open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Андрэй Анісімавіч Белы

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя     = Андрэй Анісімавіч Белы
 |арыгінал імя = 
 |дата нараджэння  = 17.06.1922
 |месца нараджэння = в.  Навінкі,  Калінкавіцкі раён,  Гомельская вобласць
 |дата смерці    = 17.6.2011
 |месца смерці   = 
 |партрэт        = 
 |подпіс        = 
 |мянушка       = 
 |псеўданім      = 
 |прыналежнасць = 
 |гады службы = 1941—1967
 |званне      = малодшы лейтэнант
 |род войскаў = 
 |камандаваў  = 
 |частка      = 
 |бітвы       = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды  = 
{ style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
     
}
 |Commons       = 
 |сувязі        = 
 |у адстаўцы    = падпалкоўнік
 |роспіс        = 
}}
**Андрэй Анісімавіч Белы** (, в. Навінкі, , Гомельская вобласць — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943), камандзір узвода сувязі 685-га стралковага палка 193-й стралковай дывізіі 65-й арміі Цэнтральнага фронту, малодшы лейтэнант.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 чэрвеня 1922 года ў вёсцы Навінкі цяпер у Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, у сям'і селяніна. Беларус.

Адукацыя сярэдняя спецыяльная: скончыў курсы настаўнікаў пачатковых класаў. Працаваў настаўнікам.

У Чырвонай Арміі з 1941 года. Скончыў Сталінградскае ваеннае вучылішча сувязі ў снежні 1941 года. У час Вялікай Айчыннай вайны з красавіка 1942 года на Паўднёва-Заходнім, Сталінградскім, Данскім, Цэнтральным франтах. Памёр 17 чэрвеня 2011 г.

## Узнагароды 
* Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 30 кастрычніка 1943 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм малодшаму лейтэнанту Беламу Андрэю Анісімавічу прысвоена званне Героя Савецкага саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка»
* ордэнам Леніна
* Два ордэны Айчыннай вайны 1 ступені
* Медалі.

## Літаратура 
* 
* 
*  — С. 8—9.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Падпалкоўнікі СССР
Герма

thumb|*Тыпы герм*
**Герма** () — чатырохгранны слуп, завершаны скульптурнай галавой, першапачаткова бога Гермеса (адсюль назва), затым іншых багоў (Вакха, Пана, фаўнаў), а з V стагоддзі да н.э. і партрэтнымі выявамі дзяржаўных дзеячаў, філосафаў і інш. Нярэдка да гермаў прыралялася з пярэдняга боку фал — эмблема ўрадлівасці.

Служылі межавымі знакамі, паказальнікамі на дарогах і г. д. З пэўнага моманту, галоўным чынам з XVI стагоддзя, такія гермы сталі распаўсюджаным відам дэкаратыўнай і паркавай скульптуры.

У парках і садах XVIII стагоддзя — скульптурная выява ў выглядзе галавы ці бюста на чатырохграннай апоры.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Скульптура Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Гермес
Солад

right|thumb|200px|Ячменны солад
**Со́лад** — брадзільны прадукт, які атрымліваецца з прарошчванага зерня збожжавых культур, галоўным чынам, ячменю.

Працэс атрымання соладу падзяляецца на намочванне і прарошчванне насення. Прарошчванне неабходна, каб выклікаць у насенні звязаныя з гэтым працэсам хімічныя змены. У адных выпадках каштоўным з’яўляецца толькі адно з рэчываў, якія ўтвараюцца пры гэтым — *дыястазы* (вінакурная вытворчасць), у іншых жа выпадках карыстаюцца апроч дыястазы сукупнасцю змененых растваральных прадуктаў (півараная вытворчасць). У абодвух выпадках карыстаюцца здольнасцю дыястазы раствараць і ацукроўваць крухмал, прычым атрымліваецца мальтоза — цукар, які мае здольнасць да закісання.

Солад выкарыстоўваецца для вырабу спірту, піва, квасу, дражджэй і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Піваварства
Катэгорыя:Збожжавыя культуры
Катэгорыя:Апрацоўка прадуктаў харчавання
Посуд

thumb|Сервіраваны стол
**Посуд** — агульная назва прадметаў побыту, прызначаных для гатавання, падачы, ужывання і захоўвання ежы. 
* для гатавання: рондалі (каструлі), патэльні, сатэйнікі і інш.;
*для падачы і ўжывання: талеркі, міскі, блюды, салатнікі, кубкі, піялы, шклянкі, чаркі, куфлі, келіхі і кілішкі, сподкі, падшклянкі і інш.;
* для захоўвання.

## Гл. таксама 
* Лабараторны посуд

## Спасылкі
Консул

**Ко́нсул:**

* **Консул, Старажытны Рым**
* **Консул, дыпламатыя**
* **Консул, арганізацыя** — тэрарыстычная арганізацыя ў Веймарскай рэспубліцы.
Намінал

**Намінал** ( ад *nomen* — імя), вартасць манеты, банкноты і іншых грашовых знакаў. Намінал грошам надае эмітэнт, і ён кратны асноўнай грашовай адзінцы.
У гісторыі намінал не заўсёды супадаў з сапраўднай вартасцю манеты. Напрыклад:
* Падчас Шведскага патопу і адначасовай вайны з Расіяй па пастанове Сейма ў Рэчы Паспалітай чаканіліся медныя шэлягі, празваныя пасля барацінкамі. Карона чаканіла іх у 1659—1666 гадах, ВКЛ — з 1660 па 1666 год. Афіцыйны курс быў такі: 3 шэлегі — 1 грош. У сапраўднасці ж барацінка была вартая 15 % ад наміналу.
* У 1663-1666 гадах для пагашэння запазычанасці перад войскам у Рэчы Паспалітай чаканілі злотыя (30 грошаў), празваныя пасля тымфамі, серабра ж яны ўтрымлівалі толькі на 12 грошаў.

## Гл. таксама 
* Намінал у філатэліі
* Калекцыйныя манеты

Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Катэгорыя:Каштоўныя паперы
Кантон

**Канто́н** можа азначаць:

## Геаграфія 
* **Кантон** — тэрытарыяльна-адміністрацыйная адзінка ў некаторых краінах:
** **Кантоны Швейцарыі** — адзінкі адміністрацыйнага падзелу 1-га ўзроўню;
** **Кантоны Люксембурга** — адміністрацыйныя адзінкі 2-га ўзроўню;
** **Кантоны Францыі** — адміністрацыйныя адзінкі 3-га ўзроўню;
** **Кантоны Балівіі** — адміністрацыйныя адзінкі 3-га ўзроўню;
** **Кантоны Эквадора** — адміністрацыйныя адзінкі 2-га ўзроўню;
** **Кантоны Федэрацыі Босніі і Герцагавіны** — адзінкі тэрытарыяльнага падзелу 1-га ўзроўню;
** у 1920-я—1930-я гады **кантоны** меліся ў некаторых аўтаномных рэспубліках і абласцях РСФСР;
* **Кантон** — старая еўрапейская назва горада **Гуанчжоу** на поўдні Кітая.
* **Кантон** — атол у архіпелагу Фенікс (Кірыбаці).
* **Кантон** — горад у штаце Мінесота, ЗША.
* **Кантон** — таўншып у штаце Мінесота, ЗША.
* **Кантон** — горад у штаце Агая, ЗША.

## Іншае 
* **Кантон** у вексілалогіі — назва верхняга левага поля сцяга, то ж, што і **крыж**.
* **Кантон** у камп'ютарнай гульні Morrowind — дзвюх- ці трох'ярусны будынак горада Вівек.

## Гл. таксама 
* Усходнія кантоны — гісторыка-культурны рэгіён у канадскай правінцыі Квебек.
* Падкантон
* Паўкантон

*
Дыягностыка

[thumb|250px|[Электракардыяграма — адзін з часта выкарыстоўваемых спосабаў медыцынскай дыягностыкі]]
**Дыягностыка**:
* Дыягностыка (у медыцыне) — працэс вызначэння дыягназу, гэта значыць заключэння аб сутнасці хваробы і стане пацыента, выражанае ў прынятай медыцынскай тэрміналогіі. 
* Дыягностыка (у тэхніцы) — вобласць ведаў, якая ўключае ў сябе звесткі пра метады і сродкі ацэнкі тэхнічнага стану машын, механізмаў, абсталявання, канструкцый і іншых тэхнічных аб'ектаў.
* Дыягностыка (у эканоміцы)- ад грэч. diagnostikos — працэс распазнання праблемы і абазначэнні яе з выкарыстаннем прынятай тэрміналогіі, гэта значыць вызначэнне дыягназу ненармальнага стану прадмета даследвання. (прыклад — Дыягностыка сістэмы кіравання арганізацыяй)
*ХК Дыягностыка

*Дыягностыка
*Дыягностыка
Белае (возера, басейн Дахнаркі)

**Бе́лае** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дахнарка за 5 км на поўнач ад горада Полацк.

Плошча паверхні возера 1,09 км². Даўжыня 1,42 км, найбольшая шырыня 1,18 км. Глыбіня возера дасягае 3,1 м. Плошча вадазбору 34,7 км².Катлавіна Белага возера рэшткавага тыпу, круглаватая. Схілы катлавіны спадзістыя, пясчаныя. Берагавая лінія даўжынёй 5,1 км утварае некалькі заліваў і мысоў. Берагі возера сплавінныя, на поўначы высокія и абразійныя. Пойма шырынёй ад 50—150 метраў да 1 км, забалочаная і тарфяністая. Дно плоскае. Мелкаводдзе пясчанае. Возера эўтрофнае, зарастае да глыбіні 2 м. прыбрэжная расліннасць займае палосу шырынёй 30—180 м.

У возера ўпадае канал Рабінаўка, працякае рака Дахнарка, злучаючая Белае з азёрамі Чорнае і Дахнарскае. Каля возера вёскі Гендыкі, Булаўкі.

У возеры водзяцца шчупак, лінь, карась, сазан, лешч і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Озёра Полоцкого района  
* *Иванов В. Г.* Всё озёра Беларуси. Т. 1. 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Інфекцыя

**Інфекцыя** — заражэнне жывых арганізмаў мікраарганізмамі (бактэрыямі, грыбамі, найпрасцейшымі), а таксама вірусамі, прыёнамі. Тэрмін азначае розныя віды ўзаемадзеяння чужародных мікраарганізмаў з арганізмам чалавека (у медыцыне), жывёл (у заатэхніцы, ветэрынарыі), раслін (у аграноміі).

Навука аб інфекцыі завецца **інфекталогія**. Гэта навука, якая вывучае інфекцыйны працэс, інфекцыйную хваробу, інфекцыйную паталогію, што ўзнікае ў выніку канкурэнтнага ўзаемадзеяння арганізма з патагеннымі ці ўмоўна-патагеннымі мікраарганізмамі, і распрацоўвае метады дыягностыкі, лячэння і прафілактыкі інфекцыйных хвароб.

## Гл. таксама 
* Мікоз

Катэгорыя:Інфекцыйныя захворванні
Пуштуны

**Пуштуны**, **паштуны** ( зах. [paʂtun], усх. [paxtun],  [pæχtun], ,  [pəʈʰaːn]) або **афганцы** ( [æfʁɒːniː]) — іранскі народ, які насяляе галоўным чынам паўднёвы ўсход, поўдзень і паўднёвы захад Афганістана і паўночны захад Пакістана, асноўнымі адметнымі характарыстыкамі якога служаць усходнеіранская мова пушту, традыцыі намадызму, кодэкс гонару Пуштунвалай і разгалінаваная рода-племянная структура. Дакладная колькасць пуштунаў не можа быць падлічана з прычыны адсутнасці перапісаў у Афганістане з 1979 года, але прыблізна яна ацэньваецца ў 42 млн чал., з іх толькі каля 30 % пражывае ў Афганістане, дзе пуштуны — вядучы і дамінантны этнас краіны.

## Вядомыя пуштуны 
* Абдул Гафар-хан

## Літаратура 
* Ahmad, Aisha and Boase, Roger. 2003. «Pashtun Tales from the Pakistan-Afghan Frontier: From the Pakistan-Afghan Frontier.» Saqi Books (March 1, 2003). ISBN 0-86356-438-0.
* Ahmed, Akbar S. 1976. «Millennium and Charisma among Pathans: A Critical Essay in Social Anthropology.» London: Routledge & Kegan Paul.
* Ahmed, Akbar S. 1980. «Pukhtun economy and society.» London: Routledge and Kegan Paul.
* Banuazizi, Ali and Myron Weiner (eds.). 1994. «The Politics of Social Transformation in Afghanistan, Iran, and Pakistan (Contemporary Issues in the Middle East).» Syracuse University Press. ISBN 0-8156-2608-8.
* Banuazizi, Ali and Myron Weiner (eds.). 1988. «The State, Religion, and Ethnic Politics: Afghanistan, Iran, and Pakistan (Contemporary Issues in the Middle East).» Syracuse University Press. ISBN 0-8156-2448-4.
* Caroe, Olaf. 1984. «The Pathans: 500 B.C.-A.D. 1957 (Oxford in Asia Historical Reprints).» Oxford University Press. ISBN 0-19-577221-0
* Dani, Ahmad Hasan. 1985. «Peshawar: Historic city of the Frontier.» Sang-e-Meel Publications (1995). ISBN 969-35-0554-9.
* Dupree, Louis. 1997. «Afghanistan.» Oxford University Press. ISBN 0-19-577634-8.
* Elphinstone, Mountstuart. 1815. «An account of the Kingdom of Caubul and its dependencies in Persia, Tartary, and India: comprising a view of the Afghaun nation.» Akadem. Druck- u. Verlagsanst (1969).
* Habibi, Abdul Hai. 2003. «Afghanistan: An Abridged History.» Fenestra Books. ISBN 1-58736-169-8.
* Hopkirk, Peter. 1984. «The Great Game: The Struggle for Empire in Central Asia.» Kodansha Globe; Reprint edition. ISBN 1-56836-022-3.
* Wardak, Ali «Jirga — A Traditional Mechanism of Conflict Resolution in Afghanistan» , 2003, online at UNPAN (the United Nations Online Network in Public Administration and Finance).
* «A Study of the Greek Ancestry of Northern Pakistani Ethnic Groups Using 115 Microsatellite Markers.» A. Mansoor, Q. Ayub, et al.*Am. J. Human Genetics,* Oct 2001 v69 i4 p399.

## Спасылкі 
* Studies of the Pashtun family 
* Afghan Women’s Network 
* A Nation Displaced: The world’s largest refugee population 
* Ethnologue Pashto
* Pathan/Pashtun population geographic distribution and statistics 
* UNHCR «BETRAYED AND ABANDONED» AFGHAN REFUGEES: HUMAN RIGHTS REPORT 
* Afghan refugees in Iran 

Катэгорыя:Іранскія народы
Катэгорыя:Народы Афганістана
Катэгорыя:Народы Пакістана
Ткацтва

]]
**Тка́цтва** — вытворчасць тканіны на ткацкіх станках, адно з найстаражытнейшых чалавечых рамёстваў.

Ткацтва ўзнікла ў познім неаліце як эвалюцыя пляцення. У шырэйшым сэнсе пад ткацтвам разумеюць увесь комплекс тэхналагічных працэсаў, складнікаў ткацкай вытворчасці. Чалавека, які прафесійна займаецца ткацтвам, завуць **ткачом**. Існуе два віды ткацкіх станкоў: вертыкальны і гарызантальны.

## Гл. таксама 
* Беларускае народнае ткацтва

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Катэгорыя:Народныя промыслы
Катэгорыя:Ткацкая справа
Вярхоўны суд

**Вярхоўны суд** — вышэйшая судовая ўстанова дзяржавы, у кампетэнцыю якой уваходзіць, як правіла, вырашэнне спрэчак паміж самастойнымі састаўнымі часткамі дзяржавы (штатамі, землямі, кантонамі і г. д.); разгляд спраў аб злачынствах вышэйшых службовых асоб і аб найбольш важных дзяржаўных злачынствах.

## Гл. таксама 
* Вярхоўны Суд Рэспублікі Беларусь
* Вярхоўны Суд БССР
* Вярхоўны Суд ЗША
* Вярхоўны Суд Японіі
* Вярхоўны Суд СССР
* Вярхоўны Суд Расійскай Федэрацыі
Арганізацыя

**Арганізацыя** (ад  — інструмент) — гэта мэтавае аб'яднанне рэсурсаў. Арганізацыі, створаныя чалавекам (людзьмі), характарызуюцца наяўнасцю чалавека як актыўнага рэсурсу.

Для арганізацый, створаных чалавекам, характэрна наяўнасць функцый кіравання і планавання. Неабходна адзначыць, што арганізацыя, якая ўваходзіць у буйнейшую арганізацыю, з'яўляецца для апошняй рэсурсам.

## Гл. таксама 
* Арганізацыйна-прававая форма
* Некамерцыйная арганізацыя
* Грамадская арганізацыя
* Самаарганізацыя
* Юрыдычная асоба
* Структура
* Грамадскае аб'яднанне
* Установа
Нарыс

**Нарыс** — адна з разнавіднасцей малой формы эпічнай літаратуры — апавядання, якая адрозніваецца ад іншай яго формы, навелы, адсутнасцю адзінага і вострага канфлікта, які хутка вырашаецца, і большай развітасцю апісальнай выявы. Абодва адрозненні залежаць ад асаблівасцей праблематыкі нарысу. Нарысавая літаратура закранае не праблемы станаўлення характара асобы ў яе канфліктах з устояным грамадскім асяроддзем, як гэта ўласціва навеле (і раману), а праблемы грамадзянскага і маральнага стану «асяроддзя» (увасобленага звычайна ў асобных персанажах) — праблемы «нораваапісальныя»; яна мае вялікую пазнавальную разнастайнасць. Нарысавая літаратура звычайна спалучае асаблівасці мастацкай літаратуры і публіцыстыкі.

У мастацкай літаратуры нарысам завецца адна з разнавіднасцей апавядання, адрозніваецца большай апісальнасцю, закранае пераважна сацыяльныя праблемы. Публіцыстычны, у тым ліку дакументальны, нарыс выкладае і аналізуе рэальныя факты і з'явы грамадскага жыцця, як правіла, у суправаджэнні прамога вытлумачэння іх аўтарам.

Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Белае (возера, басейн Начы)

**Бе́лае** — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нача, за 21 км у напрамку на паўднёвы захад ад Полацка, за 4 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Ветрына.

Плошча паверхні возера 0,3 км². Даўжыня 1 км, найбольшая шырыня 0,4 км. Даўжыня берагавой лініі 2,77 км. Плошча вадазбору 2,75 км².

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Начы (прыток Заходняй Дзвіны)
Народная музыка

[200px|left|thumb|Ансамбль беларускай народнай музыкі на святкаванні Дня Незалежнасці Украіны ў [Данецку]]
250px|thumb|Паштовая марка СССР
**Народная музыка**, **музычны фальклор** — музычна-паэтычнае творчасць народа, неад’емная частка народнай творчасці (фальклору), існуючага, як правіла, у вуснай (бяспісьменнай) форме, якая перадаецца з пакалення ў пакаленне. Паколькі народная музыка вядомая ўсім грамадска-гістарычным фармацыям (як вусным, так і пісьмовым), то яе варта разглядаць не толькі як кампанент народнай творчасці, але і, у шырэйшым сэнсе, як галіна (корань) музычнага мастацтва.

## Жанравая дыферэнцыяцыя 
Задаўга да ўзнікнення пісьмовых музычных традыцый з розных форм і тыпаў першабытнага сінкрэтызму (абрадавыя дзействы, гульні, песнескокаў у суправаджэнні музычных інструментаў і іншыя) сфармаваліся і развіліся самастойныя жанры музычнага мастацтва — песенныя, інструментальныя, танцавальныя.

## Народныя артысты, спевакі і казачнікі 
У розны час і ў розных краінах носьбітамі народнай музыкі былі не толькі безназоўныя выканаўцы, але і таленавітыя творцы-выканаўцы:

* кабзар
* вагант
* гусляр
* блазан
* лэўтар
* ашуг
* акын
* кюйшы
* бахшы
* аленшы
* гусан
* тагасац
* мествірэ
* клезмер
* хафіз
* аэд
* жанглёр
* менестрэль
* шпільман
* жыршы
* бард
* трубадур
* трувер
* баян


Музыка
Фолк-музыка

**Фолк-музыка** — музычны жанр, які ўключае традыцыйную народную музыку і сучасны жанр, які стаў развіццё першага цягам XX-м ст. падчас . Некаторыя віды фолк-музыкі можна назваць сусветная музыка. Традыцыйная фолк-музыка вызначаецца некалькімі спосабамі: як музыка, якая перадаецца вусна; музыка невядомых кампазітараў; музыка, якая выконваецца на традыцыйных інструментах; музыка аб культурнай або нацыянальнай ідэнтычнасці; музыка, якая змяняецца паміж пакаленнямі (народны працэс); музыка, звязаная з народным фальклорам; або музыка, якая выконваецца як звычай на працягу доўгага перыяду часу. Яе супрацьпастаўляюць камерцыйнаму і класічнаму стылям. Тэрмін узнік у XIX-м стагоддзі, але фолк-музыка выходзіць за рамкі гэтага перыяду.

Пачынаючы з сярэдзіны 20-га стагоддзя, новая форма папулярнай народнай музыкі развілася з традыцыйнай народнай музыкі. Гэты працэс і перыяд называюць (другім) народным адраджэннем (у прыватнасці, у Амерыцы), які дасягнуў свайго піку ў 1960-я гг. Гэтую форму музыкі часам называюць сучаснай фолк-музыкай або фолк-рэвайвалам, каб адрозніць яе ад больш ранніх формаў народнай музыкі. Меншыя падобныя адраджэнні адбываліся ў іншых частках свету ў іншы час, але тэрмін фолк-музыка звычайна не прымяняўся да новай музыкі, створанай падчас гэтых адраджэнняў. Да гэтага тыпу фолк-музыкі адносяцца таксама такія жанры ф’южн, як фолк-рок, фолк-метал і інш. У той час як сучасная фолк-музыка ў цэлым адрозніваецца ад традыцыйнай народнай музыкі, у амерыканскай англійскай яна мае тую ж назву (folk music), і часта мае тых жа выканаўцаў і месцы, што і традыцыйная народная музыка.

Катэгорыя:Музычныя жанры
Эмблема Брунея

**Эмблема Брунея** — адзін з афіцыйных сімвалаў дзяржавы Бруней, зацверджаная ў 1921 годзе. Эмблема складаецца з пяці галоўных элементаў: сцяжка, каралеўскага парасоніка, крыла, рук і паўмесяца.

На паўмесяцы напісаны на арабскай мове нацыянальны дэвіз: «Заўсёды на службе пад кіраўніцтвам Бога». Ніжэй гэтага (на стужцы) — з назва нацыі на арабскай мове, гучыць як «Бруней-Дарусалам» або «Бруней — зямля міру».

Крылы сімвалізуюць абарону правасуддзя і міру. Ніжэй іх — паўмесяц, які з’яўляецца сімвалам Ісламу — нацыянальнай рэлігіі Брунея. Рукі сімвалізуюць абавязак урада абараніць людзей.

## Выкарыстанне 
* Эмблема прадублявана на сцягу Брунея.
* Эмблема Брунея намалявана на лагатыпе радыё і тэлебачання Брунея, побач зялёныя літары: RTB.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Брунея
Эмблема Ірана

thumb|Дзяржаўная Эмблема Ісламскай Рэспублікі Іран
**Дзяржаўная Эмблема Ісламскай Рэспублікі Іран** уяўляе сабою стылізаваны надпіс «Алах» араба-персідскім пісьмом () і складаецца з чатырох паўмесяцаў і меча, якія сімвалізуюць ісламскі сімвал веры — «Няма Бога, акрамя Алаха» () і Пяць слупоў ісламу. Яе цюльпанападобная форма — даніна старажытнаму павер'ю, паводле якога на магіле загінулага за Іран вырастае чырвоны цюльпан

Дзяржаўная эмблема ІРІ распрацавана мастаком Хамідам Надзімі і зацверджана Аяталай Хамейні 9 мая 1980 года. Гэты сімвал Ірана зашыфраваны ў сістэме Юнікод і мае код **U+262B** (☫).

## Гл. таксама 
* Сцяг Ірана
* Гімн Ірана

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Ірана
Іран
Герб В’етнама

**Герб В’етнама** — першапачаткова быў прыняты як герб Дэмакратычнай Рэспублікі В’етнам (Паўночны В’етнам) 30 лістапада 1955 года.

Змадэляваны па ўсіх канонах і з улікам усіх асноватворных прынцыпаў базавай канструкцыі герба КНР, з усімі сімваламі камуністычнай партыі, уключаючы жоўтую зорку на чырвоным палатне, з накіраванай сацыялістычнай тэматыкай.

Шасцяронка і збожжавыя культуры ўяўляюць саюз сельскай гаспадаркі і прамысловай працоўнай сілы ў агульнай камуністычнай мадэлі.

Стаў агульнанацыянальным пасля ўз’яднання з Паўднёвым В’етнамам 2 ліпеня 1976.

## Гістарычныя гербы 

File:Coat_of_Arms_of_South_Vietnam_(1954_-_1955).svg|Герб Рэспублікі В'етнам

## Гл. таксама 
* Сцяг В’етнама

В’етнам
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы В’етнама
Шаньдун

**Шаньду́н** (, піньінь *Shāndōng*; бел. — усход гор) — правінцыя на ўсходзе Кітая. Сталіца — горад Цзінань. Найбуйнейшы горад і порт — Цындаа. Іншыя буйныя і гістарычна значныя гарады: Таянь ля падножжа свяшчэннай гары Тайшань, Вэйфан, курорты Вэйхай і Янтай, радзіма Канфуцыя — гістарычны горад Цюйфу, буйны прамысловы цэнтр і чыгуначны вузел Цзыба і іншыя. Насельніцтва 95 793 065 чалавек (2-е месца сярод правінцый; даныя 2010 г.).

## Геаграфія 
thumb|злева|Гара Тайшань.
Займаная правінцыяй плошча 156 219 км² (19-е месца).

## Адміністрацыйны падзел 
У адміністрацыйным плане правінцыя Шаньдун падзяляецца на пятнаццаць гарадскіх акруг і два горада субправінцыйнага значэння:

## Вядомыя выхадцы 
* Канфуцый — 6 стагоддзе да н.э., царства Лу (кіт. 孔子)
* Мо Дзі (кіт. 墨翟，墨子)
* Чжуан-цзы (кіт. 庄子)
* Чжугэ Лян (кіт. 諸葛亮; 181—234)
* Сунь Цзы (кіт. трад. 孫子)
* Мэн-цзы (кіт. 孟子)
* Чан-чунь (кіт. 長春，丘处机 — даоскае імя са значэннем «вечная вясна», свецкае імя Цю Чуцзі)
* Ван Юйчэн (кіт.王禹偁)
* Чжан Тяньжань (кіт.张天然)

## Спасылкі 
* Map of Shandong
Ведамства

thumb|300px|Герб ваеннага ведамства Расійскай імперыі
**Ведамства** — цэнтральная ўстанова, якая ўзначальвае якую-небудзь галіну кіравання або ўпраўленне ў распараджэнні якога-небудзь афіцыйнага органа або асобы. Міністэрства, камітэт, служба ў пераносным, агульным значэнні.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дзяржаўны апарат
Скрыпнёвыя

**Скрыпнёвыя**, таксама **Асліннікавыя** (*Onagraceae*) — сямейства двухдольных кветкавых раслін.

Налічвае больш за 20 родаў, якія аб’ядноўваюць звыш 640 відаў. На тэрыторыі Беларусі каля 25 відаў.

## Апісанне 
Пераважна шматгадовыя травы, часам кусты і паўкусты, рэдка невялікія дрэвы. Лісце чаргаванае або супраціўнае, суцэльнае, звычайна ланцэтнае, суцэльнакрайнае або зубчастае. Кветкі адзіночныя або з лісцінкамі ў коласпадобных, гронкападобных або мяцёлкавых суквеццях, большай часткай правільныя і абодваполыя, звычайна чатырохчленікавыя, з кветкавай трубкай, прырослыя да завязі. Плод — каробачка або арэхападобны, рэдка — ягадападобны.

## Роды 
Сямейства налічвае два падсямействы, шэсць трыб і 20 родаў:

Падсямейства Ludwigioideae
::* 
Падсямейства Onagroideae
* Трыба Circaeeae
::* 
::* 
* Трыба Epilobieae
::* 
::* 
* Трыба Gongylocarpeae
::* 
* Трыба Hauyeae
::* 
* Трыба Lopezieae
::* 
::* 
* Трыба Onagreae
::* 
::* 
::* 
::* 
::* 
::* 
::* 
::* 
::* 
::* 
::* 

Паводле *The Plant List* на 2013 год, у склад сямейства ўваходзяць 45 родаў, якія ўключаюць 832 віды.

