open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Клінічная біяхімія

**Клінічная біяхімія** — раздзел біялагічнай хіміі, які разглядае асаблівасці абмену рэчываў у хворым арганізме; частка лабараторна-клінічнай дыягностыкі. Вывучае парушэнні біяхімічных працэсаў, уплыў лячэбных мерапрыемстваў на іх працяканне, распрацоўвае метады выяўлення біяхімічных змен у мэтах дыягностыкі і прагназіравання захворванняў; выкарыстоўвае дасягненні агульнай і медыцынская біяхіміі, генетыкі, фізіялогіі, фармакалогіі і інш.

## Класіфікацыя 
У адпаведнасці з раздзеламі клінічнай медыцыны вылучаюць тэрапеўтычную, хірургічную, акушэрска-гінекалагічную, псіхіятрычную і іншыя галіны клінічнай біяхіміі (асобная клінічная біяхімія).

## Метады 
Метады біяхімічных даследаванняў:
* абсарбцыйная фотаметрыя
* іонаметрыя
* флюараметрыя
* імунаферментны аналіз і інш.

## Гісторыя 
Асновы клінічнай біяхімііі закладзены ў 17 стагоддзі працамі Р. Бойля, у 18-19 стагоддзях — А. Л. Лавуазье, М. В. Ламаносава і інш. У 1875 годзе А. П. Барадзін прапанаваў спосаб вызначэння азоту ў мачы, у канцы 19 стагоддзя А. Я. Данілеўскі выкарыстаў метад выбіральнай адсорбцыі (раздзялення) трыпсіну.

### На Беларусі 
На Беларусі клінічная біяхімія развіваецца з 1920-х гадоў пры клініках медыцынскага факультэта БДУ, з 1930 года на кафедрах агульнай і шпітальнай тэрапіі, шпітальнай хірургіі, скурна-венерычных, дзіцячых хвароб Мінскага медыцынскага інстытута. У 1956 годзе выдадзена манаграфія «Клінічная біяхімія» М. Ф. Меражынскага, у 1957 годзе — «Біяхімія траўмы» Л. С. Чаркасавай, у 1970 годзе створана кафедра клінічнай лабараторнай дыягностыкі Інстытута ўдасканалення ўрачоў, ў 1993 года працуе Рэспубліканскі цэнтр клінічнай лабараторнай дыягностыкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Біяхімія
Катэгорыя:Медыцынская дыягностыка
Свярдлоўскі раён (Арлоўская вобласць)

**Свярдло́ўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Арлоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Зміёўка.

## Геаграфія 
Свярдлоўскі раён мяжуе з Арлоўскім, Залегашчанскім, Пакроўскім, Малаархангельскім, Глазуноўскім і Кромскім раёнамі. Плошча раёна складае 1061,46 км².

## Гісторыя 
Свярдлоўскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Арлоўскай вобласці
Асамала

**Асамала** () — вёска ў воласці Тапа павета Ляэнэ-Вірумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Тамсалу. Знаходзіцца за 16 кіламетраў на ўсход ад валаснога цэнтра — горада Тапа — і за 12 кіламетраў на паўднёвы захад ад павятовага цэнтра — горада Ракверэ. Размешчана каля дарог Тарту-Раквеэы і Асамала-Кадрына. Вышыня над узроўнем мора — 120 метраў.

На тэрыторыі вёскі знаходзіцца карставы заліўны луг, які адносіцца да прыродаахоўнай зоны дзяржаўнага воднага запаведніка Пандзіверэ.

Клімат умераны. Паштовы індэкс — 46006.

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Ляэнэ-Вірумаа
Аўверэ

**Аўверэ** () — вёска ў муніцыпалітэце Нарва-Йыэсуу павета Іда-Вірумаа. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года Аўверы ўваходзіла ў склад скасаванай воласці Вайвара. Вёска размешчана ва ўсходняй частцы павета Іда-Вірумаа, на паўночны захад ад Нарвскага вадасховішча. Праз вёску праходзіць дарога № 13145 Хіеметса—Аўверэ. Паўночную мяжу вёскі ўтварае пабудаваная ў 1870 годзе з Санкт-Пецярбурга ў Рэвель і Балтыйскі порт Балтыйская чыгунка.

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Іда-Вірумаа
Септарыёзы

**Септарыёзы** — група грыбковых захворванняў раслін, выкліканых мікраскапічнымі грыбамі, якія раней адносіліся да роду , адсюль і назва*. У цяперашні час у выніку малекулярна-генетычных даследаванняў некаторыя з гэтых відаў былі пераведзены ў іншыя таксоны, часта філагенетычна далёкія, але традыцыйныя назвы хвароб захаваліся. Септарыёз сустракаецца на сельскагаспадарчых раслінах, гародніне, дэкаратыўных раслінах, лясных дрэвах, а таксама на шматлікіх відах дзікарослых раслін. Яны з’яўляюцца небяспечнымі хваробамі сельскагаспадарчых культур, наносяць вялікія эканамічныя страты .

## Некаторыя септарыёзы 
* белая плямістасць лісця чарніц ()
* септарыёз альстрамерыі ()
* септарыёз хрызантэм (, , )
* септарыёз гарбузовых ()
* септарыёз флёксаў (, )
* септарыёз гартэнзіі ()
* септарыёз канопляў ()
* септарыёз гладыёлусаў ()
* септарыёз лісця буракоў ()
*  ()
*  ()
* септарыёз пятрушкі ()
*  ()
* септарыёз рададэндрана ()
*  ()
*  ()
* септарыёз соі ()
* септарыёз бульбы ()
* септарыёз жыта ().
* септарыёз грушы ()
* септарыёз парэчак і агрэсту ()
* септарыёз маліны ()

## Сімптомы 
Асноўнай прыкметай септарыёзу з’яўляецца , але радзей плямы сустракаюцца і на іншых частках раслін. Плямы з’яўляюцца асобна, але часам яны зліваюцца паміж сабой, пакрываючы вялікую паверхню лісця. У залежнасці ад віду ўзбуджальніка плямы могуць быць круглымі, эліпсоіднымі, даўгаватымі або шматкутнымі, а таксама рознага колеру. Часам яны абмежаваныя ліставымі жылкамі. Яны часта маюць больш цёмную аблямоўку або жоўты арэол. Па меры развіцця ўзбуджальніка адбываецца некроз тканак ліста, у выніку чаго плямы становяцца ўсё больш цёмнымі; светла-карычневы, карычневы, карычневы чорны. Заражанае лісце жоўкне і, калі хвароба працякае моцна, заўчасна ападае. Пра тое, што гэта пляма, выкліканая грыбамі, сведчаць цёмныя дробныя (памерам у долі мм) грудкі пікнід.

## Меры аховы 
Прадухіляюць захворванне галоўным чынам знішчэннем заражаных частак раслін, на якіх зімуе ўзбуджальнік. Для гэтага заражаныя часткі раслін выразаюць, а лісце дрэў зграбаюць і знішчаюць. Вялікае значэнне мае севазварот. У вырошчванні аднагадовых раслін аднаго віду на дадзеным полі павінен быць перапынак не менш за 2 гады. Даследаванні паказалі, што споры  застаюцца жыццяздольнымі ў глебе на працягу 12 месяцаў. Варта выкарыстоўваць пратручванне насення. Калі гэта эканамічна апраўдана, з септарыёзам можна змагацца хімічнымі метадамі апырсквання. Звычайна для гэтага рэкамендуюць прэпараты медзі. Эфектыўнасць хімічнай барацьбы і апрацоўкі насення зменлівая і залежыць ад віду і штаму ўзбуджальніка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Натальина О. Б.* Болезни ягодников. — М., 1963
* *Семенов А. Я., Абрамова Л. П., Хохряков М. К.'' Определитель паразитных грибов на плодах и семенах культурных растений. — Л., 1980.

