open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Айка (фільм)

«**А́йка**» (**Ayka**, міжнародная назва — «**Мой маленькі**» ()) — драматычны фільм 2018 года, пастаўлены рэжысёрам . Прэм’ера фільма адбылася 18 мая 2018 года ў межах асноўнай конкурснай праграмы 71-га Канскага кінафестывалю, дзе атрымаў прыз за найлепшую жаночую ролю.

## Сюжэт 
Маладая кіргізская дзяўчына па імені Айка жыве і нелегальна працуе ў Маскве. Пасля нараджэння сына яна пакідае яго ў лякарні. Аднак праз нейкі час яе мацярынскі інстынкт прыводзіць прыводзіць да адчайных спроб вярнуць дзіцятка.

## Акцёрскі склад 
## Узнагароды і намінацыі 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Айка на сайце «*Cineuropa*»

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Расіі 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Польшчы 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Кітая 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Казахстана 2018 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Расіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы-драмы Кітая
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Казахстана
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы на кіргізскай мове
Сківэ

**Сківэ** () — горад у Даніі, у вобласці Цэнтральная Ютландыя, адміністрацыйны цэнтр камуны Сківэ.

Размешчаны ў паўночна-заходняй частцы паўвострава Ютландыя, на беразе Сківэ-фіёрда, які з’яўляецца часткай Лім-фіёрда, у вусці ракі Каруп-О. Сківэ знаходзіцца за 29 км на паўночны захад ад Вібарга; за 36 км на паўночны ўсход ад Струэра; за 40 км на паўночны ўсход ад Хальстэбро; за 51 км на поўнач ад Хернінга; за 92 км на паўднёвы захад ад Ольбарга і за 94 км на паўночны захад ад Орхуса.

Катэгорыя:Гарады Даніі
Айка (значэнні)

**Айка**:

* Айка () — горад у Венгрыі.
* «*Айка*» — драматычны фільм 2018 года, пастаўлены рэжысёрам .
Ігнацій Бжазоўскі

**Ігнацій Бжазоўскі** (, 1 лютага 1750, Літва — 5 лютага 1820, Полацк) — педагог, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі.

У Таварыства Ісуса ўступіў 15 жніўня 1766 г. у Нясвіжы. Склаў апошнія зарокі 2 лютага 1784 г. Прафесар рыторыкі ў Оршы (з невялікімі перапынкамі, 1784—1794), рэгент канвікта ў Віцебску (1786). З 1794 па 1803 гг. — магістр навіцыяту ў Полацку. У 1803—1809 гг. — інструктар ІІІ прабацыі ў Оршы, а ў 1809—1812 гг. — рэктар Віцебскага езуіцкага калегіума. У 1813—1814 гг. — сакратар Полацкай езуіцкай акадэміі.

Пакінуў у рукапісе гісторыю езуіцкага ордэна на Беларусі (захоўваецца ў Архіве Таварыства Ісуса ў Кракаве).

Памёр у Полацку 5 лютага 1814 г.

## Літаратура 
* *Инглот, М.* Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — 632 с.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* *Giżycki, J. M.* Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J. M. Giżycki. — Kraków : Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Дыяла

**Дыя́ла** () — рака ў Іране і Іраку, левы прыток ракі Тыгр.

Даўжыня ракі 440 (443) км (ад вытоку ракі Сірван), ад зліцця рэк Сірван і Эльвенд — 231 км. Плошча вадазборнага басейна больш за 30 000 км². Сярэдні расход вады 130 м³/с. Рака пачынаецца ў Заходнім Іране, у гарах Загрос, як рака Сірван. Працякае па Месапатамскай нізіне. На працягу 32 км працякае на мяжы Ірана і Ірака. Упадае ў Тыгр ніжэй па цячэнню ад Багдада. На рацэ некалькі плацін. Вада ракі выкарыстоўваецца на арашэнне. Каля ракі горад Баакуба.

## Літаратура 
*  — С. 309.
* 

## Спасылкі 
* Дияла // Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.
* Diyālā River // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Рэкі Ірака
Катэгорыя:Рэкі Ірана
Катэгорыя:Басейн Шат-эль-Араба
Якуб Журдан

**Якуб Журдан** (таксама ; , ; 1 мая 1774, Лісабон — 13 сакавіка 1848, Ніца) — святар, педагог, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі.

15 кастрычніка 1803 г., будучы ўжо святаром, уступіў у Полацку ў Таварыства Ісуса. Віцэ-рэгент канвікта і прафесар французскай мовы ў Магілёве (1805—1806), выхавацель сыноў князя Талстога (1805—1808). Выкладаў маляванне і быў выхавацелем у Санкт-Пецярбургу (1809—1815). Пасля выгнання езуітаў з расійскай сталіцы (снежань 1815 г.) быў прафесарам грамадзянскай і ваеннай архітэктуры (1816—1817) і маральнай тэалогіі і свяшчэннага пісання (1817—1818) у Полацкай езуіцкай акадэміі. У апошнія гады існавання Таварыства Ісуса ў Расійскай імперы і выкладаў у Віцебску (рэгент канвікта і прафесар французскай мовы, 1818—1819) і Мсціславе (рэгент канвікта, 1819—1820).

У 1820 г. разам з астатнімі езуітамі быў вымушаны пакінуць тэрыторыю Расійскай імперыі і, як многія яго суайчыннікі, вярнуўся ў Францыю. Памёр у 1848 г. у Ніцы.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Ігнацій П’етрабоні

**Ігнацій П’етрабоні** (, , , ; 18 студзеня 1749, Мантуя, Італія – 4 сакавіка 1831, Генуя) – каталіцкі святар, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі.

Уступіў у Таварыства Ісуса 12 кастрычніка 1765 г. у Венецыянскай правінцыі Ордэна. У 1801 г. прыехаў на Беларусь. Служыў прапаведнікам для італьянцаў у Пецярбургу. З 1814 г. – у Полацкай езуіцкай акадэміі: прафесар італьянскай мовы (1814-1815), прафесар маральнай тэалогіі (1816-1817). Выдаў на італьянскай два выданні падручніка хрысціянскае навукі для дзетак (*Compendio della dottrina cristiana ad uso dei Fanciulli*. Polociae: 1811. і *Compendio della dottrina cristiana. Ristampato. Ad uso dei Fanciulli*. Polociae: Nella Stamperia dell'Academia, 1817), а таксама зборнік казанняў у Вене і Пецярбургу.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków : Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.
* Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1820—1905. Cz. 2. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1906. — s. 518—1300.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Парфірый (Праднюк)

**Епіскап Парфірый** (свецкае імя *Алег Сцяпанавіч Прэднюк*; нарадзіўся , Кобрын) — беларускі праваслаўны дзеяч, епіскап.

## Біяграфія 
У 1987 г. пасля заканчэння сярэдняй школы паступіў у Брэсцкі політэхнічны інстытут на электронна-механічны факультэт. Па заканчэнні першага курса быў прызваны ў рады Узброеных сіл.

З 1990 г. працягнуў навучанне ў інстытуце, які скончыў у 1994 г. з кваліфікацыяй «інжынер-механік». З 1994 г. рэгулярна наведваў храм у в. Бухавічы Кобрынскага раёна, выконваючы абавязкі дзяка і чцяца.

У 1998-2002 гг. навучаўся ў Мінскай духоўнай семінарыі.

У 2002 г. прыняты ў лік браціі Успенскага Жыровіцкага манастыра.

27 сакавіка 2004 г. епіскапам Навагрудскім і Лідскім Гурыем, намеснікам Жыровіцкага манастыра, пастрыжаны ў расофор з імем Анісім ў гонар прападобнага Анісіма, затворніка Пячэрскага.

21 красавіка 2005 г. епіскапам Навагрудскім Гурыем пастрыжаны ў мантыю з імем Парфірый ў гонар свяшчэннамучаніка Парфірыя (Рубановіча), прасвітара.

4 мая 2005 г. мітрапалітам Мінскім і Слуцкім Філарэтам, Патрыяршым Экзархам усяе Беларусі, рукапаложаны ў іерадыякана.

3 снежня 2006 г. епіскапам Навагрудскім Гурыем пасвечаны ў іераманаха.

У 2007-2010 гг. навучаўся ў Мінскай духоўнай акадэміі. 2 верасня 2010 года абараніў кандыдацкую дысертацыю па пастырскай тэалогіі на тэму «Таінства пакаяння ў жыцці Царквы», за якую была прысвоена вучоная ступень кандыдата багаслоўя.

У Жыровіцкім манастыры з 2002 па 2009 гг. выконваў послух садоўніка. З 2009 па 2012 гг. выконваў абавязкі памочніка, а затым эканома Жыровіцкага манастыра. У 2012 г. вызвалены ад пасады эканома і прызначаны благачынным Жыровіцкага манастыра.

З 2013 г. — выкладчык Мінскіх духоўных школ. У 2014 г. прызначаны памочнікам духаўніка Мінскіх духоўных акадэміі і семінарыі.

У 2014 г. прызначаны намеснікам намесніка Жыровіцкага манастыра і старшынёй Сінадальнага аддзела па справах манастыроў і манаству Беларускага экзархата.

Рашэннем Свяшчэннага Сінода ад 25 снежня 2014 г. (журнал № 119) абраны Праасвяшчэнным Лідскім і Смаргонскім.

28 снежня 2014 г. за Літургіяй у храме святой мучаніцы Ірыны ў Пакроўскім г. Масквы (прадстаўніцтва Беларускага Экзархату) мітрапалітам Мінскім і Заслаўскім Паўлам, Патрыяршым Экзархам усяе Беларусі, узведзены ў сан архімандрыта.

Нарачоны ў епіскапа 18 студзеня 2015 г. у крыжовым храме ў гонар Уладзімірскай іконы Божай Маці Патрыяршай рэзідэнцыі ў Чыстым завулку г. Масквы. Хіратанісаны 5 красавіка за Літургіяй у Храме Хрыста Збавіцеля г. Масквы. Набажэнства ўзначаліў Свяцейшы Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі Кірыл.

## Спасылкі 
* ПАРФІРЫЙ, ЕПІСКАП ЛІДСКІ І СМАРГОНСКІ http://www.church.by/

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Лідская епархія
Катэгорыя:Епіскапы Беларускай праваслаўнай царквы
Шу (міфалогія)

**Шу** — старажытны егіпецкі бог паветра, спякоты і святла.

## Міфалогія 
Шу лічыцца бажаством геліёпальскага пантэона. Імя паходзіць ад кораня, што значыў «сухі».

Паводле распаўсюджанай версіі міфа, Атум стварыў Шу са сваёй сліны або ў выніку ўзаемадзеяння са сваім ценем. Па іншай версіі, яго маці была Іўсасет. Яго сястрой і жонкай лічылася багіня Тэфнут. Егіпцяне верылі, што дзеці ад іх сумеснага шлюбу Геб і Нут таксама кахаюць адно аднаго. Каб не даць зямлі і небу зліцца, Шу стварыў паміж імі пласт паветра.

У міфах аб Атуме і Ра сцвярджалася, што Шу суправаджае бога сонца ў падземны сусвет і ратуе яго ад змея Апопа.

Шу часцяком маляваўся як уладар подыху, удзельнік апошняга суда над чалавекам пасля смерці. У познім Егіпце і Кушы Шу разглядалі як аднаго з першых фараонаў, яго імя сімвалізавала сакральную ўладу валадара. У Кушы ён атаясняўся з мясцовым богам *Ары-гес-нефер*.

Цікава, што постаці Шу і Тэфнут заставаліся папулярнымі нават падчас спроб Эхнатона ўвесці адзінае бажаство Атона.

## Аблічча 
На старажытнаегіпецкіх выявах Шу меў чалавечае аблічча. Выглядаў як мужчына ў галаўным уборы са страўсінага пер’я, са скіпетрам — знакам улады і знакам *анк* (паветра). Скуру часцяком малявалі чорнай, ці то каб падкрэсліць сувязь са спёкай, ці то каб выявіць сувязь з Нубіяй. Шырока распаўсюджаны скульптуры, на якіх Шу топча нагамі цела Геба і адначасова трымае над галавой Нут. Як муж багіні Тэфнут маляваўся ў вобразе льва.

## Шанаванне 
Пакуль не знойдзена храмаў з прысвячэннямі Шу. Аднак у асобных старажытнаегіпецкіх гарадах меліся мясціны, што мелі назвы «дом Шу», «уцёс Шу» або «трон Шу». Археолагі знаходзяць выявы Шу на тэрыторыі ўсяго Егіпта і на поўначы Судана.

## Спасылкі 
* Shu, Holder of the Sky, God of the Air, Wind, Sunlight and Protection 
* Ancient Egypt: the Mythology — Shu
* Gods of Ancient Egypt: Shu — Ancient Egypt Online

Катэгорыя:Егіпецкая міфалогія
Катэгорыя:Багі неба і надвор’я
Міхал Ляснеўскі

**Міхал Ляснеўскі** (, ; 29 верасня 1776, Беларусь — 15 кастрычніка 1835, Кракаў) — педагог, доктар тэалогіі і царкоўнага права; канцлер Полацкай езуіцкай акадэміі.

У Таварыстве Ісуса з 24 жніўня 1791 г. Вывучаў філасофію ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1794—1796). Выкладаў паэтыку і рыторыку ў Магілёве (1797—1798) і Полацку (1798—1799). Пасля курса тэалогіі ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1799—1803) накіраваны ў Пецярбург, дзе з 1803 па 1806 гг. займаў пасаду выхавацеля ў канвікце езуітаў. Прафесар філасофіі і матэматыкі (1806—1807 і 1808—1809) і тэалогіі і Св. Пісання (1809—1816) у Полацку. Даў абяцанні ў 1810 г. Дэкан факультэта філасофіі і вольных навук (1814—1815) і канцлер (1817—1820) Полацкай езуіцкай акадэміі.

Як прэфект акадэміі і захавальнік бібліятэкі разам са сваім сакратаром, прэфектам друкарні Вінцэнтам Жолудзем, захавальнікам музея Юзафам Цытовічам і прэфектам езуіцкіх школ Маўрыцыям Палонскім суправаджаў царскіх інспектараў, што пасля закрыцця акадэміі паўгады займаліся стварэннем кніжных каталогаў, а таму стаў «апошнім езуітам, які бачыў кніжную калекцыю акадэміі ва ўсёй яе велічы».

Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) накіраваўся ў Італію. З 1824 г. служыў у Кракаве, дзе і памёр 15 кастрычніка 1835 г.

## Літаратура 
* *Шчэрбік, Дз. В.*' Выкладанне юрыдычных навукау у езуіцкіх навучальных установах на Полацкай зямлі / Дз. В.Шчэрбік // Вестник Полоцкого государственного университета. Серия D, Экономические и юридические науки: научно-теоретический журнал. — Новополоцк : ПГУ, 2012. — № 5. — С. 107—112 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* *Giżycki, J. M.* Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J. M. Giżycki. — Kraków : Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.
* *Załęski, S.* Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1773—1905. Cz. 1 : 1773—1820. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1907. — 517 s.
* *Załęski, S.* Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1820—1905. Cz. 2. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1906. — s. 518—1300.

Катэгорыя:Выпускнікі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкай езуіцкай акадэміі
Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Бітва пры Калубары

**Бітва пры Калубары** (16 лістапада — 15 снежня 1914 года) — галоўная бітва Першай сусветнай вайны на Балканах. Сербскія войскі здолелі разбіць карпусы 5-й і 6-й армій аўстрыйскага фельдцэйхмайстара Оскара Паціёрэка, дзякуючы чаму быў вызвалены Бялград.

## Расстаноўка сіл перад бітвай 
Пасля бітвы пры Дрыне, сербская армія была вымушана адступіць на правы бераг ракі Калубара. Сербская армія мела ў сваім складзе 250&nbsp;000 дрэнна экіпіраваных салдат, тады як аўстрыйскія войскі колькасцю ў 280&nbsp;000 ні ў чым не мелі патрэбу.

* 16 лістапада 1914 года, аўстра-венгерская балканская групоўка (5-я і 6-я арміі, усяго 140&nbsp;000 чалавек) пад камандаваннем фельдцэйхмайстара Оскара Паціёрэка пачала масіраваную атаку на пазіцыі сербаў. Мэтай наступу быў захоп чыгуначнай галінкі Абрэнавач-Вальева для паляпшэння забеспячэння войскаў на сербскім фронце. 5-й аўстра-венгерскай арміі ўдалося захапіць Лазарэвац, адціснуўшы 2-ю сербскую армію.
* У сваю чаргу, 6-я армія 24 лістапада захапіла стратэгічную вышыню гару Мальен каля Дзівчыбарэ, абвастрыўшы тым самым сітуацыю для сербаў на левым флангу.
* 25 лістапада 5-й арміі ўдалося адціснуць 2-ю і 3-ю сербскія арміі і перайсці раку Л’ег, увайшоўшы ў фланг 1-й сербскай арміі.

Бачачы безвыходнасць становішча генерал Жывоін Мішыч вырашыў пакінуць пазіцыі і адступіць да горада Горна Мілановац. Ён хацеў адкласці немінучую бітву, перагрупаваць войскі і са свежымі сіламі пачаць контратаку. Ваявода Радамір Путнік першапачаткова не ўхваліў план генерала Мішыча, так як гэта пагражала стратай Белграда. Аднак, рэчаіснасць пераканала фельдмаршала рушыць услед плану Мішыча.

30 лістапада сербскія войскі пакідаюць Бялград. Оскар Паціёрэк вырашаецца змяць 2-ю сербскую войска на сваім правым флангу, і тым самым агаляе свае пазіцыі. Фельдцэйхмайстар палічыў, што саслабленая 1-я сербская армія нічога не будзе рабіць на фронце. Оскар Паціёрэк не даў войскам перадышку і яны былі канчаткова знясіленыя, тады як сербы адпачывалі і рыхтаваліся да контрнаступлення.

## Контрнаступленне 
1-ой сербскай арміі]]
Путнік аддаў загад аб усеагульным наступе сербскай арміі 3 снежня 1914 года. Дзякуючы расцягнутасці аўстра-венгерскіх войскаў, сербы адзін за адным пачалі разбіваць карпусы 6-й арміі, захапіўшы 5 снежня стратэгічную вышыню гару Сувабор. Хоць наступленне на іншых участках фронту было не гэтак уражлівым, Оскар Паціёрэк загадаў адступіць на левы бераг Калубары, каб арганізаваць масіраваную атаку на 2-ю сербскую армію. Арганізаваныя атакі і штурмы сербскіх пазіцый не былі паспяховымі. Атрымаўшы падмацаванні, сербы разграмілі 8-ы корпус 5-й арміі, чым прымусілі аўстра-венгерскія часці пакінуць Бялград і 15 снежня сербскія войскі ўступілі ў сталіцу.

Сербскія войскі атрымалі вельмі важную перамогу, так як 10 наступных месяцаў Сербія не была арэнай буйных бітваў. Страты Сербіі за ўвесь 1914 былі каласальнымі — 170&nbsp;000 салдат і афіцэраў і ніякай надзеі на дапамогу ад саюзнікаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Сербія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Бітвы Аўстра-Венгрыі
Катэгорыя:Бітвы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Бітвы Сербіі
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
2019 год у гісторыі кіно

**2019** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
* 6 студзеня — у Беверлі-Хілз прайшла 76-я цырымонія ўручэння прэміі «Залаты глобус».
* 22 студзеня — абвешчаны намінанты на прэмію «Оскар». Лідарамі па колькасці намінацый сталі фільмы «Рома» Альфонса Куарона і «Фаварытка» Ёргаса Ланцімаса — абедзве стужкі атрымалі па 10 намінацый.
* 10 лютага — у Лондане прайшла 72-я цырымонія ўручэння прэміі «BAFTA». Найлепшым фільмам і пераможцай яшчэ ў трох намінацыях прызнана карціна Альфонса Куарона «Рома», найбольшую ж колькасць узнагарод, а менавіта 7, атрымала стужка Ёргаса Ланцімаса «Фаварытка».
* 16 лютага — Бруна Ганц, швейцарскі акцёр (нар. 1941).
* 9 сакавіка — Уладзімір Этуш, расійскі акцёр (нар. 1922).
* 29 сакавіка — Аньес Варда, кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар мастацкага і дакументальнага кіно, фатограф (нар. 1928).
* 4 красавіка — Георгій Данелія, грузінскі і расійскі кінарэжысёр і сцэнарыст (нар. 1930).
* 14 красавіка — Бібі Андэрсан, шведская актрыса (нар. 1935).
* 26 красавіка — Эліна Быстрыцкая, савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно, тэатральны педагог (нар. 1928).
* 15 чэрвеня — Франка Дзэфірэлі, італьянскі мастак, рэжысёр, прадзюсар, сцэнарыст (нар. 1923).
* 19 ліпеня — Рутгер Хаўэр, нідэрландскі і амерыканскі акцёр (нар. 1944).
* 16 жніўня — Пітэр Фонда, амерыканскі акцёр, кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар (нар. 1940).
* 28 верасня — Марк Захараў, савецкі і расійскі рэжысёр театра і кіно, акцёр, сцэнарыст, педагог, літаратар, грамадскі дзеяч (нар. 1933).
* 26 снежня — Галіна Волчак, савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно, тэатральны рэжысёр, педагог (нар. 1933).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
HMS C17

**HMS C17** —  брытанская падводная лодка тыпу С. Пабудавана ў 1907-1908 гадах на верфі HM Dockyard Chatham у  , дзе судна было спушчана 13 мая 1909 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 5 чэрвеня 1908 года.

Падчас манеўраў у Севернам мора 14 ліпеня 1909 года, да поўдня ад , адбылася аварыя з удзелам HMS C16.

Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў Дуўры, дзе была ўключана ў Чацвёртую падводную флатылію.
У маі 1917 года лодка сутыкнулася з брытанскім эсмінцам  і патанула.  C17 быў падняты з дна, адрамантаваны і зноў уведзены ў эксплуатацыю.

У 1919 годзе лодка была прададзена на металалом.

## Літаратура 
* 
* 
*

## Спасылкі 
*MaritimeQuest C Class Overview
*BriTsuB - C Class Coastal Submarine 
*HMS C-16 Pages

Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу С
Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі ў Першай сусветнай вайне
Павел Карлавіч Рэненкампф

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Павел Карлавіч Рэненкампф
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |Перыяд жыцця     = 
 |выява            = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 
 |званне           = 
 |род войскаў      = 
 |камандаваў       = 7-ы Сібірскі армейскі корпус,
3-ці Сібірскі армейскі корпус,
3-ці армейскі корпус,
Віленская ваенная акруга,
1-я армія Паўночна-Заходняга фронту
 |частка           = 
 |бітвы            = Руска-японская вайна
* Ляаян
* Мукдэн
Першая сусветная вайна
* Гумбінен
* Мазурскія азёры
* Лодзь
 |узнагароды       = { Style = "background:transparent"
       
-
       
-
     
}
{ style="background:transparent"

}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = з 6 кастрычніка 1915 года
 |роспіс         = 
}}
**Па́вел Ка́рлавіч фон Рэненка́мпф** (; , маёнтак Конафер, Эстляндская губерня — , , Савецкая Расія) — расійскі ваенны дзеяч канца XIX — пачатку XX стагоддзя. Удзельнік кітайскага паходу рускай арміі, руска-японскай вайны і Першай сусветнай вайны. Камандуючы 1-й рускай арміяй, пераможца 8-й германскай арміі пры Гумбінене.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце «Хронас»  
* Павел Карлавіч Рэненкампф  
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Мікалаеўскай ваеннай акадэміі
Катэгорыя:Удзельнікі кітайскага паходу (1900—1901)
Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:пакараныя смерцю ў Грамадзянскую вайну ў Расіі
Катэгорыя:пакараныя смерцю ў 1918 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рапламаа
HMS C19

**HMS C19** —  брытанская падводная лодка тыпу С. Пабудавана ў 1907-1908 гадах на верфі HM Dockyard Chatham у  , дзе судна было спушчана 20 сакавіка 1909 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 9 лістапада 1909 года.

HMS C19 быў першым караблём тыпу C, які замяніў 16-цыліндравы рухавік новым 12-цыліндравым рухавіком з такой жа магутнасцю, але больш высокай прадукцыйнасцю.

Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў  , дзе была ўключана ў Сёмую падводную флатылію.

У 1920 годзе лодка была прададзена на металалом.

## Літаратура 
* 
* 
*

## Спасылкі 
* MaritimeQuest C Class Overview
* BriTsuB — C Class Coastal Submarine 
* HMS C-19 Pages

Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу С
Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі ў Першай сусветнай вайне
Яўген Мікалаевіч Зінічаў

**Яўген Мікалаевіч Зінічаў** (, , РСФСР, СССР — , Нарыльск) — расійскі дзяржаўны дзеяч. Міністр Расійскай Федэрацыі па справах грамадзянскай абароны, надзвычайных сітуацыях і ліквідацыі наступстваў стыхійных бедстваў (2018—2021), член Савета бяспекі Расійскай Федэрацыі (2018—2021). Герой Расійскай Федэрацыі (2021).

## Біяграфія 
Міністр Расійскай Федэрацыі па справах грамадзянскай абароны, надзвычайных сітуацыях і ліквідацыі наступстваў стыхійных бедстваў з 18 мая 2018 года па 8 верасня 2021 года, член Савета бяспекі Расійскай Федэрацыі з 28 мая 2018 года па 8 верасня 2021 года.

Трагічна загінуў 8 верасня 2021 года ў Нарыльску падчас здымак міжведамасных вучэнняў па абароне арктычнай зоны Расіі для навучальнага фільма МНС Расіі, сарваўся са скалы пры спробе выратаваць жыццё аператара здымачнай групы, які таксама загінуў. Спачуванні ў сувязі з трагічнай гібеллю Яўгена Зінічава выказаў Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін, якога з загінулым звязвалі многія гады сумеснай працы.

## Узнагароды 
* Герой Расійскай Федэрацыі (2021, пасмяротна).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Постаці спецслужбаў Расіі
Катэгорыя:Міністры Расійскай Федэрацыі
Скупа

**Ску́па** — рака ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Пад’яварка (басейн Нёмана).

## Назва 
Прамыя аналагі — назвы рэк Скупа (у басейне ракі Рэсята на Верхнім Павоччы), Скуп’я (< *Skupija*) на Верхнім Падняпроўі (прыток Аршыцы).

Корань *Skup-* можа быць звязаны з літоўскім *skupstas* «куст», латышскім *skupsna, skupšķis* «малы лясок». Ёсць індаеўрапейскае **(s)keup-* «гронка, чуб, пук».

Блізкім чынам матываваныя балцкія гідронімы тыпу Чачора, звязаныя з літоўскім *kekė* «гронка (арэхаў, ягадаў, кветак)».

Такія рачныя назвы матываваныя семантыкай ушчыльнення ў выніку сціснутасці. У балцкай гідраніміі нярэдка ёсць, калі водныя назвы нясуць значэнне «сціскання» (Жлобін, Горадзен і інш.). Мяркуецца, што назвы з семантыкай «сціскання» адлюстроўваюць канфігурацыйныя асаблівасці адпаведнай ракі ці возера.

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 12 км. Плошча вадазбору 19 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3 ‰.

Пачынаецца ў напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Лозкі, цячэ праз лясныя ўрочышчы Добрая Ночка і Гончая Струга, упадае ў Пад’яварку каля вёскі Капці.

Вадазбор у межах Нёманскай нізіны. У верхнім цячэнні ў сухое лета перасыхае.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Шчары
HMS C24

**HMS C24** —  брытанская падводная лодка тыпу С. Пабудавана ў 1908-1909 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 26 лістапада 1908 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 5 мая 1909 года.

23 чэрвеня 1915 года падчас супольнай аперацыі з HMS „Taranaki” ў ўзбярэжжа Шатландыі недалёка ад Абердзіна здолела патапіць германскую падводную лодку SM U-40. Камандзір HMS C24 Фрэдарік Гэнрі Тэйлар быў узнагароджаны ..

У 1921 годзе лодка была прададзена на металалом.

## Літаратура 
* 
* 
*

## Спасылкі 
*MaritimeQuest C Class Overview
*BriTsuB - C Class Coastal Submarine 
*HMS C-24 Pages

Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу С
Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі ў Першай сусветнай вайне
Поці

**По́ці** () — горад на захадзе Грузіі, у краі Самегрэла-Зема Сванеці.

Знаходзіцца ў вусці ракі Рыёні, на беразе Чорнага мора. У Поці размешчаны найбуйнейшы на ўсходнім узбярэжжы аднайменны порт.

Горад Поці узнік на месцы антычнага грэчаскага горада Фасіс. Па стане на 1 студзеня 2016 года, колькасць насельніцтва горада — 41,5 тыс. жыхароў, на 1 студзеня 2014 года — 47,8 тыс. жыхароў. Машынабудаванне (суднабудаванне, суднарамонт і інш.), харчовая прамысловасць.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Грузіі
Кварэлі

**Кварэлі** () — горад на ўсходзе Грузіі (Кахетыя). Статус горада з 1964 года, да гэтага мястэчка. Цэнтр Кварэльскага муніцыпалітэта Кахэтыі. Горад размешчаны ў Алазанскай даліне, за 19 км на поўнач ад чыгуначнай станцыі Мукузані Грузінскай чыгункі (лінія Тбілісі — Тэлаві).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ілья Рыгоравіч Чаўчавадзэ — грузінскі пісьменнік

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Грузіі
Вялікае Тока

**Вялікае То́ка** () — возера ў Азіяцкай частцы Расіі, у Нерунгрынскім раёне Рэспублікі Саха (Якуція), на мяжы з Хабараўскім краем, у басейне ракі Алгама (басейн Алдана і Лены).

Вялікае Тока знаходзіцца на Алданскім нагор’і, у паўднёвай частцы Такінскай тэктанічнай упадзіны на вышыні 903 (85,2) км². Даўжыня 15 км, найбольшая шырыня 7,7 (7,5) км. Сярэдняя глыбіня 42, найбольшая каля 80 м. Аб’ём вады ў возеры 3,47 км³. Плошча вадазбору 919 км².

Катлавіна возера авальнай формы і мае тэктанічна-ледавіковае паходжанне. Берагавая лінія слаба звілістая, маецца некалькі заліваў. Берагі пакатыя. Вадой возера жывіцца за кошт атмасферных ападкаў і паверхневага сцёку. Вада возера вызначаецца малой мінералізацыяй і вялікай празрыстасцю. Замярзае возера ў кастрычніку, лёд трымаецца да чэрвеня. За 3 км у напрамку на поўдзень знаходзіцца возера Малое Тока, звязанае з Вялікім Тока пратокай і ракой Утук. У возера ўпадае рака Утук, у паўночна-ўсходняй частцы выцякае рака Мулам (левы прыток ракі Ідзюм).

У возеры водзяцца таймень, лянок, харыус, сіг-пыж’ян, арктычны галец, плотка, ялец, акунь, шчупак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Озеро Бол. Токо // Государственный водный реестр РФ
* *Измайлова А. В.* Большое Токо // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Большое Токо — самое глубокое озеро в Якутии и самое крупное на Становом хребте // Дирекция биологических ресурсов и особо охраняемых природных территорий Министерства охраны природы Республики Саха (Якутия) 
* Озеро Большое Токо и Хребет Токинский // Государственный природный заповедник «Джугджурский» 

Катэгорыя:Азёры Якуціі
Катэгорыя:Басейн Лены
Сенакі

**Сенакі**() — горад на захадзе Грузіі, у краі Самегрэла-Зема Сванеці. Адміністрацыйны цэнтр Сенакскага муніцыпалітэта. Размяшчаецца за 294 км ад Тбілісі, насельніцтва 21596 жыхароў (па ацэнцы на пачатак 2014 года). Важны транспартны вузел чыгункі Тбілісі — Поці. У горадзе знаходзіцца машынабудаўнічы завод і фабрыка па вытворчасці дываноў, прадпрыемствы па перапрацоўцы віна, гарбаты і малака.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Грузіі
Кабулеты

**Кабулеты** () — курортны горад (з 1944) у Аджарыі (Грузія). Размешчаны ў зоне субтрапічнага клімату на беразе Чорнага мора, за 21 км на поўнач ад Батумі. Цэнтр Кабулецкага раёна. Насельніцтва — 16 546 чал. (2014). Клімат субтрапічны. Узімку рэдка бывае ніжэй +5 °C, улетку тэмпература паветра вагаецца ад +25 °C да +28 °C.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Алег Данілавіч Кастагрыз — беларускі жывапісец
* Ніно Катамадзэ — грузінская спявачка

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Аджарыі
Зестафоні

**Зестафоні** () — горад у Грузіі, адміністрацыйны цэнтр Зестафонскага муніцыпалітэта, уваходзіць у склад краю Імерэція. Насельніцтва — 20 814 жыхароў (2014). Размешчаны ў самай усходняй частцы Калхідскай нізіны, на абодвух берагах ракі Квірыла (левы прыток Рыёні), за 180 км на захад ад Тбілісі, за 30 км паўднёвы ўсход ад Кутаісі. Чыгуначная станцыя на лініі Самтрэдыя — Тбілісі, пачатак лініі на Сачхерэ (48 км).

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ладо Аваліяні, грузінскі пісьменнік
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Грузіі
Цхалтуба

**Цхалтуба** () — горад на захадзе Грузіі, адміністрацыйны цэнтр Цхалтубскага раёна; за 9 км на паўночны захад ад Кутаісі. Насельніцтва — 11 281 чалавек (2014). Чыгуначная станцыя, канцавы пункт лініі Брацэула — Кутаісі — Цхалтуба. За 242 км ад Тбілісі (па чыгунцы).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Грузіі
Рыёні

**Рыёні** — рака ў Грузіі. Даўжыня 327 км, плошча басейна 13 400 км². Бярэ пачатак з ледавікоў на паўднёвым схіле Галоўнага Каўказскага хрыбта Вялікага Каўказа. Цячэ спачатку ў вузкай і глыбокай цясніне, паміж Лечхумскім і Рачынскім хрыбтамі — па шырокай даліне, затым зноў прарываецца праз вузкую цясніну. Ніжэй г. Кутаісі выходзіць на Калхідскую нізіну, дзе разбіваецца на рукавы. Пры ўпадзенні ў Чорнае мора ўтварае дэльту. Асноўная частка сцёку (да 90 %) скідваецца ў мора па канале, зробленым у 1939 годзе для аховы г. Поці ад затапленняў падчас вялікіх паводак. Жыўленне змяшанае, з перавагай дажджавога, а ў вярхоўях ледавіковага. Разводдзе з сакавіка па кастрычнік; паводкі на працягу ўсяго года. Сярэдні расход вады ў вусці 405 м³/с. Вада вельмі мутная (увесну да 2650 г/м³). На Рыёні — Гумацкая і Рыёнская ГЭС. Вада выкарыстоўваецца ў сярэднім цячэнні для ірыгацыі.

Катэгорыя:Рэкі Грузіі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Чорнае мора
Сачхерэ

**Сачхерэ** () — горад (да 1964 — пасёлак), цэнтр Сачхерскага раёна Грузіі. Насельніцтва — 6140 жыхароў (2014). Размешчаны на рацэ Квірыла (прыток Рыёні). Канцавая чыгуначная станцыя лініі (48 км) ад Зестафоні (на лініі Самтрэдыя — Тбілісі Грузінскай чыгункі).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Грузіі
Самтрэдыя

**Самтрэдыя** () — горад у заходняй Грузіі, адміністрацыйны цэнтр Самтрэдскага муніцыпалітэта. Насельніцтва — 25 318 жыхароў (студзень 2014). Размешчаны на Калхідскай нізіне, за 27 км на захад ад Кутаісі. Недалёка ад горада злучаюцца дзве ракі — Рыёні і Цхенісцкалі. З поўначы да горада прымыкае пасёлак Кулашы. Клімат субтрапічны, мяккі і вільготны.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Іўстын Іўліянавіч Джанелідзэ, савецкі хірург

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Грузіі
Паравані

**Паравані** () — возера ў Грузіі. Плошча 37,5 км². Сярэдняя глыбіня 2,4 м, найбольшая 3,3 м. Размешчана паміж Джавахецкім і Самсарскім хрыбтамі, на вышыні 2074 м. Жыўленне пераважна падземнае. Вышэйшыя ўзроўні ў траўні; размах ваганняў каля 0,7 м. Замярзае ў лістападзе — снежні, адкрываецца ў красавіку. З Паравані выцякае р. Паравані — правы прыток р. Куры.

Катэгорыя:Азёры Грузіі
Катэгорыя:Басейн Куры
Аляксандр Анатольевіч Матоўнікаў

**Аляксандр Анатольевіч Матоўнікаў** (нар. , , РСФСР, СССР) — расійскі дзяржаўны і ваенны дзеяч. Паўнамоцны прадстаўнік прэзідэнта Расіі ў Паўночна-Каўказскай федэральнай акрузе з 26 чэрвеня 2018 года, член Савета Бяспекі Расіі з 3 ліпеня 2018 года. Намеснік камандуючага Сіламі спецыяльных аперацый Галоўнага (разведвальнага) ўпраўлення Генеральнага штаба Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі (2013—2015), камандуючы ССА і намеснік начальніка ГУ ГШ ВС РФ (2015—2018). Герой Расійскай Федэрацыі (2017). Генерал-лейтэнант (2018).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі ваеннай аперацыі Расіі ў Сірыі
Катэгорыя:Супрацоўнікі КДБ СССР
Фронт нацыянальнага вызвалення імя Фарабунда Марці

**Фронт нацыянальнага вызвалення імя Фарабунда Марці (ФНВФМ)** () — сальвадорская палітычная партыя левай арыентацыі, названая ў гонар лідара сальвадорскіх рэвалюцыянераў Фарабунда Марці.

ФНВФМ быў створаны ў пачатку грамадзянскай вайны, калі Кампартыя, «Узброеныя сілы нацыянальнага супраціву» і «Народныя сілы вызвалення» стварылі цэнтр для каардынацыі баявых дзеянняў. Пасля вайны арганізацыя раззброіла свае атрады, адмовіўшыся ад ідэі ўзброенай барацьбы.

У 1990-я гады партыя стала адной з самых магутных палітычных сіл у Сальвадоры. Галоўным яе супернікам была правая партыя ARENA.

У 2009 г. кандыдат ад ФНВФМ Маўрысіа Фунес перамог на прэзідэнцкіх выбарах. У 2014 Сальвадор Санчэс Серэн, таксама вылучэнец ад ФНВФМ, атрымаў перамогу на выбарах.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ФНВФМ  
* Revista Informativa — FMLN Canada 
* Краткий курс истории ФНОФМ

Катэгорыя:Палітычныя партыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Сацыялістычныя партыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1980 годзе
Катэгорыя:Нацыянальна-вызваленчыя рухі
Катэгорыя:Партызанскія рухі
Марнеулі

**Марнеулі** () — горад у правінцыі Квема Картлі, адміністрацыйны цэнтр Марнеульскага раёна Грузіі.
Насельніцтва больш за 22 тыс. чалавек. Знаходзіцца за 30 км на поўдзень ад Тбілісі, недалёка ад межаў з Азербайджанам і Арменіяй на рацэ Алгеці (басейн ракі Куры). Статус горада з 1964 года. Умерана цёплы стэпавы клімат. Умерана халодная зіма і цёплае лета. Сярэднегадавая тэмпература складае 12 °C, студзеня каля 0 °C, ліпеня 23,9 °C. Абсалютны мінімум -25 °C, абсалютны максімум 40 °C. Ападкаў 500 мм у год.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Грузіі
Гардабані

**Гардабані** () — горад у краі Квема Картлі ў Грузіі, за 33 км ад Тбілісі. Цэнтр Гардабанскага муніцыпалітэта. Насельніцтва горада пераважна азербайджанскае. У 1969 годзе пасёлак Гардабані атрымаў статус горада. Чыгуначная станцыя Гардабані Грузінскай чыгункі і сартавальны парк для грузавых цягнікоў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Грузіі
Ахмета

**Ахмета** () — горад у Грузіі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта, за 29 км на паўночны захад ад Тэлаві. Насельніцтва 7105 чалавек (2014). У раёне Ахмета працякае рака Алазані. Гідролізна-дражджавы завод, лесаапрацоўчы камбінат, кансервавы, вінаробны завод і масласыразавод.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Грузіі
Ткібулі

**Ткібулі**  () — горад у Грузіі, адміністрацыйны цэнтр Ткібульскага муніцыпалітэта. Насельніцтва — 9770 жыхароў (2014). Размешчаны на паўднёва-заходніх схілах Рачынскага хрыбта, за 42 км на паўночны ўсход ад Кутаісі, за 165 км на паўночны захад ад Тбілісі. Канцавы пункт чыгункі Рыёні — Кутаісі — Ткібулі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Грузіі
Чыятура

**Чыятура** () — горад у Грузіі, у Імерэціі. Насельніцтва — 12 803 жыхароў (2014).

Размешчаны ў цясніне ракі Квірыла (прыток Рыёні) і на прылеглых плато; за 220 км ад Тбілісі па чыгунцы. Чыгуначная станцыя на лініі Зестафоні — Сачхерэ (ад лініі Самтрэдыя — Хашуры) Грузінскай чыгункі. Раёны Чыятура звязаны з цэнтральнай часткай горада пасажырскімі паветрана-ліннымі дарогамі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Грузіі
Лентэхі

**Лентэхі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Грузіі. Найбуйнейшы населены пункт і Ніжняй (Квема) Сванеціі.
Размешчаны на рацэ Цхенісцкалі. Шматлікія помнікі архітэктуры і гісторыі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Грузіі
Джвары (горад)

**Джвары** () — горад на захадзе Грузіі, край Самегрэла-Зема Сванеці. Размешчаны на рацэ Інгуры, канцавая чыгуначная станцыя на лініі ад Зугдзідзі (за 28 км). Паблізу Джвары — Інгурская ГЭС. Здабыча мармуру. Радзіма Мелітона Кантарыі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Грузіі
Перадзелка

**Перадзе́лка**, **канал К-2** — ручай у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Калонка (басейн Нарава). Даўжыня 3 км. Пачынаецца за 0,5 км на поўдзень ад вёскі Юшкавічы, вусце каля ўсходняй ускраіны вёскі Грынкі 3-я. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Нарава
Катэгорыя:Рэкі Свіслацкага раёна
Андрэй Жаброўскі

**Андрэй Жаброўскі** (, ; 29 лістапада 1744, Падляшша — 13 верасня 1815, Мсціслаў) — педагог, архітэктар, прафесар Полацкага езуіцкага калегіума.

Уступіў у Таварыства Ісуса ў Нясвіжы ў 1764 г. Вывучаў філасофію і матэматыку (1766—1769), архітэктуру (1771—1772), а потым тэалогію (1772—1776) у Полацкім езуіцкім калегіуме. Пафесар архітэктуры  ў Полацку (1776—1784), прэфект будаўніцтва ў Дынабургу (1784—1786), Магілёве (1786—1788) і Оршы (1788—1789). Потым працаваў на езуіцкіх пляцоўцках у Фашчаўцы (1799—1800), Пагосце (1800—1802) і Мсціславе (1802—1804, 1807—1815).  Браў удзел у манументальна-дэкаратыўным аздабленні езуіцкага касцёлу ў Мінску.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564–1995 / oprac. L. Grzebień. – Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. – 882 s.
*Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. – Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. – 288 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкай езуіцкай акадэміі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Оні (горад)

**Оні**  () — горад у Грузіі, адміністрацыйны цэнтр Онскага раёна ў складзе рэгіёна Рача-Лечхумі і Квема Сванеці. Цэнтр гістарычнай вобласці Рача. Размешчаны ля падножжа Рачынскага хрыбта на левым беразе ракі Рыёні, за 34 км на паўночны ўсход ад рэгіянальнага цэнтра Амбралауры.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Грузіі
Якаў Рыгоравіч Жылінскі

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Якаў Рыгоравіч Жылінскі
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |Перыяд жыцця     = 
 |выява            = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 
 |званне           = 
 |род войскаў      = 
 |камандаваў       = Паўночна-Заходні фронт
 |частка           = 
 |бітвы            = Руска-японская вайна
Першая сусветная вайна
 |узнагароды       = { Style = "background:transparent"
   
-
     
}
замежныя:
{ Style = "background:transparent"
     
-
     
-
     
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Я́каў Рыго́равіч Жылі́нскі** (, Міхайлаў — , ) — генерал ад кавалерыі Рускай імператарскай арміі, начальнік Генштаба (1911—14), у 1914 годзе варшаўскі генерал-губернатар і камандуючы войскамі Варшаўскай ваеннай акругі. Лічыцца галоўным вінаватым правалу Усходне-Прускай наступальнай аперацыі, з якой пачалася Першая сусветная вайна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце «Хронас»  
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Мікалаеўскага кавалерыйскага вучылішча
Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:пакараныя смерцю ў Грамадзянскую вайну ў Расіі
Катэгорыя:пакараныя смерцю ў 1918 годзе
Катэгорыя:Галоўнакамандуючыя Паўночна-Заходнім фронтам (Першая сусветная вайна)
Каспі

**Каспі** () — горад у Грузіі, адміністрацыйны цэнтр Каспскага муніцыпалітэта, адзін з самых старажытных населеных пунктаў гісторыка-геаграфічнай вобласці Картлі. Знаходзіцца на левым беразе ракі Куры, пры ўпадзенні ў яе Лехуры. На тэрыторыі Каспі размешчана чыгуначная станцыя на лініі Тбілісі — Самтрэдыя. Знаходзіцца за 48 км на паўночны захад ад Тбілісі і за 10 км на поўдзень ад мяжы з Паўднёвай Асеціяй.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Грузіі
Будынак рэальнага вучылішча

* Будынак рэальнага вучылішча (Гродна)
* Будынак рэальнага вучылішча (Магілёў)
* Будынак рэальнага вучылішча (Орша)
* Будынак рэальнага вучылішча (Рагачоў)
Чакві

**Чакві** — пасёлак гарадскога тыпу (дабу) у Кабулецкім муніцыпалітэце Аджарыі, Грузія. Чыгуначная станцыя Чакві (на лініі Натанебі — Батумі). Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1954 года.

Катэгорыя:Населеныя пункты Аджарыі
Швабахер

**Швабахер**, **швабах** () — адменнік гатычнага пісьма, што ўзнік у XV стагоддзі. Ламанае пісьмо са скругленымі абрысамі некаторых літар. Гэты шрыфт дамінаваў у Германіі з канца XV да сярэдзіны XVI стагоддзя. Пасля чаго быў заменены на фрактуру, але заставаўся папулярным до XX стагоддзя.

## Гл. таксама 
* Шрыфт
* Гатычнае пісьмо

## Спасылкі 
* http://fonts.ru/help/term/terms.asp?code=33 

Катэгорыя:Шрыфты
Катэгорыя:Палеаграфія
Катэгорыя:Каліграфія
Катэгорыя:Гатычнае пісьмо
Будынак рэальнага вучылішча (Рагачоў)

**Будынак Рагачоўскага рэальнага вучылішча** — будынак у Рагачове, размешчаны па адрасе вул. Цымермана, 36.

## Гісторыя 
Быў пабудаваны на грошы мецэната Васіля Васільевіча Іолшына і яго жонкі Варвары Аляксееўны ў 1903—1907 гадах для Рагачоўскага рэальнага вучылішча.

Раней чым у іншых будынках Рагачова тут з’явілася сістэма паравога ацяплення, а ваду пераганялі з калодзежа ў памяшканні з дапамогай электрычнасці.

У пачатку Вялікай Айчыннай вайны пабудова была спаленая, але яе аднавілі ў 1950-х. На 2-м паверсе гэтага ж будынка размяшчаліся актавая зала (у стылі мадэрн), малявальныя класы, кабінет інспектара. У кутняй часткі 2-га паверха была ўладкованая дамавая царква ў імя Святой Вялікапакутніцы Барбары. Падлогі на гэтых двух паверхах пакрываў паркет. Ацяпленне было паравым. У падвальным памяшканні гэтага будынка размяшчаліся 4 кватэры для служыцеляў, 1 пакой для перагонкі вады (насос), электрастанцыя (святло), два пакоі для дроў, дзве кладоўкі і клазет.

У будынку вучылішча мелася вежа, адкуль навучэнцы маглі назіраць за зорным небам.

## Ахова 
Будынак, які з’яўляецца адной з нямногіх дарэвалюцыйных пабудоў у Рагачове, унесены ў спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей РБ.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Рагачоў
Катэгорыя:Славутасці Рагачова
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі неакласіцызм
Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу D

**Падводныя лодкі тыпу D** — серыя з 8 падводных лодак Вялікабрытаніі. Пабудаваны ў 1907—1910 гадах.
Лодкі тыпу D сталі першым тыпам падводных лодак Каралеўскага флоту, здольных значна выходзіць за межы ўзбярэжных вод. Гэта былі таксама першыя лодкі, абсталяваныя бесправаднымі перадатчыкамі.

## Апісанне канструкцыі 
Патрульныя падводныя лодкі з’яўляліся развіццём лодак тыпу С. Яны былі распрацаваны з улікам выкарыстоўвання дызельных рухавікоў для пазбягання праблем з бензінавымі рухавікамі, адзначаных у папярэдніх тыпах лодак.
Лодкі тыпу D былі абсталяваны падвойнымі вінтамі для большай манеўранасці. Таксама яны былі першымі падводнымі лодкамі, якія абсталёўваліся палубнымі гарматамі і стандартнымі радыёпрыёмнікамі. Антэна была прымацавана да мачты, якая прыбіралася перад апусканнем.

## Баявое прымяненне 
Лодкі тыпу D базаваліся ў Харыджы, ,  і Дуўру. Іх ваенная роля заключалася ў паляванні на нямецкія ваенныя караблі. На апошніх этапах Першай сусветнай вайны лодкі тыпу D выкарыстоўваліся для навучання экіпажаў у Портсмуце.

Падчас Першай сусветнай вайны лодкі патрулявалі Паўночнае мора і Гельгаландскую бухту. Падчас вайны чатыры лодкі (D2, D3, D5 і D6) былі страчаны, а астатнія (D4, D7 і D8) былі прададзены ў ліпені 1919 года.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* D Class details
* MaritimeQuest D Class Overview


Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі ў Першай сусветнай вайне
Школа № 2 імя В. М. Калеснікава (Рагачоў)

**Школа № 2 імя В. М. Калеснікава** — сярэдняя навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Рагачове па адрасе вул. Цымермана, 36.

## Будынак 
 па вул. Георгіеўская]]

Школа знаходзіцца ў будынку, якое пабудавалі адмыслова для Рагачоўскага рэальнага вучылішча на грошы мецэната Васіля Васільевіча Іолшына і яго жонкі Варвары Аляксееўны ў 1903—1907 гадах.

У пачатку Вялікай Айчыннай вайны пабудова была спаленая, але яе аднавілі ў 1950-х
* Міхаіл Апанасавіч Дзмітрыеў — Герой Сацыялістычнай Працы, заслужаны настаўнік БССР, кандыдат педагагічных навук
* Дзмітрый Уладзіміравіч Паладзенка — дыпламат
* Віктар Уладзіміравіч Паладзенка — кандыдат педагагічных навук спартыўны суддзя міжнароднай катэгорыі па гандболе
* Рыгор Сямёнавіч Кікоін — хірург, загадчык кафедры 4-й клінічнай бальніцы
* Анатоль Уладзіміравіч Мікалаенка — доктар тэхнічных навук
* Уладзімір Ільіч Паладзенка — лаўрэат першай Іолшынскай прэміі (1992), мастак, рагачоўскі краязнаўца Уладзімір Ільіч Паладзенка

Катэгорыя:Школы Беларусі
Катэгорыя:Рагачоў
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Гомельскай вобласці
HMS C36

**HMS C36** —  брытанская падводная лодка тыпу С. Пабудавана ў 1908-1909 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 30 лістапада 1909 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 1 лютага 1910 года.

У 1911 годзе, HMS C37, HMS C37 і HMS C38, апошнія падводныя лодкі тыпу C былі адпраўлены ў Ганконг, дзе падчас Першай сусветнай вайны былі ў складзе флоту .

У 1919 годзе лодка была прададзена на металалом.

## Літаратура 
* 
* 
*

## Спасылкі 
*MaritimeQuest C Class Overview
*BriTsuB - C Class Coastal Submarine 
*HMS C-36 Pages

Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу С
Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі ў Першай сусветнай вайне
HMS C29

**HMS C29** —  брытанская падводная лодка тыпу С. Пабудавана ў 1908-1909 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 19 чэрвеня 1909 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 17 верасня 1909 года.

Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў  , дзе была ўключана ў Сёмую падводную флатылію.

Лодка ўжывалася ў вайсковых аперацыях на Балтыйскам моры. У Рыжскам заліве HMS C29 затапіла нямецкае гандлёвае судна. У сярэдзіне 1915 года ён вярнуўся ў Вялікабрытанію. У жніўні ён браў удзел, разам са HMS C24, HMS C27 і HMS C33 у паляванні на нямецкія падводныя лодкі, што пагражаюць рыбацкім суднам. HMS C24 узяло ўдзел у знішчэнні нямецкай SM U-40.

19 жніўня 1915 года HMS C29 трапіла на міннае поле каля Хамбэру. Уся каманда лодкі загінула.

## Літаратура 
* 
* 
*

## Спасылкі 
*MaritimeQuest C Class Overview
*BriTsuB - C Class Coastal Submarine 
*HMS C-29 Pages

Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу С
Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі ў Першай сусветнай вайне
HMS C25

**HMS C25** —  брытанская падводная лодка тыпу С. Пабудавана ў 1908-1909 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 10 сакавіка 1909 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 28 мая 1909 года.

Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў  , дзе была ўключана ў Сёмую падводную флатылію.

6 ліпеня 1918 года, прыкладна ў 24 км ад , падраздзяленне падпала пад нападу  групы нямецкіх гідрасамалётаў. Лодка была падвергнута бамбаванню, у выніку чаго загінулі яе капітан і пяць маракоў. HMS C25 была сур'ёзна пашкоджана і адбуксіравана ў порт з дапамогай эсмінца HMS Lurcher.

У 1921 годзе лодка была прададзена на металалом.

## Літаратура 
* 
* 
*

## Спасылкі 
*MaritimeQuest C Class Overview
*BriTsuB - C Class Coastal Submarine 
*HMS C-25 Pages

Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу С
Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі ў Першай сусветнай вайне