюсе (1950—1952), Таджыкпраекта ў Душанбэ (1954—1966). Дацэнт Ленінградскага інжынерна-будаўнічага інстытута (1948—1949). У 1966—1976 кіраўнік архітэктурнай майстэрні, у 1976—1983.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1944 года. Пражываў у Мінску.

Асноўныя работы ў Душанбэ: Дом радыё, будынак Саюза мастакоў, чатырохпавярховы жылы «дом на слупах» з убудаваным паверхам на рагу праспекта Леніна і вуліцы Камсамольскай (1955—1957), аэравакзал, 4-5-павярховыя жылыя дамы на плошчы Путоўскага (1958−1964).

]]
Асноўныя работы ў Мінску: Рэспубліканскай канторы Будбанка (1975—1977), 10-павярховы жылы дом па вул. Я. Купалы (1970—1971), ансамбль 14-павярховых жылых дамоў з установамі абслугоўвання на Партызанскім праспекце (1975—1976), будынкі Беларускага інстытута фізічнай культуры па праспекце Машэрава (1985, кіраўнік аўтарскага калектыва).

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі, Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета Таджыкскай ССР (1963). Першыя прэміі за помнік ахвярам фашызму ў Латвійскай ССР (1949) і за Дом урада ў Вільнюсе (1952) на рэспубліканскіх конкурсах.

## Сям’я 
Ад першага шлюбу меў сына Валянціна. У другім шлюбе з Наталляй, ад якой меў двух сыноў — Аляксея і Уладзіміра.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Чарнаўцаў
Катэгорыя:Архітэктары Ліепаі
Катэгорыя:Архітэктары Іркуцка
Катэгорыя:Архітэктары Львова
Катэгорыя:Архітэктары Вільнюса
Катэгорыя:Архітэктары Душанбэ
Карл Вільгельмавіч Багеміле

**Карл Вільгельмавіч Багемі́ле** () — архітэктар першай паловы XIX стагоддзя. З 1824 года тытулярны саветнік.

## Біяграфія 
Скончыў акадэмію ў Рыме. У 1811—1826 гадах гродзенскі губернскі архітэктар.

## Творчасць 
 ў Гродне]]

Распрацаваў праект рэканструкцыі ратушы ў Гродне ў класіцыстычным стылі, ажыццёўлены ў 1815—1826 гадах.

Распрацаваў праект павятовых казначэйстваў для Брэста і Кобрына (1820), Ліды (1824). Выканаў фіксацыйныя чарцяжы старажытных пабудоў Гродна.

У 1822 годзе займаўся рамонтам часткі дома Агінскага і казармы юнкераў ў Гродне.

У 1822 годзе на тэрыторыі Фарных могілак на сродкі К. Студніцкага была ўзведзена капліца па праекте К. Багеміле. Званіцу капліцы дабудавалі ў 1907 годзе.

У 1825 годзе склаў каштарыс на рамонт палкавога лазарэта і пад’ёмнага моста ў павятовым горадзе Кобрыне.

У 1825 годзе склаў праект і каштарыс на пабудову паштовай станцыі ў маёнтку Крупчыцы.

4 снежня 1825 года Багеміле рапартаваў: «Па выкананні прадпісання Вашага правасхадзіцельства ад 26-га мая склаў план і каштарыс на пабудову паштовага са службамі Дома Навагрудскага павета ў мястэчку Сталовічах… а таксама на пабудову такога ж Дома ў Гародні».

## Спадчына 
У  захоўваецца дакумент «Пра спадчыну, якая засталася ад Карла Багеміля», датаваны 1892 годам.

## Літаратура 
* 
*  — С. 207.

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Архітэктары Ліды
Катэгорыя:Архітэктары Кобрына
Катэгорыя:Гродзенскія губернскія архітэктары
Альфонса Куарон

**Альфо́нса Куаро́н Аро́ска** (; ісп. вымаўленне: ; нар. , , Мексіка) — мексіканскі , ,  і . Лаўрэат дзвюх прэмій «*Оскар*» («*Найлепшы рэжысёр*», «*Найлепшы мантаж*») за працу над фільмам «*Гравітацыя*» (2013) і «*Залатога льва*» Венецыянскага кінафестывалю за фільм «*Рома*» (2018).

Сярод самых вядомых работ рэжысёра — экранізацыя рамана Джаан Роўлінг «*Гары Потэр і Вязень Азкабана*» (2004), антыўтопія «*Дзіця чалавечае*» (2006) і камерны тэхнатрылер «*Гравітацыя*» (2013). Пастаноўка апошняга маштабнага праекта прынесла Куарону шматлікія ўзнагароды, сярод якіх «*Залаты глобус*», BAFTA і «*Оскар*».

## Фільмаграфія 
* *Каханне ў час істэрыі* (1991)
* *Маленькая прынцэса* (1995)
* *Вялікія надзеі* (1998)
* *І тваю маму таксама* (2001)
* *Гары Потэр і вязень Азкабана* (2004)
* *Дзіця чалавечае* (2006)
* *Гравітацыя* (2013)
* *Рома* (2018)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінарэжысёры-фантасты
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую рэжысуру
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы мантаж»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Мікалай Сцяпанавіч Цыбульскі

**Мікалай Сцяпанавіч Цыбульскі** (1920, в. Таўмач, Шполянскага раёна Чаркаскай вобласці — 30 лістапада 1943, в. Тарахаўка, Кармянскі раён Гомельскай вобласці, БССР) — камандзір батальёна 340-га гвардзейскага стралковага палка 121-й гвардзейскай стралковай дывізіі 3-й арміі Беларускага фронту, гвардыі маёр. Удзельнік вызвалення Беларусі ад нямецкіх войскаў у гады Вялікай Айчыннай вайны. Пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1920 годзе ў вёсцы Таўмач цяпер Шполянскага раёна Чаркаскай вобласці Украіны ў сям'і малодшага марскога афіцэра крэйсера «Вараг» Сцяпана Трыфанавіча Цыбульскага, у свой час ўзнагароджанага Георгіеўскім крыжам за адвагу. Украінец. Член ВКП(б) з 1942 года. Адукацыя сярэдняя.

У Чырвонай Арміі з 1940 года. У 1941 годзе скончыў Кіеўскае ваеннае пяхотнае вучылішча. На фронце ў Вялікую Айчынную вайну са снежня 1941 года.

22 лістапада 1943 года пры вызваленні Кармянскага раёна Гомельскай вобласці батальён Цыбульскага 340-га гвардзейскага стралковага палка (121-я гвардзейская стралковая дывізія, 3-я армія, Беларускі фронт) прарваў варожую абарону, фарсіраваў раку Сож. Пасля батальёнам былі вызваленыя вёскі Ліцвінавічы і Каратыш. Таксама былі адбітыя 8 контратак пры вызваленні гарадскога пасёлка Карма. Пасля фарсіравання ракі батальён авалодаў апорнымі пунктамі ля вёсак Чырвоны Бор і Чырвоная Ветка, забяспечыўшы разгортванне і ўступленне ў бой галоўных сіл 340-га гвардзейскага стралковага палка.

30 лістапада 1943 года пры адбіцці варожай контратакі каля вёскі Тарахаўка Кармянскага раёна Гомельскай вобласці Цыбульскі Мікалай Сцяпанавіч загінуў у баі. Пахаваны на радзіме, у вёсцы Таўмач.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года «за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкім захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі маёру Цыбульскаму Мікалаю Сцяпанавічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Узнагароды 
* Герой Савецкага Саюза;
* ордэн Леніна;
* ордэн Аляксандра Неўскага.

## Спасылкі 
Цыбульскі Мікалай Сцяпанавіч. &#x20; Сайт «Героі краіны».

Катэгорыя:Камандзіры батальёнаў у Вялікай Айчыннай вайне
Помнік Янку Купалу (Мінск)

**Помнік Янку Купалу** — помнік у Мінску, размешчаны на галоўнай алеі аднайменнага парку. Складаецца з манументальнай скульптуры — статуі Я. Купалы і фантана «Вянок», размешчанага недалёка.

Пастаўлены ў 1972 г. да 90-годдзя з дня нараджэння паэта (скульптары А. Анікейчык, А. Заспіцкі, Л. Гумілеўскі, Дзяржаўная прэмія БССР 1974 г.; архітэктары Ю. Градаў, Л. Левін).

## Апісанне 
На гарызантальным пастаменце — гранітнай глыбе — устаноўлена бронзавая фігура паэта. Вышыня скульптуры складае 7 м. Пясняр у накінутым па плечы паліто апіраецца на посах. Ва ўсёй яго постаці, у выразе твару падкрэслены рамантычная ўзнёсласць, скіраванасць у будучыню, высакароднасць і чалавечая абаяльнасць. Каля ног паэта прабіваецца крыніца, а побач з ёй раскінула цяжкае бронзавае лісце казачная папараць-кветка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Парк імя Янкі Купалы
Катэгорыя:1972 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Градава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леаніда Левіна
Катэгорыя:Помнікі Янку Купалу
Катэгорыя:Помнікі Мінска
Катэгорыя:Творы Анатоля Анікейчыка
Катэгорыя:Творы Андрэя Заспіцкага
Катэгорыя:Творы Льва Гумілеўскага
Палац культуры і тэхнікі Мінскага аўтамабільнага завода

**Палац культуры і тэхнікі Мінскага аўтамабільнага завода** — будынак у Мінску, размешчаны па адрасе Партызанскі праспект, 117а. Пабудаваны ў 1975 г. на аснове тыпавога праекта са зменамі ў вонкавым вырашэнні і планіроўцы (архіт. I. Левін, А. Серапян). Размешчаны ў глыбіні жылога квартала з адступленнем ад «чырвонай лініі» забудовы.

## Архітэктура 
Будынак трохпавярховы прамавугольны ў плане, над ім узвышаецца кубападобны аб’ём сцэнічнай каробкі, што надае збудаванню асіметрычную кампазіцыю. Фасады вырашаны ў строгіх архітэктурных формах: спалучэнне вялікіх плоскасцей зашклёных аконных праёмаў, вертыкальных жалезабетонных рэбраў і гладкіх паверхняў сцен. Галоўны ўваход размешчаны асіметрычна і вылучаны вынасным казырком. Палац мае тэатральна-канцэртную (на 1100 месцаў), кіналекцыйную (на 400 месцаў), танцавальную і спартыўную залы, пакоі для работы гурткоў, студыю выяўленчага мастацтва, аматарскую кінастудыю, прасторныя фае, кулуары і інш. Мастацка-дэкаратыўным акцэнтам інтэр’ера галоўнага фае з’яўляецца пано, выкананае з розных парод дрэва ў тэхніцы інтарсіі. У абліцоўцы сцен выкарыстаны ружовы ракушачнік, столі — анадзіраваныя панелі. На плошчы нерад палацам разбіты газоны, зроблены басейны.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызанскі праспект (Мінск)
Катэгорыя:Канцэртныя залы Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1975 годзе
Катэгорыя:1975 год у Мінску
Катэгорыя:Мінскі аўтамабільны завод
Катэгорыя:Палацы і дамы культуры
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Іосіфа Левіна
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Ашота Серапяна