Мікалай Мікалаевіч Нікулін

{{Асоба
 |імя                = Мікалай Нікулін
 |арыгінал імя       = 
 |выява          = 
 |шырыня         = 
 |апісанне = 
 |імя пры нараджэнні     = 
 |род дзейнасці     = мастацтвазнаўца
 |дата нараджэння        = 
 |месца нараджэння       = 
 |грамадзянства          = СССР, Расія
 |падданства           = 
 |дата смерці          = 
 |месца смерці         = 
 |бацька                 = Мікалай Аляксандравіч Нікулін
 |маці                 = Лідзія Сяргееўна Вауліна
 |жонка               = 
 |мужа              = 
 |дзеці                 = Уладзімір Мікалаевіч Нікулін, Лідзія Мікалаеўна Нікуліна
 |узнагароды і прэміі     =  { style="background: transparent"
       
-
 
}
 |сайт                 = 
 |вікісховішча            = 
}}

**Мікалай Мікалаевіч Нікулін** (, с. Пагарэлка Малогскага павета Яраслаўскай губерні — , Санкт-Пецярбург) — савецкі і расійскі мастацтвазнаўца, вядучы навуковы супрацоўнік і сябра Вучонай рады Эрмітажа, спецыяліст па заходнееўрапейскаму мастацтву (Паўночнае Адраджэнне).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 красавіка 1923 года ў сяле Пагарэлка Малогскага павета Яраслаўскай губерні. Паходзіў з сям’і карэнных расійскіх інтэлігентаў.
У 1940 г. скончыў 10-гадовую школу.

Пасля пачатку вайны летам 1941 г. быў мабілізаваны і апынуўся ў школе па падрыхтоўцы радыёспецыялістаў. Пасля яе заканчэння атрымаў званне малодшага сяржанта.

З лістапада 1941 г. — на Волхаўскім фронце. Радавым 883-га артылерыйскага палку (пазней 13-ага гвардзейскага) браў непасрэдны ўдзел у наступе пад Волхавым, у кровапралітных баях пад Кірашамі і Пагостам, у прарыве блакады Ленінграда. Летам 1943 г. удзельнічаў у Мгінскай наступальнай аперацыі. З верасня 1943 г. ваяваў у 48-ой гвардзейскай артылерыйскай брыгадзе. Разам з ёй прайшоў праз Пскоў, Тарту, Ліваву, Варшаву і Данцыг да самага Берліна. Там ён і сустрэў перамогу ў чыне гвардыі сяржанта. Падчас вайны атрымаў чатыры лёгкіх ранення і адну кантузію. Быў дэмабілізаваны ў лістападзе 1945 г.

Паступіў на гістарычны факультэт Леніградскага дзяржаўнага ўніверсітэта, які паспяхова скончыў у 1950 г.

З 1949 г. працаваў у Эрмітажы экскурсаводам. З 1955 г. — навуковы супрацоўнік аднага з вядучых навуковых аддзелаў — аддзела заходнееўрапейскага мастацтва, у якім працаваў больш за 50 гадоў.

З 1965 г. выкладаў у Інстытуце імені І. Я. Рэпіна.

З 1991 г. — член-карэспандэнт Расійская акадэміі мастацтваў.

Памёр 19 сакавіка 2009 г. ў Санкт-Пецярбургу. Пахаваны на Смаленскіх могілках.

## Публікацыі 
Н. Нікулін з’яўляецца аўтарам больш за 160 артыкулаў, кніг, падручнікаў і навучальных дапаможнікаў, у тым ліку наступных:
* Дэталі карцін Эрмітажа. Пейзаж у заходнееўрапейскім жывапісу XV—XVI ст. (1959)
* Нататкі пра творчасць Пітэра Брэйгеля Старэйшага (1961)
* Le Musée de l’Ermitage, Léningrad: Les primitifs flamands, I. Corpus de la peinture des anciens Pays-Bas méridionaux au quinzième siècle, 8 / Vladimir Loewinson-Lessing et Nicolas Nicouline (1965)
* Нідэрландскі жывапіс XV—XVI ст. ў Эрмітажы (1980)
* Залатое стагоддзе нідэрландскага жывапісу (1981)
* Нідэрландскае мастацтва XV—XVI стагоддзяў у музеях СССР (1987)
* Нямецкае мастацтва ў Эрмітажы (1987)
* Антон Рафаэль Менгс (1989)
* Нямецкі ды аўстрыйскі жывапіс XV—XVIII ст. (1989)

## Мемуары пра вайну 
У 1975 г. М. Нікулін напісаў кнігу мемуараў пра вайну, на якой яму давялося ваяваць — «Успаміны пра вайну» (), якая была выдадзена толькі ў 2007 г. і адразу стала ў адзін шэраг з найлепшымі антываеннымі творамі сусветнай літаратуры.

Сваё стаўленне да войнаў аўтар выразіў словамі:

Вайна — самае вялікае свінства, якое выдумаў род чалавечы, … вайна заўсёды была подласцю, а армія, інструмент забойства — прыладай зла. Няма і не было войн справядлівых, усе яны, як бы іх ні апраўдвалі — антычалавечны.

Гісторык К. М. Аляксандраў у сваім каментары да кнігі напісаў:

Мікалай Мікалаевіч здзейсніў звычайны подзвіг у найвышэйшым хрысціянскім сэнсе гэтага слова. Ён сказаў суайчыннікам Праўду… Нікулін наглядна паказаў: савецкая ўлада ваявала са знешнім ворагам так, што пераўтварыла «свяшчэнную вайну» ў масавае знішчэнне рускага народа ў імя ратавання партыйнай наменклатуры.

## Дакументалістыка 
* «Мой Эрмитаж. Николай Николаевич Никулин». Расія, 2009. Тэлеэфір ад 30.11.2009.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце РАМ, факультэт тэорыі і гісторыі мастацтваў  
* Артыкул «В ней очень неприятная правда» ў яраслаўскай абласной газеце «Залатое кальцо»  

Катэгорыя:Мемуарысты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Яраслаўскай вобласці
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Расіі