open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Павел Генадзевіч Усаў

**Павел Генадзевіч Усаў** (нар. , Магілёў) — беларускі палітолаг.

Доктар грамадскіх навук (2011). Член Беларускага нацыянальнага сакратарыята «Вольная Беларусь» (з 2020 года). Прафесар-ад’юнкт Варшаўскага ўніверсітэта (на 2022 год).

## Біяграфія 
 Watch Docs у Варшаве, 4 снежня 2022 г.]]
У 1998 годзе скончыў гістарычны факультэт  Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Узначальваў Магілёўскую гарадскую суполку «Маладых сацыял-дэмакратаў». У 2003 годзе скончыў аспірантуру ў Беларускім дзяржаўным універсітэце на кафедры паліталогіі, а таксама магістратуру ў Школе Усходняй Еўропы Варшаўскага ўніверсітэта. У 2003—2005 гадах працаваў выкладчыкам паліталогіі ў Магілёўскім дзяржаўным універсітэце. У 2004 годзе ўзначаліў Магілёўскую гарадскую суполку Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі «Грамада» і вылучыўся кандыдатам на парламенцкіх выбарах. У 2006 годзе паступіў ва Уроцлаўскі ўніверсітэт па стыпендыі імя Лэйна Кіркланда. Пазней стаў весці ва ўніверсітэтах Польшчы і Славакіі паліталагічныя лекцыі пра дзяржаўны лад Беларусі, Расіі і Украіны. Заснаваў у Варшаве Цэнтр палітычнага аналізу і прагнозаў, у якасці кіраўніка якога выступаў экспертам у перадачах Беларускай службы Польскага радыё, а таксама ў Беларускім цэнтры еўрапейскіх даследаванняў. Паступіў у дактарантуру Школы грамадскіх навук Польскай акадэміі навук (ПАН). У 2011 годзе атрымаў ступень доктара грамадскіх навук у Інстытуце палітычных даследаванняў ПАН за абарону дысертацыі «Станаўленне і ўмацаванне неааўтарытарнага рэжыму ў Беларусі ў 1994—2010 гадах», якую выдаў у 2014 годзе асобнай кнігай на 360 старонак (ISBN 978-83-64091-25-4). Да 2015 года стаў аўтарам звыш 500 паліталагічных артыкулаў, у тым ліку ў часопісе «ARCHE Пачатак».

У красавіку 2017 года выступіў суаўтарам Народнай праграмы «Вольная Беларусь». У ліпені 2020 года ўвайшоў у склад Беларускага нацыянальнага сакратарыята «Вольная Беларусь». Працаваў прафесарам-ад’юнктам у Варшаўскім універсітэце.

У 2024 годзе завочна асуджаны ў Беларусі да 11 гадоў пазбаўлення волі па справе «аналітыкаў Святланы Ціханоўскай».

## Сям’я 
У шлюбе з Вольгай Старасцінай, мае дзяцей.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Палітолагі Беларусі
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Імігравалі ў Польшчу з Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Уроцлаўскага ўніверсітэта
Кім Гю Сік

**Кім Гю Сік** ( — ) — паўднёвакарэйскі палітык і навуковец, удзельнік руху за незалежнасць краіны. Займаў розныя пасады ў часовым урадзе, у тым ліку пасаду міністра замежных спраў, пасла, міністра адукацыі; з 1 жніўня 1940 года па 3 сакавіка 1947 года — віцэ-прэзідэнт Часовага ўрада Карэі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў прыгарадзе сучаснага Пусана; застаўся сіратой у раннім узросце і пачатковую адукацыю атрымаў у амерыканскай місіі. Затым адправіўся ў Злучаныя Штаты, дзе ў 1903 годзе атрымаў ступень бакалаўра ў каледжы Рыянак, а затым ступень магістра англійскай літаратуры ў Прынстанскім універсітэце. У 1905 годзе вярнуўся ў Карэю, у 1913 годзе збег з акупаванай японцамі краіны ў Кітай. У 1919 годзе дарэмна лабіяваў ідэю аднаўлення незалежнасці Карэі ў ходзе Парыжскай мірнай канферэнцыі. Пасля стаў адным з самых актыўных дзеячаў Часовага ўрада Карэі, які размяшчаўся ў Шанхаі, і выкладаў сваім калегам англійскую мову.

У 1945 годзе вярнуўся ў Карэю, каб удзельнічаць у аднаўленні яе незалежнасці; знаходзіўся на поўдні краіны, супрацоўнічаючы з амерыканскімі акупацыйнымі ўладамі. У 1947 годзе пасля няўдачы аб’яднання поўначы і поўдня Карэі сышоў з палітыкі. У 1950 годзе, калі пачалася Карэйская вайна, быў выкрадзены і дастаўлены ў Паўночную Карэю, дзе і памёр 10 снежня таго ж года. У 1989 годзе ўзнагароджаны (пасмяротна) ордэнам «За заслугі ў стварэнні дзяржавы» Паўднёвай Карэі.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Палітыкі Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Міністры Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Вучоныя Паўднёвай Карэі
Бен Чылуэл

**Бе́нджамін Чы́луэл** (; нар. ) — англійскі футбаліст, левы абаронца лонданскага «Чэлсі» і нацыянальнай зборнай Англіі. Пачынаў кар’еру ў акадэміі «Лестэр Сіці», але першы прафесійны досвед атрымаў у «Хадэрсфілд Таўн», куды накіроўваўся паводле пагаднення арэнды. У 2020 годзе далучыўся да складу лонданскага «Чэлсі». Бацька футбаліста паходзіць з Новай Зеландыі, адкуль пераехаў у Вялікабрытанію ў 1993 годзе.

## Дасягненні 
**«Чэлсі»**:
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2021
* Уладальнік Суперкубка УЕФА: 2021

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Лестэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Хадэрсфілд Таўн
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі
1-я Віцебская партызанская брыгада (2-га складу)

**1-я Віцебская партызанская брыгада (2-га складу)** — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1943 года на базе атрадаў, якія былі ў маі вылучаны з 1-й Віцебскай партызанскай брыгады. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Бешанковіцкага, Чашніцкага і Смаргонскага раёнаў. Брыгада (574 партызаны) 27 чэрвеня (3-і і 5-ы атрады) і 2 ліпеня (2-і, 4-ы, 6-ы другога складу і штаб брыгады) 1944 года злучыліся з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
Брыгада была створана на базе 3-га (пазней 4-га), 5-га, 6-га П. З. Патапенкі атрадаў, вылучаных 1-й Віцебскай брыгадай. 6-ы атрад быў расфарміраваны ў канцы кастрычніка 1943 года і на яго базе былі арганізаваны атрады 1-ы, 2-і і 3-і. У сакавіку 1944 года быў арганізаваны новы 6-ы атрад.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* П. З. Патапенка

### Камісар 
* В. М. Казлоўскі

### Начальнік штаба 
* І. А. Цімошчанка

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунках Маладзечна — Вільнюс, Маладзечна — Полацк. Наносілі ўдары па гарнізонах і апорных пунктах праціўніка, у тым ліку ў кастрычніку 1943 года ў вёсцы Дуброва Чашніцкага раёна, у сакавіку 1944 года ў вёсцы Прыветак Сенненскага раёна. У маі 1944 года брыгада была перадыслацыравана ў Смаргонскі раён Вілейскай вобласці. У чэрвені 1944 года ў час наступлення Чырвонай Арміі падарвалі больш за 600 рэек на чыгуначным участку Солы — Смаргонь, некалькі мастоў на шашэйных і грунтавых дарогах, разбілі нямецкі гарнізон у вёсцы Гервяты Астравецкага раёна.

