Спіс Оруэла

**«Спіс Оруэла»** — падрыхтаваны ў 1949 годзе Джорджам Оруэлам спіс людзей, якіх аўтар лічыў спачуваючымі камуністычнай ідэалогіі, то бок «крыптакамуністамі». Спіс быў перададзены ў Дэпартамент інфармацыйных даследаванняў (IRD) МЗС Вялікабрытаніі.

## Гісторыя з’яўлення 
Супрацоўніца Дэпартаменту інфармацыйных даследаванняў Селія Кірван (), якая з’яўлялася памочніцай Роберта Конквэста, у сакавіку 1949 года наведала Оруэла ў санаторыі, дзе ён праходзіў лячэнне ад туберкулёзу. Оруэл запісаў імёны асоб, якіх ён падазраваў у сімпатыях да камунізму (і, такім чынам, непрыдатных быць аўтарамі для Дэпартамента), і ўклаў спіс у ліст да Кірван.

### Нататнік 
Оруэл склаў свой спіс у асабістым нататніку, які вёў з сярэдзіны 1940-х гадоў. Нататнік змяшчае міні-дасье на асоб, што сімпатызуюць камуністычнай ідэалогіі.

У 1947 годзе Оруэл так пракаментаваў дзейнасць «крыптакамуністаў» у выданні «New Leader»:

Важная рэч, што патрэбна зрабіць з гэтымі людзьмі — і гэта надзвычай складана, маючы толькі ўскосныя доказы, — падзяліць іх паводле прынцыпу, хто з іх шчыры, а хто не. Так, напрыклад, супольная група дэпутатаў у брытанскім Парламенце (Прытт, Цылліакус і інш.), можа лічыцца «прыхаванымі». Яны без сумневу прынеслі вялікую шкоду, асабліва ў скажэнні грамадскай думкі датычна марыянеткавай прыроды рэжымаў Усходняй Еўропы; але не варта паспешна меркаваць, што яны выражаюць адну і тую ж думку. Магчыма, некаторымі з іх кіруе не што іншае, як глупства.

У нататніку, які зараз знаходзіцца ў архіве Оруэла ва Універсітэцкім каледжы Лондана, згадваюцца 135 імёнаў, уключаючы пісьменнікаў і палітыкаў ЗША. Дзесяць імёнаў былі перакрэсленыя: ці таму, што згаданы памёр, ці таму, што Оруэл усё ж рашыў, што яны не «крыптакамуністы». Праца над спісам вялася грунтоўна, так, насупраць фаміліі Дж. Б. Прыстлі была спачатку прастаўлена чырвоная зорка, пазней перакрэслена штрыхаваным крыжом чорнага колеру, потым абведзена сінім кружком, і потым даданы клічнік. 99 імёнаў з нататніка зараз апублікаваны ў Поўным зборы твораў Оруэла, ад публікацыі яшчэ 36 рэдактар збору твораў устрымаўся праз асцярогі судовага пераследу за паклёп з боку асоб і іх сваякоў, ахарактарызаваных як крыптакамуністы.

Нататнік змяшчае стаўбцы з імёнамі, каментарамі і пазнакамі. Тыповыя каментары: Рычард Кросман () — «Занадта няшчыры, каб быць яўным паслядоўнікам», Кінгслі Марцін () — «Прагнілы ліберал. Вельмі няшчыры», Стывен Спендэр () — «Сентыментальна-спачувальны. Схільны да гомасексуальнасці».

Акрамя палітычнага напрамку, сексуальных схільнасцяў і прафесіі, Оруэл асабліва адзначае ў нататніку расавыя і нацыянальныя прызнакі «крыптакамуністаў» і «прыхільнікаў», а таксама, пры неабходнасці, стан здароўя: Поль Робсан () — «негр ЗША»; Седрык Довэр () — «еўраазіят»; Ісаак Дойчэр () — «польскі габрэй»; Том Драйбэрг () — «англійскі габрэй»; Чарлз Чаплін () — «габрэй?»; Коўл () — «дыябетык» і інш.

З нататніка 38 запісаў, датычных брытанцаў, перайшлі ў «Спіс Оруэла».

## Водгукі 
Брытанская прэса дазналася пра спіс на некалькі год раней, чым ён быў афіцыйна апублікаваны ў 2003 годзе, і ў шэраг водгукаў увайшоў загаловак на першай паласе Daily Telegraph, калі гісторыя адкрылася ў 1998 годзе: «Ікона сацыялізму стала інфарматарам».

Бернард Крык () апраўдваў Оруэла жаданнем дапамагчы пасляваеннаму Лейбарысцкаму ўраду:

Ён рабіў гэта таму, што меркаваў, што Камуністычная партыя будзе таталітарнай пагрозай… Ён не вінаваціў тых людзей у шпіёнскай дзейнасці. Ён лічыў іх непрыдатнымі для контрвыведных аперацый.

