open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Адрар-Іфарас

thumb|150px|Гелта
thumb|150px|Дзіўны камень
thumb|left|150px|Уезд у горад Кідаль

**Адра́р-Іфара́с** (Іфарас; *Adrar des Iforas*)&nbsp;— пласкагор'і у паўночнай Афрыцы, на поўдні пустыні Сахары, на мяжы Малі і Алжыра.

Вышыня плато складае да 890 м.

Пласкагор'і складзены дакембрыйскімі крышталічнымі пародамі, галоўным чынам гранітамі. Па далінах вадзі, якія захоўваюць грунтовыя воды, — расліннасць засушлівай саванны з удзелам ксерафітных траваў (дзікае проса і інш). На вяршынях — горныя пустыні з рэдкімі ксерафітнымі акацыямі. У аазісах развіта земляробства (пшаніца, тытунь, перац, цыбуля). Разводзяць вярблюд аў і зебу.

## Літаратура 
* Африка. Энциклопедический справочник. Т.1-2. Москва, 1986

Катэгорыя:Геаграфія Малі
Катэгорыя:Геаграфія Алжыра
Іншыры

**Іншыры** (, ) — вобласць у Маўрытаніі.
* Адміністрацыйны цэнтр — Акжужт.
* Плошча — , насельніцтва — 

## Геаграфія 
На поўначы і паўночным захадзе мяжуе з вобласцю Дахлет Нуадзібу, на ўсходзе з вобласцю Адрар, на поўдні з вобласцю Трарза. На паўднёвым захадзе выходзіць да Атлантычнага акіяна.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел 
thumb|left|280px|Дэпартамент
Вобласць складаецца з 1 дэпартамента Акжужт.

Катэгорыя:Вобласці Маўрытаніі
Акжужт

**Акжужт** () — горад у Маўрытаніі, размешчаны ў вобласці Іншыры. Быў створаны як шахцёрскі гарадок для здабычы медзі. У 1970 годзе распрацоўка радовішча была спынена і ў Акжужце больш не засталося вытворчасці. Насельніцтва — 7904 чалавек (на 2000 год).

Катэгорыя:Гарады Маўрытаніі
Чалавекалеў

**Чалавекалеў** () — статуя істоты з чалавечым целам і ільвінай галавой, знойдзеная археолагамі ў Германіі. Зробленая з біўня маманта, статуя лічыцца адной з самых старажытных вядомых скульптур ў свеце і самай старажытнай заамарфічнай скульптурай.  Навукоўцы мяркуюць, што фігура магчыма уяўляе сабой бажаство і з'яўлялася прадметам рэлігійнага пакланення. Пасля правядзення радыевугляроднага аналізу ўзрост чалавекальва быў вызначаны ў 32 тысячы гадоў.

## Апісанне 
Скульптура мае вышыню 29,6 см, шырыню 5,6 см і таўшчыню 5,9 см. Яна была выразана з біўня маманта з выкарыстаннем каменнага нажа, зробленага з крэменю. На левай руцэ фігуркі выразаны сем паралельных, гарызантальных ліній.

## Гл. таксама 
* Венера Вілендорфская
* Нарасімха
* Венера з Тан-Тана
* Венера з Берэхат Рама
* Венера з Холе-Фельс

## Спасылкі 
* Official Website of the Museum

Катэгорыя:Еўропа каменнага веку
Катэгорыя:Дагістарычная скульптура
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Германіі
Катэгорыя:Творы мастацтва са слановай косці
Галанскія вышыні

right|thumb|250px|Карта Галанских вышынь
**Галанскія вышыні** (, ) — спрэчная тэрыторыя на Блізкім Усходзе, у цяперашні час ўваходзіць у склад Ізраіля. Да 1967 года з’яўлялася часткай сірыйскай правінцыі Кунейтра, захоплена Ізраілем у ходзе Шасцідзённай вайны.

У 1981 годзе Кнэсет Ізраіля прыняў «Закон аб Галанскіх вышынях», дзе ў аднабаковым парадку быў абвешчаны суверэнітэт Ізраіля над гэтай тэрыторыяй. Анэксія была прызнаная несапраўднай Рэзалюцыяй № 497 Савета Бяспекі ААН ад 17 снежня 1981 года.

Як Ізраіль, так і Сірыя лічаць Галанскія вышыні часткай сваёй тэрыторыі.

## Фатаграфіі 

File:Gilgal Refa'im - Rujm el-Hiri.JPG| Ружм эль-Хіры. Rujm el-Hiri 
File:Um-al-kanatir-rehavam-arcs.jpg|Разваліны Розум эль Канцір (Um el Kanatir)
File:Hermonsnow.jpg|Від гары Хермон з гары Бенталь (Mount Bental) 
File:Brechat ram mt hermon.JPG|Возера Рам (Lake Ram).
File:Golan_1.JPG|Гара Авіталь
File:Bental.JPG|Гара Бенталь

## Спасылкі 
* Дадаткова пра Галанскія вышыні 

Катэгорыя:Геаграфія Ізраіля
Катэгорыя:Геаграфія Сірыі

Катэгорыя:Вінаробныя рэгіёны Ізраіля
Катэгорыя:Спрэчныя тэрыторыі ў Азіі
Таіса Мікалаеўна Бондар

**Таі́са Мікалаеўна Бо́ндар** (20 лютага 1945, Рудзенск, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — 19 снежня 2005, Мінск) — беларуская , .

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзілася ў сям’і рабочых. У 1967 годзе скончыла факультэт англійскай мовы Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута замежных моў. Настаўнічала ў г. Фэлешць (Малдова). У 1977 годзе вярнулася ў Беларусь. у 1978—1981 гадах загадвала аддзелам выяўленчага мастацтва, архітэктуры і вытворчай эстэтыкі штотыднёвіка «Літаратура і мастацтва». З 1981 года — загадчык аддзела культуры, адказны сакратар, а з 1985 года намеснік галоўнага рэдактара часопіса «Беларусь». У 2002—2005 гадах дырэктар рэдакцыйна-выдавецкай установы «Літаратура і Мастацтва».

Памерла 19 снежня 2005 года ў Мінску. Пахаваная на могілках «Калодзішчы» пад Мінскам.

## Творчасць 
У друку з вершамі выступіла ў 1970. Выдала зборнікі паэзіі «Захапленне» (1974), «Акно ў восень» (1977), «…І голас набыла душа» (вершы і паэмы, 1980), «Святочны снег» (вершы, паэма, 1981), «Чырвоны месяц года» (вершы і паэмы, 1985), «Спадчынны боль» (1987), «Адна» (1989), «Хачу назваць цябе каханым» (1991), «Адна» (1989), «Час душы, мой час вячэрні…» (1995). У яе паэтычных зборніках трывожны роздум над таямнічасцю жаночай душы, лёсам і шчасцем жанчыны, светлыя і трагічныя ноты, «летуценні пра… недасяжны свет».

Аўтар кніг апавяданняў «Сінія яблыкі» (1984), аповесцей «Час, калі нас любілі» (1988), аповесцей і апавяданняў «Паветраны замак на дваіх» (1990). Уздымае праблемы сучаснай сям’і, адказнасці перад людзьмі і часам, спасціжэння сэнсу жыцця. Партрэт Ефрасінні Полацкай і яе драматычнай эпохі стварыла ў рамане «Спакуса» (1989). Раман «Ахвяры» (1992) пра складаныя перыпетыі жыцця ахвяр культу асобы і іх нашчадкаў, якіх хвалюе не лёс Айчыны, а свой інтарэс. Таксама былі выдадзены кнігі, «Бог зусім побач. Старонкі дзённіка» (2000), «Імем Айца і Сына» і раман-містэрыя «Павуцінне» (2004).

Перакладала з малдаўскай (Г. Віеру «Імя тваё», 1986), румынскай і англійскай моў.
Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1978.

## Літаратура 
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990 / Уклад. А. Гардзіцкі. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X

Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Трыпалітанія

**Трыпалітанія** — гістарычная вобласць у Лівіі.

## Гісторыя 
У першай палове 1-га тысячагоддзя да н.э. на ўзбярэжнай паласе Паўночнай Афрыкі былі заснаваны тры фінікійскія калоніі: Сабрата, Лептыс-Магна і Эа (сучасны Трыпалі). Адсюль назва рэгіёна *Трыпалітанія* —  — тры гарады.

З сярэдзіны V стагоддзя да канца III стагоддзя да н.э. Трыпалітанія была пад уладай Карфагена, пасля Другой Пунічнай вайны (218—201 гг.) — Нумідыі.

У канцы II стагоддзя — I стагоддзя да н.э. заваявана Рымам.

У V стагоддзі н.э. захоплена вандаламі, у VI стагоддзі — Візантыяй, у VII стагоддзі — арабамі.

У пачатку XVI стагоддзя Трыпалітанію заваёўвалі іспанцы.

З сярэдзіны XVI стагоддзя Трыпалітанія — вілает Асманскай імперыі. У 40—50-х гадах XIX стагоддзя ў Трыпалітаніі праходзілі антытурэцкія паўстанні.

Пасля Італа-турэцкай вайны 1911—1912 гадоў тэрыторыя Трыпалітаніі была часткова акупавана італьянскімі войскамі (уся тэрыторыя Трыпалітаніі акупавана да канца 20-х гадоў).

У лістападзе 1918 года ў выніку вызваленчага руху ў Трыпалітаніі была абвешчана незалежная *Трыпалітанская рэспубліка* (існавала да жніўня 1919 года). Пазней Трыпалітанія, Кірэнаіка і Фецан, аб’яднаныя пад уладай італьянскага генерал-губернатара, атрымалі назву Лівія.

У 1943 годзе, падчас Другой сусветнай вайны, тэрыторыя Трыпалітаніі была акупавана англійскімі войскамі. У снежні 1951 года — маі 1963 года Трыпалітанія — адна з правінцый незалежнага Каралеўства Лівія. У 1963 годзе як адміністратыўная адзінка скасавана.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паўночная Афрыка
Венера з Тан-Тана

**Венера з Тан-Тана** — антрапаморфная кварцытавая фігурка даўжынёй 58 мм, выяўленая ў 1999 годзе нямецкай экспедыцыяй у пойме ракі Дра на поўдзень ад мараканскага горада Тан-Тан.

Разам з Венерай з Берэхат-Рама (вядомай з 1981 года) уяўляе сабой найстаражытнейшы (500—300 тыс. гадоў) узор «палеалітычнай Венеры» і, такім чынам, самы ранні вядомы навуцы помнік мастацкай творчасці Трактоўка гэтай знаходкі як выключна антрапаморфнай, тым больш як палеалітычнай Венеры, вельмі праблематычная.

Спосаб вырабу і характар выкарыстання артэфактаў выклікаюць спрэчкі сярод археолагаў. Вельмі грубіянская апрацоўка, абагульненыя формы, адсутнасць асобы наводзіць некаторых навукоўцаў на думку аб тым, што фігурка набыла антрапаморфны аблічча ў выніку натуральных уздзеянняў (выветрыванне, эрозія).

Прыхільнікі тэорыі штучнага паходжання фігуркі паказваюць на сляды (магчыма позняга) пакрыцця охрай, што сведчыць аб тым, што дагістарычны чалавек надаваў ёй сімвалічнае (магчыма, культавае) значэнне.

## Гл. таксама 
* Венера з Берэхат Рама
* Вілендорфская Венера
* Дагістарычная Паўночная Афрыка
* Чалавекалеў
* Венера з Холе-Фельс

Катэгорыя:Першабытнае мастацтва
Катэгорыя:Археалогія ў Марока
Еўразійская эканамічная супольнасць

thumb|250px|Паштовая марка Беларусі
250px|right|
**Еўразійскае эканамічнае супольніцтва** (ЕўрАзЭС) — міжнародная эканамічная арганізацыя, якая была заснаваная у 2001, надзеленая функцыямі, звязанымі з фарміраваннем агульных знешніх мытных межаў ўваходзячых у яе дзяржаў (Беларусь, Казахстан, Кыргызстан, Расія, Таджыкістан), выпрацоўкай адзінай знешнеэканамічнай палітыкі, тарыфаў, цэн і іншых складнікаў функцыянавання агульнага рынку. У сувязі з утварэннем Еўразійскага эканамічнага саюза спыніла сваё існаванне 1 студзеня 2015.

## Склад 
300 px|thumb|right|
*  Беларусь (2001—2015)
*  Казахстан (2001—2015)
*  Кыргызстан (2001—2015)
*  Расія (2001—2015)
*  Таджыкістан (2001—2015)
*  Узбекістан (2006—2008)

### Дзяржавы-назіральнікі 
*  Арменія (2003)
*  Малдова (2002)
*  Украіна (2002)

У адпаведнасці са Статутам ЕўрАзЭС, статус назіральніка можа надавацца дзяржаве ці міждзяржаўнай (міжурадавай) арганізацыі па іх просьбе.

Назіральнік мае права прысутнічаць на адкрытых паседжаннях органаў ЕўрАзЭС, выступаць на гэтых паседжаннях са згоды старшыні, атрымліваць пры неабходнасці адкрытыя дакументы і рашэнні, якія прымаюцца органамі ЕўрАзЭС. Статус назіральніка не дае правы голасу пры прыняцці рашэнняў на паседжаннях органаў ЕўрАзЭС і правы подпісу дакументаў органаў ЕўрАзЭС.

З мая 2002 года назіральнікамі сталі Малдавія і Украіна, з 2003 года — Арменія.

## Задачы 
У задачы ЕўрАзЭС ўваходзіла:
* завяршэнне афармлення ў поўным аб’ёме рэжыму свабоднага гандлю, фарміраванне агульнага мытнага тарыфу і адзінай сістэмы мер нетарыфнага рэгулявання;
* забеспячэнне свабоды руху капіталу;
* фарміраванне агульнага фінансавага рынку;
* узгадненне прынцыпаў і ўмоў пераходу на адзіную валюту ў рамках ЕўрАзЭС;
* усталяванне агульных правілаў гандлю таварамі і паслугамі і іх доступу на ўнутраныя рынкі;
* стварэнне агульнай уніфікаванай сістэмы мытнага рэгулявання;
* распрацоўка і рэалізацыя міждзяржаўных мэтавых праграм;
* стварэнне роўных умоў для вытворчай і прадпрымальніцкай дзейнасці;
* фарміраванне агульнага рынку транспартных паслуг і адзінай транспартнай сістэмы;
* фарміраванне агульнага энергетычнага рынку;
* стварэнне роўных умоў для доступу замежных інвестыцый на рынкі Бакоў;
* прадастаўленне грамадзянам дзяржаў Супольнасці роўных правоў ў атрыманні адукацыі і медыцынскай дапамогі на ўсёй яго тэрыторыі;
* збліжэнне і гарманізацыя нацыянальных заканадаўстваў;
* забеспячэнне ўзаемадзеяння прававых сістэм дзяржаў ЕўрАзЭС з мэтай стварэння агульнай прававой прасторы ў рамках Супольніцтва.

## Гл. таксама 
* Мытны саюз Беларусі, Казахстана і Расіі
* Эканоміка СССР

## Спасылкі 
* ЕўрАзЭС
* Бізнес у ЕўрАзЭС 
* Расійскі нацыянальны камітэт па ціхаакіянскім эканамічным супрацоўніцтве 
* Міжпарламенцкая асамблея Еўразійскай эканамічнай супольнасці
* Навіны СНД, АЭП, ЕўрАзЭС, ГУАМ 
* Навіны Мытні, Мытнага Саюза, АЭП, ЕўрАзЭС, Мытны саюз- як праект ЕўрАзЭС, персаналіі і арганізацыі

Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Катэгорыя:Гандлёвыя блокі
Бракна (вобласць)

**Бракна** (, ) — вобласць у Маўрытаніі.
* Адміністрацыйны цэнтр — горад Алег.
* Плошча — , насельніцтва — 

## Геаграфія 
На паўночным захадзе мяжуе з вобласцю Трарза, на паўночным усходзе з вобласцю Такант, на ўсходзе з вобласцю Асаба, на паўднёвым усходзе з вобласцю Куркул, на поўдні з Сенегалам па рацэ Сенегал.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел 
thumb|left|280px|Дэпартаменты вобласці
Вобласць падзяляецца на 5 дэпартаментаў:

* Алег
* Бабабэ
* Багэ
* Мбагнэ
* Магта-Лахджар

Катэгорыя:Вобласці Маўрытаніі
Егіпецкі фунт

**Егіпецкі фунт** — грашовая адзінка дзяржавы Арабская Рэспубліка Егіпет.

Адзін егіпецкі фунт роўны 100 піястрам. Міжнароднае абазначэнне: EGP. На егіпецкіх цэнніках часцей сустракаецца іншая скарочаная назва фунта — LE (Ад франц. — Livre égyptienne).

У грашовым звароце знаходзяцца банкноты наміналам у 25 і 50 піястраў, 1, 5, 10, 20, 50, 100 і 200 фунтаў; манеты ў 25, 50 піястраў і 1 фунт.

На купюрах намаляваныя старажытныя храмы Егіпта або мячэці, надпісы зроблены на арабскай і англійскай мовах.

## Спасылкі 
* Егіпецкі фунт 
* Фатаграфіі састарэлых, сучасных і юбілейных Егіпецкіх манет (Фунт, Піястр, Мільем) 
* Егіпецкія грошы і кошты, вонкавы від банкнот і манет
* Галерея банкнот Егіпта 

Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Эканоміка Егіпта
Кванза (валюта)

**Кванза** — грашовая адзінка Анголы. Міжнароднае абазначэнне ў сандарте ISO 4217 — AOA. Абрэвіятура (знак) — Kz або kz. Названая ў гонар ракі Кванзы, якая працякае па тэрыторыі Анголы.

Адна кванза роўная 100 сентыма. Да гэтага разменнай грашовай адзінкай Анголы з’яўлялася лвея, названая так у гонар ракі Лвеі, прытоку Кванзы. Аднак у цяперашні час разменныя манеты не чаканяць і не выкарыстоўваюцца.

## Спасылкі 
* Кванза 

Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Франк КФА

[thumb|right|200px|Краіны зоны франка КФА.Зялёны колер&nbsp;— [Заходнеафрыканскі эканамічны і валютны саюз|ЗАЭВС (UEMOA),чырвоны&nbsp;— ЦАВЭС (CEMAC)(ЭКАЦАС).]]
**Франк КФА** (Франк Афрыканскага фінансавага саюза; ) — рэгіянальная валютная адзінка, якая ўжываецца ў 14 краінах Цэнтральнай Афрыкі з 1945 года. Дзеліцца на 100 сантымаў. З’яўляецца самай папулярнай афрыканскай валютай.

Франк КФА ўжываецца ў наступных краінах:

*  Буркіна-Фасо
*  Бенін
*  Габон
*  Гвінея-Бісау
*  Камерун
*  Кот-д’Івуар
*  Малі
*  Нігер
*  Рэспубліка Конга
*  Сенегал
*  Тога
*  Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка
*  Чад
*  Экватарыяльная Гвінея

Банкноты франка КФА ў правым верхнім куце маюць вызначэнне ў якой краіне выпушчаны ў абарачэнне:

* A — Кот-д’Івуар
* B — Бенін
* C — Буркіна-Фасо
* D — Малі
* F — Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка
* H — Нігер
* K — Сенегал
* L — Габон
* P — Чад
* T — Тога
* U — Камерун

Пры яго ўвядзенні ў 1945 годзе скарачэнне КФА складалася з пачатковых літар французскіх слоў «*colonies françaises d’Afrique*» (французскія афрыканскія калоніі), з атрыманнем незалежнасці ў другой палове 20 стагоддзя, яна пачала расшыфроўвацца як *la Communauté financière africaine* (афрыканскі фінансавы саюз).

Банкноты, якія ўжываюцца ў краінах Заходняй і Цэнтральнай Афрыкі маюць адрозненні па знешнім выглядзе, але маюць аднолькавы курс з іншымі валютамі.

25 красавіка 2023 года прайшла міністэрская сустрэча Эканамічнай і валютнай супольнасці Цэнтральнай Афрыкі (Cemac) і Францыі. У прыватнасці, абмяркоўвалася тэма франка КФА. З французскага боку гарантыі, якія прадстаўляюцца франку КФА, і ўпэўненасць у яго канверсоўнасці ўспрымаюцца як вектар эканамічнай стабільнасці ў рэгіёне. Францыя застаецца «адкрытай» і «даступнай» для прасоўвання наперад у справе рэформы валютнага супрацоўніцтва ў Цэнтральнай Афрыцы, як гэта ўдалося правесці ў Заходняй Афрыцы. Францыя заяўляе, што гатова прыняць прапановы CEMAC.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Угандыйскі шылінг

**Угандыйскі шылінг** — грашовая адзінка дзяржавы Уганда.

Адзін угандыйскі шылінг роўны 100 цэнтам. Міжнароднае абазначэнне — UGX.

У грашовым звароце знаходзяцца банкноты наміналам у 1000, 5000, 10000, 20000 і 50000 шылінгаў, манеты наміналам 1, 2, 5, 10, 50, 100, 200 і 500 шылінгаў.

Угандыйскі шылінг уведзены 15 жніўня 1966 г. замест усходнеафрыканскага шылінга, які выпускаўся Упраўленнем грашовага звароту Усходняй Афрыкі для Кеніі, Уганды, Танганьікі і Занзібара. З выпускам нацыянальнай валюты пачаўся абмен на яе ўсходнеафрыканскіх шылінгаў 1:1 і паступовае выманне іх з звароту.

З 21 па 29 кастрычніка 1979 праведзены абмен старых банкнотаў на новыя 1:1.

З 18 мая 1987 уведзены новы угандыйскі шылінг, роўны 100 цэнтам, абмен старых банкнотаў на новыя праводзіўся 100:1.

## Спасылкі 
* http://time-clock.biz/ru/currency/shiling-uganda 
* http://www.bou.or.ug

Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Гамбійскі даласі

**Даласі** (, код ISO 4217: *GMD*) — афіцыйная валюта Гамбіі. Валюта была ўведзена ў 1971 годзе, каб замяніць Гамбійскі фунт.

Даласі дзеліцца на 100 бутутаў.

## Манеты 
У 1971 годзе былі ўведзены манэты вартасьцю 1, 5, 10, 25 і 50 бутутаў, і 1 даласі. Дызайн адваротнага боку быў узяты з манет папярэдняй валюты.

Новая манета ў 1 даласі была ўведзена ў 1987 годзе, яе дызайн быў скапіраваны з 50 пенсавай манеты брытанскай валюты.

У нашыя дні выкарыстоўваюцца манеты наміналам 25 і 50 бутутаў і 1 даласі.

## Банкноты 
Зараз у абарачэнні знаходзяцца банкноты вартасцю 5, 10, 25, 50 і 100 даласі. Сучасны выгляд банкноты прынялі з 1996 годзе. 27 ліпеня 2006 года паралельна былі уведзены банкноты такога ж дызайну, але з больш высокай ступенню абароны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Гамбія
Руандыйскі франк

**Руанды́йскі франк** (, руанд.: Ifaranga y'u Rwanda), (код ISO 4217: *RWF*) – афіцыйная валюта Руанды. Часта скарачаецца як  *RF*. Дзеліцца на 100 сантымаў.
 
Франк стаў валютай Руанды ў 1916 годзе, калі Бельгія атрымала пратэктарат над былой нямецкай калоніяй. У гэты час быў уведзены Франк бельгійскага Конга для замены Германскай усходнеафрыканскай рупіі. Руанда карысталася валютай Бельгійскага Конга да 1960 года, калі быў уведзены ў абарачэнне Руандыйскі і Бурундыйскі франк. Уласным франкам краіна пачала карыстацца ў 1964 годзе.

Існуюць планы па ўвядзенню агульнай валюты, Усходнеафрыканскага шылінга для пяці краін – удзельніц Усходнеафрыканскага Саюза ў 2009 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Руанда
Фунт Святой Алены

**Фунт Святой Алены** (код ISO 4217: *SHP*) — афіцыйная валюта Астравоў Святой Алены. Фунт дзеліцца на 100 пенсаў. Як заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі Святая Алена эмітуе сваю валюту ў жорсткай прывязцы да брытанскага фунта, па курсе 1:1.

Першапачаткова на астравах ужывалася брытанская валюта, якая дзялілася на 20 шылінгаў, а яны, у сваю чаргу, дзяліліся на 12 пенсаў. Да лютага 1961 года паралельна, на астравах, абарачаўся і паўднёваафрыканскі фунт.

З 1976 года Святая Алена ўвяла ўласную валюту. У наш час ужываюцца манеты вартасцю 1, 2, 5, 10, 20 і 50 пенсаў, 1 і 2 фунты і банкноты вартасцю 5, 10 і 20 фунтаў.

Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Астравы Святой Алены, Узнясення і Трыстан-да-Кунья
Долар Намібіі

**Намібійскі долар** — грашовая адзінка дзяржавы Намібія.

Адзін Намібійскі долар складаецца з 100 цэнтаў. Міжнароднае абазначэнне — NAD.

У грашовым звароце знаходзяцца банкноты наміналам у 10, 20, 50, 100 і 200 намібійскіх долараў, манеты вартасцю 1, 2, 5, 10, 20 і 50 цэнтаў, а таксама 1, 2 і 5 намібійскіх долараў.

Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Эканоміка Намібіі
Сэм Нуёма

**Сэмюэль Дэніэл Шафіішуна Нуёма**, часцей **Сэм Нуёма** (, або *Sam Nujoma*; ) — першы Прэзідэнт Намібіі (21 сакавіка 1990 — 21 сакавіка 2005), старшыня партыі СВАПА (1960—2007). Устанавіў дыпламатычныя адносіны з Беларуссю ў 1998 годзе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прэзідэнты Намібіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Намібіі
Хіфікепунье Пахамба

**Хіфікепунье Лукас Пахамба** (, нар. 18 жніўня 1935) — прэзідэнт Намібіі (21 сакавіка 2005 — 21 сакавіка 2016).

Катэгорыя:Прэзідэнты Намібіі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Кангалезскі франк

**Кангале́зскі франк** — грашовая адзінка дзяржавы Дэмакратычная Рэспубліка Конга. Уведзены ў звароце на тэрыторыі Конга ў 1998 годзе.

Адзін кангалезскі франк роўны 100 сантымаv. Міжнароднае абазначэнне — CDF.

У грашовым звароце знаходзяцца банкноты наміналам 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200 і 500 кангалезскіх франкаў, а таксама 1, 5, 10, 20 і 50 сантымаў. Манеты: 1 франк, а таксама 25 і 50 сантымаў.

Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Павел Паўлавіч Барадзін

**Павел Паўлавіч Барадзін** (; нар. , Шахунья, Горкаўская вобласць) — расійскі дзяржаўны дзеяч, дзяржаўны сакратар Саюзнай дзяржавы (2000—2011). Кіраўнік спраў Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў 1993—2000 гадах. Доктар палітычных навук, прафесар паліталогіі, прафесар эканомікі.

Катэгорыя:Палітыкі Расіі
Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа
Міжнародны дзень перакладчыка

[thumb|Святы Еранім за чытаннем. Карціна [Гірландаё]]
**Міжнародны дзень перакладчыка** — прафесійнае свята вусных і пісьмовых перакладчыкаў. Адзначаецца  30 верасня (дзень смерці ў 419 ці 420 годзе Святога Ераніма, які ажыццявіў пераклад Бібліі (Вульгата) на лацінскую мову і які традыцыйна лічыцца заступнікам перакладчыкаў). Заснаваны Міжнароднай федэрацыяй перакладчыкаў (FIT) у 1991 годзе. Папулярнасць гэтага свята расце з кожным годам.

Катэгорыя:Міжнародныя дні
Катэгорыя:Пераклад
Сахарскі Атлас

**Сахарскі Атлас** () — сістэма горных хрыбтоў у Алжыры і Марока, самая ўсходняя частка Атласкіх гор. Вышыні 1200—1500 м, найвышэйшы пункт — гара Джэбель-Айса (2236 м). Цягнецца ад мяжы Алжыра і Марока на захадзе, дзе злучаецца з Высокім Атласам, да паўночна-ўсходняй часткі Алжыра, дзе, сустракаючыся з Тэль-Атласам, утварае горы Аўрэс.

Сахарскі Атлас складаецца з некалькіх драбнейшых хрыбтоў — Амур, Ксур і Улед-Найл. У сезон дажджоў з хрыбтоў сцякаюць вадзі, такія як Шэліф і Джэдзі, якая сілкуе возера Шот-Мельгір. У рэльефе пераважаюць сталовыя вяршыні, часта сустракаюцца выхады саляносных парод. Ландшафты паўпустынныя, у верхняй частцы гор растуць рэдкалессі з каменнага дуба, алепскай хвоі, туі, ядлоўца.

Сахарскі Атлас адзначае паўночны край пустыні Сахара — на поўдзень ад яго размяшчаецца пустыня Вялікі Заходні Эрг. Ападкі, якія выпадаюць у раёне хрыбта, робяць яго больш прыдатным для вядзення сельскай гаспадаркі, чым раён плато на поўначы. Населены берберамі.

Катэгорыя:Атласкія горы
Катэгорыя:Горныя хрыбты Алжыра
Катэгорыя:Горныя хрыбты Марока
Вялікі Заходні Эрг

thumb|Вялікі Заходні Эрг, від з космасу

**Вялікі Заходні Эрг** — другі па велічыні эрг (пясчанае мора Сахары) у Паўночным Алжыры пасля Вялікага Усходняга Эрга.

Мясцовасць бязлюдная, у ёй няма вёсак ці дарог.

## Літаратура 
* Francis Tack, Paul Robin: *Dünen: Sandmeere der Wüsten*. National Geographic 2003, ISBN 3934385966, стр. 199

Катэгорыя:Сахара
Ганс Вільгельм Гейгер

**Ганс Вільгельм Гейгер** (;  — , ) — нямецкі фізік, першым стварыў дэтэктар альфа-часціц і іншых іанізуючых выпраменьванняў.

Катэгорыя:Фізікі Германіі
Катэгорыя:Постаці радыебіялогіі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Х’юза
Катэгорыя:Выпускнікі Эрлангенскага ўніверсітэта
Пасольства Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі

[thumb|250px|Будынак пасольства Рэспублікі Беларусь у Маскве вуліца [Марасейка, 17/6).]]
**Пасольства Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі** — дыпламатычная місія Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі, размешчаная ў Маскве ў Басманным раёне на рагу Марасейкі і Армянскага завулка.
Адрас Пасольства: 101990 Масква, Цэнтр, вул.Марасейка, д.17/6. Пасольства Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі. (метро «Кітай-горад»).
Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі: Аляксандр Мікалаевіч Рагожнік (з 2024 года).

Аддзяленні Пасольства знаходзяцца ў Екацярынбургу, Калінінградзе, Краснадары, Мурманску, Ніжнім Ноўгарадзе, Новасібірску, Санкт-Пецярбургу, Уфе і Хабараўску.

## Спіс паслоў 
* Віктар Дзмітрыевіч Даніленка (1993-1997)
* Уладзімір Віктаравіч Грыгор’еў (1997-2006)
* Васіль Барысавіч Далгалёў (2006-2011)
* Андрэй Уладзіміравіч Кабякоў (2011-2012)
* Ігар Віктаравіч Петрышэнка (2012—2018)
* Уладзімір Ільіч Сямашка (2018—2022)
* Дзмітрый Мікалаевіч Крутой (2022—2024)
* Аляксандр Мікалаевіч Рагожнік (з 2024)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт пасольства.

Расія
Беларусь
Катэгорыя:Басманны раён
Вялікі Усходні Эрг

thumb|Вялікі Усходні Эрг
**Вялікі Усходні Эрг** — пясчаная пустыня, самы вялікі эрг Сахары; у Паўночным Алжыры, паўночна-ўсходняя частка эрга распаўсюджваецца на тэрыторыю Туніса.

Плошча больш за 100 тыс. км². Утварылася за кошт перавейвання пяскоў унутранай дэльты уэда Ігаргар. Пераважаюць градавыя пяскі (выш. да 300 м), замацаваныя хмызнякамі і злакамі; участкі галечнікавых і гліністых пустынь. Рэдкія аазісы — Уаргла, Тугурт (Алжыр) і інш.

Радовішчы нафты (Хасі-Месауд і інш.) і прыроднага газу.

## Спасылкі 
* Вялікі Усходні Эрг // БелЭн у 18 т. Т. 2, кн І. - Мн, 2004.
* Grand Erg Oriental  

Катэгорыя:Сахара
Алег (Маўрытанія)

**Алег** (), () — горад у Маўрытаніі, сталіца вобласці Бракна. Насельніцтва — 12 898 чалавек (на 2000 год). Горад размешчаны недалёка ад дзяржаўнай мяжы з Сенегалам.

## Вядомыя людзі 
У Алезе нарадзіўся былы прэзідэнт Маўрытаніі — Сідзі Махамед ульд Шэйх Абдулахі.

Катэгорыя:Гарады Маўрытаніі
Медэрдра

**Медэрдра** — горад на паўднёвым захадзе Маўрытаніі. Размешчаны на шляху чыгуначнай лініі, якая будуецца каб звязаць фасфатныя шахты са сталіцай краіны Нуакшотам. Насельніцтва — 6 858 чалавек (на 2000 год).

Катэгорыя:Гарады Маўрытаніі
Самалійскі шылінг

**Самалі́йскі шы́лінг** (, ) — афіцыйная валюта Самалі. Код ISO 4217: SOS. Шылінг дзеліцца на 100 цэнтаў (سنت, centesimi).

## Гісторыя 
Шылінг ужываўся на тэрыторыі Самалі з 1921 года, калі Усходне-Афрыканскі шылінг быў уведзены ў брытанскім Самалілендзе. У 1962 годзе самала (Італьянскага Самалі) і Усходне-Афрыканскі шылінг былі заменены на самалійскі шылінг.

Пасля абвяшчэння незалежнасці Самаліленда, там быў уведзены Самалілендскі шылінг.
З-за высокай інфляцыі самалійскага шылінга на тэрыторыі Самалі часта ўжываюцца амерыканскія долары і еўра.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Самалі
Кенійскі шылінг

**Кенійскі шылінг** — нацыянальная валюта Кеніі.

Адзін кенійскі шылінг роўны 100 цэнтам. Міжнароднае абазначэнне — KES. Знаходзіцца ў звароце з 14 верасня 1966 года.
 
На дадзены момант у грашовым звароце знаходзяцца банкноты серыі 2019 года наміналам 50, 100, 200, 500 і 1000 кенійскіх шылінгаў і манеты 1, 5, 10 і 20 кенійскіх цэнтаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Нема (Маўрытанія)

**Нема** () — горад у Маўрытаніі, сталіца вобласці Ход-эш-Шаркі. Насельніцтва — 13 759 чалавек (на 2000 год). Горад размешчаны недалёка ад дзяржаўнай мяжы з Малі.

## Вядомыя людзі 
У Неме нарадзіўся Мулае ульд Мухамед Лагдаф, прэм’ер-міністр Маўрытаніі ў 2008—2014 гадах.

Катэгорыя:Гарады Маўрытаніі
Малагасійскі арыяры

**Арыя́ры** (код ISO 4217: *MGF*) — афіцыйная валюта Мадагаскара. Арыяры дзеліцца на 5 іраімбіланья. Гэта адна з двух валют, якія існуюць у абарачэнні, і якія дзеляцца не на дзесяцічныя часткі. Назва валюты мае паходжанне з дакаланіяльных часоў.

Арыяры замяніў папярэднюю валюту малагасійскі франк 1 студзеня 2005 года.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Цэнтральнага банка Мадагаскара 

Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Эканоміка Мадагаскара
Замбійская квача

**Замбі́йская ква́ча** (код ISO 4217 — **ZMK**) — афіцыйная валюта Замбіі з 1968 года, калі замяніла Замбійскі фунт. Падзяляецца на 100 нгеве. Слова «квача» на адным з мясцовых дыялектаў азначае «свабода».

У 2003 годзе Замбія першая з афрыканскіх краін, якая ўвяла ў абарачэнне банкноты з палімерных матэрыялаў — банкноты 500 і 1 000 квача.

У абарачэнні знаходзяцца манэты наміналам 25 і 50 нгеве, 1, 5, 10 квача, банкноты наміналам 20, 50, 100, 500, 1 000, 5 000, 10 000, 20 000 і 50 000 квача. У выніку інфляцыі манеты не выкарыстоўваюцца.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Замбія
Селібабі

**Селібабі** (), () — горад у Маўрытаніі, сталіца вобласці Кудзімага. Насельніцтва — 15 289 чалавек (на 2000 гад). Горад размешчаны недалёка ад дзяржаўнай мяжы з Сенегалам і Малі.

## Славутасці 
У Селібабі размешчана рэгіянальная бальніца, заснаваная на грошы кітайскага ўрада і часткова ўкамплектаваная кітайскімі ўрачамі. У горадзе размешчана мноства міжнародных грамадскіх арганізацый, якія працуюць у гэтым рэгіёне.

Катэгорыя:Гарады Маўрытаніі
Бабабэ

**Бабабэ** — горад у Маўрытаніі, размешчаны ў вобласці Бракна.

## Насельніцтва 
У горадзе пражывае 11 802 чалавек (на 2000 год).

Катэгорыя:Гарады Маўрытаніі
Аюн-эль-Атрус

**Аюн-эль-Атрус** () — горад у Маўрытаніі, сталіца вобласці Ход-эль-Гарбі. Насельніцтва — 11 867 чалавек (на 2000 год).

## Гісторыя 
17 красавіка 1974 года каля Аюн-эль-Атрус зваліўся метэарыт. У 2007 годзе праз горад праходзіў адзін з этапаў ралі Дакар 2007.

Катэгорыя:Гарады Маўрытаніі
Аўбары

**Аўбары, Убары** () — сталіца муніцыпалітэта Вадзі-эль-Хаят, Лівія. Насельніцтва — 24 918 чал. (на 2010 год).

## Геаграфічнае становішча 
Аўбары размешчаны поруч аазіса Убары.

Катэгорыя:Гарады Лівіі
Зуэрат

**Зуэрат** (), () — горад у Маўрытаніі, сталіца вобласці Цірыс Замур. Насельніцтва — 33 929 чалавек (на 2000 гад). Горад размешчаны недалёка ад непрызнанай дзяржавы Сахарская Арабская Дэмакратычная Рэспубліка. 

## Транспарт 
Праз горад праходзіць Маўрытанская чыгунка, якая злучае Зуэрат з партовым горадам Нуадзібу.

## Вайна ў Заходняй Сахары 
ВПС Францыі былі размешчаны ў Зуэраце ў рамках Аперацыі «Ламанцін» і ўдзельнічалі ў бамбардзіроўцы паўстанцаў Палісарыё напалмам. 2 французскіх грамадзяніна былі забіты і 6 узяты ў палон падчас рэйду Палісарыё на горад Зуэрат.

Катэгорыя:Гарады Маўрытаніі
Вазін

**Вазін** () — горад у муніцыпалітэце Налут, Лівія. Насельніцтва — 8 541 чал. (на 2010 год). Горад размешчаны недалёка ад дзяржаўнай мяжы з Тунісам.

## Гісторыя 
21 красавіка 2011 года за горад Вазін адбылася бітва паміж прыхільнікамі Кадафі і сіламі апазіцыі. Вазін быў захоплены паўстанцамі, прыхільнікі рэжыму Муамара Кадафі беглі ў Туніс.

## Гл. таксама 
* Паўстанне ў Лівіі, 2011

Катэгорыя:Гарады Лівіі
Налут (муніцыпалітэт)

**Налут** () — муніцыпалітэт у Лівіі. Сталіца — горад Налут. Насельніцтва 93 224 чалавек (2006 г.).

## Геаграфічнае становішча 
На захадзе Налут мяжуе з Алжырам і Тунісам. Унутры краіны ён таксама мяжуе з наступнымі муніцыпалітэтамі: Эль-Джабал-эль-Гарбі (усход), Эн-Нугат-эль-Хумс (поўнач) і з Вадзі-эш-Шаці (поўдзень).

## Гл. таксама 
* Горад Вазін

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Лівіі
Батсванская пула

**Пула** — афіцыйная валюта Батсваны. Даслоўны пераклад слова «пула» з мовы тсвана азначае «дождж». Большасць насельніцтва — жыхары пустэльні Калахары, таму дождж для іх азначае багацце. Пула дзеліцца на 100 тэбэ (шчыт). Пула была ўведзеная ў абарачэнне ў 1976 годзе, замяніўшы паўднёваафрыканскі ранд. Нягледзячы на 12 % дэвальвацыю ў маі 2005 года, пула застаецца адной з самых моцных валют Афрыкі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Батсвана
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Паўднёваафрыканскі ранд

**Ранд** (або **Рэнд**) — валюта Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі. Слова *Rand* адбываецца ад назвы хрыбта Вітватэрсранд (афрыкаанс *Witwatersrand*) у правінцыі Гаўтэнг, дзе была адкрыта большасць залатых радовішчаў краіны. Ранд пазначаецца сімвалам «R» і складаецца з 100 цэнтаў (знак «c»). Код валюты па ISO 4217 — ZAR (ад нідэрл. Zuid-Afrikaanse Rand). Ранд таксама з’яўляецца валютай Адзінай валютнай зоны, у якую ўваходзяць Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка, Намібія, Свазіленд і Лесота.

## Гл. таксама 
* Эканоміка Паўднёвай Афрыкі
* Цэнтральныя банкі і валюты Афрыкі
* Паўднёваафрыканскі мытны саюз

## Спасылкі 
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Эканоміка ПАР
Малавійская квача

**Малавійская квача** (код ISO 4217: *MWK*) — афіцыйная валюта Малаві з 1971 года. Квача замяніла Малавійскі фунт па курсе 2 квача = 1 фунт. Квача дзеліцца на 100 тамбала. Сваю назву квача атрымала ад слова з мовы н'ян'я і бемба «світанак», а тамбала перакладаецца як «певень». Атрымліваецца паэтычны пераклад валюты як: «сто пеўняў робяць світанак».

## Манеты 
Манеты ўведзеныя ў 1971 годзе мелі наміналы 1, 2, 5, 10 і 20 тамбала. У 1986 годзе былі ўведзены ў абарачэнне манеты 50 тамбала і 1 квача. Новыя біметалічныя манеты наміналам 5 і 10 квача былі ўведзены ў студзені 2007 года. Усе ўведзеныя манеты застаюцца ў абарачэнні і ў нашы дні.

## Банкноты 
У 1971 годзе былі ўведзены банкноты наміналам 50 тамбала, 1, 2 і 10 квача. У 1973 годзе банкнота наміналам 2 квача была заменена на 5 квача. Новая банкнота наміналам 20 квача была ўведзена ў 1983 годзе, 50 квача ў 1986 годзе. Апошняя банкнота ў 1 квача была надрукаваная ў 1988 годзе. У 1993 годзе была ўведзена банкнота ў 100 квача, у 1995 — 200 квача, у 2001 — 500 квача.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Малаві
Эскуда Каба-Вердэ

**Эскуда Каба-Вердэ** (партугальскае вымаўленне «эшкуду», ) — грашовая адзінка дзяржавы Каба-Вердэ.

Адзін эскуда роўны 100 сентава. Міжнароднае абазначэнне — CVE.

У грашовым звароце знаходзяцца банкноты наміналам у 200, 500, 1000, 2000 і 5000 эскуда, а таксама манеты вартасцю 1, 5, 10, 20, 50 і 100 эскуда.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Каба-Вердэ
Катэгорыя:Эскуда
Гвінейскі франк

**Гвінейскі франк** (, код ISO 4217: GNF) — афіцыйная валюта Гвінеі.

## Першы гвінейскі франк 
Першы гвінейскі франк быў уведзены ў 1959 годзе каб замяніць франк КФА. Былі ўведзены манеты наміналам 1, 5, 10 і 25 франкаў (вырабленыя з алюмінію і бронзы) і банкноты (датаваныя 1958 годам) наміналам 50, 100, 500, 1000, 5000 і 10 000 франкаў. Другая серыя банкнот была ўведзена ў 1960 годзе без банкноты 10 000 франкаў. Гэта другая серыя мела тыя ж малюнкі, але іншыя колеры і дызайн адваротнага боку. Манеты новай серыі былі выраблены з мельхіёра.

У 1971 годзе франк быў заменены на сайлі па курсе 1 сайлі = 10 франкаў.

## Другі гвінейскі франк 
Гвінейскі франк вярнуўся ў якасці гвінейскай валюты ў 1985 годзе, замяніўшы сайлі. Былі выпушчаны манеты наміналам 1, 5 і 10 франкаў, 25 франкаў (у 1987 годзе) і 50 франкаў (у 1994 годзе). Банкноты былі выпушчаны наміналам 25, 50, 100, 500, 1000 і 5 000 франкаў.

Другая серыя была ўведзена ў абарачэнне ў 1998 годзе, былі заменены банкноты 25 і 50 франкаў на манеты. У 2006 годзе была ўведзена трэцяя серыя банкнот вартасцю 500, 1000 і 5 000 франкаў. 11 чэрвеня 2007 года была ўведзена банкнота 10 000 франкаў.

## Спасылкі 
* http://time-clock.biz/ru/currency/frank-gvineja 

Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Гвінея
Паўднёвасуданскі фунт

**Паўднёвасуданскі фунт** — грашовая адзінка Паўднёвага Судана. Прадстаўлена ў дзень абвяшчэння незалежнасці Рэспублікі Паўднёвы Судан 9 ліпеня 2011 года. Першапачаткова ўвядзенне ў абарачэнне планавалася ў ліпені або жніўні 2011 года. 19 ліпеня новая валюта была ўведзена ў абарачэнне ў краіне афіцыйна, купюры пачалі выкарыстоўвацца ў сталіцы краіны — Джубе, затым у астатніх рэгіёнах. Курс паўднёвасуданскага фунта быў прыроўнены да фунту Рэспублікі Судан. Вывад з абарачэння суданскіх фунтаў зойме ад аднаго да трох месяцаў, у выніку чаго ў Паўднёвым Судане ў звароце застануцца толькі паўднёвасуданскія фунты.

Прадстаўлены банкноты наміналам 10, 25, 50 і 100 фунтаў. На банкнотах намаляваны першы Прэзідэнт Паўднёвага Судана Джон Гаранг, які кіраваў былой аўтаноміяй у 2005 годзе.

Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Эканоміка Паўднёвага Судана
Джон Гаранг

**Джон Гаранг дэ Мабіёр** (; 23 чэрвеня 1945, Ванглеі, Англа-Егіпецкі Судан — 30 ліпеня 2005, Нью-Куш, Судан) — віцэ-прэзідэнт Судана, лідар Народнай арміі вызвалення Судана (СПЛА).

## Гібель 
[thumb|злева|Магіла Гаранга ў [горад Джуба|Джубе]]
30 ліпеня 2005 года Гаранг вяртаўся на верталёце з Уганды, дзе ён сустракаўся з прэзідэнтам Мусевені. Як афіцыйна абвясцілі ўлады Судана — *«ва ўмовах дрэннай бачнасці верталёт разбіўся ў горным раёне паўднёвага Судана, усе хто знаходзіўся на борце загінулі»*. Быў пахаваны ў сталіцы Паўднёвага Судана — Джубе.

## Спасылкі 
* Некралог Бі-бі-сі 

Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты Судана
Катэгорыя:Прэзідэнты Паўднёвага Судана
Катэгорыя:Правадыры паўстанняў
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах у Паўднёвым Судане
Катэгорыя:Палітыкі Паўднёвага Судана
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Судана
Катэгорыя:Другая грамадзянская вайна ў Судане
Самалілендскі шылінг

**Самалілендскі шылінг** (самал. Soomaaliland shilin) — афіцыйная валюта самаабвешчанага дзяржавы Рэспубліка Самаліленд, дэ-факта незалежнай з 1991 года.

Валюта была прадстаўлена 18 кастрычніка 1994 г з курсам адзін шылінг = 100 самалійскім шылінгам. Абарот самалійскага шылінга ў якасці афіцыйнай валюты Самаліленда быў спынены 31 студзеня 1995 г. У цяперашні час працягвае функцыянаваць як валюта ўнутранага выкарыстання.

Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Самаліленд
Леонэ Сьера-Леонэ

**Леонэ** (, код ISO 4217: *SLL*) — афіцыйная валюта Сьера-Леонэ. Дзеліцца на 100 цэнтаў. Звычайна скарачаецца «Le».

## Гісторыя 
Леонэ быў ўведзены ў абарачэнне ў 1964 годзе, каб замяніць Брытанскі Заходнеафрыканскі фунт, па курсе 1 фунт = 2 леонэ (ці 1 леонэ = 10 шылінгаў).

## Манеты 
У 1964 годзе былі ўведзены манеты наміналам ½, 1, 5, 10 і 20 цэнтаў. На ўсіх манетах была змешчана выява сэра Мілтана Маргаі. У 1972 годзе, былі ўведзены манеты вартасцю 50 цэнтаў з выявай доктара Сіяка Стывенса. Гэтая выява засталася на новай серыі манет уведзеных у 1980 годзе. У 1987 годзе была ўведзена нікелева-бронзавая манета вартасцю 1 леонэ.

У 1996 годзе былі ўведзены манеты наміналамі 10, 50 і 100 леонэ. 500 леонэ былі ўведзены ў 2004 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Сьера-Леонэ
Эфіопскі быр

**Быр** () — грашовая адзінка Эфіопіі. Да 1976 быр афіцыйна перакладаўся на англійскую мову як *dollar*, а на беларускую — як долар.

## Спасылкі 
* Банкноты из Эфіопіі  

Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Эрытрэйская накфа

**Накфа** ()  — валюта Эрытрэі, складаецца з 100 цэнтаў. Яе міжнароднае абазначэнне па ISO 4217 - «ERN». Дадзеная грашовая адзінка была ўведзена ў 1997 годзе, замяніўшы па намінале эфіопскі быр. Названая ў гонар горада Накфа, які атрымаў вядомасць падчас вайны за незалежнасць Эрытрэі.

Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Эрытрэя
Георг V

**Георг V** (; 3 чэрвеня 1865 — 20 студзеня 1936) — кароль Злучанага Каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі з 6 мая 1910 года да сваёй смерці; другі сын прынца і прынцэсы Валійскіх (пазней Эдуарда VII і каралевы Аляксандры).

Катэгорыя:Кавалеры Вышэйшага ордэна Святога Дабравешчання
Катэгорыя:Германскія генерал-фельдмаршалы
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Георгія III класа
Катэгорыя:Каралеўскія члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Філатэлісты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Асобы на манетах
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Лідары краін-удзельніц Першай сусветнай вайны
Харгейса

**Харгейса** (, ) — горад у Самалі, найбуйнейшы горад і сталіца непрызнанай дзяржавы Самаліленд, другі па колькасці горад Самалі пасля Магадзіша.

Харгейса быў адміністрацыйным цэнтрам Брытанскага Самалі з 1941 па 1960 гг. У 1960 г. Брытанскае Самалі было аб’яднана з Рэспублікай Самалі.

Горад размешчаны на вышыні 1250—1300 м над узроўнем мора.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Самаліленда
Беларускі інстытут навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку

**Беларускі інстытут навукі і мастацтва (БІНіМ) у Нью-Ёрку** (, ) — грамадская навукова-культурная арганізацыя беларускай эміграцыі ў ЗША.

Заснаваны 16 снежня 1951 года, зарэгістраваны 13 жніўня 1953 года як арганізацыя са штаб-кватэрай у Нью-Ёрку з правам дзейнасці на ўсёй тэрыторыі ЗША. Мае філіялы ў Германіі (Мюнхен, з 1955) і Канадзе (Таронта, з 1967).

Друкаваны орган — навуковы штогоднік «Запісы» (выдаецца з 1952). Станам на люты 2026 года выйшлі 44 выпускі «Запісаў». У 1954—1963 гадах выдаваў літаратурна-мастацкі часопіс «Конадні», у 1953—1969 — інфармацыйны часопіс «Абежнік».

Інстытут падтрымлівае сувязі з многімі бібліятэкамі свету, асабліва з Публічнай бібліятэкай у Нью-Ёрку. З канца 1980-х гадоў інстытут наладжвае кантакты з арганізацыямі Беларусі.

Інстытут узначальвалі:
* Уладзімір Тамашчык (1951—1952);
* Янка Ліманоўскі (1952—1955);
* Вітаўт Тумаш (1955—1982);
* Вітаўт Кіпель (1982—2022);
* Юрка Кіпель (з 2023).

Сярод правадзейных членаў БІНіМа Леў Акіншэвіч.

У розныя гады колькасць членаў БІНіМ вагалася ад 100 да 200 чалавек. З 1990-х гадоў у БІНіМ працуюць і тутэйшыя навукоўцы з метраполіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 1. — Мн., 1993. — С.433-434.
* Беларуская энцыклапедыя. Т. 2. — Мн., 1996. — С.444-445.

## Спасылкі 
* Альманах «Запісы БІНіМ» // Кнігі поштай

Катэгорыя:Арганізацыі беларускай навукі
Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў ЗША
Катэгорыя:Беларускі інстытут навукі і мастацтва
Катэгорыя:Нью-Ёрк
Катэгорыя:З’явіліся ў 1951 годзе
Катэгорыя:1951 год у Нью-Ёрку
Джэйн Біркін

**Джэйн Мэлары Біркін** OBE (; 14 снежня 1946 г. Лондан — 16 ліпеня 2023) — культавая англа-французская актрыса кіно і тэатра, папулярная спявачка. Вядомая доўгім асабістым і творчым саюзам з французскім спеваком, акцёрам і рэжысёрам Сержам Генсбурам. Маці папулярных англа-французскіх актрыс і спявачак: Кейт Бары (фатограф і актрыса, нар. У 1967 годзе), Шарлоты Генсбур (актрыса і спявачка, нар. у 1971 годзе) і Лу Дуаён (актрыса, фотамадэль і спявачка, нар. у 1982 годзе). Яе імем названа адмысловая мадэль жаночай сумкі «Біркін» гандлёвай маркі «Hermès».

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**
* 1969 — Je t’aime… moi non plus with Serge Gainsbourg
* 1971 — Serge Gainsbourg — Histoire de Melody Nelson
* 1973 — Di doo dah
* 1975 — Lolita go home
* 1978 — Ex fan des sixties
* 1983 — Baby alone in Babylone
* 1987 — Lost song
* 1990 — Amours des feintes
* 1996 — Versions Jane
* 1998 — Best Of
* 1999 — A La Légère
* 2004 — Rendez-Vous
* 2006 — Fictions
* 2008 — Enfants d’Hiver

**Канцэртныя альбомы**
* 1987 — Jane Birkin au Bataclan
* 1992 — Integral au Casino de Paris
* 1996 — Integral a l’Olympia
* 2002 — Arabesque
* 2009 — au palace (live)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 
* Біяграфія

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Францыі
Катэгорыя:Музыканты паводле алфавіта
Катэгорыя:Асобы
Самаліленд

**Самаліленд** — часткова прызнаная дзяржава ў паўночнай частцы афрыканскага паўвострава Самалі на тэрыторыі былой калоніі Брытанскае Самалі. Прызнаецца міжнароднай супольнасцю часткай Самалі. Сталіца — горад Харгейса.

## Гісторыя 
Раней тэрыторыя Самаліленд называлася Брытанскае Самалі (з 1887 года), у 1960 годзе Самалі атрымала незалежнасць, калі аб’ядналіся дзве былыя калоніі — Італьянскае Самалі і Брытанскае Самалі. Пры гэтым асобнай дзяржавы Самаліленд дэ-факта так і не з’явілася (хоць фармальна Дзяржава Самаліленд існавала з 26 чэрвеня па 1 ліпеня 1960 года незалежна ад іншых краін).

У 1991 годзе Самалі па сутнасці спыняе існаванне як дзяржава. Калі на тэрыторыі былога Італьянскага Самалі ўтварылася мноства «удзельных княстваў» на чале з палявымі камандзірамі, які пастаянна канфліктуюць паміж сабой, то на тэрыторыі Самаліленда абстаноўка была параўнальна мірнай, а ўзровень жыцця — нашмат вышэй.

18 мая 1991 года на фоне грамадзянскай вайны Самаліленд у аднабаковым парадку абвясціў аб аднаўленні свайго суверэнітэту і выхадзе са складу Самалі.

Сітуацыя ў Самалілендзе адносна стабільная — вайна ў 2006 годзе паміж Саюзам ісламскіх судоў, Эфіопіяй і асноўным Самалі мала закранула Самаліленд. Але, нягледзячы на прыкметы дзяржаўнасці, афіцыйнага прызнання Самаліленд не атрымаў.

Летам-восенню 2011 года Самаліленд у ліку ўсходнеафрыканскіх краін пацярпеў ад засухі і голаду.

26 снежня 2025 года Ізраіль стаў першай дзяржавай-членам ААН, якая афіцыйна прызнала незалежнасць Самаліленда.

## Палітычны лад 
Афармленне дзяржаўнага ладу пачалося з прыняццем на канферэнцыі ў горадзе Бо́рама Нацыянальнай хартыі (1993), а затым часовай Канстытуцыі (у 1997 годзе), канчатковая версія асноўнага закона была адобрана на рэферэндуме ў 2001-м.

Самаліленд – прэзідэнцкая рэспубліка. Выканаўчую ўладу ажыццяўляюць прэзідэнт і віцэ-прэзідэнт, якія абіраюцца на пяць гадоў. Прэзідэнт выконвае функцыі кіраўніка дзяржавы і ўрада, фарміруе кабінет міністраў.

Заканадаўчую ўладу прадстаўляе двухпалатны парламент (па 82 дэпутаты ў кожнай з палат). Ніжняя палата (палата прадстаўнікоў) адказвае за заканатворчы працэс, верхняя (савет старэйшын) займаецца ўрэгуляваннем міжкланавых канфліктаў і падтрыманнем грамадзянскага міру.

Дэ-юрэ ў краіне ўстаноўлена трохпартыйная сістэма – на парламенцкія і прэзідэнцкія выбары дапускаюцца толькі тры партыі, якія набралі 20% галасоў у чатырох з шасці рэгіёнаў на мясцовых выбарах у муніцыпальныя і акруговыя саветы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Фатаграфіі Самаліленда на flickr


Катэгорыя:Дзяржаўныя ўтварэнні на тэрыторыі Самалі
Катэгорыя:Непрызнаныя дзяржавы
Эдуард VII

**Эдуард VII** (; 9 лістапада 1841, Букінгемскі палац, Лондан — 6 мая 1910, там жа) — кароль Вялікабрытаніі і Ірландыі, імператар Індыі c 22 студзеня 1901 года, аўстрыйскі фельдмаршал (1 мая 1904).

## Біяграфія 
Першы з Саксен-Кобург-Гоцкай (цяпер Віндзорскай) дынастыі (з 1917 Віндзорскай дынастыі). Уступіў на прастол пасля смерці маці каралевы Вікторыі. Удзельнічаў у стварэнні Антанты. Беспаспяхова дамагаўся адмовы Аўстра-Венгрыі ад саюзу з Германіяй. Ва ўнутранай палітыцы значнай ролі не адыгрываў.

Катэгорыя:Саксен-Кобург-Гоцкая дынастыя
Катэгорыя:Кавалеры Вышэйшага ордэна Святога Дабравешчання
Катэгорыя:Аўстрыйскія генерал-фельдмаршалы
Катэгорыя:Каралеўскія члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Філатэлісты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Масоны Вялікабрытаніі
Аляксандра Дацкая

**Аляксандра Дацкая** (, , **каралева Аляксандра**, ; ,  — , Садрынгемскі палац) — дацкая прынцэса, каралева Вялікабрытаніі і Ірландыі, а таксама імператрыца Індыі (1901), з 1910 года — каралева-ўдава.

## Біяграфія 
Аляксандра была старэйшай дачкой прынца Крысціяна, пасля караля Даніі Крысціяна IX і яго жонкі Луізы Гесен-Касельскай.

Катэгорыя:Глюксбургі
Катэгорыя:Дамы Вялікага Крыжа ордэна Брытанскай імперыі
Катэгорыя:Дацкія прынцэсы
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Вялікабрытаніі
Сафія Гановерская

**Сафія Гановерская**, прынцэса пфальцкая (ням.: Sophie von Hannover, Sophie von der Pfalz; 14 кастрычніка 1630, Гаага — 8 чэрвеня 1714, Гановер) — у замужжы герцагіня Браўншвайг-Люнебурга, першая курфюрсціна Браўншвайг-Люнебурга. Дзякуючы Акту аб пасадаспадкаемнасці з 1701 з’яўлялася спадчынніцай брытанскага прастола.

[thumb|left|265px|Помнік курфюрсціне Сафіі ў [Гановеры]]

## Літаратура 
* Francis Evans Baily: *Sophia of Hanover and her times*. London: Hutchinson 1936.
* Karin Feuerstein-Praßer: *Sophie von Hannover (1630—1714): «Wenn es die Frau Kurfürstin nicht gäbe …»*. Regensburg: Pustet 2004. ISBN 3-7917-1867-3
* Mathilde Knoop: *Kurfürstin Sophie von Hannover*. Nachdruck der Ausgabe Hildesheim 1964. Hannover: Hahn, 1999. (Veröffentlichungen der Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen. 32 : Niedersächsische Biographien. 1) ISBN 3-7752-5817-5
* Otto von Malortie: *Der Hannoversche Hof unter dem Kurfürsten Ernst August und der Kurfürstin Sophie*, Hannover 1847.
* Alheidis von Rohr: *Sophie Kurfürstin von Hannover (1630—1714)*. Begleitheft zur Ausstellung. Mit einem Beitrag von Waldemar R. Röhrbein. Hannover: Historisches Museum am Hohen Ufer 1980.
* Thea Leitner — Skandal bei Hofe, Piper 2004 (Taschenbuch)

Катэгорыя:Вітэльсбахі
Хелена Бонэм Картэр

**Хеле́на Бо́нэм Ка́ртэр** (; нар. 26 мая 1966 года, , Лондан, Англія) — брытанская актрыса тэатра, кіно і агучванні. Лаўрэат прэміі BAFTA (2011), шасціразовая намінантка на прэмію «Залаты глобус» (1994, 1998, 1999, 2003, 2008, 2011), двухразовая намінантка на прэмію «Оскар» (1998, 2011).

## Біяграфія 
### Раннія гады 
Хелена Бонэм Картэр нарадзілася ў  (Лондан, Вялікабрытанія), у сям'і банкіра Рэйманда Бонэма Картэра (1929—2004) і псіхатэрапеўта Алены Бонэм Картэр. Сям'я Хелены мае трывалыя і шырокія сувязі ў палітыцы і шоў-бізнесе. Хелена атрымала адукацыю ў . Яна праўнучка прэм'ер-міністра Вялікабрытаніі лорда Асквіта і ўнучка баранэсы Бонэм Картэр. У Хелены ёсць стрыечны брат Крыспін Бонэм-Картэр, таксама акцёр, найбольш вядомы як выканаўца ролі *містара Бінглі* у міні-серыяле BBC «Пыха і перадузятасць».

У 11 гадоў яна выйграла паэтычны конкурс з паэмай «Вінаградная лаза» (), грошы, атрыманыя ў якасці прэміі, Хелена выдаткавала на здымку партфоліё для кастынг-каталога.

### Кар’ера 
Упершыню ў кіно яна знялася ў пятнаццаць гадоў у ролі Джульеты. Актрыса атрымала вядомасць як выканаўца «арыстакратычных» роляў у экранізацыях твораў англійскай класічнай літаратуры.

Шырокую вядомасць ва ўсім свеце Хелене прынесла роля неўраўнаважанай Марлы Сінгер у фільме Дэвіда Фінчэра «Байцоўскі клуб» (1999) і ў фільмах пра Гары Потэра, дзе яна выканала ролю Белатрысы Лестрэйндж.

Заснавальніца лініі жаночай адзежы і бялізны *Pantaloonies*.

### Асабістае жыццё 
З кастрычніка 2001 года Хелена знаходзіцца ў адносінах з рэжысёрам Цімам Бёртанам (г.н.1958). У пары ёсць двое дзяцей — сын Білі Рэймонд Бёртан (04.10.03) і дачка Нел Бёртан (15.12.07). У цяперашні час сямейства пражывае ў Лондане (Англія, Вялікабрытанія).

Пары сябруе з акцёрам Джоні Дэпам і яго сям'ёй, Бёртан часта здымае грамадзянскую жонку і лепшага сябра ў сваіх фільмах. Дэп з'яўляецца хросным бацькам іх сына.

## Узнагароды 
* Прэмія BAFTA
** 2011 — Найлепшая жаночая роля другога плану за фільм «Прамова караля»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Біяграфія 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA