open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Scopus umbretta

**Scopus umbretta** — птушка з атрада буслападобных, якую вылучаюць у асобнае сямейства.

## Сістэматыка 
Хоць від традыцыйна прылічаецца да буслападобных, а менавіта лічыцца сваяком бусліных і чаплевых, яго класіфікацыя не з'яўляецца бясспрэчнай. Некаторыя адносяць яго да сеўцападобных або нават ставяць яго ў самастойны атрад.

## Знешні выгляд 
Птушка адметная формай сваёй галавы, якая з-за вострай дзюбы і шырокага хахла, накіраванага назад, нагадвае молат. Абодва пола выглядаюць аднолькава і маюць карычняватае апярэнне.

## Арэал 
Жывуць у Афрыцы, ад Сьера-Леонэ і Судана да поўдня кантынента, а таксама на Мадагаскары і Аравійскім паўвостраве. Час ад часу ён сустракаецца паблізу паселішчаў і часам нават дазваляе сябе гладзіць ці карміць.

## Харчаванне і паводзіны 
Ежу шукаюць у начны час, палюючы пры гэтым на дробных рыбак, насякомых або земнаводных, якіх яны пужаюць сваімі нагамі. У іх маюцца пэўныя дрэвы, на якіх яны звычайна адпачываюць. Пры пошуку партнёра яны выконваюць своеасаблівыя танцы, падчас якіх выдаюць свісцячыя гукі і падскокваюць у паветра. Іх гнёзды вельмі вялікія (1,5 м у дыяметры) і маюць унутраную прастору з цяжкадаступным уваходам. Гняздо заўсёды будуецца парай птушак, і на яго стварэнне сыходзіць некалькі месяцаў. Звонку гняздо завешана рознымі ўпрыгожваннямі (касцямі, зрыўкамі). Гнёзды прадстаўнікоў віду з’яўляюцца аднымі з найбольш відовішчных птушыных збудаванняў Афрыкі. У некаторых з гэтых буйных гнёздаў прыжываюцца і іншыя птушкі. Адкладаюць за раз ад трох да сямі яек, якія выседжваюць абедзве птушкі на працягу трыццаці дзён.

Катэгорыя:Буслападобныя
Катэгорыя:Птушкі Афрыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1789 годзе
Брудная вайна

**«Брудная вайна» ў Аргенціне** () — агульная назва захадаў дзяржаўнага тэрарызму (масавыя выкраданні, катаванне, бяссудныя забойствы), якія ўжываліся аргенцінскімі ваеннымі дыктатурамі і дасягнулі найвышэшай кропкі ў час апошняй ваеннай хунты ХХ стагоддзя ў 1976—1983 гг. З’яўлялася часткай аперацыі «Кондар».

24 сакавіка 1976 года войска на чале з Хорхе Відэла здзесніла дзяржаўны пераварот і зрынула прэзідэнта Ісабэль Перон. З дапамогай вайскоўцаў Відэла атрымаў шырокія паўнамоцтвы, што прывяло да парушэння правоў чалавека ў Аргенціне. Праводзіліся масавыя арышты, затрыманых катавалі, часта забівалі. За час хунты было фізічна знішчана каля 10 тысяч чалавек, 30 тысяч зніклі без звестак, яшчэ 60 тысяч па палітычных матывах апынуліся на доўгі тэрмін за кратамі, спазналі гвалт і катаванні. Асноўнымі ахвярамі «Бруднай вайны» былі левыя актывісты, уключаючы дзеячаў прафсаюзнага руху, студэнэтаў, журналістаў, марксістаў і пераністаў.

Хунта абвалілася ў 1983 годе, пасля паразы Аргенціны ў Фолклендскай вайне. Карупцыя, эканамічны заняпад і рост ведаў насельніцтва аб пачварных рэпрэсіях прымусілі Рэнальда Беньёнэ абвясціць аб выбарах.

## Гл. таксама 
* Маці з плошчы Мая
* Палёты смерці


Катэгорыя:Гісторыя Аргенціны
Тайская мова

**Тайская мова** () належыць да тайскай групы тайская-кадайскай моўнай сям’і (паводле іншага пункту гледжання, распаўсюджанага, галоўным чынам, у лінгвістычным асяроддзі КНР, адносіцца да сіна-тыбецкай моўнай сям’і). З’яўляецца афіцыйнай мовай Тайланда. Колькасць носьбітаў — каля 60 мільёнаў чалавек.
 
Тайская мова ўзаемназразумела з лаоскай.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мовы Тайланда
Катэгорыя:Мовы Лаоса
Катэгорыя:Тайская мова
Парапаветраны насос

**Парапаветраны насос ** — адзін з агрэгатаў паравоза. Прызначаны для сілкавання тармазной сеткі цягніка сціснутым паветрам і для абслугоўвання розных механізмаў, напрыклад, пясочніцы і г.д.

Парапаветраны насос складаецца з:
* паравой машыны
* аб'яднанага з ёй агульным штокам нагнятальнага паветранага насоса (кампрэсара)

Прадукцыйнасць — каля 3000 літраў паветра ў хвіліну, якое засмоктваецца пры атмасферным ціску, які кампрэсар сціскае да ціску ў 12 кг/см² пры хуткасці да 70 хадоў у мін. Гэты агрэгат мае ККД не вышэй 3%, аднак, парапаветраны насос надзейны і просты.

## Класіфікацыя 
* **Аднацыліндровы**
* Шматцыліндровы
** **Тандэм-насос**. Восі цыліндраў высокага і нізкага ціску тандэм-насоса, у адрозненне ад кампаўнд-насоса, размешчаны на адной геаметрычнай восі, поршні звязаныя паміж сабой адзіным штокам. Усталёўваўся на паравозах пабудовы пераважна да 1946 года.
** **Кампаўнд-насос**. Восі цыліндраў высокага і нізкага ціску ў адрозненне ад тандэм-насоса не маюць агульнага штока і размешчаны паралельна. Усталёўваўся на паравозах пабудовы пасля 1946 года.

## Гл. таксама 
* Матор-кампрэсар
* Будова паравоза
* Кампаунд-машына

Катэгорыя:Будова паравоза
Катэгорыя:Кампрэсары
Амнібусны выпуск

**Амні́бусны вы́пуск**, таксама **ідэнты́чны вы́пуск**, **ідэнты́чная**, або **амні́бусная**, **се́рыя** (; ад  — «*для ўсіх*») — у філатэліі выпуск паштовых марак, які ажыццяўляецца шэрагам краін або тэрыторый на агульную тэму і, магчыма, з адзіным агульным малюнкам.

Амнібусныя выпускі часта эмітавалі краіны, якія знаходзіліся пад агульным палітычным кантролем, або групы калоній, дзякуючы наяўнасці шчыльнага супрацоўніцтва, якое было неабходным для арганізацыі і ажыццяўлення такой эмісіі.

Амнібусныя выпускі варта адрозніваць ад сумесных выпускаў, якія звычайна значна меншыя па аб'ёме. Рык Мілер адносіць да амнібусных выпускаў сумесныя або каланіяльныя выпускі пяці і болей паштовых адміністрацый на агульную тэму.

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Катэгорыя:Паштовыя маркі
Вялікая пятніца

).]]
**Вялікая пятніца** () — пятніца Страснога тыдня, якая прысвечана ўспаміну асуджэння на смерць, крыжовых пакут і смерці Ісуса Хрыста, а таксама зняцця з крыжа ягонага цела і пахавання.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хрысціянства
Спіс аб’ектаў PGC (1399001—1400000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (1399001—1400000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Сельская гаспадарка Сербіі

**Сельская гаспадарка ў Сербіі** — важная частка сербскай эканомікі з гадавым патэнцыялам экспарту ў 12 млрд еўра. Агульная плошча сельскагаспадарчых угоддзяў перавышае 6,12 млн гектараў. Сельскагаспадарчая вытворчасць у найбольшай ступені наладжана ў паўночнай Сербіі на ўрадлівай Сярэднедунайскай нізіне і ў паўднёвых далінах, прылеглых да рэк Сава, Дунай і Марава. Рэзкае скарачэнне маштабаў сельскагаспадарчай дзейнасці назіраецца пачынаючы з 1948 года, калі амаль тры чвэрці насельніцтва краіны былі занятыя ў сельскай гаспадарцы, у цяперашні жа час ― толькі адна чвэрць.

