open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нацыянальны парк Пурнулулу

**Нацыянальны парк Пурнулулу** () — нацыянальны парк у Аўстраліі. З 2003 г. уваходзіць у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Парк з'яўляецца адным з унікальных аб'ектаў прыроды. Яго плошча — 239,7 тыс. га. Ён знаходзіцца на тэрыторыі штата Заходняя Аўстралія ў раёне хрыбта Бангл-Бангл на вышыні каля 500 м над узроўнем мора.

Хрыбет створаны чырвонымі дэвонскімі пясчанікамі; парнулулу — «пясчанік» на мове абарыгенаў племені Кайя. За мільёны гадоў вада і вецер «выразалі» з іх вычварныя канічныя слупы-астанцы. Вышыня некаторых з іх дасягае 250 м. На паверхні астанцаў дакладна бачныя шырокія цёмна-шэрыя гарызантальныя пласты. Гэтыя палосы — вынік дзейнасці здольных да фотасінтэза цыянабактэрый, якія пражывалі ў гэтым раёне каля 370 млн гадоў таму, калі раён Бангл-Бангл з'яўляўся дном мелкіх заліваў.

Парк знаходзіцца ў цяжкадаступнай мясцовасці. Бліжэйшы населены пункт горад Кунунура размешчаны ў 300 км на поўнач ад Пурнулулу. Аднак на працягу каля 20 тыс. гадоў у гэтай горнай мясцовасці пражываюць аўстралійскія абарыгены. Іх колькасць невялікая, але нягледзячы на доўгі перыяд каланізацыі, яны змаглі захаваць традыцыі і культуру, якія не маюць аналагаў у сусветнай гісторыі.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Аўстраліі
Кеневіч

**Кеневіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Баляслаў Альбінавіч Кеневіч — генерал-лейтэнант (1946).
* 
* Стэфан Кеневіч — польскі гісторык.
* Фелікс Кеневіч — удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў.
Джордж Дэвал

**Джордж Чарлз Дэвал, малодшы** (;  — ) — амерыканскі інжынер, распрацоўшчык першага ў свеце праграмуемага робата-маніпулятара. У 1954 годзе Джордж Дэвал распрацаваў першы ў свеце праграмуемы робат-маніпулятар.

Сістэма, якая атрымала назву Unimate (Юнімэйт), была запатэнтавана ў 1961 годзе.

Праз год амерыканская карпарацыя General Motors упершыню выкарыстала робат-маніпулятар для выканання тэхналагічных аперацый на адным са сваіх заводаў.

## Гл. таксама 
* Віктар Шэйнман

Катэгорыя:Інжынеры ЗША
Скарга

**Скарга** — пісьмовае патрабаванне, звернутае да ўпаўнаважанага дзяржаўнага органа аб ліквідацыі парушэнняў правоў і законных інтарэсаў.

Па справах іскавай (грамадзянскай) вытворчасці падаюцца іскавыя заявы, а па справах, што вынікаюць з адміністрацыйна-прававых адносін, — скаргі і заявы. Пералічаныя юрыдычныя дакументы павінны мець па магчымасці кароткі змест і лаканічна выяўленую просьбу заяўніка.

## Гл. таксама 
* Апеляцыя

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Судовая сістэма
Катэгорыя:Спосабы пратэсту
Кентукі (рака)

thumb|Схема басейна ракі|left
**Кентукі** () — рака на ўсходзе цэнтральнай частцы штата Кентукі, ЗША. Прыток ракі Агая. Даўжыня складае 418 км; плошча басейна — каля 18 000 км². Сярэдні расход вады — 285 м³/с.

Катэгорыя:Рэкі Кентукі
Катэгорыя:Прытокі Агая
Даўгавечнасць

**Даўгавечнасць** — уласцівасць элемента або сістэмы доўгі час захоўваць працаздольнасць да наступу гранічнага стану пры пэўных умовах эксплуатацыі.

## Крытэрыі даўгавечнасці 
Даўгавечнасць вызначаецца двума ўмовамі: фізічным або маральных зносам
* Фізічны знос наступае ў тым выпадку, калі далейшы рамонт і эксплуатацыя элемента або сістэмы становяцца ўжо нявыгаднымі, так як выдаткі перавышаюць прыбытак у эксплуатацыі;
* Маральны знос азначае неадпаведнасць параметраў элемента або сістэмы сучасных умоў іх эксплуатацыі;

## Паказчыкі даўгавечнасці 
Да паказчыкаў даўгавечнасці аднесены наступныя паказчыкі надзейнасці:
* Сярэдні рэсурс — гэта матэматычнае чаканне рэсурсу.
* Гама-працэнтны рэсурс — гэта напрацоўка, на працягу якога аб'ект не дасягне гранічнага стану з зададзенай верагоднасцю, выяўленай у працэнтах.
* Прызначаны рэсурс — сумарная напрацоўка, пры дасягненні якой эксплуатацыя аб'екта павінна быць спыненая незалежна ад яго тэхнічнага стану.
* Сярэдні тэрмін службы — матэматычнае чаканне тэрміну службы.
* Гама-працэнтны тэрмін службы — каляндарная працягласць ад пачатку эксплуатацыі аб'екта, у працягу якой ён не дасягне гранічнага стану з зададзенай верагоднасцю γ, выяўленай у працэнтах.
* Прызначаны тэрмін службы — каляндарная працягласць эксплуатацыі аб'екта, пры дасягненні якой прымяненне па прызначэнні павінна быць спынена.

Катэгорыя:Тэорыя надзейнасці
Каралеўскі выставачны цэнтр і Карлтанскія сады (Мельбурн)

**Каралеўскі выставачны цэнтр і Карлтанскія сады** () — будынак і сады вакол яго ў Мельбурне (Аўстралія), аб'ект са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Будынак плошчай 12 тыс. м², спраектаваны аўстралійскім архітэктарам Джозефам Рыдам для правядзення міжнародных выстаў 1880 і 1888 гадоў у Мельбурне. Грандыёзная пабудова спалучае элементы візантыйскага і раманскага стыляў. Падобных інтэрнацыянальных выстаў у 1851—1915 гадах было праведзена каля 50 па ўсім свеце, гэтыя важныя падзеі эпохі, якія ўплылі на развіццё сучаснага свету, — першыя прыклады глабалізацыі.

Будынак Каралеўскай выставы ў Аўстраліі — адзіны прыклад падобнай архітэктуры, які захаваўся да нашых дзён. 9 мая 1901 года ў будынку Каралеўскай выставы прайшло першае пасяджэнне парламента краіны, якое было прымеркавана да атрымання незалежнасці ад Вялікабрытаніі.

Будынак акружаюць вядомыя сады Карлтан, спраектаваныя архітэктарам і ландшафтным дызайнерам Эдвардам Батэманам. Іх плошча — 26 га. Гэта ўнікальны для Аўстраліі батанічны сад, які змяшчае сотні відаў разнастайных дрэваў і хмызнякоў.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Аўстраліі
Грын-Рывер

**Грын-Рывер** () — гідронім, тапонім.

* Рака Грын-Рывер, прыток Агая
* Рака Грын-Рывер, прыток Каларада
Рэвізійная камісія КПБ

**Рэвізі́йная камі́сія Камуністы́чнай па́ртыі Белару́сі** — пастаянны орган, які выбіраўся з'ездам КПБ у адпаведнасці са Статутам КПСС. Рэвізаваў своечасовасць і правільнасць праходжання спраў у цэнтральных органах партыі, касу і прадпрыемствы ЦК КПБ і даваў справаздачу перад чарговым з'ездам КПБ. 

