open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Талочныя песні

**Тало́чныя пе́сні**, **талаковыя песні**, **талачанскія песні** — разнавіднасць каляндарна-абрадавых песень, якія суправаджалі працу земляроба на талацэ.

У залежнасці ад віду сезонных работ сярод талочных песень вылучаюць 3 групы:
* песні веснавой талакі,
* жніўныя талочныя песні,
* песні восеньскіх талок.

Самая шматлікая група — песні вясновай талакі. Яна прадвызначыла прыроду жанру, добра перадае атмасферу працы, характэрны радасны настрой. Талочным песням уласціва антытэза, іронія, дасціпны гумар. У песнях часта гучыць зварот да гаспадара, у якім удзельнікі талакі ў незласлівай форме нагадваюць пра працу і разлік за яе, у жартоўнай форме дакараюць за нібыта недастатковае частаванне работнікаў, залішнюю ашчаднасць гаспадыні. У некаторых песнях гучаць заклёны на добры ўраджай, але пераважаюць бяседныя тэмы пра каханне, перажыванні маладой у чужой сям’і. У веснавых песнях пераважае вобраз талочніцы — вясёлай і дасціпнай жанчыны, галоўнай удзельніцы талакі.

У жніўных песнях адлюстроўваецца карціна жніва, вобразы жней. Жніўныя талочныя песні выконваліся ў час застолля пры калектыўнай апрацоўцы лёну, азімай сяўбе, малацьбе.

На тэрыторыі сучаснай Беларусі талочныя песні былі пашыраны паўсюдна, а найбольш шырока — на Падзвінні.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Осенние и толочные песни / АН БССР, Ин-т искусствоведения, этнографии и фольклора; [Редкол.: В. К. Бондарчик и др.; Сост. и авт. вступит. статьи, с. 5—30, А. С. Лис]. — Минск: Наука и техника, 1981. — 679 с. — (Белорусское народное творчество)
* *Мухаринская Л. С.* Белорусская народная песня: историческое развитие: (очерки) — Мн.: Наука и техника, 1977. — 216 с.
* Восеньскія і талочныя песні / [Склад. і аўт. уступ. артыкулаў А. С. Ліс; Уклад. і камент. талоч. песень С. Т. Асташэвіч; Муз. частка В. І. Ялатаў; Рэд. А. С. Фядосік]. — Мн.: Навука i тэхніка, 1981. — 679 с., іл., нот. іл. (АН БССР. ІМЭФ. БНТ).
* Тало́чны (прыклад — *Талочныя песні*) // 

## Спасылкі 
* Талочныя песні // Культурна асветнiцкi клуб «Спадчына»
* Веснавы цыкл каляндарна-абрадавай паэзіі // Блог С. А. Сычовай на сайце БДПУ імя Максіма Танка
* Песні талочныя // Праект «Этнаўсё»
* *Овсейчик В. Е.* К вопросу об этнокультурном районировании Белорусского Подвинья // Псковский регионологический журнал. Выпуск 2 (38) Том — 2019. 

Катэгорыя:Народныя песні
Катэгорыя:Беларускія народныя песні
Катэгорыя:Славянская культура
Новасібірскі заапарк

**Новасібірскі заапарк імя Расціслава Аляксандравіча Шылы** () — адзін з найбуйнейшых заапаркаў Расіі. Плошча — 65 га, у ім утрымліваецца каля 11 000 асобін (770 відаў). Больш за 350 відаў занесены ў Міжнародную чырвоную кнігу. Каля 180 відаў унесена ў Чырвоную кнігу Расіі і Рэгіянальныя Чырвоныя Кнігі. На 77 відаў вядзецца міжнародная племянная кніга. У Новасібірскім заапарку займаюцца развядзеннем каціных і куніцавых, таму тут адна з лепшых у свеце калекцый прадстаўнікоў гэтых сямействаў. Калектыў заапарка ўдзельнічае ў 77 міжнародных праграмах па захаванні рэдкіх і знікаючых відаў жывёл. З’яўляецца членам двух міжнародных саюзаў: EARAZA (Еўраазіяцкая рэгіянальная асацыяцыя заапаркаў і акварыўмаў), WAZA (Міжнародная асацыяцыя заапаркаў і акварыўмаў); кандыдат у члены EAZA (Еўрапейская асацыяцыя заапаркаў і акварыўмаў). Удзельнічае ў міжнароднай камп’ютарнай праграме ISIS.

Размяшчаецца ў Заяльцоўскім бары, Заяльцоўскі раён.

Катэгорыя:Заапаркі Расіі
Катэгорыя:Славутасці Новасібірска
Мізуменапс буры

**Мізуменапс буры** (*Ebrechtella tricuspidata*) — від аранеаморфных павукоў сямейства .

## Падвіды 
Падвіды ўключаюць:

* *Ebrechtella tricuspidata tricuspidata* (Fabricius, 1775) — Палеарктычнае царства
* *Ebrechtella tricuspidata concolor* (Caporiacco, 1935) — Каракарум

## Распаўсюджанне 
Гэты від шырока распаўсюджаны ў Палеарктычным царстве (Еўропа, Турцыя, Каўказ, Расія да Сярэдняй Азіі, Кітай, Карэя і Японія). У Вялікабрытаніі не сустракаецца.

## Асяроддзе пражывання 
Прадстаўнікі віду сярэдняга памеру жывуць на сухіх лугах і сонечных узлесках, чакаючы здабычу, добра замаскіраваўшы ў кветках і лістоце.

## Апісанне 
*Ebrechtella tricuspidata* можа дасягаць даўжыні цела прыкладна 5-6 у самак, а самцы драбнейшыя, дасягаючы даўжыні цела 2.5 — 3.5. Галавагрудзі ў самак светла-зялёная, часам з нявызначанымі чырванаватымі плямамі на спіне бялёса-жаўтлявага брушка. Гэтыя чырванаватыя плямы звычайна складаюцца з дзвюх шырокіх, злучаных ззаду палос. Таксама ногі светла-зялёныя.

Самцы відавочна адрозніваюцца знешнім выглядам. Яны маюць светла-карычневы галавагрудзі з яркай сярэдняй паласой і першыя дзве пары ног, а брушка ў форме бутэлькі звычайна бледна-зялёнае, з бакоў з цёмна-карычневымі плямамі.

## Біялогія 
Дарослыя асобіны абодвух палоў сустракаюцца ў маі-чэрвені.

## Галерэя 

Файл:Ebrechtella_tricuspidata.jpg|alt=Male, side view|Самец, выгляд збоку
Файл:2013.06.04.-12-Viernheimer_Heide_Viernheim--Dreieck-Krabbenspinne-Weibchen.jpg|alt=Female, dorsal view|Самка, выгляд са спіны
Файл:Misumenops_tricuspidatus_w_080514.jpg|alt=Female, preparing a leaf for egglaying|Самка, якая рыхтуе ліст да кладкі
Файл:Spider_which_catches_the_insect.gif|alt=Female, catching a fly|Самка, якая ловіць муху

Катэгорыя:Павукі-бакаходы
Цэнтральны сібірскі батанічны сад

**Цэнтральны сібірскі батанічны сад** (ЦСБС СА РАН) — навукова-даследчая ўстанова батанічнага профілю, якая ўваходзіць у склад Сібірскага аддзялення Расійскай акадэміі навук. ЦСБС СА РАН з’яўляецца асабліва ахоўнай прыроднай тэрыторыяй федэральнага значэння (загад ФАНА ад 13 красавіка 2016 года N 14н). Батанічны сад размяшчаецца ў непасрэднай блізкасці ад Новасібірскага Акадэмгарадка, плошча — 850 га. На ёй размяшчаюцца галоўны лабараторны корпус, тэхнічны блок, аранжарэі, цяпліцы, эксперыментальна-вытворчы корпус, клубсховішча, аб’екты тэхнічнай базы, складскія памяшканні.

Батанічны сад быў арганізаваны ў 1946 годзе па ініцыятыве акадэміка У. Л. Камарова ў складзе Біялагічнага інстытута Заходне-Сібірскага філіяла АН СССР. Першымі дырэктарамі саду былі А. Б. Беніямінаў і кандыдат біялагічных навук Л. П. Зубкус, а калектыў яго складаўся з 8 чалавек. З 1951 па 1971 год Батанічны сад узначальвала доктар біялагічных навук, прафесар Кіра Аркадзьеўна Сабалеўская, затым на працягу 5 гадоў выконваючым абавязкі дырэктара быў к.с-г.н. Іван Варфаламеевіч Таран, з 1976 па 1983 гады — доктар біялагічных навук, прафесар Леанід Іванавіч Малышаў, з 1983 па 2000 гады — акадэмік РАН Ігар Юр’евіч Карапачынскі. З 2000 года дырэктарам з’яўляецца д.б.н., праф. Вячаслаў Пятровіч Сядзельнікаў.

Катэгорыя:Славутасці Новасібірска
Карэн Бас

**Карэн Рут Бас** () — амерыканская палітык, мэр Лос-Анджелеса (з 2022) Была членам Палаты прадстаўнікоў ЗША (2011—2022) ад Дэмакратычнай партыі. Першая афраамерыканка, якая стала мэрам Лос-Анджэлеса.

## Крыніцы
Маскогі

**Маскогі**:

* Маскогі (мова)
* Маскогі (мовы)
* Маскогі (народ)

## Акругі 
* Маскогі (акруга, Аклахома)
* Маскогі (акруга, Джорджыя)
Леман Алтынчэкіч

**Леман Бозкурт Альтынчэкіч** (; 1932, Сарыкамыш, Турцыя — 4 мая 2001, Ізмір, Турцыя) — першая жанчына-лётчык-знішчальнік у турэцкіх ВПС і НАТА.

## Біяграфія 
Леман Бозкурт нарадзілася ў 1932 годзе ў Сарыкамышы, правінцыі Карс у сям’і цюркскага паходжання з азербайджанскай этнаграфічнай групы карапапахаў. Скончыўшы сярэднюю школу для дзяўчынак у Стамбуле, адправілася ў навучальны цэнтр Іноню Турэцкай авіяцыйнай асацыяцыі ў раёне Іноню-ільчэ, у правінцыі Эскішэхір атрымала падрыхтоўку ў якасці пілота планёра.

У 1959 годзе Леман Бозкурт выйшла замуж за калегу з Эскішэхіра — Тахіра Альтынчэкіча.

Яна памерла 4 мая 2001 года ў Ізміры і была пахавана на карабагларскіх могілках.

## Ваенная служба 
У 1954 годзе, калі ВПС Турцыі вырашылі пачаць прымаць на працу жанчын, Леман звярнулася ў ваенна-паветраныя сілы Турцыі. Яна была самай першай вучаніцай ваеннай школы ў Ізміры. З 1955 па 1957 год праходзіла навучанне на прапелерным самалёце. У адным з інтэрв’ю Леман Альтынчэкіч казала, што ў першыя дні ў школе наогул не было пансіёну для вучаніц, і яна павінна была заставацца ў якасці госця ў сямейным доме афіцэра.

30 жніўня 1957 года Леман скончыла навучанне на ваеннага лётчыка. І хоць пазней пяць іншых вучаніц былі таксама прыняты ў школу, яна была адзінай вучаніцай, якая далучылася да авіяцыйнай часткі на ваеннай базе Эскішэхір. Яна вучылася там у якасці пілота рэактыўнага самалёта і 22 лістапада 1958 года атрымала званне малодшага лейтэнанта .

Да 1967 года Леман лётала на рэспубліканскіх F-84 Thunderjet і Lockheed T-33. Пазней-служыла ў штабе і выйшла на пенсію як старэйшы палкоўнік авіяцыі.

Катэгорыя:Жанчыны-авіятары
Катэгорыя:Узброеныя сілы Турцыі
Аляксандр Бардзіні

**Аляксандр Бардзіні** (; ,  — , ) — польскі акцёр тэатра, кабарэ, кіно, радыё і тэлебачання, оперны і тэатральны рэжысёр, тэатральны педагог, мастацкі кіраўнік і дырэктар тэатраў.

## Біяграфія 
Аляксандр Бардзіні нарадзіўся ў 1913 годзе ў Лодзі. Акцёрскую адукацыю атрымаў у Дзяржаўным інстытуце тэатральнага мастацтва ў Варшаве, які скончыў у 1935 годзе. Яго настаўнікамі былі  і . На тэатральнай сцэне дэбютаваў у 1935 годзе ў Вільні.

Перад пачаткам Другой сусветнай вайны выступаў у Польскім тэатры ў Варшаве. Перыяды акупацыі Бардзіні правёў у Львове. З верасня 1939 года па чэрвень 1941 года працаваў акцёрам і рэжысёрам у Польскім драматычным тэатры ў Львове. Падчас нямецкай акупацыі ўцёк з львоўскага гета.

У пасляваенны час быў акцёрам тэатраў розных гарадоў (Вільня, Варшава, Львоў, Катавіцы, Лодзь). Выступаў у спектаклях «Тэлетэатра» ў 1957—1994 гадах, а таксама ў радыёперадачах.

Памёр у 1995 годзе ў Варшаве. Пахаваны на могілках Старыя Павонзкі.

## Выбраная фільмаграфія 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры Польшчы
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі Польшчы
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Польшчы
Катэгорыя:Выжылі ў Халакосце
Катэгорыя:Пахаваныя на Паванзкоўскіх могілках
Катэгорыя:Камандоры з зоркай ордэна Адраджэння Польшчы
Катэгорыя:Камандоры ордэна Адраджэння Польшчы
Катэгорыя:Афіцэры ордэна Адраджэння Польшчы
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Адраджэння Польшчы
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «10-годдзе Народнай Польшчы»
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі ПНР
Беларуска-інданезійскія адносіны

**Беларуска-інданезійскія адносіны** — двухбаковыя дыпламатычныя адносіны паміж Беларуссю і Інданезіяй, устаноўленыя 18 чэрвеня 1993 года. 

## Гісторыя 
Дыпламатычныя адносіны паміж дзвюма краінамі былі ўсталяваныя 18 чэрвеня 1993 года.

У жніўні 2011 года ў Джакарце адкрыта пасольства Беларусі, першым паслом стаў Уладзімір Лапата-Загорскі. 18—20 сакавіка 2013 года беларускі лідар А. Р. Лукашэнка наведаў Інданезію з дзяржаўным візітам.

## Эканамічныя адносіны 
Тавараабарот паміж Беларуссю і Інданезіяй павялічыўся з 1995 года па 2014 год з 1,8 млн долараў да 220 млн долараў. У далейшым тавараабарот знізіўся і ў 2021 годзе склаў 35,6 млн долараў.

У 2000 годзе паміж урадамі дзвюх краін было падпісана гандлёвае пагадненне.

## Навукова-тэхнічнае супрацоўніцтва 
У 2013 годзе Інданезія падпісала праграму беларуска-інданезійскага навукова-тэхнічнага супрацоўніцтва.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Двухбаковыя адносіны Беларусі
Катэгорыя:Знешняя палітыка Інданезіі
OFB MPV

**Ordnance Factory Board Mine Protected Vehicle** (**OFB MPV**) — індыйскі бронетранспарцёр ад кампаніі OFB, заснаваны на базе паўднёваафрыканскага Casspir Mk II.

## Гісторыя 
Распрацаваны ў 2001 годзе, але першая публічная прэзентацыя адбылася ў 2007 годзе, пасля чаго індыйская армія заключыла кантракт на пастаўку 1400 бронемашын MPV. Дадзеныя бронетранспарцёры сталі выкарыстоўвацца ў абмежаваных мэтах, такіх як эвакуацыя пацярпелых. 

Пазней OFB выпусціла мадэрнізаваную версію MPV, вядомую як Modern Mine Protected Vehicle (MMPV) або Yuktirath. Мадыфікаваная версія прадстаўлена публіцы ў 2012 годзе на выставе Defexpo 2012. Індыйская армія зрабіла заказ на 250 адзінак.

## Канструкцыя 
Заснаваны на базе бронетранспарцёра Casspir. Мае той жа V-вобразны корпус з магчымасцю ўстаноўкі баявога модуля або навясной турэлі для кулямёта. 

Арыгінальная версія падвергнулася крытыцы з-за дрэннай абароны. Індыйскія сілавікі неслі вялікія страты ад дзеянняў паўстанцаў-камуністаў, якія самаробнымі выбухоўкамі лёгка падбівалі машыны. 

У сваю чаргу Yuktirath валодае лепшай абаронай, чым яго папярэднік, вытрымліваючы 14 кг выбухоўкі і 1 кг шрапнэллю з адлегласці 5 метраў. Ён таксама можа вытрымліваць тратыл і іншыя тыпы выбуховых рэчываў вагой да 42 кг пад колам і 35 кг пад корпусам з колавай формулай 6x6.

## На ўзбраенні 
* 
* 
* 

## Крыніца 
Катэгорыя:Бронетранспарцёры

Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Спасылка на Вікісховішча непасрэдна ў артыкуле
Георгій Барысавіч Талстарожаў

**Георгій Барысавіч Талстаро́жаў** (; ) — вучоны-фізік, доктар фізіка-матэматычных навук (1985), прафесар (1993).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Ліскі Варонежскай вобласці Расіі. У 1967 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. У 1967—1992 гадах працаваў у Інстытуце фізікі імя Б. І. Сцяпанава Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. У 1984 годзе абараніў доктарскую дысертацыю. З 1992 года Г. Б. Талстарожаў працуе ў Інстытуце малекулярнай і атамнай фізікі НАН Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар і сааўтар навуковых прац у галіне оптыкі і сперктаскапіі, па люмінесцэнцыі складаных малекул у газавай фазе, рэлаксацыйных працэсах у біялагічных малекулах, даследаванні механізмаў дысацыяцыі адзінарных сувязей у малекулах дысульфідаў. Адзін са стваральнікаў фемтасекунднага лазернага спектрометра. Аўтар шэрагу вынаходстваў.

Сярод апублікаванага:
* Сенсибилизованная антистоксова аннигиляционная люминесценция многоатомных молекул в газовой фазе / Н. А. Борисевич, Г. Б. Толсторожев, А. А. Котов // Доклады АН СССР, 203:3 (1972);
* Безызлучательные переходы в изолированных молекулах / Ордена Труд. Красного Знамени Ин-т физики АН БССР. — Минск : Б. и., 1971. — 43 с. : ил. ; 20 см;
* ИК-спектроскопические признаки злокачественных новообразований щитовидной железы / Толсторожев, Г. Б. Скорняков, И. В. Бутра, В. А. // Журнал прикладной спектроскопии. 2012. — Т. 79, № 1. — С. 155—159;
* Инфракрасная спектроскопия водородных связей в производных бензойной кислоты / Толсторожев Г. Б., Бельков М. В., Скорняков И. В., Базыль О. К., Артюхов В. Я., Майер Г. В., Шадыро О. И., Кузовков П. В., Бринкевич С. Д., Самович С. Н. // Журнал прикладной спектроскопии — 2014. — Т. 81. — С. 111—119;
* Спектральное проявление и диагностика биологической активности гидроксилсодержащих ароматических соединений / Г. Б. Толсторожев, Г. В. Майер, М. В. Бельков. // Известия ВУЗов / Министерство образования Российской Федерации, Томский государственный университет. — Томск : СФТИ, 2014. — С. 72—78.

## Узнагароды 
Лаўрэат Прэміі Ленінскага камсамола 1978 года — за цыкл прац па спектраскапічным даследаванні фізічных з’яў і рэлаксацыйных працэсаў у крышталях і малекулах.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Толсторожев, Георгий Борисович (кандидат физико-математических наук) // Электронны каталог РНТБ
* Толсторожев Георгий Борисович // Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Фізікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Фізікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Даламедэс шлячкасты

**Даламедэс шлячкасты** ці **Даламедэс паляўнічы**, ці **Шлячкасты паляўнічы** (*Dolomedes fimbriatus*) — від аранеаморфных павукоў з сямейства , распаўсюджаны ў Еўразіі.

## Апісанне 
Даўжыня цела самкі складае ад 15 да 22 мм, Даўжыня цела самца — ад 10 да 13 мм. Афарбоўка цела вар’іруе ў абодвух палоў ад жоўта-карычневага да чорна-карычневага колеру. Па баках цела маюцца белыя або жоўтыя падоўжныя палосы. У многіх асобін, перш за ўсё ў дзіцянятаў, радзей у больш дарослых, доўгія палосы цалкам адсутнічаюць. Тады павук афарбаваны ў жоўта-карычневы колер.

## Месцы пражывання 
Павук жыве на беразе стаячых або павольна бягучых вадаёмаў. Ён жыве ў верхавых балотах, на вільготных лугах, у забалочаных лясах, а таксама ў садках.

## Спосаб жыцця 
Павук не будуе прытулку і трымаецца ў прыбярэжнай расліннасці. Дзякуючы густому валасяному покрыву ён добра перасоўваецца па вадзе і нават нырае пад ваду пры небяспецы. Аднак у адрозненне ад  ён не можа знаходзіцца пад вадой доўга.

## Харчаванне 
Харчуецца гэты від не толькі насякомымі і апалонікамі, але і дробнай рыбай, якую ён вокамгненна хапае і забівае за некалькі секунд смяротным укусам. Сваю здабычу павук цягне на бераг, дзе разрэджвае і паглынае яе на працягу некалькіх гадзін.

## Размнажэнне 
Спарванне адбываецца ў маі і чэрвені. У адрозненне ад , у гэтага віду самец не прыносіць самцы здабычу ў падарунак, а наадварот, чакае, каб самка сама што-небудзь злавіла. Хоць самка есць здабычу, самец можа наблізіцца да яе. Пры гэтым часта неасцярожныя самцы самі становяцца здабычай. Пачынаючы з канца чэрвеня самка павука кладзе да 1000 яец у шарападобны ад бялявага да светла-карычневага колеру кокан дыяметрам да 1 см. Незадоўга да з’яўлення маладых павукоў яна падвешвае яго на прыбярэжных раслінах і ахоўвае яго. Развіццё дзіцянятаў двухгадовае. Маляўкі выходзяць у сярэдзіне лета і нярэдка ў масе скопліваецца на прыбярэжных раслінах. Маладыя павукі афарбаваныя часцей у светлы зелянява-жоўты колер.

## Літаратура 
* Heiko Bellmann: *Kosmos Atlas Spinnentiere Europas*. Franckh-Kosmos, Stuttgart, 1997, ISBN 3-440-10746-9
* Rainer F. Foelix: *Biologie der Spinnen*. Thieme, Stuttgart 1979, ISBN 3-13-575802-8
* Hänggi, Stöckli und Nentwig: *Lebensräume mitteleuropäischer Spinnen*. Centre Suisse de cartographie de la faune, Neuchatel, 1995
* Jones, Dick: *Der Kosmos Spinnenführer*. Kosmos, 1990, ISBN 3-440-06141-8
* Heiko Bellmann: *Spinnen: beobachten — bestimmen*, Naturbuch Verlag, Augsburg 1992, ISBN 3-89440-064-1
* Frieder Sauer, Jörg Wunderlich: *Die schönsten Spinnen Europas.*, Fauna-Verlag, 2001, ISBN 3-923010-03-6

Катэгорыя:Павукападобныя Еўразіі
Катэгорыя:Пізаўрыды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1757 годзе
Calceolaria uniflora

**Calceolaria uniflora** — шматгадовая горная расліна сямейства . Упершыню была знойдзена на архіпелагу Вогненная Зямля ў Паўднёвай Амерыцы.

## Апісанне 
Кветкі жоўта-бела-бардовыя, дасягаюць памеру 10 см. Лісце цёмна-зялёнае, даўжынёй каля 3 см.

Афарбоўка раслін залежыць ад месца росту. Гэта паслужыла асновай для прапановы вылучыць унутры віду два падвіды.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Ясноткакветныя
Уладзімір Максімавіч Карчэўскі

**Уладзімір Максімавіч Карчэўскі** (нар. , в. Кляпалі, Свіслацкі раён, Гродзенская вобласць, БССР) — дацэнт, выдатнік фізічнай культуры СССР (1974), заслужаны трэнер БССР (1992), выдатнік адукацыі Беларусі (1996), заслужаны работнік фізічнай культуры і спорту Рэспублікі Беларусь (2000).

## Біяграфія 
Працаваў ў ГрДУ імя Янкі Купалы на пасадах загадчыка кафедры спартыўных гульняў, з 1994 года дэкан Факультэта фізічнай культуры ГрДУ імя Янкі Купалы.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1980), Ганаровай граматай Гродзенскага гарадскога выканаўчага камітэта (2007), Ганаровай граматай Гродзенскага гарадскога Савета дэпутатаў (2009).

## Спасылкі 
* Опыт взросления
* VII Международный турнир по волейболу среди женских команд памяти заслуженного тренера Республики Беларусь В. М. Карчевского
* В Гродно стартовал турнир по волейболу среди женских команд памяти Владимира Карчевского 
* Турнир памяти В. М. Карчевского 

Катэгорыя:Дэканы ГрДУ імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Постаці спорту
Катэгорыя:Трэнеры «Камунальнік-ГрДУ» (валейбольны клуб)
Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Беларусі
Новасібірскі авіяцыйны завод імя В. П. Чкалава

**Новасібірскі авіяцыйны завод імя В. П. Чкалава** () — расійская авіябудаўнічая кампанія, размешчаная ў Новасібірску. Вядзе сваю гісторыю з 1936 года, у цяперашні час з’яўляецца адным з найбуйнейшых самалётабудаўнічых прадпрыемстваў Расійскай Федэрацыі.

Буйны пакет акцый НАЗ (74,5 %) належыць ПАТ «Кампанія „Сухі“», 25,5 % акцый належыць ПАТ «ОАК».

З-за ўварвання Расіі на Украіну кампанія знаходзіцца пад санкцыямі краін Еўрасаюза, ЗША, Вялікабрытаніі, Японіі і некаторых іншых краін.

Катэгорыя:Новасібірск
Дом Сацземляробства (Новасібірск)

**Дом Сацземляробства** () — будынак, размешчаны ў Цэнтральным раёне Новасібірска. Каштоўны аб’ект горадабудаўнічага асяроддзя. Пабудаваны ў 1936 годзе. Архітэктар — М. С. Кузьмін. У 1952 годзе быў рэканструяваны архітэктарам М. Р. Васільевым.

## Гісторыя 
Будынак пабудаваны ў 1936 годзе па праекце Мікалая Сяргеевіча Кузьміна. У 1941 годзе ў доме размясціўся эвакуіраваны ў Новасібірск НДІ вымяральных прыбораў (НДІ-39).

У 1952 годзе Дом Сацземляробства быў рэканструяваны архітэктарам Мікалаем Рыгоравічам Васільевым.

Дом Сацземляробства і размешчаны насупраць Жылы дом НДІ-39 маюць з боку Краснага праспекта ўвагнутыя формы фасадаў і разам фарміруе пачатак Кастрычніцкай магістралі.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Новасібірска
Жылы дом Аблплана

**Жылы дом Аблплана** () — будынак у стылі неакласіцызму, размешчаны ў Цэнтральным раёне Новасібірска. Пабудаваны ў 1939 годзе. Архітэктар — М. С. Кузьмін. Помнік архітэктуры рэгіянальнага значэння.

## Апісанне 
П-падобны дом рознай вышыннасці з курданёрам. Заходні фасад будынка арыентаваны на Красны праспект. Пяціпавярховы аб’ём знаходзіцца ў глыбіні ад чырвонай лініі забудовы Краснага праспекта, а тарцы чатырохпавярховых аб’ёмаў аднолькавага аб’ёмна-планіровачнага рашэння выходзяць на яго чырвоную лінію.

Лінія першага паверха аддзелена рустоўкай сцен і прафіляваным карнізам. Размешчаныя на пятым паверсе балкон аб’ядноўвае гарызанталь глухой агароджы.

Падвал будынка размешчаны пад цэнтральным і паўднёвым аб’ёмамі.

Вонкавыя сцены зроблены з цэглы і атынкаваны, іх таўшчыня — 64 см.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Новасібірска
Тактагул

**Тактагул** (да 1957 года — Музтар, раней — Сасык-Джыйдэ) () — горад, адміністрацыйны цэнтр Тактагульскага раёна Джалал-Абадскай вобласці Кыргызстана.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета Кіргізскай ССР ад 31 ліпеня 1957 гады рабочы пасёлак Музтар Тактагульскага раёна Джалал-Абадскай вобласці перайменаваны ў рабочы пасёлак Тактагул.

Названы ў гонар народнага акына Кыргызстана Тактагула Сатылганава. Раней называўся Музтар. У 2012 годзе пгт Тактагул атрымаў статус горада. Насельніцтва — 19 200 жыхароў (2017).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Кыргызстана
Кара-Балта

**Кара́-Балта́** ( — «чорная сякера») — горад у Кыргызстане, адміністрацыйны цэнтр Жайылскага раёна Чуйскай вобласці. Да 1992 г. быў горадам рэспубліканскага падпарадкавання. Размешчаны ля паўночнага схілу Кыргызскага хрыбта ў заходняй частцы Чуйскай вобласці, за 62 км ад горада Бішкек, знаходзіцца ва ўмераным шыротным поясе. Рэльеф мясцовасці - спакойны, з малаважным паніжэннем вышынных адзнак па кірунку з поўдня на поўнач. Горад абрамляе рака Кара-Балта. Кара-Балтайскі горнарудны камбінат.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Кыргызстана
Семіха Берксой

**Семіха Берксой** (,  24 мая 1910, Канстанцінопаль, Асманская імперыя — 15 жніўня 2004, Стамбул, Турцыя) — турэцкая  і  тэатра і кіно. Лічыцца першай опернай спявачкай Турцыі. Дзяржаўны артыст Турцыі (1998).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Стамбульскім квартале Чэнгелькёй. Маці была мастачкай. Семіха вучылася ў Стамбульскай кансерваторыі.

Кар’ера Семіхі Беркса пачалася з ролі Семіхі ў першым турэцкім гукавым фільме «İstanbul Sokaklarında», знятым Мухсінам Эртугрулам у 1931 годзе. Затым грала ў аперэтах у стамбульскіх тэатрах. У 1934 годзе выканала першую турэцкую оперу «Özsoy». У тым жа годзе яна дэбютавала на міжнароднай сцэне, выступіўшы ў Германіі і Партугаліі. У 1939 годзе Семіха Берксой выканала арыю Арыядны з оперы «Арыядна на Наксасе».

У 1972 годзе завяршыла кар’еру опернай спявачкі, але працягнула граць у тэатры.

Памерла 15 жніўня 2004 года ў Стамбуле ад ускладненняў пасля аперацыі на сэрцы. У Семіхі засталася дачка Зеліха Берксай.
Кант (значэнні)

**Кант** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Імануіл Кант — нямецкі філосаф
* Міна Кант — фінская пісьменніца
* Эдгар Кант — эстонскі географ

## Тапонім 
* Кант (горад)
Кант (горад)

**Кант** () — горад-спадарожнік Бішкека ў Чуйскай вобласці Кыргызстана, цэнтр Ысык-Ацінскага раёна. З’яўляецца горадам абласнога падпарадкавання. Утвораны не пазней за 1928 (у сваіх дзённіках Ю. Абрахманаў ў верасні-кастрычніку 1928 пісаў пра неабходнасць будаўніцтва чыгуначнай лініі да ст. Кант, якая была пабудавана ў 1930—1932 гг.), статус горада быў прысвоены ў 1985 годзе. Размешчаны за 20 км ад Бішкека на вышыні 742 м над узроўнем мора. Да бліжэйшага аэрапорта «Манас» — 45 км. Чыгуначная станцыя знаходзіцца ў межах горада. У ваколіцах горада размешчаны ваенны аэрадром Кант.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Кыргызстана
Кадамжай

**Кадамжай** () — горад у Кыргызстане. Адміністрацыйны цэнтр Кадамжайскага раёна Баткенскай вобласці.

## Гісторыя 
Узнік як пасёлак металургаў пры сурмяным камбінаце. Указам ад 28.07.1938 года паселішча пры рудніку Кадамжай Халміёнскага раёна пераўтворана ў аднайменны рабочы пасёлак.

Указам ПВС Кіргізскай ССР ад 19 снежня 1940 года пасёлак Кадамжай перайменаваны ў гонар Фрунзэ.

27 верасня 2012 года атрымаў статус горада раённага значэння, пры гэтым у яго падпарадкаванне былі перададзены вёскі Пульгон, Чал-Таш і Таш-Кія Аразбекаўскай сельскай акругі (аільнага аймака) Кадамжайскага раёна.

У горадзе знаходзіцца возера Джыдалік — крыніца пітной і гаючай вады і рэкрэацыйная зона.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Кыргызстана
Зора калючая

**Зора калючая** (*Zora spinimana*) — від вандроўных аранеаморфных павукоў з сямейства , распаўсюджаны ў Палеарктыцы. Тыпавы від роду .

## Сістэматыка 
Род  некаторыя крыніцы вылучаюць у асобнае сямейства .

## Апісанне 
Самкі 5-7,7 мм даўжынёй, самцы — 4,5-5 мм. Эпігін з невялікай разоркай і вялікай сперматэкай. Від вельмі падобны да , але карычневыя бакавыя палосы на панцыры вузейшыя за жоўтыя, пры гэтым у *Z.&nbsp;silvestris* карычневыя бакавыя палосы шырэйшыя за жаўтлявыя. *Zora spinimana* трохі большая за *Z. silvestris* і агульны жоўты колер *Z. spinimana* мае больш цёплае адценне. *Z. spinimana* мае тры пары вентральных шыпоў на плюсне I і II, а *Z.&nbsp;silvestris* мае толькі два.

## Арэал 
*Zora spinimana* мае палеарктычнае распаўсюджанне.

## Біялогія 
Самку часта можна знайсці сядзячай на белай шаўковай прасціне, якую яна тчэ, каб абараніць яечны мяшок. Дарослыя асобіны абодвух палоў могуць назірацца на працягу ўсяго года, але ў асноўным з канца вясны да восені з двума відавочнымі пікамі ў пачатку да сярэдзіны лета і ўвосень.

## Асяроддзе пражывання 
Від часта сустракаецца на лугах, звычайна каля зямлі, сярод травы і лісця, але таксама пад камянямі або іншымі прадметамі. Яго таксама можна сустрэць у іншых месцах пражывання, такіх як верасоўнікі, адкрытыя лясы і вярховыя балоты.

Катэгорыя:Аранеаморфныя павукі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1833 годзе
Эміне Семіе Анасья

**Эміне Семіе Анасія** (,  28 сакавіка 1866, Канстанцінопаль, Асманская імперыя — 1944, Стамбул, Турцыя) — турэцкая пісьменніца і адна з першых феміністак.

## Біяграфія 
Нарадзілася 28 сакавіка 1866 года ў Канстанцінопалі. Была другой дачкой Ахмеда Джэўдэт-пашы і сястрой пісьменніцы Аліе Фатмы. Маці Эмінэ Семіе была Адвія Рабіа-ханім. Эміне Семіе на працягу сямі гадоў вывучала псіхалогію і сацыялогію ў Францыі і Швейцарыі. Найбольш вядомыя творы Эмінэ Семіе — гэта апавяданні «Sefalet» (Беднасць) і «Gayya Kuyusu» (Пякельная яма). Яна прымала ўдзел у стварэнні некалькіх дабрачынных арганізацый, мэтай якіх была дапамога жанчынам. Таксама Эміне змагалася за пашырэнне правоў жанчын. Яна ўваходзіла ў партыю «Яднанне і прагрэс», а таксама ў Асманскую дэмакратычную партыю. У 1920 Эміне Семіе ўвайшла ў склад праўлення Асацыяцыі турэцкай прэсы.

### Прыватнасць 
Доўгі час жыла ў Парыжы. Двойчы была замужам. Яе першага мужа звалі Мустафа-бей, другога Рэшыт-паша. Абодва шлюбу скончыліся разводам. У Эміне быў сын Джэўдэт Лагаш. Эміне Семіе памерла ў 1944 годзе ў Стамбуле.
Новасібірскі цырк

**Новасібірскі дзяржаўны цырк** () — цырк горада Новасібірска, сучасны будынак якога пабудавана ў 1971 годзе. Аднак гісторыя цырка пачынаецца яшчэ ў 1899 годзе, калі ў Новамікалаеўскім пасёлку пачалі з’яўляцца першыя цыркавыя балаганы. У перыяд з 1904 года ў горадзе ўзводзілася мноства цыркавых будынкаў, яны змянялі адзін аднаго, прытым часам у горадзе мелася адразу па некалькі цыркаў. У 1931 годзе Новасібірскі цырк стаў дзяржаўным.

Глядзельная зала сучаснага будынка разлічана на 2300 месцаў.

Катэгорыя:Цыркі Расіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Новасібірска
Катэгорыя:Славутасці Новасібірска
Новасібірскі афінажны завод

**Акцыянернае Таварыства «Новасібірскі афінажны завод»** (АТ «НАЗ») — адно з вядучых афінажных прадпрыемстваў Расіі, перапрацоўвае мінеральную і другасную сыравіну, у якой утрымоўваюцца каштоўныя металы. НАЗ выпускае афінаванае золата, срэбра і іншыя каштоўныя металы ў злітках, гранулах, парашку і іншых відах. З’яўляецца адным з 6 афінажных заводаў РФ, якія маюць статус Good Delivery. Размешчаны ў Кастрычніцкім раёне Новасібірска.

З 1 кастрычніка 1925 года Маскоўская Плавільна-афінажная лабараторыя была пераўтворана ў Афінажны завод НКФ СССР, палажэнне аб якім было зацверджана 12 студзеня 1926 года (даведкі Цэнтральнага Дзяржаўнага архіва НХ СССР ад 26 сакавіка 1976 года за № 248). 1926 год з’яўляецца годам утварэння завода.

У 1938 годзе зноў паўстала пытанне пра будаўніцтва новага афінажнага завода. Быў распрацаваны праект і выдзелена пляцоўка (Масква, Варшаўская шаша, Верхнія Катлы) з будынкамі, якія раней належалі НДІ-1 Наркамата абароннай прамысловасці СССР.

Да 1941 года па праекце «Гіпразалота» завод быў пабудаваны, але так і не пачаў працаваць з-за пачатку Вялікай Айчыннай вайны і быў эвакуяваны ў Новасібірск.

Першы эшалон прыбыў у Новасібірск 21 ліпеня 1941 года. У ім знаходзілася 578 чалавек з якіх 207 — рабочыя, а таксама 768 адзінак абсталявання. У Новасібірску завод быў размешчаны ў будынку былога Сельскагаспадарчага тэхнікума, галоўны корпус якога быў пабудаваны ў 1927—1928 гадах архітэктарам А. Д. Крачковым.

У 1999 годзе на Лонданскай біржы каштоўных металаў прадпрыемству быў прысвоены статус Good Delivery на прадукцыю з золата і срэбра, у 2001 годзе — на прадукцыю з паладыя, у 2002 — з плаціны.

У 2003 годзе завод атрымлівае статус акцыянернага таварыства.

У 2016 годзе Росимущество выставіла на продаж 100 % акцый Новасібірскага афінажнага завода. У чэрвені 2017 года завод быў прададзены за 880 млн рублёў. Уладальнікам прадпрыемства стала ТАА «Цэнтр кіравання нерухомасцю», якое ўваходзіць у холдынг AEON. У жніўні 2017 года інвестыцыйная кампанія «Волга Капітал» набыла 79,99 % акцый завода за 704 млн руб. У лютым 2018 года «Волга Капітал» выкупіла пакінуты пакет акцый прадпрыемства за 410 млн рублёў. А ўжо ў лістападзе 2019 года ён быў прададзены маскоўскай прадпрымальніцы Ліліі Панамаровай.

У красавіку 2020 года АТ «Новасібірскі афінажны завод» набыло 50% акцый АТ «Хасынская горная кампанія» якая валодае ліцэнзіямі на здабычу золата ў Магаданскай вобласці[7].

Катэгорыя:Новасібірск
Дом купца Крукава

**Дом купца Крукава** () — двухпавярховы цагляны будынак у Чыгуначным раёне Новасібірска, пабудаваны ў 1908 годзе па ініцыятыве купца Захара Рыгоравіча Крукава. Займае рог вуліц Савецкай і Максіма Горкага (вул. Савецкая, дом 25).

Будынак з’яўляецца помнікам гісторыі рэгіянальнага значэння.

Г-падобны двухпавярховы цагляны дом стаіць на бутавым падмурку, яго склеп мае цагляныя скляпеністыя перакрыцці. Сканчаецца будынак чатырохсхільным дахам.

Дом займае рог вуліц Савецкай і Максіма Горкага (вул. Савецкая, дом 25), выходзіць вуглом на Першамайскі сквер. З паўднёвага боку насупраць бакавога фасада знаходзіцца будынак Новасібірскага гуманітарнага інстытута, заходні фасад будынка глядзіць на дом, у якім знаходзіцца Нямецкі культурны цэнтр імя Гётэ.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Новасібірска
Новасібірскі хіміка-тэхналагічны каледж імя Дз. І. Мендзялеева

**Новасібірскі хіміка-тэхналагічны каледж імя Дз. І. Мендзялеева** — адукацыйная ўстанова, заснаванае ў 1929 годзе. Размешчаны ў Кастрычніцкім раёне Новасібірска.

## Гісторыя 
9 жніўня 1929 г. пастановай СНК СССР № 29/308 быў утвораны Сібірскі хімічны політэхнікум; у 1935 годзе яму прысвойваюць назву Сібірскага сілікатнага тэхнікума; у 1944 годзе пераназываюць у індустрыяльны тэхнікум; у 1961 годзе ўстанову называюць энергетычным тэхнікумам; у 1964 годзе — Хіміка-тэхналагічным тэхнікумам імя Дз. І. Мендзялеева. У 1992 годзе ўстанова атрымлівае статус каледжа.

## Напрамкі падрыхтоўкі 
* Інфармацыйныя сістэмы і праграміраванне.
* Тэхналогія аналітычнага кантролю хімічных злучэнняў.
* Тэхналогія вытворчасці і перапрацоўкі пластычных мас і эластамераў.
* Перапрацоўка нафты і газу.
* Біяхімічная вытворчасць.
* Рацыянальнае выкарыстанне прыродагаспадарчых комплексаў.
* Упраўленне якасцю прадукцыі, працэсаў і паслуг (па галінах).
* Эканоміка і бухгалтарскі ўлік.
* Таваразнаўства і экспертыза якасці спажывецкіх тавараў.

Катэгорыя:Новасібірск
Наталля Мелянюк

**Наталля Мелянюк** (нар. ) — беларуская валейбалістка. Пазней галоўны трэнер «Прыбужжа» (з 2016).

## Біяграфія 
Пачала займацца валейболам з 11 гадоў, першым трэнерам быў П. Чачот. Гуляла ў складзе «Дываноўшчыка» (гулец першага складу «Дываноўшчык»). На трэнерскую працу перайшла ў 2000 годзе, з 2016 года галоўная трэнерка «Прыбужжа».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Наталля Мелянюк
* Natallia Melianiuk

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Трэнеры «Прыбужжа» Брэст
Катэгорыя:Выпускнікі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна
Катэгорыя:Трэнеры жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-19
Катэгорыя:Трэнеры жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-18
Катэгорыя:Трэнеры жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-20
Качкор-Ата

**Качкор-Ата** () — горад у Наакенскім раёне Джалал-Абадскай вобласці Кыргызстана. Заснаваны як пасёлак у 1952 годзе. Статус горада раённага падпарадкавання атрымаў 1 чэрвеня 2003 года. Горад размешчаны на раўніне (600—800 метраў над узроўнем мора). Размешчаны ўздоўж трасы Ош — Бішкек, за 525 км ад Бішкека, за 56 км — ад цэнтра вобласці Джалал-Абада, за 13 км — ад раённага цэнтра Масы, за 16 км — ад мяжы Узбекістана. Клімат — умерана кантынентальны. Умерана цёплая зіма, сухое і ўмерана спякотнае лета. Сярэдняя тэмпература ў студзені −2 °C, ліпені — каля +30 °C. Гадавая колькасць ападкаў складае 300—400 мм.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Кыргызстана
Лейкхедскі ўніверсітэт

**Лейкхедскі ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Тандэр-Бэй у правінцыі Антарыа, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Лейкхедскі універсітэт утварыўся з Лейкхедскага тэхнічнага інстытута і Лейкхедскага каледжа мастацтваў, прыродазнаўчых навук і тэхналогій, які быў заснаваны ў 1957 годзе. У 1946 годзе быў заснаваны Лейкхедскі тэхнічны інстытут. Мэтай было заснаваць навучальную ўстанову, якая б у першую чаргу задавальняла б адукацыйныя патрэбы паўночна-заходняга Антарыа. Выкладанне пачалося 4 чэрвеня 1946 года. Першапачаткова выкладанне адбывалася ў часовых памяшканнях. У верасні таго ж года ў навучальны план былі дададзены першыя ўніверсітэцкія курсы. Лейкхедскі каледж мастацтваў, прыродазнаўчых навук і тэхналогій быў заснаваны з дазволу ўрада правінцыі 1 жніўня 1957 года. Праз некалькі гадоў каледж пашырыўся, і былі зацверджаны новыя курсы. 1 ліпеня 1965 года Лейкхедскі тэхнічны інстытут і Лейкхедскі каледж мастацтваў, прыродазнаўчых навук і тэхналогій былі аб'яднаны, а назва зменена на цяперашнюю. 

Сёння ўніверсітэт мае два кампусы. Каля 7 тысяч студэнтаў навучаюцца ў першым кампусе ў Тандэр-Бэй. Другі знаходзіцца ў Арыліі прыкладна за 150 км на поўнач ад Таронта, дзе навучаецца каля 1 тысячы студэнтаў.

## Структура 
* Факультэт бізнес-адміністравання
* Факультэт адукацыі
* Факультэт інжынерыі
* Факультэт здароўя і паводніцкіх навук
* Факультэт права
* Факультэт упраўлення прыроднымі рэсурсамі
* Факультэт прыродазнаўчых і экалагічных навук
* Факультэт сацыяльна-гуманітарных навук
* Факультэт магістратуры і аспірантуры

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Расійскі акадэмічны маладзёжны тэатр

**Расійскі акадэмічны Маладзёжны тэатр ордэна Леніна (РАМТ)** () — федэральная дзяржаўная бюджэтная ўстанова культуры ў галіне драматычнага тэатральнага мастацтва для дзяцей і юнакоў у Маскве. Будынак тэатра — аб’ект культурнай спадчыны Расіі федэральнага значэння.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1921 годзе, як Маскоўскі тэатр для дзяцей. У 1936 годзе перайменаваны ў Цэнтральны дзіцячы тэатр. У 1987 годзе атрымаў званне «акадэмічны». З 1992 года — Расійскі акадэмічны маладзёжны тэатр. Мастацкім кіраўніком з 1980 года з’яўляецца Аляксей Барадзін. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэатры Масквы
Бэдрые Тахір Гёкмэн

**Бэдрые Тахір Гёкмэн** () — турэцкая лётчыца, першая турэцкая жанчына, якая атрымала ліцэнзію пілота.

Турэцкі парашутыст Абдуррахман Цюркушу у сваім інтэрв’ю даў ёй мянушку «*Gökmen Bacı*», што ў перакладзе на беларускую азначае «Сястра блакітнага неба».

## Біяграфія 
Тахір прайшла навучанне ў прыватнай лётнай школе *Vecihi Hürkuş* і атрымала ліцэнзію пілота ў 1933 годзе. Працадаўца, у якога яна ў той момант працавала і паралельна займалася вучобай, не ўхваліў захапленні палётамі і ў якасці пакарання знізіў ёй зарплату, спадзеючыся такім чынам прымусіць Тахір пакінуць школу.

Аднак у 1934 годзе дзяўчына ўсё ж скончыла лётную школу, пасля чаго звярнулася да намесніка міністра Ваенна паветраных сіл Турцыі, для таго, каб атрымаць пацверджанне сваёй ліцэнзіі. Для пацверджання яе навыкаў намеснік міністра накіраваў у школу групу інспектараў. Аднак з-за аварыі, якая адбылася ў гэты час, у школе не было самалётаў, якія Тахір магла б выкарыстоўваць для дэманстрацыі ўмення кіраваць самалётам.

У 1934 годзе, калі быў уведзены новы турэцкі закон аб прозвішчы, яна ўзяла прозвішча Гёкмэн.

Катэгорыя:Жанчыны-авіятары
Яўген Іосіфавіч Каваленка

**Яўген Іосіфавіч Каваленка** (нар. , Борзя, Чыцінская вобласць, РСФСР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, Міністр юстыцыі Рэспублікі Беларусь (з 22 красавіка 2024 года). Кандыдат юрыдычных навук (2008), дацэнт (2013).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 чэрвеня 1980 года ў г. Борзя Чыцінскай вобласці РСФСР.

У 2002 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Правазнаўства». У 2005 годзе скончыў Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Англійская мова». У 2006 годзе скончыў аспірантуру ў Беларускім дзяржаўным эканамічным ўніверсітэце. У 2008 годзе ў БДУ абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Абарона замежных інвестыцый у Рэспубліцы Беларусь па нормах міжнародных дагавораў». У 2016 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае будаўніцтва».

У 2005—2010 гадах працаваў у Міністэрстве юстыцыі Рэспублікі Беларусь, у тым ліку намеснікам начальніка галоўнага ўпраўлення — начальнікам упраўлення прававога рэгулявання грамадзянскіх, экалагічных адносін, ліцэнзавання і знешнеэканамічнай дзейнасці галоўнага ўпраўлення нарматворчай дзейнасці ў сферы эканомікі і экалогіі.

У 2010—2014 гадах працаваў намеснікам начальніка галоўнага ўпраўлення — начальнікам упраўлення дзяржаўнага і міжнароднага права галоўнага дзяржаўна-прававога ўпраўлення Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

У 2014—2015 гадах працаваў намеснікам Міністра юстыцыі Рэспублікі Беларусь. У 2015—2020 гадах — дырэктар Нацыянальнага цэнтра прававой інфармацыі Рэспублікі Беларусь.

У 2020—2024гадах — начальнік галоўнага дзяржаўна-прававога ўпраўлення Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

22 красавіка 2024 года года прызначаны Міністрам юстыцыі Рэспублікі Беларусь.

З’яўляецца першым намеснікам старшыні Беларускага рэспубліканскага саюза юрыстаў.

## Узнагароды 
* Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2017);
* медаль «За працоўныя заслугі» (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Міністры юстыцыі Рэспублікі Беларусь
Тандэр-Бэй

**Тандэр-Бэй** () — горад у Канадзе, у заходняй частцы правінцыі Антарыа, на паўночным беразе возера Верхняга, ля вусця ракі Каміністыка. Тандэр-Бэй утвораны ў 1970 годзе ў выніку аб’яднання гарадоў Форт-Уільям і Порт-Артур і прылеглых тауншыпаў Нібінг і Макінтайр. На момант аб’яднання кожны з абодвух гарадоў меў каля 50 тысяч жыхароў. Насельніцтва — 107 909 чал. (2016). 

## Адукацыя і навука 
* Лейкхедскі ўніверсітэт

## Вядомыя асобы 
* Даніэль Піксіядас, паэт

## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Антарыа
Дом з гадзіннікам (Новасібірск)

**Дом з гадзіннікам** — жылы дом у Новасібірску, пабудаваны ў стылі канструктывізму, адзін з першых жылых дамоў галерэйнага тыпу, адзін з вядомых сімвалаў горада. Аб’ект культурнай спадчыны народаў Расіі рэгіянальнага значэння.

## Апісанне 
Будынак узведзены ў 1931—1934 гадах. Архітэктары будынка: Б. А. Гардзееў, С. П. Тургенеў, М. В. Нікіцін.

Архітэктура будынка адрозніваецца прастатой і лаканічнасцю трактоўкі двух фасадаў-крылаў, якія выходзяць на Красны праспект і вуліцу Камуністычную. Будынак мае ў плане Г-падобную форму, габарыты будынка 61 х 61 метр. Фасады замацаваны вуглавой вежай з вертыкальным зашклёным вітражом, якая мае выразны папавярховы рытм вуглавых балконаў і завершана двума квадратнымі цыферблатамі вулічнага гадзінніка і скразной бетоннай каланадай. Планіроўка дома будуецца на скрыжаванні галерэй у вуглавой вежы, дзе ёсць ліфт. Кватэры, якія выходзяць у галерэі, маюць аднабаковую арыентацыю — на поўдзень або на ўсход. На другім паверсе размешчаны адміністрацыйныя памяшканні, якія выходзяць у доўгі калідор, аддзелены ад працоўных пакояў зашклёнымі перагародкамі. На першым паверсе будынка размяшчаліся і ў цяперашні час размешчаны крамы, першапачатковыя інтэр’еры якіх не захаваліся.

## Літаратура 
* Баландин С. Н. Новосибирск:История градостроительства 1893-1945 гг.. — Новосибирск: Зап.-Сиб. кн. изд-во, 1978. — 135 с.
* Невзгодин И. В. Архитектура Новосибирска. — Новосибирск: СО РАН, 2005. — 204 с. — ISBN 5-7692-0736-1.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Новасібірска
Псалтыр Давідавы

**«Псалтыр Давідавы»** () — паэтычны парафраз біблейскай Кнігі псалмоў польскага паэта Яна Каханоўскага, выдадзены ў 1579 годзе ў Лазаравай друкарні.

## Гісторыя выдання 
«Псалтыр Давідавы» Яна Каханоўскага быў выдадзены ў 1579 годзе ў Лазаравай друкарні. Хаця «Псалтыр Давідавы» апублікаваны ў 1579 годзе, працу над ёй Ян Каханоўскі пачаў яшчэ пры двары Жыгімонта I Старога (1506—1548).

Свой твор Ян Каханоўскі прысвяціў біскупу Кракава Пятру Мышкоўскаму ў падзяку за падтрымку і дабро.

## Змест 
Створаныя Янам Каханоўскім псалмы змяшчаюць 150 паэтычных твораў, кожнаму з якіх папярэднічаў дэвіз на лацінскай мове, адказ на які змяшчаецца па-польску ў самім тэксце псалма. Дакладны тэкст, які паслужыў паэту асновай для перакладу невядомы, але гэта дакладна не лацінскі тэкст Biblia Vulgata, традыцыйны для Каталіцкай Царквы. З яе Каханоўскі ўзяў толькі пачатак псалмоў.

## Літаратура 
* Шетэля В. Средства религиозного выражения в переводе на польский язык псалмов «Psałterza Dawydów» [«Псалтыря Давыдова»] поэта XVI века Яна Кохановского // Русский язык в славянской межкультурной коммуникации: материалы Международной научной конференции, посвященной памяти доктора филологических наук, профессора Войловой К. А. (г. Москва, МГОУ, 25 февраля 2021 г.) / отв. ред. О.В. Шаталова. — М.: Принтика, 2021. — С. 312—318.

Катэгорыя:Літаратура Польшчы
Катэгорыя:Літаратурныя творы паводле алфавіта
Катэгорыя:Творы 1579 года
Катэгорыя:Літаратурныя творы на польскай мове
Brygada Kryzys

**Brygada Kryzys** — польскі рок-гурт са спалучэннямі панк-року і новай хвалі. Гурт быў заснаваны ў 1981 годзе ў Варшаве двума гістарыстамі-вакалістамі: Робертам Брылеўскім і Томашам Ліпіньскім.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* *Brygada Kryzys* (1982) – іншая назва „Czarna Brygada”
* *Cosmopolis* (1992)

### Канцэртныя альбомы 
* *Brygada Kryzys,* або проста ''* (1982) – канцэрт, выданы ў Вялікабрытаніі.
* *Jarocin '93* (1993)
* *Live in Remont ’93* (1996)
* *Live* (1999) – перавыданне.
* *Koncerty w Trójce vol. 4 – Brygada Kryzys XXX Live'' – канцэрт 21 лістапада 2012, у трыдцатую гадаўшчыну першага альбома.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* «Brygada Kryzys» у базе дадзеных Польскага рок-архіву

Катэгорыя:Рок-гурты Польшчы
Катэгорыя:Панк-рок-гурты Польшчы
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1981 годзе
Гуэлф

**Гуэлф** () — горад у Канадзе, у паўднёва-заходняй частцы правінцыі Антарыа. 

Знаходзіцца прыкладна ў 70 км на захад ад цэнтра Таронта. Горад пачаўся як паселішча ў 1820-х гадах, заснаванае Джонам Галтам, які знаходзіўся ў Верхняй Канадзе ў якасці першага суперінтэнданта Канадскай кампаніі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Адукацыя і навука 
* Гуэлфскі ўніверсітэт

Катэгорыя:Гарады Антарыа
Ніпісінгскі ўніверсітэт

**Ніпісінгскі ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Норт-Бей у правінцыі Антарыа, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1992 годзе і атрымала статус універсітэта ў 2001 годзе.

## Структура 
* Факультэт мастацтваў і навук
* Факультэт адукацыі і прафесійных студый
* Школа бізнесу
* Школа крымінальнага права
* Школа медсястрынства
* Школа фізічнага выхавання і здароўя
* Школа сацыяльнай працы
* Школа адукацыі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Канадскі каралеўскі ваенны каледж

**Канадскі каралеўскі ваенны каледж** () — канадская дзяржаўная спецыялізаваная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Кінгстан у правінцыі Антарыа, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1874 годзе і правяла першыя заняткі 1 чэрвеня 1876 года. З 1959 года ўстанова мае ўніверсітэцкі статус. Курсанты навучаюцца ў адпаведнасці з так званымі «чатырма слупамі»: навучанне, афіцэрства, лёгкая атлетыка і двухмоўе (англійская і французская мовы). Размешчаны на паўвостраве плошчай 41 гектар, вучэльня ўяўляе сабой спалучэнне гістарычных будынкаў і больш сучасных акадэмічных і спартыўных будынкаў і інтэрнатаў.

## Структура 
### Факультэты 
* Факультэт сацыяльна-гуманітарных навук
* Факультэт інжынерыі
* Факультэт прыродазнаўчых навук

### Дэпартаменты 
* Дэпартамент прыкладных ваенных навук
* Дэпартамент хіміі і хімічнай інжынерыі
* Дэпартамент цывільнага будаўніцтва
* Дэпартамент абаронных студый
* Дэпартамент электратэхнікі і вылічальнай тэхнікі
* Дэпартамент англійскай мовы
* Дэпартамент французскай мовы, літаратуры і культуры
* Дэпартамент гісторыі
* Дэпартамент менеджменту
* Дэпартамент матэматыкі і інфарматыкі
* Дэпартамент механічнай і аэракасмічнай інжынерыі
* Дэпартамент ваеннай псіхалогіі і камандавання
* Дэпартамент фізікі і касманаўтыкі
* Дэпартамент паліталогіі і эканомікі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Міхайлоўская набярэжная

**Міхайлоўская набярэжная** () — набярэжная, размешчаная ўздоўж узбярэжжа Обі ў Кастрычніцкім раёне Новасібірска.

## Гісторыя 
У 1907 годзе ў будынку Кабінета Яго Імператарскай Вялікасці, размешчаным на тэрыторыі сучаснай Міхайлоўскай набярэжнай, быў падпісаны акт аб перадачы ўчастка царскай зямлі Нованікалаеўску (суч. Новасібірск).

У пачатку 1930-х у гэтым месцы была створана водна-лыжная станцыя з адкрытым басейнам і вышкамі для скачкоў.

Увосень 1948 г. на месцы будучай набярэжнай была пабудавана першая хакейная пляцоўка, з гэтага месца пачалася гісторыя новасібірскага хакея з шайбай, тут жа новасібірская хакейная каманда дэбютавала ў чэмпіянаце РСФСР, стаўшы чэмпіёнам рэспублікі.

У 1955 годзе архітэктары Р. М. Акунёва і А. Г. Скарабагацька распрацавалі праект набярэжнай, збудаванне якой вялося на ўчастку паміж вусцем Каменкі і Кастрычніцкім мостам да 1964 года.

У 1981 годзе тут пачаў дзейнічаць комплекс чэхаславацкіх атракцыёнаў «Месяц-парк».

У 2017—2018 гадах праведзена рэканструкцыя набярэжнай. Былі абноўлены верхні і ніжні праменады, створаны дарожкі для маламабільных грамадзян, збудавана ліўневая каналізацыя, устаноўлены новыя ліхтары і інш.

Катэгорыя:Новасібірск