open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ампер-гадзіна

**Ампер-гадзіна** (А·г) — пазасістэмная адзінка вымярэння электрычнага зараду, якая выкарыстоўваецца пры абслугоўванні электрычных акумулятараў, а таксама пры ўліку спажывання электраэнергіі. Акумулятар з зарадам у 1 А·г здольны забяспечыць сілу току 1 ампер на працягу адной гадзіны. Спажыванне электраэнергіі ў 1 А·г азначае, што сярэдні ток у ланцугу спажывання складаў 1 ампер на працягу 1 гадзіны, а сярэдняе напружанне было фіксаваным.

Часта таксама ўжываецца кратная адзінка міліампер-гадзіна (мА·г), якая выкарыстоўваецца звычайна для пазначэння зараду невялікіх акумулятараў.

Велічыню ў ампер-гадзінах можна перавесці ў сістэмную адзінку вымярэння зараду — кулон. Паколькі адзін кулон роўны А·с, то, перавядучы гадзіны ў секунды, атрымліваем, што 1 ампер-гадзіна будзе роўная 3600 кулон.

## Гл. таксама 
* Лічыльнік электрычнай энергіі

## Літаратура 
* Г. Д. Бурдун, В. А. Базакуца. Единицы физических величин. Справочник — Харьков: Вища школа, 1984

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння электрычнага зараду
Катэгорыя:Электратэхніка
Катэгорыя:Акумулятары
Парыжскія пагадненні (1954)

**Парыжскія пагадненні (1954)** — комплекс дакументаў па вайсковых, палітычных і іншых пытаннях, падпісаных у Парыжы 23 кастрычніка 1954 прадстаўнікамі ЗША, Францыі, Вялікабрытаніі і ФРГ, а таксама Італіі, Канады, Бельгіі, Нідэрландаў і Люксембурга (набылі моц 5 мая 1955). Асноўнымі з Парыжскіх пагадненняў з’яўляюцца:

* падпісаныя ЗША, Вялікабрытаніяй, Францыяй і ФРГ пратакол і пагадненні аб скасаванні акупацыйнага рэжыму ў ФРГ;

* пратаколы пра стварэнне ў рамках НАТА Вялікабрытаніяй, Францыяй, Італіяй, Бельгіяй, Нідэрландамі, Люксембургам і ФРГ вайскова-палітычнага Заходне-Еўрапейскага саюза на грунце змененага і дапоўненага Брусельскага пакта 1948 года;

* рэзалюцыя дзяржаў — членаў НАТА пра далучэнне ФРГ да Паўночнаатлантычнага пакта.

Парыжскія пагадненні істотна паслабілі абмежаванні, што тычацца заходнегерманскага вайскова-прамысловага патэнцыялу, і легалізавалі ўзбраенне ФРГ; разам з тым ФРГ была забаронена вытворчасць ядзернай зброі і іншых відаў зброі масавага знішчэння. Урад ФРГ быў абвешчаны «адзіным прадстаўніком» усяго нямецкага народа ў міжнародных справах. ЗША, Вялікабрытанія і Францыя пацвердзілі захаванне сваіх праў, а таксама ўзброеных сіл у Заходнім Берліне.

Супраць пагадненняў выступілі СССР, ГДР і іншыя сацыялістычныя дзяржавы.

Катэгорыя:Гісторыя Еўрапейскага саюза
Хянрыкас Ванцавічус

{{Тэатральны дзеяч
 | Імя              = Хянрыкас Ванцавічус
 | Арыгінал імя   = Henrikas Vancevičius
 | Выява      = 
 | Шырыня           = 
 | Апісанне выявы = 
 | Прафесія        = ,  , , 
 | Грамадзянства      = →  → 
 | Гады актыўнасці  = 
 | Тэатр            = 
 | Узнагароды          = { style="background:transparent"
  
-
  
}
 | imdb_id          = 
}}
**Хя́нрыкас Пра́на Ванца́вічус** (; ) — савецкі літоўскі акцёр, тэатральны рэжысёр, педагог. Народны артыст СССР (1978).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 студзеня 1924 года ў Коўне (Літоўская Рэспубліка). У 1943 годзе скончыў Ковенскую гімназію «Світанак».

У 1943—1947 гадах — акцёр Ковенскага тэатра юнага гледача, у 1947—1948 гадах — акцёр Каўнаскага драматычнага тэатра. У 1948 годзе скончыў акцёрскую студыю пры тэатры.

Ў 1953 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт Дзяржаўнага інстытута тэатральнага мастацтва імя А. В. Луначарскага ў Маскве. У 1953—1966 гадах — галоўны рэжысёр Ковенскага драматычнага тэатра.

З 1966 года жыў у Вільні. У 1966—1989 гадах — галоўны рэжысёр Літоўскага дзяржаўнага акадэмічнага тэатра драмы. З 1969 года ставіў спектаклі ў іншых тэатрах Літвы, у тым ліку ў Літоўскім нацыянальным тэатры оперы і балета.

Вёў педагагічную працу ў Літоўскай кансерваторыі ў Вільні, з 1985 года — дацэнт.

Памёр 12 жніўня 2014 года ў Вільні. Пахаваны ў Вільні на Антакальніскіх могілках.

## Творчасць 
Сярод пастановак: «Геркус Мантас» (1957) і «Цырк» (1976) Ю. Грушаса, «Міндаўгас» (1969), «Сабор» (1971) і «Мажвідас» (1978; і выканаў ролю Мілкуса) Ю. Марцінкявічуса, «Антоній і Клеапатра» (1968) і «Віндзорскія свавольніцы» (1977) У. Шэкспіра, «На ўсякага мудраца хапае прастаты» А. Астроўскага (1984), «Дачнікі» М. Горкага (1986).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Ванцэвічус Генрыкас. 

Катэгорыя:Выпускнікі ДІТМа
Катэгорыя:Постаці Каўнаскага дзяржаўнага акадэмічнага драматычнага тэатра
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага драматычнага тэатра Літвы
Катэгорыя:Постаці Літоўскага нацыянальнага тэатра оперы і балета
Катэгорыя:Выкладчыкі Літоўскай акадэміі музыкі і тэатра
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Літоўскай ССР
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Літоўскай ССР
Катэгорыя:Народныя артысты Літоўскай ССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Антакальніскіх могілках
Сцяпан Цімафеевіч Разін

**Сцяпа́н Цімафе́евіч Ра́зін** (каля 1630 — ) — кіраўнік Сялянскай вайны 1670—1671 у Расіі, данскі казак.

Вызначаўся розумам, энергіяй, ваеннымі і дыпламатычнымі здольнасцямі, валодаў 8 мовамі.

Сцяпан Разін — герой народных паданняў і песень, яму прысвечаны творы літаратуры і мастацтва.

## Жыццё 
Сцяпан Цімафеевіч Разін нарадзіўся каля 1630 года ў станіцы Зімавейскай-на-Доне (цяпер Валгаградская вобласць, Расія) у сям'і заможнага казака Цімафея Разі.

У 1661—1662 удзельнічаў у перагаворах дэлегацыі Войска Данскога і афіцыйнага маскоўскага пасольства з калмыкамі пра сумесныя дзеянні супраць нагайскіх татар. У 1662—1663 камандзір атрада данскіх казакоў у паходах супраць крымскіх татар. Удзельнік вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667. У 1667 узначаліў грабежніцкі паход казацкай беднаты на рэкі Волгу і Яік (Урал), у 1668—1669 — паход казацкай флатыліі па Каспійскім моры: разрабаваны прыбярэжныя гарады і правінцыі Ірана, вызвалены расійскія нявольнікі.

