open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
443

**443** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 443 год нашай эры, 443 год 1 тысячагоддзя, 43 год V стагоддзя, 3 год 5-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 4 год 440-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Аэцый дазволіў бургундам пасяліцца ў раёне Женевы. Алеманы селяцца на захад ад Рэйна.

## Нарадзіліся 
* Гадэгізель, кароль бургундаў

## Памерлі
444

**444** — высакосны год, пачаўся ў суботу. 444 год нашай эры, 444 год 1 тысячагоддзя, 44 год V стагоддзя, 4 год 5-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 5 год 440-х гадоў.

## Падзеі 
* Атыла паставіў сваю рэзідэнцыю каля ракі Цісы.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 27 чэрвеня: Кірыл Александрыйскі, Айцец царквы
445

**445** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 445 год нашай эры, 445 год 1 тысячагоддзя, 45 год V стагоддзя, 5 год 5-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 6 год 440-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Валентыніян III выдае эдыкт супраць маніхейства.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Фань Е, кітайскі гісторык
446

**446** — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 446 год нашай эры, 446 год 1 тысячагоддзя, 46 год V стагоддзя, 6 год 5-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 7 год 440-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Рамана-брыты пад кіраўніцтвам Вортыгерна няўдала спрабуюць прасіць дапамогі Флавія Аэцыя супраць піктаў і скотаў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 19 лютага: Лявонцій Трырскі, біскуп Трырскі
* 446/447: Прокл (архіепіскап Канстанцінопальскі)
447

**447** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 447 год нашай эры, 447 год 1 тысячагоддзя, 47 год V стагоддзя, 7 год 5-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 8 год 440-х гадоў.

## Падзеі 
* 23 снежня: поўнае сонечнае зацьменне ў Галіі і на Іберыйскім паўвостраве.
*Гуны пад кіраўніцтвам Атылы зруйнавалі Сердыку (цяпер Сафія).

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Арнегіск, візантыйскі военачальнік
448

**448** — высакосны год, пачаўся ў чацвер. 448 год нашай эры, 448 год 1 тысячагоддзя, 48 год V стагоддзя, 8 год 5-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 9 год 440-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Католік Рэхіяр становіцца каралём свеваў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Герман Асерскі, святы, біскуп, заступнік Асера
* каля 447/448: Хладыён, легендарны павадыр франкаў
449

**449** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 449 год нашай эры, 449 год 1 тысячагоддзя, 49 год V стагоддзя, 9 год 5-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 10 год 440-х гадоў.

## Падзеі 
*

* У Эфесе быў праведзены Другі Эфескі сабор

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Флавіян (патрыярх Канстанцінопальскі)
45

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
*
### Блізкі Усход 
* Голад у Іўдзеі

*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся 
* , першая жанчына-гісторык Кітая

## Памерлі
450

**450** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 450 год нашай эры, 450 год 1 тысячагоддзя, 50 год V стагоддзя, 10 год 5-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 1 год 450-х гадоў.

## Падзеі 
*

* 25 жніўня: Маркіян становіцца усходне-рымскім імператарам.

## Нарадзіліся 
* Гунтамунд, кароль вандалаў
* Тразамунд, кароль вандалаў
* Юстын I, візантыйскі імператар

## Памерлі 
* 28 ліпеня: Феадосій II, візантыйскі імператар
* 31 ліпеня: Пётр Хрысолаг, каталіцкі багаслоў
451

**451** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 451 год нашай эры, 451 год 1 тысячагоддзя, 51 год V стагоддзя, 1 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 2 год 450-х гадоў.

## Падзеі 
* 7 красавіка: Гуны захапілі Мец падчас свайго пахода ў Галію.
* 26 мая: Адбылася Аварайрская бітва паміж армянскімі паўстанцамі і персідскімі войскамі.
* 8 кастрычніка: Адкрыўся Халкідонскі сабор — чацвёрты Усяленскі сабор, скліканы па просьбе рымскага імператара Маркіяна і са згоды папы Льва I у Халкідоне.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Тэадорых I, кароль вестготаў
452

**452** — высакосны год, пачаўся ў аўторак. 452 год нашай эры, 452 год 1 тысячагоддзя, 52 год V стагоддзя, 2 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 3 год 450-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Атыла здзейсніў паход у Італію.

## Нарадзіліся 
* Мін-дзі (Паўднёвая Цы), кітайскі імператар дынастыі Паўднёвая Цы
## Памерлі
432

**432** — высакосны год, пачаўся ў пятніцу. 432 год нашай эры, 432 год 1 тысячагоддзя, 32 год V стагоддзя, 2 год 4-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 3 год 430-х гадоў.

## Падзеі 
*
* 31 ліпеня: Сікст III становіцца Папам Рымскім

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Нініян, першы хрысціянскі біскуп, які прыехаў у Шатландыю
* Цэлесцін I (Папа Рымскі)
* Баніфацый (магістр арміі)
454

**454** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 454 год нашай эры, 454 год 1 тысячагоддзя, 54 год V стагоддзя, 4 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 5 год 450-х гадоў.

## Падзеі 
* 21 верасня: Валентыніян III уласнаручна забівае свайго военачальніка Флавія Аэцыя.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Флавій Аэцый, военачальнік Заходняй Рымскай імперыі.
434

**434** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 434 год нашай эры, 434 год 1 тысячагоддзя, 34 год V стагоддзя, 4 год 4-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 5 год 430-х гадоў.

## Падзеі 
* Флавій Аэцый пачынае сваё 20-гадовае праўленне Рымам.
* Атыла становіцца правадыром гунаў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Максіміян (арцыбіскуп Канстанцінопальскі)
* Даашэн, кітайскі будыйскі манах, перакладчык
*Руа, правадыр гунаў
455

**455** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 455 год нашай эры, 455 год 1 тысячагоддзя, 55 год V стагоддзя, 5 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 6 год 450-х гадоў.

## Падзеі 
*

* 17 сакавіка: Петроній Максім становіцца імператарам Заходняй Рымскай імперыі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 16 сакавіка:  Валентыніян III, рымскі імператар
* Паладый, цэзар, суправіцель імператара Петронія Максіма
* Петроній Максім, рымскі імператар
456

**456** — высакосны год, пачаўся ў нядзелю. 456 год нашай эры, 456 год 1 тысячагоддзя, 56 год V стагоддзя, 6 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 7 год 450-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Вандалы захопліваюць Корсіку і Сардынію, а таксама разбураюць Капую.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Імператар Анка
* Рэхіяр, кароль свеваў
457

**457** — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 457 год нашай эры, 457 год 1 тысячагоддзя, 57 год V стагоддзя, 7 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 8 год 450-х гадоў.

## Падзеі 
*

* 7 лютага: Леў I стаў імператарам Усходняй Рымскай імперыі і заснавальнікам Фракійскай дынастыі, бо сам быў фракійцам.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Авіт, рымскі імператар
* Маркіян, імператар
* Іва Эдэскі, царкоўны дзеяч, прадстаўнік Антыяхійскай школы багаслоўя
458

**458** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 458 год нашай эры, 458 год 1 тысячагоддзя, 58 год V стагоддзя, 8 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 9 год 450-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Паводле падання Вахтанг I Гаргасалі заснаваў Тбілісі.

## Нарадзіліся 
* каля 458: Дамаскій, антычны філосаф-неаплатонікаў
## Памерлі 
* Анатоль (патрыярх Канстанцінопальскі)
459

**459** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 459 год нашай эры, 459 год 1 тысячагоддзя, 59 год V стагоддзя, 9 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 10 год 450-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Пероз выступае супраць свайго брата Армізда III і становіцца царом Сасанідаў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Армізд III, шаснаццаты цар з дынастыі Сасанідаў
* Сімяон Стоўпнік, хрысціянскі святы
460

**460** — высакосны год, пачаўся ў пятніцу. 460 год нашай эры, 460 год 1 тысячагоддзя, 60 год V стагоддзя, 10 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 1 год 460-х гадоў.

## Падзеі 
*

* 27 сакавіка: Свевы захапілі гальскі горад Луга.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Еўдакія (жонка Феадосія II) 
* каля 460: Ардарых, кароль гепідаў
461

**461** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 461 год нашай эры, 461 год 1 тысячагоддзя, 61 год V стагоддзя, 1 год 7-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 2 год 460-х гадоў.

## Падзеі 
* 2 жніўня: палкаводзец Рыцымер загадаў арыштаваць Маярыяна.
* Папай Рымскім становіцца Гіларый

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 7 жніўня: Маярыян, рымскі імператар
* 10 лістапада: Леў I, Папа Рымскі
462

**462** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 462 год нашай эры, 462 год 1 тысячагоддзя, 62 год V стагоддзя, 2 год 7-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 3 год 460-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Паміж вандаламі пад кіраўніцтвам Гейзерыха і Усходняй Рымскай імперыяй была заключана перамір'е, якое аднак працягнулася нядоўга

## Нарадзіліся 
* каля 462: Анікія Юліяна, дачка рымскага імператара Алібрыя

## Памерлі 
* каля 462: Лаэгайрэ, сын Ніяла, вярхоўны кароль Ірландыі
463

**463** — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 463 год нашай эры, 463 год 1 тысячагоддзя, 63 год V стагоддзя, 3 год 7-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 4 год 460-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Авары ўпершыню згаданы ў працы Прыска.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Святая Аліва, каталіцкая святая, заступніца Палерма
464

**464** — высакосны год, пачаўся ў сераду. 464 год нашай эры, 464 год 1 тысячагоддзя, 64 год V стагоддзя, 4 год 7-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 5 год 460-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Рэмісмунд стаў каралём свеваў у Галісіі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 464/465: Эгідый (магістр арміі)
* каля 464: Конал Гулбан, ірландскі правіцель
465

**465** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 465 год нашай эры, 465 год 1 тысячагоддзя, 65 год V стагоддзя, 5 год 7-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 6 год 460-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Пасля смерці Лібія Севера Заходняя Рымская імперыя на 18 месяцаў засталася без імператара. Фактычным валадаром быў военачальнік Рыцымер.

## Нарадзіліся 
* каля 465: Ліберый (патрыцый)
## Памерлі 
* Лібій Север, імператар Заходняй Рымскай імперыі
* Геронтый Міланскі, біскуп Мілана
466

**466** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 466 год нашай эры, 466 год 1 тысячагоддзя, 66 год V стагоддзя, 6 год 7-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 7 год 460-х гадоў.

## Падзеі 
* Візантыйскае войска спыніла ўварванне гунаў у Дакію
* Эйрых стаў каралём вестготаў
* Вестготы перасяклі Пірэнеі, разбурылі Памплону і дасягнулі Брагі.

## Нарадзіліся 
* Хлодвіг I

## Памерлі
3 сакавіка

__NOTOC__
**3 сакавіка** — шэсцьдзесят трэці (шэсцьдзесят чацвёрты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1067: Адбылася бітва на Нямізе паміж злучанымі дружынамі Яраславічаў і войскам полацкага князя Усяслава Брачыславіча. Першая летапісная згадка пра Менеск (Мінск): горад спалены, гараджане забіты або выведзены ў палон.
* 1241: Манголы разбілі каля Кракава польскае войска на чале з Баляславам V.
* 1845: Фларыда ўвайшла ў склад ЗША.
* 1848: Пачалася дэмакратычная рэвалюцыя ў Венгрыі.
* 1861: У Расійскай імперыі выдадзены Маніфест на скасаванне прыгоннага права.
* 1863: Заснавана Нацыянальная акадэмія навук ЗША.
* 1878: Паміж Расійскай і Асманскай імперыямі быў падпісаны Сан-Стэфанскі мір.
* 1918: Паміж Германіяй і Савецкай Расіяй заключаны Брэсцкі мір.
* 1930: Вываз з Беларусі ў Сібір першага эшалона з «раскулачанымі» сялянскімі сем’ямі.
* 1986: Выйшаў альбом «Master of Puppets».
* 1992: Абвешчана незалежнасць Босніі і Герцагавіны.
* 2012: Упершыню ўручана літаратурная прэмія імя Ежы Гедройца.

## Нарадзіліся 
* 1700: Шарль-Жазеф Натуар, французскі мастак
* 1777: Юзаф Маралёўскі, беларускі паэт і педагог (пам. 12.8.1845)
* 1803: Аляксандр-Габрыэль Дэкан, французскі мастак
* 1805: Ёнас Фурэр, 1-ы прэзідэнт Швейцарыі
* 1843: Аляксандр Грэям Бел, амерыканскі навуковец, вынаходнік тэлефона
* 1868: Эміль Шарцье, французскі філосаф
* 1890: Лявон Заяц, беларускі палітык, дзеяч БНР (пам. 23.9.1935)
* 1899: Юрый Алеша, рускі пісьменнік
* 1900: Герасім Якушка, беларускі архітэктар (пам. 6.1.1942)
* 1903: Рабэ Энкель, фінскі пісьменнік
* 1914: Асгер Ёрн, дацкі мастак
* 1924: Ліз Асіа, швейцарская спявачка
* 1925: Цві Замір, ізраільскі ваенны дзеяч
* 1927: П’ер Абер, прэзідэнт Швейцарыі
* 1933: Томас Міліян, італьянскі акцёр
* 1940: Уладзімір Ладысеў, беларускі гісторык
* 1942: Уладзімір Кавалёнак, беларускі касманаўт
* 1950: Лора Зіскін, амерыканскі сцэнарыст
* 1953: Валерый Маслюк, беларускі рэжысёр
* 1956: Збігнеў Бонек, польскі футбаліст, трэнер, спартыўны функцыянер
* 1969: Дайга Міерыня, латвійскі дзяржаўны дзеяч
* 1976: Кейт Пентус-Розіманус, эстонскі дзяржаўны дзеяч
* 1982: Джэсіка Біл, амерыканская актрыса
* 1985: Марыэль Загуніс, амерыканская фехтавальшчыца, алімпійская чэмпіёнка
* 2002: Кілі Ходжкінсан, англійская бягуха

## Памерлі 
* 1706: Іаган Пахельбель, нямецкі кампазітар
* 1767: Ян Глаўбіц, класік беларускай архітэктуры
* 1824: Джавані Батыста Віёці, італьянскі скрыпач (нар. 12.5.1753)
* 1941: Клім Грыневіч, беларускі паэт (нар. 5(18).2.1912)
* 1944: Францішак Аляхновіч, беларускі драматург, празаік, паэт, публіцыст (нар. 21.3.1883)
* 1953: Джэймс Джэй Джэфрыс, амерыканскі баксёр
* 1967: Глеб Глебаў, беларускі акцёр (нар. 11.5.1899)
* 2017: Раймон Капа, французскі футбаліст
* 2018: Валянціна Пятроўна Лемцюгова, беларускі мовазнавец
* 2023: Кэндзабура Оэ, японскі пісьменнік

## Святкуюць 
*  Сусветны дзень дзікай прыроды
*  — Дзень Вызвалення (1878)

303
468

**468** — высакосны год, пачаўся ў панядзелак. 468 год нашай эры, 468 год 1 тысячагоддзя, 68 год V стагоддзя, 8 год 7-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 9 год 460-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Вандалы адбіваюць аб'яднаны флот Заходняй і Усходняй Рымскіх імперый.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 29 лютага: Гіларый (Папа Рымскі)
* Марцэлін (магістр арміі)
46

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
* Фракійскія тэрыторыі ўключаны ў склад Рымскай імперыі

*
### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся
## Памерлі
469

**469** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 469 год нашай эры, 469 год 1 тысячагоддзя, 69 год V стагоддзя, 9 год 7-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 10 год 460-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Тэадорых (пазней "Вялікі") пакідае Канстанцінопаль, дзе быў закладнікам, і вяртаецца ў Панонію.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* каля 469: Дэнгізіг — кароль гунаў
* Ідацый, іспанскі біскуп і храніст
470

**470** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 470 год нашай эры, 470 год 1 тысячагоддзя, 70 год V стагоддзя, 10 год 7-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 1 год 470-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Адаакр стаў афіцэрам у рымскай арміі.

## Нарадзіліся 
* каля 470: Будапаліта, індыйскі філосаф

## Памерлі
453

**453** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 453 год нашай эры, 453 год 1 тысячагоддзя, 53 год V стагоддзя, 3 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 4 год 450-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Пачатак заняпаду дзяржавы гунаў пасля смерці Атылы

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Атыла, правадыр гунаў
* Імператар Інгё
* Пульхерыя, рэгент Візантыйскай імперыі
471

**471** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 471 год нашай эры, 471 год 1 тысячагоддзя, 71 год V стагоддзя, 1 год 8-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 2 год 470-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Акакій стаў патрыярхам Канстанцінопальскім.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Антэміёл, сын імператара Заходняй Рымскай імперыі Антэмія
* Флавій Ардавур Юніёр, усходнерымскі консул
472

**472** — высакосны год, пачаўся ў суботу. 472 год нашай эры, 472 год 1 тысячагоддзя, 72 год V стагоддзя, 2 год 8-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 3 год 470-х гадоў.
## Падзеі 
*

* Адбылося вывяржэнне Везувія.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 11 ліпеня: Пракопій Антэмій, рымскі імператар
* 18 жніўня: Рыцымер, кіраўнік Заходняй Рымскай імперыі
* Алібрый, рымскі імператар
473

**473** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 473 год нашай эры, 473 год 1 тысячагоддзя, 73 год V стагоддзя, 3 год 8-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 4 год 470-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Гліцэрый становіцца імператарам Заходняй Рымскай імперыі

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Яўфімій Вялікі, хрысціянскі святы, іераманах
* Гундыёх, кароль бургундаў
475

**475** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 475 год нашай эры, 475 год 1 тысячагоддзя, 75 год V стагоддзя, 5 год 8-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 6 год 470-х гадоў.

## Падзеі 
* 9 студзеня: Візантыйскі імператар Флавій Зянон збег з Канстанцінопаля, пераследваны вайскамі Васіліска.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Флавій Магн, заходнерымскі палітычны дзеяч
477

**477** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 477 год нашай эры, 477 год 1 тысячагоддзя, 77 год V стагоддзя, 7 год 8-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 8 год 470-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Вандалы страцілі Сіцылію ў замаганні з каралеўствам Адаакра.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Гейзерых, кароль вандалаў
* Армат, палкаводзец Усходняй Рымскай імперыі
467

**467** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 467 год нашай эры, 467 год 1 тысячагоддзя, 67 год V стагоддзя, 7 год 7-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 8 год 460-х гадоў.

## Падзеі 
*12 красавіка: Пракопій Антэмій стаў імператарам Заходняй Рымскай імперыі. Яго кандыдатура была высунута імператарам Усходняй імперыі Львом I.
*Кароль вандалаў Гейзерых разрывае мірнае пагадненне з Усходняй Рымскай імперыяй і пачынае рабаўніцкі паход у Грэцыю.

## Нарадзіліся 
* каля 467: Кердык, кароль Уэсекса

## Памерлі
479

**479** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 479 год нашай эры, 479 год 1 тысячагоддзя, 79 год V стагоддзя, 9 год 8-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 10 год 470-х гадоў.

## Падзеі 
*

* У Карфагене адбыўся сінод афрыканскіх біскупаў

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Імператар Юраку
476

**476** — высакосны год, пачаўся ў чацвер. 476 год нашай эры, 476 год 1 тысячагоддзя, 76 год V стагоддзя, 6 год 8-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 7 год 470-х гадоў.

## Падзеі 
* Сарагоса захоплена вестготамі
* 4 верасня: Адаакр уступіў у Равену, скінуў Ромула Аўгустула і выслаў яго ў Кампанью — традыцыйная дата падзення Заходняй Рымскай імперыі.
*Вестготы перамаглі франкаў у Галіі і часова сталі наймагутнейшым германскім народам у Заходняй Еўропе.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Васіліск, візантыйскі імператар
48

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
* Жонка Клаўдзія Месаліна пасля спробы змовы была забіта ў садах Лукула.

*
### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся
## Памерлі
478

**478** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 478 год нашай эры, 478 год 1 тысячагоддзя, 78 год V стагоддзя, 8 год 8-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 9 год 470-х гадоў.

## Падзеі 
* Кітайскі імператар дынастыі Паўночная Вэй афіцыйна прызнае Японскую імперыю.

## Нарадзіліся 
* каля 478: Нарсес, візантыйскі палкаводзец
## Памерлі 
* 478/479: Луп Труаскі, хрысціянскі святы
481

**481** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 481 год нашай эры, 481 год 1 тысячагоддзя, 81 год V стагоддзя, 1 год 9-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 2 год 480-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Марсель трапляе пад уладу Каралеўства вестготаў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Тэадорых Страбон, кароль фракійскіх остготаў
* 481/482: Хільдэрык I, кароль франкаў
480

**480** — высакосны год, пачаўся ў аўторак. 480 год нашай эры, 480 год 1 тысячагоддзя, 80 год V стагоддзя, 10 год 8-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 1 год 480-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Адаакр перашкодзіў Юлію Непату вярнуць кантроль над Італіяй.

## Нарадзіліся 
* каля 480: Баэцый, філосаф, пісьменнік
* каля 480: Бенедыкт Нурсійскі, родапачынальнік заходняга манашскага руху
* Гелімер, кароль вандалаў

## Памерлі 
* Конал Крэмтайнэ, першы кароль Мідэ
482

**482** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 482 год нашай эры, 482 год 1 тысячагоддзя, 82 год V стагоддзя, 2 год 9-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 3 год 480-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Флавій Зянон выдае Энатыкон, эдыкт, які павінен быў скончыць спрэчку артадаксальных хрысціян з монафізітамі. Але неўзабаве адбылася Акакіянская схізма.

## Нарадзіліся 
* каля 482: Юстыніян I, візантыйскі імператар

## Памерлі 
* Айліль Молт, вярхоўны кароль Ірландыі
* Северын Норыкскі, каталіцкі святы
483

**483** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 483 год нашай эры, 483 год 1 тысячагоддзя, 83 год V стагоддзя, 3 год 9-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 4 год 480-х гадоў.

