open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ленінск (Брагінскі раён)

**Ле́нінск** (, ) — пасёлак у Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Малажынскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 14 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 41 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 133 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, блізкай да шыротнай арыентацыі, забудаванай аднабакова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны на пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года цэнтр Ленінскага сельсавета Халмецкага, з 4 жніўня 1927 года Лоеўскага раёнаў Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай акруг. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Шлях да сацыялізму», дзейнічалі 2 ветракі, гамарня. У 1959 годзе ў складзе калгаса «Світанак» (цэнтр — вёска Чамярысы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 23 гаспадаркі, 39 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1930 год — 38 двароў, 211 жыхароў.
* 1959 год — 281 жыхар (паводле перапісу).
* 2004 год — 23 гаспадаркі, 39 жыхароў.
* 2006 год — 27 гаспадарак, 60 чалавек, з якіх 11 ва ўзросце да 16 гадоў, 18 — у працаздольным і 31 — старэйшым за працаздольны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Малажынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна
Спадарожнікі Сатурна

thumb|220px|Спадарожнікі і кольцы Сатурна
**Спадарожнікі Сатурна** — натуральныя спадарожнікі Сатурна. Сатурн мае 62 натуральныя спадарожнікі з пацверджанай арбітай, 53 з іх маюць уласныя назвы, 13 маюць дыяметр звыш 50 кіламетраў. Найбуйнейшы з спадарожнікаў — Тытан. Навукоўцы мяркуюць, што ўмовы на гэтым спадарожніку Сатурна падобныя да тых, якія існавалі на нашай планеце 4 мільярда гадоў таму, калі на Зямлі толькі зараджалася жыццё.

Ніжэй пералічаныя ўсе спадарожнікі Сатурна, якія маюць уласныя імёны, у парадку аддаленасці ад планеты з указаннем іх радыусаў (у кіламетрах) і сярэдніх адлегласцей ад Сатурна (у тысячах кіламетраў):

У 2004—2007 былі адкрыты яшчэ 29 спадарожнікаў. 25 з іх пакуль не атрымалі назваў, S/2007 S4 — апошні з іх.

* Сколhttp://lnfm1.sai.msu.ru/neb/nss/nsso-c6r.htm
* Бефінд («Бебхіон»)
* Форн’ёт
* Фарбаўці
* Эгір
* Сурт
* Логі
* Гнеда
* Гіракін
* Бестла
* Фенрыр
* Бергельмір
* Хаці

У 2025 годзе астрономы абвясцілі аб выяўленні 128 новых спадарожнікаў Сатурна, агульны лік вядомых спадарожнікаў планеты дасягнў 274.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спадарожнікі Сатурна


Катэгорыя:Сонечная сістэма
Вялікі Лес (Брагінскі раён)

**Вялі́кі Лес** (, ) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Буркоўскага сельсавета.

Да 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Мікуліцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 17 км на паўночны захад ад Брагіна, 23 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 134 км ад Гомеля.

## Транспартная сістэма 
Транспартная сувязь па прасёлкавай, затым аўтадарозе Брагін — Хойнікі.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі. Жылыя хаты драўляныя сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Вядомая з XIX стагоддзя ў Рэчыцкім павеце Мінскай губерні. У 1908 годзе ў Мікуліцкай воласці.

У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвонае поле», працавалі вятрак (з 1927 года) і гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў маі 1943 года фашысты цалкам спалілі вёску і забілі 15 жыхароў. Паводле дадзеных 1959 года ў складзе калгаса «Чырвоны Кастрычнік» (цэнтр — вёска Мікулічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 8 гаспадарак, 12 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1850 год — 8 двароў, 50 жыхароў.
* 1897 год — 19 двароў, 124 жыхара (паводле перапісу).
* 1908 год — 49 двароў, 144 жыхара.
* 1959 год — 92 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 8 гаспадарак, 12 жыхароў.
* 2006 год (01.01.2006) — 8 гаспадарак, 12 чалавек, з якіх 0 ва ўзросце да 16 гадоў, 2 — у працаздольным і 10 — старэйшым за працаздольны.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Катэгорыя:Буркоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна
Рытаў (Брагінскі раён)

**Ры́таў** (, ) — пасёлак у Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Малажынскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 22 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 48 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 139 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі, да якой з усходу пад прамым кутом далучаюцца 2 кароткія, паралельныя паміж сабой вуліцы. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомы з XVII стагоддзя як паселішча ў Рэчыцкім павеце Менскага ваяводства ВКЛ. У інвентары Гомельскага стараства 1640-х гадоў згадана як сяло Рытавічы. Пасля 2-га раздзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі.

Найболей актыўна забудоўвалася ў 1920-я гады. У 1931 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны фашысты ў верасні 1943 года цалкам спалілі вёску. У 1959 годзе ў складзе калгасу «Першамайск» (цэнтр — вёска Малажын).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 35 гаспадарак, 91 жыхар.

### Дынаміка 
* 1930 год — 38 двароў, 200 жыхароў.
* 1940 год — 46 двароў.
* 1959 год — 239 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 35 гаспадарак, 91 жыхар.
* 2006 год — 32 гаспадаркі, 86 жыхароў

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Катэгорыя:Малажынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна
Красная Горка (Брагінскі раён)

**Кра́сная Го́рка** — былы.

Планіроўка складалася з кароткай просталінейнай вуліцы, блізкай да шыротнай арыентацыі. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва 
* 1930 год — 38 двароў, 248 жыхароў.
* 1959 год — 92 жыхара (паводле перапісу).
* 1992 год — жыхары (20 сем’яў) пераселены.
* 2010 год — жыхароў няма.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Чырвонае Поле

**Чырвонае Поле** — вёска ў Буркоўскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Да 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Мікуліцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 17 км на паўночны захад ад Брагіна, 22 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 135 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Брагін-Хойнікі.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай мерыдыянальнай вуліцы, забудаванай драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвонае поле», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў маі 1943 года фашысты цалкам спалілі вёску і забілі 3 жыхароў. У 1959 годзе ў складзе калгасу «Чырвоны Кастрычнік» (цэнтр — вёска Мікулічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 10 гаспадарак, 25 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1940 год — 14 двароў, 98 жыхароў.
* 1959 год — 122 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 10 гаспадарак, 25 жыхароў.
* 2006 год — 10 гаспадарак, 24 чалавек, з якіх 6 ва ўзросце да 16 гадоў, 5 — у працаздольным і 13 — старэйшым за працаздольны.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна
Катэгорыя:Буркоўскі сельсавет
Аляксандраўка (Брагінскі раён)

**Алякса́ндраўка** (, ) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Новаялчанскага сельсавета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва (01.01.2006) налічвалася 14 чалавек, з якіх 0 ва ўзросце да 16 гадоў, 1 — у працаздольным і 13 — старэйшым за працаздольны. Колькасць гаспадарак 11.

## Славутасць 
* Гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку (1-е тысячагоддзе да н.э. – першая чвэрць 1-га тысячагоддзя н.э.), 0,68 км на захад ад вёскі, 3,72 км на паўднёвы ўсход ад былой вёскі Капоранка, левабярэжжа р. Брагінка, урочышча Гарадок (Востраў, Горад, Вялікае Гарадзішча) — .

## Спасылкі 
Катэгорыя:Новаялчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна
Кобрынскі ваенна-гістарычны музей імя А. В. Суворава

**Кобрынскі ваенна-гістарычны музей імя А.В.Суворава** — музей у г. Кобрын (Беларусь), прысвечаны А.В. Суворава, якому некаторы час належаў горад. 

Заснаваны ў 1946 годзе. Уключае дом-музей А.В. Суворава, а таксама экспазіцыю «Гісторыя Кобрыншчыны». З'яўляецца адным з найстарэйшых музеяў Брэсцкай вобласці. Каля музея размешчаны помнік Сувораву. 

У цяперашні час у Кобрыне ідзе будаўніцтва праваслаўнага храма імя А.В.Суворава. Па плане гэты праект дасць магчымасць стварыць у спалучэнні з ужо існуючым музеем Суворава ваенна-патрыятычны комплекс.

Найбольш значнымі калекцыямі музея з'яўляюцца зброя і ўзбраенне і нумізматыка.

Адрас музея: 225860, г. Кобрын, вул. Суворава, д. 16.

Выява:Suvorov Museum (Kobrin)-5.JPG|Новы будынак музея
Выява:SuvorovKobrinMuseum.jpg|Бюст А. В. Суворава

## Літаратура 
* Кобрынскі ваенна-гістарычны музей імя А.В.Суворава / / Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. – Мн., 1997. – Т. 4. – С. 220.
* Пліско Н.М.Кобрынскі ваенна-гістарычны музей імя А.В. Суворава//Кобринский военно-исторический музей им. А.В. Суворова: Давед. – Мн.: Полымя, 1990. – [90] с.

## Спасылкі 
* https://suvorovmuseum.by/
* Кобрынскі ваенна-гістарычны музей імя А. В. Суворава на museum.by
* Ваенна-гістарычны музей імя Суворава 
* Ваенна-гістарычны музей імя Суворава 
* Смирнов Н. И. Белорусский Кобрин в судьбе Александра Суворова // Кадетское братство. — № 63 

Катэгорыя:Музеі Суворава
Катэгорыя:Музеі Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Культура Кобрына
Катэгорыя:Славутасці Кобрына
Катэгорыя:Гістарычныя музеі Беларусі
Мікуліцкі сельсавет

**Міку́ліцкі сельсавет** () — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Мікулічы. Знаходзіўся на паўночным захадзе раёна.

## Гісторыя 
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Конанаўшчынскага і Рыжкаўскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Брагінскага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 26 лістапада 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Буркоўскага сельсавета. 14 студзеня 1960 года ў склад Астраглядаўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Бакуны, Буркі, Кавалі, Марытон і Шчарбіны), у адміністрацыйнае падпарадкаванне Брагінскага пассавета — 4 населеныя пункты (Кавака, Красная Гара, Пажаркі і Сабалі). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Мікуліцкага сельсавета 6 населеных пунктаў. 17 лістапада 2005 года скасаваны пасёлак Красная Горка. 1 снежня 2009 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Буркоўскага сельсавета.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 5 населеных пунктаў: аграгарадок Мікулічы, вёскі Вялікі Лес, Конанаўшчына, Рыжкаў і Чырвонае Поле.

У склад Мікуліцкага сельсавета ўваходзілі цяпер не існыя: пасёлкі Краснагорск, Краснае, вёска Новая Вёска, Ульянаўка (скасаваны ў 1938 годзе), вёска Байдакі (спалена фашыстамі ў 1942 годзе, не аднавілася), пасёлак Уладзімірскі (спалены фашыстамі, не аднаўляўся), хутар Байдакі (скасаваны ў 1968 годзе), пасёлак Красная Горка (скасаваны ў 2005 годзе).

## Насельніцтва 
Станам на 1 студзеня 2006 года (5 вёсак і 1 пасёлак) насельніцтва складала 625 чалавекі, з якіх 144 — ва ўзросце да 16 гадоў, 280 — у працаздольным і 201 — старэйшым за працаздольны. Колькасць гаспадарак —244.

Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета складала 542 чалавекі, з іх 96,1 % — беларусы, 2,2 % — рускія, 1,3 % — украінцы.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брагінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2009 годзе
Краснае (Брагінскі раён)

**Кра́снае** (, ) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Цэнтр Новаялчанскага сельсавета (з 2010 года).

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 39 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 2 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 169 км ад Гомеля.

## Транспартная сістэма 
Побач аўтадарога Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з безсістэмнай забудовы, падзеленай каналам на паўднёвую і паўночную часткі. Жылыя хаты драўляныя сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя. У 1881 годзе згадана як вёска ў Рэчыцкім павеце Мінскай губерні, валоданне Салтанава. У 1932 годзе арганізаваны калгас «Інтэрнацыянал», працавалі гамарня, паравы млын (з 1929 года). Падчас Вялікай Айчыннай вайны на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 174 мясцовых жыхара, у памяць пра загінулыя ў 1968 годзе ў цэнтры вёскі ўсталяваны абеліск. У 1959 годзе — цэнтр саўгаса «Краснае». Размяшчаліся сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, лякарня, аддзяленне сувязі, швейная майстэрня, 2 крамы, сталовая.

У наш час знаходзіцца кантрольны пункт па назіранню за радыяцыйна забруджанай мясцовасцю, з якой выселены жыхары.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 146 гаспадарак, 404 жыхара.

### Дынаміка 
* 1931 год — 18 двароў, 120 жыхароў.
* 1959 год — 193 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 146 гаспадарак, 404 жыхара.
* 2006 год (01.01.2006) — 151 гаспадарка, 407 чалавек, з якіх 91 ва ўзросце да 16 гадоў, 229 — у працаздольным і 87 — старэйшым за працаздольны.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Новаялчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна
Галубоўка (Брагінскі раён)

**Галубо́ўка** (, ) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Новаялчанскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 41 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 1 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 160 км ад Гомеля.

## Транспартная сістэма 
аўтадарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з 2 вуліц мерыдыянальнай арыентацыі, амаль паралельных паміж сабой, на поўначы перасякаюцца чыгункай. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1932 годзе арганізаваны калгас. У складзе саўгаса «Краснае» (цэнтр — д. Краснае).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 52 гаспадаркі, 84 жыхара.

### Дынаміка 
* 1959 год — 305 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 52 гаспадаркі, 84 жыхара.
* 2006 год (01.01.2006) — 53 гаспадаркі, 81 чалавек, з якіх 6 ва ўзросце да 16 гадоў, 21 — у працаздольным і 54 — старэйшым за працаздольны.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Новаялчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна
Капоранка

**Капо́ранка** — былая вёска ў Новаялчанскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (70 сем'яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. У 2005 годзе вёска была выключана са звестак па ўліку населеных пунктаў.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 41 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 6 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 158 км ад Гомеля.

### Водная сістэма 
На поўдні меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сістэма 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з выгнутай мерыдыянальнай вуліцы, перасякаемай на поўдні чыгункай. Хаты драўляныя, сядзібнага тыпу. У сувязі з высокім узроўнем радыяцыйнага забруджвання ўсе пабудовы разбураны і пахаваны пад пластом зямлі.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя Па інвентары 1784 года 15 дымоў, 46 валоў, 36 кароў. Пасля 2-га раздзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1811 годзе валоданне Ракіцкіх. У 1850 годзе валоданне абшарніка Прозара. Паводле перапісу 1897 года знаходзіўся хлебазапасны магазін. У 1908 годзе ў Ёлчанскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні.

З 8 снежня 1926 года па 16 ліпеня 1954 года цэнтр Капоранскага сельсавета Камарынскага раёна Рэчыцкай і з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акруг, з 20 лютага 1938 года Палескай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей. З 1920-х гадоў дзейнічала школа. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Савецкая Беларусь», працавала гамарня. Паводле перапісу 1959 года ўваходзіла ў склад саўгаса «Краснае» (цэнтр — вёска Краснае).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка 
* 1850 год — 28 двароў, 185 жыхароў.
* 1897 год — 53 двары, 350 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 60 двароў, 383 жыхара.
* 1959 год — 317 жыхароў (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (70 сем'яў) пераселены.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Рыжкаў (Брагінскі раён)

**Рыжкаў** — вёска ў Буркоўскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Да 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Мікуліцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 17 км на паўночны захад ад Брагіна, 23 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 134 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Брагін-Хойнікі.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі, да якой з усходу далучаецца кароткая просталінейная вуліца з завулкам. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Рэчыцкім павеце Мінскай губерні У 1850 годзе . Паводле перапісу 1897 года знаходзіліся капліца, школа граматы, вятрак. У 1908 годзе ў Микуліцкай воласці.

З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года цэнтр Рыжкаўскага сельсавета Брагінскага раёна Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай акруг.

У 1931 годзе створаны калгас «Беларусь», працавала гамарня. У 1959 годзе ў складзе калгаса «Чырвоны Кастрычнік» (цэнтр — вёска Мікулічы). Ёсць клуб.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 75 гаспадарак, 177 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1850 год — 12 двароў, 111 жыхароў.
* 1897 год — 39 двароў, 263 жыхара (паводле перапісу).
* 1908 год — 81 двор, 431 жыхар.
* 1930 год — 97 двароў, 555 жыхароў.
* 1959 год — 570 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 75 гаспадарак, 177 жыхароў.
* 2006 год — 75 гаспадарак, 178 чалавек

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна
Катэгорыя:Буркоўскі сельсавет
Людзвіноў (Брагінскі раён)

**Людзвіно́ў** (, ) — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Новаялчанскага сельсавета.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (44 сем'і) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. Ліквідавана 20 жніўня 2008 года.
## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 38 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 7 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 157 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Побач аўтадарога Камарын — Брагін. Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой на поўначы далучаецца кароткая, ледзь выгнутая шыротная вуліца. Жылыя хаты драўляныя сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя як вёска ў Рэчыцкім павеце Мінскага ваяводства ВКЛ. Пасля 2-га раздзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. Напачатку XIX стагоддзя падзялілася на 2 паселішчы. Паводле перапісу 1897 года побач была сядзіба, броварны завод, у Ёлчанскай воласці.

У 1932 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 12 жыхароў вёскі, для ўшанавання іх памяці ў 1967 годзе ў цэнтры вёскі збудаваны абеліск. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Краснае» (цэнтр — вёска Краснае).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка 
* 1834 год — у Блізкім Людвінава 43 жыхара, у Далёкім Людвінава 40 жыхароў.
* 1897 год — 7 двароў, 50 жыхароў (паводле перапісу).
* 1959 год — 183 жыхара (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (44 сем'і) пераселены.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі
Капоранскія Ляды

**Капо́ранскія Ля́ды** (, ) — былы пасёлак у складзе Новаялчанскага сельсавета Брагінскага раёна Гомельскай вобласці.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары пераселены ў чыстыя месцы. Насельніцтва ў цяперашні час атсутнічае. Пасёлак ліквідаваны 20 жніўня 2008 года.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 39 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 5 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 156 км ад Гомеля.

## Транспартная сістэма 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1932 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у верасні 1943 года фашысты спалілі 20 двароў. Уваходзіў у склад саўгаса «Краснае» (цэнтр — вёска Краснае).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка 
* 1940 год — 23 двары, 104 жыхара.
* 1959 год — 65 жыхароў (паводле перапісу).
* 1980-е — жыхары пераселены.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Ніўкі (Брагінскі раён)

**Ні́ўкі** — былы пасёлак у Новаялчанскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

За 37 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 5 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 156 км ад Гомеля.

Стаяў на дарозе мясцовага значэння «Андрэеўка—Мікалаеўка—Ніўкі» (). За 2,5 км знаходзіцца пуцявы пост Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі.

## Гісторыя 
Заснаваны ў пачатку 1920-х гадоў на былых памешчыцкіх землях перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1931 годзе арганізаваны калгас.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны, начальніку штаба кавалерыйскага палка капітану А. В. Красікаву, санінструктару І. М. Пятлюку, радавому Р. Ф. Нагорнаму, якія вызначаліся ў баях за вызваленне пасёлка 28 верасня 1943 года, нададзена званне Героя Савецкага Саюза.

Хутар Ніўкі ў складзе саўгаса «Краснае» (цэнтр — вёска Краснае).

У 2005 годзе пасёлак выключаны з даных уліку населеных пунктаў.

## Насельніцтва 
* 2004 год — 1 гаспадарка, 1 жыхар.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632 с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Старыя Ляды

**Стары́я Ля́ды** (, ) — былы пасёлак у Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Новаялчанскага сельсавета.

За 42 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 3 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 161 км ад Гомеля. Транспартная сувязь па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.

На ўсходзе сетка меліярацыйных каналаў.

## Гісторыя 
Вядома з XIX стагоддзя як вёска Ляды ў Савіцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. На пачатку 1920-х гадоў вёска Ляды падзялілася на дзве — Старыя Ляды і Новыя Ляды. У 1930 годзе арганізаваны калгас.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны у верасні 1943 года акупанты спалілі 26 двароў.

Уваходзіла ў склад саўгаса «Краснае» (цэнтр — вёска Краснае).

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС 1986 года і радыяцыйнага забруджвання жыхары (15 сем’яў) пераселены ў чыстыя месцы.

Ліквідаваны 20 жніўня 2008 года.

Планіроўка складалася з кароткай просталінейнай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі. Забудова была аднабаковай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва 
* 1908 год — 32 двары, 172 жыхары.
* 1940 год — 29 двароў, 130 жыхароў.
* 1986 год — жыхары (15 сем’яў) пераселены.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Асіннік (Брагінскі раён)

**Асі́ннік** — былы пасёлак у Новаялчанскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

За 39 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 6 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 158 км ад Гомеля. Побач аўтадарога Камарын — Брагін.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў на былых памешчыцкіх землях перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1932 годзе арганізаваны калгас.

Хутар Асіннік уваходзіў у склад саўгаса «Краснае» (цэнтр — вёска Краснае). У складзе Новаялчанскага сельсавета..

Быў забудаваны драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва 
* 1959 год — 58 жыхароў (перапіс).
* 1986 год — жыхары (7 сем’яў) пераселены.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Новаялчанскі сельсавет

**Новаялча́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Краснае.

## Геаграфія 
Сельсавет знаходзіцца на паўднёвым усходзе раёна. Па тэрыторыі сельсавета праходзіць чыгунка Чарнігаў — Прыпяць. У склад сельсавета ўваходзіла чыгуначная станцыя Ёлча.

## Гісторыя 
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года **Ялчанскі (Новаялчанскі) сельсавет** у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Ёлча (Новая Ёлча). З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Стараялчанскага сельсавета. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Камарынскага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Капоранскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна. 29 кастрычніка 1964 года цэнтр сельсавета перанесены з вёскі Ёлча ў вёску Новая Ёлча, сельсавет перайменаваны ў Новаялчанскі. 26 верасня 1972 года ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Камарынскага пассавета перададзена вёска Іванкі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 12 населеных пунктаў. 20 студзеня 2005 года з даных па ўліку населеных пунктаў як фактычна неіснуючая выключана вёска Капоранка. 17 лістапада 2005 года скасаваны пасёлкі Асіннік і Ніўкі. 26 верасня 2006 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Асарэвіцкага сельсавета (вёскі Асарэвічы, Вялле і Галкі). 20 жніўня 2008 года былі ліквідаваныя населеныя пункты Капоранскія Ляды, Людзвіноў і Старыя Ляды. 29 студзеня 2010 года адміністрацыйны цэнтр сельсавета быў перанесены з вёскі Новая Ёлча ў вёску Краснае.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1255 чалавек, з іх 92,9 % — беларусы, 4,9 % — украінцы, 1,8 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 935 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Камарынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Акавіта

**Акавіта** ( — вада жыцця) — традыцыйная назва моцнага алкагольнага напою.

З XIII ст. агульнаеўрапейскім тэрмінам *aqua vitae* называлі гарэлку або вінны спірт, атрыманыя праз дыстыляцыю віна, пазней таксама гарэлку з соладу, збожжа, мукі і інш. У кельцкіх народаў скарочаны даслоўны пераклад лацінскага выразу *uisce beatha* стаў назвай нацыянальнага моцнага напою з ячменнага соладу — віскі.

У Польшчы і ВКЛ гэтая назва вядомая з канца XV — пачатку XVI ст. Пачаткова акавіта ўжывалася як аптэчны сродак (найчасцей для настойвання лекавых зёлак і г.д.). З пашырэннем ужытку моцных напояў і дыверсіфікацыяй іх тыпаў акавітай у вузкім сэнсе пачалі называць найвышэйшую ступень дыстыляцыі гарэлкі (ад 70 % аб.), даступную даіндустрыяльнай тэхналогіі. У сучасных скандынаўскіх краінах акавітай называюць моцную гарэлку (як правіла, з жыта), часам араматызаваную невялікай колькасцю кмена, якую прынята піць з невялікіх (50 г.) кілішкаў адным глытком. Да сярэдзіны XX ст. ужываўся старадаўні жартаўлівы беларускі тост:

: — Як ты называешся?
: — Акавіта.
: — А з чаго ты?
: — З жыта.
: — Пашпарт ёсць?
: — Няма.
: — Вось табе турма!

(пасля чаго акавіту выпівалі). У сучаснай беларускай папулярнай гістарычнай літаратуры акавітай часта называюць старадаўнюю гарэлку ўвогуле.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Акавіта — беларускі партал, змяшчае навіны, каталог спасылак на сайты, і лічыльнік наведвальнікаў.

Катэгорыя:Напоі
Наваельнянская ГЭС

**Наваельнянская ГЭС** або **Навасёлкаўская ГЭС** ― малая гідраэлектрастанцыя на рацэ Моўчадзі каля Наваельні і Навасёлак Гродзенскай вобласці. Вызначаная магутнасць 220 кВт. Адрас — вуліца Дзятлаўская, 23.

Пабудавана ў 1953 годзе на паўночны захад ад Наваельні, плаціна ўтварыла Наваельнянскае вадасховішча. Вызначаная магутнасць 240 кВт. Спынена як нерэнтабельная і закрыта ў 1972 годзе.

У 1989 годзе будынак ГЭС і вадасховішча перададзены кааператыву «Спектр» і калектыўнаму прадпрыемству «Пасум». У вясну 1993 года падчас паводкі плаціну прарвала, вадасховішча амаль цалкам сцякло. У 1997 годзе рэшткі будынка ГЭС і гідратэхнічных збудаванняў перададзены на баланс «Гроднаэнерга».

У 1999 годзе пачалося праектавання аднаўлення станцыі. Створана вадасховішча плошчай 50 га. Адноўлены дзве турбіны 1950-х гадоў. Усталяваны два новыя генератары па 110 кВт. Работы здзяйснялі РУП «Гроднаэнерга» і ТАА «Малая энергетыка».

Уведзена ў эксплуатацыю ў 2002 годзе, першы ток дала 28 чэрвеня 2002 года. Вызначаная магутнасць 220 кВт. Разлічаная штогадовая выпрацоўка электрычнасці — 1 млн кВт*г.

На вадасховішчы створана зона адпачынку.

У 2006 годзе для пераводу ГЭС у аўтаматызаваны рэжым неабходна было замяніць кандэнсатарныя батарэі з намінальным напружаннем  на , усталяваць АВР і змяніць састарэлыя масленыя выключальнікі вакуумнымі на РП-10 кВ «Навасёлкі», да якога падключана ГЭС, каб абараніць ад пашкоджанняў генератары і турбіны пры знікненні напружання на ГЭС і неспрацоўванні абечкаў накіравальнага апарата. Таксама было неабходна прадугледзіць неадкладнае аўтаматычнае закрыццё шахт турбін затворамі, вырабіць і ўсталяваць аўтаматычныя тармазы для спынення генератараў у аварыйных рэжымах, усталяваць датчыкі ціску на смеццеўтрымальных сетках, для кантролю іх забруджвання ўсталяваць датчыкі ўзроўню вады, кантролю нагрэву кантактных злучэнняў на аўтаматах і кантактарах уводаў, кантролю нагрэву падшыпнікаў генератараў, кантролю біцця валоў генератараў і турбін. Падобныя патрэбы склалася тым часам і на іншых ГЭС у Беларусі.

## Літаратура 
* *Дорофейчик А. Н.* Гидроэнергетика Гродненщины // Энергия и менеджмент № 2(29), 2006. — С. 42-45.

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Электрастанцыі Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Эканоміка Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Наваельня
Катэгорыя:Моўчадзь (рака)
Дубраўская ГЭС

**Ду́браўская ГЭС** — малая гідраэлектрастанцыя на рацэ Усяжы (Дубраўскае вадасховішча) паміж вёскамі Кудрышчына і Прылепы ў Смалявіцкім раёне. Вызначаная магутнасць 150 кВт, штогадовая выпрацоўка электраэнергіі ~1 млн кВт*гадзін, што дастаткова для забеспячэння электраэнергіяй ~750 прыватных дамоў. Уведзена ў эксплуатацыю ў 2002 годзе. Будаўніцтва пачалося ў снежні 2001, работы выконвала ПМК-79 ААТ «Салігорсквадбуд». У турбіннай камеры ўсталяваныя дзве турбіны вытворчасці ТАА «Прамысловы саюз — Энергія» (Гродна) па 75 кВт кожная. Ад вадазаборнага збудавання да турбін вада падаецца па бетонных галерэях, далей — па двух вадаводах дыяметрам 1400 мм і даўжынёй 30 метраў.

## Літаратура 
* Афіцыйная старонка НВТАА «Малая энергетыка»

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Электрастанцыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Электрастанцыі Мінскай вобласці
Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Эканоміка Смалявіцкага раёна
Катэгорыя:2002 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Усяжа (рака)
Сакоўшчынская ГЭС

**Сакоўшчынская ГЭС** — малая гідраэлектрастанцыя ў Валожынскім раёне на рацэ Заходняя Бярэзіна каля вёскі Сакаўшчына. Першапачаткова пабудаваная вызначаная магутнасцю 120 кВт, пасля закінутая. Адноўленая на плаціне, якая захавалася, і ўведзеная ў эксплуатацыю ў 2008 годзе з вызначанай магутнасцю 225 кВт.

Рэканструкцыя пачалася ў красавіку 2007 года. Штогадовая выпрацоўка электраэнергіі 990 тыс. кВт*гадзін. Агульны кошт ГЭС склаў 1,1 млрд бел.руб., у т.л. 600 млн каштавалі турбіны (пач. 2008). Усталяваныя тры турбіны ГЭУ-75 вытворчасці ААТ «Прамысловы саюз — Энергія» вызначанай магутнасць 75 кВт кожная. Будаўніцтва ажыццяўлялася за кошт абласнога бюджэту і ўласных сродкаў «Мінскмеліявадгаса», набыццё абсталявання — за кошт інавацыйных фондаў Міністэрства энергетыкі і Мінскага абласнога ўпраўлення па нагляду за рацыянальным выкарыстаннем паліўна-энергетычных рэсурсаў.

## Літаратура 
* Король Н. Без патетики о малой энергетике // Рэспубліка № 68(4491). 2008, 10 апр.
* Афіцыйная старонка ААТ «Прамысловы саюз — Энергія»
* Саковщинскую малую ГЭС в Воложинском районе планируется ввести в эксплуатацию в июле текущего года // Миноблисполком: Новости. 2008, 18 июня.

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Электрастанцыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Электрастанцыі Мінскай вобласці
Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Эканоміка Валожынскага раёна
Катэгорыя:Сакаўшчына
Войкаўская ГЭС

**Войкаўская ГЭС** — малая гідраэлектрастанцыя на рацэ Дзвінаса ў Лагойскім раёне, за 3,6 км ад Плешчаніцаў. Вызначаная магутнасць 100 кВт. Штогадовая выпрацоўка электраэнергіі 413 тыс. кВт*г.

ГЭС каштавала больш за 600 млн бел.руб., у т.л. 220 млн. — на набыццё турбіны (крас. 2008). ГЭС аўтаномная, патрабуе толькі кантролю за тэмпературай падшыпнікаў і абмоткі ўзбуджэння. Вадазбор створанага плацінай вадасховішча (Дзвінаса і некалікі драбнейшых рэк) дазваляе размясціць побач яшчэ адну ГЭС. Работы выконваў ДУ «Аб'яднанне Мінскмеліявадгас» сіламі Лагойскага ПМС. Перад будаўніцтвам была пераселеная калонія баброў. На час будаўніцтва быў выкапаны 800-мятровы адвадны канал. ГЭС будавалася на адсыпанай на балоце пляцоўцы.

Тэхнік ГЭС — Віктар Дрынкевіч (крас. 2008).

## Літаратура 
* Король Н. Без патетики о малой энергетике // Рэспубліка № 68(4491). 2008, 10 апр.
* Афіцыйная старонка ААТ «Прамысловы саюз — Энергія»
* Саковщинскую малую ГЭС в Воложинском районе планируется ввести в эксплуатацию в июле текущего года // Миноблисполком: Новости. 2008, 18 июня.

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Электрастанцыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Электрастанцыі Мінскай вобласці
Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Эканоміка Лагойскага раёна
Ключагорская ГЭС

**Ключагорская ГЭС** — колішняя малая гідраэлектрастанцыя на рацэ Обаль (за 32 км ад вытоку) у Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Захавалася плаціна Ключагорскага вадасховішча.

Будаўніцтва гідраэлектрастанцыі пачалося ў 1949 годзе. Запушчана ў эксплуатацыю 28 чэрвеня 1953 года. Вышыня плаціны складала 7,1 м. Магутнасць электрастанцыі — 350 кілавольт-ампер. Першымі электрычную энергію гідраэлектрастанцыі атрымалі калгасы «Вапняк», імя Дзяржынскага і гарадскі пасёлак Езярышча, у наступныя 4 гады — калгасы імя Карла Маркса, «Новае жыццё», «Віраўлянскі» і гаспадаркі Халамерскага сельсавета.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыйны партал HARADOK.INFO

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Электрастанцыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Электрастанцыі Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Эканоміка Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1953 годзе
Амялушка

**Амялу́шка звыча́йная** (*Bombycilla garrulus*) — пеўчая птушка атраду вераб’інападобных.

## Апісанне 
Даўжыня цела 18—21 см, размах крылаў 32—35 см, маса да 60—70 г. Шэра-карычневая з вялікім чубам, на канцы хваста жоўта-чорная палоска. На крыле бела-чырвонае люстэрка. Самка менш кантрасная. Маладыя без люстэрка на крыле і чорнага горла, спод цела з падоўжнымі рыскамі. Голас — нягучнае «свіррыры-свіррыры».

## Пашырэнне 
Распаўсюджана ў зоне таёжных лясоў Паўночнага паўшар’я. Гняздуецца ў рэдкалессі, на дрэвах. Корміцца ягадамі, пупышкамі дрэў і кустоў.

У Беларусі трапляецца на веснавым (красавік) і асеннім (лістапад) пралётах, у невялікай колькасці зімуе (прылятае з поўначы ў кастрычніку). Трымаецца лясоў, дзе шмат рабіны, шыпшыны, крушыны, ядлоўцу.

## Падвіды 
* *B. g. garrulus* — у Еўропе і Азіі;
* *B. g. pallidiceps* — у Паўночнай Амерыцы.

## Аб’ект палявання 
Да пачатку XX стагоддзя — аб’ект шляхецкага палявання. Гатавалася падобна да бакасаў, перапёлак, рабіннікаў, рабчыкаў: напрыклад, печанымі, з укладзенымі ў брушную поласць птушкі кавалкамі масла, змяшанага са здрабнёнымі «ягадамі» ядлоўцу.

## Літаратура 
* 
*  — С. 162.
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вераб’інападобныя
Конанаўшчына

** Конанаўшчына** — вёска ў Буркоўскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 23 км на паўночны захад ад Брагіна, 28 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 139 км ад Гомеля.

### Водная сістэма 
На ўсходзе — сетка меліярацыйных каналаў.

## Транспартная сістэма 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Брагін-Хойнікі.

Планіроўка складаецца з ледзь выгнутай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя. У 1765 годзе ў Рэчыцкім павеце Мінскага ваяводства ВКЛ. Пасля 2-га раздзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1850 годзе валоданне графіні Ракіцкай. У 1897 годзе ў Мікуліцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні.

З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года цэнтр Конанаўшчынскага сельсавета Брагінскага раёна Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай акруг. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Дакладны шлях», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны фашысты ў 1943 годзе цалкам спалілі вёску і забілі 9 жыхароў. У 1959 годзе ў складзе калгаса «Чырвоны Кастрычнік» (цэнтр — вёска Мікулічы). Размяшчаліся пачатковая школа, фельчарска-акушэрскі пункт, бібліятэка.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 65 гаспадарак, 176 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1765 год — 9 двароў.
* 1850 год — 95 жыхароў.
* 1897 год — 27 двароў, 234 жыхара (паводле перапісу).
* 1908 год — 37 двароў.
* 1930 год — 72 двары, 367 жыхароў.
* 1959 год — 409 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 65 гаспадарак, 176 жыхароў.
* 2006 год (01.01.2006) — 61 гаспадарка, 175 чалавек, з якіх 37 ва ўзросце да 16 гадоў, 79 — у працаздольным і 59 — старэйшым за працаздольны.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Катэгорыя:Буркоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна
Ангельскае зелле

**Анге́льскае зелле**, **ямайскі перац** або **пахучы перац**, **духмяны перац** — прыправа, спецыя, якая вырабляецца з недаспелых і высушаных пладоў (цёмных ягад з двума зернямі) піментавага дрэва ( -- Пімента двудомная, Пімента лекавая) роду Міртавых ().
## Гісторыя 
Упершыню з еўрапейцаў знойдзена іспанцамі ў канцы XV — пачатку XVI стагоддзяў на выспах Карыбскага мора і памылкова прынята за перац, з гэтага паходзіць іспанская (*pimenta*) і навуковая (*Pimenta officinalis*) назвы — перац. Дадавалася ацтэкамі ў шакалад. Шырокавядомай у Еўропе стала з канца XVII стагоддзя. Водарам нагадвае гваздзік і цынамон, а вастрынёй — перац, таму ў англійскай мове за прыправай замацавалася назва «all spice» («усе спецыі»).

## Уласцівасці 
Высушаныя ягады змяшчаюць 3,5 — 5 % эфірнага алею, у склад якога ўваходзяць эўгенол (60 — 80 %), метылеўгенол, экваліптол, ліналол і іншыя субстанцыі. Вырошчваюць пераважна ў Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыцы, галоўныя экспарцёры да сённяшняга дня — Ямайка і Барбадас. Вялікія плантацыі знаходзяцца таксама ў Паўднёва-Усходняй Азіі.

## Ужыванне 
У кухні ўжываецца як прыправа да мясных страў, каўбас, марынадаў. Некалькі цэлых ці змеленых зярнят, дададзеных да тлустых соусаў, надаюць ім прыемны водар. Ужываецца таксама як прыправа да страў з гародніны і рыбы. Было прынята дадаваць ангельскае зелле ў дэсерты і печыва. Слынны бенедыктынскі лікёр (*Benedictine Chartreuse*), які выраблялі і ў бенедыктынскіх кляштарах у Вялікім Княстве Літоўскім, гатаваўся з ангельскім зеллем (традыцыя вырабу лікёру адноўлена ў Літве ў 2-й палове XX ст.). Эсэнцыю ангельскага зелля ўжываюць таксама ў касметычнай, парфумернай і фармацэўтычнай вытворчасці.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міртавыя
Катэгорыя:Флора Цэнтральнай Амерыкі
Катэгорыя:Спецыі
Катэгорыя:Прырода Карыбскіх астравоў
Англійская кухня

**Англійская кухня** — кухня, якая аказала пэўны ўплыў на фармаванне комплексу страў, уласцівых агульнаеўрапейскай кулінарыі (напрыклад: ростбіф, біфштэкс). Сярод арыстакратыі Рэчы Паспалітай асобныя стравы англійскай кухні пачалі распаўсюджвацца ў 2-ой пал. XVIII ст. (у гэты час распаўсюдзілася мова на портэр), спачатку пры пасярэдніцтве французскай кухні, пазней дзякуючы высокай рэпутацыі англійскай культуры ў эпоху прамысловай рэвалюцыі. У сяр. XIX ст. з Англіі прыйшла мода на нятлустую свініну (гл. бекон), гарбату (асабліва на адмысловы спосаб яе падачы, г.зв. *гарбату па-англійску*), сэндвічы, ром, пудынгі (асабліва плам-пудынг) і іншыя. У Англіі была вынайдзеная блізкая да сучаснай кухонная пліта, якая пачала распаўсюджвацца ў заможных дамах у 1830-х гг. пад назвай *англійскай*. Самастойная рэцэпцыя бел. шляхтай англійскіх звычаяў спынілася пасля падаўлення паўстання 1863—1864 гг.

У другой палове XX ст. Англія найбольш прычынілася да распаўсюджвання ў Еўропе кулінарных традыцый сваіх былых калоній (асабліва Індыі, напр. кары) ды інш. нееўрапейскіх краін (Кітая, Японіі) і сёння з’яўляецца самай касмапалітызаванай у гастранамічным сэнсе нацыяй у Еўропе. З уласна англійскіх традыцыйных страў захоўваюцца пудынгі, якія гатуюць і як асноўныя (мясныя, крупяныя, гароднінныя) і як дэсертныя (салодкія фруктовыя) стравы. Г.зв. *чорны пудынг* на самой справе з’яўляецца аналагам беларускай крывянкі. Папулярнай нац. стравай з’яўляецца вадкая аўсяная каша — порыдж, якую звычайна ядуць на сняданне. Англія мае развітую малочную гаспадарку, вырабляе некалькі славутых нацыянальных гатункаў сыроў (стылтан, уэнзлідэйл і інш.); на пач. XX ст. вялікую папулярнасць мела імпартаванае з Беларусі дзісенскае масла. Англічане спажываюць вельмі мала хлеба, але шмат рыбы і морапрадуктаў (асабліва любяць смажаную рыбу са смажанай бульбай, *фіш энд чыпс*), мяса нятлустых гатункаў (з соўсамі — мятным, кетчупам і г.д.). Найбольш папулярнымі стравамі у грамадскім харчаванні ў апошнія дзесяцігоддзі з’яўляюцца асарты з крэветак, стэйк *гарні* і *шварцвальдскі вішнёвы торт*.

## Літаратура 
*
Азу

**Азу** — традыцыйная татарская страва з абсмажаных кавалкаў мяса (ялавічыны, бараніны або маладой каніны), тушаных з памідорамі (або таматным соусам), цыбуляй, бульбай (часам з дадаткам салёных агуркоў) у вострым соусе. Азу з бараніны можна тушыць з морквай, парэзанай тонкімі колцамі. У савецкія часы шырока распаўсюдзілася сярод іншых народаў былога СССР праз грамадскае харчаванне.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Татарская кухня
Катэгорыя:Мясныя стравы
Катэгорыя:Тушаныя стравы
Пахмелле

**Пахмелле, алкагольны абстынентны сіндром**, у шырокім сэнсе — сіндром (постэфект), які абмяжоўвае жыццядзейнасць чалавека, і які з’яўляецца наступствам ужывання падвышаных доз алкагольных напояў.

Інтэнсіўнасць і працягласць гэтага сіндрома, гэтак жа як і колькасць ужытага алкаголю для дасягнення сіндрому, залежыць у першую чаргу ад індывідуальных асаблівасцяў арганізма і асабістага досведу ва ўжыванні алкаголю. Лічыцца, што пахмелле можа наступіць на працягу некалькіх гадзін пасля ўжывання алкагольных напояў, і доўжыцца да трох дзён.

Пахмелле можа мець наступныя сімптомы: сухасць у роце, ташната, рвота, галаўны боль, трэмар (дражанне ва ўсім целе), раздражняльнасць, пачырваненне вачэй, адчувальнасць да святла і шуму, болі ў канечнасцях, дыарэя, страта апетыту, дэпрэсія, стомленасць у спалучэнні са зніжэннем прадукцыйнасці кагнітыўных, прафесійных і прасторава-зрокавых навыкаў. Сімптомы пахмелля, хутчэй за ўсё, абумоўлены абязводжваннем арганізма, гарманальнымі зменамі, парушэннямі рэгуляцыі цытакінавых шляхоў і таксічным уздзеяннем алкаголю. Характэрныя фізіялагічныя прызнакі: павышаная праца сэрца пры нармальным перыферыйным сасудзістым супраціўленні, дыфузнае запавольванне на электраэнцэфалаграфіі (ЭЭГ) і павышаны ўзровень антыдыўрэтычнага гармона. Эфектыўнымі сродкамі аблягчэння сімптомаў з’яўляюцца рэгідратацыя (узнаўленне нармальнага водна-салявога балансу праз ужыванне вады), інгібітары простагландзінаў, вітамін B6, ужыванне вугляводаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Наркалогія
Катэгорыя:Алкагалізм
Катэгорыя:Сіндромы
Арак (напой)

**Арак** () — моцны (60 % аб.) алкагольны напой. Слова *арак* у многіх азіяцкіх народаў азначае моцныя алкагольныя напоі ўвогуле, у тым ліку гарэлку.

Арак атрымліваюць пры дыстыляцыі меласы з цукровага трыснягу або з рысавага сусла (Ява), або меласы, рысавага сусла і соку гэтак званай цукровай пальмы *Arenga saccharifera* (Цэйлон, Тайланд, Індыя). У розных варыянтах распаўсюджаны на Блізкім Усходзе, у Сярэдняй Азіі і інш. У Еўропу мода на арак завезеная з сучаснай Інданезіі галандцамі, якія пілі яго з фруктовымі сокамі. Смакам і спосабамі ўжытку нагадвае ром. Дадаецца ў дражджовую бабу, уваходзіць у склад кактэйляў, пуншаў і г. д. У канцы XVIII — XIX ст. быў досыць папулярным ў шляхецкім асяроддзі, дадаваўся ў гарбату і чорную каву, соусы для мяса і птушкі, лічыўся адным з 5 алкагольных напояў, якія абавязкова мусяць быць у паважным доме. «Літоўская гаспадыня» падае спосаб імітацыі араку з перагнанай жытнёвай гарэлкі, падфарбаванай карамеллю.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларуская кухня
Катэгорыя:Моцныя спіртныя напоі