open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Длугапаль

**Длу́гапаль** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Воўпаўскага сельсавета.

## Агульная інфармацыя 
У 1836 г. прыватная вёска, 17 двароў, 149 жыхароў. Ёсць крама. Захаваліся рэшткі палацава-паркавага комплексу XIX ст. Вайчынскіх. Плошча 27,43 га, працягласць межаў — 4 208 метраў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Воўпаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Драгічаны

**Драгіча́ны** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць латышскае прозвішча *Dragičs*.

## Гісторыя 
Вядома з 1615 г., пражывалі 38 сем'яў, мелі 34 валокі зямлі. У 1796 г. належала Юрыю Грабоўскаму, генералу войскаў ВКЛ. У 1836 г. прыватная вёска, 25 двароў. У 1914 г. 61 двор, 395 жыхароў.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 58 двароў, 110 жыхароў.
* На 01.01.2007 г. 84 жыхара.

## Інфраструктура 
Ёсць крама, клуб.

## Памятныя мясціны 
Магіла савецкага воіна — пахаваны невядомы савецкі воін, які загінуў у Вялікую Айчынную вайну. У 1948 г. на магіле ўсталяваны абеліск.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Дружная

Назву **Дру́жная** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Дружная — вёска ў Віцебскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Дружная — вёска ў Ваўкавыскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Дружная — вёска ў Горацкім раёне
* Мінская вобласць:
** Дружная — вёска ў Стаўбцоўскім раёне

## Мінск 
* Вуліца Дружная
Верусіно

**Верусіно́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася старое літоўскае занёманскае прозвішча Верускоўскі.
## Гісторыя 
У 1914 г. маёнтак, 7 двароў, 135 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 33 жыхары.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падароскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Дзятлавічы

Назву **Дзя́тлавічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Дзятлавічы — вёска ў Драгічынскім раёне
** Дзятлавічы — аграгарадок у Лунінецкім раёне
** Станцыя Дзятлавічы — вёска ў Лунінецкім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Дзятлавічы — вёска ў Ваўкавыскім раёне

## Іншае 
* Дзятлавічы — прыпыначны пункт Беларускай чыгункі ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці
Дубаўцы (Ваўкавыскі раён)

**Дубаўцы́** (, ) — аграгарадок у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1836 г. прыватная вёска, 23 двары, 244 жыхары. У 1914 г. 77 двароў, 408 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 306 двароў, 734 жыхары.

## Інфраструктура 
Ёсць крама, ФАП, аддзяленні сувязі і Беларусбанка, базавая школа, дзіцячы сад. Рашэннем Ваўкавыскага раённага Савета дэпутатаў ад 27.12.2010 г. № 22 пераўтворана ў аграгарадок без змянення назвы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Дружная (Ваўкавыскі раён)

**Дру́жная** (, , ранейшая назва — **Кабыля́кі**) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1615 г., пражывалі 14 сем'яў. У 1796 г. фальварак у складзе Ваўкавыскага староства, належаў Францішку Яблонскаму, і вёска — адна частка належала Юрыю Грабоўскаму, генералу войскаў ВКЛ, другая — Антонію Шчыгільскаму, пражывалі 37 сялян.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 40 двароў, 63 жыхары.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Дуброўнікі

**Дубро́ўнікі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.
## Гісторыя 
У 1796 г. належала Міхалу Грабоўскаму, генерал-лейтэнанту войскаў Рэчы Паспалітай.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 26 жыхароў.

## Інфраструктура 
Ёсць крама.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падароскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Дуляўцы

**Дуляўцы́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым рэгіёне з Рэплі фіксавалася прозвішча Дулявец. Было іўеўскае Дуль, жалудоцкае Дулевіч. Ёсць літоўскія *Dula, Dulaitis*, латышскае *Dulis*. Аснова *Dul*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.
## Гісторыя 
У 1796 г. належала плябаніі Воўпаўскага касцёла. У 1836 г. дзяржаўная вёска, 28 двароў, 197 жыхароў.

Да 2 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Дзятлавіцкага сельсавета, да 29 верасня 1972 года — у склад Рэплеўскага сельсавета, да 18 кастрычніка 2013 года — у склад Роскага пассавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 118 двароў, 331 жыхар.

## Інфраструктура 
Ёсць крама, ФАП, сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, аддзяленне сувязі.

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Фабіян Ярэміч

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Духаўляны

**Духаўля́ны** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рэплеўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. фальварак і вёска, належалі Яну Сестранцэвічу. У 1836 г. прыватная вёска, 30 двароў, 231 жыхар. У 1914 г. 55 двароў, 316 жыхароў.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 47 двароў, 101 жыхар.
* На 01.01.2007 г. 68 жыхароў.

Плошча 32,58 га, працягласць межаў — 5 751 метраў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Дыхнавічы

**Ды́хнавічы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з пачатку XVIII ст. у складзе маёнтка Рось. У 1796 г. належала Яну Патоцкаму. У 1836 г. прыватная вёска, 20 двароў, 177 жыхароў. У 1914 г. 45 двароў, 236 жыхароў. У 1940—1954 гадах цэнтр Дыхнавіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2010 год — 49 чалавек
* 1.1.2004 год — 43 двары, 61 чалавек
* 1999 год — 75 чалавек

## Памятныя мясціны 
Каменны могільнік эпохі Сярэднявечча (XV—XVII ст., ). На паўднёвы захад ад вёскі, каля дарогі Рось-Вярэйкі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Ельцаўшчына

**Е́льцаўшчына** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1836 г. прыватная вёска, 5 двароў, 16 жыхароў. Да 16 сакавіка 1987 года ўваходзіла ў склад Падароскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 16 двароў, 28 жыхароў.
* На 01.01.2007 г. 18 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Емяльянава (Ваўкавыскі раён)

**Емялья́нава** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Агульная інфармацыя 
На 01.01.2004 г. 19 двароў, 35 жыхароў. Кансервавы завод РСКУП «Ваўкавыскае». На студзень 2012 г. 30 жыхароў. Плошча 7,99 га, працягласць межаў — 1 695 метраў.

## Славутасці 
* Свята-Аляксандра-Неўская капліца 1840—1850 гг.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Дубічы

**Ду́бічы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 годзе адна частка яе належала Міхалу Грабоўскаму, генерал-лейтэнанту войскаў Рэчы Паспалітай, а другая — плябаніі Падароскага касцёла. У 1836 годзе — прыватная вёска.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1836 год — 20 двароў, 182 жыхары.
* **XX стагоддзе**: 1914 год — 29 двароў, 154 жыхары.
* **XXI стагоддзе**: 2004 год — 174 жыхары; 2009 год — 115 жыхароў.

## Памятныя мясціны 
Магіла савецкага воіна Шыліна І. В. Старшы сяржант Шылін загінуў у 1944 г. пры вызваленні Падароска ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У 1970 годзе на магіле пастаўлены помнік — чатырохгранная піраміда, у завяршэнні якой зорка.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Аляксандравіч Каладзінскі (1937—1997) — акцёр тэатра, тэатразнавец, педагог.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падароскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Жарна

**Жа́рна** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1836 г. прыватная вёска, 8 двароў, 63 жыхары. У 1914 г. 25 двароў, 135 жыхароў. 
.
## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 37 двароў, 77 жыхароў.
* На студзень 2012 г. 62 жыхара.

Плошча 32,31 га, працягласць межаў — 3 617 метраў

## Памятныя мясціны 
Побач з вёскай старажытныя могілкі XVI — XVIII ст.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Жорнаўка (Ваўкавыскі раён)

**Жо́рнаўка** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1615 года, пражывала 29 сем'яў, мелі 22 валокі зямлі, 15 каней і 47 валоў. Згодна інвентара 1615 года належала да маёнтка Петухова (цяпер Ізабелін). Працавала карчма. З 18-га стагоддзя па 1850-я гады належала графам Грабоўскім, уладальнікам мястэчка Ізабелін. У 1836 года прыватная вёска, 21 двор, 116 жыхароў. З 1861 года ў Ізабелінскай воласці. У 1905 г. дзве вёскі адна побач другой, 140 і 75 жыхароў. У 1914 г. вёскі зліліся ў адну, 33 дамоў, у якіх пражывалі 75 мужчын і 104 жанчын. У 1921 г. 29 двароў, 133 жыхароў. У 1930 г. 38 двароў. На 1.01.2004 г. 30 двароў, 50 жыхароў.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2007 г. 38 жыхароў.
* На люты 2011 г. 8 заселеных дамоў, у якіх жывуць каля 10 чалавек.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Жорнаўка

Назву **Жо́рнаўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць
** Жорнаўка — вёска ў Бераставіцкім раёне
** Жорнаўка — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Жорнаўка — вёска ў Гродзенскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Жорнаўка — аграгарадок у Асіповіцкім раёне
** Жорнаўка — былы пасёлак у Бялыніцкім раёне
* Мінская вобласць
** Жорнаўка — вёска ў Бярэзінскім раёне

## Рэкі 
* Жорнаўка — рака ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіна
Crysis

**Crysis** (МФА: ) — камп’ютарная гульня, навукова-фантастычны шутар ад першай асобы, распрацаваны нямецкай кампаніяй Crytek і выдадзены Electronic Arts. Першая гульня аднайменнай серыі з запланаванай трылогіі. «Crysis» быў выпушчаны 13 лістапада 2007 года ў Паўночнай Амерыцы, 15 лістапада ў Аўстраліі, 16 лістапада ў Еўропе, 23 лістапада ў Новай Зеландыі і 29 лістапада ў Японіі. Адзіночная кампанія прапануе гульцу згуляць ролю байца спецатрада United States Delta Force Джэйка Дана () з пазыўным Качэўнік (). Качэўнік узброены рознай футурыстычнай зброяй і абсталяваннем, асабліва *нанакасцюмам* (). У *Crysis* гулец змагаецца з ваеннымі паўночнакарэйскай арміі і іншапланетнымі ворагамі ў чатырох розных лакацыях: у джунглях трапічнага вострава, усярэдзіне «Ледзяной сферы» (якая складаецца з тых самых джунгляў, толькі замарожаных), непасрэдна ўсярэдзіне касмічнага карабля (на якім пануе бязважкасць) і на амерыканскім авіяносцы. Гульнявы рухавік «Crysis», CryEngine 2, выкарыстоўвае новы API Direct3D 10 для рэндэрынгу графікі і ўключае гульнявы рэдактар узроўняў Sandbox 2, які выкарыстоўвала Crytek для стварэння гульні.

5 чэрвеня 2008 года быў анансаваны дадатак «Crysis Warhead». Ён быў выпушчаны 18 верасня 2008 года ў рознічным продажы і праз Steam. Пачатковыя лічбы продажаў, паводле агенцтва NPD Group, сведчылі пра тое, што гульню спасціг камерцыйны правал. Аднак падчас канферэнцыі «EA Q3 2008 Earnings Conference Call» было заяўлена, што ва ўсім свеце прададзена больш 1 млн копій  гульні ў фінансавым квартале. На канец чэрвеня 2008 года было прададзена звыш 1,5 мільёнаў копій гульні па ўсім свеце.

## Спасылкі 
;Афіцыйныя сайты
* Афіцыйны сайт
* Сайт падтрымкі гульні  CryMod.com — мадыфікацыі, патчы і дакументацыя
* Афіцыйны сайт кампаніі Crytek

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2007 года
Катэгорыя:Шутары ад першай асобы
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Гульні Electronic Arts
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў Германіі
Катэгорыя:Steam-гульні
Катэгорыя:Гульні, сертыфікаваныя для Games for Windows
Катэгорыя:Гульні для PlayStation 3
Катэгорыя:Гульні для Xbox 360
Яцкова

**Яцко́ва** (, ) — былая вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 2 двары, 1 жыхар. Плошча 2,28 га, працягласць межаў — 1 223 метра.

Ліквідавана ў 2018 годзе.

## Спасылкі
Жынаўцы

**Жынаўцы́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

## Назва 
Якраз сярод ваўкавыскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. засведчаны “*Иванъ Жиневичъ*”. У 19 ст. у гэтым рэгіёне фіксаваліся прозвішчы Жыневіч (Зэльва), Жыновіч (Крамяніца). Было граўжышскае Жынь, задарожскае Жын. Ёсць літоўскія *Žinys*, *Žinius,* латышскае *Žins.* Аснова *Žin*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Гісторыя 
Вядома з XVIII ст. у складзе маёнтка Рось. У 1796 г. належала Івану Завішу, ваўкавыскаму земскаму суддзі, і яго брату Тамашу. У 1836 г. прыватная вёска, 11 двароў, 59 жыхароў.

Да 1967 года вёска адміністрацыйна падпарадкоўвалася Роскаму пассавету, да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 16 двароў, 21 жыхар.

## Вядомыя асобы 
* Вітольд Карпыза (1913—2009) — польскі настаўнік, краязнавец, грамадскі дзеяч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Ятвезь (Ваўкавыскі раён)

**Я́твезь** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з XVII ст. У 1796 г. належала Зігмунту Грабоўскаму, былому крайчаму ВКЛ. У 1836 г. прыватная вёска, 30 двароў, 140 жыхароў. У 1914 г. 54 двары, 353 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 171 двор, 432 жыхары.

## Іфраструктура 
Ёсць крама, бібіліятэка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Ярылаўка

**Яры́лаўка** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавета.

## Назва 
У 19 ст. фіксавалася літоўскае занёманскае прозвішча Ярыляніс.

## Гісторыя 
Вядома з пачатку XVIII ст.ю У 1796 г. фальварак і вёска належалі Міхалу Каханоўскаму. У 1836 г. прыватная вёска, 17 двароў, 77 жыхароў. У 1914 г. 23 двары, 157 жыхароў.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 21 двор, 31 жыхар.
* На 01.01.2007 г. 18 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Янышы

**Янышы́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з канца XVII ст. У 1778 г. належала Саламеі Рамэр (пражывалі 15 сялянскіх сем'яў), у 1796 г. — Андрэю Рамэру. У 1836 г. прыватная вёска, 12 двароў, 112 жыхароў. 07.02.1912 г. адбыліся хваляванні сялян супраць харчовага падатку. У 1914 г. 46 двароў, 286 жыхароў. У 1940—1954 гадах цэнтр Янышскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 51 двор, 98 жыхароў.
* На 01.01.2007 г. 80 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Войткавічы

**Во́йткавічы** (, ) — аграгарадок у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. фальварак і вёска, належалі Каятану Павенскаму. У 1836 г. прыватная вёска, 40 двароў, 203 жыхары. У 1914 г. 77 двароў, 421 жыхар.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 119 двароў, 276 жыхароў.

## Інфраструктура 
Цэнтр гаспадаркі УА «Ваўкавыскі дзяржаўны аграрны каледж». Ёсць крама, аддзяленне сувязі, ФАП, Дом культуры, бібліятэка, дзіцячы сад. Рашэннем Ваўкавыскага раённага Савета дэпутатаў ад 27.12.2010 г. № 22 ператворана ў аграгарадок.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Янова (Ваўкавыскі раён)

**Яно́ва** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1836 г. прыватная вёска, 21 двор, 150 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 9 двароў, 17 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Юбілейны (Ваўкавыскі раён)

**Юбіле́йны** (, ) — аграгарадок у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснасельскага сельсавета.

Існуе з 2001 г. як пасёлак. Рашэннем Ваўкавыскага раённага Савета дэпутатаў ад 12.02.2009 г. № 85 ператвораны ў аграгарадок без змянення назвы.

Да 2013 года Юбілейны ўваходзіў у склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 113 двароў, 383 жыхары.

## Інфраструктура 
Цэнтр СВК “Няверавічы”. Ёсць крама, Дом культуры, бібліятэка, ДЮСШ, філіял Ізабелінскай дзіцячай музычнай школы.

## Памятныя мясціны 
На будынку Дома культуры ўсталявана мемарыяльная дошка Стругу Сцяпану Францавічу. Устаноўлена ў 1977 г. на ўшанаванне памяці дэпутата Народнага сходу Заходняй Беларусі С.Ф.Струга.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Краснасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Юбілейны

Назву **Юбіле́йны** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Юбілейны — пасёлак у Пружанскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Юбілейны — пасёлак у Гомельскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Юбілейны — аграгарадок у Ваўкавыскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Юбілейны — пасёлак у Бабруйскім раёне
* Мінская вобласць:
** Юбілейны — пасёлак у Мінскім раёне

### Расія 
* Горад Юбілейны — горад абласнога падпарадкавання ў Маскоўскай вобласці Расіі;

## Гл. таксама 
* Юбілейны — мікрараён ва ўсходняй частцы Магілёва. 
* Юбілейны мост — мост у Віцебску.
Шулейкі

**Шуле́йкі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

Да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым жа рэгіёне фіксавалася прозвішча Шулейка (Індура). Ёсць літоўскія *Šulys, Šulaitis*.

## Гісторыя 
У 1796 г. належала Францішку Калупайлу, ваўкавыскаму земскаму суддззі. У 1836 г. прыватная вёска, 4 двары, 18 жыхароў. У 1914 г. 10 двароў, 45 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 12 двароў, 28 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Шніпава

**Шні́пава** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

Да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1569 г. у складзе маёнтка Рось. У 1796 г. адна частка вёскі належала Вінцэнту Дамброўскаму, другая — Івану Завішу, ваўкавыскаму земскаму суддзі, і яго брату Тамашу. У 1836 г. прыватная вёска, 18 двароў, 120 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 42 двары, 62 жыхары.

## Памятныя мясціны 
Захаваліся рэшткі палацава-паркавага комплексу XIX ст.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Ясенавіца

Назву **Ясенаві́ца** маюць:

* Ясенавіца — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці
* Ясенавіца — ручай у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці
Бальны танец

**Бальны танец** — танец, які выконваецца парай ці большай колькасцю ўдзельнікаў на танцавальных вечарах, балях.

Узнік у XV ст. у Італіі; у XVI—XVII ст. заканадаўцам моды была Францыя. Спачатку бальны танец не меў устаноўленай формы, вызначаўся ўзнёсла-арыстакратычным характарам. Тады папулярнымі былі алеманда, бурэ, гавот, менуэт, сарабанда. У XVIII—XIX ст. узніклі і пашырыліся больш свабодныя танцы, сярод якіх галоп, канкан, контрданс, лендлер, мазурка, полька і інш. З сярэдзіны ХІХ ст. найбольшае пашырэнне атрымаў вальс, непарыўна звязаны з творчасцю бацькі і сына Штраўсаў. У канцы ХІХ — пачатку ХХ ст. пад уплывам танцавальных традыцый розных краін амерыканскга кантыненту ўзніклі блюз, румба, самба, танга, чарльстон і інш. Большасць сучасных бальных танцаў вызначаюцца імправізацыйнасцю, зменлівасцю танцавальнай моды. Многія танцы другой паловы ХХ ст. маюць свабодную кампазіцыю (рок-н-рол, твіст, шэйк і інш.).

Праводзяцца нацыянальныя і міжнародныя конкурсы на лепшае выкананне бальных танцаў па спецыяльнай праграме. Дзейнічае мноства гурткоў, школ і студый.

## Літаратура 
* Культуралогія: Энцыкл. даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6

Катэгорыя:Танцы
Шандры (Ваўкавыскі раён)

**Ша́ндры** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

## Назва 
З-пад Ліды фіксавалася прозвішча Шандра, у тым жа рэгіёне было дзявенішскае Шандрэвіч. Ёсць літоўскае, латышскае *Šandra*.

## Гісторыя 
У 1796 г. належала Адаму Ельскаму. У 1836 г. прыватная вёска, 6 двароў, 42 жыхары. У 1914 г. 40 двароў, 142 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 42 двары, 67 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Шаўкі

**Шаўкі́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1569 г. у складзе маёнтка Рось. У 1796 г. фальварак і вёска належалі Яну Патоцкаму. У 1836 г. прыватная вёска, 18 двароў, 122 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 47 двароў, 93 жыхары.

## Інфраструктура 
Ёсць крама.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Шандры

Назву **Ша́ндры** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Шандры — былая вёска ў Гарадоцкім раёне
* Гродзенская вобласць
** Шандры — вёска ў Ваўкавыскім раёне
Чырвоны Груд

**Чырво́ны Груд** (, ) — вёска ў Беларусі, у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

Да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 22 км у напрамку на паўночны захад ад Ваўкавыска, за 65 км ад Гродна.

## Гісторыя 
Як маёнтак вядомы з сярэдзіны XVII ст. У 1796 г. фальварак, належаў Францішку Калупайлу, ваўкавыскаму земскаму суддзі.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 71 двор, 229 жыхароў.
* 2003 год — 229 жыхароў, 71 двор.

## Інфраструктура 
Ёсць крама, Дом культуры, сярэдняя школа-сад, аддзяленне сувязі, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.
* Магіла Героя Сацыялістычнай Працы В. І. Пятручак.

## Літаратура 
*  — С. 317.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Цеалін (Ваўкавыскі раён)

**Цеалі́н** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснасельскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з сярэдзіны XVIII ст. У 1796 г. маёнтак Цеалін, які належаў Зыгмунту Грабоўскаму, былому крайчаму ВКЛ, пражывалі 7 шляхціцаў, 2 вольныя селяніны і 43 прыгонныя. У 1836 г. прыватная вёска, 28 двароў, 121 жыхар. Захаваўся палацава-паркавы комплекс XVIII—XIX ст., які належаў Грыбоўскім. Размешчаны на левым беразе р. Рось. Плошча каля 8 га. З 1947 г. у ім размешчаны санаторый «Рось» (да 1983 г. — дом адпачынку).

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 30 двароў, 119 жыхароў.

## Інфраструктура 
Крама, аддзяленне сувязі

## Славутасці 
* Сядзіба Грабоўскіх

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Краснасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Шусцікі

**Шу́сцікі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. фальварак і вёска належалі Якаву Хадакоўскаму, суддзі гродскаму Ваўкавыскага павета. У 1836 г. прыватная вёска, 24 двары, 208 жыхароў.

Да 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Мсцібаўскага сельсавета, да 2006 года — у склад Шылавіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 34 двары, 73 жыхары.
* На 01.01.2007 г. 69 жыхароў.

## Інфраструктура 
Ёсць крама, клуб, бібіліятэка. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Каўбаса

**Каўбаса**, таксама **Кілбаса** — харчовы прадукт, від каўбасных вырабаў, уяўляе сабой мясны фарш у кішачнай або штучнай абалонцы. Можа ўтрымліваць адзін або некалькі відаў мяса. Элемент еўрапейскай кухні.

## Віды каўбас 
### Вараныя каўбасы 
Вырабляюцца з прасоленага фаршу. Іх вараць пры тэмпературы каля 80 градусаў. Вараныя каўбасы могуць утрымліваць вялікую колькасць соі, а могуць быць і вегетарыянскімі з сояй або сейтанам замест мяса. З-за ўтрымання вялікай колькасці вады доўга не захоўваюцца.
 
Вараныя каўбасы ўтрымліваюць 10-15 % бялку, 20-30 % тлушчу, энергетычная каштоўнасць — 220—310 ккал на 100 г.

### Варана-вэнджаныя каўбасы 
Спачатку вараць, а потым падвяргаюць вэнджанню. Утрымоўваюць больш спецый, чым вараныя каўбасы. У адрозненне ад вараных каўбас (у якіх фарш ўяўляе аднастайную масу) варана-вэнджаныя каўбасы могуць складацца з дробных кавалачкаў пэўнага памеру. У якасці дадаткаў выкарыстоўваюцца малако, вяршкі, мука, сала і крухмал.

Варана-вэнджаныя каўбасы ўтрымліваюць 10-17 % бялку, 30-40 % тлушчаў, іх энергетычная каштоўнасць — 350—410 ккал на 100 г, а тэрмін захоўвання ў халадзільніку — не больш за 15 сутак.

## Літаратура 
* Eleonora Trojan, Julian Piotrowski, *Tradycyjne wędzenie* AA Publishing. ISBN 978-83-61060-30-7


Катэгорыя:Мяса
Катэгорыя:Мясаперапрацоўка
Цеалін

Назву **Цеалі́н** маюць:

* Цеалін — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласці
* Цеалін — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці
Архетып

**Архетып** (ад грэч. ὰρχέτῦπος — пачатак + вобраз) — універсальны правобраз, ці першавобраз (маці-зямлі, героя, мудрага старца, дэмана і інш.), які паўтараецца на працягу гісторыі паўсюдна, дзе свабодна дзейнічае творчая фантазія людзей.

Ідэю архетыпа ў аб’ектыўна-ідэалістычнай форме можна знайсці ў творах Платона, Аўгусціна, схаластаў.

Тэрмін уведзены швейцарскім псіхолагам К. Г. Юнгам. Ён лічыў, што архетыпы ўзнікаюць з калектыўнага неўсвядомленага і з’яўляюцца асноўным зместам рэлігій, міфалогій, легенд, ляжаць у аснове сімволікі творчасці, рытуалаў, міфаў, казак, сноў, комплексаў і да т.п. На думку Юнга, архетып з’яўляецца больш старажытным, чым культура, і перадаецца не традыцыяй, мовай, а разам з мазгавой структурай чалавека. Архетыпы рэалізуюцца ў неўсвядомленых дзеяннях, выконваюць функцыі ментальнай тэрапіі для «заклапочанага і хворага чалавецтва». Архетыпы ментальнасці розных народаў свету сфармаваліся пераважна яшчэ ў старажытны перыяд, а потым на працягу многіх наступных стагоддзяў перадаваліся з пакалення ў пакаленне ў амаль нязменным, інварыянтным выглядзе.

Тоесныя архетыпныя матывы і вобразы (сімвал сусветнага дрэва ці міф пра патоп) сустракаюцца ў няроднасных культурах і сферах мастацтва, што тлумачыцца іх універсальным і пастаянным пачаткам у чалавечай прыродзе. Маючы выток у далагічным мысленні, архетып выклікае аналагічныя пачуцці і асацыяцыі і ў аўтара твора, і ў спажыўца незалежна ад разбежкі ў часе. Архетып ляжыць у аснове сімволікі творчасці, розных рытуалаў, сноў і інш.

## Літаратура 
* 
* Культуралогія: Энцыкл. даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6

Катэгорыя:Псіхалогія
Катэгорыя:Архетыпы
Цімахі

Назву **Цімахі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць
** Ці́махі — вёска ў Ашмянскім раёне
** Цімахі́ — вёска ў Ваўкавыскім раёне
Шамбялін

**Шамбялі́н** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 18 двароў, 21 жыхар.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падароскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Цярэшкі (Ваўкавыскі раён)

**Цярэ́шкі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

Да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з сярэдзіны XVI ст. У 1796 г. фальварак, належаў Францішку Калупайлу, ваўкавыскаму земскаму суддзі. У 1836 г. прыватная вёска, 16 двароў, 145 жыхароў. У 1914 г. 31 двор, 192 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 40 двароў, 70 жыхароў.

## Славутасці 
* Рэшткі сядзібы

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Харужанцы

Назву **Харужанцы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Харужа́нцы — вёска ў Ваўкавыскім раёне

* Мінская вобласць:
** Хару́жынцы (Харужанцы) — вёска ў Лагойскім раёне
Харужанцы (Ваўкавыскі раён)

**Харужа́нцы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з XVII ст. У 1796 г. належала Юрыю Грабоўскаму, генералу войскаў ВКЛ. У 1836 г. прыватная вёска, 10 двароў, 125 жыхароў. У 1914 г. 22 двары, 151 жыхар.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 33 двары, 68 жыхароў.
* На 01.01.2007 г. 59 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Янавічы (Ваўкавыскі раён)

**Я́навічы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Шылавіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з пачатку XVII ст. у складзе маёнтка Шылавічы. У 1796 г. належала каталіцкаму ордэну брыгітак з Гродна. У 1836 г. духоўная вёска, 43 двары, 279 жыхароў. У 1914 г. 79 двароў, 438 жыхароў.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 70 двароў, 156 жыхароў.
* На студзень 2012 г. 118 жыхароў.

## Інфраструктура 
Ёсць крама.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шылавіцкі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Сожская скань

**Сожская (гомельская) скань** — традыцыйнае беларускае рамяство, від разбярства, заснаваны на своеасаблівай апрацоўцы драўляных паверхняў з мэтай стварэння карункавых узораў. Рамяство вядомае на беларускіх землях з XV стагоддзя. Выкарыстоўвалася для аздаблення абразоў, куфэркаў, скарбонак, драўлянага посуду.

Адметнасць скані заключаецца ў стварэнні з філіграннаю дакладнасцю ўзораў з надзвычай тонкіх стружак розных гатункаў драўніны з іх наступным умацаваннем на спецыяльна падрыхтаванай паверхні.

Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва Беларусі
Улезлы

**Уле́злы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. належала Міхалу Грабоўскаму, генерал-лейтэнанту войскаў Рэчы Паспалітай. У 1836 г. прыватная вёска, 15 двароў, 125 жыхароў. У 1914 г. 41 двор, 258 жыхароў.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 55 двароў, 81 жыхар.
* На 01.01.2007 г. 74 жыхара.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Хацькоўцы

**Хацько́ўцы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з XVII стагоддзя, належала Юндзілам і Белазорам. У 1796 годзе фальварак і вёска, уласнасць Адама Ельскага. У 1836 г. прыватная вёска, 27 двароў, 213 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 166 двароў, 407 жыхароў.

## Памятныя мясціны 
Захаваліся рэшткі палаца і парку XIX ст. На паўднёвай ускраіне вёскі каменны могільнік эпохі Сярэднявечча (XV—XVII ст.). Выявіла ў 1958 г. Ф. Д. Гурэвіч, абследаваў у 1973 г. Я. Г. Звяруга. Знойдзена ганчарная кераміка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Таямніца чырвонай планеты

**«Таямніца чырвонай планеты»** () — амерыканскі анімацыйны фільм The Walt Disney Company і ImageMovers Digital 2011 года.
 
## Сюжэт 
Хлопчык Майл скормлівае ненавісную гародніну кату, вінаваціць маці ў тыраніі і аднойчы з гарачкі кідае ёй: «Маё жыццё было б прасцей, калі б цябе ў ёй не было!» Майл і не падазраваў, што за ім і яго мамай назіраюць іншапланецяне з Марса. Мама, натуральна, пакрыўдзілася на сына. Маючы намер папрасіць прабачэння, Майкл ідзе ў пакой - і ледзь паспявае схапіцца за іншапланетны карабель, ўзнімаецца ў неба з яго мамай на борце.На Марсе ён сутыкаецца з тыранічным грамадствам, якіое знаходзяцца ва ўладзе матрыярхату. Там малыя марсіяне нараджаюцца як бульба на градцы. Кіруючая Марса распавядае, што іх заўсёды выхоўвалі робаты. Там майл знаёміцца з яшчэ адным зямлянінам - Грыбблам, які ў свой час так жа адправіўся на Марс ўслед за мамай, знайшоў яе прыкаванай да нейкай машыны, а потым яго мама знікла. Акрамя таго, ім дапамагае марсіянская дзяўчына Кі. Зараз гэтая сёмуха збіраецца выратаваць маму майл.

## Ролі агучвалі 
* Сэт Даскі -*Майкл* (захоп рухаў - Сэт Грын)
* Дэн Фоглер -* Грыбл*
* Джоан Кьюсак -* Мама*
* Элізабэт Арнуа -* Кі*
* Мелінда Стэрлінг
* Кевін Кахун
* Том Эверет Скот
* Жакі Барнбрук
* Мэцью Хэнэрсон
* Адам Дженінгс

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 2011 года
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Джон Паўэл
Цімахі (Ваўкавыскі раён)

**Цімахі́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з XVII ст. У 1796 г. належала Францішку Рамэру. 07.02.1912 г. адбыліся хваляванні сялян супраць харчовага падатку. 9 чалавек арыштаваны. У 1914 г. 41 двор, 284 жыхары.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 42 двары, 82 жыхары.
* На 01.01.2007 г. 71 жыхар.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Oklahoma

**«Oklahoma»** — песня амерыканскага выканаўцы Білі Гілмэна з альбома «One Voice».

Гэта другі сінгл, які быў запісаны Гілмэнам і выдадзены ў кастрычніку 2000 года пасля «One Voice» з аднайменнага альбома. Сінгл увайшоў у 40 найлепшых паводле чарта песень у стылі кантры з пікавай пазіцыяй на 33-ім радку. Таксама «Oklahoma» трапіла ў чарт «US Billboard Hot 100», дасягнуўшы максімальна 63-га радка.

У некаторых выданнях сінгла на CD разам з «Oklahoma» у спісе кампазіцый прысутнічае яшчэ і песня «Warm & Fuzzy» з будучага альбома Білі «Classic Christmas», які будзе выдадзены праз тыдзень пасля «Oklahoma».

## Трэк-ліст 
## Музычнае відэа
Відэа для песні здымалі ў жніўні-верасні 2000 года ў Нэшвіле пад кіраўніцтвам рэжысёра Трэя Фэнджоя, з якім Білі Гілмэн ужо супрацоўнічаў падчас здымак кліпа для "One Voice". Прэм'ерны паказ адбыўся на амерыканскім тэлеканале CMT 27 верасня 2000 года.

Відэа расказвае гісторыю 12-гадовага хлопчыка, бацька якога толькі зараз даведаўся пра яго існаванне. Хлопчык павінен пакінуць сваіх прыёмных бацькоў і адправіцца да свайго сапраўднага бацькі ў Аклахому. Хлопчыка суправаджае супрацоўніца сацыяльнай службы, якая стараецца падтрымаць яго. У гэты час у Аклахоме бацька хлопчыка перажывае цяжкія моманты перад сустрэчай. Рэжысёр адвёў Білі Гілмэну ролю назіральніка, а не галоўнага ўдзельніка відэакліпа. Гілмэн прысутнічае ў кліпе ў ролі іншага сына, які чакае прыбыцця свайго брата. Апошняе робіцца зразумелым толькі ў канцы відэакліпа.
Увогуле, відэа пастроена вельмі арганічна так, што некаторыя гледачы дагэтуль лічаць, што ў кліпе дэманструюцца кадры з нейкага кінафільма.

У Беларусі відэа ўпершыню было прадэманстравана на Беларускім тэлебачанні ў праграме "Відзьма-нявідзьма" ў 2001 годзе.
Курыца па-венску

thumb|Бакхэндль
**Курыца па-венску** (**бакхэндль**;  , ) - традыцыйная страва венскай кухні, вядомая з XVIII стагоддзя. У часы бідэрмайера бакхэндль лічыўся арыстакратычным стравай.
 
Для прыгатавання бакхэндля кураня націраюць соллю, чорным перцам і невялікай колькасцю лімоннага соку, а затым разразаюць на чатыры часткі, адрэзаўшы крылышкі. Атрыманыя кавалачкі акунаюць у муку, затым у ўзбітае яйка і далей у паніровачныя сухары, а затым смажаць ў вялікай колькасці топленага сметанковага масла ў фрыцюры або на патэльні пад накрыўкай. Курыныя трыбухі таксама падаюцца абсмажанымі ў паніроўцы.
 
Бакхэндль звычайна сервіруюць з пятрушкай, долькай лімона, зялёнай салатай або бульбяным салатам.

## Гл.таксама 
* Венскі шніцаль

## Літаратура 
* Joseph Wechsberg, Fred Lyon: *Die Küche im Wiener Kaiserreich.* Time Life 1969.

Катэгорыя:Стравы з птушкі
Катэгорыя:Аўстрыйская кухня
Катэгорыя:Вена
Тупічаны

**Тупіча́ны** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Воўпаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Напэўна, паселішча на гэтым месцы было прынамсі з XI ст. -- селішча XI—XIV ст. выяўлена на паўднёва-ўсходніх ускраінах Тупічан.

На мяжы XVI—XVII ст. належала Станіславу Лапатэцкаму, па яго смерці прывілей на Тупічаны Ваўкавыскага павета ў 1614 годзе атрымаў Фрыдэрык Сапега.

У 1737 годзе ў Воўпаўскім старостве, 14 валок зямлі.

У 1796 годзе належала графу Плятэру, 55 сялян і 15 татарскіх сем’яў.

У 1836 годзе дзяржаўная вёска, 18 двароў, 165 жыхароў.

У 1940—1954 гадах цэнтр Тупічанскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1737 год — 14 валок
* 1836 год — 18 двароў, 165 жыхароў
* 2004 год — 53 двары, 115 жыхароў.

## Селішча 
Селішча XI—XIV ст. -- помнік археалогіі (шыфр 413В000119). Выяўлена на паўднёва-ўсходніх ускраінах вёскі. Памерам каля 0,75 га. У 1958 годзе даследавана Фрыдай Гурэвіч. У 1960 годзе Міхаіл Чарняўскі ў выдзіманні пясчанай дзюны знайшоў ляпную кераміку з дамешкай жарствы ў гліне, пакрытую лёгкай штрыхоўкай. У 1973 годзе селішча абследаваў Яраслаў Звяруга. Матэрыялы абследавання знаходзяцца ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі. Плошча 46,35 га(?), працягласць межаў — 5 029 метраў(?).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Воўпаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Трунцы

**Трунцы́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама фіксавалася ваўкавыскае прозвішча Трунеўскі. Было лідскае Трунец, жупранскае Труноўскі, віленскае Труновіч.

## Гісторыя 
У 1795 г. належала Міхалу і Юрыю Грабоўскім. У 1936 г. прыватная вёска, 7 двароў, 42 жыхары. У 1914 г. 27 двароў, 128 жыхароў.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 37 двароў, 93 жыхары.
* На 01.01.2007 г. 53 жыхара.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Талькаўцы

**Та́лькаўцы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з пачатку XVII ст. у складзе маёнтка Шылавічы. У 1796 г. належала ордэну брыгітак з Гродна. У 1940—1954 гадах цэнтр Талькаўскага сельсавета. Да 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Шылавіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 73 двары, 119 жыхароў.
* На 01.01.2007 г. 90 жыхароў.

## Інфраструктура 
Ёсць крама, базавая школа.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Трумпы

**Тру́мпы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася іўеўскае прозвішча Трумповіч, з-пад Баранавічаў (Новая Мыш) было Трумпа.

Літоўскія прозвішчы *Trumpa, Trumpis, Trumpaitis* выводзяць ад *trumpas* "кароткі". Было старапрускае імя *Trumpis*.

Ёсць нямецкія прозвішчы Trump, Trumpp.

Трумпам звалі літоўскага баярына, які згаданы ў 1409 г., калі разам з уплывовым жамойцкім баярынам Гайлімінам яны ездзілі ўздымаць паўстанне жамойтаў.

## Агульная інфармацыя 
На 01.01.2004 г. 27 двароў, 45 жыхароў. Ёсць крама. На студзень 2012 г. 37 жыхароў. Плошча 12,36 га, працягласць межаў — 2 014 метраў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Сямёнава (Ваўкавыскі раён)

**Сямёнава** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Машні́**) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Шылавіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 62 двары, 120 жыхароў.
* На студзень 2012 г. 81 жыхар.

## Інфраструктура 
Ёсць крама.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шылавіцкі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Сядзейкі

**Сядзе́йкі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскае прозвішча *Sedeika*, латышскае бяссуфікснае *Seds*. Было даўгінаўскае Сед, лідскае Седоўскі. Аснова *Sed-* выкарыстоўвалася ў старажытных балцкіх двухасноўных імёнах, яна ў прускім імені *Gur-sede*.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 9 двароў, 16 жыхароў.
* На студзень 2012 г. 6 жыхароў.

Плошча 10,85 га, працягласць межаў — 2 519 метраў.

## Інфраструктура 
Ёсць крама.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Сугакі (Ваўкавыскі раён)

**Сугакі́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета. Плошча 31,59 га, працягласць межаў — 5 586 метраў.

## Гісторыя 
Да 28 ліпеня 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Воўпаўскага сельсавета, да 18 кастрычніка 2013 года — у склад Рэплеўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1 студзеня 2004 — 33 двары, 59 жыхароў.
* 1 студзеня 2007 — 40 жыхароў.

## Вядомыя асобы 
* Віталь Вітальевіч Лапа (нар. 1951) — вучоны ў галіне аграхіміі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Сугакі

Назву **Сугакі́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Сугакі — вёска ў Ельскім раёне
* Гродзенская вобласць
** Сугакі — вёска ў Ваўкавыскім раёне

## Назва 
Фіксавалася прозвішча Сугак (з-пад Маладзечна). Ёсць латышскае *Sugaks*.
Студзянец (Ваўкавыскі раён)

**Студзяне́ц** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1569 г. у складзе маёнтка Рось. У 1796 г. належала Яну Патоцкаму. У 1836 г. прыватная вёска, 29 двароў, 221 жыхар. У 1914 г. 74 двары, 550 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 125 двароў, 268 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Старынкі (Ваўкавыскі раён)

**Ста́рынкі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.
## Гісторыя 
Вядома з XVIII ст.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 8 жыхароў.

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
Радзіма Юзафа Патрыкоўскага, польскага публіцыста і мемуарыста.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падароскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Славікі

* Вёска Славікі, Горацкі раён
* Вёска Славікі, Ваўкавыскі раён

## Назва 
Фіксавалася ружанскае прозвішча Словік, было горадзенскае Славікоўскі, ёсць літоўскае *Slavikas*. Як імя ("*Словикъ*") - сярод жамойцкага вялёнскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. Ёсць літоўскі прозвішчны суфікс -*ik*-, ёсць літоўскае патранімічнае прозвішча *Slavėnas*, латышскае *Slāvs*.
Славікі (Ваўкавыскі раён)

**Славікі́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

Да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1654 г. У 1796 г. належала Францішку Калупайлу, ваўкавыскаму земскаму суддзі. У 1836 г. прыватная вёска, 12 двароў, 109 жыхароў. У 1914 г. 19 двароў, 105 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 23 двары, 37 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Мохавічы (Лідскі раён)

**Мо́хавічы** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Тарноўскага сельсавета.

Знаходзіцца за 10 км на паўднёвы захад ад Ліды.

## Гісторыя 
-трыпціх «Святая Кацярына. Маці Божая. Святая Даратэя» з капліцы. 1-я палова XVII ст.|199x199пкс]]
Вопіс парафій Лідскага дэканата 1784 года згадвае вёску Мохавічы ў Белагрудскай парафіі як уласнасць князя Ігнацыя Масальскага, біскупа віленскага.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У пачатку XX стагоддзя вёска Тарноўскай воласці Лідскага павета, 10 жыхароў, 40 дзесяцін зямлі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 года вёска Тарноўскай гміны Лідскага павета, 22 жылыя пабудовы, 247 жыхароў.

З 1939 года ў БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.

## Насельніцтва 
* 1996 год — 100 чал. (60 двароў)
* 1999 год — 76 чал.
* 2004 год — 65 чал. (45 двароў)
* 2009 год — 42 чал.
* 2019 год — 22 чал.

## Славутасці 
* Каталіцкая капліца (1930).
* Месца малітвы за ўдзельнікаў паўстання 1863—1864 гадоў. Мемарыял памяці паўстанцам Каліноўскага існаваў між вёскамі Малое Ольжава і Мохавічы за польскім часам, але пры саветах быў знішчаны. Лідскія патрыёты знайшлі публікацыі пра гэты помнік у тагачаснай прэсе і прыкладна на тым жа месцы ўсталявалі вялікі крыж, а таксама валун з надпісам «Невядомым паўстанцам». Дзесьці паблізу пахавана найменей 30 касінераў. 

## Вядомыя асобы 
* Мар’ян Іванавіч Стралюк (1938—2000) — вучоны ў галіне энергетыкі.

## Літаратура 
* Памяць: Ліда. Лідскі раён: Гіст.-дак хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Рэдкал В. Баранаў і інш. — Мн.: Беларусь, 2004. ISBN 985-01-0522-4

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тарноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Скрыбава

**Скры́бава** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Назва 
Фіксаваліся лідскія прозвішчы Скрыба, Скрыбуць, Скрыбуль. З Адэльску было Скрыбінскі.

## Гісторыя 
Вядома з XVIII ст. у складзе маёнтка Рось. У 1796 г. фальварак і вёска, належалі Яну Патоцкаму. У 1836 г. прыватная вёска, 6 двароў, 57 жыхароў. У 1914 г. 17 двароў, 108 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 31 двор, 49 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Сядзельнікі

**Сядзе́льнікі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.

## Назва 
Паблізу (Новы Двор) фіксавалася прозвішча Сэдэльнік. Было старое літоўскае Сэдэльскі. Ёсць латышскае *Sedelnieks*.

## Гісторыя 
Мясцовасць вядома з сярэдзіны XVI ст. У XVII ст. шляхецкая ваколіца. У 1796 годзе пражывала 35 шляхецкіх сем’яў. Побач фальварак, які належаў Іосіфу Ельцу, другі фальварак — уласнасць Бенедыкта і Мікалая Равенскіх, трэці — Антонія Шчыгельскага. У 1947 годзе арганізаваны калгас. У 50-я гады XX ст. на рацэ Зяльвянка пабудавана гідраэлектрастанцыя.

## Насельніцтва 
* 1836 год — 10 двароў, 51 жыхар. Ваколіца аднадворцаў, 4 двары, 19 жыхароў.
* 1914 год — у вёсцы 10, у маёнтку 7 двароў, 94 жыхары.
* 1 студзеня 2004 год — 70 двароў, 134 жыхары.

## Памятныя мясціны 
* Рэшткі сядзібы і парку сярэдзіны XIX ст.,
* Свята-Параскева-Пятніцкая царква (1872).

## Вядомыя асобы 
* Іван Андрэевіч Хлябцэвіч (1857—1919) — беларускі гісторык.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падароскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Моцарт (значэнні)

**Моцарт** (ням. Mozart) — прозвішча, якое насілі:

* **Вольфганг Амадэй Моцарт** (1756—1791) — кампазітар.
* Леапольд Моцарт (1719—1787) — кампазітар, бацька Вольфганга Амадэя Моцарта.
* Ганна Марыя Моцарт (у дзявоцтве Пертль) (1720—1778) — маці Вольфганга Амадэя Моцарта.
* Марыя Ганна Моцарт (1751—1829) — старэйшая сястра Вольфганга Амадэя Моцарта.
Ганна Марыя Моцарт

**Ганна Марыя Вальбурга Моцарт** (, у дзявоцтве Пертль; -) — маці Вольфганга Амадэя Моцарта, нарадзілася ў Санкт-Гілгене (Аўстрыя) у Евы Разіны і Нікалауса Пертля, прэфекта Гільдэнштэйна.

## Біяграфія 
Выйшла замуж за Леапольда Моцарта ў 1747 годзе. У іх было 7 дзяцей, з якіх толькі двое дажылі да сталага ўзросту. Іх дачка, Марыя Ганна Моцарт была таленавітым музыкантам, аднак яна хутка патрапіла ў цень дасягненняў малодшага брата. Абодва дзіцяці былі ўзятыя бацькам у падарожжа па Еўропе.

Ганна Марыя Моцарт суправаджала сына ў некалькіх паездках.

Яна не была адзначана музычнымі талентамі, хоць выйшла замуж за кампазітара і музычнага педагога сусветнай велічыні і стала маці двух  таленавітых дзяцей.

Ганна Марыя памерла ад ліхаманкі 3 ліпеня 1778, падчас тура ў Парыж са сваім сынам.

## Літаратура 
* Ingo Reiffenstein (Hrsg.): Fort mit Dir nach Paris! Mozart und seine Mutter auf der Reise nach Paris. Salzburg, Wien 2005, ISBN 3-902497-01-7
Марыя Ганна Моцарт

**Марыя Ганна Вальбурга Ігнація Моцарт** (Nannerl) (- ) — старэйшая сястра Вольфганга Амадэя. Маці — Ганна Марыя Моцарт, бацька — Леапольд Моцарт. У сям'і і сярод сяброў Марыю Ганну звалі Нанерль.

## Літаратура 
Constantin von Wurzbach: Mozart, Maria Anna. In: *Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich*. Band 19. Verlag L. C. Zamarski, Wien 1868, S. 297 (Nachtrag).

## Спасылкі 
* Literatur von und über Maria Anna Mozart  у каталогу *Нямецкай нацыянальнай бібліятэкі*
* Die verhinderte Pianistinnen-Karriere von Nannerl Mozart 

Катэгорыя:Музыканты Аўстрыі
Катэгорыя:Постаці Зальцбурга
Селяхі (Ваўкавыскі раён)

**Селяхі́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з XVIII стагоддзя. У 1796 годзе належала Адаму Ельскаму. У 1914 годзе маёнтак, 44 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 6 двароў, 8 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Селяхі

**Селяхі** — тапонім.

## Брэсцкая вобласць 
* Вёска Селяхі, Тамашоўскі сельсавет
* Вёска Селяхі, Чэрнінскі сельсавет

## Гродзенская вобласць 
* Вёска Селяхі, Ваўкавыскі раён
* Вёска Селяхі, Лідскі раён

## Іншае 
* Селяхі — возера ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці.