Дварэц (Дзятлаўскі раён)

**Дварэ́ц** () — аграгарадок у Беларусі, на рацэ Моўчадзь. Цэнтр сельсавета Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Насельніцтва 810 чал. (1997). Знаходзіцца за 13 км на паўднёвы ўсход ад Дзятлава, за 5 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня.

Дварэц — даўняе мястэчка гістарычнай Наваградчыны.

## Гісторыя 
Упершыню Дварэч згадваецца ў XV стагоддзі як уладанне князя Фёдара Даўголдавіча, пазней Свідрыгайлы, з 1451 — канцлера літоўскага Міхала Кезгайлы. У 1516 годзе Мікалай Кезгайла збудаваў тут касцёл, паселішча атрымала статус мястэчка. Мясцовасць уваходзіла ў склад Наваградскага павета Навагрудскага ваяводства.

[thumb|злева|250px|Стары касцёл, фота пач. [20 стагоддзе|XX ст.]]

У 1554—1555 Дварэц знаходзіўся ва ўладанні Івана Гарнастая, з 1555 да канца XVI стагоддзя — Соф'і Кезгайлаўны. У канцы XVI ст. маёнтак перайшоў да Завішаў. У XVII стагоддзі ў тутэйшым касцёле знаходзіўся цудоўны абраз Маці Боскай.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Дварэц апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, дзе стаў цэнтрам воласці Слонімскага павета. Станам на 1804 у мястэчку было 59 двароў, у 1870-я — 77 двароў, 2 царквы, касцёл, капліца, 2 малітоўныя дамы, школа, багадзельня, 9 крамаў, 3 шынкі, рэгулярна праводзіліся 2 кірмашы.

У Першую сусветную вайну Дварэц занялі нямецкія войскі, пазней бальшавікі. 15 красавіка 1919 згуртаванне польскага войска пад камандаю маёра  адбіла мястэчка з рук бальшавікоў. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Дварэц апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Слонімскім павеце.

У 1939 Дварэц увайшоў у склад БССР, дзе стаў цэнтрам сельсавета. Статус паселішча панізілі да вёскі. 3 25 снежня 1962 да 6 студзеня 1965 Дварэц уваходзіў у склад Навагрудскага раёна. Станам на 1971 у вёсцы было 222 двары, на 1993 — 311 двароў, на 1997 — 302 двары.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1830 — 296 муж., з іх шляхты 4, духоўнага саслоўя 2, мяшчан-іўдзеяў 143, мяшчан-хрысціян і сялян 145, жабракоў 2; 1878 — 625 чал, з іх 170 іўдзеяў
* **XX стагоддзе**: 1901 — 1373 чал.; 1971 — 609 чал.; 1993 — 850 чал.; 1997 — 810 чал.

### Інфраструктура 
У Дварцы працуюць сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, бальніца, амбулаторыя, аптэка, пошта.

## Эканоміка 
Ільнозавод, дрэваапрацоўчае прадпрыемства «Палац», сельская гаспадарка.

## Турыстычная інфармацыя 
[thumb|250px|Новы касцёл, фота [1918]]

### Славутасці 
* Вадзяны млын (канец 19 — пачатак 20 стст.)
* Касцёл Святога Антонія Падуанскага (1904)
* Магіла ахвяр фашызму
* Царква Покрыва Прасвятой Багародзіцы (пачатак 20 ст.)

### Страчаная спадчына 
* Касцёл

## Вядомыя асобы 
У вёсцы жыў і пахаваны беларускі грамадскі дзеяч і паэт Віталь Губарэвіч.

## Галерэя 

Выява:Dvarec. Дварэц (2010).jpg|Панарама
Выява:Dvarec. Дварэц (3.06.2010).jpg|Касцёл
Выява:Orthodox church of the Protection of the Holy Virgin in Dvarec (2010).jpg|Царква
Выява:Old water mill in Dvarec (2010).jpg|Вадзяны млын

## Літаратура 
* Шаблюк, В. Дварэц / Валерый Шаблюк // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 218. — ISBN 985-11-0041-2.
* 
* Dworzec //  S. 236—237.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6), С. 77.

## Спасылкі 
* г. п. Дварэц на Radzima.org
* 

Катэгорыя:Дварэцкі сельсавет (Дзятлаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзятлаўскага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Новагародскага ваяводства