open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Салто

**Салто́** (ад ; саманазва: ᓇᐦᑲᐌ «народ») — алганкінскі народ, карэнныя жыхары Канады. Агульная колькасць (2019 г.) — 24 000 чал.

## Паходжанне 
Назва **салто** мае французскае паходжанне. Упершыню яна сустракаецца ў XVII ст. у форме *Saulteurs* («людзі вадаспада»), калі французскія вандроўнікі ўвайшлі ў кантакт з тубыльцамі ракі Святой Марыі. Салто належалі да народа аджыбвэ, таму ў нашы дні часцяком завуцца раўніннымі або паўночна-заходнімі аджыбвэ. Самі салто аддаюць перавагу назве *накавэ*, што на іх дыялекце значыць «народ». Падчас Бабровых войн яны рушылі на захад і рассяліліся на вялікай тэрыторыі ад Антарыа да Брытанскай Калумбіі.

## Асаблівасці культуры 
Міграцыя на захад выклікала некаторыя змены ў культуры салто. Калі іх продкі, што насялялі Вялікія азёры, займаліся земляробствам, то салто былі вымушаны весці вандроўны лад жыцця, у іх занятіках пераважалі паляванне і рыбалоўства. Так, салто Саскачэвана сезонна перамяшчаліся ўздоўж рэк і азёр, будавалі часовыя лагеры. Асноўным жытлом стала тыпі, распаўсюджанае ў іншых качавых народаў Вялікіх раўнін. Яны палявалі на ласёў, аленяў, зайцоў, здабывалі рыбу і водных птушак. Для палявання ўзімку карысталіся снегаступамі. Для палявання і часам для перамяшчэння паклажы трымалі сабак.

Узаемаадносіны паміж салто і суседнімі народамі былі складанымі. Яны выціснулі далей на захад гравантраў, мелі ваенныя сутычкі з народамі сіў, аднак падтрымлівалі шчыльныя зносіны з кры, нават стваралі разам з імі супольныя абшчыны. У XIX ст. салто займаліся футравым гандлем, былі пасрэднікамі паміж мясцовымі плямёнамі і еўрапейцамі, карысталіся ў побыце еўрапейскімі зброяй і таварамі. Асноўнай сацыяльнай адзінкай з'яўляліся аб'яднанні некалькіх нуклеарных сем'яў, што разам вандравалі і займаліся здабычай. У ваенных мэтах маглі ствараць большыя па колькасці аб'яднанні на чале выбранага правадыра, але такія аб'яднанні мелі часовы характар.

У другой палове XIX ст., калі прыродныя рэсурсы прэрыі значна скараціліся, салто трапілі ў залежнасць ад еўрапейскіх перасяленцаў. Яны былі вымушаны заключаць пагадненні з уладамі Канады, перадаваць значныя паляўнічыя тэрыторыі і наўзамен атрымоўваць гадавую грашовую дапамогу. У Брытанскай Калумбіі салто карыстаюцца адлічэннямі за транспартаванне газу праз іх тэрыторыі. Разам з гэтым, многія традыцыйныя звычаі апынуліся пад забаронай, была ўведзена абавязковая адукацыя на англійскай мове, што садзейнічала частковай асіміляцыі. У нашы дні адбываецца працэс частковага адраджэння традыцыйных звычаяў і мовы.

## Спасылкі 
* Saulteaux First Nation
* Kinistin Saulteaux Nation
* Saulteaux - Indigenous Saskatchewan Encyclopedia
* Saulteaux History 
* Native Americans: Saulteaux History and Culture

Катэгорыя:Алганкіны
Катэгорыя:Народы Канады
Анатомія раслін у Беларусі

**Анатомія раслін** у Беларусі.

## Гісторыя 
У Беларусі анатомія раслін развіваецца з 1930-х гадоў у БСГА, Беларускім лесатэхнічным інстытуце, БДУ. Вывучалася анатамічная труктура некаторых дрэўных і травяністых раслін у залежнасці ад вільготнасці глебы (К. Г. Рэнард, А. Л. Новікаў, С. У. Калішэвіч).

У пасляваенныя гады ў Інстытуце біялогіі (з 1963 Інстытут эксперыментальнай батанікі АН БССР), БДУ даследаванні па анатоміі раслін вяліся пераважна як дапаможныя пры вырашэнні асобных пытанняў фізіялогіі раслін (Ц. М. Годнеў, С. У. Калішэвіч, Н. С. Суднік), экалогіі (Р. Ц. Пратасевіч), пры вывучэнні інтрадукаваных дрэўных парод (М. Д. Несцяровіч, Т. Ф. Дзяругіна, А. У. Панамарова).

У 1954—1966 гадах у Беларускім лесатэхнічным інстытуце (з 1961 Беларускі тэхналагічны інстытут), Інстытуце эксперыментальнай батанікі АН БССР выкананы работы па экалагічнай, параўнальнай і тэхнічнай анатоміі раслін (В. Я. Віхроў, Р. Ц. Пратасевіч, А. С. Самцоў).

З 1966 года даследаванні вядуцца ў БДУ, інстытутах генетыкі і цыталогіі, эксперыменальнай батанікі АН БССР, БСГА, Гомельскім універсітэце (Н. С. Суднік, А. В. Пятрэнка, Р. Ц. Пратасевіч, Т. Ф. Дзяругіна, Г. А. Новікава, А. Р. Тэн, А. І. Аляксеева, Н. С. Кісялёва і інш.). Вывучаюцца зменлівасць анатамічнай будовы дзікарослых і культурных раслін пад уплывам генетычных і фізіялагічных фактараў, а таксама дрэвавых раслін пад уплывам экалагічных умоў, вырашаюцца пытанні палягання сельскагаспадарчых культур.

## Сучаснасць 
Навукова-даследчая работа вядзецца ў Беларускім дзяржаўным універсітэце, інстытутах біялагічнага аддзялення НАНБ, Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі, Гомельскім дзяржаўным універсітэце імя Францыска Скарыны і Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце і інш.

## Значэнне 
Даныя анатоміі раслін выкарыстоўваюць у аграноміі, тэхніцы, гісторыі культуры, археалогіі, прамысловасці (харчовай, мэблевай, фармацэўтычнай, цэлюлозна-папяровай і інш.). Істотнае развіццё атрымліваюць эвалюцыйны і экалагічны кірункі вывучэння анатоміі раслін.

## Літаратура 
* 
* *Пратасевіч Р. Ц.* . — С. 92
* '''' Анатомия растений. — М., 1966

*
Катэгорыя:Біялогія ў Беларусі
Пшаснышскі павет

**Пшаснышскі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Мазавецкага ваяводства. Цэнтр павета — горад Пшасныш. Займае плошчу 1217,82 км². Насельніцтва павета складае 53 тыс. чалавек (на 2018 год).

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка павета
Магілёўскія архібіскупы

Ніжэй прадстаўлены спіс біскупаў Магілёўскай архідыяцэзіі.