## Падзеі 
*
* 13 сакавіка: Фелікс III становіцца Папай Рымскім.

## Нарадзіліся 
* Сяо Баоцзюань, кітайскі імператар

## Памерлі 
* Сімпліцый (Папа Рымскі)
484

**484** — высакосны год, пачаўся ў нядзелю. 484 год нашай эры, 484 год 1 тысячагоддзя, 84 год V стагоддзя, 4 год 9-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 5 год 480-х гадоў

## Падзеі 
*

* 28 снежня: Аларых II становіцца каралём вестготаў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Хунэрых, кароль вандалаў
* Эйрых, кароль вестготаў
485

**485** — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 485 год нашай эры, 485 год 1 тысячагоддзя, 85 год V стагоддзя, 5 год 9-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 6 год 480-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Кэндзо становіцца імператарам Японіі

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 17 красавіка: Прокл, старажытнагрэчаскі філосаф, неаплатаніст
* Фіндхад мак Гарху, кароль Лейнстэра
474

**474** — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 474 год нашай эры, 474 год 1 тысячагоддзя, 74 год V стагоддзя, 4 год 8-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 5 год 470-х гадоў.

## Падзеі 
* 18 студзеня: Леў II стаў імператарам Усходняй Рымскай імперыі з дапамогай свайго бацькі Флавія Зянона.
* 28 студзеня: Зянон стаў суправіцелем свайго сына Льва II.

## Нарадзіліся 
* каля 474: Анфімій з Тралаў, візантыйскі матэматык і архітэктар
## Памерлі 
* 18 студзеня: Леў I Макела, усходне-рымскі імператар
* 17 лістапада: Леў II, візантыйскі імператар
486

**486** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 486 год нашай эры, 486 год 1 тысячагоддзя, 86 год V стагоддзя, 6 год 9-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 7 год 480-х гадоў.
## Падзеі 
* Кароль бургундаў Гундабад забівае свайго брата і суправіцеля Гадамара I, які кіраваў у Вьене, і забірае сабе яго землі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 486/487: Сіягрый, рымскі палкаводзец
491

**491** — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 491 год нашай эры, 491 год 1 тысячагоддзя, 91 год V стагоддзя, 1 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 2 год 490-х гадоў.

## Падзеі 
* 11 красавіка: Анастасій I стаў імператарам Візантыі
*Остготы пад кіраўніцтвам Тэадорыха Вялікага пачынаюць аблогу Равены.

## Нарадзіліся 
* каля 491: Іаан Малала, візантыйскі гісторык

## Памерлі 
* 9 красавіка: Флавій Зянон, візантыйскі імператар
* Пётр Івер, заснавальнік першага грузінскага манастыра ў Ерусаліме
492

**492** — высакосны год, пачаўся ў сераду. 492 год нашай эры, 492 год 1 тысячагоддзя, 92 год V стагоддзя, 2 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 3 год 490-х гадоў.

## Падзеі 
*
* 1 сакавіка: Геласій I становіцца Папам Рымскім.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 1 сакавіка: Фелікс III, Папа Рымскі
493

**493** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 493 год нашай эры, 493 год 1 тысячагоддзя, 93 год V стагоддзя, 3 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 4 год 490-х гадоў.

## Падзеі 
*25 лютага: Пасля двухгадовай аблогі Равены Адаакр згаджаецца на мірныя перамовы з Тэадорыхам Вялікім. Горад пад пагрозай голада.
*Кароль остготаў Тэадорых заснаваў каралеўства ў Італіі

## Нарадзіліся 
* Велізарый, візантыйскі палкаводзец, паплечнік імператара Юстыніяна I (пам. 13.3.565)

## Памерлі 
* 15 сакавіка: Адаакр, правадыр племя герулаў, ругіяў або скіраў
487

**487** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 487 год нашай эры, 487 год 1 тысячагоддзя, 87 год V стагоддзя, 7 год 9-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 8 год 480-х гадоў.

## Падзеі 
* Засуха і голад у паўночным Кітаі.
* Адаакр рухаецца да Дуная, дзе ён знішчае каралеўства ругаў.

## Нарадзіліся 
* Сакердос Ліёнскі, біскуп Ліёна

## Памерлі 
* Імператар Кэндзо
495

**495** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 495 год нашай эры, 495 год 1 тысячагоддзя, 95 год V стагоддзя, 5 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 6 год 490-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Будучы кароль Уэсекса Кердык прыплывае ў Хэмпшыр.

## Нарадзіліся 
* Хладамір
* Гунтэка, каралева франкаў

## Памерлі
496

**496** — высакосны год, пачаўся ў панядзелак. 496 год нашай эры, 496 год 1 тысячагоддзя, 96 год V стагоддзя, 6 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 7 год 490-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Хлодвіг I перемагае алеманаў у бітве пры Цюльпіхе

## Нарадзіліся 
* каля 496: Герман Парыжскі, біскуп Парыжа
## Памерлі 
* Геласій I, Папа Рымскі
* каля 496: Генадзій Масілійскі, хрысціянскі багаслоў, гісторык
497

**497** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 497 год нашай эры, 497 год 1 тысячагоддзя, 97 год V стагоддзя, 7 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 8 год 490-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Анастасій I фармальна прызнаў панаванне Тэадорыха Вялікага над Італіяй.

## Нарадзіліся 
* каля 497: Хлотар I, кароль франкаў
## Памерлі 
* Хашым ібн Абд Манаф, прадзед ісламскага прарока Мухамеда
498

**498** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 498 год нашай эры, 498 год 1 тысячагоддзя, 98 год V стагоддзя, 8 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 9 год 490-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Анастасій I праводзіць грашовую рэформу.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Анастасій II (Папа Рымскі)
* Імператар Нінкэн
499

**499** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 499 год нашай эры, 499 год 1 тысячагоддзя, 99 год V стагоддзя, 9 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 10 год 490-х гадоў.

## Падзеі 
*

* 1 сакавіка: Лаўрэнцій абраны біскупам Начэра-Інферыёрэ пасля таго, як Тэадорых Вялікі не падтрымаў яго кандыдатуру на Папу Рымскага.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Максіміян (біскуп Равенскі)
* каля 499: Інгунда, каралева франкаў
488

**488** — высакосны год, пачаўся ў пятніцу. 488 год нашай эры, 488 год 1 тысячагоддзя, 88 год V стагоддзя, 8 год 9-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 9 год 480-х гадоў.

## Падзеі 
* 

* Усходне-рымскі імператар Флавій Зянон загадаў каралю остготаў Тэадорыху Вялікаму здзейсніць паход супраць Адаакра

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Балаш, цар персідскі
* Іл, палкаводзец
* Пётр Кнафей, антыяхійскі патрыярх
* Хенгіст Кенцкі
489

**489** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 489 год нашай эры, 489 год 1 тысячагоддзя, 89 год V стагоддзя, 9 год 9-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 10 год 480-х гадоў.

## Падзеі 
*

*28 жніўня: Армія Тэадорыха Вялікага разбівае Адаакра ў бітве пры Сочы.

