Двора Барон

**Двора Барон** (; , Узда, Расійская імперыя&nbsp;— , Тэль-Авіў, Ізраіль) — ізраільская пісьменніца, вядомая як першая пісьменніца на сучасным іўрыце. Аўтарка каля 80 апавяданняў і аповесці «Выгнаннікі» (). Таксама перакладала літаратуру на сучасны іўрыт, у прыватнасці «Пані Бавары» Гюстава Флабера.

## Раннія гады 
, дзе Двора жыла з мужам. Цяпер музей Нахмана Гутмана.]]
Нарадзілася ва Уздзе прыкладна за 50 км ад Мінска. Бацька — рабін, дазволіў ёй наведваць тыя ж урокі іўрыту, што і хлопцам, гэта было выключэннем для таго часу, хоць яна і сядзела ў закрытай жаночай зоне сінагогі. Таксама незвычайна для дзяўчынак таго часу, яна скончыла сярэднюю школу і атрымала права выкладаць у 1907 годзе. Свае першыя апавяданні Барон апублікавала ў 1902 годзе, у 14-гадовым узросце, у іўрытамоўнай газеце «Га-Меліц» (, ), яе рэдактарам тады быў Леан Рабіновіч (). У 1909 годзе Двора была адзінай жанчынай на фатаграфіі пісьменнікаў на ідышы з Вільні, калі там гасцяваў Мендэле Мойхер-Сфорым, але яе няма на фота таго самага часу з Мендэле пісьменнікаў на іўрыце з Вільні, бо тыя адмовіліся пазіраваць з ёй разам.

Была заручана з пісьменнікам Машэ Бен-Эліэзерам (), але пасля ён скасаваў заручыны.

## Эміграцыя і жыццё ў Палесціне 
Пасля смерці бацькі і пагрому ва Уздзе, у 1910 годзе выехала ў Палесціну, пасялілася ў Нэве-Цэдэк, паселішчы за межамі Яфы, якое з 1909 года стала часткай новага горада Тэль-Авіва. У Палесціне стала літаратурнай рэдактаркай сіянісцка-сацыялістычнага часопіса «Га-Поэль га-Цаір» (, ). Неўзабаве ўзяла шлюб з рэдактарам гэтага, сіянісцкім актывістам Ёсефам Агарановічам (). У 1915 годзе дэпартаваны, але вярнуліся з устанаўленнем Брытанскага мандата пасля Першай сусветнай вайны. У 1922 годзе Барон з мужам сышлі з часопіса. Яна адасобілася, заставалася ў сваім доме да смерці 20 жніўня 1956 года.

## Творы іўрытам 
Двора была першай лаўрэаткай Прэміі Бяліка за літаратуру. Пазней таксама атрымала Прэмію Рупіна (1944) і Прэмію Брэнера за літаратуру (1951).

Творчасць можна падзяліць на два перыяды&nbsp;— калі яна была актыўнай, нават смелай маладой жанчынай, а потым&nbsp;— адасобленай, і, падобна, пасіўнай.

Падчас пасіўнай фазы, калі хварэла і залежала ад іншых, яна называла некаторыя свае папярэднія творамі «шматкмі».&nbsp;Адасабленне не перабольшанне, яна вырашыла «не ступіць і кроку з дому», нават не пайшла на пахаванне свайго мужа, хоць адзін відавочнік казаў: «Я бачыў, як яна спусцілася на тры прыступкі і вярнулася да свайго дома». У гэты перыяд адзіноты яна працягвала пісаць, склала «масіў апавяданняў, што выяўляюць свет, бачны праз акно пакоя інваліда» («Бе-Лев га-Керах», у «Парашыёт»). Рахель Шазар адзначыла, што апавяданні Дворы, «ажыўленыя глыбокім суперажываннем слабым і нявінным», адлюстроўваюць глыбокае веданне: «ні адна іншая пісьменніца ў Ізраілі не была так добра знаёмая з крыніцамі іўдаізму, як Двора Барон».

