open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Эпікурэізм

**Эпікурэізм** — філасофскае вучэнне, якое зыходзіць з ідэй Эпікура і яго паслядоўнікаў. Эпікурэізм быў адной з найбольш уплывовых філасофскіх плыняў у Антычнасці.

Эпікур засноўвае сваю школу ў 310 г. да н. э. спачатку ў Калафоне, а затым, у 306 г. да н. э., пераносіць яе ў Афіны. Школа знаходзілася ў садзе філосафа, па гэтай прычыне яна атрымала назву «Сад», а паслядоўнікі Эпікура пачалі называцца «філосафамі з садоў». У школу прымаліся жанчыны і рабы, прычым адмаўляцца ад сваёй маёмасці не патрабавалася. На варотах школы быў надпіс: «Госць, табе тут будзе добра; тут задавальненне - вышэйшае дабро».

Школу эпікурэізма застаў апостал Павел, падчас падарожжа ў Афіны (Дзеян.17: 18).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Філасофскія кірункі і школы
Катэгорыя:Эліністычная філасофія
Катэгорыя:Філасофія Старажытнага Рыма
*
Гай Гельвій Цына

**Гай Гельвій Цына**  () — рымскі паэт-неатэрык, сябар Катула. 

Па сведчанні некалькіх рымскіх гісторыкаў, пэўны Гельвій Цына быў праз памылку забіты ў дзень пахавання Юлія Цэзара натоўпам, які пераблытаў яго з адным са змоўшчыкаў, Карнэліям Цынам. Плутарх атаясняе гэтага забітага з паэтам Гельвіям Цынам.

Да нашага часу з дайшлі толькі ўрыўкі з вершаў Цыны. Захаваліся, аднак, звесткі пра высокае меркаванне аб ягоных вершах у антычнасці, у тым ліку ўхвальны верш, складзены Катулам пра паэму Цыны «Смірна»

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Лацінамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Паэты I стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Забітыя пісьменнікі
Ювенал

**Дэ́цым Ю́ній Ювена́л** () — рымскі паэт, які пісаў у I — пач. II ст. н.э, аўтар «Сатыраў». Па-сутнасці, адзінаю верагоднаю крыніцаю звестак аб ягоным жыцці з’яўляюцца ягоныя ўласныя вершы, хаця існуюць таксама познія біяграфіі. Годам нараджэння Ювенала часам называюць 55. Творы ўказваюць на вельмі добрую адукацыю.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Лацінскія тэксты
* Выданне Ювенала са схоліямі (1839)

Ю
Ю
Ю
Ю
Катэгорыя:Юніі
Жасмін Дэ Грасіа

**Жасмін Дэ Гра́сіа** (; 7 ліпеня 1984,  — 5 лютага 2012, ) — аргентынская фотамадэль, чый кар'ерны рост прыйшоўся на пачатак 2000-х гадоў.
Была адной з трох фіналістак рэаліці-шоу для мадэляў «Super M 2002».

## Смерць 
5 лютага 2012 года 27-летняя Жасмін, якая раней жалілася на дрэннае самаадчуванне, была знойдзена мёртвай у ванне сваім жаніхом у Буэнас-Айрэсе, Аргенціна. Па меркаванай версіі, знепрытомнеўшы, дзяўчына патанула ў ванне.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фотамадэлі Аргенціны
Катэгорыя:Ахвяры няшчаснага выпадку
Катэгорыя:Патанулі
Хэзер Нова

**Хэзер Нова** (народжаная **Хэзер Элісан Фрэт**, Heather Allison Frith;  г.) — бермудская спявачка і паэтэса, аўтар і выканаўца песень пераважна ў жанры фолк-поп.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* *Glow Stars* (1993)
* *Oyster* (1994)
* *Siren* (1998)
* *South* (2001)
* *Storm* (2003)
* *Redbird* (2005)
* *The Jasmine Flower* (2008)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Амерыканскі фан-сайт
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы
Шарон дэн Адэль

**Шарон дэн Адэль** (, ; нар. 12 ліпеня 1974 г.) — вакалістка і адна з аўтараў песень нідэрландскай сімфа-металмчнага гурта *Within Temptation*. Па-за музычнай кар’еры яна займае пасаду кіруючай кампаніяй «FTX».

## Праекты 
### Альбомы 
* *Enter* (1997)
* *Mother Earth* (2001)
* *The Silent Force* (2004)
* *The Heart of Everything* (2007)
* *The Unforgiving* (2011)

### EP — альбомы 
* *The Dance* (1998)
* *Running Up That Hill* (2003)
* *The Howling* (2007)

### DVD 
* *Mother Earth Tour* (2002)
* *The Silent Force Tour* (2005)
* *Black Symphony* (2008)

### Іншыя рэлізы 
* *Black Symphony* (канцэртны, 2008)
* *An Acoustic Night at the Theatre* (акустычны, 2009)

## Другарадныя праекты 
* *Frozen* (Voyage, 1996)
* *Hear* (Silicon Head, 1997)
* *Into the Electric Castle* (Ayreon, 1998)
* *Regular Day in Bosnia* (De Heideroosjes, 1999)
* *Beyond Me* (After Forever, 2000)
* *Farewell* (Avantasia, 2000)
* *Behold* (Orphanage, 2000)
* *Fly* (Paralysis, 2000)
* *Last Call to Humanity* (De Heideroosjes, 2001)
* *Time* (Aemen, 2002)
* *Into the Unknown* (Avantasia, 2002)
* *Are You the One?* (Ціма Толкі, 2002)
* *No Compliance* (Delain, 2006)
* *Crucify* (Торы Эймас, 2007)
* *In and Out of Love* (Армін ван Бюрен, 2008)
* *Somewhere* (Agua de Annique, 2009)
* *Land Ahead* (Oomph!,2010)
* *Keep Breathing* (For All We Know, 2011)

## Спасылкі 
* 
* Фатаграфіі Шарон дэн Адэль
* Афіцыйны сайт Within Temptation

Катэгорыя:Within Temptation
Myspace

**MySpace** ( — «мая прастора»; вымаўляецца *майспэ́йс*) — міжнародная сацыяльная сетка (сайт сеткавых супольнасцяў, блог-платформа), у якой прадстаўлена магчымасць стварэння супольнасцяў па інтарэсах, персанальных профіляў, вядзенне блогаў, размяшчэнне фота- і відэа- кантэнту, а таксама магчымасць праслухоўвання аудыётрэкаў папулярных выканаўцаў. Штаб-кватэра размешчана ў Беверлі-Хілз (Каліфорнія, ЗША).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Архітэктура MySpace
* Хутка на Myspace будуць вялікія змены 

Катэгорыя:Сеткавыя супольнасці
Катэгорыя:Кампаніі ЗША
Катэгорыя:Сайты ЗША
Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
Каятан Крашэўскі

**Каятан Крашэўскі** (; , в. Доўгае, цяпер Пружанскі раён Брэсцкай вобл. — ) — польскі пісьменнік, кампазітар, астраном-аматар.

Брат Юзафа Ігнацы Крашэўскага. Скончыў Свіслацкую гімназію.
 (Польшча), дзе пахаваны Каэтан і Люцыян Крашэўскія]]

Аўтар гістарычных аповесцей, абразкоў і мемуараў «Брэсцкі канюшыц» (1875), «3 паданняў і нататак» (1892), «Патурчэнцы» (1895), «3 успамінаў кашталяніца» (1896) і інш., падзеі якіх адбываюцца пераважна на Беларусі, таксама камедый, вершаў, гавэндаў. Пісаў музыку: канцэрты, санаты, мініяцюры для фартэпіяна. Меў бібліятэку з 10 тыс. тамоў, у т.л. зборы Сапегаў. У в. Раманава (цяпер у Польшчы) заснаваў астранамічную абсерваторыю.