## Нарадзіліся 
* Імператар Бурэцу
## Памерлі 
* Акакій (патрыярх Канстанцінопальскі)
* Мадэст Трырскі, святы біскуп Трырскі
49

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
* Агрыпіна Малодшая выходзіць замуж за свайго дзядзьку імператара Клаўдзія

*
### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся
## Памерлі
4 ліпеня

__NOTOC__

**4 ліпеня** — сто восемдзесят пяты (сто восемдзесят шосты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
thumb|120px|Дэкларацыя незалежнасці ЗША
* 372: Марцін Турскі пасвечаны на біскупа.
* 1054: Успышка звышновай у сузор’і Цяльца. Цяпер на гэтым месцы знаходзіцца Крабападобная туманнасць.
* 1591: Адбыўся апошні татарскі набег на Маскву.
* 1776: Прынята Дэкларацыя незалежнасці ЗША.
* 1865: Выйшла ў свет першае выданне кнігі Льюіса Кэрала «Алісіны прыгоды ў дзівоснай краіне».
* 1890: Перапахаванне А. Міцкевіча ў Кракаве.
* 1892: На захадзе ад Урала знойдзены першы ў Расіі алмаз.
* 1941: У Югаславіі пачалося антыфашысцкае паўстанне.
* 1941: Украінскія калабарацыяністы здзейснілі забойства польскіх навукоўцаў у Львове.
* 1944: Савецкія войскі вызвалілі Полацк.
* 1950: Пачало вяшчанне Радыё Свабодная Еўропа.
* 1997: На Марсе пачаў працу амерыканскі зонд Mars Pathfinder.
* 2008: Тэракт у Мінску падчас святкавання Дня незалежнасці (3.7), пацярпела 55 чалавек.
* 2008: Узноўлены авіяцыйныя зносіны паміж Кітаем і Тайванем, перапыненыя 60 гадоў таму.
* 2012: «Плюшавы дэсант» на Беларусі.

## Нарадзіліся 
* 1477: Іаган Авенцін, нямецкі вучоны-гуманіст
* 1610: Поль Скарон, французскі паэт і драматург
* 1694: Луі Клод Дакен, французскі кампазітар
* 1767: Кёкутэй Бакін, першы прафесійны японскі пісьменнік, аўтар рамана «Хакендэн» (пам. 1.12.1848)
* 1781: Аляксандр Бенкендорф, расійскі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, шэф корпуса жандармаў
* 1807: Джузэпэ Гарыбальдзі, герой Рысарджымента
* 1892: Юльян Кжыжаноўскі, польскі літаратуразнавец і фалькларыст (пам. 19.5.1976)
* 1895: Масіма Кампільі, італа-нямецкі мастак
* 1896: Маа Дунь, кітайскі пісьменнік, грамадскі дзеяч (пам. 27.3.1981)
* 1910: Глорыя Сцюарт, амерыканская актрыса
* 1921: Жэрар Дэбро, амерыканскі эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (1983)
* 1927: Джына Лалабрыджыда, італьянская актрыса
* 1928: Юрген Мозер, матэматык
* 1952: Альвара Урыбэ, прэзідэнт Калумбіі

## Памерлі 
* 966: Бенедыкт V, Папа Рымскі
* 1848: Франсуа Рэнэ дэ Шатабрыян, французскі пісьменнік і палітык
* 1910: Джавані Вірджыніа Скіяпарэлі, італьянскі астраном
* 1920: Макс Клінгер, нямецкі мастак
* 1921: Антоні Грабоўскі, польскі інжынер-хімік, адзін з першых эсперанта-паэтаў
* 1934: Марыя Складоўская-Кюры, польскі фізік і хімік
* 1943: Уладзіслаў Сікорскі, польскі грамадска-палітычны, дзяржаўны і ваенны дзеяч (нар. 8(20).5.1881)
* 1952: Язэп Варонка, беларускі палітычны дзеяч
* 1974: Джарджэт Хеер, англійская пісьменніца
* 1992: Астар П'яцола, аргенцінскі музыкант і кампазітар
* 2002: Ларан Шварц, французскі матэматык

## Святкуюць 
*  Беларусь: Дзень работнікаў воднага транспарту
*  ЗША: Дзень Незалежнасці ЗША
* Кайманавы астравы: Дзень канстытуцыі
*  Лесота: Дзень сям’і
*  Руанда: Дзень вызвалення
*  Тонга: Дзень караля

704
494

**494** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 494 год нашай эры, 494 год 1 тысячагоддзя, 94 год V стагоддзя, 4 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 5 год 490-х гадоў.

## Падзеі 
* Латакія разбурана землетрасеннем

## Нарадзіліся 
## Памерлі
490

**490** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 490 год нашай эры, 490 год 1 тысячагоддзя, 90 год V стагоддзя, 10 год 9-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 1 год 490-х гадоў.

## Падзеі 
* 11 жніўня: Адбылася бітва ля ракі Ада, дзе армія Тэадорыха Вялікага разбіла войска Адаакра.

## Нарадзіліся 
* каля 490: Іаан Філопан, філосаф-неаплатонік
* каля 490: Раман Салодкаспевец, хрысціянскі святы

## Памерлі
4 сакавіка

__NOTOC__
**4 сакавіка** — шэсцьдзесят чацвёрты (шэсцьдзесят пяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1386: Ягайла каранаваны польскай каралеўскай каронай як Уладзіслаў II.
* 1769: Астраном Шарль Месье ўключыў у свой каталог туманнасць Арыёна.
* 1837: Чыкага атрымаў статус горада.
* 1956: У Беластоку пачала выходзіць газета «Ніва».
* 1959: Амерыканскі касмічны апарат «Піянер-4» наблізіўся да Месяца.
* 2007: Ва Уагадугу (Буркіна-Фасо) падпісана мірнае пагадненне, якое завяршыла Першую Івуарыйскую вайну.

## Нарадзіліся 
* 1188: Бланка Кастыльская, каралева Францыі
* 1394: Генрых Мараплавец, партугальскі інфант, арганізатар марскіх экспедыцый
* 1634: Казімір Лышчынскі, вялікалітоўскі філосаф
* 1678: Антоніа Вівальдзі, італьянскі кампазітар і скрыпач (пам. 1741)
* 1769: Мухамед Алі Егіпецкі, хедыў Егіпта
* 1778: Роберт Эмет, ірландскі нацыяналіст
* 1782: Казімір Ельскі, беларускі скульптар
* 1876: Асгрымур Ёнсан, ісландскі мастак (пам. 5.4.1958)
* 1890: Вінцук Адважны, беларускі пісьменнік, каталіцкі святар усходняга абраду, паэт, публіцыст (пам. 26.12.1978)
* 1911: Васіль Стома, беларускі пісьменнік
* 1912: Афра Базальдэла, італьянскі мастак
* 1925: Поль Марыа, французскі кампазітар
* 1932: Рышард Капусцінскі, польскі пісьменнік і журналіст
* 1938: Кіта Лоранц, сербалужыцкі паэт, перакладчык.
* 1938: Леанід Трушко, беларускі акцёр
* 1954: Франсуа Фіён, французскі дзяржаўны і палітычны дзеяч
* 1954: Кэтрын О’Хара, амерыкана-канадская актрыса
* 1967: Сэм Тэйлар-Джонсан, брытанскі кінарэжысёр
* 1982: Андрэй Рыбакоў, беларускі цяжкаатлет

## Памерлі 
* 1193: Саладзін, арабскі султан, кіраўнік мусульманскага супраціўлення Трэцяму крыжоваму паходу, заснавальнік дынастыі Аюбідаў (нар. 1138)
* 1303: Даніл Аляксандравіч, першы ўдзельны князь Маскоўскі (нар. 1261)
* 1484: Казімір Казіміравіч, намеснік вялікага князя літоўскага, кананізаваны каталіцкай царквой (нар. 3.10.1458)
* 1615: Ханс фон Аахен, нямецкі мастак
* 1766: Жак Андрэ Жазеф Авед, французскі мастак
* 1812: Яўхім Храптовіч, грамадскі і дзяржаўны дзеяч Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай (нар. 4.1.1729)
* 1832: Жан-Франсуа Шампальён, французскі ўсходазнавец, заснавальнік егіпталогіі
* 1852: Мікалай Гогаль, рускі і ўкраінскі пісьменнік, драматург, паэт (нар. 20.3(1.4).1809)
* 1916: Франц Марк, нямецкі мастак
* 1941: Людвіг Квідэ, нямецкі філосаф, аўтар гістарычных прац, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (нар. 23.3.1858)
* 1948: Антанен Арто, французскі пісьменнік і акцёр
* 1952: Чарлз Скот Шэрынгтан, брытанскі фізіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1932)
* 1974: Адольф Готліб, амерыканскі мастак
* 1992:  Нестар Альмендрас, іспанскі кінааператар
* 1997: Поль Прэбуа, французскі акцёр
* 2001: Жан Базен, французскі мастак
* 2005: Карлас Шэрман, беларуска-іспанскі перакладчык, літаратар і праваабаронца (нар. 25.10.1934)

