open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Арцем’еў

**Арце́м’еў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валянцін Міхайлавіч Арцем’еў (нар. 1934) — беларускі вучоны ў галіне тэхнічных навук.
* Віктар Іванавіч Арцем’еў (нар. 1927) — беларускі пісьменнік, журналіст, краязнавец.
* Міхаіл Валянцінавіч Арцем’еў (нар. 1963) — беларускі навуковец.
* Павел Арцём’евіч Арцем’еў (1897—1979) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік.
* Эдуард  Мікалаевіч Арцем’еў (1937—2022) — рускі кампазітар.
Плямісты кускус

**Плямісты кускус** (*Spilocuscus maculatus*) — прадстаўнік роду *Spilocuscus* сямейства *Phalangeridae*.

## Апісанне 
Вага плямістага кускуса вагаецца ад 1,5 да 6 кілаграмаў, даўжыня цела — ад 35 да 65 сантыметраў, даўжыня хваста — 30-60 сантыметраў. Галава круглая, вушы невялікія, прыціснутыя да галавы. Колер вачэй вагаецца ад жоўтага да аранжавага і чырвонага.

Цела пакрыта густым мяккім футрам. Колер футра часцей белы з жаўтлявым або шараватым адценнем. У верхняй частцы цела футра пакрыта буйнымі плямамі, адкуль і назва гэтага віду кускуса. Колер плям можа быць рудым, бурым або чорным. Футра на жываце — белага колеру, без плям. Плямы прысутнічаюць толькі ў мужчынскіх асобін, самкі плямістага кускуса маюць аднастайнае белае або шараватае футра. Зрэдку сустракаюцца і самцы з футрам без плям.

На верхняй частцы хваста поўсць адсутнічае, а сам хвост пакрыты шчыльнай грубай скурай, якая дазваляе кускусу захопліваць галіны пры перамяшчэнні па дрэвах.

## Арэал 
Плямісты кускус жыве ў трапічных, мангравых і эўкаліптавых лясах да 1200 метраў над узроўнем мора. Арэал: паўночная і паўночна-ўсходняя Аўстралія (Квінсленд, паўвостраў Ёрк), Новая Гвінея, на астравах Акіяніі распаўсюджаны ад астравоў Сулавесі на захадзе да Саламонавых астравоў на ўсходзе.

Катэгорыя:Сумчатыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1818 годзе
Іван Аляксандравіч Багданаў

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя       = Іван Аляксандравіч Багданаў
|дата нараджэння  = 
|дата смерці      = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|апісанне выявы   =
|мянушка          =
|прыналежнасць    = 
|гады службы      =
|званне           = 
|род войскаў      =
|камандаваў       = Фронт рэзервовых армій39-я армія
|частка           =
|бітвы            = Першая сусветная вайнаГрамадзянская вайна ў РасііВялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = { Style = "background:transparent"
       
}
|сувязі           =
|у адстаўцы       =
}}
**Іва́н Алякса́ндравіч Багда́наў** ( — ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант (1941).

## Літаратура 
* Великая Отечественная. Командармы. Военный биографический словарь / Под общей ред. М. Г. Вожакина. — М.; Жуковский: Кучково поле, 2005. — С. 28—29. — ISBN 5-86090-113-5.

Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Камандуючыя франтамі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандуючыя арміямі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Афіцэры Расійскай імперыі
Дом па вуліцы Замкавай, 31 (Мінск)

**Дом па вуліцы Замкавай, 31** — будынак у Мінску, размешчаны ў Ракаўскім прадмесці. Пабудаваны ў пачатку XX ст.

Гістарычная забудова на няцотным баку вуліцы знішчана ў пачатку 2000-х гадоў. Дамы № 27, 29, 31 адноўлены ў сярэдзіне 2000-х гадоў.

## Архітэктура 
Дом № 31 выкананы ў эклектычным стылі з цэглы, неатынкаваны. Уяўляе сабой двухпавярховы, прамавугольны ў плане будынак. Галоўны фасад члянёны міжпаверхавым карнізным поясам. Вокны прамавугольныя, без ліштваў, па 2-м паверсе дэкарыраваны лучковымі сандрыкамі. Пад завяршальным карнізам праходзіць пояс фігурных сухарыкаў. У паўночна-заходняй частцы — скразная лучковая арка-праезд з варотамі (чыгуннае ліццё).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Замкавая вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Ракаўскае прадмесце
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Мінску
Заслаўская вуліца (Мінск)

**Засла́ўская вуліца** () — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска.

## Размяшчэнне 
Мае складана выгнутую форму. З’яўляецца працягам вуліцы Дзімітрава, пачынаецца ад скрыжавання з вуліцы Мельнікайтэ і завяршаецца скрыжаваннем з праспектам Машэрава. Даўжыня вуліцы складае каля 750 м.

## Забудова 
* № 10 — будынак галаўнога офіса банка БелВЭБ (1987, архітэктар А. Вараб’ёў). Пабудаваны як будынак Беларускага рэспубліканскага Знешэканамбанка СССР.

* № 23 к4  — будынак галаўнога офіса банка БСБ Банк (2004, Ю. Ананіч).

## Славутасці 
* Мемарыял «Яма» (2000) — 
* Мемарыяльная дошка падпольшчыкам (архіт. Б. Сідарэнка; сілумін) на будынку № 35, на месцы якога ў Вялікую Айчынную вайну знаходзіўся дом, дзе размяшчалася канспіратыўная кватэра Мінскага камуністычнага падполля. Кватэру трымаў былы рабочы лямцавай фабрыкі М. П. Дрозд. Тут захоўваліся боепрыпасы, медыкаменты, прымаліся зводкі Саўінфармбюро, хавалі ваеннапалонных, што ўцякалі з лагераў. На гэтай кватэры адбыліся 2 пасяджэнні Мінскага падпольнага гаркама КП(б)Б. Актыўны ўдзел у падпольнай рабоце прымалі жонка Дразда Алена і дзве яго дачкі Рэгіна і Яніна. Яны былі сувязнымі партызанскага атрада «Дзімы», які дзейнічаў у Лагойскім раёне, памагалі ў падрыхтоўцы аперацыі на знішчэнні гаўляйтара В. Кубэ. На іх кватэры захоўваліся міны, спынялася М. Б. Осіпава. 24 верасня 1943 г. М. П. Дрозд, яго жонка і дачка Рэгіна арыштаваны гітлераўцамі і закатаваны ў Трасцянецкім лагеры смерці.

## Цікавыя факты 
Падчас хваляванняў 9 жніўня 2020 г. сцяну дома 17 па Заслаўскай вуліцы пашкодзіла неўсталяваная выбуховая прылада, верагодна, светлашумавая граната, якую пусціў АМАП з гранатамёта ГМ-94.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Мінск)
Гімназія № 7 (Мінск)

**Гімназія № 7** — сярэдняя навучальная ўстанова ў Партызанскім раёне Мінска. Размешчана па адрасе вул. Захарава, 58, пачатковая школа размешчана ў асобным будынку па адрасе вул. Антонаўская, 20.

