Маскоўскі археалагічны інстытут

**Маскоўскі археалагічны інстытут** — вышэйшая навучальная ўстанова ў Маскве, якая існавала з 1907 года. Увайшла ў склад МДУ у 1920-х гадах.

## Гісторыя 
Археалагічны інстытут у Маскве быў заснаваны  года. Акрамя навукова-даследчай мэты, ставілася задача падрыхтоўкі археолагаў і архівістаў. Першапачаткова інстытут размясціўся ў будынку Мядведнікаўскай гімназіі, хоць яму прапаноўваліся памяшканні ў будынку Лазараўскага інстытута і ў доме Матэрн на Калядным бульвары.

Першым думку аб адкрыцці ў Маскве, другога ў Расіі, археалагічнага інстытута, выказаў заснавальнік і першы дырэктар Санкт-Пецярбургскага археалагічнага інстытута Мікалай Васільевіч Калачоў. Ініцыятарамі і рэалізатарамі праекта сталі былы міністр народнай асветы генерал-лейтэнант Уладзімір Гаўрылавіч Глазаў (які стаў ганаровым папячыцелем) і прыват-дацэнт Харкаўскага універсітэта Аляксандр Іванавіч Успенскі, які стаў дырэктарам Інстытута. У 1911 годзе Успенскі і Аляксандр Карлавіч фон Мек засноўваюць таварыства Дапамогі недастатковым слухачам Маскоўскага археалагічны інстытута. Ганаровым членам таварыствам з’яўляецца Уда&nbsp;Рыгоравіч&nbsp;Іваск.

У 1915 годзе інстытут пераехаў на Міўскую плошчу.

Па меры развіцця было адкрыта некалькі філіялаў на еўрапейскай часткі Расіі, большасць філіялаў пасля пераходзілі ў склад арганізаваных у гэтых гарадах ВНУ. Філіялы знаходзіліся ў наступных гарадах:

* Віцебск
* Варонеж — адкрыўся ў 1921, расфармаваны ў 1923 з-за праблем з фінансаваннем.
* Калуга
* Ніжні Ноўгарад
* Смаленск
* Растоў — адкрыўся ў 1921, расфармаваны ў 1922 з-за праблем з фінансаваннем
* Яраслаўль — адкрыўся ў 1912, увайшоў у склад Яраслаўскага універсітэта.

Курс навучання ў інстытуце быў трохгадовы, на двух аддзяленнях-археалагічным і археаграфічным (археаграфія была выдзелена па прыкладзе Маскоўскага археалагічнага таварыства, дзе да гэтага часу была ўтворана адмысловая археаграфічная камісія). У сапраўдныя слухачы прымаліся асобы, якія ўжо мелі вышэйшую адукацыю або якія навучаюцца ў адной з вышэйшых навучальных устаноў (любой спецыялізацыі); астатнія мелі статус вольнаслухачоў з правам трымаць пераходныя і выпускныя экзамены. Інстытут быў створаны як прыватны, які не ўтрымліваўся на дапамогі з казны, і існаваў на плату за слуханне лекцый (80 рублёў без усялякіх «дапамог і вызваленняў ад платы») і на прыватныя ахвяраванні.

На трэцім курсе студэнты пад кіраўніцтвам прафесараў працавалі над дысертацыяй, якую абаранялі ў канцы года. Толькі пасля гэтага Савет інстытута прысуджаў ім званні «вучоны археолаг» і «вучоны архівіст» з залічэннем у правадзейныя члены інстытута. Студэнтам, якія скончылі поўны трохгадовы курс, але не прадставілі дысертацыю, прысвойвалася званне члена-супрацоўніка. Пры гэтым у выключных выпадках вольнаслухачам прадастаўлялася магчымасць таксама абараніць магістарскую дысертацыю і атрымаць навуковае званне; за 1911—1915 гады ў інстытуце абараніліся 180 магістрантаў.

Выкладаліся дысцыпліны:
# першабытная археалогія,
# побытавая археалогія,
# хрысціянская археалогія,
# гісторыя археалагічных адкрыццяў,
# гісторыя грэцкай архітэктуры і антычнай дэкарацыі,
# гісторыяітальянскага мастацтва эпохі адраджэння,
# гісторыя рускага мастацтва,
# гісторыя рускай архітэктуры,
# славяна-руская палеаграфія,
# чытанне старажытных рукапісаў,
# грэцкая палеаграфія,
# эпіграфіка,
# юрыдычныя старажытнасці,
# гісторыя ўстаноў,
# гістарычная геаграфія,
# архівазнаўства,
# дыпламатыка,
# геральдыка,
# нумізматыка,
# сфрагістыка,
# метралогія и храналогія,
# генеалогія,
# этнаграфія,
# геалогія,
# сусветная гісторыя мастацтваў,
# гісторыя рускай літаратуры,
# гісторыя рускай мовы,
# музеязнаўства,
# бібліятэказнаўства.
Апошнія пяць дысцыплін не выкладаліся раней у адкрытым Пецярбургскім археалагічным інстытуце. Акрамя гэтага Савет Маскоўскага археалагічнага інстытута 26 студзеня 1912 года прыняў рашэнне аб адкрыцці ў інстытуце кафедры егіпталогіі і запрасіў кіраваць ёй «вучонага археолага доктара Мюнхенскага універсітэта У. У. Балада».

У момант адкрыцця ў 1907 годзе ў бібліятэцы Маскоўскага археалагічнага інстытута налічвалася 5522 тамы, збор рэдкіх рукапісаў і старых кніг. Праз сем гадоў, у 1914 годзе ў бібліятэцы было ўжо 16 тысяч тамоў; у створаным пры інстытуце музеі было 5 тыс. экспанатаў. Акрамя таго, музеі і бібліятэкі меліся ў філіялах Маскоўскага археалагічнага інстытута.

## Гл. таксама 
* Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута

## Спасылкі 
* Палажэнне аб маскоўскім археалагічным інстытуце
* *Хархордзіна Т. І.* Маскоўскі археалагічны інстытут (маі)
* *Нікалаеў А. Л.* Падрыхтоўка спецыялістаў па рускай даўніны ў Санкт-Пецярбургскім і Маскоўскім археалагічных інстытутах
Катэгорыя:Археалогія ў Расіі
Катэгорыя:Археалагічныя арганізацыі
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Расійскай імперыі