Катэгорыя:Грыбковыя захворванні раслін
Катэгорыя:Септарыёзы
Аўдру

**Аўдру**() — пасёлак у цэнтры павета Пярнумаа ў Эстоніі, размешчаны за 6 км на паўночны захад ад Пярну на беразе Балтыйскага мора, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай воласці. Насельніцтва — 1548 чалавек (2011).

Размешчаны на беразе ракі Аўдру. У Аўдру працуюць сярэдняя школа і царква.

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Пярнумаа
Ах’я (пасёлак)

**Ах’я** () — пасёлак у воласці Пылва павета Пылвамаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіў у склад воласці Ах’я (скасаваная). Размешчаны ля шашы Тарту—Рапіна, адлегласць да Тарту — 34 км. Прасціраецца ўздоўж дарогі Расіна побач з вёскай Ванамыйза на ўсход да ракі Ах’я. Вышыня над узроўнем мора — 40 метраў.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Пылвамаа
Сімуліятаксікоз

**Сімуліятаксікоз** (**Simuliidotoxicosis**; **Simuliidosis**) — таксіка-алергічнае захворванне чалавека і жывёл, выкліканае ўкусамі мошак, характарызуецца свербам, з’яўленнем папул, развіццём ацёку, гіперэміяй, тахікардыяй.

 — дробныя крывасмактальныя насякомыя памерам ад 1,5 да 6 мм, засяляюць усе кантыненты, акрамя Антарктыды. Яны жывуць усюды, дзе ёсць вадаёмы з праточнай вадой.

Мошкі з’яўляюцца адным з кампанентаў гнюса, нападаюць на людзей і сельскагаспадарчых жывёл. Нападаюць мошкі ў светлы час, у паўночных шыротах у перыяд палярнага дня — кругласутачна (часам да некалькіх тысяч асобін на аднаго чалавека адначасова). Пры нападзе мошка выкусвае плоць, у той час як камары толькі пракусваюць яе.

Сліна мошак змяшчае моцны гемалітычны яд, які, трапляючы ў ранку пры ўкусе, можа выклікаць цяжкую алергічную рэакцыю. Хвароба пачынаецца рэзкім свербам, смыленнем, унутрыскурным кровазліццём, затым ацёкам і пачырваненнем. Праз 3-5 гадзін пасля ўкусу з’яўляюцца сімптомы агульнай інтаксікацыі: тэмпература павышаецца да 38-39 градусаў, пачынаюцца дрыжыкі, слабасць, боль у мышцах і суставах, галаўныя болі. Хвароба можа ўскладніцца алергічным шокам. Праз 5-8 гадзін у залежнасці ад колькасці укусаў і індывідуальнай адчувальнасці запаляюцца лімфавузлы. Такі стан можа працягвацца да 2 тыдняў. Часам праводзіцца шпіталізацыі людзей з прычыны укусаў і інтаксікацыі сліной мошак. Можа наступіць смерць.

Для абароны ад мошак ужываюць вопратку з зацяжкамі на рукавах і вароты. Для абароны галавы — накамарнік. Вопратку і накамарнік пажадана апрацаваць інсектыцыдам.

Акрамя таго, мошкі запаўзаюць у вушы, вочы, нос, рот.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Алергалогія
Катэгорыя:Энтамозы
Манілайд

**Манілайд** () — эстонскі востраў у заліве Пярну, самы маленькі заселены востраў у Еўропе. Манілайд уваходзіць у культурную прастору Кіхну, якая занесена ў спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА. Манілайд — другі па велічыні востраў у заліве Пярну пасля Кіхну. Шырыня вострава — 500 метраў у даўжыню, самы высокі пункт — 5,2 метра над узроўнем мора. Падчас штармоў Манілайд дзеліцца на тры малыя вострава. Населены пункт — вёска Манія.

## Флора і фаўна 
Манілайд пакрыты берагавымі лугамі і хмызнякамі ядлоўца. Востраў з’яўляецца месцам пасялення рэдкіх відаў раслін і вадаплаўных птушак.

У 1991 годзе на востраве створаны ландшафтны заказнік Манія плошчай 204 га.

На востраве — 338 відаў раслін, з якіх 12 ахоўваюцца. На Манілайдзе гняздуе 81 від птушак.

Катэгорыя:Астравы Эстоніі
Серпас

**Серпас** (*Hyphessobrycon eques*) — від трапічных прэснаводных рыб сямейства . Выкарыстоўваюць як акварыумных рыб.

## Апісанне 
Даўжынёй да 4,5 см. Цела з бакоў чырванавата-карычневае. Ззаду галавы вертыкальная чорная паласа. Брушка светлае з металічным бляскам. Спінны плаўнік чорны (каля асновы і па знешнім краі — белы), астатнія — чырвоныя (кончыкі брушных і край анальнага таксама з белай паласой). Афарбоўка серпасаў губляе яркасць і прывабнасць пры дрэнных умовах утрымання, спалоху, перасадках.

## Умовы існавання ў прыродзе 
У натуральных умовах жыве ў прытоках ракі Амазонкі ў Бразіліі, Перу, Парагваі, Балівіі і паўночнай Аргенціне. Гэтую рыбу можна знайсці ў павольнай або стаялай вадзе, у тым ліку ў сажалках, невялікіх азёрах, і ручаях. У дзікай прыродзе яны ўтвараюць скапленні вакол расліннасці і каранёў дрэў, калі тэмпература вады складае 22-27 °C.

## Утрыманне ў акварыуме 
У Еўропу завезены ў 1920-я, у СССР — у 1950-я.

Тэмпература павінна быць 22-26 °C, калянасць dH 4-9°, кіслотнасць pH 6,5-7,0. Рыбы любяць старую ваду, таму акварыумную ваду неабходна замяняць радзей, чым звычайна. Кормяць рыб разнастайнымі жывымі, сухімі і расліннымі кармамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Serpae tetra FAQ at AquaDaily.(англ.)
* Serpae Tetra Fact Sheet

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1882 годзе
Катэгорыя:Рыбы Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Харацыніды
Манія (Эстонія)

**Манія** () — вёска ў муніцыпалітэце Пярну, Эстонія. Знаходзіцца на востраве Манілайд. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Тыстамаа. Адлегласць па паветры да павятовага цэнтра — горада Пярну — 28 кіламетраў. Вышыня над узроўнем мора — 1 метр.

Заснавана ў 1933 годзе, калі на востраве былі выдзелены землі для пасяленцаў. З вострава Кіхну тады прыбыло 79 чалавек.

Некаторыя дамы ў вёсцы выкарыстоўваюцца як летнія дачы. Традыцыйным відам гаспадарчай дзейнасці вясковых жыхароў з’яўляецца рыбалоўства. Жанчыны вяжуць шкарпэткі, рукавіцы і ткуць тканіны з кіхнускімі ўзорамі. Выпякаецца хлеб. У вёсцы няма магазінаў, банкаўскага аўтамата, паштовай канторы і царквы. Паслугі харчавання і прадастаўлення начлегу аказвае мясцовы турыстычны хутар.

У 2003 годзе культура вёскі Манія была ўнесена ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. На востраве знаходзіцца прыродаахоўны аб’ект — ледавіковы валун Кокыківі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Пярнумаа
Эн Тарта

**Эн Тарта** (, ,  — ) — эстонскі грамадскі і палітычны дзеяч. Член VII, VIII і IX Рыйгікогу (1992—2003).

## Біяграфія 
Неаднаразова арыштоўваўся, адбываў пакаранні ў папраўча-працоўных лагерах за антысавецкую дзейнасць, першы раз яшчэ школьнікам. 4 лістапада 1956 года Эн Тарта і іншыя члены Эстонскай маладзёжнай брыгады (Eesti Noorte Malev) распаўсюджвалі ўлёткі ў падтрымку Венгерскіх падзей 1956 года.

З 1969 па 1971 год вучыўся ў Тартускім універсітэце, быў выключаны за антысавецкую дзейнасць. Працаваў на розных гаспадарчых працах у калгасах, рэстаўратарам, качагарам. Публічна патрабаваў ад СССР вывесці свае войскі з Афганістана. Адзін з арганізатараў маршу пратэсту вакол савецкай вайсковай базы пад Тарту 8 сакавіка 1989 года.

Увайшоў у складзены ў 1999 годзе па выніках пісьмовага і анлайн-галасавання спіс 100 вялікіх дзеячаў Эстоніі XX стагоддзя.
Аляксей Уладзімір Мжачык

**Аляксей Уладзіміравіч Мжачык** (, , Брэсцкая вобласць — , Германія) — беларускі цяжкаатлет, які выступаў у вагавой катэгорыі звыш 109 кг. Сярэбраны прызёр юніёрскага чэмпіянату свету 2015, удзельнік Алімпійскіх гульняў у Рыа-дэ-Жанэйра, шматразовы прызёр чэмпіянатаў Беларусі. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа (2018).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 чэрвеня 1996 года ў Пінску. З 9 гадоў займаўся цяжкай атлетыкай, у 2006 годзе ў секцыю яго прывёў айчым. Удзельнік юнацкіх і маладзёжных чэмпіянатаў Беларусі. У 17 гадоў стаў чэмпіёнам Беларусі сярод юніёраў (2014). У 2015 годзе на 41-м чэмпіянаце свету сярод юніёраў ва Вроцлаве заваяваў сярэбраны медаль. У тым жа годзе на дарослым чэмпіянаце Еўропы ў Тбілісі стаў 8-м у катэгорыі звыш 105 кг.

Удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў у Рыа-дэ-Жанэйра, дзе з выніковай вагой 411 кг (рывок 187 кг, штуршок 224 кг) заняў 12-е месца ў катэгорыі звыш 105 кг. Сярэбраны прызёр чэмпіянатаў Беларусі (2016, 2018 і 2019).

Загінуў 1 жніўня 2021 года ў Германіі ў выніку аўтамабільнай аварыі.
Сінгаміды

**Сінгаміды** (*Syngamidae*) — сямейства круглых чарвей, прадстаўнікі якога звычайна паразітуюць у дыхальных шляхах (пераважна ў трахеі і бронхаха) млекакормячых, птушак і радзей людзей.

Сярод адметных відаў у сямействе варта адзначыць , які заражае птушак, і , які з’яўляецца паразітам капытных, катоў і арангутанаў і можа выпадкова заразіць людзей.

## Распаўсюджанне 
Прадстаўнікі сямейства распаўсюджаны ва ўсім свеце і маюць важнае значэнне ў ветэрынарнай паразіталогіі.

## Жыццёвы цыкл 
Паразітарнае заражэнне адбываецца, калі гаспадар праглынае паразіта праз заражаную ежу, ваду або прамежкавых гаспадароў, такіх як дажджавыя чарвякі, слімакі і членістаногія. Чарвякі звычайна мігруюць і насяляюць у дыхальных шляхах гаспадароў, дзе самцы і самкі чарвякоў злучаюцца ў пастаянным сукупленні.

## Таксанамія 
У сямействе вылучаюць чатыры роды:

* 
* 
* 
* 

## Значэнне 
Узбуджальнікі сінгамозаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  Сингамиды домашних и диких животных. — Москва ; Ленинград : Изд. и 2-я тип. Изд-ва Акад. наук СССР в Мск., 1949. — 164 с. — (Основы нематодологии / под ред. акад. К. И. Скрябина; т. 1)
* Меркушева И. В., Бобкова А. Ф. Гельминты домашних и диких животных Белоруссии : каталог / И. В. Меркушева, А. Ф. Бобкова; под редакцией ; Академия наук Белорусской ССР, Институт зоологии. — Минск : Наука и техника, 1981. — 117, [2] с. ; 27 см. — Библиография: с. 94―108. — Указатель видов гельминтов: с. 109―118. — 1500 экз.

Катэгорыя:Сямействы круглых чарвей
Катэгорыя:Рабдытыды
Клінахлор

**Клінахлор** (, ад  «нахіляю» +  «зялёны») — мінерал з групы хларытаў, гідраксідалюмасілікат жалеза і магнію. Упершыню быў апісаны  у 1851 годзе; ён жа даў мінералу назву «клінахлор».

Ювелірнае выкарыстанне гэтага мінерала пачалося толькі пасля заканчэння Другой сусветнай вайны, у другой палове XX стагоддзя, тады ж мінерал (дакладней, адна з яго эфектных разнавіднасцяў) стаў вядомы пад гандлёвай назвай *«серафініт»*. Гэта вобразная назва была дадзена мінералу з-за таго, што ў яго характэрных пералівістых валокнах угледзелі падабенства з пёркамі (крыламі) анёлаў.

## Уласцівасці 
Крышталізуецца ў манакліннай сінганіі. Крышталі псеўдагексаганальныя, лускаватыя. Часцей утварае дробналускаватыя агрэгаты. Колер ад цёмнага шэра-зялёнага да светлага аліўкава-зялёнага. Празрысты ў тонкіх пласцінках. Цвёрдасць — 2-2,5. Шчыльнасць — 2,6-2,9 г/см³. Тыповы мінерал хларытавых сланцаў і многіх іншых горных парод.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Твіндэк

]]**Твіндэ́к** (, ад  — «паміж» і  — «палуба») — прастора ўнутры корпуса судна паміж двума палубамі або паміж палубай і платформай.

На шматпалубных суднах твіндэкі маюць некалькі ярусаў. На аднапалубных суднах яны размяшчаюцца ў набудовах (баках, ютах) або паміж галоўнай палубай і платформамі, якія дзеляць трумы па вышыні. У твіндэках размяшчаюцца каюты. грузавыя і іншыя памяшканні. Доступ у твіндэкі забяспечваецца праз люкі, бакавыя парты або па падоўжным праездам з кармы ці носу судна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Твиндек // Военно-морской словарь для юношества: Около 10 000 слов / Под общ. ред. П. А. Грищука. — 2-е изд. — М.: ДОСААФ, 1988. — С. 446. — 560 с., 64 л. ил. — 100 000 экз. — ISBN 5-7030-0298-2.
* Твиндек // Морской энциклопедический справочник: В двух томах. Том 2: О—Я / Под ред. Н. Н. Исанина.— Л.: Судостроение, 1987. — С. 306—307. — 520 с., ил. — 30 000 экз.

Катэгорыя:Дэталі караблёў
Катэгорыя:Будова паруснага судна
Сезон 2005/2006 «Лакаматыў-КіС»

У сезоне 2005/2006 баскетбольны клуб «Лакаматыў-КіС» з горада Віцебск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2005/2006 (**4 месца**),
* Кубак Беларусі 2005 ( **бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
*  Яўген Азерскі
*  Арсеній Бяссмертны
*  Алег Груздзеў
*  Віктар Губко
*  Дзмітрый Зайцаў
*  Ігар Канюшэнка
*  Сяргей Кец
*  Алег Крыванос
*  Сяргей Мацвееў
*  Вячаслаў Мыцько (прыйшоў у каманду падчас сезону)
*  Аляксандр Падзерачоў
*  Юрый Паміндзеяў
*  Артур Пішчулёнак
*  Сяргей Сапегін

## Трэнеры каманды 
*  Дзмітрый Рыбакоў (галоўны трэнер)
*  Аляксандр Гуляеў (старшы трэнер)
*  Сяргей Махонь

## Гл. таксама 
* Сезон 2004/2005 «Лакаматыў-КіС»
* Сезон 2006/2007 «Лакаматыў-КіС»

## Спасылкі 
* Шестеро смелых
* КУБОК БЕЛАРУСИ. Чемпион сделал дубль

2005/2006
Лакаматыў-КіС
Катэгорыя:2005 год у Віцебску
Катэгорыя:2006 год у Віцебску
Хэрмод

**Хэрмод** (*стар.-сканд.: Hermóðr, «Храбры»*) — персанаж скандынаўскай міфалогіі, адзін з асаў, пасланнік Одзіна, бог хуткасці. Фігуруе ў «Малодшай эдзе» Сноры Стурлусана. Сімвалізуе сабой мудрасць.

У гонар Хэрмода названы разоры на Плутоне (назва зацверджана МАС 25 верасня 2019 года).

Пасля Бальдр быў забіты, Одзін вырашыў вярнуць яго ў Асгард з царства мёртвых Хэльхэйм. Для гэтага ён даў Хэрмоду свайго каня Слейпніра і загадаў адправіцца да ўладаркі мёртвых Хэль і прапанаваць ёй выкуп за Бальдра. Хэль пагадзілася адпусціць яго, калі ўвесь свет, усе рэчы і істоты ў ім будуць аплакваць Бальдра, а таксама дазволіла Хэрмоду вярнуць у Асгард цудоўны пярсцёнак Одзіна, які той у парыве адчаю надзеў на палец мёртвага сына. Аднак умяшаўся Локі, ператварыўшыся ў волатку, якая адмовілася аплакваць Бальдра. І Бальдр застаўся ў свеце мёртвых. Перад ад’ездам Хэрмода Бальдр перадаў праз яго Одзіну пярсцёнак Драўпнір, які быў пахаваны разам з ім.

Аднойчы Хэрмод ледзь не загінуў па дарозе ў Мідгард, зямлю людзей. Занепакоены прадказаннямі пра сваю будучыню, Одзін паслаў яго ў далёкія краі да Фінскага мудраца Расцьёфу за парадай. З дапамогай чараўніцтва Хэрмод быў выратаваны і паспяшаўся вярнуцца ў Асгард, каб супакоіць бацьку. У грэцкай міфалогіі яму ў некаторай ступені адпавядае Веснік багоў Гермес, таксама які з’яўляецца богам хуткасці.

У пазнейшых міфах ёсць згадка пра тое, што бог Хэрмод валодаў нейкім магічным артэфактам, булавой, што звалася Гамбанцін, аднак уласцівасці гэтай зброі невядомыя. Таксама ў «Песні пра Хюндле» са «Старэйшай Эды» сказана, што Усёайцец уручыў Хэрмоду «шалом і моцную браню». Пазней гэты міфалагічны вобраз неаднаразова з’яўляўся ў творах англійскіх паэтаў (у якасці прыкладу можна прывесці вершы Оўэна Мэрэдыта і паэму «Смерць Бальдра» Мэцью Арнол.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Эда. Песні пра багоў  / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Галіяфы, 2021.
* Эда. Песні пра герояў / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Тэхналогія, 2022.
* Эда Сноры Стурлусана  / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Галіяфы, 2021.
* Эда. Забытыя песні  / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Тэхналогія, 2023.
* 

Катэгорыя:Германа-скандынаўскія багі
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Сінгамус трахейны

**Сінгамус трахейны** (*Syngamus trachea*) — від круглых чарвей сямейства , які паразітуе ў трахеях курэй і іншых птушак.

## Апісанне 
Цела сінгамуса трахейнага круглае, чырвонае. На пярэднім канцы — ротавая капсула з кутыкулярным вяночкам. Яйцы з «пакрыўкамі» на палюсах.

## Жыццёвы цыкл 
Праз трахею яйцы трапляюць у горла, а адтуль у страўнікава-кішачны тракт. Гаспадар альбо непасрэдна праглынае яйцы з ужо здольнымі да заражэння лічынкамі, альбо лічынкі вылупляюцца ў прамежкавым рэзервуарным гаспадары (дажджавых чарвяках, слімаках, мухах і інш.), дзе не развіваюцца далей і з’ядаюцца разам з ім. З кішачніка яны па крыві трапляюць у лёгкія, а адтуль у трахею.

## Значэнне 
Масавае заражэнне пагаршае дыханне птушкі і можа прывесці да яе ўдушша.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паразіты птушак
Катэгорыя:Рабдытыды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1811 годзе
Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2015

**Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2015** — 20-ы кубак Рэспублікі Беларусь па валейболе сярод жанчын. Паўфінал і фінал кубка прайшоў у Баранавічах 4-5 снежня 2015 года. Лепшым гульцом Кубка былі вызнаны нападаюча Аліна Каценя («Прыбужжа-Лакаматыў»), лепшай у пасе прызнана Марына Кучко («Прыбужжа-Лакаматыў»), лепшай у блоке атрымала Анжаліка Барысевіч («Мінчанка»).

## Вынікі 
## 1/4 
* «Прыбужжа-Лакаматыў» Брест 3:0 (25-10; 25-11; 25-11) «БДПУ» Мінск.

## Вынікі чатырох 
## Турнірная табліца 
## Гл. таксама 
* Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2014
* Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2016

## Спасылкі 
* Волейбол: 1/4 финала Кубка Республики Беларусь между командами «Прибужье-Локомотив» Брест — «БГПУ» Минск
* «Прибужье-Локомотив» в шестой раз выиграл Кубок Беларуси по волейболу
* 4 декабря в Барановичах сильнейшие женские клубы страны разыграют Кубок Республики Беларусь по волейболу
* В игре за бронзовые медали волейболистки барановичского «Атланта» уступили чемпионкам страны
* Belarussian Cup 2015/16

Катэгорыя:2015 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2015 годзе
2015
Катэгорыя:Снежань 2015 года
Ян Махульскі

**Ян Генрык Махульскі** (; ,  — , , Польшча) — польскі акцёр тэатра, кіно і тэлебачання, тэатральны рэжысёр і педагог.

У 1954 годзе скончыў Дзяржаўную вышэйшую акцёрскую школу ў Лодзі і ў 1971 годзе — Дзяржаўную вышэйшую тэатральную школу ў Варшаве. Выконваў ролі ў тэатрах Аполе, Любліна, Лодзі і Варшавы. Дэкан аддзялення акцёрскага майстэрства ў лодзінскай кінашколе.

Жонка — актрыса Галіна Махульска, сын — кінарэжысёр Юльюш Махульскі, які даваў яму ролі ва ўсіх сваіх фільмах.

Ён памёр ад сардэчнага прыступу ў Варшаве ва ўзросце 80 год. Пахаваны на Воінскіх могілках Павонзкі ў Варшаве.

Сыграў ролю Кенрыка Квінты ў фільме «Ва-банк» і «Ва-банк 2». На ягоным пахаванні грала музыка з фільма «Ва-Банк 2» — пахавальны марш і рэгтайм.
Тарановіч

**Тарановіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Таццяна Аляксандраўна Тарановіч (1916—1993) — савецкі мастак-мультыплікатар.
* Уладзімір Эраставіч Тарановіч (1897—1983) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік артылерыі.
Манія

**Манія**:
* Маніякальны сіндром
* Манія (сатрап Эаліды)

## Тапонім 
* Манія (Эстонія)
Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2022

**Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2022** — 27-ы кубак Рэспублікі Беларусь па валейболе сярод жанчын. Фіналы кубка прайшоў 17-18 снежня 2022 года ў палацу спорту «Уручча» г. Мінск.

«Мінчанка» наўпрост трапіла ў фінальны этап. Шэсць камандаў змагалісь за кубак у папярэднім этапе. Матчы папярэдняга этапу праводзіліся па кругавой сістэме ў 2 туры. Каманды, што занялі першае і другое месцы ў сваіх групах, выходзілі ў паўфінальны этап і гралі па кругавой сістэме, па выніках якога каманды, што занялі 1-3 месцы, выходзяць у фінальны этап.

## Першы этап 
Каманды, якія занялі першыя месцы ў сваіх групах па выніках выходзяць у фінал чатырох.

### Турнірная табліца — Група А 
### Турнірная табліца — Група Б 
## Вынікі чатырох 
## Гл. таксама 
* Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2021
* Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2023

## Спасылкі 
* Волейболистки «Прибужья» выиграли у «Минчанки» в финале Кубка Беларуси
* Определены пары 1/2 финала Кубка Республики Беларусь
* Стали известны группы предварительного этапа Кубка Республики Беларусь

Катэгорыя:2022 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2022 годзе
2022
Катэгорыя:Снежань 2022 года
Дэйв Батыста

**Дэвід Майкл Батыста-малодшы** (, нар. , Вашынгтон) — амерыканскі акцёр, у мінулым рэстлер і культурыст, які атрымаў вядомасць сваімі выступамі ў WWE пад імем Батыста () з 2002 па 2010. год, у 2014 годзе і апошні раз у 2018—2019 гадах. За межамі рэстлінгу ён вядомы сваёй акцёрскай кар’ерай, найбольш вядомы як Сапер Мортан у фільме «Бягун па лязе 2049» і Глосу Рабан у серыі фільмаў «Дзюна».

Батыста пачаў сваю кар’еру рэстлера ў 1999 годзе, а ў 2000 годзе падпісаў кантракт з World Wrestling Federation (WWF, у 2002 годзе перайменавана ў WWE). З 2002 па 2010 год ён праславіўся пад імем Батыста і стаў шасціразовым чэмпіёнам свету, выйграўшы чатыры разы тытул чэмпіёна свету ў цяжкай вазе і двойчы тытул чэмпіёна WWE. Яго першая заваёва тытула чэмпіёна свету ў цяжкай вазе з’яўляецца самай працяглай — 282 дні. Ён таксама тройчы станавіўся камандным чэмпіёнам свету (двойчы з Рыкам Флэрам і адзін раз з Джонам Сіна) і адзін раз камандным чэмпіёнам WWE (з Рэем Містэрыа). У 2005 годзе ён стаў пераможцам матчу «Каралеўская бітва» і стаў хэдлайнерам WrestleMania 21, які ўвайшоў у пяцёрку самых касавых pay-per-view у гісторыі рэстлінгу. Пасля сыходу з WWE у 2010 годзе ён зноў падпісаў кантракт у снежні 2013 года, а ў студзені 2014 года ўпершыню выйшаў на рынг і выйграў матч «Каралеўскую бітву» таго года. Ён стаў хэдлайнерам WrestleMania XXX, пасля чаго зноў пакінуў кампанію ў чэрвені таго ж года. У кастрычніку 2018 года Батыста здзейсніў сваё другое вяртанне ў WWE і сустрэўся з Трыпл Эйчам на WrestleMania 35 у красавіку 2019 года, пасля чаго сышоў з рэстлінгу.

У якасці акцёра Батыста зняўся ў такіх фільмах, як «Жалезны кулак» (2012), «Рыдзік» (2013), «007: Спектр» (2015), «Бягун па лязе 2049» (2017), «Армія мерцвякоў», «Дзюна» (2021), «Нажы вонкі: Шкляная цыбуліна» (2022), а таксама серыях кінематаграфічнага сусвету Marvel (2014—2023) і «План уцёкаў» (2018—2019).

Катэгорыя:Рэстлеры ЗША
Катэгорыя:Кінаакцёры ЗША
Ганна Жафар

**Ганна Жафар**, па нараджэнні **Копка** (нар. ) — беларуская валейбалістка. Майстар спорту Беларусь. Выступала за зборныя Беларусі розных узроставых катэгорый.

## Біяграфія 
## Спасылкі 
* Жаафар Анна
* Жаафар Анна 
* Hanna Jaafar
* МОЛОДЕЖНЫЙ ЧМ. С ЧИСТОГО ЛИСТА

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Выпускнікі БДЭУ
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-20
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-18
Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2018

**Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2018** — 23-ы кубак Рэспублікі Беларусь па валейболе сярод жанчын. Паўфінал і фінал Кубка Беларусь прайшоў 14 і 15 снежня 2018 года ў СК «МАПІД»

## Паўфіналы і Фінал 
## Найлепшыя гульцы 
* Цэнтральны блок — Валянціна Сіпкіна («Прыбужжа Брэст»)
* Нападаючая — Анастасія Казачэнка («Жамчужына Палесся»)
* Цэнтральны блок — Яна Русак («Камунальнік-МДУ»)
* Лібера — Алена Федарынчык («Мінчанка»)

## Гл. таксама 
* Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2017
* Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2019

## Спасылкі 
* «МИНЧАНКА» ПОДТВЕРДИЛА ТИТУЛ ОБЛАДАТЕЛЯ КУБКА РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ 2018 

Катэгорыя:2018 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2018 годзе
2018
Катэгорыя:Снежань 2018 года
Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2021

**Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2021** — 26-ы кубак Рэспублікі Беларусь па валейболе сярод жанчын. Кубак прайшоў у снежні 2021 года.

## Вынікі чатырох 
### Матч за 3-е месца 
* **Прыбужжа Брэст** — Камунальнік-МДУ 3:1 (23/25 25/18 25/11 25/21)

## Найлепшыя гульцы 
* Найлепшым гульцом чэмпіянату — Таццяна Маркевіч (Мінчанка)
* Лібера — Дзіяна Васькоўская (Жамчужына Палесся)
* Нападаючая — Таццяна Трафімава (Жамчужына Палесся)
* Пас — Анастасія Лапато (Мінчанка)
* Цэнтральны блок — Надзея Столяр (Мінчанка)

## Гл. таксама 
* Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2020
* Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2022

## Спасылкі 
* «Минчанка» — семикратный обладатель Кубка Республики Беларусь 2021
* Команда «Прибужье» заработала путевку в финальную стадию Кубка Республики Беларусь
* «Минчанка» первой заработала путевку в финал «четырех» Кубка РБ

Катэгорыя:2021 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2021 годзе
2021
Катэгорыя:Снежань 2021 года
Пакроўскі раён

**Пакроўскі раён** — назва адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак у Расіі і ва Украіне.

* Пакроўскі раён (Арлоўская вобласць)
* Пакроўскі раён (Данецкая вобласць)

## Скасаваныя 
* Пакроўскі раён (Днепрапятроўская вобласць)
Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2020

**Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2020** — 25-ы кубак Рэспублікі Беларусь па валейболе сярод жанчын. Кубак прайшоў у кастрычніку-снежні 2020 года ў палацу спорту «Уручча» г. Мінск.

## Вынікі чатырох 
### Чвэрцьфіналы 
* «Атлант» — «Прыбужжа Брэст» 0:3 (10:25; 19:25; 19:25)
* «Прыбужжа Брэст» — «Атлант» 3:0 (25:15; 25:12; 25:17)
* «Мінчанка-2» — «Камунальнік-МДУ» 3:0 (25:22; 25:16; 25:20)
* «Камунальнік-МДУ» — «Мінчанка-2» 2:3 (21:25; 25:21; 21:25; 25:5; 11:15)
* «Камунальнік-ГрДУ» — «Жамчужына Палесся» 2:3 (25:17; 22:25; 31:33; 25:21; 14:16)
* «Жамчужына Палесся» — «Камунальнік-ГрДУ» 2:4 (18:25; 19:25; 25:22; 25:12; 9:15.ЗАЛАТЫ СЭТ — 3:15)

### Паўфіналы і Фінал 
## Гл. таксама 
* Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2019
* Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2021

## Спасылкі 
* «Минчанка» стала обладателем женского Кубка Беларуси
* Определились финалисты женского Кубка страны
* 24 декабря определится обладатель женского Кубка Беларуси
* Перенесены даты Кубка РБ среди женских команд

Катэгорыя:2020 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2020 годзе
2020
Катэгорыя:Снежань 2020 года
Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2023

**Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2023** — 28-ы кубак Рэспублікі Беларусь па валейболе сярод жанчын. Кубак прайшоў 22-23 снежня 2023 года ў палацу спорту «Уручча» г. Мінск.

## Вынікі чатырох 
## Найлепшыя гульцы 
* MVP турніру — Марына Тумас
* Найлепшы гулец каманды «Мінчанка» — Любоў Светнік
* Найлепшы гулец каманды «Прыбужжа» — Дар’я Пярмінава
* Найлепшы гулец каманды «Камунальнік-ГрДУ» — Анастасія Міклашэвіч
* Найлепшы гулец каманды «Мінчанка-2» — Анастасія Ермалковіч

## Гл. таксама 
* Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2022
* Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2024

## Спасылкі 
* бладатель Кубка Республики Беларусь среди женщин — МИНЧАНКА!!!
* Кубок Республики Беларусь среди женщин. День 1
* Результаты жеребьевки полуфиналов Кубка Республики Беларусь среди мужских и женских команд

Катэгорыя:2023 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2023 годзе
2023
Катэгорыя:Снежань 2023 года
Кодзі Гакпа

**Кодзі Га́кпа** (; нар. ) — нідэрландскі футбаліст, вінгер англійскага клуба «Ліверпул» і нацыянальнай зборнай Нідэрландаў. Гакпа ёсць выхаванцам акадэміі ПСВ, якую скончыў і дэбютаваў у прафесійным футболе ў 2018 годзе. Ужо паводле вынікаў сезона 2021—2022 гадоў ігрок быў абраны Найлепшым нідэрландскім футбалістам.

## Кар’ера 
### ПСВ 
Гакпа з'яўляецца выхаванцам клубнае акадэміі ПСВ. У сезоне 2016—2017 гадоў далучыўся да складу моладзевай дружыны клуба, вядомай як «Ёнг ПСВ». Тамака і дэбютаваў у Эрстэдывізіі 4 лістапада 2016 года ў матчы супраць «Хелманд Спорта». З цягам некалькіх гадоў зарэкамендаваў сябе і ў сезоне 2018—2019 гадоў гадоўным трэнерам ПСВ Маркам ван Бомелем быў пераведзены ў шэрагі асноўнае каманды. Тым не менш, адразу прабіцца ў склад у іграка не атрымалася і пэўны час ён ці сядзеў на лаве запасных, ці меў выступы за рэзервовую каманду, дзе стала адзначаўся галамі. Урэшце, 22 снежня 2018 года Гакпа дэбютаваў у складзе ПСВ, памяняўшы ў другім тайме Стэвена Бергвейна ў матчы супраць АЗ (3:1). Прарыўным сезонам дзеля іграка стаў 2019—2020, калі Гакпа ў 25 матчах лігі адзначыўся 7 галамі ў брамы сапернікаў.

13 верасня 2020 года ў першы гульнявы дзень сезона 2020—2021 гадоў Гакпа двойчы ўключыў мяч пад папярэчку брамы «Гронінгена», здабыўшы для эйндговенцаў перамогу з лікам 3:1. 24 верасня доблем адзначыўся ў матчы кваліфікацыі Лігі Еўропы супраць славенскай «Муры» (5:1), што дазволіла ПСВ закрочыць у асноўны раўнд спаборніцтваў. У фінале Кубка Нідэрландаў 2022 года Гакпа забіў пераможны гол у браму «Аякса». 31 жніўня 2022 года зарабіў свой першы хет-трык у матчы супраць «Валендама» (7:1).

### «Ліверпул» 
28 снежня 2022 года Гакпа пагадзіўся падпісаць дагавор з англійскім «Ліверпулам», як толькі адчынілася трансфернае акно 1 студзеня 2023 года. Як паведамлялася, кантракт іграка разлічаны на пяць з паловай гадоў, што каштавала англічанінам ад 35,4 да 44,3 млн фунтаў стэрлінгаў. Згодна з гэтым ПСВ, як мяркуецца, атрымаў рэкордныя грошы за футбаліста.

## Дасягненні 
**ПСВ**:
* Уладальнік Кубка Нідэрландаў: 2022
* Уладальнік Суперкубка Нідэрландаў: 2021, 2022

**«Ліверпул»**:
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2024

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Нідэрландаў
Катэгорыя:Ігракі ФК ПСВ
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2019

**Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2019** — 24-ы кубак Рэспублікі Беларусь па валейболе сярод жанчын. Фінал 4-х адбыўся ў Магілёве з 27 па 29 снежня 2019 года.

## 1/8 
* «**Камунальнік-ГрДУ**» — «Атлант Баранавічы»

## Чвэрцьфінал 
* «**Прыбужжа Брэст**» (3:0 3:0) «Камунальнік-ГрДУ»
* «**Жамчужына Палесся**» (3:2 3:0) «Мінчанка-2»

## Паўфіналы і Фінал 
## Гл. таксама 
* Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2018
* Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2020

## Спасылкі 
* Определились пары мужского и женского Кубка РБ
* Кубок Республики Беларусь. Результаты
* Могилев примет «Финал 4-х» женского Кубка
* Минчанка и Прибужье сразятся в финале за Кубок Беларуси
* Минчанка в пятый раз становится обладателем Кубка Беларуси

Катэгорыя:2019 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2019 годзе
2019
Катэгорыя:Снежань 2019 года
Дэлі Блінд

**Дэлі Блінд** (; нар. , , Нідэрланды) — нідэрландскі футбаліст, паўабаронца абарончага тыпу іспанскага клуба «Жырона» і нацыянальнай зборнай Нідэрландаў. Сын футбаліста Дэні Блінда.

## Кар’ера 
Пачаў займацца футболам у акадэміі амстэрдамскага «Аякса», клуб за які гуляў бацька Дэлі. Свой першы прафесійны кантракт з клубам падпісаў у 17 гадоў. 7 снежня 2008 года Дэлі дэбютаваў за клуб у матчы супраць «Валендама». Праз некалькі дзён пасля гэтага, падоўжыў кантракт з клубам да 2013 года.

» ў 2017 годзе.]]
30 жніўня 2014 года «Манчэстэр Юнайтэд» на сваім сайце абвясціў пра тое, што яны дасягнулі дамоўленасці аб пераходзе іграка ў англійскі клуб. 1 верасня 2014 года Дэлі афіцыйна стаў футбалістам манчэстэрскага клуба, які выклаў за іграка 13,8 млн фунтаў. Блінд дэбютаваў у складзе «чырвоных» праз 13 дзён пасля складання кантракту, правёўшы 90 хвілін матчу супраць «Куінз Парк Рэйнджэрс» на Олд Трафард. Свой першы гол забіў 20 кастрычніка, калі з далёкай дыстанцыі накіраваў мяч у браму «Вест Бромвіч Альбіёна» (2:2). На пачатку сезона 2016—2017 гадоў Прэм’ер-лігі стаў асноўным іграком абароны разам з Крысам Смолінгам, аднак, па вяртанні ў склад Філа Джонса і Маркаса Роха быў выціснуты з пачатковага адзінацаткі. У наступным навязаў канкурэнцыю леваму абаронцы Люку Шоу.

У ліпені 2018 года Блінд павярнуўся на радзіму, склаўшы чатырохгадовую дагавор з «Аяксам», які выдаткаваў на набыццё паўабаронцы 16 млн еўра. 16 снежня 2018 года футбаліст здабыў свой першы хет-трык у прафесійнай кар’еры ў пераможным матчы супраць «Дэ Граафсхап», пры гэтым матч ён правёў на пазіцыі цэнтральнага абаронцы. 27 снежня 2022 года па скасаванні кантракту паміж іграком і клубам як вольны агент перайшоў да складу нямецкай «Баварыі».

## Дасягненні 
**«Аякс»**:
* Чэмпіён Нідэрландаў: 2011, 2012, 2013, 2014, 2019, 2021, 2022
* Уладальнік Кубка Нідэрландаў: 2013, 2019, 2021
* Уладальнік Суперкубка Нідэрландаў: 2013, 2019

**«Манчэстэр Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка Англіі: 2016
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2017
* Уладальнік Суперкубка Англіі: 2016
* Пераможца Лігі Еўропы: 2017

**«Баварыя»**:
* Чэмпіён Германіі: 2023

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на soccerway.com
* Профіль на transfermarkt.com
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Амстэрдаме
Катэгорыя:футбалісты Нідэрландаў
Катэгорыя:Ігракі зборнай Нідэрландаў па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Аякс Амстэрдам
Катэгорыя:Ігракі ФК Гронінген
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Катэгорыя:Ігракі ФК Жырона
Лютсхарэл Гертройда

**Лютсхарэл Гертройда** (; нар. ) — нідэрландскі футбаліст, абаронца клуба «Феенорд» і нацыянальнай зборнай Нідэрландаў. Можа згуляць на пазіцыі правага і цэнтральнага абаронцы, а таксама паўабаронцы абарончага плану.

## Кар’ера 
### Клубная 
Пры тым, што ігрок ёсць ураджэнцам Ратэрдама, свае першыя крокі ў дзіцячым футболе ён пачынаў з акадэміі Овермаас і клуба «Спарты». Пасля гэтага ў 2012 годзе далучыўся да акадэміі «Феенорда». У першай камандзе паклаў пачатак прафесійную кар’еру 25 кастрычніка 2017 года, калі з'явіўся на полі ў другім раўндзе Кубка Нідэрландаў супраць каманды «Свіфт».

Цягам сезона 2018—2919 гадоў Гертройда нязменна быў часткай першай каманды, але меў вельмі абмежаваны гульнявы час. То бок ігрок з'явіўся на гульнявой пляцоўцы толькі двойчы за ўвесь сезон Эрэдывізіі. Дэбютаваў у мясцовай лізе прыпаў на 23 снежня 2018 года, калі абаронца замяніў у матчы супраць «АДО Дэн Гааг» легенду клуба Робіна ван Персі на 79-й хвіліне. У тым жа годзе футбаліст згуляў за клуб у еўрапейскіх кубках. У наступным сезоне абаронца пачаў больш з'яўляцца на замены, а з сезона 2020—2021 гадоў займеў нашмат больш гульнявога часу. Свой першы гол у клубнай кашулі забіў 27 верасня 2020 года, пакрыўдзіўшы брамніка ўсё таго ж «АДО Дэн Гаага». У жніўні 2021 года Гертройда падоўжыў кантракт з клубам да 2024 года.

### Міжнародная 
Улічваючы паходжанне іграка, ён меў магчымасць абараняць гонар Кюрасаа. Тым не менш, Гертройда прайшоў праз усе зборныя Нідэрландаў розных узростаў. 17 сакавіка 2023 года ён атрымаў свой першы выклік у нацыянальную зборную Нідэрландаў на адборачныя матчы чэмпіянату Еўропы 2024 года супраць зборных Францыі і Гібралтара. Дэбют іграка адбыўся праз тыдзень, калі ён выйшаў у першай адзінаццаты ў выязным матчы супраць зборнай Францыі, які скончыўся цяжкай паражэннем з лікам 4:0.

## Дасягненні 
**«Феенорд»**:
* Чэмпіён Нідэрландаў: 2023
* Уладальнік Кубка Нідэрландаў: 2018, 2024
* Уладальнік Суперкубка Нідэрландаў: 2018

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:футбалісты Нідэрландаў
Катэгорыя:Ігракі зборнай Нідэрландаў па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Феенорд
Джоўі Верман

**Яганес Карнеліс Марыя «Джоўі» Верман** (; нар. ) — нідэрландскі футбаліст, паўабаронца клуба ПСВ і нацыянальнай зборнай Нідэрландаў.

## Кар’ера 
### Клубная 
Нідэрландаў паклаў пачатак прафесійную кар’еру 9 верасня 2016 года ў матчы Ээрстэ дывізіі ў складзе «Волендама». За клуб у выніку згуляў некалькі сезонаў, першы чым далучыцца да клуба «Херэнвен» напрыканцы лета 2019 года. Ужо на наступны дзень па складанні працоўнага дагавора, 31 жніўня, паўабаронца дэбютаваў у складзе новага клуба ў матчы найвышэйшага дывізіёна нідэрландскага першынства супраць сітардскай «Фартуны». 4 студзеня 2022 года іграка перакупіў гранд мясцовага футболу клуб ПСВ. 2 сакавіка ігрок адзначыўся голам у складзе новага клуба ў паўфінале Кубка Нідэрландаў, засмуціўшы прадстаўнікоў клуба «Гоу Эхед Іглс». З цягам часу стаў адным з лідараў клуба. У сезоне 2023—2024 гадоў стаў футбалістам з найбольшай колькасцю створаных галавых момантаў у Эрэдывізіі, якіх у яго было 130. Цягам таго ж сезону кожны восеньскі месяц абіраўся найлепшым футбалістам Эрэдывізіі.

### Міжнародная 
У сакавіку 2023 года Верман атрымаў свой першы афіцыйны выклік у нацыянальную зборную Нідэрландаў на адборачныя матчы да чэмпіянату Еўропы 2024 года супраць зборных Францыі і Гібралтару, але быў вымушаны застацца па-за складам поруч з Кодзі Гакпам, Матэйсам дэ Ліхтам, Свенам Ботманам і Бартам Вербругенам праз харчовае атручванне, звязанае з няякасных абедам курыцай кары, які прыгатавалі кухары зборнай. 18 чэрвеня 2023 года ігрок дэбютаваў у складзе зборнай у фінальнай стадыі Лігі нацый 2022—2023 гадоў, калі выйшаў на замену Матсу Віферу ў матчы супраць зборнай Італіі. 26 сакавіка 2024 года адзначыўся першым голам у таварыскім матчы супраць зборнай Германіі.

## Дасягненні 
**ПСВ**:
* Чэмпіён Нідэрландаў: 2024
* Уладальнік Кубка Нідэрландаў: 2022, 2023
* Уладальнік Суперкубка Нідэрландаў: 2022, 2023

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Нідэрландаў
Катэгорыя:Ігракі зборнай Нідэрландаў па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Волендам
Катэгорыя:Ігракі ФК Херэнвен
Катэгорыя:Ігракі ФК ПСВ
Сусветны эканамічны крызіс (2008—2013)

**Сусветны эканамічны крызіс 2008—2013 гадоў** (таксама **Вялікая рэцэсія**, ) — крызісны стан сусветнай эканомікі, які рэзка абазначыўся з 2008 года. Розныя краіны і рэгіёны выходзілі з вострай фазы крызісу ў розны час, з 2009 па 2013 год, а яго наступствы захоўваліся да канца дзесяццігоддзя. Развіццё фінансавага крызісу пачалося ў ЗША. Калі не па глыбіні, то па маштабах і наступствах гэты крызіс супастаўны толькі з Вялікай дэпрэсіяй 1930-х гадоў. У 2009 годзе сусветны ВУП упершыню з часоў Другой сусветнай вайны паказаў адмоўную дынаміку.

Таксама рэкордна (больш чым на 10 %) скараціўся сусветны гандаль, які аднавіў аб’ём да 2011 года, але значна адставаў ад дакрызісных тэмпаў росту аж да 2014 года.

Спад эканомікі ЗША і еўразоны скончыўся ў другім квартале 2009 года, аднак у 2011 годзе ў еўразоне пачалася другая рэцэсія, якая доўжылася да 2013 года і стала самай працяглай у яе гісторыі.

Як адзначалася ў справаздачы Global Wealth Report 2015 швейцарскага банка Credit Suisse, глабальнай тэндэнцыяй пасля вострай фазы крызісу ў 2008 годзе стала паслабленне сярэдняга класа ў свеце, у той час як да крызісу яго доля ў агульным аб’ёме сусветнага багацця заставалася працяглы час стабільнай. Пры гэтым доля 1% самых багатых людзей у сусветным аб’ёме багаццяў перавысіла 50% і працягвала павялічвацца.

Беспрэцэдэнтны рост беспрацоўя прывёў да дасягнення яе рэкорднага паказчыка за ўсю гісторыю назіранняў за рынкам працы (200 млн чалавек у 2009 годзе).

## Гл. таксама 
* Фінансавы крызіс 2011 года ў Беларусі

## Крыніцы 
Катэгорыя:Эканамічныя крызісы
Дэніел Крэйг

**Дэніел Роўтан Крэйг** (; нар. , , Чэшыр) — брытанскі акцёр і прадзюсар, найбольш вядомы дзякуючы ролі Джэймса Бонда.

У 16 гадоў Крэйг пераехаў у Лондан, дзе паступіў у Нацыянальны маладзёжны тэатр. Акцёрскую кар’еру пачаў у 1992 годзе з невялікіх фільмаў і серыялаў для брытанскага тэлебачання, і шэраг роляў прынёс акцёру некаторую вядомасць. У міжнародным маштабе публіка пазнаёмілася з будучым выканаўцам ролі Джэймса Бонда ў фільме «Лара Крофт: раскрадальніца магільняў» (2001), дзе Крэйг гуляў ролю суперніка Анджэліны Джалі — Алекса Уэста. Пазней Крэйг зняўся ў цэлым шэрагу даволі прыкметных фільмаў, сярод якіх гангстарская драма ўладальніка прэміі «Оскар» Сэма Мендэса «Пракляты шлях», фільм-біяграфія паэткі Сільвіі Плат «Сільвія» з Гвінет Пэлтрау, а таксама нашумелы палітычны трылер Стывена Спілберга дзе акцёр згуляў агента Масада.

Ролю, якая прынесла Крэйгу шырокую вядомасць, стала роля агента 007 Джэймса Бонда ў фільме «Казіно „Раяль“».
Барт Вербруген

**Барт Вербру́ген** (; нар. ) — нідэрландскі футбаліст, брамнік англійскага клуба «Брайтан энд Хоўв Альбіён» і нацыянальнай зборнай Нідэрландаў.

## Кар’ера 
### Клубная 
Вербруген далучыўся да «Андэрлехта» у 2020 годзе, перайшоўшы з клуба НАК. Дэбютаваў на прафесійным узроўні 2 мая 2021 года ў матчы першага бельгійскага дывізіёна A супраць «Бругэ». 23 лютага 2023 года адбіў усе тры пенальці падчас серыі супраць «Лудагорца» з Разграда ў другім матчы плэй-оф Лігі канферэнцый 2022—2023 гадоў, што дапамагло яго камандзе атрымаць прасоўванне далей. 3 ліпеня 2023 года «Брайтан энд Хоўв Альбіён» абвясціў аб складанні з іграком пяцігадовага кантракту. Запачаткаў кар’еру ў Прэм’ер-лізе 26 жніўня ў матчы супраць «Вест Хэм Юнайтэд», дзе яго дружына зведала паражэнне з лікам 3:1.

### Міжнародная 
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Нідэрландаў 13 кастрычніка 2023 года ў кваліфікацыйным матчы да чэмпіянату Еўропы 2024 года супраць зборнай Францыі. Трапіў у заяўку на чэмпіянат Еўропы 2024 года, дзе быў галоўным брамнікам каманды.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Нідэрландаў
Катэгорыя:Ігракі зборнай Нідэрландаў па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Андэрлехт
Катэгорыя:Ігракі ФК Брайтан энд Хоўв Альбіён
Крэйг

**Крэйг** — імя, прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Вэндзі Крэйг — брытанская актрыса
* Дэніел Крэйг — брытанскі акцёр
* Ральф Крэйг — амерыканскі бягун

## Тапонім 
* Крэйг (Аляска)
Леў Шрайбер

**Айзек Леў Шрайбер** (; нар. , , ЗША) — амерыканскі акцёр, рэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар. Лаўрэат прэміі «Тоні». Уладальнік 6 намінацый на «Залаты глобус». Вядомы па шэрагу незалежных фільмаў і некалькіх блокбастараў, уключаючы карціну «Людзі Ікс: Пачатак. Расамаха» і першыя тры стужкі серыі фільмаў Уэса Крэйвена «Крык».
Борбю

**Борбю** () — вёска ў воласці Вормсі павета Ляэнэмаа, Эстонія. Размешчана на востраве Вормсі. Размешчана ў паўночнай частцы вострава Вормсі, за 4 кіламетры ад валаснога цэнтра — вёскі Хула. Вышыня над узроўнем мора - 7 метраў.

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Ляэнэмаа
Вааксаары

**Вааксаары** () — вёска ў воласці Сетамаа павета Вырумаа, Эстонія. Гістарычна адносіцца да нулку Вааксаары. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Мерэмяэ (скасавана). Размешчана за 25 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад павятовага цэнтра — горада Выру — і за 29,5 км на паўднёвы захад ад валаснога цэнтра — пасёлка Вярска. Вышыня над узроўнем мора — 186 метраў.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Вырумаа
Андрыс Ноперт

**А́ндрыс Ноперт** (; нар. ) — нідэрландскі футбаліст, брамнік клуба «Херэнвен» і нацыянальнай зборнай Нідэрландаў.

## Кар’ера 
Ноперт скончыў футбольную акадэмію роднага «Херэнвена», але прафесійны дэбют іграка адбыўся ў складзе клуба НАК ў 2014 годзе. У 2018 годзе перайшоў у італьянскі клуб «Фоджа». Падчас руху з Нідэрландаў у Італіі яго самаход скрала фоджаўская мафія. У 2019 годзе вярнуўся на радзіму, дзе абараняў колеры «Дордрэхта» і «Гоу Эхед Іглс». У 2022 годзе вярнуўся ў родны «Херэнвен», склаўшы 16 мая двухгадовую ўгоду. Брамнік стаў адразу першым нумарам выбару, а таксама ўразіў сваёй гульнёй галоўнага трэнера зборнай Нідэрландаў Луі ван Гала, які выклікаў іграка на чэмпіянат свету 2022 года. У студзені 2023 годзе атрымаў пашкоджанне, у выніку прапусціўшы чатыры месяцы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Нідэрландаў
Катэгорыя:Ігракі зборнай Нідэрландаў па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК НАК Брэда
Катэгорыя:Ігракі ФК Фоджа
Катэгорыя:Ігракі ФК Дордрэхт
Катэгорыя:Ігракі ФК Гоу Эхед Іглс
Катэгорыя:Ігракі ФК Херэнвен
Валінгу

**Валінгу** () — вёска на поўначы Эстоніі ў воласці Саўэ павета Хар’юмаа. Насельніцтва — 252 чалавекі (2012). На поўначы вёска мяжуе з Тутэрмаа, на захадзе — з Кейла, на паўднёвым захадзе — з Туула, на поўдні і ўсходзе — з Айла.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Хар’юмаа
Ваймастверэ

**Ваймастверэ** () — вёска ў воласці Йыгева павета Йыгевамаа, Эстонія. Размешчана за 105 км на паўднёвы ўсход ад Таліна і за 9 км на паўночны захад ад павятовага і валаснога цэнтра — горада Йыгева. Вышыня над узроўнем мора — 91 метр.

Па тэрыторыі вёскі працякае рака Каавэ. На захад ад Ваймастверэ, каля запаведніка Эндла, знаходзіцца вёска Эндла. На поўдзень ад Ваймастверэ размешчана былая вёска Анурмэ, на паўднёвы захад — былая вёска Цірма (азначаны на карце 1862 г.).

Праз Ваймастверэ праходзіць шаша Тарту-Йыгева-Араветэ.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Йыгевамаа