Джон Ньюсінгер () мяркуе, што гэта:

…жудасная памылка з яго боку, вытворная ў роўнай меры ад яго варожасці сталінізму і яго ілюзій датычна Лейбарысцкага ўраду. І вядома ж, не ў значнай ступені, аднак прычыны сацыялістычнага характару адбіліся на пераўтварэнні яго ў пехацінца халоднай вайны. Вядома, Оруэл выразна паказаў у мностве выпадкаў сваю непрыязнасць да любой праявы брытанскага макартызму, у дачыненні да любых забарон і выгнанняў чальцоў кампартыі і любых згадванняў прэвентыўнай вайны. Калі б ён пражыў досыць доўга, каб зразумець, для чаго сапраўды прызначаўся IRD, бясспрэчна, ён бы парваў з імі зносіны.

## Склад спіса 
### Пісьменнікі і журналісты 
* «Алдрэд» («Aldred»), пісьменнік (імя невядома).
* Джон Андэрсан (John Anderson), журналіст, карэспандэнт The Manchester Guardian па прамысловасці.
* Джон Біван (John Beavan), рэдактар.
* Артур Калдэр-Маршал (Arthur Calder-Marshall), пісьменнік.
* Эдуард Кар, гісторык.
* Ісаак Дойчэр, былы трацкіст, гісторык, пісьменнік, карэспандэнт The Economist і The Observer.
* Седрык Довэр (Cedric Dover), журналіст.
* Уолтер Дзюранці, карэспандэнт The New York Times у Маскве.
* Дуглас Голдрынг (Douglas Goldring), пісьменнік.
* «Маёр Хупер» («Major Hooper»), пісьменнік па вайсковай тэматыцы.
* Эйлэрык Джэйкаб (Alaric Jacob), карэспандэнт Daily Express у Маскве.
* Марджоры Кон (Marjorie Kohn), журналіст.
* Стэфан Літаўэр (Stefan Litauer), журналіст.
* Норман Макензі (Norman Mackenzie), гісторык і адзін з заснавальнікаў SDP.
* Кінгслі Марцін (Kingsley Martin), рэдактар выдання «Новы палітык» (New Statesman).
* Х'ю Макдыармід (Hugh McDiarmid), паэт і шатландскі нацыяналіст.
* Наомі Мітчысан, пісьменніца.
* Нікалас Мур (Nicholas Moore), паэт.
* Айрыс Морлі (Iris Morley), карэспандэнт The Observer у Маскве.
* Р. Нэўманн (R. Neumann), пісьменнік.
* Джордж Падмор, былы камуніст, журналіст, удзельнік антыімперыялістычных кампаній.
* Ральф Паркер (Ralph Parker), журналіст «Хроніка навін» (News Chronicle).
* Джон Прыстлі, пісьменнік і драматург.
* Пітэр Смолет (Peter Smollett), журналіст Daily Express, пазней раскрыты як савецкі агент «Смолка», завербаваны Філбі. Смолет узначальваў рускую секцыю ў брытанскім Міністэрстве інфармацыі.
* Маргарэт Сцюарт (Margaret Stewart), карэспандэнт «Tribune» па пытаннях прамысловасці і працы.
* Александэр Вэрт, журналіст.

### Навукоўцы 
* Чайлд Гордан, археолаг.
* Джон МакМюрэй (John Macmurray), філосаф.
* Патрык Блэкет, фізік.
* Джэй Джы Краўтэр (J. G. Crowther), першы навуковы карэспандэнт у The Guardian.
* Тыбар Мэндэ (Tibor Mende), аналітык па замежным справам.

### Акторы 
* Майкл Рэдгрэйв.
* Чарлз Чаплін.

### Палітыкі-лейбарысты 
* Том Дрыберг (Tom Driberg), член парламента.

### Іншыя 
* Джозэф Маклеод (Joseph McLeod).
* П. О’Донэл (Peadar O’Donnell), ірландскі сацыяліст.
* Вялебны Леанард Шыф (Leonard Schiff), святар.
* Эдгар Янг, камандор ВМС.

## Наступствы 
Спіс быў перададзены ў MI-5, а потым у ФБР.

Лічыцца, што на падставе прысутнасці ў спісе было адмоўлена ва ўездзе ў ЗША Чарлі Чапліну ў 1952 годзе. Аднак, паводле дакументаў, MI-5 не перадала ў ФБР нейкіх кампраметуючых матэрыялаў на Чапліна. Звыш таго, адкрытым застаецца пытанне, ці быў перададзены гэты спіс нават у MI-5.

## Цікавыя факты 
Акцёр Майкл Рэдгрэйв, згаданы ў спісе, граў у 1956 годзе галоўную ролю ў экранізацыі рамана «1984».

## Спасылкі 
* Orwell’s List. Timothy Garton Ash
* Джордж Оруэлл, честный ябедник
* Политика, ненависть и Чарли Чаплин
* Обвинение и оправдание

Катэгорыя:Антыкамунізм
Катэгорыя:Халодная вайна
Катэгорыя:Джордж Оруэл
Катэгорыя:Творы 1949 года