open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фердынанд Албін Пакс

**Фердынанд Албін Пакс** (, 26 ліпеня 1858, Двур-Кралавэ, Чэхія — , ) — нямецкі батанік.

Пакс быў дырэктарам батанічнага саду ва Уроцлаве, прафесарам батанікі і заалогіі Тэхнічнага ўніверсітэта Уроцлава (Technical University of Wroclaw).

Асноўны навуковы ўклад звязаны з сямействам раслін Гваздзіковыя.

## Навуковыя працы 
* *Pax F.* Caryophylleae // A. Engler, K. Prantl. Die natürlichen Pflanzenfamilien. Leipzig. 1889. Teil. 3, abt. 1b.
* Allgemeine Morphologie der Pflanzen mit besonderer Berücksichtigung der Blüthenmorphologie (Stuttgart, 1890)
* Lehrer durch den Königlichen botanischen Garten der Universität Breslau (Breslau, 1895)
* Schlesiens Pflanzenwelt (Jena, 1915).
* Pflanzengeographie von Polen (Berlin, 1918)
* Pflanzengeographie von Rumänien (Halle, 1920)
* Die Tierwelt Schlesiens (Jena, 1921)
* Bibliographie der schlesischen Botanik (Breslau, 1929—1930)

### Некаторыя таксоны, апісаныя Паксам 
Пакс і Кет Гофман апісалі вялікую колькасць новых батанічных відаў у працы *«natürliche Pflanzenfamilien»* (Натуральныя сямействы раслін) Engler:
* 
*  [ syn. ]
*  [ syn. ]

Катэгорыя:Батанікі Германіі
Каміль Мюфа

**Каміль Мюфа** (; нар. , Ніца — ) — французская плывуння, алімпійская чэмпіёнка 2012 года, чэмпіёнка свету і Еўропы, шматразовая чэмпіёнка Францыі. Спецыялізуецца ў плаванні вольным стылем на сярэдніх дыстанцыях (200 і 400 метраў). Рэкардсменка Еўропы.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* 

Катэгорыя:Плыўцы Францыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Францыі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па плаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па плаванні
Сара Менезес

**Сара Менезес** (; , Тэрэзіна) — бразільская дзюдаістка, член нацыянальнай зборнай Бразіліі. Чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў 2012 года ў Лондане, брала ўдзел у гульнях 2008 года. Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2012 года, двойчы бронзавы прызёр чэмпіянатаў (2010 і 2011 гады). Пераможца панамерыканскага чэмпіянату 2010 года.

Выступае ў найлягчэйшай вагавай катэгорыі да 48 кг.

## Спасылкі 
* 
* Прафайл на сайце Панамерыканскіх гульняў 2011 года  
* Прафайл на сайце Алімпійскіх гульняў 2012 года 

Катэгорыя:Дзюдаісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Дзюдаісты Бразіліі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Бразіліі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па дзюдо
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Дзюдаісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Дзюдаісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Iris versicolor

**Iris versicolor** — від шматгадовых карэнішчавых роду Касач родам з Паўночнай Амерыкі, дзе шырока распаўсюджаны на асаковых лугах, балотах, па водмелях і берагах.

*Iris versicolor* з'яўляецца кветкай правінцыі Квебек, змяніўшы , якая не з'яўляецца роднай для правінцыі.

## Апісанне 
*Iris versicolor* — квітнеючая шматгадовая расліна, якая вырастае да 10-80 см у вышыню. Гэты від мае тэндэнцыю да ўтварэння тоўстага мясістага карэнішча. Расліна мае добра развітую сінюю, часам фіялетавую, кветку. Красаванне з мая па ліпень.

## Выкарыстанне 
Расліна шырока культывуецца і мае шмат гатункаў. Яна атрымала ад  прэмію .

## Небяспека 
Вядомыя выпадкі атручвання людзей і жывёл, якія спажывалі карэнішчы *Iris versicolor*, у якіх былі знойдзены гліказіды і . Сок можа выклікаць  у адчувальных людзей.

Катэгорыя:Касач
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Лім Джон Сім

**Лім Джон Сім** (; нар. 5 лютага 1993, Пхеньян, КНДР) — паўночнакарэйская цяжкаатлетка, чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі да 69 кг.

## Кар’ера 
Пачала займацца цяжкай атлетыкай ва ўзросце 11 гадоў. У 2009 годзе стала сярэбраным прызёрам юнацкага чэмпіянату свету ў катэгорыі да 58 кг. У 2010 годзе заняла 4-е месца на Азіяцкіх гульнях (у катэгорыі да 69 кг) і стала 6-й на чэмпіянаце свету ў катэгорыі да 63 кг. У 2011 годзе заняла 3-е месца на юніёрскім чэмпіянаце свету ў катэгорыі да 63 кг. На Алімпійскіх гульнях 2012 года выйграла залаты медаль у катэгорыі да 69 кг.

## Спасылкі 
* Старонка на сайце iwf.net  
* Старонка на сайце london2012.com 
* Старонка на сайце the-sports.org 

Катэгорыя:Цяжкаатлеты КНДР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад КНДР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Ом Юн Чхоль

**Ом Юн Чхоль** (; нар. 18 лістапада 1991, Хамгён-Пукто, КНДР) — паўночнакарэйскі цяжкаатлет, чэмпіён Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі да 56 кг.

## Кар’ера 
Удзельнічаў у юніёрскім (4-е месца) і дарослым чэмпіянаце свету ў 2011 годзе, дзе заняў 6-е месца. На Алімпійскіх гульнях 2012 года выйграў залаты медаль, устанавіўшы новы рэкорд спаборніцтваў, а таксама стаўшы 5-м чалавекам у гісторыі, якому атрымалася падняць вагу, якая ў 3 разы перавышае вагу ўласнага цела.

## Спасылкі 
* Старонка на сайце iwf.net  
* Старонка на сайце london2012.com 

Катэгорыя:Цяжкаатлеты КНДР
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад КНДР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Кобі Браянт

**Кобі Бін Браянт** (;  г, Філадэльфія, ЗША — ) — выдатны амерыканскі баскетбаліст, атакуючы абаронца.

Пяціразовы чэмпіён НБА (2000, 2001, 2002, 2009, 2010), самы каштоўны гулец НБА сезона 2007/08, алімпійскі чэмпіён 2008 года, чэмпіён Амерыкі (2007). Усю прафесійную кар’еру выступаў за «Лос-Анджэлес Лэйкерс». Завяршыў кар’еру ў 2016 годзе.

Загінуў разам з дачкой у авіякатастрофе непадалёк Лос-Анджэлеса.

## Статыстыка 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Гісторыя драфта НБА Кобі Браянта
* Профіль НБА
* Статыстыка выступаў 
* 
* Кобі Кароль Фіналяў: міф ці ашуканства? 
* Тэг на сайце www.sports.ru

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Філадэльфіі
Катэгорыя:Баскетбалісты НБА
Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Ігракі зборнай ЗША па баскетболе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па баскетболе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Амерыкі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі «Лос-Анджэлес Лейкерс»
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Джэры Уэст

**Джэры Алан Уэст** (; ) — амерыканскі баскетбаліст, усю сваю прафесійную кар’еру выступаў за клуб Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі «Лос-Анджэлес Лэйкерс». На Алімпійскіх гульнях 1960 года ў Рыме быў адным з капітанаў зборнай ЗША, якая выйграла залатыя медалі.

