Нервовы цік

**Цік** ( «паторгванне мускулаў; цік») — хуткі, стэрэатыпны кароткачасовы міжвольны элементарны рух, які вонкава нагадвае рэфлекторную або мэтанакіраваную, разнавіднасць гіперкінезу. Гіперкінезамі (ад ) называюць скарачэнні адной мышцы ці цэлай групы мышц па памылковай камандзе цэфалічнага мозгу.

## Клінічная карціна 
Цікам лічацца хуткія аднатыпныя рухі, якія часам могуць закранаць і галасавы апарат, што суправаджаецца вымаўленнем гукаў (вакалізацыяй) — рохканнем, чмоканнем, вымаўленнем слоў. Самы распаўсюджаны цік — лыпанне. Часам цікі нагадваюць харэю або міякланію, але ў адрозненне ад гэтых расстройстваў менш абцяжарвае нармальныя рухі. Цікі магчыма імітаваць. Вонкава яны падобныя на карыкатурнае адлюстраванне нармальных рухаў.

Ужыванне алкаголю, забавы або канцэнтрацыя ўвагі звычайна памяншаюць цікі, а эмацыйныя стымулы (такія як страх або трывога) — узмацняюць.

## Гісторыя 
У літаратуры цікі упершыню апісаны ў сярэдзіне VII стагоддзя як «звычка мышц да скарачэння».

## Класіфікацыя 
Класіфікацыя цікаў:

; Па ўцягнутасці груп мышц
:
# *Мімічныя* (тваравыя);
# *Галасавыя* або *вакальныя* (ад ,  «голас» — з уцягваннем галасавых мышц);
## Простыя, з элементарнай вакалізацыяй.
## Складаныя — напрыклад, выкрыкванне мацюкальных слоў — капралалія.
# *Рэспіраторныя* (з удзелам дыхальных мышц — напрыклад, рохканне, пакашліванне, шумнае выдыханне або ўцягванне паветра);
# *Аперкулярныя* (з удзелам жавальнай мускулатуры — напрыклад, цоканне, чмоканне, чмяканне, шкоўканне зубамі);
# *Мануальныя* (з уцягваннем мышц верхніх канечнасцяў — напрыклад, кручэнне кісцяў рук, сцісканне кулака, паціранне далоняў, пстрыканне пальцамі);
# *Факальныя* (аб’ядноўвае цікі мышц галавы, твару, тулава і канечнасцяў).

; Па распаўсюджанасці
:
# *Лакальныя* — з уцягваннем адной групы мышц;
# *Генералізаваныя* — з уцягваннем некалькіх груп мышц (могуць нагадваць мэтанакіраваны рухальны акт).

; Па працягласці
:
# *Транзістарныя* або *часовыя*, з працягласцю не больш за год ( у МКБ-10);
# *Хранічныя* ( у МКБ-10).

; Па складанасці
:
# *Простыя* — элементарныя рухі (напрыклад, прыжмурванне, падморгванне, рух вушамі, наморшчванне ілба, звядзенне броваў і т. п.);
# *Складаныя* — комплексныя складаныя рухі з уцягваннем многіх мышц.

; Паводле этыялогіі
:
# *Першасныя* (псіхагенныя, нервовыя) — часцей бываюць у дзіцячым узросце. Хлопчыкі хварэюць часцей. Правакуюць пачатак псіхатраўмы. Працякае дабраякасна, праходзяць самастойна. Працягласць ад некалькіх тыдняў да некалькіх гадоў.
# *Другасныя* (сімптаматычныя) — развіваюцца з прычыны арганічнага або дысметабалічнай паразы галаўнога мозгу (энцэфаліт; траўма; парушэнне мазгавога кровазвароту; інтаксікацыі; нейралептычныя экстрапірамідныя засмучэнні, якія ўзнікаюць пры прыёме антыпсіхатычных прэпаратаў; парушэнне функцыі ўнутраных органаў).
# *Спадчынныя* (сіндром Турэта — цікознае засмучэнне з генералізованнымі рухальнымі і галасавымі цікамі).
# *Болевы цік*, выкліканы прыступамі неўралгім з вострай боллю.

## Тэрапія 
# *Этыятропная тэрапія* — лячэнне, накіраванае на ліквідацыю прычыны захворвання (пры другасных ціках).
# *Сімптаматычная тэрапія* — ужыванне прэпаратаў, накіраванае на ліквідацыю ціка. Часцей прымяняюцца нейралептыкі, такія як галаперыдол (хоць прымяненне нейралептыкаў само па сабе можа выклікаць галасавыя і рухальныя цікі), і ботакс.
# *Псіхатэрапія* — паводніцкая тэрапія, накіраваная на выпрацоўку ўпэўненасці, зняцця трывожнасці і ўменні кантраляваць сімптом.

## Літаратура 
* Болезни нервной системы / Под редакцией Н. Н. Яхно, Д. Р. Штульмана, П. В. Мельничука. — : «Медицина», 1995.
* *Зыков В. П.* Тики детского возраста. — : Антидор, 2002. — ISBN 5-93751-018-6. — 176 с.

## Спасылкі 
* Хранічныя цікі і сіндром Турэта ў дзяцей і падлеткаў: асаблівасці дыягностыкі і лячэння Архивная копия ад 26 лютага 2019 на Wayback Machine

Катэгорыя:Гіперкінезы