Новы яго паход на Волгу вясной 1670 перарос у сялянскую вайну. Выступаючы нібыта ў абарону правоў царэвіча Аляксея Аляксеевіча і былога патрыярха Нікана, Разін абяцаў простаму народу «свабоду і збаўленне» ад «дрэнных» баяр, у занятых гарадах усталёўваў кіраванне на казацкі ўзор, распраўляўся з прадстаўнікамі царскай адміністрацыі.

Пасля паражэння пад Сімбірскам (кастрычнік 1670) паранены вярнуўся на Дон, дзе ў красавіку 1671 схоплены казацкай старшынай і выдадзены царскім уладам.

## Пакаранне Разіна 
Разін быў пакараны смерцю (чвартаваны) ў Маскве.

Ён быў падвергнуты катаванням, падчас якіх захоўваў непахісную мужнасць. 6 чэрвеня 1671 года Сцяпан Разін пасля абвяшчэння прысуду чвартавалі на эшафоце на Балотнай плошчы. Прачыталі доўгі прысуд. Разін выслухаў яго спакойна, потым павярнуўся да царквы, пакланіўся на тры бакі, абмінаючы крэмль з царом і сказаў: «Прабачце». Кат спачатку адсек яму правую руку па локаць, потым левую нагу па калена. Яго брат Фрол, бачачы пакуты Сцяпана, разгубіўся і закрычаў: «Я ведаю слова і справу гасудараву»!

«Маўчы, сабака!» - прахрыпеў Сцяпан. Гэта былі яго апошнія словы: пасля іх кат спешна адсек яму галаву. Прызнанне дапамагло Фролу адтэрмінаваць сваё пакаранне, якога ўрэшце ён не пазбег і быў пакараны адсячэннем галавы на тым жа месцы на Балотнай плошчы ў 1676 годзе.

## Літаратура 
* 
* *Сахаров А. Н.* Степан Разин. 2 изд. — М., 1987.
* *Чистякова Е. В.*, *Соловьев В. М.* Степан Разин и его соратники. — М., 1988.

## Спасылкі 
* Тимофей Разя (Разин)

Катэгорыя:Паўстанне Разіна
Катэгорыя:Данскія казакі
Катэгорыя:Правадыры паўстанняў
ПДВ

**ПДВ** - скарачэнне:

* Паветрана-дэсантныя войскі — самастойны род войскаў узброеных сіл
* Падатак на дададзеную вартасць — сістэма абкладання тавараў і паслугаў
Свята-Ільінская царква (Касынь)

**Свята-Ільінская царква** — праваслаўны храм у в. Касынь Мінскага раёна.

## Гісторыя 
За 1 км на захад ад вёскі. Пабудавана з цэглы ў пачатку XIX ст.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры з рысамі барока. Вырашана прамавугольным у плане аб'ёмам, двухсхільны дах якога пераходзіць у канічны над закругленай алтарнай часткай. Фасад завершаны паката-ўвагнутым франтонам з 3 макаўкамі на трох'ярусных чатырохгранных шыях. Плоскасныя фасады прарэзаны адзінарнымі арачнымі аконнымі праёмамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Мінскага раёна
Катэгорыя:Касынь
Катэгорыя:Храмы Мінскай епархіі
Царква ў гонар абраза Божай Маці «Усіх Гаротных Радасць» (Кеўлы)

**Царква ў гонар абраза Божай Маці «Усіх Гаротных Радасць»** — праваслаўны храм у в. Кеўлы Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі на могілках.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1862 годзе з бутавага каменю і цэглы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры з рысамі позняга класіцызму. Складаецца з прамавугольных у плане малітоўнай залы і апсіды, накрытых асобнымі двухсхільнымі дахамі. Галоўны фасад атынкаваны, дэкарыраваны шырокімі лапаткамі, люкарнамі, цягамі, карнізамі з сухарыкамі. З боку галоўнага фасада — званіца з макаўкай. На фоне бутавай паліхромнай муроўкі вылучаюцца атынкаваныя карнізы і ліштвы прамавугольных аконных праёмаў.

## Інтэр’ер 
Ва ўнутранай прасторы над вузкім прытворам — хоры з драўлянай балюстрадай. Апсіда адзелена ад малітоўнай залы драўляным іканастасам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Смаргонскага раёна
Катэгорыя:Кеўлы (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:1862 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1862 годзе
Катэгорыя:Храмы Лідскай епархіі
Эканоміка Украіны

**Эканоміка Украіны** — свабодны рынак, які развіваецца. Як і ў іншых дзяржавах былога СССР, яе валавы ўнутраны прадукт (ВУП) рэзка ўпаў на працягу 10 гадоў пасля распаду СССР у 1991 годзе. Тым не менш, ён хутка рос з 2000 да 2008 года, калі ва ўсім свеце пачалася рэцэсія, да фінансавага крызісу 2008—2009 гадоў. У 2010 годзе эканоміка аднавілася, аднак з 2014 года яна знаходзіцца на сур’ёзным спадзе ў сувязі з вайной на ўсходзе краіны.
Свята-Троіцкая царква (Кірыліна)

**Свята-Троіцкая царква** — стараверскі храм у в. Кірыліна Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў пачатку XX стагоддзя на паўднёвай ускраіне вёскі з дрэва як стараабрадніцкая.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Вырашана адзіным прамавугольным зрубам, пастаўленым на бутавы падмурак і накрытым двухсхільным дахам. У цэнтры дах над франтальным фасадам завершаны двух’яруснай (васьмярык на чацверыку) званіцай з цыбулепадобнай галоўкай на гранёным барабане, над алтарнай часткай — макаўка. Неашаляваныя брусчатыя сцены прарэзаны лучковымі аконнымі праёмамі ў фігурных ліштвах, расчлянёны ў прасценках брусамі-сцяжкамі. Уваход аформлены двухсхільным пакрыццём.

У інтэр’еры абраз «Маці Божая Адзігітрыя» (пачатак XIX стагоддзя).

## Літаратура 
*  — С. 151
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Храмы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Кірыліна
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Стараверскія храмы Беларусі
Павел Пятровіч Боцу

**Па́вел Пятро́віч Бо́цу** (14 чэрвеня 1933, сяло Чэмашыр, Бесарабія — 17 лютага 1987, Малдаўская ССР) — малдаўскі савецкі паэт і пісьменнік.

## Біяграфія 
Павел Боцу нарадзіўся ў сяле Чэмашыр () Бесарабіі (цяпер сяло Прыазэрнэ Кілійскага раёна Адэскай вобласці). У 1956 годзе скончыў Кішынёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Іона Крангэ.

Павел Боцу ўступіў у КПСС у 1961 годзе. З 1965 года — старшыня кіравання Саюза Пісьменнікаў Малдаўскай ССР, з 1967 года — сакратар кіравання Саюза Пісьменнікаў СССР, дэпутат Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР 7 і 11 скліканняў ад Малдаўскай ССР.

17 лютага 1987 года застрэліўся на аўтатрасе з паляўнічай стрэльбы.

## Творчасць 
Аўтар зборнікаў вершаў «Зямля бацькоў» (1959), «Мацерыкі» (1967), «Дом у Буджаку» (1973; Дзяржаўная прэмія Малдавіі 1974), «Клятва» (1981), у якіх — этыка-маральныя праблемы, унутраны свет сучасніка. Выступаў як крытык, публіцыст. Вершы паэта, прысвечаныя Беларусі, у кнізе «Веравызнанне» (1963).