За час выступлення ў НБА Уэст 12 разоў выбіраўся ў першую і другую зборную ўсіх зорак НБА, 14 разоў удзельнічаў у матчы ўсіх зорак НБА, быў прызнаны самым каштоўным гульцом матчу ўсіх зорак у 1972 годзе і выйграў чэмпіёнскі тытул у тым жа годзе. Яму належыць рэкорд па сярэднім паказчыку набраных ачкоў у серыі плэй-оф — 46,3. Уэст уключаўся ў першыя чатыры зборныя ўсіх зорак абароны. Ён удзельнічаў у 9 фінальных гульнях НБА, а ў 1969 годзе быў названы самым каштоўным гульцом фіналу НБА, нягледзячы на тое, што яго каманда прайграла. У 1980 годзе Уэст быў уключаны ў баскетбольную Залу славы, а ў 1996 годзе быў названы адным з 50 найвялікшых гульцоў у гісторыі НБА.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Jerry West at nba.com
* Basketball Hall of Fame biography 
* Jerry West Career Statistics (Player) 
* Jerry West Career Statistics (Coach) 
* Jerry West Statistics (College)  

Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па баскетболе
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года
Катэгорыя:Члены баскетбольнай Залы славы
Катэгорыя:Баскетбалісты НБА з невыкарыстоўванымі нумарамі
Катэгорыя:Трэнеры «Лос-Анджэлес Лейкерс»
Катэгорыя:Ігракі «Лос-Анджэлес Лейкерс»
Мэджык Джонсан

**Ірвін Эфей «Мэджык» Джонсан малодшы** (; , Лэнсінг, штат Мічыган) — амерыканскі баскетбаліст. На працягу ўсёй кар’еры выступаў за клуб «Лос-Анджэлес Лэйкерс» (1979-91, 1996) на пазіцыі плеймейкера. 5-разовы чэмпіён НБА (1980, 1982, 1985, 1987, 1988), 3-разовы MVP сезону (1987, 1989, 1990), 12-кратны ўдзельнік матча ўсіх зорак, 10 разоў уваходзіў у сімвалічныя зборныя па выніках сезону (1983—1991 — першы склад, 1982 — другі склад). Двойчы прызнаваўся самым каштоўным гульцом матчу ўсіх зорак НБА ў 1990 і 1992 гадах. Алімпійскі чэмпіён 1992 года.

У 1996 годзе Джонсан быў уключаны ў спіс 50 найвялікшых гульцоў у гісторыі НБА, а ў 2002 годзе быў прыняты ў баскетбольную Залу славы. У 2007 годзе быў абраны лепшым разыгрываючым абаронцам у гісторыі НБА па версіі ESPN.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Статыстыка выступаў у НБА 
* Статыстыка трэнера ў НБА 
* Статыстыка выступаў на Алімпійскіх гульнях 
* Гістарычны профіль на сайце НБА

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лансінгу
Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Баскетбалісты НБА
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па баскетболе
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1992 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Ігракі зборнай ЗША па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі «Лос-Анджэлес Лейкерс»
Катэгорыя:Члены баскетбольнай Залы славы
Катэгорыя:Уладальнікі каманд Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі
Катэгорыя:СНІД-актывісты
Катэгорыя:Баскетбалісты НБА з невыкарыстоўванымі нумарамі
Эмі Джонсан

{{Асоба
 |імя              = Эмі Джонсан
 |арыгінал імя   = Amy Johnson
 |партрэт          =
 |памер           = 
 |апісанне         = 
 |імя пры нараджэнні = 
 |род дзейнасці = 
 |дата нараджэння    = 
 |месца нараджэння   = 
 |грамадзянства      = 
 |падданства       = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |бацька             = 
 |маці             =
 |муж           = 
 |жонка          = 
 |дзеці             = 
 |узнагароды і прэміі = 
{ style="background:transparent"
 
}
 |сайт             = 
 |рознае           = 
 |Commons          = Amy Johnson
 |Rodovid          = 
}}

**Эмі Джонсан** CBE (анг. Amy Johnson), у шлюбе (1932—1938) Молісан (анг. Mollison) — знакамітая жанчына-пілот Вялікабрытаніі, першая ў свеце жанчына, якая здзейсніла адзіночны пералёт з Англіі ў Аўстралію. Удзельніца першага ў свеце аднадзённага пералёту з Лондана да Масквы і авіягонкі на прыз МакРобертсана. Была замужам за шатландскім лётчыкам Джэймсам Аланам Молісанам (1905—1959). Эмі Джонсан загінула ў авіяцыйнай катастрофе падчас Другой сусветнай вайны.

## Спасылкі 
* Сайт пра Эмі Джонсан , створаны пры падтрымцы яе сваякоў.
* Wonderful Amy!  — анлайн-выстаўка, прысвечаная Эмі Джонсан, у Royal Air Force Museum (фатаграфіі, копіі дакументаў).
* Фотагалерэя Эмі Джонсан на Бі-бі-сі.
* Кінахроніка .
* Фотагалерэя Эмі Джонсан  на сайце Science & Society Picture Library (SSPL).
* 
* 

Катэгорыя:Жанчыны-авіятары
Катэгорыя:Першыя жанчыны ў прафесіі
Катэгорыя:Піянеры авіяцыі
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Людзі, якія зніклі ў моры
Ім Тон Хён

**Ім Тон Хён** (; ) — карэйскі спартсмен, двухразовы Алімпійскі чэмпіён па стральбе з лука ў камандным першынстве 2004 і 2008 гадоў. Шматразовы чэмпіён свету як у асабістым так і ў камандным першынстве, дзеючы рэкардсмен свету (асабістае і каманднае першынство), апошні раз абнавіў рэкорды 27 ліпеня 2012 года на Алімпійскіх гульнях 2012 года ў Лондане.

## Спасылкі 
* Профіль на *www.sports-reference.com* 

Катэгорыя:Стралкі з лука Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па стральбе з лука
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Стралкі з лука на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Стралкі з лука на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Стралкі з лука на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Майкл Джонсан

**Майкл Дуэйн Джонсан** (анг. Michael Duane Johnson; , ) — выбітны амерыканскі лёгкаатлет, спрынтар. Спецыялізаваўся ў бегу на 200 і 400 метраў. Чатырохразовы алімпійскі чэмпіён і дзевяціразовы чэмпіён свету. Уладальнік сусветнага рэкорду ў бегу на 400 метраў (43,18 сек; 26 жніўня 1999 г.).

## Асабістыя рэкорды 
## Спасылкі 
* Michael Johnson profile 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Даласе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1992 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1996 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2000 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Уладальнікі дзеючых алімпійскіх рэкордаў
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Ан Гым Э

**Ан Гым Э** (, ) — паўночнакарэйская дзюдаістка, алімпійская чэмпіёнка 2012 года і віцэ-чэмпіёнка Алімпіяды 2008 года у катэгорыі да 52 кг. Двойчы бронзавы прызёр чэмпіянатаў свету 2005 і 2007 гадоў. Пераможца Азіяцкіх гульняў 2006 года.

Золата Ан Гым Э на Алімпіядзе ў Лондане ў 2012 годзе стала толькі другой перамогай паўночнакарэйскіх дзюдаістаў на Алімпійскіх гульнях за ўсю гісторыю пасля золата Ке Сун Хі ў 1996 годзе ў Атланце.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзюдаісты КНДР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад КНДР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па дзюдо
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Дзюдаісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Дзюдаісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Дзюдаісты паводле алфавіта
У Мінься

: *Не блытаць з Фу Мінся, іншай кітайскай скакухай у ваду*
**У Мінься** (нар. 10 лістапада 1985, Шанхай, Кітай) — кітайская скакуха ў ваду, трохразовая алімпійская чэмпіёнка ў сінхронных скачках з 3-метровага трампліна (2004, 2008 і 2012), 6-разовая чэмпіёнка свету і трохразовая чэмпіёнка Азіяцкіх гульняў.

На Алімпійскіх гульнях 2004 і 2008 гадоў перамагала ў сінхронных скачках з 3-метровага трампліна ў пары з Го Цзінцзін, а ў 2012 годзе ў Лондане выйграла ў пары з Хэ Цзы.

5-кратная чэмпіёнка свету ў сінхронных скачках з 3-метровага трампліна.

## Спасылкі 
* 
* Minxia Wu 

Катэгорыя:Скакуны ў ваду Кітая
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Кітая
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па скачках у ваду
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Скакуны ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Скакуны ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Скакуны ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па скачках у ваду
Дрэздэнскі мірны дагавор

**Дрэздэнскі мірны дагавор** () — сепаратны мірны дагавор, падпісаны 25 снежня 1745 года ў Дрэздэне паміж Прусіяй з аднаго боку і Аўстрыяй і Саксоніяй — з іншага. Мір завяршыў Другую Сілезскую вайну (1744—1745), якая з'явілася часткай вайны за Аўстрыйскую спадчыну (1740—1748).

Паводле Дрэздэнскага міру, Прусія выходзіла з вайны, атрымліваючы пры гэтым ад Аўстрыі практычна ўсю Сілезію, за выключэннем паўднёва-ўсходніх княстваў Цешын і Опава. У адказ прускі кароль, Фрыдрых II прызнаў абранне імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі Франца Стэфана Латарынгскага — мужа аўстрыйскай эрцгерцагіні Марыі Тэрэзіі, які кіраваў у імперыі дваццаць гадоў пад імем Франца I (1745—1765 гады).

Прусія сепаратна выйшла з вайны, але ваенныя дзеянні працягваліся яшчэ ў Паўднёвых Нідэрландах, Італіі, а галоўнае, у калоніях паміж Вялікабрытаніяй і Францыяй. Умовы Дрэздэнскага міру былі пацверджаны Ахенскім мірам 1748 года, які завяршыў к выніку гэту вайну.

## Гл. таксама 
* Варшаўскі дагавор, 1745

Катэгорыя:Вайна за аўстрыйскую спадчыну
Катэгорыя:Мірныя дагаворы XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Прусіі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Аўстрыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Саксоніі
Катэгорыя:1745
Катэгорыя:Гісторыя Дрэздэна
Сяргей Мартынаў

**Сяргей Мартынаў**:
* Сяргей Анатолевіч Мартынаў (нар. 1968) — беларускі спартсмен, чэмпіён Летніх Алімпійскіх гульняў у Лондане.
* Сяргей Мікалаевіч Мартынаў (нар. 1953) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр замежных спраў Беларусі (2003—2012).
Сяргей Анатолевіч Мартынаў

{{Стралок
 |Імя                       = Сяргей Мартынаў
 |Фатаграфія                = Sergei Martynov (sport shooter).JPG
 |Подпіс                   = 
 |Шырыня                    = 
 |Поўнае імя                = Сяргей Анатолевіч Мартынаў
 |Арыгінальнае імя          =
 |Мянушка                  = 
 |Грамадзянства               = 
 |Дата нараджэння             = 
 |Месца нараджэння            = 
 |Дата смерці               = 
 |Месца смерці              = 
 |Від стралковага спорту    = кулявая стральба (вінтоўка)
 |Спартыўнае званне         = 
 |Года кар'еры              = 
 |Трэнеры                   = Эдуард Яраш
 |Рост_Вага                  = 172 см / 70 кг
 |Адукацыя               = 
 |Медалі                    = 

{

}
}}
**Сяргей Анатолевіч Мартынаў** (нар. , Вярэя, Маскоўская вобласць, РСФСР) — беларускі спартсмен (кулявая стральба). Алімпійскі чэмпіён, удзельнік шасці Алімпійскіх гульняў.

Бронзавы прызёр Алімпіяд 2000 і 2004. Чэмпіён свету 2006 і 2010. Алімпійскі чэмпіён 2012 у стральбе з дробнакалібернай вінтоўкі з 50 метраў у становішчы лежачы.

Заслужаны майстар спорту Беларусі. 6 разоў на працягу 15 гадоў паўтараў абсалютны сусветны рэкорд (600 ачкоў) у стральбе з вінтоўкі на 50 м са становішча лежачы (1997, 1998, 2000, 2005, 2006, 2012).

Займаўся ў Брэсце ў будынку СШ № 12.

Чэмпіён свету ў камандным заліку (Масква, Расія, 1990 г. ВМ; Мілан, Італія 1994 УП). Срэбны прызёр ў камандным заліку (Заграб, Харватыя, 1989 г. УП).

Чэмпіён Еўропы ў камандным заліку (Брно, Чэхія, 1993 г. ВМ), у асабістым заліку (Фінляндыя, 1990 г. ВМ).

Уладальнік Кубка свету (1989, 2000 г. ВМ).

Чэмпіён ІХ Спартакіяды народаў СССР (Масква, 1987 г.) ў асабістым заліку (УП) і бронзавы прызёр ў асабістым заліку (ВМ).

## Мартынаў на летніх Алімпійскіх гульнях 
## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Стралкі СССР
Катэгорыя:Стралкі Беларусі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Беларусі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па стралковым спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2000 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па стральбе
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Мартынаў

**Мартынаў** — рускае прозвішча, распаўсюджанае ў Беларусі і Расіі.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Уладзіміравіч Мартынаў (1924—2013) — беларускі мовазнавец.
* 
* Ігар Феліксавіч Мартынаў (нар. 1965) — беларускі палітык.
* Мікалай Васілевіч Мартынаў (нар. 1957) — беларускі прадпрымальнік.
* 
* Уладзімір Іванавіч Мартынаў — расійскі кампазітар.
* Цімафей Аляксеевіч Мартынаў (нар. 2005) — беларускі футбаліст.
* Юрый Мартынаў (нар. 1991) — беларускі валейбаліст. Майстар спорту.
Ален Джонсан

**Ален Кенет Джонсан** (, 1 сакавіка 1971) — выбітны амерыканскі лёгкаатлет. Алімпійскі чэмпіён 1996 года і чатырохразовы чэмпіён свету на дыстанцыі 110 метраў з бар'ерамі.

Ален нарадзіўся ў Вашынгтоне. Вучыўся ва універсітэце Паўночнай Караліны, дзе пачаў паказваць добрыя вынікі ў скачках у даўжыню, вышыню і дзесяцібор'і, а пазней засяродзіўся на дыстанцыі 110 метраў. Прыняў удзел у Алімпійскіх гульнях 2004 года, але не змог скончыць дыстанцыю ў чвэрцьфінале [1].

Завяршыў спартыўную кар'еру ў ліпені 2010 года.

## Спасылкі 
* Даведка IAAf 

Катэгорыя:Бегуны з бар’ерамі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1996 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Мікалай Уладзіміравіч Ліпаткін

**Мікалай Ліпаткін** (нар. , , РСФСР) — расійскі футбаліст, паўабаронца аматарскага клуба «Інтэр» з Масквы.

## Клубная кар’ера 
Гуляў у Расіі за дубль маскоўскага «Дынама», потым за розныя  клубы ніжэйшых дывізіёнаў. У ліпені 2012 года перайшоў у «Гомель». Дэбютаваў за каманду 2 жніўня 2012 года ў матчы Лігі Еўропы супраць «Ліверпула». Па заканчэнні сезону 2012 пакінуў клуб. У 2013—2017 гадах выступаў у Другой лізе Расіі за клубы «Каломна», «Хімкі» і «Дамадзедава».

У 2017 годзе далучыўся да клуба «Інтэр» з аматарскай лігі Масквы.

## Дасягненні 
*  Пераможца Другога дывізіёну чэмпіянату Расіі (зона «Захад»): 2012

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дамадзедава
Катэгорыя:Ігракі ФК Хімкі
Катэгорыя:Ігракі ФК Каломна
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Петратрэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Сібір Новасібірск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК МУС Расіі
Аляксандр Багдановіч

**Аляксандр Багдановіч**:
* Аляксандр Вальдэмаравіч Багдановіч (нар. 1964) — спецыяліст у галіне дынамікі, трываласці машын, прыбораў і апаратуры. Доктар тэхнічных навук (2006), прафесар.
* Аляксандр Віктаравіч Багдановіч (нар. 1982) — беларускі вясляр на каноэ, палітык.
Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010

## Медальны залік 
Цікавым з'яўляецца неадпаведнасць колькасці залатых, сярэбраных і бронзавых узнагарод — сярэбраных на адну больш, бронзавых на адну менш. Гэта звязана з тым, што ў мужчынскай індывідуальнай біятлоннай гонцы нарвежац Уле-Эйнар Б'ерндален і беларус Сяргей Новікаў паказалі абсалютна аднолькавы час.

## Гл. таксама 
* Спіс прызёраў зімовых Алімпійскіх гульняў 2010

## Спасылкі 
* Медальны залік на афіцыйным сайце зімовых Алімпійскіх гульняў 2010

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 2010
Катэгорыя:Вынікі зімовых Алімпійскіх гульняў
Амелія Эрхарт

**Амелія Мэры Эрхарт** (;  — знікла без вестак 2 ліпеня 1937) — амерыканская пісьменніца і піянер авіяцыі. Яна была першай жанчынай-пілотам, якая пераляцела Атлантычны акіян, за што была ўзнагароджана Крыжам лётных заслуг. Яна напісала шэраг кніг-бестселераў пра свае палёты і адыграла важную ролю ў фарміраванні «Дзевяноста Дзевяці» — арганізацыі для жанчын пілотаў.

У 1935 годзе Эрхарт пачала працаваць на факультэце авіяцыйнага аддзялення Універсітэта Перд’ю ў якасці запрошанага выкладчыка. Займаючы гэту пасаду яна імкнулася прыцягнуць больш жанчын у сферу авіяцыі і кансультаваць іх у пытаннях кар’еры. Яна таксама была сябрам Нацыянальнай Партыі Жанчын і адным з першых прыхільнікаў «Папраўкі аб Роўных Правах».

У 1937 годзе пры спробе здзейсніць кругасветны палёт на двухрухавіковым лёгкім транспартным і пасажырскім самалёце, Эрхарт знікла без вестак у цэнтральнай частцы Ціхага акіяна ў раёне вострава Хаўленд.

## Бібліяграфія 
# Amelia Earhart. The Fun of It. Harcourt Brace and Company, New York, 1932.(republished by Gale Research Company, Book Tower, Detroit, 1975).
# Amelia Earhart. Last Flight. Harcourt Brace and Company, New York, 1937 (republished by Orion Books, New York, 1975).
# Amelia Earhart. 20 Hours and 40 Minutes. Harcourt Brace and Company, New York, 1928.
# Mary S. Lovell. The Sound Of Wings. St. Martin’s Press, New York, 1989.
# Susan Butler. East to the Dawn. The Life of Amelia Earhart. Addison-Wesley, Reading, Massachusetts, 1997.
# Muriel Earhart Morrissey, Carol L. Osborne. Amelia, My Courageous Sister. Biography of Amelia Earhart. Osborne Publisher, Incorporated. Santa Clara, California, 1987.
# James A. Donahue. The Earhart Disappearance: The British Connection. SunShine House, Incorporated. Terre Haute, IN, 1987.
# Roxane Chadwick. Amelia Earhart — Aviation Pioneer. Lerner Publications Company, Minneapolis, 1987.
# Fred Goerner. The Search For Amelia Earhart. Doubleday & Company, Inc, Garden City, New York, 1966.
# Patricia Lauber. Lost Star: The Story of Amelia Earhart. Scholastic Incorporated, New York, 1988.
# Virginia Morell. Amelia Earhart. National Geographic, January, 1998, pp.&nbsp;112-135.

## Спасылкі 
* Чаму так і не атрымалася выратаваць легендарную Амелію Эрхарт?

Катэгорыя:Зніклыя без вестак
Катэгорыя:Лётчыкі ЗША
Катэгорыя:Постаці фемінізму
Катэгорыя:Жанчыны-авіятары
Катэгорыя:Першыя жанчыны ў прафесіі
Катэгорыя:Загадкавыя здарэнні
Ірына Міхайлаўна Кулеша

**Ірына Міхайлаўна Кулеша** (нар. , Брэст) — беларуская цяжкаатлетка.

Нарадзілася ў шматдзетнай сям’і. Займалася бегам, валейболам і толькі пасля перайшла ў цяжкую атлетыку.

Тры разы запар займала чацвёртае месца — на Алімпіядзе-2008, а таксама на двух чэмпіянатах свету 2010, 2011 гадоў.

Чэмпіёнка Беларусі 2012 года ў вагавай катэгорыі да 75 кг.

Бронзавы прызёр на Летніх Алімпійскіх гульнях у Лондане ў цяжкай атлетыцы сярод жанчын у вагавой катэгорыі да 75 кілаграмаў.

Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Цяжкаатлеты Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па цяжкай атлетыцы
Андрусь Такінданг

**Андру́сь Такінда́нг**, ці **Андрэ́й Такінда́нг** (нар. ) — беларускі мастак, музыкант, паэт, тэлевядучы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і беларускі і ўраджэнца Чада. Скончыў Гімназію-каледж мастацтваў імя Ахрэмчыка (1994—2002) і Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры. Працуе мастаком-рэстаўратарам і грае ў гурце фолькмадэрновай музыкі «Рэха», а таксама ў «ска-джаз-рэгі-панк» гурце «Гаротніца». Жыве ў Мінску.

19 кастрычніка 2013 года атрымаў разам з Дзянісам Міжуем узнагароду «Бронзавая бульба» фестываля беларускіх відэа- і кінафільмаў «Бульбамуві» («Bulbamovie») за анімацыйны фільм «Горад» (аб уплыве мастацтва на людзей).

7 лістапада 2020 года Андрусь Такінданг, у час пратэстаў у Беларусі, пасля канцэрта ў мікрараёне Мінска Каменная Горка, быў затрыманы. 10 лістапада судом Фрунзенскага раёна г. Мінска быў асуджаны на 15 сутак адміністрацыйнага арышту.

У 2024 выпусціў сольны альбом «Mir i supakoj».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Анімацыйны фільм «Горад» на «Bulbamovie» у 2013 г. 
* Фильм о белом кролике победил на фестивале белорусского кино «Bulbamovie» 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Тэлевядучыя Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі
Белае (возера, Верхнядзвінскі раён, басейн Росіцы)

**Бе́лае** — возера ў Беларусі, у Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Росіца за 24 км ад горада Верхнядзвінск на мяжы з Латвіяй.

Плошча паверхні возера 0,4 км². Даўжыня 1,68 км, найбольшая шырыня 0,4 км. Плошча вадазбору 2,79 км². Катлавіна возера выцягнутая з захаду на ўсход.

Каналам злучана з возерам Чорнае.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Росіцы
Катэгорыя:Азёры Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Памежныя азёры
Катэгорыя:Азёры Латвіі
Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006

## Спасылкі
Міжнародны алімпійскі камітэт - Турын 2006 - Медальны залік

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 2006
Катэгорыя:Вынікі зімовых Алімпійскіх гульняў
Альянс

**Алья́нс** () — саюз, аб'яднанне (напрыклад, дзяржаў, арганізацый) на аснове фармальных або нефармальных дамоўных абавязацельстваў. А таксама:

* **Сусветны яўрэйскі саюз** (Альянс)
* **Заходне-Усходні Альянс** — штомесячны інфармацыйна-аналітычны часопіс, які выходзіць у Магнітагорску.
* **Альянс** — варожая фракцыя з камп'ютарнай гульні *Half-Life 2* і яе працягаў.
* **Альянс** — аб'яднанне народаў людзей у свеце серыі камп'ютарных гульняў *Warcraft*
* **Альянс** — рок-група.
* **Альянс** — навукова-даследчае судна НАТА «Альянс».
* **Альянс** — расійская нафтавая кампанія, састаўная частка холдынгу ААТ Група Альянс
* **Альянс лібералаў як фракцыя Еўрапарламента**
* **Альянс Банк** — адзін з вядучых банкаў Казахстана.
* **Авіяцыйны альянс**
* **Альянс** — палітычная партыя ў Паўночнай Ірландыі.

## Спасылкі 
*
Генрых Луі д’Арэ

'''Генрых Луі д'Арэ''' (; 12 жніўня 1822,  — 13 чэрвеня 1875, ) — нямецкі астраном прускага паходжання, адзін з адкрывальнікаў планеты Нептун.

## Біяграфія 
Быўшы яшчэ студэнтам, д'Арэ дапамог Іагану Гале ў пошуку Нептуна. 23 верасня 1846 ён прапанаваў параўнаць нядаўна замаляваную на падрабязнай зорнай карце частку неба ў той вобласці, у якой Урбен Левер'е прадказаў месцазнаходжанне планеты, з тагачасным выглядам неба, каб знайсці аб'ект (планету), які зрушыўся са свайго месца, у адрозненне ад нерухомых зорак. Нептун быў выяўлены той жа самай ноччу.

З 1857 па 1875 год быў дырэктарам абсерваторыі Капенгагенскага ўніверсітэта.

Адкрыў тры каметы: дзве доўгаперыядычныя — C/1844 Y2 і C/1857 D1, і адну кароткаперыядычную — 6P. Апошняя адкрыта ў 1851 годзе ў Лейпцыгскай абсерваторыі.

Таксама вывучаў астэроіды (адкрыў астэроід (76) Фрэя) і туманнасці.

Узнагароджаны Залатым Медалем Каралеўскага Астранамічнага Таварыства ў 1875 годзе.

Генрых Луі Д'Арэ сканаў у Капенгагене ад разрыву сэрца.

У яго гонар названы кратар д'Арэ на Месяцы, кратар на спадарожніку Марса Фобасе і астэроід 9133 д'Арэ.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Астраномы Германіі
Катэгорыя:Астраномы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Першаадкрывальнікі астэроідаў
Катэгорыя:Першаадкрывальнікі камет
Хларыды

thumb|225px|right|Хларыд медзі (I)
**Хларыды** — група хімічных злучэнняў, солі хлоравадароднай (салянай) кіслаты HCl.

Іонныя хларыды — цвёрдыя крышталічныя рэчывы з высокімі тэмпературамі плаўлення, якія праяўляюць асноўныя ўласцівасці; кавалентныя — газы, вадкасці ці лёгкаплаўкія цвёрдыя рэчывы, якія маюць характэрныя кіслотныя ўласцівасці. Хларыды з прамежнай іонна-кавалентнай прыродай сувязі праяўляюць, адпаведна, амфатэрныя ўласцівасці.

## Фізічныя ўласцівасці 
Большасць хларыдаў металаў (за выключэннем AgCl, CuCl, AuCl, TlCl і PbCl2) добра раствараюцца ў вадзе.

## Хімічныя ўласцівасці 
thumb|225px|right|Хларыд кальцыю
Асноўныя хларыды практычна не схільныя да гідролізу, а кіслотныя гідралізуюцца цалкам і незваротна, утвараючы кіслоты: 

SeCl_6 + 4H_2O = H_2SeO_4 + 6HCl

Хларыды рознага тыпу таксама могуць узаемадзейнічаць паміж сабой: 

2KCl + TeCl_4 = K_2[TeCl_6]

Ступень акіслення хлору ў хларыдах роўная -1.

## Атрыманне хларыдаў 
* Хлараваннем простых рэчываў хлорам:
2Na + Cl_2 = 2NaCl
* Узаемадзеяннем з сухім хлоравадародам:
Cr + 2HCl = CrCl_2 + H_2 *(пры 600 °C)*
* Апрацоўкай аксідаў ці гідраксідаў хлоравадародам або салянай кіслатой:
MnO_2 + 4HCl = MnCl_2 + Cl_2\uparrow + 2H_2O\uparrow 

AgOH + HCl = AgCl\downarrow + H_2O
* Узаемадзеяннем аксідаў з хлорам у прысутнасці вугля:
TiO_2 + 2Cl_2 + C = TiCl_4 + CO_2\uparrow

## Значэнне ў прыродзе і жыцці чалавека 
* Хларыд барыю (BaCl2) — ужываюць як інсектыцыд кішачнага дзеяння;
* Хларыд ртуці(II) (HgCl2) ці сулема — наймацнейшы яд, выкарыстоўваюць для дэзынфекцыі ў медыцыне;
* Хларыд ртуці(I) (Hg2Cl2) — ужываюць у медыцыне як слабіцельнае.
Генрых Іаган Непамук фон Кранц

**Генрых Іаган Непамук фон Кранц** (; 25 лістапада 1722, Люксембург — 18 студзеня 1797, Юдэнбург, Штырыя) — аўстрыйскі ўрач і батанік.

## Біяграфія 
Быў прафесарам у Венскім універсітэце (стаў доктарам медыцыны ў 1750 годзе); вывучаў пытанні акушэрства разам з  і Нікаласам Пюзо () у Парыжы, а таксама ў Лондане. Прапанаваў ужываць больш дасканалыя прыёмы гігіены пры родах.

Быў выгнаны Марыяй Тэрэзіяй у Карніёлію, дзе заняўся металургіяй, а затым быў вернуты са ссылкі Іосіфам II.

Падрабязны некралог Кранца быў напісаны Нейльрэйхам («Verhandlungen der Zool.-bot. Gessellsch.», V, 33).

## Бібліяграфія 
Найважнейшыя сачыненні Кранца:
* «*Materia medica et chirurgica juxta systema naturae digesta*» (1762, 3 т.),
* «*Scorpes austriacae*» (1762—1767; 3 т., з 15 табліцамі),
* «*Institutiones rei herbariae*» (1766, 2 т.),
* «*Classis Umbelliferarum emendata*» (1767, з 6 табл.),
* «*Classis Cruciformium emendeta*» (1769, з 3 табл.).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Батанікі Германіі
Істэрыя

**Істэры́я** (ад  (hystera) — матка); **Шале́нства ма́ткі** — састарэлы медыцынскі дыягназ, які на гэты момант адпавядае шэрагу псіхічных расстройстваў лёгкай і сярэдняй ступені цяжкасці. Выкарыстоўваўся для апісання спецыфічных расстройстваў самаадчування і паводзін у жанчын, прычынай якіх доўгі час лічыўся блуканне маткі па арганізму (адкуль і назва). Для істэрыі характэрны дэманстратыўныя эмацыйныя рэакцыі (слёзы, смех, крыкі), сутаргі, паралічы, страта адчувальнасці, глухата, слепата, абмарачэнне, павышаная сексуальная актыўнасць і іншае.

## Істэрычнае расстройства асобы 
На гэты момант з істэрыяй асацыяваны асаблівы склад асобы, званы істэрычным расстройствам асобы. Яму ўласцівы павярхоўнасць меркаванняў, унушальнасць і самаўнушальнасць, схільнасць да фантазіявання, няўстойлівасць настрою, імкненне прыцягнуць да сябе ўвага, тэатральнасць паводзін.

## Гл. таксама 
* Неўроз
* Істэрычнае расстройства асобы
* Псіхааналіз
* Псіхатэрапія
* Жан Шарко
* Зігмунд Фрэйд
* Пяць асноўных клінічных выпадкаў Фрэйда

Катэгорыя:Неўрозы
Катэгорыя:Гістарычныя псіхічныя хваробы
Лядовы Палац спорту Мінскай вобласці

**Лядовы Палац спорту Мінскай вобласці** (поўная назва — *Дзяржаўная ўстанова «Лядовы Палац спорту Мінскай вобласці»*; раней быў вядомы як **Мінскі лядовы палац спорту**) — спорткомплекс у горадзе Мінску, Беларусь.

Аўтары праекта архітэктары інстытута «Белпрампраект» Ю. Ф. Патапаў, І. І. Боўт, А. С. Шафрановіч. Узвядзенне арэны пачыналі ўладальнікі хакейнага клуба «Цівалі», аднак не зладзіліся з фінансаваннем і будоўля спынілася на ўзроўні падмурка. Завяршалася будаўніцтва палаца ў 1997—1999 гадах ужо за дзяржаўныя сродкі. Аб'ект быў уведзены ў эксплуатацыю ў лютым 1999 года.

Арэна лядовага палаца з'яўлялася хатняй пляцоўкай хакейнага клуба «Керамін», які выступаў у беларускай экстралізе, а таксама базай для хакейных секцый. У красавіку 2004 года Мінскі лядовы палац спорту прымаў матчы чэмпіянату свету сярод юніёраў у вышэйшым дывізіёне.

У сезоне 2012/13 у палацы праходзілі матчы хакейнага клуба «Юнацтва-Мінск» у Вышэйшай хакейнай лізе. Пасля клуб пераехаў на «Чыжоўка-Арэну».

## Апісанне 
Асноўнае прызначэнне — правядзенне матчаў па хакею з шайбай, спаборніцтваў па фігурнаму катанню, шорт-трэку і іншым лядовым відам спорту. Трыбуны размешчаны Г-падобна, ёмістасць палаца складае 1823 гледачоў. Прадугледжана магчымасць трансфармавання хакейнай каробкі ў пляцоўку для гульнявых відаў спорту, спартыўных адзінаборстваў, тэніса, цяжкай атлетыкі, гімнастыкі, бокса, а таксама ў сцэну для правядзення канцэртаў і іншых відовішчных мерапрыемстваў. У свабоднае ад спартыўных мерапрыемстваў час лядовая пляцоўка задзейнічана для правядзення масавых катанняў на каньках.

## Канцэрты і музычныя мерапрыемствы 
### Адбыліся 
* Nazareth — (22 кастрычніка 2007 года).

### Адменены 
* Cradle of Filth, Moonspell, Turisas — (20 красавіка 2009 года). У рамках еўрапейскага тура Filth Fest Tour гурты павінны былі наведаць Беларусь, але ў дзень канцэрту гурты не змагла даехаць да Мінска 150 кіламетраў з-за праблем з пропускам грузавіка з рэквізітам на мытні..

## Гл. таксама 
* ХК Цівалі
* ХК Керамін
* Палац спорту, Мінск

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт «Лядовага Палаца спорту Мінскай вобласці» 
* «Мінскі лядовы палац спорту» на сайце «НаКатку — усе каткі Беларусі» 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1999 годзе
Катэгорыя:Лядовыя арэны Беларусі
Катэгорыя:Спартыўныя збудаванні Мінска
Катэгорыя:1999 год у Мінску
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Прытыцкага (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Патапава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Івана Боўта
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Аляксандра Шафрановіча
Пергамскае царства

**Пергамскае царства** () — эліністычная дзяржава ў паўночна-заходняй частцы Малой Азіі ў 283—133 гадах да н.э. Сталіца — Пергам.

Насялялі розныя мясцовыя плямёны (місійцы, пафлагонцы і інш.), а таксама грэкі і македонцы. У Пергам уваходзіў шэраг полісаў (гарадоў): адны з іх былі падданымі кіраўнікоў Аталідаў, іншыя мелі аўтаномію. Цар кантраляваў фінансы, прызначаў стратэгаў. Найвышэйшага росквіту царства дасягнула пры Еўмене I (263—241 да н.э.) і Еўмене II (197—159 да н.э.).

У дзяржаве чаканіліся сярэбраныя манеты з выявай цароў. Цары былі заступнікамі мастацтваў, літаратуры, навукі. Пры двары Аталідаў працавалі выбітныя скульптары. У гонар перамогі Атала I над галатамі ў 231 годзе ў горадзе Пергам быў збудаваны знакаміты Пергамскі алтар. Пергам вёў войны з селеўкідамі, Македоніяй, Галатыяй.

Паступова ён стаў губляць значэнне самастойнай дзяржавы. Атал III, які лічыў, відавочна, непазбежным падпарадкаванне Пергама Рыму, у 133 годзе да н.э. адпісаў яму сваё царства. У выніку Пергамскай вайны рымляне ўтварылі тут правінцыю Азія.

## Літаратура 
* *Климов О. Ю.* Пергамское царство: Проблемы политической истории и государственного устройства. — СПб., 2010.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Эліністычныя дзяржавы
Андрамаха

[thumb|right|183px|Партрэт са зборніка біяграфій 
[Promptuarii Iconum Insigniorum (1553 год)]]
**Андрама́ха** (, літар. «ваюючая з мужам») — у старажытнагрэчаскай міфалогіі — дачка Ээтыёна, родам з Фіваў плакійскіх (або дачка Андрэмона), жонка Гектара, — правадыра траянцаў у іх вайне з грэкамі. Называецца «ўнучкай Дардана».

Гамер у «Іліядзе» адлюстроўвае Андрамаху кахаючай і вернай жонкай Гектара, асабліва ў знакамітай сцэне развітання Гектара з Андрамахай перад яго адпраўленнем у бой. Намалявана на карціне Палігнота ў Дэльфах разам з сынам Астыянактам.

Пасля гібелі мужа, узяцці Троі і дзяльбы здабычы ахейцамі Андрамаха стала рабыняй і наложніцай сына Ахіла — Неапталема (Піра), нарадзіла сыноў Малоса, Піела і Пергама (або аднаго Амфіяла, па Еўрыпіду — аднаго Малоса).

Пасля смерці Неапталема стала жонкай Гелена, брата Гектара. Пасля яго смерці разам з сынам Пергамам адправілася ў Азію, у горадзе Пергам быў яе гераон.

Трагічны лёс Андрамахі паслужыў сюжэтам для шэрагу трагедый ад Еўрыпіда да Расіна («Андрамаха», опера Грэтры на яе аснове — 1780). Дзеючая асоба трагедый Еўрыпіда «Траянкі» і «Андрамаха», трагедый Антыфрона, Невія, Энія («Андрамаха-палонніца») і Акцыя «Андрамаха», трагедыі Сенекі «Траянкі». Оперу *Андрамаха* (1780) напісаў Вісентэ Марцін-і-Салер, пазней — Герберт Вінт (1932).

File:Postnikov ProschGektora.jpg|Развітанне Гектара з Андрамахай. Постнікаў С.П., 1863.
Выява:Jacques-Louis David- Andromache Mourning Hector.JPG|Андрамаха ля цела Гектара. Ж. Л. Давід, 1783, Луўр

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Траянская вайна
Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002

## Спасылкі 
Міжнародны алімпійскі камітэт - Солт Лейк Сіці 2002 - Медальны залік

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 2002
Катэгорыя:Вынікі зімовых Алімпійскіх гульняў
Поль Скарон

**Поль Скарон** (; 4 ліпеня 1610,  — 6 кастрычніка 1660, ) — французскі раманіст, драматург і паэт.

## Біяграфія 
Сёмае дзіця ў сям'і чыноўніка Падліковай палаты, Поль Скарон выбраў кар'еру каталіцкага святара. У 1632 г. атрымаў месца ў прыходзе ў Ле-Мане. Быў набліжаны да біскупа Шарлю дэ Бамануар і вельмі папулярным у правінцыйных салонах. У 1638 г. ён нечакана захварэў на рэўматызм, быў вымушаны праводзіць значную частку часу ў пакоі, нярэдка трываючы боль у суставах. Але хвароба не перашкодзіла яму займацца літаратурнай працай. Не маючы амаль ніякіх сродкаў да існавання, ён павінен быў звяртацца да заступніцтва мецэнатаў, прысвячаючы ім свае творы, дамагаючыся грашовай дапамогі і пенсіі. Улюбёнец Ганны Аўстрыйскай, пасля публікацыі ў 1649 г. памфлетных вершаў у адрас кардынала Мазарыні, ён пазбавіўся каралеўскай пенсіі і быў вымушаны зарабляць на жыццё вершамі-прысвячэннямі. Скарон вярнуўся ў Парыж і ў 1652 г. ажаніўся з 17-гадовай беспасажніцай Франсуазай д'Абінье, унучкай паэта Агрыпа д'Абінье, будучай мадам дэ Ментэнон, гэта палепшыла апошнія 8 гадоў яго жыцця. У сваім доме ў парыжскім квартале Марэ, празваным «прытулкам безграшоўя», ён адкрыў літаратурны салон, дзе часта збіраўся літаратурны свет, да якіх далучаліся многія набліжаныя да каралеўскага двара. Там бывалі паэты Сент-Аман, Трыстан Пустэльнік, Бенсерад, абат Буарабер, жывапісец Міньяр, маршал Францыі Цюрэн, Нінон дэ Ланкло.

## Літаратура 
* 
* «Scarron et le genre burlesque», Paul Morillot, Paris, H.Lecene et H.Oudin, 1888.
* Paul Morillot, «S. et le genre burlesque» (Пар., 188 8);
* H. Chardon, «La troupe du Roman Comique dévoilée» (Пар., 1876);
* Guizot, «Corneille et son temps» (асобная глава прысвечана Скарону),

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі барока
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Катэгорыя:Паэты Францыі
Катэгорыя:Франкамоўныя паэты
Катэгорыя:Пісьменнікі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Драматургі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Драматургі Францыі
Скароднае (Ельскі раён)

**Скаро́днае** (, ) — аграгарадок (да 2011 г. вёска) у Ельскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр Скараднянскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца на левым беразе Славечна, за 35 км у напрамку на паўднёвы захад ад Ельска, за 212 км ад Гомеля, за 22 км ад чыгуначнай станцыі Славечна.

## Насельніцтва 
* 744 жыхароў, 298 двароў (2001).

## Інфраструктура 
* Лясніцтва
* Філіял дарожна-эксплуатацыйнага ўчастка
* Сярэдняя школа
* Клуб
* Бібліятэка

## Вядомыя асобы 
* 
* Ілья Давыдавіч Перлаў (1910—1971)
* Станіслаў Данілавіч Шабунеўскі (1866/1868 — пасля 1937) — беларускі архітэктар.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў, партызан і ахвяр фашызму.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Прагноз надвор’я ў в. Скароднае 

Катэгорыя:Скараднянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ельскага раёна
Скароднае

**Скаро́днае** — тапонім у Беларусі.

## Гомельская вобласць 
* Скароднае — аграгарадок у Ельскім раёне
* Скароднае — былая вёска ў Брагінскім раёне

## Мінская вобласць 
* Скароднае — вёска ў Дзяржынскім раёне
Скарпіёнавы мухі

**Скарпіёнавы мухі** (*Mecoptera*) — атрад насякомых з поўным ператварэннем.

## Біялагічнае апісанне 
Даўжыня да 3 см. Галава прадаўгаватая, падобная да дзюбы. Ротавы апарат грызучага тыпу. Вусікі ніткападобныя. Крылы празрыстыя, сеткаватыя, у некаторых зачаткавыя, ёсць і бяскрылыя віды. Брушка членістае (з 10 сегментаў). Задні канец яго загнуты ўверх, у самцоў уздуты, як у скарпіёнаў (адсюль назва).

## Арэал і экалогія 
У цяперашні час вядома 681 сучасны від (па стане на люты 2008) і каля 400 выкапнёвых відаў. Пашыраны ўсюды. Трапляюцца ў цяністых месцах, на палянах лісцевых лясоў, паблізу штучных насаджэнняў, на снезе, лёдзе. Кормяцца расліннымі і жывёльнымі рэшткамі, пылком і нектарам раслін. Сустракаюцца драпежнікі.

На тэрыторыі Беларусі адзначаны , .

## Літаратура 
* 
* Byers G. W. (1983). Biology of Mecoptera. Annual Review of Entomology, vol. 28, pp.&nbsp;203-228.


Катэгорыя:Атрады насякомых
Скароднае (Дзяржынскі раён)

**Скаро́днае** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Негарэльскага сельсавета. За 24 км ад Дзяржынска, 53 км ад Мінска, 8 км ад чыгуначнай станцыі Энергетык. У 1876 г. належала В. І. Філіпаву. У пачатку XX ст. засценак у Койданаўскай воласці Менскага павета, 2 двары, 17 жыхароў. На 1 студзеня 2004 г. 10 двароў, 12 жыхароў. Помнік на магіле ахвяр нацызму.

## Літаратура 
* Скароднае // Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна. Мінск. 2004. С. 689.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Негарэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Скетч

**Скетч** (,  літаральна - эскіз, накід, замалёўка) — у XIX - пачатку XX стст. кароткая п'еса з двума, радзей трыма персанажамі. Скетч атрымаў найбольшае распаўсюджванне на эстрадзе.

**Скетч-шоу** () — нявызначаная колькасць камедыйных сцэнак ці «скетчоў», як правіла, ад адной да дзесяці хвілін кожны. Слова «скіт» () мае тое ж значэнне ў вызначэнні камедыі.

У Вялікабрытаніі вельмі папулярныя тэлевізійныя скетч-шоу (Sketch comedy). Яркім прыкладам скетч-шоу з'яўляецца тэлесерыял «Лятучы цырк Монці Пайтана», «Шоу Фрая і Лоры».

## Гл. таксама 
* Рэпрыза

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Драматургія
Катэгорыя:Скетчы
Катэгорыя:Эстрада
Берэс Фрэдэрык Скінер

**Берэс Фрэдэрык Скінер** (; 20 сакавіка 1904 — ) — амерыканскі псіхолаг, вынаходнік і пісьменнік. Член Нацыянальнай акадэміі ЗША. Доктар філасофіі (1931), прафесар (1948). Унёс вялікі ўклад у развіццё і прапаганду біхевіярызму — школы псіхалогіі, якая разглядае паводзіны чалавека як вынік папярэдніх уздзеянняў навакольнага асяроддзя. Скінер найбольш вядомы сваёй тэорыяй аперантнага навучэння.

## Бібліяграфія 
**Асноўныя публікацыі**
* 1931 The concept of the reflex in the description of behavior. Journal of General Psychology, 5, 427—458.
* 1938 Паводзіны арганізмаў (Behavior of Organisms: An experimental analysis). New York: Appleton-Century.
* 1948 Walden Two. New York: Macmillan,.
* 1953 Навука і паводзіны чалавека (Science and Human Behavior). New York: Macmillan.
* 1957 Schedules of Reinforcement. New York: Appleton-Century-Crofts (with С. В. Ferster).
* 1957 Вербальныя паводзіны (Verbal Behavior). New York: Appleton-Century-Crofts.
* 1959 Cumulative Record. New York: Appleton-Century-Crofts (Enlarged edition, 1961. Third edition, 1972).
* 1968 The Technology of Teaching. New York: Appleton-Century-Crofts.
* 1969 The Contingencies of Reinforcement: A theoretical analysis. New York: Appleton-Century-Crofts.
* 1971 Па той бок свабоды і годнасці (Beyond Freedom and Dignity). New York: Knopf.
* 1974 Пра біхевіярызм (About Behaviorism). New York: Knopf.
* 1976 Particulars of my Life. New York: Knopf.
* 1978 Reflections on Behaviorism and Society. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
* 1979 The shaping of a behaviorist: Part two of an autobiography. New York: Knopf.
* 1980 Notebooks. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall (edited by R. Epstein).
* 1983 Enjoy old age: A program of self management. New York: W. W. Norton (with M. E. Vaughan).
* 1983 A matter of consequences. New York: Knopf.
* 1987 Upon further reflection. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
* 1989 Recent issues in the analysis of behavior. Columbus, OH: Merrill.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Кратнае пераказванне малавядомага эксперыменту з голубам, з кнігі студэнта Скінера Цімаці Голві «Праца як унутраная гульня» (Блог пра сістэмнае мысленне Empatika.com) 

Катэгорыя:Псіхолагі ЗША
Катэгорыя:Біхевіярызм
Катэгорыя:Этолагі
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Памерлі ад лейкеміі
Катэгорыя:Біёлагі XX стагоддзя
Катэгорыя:Узнагароджаныя Нацыянальным медалём навукі ЗША
Скікда

**Скікда** (араб. سكيكدة) — горад на паўночным усходзе Алжыра, на ўзбярэжжы Міжземнага мора, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі і акругі. Насельніцтва - 170 000 чал. (па ацэнцы 2005 года).

## Гісторыя 
Скікда быў заснаваны ў 1838 годзе па загадзе французскага маршала Сільвэна-Шарля. Таксама была пабудавана штучная гавань. Горад атрымаў назву Філіпвіль (фр. Philippeville). 10 кастрычніка 1883 Скікда была моцна разбурана землятрусам. 20 жніўня 1955 г., падчас Грамадзянскай вайны ў Алжыры, Філіпвіль падвергнуўся нападу з боку паўстанцаў. Апошнія ўчынілі жорсткую расправу над мясцовым насельніцтвам, не шкадуючы ні жанчын, ні дзяцей. Праз некалькі гадзін напад быў адбіты падаспеўшымі часткамі французскай арміі. З 1962 года Скікда — у складзе незалежнага Алжыра. У 1970 годзе ў горад быў праведзены газаправод з радовішча Хасэ Р'мейль.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Алжыра
Катэгорыя:правінцыя Скікда