Шаалінь

**Шаалі́нь** () — будыйскі манастыр у цэнтральным Кітаі (правінцыя Хэнань, г. Дэнфэн). Размешчаны на гары Суншань.

У 2010 годзе манастыр Шаалінь і яго  былі ўключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА як частка гістарычных помнікаў Дэнфэна.

## Назва 
Назва храма на кітайскай мове гучыць як *Шаолінь Сы* (). Іерогліф 少 (*shǎo*, ці *shào*), які мае значэнне «мала» ці «малады», таксама з'яўляецца назваю гары *Шаошы* (少室山), каля паўночнага падножжа якой стаіць манастыр. Іерогліф 林 *lín* абазначае «лес», 寺 *si* азначае «храм». Назва Шаалінь можа, такім чынам, быць перакладзена альбо як «Храм у маладым лесе», але імаверна адлюстроўвае становішча як «Храм у лесе на гары Шаошы».

## Гісторыя 
[thumb| недалёка ад храма Шаалінь на [Суншань|Суншані]]
thumb|Помнік Бадхідхарме ў манастыры Шаалінь
У 495 г. н.э. імператар  (孝文帝) (471—499) дынастыі Паўночная Вэй забяспечыў грашамі індыйскага будыйскага манаха Бато (Bátuó, 跋陀), каб той узвёў манастыр (будучы Шаалінь) у гарах Суншань у правінцыі Хэнань. Пад кіраўніцтвам Бато манастыр Шаалінь развіўся ў цэнтр будыйскага вучэння. Бато заснаваў павільён перакладу сутр (Фаньцзін Тан — 翻经堂), дзе перакладчыкі сутр, такія як Ратнамаці і Бадхіруці, перакладалі сутры з санскрыта на кітайскую мову. Слава гэтай перакладчыцкай акадэміі была настолькі вялікай, што будыйскі манах-паломнік Сюаньцзан (603—664) у сваім хадатайніцтве прасіў імператара Тай-цзуна (599—649; дынастыя Тан) дазволіць яму пасяліцца ў манастыры Шаалінь. У якасці прычыны свайго выбару Сюаньцзан назваў поспехі Бадхіруці. У якасці падзякі за добрую службу, якую саслужылі гэтыя манахі, манастыру сярод іншага была надана прывілея вучыць некаторых манахаў воінскаму майстэрству.

З 1368 па 1644 год манастыр Шаалінь, які карыстаўся падтрымкай правячай дынастыі Мін, і яго баявое мастацтва перажываюць вялізны пад'ём. Войска манастыра налічвала каля 2500 чалавек, а яго баявыя мастацтвы практыкаваліся ў безлічы варыянтаў і тэхнік. З гэтым таксама звязваюць і росквіт Храма Шааліня.

За час свайго існавання храм некалькі разоў быў разбураны, разрабаваны і зноў адбудаваны.

Найбольш вядома меркаванае разбурэнне храма пры імператары Кансі (1654—1722) дынастыі Цын. Ён, як кажуць, ад страху перад баявой моцай манахаў разбурыў храм і загадаў забіць многіх манахаў. На самай справе Кансі мабыць хутчэй падтрымліваў храм, бо зроблены ім каліграфічны надпіс дагэтуль вісіць над галоўнай брамай храма.

Апошняе разбурэнне манастыра адбылося ў 1928 годзе, калі некалькі военачальнікаў высвятлялі адносіны ў наваколлях храма. Пры гэтым была страчана значная частка рэлігійных і мастацкіх скарбаў і надпісаў храма. Пасля храм адбудоўваўся нанава толькі невялікімі часткамі.

## «Паўднёвы Шаалінь» 
Легенды расказваюць пра другі, паўднёвы манастыр Шаалінь у Фуцзяні (Фукіень), які ў 18 ст. яшчэ павінен быў існаваць. Магчыма, легенда аб разбурэнні Шааліня пры імператары Кансі адносіцца іменна да паўднёвага Шааліня. Паўднёвы манастыр лічыцца месцам зараджэння паўднёвых баявых стыляў (напрыклад, він-чуня, хунгара).

Дакладнае гістарычнае месцазнаходжанне паўднёвага манастыра невядома, і на гэта званне прэтэндуюць сама меней тры месцы ў Кітаі.

## Навейшая гісторыя 
Пасля заснавання ў 1949 годзе Маа Цзэдунам Кітайскай Народнай Рэспублікі манаскае служэнне спачатку было дазволена,
але ў ходзе Культурнай рэвалюцыі з 1966 года храм быў разбураны, а манахаў выганялі і праследавалі. Доўгія гады ў руінах манастыра жыло толькі некалькі манахаў. У 1982 годзе дзякуючы фільму  (з Джэтам Лі ў галоўнай ролі) храм стаў вядомы на Захадзе і быў адкрыты для турыстаў. Кітайскі ўрад распарадзіўся зноў адбудаваць храм і дазволіў, у ходзе агульнай лібералізацыі адносна рэлігійных культаў, будыйскім манахам зноў легальна там практыкавацца.

З 1996 года *Храм Першага Патрыярха* і *Лес Пагад храма Шааліня* (*Chuzu an ji Shaolin si ta lin* 初祖庵及少林寺塔林) знаходзяцца ў .

## Будынкі 
* Комплекс уласна манастыра
* Храм Першага Патрыярха (Chuzu an)
* Лес Пагад храма Шаалінь (Shaolin si ta lin)

## Гл. таксама 
* Уданшань

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Манастыры паводле алфавіта
Катэгорыя:Будыйскія храмы і манастыры Кітая
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Кітаі
Катэгорыя:Хэнань