## Архібіскупы 
* 1783—1826 — Станіслаў Іванавіч Богуш-Сестранцэвіч
* 1826—1828 — Валерый Генрых Камёнка, апостальскі адміністратар
* 1828—1831 — Каспар Цецішоўскі
* 1829—1833 — Ян Шчыт, апостальскі адміністратар
* 1833—1839 — Валерый Генрых Камёнка, апостальскі адміністратар
* 1841—1842 — Ігнацій Паўлоўскі
* 1849—1851 — Казімір Дмахоўскі
* 1851—1855 — Ігнацы Галавінскі
* 1856—1863 — Вацлаў Жылінскі
* 1872—1883 — Антоній Фіялкоўскі
* 1883—1889 — Аляксандр Казімір Гінтаўт-Дзевалтоўскі
* 1891—1899 — Шыман Марцін Казлоўскі
* 1901—1903 — Баляслаў Геранім Клапатоўскі
* 1903—1903 — Стэфан Дзенісевіч, апостальскі адміністратар
* 1903—1905 — Ежы Юзаф Шэмбак
* 1905—1908 — Стэфан Дзенісевіч, апостальскі адміністратар
* 1908—1909 — Апалінарый Унукоўскі
* 1909—1910 — Стэфан Дзенісевіч, апостальскі адміністратар
* 1910—1914 — Вінцэнт Ключынскі
* 1917—1926 — Эдвард Роп
* 1923—1925 — Ян Цепляк, апостальскі адміністратар
* 1926—1981 — Баляслаў Слосканс, апостальскі адміністратар

## Дапаможныя біскупы 
* 1798—1811 — Цыпрыян Адынец
* 1815—1819 — Мацей Павел Мажджанеўскі
* 1823—1831 — Матэвуш Ліпскі
* 1825—1829 — Іаахім Юзаф Грабоўскі
* 1858—1871 — Юзаф Максіміліян Станеўскі
* 1872—1876 — Юрый Івашкевіч
* 1891—1897 — Шымон Францішэк
* 1897—1901 — Караль Недзялкоўскі
* 1908—1923 — Ян Цепляк
* 1908—1913 — Стэфан Дзенісевіч
* 1926—1935 — Антоній Малецкі
* 1928—1943 — Тэафілюс Матулёніс

## Гл. таксама 
* Біскупы мінска-магілёўскія

## Літаратура 
*  *Wasilewski, J.* Arcybiskupi i administratorowie archidiecezji mohylowskiej / J. Wasilewski. — Pińsk : Drukarnia diecezjalna, 1930. — 198 s.
## Спасылкі 
* http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dm226.html


Катэгорыя:Спісы:Рэлігія
Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Катэгорыя:Спісы асоб
Рыжская каталіцкая духоўная семінарыя

**Рыжская каталіцкая духоўная семінарыя** — вышэйшая каталіцкая спецыяльная навучальная ўстанова для падрыхтоўкі святароў у Рызе (Латвія).

## Гісторыя 
Заснавана ў 1920 годзе; з 1940 па 1943 год і з 1951 па 1954 год не працавала. У 1970—1980-х гадах у СССР мела статус «міжрэспубліканскай» і семінарыя магла прымаць кандыдатаў на святарства з іншых рэспублік СССР.

Сучасны будынак семінарыі быў пабудаваны ў 1983—1992 гадах. У 1999 годзе на базе семінарыі была створана вышэйшая навучальная ўстанова — Рыжскі багаслоўскі інстытут.

## Выкладчыкі 
* Баляслаў Слосканс, каталіцкі святар, рэлігійны і грамадскі дзеяч беларускага замежжа.

## Вядомыя выпускнікі 
* Антоній Дзям’янка, беларускі каталіцкі царкоўны дзеяч.
* Уладзіслаў Мацвеевіч Завальнюк, рэлігійны і культурны грамадскі дзеяч, удзельнік беларускага хрысціянскага руху.
* Казімір Велікаселец, дапаможны біскуп Пінскай дыяцэзіі.
* Францішак Кісель, беларускі каталіцкі пралат, апостальскі адміністратар Віцебскай дыяцэзіі ў 2013.
* Ота Месмер, расійскі рымска-каталіцкі дзеяч, кіраўнік езуітаў краін СНД (2002—2008).
* Яніс Пуятс, латвійскі кардынал.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1920 годзе
Катэгорыя:1920 год у Латвіі
Анігена

**Анігена** (*Onygena*) — род грыбоў сямейства .

## Апісанне 
Пладовыя целы (клейстатэцыі) дыяметрам 1-5 мм, на страматычных ножках даўжынёй да 1 см. абалонка цел тонкая, бясколерная, пры выспяванні разрываецца няправільна або лапатападобна. Сумкі круглаватыя ці мехападобныя, размешчаны ў галоўках пладовых цел. Споры круглаватыя або сагнутыя, іншы раз з патоўшчанай абалонкай у сярэдняй частцы.

## Пашырэнне 
Сапратрофы. Развіваюцца на рагах і капытах буйнай рагатай жывёлы, коней, авечак, пер'і птушак і інш., выклікаюць гідроліз рагавога рэчыва.

Род утрымлівае пяць відаў, якія пашыраны ў Паўночнай Амерыцы і Еўропе. На Беларусі вядомыя  і .

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Анігенальныя
Антракобія

**Антракобія**, **Лахнея** (*Anthracobia*)&nbsp;— род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню апублікаваная ў 1885 годзе.

## Класіфікацыя 
Да роду *Anthracobia* адносяць 18 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* *Сцефановіч А. І.* . С. 98.
* Boudier, J. L. É. 1885. Nouvelle classification naturelle des Discomycètes charnus. Bulletin de la Société Mycologique de France. 1:97-120 — P. 106

Катэгорыя:Піранемавыя
Катэгорыя:Роды грыбоў
1917 (фільм, 2019)

**«1917»** — брытанская ваенная драма рэжысёра Сэма Мендэса, знятая па яго ўласным сцэнарыі, напісаным у суаўтарстве з Кірсці Уілсан-Кэрнс. Прэм’ера ў ЗША адбылася 25 снежня 2019 года. Выхад у пракат у Вялікабрытаніі — 10 студзеня 2020 года, у Беларусі — 30 студзеня 2020 года.

## Сюжэт 
Вясной 1917 года брытанская армія плануе наступ на Лінію Гіндэнбурга. Двое маладых салдат Блэйк і Скофід у амаль нерэальныя тэрміны павінны прынесці на перадавую загад аб адмене атакі, інакш батальён з 1600 салдат патрапіць у пастку. Для Блэйка гэтае заданне надзвычай важнае, бо ў тым батальёне служыць ягоны брат.

## Акцёрскі склад 
* Дзін-Чарлз Чэпмэн — малодшы капрал Блэйк
* Джордж Маккей — лейтэнант Лэслі
* Рычард Мэдэн — лейтэнант Блэйк
* Клэр Дзюбюрк
* Колін Фёрт.

На сайце «Rotten Tomatoes» фільм мае рэйтынг 89%, заснаваны на 352 рэцэнзіях. Кансэнсуснае меркаванне гучыць наступным чынам: «*Жорсткі, захапляльны і тэхнічна ўражваючы фільм, „1917“ фіксуе акопную вайну Першай сусветнай з халоднай, здзіўляючай непасрэднасцю*». Сайт «Metacritic» даў фільму сярэднюю адзнаку 79 са 100, улічваючы меркаванне 56 крытыкаў.

Фільм атрымаў шырокае прызнанне крытыкаў і патрапіў у некалькі спісаў найлепшых фільмаў года, сярод іх Бенджамін Лі («The Guardian»), Піт Трэверс («Rolling Stone»), Тод Макарці («The Hollywood Reporter»). Фільм атрымаў таксама мноства ўзнагарод і намінацый. Сярод іх — перамога на «Залатым глобусе» ў намінацыях «Найлепшы драматычны фільм» і «Найлепшы рэжысёр».

## Спасылкі 
* 
* Агляд і крытыка фільма на сайце Роджэра Эбэрта.

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2019 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2019 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2019 года
Катэгорыя:Фільмы Індыі 2019 года
Катэгорыя:Фільмы Іспаніі 2019 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы Індыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Іспаніі
Катэгорыя:Ваенныя драмы
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Сэма Мендэса
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Томас Ньюман
Катэгорыя:Фільмы Universal Pictures
Катэгорыя:Фільмы пра Першую сусветную вайну
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — драма
Дава (партыя)

**Партыя «Дава»** (, *Хізб аль-Да’ва аль-Ісламія* — **партыя Ісламскага Прызыву**) — іракская кіруючая партыя, радыкальна-шыіцкага толку.

Утворана ў канцы 1950-х для барацьбы з свецкай формай праўлення, камунізмам і баасізмам. Знаходзілася ў цесных сувязях з суніцкімi ісламскімі фундаменталістамі. У 1970-х разгарнула ўзброеную антыўрадавую барацьбу. Падтрымала Ісламскую рэвалюцыю ў Іране ў 1979 годзе і сфармавала ўзброенае крыло «Шахіды ас-Садра». З’яўлялася «пятай калонай» у гады ірана-іракскай вайны. У 2006 сфармавала ўрад Ірака.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Sawt al-Iraq, writing in Arabic, *Informed Comment*, 2007-05-14

Катэгорыя:З’явіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:Палітычныя партыі Ірака
Катэгорыя:Кансерватыўныя партыі
Катэгорыя:Ісламскія арганізацыі
Арніталогія ў Беларусі

**Арніталогія** ў Беларусі

## Гісторыя 
Першыя звесткі пра птушак Беларусі апублікаваны ў сярэдзіне-канцы XIX стагоддзя (К. Тызенгаўз, ). У самастойную галіну навукі на Беларусі арніталогія вылучылася ў пачатку XX стагоддзя (У. М. Шнітнікаў).

У 1920-я гады ў галіне арніталогіі працавалі А. У. Фядзюшын, А. Р. Штам, ,  і іншыя. Планамерныя даследаванні птушак вяліся ў БДУ, Інбелкульце, з 1930-х у Інстытуце біялагічных навук АН БССР. Галоўная навуковая ўстанова па арніталогіі на сучасным этапе — Інстытут заалогіі НАНБ.

У даваенныя і першыя пасляваенныя гады беларускія арнітолагі даследавалі фаўністычныя асаблівасці, склад птушыных папуляцый, характар пашырэння, шляхі фарміравання фаўны птушак, камплектавалі арніталагічныя калекцыі, вялі інвентарызацыю арнітафаўны. З 1950-х гадоў пераважае экалагічны кірунак даследаванняў. Праведзена шырокае біяцэналагічнае вывучэнне найбольш важных у гаспадарчых адносінах птушак — курыных, драпежных, галянастых, вадаплаўных; вывучаны біятапічнае размеркаванне, відавая разнастайнасць, эколага-фізіялагічныя асаблівасці, кармленне, феналогія размнажэння і іншыя пытанні біялогіі найбольш пашыраных відаў (М. С. Долбік, Б. З. Галадушка, А. П. Крапіўны, Я. Е. Падутаў, У. М. Дучыц, Ю. А. Вязовіч, В. Б. Вадкоўскі, А. М. Дарафееў, Л. П. Шкляроў). Звесткі аб птушках Беларусі абагульнены ў працах А. У. Фядзюшына, М. С. Долбіка, Ф. Н. Вароніна.

У 1961-62 упершыню праведзены эксперыментальныя даследаванні птушак у палявых умовах, вывучэнне асенніх міграцый птушак па міжнароднай праграме (М. С. Долбік).

З 1974 пачалося вывучэнне арніталагічных комплексаў і відаў у залежнасці ад геаграфічнага стану асяроддзя. Распрацоўваліся і прапагандаваліся метады і спосабы рацыянальнага выкарыстання птушак і іх аховы ва ўмовах Беларусі (Інстытут заалогіі АН БССР, запаведнікі, Віцебскі педагагічны інстытут і іншыя ВНУ, секцыя аховы дзікіх птушак Беларускага таварыства аховы прыроды і іншыя). Даследаванні па арніталогіі каардынаваў Навуковы савет па праблеме «Біялагічныя асновы асваення, рэканструкцыі і аховы жывёльнага свету» АН БССР.

## Літаратура 
* 
* 
* *Долбік М. С.* Ландшафтная структура орнитофауны Белоруссии. — Мн., 1974.

*
Ганорый II (Папа Рымскі)

**Ганорый II** (; свецкае імя Ламберта Сканабекі дзі Фаньяна, ; 9 лютага 1060 — 13 лютага 1130) — Папа Рымскі з 15 снежня 1124 года па 13 лютага 1130 года.

Катэгорыя:Папы Рымскія
Паліты палівальшчык

**«Паліты палівальшчык»** () — французскі кароткаметражны нямы фільм 1895 года. Адзін з першых фільмаў, знятых братамі Люм’ер, першая пастановачная кінакамедыя. Для прасоўвання фільма быў створаны першы ў гісторыі кінаплакат. «Паліты палівальшчык» меў вялікі поспех у публікі, быў зняты ў трох варыянтах і выклікаў цэлы шэраг перайманняў.

## Сюжэт 
Карціна складаецца з аднаго кадра без інтэртытраў. Садоўнік палівае расліны з вадаправоднага шланга. Хлопчык незаўважна для садоўніка наступае на шланг, і вада перастае цячы. Садоўнік здзіўлена зазірае ў наканечнік, хлопчык вызваляе шланг, і вада пад ціскам ударае садоўніку ў твар. Ён губляе шланг, у лютасці азіраецца, бачыць хулігана, кідаецца за ім, даганяе і карае яго.

## Ацэнкі 
Кіназнаўцы неаднаразова падкрэслівалі, што гэты фільм вылучаецца сярод прадукцыі «родапачынальнікаў кінематографа» і мае асаблівае значэнне ў яго гісторыі. Гісторык кіно , характарызуючы фільмы Люм’ераў як рэпартажныя, пісаў, што сярод іх быў і адзін інсцэніраваны — «Паліты палівальшчык», які з’яўляецца прадвеснікам усіх мастацкіх фільмаў: *«Нескладаная гісторыя пра хлопчыка, які наступіў на водаправодны шланг, стала тэмай першай мастацкай карціны са сцэнаром і акторамі (хоць і аматарамі)»*.

На думку гісторыка кіно , «Паліты палівальшчык» разам з фільмам «Прыбыццё цягніка на вакзал Ла-Сьёта» — самы папулярны фільм братоў Люм’ер, які, не валодаючы тэхнічнымі вартасцямі першага, дзякуючы наяўнасці сцэнара набыў вядомасць і значнасць: *«Поспех сюжэту ў фільме адкрыў дарогу кінамастацтву»*.

Катэгорыя:Фільмы французскіх рэжысёраў
Катэгорыя:Кінакамедыі Францыі
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы
Катэгорыя:Нямыя фільмы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Штам (значэнні)

Назву **Штам** маюць:
* Штам — чыстая культура вірусаў, бактэрый, іншых мікраарганізмаў.

## Прозвішча 
* Арнольд Робертавіч Штам (1892—1943) — расійскі і беларускі лесавод, арнітолаг.
Ліпавы Гай

**Ліпавы Гай** — парк у Бялынічах Магілёўскай вобласці. Закладзены на плошчы ў 6 гектараў у сярэдзіне XVIII стагоддзя на сродкі чарговага ўладальніка мястэчка Крыштафа Агінскага. У першапачатковым выглядзе не захаваўся.

Меў сіметрычна-восевую пабудову пры прамавугольнай форме плана. У аснову кампазіцыі пакладзены прыём разбіўкі плошчы на сістэму квадратаў, падзеленых пяццю ліпавымі алеямі шырынёй па 6 метраў кожная, якія перасякаліся пад прамым вуглом. У цэнтры — аглядная пляцоўка і вадаём. У заходняй і паўднёва-заходняй частках размяшчаўся сад.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паркі Беларусі
Катэгорыя:Бялынічы
Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Беларусі
Таўпека

**Таўпе́ка** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Язэп Таўпека (памёр у пачатку 1990-х гадоў) — камандзір аддзела Беларускай Народнай Партызанкі ў 1942—1945 гадах, палітычны дзеяч, паэт, публіцыст.
* Аляксандр Рыгоравіч Таўпека (1914 — 21 чэрвеня 1944) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944).
* Ала Хрыстафораўна Прасяная (дзявочае **Таўпека**; нар. 27 студзеня 1947) — беларускі архітэктар.

Катэгорыя:Неадназначнасці
Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Кіеўскі нацыянальны лінгвістычны ўніверсітэт

**Кіеўскі нацыянальны лінгвістычны ўніверсітэт** () — вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Кіеў, Украіна. Універсітэт быў заснаваны 30 сакавіка 1948 года як *Кіеўскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў*. 29 жніўня 1994 года інстытут быў перайменаваны ў *Кіеўскі нацыянальны лінгвістычны ўніверсітэт*.

## Факультэты 
У склад універсітэта ўваходзяць наступныя факультэты:
*Факультэт германскай філалогіі
*Факультэт раманскай філалогіі
*Факультэт перакладчыкаў
*Факультэт усходазнаўства
*Факультэт эканомікі і права
*Факультэт славянскай філалогіі
*Падрыхтоўчы факультэт для замежных грамадзян

## Спасылкі 
* Гісторыя КНЛУ 

Катэгорыя:Універсітэты Кіева
Катэгорыя:Нацыянальныя вышэйшыя навучальныя ўстановы Украіны
Віленская духоўная семінарыя Святога Іосіфа

**Вільнюская духоўная семінарыя Святога Іосіфа** () — вышэйшая каталіцкая спецыяльная навучальная ўстанова для падрыхтоўкі святароў. Знаходзіцца ў Вільні (Літва) і рыхтуе каталіцкіх святароў для Віленскай мітраполіі.

## Гісторыя 
Семінарыя заснавана ў 1582 годзе і была першым універсітэтам, які выхоўваў будучых святароў, і другім універсітэтам у Вялікім Княстве Літоўскім пасля Віленскага ўніверсітэта.

У 1945 годзе, пасля таго, як Вільня была перададзена Літве, частка семінарыі была пераведзена ў Беласток (Польшча) і на яе аснове была адкрыта Беластоцкая семінарыя.

У савецкі час семінарыя не дзейнічала. У 1993 годзе намаганнямі архібіскупа Аўдрыса Юозаса Бачкіса работа семінарыі была адноўлена.

## Выкладчыкі 
* Альбін Мацвеевіч Ярашэвіч, беларускі каталіцкі багаслоў і грамадскі дзеяч.
* Язэп Рэшаць, беларускі рэлігійны і культурна-асветны дзеяч.

## Вядомыя выпускнікі 
* Антоні Францішак Аўдзевіч
* Ільдэфонс Бобіч
* Міхаіл Піліпавіч Буклярэвіч
* Вінцук Адважны
* Вінцэнт Гадлеўскі
* Аляксандр Казімір Гінтаўт-Дзевалтоўскі
* Станіслаў Глякоўскі
* Францішак Сымонавіч Грынкевіч
* Язэп Дамінікавіч Дашута
* Уладзіслаў Казлоўскі
* Шыман Марцін Казлоўскі
* Адам Станкевіч

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1993 годзе
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1582 годзе
Катэгорыя:1993 год у Вільні
Талінфільм

**Талінфільм** () — эстонская кінастудыя мастацкіх, дакументальных і анімацыйных фільмаў. Закрыта ў 2001 годзе.

## Гісторыя 
Кінастудыя арганізавана ў Таліне пасля далучэння Эстоніі да СССР на базе нацыяналізаванай у 1940 годзе кінастудыі «Ээсці культуурфільм» спачатку як студыя хранікальных і дакументальных фільмаў. З 1941 года — Эстонская студыя кінахронікі.

У гады Другой сусветнай вайны не функцыянавала, хроніка выпускалася на «Ленфільме» і «Масфільме».

У 1944 годзе студыя аднавіла дзейнасць, з 1947 года называецца Талінскай кінастудыяй.

## Фільмы 
* Гатэль «У загінулага альпініста» (1979)
* Арабэла — дачка пірата (1983)
* Гульні для дзяцей школьнага узросту (1985)

## Спасылкі 
* Семён Школьников. Реквием 
* Estonian Film Institute

Катэгорыя:Кінакампаніі СССР
Катэгорыя:Кінематограф Эстоніі
Катэгорыя:Мультыплікацыйныя студыі
Катэгорыя:Культура Таліна
Ламянкі

**Ламянкі** () — горад у Польшчы, за 15 км на паўночны захад ад цэнтра Варшавы (прымыкае з поўначы да варшаўскай мясцовасці Млаціны), на рацэ Вісла, частка Варшаўскай агламерацыі. Уваходзіць у склад Варшаўскага заходняга павета Мазавецкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Ламянкі. Займае плошчу 18,5 км². Насельніцтва 16 тыс. чалавек (на 2018).

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Міляновак

**Міляновак** () — горад у Польшчы, за 30 км на паўднёвы захад ад цэнтра Варшавы, частка Варшаўскай агламерацыі. Уваходзіць у склад Градзіскага павета Мазавецкага ваяводства, утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 13,44 км². Насельніцтва 16,4 тыс. чалавек (на 2018). 

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Дасонечныя зярняты

пасля NanoSIMS аналізу]]
**Дасонечныя зярняты**, таксама **міжзорныя зярняты** — гэта самыя старыя цвёрдыя рэчывы на Зямлі.

Дасонечныя зярняты з’яўляюцца «зорным пылам», які кандэнсаваўся з газаў у выкідах са старажытных зорак або са звышновых і стаў часткай міжзорнага асяроддзя, з якога каля 4,6 млрд гадоў таму сфарміравалася Сонечная сістэма. Гэтыя зярняты зорнага пылу перажылі шэраг разбуральных асяроддзяў і працэсаў: выбух і навакольнае асяроддзе бацькоўскай зоркі; міжзорнае асяроддзе; гравітацыйны калапс малекулярнага воблака і фарміраванне сонечнай сістэмы; сонечную туманнасць; уключэнне амаль цалкам нязменнымі ў бацькоўскае цела метэарытаў, дзе яны знаходзіліся ~ 4,5 млрд гадоў; распад цела і ўваходжанне ў атмасферу Зямлі.

Большая частка зярнят у метэарытах была сфарміравана хімічнымі і фізічнымі працэсамі, што адбываліся ўжо пасля ўтварэння Сонечнай сістэмы, тады як метэарытныя дасонечныя зярняты існавалі яшчэ ў бацькоўскім малекулярным воблаку газу і пылу, гравітацыйны калапс якога даў пачатак фарміраванню Сонца і планет. Акрамя таго, паколькі дасонечныя зярняты павінны былі праходзіць праз міжзорнае асяроддзе перш чым быць уключанымі ў сонечную туманнасць, яны могуць служыць для вывучэння фізічнай і хімічнай апрацоўкі зярнят ў міжзорным асяроддзі.

Вылучэнне першых дасонечных зярнят у 1987 годзе азнаменавала з’яўленне новай галіны лабараторнай астрафізікі. Ізатопныя, элементныя і структурныя вымярэнні дасонечных зярнят дазваляюць атрымаць новыя веды аб хімічных і ізатопных складніках асобных зорак з дакладнасцю, не дасягальнай для астранамічных назіранняў.

; Дасонечныя мінералы і мінеральныя фазы метэарытаў

* Нанаалмаз — C
* Графіт — C
* Зерне металу складу Os79Mo10Ru9Fe2
* Камасіт — Fe, Ni
* Кагеніт — (FeNi)3C
* Карбід крэмнію — SiC
* Карбід тытана — TiC
* Карбіды цяжкалятучых металаў — (Zr, Mo, Ti, Ru)C
* Нітрыд крэмнію — α-Si3N4
* Нітрыд алюмінію — AlN
* Карунд — Al2O3
* Рутыл — TiO2
* Тыстарыт — Ti2O3
* Аксід Ti — Ti3O5
* Магнэлі фазы inO2n-1
* Аксід хрому — Cr2O3
* Аксід жалеза  (вюсціт-?) — FeO
* SiO2-фаза
* Хібаніт — Сa(Al,Ti)12O19
* Шпінель — MgAl2O4
* Магнетыт — Fe3O4
* Храміт — FeCrO4
* Магнэзіяхраміт — MgCrO4
* Цвёрды раствор шпінелі і магнэзіяхраміту — MgAlCrO4
* Сілікаты: магнэзіяльныя і жалезістыя алівіны і піраксены, аморфныя сілікатныя фазы

## Спасылкі 
* Presolar Grain Database
* SEM Gallery, Presolar SiC grains 
* Types of Presolar Grains in Meteorites 

Катэгорыя:Метэарыты
Катэгорыя:Касмічны пыл
Катэгорыя:Нуклеасінтэз
Катэгорыя:Міжзорнае асяроддзе
Оса (значэнні)

Назву **Оса** маюць:

* Оса— паўвостраў у Цэнтральнай Амерыцы
* Оса — ручай у Беларусі, у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Спанаўка
* Оса — рака ў Беларусі, у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Валоўка
Оса (прыток Валоўкі)

**О́са**, **канал В-3** — рака ў Беларусі, у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Валоўка (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 106 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,5 м/км. Пачынаецца за 2 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Басіна. Вадазбор на поўначы Навагрудскага ўзвышша. Упадае ў Валоўку за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Навасёлкі.

Прытокі: Рэцемля, Мураўёўка, Свіцязь (канал В-3-4).

## Літаратура 
*  — С. 45.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нёмана
Садовэ (Апосталаўскі раён)

**Садовэ** () — вёска ў Апосталаўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Апосталаўскага раёна
Каўнаская духоўная семінарыя

**Каўнаская духоўная семінарыя** () — вышэйшая каталіцкая спецыяльная навучальная ўстанова для падрыхтоўкі святароў у Каўнасе, з’яўляецца найбуйнейшай каталіцкай семінарыяй у Літве. Лічыцца часткай тэалагічнага факультэта Універсітэта Вітаўта Вялікага.

## Гісторыя 
Пасля паўстання 1863—1864 гадоў рэзідэнцыя біскупа Жамойці Мацеюса Валанчуса была перанесена з Варняў у Коўна. У гэтым жа годзе пры манастыры цыстэрцыянцаў і касцёле св. Георгія была ўтворана духоўная семінарыя. З 1863 па 1870 гады колькасць навучэнцаў у семінарыі была абмежавана, бо службовыя асобы Расійскай імперыі не дазвалялі набор новых навучэнцаў.

Падчас Першай сусветнай вайны семінарыя пераехала ў Трашкуны, будынак семінарыі ў Коўне быў пераўтвораны ў ваенны лазарэт. У 1918 годзе, пасля здабыцця Літвой незалежнасці, семінарыя вярнулася ў Коўна.

Пасля анексіі Літвы Савецкім Саюзам Каўнаская семінарыя засталася адзінай у Літве, усе іншыя былі закрыты. Большасць будынкаў семінарыі былі канфіскаваны, а многія святары арыштаваны ці дэпартаваны.

Пасля абвяшчэння Літвой у 1990 годзе незалежнасці семінарыі вярнулі яе былыя будынкі.

## Выкладчыкі 
* Антанас Баранаўскас, літоўскі паэт, мовазнавец, царкоўны дзеяч, каталіцкі прэлат, біскуп сейненскі.
* Майроніс, літоўскі паэт і драматург.
* Казімерас Сцяпонас Шаўліс, літоўскі рымска-каталіцкі святар, падпісант Акта аб незалежнасці Літвы 1918 года.

## Вядомыя выпускнікі 
* Людас Адамаўскас, літоўскі дзяржаўны дзеяч, Старшыня Народнага Сойма Літвы ў 1940.
* Эўгеніюс Бартуліс, літоўскі каталіцкі біскуп.
* Тадэвуш Кандрусевіч, каталіцкі архібіскуп-мітрапаліт Мінска-Магілёўскі.
* Аляксандр Кашкевіч, каталіцкі біскуп Гродзенскі.
* Эдвард Роп, рэлігійны і грамадска-палітычны дзеяч Літвы, Беларусі і Польшчы.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 


Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1864 годзе
Катэгорыя:1864 год у Літве
Дом Рубіна

**Дом Рубіна** — будынак у Мінску, месціцца на вуліцы Валадарскага, 7. Пабудаваны ў канцы XIX — пач. XX стагоддзя.

## Гісторыя 
Пабудаваны з цэглы ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя як даходны дом, належаў Якаву Рубіну. Стары адрас — *Серпухаўская, 9*. Меў, як і цяпер, адзін адрас з суседнім домам Габрыловіча. Да Кастрычніцкай рэвалюцыі ў будынку месцілася Упраўленне VI аддзела перавозкі поштаў па чыгунцы.

Пасля Другой сусветнай вайны будынак страціў эркер і вежу.

## Архітэктура 
Трохпавярховы накрыты пакатым двухсхільным дахам будынак з асіметрычнай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыяй. Плоскасць сцяны галоўнага фасада члянёная руставанымі лапаткамі і развітымі карнізнымі паясамі, якія падзяляюць фасад на 3 ярусы. У правай частцы фасада вузкі скразны праезд у двор. Бальшыня аконных праёмаў прамавугольнай формы, на 2-м і 3-м паверхах дэкараваныя ліштвамі з замковым каменем. Прамавугольныя вокны чаргуюцца з трохчасткавымі з лучковым завяршэннем у цэнтры. Па цэнтры месцяцца невялікія балкончыкі з агароджай (чыгуннае ліццё).

## Галерэя 

Файл:Miensk, Łošyckaja, Charalnaja synagoga. Менск, Лошыцкая, Харальная сынагога (1909) (2).jpg|Харальная сінагога і дом Рубіна, пач. XX ст.
Файл:Miensk, Łošyckaja. Менск, Лошыцкая (1914) (2).jpg|Пач. XX ст.
Файл:Miensk, Łošyckaja, Charalnaja synagoga. Менск, Лошыцкая, Харальная сынагога (1927).jpg|Выява з газеты Савецкая Беларусь, 1927 г.
Файл:Miensk, Łošyckaja. Менск, Лошыцкая (1933).jpg|1933 г.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Вуліца Валадарскага (Мінск)
Артрадэсмус

**Артрадэсмус** (*Arthrodesmus*) — род зялёных водарасцяў сямейства .

## Віды 
Вядома каля 15 відаў. На Беларусі адзначаны 6 відаў і 2 формы.

Некаторыя віды:

* 
* 
* 
* 

## Значэнне 
Некаторыя віды — індыкатары алігасапробных водаў.

## Літаратура 
* *Міхеева Т. М.* . — С. 122

## Спасылкі 
* AlgaTerra database
* Index Nominum Genericorum

Катэгорыя:Дэсмідыевыя
Артработрыс

**Артработрыс** (*Arthrobotrys*)&nbsp;— род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню апублікаваная ў 1839 годзе.

## Класіфікацыя 
Да роду *Arthrobotrys* адносяць 124 віды:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* *Сцефановіч А. І.* . - С. 122
* Corda, A. C. J. 1839. Pracht - Flora. Europaeischer Schimmel-Bildungen. - P. 43

Катэгорыя:Аскаміцэты
Артапірэнія

**Артапірэнія** (*Arthopyrenia*)&nbsp;— род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню апублікаваная ў 1852 годзе.

## Віды 
База дадзеных Species Fungorum стане на 25.10.2019 налічвае 52 віды роду *Arthopyrenia*:

*  Kr.P.Singh & G.P.Sinha, 2015
*  (Servít) Riedl, 1990
*  Kainz, Aptroot & Triebel, 2001
*  (Ach.) A.Massal., 1852
*  (Stirt.) A.L.Sm., 1911
*  R.C.Harris, E.A.Tripp & Lendemer, 2013
*  Szatala, 1956
*  (Makhija & Patw.) Kr.P.Singh & G.P.Sinha, 2010
*  (Makar.) Tomin, 1956
*  Werner, 1966
*  (De Not.) Aptroot, 2006
*  Coppins, 1988
*  (Stirt.) D.Hawksw., 1985
*  (Stirt.) A.L.Sm., 1911
*  H.Magn., 1955
*  Ravera, 2006
*  R.C.Harris, 1995
*  (Nyl.) A.L.Sm., 1911
*  Müll.Arg., 1895
*  (Nyl.) Riedl, 1970
*  R.C.Harris, 1995
*  Nyl. ex Müll.Arg., 1885
*  (Kremp.) Müll.Arg., 1882
*  (Schleich. ex Schaer.) Körb., 1855
*  Upreti & G.Pant, 1993
*  C.W.Dodge, 1970
*  Øvstedal, 1986
*  R.C.Harris, 1980
*  (Vain.) Riedl, 1963
*  Szatala, 1956
*  R.C.Harris, 1995
*  (Nyl.) H.Magn., 1955
*  (De Not.) Aptroot, 2001
*  (Nyl.) Arnold, 1870
*  (Stizenb.) R.C.Harris, 1987
*  D.C.Linds., 1975
*  A.Massal., 1852
*  (Nyl.) Arnold, 1891
*  Müll.Arg., 1893
*  (J.Steiner) Riedl, 1963
*  (Vain.) Zahlbr., 1921
*  M.Choisy, 1954
*  (Müll.Arg.) D.Hawksw., 1985
*  (Zahlbr.) Riedl, 1963
*  Müll.Arg., 1888
*  (Nyl.) R.C.Harris, 1998
*  R.C.Harris, 1995
*  R.C.Harris, 1973
*  (Cooke) D.Hawksw., 1985
*  Coppins & Ravera, 2006
*  (A.L.Sm.) Aptroot, 2006
*  (C.Knight) Shirley, 1889

## Літаратура 
* . — С. 121
* Massalongo, A.B. 1852. Ricerche sull’autonomia dei licheni crostosi. :1-221&nbsp;— P.165

Катэгорыя:Аскаміцэты
Касцёл Маці Божай Анёльскай (Мяжаны)

**Касцёл Маці Божай Анёльскай** — мураваны каталіцкі храм у аграгарадку Мяжаны (Браслаўскі раён, Віцебская вобласць). Знаходзіцца ў цэнтры паселішча.

## Стары касцёл 
Першы вядомы касцёл пад тытулам Маці Божай Анёльскай быў драўляны, будаваўся на працягу 1923—1928 гадоў па праекту віленскага архітэктара Ю. Клоса. У пабудове былі выкарыстаны характэрныя народныя рысы, уласцівыя драўляным збудаванням гэтай мясцовасці. Галоўная кампазіцыя касцёла засноўваецца на прамавугольным будынку, да якога далучаны бакавыя алтары, пакрытыя гонтаю. Увесь дах касцёла, над якім узносіліся дзве рознавялікія васьмікутныя вежачкі, таксама быў пакрыты тонкай гонтаю.

Будынак касцёла згарэў у 1985 годзе ад удару маланкі.

Miažany, Maci Božaj Aniolskaj. Мяжаны, Маці Божай Анёльскай (J. Kłos, 1923) (2).jpg
Miažany. Мяжаны (J. Kłos, 1923) (3).jpg
Miažany. Мяжаны (J. Kłos, 1923).jpg
Miažany, Maci Božaj Aniolskaj. Мяжаны, Маці Божай Анёльскай (1930-39).jpg
Miažany. Мяжаны (J. Kłos, 1930).jpg

## Новы касцёл 
З 1992 года шлі аднаўленчыя работы і на пачатку XXI стагоддзя на тым жа месцы быў пабудаваны новы касцёл з чырвонай цэглы. Будынак паўтарае арыгінальны аб’ём папярэдняга драўлянага касцёла.

## Спасылкі 
* 
* 
* Мяжаны — касцёл і каталіцкая парафія Маці Божай Анёльскай radzima.net

Катэгорыя:Касцёлы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Мяжаны
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юльюша Клоса
Аскабол

**Аскабол** (*Ascobolus*)&nbsp;— род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню апублікавана ў 1796 годзе.

## Класіфікацыя 
Да роду *Ascobolus* адносяць 240 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* *Сцефановіч А. І.* . — С. 146
* Persoon, C. H. 1796. Observationes mycologicae. 1:1-116 — P. 35

Катэгорыя:Аскаболавыя
Катэгорыя:Роды грыбоў
Аскаспора (значэнні)

**Аскаспора** — шматзначны тэрмін

* Аскаспора, сумкаспора — спора, якая змяшчаецца або ўтвараецца ў аску (сумцы)
*
Аскаспора (род грыбоў)

**Аскаспора** (*Ascospora*) — род сумчатых грыбоў, які навукоўцы на 2020 год не аднеслі ні да аднаго сямейства.

## Віды 
* 
* 

## Таксанамія 
Некаторыя віды, якія раней уключаліся ў род, цяпер уключаны ў іншыя роды:

*  → 
*  → 
*  → 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Аскаміцэты
Шырокэ (Васылькіўскі раён)

**Шырокэ** () — вёска ў Васылькіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Васылькіўскага раёна (Днепрапятроўская вобласць)
Аскадэсм

**Аскадэсм** (*Ascodesmis*)&nbsp;— род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню апублікаваная ў 1876 годзе.

## Класіфікацыя 
Да роду *Ascodesmis* адносяць 13 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* *Сцефановіч А. І.* . — С. 147
* Tieghem, P. van. 1876. Sur le développement du fruit des Ascodesmis, genre nouveau de l’ordre des Ascomycètes. Bulletin de la Société Botanique de France. 23:271-279 — P.275

Катэгорыя:Пецыцальныя
Катэгорыя:Роды грыбоў
Аскасфера

**Аскасфера** (*Ascosphaera*)&nbsp;— род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню апублікаваная ў 1955 годзе.

