open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гюстаў Флабер

**Гюстаў Флабер** (; 12 снежня 1821, Руан — 8 мая 1880, Круасэ) — французскі раманіст. Аўтар раманаў «Мадам Бавары» (1856) і «Саламбо» (1862).

## Біяграфія 
Юнацтва пісьменніка звязаная з правінцыйнымі гарадамі Францыі, якія ён неаднаразова апісваў у сваёй творчасці. У 1840 годзе Флабер паступіў на факультэт права ў Парыжы, але кінуў вучобу ў 1843 годзе. Лад жыцця Флабера характарызаваўся замкнёнасцю, імкненнем да самаізаляцыі. Час і сілы расходваліся ім у інтарэсах літаратурнай творчасці.

У 1849 годзе ён завяршыў першую рэдакцыю «Спакусы святога Антонія» — філасофскай драмы, над якой аўтар будзе працаваць усё жыццё. У светапоглядным дачыненні яна прасякнута ідэямі расчаравання ў магчымасцях пазнання, што праілюстравана сутыкненнем розных рэлігійных напрамкаў і адпаведных дактрын.

Вядомасць Флаберу прынесла публікацыя ў часопісе рамана «Мадам Бавары» (1856), праца над якім пачалася восенню 1851. Неўзабаве пасля яе Флабер і рэдактар часопіса «Рэвю дэ Пары» былі прыцягнуты да судовай адказнасці за абразу маралі. Раман апынуўся маніфестам літаратурнага натуралізму, але акрамя гэтага ў ім выразна выяўлены скепсіс аўтара ў адносінах не толькі да сучаснага грамадства, але і да чалавека наогул. Раман мае шэраг фармальных асаблівасцяў: вельмі доўгая экспазіцыя, адсутнасць традыцыйнага станоўчага героя. Перанясенне дзеяння ў правінцыю (пры яе рэзка негатыўным малюнку) ставіць Флабера ў шэраг пісьменнікаў, у творчасці якіх антыправінцыйная тэма была адной з асноўных.

Апраўдальны прысуд дазволіў выпусціць раман асобным выданнем (1857). Падрыхтоўчы перыяд працы над раманам «Саламбо» запатрабаваў паездкі на Усход і ў Паўночную Афрыку.

Трэці раман «Выхаванне пачуццяў» (1869) апынуўся насычаны сацыяльнымі праблемамі. У прыватнасці, у рамане апісваюцца еўрапейскія падзеі 1848 года.

У 1877 годзе публікуе ў часопісах аповесці «Простае сэрца», «Ірадыяда» і «Легенда пра святога Юліяна Міласцівага», напісаныя ў перапынках паміж працай над апошнім раманам «Бувар і Пекюшэ», які застаўся няскончаным, хоць пра яго фінал мы можам меркаваць па аўтарскім накідах, досыць падрабязных.

Бліскучы стыліст, які шмат год адточваў стыль сваіх твораў, Флабер аказаў велізарны ўплыў на ўсю наступную літаратуру, прывёў у яе шэраг таленавітых аўтараў, сярод якіх былі Гі дэ Мапасан і Эдмон Абу.

Памёр Гюстаў Флобер 8 мая 1880 года ў выніку інсульту.

## Беларускія пераклады 
* Ля сцен Карфагена. Мн., 1934.
* Саламбо / пер. В. Гардзей. Мн., 1997.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Катэгорыя:Франкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі XIX стагоддзя
Джагір

**Джагі́р** — найбольш пашыраная форма феадальнага землекарыстання ў Магольскай імперыі ў Індыі ў XVI — XVIII ст.

Сярэдні памер джагіра быў вялікі (да 100 тыс. га). Уладальнік (джагірдар) атрымліваў долю дзяржаўнага зямеяьнага падатку з джагіра на сваю карысць, за гэта быў абавязаны ўтрымліваць атрад наёмных коннікаў. У 1574 Акбар Вялікі спрабаваў ліквідаваць сістэму джагіра, што выклікала супраціўленне мусульманскіх джагірдараў. У XVII ст. ўзнікла тэндэнцыя да перараджэння джагіра ў спадчыннае валоданне (ажыццяўлялася ў XVIII ст.).

Катэгорыя:Гісторыя Індыі
Галерэя прыгажунь

**Галерэя прыгажунь** () размешчана ў былой сталовай паўднёвага крыла галоўнага палаца палацава-паркавага ансамбля Німфенбург, прызначанага для асабістых апартаментаў жонак курфюрстаў з дому Вітэльсбахаў (у XIX стагоддзі — баварскіх каралеў). Гэта адна з характэрных для эпохі рамантызма партрэтных галерэй (накшталт Ваеннай галерэі і Вальхалы).

Серыя партрэтаў прыгожых жанчын была выканана Ёзефам Штылерам па заказу караля Людвіга I для мюнхенскай рэзідэнцыі. Напісаныя ў 1827—1850 гадах карціны арыентуюцца на ідэал прыгажосці Людвіга I, а не на сацыяльны статус партрэтаваных. Нямецкія прынцэсы і простыя гараджанкі як напрыклад, Хелена Зедльмайр, дачка мюнхенскага шаўца, раўнапраўна суседнічаюць адза з адной. Рамантызм і бідэрмеер, а таксама не ў апошнюю чаргу цяга караля да паўднёвых краін, такіх, як Італія ці Грэцыя, знаходзяць адлюстраванне ў гэтых выявах цудоўных дзяўчын і маладых жанчын.

## Галерэя 

Выява:Stieler Archduchess 1832.jpg|Сафія Баварская
Выява:Joseph Karl Stieler - Lola Montez.jpg|Лола Мантэс
Выява:Young Marie of Prussia (1825-1889).jpg|Марыя Фрыдэрыка Пруская
Выява:Stieler Kruedener.jpg|Амалія Крудэнер
Выява:Karl Joseph Stieler - Porträt der Helene Sedlmayr.jpg|Хелена Зедльмайр

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музеі Мюнхена
Катэгорыя:Мастацкія музеі Германіі
Катэгорыя:Партрэтныя галерэі
Мюнхенская рэзідэнцыя

300px|thumb|Антыкварый XVI стагоддзя завуць першым музеем на поўнач ад Альп
**Мюнхенская рэзідэнцыя** () — комплекс збудаванняў у цэнтры Мюнхена, гістарычная рэзідэнцыя герцагаў, курфюрстаў і каралёў Баварыі з дынастыі Вітэльсбахаў.

Комплекс складаецца з будынкі ад Сярэднявечча да XIX стагоддзя. У іх знайшлі адлюстраванне ўсе мастацкія стылі і схільнасці гэтых гадоў — рэнесанс, барока, ракако, класіцызм. Рэзідэнцыя складаецца з 10 двароў, музей складаецца з 130 зал.

Падчас Другой сусветнай вайны палац значна пацярпеў (аднак значная частка ўнутранага убрання палаца была эвакуявана пасля першых бамбардзіровак) і быў рэканструяваны ў першыя дзесяцігоддзі пасля заканчэння вайны.

Сёння памяшканні палаца выкарыстоўваюцца для прыёмаў, канцэртаў, у іх размешчаны некалькі музеяў, Баварская акадэмія навук.

