Закладное ткацтва ў Беларусі

**Закладное ткацтва** ў Беларусі — комплекс ткацкіх і арнаментальных традыцый, уласцівы на значным па тэрыторыі арэале выкарыстоўвання закладнога ткацтва ў межах паўднёва-ўсходняй часткі Столінскага раёна Брэсцкай вобласці, Лельчыцкага, Жыткавіцккага, Брагінскага, Ельскага, Нараўлянскага раёнаў Гомельскай вобласці, гомельскага і магілёўскага Падняпроўя.

## Гісторыя 
Пра старажытныя традыцыі існавання гэтага спосаба арнаментацыі ў Беларусі сведчаць вытканыя ў тэхніцы закладнога ткацтва падолы жаночых сарочак турава-мазырскага строя.

На думку даследчыкаў беларускага ткацтва можна казаць пра захаванасць у акрэсленым арэале беларуска-ўкраінскага Палесся старажытных традыцый выкарыстання тэхнікі закладнога ткацтва для арнаментацыі адзення, якія, магчыма, узыходзяць да ткацтва эпохі сярэдніх вякоў Кіеўскай Русі і Візантыі. У пачатку XXI стагоддзя сустракаецца як выразны лакальны варыянт у ваколіцах в. Семежава Капыльскага раёна.

## Тэхніка выканання 
#### Працэс ткацтва 
Уточныя ніткі для ўзору ў цэнтральных і ўсходніх раёнах Беларусі змотвалі ў маленькія маткі, якія называлі «матрушкі», «куклачкі», а ў заходніх раёнах намотвалі на маленькую дошчачку, завостраную на адным канцы — «лучынку».

Часам для ўтварэння зеву заміж дошкі выкарыстоўваўся ніт. Патрэбныя ніты асновы прапускалі ў дадатковы трэці ніт. Таму ў шэрагу месцаў паўднёва-ўсходняй Беларусі такі спосаб ткацтва называўся закладанне ў тры ніты.

Ручнікі з узорам у такой тэхніцы распаўсюджаны ў шырокім арэале беларускага правабярэжжа і левабярэжжа Дняпра, у Чачэрскім, Буда-Кашалёўскім, Рагачоўскім, Веткаўскім раёнах Гомельскай вобласці і Бабруйскім, Быхаўскім, Краснапольскім раёнах Магілёўскай вобласці.

Па месцы пераважнай лакалізацыі яны атрымалі назву рагачоўскія закладныя ручнікі. Шляхамі распаўсюджання ручнікоў у XIX стагоддзі служыў водны шлях па Дняпры і Сажы, а з 1874 года — Лібава-Роменская чыгунка. Яркія прыгожыя ручнікі і абрусы прыцягвалі дэкаратыўнасцю, незвычайнасцю арнаментыкі і знаходзілі прымяненне ў побыце як гаражан, так і сялян.

Даследчыкі адзначаюць, што тэкстыльная традыцыя перакладання кралявецкіх пераборных узораў на тэхніку закладнога ткацтва сфармавалася ў сялянскім асяроддзі ў XVIII — першай палове XIX стагоддзя менавіта на той тэрыторыі, па якой праз гарады Гомель — Рагачоў — Быхаў — Бабруйск праходзіла асноўная транспартная магістраль гандлю кралявецкімі ручнікамі. Зона бытавання закладных ручнікоў прымыкае да Гомельска-Магілёўскага і Чарнігаўска-Бранскага памежжа, дзе ў XVIII—XIX стагоддзях існавалі, акрамя Краляўца, таксама і іншыя буйныя цэнтры мануфактурнага і саматужнага ткацтвам.

#### Брагінскія ручнікі 
Імпарт і ўласная вытворчасць кілімаў, несумненна, таксама аказалі ўплыў на фарміраванне мастацкай традыцыі брагінскіх і лоеўскіх ручнікоў.

Лакальны варыянт закладных ручнікоў, якія сустракаліся ў Брагінскім і Нараўлянскім раёнах Гомельскай вобласці і атрымалі па месцы сваёй лакалізацыі назву брагінскія, красамоўна сведчаць пра мастацка-стылістычную і тэхналагічную сувязь з кілімовым ткацтвам. Ручнікі такога тыпу былі выяўлены экспедыцыяй Музея старажытнабеларускай культуры Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі 1986 года ў адселеных вёсках Чарнобыльскай зоны — Савічах, Глухавічах, Калыбані Брагінскага і Нараўлянскага раёнаў, якія мяжуюць з Кіеўскай і Жытомірскай абласцямі Украіны.

#### Лоеўскія ручнікі 
Закладныя ручнікі, выяўленыя ў вёсках Лоеўскага раёна і прадстаўлены ў Лоеўскім краязнаўчым музеі.

### Сарочкі 
Закладныя ўзоры падолаў турава-мазырскіх сарочак складаюцца з простых арнаментальных элементаў: адрэзкаў чырвонага і чорнага колеру, стрэлападобных матываў, укампанаваных паміж палоскамі палатнянага перапляцення чырвонага і чорнага колеру.

Пры нашэнні падол сарочкі выпускаўся з-пад андараку ці спадніцы, каб затканы ўзор з ажурнымі расшыўкамі трохвугольнай формы быў бачны. Так насілі сарочкі ў вёсках Аздамічы, Цераблічы, Колкі Столінскага раёна. Гэта традыцыя ахоплівала гістарычныя землі Тураўшчыны і была распаўсюджана далей на ўсход па цячэнні ракі Прыпяці.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Закладная техника в белорусском народном ткачестве 
* Виды ткачества: 1 — технические моменты и закладное ткачество

Катэгорыя:Беларускае народнае ткацтва