## Пераклады 
На беларускую мову творы Боцу перакладалі М. Аўрамчык, Г. Бураўкін, Х. Жычка, У. Паўлаў, Ю. Свірка (у кнізе «Табе, Беларусь», 1968; «Далягляды», 1976, і інш.).

## Літаратура 
* 
* Чимпой М., На путях обновления, «Дружба народов», 1967, № 12;
* Нонешвили И., В яростном пламени дней, «Литературная газета», 1968, 7 февр.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бесарабіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кілійскім раёне
Катэгорыя:Публіцысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Публіцысты Малдовы
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі МССР
Катэгорыя:Выпускнікі Дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Іона Крангэ
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Застрэліліся ў СССР
Катэгорыя:Паэты Малдовы
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР ад Малдаўскай ССР
Цітушкі

**Цітушкі** () — зборная назва наймітаў, часта люмпенізаваных крымінальных элементаў, гопнікаў, маладзёнаў, у тым ліку спартсменаў, якія выкарыстоўваліся ўкраінскай уладай падчас Еўрамайдана для прымянення фізічнай сілы і ўдзелу ў масавых сутыкненнях; у прыватнасці, для прадухілення дзейнасці апазіцыйных актывістаў і для дзеянняў супраць вулічных пратэстаў: правакацый, падпалаў машын, запалохванняў, збіцця і разгону дэманстрацый, уплыву на працэс галасавання на выбарах і г.д. Новыя украінскія ўлады лічаць даказаным выкарыстанне дзяржаўнымі служачымі праваахоўных органаў і спецслужбаў крымінальных бандыцкіх фарміраванняў «цітушак» супраць «Еўрамайдана».

Тэрмін з’явіўся ў маі 2013 года і паходзіць ад прозвішча спартсмена Вадзіма Цітушкі. Атрымаў шырокае распаўсюджванне з лістапада 2013 года, у перыяд Еўрамайдана. З канца студзеня 2014 года пры праўленні Партыі Рэгіёнаў выкарыстоўваліся пад выглядам народных дружын і добраахвотных памочнікоў міліцыі ў абарону абласных дзяржаўных адміністрацый у розных галінах. Таксама Міністэрства ўнутраных спраў Украіны, паводле актывістаў Еўрамайдана, з’яўляецца арганізатарам інтрыг і правакатарам экстрэмізму і бандытызму падчас падзей Еўрамайдана шляхам пераапранання дзяржаўных служачых у цітушак з каардынацыяй іх супрацьпраўных дзеянняў, а таксама маюць дачыненне да фарміравання сітуацыі кровапраліцця з абодвух бакоў барыкад, што не даказана.

## Гл. таксама 
* Ябацькі

Катэгорыя:Украінскія словы і выразы
Катэгорыя:Пеяратыўныя тэрміны для абазначэння людзей
Катэгорыя:Культура Украіны
Катэгорыя:Грамадства Украіны
Катэгорыя:Слэнг Украіны
Катэгорыя:Сацыяльныя групы
Катэгорыя:Стэрэатыпы
Катэгорыя:Крымінальныя субкультуры
Катэгорыя:Еўрамайдан
Украінская літаратура

**Украінская літаратура** — літаратура, напісаная на ўкраінскай мове.

Гістарычна, украінская літаратура развівалася, у асноўным, ва ўмовах замежнага панавання на ўкраінскіх тэрыторыях. Часам украінская мова нават знаходзілася пад забаронай. Тым не менш, замежнае панаванне Польшчы, Румыніі, Расіі, Аўстра-Венгрыі і Асманскай Турцыі таксама ўзбагачвала ўкраінскую культуру і мову, у выніку чаго ўкраінскія аўтары змаглі стварыць багатую літаратурную спадчыну.

Некаторыя ўкраінцы таксама ўнеслі вялікі ўклад у развіццё літаратуры на рускай мове.

Катэгорыя:Літаратура паводле моў
Катэгорыя:Літаратура Украіны
Катэгорыя:Украінская культура
Свята-Троіцкая царква (Кіявец)

**Свята-Троіцкая царква** — праваслаўны храм у в. Кіявец Валожынскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1919 г. на месцы драўлянага храма, пастаўленага ў 1789 г. з дрэва на сродкі памешчыка Пажарскага.' Дзейнічае з 1990 г.

## Архітэктура 
Крыжова-купальны храм сіметрычна-восевай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі складаецца з прамавугольных зрубаў бабінца, малітоўнай залы, апсіды і нізкіх бакавых прыдзелаў. Над бабінцам надбудавана двух'ярусная шатровая званіца (чацвярык на чацверыку). Над сяродкрыжжам васьмігранны барабан з купалам. Гарызантальна ашаляваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Галоўны ўваход вырашаны ганкам на слупах.

' НГАБ, ф. 242, воп. 1, спр. 2256, арк. 3 адв.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Валожынскага раёна
Катэгорыя:Кіявец (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Свята-Петрапаўлаўская царква (Касута)

**Свята-Петрапаўлаўская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Касута Вілейскага раёна Мінскай вобласці Беларусі.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1868 г. з бутавага каменю і цэглы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Аб'ёмна-прасторавая кампазіцыя чатырохчасткавая: трох'ярусная (васьмярык на 2 чацвярыках) званіца, прамавугольная трапезная, кубападобная малітоўная зала, нізкая паўкруглая апсіда. Шатровае пакрыццё званіцы і чатырохсхільны дах асноўнага аб'ёму завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі на васьмігранных барабанах. Галоўны і бакавыя ўваходы вырашаны арачнымі праёмамі, якія аформлены парталамі, галоўны вылучаны трохвугольным франтонам. Сцены прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі з руставанымі архівольтамі. У аздабленні будынка выкарыстаны формы старажытнарускай архітэктуры: кілепадобныя аркі, аркатурныя фрызы, філёнгі, лапаткі, прафіляваныя карнізы. Атынкаваныя і пабеленыя элементы архітэктурнага дэкору кантрастна вылучаюцца на фоне паліхромнай бутавай муроўкі.

## Інтэр'ер 
У інтэр'еры аб'ёмы звязана паміж сабой шырокімі арачнымі праёмамі. Трапезная і малітоўная зала перакрыты люстранымі скляпеннямі драўлянай канструкцыі, апсіда — конхай.

## Капліца 
Побач з царквой. Пабудавана ў 19 ст. з бутавага каменю і дрэва.

Твор народнага дойлідства. Да прамавугольнай у плане пад двухсхільным дахам малітоўнай залы далучаны квадратны прытвор, над якім узведзена драўляная чацвярыковая званіца, завершаная шатром з макаўкай.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* Свята-Петрапаўлаўская царква (Касута) на сайце Маладзечанскай епархіі
* 

Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Катэгорыя:Храмы Святых Пятра і Паўла
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Вілейскага раёна
Катэгорыя:Касута
Алег Юр’евіч Вярняеў

**Але́г Ю́р’евіч Вярня́еў** (; ) — украінскі спартыўны гімнаст, алімпійскі чэмпіён.

## Біяграфія 
Прадстаўляў Украіну на Алімпійскіх гульнях 2012 года, дзе заняў чацвёртае месца з камандай і адзінаццатае — у мнагабор’і. Чэмпіён свету 2014 года і чэмпіён Еўропы 2014 года ў практыкаваннях на паралельных брусах.

На Алімпійскіх гульнях 2016 у Рыа заваяваў сярэбраны медаль у абсалютным першынстве, саступіўшы 0,099 бала пераможцу Уцімуры Кохэю і стаў алімпійскім чэмпіёнам у практыкаваннях на паралельных брусах.

## Спасылкі 
* 
* Профіль FIG

Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Гімнасты Украіны
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўрапейскіх гульняў па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Павел Іванавіч Лазарэнка

**Павел Лазарэнка** (; ) — былы ўкраінскі палітык, прэм'ер-міністр у 1996–1997 гадах. У жніўні 2006 года быў прызнаны вінаватым і прысуджаны да турэмнага заключэння ў ЗША за адмыванне грошай, махлярства і вымагальніцтва. Паводле дадзеных Арганізацыі Аб'яднаных Нацый, незаконна прысвоіў каля 200 мільёнаў даляраў у 1996–1997 гадах ва Украіне.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Украіны
Катэгорыя:Губернатары Днепрапятроўскай вобласці
Катэгорыя:Злачынцы Украіны
Аўрэліу Бусуёк

**Аўрэліу Аляксандравіч Бусуёк** (; , с. Кадранка, Страшанскі раён, Малдова — 9 кастрычніка 2012) — малдаўскі пісьменнік.

## Творчасць 
Аўтар паэтычных зборнікаў «Камень спатыкнення» (1958), «Рэдкая кветка» (1961), «Туга», «Каханне» (абодва 1963), «У белым і чорным» (1977) і інш. У рамане «Адзін перад тварам кахання» (1966) — маральна-этычныя праблемы, сцвярджэнне сапраўдных духоўных каштоўнасцей, у рамане «Мой парыжскі дзядзя» (1973) — праблемы выхавання, пошуку месца ў жыцці. Драматург, перакладчык.

Пераклаў на малдаўскую мову асобныя творы Я. Купалы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі Малдовы
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Драматургі XX стагоддзя
Катэгорыя:Драматургі Малдовы
Катэгорыя:Перакладчыкі Малдовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы
Свята-Ільінская царква (Клепачы)

**Свята-Ільінская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Клепачы Слонімскага раёна Гродзенскай вобласці Беларусі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1842 годзе з дрэва.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным у плане зрубам пад двухсхільным дахам, які над алтарнай часткай пераходзіць у вальмавы. Да фасада дабудавана 2-ярксная чатырохгранная шатровая званіца з цыбулепадобнай галоўкай. Бакавыя гарызантальна ашаляваныя фасады рытмічна расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі і бусамі-сцяжкамі ў прасценках.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Слонімскага раёна
Катэгорыя:Клепачы (Слонімскі раён)
Катэгорыя:Храмы Навагрудскай епархіі
Катэгорыя:1842 год у Беларусі
Бутавы камень

ў Браславе, складзены з бутавага каменя]]
**Бутавы камень** — прыродныя або штучна атрыманыя буйныя кавалкі няправільнай формы (з даўжынёй рабра 150—500 мм) з вапнякоў, даламітаў, пясчанікаў, радзей з гранітаў. Разнастайнасць — камень для бруку (з даўжынёй рабра да 300 мм). Бутавы камень бывае нізкатрывалы (трываласць да 100 МПа), сярэднетрывалы (да 400 МПа) і высокатрывалы (больш за 500 МПа); у залежнасці ад умоў эксплуатацыі павінен вытрымліваць ад 15 да 300 цыклаў замарожвання. Выкарыстоўваецца пры будаўніцтве фундаментаў, сцен, дарог, дапаможных і , каналізацыйных каналаў і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прыродны камень
Катэгорыя:Будаўнічыя матэрыялы
Марыя Фішэр-Сліж

**Марыя Фішэр-Сліж** (;  — ) — урач-педыятр, дзяячка ўкраінскай дыяспары ў Канадзе.

Член управы Украінскага медыцынскага таварыства Паўночнай Амерыкі () у Чыкага і былая кіраўніца гэтай супольнасці ў Таронта. Член управы Канадскага таварыства сяброў Украіны, Лігі ўкраінскіх мецэнатаў у Кіеве і ганаровы член Навуковага таварыства імя Тараса Шаўчэнкі ў ЗША.

Была сярод ініцыятараў і падтрымала ва Украіне шэраг праектаў па стварэнні Канадска-ўкраінскіх бібліятэчных цэнтраў, развіцці скаўцкага руху, увядзенні конкурсаў па роднай мове, стымуляванні творчых настаўнікаў-мовазнаўцаў, студэнтаў, дапамозе ўкраінскай царкве.

Катэгорыя:Мецэнаты Украіны
Ганна Кіеўская

**Ганна Кіеўская** альбо **Ганна Яраслаўна** (каля 1030—1075) — сярэдняя дачка Вялікага князя Кіеўскага Яраслава I Мудрага і яго другой жонкі Інгігерды (Ірыны) — дачкі караля Шатландыі і Швецыі. Унучка па маці Олава III Шатконунга, другая жонка французскага караля Генрыха I Капета, каралева Францыі, маці будучага караля Філіпа I. У гісторыі гэтай краіны яна засталася як прабабуля амаль 30 французскіх каралёў.

## Біяграфія 
У старажытнарускіх крыніцах Ганна зусім не згадваецца. Біяграфія рэканструюецца выключна на падставе вестак французскіх сярэднявечных хронік і дакументаў.

Каралева Ганна прывезла ў Францыю не толькі каштоўны пасаг, але і высокую культуру, за што яе паважалі і шанавалі. Папы Мікалай II і Грыгорый VII пісалі ёй лісты, у якіх выказвалі павагу. Папа Мікалай II адзначаў дабрыню, дабрачыннасць, пабожнасць Ганны, прасіў яе ўплываць на Генрыха I.

Катэгорыя:Капетынгі
Катэгорыя:Каралевы франкаў
Катэгорыя:Каралевы і імператрыцы Францыі
Катэгорыя:Рэгенткі
Катэгорыя:Рэгенты Францыі
Катэгорыя:Князёўны Русі
Катэгорыя:Рурыкавічы
Адукацыя ва Украіне

па колькасці выпускнікоў ВНУ.]]
Ва Украіне амаль 100 % насельніцтва пісьменныя.

Для кожнага ўкраінца абавязковы 11 гадоў навучання. Звычайна, адукацыя пачынаецца з 6 гадоў, калі дзень нараджэння дзіця не прыпадае на 1 верасня.

Паводле экс-Старшыні Вярхоўнай Рады Уладзіміра Літвіна, аб’ём бюджэтнага фінансавання сферы адукацыі ў 2009 годзе склаў каля 6 % валавога ўнутранага прадукту Украіны.

5 верасня 2017 года прыняты новы закон пра адукацыю.

## Гл. таксама 
* Закон Украіны «Пра забеспячэнне функцыянавання ўкраінскай мовы як дзяржаўнай»
* Дзяржаўная выніковая атэстацыя
* Знешняе незалежнае ацэньванне
* Нацыянальны мультыпрадметны тэст
* Адзіны ўступны іспыт
* Адзінае прафесійнае ўступнае выпрабаванне
* Адзіны дзяржаўны кваліфікацыйны іспыт
Васіль Стус

**Васіль Стус** (; , Рахніўка, Гайсынскі раён, Вінніцкая вобласць, Украіна — , выпраўленчая калонія каля сяла Кучына, Пермская вобласць, РСФСР) — украінскі паэт, перакладчык, празаік, літаратуразнаўца, праваабаронца. Адзін з самых актыўных прадстаўнікоў украінскага культурнага руху шасцідзясятнікаў. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі імя Тараса Шаўчэнкі (1990), Герой Украіны (2005, пасмяротна).

За ўласныя перакананні аб неабходнасці захавання і развіцця ўкраінскай культуры Васіль Стус трапіў пад рэпрэсіі з боку савецкай улады, яго творчасць была забаронена, а ён сам быў асуджаны да працяглага знаходжання ў месцах пазбаўлення волі, дзе і загінуў.

На беларускую мову вершы Стуса пераклалі Вадзім Болбас, Сяргей Законнікаў, Алесь Каско, Алег Мінкін, Васіль Сахарчук, Валерый Стралко, Алесь Траяноўскі, Андрэй Вылінскі.

Катэгорыя:Героі Украіны
Катэгорыя:Украінамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты XX стагоддзя
Катэгорыя:Дысідэнты Украіны
Катэгорыя:Савецкія дысідэнты
Катэгорыя:Праваабаронцы Украіны
Катэгорыя:Праваабаронцы СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Нацыянальнай прэміі Украіны імя Тараса Шаўчэнкі
Катэгорыя:Памерлі ў месцах пазбаўлення волі
Племя (фільм, 2014)

«**Племя**» () — украінскі драматычны фільм, зняты Міраславам Слабашпіцкім. У цэнтры сюжэту — жыццё глуханямых падлеткаў у інтэрнаце, іх адносіны паміж сабой і са знешнім светам.

У фільме граюць глухія і непрафесійныя акцёры, усе персанажы карыстаюцца мовай жэстаў, якія перакладзеныя агучкай або субтытрамі. Прэм’ера ў кінатэатрах Украіны адбылася 11 верасня 2014 года. Фільм з’яўляецца першай паўнаметражнай працай у кар’еры рэжысёра.

Карціна атрымала тры прызы, уключаючы Гран-пры ў паралельнай праграме «Тыдзень крытыкі» на Канскім кінафестывалі 2014 года. 14 верасня на 19-м Міланскім міжнародным кінафестывалі стужка была прызнана найлепшай мастацкай лентай 2014 года. Таксама фільм быў адным з прэтэндэнтаў ад Украіны на прэмію Оскар за найлепшы фільм на замежнай мове. Стваральнікам фільма, Міраславу Слабашпіцкаму і Валянціну Васяновічу, за выдатны ўклад у развіццё ўкраінскага кінамастацтва была прысуджана Дзяржаўная прэмія Украіны імя Аляксандра Даўжэнкі.

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2014 года
Катэгорыя:Фільмы Украіны
Катэгорыя:Кінарэжысёрскія дэбюты
Катэгорыя:Фільмы пра адукацыю
Катэгорыя:Фільмы пра прастытуцыю
Катэгорыя:Фільмы пра згвалтаванні
Катэгорыя:Фільмы пра сексуальнасць
Катэгорыя:Фільмы, дзеянне якіх адбываецца ў школах
Катэгорыя:Фільмы пра Украіну
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ва Украіне
Катэгорыя:Незалежныя фільмы
Катэгорыя:Моладзевыя фільмы
Катэгорыя:Моладзевая культура
Спорт ва Украіне

і Андрэй Шаўчэнка.]]
Такія віды спорта, як футбол і барацьба, былі папулярныя ва Украіне з 19 стагоддзя. Украіна выйграла ад акцэнту СССР на фізічным выхаванні ў тым плане, што там засталіся сотні стадыёнаў, плавальных басейнаў, спартыўных залаў і іншых спартыўных збудаванняў пасля распаду СССР. 

Спорт ва Украіне рэгулюецца, у першую чаргу, 40 федэрацыямі розных алімпійскіх відаў спорта, якія з'ўляюцца часткай Нацыянальнага алімпійскага камітэта Украіны. Масавы спартыўны рух кіруецца чатырма асноўнымі спартыўнымі таварыствамі і двума дзяржаўнымі спартыўнымі камітэтамі Міністэрства адукацыі і Узброеных сілаў Украіны. Усе неалімпійскія віды спорта рэгулююцца адпаведнымі федэрацыямі Спартыўнага камітэта Украіны.
Пэтрыкіўскі роспіс

**Пэтрыкіўскі роспіс** альбо **Пэтрыкіўка** () — украінскі дэкаратыўна-арнаментальны народны жывапіс, які сфармаваўся на Днепрапятроўшчыне ў пасёлку Пэтрыкіўка (), адкуль і паходзіць назва гэтага віду мастацтва.

Асобныя рэчы з узорамі ў стылі пэтрыкіўскага роспісу захаваліся яшчэ з 18 стагоддзя. Аднак у сучасным разуменні гэты кірунак сфармаваўся ў канцы 19 стагоддзя — пачатку 20 стагоддзя. Паходжанне пэтрыкіўскага роспісу звязваюць з казацтвам і засяленнем Днепрапятроўшчыны выхадцамі з Палтаўшчыны, Слабажаншчыны і Падолля ў 18 стагоддзі і ў першай палове 19 стагоддзя. Аднак невядома, дзе і калі менавіта развіліся традыцыі, якія ляглі ў аснову гэтага кірунку жывапісу.

Пэтрыкіўскі роспіс — не толькі народнае мастацтва, які захоўвае традыцыі аздаблення ўкраінскага жылля, але і сучасны жывапіс, які развіваецца і набывае новыя рысы.

Катэгорыя:Мастацтва Украіны
Катэгорыя:Шэдэўры вуснай i нематэрыяльнай спадчыны чалавецтва
Катэгорыя:Народныя мастацкія промыслы
Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Шчэдрык (Мікалай Леантовіч)

**«Шчэдрык»** () — адна з самых папулярных апрацовак Мікалая Леантовіча, вядомая не толькі ва Украіне, але і ва ўсім свеце пад назвай «Калядка званоў» ().

## Арыгінал 
Ще́дрик, щедри́к, ще́дрівочка,
При́летіла ла́стівочка,
Ста́ла собі́ ще́бетати,
Го́сподаря ви́кликати:
«Вийди, вийди, господарю,
Подивися на кошару, -
Там овечки покотились,
А ягнички народились.
В тебе товар весь хороший,
Будеш мати мірку грошей,
Хоч не гроші, то полова,
В тебе жінка чорноброва.»
Щедрик, щедрик, щедрівочка,
Прилетіла ластівочка.

Катэгорыя:Навагоднія песні
Катэгорыя:Песні Украіны
Катэгорыя:Песні 1916 года
Катэгорыя:Зімовыя традыцыі
Катэгорыя:Калядкі
Катэгорыя:Музычныя творы Мікалая Леантовіча
Катэгорыя:Украінскія народныя песні
Неметы

**Неметы** () — старажытнагерманскае племя, частка свеваў. Насялялі берагі Рэйна.

Тацыт называў неметаў безумоўна германцамі, аднак іх назва мае кельцкае паходжанне. У 60 г. да н. э. разам з іншымі свевамі змагаліся з эдуямі. У першай палове 1 тысячагоддзя н. э. лакалізуюцца ў раёне сучаснага Шпаера.

Некаторыя даследчыкі лічаць, што ад назвы неметаў паходзіць славянскае слова "немцы".

