open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Santolina

**Santolina** — род невялікіх вечназялёных кустоў сямейства , якія растуць у раёне Міжземнамор’я. Па розных крыніцах (ING, UniProt, IPNI), у род уключаюць ад 5 да 24 відаў.

## Батанічнае апісанне 
Прадстаўнікі дадзенага роду звычайна дасягаюць ад 10 да 60 см у вышыню.

Лісце простае і доўгае у некаторых відаў, або пёрыстае, дробнадысперснае ў іншых відаў, часта пакрытыя густым серабрыстым пушком.

Кветкі жоўтыя, сабраны ў шчыльныя шарападобныя суквецці 1—2 см у дыяметры, у верхняй частцы тонкіх сцеблаў, якія на 10—25 см вышэй лісця.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Flora Europaea

Катэгорыя:Астравыя (падсямейства)
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Флора Еўропы
Беластоцкі павет (Расійская імперыя)

**Беластоцкі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Беластоцкай вобласці і Гродзенскай губерні Расійскай імперыі, якая існавала ў 1808—1919 гадах. Цэнтр — г. Беласток.

## Гісторыя 
Утвораны ў 1808 годзе ў складзе Беластоцкай вобласці, з 1842 года ў Гродзенскай губерні. У Першую сусветную вайну акупіраваны германскімі войскамі. Уваходзіў у склад Обер-Ост, дзе падзяляўся на сельскі і гараскі паветы і ўваходзіў у акругу Беласток—Гродна.

У складзе павета былі заштатныя гарады Гонёндз, Кнышын, Сураж, крэпасць Асавец і 6 мястэчак: Гарадок, Заблудава, Супрасль, Трасцяны, Харошч і Ясянаўка.

## Насельніцтва 
Паводле ўсеагульнага перапісу насельніцтва Расійскай імперыі 1897 г. 34,0 % насельніцтва складалі палякі, 28,3% — яўрэі, 26,1% — беларусы, 6,7 % — рускія, 3,6% — немцы.

## Воласці павета 
### 1897 г. 
# Абрубніцкая
# Беластоцкая
# Гарадоцкая
# Дайлідская
# Заблудаўская
# Завыкаўская
# Крыпнянская
# Міхайлоўская
# Прытулянская
# Харошчаўская
# Юхнавецкая
# Ясвільская
## Ураднікі павета 
* Беластоцкія павятовыя маршалкі

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Паветы Гродзенскай губерні
Катэгорыя:Беластоцкая вобласць (Расійская імперыя)
Марыя Веньямінаўна Бярковіч

**Марыя Веньямінаўна Бярко́віч** (; ,  — ) — беларускі мастак кіно і графік.

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў мястэчку Беразіно (цяпер Мінская вобласць).

Удзельнічала ў мастацкіх выставах з 1927 года. У 1931 годзе скончыла Віцебскі мастацкі тэхнікум, у 1939 — Маскоўскі інстытут выяўленчых мастацтваў, дзе навучалася ў А. Ганчарова і У. Фаворскага.

У 1954—1976 гадах працавала мастаком па касцюму на кінастудыі «Беларусьфільм».

Памерла  года.

## Творчасць 
Працавала як мастак кіно і ў галіне станковай графікі (акварэль, гуаш, аловак, манатыпія). Сярод асноўных прац — эскізы касцюмаў да фільмаў «Несцерка» (1954), «Міколка-паравоз» (1956), «Чырвонае лісце» (1958), «Апавяданні пра юнацтва» (1959), «Апошні хлеб» (1963), «Запомнім гэты дзень» (1966), «Шчаслівы чалавек» (1969), «Крыніцы» і інш.

Сярод яе твораў ёсць і лірычныя пейзажы, серыя лістоў у тэхніцы акварэлі і гуашы на вытворчую тэму «Барысаўская запалкавая фабрыка імя С. М. Кірава» (1949), шэраг графічных прац: «Пасля вайны на вёсцы», «Ля возера», «Новы Мінск», «На беразе», а таксама серыі «Барысаўская фабрыка запалак» і «Беларускія пейзажы». Аўтар акварэльных пейзажаў Мінска, Раўбічаў, Рыжскага ўзмор’я і інш.

Яе творы захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Беркович Мария Вениаминовна // Артру.инфо  
* Беркович Мария Вениаминовна // «Беларусьфильм»  

Катэгорыя:Мастакі Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага Народнага мастацкага вучылішча
Катэгорыя:Мастакі-пастаноўшчыкі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі кіно Беларусі
Андрэя

**Andreaea** - род імхоў, адзін з двух родаў сямейства  парадку  і класу .

## Назва 
Род был названы ў гонар нямецкага фармацэўта, хіміка і натураліста  (1724—1793).

## Апісанне і распаўсюджванне 
: *Поўную характарыстыку сямейства гл. у артыкуле Андрэевыя*
Аднадомныя ці двухдомныя расліны з жорсткімі прамымі сцебламі. Лісце ўвагнутае, з тупой або завостранай верхавінай, можа несці жылку ці не мець яе; лісце вакол каробачкі буйней іншых. Каробачка даўгавата-яйкападобная, пры паспяванні рэпаецца 4-6 падоўжнымі шчылінамі, якія не даходзяць да верхавіны і аснавання.

## Віды 
Род уключае каля ста відаў. Некаторыя з іх:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
* 
** 
** 
* 
* 
* 

Па дадзеных В. Р. Філіна, на тэрыторыі былога СССР сустракаецца 15 відаў.

## Літаратура 
* Лиственные мхи // Куна — Ломами. — М. : Советская энциклопедия, 1973. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 14).
* *Абрамов И. И., Абрамова А. Л.* Подкласс андреевые, или андреиды (Andreaeidae) // Жизнь растений: в 6 тт. Т. 4. Мхи. Плауны. Хвощи. Папоротники. Голосеменные растения. / под ред. И. В. Грушвицкого и С. Г. Жилина. — М.: Просвещение, 1978. — С. 90.
* *, Соловьёва М. П., Тихомиров В. Н.* Ботаника. Систематика высших, или наземных растений: учебник. — 4-е изд., испр. — М.: Издательский центр «Академия», 2006. — 464 с. — ISBN 5-7695-2141-4
* *Филин В. Р.* Семейство Андреэевые — Andreaeaceae // Водоросли, лишайники и мохообразные СССР / отв. ред. . — М.: Мысль, 1978. — С. 230—232.

## Спасылкі 
* *Andreaea* // *Moss Flora of Chine* на сайте *eFloras*  

Катэгорыя:Андрэевыя імхі
Ларыса Рыгораўна Цітарэнка

**Ларыса Рыгораўна Цітарэ́нка** (нар. , Мінск) — беларускі сацыёлаг і філосаф. Кандыдат філасофскіх навук, доктар сацыялагічных навук, прафесар.

Скончыла гістарычны факультэт БДУ (1975) па спецыяльнасці «філасофія». Кандыдат філасофскіх навук (1978), доктар сацыялагічных навук (1992). Прафесар БДУ (1995).

Спецыя­ліст у галіне сацыяльнай тэорыі і сучаснай заходняй сацыялогіі, а таксама сацыялогіі культуры, грамадскай думкі, сацыялогіі адука­цыі., акадэмік Нью-Йоркскай акадэміі навук (1997), член Міжнароднай адукацыйнай супольнасці (2007) і інш.

Актыўны ўдзельнік міжнародных навуковых кангрэсаў па сацыяльных навуках. Стажыравалася ў вядучых заходніх даследчых цэнтрах, выкладала сацыялогію ў Польшчы, ЗША (у т.л. у Кар­нельскім і Гарвардскім ўніверсітэ­тах) і Заходняй Еўропе. Удзельнікам шэрагу міжнародных навукова-даследчых праектаў, іх каардынатарам і кіраўніком..

## Літаратура 
* *Данілаў А.* Прафесіянал найвышэйшага ўзроўню // «Універсітэі» № 4 (2086). 15 сак. 2013. — С. 3.
* Титаренко Лариса Григорьевна // Республика Беларусь: энциклопедия. В 7 т. — Мн., 2008. — Т. 7. — С. 224.
* Титаренко Лариса Григорьевна // Социологическая энциклопедия. — Мн., 2003 — С. 329.
* Титаренко Лариса Григорьевна // Социология : энциклопедия. — Мн., 2003. — С. 1126—1127.
* Титаренко Лариса Григорьевна // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001: 80 год. — Мн., 2001. — С. 273.
* Титаренко Лариса Григорьевна // Кафедре социологии БГУ — 20 лет, 1989—2009: сборник научных трудов. — Мн., 2009. — С. 122—123.
* Цітарэнка Ларыса Рыгораўна // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. — Мн., 2003. — Т. 17. — С. 119.

Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Сацыёлагі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты філасофскіх навук
Катэгорыя:Дактары сацыялагічных навук
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Дземя

**Дз́емя** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Свольна, за 23 км у напрамку на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 3,1 ка на паўднёвы ўсход ад вёскі Лісна Верхнядзвінскага раёна.

Плошча паверхні возера 0,18 км². Даўжыня 1 км, найбольшая шырыня 0,5 км. Плошча вадазбору 1,5 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны ў заходняй частцы вышынёй да 5 м, астатнія да 22 м. Вакол возера забалочаная пойма. Берагі пераважна высокія і пясчаныя. Мелкаводдзе вузкае. Зона мелкаводдзя пясчаная. Астатнюю частку дна возера высцілае сапрапель. У паўднёвай частцы маецца востраў плошчай 1,6 га. На поўдні з возера выцякае ручай у раку Свольна.

У возеры водзяцца акунь, шчупак звычайны, лешч, плотка і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Том 2.

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Захар Барысавіч Лазінскі

**Захар (Залман) Барысавіч Лазінскі** (; ,  — , ) — савецкі гісторык. Спецыяліст па гісторыі 1917-га году. З'яўляўся складальнікам падручнікаў па гісторыі для малодшых класаў па гісторыі. Доктар гістарычных навук, прафесар.

## Біяграфія 
Сын ювеліра-гадзіншчыка. Скончыў камерцыйнае вучылішча ў Магілёве. Прымаў актыўны ўдзел у реврлюционной дзейнасці Магілёва з 1917 па 1921 гг (у снежні 18-га ўзначаліў аддзел адукацыі і аддзел агітацыі).
У 1921 пераехаў у Маскву. Скончыў Інстытут Чырвонай прафесуры ў 1926 г. З 1927 г. у Ленінградзе. Прафесар Ленінградскага інстытута філасофіі, літаратуры і гісторыі, старшы навуковы супрацоўнік Ленінградскага аддзялення Інстытута Гісторыі (ЛАІГ). Адказны рэдактар часопіса «Ленінградскі сучаснік» (да 1936). У ліпені 1936 абвешчаны «ворагам народа», арыштаваны, расстраляны ў лістападзе таго ж года.

## Спасылкі 
* http://stopgulag.org/object/174103878?lc=ru
* http://zhurnal.lib.ru/t/tjagur_m_i/pedkadri.shtml

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Койданаўская воласць

**Койданаўская воласць**, **Койданаўскае староства** (да сярэдзіны XVI ст.), **Койданаўскае графства** (з сярэдзіны XVI ст. да канца XVIII ст.), **Койданаўскі маёнтак** — буйное феадальнае ўладанне ў Менскім павеце ў XVI—XIX ст. Цэнтр — Койданава. Да 1483 г. належала вялікім князям літоўскім, потым князю В. М. Вярэйскаму (Удалому), пазней Гаштольдам, з 1542 — вялікім князям Жыгімонту I Старому, Жыгімонту II Аўгусту. У 1551—1831 гг. уласнасць Радзівілаў, якія перайменавалі староства ў графства. 

З 1793 г. у Мінскім павеце Расійскай імперыі. У 1791 г. у Койданаўскім графстве было 1300 валок (26 тыс. дзесяцін) пашы, 2324 сялянскія дымы. З канца XVI ст. да канца XIX ст. у воласць уваходзіла ад 20 да 66 вёсак. За ўдзел Радзівілаў у паўстанні 1830—1831 гг. маёнтак канфіскаваны ў казну, у 1878 перададзены расійскім чыноўнікам Касакоўскаму і Сакалову, якім належаў да 1917 г. 

У 1924 годзе адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Койданаўская воласць, разам з Велікасельскай, Станькаўскай, Старасельскай і часткай Заслаўскай валасцей увайшла ў Койданаўскі раён БССР.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Менскае ваяводства
Катэгорыя:Староствы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Воласці Мінскай губерні
Элора

**Эло́ра**, ці *Элура* — населены пункт у заходняй частцы Індыі, штат Махараштра, за 15 км ад горада Аўрангабада.

Паблізу Элоры 34 высечаныя ў скале будыйскія, брахманскія і джайнскія храмы (VI—XIII стст.), у т.л. грандыёзны маналітны храм Кайласанатха (VIII ст.). Месца рэлігійнага паломніцтва і міжнароднага турызму. Храмы ў Элоры ўключаны ЮНЕСКА у спіс Сусветнай спадчыны.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Індыі
Міхал Шымялевіч

**Міхал Шымялевіч** (; , в. Пеляса, цяпер Воранаўскі раён — , Сопат)  — гісторык, лідскі краязнавец.

## Біяграфія 
Адукацыю пачаў ў Лідскім павятовым вучылішчы. У 1901 г. працаваў у Лідскай судова-міравой акрузе, канцылярыі з'езду міравых суддзяў, памочнікам сакратара. Як малады гісторык-аматар атрымаў грант ад гістарычнага таварыства для вучобы. У 1905—1908 гадах вучыўся ў Ягелонскім універсітэце ў Кракаве, атрымаўшы гістарычную адукацыю, вярнуўся ў Ліду.

Верагодна першай надрукаванай працай М. Шымялевіча была кніга «Горад Ліда і Лідскі замак» (1905). У 1927 годзе М. Шымялевіч выбіраецца ў Гарадскую раду ад Таварыства беларускай школы. У 1936—1939 гадах быў сябрам рэдакцыйна-выдавецкага камітэта газеты «Лідская зямля» («Ziemia Lidzka»), дзе апублікаваў каля 30-ці краязнаўчых артыкулаў.

У 1940 годзе Міхал Шымялевіч быў вывезены ў Казахстан, ягоны дом у Лідзе быў канфіскаваны. Найвялікшую каштоўнасць меў велізарны архіў гісторыка, адмыслова дасланыя ў Ліду выкладчыкі БДУ з Мінска пачалі займацца апрацоўкай архіва М. Шымялевіча. Архіў згарэў разам з цэнтрам горада ў 1941 годзе. 

Міхал Шымялевіч цудам выжыў у высылцы. Пасля 1948 года жыў у Сопаце. Напісаў яшчэ некалькі каштоўных прац.

Памёр 11 студзеня 1969 года ў г. Сопат. Пахаваны на гарадскіх камунальных могілках, магіла не захавалася.

## Літаратура 
* *Лаўрэш Л.* Сябар ТБШ Міхал Шымялевіч // «Наша Слова» № 38 (1137), 18 вер. 2013.
* *Лаўрэш Л.* Пра Міхала Шымялевіча: Крэскі да біяграфіі найлепшага гісторыка горада Ліды // Асоба і час: Беларускі біяграфічны альманах. Вып. 6. / Уклад.: Л. Лаўрэш, А. Фядута. — Мн:, 2015. — С. 133—165.
* *Лаўрэш Л.* Мiхал Шымялевiч. Крэскi да бiяграфii найлепшага гiсторыка горада Лiды // Лідскі летапісец 2016. № 1 (73). — C. 45–58. // на pawet.net
* Міхал Шымялевіч // Лідскі Летапісец № 2(42), 2008. — С. 18-27.
* *Лаўрэш Л.* Гісторык у высылцы: да біяграфіі Міхала Шымялевіча // АСОБА І ЧАС. Беларускі біяграфічны альманах. Выпуск 8. Уклад.: Аляксандр Фядута. — Мінск. 2018. — C. 136–139.
*  *Шымялевіч Міхал.* Высяленне ў Казахстан у 1940 г. значнай часткі жыхароў Лідскага павета // АСОБА І ЧАС. Беларускі біяграфічны альманах. Выпуск 8. Уклад.: Аляксандр Фядута. — Мінск. 2018. — C. 140–181.
* Шымялевіч Міхал. Збор твораў / укл. Л. Лаўрэш. – Гродна, 2019. // на pawet.net
* *Лаўрэш Л.* Новае пра лепшага лідскага гісторыка XX ст. Міхала Шымялевіча // Лідскі Летапісец. 2021. № 1(93). С. 15-17. // на pawet.net

Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Краязнаўцы Польшчы
Шымялевіч

* Ганна Генрыхаўна Шымялевіч (нар. 1966) — беларускі мастацтвазнавец
* Міхал Шымялевіч (1879—1969) — гісторык, лідскі краязнавец
Дзяржава Чола

**Чо́ла** () — старажытная дзяржава на поўдні Індыі і дынастыя, якая ў ёй правіла. Вядома з І ст. н.э.

Сталіцы: Пухар, Танджур і .
Дзяржаўная мова — тамільская.

У 9 ст. трапіла ў васальную залежнасць ад дзяржавы Палаваў. Узвышэнне Чолы пачалося, калі яе правіцель Адыцья І (871—907) знішчыў дзяржаву Палаваў і захапіў яе землі.
Найбольшай магутнасці дасягнула ў 10—12 ст., калі дынастыя Чола падпарадкавала амаль увесь поўдзень паўвострава Індастан, востраў Шры-Ланка (Цэйлон), Мальдыўскія астравы, нанесла некалькі паражэнняў дзяржаве Заходніх Чалук'яў, здзейсніла паходы ў Бенгалію, на Суматру і ў Мапаю.

Высокага развіцця дасягнулі земляробства, рамесніцтва і гандаль, тамільская літаратура і мастацтва. З 2-й палавіны 12 ст. пачаўся заняпад дзяржавы Чола, у 13 ст. яна стала васалам Хайсалаў і перастала існаваць. Дынастыя вядома да 18 ст.

## Літаратура 
* Чола //  С. 273.

## Спасылкі 
* The History of Chola Empire
* Kingdoms of South Asia - Indian Kingdom of the Cholas

Чола
Чола
Чола
Чола
Чола
Хенінг Манкель

**Хенінг Манкель** (швед. Henning Mankell, , Стакгольм — , Гётэбарг) — шведскі тэатральны рэжысёр і пісьменнік, аўтар дэтэктыўных раманаў пра камісара Курта Валандэра.

## Біяграфія 
Хенінг Манкель нарадзіўся ў Стакгольме. Праз год пасля нараджэння хлопчыка яго бацькі развяліся. Дзіця засталося з бацькам, які служыў суддзёй.

Актыўна ўдзельнічаў у акцыях пратэсту супраць вайны ў В'етнаме і рэжыму апартэіду ў ПАР. У 1970-я ён пераехаў у Нарвегію, дзе далучыўся да Працоўнай камуністычнай партыі, якая стаяла на пазіцыях мааізму. Тады ж пабачылі свет яго першыя раманы. З пачатку 70-х гадоў Манкель падарожнічаў па афрыканскіх краінах. Ён нейкі час жыў у Замбіі, Зімбабвэ, Мазамбіку, займаўся дабрачыннай дзейнасцю.

У 1991 годзе Хенінг Манкель выдаў першую кнігу пра камісара Валандэра «Безаблічныя забойцы». У Швецыі гэты дэтэктыў, напісаны ў жанры нуар, адразу стаў папулярным і атрымаў некалькі прэстыжных прэмій. У іншых краінах пра Манкеля і яго героя загаварылі толькі пасля трэцяга рамана, «Белая ільвіца».

Яго кнігі былі глыбокія з сацыяльнага пункту гледжання. Злачынствы ў іх былі вынікам хвароб сучаснага грамадства: праблем мігрантаў, тэрарызму і экстрэмізму, рэлігійнага фанатызму, збяднення насельніцтва. Валандэр жыве і працуе ў невялікім шведскім мястэчку, пакутуе на алкагалізм і павінны быў ужо даўно зненавідзець увесь чалавечы род, аднак штодня сутыкаючыся з жорсткасцю і гвалтам, застаецца гуманістам і робіць сваю справу.

Раманы пра шведскага камісара былі экранізаваныя. Найбольш удалымі лічацца серыялы, знятыя шведскім тэлебачаннем. Высокія ацэнкі атрымаў таксама серыял, зняты Бі-Бі-Сі. Ролю Валандэра ў ім выканаў папулярны акцёр Кенэт Брана.

У апошнія гады Хенінг Манкель жыў пераважна ў Мазамбіку, вяртаючыся на лета ў Швецыю. З 1998 года быў жанаты з дачкой шведскага рэжысёра Інгмара Бергмана.

Катэгорыя:Пісьменнікі Швецыі
Чжу Юаньчжан

**Чжу Юаньчжан** (храмавае імя *Тайцзу*; 1328—98) — кітайскі імператар (1368—98), заснавальнік дынастыі Мін.

З сям'і арандатара. У юнацтве быў будыйскім манахам. У 1352 годзе у ходзе «Паўстання Чырвоных павязак» уступіў у атрад паўстанцаў супраць мангольскай дынастыі Юань, з 1356 года узначаліў увесь рух.
Аб'яднаў пад сваёй уладай большасць зямель Кітая. У 1368 годзе абвясціў сябе імператарам новай дынастыі (Мін), яго войскі занялі горад Даду (Пекін) і зверглі дынастыю Юань.

Садзейнічаў аднаўленню эканомікі, найперш сельскай гаспадаркі, увёў фіксаваны зямельны падатак, аднавіў і пашырыў ірыгацыйную сетку, змагаўся са злоўжываннямі чыноўнікаў.

## Літаратура 
* Чжу Юаньчжан //  С. 271.

Катэгорыя:Імператары дынастыі Мін
Катэгорыя:Імператары Кітая
Катэгорыя:Военачальнікі Сярэдневякоўя
Мікалай Мікалаевіч Дзямчук

**Мікала́й Мікала́евіч Дзямчу́к** (нар. , в. Дзеткавічы  Брэсцкай вобласці, БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь (1997—2000), доктар эканамічных навук.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1954 годзе ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (1982).

Працаваў слесарам-рамонтнікам на Мінскім аўтамабільным заводзе. Пасля заканчэння інстытута працаваў у бухгалтэрыі гэтага ж завода.

У 1981—1990 гадах — намеснік галоўнага бухгалтара, начальнік планава-эканамічнага аддзела Мінскага станкабудаўнічага вытворчага аб’яднання імя Кастрычніцкай рэвалюцыі.

З 1990 года — старшыня Ленінскага райвыканкама г. Мінска.

У 1991—1994 гадах працаваў начальнікам Дзяржаўнай падатковай інспекцыі па Заводскім раёне г. Мінска.

21 кастрычніка 1994 года прызначаны Старшынёй Галоўнай дзяржаўнай падатковай інспекцыі пры Кабінеце Міністраў Рэспублікі Беларусь.

14 студзеня 1997 года Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 56 прызначаны Старшынёй Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь.

31 сакавіка 2000 года ў адпаведнасці з Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 158 вызвалены ад пасады Старшыні Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь і прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Узбекістан. 18 красавіка 2008 года быў вызвалены ад пасады.

15 снежня 2014 года быў прызначаны пастаянным паўнамоцным прадстаўніком Беларусі пры статутных і іншых органах СНД. Вызвалены ад гэтай пасады 26 снежня 2019 года.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Міністэрства па падатках і зборах  

Катэгорыя:Міністры па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дактары эканамічных навук
Катэгорыя:Выпускнікі БДЭУ
Катэгорыя:Паслы Беларусі ва Узбекістане
Катэгорыя:Старшыні дзяржаўных камітэтаў Беларусі
Катэгорыя:Старшыні раённых выканаўчых камітэтаў Беларусі
Вялікае (возера, Смалявіцкі раён)

**Вялі́кае** — возера ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці ў басейне ракі Гайна, за 14 км у напрамку на паўночны ўсход ад Смалявічаў, прыкладна за 0,7 км на паўночны захад ад вёскі Арлова.

Плошча паверхні возера 1,6 км². Даўжыня 1,8 км, найбольшая шырыня 1,1 км. Найбольшая глыбіня 1,2 м. Даўжыня берагавой лініі каля 5 км. Плошча вадазбору 13,6 км².
Возера знаходзіцца ў лясістай, месцамі забалочанай мясцовасці. Берагі нізкія, тарфяністыя і забалочаныя. Мелкаводдзе шырокае, высланае торфам і ілам. Астатнюю частку дня ўкрывае сапрапель. Возера значна зарастае. У паўднёвай частцы Вялікае злучаецца з сеткай меліярацыйных каналаў, у заходняй праз канал з ракой Гайна.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 2.

Катэгорыя:Азёры Смалявіцкага раёна
Томас Ліндаль

**Томас Ліндаль** (, ) — шведскі вучоны-біяхімік, даследчык ракавых захворванняў. У 2015 годзе ён падзяліў Нобелеўскую прэмію па хіміі разам з Азізам Санджарам і Полам Модрычам з фармулёўкай «за даследаванне механізмаў аднаўлення ДНК».

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Пол Модрыч

**Пол Модрыч** (; ) — амерыканскі вучоны-біяхімік, доктар навук (1973, Стэнфардскі ўніверсітэт), прафесар Універсітэта Дзюка. У 2015 годзе ён падзяліў Нобелеўскую прэмію па хіміі разам з Томасам Ліндалем і Азізам Санджарам з фармулёўкай «за даследаванне механізмаў аднаўлення ДНК».

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Ведамства федэральнага канцлера Германіі

**Ведамства федэральнага канцлера Германіі** *(ням. Bundeskanzleramt)* — ведамства ў структуры выканаўчай улады Германіі, у задачы якога ўваходзіць падтрымка дзейнасці федэральнага канцлера Германіі. У будынку Ведамства знаходзіцца кабінет федэральнага канцлера.

## Структура ведамства 
У структуру падраздзяленняў Ведамства федэральнага канцлера ФРГ ўваходзяць:
* Аддзел 1: Унутраная і прававая палітыка.
* Аддзел 2: Знешняя палітыка, палітыка бяспекі і палітыка стымулявання сацыяльна-эканамічнага развіцця краін, якія развіваюцца.
* Аддзел 3: Сацыяльная палітыка, палітыка аховы здароўя, рынку працы, інфраструктурная і грамадская палітыка.
* Аддзел 4: Эканамічная і фінансавая палітыка.
* Аддзел 5: Еўрапейская палітыка.
* Аддзел 6: Федэральная выведная служба (БНД) Германіі; каардынацыя разведвальных службаў.

## Будынак 
Новы будынак Ведамства федэральнага канцлера Германіі адразу стаў адным з славутасцяў Берліна. Рашэнне аб яго будаўніцтве было прынята ў сувязі з пераносам сталіцы аб'яднанай Германіі ў Берлін. Яно было пабудавана за чатыры гады, і 2 мая 2001 года стала афіцыйным месцам працы ўрада. Яно знаходзіцца ў так званай лукавіне ракі Шпрэі, практычна ў цэнтры ўрадавага квартала «Федэральная стужка», літаральна ў некалькіх кроках ад Брадэнбургскіх варот і Рэйхстага. Ведамства было пабудавана па праекце Акселя Шультеса і Шарлоты Франк і абышлося казне ў 465 мільенаў нямецкіх марак. 36-метровы будынак мае празрысты фасад, які нагадвае тэатральную дэкарацыю. Зала пасяджэнняў ўрада знаходзіцца на семым паверсе цэнтральнага блока, на восьмым паверсе размяшчаецца кабінет федэральнага канцлера, на самым верхнім паверсе — яго кватэра. У правым і левым крылах будынка размяшчаюцца кабінеты супрацоўнікаў ведамства.

## Глядзіце таксама 
Ведамства федэральнага канцлера (Бонн)

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Берліна
Катэгорыя:З’явіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:2001 год у Берліне
Паўстанне Чырвоных павязак

**Паўстанне «Чырвоных павязак» 1351—1368**, ці *паўстанне «Чырвоных войск» 1351—1368* — паўстанне ў Кітаі, якое скінула панаванне мангольскай дынастыі Юань.

Уяўляла сабой некалькі паўстанняў, аб’яднаных агульнай назвай «паўстанне „Чырвоных павязак“» (па адзнацы паўстанцаў — чырвонай павязцы на галаве). У Паўночным Кітаі пачалося ў 1351 годзе пад кіраўніцтвам тайнай будысцкай арганізацыі Байляньцзяо (Секта белага лотаса) і ахапіла тэрыторыю да Карэі. Асноўнымі ўдзельнікамі былі сяляне, і паўстанне тут набыло антыфеадальны характар. У 1351 годзе пад кіраўніцтвам Байляньцзяо пачалося сялянскае паўстанне ў Цэнтральным Кітаі (у сярэднім цячэнні ракі Янцзы). У 1352 годзе новае паўстанне (удзельнічалі і кітайскія феадалы) ахапіла ніжняе цячэнне Янцзы.

У 1353—1356 гадах сярод іншых кіраўнікоў паўстанцкіх атрадаў вылучыўся Чжу Юаньчжан, які з 1356 года ўзначаліў увесь рух. У 1367—1368 гадах ён разбіў галоўныя сілы манголаў і ўзяў іх сталіцу Даду (Пекін); апошні мангольскі імператар Тагон-Тэмур уцёк у стэп. Дынастыя Юань была скінута, Чжу Юаньчжан у 1368 годзе абвясціў сябе першым імператарам новай кітайскай дынастыі Мін, пры якой зноў пачаўся працэс феадалізацыі.

## Літаратура 
* «Чырвоных войск» паўстанне 1351—68 //  С. 317.
* Боровкова Л. А. Восстание «Красных войск» в Китае. М., 1971.

Катэгорыя:Паўстанні ў Кітаі
Катэгорыя:Войны Кітая
Васіль Фёдаравіч Некрашэвіч

**Васі́ль Фёдаравіч Некрашэвіч** ( — ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Галоўнай дзяржаўнай падатковай інспекцыі Беларусі (1992—1994).

## Біяграфія 
У 1970 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут, у 1998 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

6 лістапада 1992 года прызначаны Старшынёй Галоўнай дзяржаўнай падатковай інспекцыі пры Міністэрстве фінансаў Рэспублікі Беларусь.

29 красавіка 1994 года быў прызначаны першым намеснікам Міністра фінансаў — начальнікам Галоўнай дзяржаўнай падатковай інспекцыі пры Міністэрстве фінансаў Рэспублікі Беларусь.
 
З 3 красавіка 1995 па 21 лютага 2002 года — намеснік Міністэрства па кіраванню дзяржаўнай маёмасцю і прыватызацыі Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Міністэрства па падатках і зборах  
* Некралог на сайце Міністэрства па падатках і зборах  

Катэгорыя:Міністры па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністра фінансаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Частата дыскрэтызацыі

**Частата дыскрэтызацыі** (ці **частата сэмплавання**, англ. **sample rate**) — частата ўзяцця адлікаў няспыннага ў часе сігнала пры яго дыскрэтызацыі (напрыклад аналага-лічбавым пераўтваральнікам). Вымяраецца ў герцах.

Тэрмін ужываецца і пры адваротным, лічбава-аналагавым пераўтварэнні, асабліва калі частата дыскрэтызацыі прамога і адваротнага пераўтварэння выбрана рознай (гэты прыём, які таксама завецца «маштабаваннем часу», сустракаецца пры аналізе звышнізкачастотных гукаў, якія выдаюць марскія жывёлы).

Чым вышэй частата дыскрэтызацыі, тым больш шырокі спектр сігнала можа быць прадстаўлены ў дыскрэтным сігнале.
Як вынікае з тэарэмы Кацельнікава, для таго, каб адназначна аднавіць зыходны сігнал, частата дыскрэтызацыі павінна больш чым у два разы перавышаць найбольшую частату ў спектры сігнала.

Некаторыя з ужываных частот дыскрэтызацыі гуку:

* 8`000&nbsp;Гц — тэлефон, досыць для голасу, кодек Nellymoser;
* 11`025&nbsp;Гц;
* 16`000&nbsp;Гц;
* 22`050&nbsp;Гц — радыё;
* 32`000&nbsp;Гц;
* 44`100&nbsp;Гц — выкарыстоўваецца ў Audio CD;
* 48`000&nbsp;Гц — DVD, DAT;
* 96`000 Гц — DVD-Audio (MLP 5.1);
* 192`000 Гц — DVD-Audio (MLP 2.0);
* 2`822`400 Гц — SACD, працэс аднабітнай дэльта-сігма мадуляцыі, вядомы як DSD — Direct Stream Digital, супольна распрацаваны кампаніямі Sony і Philips;
* 5`644`800 Гц — DSD з падвоенай частатой дыскрэтызацыі, аднабітны Direct Stream Digital з частатой дыскрэтызацыі удвая больш, чым у SACD. Выкарыстоўваецца ў некаторых прафесійных прыладах запісу DSD.

## Гл. таксама 
* Частата Найквіста
* Лічбавы сігнал
* Дыскрэтызацыя

Катэгорыя:Лічбавая апрацоўка сігналаў
Аркадзь Залманавіч Рахмілевіч

**Аркадзь (Арон) Залманавіч Рахмілевіч** (; ,  — , ) — савецкі , , .

## Біяграфія 
Пасля заканчэння музычнай школы ў 1928 паступіў у музычны тэхнікум імя А. Р. Рубінштэйна. У 1934-39 студэнт Маскоўскай кансерваторыі. У 1939-41 працаваў у Петразаводскай філармоніі (саліст, канцэртмайстар сімфанічнага аркестра), быў педагогам музычнага вучылішча, салістам на радыё. З 1946 па 1987 выкладаў у Чэлябінскай музычнай школе, у ЧДІМК. Педагагічную працу паспяхова спалучаў з выканальніцкай у філармоніі (саліст, удзельнік ансамбля, канцэртмайстар, дырыжор сімфанічнага аркестра). Доўгі час з’яўляўся загадчыкам аркестравым аддзяленнем, доўгі час надаваў кансультацыйнай і метадычнай працы ў музычных школах вобласці. У 1987-90 кіраваў самадзейным сімфанічным аркестрам Палаца культуры ЧТЗ.

Выдатнік Міністэрства культуры СССР (1956). У 1990 пераехаў у Ізраіль.

## Спасылкі 
* *Звоницкая Ю. С.* РАХМИЛЕВИЧ Аркадий Залманович // Энциклопедия «ЧЕЛЯБИНСК»

Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскай кансерваторыі
Катэгорыя:Канцэртмайстары
Белае (возера, Ушацкі раён, басейн Заходняй Дзвіны)

**Бе́лае, Бельскае** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Заходняя Дзвіна, у міжрэччы рэк Выдрыца і Ладасна, за 16 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Ушачы, каля вёскі Белае.

Плошча паверхні возера 1,52 км². Даўжыня 2,12 км, найбольшая шырыня 0,93 км, даўжыня берагавой лініі 6,65 км. Найбольшая глыбіня 21 м, сярэдняя 4,2 м. Аб'ём вады ў возеры 6,34 млн м³. Плошча вадазбору 20,5 км³.
Катлавіна возера складаецца з 2-х плёсаў. Схілы катлавіны маюць вышыню 6—9 м, у паўночнай частцы возера — 12—16 м. Берагі высокія, паўднёвыя сплавінныя, паўночныя зліваюцца са схіламі катлавіны. Мелкаводдзе мае шырыню да 100 м, пясчанае да глыбіні 0,5—1,5 м. Астатнюю частку дна высцілае сапрапель. Расліннасць распаўсюджваецца да адлегласці 25—100 м ад берага возера. На поўдні ў возера ўпадае ручай, злучаны з сеткай меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 1.

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Дзікае

**Дзі́кае** — тапонім:

* Дзікае — возера ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці, у басейне ракі Ліса
* Дзікае — возера ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці, у басейне ракі Моўчадзь
* Дзікае — возера ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці, у басейне ракі Ружанка
* Дзікае — возера ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, у басейне ракі Трэмля
* Дзікае — возера ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці, у басейне ракі Уса
* Дзікае — возера ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці, у басейне ракі Волма

## Гл. таксама 
* Дзікае поле
Мікалай Захаравіч Хейфец

**Мікалай (Калман) Захаравіч Хейфец** (; ,  — , ) — савецкі трамбаніст, дырыжор, кампазітар. 

## Біяграфія 
Выпускнік Пецярбургскай кансерваторыі па класе трамбона (1910) і па спецыяльнасці кампазіцыя (1915). Служыў артыстам-трамбаністам ў аркестрах Санкт-Пецярбурга. У 1915—1918 быў на ваеннай службе ў аркестры Лейб-гвардыі Праабражэнскага палка.
Выкладаў кампазіцыю ў Растоўскай кансерваторыі (1918—1930), быў дырэктарам кансерваторыі, ператворанай пазней у муз. тэхнікум (1921—1930). З 1932 запрошаны на працу ў Ленінградскую кансерваторыю: выкладчык інструментоўкі (1932—1942), загадчык дырыжорскім аддзелам (1937—1938), з 1938 — прафесар, загадчык кафедры. З моманту арганізацыі Ваенна-Марскога факультэта ў верасні 1940 быў прызначаны начальнікам вучэбнай часткі (да 1942). Эвакуіраваны з Ленінграда 28 лютага 1942 Быў моцна знясілены, праз 2 месяцы памёр у Ташкенце.

## Спасылкі 
* ХЕЙФЕЦ Николай Захарович // Адмиралтейский оркестр
Юань (імперыя)

**Юа́нь**, ці *Дай Юань* (Вялікая Юань) — мангольская дынастыя, якая правіла ў Кітаі ў 13—14 ст. У гістарычнай літаратуры існуюць розныя даты яе праўлення (1271, 1279 ці 1280—1368).

## Гісторыя 
Заваяванне Кітая пачаў Чынгісхан. Яго пераемнік Угедэй у 1234 г. падпарадкаваў увесь Паўночны Кітай.

У 1250-я гг. Мангольская імперыя распалася на самастойныя дзяржавы; адной з іх стала дзяржава Хубілая (на ханскі прастол уступіў у 1260), у склад якой уваходзілі тэрыторыі ўласна Манголіі і Паўночнага Кітая. У 1271 г. Хубілай даў сваёй дынастыі кітайскую назву Юань. У 1279 г. яго войскі знішчылі кітайскую імперыю Паўднёвая Сун і завяршылі заваяванне Паўднёвага Кітая.

Пасля яго пераемніка  (1295—1307) пачалася барацьба прэтэндэнтаў на прастол: за 1308—32 змянілася 8 імператараў. У час праўлення Тагон-Тэмура (1333—68) у Кітаі пачаліся народныя паўстанні; у выніку паўстання «Чырвоных войск» 1351—68 гг. манголы былі выгнаны і ў 1368 г. заснавана кітайская дынастыя Мін. Пасля звяржэння Юань улада чынгісідаў заняпала і ў Манголіі; адзіная мангольская дзяржава распалася на шэраг ханстваў.

## Літаратура 
* Юань //  С. 198.

Катэгорыя:Гісторыя Кітая
Катэгорыя:Дынастыя Юань
Катэгорыя:Кітайскія дынастыі
Міхаіл Паўлавіч Гнілякевіч

**Міхаі́л Па́ўлавіч Гніляке́віч** (, в. Асташына, Навагрудскі павет Мінская губерня — ) — дзяржаўны дзеяч БССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 лютага 1887 года ў в. Асташына Навагрудскага павета Мінскай губерні.

У 1907—1914 гг. працаваў на заводах Пецярбурга, за ўдзел у рэвалюцыйным руху сядзеў у турме. Член КПСС з 1912 г.

З 1914 г. у арміі. Удзельнік Кастрычніцкай рэвалюцыі, адзін з арганізатараў Чырвонай гвардыі ў Петраградзе. Удзельнічаў у баях супраць Каледзіна.

З 1919 г. на партыйнай і прафсаюзнай працы ў БССР. З мая 1929 — наркам працы БССР, у сакавіку 1931 — верасні 1933 г. сакратар ЦВК БССР. З 1933 г. на партыйнай і прафсаюзнай працы ў РСФСР. Член ЦК КП(б) у 1924—1927, 1930—1932 гг. Член ЦКК КП(б)Б у 1927—1930, 1932—1933 гг. і яе Прэзідыума ў 1929—1930, 1932—1933 гг. Член ЦВК БССР у 1922—1923 гг. і яго Прэзідыума ў 1931—1933 гадах гг.

Катэгорыя:Народныя камісары працы БССР
Катэгорыя:Удзельнікі Кастрычніцкай рэвалюцыі
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены Прэзідыума ЦВК БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне
Сун

**Сун** () — дынастыя і імперыя ў Кітаі ў 10—13 стст.

## Гісторыя 
Заснавальнік Сун, палкаводзец Чжао Куанінь захапіў у 960 г. ўладу і абвясціў сябе імператарам Тайцзу (960—976), чым скончыў перыяд смут пасля падзення дынастыі Тан. Яго пераемнік Тайцзун (976—997) канчаткова аб'яднаў Кітай пад уладай Сун.

Спыненне міжусобіц спрыяла хуткаму эканамічнаму ўздыму краіны, росквіту кітайскай сярэдневяковай культуры. Развівалася філасофія ў выглядзе неаканфуцыянства Чжу Сі.

Але імператары цярпелі няўдачы ў барацьбе з паўночнымі качэўнікамі — кіданямі, тангутамі (гл. Заходняе Ся), з-за чаго вымушаны былі плаціць ім даніну. Хуткі рост насельніцтва і недахоп ворных зямель прывялі ў канцы 11 ст. да росту сацыяльнай напружанасці. З мэтай яе памяншэння першы міністр Ван Аньшы правёў у 1069—85 шэраг рэформ, якія ўладкавалі сістэму падаткаў і землекарыстання; былі прыняты захады па асваенні свабодных зямель на поўдні.

## Паўднёвая Сун 
У пачатку 12 ст. на поўнач Кітая ўварваліся чжурчжэні, якія ў 1127 захапілі сталіцу імперыі г. Бянь (цяпер Кайфын).

Сунскі прынц Гаоцзу (1127—62) аднавіў імперыю Сун, якая ахоплівала толькі Паўднёвы Кітай. Па дагаворы 1141 г., Сун прызнала сябе васалам дзяржавы чжурчжэняў — імперыі Цзінь. На працягу некалькіх дзесяцігоддзяў Сун вяла барацьбу супраць манголаў (гл. Мангольскія заваяванні), якія ў 1279 г. знішчылі імперыю.

## Літаратура 
* 

Сун
Сун
Касакоўскі

**Касакоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антоні Касакоўскі
* Аўгуст Касакоўскі
* Дамінік Касакоўскі
* Шыман Марцін Касакоўскі
* Юзаф Дамінік Касакоўскі
* Юзаф Казімір Касакоўскі
* Ян Непамуцэн Касакоўскі
Функцыянальнае праграмаванне

**Функцыянальнае праграмаванне** — парадыгма праграмавання, якая разглядае вылічэнні як разлікі матэматычных функцый, і пазбягае станаў і зменных даных. Адносіцца да дэкларатыўнай парадыгмы праграмавання, гэта азначае, што праграмы складаюцца з выразаў. У функцыянальным кодзе выхадное значэнне залежыць толькі ад аргументаў на ўваходзе функцыі, таму пры выкліку функцыі *f* двойчы з тым жа значэннем аргумента *х* будзе атрыманы той жа вынік *f(x)* кожны раз. Ліквідацыя пабочных эфектаў, г.зн. змен стану, якія не залежаць ад параметраў функцыі, можа зрабіць нашмат лягчэйшым разуменне і прадказанне паводзін праграмы, што з'яўляецца адным з ключавых матываў для развіцця функцыянальнага праграмавання.

Функцыянальнае праграмаванне мае свае карані ў лямбда-злічэнні, фармальнай сістэме, распрацаванай у 1930-я гады для даследаванняў вылічальнасці, праблемы развязвальнасці, вызначэння функцый, прымянення функцый, і рэкурсіі.

У асноўным увагу на функцыянальныя мовы праграмавання, асабліва «чыста функцыянальныя», звяртаюць акадэмічныя даследчыкі, а не распрацоўшчыкі камерцыйнага праграмнага забеспячэння. Тым не менш, функцыянальны стыль праграмавання падтрымліваецца спецыялізаванымі мовамі, сярод якіх Erlang (паралельныя праграмы)
, R (статыстыка), Mathematica (сімвальныя вылічэнні), J і K (фінансавы аналіз), і інш.

Праграмаванне ў функцыянальным стылі таксама магчымае ў мовах, якія не прызначаны спецыяльна для функцыянальнага праграмавання. Напрыклад, імператыўная мова праграмавання Perl з'яўляецца прадметам кнігі, якая апісвае, як прымяніць канцэпцыі функцыянальнага праграмавання. C#&nbsp;3.0 і Java&nbsp;8 дадалі канструкцыі, якія робяць праграмаванне ў функцыянальным стылі больш натуральным.

## Літаратура 
* Савіцкі М. Тлумачальны слоўнік па інфарматыцы: / Мікола Савіцкі. Мн.: Энцыклапедыкс. 2009. ISBN 978-985-6742-83-8

Катэгорыя:Парадыгмы праграмавання
Антэй

**Антэ́й** ( «звернуты супраць») у грэчаскай міфалогіі — волат, сын Пасейдона (ці Геі, ці Пасейдона і Геі), атрымліваў непераможную сілу ад судотыку з маці Геяй — зямлёй. Цар Лівіі.

Па Ферэкіду, яго жонка — Іфіноя, згодна Плутарха, яе клікалі Тэнгіз. У горадзе Іраса зладзіў спаборніцтва для жаніхоў сваёй дачкі.

Антэй прымушаў ўсіх падарожнікаў-чужаземцаў змагацца з ім і ўсіх, каго перамагаў у барацьбе — забіваў. Пабудаваў храм Пасейдону з чэрапаў пераможаных ім.

Пераможаны Гераклам. Пры сустрэчы Антэй запатрабаваў, каб і Геракл змагаўся з ім. Ніхто не мог перамагчы Антэя ў адзінаборстве, не ведаючы таямніцы, адкуль волат атрымліваў падчас барацьбы ўсё новыя і новыя сілы. Таямніца ж была такая: калі Антэй адчуваў, што пачынае губляць сілы, ён дакранаўся да зямлі, сваёй маці, і абнаўляліся яго сілы: ён чэрпаў іх у сваёй маці, вялікай багіні зямлі. Падчас бітвы некалькі разоў Геракл валіў яго на зямлю, але толькі дадавалася сілы ў Антэя. Але раптам падчас барацьбы магутны Геракл падняў Антэя высока на паветра, яго сілы вычарпаліся, і Геракл альбо задушыў яго, альбо забіў яго, зламаўшы хрыбет. Геракл зрабіў Лівію больш спрыяльнай для жыцця.

Адзінаборства было намалявана сярод іншых подзвігаў на франтоне храма Гераклу ў Фівах. Магіла Антэя знаходзілася побач з Лінксам, шкілет у 60 лакцей даўжыні адкрыў  і загадаў зноў засыпаць зямлёй.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы пра Геракла
Катэгорыя:Афрыка ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Персанажы «Боскай камедыі»
Браніслаў Тычэцкі

]]
**Браніслаў Л. Тычэ́цкі** — беларускі архітэктар канца XVIII — першай паловы XIX ст.  У 1827 годзе пабудаваў палацава-паркавы ансамбль Рдултоўскіх у Снове. Стварыў шэраг праектаў пабудоў для сядзібы ў в. Беніца (Маладзечанскі раён) і ў Пружанах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Вільнюса
Катэгорыя:Архітэктары Літвы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Ribes burejense

**Ribes burejense** — від раслін сямейства агрэставых.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовы куст. У залежнасці ад асаблівасцяў сартоў і глебава-кліматычных умоў вышыня куста дасягае 2 метры. Форма куста можа быць моцнаразгалінаванай і амаль слацца па зямлі ці амаль прамой.

## Арэал 
Расліна паходзіць з умеранага поясу Азіі. Сустракаецца ў Манголіі, на Далёкім Усходзе Расіі, у Карэі і Кітаі.

## Хімічны склад 
Ягады *Ribes burejense* утрымліваюць 6-12 % цукроў (фруктозы 3,34 — 6,08 %, глюкозы 2,4 — 5,09 % і цукрозы 0,3 — 0,87 %), кіслотнасць складае 0,4 — 0,74 %, пераважае лімонная кіслата. Расліна багатая на пекцінавыя рэчывы, утрымлівае значную колькасць вітаміну С, таксама маюцца вітаміны групы В і правітамін А.

### Таксанамія 
Від **Ribes burejense** ўваходзіць у род  сямейства  парадку .

## Значэнне і выкарыстанне 
Каштоўны хімічны склад спелых ягад робіць яго карысным для ўжывання ў свежым выглядзе ў дыетычных і лекавых мэтах.

### У медыцыне 
Спелыя ягады карысныя пры захворваннях страўнікава-кішачнага тракту, пры парушэнні абмену рэчываў, асабліва пры лішняй вазе. Яго рэкамендуюць ужываць у ежу пры захворванні нырак і мачавога пузыра, пры малакроўі, для ўмацавання крывяносных сасудаў, пры некаторых кожных захворваннях і авітамінозе.

Пры дыябеце ягады супрацьпаказаны.

Катэгорыя:Парэчкі
Катэгорыя:Кусты
Катэгорыя:Ягады
Суй

**Суй** — дынастыя ў Кітаі ў 581—618 гг.

Заснавана палкаводцам Ян Цзянем, які ў 581 г. скінуў імператара з дынастыі Паўночная Чжоў (што закончыла панаванне на поўначы Кітая некітайскіх дынастый) і абвясціў сябе імператарам Вэньдзі (581—604). У 589 г. ён аб’яднаў пад сваёй уладай Паўночны і Паўднёвы Кітай, чым паклаў канец перыяду паўднёвых і паўночных дынастый. Ажыццявіў рэформы з мэтай стварэння моцнай цэнтралізаванай дзяржавы.
Пры яго пераемніку імператару Ян Гуану (Яндзі; 605—617), кіраванне якога вылучалася крайнім дэспатызмам, пабудавана асноўная частка Вялікага канала.

Знешнія войны (у Карэі, В’етнаме і інш.) пагоршылі эканамічнае становішча краіны, а высокія падаткі выклікалі народнае паўстанне (611—618). Ян Гуан быў забіты сваімі салдатамі, а ўладу ў 618 г. захапіў намеснік у Таюані — Лі Юань, які заснаваў дынастыю Тан.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Кітая
Катэгорыя:Кітайскія дынастыі
Іван Аляксандравіч Макаед

{{ДД
| імя                = Іван Аляксандравіч Макаед
| жанчына            = 
| выява              =  
| шырыня партрэта    =  
| подпіс             =
| тытул              = Начальнік Галоўнай дзяржаўнай падатковай інспекцыі 
| перыядпачатак      = 1990
| перыядканец        = 20 жніўня 1992
| прэзідэнт          = 
| прэм'ер            = Вячаслаў Кебіч
| папярэднік         = *пасада ўтворана*
| пераемнік          = Васіль  Некрашэвіч

| тытул_3            = 
| перыядпачатак_3    = 
| перыядканец_3      = 
| папярэднік_3       = 
| пераемнік_3        = 
| прэм'ер-міністр_3  = 
| прэзідэнт_3        =

| тытул_4            = 
| перыядпачатак_4    = 
| перыядканец_4      = 
| папярэднік_4       = 
| пераемнік_4        = 
| прэм'ер-міністр_4  = 
| прэзідэнт_4        =

| тытул_5            = 
| перыядпачатак_5    = 
| перыядканец_5      = 
| папярэднік_5       = 
| пераемнік_5        = 
| прэм'ер-міністр_5  = 
| прэзідэнт_5        =

| тытул_6            = 
| перыядпачатак_6    = 
| перыядканец_6      = 
| папярэднік_6       = 
| пераемнік_6        = 
| прэм'ер-міністр_6  = 
| прэзідэнт_6        =

| дата нараджэння   = 26.12.1940
| месца нараджэння  = 
| дата смерці       = 
| месца смерці      =
| нацыянальнасць    =
| назва_палітычнай_арганізацыі = 
| партыя            =
| муж               =
| жонка             =
| сужэнец           =
| дзеці             =
| бацька            =
| маці              =
| род               =
| адукацыя          = 
| рэлігія           =
| аўтограф          =
| узнагароды        = { style="background:transparent"
 border|40px|Медаль «За доблесную працу»
  
}
}}
**Іва́н Алякса́ндравіч Макае́д** (нар. ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы начальнік Галоўнай дзяржаўнай падатковай інспекцыі Беларусі (1990-1992). 

## Біяграфія 
У 1990 узначаліў створаную 2 красавіка 1990 года Пастановай Савета Міністраў Беларускай ССР №78 была створана Галоўная дзяржаўная падатковая інспекцыя Міністэрства фінансаў БССР. 

20 жніўня 1992 года быў прызначаны першым намеснікам Старшыні аўдытарскай палаты пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь
 
30 мая 1994 года быў вызвалены з пасады ў сувязі з выхадам у адстаўку.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Міністэрства па падатках і зборах  

Катэгорыя:Міністры па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь
Тайная вячэра (карціна Гэ)

**«Тайная вячэра»** () — карціна рускага мастака Мікалая Гэ (1831—1894), скончаная ў 1863 годзе. З’яўляецца часткай збору Дзяржаўнага Рускага музея ў Санкт-Пецярбургу ( Ж-4141). Памер карціны — .

Мікалай Гэ працаваў над гэтым палатном у 1861—1863 гадах у Італіі, у Фларэнцыі, падчас яго пенсіянерскай паездкі за мяжу. Пасля таго як Гэ прывёз карціну ў Пецярбург, яна экспанавалася на Акадэмічнай выстаўцы 1863 года. Савет Акадэміі мастацтваў высока ацаніў майстэрства мастака, выяўленае ім пры напісанні гэтай карціны, і прысвоіў яму званне прафесара гістарычнага жывапісу, а само палатно было набыта імператарам Аляксандрам II для музея Акадэміі мастацтваў.

На карціне намалявана тайная вячэра — апісаная ў Новым Запавеце апошняя трапеза Ісуса Хрыста з яго дванаццаццю вучнямі-апосталамі, падчас якой ён прадказаў, што адзін з іх — Іуда Іскарыёт — здрадзіць яму.

Карціна карысталася вялікім поспехам, яе шмат абмяркоўвалі, але меркаванні крытыкаў падзяліліся: адны ўхвалялі наватарскую трактоўку евангельскага сюжэту, а іншыя лічылі, што выявы Хрыста і апосталаў занадта далёкія ад традыцыйнага разумення, і яны напісаны недастаткова пераканаўча.

Мікалай Гэ стварыў прынамсі два паменшаныя аўтарскія паўторы карціны, адзін з якіх належыць калекцыі Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі, а іншы знаходзіцца ў Саратаўскім дзяржаўным мастацкім музеі імя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Інтэрактыўны від залы Дзяржаўнага Рускага музея, у якім знаходзіцца карціна «Тайная вячэра» (трэба перайсці направа), www.virtualrm.spb.ru

Катэгорыя:Карціны Мікалая Гэ
Катэгорыя:Карціны са збораў Дзяржаўнага Рускага музея
Катэгорыя:Карціны паводле сюжэтаў Новага Запавету
Катэгорыя:Ісус Хрыстос у жывапісе
Катэгорыя:Іуда Іскарыёт
Катэгорыя:Апостал Пётр
Ігнасіа Камача

**Ігнасіа Камача Барнола** (; нар. , , Іспанія) — іспанскі футбаліст,  паўабаронца. Яго бацька Хуан Хасэ, а таксама старэйшы брат Хуанінья, таксама з’яўляюцца футбалістамі.

## Клубная кар’ера 
### «Атлетыка» 
Ігнасіа пачаў сваю кар’еру ў футбольнай школе «Сарагосы», але неўзабаве яго заўважылі скаўты сталічнага «Атлетыка», які ў 2005 годзе запрасіў футбаліста ў сваю футбольную акадэмію. 1 сакавіка 2008 года ў матчы супраць «Барселоны», Камача дэбютаваў у Ла Лізе. «Матрацнікі» атрымалі перамогу з лікам 4:2, а з маладым паўабаронцам быў падпісаны кантракт. 3 мая, за адзін дзень да свайго 18-годдзя, у паядынку супраць «Рэкрэатыва» Ігнасіа забіў свой першы гол у чэмпіянаце Іспаніі.

Нягледзячы на ўдалыя выступы ў дэбютным сезоне, у наступным Камача мала з’яўляўся на поле, абмяжоўваючыся матчамі на Кубак Іспаніі. Галоўны трэнер «Атлетыка», Хаўер Агірэ, рабіў стаўку на партугальца Манішэ і пачаткоўца каманды аргенцінца Эвера Банегу. Сітуацыя крыху палепшылася пасля таго, як Манішэ быў адхілены ад гульняў пасля сутычкі з новым галоўным трэнерам Абелем Рэсінам. Сезон 2009/10 Камача мала гуляў, у асноўным выходзячы ў канцы матчаў.

### «Малага» 
У пошуках гульнявой практыкі ў снежні 2010 года Ігнасіа перайшоў у «Малагу». 8 студзеня 2011 года ў матчы супраць «Атлетыка» з Більбаа, ён дэбютаваў у новым клубе. Пазней замацаваўся ў аснове і стаў адным з лідараў каманды, а таксама яе віцэ-капітанам.

### «Вольфсбург» 
У ліпені 2017 года падпісаў чатырохгадовы кантракт з нямецкім «Вольфсбургам», аднак гуляў мала з-за траўм. У верасні 2020 года завяршыў прафесійную кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за юнацкія і моладзевыя зборныя Іспаніі. 18 лістапада 2014 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Іспаніі, правёўшы на полі другі тайм таварыскага матчу супраць Германіі (0:1).

## Дасягненні 
**«Атлетыка»**:
* Пераможца Лігі Еўропы: 2010
* Уладальнік Суперкубка УЕФА: 2010

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Вольфсбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Малага
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Мадрыд B
Ribes aciculare

**Ribes aciculare** — від раслін сямейства агрэставых.

## Арэал 
Расліна паходзіць з умеранага поясу Азіі. Сустракаецца ў Сібіры (Рэспубліка Алтай, Тува), Сярэдняй Азіі (Казахстан, Кыргызстан, Таджыкістан), Манголіі і Кітае.

### Таксанамія 
Від **Ribes aciculare** уваходзіць у род  сямейства  парадку .

Катэгорыя:Парэчкі
Катэгорыя:Кусты
Катэгорыя:Ягады
Сузы

**Су́зы** (эламскае *Шушан*, сучаснае *Шуш*) — старажытны горад, сталіца дзяржавы Элам.
Руіны каля 20 км на паўднёвы захад ад горада Дызфуль (тэрыторыя сучаснага Ірана).

## Гісторыя 
У 1-й палавіне 3-га тыс. да н.э. Сузы — значны палітычны і эканамічныя цэнтр, пра што сведчаць выяўленыя ў выніку раскопак грабніцы цароў, вялікая колькасць прылад працы, зброя, вырабы з золата.
У 2-й палавіне 3-га — 1-й трэці 1-га тыс. да н.э. Сузы — сталіца Элама.
У 645 да н.э. горад быў зруйнаваны асірыйскім царом Ашурбаніпалам. Пасля заваявання персамі (сярэдзіна 6 ст. да н.э.) Сузы сталі зімняй рэзідэнцыяй Ахеменідаў, потым (з 4 ст. да н.э.) іх пераемнікаў — Аляксандра Македонскага (у гэты час горад развіваўся на ўзор грэчаскага поліса) і Селеўкідаў.

У 640-я гг. н.э. Сузы былі разбураны арабскімі заваёўнікамі. Як неўмацаванае паселішча горад існаваў некалькі стагоддзяў, потым заняпаў.

## Цяперашні стан 
Руіны Суз маюць выгляд 4 узгоркаў: «узгорак акропаля» на поўдні (царскі горад Элама), «узгорак ападаны» на поўначы (руіны ахеменідскага палаца, 521 — 1-я палавіна 4 ст. да н.э.) з рэльефамі з паліванай цэглы, рэшткі параднай залы-ападаны і храма агню), «узгорак царскага горада» на ўсходзе (рэзідэнцыя ахеменідскай і сасанідскай знаці), «узгорак горада рамеснікаў» (некропаль парфянскага і селеўкідскага часу) на ўсход ад царскага горада.

Ад протаэламскага перыяду (канец 4-га — пачатак 3-га тыс. да н.э.) дайшлі багатыя пахаванні з ляпнымі размаляванымі керамічнымі пасудзінамі і помнікамі іерагліфічнай эламскай пісьменнасці; ад эламскага мастацтва (2—1-га тыс. да н.э.) — скульптура, кераміка, размаляваныя паліваныя абліцоўкі, рэльефы, помнікі, прывезеныя з паходаў у Месапатамію (стэлы , Хамурапі; абедзве ў Луўры).
Найбольш познія знаходкі адносяцца да 9—10 ст. н.э.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Сузы
Сузы
Сузы
Сузы