Упершыню была выбрана на III з'ездзе КП(б)Б (1920 года) з 3 членаў. 

## Старшыні 
* Адольф Гетнер (1921)
* Міхаіл Клімковіч (1930 — 1932)
* Васіль Сядых (1938 — 1963)
* Ілья Кожар (1963 — 1966)
* Іпаліт Канановіч (1968 — 1971)
* Іван Макараў (24 лютага 1971 — 4 лютага 1976)
* Дзмітрый Цябут (4 лютага 1976 — 1985)

## Літаратура 
* Ревизионная комиссия КПБ // Белорусская ССР:Краткая Энциклопедия — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1979. — Т. 1. — С. 622. — 768 с.

Катэгорыя:Камуністычная партыя Беларусі
Віктар Шэйнман

**Віктар Шэйнман** — піянер у галіне робататэхнікі.

## Біяграфія 
Ён з’яўляецца выпускніком сярэдняй школы Новы Лінкальн у Нью-Ёрку, якая цяпер не існуе. У канцы 1950-х і на працягу адукацыі ў сярэдняй школе, Шэйнман спраектаваў машыну, якая пераўтварала прамову ў тэкст, як праект для навуковага кірмаша. У 1969 годзе ў час навучання ў Стэнфардскім універсітэце, Шэйнман вынайшаў Стэнфардскую руку, цалкам электрычны, 6-восевы шарнірны робат, прызначаны для ажыццяўлення рашэння зваротнай задачы аб палажэнні рукі ў замкнёнай форме. Гэта дазволіла робату дакладна прытрымлівацца адвольных траекторый у прасторы пад камп’ютарным кіраваннем і пашырыла магчымасць выкарыстання робата для больш складаных прыкладанняў, такіх як зборка і дугавая зварка.

У 1973 годзе Шэйнман заснаваў Vicarm Inc. для вытвочасці яго рабатызаваных рук. У 1977 годзе Віктар Шэйнман прадаў сваі напрацоўкі Джорджу Дэвалу, які распрацаваў сістэму, што атрымала назву Unimate (Юнімэйт), і пры падтрымцы «General Motors» стала базай для робата, вядомага як Programmable Universal Mashine for Assembly (PUMA).

Віктар Шэйнман кароткі час працаваў у якасці генеральнага менэджэра падраздзялення Unimate на заходнім пабярэжжы, пакуль не перайшоў у Automatix у якасці сузаснавальніка і віцэ-прэзідэнта ў 1980 годзе. У Automatix Шэйнман распрацоўваў RobotWorld, сістэму ўзаемадзеяння дробных модуляў, падвешаных на 2-D лінейны рухавік. Прадукт лініі быў пазней прададзены японскай кампаніі Yaskawa.

19 красавіка 2002 года General Motors Controls, Robotics and Welding (CRW) ахвяравала арыгінальны прататып робата PUMA у Смітсанаўскі інстытут.

Сення Шэйнман працягвае кансультацыі і з'яўляецца запрошаным прафесарам у Стэнфардскім універсітэце на факультэце машынабудавання.

Яго пляменнік джазавы скрыпач Джэні Шэйнман.

Катэгорыя:Постаці Нью-Ёрка
Катэгорыя:Інжынеры ЗША
Катэгорыя:Выкладчыкі Стэнфарда
Шарнірны робат

**Шарнірны робат** () — гэта робат, які мае некалькі змацаваных паміж сабой звёнаў, якія могуць вольна круціцца ў кропках мацавання. Шарнірныя робаты могуць быць рознымі па складанасці: ад аднашарнірных да 10-ці і больш. Яны механізаваны з дапамогай розных сродкаў, у тым ліку электрычных матораў. Некаторыя звёны такога робата (напрыклад, робатарукі) могуць быць безшарнірнымі.

## Шарнірныя робаты ў дзеянні 

File:Factory Automation Robotics Palettizing Bread.jpg|Апрацоўка ежы ў пякарні
File: Robotics Cutting Bridge Building Parts.jpg|Выраб сталёвых мастоў, абрэзка сталі
File:KUKA robot for flat glas handling.jpg|Праца з плоскім шклом
File:Automation of foundry with robot.jpg|Аўтаматызацыя у плавільнай прамысловасці, тэрмаўстойлівы робат
File:Robotworx-spot-welding-robot.jpg|Кропкавы робат-зваршчык

Катэгорыя:Робаты
Грын-Рывер (прыток Агая)

**Грын-Рывер** () — рака ў цэнтральнай частцы штата Кентукі, ЗША. Левы прыток ракі Агая. Даўжыня 618 км; плошча басейна — каля 25 400 км² . Рака была названая ў гонар Натаніэля Грына, амерыканскага генерала і ўдзельніка вайны за незалежнасць ЗША.

Грын-Рывер працякае праз нацыянальны парк Мамантава пячора. Упадае ў раку Агая на вышыні 104 м над узроўнем мора. Асноўныя прытокі: Барэн, Ноўлін, Понд і Руж.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прытокі Агая
Катэгорыя:Рэкі Кентукі
Міністэрства кінематаграфіі БССР

**Міністэ́рства кінематагра́фіі Белару́скай ССР** было ўтворана 13 мая 1946 года на базе Упраўлення кінафікацыі пры Савеце Міністраў БССР. 

3 чэрвеня 1953 года ўвайшло ў ствараемае Міністэрства культуры БССР.

## Міністры 
* Мікола Садковіч (1946 — 1947)
* Іосіф Красоўскі (1948 — 1950)
* Мікола Садковіч (1950 — 1953)

## Літаратура 
* Высшие органы государственной власти и центрального управления БССР. Ч. 3. — Минск, 2000.

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Міністэрствы БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1953 годзе
Рашэнне зваротнай задачы аб палажэнні рукі

**Рашэнне зваротнай задачы аб палажэнні рукі** — у прыкладной матэматыцы, якая выкарыстоўваецца ў інжынернай сферы робататэхнікі гэта задача ўяўляе сабой рашэнне раўнанняў, якія дазваляюць разлічыць дакладныя параметры канструкцыі робата рукі такім чынам, каб ён мог здзяйсняць пэўныя рухі.

Тыповы прамысловы робат пабудаваны з сегментаў фіксаванай даўжыні, якія злучаюцца ў суставах, чые вуглы можна рэгуляваць, або лінейных паўзункоў, даўжыню якіх можна рэгуляваць. Калі кожны вугал і адлегласць смяшчэння вядомыя, пазіцыя і арыентацыя на канцы маніпулятара адносна аснавання можа быць вылічаная з дапамогай простай трыганаметрыі ў кіраванні робатам.

Рух іншым шляхам — вылічэнне вуглоў і смяшчэнняў, неабходных для дасягнення жаданай пазіцыі і арыентацыі — значна складаней. Гэтая матэматычная працэдура і называецца **зваротнай задачай аб палажэнні рукі**. Для некаторых робатаў, такіх як Стэнфардская рука, робат SCARA або робат з дэкартавай сістэмай каардынатаў, гэта можа быць зроблена ў закрытым выглядзе. Іншыя робататэхнічныя канструкцыі патрабуюць ітэрацыйнага рашэння.

Катэгорыя:Трыганаметрыя
Катэгорыя:Робататэхніка
Катэгорыя:Кінематыка
Дэкартавы каардынатны робат

**Дэкартавы каардынатны робат** (таксама **лінейны робат**) — кінематычная схема робата, тры галоўныя восі кіравання якога з'яўляюцца лінейнымі (гэта значыць, яны не круцяцца, а рухаюцца па прамой лініі) і ўзаемна размешчаны пад прамымі вугламі адзін да аднаго ў дэкартавай сістэме каардынатаў. Тры слізгальныя муфты забяспечваюць перасоўванне інструмента адносна дэталі уверх-уніз, наперад-назад і налева-направа. Сярод іншых пераваг схемы з'яўляецца прастата канструкцыі робата.

Декартовы робаты з гарызантальным працоўным сталом і рухомым адносна яго парталам, які мае на абодвух канцах дзве восі часам называюць партальным робатам (Gantry robot).

Папулярным прымяненнем гэтага тыпу робата з'яўляецца стварэнне фрэзерных станкоў з лічбавым праграмным кіраваннем і 3D-друк.

Каардынатныя сталы і плотары таксама заснаваныя на прынцыпе дэкартавых каардынатных робатаў.

## Спасылкі 
* Robot Classifications  (англ.)

Катэгорыя:Робаты
Келер

**Келер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Альберт фон Келер, нямецкі жывапісец
* Альфрэд Келер, нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік люфтвафэ
* Барыс Аляксандравіч Келер, савецкі батанік
* Вільгельм Келер, аўстрыйскі музыказнавец, педагог, кампазітар
* Готфрыд Келер, швейцарскі пісьменнік
* Джозеф Келер, амерыканскі матэматык
* Хелен Адамс Келер, амерыканская пісьменніца, выкладчыца і грамадскі дзеяч
Леў Мікалаевіч Рымінскі

**Леў Мікалаевіч Рымі́нскі** (, г. Зарасай, цяпер Літва — ) — савецкі архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў  года ў г. Зарасай у сям’і афіцэра царскай арміі. У сувязі са службай бацькі сям’і даводзілася шмат пераязджаць, а пасля яго смерці злучыцца з сям’ёй сваякоў. Стрыечная сястра Льва, вядомая кінаактрыса , з якой яны выраслі разам, успамінала пра яго так: «…Лёвушка быў самавітым, сарамлівым, марудлівым. Яго трэба было абараняць — пакуль ён паварочваўся, яму разбівалі нос».

У Астахавых, знаёмых па Смаленску, Таццяна і Леў пазнаёміліся з архітэктарам Міхаілам Паруснікавым, які, убачыўшы ў хлопца здольнасць да лепкі і малявання, параіў паступаць у Маскоўскі архітэктурны інстытут, але спачатку пайсці працаваць памочнікам дзясятніка на будоўлю. Па начах разгружаў дровы.

## Творчасць 
 па Першамайскай вуліцы, 12]]
 (былы БПІ) у Мінску.]]
Асноўныя работы: адміністрацыйны будынак (1939—1940, у сааўтарстве) і чыгуначны вакзал (1940—1941) у Мядзвежагорску, галоўны корпус Беларускага політэхнічнага інстытута (1946—1948), тыпавыя праекты жылых дамоў серый 1-414 (1955, санітарна-кантрольны пункт завода лічыльных машын (1965—1967), генеральная рэканструкцыя станкабудаўнічага завода імя С. М. Кірава (1963; усе ў сааўтарстве) у Мінску; жылыя 48-і 143-кватэрныя дамы (1951—1955) і праект рэканструкцыі цэнтра (1963, у сааўтарстве) у Магілёве; карпусы завода «Электрапрылада» ў Брэсце (1961—1962, у сааўтарстве); гасцініца ў Оршы (1955—1959); помнік Я. Купалу ў Радашковічах (1959).

## Узнагароды 
1-я прэмія за помнік Я. Купалу ў Мінску (1957) і 2-я прэмія за помнік Героям Брэсцкай крэпасці (1956) на рэспубліканскіх конкурсах.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Выкладчыкі БНТУ
Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Мастакі Расіі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Эдмунд Рэндальф

**Эдмунд Дженінгс Рэндальф** (; 10 жніўня 1753 — 12 верасня 1813) — амерыканскі юрыст, губернатар Вірджыніі, Дзяржаўны сакратар ЗША, і першы Генеральны пракурор ЗША.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вядомай Віргінскія сям’і юрыстаў. Паводле сямейнай традыцыі вучыўся ў каледжы Уільяма і Мэры, а затым вучыўся праву ў свайго бацькі. Рэвалюцыя падзяліла сям’ю, бо бацькі і абедзве сястры засталіся лаялістамі, а Эдмунд і яго дзядзька далучыліся да патрыётаў. Абіраўся дэлегатам Кантынентальнага кангрэса і губернатарам Вірджыніі. Зрабіў першую важную прамову ў Філадэльфійскім Канвенце (1787), у якой раскрытыкаваў Артыкулы Канфедэрацыі. Як старшыня Вірджынскага дэлегацыі на Канвенце прадставіў Вірджынскі план, заклікаў да ўмацавання фэдэральнага ўраду і прапарцыянальнага прадстаўніцтва ў Кангрэсе. Хоць у рэшце рэшт Канстытуцыя змясціла нямала палажэнняў, блізкіх да Вірджынскага плана, не падпісаў яго. Аднак Джордж Вашынгтон пераканаў яго падтрымаць ратыфікацыю. Ва ўрадзе Вашынгтона займаў пасады міністра юстыцыі і дзяржаўнага сакратара.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сакратары ЗША
Катэгорыя:Генеральныя пракуроры ЗША
П’ер-Франсуа-Шарль Ажэро

**П’ер-Франсуа-Шарль Ажэро** (,  — ) — французскі ваенны дзеяч часоў Французскай рэвалюцыі і Першай імперыі, Маршал Францыі, Пэр Францыі.

Паходзіў з сям’і П’ера Ажэро, гандляра ў парыжскім прыгарадзе Сен-Марсо. Атрымаў пачатковую адукацыю. У 1774 годзе ўступіў у французскую армію. Пасля перайшоў на службу ў прускую армію, дзе прымаў удзел у вайне за Баварскую спадчыну супраць Аўстрыі, а затым у войнах супраць Асманскай імперыі. Атрымаў званне сяржанта, але потым дэзерціраваў, перабраўшыся ў Саксонію. Тут ён некаторы час быў на службе ў мясцовай арміі, а ў 1790 годзе паступіў на службу да караля Неапаля. У 1791 годзе служыў каралю Партугаліі.

У 1792 годзе ён вярнуўся ў Францыю. На працягу шасці месяцаў 1793 года паслядоўна атрымаў званні капітана, падпалкоўніка і палкоўніка за паспяховыя дзеянні супраць  у Брэтані. У 1796—1797 гадах прымаў актыўны ўдзел у італьянскай кампаніі. У 1797 годзе дапамагаў задушыць мяцеж раялістаў у Парыжы. 23 снежня таго ж года атрымаў званне дывізіённага генерала. У тым жа годзе ўзначальваў Самбра-Мааскую, потым Рэйнска-Мозельскую арміі.

У 1799 годзе абіраецца сябрам Рады пяцісот. Выступіў супраць мяцяжу 18 брумера, але затым далучыўся да Напалеона Банапарта, дзякуючы гэтаму ўзначаліў Батаўскую армію. У 1801 годзе адпраўлены ў адстаўку за свае рэспубліканскія выказванні.

На сваёй каранацыі Напалеон спытаў Ажэро: «Як Вам цырымонія?» Той адказаў: «Прыгожая. На жаль, тут не хапае 100 000 чалавек, якія склалі галаву, каб такіх цырымоній ніколі не было». Зрэшты, імператар надаў Ажэро званне маршала, узнагародзіў ордэнам Ганаровага легіёна.

У 1805 годзе паспяхова дзейнічаў супраць аўстрыйцаў пад Ульмам, аднак не ўдзельнічаў у бітве пад Аўстэрліцам. У 1806 годзе на чале 7 корпуса Вялікай арміі паспяхова дзейнічаў у бітвах пры Ене і Галыміне. У бітве пры Прэйсіш-Эйлаў яго корпус быў разбіты, а сам Ажэро паранены.

У 1808 годзе атрымлівае тытул герцага Кастыльёнэ. У 1808—1812 гадах ваяваў у Іспаніі, дзе вызначыўся жорсткасцю. У 1812 годзе вяртаецца ў Францыю і ўзначальвае 11 корпус, які стаяў у Прусіі. Аднак Ажэро не браў удзелу ў ваеннай кампаніі супраць Расіі. Пасля адступлення Напалеона з Расіі Ажэро далучыўся да яго, быў актыўным удзельнікам усіх бітваў 1813 года.

У ваеннай кампаніі 1814 года адзначыўся марудлівасцю і нежаданнем працягваць вайну. У рэшце рэшт 16 красавіка перайшоў на бок Бурбонаў, за што атрымаў званне пэра.

Пад час Ста дзён Напалеона Ажэро спрабаваў вярнуць давер апошняга, але дарэмна. Таму не ўдзельнічаў у ваеннай кампаніі 1815 года. Пасля другога вяртання Бурбонаў захаваў свае тытулы і званні, але вымушаны быў сысці ў адстаўку. З’ехаў у свой маёнтак, дзе і памёр 12 чэрвеня 1816 ад вадзянкі.
Помнік на магіле Ігната Буйніцкага

**Помнік на магіле Ігната Буйніцкага** — помнік у цэнтры аграгарадка Празарокі Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці, прысвечаны памяці беларускага акцёра, рэжысёра, тэатральнага дзеяча, заснавальніка беларускага прафесійнага тэатра Ігната Цярэнцьевіча Буйніцкага.

Ігнат Буйніцкі спачатку быў пахаваны каля Палачан, потым прах перавезены і перапахаваны дачкой у Палівачах. У 1975 годзе, напярэдадні адкрыцця помніка, перапахаваны ў цэнтры вёскі. Адбылося гэта ў значнай меры дзякуючы клопатам Уладзіміра Караткевіча і Уладзіміра Няфёда, якія адшукалі амаль страчуную магілу Буйніцкага ў Палівачах і дамагліся ўсталявання помніка.

Помнік, створаны скульптарам І. Міско і архітэктарам М. Бурдзіным, адкрыты  года. Размешчаны на прамавугольнай пляцоўцы каля магілы сярод клёнаў і ліп. Пляцоўка і дарожка выкладзены бетоннай пліткай. Помнік просты і сціплы на форме: прамавугольная (5×1 м) адлітая з бетону стэла, у яе ўрэзаны блок (0,9×0,9×0,8 м) з выявай твару Ігната Буйніцкага, выкананай у тэхніцы алюміневага ліцця. Падкрэслена тыповае ў твары: вялікі выпуклы лоб, шырокія бровы, звіслыя пышныя вусы. Па стэле дзвюма плаўнымі лініямі сімвалічна пазначана тэатральная заслона.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Празарокі
Катэгорыя:Помнікі Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Ігнат Буйніцкі
Катэгорыя:Творы Івана Міско
Катэгорыя:1965 год у Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Глыбоцкага раёна
Альфонса Тафт

**Альфонса Тафт** (;  — ) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч, ваенны міністр ЗША (1876), генеральны пракурор ЗША (1876—1877), бацька 27-га прэзідэнта ЗША Уільяма Говарда Тафта.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Тоуншэндзе (штат Вермонт). Скончыў у 1833 годзе Ельскі каледж, дзе са сваім аднакурснікам Уільямам Хантынгтанам Расэлам арганізаваў тайнае таварыства *Чэрап і косці*. У 1835—1837 гадах быў настаўнікам у Ельскім універсітэце. Скончыў Школу права Ельскага ўніверсітэта. У 1838 годзе прыняты ў калегію адвакатаў у штаце Канектыкут. У 1839 годзе пераязджае ў Цынцынаці (штат Агая). Быў членам гарадскога савета Цынцынаці, членам апякунскіх саветаў універсітэта Цынцынаці і Ельскага ўніверсітэта.

У 1866—1872 гадах быў членам Вярхоўнага суда Цынцынаці, пасля займаўся адвакацкай практыкай. У перыяд прэзідэнцтва Уліса Гранта уваходзіў ва ўрад. У 1876 годзе быў ваенным міністрам ЗША, у 1876—1877 гадах — генеральным пракурорам ЗША.

У 1879 годзе ўдзельнічаў у выбарах на пасаду губернатара штата Агая, але прайграў Чарлзу Фостэру.

У 1880-х гадах знаходзіўся на дыпламатычнай службе. У 1882—1884 гадах быў паслом ЗША ў Аўстра-Венгрыі, у 1884—1885 гадах паслом ЗША ў Расіі.

Катэгорыя:Палітыкі ЗША
Катэгорыя:Ваенныя міністры ЗША
Катэгорыя:Генеральныя пракуроры ЗША
Катэгорыя:Паслы ЗША ў Расіі
Ільін

**Ільін** — прозвішча, жаночая форма Ільіна.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Мікалаевіч Ільін, удзельнік грамадзянскай вайны на Палессі
* Аляксей Аляксеевіч Ільін, рускі картограф, нумізмат
* Віктар Макаравіч Ільін, беларускі вучоны ў галіне тэарэтычнай і прыкладной электратэхнікі
* Іван Аляксандравіч Ільін, рускі філосаф
* Леў Аляксандравіч Ільін, савецкі архітэктар
* 
* Уладзімір Адольфавіч Ільін, расійскі акцёр
* Юрый Іванавіч Ільін (нар. 1962) — адмірал, старшыня генштабу Узброеных Сілаў Украіны, кіраўнік Ваенна-марскімі сіламі Украіны да 2014.
Ілюмінацыя

]]
**Ілюмінацыя** (ад  — асвятленне) — яркае асвятленне вуліц, будынкаў, плошчаў, паркаў рознакаляровымі агнямі, асабліва ў час свят і ўрачыстасцей.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Штучнае асвятленне
Катэгорыя:Забавы
Ільіна

**Ільіна** — жаночая форма прозвішча Ільін, тапонім.

## Прозвішча 
* Алена Георгіеўна Ільіна (нар. 1948) — беларускі вучоны ў галіне медыцынскай генетыкі.
* Анегіна Ягораўна Ільіна — якуцкая спявачка (мецца-сапрана).
* Дыяна Ігараўна Ільіна (нар. 1996) — беларуская гандбалістка.
* Зінаіда Макараўна Ільіна (1937—2014) — беларускі вучоны, доктар эканамічных навук (1999), прафесар (2000).
* Лідзія Аляксандраўна Ільіна — кыргызскі графік.
* Марына Аляксандраўна Ільіна (нар. 1970) — беларускі настаўнік, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.
* Наталля Іосіфаваўна Ільіна — руская пісьменніца.
## Тапонім 
* Ільіна (Гагарынскі раён)
* Ільіна (Цёмкінскі раён)
Олівер Уолкат

**Олівер Уолкат** (; 11 студзеня 1760, Лічфілд — 1 чэрвеня 1833, Нью-Ёрк) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч, 2-і міністр фінансаў ЗША, 9-ы губернатар штата Канектыкут.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і сэра Олівера Уолката і Лоры Колінс Уолкат. Скончыў Ельскі ўніверсітэт ў 1778 годзе, пазней узучал права ў Юрыдычнай школе Лічфілда і ў 1781 годзе быў дапушчаны да адвакатуры.

У 1784 годзе быў прызначаны спецыяльным упаўнаважаным ў якасці пасярэдніка паміж ЗША і штатам Канектыкут. Пасля займаў пасаду дзяржаўнага кантралёра штата Канектыкут да 1790 года, затым быў прызначаны інспектарам казначэйства ў 1791 годзе. Пасля сыходу ў адстаўку Аляксандра Гамільтана быў прызначаны Джорджам Вашынгтонам яго пераемнікам на пасадзе міністра фінансаў ЗША ў 1795 годзе.

У 1799 годзе, ужо будучы міністрам фінансаў ЗША, спраектаваў мытны сцяг ЗША.

Сышоў у адстаўку ў 1800 годзе з-за непапулярнасці і кампаніі супраць яго ў прэсе, у якой, між іншым, ён ілжыва абвінавачваўся ў падпале будынка дзяржаўнага дэпартамента.

З 1803 да 1815 года займаўся прыватным бізнэсам у Нью-Ёрку. Пазней вярнуўся ў Лічфілд. У 1817 годзе быў абраны губернатарам будучы кандыдатам ад Партыі памяркоўнасці, працягнуўшы справу свайго бацькі і дзеда, застаючыся на гэтай пасадзе дзесяць гадоў. Яго тэрмін знаходжання характарызуецца эканамічным ростам і ўмеранай палітыкай у Канектыкуце. Акрамя таго, ён быў старшынёй сходу, які стварыў новую канстытуцыю штата ў 1818 годзе, змяніўшы становішча старога «чартара» 1662 года.

Олівер Уолкат памёр у Нью-Ёрку і пахаваны на Усходніх Могілках ў Лічфілдзе. Уолкат быў апошнім з членаў Вашынгтонскага Кабінета.

Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Спаса-Праабражэнская царква (Мсціслаў)

**Спа́са-Праабражэ́нская царква́** — драўляны праваслаўны храм у горадзе Мсціславе Магілёўскай вобласці. Размешчана на могілках.

## Гісторыя 
Пабудавана ў другой палове XIX стагоддзя з дрэва. У 2007 годзе была ўнесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння. У 2011 годзе праводзілася рэканструкцыя будынка, у выніку якой над вежай-званіцай паставілі пазалочаны купал-цыбуліну.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Чатырохчасткавая падоўжна-восевая кампазіцыя будынка складаецца з прамавугольных зрубаў прытвора, бабінца, малітоўнай залы і апсіды. У сілуэце храма пануе надбудаваная над прытворам чацверыковая званіца пад пакатым шатровым дахам з вежачкай. Макаўкай завершаны чатырохсхільны дах асноўнага кубападобнага аб’ёму. Тры ўваходы вылучаны чатырохслуповымі ганкамі. Вертыкальна ашаляваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў разных ліштвах, цокальная частка вылучана вертыкальнай шалёўкай.

## Літаратура 
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. - Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. - 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Мсціслава
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Лагер НКУС для нямецкіх ваеннапалонных №56

**Лагер НКУС для нямецкіх ваеннапалонных № 56** — лагер НКУС/МУС СССР у Бабруйску, які дзейнічаў у першыя дзесяць год пасля Другой сусветнай вайны. На 30 красавіка 1946 г у лагеры было 7431 ваеннапалонных немцаў, з іх 995 былі ў лазарэце і 2599 — ў аздараўляльных камандах. Акрамя немцаў у лагеры знаходзіліся прадстаўнікі іншых нацыянальнасцей, у прыватнасці венграў. Як і ў іншых лагерах для ваеннапалонных і інтэрніраваных, зняволеных лагера № 56 выкарыстоўвалі пра адбудоўле гаспадаркі горада.

## Гл. таксама 
* Нямецкія вайсковыя могілкі 1941-1944 гг. пад Мінскам
* Выкарыстанне прымусовай працы нямецкага цывільнага насельніцтва ў СССР
* Інтэрніраванне немцаў у ЗША
* Нямецкія ваеннапалонныя ў СССР

056
Катэгорыя:Гісторыя Бабруйска
Царква ў гонар абраза Божай Маці «Тупічоўскі» (Мсціслаў)

**Царква́ ў го́нар абраза́ Бо́жай Ма́ці «Тупічо́ўскі»**, былая **Крыжаўзвіжанская царква** — мураваны праваслаўны храм у горадзе Мсціславе Магілёўскай вобласці.

## Гісторыя 
Крыжаўзвіжанская царква была пабудавана ў 1871 годзе на месцы драўлянай уніяцкай царквы, якая некалі размяшчалася ў цэнтры былой Казіміраўскай слабады. У цяперашні час у храме знаходзіцца спіс цудатворнага Тупічэўскага абраза Божай Маці. Паміж 2007 і 2011 гадамі два купалы царквы замянілі на велізарныя пазалочаныя цыбуліны, астатнія купалы знішчылі. Настаяцелем прыхода з’яўляецца іерэй Цімафей Жыгар.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Храм вырашаны кананічнай чатырохчасткавай кампазіцыяй: прытвор—званіца, трапезная, малітоўная зала, апсіда. Вертыкальнай дамінантай з’яўляецца двух’ярусная званіца над прытворам. Маляўнічасць будынку раней надавала пяцікупалле над асноўным кубападобным аб’ёмам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Мсціслава
Катэгорыя:1871 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Магілёўскай і Мсціслаўскай епархіі
Царква Святога Міхаіла Арханёла (Навасёлкі)

**Свята-Міхайлаўская царква** — праваслаўны храм у в. Навасёлкі Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1881 годзе з дрэва па праекце архітэктара Ф. Афанасьева.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Па падоўжнай восі ў адзіную кампактную кампазіцыю аб'яднаны зрубы прытвора-званіцы, двух'яруснага аб'ёму малітоўнай залы, пяцісценнай апсіды з бакавымі рызніцамі. Сілуэт будынка фатміруюць цыбулепадобныя галоўка двух'яруснай (васьмярык на чацверыку) шатровай званіцы і купал на васьмігранным барабане над чатырохсхільным дахам асноўнага аб'ёму. На фоне гарызантальна-вертыкальнай шалёўкі сцяны вылучаюцца разныя фрызы, карнізы, фігурныя ліштвы прамавугольных аконных праёмаў.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. - Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. - 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Навасёлкі (Навасёлкаўскі сельсавет, Кобрынскі раён)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Кобрынскага раёна
Катэгорыя:1881 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Фёдара Афанасьева
Гарадзішча і селішча (Мыто)

**Гарадзішча, селішча** — помнікі археалогіі каля в. Мыто Лідскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гарадзішча 
Гарадзішча другой паловы I тысячагоддзя да н.э. размешчана за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі, у пойме правага берага р. Дзітва. Яно займае ўзгорак, які ўзвышаецца над далінай ракі на 20 м. Пляцоўка авальнай формы выцягнута з захаду на ўсход, памерам 30 х 20 м. Схілы гарадзішча моцна абараны, а пляцоўка пашкоджана ямамі. Пры зачыстцы сценак ям знойдзена ляпная кераміка. Археолагі мяркуюць, што у тут было гарадзішча — сховішча, куды падчас небяспекі хаваліся жыхары з блізкага селішча. Валоў і равоў гарадзішча не мела і верагодна агароджвалася драўлянай сцяной.

## Селішча 
Побач з гарадзішчам у полі знаходзіцца селішча канца 1 тысячагоддзя да н.э. Плошча каля 1 га. Культурны пласт моцна пашкоджаны пры ворыве. Знойдзена ляпная кераміка, кавалкі абпаленай глінянай абмазкі.

Прыкладна з XVIII ст. на вяршыні ўзгорка знаходзіўся фальварак Мыто. З-за гаспадарчай дзейнасці у 1980-х гадоў значная частка гарадзішча разбурана.

## Валун 
На поўнач ад гарадзішча Мыто ляжыць валун, які на сваёй паверхні мае даволі вялікае паглыбленне ў выглядзе чашы. Мясцовыя людзі расказваюць, што ў выемцы гэтага незвычайнага каменя заўсёды стаіць вада, і яна не высыхае нават у самую спёку, і вада гэтая гаючая — лечыць бародаўкі і «канапушкі». Колькі людзі сябе памятаюць, яны хадзілі да гэтага каменя лекавацца і пасёння водзяць сюды дзетак. У 1988 ці 1989 гг. моладзь з менскай «Талакі» была тут у вандроўцы, і імі былі запісаны расказы мясцовых людзей пра гэты камень, які мае назву «Чара Багародзіцы». Адна з бабуляў распавяла наступную легенду:

На паўночным баку каменя быў высечаны крыж, аднак яго счасалі па загадзе мясцовага партсакратара на пачатку 1960-х гадоў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мыто
Катэгорыя:З’явіліся ў 1 тысячагоддзі да н.э.
Катэгорыя:Гарадзішчы Лідскага раёна
Катэгорыя:Селішчы Лідскага раёна
Ньюфаўндленд (значэнні)

* **Ньюфаўндленд** — востраў на ўсходзе Канады
* **Ньюфаўндленд** — брытанскі дамініён (1907 — 1949)
* **Ньюфаўндленд** — парода службовых сабак

## Гл. таксама 
* **Ньюфаўндленд і Лабрадор** — правінцыя Канады
Святавіт

thumb|Сучасная выява Святавіта на месцы былога капішча на востраве Руген

**Святаві́т**, **Свентаві́т**, ці **Светаві́т** — язычніцкае божаства ў заходне-славянскай міфалогіі. Ушаноўваўся таксама як бог вайны і дастатку.

Увасабляўся ў выглядзе чатырохгаловага ці чатырохтварага ідала. Атрыбуты Святавіта — белы конь, меч і коп'і.

У горадзе Арконе на востраве Ругене (цяпер Германія) знаходзіўся культавы цэнтр Святавіта — чатырохслуповы храм-свяцілішча (разбураны ў 1168 годзе).

## Літаратура 
*  С. .

Катэгорыя:Славянскія багі
Катэгорыя:Багі ўрадлівасці
Катэгорыя:Багі вайны
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Катэгорыя:Палабскія славяне
Святагорскі Успенскі манастыр у Пушкінскіх Гарах

thumb|Успенскі сабор (1569) Святагорскага манастыра
**Святаго́рскі Свя́та-Успе́нскі манасты́р** — праваслаўны мужчынскі манастыр у пасёлку Пушкінскія Горы Пскоўскай вобласці (Расія). Помнік архітэктуры 16—19 ст.

Размяшчаецца на Святых (былых Сінічых) гарах. Уваходзіць у склад Музея-запаведніка Пушкіна.

На тэрыторыі манастыра знаходзіцца магіла А. С. Пушкіна і яго продкаў.

## Гісторыя 
thumb|Магіла А. С. Пушкіна
Манастыр заснаваны ў 1569 годзе як мужчынскі на Сінічых гарах.
Пасля 1918 у саборы была экспазіцыя, прысвечаная Пушкіну. У Вялікую Айчынную вайну манастыр быў моцна пашкоджаны. Адноўлены. З 1990-х гадоў храм дзейнічае.
Святагорскі манастыр уваходзіць у склад Музея-запаведніка Пушкіна.

## Архітэктура 
Ансамбль манастыра абнесены пабеленымі каменнымі сценамі і Анастасіеўскай і Святой брамамі.

На вяршыні ўзгорка — мураваны 4-стаўповы 3-апсідны 1-купальны Успенскі сабор (16 ст.) з традыцыйнымі рысамі Пскоўскай школы дойлідства.
У ветразевых скляпеннях і верхняй частцы праслаў сабора ўстаноўлены галаснікі.

У ансамбль Святагорскага манастыра ўваходзяць таксама званіца ў стылі класіцызму (завершана ў 1821; у яе верхнім ярусе размяшчаўся гадзіннік), брацкі корпус з трапезнай, гасцініца.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Манастыры паводле алфавіта
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Манастыры Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Манастыры Расіі
Катэгорыя:Аляксандр  Пушкін
Святліца

**Святлі́ца** — светлы чысты пакой, прызначаны звычайна для прыёму гасцей.

Святліцы здаўна вядомы ў Расіі, Польшчы і іншых краінах Еўропы. На Беларусі дакументальныя звесткі пра святліцы вядомы з XVI стагоддзя. Святліцы існавалі ў жылых дамах і замках, верхніх ярусах брам, лазнях, корчмах і аўстэрыях.
Гэта былі вялікія жылыя пакоі з кафлянымі грубкамі і камінамі, часам афармляліся шпалерамі. У сялянскім жыллі святліцы вядомы з XIX стагоддзя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Памяшканні
Катэгорыя:Традыцыйнае жыллё славян
Свята-Пакроўская царква (Мыто)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у в. Мыто Лідскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
На ўсходняй ускраіне вёскі, абкружана бутавай агароджай. Пабудавана ў 1864—1870 гг. з бутавага каменю і цэглы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана паводле канона чатырохчасткавай падоўжна-восевай кампазіцыіі: прытвор-званіца, нізкая трапезная, кубападобны аб’ём малітоўнай залы, апсіда. Сілуэт будынка фарміруюць шатровыя пакрыцці двух’яруснай васьмерыковай званіцы і асноўнага аб’ёму, завершаныя цыбулепадобнымі галоўкамі на гранёных барабанах. На фоне паліхромнай бутавай муроўкі сцен вылучаюцца атынкаваныя элементы дэкору: аркатурныя фрызы, руставаныя вуглавыя лапаткі, кілепадобныя ліштвы арачных аконных праёмаў, рэльефныя крыжы.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* Парафіяне Мытлянскай грэка-каталіцкай цэрквы у 1829 г. // // Лідскі Летапісец. 2021. № 2(94). С. 28-29. // на pawet.net
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Лідскага раёна
Катэгорыя:Мыто
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:1870 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Лідскай епархіі
Святліца (значэнні)

**Святліца**:

* Святліца — ва ўсходніх славян светлы парадны пакой.

### Тапонім 
* Святліца — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці.
Кааптацыя

**Кааптацыя** ( — дадатковае выбранне, давыбары) — увядзенне новых членаў у выбраны калегіяльны орган рашэннем самога органа без правядзення дадатковых выбараў

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Выбары
Кабанаў

**Кабанаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Аляксандравіч Кабанаў, расійскі хімік
* Тарас Уладзіміравіч Кабанаў, украінскі футбаліст
Кабатаж

**Кабатаж** () — суднаходства паміж партамі, якія належаць адной дзяржаве. Адрозніваюць вялікі кабатаж — перавозкі грузаў і пасажыраў паміж партамі розных мораў, і малы кабатаж — перавозкі паміж партамі аднаго мора.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Марское права
Кабачок

**Кабачо́к** — аднагадовая травяністая расліна роду гарбуз сямейства гарбузовыя; разнавіднасць гарбуза звычайнага. Агароднінная, кармавая, алейная (алей з насення) культура на ўсіх кантынентах. Радзіма кабачкоў — Мексіка.

Аднадомная расліна куставой формы. Сцябло даўжынёй 60—90 см. Лісце буйное, 5-лопасцевае. Кветкі аднаполыя, адзіночныя, жоўтыя. Плод — падоўжаная, цыліндрычная, белая ці зялёная гарбузіна; у маладым узросце — каштоўны дыетычны прадукт. Мае цукар (да 2,8 %), сухое рэчыва (4-8 %), вітаміны (35-40 мг%) і іншае. Сарты: Грыбаўскія 37, Італьянскія, Даўгаплодныя, Белыя 13.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарбузовыя
Крысціян Керн

**Крысціян Керн** (; нар. 4 студзеня 1966) — аўстрыйскі палітык. З 17 мая 2016 па 2017 год — Федэральны канцлер Аўстрыі.

## Палітычная кар’ера 
Крысціян Керн вырас у сям’і электрыка і сакратаркі ў венскай акрузе Зімерынг. У 1997 годзе скончыў навучанне ў Венскім універсітэце па спецыяльнасці «Публіцыстыка і тэорыя камунікацыі» з прысуджэннем вучонай ступені магістр філасофіі. Тэмай яго дыпломнага даследавання быў агляд знешнепалітычных артыкулаў аўстрыйскай прэсы за 1993 год. Пасля гэтага ён працягнуў навучанне ў швейцарскім Універсітэце Санкт-Галена, у аспірантуры якога асвоіў спецыяльнасць «менеджара».

У гады вучобы супрацоўнічаў з Асацыяцыяй сацыялістычных студэнтаў Аўстрыі, выконваючы абавязкі шэф-рэдактара часопіса «Ротпрэс».

Кар’еру журналіста Керн пачаў у 1989 годзе ў якасці бізнес-журналіста аўстрыйскага дзелавога часопіса «Option». У 1991 годзе ён стаў памочнікам статс-сакратара П. Касцелка ва ўрадзе. Калі П. Касцелка стаў старшынёй парламенцкай фракцыі Сацыял-Дэмакратычнай партыі, Керн стаў яго прэс-сакратаром.

У 1997 годзе Крысціян Керн перайшоў на працу ў офіс найбуйнейшага пастаўшчыка электраэнергіі ў Аўстрыі «Verbund AG», дзе ён быў першым памочнікам старшыні савета, а з 1999 — кіраўніком аддзела стратэгічнага маркетынгу і кіравання продажамі. Да 2010 года ўзначальваў шэраг службаў фірмы, з 2007 года з’яўляючыся членам праўлення.

У 2010 годзе перайшоў у Аўстрыйскія федэральныя жалезныя дарогі. У 2014 годзе К. Керн быў прызначаны старшынёй Супольнасці еўрапейскіх чыгунак і інфраструктурных кампаній. З 2009 года — член праўлення ФК «Аустрыя»

У 2011 г. па ініцыятыве Керна пачалася кампанія па апублікаванні фактаў супрацоўніцтва канцэрна з нацысцкай уладай у гады Другой сусветнай вайны. Як заявіў Керн, «аб гэтым трэба было расказаць, каб ачысціць імя канцэрна». У чэрвені 2013 годзе за гэтыя намаганні ён атрымаў узнагароду Яўрэйскай абшчыны Вены — медаль імя Мар`еттай і Фрыдрыха Торберг. Вынікам працы стала выстава «Забытыя гады», адкрытая ў лістападзе 2014 г. у будынку Еўрапарламента ў Бруселі. У ліку яе экспанатаў былі матэрыялы, якія даказваюць удзел служачых аўстрыйскай чыгункі ў фашысцкіх арганізацыях.

З пачатку 2015 г. у партыі кандыдатуру Керна разглядалі ў якасці найбольш магчымага пераемніка Вернера Файман на пасадах канцлера і партыйнага кіраўніка.

У верасні 2015 г. падчас еўрапейскага міграцыйнага крызісу, Керн курыраваў транзіт бежанцаў з Венгрыі ў Нямеччыну праз тэрыторыю Аўстрыі. Як адзначалася ў прэсе, Керн праявіў высокія арганізатарскія здольнасці, у сувязі з чым яго істотна ўзрасла яго папулярнасць.

З 17 мая 2016 году — федэральны канцлер Аўстрыі ад Сацыял-Дэмакратычнай партыі Аўстрыі.

## Сям’я 
У 1985—2001 гадах быў у шлюбе з Карын Весель, з якой у Керна 3 сына. У другім шлюбе з Эвелінай Штайнбергер мае дачку.

Катэгорыя:Канцлеры Аўстрыі
Сайрус Вэнс

**Сайрус Робертс Вэнс** (, 1917—2002) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 сакавіка 1917 года ў горадзе Кларксбург ў Заходняй Віргініі. У 1939 годзе скончыў Ельскі ўніверсітэт, эканамічны факультэт. Ельскі універсітэт, юрыдычны факультэт (1942).

З 1942 па 1946 — служыў на флоце артылерыйскім афіцэрам на эсмінцы USS Hale.

З 1946 па 1961 — супрацоўнік юрыдычнай фірме Simpson Thacher & Bartlett (Нью-Ёрк).

З 1961 па 1962 — дарадца Міністэрства абароны ЗША.

З 1962 да 1964 — сакратар сухапутных сіл ЗША.

З 1964 па 1967 — намеснік міністра абароны ЗША Роберта Макнамары.

У 1962 — спецыяльны прадстаўнік прэзідэнта ЗША на Кіпры, пасля турэцкага ўварвання.

З 1968 па 1969 — член дэлегацыі ЗША на Парыжскай мірнай канферэнцыі па В’етнаме.

З 1977 па 1979 — Дзяржаўны сакратар ЗША ў адміністрацыі прэзідэнта Джымі Картэра.

У 1979 — пасля закладнікамі супрацоўнікаў Пасольства ЗША ў Іране, урад ЗША прыняў рашэнне аб правядзенні ваеннай аперацыі па іх вызваленні. У знак нязгоды з гэтым рашэннем Дзяржсакратар ЗША Сайрус Вэнс падаў у адстаўку.

З 1980 — працаваў у юрыдычнай фірме Simpson Thacher & Bartlett. Па запрашэнні ААН, удзельнічаў у перамовах аб урэгуляванні канфліктаў у Бурундзі, Паўднёвай Афрыцы, Македоніі, Грэцыі, Арменіі і Босніі і Герцагавіне.

12 студзеня 2002 г. — памёр у Нью-Ёрку ад хваробы Альцгеймера.

Катэгорыя:Выпускнікі Ельскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дзяржаўныя сакратары ЗША
Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках
Мінскі завод безалкагольных напіткаў

**Мінскі завод безалкагольных напіткаў** — завод, які вырабляе пастаўляе на рынак Беларусі мінеральныя і пітныя воды, безалкагольныя напіткі. Вытворчасць заснавана на ўласных прыродных крыніцах мінеральнай і пітной вады, што размяшчаюцца на тэрыторыі завода. Сумарная магутнасць абсталявання — каля 480 тысяч бутэлек у суткі. Заснаваны ў 1966 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1966 годзе
Катэгорыя:1966 год у Мінску
Катэгорыя:Вытворцы напояў Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы харчовай прамысловасці Беларусі
Мінскі завод шасцерняў

**Мінскі завод шасцерань** — прадпрыемства, якое спецыялізуецца на выпуску шасцерань для прамысловых прадпрыемстваў РБ, вытворчасць запасных частак да трактароў «Беларус». Заснаваны ў 1952 годзе ў Мінску. Першую прадукцыю даў у 1956 годзе.

Генеральны дырэктар — Сяргей Анатольевіч Аўраменка.

## Гісторыя 
Датай заснавання завода лічыцца 25 красавіка 1952 года. У гэты дзень была выпушчана пастанова Савета Міністраў СССР № 2001 «Аб будаўніцтве Мінскага завода запасных частак».

1 красавіка 1970 года завод быў перайменаваны ў **Мінскі завод шасцерань**.

1 верасня 1981 года завод быў перайменаваны ў **Вытворчае аб’яднанне «Мінсктрактаразапчастка»** з філіяламі ў Лепелі і Смалявічах.

Згодна з загадам Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь № 5 ад 14 снежня 1994 года ВА «Мінсктрактаразапчастка» было перайменавана ў Мінскі завод шасцерань.

Загадам Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь ад 27 красавіка 2004 года Мінскі завод шасцерань быў уведзены ў склад вытворчага аб’яднання «Мінскі трактарны завод».

У цяперашні час завод налічвае каля 1800 супрацоўнікаў.

## Санкцыі 
27 студзеня 2025 года Канада ўвяла санкцыі супраць завода «ў сувязі з працяглымі грубымі і сістэматычнымі парушэннямі правоў чалавека рэжымам Лукашэнкі ў Беларусі, а таксама яго падтрымкай парушэння Расіяй суверэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны».

## Гл. таксама 
* Мінскі трактарны завод

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Мінскага завод шасцерань 

Катэгорыя:Мінскі трактарны завод
Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Трактарабудаўнічыя прадпрыемствы
Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1952 годзе
Катэгорыя:1952 год у Мінску
Мінскі вагонарамонтны завод

**Мінскі вагонарамонтны завод** — прадпрыемства, якое спецыялізуецца на рамонце пасажырскіх вагонаў, фарміраванні колавых пар для грузавых і пасажырскіх цягнікоў, вырабе запчастак для рухомага саставу чыгункі. Завод заснаваны ў 1871 годзе як паравозавагонарамонтныч чыгуначныя майстэрні. У 1927 годзе майстэрні ператвораныя ў завод «Полымя Рэвалюцыі». Назва Мінскі вагонарамонтны завод з 1931 года. У 1953—1954 гадах завод рэканструяваны і пашыраны.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:1871 год у Мінску
Катэгорыя:Чыгуначнае машынабудаванне
Мінскі завод аўтаматычных ліній

**Мінскі завод аўтаматычных ліній** — спецыялізаванае прадпрыемства па выпуску высокапрадукцыйнага металарэзнага абсталявання.
Выпускае аўтаматычныя і струменевыя лініі для апрацоўкі дэталяў, агрэгатныя і спецыяльныя станкі з ЛПК для высокапрадукцыйнай апрацоўкі дэталяў машынабудавання, станкі для поўнай апрацоўкі дэталяў вагона і інш. Будаўніцтва пачалоўся ў Мінску ў 1954 годзе. Першы станок выпушчаны ў 1957 годзе, аўтаматычная лінія — у 1959 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1954 годзе
Ёхан Шобер

**Ёхан Шобер** (; 14 лістапада 1874 — 19 жніўня 1932, Бадэн) — аўстрыйскі паліцэйскі, які тройчы прызначаўся на пасаду Федэральнага канцлера Аўстрыі.

## Біяграфія 
Шобер служыў у аўстрыйскай паліцыі да 1918 года і падзення Аўстра-Венгерскай манархіі. Хоць ён і падтрымліваў стварэнне рэспублікі, але спрыяў бяспечнай эміграцыі з краіны членаў каралеўскай сям’і, за што набыў ўдзячнасць грамадскасці за мірную перадачу ўлады.

У значнай меры дзякуючы садзейнічанню саюзніцкіх сіл яму прапанавалі пасля заканчэння першай сусветнай вайны заняць пасаду старшыні ўрада ў 1921 годзе пры падтрымцы Хрысціянска-сацыяльнай партыі і паннямецкіх сіл.

Шобер атрымаў міжнароднае прызнанне сваёй працы ў якасці паліцэйскага адміністратара і стаў вядомы як бацька Інтэрпола. Знаходзячыся на пасадзе начальніка паліцыі Вены ў 1923 годзе, ён склікаў у Вене 2-і Міжнародны кангрэс крымінальнай паліцыі, заручыўшыся падтрымкай паліцыяй дзевятнаццаці дзяржаў. Кангрэс прыняў пастанову аб неабходнасці стварэння калектыўнага органа — Міжнароднай крымінальнай паліцэйскай камісіі (ICPC). Таксама быў распрацаваны статут камісіі і працягнутая праца над пастановамі 1-га Кангрэсу (які праходзіў у Манака ў 1914 годзе). Шобер праявіў гасціннасць і прапанаваў фінансаваць мерапрыемства, таму Вена была абраная месцам размяшчэння пастаяннай штаб-кватэры Камісіі. Акрамя таго, Шобер быў абраны прэзідэнтам выканаўчага камітэта, а яго суайчыннік — доктар Оскар Дрэслер, дыпламаваны юрыст і на той момант кіраўнік федэральнай паліцыі Аўстрыі — стаў сакратаром міжнароднага паліцэйскага кангрэса.

Пасля сыходу з пасады канцлера Шобер вярнуўся да кіраўніцтва паліцыяй. Але ён згубіў аўтарытэт у ліпені 1927 года, калі яго дзеянні прывялі да гібелі 100 чалавек, якія прымалі ўдзел у вулічных беспарадках у Вене.

Катэгорыя:Канцлеры Аўстрыі