Гусегадоўля

**Гусегадоўля** — галіна прадуктыўнай экстэнсіўнай птушкагадоўлі.

Невысокі кошт прадукцыі абумоўліваецца здольнасцю гусака расці на танных кармах і выкарыстоўваць (з 3-4-га тыдня) выгулу на нязручных землях. Так, у Бібліі (, ) згаданы птушкі, асабліва ўкормленыя, пад якімі, наймаверней, у гэтай цытаце разумеюцца гусі. Сярод іншых птушак свойскія гусі вылучаюцца паходжаннем адразу ад некалькіх дзікіх відаў. Найбольшы ўплыў на іх пародаўтварэнне аказалі дзікія шэрыя гусі, якія жывуць паўсюдна на прасторах Еўразіі. Менавіта ад гэтага віду паходзіць пераважная большасць сучасных парод. Ва Усходняй Азіі некаторыя пароды вядуць сваё паходжанне ад дзікай гусі віду , якая жыве ў Азіі і не сустракаецца ў Еўропе. Нарэшце, у паўночных раёнах Еўропы шляхам гібрыдызацыі свойскіх гусей з дзікімі белалобымі гусямі, якія жывуць у тундры, атрымана некалькі мясцовых, малавядомых парод.

У гусей не было адзінага цэнтра прыручэння; гэты працэс адбываўся адначасова ў розных раёнах Еўропы і Азіі. Прыручэнне гусей адбылося значна пазней, чым прыручэнне курэй, качак і галубоў— каля 3000 гадоў таму. У той час як прыручэнне іншых свойскіх птушак было абмежавана паўднёвымі цёплымі раёнамі, гусей прыручылі пераважна на поўначы. Найбольш старажытныя цэнтры прыручэння знаходзяцца на тэрыторыі сучаснай Германіі, на ўзбярэжжах Балтыйскага і Паўночнага мораў; прыкладна ў той жа час гусі былі прыручаны (незалежна ад германцаў) у Старажытнай Грэцыі, Рыме і Кітаі. З гэтых цэнтраў свойскія гусі паступова распаўсюдзіліся ў суседнія краіны, затым арэал іх распаўсюджвання ахапіў усю Еўразію.

Аднак гусі менш за іншых свойскіх птушак зменены чалавекам. У старажытных грэкаў гусь была прысвечана Персефоне і Прыяпу, гэта значыць з’яўлялася святой жывёлай, і трымалася ў якасці хатняга ўлюбёнца, прыгажосцю якога захапляліся. Паводле падання, у  было 20 свойскіх гусей, якія служылі, хутчэй, як упрыгожванне двара, чым як карысныя жывёлы. Ч. Дарвін адзначаў, што прыручэнне гусей «у старажытнасці відаць з некаторых вершаў у Гамера». У 1980-я гады вартавыя гусі, якія прайшлі навучанне, выкарыстоўваліся ў сістэме аховы ваенных баз ЗША на тэрыторыі ФРГ і ў Бразіліі (пры з’яўленні незнаёмцаў яны ўздымалі шум).
. Любяшоў, 1912]]
У Беларусі з даўніх часоў гусі былі абавязковай часткай «дзякла», штогадовай натуральнай даніны феадалу. Устава на валокі (1557) вызначыла яе традыцыйную норму, якая пратрымалася некалькі стагоддзяў: 1 гусь з аднае валокі (21,36 га). Трохполле, якое прадпісвалася валочнай сістэмай, стварала спрыяльныя ўмовы для гадоўлі гусей, бо трэцяя частка зямлі выдзялялася пад папар. Гусь елі на святы, асабліва восенню, калі гусі былі найбольш адкормленыя.

У каланіяльны перыяд гусі былі завезены на іншыя кантыненты, але вялікай папулярнасці там яны так і не набылі. У цяперашні час найбольшая колькасць гусей па-ранейшаму назіраецца ў раёнах гістарычнага прыручэння — Паўночнай і Заходняй Еўропе, Кітаі, крыху менш у іншых азіяцкіх краінах, Італіі, Усходняй Еўропе, адносна мала ў ЗША, у іншых краінах гусі нешматлікія.

## Асноўныя звесткі 
Асноўныя правілы гусегадоўлі зводзяцца да стараннага адбору  ​​для маткавага статка, выбракоўкі ў верасні-лістападзе і канчатку фармавання статкаў і гнёздаў да снежня.

## Развядзенне 
### У свойскай гаспадарцы 
Гусь разводзіцца і ўтрымліваецца ў гаспадарцы, як забойная птушка для атрымання мяса, трыбухоў, пуха і пяра. Пры гэтым, на думку . У ранейшыя часы з яек восеньскай кладкі не выводзілі гусянят з прычыны цяжкасці іх вырошчвання ў халодны час на кожнага гусака) рэкамендавалі даваць размочаны ў вадзе жытні хлеб з варанай цёртым бульбай і аўсяную крупу, што ўплывала на вялікую цвёрдасць тлушчу.

Утрыманне гусей на пашы ажыццяўляюць звычайна з мая па кастрычнік. Падкормку ў гэты час робяць мінімальную, і яна цалкам выключаецца пры выпасе птушкі па іржышчы. У зімовы час частку канцэнтратаў у рацыёне замяняюць грубымі і сакавітымі кармамі. Гусей утрымліваюць у халодных памяшканнях пры натуральным асвятленні. Падобная сістэма гусегадоўлі дазваляе паменшыць выдаткі на кармленне і ўтрыманне птушкі, аднак не спрыяе яе высокай прадуктыўнасці. Да таго ж для выпасу неабходныя значныя плошчы з разліку 1 га пашы (у залежнасці ад яе прадуктыўнасці) на 10-80 галоў у месяц. Па звестках , смажаная курка і многія іншыя. З’яўляецца кулінарным тлушчам, прымяняецца таксама ў якасці ўзмацняльніка смаку або тлушчавай заправы.

### Гусінае пяро 
|250px]]

 — пяро гусака, якое выкарыстоўвалася як прылада для пісьма ў VII—XIX стагоддзях, да вынаходства металічнага пяра.

Гусінае пяро, у адрозненне ад пёраў іншых звычайных птушак (часцей за ўсё свойскіх), уяўляе сабой тоўсты полы стрыжань, які мае аб’ёмную порыстую аснову, таму пяро «ўчэпістае», гэта значыць яго зручна трымаць у руцэ пры напісанні літар. Калі кончык пяра зрэзаць нажом пад вуглом, агаляецца поры стрыжань, які добра ўбірае чарніла, што дазваляе радзей апускаць кончык пяра ў чарніліцу. Умерана мяккі кончык пяра добра захоўвае форму пры пісьме, дзякуючы чаму адпадае неабходнасць частага завострывання.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Пенионжкевич, Э. Э. Основы гусеводства. — Изд. 2-е, переработ. и доп. — Москва : Сельхозгиз, 1952. — 191 с. : илл. ; 22 см. — Перед загл. авт.: проф. Э. Э. Пенионжкевич, К. В. Зеленская. Библиогр.: с. 186-87. — 25000 экз. — 3 р. 5 к. — 52-26449
* Налибоцкий, С. Б. Белорусские гуси и пути их улучшения : автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата сельскохозяйственных наук / С. Б. Налибоцкий ; Министерство сельского хозяйства СССР, Латвийская сельскохозяйственная академия. — Минск, 1958. — 19, [1] с. : табл. — Библиография в конце текста (5 назв.)
* Пароды гусей
* 
* Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн.: БелЭн, 1993.
* Синичкин, Е. С. Разведение гусей и уток. — [Ленинград] : Лениздат, [тип.] РУ № 20, 1945. — 72 стр. : илл. ; 20 см. — Перед загл. автор: Е. С. Синичкин. — 5000 экз. — 3 р. — 46-1168

Катэгорыя:Птушкагадоўля
Катэгорыя:Гусі