## Класіфікацыя 
Да роду *Ascosphaera* адносяць 28 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* *Шуканаў А. С.* . — С. 148
* Spiltoir, C. F.; Olive, L. S. 1955. A reclassification of the genus Pericystis Betts. Mycologia. 47(2):238-244 — P. 242

Катэгорыя:Аскасферальныя
Касцёл Святога Язафата Кунцэвіча (Расоны)

**Касцёл Святога Язафата Кунцэвіча** — мураваны каталіцкі храм у гарадскім пасёлку Расонах Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Савецкай, 28.

## Гісторыя 
Будаўніцтва касцёла распачалося ў 2005 годзе. 18 верасня 2010 года біскуп віцебскі Уладзіслаў Блін на ўрачыстай святой імшы асвяціў касцёл ў гонар уніяцкага полацкага архіепіскапа Язафата Кунцэвіча (1580—1623), кананізаванага каталіцкай царквой. Прабошчам касцёла з’яўляецца ксёндз Вячаслаў Барок.

## Архітэктура 
У абліччы храма прысутнічаюць элементы готыкі. У адну са сцен умураваны фрагмент храма, а вежу ўпрыгожвае крыж з касцёла ў вёсцы Гарбачэва, які пры савецкай уладзе быў разбураны.

Сцены распісаны сюжэтамі, якія ўзыходзяць да творчасці італьянскага мастака Джота дзі Бандонэ. Аўтарам фрэсак з’яўляецца мастак Уладзімір Кандрусевіч.

## Літаратура 
* Варта паехаць у Расоны / І. Жарнасек // Ave Maria. — 2011. — № 12. — С. 28—29.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Расонскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Расоны
Катэгорыя:2010 год у Беларусі
Арнольд Робертавіч Штам

**Арнольд Робертавіч Штам** (1892, Санкт-Пецярбург — 1943) — расійскі лесавод, арнітолаг, выкладчык нямецкага паходжання, навуковае і выкладчыцкае жыццё якога цесна звязана з Расіяй, Беларуссю, Украінай і Казахстанам. Кандыдат біялагічных навук (1928).

Быў адным з першых, хто яшчэ ў 1920-х гадах выступаў за ахову дзённых драпежных птушак ад пагалоўнага знішчэння.

## Біяграфія 
### Паходжанне і дзяцінства 
Нарадзіўся ў сям’і этнічных немцаў Роберта-Горфрыда Штама (24.11.1856-15.10.1917) і яго жонкі Эмы-Элеаноры (12.01.1859-10.09.1912) у Санкт-Пецярбургу. Яго бацька не дажыў да Акцябрскай рэвалюцыі 10 дзён. Ён меў шчацінны завод і некалькі дамоў у Пецярбургу, а таксама дом ля Курскага вакзала ў Маскве. Усю гэту маёмасць і прадпрыемства гаспадары дабравольна адпісалі на карысць савецкай улады ў 1918 годзе.

### Першая Сусветная вайна 
У 1914 годзе пайшоў дабраахвотна на фронт і прайшоў шлях ад радавога да прапаршчыка. Удзельнічаў у баявых дзеяннях на тэрыторыі сучаснай Эстоніі, але гэту працу ён пакінуў па ўласнай заяве.

Пасля працы ў Крыме і на Каўказе А. Р. Штам больш не публікаваўся, а займаўся толькі педагагічнай дзейнасцю. Ён працаваў дацэнтам у педінстытуце, а яго жонка тамсама працуе лабарантакай. Яны разам з калегамі стварылі заалагічны музей пры кафедры заалогіі, які з 1938 года ўзначаліў А. Р. Штам.

А. Р. Штам памёр у лагеры 4 кастрычніка 1943. Месца яго пахавання невядома.

## Сям’я 
* жонка — Варвара Пятроўна
** сын Аляксей (1923-17.3.1945). Жыў з маці ў Мазыры. З пачаткам ВАВ за 2 месяцы здолеў дабрацца да бацькі ва Уральск. Там з арыштам бацькі разам з самай малодшай сястрой трапіў спачатку ў ссылку, а потым на фронт. Загінуў ў Венгрыі
*** праўнук Сяргей Віктаравіч Зубараў — педагог-біёлаг у Мазырскім цэнтры творчасці дзяцей і моладзі
* жонка Антаніна Мікалаеўна
** прыёмны сын Мікалай Астапчанка (ад першага шлюбу А. М. Штам) - у час ВАВ быў ваенным лётчыкам
** дачка Ева. Пасля арышту бацькоў прыёмнай маці Евы стала Марыя, дачка вядомага гісторыка 
*** унучка Вольга Анатольеўна Данскова, кандыдат філалагічных навук, прафесар Наварасійскага філіяла .

5 чэрвеня 2019 года ў Заходне-Казахстанскім універсітэце імя М. Уцямісава праходзіла Рэгіянальная навукова-практычная канферэнцыя, прысвечаная 80-годдзю заалагічнага музея, аснову якога залажылі перад вайной Арнольд Робертавіч і Антаніна Мікалаеўна Штам.

Катэгорыя:Арнітолагі Расіі
Катэгорыя:Арнітолагі Беларусі
Катэгорыя:Постаці расійскай аховы прыроды
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы прыроды
Катэгорыя:Заолагі Расіі
Катэгорыя:Заолагі Беларусі
Катэгорыя:Заолагі Украіны
Катэгорыя:Постаці ўкраінскай арніталогіі
Катэгорыя:Постаці ўкраінскай аховы прыроды
Катэгорыя:Постаці казахстанскай педагогікі
Катэгорыя:Педагогі Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Вязынь)

**Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — мураваны каталіцкі храм у аграгарадку Вязынь Вілейскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1908-1909 гадах. Першапачаткова гэты касцёл быў пабудаваны ў якасці капліцы-пахавальні і ўваходзіў у склад сядзібнага комплексу Гяцэвічаў. Акрамя капліцы якая стала касцёлам, ад сядзібнага комплекса захавалася толькі некалькі гаспадарчых пабудоў.

Капліца была асвечана ў гонар Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі і стала выконваць ролю касцёла яшчэ ў першай палове XX стагоддзя. Пасля Другой Сусветнай Вайны касцёл быў зачынены, а ў будынку храма размяшчаліся ў розны час клуб, склад і музей.

У 1993 годзе капліцу вярнулі вернікам, пасля чаго яна была адрэстаўраваная і зноў стала дзеючым касцёлам.

## Літаратура 
* А. М. Кулагін. Каталіцкія храмы Беларусі. — Мінск: 2008. 

## Спасылкі 
* 
* 
* Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі | Вязынь

Катэгорыя:Касцёлы Вілейскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Вязынь
Катэгорыя:1909 год у Беларусі
Бетсія

**Бетсія** (*Bettsia*)&nbsp;— род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню апублікаваная ў 1972 годзе.

## Класіфікацыя 
Да роду *Bettsia* адносяць 2 віды:

* 
* 

## Літаратура 
* *Лемяза М. А.* Аскасферальныя // . — С. 148
* Skou, J. P. 1973. Ascosphaerales. Friesia. 10(1-2):1-24 — P. 5

Катэгорыя:Аскасферальныя
Аскафан

**Аскафан** (*Ascophanus*)&nbsp;— род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню апублікаваная ў 1869 годзе.

## Класіфікацыя 
Да роду *Ascophanus* адносяць 154 відаў:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* *Сцефановіч А. І.*  . — С. 148.
* Boudier, J.L.É. 1869. Mémoire sur les Ascobolées. Annales des Sciences Naturelles Botanique. 10:191-268 — P.241

Катэгорыя:Аскаміцэты
Ланы (Пустамыціўскі раён)

**Ланы** () — вёска ў Пустамыціўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Пустамыціўскага раёна
Лысынычы (вёска)

**Лысынычы** () — вёска ў Львоўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Львоўскай аб’яднанай тэрытарыяльнай грамады і падпарадкоўваецца Львоўскаму гарадскому савету, частка Львоўскай агламерацыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Пустамыціўскага раёна
Малыніўка (Іваніўскі раён)

**Малыніўка** () — вёска ў Іваніўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.

## Вядомыя асобы 
* Сцяпан Елізаравіч Арцёменка (1913—1977) — ваенны, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, двойчы Герой Савецкага Саюза.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Іваніўскага раёна (Адэская вобласць)
Малыніўка (Гэнічэскі раён)

**Малыніўка** () — вёска ў Гэнічэскім раёне Херсонскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Гэнічэскага раёна
Малыніўка (Сэмэніўскі раён)

**Малыніўка** () — вёска ў Сэмэніўскім раёне Палтаўскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сэмэніўскага раёна (Палтаўская вобласць)
Сяргей Дзмітрыевіч Сталяроў

**Сяргей Дзмітрыевіч Сталяроў** () — акцёр тэатра і кіно. Лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1951). Народны артыст РСФСР (1969). Член КПСС з 1958 года.

## Біяграфія 
Скончыў акцёрскі факультэт Тэатральнай школы Пралеткульта ў 1931 годзе. У 1932—1934 гадах — акцёр МХАТа, у 1934—1938 гадах — ЦТКА, у 1940—1942 гадах — Тэатра імя Массавета, з 1944 года — Тэатра-студыі кінаакцёра.

У 1935 годзе Сталяроў адыграў сваю першую прыкметную ролю ў кіно — лётчыка Уладзіміра ў фільме А. П. Даўжэнкі «Аэраград». Убачыўшы яго ў гэтай ролі, рэжысёр Аляксандраў без проб прапанаваў яму ролю Івана Мартынава ў фільме «Цырк».

## Фільмаграфія 
* Аэраград (1935)
* Цырк (1936)
* Васіліса Прыгожая (1939)
* Садко (1952)

## Узнагароды 
* Сталінская прэмія першай ступені (1951).
* Народны артыст РСФСР (1969).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскоўскай вобласці
Выдавецтва Антона Грыневіча

**Выдаве́цтва Анто́на Грыне́віча** — прыватнае беларускае выдавецтва, якое дзейнічала ў Санкт-Пецярбургу ў 1910—1913 гадах. Заснавана Антонам Грыневічам. Спецыялізавалася на выпуску твораў мастацкай літаратуры і беларускага музычнага фальклору. Выдала 10 кніг агульным тыражом 28 200 экземпляраў.

У 1910 годзе пасля першага тома «Беларускіх песень з нотамі» выходзяць драматычная паэма «Адвечная песня» і зборнік вершаў «Гусляр» Янкі Купалы (выйшлі ў друкарні К. Пянткоўскага). У 1912 годзе Антон Грыневіч разам з Андрэем Зязюлем выдае другі том «Беларускіх песень з нотамі». 

У 1913 годзе Антон Грыневіч піша дзеячам з Вільні, таму што рэдакцыя «Нашай нівы» не спяшалася расплаціцца з выдаўцом: 

У 1913 годзе выйшлі ў друкарні А. Э. Коллінса кнігі «Тоўстае палена», «Прапаў чалавек» і «Нёманаў дар» Якуба Коласа, «Апавяданні» Уладзіслава Галубка, «Аб чым шапацелі лісця» Таўруса і «Праклёнашы» Л. Гвазда.

## Літаратура 
* *Л. І. Доўнар.* Выдавецтвы Антона Грыневіча i «Грамады» // Роднае слова. — 2006. — № 8. — С. 85.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Расіі
Катэгорыя:Гісторыя Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:З’явіліся ў 1910 годзе
Катэгорыя:Беларусы ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Зніклі ў 1913 годзе
Катэгорыя:1910 год у Санкт-Пецярбургу
Малыніўка (Рагатынскі раён)

**Малыніўка** () — вёска ў Рагатынскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Рагатынскага раёна
Мыкалаіў (Хмяльніцкі раён)

**Мыкалаіў** () — вёска ў Хмяльніцкім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Хмяльніцкага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1555 годзе
Мылашэвычы

**Мылашэвычы** () — вёска ў Пустамыціўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Пустамыціўскага раёна
Місткы (Сватаўскі раён)

**Місткы** () — вёска ў Сватаўскім раёне Луганскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сватаўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1730 годзе
Нагараны (Кам’янэць-Падзільскі раён)

**Нагараны** () — вёска ў Кам’янэць-Падзільскім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кам’янэць-Падзільскага раёна
Навасілка (Вэлыканавасілкаўскі раён)

**Навасілка** () — вёска ў Вэлыканавасілкаўскім раёне Данецкай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Вэлыканавасілкаўскага раёна
Навасілка (Галаваніўскі раён)

**Навасілка** () — вёска ў Галаваніўскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Галаваніўскага раёна
Навасілка (Бучацкі раён)

**Навасілка** () — вёска ў Бучацкім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бучацкага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1864 годзе
Навасілка (Цярнопальскі раён)

**Навасілка** () — вёска ў Цярнопольскім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Підгаецкага раёна
Навасілка (Гарадоцкі раён)

**Навасілка** () — вёска ў Гарадоцкім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёна (Хмяльніцкая вобласць)
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1694 годзе
Анатоль Іванавіч Лукашоў

**Анатоль Іванавіч Лукашоў** (нар. 14 жніўня 1960, с. Вялікі Бор, Гардзееўскі раён, Бранская вобласць, РСФСР) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
У 1982 годзе скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут па спецыяльнасці «Ветэрынарыя». У 1982—1984 гадах служыў у Групе Савецкіх войскаў у Германіі.

У 2006 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Кіраванне прадпрыемствамі аграпрамысловага комплексу».

З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання ад Сенненскай выбарчай акругі № 30.

15 кастрычніка 2019 года зноў прызначаны старшынёй Дубровенскага райвыканкама.

Беспартыйны.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ордэнам Пашаны. У 2014 годзе прысвоена званне «Чалавек года Віцебшчыны».

## Сям’я 
Жанаты, мае дачку і сына.
  

## Спасылкі 
* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання
Катэгорыя:Старшыні Дубровенскага раённага выканаўчага камітэта
Навасілка (Манастырышчэнскі раён)

**Навасілка** () — вёска ў Манастырышчэнскім раёне Чаркаскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Манастырышчэнскага раёна
Навасілка (Красыліўскі раён)

**Навасілка** () — вёска ў Красыліўскім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Красыліўскага раёна
Навасілка (Вазнэсэнскі раён)

**Навасілка** () — пасёлак у Вазнэсэнскім раёне Мікалаеўскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Вазнэсэнскага раёна
Підбірці

**Підбірці** () — вёска ў Львоўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Падпарадкавана Львоўскаму гарадскому савету, з’яўляецца часткай Львоўскай аб’яднанай тэрытарыяльнай грамады і Львоўскай агламерацыі. Чыгуначная станцыя на лініі Львоў — Краснэ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Львоўскага раёна