open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Адміралцейскі раён

**Адміралцейскі раён** ( — адміністрацыйная адзінка ў Санкт-Пецярбургу. Размешчаны ў цэнтральнай частцы горада на левым беразе ракі Нявы. Займае плошчу 13,82 км². У раёне пражывала 172 704 чалавекі (2014). Утворана 11 сакавіка 1994 года ў выніку аб’яднання Ленінскага і Акцябрскага раёнаў. У той жа час у раёне да гэтага часу існуюць Ленінскі і Акцябрскі раённыя суды.

Тэрыторыю раёна перасякаюць з усходу на захад рака Мойка, канал Грыбаедава, рака Фантанка, Абводны канал, а таксама Садовая вуліца, а з поўначы на поўдзень — дзве прамянёвыя магістралі, якія працягнуліся ад Адміралцейства — Гарохавая вуліца і Вазнясенскі праспект, яго працяг Ізмайлаўскі праспект, а таксама Маскоўскі, Лермантаўскі і Стара-Пецяргофскі праспекты.

Большая частка тэрыторыі раёна, паміж Вялікай Нявой і Фантанкай, уваходзіць у гістарычнае ядро Пецярбурга, планіроўка якой склалася, пераважна, у першай палове XVIII стагоддзя.
Нова-Канюшанны мост

**Нова-Канюшанны мост** — аўтадарожны рамны мост цераз канал Грыбаедава ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Казанскі і Спаскі астравы. Размешчаны ў створы Царыцынскага праезда, ва ўсходняй частцы Канюшаннай плошчы. Побач з мостам знаходзяцца Храм Уваскрасення Хрыстова (Спас на Крыві), комплекс будынкаў Канюшаннага ведамства, Міхайлаўскі сад. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Трайны мост, ніжэй — Італьянскі мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна (600 м) — «Гасціны двор», выхад на канал Грыбаедава.

Катэгорыя:Масты цераз канал Грыбаедава
Катэгорыя:Жалезабетонныя масты
Помнік Крылову (Санкт-Пецярбург)

**Помнік Крылову** быў усталяваны ў 1855 годзе паблізу галоўнай алеі Летняга саду ў Санкт-Пецярбургу. Уяўляе сабой бронзавую статую байкапісца Івана Андрэевіча Крылова. Манумент з’яўляецца адным з першых помнікаў рускім літаратарам і першым, устаноўленым у Пецярбургу.

Помнік быў узведзены па ініцыятыве і хадайніцтве вядомага ў будучыні рэфарматара, генерала Растоўцава, сябра апошніх гадоў Крылова і яго душапрыказчыкам, які даглядаў паэта падчас яго пасмяротнай хваробы і на руках якога той сканаў. У 1848 годзе была абвешчаная падпіска, якая праводзілася з найвышэйшага дазвалення па ўсёй Расіі. У ходзе яе было сабрана больш за 30 тысяч рублёў. Адначасова Акадэміяй мастацтваў быў аб’яўлены конкурс, у якім прынялі ўдзел вядучыя скульптары таго часу.

У конкурсе атрымаў перамогу праект вядомага скульптара барона фон Клота. Першапачатковы эскіз быў выкананы ў манументальных традыцыях антычнасці: магутны паэт у рымскай тозе. І на тым жа лісце намаляваны варыянт помніка, які нагадвае той, які знаходзіцца ў Летнім садзе.

Клот усталяваў бронзавую статую байкапісца на гранітным пастаменце, упрыгожаным бронзавымі выявамі людзей і жывёл — персанажаў баек Крылова.

Катэгорыя:Помнікі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Помнікі літаратарам
Катэгорыя:Бронзавыя скульптуры
Цэнтральны раён (Санкт-Пецярбург)

**Цэнтральны раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Санкт-Пецярбурга. Раён размешчаны ў цэнтральнай гістарычнай частцы Санкт-Пецярбурга. З поўначы і усходу мяжой раёна з’яўляецца рака Нява, паўднёвая мяжа праходзіць па Абводным канале. Заходняя мяжа праходзіць ад Палацавага моста, уключае Дварцовую плошчу, частку Адміралцейскага праспекта, усю Гарохавую вуліцу, участак Загараднага праспекта, Звенігародскую вуліцу і па вул. Канстанціна Заслонава выходзіць на Набярэжную Абводнага канала. Цэнтральны раён утвораны распараджэннем мэра Санкт-Пецярбурга ад 11.03.1994 № 196-р «Аб зменах адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ладу Санкт-Пецярбурга» шляхам аб’яднання тэрыторый скасаваных Дзяржынскага, Куйбышаўскага і Смольнінскага раёнаў (пры гэтым захаваліся Дзяржынскі, Куйбышаўскі і Смольнінскі раённыя суды).
Рамуальд Чаховіч

**Рамуальд Чаховіч** (; каля 1793 — , фальварак Анталесіна, Свянцянскі павет) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Чаховічаў. Сын Мацея Чаховіча і Юзэфы з Даўнаровічаў. Паручнік у 1827 годзе, Дваранскі дэпутат Свянцянскага павета ў 1844—1846 гадах.

Валодаў маёнткам Рачкаўшчына (Паўлінава) ў Свянцянскім павеце. За дачыненне да паўстання 1863—1864 гадоў сасланы ў Томскую губерню. Яго маёмасць на падставе ўказа ад 10.12.1865 падлягала абавязковаму продажу

Памёр  года ў фальварку Анталесіна Свянцянскага павета (цяпер  Мядзельскі раён). Пахаваны 9 лютага на могілках у Калодне.

## Сям’я 
У шлюбе з Паўлінай з Мажэйкаў. У шлюбе было чацвёра сыноў і дзве дачкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сасланыя ў Сібір
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расійскай імперыі
Прачачны мост

**Прачачны мост** () — аўтадарожны арачны мост цераз раку Фантанку ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, злучае 1-ы Адміралцейскі і Безыменны астравы. Адзін з першых каменных мастоў, пабудаваных у Пецярбургу. Першы трохпралётны каменны мост у горадзе. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі федэральнага значэння. Злучае набярэжную Кутузава і Дварцовую набярэжную ля вытока Фантанкі. Побач з мостам размешчаны Летні сад і Летні палац Пятра I. Ніжэй па цячэнні знаходзіцца Панцеляймонаўскі мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Горкаўская», «Чарнышэўская». Прачачны мост называецца ад палацавых пральняў (), якія знаходзіліся непадалёк.

Катэгорыя:Масты цераз Фантанку
Катэгорыя:Арачныя масты
Катэгорыя:Каменныя масты
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Трайны мост

**Трайны мост** (таксама Трохаркавы мост, Трохкаленны мост) — нефармальная назва ўнікальнай мастовай кампазіцыі, якая злучае паміж сабой тры астравы: Спаскі, 1-ы Адміралцейскі і Казанскі ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга. Мост размешчаны ў месцы злучэння канала Грыбаедава і ракі Мойкі. Складаецца са збежных ў адным пункце Мала-Канюшаннага моста праз Мойку, Тэатральнага моста (былы Чырвоны) цераз канал Грыбаедава і сухапутнага моста-дамбы паміж дзвюма рэкамі (часам званага пешаходны мост, з канца XX стагоддзя пачала з’яўляцца назва *Фальш-мост*, якая не зацверджана афіцыйна).

Бліжэйшая станцыя метрапалітэна (700 м) — «Неўскі праспект», выхад на Канал Грыбаедава.

Катэгорыя:Масты цераз канал Грыбаедава
Катэгорыя:Масты цераз Мойку
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Чыгунныя масты
Панцеляймонаўскі мост

**Панцеляймонаўскі мост** (з 1923 па 1991 гады — мост Песцеля) — мост цераз раку Фантанку, злучае востраў Летні сад і Безыменны востраў у Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга. З’яўляецца адным з самых прыгожых і цікавых у архітэктурным плане мастоў горада. З’яўляецца працягам вуліцы Песцеля (да 1923 — Панцеляймонаўская) цераз Фантанку да паўночнай (няцотнай) набярэжнай ракі Мойкі каля Летняга саду. Мост знаходзіцца ў атачэнні гістарычных месцаў: Летняга саду, Інжынернага (Міхайлаўскага) замка. Утварае ансамбль з размешчаным побач Першым Інжынерным мостам цераз выток ракі Мойкі. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Прачачны мост, ніжэй — мост Бялінскага. Найбліжэйшая станцыя метрапалітэна (1,1 км) — «Гасціны двор».

## Назва 
Драўляны мост-акведук, які знаходзіўся на гэтым месцы, не меў назвы. Ланцуговы мост у архіўных дакументах называецца *Вялікі ланцуговы мост цераз р. Фантанку каля Летняга саду*. Да 1851 года мост называўся *Панцеляймонскі ланцуговы*, затым пачала ўжывацца сучасная форма. Існаваў таксама варыянт Ланцужны мост. Найменне моста, гэтак жа як і прылеглай да яго вуліцы, было дадзена ад размешчанай непадалёк Панцеляймонаўскай царквы.

Катэгорыя:Масты цераз Фантанку
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Стальныя масты
Вуліца Канстанціна Заслонава (Санкт-Пецярбург)

**Вуліца Канстанціна Заслонава** — вуліца ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга. Праходзіць ад перасячэння Лігаўскага праспекта і Раз’езджай вуліцы да набярэжнай Абводнага канала. На ўчастку ад Звянігародскай вуліцы да Абводнага канала вуліца Канстанціна Заслонава праходзіць па мяжы Цэнтральнага і Адміралцейскага раёнаў.

З 1821 года вядомая назва Глазаўская вуліца (па знаходжанні тут Глазава піцейнага дома, якім валодаў паручнік І. Глазаў). Існавалі таксама назвы Глазаўскі праспект і Глазава вуліца.

Сучасная назва вуліца Канстанціна Заслонава атрымала 15 снежня 1952 года ў гонар К. С. Заслонава, аднаго з кіраўнікоў партызанскага руху ў Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, Героя Савецкага Саюза.

Вуліца ўзнікла ў першай палове XIX стагоддзя. З 1777 па 1917 гады па вуліцы праходзіла мяжа паміж Маскоўскай (цотны бок) і Аляксандра-Неўскай (няцотныя бок) паліцэйскімі часткамі Санкт-Пецярбурга.

Катэгорыя:Вуліцы Санкт-Пецярбурга
Крычаўскі завулак

**Крычаўскі завулак** — завулак у Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга. Злучае Шпалерную вуліцу і набярэжную Кутузава.

Вядомы з 1892 года як Самбургскі завулак. Назва дадзена ад Самбургскай плошчы, якая раней тут існавала (забудавана пасля 1851 года). Плошча, у сваю чаргу, названая ад скажонага прозвішча домаўладальніка (Шпалерная вуліца, 18) протаіерэя А. А. Самбарскага, духоўніка і настаўніка імператара Аляксандра I. 15 снежня 1952 года перайменаваны ў Крычаўскі завулак ад г. Крычава (Магілёўская вобласць, Беларусь) у шэрагу праездаў, названых у памяць вызвалення савецкіх гарадоў падчас Вялікай Айчыннай вайны.

Катэгорыя:Завулкі Санкт-Пецярбурга
Кася Іофе

**Кася Іофе**, раней **Глухоўская**, **Кавалёнак-Глухоўская**, станам на сакавік 2026 года — **Навінскі** () — беларуская паэтка, празаік, псіхатэрапеўтка, перакладчыца, даследчыца беларускай літаратуры і літаратурны крытык. Сябра беларускага ПЭН-цэнтра (з 2021). Заснавальніца фэсту «Культура на выгнанні» («Культура ў эміграцыі»). Адна з галоўных арганізатарак фэсту Letucień (LTCŃ). Ад 2023 года заснавальніца і старшыня Беларускага таварыства «Крок».

## Біяграфія 
Вучылася ў філалагічным класе Ліцэя Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, бакалаўр медыцынскай псіхалогіі (вывучала медыцынскую псіхалогію на факультэце філасофіі і сацыяльных навук).

Атрымала спецыялізацыі па тэрапіі мастацтвам і творчасцю (арт-тэрапіі) у Балгарыі і Украіне ад EEATA (East-European Art-Therapy Association; EEATA), у Амерыцы (Універсітэт Каліфорніі) ды Індыі (курс па рэабілітацыйнай і рэкрэацыйнай ёзе і тэхніках Artistic Yoga у працы з пацыентамі шпіталяў, ашрам у Дэвалапуру, пад Місорам).

Працавала ў Рэспубліканскай дзіцячай бальніцы медыцынскай рэабілітацыі, псіхолагам, рэдактарам інфармацыйных парталаў мінскага клубнага дома «Open Soul» па рэабілітацыі людзей з псіхіятрычнымі дыягназамі.

Жыве ў Кракаве (Польшча). Вучылася ў Кракаве ў Ягелонскім універсітэце на магістратурах па ахове грамадскага здароўя.

У 2023 годзе заснавала Беларускае таварыства «Крок». Адна з галоўных арганізатарак фэсту Letucień.

## Творчасць 
Першы верш напісала ў 12 гадоў. Друкуецца з 2009 года. Яе вершы перакладзеныя на іншыя мовы, апублікаваныя ў літаратурных часопісах «Мишпоха», «Дзеяслоў», «Верасень», «Маладосць» і інш.. Песні на яе вершы выконваюць музычныя гурты «S°unduk», «Адарвірог», «Апоўначы», «Isna Trio», «Агатка».

Аўтар кніг «Шыба без шкла» (выдавецтва hochroth Minsk, 2023), «Калі дрэва растуць з галавы» (выдавецтва «Галіяф», 2013) і самвыдатаўскай кнігі «Белы леў» (2012, прэмія I ст. конкурсу маладых літаратараў у намінацыі «Духоўная спадчына Беларусі»).

Перакладае з польскай, рускай, беларускай моў, а таксама з нямецкай і ідыш. Удзельніца міжнароднай перакладчыцкай творчай праграмы Rozstaje.art

## Узнагароды 
З’яўляецца фіналісткай паэтычных конкурсаў імя Ларысы Геніюш (2009), імя Чэслава Мілаша (2011), «Брамамар» (2014)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Выпускнікі Ліцэя БДУ
Лінцкі ўніверсітэт Іагана Кеплера

**Лінцкі ўніверсітэт Іагана Кеплера** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Лінц. Названа ў гонар Іагана Кеплера.

## Гісторыя 
Універсітэт быў заснаваны 8 кастрычніка 1966 года як Вышэйшая школа сацыяльных і эканамічных навук. Першым рэктарам стаў Людвіг Фролер. У першы год працы ВНУ студэнты паступалі на факультэт сацыяльных, эканамічных і юрыдычных навук. Праз два гады быў створаны факультэт інжынерыі і прыродазнаўчых навук. У 1975 годзе ва ўніверсітэце быў створаны самастойны юрыдычны факультэт. У тым жа годзе ўніверсітэт перайменаваны ва Універсітэт Іагана Кеплера. У 1977 годзе была адкрыты новы кампус факультэта інжынерных і прыродазнаўчых навук. У 2012 годзе быў створаны медыцынскі факультэт.

## Структура 
* Юрыдычны факультэт
* Медыцынскі факультэт
* Факультэт сацыяльных, эканамічных і дзелавых навук
* Факультэт інжынерыі і прыродазнаўчых навук

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Аўстрыі
Вуліца Заслонава

**Вуліца Заслонава** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Асіповічах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Астрыне.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Бабруйску.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Баранавічах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Браславе.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Брэсце.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Быхаве.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Бялынічах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Бярозаўцы.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Васілевічах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Ваўкавыску.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Вілейцы.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Віцебску.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Высокім.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Вялікай Бераставіцы.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Глыбокім.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Гомелі.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Гродне.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Давыд-Гарадку.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Дзяржынску.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Дзятлаве.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Добрушы.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Докшыцах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Драгічыне.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Жабінцы.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Жлобіне.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Жыткавічах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Зэльве.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Іванаве.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Івацэвічах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Івянцы.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Іўі.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Касцюковічах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Клецку.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Клімавічах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Кобрыне.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Круглым.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Крычаве.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Лепелі.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Лідзе.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Магілёве.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Мазыры.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Маладзечне.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Маларыце.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Мастах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Мінску.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Мсціславе.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Навагрудку.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Нясвіжы.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Паставах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Петрыкаве.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Пінску.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Плешчаніцах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Полацку.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Пружанах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Рэчыцы.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Светлагорску.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Скідзелі.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Слаўгарадзе.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Слоніме.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Смаргоні.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Стоўбцах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Сянне.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Талачыне.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Халопенічах.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Хойніках.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Чашніках.
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Шчучыне.
## Расія 
* Вуліца Заслонава — вуліца ў Санкт-Пецярбургу.
## Гл. таксама 
* Завулак Заслонава
Лінцкі ўніверсітэт мастацкага і прамысловага дызайну

**Лінцкі ўніверсітэт мастацкага і прамысловага дызайну** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Лінц.

## Гісторыя 
Універсітэт выводзіць свае інстытуцыйныя і праграмныя карані ад мастацкай школы горада Лінца, якая была заснавана ў 1947 годзе, атрымала статус акадэміі ў 1973 годзе і стала паўнавартасным універсітэтам у 1998 годзе. З 1 студзеня 2004 года універсітэт функцыянуе як "карпарацыя публічнага права" ў адпаведнасці з законам Аўстрыйскай Рэспублікі аб арганізацыі ўніверсітэтаў ад 2002 года і, такім чынам, карыстаецца шырокай аўтаноміяй. 

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Аўстрыі
Уланава

**Уланава** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Галіна Сяргееўна Уланава — балерына

## Тапонім 
* Уланава (Слуцкі раён)
Віялет Вердзі

**Віялет Вердзі** (), народжаная **Нэлі Гілерм** (,  — ) — балерына, педагог і дзеяч харэаграфіі французскага паходжання. Салістка трупы Нью-Ёрк Сіці балет у 1958—1977 гадах, кіраўнік балета Парыжскай оперы (1977—1980), з 1980 — судырэктар Бостанскага балета.

## Біяграфія 
Пачала займацца балетам ў раннім дзяцінстве. Вучылася ў Парыжы ў мадам Рузаны і Віктара Гзоўскага. З 1945 года танчыла ў балеце Елісейскіх палёў, у 1950 і 1953—1954 гадах працавала з Раланам Пеці ў яго трупе «Балет Парыжа», затым танчыла ў балетных трупах Лонданскага фестывальнага балета (1954—1955), міланскага тэатра Ла Скала (1955—1956), Амерыканскага балетнага тэатра (1956—1957). Асноўны ўзлёт яе кар’еры прыйшоўся на гады працы ў Нью-Ёркскім гарадскім балеце (1958—1977), дзе яна танчыла ў балетах такіх выбітных балетмайстраў, як Джордж Баланчын і Джэром Робінс. Некаторыя з балетаў, якія ўвайшлі ў рэпертуар класічнай спадчыны, былі пастаўленыя імі спецыяльна для яе.

З 1977 па 1980 год кіравала балетнай трупай Парыжскай оперы. З 1980 года была судырэктар Бостанскага балета. З’яўлялася прафесарам універсітэта Індыяны і артыстычным дарадцам Rock School for Dance Education ў Філадэльфіі.

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Францыі
Катэгорыя:Артысты балета ЗША
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетныя педагогі Францыі
Катэгорыя:Балетныя педагогі ЗША
Катэгорыя:Балетныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Артысты трупы Нью-Ёрк Сіці балет
Катэгорыя:Кіраўнікі балетнай трупы Парыжскай оперы
Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2013/2014

**Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2013/2014** — 22-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.

## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя гандбола
* ИСТОРИЯ ЧЕМПИОНАТОВ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ ПО ГАНДБОЛУ

2014
Катэгорыя:2013 год у гандболе
Катэгорыя:2014 год у гандболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2013 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2014 годзе
Дзяржаўная акадэмія антыкрызіснага кіравання

**Дзяржаўная акадэмія антыкрызіснага кіравання** () — армянская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у горадзе Ерэван.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня заснаваная ў 1992 годзе. Акадэмія займаецца падрыхтоўкай спецыялістаў у галіне супрацьпажарнай абароны, тэхнікі выратавальных аперацый, кіравання рызыкамі, аперацый па забеспячэнні бяспекі, грамадзянскай абароны і выратавальных аперацый, прапаноўваючы праграмы бакалаўрыяту і магістратуры. Акадэмія знаходзіцца пад кіраўніцтвам Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Арменіі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Арменіі
Францішак Чаховіч

**Францішак Чаховіч** (; ? — .

Пахаваны на могілках Роса ў Вільні.

Катэгорыя:Суддзі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Постаці Ашмянскага павета
Армянскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт

**Армянскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт** () — армянская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Ерэван.

## Гісторыя 
Заснаваны 6 мая 1930 года на базе сельскагаспадарчага факультэта Ерэванскага дзяржаўнага ўніверсітэта як Сельскагаспадарчы інстытут Армянскай ССР. У 1994 годзе інстытут быў рэарганізаваны ў Армянскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт ў выніку зліцця з Ерэванскім заатэхнічным ветэрынарным інстытутам і Армянскай сельскагаспадарчай акадэміяй.

## Структура 
* Агранамічны факультэт
* Факультэт тэхналогій харчавання
* Факультэт аграрнай інжынерыі
* Факультэт ветэрынарнай медыцыны і жывёлагадоўлі
* Факультэт аграбізнесу і эканомікі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Арменіі
Захар Ганскі

**Захар Ганскі** (; 1760-1812) — шляхціч гербу Корчак, ваенны і дзяржаўны службовец Вялікага княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Ганскіх. Прыдворны караля Станіслава Аўгуста. Каронны генерал-ад'ютант булавы польнай, лоўчы надворны літоўскі з 22 лютага 1790 года (апошні, хто займаў гэтую пасаду ў ВКЛ). Кавалер ордэна Святога Станіслава з 1790 года. Разам з усім патомствам і пляменнікамі быў зацверджаны ў дваранстве Расійскай імперыі ў 1798 годзе.

## Літаратура 
* Urzędnicy centralni i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV–XVIII wieku. Spisy opracowali Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba, Kórnik 1994
ГК Вікторыя-Рэгія Мінск

**«Вікторыя-Рэгія»** — былы беларускі гандбольны клуб.

## Назвы 
* Случ-СКАФ
* СКАФ-РШВСМ
* СКАФ
* СКАФ-Ноякс (2000—2001)
* СКАФ-Кіравец (2001—2002)
* СКАФ-СДЮШАР (2002—2004)
* БДУФК-Вікторыя-Рэгія
* Вікторыя-Рэгія

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Беларусі:**
**  Срэбраны прызёр (4): 1993/1994, 1994/1995, 1995/1996, 1996/1997,
**  Бронзавы прызёр (5): 1992/1993, 2002/2003, 2003/2004, 2004/2005, 2005/2006

## Статыстыка выступленняў 
## Галоўныя трэнеры 
* Аляксандр Жыркевіч (2004—2005)
* Уладзімір Жук (2008—2009)

## Спасылкі 
* ИСТОРИЯ ЧЕМПИОНАТОВ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ ПО ГАНДБОЛУ
* «Виктория-Регия» — Профсоюзы (БГУФК)
Велікаборскі сельсавет (значэнні)

Назву **Велікабо́рскі сельсавет** маюць:

* Велікаборскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці
* Велікаборскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Касцюковіцкага раёна Магілёўскай вобласці
Фелікс Аксёнцаў

**Фэлікс Аксёнцаў** (нар. , Мінск, БССР) — паэт, былы ўдзельнік гурта «ULIS», аўтар словаў да песень трох першых альбомаў «Улісу»: «Чужаніца» (1989), «Краіна доўгай белай хмары» (1991), «Танцы на даху» (1993) і гурта «Крама»: «Зацьменны блюз» (2021).

Таксама выдаў зборнікі рускіх вершаў: «» («Пасля ўсяго») (Мінск, Каўчэг, 1991), «» («Пустая мапа») (Мінск, 1996), «» («Перакаці-Мора») (сумесна з мастаком Алекс Крыгель, Мінск, Логвінаў, 2017), білінгвальны зборнік «» («Міжземнамоўе») (ЗША, 2021), зборнік тэкстаў беларускіх песень «Марнатраўны Сын» (Прага, Вясна, 2023) і білінгвальны зборнік «2/3» (Берлін, hochroth Minsk, 2025).

У 1996 годзе з’ехаў у Ванкувер (Канада), дзе жыў дзесяць гадоў у самаізаляцыі. Працаваў праграмістам, аналітыкам, праектным менеджэрам. Афіцыйна прыняў дзэн-будызм. Працуе ў галіне вышэйшай адукацыі правінцыі Брытанская Калумбія.

Мае інтэрнэт-дзённік новых вершаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Інтэрнэт-дзённік
* Старонка з вершамі на Стихи.ру
* Старонка з вершамі на рифма.ру
* Старонка з вершамі на ОБЩЕЛИТ.РУ

Катэгорыя:Паэты-песеннікі Беларусі
Катэгорыя:Брытанская Калумбія
Набярэжная Кутузава

**Набярэжная Кутузава** — набярэжная, якая праходзіць па левым беразе ракі Нявы ад Ліцейнага моста да набярэжнай ракі Фантанкі. Нумарацыя дамоў вядзецца ад Ліцейнага моста.

Перасякае:
* Ліцейны праспект (развязка)
* Крычаўскі завулак
* Гагарынскую вуліцу
* набярэжную ракі Фантанкі
* раку Фантанка (Прачачны мост)

Першапачаткова не мела самастойнай назвы, лічылася часткай Дварцовай набярэжнай. З 1860 года пачала называцца Гагарынскай набярэжнай, ад размяшчення на процілеглым беразе Нявы Гагарынскага «пяньковага буяна» (склада пянькі) і Гагарынскай прыстані, якія, у сваю чаргу, захавалі імя князя Мацея Гагарына, які меў тут домаўладанне падчас валадарання Пятра I. Затым называлася Васкрасенскай набярэжнай.

З 1902 года называлася Французскай набярэжнай, бо на ёй размяшчалася пасольства Францыі. У 1918 годзе была перайменаваная ў набярэжную Жарэса. У верасні 1945 года названая ад імя фельдмаршала Кутузава, дом якога (дом № 30) размешчаны на набярэжнай.

Катэгорыя:Набярэжныя Санкт-Пецярбурга
Армянскі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры і спорту

**Армянскі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры і спорту** () — армянская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у горадзе Ерэван.

## Агульная характарыстыка 
Армянскі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры быў заснаваны 21 ліпеня 1945 года. Структурныя падраздзяленні вучэльні паўсталі на базе педагагічнага і спартыўнага факультэтаў Ерэванскага педагагічнага інстытута. У першы навучальны год у інстытуце было 26 выкладчыкаў, а колькасць студэнтаў складала 114 чалавек.

Адно з асноўных напрамкаў працы інстытута — падрыхтоўка спартсменаў высокага класа. Толькі на Алімпійскіх гульнях 12 выпускнікоў інстытута заваявалі 12 залатых, 10 сярэбраных, 14 бронзавых медалёў.

Зараз ВНУ мае трэнерскі, педагагічны і спартыўны факультэты, аспірантуру. У ВНУ вядзецца падрыхтоўка кваліфікаваных спецыялістаў па 26 спецыяльнасцях: гімнастыка, лыжы, барацьба, цяжкая атлетыка, бокс, фехтаванне, лёгкая атлетыка, плаванне, баскетбол, валейбол, тэніс, настольны тэніс, гандбол, більярд, шахматы, фігурнае катанне, футбол і інш.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Арменіі
Энцыклапедыя Ніпоніка

**Энцыклапе́дыя Ніпо́ніка** (, *ніхон дайхяка дзенсё*, «японская вялікая энцыклапедыя»; )&nbsp;— японскі энцыклапедычны слоўнік у 26 тамах японскага выдавецтва Сёгакан. З’яўляецца найбольшым агульным даведнікам з японазнаўства. Складаўся 10 гадоў. Змяшчае больш за 130000 артыкулаў на 23000 старонках. Ён перажыў два выданні: 1984—1994 і 1994—1997 гадоў. З канца 1990-х гадоў выдавецтва пачало выдаваць электронныя версіі слоўніка для персанальных камп’ютараў.

Інфармацыя ў энцыклапедыі прадстаўлена ў адпаведнасці з алфавітным паказальнікам. Складаецца з 24 тамоў з тэматычнымі артыкуламі, 1 тома пошукавага індэкса і 1 дадатковага тома.

## Літаратура 
### Папяровыя выданні 
* 日本大百科全書.&nbsp;— 東京: 小学館, 1984—1994, 26冊.
* 日本大百科全書.&nbsp;— 2版.&nbsp;— 東京: 小学館, 1994—1997, 26冊.

### Электронныя выданні 
* 小学館/ソニー『日本大百科全書』DD-2001バンドル版(EBXA)
* 小学館/ソニー『日本大百科全書［第2版］』DD-2001MK2バンドル版(EBXA)
* 小学館/ソニー『日本大百科全書』DD-S1000バンドル版(S-EBXA)
* 小学館『スーパー・ニッポニカ [総合版] 日本大百科全書＋国語大辞典』 (1998)
* 小学館『スーパー・ニッポニカ 〔ライト版〕 日本大百科全書＋国語大辞典』 (1999)
* 小学館『スーパー・ニッポニカ2001 〔DVD-ROM版〕 日本大百科全書＋国語大辞典』(2001)
* 小学館『スーパー・ニッポニカ2001 〔ライト版〕 日本大百科全書＋国語大辞典』(2001)
* 小学館『スーパー・ニッポニカ2002 〔DVD-ROM版〕 日本大百科全書＋国語大辞典』(2002)
* 小学館『スーパー・ニッポニカ2003 〔DVD-ROM版〕 日本大百科全書＋国語大辞典』(2003)

Катэгорыя:Слоўнікі Японіі
Катэгорыя:Энцыклапедыі XX стагоддзя
Катэгорыя:Універсальныя энцыклапедыі
Віктар Чаховіч

**Віктар Чаховіч** (; ? — пам. 1795.

Суддзя земскі і падстолі ашмянскі. 

## Сям’я 
У шлюбе з Феліцыянай з Жабаў меў сыноў Францішка і Казіміра.

Катэгорыя:Суддзі земскія ашмянскія
Томаш Міхал Чаховіч-Ляхавіцкі

**Томаш Міхал Чаховіч-Ляхавіцкі** () — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Чаховічаў герба «Астоя». Сын Пятра Францішка Чаховіча і Тэадоры з Кедржынскіх.

Староста дзевянішскі, скарбнік, ротмістр, падстароста і пасол ашмянскі.

15 мая 1742 года набыў у Францішка Данілевіча маёнтак Багданаў з Рымовічамі, Галаблеўшчынай, Яхімаўшчынай, Гарэцкаўшчанай за 100 000 злотых.

## Сям’я 
У шлюбе з Барбарай з Сулістроўскіх (1710—1780, Багданаў) меў трох сыноў:
* Піліп Ігнацы, староста раселішскі (1775).
* Віктар (пам. 1795), падстолі ашмянскі (1768), суддзя земскі ашмянскі.
* Ігнацы, канюшы ашмянскі (1778—1783), скарбнік ашмянскі (пасля 5.11.1783-1794), суддзя гродскі (1788—1794) а таксама маршалак завілейскі (пасля 22.2.1794). Жанаты з Ружай з Дэспат-Зяновічаў (1796).

Катэгорыя:Ротмістры ашмянскія
Катэгорыя:Скарбнікі ашмянскія
Катэгорыя:Старосты дзевянішскія
Лоўчы надворны літоўскі

**Лоўчы надворны літоўскі** () — прыдворная пасада ў Вялікім княстве Літоўскім, якая існавала ў XVI-XVIII стагоддзях.

## Гісторыя 
Традыцыю надаваць сваім прыдворным пасаду лоўчага надворнага літоўскага запачтакаваў кароль Жыгімонт ІІІ, але канчаткова аформілася яна пры Уладзіславе IV. Першапачаткова гэтая асоба — заступнік лоўчага вялікага літоўскага — павінна была сачыць за лясамі, у якіх паляваў вялікі князь, павінен быў ствараць паляўнічую службу са спецыялістаў па драпежных паляўнічых птушках, кіраваў правядзеннем паляванняў манарха. З часам гэта была ўжо проста асоба, якая была блізкім сябрам караля, ягоным таварышам па паляваннях, гульнях і іншых забавах тагачасных манархаў. 

У XVIII стагоддзі пасада  лоўчага надворнага літоўскага трансфармуецца ў звычайную намінальную ганаровую пасаду для прыдворных саноўнікаў без пэўных функцый, якія атрымліваі яе на знак асаблівай ласкі караля.

## Асобы, якія займалі гэтую пасаду 
* Станіслаў Залеўскі (1593)
* Марцін Жук (1597)
* Герхард Міленхайм (да 1673)
* Вільгельм Міленхайм (1677-1697)
* Багуслаў Вольбэк (1697-1699, 1717-1722)
* Карл Генрых фон Лейбніц (1699-1706, 1710-1715)
* Самуэль Казімір Швыкоўскі (1707)
* Сымон Забела (1707-1709)
* Генрых фон Вайсэнбах (1723)
* Георг Карл фон Вайсэнбах (1726-1729)
* князь Аляксандр Юзаф Сулкоўскі (1729-1762)
* граф Карл Адольф фон Бруль (1762-1763)
* граф Генрых Альберт фон Бруль (1763-1764)
* граф Міхаіл Аляксандр Ронікер (1764-1765)
* Юзаф Быстры (1765-1774)
*  (1774-1790)
* граф Захар Ганскі (з 1790)

## Гл. таксама 
* Лоўчы вялікі літоўскі

## Літаратура 
* 
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. — Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.


Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім
Катэгорыя:Пасады
Катэгорыя:Тытулы
ЖГК Гомель

**«Гомель»** — беларускі жаночы гандбольны клуб з горада Гомель.

## Ранейшыя назвы 
* 1992—1995 — ВВВ-Універсітэт
* 1995—2002 — Універсітэт
* 2002—2003 — Універсітэт-ГАСДЮШАР
* 2005—2006 — Надзея
* 2006—2007 — ГДУ імя Францыска Скарыны
* 2007—2008 — ГГК-ГДУ
* 2008—2011 — ГГК
* з 2011 — Гомель

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Беларусі:**
**  Чэмпіён (6): 2015/2016, 2016/2017, 2018/2019, 2019/2020, 2021/2022, 2022/2023
**  Срэбраны прызёр (8): 1992/1993, 1993/1994, 2013/2014, 2014/2015, 2017/2018, 2020/2021, 2023/2024, 2024/2025
**  Бронзавы прызёр (4): 1994/1995, 1995/1996, 1996/1997, 2012/2013

* **Кубак Беларусі:**
**  Уладальнік (8): 2015, 2016, 2017, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023
**  Фіналіст (4): 2012, 2018, 2024, 2025
**  3-е месца (2) : 2011, 2013

* **Суперкубак Беларусі:**
**  Уладальнік (3): 2022, 2023, 2025

* **Балтыйская ліга:**
**  Чэмпіён (2): 2015/2016, 2016/2017
**  Срэбраны прызёр (2): 2014/2015, 2017/2018

## Статыстыка выступленняў 
## Галоўныя трэнеры 
* Валерый Крукоўскі (2006—2007)
* Ігар Чаброў (2009—2015)
* Томаж Чатэр (2016—2021)
* Аляксандр Маджараў (з 2021)

## Фарм-клубы 
### Статыстыка выступленняў 
### Галоўныя трэнеры 
* Алена Аляксандраўна Глушакова

## Спасылкі 
* Сайт клуба
* HC Gomel
* Universitaet Gomel

Катэгорыя:1960 год у Гомелі
Машаўскі сельсавет

**Машаўскі́ сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Касцюковіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Машавое.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бялынкавіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Касцюковіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 8 снежня 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да зноў утворанага Мокраўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Касцюковіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бялынкавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Таццяна Сапач

**Таццяна Сапач** (у замужжы — **Дубавец**; 26.8.1962, в. Маркава, Маладзечанскі раён — 27.12.2010) — беларуская журналістка, паэтэса, удзельніца нацыянальна-культурніцкага руху 1980-х і нацыянальна-дэмакратычнага руху 1980-х — пачатку ХХІ стагоддзя.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзілася ў в. Маркава (Маладзечанскі раён).

Студэнткаю журфаку БДУ ўдзельнічала ў Беларускай майстроўні. Прыехала працаваць па размеркаванні ў Гомель, была сярод заснавальнікаў там моладзевай суполкі «Талака». Затым у Мінску на радыёстанцыі «Беларуская маладзёжная», у 1987 стварыла праграму «Альбаросіка», што хутка адгукалася на тагачасныя змены ў грамадстве і імкнулася паскараць іх.

З мужам Сяргеем Дубаўцом пераехала ў Вільню. У час змагання літоўцаў за незалежнасць выходзіла ў радыё- і тэлеэфір, заклікаючы беларусаў Літвы падтрымаць імкненне да выхаду з імперыі. Ад 1991 яна дваццаць гадоў рыхтавала беларускую тэлепраграму «Віленскі сшытак». Супрацоўнічала з Радыё Свабода і радыёстанцыяй «Балтыйскія хвалі», займлася арганізацыяй беларускіх набажэнстваў у віленскай царкве Святога Мікалая.

Загінула ў аўтакатастрофе паблізу г. Алітус, Літва. Пахаваная на радзіме ў в. Маркава.

## Творчасць 
Як заўважыў пісьменнік Уладзімір Арлоў, у напісаных ёю паэтычных творах будзённае, штохвіліннае, мімалётнае яе талент нязменна ператвараў у нябеснае й касмічнае.

Журналіст і літаратар Ян Максімюк сказаў, што зборнік «Восень» Таццяны Сапач для яго — светлы вястун абнаўлення беларускай паэзіі пасля яе савецкага перыяду, гаючы сыход у прыватнасць, у пачуццёвую інтымнасць.

## Літаратура 
* *Уладзімер Арлоў*. Імёны Свабоды. — 4-е выд., дап. — Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2020. — 826 с.: іл. (Бібліятэка Свабоды. ХХІ стагодзьдзе) ISBN 978-0-929849-83-6

## Спасылкі 
* Тацяна Сапач. Няхай не пакіне нас Восень. Выканаўца — Васіль Белацаркоўскі (аудыё)

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Літвы
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2003/2004

**Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2003/2004** — 12-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.

## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя гандбола
* Спіс прызёраў чэмпіяната Беларусі па гандболе
* ИСТОРИЯ ЧЕМПИОНАТОВ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ ПО ГАНДБОЛУ

2004
Катэгорыя:2003 год у гандболе
Катэгорыя:2004 год у гандболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2003 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2004 годзе
Чорная Рэчка (прыток Вялікай Неўкі)

**Чорная Рэчка** — рака на тэрыторыі Санкт-Пецярбурга, прыток Вялікай Неўкі — рукава неўскай дэльты. Даўжыня ракі складае 8,1 км. На беразе Чорнай Рэчкі ў 1837 годзе быў смяротна паранены на дуэлі А. С. Пушкін. Таксама ў 1840 годзе тут адбылася дуэль М. Ю. Лермантава і дэ Баранта. Ад назвы ракі паходзіць назва муніцыпальнай акругі ў Прыморскім раёне Санкт-Пецярбурга. У раёне размешчана аднайменная станцыя метро.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Басейн Нявы
Катэгорыя:Рэкі і каналы Санкт-Пецярбурга
Чарнышова дача

**Чарнышова дача** — старадаўняя паладыянская сядзіба графаў Чарнышовых у раёне Пецяргофской дарогі, цяпер у межах Санкт-Пецярбурга. Вакол помніка размешчаны парк Аляксандрына, названы па імені апошняга дарэвалюцыйнага ўладальніка — А. Д. Шарамецева.

У пачатку XVIII стагоддзя, калі ўчасткі ўздоўж дарогі раздавалася пад забудову, на месцы цяперашняга парку «Александрына» знаходзілася шырокая сядзіба малодшай сястры Пятра I царэўны Наталлі Аляксееўны, якая належала ёй з 1714 года. У канцы XVII стагоддзя тут месціліся зямлі двух хутароў з агульнай назвай Пяткеле. У 1716 годзе царэўна памерла і «месца» было падзелена на два ўчасткі.

Першы, усходні, быў перададзены Захару Данілавічу Мішукову, пасля адміралу і камандуючаму Балтыйскім флотам, які на заходнім беразе безназоўнага ручая пабудаваў «Прыморскі двор».

Усходні ўчастак сядзібы захоўваўся яшчэ ў 1930-х гадах, але быў пасля разбураны. Заходняя частка былой дачы царэўны Наталлі Аляксееўны была перададзена сенатару, буйному дыпламату, былому пасланцу ў Канстанцінопалі, сапраўднага тайнаму саветніку Пятру Андрэевічу Талстому.

У 1760-х гадах уладальнікам заходняга ўчастка стаў Іван Рыгоравіч Чарнышоў, дыпламат, які карыстаўся неабмежаваным даверам імператрыцы Лізаветы Пятроўны і заступніцтвам Кацярыны II. Узвядзенне свайго загараднага дома ён даручыў французскаму архітэктару Ж.-Б. Вален-Дэламоту, прадстаўніку новага для Расіі класіцызму. Гэты будынак захаваўся да нашых дзён.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Сядзібы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Збудаванні ў стылі класіцызм
Дом Чапліных

**Дом Чапліных** — асабняк, пабудаваны ў 1804—1806 гадах у стылі рускага класіцызму пад кіраўніцтвам архітэктара У. І. Берэта. Размешчаны ў Санкт-Пецярбургу, Неўскі праспект, 13 і Вялікая Марская вуліца, 9. Масіўны 4-павярховы будынак са зрэзаным вуглом вылучаецца немудрагелістасцю і стрыманасцю ў выкарыстанні дэкаратыўных элементаў. У 1817 годзе ў доме Чапліных жыў Аляксандр Сяргеевіч Грыбаедаў, у 1860-х гадах — Мадэст Пятровіч Мусаргскі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Неўскі праспект
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Асабнякі
Яўген Іванавіч Чарушын

**Яўген Іванавіч Чарушын** (1901—1965) — савецкі графік, скульптар і пісьменнік. Сын архітэктара І. А. Чарушына.

## Біяграфія 
Яўген Іванавіч Чарушин нарадзіўся 29 кастрычніка (11 лістапада) 1901 года ў Вятцы, у сям’і Івана Апалонавiча Чарушына, галоўнага губернскага архітэктара, які аказаў ўплыў на забудову многіх гарадоў Прыкам’я і Перадуралля. У 1918 годзе скончыў сярэднюю школу і быў прызваны ў Чырвоную Армію. Працаваў памочнікам дэкаратара ў Культасвеце палітаддзела штаба Чырвонай Арміі Усходняга фронту.

У 1922 годзе пасля заканчэння службы вярнуўся ў Вятку. Вучыўся ў дэкаратыўных майстэрнях Вяцкі губваенкамата. Восенню 1922 года пераехаў у Петраград, паступіў на малявальны факультэт у Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў (ВХУТЕИН), дзе займаўся пяць гадоў, у педагогаў А. Е. Карава, А. І. Савінава. У 1922—1927 гадах наведваў Майстэрню прасторавага рэалізму М. В. Мацюшына, фармальна не будучы яго студэнтам.

Ілюстраваў уласныя кнігі («Ваўчышка і іншыя», 1931; «Мікітка і яго сябры» (галоўны герой — сын аўтара, М. Я. Чарушын), 1938 г.; «Пра Томку», 1957) і творы іншых аўтараў («Дзеткі ў клетцы» С. Я. Маршака, выд.1935).

У 1941 годзе пасля пачатку вайны эвакуіраваўся з Ленінграда ў Кіраў. Маляваў плакаты для «Вокнаў ТАСС», пісаў карціны на партызанскую тэму, афармляў спектаклі ў Кіраўскім тэатры драмы. Выканаў роспісы ў будынку Палаца піянераў па праекце архітэктара Л. І. Чынёнава. У 1945 годзе ён вярнуўся ў Ленінград.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1
Вуліца Чайкоўскага (Санкт-Пецярбург)

**Вуліца Чайкоўскага** (з 1923 года; з 1762 па 1923 гады — Сергіеўская вуліца; да 1762 года — 2-я Артылерыйская вуліца) — вуліца ў цэнтры Санкт-Пецярбурга, якая праходзіць ад набярэжнай ракі Фантанкі да Пацёмкінскай вуліцы. Нумарацыя дамоў вядзецца ад набярэжнай ракі Фантанкі.

Пракладзеная ў першай палове XVIII стагоддзя на тэрыторыі былой Ліцейнай (Артылерыйскай) слабады, адкуль і атрымала назву Артылерыйская. Пасля пабудовы тут у 1731 годзе Сабора Святога Сергія Усёй Артылерыі (дом 17) яна насіла назву Сергіеўскай. Сабор быў разабраны ў 1933 годзе. Частка будынка ўвайшла ў пабудаванае ў стылі канструктывізму Цэнтральнае адраснае бюро ГУУС і прыёмную УФСБ (цяперашні адрас — дом 6 па Ліцейным праспекце).

У 1923 годзе яна была пераназваная ў памяць пра кампазітара Пятра Ільіча Чайкоўскага. Вялікі кампазітар жыў на гэтай вуліцы ў доме 41 у 1852—1853 гадах, а таксама вучыўся ў Імператарскім вучылішча правазнаўства (дом 1), які размяшчаўся на рагу набярэжнай Фантанкі і Сергіеўскай вуліцы.

## Славутасці 
* Асабняк Кельха

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Вуліцы Санкт-Пецярбурга
Вуліца Чайкоўскага

**Вуліца Чайкоўскага** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Бабруйску.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Баранавічах.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Браславе.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Брэсце.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Быхаве.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Вілейцы.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Віцебску.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Гомелі.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Жабінцы.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Жлобіне.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Жодзіне.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Крупках.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Крычаве.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Лідзе.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Любчы.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Магілёве.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Маладзечне.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Мінску.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Пінску.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Слаўгарадзе.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Слуцку.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Стоўбцах.
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Шчучыне.

## Расія 
* Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Санкт-Пецярбургу.

## Гл. таксама 
* Завулак Чайкоўскага
Храпавіцкі мост

**Храпавіцкі мост** — аўтадарожны кансольна-бэлечны мост цераз раку Мойку ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае 2-і Адміралцейскі і Каломенскі астравы. Злучае набярэжныя Адміралцейскага і Нова-Адміралцейскага каналаў з вуліцай Пісарава. Побач з мостам размешчаны комплекс Новай Галандыі, палац вялікага князя Аляксея Аляксандравіча.

Вышэй па цячэнні знаходзіцца Чырванафлоцкі мост, ніжэй — Карабельны мост.

Найбліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Садовая», «Адміралцейская».

З 1738 да 1753 гадоў мост называўся Жоўтым, ад колера афарбоўкі. З 1753 года мост называўся Галерным або Карабельным, ад Галернай верфі. На плане 1798 года мост быў адзначаны як Сінявін. З 1770 года мост пачаў называцца па прозвішчы ўладальніка асабняка, размешчанага паблізу моста, А. В. Храпавіцкага, сакратара Кацярыны II, аўтара «Памятных запісак», якія змяшчаюць шырокі матэрыял па гісторыі Расіі апошняй чвэрці XVIII стагоддзя.

## Літаратура 
*  

Катэгорыя:Масты цераз Мойку
Катэгорыя:Жалезабетонныя масты
Дом Фітынгофа

**Дом Фітынгофа** — дом, пабудаваны ў 1788—1790 гадах для прэзідэнта Медыцынскай калегіі І. Ф. Фітынгофа ў стылі рускага класіцызму па праекце архітэктара Джакама Кварэнгі. Будынак размешчаны ў цэнтры Санкт-Пецярбурга, на рагу Адміралцейскага праспекта і Гарохавай вуліцы.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Ушакоўскі мост

**Ушакоўскі мост** (у 1830—1952 гадах — Строганаўскі мост, раней — 2-і Каменнаастроўскі мост) — развадны мост цераз Вялікую Неўку ў Санкт-Пецярбургу. Злучае правы бераг Вялікай Неўкі і Каменны востраў, звязваючы Прыморскі і Петраградскі раёны. Помнік горадабудаўніцтва і архітэктуры рэгіянальнага значэння. Утварае агульны архітэктурны комплекс з размешчаным побач Каменнаастроўскім мостам.
Мост злучае Каменнаастроўскі праспект і вуліцу Акадэміка Крылова. Побач з мостам размешчана Ваенна-марская акадэмія імя Кузняцова. Ля выезду на мост з боку Каменнага вострава размешчана царква Раства Іаана Прадцечы.

Вышэй па цячэнні знаходзіцца Кантэміраўскі мост, ніжэй — 3-і Ялагін мост.

Найбліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Чорная рэчка».

Катэгорыя:Масты цераз Вялікую Неўку
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Жалезабетонныя масты
Катэгорыя:Развадныя масты Санкт-Пецярбурга
Праспект Стачак

**Праспект Стачак** — праспект у Санкт-Пецярбургу, цэнтральная магістраль Кіраўскага раёна. Сфарміраваны на аснове часткі Пецяргофскай дарогі. Пачынаецца ад плошчы Стачак і Нарвскай брамы. Пасля перасячэння з праспектам Маршала Жукава пераходзіць у Пецяргофскую шашу. Ранейшыя назвы цяперашняй магістралі: Пецяргофская дарога (1758 — 1830-я гады), Пецяргофская шаша (1830-я — мяжа 1910-х—1920-х гадоў), вуліца Стачак (мяжа 1910—1920-х — 3 жніўня 1940). Цяперашнюю назву праспект носіць з 3 жніўня 1940 года.

Розныя часткі праспекта Стачак адпавядаюць розным архітэктурным стылям:

* Пачатак — канструктывізм;
* Сярэдзіна — сталінскі ампір, сядзіба Кір’янава (класіцызм);
* Канец — індустрыяльнае домабудаванне масавых савецкіх серый (у тым ліку «дамы-караблі» — серыі 1-ЛГ-600).

## Памятныя аб’екты 
* Школа імя 10-годдзя Кастрычніка (д.11/5)
* Кір’янава (сядзіба) (д.45)
* Танк-пераможца
* На ўсход ад праспекта знаходзяцца Красненькія могілкі
Катэгорыя:Праспекты Санкт-Пецярбурга
Кук

**Кук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Говард Кук — губернатар Ямайкі
* Джозеф Кук — аўстралійскі палітык, 6-ы прэм’ер-міністр краіны
* Джэймс Кук — брытанскі першаадкрывальнік і навігатар
* Дэрэк Вінсэнт Кук — амерыканскі баскетбаліст
* Карл Кук — амерыканскі скакун
* Кэсідзі Кук — амерыканская скакуха ў ваду
* Стывен Артур Кук — амерыканскі вучоны ў галіне вылічальных сістэм
* Сэм Кук — вакаліст, які стаяў ля вытокаў соўл-музыкі
* Фрэдэрык Кук — амерыканскі ўрач
* Цім Кук — амерыканскі прадпрымальнік
* Юхан Кук — эстонскі дзяржаўны дзеяч
Друць (значэнні)

Назву **Друць** маюць:
* Друць — былы беларускі жаночы гандбольны клуб з горада Бялынічы.
* Друць — станцыя Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі
* Друць — рака ў Віцебскай, Магілёўскай і Гомельскай абласцях Беларусі, правы прыток Дняпра.
Мост Бялінскага

**Мост Бялінскага** — мост цераз раку Фантанку ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, які злучае Спаскі і Безыменны астравы. Помнік архітэктуры рэгіянальнага значэння, ахоўваецца дзяржавай.

Размешчаны ў створы вуліцы Бялінскага, злучаючы яе з плошчай Бялінскага. Побач з мостам размешчаны царква Сімяона і Ганны, цырк Чынізелі. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Панцеляймонаўскі мост, ніжэй — Анічкаў мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Гасціны двор».

Першапачаткова, з 20 жніўня 1739 года мост называўся Сімяонаўскім, ад царквы св. Сімяона і Ганны. Сучасную назву мост атрымаў 6 кастрычніка 1923 года — мост Пісьменніка Бялінскага. Удакладняльнае слова Пісьменніка перастала ўжывацца пасля 1929 года.

Катэгорыя:Масты цераз Фантанку
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Каменныя масты
Лештукоў мост

**Лештукоў мост** — мост цераз Фантанку ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Спаскі і Безыменны астравы. Размешчаны ў створы завулка Джамбула. Побач з мостам знаходзіцца Вялікі драматычны тэатр імя Г. А. Таўстаногава.

Вышэй па цячэнні знаходзіцца мост Ламаносава, ніжэй — Сямёнаўскі мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Звенігародская». Рух на мосце двухбаковы. Сваю назву мост атрымаў у гонар графа Лестока.
## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Масты цераз Фантанку
Алексіна

**Алексіна** — тапонім.
* Алексіна (Дарагабужскі раён)
** Алексіна — маёнтак дваран Барышнікавых у Дарагабужскім раёне.
* Алексіна (Дзямідаўскі раён)
* Алексіна (Пачынкаўскі раён)
* Алексіна (Смаленскі раён)
Сямёнаўскі мост

**Сямёнаўскі мост** — мост цераз Фантанку ў Адміралцейскім / Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Спаскі і Безыменны астравы. Размешчаны па восі Гарохавай вуліцы. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Лештукоў мост, ніжэй — Горсткін мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Звенігародская», «Садовая», «Сянная плошча», «Спаская». Першапачаткова мост называўся Новым. Аднак гэта найменне не прыжылося, і ўжо з 1745 года з’яўляецца сучасная назва, якая была дадзена па слабадзе лейб-гвардыі Сямёнаўскае палка, якая размяшчалася на левым беразе Фантанкі.

Катэгорыя:Масты цераз Фантанку
Катэгорыя:Стальныя масты