open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Яўрэйскія могілкі (Мінск)

**Яўрэйскія могілкі** — колішнія могілкі Мінска. З-за палітыкі Расійскай імперыі па канфесіянальным падзеле могілак, гэтыя могілкі былі прызначаны выключна для пахавання іўдзеяў.

## Гісторыя 
Яўрэйскія могілкі існавалі ў Мінску ў двух месцах:
# Раён вул. Магазінная (цяпер — стадыён «Дынама»), закрытыя на пачатак ХХ ст. Ліквідаваны падчас пабудовы стадыёна «Дынама» ў 1934 г..
# Раён вул. Яўрэйская (цяпер — Калектарная). Дзейнічалі з ХІХ ст да пачатку 1970-х. На іх пераносілі пахаваных на закрытых могілках раёна стадыёна «Дынама». Падчас нямецкай акупацыі могілкі ўваходзілі ў тэрыторыю яўрэйскага гета. У 1990 г. знішчаны пад новы сквер. У 2007 г. падчас будаўніцтва трубапроваду на вул. Іерусалімскай былі знойдзены помнікі гэтых могілак. Сітуацыя паўтарылася ў кастрычніку 2019 г. У гэты раз старшыня Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры Антон Астаповіч папрасіў пракуратуру г. Мінска правесці праверку, на што атрымаў адказ намесніка пракурора, што земляныя работы ў тым месцы праводзіліся ў адпаведнасці з законам, а Мінгарвыканкам заявіў аб гатоўнасці паўторна разгледзіць пытанне аб наданні тэрыторыі могілак статуту гісторыка-культурнай каштоўнасці.

. Абазначаны чырвонымі лічбамі 50 і 61]]

## Цікавыя факты 
* На яўрэйскіх могілках знаходзіліся мінімум два пахаванні асоб, верагодна забітых падчас Курлоўскага расстрэлу 1905 г.: Ілля Ісаакавіч Файнберг (справавод Лібава-Роменскай чыгункі) і Абрам-Лейба Гур(э)віч. Абодва пахаванні перанесены на Чыжоўскія могілкі.

## Гл. таксама 
* Нямецкія вайсковыя могілкі 1941—1944 гадоў пад Мінскам
* Сляпянскія могілкі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Яўрэйскія могілкі на карце Мінска 1903 г.  (пункты 38, 76)
* Фотаздымкі помнікаў яўрэйскіх могілак  // Мінск стары і новы
* Яўрэйскія могілкі на вуліцы Калектарнай. Здымак 1941—1944 гг. // Група "Вандроўкі ў мінулае. Сац. сетка Facebook
* Стыхійны мемарыял Яўрэйскім могілкам на Калектарнай // Блог Андрэя Берастоўскага

Катэгорыя:Колішнія могілкі Мінска
Катэгорыя:Яўрэйскія могілкі Беларусі
Кавальцы

Назву **Кавальцы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Кавальцы́ — былая вёска ў Гродзенскім раёне
* Мінская вобласць:
** Кавальцы́ — вёска ў Дзяржынскім раёне
** Кава́льцы — вёска ў Маладзечанскім раёне
Каўшова

Назву **Каўшо́ва** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць
** Каўшова — вёска ў Мастоўскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Каўшова — вёска ў Мсціслаўскім раёне
* Мінская вобласць
** Каўшова — вёска ў Дзяржынскім раёне
Войтаўка

Назву **Во́йтаўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Мінская вобласць
** Войтаўка 1 — вёска ў Дзяржынскім раёне
** Войтаўка 2 — вёска ў Дзяржынскім раёне
Фралоўка

Назву **Фрало́ўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Магілёўская вобласць
** Фралоўка — вёска ў Пралетарскім сельсавеце Касцюковіцкага раёна
** Фралоўка — вёска ў Сялецкім сельсавеце Касцюковіцкага раёна
* Мінская вобласць
** Фралоўка — вёска ў Барысаўскім раёне
Пептыдная паслядоўнасць

**Пептыдная** ці **амінакіслотная паслядоўнасць** — парадак, у якім амінакіслотныя рэшткі, злучаныя пептыднымі сувязямі, ляжаць у поліпептыдным ланцугу бялку або пептыду. У адпаведнасці з агульнымі правіламі, пептыдная паслядоўнасць пішацца з N-канца, гэта значыць канца, які змяшчае свабодную , да C-канца, які змяшчае свабодную . Пептыдная паслядоўнасць часта называецца бялковай паслядоўнасцю, калі яна ўяўляе  бялку. Увогуле пептыдная паслядоўнасць уяўляе сабой першасную структуру ўсіх бялкоў на момант сінтэзу, аднак праз  першасная структура некалькі мяняецца з утварэннем сталага бялку.

Зараз вызначана і запісана ў Базу дадзеных паслядоўнасцяў і іншыя базы дадзеных шмат пептыдных паслядоўнасцяў. Для гэтага можа выкарыстоўвацца , хоць у многіх выпадках пептыдная паслядоўнасць можа быць атрымана з дапамогай перакладу з  адпаведнага гену (у выпадку эўкарыётаў неабходна таксама рэканструяваць працэс ). Звычайна ў базах дадзеных для назваў амінакіслот для сцісласці выкарыстоўваюцца адналітарныя скарачэнні.

Аналіз пептыдных паслядоўнасцяў — карысны інструмент даследавання бялкоў. Для аналізу паслядоўнасцяў зараз распрацавана шмат вылічальных інструментаў. Напрыклад, доўгія паслядоўнасці  рэшткаў часта паказваюць трансмембранныя спіралі. Гэтыя спіралі, у сваю чаргу, паказваюць, што гэты бялок з'яўляецца . Пэўныя рэшткі паказваюць на тыпы другаснай структуры, напрыклад,  або . Па аналізе поўнай паслядоўнасці бялку можна ацаніць яго .

Важным пры аналізе паслядоўнасцяў таксама з'яўляецца параўнанне паслядоўнасцяў з вельмі вядомымі. Падобныя паслядоўнасці, асабліва падобныя матывы паслядоўнасці, часта паказваюць на падобную функцыю або сумеснае эвалюцыйнае паходжанне. Вялікая колькасць  дадзенага бялку ў розных біялагічных відах паказвае на эвалюцыйнае захаванне і важнасць гэтага бялку для арганізма.

Катэгорыя:Структура бялкоў
Катэгорыя:Біяінфарматыка
Ракаўцы

Назву **Ра́каўцы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Ракаўцы — вёска ў Глыбоцкім раёне
* Гродзенская вобласць
** Ракаўцы — аграгарадок у Смаргонскім раёне
* Мінская вобласць
** Ракаўцы — вёска ў Барысаўскім раёне

## Назва 
На Павіллі фіксаваліся прозвішчы Рак (Нястанішкі), Ракойць (Гервяты). З-пад Дзятлава (Погіры) было Ракойша, пры літоўскім прозвішчным -*aiš*-. Ёсць літоўскія *Rakas, Rakaitis*, латышскія *Rāks, Rāķis**.* Аснова *Rak-* выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах*.*
Рабінаўка

Назву **Рабі́наўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Рабінаўка — вёска ў Полацкім раёне
* Магілёўская вобласць
** Рабінаўка — вёска ў Круглянскім раёне
* Мінская вобласць
** Рабінаўка — вёска ў Барысаўскім раёне
** Рабінаўка — вёска ў Дзяржынскім раёне
** Рабінаўка — вёска ў Пухавіцкім раёне
** Рабінаўка — вёска ва Уздзенскім раёне
** Рабінаўка — пасёлак ва Уздзенскім раёне
** Рабінаўка — былы пасёлак у Цялякаўскім сельсавеце Уздзенскага раёна
### Расія 
* Рабінаўка (Клімаўскі раён)
Прудзішча

Назву **Прудзішча** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Прудзі́шча — вёска ў Докшыцкім раёне
* Гомельская вобласць
** Прудзі́шча — пасёлак у Рэчыцкім раёне
* Мінская вобласць
** Прудзі́шча — вёска ў Барысаўскім раёне
** Пру́дзішча — вёска ў Лагойскім раёне
** Пру́дзішча — вёска ў Мінскім раёне
** Прудзі́шча — вёска ў Смалявіцкім раёне
** Прудзі́шча — хутар у Стаўбцоўскім раёне
### Расія 
* Прудзішча (Сычоўскі раён)
Перамышль

**Перамы́шль:**

* Пшэмысль (Перамышль, ) — горад у Польшчы.
* Перамышль Маскоўскі — у старажытнасці горад Маскоўскага княства, цяпер гарадзішча ў Троіцкай адміністрацыйнай акрузе Масквы.
* Перамышль — сяло ў Калужскай вобласці.

## Гл. таксама 
* Перамышльская крэпасць
Дудзінка (значэнні)

Назву **Дудзі́нка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Мінская вобласць
** Дудзінка — вёска ў Барысаўскім раёне
** Дудзінка — вёска ў Крупскім раёне
### Расія 
* Дудзінка — горад у Краснаярскім краі
Прыйдзі і вазьмі

**Мало́н лабэ** ( — прыйдзі, вазьмі) — «крылатая» фраза, легендарны адказ спартанскага цара Леаніда I на пісьмовае патрабаванне персідскага пасла здаць зброю напярэдадні бітвы пры Фермапілах.

Фраза стала дэвізам 1-й грэчаскай арміі і амерыканскага Цэнтральнага камандавання спецыяльнымі аперацыямі.

## Фраза 
Паводле легенды, фраза была вымаўлена пры наступных акалічнасцях. У час паходу Ксеркса I у Грэцыю падчас грэка-персідскіх войнаў Ксеркс даслаў у Фермапілы ганца з двума словамі: «складзі зброю». Леанід адказаў лаканічна: «прыйдзі і вазьмі».

Слова «малон» — аарыст і актыўны дзеепрыметнік у адзіночным ліку ад дзеяслова *βλώσκω* (*blōskō*). Аарыст «лабэ» — загадны лад другой асобы адзіночнага ліку *λαμβάνω* (*lambanō*). Такім чынам, верагодна, больш блізка пераклад: «Прыйдучы, вазьмі!».

Фраза была выкарыстана ў фільмах «Трыста спартанцаў» (1962) і «300 спартанцаў» (2007). 

## Гл. таксама 
* Но пасаран

Катэгорыя:Фразы
Катэгорыя:Грэчаская мова
Мышыная ліхаманка

**Мышыная ліхаманка** — захворванне, якое вызываецца заражэннем хантавірусам ад мышападобнага грызуна (палявая мыш,  і , ), якое пашкоджвае ныркі і гемараідальныя вены. Іншыя назовы: гемарагічная ліхаманка з нырачным сіндромам (ГЛНС), гемарагічны нефрозанефрыт. Ускладненне хваробы выклікае ацёк лёгкіх,  ва ўнутраныя органы, нырачную недастатковасць, разрыў ныркі і . Перанесеная хвароба пакідае ўстойлівы імунітэт.

## Папярэджанне 
Ад заражэння перасцерагае ахова ад забруджвання вады і ежы, прадухіленне дотыку да грызуноў і іх выдзяленняў. У якасці засцерагальных захадаў варта адмовіцца ад ужывання сырой вады, вады з невядомых крыніц і сапсаванай грызунамі ежы. Падчас працы на агародзе і догляду свойскай жывёлы карысна насіць ахоўнае адзенне і пальчаткі. Дзеля захавання чысціні варта мыць рукі перад ежай і трымаць харчовыя вырабы ў тары, абароненай ад пранікнення грызуноў. Таксама карысна забяспечваць непранікальнасць для грызуноў жытла і гаспадарчых будынкаў. У падвале і на дачы варта выкарыстоўваць атручаныя прынады і . Прыбіранне памяшканняў, дзе выявілі выдзяленні грызуноў, варта праводзіць у пальчатках і шматслаёвай марлевай павязцы абеззаражвальным вільготным сродкам. Адзенне, асабістыя рэчы і пасцельную бялізну ў такім выпадку прасушваюць на сонцы і затым з іх выбіваюць пыл. Таксама варта пазбягаць лову і трымання ў руках грызуноў і іх трупаў. Пры знаходжанні на прыродзе карысна ўнікаць зараснікаў травы і захоўваць запас ежы ў недаступным для мышэй месцы. Пры наведванні лесу варта пазбягаць начлегу ў стагу сена і закінутым будынку, як і выкарыстання для подсцілу леташняга сена і саломы.

## Прычыны 
Заражэнню спрыяе дотык да выдзяленняў (мача, кал, сліна) грызуноў, удыханне пылу з вядзяленнямі грызуноў і спажыванне забруджанай грызунамі сырой ежы (капуста, морква). Найчасцей заражэнне адбываецца ўвосень і ўлетку пры наведванні лесу, зборы грыбоў і ягад, паляванні, рыбалцы, працы ў агародзе і садзе і зборы ўраджаю. У халодную пару заражэнне становіцца магчымым у месцах захоўвання ежы і , жылых памяшканнях у сувязі з перасяленнем грызуноў.

## Праявы 
Хвароба пачынаецца з павышэння тэмпературы да 39°C—40°С. Адзначаюцца галаўны і мышачны боль, смага і сухасць у роце. Часам пагаршаецца зрок. На другі дзень хваробы ўзнікаюць млоснасць і ваніты, якія нарастаюць у наступныя дні. Часта ўзнікае ікаўка. На скуры плечавога пояса і ў падпахавых ямках можа з'яўляцца гемарагічны сып у выглядзе дробных кровазліццяў. Здараюцца кровазліцці ў  бялкоў вачэй і павелічэнне ломкасці капіляраў. Аб адначасным паражэнні нырак сведчыць боль у жываце і паясніцы, рэзкае змяншэнне колькасці мачы і прысутнасць у іх крыві. Таксама пашкоджанне нырак выяўляецца ў азызласці твару і ацёчнасці павекаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вірусныя інфекцыі
Катэгорыя:Інфекцыйныя захворванні
Катэгорыя:Ветэрынарыя
Катэгорыя:Зброя масавага знішчэння
Красыні

Назву **Красы́ні** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Красыні — вёска ў Веляшковіцкім сельсавеце Лёзненскага раёна
** Красыні — вёска ў Лёзненскім сельсавеце Лёзненскага раёна
Зялёная Дубрава

Назву **Зялё́ная Дубра́ва** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць
** Зялёная Дубрава — вёска ў Ашмянскім раёне
* Мінская вобласць
** Зялёная Дубрава — вёска ў Барысаўскім раёне

## Гл. таксама 
Зялёная Дуброва
Фардызм

**Фардызм** — адзін з сацыяльна-эканамічных кірункаў. Назва паходзіць ад імя Генры Форда і звязана з яго дзейнасцю.

У аснове фардызма ляжыць меркаванне, згодна з якім грамадскі дабрабыт і высокія карпаратыўныя прыбыткі можна набыць за кошт высокіх заробкаў працоўных, што дазволіць апошнім купляць прадукцыю, якую яны вырабляюць. Слова «фардызм» стала выкарыстоўвацца ў пачатку ХХ стагоддзя для апісання практык, якія ўжываюцца на аўтамабільных заводах Генры Форда. Неад’емную частку гэтай сістэмы складае канвеер.

Фордысцкая сістэма мае 4 адметныя рысы:

# **Падзел працы** — працэсы разбіты на невялікія аперацыі, якія можа выконваць слаба кваліфікаваны персанал. Высокакваліфікаваныя кадры занятыя кіраваннем, распрацоўкамі і ўдасканаленнем працэсу.
# Высокая **стандартызацыя** вузлоў, агрэгатаў і запчастак.
# **Арганізацыя** не вакол **станкоў** з пэўнымі ўласцівасцямі, а станкі размешчаны ў неабходным для вытворчасці парадку.
# **Стужка канвеера** звязвае розныя стадыі працэсу.

Уся сістэма накіравана на выраб таннага прадукту.

Катэгорыя:Прадукцыя і вытворчасць
Катэгорыя:Эканоміка вытворчасці
Катэгорыя:Вытворчасць
Катэгорыя:Прамысловасць
Катэгорыя:Сацыяльныя тэорыі
Катэгорыя:Гісторыя эканомікі
Катэгорыя:Гісторыя эканомікі ЗША
Саву (народ)

**Са́ву**, або **ха́ву** (саманазва: *Hawu*) — карэннае насельніцтва вострава Саву ў Інданезіі. Агульная колькасць — 135 тыс. чал. (2015 г.)

## Паходжанне 
Саву маюць аўстранезійскае паходжанне, размаўляюць на мове, блізкай да моў Сумбы. Аднак у перыяд позняга сярэднявечча востраў Саву знаходзіўся пад уплывам яванскай індуісцкай дзяржавы Маджапахіт, што адлюстравалася на мясцовай міфалогіі. Саву лічаць сябе нашчадкамі выхадцаў з Індыі.

## Традыцыйная культура 
Галоўны занятак саву — сельская гаспадарка. Паколькі яны насяляюць даволі засушлівы рэгіён, земляробства залежыць ад умелага сумеснага выкарыстання водных рэсурсаў. Вузкія палосы апрацаванай зямлі абсаджваюць дрэвамі, якія захоўваюць вільгаць. Да нашых дзён большая частка працы выконваецца ўручную. Вырошчваюць розныя культуры — бабовыя, рыс, кукурузу, цукровую пальму, гародніну, бавоўнік. Трымаюць кароў, авечак, коз, коней, кур, свінняў.

Важны рамесны занятак — ткацтва. Яно набыло камерцыйнае значэнне толькі ў часы галандскага каланіяльнага панавання ў другой палове XIX — першай палове XX стагоддзя. Тканіны *ікат* вырабляюць з бавоўны, фарбуюць натуральнымі пігментамі.

Пераважаюць нуклеарныя сем’і, якія ўваходзяць у пэўны бацькоўскі род *уду*. Прыналежнасць да *ўду* лічыцца вызначальнай, паколькі менавіта яна, а не мова, месца пражывання і паўсядзённая культура, вызначаюць прыналежнасць да народа саву. Кожны род, згодна з паходжаннем, мае свой сацыяльны статус. Вясковыя сем’і аб’яднаны тэрытарыяльнымі абшчынамі, што кантралююць зямельныя і водныя рэсурсы. Да пачатку XX ст. уся тэрыторыя вострава Саву была падзелена на дробныя дзяржаўныя ўтварэнні, на чале якіх стаялі спадчынныя правадыры-раджы.

Фальклор саву адметны музычным мастацтвам. Найбольш папулярны традыцыйны музычны інструмент — гонг.

## Рэлігія 
Дзякуючы высілкам галандскіх місіянераў у XIX — першай палове XX стст. большасць саву прыняла хрысціянства. Больш за 75 % насельніцтва вострава Саву спавядае пратэстантызм. 20 % належаць да вернікаў традыцыйнай рэлігіі *джынгі тыы эў*, заснаванай на анімістычных вераваннях і кульце продкаў. Рытуалы *джынгі тыы эў* арганізуюць святары. У мінулым галоўнымі святарамі былі толькі прадстаўнікі рода Джары-Га, аднак у пачатку XXI стагоддзя яны прынялі хрысціянства.

## Літаратура 
* *Бернова А. А.* Хаву // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999.
* *Бромлей Ю. В.*, *Арутюнов С. А.* Народы мира: историко-этнографический справочник. — Советская энциклопедия, 1988. — С. 101.
* Большой энциклопедический словарь / Под ред. А. М. Прохорова. Т. 1. — 1991. — С. 137.
* *Кондрашов А.* Большой новейший справочник необходимых знаний. — 2005. — С. 959.

## Спасылкі 
* Savu Islands
* The people of Sawu and Rai Jua

Катэгорыя:Народы Азіі
Катэгорыя:Аўстранезійцы
Катэгорыя:Народы Інданезіі
Культура Тамбора

**Тамбора** () — археалагічная культура на заходніх схілах вулкана Тамбора на востраве Сумбава ў Інданезіі. Знойдзена на месцы буйнога паселішча, знішчанага катастрафічным вывяржэннем 1815 г. 

Культура Тамбора была выпадкова адкрыта ў 2004 г. амерыканскім вулканолагам Харальдурам Сігурдсанам. Як потым высветлілася, мясцовыя жыхары ведалі пра гэта месца, дзе часам адшуквалі розныя рэчы. Археалагічныя раскопкі пачаліся ў 2004 — 2008 гг. Адной з першых знаходак былі рэшткі хаціны з мужчынскім целам, упрыгожаным дарагімі пярсцёнкамі. На думку археолагаў, Тамбора была багатым паселішчам, якое мела шырокія гандлёвыя сувязі. Былі выяўлены рэчы, прывезеныя з тэрыторыі Індакітая. Мяркуюць, што ў Тамборы жыло каля 10 тысяч чалавек.

Этнічная прыналежнасць культуры Тамбора аспрэчваецца. Сучасныя народы Сумбавы — самава і мбоджа — з'яўляюцца аўстранезійцамі. Падчас раскопак высоўвалася думка, што тамборцы маглі быць выхадцамі з Індакітая. Яна засноўвалася на падабенстве рэчаў з вядомымі знаходкамі ў В’етнаме і Камбоджы. Аднак запісы тамборскай мовы, якія былі зроблены незадоўга да вывяржэння, паказваюць, што яна магла быць папуаскай. Такім чынам, культура Тамбора магла належыць старажытнаму папуаскаму насельніцтву Сумбавы, выціснутаму аўстранезійцамі да пачатку XIX ст. на заходнія схілы вулкана Тамбора. 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Lost Kingdom of Tambora 
* Archaeologists Excavate a Lost Kingdom Buried Beneath Volcanic Ash 

Тамбора
Тамбора
Тамбора
Тамбора
Хатакі

**Хатакі** — дынастыя (1709—1738), заснаваная пуштунам Мір Вайс-ханам Хатакам з роду Хатакі племя гільзаі групы плямёнаў халджы, які жыў у правінцыі Кандагар сучаснага Афганістана. Мірваіс-хан са сваімі прыхільнікамі выступіў супраць Персідскай імперыі, абвясціўшы сябе кіраўніком горада Кандагара ў 1709 годзе. Пры гэтым ён забіў бейлербея грузінскага паходжання Георгія XI, прызначанага Сефевідамі. Потым ён пакараў смерцю персідскіх чыноўнікаў, якія заставаліся ў горадзе. Персідская армія, якая падаспела з Ісфахана (тагачаснай сталіцы), пацярпела паражэнне. Было забіта звыш 30 000 персідскіх салдатаў і афіцэраў.

Пасля смерці Мірваіс-хана ў 1715 годзе яго сын Мір Махмуд Хатакі на чале афганскай арміі ўварваўся ў Персію. У 1722 годзе ён заняў Ісфахан і абвясціў сябе шахам Персіі. Пры гэтым нямала персаў было забіта. Дынастыя Хатакі была жорсткай і канфліктнай, спрабуючы ўвесь час усталяваць строгі кантроль. Дынастыя ўвесь час ўдзельнічала  ў крывавых войнах і міжусобіцах. У кастрычніку 1729 года афганцаў перамог Надзір-шах у Бітве пры Дамгане, выцесніўшы іх назад у Афганістан.

## Продкі роду 
* Мір Алі-хан
* Шах Алам-хан, сын Мір Алі-хана

## Кіраўнікі Кандагара 
* Мір Вайс, сын Шах Алам-хана, шах Кандагара 1709—1715
* Мір Абд вул-Азіз-шах, сын Шах Алам-хана, шах Кандагара 1715—1717
* Мір Махмуд-шах нар.1699, сын Мір Вайс-шаха, шах Кандагара 1717—1722, шаханшах Ірана 1722—1725
* Хусейн Султан-шах, сын Мір Махмуд-шаха, шах Кандагара 1722—1738

## Кіраўнікі Ірана 
* Мір Махмуд-шах нар.1699, сын Мір Вайс-шаха, шах Кандагара 1717—1722, шаханшах Ірана 1722—1725
* Мір Ашраф-шах нар.1700, сын Мір Абд вул-Азіз-шаха, шаханшах Ірана 1725—1729

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Afghanland — Mirwais Khan Hotak 

Катэгорыя:Гісторыя Ірана
Катэгорыя:Гісторыя Афганістана
Катэгорыя:Дынастыі сярэдневяковай Азіі
Катэгорыя:Дынастыі ісламскіх кіраўнікоў
Афшарыды

**Афшарыды** () — іранская дынастыя туркаманскага паходжання з Харасана, якая кіравала Іранам з 1736 па 1750 год. Дынастыя Афшарыдаў праіснавала да 1796 года, але яе прадстаўнікі кіравалі толькі Харасанам.

Заснавальнік дынастыі — Надзір-шах, выхадзец з племя афшараў, які ў 1736 годзе зрынуў апошняга прадстаўніка дынастыі Сефевідаў і абвясціў сябе шахам Ірана.

Надзір-шах абвясціў дзяржаўнай рэлігіяй сунізм замест шыізму. Ён пачаў вайну супраць Афганістана і заняў Кандагар. У часы кіравання Надзір-шаха Іран адрадзіў сваю былую магутнасць. Пасля яго смерці большая частка тэрыторыі імперыі была падзелена паміж прадстаўнікамі дынастый Зенд і Дурані, тады як Афшарыдам дасталася толькі невялікая дзяржава ў Харасане. Канец дынастыі Афшарыдаў наступіў, калі ў 1796 годзе іх зрынуў Махамед Хан Каджар.

Агузскае племя афшараў, да якога належаў Надзір-шах, прыйшло ў Азербайджан з Туркестана ў XIII стагоддзі. У пачатку XVII стагоддзя персідскі шах Абас Вялікі перасяліў многіх афшараў з Азербайджана ў Харасан для абароны паўночна-ўсходніх межаў сваёй дзяржавы ад узбекаў. Надзір належаў да галіны афшараў «Кірклу».

## Кіраўнікі дынастыі Афшарыдаў 
* Надзір-шах нар.1688, сын Імам Кулі-бега, вакіл од-Даўла ва наіб ас-Салтанэ Ірана 1732—1736, шаханшах Ірана 1736—1747
* Рэза Кулі-хан нар.1719, сын Надзір-шаха, вакіл од-Даўла ва  наіб ас-Салтанэ Ірана 1738—1740
* Насрала-хан нар.1724, сын Надзір-шаха, вакіл од-Даўла ва  наіб ас-Салтанэ Ірана 1740—1747
* Алі Адзіл-шах нар.1719, сын Махамед Ібрахім-хана, сына Імам Кулі-бега, шаханшах Ірана 1747—1748
* Солтан Ібрахім-шах нар.1724, сын Махамед Ібрахім-хана, сына Імам Кулі-бега, шаханшах Ірана 1748—1749
* Шахрох-шах нар.1732, сын Рэза Кулі-хана, шаханшах Ірана 1749—1795, пам.1796

## Літаратура 
* M. Ismail Marcinkowski, *Persian Historiography and Geography: Bertold Spuler on Major Works Produced in Iran, the Caucasus, Central Asia, India and Early Ottoman Turkey, with a foreword by Professor Clifford Edmund Bosworth*, member of the British Academy, Singapore: Pustaka Nasional, 2003, ISBN 9971-77-488-7.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Ірана
Катэгорыя:Ранні Новы час Азербайджана
Катэгорыя:Дынастыі сярэдневяковай Азіі
Катэгорыя:Дынастыі ісламскіх кіраўнікоў
Катэгорыя:Азербайджанская арыстакратыя
Катэгорыя:1736 год у Азіі
Жаслен II (граф Эдэсы)

**Жаслен II дэ Куртэнэ** (, 1113&nbsp;— 1159, Алепа) — граф Эдэсы з 1131 года, апошні кіраўнік графства Эдэскага. Сын графа Жаслена I і Беатрыс, дочкі армянскага цара Костандына I.

У юнацкасці Жаслен патрапіў у палон да мусульман падчас бітвы пры Азазе ў 1125 годзе, але затым намаганнямі караля Іерусаліма Балдуіна II быў вызвалены. У 1131 годзе яго бацька Жаслен I быў паранены ў бітве з Данішмендамі і неўзабаве памёр. Пасля яго смерці Жаслен атрымаў у спадчыну графства Эдэскае.

Да таго часу над графствам навісла пагроза з боку Зангі, які згуртаваў пад сваёй уладай Алепа і Масул. Жаслен II не надаваў належнай увагі бяспецы сваіх межаў, таму што быў занадта заняты канфліктам з Трыпалі. У 1138 годзе Жаслен, княства Антыёхія і імператар Візантыі Іаан II агульнымі намаганнямі паспрабавалі напасці на Зангі, але пацярпелі паражэнне.

У 1144 годзе, скарыстаўшыся адсутнасцю Жаслена ў Эдэсе (ён знаходзіўся ў Антыёхіі), Зангі акружыў горад. Аблога Эдэсы доўжылася ўсяго месяц, і 24 снежня таго ж года горад паў. Уварваўшыся ў Эдэсу, мусульмане ўчынілі разню — хроніка паведамляе, што яны «наталілі смагу крывёй старых і дзяцей, мужчын і жанчын, святароў і дыяканаў, пустэльнікаў і манахаў, манашак і дзяўчын, немаўлятаў, жаніхоў і нявест». Жаслен працягваў фармальна заставацца графам Эдэсы і кіраваў рэшткамі свайго графства з горада Турбесель. Пасля гібелі Зангі ў 1146 годзе ён распачаў спробу вярнуць страчаныя ўладанні, але ў лістападзе 1146 года пацярпеў паражэнне ад атабека Нур ад-Дзіна Махмуда і ледзь пазбег палону. У 1150 годзе Жаслен усё ж патрапіў у палон да мусульман, яго трымалі ў Алепа да самай смерці ў 1159 годзе.

## Нашчадкі 
У Жаслена было трое дзяцей:

* Жаслен III, атрымаў у спадчыну пасля смерці бацькі тытул графа Эдэсы
* Агнэс дэ Куртэнэ, у 1158 годзе выйшла замуж за Амары I, караля Іерусаліма
* Ізабела дэ Куртэнэ, у 1159 годзе выйшла замуж за Тароса II, князя Кілікіі

|}

Катэгорыя:Першы дом Куртэнэ
Катэгорыя:Графы эдэскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі XII стагоддзя
Катэгорыя:Постаці другога крыжовага пахода
Луі Габрыэль Сюшэ

**Луі Габрыэль Сюшэ** (, 2 сакавіка 1770, Ліён — 3 студзеня 1826 г, Марсэль) — французскі ваенны дзеяч, маршал Імперыі (з 8 ліпеня 1811), генерал-палкоўнік кавалерыі Імператарскай гвардыі (з 18 Лістапад 1813 года па 22 красавік 1814), граф Сюшэ і Імперыі (дэкрэт ад 19 сакавіку 1808 г, патэнт пацьверджаны 24. Чэрвень 1808), 1-й герцаг Альбуфера (фр. duc d'Albufera; дэкрэт ад 24 студзеня 1812 гады, патэнт пацьверджаны 11 Студзень 1813), Пэр Францыі, удзельнік рэвалюцыйных і напалеонаўскіх войнаў.

Катэгорыя:Маршалы Напалеона I
I вальны сойм беларускіх суполак

**Першы вальны сойм беларускіх суполак** — сход прадстаўнікоў беларускіх моладзевых «нефармальных» арганізацый, які адбыўся 26—27 снежня 1987 года ў аздараўленчым лагеры «Палачанка» паблізу Ракава ініцыятывай мінскіх клубаў «Талака», «Тутэйшыя», «Світанак». Праходзіў пры падтрымцы ЦК ЛКСМБ.

Прысутнічала больш за 560 чалавек. Дэлегаты прадстаўлялі 30 суполак з Беларусі і замежжа. Удзельнічалі таксама прадстаўнікі Акадэміі навук Беларускай ССР, Беларускага фонду культуры, Міністэрства культуры БССР і іншых. Сход засведчыў існаванне ў Беларусі шырокага моладзевага руху і вызначыў яго мэты, сфармуляваў галоўныя сацыяльныя праблемы беларускага грамадства ў ходзе перабудовы, прапанаваў магчымыя спосабы іх вырашэння. На сойме працавалі дыскусійныя секцыі «Мова і школа», «Фальклор і літаратура», «Ахова помнікаў», «Праблемы экалогіі», «Гісторыя», «Дэмакратызацыя».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Савецкія дысідэнты
Катэгорыя:Кастрычнік 1987 года
Катэгорыя:Падзеі 26 кастрычніка
Катэгорыя:Падзеі 27 кастрычніка
Катэгорыя:1987 год у Беларусі
I з’езд даследчыкаў беларускай археалогіі і археаграфіі

'''Першы з'езд даследчыкаў беларускай археалогіі і археаграфіі''', які адбыўся 17—18 студзеня 1926 у Мінску. Удзельнічала каля 60 дэлегатаў і гасцей. Было заслухана 12 дакладаў і паведамленняў, 4 з іх цалкам надрукаваны ў «Працах Першага з'езду...», змест астатніх прыведзены ў пратаколах з'езда. Даклады А. Ляўданскага «Некаторыя дадзеныя аб гарадзішчах Смаленскай губерні» (надрукаваны ў «Научных известиях Смоленского государственного университета»), Дз. Даўгялы «Літоўская метрыка і яе каштоўнасць для вывучэння мінуўшчыны Беларусі», М. Доўнар-Запольскага «Старыя беларускія архівы за межамі БССР», М. Мялешкі «Архіўныя справы ў БССР да сучаснага моманту», А. Спіцына «Аб сучасным стане беларускай археалогіі» і інш.

З'езд прыняў 6 рэзалюцый:
* «Аб Літоўскай метрыцы»
* «Аб беларускіх архіўных фондах за межамі БССР»
* «Аб археалагічных доследах»
* «Аб музейнай справе»
* «Аб Цэнтрархіве БССР і яго аддзелах»
* «Аб звароце бібліятэк».

У іх ставіліся пытанні пра неабходнасць пераводу Літоўскай метрыкі ў Беларусь, і выданне яе дакументаў, аб вяртанні ў рэспубліку архіўных, музейных матэрыялазў, што датычацца Беларусі і знаходзяцца за яе межамі.

З'езд канстатаваў незадавальняючы стан старажытных помнікаў Беларусі, якія не ахоўваюцца, самавольна раскопваюцца, раскрадаюцца. Было вырашана падрыхтаваць спецыяльны законапраект аб старажытных помніках гісторыі і мастацтва. З'езд звярнуў увагу Інбелкульта на неабходнасць звярнуцца да ўрада рэспублікі, каб вярнуць на Беларусь бібліятэкі Храптовіча і Полацкай уніяцкай семінарыі, вывезеныя ў Кіеў, бібліятэку М. Х. Каладзеева па беларусазнаўству і гісторыі вайны 1812, якая знаходзілася ў Маскоўскім гістарычным музеі.

## Літаратура 
* Алексеев, Л. В. Археология и краеведение Беларуси, XVI в. — 30-е годы XX в. / Л. В. Алексеев; под редакцией Б. А. Рыбакова; Академия наук Российской Федерации, Институт археологии, Витебский областной историко-краеведческий музей. — Мн.: Беларуская навука, 1996. — 205, [1] с. — ISBN 985-08-0007-0.
* Працы Першага з'езда даследчыкаў беларускай археалогіі і археаграфіі, г. Мінск, 17—18 студзеня 1926 г. — Мн., 1926. — 36, [2] с. — (Працы і матэрыялы да гісторыі археалогіі Беларусі, Кніга 1; Серыя 1, аддзяленне 2).
* Шумейка, М. Першы з'езд даследчыкаў беларускай археалогіі і археаграфіі / Міхась Шумейка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 5: М—Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1999. — 590 с. — С. 478. — ISBN 985-11-0141-9.
* Шумейко, М. Ф. Собрать рассеяное: О реституции белорусских архивов в прошлом и настоящем / БелНИИДАД, Белорусский фонд культуры, Комиссия «Вяртанне». — Мн.: БелНИИДАД, 1997. — 153 с. — ISBN 985-6099-27-7.

Катэгорыя:Археалогія ў Беларусі
Катэгорыя:Археаграфія ў Беларусі
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1926 год у Мінску
Катэгорыя:Падзеі 17 студзеня
Катэгорыя:Падзеі 18 студзеня
Saxifraga arendsii

**Saxifraga arendsii** — шматгадовая вечназялёная травяністая расліна, гібрыдны від роду  сямейства . Прадстаўляе сабой групу складаных садовых гібрыдаў розных відаў гэтага роду — *Saxifraga hypnoides*, *Saxifraga decipiens*, *Saxifraga granulata*, а таксама *Saxifraga exarata*, *Saxifraga moschata* і *Saxifraga rosacea*. У культуры — з пачатка XX стагоддзя.

## Таксанамія 
## Значэнне і выкарыстанне 
Папулярная дэкаратыўная садовая расліна, якая культывуецца па ўсім свеце, актыўна выкарыстоўваецца ў альпінарыях, можа выкарыстоўвацца для вырошчвання ў расколінах камянёў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Каменяломнік
Вішнёвая

Назву **Вішнё́вая** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Вішнёвая — вёска ў Віцебскім раёне
* Мінская вобласць
** Вішнёвая — вёска ў Барысаўскім раёне
Гертруда Саксонская

thumb|Гертруда Саксонская і Тэадора Комнена, мужы Генрыха II Язаміргота
**Гертруда Суплінбургская**, або **Гертруда Саксонская** (, 18 красавіка 1115 — 18 красавіка 1143) — маркграфіня Аўстрыі і Тасканы, герцагіня Саксоніі і Баварыі. Адзіная дзіця ў сям’і імператара кіруючай Суплінбургскай дынастыі Свяшчэннай Рымскай імперыі Лотара II і Рыхензы Нортхеймскай.

## Біяграфія 
29 мая 1127 года Гертруда выйшла замуж за Генрыха Гордага, які паходзіў з дынастыі Вельфаў і ў 1126 ужо быў герцагам Баварыі. У іх нарадзіўся хлопчык, які пазней стаў герцагам Саксоніі і атрымаў імя Генрыха Льва. У 1168 годзе Генрых Леў ажаніўся з Мацільдай, дачкой англійскага караля Генрыха II і Аліеноры Аквітанскай.

У 1137 годзе муж з жонкай атрымалі тытулы герцагаў Саксоніі. Пасля смерці Генрыха ў 1139 годзе Гертруда 1 мая 1142 года выйшла замуж у другі раз за Генрыха II, маркграфа Аўстрыі (памёр у 1177 годзе), з дынастыі Бабенбергаў. Гертруда Суплінбургская памерла ў 28 гадоў у свой жа дзень нараджэння ў 1143 годзе, праз год пасля нараджэння іх дачкі, і была пахавана ў манастыры Клостэрнойбург.

У XIII стагоддзі яе рэшткі былі перанесены ў манастыр Хайлігенкройц.
]]

## Бібліяграфія 
* Heinrich von Zeißberg: Gertrud. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 9, Duncker & Humblot, Leipzig 1879, S. 70.

Катэгорыя:Дынастыя Суплінбургаў
Катэгорыя:Пахаваныя ў манастыры Хайлігенкройц
Катэгорыя:Памерлі пры родах
Мацільда Плантагенет

[thumb|Скульптурная выява Мацільды ў [Браўншвайгскі сабор|Браўншвайгскім саборы]]
**Мацільда Плантагенет** (, ; ,  — , ) — прадстаўніца англійскай дынастыі Плантагенетаў, герцагіня Баварыі і Саксоніі, другая жонка Генрыха Льва, магутнага манарха з дынастыі Вельфаў.

Дачка караля Англіі Генрыха II і каралевы Аліеноры Аквітанскай, сястра каралёў Англіі Рычарда I Львінае Сэрца і Іаана Беззямельнага. Пахавана з мужам у Браўншвайгскім саборы.

## Нашчадкі 
* Генрых V, пфальцграф Рэйнскі
* Атон IV Браўншвайгскі
* Вільгельм, герцаг Люнебурга
* Мацільда (Рыхенза)

## Літаратура 
* Ludwig Holzfurtner: Mathilde. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 16, Duncker & Humblot, Berlin 1990, S. 378.
* Timothy Reuter/Kate Norgate: Matilda. In: Oxford Dictionary of National Biography. Band 37, 2004, S. 331—332.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Плантагенеты
Катэгорыя:Пахаваныя ў Браўншвайгскім саборы
Катэгорыя:Прынцэсы Англіі
Рэпертуары калектыўнага дзеяння

**Рэпертуары калектыўнага дзеяння** - тэрмін уведзены ў сацыялогію амерыканскім сацыёлагам Чарльзам Тылі ў 1986 г.

## Сутнасць тэрміну 
Пад рэпертуарам калектыўнага дзеяння Ч. Тылі разумеў пэўныя і гістарычна апрабаваныя насельніцтвам любой краіны сродкі супольнага дзеяння накіраваныя на дасягненне агульных інтарэсаў. Пры чым гэтыя сродкі характарызуюцца вялікай разнастайнасцю і разнароднасцю, адрозніваюцца па пераследуемым мэтам, а таксама ліку і складу ўдзельнікаў.

«Гэтыя сродкі дзеяння ўтвараюць рэпертуар, у тым сэнсе, у якім гэты тэрмін выкарыстоўваецца ў тэатры ці музыцы, але які, хутчэй, падобны на камедыя дэль артэ або джаз ... У ім больш-менш вядомыя правілы, якія адаптуюцца да пераследуемай мэты» ... «Рэпертуар у сваім выкарыстанні вызначае калектыўнае дзеянне. Нягледзячы на спантанны характар, які звязваюць часам з ідэяй натоўпу, людзі імкнуцца дзейнічаць у абмежаваных рамках таго, што ім вядома, ўносіць змены на аснове існуючых формаў і не ведаюць пра тыя магчымасці, якія 

## Характэрныя рысы рэпертуараў сацыяльных рухаў у Францыі ў XVII - пач. XXI стст. 
Абапіраючыся на аналіз сацыяльных рухаў у Францыі з пачатку XVII ст. і да канца XX ст. Ч. Тылі прыйшоў да высновы, што формы мабілізацыі ў гэтай краіне не былі сталымі і мяняліся ў часе. У прыватнасці ён паказвае на тое, што ў сярэдзіне XIX ст. французы адмовіліся ад ранейшых формаў калектыўнай мабілізацыі, якія служылі ім на працягу двух стагоддзяў, і сталі выкарыстоўваць новы рэпертуар, які захоўвае сваю актуальнасць і ў нашы дні.

## Літаратура 
Tilly C. La France conteste: de 1600 a nos jours, Fayard, Paris, 1986 - ISBN 9782213015767
Аўтамабільныя дарогі Азербайджана

.]]
а.]]
**Аўтамабільныя дарогі Азербайджана** — сетка аўтамабільных дарог на тэрыторыі Азербайджана, якая аб’ядноўвае паміж сабой населеныя пункты і асобныя аб’екты і прызначана для руху транспартных сродкаў, перавозу пасажыраў і грузаў.

## Гісторыя 
.]]
Развіццё дарожнай сеткі ў Азербайджане пачалося з сярэдзіны XIX стагоддзя будаўніцтвам гужавых брукаваных дарог. Большая частка дарожнай сеткі была засяроджаная ў межах Бакінскай губерні і прызначалася для палягчэння транспарціроўкі нафты і нафтапрадуктаў: іх перавозілі на арбах, караванным метадам. Тады ж, у 1850 годзе была пабудавана першая шашэйная дарога ў Азербайджане, у Елізаветпальскай губерні паблізу пасёлка Абдаляр. У 1860 пабудавана шаша Еўлах — Шуша — Нахічэвань — Эрывань. Большая частка аўтагужавых дарог на пачатку XX стагоддзя былі грунтавымі, толькі 209 км мелі цвёрдае пакрыццё. Асноўным сродкам перамяшчэння па конных дарогах былі легкавыя рамізнікі — фаэтоны.

## У цяперашні час 
Агульная працягласць: 59 141 км, з іх 29 210 км з цвёрдым пакрыццём. Дэпартаментам «Йолнаглиййетсервис» () Міністэрства транспарту Азербайджана эксплуатуецца і абслугоўваецца 22 134 км магістральных дарог краіны. З іх 1 684 км складаюць міжнародныя магістралі, 2 669 — стратэгічна важныя, 13 тыс. км — мясцовай важнасці, 1,5 км — на тэрыторыі Баку, 3,3 тыс. км — на тэрыторыі рэгіёнаў. Агульная колькасць мастоў на тэрыторыі краіны складае 1 201.

## Гл. таксама 
* Транспарт Азербайджана
* Індэкс аўтамабільных нумароў Азербайджана

Катэгорыя:Транспарт у Азербайджане
Украінскі нацыянальны саюз

**Украінскі нацыянальны саюз (УНС)** () — украінская ваенізаваная патрыятычная грамадска-палітычная арганізацыя. 
## Гісторыя 
Украінскі нацыянальны саюз быў створаны 19 снежня 2009 года. У стварэнні УНС бралі ўдзел як удзельнікі рухаў так і проста свядомыя грамадзяне. Першыя аддзяленні былі створаны ў Харкаве, Любоцiне і Палтаве. Да 2012 года кіраўніком арганізацыі быў Алег Галтвянскi, з 15 ліпеня 2012 года арганізацыю ўзначальвае Віталь Крывашэеў. З моманту свайго заснавання УНС зарэкамендавала сябе як арганізатар рэгулярных палітычна рэзанансных акцый. УНС на працягу ўсяго перыяду свайго існавання вядзе барацьбу з сіламі, варожымі ўкраінскай дзяржаве, перш за ўсё прарасійскай і сепаратысцкай накіраванасці. УНС з'яўляецца адным з арганізатараў «Еўрамайдана». Актывісты арганізацыі прымаюць удзел у антытэрарыстычнай аперацыі на ўсходзе Ўкраiны.

## Спасылкі 
*Афіцыйны сайт УНС 
*Афіцыйны twitter УНС
*Афіцыйны facebook 
*Украінскі нацыянальны саюза в ВК

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Украіны
Катэгорыя:Арганізацыі Украіны
Гаравец

Назву **Гаравец** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Мінская вобласць
** Гараве́ц — вёска ў Барысаўскім раёне
** Гара́вец — вёска ў Акцябрскім сельсавеце Лагойскага раёна
** Гара́вец — былая вёска ў Задор’еўскім сельсавеце Лагойскага раёна

## Прозвішча 
* Аляксандр Канстанцінавіч Гаравец (1915—1943) — лётчык, Герой Савецкага Саюза.
Конрад (пфальцграф Рэйнскі)

**Конрад Швабскі** (; каля 1135 — ) — пфальцграф Рэйнскі ў 1156—1195 гадах, з дынастыі Гогенштаўфенаў. Сын Фрыдрыха Аднавокага, герцага Швабіі і яго другой жонкі Агнэс Саарбрукенскай. У яго быў адзінакроўны брат Фрыдрых I Барбароса, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі.

У 1156 годзе імператар Фрыдрых I Барбароса перадаў Конраду ва ўладанне Пфальцграфства Рэйнскае і прызначыў яго фогтам манастыра Шонау ў Одэнвальдзе. Пры Конрадзе Гайдэльберг (каля якога знаходзіўся манастыр) пачаў развівацца як горад. Ад шлюбу з Ірмінгард Хенебергскай Конрад атрымаў ва ўладанне Лоршскі манастыр.

## Сям’я 
Конрад быў жанаты першым шлюбам на дачцэ Готфрыда I, графа Шпонгайма, якая памерла каля 1160 года. Іх адзіны сын памёр каля 1188 года.

Каля 1160 года Конрад ажаніўся з Ірмінгард (пам. 1197), дачкой Бертольда I, графа Хенеберга. Дзеці:
* **Фрыдрых** (пам. 1189);
* **Конрад** (пам. 1186);
* **Агнэс** (1176 — 9/10 мая 1204); муж: са снежня 1193 / студзеня 1194 '*Генрых V *Старэйшы**', пфальцграф Рэйнскі ў 1195—1212 гадах, герцаг Браўншвайг-Люнебурга з 1213 года.

Конрад і абедзве яго жонкі былі пахаваны ў манастыры Шонау. Сыны Конрада не выжылі, і ўсе ўладанні перайшлі да яго дачкі Агнэс і яе мужа Генрыха Вельфа, які стаў пфальцграфам пад імем Генрых V.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1130-я гады
Катэгорыя:Гогенштаўфены
Катэгорыя:Пфальцграфы Рэйнскія
Мацье I (герцаг Латарынгіі)

'*Мацье (Маціяс) I *Дабрадушны*** (, ; каля 1119—) — герцаг Латарынгіі з Эльзаскай дынастыі (1139—1176), старэйшы сын і спадчыннік Сімона I, герцага Латарынгіі, і Адэлі, дачкі Генрыха III, графа Лувена.

## Біяграфія 
Падобна сваім папярэднікам, Маціяс быў верным прыхільнікам нямецкіх каралёў і імператараў. Ён быў жанаты з сястрой імператара Фрыдрыха Барбаросы Берце, а жонка самога Фрыдрыха Барбаросы Беатрыса даводзілася Маціясу пляменніцай. Маціяс разам з Конрадам III браў удзел у Другім крыжовым паходзе, суправаджаў Фрыдрыха Барбаросу ў яго італьянскіх паходах і падтрымліваў у барацьбе супраць рымскіх пап Адрыяна IV і Аляксандра III, Францыі і Сіцыліі.

Маціяс варагаваў з многімі сваімі васаламі і суседзямі, уключаючы графаў Бара і біскупаў Туля. Сутыкненне з біскупам Туля за валоданне Гандэрвілем на Мозелі прывяло да адлучэння Маціяса ад царквы па рашэнні Папы Яўгена III (1153). Аднак пры падтрымцы Фрыдрыха Барбаросы ён атрымаў верх над біскупам і стаў называцца графам Туля.

Маціяс шчодра ахвяраваў на цэрквы і заснаваў шэраг кляштароў, у адным з якіх, Клерле, быў пахаваны разам з жонкай.

## Шлюб і дзеці 
Жонка: з каля 1138 **Берта** (1123—1195), дачка Фрыдрыха II, герцага Швабіі. Дзеці:
* **Сімон II** (каля 1140 — 1 красавіка 1206), герцаг Латарынгіі з 1176
* **Феры I** (да 1155 — 7 красавіка 1206), сеньёр Бітша з 1155, герцаг Латарынгіі з 1205
* **Юдыт** (каля 1140 — 19 сакавіка пасля 1173); муж: з 1170 **Эцьен II** (1156—1175), граф Асона
* **Аліса** (каля 1145 — каля 1200); муж: з 1183 Гуга III (1162—1192), герцаг Бургундыі
* **Цьеры (Дытрых) IV** (пам. 1181), біскуп Меца 1173—1179
* **Мацье II** (пам. 1207), граф Туля раней 1180
* **дачка*'

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Герцагі латарынгскія
Катэгорыя:Эльзаскі дом
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XII стагоддзя
Катэгорыя:Постаці другога крыжовага пахода
Юзаф Галомбак

**Юзаф Галомбак** (; ,  пад Кракавам — ) — польскі філолаг-славіст. Доктар філасофіі (1914) і філалогіі (1933).

## Біяграфія 
Скончыў Ягелонскі ўніверсітэт у Кракаве (1909). З 1926 года дацэнт Варшаўскага ўніверсітэта
* Wincenty Dunin-Marcinkiewicz : poeta polsko-białoruski / Józef Gołąbek. — Wilno, 1932.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Славісты Польшчы
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Мовазнаўцы Польшчы
Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўніверсітэта
Святлана Аляксандраўна Пенкіна

**Святлана Аляксандраўна Пенкіна** ( — ) — савецкая актрыса.

## Біяграфія 
Нарадзілася 6 чэрвеня 1951 года. Бацька — Аляксандр Паўлавіч Пенкін, афіцэр, палкоўнік. Скончыла Мінскі тэатральна-мастацкі інстытут.

Удава Уладзіміра Мулявіна (1941—2003), за якога выйшла замуж у 1981. Змяніла прозвішча на Мулявіна-Пенкіна. У 1982 годзе ў іх нарадзіўся сын Валерый.

## Фільмаграфія 
Актрыса стала вядомай дзякуючы здымкам у савецкім 13-серыйным тэлефільме «Блуканне па пакутах» паводле аднайменнага рамана Аляксея Талстога. Роля *Каці Булавінай* была дыпломнай працай выпускніцы Мінскага тэатральнага інстытута.

Працуючы над гэтым фільмам, маладая актрыса адначасова знялася яшчэ ў дзвюх карцінах. У фільме «Пыл пад сонцам» сыграла *Ганну Міхайлаўну*, паплечніцу літоўскага рэвалюцыянера Варэйкіса. У «Колеры золата» яе гераіня *Зоя* — сярод першых роляў.

У 1982 годзе яна сыграла ролю *Ліды* у карціне «Сонечны вецер», а ў 1985 годзе — сакратарку *Віку* ў фільме «Будучаму стагоддзю», экранізацыі аднайменнага рамана , пасля чаго больш у кіно не здымалася.

* 1971 — Магіла льва — *эпізод*
* 1972 — Дзень маіх сыноў — *Сярова, пацыентка*
* 1974 —  — *Каця Булавіна*
* 1974 —  — *Зоя*
* 1977 — А ў нас была цішыня... — *Гусценька Драздова*
* 1977 —  — *Ганна*
* 1978 — Загад нумар адзін (фільм-спектакль) — *Арлова*
* 1981 — Беражыце жанчын — *Оля* (галоўная роля)
* 1982 —  — *Ліда, супрацоўніца Чэбышава*
* 1985 —  — *Віка, сакратарка*

## Спасылкі 
* [Http://www.sb.by/print/post/svetlana-mulyavina-penkina.html Святлана Мулявіна-Пенкіна: «Я не падобная да Каці. Проста жыву яе выпрабаваннямі»] 
* [Http://www.sb.by/print/post/byl-est-budu.html «Быў. Ёсць. Буду.» — 65 гадоў з дня нараджэння Уладзіміра Мулявіна] 

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры агучвання СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Беатрыс I (графіня Бургундыі)

** Беатрыс I (графіня Бургундыі)** (; каля1145—15 лістапада 1184), графіня Бургундыі з 1148 года, імператрыца Свяшчэннай Рымскай імперыі (пасля вяселля ў 1156 годзе з імператарам Фрыдрыхам Барбаросай).

## Біяграфія 
thumb|left|250px|вяселле Фрыдрыха I Барбаросы і Беатрыс Бургундскай. Фрэска на столі Імперскай залы. Вюрцбург
Стала спадчынніцай свайго бацькі Рэно III Бургундскаму ў 3-гадовым узросце. Вакол патэнцыйнага тытула пфальцграфа разгарэўся сапраўдны бой. Апекуном Беатрыс і рэгентам Бургундыі стаў яе дзядзька Гільём III, граф Макона, які ў Бургундыі насіў імя Гільём IV. Жадаючы атрымаць графскі тытул, ён фактычна трымаў сваю пляменніцу пад хатнім арыштам. З іншага боку на Бургундыю прэтэндаваў герцаг Бертольд IV фон Цэрынген, бацька якога насіў тытул «рэктар Бургундыі», атрыманы ад імператара Лотара Суплінбургскага. Прэтэнзіі Бертольда IV былі падтрыманы імператарам Конрадам III і Беатрыс была вызвалена. Аднак у канчатковым выніку тытул пфальцграфа не дастаўся і Цэрынгенам. У 1156 годзе новы імператар Фрыдрых I Барбароса ажаніўся з Беатрыс, узяўшы графства Бургундыю ў якасці пасагу і далучыўшы яе такім чынам да ўладанняў Гогенштаўфенаў.

Беатрыс памерла 15 лістапада 1184 года і пахавана ў крыпце Шпаерскага сабора
(ням. Kaiser- und Mariendom zu Speyer) разам са сваёй дачкой Агнэс.
thumb|200px|Надмагільная пліта Беатрыс I

## Шлюб і дзеці 
Муж: з 1156 года **Фрыдрых I Барбароса** (1122—10 чэрвеня 1190), імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі. Дзеці ад гэтага шлюбу:
* **Беатрыс** (каля 1161—1174)
* **Фрыдрых** (1164—1168/1170), герцаг Швабіі з 1167
* **Генрых** (1165—1197), імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі з 1191
* **Конрад** (1167—1191), герцаг Швабіі з 1170 пад імем Фрыдрых VI
* **Атон** (1167—1200), пфальцграф Бургундыі з 1189
* **Конрад** (1172—1196), герцаг Ротэнбурга (1188—1191), герцаг Швабіі (1191—1196)
* **Райнальд (Рэно)** (1173—1178)
* **Вільгельм** (каля 1176 — пасля 1178)
* **Філіп** (1176—1208), герцаг Швабіі з 1196, кароль Германіі з 1198
* **Агнэс** (пам. 1184), была заручана з Імрэ (1174—1204), будучым каралём Венгрыі

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1140-я гады
Катэгорыя:Графы бургундскія
Катэгорыя:Іўрэйская дынастыя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XII стагоддзя
Катэгорыя:Імператрыцы Свяшчэннай Рымскай імперыі
Мадонна Солі

**«Мадонна Солі»**, або **«Мадонна і дзіця з кнігай»** — карціна італьянскага мастака эпохі Адраджэння Рафаэля, датуецца 1500—1504 гадамі.

Назва карціны ўтворана ад імя брытанскага банкіра і калекцыянера Эдварда Солі (1776—1848), з калекцыі якога ў 1821 годзе карціну набыў Берлінскі музей.

## Апісанне і інтэрпрэтацыя 
На карціне намалявана Дзева Марыя з Немаўлём на каленах; у правай руцэ Марыі — невялікая кніга, на якую звернута яе ўвага. Кніга з’яўляецца сімвалам Свяшчэннага Пісання, якое паведамляе пра трагічны лёс Хрыста. Зазіраючы ў кнігу, Немаўля трымае ў левай руцэ шчыгляня, прывязанае да лапкі за нітачку, — вельмі распаўсюджаную ў той час дзіцячую забаўку.

«Мадонна Солі» з’яўляецца ранняй працай Рафаэля і адлюстроўвае ўплыў яго настаўніка Перуджына.

## Спасылкі 
* «Мадонна Солі» — відэа на YouTube

Катэгорыя:Мадонны Рафаэля
Катэгорыя:Карціны са збораў Берлінскай карціннай галерэі
Катэгорыя:Карціны 1504 года
Трыумф Галатэі (фрэска Рафаэля)

**«Трыумф Галатэі»** () — фрэска, створаная ў 1512 годзе італьянскім мастаком Рафаэлем для вілы Фарнезіна ў Рыме. Віла была пабудавана для сіенскага банкіра Агасціна Кіджы, аднаго з найбагацейшых людзей таго часу.

У грэчаскай міфалогіі, прыгожая нерэіда Галатэя закахалася ў пастуха Акіда. Цыклоп Паліфем, таксама закаханы ў Галатэю, падпільнаваў Акіда і раздушыў яго скалой; Галатэя ператварыла свайго няшчаснага каханага ў цудоўную празрыстую рэчку. У сваёй фрэсцы Рафаэль адышоў ад дакладнага выкладу сюжэту і напісаў сцэну, вядомую як «выкраданне Галатэі».

Фрэска Рафаэля «Трыумф Галатэі» прасякнута духам грэчаскай міфалогіі і антычнай класікі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Карціны Рафаэля
Катэгорыя:Фрэскі 1512 года
Пасадэнская Мадонна

**«Мадонна і немаўля з кнігай»**, вядомая як **«Пасадэнская Мадонна»**, — карціна італьянскага мастака эпохі Адраджэння Рафаэля, датуецца 1502—1503 гадамі.

На карціне намалявана Дзева Марыя з немаўлём на каленах, іх фігуры збалансаваныя і бесклапотныя. Кампазіцыя арганізавана лаканічнай геаметрыяй: персанажы ўпісаны ў трохвугольнік, іх твары і целы намаляваны геаметрычна ідэалізавана. Глыбокі, сіні сілуэт Мадонны контурам аркі ахоплівае фігуру дзіцяці і абрамляе кнігу, падкрэсліваючы жаласлівасць рук, што трымаюць яе.

«Пасадэнская Мадонна» створана Рафаэлем пад уплывам яго настаўніка Перуджына, што тыпова для ранніх прац умбрыйскага перыяду.

## Спасылкі 
* «Пасадэнская Мадонна» на сайце Музея Нортана Саймана

Катэгорыя:Мадонны Рафаэля
Катэгорыя:Карціны 1503 года
Катэгорыя:Карціны са збораў музея Нортана Саймана
Каранец

Назву **Каране́ц** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Магілёўская вобласць
** Каранец — вёска ў Крычаўскім раёне
* Мінская вобласць
** Каранец — вёска ў Бярэзінскім раёне

## Рэкі 
* Каранец — рака ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Худабычка
Чырвоны Араты

Назву **Чырво́ны Ара́ты** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Чырвоны Араты — былы пасёлак у Хойніцкім раёне
* Мінская вобласць
** Чырвоны Араты — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Чырвоны Араты — іншая назва вёскі Красны Пахар у Пухавіцкім раёне

## Гл. таксама 
* Красны Пахар
Алейны жывапіс

[right|thumb|240px|«[Мона Ліза» пэндзля Леанарда да Вінчы, драўляная дошка, алей.]]
**Алейны жывапіс** — від жывапісу мастацкімі алейнымі фарбамі, у якіх сувязным рэчывам для каляровых парашкоў (пігментаў) з'яўляюцца алей ільняны, арэхавы, сланечнікавы і інш. і розныя лакі. Алейны жывапіс выконваецца пераважна на палатне, дрэве, кардоне, металічных плітах, пакрытых спецыяльнымі грунтамі (станковы алейны жывапіс) ці па вапнавым тынку (манументальны алейны жывапіс).

Вядомы з 10 стагоддзя. Пашырыўся на пачатку 15 стагоддзя пасля ўдасканалення яго Янам ван Эйкам.

На Беларусі вядомы з пачатку 16 стагоддзя. У тэхніцы алейнага жывапісу працуе пераважная большасць мастакоў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:жывапісныя тэхнікі
Алейныя фарбы

thumb|230px|Мастацкія алейныя фарбы ў тубах
**Але́йныя фа́рбы** — суспензіі неарганічных пігментаў і напаўняльнікаў у пакостах. Пігменты — двухаксід тытану, вохра, жалезны сурык, аксід хрому і інш.; напаўняльнікі — тальк, каалін, слюда і інш. Для хуткага высыхання ў алейныя фарбы дадаюць , для лепшага дыспергавання — . Выпускаюцца густацёртыя (пастападобныя) і гатовыя для выкарыстання (вадкія). Пры высыханні, абумоўленым акісляльнай палімерызацыяй раслінных алеяў пакосту, утвараецца атмасфераўстойлівая плёнка, якаме мае невысокую цвёрдасць, набракае ў вадзе і разбураецца ў шчолачах. Выкарыстоўваюцца ў будаўніцтве, алейным жывапісе. 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фарбавальнікі