## Гісторыя 
У 1940-х гадах адкрыта сярэдняя агульнаадукацыйная школа № 54 г. Мінска. У 1976 годзе для школы пабудаваны новы будынак. Адной з асаблівасцей працы школы ў гэты перыяд з’яўлялася стварэнне двух профільных спартыўных класаў.

У 1980 годзе быў зменены профіль школы, з першага класа было ўведзена паглыбленае вывучэнне англійскай мовы. У 1988 годзе арганізуецца дадатковае вывучэнне нямецкай мовы (з 6-га класа па выбары).

Для арганізацыі адукацыйнага працэсу абсталяваны 53 кабінеты, з іх 2 кабінеты інфарматыкі, 16 кабінетаў для правядзення замежных моў (2 лінгафонныя кабінеты, 1 мабільны клас). Маюцца актавая зала на 457 месцаў, клас харэаграфіі, кабінет абслуговай працы і майстэрня, сталовая на 296 месцаў, буфет, бібліятэка з чытальнай залай.

Ва ўваходным корпусе размешчаны адміністрацыйныя памяшканні і спартыўная зала, у вучэбным — класы, кабінеты, сталовая, актавая зала і інш., у цокальным паверсе — гардэроб, дадатковая спартыўная зала і лыжная база. Планіровачнае вырашэнне рацыянальнае і абумоўлена сучаснай арганізацыяй вучэбнага працэсу. Стадыён і спартыўныя пляцоўкі аддзелены ад школы зялёным бульварам, лесвіцамі і тэрасамі.

Архітэктурна-планіровачнае вырашэнне будынка вызначаецца функцыянальнасцю і мастацкай выразнасцю.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гімназіі Мінска
Катэгорыя:Вуліца Захарава (Мінск)
Катэгорыя:1940-я ў Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1940-я гады
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леаніда Гельфанда
Уільям Мак-Эду

**Уільям Гібс Мак-Эду** (,  — ) — 46-ы міністр фінансаў ЗША.

## Біяграфія 
Нарадзіўся на хутары ля Мар`етай, Коб-Каўнці, штат Джорджыя. Пасля заканчэння ўніверсітэта Тэнесі быў прызначаны намеснікам клерка акруговага суда Злучаных Штатаў у Тэнесі ў 1882 годзе. Быў прыняты ў калегію адвакатаў у 1885 годзе і пачаў практыку ў Чаттануга, штат Тэнэсі; пераехаў у Нью-Ёрк ў 1892 годзе і працягваў займацца адвакацкай практыкай.

Заняўся палітыкай і стаў віцэ-старшынёй Нацыянальнага камітэта Дэмакратычнай партыі ў 1912 годзе. Атрымаў пасаду міністра фінансаў у кабінеце прэзідэнта Вудра Вільсана 1913—1918, падчас Першай сусветнай вайны працаваў генеральным дырэктарам чыгунак, старшынёй Федэральнай рэзервовай сістэмы.

Пераехаў у Лос-Анджэлес ў 1922 годзе і працягнуў юрыдычную практыку.

Памёр ад сардэчнага прыступу падчас візіту ў Вашынгтон. Пахаваны на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках у Вірджыніі.

Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Біхар (горны масіў)

**Біхар** () — горны масіў у Заходніх Румынскіх гарах. Вышыня да 1848 м (гара Куркубэта).

Пераважаюць пакатахвалістыя хрыбты і масівы. Ускраіны моцна расчлянёныя скідамі.

Біхор уяўляе сабой фрагмент герцынскага масіва, складзены з крышталічных сланцаў, гранітаў мезазойскіх пясчанікаў, кангламератаў, гліністых сланцаў, вапнякоў. Характэрны карст. Маюцца разбураныя патухлыя вулканы. Радовішчы жалезнай руды, баксітаў.

Шыракалістыя і хваёвыя лясы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горы Румыніі
Біхар

Назву **Біхар** маюць:
* Бі́хар — горны масіў у Заходніх Румынскіх гарах
* Біха́р — штат у Індыі
Біхевіярызм

**Біхевіярызм** ( — паводзіны) — адзін з кірункаў псіхалогіі. Заснаваны ў 1913 годзе амерыканскім псіхолагам Дж. Уотсанам. Эксперыментальнай асновай біхевіярызму паслужылі даследаванні амерыканскага псіхолага Э.Торндайка паводзін жывёл. Працягваючы механістычны кірунак у псіхалогіі, біхевіярызм атаясамліваў свядомасць і паводзіны, зводзіў псіхічныя з'явы да рэакцый арганізма, а ўсё пазнанне — да ўтварэння ў арганізмах (уключаючы чалавека) умоўных рэакцый. У 1920-я гады біхевіярызм распаўся на шэраг кірункаў, якія спалучалі асноўную дактрыну з элементамі іншых тэорый (гештальтпсіхалогіі, псіхааналізу), узнік неабіхевіярызм. Ідэі біхевіярызму паўплывалі на лінгвістыку, антрапалогію, сацыялогію, семіётыку і сталі адным з вытокаў кібернетыкі.

## Паняцці 
* Стымул

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Філасофія псіхалогіі
Катэгорыя:Псіхалагічныя тэорыі
Клаймеры

**Клаймеры**, або **клаймінгі** () — назва пляцістых формаў, спортаў () пупышкавых мутацый руж, першапачаткова створаных у кустовай форме. Ад бацькоўскіх формаў, акрамя плецепадобных парасткаў, яны адрозніваюцца параўнальна познім цвіценнем і вялікім памерам кветкі.

Абрэвіятура — **Cl**.

Многія клаймінгі з'явіліся спантанна, іх «пляцістасць» была замацаваная ў культуры селекцыйнымі метадамі. Такія расліны ёсць амаль ва ўсіх садовых групах куставых руж. Яны менш зімастойкія, чым зыходныя сарты. Акрамя таго, многія клаймінгі паўторнаквітнеючых сартоў маюць цвіценне аднаразовае, асабліва ў сярэдняй паласе і на поўначы.

Пляцістыя формы куставых руж захоўваюць тыя ж сартавыя назвы, што і зыходныя сарты, але да іх дадаюць слова Climbing або Cl. Яны нічым не адрозніваюцца ад матчыных сартоў за выключэннем больш моцнага росту і больш позняга цвіцення. У Галоўным батанічным садзе спорты адзначаліся на такіх сартах, як 'Orange Triumph' і 'Eva Teschendorff'. Культура пляцістых спортаў большасці сартоў, асабліва Чайна-гібрыдных руж, не прыдатная для ўмоў сярэдняй паласы Расіі і больш паўночных раёнаў.

Клаймінгі чайна-гібрыдных (Climbing Hybrid Tea, CI. HT.) руж маюць жорсткія парасткі, вышыня ў сярэдняй паласе Расіі не больш за 3 м, кветкі буйныя, адзіночныя або ў невялікіх суквеццях па 3-5 штук. Клаймінгі мініяцюрных (Climbing Miniature, CI. Min.) руж могуць быць з парасткамі, якія сцелюцца і патрабуюць апоры, так і з больш жорсткімі дугападобнымі, якія можна размяшчаць як на апоры, так і без яе. У апошнім выпадку яны ўтвараюць куст, характэрны для грунтапокрыўных руж. Часцей за ўсё рэмантантныя сарты, але ёсць і аднаразова квітнеючыя.