## Вытворчасць 
Сербія вырабляе розныя сельскагаспадарчыя прадукты: у асноўным гэта крупы, садавіна і гародніна. Усё гэта складае значную частку ВУП і экспарту. Сербія займае другое месца ў свеце па вырошчванні маліны (84 299 метрычных тон, першае месца займае Расія) і слівы (146 776 метрычных тон, першае месца займае Кітай). Краіна таксама з’яўляецца буйным вытворцам кукурузы (6 158 120 метрычных тон, 32-е месца ў свеце) і пшаніцы (2 095 400 метрычных тон, 35-е месца ў свеце). Вырошчванне цукровых буракоў (2 299 770 метрычных тон) і насення сланечніка (454 282 метрычных тон) задавальняе ўнутраны попыт на цукар і алей, лішкі адпраўляюцца на экспарт: пастаўляецца каля 180 000 тон цукру ў Еўрапейскі саюз.

## Віны 
У Сербіі вінаграднікі займаюць тэрыторыю, прыкладна роўную 70 000 гектараў, вырабляючы каля 425 000 тон вінаграду ў год. Сербія ўваходзіць у лік 15 самых буйных краін-вытворцаў віна.

Самымі вядомымі вінамі з’яўляюцца Belgrade Seedless, Prokupac, Sauvignon, «Italian Riesling», Cabernet, Chardonnay, White и Red Burgundy, Hamburg, Muscat, Afus Ali, Vranac, Tamjanka, Krstac, Smederevka і Dinka.

## Садавіна 
Садавінавыя фермы займаюць 310 000 гектараў раллі ў Сербіі.

Аб’ём вытворчасці садавіны ў тонах (2012):
* Яблык 178 713,
* Вінаград 263 419,
* Персік 53 894,
* Груша 39 112,
* Сліва 391 485,
* Маліна 70 320,
* Вішня 74 656.

## Кампаніі 
* Fresh&Co, адна з найбуйнейшых кампаній па вытворчасці фруктовых сокаў у паўднёва-ўсходняй Еўропе разам з кампаніяй neXt.
* Foodland, традыцыйныя вырошчванне фруктовых прадуктаў.
* Nektar, кампанія па вырошчванні садавіны.
* Malina Produkt (First Fruit), кампанія па вырошчванні садавіны.
* Mondi Foods (Mondi Serbia), кампанія па вырошчванні садавіны.

## Літаратура 
*
Anguina tritici

**Anguina tritici** — паразітычны круглы чарвяк сямейства Anguinidae, шкоднік пшаніцы.

## Апісанне 
Даўжыня цела самак 3—5 міліметраў, самцоў 0,9—2,5 міліметраў, шырыня 0,1—0,2 міліметра. Пры заражэнні ў коласе расліны замест нармальнага зерня развіваюцца галы. Заражэнне раслін адбываецца вясной, калі галы трапляюць у глебу разам з пасяўным насеннем. Лічынкі пранікаюць ва ўсходы, некаторы час жывуць на сцеблах, пасля перапаўзаюць ў завязь, ва ўтвораных імі новых галах развіваюцца да палаваспелай формы. Там жа самкі адкладаюць яйкі. Пладавітасць адной самкі 2000—2500 яек; у адным гале можа быць да 40 самак. Пасля з яек у гале развіваюцца лічынкі, якія ўпадаюць у стан анабіёзу; у высушаным збожжы могуць захоўваць жыццяздольнасць больш за 20 гадоў.

## Арэал 
Від быў распаўсюджаны ў Еўразіі, Паўночнай Амерыцы, Паўночнай Афрыцы, Аўстраліі да 40-х гадоў XX стагоддзя. Цяпер дзякуючы грунтоўнаму кантролю за якасцю пасяўнога матэрыялу ў многіх рэгіёнах амаль цалкам знішчаны, але ўсё яшчэ распаўсюджаны ў Паўночнай Афрыцы і Заходняй Азіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Разнаскурыя нематоды
Rahis

**«Rahis»** (Рахіс) — музычны гурт, заснаваны ў 2000 г. двума студэнтамі Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта — Дзянісам Філіпенкам і Змітром Язвінскім (з Нясвіжа). 

## Гісторыя 
Гурт утвораны ў 2000 годзе. Пазней да двух музыкаў далучылася скрыпачка Кася. Рахіс атрымаў першую вядомасць акустычнымі канцэртамі. Пераможца 3-га музычнага фестывалю «Рок-Каляды» (Горкі, 2003).

У 2004 годзе даў 3 канцэрты — у Мінску, Віцебску і Наваполацку. У 2005-2006 гг., пасля сканчэння БДПУ, супольныя выступы перапыніліся ў сувязі са службай Дзяніса Філіпенкі ў роце аховы Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь. Тым часам скрыпачка Кася адпрацоўвала навучанне ў ВНУ школьнай настаўніцай у Лагойску (Мінская вобласць). Зміцер Язвінскі працягваў выступаць з акустычнымі канцэртамі па Беларусі, Польшчы і Украіне. 20 кастрычніка 2007 года ў мінскім клубе «Графіці» гурт даў 2-гадзінны канцэрт «Тры гады ўстрыманьня», дзе прадставіў электрычную праграму.

28 красавіка 2008 года на мінскай студыі «Сонечныя кветкі» гукарэжысёра Віталя Кулеўскага) пачаўся запіс першага альбома. 19 ліпеня 2008 года «Рахіс» упершыню выступіў на 19-м музычным фестывалі «Басовішча» (Гарадок, Беластоцкі павет, Падляскае ваяводства, Польшча).

7 красавіка 2009 года гурт «Рахіс» выпусціў студыйны максі-сінгл «Празь Сеціва» з 4 песняў, адну з якіх («Стронцый») Зміцер Язвінскі напісаў у 1999 г. пры сканчэнні школы. 18 ліпеня 2009 года гурт сыграў на 20-м фестывалі «Басовішча». 18 мая 2010 года выпусцілі другі сінгл «Файлікі» на верш паэта Глеба Лабадзенкі. 8 чэрвеня 2010 года выйшаў першы альбом «Сшытак з тэкстамі ў малюнках» з 11 песняў, што ўключаў песні максі-сінгла «Празь Сеціва».

14 мая 2015 года гурт «Рахіс» выдаў сінгл «Эўропа», тэкст якога Дзяніс Філіпенка напісаў у пачатку 2000-х гадоў. 8 чэрвеня 2015 года выйшаў другі альбом «Паміж сонцам і хмарамі» з 12 песняў, адну з якіх («НЛО») запісалі на верш Глеба Лабадзенкі. Замест ранейшых музыкаў у запісе альбому ўдзельнічалі вядучы гітарыст Павел Вялічка, бас-гітарыст Рыгор Заслаўскі, ударнік Алесь Юхнавец і клавішніца Аляксандра Клінцэвіч. 22 верасня 2015 года рэжысёр Ігар Чышчэня зняў першы відэакліп на песню «Грэй мяне» (з альбому «Паміж сонцам і хмарамі»), у якім здымаўся астраном Віктар Малышчыц. Здымкі доўжыліся некалькі веснавых і летніх месяцаў.

## Дыскаграфія 
* «Празь Сеціва» (максі-сінгл, 2008)
* «Файлікі» (сінгл, 2010)
* «Сшытак з тэкстамі ў малюнках» (11 песняў, 2010; 37 хвілінаў з бонусам)
* «Эўропа» (сінгл, 2015)
* «Паміж сонцам і хмарамі» (12 песняў, 2015; 43 хвіліны)

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Поп-рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:БДПУ імя Максіма Танка
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2000 годзе
Буганда

**Буганда** — традыцыйнае каралеўства ва Угандзе. Кіраўнікі Буганды называюць сябе кабака. З XVIII па XX стагоддзе каралеўства Буганда адыгрывала значную ролю ў цэнтральнай Афрыцы. Імя «Уганда», якая з'яўляецца назвай Буганды на мове суахілі, англічане выкарыстоўвалі ў 1894 годзе пры стварэнні пратэктарата з цэнтрам у Бугандзе. Нароўні з англійскай, выкарыстоўваецца мова луганда.

## Гісторыя 
9 кастрычніка 1962 года тагачасны кабака Буганды сэр Эдвард Мутэса быў абвешчаны прэзідэнтам Незалежнай Федэратыўнай Рэспублікі Уганда. У 1966 годзе быў скінуты Мільтанам Аботэ. За гэтым рушылі гады рэпрэсій з боку Мільтана Аботэ і Ідзі Аміна.

Каралеўская сям'я вымушаная была бегчы. Сын апошняга кабакі Рональд Мувенда Мутэбі II вярнуўся ў 1986 годзе таму і быў каранаваны 31 ліпеня 1993 года 37-м кабакам. 19 снежня 1997 года былы каралеўскі палац Лубіры ў Кампале быў вернуты Бугандзе цэнтральным урадам Уганды.

## Спасылкі 
* Антыанглійскае паўстанне ва Угандзе 1897-1901

Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Афрыкі
Катэгорыя:Гісторыя Уганды
Серафіма Паўлаўна Тарашкевіч

**Серафіма Паўлаўна Тарашкевіч** (, в. Кавалевічы, Пухавіцкі раён — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1951)

## Біяграфія 
У 1929—1941 гг. — палявод, жывёлавод у калгасе «Чырвоны пуцілавец» (в. Кавалевічы).

У 1944—1951 гг. палявод, звеннявая па вырошчванню кок-сагызу з калгасе «Маяк сацыялізму» былога Рудзенскага раёна. З 1951 года ўзначальвала гародніцкае звяно саўгаса «Рудзенскі». Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за высокія ўраджаі кок-сагызу.

За высокія дасягненні пры гадоўлі гародніны была ўзнагароджана ў 1953 годзе другім Ордэнам Леніна і ў 1954 годзе — трэцім Ордэнам Леніна.

У 1960—1992 гг. — палявод у саўгасе «Рудзенск».

## Спасылкі 
* Герои Социалистического Труда Пуховичского района
Іван Мікалаевіч Макараў

**Іва́н Мікала́евіч Мака́раў** (, г. Вязнікі Уладзімірскай вобласці — ) — савецкі беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыняРэвізійнай Камісіі Камуністычнай Партыі Беларусі (1971—1976), член бюро ЦК КП(б)Б (1947—1949 і 1956—1971).

## Біяграфія 
У 1926 годзе ўступіў у УКП(б), у 1927—1932 гадах вучыўся ў Ленінградскім політэхнічным інстытуце, у 1932—1934 гадах — інжынер ў Галоўным упраўленні Народнага камісарыята цяжкай прамысловасці СССР, у 1934—1938 гадах — старшы інжынер на маскоўскай фабрыцы.

З 1938 па чэрвень 1939 года — намеснік старшыні Паўнамоцнай кантрольнай камісіі Партыі пры ЦК УКП(б) па Беларускай ССР. З 18 чэрвеня 1939 па 15 мая 1940 года — член Рэвізійнай Камісіі Камуністычнай Партыі (бальшавікоў) Беларусі, з чэрвеня 1939 да 16 красавіка 1946 года — 1-ы сакратар абласнога камітэта КП(б)Б у Магілёве.

З 20 мая 1940 па 22 лютага 1971 года — член ЦК КП(б)Б, з верасня 1941 па студзень 1943 года сакратар абласнога камітэта УКП(б) у Куйбышаве, потым сакратар абласнога камітэта УКП(б) ва Ульянаўску. З мая 1946 года — намеснік начальніка аддзела кадраў ЦК КП(б)Б, у 1947—1948 гадах — начальнік аддзела па праверцы партыйных органаў КП(б)Б, у 1947—1949 гадах — членбюро КП(б)Б, пазней начальнік аддзела партыйных, прафсаюзных і камсамольскіх органаў КП(б)Б.

З 24 верасня 1952 па 24 студзеня 1956 года — намеснік члена, а з 27 студзеня 1956 па 22 лютага 1971 года — член бюро/Прэзідыума бюро ЦК КП(б)Б. У 1954—1958 гадах — начальнік аддзела партыйных органаў КП(б)Б, з лістапада 1958 па люты 1971 года — старшыня Беларускага рэспубліканскага савета прафсаюзаў.

З 24 лютага 1971 па 4 лютага 1976 года — старшыня Рэвізійнай Камісіі КПБ, з 6 лютага 1976 года — намеснік старшыні гэтай камісіі.

## Узнагароды 
Узнагароджаны двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1958 і 1963). Ганаровы грамадзянін горада Магілёў (1980).

## Памяць 
Яго імем названы вуліца і завулак у Магілёве.

## Спасылкі 
* http://www.knowbysight.info/MMM/14739.asp (рус.)
* Свабодная энцыклапедыя г. Магілёва (рус.)

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Старшыні Рэвізійнай камісіі КПБ
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Старшыні Беларускага рэспубліканскага савета прафсаюзаў
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Магілёва
Tragulidae

**Tragulidae** — сямейства парнакапытных. Засяляюць трапічныя лясы Паўднёва-Усходняй Азіі (Ява, Калімантан, Суматра), Шры-Ланкі і Заходняй Афрыкі.

## Характарыстыка 
Даўжыня цела вар’іруе ад 40 да 80 сантыметраў, рост у карку 20—40 сантыметраў, а вага ад 2 да 15 кілаграмаў. У іх невялікая галава, выцягнутая вострая мыска, велізарныя вочы, моцна выгінастая спіна і тонкія стройныя ножкі. Афарбоўка заступніцкая — бурая або карычневая з белымі плямамі. Рогаў не бывае. Прадстаўнікі сямейства самыя прымітыўныя ў падатрадзе жвачных. Яны ходзяць на дзвюх сярэдніх пальцах з капытцамі, але ў іх захаваліся і два бакавыя пальцы, адсутныя ў іншых жвачных. Страўнік таксама уладкаваны значна прасцей і складаецца з трох аддзелаў, а не чатырох.

## Паходжанне 
З’явіліся на Зямлі каля 50 млн гадоў таму. Тады яшчэ толькі пачыналі фармавацца атрады старажытных капытных. Прадстаўнікі сямейства практычна не змяніліся і больш за іншых нагадваюць продкаў капытных і знешнім выглядам, і спосабам жыцця. Найбольшае распаўсюджванне атрымалі ў міяцэне.

## Паводзіны 
Жывуць паасобку і сустракаюцца адзін з адным толькі ў перыяд размнажэння. Праз 5 месяцаў з’яўляецца адно дзіцяня. Яно корміцца малаком на працягу двух тыдняў, а ў 5 месяцаў становіцца дарослым і пакідае тэрыторыю бацькоў. Кормяцца рознымі часткамі раслін, пладамі, насякомымі, рыбай, крабамі, дробнымі грызунамі. На пошукі ежы выходзяць ноччу, а днём хаваюцца ў зарасніках, пад каранямі, у дуплах дрэў, размешчаных невысока над зямлёй.

## Сістэматыка 
У сямействе 3 роды:

* Род 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* Род 
** 
* Род 
** 
** 
** 
* Род  

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Фатаграфіі на ARKive.org 

Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Сысуны Афрыкі
Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Катэгорыя:Сысуны міяцэну
Леонская мова

**Леонская мова** () — адна з галінаў астурлеонскай мовы.

## Спасылкі
Гюмры (станцыя)

**Гюмры** () — чыгуначны вузел у аднайменным горадзе, другім па велічыні горадзе Арменіі, на станцыі размешчаны адзін з трох буйных вакзалаў Армянскай чыгункі.

## Інфраструктура 
Ад станцыі адыходзяць чатыры галінкі:
* 1) на Армавір, Масіс і Ерэван;
* 2) на Ванадзор, Айрум і Тбілісі (Грузія);
* 3) на Арцік, Пемзашэн і Маралік;
* 4) на Ахуран, Дагукапі (Турцыя) і Карс (Турцыя).

У наш час дзеюць усе галінкі, апроч апошняй. Бяздзейнасць галінкі Гюмры — Карс (адзіная неэлектрыфікаваная лінія ў Арменіі, даўжыня якой усяго некалькі кіламетраў) злучана з уведзенай Турцыяй аднабаковай блакадай супраць Арменіі ў 1992 годзе ў сувязі з падтрымкай Азербайджана ў вайне супраць Нагорнага Карабаха. У наш час вядуцца перамовы з нагоды разблакавання мяжы, аднак яны пакуль ніякіх вынікаў не прынеслі.

Станцыя з'яўляецца другой па значэнні, пасля Ерэвана. Ёсць чатыры кірункі, з іх ажыццяўляюцца перавозкі па трох. Ёсць лакаматыўнае і вагоннае дэпо.

## Спасылкі 
* Расклад цягнікоў па станцыі Гюмры
Ціхаакіянскія ласосі

**Ціхаакіянскія ласосі** (*Oncorhynchus*) — род рыб з сямейства .

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Раней у склад роду ўключалі , якую пазней аднеслі да роду .

Катэгорыя:Ласосепадобныя
Мікалай Разумаў

**Мікалай Разумаў** (нар. , в. Ходараў (Ходарава) Магілёўскай вобласці) — грамадскі і палітычны дзеяч, лідар рабочага руху, палітвязень.

## Біяграфія 
Працаваў на Інструментальным заводзе г.Орша, пасля масавых пратэстаў рабочых у красавіку 1991 года, быў абраны ў прафкам Інструментальнага завода. У гэтым жа годзе — старшыня страйкама г. Оршы і ініцыятар блакады чыгункі ў Оршы ў красавіку.

### Дзейнасць 
### Блакада чыгункі ў Оршы 
24-26 красавіка 1991 года ў Оршы адбыліся масавыя пратэсты рабочых супраць павышэння коштаў у выніку Паўлаўскай рэформы, а таксама супраць кіруючай ролі камуністычнай партыі СССР. Падчас пратэстаў рабочыя заблакавалі чыгуначныя шляхі. Рашэнне пра блакаванне чыгункі было прынятае 24 красавіка на мітынгу на Цэнтральнай плошчы. 26 красавіка блакада чыгункі была знятая — пратэстоўцы накіраваліся ў Куцеінскі манастыр, дзе набажэнствам былі адзначаныя 5-ыя ўгодкі Чарнобыльскай катастрофы. Пратэсты ў Оршы праходзілі арганізавана, без ахвяраў, пратэстоўцы на сабраныя грошы ездзілі на перамовы ў Мінск і выдавалі газету “Рабочая Воля” (выйшла 4 нумары).

#### Усталяванне Крыжа на Крапівенскім полі 
У 1995 годзе Мікалай Разумаў і Андрэй Мельнікаў, бард, усталявалі на поле Аршанскай бітвы (Крапівенскае поле) вялізны дубовы крыж, надпісы і выяву Пагоні на крыжы рабіў мастак Алесь Шакуцін.

## Пераслед 
1991 год — Крымінальная справа за ўдзел у блакадзе чыгункі; спыненая пасля развалу Савецкага Саюза ў 1991 годзе.

2006 год, красавік — супраць Мікалая Разумава распачатая крымінальная справа за паклёп на А. Р. Лукашэнку. 24 сакавіка 2006 г. падчас сустрэчы Аляксандра Мілінкевіча з выбаршчыкамі Мікалай Разумаў заявіў пра датычнасць кіруючай асобы да таго, што зніклі Юры Захаранка і Віктар Ганчар. Пракуратура г. Оршы ўзбудзіла крымінальную справу супраць Мікалая Разумава па арт. 367 КК РБ (паклёп у дачыненні да прэзідэнта Рэспублікі Беларусь) М. Разумаў быў дастаўлены ў Мінск для правядзення псіхіятрычнай экспертызы. Быў прызнаны псіхічна здаровым. 16 чэрвеня 2006 г. суд пакараў М. Разумава абмежаваннем волі на тры гады. Рашэнне па справе вынесла суддзя Аршанскага суда Тацяна Рыбакова. У сувязі з тым, што М. Разумаву МРЭК была ўстаноўленая непрацоўная група інваліднасці, накіроўваць на «хімію» яго не спяшаліся. І толькі 9 лістапада 2010 г., незадоўга да выбараў прэзідэнта, на кватэру Мікалая Разумава прыйшлі супрацоўнікі міліцыі і прапанавалі прайсці разам з імі. Мікалай Разумаў прабыў на «хіміі» да 1 лютага 2012 года.

## Спасылкі 
* http://spring96.org/files/reviews/be/2006_review_by.pdf
* https://palitviazni.info/viazen/ikalaj-azumau 
* http://spring96.org/be/news/41117
* http://www.svaboda.org/a/2286682.html
* http://www2.polskieradio.pl/eo/print.aspx?iid=37944
* http://novychas.by/poviaz/fest-na-krapiune-czverc-stahoddzja-z-perapynkami
* http://www.racyja.com/palityka/25-yya-ugodki-blakady-chygunki-u-vorshy-lyud/ 
* http://94.75.208.201/?years=1991&post_type=photo

Катэгорыя:Палітвязні Беларусі
Марыя Петкавіч

**Марыя Петкавіч** (, манаскае імя — *Марыя Раскрыжаванага Ісуса*; , Блата (Blato), на востраве Корчула, Аўстра-Венгрыя, цяпер Харватыя — , , Італія) — блажэнная Рымска-каталіцкай царквы.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў шматдзетнай сям'і Антуна Петкавіч-Ковача і Марыі Марынавіч. Пасля заканчэння пачатковай школы, паступіла ў школу, заснаваную каталіцкай кангрэгацыяй «Слугі Міласэрнасці», дзе навучалася дамаводству. У 1906 годзе звярнулася да біскупа Ёсіфа Марцэліча з просьбай паступіць у жаночы кляштар. 21 лістапада 1906 года прыняла асабісты зарок бясшлюбнасці.

З 1909 па 1919 была ігуменняй кангрэгацыі «Дочкі Марыі», у гэты ж час клапацілася пра сваю сям'ю, якая мела патрэбу ў яе дапамозе. У 1915 годзе яна заснавала рух «Таварыства каталіцкіх матак», а таксама прымала актыўны ўдзел у дзейнасці  трэцяга ордэна францысканцаў, клапоцячыся пра бедных, якія пражывалі ў Блаце.

25 сакавіка 1919 года яна разам з Марыяй Тэлентай паступіла ў кляштар кангрэгацыі «Слугі Міласэрнасці» і заснавала ў Блаце прытулак.

20 жніўня 1920 года на аснове Канстытуцыі трэцяга францысканскага ордэна яна напісала першы статут кангрэгацыі «Дочкі Міласэрнасці», у якім сфармулявала задачы гэтага руху. Статут гэтай кангрэгацыі быў зацверджаны біскупам Ёсіфам 4 кастрычніка 1920 года. Марыя Петкавіч у гэты ж дзень узяла сабе новае манаскае імя Марыя Раскрыжаванага Ісуса і была прызначана генеральнай ігуменняй новай жаночай манаскай кангрэгацыі. У 1923 годзе адкрыла шматлікія прытулкі для асірацелых дзяцей у Харватыі, Сербіі і Македоніі.
[left|thumb|100px|[Вітраж блажэннай Марыі Петкавіч у храме]]

З 1920 па 1950 гады выконвала абавязкі генеральнай ігуменні. Тым часам яна падарожнічае па Харватыі, Лацінскай Амерыцы, Італіі, адкрываючы новыя кляштары.

З 1940 па 1952 Марыя Петкавіч жыве ў Аргенціне. У 1952 годзе пераязджае ў Рым. У 1954 годзе яна пераносіць інсульт, які надоўга пазбавіў яе магчымасці выконваць свае абавязкі ў поўнай меры. У 1961 годзе яна перадала сваё месца ігуменні іншай сястры.

Памёрла Марыя Петкавіч у 1966 годзе. Яна была пахавана на рымскіх могілках Верана. У 1969 годзе яе рэшткі былі перанесены ў капліцу пры галоўным доме кангрэгацыі «Дочкі Марыі», дзе яны заставаліся да 1998 года, пасля чаго былі перавезены ў яе родны горад Блата і цяпер захоўваюцца ў касцёле Хрыста Валадара.

## Беатыфікацыя 
8 мая 1998 года Папа Рымскі Ян Павел II падчас святой імшы ў Дуброўніку пацвердзіў гераічныя дабрадзейнасці Марыі Петкавіч і абвясціў яе блажэннай.

## Спасылкі 
* Blažene Marije Propetog Isusa Petković  

Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя XX стагоддзя
Катэгорыя:Каталіцкія блаславёныя
Катэгорыя:Святыя Харватыі
Дора Пяячавіч

**До́ра Пяя́чавіч** (; ,  — , ) — харвацкі кампазітар, прадстаўнік знатнага старадаўняга харвацкага роду графаў Пяячавічаў. Дачка бана Харватыі Тэадора Пяячавіча.

## Біяграфія 
Дора Пяячавіч нарадзілася ў 1885 годзе ў Будапешце ў сям’і харвацкага графа Тэадора Пяячавіча і венгерскай арыстакраткі Ліліі Вай дэ Вая. Яе маці была нядрэннай піяністкай і з ранняга дзяцінства займалася з дачкой музыкай. З 12 гадоў Дора пачатку сама пісаць музыку. У юнацтве яна брала ўрокі ў вядомых музыкантаў свайго часу: у Заграбе з ёй займаўся скрыпкай Вацлаў Гумл, тэорыяй, кампазіцыяй і аркестроўкай — Чырыл Юнек і Драгуцін Кайзер, у Дрэздэне яна займалася кампазіцыяй пад кіраўніцтвам Персі Шэрвуда, у Мюнхене ёй давалі ўрокі Вальтэр Курвуазье (кампазіцыя) і Генры Петры (скрыпка). Была знаёмая са шматлікімі выдатнымі дзеячамі культуры свайго часу — асабліва цесныя сяброўскія сувязі ўсталяваліся ў яе, пачынаючы з 1914 года, з пісьменнікам Карлам Краусам (Пяячавіч паклала на музыку шэраг яго вершаў, была адданай чытачкай яго часопіса, пад яго ўплывам захапілася левай публіцыстыкай у дыяпазоне ад Аляксандра Герцэна да Карла Каўцкага; Краус апеў Пяячавіч у некалькіх вершах).

З пачаткам Першай сусветнай вайны пераехала ў радавы замак у Нашыцах і прысвяціла сябе клопату аб параненых. У 1921 годзе выйшла замуж за Отамара фон Лумбэ, але праз два гады памерла ў Мюнхене ад ускладненняў пасля цяжкіх родаў. Пахавана ў фамільным  у Нашыцах.

Біяграфіі Доры Пяячавіч прысвечаны апошні фільм вядомага рэжысёра Звоніміра Беркавіча «Графіня Дора» (Kontesa Dora, 1993 год).

## Творчасць 
Дора Пяячавіч лічыцца адным з найбуйнейшых харвацкіх кампазітараў. Яна з’яўляецца аўтарам 58 твораў, напісаных галоўным чынам у познерамантычным стылі.

Цэнтральны твор у спадчыне Пяячавіч — Сімфонія фа-дыез мінор (1916—1917), упершыню выкананая ў Дрэздэне 10 лютага 1920 г. (дырыжор Эдвін Лінднер), — лічыцца першай сучаснай сімфоніяй у харвацкай музыцы. Ёй належаць таксама канцэрт і канцэртная фантазія для фартэпіяна з аркестрам, шэраг камерных ансамбляў (фартэпіянны квінтэт, фартэпіянны квартэт, фартэпіяннае трыа, два струнныя квартэты), дзве скрыпічных і адна віяланчэльная санаты, розныя фартэпіянныя п’есы, песні (у тым ліку на словы Фрыдрыха Ніцшэ, Райнера Марыі Рыльке, Рыкарды Гух).

## Літаратура 
* *Kos, Koraljka*. Dora Pejacevic. Zagreb: The Croatian Music Information Centre, 2008.

## Спасылкі 
* Старонка  на сайце Музычнага інфармацыйнага цэнтра Харватыі 
* 

Катэгорыя:Кампазітары Харватыі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Харватыі
Катэгорыя:Род Пяячавічаў
Катэгорыя:Памерлі пры родах
Адкрыты чэмпіянат Кітая па снукеры 2017

**Адкрыты чэмпіянат Кітая 2017** () — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 27 сакавіка па 2 красавіка 2017 года ў спартыўнай зале студэнтаў Пекінскага універсітэта ў горадзе Пекін, Кітай. Турнір стаў 18-м розыгрышам адкрытага чэмпіянату Кітая, які быў заснаваны ў 1997 годзе пад назвай China International і з 1999 года стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. Прызавы фонд турніру склаў £510,000, з якіх £85,000 атрымаў пераможца.

## Турнір 
скі раён Хайцзянь — месца правядзення адкрытага чэмпіянату Кітая 2017.]]
Адкрыты чэмпіянат Кітая 2017 стаў 18-м розыгрышам турніру, які быў заснаваны ў 1997 годзе пад назвай China International і з 1999 года стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. З 2005 года чэмпіянат штогод праходзіць у Пекіне, а з 2006 года — у спартыўнай зале студэнтаў Пекінскага універсітэта ў раёне Хайцзянь.

Адкрыты чэмпіянат Кітая 2017 праходзіў пад эгідай сусветнай асацыяцыі прафесійнага більярда і снукера () і ўваходзіў у каляндар мэйн-тура, а таксама з'яўляўся 18-м рэйтынгавым турнірам снукернага сезона 2016/2017.

Матчы турніру гуляліся за шасцю сталамі ў спартыўнай зале студэнтаў Пекінскага універсітэта.

## Прызавыя грошы 
Прызавы фонд турніру не змяніўся ў параўнанні з леташнім спаборніцтвам, склаўшы £510,000. У сезоне 2016/2017 ён перавысіў прызавыя фонды ўсіх прафесійных турніраў акрамя турніраў Трайной кароны (чэмпіянату свету, чэмпіянату Вялікабрытаніі і Мастэрс) і азіяцкіх спаборніцтваў — International Championship, World Open і чэмпіянату Кітая.

Колькасць прызавых грошай пераможцы турніру таксама не змянілася ў параўнанні з леташнім розыгрышам — £85,000. Пераможцы турніраў Трайной кароны, чэмпіянату Кітая, Players Championship, International Championship, Сусветнага Гран-пры, World Open і нярэйтынгавага Champion of Champions атрымалі ў сезоне больш за гэтую суму. Першы прыз іншага рэйтынгавага турніру ў Кітаі — Шанхай Мастэрс — таксама склаў £85,000.

Згодна з грашовай рэйтынгавай сістэмай, якая прыняла статус афіцыйнай з сезона 2014/2015, прызавыя грошы сталі эквівалентнымі рэйтынгавым ачкам. Такім чынам, рэйтынг снукерыста стаў адлюстроўваць суму прызавых грошай, якія ён зарабіў на рэйтынгавых турнірах за апошнія два гады.

## Асноўная сетка 
## Змены ў рэйтынгу 
У табліцы прадстаўлены змены ў сусветным рэйтынгу ў рамках топ-64 пад дзеяннем вынікаў адкрытага чэмпіянату Кітая.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Адкрыты чэмпіянат Кітая 2017 на Snooker.org 
* Статыстыка адкрытага чэмпіянату Кітая 2017 на CueTracker.net 

Катэгорыя:Адкрыты чэмпіянат Кітая па снукеры
Катэгорыя:2017 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Кітаі ў 2017 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 2016/2017
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Кітаі
Катэгорыя:2017 год у Пекіне
Мінскі станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава

**Мінскі станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава** — станкабудаўнічае прадпрыемства ў Мінску.

Адрас: вул. Даўгабродская, 18.

## Гісторыя 
Завод быў заснаваны ў 1883 годзе на базе кузні прадпрыемства «Кашарскі машынабудаўнічы і чыгуна-медна-металургічны завод».

У сакавіку 1925 года створаны чыгуналіцейны і машынабудаўнічы завод «Метал».

Праз тры гады, у 1928 годзе, «Метал» аб’яднаўся з заводам «Усход» і Цэнтральнымі сельскагаспадарчымі майстэрнямі. На іх базе быў створаны завод «Камунар».

З 1934 года завод спецыялізуецца на станкабудаванні.

У 1934 годзе заводу было нададзена імя Сяргея Міронавіча Кірава.

У лютым 1973 года дырэктарам завода прызначаны Вячаслаў Францавіч Кебіч.

У лютым 2026 года прадпрыемства ўключана ў склад холдынгу «Беларуская станкабудаўнічая кампанія».

## Прадукцыя 
Асноўны від дзейнасці прадпрыемства:
* вытворчасць станкоў для апрацоўкі металаў (акрамя кавальска-прэсавага абсталявання)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:Даўгабродская вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Станкабудаўнічыя заводы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1883 годзе
Катэгорыя:1883 год у Мінску
Мікалай Нічыпаравіч Полазаў

**Мікала́й Нічы́паравіч По́лазаў** (—) — беларускі савецкі партыйны і прафсаюзны дзеяч. Член КПСС; першы сакратар Маладзечанскага і Вілейскага гаркамаў КП Беларусі. Старшыня Беларускага рэспубліканскага савета прафсаюзаў (1970—1986). Дэпутат Савета Нацыянальнасцяў  Вярхоўнага Савета СССР 8-11 скліканняў (1970—1989) ад Беларускай ССР.

## Біяграфія 
У Вялікую Айчынную вайну з верасня 1942 года ў партызанах, са студзеня 1944 года — намеснік па камсамолу камісара партызанскай брыгады імя ЦК КП(б)Б; сакратар Астравецкага падпольнага райкама ЛКСМБ. З 1944 года — сакратар Астравецкага, Пружанскага, Радашковіцкага райкамаў камсамола, затым у ЦК ЛКСМБ.

З 1952 года — 1-ы сакратар Маладзечанскага абкама ЛКСМБ. З 1957 года — 1-ы сакратар Маладзечанскага, 1-ы сакратар Вілейскага гаркамаў КПБ. З 1960 года — у ЦК КПБ: намеснік загадчыка, загадчык аддзела партыйных органаў, з 1963 года — загадчык аддзела арганізацыйна-партыйнай працы. У 1970—1986 гадах — старшыня Беларускага рэспубліканскага савета прафсаюзаў.

Кандыдат у члены ЦК КПБ (1961—1966), член ЦК КПБ (1966—1986), кандыдат у члены бюро ЦК КПБ (1968—1971), член бюро ЦК КПБ (1971—1986). Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1963—1971), Вярхоўнага Савета СССР (1970—1983).

Памёр 25 студзеня 1994 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

## Літаратура 
* Полозов Николай Никифорович // Биографический справочник — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т.5. — С. 503. — 737 с.

## Спасылкі 
* Гэты дзень у гісторыі — 10 сакавіка
* Навіны Беларусі. Памятныя даты.
* Гісторыя прафсаюзнага руху Беларусі 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Старшыні Беларускага рэспубліканскага савета прафсаюзаў
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Катэгорыя:Пахаваныя на Усходніх могілках Мінска
Катэгорыя:Першыя сакратары Маладзечанскага гаркама КПБ
Катэгорыя:Першыя сакратары Вілейскага гаркама КПБ
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР ад Беларускай ССР
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Беларусі
Дудыпта

**Дуды́пта** — рака ў Таймырскім Далгана-Ненецкім раёне Краснаярскага края Расіі, правы прыток ракі Пясіна (Енісейская басейнавая акруга, басейн Карскага мора).

Даўжыня ракі 687 км. Плошча вадазбору 33 100 км². Сярэдні расход вады 455 м³/с. Пачынаецца з возера Макар (Дудыптскія азёры). Працякае па Паўночна-Сібірскай нізіне праз возера без назвы, азёры Вялікая Губа, Малая губа, Хатастан. Суднаходная на адлегласці 150 км ад вусця. Рака багатая рыбай.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река Дудыпта // Государственный водный реестр РФ
* Дудыпта // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Дудыпта // Словарь «География России». — М.: Большая Российская энциклопедия. Главный редактор А. П. Горкин. 1998.

Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Катэгорыя:Басейн Карскага мора
Мінскі фарфоравы завод

thumb|Новы будынак завода пасля банкруцтва завода
thumb|Старыя будынкі завода
**Мінскі фарфоравы завод** (**МФЗ**) — былое прадпрыемства ў г. Мінск.

Выпускаў фарфоравы посуд, радыёкераміку, вогнетрывалыя вырабы, эмалі і грунты. Выпускаў мастацкія фарфоравыя вырабы (каля 170 найменняў).

## Гісторыя 
Прадпрыемства створана ў 1883 годзе як завод кафлянай пліткі. З 1920 года — кафляны, з 1951 года — фарфора-фаянсавы, з 1961 года — фарфоравы завод.

У 1954 годзе ўведзена ў дзеянне аддзяленне радыёкерамікі, у 1962 годзе — цэх фарфоравага посуду, у 1973 годзе — жывапісна-муфельнае аддзяленне.

У 2009 годзе завод спыніў існаванне.

Выява:2025.05.21 Big vase of Minsk porcelain factory in Sluck homeland museum.jpg
Выява:2025.05.21 Vase of Minsk porcelain factory in Sluck homeland museum.jpg
Выява:2025.05.21 Soup dish of Minsk porcelain factory in Sluck homeland museum.jpg
Выява:2025.05.21 Teapots of Minsk porcelain factory in Sluck homeland museum.jpg

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Слава Рашкай

**Сла́ва Ра́шкай** (,  — ) — харвацкая акварэлістка, якая лічыцца першай з харвацкіх імпрэсіяністаў. Слава была глухой ад нараджэння, аднак атрымала адукацыю ў Вене і Заграбе, быўшы вучаніцай . У 1890-х гадах яе працы выстаўляліся ў Еўропе, у тым ліку на Сусветнай выстаўцы 1900 года. Замест студыі яна малявала ў мясцовым моргу, дзе пазней Отаіч дапамог арганізаваць уласнае атэлье. У гэты перыяд Слава малявала змрочныя нацюрморты з незвычайнымі прадметамі (марскімі зоркамі, сярэбранымі шкатулкамі, ружамі і совамі, амарам і веерам.

