open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сцяпан Семянюк

**Сцяпан Семянюк** (3 снежня 1895, Яромічы, Кобрынскі павет — 17 траўня 1931, Яромічы, Кобрынскі павет) — украінскі паэт.

## Біяграфія 
У час Першай сусветнай вайны служыў матросам на Чарнаморскім флоце, матрос асобай роты службы сувязі 2-й ступені. Вярнуўшыся на радзіму, ажаніўся з аднасяльчанкай Пелагеяй Кашталянчык, у пары нарадзіліся сын Віталь і дачка Надзея. Пасля смерці жонкі ад сухотаў ажаніўся з Марынай Равацюк з вёскі Луцэвічы, у шлюбе нарадзілася дачка Антаніна, але неўзабаве другая жонка таксама памерла.

Працаваў на ўласнай гаспадарцы. Удзельнічаў у дзейнасці таварыства “Просвіта” ў Кобрыне, кааператыўным руху. 

Памёр ад сухотаў, пахаваны на Гарбанскіх могілках каля Яроміч.

## Творчасць 
Большасць вершаў паэта прапалі, захавалася нізка твораў. Ён чытаў сваю паэзію на сельскіх сходах, ілюструючы ўласнымі сатырычнымі малюнкамі. Вершы разыходзіліся ў народзе. 

Паэзія Семенюка вострасацыяльная, пабытовая, сатырычная. Верш «Темнота — наш перший ворог» быў напісаны ў падтрымку руху за адкрыццё бібліятэк-чытальняў.Темнота — наш перший ворог,

З котрим мусим воювати.

Добра книжка — то є порох,

А читальня — то гармата.

А тому, селяне, майте

Наладовану гармату.

Скрiзь читальнi вiдкривайте,

Темнотi лихiй на страту. 

Без освiти ми, як в норах

Без опiки мишенята.

Темнота — наш перший ворог,

З котрим треба воювати.Пісьменнік Іван Хміль успамінаў, што з палескіх паэтаў «пасля Дмытра Фалькiўскага  вылучаецца неардынарная асоба Сцяпана Семенюка з сяла Ярэмічы, які пісаў за польскім часам цудоўныя бытавыя, а то і злабадзённыя вершы — сатыры і паэзіі, друкуючы іх у розных газетах і часопісах Галічыны, бо на Палессі ўкраінскіх выдавецтваў не было. Гэта быў адукаваны чалавек, сумленны і высакародны».

## Зноскі 
Катэгорыя:Украінамоўныя паэты
Альфансіна Сторні

**Альфансіна Сторні**  ( ) — аргенцінская паэтэса, адна з найбольш значных постацей лацінаамерыканскага мадэрнізму і фемінізму.

Нарадзілася ў Швейцарыі, там вывучыла італьянскую мову, але сям’я хутка перабралася на радзіму, у Аргенціну. У 1911 годзе паэтка пераехала ў Буэнас-Айрэс. Сторні выкладала літаратуру, пісала вершы, якія набывалі ўсё большую фемінісцкую скіраванасць. Скончыла жыццё самагубствам, утапіўшыся ў моры.

На беларускую мову вершы Альфансіны Сторні перакладаў Макс Шчур.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паэты Аргенціны
Катэгорыя:Постаці фемінізму
Карл Андэрс Кульберг

**Карл Андэрс Кульберг** (; 26 кастрычніка 1815 — 23 кастрычніка 1897) — шведскі паэт і празаік.

Яшчэ студэнтам быў вядомы сваімі вершамі і атрымаў дзве прэміі Шведскай акадэміі за «Стварэнне жанчыны» (*Kvinnans skapelse*) і «Санеты для Юліі» (*Sonetter till Julia*), якія ўвайшлі ў яго зборнік «Вершы» (*Dikter*), добра прыняты чытачамі. Цікавіўся італьянскай літаратурай, перакладаў яе на шведскую мову, што таксама было ацэнена высока: сярод яго ўзнагародаў за пераклады можна вылучыць Каралеўскую прэмію.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паэты Швецыі
Катэгорыя:Перакладчыкі на шведскую мову
Паводка ў Мокве (2025)

28 мая 2025 года на горад Моква (штат Нігер, Нігерыя) абрынулася паводка, выкліканая моцнымі дажджамі. Паводле афіцыйных звестак, у выніку  загінула прынамсі 500 чалавек, больш за 600 прапалі без вестак. 

## Перадгісторыя 
За 2024 год паводкі ў Нігерыі забралі жыцці больш за 1200 чалавек і пакінулі без прытулку 1,2 мільёна грамадзян. Папярэдняя паводка ў Мокве 16 красавіка 2025 года, выкліканая скідам вады з плаціны гідраэлектрастанцыі Джэба, забрала жыцці 13 чалавек. Больш за 6400 чалавек былі перамешчаныя, разбураныя 45 школ, 44 медыцынскія цэнтры і адзін мост.

## Уздзеянне стыхіі
28 мая 2025 года пасля некалькіх гадзін праліўных дажджоў у горадзе і ваколіцах на Мокву абрынулася паводка. Вада затапіла горад і змыла дамы з жыхарамі ўнутры і транспартныя сродкі. Людзей змывала ўніз па плыні ракі Нігер. Сітуацыя ўскладнялася тым, што стыхія абрынула галоўны мост, праз што парушыўся транспартны рух па ўсім рэгіёне. 

Па даных агенцтва па надзвычайных сітуацыях штата Нігер, якія пазней пацвердзіў намеснік губернатара Якубу Гарба, больш за ўсё пацярпелі раёны Тыфін Маза і Аугуван Хаусава. 

У ходзе стыхіі загінула 500 чалавек, 600 прапалі без вестак, разбурана больш за 4000 будынкаў.

## Рэакцыя
На працягу двух тыдняў для дапамогі пацярпелым было ахвяравана больш за 3 мільярды найр і гуманітарных грузаў.

## Крыніцы
Катэгорыя:Май 2025 года
Катэгорыя:Падзеі 28 мая
Катэгорыя:Паводкі
Катэгорыя:Катастрофы 2025 года
Эдвард Дансені

**Эдвард Джон Мортан Дракс Планкет** (; **18-ы барон Дансені**, ; ) — ірландскі англамоўны празаік і паэт.

Лічыцца адным з піянераў жанру фэнтэзі. Натхнёны ірландскім фальклорам і рамантычнай літаратурай ХІХ стагоддзя, стварыў цыкл твораў пра краіну Пегана («Багі Пеганы», «Час і багі» і інш.). Найбольш вядомы як аўтар рамана «Дачка караля эльфаў» і гумарыстычнай казкі «Скарб гібелінаў».

Паводле слоў Говарда Лаўкрафта і Роберта Говарда, зрабіў значны ўплыў на іх творчасць.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Судабле (балота)

.]]
**Су́дабле** — нізіннае балота на ўсходзе Смалявіцкага раёна ў вадазборы ракі Пліса (прыток Бярэзіны). На балоце возера Судабле.

Плошча 2,5 тыс га, у межах прамысловага пакладу торфу 1 тыс. га. Глыбіня торфу да 2,2 м, сярэдняя 1,1 м. На балоце 1,3 тыс. га было асушана дрэнажом, выкарыстоўваецца пад сенахаць. Астатняя плошча не асушана, занята лесам з хвоі і бярозы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты Смалявіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Судаблеўскае радовішча сапрапелю

**Судаблеўскае радовішча сапрапелю** знаходзіцца ў Смалявіцкім раёне, у возеры Судабле. Сапрапель арганічнага тыпу, запасы 7,3 млн м³, высцілае ўсю плошчу азёрнай чашы.

Сярэдняя магутнасць адкладаў 5,8 м, максімальная 30 м (найбольшая на Беларусі). Верхні слой каля 10 м складзены малапопельным сапрапелем (попельнасць 10-23%), ніжэй сапрапель з павышаным узроўнем карбанатаў кальцыю (попельнасць да 40%). Натуральная вільготнасць 97%. Гумінавых рэчываў 24%. Сапрапель утрымлівае шэраг мікраэлементаў, вітамінаў.

Сапрапель каштоўны як лекавая гразь, дамешак у корм сельскагаспадарчай жывёле, прыдатны на ўгнаенне, для вытворчасці будаўнічых матэрыялаў. Радовішча распрацоўваецца.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геалогія Смалявіцкага раёна
Катэгорыя:Радовішчы Беларусі
Санаэ Такаіці

**Санаэ Такаіці** (; ) — японскі палітык, кіраўнік Ліберальна-дэмакратычнай партыі, Прэм’ер-міністр Японіі з 2025 года.

Была ў найбліжэйшым асяроддзі Прэм’ер-міністра Сіндза Абэ з 2006 года, займала пасаду міністра па справах Акінавы і Паўночных тэрыторый. Адрознівалася кансерватыўнымі заявамі. Выбрана Прэм’ер-міністрам Японіі 21 кастрычніка 2025 года, стала першай у гісторыі жанчынай на чале японскага ўрада.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Японіі
Паставы (значэнні)

Назву **Паста́вы** маюць:

* **Паставы** — горад у Віцебскай вобласці Беларусі, на рацэ Мядзелцы, адміністрацыйны цэнтр Пастаўскага раёна.
* Паставы — былы ваенны аэрадром, размешчаны на захад ад аднайменнага горада Паставы Віцебскай вобласці ў Беларусі.
* Паставы — станцыя Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана ў горадзе Паставы; на лініі Крулеўшчына — Лынтупы, паміж прыпыначным пунктам Валькі і прыпыначным пунктам Вольша.
* Паставы — археалагічны помнік на паўднёвай ускраіне горада Паставы Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на паўночным беразе возера Задзеўскае, на краі першай надпоймавай тэрасы.
Іван Пякарскі

**Іван Пякарскі** (; 1934, Алешкавічы, Камянецкі павет — ?) — украінскі рэлігійны і грамадскі дзеяч з Берасцейшчыны, дысідэнт. У 1970-1980-я гады адкрыты пратэставаў супраць рэлігійнага ўціску ў БССР.

## Біяграфія 
Рана асірацеў — бацька загінуў у 1941 годзе на вайсковых зборах. У час вайны ўсё сяло, у тым ліку і хата Пякарскіх, згарэла. У раннім веку стаў інвалідам: паламаў рэбры і аслеп на адно вока, дапамагаючы савецкаму кулямётчыку знішчаць нямецкія пазіцыі (перабягаў з патронамі, і побач выбухнуў снарад).

Вучыўся ў духоўнай семінарыі. Працаваў псаломшчыкам у царкве Святой Параскевы ў Чарнаўчыцах Брэсцкага раёна.

У 1971 годзе арганізаваў у родных Алешкавічах масавы сход. Нагодай стала абранне мітрапаліта Круціцкага і Каломенскага Пімена Маскоўскім патрыярхам 2 чэрвеня 1971 года. Да Пякарскага трапілі запісы патрыяршага хору, які спяваў у гонар новага патрыярха. Ён купіў у Брэсце калонкі на чатыры дынамікі і развесіў у ваколіцах аб’яву пра будучую падзею. 22 жніўня 1971 года пры вялікай колькасці людзей у цэнтры Алешкавіч Пякарскі ўключыў запісы хора і ўзняў украінскі сцяг, аздоблены праваслаўным крыжам, выявай святога Георгія-змеяборца і надпісам «Се даю вам власть наступати на змію і всю силу вражу». Пасля мерапрыемства Пякарскага затрымалі. Следчы спрабаваў прадставіць справу як выступленне супраць савецкай улады. — Навошта ты гэта арганізаваў? Табе што, савецкая ўлада не падабаецца? — пытаўся следчы

— Я з беднай сям’і і раней не мог бы атрымаць ніякай адукацыі. Мне савецкая ўлада дала магчымасць вучыцца ў семінарыі, вучыцца любіць Бога, як жа мне яна можа не падабацца.Карэспандэнт часопіса «Наука и религия», які прыехаў з Масквы асвятляць справу, напісаў, што мясцовая ўлада паводзіла сябе некарэктна, бо запісы, якія ўключаў Пякарскі, зробленыя з дазволу ўладаў і не супярэчаць дзяржаўнай палітыцы. У выніку Івана Пякарскага асудзілі за хуліганства. На працягу 1972—1984 гадоў яго арыштоўвалі 16 разоў, зазвычай на 15 сутак за «аказанне супраціву пры затрыманні». Мітрапаліт пазбавіў Пякарскага чыну псаломшчыка.«Навокал Божы свет, Богам створаны і не можаш слова божага сказаць. Свабоды было тады менш, чым у язычніцкай Рымскай імперыі», — характарызаваў Іван Пякарскі савецкія часы.У 1970—1980-я гады Пякарскі дэманстратыўна хадзіў па прыходах, цэрквах Жабінкаўскага, Брэсцкага, Кобрынскага, Пінскага раёнаў, маючы на плячах жоўта-блакітны сцяг з хрысціянскімі сімваламі. Дамагаўся ўсталявання ў Алешкавічах памятнага знаку на месцы пахавання савецкіх салдатаў і партызанаў Першай украінскай партызанскай дывізіі імя С. Каўпака. У 1982 годзе быў моцна збіты рэлігійнымі фанатыкамі. У 1984—1985 гадах сядзеў у магілёўскай турме. У час перабудовы стаў адным з першых чальцоў Украінскага грамадска-культурнага аб’яднання Брэсцкай вобласці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Дысідэнты Беларусі
Дыёгу Фрэйташ ду Амарал

**Дыёгу Пінту дэ Фрэйташ ду Амарал** (; 21 ліпеня 1941, Павуа-дэ-Варзін — 3 кастрычніка 2019, Кашкайш) — партугальскі палітык і дзяржаўны дзеяч, часовы прэм’ер-міністр 9 9 міністр замежных спраў Партугаліі ў 1980—1981 і ў 2005—2006. У 1980—1983 віцэ-прэм’ер, у 1981—1983 міністр абароны. Актыўны ўдзельнік палітычнай барацьбы 1970-1980-х гадоў, заснавальнік правай партыі Сацыяльна-дэмакратычны цэнтр.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Мяцеж на Мадагаскары (2025)

**Мяцеж на Мадагаскары** — паўстанне Узброеных Сіл Мадагаскара ў кастрычніку 2025 года на фоне масавых пратэстаў.

## Ход падзей
25 верасня 2025 года па ўсім Мадагаскары пачаліся пратэсты з-за перабояў з электра- і водазабеспячэннем, якія сталі звычайнай з’явай па ўсёй краіне, асабліва ў сталіцы Антананарыву. Каб супакоіць пратэстоўцаў, прэзідэнт Андры Радзуэліна падаў у адстаўку прэм’ер-міністра Крысціяна Нтсая, аднак гэта не задаволіла пратэстоўцаў.

12 кастрычніка, пасля некалькі тыдняў пратэстаў, супраць уладаў паўстаў Армейскі корпус адміністрацыйнага і тэхнічнага персаналу і службаў (АКАТПС). Корпус адмовіўся выконваць загады ўрада Андры Радзуэліны і заклікаў астатніх вайскоўцаў далучыцца да пратэсту. Неўзабаве мяцежнікі захапілі сталіцу Антананарыву, сустрэўшы невялікі супраціў. 

Пазней у той жа дзень старшыня Сената Рышар Равалуманана быў адхілены ад пасады, а кандыдатура АКАТПС на пасаду кіраўніка Узброеных сіл была прынятая грамадзянскімі ўладамі. 13 кастрычніка прэзідэнт Андры Радзуэліна бег з Мадагаскара, адмовіўшыся сысці ў адстаўку.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Падзеі 12 кастрычніка
Катэгорыя:Канфлікты 2025 года
Катэгорыя:Гісторыя Мадагаскара
Катэгорыя:Кастрычнік 2025 года
Катэгорыя:Дзяржаўныя перавароты
Internet-in-a-Box

**Internet-in-a-Box** **(IIAB**) — гэта танная лічбавая бібліятэка, якая складаецца з бесправаднога пункта доступу з носьбітам інфармацыі, да якога могуць падключацца карыстальнікі, што знаходзяцца побач. Апаратнае і праграмнае забеспячэнне праекта змянялася з 2012 года па меры мініяцюрызацыі электронікі і сховішчаў даных. Па стане на 2017 год апаратная частка часта складаецца з мікракамп'ютара Raspberry Pi са зменнай картай памяці.

У 2024 годзе распаўсюджваннем прылад, сабраных *Wiki Project Med Foundation*, пачала займацца крама Вікіпедыі. У стандартны камплект уваходзіць Raspberry Pi Zero 2 W з SD-картай на 256 ГБ, на якой, сярод іншых рэсурсаў, змяшчаюцца поўныя версіі англійскай і іспанскай Вікіпедыі.

## Лічбавая бібліятэка 
Лічбавая бібліятэка складаецца з некалькіх праграмных модуляў, якія могуць быць прадусталяваны, або карыстальнік можа выбраць іх для ўсталявання самастойна. Прыклады модуляў :

* Вікіпедыя на пэўнай мове
* Медыцынская энцыклапедыя Вікіпедыі
* OpenStreetMap
* MediaWiki
* TED Talks

## Гісторыя 
Канцэпцыя праекта вырасла з праекта школьных сервераў ініцыятывы One Laptop per Child. У 2016 годзе магістарская праграма Калумбійскага ўніверсітэта (MPA in Development Practice) на працягу трох месяцаў даследавала выкарыстанне прылад Internet-in-a-Box у Дамініканскай Рэспубліцы.

## Гл. таксама 
* PirateBox
* Праект Afripedia

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка праекта Internet-in-a-Box

## Зноскі 
Катэгорыя:Камп’ютарнае апаратнае забеспячэнне
Катэгорыя:Лічбавыя тэхналогіі
Юнг Вільне

, Шэйна Эфрон, Самсон Каган, Рахіль Суцкевер, Бенцыён Міхтом. Стаяць справа налева: Шмерке Качэргінскі, Аўром Суцкевер, Эльханон Воглер, Хаім Градэ, Лейзэр Вольф.]]
**Юнг Вільне** (з ідыш יונג ווילנע — *Маладая Вільня*) — яўрэйскае літаратурна-мастацкае згуртаванне, якое дзейнічала ў Вільні ў 1927—1939 гадах. Але і пазней яе сябры ўплывалі на яўрэйскую культуру ў розных краінах свету.

У групы не было адзінай мастацкай канцэпцыі. У яе ўваходзілі таленавітыя літаратары левых палітычных поглядаў і розных мастацкіх кірункаў — авангардызму, неарамантызму, экспрэсіянізму.

Да згуртавання належалі пісьменнікі Эльханон Воглер, Дейзер Вольф, Мойша Левін (Бэр Сарын), Самсон Каган, Шмерке Качэргінскі, Перэц Міранскі, а таксама два найвыбітнейшыя яўрэйскія пісьменнікі пасляваеннага часу Хаім Градэ і Аўром Суцкевер. З «Юнг Вільне» супрацоўнічалі мастакі Бенцыён Міхтом, Рахіль Суцкевер, Шэйга Эфрон, Лейб Замэчак, Рафал Хволес.

«Група "Юнг Вільне" была не падобная да ўсіх іншых літаратурных груповак у літаратуры на ідышы да таго часу, — пісаў Мейлех Равіч. — Яна была натуральным нашчадкам ідышызму ў цэлым і віленскага ідышызму ў прыватнасці. Яна была свецкай, але глыбока ўкаранёнай у яўрэйскую традыцыю і фундаментальныя яўрэйскія веды».

Удзельнікі згуртавання стаялі на пазіцыях ідышызму (лічылі нацыянальнай мовай яўрэяў ідыш, у адрозненне ад сіяністаў, якія абапіраліся на іўрыт).

Штуршком да ўтварэння групоўкі была не літаратурная, а мастацкая акцыя. У 1927 годзе віленскія мастакі арганізавалі выстаўку «Ад спадчыны сінагогі да Шкляной вуліцы». Выстаўка была паспяховай, зрабіла ўражанне на мастацкі асяродак Вільні.

11 кастрычніка 1929 года ў газеце «Вільнер Тог» быў апублікаваны маніфест аб’яднання *Der arajnmarsz fun Jung Wilne in der jidiszer literatur* («Юнг Вільне» на маршы ў ідышамоўную літаратуру) і надрукаваныя творы Лейзэра Вольфа, Самсона Кагана, Шлойме Беліса, Эльханона Воглера, Мойшы Левіна. Маніфест склаў Залман Рэйзен, рэдактар газеты. Адным з лідараў «Юнг Вільне» быў Аўром Суцкевер (ад 1932 года). У 1934—1936 гадах сурэдактарам віленскіх выданняў «Юнг Вільне» быў Лейзэр Вольф.

Згуртаванне выдавала часопіс «Yung Vilne» — цягам 1934—1936 гадоў выйшлі тры выпускі. Выйшлі зборнікі «Naye bleter» (1939), «Untervegs» (1940), «Bleter» (1940) з творамі сяброў «Юнг Вільне». Таксама літаратары друкаваліся ў анталогіях і часопісах на ідыш («Tsukunft», «Inzikh»).

Мастак Бенцыён Міхтом стварыў эмблему «Юнг Вільне», афармляў газету, маляваў партрэты сяброў згуртавання. Вялікі ўплыў на маладых творцаў зрабіў таксама харызматычны Мойшэ Кульбак, настаўнік літаратуры і паэт, які, праўда, у 1928 годзе перасяліўся ў Мінск.

З прыходам у Вільню савецкай улады ў 1939 годзе дзейнасць «Юнг Вільне» спынілася. У часы Халакосту частка ўдзельнікаў групоўкі загінула, рэшта здолела перабрацца ў ЗША, Ізраіль, Аргенціну, Францыю, Польшчу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:1929 год у Вільні
Катэгорыя:Яўрэйскія арганізацыі
Катэгорыя:Літаратурныя аб’яднанні
Катэгорыя:Літаратура на ідыш
XOWA

**XOWA** — гэта свабоднае і адкрытае праграмнае забеспячэнне, напісанае на мове праграмавання Java﻿ ананімнымі распрацоўшчыкамі. Яно прызначана для карыстальнікаў, якія хочуць запускаць уласную копію Вікіпедыі ці любой іншай сумяшчальнай вікі ў аўтаномным рэжыме без падключэння да інтэрнэту. XOWA﻿ сумяшчальная з аперацыйнымі сістэмамі Microsoft Windows﻿, MacOS﻿, Linux﻿ і Android﻿. Праграма распаўсюджваецца як свабоднае праграмнае забеспячэнне пад ліцэнзіяй GNU AGPLv3﻿.

## Асноўныя магчымасці 
XOWA﻿ дазваляе карыстальнікам спампоўваць і імпартаваць уласную копію Вікіпедыі з дапамогай афіцыйных дампаў базы даных або спецыяльных файлаў, створаных для выкарыстання ў праграме. Аплікацыя распрацавана для дакладнага адлюстравання кантэнту Вікіпедыі праз уласны ўнутраны браўзер або праз лакальны вэб-сервер, які дазваляе атрымліваць доступ да зместу з любога іншага браўзера. Карыстальнікі таксама могуць размяшчаць кантэнт у сваёй лакальнай сетцы.

## Гл. таксама 
* Kiwix﻿

## Зноскі 
Катэгорыя:Вікіпедыя
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне
Kiwix

**Kiwix** — гэта свабодны і адкрыты афлайн-браўзер, створаны Эмануэлем Энгельхартам () і Рэно Гадэнам () у 2007 годзе. Першапачаткова ён быў распрацаваны для забеспячэння доступу да Вікіпедыі без падключэння да інтэрнэту, але з цягам часу пашырыў падтрымку іншых праектаў Фонду Вікімедыя, тэкстаў з грамадскага здабытку (Project Gutenberg﻿), сайтаў сеткі Stack Exchange﻿ і іншых рэсурсаў.

## Гісторыя 
Заснавальнік праекта, Эмануэль Энгельхарт, разглядае Вікіпедыю як агульны набытак, заяўляючы: «Змест Вікіпедыі павінен быць даступны кожнаму, нават без доступу ў інтэрнэт. Менавіта таму я запусціў праект Kiwix﻿». У 2013 годзе Kiwix﻿ атрымаў узнагароду «Праект месяца» ад SourceForge﻿, а ў 2015 годзе — узнагароду ў галіне адкрытага праграмнага забеспячэння.

## Апісанне 
Праграма прызначана для чытання вэб-кантэнту ў аўтаномным рэжыме. Яе можна выкарыстоўваць на камп'ютарах без доступу ў інтэрнэт, у месцах з павольным ці дарагім злучэннем, а таксама для абыходу цэнзуры. Карыстальнік спачатку спампоўвае Kiwix﻿, а потым — кантэнт для прагляду. Увесь кантэнт сціскаецца і індэксуецца ў фармат ZIM﻿, што памяншае памер файлаў, захоўваючы пры гэтым магчымасць поўнатэкставага пошуку. Поўная англамоўная версія Вікіпедыі разам з выявамі змяшчаецца на USB-назапашвальнік.

Існуе серверная версія **kiwix-serve﻿**, якая дазваляе зрабіць кантэнт даступным для іншых камп'ютараў у лакальнай сетцы. Таксама ёсць версія **kiwix-hotspot﻿** для стварэння гатовых да выкарыстання Wi-Fi-сервераў на базе аднаплатных камп'ютараў.

## Разгортванне і выкарыстанне 
Kiwix﻿ выкарыстоўваецца ва ўніверсітэтах і бібліятэках, якія не могуць дазволіць сабе шырокапалосны доступ у інтэрнэт, у школах краін, што развіваюцца (напрыклад, у рамках праекта One Laptop per Child), на караблях у Антарктыцы і нават у турэмных адукацыйных праграмах.

## Гл. таксама 
* Internet-in-a-Box﻿
* Праект Afripedia
* PirateBox
* XOWA

## Зноскі 
Катэгорыя:Вікіпедыя
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне
PirateBox

**PirateBox** — партатыўная электронная прылада, якая складаецца з Wi-Fi-роутара і носьбіта інфармацыі. Яна стварае бесправадную сетку для ананімнага і лакальнага абмену файламі. Адметнасць прылады ў тым, што яна не падключаецца да Інтэрнэту. Першапачаткова PirateBox быў распрацаваны для вольнага абмену данымі, якія знаходзяцца ў грамадскім здабытку або распаўсюджваюцца пад свабоднай ліцэнзіяй.

## Гісторыя 
Праект быў створаны ў 2011 годзе Дэвідам Дартсам (англ. *David Darts*), прафесарам Школы культуры, адукацыі і развіцця чалавека імя Штайнхарта пры Нью-Ёркскім універсітэце, на ўмовах ліцэнзіі Free Art License. Праект набыў значную папулярнасць у Заходняй Еўропе, асабліва ў Францыі. Яго развіццё ў значнай ступені падтрымліваў Маціяс Штрубель (ням. *Matthias Strubel*).

З цягам часу канцэпцыя PirateBox пашырылася ад простага лакальнага абмену файламі да выкарыстання ў адукацыйных мэтах у дзяржаўных школах, на прыватных мерапрыемствах (накшталт крыптавечарын), а таксама для абыходу цэнзуры.

17 лістапада 2019 года Маціяс Штрубель абвясціў аб закрыцці праекта, спаслаўшыся на тэхнічныя цяжкасці, звязаныя з пашырэннем блакіроўкі прашывак у роутарах і прымусовым выкарыстаннем HTTPS у браўзерах.

## Усталяванне 
PirateBox можна ўсталяваць на розныя прылады :

* **Маршрутызатары Wi-Fi:** Першай мадыфікаванай прыладай стаў TP-Link MR3020. Пазней сістэму ўсталеўвалі таксама на карт-рыдэр з wifi Zsun. Поўны спіс падтрымліваемых прылад можна знайсці на афіцыйнай wiki-старонцы праекта
* '''Аднаплатныя камп'ютары:** Напрыклад, Raspberry Pi.
* **Прылады на базе Android** (версіі 2.3+)**:** Існуе неафіцыйны порт для некаторых rooted-прылад.
* **PirateBox Live USB:''' Дазваляе часова ператварыць любы камп'ютар у PirateBox.

## Выкарыстанне 
Карыстальнікі падключаюцца да PirateBox праз Wi-Fi без уводу пароля. Пасля падключэння яны могуць атрымаць доступ да лакальнай вэб-старонкі для загрузкі або спампоўвання файлаў, а таксама выкарыстоўваць ананімны чат або форум. Увесь абмен данымі адбываецца выключна ў лакальнай сетцы прылады і не перадаецца ў Інтэрнэт.
]]
Праект выкарыстоўваецца ў адукацыйных мэтах для распаўсюджвання кантэнту сярод навучэнцаў, дазваляючы ім абменьвацца інфармацыяй праз чат або форум. PirateBox таксама знаходзіць прымяненне ў месцах, дзе доступ у Інтэрнэт абмежаваны, непрактычны або немагчымы.

Адным з найбольш вядомых форкаў (адгалінаванняў) праекта з'яўляецца LibraryBox, створаны Джэйсанам Грыфі (Jason Griffey﻿). Гэтая версія была спецыяльна адаптавана для выкарыстання ў адукацыйных мэтах, бібліятэках, ахове здароўя і для рэагавання на надзвычайныя сітуацыі. Як і PirateBox﻿, праект LibraryBox﻿ прызначаны для распаўсюджвання лічбавай інфармацыі ў месцах, дзе адсутнічае адкрыты доступ у інтэрнэт. Першапачаткова праграмнае забеспячэнне было аптымізавана для працы на роутары TP-Link MR 3020﻿, а распрацоўка версіі 2.1 фінансавалася за кошт гранта ад фонду Knight Foundation.

## Гл. таксама 
* Internet-in-a-Box

## Зноскі 
Катэгорыя:Камп’ютарнае апаратнае забеспячэнне
Катэгорыя:Камп’ютары
Катэгорыя:Хакерства
Праект Afripedia

**Праект Afripedia** (Afripedia Project﻿) — ініцыятыва па пашырэнні доступу да афлайн-версіі Вікіпедыі ў франкамоўнай Афрыцы, а таксама заахвочванне мясцовых жыхароў да ўдзелу ў стварэнні кантэнту. У рамках праекта ўсталёўваюцца лакальныя бесправадныя серверы Kiwix﻿, якія дазваляюць карыстальнікам атрымліваць доступ да інфармацыі без падключэння да глабальнай сеткі. 

Акрамя Вікіпедыі, праект прапануе доступ і да іншых рэсурсаў, напрыклад, да Вікіслоўніка. Любы кантэнт, спакаваны ў фармат файла ZIM﻿, можа распаўсюджвацца праз сетку Afripedia﻿. Такім чынам даступныя, напрыклад, праекты «Гутэнберг» і Вікікрыніцы.

## Гісторыя 
Праект Afripedia﻿ быў запушчаны ў 2012 годзе. Яго заснавальнікамі-партнёрамі сталі Wikimédia France﻿, Institut Français﻿ і Agence universitaire de la Francophonie﻿. Ініцыятыва была накіравана на аўдыторыю каля 120 мільёнаў чалавек (станам на 2010 год), якія размаўляюць на французскай мове ў 24 краінах Афрыкі.

Падрыхтоўка праекта, фарміраванне партнёрстваў і распрацоўка алгарытмаў Kiwix﻿ адбываліся ў 2011 годзе. У ліпені 2012 года праект і яго прататып былі прадстаўлены на Сусветным форуме французскай мовы ў Квебеку. У лістападзе таго ж года прайшло навучанне для 15 лідараў з 12 краін Усходняй і Цэнтральнай Афрыкі, пасля чаго было разгорнута 15 афлайн-пунктаў доступу.

У адрозненне ад выкарыстання USB-носьбітаў, дадзеныя на якіх хутка старэлі, Afripedia﻿ забяспечвае рэгулярнае абнаўленне кантэнту. Гэта было асабліва важна, бо многія ўніверсітэты-партнёры мелі нізкахуткасны доступ у інтэрнэт або не мелі яго ўвогуле. Праект таксама стымуляваў стварэнне мясцовых «клубаў Afripedia﻿» для аб'яднання карыстальнікаў.

Ініцыятыва была ахарактарызавана як варты ўвагі часовы сродак (stopgap measure﻿) да таго часу, пакуль доступ у інтэрнэт не будзе развіты па ўсёй Афрыцы.

## Гл. таксама 
* Internet-in-a-box

## Спасылкі 
* Старонка праекту Afripedia у французскай Вікіпедыі

## Зноскі 
Катэгорыя:Праекты Вікімедыі
Катэгорыя:Франкамоўныя краіны
Аршанская гарадская мастацкая галерэя В. А. Грамыкі

**Аршанская гарадская мастацкая галерэя В. А. Грамыкі** — музей у будынку былога езуіцкага калегіума XVII стагоддзя у горадзе Орша Віцебскай вобласці Беларусі. Філіял установы культуры «Музейны комплекс гісторыі і культуры Аршаншчыны».

## Апісанне 
У 2008 годзе Орша стала цэнтрам правядзення рэспубліканскага фестывалю кірмашу працаўнікоў вёскі «Дажынкі — 2008». Самым галоўным і яркім момантам праграмы ўрачыстасцяў і ўсяго свята стала стварэнне і адкрыццё Аршанскай гарадской мастацкай галерэі В. А. Грамыкі, жывапісца, народнага мастака Беларусі, ганаровага акадэміка Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, прафесара жывапісу.

Асноўная мэта экспазіцыі галерэі — паказ багатай мастацкай спадчыны Аршаншчыны, асэнсаванне традыцый і заканамернасцей развіцця мастацкай культуры рэгіёна і Беларусі, майстэрства і таленту беларускіх мастакоў, які будзе спрыяць духоўнаму ўзбагачэнню грамадзян, іх далучэнню да нацыянальных і агульначалавечых каштоўнасцей.

У Аршанскай гарадской мастацкай галерэі В. А. Грамыкі працуе зала Віктара Грамыкі, пастаянная экспазіцыя, прысвечаная гісторыі будынка і дзейнасці Ордэна езуітаў у Оршы, пастаянная экспазіцыя, прысвечаная мастацкай культуры Аршаншчыны, а таксама сістэматычна арганізуюцца зменныя мастацкія выставы. У гасцінай Мастацкай галерэі рэгулярна праводзяцца культурна-адукацыйныя музейныя мерапрыемствы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. – Мінск, 2014. – Т. 5. – С. 656 – 657.

## Спасылкі 
* Аршанская гарадская мастацкая галерэя В. А. Грамыкі
* Аршанская гарадская мастацкая галерэя В.А. Грамыкі
* Музей Аршанская гарадская мастацкая галерэя В.А. Грамыкі

Катэгорыя:Музеі Оршы
Колвін-Бэй

**Колвін-Бэй**  (, ) — горад і марскі курорт на ўзбярэжжы Ірландскага мора ва Уэльсе.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Цімаці Далтан (нар. 1946) — акцёр тэатра і кіно. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Уэльса
Бугрымаўка

Назву **Бугрымаўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Бугрымаўка — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці
* Бугрымаўка — былы засценак у Мінскім павеце, цяпер у складзе Мінска
Ёган Карл Аўгуст Музеус

**Ёган Карл Аўгуст Музеус** (, ) — нямецкі пісьменнік, літаратурны крытык, філолаг і педагог. Аўтар пяцітомнага зборніка літаратурных казак «Народныя казкі немцаў».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Збіральнікі народных казак
Катэгорыя:Нямецкамоўныя пісьменнікі
Цімаці Далтан

**Цімаці Пітэр Далтан** (; ) — брытанскі акцёр тэатра і кіно. Найбольшую вядомасць атрымаў як выканаўца ролі Эдварда Фейрфакса Рочэстэра ў серыяле «Джэйн Эйр», Джэймса Бонда ў фільмах «Іскры з вачэй» (1987) і «Ліцэнзія на забойства» (1989), а таксама ролей у шэкспіраўскіх фільмах і п’есах.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акцёры Вялікабрытаніі
Тэд Х’юз

**Тэд Х’юз** (; ) — англійскі паэт.

З 1984 года і да канца жыцця быў брытанскім паэтам-лаўрэатам (прыдворным паэтам). Быў жанаты з амерыканскай паэткай Сільвіяй Плат, у самагубстве якой яго некаторыя абвінавачвалі. Апошні яго зборнік, «Лісты на дзень народзінаў» (*Birthday Letters*, 1998) быў прысвечаны іх складаным адносінам. Неўзабаве пасля выхаду кнігі памёр ад раку. Акрамя ўласнай творчасці, Тэд Х’юз займаўся перакладамі: пераклаў «Метамарфозы» Авідзія, «Федру» Расіна, «Крывавае вяселле» Федэрыка Гарсія-Лоркі і інш.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Англамоўныя паэты
Ёган Херман

**Ёган Херман** (; ) — нямецкі паэт і багаслоў, найбуйнейшы аўтар пратэстанцкіх гімнаў пасля Марціна Лютэра.

Гімны Хермана былі надзвычай папулярныя ў Германіі, яго зборнік *Exercitium pietatis* вытрымаў 24 выданні. Напісаў больш за 400 спеваў. Аўтар песні *Herzliebster Jesu*, выкарыстанай Бахам у «Пакутах паводле Мацвея».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лацінамоўныя паэты
Катэгорыя:Нямецкамоўныя паэты
Крысціян Генрых Постэль

**Крысціян Генрых Постэль** (; ) — нямецкі паэт і драматург.

Супрацоўнічаў з кампазітарамі Гамбургскай оперы, пісаў для іх лібрэта. Да канца жыцця працаваў над эпічнай паэмай «Вялікі Вітэкінд» (*Der große Wittekind*), выдадзенай у 1724 годзе пасмяротна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нямецкамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Германіі
Конрад Фердынанд Маер

**Конрад Фердынанд Маер** (; ) — швейцарскі празаік і паэт.

Адзін з майстроў гістарычнай навелы. Прафесійна займацца пісьменніцтвам пачаў у сорак пяць гадоў. На яго творчасць паўплывалі замкнёны лад жыцця, кепская спадчыннасць (маці пісьменніка скончыла жыццё самагубствам у выніку псіхічнай хваробы) і страх перад жыццём, а таму асаблівае месца ў творах Маера займае цікавасць да «начных бакоў» чалавечае душы, трагічныя вобразы і сітуацыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нямецкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Швейцарыі
Хоўлар

**Хоўлар** () — пасёлак на паўночным захадзе Ісландыі. З'яўляецца гістарычным рэлігійным цэнтрам краіны.

Файл:Hólar3.jpg|Драўляныя дамы
Файл:Hólar1.jpg|Царква
Файл:Hólar2.jpg|Універсітэцкі каледж

Катэгорыя:Населеныя пункты Ісландыі
Глюкштат

**Глюкштат** () — горад на поўначы Германіі ў зямлі Шлезвіг-Гольштэйн.

Звснаваны ў 1617 годзе каралём Даніі і Нарвегіі Крысціянам IV; пры ім таксама былі пабудаваны ўмацаванні (1620).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Шлезвіг-Гольштэйна
Free Art License

**Free Art License** (**FAL**) (фр.: Licence Art Libre, LAL﻿) — гэта копілефт-ліцэнзія, якая дае права свабодна капіраваць, распаўсюджваць і трансфармаваць творчыя працы, за выключэннем камп'ютарнага абсталявання і праграмнага забеспячэння, у тым ліку для камерцыйнага выкарыстання.

## Гісторыя 
Ліцэнзія была напісана ў ліпені 2000 года пры ўдзеле ўдзельнікаў спіса рассылкі copyleft_attitude@april.org﻿, у прыватнасці, французскіх юрыстаў Мелані Клеман-Фантэйн (Mélanie Clément-Fontaine﻿) і Давіда Жэро (David Geraud﻿), а таксама мастакоў Ізабэль Вадждані (Isabelle Vodjdani﻿) і Антуана Маро (Antoine Moreau﻿). Яе стварэнню папярэднічалі сустрэчы мастакоў з групы Copyleft Attitude﻿, якія збіраліся вакол часопіса Allotopie﻿ у парыжскіх цэнтрах сучаснага мастацтва.

У 2007 годзе была выпушчана версія 1.3 ліцэнзіі, у якую былі ўнесены ўдакладненні для забеспячэння максімальнай юрыдычнай моцы і аптымальнай сумяшчальнасці з іншымі копілефт-ліцэнзіямі.

## Прымяненне і сумяшчальнасць 
Ліцэнзія была натхнёная ліцэнзіямі свабоднага праграмнага забеспячэння, але яе прымяненне не абмяжоўваецца лічбавымі носьбітамі. Яна прызнана адпаведнай прынцыпам «Адкрытага вызначэння» (Open Definition﻿) фонду Open Knowledge Foundation﻿.

Free Software Foundation﻿ рэкамендуе гэтую ліцэнзію для мастацкіх і забаўляльных твораў, калі аўтар жадае зрабіць іх свабоднымі. Ліцэнзія FAL 1.3 несумяшчальная з GNU GPL﻿, аднак 21 кастрычніка 2014 года было афіцыйна абвешчана, што яна юрыдычна сумяшчальная і эквівалентная ліцэнзіі Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International (CC BY-SA 4.0)﻿.

## Гл. таксам 
* Свабодная музыка
* PirateBox

## Зноскі 
Катэгорыя:Свабодныя ліцэнзіі
Катэгорыя:Ліцэнзіі
Катэгорыя:Creative Commons
Мікола Клімавіч Крыжаніўскі

**Мікола Клімавіч Крыжаніўскі** (; , Тульчын, Падольская губерня — пасля верасня 1939) — грамадскі дзеяч, актывіст украінскіх арганізацый Брэста, бацька пісьменніка Андрыя Крыжаніўскага.

## Біяграфія 
У 1901 годзе скончыў універсітэт святога Уладзіміра ў Кіеве. Працаваў на Прывіслінскай чыгунцы. У 1908—1914 гадах — земскі начальнік Брэсцкага павета. У 1914—1917 працаваў у міністэрстве юстыцыі ў Петраградзе, у 1917—1918 — міравы суддзя Брацлаўскай акругі Падольскай губерні. Чыноўнік пры галоўным атамане Сымоне Пятлюру. Разам з украінскай арміяй Пятлюры перайшоў у Польшчу, асеў у Заходняй Беларусі — спярша Пінску, потым у Брэсце.

З 1922 года — чыноўнік брэсцкага магістрата. Спрыяў стварэнню ў Брэсце прыватнай украінскай школы імя Алексы Старажэнкі і стаў яе першым дырэктарам. Сузаснавальнік і ў 1928—1929 гадах старшыня таварыства «Просвіта на Поліс­сі».

У яго брэсцкім доме (цяпер бульвар Касманатаўтаў) бываў кіраўнік УНР Андрэй Лівіцкі, які інкогніта прыязджаў з Варшавы.

За актыўную ўкраінскую дзейнасць у 1936 годзе звольнены з працы ў Брэсцкім магістраце, пераязджае з жонкай ў Варшаву, у 1939 годзе вяртаецца ў Брэст. Апошняе, што пра яго вядома: пасля далучэння Заходняй Беларусі да СССР быў вывезены ў Казахстан.

Так і не атрымаў грамадзянства Польшчы, заставаўся грамадзянінам УНР.

## Сям’я 
Жонка — Лідзія Давыдаўна Крыжаніўская, у дзявоцтве Падгурская, 1884 г.н., кіраўніца жаночага гуртка «Просвіты» ў Брэсце (брэсцкага філіяла «Саюза ўкраінак»).

Сын — Андрый Крыжаніўскі, пісьменнік.

## Зноскі 
Катэгорыя:Постаці Брэста
Мікола Міхаевіч

**Мікола Андрэевіч Міхаевіч** (; 9 мая 1906, Оўзічы, Кобрынскі павет — 11 красавіка 1993, Харкаў) — украінскі пісьменнік родам з Берасцейшчыны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і пастуха, з 7 гадоў працаваў найманым работнікам. Падчас Першай сусветнай вайны быў у прымусовай эвакуацыі ў Калужскай губерні (Расія), пасвіў жывёлу ў памешчыка (1915—1918), затым вярнуўся ў родныя мясціны.

У 1920 годзе, калі Берасцейшчыну заняла Польшча, ўцёк на савецкую тэрыторыю.

Пачаў пісаць на рускай і беларускай мовах. Дэбютаваў у 1929 годзе вершам «Пастух» і апавяданнем «Хлеб» у літаратурным дадатку да харкаўскай газеты «Наймит». 1926-28 працаваў у саўгасе, на цукровым заводзе імя Пярвухіна (вёска Гуты Багадухаўскага раёна Харкаўскай вобласці).

У 1930 годзе пераехаў на Паўночны Каўказ, быў намеснікам галоўнага рэдактара абласнога ўкраінскага часопіса «Червона газета» (горад Растоў-на-Доне, Расія). Сузаснавальнік Паўночна-Каўказскага абласнога таварыства ўкраінскіх пралетарскіх і сялянскіх пісьменнікаў (1930—1932).

У 1931 годзе завочна скончыў украінскае аддзяленне Краснадарскага педагагічнага інстытута (Расія). З таго часу — намеснік рэдактара сектара нацыянальных меншасцей абласнога выдавецтва «Паўночны Каўказ», член рэдакцыйнай калегіі ўкраінскага грамадска-палітычнага і літаратурнага часопіса «Ленінським шляхом» (Растоў-на-Доне, 1931).

У жніўні-верасні 1932 года трапіў пад ідэалагічнае цкаванне ў выданнях «Червона газета» і «Літературна газета» (Харкаў), пасля чаго яго творы не публікаваліся 18 гадоў. Працаваў на вытворчасці. Пасля Другой сусветнай вайны жыў у Харкаве, займаўся журналістыкай. У 1959 г. быў дэлегатам 1-га Усесаюзнага з’езда Саюза журналістаў СССР.

У першай палове 1960-х гадоў — галоўны рэдактар Харкаўскага абласнога выдавецтва.

У некаторых творах піша пра барацьбу землякоў супраць польскіх памешчыкаў, успамінае роднае Палессе, вёску Оўзічы, дзіцячыя гады і сваю сям’ю: урыўкі з паэмы «Білорусь», аповесці «Станичні за­грави» (Растоў-на-Доне, 1930; Харкаў; Адэса, 1932), «Перекоп», «Вогні в Поліссі» (абодва — Масква; Растоў-на-Доне, 1931), зборнікі вершаў «Антени» та «Дем’ян Бреславський» (абодва — Растоў-на-Доне, 1932), аповесць «Тайна одного цветка» (1956).

У Беларусі і ў прыватнасці на Берасцейшчыне імя пісьменніка прагучала пасля артыкула гісторыка Аляксандра Ільіна «Український письменник з Овзичів» у газеце «Берестейський край» (1998).

## Зноскі 
Катэгорыя:Нарадзіліся 9 мая
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1906 годзе
Катэгорыя:Памерлі 11 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1993 годзе
Катэгорыя:Украінамоўныя пісьменнікі
Андрэй Крыжаніўскі

**Андрэй Крыжаніўскі** ((; 13 красавіка 1906, Радам, Мазавецкае ваяводства — ?) — украінскі празаік, крытык, вырас у Брэсце.

## Біяграфія 
Сын украінскага дзеяча Міколы Крыжаніўскага.

Юнацтва прайшло ў Брэсце. У 1926 годзе скончыў Прыватную расійскую гімназію Брэста.

Вучыўся ў Ягелонскім універсітэце (Кракаў) і Вышэйшай гандлёвай школе ў Познані.

З 1933 года ў Варшаве, разам з сябрам па брэсцкай гімназіі Барысам Альхіўскім стварыў літаратурны часопіс «Мы», вакол якога гуртаваліся ўкраінскія пісьменнікі Польшчы.

Сябраваў з дачкой кіраўніка УНР Андрэя Лівіцкага паэткай Наталляй Лівіцкай-Халоднай. Сустракаліся на дачах каля Тамашоўкі (Брэсцкі раён), дзе прэзідэнт Лівіцкі здымаў летні дом.«Ён меў вострае пяро, бліскучы літаратурны талент і гарачы тэмперамент, — успамінала Наталля. — Але Крыжаніўскі належаў да тых трагічных фігур, якія знішчаюць самі сябе, бо няздольныя ўтаймаваць свой дзікі тэмперамент, свой запал і свае амбіцыі. Яны ідуць за першым штуршком пачуццяў, якое зводзіць іх з праведнага шляху».У канцы 1930-х гадоў перажываў творчы крызіс, алкагалізм. Сябар Барыс Альхіўскі запісаў у дзённіку: «*Крыжаніўскі звар’яцеў*». Пісьменнік пасварыўся з калегамі, быў выведзены са складу рэдакцыі часопіса «Мы».

Пра канец жыцця вядома з успамінаў Наталлі Лівіцкай-Халоднай: «*Крыжаніўскі спіўся і, нават не прызнаўшыся, што ён украінец, памёр у нейкім польскім лагеры ў Германіі недзе пасля 1950 года*».

## Творчасць 
Дэбютаваў у 1927 годзе аповесцю «Східний поїзд» у часопісе «Літературно-науковий вісник» (Львоў). У 1929 годзе ўступіў у літаратурнае аб’яданне «Танк».

Стыль першых твораў — гераічны рамантызм з элементамі загадкавасці, сарказму, сатыры. Асноўная тэма — просты ўкраінец і барацьба за незалежнасць, маральны выбар. Калегі называлі яго «першым сапраўдным белетрыстам».

Пад псеўданімамі пісаў рэцэнзіі. У 1938 годзе пад псеўданімам Святаслаў Даленга выдаў кнігу «Донцовщина» (з прадмовай Барыса Альхіўскага), скіраваную супраць палітыка і публіцыста Дзмітрыя Данцова, які высока цаніў талент Крыжаніўскага і апублікаваў яго першыя творы.

Творы Крыжаніўскага на сайце Diasporiana

## Зноскі 
Катэгорыя:Нарадзіліся 13 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1906 годзе
Катэгорыя:Украінамоўныя пісьменнікі
Sub Urban

**Даніэль Вірджыл Мезаніў** (), вядомы як ***Sub Urban*** — амерыканскі спявак, вядомы хітом Cradles і сумеснай песняй з нарвежскай спявачкай Аўрорай

## Дыскаграфія 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1990 годзе
Заходне-Філіпінскае мора

**Заходне-Філіпінскае мора** (;  або *Karagatang Kanlurang Pilipinas*; скарочана — *WPS*) — гэта назва, якую ўрад Філіпін надаў часткам Паўднёва-Кітайскага мора, што ўваходзяць у выключную эканамічную зону краіны.

Тэрмін упершыню выкарыстоўваўся ў 1960-х гадах для абазначэння воднага прастору на ўсход ад узбярэжжа Філіпін. Пазней, у сярэдзіне 2000-х гадоў, гэтая назва была паўторна прынята Філіпінамі для абазначэння вод на захад ад краіны, што акружаюць астравы Спратлі і рыф Скарбара, у сувязі з тэрытарыяльнымі спрэчкамі з Кітайскай Народнай Рэспублікай. У 2012 годзе ўрад Філіпін афіцыйна зацвердзіў выкарыстанне назвы «Заходне-Філіпінскае мора».

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Радрыга Пас Перэйра

**Радрыга Пас Перэйра** (нар. 22 верасня 1967 г.) — балівійскі палітык, абраны прэзідэнт Балівіі. Старэйшы сын былога прэзідэнта Хайме Паса Саморы, з 2020 года з'яўляецца сенатарам ад Тарыхі. Раней з 2015 па 2020 год ён займаў пасаду мэра Тарыхі, а з 2002 па 2010 год — члена Палаты дэпутатаў, прадстаўляючы Рэвалюцыйны левы рух (MIR) свайго бацькі.

Радрыга Пас Перэйра нарадзіўся ў Іспаніі падчас выгнання свайго бацькі. Ён скончыў Амерыканскі ўніверсітэт у Вашынгтоне, ЗША, і далучыўся да ўрада Уга Банзера на розных дыпламатычных пасадах. Ён быў упершыню абраны ў Палату дэпутатаў на выбарах 2002 года ад партыі свайго бацькі (MIR), дзе працаваў да 2010 года. Пасля роспуску MIR Пас далучыўся да мясцовай палітычнай цытадэлі Тарыхі, займаючы пасаду старшыні муніцыпальнага савета з 2010 па 2015 год і мэра Тарыхі з 2015 па 2020 год. У 2020 годзе ён быў абраны ў Палату сенатараў па спісе грамадзянскай супольнасці, прадстаўляючы Тарыху.

На агульных выбарах 2025 года Пас балатаваўся на пасаду прэзідэнта ад Хрысціянска-дэмакратычнай партыі, а яго кандыдатам у віцэ-прэзідэнты быў былы паліцэйскі Эдманд Лара . Ён перамог былога прэзідэнта Хорхе Кірогу ў першым у гісторыі краіны другім туры галасавання.

## Ранняе жыццё і кар'ера 
Радрыга Пас Перэйра нарадзіўся 22 верасня 1967 года ў Сант'яга-дэ-Кампастэла, Іспанія, першынец Кармэн Перэйры Карбальё, ураджэнкі Іспаніі, і тагачаснага балівійскага грамадзяніна ў выгнанні Хайме Паса Саморы. Па матчынай лініі ён з'яўляецца стрыечным братам галісійскай актрысы Camila Bossa, у той час як яго цётка Aurichu Pereira была замужам за галісійскім нацыяналістам Хасэ Мануэлем Бейрасам да сваёй смерці ў 2023 годзе.

Дзяцінства і юнацтва Пас правёў у палітычнай эміграцыі, што стала вынікам палітычнай дзейнасці яго бацькі падчас ваенных дыктатур 1970-х і пачатку 1980-х гадоў. Ён вучыўся ў шматлікіх езуіцкіх школах у розных краінах, а калі ў Балівіі была адноўлена дэмакратыя, паступіў у школу Сан-Ігнасіа ў Ла-Пасе. Пазней Пас вучыўся ў Амерыканскім універсітэце ў Вашынгтоне, акруга Калумбія, ЗША, дзе атрымаў ступень бакалаўра міжнародных адносін са спецыялізацыяй у галіне эканомікі і ступень магістра палітычнага менеджменту. Падчас другога прэзідэнцтва Уга Банзера, урад якога падтрымлівала партыя MIR, ён працаваў камерцыйным аташэ ў пасольстве Балівіі ў Іспаніі і займаў пасаду часовага паверанага ў справах Сусветнай гандлёвай арганізацыі.

## Абраны прэзідэнт Балівіі 
Радрыга Пас Перэйра быў названы кандыдатам у прэзідэнты ад Хрысціянска-дэмакратычнай партыі на агульных выбарах 2025 года. Набраўшы каля 32% галасоў, ён заняў першае месца ў першым туры галасавання 17 жніўня і перамог у другім туры супраць былога прэзідэнта Хорхе Кірогі 19 кастрычніка, набраўшы 54,5% галасоў. Яго павіншавалі дзяржаўны сакратар ЗША Марка Рубіа і міністр замежных спраў Ізраіля Гідэон Саар.

## Зноскі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Балівіі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1967 годзе
Сезон 2025/2026 ЖГК Гомель

У сезоне 2025/2026 жаночы гандбольны клуб «Гомель» з горада Гомель прымаў удзел:
* Суперкубак Беларусі 2025 (**Уладальнік **).

## Склад каманды 
# Лізавета Бондар (30.06.2006)
# Карына Банкарова (21.02.2006)	
# Ганна Волкава (31.10.2000, Расія)
# Іна Грыбанава (13.11.1999)
# Алена Данілевіч (29.05.2000)
# Алена Жарун (04.04.1996, Расія)
# Анастасія Макарэнка (15.01.2004)
# Наталля Маркава (21.04.2001)
# Ганна Плюшчай (08.04.2004)
# Ганна Рэдзька (21.1.1989, Украіна)
# Варвара Саўкіна (06.12.2005)
# Таццяна Самсонава (18.09.1989)
# Дзіяна Супрановіч (19.02.2001)
# Алена Уманец (03.09.1990, Украіна)
# Крысціна Чмыхава (21.09.1997)
# Дар’я Шапавалава (27.09.2004)
# Соф’я Іўшына (25.05.2008)
# Анастасія Канапліцкая (11.04.2008)
# Анастасія Алампіева (10.05.2008)

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Маджараў (галоўны трэнер)
*  Ірына Дронава (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2024/2025 ЖГК Гомель
* Сезон 2026/2027 ЖГК Гомель

## Спасылкі 
* Betera-Суперлига. Женщины. БНТУ-БЕЛАЗ и «Гомель» одержали пятые победы подряд
* Списочный состав команды «Гомель» сезон 2025—2026
2025/2026
Гомель
Катэгорыя:2025 год у Гомелі
Катэгорыя:2026 год у Гомелі
Хрысціян Міцкоскі

**Хрысціян Міцкоскі** (; нар. 29 верасня 1977, Скоп’е, СФРЮ) — македонскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Прэм’ер-міністр Паўночнай Македоніі з 23 чэрвеня 2024 года.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Паўночнай Македоніі
Бугрымаўка (Мінск)

**Бугры́маўка** — былы засценак на рацэ Свіслач, цяпер у складзе Мінска.

## Назва 
Савецкі даследчык расійскіх прозвішчаў Юрый Федасюк прозвішча «Бугрымаў» («Багрымаў») выводзіў з старажытнарускага імені «Бугрым» («Багрым»), якое ён далей вёў да цюркскага «Байрам» — асабістага імені паводле назвы мусульманскага свята.

У старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах вядомыя асновы *Bug-, Rim-* (як у імёнах тыпу *Bug-vilas, Gaud-rimas* і інш.)*.*

## Гісторыя 
Вядома прынамсі з канца XVIII стагоддзя, вёска ў складзе Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Мінскім павеце Мінскай губерні.

Пасля 1861 года ў Сеніцкай воласці Мінскага павета. Часам звалася засценак Маляўкі (побач аднайменная ваколіца), у 1860-я гады быў 1 двор. З 1870 года ўладальнікам засценка быў правадзейны стацкі саветнік Павел Міхайлавіч Хамянтоўскі, праваслаўны, права валодання «з найвышэйшага дазволу ў выглядзе ўзнагароды за службу» паводле купчай крэпасці, меў 643 дзесяціны зямлі ў Маляўках (двор Бугрымаўка і ваколіца Маляўкі разам). У 1889 годзе ўладальнік ён жа. Паводле перапісу 1908 года засценак.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў і ў кастрычніку 1920 года пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Засценак зліўся з вёскай Дворышча.

## Насельніцтва 
* 1870-я гады — 12 жыхароў
* 1889 год — 2 двары, 10 жыхароў
* 1908 год — 2 двары, 15 жыхароў
* 1917 год — 2 двары, 19 жыхароў (усе палякі)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
*  
*
Алена Уманец

**Алена Уманец** (; нар. , Ужгарад, Украіна) — украінская гандбалістка.

Гуляла ў нескэльких украінскіх клубах: «Матор», «Запарожжа-ЗДІА», « Славія-Дняпро», «Карпаты». Потым у Венгрыі («Хайдунаш» і «Кішварда») і Ізраілі («Хапаэль» з Рышон-ле-Цыён). У снежні 2020 года стала гульцом «Гомеля». 

## Спасылкі 
* Беларусь. Украинская полусредняя Елена Уманец стала игроком «Гомеля»
* Гандбол. Уманец: «Вызов в сборную не стал неожиданностью»
* Левая пэлусредняя Елена УМАНЕЦ из Украины пэдписала кэнтракт с гандбэльным клубэм «Гэмель».
* Umanets, OLENA
* Bramkarka Ekaterina Dzukeva zagra w lidze węgierskiej
* UMANETS OLENA

Катэгорыя:Гандбалісткі Украіны
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Украіны па гандболе
Пчолкі (значэнні)

Назву **Пчо́лкі** маюць:

### Беларусь 
* Пчолкі — былы пасёлак у Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Дзям’янкаўскага сельсавета.

### Расія 
* Пчолкі — хутар у Пагарскім раёне Бранскай вобласці. Уваходзіць у склад Грынеўскага сельскага паселішча.
Тры мушкецёры (фільм)

«**Тры мушкецёры**» () — кінафільм. Экранізацыя рамана Аляксандра Дзюма.

## У ролях 
* Джын Келі — Д’Артаньян
* Ван Хефлін
* Джун Элісан
* Лана Цёрнер

Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы MGM
Джордж Сідні

**Джордж Сідні** (; 4 кастрычніка 1916, Лонг-Айлэнд, Нью-Ёрк — 5 мая 2002, Лас-Вегас, Невада) — амерыканскі кінарэжысёр і прадзюсар, з 1961 па 1961 прэзідэнт Гільдыі рэжысёраў Амерыкі. Пераважна працаваў з кінакампаніяй Metro-Goldwyn-Mayer.

## Выбраная фільмаграфія 
* 1948 — Тры мушкецёры
* 1949 — Чырвоны Дунай
Карал Гаўлічак-Бораўскі

**Карэл Гаўлічак-Бораўскі** (; ) — чэшскі паэт, публіцыст, палітычны дзеяч, адзін з заснавальнікаў чэшскай журналістыкі, сатыры і літаратурнай крытыкі.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Карлавым універсітэце ў Празе (1838—1840), затым у духоўнай семінарыі, з якой быў выключаны за вальнадумства (1841). Вывучэнне моваў, літаратуры і гісторыі славянскіх народаў зблізіла яго з філолагам і паэтам П. Шафарыкам. Працаваў хатнім настаўнікам у Маскве, па вяртанні на радзіму заняўся публіцыстыкай, рэдагаваў газету *Pražské noviny* і літаратурны дадатак да яе *Česka včela*. Літаратурныя творы К. Гаўлічка-Бораўскага распаўсюджваліся збольшага ў спісах. Напісаў каля 78 эпіграмаў, пераклаў на чэшскую мову «Мёртвыя душы» і «Вія» М. Гогаля, «Казачую калыханку» М. Лермантава. Асноўныя творы — «Кутнагорскія лісты» (*Epištoly kutnohorské*), «Цірольскія элегіі» (*Tyrolské elegie*, паэма; 1852, надр. 1861), «Кароль Лаўра» (*Král Lávra*, 1854, надр. 1870).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паэты Чэхіі
Катэгорыя:Публіцысты Чэхіі
Катэгорыя:Перакладчыкі на чэшскую мову