Катэгорыя:Марфалогія раслін
Катэгорыя:Сарты руж
Катэгорыя:Сарты раслін
Джон Бродэс Уотсан

**Джон Бродэс Уотсан** (,  — ), — амерыканскі псіхолаг, заснавальнік біхевіярызму — адной з самых распаўсюджаных тэорый ў заходняй псіхалогіі XX стагоддзя.

## Біяграфія 
Эма і Пайкенс Уотсан — бацькі Джона — жылі ў Паўднёвай Каліфорніі, у невялікім мястэчку Трэвелерс-Рэста. Маці была вельмі рэлігійнай, таму жыццё хлопчыка праходзіла ў абмежаваннях і забаронах. Бацька аддаваў перавагу вольнаму жыццю, скандалы на гэтай глебе прывялі да сыходу бацькі з сям’і ў 1891 годзе, калі хлопчыку было 13 гадоў. Джон быў прывязаны да бацькі, таму цяжка перажываў расстанне і да канца жыцця не змог дараваць яму гэта.

Джон Уотсан вырас у Грынвілі (Паўднёвая Караліна) і атрымаў дыплом магістра ва Універсітэце Фурмана. Адзін з выкладчыкаў параіў паступіць яму ў Чыкагскі ўніверсітэт з мэтай вывучаць філасофію пад кіраўніцтвам Джона Дзьюі. Аднак, па яго ўласных словах, ён не разумеў, пра што наогул кажа Дзьюі і неўзабаве вырашыў змяніць навуковага кіраўніка, звярнуўшыся да псіхолага Джэймса Энджэла і фізіёлага Генры Дональдсана. Ён збіраўся працаваць разам з Жакам Лёбам над даследаваннем мозгу сабак. Сумесны ўплыў гэтых навукоўцаў прывёў яго затым да фарміравання строгага, аб’ектыўнага падыходу да даследавання паводзін.

Яго доктарская дысертацыя, абароненая ў Чыкагскім універсітэце ў 1903 годзе («Навучанне жывёл: Эксперыментальнае даследаванне фізічнага развіцця белага пацука ў спалучэнні з ростам нервовай сістэмы») была першай сучаснай кнігай па паводзінах пацукоў.

24 лютага 1913 года Джон Уотсан прачытаў у Нью-Ёрку лекцыю (маніфест) «Псіхалогія з пункту гледжання біхевіярыста». З часу біхевіярызму псіхалогія стала бурна развівацца як эксперыментальная навука.

Катэгорыя:Псіхолагі ЗША
Катэгорыя:Біхевіярызм
Crocodylus niloticus madagascariensis

**Crocodylus niloticus madagascariensis** — падвід Crocodylus niloticus, які сустракаецца выключна на востраве Мадагаскар. Абарыгены называюць яго *ваўі* або *мамба*. У цяперашні час падвід амаль вынішчаны людзьмі. Апошнія асобіны сустракаюцца ў цяжкадаступных месцах — напрыклад, у падземных рэках масіва Анкарана. Яшчэ ёсць папуляцыі, якія жывуць у «святых азёрах» і якія знаходзяцца пад абаронай рэлігійнай забароны — «фадзі». Такім возерам з’яўляецца, да прыкладу, Анівурану, размешчанае паміж гарадамі Амбілубе і Дыега-Суарэс.

## Літаратура 
* Мадагаскар / *Сакалоў В. Е.* — М.: Прагрэс, 1990. С. 141. ISBN 5-01-002049-1

Катэгорыя:Сапраўдныя кракадзілы
Лебедзь (значэнні)

**Лебедзь**:
* Лебедзі (лебедзь-клікун, лебедзь-шыпун) — род птушак сямейства качыных

## Прозвішча 
* Аляксандр Іванавіч Лебедзь (1950—2002) — расійскі палітычны, дзяржаўны дзеяч
* Сямён Сцяпанавіч Лебедзь (нар. у 1934) — вучоны ў галіне машынабудавання

## Іншае 
* Сузор'е Лебедзь
Васіль Іванавіч Лебедзеў-Кумач

**Васіль Іванавіч Лебедзеў-Кумач** (, 24.7(5.8).1898, , — , Масква) — савецкі паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і шаўца. У 1919—1921 гадах працаваў у Бюро друку ўпраўлення Рэўваенсавета і ў ваенным аддзеле «Агіт-РОСТ». Вучыўся ў МДУ ў 1919-21 гадах. У 1920-я гады выступаў пераважна як аўтар сатырычных вершаў, апавяданняў, фельетонаў, якія друкаваліся ў «Рабочай газеце», «Сялянскай газеце», газеце «Гудок», часопісе «Кракадзіл» і інш., выходзілі асобнымі зборнікамі («Развод», 1925; «Чаінкі ў сподачку», 1925; «З усіх валасцей» 1926; «Маркотныя ўсмешкі», 1927).

## Творчасць 
Пісаў для эстрады і гукавога кіно (тэксты песень да кінакамедыі «Вясёлыя хлопцы», «Цырк» і інш.). Аўтар «Песні аб Радзіме» (1936), «Марш вясёлых хлопцаў» (1934 — абедзве муз. Ісака Восіпавіча Дунаеўскага) і інш. У гады Вялікай Айчыннай вайны служыў у ваенна-марскім флоце, стварыў у гэты час шмат песень і вершаў: «Свяшчэнная вайна» (1941, музыка А. В. Аляксандрава) і інш. Сталінская прэмія другой ступені (1941).

## Узнагароды 
Узнагароджаны 3 ордэнамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты Сталінскай прэміі
Катэгорыя:Паэты СССР
Праспект Касманаўтаў

**Праспект Касманаўтаў** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Праспект Касманаўтаў — праспект у Гомелі.
* праспект Касманаўтаў — праспект у Гродне.

## Расія 
* праспект Касманаўтаў — праспект у Санкт-Пецярбургу.

## Гл. таксама 
* Вуліца Касманаўтаў
* Завулак Касманаўтаў
* Касманаўтаў вуліца
Convallaria keiskei

**Convallaria keiskei** — від аднадольных раслін роду  сямейства . Расліна ўпершыню апісана ў 1867 годзе нідэрландскім батанікам Фрыдрыхам Антонам Вільгельмам Мікелем і названа ім у гонар японскага батаніка  (1803—1901).

Як правіла (але не заўсёды) лічыцца сінонімам ландыша майскага (*Convallaria majalis*) — *Convallaria majalis var. keiskei* (Miq.) Makino.

## Распаўсюджанне, апісанне 
Сустракаецца ад паўднёва-усходняй Сібіры да Японіі. У Расіі распаўсюджаны ў Сахалінскай, Амурскай, Іркуцкай абласцях, Прыморскім, Хабараўскім і Забайкальскім краях.

Расце ў лісцяных і змяшаных лясах, а таксама па бязлесых схілах сопак (гарышчах, высечках), у апошнім выпадку расліна больш дробная, але цвіце і пладаносіць значна раней. Перыяд пачатку цвіцення расліны моцна залежыць ад мясцовых кліматычных умоў і можа вар’іравацца ад сярэдзіны мая да канца чэрвеня.

Шматгадовая травяністая расліна 12-18 см вышынёй. Лісце двух тыпаў: лускападобнае карычняватага або фіялетавага адцення, па 3-6 на кожнай расліне, і па 1-3 доўгачарашковых прамых зялёных ліста. Суквецце гронкападобнае, нясе 3-10 схіленых дадолу кветкі. Плод — шарападобная ягада чырвонага колеру.

## Значэнне, меры засцярогі 
Надземная частка расліны выкарыстоўваецца ў медыцыне. Вырошчваецца як дэкаратыўная расліна.

Ядавіты.

## Літаратура 
* Протолог: Miquel, Friedrich Anton Wilhelm. Annales Musei Botanici Lugduno-Batavi. III, 148. Amsterdam, 1867.

Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1867 годзе
Вуліца Герцэна

**Вуліца Герцэна** — назва вуліц у розных населеных пунктах у гонар рускага дэмакратычнага публіцыста А. І. Герцэна.

## Беларусь 
* Вуліца Герцэна — вуліца ў Бабруйску.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Баранавічах.
* Вуліца Герцэна — вуліца ў Барысаве.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Брэсце.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Быхаве.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Віцебску.
* Вуліца Герцэна — вуліца ў Гомелі.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Гродне.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Добрушы.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Клімавічах.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Кобрыне.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Лепелі.
* Вуліца Герцэна — вуліца ў Лідзе.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Лунінцы.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Магілёве.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Мінску.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Мсціславе.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Навагрудку.
* вуліца Герцэна — вуліца ў Століне.

## Гл. таксама 
* Завулак Герцэна
Вуліца Энгельса

**Вуліца Энгельса** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Асіповічах.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Астраўцы.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Астрыне.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Барысаве.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Браславе.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Брэсце.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Бялынічах.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Валожыне.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Віцебску.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Дзісне.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Іўі.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Капылі.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Клімавічах.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Клічаве.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Круглым.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Крывічах.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Лепелі.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Маларыце.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Мінску.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Мсціславе.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Нясвіжы.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Пінску.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Полацку.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Рудзенску.
* Вуліца Энгельса — вуліца ў Талачыне.
* Вуліца Энгельса — вуліца ва Уздзе.

## Гл. таксама 
* Завулак Энгельса
Вуліца Петруся Броўкі (Віцебск)

**Вуліца Петруся Броўкі** — вуліца, размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада Віцебска, у Першамайскім раёне. Названая ў 1980 годзе ў гонар Народнага паэта Беларусі Петруся Броўкі.

## Апісанне 
Забудоваць вуліцу пачалі ў 1976 годзе, пераважна 5-9-павярховымі дамамі. Пачынаецца ад Маскоўскага праспекта, перасякае праспект Будаўнікоў, вуліцу Воінаў-Інтэрнацыяналістаў, вуліцу Медыцынскую і вуліцу Чкалава.

Па сярэдзіне вуліцы пракладзены трамвайныя лініі.

## Грамадскі транспарт 
Перавозкі пасажыраў ажыццяўляюцца аўтобусамі, трамваямі, тралейбусамі і маршрутнымі таксі.
Аўтобусныя маршруты:
* № 9, 18, 22, 33, 38, 99-С — на ўчастку ад Маскоўскага праспекта да праспекта Будаўнікоў;
* № 8, 19, 31 — ад Маскоўскага праспекта да вуліцы Воінаў Інтэрнацыяналістаў.

Трамвайныя маршруты: № 2, 3, 8.
Тралейбусныя маршруты: № 2, 4, 6, 10.
## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
## Спасылкі 
Катэгорыя:вуліцы Віцебска
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Петруся Броўкі
Voay robustus

***Voay robustus*** (Grandidier & Vaillant, 1872) — вымерлы ў галацэне від кракадзілаў з сямейства *Crocodylidae*, знойдзены на Мадагаскары. Адзіны від роду Voay Brochu, 2007.

## Апісанне 
*Voay robustus* меў даўжыню да 5 м і вагу прыкладна да 500 кг. Гэта кажа аб тым, што дадзены від быў адным з найбуйнейшых драпежнікаў Мадагаскара за ўсю гісторыю і, магчыма, экалагічна быў ідэнтычны сучаснаму віду Crocodylus niloticus madagascariensis.

## Сістэматыка 
Калі від *Voay robustus* быў упершыню апісаны ў 1872 годзе, яго змясцілі ў склад сучаснага роду *Crocodylus*. Аднак, новы выкапнёвы від падзяляе некаторыя прыкметы будовы шкілета з родам *Osteolaemus*, нават больш, чым з *Crocodylus*. Гэта і прымусіла вылучыць яго ў 2007 годзе ў асобны род. Па іншаму пункту гледжання, магчыма, ён зусім не з'яўляецца сінонімам віду *Crocodylus niloticus*..

## Літаратура 
* *Bickelmann, C. and Klein, N.* (2009). The late Pleistocene horned crocodile *Voay robustus* (Grandidier & Vaillant, 1872) from Madagascar in the Museum für Naturkunde Berlin. *Fossil Record* **21**(1):13-21.

Катэгорыя:Галацэн
Катэгорыя:Фаўна неагену
Катэгорыя:Вымерлыя паўзуны
Катэгорыя:Сапраўдныя кракадзілы
Касценка

**Касце́нка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Іванавіч Касценка (нар. 1940) — вайсковы і дзяржаўны дзеяч Беларусі, міністр абароны РБ (1994—1995)
* Фёдар Якаўлевіч Касценка (1896—1942) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант
Фёдар Якаўлевіч Касценка

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Фёдар Якаўлевіч Касценка
|дата нараджэння  = 
|дата смерці      = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці     = 
|выява            = Фёдар Якаўлевіч Касценка.jpg
|апісанне выявы   =
|мянушка          =
|прыналежнасць    = 
|гады службы      =
|званне           = 
|род войскаў      =
|камандаваў       = 
|частка           =
|бітвы            = Першая сусветная вайнаГрамадзянская вайна ў РасііВялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = { Style = "background:transparent"
       
-
 
}
|сувязі           =
|у адстаўцы       =
}}
**Фё́дар Я́каўлевіч Касце́нка** ( — ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант (1940).

## Літаратура 
* Командный и начальствующий состав Красной Армии в 1940—1941 гг.: Структура и кадры центрального аппарата НКО СССР, военных округов и общевойсковых армий: Документы и материалы / Под ред. В. Н. Кузеленкова. — М.-СПб.: Летний сад, 2005. — С. 161—162. — ISBN 5-94381-137-0.
* Великая Отечественная. Командармы. Военный биографический словарь / Под общей ред. М. Г. Вожакина. — М.; Жуковский: Кучково поле, 2005. — С. 108—109. — ISBN 5-86090-113-5.

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Камандуючыя франтамі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандуючыя арміямі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Растоўскай вобласці
Лёзненская хлебная база

Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «**Лёзненская хлебная база**» — сховішча збожжа і цукру, найбуйнейшае ў Беларусі элеватар. Знаходзіцца ў пасёлку Лёзна.

Хлебная база складаецца з элеватара на Дабрамыслянскай вуліцы, 36 і хлебапрыёмнага пункту на вуліцы Чкалава. Ажыццяўляе дзейнасць па захоўванні, драбненні і памоле збожжа.  База здольная захоўваць да 200 тысяч тон збожжа. З'яўляецца валаўтвачаючай для раённага бюджэту — 14 працэнтаў паступленняў (2011 год). Хлеб для паловы жыхароў Віцебска выпякаецца са збожжа, якое захоўваецца на базе. Элеватар базы — самы буйны ў Беларусі, у яго звозяць збожжа з Полацка, Ліды, Буда-Кашалёва, Мінска, Барысава. 

Частка прасушанага і ачышчанага збожжа адпраўляецца на экспарт; у 2015 годзе, пасля ўваходжання ў рэестр прадпрыемстваў Мытнага саюза, у Расію было адгружана больш за 20 тысяч тон збожжа.

## Спасылкі 
* Куды і як вязуць збожжа, сабранае па ўсёй Беларусі?  (відэа і тэкст), Навінавы сюжэт тэлекампаніі «Сталічнае тэлебачанне» ад 11 жніўня 2012 
* *Юлія Похолкина* — РУП «Лёзненская хлебная база» працягвае працаваць у напружаным тэмпе, Газета «Сцяг перамогі», 9.09.2011

Катэгорыя:Лёзна
Катэгорыя:Прадпрыемствы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Эканоміка Лёзненскага раёна
Вуліца Герцэна (Віцебск)

**Вуліца Герцэна** — вуліца ў Першамайскім раёне Віцебска. Працягласць вуліцы складае 1000 м. Гістарычныя назвы: **Вуліца Вялікая Мяшчанская**, перайменаваная 28 студзеня 1919 года ў **Вялікую Грамадзянскую**. Пазней названая ў гонар расійскага дэмакратычнага публіцыста А. І. Герцэна.

Фарміраванне вуліцы пачалося ў канцы XIX стагоддзя. Да сярэдзіны 1920-х гадоў у канцы вуліцы знаходзіўся скотапрыгонны двор. Раён вуліцы разбураны ў гады Вялікай Айчыннай вайны. У пасляваенны перыяд вуліца забудоўвалася 2-5-павярховымі дамамі.

У доме № 29 размешчана бібліятэка.
## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
Катэгорыя:Вуліцы Віцебска
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Аляксандра Герцэна
Вуліца Грыбаедава (Віцебск)

**Вуліца Грыбаедава** — вуліца ў паўночнай частцы Віцебска, у Кастрычніцкім раёне. Названая ў гонар рускага пісьменніка і дыпламата А. С. Грыбаедава. Гістарычная назва — **вуліца 2-я Ветраная**.

Працягласць вуліцы ад вуліцы Леніна да берага Заходняй Дзвіны складае 700 м. Вуліца сфармавалася ў другой палове XIX стагоддзя. Забудоўвалася 2-павярховымі дамамі. На вуліцы знаходзіўся вятрак.

На вуліцы знаходзілася Фабрыка мастацкіх вырабаў «Купава».

У Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Віцебска ўключаны дамы № 17, 21, 23, 25, 27.

## Транспарт 
* Аўтобус № 12

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
Катэгорыя:Вуліцы Віцебска
Вуліца Дзімітрава

**Вуліца Дзімітрава** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Вуліца Дзімітрава — вуліца ў Бабруйску.
* Вуліца Дзімітрава — вуліца ў Баранавічах.
* Вуліца Дзімітрава — вуліца ў Віцебску.
* Вуліца Дзімітрава — вуліца ў Гомелі.
* Вуліца Дзімітрава — вуліца ў Давыд-Гарадку.
* Вуліца Дзімітрава — вуліца ў Крычаве.
* Вуліца Дзімітрава — вуліца ў Лідзе.
* Вуліца Дзімітрава — вуліца ў Мінску.
Іван Іванавіч Масленнікаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Іван Іванавіч Масленнікаў
|дата нараджэння  = 
|дата смерці      = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|апісанне выявы   =
|мянушка          =
|прыналежнасць    = 
|гады службы      =
|званне           = 
|род войскаў      =
|камандаваў       = 
|частка           =
|бітвы            = Грамадзянская вайна ў РасііВялікая Айчынная вайнаСавецка-японская вайна
|узнагароды       = { Style = "background:transparent"
 
}
{ Style = "background: transparent"
       
-
       
-
       
-
       
-
       
}
{
 
}
|сувязі           =
|у адстаўцы       =
}}
**Іва́н Іва́навіч Ма́сленнікаў** ( — ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал арміі (1944), Герой Савецкага Саюза (1945), кандыдат у члены ЦК КПСС.

## Літаратура 
* * Масленников И. И. // 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Камандуючыя франтамі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандуючыя арміямі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі Генштаба
Катэгорыя:Удзельнікі Ржэўскай бітвы
Катэгорыя:Застрэліліся
Катэгорыя:Камандуючыя Закаўказскай ваеннай акругай
Вуліца Някрасава (Віцебск)

**Вуліца Някрасава** — вуліца ў заходняй частцы Віцебска, у Чыгуначным раёне. Працягласць вуліцы 750 метраў, ад пуцеправода Металістаў (былы Ялагскі) і вуліцы Зяньковай да 11-й вуліцы Свярдлова.

Вуліца перайменавана ў гонар рускага паэта і пісьменніка М. А. Някрасава. Гістарычная назва: **Вялікая Ялагская вуліца**. Вуліца сфарміравалася ў XIX стагоддзі. У сучаснай забудове пераважаюць 2-3-павярховыя будынкі.

На вуліцы знаходзяцца:
* Палац культуры і тэхнікі чыгуначнікаў (д.2а)
* Сярэдняя школа № 17 (д.3)
* Дзіцячы сад № 74 (д.4)
* Віцебская дыстанцыя сігналізацыі і сувязі Віцебскага аддзялення Беларускай ЖД (8)
* Дзіцячы сад № 63 (9)
* Установа аховы здароўя «Віцебскі абласны клінічны спецыялізаваны цэнтр» Раней — Віцебская абласная клінічная бальніца № 2 (10)

У канцы вуліцы з правага боку знаходзяцца Парк чыгуначнікаў і стадыён «Лакаматыў».

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
Катэгорыя:Вуліцы Віцебска
Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар Мікалая Някрасава
Рэвалюцыйная вуліца

**Рэвалюцыйная вуліца** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Асіповічах.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Быхаве.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Віцебску.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Добрушы.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Жлобіне.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Жодзіне.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Калінкавічах.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Кобрыне.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Лідзе.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Лунінцы.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Ляхавічах.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Маларыце.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Мінску.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Мсціславе.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Нясвіжы.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Оршы.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Пінску.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Полацку.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Слуцку.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Смалявічах.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Століне.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ва Уздзе.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Халопенічах.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Хойніках.
* Рэвалюцыйная вуліца — вуліца ў Чэрвені.
Смаленская вуліца (Віцебск)

**Смаленская вуліца** — вуліца ва ўсходняй частцы Віцебска, у Кастрычніцкім раёне.

Працягласць вуліцы ад Маскоўскага праспекта да праспекта Фрунзэ складае 1800 м. Вуліца забудоўвалася ў 2 этапы. Участак ад Маскоўскага праспекта да вуліцы Газеты «Праўда» пачаў фармавацца ў 1950-х гадах, далей да праспекта Фрунзэ — у канцы 1970-х. Вуліца забудавана 5-9-павярховымі жылымі дамамі. Па вуліцы пракладзены трамвайныя лініі. На ўчастку ад Маскоўскага праспекта да вул. Праўды яны праходзяць па сярэдзіне вуліцы, разам з газонам падзяляюць сустрэчныя палосы аўтамабільнага руху, а на астатнім участку да праспекта Фрунзэ — па правым баку праезжай часткі.
На вуліцы размешчаны будынак Адміністрацыі Кастрычніцкага раёна, крамы, дашкольныя ўстановы.

Па Смаленскай вуліцы праходзяць трамвайныя маршруты № 1, 3, 4, 7 і аўтобусныя маршруты № 29, 29а.

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
Катэгорыя:Вуліцы Віцебска
Цівалі

Назву **Цівалі** маюць:

* Цівалі — гістарычны раён Мінска
* Цівалі — хакейны клуб з Мінска
* Цівалі — парк забаў у Капенгагене, які даў назоў падобным паркам у іншых гарадах Еўропы, стаўшы ў некаторых мовах (дацкай, шведскай) сінонімам да «парку забаў»
* Gröna Lund Tivoli (Грона люнд Цівалі) — парк забаў у Стакгольме
* Цівалі — англійскі парк у шведскай Сульне

* Цівалі — парк у Любляне

* Цівалі — горад у Італіі, у прадмесці Рыма
* Цівалі — квартал у Мюнхенскім раёне Швабінг-Фрайман
Насх

**Насх** (نسخ) — асноўны і самы распаўсюджаны шрыфт для запісу большасці моў, якія выкарыстоўваюць арабскі алфавіт.

Насх набыў паўсюднае распаўсюджванне ў арабскім свеце ў XV стагоддзі, выцесніўшы больш грувасткі і складаны сулюс. На насх перапісваліся Каран, хадзісы і іншая ісламская літаратура. У цяперашні час некалі каліграфічны стыль, насх ператварыўся ў звычайны і найбольш просты шрыфт, які выкарыстоўваюць на пісьме практычна ва ўсім арабскім свеце і выкладаюць у школах.

У камп’ютарах таксама па змаўчанні выкарыстоўваецца насх: **بسم الله الرحمن الرحيم**.

На аснове насха быў створаны насталік, які пераважае ў Іране і Пакістане, тады як у арабскіх краінах лічыцца архаічным.

## Спасылкі 
* Галерэя работ шрыфтам насх 
* Naskh calligraphy

Катэгорыя:Хадж
Катэгорыя:Шрыфты
Катэгорыя:Арабскі алфавіт
Максім Аляксеевіч Пуркаеў

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя       = Максім Аляксеевіч Пуркаеў
|дата нараджэння  = 
|дата смерці      = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|апісанне выявы   =
|мянушка          =
|прыналежнасць    = 
|гады службы      =
|званне           = 
|род войскаў      =
|камандаваў       = 3-я ўдарная арміяКалінінскі фронтДалёкаўсходні фронт2-гі Далёкаўсходні фронтДалёкаўсходняя ваенная акруга
|частка           =
|бітвы            = Першая сусветная вайнаГрамадзянская вайна ў РасііВялікая Айчынная вайнаСавецка-японская вайна
|узнагароды       = { Style = "background: transparent"
       
-
       
-
       
}
{ Style = "background: transparent"
     
}
|сувязі           =
|у адстаўцы       =
}}
**Максі́м Аляксе́евіч Пурка́еў** ( — ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал арміі (1944).

## Літаратура 
* Великая Отечественная. Командармы. Военный биографический словарь / Под общей ред. М. Г. Вожакина. — М.; Жуковский: Кучково поле, 2005. — С. 184—185. — ISBN 5-86090-113-5.
* Командный и начальствующий состав Красной Армии в 1940-1941 гг.: Структура и кадры центрального аппарата НКО СССР, военных округов и общевойсковых армий: Документы и материалы / Под ред. В. Н. Кузеленкова. — М.-СПб.: Летний сад, 2005. — С. 187. — ISBN 5-94381-137-0.

Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі польскага паходу РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-японскай вайны
Катэгорыя:Камандуючыя франтамі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандуючыя арміямі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Удзельнікі Ржэўскай бітвы
Катэгорыя:Камандуючыя Далёкаўсходняй ваеннай акругай
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мардовіі
Ангіядысплазія

]]
**Ангіядысплазія** — загана развіцця крывяносных сасудаў кішачніка, часта з'яўляецца прычынай нявысветленых страўнікава-кішачных крывацёкаў і анемій. Часцей за ўсё ўзнікаюць у сляпой кішцы і ўзыходзячай кішцы.

Катэгорыя:Гастраэнтэралогія
Катэгорыя:Захворванні кішачніка
Фрэйзінгенскія ўрыўкі

**Фрэйзінгенскія ўрыўкі**, таксама **Брыжынскія ўрыўкі**, састарэлае **Фрэйзінгенскі рукапіс** () — тры рэлігійныя тэксты на старажытнаславенскай мове, запісаныя лацініцай у X—XI стагоддзях. Уваходзяць у пергаментны рукапіс біскупа-місіянера Аўраама з баварскага горада Фрайзінга на лацінскай мове.

З’яўляюцца найстаражытнейшым помнікам пісьменства на славенскай мове, а таксама найстаражытнейшым тэкстам на славянскай мове, запісаным лацініцай. Упершыню выяўлены ў манастыры Фрайзінга ў 1803 годзе. Захоўваюцца ў Баварскай дзяржаўнай бібліятэцы ў Мюнхене.

## Апісанне 
Яны прадстаўляюць сабой тры артыкулы на старажытнаславенскай мове (дзве формулы споведзі і адзін урывак павучання), устаўленыя ў стары лацінскі рукапіс. Рукапіс адносяць звычайна да Χ стагоддзя, але славянскі тэкст яе спісаны, мабыць, з больш старажытнага рукапісу. Першы ўрывак па змесце ўяўляе сабой агульную споведзь, другі ўрывак — гутарку, трэці ўрывак — верагодна, малітву.

Фрэйзінгенскія ўрыўкі былі выдадзеныя ўпершыню Пятром Кёпенам у «Зборы славінскіх помнікаў, якія знаходзяцца за граніцамі Расіі» ў Санкт-Пецярбургу ў 1827 годзе. Затым Капітарам у *Glagolita Clozianus* у Вене ў 1836 годзе, у хрэстаматыях Антона Янежыча, *Slovenska Slovnica, s kratkim pregledom Slovenskega Slovstva ter z malim cirilskim in glagoliškim berilom za Slovence* (4-е выд., 1868; 5 выд., пад загалоўкам *Slovenska Slovnica za domačo in šolsko rabo*, 1876), Міклашыча, *Chrestomathia palaeoslovenica* (1854), Васкрасенскага і інш.

Кодэкс з Фрэйзінга ўваходзіць у лік самых каштоўных і змястоўных рукапісаў Баварскай дзяржаўнай бібліятэкі. Ён прадстаўляе сабой унікальны помнік духоўнай культуры і мае вялізнае культурнае і нацыянальнае значэнне для Славеніі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Літаратура Славеніі
Катэгорыя:Рукапісы
Катэгорыя:Літаратура на славенскай мове
Нацыянальны Дывізіён Малдовы 2017

**Нацыянальны Дывізіён Малдовы па футболе 2017**  — чэмпіянат па футболе сярод малдаўскіх каманд другой паловы 2017 года.

## Клубы-ўдзельнікі 
## Турнірная табліца 
## Статыстыка гульцоў 
### Бамбардзіры 
|}
Крыніца: SoccerWay

### Асістэнты 
|}

## Спасылкі 
* Divizia Nationala: Scores & Results

Катэгорыя:Футбол у Малдове
Малдова
Сараматны нерв

**Сараматны нерв** () або **палавы нерв** — бярэ пачатак з крыжавога спляцення ().

Тэрмін Pubendal паходзіць ад лацінскага Pudenda, то ёсць «знешнія палавыя органы», атрыманыя з Pudendum, што азначае «часткі, якіх варта саромецца».

Сараматны нерв інервуе органы малога таза, мышцы і скуру пахвіны, скуру машонкі (вялікіх палавых губ), палавы член (клітар), слізістую абалонку мачавыпускальнага канала.

Катэгорыя:Палавыя органы
Катэгорыя:Нервы ніжніх канечнасцяў
Катэгорыя:Нервы
Дом па вуліцы Інтэрнацыянальнай, 5 (Мінск)

**Дом па вуліцы Інтэрнацыянальнай, 5** — будынак у Мінску, размешчаны ў гістарычным цэнтры. Пабудаваны ў другой палове XIX ст. з цэглы.

## Архітэктура 
Двухпавярховы Г-падобны ў плане будынак пакрыты двухсхільным дахам. Галоўны фасад сіметрычнай кампазіцыі. Цэнтральная яго частка вылучана плоскімі пілястрамі, паміж якімі размешчаны па 2 на кожным паверсе аконныя праёмы (прамавугольныя па 1-м, лучковыя на 2-м), дэкарыраваныя прамымі сандрыкамі. Выкарыстоўваецца як жылы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Інтэрнацыянальная вуліца (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Мінску
Поласць таза

**Поласць таза** — анатамічная прастора, абмежаваная косткамі таза. Поласць таза змяшчае рэпрадуктыўныя органы, мачавы пузыр, прамую кішку і многія іншыя органы і анатамічныя ўтварэнні. У сувязі з тым, што гэтыя структуры размешчаны ў адносна невялікай прасторы, паталагічныя змены ў адным органе здольныя аказваць уплыў на функцыю суседніх. Так, пашыраная з прычыны атанічнага запору прамая кішка можа аказваць кампрэсійнае ўздзеянне на мачавы пузыр, а траўма сараматнага нерва падчас родаў можа прывесці да анальнага нетрымання.

## Межы 
Пярэдняй мяжой поласці таза з'яўляецца лоннае сучляненне, задняй — крыж і хвасцец.

У поласці таза адрозніваюць два аддзела — верхні, больш шырокі (вялікі таз), і ніжні (малы таз). Поласць малога таза з'яўляецца сапраўднай поласцю таза ў вузкім сэнсе. Мяжой паміж вялікім і малым тазам з'яўляецца памежная лінія, якая праходзіць праз мыс крыжа, дугападобныя лініі падуздышных костак, грабяні лабковых костак і верхні край лабковага сімфіза.

Такім чынам, малы таз (або «сапраўдны таз») змяшчае анатамічныя структуры, размешчаныя ніжэй памежнай лініі. Напрыклад, крыжавыя чэраўныя нервы, якія адыходзяць у сегментах S2-S4, размешчаны ў «сапраўднай» поласці таза, а сцегнавыя нервы, якія адыходзяць у сегментах L2-L4 і размешчаныя ў вялікім тазе, не з'яўляюцца ўтварэннямі таза ў вузкім сэнсе.

Катэгорыя:Поласці цела чалавека
Катэгорыя:Таз
Будзіслава (імя)

**Будзісла́ва** (; ад асноў са значэннем *будзі*, *будзіць* і *слава*) — жаночае імя славянскага паходжання, утворанае ад мужчынскага імя Будзіслаў.

Імяніны: 2 снежня.

Катэгорыя:Імёны славянскага паходжання
Будзіслава
Будзіслаў

**Будзісла́ў** (; ад асноў са значэннем *будзі*, *будзіць* і *слава*) — мужчынскае імя славянскага паходжання. Жаночая форма імя — Будзіслава.

Імяніны: 2 снежня.

Катэгорыя:Імёны славянскага паходжання
Будзілаў
Алег

**Але́г** (; ад сканд. *Hélgi* — *святы*) — мужчынскае імя скандынаўскага паходжання. Імяніны: 20 верасня.

Алег
Катэгорыя:Імёны скандынаўскага паходжання
Ёханес Брондстэд

**Ёханэс Брондстэд** ( — ) — дацкі археолаг і гісторык, які спецыялізаваўся на першабытным грамадстве.

Брондстэд нарадзіўся ў мястэчку Грундфар, Ютландыя.

## Біяграфія 
У 1920 годзе ён атрымаў доктарскую ступень за працу аб узаемаадносінах паміж англа-саксонскім і скандынаўскім мастацтвам у Эпоху вікінгаў.

У 1922 і 1923 гадах ён працаваў у полі разам з Эйнарам Дзігвэ на раскопках ранніх хрысціянскіх помнікаў у Далмацыі. Яго аповяд аб гэтым раскопе быў апублікаваны ў *Recherches à Salone* (1928).

З 1941 па 1951 год Брондстэд быў прафесарам скандынаўскай археалогіі і еўрапейскай перадгісторыі ва ўніверсітэце Капенгагена. Ён пакінуў гэтую пасаду, каб стаць дырэктарам Нацыянальнага музея Даніі ў Капенгагене, дзе ён працаваў з 1951 па 1960 год.