## Святкуюць 

304
4 верасня

__NOTOC__
**4 верасня** — дзвесце сорак сёмы (дзвесце сорак восьмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1024: Конрад II быў абраны каралём Германіі.
* 1390: Крыжакі разам з Вітаўтам напалі на Вільню і спалілі Крывы замак.
* 1580: Войска Рэчы Паспалітай на чале з Стэфанам Баторыем пасля двухтыднёвай аблогі ўзяло горад Вялікія Лукі.
* 1776: Створана Полацкая губерня Расійскай імперыі.
* 1781: Іспанскія пасяленцы заснавалі Лос-Анжэлес.
* 1791: Людовік XVI падпісаў першую Канстытуцыю Францыі
* 1810: Абхазія ўвайшла ў склад Расіі.
* 1821: Аляксандр I абвясціў зонай уплыву Расіі частку Паўночнай Амерыкі і закрыў воды Аляскі для замежных караблёў.
* 1857: Урачыста адкрыты помнік Гётэ і Шылеру перад будынкам Нямецкага нацыянальнага тэатра ў Веймары.
* 1882: Томас Эдысан у Нью-Ёрку ўключыў першае ў свеце камерцыйнае электрычнае асвятленне.
* 1942: У газеце Заходняга фронту «Чырвонаармейская праўда» пачала друкавацца паэма А. Т. Твардоўскага «Васіль Цёркін».
* 1991: Прынята пастанова Савета Міністраў БССР «Пра ўвекавечанне памяці Францыска Скарыны за мяжой».
* 1998: Заснаваная кампанія «Google».

## Нарадзіліся 
* 973: Аль-Біруні, персідскі навуковец, астраном
* 1714: Міхал Карыцкі, беларускі паэт-лацініст (пам. 10.3.1781)
* 1768: Франсуа Рэнэ дэ Шатабрыян, французскі пісьменнік і палітык
* 1809: Юльюш Славацкі, польскі паэт
* 1824: Антон Брукнер, аўстрыйскі кампазітар, арганіст і музычны педагог (пам. 11.10.1896)
* 1874: Аляксандр Вішнеўскі, расійскі і савецкі вайсковы хірург, стваральнік знакамітай мазі
* 1877: Карліс Улманіс, латвійскі палітык і дыктатар
* 1884: Хведар Імшэнік, беларускі літаратуразнавец, мемуарыст, педагог (пам. пасля 1931)
* 1888: Оскар Шлемер, нямецкі мастак
* 1892: Дарыюс Міё, французскі кампазітар
* 1896: Антанен Арто, французскі пісьменнік і акцёр
* 1904: Крысціян-Жак, французскі рэжысёр, сцэнарыст
* 1906: Ігнат Дуброўскі, беларускі пісьменнік, навуковец ў галіне сельскай гаспадаркі
* 1906: Макс Дэльбрук, нямецкі біёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1969)
* 1913: Станфард Мур, амерыканскі біяхімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1972)
* 1917: Генры Форд II, аўтамабільны канструктар
* 1934: Клайв Грэнджэр, брытанскі эканаміст, Нобелеўскі лаўрэат па эканоміцы (2003)
* 1936: Сакрат Яновіч, беларускі пісьменнік, публіцыст, грамадскі дзеяч з Беласточчыны
* 1937: Дон Фрэйзер, аўстралійская плыўчыха, алімпійская чэмпіёнка
* 1961: Седрык Клапіш, французскі рэжысёр
* 1970: Ігар Кавалера, бразільскі бубнач (Sepultura)
* 1981: Беёнсэ, амерыканская спявачка
* 1981: Максім Знак, беларускі юрыст, адвакат і палітык
* 1987: Марына Лінчук, беларуская фотамадэль

## Памерлі 
* 422: Баніфацый I, Папа Рымскі
* 1831: Юзаф Пешка, польскі мастак
* 1888: Ён Арнасон, збіральнік ісландскіх саг
* 1891: Міхаіл Каяловіч, расійскі гісторык беларускага паходжання
* 1907: Эдвард Грыг, нарвежскі кампазітар
* 1997: Міхаіл Раманюк, беларускі этнограф (нар. 3.1.1944)
* 1998: Эрнст Яаксан, эстонскі дыпламат
* 2014: Данатас Баніёніс, літоўскі акцёр і рэжысёр

## Святкуюць 
*  — Дзень імігранта

904
4 лістапада

__NOTOC__

**4 лістапада** — трыста восьмы (трыста дзевяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
 ЗША ў Тэгеране, 1979.]]
* 1501: Аб’яднанае маскоўскае і северскае войска разграміла войска ВКЛ у бітве пад Мсціславам
* 1661: У бітве пад Кушлікамі ў час вайны 1654—1667 войска Рэчы Паспалітай атрымала перамогу над войскам Маскоўскай дзяржавы
* 1794: Расійскія войскі А. Суворава падчас Паўстання 1794 года ўзялі штурмам прадмесце Варшавы Прагу.
* 1924: Распачала дзейнасць Усходняя місія езуітаў у Альбярціне.
* 1939: Фабіян Акінчыц узначаліў Беларускае прадстаўніцтва ў Берліне.
* 1946: Уступіў у сілу Статут ЮНЕСКА.
* 1956: Савецкія войскі пачалі аперацыю «Віхар» па падаўленні Венгерскай рэвалюцыі.
* 1979: Ісламская рэвалюцыя ў Іране, натоўпы ўрываюцца на тэрыторыю пасольства ЗША ў Тэгеране.
* 2008: На прэзідэнцкіх выбарах у ЗША перамогу атрымаў Барак Абама.

## Нарадзіліся 
* 1887: Зміцер Жылуновіч (Цішка Гартны), беларускі пісьменнік і дзяржаўны дзеяч (пам. 11.4.1937)
* 1929: Сяргей Карніловіч, дзеяч беларускай эміграцыі
* 1933: Мілдрэд Мак-Дэніел, амерыканская лёгкаатлетка
* 1934: Уладзімір Багіна, беларускі геолаг
* 1935: Аляксандр Болсун, беларускі фізік
* 1940: Марлен Жабер, французская актрыса
* 1951: Траян Бэсеску, прэзідэнт Румыніі
* 1955: Маці Ванханен, прэм’ер-міністр Фінляндыі
* 1972: Луіш Фігу, партугальскі футбаліст
* 1989: Даміян Уорнер, канадскі лёгкаатлет

