Канстанцін Францавіч Ажароўскі

**Канстанцін Францавіч Ажаро́ўскі** (;  — , Санкт-Пецярбург) — расійскі генеалог, даследчык шляхецкіх і княжацкіх родаў Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў з польскага шляхецкага роду Ажароўскіх герба «Равіч», які ў 1838 годзе атрымаў графскі тытул у Расійскай імперыі. Бацька — Францішак (Франц Пятровіч) Ажароўскі (1790—1841), упраўляючы Царскім Сялам у 1811—1817 гадах; маці — Пелагея Ядвіга з Валовічаў (1799—не пазней 1831). Шлюб адбыўся каля 1820 года.

Канстанцін Ажароўскі атрымаў грамату на графскі тытул ад Герольдыі Каралеўства Польскага 6 лютага 1848 года. З 1848 валодаў маёнткам Булькова ў Кобрынскім павеце, які атрымаў у спадчыну ад бацькі, а таксама маёнткамі Зарэчча, Стрыганец і Антопаль таго ж павета. Пасля паўстання 1863—1864 гадоў прадаў Булькова Марыі Ганецкай і яе сыну Івану Міхайлавічу Ганецкаму, міравому суддзі.

Ажароўскі атрымаў гімназічную адукацыю, вучыўся на юрыдычным факультэце Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта, які пакінуў у 1844 годзе на трэцім курсе.

З 1854 служыў у канцылярыі кобрынскага павятовага маршалка, у 1860—1877 — у штаце віленскага генерал-губернатара Назімава, з 1862 — чыноўнік па асаблівых даручэннях. З 1872 — ганаровы міравы суддзя Кобрынскага з’езда міравых пасрэднікаў.

Меў наступныя чыны: камер-юнкер (1861), калежскі асэсар (1864), надворны саветнік (1869), калежскі саветнік (1871), правадзейны стацкі саветнік (1878), тайны саветнік (?).

У розныя гады Канстанцін Ажароўскі актыўна ўдзельнічаў у адміністрацыйным і культурным жыцці краю. У 1860 годзе ён быў камандзіраваны ў Белавежу для арганізацыі імператарскага палявання. У 1862 годзе склаў праект змен паштовых трактаў і ў тым жа годзе ўзначаліў камітэт па ўладкаванні рымска-каталіцкай семінарыі ў Вільні, які дзейнічаў да 1864 года.

Пасля гэтага, у 1865 годзе, уваходзіў у камісію па перабудове Віленскага палаца, а ў 1865—1866 гадах быў дазорцам Віленскага гарадскога тэатра. У 1869 годзе прыняў удзел у працы камісіі па ўладкаванні новага тэатра ў Вільні, а ў 1870 годзе прадстаўляў урад у інвентарнай камісіі горада. З 1873 года быў членам-супрацоўнікам Паўночна-Заходняга аддзела Рускага геаграфічнага таварыства.

У 1877 быў камандзіраваны ў Санкт-Пецярбург у Камітэт замежнай цэнзуры, пазней жыў у сталіцы: цырымоніймайстар, з 1884 — гофмайстар імператарскага двара. У 1880—1883 быў членам капітулы расійскіх ордэнаў, у 1887 звольнены са службы, але ў 1889 зноў прызначаны гофмайстрам. У 1892 — цэнзар па польскіх выданнях і замежным друку.

Памёр у Санкт-Пецярбургу, пахаваны 13 лютага 1893 у касцёле Адсячэння Главы Іаана Папярэдніка ў Царскім Сяле.

## Узнагароды 
* ордэн Св. Станіслава 2-й ступені (1863)
* ордэн Св. Ганны 2-й ступені (1865)
* Імператарская карона да ордэна Св. Ганны (1867)
* ордэн Св. Уладзіміра 4-й ступені (1869)
* ордэн Св. Уладзіміра 3-й ступені (1873)
* ордэн Св. Станіслава 1-й ступені (1881)

## Навуковая дзейнасць 
Генеалогіяй зацікавіўся яшчэ ў 1840-я гады. У 1878 атрымаў дазвол працаваць з Метрыкай Вялікага Княства Літоўскага, якая тады захоўвалася пры Сенаце ў Санкт-Пецярбургу.

Падчас даследаванняў сабраў вялікую колькасць архіўных выпісак, якія датычылі шляхецкіх і княжацкіх родаў ВКЛ. Сярод крыніц — Метрыка ВКЛ, Віленскі архіў старажытных актаў, метрычныя кнігі касцёлаў і кансісторый.

Матэрыялы і працы Ажароўскага апублікаваныя ў трохтамовым выданні «Сапегі» (*Sapiehowie*, 1890—1894, без указання аўтарства) і ў працах, падпісаных імем Ю. Вольфа — «Пра князёў кобрынскіх» (*O kniaziach Kobryńskich*, 1883), «Пацы. Гістарычна-генеалагічныя матэрыялы» (*Pacowie. Materyjały historyczno-genealogiczne*, 1885), «Сенатары і дыгнітары Вялікага Княства Літоўскага 1386—1795» (*Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego 1386—1795*, 1885), «Яўрэй — міністр караля Жыгімонта» (*Żyd ministrem króla Zygmunta*, 1885), «Род Гедыміна» (*Ród Gedimina*, 1886), «Князі літоўска-рускія ад канца XIV стагоддзя» (*Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku*, 1895).

Паводле В. В. Румеля, аўтарства кніг «Пацы», «Род Гедыміна» і «Князі літоўска-рускія» належыць менавіта Ажароўскаму, які таксама ананімна выдаў даследаванне «Сапегі». Умовы яго супрацоўніцтва з Вольфам застаюцца невядомымі.

## Сям’я 
Быў жанаты з Валерыяй, дачкой Войцеха Тшаскоўскага (шлюб пасля 1887). Звестак пра дзяцей няма.

## Спадчына 
У 1894 годзе калекцыю генеалагічных матэрыялаў Ажароўскага яго ўдава прадала князям Радзівілам для архіва ў Нясвіжы за 400 рублёў. Частка гэтых дакументаў сёння захоўваецца ў Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі (Мінск) (фонд 694, вопіс 1, справы 1—50; вопіс 7, справа 969).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Dunin Borkowski JerzySewerhr. Rocznik szlachty polskiej. Lwów, 1881. S. 303.
* Иверсен Ю.Б. Медали в честь русских государственных деятелей и частных лиц. Том второй. СПб., 1883. С. 396.
* Пташицкий С.Л. Описание книг и актов литовской метрики. СПб., 1887. С. 73.
* Dunin-Borkowski Jerzy Sewer hr. Genealogie żyjących utytułowanych rodów polskich. Lwów: Nakładem księgarni Seyfartha i Czajkowskiego, 1895. S. 441.
* Руммель В.В. Ожаровские // Энциклопедический словарь / Изд. Ф.А.Брокгауз, И.А.Ефрон. СПб., 1897. Т. 21а. С. 758.
* Николай Михайлович, в.кн. Петербургский некрополь. Том третий. (М—Р). СПб., 1912. С. 297.
* Либрович С.Ф. На книжном посту. Воспоминания. Записки. Документы. Пг.; М.: Издание Т-ва М.О.Вольф, 1916. С. 405—408. (Другое выданне: Либрович С.Ф. На книжном посту. Воспоминания. Записки. Документы. М.: ГПИБР, 2005. С. 329—331)
* Бычкова М.Е. Юзеф Вольф в Петербурге. (Из истории генеалогических исследований в последней четверти XIX века) // История и историки: Историографический ежегодник, 1978. М.: Наука, 1981. С. 252—262 (перадрукавана: Бычкова М.Е. Юзеф Вольф в Петербурге. (Из истории генеалогических исследований в последней четверти XIX века) // Бычкова М.Е. Русско-литовская знать XV—XVII вв. Источниковедение, генеалогия, геральдика. М.: Квадрига, 2012. С. 21—32; польскі пераклад: Byczkowa M. Polskie źródłoznawstwo w Petersburgu w końcu XIX w. // Polsko-rosyjskie związki społeczno-kulturalne na przełomie XIX i XX wieku. Warszawa: Książka i Wiedza, 1980. S. 155—173).
* Kijas A. Polacy w Rosji od XVII wieku do 1917 roku. Słownik biograficzny. Warszawa, Poznań: Pax, Wydawnictwo Poznańskie, 2000. S. 380—381.
* Несцярчук Л.М. Замкі, палацы, паркі Берасцейшчыны Х—ХХ стагоддзяў (гісторыя, стан, перспектывы). Выданне другое, дапоўненае. Мінск: БЕЛТА, 2005. С. 121.
* Михеенок Т.С. Несвижский архив в 1880—1890-х гг. // Мінулае і сучаснасць: архівы ў сістэме гуманітарных ведаў. Матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі, прысвечанай 100 годдзю Віцебскай вучонай архіўнай камісіі (Мінск, 20 мая 2009 года). Мінск: БелНДІДАС, 2010. С. 62—69.
* Рыбчонак Сяргей. Граф Канстанцін Ажароўскі (1823—1893), знаўца генеалогіі ВКЛ, у святле архіўных фактаў // Беларусь, Расія, Украіна: дыялог народаў і культур. Гродна: ЮрСаПрынт, 2013. С. 78—87.
* Рыбчонак С.А. Рукапісныя матэрыялы графа Канстанціна Ажароўскага па генеалогіі вядомых родаў Вялікага Княства Літоўскага ў фондзе «Князі Радзівілы» Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі // Историческое наследие Беларуси: выявление, сохранение и изучение. Материалы Международной научной конференции, посвященной 90-летию Государственной архивной службы Республики Беларусь, 85-летию Национального архива Республики Беларусь и 20-летию кафедры источниковедения БГУ (г. Минск, 17—18 мая 2012 г.). Мінск: БелНИИДАД, 2013. Часть 2. С. 127—138.
* Unus pro omnibus. Валовічы ў гісторыі Вялікага княства Літоўскага XV—XVIII стст. Мінск: Медысонт, 2014. 506 с., іл.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Генеалогі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Генеалогі Беларусі
Катэгорыя:Генеалогі Літвы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1823 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1893 годзе