## Значэнне і выкарыстанне 
Дэкаратыўныя, лекавыя, кармавыя, меданосныя расліны. Некаторыя віды — пустазелле.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сямействы раслін
Герц

* Герц — адзінка вымярэння частаты ў сістэме СІ.
* **Херц Герц** — прозвішча нямецкага ці яўрэйскага паходжання. Этымалогія ад  — сэрца. Яўрэйскае прозвішча можа таксама паходзіць ад імя Герш.
** Густаў Людвіг Герц (1887—1975) — нямецкі фізік, Нобелеўская прэмія 1925 года за ўсталяванне заканамернасцяў у сутыкненнях электронаў з атамамі.
** Анры Герц (1806—1888) — аўстрыйскі піяніст, кампазітар, заснавальнік адной з лепшых французскіх фартэпіянных фабрыкаў, прафесар Парыжскай кансерваторыі.
** Вільгельм Герц (1835—1902) — нямецкі паэт, вучоны, перакладчык.
** Генрыэта Герц (1764—1847)
** Генрык Герц (1798—1870) — дацкі драматург і паэт.
** Георг Генрых фон Герц (1668—1719) — шведскі палітык і авантурыст нямецкага паходжання.
** Генрых Рудольф Герц (1857—1894) — нямецкі фізік, першаадкрывальнік электрамагнітнага выпраменьвання (Hz), (Гц).
** Герц, дваранскі род
** Жак Сімон Герц
** Іаган Яўстафій Герц
** Іосеф Цві Герц (1872—1946) — галоўны рабін Брытанскай імперыі, філосаф, аўтар папулярных каментароў
** Карл Карлавіч Герц
** Карнелій Герц
** Марцін Герц
* «Герц» — нямецкая фірма распрацавалая панараму Герца.
* Герц () — у Запарожскіх казакоў — форма паказальнага выступу перад пачаткам бітвы, калі група казакоў выходзіла са строя і набліжалася да праціўніка бліжэй чым далёкасць стрэльбавага стрэлу.

* The Hertz Corporation
* Hertz, аўдыётэхніка

Катэгорыя:Нямецкія прозвішчы
Катэгорыя:Яўрэйскія прозвішчы
Герб Філіпінаў

**Герб Філіпінаў** быў прыняты ў 1940 годзе. Гэта шчыт з сонцам Філіпінаў пасярэдзіне, 8 прамянёў якога ўяўляюць 8 абласцей (Батангас, Булакан, Кавітэ, Маніла, Лагуна, Нуэва Экія, Пампанга і Тарлак); трыма пяціканцовымі зоркамі, якія ўяўляюць тры астраўныя групы: Лусон, Вісая і Мінданаа, якія складаюць Філіпінскі архіпелаг. У напамін аб каланіяльным мінулым Філіпінаў у сіняй вобласці герба намаляваны белагаловы арлан — нацыянальны сімвал Злучаных Штатаў, у чырвонай вобласці справа — неўтаймаваны леў — сімвал панавання Іспаніі.

Надпіс на стужцы — «Рэспубліка Філіпіны» на мове філіпіна.

## Гісторыя 

File:Escudo del rey de España abreviado antes de 1868 con toisón.svg|Герб Іспанскай Ост-Індыі (1565–1899).

## Спасылкі 
* Дзяржаўныя сімвалы Філіпінаў на партале Філіпіны.RU

Філіпіны
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Філіпінаў
Катэгорыя:З’явіліся ў 1940 годзе
Скрыпуны

: Не блытаць з раслінай Скрыпун
**Скрыпуны**  (*Saperda*) — род жукоў з сямейства вусачоў (*Cerambycidae*), якое адносіцца да падсямейства ламііны. Каля 30 відаў. Пашыраны ўсюды, пераважна ў Паўночным паўшар'і. Трапляюцца налісцевых пародах дрэў. На Беларусі 11 відаў, найбольш пашыраны .

## Сістэматыка 
* Род: **Saperda**
** Падрод: *Anaerea* Mulsant, 1839
*** Від: 
*** Від: 
** Падрод: *Compsidia* Mulsant, 1839
*** Від:  Pesarini & Sabbadini, 1997
*** Від:  (Motschulsky, 1860)
**** Варыетэт: *Saperda balsamifera var. innotatipennis* Pic, 1910
*** Від: 
*** Від: 
*** Від: 
** Падрод: *Lopezcolonia* Alonso-Zarazaga, 1998
*** Від: 
*** Від: 
** Падрод: *Saperda Fabricius, 1775
*** Від:   Plavilstshikov, 1916
*** Від:  
*** Від:  
*** Від:  
*** Від:  
*** Від:  
*** Від:  

## Спасылкі 
* 
* Canadian Food Inspection Agency www.inspection.gc.ca  Saperda carcharias (Linnaeus) — Large poplar longhorned beetle
* cerambyx.uochb.cz Saperda populnea (Linnaeus, 1758)
* BioLib Tree — genus *Saperda'' Fabricius, 1775

Катэгорыя:Вусачы
Эмірат

**Эміра́т** (от  [’amīr] — уладар, правадыр) — форма кіравання ісламскай дзяржавы. Слова «эмірат» тоесна (раўназначна) паняццям Халіфат, Султанат і Імамат, якое ўзначальваецца эмірам. Эмірат — гэта не спадчынная манархія, першапачаткова эміраў абірала ісламская ума абшчына. Абавязковай умовай для эмірата з’яўляецца ператварэнне ў жыццё мусульманскіх законаў — шарыята. З часам эмірат фактычна трансфармаваўся ў дзяржаву, якая нагадвае каралеўства. Першым эміратам (халіфатам) у гісторыі мусульман быў Медынскі Халіфат — ісламская дзяржава ўстаноўленае прарокам Мухамедам у Медыне пасля перасялення першых мусульман з Мекі. У сучасным свеце засталося не шмат эміратаў — на Блізкім Усходзе гэта: эміраты, якія ўваходзяць у склад канфедэрацыі Аб’яднаныя Арабскія Эміраты, а таксама Катар і Кувейт. З 1996 да 2001 года ісламская форма кіравання (эмірат) была і на тэрыторыі Афганістана (Ісламскі Эмірат Афганістан). У 2007 годзе, пасля аб’явы сіламі ісламскага супраціўлення пра ўсталяванне Эмірата на тэрыторыях Паўднёвага і Паўночнага Вазірыстана каўказскія партызаны абвясцілі Эмірат і на ўсёй тэрыторыі Паўночнага Каўказа, скасаваўшы Чачэнскую Рэспубліку Ічкерыя. Пасля пачатку антыўрадавых выступаў у Емене ў 2011 маджахеды арганізацыі «Аль-Каіда» на Аравійскім паўвостраве абвясцілі эмірат на тэрыторыі еменскай правінцыі Аб’ян. За ўсталяванне эмірата ваююць маджахеды арганізацыі «Аш-Шабаб» на Поўдні Самалі.

## Самастойныя эміраты 
* Кувейт
* Катар

## Эміраты — правінцыі дзяржаў 
* Аб’яднаныя Арабскія Эміраты
* Правінцыі Саудаўскай Аравіі

## Гістарычныя эміраты 
(няпоўны)

### Абвешчаныя, але фактычна неіснуючыя 
* Каўказскі эмірат — у 2007 годзе


Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Генрых I

**Ге́нрых I**:

* Генрых I Птушкалоў (876—936) — кароль Германіі з Саксонскай дынастыі.
* Генрых I Баварскі (938—955) — герцаг Баварыі з Саксонскай дынастыі.
* Генрых I Малодшы (940—989) — герцаг Карынтыі з дынастыі Луітпольдынгаў.
* Генрых I Аўстрыйскі (пам. 1018) — маркграф Аўстрыі з дынастыі Бабенбергаў.
* Генрых I Французскі (1031—1060) — кароль Францыі з дынастыі Капетынгаў.
* Генрых I Боклерк (1068—1135) — кароль Англіі з Нармандскай дынастыі.
* Генрых I Сляпы (каля 1111 — 14 жніўня 1196) — граф Намюра (Генрых I) з 1139, граф Люксембурга (Генрых IV)
* Генрых I (каля 1160—1190), граф Бара з 1170
* Генрых I Адважны (1165—1235) — герцаг Брабанта.
* Генрых I Фландрскі (каля 1174—1216) — імператар Лацінскай імперыі.
* Генрых I Дзіцё (1244—1308) — ландграф Гесэна.
* Анры Крыстоф (1767—1820) — адзіны кароль Гаіці. Кіраваў пад імем **Генрыха I**.
Міністэрства

**Міністэрства** — орган дзяржаўнага кіравання асобнай сферай дзейнасці. Міністэрствы ўзначальваюцца міністрамі. У розных краінах існуюць розныя міністэрствы, але некаторыя існуюць у пераважнай большасці краін (міністэрствы абароны, замежных спраў, фінансаў, аховы здароўя і інш.)

У некаторых краінах (Швейцарыя, Філіпіны, ЗША) міністэрствы завуць дэпартаментамі, у Ганконгу — бюро.

## Міністэрствы Рэспублікі Беларусь 
* Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь
* Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь (Мінбудархітэктуры)
* Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь
* Міністэрства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь (Мінжылкамгас)
* Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (Мінздар)
* Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь (МЗС)
* Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь (Мінінфарм)
* Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (Мінкультуры)
* Міністэрства лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь (Мінлясгас)
* Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь (Мінабароны)
* Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (Мінадукацыі)
* Міністэрства па падатках і зборам Рэспублікі Беларусь (МПЗ)
* Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь (МНС)
* Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь (Мінпрыроды)
* Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь (Мінпрам)
* Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь (Мінсувязі)
* Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь (Мінсельгаспрад)
* Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь
* Міністэрства гандлю Рэспублікі Беларусь (Мінгандль)
* Міністэрства транспарта і камунікацый Рэспублікі Беларусь (Мінтранс)
* Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь (Мінпрацы і сацабароны)
* Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь (Мінфін)
* Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь (Мінэканомікі)
* Міністэрства энергетыкі Рэспублікі Беларусь (Мінэнерга)
* Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь (Мінюст)

Катэгорыя:Дзяржаўны апарат
Трэнер

thumb|228px|right|Трэнер за працай
**Трэ́нер** (, ад *train* — выхоўваць, навучаць, рыхтаваць) — чалавек, прафесійна які займаецца трэніроўкай спартсменаў, менеджараў і г.д. 
Трэнер ажыццяўляе навучальна-трэніравальную працу, накіраваную на выхаванне, навучанне і ўдасканаленне майстэрства, развіццё функцыянальных магчымасцяў сваіх падапечных.

*
Грамадзянін

**Грамадзянін** — індывід, на палітыка-прававой аснове звязаны з вызначанай дзяржавай, што дазваляе праваздольнаму грамадзяніну, у адносінах да іншых грамадзян і грамадста (дзяржавы), мець узаемныя правы, абавязкі і, у іх рамках, свабоды. Па сваім прававым становішчы грамадзяне канкрэтнага дзяржавы адрозніваюцца ад замежных грамадзян і асоб без грамадзянства, якія знаходзяцца на тэрыторыі гэтай дзяржавы.

## Гл. таксама 
* Грамадзянства — устойлівая палітыка-прававая сувязь чалавека і дзяржавы, якая выяўляецца ў іх узаемных правах і абавязках.
* Падданства — устойлівая палітыка-прававая сувязь чалавека і манарха, якая выяўляецца ў іх узаемных правах і абавязках.

Катэгорыя:Грамадзянства
Катэгорыя:Формы звароту
Скрэбні (паразіты)

**Скрэбні**, **скрэбені**, **калючагаловыя чэрві**, або **акантацэфалы** (*Acanthocephala*) — тып (існуюць іншыя класіфікацыі) паразітычных беспазваночных. Апісана каля 750 відаў скрэбняў, у Беларусі 11 відаў.

## Апісанне 
Цела (даўжыня 1—65 см) двухбакова сіметрычнае, верацёнападобнае, укрыта кутыкулай, у некаторых відаў з шыпікамі. Пярэдні канец цела ператвораны у спецыялізаваны орган прымацавання — хабаток з хіцінавымі кручкамі.

## Асаблівасці біялогіі 
Дарослыя стадыі жывуць у кішэчніку пазваночных, лічынкі — у поласці цела водных беспазваночных (напрыклад, бакаплавы).

Стрававальнай, крывяноснай і дыхальнай сістэм няма. Жыўленне ажыццяўляецца асматычным шляхам. Выдзяляльная сістэма протанефрыдыяльнага тыпу, нервовая складаецца з галаўнога ганглія і парных прадаўгаватых ствалоў.

Раздзельнаполыя. Развіццё з метамарфозай і зменай гаспадароў. Прамежкавыя гаспадары — ракападобныя, малюскі і насякомыя. У цыкле развіцця некаторых відаў скрэбняў удзельнічаюць і рэзервуарныя гаспадары (пазваночныя жывелы).

Дарослыя скрэбні выклікаюць акантацэфалёзы.

## Літаратура 
* 
* 


Катэгорыя:Тыпы жывёл
Мадлен дэ Скюдэры

**Мадлен дэ Скюдэры** (; ,  — , ) — французская пісьменніца, прадстаўніца прэцыёзнай літаратуры.

## Біяграфія 
Мадлен дэ Скюдэры пасірацела ў шасцігадовым узросце; атрымала добрае ўтварэнне стараннямі дзядзькі. У 1630 годзе пераехала ў Парыж да свайго брата Жоржа дэ Скюдэры; наведвала салон спадарыні Рамбуе, дзе яе называлі «Сафо». Пасля заходу салона Рамбуе, у 1652 годзе адкрыла свой уласны арыстакратычны літаратурны салон, які стаў цэнтрам прэцыёзнага руху; яго наведвалі Ларашфуко, мадам дэ Лафает, мадам дэ Севінье. У часы Фронды была прыхільніцай прынца Кандэ.

Мадлен дэ Скюдэры не адрознівалася прыгажосцю; замуж яна не выйшла па перакананні, аддаючы перавага платанічнаму пачуццю (заклад свабоды ад шлюбнай сувязі). У гэтым сэнсе яе можна лічыць папярэдніцай фемінізму. «Сафо» набыла еўрапейскую славу; у 1695 годзе Людовік XIV загадаў выбіць медаль з яе выявай.

## Творчасць 
Кар’еру пісьменніцы распачала ў 1641 годзе. Усе свае галантна-гераічныя раманы друкавала пад імем брата (частка гэтых раманаў была напісана ў суаўтарстве з ім).

Аўтар раманаў «Ібрагім, або Вялікі паша» (1641), «Артамен, або Вялікі Кір» (т. 1—10, 1649—53), «Клелія, або Рымская гісторыя» (т. 1—10, 1654—61), баек, вершаў і інш., у цэнтры якіх кодэкс прэцыёзнай маралі, вытанчанага густу, галантных пачуццяў і паводзін. Яе творы адзначаны майстэрствам сюжэтапабудовы, маляўнічасцю стылю, рысамі псіхалагізму і дыдактызму.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сайт, цалкам прысвечаны раману «Артамен, ці Вялікі Кір»
* Падборка тэкстаў вакол Карты Краіны Пяшчоты

Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Катэгорыя:Пісьменнікі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі барока
Катэгорыя:Аўтары гістарычных раманаў
Катэгорыя:Постаці фемінізму Францыі
Глобус

thumb|Глобус

**Гло́бус** (от , «шар») — трохмерная мадэль Зямлі або іншай планеты, а таксама мадэль нябеснай сферы (нябесны глобус). Першы глобус быў створаны каля 150 г. да н.э. Кратэтам Мальскім.

thumb|**інтэрактыўны (Мультытач) Глобус**

У адрозненне ад карт, на глобусе няма скажэнняў і разрываў, таму глобус зручны для атрымання агульнага ўяўлення аб размяшчэнні мацерыкоў і акіянаў. У той жа час глобус (звычайных памераў) мае даволі дробны маштаб і не можа паказаць якую-небудзь мясцовасць падрабязна.

Сучасныя глобусы бываюць розных відаў і памераў. Так напрыклад у ЗША створаны лічбавы відэа глобус, а ў Германіі першы інтэрактыўны (Мультытач) глобус.

## Знакамітыя глобусы 
* Зямны яблык (XV стагоддзе) — найстарэйшы глобус у свеце.
* Ягелонскі глобус з Кракава — адзін з трох найстарэйшых глобусаў, цяпер існуючых у свеце.
* Готарпскі глобус у Музеі М. В. Ламаносава (XVII стагоддзе)
* Глобус Блау (XVII стагоддзе) — галоўны экспанат першага рускага музея.
* Глобус свету (1982—1987) — самы вялікі вярчальны глобус. Уяўляе сабою сферу ў дыяметры 10 м, вагай 30 т, знаходзіцца ў мястэчку Каламбара, недалёка ад г. Апеча, акруга Пезара, Італія. Глобус пабудаваны з дрэва, і яго памеры дазваляюць размясціць унутры 600 чалавек на трох ярусах насцілаў.
* У Вене дзейнічае Музей глобусаў. Гэты адзіны публічны збор глобусаў у свеце.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Глобусы
Катэгорыя:Картаграфія
Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналогія
Слабажанка

**Слабажа́нка** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Кня́жыца**) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Алексіцкага сельсавета.

Знаходзіцца за 19 кіламетраў на захад ад горада Хойнікі і 24 кіламетры ад чыгуначнай станцыі Хойнікі, за 121 кіламетр ад Гомеля, на аўтадарозе .

У 1926—1927 гадах цэнтр Княжыцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 405 жыхароў, 158 двароў (2001)

## Інфраструктура 
* Базавая школа
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Іванавіч Корбіт (нар. 1940) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Алексіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Хойніцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
HDMI

thumb|HDMI-раздым

**High-Definition Multimedia Interface** (**HDMI**) — інтэрфейс для мультымедыя высокай выразнасці, які дазваляе перадаваць лічбавыя відэаданыя высокага разрознення і шматканальны лічбавы аўдыёсігнал з абаронай ад капіравання (, HDCP).

Раздым HDMI забяспечвае лічбавае DVI-злучэнне некалькіх прылад з дапамогай адпаведных кабеляў. Асноўнае адрозненне паміж HDMI і DVI складаецца ў тым, што раздым HDMI меншы памерам, а таксама падтрымлівае перадачу шматканальных лічбавых аўдыёсігналаў.

З’яўляецца заменай аналагавых стандартаў далучэння, такіх як SCART альбо RCA.

Заснавальнікамі HDMI з’яўляюцца кампаніі Hitachi, Matsushita Electric Industrial (вядомая як Panasonic) (Panasonic/National/Technics/Quasar), Philips, Silicon Image, Sony, Thomson (RCA).

## Версіі 
## Характарыстыкі 
* HDMI мае прапускную здольнасць у межах ад 4,9 да 10,2 Гбіт/с.
* Даўжыня стандартнага кабелю можа дасягаць 10 метраў, таксама магчыма павелічэнне даўжыні да 20-35 метраў і болей з ужываннем як знешніх узмацняльнікаў-паўторнікаў, так і ўмантаваных адразу ў кабель. Некаторыя вытворцы ўсталёўваюць ферытавыя кольцы ў пачатку і на канцы кабелю для аховы ад памех. Асаблівую ўвагу варта звярнуць на тое, што ўзмацняльнікі (рэпітары, эквалайзеры) варта ставіць не на выхадзе крыніцы сігналу, а менавіта на ўваходзе ў панэлі ці тэлевізары. Для павелічэння адлегласці перадачы таксама выкарыстоўваюцца так званыя відэасэндары.
* Падтрымлівае пратаколы кіравання CEC і еўрапейскі AV.link.

## Структура кабелю 
HDMI-кабель складаецца з наступных частак:
# Вонкавая абалонка.
# экран з дроту з дадатковай меднай неізаляванай жылай для пайкі.
# Экран з алюмініевай фальгі.
# Поліпрапіленавая абалонка.
# Экранаваныя вітыя пары пятай катэгорыі з хвалявым супраціўленнем 100 Ом для сігналу сінхранізацыі, і сігналаў даных. Экран кожнай вітай пары мае вонкавую ізаляцыю і дрот для пайкі.
# Неэкранаваная вітая пара для сігналаў SDA SCL.
# Асобныя правады для сілкавання і кіруючых сігналаў.

## Адрозненні паміж DisplayPort і HDMI 
* DisplayPort вольны ад якіх-небудзь выплат, у той час як вытворцы прылад з HDMI аплачваюць мінімум 4 цэнты за кожную прыладу (15 цэнтаў, калі не ўказаны лагатып HDMI на прадукце і ў рэкламных матэрыялах).

## Гл. таксама 
* DisplayPort
* Thunderbolt
* Unified Display Interface
* SCART-раздым
* RCA-раздым (AV-раздым)
* Кампанентны раздым (YPbPr-раздым)
* Раздым S-Video

## Спасылкі 
* HDMI Licensing. — Афіцыйны сайт ліцэнзавальнай арганізацыі.

Катэгорыя:Інтэрфейсы прылад
Катэгорыя:Камп’ютарнае апаратнае забеспячэнне
Катэгорыя:Кабельныя раздымы
Слабадское

**Слабадское** — шматзначны геаргафічны тэрмін.

## Азёры 
### Віцебская вобласць 
* Слабадское возера, Бешанковіцкі раён

### Мінская вобласць 
* Слабадское возера, Вілейскі раён

## Рэльеф 
* Слабадское ўзвышша — узвышша ў Еўрапейскай частцы Расіі
* Слабадское — балота ў Лепельскім і Докшыцкім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі
Бакалаўр

**Бакала́ўр** () — акадэмічная ступень ці кваліфікацыя, якая прысуджаецца асобам, засвоіўшым адпаведныя адукацыйныя праграмы. Завершаная вышэйшая адукацыя ў краінах, якія ўдзельнічаюць у Балонскім працэсе.

**Бакалаўрыят** — вышэйшая адукацыя, якая пацвярджаецца дыпломам бакалаўра з прысваеннем акадэмічнай ступені бакалаўра ці кваліфікацыі бакалаўра.

Катэгорыя:Вышэйшая адукацыя
Скрыўленне пазваночніка

**Скрыўленне пазваночніка** *(хрыбетніка)*, таксама **скаліёз** ( — «крывы», ) — устойлівае бакавое адхіленне пазваночніка (у франтальнай плоскасці).

## Віды скаліёзу 
У сусветнай практыцы скаліёзы адрозніваюць па розніцы ў часе іх праявы (маніфестацыі) у тыповыя скачкі росту.
* Інфантыльнымі ідыяпатычнымі скаліёзамі называюцца скаліёзы, якія з'явіліся паміж першым і другім годам жыцця.
* Ювенільнымі ідыяпатычнымі скаліёзамі называюцца скаліёзы, якія з'явіліся паміж чатырма гадамі і шасцю.
* Адалесцэнтнымі (падлеткавымі) ідыяпатычнымі скаліёзамі называюцца скаліёзы, якія ўзнікаюць у асноўным паміж дзесяццю і чатырнаццаццю гадамі.

Па лакалізацыі скрыўленняў адрозніваюць:
* Таракальны скаліёз — скрыўленне толькі ў грудным аддзеле пазваночніка.
* Люмбальны скаліёз — скрыўленне толькі ў паяснічным аддзеле пазваночніка.
* Таракалюмбальны скаліёз — адно скрыўленне ў зоне грудапаяснічнага пераходу.
* Камбінаваны скаліёз — падвойнае S-падобнае скрыўленне.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Артапедыя
Катэгорыя:Захворванні апорна-рухальнага апарата чалавека
Слабадское (возера, Бешанковіцкі раён)

**Слабадско́е во́зера** — возера ў Беларусі, у Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. У басейне ракі Свячанка (цячэ праз возера), за 11 км на захад ад гарадскога пасёлка Бешанковічы, каля вёскі Слабодка.

Плошча паверхні 0,94 км². Найбольшая глыбіня 22 м. Даўжыня 2,7 км. Найбольшая шырыня 0,5 км. Плошча вадазбору 491 км².
Катлавіна лагчыннага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень.

Злучана ручаём з возерам Чорнае. Каля возера вёскі Давыдкавічы, Стрыжава, Слабодка.

## Літаратура 
* 
* 
* Слабадско́е во́зера // Блакітная кніга Беларусі : энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мінск: БелЭн, 1994. — С. 337. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Улы
Слабадское возера (возера, Вілейскі раён)

**Слабадское** — возера ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Нарачанка, за 25 км у напрамку на паўночны захад ад горада Вілейка, за 1,5 км на ўсход ад вёскі Слабада.

Плошча паверхі 0,86 км². Даўжыня 1,5 км, найбольшая шырыня 0,77 км. Даўжыня берагавой лініі 3,75 км. Найбольшая глыбіня 11 м. Аб’ём вады 4,33 млн м³. Плошча вадазбору 6,14 км².

Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 1—4 м, параслі лесам, часткова разараныя. Берагі нізкія, пад хмызняком, месцамі забалочаныя, на паўночным захадзе вышынёй 0,3—0,4 м, абразійныя, тарфяністыя. Пойма шырынёй да 20 м, забалочаная, пакрытая хмызняком. У прыбярэжнай зоне дно пясчанае, глыбей выслана сапрапелем. Шырыня паласы прыбярэжнай надводнай расліннасці 30—50 м, пашырана да глыбіні 1—1,5 м. На паўночным захадзе выцякае ручай у Нарачанку.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, гусцяра, лінь, карась і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Вілейскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Грамадскі транспарт

thumb|Трамвай у Японіі
thumb|Тайбэйскі метрапалітэн

**Грамадскі (камунальны) транспарт** — пасажырскі транспарт, даступны і запатрабаваны да карыстання шырокімі слаямі насельніцтва. Паслугі грамадскага транспарту звычайна прадастаўляюцца за азначаную плату.

Агульнай прыкметай усіх відаў грамадскага транспарту з'яўляецца тое, што яго карыстальнікі перамяшчаюцца ў транспартных сродках, якія ім не належаць. Але ў катэгорыю грамадскага транспарту не пападаюць, напрыклад, школьныя і службовыя аўтобусы, унутраны транспарт буйных прадпрыемстваў і арганізацый, воінскія эшалоны і г. д., таму што яны не даступны шырокай публіцы і не запатрабаваны ёю. Ліфты і эскалатары ў будынках звычайна не адносяць да грамадскага транспарту.

## Віды грамадскага транспарту 
Да грамадскага транспарту адносяць рэйсавыя аўтобусы, тралейбусы, электробусы; трамваі, пасажырскія цягнікі, метро і паромы. Таксама да грамадскага транспарту адносяць пасажырскія самалёты, міжгароднія аўтобусы і высакахуткасныя цягнікі (з хуткасцю вышэй за 200 км/гадз).

## Глядзіце таксама
* Дарожны затор
## Спасылкі
Нованарвежская мова

**Ню́но́рск**, ці **ню́но́шк** ( []) — адна з форм сучаснай літаратурнай нарвежскай мовы (разам з букмалам). У іншай трактоўцы — адна з афіцыйных пісьмовых моў Нарвегіі (другая афіцыйная мова — букмал (), апроч таго, у некаторых камунах дадатковай афіцыйнаю моваю з'яўляецца адна з саамскіх).

Фарміраванне нованарвежскай мовы, якая першапачаткова называлася «мовай краю» (ландсмал, ), было пачата ў сярэдзіне XIX стагоддзя Іварам Осэнам. Осэн бачыў у сваім праекце «папраўдзе нарвежскую» альтэрнатыву дзяржаўнаму стандарту нарвежскай мовы таго часу — «дзяржаўнай мове» (рыксмал, ), якая была вельмі падобная да дацкай мовы. «Дзяржаўная мова» ў далейшым стала называцца «кніжнаю», букмал (), і стала адною з дзвюх афіцыйных пісьмовых моў Нарвегіі.

У цэлым нованарвежская асноўваецца на заходненарвежскіх дыялектах і ўжываецца прыблізна дзясятаю доляй насельніцтва Нарвегіі. Пісьмовыя нормы ўсё больш набліжаюцца да букмала, але пры гэтым існуе хёгнорск (хёгношк,  — «высокая нарвежская») — штучная норма, ачышчаная ад любых слоў з букмала. У нованарвежскай Вікіпедыі артыкулы на хёгношк размяшчаюцца ў асобнай катэгорыі.

У школах выкладанне вядзецца на абедзвюх мовах.

## Літаратура 
* Нарвежская мова //  С. 159.

## Спасылкі 
* Ці магчыма планаванне моўнага развіцця? (нарвежскі моўны рух у тупіку)  

Катэгорыя:Германскія мовы
Катэгорыя:Мовы Нарвегіі
Арбіта

300 px|thumb
**Арбі́та** (ад  — каляіна, дарога, шлях) — траекторыя руху матэрыяльнага пункта ў наперад зададзенай сістэме прасторавых каардынат для зададзенай у гэтых каардынатах канфігурацыі поля сіл, якія на яе дзейнічаюць.

У Нябеснай механіцы гэта траекторыя нябеснага цела ў гравітацыйным полі іншага цела, які мае значна большую масу (планеты, каметы, астэроіда ў полі зоркі). У прамавугольнай сістэме каардынат, пачатак якой супадае з цэнтрам мас, траекторыя можа мець форму канічнага сячэння (акружнасці, эліпса, парабалы ці гіпербалы).
Пры гэтым яго фокус супадае з цэнтрам мас сістэмы.

## Законы руху Ньютана 
## Астрадынаміка 
## Гл. таксама 
* Нізкая апорная арбіта
* Сінхронная арбіта
* Геастацыянарная арбіта
* Геапераходная арбіта
* Сонечна-сінхронная арбіта
* Палярная арбіта
* Арбіта пахавання

Катэгорыя:Нябесная механіка
Катэгорыя:Арбіты
Класічная фізіка

**Класі́чная фі́зіка** — раздзелы фізікі, якія не ўключаюць квантавую механіку і тэорыю адноснасці.

Асновай класічнай фізікі з'яўляецца класічная механіка. Да яе адносяць таксама электрамагнетызм, оптыку тэрмадынаміку і статыстычную механіку, якая грунтуецца на класічнай механіцы.

Добра апісваючы з'явы макраскапічнага свету, класічная фізіка аказалася няздольнай растлумачыць адкрытыя ў пачатку 20-га стагоддзя новыя з'явы: існаванне электрона, радыеактыўнасць і г.д. Адкрыццё Планкам кванта святла і пабудова спецыяльнай тэорыі адноснасці Эйнштэйнам адзначылі пачатак новай эры ў фізіцы.

## Спасылкі 
* Класічная фізіка


Катэгорыя:Фізічныя тэорыі