Антоні Генрык Радзівіл

**Антоні Генрык Радзівіл** (; ) — палітычны дзеяч, кампазітар, мецэнат.

## Біяграфічныя звесткі 
З роду Радзівілаў. Сын Міхала Гераніма.

Вучыўся ў Гётынгенскім універсітэце (да 1794). У 1796 годзе ажаніўся з Фрыдэрыкай Луізай, прынцэсай Брандэнбургскай, пляменніцай прускага караля, і асеў у Прусіі. Пасля задушэння паўстання 1794 года падтрымліваў планы адраджэння польскай дзяржавы на чале з Гогенцолернам, дзе сам разлічваў быць віцэ-каралём, а Т. Касцюшка — галоўнакамандуючым. Выступаў за кааліцыю Прусіі, Расіі і Аўстрыі супраць Напалеона, якая прадугледжвала стварэнне асобнай арміі з ураджэнцаў былой Рэчы Паспалітай, аднак гэтыя планы не ажыццёўлены. Пасля гібелі Д. Г. Радзівіла стаў у 1814 годзе ардынатам нясвіжскім і алыцкім. У 1815—1833 гадах — намеснік прускага караля ў Вялікім княстве Пазнаньскім, генерал-паручнік.

Меў 4 дачок і сыноў Вільгельма, Фердынанда, Багуслава, Уладзіслава.

## Музычная творчасць 
Трымаў у Берліне і Познані артыстычныя салоны. Быў выдатным віяланчэлістам і гітарыстам, іграў на іншых музычных інструментах, пісаў музыку, спяваў у аматарскіх спектаклях («Вялікі тыдзень у замку, альбо Сцэны трубадураў з 1148 года»; паст. ў час Венскага кангрэса 1815). Падтрымліваў кантакты з вядомымі кампазітарамі. Свае творы прысвяцілі яму Л. ван Бетховен, Ф. Мендэльсон-Бартольдзі, Ф. Шапэн, М. Шыманоўская. Пісаў рамансы (у т.л. «Вільгельма Майстэра» І. В. Гётэ), вакльныя дуэты і трыо, фартэпіянныя творы (вальсы, паланезы), хары.

Як кампазітар набыў вядомасць музыкай да «Фауста» (лібрэта І. В. Гётэ). У 1844 годзе С. Манюшка выдаў у Вільні асобныя сцэны гэтай оперы ў сваёй клавірнай рэдакцыі. На Беларусі фрагменты оперы ўпершыню паказаны ў 1995 годзе ў Нясвіжы «Беларускай капэлай», прэм’ера ў Нацыянальным акадэмічным Вялікім тэатры оперы Рэспублікі Беларусь адбылася ў 1999 годзе.

## Літаратура 
* Скорабагатаў В. Беларускі «Фауст» // Спадчына. 1995. № 1;
* Скорабагатаў В. Лёс падарыў Гётэ музыку Радзівіла // Мастацтва. 1995. № 4;
* Собалева Н. Агмень родавы, агмень культурны: (Жыцьцё, дзейнасць і атачэньне Антонія Генрыка Радзівіла) // Мастацтва. 1995. № 8;
* Собалева Н. «Геніяльная парывістая кампазіцыя…» // Мастацтва. 1995. № 9;
* Шышыгіна-Патоцкая К. Нясвіж і Радзівілы, Мн.: Беларусь, 2007.
* *Almanach de Gotha*, Perthes, Gotha
** 77. Jg. (1840)
** 124. Jg. (1887)
* Ingvar Holm: *Industrialismens scen. Ur revolutionernas och varumässormas teaterhistoria*, Gebers, Stockholm 1979, ISBN 91-2006030-0
* Bogdan Graf von Hutten-Czapski: *Sechzig Jahre Politik und Gesellschaft*, Mittler, Berlin 1936 (2 Bde.)
* Szymon Konarski: *Armorial de la noblesse polonaise titrée*, Selbstverlag, Paris 1957
* Tadeusz Nowakowski: *Die Radziwills. Die Geschichte einer großen europäischen Familie*, dtv, München 1975, ISBN 3-423-01102-5
* Thekla von Schober: *Unter fünf Königen und drei Kaisern. Unpolitische Erinnerungen einer alten Frau*, Flemming, Glogau 1891

## Спасылкі 
* 
* 
* http://www.nieborow.art.pl
* http://www.przygodzice.pl
* http://www.zapala.pl/eb/ukra2002/olyka.htm 
* http://www.zapala.pl/eb/litw2003/nieswiez.htm 

Антоні Генрык
Катэгорыя:Кампазітары паводле алфавіта
Катэгорыя:Кампазітары Германіі
Катэгорыя:Кампазітары Польшчы
Катэгорыя:Постаці Мірскага замка
Антоні Генрык Радзівіл