На працягу гэтай часткі свайго жыцця Двор таксама зрабіла некалькі важных літаратурных перакладаў на іўрыт, у прыватнасці «Пані Бавары» Гюстава Флабера. Хоць яна была часткай сіянісцкі руху, але шмат пісала пра сельскае жыццё ў штэтлах Літвы, «часам у амаль паэтычных тонах».

## Творы Дворы Барон 
* «Сіпурым» / «Апавяданні» () (Давар, 1927)
* «Геніза» () (Аманут, 1930)
* «Кетанот» / «Маленькі» () (Аманут, 1933)
* «Ма шэ-Гая» / «Што адбылося» () (Давар, 1939)
* «Ле-ат ата» / «На зараз» () (Ам Авэд, 1943)
* «Мі-Шам» / «Адтуль» () (Ам Авэд, 1946)
* «Га-Лабан» () (Ам Авэд, 1947)
* «Шаўрырым» () (Ам Авэд, 1949)
* «Паршыёт» () (Інстытут Бяліка, 1951)
* «Хуліёт» () (Ам Авэд, 1953)
* «Ме-Эмеш» / «Са ўчора» () (Ам Авэд, 1955)
* «Агаў арэха» () (Сіфрыят Паалім, 1960)
* «Га-Голім» () (Ам Авэд, 1970)
* «Шлоша сіпурым» () (Сусветная Арганізацыя сіяністаў, 1975)
* «Крывот Ве-Сіпурым Ахерым» () (Ам Авэд, 1997)
* «Фрадэль/Шыфра» () (Бабель, 2001)

Таксама пераклады на іўрыт, у прыватнасці «Пані Бавары» Гюстава Флабера.

## Працы пра Двору Барон і яе творы 
* Aharonovitz, Zipporah. *By the Way* (in Hebrew). Merhavyah: 1961. (Biography by her daughter)
* Bernstein, Marc. 2001. «Midrashj and marginality: The ‘Agunot of S. Y. Agnon and Devorah Baron.» *Hebrew Studies* 42: 7-58. 
* Baram, Einat Eshel. 2011. «Outline of a Gender Conflict: Notes on an Early Story by Dvora Baron.» *Women in Judaism: A Multidisciplinary Journal* 8.2. online 
* Govrin, Nurit. *Ha-Maḥatsit ha-ri’shonah [Early chapters]: Devorah Baron* (in Hebrew). Jerusalem: Mosad Byaliḳ, 1988.
* Jelen, Sheila. *Intimations of Difference: Dvora Baron in the Modern Hebrew Renaissance*. Syracuse: Syracuse University Press, 2007.
* Jelen, Sheila and Shachar Pinsker, eds. *Hebrew, Gender, and Modernity: Critical responses to Dvora Baron’s fiction* (Studies and texts in Jewish history and culture, 14). Bethesda, MD: University Press of Maryland, 2007.
* Lieblich, Amia. *Conversations with Dvora: An Experimental Biography of the First Modern Hebrew Woman Writer.* Berkeley, CA: University of California Press, 1997.
* Lieblich, Amia. *Embroideries: Conversations with Devorah Baron* (in Hebrew). Jerusalem: Shoken, 1991.
* Pagis, Ada, ed. *Devorah Baron: Mivḥar ma’amare bikoret ‘al yetsiratah* (in Hebrew). Tel Aviv: ʻAm ʻoved, 1974.
* Seidman, Naomi. *A Marriage Made in Heaven: The Sexual Politics of Hebrew and Yiddish*. Berkeley, CA: University of California Press, 1997.
* Zierler, Wendy. 1999. «In What World? Devorah Baron’s Fiction of Exile.» *Prooftexts* 19: 127—150.

## Спасылкі 
* Biographical article from the Jewish Women’s Archive 
* Institute for the Translation of Hebrew Literature 
* Baron «in the Closet» An Epistemology of the «Women’s Section» 

Катэгорыя:Пісьменнікі Ізраіля
Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце