open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фатаграфічная зорная велічыня

**Фатаграфічная зорная велічыня** — фатаграфічны бляск зоркі, які ўспрыняў бы назіральнік пры візуальных назіраннях, калі б спектральная адчувальнасць яго вока супадала з са спектральнай адчувальнасцю несенсібілізаванай фатаграфічнай пласцінкі.

Было прынята, што зоркі спектральнага класа A0, якія маюць зорныя велічыні,
заключаныя ў межах ад 5,5 да 6,5,
маюць аднолькавыя фатаграфічныя і візуальныя зорныя велічыні.

Рознасць паміж фатаграфічнай і візуальнай зорнымі велічынямі адной і той жа зоркі завецца паказчыкам колеру.
C=m_{photo}-m_{visual}
Чырвоныя зоркі маюць дадатныя паказчыкі колеру, а блакітнаватыя — адмоўныя.

Калі ў візуальных зорных велічынь «эфектыўная» даўжыня хвалі λ=530&nbsp;нм, то ў фатаграфічных яна роўная 425&nbsp;нм.

## Літаратура 
«Астрономический календарь. Постоянная часть» ред. В. К. Абалакина, издание седьмое, переработанное, М. «Наука» 1981
Глава&nbsp;III «Основные понятия астрофизики» § 4 «Блеск и звёздная величина» (В. П. Цесевич) стр.216—217
ББК 22.6 А91
УДК 521 (058)

Катэгорыя:Астрафізіка
Адрыян Браўэр

**Адрыян Браўэр** (1605 ці 1606, г. Аўдэнардэ, Бельгія — ) — фламандскі жывапісец. Майстар бытавога жанру і пейзажа. Прадстаўнік дэмакратычнага кірунку ў мастацтве фламандскага барока.

## Біяграфічныя звесткі 
Вучыўся ў Бруселі. У 1621 пераехаў у Галандыю, з 1631 у Харлеме, у 1631 жыў у Антверпене. Пісаў пераважна сцэны з народнага побыту. У сувязі з нявысветленымі абставінамі дзейнасці мастака большасць яго твораў датуецца адносна.

## Творчасць 
Творчасць Адрыяна Браўэра вызначаецца самабытнасцю мастацкай мовы. Ён ствараў невялікія па памерах карціны і звычайна паказваў у іх людзей з нізоў грамадства. Гэта гулякі, п'яніцы, карцёжнікі — вясковы і гарадскі плебс. Аднак у адрозненне ад Пітэра Брэйгеля, які таксама выяўляў прасталюдзінаў, героі твораў Браўэра паказаны ў канкрэтных сітуацыях, яны больш індывідуальныя і характарныя, а выявы пазбаўлены шырыні і панарамнасці трактовак. У карцінах «Бойка за картамі», «Сцэна ў шынку», «Горкія лекі», «Бойка», «Гулякі» (названыя работы адносяцца да 1630-ых г.) Браўэр паказвае людзей, зломленых нястачай, горам, грубых і нястрыманых у праяўленні сваіх схільнасцей. Карціны вызначаюцца гратэскавасцю вобразаў, сарказмам, тэмпераментам.

Сярод яго пейзажаў «Дзюны», «Пейзаж з усходам месяца». А. Браўэр — адзін з лепшых каларыстаў XVII ст.

## Галерэя 

Image:Adriaen Brouwer - Brawl between peasants.JPG|Бойка. 1630-1640. Музей выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна. Масква
Image:Adriaen Brouwer - The Bitter Potion - Google Art Project.jpg|Горкі напой. 1630-1640. Мастацкі інстытут Штэдэля. Франкфурт-на-Майне
Image:Adriaen_Brouwer,_Bauernrauferei_beim_Kartenspiel_(c._1630–1640).jpg|Бойка сялян пры гульні ў карты. 1630-1640. Карцінная галерэя. Дрэздэн
Image:Adriaen Brouwer - Card playing peasants in a tavern.JPG|Сяляне, гульцы ў карты. 1630-1640. Старая Пінакатэка. Мюнхен

## Літаратура 
* Лазука Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. XVII — XVIII стагоддзі / Б.А.Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0899-9
* Шунейка Я. Браўэр // БЭ ў 18 т. Т. 3. — Мн.: БелЭн, 1996.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі барока
Катэгорыя:Мастакі Фландрыі
Катэгорыя:Памерлі ў Антверпене
Катэгорыя:Памерлі ад чумы
Скарлет Ёхансан

**Скарлет Ёхансан** (; ) — амерыканская кінаактрыса і спявачка.

## Біяграфічныя звесткі 
Скарлет Ёхансан нарадзілася 22 лістапада 1984 г. у Нью-Ёрку. Яе бацька — Карстэн Ёхансан (*Karsten Johansson*, нар. 1943), архітэктар, выхадзец з Даніі, сын пісьменніка, сцэнарыста і рэжысёра  (1922—2001). Маці Скарлет, Мелані Слоун (*Melanie Sloan*, нар. 1951), паходзіць з яўрэйскай сям’i з каранямі ў Беларусі (Нясвіж).

Дэбютавала ў кіно ў 1994 годзе ў фільме «North». 20 мая 2008 года дэбютавала як спявачка на альбоме *Anywhere I Lay My Head*, які ўключае ў сябе кавер-версіі песень Тома Уэйтса.

У 2018 годзе Скарлет Ёхансан узначаліла рэйтынг самых высокааплатных актрыс, апублікаваны часопісам Forbes. Яна зарабіла за год $40,5 млн, даходы выраслі дзякуючы ролі Чорнай удавы ў фільме «Мсціўцы: Вайна бясконцасці» па коміксах Marvel.

## Выбраная фільмаграфія 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* Скарлет Ёхансан на Jewish.ru
* Скарлет Ёхансан  на Allmovie
* Фан-сайт Скарлет Ёхансан 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Блізняты паводле алфавіта
Катэгорыя:Дзеці-акцёры ЗША
Эмі Росум

**Эмі Росум**, **Эмануэль Грэй Росум** (; нар. 12 верасня 1986, ЗША) — амерыканская  і спявачка яўрэйскага паходжання. Першымі фільмамі, якія прынеслі ёй вядомасць, сталі «» (2000), «» (2001) і «» (2002). Аднак сапраўднае прызнанне сусветнай грамадскасці прыйшло да яе толькі пасля выхаду ў пракат фільма «Таямнічая рака» (2003). У далейшым яна знялася ў фільмах-катастрофах «Паслязаўтра» (2004) і «Пасейдон» (2006). У 2010 годзе Росум увайшла ў акцёрскі склад тэлесерыяла «Бессаромнікі» ў якасці выканаўцы галоўнай ролі.

У 2007 годзе Росум выпусціла свой дэбютны альбом *Inside Out*, а таксама Калядны міні-альбом *Carol of the Bells*.

## Фільмаграфія 
* 1997—2004 — The Practice
* 1998 — Only Love
* 1998 — A Will of Their Own
* 1998 — Grace & Gloria
* 1999 — Genius
* 1999 — Snoops (серыял)
* 2000 — Songcatcher
* 2000 — It Had to Be You
* 2000 — The Audrey Hepburn Story
* 2001 — An American Rhapsody
* 2001 — Happy Now
* 2002 — Passionada
* 2003 — Nola
* 2003 — Mystic River
* 2004 — The Day After Tomorrow
* 2004 — The Phantom of the Opera
* 2006 — Poseidon
* 2008 — Dragonball

## Дыскаграфія 
* *Inside Out* (2007)
* *Carol of the Bells EP* (2007)
* *Sentimental Journey* (2013)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* Emmy Rossum на Geffen Records

Катэгорыя:Постаці Нью-Ёрка
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Гвінет Пэлтрау

**Гвінет Пэлтрау** (; нарадзілася 27 верасня 1972, ЗША) — амерыканская актрыса і спявачка, уладальніца прэмій «Оскар» за найлепшую жаночую ролю ў 1998 годзе і «Эмі» у 2011 у катэгорыі Найлепшая запрошаная актрыса ў камедыйным тэлесерыяле. Жонка вакаліста гурта *Coldplay* Крыса Марціна.

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* A Gwyneth Paltrow Timeline  
* Інтэрв’ю, The Guardian UK, 27 студзеня 2006 г. 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Жалезная гвардыя

**Жалезная гвардыя** () — ультраправая румынская палітычная арганізацыя. Заснавана Карнеліу Кадрану 24 ліпеня 1927 года як **Легіён архангела Міхаіла**, Кадрану ўзначальваў арганізацыю да свайго забойства ў 1938 года.

У 1930 годзе са складу Легіёна як параваеннае крыло была вылучана Жалезная гвардыя, аднак назву «Жалезная гвардыя» звычайна адносяць да ўсёй партыі. У чэрвені 1935 годзе Легіён змяніў афіцыйную назву на «Усё для краіны».

Ідэалогія партыі была антыкамуністычнай, антысеміцкай і клерыкальна-фашысцкай. Моладзевы рух Легіёна грунтавалася на тэалагічным факультэце Бухарэсцкага ўніверсітэта.

У 1940 годзе, падтрымаўшы маршала Іон Антанеску, Гвардыя прыйшла да ўлады. Аднак неўзабаве супярэчнасці з дыктатарам прывялі да няўдалай спробы перавароту, пасля якога, 22 студзеня 1941 года, Жалезная гвардыя была разагнана, а яе прыхільнікі зняты з дзяржаўных пасад.

## Гл. таксама 
* Мяцеж 1941 года ў Румыніі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Румыніі
Ад’юванта

**Ад’юванта** — штучная мова, створаная Луі дэ Бафронам да таго, як ён пазнаёміўся з эсперанта. Дэ Бафрон гаварыў, што ён пакінуў свой праект дзеля эсперанта ў 1887 годзе, хаця ўжо меў 2 выдадзеныя кнігі (слоўнік і кнігу граматыкі). Па іншых дадзеных, распрацоўка ад’юванта пачалася ў 1896 годзе.

Па словах дэ Бафрона, ён аддаў паперы, звязаныя з праектам мовы, на захаванне ў натарыят недзе на поўначы Францыі, але рукапіс згубіўся падчас пажару ў Першую сусветную вайну.

Ад’юванта таксама называюць прота-іда, таму што часта яго разглядаюць не як самастойны праект мовы, але як частку праекта па стварэнню іда.

= Прыклад тэксту =
Ойча Наш: Patro nua, kvu estas in el ĉjelo, estez honorata tua nomo; venez regno tua; estez vloo tua kome in el ĉjelo, tale anke sur tero; pano nua ĉaskaĵorna donez al nu hodje; ed pardonez al nu debi nua, kome nu pardonas al nua debanti; ed ne konduktez nu en tento, ma liberifez nu di el malbono.

Катэгорыя:Штучныя мовы
Катэгорыя:Эсперантоіды
МАК (значэнні)

**МАК** — абрэвіятура, якая можа мець наступныя значэнні:
* Міжнародны адказны купон;
* Міжнародны алімпійскі камітэт.
Аляксандр Ян Трыцыус

thumb|справа|250px|Мастак Аляксандр Ян Трыцыус. Партрэт Яна III Сабескага з сынам Якубам

**Аляксандр Ян Трыцыус** ці **Трэтка** (; нар. каля 1620 — каля 1692) — польскі мастак і рэстаўратар, прадстаўнік польскага барока.

## Біяграфія 
Аляксандр Ян Трыцыус вучыўся жывапісу ў Парыжы ў Н. Пусэна, Антверпене ў Я. Іорданса, Данцыгу. З 1655 года пасяліўся ў Кракаве.

Аляксандр Ян Трыцыус быў прыдворным мастаком у польскіх каралёў Яна II Казіміра, Міхаіла Карыбута Вішнявецкага і Яна III Сабескага.

У 1684 годзе Ян III Сабескі прызначыў яго інтэндантам Вавельскага замка.

## Творчасць 
Аляксандр Ян Трыцыус стварыў шэраг партрэтаў польскіх каралёў, свецкіх арыстакратаў і вышэйшых духоўных асоб у стылі барока, а таксама карцін рэлігійнай тэматыкі.

Аляксандр Ян Трыцыус займаўся таксама аднаўленнем больш ранніх жывапісных твораў мастацтва на Вавелі.

## Спасылкі 
* Jan Tricius
* Jagiellonian Library
* Tricius, Alexandre Jan

Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі барока
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Польшчы
Катэгорыя:Асобы без азначанага месца нараджэння
Катэгорыя:Асобы без азначанага месца смерці
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XVII стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі ў XVII стагоддзя
Катэгорыя:Прыдворныя мастакі
Вінаградзіна

**Вінагарадзіна**, таксама **Вінаград** — ягада вінаграду, якая ў спелым выглядзе мае салодкі смак. З’яўляецца каштоўным харчовым прадуктам і сыравінай для вінаробства, а таксама можа быць выкарыстана для вырабу варэння, сокаў, жэле, воцату, разынак, патакі і вінаграднага алею з вінаградных костачак. Вінаград выкарыстоўваецца ў некаторых відах кандытарскіх вырабаў. Плады вінаграду, а таксама прадукты яго перапрацоўкі валодаюць каштоўнымі лекавымі, смакавымі і харчовымі якасцямі. Вінаград, як правіла, мае эліпсоідную форму, якая нагадвае выцягнуты сфероід.

## Гісторыя 
Вырошчванне фіялетавага вінаграда паўстала ў Цэнтральнай Азіі. Тэхналогія вырабу віна паўстала крыху пазней, калі было заўважана, што дрожджы, што асядаюць на плады вінаграду, прыводзяць да браджэння, і ў выніку выходзіць алкагольны напой. Першыя сляды вырабу чырвонага віна выяўляюцца ў старажытнай Персіі ў Арменіі. Старажытныя егіпецкія іерогліфы зафіксавалі факт вырошчвання фіялетавага вінаграда ў Егіпце. Пасля вінаград меў распаўсюджанне ў Старажытнай Грэцыі, у Фінікіі і Рыме, жыхары якога вырошчвалі вінаград для выкарыстаньня ў ежу і дзеля вырабу з яго віна. Пазней, вінаград распаўсюдзіўся па ўсёй Еўропе, Паўночнай Афрыцы, і нарэшце патрапіў у Паўночную Амерыку.

## Гл. таксама 
* Вінаград
* Разынкі
* Кішміш
* Вінаградны сок
* Віно
* Каньяк
* Чурчхела

## Спасылкі 
* Батанічная інфармацыя пра вінаград. GrapesWeb.com

Катэгорыя:Садавіна
Катэгорыя:Вінаградарства
ГЭС Тры цясніны

**ГЭС Тры цясніны** — дзеючая плаціна-ГЭС у Кітаі, якая стаіць на рацэ Янцзы паблізу горада Саньдупін у гарадской акрузе Ічан правінцыі Хубэй. Тры цясніны з’яўляецца найбуйнейшай у свеце электрастанцыяй паводле ўстаноўленай магутнасці ў 21 тысяч МВт, але другой пасля ГЭС Ітайпу ў дачыненні да выпрацоўкі электраэнергіі ў год.

Будаўніцтва цела плаціны было завершана ў 2006 годзе. Акрамя суднападымальніка першапачаткова запланаваныя кампаненты праекта былі завершаны 30 кастрычніка 2008 года, калі 26-я турбіна пачала камерцыйную эксплуатацыю. Кожная турбіна мае магутнасць у 700 МВт.

Кітайскі ўрад разглядае праект як гістарычны інжынерны, сацыяльны і эканамічных поспех краіны, маючы ГЭС з магутнымі сучаснымі турбінамі, а таксама з абмежаваннем па выкіданню парніковых газаў. Тым не менш, будаўніцтва плаціны патрабавала знішчэння некаторых археалагічных і культурных аб’ектаў і выклікала перасяленне каля 1,3 мільёнаў чалавек, што прывяло да сур’ёзных экалагічныя змен, у тым ліку павышэння рызыкі апоўзняў. Плаціна была спрэчнай тэмай як у Кітаі, так і за мяжой.

## Галерэя 

Выява:200407-sandouping-sanxiadaba.jpg|«Санься»
Выява:200407-sandouping-sanxiadaba-4.med.jpg|Вадасховішча
Выява:TGDModelShipLocks.jpg|Макет часткі збудавання «Санься»
Выява:Three gorges dam locks view from vantage point.jpg|Выгляд на шлюзы «Санься»

## Спасылкі 
* Аніманаваная схема працы ГЭС
* Фотаэкскурсія па ГЭС

Тры цясніны
Тры цясніны
Катэгорыя:Янцзы
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Зборная Афганістана па футболе

**Зборная Афганістана па футболе** прадстаўляе Афганістан на міжнародных спаборніцтвах па футболе. Кантралюецца Футбольнай федэрацыяй Афганістана. Была заснавана ў 1922 годзе. У 1944 годзе далучылася да ФІФА, а ў 1954 да Азіяцкай канфедэрацыі футбола. Найлепшае выступленне было на Азіяцкіх гульнях 1951 года, на якіх каманда заняла чацвёртае месца. З 1984 па 2003 год зборная не правяла ніводнай міжнароднай сустрэчы і апусцілася да 173 месца ў сусветным рэйтынгу ФІФА.

## Чэмпіянат свету 
* 1930—2002 — *не ўдзельнічала*
* 2006—2018 — *не прайшла кваліфікацыю*

## Кубак Азіі 
* 1960—1972 — *не ўдзельнічала*
* 1976—1984 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1988—2000 — *не ўдзельнічала*
* 2004 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2007—2015 — *не ўдзельнічала*
* 2019 — *не прайшла кваліфікацыю*

## Спасылкі 
* Зборная Афганістана на сайце ФІФА
Сачавіца

**Сачаві́ца**, **Сачыўка**, **Чачавіца** (*Lens*) — род кветкавых травяністых раслін сямейства , які ўключае некалькі відаў з Міжземнамор’я, Малой Азіі, Закаўказзя і Сярэдняй Азіі.

## Віды і падвіды 
Род уключае сем відаў:
* .
** 
** 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

У культуры — адзін від: , каштоўная засухаўстойлівая харчовая і кармавая зернебабовая культура, папулярны на Блізкім Усходзе і ў многіх іншых краінах свету прадукт харчавання.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Lens // ИАС «ООПТ России» 

Катэгорыя:Бабовыя (трыба)
Катэгорыя:Флора Міжземнамор’я
Катэгорыя:Флора Пярэдняй Азіі
Катэгорыя:зернебабовыя культуры
Катэгорыя:Расліны ў Бібліі
Зімовыя Алімпійскія гульні

thumb|450px|Месцы правядзення зімовых Алімпійскіх гульняў
thumb|450px|Карта пераможцаў зімовых Алімпійскіх гульняў
**Зімовыя Алімпійскія гульні** — найбуйнейшыя міжнародныя спаборніцтвы па зімовых відах спорту, што праводзяцца адзін раз у 4 гады пад эгідай Міжнароднага алімпійскага камітэта. Зімовыя Алімпійскія гульні пачалі праводзіцца з 1924 года як дадатак да летніх Гульняў. Некаторыя зімовыя віды спорту былі ўключаны ў летнія Алімпійскія гульні ў 1908 і 1920 гадах. З 1924 па 1992 гады зімовыя Алімпійскія гульні праводзіліся ў тыя ж гады, што і летнія. З 1994 зімовыя Алімпійскія гульні праводзяцца са зрухам у 2 гады ад летніх Алімпійскіх гульняў.

Іншыя назвы: *зімовая Алімпіяда*, *Белая алімпіяда*.

## Гісторыя 
Першымі міжнароднымі спаборніцтвамі, прызначанымі адмыслова для зімовых відаў спорту, былі , якія праводзіліся з 1901 па 1926 год у Стакгольме.

У складзе Алімпійскіх гульняў яшчэ пры стварэнні Міжнароднага алімпійскага камітэта у 1894 годзе меркавалася ўключыць у алімпійскую праграму катанне на каньках. Аднак упершыню гэты від спорту з’явіўся на Гульнях 1908 года: былі разыграны 4 камплекты ўзнагарод у фігурным катанні.

У 1911 годзе на сесіі МАК было прапанавана арганізаваць на наступных гульнях адмысловы «Тыдзень зімовых відаў спорту», але паколькі арганізатарам у 1912 годзе выступала Швецыя, то яна выступіла супраць прапановы, асцерагаючыся канкурэнцыі Паўночным гульням. Пры падрыхтоўцы да наступных Алімпійскіх гульняў ідэя аб «Тыдні» прагучала зноў, але Першая сусветная вайна перашкодзіла правядзенню спаборніцтваў. І ў праграму Алімпійскіх гульняў 1920 года ў Антверпене былі ўключаны спаборніцтвы па фігурнаму катанню і хакею з шайбай.

У 1924 годзе ў Шамані (Францыя) пад патранажам МАК быў праведзены «Міжнародны спартыўны тыдзень з нагоды VIII Алімпіяды». Папулярнасць праведзенай падзеі прывяла да таго, што мінулы «тыдзень» стаў звацца першымі зімовымі Алімпійскімі гульнямі.

Спачатку летнія і зімовыя Гульні праходзілі ў адзін і той жа год, а ў 1994 годзе яны падзяліліся і да цяперашняга часу праводзяцца праз прыкладна роўныя прамежкі часу (2 гады).

## Гады і месцы правядзення 
1 Адменены з-за Другой сусветнай вайны.

2 Біятлон становіцца зімовым алімпійскім відам спорту. Адмяняецца правядзенне спаборніцтваў па бабслеі.

3 Санкавы спорт становіцца зімовым алімпійскім відам спорту.

4 Першапачаткова гульні павінны былі адбыцца ў Дэнверы (ЗША). Але з-за фінансавых праблем арганізатараў было прапанавана правесці Алімпіяду ў Аўстрыі.

5 З гэтага года Зімовыя Алімпійскія гульні больш не праходзяць у тым жа годзе, што і летнія гульні. Зараз Зімовыя Алімпійскія гульні праводзяцца са зрушэннем у 2 гады.

6 Кёрлінг становіцца сёмым зімовым алімпійскім відам спорту. Таксама ў праграму гульняў уносяць снаўбордынг.

## Гл. таксама 
* Алімпійскія гульні
* Паралімпійскія гульні
* Зімовыя Паралімпійскія гульні
* Летнія Алімпійскія гульні
* Летнія Паралімпійскія гульні
* Антычныя Алімпійскія гульні
* Міжнародны алімпійскі камітэт
* Трапічныя нацыі на зімовых Алімпійскіх гульнях
Крыс Пайн

**Крыс Пайн** (нар. 26 жніўня 1980, Лос-Анджэлес, ЗША) — амерыканскі акцёр. Зняўся ў такіх фільмах, як «Дзённікі прынцэсы 2: Як стаць каралевай» (2004), «Пацалунак на поспех» (2006), «Некіруемы» (2010), але вядомасць яму прынесла роля капітана Джэймса Тыберыя Кірха ў фільме 2009 года «Зорны шлях».

## Біяграфія 
Крыстафер Пайн нарадзіўся ў Лос-Анджэлесе, штат Каліфорнія. Яго бацька, Роберт Пайн гуляў *сяржанта Джозефа Гетрэера* у серыяле «Каліфарнійскі дарожны патруль», а яго маці, Гвін Гілфард, якая была актрыса, у наш час практыкуючы псіхатэрапеўт. Таксама ў яго ёсць старэйшая сястра, Кейтлін. Яго бабуля па матчынай лініі, Ганна Гвін (народжаная Маргарыта Гвін Трайс), была актрысай у Галівудзе, а яго дзед па матчынай лініі, Макс М. Гілфард (народжаны Макс Гольдфарб) — адвакат, выбраны прэзідэнт Асацыяцыі юрыстаў Галівуду. У Крысе цячэ валійская і яўрэйская кроў з боку маці. Пра гэта ён заявіў у інтэрв’ю: «У мяне пэўна ёсць свой духоўны светапогляд … Я не рэлігійны хлопец, я, напэўна, агностык».

Пайн вучыўся ў сярэдняй школе Оўквуда і атрымаў ступень бакалаўра ў вобласці англійскай мовы ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі ў 2002 годзе. Ён таксама вывучаў англійскую мова ва ўніверсітэце Лідса ў Англіі на працягу года.

## Спасылкі 
*
Зборная Ліхтэнштэйна па футболе

**Зборная Ліхтэнштэйна па футболе** — нацыянальная футбольная каманда, якая прадстаўляе княства Ліхтэнштэйн на міжнароднай футбольнай арэне. Кіруючым органам зборнай выступае Ліхтэнштэйнскі футбольны саюз.

## Стадыён 
Хатняя арэна футбольнай зборнай Ліхтэнштэйна — гэта невялікі стадыён «Райнпарк» у Вадуцы, на якім прымае гасцей таксама і ліхтэнштэйнскі футбольны клуб «Вадуц». «Райнпарк» змяшчае крыху больш за 6 тысяч гледачоў — больш, чым жыве ў Вадуцы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Ліхтэнштэйнскага футбольнага саюза
* Зборная Ліхтэнштэйна на сайце ФІФА
В’етнамская мова

**В’етна́мская мо́ва** (в’етн. tiếng Việt ≈[т’енг в’ет]), радзей **ўе нгы** (в’етн. Việt ngữ, цьы-ном 越 语) — мова в’етаў. Афіцыйная мова В’етнама, дзе з’яўляецца мовай міжнацыянальных зносін і адукацыі. Распаўсюджана таксама ў Камбоджы, Лаосе, Тайландзе, Малайзіі, Аўстраліі, Францыі, Германіі, ЗША, Канадзе і інш. 
Агульная колькасць носьбітаў звыш 75 млн. чалавек. (2005, ацэнка), у тым ліку ў В’етнаме, па ацэнцы 2005, каля 72 млн. чал., У Камбоджы 680 тыс. чал. (2003, ацэнка), у Аўстраліі каля 175 тыс. чал. (2001, перапіс), у Францыі больш за 300 тыс. чал. (2003, ацэнка), у ЗША звыш 1,1 млн. чал. (2000, перапіс), у Канадзе 122 тыс. чал. (2000, перапіс), у Германіі каля 80 тыс. чал.

## Гл.таксама 
* В’етнамская Вікіпедыя

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мон-кхмерскія мовы
Катэгорыя:Мовы В’етнама
Катэгорыя:Мовы Кітая
Катэгорыя:Мовы Камбоджы
Катэгорыя:Тонавыя мовы
Пастэрызацыя

]]
**Пастэрызацыя** — працэс аднаразовага награвання ў асноўным вадкіх прадуктаў або рэчываў да 60 °C на працягу 60 мінут або пры тэмпературы 70—80 °C на працягу 30 мінут. Тэхналогія адкрыта ў сярэдзіне XIX стагоддзя французскім мікрабіёлагам Луі Пастэрам. Ужываецца для абеззаражвання харчовых прадуктаў, а таксама для падаўжэння тэрміну іх захоўвання.

Пры пастэрызацыі ў прадукце гінуць вегетатыўныя формы мікраарганізмаў, аднак споры застаюцца ў жыццяздольным стане і пры ўзнікненні спрыяльных умоў пачынаюць інтэнсіўна развівацца. Таму пастэрызаваныя прадукты (малако, піва і інш.) захоўваюць пры паніжаных тэмпературах абмежаваны час. Лічыцца, што харчовая каштоўнасць пастэрызаваных прадуктаў практычна не змяняецца, бо захоўваюцца смакавыя якасці і каштоўныя кампаненты (вітаміны, ферменты).

У залежнасці ад віду і ўласцівасцяў харчовай сыравіны ўжываюць розныя рэжымы пастэрызацыі. Адрозніваюць **працяглую** (пры тэмпературы 63—65 °C на працягу 30—40 мінут), **кароткую** (пры тэмпературы 85—90 °C на працягу 0,5—1 мін) і **імгненную** (пры тэмпературы 98 °C на працягу некалькіх секунд) пастэрызацыі.

Пастэрызацыя не можна ўжываць пры кансерваванні прадуктаў, бо герметычна закрытая тара з’яўляецца спрыяльным асяроддзем для прарастання спор анаэробнай мікрафлоры (гл. батулізм). У мэтах доўгачасовага кансервавання прадуктаў (асабліва магчыма забруджаных зямлёй, напрыклад, грыбоў, ягад), а таксама ў медыцынскіх і фармацэўтычных мэтах ўжываюць дробную пастэрызацыю — тындалізацыю.

## Гл. таксама 
* Стэрылізацыя

## Спасылкі 
* Пастэрызацыя // Научно-технический энциклопедический словарь
* Тэхналогія пастэрызацыі // Сайт WebPticeProm.ru 
* Пастэрызацыя малака // ФЕРМЕР.RU®

Катэгорыя:Апрацоўка прадуктаў харчавання
Катэгорыя:Медыцынская мікрабіялогія
Зборная Манголіі па футболе

**Зборная Манголіі па футболе** — нацыянальная футбольная зборная Манголіі, кіруецца Мангольскай футбольнай федэрацыяй. Створана ў 1959 годзе, але з 1960 па 1998 год не правяла ніводнай гульні.

## Чэмпіянат свету 
* 1930—1998 — *не ўдзельнічала*
* 2002—2018 — *не прайшла кваліфікацыю*

## Кубак Азіі 
* 1956—1996 — *не ўдзельнічала*
* 2000 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2004 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2007 — *не ўдзельнічала*
* 2011—2019 — *не прайшла кваліфікацыю*

## Спасылкі 
* Зборная Манголіі на сайце ФІФА
Зборная Кубы па футболе

**Зборная Кубы па футболе** — нацыянальная футбольная зборная, якая прадстаўляе Кубу на міжнародных матчах па футболе. Кантралюецца Асацыяцыяй футбола Кубы.

## Чэмпіянат свету 
* 1930 — *не ўдзельнічала*
* 1934 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1938 — 1/4 фіналу
* 1950 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1954 — *не дапушчана да ўдзелу*
* 1958—1962 — *не ўдзельнічала*
* 1966 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1970 — *не дапушчана да ўдзелу*
* 1974 — *не ўдзельнічала*
* 1978—1982 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1986 — *не ўдзельнічала*
* 1990 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1994 — *знялася з турніру*
* 1998—2018 — *не прайшла кваліфікацыю*

## Залаты кубак КАНКАКАФ 
* 1991 — *знялася з турніру*
* 1993 — *не ўдзельнічала*
* 1996 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1998 — групавы этап
* 2000 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2002 — групавы этап
* 2003 — 1/4 фіналу
* 2005 — групавы этап
* 2007 — групавы этап
* 2009 — *знялася з турніру*
* 2011 — групавы этап
* 2013 — 1/4 фіналу
* 2015 — 1/4 фіналу
* 2017 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2019 — групавы этап

## Спасылкі 
* Зборная Кубы на сайце ФІФА
Стыў Кост

**Стыў (Стывен) Кост** (часам **Коўст**) (, нарадзіўся 20 снежня 1980 года) — заснавальнік праекта OpenStreetMap (OSM) у ліпені 2004 года. Пазней ён стаў сузаснавальнікам CloudMade.

## Кар'ера 
Перад вывучэннем інфарматыкі ў University College London (UCL) Стыў праходзіў практыку ў Wolfram Research . У 2006 годзе ён з Нікам Блэкам стварыў тэхналагічную кансультацыю ZXV Ltd. У 2008 годзе пасля інвестыцый ад Nikolaj Nyholm і Sunstone Capital яна стала CloudMade.  Стыў сышоў з CloudMade у кастрычніку 2010 года, але ён застаўся акцыянерам. 23 лістапада 2010 Стыў паведаміў, што займае пост галоўнага архітэктара Bing Mobile.

## Асабістае жыццё 
Стыў вырас у Уолдэрслейдзе і Лондане. У 2008 годзе ён пераехаў у Сан-Францыска і ў канцы 2009 года ён пераехаў у Каларада. Стыў і яго жонка Hurricane Coast (народжаная МакЭвен) жывуць у Дэнверы. 23 лістапада 2010 года Стыў паведаміў, што ён пераязджае ў Сіэтл, Вашынгтон .

## Спасылкі 
* Сайт Стыва Коста 
* Блог Стыва Коста 
* Стыў Кост у Twitter
* Keynote speech at 2007 The State of the Map conference
* 

Катэгорыя:Сумеснае стварэнне карт
Катэгорыя:Вэб-картаграфія
Катэгорыя:Прадпрымальнікі Вялікабрытаніі
Спіс музеяў Беларусі

Падрабязныя спісы музеяў паводле рэгіёнаў: 

*Брэсцкая вобласць
*Віцебская вобласць
*Гомельская вобласць
*Гродзенская вобласць
*Мінская вобласць
*Магілёўская вобласць
*Мінск

## Гл. таксама 
*Віртуальны музей савецкіх рэпрэсій у Беларусі
*Славутасці Беларусі

## Спасылкі 
Каталог музеяў Беларусі 

*
Беларусь
Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Warcraft III: Reign of Chaos

**«Warcraft III: Reign of Chaos»** (ад ) — камп’ютарная гульня ў жанры стратэгіі ў рэальным часе з элементамі RPG. Распрацавана кампаніяй «Blizzard Entertainment» пры падтрымцы «Vivendi Universal» і выпушчана ў ліпені 2002 года.

«Warcraft III» была адной з найбольш чаканых гульняў: больш 4,5 мільёна папярэдніх заказаў і больш аднаго мільёна копій гульні, прададзеных  за месяц, што зрабіла яе сама хутка распрадаванай ПК-гульнёй на той момант. Яна была сустрэта мноствам станоўчых рэцэнзій, а частка выданняў адзначылі гульню тытуламі «Найлепшая гульня года» і «Найлепшая стратэгія года». Таксама гульня атрымала высокія ацэнкі і ў ігракоў. У чарце штотыднёвых продажаў ад NPD Techworld гульня займала першае месца два месяца.

У адрозненне ад папярэдніх гульняў серыі, колькасць супрацьстаялых бакоў павялічылася з дзвюх да чатырох: можна гуляць за ўжо вядомыя Альянс і Арду, а таксама за дзве новыя росы — Нежыць і Начных эльфаў. Аднак агульны гульнявы працэс не змяніўся — іграку ўсё гэтак жа трэба здабываць рэсурсы, будаваць базы і наймаць войскі, каб знішчыць праціўніка. Новаўвядзеннем сталі героі — унікальныя воіны, якія маюць асобыя здольнасці і здольныя атрымліваць вопыт пры забойстве воінаў праціўніка. Кампанія гульні пачынаецца праз 12 гадоў пасля падзей «Warcraft II: Beyond the Dark Portal» і распавядае пра прышэсце дэманаў у свет Азерота.

У камплекце з гульнёй пастаўляецца рэдактар карт «World Editor», дзякуючы якому ў сеткі з’явілася мноства неафіцыйных карт, у якіх гульнявы працэс можа цалкам адрознівацца ад звычайнага. Адной з найпапулярных карт стала «DotA: Allstars», таксама атрымалі развіццё мноства іншых мадыфікацый, такіх, як «Tower defense», «Hero survival» і іншыя. Праз год да гульні быў выпушчаны дадатак, «The Frozen Throne», які таксама стаў папулярным у ігракоў і атрымаў мноства станоўчых рэцэнзій.

## Выданні 
«Blizzard» выпусціла дзве версіі гульні: звычайную версію і абмежаванае калекцыйнае выданне. Калекцыйнае выданне ўтрымлівала наступныя рэчы:
* Гульню на CD
* The official Warcraft III Cinematic DVD
* Collector’s Edition Soundtrack.
* Collector’s Edition manual.
* The Art of Warcraft book.
* Lithographic Prints

## Гл. таксама 
* Warcraft III: The Frozen Throne

## Крыніцы 
## Спасылкі 
### Афіцыйныя рэсурсы 
* Warcraft III  на сайце кампаніі Blizzard Entertainment
* Warcraft III на сайце Battle.net
* Warcraft III: Reign of Chaos  на сайце SoftClub

### Афіцыйныя форумы 
* Агульны форум Warcraft III на сайце Battle.net 
* Форум для стваральнікаў карт Warcraft III 

### Іншыя рэсурсы 
* Replayers  — сайт з лепшымі запісамі гульняў WarCraft 3 Reign of Chaos
* Quotes of Warcraft III — Спіс усіх цытат юнітаў і герояў гульні на англійскім

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2002 года
Катэгорыя:Гульні Blizzard Entertainment
Катэгорыя:Гульні для macOS
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні ў жанры фэнтэзі
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Стратэгіі ў рэальным часе
Настратычныя мовы

**Настратычныя мовы** (ад , род. ск. *nostrātis* «наш», «нашага кола», «тутэйшы») — макрасям’я моў, якая ўключае ў сабе мноства моў Еўразіі і Афрыкі.

У настратычную макрасям’ю ўваходзяць наступныя моўныя сем’і:
* індаеўрапейскія мовы
* афразійскія мовы
* картавельскія мовы (паўднёвакаўказскія)
* уральскія мовы
* дравідыйскія мовы
* алтайскія мовы

Аднак генетычная родаснасць сем’яў, а таксама прыналежнасць асобных сем’яў да макрасям’і з’яўляюцца спрэчнымі.

## Літаратура 
* Stachowski, Marek, «Teoria nostratyczna i szkoła moskiewska» .(pdf) — *LingVaria* 6/1 (2011): 241—274


Катэгорыя:Макрасем’і
Катэгорыя:Мовы Еўразіі
Катэгорыя:Мезаліт
Ян XIX

**Ян XIX** (; свецкае імя: **Рамана, граф Тускола**; ? — кастрычнік 1032) — Папа Рымскі з 14 красавіка 1024 па 6 лістапада 1032 г

## Біяграфія 
Будучы свецкім чалавекам, купіў папскі прастол, які займаў перад тым яго брат, Бенедыкт VIII. 8 верасня 1024 года Ян каранаваў Конрада II. Кнуд Вялікі, кароль Англіі і Даніі, які прысутнічаў пры каранацыі, заключыў з Папам дагавор, які даў некаторыя прывілеі каралю і яго падданым.

Катэгорыя:Папы Рымскія
Катэгорыя:Графы Тускулумскія
Дэмі Лавата

**Дэметрыя Дэвон «Дэмі» Лавата** (; нар. , Далас, ЗША) — амерыканская актрыса і спявачка. Яна атрымала вядомасць дзякуючы ролі Міч Торэс у фільме кампаніі «Дысней» «Рок у летнім лагеры» і «Рок у летнім лагеры 2». Таксама яна грала галоўную ролю ў серыяле канала Дысней «Дайце Сані шанец». У 2009 годзе Дэмі выканала галоўную ролю ў фільме «Праграма абароны прынцэс». Таксама яна сыграла невялікую ролю ў серыяле «Барні і сябры».

Як спявачка, Дэмі выпусціла альбом Don't Forget 23 верасня 2008. Ён заняў другое месца ў спісе Billboard 200. У першы тыдзень было прададзена 89 000 копій. Пасля гэтага было прададзена каля 473 000 пласцінак. У інтэрв’ю Лавата сказала, што альбом быў запісаны за 10 дзён. 21 ліпеня 2009 года выйшаў другі яе альбом Here We Go Again. У першы тыдзень было прададзена 108 000 копій, альбом заняў першае месца ў Billboard 200.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 
* 
* Дэмі Лавата на Youtube
* Дэмі Лавата на Facebook
Алі ібн Абу Таліб

**Алі ібн Абу Таліб** — علي بن أﺑﻲ طالب -(нарадзіўся каля 600 года ў Мецы, памёр ад ранаў, атрыманых у выніку замаху, арганізаванага харыджытамі, 24 студзеня 661 года ў , Арабскі халіфат) — найбліжэйшы сябра і адначасова стрыечны брат прарока Мухамада, муж яго дачкі Фацімы. Паводле суніцкай трактоўкі, належыць да чатырох так званых «справядлівых халіфаў» (рашыдун). Яго асоба і дзенні — цэнтральны аспект шыіцкай плыні ў ісламе.

## Біяграфія 
У 656 годзе стаў халіфам. Але супраць яго выступіла жонка Мухамада  з ваяром Амеядаў Муавія. Алі быў забіты ў выніку замаху харыджытаў, якія асуджалі яго за празмерную, на іх думку, гатовасць да кампрамісу. Магіла з целам Алі ў іракскім горадзе Куфа з’яўляецца месцам рэлігійных паломніцтваў, перадусім шыітаў.

## Дзеці 
* *Ад 1-га шлюбу* **сыны:** ,  і **дочкі:** Ум Кульсум і Зейнаб
* *Ад 2-га шлюбу* **сыны:** Абас, Амар, Джафар і Усман
* *Ад іншых жонак* **сыны:** Мухамад, Абдула і Абу Бакр

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:прынялі іслам
Катэгорыя:Праведныя халіфы
Катэгорыя:Сахабы
Катэгорыя:Сям'я Мухамада
Катэгорыя:Постаці ісламу
Катэгорыя:Праведнікі ісламу
Катэгорыя:Дванаццаць імамаў
Катэгорыя:Забітыя манархі
Гіпотэза

**Гіпо́тэза** ( — здагадка; ад  — знізу, пад +  — тэзіс) — навуковая здагадка, якая вылучаецца дзеля тлумачэння любой з'явы і патрабуе праверкі на вопыт і тэарэтычнага абгрунтавання, дзеля таго каб стаць дакладнай навуковай тэорыяй. Таксама — недаказанае сцвярджэнне або здагадка. Любая гіпотэза павінна быць абвергнута ці пацверджана (даказана). Бясспрэчныя здагадкі (напрыклад, аксіёмы) гіпотэзамі не з'яўляюцца.

Асаблівасцю гіпотэзы, як формы навуковых ведаў з'яўляецца тое, што яна заўсёды мае пэўную ступень імавернасці, адрозную ад 100%.

Таксама гіпотэза можа вызначацца як форма развіцця ведаў, што ўяўляе сабой абгрунтаванае меркаванне, высунутае з мэтай высвятлення уласцівасцей і прычын доследных з'яў (В. І. Кірылаў, А. А. Старчанка).

Як правіла, гіпотэза выказваецца на аснове шэрага назіранняў (прыкладаў), якія пацвярджаюць яе, і таму выглядае праўдападобна. Гіпотэзу ў далейшым або даказваюць, ператвараючы яе ва ўстаноўлены факт (гл. тэарэма, тэорыя), або абвяргаюць (напрыклад, паказваючы контрпрыклад), пераводзячы ў разрад памылковых сцвярджэнняў.

Недаказаная і неабвергнутая гіпотэза называецца адкрытай праблемай.

## Фарміраванне гіпотэз 
Гіпотэзы, як ідэі, маюць імавернасны характар і ў сваім развіцці маюць тры стадыі:
# Назапашванне матэрыялу, вылучэнне гіпотэзы;
# Фарміраванне асноўнай гіпотэзы і яе абгрунтаванне;
# Праверка атрыманых вынікаў на практыцы.

## Праверка гіпотэз 
Пераверка гіпотэзы здзяйсняецца з дапамогай эксперыменту ці серыі эксперыментаў. Дзеля правядзення эксперыменту дзеля пераверкі гіпотэзы спачатку ствараецца мадэль, у рамках якой мяркуецца праводзіць дадзены эксперымент. Па выніках эксперыменту да гіпотэзы ўносяцца карэктыроўкі і праводзяцца новыя эксперыменты.

## Прыклады матэматычных гіпотэз 
* Вялікая тэарэма Ферма, больш 300 гадоў была адкрытай праблемай, даказана Эндру Уайлсам у 1995 годзе
* Гіпотэза Эйнштэйна
* Праблема Гольдбаха, адкрытая праблема
* Гіпотэза Мертэнса, абвергнута
* Гіпотэза Эйлера, абвергнута
* Гіпотэза аб існаванні няцотнага дасканалага ліку, адкрытая праблема
* Гіпотэза Сепіра — Уорфа
* Гіпотэза Арціна, адкрытая праблема
* Паліномная вырашальнасць задачы распазнання прастаты натуральных лікаў, даказана Агравалам, Каялам і Саксенай у 2002 годзе.

### Праблемы тысячагоддзя 
Матэматычны інстытут Клэя прапанаваў па мільёне долараў ЗША за рашэнне кожнай з наступных матэматычных праблем:
* Гіпотэза Бёрча — Свінертан-Даера
* Гіпотэза Ходжа
* Ураўненні Наўе — Стокса
* Роўнасць класаў P і NP
* Гіпотэза Рымана
* Квантавая тэорыя Янга — Мілса
* Гіпотэза Пуанкарэ (даказана Рыгорам Перэльманам у 2003 годзе)

## Гл. таксама 
* Статыстычная гіпотэза
* Адкрытыя матэматычныя праблемы
* Сучасныя навуковыя праблемы
* Тэорыя

Катэгорыя:Філасофія навукі
Сачыўкі

**Сачы́ўкі** (*Carpodacus*) — род птушак з сямейства ўюрковых, атрад вераб'інападобныя. Налічвае 21 від. На тэрыторыі Беларусі 1 від —  (інш. назва чаромашнік звычайны), якая робіць пералёты да Індыі і Кітая.

Даўжыня цела да 22 см. Вага да 26 г. Нясуць 3—6 яек. Жывуць у хмызняках і ўзлесках. Кормяцца ягадамі, насеннем, зрэдку — насякомымі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Род Чечевицы // APUS.RU 

Катэгорыя:Роды птушак
Катэгорыя:Уюрковыя
Стоўбцы (возера)

**Сто́ўбцы** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Тросніца.

Плошча паверхні возера 0,17 км², даўжыня 1 км, найбольшая шырыня 0,18 км. Даўжыня берагавой лініі 2,05 км.

Катлавіна лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. З возера выцякае ручай у раку Тросніца.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Свабода слова

**Свабода слова** — права чалавека свабодна выказваць свае думкі. У цяперашні час ўключае свабоду выказвання, як у вуснай, так і ў пісьмовай форме (свабода друку і сродкаў масавай інфармацыі); ў меншай ступені адносіцца да палітычнай і сацыяльнай рэкламы (агітацыі). Гэта права згадана ў шэрагу міжнародных і беларускіх дакументаў, сярод якіх Усеагульная дэкларацыя правоў чалавека (арт. 19), Еўрапейская Канвенцыя аб абароне правоў чалавека і асноўных свабод (арт. 10) і Канстытуцыя Беларусі (арт. 33).

## Гл. таксама 
* Свабода творчасці
* Усеагульная дэкларацыя правоў чалавека, артыкул 19
* Еўрапейская канвенцыя аб абароне правоў чалавека і асноўных свабод, артыкул 10
* Інтэрнэт-цэнзура
* Правы чалавека
* Палітычная свабода
* Прававая дзяржава
* Падзел улад
* Уотэргейцкі скандал
* Цэнзура

## Літаратура 
* 
* [Freedom of expression in Europe. Case-law concerning Article 10 of the European Convention on Human rights](http://www.echr.coe.int/library/DIGDOC/DG2/HRFILES/DG2-EN-HRFILES-18(2007).pdf), 2007
* *Macovei M.* [Freedom of expression. A guide to the implementation of Article 10 of the European Convention on Human Rights](http://www.echr.coe.int/library/DIGDOC/DG2/HRHAND/DG2-EN-HRHAND-02(2004).pdf), 2004

## Спасылкі 
* Адмысловы дакладчык ААН па ўмацаванні свабоды слова
* Свабода перакананняў і іх выразы на партале ААН
* Прадстаўнік АБСЕ па пытаннях свабоды СМІ
* International Freedom of Expression Exchange


Катэгорыя:Лібералізм
Свабода творчасці

**Свабода творчасці** — прынцып, згодна з якім аўтар мастацкага твора мае права свабодна выбіраць напрамак сваёй творчасці, тэмы, прадметы для апісання, ужываць любыя выяўленчыя сродкі і мастацкія прыёмы, якія ён лічыць падыходзячымі для дасягнення абранай творчай мэты.

Разглядаецца як адна з праяў фундаментальнага прынцыпу свабоды слова, які прадугледжвае права кожнага на свабоднае выказванне сваіх думак. Прынцып свабоды творчасці прапануе зыходзіць з таго, што наяўнасць любых табу на тэмы або выяўленчыя сродкі, з аднаго боку, абмяжоўвае магчымасці самавыяўлення аўтара, з другога - пазбаўляе грамадства сапраўды мастацкіх твораў. Таму, з пункту гледжання прыхільнікаў прынцыпу свабоды творчасці, магчымасць творчасці без абмежаванняў больш каштоўная, чым палітычныя ці маральныя прынцыпы, для выканання якіх свабоду творчасці абмяжоўваюць.

## Гл. таксама 
* Свабода слова
* Паліткарэктнасць
* Карыкатурны скандал

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Правы чалавека
Катэгорыя:Творчасць
Кэтрын Хейгл

**Кэтрын Мэры Хейгл** (; нар. 24 лістапада 1978, Вашынгтон, ЗША) — амерыканская  і , найбольш вядомая па ролі Ізі Стывенс і тэлесерыяле «Анатомія жарсці», а таксама па галоўных ролях у кінафільмах «Трошкі цяжарная» (2007), «27 вяселляў» (2008), «Голая праўда» (2009), «Кілеры» (2010) і «Жыццё, як яно ёсць» (2010).

Хейгл пачала сваю кар’еру ў падлеткавым узросце ў якасці мадэлі ў агенцтве Вільгельміны, а пасля прысвяціла сябе прафесіі актрысы. Яе дэбют адбыўся ў 1992 годзе з невялікай ролі ў фільме «Той самай ноччу». Праз два гады яна сыграла сваю першую ролю ў поўнаметражным кіно, у фільме «Мой бацька — герой», а з 1999 па 2001 год дасягнула больш шырокай вядомасці па ролі Ізабель Эванс у тэлесерыяле «Горад прыходняў». Яе прарывам стала роля Ізі Стывенс у тэлесерыяле «Анатомія жарсці», які прынёс ёй прэмію «Эмі» у катэгорыі «Лепшая актрыса другога плана ў драматычным серыяле» ў 2007 годзе. Пасля поспеху фільма «Крыху цяжарная» ў 2007 годзе, яна дасягнула статусу адной з самых запатрабаваных і высокааплачваемых акторак Галівуда.

## Асабістае жыццё 
Хэйгл нарадзілася ў Вашынгтоне, акруга Калумбія. У яе ёсць сястра, якую бацькі ўдачарылі за некалькі год да яе нараджэння.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
*  
* 
* Heigl’s Hounds of Hope 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Сваташыцы

**Сваташы́цы** (, ) — аграгарадок у Дубровенскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Дабрынскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 13 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Дуброўна, за 115 км ад Віцебска, за 18 км ад чыгуначнай станцыі Асінаўка. Праз аграгарадок працякае рака Дубровенка (Задубровенка).

## Гітсорыя 
У 1924—1954 гадах цэнтр Сваташыцкага сельсавета. Да 17 ліпеня 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Малабахаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 412 жыхароў, 140 двароў (2001).

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Клуб
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Выбітныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-36-50. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1981 год.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дабрынскі сельсавет (Дубровенскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёна
Сваткі

**Сва́ткі** (, ) — аграгарадок у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі,. Адміністрацыйны цэнтр Сваткаўскага сельсавета і сельгаспадарчага прадпрыемства імя Максіма Танка.

Размешчаны на рацэ Вузлянка каля аўтамабільнай дарогі Мядзел — Крывічы, за 20 км на паўднёвы ўсход ад горада Мядзел, за 110 км ад Мінска, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Княгінін.

## Гісторыя 
.]] Царква ў Сватках была пабудавана ў стылі народнага дойлідства, верагодна, канцы XVIII — пачатку XIX стст. У часы Расійскай імперыі дзейнічала як праваслаўная. У №6 газеты "Вестник Виленского Свято-Духовского братства" за 1910 год была надрукавана нататка пра асвячэнне царквы 9 кастрычніка 1909 года пасля яе рамонту. Была спаленая падчас Другой Сусветнай вайны.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 244 жыхары, 46 двароў
* 1931 год — 271 жыхар, 54 двары
* 2001 год — 564 жыхары, 188 двароў

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Бальніца
* Аддзяленне

## Славутасці 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-43. Выданне 1981 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сваткаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Гундэ Сван

**Гундэ Андэрс Сван** (; нар. , Дала-Ярна, Даларна) — выбітны шведскі лыжнік, 4-разовы алімпійскі чэмпіён (1984 — у гонцы на 15 км і эстафеце 4 × 10 км, 1988 — у гонцы на 50 км і эстафеце), 2-разовы прызёр Алімпійскіх гульняў 1984 у гонцы на 50 км (срэбра) і 30 км (бронза), сяміразовы чэмпіён і ўладальнік Кубка свету. Першым ужыў тэхніку каньковай хады на спаборніцтвах.