## Выбраныя творы 
* *Recherches à Salone* (1928)
* *Danmarks Oldtid* (three vols.; 2e; 1957—1959), a prehistory of Denmark
* *The Vikings* (1960) (English edition: trans. Kalle Skov; Penguin, Harmondsworth; 1965; ISBN|0-14-020459-8)

## Прызнанне і ўзнагароды 
* 1952, член-карэспандэнт Брытанскай Акадэміі
* 1953, залаты медаль Каралеўскага таварыства старажытнасцяў

Катэгорыя:Археолагі Даніі
Катэгорыя:Выкладчыкі Капенгагенскага ўніверсітэта
Дыбоўскі

* Бенедыкт Дыбоўскі (1833—1930) — заолаг, прыродазнавец, урач. Член-карэспандэнт АН СССР (1928). Брат Уладзіслава Дыбоўскага.
* Уладзіслаў Дыбоўскі (1838—1910) — заолаг, батанік, палеантолаг, мінералог і фалькларыст. Доктар мінералагічных навук (1878). Брат Бенедыкта Дыбоўскага.
Вярба (значэнні)

Назву **Вярба́** маюць:

## Расліны 
*  — род лістападных дрэў і кустоў сямейства вярбовых
* народная назва віду 

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Вярба — вёска ў Камянецкім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Вярба — вёска ў Дрыбінскім раёне
Міхаіл Фёдаравіч Сауткін

**Міхаіл Фёдаравіч Сауткін** (руск.: Михаил Фёдорович Сауткин; нар. 5 чэрвеня 1930 года, Разанская вобласць) — савецкі і расійскі вучоны і спартсмен, чэмпіён Масквы і шматразовы чэмпіён Разані і Разанскай вобласці па паўэрліфцінгу. Доктар медыцынскіх навук, прафесар (1992). Заслужаны работнік фізічнай культуры Расіі.

Скончыў Разанскі медыцынскі інстытут (1962).
У 1969 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю.
У 1976—1988 гг. загадчык кафедры Разанскага медыцынскага інстытута.
У 1991 г. абараніў доктарскую дысертацыю.
Аўтар работ па апітэрапіі.
Акадэмік Міжнароднай акадэміі інфарматызацыі.

## Спасылкі 
* Сауткин Михаил Федорович (К 85-летию со дня рождения)  // Разанскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт імя акадэміка І. П. Паўлава

Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Постаці апітэрапіі
Валянціна Рыгораўна Макарава

**Валянціна Рыгораўна Макарава** (; нар. 20 верасня 1939 года) — расійскі вучоны, доктар медыцынскіх навук, прафесар. У 1999—2007 гадах рэктар Разанскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. Таксама з’яўлялася загадчыкам кафедры фармакалогіі, дэканам лячэбнага факультэта, прарэктарам. Заслужаны дзеяч навукі Расіі (1997).

Аўтар прац па апітэрапіі.

Катэгорыя:Медыкі Расіі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Постаці апітэрапіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Разанскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дэканы
Катэгорыя:Рэктары Разанскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Барсукі (Аршанскі раён)

**Барсукі́** (, ) — былая вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці.

Ліквідавана і ўвайшла ў склад гарадскога пасёлка Балбасава ў 2016 годзе.

## Спасылкі
Ігар Жук

**Ігар Жук**:
* Ігар Васільевіч Жук (1957—2017) — беларускі літаратуразнавец, літаратурны крытык і гісторык літаратуры.
* Ігар Георгіевіч Жук (нар. 1956) — заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь. Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
* Ігар Леанідавіч Жук (нар. 1964) — беларускі мастак.
Андрэй Канстанцінавіч Рачкоў

**Андрэй Канстанцінавіч Рачкоў** (руск.: Андрей Константинович Рачков; нар. 6 чэрвеня 1951 года, горад Разань) — расійскі вучоны, доктар медыцынскіх навук (1990), прафесар (1991). Заслужаны дзеяч навукі Расіі (2002).

Скончыў з адзнакай лячэбны факультэт Разанскага медыцынскага інстытута (1974).
У 1989 г. абараніў доктарскую дысертацыю.

З’яўляўся прафесарам кафедры медыка-біялагічных дысцыплін медыцынскага факультэта Тульскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Таксама працаваў у Расійскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце.
Аўтар работ па апітэрапіі.

Акадэмік Расійскай акадэміі прыродазнаўчых навук.

## Спасылкі 
* ekf.folium.ru

Катэгорыя:Вучоныя паводле алфавіта
Катэгорыя:Фармаколагі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Постаці апітэрапіі
Вячаслаў Іванавіч Лебедзеў (апіёлаг)

**Вячаслаў Іванавіч Лебедзеў** (руск.: Вячеслав Иванович Лебедев; нар.  г.) — расійскі вучоны, доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар (1996). У 2011—2015 гг. дырэктар  (РФ).

## Біяграфія 
Скончыў Разанскі дзяржаўны педагагічны інстытут (1972). У 1993 г. абараніў доктарскую дысертацыю.
Аўтар работ па апітэрапіі.

Ганаровы доктар Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта (2013).

## Спасылкі 
* Профессору Вячеславу Ивановичу Лебедеву — 65 лет! // Часопіс «Пчеловодство» 

Катэгорыя:Дактары сельскагаспадарчых навук
Катэгорыя:Постаці апітэрапіі
Васіль Мікалаевіч Крылоў

**Васіль Мікалаевіч Крылоў** (; нар. ) — расійскі вучоны, доктар біялагічных навук, заслужаны прафесар Ніжагародскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Кіраўнік расійскага Міжведамаснага каардынацыйнага савета па апітэрапіі (з 1997 года). Заслужаны дзеяч навукі Расіі (2007). Мае h-index = 2.

Скончыў біялагічны факультэт Горкаўскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1970). У 1991—2016 гг. загадчык кафедры фізіялогіі і біяхіміі чалавека і жывёл Ніжагародскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Аўтар манаграфіі «Теория и средства апитерапии» (2007, суаўтары: М. І. Крыўцоў, В. І. Лебедзеў і іншыя).

Ганаровы работнік вышэйшай прафесійнай адукацыі РФ.

## Спасылкі 
* Крылов Василий Николаевич  

Катэгорыя:Дактары біялагічных навук
Катэгорыя:Біёлагі Расіі
Катэгорыя:Постаці апітэрапіі
Настасся Пятроўна Лазебная

**Настасся Пятроўна Лазебная (Стася Наркевіч)** (нар.  г., вёска Куляшы, Мінская вобласць) — беларускі празаік.

## Біяграфія 
У 1970 годзе скончыла Хоўхлаўскую сярэднюю школу, у 1973 годзе — студыю выяўленчага мастацтва пры Маладзечанскім доме народнай творчасці. Працавала мастаком-афарміцелем на заводзе «Спадарожнік», потым у гандлі, будаўнічым трэсце. Вучылася ў БДУ на факультэце журналістыкі.

У 1981 годзе з сям’ёй пераехала ў Віцебск, працавала ў абласной газеце «Віцебскі рабочы», потым у газетах «Рабочае слова», «Кімавец».

З 1995 года — рэдактар газеты «Кімавец». У 2003 годзе зарэгістравала жаночую газету «Анастасія», дзе стала выдаўцом і галоўным рэдактарам. Паралельна з выданнем асабістай газеты, якая праіснавала да 2010 года, рэдагавала газету «Мы і час» ВДУ імя П. М. Машэрава. Сябра Беларускага саюза журналістаў. Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў.

Аўтар зборнікаў апавяданняў «Настальгія» (выдавецтва «Чатыры чвэрці»), казкі «Неверагодныя здарэнні на неверагоднай планеце» ў зборніку аўтарскіх казак «Залаты талер» (выдавецтва «Мастацкая літаратура»), у 2013 годзе выйшла кніжка казка-размалёўка «Віялета, бабулечка і чароўны дроцік» (выдавецтва «Чатыры чвэрці»). У гэтым жа годзе выйшла кніга вершаў «Ты зразумей мяне такую…».

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі