Аляксандр Рыгоравіч Чарвякоў

**Алякса́ндр Рыго́равіч Чарвяко́ў**, таксама **Але́сь Чарвяко́ў** (сапраўднае прозвішча — **Чарвя́к**; 8 сакавіка 1892, Дукоркі, цяпер Пухавіцкі раён — 16 чэрвеня 1937, Менск) — беларускі савецкі палітычны дзеяч. Старшыня Беларускага нацыянальнага камісарыята, падпісаў Маніхвэст аб абвяшчэнні ССРБ 1 студзеня 1919 года, член Часовага рабоча-сялянскага савецкага ўрада Беларусі. Камісар асветы ССРБ, намеснік наркама асветы Літоўска-Беларускай ССР, член ЦВК Літоўска-Беларускай ССР.

Падпісаў Дэкларацыю аб абвяшчэнні незалежнасці Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусі 31 ліпеня 1920 года. 1-ы Старшыня ЦВК БССР (1920—1937) і 1-ы Старшыня Прэзідыума ЦВК СССР ад БССР (1922—1937). Старшыня СНК БССР (1920—1924), 1-ы Народны камісар замежных спраў БССР (1920—1923).

## Імя 
Народжаны Аляксандр Чарвяк. У пачатку палітычнай дзейнасці падпісваўся як **Алесь Чэрвяк** (**Чарвяк**). Паводле гісторыка Наталлі Голубевай, Чарвяк змяніў прозвішча на Чарвякоў у 1918 годзе паводле рэкамендацыі тагачаснага старшыні народнага камісарыята па справах нацыянальнасцяў у бальшавіцкім урадзе Іосіфа Сталіна (Джугашвілі).

## Біяграфія 
 (15 (28) кастрычніка 1917, Мінск). Аляксандр Чарвякоў стаіць у другім радзе 5-ы справа.]]
Нарадзіўся 8 сакавіка (ст. ст. 25 лютага) 1892 года ў вёсцы Дукоркі Ігуменскага павета Мінскай губерні (цяпер у складзе вёскі Дукора Пухавіцкага раёна) у сялянскай сям’і. Скончыў царкоўнапрыходскую школу, а пасля гарадское вучылішча. У сямнаццаць гадоў вытрымаў экзамен на званне народнага настаўніка, настаўнічаў у Троцкім павеце.

Пахаваны на Вайсковых могілках Менска.

## Сям’я 
Быў жанаты з Ганнай Іванаўнай Чарвяковай, мелі дачку Соф’ю (1918—2000). Адразу пасля пахавання Аляксандра Чарвякова Ганна з дачкой з’ехала ў Маскву, каб пазбегнуць рэпрэсій. Ганна Іванаўна арыштаваная ў 1937 годзе ў Маскве, вызваленая з лагера ў 1945 годзе. Дачка, Соф’я Аляксандраўна, у сакавіку 1938 года выключаная з Баўманскага інстытута, высланая ў адміністрацыйным парадку ў Яраслаўль, куды па вызваленні пераехала і яе маці. У 1948 годзе Соф’ю Чарвякову выслалі ў Кустанайскую вобласць Казахскай ССР, з ёй паехала маці. У 1964 годзе Соф’я Аляксандраўна з сынам Аляксандрам вярнулася ў Мінск.

## Творы 
.]]
* За Савецкую Беларусь. Мн., 1927;
* …Я ніколі не быў ворагам: Выбраныя артыкулы і прамовы; Успаміны сучаснікаў. Мн., 1992.

## У мастацтве 
Фігуруе ў 22 раздзеле аповесці «Знак бяды» Васіля Быкава, у трэцяй частцы рамана Івана Мележа «Пoдыx нaвaльнiцы». Аляксандр Чарвякоў выяўлены на карціне Леаніда Дударэнкі «Мінск, 1919» (1977).

## Ушанаванне памяці 
 у Мінску.]]
 у Мінску.]]
У 1967 годзе ў гонар Аляксандра Чарвякова названыя вуліца і завулак у Цэнтральным раёне Мінска. У гонар Аляксандра Чарвякова названая вуліца ў Дукоры. Імя Чарвякова носіць Свіслацкая сярэдняя школа Пухавіцкага раёна, дзе створаны прысвечаны яму музей. На колішнім Другім Доме Саветаў (гістарычны Дом Свянцікага), дзе жыў Аляксандр Чарвякоў, усталяваная памятная дошка.

## Літаратура 
* 
* *Иоффе, Э. Г.* От Мясникова до Малофеева: кто руководил БССР / Э. Г. Иоффе. — Мн.: Беларусь, 2008. — 287 с. — С. 179—181. — ISBN 978-985-01-0803-6
* 
* *Якутов В.* Александр Червяков: Документальная повесть. — Мн., 1986.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Час памятаць. Жыццёвы шлях Аляксандра Чарвякова zviazda.by
* 

Катэгорыя:Старшыні ЦВК БССР
Катэгорыя:Старшыні СНК БССР
Катэгорыя:Народныя камісары замежных спраў БССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Застрэліліся
Катэгорыя:Члены Прэзідыума Часовага Беларускага бюро ЦК РКП(б)
Катэгорыя:Члены Прэзідыума ЦВК СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Народныя камісары Літбел ССР
Катэгорыя:Удзельнікі Першага Усебеларускага з’езда
Катэгорыя:Часовы рабоча-сялянскі савецкі ўрад Беларусі
Катэгорыя:Народныя камісары асветы БССР
Катэгорыя:Члены Цэнтральнага бюро КП(б)Б