open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Она Шымайце

**Она Шымáйце** (; ) ― літоўская літаратарка, бібліятэкарка, грамадская дзяячка і праведніца народаў свету.

## Біяграфія 
Нарадзілася 6 студзеня 1894 года ў Акмянах ў беднай сям’і. У 8 гадоў разам з бацькамі паехала ў Рыгу, дзе скончыла пачатковую і сярэднюю школу. З пачаткам Першай сусветнай вайны сям’я эвакуіравалася ў Расію.

У 1914—1919 гадах вывучала педагогіку ў Маскоўскім універсітэце. Слухала лекцыі на юрыдычным факультэце. Працавала выхавальніцай для беспрытульных дзяцей у розных навучальных установах.

У 1922 годзе вярнулася ў Літву. Жыла ў Каўнасе. У 1922—1924 гадах працавала настаўніцай у яўрэйскай пачатковай школе. У 1924 годзе пачала вывучаць гуманітарныя навукі ў Каўнаскім універсітэце. Сябравала з літаратарамі левых поглядаў, у т.л. з Казісам Борутам.

У 1922—1937 гадах з невялікімі перапынкамі працавала перакладчыцай у пасольстве СССР у Каўнасе.

Пасля вайны тры гады правяла ў Ізраілі, астатні час — у Францыі, дзе працавала бібліятэкаркай. Памерла каля Парыжа ў доме састарэлых. Яе магілы няма, бо сваё цела ахвяравала навуцы.

## Праведніца народаў свету 
З пачаткам нямецкай акупацыі, калі ў Вільні было створана гета, стала дапамагаць яўрэям, пранікаючы ўнутр, каб нібыта забраць у студэнтаў пазычаныя ў бібліятэцы кнігі. Прыгэтым яна праносіла ў гета ежу і малагабарытную зброю, а адтуль падкрадня выносіла і ратавала дзяцей і гістарычныя дакументы. Падпольніца знаходзіла людзей, якія былі гатовыя падрабляць дакументы для тых, хто збіраўся ўцякаць з гета і забяспечвала іх сувязь са знешнім светам як кур’ерка. Свой дом Она таксама выкарыстоўвала як часовы прытулак для яўрэяў.

Пра Віленскае гета яна пісала ў яўрэйскай прэсе Францыі, Ізраіля, ЗША, Аргенціны і ПАР. У 1953–1969 гадах яна мела шэраг сустрэч з яўрэямі, якія перажылі Халакост, запісвала іх успаміны.

У Літоўскай нацыянальнай бібліятэцы М. Мажвідаса, Цэнтральнай бібліятэцы Акадэміі навук, бібліятэцы Віленскага ўніверсітэта, Літоўскім архіве літаратуры і мастацтва і Дзяржаўным яўрэйскім музеі Гаона ў Вільні захоўваюцца яе лісты і дзённікі.

Катэгорыя:Нарадзіліся 6 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1894 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Акмянскім раёне
Катэгорыя:Літоўскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:публіцысты Літвы
Катэгорыя:Пісьменнікі Літвы
Катэгорыя:Віленскае гета
Катэгорыя:Вязні канцлагера Дахау
Катэгорыя:Памерлі 17 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1970 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Францыі
Крысціян Датрэмон

**Крысціян Датрэмон** (,  — ) — бельгійскі мастак і паэт. Ён быў адным з заснавальнікаў групы рэвалюцыйных сюррэалістаў (1946), а таксама заснаваў «CoBrA» разам з дацкім мастаком Асгерам Ёрнам. Пазней ён стаў добра вядомы сваімі намаляванымі вершамі (фр.: Peinture mots), якія назваў лагаграмамі.

Памёр ад туберкулёзу ў Буйзінгене.
Тэрвюрэн

**Тэрвюрэн** () — муніцыпалітэт у Цэнтральнай Бельгіі, правінцыя Фламандскі Брабант. Размешчаны за 8 км на ўсход ад Бруселя. Насельніцтва — каля  чалавек (2006). У Тэрвюрэне знаходзіцца Каралеўскі музей Цэнтральнай Афрыкі, пабудаваны ў 1897 годзе да Сусветнай выстаўкі.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Крысціян Датрэмон, бельгійскі мастак

Катэгорыя:Камуны правінцыі Фламандскі Брабант
Расел Драйсдэйл

Сэр **Джордж Расэл Драсдэйл** штат Амерыка ( — ), таксама вядомы як **Тас Драсдэйл** — аўстралійскі мастак. Лаўрэат прэмію Віна за «Сафала» ў 1947 годзе, прадстаўляў Аўстралію на Венецыянскай біенале ў 1954 годзе.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 лютага 1912 г. у Багнор-Рэджысе (Сусекс, Англія) у сям’і англа-аўстралійскіх жывёлаводаў, якія пасяліліся ў Мельбурне ў 1923 годзе. Адукацыю атрымаў у гімназіі Джылонга. З 1938 па 1939 год вучыўся ў Мельбурнскай школе мастацтваў, затым у Лондане і Парыжы. Усё жыццё ён дрэнна бачыў і з 17 гадоў практычна аслеп на левае вока з-за разрыву сятчаткі (што пазней прывяло да адмовы ў заяўцы на вайсковую службу).

У 1947 годзе ён атрымаў прэстыжную прэмію Віна за «Сафалу» і прадстаўляў Аўстралію на Венецыянскай біенале ў 1954 годзе.

Памёр у Сіднеі 29 чэрвеня 1981 года.
Эдуар Лакруа

**Эдуар Лакруа** ( — ) — французскі палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Эдуар Лакруа нарадзіўся ў сям’і акцёра і драматурга Жазефа Філіпа Сімона, які ўзяў псеўданім Лакруа.

У маладосці вывучаў жывапіс, у 1860 годзе добраахвотнікам прыняў удзел у экспедыцыі Джузэпэ Гарыбальдзі на востраў Сіцылію, потым у якасці мастака і сакратара ездзіў з Эрнестам Рэнанам у Палестыну і Сірыю, дзе правёў тры гады. Па вяртанні ў Парыж супрацоўнічаў у «Figaro» і «Rappel». Падчас аблогі Парыжа Лакруа камандаваў атрадам і браў удзел у бітве пры Бюзенвалі. 8 лютага 1871 года ён быў абраны ў Нацыянальны сход, дзе заняў месца на крайняй левай. Галоўным пунктам яго праграмы была дэцэнтралізацыя з развіццём самастойнасці абшчын.

Па абвінавачанні ва ўдзеле ў Парыжскай Камуне Лакруа быў арыштаваны і прасядзеў у турме да чэрвеня 1871 года. Ён выступаў за канстытуцыю 1875 года, за паданне суду міністраў 16 траўня, за амністыю, у 1881 годзе за перагляд канстытуцыі, пазней супраць каланіяльнай палітыкі Феры.

У 1885 годзе Эдуар Лакруа стаў міністрам гандлю ў кабінеце Фрэйсінэ, захаваў свой партфель у міністэрстве Габле і выйшаў у адстаўку разам з апошнім у 1887 годзе; праз год у кабінеце Флаке атрымаў партфель народнай асветы; у 1889 годзе быў міністрам прамысловасці і гандлю і актыўна абараняў ідэю будаўніцтва Эйфелевай вежы; у 1894 і 1895 гг. быў адным з віцэ-прэзідэнтаў Палаты дэпутатаў. У 1895 годзе быў прэзідэнтам бюджэтнай камісіі, у якой рашуча адстойваў падаходны падатак. У лістападзе таго ж года Лакруа стаў марскім міністрам у радыкальным кабінеце Леона Буржуа і займаў гэтую пасаду яшчэ пры двух прэм’ерах да 1899 года; быў прыхільнікам актыўнага развіцця ваенна-марскога флота.