Самы малады ў гісторыі алімпійскі чэмпіён па лыжных гонках — 13 лютага 1984 года ў дзень гонкі на 15 км на Алімпіядзе ў Сараева Свану было 22 гады, 1 месяц і 1 дзень.

Досыць нечакана завяршыўшы кар’еру лыжніка ў 1991 годзе ва ўзросце 29 гадоў, прафесійна заняўся ралікросам, дзе стаў чэмпіёнам Швецыі і бронзавым прызёрам чэмпіянату Еўропы. Жанаты на былой шведскай лыжніцы Марыі Юхансан (нар. 1963), удзельніцы Алімпійскіх гульняў 1988 года ў Калгары (21-е месца на 5 км).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Гундэ Сван на сайце МАК 

Катэгорыя:Лыжнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Катэгорыя:Аўтагоншчыкі Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лыжных гонках
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1984 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1988 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1984 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1984 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1984 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лыжных гонках
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка свету па лыжных гонках
Катэгорыя:Пераможцы Хольменколена
Катэгорыя:Спартсмены некалькіх відаў спорту
Bing

**Bing** () — пошукавая сістэма, распрацаваная міжнароднай карпарацыяй Microsoft. Даступная па адрасе '**. Раней мела наступныя назвы і адрасы:
* **MSN Search'* *()* — з моманту з’яўлення ў 1998 годзе і да 11 верасня 2006 года;
* **Windows Live Search** *()* — да 21 сакавіка 2007 года;
* **Live Search** *()'' — да 1 чэрвеня 2009 года.

У наш час Bing займае 2-е месца ў спісе самых папулярных пошукавых сістэм, у адрозненне ад якіх мае шэраг эксклюзіўных магчымасцяў, такіх як прагляд вынікаў пошуку на адной старонцы (замест прагортвання шматлікіх старонак вынікаў пошуку), а таксама дынамічнае карэкціраванне аб'ёму інфармацыі, якая адлюстроўваецца для кожнага выніку пошуку (напрыклад, толькі назва, кароткая ці вялікая зводка).

## Гісторыя 
Увосень 1998 года з’явіўся сайт Microsoft Network Search (скарочана *MSN Search*), які ўяўляў сабой пошукавую сістэму Microsoft, якая ўтрымлівала пошукавую машыну, індэкс, а таксама вэб-сканар.

Пазней, 8 сакавіка 2006 года была прадстаўлена бэта-версія сэрвісу Windows Live Search, а 12 верасня 2006 года адбыўся яе канчатковы рэліз, які замяніў састарэлую сістэму MSN Search.

Новы пошукавы механізм дазваляў карыстальнікам шукаць сярод даных канкрэтнага тыпу, у вэб-інтэрфейсе выбіраецца пры дапамозе ўкладак: па вэб-старонках, навінах, выявах, музыцы, на працоўным стале, у каталогах і ў Microsoft Encarta. MSN Search імкнулася зрабіць так, каб у іх пошукавай сістэмы было больш за 2,5 млрд запытаў па ўсім свеце кожны месяц і «быць больш карыснай, даючы карыстальнікам палепшаны доступ да інфармацыі і больш дакладныя адказы на пытанні». У меню налад Internet Explorer можна змяніць прадвызначана пошукавую сістэму.

21 сакавіка 2007 года кампанія Microsoft абвясціла, што пошукавая сістэма Live Search перастане быць часткай комплексу прадуктаў Windows Live. Live Search была інтэгравана ў Live Search and Ad Platform узначаленых Satya Nadella, якая з’яўлялася часткай Microsoft. У рамках гэтай змены, Live Search была аб’яднана з Microsoft adCenter.

Напачатку 2009 года ў кампаніі Microsoft пачалося ўнутранае тэсціраванне новага пошукавага рухавіка з кодавым імем Kumo, які з 1 чэрвеня 2009 года стаў асновай пошукавай сістэмы Bing, якая прыйшла на замену Live Search.

У 2011 годзе Microsoft атрымалася дасягнуць пагаднення з канадскай кампаніяй Research In Motion на дадаванне пошуку на мабільных тэлефонах канадскага вытворцы.

## Гл. таксама 
* Windows Live
* MSN
* EntityCube

## Спасылкі 
* Bing, галоўная старонка пошукавай сістэмы
* Блог распрацоўшчыкаў Live Search

Катэгорыя:Пошукавыя сістэмы
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2009 годзе
Італа Свева

**Італа Свева** (сапраўднае імя: Эторэ Шміц, 19 снежня 1861, Трыест — 13 верасня 1928) — італьянскі пісьменнік-экспрэсіяніст.

## Біяграфія і творчасць 
Нарадзіўся ў Трыесце, скончыў ў 1878 г. нямецкую школу ў Вюрцбургу, потым працаваў гандляром і прадпрымальнікам. У 1892 г. выйшаў у свет яго першы раман «Жыццё», але ён не прыцягнуў да сябе ўвагі, як і наступны «Старасць» (1898). Тым не менш сярод іншых на Свева звярнуў увагу Джэймс Джойс і з тых часоў літаратурна падтрымлівае яго. Яшчэ да развіцця псіхааналізу Свева робіць у сваіх творах ўхіл на даследаванні душы чалавека і банальнасці існавання сярэднестатыстычнага грамадзяніна, як гэта вынікае з яго значна рамана «Дзена Касіні». («Zeno Cosini», 1923 г.).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Па-здрадніцку. Апавяданне
* Пра Свева, найноўшая бібліяграфія
* лінкі  
* Пра драматургію Свева 
* Яўрэйскі пачатак у творчасці Свева
* Свева ў кіно, няпоўны

Катэгорыя:Пісьменнікі Італіі
Катэгорыя:Драматургі Італіі
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Катэгорыя:Ахвяры аўтамабільнага наезду на пешаходаў
Катэгорыя:Іўдзеі, якія прынялі хрысціянства
Свеаланд

thumb|300px|Свеаланд
**Свеаланд** (швед. Svealand) — сярэдняя частка Швецыі, якая ахоплівае правінцыі Сёдэрманланд, Нерке, Вермланд, Вестманланд, Упланд і Даларна. Плошча рэгіёну складае 80.839 кв. км, колькасць насельніцтва - 3.610.400 жыхароў (2007).

## Гісторыя 
Назва «Свеаланд» у значэнні «зямля свеяў» паўстала як проціпастаўленне Ёталанду (Гёталанду). Упершыню згадваецца ў 1422 г. у ландслазе караля Крыстафера, дзе выкарыстоўвалася ў адносінах да Нурданскугу, гэта значыць мясцовасці да поўначы ад Тыведэна і Кульмердэна. Карона гэтага старажытнага каралеўства ўваходзіць у герб Швецыі.

У 11-16 стст. на тэрыторыі Свеаланда склалася гістарычнае ядро шведскай дзяржавы.

## Рэльеф 
Большую частку тэрыторыі Свеаланда займаюць нізінныя раўніны вакол азёр Меларэн, Ельмарэн, Венерн; на поўначы — узвышаны раён. Пераважаюць хвойныя лясы.

## Эканоміка 
Вобласць дае больш за 40 % прамысловай прадукцыі краіны. Галіны прамысловасці: машына-будаўнічая, металаапрацоўчая, чорная металургія, цэлюлозна-папяровая.

У сельскай гаспадарцы пераважае збожжавае земляробства і малочная жывёлагадоўля.

Важнейшыя гарады і прамысловыя цэнтры: Стакгольм, Упсала, Вестэрос, Эскільстуна, Эрэбру, Карльстад.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Швецыі