## Памяць 
У 1975 годзе каля вёскі Доўгае Бешанковіцкага раёна ў гонар партызанскага атрада П. З. Патапенкі была пастаўлена стэла.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Мікалай Камеданус

**Мікалай Камеданус** (**Рамеданус**; ? — ) — дзеяч каталіцкай царквы. Паходзіў з Польшчы. Месца атрымання адукацыі невядома, не меў навуковай ступені, але ведаў жамойцкую мову. Пробашч троцкі, відаць, быў сакратаром вялікага князя літоўскага Вітаўта. У 1422 годзе прызначаны Ягайлам і Вітаўтам на пасаду біскупа жамойцкага, зацверджаны рымскім папам у 1423 годзе і паўторна ў 1425 годзе, кансекраваны ў другой палове 1427 — першай палове 1428 года. Некаторыя гісторыкі атаясамлівалі Камедануса з віленскім біскупам Мікалаем Дзержкавічам.

## Літаратура 
* 
* Błaszczyk G. Diecezja żmudzka od XV do początku XVII w.: Ustrój. Poznań, 1993.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пробашчы троцкія
Мікалай Трафімавіч Квасаў

**Мікалай Трафімавіч Квасаў** (нар. , станіца Новаўладзіміраўская, Тбіліскі раён, Краснадарскі край, Расія) — фізік, спецыяліст у галіне фізікі цвёрдага цела. Доктар фізіка-матэматычных навук (1992), прафесар (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Варонежскі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Паўправадніковыя прыборы», 1968), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна (спецыяльнасць «Фізіка», 1977).
    
Працаваў у НВА «Інтэграл» (1968—1979); НДІ сродкаў аўтаматызацыі (1979—1980); Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (1980—2013; у 1994—2013 — загадчык кафедры фізікі); Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2013; прафесар кафедры фізікі цвёрдага цела).

Навуковыя інтарэсы: фізіка рэальных крышталяў; радыяцыйная фізіка цвёрдага цела; мадыфікацыя уласцівасцей цвёрдых цел пучкамі паскораных іонаў, плазмай, патокамі інтэнсіўнага электрамагнітнага выпраменьвання. 32 аўтарскія пасведчанні на вынаходніцтвы і 3 патэнты.

## Узнагароды 
Знак «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь», Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.

## Бібліяграфія 
* Динамические явления и твердофазные релаксационные процессы в кремнии при ионных и фотонных воздействиях : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.04.07 / Квасов Николай Трофимович. — Минск, 1992.

## Літаратура 
* 
* Квасов Николай Трофимович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С.
* Квасов Николай Трофимович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). — Минск, 2004. — С. 282—285.
 

Катэгорыя:Выпускнікі Варонежскага тэхнічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Гары Магуайр

**Джейкаб Гары Магуайр** (; нар. , Шэфілд, Англія) — англійскі футбаліст, абаронца клуба «Манчэстэр Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Англіі.

5 жніўня 2019 года Гары Магуайр далучыўся да футбольнага клуба «Манчэстэр Юнайтэд» за рэкордныя 80 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў, тым самым стаўшы самым дарагім абаронцам у гісторыі футбола. 7 студзеня 2020 года Магуайр быў прызначаны капітанам «Манчэстэр Юнайтэд».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Шэфілд Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Хал Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Уіган Атлетык
Катэгорыя:Ігракі ФК Лестэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Юнайтэд
Дэніс Закарыя

**Дэ́ніс Зака́рыя** (; нар. ) — швейцарскі футбаліст, апорны паўабаронца французскага клуба «Манака» і нацыянальнай зборнай Швейцарыі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец клуба «Сервет» з яго роднай Жэневы. З 2015 па 2017 гады абараняў колеры «Янг Бойз». У чэрвені 2017 года падпісаў 5-гадовы кантракт з мёнхенгладбахскай «Барусіяй». Сума ўгоды склала 10 млн еўра.

У студзені 2022 года перайшоў у італьянскі «Ювентус», падпісаўшы кантракт на 4,5 гады. У верасні 2022 года на правах арэнды далучыўся да лонданскага «Чэлсі», дзе правёў сезон 2022/23. У жніўні 2023 года стаў іграком «Манака».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Швейцарыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швейцарыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сервет
Катэгорыя:Ігракі ФК Янг Бойз
Катэгорыя:Ігракі ФК Барусія Мёнхенгладбах
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Манака
Генадзь Хацкевіч

**Генадзь Хацкевіч** (**Хацкевіч-Мінскі**, **Хац-Мін**; , Мінск — , Мінск) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Мінску. У 1962—1968 гадах вучыўся ў дзіцячай мастацкай студыі Сяргея Каткова, у 1968—1972 гадах Мінскім мастацкім вучылішчы ў Алега Луцэвіча, у 1976—1982 гадах у Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце на аддзяленні манументальна-дэкаратыўнага мастацтва (кіраўнік дыплома — Гаўрыла Вашчанка). Удзельнік выставак з 1972 года.

Памёр  года ў Мінску.

## Сям’я 
Сын Аляксей (нар. 1972) таксама мастак.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі СССР
Ілона Георгіеўна Касабука

**Ілона Георгіеўна Касабука** (нар. 17 верасня 1966, г. Мінск) — беларуская мастачка.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1985 годзе Рэспубліканскую школу-інтэрнат па музыцы і выяўленчаму мастацтву імя І. В. Ахрэмчыка, у 1991 годзе — аддзяленне інтэр’ера Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1999 года, член Міжнароднага аб’яднання мастакоў Францыі з 2009 года.

З 1989 — пастаянны ўдзельнік рэспубліканскіх і міжнародных выставак, а таксама міжнародных плэнэраў у такіх краінах, як Беларусь, Бельгія, Балгарыя, Германія, Кітай, Латвія, Літва, ААЭ, Польшча, Расія, Славакія, Францыя, Швейцарыя і інш. З’яўляецца аўтарам шматлікіх персанальных выставак і праектаў, якія праходзяць як у Беларусі, так і далёка за яе межамі.

## Творчасць 
Працуе ў галіне станковага і манументальнага жывапісу, стылістыкі інтэр’ера і дэкарыравання прасторы.

Творы мастачкі знаходзяцца ў фондах Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, Цэнтра сучаснага мастацтва ў Мінску, Мастацкага музея г. Варна (Балгарыя), Мастацкага музея г. Шарджы (ААЭ), у калекцыях «Дойчэ банк» («Deutsche Bank», Германія) і канцэрна «Лібхер» («Liebherr», Германія), а таксама ў прыватных зборах.

## Спасылкі 
* Біяграфія

Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Фітахімія

**Фітахімія** (ад грэч. *фіта*- расліна і -хімія) — навука, якая займаецца вывучэннем хімічнага саставу раслін. Фітахімікі імкнуцца апісаць структуры вялікай колькасці другасных метабалітаў, выяўленых у раслінах, функцыі гэтых злучэнняў у біялогіі чалавека і раслін, а таксама абгрунтаваць біясінтэз гэтых злучэнняў.

Задачы фітахіміі — стварэнне высокаэфектыўных лекавых прэпаратаў на аснове рэчываў расліннага паходжання і экалагічна чыстых сродкаў абароны раслін. Іншы кірунак — экалагічна чыстыя сродкі аховы раслін. Фітахімічныя даследаванні, накіраваныя на выкарыстанне чалавекам (то бок адкрыццё новых лекаў), часта могуць быць цесна звязаны з **фармакагнозіяй**, аднак, па колькасці і аб’ёме задач і мэт фітахімія, як навука, несумненна самастойная. Фітахімічныя даследаванні, засяроджаныя на экалагічных функцыях і эвалюцыі фітахімічных рэчываў, імаверна, падпадаюць пад дысцыпліну хімічнай экалогіі. Эксперыментальная фітахімія мае дачыненне таксама і да галіны фізіялогіі раслін.

Расліны сінтэзуюць хімічныя рэчывы па многіх прычынах, у тым ліку для абароны ад нападаў насякомых і хвароб. Злучэнні, выяўленыя ў раслінах, бываюць розных відаў, але большасць з іх можна згрупаваць у чатыры асноўныя біясінтэтычныя класы: алкалоіды, фенілпрапаноіды, полікетыды і тэрпеноіды.

У фітахімічных даследаваннях найчасцей выкарыстоўваюцца метады экстракцыі і вызначэння структуры з дапамогай ЯМР-спектраскапіі і храматаграфіі.

## Літаратура 
* *Arnason John T.* Phytochemistry of Medicinal Plants. — Springer Science & Business Media. — 2013. ISBN 9781489917782.
* *Минина С. А.* Химия и технология фитопрепаратов / Под научн. ред. Поцелуевой Л. А.. — М.: ГЭОТАР-МЕД, 2004. — 560 с. — ISBN 5-9231-0439-3, ББК 56.7я73.
* *Яковлев Г. П.* Фармакогнозия. Растения для нас. — М.: 1996. — С. 9.
* *Springbob, Karen* & Kutchan Introduction to the different classes of natural products. In Lanzotti, Virginia (ed.). Plant-Derived Natural Products: Synthesis, Function, and Application. — Springer. — 2009. — p. 3. ISBN 978-0-387-85497-7.
* *Захаров В. П.* Лекарственные вещества из растений и способы их производства — Ташкент: Фан. — 1980. — 232 с.
* *Кедик С. А.* Фитохимия. Алкалоиды: синтез, методы выделения и анализа — М. — 2010. — 246 с. ISBN 978-5-905057-02-1

Катэгорыя:Біяхімія
Катэгорыя:Батаніка
Катэгорыя:Фармакагнозія
Катэгорыя:Травалячэнне
Катэгорыя:Фізіялогія раслін
Катэгорыя:Раздзелы хіміі
Аляксей Генадзевіч Хацкевіч

**Аляксей Генадзевіч Хацкевіч** (нар. 1972, Мінск, Беларусь) — беларускі мастак-манументаліст, жывапісец, аўтар перфармансаў і мультымедыйнага праекта «Саша і Сірожа».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1972 годзе ў Мінску ў сям’і мастака Генадзя Хацкевіча. 

* 1984—1990: Рэспубліканскі каледж мастацтваў імя Ахрэмчыка, аддзяленне жывапісу;
* 1990—1991: Беларускі універсітэт культуры, аддзяленне кіраўніка народнага калектыву дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва; 
* 1992—1997: Беларуская акадэмія мастацтваў, аддзяленне манументальнага жывапісу;   
* 1997—1999: школа мастацтваў Масана (Барселона, Іспанія).

З 1991 года актыўная выставачная дзейнасць, удзел у міжнародным біенале, плэнерах і сімпозіумах. 

З 2000 года аўтар і ўдзельнік праекта «Саша и Сирожа» (анімацыя, коміксы, відэа-арт). 

Заснавальнік кірунку дэкаратыўна-абстрактны рэалізм (Д. А. Р.).
Член Саюза мастакоў Беларусі з 2008 года. 

Творчыя праекты, жывапіс, інсталяцыі знаходзяцца ў музеях і прыватных калекцыях Расіі, ЗША, Германіі, Англіі, Галандыі, Іспаніі, Францыі, Грэцыі, Польшчы, Літвы і Украіны.

### Адкрыццё выстаўкі жывапісу Аляксея Хацкевіча «D.A.R.». Галерэя сучаснага мастацтва «Ў» 5 верасня 2013 года 

Выява:Paintings Exhibition D.A.R. Alexey Khatskevich Y-Gallery 5.09.2013 01.JPG
Выява:Paintings Exhibition D.A.R. Alexey Khatskevich Y-Gallery 5.09.2013 03.JPG
Выява:Paintings Exhibition D.A.R. Alexey Khatskevich Y-Gallery 5.09.2013 10.JPG
Выява:Paintings Exhibition D.A.R. Alexey Khatskevich Y-Gallery 5.09.2013 12.JPG
Выява:Paintings Exhibition D.A.R. Alexey Khatskevich Y-Gallery 5.09.2013 13.JPG
Выява:Paintings Exhibition D.A.R. Alexey Khatskevich Y-Gallery 5.09.2013 09.JPG
Выява:Paintings Exhibition D.A.R. Alexey Khatskevich Y-Gallery 5.09.2013 Tatiana.jpg

## Спасылкі 
* Біяграфія

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Аляксандра Стасяк

**Аляксандра Стасяк** (; нар. ) — польская футбалістка, паўабаронца.

## Біяграфія 
Выхаванка клуба «Медык» з Коніна. У чэрвені 2018 года падпісала кантракт з «Медыкам», у чэрвені 2021 года перайшла ў «Быдгашч».

У 2018 годзе дэбютавала ў жаночай зборнай Польшчы па футболе U-19.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Aleksandra Stasiak

Катэгорыя:Футбалісткі Польшчы
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Быдгашч
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Медык Конін
Дазіметр

)]]**Дазіметр** — прыбор для вымярэння паглынутай дозы, або эквівалентнай дозы іанізуючага выпраменьвання, а таксама іх магутнасці. 

Вымярэнне вышэй названых значэнняў называюць **дазіметрыяй**. Часам «дазіметрам» не зусім слушна называюць радыёметр — прыбор для вымярэння актыўнасці радыенукліда ў крыніцы або пробе (у аб’ёме вадкасці, газу, аэразолю, на забруджаных паверхнях) або шчыльнасці патоку іанізавальнага выправеньвання для праверкі радыеактыўнасці падазроных аб’ектаў і ацэнкі радыяцыйнага стану ў гэтым месцы ў гэты час. Вымярэнне гэтых велічынь называецца радыеметрыяй. Гама-радыёметр — разнавіднасць радыёметра для вымярэння магутнасці гама-выпраменьвання. Бытавая дазіметрычныя прылады, звычайна, камбінаваныя, маюць абодва рэжымы працы з пераключэннем паміж «дазіметр» і «радыёметр», светлавую або гукавую сігналізацыю і дысплей для адлюстравання вымярэнняў. Некаторыя сучасныя мадэлі можна насіць на руцэ, як гадзіннік. Час бесперапыннай працы ад адной батарэі складае ад некалькіх дзён да некалькіх месяцаў. Дыяпазон вымярэнняў бытавых радыёметраў звычайна складае ад 10 мікрарэнтген да 9,999 мілірэнтген у гадзіну (0,1—99,99 мікразівертаў у гадзіну), хібнасць вымярэння да ±30 %. Дэтэктарам (адчувальным элементам дазіметра або радыёметра, які служыць для пераўтварэння з’яў, выкліканых іанізуючым выпраменьваннем, у электрычны або іншы сігнал) можа быць іанізацыйная камера, лічыльнік Гейгера, сцынтылятар, паўправадніковы дыёд і інш.

## Вытворцы дазіметраў у Беларусі 
* ААТ «Полимастер» — https://ru.polimaster.com/  (гл. таксама Аляксандр Аляксеевіч Антаноўскі)
* Навукова-вытворчае ўнітарнае прадпрыемства «АТОМТЕХ» — https://atomtex.com

## Літаратура 
* *Виноградов Ю. А.* Ионизирующая радиация: обнаружение, контроль, защита. — М: Солон-Р. — 2016. — 224 с. .
* *Машкович В. П.* Защита от ионизирующих излучений. — М: Энергоатомиздат. — 1995. — 496 с.
* *Голубев* *Б. П.* Дозиметрия и защита от ионизирующих излучений. 4-е изд. — М: Атомиздат. — 1986
* *Боровой A.A.* Как регистрируют частицы. По следам нейтрино.— М: Наука. — 1981. — 176 с.
* *Успенский Д. Д.* Справочник по дозиметрическим, радиометрическим и электронно-физическим приборам, счетчикам, сцинтилляторам и фотоумножителям. — 1959. — 254 с.

Катэгорыя:Вымяральная тэхніка
Катэгорыя:Вымяральныя прыборы
Катэгорыя:Радыевымяральныя прыборы
Катэгорыя:Радыеактыўнасць
Катэгорыя:Выпраменьванне
Вільдэнбёртэн

**Вільдэнбёртэн** () — камуна ў Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Альтэнбург. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Аберэс Шпротэнталь. Насельніцтва — 329 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 7,81 км². Афіцыйны код — 16 0 77 051.

Камуна падзяляецца на 5 сельскіх акруг.

Катэгорыя:Камуны Цюрынгіі
Фокендорф

**Фокендорф** () — камуна ў Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Альтэнбург. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Плайсэнаўэ. Насельніцтва — 852 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 8,83 км². Афіцыйны код — 16 0 77 005.

Камуна падзяляецца на 2 сельскія акругі.

Катэгорыя:Камуны Цюрынгіі
Хоўма

**Хоўма** (саманазва: *Houma*, літаральна «чырвоныя») — індзейскі народ на поўдні ЗША. Агульная колькасць (2010 г.) — 10 837 чалавек.

Хоўма — блізкія сваякі народаў чыкаса і чакта. Упершыню яны ўзгаданы французскімі вандроўнікамі ў 1682 г. як племя, што насяляла землі ўздоўж Рэд-Рывер. Яго назва з’яўляецца скарачэннем ад наймення татэма — чырвонага рака. Мяркуецца, што назва Рэд-Рывер («Чырвоная рака») паходзіць менавіта ад назвы хоўма.

У канцы XVII ст. агульная колькасць хоўма не перавышала 1800 чалавек. Асноўная вёска месцілася на схіле пагорка каля ракі. Яна складалася са 140 гліняных хацін, што апаясвалі 2 ланцугамі цэнтральную частку з храмамі і свяшчэнным вогнішчам. Храмы былі пабудаваны на штучных насыпных платформах. Мужчыны апраналі насцегнавыя повязі і плашчы з птушынага пер’я, жанчыны былі аголеныя вышэй пояса. У хоўма існаваў звычай дэфармаваць лоб немаўлятаў. Вакол вёскі распасціраліся палеткі, дзе хоўма вырошчвалі кукурузу, сланечнік, фасолю, гарбузы і дыні.

У 1706 г. хоўма пацярпелі ад нечаканага нападу туніка і былі вымушаны перасяліцца бліжэй да Новага Арлеана. З-за эпідэмій, прынесеных белымі перасяленцамі, і ўдзелу ў войнах на баку французаў іх насельніцтва стала скарачалася. У пачатку XIX ст. паселішчы хоўма апынуліся раскіданымі. У 1830-я гг., калі амерыканцы зафіксавалі апусценне найбольшых з іх, хоўма палічылі наогул вымерлымі. Тым не меней, частка народа, што насяляла землі на захад ад Новага Арлеана, выжыла. У XX ст. адбываўся рост насельніцтва. Нягледзячы на блізкасць да буйнога горада, асноўным заняткам хоўма стала паляванне на футравых звяроў і алігатараў.

У 1972 г. аб’яднанне хоўма было прызнана з боку штата Луізіяна. У 1979 г. была створана арганізацыя Аб’яднаная Нацыя Хоўма, якая прадстаўляе гэты народ у перагаворах з Федэральным Урадам ЗША.

## Спасылкі 
* Аб’яднаная Нацыя Хоўма
* Гісторыя
* Мова

Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Народы ЗША
Газельбах

**Газельбах**:
* Газельбах (Альтэнбург)
* Газельбах (Ніжняя Баварыя)
Газельбах (Ніжняя Баварыя)

**Газельбах** () — камуна ў Германіі, у Баварыі. Камуна размешчана ва адміністрацыйнай акрузе Ніжняя Баварыя ў раёне Штраўбінг-Баген. Насельніцтва — 1666 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 18,45 км². Афіцыйны код — 09 2 78134.

Катэгорыя:Камуны Баварыі
Трэбен

**Трэбен** () — камуна ў Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Альтэнбург. Падпарадкоўваецца кіраванню Плайсэнаўэ. Насельніцтва — 1292 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 6,48 км². Афіцыйны код — 16 0 77 048.

Камуна падзяляецца на 4 сельскія акругі.

Катэгорыя:Камуны Цюрынгіі
Лі Сунджа

**Лі Сунджа** (; нар. , Чанчунь, Маньчжоу-Го, Японская імперыя) — першая лэдзі Паўднёвай Карэі (1 верасня 1980 — 24 лютага 1988).

## Біяграфія 
Пасля здабыцця Карэяй незалежнасці ад японскага валадарства ў 1945 годзе з сям’ёй вярнулася на Карэйскі паўвостраў. Яе бацька быў афіцэрам паўднёвакарэйскай арміі і ўдзельнічаў у Карэйскай вайне.

У 1957 годзе вывучала медыцыну ў жаночым універсітэце Іхва, але адмовілася ад сваёй мары стаць урачом і ў 1958 годзе выйшла замуж за афіцэра Чон Ду Хвана, які стаў у 1980 годзе Прэзідэнтам Паўднёвай Карэі.

Пазней скончыла Універсітэт Ёнсэ.

Суправаджала мужа на ўсіх публічных мерапрыемствах. Праяўляла вялікую цікавасць да пытанняў адукацыі і ўнесла істотны ўклад у развіццё дашкольнай адукацыі і дзіцячай кардыяхірургіі.

У 1980-х гадах, калі ў Паўднёвай Карэі пачаўся пераход з чорна-белага на каляровае тэлебачанне, першая лэдзі, якая апраналася ў пышныя касцюмы і традыцыйныя сукенкі, выклікала ў карэйцаў гонар за краіну. Пазней, калі Чон Ду Хван быў ва ўладзе, экстравагантныя паводзіны Лі Сунджа сталі сацыяльнай праблемай і падвергліся крытыцы з боку паўднёвакарэйскага грамадства.

Пасля адстаўкі з пасады прэзідэнта мужа Чон Ду Хвана сям’я апынулася ў няміласці. Іх падазравалі ў карупцыі. 23 лістапада 1988 года разам з мужам была вымушана пасяліцца ў будыйскім манастыры Пэктамса, дзе правяла два гады. У маі 2006 года Лі была выкліканая ў Цэнтральнае следчае ўпраўленне Паўднёвай Карэі па падазрэнні ў валоданні незаконнымі зберажэннямі на суму каля 13 мільярдаў вон. Пры гэтым сям’і ўсё яшчэ трэба будзе выплаціць гіганцкую суму ў $ 370 млн, скрадзеную Чон Ду Хванам у свой час з бюджэту краіны. Сям’я Лі і Чона да гэтага часу выплачвае гэты доўг.

## Спасылкі 
* 이순자 

Катэгорыя:Першыя лэдзі Паўднёвай Карэі
Гон Док Кві

**Гон Док Кві** (; 21 красавіка 1911, Тхон’ён, правінцыя Кёнсан-Намда, Паўднёвая Карэя — 24 лістапада 1997, там жа) — карэйская палітычная, грамадская і рэлігійная дзяячка, , сацыяльны работнік, багаслоў, актывістка апазіцыі. Першая лэдзі Паўднёвай Карэі (13 жніўня 1960 — 23 сакавіка 1962), жонка прэзідэнта Юн Бо Сона.

## Біяграфія 
ам і двума сынамі]]
З’яўлялася нашчадкам у 79-м пакаленні Канфуцыя. Дачка ваеннага Карэйскай імперыі.

Скончыла сярэднюю школу для дзяўчынак. Пасля заканчэння ў 1940 годзе Якагамскай жаночай тэалагічнай семінарыі ў Японіі была прызначаная пастарам евангелісцкай царквы ў Кімчхоне. Пасля гэтага была прапаведнікам і выкладчыкам багаслоўя на кафедры жаночага багаслоўя тэалагічнай семінарыі Часон (папярэдніцы ўніверсітэта Ханшын). Атрымаўшы стыпендыю, рыхтавалася адправіцца на вучобу ў Прынстанскі ўніверсітэт (ЗША).

Была незамужняй да 38 гадоў. 6 студзеня 1949 года выйшла замуж за мэра горада Сеула, будучага прэзідэнта Карэі Юн Бо Сона. Падчас Карэйскай вайны (1950—1953) уцякла са сталіцы са сваёй сям’ёй.

Як жонка Прэзідэнта Рэспублікі Карэя, заўсёды вырабляла на людзей прыемнае ўражанне сваім элегантным знешнім выглядам. Свабодна гаварыла на англійскай, японскай, французскай мовах, латыні і іўрыце, брала інтэрв’ю ў замежных гасцей і вядомых дзеячаў ад імя свайго мужа, прымала ўдзел у афіцыйных прыёмах прэзідэнта. Удзельнічала ў праектах па аказанні дапамогі сіротам вайны.

Пасля сыходу ў адстаўку з пасады прэзідэнта Юн Бо Сона ў сувязі з , удзельнічала ў рухах супраць дыктатуры і ваеннага рэжыму Пак Чон Хі і змагалася з рэжымам, як тэолаг, рэлігійны дзеяч і жаночая актывістка. У 1969 годзе служыла прэзідэнтам царквы Андонг у Сеуле. У 1972 годзе была абрана прэзідэнтам сеульскай Федэрацыі саюза жанчын-евангелістаў прэсвітэрыянскай царквы Карэі.

## Спасылкі 
* &#91;대통령 부인들&#93; 제4대 윤보선 대통령 부인 공덕귀 여사

Катэгорыя:Палітыкі Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Першыя лэдзі Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Паўднёвай Карэі
Кім Юн Ок

**Кім Юн Ок** (; нар. 26 сакавіка 1947, Чынджу, правінцыя Кенсан-Намда, Паўднёвая Карэя) — першая лэдзі Рэспублікі Карэя (25 лютага 2008 — 25 лютага 2013).

## Біяграфія 
У 1970 годзе са ступенню бакалаўра гуманітарнай адукацыі і менеджменту скончыла Жаночы ўніверсітэт Іхва.

19 снежня 1971 года выйшла замуж за члена Савета будаўнічай кампаніі Лі Мён Бака, які стаў у 2008 годзе Прэзідэнтам Паўднёвай Карэі.

Існуюць чуткі, што Лі Мён Бак зрабіў прапанову сваёй нявесце на могілках, дзе пахавана яго маці. На самай справе гэта адбылося інакш. Яны ўдваіх прыехалі да могілак. Ён пакінуў нявесту за агароджай, а сам пайшоў да магілы маці і сказаў услых, што збіраецца ажаніцца. Нявесце ж было боязна стаяць адной за агароджай могілак, таму яна пайшла ўслед за Лі, і ў выніку пачула яго словы, вымаўленыя для памерлай маці. У будучыні жонка нарадзіла яму сына і трох дачок.

У 1995 годзе Кім Юн Ок завяршыла 1-ю праграму павышэння кваліфікацыі жанчын у сваёй альма-матар. У 1996 годзе завяршыла 7-ю праграму жаночага вышэйшага менеджменту ва Універсітэце Ёнсе. У 2001 годзе — праграму лідарства жаночай Акадэміі пры жаночым універсітэце Сукмён.

У 2011 годзе стала прэзідэнтам Асацыяцыі выпускнікоў жаночай праграмы вышэйшага менеджменту ва Універсітэце Ёнсэ.

Сям’я Кім Юн Ок кіруе будаўнічай кампаніяй у Тэгу.

## Спасылкі 
* First Lady Kim Yoon-ok 

Катэгорыя:Першыя лэдзі Паўднёвай Карэі
Цэаліты

**Цэаліты** (ад  — кіпячы і *lithos* — камень) — вялікая група мінералаў, гідраалюмасілікатаў кальцыю і натрыю, у якіх гэтыя элементы часам замешчаны на K, Ba, Sr і інш. Пры награванні цэалітаў вада вылучаецца паступова, не разбурае крышталічнай рашоткі. Цэаліты бясколерныя або белыя, часам афарбаваныя ў жоўты або чырвоны колеры, маюць іонаабменныя ўласцівасці. Штучныя цэаліты — пермутыты — выкарыстоўваюцца як адсарбенты для змякчэння вады, ачысткі тлушчаў, алеяў, сокаў і інш.

## Гл. таксама 
* Малекулярныя сіты

## Літаратура 
* *Rhodes C.J*. Zeolites: Physical Aspects and Environmental Applications // Annu. Rep. Prog. Chem. — 2007. — C. 103. — p. 287—325. doi:10.1039/b605702k.
* *Жданов С. П.* Синтетические цеолиты — М.:Химия. — 1981. — 261 с.
* *Гордина Н. Е.* Низкомодульные цеолиты: Структура, свойства, синтез. — М.: Издательство: Красанд. — 2018. — 234 с. ISBN 978-5-396-00842-7
* *Коссовская А. Г.* Природные цеолиты. — Москва: Наука. — 1980. — 232 с.

Катэгорыя:Мінералы
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы кальцыю
Катэгорыя:Мінералы натрыю
Катэгорыя:Адсарбенты
Shahed 129

**Shahed 129** () — іранскі аднаматорны сярэдневышынны беспілотны лятальны апарат вялікай працягласці палёту, распрацаваны Shahed Aviation Industries для Корпуса Вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР). Shahed 129 здольны выконваць баявыя і разведвальныя задачы і мае аўтаномнасць 24 гадзіны; ён падобны па памеры, форме і прызначэнню на амерыканскі MQ-1 Predator і лічыцца адным з самых эфектыўных дронаў на ўзбраенні Ірана. Назва БПЛА ў перакладзе з персідскага азначае «сведка», або «назіральнік».

БПЛА выкарыстоўваўся для авіяўдараў падчас грамадзянскай вайны ў Сірыі і для пагранічнага патрулявання на ўсходняй мяжы Ірана. Чакаецца, што разам з Saegheh Shahed 129 складуць аснову флоту высокатэхналагічных БПЛА Ірана як мінімум на 2020-я гады.

## Пастаўкі 
Для КВІР запланаваны закупкі 40 БПЛА Shahed 129 да 2024 года. Пачаты пастаўкі ваенна-марской версіі дрона, якая атрымала назву «Сімург» (Simorgh).

Па паведамленні газеты Washington Post са спасылкай на звесткі амерыканскай разведкі, Іран адправіў у Расію першую партыю беспілотных лятальных апаратаў для выкарыстання падчас уварвання ва Украіну. Беспілотнікі Shahed і Mohajer-6 былі адпраўленыя 19 жніўня 2022 года.

## Характарыстыкі 
### Агульныя 
* Экіпаж: няма
* Грузападымальнасць: 400 кг карыснай нагрузкі
* Даўжыня: 8 м
* Размах крылаў: 16 м
* Вышыня: 3,1 м
* Сілавая ўстаноўка: 1×чатырохцыліндравы чатырохтактны авіяцыйны рухавік Rotax 914 75 кВт (100 к. с.)
* Прапелеры: 3-лопасцевыя

### Прадукцыйнасць 
* Крэйсерская хуткасць: 150 км / г
* Баявая далёкасць: 1700 км
* Поўная далёкасць: 3400 км
* Аўтаномнасць палёту: 24 гадзіны
* Максімальная эксплуатацыйная столь: 7300 м

### Узбраенне 
Бомбы: 4 × Садыд-345 ПГМ

### Авіёніка 
* Электрааптычны/інфрачырвоны датчык Oghab-6
* Лазерны далямер

Катэгорыя:Беспілотныя лятальныя апараты
Катэгорыя:Самалёты Ірана
Катэгорыя:Зброя Ірана
Лі Хі Хо

**Лі Хі Хо** (; 21 верасня 1922, Сеул — 10 чэрвеня 2019, Сеул) — паўднёвакарэйская палітык, змагарка за правы жанчын і забеспячэнне міру. Першая лэдзі Паўднёвай Карэі (1998—2003).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Сеуле падчас . З 1942 года вучылася на факультэце гуманітарных навук і мастацтваў каледжа Іхва (цяпер Жаночы універсітэт Іхва), але з-за палітыкі японскіх улад вучобу перапыніла. У 1946 годзе стала вывучаць англійскую філалогію ў Педагагічным каледжы Сеўльскага ўніверсітэта. Атрымала ступень бакалаўра.

З 1962 года да 2009 года была замужам за 8-м прэзідэнтам Паўднёвай Карэі Кім Дэ Джунам. У сям’і нарадзіўся адзін сын; акрамя таго, Лі Хі Хо была мачахай для дваіх сыноў Кіма ад першага шлюбу.

Адна з першых феміністак Паўднёвай Карэі. На працягу ўсяго свайго жыцця актыўна выступала за пашырэнне правоў і магчымасцей жанчын і выкараненне гендэрнай дыскрымінацыі. Падчас аўтарытарных рэжымаў разам з Кім Дэ Чжунам удзельнічала ў прадэмакратычных рухах, пазней — працавала над паляпшэннем . Узначальвала цэнтр міру Кім Дэ Чжуна, які быў заснаваны яе мужам для садзейнічання міру і канструктыўным міжкарэйскім адносінам, а таксама для барацьбы з беднасцю. Суправаджала мужа на .

Лі памерла ва ўзросце 96 гадоў ад  10 чэрвеня 2019 года ў Сеуле.

Пахавана на Сеўльскіх нацыянальным могілках.

## Спасылкі 
* Lee Hee-ho, widow of ex-President Kim Dae-jung, dies at 97

Катэгорыя:Памерлі ад раку печані
Катэгорыя:Постаці фемінізму
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі
Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Першыя лэдзі Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Палітыкі Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Паўднёвай Карэі
По

**По**:
* По (горад)
* По (рака)
* Замак По
## Прозвішча 
* Жан Марэль По — івуарыйскі футбаліст
* Эдгар Алан По — амерыканскі празаік, паэт і эсэіст
Сянчук

**Сянчук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Тарас Максімавіч Сянчук (1905—1959) — беларускі архітэктар.
* Уладзімір Сцяпанавіч Сянчук (1923—2008) — беларускі вучоны, кандыдат медыцынскіх навук.
Экстраліга 2022/2023

**Экстраліга 2022/2023** (44-ы жаночы чэмпіянат Польшчы па футболе) — чэмпіянат Польшчы па футболе сярод польскіх жаночых каманд 2022—2023 года.

## Клубы-ўдзельнікі 
## Турнірная табліца 
## Спасылкі 
*  Сайт пра жаночы футбол у Польшчы
*  Ekstraliga kobiet 2022/2023

Катэгорыя:Экстраліга
Катэгорыя:Спорт у Польшчы ў 2022 годзе
Катэгорыя:Спорт у Польшчы ў 2023 годзе
Катэгорыя:2022 год у жаночым футболе
Катэгорыя:2023 год у жаночым футболе
Юрый Міхайлавіч Паляшчук

**Юрый Міхайлавіч Паляшчук** (1946—2006) — беларускі спецыяліст у галіне аховы раслін. Доктар сельскагаспадарчых навук (1992), прафесар (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут па спецыяльнасці «Лясная гаспадарка» ў 1970 годзе, аспірантуру ў 1978 годзе.

Працаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце з 1972 года на лесагаспадарчым факультэце, на кафедры лесааховы і садова-паркавага будаўніцтва. Прафесар, у 1988—1993 гадах — загадчык навукова-даследчай лабараторыі экалогіі і абароны лесу.

Памёр у 2006 годзе.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: лясная фітапаталогія; біялогія дрэваразбуральных грыбоў; устойлівасць раслін да хвароб і шкоднікаў, метады і сродкі барацьбы з імі.

## Бібліяграфія 
* Корневая губка в сосновых и еловых насаждениях БССР и обоснование мероприятий по защите их от патогена : автореферат диссертации … доктора сельскохозяйственных наук : 06.01.11 / Полещук Юрий Михайлович. — Киев, 1991.
* Корневая губка в еловых насаждениях БССР и разработка интегрированных мер борьбы с ней : автореферат диссертации … кандидата сельскохозяйственных наук : 06.01.11 / Полещук Юрий Михайлович. — Ленинград, 1978.
* Conifer root rot studies in the USSR for the years 1976—1978 / N. J. Fedorov, J. M. Poleschuk // European journal of forest pathology. — 1981. — Vol. 11, № 1/2. — P. 44—50.

## Літаратура 
* Полещук Юрий Михайлович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 146. — Информация: дата рождения — ошибочная.
* 
* Паляшчук Юрый Міхайлавіч // Хто ёсць хто ў БДТУ / [Беларускі дзяржаўны тэхналагічны універсітэт]. — Мінск, 2004. — С. 20.
* Паляшчук Юрый Міхайлавіч // Памяць : Стаўбцоўскі раён. — Мінск, 2004. — С. 704.

## Спасылкі 
* Сайт «Википедия Белорусского государственного технологического университета» 

Катэгорыя:Біёлагі Беларусі
Катэгорыя:Біёлагі СССР
Катэгорыя:Фітапатолагі
Мікалай Фёдаравіч Кунін

**Мікалай Фёдаравіч Кунін** (, с. Пакроўскае, Чулымскі раён, Новасібірская вобласць, Расія — ) — фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1944), прафесар (1944).

## Біяграфія 
Скончыў Нованікалаеўскае рэальнае вучылішча імя Дома Раманавых, Нованікалаеўскую мужчынскую гімназію, Інстытут павышэння кваліфікацыі кадраў народнай адукацыі (Томск, 1931).

Працаваў у Алтайскім краі (1923—1932, настаўнік), Сібірскім фізіка-тэхнічным інстытуце Томскага дзяржаўнага ўніверсітэта (з 1932, навуковы супрацоўнік), Чалябінскім інстытуце механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі (з 1938, загадчык кафедры фізікі, у 1947—1954 — намеснік дырэктара па навуковай і вучэбнай рабоце), адначасова ў Чалябінскім дзяржаўным педагагічным інстытуце (1940—1961, загадчык кафедры агульнай і тэарэтычнай фізікі) і Чалябінскім політэхнічным інстытуце (1959—1961, загадчык кафедры фізікі), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1961, загадчык кафедры фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў, кіраўнік праблемнай лабараторыі паўправадніковай тэхнікі).

Навуковыя інтарэсы: пластычная дэфармацыя цвёрдых цел; вывучэнне механічных і электрычных уласцівасцей металаў.

## Літаратура 
*  — Дата нараджэння: 14(27).12.1903.
* Кунин Николай Федорович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 154.
* Кунин Николай Федорович // Физический факультет / Белорусский государственный университет. — Минск, 2008. — С. 144—145.
* Николай Федорович Кунин (1903—1968) / В. М. Анищик, В. М. Драко, В. И. Прокошин // Вестник БГУ. Серия 1, Физика. Математика. Информатика. — Минск, 2004. — № 2. — С. 110—111.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Новасібірскай вобласці
Катэгорыя:Фізікі СССР
Святлана Мікалаеўна Курылкіна

**Святлана Мікалаеўна Курылкіна** (нар. , Клінцы, Бранская вобласць, Расія) — беларускі фізік-оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (2000), прафесар (2003).

## Біяграфія 
Скончыла Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1984), Інстытут фізікі імя Б. І. Сцяпанава АН БССР (аспірантура, 1988).
    
Працавала ў Гомельскім дзяржаўным універсітэце імя Ф. Скарыны (1984—2004), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2004, фізічны факультэт, кафедра фізічнай оптыкі і прыкладной інфарматыкі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: оптыка.

## Узнагароды 
Граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2000), НАН Беларусі (2004).

## Бібліяграфія 
* Преобразование световых и ультразвуковых волн в кристаллах с электроиндуцированной анизотропией и гиротропией : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.04.05 : защищена 00.00.2000 : утверждена 25.10.2000 / Курилкина Светлана Николаевна. — Гомель, 1999.
* Преобразование световых и ультразвуковых волн в кристаллических веществах с электроиндуцированной анизотропией и гиротропией / С. Н. Курилкина. — Гомель, 2002.
* Generation of TE- and TH-polarized Bessel beams using one-dimensional photonic crystal / V. N. Belyi, N. S. Kazak, S. N. Kurilkina, N. A. Khilo // Optics Communications. — 2009. — Vol. 282, iss. 10. — P. 1998—2008.

## Літаратура 
* Курилкина Светлана Николаевна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 376.
* Одержимая физикой : Курилкина Светлана Николаевна / В. Лебедева // Путь в науку : очерки о докторах и профессорах — выпускниках гомельских вузов. — Гомель, 2005. — Вып. 2 : Доктора и профессора — выпускники ГГУ им. Ф. Скорины. — С. 99—102.
* Курилкина Светлана Николаевна // Физический факультет / Белорусский государственный университет. — Минск, 2008. — С. 145.
 

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Ючы

**Ючы** (саманазва: *Coyaha*, літаральна «людзі сонца») — індзейскі народ у ЗША. Агульная колькасць (2010 г.) — 623 чалавекі.

Ючы — карэнныя жыхары горных раёнаў паўднёвага ўсходу ЗША. Іспанцы ў XVI ст. і англічане ў XVII ст. фіксавалі іх на ўсходзе сучаснага штата Тэнесі. Родная мова ючы *юджэха* з'яўляецца ізалятам, аднак мае шмат падабенстваў з мовамі сіў. Паходжанне назвы **ючы** спрэчнае. Магчыма, яна бярэ пачатак з іх асабістага словазлучэння, што значыць тубыльцаў, або ад наймення ''Ani'-Yu'tsl'', якое ім далі чэрокі. 

Пад 1567 г. іспанцы ўзгадвалі ючы як магутны народ, што стала жыў у буйных паселішчах. Аднак да сярэдзіны XVII ст. іх колькасць скарацілася да 1500 — 1600 чалавек. У канцы XVII — пачатку XVIII стст. яны пацярпелі паражэнні ад шаўні і чэрокі, што вымусіла розныя часткі народа мігрыраваць з традыцыйна населеных тэрыторый і ўступаць у саюзныя адносіны з іншымі індзейцамі. У другой палове XVIII ст. ючы ўсё яшчэ жылі на рацэ Тэнесі, на захадзе Фларыды і на сярэднім Захадзе. 

У 1830-я гг. ючы разам з маскогі і семіноламі былі пераселеныя на тэрыторыі Аклахомы. У нашы дні большасць з іх уваходзіць у склад нацыі маскогі. 

## Спасылкі 
* Euchee Tribe of Indians  
* Savannah River Euchee Indian   
* Carolina — The Native Americans — The Yuchi Indians   
* Yuchi Tribe — Native Indian Tribes   
* The Yuchi Community and the Human Genome Diversity Project: Historic and Contemporary Ironies  
* Jason Baird Jackson Yuchi Indian Histories Before the Removal Era   

Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Народы ЗША
ФК Іпсвіч Таўн

**«Іпсвіч Таўн»** () — англійскі футбольны клуб з горада Іпсуіч.

## Дасягненні 
### Нацыянальныя 
* **Першы дывізіён Футбольнай лігі**
**  **Чэмпіён** (**1**): 1961/62
**  **Віцэ-чэмпіён** (**2**): 1980/81, 1981/1982
* **Кубак Англіі**
**  **Уладальнік** (**1**): 1978

### Міжнародныя 
* **Кубак УЕФА**
**  **Уладальнік** (**1**): 1981

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба

Іпсвіч Таўн
Іпсвіч Таўн
Анатоль Антонавіч Мінько

**Анатоль Антонавіч Мінько** (, г. Омск-Кіраўск, Омская вобласць, Расія — ) — беларускі фізік-оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1990), прафесар (1993).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1971).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1971, Інстытут прыкладных фізічных праблем імя А. Н. Сеўчанкі, лабараторыя оптыкі кандэнсаваных асяроддзяў, у 1978—2005 — загадчык лабараторыі, у 1979—2008 — намеснік дырэктара, з 2008 — фізічны факультэт, кафедра фізічнай оптыкі і прыкладной інфарматыкі, загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: фізіка вадкіх крышталяў; спектральныя прыборы; навуковае прыборабудаванне; касмічныя даследаванні.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (1999) і інш.

## Бібліяграфія 
* Межмолекулярные взаимодействия и оптико-физические свойства жидких кристаллов, создание высокоинформативных электрооптических устройств : диссертация … доктора физико-математических наук в форме научного доклада : 01.04. 05 / Минько Анатолий Антонович. — Минск, 1990.
* New FLC Compounds with High Optical Anisotropy and the Compositions Based Upon Them / V. Lapanik [et al.] // Molecular Crystals and Liquid Crystals. — 2005. — Vol. 439. — P. 79/[1945]—84/[1950].

## Літаратура 
* 
* Минько Анатолий Антонович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 104.
* Минько Анатолий Антонович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 195.
* Минько Анатолий Антонович // Физический факультет / Белорусский государственный университет. — Минск, 2008. — С. 156.
* Анатолий Антонович Минько // Интеллектуальная элита Беларуси : основоположники белорусской науки и высшего образования (1919—2021). — Минск, 2021. — С. 265—272.
 

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Уладзімір Васільевіч Магільны

**Уладзімір Васілевіч Магільны** (нар. , г. Мінск) — беларускі фізік-оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1998), прафесар (2004).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Радыёфізіка і электроніка», 1972; аспірантура, 1978).

Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1978, фізічны факультэт, кафедра фізічнай оптыкі і прыкладной інфарматыкі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: фотафізіка і фотахімія шклопадобных палімераў; стварэнне новых фотаадчувальных палімерных матэрыялаў для галаграфіі і іншых аптычных тэхналогій.

## Бібліяграфія 
* Фотоиндуцированные преобразования структуры и оптических свойств неупорядоченных полимерных сред : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.04.05 : защищена : 26.06.1998 : утверждена 28.10.1998 / Могильный Владимир Васильевич. — Минск, 1998.
* Полимерные фоторегистрирующие материалы и их применение : курс лекций / В. В. Могильный. — Минск, 2003.
* Holographic volume gratings ia a glass-like polymer material / U. V. Mahilny [et al.] // Applied Physics. B, Lasers and Optics. — 2006 — Vol. 82, № 2. — Р. 299—302.

## Літаратура 
* 
* Могильный Владимир Васильевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 172.
* Могильный Владимир Васильевич // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 198—199.
* Могильный Владимир Васильевич // Физический факультет / Белорусский государственный университет. — Минск, 2008. — С. 157.

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Анатоль Яўгенавіч Левашоў

**Анатоль Яўгенавіч Левашоў** (, Жаркент, Казахстан — ) — фізік-тэарэтык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1961), прафесар (1962).

## Біяграфія 
Скончыў Сярэднеазіяцкі дзяржаўны ўніверсітэт (1925).

Працаваў у Ленінградскім машынабудаўнічым інстытуце (з 1930, дацэнт, загадчык кафедры фізікі), Сярэднеазіяцкім дзяржаўным універсітэце (1928—1930 і з 1934, у 1935—1941 — загадчык кафедры тэарэтычнай фізікі), Фізіка-тэхнічным інстытуце АН Узбекскай ССР (у 1949—1950 — загадчык аддзела тэарэтычнай фізікі), Кіеўскім інстытуце кінаінжынераў, Кіеўскім політэхнічным інстытуце, Кіеўскім дзяржаўным універсітэце, Беларускім дзяржаўным універсітэце (1962—1979, фізічны факультэт, кафедра тэарэтычнай фізікі, прафесар, прафесар-кансультант, у 1962—1973 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: агульная тэорыя адноснасці; гравітацыя; рэлятывісцкая дуальная электрадынаміка; электрадынаміка складаных асяроддзяў.

## Бібліяграфія 
* Теория лоренцевой связности при релятивистском движении (С-ковариантность и эквивалентные преоюразования Лоренца) : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук / Левашев А. Е. — Минск, 1960.

## Літаратура 
* 
* 
* Левашев Анатолий Евгеньевич / Н. Н. Костюкович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 421.
* Левашев Анатолий Евгеньевич // Физический факультет / Белорусский государственный университет. — Минск, 2008. — С. 147.
* Памяти Анатолия Евгеньевича Левашева / Керес Х. П. [и др.] // Успехи физических наук. — 1981. — Т. 133, вып. 3. — С. 551—552.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Казахстане
Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі СССР
Станыця Луганска

**Станыця Луганска** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Луганскай вобласці Украіны. Пасёлак размешчаны непасрэдна побач з Луганскам, аддзелены ад яго ракой Северскі Данец.

26 лютага 2022 года Станыця Луганска была занята расійскімі войскамі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Луганскай вобласці
Фронсдорф

**Фронсдорф** () — камуна ў Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Альтэнбург. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Віраталь. Насельніцтва — 296 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 4,37 км². Афіцыйны код — 16 0 77 006.

Катэгорыя:Камуны Цюрынгіі
Крымскэ (Новаайдарскі раён)

**Крымскэ** () — вёска ў Новаайдарскім раёне Луганскай вобласці Украіны.

26 лютага 2022 года вёска была занята расійскімі войскамі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Новаайдарскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1725 годзе
Маркіўка (Луганская вобласць)

**Маркіўка ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Луганскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Маркіўскага раёна.

26 лютага 2022 года Маркіўка была занята расійскімі войскамі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Ма́рківка // Географічна енциклопедія України: В 3-х т. / Ред-кол.: … О. М. Маринич (відповід. ред.) та інш. — Київ: Українська радянська енціклопедія ім. М. П. Бажана, 1990. — Том 2: З—О. — С. 326. — 480 с.: іл.— (В опр.) — ISBN 5-88500-015-8, ISBN 5-88500-012-8 (т. 2).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Луганскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1690 годзе
Кулеба

**Кулеба** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Віктар Аляксеевіч Кулеба — беларускі гаспадарчы дзеяч, спецыяліст у галіне цывільнага і прамысловага будаўніцтва.
* Дзмітрый Іванавіч Кулеба (нар. 1981) — украінскі дыпламат.
Квон Ян Сук

з жонкай Квон Ян Сук падчас візіту ў Індыі з Манмаханам Сінгхам і Абдул Каламам. 2004 г.]]
**Квон Ян Сук** (; нар. 23 снежня 1947, Масан, правінцыя Кёнсан-Намда, Паўднёвая Карэя) — першая лэдзі Паўдёнвай Карэі (25 лютага 2003 — 25 лютага 2008).

## Біяграфія 
Будыстка. Скончыла Вышэйшую жаночую камерцыйную школу ў Пусане. У студзені 1973 года выйшла замуж за палітыка Но Му Хёна, які стаў у 2003 годзе Прэзідэнтам Паўднёвай Карэі.

Падчас выбарчай кампаніі свайго мужа дзейнічала, каб заручыцца падтрымкай Но Му Хёна ў будыйскіх колах.

23 мая 2009 года яе муж Но Му Хён, у сувязі з абвінавачваннем у атрыманні 6 млн долараў у якасці хабару ад тэкстыльнай фірмы ў Пусане «Taekwang Ind Co., Ltd.» (), скончыў жыццё самагубствам.

Цяпер удава.

## Літаратура 
* Kwon Yang-suk (Mrs. Roh Moo-hyun), First Lady of the Republic of Korea. Korean Overseas Information Service, 2004

Катэгорыя:Першыя лэдзі Паўднёвай Карэі