У шлюбе з Марыяй з Рулікоўскіх меў пяцярых дзяцей, у т.л. сына Багуслава і дачку Юзэфу, глуханямых ад нараджэння.

## Літаратура 
* Мальдзіс А. Крашэўскі // БЭ ў 18 т. Т. 8. Мн., 1999.

Катэгорыя:Навучэнцы Свіслацкай гімназіі
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанскім раёне
Каятан
Эні Ленакс

{{Музыкант
| Імя            = Эні Ленакс
| Подпіс        = Annie Lennox
| Фота           = Annie Lennox SING campaign, Vienna 2010 b.jpg
| Апісанне_фота  = Эні Ленакс у 2010 годзе
| Сучаснасць_імя  = Ann Lennox
| Дата нараджэння  = 25.12.1954
| Месца нараджэння = 
| Дата смерці    =
| Краіна         = 
| Прафесія      = Аўтар-выканаўца
| Жанр           = Рок, поп, 
| Калектывы     = The Tourists, Eurythmics
| Супрацоўніцтва =
| Лэйбл          = RCA, BMG, Arista
| Узнагароды        =
{ style="background:transparent"
 
}
| Сайт = Афіцыйны сайт
}}
**Эні Ленакс** (; 25 снежня 1954 г., Абердзін, Шатландыя) — шатландская спявачка. За сваю кар'еру яна ўдастоілася прэмій «Оскар», «Залаты глобус», трох «Грэмі» і васьмі рэкордных «BRIT Awards». Удзельніца гуртаў The Tourists і Eurythmics.

Яна дасягнула найбольшага поспеху ў пачатку 1990-х гадоў, калі пачала сольную кар'еру выпусціўшы ў 1992 годзе альбом "Diva", які спарадзіў некалькі хітоў. Яна выпусціла 5 студыйных альбомаў і некалькі зборнікаў.

Эні Ленакс была ўключаная ў спіс «100 найвялікшых выканаўцаў усіх часоў па версіі Rolling Stone». Ёй быў прысвоены тытул «Самога паспяховага музыкі Вялікабрытаніі» дзякуючы яе камерцыйнага поспеху. Ленакс з'яўляецца адным з самых прадаваных музыкантаў з продажамі больш за 80 мільёнаў запісаў па ўсім свеце.

Эні Ленакс актыўна займаецца дабрачыннасцю (барацьбой за правы жанчын, геяў і лесбіянак, за захаванне лясоў, супраць эпідэміі ВІЧ, галечы, і г.д.). Яна з'яўляецца паслом добрай волі ЮНЭЙДС, а ў 2011 годзе была ўзнагароджана ордэнам Брытанскай імперыі.

У 2025 годзе яна выдала кнігу мемуараў пад назвай *Annie Lennox: Retrospective*.

## Дыскаграфія 
**Сольныя альбомы**

* *Diva* (1992)
* *Medusa* (1995)
* *Bare* (2003)
* *Songs of Mass Destruction* (2007)
* *A Christmas Cornucopia* (2010)
* *Nostalgia* (2014)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Сайт Eurythmics
* фота, відэа і песні Эні Ленакс 

Катэгорыя:Спявачкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Ivor Novello Awards
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BRIT Awards
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Пераможцы MTV Video Music Awards
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Вялікабрытаніі
Tumblr

**Tumblr** — гэта сэрвіс мікраблогінгу, які дазваляе карыстальнікам выкладваць тэкставыя паведамленні, выявы, відэаролікі, спасылкі, цытаты і аўдыёзапісы ў іх тамблелог (), кароткафарматны блог (). Карыстальнік можа сачыць () за блогамі іншых карыстальнікаў, пасля чаго іх паведамлення будуць з'яўляцца на яго прыборнай панэлі (). Сэрвіс характарызуе сябе як «Найпрасцейшы спосаб весці блог» (). Главой Tumblr з'яўляецца Джон Малані ().

## Дасягненні 
У студзені 2009 года, Tumblr увайшоў у Топ пяці тэхнічных прыстасаванняў Абамы () у часопісе **PC World**.

У жніўні 2009 года, CEO Tumblr, Дэвід Карп, названы лепшым маладым прадпрымальнікам у сферы высокіх тэхналогій () 2009 года па версіі часопіса BusinessWeek.

У жніўні 2010, Tumblr названы фіналістам Lead411's New York City Hot 125.

## Гл. таксама
*Twitter
*Web 2.0
*Тамблелог

## Спасылкі 
* 
* Staff Blog на Tumblr

*
Катэгорыя:Блогі
RCA Records

**RCA Records** — адзін з гуказапісных лэйблаў кампаніі Sony Music Entertainment. Заснаваны ў 1901 годзе. Аб'ядноўвае тры лэйбла — RCA Records (рок-музыка, поп-музыка, кантры), RCA Victor (брадвейскія мюзіклы, блюз, музыка народаў свету, джаз), RCA Red Seal (класічная музыка).

## Гл. таксама 
* Спіс лэйблаў гуказапісу

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Internet Archive: Command Performance (1942). How RCA records are made 

Катэгорыя:Лэйблы гуказапісу ЗША
Катэгорыя:Sony
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1901 годзе
Гай Ліцыній Кальв

**Гай Ліцыній Кальв** (;  — перад ) — рымскі паэт і аратар, блізкі сябар Катула. Сын палітыка і гісторыка Ліцынія Макра.

## Паэт 
У антычнасці Кальва цанілі як паэта і згадвалі побач з Катулам. У прыватнасці, Гарацый (*Sermones I.10*) кажа пра аднога з сучаснікаў, што ён толькі і ўмее, што пераймаць Катула і Кальва. Аўл Гелій (*Noct. Att., XIX,9,7*) згадвае пра спрэчку аб паэзіі, якая здарылася ў застоллі паміж грэкамі і рымлянамі; грэкі сцвярджалі, што з усёй рымскай паэзіі нішто не параўнаецца з вершамі Анакрэонта — хіба толькі асобныя месцы з Катула і Кальва.

Да нашага часу з паэтычнай спадчыны Кальва дайшлі толькі нешматлікія выкшталцоныя урыўкі (з палітычных эпіграмаў, з вершаў на смерць жонкі і з міфалагічнай паэмы пра Іа).

## Аратар 
Найбольшаю аратарскую ўдачаю Кальва былі, падобна, прамовы супраць Вацінія — іх удаласць згадвае Катул (*Carm. 53*), і яшчэ праз паўтара стагоддзі, як бачна з кампліментарнай заўвагі Тацыта (*De orat.*), яны лічыліся ўзорнымі

## Літаратура 
E. Malcovati. Oratorum romanorum fragmenta, 1967.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Ліцыніі
Катэгорыя:Лацінамоўныя аратары
Катэгорыя:Лацінамоўныя паэты
Катэгорыя:Аратары Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Паэты Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Паэты I стагоддзя да н.э.
Адэль (спявачка)

**Адэль** (; нар. 5 мая 1988, Тотэнхэм, Лондан) — англійская поп-соўл і джазавая спявачка. Яе нярэдка называюць новай Эмі Уайнхаус (Amy Winehouse). Яе дэбютны альбом «19» адразу пасля рэлізу ўзначаліў «UK Albums Top 75». 

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* 19 (2008)
# Daydreamer
# Best For Last
# Chasing Pavements
# Cold Shoulder
# Crazy For You
# Melt My Heart To Stone
# First Love
# Right As Rain
# Make You Feel My Love
# My Same
# Tired
# Hometown Glory

* 21 (2011)
# Rolling In The Deep
# Rumour Has It
# Turning Tables
# Don't You Remember
# Set Fire To The Rain
# He Won't Go
# Take It All
# I'll Be Waiting
# One and Only
# Lovesong
# Someone Like You

### Самотнікі 
* Hometown Glory (2007)
* Chasing Pavements (2008)
* Cold Shoulder (2008)
* Make You Feel My Love (2008)
* First Love (2009)
* Rolling In The Deep (2010)
* Set Fire To The Rain (2011)

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* [Адэль на Myspace(https://be.wikipedia.org/wiki/Myspace) ] 
* news.bbc.co.uk: Soul singers top new talent list, BBC News website, 4 January 2008
* Сільвія Патэрсан, *Mad about the girl* The Observer, 27 студзеня 2008 года
* Артыкул у Independent


Катэгорыя:Спявачкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BRIT Awards
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Вялікабрытаніі
Sony Music Entertainment

**Sony Music Entertainment** (ці проста **Sony Music**) — другая па велічыні ў свеце гуказапісная кампанія. Уваходзіць у т.зв. «Вялікую чацвёрку». Належыць Sony, кантралюецца Sony Corporation of America. Кампанія аб’ядноўвае больш 200 лэйблаў, мае прадстаўніцтвы ў 44 краінах. Дзейнасць Sony Music ахоплівае практычна ўсе бакі шоу-бізнесу і ўключае наступныя кірункі: лічбавыя і фізічныя продажы музычнага кантэнту, сінхранізацыю музыкі для фільмаў, рэкламы і ТБ, арганізацыю канцэртаў і продаж іміджу артыстаў для рэкламнага выкарыстання.

## Кампанія сёння 
Кампанія аб’ядноўвае больш 200 лэйблаў, шматлікія з якіх сталі легендарнымі за доўгі час сваёй паспяховай працы — гэта Columbia, RCA, Arista, Epic і іншыя.

Sony Music стала родным домам для знакамітых артыстаў XX стагоддзя: Элвіса Прэслі, Майкла Джэксана, AC/DC, Boney M., Eruption, Milli Vanilli, Адрыяна Чэлентана, Майлза Дэвіса, Боба Дылана, Барбары Стрэйзанд, Селін Дыён, Озі Осбарна і мноства іншых. Сёння сітуацыя не змянілася, з Sony Music працуюць Брытні Спірс, Беёнсэ, Аліша Кіз, Леона Люіс, Дайда, Пінк, Шакіра, Jedward, Mafia Honey і інш.

## Спасылкі 
* Sony Music — Outline of Principal Operations 
* Канал Sony Music у YouTube

Катэгорыя:Медыякампаніі
Катэгорыя:Лэйблы гуказапісу ЗША
Катэгорыя:Sony
Катэгорыя:Члены IFPI
Сярэдні мозг

**Сярэ́дні мозг** — аддзел галаўнога мозга, размешчаны паміж прамежкавым мозгам і вароліевым мостам і мажачком.

Складаецца з чатырохбугровага цела і ножак мозга. У чатырохбугровым целе вылучаюць верхнія і ніжнія бугры. Верхнія бугры атрымліваюць імпульсы ад рэцэптараў вачэй і мышцаў галавы, а ніжнія — ад органаў слыху. 3 іх удзелам ажыццяўляюцца арыенціровачныя рэфлексы на святло і гук, рухі вачэй, павароты галавы.

У белым рэчыве сярэдняга мозга знаходзяцца ядры, якія рэгулююць дробныя рухі пальцаў рук, жаванне. 3 сярэднім мозгам звязаны рэфлексы ўтрымання паставы, захавання прамалінейнасці руху, прызямлення, пад’ёму і спуску, павароту цела. Гэтыя рэфлексы ўзнікаюць пры паступленні інфармацыі ад органаў раўнавагі і забяспечваюць складаную каардынацыю рухаў у прасторы.

Ножкі мозга ўяўляюць сабой масіўныя цяжы, у якіх праходзяць узыходныя шляхі да кары вялікіх паўшар’яў і мазжачка і сыходныя шляхі, якія нясуць імпульсы да прадаўгаватага і спіннога мозга.

## Літаратура 
* *Машчанка М.* Біялогія: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агульн. сярэдн. адукацыі з бел. мовай навучання / М. В. Машчанка, А. Л. Барысаў; пер. з рус. мовы В. У. Клімко. — 3-е выд. — Мн.: Нар. асвета, 2011. — ISBN 978-985-03-1531-1.
* 
* *Латаш Л. П.* Средний мозг // Вялікая савецкая энцыклапедыя

Катэгорыя:Галаўны мозг
Катэгорыя:Нейрабіялогія
Прамежкавы мозг

**Прамежкавы мозг** — аддзел галаўнога мозга. З'яўляецца канечным аддзелам мазгавога ствала.

Ён складаецца са зрокавых бугроў і падбугорнай вобласці (гіпаталамуса). Любое ўзбуджэнне, якое ідзе ад органаў пачуццяў, праходзіць праз зрокавыя бугры (таламус). Гэта ключавая «станцыя» на маршруце ўсіх нервовых шляхоў, якія ідуць да кары.

Пры паражэнні таламуса ў хворых можа змяняцца характар адчуванняў: часта нават нязначныя дотыкі да скуры, слабы гук або святло выклікаюць вельмі цяжкія прыступы болю або, наадварот, адчувальнасць зніжаецца, і хворы не рэагуе ні на якія раздражненні.

Гіпаталамус (падбугорная вобласць) кантралюе практычна ўсе абменныя працэсы і такім чынам забяспечвае падтрыманне пастаянства ўнутранага асяроддзя арганізма. У ім размешчаны цэнтры смагі і яе спатольвання, голаду і насычэння.

У прамежкавым мозгу знаходзіцца цэнтр тэрмарэгуляцыі. У выпадку пагрозы ахаладжэння або перагравання гэты цэнтр уключае адпаведныя фізіялагічныя механізмы, якія забяспечваюць утварэнне і захаванне цяпла ў арганізме, або, наадварот, узмоцненую цеплааддачу.

У прамежкавым мозгу ёсць таксама цэнтры агрэсіі, задавальнення і страху. Пры раздражненні гэтых цэнтраў у жывёл праяўляюцца крайнія формы паводзін: нематываваная агрэсія, панічны страх або нястрымнае задавальненне.

## Літаратура 
* Машчанка М. Біялогія: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агульн. сярэдн. адукацыі з бел. мовай навучання / М.В.Машчанка, А.Л.Барысаў; пер. з рус. мовы В.У.Клімко. — 3-е выд. — Мн.: Нар. асвета, 2011. ISBN 978-985-03-1531-1.

Катэгорыя:Галаўны мозг
Катэгорыя:Нейрабіялогія
Тканкавая вадкасць

**Тка́нкавая ва́дкасць**, **пазаклетачная вадкасць** — вадкасць, што запаўняе міжклетачныя прасторы ў тканках і органах жывёл і чалавека.

Адцякае з органаў у лімфатычныя сасуды і ператвараецца ў лімфу. Утрымлівае прадукты абмену рэчываў і рэчывы, якія паступаюць з крыві. Складае 26,5 % масы цела чалавека, каля 45 % вады ў арганізме, разам з крывёй і лімфай утварае ўнутранае асяроддзе арганізма.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Біялагічныя вадкасці
Марта Грэм

**Марта Грэм** (; 11 мая 1894, Алегейні — 1 красавіка 1991, Нью-Ёрк) — амерыканская танцоўшчыца, стваральніца амерыканскага танца мадэрн, які з’явіўся як развіццё вольнага танца.
Прадаўгаваты мозг

**Прадаўгаваты мозг** — аддзел галаўнога мозга.

З'яўляецца працягам спіннога мозга. Хаця дакладнай мяжы паміж імі няма, лічыцца, што як толькі спінны мозг праходзіць праз патылічную адтуліну ў чэрапе, ён пераходзіць у прадаўгаваты мозг.

Прадаўгаваты мозг не мае дакладнага падзелу на шэрае і белае рэчывы. Шэрае рэчыва (целы нейронаў) размяшчаецца ў ім асобнымі групамі — ядрамі. Паколькі яны кіруюць жыццёва важнымі рэфлексамі, іх называюць цэнтрамі (сасударухальны, дыхальны, глытання, чхання, кашлю, ірвоты, слёза-, слінааддзялення, мігання і інш.).

Акрамя рэфлекторнай, прадаўгаваты мозг, як і спінны, выконвае і правадніковую функцыю. Праз яго праходзяць адчувальныя і рухальныя праводзячыя шляхі, якія звязваюць спінны мозг з рознымі структурамі галаўнога мозга.

Прадаўгаваты мозг з'яўляецца жыццёва важным аддзелам нервовай сістэмы, яго пашкоджанне непазбежна прыводзіць да гібелі арганізма.

## Літаратура 
* Машчанка М. Біялогія: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агульн. сярэдн. адукацыі з бел. мовай навучання / М.В.Машчанка, А.Л.Барысаў; пер. з рус. мовы В.У.Клімко. — 3-е выд. — Мн.: Нар. асвета, 2011. ISBN 978-985-03-1531-1.

Катэгорыя:Галаўны мозг
Катэгорыя:Нейрабіялогія
Рэфлекс

**Рэфлекс** (ад  — адлюстраванне) — рэакцыя арганізма ў адказ на раздражненне са знешняга або ўнутранага асяроддзя, якая ажыццяўляецца нервовай сістэмай.

## Рэфлекторная дуга 
Структурнай асновай рэфлексу з'яўляецца ўтвораная нейронамі рэфлекторная дуга, або шлях, па якім нервовыя імпульсы ідуць ад рэцэптара да рабочага органа.

У рэфлекторнай дузе прынята адрозніваць пяць аддзелаў (частак): 1) рэцэптары, 2) адчувальны шлях, 3) нервовы цэнтр (участак ЦНС), 4) рухальны шлях, 5) рабочы орган.

У самую простую двухнейронную рэфлекторную дугу ўваходзяць адчувальны і рухальны нейроны.

Любы рэфлекс пачынаецца з раздражнення рэцэптараў — спецыяльных адчувальных утварэнняў. Яны прыстасаваны да ўспрыняцця энергіі раздражняльніка і яе пераўтварэння ў нервовыя імпульсы. Рэцэптарам можа быць як нервовы канец — дэндрыт, так і ўся спецыялізаваная клетка (напрыклад, святлоадчувальныя клеткі вока). Ад рэцэптара па валакне нервовы імпульс дастаўляецца да цела адчувальнага нейрона. Яно знаходзіцца ў спіннамазгавым нервовым вузле па-за межамі цэнтральнай нервовай сістэмы (ЦНС). Пасля гэтага па аксоне ад цела адчувальнай клеткі ўзбуджэнне трапляе ў ЦНС, дзе праз сінапс перадаецца на рухальны нейрон. Ад рухальнага нейрона яно накіроўваецца да рабочага органа і змяняе яго дзейнасць. У рабочым органе рэфлекторная дуга заканчваецца.

Прыкладам самага простага рухальнага рэфлексу з'яўляецца каленны рэфлекс. Ён праяўляецца ў хуткім пад'ёме нагі пасля рэзкага ўдару малаточкам па сухажыллі ніжэй каленнай рэпкі.

Для ажыццяўлення рэфлексу неабходна анатамічная і функцыянальная цэласнасць усіх частак рэфлекторнай дугі. Большасць рэакцый арганізма ў адказ ажыццяўляецца пры ўдзеле значнай колькасці нейронаў. Звычайна паміж адчувальным і рухальным маюцца ўставачныя нейроны. Яны пераключаюць узбуджэнне з адчувальнага на рухальны нейрон і перадаюць яго ў вышэй- або ніжэйляжачыя аддзелы спіннога мозга. Такім чынам, структурную аснову рэфлекторных дуг складаюць нейронныя ланцугі з адчувальных, уставачных і рухальных нейронаў.

## Безумоўныя і ўмоўныя рэфлексы 
Безумоўныя рэфлексы — адносна пастаянныя, прыроджаныя рэакцыі арганізма на ўздзеянні знешняга свету, якія ажыццяўляюцца з дапамогай нервовай сістэмы. Гэта відавыя, стэрэатыпныя рэакцыі арганізма на дзеянне розных раздражняльнікаў. Яны адыгрываюць важную ролю ў паводзінах, забяспечваюць падтрыманне ўмоў для нармальнай жыццядзейнасці, а таксама ляжаць у аснове міжвольных рухаў. Да іх адносяцца харчовыя (жаванне, смактанне, глытанне, аддзяленне сліны, страўнікавага соку і інш.), абарончыя (адхопліванне рукі ад гарачага прадмета, кашаль, чханне і інш.), палавыя (якія забяспечваюць размнажэнне) і некаторыя іншыя рэфлексы.

У працэсе індывідуальнага развіцця на аснове безумоўных рэфлексаў фарміруюцца новыя, больш складаныя прыстасавальныя паводзінскія рэакцыі — умоўныя рэфлексы. Як вынікае з назвы, для іх утварэння патрабуюцца пэўныя ўмовы.

## Літаратура 
* Машчанка М. Біялогія: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агульн. сярэдн. адукацыі з бел. мовай навучання / М.В.Машчанка, А.Л.Барысаў; пер. з рус. мовы В.У.Клімко. — 3-е выд. — Мн.: Нар. асвета, 2011. ISBN 978-985-03-1531-1.
Геаграфія Сан-Марына

right|200px|thumb|Фізіка-палітычная карта Сан-Марына
**Сан-Марына** — краіна-анклаў у Паўднёвай Еўропе. Плошча складае 60,5 км².

## Геаграфічнае становішча 
Сан-Марына з усіх бакоў акружана тэрыторыяй Італіі (агульная працягласць межаў — 39 км). Адна з найменшых краін Еўропы па плошчы (пасля Ватыкана і Манака). Размешчана па каардынатам .

## Адміністрацыйны падзел 
Адміністрацыйнымі адзінкамі Сан-Марына з'яўляюцца кастэлі. Краіна падзяляецца на дзевяць кастэляў:
# Акуавіва
# Борга-Маджорэ
# Даманьяна
# К'есануова
# Монтэджардзіна
# Сан-Марына, сталіца
# Серавале
# Фаэтана
# Ф'ёрэнціна

## Прырода 
### Рэльеф 
thumb|Спутнікавы здымак Сан-Марына
Краіна знаходзіцца на паўднёва-заходнім схіле трохгаловага горнага масіва Монтэ-Тытана (739 м), які ўзвышаецца над халмістай раўнінай перадгор'еў Апенін. Мясцовасць у большасці скалістая, толькі 17 % тэрыторыі культывавуецца.

### Клімат 
Клімат у краіне вільготны субтрапічны, з мяккімі зімамі і гарачым, сонечным летам.

### Унутраныя воды 
Па тэрыторыі краіны працякаюць рэкі Аўса, Канда, Марана, Сан-Марына і Ф'юмічэла.

## Насельніцтва 
## Гаспадарка 
### Транспарт 
Агульная працягласць чыгункі — 32 км, аўтадарог — 220 км.

## У Сеціве
Sony BMG

**Sony BMG Music Entertainment, Inc.** — былое сумеснае прадпрыемства паміж Sony Music Entertainment і BMG Entertainment, створанае 5 жніўня 2004 года. Гэта адна з музычных кампаній, якая ўваходзіла ў «Вялікую чацвёрку» і мела права валодання і распаўсюджвання гуказапісных лэйблаў, такіх як Arista Records, Columbia Records, Epic Records, RCA Records і іншых.

Фінансавы аналіз паказваў, што аб’яднанне прывядзе да скарачэння 2000 працоўных месцаў, і Sony BMG будзе эканоміць на гэтым прыблізна 350 млн долараў ЗША штогод.

Рольф Шміт-Хольц змяніў Эндру Лэка на пасадзе кіраўніка (CEO) 10 лютага 2006 года. У першай палове 2005 года доля кампаніі на рынку навінак гуказапісу ў ЗША апусцілася з 33 % да 26 % (па інфармацыі Nielsen SoundScan). Гэта пагадненне Лэка з Брусам Спрынгсцінам, названая «хворай задумкай», прывяла да таго, што Бертэльсман паінфармаваў Sony аб непадаўжэнні кантракту з Лэкам. Эндру Лэк у гэты час займае пост старшыні савета дырэктароў. Раней гэты пост займаў Рольф Шміт-Хольц.

2 кастрычніка 2008 года карпарацыя Sony выкупіла 50 % акцый у Bertelsmann AG і стала адзіным уладальнікам кампаніі, змяніўшы яе назву на Sony Music Entertainment Inc.

## Спіс лэйблаў Sony BMG 
* Brightside Recordings
* Bros Records
* Burgundy Records
* Columbia Records
** Aware Records
** Chaos Recordings
** C2 Records
** Loud Records
* Epic Records
** Caribou Records
** Daylight Records
** 550 Music
** Ruthless Records
** The Work Group
* Federation Records
* Legacy Recordings
** Windham Hill Records
* Ode Records
* Ravenous Records
* RCA Music Group
** RCA Records
** Arista Records
*** J Records
** Bluebird Records
** Phonogenic Records
* Provident Music Group
** Provident Label Group
*** Brentwood Records
*** Benson Records
*** Essential Records
*** Flicker Records
*** Beach Street Records
*** Reunion Records
*** Praise Hymn Music Group
*** Provident Special Markets
** Provident-Integrity Distribution
* Sony BMG Nashville
** Arista Nashville
** BNA Records
** RCA Nashville
* Sony BMG Masterworks
** RCA Victor Red Seal
** Sony Classical
** deutsche harmonia mundi
** Arte Nova Classics
* Sony Wonder
* Sony Urban Music
* Zomba Music Group
** Battery Records
** Epidemic Records
** LaFace Records
** Jive Records
** Music for Nations Records
** Pinacle Records
** Rough Trade Records
** Silvertone Records
** So So Def Records
** Verity Records
** Volcano Records/Zoo Records
** X-Cell Records
* RED Distribution
* Sony BMG International Companies
* Sony Discos

## Незалежныя маркі, якія распаўсюджваліся Sony BMG 
* MCI
* GOOD Music
* Nick Records
* One Records
* Independiente Records
* Wind-Up Records
* Gun Records

## Японія 
У Японіі гуказапісное падраздзяленне Sony працягвала працаваць незалежна ад Sony BMG па прычыне памеру і аб’ёму бізнесу. А былое падраздзяленне BMG у Японіі стала часткай Sony BMG.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Медыякампаніі
Катэгорыя:Лэйблы гуказапісу ЗША
Катэгорыя:Sony
Бхола

**Бхола** () — самы буйны востраў у Бангладэш, размешчаны ў вусці ракі .

## Воспа 
У 1975 годзе на востраве быў зарэгістраваны апошні выпадак заражэння воспай.

## Цыклоны 
У 1970 годзе пасля  на востраве адбылося поўнае разбурэнне пабудоў і знішчэнне ўраджая рысу. У 1995 годзе палова вострава патрапіла ў зону затаплення пасля разбуральнага цыклона, пакінуўшы 500 тысяч чалавек без прытулку.

Катэгорыя:Астравы Бангладэш
Тампа

**Та́мпа** () — трэці па памеры горад штата Фларыда, адміністрацыйны цэнтр акругі Хілсбара. Насельніцтва на 2010 год — 335 709 чал. Мяжуе з гарадамі Сент-Пітэрсберг і Кліруотэр. Лічыцца адным з самых хуткарослых гарадоў Фларыды.

Горад знаходзіцца на захадзе паўвострава Фларыда, на ўзбярэжжы заліва Тампа. Порт на ўзбярэжжы Мексіканскага заліва. Буйны прамысловы, гандлёвы і фінансавы цэнтр. Вузел чыгунак і аўтамабільных дарог. Цэнтр турызму. Дзейнічае міжнародны аэрапорт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Джозеф Кітынгер (1928—2022) — афіцэр ваенна-паветраных сіл ЗША
* Осцін Крайчэк — амерыканскі тэнісіст

## Спорт 
* Тампа-Бэй Бакэнірс
* Тампа Бэй Лайтнінг

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Фларыды
Straż imienia Marii

**«Варта імя Марыі»** (у арыгінале ) — рэлігійны часопіс, заснаваны ў Мінску ў 1906 г.; выдаваўся самае позняе да 1910 г. Першы мінскі польскамоўны часопіс у XX ст.

## Абставіны заснавання 
Як вынік рэвалюцыі 1905 г. ў Расіі адбылася лібералізацыя права ў галіне друку. Царскі ўказ 24 лістапада 1905 г. ліквідаваў прэвентыўную цэнзуру прэсы, якая выдавалася ў гарадах, а таксама легалізаваў яе выданне на нацыянальных мовах, у тым ліку польскай. Палякі, якія жылі на гэтых землях, выкарыстоўвалі гэту магчымасць перш за ўсё ў Вільні.

У Мінску выданне польскамоўнай прэсы сустракалася з цяжкасцямі і развівалася павольна. Прычынай з'яўлялася малая цікавасць падобнымі ініцыятывамі з боку мясцовых палякаў. Яны аргументавалі, што іх патрэбы выконвае прэса, што выдаецца ў Вільні. У гэтых умовах польскамоўныя выданні ў Мінску абмяжоўваліся перш за ўсё календарамі і аднаднёўкамі.

## Часопіс 
«Straż imienia Marii» лічыцца першым у 20 стагоддзі польскамоўным часопісам, які выдаваўся ў Мінску. Яго заснавальнік, кнігар Юзаф Славінскі, атрымаў дазвол на выданне 28 лістапада 1906 г. ад мінскага губернатара Якава Эрдэлі. Рэдактарамі былі па чарзе: ксёндз Францішак Грабоўскі, Юзаф Нарэйка і Юзаф Славінскі. Часопіс займаўся выключна рэлігійнымі тэмамі і распаўсюджваўся толькі сярод сяброў каталіцкай Марыяцкай кангрэгацыі. З-за тэматыкі і абмежаванага кола чытачоў часопіс не значна ўплываў на мінскае грамадства. Ад красавіка 1910 г. пераемнікам «Straży imienia Marii» быў штомесячнік «Gwiazda Zaranna».

## Літаратура 
* Dariusz Tarasiuk: Między nadzieją a niepokojem. Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905—1918. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 211. ISBN 978-83-227-2629-7.

## Гл. таксама 
* Nad Świsłoczą

Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Катэгорыя:Часопісы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Часопісы на польскай мове
Катэгорыя:1906 год у Мінску
Дэльта Інда

thumb|200px|right|Дэльта Інда
**Дэльта Інда** () — адна з самых вялікіх рачных дэльт у свеце агульнай плошчай 41,440 км². Пачынаецца прыкладна ў 130&nbsp;мілях ад Аравійскага мора ў Пакістане. У адрозненне ад шматлікіх іншых дэльт, Дэльта Інда складаецца з гліны, бясплодных глеб і моцна забалочана. Тут выпадае ад 10 да 20 цаляў ападкаў кожны год.

Шосты па велічыні горад Пакістана, Хайдарабад, размешчаны ў 130 мілях на поўнач ад вусця Інда. Карачы, (найбуйнейшы горад Пакістана), знаходзіцца да захаду ад дэльты на ўзбярэжжа Аравійскага мора.

Дэльта ракі з'яўляецца важным рэгіёнам для мігрыруючых вадаплаўных птушак.

## Спасылкі 
* World Atlas, Millennium Edition, pg 265.
* World Wildlife.org

Інд
Катэгорыя:Геаграфія Пакістана
Катэгорыя:Інд
Джозеф Кітынгер

thumb|Скачок Excelsior III
**Джозеф Уільям Кітынгер II** ( - ) — афіцэр ваенна-паветраных сіл ЗША, вядомы сваім удзелам у праектах Manhigh і Excelsior. Падчас вайны ў В'етнаме быў збіты і захоплены ў палон, у якім прабыў 11 месяцаў.

## Ранняе жыццё і ваенная кар'ера 
Нарадзіўся ў горадзе Тампа, штат Фларыда. У сакавіку 1949 года паступіў на службу ў ВПС ЗША і быў накіраваны ў школу падрыхтоўкі лётчыкаў. Пасля заканчэння трэніровак у сакавіку 1950 атрымаў званне пілота і чын малодшага лейтэнанта. Далейшую службу нёс на авіябазе Рамштайн ў складзе 86-га знішчальна-бамбавальнага крыла. У 1953 быў пераведзены на авіябазу Халаман ў Нью-Мексіка, дзе служыў афіцэрам па бяспецы палётаў, быў інструктарам па выжыванні і метадах катапультавання.

## Праект «Эксельсіёр» 
Першы скачок  быў здзейснены з вышыні 23300 метраў 16 лістапада 1959. З-за непаладак стабілізуючы парашут не раскрыўся, і Кітынгер трапіў у штопар. Яго цела круцілася з хуткасцю 120 абаротаў у хвіліну, перагрузкі складалі 22g, і Джозеф страціў прытомнасць. Парашут адкрыўся з дапамогай прыбора аўтаматычнага раскрыцця парашута. 11 снежня ён скокнуў зноў, ужо з вышыні 22760 метраў, за што быў узнагароджаны «Парашутным медалём Леа Стывенса».

16 жніўня 1960 года адбыўся апошні скачок у рамках праекта «Эксельсіёр» з вышыні 31300 метраў. Раскрыўшы тармазны парашут для стабілізацыі, Джозеф Кітынгер падаў 4 хвіліны і 36 секунд, дасягнуўшы хуткасці 988 км/г (або 274 м/с) да адкрыцця асноўнага парашута на вышыні 5500 метраў. Герметычнасць правай пальчаткі была парушаная, і яго рука павялічылася ў памерах у два разы. Гэты скачок атрымаў некалькі рэкордаў: самы высокі скачок са стратастата, самы высокі скачок з парашутам, найбольш доўгае падзенне з тармазным парашутам і найбольшая хуткасць, дасягнутая пры падзенні. Усе гэтыя рэкорды зарэгістраваныя ВПС ЗША, ФАІ іх не прызнае, з-за выкарыстання стабілізуючага парашута падчас скачку.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце ВПС ЗША  

Катэгорыя:Авіяканструктары ЗША
Катэгорыя:Парашутысты
Катэгорыя:Лётчыкі В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Ваеннапалонныя ЗША
Задні мозг

**Задні мозг** — аддзел галаўнога мозга. Складаецца з моста і мазжачка.

## Мост 
Мост прадстаўлены белым і шэрым рэчывамі. Праз яго праходзяць валокны, па якіх нервовыя імпульсы ідуць уверх да нейронаў вялікіх паўшар'яў або ўніз — да прадаўгаватага і спіннога мозга.

## Мазжачок 
Мазжачок (яго часам называюць малым мозгам) знаходзіцца ззаду прадаўгаватага мозга. Ён складаецца з сярэдняй звязваючай часткі (чарвяк мазжачка) і двух паўшар'яў.

Паўшар'і мазжачка пакрыты карой (шэрае рэчыва), якая мае шматлікія ўзвышэнні (звіліны) і паглыбленні (барозны). Белае рэчыва, якое ляжыць пад карой, звязвае паўшар'і мазжачка паміж сабой, а таксама з іншымі аддзеламі ЦНС. У мазжачок паступае інфармацыя ад мышцаў, сухажылляў, суставаў, рухальных цэнтраў галаўнога мозга. Усё гэта дазваляе мазжачку рэгуляваць мышачны тонус, кантраляваць раўнавагу, каардынаваць рухі. Пры пашкоджанні мазжачка паходка чалавека робіцца няўстойлівай, а ру рук і ног — рэзкімі. Страчваецца плаўнасць і каардынацыя рухаў.

## Літаратура 
* Машчанка М. Біялогія: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агульн. сярэдн. адукацыі з бел. мовай навучання / М.В.Машчанка, А.Л.Барысаў; пер. з рус. мовы В.У.Клімко. — 3-е выд. — Мн.: Нар. асвета, 2011. ISBN 978-985-03-1531-1.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Галаўны мозг
Турызм у Сан-Марына

thumb|250px|Палаца Публіка — рэзідэнцыя парламента Сан-Марына
**Турызм у рэспубліке Сан-Марына** — найважнейшая састаўляючая эканомікі краіны, на турызм прыпадае больш за 50% усяго ВУП. У сярэднім за год Сан-Марына наведваюць каля трох мільёнаў турыстаў, але ў апошняе дзесяцігоддзе назіраецца спад турысцкай актыўнасці прыкладна на 100 тысяч чалавек у год.

Асноўная частка турыстаў, якія наведваюць рэспубліку, гэта грамадзяне Італіі. Гэтыя людзі, як правіла, прыязжаюць на адпачынак у Рыўеру Рамагнолу і там бяруць экскурсіі ў Сан-Марына..

Арганізацыяй турызму ў краіне займаецца «Дзяржаўны Сакратарыят па Турызму» ().

## Турысцкія славутасці 
Асноўныя турысцкія славутасці, якія знаходзяцца ў гістарычным цэнтры горада Сан-Марына:
* Тры вежы (Гуаіта, Чэста, Мантале)
* Базіліка Сан-Марына
* Палаца Публіка
* Плошча Свабоды і Статуя Свабоды
* Дзяржаўны музей Сан-Марына
* Музей Сан-Франчэска

## У Сеціве 
* Ufficio di Stato per il turismo

Катэгорыя:Эканоміка Сан-Марына
Катэгорыя:Сан-Марына
Гамеастаз

**Гамеастаз** (ад грэч. *ὁμοιοστάσις* — падобны, аднолькавы, *στάσις* — нерухомасць, стан) — паняцце, якое ўжываецца для характарыстыкі стану арганізма, сістэмы.

## Паняцце пра гамеастаз 
Кожны арганізм — ад простага да самага складанага — з аднаго боку, цесна звязаны са знешнім асяроддзем, а з другога — рэзка адасоблены ад яго. Арганізм мае сваё ўласнае ўнутранае асяроддзе. Характэрная рыса ўнутранага асяроддзя арганізма — яго дынамічнае пастаянства, якое з'яўляецца залогам выжывання.

Упершыню значэнне пастаянства ўнутранага асяроддзя арганізма як найважнейшай умовы яго існавання абгрунтаваў французскі фізіёлаг К. Бернар (1878). Тэрмін «гамеастаз» прапанаваў у 1929 г. амерыканскі вучоны-біёлаг У. Кенан.

Цяпер паняцце гамеастаз ужываецца ў біяцэналогіі, генетыцы, кібернетыцы і інш.

## Гамеастаз у фізіялогіі 
Гамеастаз у фізіялогіі азначае адноснае дынамічнае пастаянства саставу і ўласцівасцей унутранага асяроддзя і ўстойлівасць асноўных фізіялагічных функцый арганізма чалавека, жывёл і раслін. 

Гамеастаз характарызуе стан арганізма і працэсы, накіраваныя на ліквідаванне або максімальнае абмежаванне ўздзеяння на яго розных фактараў. Гамеастаз дасягаецца дзякуючы ўзгодненаму ўплыву нервовага і гумаральнага механізмаў рэгуляцыі на органы і сістэмы, якія маюць адносіны да захавання ўстойлівага стану асяроддзя пражывання клетак. Так, напрыклад, у адказ на зніжэнне тэмпературы паветра ў арганізме павялічваецца выпрацоўка цяпла і змяншаецца яго аддача ў знешняе асяроддзе. У выніку тэмпература цела застаецца пастаяннай, што забяспечвае аптымальныя ўмовы для працякання ўсіх хімічных працэсаў. Пры высокай тэмпературы паветра цеплапрадукцыя змяншаецца, а цеплааддача ўзрастае. Тэмпература цела і ў гэтым выпадку застаецца на ранейшым, неабходным для нармальнай жыццядзейнасці клетак узроўні.

Формы гамеастаза:
* структурны — падтрыманне дынамічнага пастаянства клетачнага саставу, структурнай арганізацыі і ўзаемнага размяшчэння элементаў у органах і арганізме;
* метабалічны — сукупнасць складаных прыстасавальных рэакцый арганізма, якія накіраваны на ліквідацыю ці максімальнае абмежаванне дзейнасці фактараў вонкавага і ўнутранага асяроддзя і захаванне ваганняў фізіялагічных і біяхімічных канстант у вызначаных межах;
* генетычны — здольнасць папуляцый натуральным адборам ураўнаважваць свой генетычны склад, парушаны ў выніку штучнага адбору ці змены ўмоў асяроддзя;
* антагенетычны (гамеастаз развіцця) — прыстасавальныя ўласцівасці арганізма дынамічна мяняць рэакцыю генатыпа на паўторныя змены ўмоў вонкавага і ўнутранага асяроддзя.

Гамеастаз рэгулюецца нейрагумаральнымі, гарманальнымі, бар'ернымі, выдзяляльнымі, асматычнымі і іншымі сістэмнымі рэгулятарнымі механізмамі. 

## Літаратура 
*
Гумаральная рэгуляцыя

**Гумаральная рэгуляцыя** фізіялагічных працэсаў адбываецца з дапамогай гармонаў і іншых хімічных рэчываў, якія паступаюць у кроў і разносяцца ёю па ўсім арганізме.

Асноўная ўмова выжывання мнагаклетачнага арганізма — падтрыманне пастаянства яго ўнутранага асяроддзя ў камфортных для жыццядзейнасці клетак межах. Гэта робіцца магчымым дзякуючы наяўнасці спецыяльных нервовых і гумаральных механізмаў кіравання функцыямі. Нервовыя ўздзеянні прызначаюцца пэўным органам і тканкам і распаўсюджваюцца значна хутчэй, чым хімічныя рэчывы. Гумаральны і нервовы механізмы рэгуляцыі функцый цесна звязаны паміж сабой, што дазваляе разглядаць іх як адзіны нейрагумаральны спосаб рэгуляцыі.

Асобныя органы і сістэмы органаў узаемна ўздзейнічаюць адзін на аднаго. Гэтым яны забяспечваюць важнейшую ўласцівасць арганізма — самарэгуляцыю. Яна выражаецца ў здольнасці арганізма захоўваць пастаянства свайго ўнутранага становішча праз скаардынаванасць яго рэакцый. Надзейнасць працэсаў самарэгуляцыі — абавязковая ўмова нармальнага існавання арганізма. Такім чынам, самарэгуляцыя — гэта ўніверсальны механізм узаемадзеяння органаў і сістэм арганізма, дзякуючы якому аўтаматычна ўзнікаюць рэакцыі ў адказ на ўздзеянні знешняга асяроддзя.

## Гл. таксама 
* Гамеастаз
* Нервовая сістэма

## Літаратура 
* Машчанка М. Біялогія: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агульн. сярэдн. адукацыі з бел. мовай навучання / М.В.Машчанка, А.Л.Барысаў; пер. з рус. мовы В.У.Клімко. — 3-е выд. — Мн.: Нар. асвета, 2011. ISBN 978-985-03-1531-1.

Катэгорыя:Фізіялогія
Злучальная тканка

**Злучальная тканка** — тып тканкі шырока прадстаўлены ў многіх органах.

## Асноўныя функцыі, віды тканак 
Адрозніваюць наступныя віды тканак унутранага асяроддзя:
* кроў і лімфа;
* уласна злучальныя;
* шкілетныя (храстковая і касцявая тканкі).

Іх асноўнымі функцыямі з'яўляюцца:
* захаванне пастаянства ўнутранага асяродцзя арганізма;
* падтрыманне структурнай арганізацыі розных органаў;
* стварэнне ўмоў для абмену рэчываў;
* удзел у ахоўных (імунных) рэакцыях арганізма;
* дэпаніраванне энергетычных запасаў (размяшчэнне і захаванне тлушчаў).

Для ўсіх тканак унутранага асяроддзя характэрна добра развітое міжклетачнае рэчыва. Так, у косці яно цвёрдае, у крыві — вадкае, а ў храстка — эластычнае і пругкае. Гэтыя адрозненні абумоўлены цеснай гарманічнай узаемасувяззю паміж будовай і функцыямі гэтых тканак.

## Кроў і лімфа 
Кроў і лімфа — асаблівыя віды тканак унутранага асяроддзя, для якіх характэрна вадкая кансістэнцыя міжклетачнага рэчыва. У крыві ролю міжклетачнага рэчыва адыгрывае асаблівая складаная вадкасць — плазма. У ёй у завіслым стане знаходзяцца форменныя элементы (клеткі) крыві: эрытрацыты, лейкацыты і інш.

Лімфа — вадкасць, якая цыркулюе ў лімфатычнай сістэме і па саставе нагадвае плазму крыві. У лімфе знаходзяцца лімфацыты — адна з форм лейкацытаў.

## Уласна злучальныя тканкі 
Уласна злучальныя тканкі — шырока распаўсюджаныя ў арганізме тканкі з развітай сістэмай валокнаў у міжклетачным рэчыве. У залежнасці ад таго, як размяшчаюцца валокны, рыхла або шчыльна, выдзяляюць рыхлую валакністую злучальную тканку (прысутнічае ў сценках крывяносных сасудаў) і шчыльную валакністую злучальную тканку (утварае звязкі і сухажыллі).

У групу ўласна злучальных тканак, акрамя валакністых, уваходзяць тканкі са спецыяльнымі ўласцівасцямі: тлушчавая, пігментная і інш.

## Шкілетныя тканкі 
Шкілетныя тканкі прадстаўлены храстковай і касцявой. Храстковая тканка адрозніваецца пругкай (жэлепадобнай) кансістэнцыяй міжклетачнага рэчыва. Яна ўтварае міжпазваночныя дыскі, сустаўныя паверхні сучлененых касцей. Касцявая тканка прадстаўлена пласцінкамі міжклетачнага рэчыва, паміж якімі ляжаць касцявыя клеткі. Яна вельмі трывалая і, акрамя функцыі апоры, адыгрывае важную ролю ў абмене мінеральных рэчываў у арганізме.

## Літаратура 
* *Машчанка М.* Біялогія: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агульн. сярэдн. адукацыі з бел. мовай навучання / М. В. Машчанка, А. Л. Барысаў; пер. з рус. мовы В. У. Клімко. — 3-е выд. — Мн.: Нар. асвета, 2011. — ISBN 978-985-03-1531-1.
Лятчанскі сельсавет

**Лятча́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Малыя Лётцы.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Лятчанскі (Вялікалятчанскі) сельсавет** у складзе Лосвідскага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Лётцы. З 29 кастрычніка 1924 года ў Кузняцоўскім раёне, з 26 сакавіка 1927 года ў Віцебскім раёне. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Віцебскім раёне БССР. 15 лютага 1931 года сельсавет уключаны ў гарадскую рысу Віцебска. З 27 ліпеня 1937 года ў складзе адноўленага Віцебскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Старасельскага сельсавета.

22 снежня 1960 ўтвораны зноў у складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Біцялёўскага і Старасельскага сельсаветаў, цэнтр — вёска Лётцы, у склад Мазалаўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Давыдаўка, Лужасна 1-е, Лужасна 2-е, пасёлак чыгуначнай станцыі Лужасна і Лужасна Лес), у склад Заронаўскага сельсавета перададзена вёска Ціраспаль. 12 лістапада 1965 года ў склад Заронаўскага сельсавета перададзена вёска Сцяпанкава. 17 мая 1966 года ў мяжу Віцебска ўключана вёска Мішкава. 30 снежня 1999 года цэнтр сельсавета перанесены з вёскі Вялікія Лётцы ў вёску Малыя Лётцы. 24 сакавіка 2011 года скасавана вёска Біцялёва (увайшла ў склад Віцебска).

## Склад 
На 1 студзеня 1974 года ў складзе Лятчанскага сельсавета было 36 населеных пунктаў.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (31 населены пункт) — 4243 чалавекі, з іх 88,3 % — беларусы, 9,3 % — рускія, 1,0 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (30 населеных пунктаў) — 3220 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лосвідскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кузняцоўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1960 годзе
Руні Мара

**Патрысія Руні Мара** (, нар. 17 красавіка 1985, Бедфард, штат Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканская актрыса, якая праславілася роляй Нэнсі ў рэмейку класічнага фільма жахаў «Кашмар на вуліцы Вязаў», а таксама роляй Лісбет Саландэр у фільме «Дзяўчына з татуіроўкай дракона», за якую намінавалася на прэмію «Оскар» і «Залаты глобус». Малодшая сястра актрысы Кейт Мары.
## Фільмаграфія 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Актрысы ЗША
Эпітэлій

**Эпітэліяльная тканка** — тып тканкі, прадстаўлены покрыўным (эпідэрміс скуры, эпітэлій стрававальнай, дыхальнай, мочапалавой сістэм) і залозістым (уваходзіць у склад большасці залоз) эпітэліем. Складаецца з клетак, якія прылягаюць адна да другой і ўтвараюць слой, што пакрывае цела жывёлы або высцілае ўнутраную паражніну.

## Покрыўны эпітэлій 
Клеткі покрыўнага эпітэлію ляжаць шчыльна адна да адной — міжклетачнага рэчыва паміж імі няма. Покрыўны эпітэлій выконвае ахоўную функцыю. Ён бывае аднаслойным і шматслойным. У аднаслойным эпітэліі ўсе клеткі звязаны з асноўнай мембранай, у той час як у шматслойным з мембранай звязаны толькі ніжні слой клетак. У адпаведнасці з формай клетак аднаслойны эпітэлій падзяляецца на плоскі, кубічны і прызматычны.

На клеткі покрыўнага эпітэлію, як правіла, уздзейнічаюць разнастайныя фактары асяроддзя, і яны гінуць. Але іх колькасць хутка ўзнаўляецца дзякуючы выражанай здольнасці да дзялення клетак, размешчаных у больш глыбокіх слаях.

## Залозісты эпітэлій 
Клеткі залозістага эпітэлію выпрацоўваюць і выдзяляюць розныя сакрэты — стрававальныя сокі, слёзы, пот і інш. Залозісты эпітэлій можа быць прадстаўлены клеткамі, сабранымі ў групы, — залозамі.

Адрозніваюць залозы ўнутранай, знешняй і змешанай сакрэцый.

Залозы ўнутранай сакрэцыі не маюць вывадных праток. Выпрацаваныя імі біялагічна актыўныя рэчывы трапляюць непасрэдна ў тканкавую вадкасць або ў кроў.

Залозы знешняй сакрэцыі маюць вывадныя пратокі і па іх выдзяляюць свой сакрэт на паверхню цела (малочныя, потавыя, сальныя) або ў поласці — ротавую, страўнік, кішэчнік (слінныя, кішэчныя і інш.).

Залозы змешанай сакрэцыі (падстраўнікавая, палавыя) утрымліваюць розныя тыпы клетак. Адны з іх выконваюць унутрысакраторную, а другія — знешнесакраторную функцыю.

## Літаратура 
* *Машчанка М.* Біялогія: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агульн. сярэдн. адукацыі з бел. мовай навучання / М. В. Машчанка, А. Л. Барысаў; пер. з рус. мовы В. У. Клімко. — 3-е выд. — Мн.: Народная асвета, 2011. — ISBN 978-985-03-1531-1.

Катэгорыя:Дэрматалогія
Катэгорыя:Тканкі арганізма
Раберта Раселіні

**Раберта Раселіні** (Roberto Rossellini; ,  — ) — італьянскі кінарэжысёр.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Вышэйшай тэхнічнай школе.

У першых фільмах «Белы карабель» (1941, пад кіраўніцтвам Ф. Дэ Рабертыса), «Пілот вяртаецца» і «Чалавек з крыжам» (абодва 1942) імкнуўся наблізіць мастацкі кінематограф да дакументальнага. Фільм «Рым — адкрыты горад» (1945, прыз Міжнароднага кінафестывалю ў Канах, 1946) стаў маніфестам неарэалізму ў кіно. Значным быў і трагічны па гучанні антыфашысцкі фільм «Пайза» (1946, прыз Міжнароднага кінафестывалю ў Венецыі). Тэма маральнай дэградацыі, звязанай з грамадскім спадам канца 1940-х г., адлюстравана ў карцінах «Германія, год нулявы», «Машына забівае дрэнных» (абедзве 1948), «Дзе свабода?» (1953). Зняў шэраг фільмаў на рэлігійную тэматыку: «Францыск, менестрэль Божы», «Стромбалі, зямля Божая» (абодва 1950), «Еўропа, 51» (1952). Пасля творчага крызісу вярнуўся да патрыятычнай і антыфашысцкай тэматыкі: «Генерал Дэла Раверэ» (1959, галоўны прыз Міжнароднага кінафестывалю ў Венецыі), «У Рыме была ноч», «Няхай жыве Італія!» (абодва 1960). У сярэдзіне 1960-х г. працаваў на тэлебачанні, дзе зняў шэраг фільмаў пра гістарычных дзеячаў («Сакрат», 1970; «Блез Паскаль», 1971; «Дэкарт», 1973, і інш.) і гістарычныя падзеі («Гісторыя амерыканскай рэвалюцыі», 1971; «Італія, год першы», 1975).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кінарэжысёры Італіі
Водзь

**Водзь** (саманазва *ва́ддзялайн* ()) — малалікі фіна-ўгорскі народ у Расійскай Федэрацыі.

## Рассяленне і колькасць 
### Дынаміка колькасці водзі 

ImageSize = width:700 height:300
PlotArea = left:50 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:13672
ScaleMajor = unit:year increment:2000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1732 color:gray1 width:1 
   from:0 till:13672 width:15  text:13&nbsp;672 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1848 color:gray1 width:1 
   from:0 till:5148 width:15  text:5148 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1926 color:gray1 width:1 
   from:0 till:705 width:15  text:705 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1959 color:gray1 width:1 
   from:0 till:230 width:15  text:230 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1989 color:gray1 width:1 
   from:0 till:62 width:15  text:62 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2002 color:gray1 width:1 
   from:0 till:73 width:15  text:73 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2010 color:gray1 width:1 
   from:0 till:64 width:15  text:64 textcolor:red fontsize:8px

## Спасылкі 
* Сайт водзі
* Сайт водзі
* Водзь. Водская мова і культура 
* Старонка пра водзь на сайце Народы Расіі 
* Водзь. Знікаючы народ Расіі 
* Канстанцін Жукаў пра водзь, Рэха Пецярбурга

Катэгорыя:Народы Расіі
Катэгорыя:Фіна-ўгорскія народы