У канцы 1890-х Слава пачала працаваць на пленэры, малюючы  і гарадскія паркі, у тым ліку . Колеравая гама стала святлейшай і лягчэйшай.

У 2008 годзе ў галерэі  адкрылася вялікая выстаўка, дзе можна было ўбачыць 185 працы Славы. Выстаўка працавала з мая па жнівень у серыі «Знакамітыя харваткі».

У Заграбе дзейнічае Адукацыйны цэнтр для дзяцей з парушэннямі слыху імя Славы Рашкай ().

## Спасылкі 
* Slava Raškaj — кароткая біяграфія
* 

Катэгорыя:Глухія мастакі
Катэгорыя:Мастакі Харватыі
Катэгорыя:Мастачкі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Акварэлісты
Манкаліст

манкаліста.]]
**Манкалі́ст** ( — «*няпоўны, недастатковы*») — пералік паштовых марак, манет, бон, нагрудных знакаў або іншых аб'ектаў калекцыяніравання, што адсутнічаюць у калекцыі, але неабходныя калекцыянеру, са спасылкай на нумар маркі або іншага аб'екта калекцыяніравання па каталозе.

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Мінскі электратэхнічны завод імя В. І. Казлова

**Мінскі электратэхнічны завод імя В. І. Казлова** (**МЭТЗ імя В. І. Казлова**) — прадпрыемства ў Мінску, размешчанае па адрасе: вул. Уральская, 4. На 2011 год з’яўлялася адным з найбольшых вытворцаў сілавых трансфарматараў у Еўропе. У 2000 г. распрацавалі маслены герметычны трансфарматар з сіметравальнай прыладай (ТАГСП), якая дазволіла значна змякчыць скачкі напружання ў электрасетцы пры сілкаванні адчувальных прыбораў (аўтаматыка, камп’ютар, тэлевізар). Затым прыступілі да вырабу камплектных трансфарматарных падстанцыяў (КТП) у маналітнай бетоннай абалонцы. Для гэтай патрэбы завод мае ўласную бетонную вытворчасць у вёсцы Калядзічы (Мінскі раён). Найбольш шырока такія КТП закупаюцца жыллёва-камунальнымі гаспадаркамі. Таксама гэтыя КТП пастаўляліся для спартыўных будынкаў у Сочы (Краснадарскі край, Паўднёвая федэральная акруга, Расія), якія ўзводзіліся да Зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года. КТП ва ўцепленай абалонцы пазней паставілі для дапаможных будынкаў Беларускай АЭС у Астраўцы (Гродзенская вобласць).

На 2011 г. «Мінскі электратэхнічны завод» меў аздараўленчы дзіцячы лагер і базу адпачынку «Моладзі» (Швабскі сельсавет, Лагойскі раён, Мінская вобласць). У тым жа месяцы да гэтых санкцый далучыліся Швейцарыя, Паўночная Македонія, Чарнагорыя, Албанія, Украіна, Боснія і Герцагавіна, Ісландыя, Ліхтэнштэйн і Нарвегія.

З 9 жніўня 2024 года завод знаходзіцца у санкцыйным спісе Канады.

## Кіраўнікі 
* Пётр Гайдзенка (1959—1964)
* Аляксандр Нікіцін (1971)
* Аляксандр Казлоў (1986)
* Мікалай Басараба (1992—2011)
* Аляксандр Радзевіч (з 15 красавіка 2011 г.)

## Спасылкі 
* 
Даччыныя прадпрыемствы «МЭТЗ»:
* ААТ «Аптычнае станкабудаванне і вакуумная тэхніка» (Мінск) 
* ААТ «Астравецкі завод „Радыёдэталь“» (Астравец, Гродзенская вобласць)
* ААТ «Вітаўтаматыка» (Віцебск) 
* ААТ «Завод сродкаў комплекснай аўтаматызацыі» (Мінск) 
* ААТ «Лідскі завод электравырабаў» (Ліда, Гродзенская вобласць) 
* ААТ «Ратон» (Гомель)
* ААТ «Смаргонскі завод аптычнага станкабудавання» (Смаргонь, Гродзенская вобласць)
* ААТ «Спецаўтаматыка» (Брэст) 
* ААТ «Спецпрамаўтаматыка» (Гомель)

Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў Чорным спісе ЕС
Катэгорыя:Вытворцы энергетычнага абсталявання
Міра (зорка)

**Міра** (ο Cet, О мікрон Кіта) — падвойная зорка ў сузор’і Кіта, якая складаецца з чырвонага гіганта **Міра А** і белага карліка **Міра B**. Адлегласць да Міры — 417 св. гадоў ± 14 %. Кампаненты знаходзяцца на адлегласці 70 а.а., арбітальны перыяд каля 400 гадоў.

Міра А — пульсуючая пераменная зорка, якая дала назву класу зорак — мірыды. Яна мае перыяд 332 дня. У максімуме бляску яна даволі прыкметная — бачная зорная велічыня ў сярэднім 3,5, у некаторых цыклах дасягае 2,0. У мінімуме яе свяцільнасць падае ў сотні разоў, і яна становіцца нябачнай няўзброеным вокам (m = 8,6 … 10,1). У інфрачырвоным дыяпазоне ваганні бляску Міры значна меншыя, і складаюць каля 2 зорных велічынь.

Міру B акружае гарачы акрэцыйны дыск рэчыва, якое мкне з гіганта. Яна таксама з’яўляецца пераменнай з-за нераўнамернасці паступлення рэчыва — бачная велічыня змяняецца ад 9,5m да 12m.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Падвойныя зоркі
Катэгорыя:Мірыды
Разнавіднасць (філатэлія)

**Разнаві́днасць** — у філатэліі марка або суцэльная рэч, якая адрозніваецца ад астатніх асобнікаў паперай (сортам), малюнкам (дэталямі, рэтушшу і інш.), колерам, вадзяным знакам (наяўнасцю або адсутнасцю, месцазнаходжаннем і інш.), зубцоўкай або прасечкай (памерамі, формай), клеем (сортам, рыфленнем, колерам і інш.), друкам, наддрукоўкамі і інш.

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Катэгорыя:Паштовыя маркі
Мінько

**Мінько** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Антонавіч Мінько — беларускі фізік
* Вацлаў Юльянавіч Мінько — беларускі вучоны ў галіне геадэзіі
* Леанід Іосіфавіч Мінько — беларускі этнограф
* Леанід Якаўлевіч Мінько — беларускі фізік, адзін са стваральнікаў беларускай навуковай школы лазернай плазмадынамікі
Канверт з арыгінальнай маркай

2016 г., прысвечаны Дню беларускага пісьменства ў Рагачове.]]
**Канве́рт з арыгіна́льнай ма́ркай** — паштовы канверт з прадугледжанай, папярэдне надрукаванай камемарацыйнай маркай, якая служыць знакам паштовай аплаты. Адносіцца да суцэльных рэчаў і з'яўляецца прадметам калекцыяніравання. Пад гэтай філатэлістычнай назвай пазначаюць від паштовага канверта, звычайна ілюстраванага, на якім у якасці знака паштовай аплаты надрукавана выява маркі, якая самастойна не выпускалася. Такім чынам, гэтая марка з'яўляецца арыгінальнай, бо асобна ад такога канверта не існуе. Як правіла, марка ўжо мае кошт, дастатковы для адпраўкі пісьма, але пры неабходнасці можна наляпляць дадатковыя паштовыя маркі.

Ад мастацкага маркіраванага канверта адрозніваецца тым, што надрукаваная на ім марка з'яўляецца ўнікальнай (арыгінальнай, г. зн. уласцівай толькі канкрэтнаму канверту адзін раз у гісторыі), а не выкарыстоўваецца руцінна на працягу многіх гадоў пры выпуску разнастайных канвертаў.

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Зубцамер

**Зубцаме́р** — спецыяльная лінейка для вымярэння памеру зубцоўкі на паштовых марках. Шырока выкарыстоўваецца ў філатэліі пры апісанні і ідэнтыфікацыі паштовых марак і іх разнавіднасцей.

## Гісторыя 
Вымяраць зубцоўку (перфарацыю) паштовых марак па колькасці адтулін на адрэзку даўжынёй 2 см па краі маркі прапанаваў ў 1866 годзе французскі філатэліст Жак Амабль Легран, які ў 1880 годзе вынайшаў і сам зубцамер.

## Апісанне 
Зубцамер уяўляе сабой пласцінку з кардона, металу або празрыстых матэрыялаў (шчыльнай плёнкі, шкла), на якую нанесеныя шаблоны розных зубцовак. Шаблоны зубцоўкі наносяцца на зубцамер звычайна ў выглядзе зубцоў, шэрагу чорных кропак ці рысачак на белым фоне (альбо белых — на цёмным) або тонкіх прамых ліній.

Каб вызначыць памер перфарацыі маркі, яе прыкладваюць да зубцамера і рухаюць уверх ці ўніз да таго часу, пакуль не будзе знойдзены шэраг, у якім зубцы або кропкі дакладна супадаюць з адтулінамі перфарацыі. Лічба, надрукаваная ў гэтым шэрагу, паказвае памер зубцоўкі. Звычайна на зубцамеры размяшчаецца шкала розных зубцовак ад 7 да 16 ½ мм, гэта значыць ад самай буйной да самай дробнай. Існуюць зубцамеры з дакладнасцю да ¼ зубца. На зубцамерах часта сустракаецца і мерная шкала з дакладнасцю да 0,5 мм.

Катэгорыя:Вымяральныя прыборы
Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Спецыяльны паштовы штэмпель

2017 г., прысвечаны 25-годдзю першай маркі Беларусі.]]
**Спецыя́льны пашто́вы штэ́мпель** — памятны штэмпель для спецыяльнага гашэння. Спецыяльны штэмпель адрозніваецца ад звычайнага каляндарнага штэмпеля тым, што ў яго тэксце паказваецца назва падзеі або памятнай даты, да якой ён прымеркаваны. Другое адрозненне заключаецца ў маналітнасці спецштэмпеля і адсутнасці ў яго ўбудаванага нумаратара для штодзённай змены даты гашэння, бо тэрмін дзеяння спецыяльных штэмпеляў абмяжоўваецца звычайна адным, радзей — некалькімі днямі. Па заканчэнні тэрміну курсіравання спецштэмпель выводзіцца з абарачэння.

Акрамя малюнка і тэксту, звязаных з падзеяй, на спецштэмпелі, як правіла, пазначаюцца паштовае аддзяленне (паштамт), дзе зроблена гашэнне, і дата.

Спецгашэнне, звязанае з падзеяй агульнадзяржаўнага значэння (напрыклад, «*Тыдзень пісьма*»), робіцца адначасова ў шэрагу гарадоў, дзе таксама вырабляюцца штэмпелі.

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Харвацкая акадэмія навук і мастацтваў

** Харвацкая акадэмія навук і мастацтваў ** (; HAZU; раней: Югаслаўская акадэмія навук і мастацтваў () — JAZU) — вышэйшая навуковая ўстанова Харватыі. Штаб-кватэра акадэміі знаходзіцца ў горадзе Заграб. Прэзідэнт акадэміі .

## Гісторыя 
Ідэя стварэння Акадэміі ўзнікла ў 1848 годзе па ініцыятыве Ёсіпа Юрая Штросмаера. 4 сакавіка 1866 года ў Заграбе была заснавана Югаслаўская акадэмія. З 1945 па 1990 год акадэмія была часткай Акадэміі навук Югаславіі. З 1990 года — незалежная навуковая ўстанова, статус якой быў замацаваны ў канстытуцыі Харватыі.

## Структура 
thumb|Харвацкая акадэмія навук і мастацтваў
thumb|
Харвацкая акадэмія навук і мастацтваў складаецца з 9 секцый.
* I. Сацыяльныя навукі
* II. Матэматыка, фізіка, хімія
* III. Прыродазнаўчыя навукі
* IV. Медыцына
* V. Філалогія
* VI. Літаратура
* VII. Выяўленчае мастацтва
* VIII. Музыка і музыказнаўства
* IX. Інжынерная справа

## Акадэмічныя падраздзяленні 
* Навуковыя цэнтры
* Музеі і галерэі
* Архіў Харвацкай акадэміі навук і мастацтваў
* Бібліятэка Харвацкай акадэміі навук і мастацтваў
* Дэндрарый у Трстэне
* Фонд Харвацкай акадэміі навук і мастацтваў

## Прэзідэнты акадэміі 
*  (1866—1886)
*  (1887—1890)
*  (1890—1900)
*  (1900—1914)
*  (1915—1918)
*  (1918—1921)
*  (1921—1924)
*  (1924—1933)
*  (1933—1941)
*  (1942—1946)
* Андрыя Штампар (1947—1958)
*   (1958—1978)
*  (1978—1991)
*  (1991—1997)
*  (1997—2003)
*  (2003 —)

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Культура Заграба
Катэгорыя:Навука ў Харватыі
Катэгорыя:Нацыянальныя акадэміі
Катэгорыя:Адукацыя ў Заграбе
Драгуцін Гаранавіч-Крамбергер

**Драгуцін Гаранавіч-Крамбергер** (, 25 кастрычніка 1856, Заграб — 22 снежня 1936, Заграб) — харвацкі геолаг, палеантолаг і антраполаг.

## Біяграфія 
Вывучаў палеанталогію ў Цюрыху і Мюнхене, атрымаў доктарскую ступень у Цюбінгене ў 1879 годзе, яго дысертацыя была прысвечана акамянеласцям рыб. Пазней курыраваў аддзел мінералогіі і геалогіі Харвацкага нацыянальнага музея, цяпер вядомага як .

З 1883 па 1924 гады — супрацоўнік Заграбскага ўніверсітэта, з 1893 года ўзначальваў факультэт геалогіі і палеанталогіі. Яго навуковая дзейнасць ахоплівае палеанталогію, стратыграфію, тэктоніку, палеакліматалогію, гідраграфію, прыкладную геалогію і геалагічнае картаграфаванне (са сваім настаўнікам  картаграфаваў гару Медзведніца).

У 1909 годзе заснаваў Геалагічнае таварыства Харватыі і Славоніі (), а ў 1911 годзе — часопіс, які выдаваўся таварыствам (). Член Харвацкай акадэміі навук і мастацтваў з 1909 года.

У 1899 годзе здзейсніў важнае адкрыццё, выявіўшы каля горада Крапіна буйное скопішча рэштак дагістарычных людзей (так званы «крапінскі неандэрталец», першапачаткова названы Гаранавічам *Homo primigenius*). Дзякуючы дэталёваму вывучэнню знойдзеных шкілетаў лічыцца заснавальнікам сучаснай палеаантрапалогіі. Аўтар больш за 230 прац у харвацкіх і міжнародных часопісах, сярод якіх можна вылучыць манаграфію *«Diluvijalni čovjek iz Krapine u Hrvatskoj»* (1905) і яе пашыранае перавыданне *«Život i kultura diluvijalnog čovjeka iz Krapine u Hrvatskoj»* (1913).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Археолагі Харватыі
Катэгорыя:Антраполагі Харватыі
Катэгорыя:Геолагі Харватыі
Катэгорыя:Палеаантраполагі
Катэгорыя:Выкладчыкі Заграбскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Заграбскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Цюбінгенскага ўніверсітэта