## Памерлі 
* 1157: Мафальда Савойская, першая каралева Партугаліі
* 1698: Расмус Барталін, дацкі вучоны
* 1794: Якуб Ясінскі, польскі паэт
* 1856: Поль Дэларош, французскі мастак
* 1918: Уілфрэд Оўэн, англійскі паэт
* 1926: Альбін Эгер-Лінц, аўстрыйскі жывапісец
* 1937: Аляксандр Вальковіч, прадстаўнік БНР пры ўрадзе Грузіі, міністр фінансаў БНР
* 1937: Іван Гаўрыс, беларускі мастак (нар. 14.12.1890)
* 1937: Пятро Даркевіч, беларускі гісторык мастацтва
* 1937: Хрыстафор Даркевіч, беларускі мастак
* 1955: Генрых Грыгоніс, беларускі акцёр (нар. 20.5.1889)
* 1995: Жыль Дэлёз, французскі філосаф-постмадэрніст
* 1995: Іцхак Рабін, ізраільскі палітычны і ваенны дзеяч, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (нар. 1.3.1922)
* 2004: Ясутомі Нісідзука, японскі біяхімік
* 2008: Майкл Крайтан, амерыканскі пісьменнік, сцэнарыст
* 2024: Кікі Хокансан, шведская фотамадэль

## Святкуюць 
*  Расія: Дзень народнага адзінства

Л04
4 кастрычніка

__NOTOC__
**4 кастрычніка** — дзвесце семдзесят сёмы (дзвесце семдзесят восьмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1582: Папам рымскім Рыгорам XIII уведзены Грыгарыянскі каляндар — наступны дзень быў ужо 15.10.
* 1853: Г. Невельскі падняў над востравам Сахалін сцяг Расіі
* 1853: Пачатак Крымскай вайны.
* 1916: Заснаваны горад Мурманск (тады Раманаў-на-Мураме)
* 1957: Пуск першага ў гісторыі штучнага спадарожніка Зямлі
* 1958: Прынята Канстытуцыя V Рэспублікі — асноўны закон сучаснай Францыі
* 1964: У Маскве ўрачыста адкрыта Алея героеў космасу з помнікамі першым касманаўтам
* 1985: Заснаваны Фонд Свабоднага праграмнага забеспячэння
* 1993: Пасля абстрэлу з танкаў верныя прэзідэнту Расіі Б. Ельцыну войскі прымусілі да капітуляцыі абаронцаў Белага дому — будынку Парламента Расіі
* 2006: Адбыўся рэліз першага альбома Тэйлар Свіфт.

## Нарадзіліся 
* 1289: Людовік X, кароль Францыі
* 1472: Лукас Кранах Старэйшы, нямецкі мастак
* 1515: Лукас Кранах Малодшы, нямецкі мастак і графік
* 1720: Джавані Батыста Піранезі, італьянскі гравёр (пам. 9.11.1778)
* 1741: Францішак Карпіньскі, класік сентыменталізму, аўтар вядомых рэлігійных песень, мемуарыст (пам. 16.9.1825)
* 1769: Аляксей Аракчэеў, рускі дзяржаўны дзеяч, граф
* 1787: Франсуа П'ер Гіём Гізо, французскі гісторык, дзяржаўны дзеяч
* 1814: Жан-Франсуа Міле, французскі мастак
* 1821: Андрэй Папоў, рускі флатаводзец, караблебудаўнік, адмірал
* 1894: Сяргей Сіманаў, расійскі канструктар стралковай зброі
* 1895: Рыхард Зорге, савецкі разведчык
* 1933: Міядраг Джурыч, чарнагорскі мастак
* 1967: Леў Шрайбер, амерыканскі акцёр
* 1971: Хойтэ ван Хойтэма, нідэрландска-шведскі кінааператар
* 1978: Марына Вежнавец, беларуская балерына
* 1988: Дэрык Роўз, амерыканскі баскетбаліст
* 1989: Дакота Джонсан, амерыканская актрыса

## Памерлі 
* 1160: Канстанцыя Кастыльская, каралева Францыі
* 1669: Рэмбрант, галандскі мастак (нар. 15.7.1606)
* 1903: Ота Вейнінгер, аўстрыйскі філосаф
* 1947: Макс Планк, нямецкі фізік, заснавальнік квантавай тэорыі. (нар. 23.5.1858)
* 1961: Макс Вебер (мастак)
* 1968: Фрэнсіс Бідл, амерыканскі прававед
* 1976: Юльян Сергіевіч, беларускі паэт і настаўнік (нар. 23.9.1910)
* 1980: Пётр Машэраў, беларускі палітычны дзеяч (нар. 26.2.1918)
* 1981: Часлаў Сіповіч, грэка-каталіцкі біскуп, актыўны дзеяч беларускай эміграцыі ў Вялікабрытаніі (нар. 25.11.1914)
* 1995: Оскар Лійганд, эстонскі акцёр
* 1999: Бернар Бюфэ, французскі мастак
* 2007: Яўген Будзінас, вядомы беларускі пісьменнік і журналіст (нар. 18.2.1944)

## Святкуюць 
*  Дзень абароны жывёл
* ; Штурм Фрэдэрыкстада
* : Балоння, Фестываль Святога Петроньё
* : Дзень незалежнасці
* : Дзень міру і згоды
* : Дзень войскаў грамадзянскай абароны МНС РФ
* : Дзень касмічных войскаў
* : Дзень працаўніка сферы адукацыі

* : Дзень булачак з карыцай
* 20px Шміні Ацэрэт і Сімхат Тора (па яўрэйскім календары)

## Крыніцы 

К04
5

## Падзеі 
* Германік жэніцца на Агрыпіне Старэйшай
* Тыберый разбіў войска лангабардаў у бітве каля вусця Эльба ў Германіі.

## Нарадзіліся 
* Згодна з адной з версій, у гэты год нарадзіўся апостал Павел.

## Памерлі
50

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
* Кёльн атрымлівае статус горада

*
### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся
## Памерлі
4 мая

__NOTOC__

**4 мая** (**4 траўня**) — сто дваццаць чацвёрты (сто дваццаць пяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1471: Адбылася бітва пры Т’юксберы ў заходняй Англіі паміж войскамі Ланкастэраў і Ёркаў падчас вайны Пунсовай і Белай ружы.
* 1494: Экспедыцыя Х. Калумба адкрыла востраў Ямайка.
* 1626: Індзейцы прадалі галандцам Манхэтэн за шкляныя і бронзавыя цацкі агульным коштам на 60 гульдэнаў.
* 1838: Дзеячы культуры выкупілі з прыгоннай няволі ўкраінскага паэта Тараса Шаўчэнку.
* 1886: Рабочыя арганізавалі дэманстрацыю на плошчы Хеймаркет у Чыкага.
* 1979: Маргарэт Тэтчэр заступіла на пасаду Прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі.
* 1990: Вярхоўны Савет Латвійскай ССР прыняў дэкларацыю аб аднаўленні незалежнасці Латвійскай Рэспублікі.
* 1995: Прыняты Закон «Аб дзяржаўных узнагародах Рэспублікі Беларусь».
* 2012: У Мінску ўпершыню адбыліся міжнародныя майстар класы, пад кіраўніцтвам Сокэ Кубота Такаюкі.

## Нарадзіліся 
* 1008: Генрых I, кароль Францыі
* 1715: Геранім Фларыян Радзівіл, дзяржаўны дзеяч ВКЛ, мецэнат (пам. 17.5.1760)
* 1770: Франсуа Жэрар, французскі мастак
* 1799: Фларыян Бохвіц, польска-беларускі асветнік, філосаф, пісьменнік (пам. 9.8.1856)
* 1825: Томас Генры Хакслі, брытанскі заолаг
* 1853: Станіслаў Нарбут, урач, вучоны-медык, мецэнат (пам. 11.3.1926)
* 1819: Фларыян Міладоўскі, беларускі кампазітар, піяніст і педагог
* 1881: Аляксандр Керанскі, расійскі палітык, сацыяліст, кіраўнік Часовага ўраду Расіі
* 1921: Эда Мурціч, харвацкі мастак
* 1928: Хосні Мубарак, чацвёрты Прэзідэнт Егіпта
* 1932: Мікола Прашковіч, беларускі літаратуразнавец, крытык, перакладчык (пам. 2.2.1983)
* 1951: Жэрар Жун’ё, французскі акцёр, рэжысёр
* 1962: Ежы Сасноўскі, польскі пісьменнік
* 1987: Сеск Фабрэгас, іспанскі футбаліст

## Памерлі 
* 1406: Калуча Салютаці, італьянскі дзяржаўны дзеяч
* 1436: Энгельбрэкт Энгельбрэктсан, кіраўнік паўстання шведаў
* 1722: Клод Жыло, французскі мастак
* 1863: Людвік Нарбут, вайсковец, адзін з кіраўнікоў паўстання 1863-64 гг. (нар. 31.8.1832)
* 1929: Уладзімір Варава, беларускі пісьменнік і журналіст (нар. 26.7.1896)
* 1955: Джорджэ Энеску, румынскі кампазітар
* 1980: Іосіп Броз Ціта, кіраўнік Югаславіі (нар. 25.5.1892)
* 2005: Анатоль Сыс, беларускі паэт (нар. 26.10.1959)
* 2012: Міхаіл Булахаў, беларускі мовазнавец

## Святкуюць 

504
502

**502** — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 502 год нашай эры, 502 год 1 тысячагоддзя, 2 год VI стагоддзя, 2 год 1-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 3 год 500-х гадоў.

## Падзеі 
* З-за абвінавачванняў Папы Сімаха ў злачынствах, распусце, святкаванні Пасхі ў няслушны дзень, у Рыме адбыліся сутычкі пріхільнікаў Сімаха і яго апанента Лаўрэнція.

## Нарадзіліся 
* каля 502: Амаларых, кароль вестготаў

## Памерлі 
* Хэ-дзі, кітайскі імператар, апошні імператар дынастыі Паўднёвая Цы
503

**503** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 503 год нашай эры, 503 год 1 тысячагоддзя, 3 год VI стагоддзя, 3 год 1-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 4 год 500-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Сасаніды захопліваюць горад Аміда.

## Нарадзіліся 
* Лі Нам Дэ, в'етнамскі манарх
## Памерлі 
* Нарсай, познеантычны багаслоў
500

**500** — высакосны год, пачаўся ў суботу. 500 год нашай эры, 500 год 1 тысячагоддзя, 100 год V стагоддзя, 10 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 1 год 500-х гадоў.

## Падзеі 
* Бітва пры Дыжоне: Хлодвіг I умяшаўся ў вайну бургундаў і выступіў супраць караля Гундабада, які кіраваў у Ліёне. Гундабад пацярпеў паражэнне, таму ўцёк у Авіньён. Хлодвіг I яго насціг і вымусіў пачаць плаціць даніну.

## Нарадзіліся 
* каля 500/502: Клацільда Малодшая, дачка Хлодвіга I і Клацільды Бургундскай, жонка караля вестготаў Амаларыха 
## Памерлі 
* Даўі Тэнга Ума, кароль Конахта 
* Цзу Чунчжы, кітайскі матэматык
504

**504** — высакосны год, пачаўся ў чацвер. 504 год нашай эры, 504 год 1 тысячагоддзя, 4 год VI стагоддзя, 4 год 1-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 5 год 500-х гадоў.

## Падзеі 
* Тэадорых Вялікі перамагае гепідаў.
*Візантыйскае армія пачала аблогу Аміды.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
505

**505** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 505 год нашай эры, 505 год 1 тысячагоддзя, 5 год VI стагоддзя, 5 год 1-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 6 год 500-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Пасля выплаты выкупу, Аміда вяртаецца да Усходняй Рымскай імперыі.

## Нарадзіліся 
* каля 505: Ава Дарафей, хрысціянскі манах
* Варахаміхіра, індыйскі астраном, матэматык і астролаг
## Памерлі
506

**506** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 506 год нашай эры, 506 год 1 тысячагоддзя, 6 год VI стагоддзя, 6 год 1-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 7 год 500-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Візантыйскі імператар Анастасій I і сасанідскі шахіншах  заключаюць перамір'е.

## Нарадзіліся 
* Вэй Шоў, кітайскі гісторык
## Памерлі
508

**508** — высакосны год, пачаўся ў аўторак. 508 год нашай эры, 508 год 1 тысячагоддзя, 8 год VI стагоддзя, 8 год 1-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 9 год 500-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Парыж стаў сталіцай каралеўства франкаў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Герайнт ап Эрбін, кароль Думноніі
507

**507** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 507 год нашай эры, 507 год 1 тысячагоддзя, 7 год VI стагоддзя, 7 год 1-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 8 год 500-х гадоў.

## Падзеі 
* Франкі захапілі горад Тур
*Франкі пад кіраўніцтвам Хлодвіга I перамаглі вестготаў у бітве пры Вуе (каля Пуацье). Аларых II загінуў, а франкі анэксавалі Аквітанію.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Аларых II, кароль вестготаў

## Крыніцы
509

**509** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 509 год нашай эры, 509 год 1 тысячагоддзя, 9 год VI стагоддзя, 9 год 1-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 10 год 500-х гадоў.

## Падзеі 
* Хлодвіг I захоплівае тэрыторыю рыпуарскіх франкаў.

## Нарадзіліся 
* Імператар Кімэй

## Памерлі
51

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
*
### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся
* 24 кастрычніка: Даміцыян, рымскі імператар

## Памерлі
510

**510** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 510 год нашай эры, 510 год 1 тысячагоддзя, 10 год VI стагоддзя, 10 год 1-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 1 год 510-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Тэадорых Вялікі прызначае Баэцыя на пасаду консула.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Яўгенд, святы іегумен Кондацкі
512

## Падзеі 
* Датыроўка першага арабскага тэксту
*Анастасій I пачынае праводзіць рэлігійную палітыку, накіраваную на монафізіцтва

## Нарадзіліся 
* Маўр, вучань Бенедыкта

## Памерлі 
* Флавій Арэабінд Дагалайф Арэабінд, усходнерымскі палітык, консул
513

## Падзеі 
* Кароль бургундаў Гундабад і кароль остготаў Тэадорых Вялікі заключаюць перамір’е.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
514

**514** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 514 год нашай эры, 514 год 1 тысячагоддзя, 14 год VI стагоддзя, 4 год 2-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 5 год 510-х гадоў.

## Падзеі 
*Касіядор становіцца консулам
*20 ліпеня: Пачатак пантыфіката Гармізда

## Памерлі 
* Сімах, Папа Рымскі
511

## Падзеі 
* 27.11: Пачатак валадарства Тэадорыка I, караля аўстразійскага.
* 27.11: Пачатак валадарства Хладаміра, караля арлеанскага.
* 27.11: Пачатак валадарства Хільдэберта I, караля парыжскага.
* 27.11: Пачатак валадарства Хлотара I, караля суасонскага.
* Кароль остготаў Тэадорых Вялікі ўступіў у каралеўства вестготаў, скінуў  і ўзвёў на сталец свайго ўнука .

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 27.11: Хлодвіг I, кароль франкаў
* Гезалех, кароль вестготаў
515

## Падзеі 
* Кароль остготаў, Тэадорых Вялікі, ажаніў сваю дачку з вестготам 

## Нарадзіліся 
## Памерлі
517

## Падзеі 
* Першая згадка пра славян.
* Кароль бургундаў Сігізмунд спрабуе зблізіцца з Візантыяй, тым самым ён выклікаў гнеў свайго цесця Тэадорыха Вялікага.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Іншае