open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Конкурс песні Еўрабачанне 2010

**Конкурс песні Еўрабачанне 2010** — 55-ы конкурс песні Еўрабачанне. Два паўфіналы конкурса адбыліся 25 і 27 мая 2011, а фінал — 29 мая 2011 года ў Беруме, Нарвегія. Права праводзіць конкурс у сябе, Нарвегія атрымала ў 2009 годзе, калі нарвежскі спявак Аляксандр Рыбак перамог на конкурсе песні Еўрабачанне 2009, набраўшы 387 балаў.

У Беларусі конкурс Еўрабачанне 2010 трансліраваў Першы нацыянальны тэлеканал.

Пераможцай конкурсу стала ўдзельніца з Германіі Лена Маер-Ландрут. У выніку фінальнага галасавання яна набрала 246 балаў, і абыйшла свайго найбліжэйшага канкурэнта — групу maNga з Турцыі на 76 балаў.

### Дызайн конкурса 
«NRK» абвясціла тэму, слоган і дызайн конкурсу «Еўрабачанне 2010» 4 снежаня 2009. Разам з гэтым быў афіцыйна адкрыты сезон «Еўрабачання 2010». Слоганам стала словазлучэнне «Лаві Момант» («Share The Moment»). Эмблема намалявана на белым фоне, таксама выкарыстаны чорны, залаты і ружовы колеру. Дызайн конкурсу быў прадэманстраваны 6 мая.

### Жэрэб'ёўка 
7 лютага 2010 года прайшла жараб'ёўка, падчас якой было вызначана, пад якімі нумарамі будуць выступаць краіны «вялікай чацвёркі» і краіна-гаспадыня. 23 Сакавік была праведзена жараб'ёўка, падчас якой было вызначана, пад якімі нумарамі будуць выступаць ўдзельнікі ў паўфіналах.

### Фармат 
У гэтым годзе ўдзельнікамі конкурса сталі прадстаўнікі 39 краін. «Big 4» — чацвёрка краін і краіна-гаспадыня, якія заўсёды выступаюць у фінале, не пазбавіліся гэтага права і ў гэтым годзе. Астатнія 34 краіны былі падзеленыя на два паўфіналы. Фінал складаўся з прадсаўнікоў «Big 4» (Германіі, Вялікабрытаніі, Францыі, Іспаніі), краіны-гаспадыні (Нарвегія) і 20 краін — паўфіналістаў (па 10 краін з кожнага паўфінала).

### Месца правядзення 
На прэс-канферэнцыі ў Осла 27 мая 2009 года было вырашана, што «Еўрабачанне 2010» будзе праводзіцца ў Осла, у «Oslo Spektrum». Вяшчальная кампанія «NBK» сцвярджала, што Осла адзіны горад у Нарвегіі, які адпавядае патрабаванням правядзення конкурсу. Але 3 ліпеня месца правядзення было зменена на спартыўна-канцэртны комплекс «Telenor Arena» ў прыгарадзе Осла — Беруме.

### Удзельнікі былых конкурсаў 
* . Нів Кавана, Еўрабачанне 1993, 1 месца
* . Feminnem, Еўрабачанне 2005 (ўдзельнічалі ад Босніі і Герцагавіны), 14 месца

## Паўфіналы 
### 1-ы паўфінал 
У першым паўфінале галасуюць ,  і 

### 2-і паўфінал 
У другім паўфінале галасуюць  і 

## Фінал 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт конкурсу песні Еўрабачанне
* Конкурс песні Еўрабачанне
* Eurovision Fun Clup  
* Беларусь на конкурсе «Еўрабачанне-2010»  на афіцыйным сайце Беларусі 

2010
Катэгорыя:Май 2010 года
Аляксандр Ігаравіч Рыбак

**Алякса́ндр І́гаравіч Рыба́к** (, ; нар. , Мінск, БССР, СССР) — нарвежскі скрыпач, спявак, кампазітар і акцёр беларускага паходжання, пераможца конкурсу песні «Еўрабачанне-2009» у Маскве.

## Біяграфічны нарыс 
Нарадзіўся 13 мая 1986 года ў Мінску ў сям’і музыкантаў. Ва ўзросце 6 гадоў з бацькамі пераехаў у Нарвегію, сям’я пасялілася ў г. Нэсадэн (прыгарад Осла). На паўгода вярнуўся ў Мінск, пачаў вучыцца ў школе пры Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. Скончыў кансерваторыю ў Осла. Працуе канцэртмайстрам.

## Творчасць 
У 2004 годзе быў узнагароджаны прызам Андэрса Ярэса ў вобласці культуры. Дайшоў да паўфіналу ў нарвежскім шоў «Ідал». У 2006 годзе выйграў конкурс «Вялікі шанец» тэлекампаніі NRK з уласнай песняй «Foolin'».

У 2009 годзе выйграў са сваёй песняй у стылі фольк «Fairytale» нарвежскі нацыянальны адбор (*Melodi Grand Prix 2009*), атрымаў 700 тысяч галасоў тэлегледачоў і быў абраны прадстаўніком Нарвегіі на конкурсе «Еўрабачанне-2009», а затым стаў пераможцам гэтага конкурсу.

1 чэрвеня 2009 года выйшаў дэбютны альбом Аляксандра Рыбака «Fairytales» («Казкі»).

Удзельнік конкурса песні «Еўрабачанне-2018», дзе выйшаў у фінал і заняў 15 месца.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* *Fairytales* (2009)
* *No Boundaries* (2010)
* *Visa vid vindens ängar* (2011)
* *Christmas Tales* (2012)
* *Trolle og den magiske fela* (2015)
* *Fairytales Too* (2026)

### Сінглы 
## Сувязь з Радзімай 
Аляксандр і яго бацькі захоўваюць сувязь з Радзімай. Бабулі і дзядулі жывуць у Мінску і Віцебску, а дзядзька Аляксандра па бацьку, журналіст, жыве ў Маскве. Кнігі на беларускай або рускай мовах Аляксандр зараз чытае рэдка, але выконвае музыку бацькі на вершы Максіма Багдановіча. Лічыць, што родная культура паўплывала на яго музычны густ.

29 мая 2009 года Аляксандр Рыбак наведаў Мінск у якасці члена журы конкурсу «Маладыя галасы Беларусі». На канцэрце выканаў беларускую песню «Купалінка» і свой еўрапейскі шлягер «Fairytale». У ліпені 2009 года спявак выступіў на адкрыцці міжнароднага фестывалю «Славянскі Базар» у Віцебску.

У 2011 годзе Аляксандр Рыбак запісаў для праекту «Будзьма! Тузін. Перазагрузка-2» беларускую версію свайго хіта «Europe’s Skies», у беларускай інтэрпрэтацыі яна атрымала назву «Небасхіл Еўропы».

## Спасылкі 
* Рыбак сарваў свята ў нарвежскім пасольстве (фотарэпартаж са святкавання) 
* Афіцыйны сайт
* 
* 

Катэгорыя:Пераможцы конкурсу песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Імігравалі ў Нарвегію з Беларусі
Яўген Агрэст

**Яўген Агрэст** (, ) — шведскі шахматыст з беларускімі каранямі.

У сярэдзіне 1980-х гг. Агрэст пераехаў у Ленінград вывучаць эканоміку. Пасля распаду СССР перабраўся разам з жонкай Святланай (* 1966), якая мае міжнародны тытул майстра сярод жанчын, у Стакгольм. Агрэст атрымаў ад ФІДЭ (FIDE) у 1997 тытул грасмейсцера і быў некалькі год лепшым шведскім шахматыстам да Ульфа Андэрсана. Актуальна (на красавік 2008) ён знаходзіцца з агульнай колькасцю ачкоў 2567 на трэцім месцы ў спісе ФІДЭ. Чатырохкратны пераможца шведскага першынства ў індывідуальным заліку (1998, 2001, 2003 і 2004), выйграў у 2005 трэці раз запар Паўночны турнір ().

Катэгорыя:Спартсмены Швецыі
Катэгорыя:Шахматысты Швецыі
Катэгорыя:Шахматныя гросмайстры
Вулічныя Байцы

**Вулічныя Байцы (vuličnyja bajcy)** — другі альбом гурту Чырвоным па Белым (2005).

## Гісторыя
Альбом атрымаўся значна лепшай якасці, бо пісаўся ўжо на студыі, у больш-менш прафесійных умовах.

## Апісанне
Мінуса пісаў часткова Slavko, часткова іншыя прадуцэнты. Тэксты пісаў Кроў і трэці ўдзельнік ЧпБ – Палкоўнік.

Запіс распаўсюджваецца толькі праз Інтэрнэт.

## Змест
#Hodnaść (z symfaničnym arkestram) 
#Być Abo Nie Być 
#Nia Žadaju 
#Chvilina Cišyni (feat. UMR) 
#Diss na Pih’a 
#Sumlennie Kata 
#Palavannie 
#Kaktejl Mołotoff 
#Litannie (mix) 
#Nie Žadaju (mix by Mlody Grzech) 
#Hodnaść (zloy mix) 
#Сhvilina Сisyni

## Спасылкі
Афіцыйная хатняя старон 

Катэгорыя:Альбомы гурта «Чырвоным па Белым»
Катэгорыя:Альбомы 2005 года
Другі падзел Рэчы Паспалітай

**II падзе́л Рэ́чы Паспалі́тай** (1793) — другі з трох падзелаў, пасля якіх Рэч Паспалітая знікла з карты Еўропы.

Скарыстаўшыся капітуляцыяй Станіслава Аўгуста Панятоўскага ў вайне з Расіяй і пераходам улады ў дзяржаве да таргавічанаў, 25 кастрычніка 1792 кароль прускі Фрыдрых Вільгельм II запатрабаваў уключэння Вялікай Польшчы ў склад свайго каралеўства пад пагрозай выхаду з антыфранцузскай кааліцыі.

23 студзеня 1793 Кацярына II і Фрыдрых Вільгельм II падпісалі трактат пра падзел, паводле якога да Прусіі адышлі землі, населеныя этнічнымі палякамі: Данцыг, Торунь, Вялікая Польшча, Куявія і Мазовія, за выняткам Мазавецкага ваяводства. Расія атрымала літоўскія землі да лініі Дзвінск — Пінск — Збруч, усходнюю частку Палесся, украінскія вобласці Падолле і Валынь.

Уночы з 23 на 24 верасня 1793 года гэта рашэнне было праведзенае праз сабраны канфедэратамі сойм у гарадзенскім замку.

У другім падзеле, у адрозненне ад двух астатніх, не брала ўдзелу Аўстрыйская імперыя, занятая вайной з рэвалюцыйнай Францыяй.

## Гл. таксама 
* Вайна Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года
* Таргавіцкая канфедэрацыя
* Нямы сойм

Катэгорыя:Падзелы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Прусіі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Расійскай імперыі
Катэгорыя:1793
Спіс серый South Park

## Раннія мультфільмы: 1992, 1995 
## Сезон 1: 1997—1998 
## Сезон 2: 1998—1999 
## Сезон 3: 1999—2000 
## Сезон 4: 2000 
## Сезон 5: 2001 
## Сезон 6: 2002 
## Сезон 13: 2009 
Катэгорыя:South Park
Арменія (значэнні)

Назву **Арменія** маюць:

## Дзяржавы 
* Рэспубліка Арменія — сучасная дзяржава
* Рэспубліка Горная Арменія — самаабвешчаная дзяржава (1921 год)
* Вільсанаўская Арменія — дзяржава, якая магла быць створана па Сеўрскаму дагавору
* Першая Рэспубліка Арменія — гістарычная дзяржава (1918 год)
* Вялікая Арменія — гістарычная дзяржава (190 год да н.э — 428 год н.э.)
* Ервандыдская Арменія — гістарычная дзяржава (331—200 гады да н. э.)

## Рэгіёны 
* Арменія — гістарычны рэгіён
* Заходняя Арменія
* Усходняя Арменія
** Усходняя Арменія ў складзе Расійскай імперыі
* Малая Арменія
* Рымская Арменія — правінцыя Рымскай імперыі

## Населеныя пункты 
* Арменія — горад у Калумбііі, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Кіндзіа

## Іншае 
* Маці-Арменія — манумент у Ерэване
Кэндо

thumb|Паядынак у кэндо
 — від кэмпо, баявое мастацтва, якое ўзнікла ў Японіі ў XIX стагоддзі. У кэндо бой ідзе мячом-катанай. У спартыўным варыянце гэта адзінаборства дваіх кэндока, узброеных бамбукавымі мячамі cінай. Кэндокі выступаюць ў спецыяльных засцерагальных даспехах і шлеме.
thumb|
## Асноўныя тэхнікі (Кіхон-Ваза) 
Асноўныя тэхнікі ў кэндо завуцца Кіхон-Ваза. Да іх адносяцца:

# Сёмэн-Уці — прамы ўдар у галаву (Мэн)
# Котэ-Уцi — удар у правае запясце (Котэ)
# До-Уцi — удар у правы бок жывата (Дo)
# Цукі — штуршок у горла (Цукі)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Віды спорту
Катэгорыя:Баявыя мастацтвы
Малевіч

**Мале́віч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Іванавіч Малевіч (1920—1994) — поўны кавалер ордэна Славы.
* Ігар Аляксандравіч Малевіч (нар. 1941) — беларускі фізік.
* Казімір Севярынавіч Малевіч (1879—1935) — мастак-авангардыст, адзін з заснавальнікаў супрэматызму.
* Канстанцін Іванавіч Малевіч (нар. 1930) — беларускі акушэр-гінеколаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.
* Мікалай Андрэевіч Малевіч (1898—1944) — беларускі графік.
* Сяргей Аляксандравіч Малевіч (1878—1918) — беларускі фалькларыст і мовазнавец
* Юрый Адамавіч Малевіч (нар. 1938) — беларускі вучоны ў галіне прамысловай цеплаэнергетыкі.
* Юрый Канстанцінавіч Малевіч (нар. 1953) — беларускі акушэр-гінеколаг.
* Юрый Мікалаевіч Малевіч (нар. 1937) — беларускі архітэктар.
Кергелен

**Архіпелаг Кергелен**, або **Астравы Кергелен** (фр.: *Îles Kerguelen*, *Archipel de Kerguelen*, афіцыйна — *Archipel des* *Kerguelen* альбо *Archipel Kerguelen*) — група астравоў у паўднёвай частцы Індыйскага акіяна (-49.25, 69,58333349°15′ пд. ш. 69°35′ у. д. / 49,25° пд. ш. 69,583333° у. д. (G)), якая складаецца з аднаго вялікага вострава і каля 300 маленькіх астравоў і скал.

thumb|злева|Порт-о-Франс зімой
thumb|злева|Карта архіпелага Кергелен
Архіпелаг Кергелен — частка Французскіх Паўднёвых і Антарктычных тэрыторый.

Адлегласць архіпелага да ўзбярэжжа Антарктыды складае прыкладна 2000 кіламетраў, 3,4 тыс. км — да Рэюньёна і каля 4,8 тыс. км да Аўстраліі.

## Гісторыя 
Архіпелаг быў адкрыты ў лютым 1772 года французскім мараплаўцам Івам Жазэ дэ Кергеленам. У 1776 годзе архіпелаг наведаў знакаміты Дж. Кук.

Астравы да пачатку XX стагоддзя выкарыстоўваліся як месца палявання на цюленяў і кітабойная база, пакуль жывёліны не былі практычна знішчаны.

У 1940 годзе на востраў здзейснілі высадку члены экіпажа германскага крэйсера «Атланціс». Адзін з маракоў загінуў падчас стаянкі ў выніку няшчаснага выпадку і быў пахаваны на Кергелене. Яго пахаванне завецца Самымі Паўднёвымі могілкамі нямецкага салдата.

З 1949 года на востраве вядуцца навукова-даследчыя працы, метэаралагічныя назіранні і запускі гукавых ракет(звычайна «Arcas», «Dragon» і «Eridan»). З 1970-х гадоў на востраве знаходзіцца станцыя спадарожнікавай сувязі.

## Ахова 
У 2006 годзе ўключаны ў склад Нацыянальнага запаведніка Французскіх Паўднёвых тэрыторый.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Афіцыйны сайт
* Архіпелаг Кергелен
* Паўднёвыя і Антарктычныя тэрыторыі
* Фатаграфіі вострава Кергелен 
* Апісанне і фота вострава Кергелен
* Грошы вострава Кергелен — 100 Кергеленскіх франкаў 
* Феадасійскі музей грошай. Сувенірныя манеты Астравоў Кергелен 

Катэгорыя:Архіпелагі
Катэгорыя:Французскія Паўднёвыя і Антарктычныя тэрыторыі
Нук

**Нук** (**Ну́ўк**, , ), або **Го́тхаб** () — горад, адміністрацыйны цэнтр самакіравальнай тэрыторыі Грэнландыя ў складзе Каралеўства Даніі, а таксама аднайменнага муніцыпалітэта Заходняй Грэнландыі. Да 1979 года афіцыйна ўжывалася назва Готхаб.

## Гісторыя 
Горад заснаваны ў 1728 годзе нарвежскім місіянерам Хансам Эгедэ (Hans Egede), аднак паселішчы на яго месцы існавалі і раней, найстарэйшае з вядомых — 4 200 гадоў таму. У IX—XV стагоддзях у гэтай мясцовасці жылі скандынаўскія каланісты, якія пасля пакінулі паселішча. Таксама тут было летняе месца сустрэчы эскімосаў, якія жылі ў гэтым рэгіёне. Эгедэ прыбыў сюды ў 1721 годзе каб навярнуць у лютэранства 12 мясцовых эскімоскіх сем’яў. Эгедэ даў гораду назву *Готхаб* (*Godthåb*), у перакладзе з дацкай мовы «*добрая надзея*». З 1733 года місіянерамі тут былі Хернхуцкія браты, якія заснавалі місію Новы Хернхут. Цяпер у царкве размешчаны ўніверсітэт і мясцовы архіў. З 1979 года, калі была абвешчана аўтаномія Грэнландыі, горад афіцыйна носіць эскімоскае імя Нук, у тым ліку і на дацкай мове.

## Клімат 
Клімат субарктычны. Праз блізкасць Бафінава заліва і цёплага цячэння перапад тэмператур адносна невялікі. Большай часткай года стаіць мінусавая тэмпература, сярэдняя тэмпература найбольш халодных месяцаў −8 °C. Сярэдняя тэмпература ліпеня +6,5 °C.

## Насельніцтва 
## Адукацыя 
* Грэнландскі ўніверсітэт

## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Даніі
Катэгорыя:Грэнландыя
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1728 годзе
Тхімпху

**Тхімпху** (, ) — горад, сталіца тыбецкага каралеўства Бутан, насельніцтва 98676 (2005), знаходзіцца на вышыні 2320 м над узроўнем мора, на рацэ Ванг Чху, цэнтр кіраўніцтва, парламента і органаў выканаўчай улады. Да пераезду караля Джыгме Дорджы Вангчука з Пунакхі быў невялікім паселішчам. У горадзе знаходзяцца дыпламатычныя прадстаўніцтвы, арганізацыі ААН для дапамогі развіццю краіны.

## Выбітныя мясціны 
Крэпасць Ташычо-дзонг пабудавана ў XIII стагоддзі як манастыр, адрэстаўравана ў 1960-х гадах, з 1952 тут месціцца кіраўніцтва краіны. Улетку тут таксама знаходзіцца рэлігійны лідар краіны Джэ Кенпо. Кароль (Джыгме Сінг’е Вангчук) таксама мае свой працоўны кабінет.

Палац Дэчэнчолінг, афіцыйная рэзідэнцыя караля, знаходзіцца на поўнач ад Тхімпху, недалёка ад сталіцы знаходзяцца манастыры Сімтокха-дзонг, Чэры.

У горадзе знаходзіцца таксама Нацыянальная бібліятэка Бутана.

Тхімпху з’яўляецца рамесна-гандлёвым цэнтрам сельскагаспадарчага рэгіёна. Развіты, галоўным чынам, дрэваапрацоўка, харчовая прамысловасць. Аўтамабільнымі дарогамі злучаны з іншымі раёнамі краіны, а таксама Індыяй.

Катэгорыя:Гарады Бутана
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Упсала

thumb|left|200px
**Упсала** (, ) — горад у Швецыі. Старажытны ўніверсітэцкі горад, адміністрацыйны цэнтр лена Упсала, у правінцыі Упланд, за 66 км на паўночны захад ад Стакгольма, на беразе ракі Фюрыс. Да 1719 года ва Упсале праходзілі важныя дзяржаўныя сходы, каранацыі шведскіх каралёў.

## Выдатныя мясціны 
* Упсальская мячэць
* Кафедральны сабор Упсалы

## Адукацыя 
* Упсальскі ўніверсітэт

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Барбру Альвінг (1909—1987) — шведская журналістка, пісьменніца і феміністка.
* Інгмар Бергман (1917—2007) — шведскі рэжысёр.
* Арвід Карлсан (1923—2018) — шведскі фармаколаг.
* Ян Фрыдэгорд (1897—1968) — шведскі пісьменнік.
* Андэрс Цэльсій (1701—1744) — шведскі астраном.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Швецыі
Кандагар

**Кандага́р** (пушту کندهار, дары قندهار) — другі паводле насельніцтва (пасля Кабула) горад на поўдні Афганістана, цэнтр аднайменнай правінцыі.

У 1747—1776 гадах — сталіца Афганістана. Тут знаходзіцца маўзалей заснавальніка афганскай дзяржавы Ахмад-шаха.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

{перакласці|en|Kandahar}}

Катэгорыя:Гарады Афганістана
Ота Яўстафіевіч Кацэбу

**Ота Яўстафіевіч** **Кацэбу́** (, Рэвель (цяпер Талін) — , Талін) — расійскі падарожнік, географ. Бацька — пісьменнік і драматург Аўгуст Фрыдрых Фердынанд Кацэбу (1761—1819). Маці — Фрыдэрыка Эсэн, памерла рана. Мачаха — Крысціна фон Крузенштэрн.

У васьмігадовым узросце Ота Кацэбу быў адпраўлены ў Пецярбургскі кадэцкі корпус. Неўзабаве зразумеў, што яго прызначэнне — мора і ў 15 гадоў у якасці юнгі-добраахвотніка стаў удзельнікам першага кругасветнага плавання (з 1803 па 1806 год) на парусным шлюпе «Надзея» пад камандаваннем яго земляка, выхадца Эстляндыі Івана Крузенштэрна. Другі раз адправіўся ў падарожжа вакол света з 1815 па 1818 год на караблі «Рурык», адкрыў у Ціхім акіяне 399 астравоў і на паўднёвы ўсход ад Берынгава праліва — заліў Кацэбу, а ў студзені 1817 — архіпелаг Румянцава; з 1823 па 1826 год ён здзейсніў трэцяе падарожжа на парусным шлюпе «Прадпрыемства».

thumb|400 px|Плаванне Кацэбу на шлюпе «Прадпрыемства» у 1823—1826 гадах.

Далейшую службу праходзіў у Рэвелі, камандаваў караблём «Імператар Пётр I». У 1829 г. быў узведзены ў капітаны першага рангу.

З-за праблем са здароўем, якое было падарвана ў кругасветных падарожжах, падаў у адстаўку. Апошнія шаснаццаць гадоў жыцця правёў у сваім маёнтку пад Рэвелем.

## Навуковыя працы 
* Трохтомная праца «Падарожжа вакол света» (Спб., 1821—1823)
* Кніга «Падарожжа вакол света на вайсковым шлюпе „Прадпрыемства“ у 1823-26 гадах» (на нямецкай мове, Веймар, 1830)

## Увекавечанне памяці 
У гонар Ота Кацэбу названы заліў Кацэбу на паўднёвы ўсход ад Берынгава праліва і вуліца ў яго родным горадзе Таліне. Ад аднайменнага заліва, атрымаў назву і горад Кацэбу на Алясцы (ЗША).

## Спасылкі 
* Кругосветные плавания О. Е. Коцебу и их значаение для географической науки // Центральный Военно-Морской Портал

Катэгорыя:Афіцэры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Падарожнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Даследчыкі Ціхага акіяна
Катэгорыя:Даследчыкі Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Удзельнікі кругасветных падарожжаў
Берген

**Бе́рген** () — другі па колькасці жыхароў (217 000—2008) горад Нарвегіі, сталіца фюльке Хордалан і буйны горад Заходняй Нарвегіі. Знаходзіцца на захадзе краіны, на беразе Паўночнага мора ў рэгіёне Мідтхорлан. Займае Бергенскі паўвостраў, які адасоблены ад мора астравамі Аскёй, Халснёй і Сутра. Буйны порт, цэнтр нафтавай прамысловасці. У горадзе працуе Бергенскі ўніверсітэт. Сярэдневяковая набярэжная Бергена з’яўляецца адным з аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У 2000 годзе Берген быў прызначаны адной з культурных сталіц Еўропы.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1070 годзе Олафам III Ціхім. Да 1299 года з’яўляўся сталіцай Нарвегіі, прыкладна да 1830-х гг таксама быў самым буйным горадам краіны. У Сярэднявеччы — частка Ганзейскага саюза. У перыяд з 9 красавіка 1940 па 8 мая 1945 года быў акупаваны гітлераўскімі войскамі.

## Насельніцтва 
## Адукацыя 
* Бергенскі ўніверсітэт
* Нарвежская ваенна-марская акадэмія

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Abbath, нарвежскі музыкант
* Эдвард Грыг (1843—1907), кампазітар, музычны дзеяч, піяніст, дырыжор; буйнейшы прадсгаўнік нарвежскай кампазітарскай школы.
* Нурдаль Грыг (1902—1943), пісьменнік, грамадскі дзеяч
* Юхан Крысціян Клаўсен Даль (1788—1857), нарвежскі мастак
* Генрык Ібсен (1828—1906), драматург
* Даратэя Энгельбрэтсдатэр, нарвежская паэтэса

## Славутасці 
* Бергенскі музей
* Бергенскі сабор
* Набярэжная Бергена

## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 


Катэгорыя:Гарады Нарвегіі
Саарбрукен

thumb|left
**Саарбрукен** (, , ) — горад у Германіі, сталіца зямлі Саар.

Універсітэцкі і адзіны буйны саарландскі горад паўстаў у 1909 годзе з аб’яднання трох гарадоў Саарбрукена, Санкт-Ёгана і Мальштата-Бурбаха.

## Гарады-пабрацімы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Саара
Тромсё

**Тромсё**, **Трумсё** (, ) — горад і муніцыпалітэт у Нарвегіі, адміністрацыйны цэнтр фюльке Тромс.

Муніцыпалітэт Тромсё займае вялікую тэрыторыю за межамі горада. Тромсё — восьмы па колькасці жыхароў горад Нарвегіі. Цэнтр горада знаходзіцца на невялічкім востраве, амаль на 400 км на поўнач ад палярнага круга. Тут знаходзяцца самыя паўночныя ў свеце ўніверсітэт (Універсітэт Тромсё), батанічны сад, бровар і планетарый.

## Гісторыя 
Паселішчы на месцы Тромсё існавалі з часоў эпохі апошняга зледзянення і ў жалезным веку. Першая царква ў Тромсё была пабудавана ў 1252 годзе. Статус горада Тромсё атрымаў у 1794 годзе. У XIX стагоддзі значэнне горада ўзрастае з заснаваннем кафедры біскупа (1834), адкрыццём педагагічнага каледжа (1848) і суднарамонтнай верфі (1872). Падчас Другой сусветнай вайны ў горадзе часова знаходзіўся Урад Нарвегіі. Тромсё не пацярпеў ад вайны, хоць непадалёк ад горада быў затоплены нямецкі лінкар Tirpitz, на якім загінулі амаль 1000 нямецкіх салдат. У 1964 годзе адкрыўся аэрапорт, у 1972 годзе — універсітэт.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Арктычны сабор
* Сабор Найсвяцейшай Дзевы Марыі

thumb|800px|center|Панарама Тромсё

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Нарвегіі
Аляксандр Гельевіч Дугін

**Аляксандр Гельевіч Дугін** (, Масква) — рускі філосаф, палітолаг, сацыёлаг, ідэолаг неаеўразійства, дырэктар Цэнтра кансерватыўных даследаванняў, прафесар МДУ імя М. В. Ламаносава.

## Асноўныя працы 
* Пути абсолюта  М., 1990;
* Конспирология  М., 1992;
* Гиперборейская теория  М., 1993;
* Консервативная революция  М., 1994;
* Тамплиеры Пролетариата . М., 1996;
* Мистерии Евразии  М., 1996;
* Метафизика благой вести . М., 1996;
* Основы Геополитики  М., 1997, 1999, 2000, 2001 (перакладзена на французскую, румынскую, сербскую, грузінскую, італьянскую, іспанскую і англійскую мовы);
* Абсолютная Родина . М., 1999;
* Наш Путь. М., 1999;
* Евразийский путь. М., 2002;
* Русская Вещь  В 2 т. М., 2001;
* Эволюция парадигмальных оснований науки  М., 2002;
* Философия Традиционализма . М., 2002;
* Основы Евразийства . М., 2002;
* Проект «Евразия» . М., 2004;
* Евразийская миссия Нурсултана Назарбаева. М., 2004;
* Rusica / Misterio de Eurasia. Madrid, 1990;
* Continente Russia. Milano, 1991;
* Seminal writings of A. Dugin. Vol. 3. London, 1999;
* Философия Политики  М., 2004;
* Философия Войны  М., 2004;
* Конспирология  М., 2005;
* Проект «Евразия». М., 2006;
* Обществоведение для граждан Новой России. М., 2007;
* Геополитика Постмодерна  М., 2007;
* Постфилософия . М., 2009.

Катэгорыя:Філосафы Расіі
Катэгорыя:Нацыянал-бальшавізм
Тронхейм

**Тро́нхейм** (, таксама *Trondhjem*; ) старажытная назва **Ні́дарас** (*Nidaros*) — горад у Нарвегіі, знаходзіцца ля вусця ракі Нідэльва. Трэці па колькасці насельніцтва (161 730—2007) горад краіны пасля Осла і Бергена.

Адміністрацыйны цэнтр фюльке Сёр-Трондэлаг. Заснаваны ў 997 годзе. Старажытная сталіца Нарвегіі (да 1217 года) і самы буйны цэнтр паломніцтва ў Паўночнай Еўропе (да мошчаў Олава Святога); старая назва — Нідарас. У познім Сярэдневякоўі назва горада змянілася на Тронхейм, і гэтая назва была асноўнай у дацкі перыяд. У 1930 годзе была вернута старая назва, Нідарас, але пасля пратэста жыхароў ужо ў наступным, 1931 годзе горад зноў перайменаваны ў Тронхейм.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Памятныя мясціны 
* Нідараскі сабор

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Арнфін Бергман (1928—2011) — нарвежскі скакун з трампліна, чэмпіён зімовых Алімпійскіх гульняў у Осла (1952).
* Юхан Нурдаль Брун (1745—1816) — нарвежскі паэт, драматург, палітычны дзеяч, біскуп.
* Томі Інгебрыгтсен (нар. 1977) — нарвежскі скакун з трампліна.
* Эрленд Лу (нар. 1969) — нарвежскі пісьменнік і сцэнарыст.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Нарвегіі
Езярышча (значэнні)

**Езярышча** — тапонім:
* Возера Езярышча — возера на поўначы Беларусі ў Гарадоцкім раёне на мяжы з Расіяй.
* Возера Езярышча — возера ў Пустошкінскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі, басейн Вялікай — Нарвы.
* Гарадскі пасёлак Езярышча — гарадскі пасёлак у Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці.
* Станцыя Езярышча — памежная чыгуначная станцыя Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі.
Езярышча (возера)

**Езяры́шча** — возера на поўначы Беларусі ў Гарадоцкім раёне на мяжы з Расіяй ў басейне ракі Обаль, каля гарадскога пасёлка Езярышча. Уваходзіць у склад арніталагічнага заказніка «Езярышчанскі».

Плошча паверхні 15,39 км², даўжыня 8,87 км, шырыня 3,2 км, даўжыня берагавой лініі — 32,8 км. Найбольшая глыбіня возера 11,5 м, сярэдняя каля 4,4 м. Плошча вадазбору 264 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход і мае складаную форму. Вышыня схілаў катлавіны дасягае 25 м у паўночнай і паўночна-заходняй частцы, астатнія паніжаюцца да 5 м. Берагавая лінія звілістая. Берагі на большай частцы зліваюцца са схіламі катлавіны, на поўначы і паўночным захадзе высокія і абрывістыя. У паўднёвай частцы берагі нізкія, месцамі пераходзячыя ў пойму шырынёй да 50 м.
Дно Езярышча няроўнае, чаргуюцца ўпадзіны і мелі. Да глыбіні 4—6 м дно пясчанае, глыбей — высланае крэменязёмістым сапрапелем. Упадаюць 8 ручаёў, рэкі Агнеш, Дубаўка і Трэзубка, выцякае рака Обаль.
Надводная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці 10—120 м ад берага возера (пераважаюць трыснёг і чарот). Агульная плошча зарастання складае 10—12 %). Заліў, з якога выцякае рака Обаль зарастае рдзестамі.

На Езярышчы 20 астравоў агульнай плошчай 0,67 км². На адным з астравоў знаходзіўся Езярышчанскі замак.

На возеры гняздуецца больш за 60 відаў птушак. У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь, мянтуз, судак, плотка, гусцяра, язь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-и т. / Ред. колл.: П. У. Бровка и др — Мн.: Гл. ред. Белорус. Сов. Энциклопедии, 1979. — Т. 2. Природа. Экономика. Народное благосостояние. — 768 с. — 50 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 14,15. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5.
* 

## Спасылкі 
* Прыдзвінскі край — Возера Езярышча 
* Наш край (сайт пра наваколлі Віцебска) 

Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Памежныя азёры
Катэгорыя:Басейн Обалі
Бабінавічы

Назву **Бабі́навічы** маюць:
* Бабінавічы — археалагічны помнік

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Бабінавічы — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Бабінавічы — аграгарадок у Лёзненскім раёне
Праект

**Праект** (ад  — *кінуты наперад, які выступае, выдаецца наперад*) — гэта ўнікальны працэс, які складаецца з сукупнасці скаардынаваных і кіраваных відаў дзейнасці з пачатковай і канчатковай датамі, зроблены для дасягнення мэты, якая адпавядае канкрэтным патрабаванням, які ўключае абмежаванні па тэрмінах, кошце і рэсурсах.

**Праект** (*project*) у кіраванні праектамі — спроба (памкненне), абмежаваная ў часе і накіраваная на стварэнне ўнікальнага вырабу (прадукту) ці паслугі.

Праекты могуць быць аб'яднаныя ў праграму праектаў для дасягнення адзінага выніку, або ў партфель праектаў для больш эфектыўнага кіравання. Партфель праектаў можа складацца з праграм.

Катэгорыя:Тэхналогіі
Катэгорыя:Супрацоўніцтва
Нафтаправод Адэса-Броды

**Нафтаправод Адэса-Броды** — нафтаправод на тэрыторыі Украіны паміж горадам Адэса на Чорным моры і горадам Броды ў Львоўскай вобласці, дзе ажыццяўляецца стыкоўка з нафтаправодам «Дружба». Скончаны пабудовай у 2003, у выкарыстанні з 2004.

Пачаткова быў прызначаны для транспартавання нафты з Каспійскага басейна праз порт Адэсы на заходнееўрапейскі рынак праз Броды і Польшчу. З 2004 тымчасова выкарыстоўваецца ў адваротным кірунку, дзеля транспартавання расійскай нафты на сусветныя рынкі праз порт Адэсы.

Аператар — ААТ «Укртранснафта».

## Характарыстыкі 
Тэхнічныя характарыстыкі нафтаправоднай сістэмы «Адэса—Броды»:
* Даўжыня: 674 км
* Дыяметр: 1020 мм
* Пачатковая прапускная здольнасць: 14,5 млн т
* Прапускная здольнасць пасля ўвядзення 2-й чаргі: 45,0 млн т
* Галоўных насосных станцый: 1
* Колькасць насосных станцый пасля ўвядзення 2-й чаргі: 3
* Дэдвейт танкераў: да 100.000 т
* Ёмістасць рэзервуарнага парку 1-й чаргі: 200.000 м³
* Ёмістасць рэзервуарнага парку пасля ўвядзення 2-й чаргі: 600.000 м³

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нафтаправоды Украіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:2004 год у Адэсе
Нафтаправод Мазыр-Броды

**Нафтаправод Мазыр-Броды**: нафтаправод на тэрыторыі Беларусі і Украіны. Складаецца з дзвюх нітак.

У 2004 абмяркоўваўся праект стварэння транзітнага транспартавання нафты з Каспійскага басейна па чарнаморска-балтыйскім маршруце Адэса-Броды-Мазыр-Наваполацк-Вэнтспілс, у які ўвайшла б адна з нітак НП Мазыр-Броды. Такі праект патрабаваў бы будовы дадатковай 220-км ніткі Наваполацк-Вэнтспілс. Вядома, што яшчэ ў 2002 група паўночна-еўрапейскіх банкаў выходзіла з прапановай фінансавання такой будовы да беларускага боку, але справа не атрымала працягу.

Катэгорыя:Нафтаправоды Беларусі
Катэгорыя:Нафтаправоды Украіны
Нафтан

* ААТ Нафтан — найбуйнейшы нафтаперапрацоўчы завод Беларусі
* ФК Нафтан — беларускі футбольны клуб з горада Наваполацк
Боснія (правінцыя Асманскай імперыі)

**Правінцыя  Боснія**, **Пашалык Боснія** (), самая заходняя правінцыя Асманскай імперыі, размешчаная на поўначы Балканскага паўвострава. Уключала ў свой склад тэрыторыю сучаснай Босніі і Герцагавіны, часткова Венгрыі, Сербіі і Харватыі. Iснавала ў 1580–1864.

Катэгорыя:Асманская імперыя
Катэгорыя:Гісторыя Босніі і Герцагавіны
Веймар

**Веймар**, або **Ваймар** () — горад у федэральнай зямлі Цюрынгіі ў Германіі, вядомы ў свеце дзякуючы сваёй культурніцкай гісторыі. Размешчаны за некалькі дзясяткаў кіламетраў ад ракі Ільм, на паўднёвым усходзе ад узвышша Этэрсберг. Горад з’яўляецца чацвёртым горадам паводле насельніцтва ў Цюрынгіі, саступаючы толькі Эрфурту, Ене і Геры.

Веймар з 2004 года з’яўляецца ўніверсітэцкім горадам. Гэты статус ён атрымаў, дзякуючы ўніверсітэту «Bauhaus», Веймарскай вышэйшай школе музыкі імя Франца Ліста, а таксама герцагскай бібліятэцы Ганны Амаліі (па-ням. *Herzogin Anna Amalia Bibliothek*). Акрамя таго, у Веймары знаходзяцца шматлікія дзяржаўныя і культурныя ўстановы Цюрынгіі: Дзяржаўнае ведамства адміністрацыі Цюрынгіі, Канстытуцыйны суд Цюрынгіі і Дзяржаўнае бюро Цюрынгіі па спадчыне і археалогіі.

## Насельніцтва 
## Культура 
* Нямецкі нацыянальны тэатр у Веймары
* Веймарскі замак
* Веймарскі ўніверсітэт «Bauhaus»
* Веймарская рэспубліка
* Архіў Гётэ і Шылера
* Помнік Гётэ і Шылеру
* Веймарскі цыбульны рынак
### Музеі 
* Дом Ферэнца Ліста (Веймар)
* Веймарскі чыгуначны музей

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Карл Філіп Эмануіл Бах — нямецкі кампазітар.
* Людвіг Бехштайн — нямецкі пісьменнік.
* Ёган Готфрыд Гердэр — нямецкі паэт, багаслоў, філосаф.
* Іаган Вольфганг фон Гётэ — нямецкі паэт, драматург, філосаф.
* Наталля Іванаўна Кісялёва — беларускі ўрач-акушэр-гінеколаг.
* Алег Ігаравіч Масліеў — беларускі архітэктар.
* Франц Тэабальд Хорні — нямецкі жывапісец.
* Карл Фрыдрых Цэйс — нямецкі інжынер і вытворца оптыкі.
* Фрыдрых Шылер — нямецкі паэт, філосаф, гісторык і драматург.
]]
## Гарады-пабрацімы 
## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада 
* Цюрынгія

Катэгорыя:Гарады Цюрынгіі
Рокаш

[thumb|right|[Рокаш Зебжыдоўскага|«Сандамірскі рокаш». Карціна невядомага мастака XVII ст.]]
**Рокаш** () — від узброенай шляхецкай апазіцыі ў Польшчы і Рэчы Паспалітай у XVI—XVII стст. Першапачаткова азначаў з’езд на сейм усёй шляхты, а не толькі яе выбраных прадстаўнікоў. 

Назва паходзіць з Венгрыі, дзе ў пачатку XVI ст. шляхта з’язджалася на сеймы на полі Рокаш каля г. Пешт. Назву «Рокаш» атрымаў з’езд шляхты пад Львовам у 1537 г. (т.зв. «Курыная вайна»), кіраўнікі якога ў дэкрэце сеймавага суда 1538 г. названы ракашанамі. Кароль і магнаты не прызнавалі права ўсёй шляхты на непасрэдны ўдзел у сеймах (за выключэннем элекцыйнага сейма), таму рокаш стаў сінонімам бунту супраць караля. Шляхецкія ідэолагі разглядапі рокаш як «апошнюю абарону вольнай рэспублікі» і інстанцыю, якая можа судзіць караля, міністраў і сенатараў; юрыдычнай асновай рокашу лічылі права на адмову ў паслушэнстве каралю, зафіксаванае ў Генрыкавых артыкулах і Пакта канвента. Характар мяцяжу мелі рокашы М. Зебжыдоўскага 1606—1609 гг. і Е. С. Любамірскага 1665—1666 гг. Шляхта, якая збіралася на рокаш, утварала канфедэрацыі. Пазней ідэя рокашавых сеймаў заменена шляхтай на лозунг збірання т.зв. конных сеймаў.

## Гл. таксама 
* Канфедэрацыя (Рэч Паспалітая)

## Літаратура 
* Пазднякоў, В. Рокаш / Вячаслаў Пазднякоў //  — С. 119—120.

Катэгорыя:Канфедэрацыі Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Паўстанні ў Рэчы Паспалітай
Баязід I

**Баязід I Маланкавы** (1354 (або 1360), Бурса ці Эдзірнэ, Асманская імперыя — , Акшэхір, Малая Азія) — асманскі султан.

## Біяграфія 
Стаў султанам пасля смерці бацькі Мурада І, пад час бітвы з сербамі на Косавым полі ў 1389, перад гэтым аддаў загад забіць свайго канкурэнта на прастол — брата Якуба. Ён завяршыў заваёву Сербіі і прыняўся рэгуляваць становішча ў некаторых анаталійскіх правінцыях. Спрабаваў захапіць Канстанцінопаль, але аблога, якая цягнулася сем гадоў, скончылася няўдачай.

Атрымаў перамогу, у бітве пад Нікопалем, над аб’яднаным еўрапейскім войскам. У выніку, асманы ўварваліся ў Штырыю (Аўстрыя), Боснію і на Пелапанес.

Азіяцкае ўварванне пад кіраўніцтвам хана Цімура — Тамерлана, у межы краіны, прывяло да бітвы пад Ангорай (1402), у якой Баязід быў пераможаны і ўзяты ў палон. Праз год, Баязід памёр, яго астанкі былі перададзеныя ў Бурсу.

## Гл. таксама 
* Асманская імперыя
* Асманскія султаны

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Султаны Асманскай імперыі
Белае (возера, Гродзенскі раён)

**Бе́лае возера** — возера ў Гродзенскім раёне, у 25 км на паўночны ўсход ад Гродна. У басейне ракі Пыранка (цячэ праз возера), у паўднёвай частцы пераходзіць у возера Рыбніца.

Плошча 7,1 км². Даўжыня 13 км, найбольшая шырыня 1,15 км. Плошча вадазбору 267 км². Схілы катлавіны стромкія, вышынёй 10—15 м, параслі лесам, на поўдні разараныя. Дно возера на вялікіх глыбінях выслана сапрапелем.

На беразе возера знаходзіцца аграгарадок Азёры. Каля паўднёвага берага вазера археалагічны помнік — курганны магільнік.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Атлас охотника и рыболова: Гродненская область. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010.

Катэгорыя:Басейн Котры
Катэгорыя:Азёры Гродзенскага раёна
Моладзь.org

**Моладзь.org**, **moladz.org**, **Маладзевая інтэрнэт-пляцоўка "ВОКА"** – беларуская інтэрнэт-супольнасць, накіраваная на выхаванне моладзі на глебе беларускай нацыянальнай ідэі, на данясенне яе да шырокіх колаў грамадства.

Ініцыятыва была створана ў снежні 2003 года. Дэклараванымі задачамі з'яўляюцца: агітацыйна-масавая дзейнасць па адраджэнню беларускай культуры, мовы, фарміраванне ў людзей адказнасці за лёс сваёй дзяржавы, праява актыўнай грамадзянскай пазіцыі.

За час яе існавання каардынатарамі ініцыятывы было праведзена шмат разнастайных мерапрыемстваў, накіраваных на павышэнне актыўнасці грамадзянскай супольнасці. Арганізоўваліся дыскусіі на тэму "Становішча беларускай мовы ў грамадстве", футбольныя чэмпіянаты "За беларускую мову", "За кубак "ВОКА", валанцёры "ВОКА" садзейнічалі ў арганізацыі і інфармацыйнай падтрымцы канцэртаў "Я люблю ліцэй", "Генералы айчыннага рока", "Моладзь за Беларусь", "Рок пасля вакацыяў 2005". Акцыя "Зрабі-BY" была накіравана на павелічэнне колькасці беларускамоўных старонак у Інтэрнэце.

Сутнасць акцыі "Хочам вучыцца па-беларуску!", якая праводзілася сумесна з моладдзю Беларускага гуманітарнага ліцэя імя Якуба Коласа і Задзіночаннем беларускіх студэнтаў, складалася ў патрабаванні даць магчымасць вучыцца на роднай мове школьнікам і студэнтам, якія жадаюць мець беларускую адукацыю. Акцыя перарасла ў кампанію, якая праходзіла з 2004 па 2006 год.

Кампаніі "Штурм FM-1" і "Штурм FM-2" мелі мэтай павелічэнне колькасці беларускіх песень і гучання беларускай мовы ў эфірах радыёстанцый. Таксама ў падтрымку кампаніі "Штурм FM" пачаў працу музычны інтэрнэт-рэсурс "Вызначым лепшую песню года": наведвальнікі сайта на працягу ўсяго 2004 года ўдзельнічалі ў сямі турах галасавання за найбольш упадабаныя беларускія песні і ў канцы года вылучылі пераможца.

Сутнасць праекта "За беларусізацыю МТС", распрацаванага сумесна з Таварыствам беларускай мовы, складалася ў зборы подпісаў за стварэнне аператарам сотавай сувязі "МТС" беларускамоўных СМС-паведамленняў, аўтаматычнай службы сэрвісу абанента, інтэрнэт-сістэмы сэрвісу абанента на беларускай мове. На працягу некалькіх месяцаў былі сабраныя тысячы подпісаў, а таксама праведзеныя інтэрнэт-акцыі і флэш-мобы ў падтрымку кампаніі. У выніку кампанія "МТС" стварыла беларускамоўную версію сайта, а таксама выканала яшчэ частку патрабаванняў.

Сумесна з БМАgroup быў створаны "Фан-клуб беларускай музыкі", дзе кожны тыдзень збіраюцца аматары творчасці айчынных выканаўцаў, абмяркоўваюць пытанні, якія іх цікавяць, у тым ліку з удзелам прафесійных музыкантаў.

Былі выдадзеныя зборнікі вершаў "Наш час" і "Наш Час 2", якія цалкам складаюцца з твораў звычайных грамадзян Беларусі, абраных падчас галасавання на сайце ініцыятывы.

Інтэрнэт-рэсурс таксама падае замежныя і міжнародныя навіны, аналітычныя матэрыялы.

## Спасылкі 
moladz.org – Галоўная старонка

Катэгорыя:Беларуская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Сайты
Ян Запальяі

**Ян** **Запальяі** (венг. *Szapolyai János, Zápolya János*) — трансільванскі ваявода і князь, а пасля кароль паўднёвай частцы Венгрыі, так званай Асманскай Венгрыі (1527—1540). З’яўляецца апошнім нацыянальным кіраўніком Венгрыі.

## Жыццяпіс 
### Нараджэнне 
Ян Запальяі нарадзіўся ў 1487 г. у мястэчку Спішскі Град (венг. *Szepesi vár*), сёння ў Славакіі, загінуў у 1540 г. бліз Сазшабешу (венг. Szászsebes), сёння Румынія. Бацька Яна — Іштван Запальяі (1492—1499), быў сярэднестатычным венгерскім дваранінам, а яго маці паходзіла з высакароднай сям’і Хэдвіг.

### Шлях да ўлады 
З 1505 г. быў кіраўніком часткі венгерскага дваранства, якая змагалася за вяртанне караля венгерскага рода і супраць якога-небудзь старонняга ўплыву. У 1511 г. атрымаў тытул трансільванскага ваяводы, асноўнай задачай якога стала — падаўленне сялянскага паўстання пад кіраўніцтвам Д’ёрдзя Дожы. Паўстанцы былі разгромлены ў 1514, лідар паўстання пасля першага катавання — загінуў.

У той час Венгрыя знаходзілася пад валадарствам Людовіка Ягелона, у краіне існавала слабасць кіравальнага класа і хаос. Калі асманскі султан — Сулейман Пышны, напаў на Венгрыю, у 1526, то Ян Запальяі са сваім войскам жадаў прыняць удзел у абароне Венгрыі, але па невядомым прычынам своечасова не паспеў да мястэчка Мохач, дзе адбылася вырашальная бітва паміж венграмі і туркамі, у якой апошнія перамаглі.

Паводле некаторых крыніц, адной з падстаў не своечасовага прыбыцця на поле бітвы, было дрэннае стаўленне да дому Габсбургаў. Ён быў у сталым канфлікце з дзеючым каралём і кіравальнай шляхтай.

### Валадарства 
5 лістапада 1526 г. у горадзе Секешфехервар Ян Запальяі быў абраны венгерскім каралём. Праз месяц, на іншым паседжанні ў Браціславе, быў абраны другі венгерскі кароль — Фердынанд I. Гэта стварыла сітуацыю ў Венгрыі прыблізную да грамадзянскай вайны. Дваранства змяняла прыхільнасць то ў адзін, то ў другі бок, што цалкам дэстэбілізіравала і вычарпала эканамічную магутнасць Венгрыі. Фердынанда падтрымалі: Чэхія, Германія і іспанскі каралеўскі дом. Ян Запальяі звярнуўся да ўсходу, да туркаў, якія, у сваю чаргу, далі яму ўладу над часткай пераможанай Венгрыі. Такім чынам Ян Запальяі стаў каралём Венгрыі пад пратэктаратам Асманскай імперыі.

### Смерць 
У 1540 Ян памірае. Пасля яго смерці, туркі заваявалі Буду, у 1541 г. Венгерская дзяржава стала распадацца на тры часткі Асманскую Венгрыю, Іспанскую і Трансілльванію.

## Літаратура 
* -{Barta Gábor: *A Sztambulba vezető út* (1526—1528). Bp. 1983, Magvető}-
* -{Tringli István: *Az újkor hajnala.* Magyarország története 1440—1541. Bp. 2003, Vince}-
* -{Szakály Ferenc: *Virágkor és hanyatlás.* 1440—1711. (Magyarok Európában II.) Bp. 1990, Háttér}-.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Каралі венгерскія
Ян
Алег Іванавіч Янкоўскі

**Алег Іванавіч Янкоўскі** () — расійскі  тэатру і кіно, .

## Біяграфічныя звесткі 
Бацька Алега Янкоўскага паходзіў з польскай шляхты, штабс-капітан, які быў паранены пад час Першай сусветнай вайны. У 1930-я быў арыштаваны на Украіне, пасля выпушчаны, потым у 1937 ізноў на нейкі час арыштаваны. На Другую сусветную вайну не патрапіў па стане здароўя. Працаваў на будоўлі ў Ленінабадзе і Джэзказгане, дзе нарадзіўся Алег Янкоўскі.

Пасля вайны ў 1951 годзе сям’я пераехала ў Саратаў, дзе ў 1953 бацька памёр. Старэйшы брат Алега — Расцілаў у 1957 пераехаў у Мінск, куды праз год забраў і малодшага брата. Расціслаў працаваў акцёрам і граў у мясцовым драматычным тэатры. У Мінску Алег дэбютаваў на сцэне тэатра ў эпізадычнай ролі. Каб скончыць школу праз нейкі час Алег з’ехаў зноў у Саратаў. Скончыў Саратаўскае тэатральнае вучылішча (1965). 3 1966 працаваў у Саратаўскім драматычным тэатры, з 1973 у Маскоўскім тэатры «Ленком».

## Творчасць 
Яго мастацтву ўласцівы стрыманасць выканаўчай манеры, палемічнасць трактовак роляў, сцэнічнае абаянне, вострая характарнасць. Сярод роляў: князь Мышкін («Ідыёт» паводле Ф. Дастаеўскага), Мялузаў («Таленты і паклоннікі» А. Астроўскага), Трыгорын («Чайка» А. Чэхава), Мешэм («Шклянка вады» Э. Скрыба), Гамлет («Гамлет» У. Шэкспіра), Аркадзь Бурмін («Хлопец з нашага горада» К. Сіманава), Берынг («Аптымістычная трагедыя» У. Вішнеўскага) і інш. 3 1968 здымаецца ў кіно: «Шчыт і меч», «Служылі два таварышы» (абодва 1968), «Я, Францыск Скарына...» (1970), «Люстра», «Зорка чароўнага шчасця» (абодва 1975), «Салодкая жанчына» (1977), «Звычайны цуд» (1978), «Той самы Мюнхгаўзен» (1979, абодва тэлефільмы), «Закаханы па ўласным жаданні» (1982), «Палёты ў сне і наяве», «Насталыія» (абодва 1983), «Забіць дракона» (1989), «Царазабойца», «Сны аб Расіі» (абодва 1992), «Першае каханне» (1995), «Любоўнік» (2002), «Цар» (2008) і інш.

## Прэміі і ўзнагароды 
Дзяржаўная прэмія СССР 1987. Дзяржаўная прэміі Расіі 1989, 1996.  Народны артыст СССР (1991). Прэмія «Ніка» за лепшую мужчынскую ролю 2002.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* «Янкоўскі, якім ён быў» , Наша Ніва
* Сайт пра Алега Янкоўскага 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці літаратуры і мастацтва
Катэгорыя:Памерлі ад раку падстраўнікавай залозы
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі ТЭФІ
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Ніка»
Катэгорыя:Акцёры і актрысы «Ленкама»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Трыумф»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты арол»
Одэнсэ

**Одэнсэ** () — трэці па велічыні (158 453 −2007) горад Даніі, галоўны горад вострава Фюн.

Горад знаходзіцца непадалёку ад фіёрда Одэнсэ і ляжыць на рацэ Одэнсэ. Чыгуначная станцыя на лініі Капенгаген — Ютландыя. Канал, які прарылі ў 1796—1806, (7,5 м глыбіня) злучае горад з фіёрдам.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Выдатныя ўраджэнцы 
* Ганс Хрысціян Андэрсан

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Даніі
Бэр Аршанскі

**Бэр Аршанскі** (, Гарадок — , Масква) — беларускі савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч, літаратар.

## Біяграфічны нарыс 
Нарадзіўся на Віцебшчыне ў яўрэйскай сям’і. Працоўную біяграфію пачаў пераплётчыкам. З юнацкіх гадоў уключыўся ў рэвалюцыйную дзейнасць. З 1902 г. жыў у Рызе. У 1903 уступіў у Бунд. У 1908 пераехаў у Вільню. З 1913 у Санкт-Пецярбургу, друкаваўся ў нелегальным друку. Вёў рэвалюцыйную прапаганду, за што неаднаразова арыштоўваўся. У 1918 накіраваны ў Віцебск сакратаром губкама РСДРП. З’яўляўся членам Віцебскага губернскага Савета рабочых і салдацкіх дэпутатаў. У 1919 на падпольнай рабоце ў Літве. Да пачатку 1920-х гадоў пераехаў у Мінск. З 1920 намеснік старшыні выканкама Мінскага гарадскога Савета, наркам працы БССР. У 1925—1926 гады рэдагаваў газету «Октобэр» («Кастрычнік», выдавалася на ідыш). Быў намеснікам загадчыка агітацыйна-прапагандысцкага аддзела ЦК КП(б)Б. Член ЦВК БССР (1920—1926). У 1927 годзе накіраваны на партыйную работу ў Свярдлоўск. З 1929 года зноў у Мінску. Працаваў загадчыкам яўрэйскага сектара АН БССР. У 1930-ыя гады пабываў на Калыме.

## Творчасць 
Літаратурную працу пачаў у Вільні, дзе выдаў некалькі п’ес, у тым ліку драму «Пачатак усходу» пра рэвалюцыйныя падзеі 1905—1906 г. Апублікаваў некалькі зборнікаў займальных апавяданняў для дзяцей. Некаторыя з іх прысвечаны Кастрычніцкай рэвалюцыі, грамадзянскай вайне.

Даследаваў яўрэйскую літаратуру Беларусі, праблемы тэатра.

П’еса Б. Аршанскага «Кроў» ставілася на сцэне яўрэйскага тэатра БССР.

Пісаў на ідыш, беларускай і рускай мовах.

## Бібліяграфія 
* Арцём / Б. Аршанскі. — М., 1932.
* Вечны сон : п’еса / Б. Аршанскі. — Вільна, 1909.
* В мундштуке папиросном : рассказ / Б. Оршанский // Звязда. — 1925. — 19 ліп.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Аршанскі Бэр // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / пад рэд. А. В. Мальдзіса. — Мн., 1992. — Т. 1. — С.
* Аршанскі Бэр // Памяць : Гарадоцкі р-н : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. С. І. Садоўская; рэдкал. Н. А. Бурунова [і інш.]. — Мн., 2004. — С. 281—282.
* Аршанскі Бэр Эмануілавіч // Маракоў Л. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. 1794—1991. Кн.1.

Катэгорыя:Народныя камісары працы БССР
Катэгорыя:Члены ЦВК БССР
Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Нікадзім Юр’евіч Сілівановіч

**Нікадзім Юр’евіч Сілівановіч** (; , в. Цынцавічы,  — 1918 ці 1919) — беларускі і расійскі мастак, акадэмік Пецярбургскай акадэміі мастацтваў.

У Маладзечне атрымаў агульную адукацыю ў павятовым пяцікласным вучылішчы для дваран. У 1859 годзе паступіў у Пецярбургскую Імператарскую акадэмію мастацтваў, дзе спецыялізаваўся на партрэтным жывапісе. Праз чатыры гады Сілівановіч атрымаў званне вольнага мастака, пасля чаго вярнуўся ў родную вёску. Пачаў займацца царкоўным жывапісам. У 1866 годзе яму было прысвоена званне класнага мастака 3 ступені. Зноў вучыцца ў акадэміі ў класе мазаікі. Неўзабаве атрымлівае званне класнага мастака 2 ступені, а там ужо і 1 ступені. Таленавітага мастака заўважыў Брулоў, які і прапанаваў Сілівановічу прыняць удзел у стварэнні мазаікі «Тайная вячэра» ў галоўным іканастасе Ісакіеўскага сабора ў Пецярбургу.

З 1870 па 1899 год ён працаваў у Імператарскай акадэміі, дзе чытаў лекцыі. З 1864 па 1866 год ён жыў у Вільні, з 1901 года — у Бірштанах, а ў апошні перыяд жыцця — у Прэнах. У 1876 годзе яго карціна была выстаўлена на Сусветнай выставе ў Філадэльфіі, а ў 1881 годзе мастак быў узнагароджаны ордэнам Святога Станіслава трэцяй ступені.

Карціны мастака знаходзяцца па ўсім свеце. Адна з іх — «Салдат з хлопчыкам» — знаходзіцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі. Яшчэ адна — «У цямніцы» — захоўваецца ў карпаратыўнай калекцыі Белгазпрамбанка ў Мінску.

## Ушанаванне памяці 
* На радзіме Сілівановіча ў Вілейцы пры Вілейскім краязнаўчым музеі працуе выставачная зала яго імя .
* У вёсцы Цынцавічы Вілейскага раёна адкрыты памятны знак Сілівановічу .
* Творчасць Сілівановіча становіцца тэмай прац для яго землякоў. Некалькі карцін, прысвечаных у тым ліку Сілівановічу, намаляваў вілейскі мастак-жывапісец Эдуард Мацюшонак. .

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Жизнь и творческий путь незаслуженно забытого академика. 
* 

Катэгорыя:Мастакі Расіі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ў Вілейскім раёне
Орхус

**Орхус**, **Аархус** (дацк. *Århus*) — другі па велічыні (239865 — 2009, з прыгарадамі 661000 — 2009) горад Даніі. Знаходзіцца на ўсходзе паўвострава Ютландыя, на беразе заліва Орхус-Буг. Адміністрацыйны цэнтр камуны Орхус. Другі па значнасці порт Даніі.

## Насельніцтва 
## Адукацыя і культура 
* Орхускі ўніверсітэт

## Гарады-пабрацімы 
Ніжэй прадстаўлены спіс гарадоў-пабрацімаў Орхуса:
*  Берген, Нарвегія
*  Гётэбарг, Швецыя
*   Какарток, Данія
*  Санкт-Пецярбург, Расія (1989)
*  Турку, Фінляндыя
*  Харбін, Кітай

### Гарады-партнёры 
У іх лік уваходзяць:
*  Ростак, Германія
*  Нові-Сад, Сербія

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Карл Адольф Вернер— дацкі мовазнавец
* Оле Крыстэнсен Ромер — дацкі астраном

## Гл. таксама 
* Орхуская канвенцыя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада 
* Афіцыйны турыстычны сайт 
* Апісанне горада, гісторыя, фатаграфіі (на рускім)
* Музей жанчын 

Катэгорыя:Гарады Даніі