## Гл. таксама 
* Галерэя прыгажунь
* Хофбург — аналагічны палацавы комплекс у Вене

Катэгорыя:Рэзідэнцыі кіраўнікоў
Катэгорыя:Палацы Мюнхена
Катэгорыя:Гісторыя Баварыі
Катэгорыя:Вітэльсбахі
Катэгорыя:Музеі Мюнхена
Людвіг Шверын фон Крозіг

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя        = Ёган Людвіг Шверын фон Крозіг
| арыгінал імя   = Johann Ludwig Graf Schwerin von Krosigk
| выява       = Lutz.jpg
| апісанне выявы    = 1947 год
| шырыня    = 200px
| пасада          = Рэйхсміністр фінансаў Германіі
| парадак            = 16
| сцяг               = Flag of Germany 1933.svg
| перыядпачатак       = 2 чэрвеня 1932
| перыядканец        = 23 мая 1945
| папярэднік     = Герман Дытрых
| пераемнік           = пасада скасавана
| прэм'ер            = Франц фон Папен Курт фон Шлейхер Адольф Гітлер Паўль Ёзэф Гебельс
| віцэ-прэзідэнт     = 
| прэзідэнт          = Паўль фон Гіндэнбург Адольф Гітлер (фюрар) Карл Дзёніц
| манарх             = 
| каментарый        = 
| пасада_2          = Галоўны міністр Германіі
| парадак_2            = 
| сцяг_2               = Flag of the NSDAP (1920–1945).svg
| перыядпачатак_2       = 1 мая
| перыядканец_2        = 23 мая 1945 
| папярэднік_2     = Паўль Ёзэф Гебельс (як рэйхсканцлер)
| пераемнік_2           = Конрад Адэнаўэр (ФРГ)Ота Гротэваль (ГДР)
| прэзідэнт_2          = Карл Дзёніц
| пасада_3          = Рэйхсміністр замежных спраў Германіі
| парадак_3            = 17
| сцяг_3               = Flag of Germany 1933.svg
| перыядпачатак_3       = 2 мая
| перыядканец_3        = 23 мая 1945
| папярэднік_3     = Артур Зейс-Інкварт
| пераемнік_3           = пасада скасавана
| прэзідэнт_3          = Карл Дзёніц
| нацыянальнасць     = немец
| веравызнанне    = 
| дата нараджэння      = 
| месца нараджэння = 
| дата смерці = 
| месца смерці = 
| пахаваны =
| імя пры нараджэнні = Ёган Людвіг фон Крозіг
| бацька = 
| маці =
| жонка =
| дзеці =
| гады службы =
| прыналежнасць =
| род войскаў =
| званне =
| бітвы =
| партыя = НСДАП (1937—1945)
| прафесія = адвакат
| адукацыя = 
| узнагароды =
{
    
-
  
}
| аўтограф =
}}
Граф **Іаган Людвіг (Луц) Шверын фон Крозіг** (), , Ратмансдорф, Анхальт, каралеўства Саксонія — , Эсэн) — германскі юрыст і палітычны дзеяч, міністр фінансаў пры Гітлеры, апошні кіраўнік урада Трэцяга рэйха.

Міністэрства фінансаў Луца Шверына фон Крозіга было адказным за продаж і прысваенне нацысцкім рэжымам актываў і маёмасці яўрэяў, якіх праследавалі і адпраўлялі ў канцэнтрацыйныя лагеры. На Нюрнбергскім працэсе над міністрамі Крозіг быў асуджаны да дзесяці гадоў турмы за супрацоўніцтва з нацысцкім рэжымам. Луц Шверын фон Крозіг таксама быў канцлерам Германіі ў часовым урадзе Карла Дзёніца пасля смерці Адольфа Гітлера ў 1945 годзе ў Трэцім рэйху.

Катэгорыя:Кіраўнікі ўрадаў Германіі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Германіі
Катэгорыя:Міністры фінансаў Германіі
Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Рэйхсміністры
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Германія)
Катэгорыя:Графы Германіі
Катэгорыя:Нюрнбергскія працэсы
Катэгорыя:Лаўрэаты стыпендыі Родса
Палац Німфенбург

**Палац Німфенбург** () знаходзіцца на захадзе Мюнхена ў раёне Нойхаўзен-Німфенбург. Будаўніцтва яго было пачата па загаду курфюрста Фердынанда Марыі архітэктарам Агнасцінп Барэлі ў 1664 годзе і скончана ў 1675 годзе, пасля чаго замак неаднаразова пашыраўся. Першапачаткова палац быў пабудаваны ў стылі барока.

Унутры палаца ўяўляюць цікавасць: Вялікая зала ў стылі ракако, упрыгожаны фрэскамі Цімермана; знакамітая Галерэя прыгажунь з партрэтамі 36 самых прыгожых еўрапейскіх жанчын працы Штылера; Лакавы кабінет з чорнымі і чырвонымі лакіраванымі кітайскімі панэлямі.

Палацавы парк Німфенбург утварае з палацам адзінае цэлае і як адзін з найбуйнейшых каралеўскіх замкаў Еўропы прыцягвае да сябе вялікая колькасць турыстаў.

З замкам Блютэнбург палац аб'ядноўвае паласа прамой бачнасці, якая забяспечвала візуальны кантакт паміж імі. З сярэдзіны XX стагоддзя яна зарасла дрэвамі, але плануецца яе аднаўленне.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Баварскага кіравання замкамі, паркамі і азёрамі

Катэгорыя:Палацы Баварыі
Катэгорыя:Рэзідэнцыі кіраўнікоў
Катэгорыя:Славутасці Мюнхена
Катэгорыя:Палацы Мюнхена
Катэгорыя:Музеі Мюнхена
Катэгорыя:Палацава-паркавыя ансамблі
Кандагар (правінцыя)

**Кандагар** (пушту کندھار) — адна з трыццаці чатырох правінцый Афганістана. Размешчана ў паўднёвым Афганістане, паміж правінцыямі Гільменд, Урузган і Забул. Адміністрацыйны цэнтр - горад Кандагар. Тэрыторыя - 54022 км ² з насельніцтвам амаль 890.000 чал, больш 300 000 з якіх пражываюць у горадзе Кандагары. Асноўнае насельніцтва - пуштуны.

## Геаграфія 
Большую частку правінцыі займае Баквійская пустыня. Вакол горада Кандагар размешчаны аазіс, дзе расце шаўковіца і кіпарысы.

Катэгорыя:Правінцыі Афганістана
Ялмар Шахт

**Ялмар Горас Грылі Шахт** (, 22 студзеня 1877, Тынглеў, Шлезвіг-Гольштэйн — , , ФРГ) — германскі дзяржаўны і фінансавы дзеяч, дырэктар Нацыянальнага Банка Германіі (1916—1923), прэзідэнт Рэйхсбанка (1923−1930, 1933—1939), рэйхсміністр эканомікі (1936—1937), рэйхсміністр без партфеля (1937—1942).

Адзін з галоўных арганізатараў ваеннай эканомікі нацысцкай Германіі. У якасці аднаго з галоўных ваенных злачынцаў быў прыцягнуты да суда Міжнароднага ваеннага трыбунала ў Нюрнбергу.

## Біяграфія 
У 1938 годзе пасля аншлюсу Аўстрыі кіраваў ліквідацыяй Аўстрыйскага нацыянальнага банка і ўключэннем банкаўскай сістэмы Аўстрыі ў агульнагерманскую.

7 студзеня 1939 года накіраваў Гітлеру ліст, у якім паказваў на тое, што курс, які праводзіцца ўрадам, прывядзе да краху фінансавай сістэмы Германіі і гіперінфляцыі, і запатрабаваў перадачы кантролю над фінансамі ў рукі Імперскага міністэрства фінансаў і Рэйхсбанка. 20 студзеня сышоў з пасады прэзідэнта Рэйхсбанка, але захаваў пасаду міністра без партфеля. У верасні 1939 года рэзка выступіў супраць уварвання ў Польшчу.

Таксама Шахт негатыўна паставіўся да вайны з СССР, лічачы, што Германія прайграе вайну па эканамічных прычынах. 30 лістапада 1941 года накіраваў Гітлеру рэзкі ліст з крытыкай рэжыму.

22 студзеня 1942 года сышоў у адстаўку з пасады рэйхсміністра.

У 1930-х гадах Шахт уваходзіў у «кола сяброў рэйхсфюрара СС», аднак пазней падтрымліваў кантакты са змоўшчыкамі супраць рэжыму Гітлера, хоць сам не быў удзельнікам змовы. 21 ліпеня 1944 года, пасля правалу ліпеньскага замаху на Гітлера, Шахт быў арыштаваны і ўтрымліваўся ў канцлагерах Равенсбрук, Флосенбюрг і Дахау.

У маі 1945 года вызвалены саюзнікамі, але адразу ж арыштаваны амерыканскімі войскамі ў Пустэрталі (Аўстрыя). Прыцягнуты да суда Міжнароднага ваеннага трыбунала ў Нюрнбергу, 1 кастрычніка 1946 года быў цалкам апраўданы. Пасля затрыманы ў красавіку 1947 года ў Вюртэмбергу нямецкім судом па дэнацыфікацыі, асуджаны на восем гадоў катаржных работ. Па апеляцыі (у Людвігсбургу) апраўданы і 2 верасня 1948 года вызвалены.

## Спасылкі 
* Кароткая біяграфія на сайце Нямецкага гістарычнага музея 
* Аналіз дзейнасці Шахта на сайце яўрэйскай віртуальнай бібліятэкі 
* Біяграфія на сайце spartacus.schoolnet.co.uk  

Катэгорыя:Рэйхсміністры
Катэгорыя:Постаці Веймарскай рэспублікі
Катэгорыя:Вышэйшае кіраўніцтва Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Банкіры Германіі
Катэгорыя:Мемуарысты
Катэгорыя:Міністры эканомікі Германіі
Кніжны чарвяк (карціна)

**«Кніжны чарвяк»** () — карціна нямецкага мастака і паэта Карла Шпіцвега, напісаная ў 1850 годзе.

Гэта палатно ўяўляе сабою тыповы ўзор бідэрмеера, у якім адлюстраваны інтраспектыўныя і кансерватыўныя настроі, распаўсюджаныя ў Еўропе паміж Напалеонаўскімі войнамі і Рэвалюцыямі 1848—1849 гадоў. Шпіцвег не проста перадае гэтыя настроі, але і пасмейваецца над імі, увасобіўшы іх у выглядзе старога бібліяфіла, якому няма справы да свету за межамі яго бібліятэкі.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Müller, Kristiane; Urban, Eberhard: *Carl Spitzweg — Beliebte und unbekannte Bilder nebst Zeichnungen und Studien ergänzt durch Gedichte und Briefe, Zeugnisse und Dokumente*. Edition Aktuell.

## Спасылкі 
* Карл Шпіцвег, рамантык бідэрмеера
П’ер дэ Ферма

**П’ер дэ Ферма** (, 17 жніўня 1601 — 12 студзеня 1665) — французскі матэматык, адзін са стваральнікаў аналітычнай геаметрыі, матэматычнага аналізу, тэорыі імавернасцей і тэорыі лікаў. Па прафесіі юрыст, з 1631 — радца парламента ў Тулузе. Бліскучы паліглот. Найбольш вядомы фармулёўкай Вялікай тэарэмы Ферма.

## Біяграфія 
П’ер Ферма нарадзіўся 17 жніўня 1601 года ў гасконскім гарадку Бамон-дэ-Ламань (*Beaumont-de-Lomagne*, Францыя). Яго бацька, Дамінік Ферма, быў заможным гандляром, другім гарадскім консулам; маці, Клер дэ Лонг — выкладчыца матэматыкі. У сям’і, акрамя П’ера, былі яшчэ адзін сын і дзве дачкі. Ферма атрымаў юрыдычную адукацыю — спачатку ў Тулузе, а затым у Бардо і Арлеане.

У 1631 годзе, паспяхова скончыўшы навучанне, Ферма выкупіў пасаду каралеўскага саветніка парламента (іншымі словамі, члена вышэйшага суда) у Тулузе. У гэтым жа годзе ён ажаніўся з далёкаю сваячкай маці, Луізай дэ Лонг. У іх было пяцёра дзяцей.

Хуткі службовы рост дазволіў Ферма стаць членам Палаты эдыктаў у горадзе Кастр (1648). Менавіта гэтай пасадзе ён абавязан прыстаўкаю да свайго імені адзнакі знатнасці — часціцы *de*; з гэтага часу ён становіцца П’ерам дэ Ферма.

Каля 1652 года Ферма прыйшлося аспрэчваць паведамленне аб сваім скананні падчас эпідэміі чумы; ён сапраўды заразіўся, але выжыў.

У 1660 годзе планавалася яго сустрэча з Паскалем, але з-за дрэннага здароўя абодвух вучоных сустрэча не адбылася

## Навуковыя дасягненні 
Навуковыя працы па матэматычным аналізе, тэорыі імавернасцей і геаметрыі змешчаны ў трактаце «Розныя матэматычныя творы» (1679). Развіў метад каардынат, вывеў ураўненні прамой і крывых 2-га парадку. Сфармуляваў агульныя правілы дыферэнцавання і інтэгравання ступеннай функцыі, даў правіла вызначэння экстрэмумаў. Яго імем названы дзве тэарэмы тэорыі лікаў (вялікая тэарэма Ферма і малая тэарэма Ферма) і адзін з асноўных прынцыпаў геаметрычнай оптыкі (прынцып Ферма).

## Ушанаванне памяці 
* Найстарэйшы і самы прэстыжны ліцэй Тулузы носіць імя Ферма (*Lycée Pierre de Fermat*).

## Зноскі 
## Гл. таксама 
* Тэарэма Ферма-Эйлера
* Спіраль Ферма

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* The Life and times of Pierre de Fermat (1601—1665) from W. W. Rouse Ball’s History of Mathematics
* The Mathematics of Fermat’s Last Theorem 
* Fermat’s Achievements

Катэгорыя:Матэматыкі Францыі
Катэгорыя:Юрысты Францыі
Саксун

**Саксун** () — вёска на паўночным захадзе востраве Стрэймой Фарэрскага архіпелага.

Насельніцтва — 30 чалавек (2006). Адміністрацыйна паселішча адносіцца да муніцыпалітэта Саксунар.

Першыя фермерскія паселішчы на тэрыторыі Саксуна датуюцца яшчэ да XVII стагоддзя. У цяперашні час асноўнай славутасцю з'яўляецца царква, пабудаваная ў 1858 годзе. Сама вёска мае натуральную гавань і акружаная высокімі гарамі. Асновай эканомікі застаецца фермерства.

## Галерэя 

File:Saksun Church HDR.jpg
File:Off Saksun, Faroe Islands (3).JPG
File:Church in Saksun, Faroes.jpg
File:Saksun, Faroe Islands (5).JPG

Катэгорыя:Фарэрскія астравы
Катэгорыя:Стрэймай‏
Нордкірхенскі палац

thumb|250px|Погляд на сад Нордкірхенскага палаца
**Нордкірхенскі палац** (*Schloss Nordkirchen*) — барочны палацава-паркавы ансамбль у Нордкірхене (Вестфалія). Будаваўся на месцы рэнесанснага «замка на вадзе» з 1703 па 1734 гг. мюнстэрскімі біскупамі з сямейства Плетэнбергаў. У турыстычных буклетах атрымаў мянушку *Вестфальскі Версаль*, хоць вонкавым выглядам больш нагадвае галандскі Хет Лоа.

Пасля секулярызацыі біскупскіх уладанняў палац належаў княжацкім родам Эстэрхазі і Арэнбергаў, пакуль у 1959 годзе яго не выкупілі ўлады зямлі Паўночны Рэйн — Вестфалія. Цагляны будынак стаіць на штучным востраве квадратнай формы, па вуглах якога пастаўлены садовыя павільёны. Рэгулярны парк упрыгожаны барочнымі статуямі, некаторыя з якіх былі абноўлены ў першыя гады XX стагоддзя.

## Літаратура 
* Stefan Buske: *Schloss Nordkirchen*. (DKV-Kunstführer 597), 3rd ed. Deutscher Kunstverlag, Munich/Berlin 2008. ISBN 978-3-422-02122-8.
* Karl E. Mummenhoff: *Schloß Nordkirchen* (Westfälische Kunst), 2nd ed. Deutscher Kunstverlag, Munich/Berlin 1979. ISBN 3-422-00115-8.
* Karl E. Mummenhoff: «Das Schloß Nordkirchen von 1918 bis 1976», *Westfalen* **56** (1978) pp 146—173.

Катэгорыя:Палацава-паркавыя ансамблі
Катэгорыя:Вестфалія
Катэгорыя:Палацы Германіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1734 годзе
Катэгорыя:Нордкірхен
Катэгорыя:1734 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Германіі
Франсуа Рэнэ дэ Шатабрыян

**Франсуа Рэнэ дэ Шатабрыян** (; 4 верасня 1768, Сен-Мало — 4 ліпеня 1848, Парыж) — французскі пісьменнік і дыпламат, адзін з заснавальнікаў рамантызму ў французскай літаратуры.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1768 г. у брэтонскай дваранскай сям’і. Вучыўся ў Доле, Рэне і Дынане. У 1791 здзейсніў падарожжа ў Паўночную Амерыку. Падчас рэвалюцыі, вярнуўшыся ў Францыю, выступіў на баку каралеўскіх войскаў. У 1792—1800 знаходзіўся ў эміграцыі ў Англіі. Там ён напісаў і апублікаваў «Досвед аб рэвалюцыях» (1797), у якім крытычна ацэньваў рэвалюцыйныя падзеі ў Францыі.

Вярнуўшыся ў 1800 ў Францыю, ён апублікаваў раман «Атала, або Любоў двух дзікуноў ў пустыні» (1801), аповесць «Рэнэ, або Следства запалу» (1802) і трактат «Геній хрысціянства» (1802). Апошні з’явіўся натхнёнай апалогіяй хрысціянства, не дагматычнай або багаслоўскай, а паэтычнай спробай паказаць, «*што з усіх рэлігій, што існавалі, хрысціянская — самая паэтычныя, самая людская, самая спрыяльная свабодзе, мастацтвам і навукам; сучасны свет абавязаны ёй усім, ад земляробства да абстрактных навук, ад бальніц для бедных да храмаў, узведзеных Мікеланджэла і упрыгожаных Рафаэлем; … яна апякуецца геніем, ачышчае густ, развівае высакародны запал, дае думцы сілу, паведамляе пісьменніку выдатныя формы і мастаку дасканалыя ўзоры*».

У 1803 Шатабрыян па запрашэнні Напалеона стаў французскім дыпламатам у Рыме, але праз год, пасля забойства герцага Энгіенскага, дэманстратыўна сышоў у адстаўку. У 1811 ён быў абраны членам французскай Акадэміі, а ў 1815 стаў пэрам.

У 1809 выйшаў у свет яго раман «Пакутнікі», які працягвае развіваць ідэі «Генія хрысціянства» і апавядае аб першых хрысціянах. Для напісання рамана Шатабрыян здзейсніў падарожжа па Грэцыі і Блізкім Усходзе.

Пасля ўзыходжання Бурбонаў Шатабрыян працаваў паслом у Берліне (1821), Лондане (1822), і Рыме (1829), у 1823—1824 быў міністрам замежных спраў. У 1830, пасля падзення Бурбонаў, ён канчаткова сышоў у адстаўку.

Пасля смерці былі выдадзены яго мемуары — «Замагільныя запіскі».

Катэгорыя:Французскія эмігранты часоў Французскай рэвалюцыі
Катэгорыя:Постаці Першай Французскай імперыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Францыі
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Катэгорыя:Пісьменнікі рамантызму
Катэгорыя:Паслы Францыі ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Паэты Францыі
Катэгорыя:Франкамоўныя паэты
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі
Катэгорыя:Мемуарысты Францыі
Павел II

**Павел II** (, свецкае імя: **П’етра Барба**, ;  — ) — Папа Рымскі з 30 жніўня 1464 да 26 ліпеня 1471 г.

## Біяграфія 
П’етра Барба нарадзіўся ў Венецыі 23 лютага 1417. Быў пляменнікам Папы Яўгена IV. У 23 гады быў прызначаны кардыналам. Пасля абрання на папскі трон спрабаваў абмежаваць празмернае славалюбства кардыналаў, якія дамагаліся для сябе права ажыццяўляць кантроль над папскім праўленнем.

Катэгорыя:Папы Рымскія
Катэгорыя:Калекцыянеры манет
Курт Швітэрс

**Курт Швітэрс** (; ,  — , , Вялікабрытанія) — нямецкі мастак і пісьменнік.

## Жыццё і творчасць 
У 1909—1914 гг. вучыўся жывапісу ў Дрэздэнскай акадэміі мастацтваў. Удзельнічаў у берлінскім авангардысцкіх часопісе «Штурм». Быў блізкі да дадаізму, канструктывізму, сюррэалізму, экспрэсіянізму, сябраваў з Хансам Арпам, Эль Лісіцкім. Найбольш вядомы нечаканымі, алагічным, наўмысна адштурхальнымі кампазіцыямі са «знойдзеных прадметаў», якім ён даў назву «Мерц» (скарачэнне ад «Камерцыя унд Прыватбанк»). У 1923—1932 гг. выдаваў часопіс пад такой назвай, выйшаў 21 нумар.

Швітэрсу належыць паэма-калаж «Прысвячаецца Ганне Блюме» (1919), а таксама ўзоры мудрагелістай «гукавой паэзіі» («Прасаната» (ням.: Ursonate) 1922—1932); абедзве рэчы ў выкананні аўтара запісаны ў 1932 г. на грампласцінцы. У 1937 г. Швітэрс пакінуў Германію, жыў у Осла, а з 1940 г, пасля прыходу туды нацыстаў -. У Вялікабрытаніі. Яго творы фігуравалі на вядомай мюнхенскай выставе «Дэгенератыўнае мастацтва» (1937), арганізаванай нацыстамі.

## Літаратурныя творы Швітэрса 
* Poems, performance pieces, proses, plays, poetics. Philadelphia: Temple UP, 1993.
* *Das literarische Werk*. Hrsg. von Friedhelm Lach. 5 Bände. Köln: DuMont, 1974—1981.

## Літаратура пра мастака 
* Traumann Steinitz K. *Kurt Schwitters; a portrait from life. With Collision, a science-fiction opera libretto in banalities*. Berkeley: University of California Press, 1968
* *Kurt Schwitters*. München: Edition Text + Kritik, 1972
* Scheffer B. *Anfänge experimenteller Literatur*: d. literar. Werk von Kurt Schwitters. Bonn: Bouvier, 1978
* *Kurt Schwitters in Nederland*: Merz, De Stijl & Holland Dada. Zwolle: Waanders Uitgevers, 1997
* *Merz: in the beginning was Merz: from Kurt Schwitters to the present day*. Ostfildern: Hatje Cantz, 2000
* Burns Gamard E. Kurt Schwitters' Merzbau: the Cathedral of erotic misery. New York: Princeton Architectural Press, 2000.
* *Kurt Schwitters: collages, dipinti e sculture 1914—1947*. Milano: Mazzotta, 2001
* Martakies R. *Kurt Schwitters: free spirit*. Victoria: Trafford, 2006

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Катэгорыя:Скульптары Германіі
Катэгорыя:Паэты Германіі
Атал Біхары Ваджпаі

**Атал Біхары Ваджпаі** ((; );  — ) — індыйскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, — 11-ы і 14-ы прэм’ер-міністр Індыі ў 1996 і пераабраны ў 1998, 1999—2004 гадах.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 снежня 1924 года ў Гваліёры (у тыя гады — сталіца аднайменнага княства, цяпер — у штаце Мадх’я-Прадэш). Адзін з найслынных індыйскіх палітыкаў канца XX стагоддзя.

У 1968—1973 прэзідэнт арганізацыі Раштрыя сваямсевак сангх. Упершыню абраны ў парламент Індыі ў 1957 годзе. Міністр замежных спраў у сакавіку 1977 — ліпені 1979 года. У 1980—1984, 1993—1996 — лідар парламенцкай фракцыі Бхарата джаната партыя (БДП). Лідар апазіцыі ў Лок Сабха 11-га склікання. У 1996 пасля перамогі БДП стаў прэм’ер-міністрам, пераабраны ў 1998 годзе.

13 кастрычніка 1999 года разам з НДА ўтварыў парламенцкую большасць.

Праводзіў рыначныя рэформы, палітыку па пераадоленні беднасці і росту ВУП (ён быў пры ім у рамках 7-8 %) і спрабаваў правесці мірныя перамовы з Пакістанам пасля абвастрэння сітуацыі ў канцы 1990-х гадоў.

Падчас прэм’ерства Ваджпаі Індыя правяла першыя ядзерныя выпрабаванні на палігоне ў штаце Раджастхан.
Махамад Наджыбула

**Махамад Наджыбула** (,  — , ) — афганскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, дыпламат, Старшыня Рэвалюцыйнага Савета (1986-1987) і Прэзідэнт Афганістана (1987-1992).

## Біяграфія 
Скончыў Кабульскі ўніверсітэт (1975). 3 1965 член Народна-дэмакратычнай партыі Афганістана (НДПА), кіраваў нелегальным Дэмакратычным саюзам студэнтаў. Член ЦК НДПА з 1977, Палітбюро ЦК з 1981. Пасля прыходу НДПА да ўлады (красавік 1978) старшыня яе Кабульскага камітэта, пасол Афганістана ў Іране. У 1979—85 кіраўнік Службы дзяржаўнай інфармацыі (дзяржбяспекі). 3 лістапада 1985 сакратар ЦК, з мая 1986 генеральны сакратар ЦК НДПА, у 1990—92 — Партыі айчыны. У 1987—92 Прэзідэнт Афганістана. Праводзіў палітыку «нацыянальнага прымірэння», спрыяў пераўтварэнню палітычнага і сацыяльнага жыцця краіны. Пасля вываду савецкіх войск узначаліў Вышэйшы савет абароны айчыны (1989—92). У красавіку 1992 падаў у адстаўку, быў вымушаны хавацца ў прадстаўніцтве ААН у Кабуле. Пасля эахопу Кабула талібамі ў верасні 1996 пакараны смерцю.

## Літаратура 
Наджыбула // 

Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Прэзідэнты Афганістана
Катэгорыя:Дыпламаты Афганістана
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Афганістана
Катэгорыя:Пакараныя смерцю рэвалюцыянеры
Катэгорыя:Забітыя прэзідэнты
Катэгорыя:Павешаныя
Катэгорыя:Члены НДПА
Джахангір

**Джахангі́р Салім** (, г. Агра, Індыя — ) — правіцель Магольскай імперыі (1605—1627).

3 дынастыі Вялікіх Маголаў, сын Акбара.

Пры ім адменены рэформы Акбара, узмацнілася ўлада феадалаў-джагірдараў. У 1613 годзе дазволіў англійскай Ост-Індскай кампаніі заснаваць гандлёвую факторыю ў горадзе Сурат. Пашырыў межы дзяржавы на поўначы Індыі.

Знаўца мастацтва і літаратуры, мецэнат архітэктуры і мініяцюрнага жывапісу. Аўтар успамінаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Пахаваныя ў Пакістане
Катэгорыя:Вялікія Маголы
Фрэнсіс Бідл

**Фрэнсіс Бідл** (; ,  — , ) — амерыканскі  і суддзя.

Сын прафесара прааы Пенсільванскага ўніверсітэта Алджэрнона Бідла. Прапраўнук Эдмунда Рэндальфа і далёкі сваяк Джэймса Мэдысана.

Скончыў Гарвардскі ўніверсітэт (1909, бакалаўр мастацтваў), ступень па праве там жа (1911).

Меў юрыдычную практыку ў Філадэльфіі.

У 1940—1941 гадах генеральны салісітар ЗША (прадстаўнік урада ў Вярхоўным судзе).

З 26 жніўня 1941 года па 26 чэрвеня 1945 г генеральны пракурор ЗША. Сышоў у адстаўку па патрабаванні прэзідэнта Трумэна.

Член Міжнароднага ваеннага трыбунала ў Нюрнбергу ад ЗША.

## Спасылкі 
* http://www.fjc.gov/servlet/nGetInfo?jid=166&cid=999&ctype=na&instate=na

Катэгорыя:Генеральныя пракуроры ЗША
Катэгорыя:Кабінет Франкліна Рузвельта
Катэгорыя:Кабінет Гары Трумэна
Катэгорыя:Нюрнбергскія працэсы
Катэгорыя:Праваабаронцы ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Opel Zafira

**Opel Zafira** — сямімесны кампактвэн на базе Opel Astra. У мадэльным шэрагу кампаніі Opel з 1999 года.

На некаторых рынках прадаецца пад маркамі Vauxhall, Holden або Chevrolet, у Японіі прадавалася пад назвай *Subaru Traviq*.

## Zafira A 
thumb|180px|left|Opel Zafira 1999-2003
thumb|180px|Opel Zafira 2003-2005
Кампактвэн Opel Zafira A з'явіўся ў 1999 годзе, стаўшы першым аўтамабілем падобнага класа для кампаніі Opel. Асновай была расцягнутая і падоўжаная на 80 мм платформа Opel Astra G, які дэбютаваў годам раней.

У 2003 годзе Zafira зведала нязначны фэйсліфтынг. Аўтамабіль атрымаў новую, хромавую рашотку радыятара, а таксама новыя заднія ліхтары.

Выпуск аўтамабіляў першага пакалення завяршыўся ў 2005 годзе.

### Рухавікі 
*Zafira* дэбютавала з бензінавымі рухавікамі серыі *ECOTEC* аб'ёмам 1,6 л (74 кВт / 100 к.с.), 1,8 л (85 кВт / 116 к.с.) і дызельным рухавіком 2,0 л (60 кВт / 82 к.с.) з сістэмай упырска паліва CommonRail і тубранаддзіманнем. У 2000 годзе магутнасць бензінавага 1,8 была павялічана да 92 кВт (125 к.с.)

У 2001 годзе шэраг дапоўнілі бензінавыя 1,6 (71 кВт / 97 к.с.); 2,0 турба (141 кВт / 192 к.с.); 2,2 (108 кВт / 147 к.с.) і дызельны 2,0 (74 кВт / 100 к.с.) з сістэмай упырска CommonRail (Bosch VP44) і тубранаддзіманнем (Garret T15). У 2002 дадаўся тубрадызельны 2,2 (92 кВт / 125 к.с.).

У 2003 годзе магутнасць бензінавага наддзіманага рухавіка 2,0 павялічана да 147 кВт (200 к.с.).

### Бяспека 
Франтальны краш-тэст выявіў недастатковую структурную трываласць кузава. Манекен-кіроўца стукнуўся аб руль галавой і грудзьмі. Ногі і калені пярэдніх седакоў таксама дрэнна абаронены ад удараў, а траўмабяспечныя педалі, якія пры аварыі павінны выпадаць з мацаванняў, сябе не апраўдалі і засталіся на сваіх месцах — пры правядзенні тэста сістэма складання педаляў *PRS (Pedal Release System)* не спрацавала належным чынам. Але пры бакавым краш-тэсце Zafira паказала сябе добра: хоць бакавыя падушкі тут звычайныя і не абараняюць галаву і плечы, ні адзін з датчыкаў манекена не зафіксаваў небяспечных нагрузак. 

У выніку, з 6 баламі за франтальны удар і 16 за бакавы, машына атрымала рэйтынг бяспекі тры зоркі.

## Zafira B 
thumb|180px|left|Opel Zafira ІІ 2005-2008
thumb|180px|Opel Zafira ІІ
Дэбют другога пакалення аўтамабіля Опель Зафіра адбыўся ў Еўропе ў 2005 годзе. Аўтамабіль атрымаў агульную платформу з Opel Astra H.

У 2008 годзе Zafira B падвергнулася рэстайлінгу.

Zafira B працягвала выпускацца да 2014 года, нягледзячы на запуск у 2012 годзе новага пакалення — Zafira Tourer C.

### Бяспека 
## Zafira Tourer C 
thumb|180px|left|Opel Zafira Tourer C
Трэцяе пакаленне Opel Zafira (афіцыйная назва Zafira Tourer) было прадстаўлена 25 верасня 2011 года на 15-й IAA у Франкфурце. Серыйная вытворчасць пачалася 14 студзеня 2012 года.

### Бяспека 
## Літаратура 
*  

## Гл. таксама 
*Opel Astra

Zafira
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Шарль Агюстэн дэ Кулон

**Шарль Агюстэн дэ Кулон** (;  - ) — французскі ваенны інжынер і вучоны-фізік, даследчык электрамагнітных і механічных з'яў; член Парыжскай Акадэміі навук. Яго імем названа адзінка электрычнага зарада і закон узаемадзеяння электрычных зарадаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Фізікі Францыі
Жазеф Мары Жакар

**Жазеф Мары Жакар** (таксама **Жакард**; фр. Joseph Marie Jacquard; 7 ліпеня 1752, Ліён — 7 жніўня 1834, Улен, Рона) — французскі вынаходнік ткацкага стану для ўзорыстага палатна (машына Жакарда).

Сын ткача, ён паступіў у вучэнне да пераплётчыка, потым стаў словаліцейшчакам і нарэшце ткачом. Першую спробу стварыць аўтаматычны ткацкі табар ён зрабіў у 1790, потым вынайшаў машыну для вязання сетак і павёз яе ў 1804 у Парыж, дзе мадэлі Вакансона навялі яго на канчатковую канструкцыю стану, цалкам завершанага толькі ў 1808. Напалеон I ўзнагародзіў Жакара пенсіяй ў 3000 франкаў і правам спагнання прэміі ў 50 франкаў з кожнага дзеючага ў Францыі стана яго канструкцыі. У 1840 Жакару збудавалі помнік у Ліёне.

## Літаратура 
* Grausard «J., sa vie» (Ліль, 1884)
* Kohl, «Geschichte d. Jacquardmechan.» (Б., 1873).

## Гл. таксама 
* Жакарда машына

## Спасылкі 
* Помнік Жакару ў Ліёне

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Вынаходнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Вынаходнікі Францыі
Катэгорыя:Нарадзіліся 7 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1752 годзе
Катэгорыя:Памерлі 7 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1834 годзе
Марыс-Рудольф Эдуардавіч Ліепа

**Марыс-Рудольф Эдуардавіч Ліепа** (;  — ) — латвійскі артыст балета, акцёр. Народны артыст СССР (1976). Лаўрэат Ленінскай прэміі (1970).

## Прызнанне і ўзнагароды 
* 1957 — залаты медаль на I Усесаюзным конкурсе артыстаў балета ў Маскве.
* 1962 — медаль імя К. С. Станіслаўскага за акцёрскае майстэрства ў ролі Спартака («Спартак» у пастаноўцы Якабсона).
* 1964 г. — званне заслужанага артыста РСФСР.
* 1968 — званне народнага артыста Латвійскай ССР.
* 1969 — званне народнага артыста РСФСР.
* 1970 — Ленінская прэмія за партыю Краса («Спартак» у пастаноўцы Грыгаровіча).
* 1971 — прэмія імя Вацлава Ніжынскага «Лепшы танцоўшчык» Парыжскай акадэміі танца за ролю Альберта («Жызель»).
* 1976 — званне народнага артыста СССР (да 200-годдзя Вялікага тэатра).
* 1977 — прэмія імя Марыуса Петыпа Парыжскай акадэміі танца.
* 1986 г. — ордэн Дружбы Народаў.

Катэгорыя:Постаці Латвіі
Катэгорыя:Акцёры Латвіі
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета Латвіі
Ханс Фішэр

**Ханс Фішэр** (, ,  — , ) — нямецкі хімік-арганік і біяхімік, доктар медыцыны (1908).

## Біяграфія 
Скончыў універсітэт у Марбургу ў 1904 годзе. Прафесар універсітэтаў у Інсбруку (з 1916) і Вене (з 1918) і Вышэйшай тэхнічнай школы Мюнхена (1921-45). Пакончыў жыццё самагубствам 31 сакавіка 1945 ў Мюнхене пасля таго, як яго інстытут і праца былі знішчаны ў выніку апошніх баёў Другой сусветнай вайны.

## Асноўныя працы 
Асноўныя працы па хіміі пірола і яго вытворных. У 1927 Фішэр ажыццявіў сінтэз парфірына, а затым сінтэзаваў рэчывы-фарбавальнікі крыві — гемін (1929) і жоўці — білірубін (1931). Паказаў, што гемаглабін крыві складаецца з бялку глабіна і комплекснага злучэння жалеза — геміна. У 1940 Фішэр усталяваў буддову хларафілаў а і b.

## Нобелеўская прэмія 
Нобелеўская прэмія па хіміі (1930) «*за даследаванні па канструяванню геміна і хларафіла, асабліва за сінтэз геміна (пігмента крыві)*».

Катэгорыя:Выпускнікі Марбургскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Хімікі Германіі
Катэгорыя:Біяхімікі Германіі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Дэві
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Франкфурце-на-Майне
Максімільен Рабесп’ер

'''Максімільен Рабесп'ер** (, **Максімільен Франсуа Мары Ізідор дэ Рабесп'ер'* ; 6 мая 1758, Арас — 28 ліпеня 1794, або 10 тэрмідора II года Рэспублікі, Парыж) — вядомы сучаснікам як *непадкупны'' (фр. L'Incorruptible) або *Шалёная гіена* (у сваіх ворагаў) — адзін з лідараў Вялікай Французскай рэвалюцыі, кіраўнік, магчыма, самага радыкальнага рэвалюцыйнага руху — якабінцаў.

Вучыўся ў Калежы Людовіка Вялікага ў Парыжы, скончыў юрыдычны факультэт Сарбоны (1780). 3 1781 адвакат у Арасе. 3 1783 член Араскай акадэміі навук і мастацтваў, з 1788 яе прэзідэнт. У 1789 дэпутат Генеральных штатаў ад трэцяга саслоўя. Актыўна ўдзельнічаў у іх працы і ў дзейнасці створанага на іх аснове Нацыянальнага сходу, з ліпеня 1790 яго сакратар. Абараняў інтарэсы шырокіх народных мас, насуперак ліберальнай большасці сходу, выступаў супраць замацаваных канстытуцыяй 1791 каралеўскага права вета, падзелу грамадзян на актыўных і пасіўных, маёмаснага цэнзу на выбарах, захавання рабства ў калоніях і г.д. У 1791—92 працаваў у секцыях камуны Парыжа, выдаваў штотыднёвік «Défenseur de la constitution» («Абаронца канстытуцыі»), на старонках якога выказваў свае погляды. Меў падтрымку шэрагу дэмакратычных арганізацый: Якабінскага клуба, Клуба кардэльераў, палітычных клубаў Марселя, Версаля, Тулона і іншых гарадоў. Асуджаў агітацыю жырандыстаў за рэвалюцыйную вайну супраць феадальна-абсалютысцскіх манархій Еўропы. Пасля пачатку вайны Францыі з Аўстрыяй і Прусіяй (красавік 1792) агітаваў за рэвалюцыйныя метады вядзення вайны. Максімільен Рабесп'ер не прыняў непасрэднага ўдзелу ў паўстанні 10.8.1792, якое скінула караля, але на наступны дзень быў абраны членам камуны Парыжа. У верасні 1792 абраны дэпутатам ад Парыжа ў Нацыянальны Канвент, дзе стаў адным з найбольш уплывовых дзеячаў якабінцаў. Узначаліў барацьбу супраць панавання жырандыстаў, быў сярод рашучых прыхільнікаў смяротнага пакарання караля Людовіка XVI. Як і Жан-Поль Марат, быў адным з палітычных кіраўнікоў народнага выступлення 31.5— 2.6.1793, якое скончылася арыштам дэпутатаў-жырандыстаў і пераходам улады да якабінцаў. Рабесп'ер — адзін з ініцыятараў рэвалюцыйнай палітыкі якабінскага ўрада (аграрнае заканадаўства, якое ліквідавала феадальнае землеўладанне, прыняцце радыкальнай канстытуцыі 1793 і інш.). 27.7.1793 Максімільен Рабесп'ер абраны членам Камітэта грамадзянскага выратавання (КГВ), фактычна кіраваў ім. Пры Рабесп'еры КГВ ператварыўся ў галоўны орган рэвалюцыйнай дыктатуры, якая змяніла канстытуцыйнае кіраванне (Якабінская дыктатура). Канцэнтрацыя ўлады і ўсіх сіл спрыяла перамозе да лета 1794 над унутранай і знешняй контррэвалюцыяй.

У гэты час абвастрылася барацьба ў рэвалюцыйным кіраўніцтве. Пачаліся рэпрэсіі супраць былых паплечнікаў Рабесп'ера, не згодных з яго палітыкай — прыхільнікаў Жоржа Дантона, Ж. Р. Эбера і інш. Гэта прывяло да змовы ў Канвенце і Тэрмідарыянскага перавароту: 27 ліпеня 1794 г. (9-га тэрмідора) Максімільен Рабесп'ер быў зрынуты і на наступны дзень без суда разам з групай сваіх бліжэйшых паплечнікаў пакараны смерцю на гільяціне.
Fiat Stilo

**Fiat Stilo** — легкавы аўтамабіль італьянскай кампаніі Fiat з кузавам хэтчбек або ўніверсал. 

3-х і 5-дзверныя мадыфікацыі прыйшлі на замену Fiat Bravo/Brava ў 2001 годзе. Універсал **Fiat Stilo MultiWagon** у канцы 2002 года замяніў Fiat Marea Weekend.

Нягледзячы на ўдалы дызайн, з-за высокага кошту продажы не апраўдалі чаканняў кампаніі. З вясны 2004 года пачаўся продаж абноўленых версій мадэлі Stilo. Але рэстайлінг не прынёс станоўчых вынікаў і ў 2006 годзе Fiat прыняў рашэнне спыніць вытворчасць мадэлі. 

У 2007 годзе на змену няўдаламу хэтчбеку прыйшла новая мадэль — Bravo. Выпуск Fiat Stilo MultiWagon спынены ў 2008 годзе. Тым не менш, 5-дзверны Stilo працягваў вырабляцца ў Бразіліі да канца 2010 года.

## Апісанне 
3- і 5-дзверны хэтчбекі Stilo стылістычна падобныя, але пры гэтым моцна адрозніваюцца. 3-дзверны мае нізкі, прысадзісты сілуэт — ніжэй і шырэй, чым 5-дзверны.

5-дзверны мае ссоўную заднюю канапу, што дазваляе павялічваць аб’ём багажніка ад 335 да 410 літраў. Аб’ём багажніка 3-дзвернага кузава складае 305 літраў, універсал MultiWagon мае багажнік 510 літраў.

Выява:2004 Fiat Stilo hatchback rear.JPG
Выява:Fiat_Stilo_front.jpg
Выява:Fiat Stilo rear.jpg
Выява:Fiat Stilo Kombi blue hl.jpg

На аўтамабілі ўсталёўваліся наступныя бензінавыя рухавікі:
* 1.2 R4 (80 к.с.)
* 1.4 (95 к.с.)
* 1.6 (103 к.с.)
* 1.6 (105 к.с.)
* 1.8 (133 к.с.)
* 2.4 R5 20V (170 к.с.) Abarth
thumb|Fiat Stilo Uproad (2005–2008)
Дызелі:
* 1.9 JTD (80, 100, 115 к.с.)
* 1.9 Multijet (120, 140, 150 к.с.)

Рухавікі спалучаліся з 5- ці 6-ступеньчатай механічнай каробкай перадач або 5-ступеньчатай аўтаматычнай каробкай Selespeed. Падвеска была MacPherson спераду і тарсіённая бэлька ззаду. Прывад — толькі на пярэднюю вось, у тым ліку і на "крос"-мадыфікацыі *Uproad* з павышаным на 20 мм клірансам.

## Вынікі краш-тэстаў 
Па выніках краш-тэстаў паводле методыкі Euro NCAP аўтамабіль атрымаў за бяспеку чатыры зоркі. Пры франтальным удары падушкі і праднацягвальнікі рамянёў спрацавалі своечасова, аднак грудзі кіроўцы аказаліся «перагружанымі»; павышаныя нагрузкі прыйшліся на іх і пры ўдары збоку.

## Продажы 
## Відэа 
* Краш-тэст Euro NCAP, 2005 год

## Спасылкі 
* Awarie i problemy: Fiat Stilo // autokult.pl 
* Używany Fiat Stilo 2001-2007 – poradnik kupującego // autokult.pl 

Stilo
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Уладзіслаў Дыбоўскі

**Уладзіслаў Іванавіч Дыбоўскі** (, маёнтак Адамарын, Вілейскі павет, цяпер Валожынскі раён — ) — расійскі, беларускі і польскі заолаг, батанік, палеантолаг, мінералог і фалькларыст. Доктар мінералагічных навук (1878). Брат Бенедыкта Дыбоўскага.

## Біяграфія 
З сярэднезаможнага шляхецкага роду Дыбоўскіх Менскага павету былога Вялікага Княства Літоўскга. Нарадзіўся ў былым маёнтку Адамарын Вілейскага павета Мінскай губерні.

Скончыў у 1862 годзе Дэрпцкі ўніверсітэт. За ўдзел у паўстанні 1863—1864 гадоў прыгавораны да зняволення. 3 1871 года працаваў у Дэрпцкім універсітэце. У 1878 годзе пераехаў на Навагрудчыну. Даследаваў выкапнёвыя рэшткі Усходняй Прыбалтыкі, Сібіры, флору і фаўну Навагрудскага павета і іншых частак Расійскай імперыі.

Збіраў беларускі фальклор. У штогодніку «Zbiór Wiadomości do Antropologii Krajowej» («Зборнік паведамленняў па айчыннай антрапалогіі») апублікаваў «Беларускія прыказкі з Навагрудскага павета» (т. 5, 1881, 768 тэкстаў), «Беларускія загадкі з Мінскай губерні» (т. 10, 1886, 112 тэкстаў).

Памёр 27 ліпеня 1910 года. Пахаваны ў Войнаве (былы фальварак на тэрыторыі сучаснага Навагрудскага раёна).

## Працы 
* *Studien über die Spongien des Russischen Reiches mit besonderer Berücksichtigung der Spongienfauna des Baikalsees* (Petersburg, 1880),
* *Monographie der Spongilla sibirica* (Dorpat, 1884),
* *Die Gasteropoden Fauna du Baicalsees* (Petersburg, 1875),
* *Supplement a la faune des Mollusques du lac Baical* (Petersburg, 1909).

## Працы па беларускай тэматыцы 
* Арт. «Беларускія прыказкі з Навагрудскага павета» (1881)
* Арт. «Беларускія загадкі з Мінскай губерні» (1886)

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Уладзіслаў
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Фалькларысты Польшчы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валожынскім раёне
Катэгорыя:Мінеролагі Беларусі
Катэгорыя:Палеантолагі Беларусі
Катэгорыя:Батанікі Беларусі
Катэгорыя:Заолагі Беларусі
Калідонскае паляванне

[thumb|250px|[Лаконія|Лаконская ваза з выявай Калідонскага палявання]]
 са сцэнай Калідонскага палявання. Вазапісец Додвела]]
**Калідо́нскае палява́нне** — паляванне на калідонскага вепрука, у якой удзельнічалі найадважныя воіны Грэцыі. Сярод іх былі Кастор і Палідэўк са Спарты, Тэсей з Афін, Нестар з Піласа, Ясон з Іалка, Адмет з Фіваў і іншыя.

Вяпрук быў народжаны краміёнскай свіннёй. Насланы на калідонскія палі Артэмідай, якой цар Калідона Айней (Эней) забыўся прынесці ахвяру пры спраўлянні штогадовых ахвяры ўсім багам.

Вяпрук забіў некалькі чалавек, але быў пераможаны Мелеаграм. Страла Аталанты патрапіла вепруку ў спіну. Потым Амфіарай папаў у вока, а Мелеагр дабіў вепрука. Шкуру вепрука Мелеагр аддаў Аталанце — дзеве-ваяўніцы, якая першая раніла звера, што выклікала крыўду іншых паляўнічых. Разгарэлася сутычка, у якой Мелеагр забіў двух сваіх дзядзькоў па маці. Гэта прывяло ў далейшым да міжусобнай вайны, падчас якой Мелеагр загінуў.

Іклы вепрука ляжалі ў храме Афіны Алеі ў Тэгеі, іх забраў імператар Аўгуст. Да часу Паўсанія адзін з іх зламаўся, а іншы быў у храме Дыяніса ў імператарскіх садах Рыма, яго даўжыня — каля 0,9 метра. Шкура вепрука засталася ў храме Афіны Алеі.

## Літаратура 
* Роберт Грэйвс. «Міфы старажытнай Грэцыі.»

Катэгорыя:Старажытнагрэчаская міфалогія
*
Катэгорыя:Міфы Этоліі
Краміёнская свіння

**Краміёнская свіння** — у старажытнагрэчаскай міфалогіі пачвара. Па некаторых крыніцах, спараджэнне Яхідны і Тыфона, па мянушцы Фэя (Фая). У Мегарыдзе загубіла шматлікіх людзей, якія насялялі ў Краміёне . Спарадзіла Калідонскага вепрука. Па версіі Авідзія, гэта быў дзік. Была забіта Тэсеем.

Некаторыя сцвярджаюць, што гэта не свіння, а разбойніца, крыважэрная і распушчаная. Пра мужнасць свінні згадвае Платон.

Катэгорыя:Міфічныя істоты ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Міфы пра Тэсея
Катэгорыя:Міфы Мегарыды
Катэгорыя:Выдуманыя свінні
Перыфет

**Перыфет** - персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі . Сын Гефеста  і Антыклеі (ці сын Пасейдона ). Яго звалі «дубіншчык» (Карынет) . 

У бітве скарыстоўваў медную булаву (паліцу), Тэсей забіў яго ў Эпідаўры . 

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы пра Тэсея
Катэгорыя:Міфы Аргаліды
Мімант

**Мімант (Мімас, )** — адзін са ста пяцідзесяці змеяногіх гігантаў. Сын Урана і Геі, брат гекатанхейраў, цыклопаў і тытанаў.

Браў удзел у гігантамахіі . Па адной з версій, быў паражаны маланкай Зеўса . Па іншым аповядзе, Гефест забіў яго, кідаючы распаленыя камяні 

Таксама існуюць версіі, што ён быў забіты кімсьці з трох: або Арэсам, які зняў з яго даспехі  або Пасейдонам ці Гераклам. 

Ад яго адбыліся змеі на Лемнасе . Пахаваны пад востравам Прахіта ў Сіцыліі .

## Назва 
У гонар гіганта названы спадарожнік Сатурна - Мімас, які атрымаў сваю назву ў 1847 годзе.

Катэгорыя:Гіганты
Тэадор Драйзер

**Тэадор Драйзер** (; , Тэры-Хот, штат Індыяна — , Галівуд) — амерыканскі пісьменнік і грамадскі дзеяч.

## Бібліяграфія 
### Раманы 
*1900 — Сястра Кэры
* 1911 — Джэні Герхардт
* 1912 — Фінансіст (1-шы з цыклу *«Трылогія жадання»*)
* 1914 — Тытан (2-гі з цыклу *«Трылогія жадання»*)
* 1915 — Геній
* 1925 — Амерыканская трагедыя
* 1946 — Апірышча
* 1947 — Стоік (3-ці з цыклу *«Трылогія жадання»*)

### Зборнікі апавяданняў 
* 1918 — Вызваленне
* 1919 — 12 мужчын
* 1923 — Фарбы вялікага горада
* 1927 — Ланцугі
* 1929 — Галерэя жанчын

### Аўтабіяграфіі 
* 1929 — Газетныя будні
* 1931 — Зара

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Нірэй

**Нірэй** — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Сын Харопа і Аглаі . Жаніх Алены . Цар Сімы і ўладар часткі Кнідскага паўвострава . Паводле Пталамея Гефестыёна, быў умілаваным ці сынам Геракла і паляваў з ім на Геліконскага льва . Падчас вайны з місійцамі забіў Гіеру. Прывёў ад сімейцаў пад Трою 3 карабля (або 16 ). Гамер згадвае яго ў «Іліядзе» толькі аднойчы, але гаворыць, што ён быў выдатней усіх грэкаў, акрамя Ахіла . Забіты Еўрыпілам . Ці забіты Энеям . Або перажыў вайну, і пасля яе вятры аднеслі яго да Лівіі . Згадваецца ў наступнай паэзіі як узор прыгажуна (часта ў Авідзія).

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Удзельнікі Траянскай вайны
Катэгорыя:Міфы астравоў Эгейскага мора
Мікалай II (Папа Рымскі)

**Мікалай II** () (свецкае імя: **Жэрар Шэўрон**, ); (? — 27 ліпеня 1061) — Папа Рымскі з 24 студзеня 1059 г. да 27 ліпеня 1061. Быў біскупам ў Фларэнцыі. На папскі пасад абраны па радзе нямецкіх і французскіх арыстакратаў. Прызнаў нармандскія ўладанні ў Італіі. Падпарадкаваў Рымскай царкве Міланскую кафедру. Узаконіў абранне Папы кардыналамі.

Яго дзейнасць адметная скліканнем сабора, на якім абмяркоўваліся пытанні залежнасці царквы ад імператарскай улады, сімоніі, бясшлюбнасці духавенства.

Катэгорыя:Папы Рымскія
Геба

**Геба** (, таксама Гебея) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі  багіня юнацкасці, дачка Зеўса і Геры  (паводле некаторых аўтараў, Гера нарадзіла яе ад латука ), якая служыла на Алімпе віначэрпам богаў датуль, пакуль яе не змяніў Ганімед .

Была выдадзена замуж за Геракла, калі ён здабыў бессмяротнасць  , як знак пагаднення Геры з Гераклам. Гера ўсынавіла Геракла і дала яму ў жонкі Гебу . Ахвярнік з выявай шлюбу Гебы і Геракла быў у Герэёне каля Мікен . Іх дзяцей звалі Алексіярэс і Анікет .

У Рыме яна звалася Ювента (), мела некалькі храмаў і ўвасабляла сабой вечна юнацкі росквіт дзяржавы. Выявы Гебы сустракаюцца рэдка, і то толькі на вазах. Канова намаляваў яе цнатлівай дзяўчынай, якая налівае нектар.

Гераіня камедыі Эпіхарма «Вяселле Гебы» , оперы Ж.-Ф.Рамо «Святы Гебы».

Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія багіні
Катэгорыя:Міфы пра Геракла
Катэгорыя:Багі
Марскія конікі

**Марскія конікі** (*Hippocampus*) — род рыб сямейства іголкавых атрада колюшкападобных (пучкашчэлепных).

Род уключае каля 30 відаў. Пашыраны ва ўмераных і трапічных морах. Жывуць каля берагоў у зарасніках марской травы, водарасцей і каралаў.

Даўжыня да 20 см. Формай цела нагадваюць шахматную фігуру — каня. У самцоў у канцы хваста знаходзіцца вывадковая камера, дзе яны выношваюць ікрынкі. Кормяцца пераважна дробнымі ракападобнымі. Здольныя выдаваць нізкія гукі з амплітудай 500 — 4800 Гц, якія нагадваюць шчоўканне пальцамі.

Катэгорыя:Іголкавыя
Інферыя

**Інферыя** () — ахвяры ў гонар памерлых, якія як бы жывуць у падземным свеце.

У грэкаў насілі спецыяльную назву χοαί, у рымлян — парэнталіі ці фераліі.

Катэгорыя:Старажытнагрэчаская міфалогія
Катэгорыя:Рымская міфалогія
Планкты

**Планкты** — у старажытнагрэчаскай міфалогіі плывучыя скалы, якія былі сур'ёзнай перашкодай караблям.

Праз Планкты штодня павінны былі пралятаць сем галубоў, у якія былі ператвораны Плеяды, каб дастаўляць амброзію Зеўсу. Шасцёра паспявалі праляцець, а сёмы гінуў, і Зеўс замяняў яго новым (варыянт — ажыўляў).

Арганаўтаў паміж Планктаў правяла Фетыда, а Адысей абыйшоў іх, абраўшы шлях паміж Сцылай і Харыбдай.

Катэгорыя:Старажытнагрэчаская міфалогія
Іголкавыя

**Марскія іголкі**, іголкавыя (*Syngnathidae*) — сямейства рыб атрада колюшкападобных (пучкашчэлепных).

## Апісанне 
Сямейства аб’ядноўвае каля 50 родаў (у т.л. марскія конікі, рыбы-ігалкі, марское шыла і інш.), больш за 200 відаў. Пашыраны ва ўсіх акіянах, некаторыя віды — у прэсных вадаёмах.

Даўжыня да 60 см. Цела ўкрыта касцянымі кольцамі. Галава з доўгім труб­кападобным ры­лам. Шчэлепы ў выглядзе ма­лень­ких пуч­коў, прымацаваных да ру­дыментарных шчэлепных ду­г. Афарбоўка зменлівая. Ёсць спінны плаўнік, у некаторых відаў — грудныя і хваставы. 

Кормяцца планктонам, ракападобнымі, маляўкамі рыб. Самка адкладвае ікру (каля 100 ікрынак) парцыённа ў вывадковую камеру самца, якая знаходзіцца ў бруш­ным або хваставым аддзеле це­ла. 

## Літаратура 
*