Катэгорыя:Зніклыя народы Еўропы
Катэгорыя:Германскія плямёны
Украінскі тэатр

]]
**Украінскі тэатр** — адна з формаў выяўленчага мастацтва Украіны, які таксама выкарыстоўваецца ў якасці спосабу культурнага выражэння і вызначэння ўзроўню культурнага развіцця краіны. Як форма мастацтва з'яўляецца мастацкай выявай жыцця з дапамогай сцэнічнага акцёра.

Украінскі тэатр заснаваны на айчыннай культуры, звычаях, традыцыях і мове Украіны. Першыя сляды ўкраінскага тэатра могуць быць выяўлены ў пачатку 19 стагоддзя.

Катэгорыя:Тэатр Украіны
Катэгорыя:Украінская культура
Дойна Алдзя-Тэадоравіч

**Дойна Алда-Тэадоравіч** (; 1958 — 1992) — малдаўская савецкая , жонка кампазітара і спевака Іёна Тэадоравіча, Заслужаная артыстка Малдаўскай ССР (1992).

## Біяграфія 
Нарадзілася 15 лістапада 1958 года ў Кішынёве ў сям'і інтэлігентаў — *Eugenia* і *Gheorghe Marin*: бацька быў пісьменнікам і журналістам, а маці — выкладчык рускай мовы і літаратуры сярэдняй  у Кішынёве. 

Мастацкі талент Дойны выявіўся яшчэ ў дзяцінстве і ўжо навучаючыся ў школе, яна брала ўдзел у дубляванні на рускую мову фільмаў кінастудыі «Малдова-фільм». Адначасна з агульнаадукацыйнай, вучылася ў музычнай школе.  працавала ў ансамблі *«Moldoveneasca»*, з якім пабывала ў многіх рэспубліках СССР, а таксама ў Манголіі, Алжыры, Германіі, Кіпры і на фэсце моладзі ў Гаване, Куба. У 1975 годзе Дойна скончыла школу і ў гэтым жа годзе разам з Юрыем Нікалаевым была вядоўцай шоу-праграмы «Шырэй кола». У 1979 годзе скончыла філалагічны Факультэт Кішынёўска дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці румынская мова і літаратура. З 1979 па 1988 год працавала ў якасці выкладчыка сусветнай літаратуры Кішынёўскага педагагічнага інстытута, цяпер — Дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Іёна Крангэ.

У 1981 годзе Дойна выйшла замуж за Іёна Алда-Тэадоравіча, малдаўскага кампазітара і спевака, і 5 жніўня 1982 года ў іх нарадзіўся сын — Крыстафер Алда-Тэадоравіч. У гэтым жа годзе ў Дойны адкрыўся талент эстраднай спявачкі і яна стала выступаць на сцэне разам з мужам. Выступалі яны ў многіх гарадах і селах Малдавіі і Румыніі.

30 кастрычніка 1992 года Іён і Дойна загінулі ў аўтакатастрофе ў 49 кіламетрах ад Бухарэста — машына, на якой яны ехалі ў Кішынёў, уразалася ў дрэва. Пахаваны на Цэнтральных (Армянскіх) могілках Кішынёва.

У 1993 годзе пасмяротна Дойна Алда-Тэадоравіч была ўзнагароджана малдаўскім ордэнам Рэспублікі.

## Памяць 
* Сын артыстаў — Крысці Алдя-Тэадоравіч — стварыў фестываль «Douа inimi gemene», прысвечаны памяці выканаўцаў мэй.
* У Кішынёве адкрыты помнік Іёну і Дойне Тэадоравіч.
* У гонар артыстаў у Малдавіі была выпушчана памятная манета ў 100 лей (у абароце з 3 жніўня 2010 года).

Файл:Stamp of Moldova md022st.jpg|2002 год: Іён і Дойна Тэадоравічы
Файл:Stamps of Moldova, 005-12.jpg|2012 год: Іён і Дойна Тэадоравічы

## Спасылкі 
* Алдя-Теодорович Ион и Дойна, молдавские артисты 
* Muzica Moldoveneasca - Ion si Doina Aldea Teodorovici  

Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Катэгорыя:Асобы на марках
Іон Алдзя-Тэадоравіч

**Іон Алда-Тэадоравіч** (*Іон Хрыстафоравіч Тэадоравіч*, ; 7 красавіка 1954, Леова, Малдаўская ССР — 30 кастрычніка 1992, Кашэрэны, жудзец Яламіца, Румынія) — малдаўскі савецкі  і спявак, малодшы брат Петрэ Тэадоравіча.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 красавіка 1954 года.

У 1981 годзе скончыў Кішынёўскую дзяржаўную кансерваторыю імя Г. Музічэску па класе кампазітара П. Б. Рывіліса.

30 кастрычніка 1992 года Іон і яго жонка Дойна загінулі ў аўтакатастрофе ў 49 кіламетрах ад Бухарэста — машына, на якой яны ехалі ў Кішынёў, уразалася ў дрэва. Пахаваны на Цэнтральных (Армянскіх) могілках Кішынёва.

## Творчасць 
Напісаў больш 300 песень, музыку да фільмаў. Працаваў з братам — Петрэ Тэадоравічам, а таксама з Анастасіяй Лазарук, Сафіяй Ратару, Іонам Суручану, Нінай Кулікоўскай, Зінаідай Жулей і многімі іншымі выканаўцамі.

## Памяць 
* Сын артыстаў — Крысці Алдя-Тэадоравіч — стварыў фестываль «Douа inimi gemene», прысвечаны памяці выканаўцаў мэй.
* У Кішынёве адкрыты помнік Іону і Дойне Тэадоравіч.
* У гонар артыстаў у Малдавіі была выпушчана памятная манета ў 100 лей (у абароце з 3 жніўня 2010 года).

Файл:Stamp of Moldova md022st.jpg|2002 год: Іон і Дойна Тэадоравічы
Файл:Stamps of Moldova, 005-12.jpg|2012 год: Іон і Дойна Тэадоравічы

## Званні і ўзнагароды 
* Заслужаны артыст Малдаўскай ССР (1989).

## Спасылкі 
* Алдя-Теодорович Ион и Дойна, молдавские артисты 

Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Катэгорыя:Асобы на марках
Літаратурны музей імя Юзафа Чаховіча

**Літаратурны музей імя Юзафа Чаховіча** () размешчаны ў Любліне і з'яўляецца падраздзяленнем Люблінскага музея. Мэтай працы музея з'яўляецца збіранне, захоўванне, даследаванне і папулярызацыя рукапісаў, друкаваных выданняў, матэрыялаў навуковых даследаванняў, а таксама рэчаў, звязаных з Юзафам Чаховічам і іншымі люблінскімі літаратарамі.

## Гісторыя 
У 1957 годзе ў артыкуле «Захавайце памяць пра вялікіх» (часопіс «Культура і жыццё»)  і Лех Людароўскі заклікалі стварыць музеі Баляслава Пруса, Генрыка Сянкевіча і Юзафа Чаховіча. Сябры Чаховіча, Фелікс Арашкевіч, ,  і Казімеж Анджэй Яворскі, віталі ідэю і перадалі для фондаў будучага музея рэчы і кнігі, звязаныя з паэтам. Люблінскія ўлады таксама падтрымалі ідэю, і 9 верасня 1968 года — у 29-ю гадавіну гібелі паэта — Літаратурны музей імя Юзафа Чаховіча быў адкрыты, у доме 10 па вуліцы Нарутовіча.

У 1999 годзе музей выехаў з будынка, у якім працаваў больш за 30 гадоў, і на працягу трох гадоў часова размяшчаўся ў сядзібе Вінцэнта Поля. 9 верасня 2002 года музей адчыніў дзверы ўжо па сваім сучасным адрасе — Злота вуліца, дом 3, які быў падораны гораду сям'ёй мецэнатаў Рабінінавых.

## Калекцыя 
Першы дырэктар музея, , пачаў пашыраць калекцыі музея матэрыяламі і пра іншых пісьменнікаў, у тым ліку Конрада Бельскага, Вацлава Гралеўскага, Казімежа Анджэя Яворскага,  і . На сённяшні дзень тут таксама прадстаўлены экспанаты, прысвечаныя такім люблінскім літаратарам, як Францішка Арнштайнова, Антоній Мадай, Вацлаў Мразоўскі, , , , , і іншым. Апроч гэтага, у музеі захоўваюцца рукапісы іншых польскіх пісьменнікаў: Чэслава Мілаша, Збігнева Гэрбарта, Ежы Загурскага, Юліяна Тувіма, Канстанты Ільдэфонса Галчынскага і іншых.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Літаратурнага музея імя Юзафа Чаховіча.

Катэгорыя:Літаратурныя музеі
Катэгорыя:Люблін
Катэгорыя:Музеі Люблінскага ваяводства
Украінскі народны танец

**Украінскі народны танец** — традыцыйныя танцы украінцаў.

Асноўныя танцавальныя жанры ўкраінскага народнага танца:
* карагод, як адзін з самых старажытных відаў народнага танцавальнага мастацтва, выкананне якога звязана з каляндарнымі абрадамі;
* бытавы танец, да якога адносяцца мяцеліца, гапак, казачок, гуцулкі, каламыйка, кадрыля, полька.

Сёння ўкраінскі танец перш за ўсё прадстаўлены тым, што этнографы, фалькларысты і гісторыкі танца называюць «Украінскія народна-сцэнічныя танцы», якія з’яўляюцца стылізаваным ўяўленнем традыцыйных танцаў і іх характэрных рухаў, харэаграфія якіх ставіцца для канцэртна-танцавальных спектакляў. Гэтая стылізаваная форма мастацтва настолькі прасякнула культуру Украіны, што на сённяшні дзень засталося вельмі мала чыста традыцыйных форм украінскага танца.

Катэгорыя:Еўрапейскія народныя танцы
Катэгорыя:Еўрапейскія танцы
Катэгорыя:Украінскія танцы
Катэгорыя:Танцы ва Украіне
Царква Святых Арханёлаў Міхаіла і Гаўрыіла (Варнічэнь)

**Царква Святых Арханёлаў Міхаіла і Гаўрыіла** () — праваслаўны храм у с.  Стрэшэнскага раёна Малдовы. Помнік архітэктуры, рэгістрацыйны нумар 1440.

## Гісторыя 
Драўляная царква Святых Арханёлаў Міхаіла і Гаўрыіла ўзведзена ў 1791 годзе, і на той момант з'яўлялася адзіным храмам ў сяле. У 1839 годзе цакрва была перабудавана. У 1970-х гадах была праведзена рэстаўрацыя, у наш час вядуцца працы па яе абнаўленні. З часу будаўніцтва вакол царквы ўтварыліся могілкі.

У 1995 годзе згарэла драўляная званіца. У Музеі сяла ў Кішынёве была ўзведзена яе копія па праекце архітэктара Эўджэна Бызгу (), які аднавіў аб'ект па накідах і замерах, зробленых яшчэ ў часы студэнцтва.

## Спасылкі 
* В селе Ворничены может рухнуть церковь, возведенная 200 лет назад

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Малдовы
Катэгорыя:Стрэшэнскі раён
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Малдовы
Цені забытых продкаў (фільм)

**«Цені забытых продкаў»** () — украінскі мастацкі фільм рэжысёра Сяргея Параджанава, зняты ў 1964 годзе на Кіеўскай кінастудыі мастацкіх фільмаў імя Аляксандра Даўжэнкі, экранізацыя аднайменнай аповесці Міхаіла Кацюбінскага.

Фільм здымалі ў сапраўдных гуцульскіх хатах і ваколіцах сяла Крыварыўня Вэрхавынскага раёна Івана-Франкоўскай вобласці. Менавіта тут Міхаіл Кацюбінскі напісаў сваю аповесць.

Катэгорыя:Фільмы на ўкраінскай мове
Катэгорыя:Фільмы-драмы СССР
Катэгорыя:Фільмы Кіеўскай кінастудыі імя Аляксандра Даўжэнкі
Катэгорыя:Фільмы Украіны
Катэгорыя:Фільмы пра Украіну
Катэгорыя:Фільмы Сяргея Параджанава
Дабрылава Евангелле

**Дабрылава Евангелле** () — старажытнарускі кірылічны ілюмінаваны рукапіс Евангелля-апракаса, створаны ў 1164 годзе. Адзін з нешматлікіх дакладна датаваных старажытнарускіх рукапісаў.
Паводле запісу ў кнізе, яе перапісаў пісец Дабрыла (), адкуль і назва.

## Гісторыя 
Рукапіс мае паўднёварускае паходжанне і мог быць напісаны ў Галіцка-Валынскім княстве. У XIX—XX пачатку стагоддзяў з'явіліся здагадкі аб наўгародскім паходжанні Евангелля, якія не лічацца пераканаўчымі.

На перадапошнім аркушы рукапісу пісцом пакінуты «выхадны» надпіс:

Ранняя гісторыя Дабрылава Евангелля і абставіны, пры якіх яно трапіла ў царскую бібліятэку, невядомыя.

У годзе 1572/1573, пра што быў зроблены запіс на другім аркушы рукапісу, з бібліятэкі цара Івана Грознага Евангелле было ўкладзена ў нейкую пустынь, названую ў імя архідыякана Стэфана. Гэту пустынь даследчыкі ідэнтыфікуюць з наступнымі манастырамі: Барысаглебскі-Стэфанаўскі на Кідзекшы, Стэфанаўскі на Лугу каля Пскова, Серадакаротны Стэфанаўскі манастыр у Ціхвінскім павеце ці Спаская Архідыяканская пустынь Ісадскага манастыра ў Ніжагародскай губерні.

У 1822 годзе Дабрылава Евангелле было набыта ў Гомелі калекцыянерам М. П. Румянцавым:

З заснаванага ім Румянцаўскага музея кніга затым паступіла ў Дзяржаўную бібліятэку СССР ім. В. І. Леніна (з 1992 года — Расійская дзяржаўная бібліятэка).

## Характарыстыка 
Рукапіс уяўляе сабой кодэкс на пергаменце, які складаецца з 270 лістоў памерам 24,5 × 19,7 см, тэкст напісаны ўставам у два слупкі.

Евангелле ўпрыгожана чатырма мініяцюрамі з выявай евангелістаў, змешчаных у інтэр'еры аднакупальных храмаў. Яны належаць да характэрнага для рускага мастацтва XII стагоддзя прымітыўна-пластычнага стылю. Зыходзячы з надпісаў на мініяцюрах вынікае, што яны былі выкананы запрошаным майстрам, а не пісцом Дабрылам. Іншым майстрам таксама выкананы і кінаварныя загалоўкі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Рукапісы Евангелляў
Катэгорыя:З'явіліся ў 1164 годзе
Катэгорыя:Ілюмінаваныя Евангеллі
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы Старажытнай Русі
Рэд Бул (каманда Формулы-1)

**Red Bull Racing** () — аўстрыйская аўтагоначная каманда, што ўдзельнічае ў чэмпіянаце Формулы-1. Уладальнік кубка канструктараў у , , ,  гадах. Была заснавана кіраўніком канцэрна па вытворчасці энергетычных напояў Red Bull — Дытрыхам Матэшыцам. База каманды месціца ў Мілтан-Кінс, Вялікабрытанія., але каманда выступае пад аўстрыйскай ліцэнзіяй..

Катэгорыя:Каманды Формулы-1
Катэгорыя:Red Bull
Мак-Ларэн (аўтагоначная каманда)

**McLaren** («Мак-Ларэн», поўная назва з 2015 года **McLaren Honda**, «Мак-Ларэн Хонда») — брытанская аўтагоначная каманда, што ўяўляе сабой падраздзяленне аўтамабільнай кампаніі McLaren. У розны час каманда брала ўдзел і перамагала ў розных аўтаспартыўных спаборніцтвах, пяць разоў выйгравала спаборніцтвы CanAm, тройчы выйгравала 500 міль Індыянапаліса, па адным разе ў гонках 24 гадзіны Ле-Мана і 12 гадзін Себрынга, у наш час каманда сканцэнтравана на ўдзеле ў чэмпіянаце свету Формулы-1, дзе 8 разоў заваёўвала Кубак Канструктараў.

Катэгорыя:Каманды Формулы-1
Украінская музыка

**Украінская музыка** ахоплівае разнастайныя шматлікія складнікі і элементы музыкі заходняй і ўсходняй музычных цывілізацый. Апроч таго, яна мае вельмі моцную славянскую і хрысціянскую ўнікальнасць, элементы якой выкарыстоўваюцца сярод многіх суседніх народаў.

Часам Украіна прызнаецца музычнай глубінкай былой Расійскай імперыі, дзякуючы сваёй першай прафесійнай музычнай акадэміі, якая адкрылася ў сярэдзіне 18 стагоддзя і выхавала шмат ранніх музыкаў і кампазітараў.

Сучасная Украіна знаходзіцца на поўначы ад Чорнага мора і з’яўляецца былой часткай СССР. Некаторыя этнічныя групы, якія пражываюць на тэрыторыі Украіны, маюць свае ўласныя ўнікальныя музычныя традыцыі, а некаторыя распрацавалі канкрэтныя музычныя традыцыі ў спалучэнні з зямлёй, на якой яны жывуць.

Катэгорыя:Музыка Украіны
Уільямс (каманда Формулы-1)

«**Уільямс**» (, поўная назва **Williams Martini Racing**)() — брытанская каманда «Формулы-1». Дзевяціразовы ўладальнік Кубка канструктараў «Формулы-1». Каманда была заснавана Фрэнкам Уільямсам і Патрыкам Хэдам у 1977 годзе, пасля двух папярэдніх праектаў Уільямса — Frank Williams Racing Cars і Walter Wolf Racing, якія скончыліся няўдала.

На Гран-пры Вялікабрытаніі 1997 года Жак Вільнёў здабыў сотую перамогу ў складзе каманды Williams. Тым самым каманда стала трэцяй камандай у гісторыі (пасля італьянскай Ferrari і англійскай McLaren), якая атрымала сто перамог у Гран-пры.

Усе шасі каманды ўтрымваюць прыстаўку FW — ініцыялы заснавальніка каманды Фрэнка Уільямса ().

Катэгорыя:Каманды Формулы-1
Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы (Паланка)

**Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы** () — праваслаўны храм у с.  Кэлэрашскага раёна Малдовы. Размешчана на могілках. Помнік архітэктуры, рэгістрацыйны нумар 197.

## Гісторыя 
Царква Покрывы Багародзіцы была пабудавана з ўкраінскай лістоўніцы ў канцы XVIII стагоддзя. У 1825 годзе яна была перанесена на могілкі сяла Паланка на мураваны падмурак. Паводле іншых звестак, Свята-Пакроўская царква пабудавана ў 1847 годзе.

Царква функцыянавала да 1944 года, пакуль не была зачынена. Занядбаны храм разбураўся, пакуль не быў адноўлены ў 2007 годзе і перанесены ў непасрэдную блізкасць да могілак, побач з вясковым пансіёнам і музеем рамёстваў «Каса Пэрынцяскэ» (Бацькоўскі дом).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Малдовы
Катэгорыя:Кэлэрашскі раён
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Малдовы
Адносіны Украіны і НАТА

Сувязі паміж Украінай і Арганізацыяй Паўночнаатлантычнага дагавора () пачаліся ў 1994 годзе. У 2008 годзе Украіна падала заяўку на далучэнне да Плану дзеянняў па сяброўству ў НАТА (). Планы на ўступленне ў НАТА былі адкладзены пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года, на якіх перамог Віктар Януковіч, які аддаваў перавагу таму, каб Украіна заставалася пазаблокавай дзяржавай. У 2010 годзе Вярхоўная Рада прагаласавала за выключэнне з стратэгіі нацыянальнай бяспекі краіны «інтэграцыю ў еўра-атлантычную бяспеку і сяброўства ў НАТА».

У выніку Еўрамайдана Януковіч збег з Украіны ў лютым 2014 года, часовы ўрад Арсенія Яцанюка, які прыйшоў да ўлады, заявіў, што не мае ніякіх планаў на ўступленне Украіны ў НАТА са спасылкай на пазаблокавы статус краіны. Тым не менш, пасля расійскага ваеннага ўмяшальніцтва ва Украіну і парламенцкіх выбараў у кастрычніку 2014 года новы ўрад зрабіў уступленне ў НАТА прыярытэтам. 23 снежня 2014 года Вярхоўная Рада адмовілася ад пазаблокавага статусу краіны, які «даказаў, што не з’яўляецца эфектыўным у забеспячэнні бяспекі Украіны і абароны ад знешняга ціску і агрэсіі».

Паводле апытанняў, праведзеных у перыяд з 2005 па 2013 год, украінская грамадская падтрымка сяброўства ў НАТА застаецца на нізкім узроўні. Паводле апытання Інстытута Гэлапа ў 2009 годзе, 40 % украінцаў бачылі ў НАТА пагрозу, а 17 % — абарону. З пачатку 2014 года, пасля расійскай ваеннай інтэрвенцыі ва Украіну, грамадская падтрымка сяброўства Украіны ў НАТА значна ўзрасла. У чэрвені 2014 года амаль 50 % апытаных падтрымлівалі ўступленне ў НАТА, а ў кастрычніку 2014 года падтрымка ўзрасла да больш чым 50 %. Згодна з вынікамі апытання, праведзенага ў снежні 2015 года фондам «Дэмакратычнай ініцыятывы» ў Кіеве 75 % украінцаў падтрымалі б сяброўства ў НАТА.

На Брусельскім саміце ў чэрвені 2021 года лідары НАТА пацвердзілі рашэнне, прынятае на саміце ў Бухарэсце 2008 года, аб тым, што Украіна стане членам Альянсу з Планам дзеянняў па членстве (ПДЧ) як частка працэсу і правам Украіны вызначаць будучыню і знешнюю палітыку, вядома, без знешняга ўмяшальніцтва. Генеральны сакратар НАТА Енс Столтэнберг таксама падкрэсліў, што Расія не зможа накласці вета на ўступленне Украіны ў НАТА, бо «мы не вернемся да эры сфер інтарэсаў, калі буйныя краіны вырашаюць, што рабіць меншым».

## Крыніцы 
НАТА
Украіна