У 1893 годзе на жыццё Лакруа быў здзейснены замах вар’ятам-рамізнікам Маарам.

У 1902—1905 гадах зноў быў віцэ-прэзідэнтам Палаты дэпутатаў. У 1905 годзе актыўна падтрымліваў ідэю аддзялення царквы ад дзяржавы. Эдуар Лакруа памёр у 1913 годзе, быў пахаваны на могілках Пер-Лашэз.

Катэгорыя:Палітыкі Францыі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Францыі
Катэгорыя:Міністры Францыі
Катэгорыя:Міністры адукацыі Францыі
Эдмундс Валейка

**Эдмундс Валейка** (; нар. , г. Рыга, Латвія) — латвійскі баскетбаліст, трэнер.

## Кар’ера 
Сезон 2016—2017 правёў у «Ніжнім Ноўгарадзе». У 2017 годзе далучыўся да трэнерскага штабу «Цмокі-Мінск», дзе стаў асістэнтам Аляксандра Круцікава ў асноўнай мужчынскай камандзе.

Катэгорыя:Ігракі зборнай Латвіі па баскетболе
Катэгорыя:Баскетбалісты Латвіі
Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Латвіі
Катэгорыя:Трэнеры мужчынскай зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Франсуа-Юбер Друэ

**Франсуа-Юбер Друэ** (фр. François-Hubert Drouais), празваны Друэ-малодшы (Drouais le fils; ,  — , там жа) — французскі мастак-партрэтыст, самы вядомы ў Францыі канца кіравання Людовіка XV.

З дынастыі мастакоў, сын партрэтыста Юбера Друэ (1699—1767); бацька гістарычнага жывапісца Жан-Жэрмена Друэ (1763—1788).

## Біяграфія 
Першапачатковую мастацкую адукацыю атрымаў пад кіраўніцтвам свайго бацькі, а затым удасканальваўся ў Д. Нанота, Ш. Ванлоа, Натуара і Бушэ.

У 1758 годзе быў абраны ў члены Парыжскай акадэміі жывапісу, пасля засядаў у ёй у якасці саветніка і насіў тытул прыдворнага жывапісца.
Вуліца Акадэміка Жэбрака (Мінск)

**Вуліца Акадэміка Жэбрака** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска, у мікрараёне Красны Бор, названая ў гонар Антона Раманавіча Жэбрака — сусветна вядомага навукоўца, пачынальніка беларускай генетыкі і селекцыі, прэзідэнта Акадэміі навук БССР. Да 2004 года была вуліцай вёскі Кунцаўшчына, папярэдняя назва — вул. Садовая.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад тупіку недалёка ад вуліцы Прытыцкага, ідзе на паўднёвы захад, затым паварочвае на 90 градусаў і працягваецца на паўночны захад. Заканчваецца перакрыжаваннем з вуліцай Брыкета. Перасякаецца з вуліцамі Акадэміка Вышалескага і Адзінцова, завулкам Акадэміка Вышалескага. Ідзе паралельна вуліцы Скрыпнікава. Знаходзіцца за 1,4 км ад МКАД.

## Грамадскі транспарт 
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па вуліцы адсутнічае. Паблізу размешчана станцыя метро «Каменная Горка».

## Спасылкі 
* Улица Академика Жебрака на geodzen.com

Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Юбер Друэ

**Юбер Друэ** (; , Понт-Адэмэ — , ) — французскі мастак-партрэтыст і мініяцюрыст.

З дынастыі мастакоў, сын Жана Друэ (Jean Drouais); бацька партрэтыста Друэ-малодшага (1727—1775); дзядуля мастака Жана-Жэрмена Друэ (1763—1788).

## Біяграфія 
Друэ нарадзіўся ў Понт-Адэмэ, сын Ганны Талон і жывапісца Жана Друэ. Вучань спачатку аднаго нязначнага жывапісца ў Руане, а потым дэ Труа ў Парыжы. Пісаў алейнымі фарбамі, акварэллю ў мініяцюрным выглядзе і пастэллю. Асабліва часта аднаўляў рысы каралеўскай фаварыткі Пампадур і дзякуючы ёй меў вялікую практыку сярод французскай шляхты.

У яго было двое дзяцей ад Маргарэт Лусур’е, з якой ён ажаніўся 22 лютага 1727 года.

Катэгорыя:Мастакі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Францыі
Катэгорыя:Акварэлісты
Штурмавая авіяцыя

**Штурмавая авіяцыя** — адзін з родаў франтавой авіяцыі ваенна-паветраных сіл дзяржавы, прызначаны для падтрымкі наземных войскаў. Выкарыстоўваецца для знішчэння праціўніка на поле бою і нанясення бомбава-штурмавых удараў па наземных аб’ектах у бліжэйшай глыбіні абароны праціўніка. У асноўным, дзейнічае на малой вышыні або на брыючым палёце. У якасці штурмавікоў выкарыстоўваюцца самалёты або верталёты.

## Літаратура 
* Зефиров М.В. Штурмовая авиация Люфтваффе. - М.: ООО "Издательство АСТ", 2001.
* Перов В., Растренини О. Штурмовая авиация Красной Армии . Т. 1: Суровая школа Издатель А.С. Акчурин 2003, ISBN 5-94747-013-6.

Катэгорыя:Ваенна-паветраныя сілы
Баграм

**Баграм** (таксама **Беграм**, раней **Капікі** або **Капіса**;  *Bagrām*) — старадаўні горад (магчыма, Александрыя Каўказская) і буйны аэрапорт за 60 кіламетраў на паўночны захад ад Кабула ў афганскай правінцыі Парван.

## Гісторыя 
Баграм — горад са старажытнай гісторыяй. Вядомы ўжо з часоў Бактрыйскага царства.

### Авіябаза 
У 1950-х гадах за некалькі кіламетраў ад горада быў пабудаваны аэрапорт. У 1976 годзе там была пабудавана ўзлётна-пасадачная паласа даўжынёй 3000 метраў, яна здольна прымаць цяжкія транспартныя самалёты і стратэгічныя бамбардзіроўшчыкі. На тэрыторыі авіябазы Баграм знаходзяцца тры вялікія ангары, кантрольная вежа і значная колькасць тэхнічных пабудоў. Да ўзлётна-пасадачнай паласы вядуць пяць рулежных дарожак, а агульная колькасць лятальных апаратаў, якія адначасова знаходзяцца на базе, можа дасягаць 110.

У гады Афганскай вайны (1979—1989) гэта быў найбуйнейшы аэрапорт у Афганістане і ваенна-паветраная база ВПС СССР. На аэрадроме грунтаваўся 378-ы асобны штурмавой авіяцыйны полк на самалётах Су-25.

З 2002 па 2021 гады выкарыстоўвалася ВПС ЗША падчас амерыканскіх ваенных дзеянняў. У Баграме грунтавалася 455-е экспедыцыйнае крыло ВПС ЗША. 1 ліпеня 2021 года амерыканскія вайскоўцы пакінулі авіябазу, а 15 жніўня 2021 года падчас наступлення 2021 года яна была ўзята пад кантроль ісламісцкім рухам «Талібан».

## Гл. таксама 
* Чорная турма (Баграм)

## Спасылкі 
* Древний Афганистан

Катэгорыя:Гарады Афганістана
Шынданд

**Шынданд** (,  *Šindand*) — горад і цэнтр павета Шынданд, правінцыі Герат, Афганістан.

Шынданд быў заснаваны на месцы сярэднявечнага іранскага горада Сабзевар ().

На паўночнай ускраіне горада размешчаны буйны аэрадром (ваеннай і грамадзянскай авіяцыі), які выкарыстоўваўся ў гады Афганскай вайны (1979—1989) ваенна-паветранымі сіламі АКСВА, пазней ВПС афганскіх, амерыканскіх і італьянскіх сіл антыталібскай кааліцыі. Межы горада заключаны ў шашы кальцавой аўтадарогі, якую праклалі пры фінансавай падтрымцы іранскага ўрада ва ўсіх заходніх прыгранічных з Іранам раёнах Афганістана. Пры падтрымцы афганскай арміі функцыянуе бясплатная медыцынская клініка, якая забяспечвае медыцынскае абслугоўванне насельніцтва горада. Геаграфічна горад размешчаны на ўскраіне даліны *Зірка* — аднаго з галоўных цэнтраў вытворчасці маку ў Заходнім Афганістане.

## Спасылкі 
* Robert Lankenau, 2005-03-26. Фото из Шинданда
Катэгорыя:Гарады Афганістана
Крыштоф Камар

**Крыштоф Камар** (? — ?) — ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Камароў уласнага герба «Камар». Нарадзіўся ў сям’і Яраша.

Каралеўскі ротмістр. Быў на баку Жыгімонта III у час Зэбжыдоўскага рокашу 1606—1609 гадоў.

Фундаваў у Жодзішках касцёл.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Камары (род)
Катэгорыя:Ротмістры
113-ы партызанскі полк

**113-ы партызанскі полк** — савецкае партызанскае падраздзяленне створанае ў студзені 1944 года на базе 113-га партызанскага атрада Клічаўскага аператыўнага цэнтра.

## 113-ы партызанскі атрад 
У ліпені 1941 года ў Смалявіцкім, потым у Бялыніцкім раёнах пачала фарміраваццаа група на чале з К. М. Белавусавым, да сакавіка 1942 года аформлена ў атрад, які ў ліпені ўвайшоў у Клічаўскі аператыўны цэнтр як 113-ы партызанскі атрад. 27 лістапада 1942 года атрад уключаны ў 6-ю Магілёўскую партызанскую брыгаду, у ліпені 1943 года — асобным атрадам у Магілёўскую (раённую) ваенна-аператыщную групу.

Партызаны атрада вялі баі па ачышчэнню і абароне партызанскай зоны ад нямецкіх акупацыйных войск. У студзені 1942—ліпені 1943 гадоў самастойна разам з іншымі атрадамі разграмілі нямецкія гарнізоны і апорныя пункты ў вёсках Вялікія Бялевічы, Прыхабы, Гарадзішча, Цяхцін, Аксенькавічы, Дасовічы, Падзевічы, Пушча. У кастрычніку 1942 года, лютым, маі, ліпені, жніўні 1943 года каля чыгуначнай станцыі Тошчыца падарвалі больш за 730 рэек.

## 113-ы партызанскі полк 
У студзені 1944 года на базе 113-га партызанскага атрада быў сфарміраваны 113-ы партызанскі полк. У маі 1944 года знішчылі 8 аўтамашын, падарвалі эшалон на ўчастку Магілёў—Шклоў. 20 чэрвеня 1944 года ў аперацыі «Рэйкавая вайна» скоўваў боем часці 60-й рэзервовай мотамеханізаванай дывізіі вермахта, якія размяшчаліся ў в. Гуслішча і Гусянка Магілёўскага раёна.

30 чэрвеня 1944 года полк (920 партызан, 3 батальёны) злучыўся з Чырвонай  Арміяй.

## Камандзіры 
* К. М. Белавусаў (сакавік 1942—красавік 1944)
* 3. П. Гапонаў (красавік—чэрвень 1944)

## Камісары 
* 3. П. Гапонаў (май 1942—жнівень 1943)
* Кандзід Фёдаравіч Канавалаў (жнівень—лістапад 1943)
* Дз. Я. Альховік (студзень—чэрвень 1944)

## Начальнікі штаба 
* Васіль Цімафеевіч Някрасаў (май 1942—красавік 1943)
* Давід Ільіч Фядотаў (красавік—жнівень 1943)
* Іван Фёдаравіч Хазаў (верасень 1943—чэрвень 1944)

## Памяць 
У 1967 годзе ў в. Гарадзішча Магілёўскага раёна ў гонар палка пастаўлены абеліск.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Завулак Акадэміка Вышалескага (Мінск)

**Завулак Акадэміка Вышалескага** — завулак у Фрунзенскім раёне Мінска. Назву атрымаў у гонар аднайменнай вуліцы, што знаходзіцца побач. Да 2004 года быў вуліцай вёскі Кунцаўшчына, папярэдняя назва — вуліца Лугавая.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад скрыжавання з безназоўным праездам недалёка ад вуліцы Прытыцкага, ідзе з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад, заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Акадэміка Жэбрака. Перасякаецца з вуліцай Акадэміка Вышалескага, ёю ж падзелены на дзве часткі, якія стаяць адна ад адной на адлегласці 50 метраў. Ідзе паралельна вуліцам Брыкета і Скрыпнікава. Знаходзіцца за 1,5 км ад МКАД.

## Грамадскі транспарт 
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па завулку адсутнічае. Паблізу размешчана станцыя метро «Каменная Горка».

## Спасылкі 
* Переулок Академика Вышелесского на geodzen.com

Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Вуліца Акадэміка Вышалескага (Мінск)

**Вуліца Акадэміка Вышалескага** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска, у мікрараёне Красны Бор, названая ў гонар Сяргея Мікалаевіча Вышалескага — беларускага эпізаатолага (ветэрынарнага доктара), акадэміка. 

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Брыкета, праходзіць з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход, заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Скрыпнікава. Таксама перасякаецца з вуліцай Акадэміка Жэбрака і завулкам Акадэміка Вышалескага. Фактычна з’яўляецца бульварам, хоць і без пешаходнай часткі пасярэдзіне. Ідзе паралельна вуліцы Прытыцкага. Знаходзіцца за 1 км ад МКАД.

## Арганізацыі 
* Мінскі раённы цэнтр культуры 
* Бібліятэка Мінскага РЦК

## Грамадскі транспарт 
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па вуліцы адсутнічае. Паблізу размешчана станцыя метро «Каменная Горка».

## Спасылкі 
* Улица Академика Вышелесского на geodzen.com

Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Дом Упхагена

**Дом Упхагена** () — гістарычны будынак у Галоўным горадзе Гданьска. Сёння тут размешчаны аддзел Музея Гданьска.

## Гісторыя 
Самыя старажытныя згадкі пра жылы будынак, верагодна драўляны, узведзены на гэтым месцы, адносяцца да 1357 года. У XV стагоддзі будынак ужо быў мураваны. Яго фасад быў перабудаваны ў XVI стагоддзі. Уладальнікі камяніцы былі з розных сем'яў. У 1775 годзе дом набыў багаты бібліяфіл і гісторык Іаган Вільгельм Упхаген (1731–1802). Ён замовіў рэканструкцыю фасада і інтэр'еру ў адпаведнасці з тагачаснай модай (ракако). Камяніца таксама атрымала новы дэкор, які ўключаў, між іншым, драўляныя панэлі, пано з рознымі матывамі (казуркі, кветкі, птушкі, старажытная архітэктура, кітайскія сюжэты). 

У 1910 годзе дом быў перададзены ў арэнду гарадскім уладам, і тут быў створаны музей, які дзейнічаў да 1944 года. Пасля таго, як у сакавіку 1945 года будынак быў спалены Савецкай арміяй і большая частка першапачатковага інтэр'ера знікла, было прынята рашэнне аб яго аднаўленні. На працягу многіх гадоў быў адноўлены знешні і ўнутраны выгляд дома XVIII стагоддзя, праведзена рэканструкцыя ўнутраных памяшканняў па захаванай дакументацыі. Пасля рэканструкцыі ў 1953 годзе ў доме спачатку размяшчаліся розныя ўстановы. У 1981 годзе ён аднавіў сваю функцыю музея, а пасля наступнай рэканструкцыі ў 1998 годзе стаў даступны для наведвальнікаў як Музей гарадскіх інтэр'ераў.

Будынак размешчаны на вузкім, але доўгім участку. Фасад камяніцы трохвосевы, трохпавярховы, з двухпавярховай мансардай, пафарбаваны ў цагляна-чырвоны колер. Музей паказвае наведвальнікам каля дзясятка пакояў: зала, антрэсолі, гарбатны пакой, зала на першым паверсе, гасцёўня на першым паверсе, вялікая сталовая, тры пакоі адпачынку ў бакавой прыбудове, невялікая сталовая, флігель, пакой кухаркі, кухня, кладоўка і інш. Гэта адзіная камяніца ў Польшчы і адна з нямногіх камяніц у Еўропе, даступных для турыстаў, з інтэр'ерам, характэрным для дамоў багатых мяшчан, якія жылі ў XVIII стагоддзі. Інтэр'еры з багата ўпрыгожанымі панэлямі і ляпнінай абсталяваны каштоўным начыннем, як правіла, з XVIII стагоддзя, у тым ліку мэбляй, гадзінамі, карцінамі і музычнымі інструментамі, а таксама трыма арыгінальнымі печамі.

Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Ян Зыгмунт Карп

**Ян Зыгмунт Карп** (; каля 1680 — каля 1740) — ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Карпаў уласнага герба «Карп». Нарадзіўся ў сям’і Уладзіслава.

У час Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў ваяваў супраць шведаў у Жамойці і Курляндыі, з 1710 года палкоўнік, з 1720 года генеральны крыгскамісар (галоўны кватэрмайстар) войска ВКЛ.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Ян Зыгмунт
Катэгорыя:Ваенныя Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Удзельнікі Паўночнай вайны
Юзаф Міхал Карп

**Юзаф Міхал Карп** (*Іазафат Міхал*; каля 1679 — ) — рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Карпаў уласнага герба «Карп». Нарадзіўся ў сям’і Стафана Казіміра.

Падстолі смаленскі ў 1703—1720 гадах, сакратар канцлера вялікага літоўскага К. С. Радзівіла ў 1706—1709 гадах. У Паўночную вайну 1700—1721 гадоў перайшоў на бок Станіслава Ляшчынскага і ў 1707 годзе быў вымушаны пакінуць Вялікае Княства Літоўскае. Сакратар Ляшчынскага ў 1708—1711 гадах, пры ім быў фактычна канцлерам, замяшчаў адсутнага Радзівіла. У 1714 годзе ўдзельнічаў у пасольстве да Пятра I, мэтай якога было атрымаць падтрымку цара ў дэтранізацыі Аўгуста II.

3 1719 года святар, віленскі канонік (1720), кусташ (1722), пробашч троцкі, прэпазіт гарадзенскі (1735). У 1724—1736 гадах вялікі духоўны сакратар літоўскі. Выступаў супраць абсалютысцкіх планаў Аўгуста II. У час бескаралеўя 1733 года падтрымліваў кандыдатуру на трон Станіслава Ляшчынскага. 3 1736 года біскуп жамойцкі.

Валодаў мястэчкам Бездзеж у Пінскім павеце, маёнткамі ў Жамойці.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Юзаф Міхал
Катэгорыя:Канонікі віленскія
Катэгорыя:Падстоліі смаленскія
Катэгорыя:Кусташы Віленскага кафедральнага капітула
Бенядзікт Карп

**Бенядзікт Карп** (;  — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага, удзельнік паўстання 1794 года.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Карпаў уласнага герба «Карп». Нарадзіўся ў сям’і Якуба Ігнація.

## Сям’я 
У шлюбе з Каралінай Марцэлінай з Пузынаў, дачкой Міхала Пузыны і Багумілы з Брунонаў. Дзеці:
* Яанна (1777—1816), у шлюбе з Міхалам Тышкевічам (1761—1839);
* Марыяна (1777—1828), у шлюбе з Фердынандам Броэль-Плятэрам (каля 1780—1829);
* Ігнацы (1780—1809);
* Юзэфа (каля 1780—1795), у шлюбе з Пятром Патоцкім (каля 1750—1794).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Бенядзікт
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года
Катэгорыя:Старосты стэнгвільскія
Катэгорыя:Члены Найвышэйшай Літоўскай Рады
Геранім Камар

**Геранім Камар** (? — пасля 1678) — ураднік і дыпламат Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Камароў уласнага герба «Камар». Нарадзіўся ў сям’і Крыштофа.

Падстолі (1648), падсудак, суддзя земскі аршанскі (1667). У 1665 годзе разам з іншай шляхтай падпісаў хадайніцтва пра кананізацыю архіепіскапа Іасафата Кунцэвіча. Удзельнічаў у абранні каралёў Яна II Казіміра ў 1648 годзе, Міхала Вішнявецкага ў 1669 годзе і Яна III Сабескага ў 1674 годзе. У час бескаралеўя 1673—1674 гадоў маршалак каптуровага суда Аршанскага павета.

Дыпламатычную кар’еру пачаў як кур’ер і перакладчык у час перагавораў у 1644 годзе дэлегацый Рэчы Паспалітай і Расіі ў Дубровічах. У 1665 годзе ўзначальваў пасольства ў Маскву. Удзельнічаў у перагаворах па заключэнні Андросаўскага перамір’я 1667 года і ў вялікім пасольстве ў Маскву. У 1669—1670 гадах удзельнічаў у новых перагаворах у Андросаве, наведаў Маскву ў складзе пасольстваў у 1670, 1671, 1673 і 1678 гадах.

Валодаў маёнткамі ў Ашмянскім павеце.

## Сям’я 
Меў сыноў Крыштофа (суддзя гродскі ашмянскі ў 1683, падстолі браслаўскі), Казіміра (суддзя земскі аршанскі) і дачку Ганну.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Маршалкі каптуровых судоў
Катэгорыя:Падстоліі аршанскія
Катэгорыя:Падсудкі аршанскія
Катэгорыя:Дыпламаты Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Камары (род)
Карп (герб)

**Карп**  () — прыватны шляхецкі герб. Гербам карыстаўся род Карпаў і іншыя.

## Апісанне 
У блакітным полі тры 6-прамянёвыя залатыя зоркі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прыватнаўласніцкія гербы
Ежы Камар

**Ежы Камар** (? — ?) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Камароў уласнага герба «Камар».

Староста буцянскі, войскі вендэнскі, ротмістр каралеўскі. У 1648 удзельнічаў у абранні каралём Яна II Казіміра. У час вайны з Расіяй 1654—1667 гадоў сваім коштам выставіў казацкую харугву, за што на сойме 1662 года атрымаў маёнткі Дабейкі (Буцяны), Вайтуны, Жыбуртаны і Колчмы-Вайскінікі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Камары (род)
Катэгорыя:Войскія вендэнскія
Катэгорыя:Старосты буцянскія
Камары (род)

»]]
**Камары** (**Комары**) — беларускі шляхецкі род уласнага герба «Камар». Адна з галін
роду карысталася ў Вялікім Княстве Літоўскім прозвішчам *Камары-Забажынскія*. Род вядомы з канца XV стагоддзя, калі яго родапачынальнік Камар у 1481 годзе ўзяў у трыманне Рэчыцкае стараства. У XVI—XVII стагоддзях валодалі маёнткам Жодзішкі Ашмянскага павета, у XVII стагоддзі — маёнткам Нішча Браслаўскага павета.

## Найбольшыя вядомыя 
* Крыштоф Камар (? — ?), каралеўскі ротмістр.
* Геранім Камар (? — пасля 1678), падстолі (1648), падсудак, суддзя земскі аршанскі (1667).
* Ежы Камар (? — ?), староста буцянскі, войскі вендэнскі, ротмістр каралеўскі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Шляхецкія роды
Вуліца Акадэміка Фёдарава (Мінск)

**Вуліца Акадэміка Фёдарава** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска, у мікрараёне Сухарава, названая ў гонар Фёдара Іванавіча Фёдарава — беларускага фізыка-тэарэтыка, акадэміка. 

## Размяшчэнне 
Пачынаецца са скрыжавання з вуліцай Шаранговіча, затым паварочвае направа і заканчваецца скрыжаваннем з Сухараўскай вуліцай. Таксама перасякаецца з вуліцай Пімена Панчанкі. Ідзе паралельна вуліцы Лабанка.

## Грамадскі транспарт 
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па вуліцы адсутнічае, але на вуліцы Шаранговіча ёсць прыпынак «Акадэміка Фёдарава», на якім спыняецца шэраг аўтобусных маршрутаў. 

## Спасылкі 
* Улица Академика Федорова на geodzen.com

Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Свята-Ільінская царква (Шумячы)

**Свята-Ільінская царква** — дзейны праваслаўны храм у гарадскім пасёлку Шумячы Смаленскай вобласці, перароблены з каталіцкай царквы. Знаходзіцца на вуліцы Савецкай, 96.

## Гісторыя 
Першы драўляны каталіцкі касцёл у Шумячах быў пабудаваны ў канцы XVII стагоддзя манахамі-бернардынцамі, напачатку XIX стагоддзі касцёл перабудаваны на каменны на сродкі ўладальніка мястэчка Міхала Галынскага.

У касцёлу мясцілася ікона «Божай Маці Шумячская», звесткі аб якой захаваліся ў фондах Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі.

У траўні 1867 года касцёл быў закрыты, а яго будынак перададзены праваслаўным вернікам.

Катэгорыя:Храмы Смаленскай вобласці
Катэгорыя:Шумячы
64-я цырымонія «Грэмі»

**64-я цырымонія «Грэмі»** адбылася 3 красавіка 2022 года ў Лас-Вегасе. Вядучы — комік, акцёр і тэлевядучы .  стаў лідарам па колькасці намінацый: прэтэндаваў на прэмію ў 11 катэгорыях, перамог у пяці. Спявачка  ў пачатку цырымоніі выканала песню «».

## Намінацыі і ўзнагароды 
### Найлепшы запіс года 
*«» — «» ( і )

### Найлепшы альбом года 
*«» — 

### Песня года 
*«Leave The Door Open» — «Silc Sonic» (Bruno Mars і Anderson)

### Найлепшы новы выканаўца 
* 

### Найлепшае сольнае поп-выкананне 
*«» — Алівія Радрыга

### Найлепшы поп-альбом 
*«» — Lady Gaga і 

### Найлепшае выкананне музыкі ў жанры рок 
*«» — «Foo Fighters» ()

### Найлепшая рок-песня 
*«» — «Foo Fighters» (Дэвід Грол)

### Найлепшы рок-альбом 
*«» — «Foo Fighters» (Дэвід Грол)

### Найлепшае музычнае відэа 
* Джон Батыст

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цырымоніі ўручэння прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2022 года
Катэгорыя:Падзеі 3 красавіка
Катэгорыя:Красавік 2022 года
Карпы (род)

]]
**Ка́рпы** — шляхецкі род геpба ўласнага.

Паводле легенды, паходзілі ад італьянскага роду Карпіа. Першы вядомы прадстаўнік роду — гаспадарскі дваранін Карп Есіпавіч, якому ў 1522 годзе вялікі князь Жыгімонт Стары даў Забельскае і Ятвезскае войтаўства.

Ад унукаў Карпа Епіпавіча — Юзафа і Мікалая, пайшлі 2 лініі Карпаў: старэйшая (родавае гняздо — , мелі маёнткі ў Падляшскім і Новагародскім ваяводствах; згасла ў XVII ст.) і малодшая (родавае гняздо — , мелі маёнткі ў Троцкім ваяводстве, сярод іх Яганішкелі, і Жамойці).

У Расійскай імперыі род Карпаў унесены ў VI частку радаводных кніг Віленскай губерні.

## Найбольш вядомыя 
* Юзаф Карп (? — пасля 1637), ваўкавыскі маршалак.
* Стафан Карп (? — 1657), ваўкавыскі маршалак.
* Юзаф Міхал Карп (каля 1679—1739), падстолі смаленскі (1703—1720), вялікі духоўны сакратар літоўскі (1724—1736), біскуп жамойцкі.
* Ян Зыгмунт Карп (каля 1680 — каля 1740), палкоўнік, генеральны крыгскамісар (галоўны кватэрмайстар) войскаў ВКЛ.
* Бенядзікт Карп (1734—1805), харунжы ўпіцкі, удзельнік паўстання 1794 года.
* Маўрыцый Францішак Карп (1749—1817) — паэт і публіцыст, удзельнік паўстання 1794 года.
* Феліцыян Стэфан Карп (1821—1888) — маршалак шляхты Панявежскага павета (1859—1863), Ковенскай губерні (1862—1878)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Залатая камяніца

**Залатая камяніца** () — гістарычны будынак у Галоўным горадзе Гданьска.

## Гісторыя 
Камяніца была ўзведзена ў 1609-1618 гадах па вул. Доўгі торг 41 па просьбе тагачаснага бурмістра Гданьска Іагана Шпеймана па праекце архітэктара Абрагама ван дэн Блока.

Фасад мае пазалочаныя каменныя рэльефы, выкананыя майстэрняй Абрагама ван дэн Блока. На пярэдняй сцяне размешчаны барэльефы з батальнымі сцэнамі і фігурамі манархаў, у тым ліку Ягайлы і Жыгімонта III. У цэнтральнай частцы фасада размешчаны гербы Шпеймана.

Жонка бурмістра Шпеймана - Юдзіта Марыя, павінна была прыняць тут караля Жыгімонта III з жонкай Ганнай Аўстрыйскай у 1623 годзе.

Пасля 1660 года камяніцу купіў наступны бурмістр Гданьска Пётр Генрых. У той час, калі гэта была яго ўласнасць, у будынку павінны былі абмяркоўвацца ўмовы Аліўскага міру. У 1786-1918 гадах камяніца была ўласнасцю гданьскай сям'і Штэфенсаў.

З 1938 па 1945 гады тут знаходзіўся Правінцыйны музей Заходняй Прусіі.

Камяніца была знішчана ў 1945 годзе. Яе рэканструявалі на аснове рэшткаў фасада.

Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Стафан Карп

**Стафан Карп** (? — 1657) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са старэйшай лініі шляхецкага роду Карпаў уласнага герба «Карп». Нарадзіўся ў сям’і Юзафа, маршалка ваўкавыскага. Ваўкавыскі маршалак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Стафан
Маўрыцый Францішак Карп

**Маўрыцый Францішак Карп** (;  — ) — паэт і публіцыст, удзельнік паўстання 1794 года.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Карпаў уласнага герба «Карп». Нарадзіўся ў сям’і Юзафа.

Вучыўся ў Кракаве, падарожнічаў па Англіі, Францыі і Італіі. Стаў вялікім прыхільнікам Ж. Ж. Русо і пераклаў на польскую мову яго твор «Заўвагі пра польскі лад» (Варшава, 1789). Свае погляды выкладаў у друкаваных паасобку ананімных лістах і брашурах, дзе крытыкаваў шляхту за бяздзейнасць і сваркі, выступаў за наданне сялянам права набываць зямлю, апеку над сялянамі з боку судоў, выказваўся за ўвядзенне парафіяльных шляхецкіх соймікаў, якія б выбіралі дэпутатаў на павятовыя соймікі. Аднак не давяраў мяшчанству і лічыў неабходным аддзяленне гарадоў ад працэсу заканадаўства.

3 1790 года пасол на Чатырохгадовы сойм 1788—1790 гадоў, дзе прапагандаваў свае погляды, выступаў за захаванне выбарчых правоў немаёмнай шляхты і вайскоўцаў і супраць надання такіх правоў мяшчанам. Падтрымаў Канстытуцыю 3 мая 1791 года.

У час паўстання 1794 года ўвайшоў у склад Найвышэйшай Літоўскай рады, пасля ў Цэнтральнай дэпутацыі Вялікага Княства Літоўскага (член аддзела нацыянальнага паўстання). 3 1797 года член Адукацыйнай камісіі ў Вільні.

Пісаў вершы, працы па гісторыі старажытна-рымскай і сусветнай гісторыі, філасофскія трактаты, аповесці.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Маўрыцый Францішак
Катэгорыя:Паэты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Гісторыкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Філосафы Вялікага Княства Літоўскага
Малы млын

**Малы млын** () — гістарычны будынак у Старым горадзе Гданьска. Пабудаваны як амбар. Сваю сучасную назву «Малы млын» атрымаў памылкова з-за пэўнага падабенства з Вялікім млынам.

## Гісторыя 
Быў узведзены на скляпеннях над Радуньскім каналам, выкапаным у сярэдзіне XIV стагоддзя, каля касцёла Святой Кацярыны. Мураваны гатычны будынак з двухсхільным дахам, крытым чарапіцай, быў пабудаваны каля 1400 года (паміж 1391 і 1407 гадамі). Ён не працаваў як млын, а служыў сховішчам для прадуктаў (амбарам). Перабудаваны ў XV стагоддзі. Усходняя франтонная сцяна была ўмацавана масіўнымі контрфорсамі, а паўднёвае ўзвышэнне (знаходзіцца на востраве Млын) пераабліцоўвалася. У XVIII стагоддзі быў зроблены падмурак. У канцы ХІХ стагоддзя былі выразаныя прамавугольныя аконныя і дзвярныя праёмы з перамычкамі, умацаванымі сталёвымі бэлькамі. Будынак быў разбураны ў 1945 годзе. У выніку пасляваеннай рэканструкцыі ён быў пазбаўлены гатычнага ўсходняга фасада і атрымаў занадта высокую форму даху. Перабудаваны, з 1967 годзе. У ім месціцца гданьскае аддзяленне Польскага таварыства рыбалоўства (так званы Дом рыбалова).

Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Карыятавічы

**Карыятавічы** — сыны наваградскага князя Карыята, князі ў Падольскай зямлі. Паводле беларуска-літоўскіх летапісаў, братоў Карыятавічаў -- Юрыя, Аляксандра і Канстанціна вялікі князь Альгерд у 1362 годзе ўзяў у паход супраць татараў. Пасля бітвы каля Сініх Вод да Вялікага Княства Літоўскага была далучана Падольская зямля, дзе Карыятавічы былі пасаджаны намеснікамі, *«пачалі бараніць Падольскую зямлю ад татараў»* і збудавалі гарады Смотрыч, Бакота, Камянец-Падольскі. З іншых крыніц вядомы яшчэ некалькі Карыятавічаў. Відаць, першыя ўладанні на Падоллі Карыятавічы атрымалі ад князя Любарта, які вёў барацьбу за Падолле з польскім каралём Казімірам III пасля смерці апошняга падольскага князя Баляслава (Юрыя) Трайдзенавіча.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Княжацкія роды (Гедзімінавічы)
Катэгорыя:Вялікалітоўская арыстакратыя
Катэгорыя:Беларуска-румынскія адносіны
Бурцава гара

**Бурцава гара** або **Рослаўскае гарадзішча** — архелагічны комплекс на месцы дзяцінца, з якога паўстаў Рослаўль.

Гарадзішча ўяўляе холм, на якім князем Расціславам Мсціславічам была пабудавана крэпасць. Часткова захаваўся вал.

## Гісторыя 
На гэтым месцы размяшчаўся дзядзінец старажытнага Рослаўля.

У паўночнай частцы вышыня гарадзішча дасягае пятнаццаці метраў. З паўднёвага і заходняга бакоў яго абаранялі ў мінулым магутны роў і вал, а з паўночнага і ўсходняга — стромкія берагі Станаўкі. Дадатковы вал адгароджваў невялікую пляцоўку сэрцападобнай формы, якая ляжыць ніжэй асноўнага гарадзішча.

Тут знаходзілася княжая адміністрацыя, жылі дружыннікі, меўся мураваны храм. Яшчэ адна каменная царква ўзвышалася на пасадзе, які знаходзіўся на правым узвышаным беразе Станаўкі.

Крэпасць уяўляла з сябе плот з частаколу, тры драўляныя вежы і земляныя валы да 15 метраў у вышыню.

У XIV—XVI ст. узгорак пачаў абрастаць новымі пабудовамі, стварая трохлучча галоўных вуліц, тым самым становячыся цэнтрам гораду, што было распаўсюджана для еўропейскіх гарадоў таго часу. Але з 1515 года Рослаўль быў захоплены Расіяй.

Пасля мірнай дамовы з Польшчай у 1686 годзе Рослаў страціў значэнне памежнай крэпасці. Але ў 1706 годзе, калі Васіль Карчмін будаваў гіганцкую засеку ад Смаленска да Бранска з мэтай папярэдзіць уварванне шведаў у напрамку Масквы, умацаванні крэпасці былі абноўлены.

Такая назва з’явілася ў другой палове XIX стагоддзя ў гонар наглядчыка вучылішчаў Н. І. Бурцава, які шмат зрабіў для добраўпарадкавання гары.

Па генеральнаму плану 1974 года гарадзішча было абвешчана запаведнай зонай гораду.

У 1969-1970 і 1987 гадах праводзіліся археалагічныя работы.

Сёння на масцы гарадзішча знаходзіцца парк з дзіцячай і панарамнай пляцаўкамі.

## Археалагічныя раскопкі 
Падчас раскопак была выўлена разбітая драўляная ваза з выявай які сядзіць у крэсле князя і стаіць перад ім групы воінаў. Фрагменты амаль цалкам захаванага скуранога абутку, жалезныя прадметы, шыферныя прасніцы, якія прывозілі сюды з Оўруча, самшытавыя грабяні, сердалікавыя каралі і шкляныя бранзалеты.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рослаўль
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Расіі
Ежы Касакоўскі

**Ежы Касакоўскі** (? — каля 1726) — рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Касакоўскіх.

У 1670 годзе ў Луцку ўступіў у ордэн дамініканцаў. Святар. Шмат гадоў быў місіянерам у Інфлянтах, першым прыёрам кляштара ў Посіні (1701). Генеральны прапаведнік у Нясвіжы з 1704 года, Астровічах з 1707 года, Дзярэчыне з 1710 года, Мерачы з 1715 года, у кляштары Св. Духа ў Вільні з 1719 года.

Аўтар малітоўніка на літоўскай мове *«Rożancius święciansios Maryos Pannos yr saldaiausya warda Jezusa teypogi spasabos apw ayksciojim a kałnu katwaryos Ziamaydu su modlitwomis yr giesmiensis anto służijądomis»* (Вільня, 1681, пасля было каля 40 выданняў).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Ежы
Катэгорыя:Дамініканцы
Катэгорыя:Каталіцкія святары
Катэгорыя:Літоўскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Вялікага Княства Літоўскага
Якуб Касакоўскі

**Якуб Касакоўскі** (;  — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага, езуіт.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Касакоўскіх. Нарадзіўся ў сям’і Мацея.

3 1765 года езуіт. Вучыўся ў езуіцкіх калегіумах у Нясвіжы і Слуцку. Выкладаў
у Нясвіжы і Менску. 3 1773 года супрацоўнічаў у варшаўскай газеце «Zabawy przyjemne i pożyteczne» («Прыемныя i карысныя забавы»), дзе друкаваў вершы.

Падстолі ковенскі з 1781 года, член Скарбовай камісіі Вялікага Княства Літоўскага з 1782 года, дэпутат Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага ў 1782 годзе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Якуб
Катэгорыя:Выпускнікі Слуцкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Члены Скарбовай камісіі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Паэты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Аляксандр Ян Касцюшка

**Аляксандр Ян Касцюшка** (;  — 1707?) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага, прадзед Тадэвуша Касцюшкі.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Касцюшкаў (галіны Фёдаравічаў) герба «Рох III». Нарадзіўся ў сям’і Івана (Яна).

Зямянін, падсудак берасцейскі, пасол на соймы, удзельнік выбараў караля Яна III Сабескага (1674).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Аляксандр Ян
Катэгорыя:Падсудкі берасцейскія
Рослаўскі гісторыка-мастацкі музей

**Рослаўскі гісторыка-мастацкі музей** — краязнаўчы музей у Рослаўле Смаленскай вобласці.

## Гісторыя 
У ліпені 1918 годзе створана Рослаўскае таварыства вывучэння мясцовага краю, пры якім тады ж ім быў заснаваны натуральна-гістарычны музей. Аснову музея склалі археалагічная і мінералагічная калекцыі Сакалоўскага. Рослаўскі Увыканкам вылучыў двухпавярховы асабняк Фунцікава, рэквізаваны новай уладай у гаспадара для патрэб музею, аднак яшчэ два гады экспазіцыя была недаступная для наведвальнікаў з-за адсутнасці музейнага абсталявання.

7 лістапада 1920 года адбылося адкрыццё музея прыроды і гісторыі краю. У ім было сем аддзелаў — мінералагічны, археалагічны, палеанталагічны, заалагічны, этнаграфічны, нумізматычны і мастацкі, а таксама бібліятэка. З’яўляючыся нязменным загадчыкам і захавальнікам музея, Сакалоўскі быў аўтарам шматлікіх навукова-папулярных артыкулаў у газеце «Камуніст». Падрыхтаваў для друку некалькі ўласных прац, пасля часткова выдадзеных Я. Лаўданскім. С. М. Сакалоўскі ўзначальваў музей аж да сваёй смерці ў 1927 годзе. Пасля смерці Сакалоўскага музею было прысвоена яго імя.

Падчас Другой сусветнай вайны ўвесь збор Рослаўскага музея быў страчаны. Цудам уцалеў каменны ідал.

Ізноў музей быў адкрыты 20 кастрычніка 1962 г. З 1977 па 1990 гг. ён з’яўляўся філіялам Смаленскага гістарычнага і архітэктурна-мастацкага музея-запаведніка.

У цяперашні час музей займае два будынкі. Пастаянная экспазіцыя размешчана ў былым гатэлі I класа (помнік архітэктуры XIX стагоддзя), які знаходзіцца па адрасе вул. Пралетарская, 63. Галоўнай выставачнай пляцоўкай горада стала Выставачная зала, адкрытая ў 1985 г. у памяшканні былой Казанска-Пятніцкай царквы. Цяпер зала размешчана ў будынку гарадскога Дома культуры на пл. Леніна.

Катэгорыя:Рослаўль
Катэгорыя:Музеі Расіі
Катэгорыя:1920 год у Расіі
Пажар у Гомелі (1654)

**Пажар 1654 года ў Гомелі** — пажар, які здарыўся не пазней за 13 жніўня 1654 года ў Гомелі, эпізод часоў вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654-1667 гг. Маляўніча апісаны ў гісторыка-палітычным тракатаце «Гісторыя Русаў» (канец XVIII або пачатак XIX ст.), дзе памылкова датаваны лістападам 1656 года.

## Прычыны, кантэкст і меркаваны маштаб пажару 
Пажар стаў вынікам мэтанакіраванага гарматнага абстрэлу гомельскага замка войскамі наказнога гетмана Запарожскага войска Івана Залатарэнкі.

Верныя маскоўскаму цару Аляксею Міхайлавічу казацкія загоны «сталі табарам» пад Гомелем і ўзялі яго ў аблогу не пазней за 9 ліпеня 1654 г. Гомель лічыўся важным фарпостам («всем местам граничным литовским головою») Рэчы Паспалітай у супрацьстаянні націску з Чарнігаўшчыны і Старадубшчыны. Надзеі Залатарэнкі хутка здабыць Гомель, «принудив его голодом и безводием, приступом», спраўдзіліся часткова — казакі пераадолелі гарадскія ўмацаванні, завалодаўшы «местам», але «велми оборонный» замак узяць наскокам не змаглі. Гомельскі гарнізон, што знаходзіўся ў замку, адхіліў прапановы падацца «пад царскую руку» і нават ажыццяўляў вылазкі за межы замка и колокольню мортиры и пушки, и палить из них внутрь замка, бросая при том и бомбы». Гэтым абстрэлам і быў справакаваны пажар — «во многих местах» агнём занялася замкавая забудова і неўзабаве «весь замок наполнился пламенем». 

Гасіць пажар гомельскі гарнізон не меў магчымасці, у тым ліку і з прычыны працягу абстрэлу замка, што змусіла абаронцаў пакінуць яго і здацца 13 жніўня 1654 г. «Шчасцем вашай царскай вялікасці гамяляне, палкоўнік, ротмістры з усімі сваімі людзьмі вашай царскай вялікасці скарыў бог», — пісаў Аляксею Міхайлавічу з гэтай нагоды І. Залатарэнка. Паказальна, што «Гісторыя Русаў» падае іншую версію развязкі: ваяры гомельскага гарнізона ўчынілі вылазку, каб падпаліць званіцу Спаскай царквы ці «при неудаче, спасаться бегством», але былі ўшчэнт разбіты казакамі.

Катэгорыя:Гарадскія пажары ў Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 13 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 1654 года
Катэгорыя:Гісторыя Гомеля
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Гомелі
Катэгорыя:1654 год у Еўропе
Аўгусцін Касцюшка

**Аўгусцін Касцюшка** (;  — да 1722) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Касцюшкаў (галіны Фёдаравічаў) герба «Рох III». Нарадзіўся ў сям’і Аляксандра Яна.

Суддзя гродскі троцкі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Аўгусцін
Катэгорыя:Суддзі гродскія троцкія
Амброжы Казімір Касцюшка

**Амброжы Казімір Касцюшка** (;  — 1722?) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага, дзед Тадэвуша Касцюшкі.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Касцюшкаў (галіны Фёдаравічаў) герба «Рох III». Нарадзіўся ў сям’і Аляксандра Яна.

Пісар земскі берасцейскі, падчашы оўруцкі, войт кобрынскі і гарадзецкі.

## Сям’я 
У шлюбе з Барбарай з Глеўскіх. У другім шлюбе Барбара была за Марцінам Касцюшкам.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Амброжы Казімір
Катэгорыя:Падчашыі оўруцкія
Катэгорыя:Войты кобрынскія
Катэгорыя:Войты гарадзецкія
Людвік Тадэвуш Касцюшка

**Людвік Тадэвуш Касцюшка** (; ? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага. Бацька Тадэвуша Касцюшкі — апошняга прадстаўніка галіны Фёдаравічаў.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Касцюшкаў (галіны Фёдаравічаў) герба «Рох III». Нарадзіўся ў сям’і Амброжы Казіміра.

Палкоўнік войска ВКЛ, мечнік берасцейскі.

## Сям’я 
У шлюбе з Тэкля з Ратамскіх меў дзяцей:
* Ганна (1741—1814), у шлюбе з Пятром Эсткам (1729—1787), стольнікам смаленскім;
* Юзаф (1743 −1789);
* Кацярына (1744—1791);
* Андрэй Тадэвуш Банавентура (1746—1817), удзельнік барацьбы Рэчы Паспалітай з Расіяй і Прусіяй, а таксама вайны за незалежнасць ЗША. Лідар нацыянальна-вызваленчага паўстання 1794 года ў Рэчы Паспалітай супраць расійска-прускай акупацыі краіны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Людвік Тадэвуш
Катэгорыя:Палкоўнікі
Катэгорыя:Мечнікі берасцейскія
Ян Касцюшка

**Ян Касцюшка** (; ? — да 1715) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Касцюшкаў (галіны Іванавічаў) герба «Рох III».

Войскі чырвонагародскі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Ян
Катэгорыя:Войскія чырвонагародскія
Свята-Успенская царква (Рослаўль)

**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у г. Рослаўль Смаленскай вобласці.

## Гісторыя 
Храм узведзены на месцы аднайменнай драўлянай царквы ў канцы XVIII ст. на сродкі ганаровага грамадзяніна горада Кузьмы Мухіна. 3 лістапада 1839 года ліцейны майстар з Почапа адліў звон у 104 пуды.

Будаўніцтва Маскоўска-Варшаўскага шашы ў 1843 годзе спрыялі ўзбагачэнню гараджан, якія ахвяравалі грошы храму на ўпрыгожванне. Мноства абразоў былі ўпрыгожаны сярэбранымі акладамі.

У 1891 годзе пры храме было заснавана таварыства цвярозасці, а ў 1893 годзе — адкрыта парафіяльная бібліятэка, у кніжны фонд якой айцец Клаўдзій ахвяраваў значную колькасць духоўна-маральных кніг, набытых за свой кошт. 10 верасня 1896 года была адкрыта царкоўна-прыходская школа.

Пасля перавароту 1917 года Успенская царква ўвайшла ў лік трох гарадскіх храмаў, якія трэба было закрыць у першую чаргу. Галоўная прычына закрыцця Успенскай царквы заключалася ў тым, што яна выходзіла на вуліцу і рабіла яе вузкай. Будынак храма меркавалася перадаць на патрэбы інтэрната ці культурнай установы. Дакладная дата закрыцця невядомая, але магчыма, што гэта першая палова 1930-х гг., калі ў Рослаўлі былі зачыненыя ўсе храмы. Будынак царквы рашэннем аблвыканкама быў перададзены на патрэбы хлебазавода.

Сёння храм у поўразбураным стане.

## Архітэктура 
У падмурку — двухсветны бясстолпны чацверык, на якім размяшчаецца светлавы васьмігранны барабан, які нёс галаву. Вузкія дыяганальныя грані абапіраюцца на ступеністыя тромпы. Арачнымі праёмамі храм быў звязаны з алтарнай часткай і трапезнай. Шырокія аркі вялі ў прыбудовы. На фасадзе меліся пілястры, шырокі прафіляваны карніз, рамачная ліштва прастакутных вокнаў другога яруса, над вокнамі — накладныя дошкі, якія стульваюцца з карнізам. Фасады прарэзаны вялікімі прамавугольнымі вокнамі. Да храма прымыкала званіца.

Сёння разабраны верхнія ярусы званіцы і кіраўнік храма, расцесаны праёмы, страчаны фасадны дэкор.

## Святыні 
* **абраз святых апосталаў Пятра і Паўла** — дар раслаўскіх чыгуначных майстэрняў (1893)
* **абраз Божай Маці** з у сярэбраным акладзе — дар біскупа Ніканора (1896)
* партрэт біскупа Ніканора (1896)
* **абраз Нерукатворнага Спаса** з выявамі царскай сям’і, напісана на кіпарысавай дошцы і ўпрыгожана залатой чаканкай і эмаллю, у драўлянай рамцы з залатымі ўстаўкамі — дар гараджан, пасля аварыі імператарскага цягніка (1888)

Катэгорыя:Храмы Смаленскай вобласці
Катэгорыя:Рослаўль
Юзаф Карп

**Юзаф Карп** (? — пасля 1637) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са старэйшай лініі шляхецкага роду Карпаў уласнага герба «Карп». Ваўкавыскі маршалак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Юзаф
Адам Казімір Касцюшка

**Адам Казімір Касцюшка** (; ? — да 1729) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Касцюшкаў герба «Рох III».

Мечнік і падчашы інфлянцкі, стараста зельборскі, ландгофмайстар і радца Курляндскага герцагства.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Адам Казімір
Катэгорыя:Курляндскае і Земгальскае герцагства
Катэгорыя:Мечнікі інфлянцкія
Катэгорыя:Падчашыі інфлянцкія
Катэгорыя:Старосты зельборскія
Хрысціна з Касцюшкаў

**Хрысціна з Касцюшкаў** (? — ?) — рэлігійная дзяячка Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіла са шляхецкага роду Касцюшкаў герба «Рох III».

Ігумення праваслаўнага манастыра Святога Ільі ў Слуцку ў сярэдзіне XVII ст.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Xрысціна
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Постаці Слуцка
Самуэль Геранім Коцел

**Самуэль Геранім Коцел** (; ? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Коцелаў (Катлоў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Яраша.

Пісар скарбовы літоўскі ў 1649—1666 гадах, войскі старадубскі ў 1652—1658 гадах, ашмянскі падкаморы з 1666 года і маршалак з 1678 года, стараста скірстымонскі. Неаднаразова выбіраўся паслом на соймы, дэпутатам для рэвізій скарбу ВКЛ.

Заклаў падмурак заможнасці роду. У 1653 годзе купіў частку Беніцы, набываў вёскі ў Сапегаў, з 1668 года трымаў Шавельскую эканомію.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Самуэль Геранім
Катэгорыя:Старосты скірстымонскія
Павел Юр’евіч Катовіч

**Павел Юр’евіч Катовіч** — ураднік і рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Катовічаў герба «Корчак».

Дваранін каралеўскі ў 1556 годзе, падкаморы гарадзенскі ў 1568 годзе, архімандрыт гарадзенскі і супрасльскі ў 1568—1580 гадах.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Павел Юр’евіч
Катэгорыя:Архімандрыты
Катэгорыя:Постаці Гродна
Катэгорыя:Постаці Супрасля
Катовічы

**Катовічы** — беларускі шляхецкі род герба «Корчак». Вядомы з XV ст. У судовым
прыгаворы 1499 года вялікага князя Аляксандра ўпамінаюцца баяры Шандар, Пётр і Івашка Катовічы і іх дзед Кот. У XVI—XVII стагоддзях Катовічы мелі маёнткі ў Віцебскім ваяводстве, Гарадзенскім, Браслаўскім, Ковенскім паветах, на Валыні.

## Найбольш вядомыя 
* Павел Юр’евіч Катовіч, дваранін каралеўскі ў 1556 годзе, падкаморы гарадзенскі ў 1568 годзе, архімандрыт гарадзенскі і супрасльскі ў 1568—1580 гадах.
* Андрэй Францішак Катовіч (? — 1682), стараста гарадзенскі з 1652 года, кухмістр вялікі літоўскі ў 1657—1658 гадах, гараднічы і драўнічы віленскі ў 1657—1665 гадах, вялікі пісар літоўскі ў 1658—1672 гадах, кашталян віленскі з 1672 года.
* Аляксандр Катовіч (каля 1622—1686), біскуп смаленскі з 1672 і віленскі з 1684.
* Астафій Станіслаў Катовіч (1637—1704), біскуп смаленскі з 1687.
* Рыгор Юзаф Катовіч (? — 1724), гарадзенскі харужы ў 1699—1700 гадах і падстараста ў 1699—1704 гадах, палкоўнік каралеўскі ў 1701 годзе, стараста гарадзенскі з 1706 года, лоўчы вялікі літоўскі з 1710 года.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі