Ірга

**Ірга́** (*Amelanchier*) — род раслін трыбы  сямейства , лістападны хмызняк ці невялікае дрэва.

## Назва 
Навуковая назва роду,* Amelanchier*, відаць, утворана ад правансальскага слова *amelanche*, якое «паказвае на мядовы смак пладоў». На думку М. М. Кадэна і Н. М. Цярэнцьевай, amelanchier (чытаецца *амелянчыер*) — гэта правансальская назва расліны, паходзіць ад *amelanche* — назвы пладоў аднаго з відаў роду (). Слову прыпісваецца кельцкае паходжанне.

## Батанічнае апісанне 
Лісце простае, круглявае або авальнае, на хвосціках, дробна- ці буйназубчатыя па краі, зверху цёмна-зялёныя, знізу бледна-зялёныя, восенню жоўта-чырвоныя або цёмна-чырвоныя.

Кветкі шматлікія, белыя або крэмавыя, сабраныя ў шчыткападобныя пэндзлі на канцах парасткаў. Завязь ніжняя. Песцік адзін. Асабліва багатае квіценне і плоданашэнне бывае на верхавінных парастках мінулага года.

Плод — яблык, сінявата-чорны або чырванавата-фіялетавы, з шызым налётам, дыяметрам да 10 мм, ядомае, салодкае, у сярэдняй паласе Расіі спее ў ліпені — жніўні.

Плады ўтрымліваюць да 12 % цукараў, каля 1 % кіслот, 0,5 % дубільных рэчываў, каля 40 мг% аскарбінавай кіслаты, карацін, фарбавальныя рэчывы.

Выява:Amelanchier canadensis in blossom.jpg
Выява:Amelanchier_grandiflora2.jpg
Выява:Amelanchier canadensis flowers.jpg
Выява:Amelanchier canadensis leaf fall colour.jpg

## Распаўсюджанне 
Вядома 19 відаў роду, якія растуць ва ўмераным поясе Паўночнага паўшар'я: Паўночная Амерыка, Паўночная Афрыка, Цэнтральная і Паўднёвая Еўропа, Каўказ, Крым, Японія, і некалькі гібрыдных формаў.

Лёгка прыстасоўваючыся да ўмоў, шырока разыходзіцца па свеце, у тым ліку і ў Расіі. Нярэдка сустракаецца здзічэлым. Насенне распаўсюджваецца птушкамі.

На тэрыторыі Беларусі часцей за ўсё сустракаюцца ,  і радзей .

## Класіфікацыя 
У родзе Ирга больш 10 відаў
* 
* 
**  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
**  
* 

## Гібрыдныя роды з удзелам прадстаўнікоў роду 
* *×Amelasorbus* (= *Sorbus* × *Amelanchier*)

## Ужыванне 
Багатае квіценне, дэкаратыўныя плады, вытанчаная восеньская афарбоўка лісця, непатрабавальнасць да глеб, засухаўстойлівасць, скараплоднасць, хуткі рост, зімаўстойлівасць, штогадовае плоданашэнне — усё гэта робіць расліну вельмі прывабнай для садоўніка.

Лёгка пераносіць стрыжку, маючы 15-20 і больш роставых парасткаў.

У паўночных раёнах Расіі з'яўляецца адным з надзейных і цягавітых прышчэпаў для карлікавых груш і яблынь.

Плады ўжываюцца ў ежу свежымі, перапрацоўваюцца на варэнне, пасцілу, жэле, віно. Сухія плады — складовая частка кампотаў і кісялёў з сухафруктаў, якая надае ім прыгожую афарбоўку.

### Ужыванне ў медыцыне 
Мноства вітаміну Р дазваляе рэкамендаваць плады расліны і сокі з іх пажылым людзям для ўмацавання сценак сасудаў і павышэння іх эластычнасці, папярэджання інфаркту міякарда і варыкознага пашырэння вен. Плады — добры полівітаміны сродак, іх ужываюць для лячэння гіпа- і авітамінозаў. Яны нармалізуюць сон і ўмацоўвае арганізм. Ужыванне настойкі кветак нармалізуе працу сэрца і зніжае крывяны ціск. У народнай медыцыне сок выкарыстоўваецца для паласкання горла пры ангінах, запаленні паражніны рота, адвары кары і лісця — як звязальны і ахінальны сродак. Сок свежых пладоў валодае звязальнымі ўласцівасцямі і выкарыстоўваецца як лячэбны напой пры засмучэннях кішачніка.

## Літаратура 
* Ірга //  — С. 316.

## Спасылкі 
* 
* *Ирга* у «Энциклопедии декоративных садовых растений»
* *Ирга*  на сайце «Усадьба»
* На сайце USDA NRCS 

Катэгорыя:Слівавыя
Катэгорыя:Садавіна
Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі