open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Анатоль Уласавіч Чыгараў

**Анатоль Уласавіч Чыгараў** (нар. , в. Жаркі, Вохамскі раён, Кастрамская вобласць, Расія) — спецыяліст у галіне механікі дэфармуемага цвёрдага цела. Доктар фізіка-матэматычных навук (1986), прафесар (1989). Правадзейны член Нью-Ёркскай акадэміі навук (1996), Беларускай горнай акадэміі (1998), Германскага таварыства механікаў і матэматыкаў (1997), віцэ-прэзідэнт Беларускага таварыства тэарэтычнай і прыкладной механікі (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Варонежскі дзяржаўны ўніверсітэт (механіка-матэматычны факультэт, 1967; аспірантура, спецыяльнасць «Механіка», 1971).

Працаваў у Варонежскім тэхналагічным інстытуце (1971—1978, выкладчык кафедры тэхнічнай кібернетыкі, кафедры вышэйшай матэматыкі), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1979—2019, прафесар кафедры «Тэарэтычная механіка», у 1991—2019 — загадчык кафедры), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2019, прафесар кафедры бія- і нанамеханікі).

Навуковыя інтарэсы: тэорыя распаўсюджвання хваляў; хаос і самаарганізацыя.

## Бібліяграфія 
* Динамическое деформирование структурно неоднородных упругих сред : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.02.04 / Чигарев Анатолий Власович. — Новосибирск, 1985.

## Літаратура 
* 
* Чигарев Анатолий Власович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 543.
* Чигарев Анатолий Власович // Кто есть кто : Доктора наук, профессора, заслуженные деятели наук и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 18—19.

Катэгорыя:Механікі СССР
Катэгорыя:Механікі Беларусі
Мазырская прыватная жаночая прагімназія

**Мазырская прыватная жаночая прагімназія** — колішняя навучальная ўстанова ў Мазыры. Падпарадкоўвалася Віленскай навучальнай акрузе.

## Гісторыя 
Мазырская прыватная жаночая прагімназія заснавана 18 ліпеня 1908 года на базе прыватнага жаночага вучылішча 1-га разраду, мела 5 асноўных і 1 падрыхтоўчы класы (у 1909 адкрыты 6-ы, у 1910 — 7-ы класы). Утрымлівалася А. Тадароўскай-Еўдакімавай за кошт платы за навучанне. Працавалі 3 законанастаўнікі і 9 выкладчыкаў з Беластоцкага інстытута, Мінскай духоўнай семінарыі, Пецярбургскіх і Маскоўскіх вышэйшых жаночых курсаў. Выкладаліся: руская мова і літаратура, матэматыка, чыстапісанне, прыродазнаўства, французская і нямецкая мовы, рукадзелле, маляванне, спевы. У 1908 годзе было 146 навучэнак. Закрыта ў 1913 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гімназіі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Мазыра
Катэгорыя:Гімназіі Беларусі
Катэгорыя:1908 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1908 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1913 годзе
Катэгорыя:Віленская навучальная акруга
Дом культуры (Мазыр)

**Дом культуры** — будынак у гістарычным цэнтры Мазыра, размешчаны па Ленінскай вуліцы, 23. У будынку размяшчаецца Мазырскі драматычны тэатр імя Івана Мележа.

Пабудаваны ў 1929—1932 гг. як клуб-тэатр.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры канструктывізму. Двухпавярховы асіметрычны ў плане П-падобны цагляны будынак мае дакладна размежаваныя відовішчную і клубную часткі, якія функцыянуюць самастойна, аб’ёмы аб’яднаны пры дапамозе папярочнага крыла-перахода. Уваход у тэатр вырашаны ў выглядзе паўкруглай каланады на галоўным фасадзе. Архітэктура фасадаў заснавана на спалучэнні круглаватага і прамавугольнага аб’ёмаў, па рытме прамавугольных вертыкальных і гарызантальных аконных праёмаў. Відовішчная частка будынка ўключае паўкруглы вестыбюль, фае з бакавымі лесвіцамі, глядзельную залу, сцэну і службовыя памяшканні для акцёраў па баках. Месцы ў глядзельнай зале размешчаны амфітэатрам.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінская вуліца (Мазыр)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мазыра
Катэгорыя:Мазырскі драматычны тэатр імя Івана Мележа
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі канструктывізм
Катэгорыя:1932 год у Беларусі
Катэгорыя:Дамы культуры Беларусі
Уладзімір Аляксеевіч Ямелічаў

**Уладзімір Аляксеевіч Ямелічаў** (нар. , г. Макар’еў, Кастрамская вобласць, Расія) — матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1973), прафесар (1975).

## Біяграфія 
Скончыщ Іванаўскі дзяржаўны педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Матэматыка», 1952).
    
Працаваў у Шуйскім педагагічным інстытуце, Уладзімірскім філіяле Маскоўскага машынабудаўнічага інстытута (1955—1963), НДІ эканомікі і эканоміка-матэматычных метадаў планавання пры Дзяржплане БССР (1963—1966, 1973—1983), Беларускім політэхнічным інстытуце (1983—1987), Беларускім дзяржаўным універсітэце (1971—1973 і з 1987, механіка-матэматычны факультэт, кафедра матэматычнай кібернетыкі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: дыскрэтная матэматыка.

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (1998).

## Бібліяграфія 
* О методах решения задач дискретной оптимизации : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.01.09 : защищена 22.06.1972 : утверждена 23.02.1973 / Емеличев Владимир Алексеевич. — Москва, 1972.
* Лекции по теории графов / [В. А. Емеличев и др.]. — Москва, 2009.
* Многогранники, графы, оптимизация / В. А. Емеличев, М. М. Ковалев, М. К. Кравцов. — Москва, 1981.
* Stability in the Combinatorial Vector Optimization Problems / V. A. Emelichev, K. G. Kuz’min, A. M. Leonovich // Automation and Remote Control. — 2004. — Vol. 65, iss. 2. — P. 227—240.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Ямелічаў Уладзімір Аляксеевіч // Матэматычная энцыклапедыя. — Мінск, 2001. — С. 435.
* 
* 
* Емеличев Владимир Алексеевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 501.
* Емеличев Владимир Алексеевич // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 89.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кастрамской вобласці
Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Навумкі (Палкінскі раён)

**Навумкі** () — вёска ў Палкінскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новаўсіцкай воласці.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца ў заходняй частцы Пскоўскай вобласці, у зоне іглічна-шыракалістых лясоў, на паўднёва-заходнім беразе возера Белая Струга, на ўсходнім беразе возера Чорнага.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Палкінскага раёна
Бастэры

**Бастэры** () — група еўрапейска-афрыканскіх крэолаў у Паўднёвай Афрыцы. У нашы дні вылучаюцца як самастойная група ў наваколлях горада Рэхобат у Намібіі. Агульная колькасць (2022 г.) — 56 000 чалавек. 

Бастэры (літаральна «паўкроўкі») паходзяць з галандскай Капскай калоніі, дзе з XVII ст. адбывалася змяшэнне еўрапейскага і афрыканскага насельніцтва, пераважна гатэнтотаў. У XVIII ст. бастэрамі называлі 2 розныя групы з нізкім сацыяльным статусам — свабодных наёмных рабочых і рабоў. У канцы XVIII ст. свабодныя бастэры часцяком сяліліся на ўскраінах калоніі, дзе станавіліся сялянамі. 

У 1868 г. пад уздзеяннем місіянераў бастэры прынялі рашэнне шукаць новае месца пасялення на поўначы. Да 1872 г. яны спыніліся каля нямецкай місіі ў Рэхобаце, дзе заснавалі незалежную рэспубліку, грамадзянства ў якой былі пазбаўлены тубыльцы. У 1885 г. яна была ўключана ў якасці аўтаномнай супольнасці ў склад нямецкага пратэктарата Намібія. У 1895 г. бастэры атрымалі права фарміраваць асабістыя ўзброеныя сілы. Яны ўдзельнічалі ў задушэнні паўстанняў герэра і нама ў пачатку XX ст., але падчас I Сусветнай вайны адмовіліся ваяваць на баку Германіі і нават былі атакаваны нямецкімі салдатамі ў 1915 г.   

Пасля ўсталявання брытанскага, а потым паўднёваафрыканскага кантролю над Намібіяй бастэры страцілі сваю аўтаномію. У 1976 г. аўтаномія Рэхобата была ўзноўлена пасля шматлікіх выступленняў бастэрскіх палітыкаў. Яна была зноў страчана ў 1990 г. пасля абвяшчэння незалежнасці Намібіі.

Бастэры Рэхобата захоўваюць супольнае кіраванне на чале з капітанам, які пажыццёва выбіраецца абшчыннікамі. 7 мая і 8 мая святкуецца памяць пра загінулых у баях з немцамі ў 1915 г. У нашы дні традыцыйная вопратка апранаецца толькі ў асобых выпадках. Жанчыны носяць доўгія сукенкі, белы фартух і белы чапец *капі*. Мужчыны апранаюць штаны і кашулю колеру хакі, а таксама самаробныя боты. 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* NAMIBIA, BASTER PEOPLE
* Basterland: Namibia’s In-Between Community
* Rehoboth Basters
* The Basters — Proud of their Heritage 

Катэгорыя:Германцы
Катэгорыя:Народы Паўднёвай Афрыкі
Катэгорыя:Народы Намібіі
Яўген Яўгенавіч Жук

**Яўген Яўгенавіч Жук** (нар. , г. Казельск, Калужская вобласць, Расія) — беларускі матэматык, спецыяліст у галіне тэорыі імавернасцей і матэматычнай статыстыкі. Доктар фізіка-матэматычных навук (2000), прафесар (2008).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, спецыяльнасць «Прыкладная матэматыка», 1991; аспірантура, 1993).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, кафедра матэматычнага мадэлявання і аналізу даных, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: статыстычная класіфікацыя мнагамерных назіранняў; статыстычны аналіз часавых радоў; тэорыя імавернасцей і матэматычная статыстыка.

## Бібліяграфія 
* Устойчивость в кластер-анализе многомерных наблюдений : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.01.05 : защищена 11.06.1999 : утверждена 09.02.2000 / Жук Евгений Евгеньевич. — Минск, 1999.
* Математическая и прикладная статистика / Ю. С. Харин, Е. Е. Жук. — Минск, 2005.
* Устойчивость в кластер-анализе многомерных наблюдений / Е. Е. Жук, Ю. С. Харин. — Минск, 1998.
* Кластер-анализ реализаций временных рядов авторегрессии / Е. Е. Жук // Автоматика и телемеханика. — 2003. — № 1. — С. 74—85.

## Літаратура 
* Жук Яўген Яўгенавiч // Матэматычная энцыклапедыя. — Минск, 2001. — С. 417.
* 
* Жук Евгений Евгеньевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 566.
 

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Яўген Аляксеевіч Іваноў

**Яўген Аляксеевіч Іваноў** (, г. Арэнбург, Расія — ) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1969), прафесар (1970). Член-карэспандэнт АН БССР (1977). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Пінскі настаўніцкі інстытут (1950), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1956; аспірантура, 1959).
    
Працаваў у школах Брэсцкай вобласці (1946—1956; Антопальская СШ, Галоўчыцкая 7-гадовая школа, Імянінская СШ), Мінскім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя А. М. Горкага (з 1959, выкладчык кафедры элементарнай матэматыкі), Інстытуце матэматыкі АН БССР (з 1962, старшы навуковы супрацоўнік, з 1965 — загадчык лабараторыі матэматычнай фізікі), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1970, дэкан факультэта прыкладной матэматыкі, адначасова загадчык кафедры ўраўненняў матэматычнай фізікі).
 
Навуковыя інтарэсы: матэматычная тэорыя дыфракцыі хваль; матэматычнае мадэляванне працэсаў у многазвязных электрадынамічных структурах.

## Бібліяграфія 
* Дифракция электромагнитных волн на некоторых сложных препятствиях : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 041 / Е. А. Иванов. — Минск, 1968.
* Дифракция на эллиптических цилиндрах и сфероидах : автореферат диссертации … кандидата физико-математических наук / Е. А. Иванов. — Минск, 1961.

## Літаратура 
* 
* Иванов Евгений Алексеевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 693.
* Иванов Евгений Алексеевич // Национальная академия наук Беларуси : энциклопедический справочник. — Минск, 2017. — С. 169—170.
* Первый декан : к 90-летию со дня рождения Евгения Алексеевича Иванова / В. И. Корзюк, И. С. Козловская, А. И. Глушцов. — Минск, 2014. 

## Спасылкі 
* Яўген Аляксеевіч Іваноў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Дэканы факультэта прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ
Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Віктар Уладзіміравіч Казачонак

**Віктар Уладзіміравіч Казачонак** (нар. , в. Залессе, Верхнядзвінскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі матэматык. Доктар педагагічных навук (2011), кандыдат фізіка-матэматычных навук (1987), дацэнт (спецыяльнасць «Інфарматыка», 1988), прафесар. Эксперт ЮНЕСКА па выкарыстанні інфармацыйных тэхналогій у адукацыі (з 2009). Правадзейны член Акадэміі інфарматызацыі адукацыі Расіі (2010).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (факультэт прыкладной матэматыкі, спецыяльнасць «Прыкладная матэматыка», 1976).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1976, факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, кафедра камп’ютарных тэхналогій і сістэм, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: прыкладная статыстыка; методыка навучання матэматыцы.

## Бібліяграфія 
* Управляемое самообучение учащихся математике на повышенном уровне с использованием информационных технологий : диссертация … доктора педагогических наук : 13.00.02 : защищена 25.11.2010 : утверждена 22.06.2011 / Казаченок Виктор Владимирович. — Минск, 2010.
* Построение разрывной функции регрессии по экспериментальным данным : диссертация … кандидата физико-математических наук : 05.13.16 : защищена 28.10.1986 : утверждена 11.03.1987 / Казаченок Виктор Владимирович. — Минск, 1986.
* Вочна-завочнае навучанне — важнейшая форма дадатковай адукацыi школьнікаў / В. У. Казачонак // Народная асвета. — 2001. — № 1. — С. 25—29.
* Estimation of discontinuous regression function / Gennadij Medvedev and Viktor Kazachenok // Detection of Changes in Random Processes. — New Yоrk, 1986. — P. 124—129.
* Aufgaben des Computers bei der Organisation des gestenerten Selbstlernens / V. Kazachonak, B. Luderer. — Chemnitz, Germany, 2006. — 8 s. — (Preprint / Technische Universität Chemnitz, Fakultät für Mathematik ; 16).
 
## Зноскі 
Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Міхаіл Канстанцінавіч Буза

**Міхаіл Канстанцінавіч Буза** (нар. , д. Залюбічы, Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі матэматык, спецыяліст у галіне матэматычнага і праграмнага забеспячэння вылічальных машын, комплексаў і камп’ютарных сетак. Доктар тэхнічных навук (1992), кандыдат фізіка-матэматычных навук (1971), прафесар (1988).

## Біяграфія 
Скончыў Пінскае педагагічнае вучылішча (школьнае аддзяленне, 1959); Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (матэматычны факультэт, спецыяльнасць «Матэматыка», 1965).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1967, факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, кафедра шматпрацэсарных сістэм и сетак, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: кадзіраванне інфармацыі; паралельны працэсінг; архітэктура вылічальных сістэм.

## Бібліяграфія 
* Методы и средства двумерной обработки данных в параллельных системах : диссертация … доктора технических наук : 05.13.11 : защищена 22.09.1992 : утверждена 20.11.1992 / Буза Михаил Константинович. — Москва, 1992.
* Архитектура компьютеров : учебник / М. К. Буза. — Минск, 2007.
* Системы параллельного действия : пособие для студентов / М. К. Буза. — Минск, 2009.
* Толковый русско-англо-белорусский словарь по информатике = Тлумачальны руска-англа-беларускі слоўнік па інфарматыцы / [М. К. Буза и др.]. — Минск, 1994.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Буза Михаил Константинович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 549—550.
* Буза Михаил Константинович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 39.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне
Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Чэрнь (Тульская вобласць)

**Чэрнь** () — рабочы пасёлак у Тульскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Чэрнскага раёна. Утварае гарадское паселішча рабочы пасёлак Чэрнь. Насельніцтва — 6183 чалавек (2021). Пасёлак размешчаны практычна цалкам на левым беразе ракі Чэрнь і ў меншай сваёй частцы на правым, на аўтамагістралі М2 «Крым», за 104 км на поўдзень ад Тулы і за 84 км на поўнач ад Арла.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Тульскай вобласці
Дхімба

**Дхі́мба**, або **зе́мба** (саманазвы *Ovadhimba*, *Ovazemba*) — афрыканскі народ на памежжы Намібіі і Анголы. Агульная колькасць (2022 г.) — 41 200 чалавек.

У даўнія часы дхімба ўваходзілі ў адзіную супольнасць з хімба і герэра. Самі дхімба лічаць сябе старажытнымі насельнікамі занятых імі тэрыторый. 

Асноўныя традыцыйныя заняткі — пастаральная жывёлагадоўля і ручное земляробства. Трымаюць кароў, коз, радзей авечак. Вырошчваюць проса, кукурузу, гародніну. Звычайная ежа — кукурузная каша з малаком. Ялавічыну амаль не ўжываюць, паколькі берагуць кароў як сваё асноўнае багацце. 

Традыцыйны тып паселішча — сядзіба *ангранда*, у якой жыве буйная пашыраная сям'я або род. Яна складаецца з загона для свойскай жывёлы ў цэнтры, вакол яго ўзводзяць невялікія хаціны з галля і скур, а за імі — тын. Каля хаціны родавага старасты распальваюць свяшчэннае вогнішча *акарува*. 

Дхімба вядуць адлік сваяцтва па лініі як бацькі, так і маці. Сыны пасля жаніцьбы часцей застаюцца ў родзе бацькі, пасуць яго статкі, але не атрымоўваюць іх у спадчыну. Затое, яны могуць разлічваць на спадчыну ад братоў маці. Распаўсюджаны раннія жаночыя шлюбы, хаця да паўналецця маладыя жонкі застаюцца з бацькамі. Паміж родамі захоўваюцца палітычныя і ваенныя саюзы, падмацаваныя супольнымі шлюбамі і сваяцтвам. У 2012 — 2013 гг. дхімба арганізаваліся для пратэстаў супраць урада Намібіі, які не прызнае іх правоў на занятыя землі. 

Традыцыйная рэлігія ўяўляе сабою культ продкаў. Многія вернікі спавядаюць хрысціянства. 

## Спасылкі 
* DECLARATION OF THE ZEMBA PEOPLE OF NAMIBIA –  12 February 2012
* Barbara Cameron, Janet Kunkel A SOCIOLINGUISTIC SURVEY OF THE DHIMBA LANGUAGE
* THE HIMBA AND ZEMBA PEOPLE
* Namibia: Growing frustration in Kaokoland: 1000 Himba and Zemba protest again against dam and human rights violations

Катэгорыя:Народы Афрыкі
Катэгорыя:Народы банту
Катэгорыя:Народы Анголы
Катэгорыя:Народы Намібіі
Чэрнь

**Чэрнь**:
* Чэрнь (Тульская вобласць)
* Чэрнь (Угранскі раён)
Навагураўскі

**Навагураўскі** () — пасёлак гарадскога тыпу (рабочы пасёлак) у Тульскай вобласці Расіі, утварае муніцыпальнае ўтварэнне рабочы пасёлак Навагураўскі са статусам гарадской акругі як адзіны населены пункт у яе складзе.

Насельніцтва — 3342 чал. (2021). Пасёлак размешчаны за 20 км на ўсход ад горада Алексіна, за 3 км ад чыгуначнай станцыі Сухадол на лініі Тула — Калуга.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Тульскай вобласці
Апошняе кітайскае папярэджанне

**Апошняе кітайскае папярэджанне** () — іншасказальная ідыёма, якая ўтварылася за часамі СССР у рускай мове, і мае значэнне пагроз пра якія загадзя вядома, што ніякіх дзеянняў у найбліжэйшы час не будзе. Як калька з рускай таксама ўжываецца ў мовах народаў постсавецкай прасторы.

## Гісторыя паходжання 
Выраз узнік пры абвастрэнні адносін паміж ЗША і камуністычным Кітаем у 1950—1960-я гады ў сувязі з гэтак званым тайванскім пытаннем. Першае папярэджанне зроблена Кітаем 7 верасня 1958 года. Усе папярэджанні нумараваліся. Парушэнні з боку ЗША кітайскай воднай і паветранай прасторы, асабліва ў зоне Тайванскага праліва, былі частымі, таму нумарацыя папярэджанняў перавышала некалькі соцень. Дакладная колькасць зробленых Кітаем папярэджанняў не падлічана. Вядома, што на канец 1964 года іх было больш за 900.

«Апошнія кітайскія папярэджанні» камуністычнага кітайскага ўрада рэгулярна трансліраваліся інфармацыйнымі агенцтвамі і сталі ўстойлівым выразам. З гэтых часоў выказванне «(апошняе) кітайскае папярэджанне» стала назоўным, ужываюць таксама розныя варыянты фразы, узору «647-е кітайскае папярэджанне», «723-е, апошняе, кітайскае папярэджанне» і падобныя.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Знешняя палітыка Кітайскай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Метафары
Заокскі

**Заокскі** () — пасёлак гарадскога тыпу (рабочы пасёлак), адміністрацыйны цэнтр муніцыпальнага ўтварэння Заокскі раён у Тульскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 6196 чал. (2021).

Пасёлак размешчаны на поўначы Тульскай вобласці, за 63 км ад Тулы. У пасёлку знаходзіцца чыгуначная станцыя Таруская на лініі Масква — Тула.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Тульскай вобласці
Валова

**Валова**:

## Беларусь 
* Валова (возера)

## Расія 
* Валова (Тульская вобласць)
Герцэброк-Кларгольц

**Герцэброк-Кларгольц** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Гютэрсла. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 79,28 км². Афіцыйны код — 05 7 54 020.

Камуна падзяляецца на 2 сельскія акругі.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Вертэр (Вестфалія)

**Вертэр** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Гютэрсла. Насельніцтва —  чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 35,31 км². Афіцыйны код — 05 7 54 052.

Горад падзяляецца на 6 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Вертэр

**Вертэр**:
* Вертэр — галоўны герой рамана Гётэ «Пакуты юнага Вертэра» (1774)
* Вертэр (опера)

## Тапонім 
* Вертэр (Вестфалія)
* Вертэр (Цюрынгія)
Валова (Тульская вобласць)

**Валова** () — рабочы пасёлак у Тульскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Валоўскага раёна. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне рабочы пасёлак Валова са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе.

Насельніцтва — 3560 чалавек (2021). Размешчаны за 77 км на паўднёвы ўсход ад Тулы, каля федэральнай аўтатрасы М4 «Дон». Чыгуначная станцыя на лініі Ажарэлле — Ялец.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Тульскай вобласці
Клімянок

**Клімянок** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валянціна Іванаўна Клімянок (нар. 1952) — беларускі матэматык, спецыяліст у галіне сістэмнага аналізу, кіравання і апрацоўкі інфармацыі. Доктар фізіка-матэматычных навук (2003), дацэнт (2004), прафесар (2011).
* Максім Аляксандравіч Клімянок (1902—1992) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
Ігнасіа Ідальга дэ Сіснерас

**Ігнасіа Ідальга дэ Сіснерас** (; 11 ліпеня 1894/1896 — 9 лютага 1966) — іспанская ваенны дзеяч, лётчык. Удзельнік грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў. Адзін з нешматлікіх вядомых іспанскіх арыстакратаў, якія далучыліся да камуністаў.

## Біяграфія 
Па паходжанні баск, нарадзіўся ў сям’і арыстакрата, які ўдзельнічаў на баку карлістаў (вельмі кансерватыўных манархістаў) у Другой карлісцкай вайне (1872—1876). Маці таксама належала да арыстакратыі.

Атрымаў адукацыю ў каледжы Марыстаў у Віторыі, затым вучыўся ў падрыхтоўчых школах для паступлення ў ваеннае вучылішча. Скончыў Ваенна-інтэнданцкае вучылішча ў Авіле (1914), праходзіў інтэнданцкую службу ў Севільі і Кордаве, займаўся закупкай коней для арміі. Затым служыў у інтэнданцкай горна-клуначнай роце ў Мелільі (Марока).

У 1920 годзе паступіў у авіяцыйную школу. Праходзіў службы ў 2-й эскадрыллі ў Мелільі і Тэтуане, дзе падчас Рыфскай вайны прымаў актыўны ўдзел у бамбардзіровачных вылетах. Затым выкладаў у лётнай школе ў Альбасетэ. Быў прызначаны камандуючым паветранымі сіламі Іспанскай Сахары. 

У 1930 годзе прыняў удзел у паўстанні пад кіраўніцтвам Гансала Кейпа дэ Льяны. З-за правалу акцыі пакінуў Іспанію. У 1931 годзе, калі краіна была абвешчана рэспублікай, вярнуўся на радзіму і працягнуў ваенную службу. У 1933 годзе Ідальга дэ Сіснерас быў прызначаны ваенна-паветраным аташэ ў Рыме і Берліне. Пазней стаў адным з супрацоўнікаў новага Генеральнага інспектара авіяцыі генерала Нуньеса дэ Прада, разам з якім займаўся ўмацаваннем пазіцый прыхільнікаў левых сіл у ВПС.

У ліпені 1936 года, пасля пачатку паўстання нацыяналістаў супраць урада Народнага Фронту, удзельнічаў у барацьбе супраць мяцежнікаў. Фактычна выконваў абавязкі камандуючага авіяцыяй Мадрыдскай зоны, а восенню стаў камандуючым усімі ваенна-паветранымі сіламі Рэспублікі.

Пасля падзення рэспубліканскага ўрада знаходзіўся ў эміграцыі ў розных краінах.

## Літаратура 
* Michael Alpert, *The Republican Army in the Spanish Civil War*, Cambridge 2013, 
* Carlos Lázaro Avila, *Ignacio Hidalgo de Cisneros, General de Brigada*, [in:] Javier García Fernandez (ed.), *25 militares de la República*, Madrid 2011, , pp.&nbsp;503–542
* Luis Galán, *Después de todo: recuerdos de un periodista de la Pirenaica*, Barcelona 1988, 
* Ignacio Hidalgo de Cisneros, *Cambio de Rumbo*, vol. 1–2, Barcelona 1977, 
* Constancia de la Mora, *Doble esplendor*, Madrid 2004, 
* Gregorio Morán, *Miseria y grandeza del Partido Comunista de España: 1939-1985*, Barcelona 1986, 

Катэгорыя:Генералы Іспаніі
Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Мемуарысты
Уладзімір Міхайлавіч Котаў

**Уладзімір Міхайлавіч Котаў** (нар. , г. Вілейка, Мінская вобласць) — беларускі матэматык, спецыяліст у галіне дыскрэтнай матэматыкі і матэматычнай кібернетыкі. Доктар фізіка-матэматычных навук (2004), прафесар (2005).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Прыкладаная матэматыка», 1977; аспірантура, 1982).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1977, факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, кафедра дыскрэтнай матэматыкі і алгарытмікі, з 1999 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: тэорыя графаў; дыскрэтная аптымізацыя (тэорыя складанасці вылічэнняў).

## Бібліяграфія 
* Качественная теория приближенных алгоритмов для задач разбиения и упаковки : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.01.09 : защищена 26.03.2004 : утверждена 08.12.2004 / Котов Владимир Михайлович. — Минск, 2002.
* Semi on-line algorithms for the partition problem / Hans Kellerer [et al.] // Operations Research Letters. — 1997. — Vol. 21, iss. 5. — P. 235—242.
* The EOQ problem with decidable warehouse capacity : analysis, solution approaches and applications / C. T. Ng, T. C. E. Cheng, Vladimir Kotov, Mikhail Y. Kovalyov // Discrete Applied Mathematics. — 2009. — Vol. 157, iss. 8. — Р. 1806—1824.

## Літаратура 
* Котов Владимир Михайлович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 253.
* Котов Владимир Михайлович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2017. — Т. 5 : Минская область : в 3 кн., кн. 2. — С. 142.
 

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Уладзімір Котаў

**Уладзімір Котаў**:
* Уладзімір Андрэевіч Котаў (нар. 1958) — беларускі лёгкаатлет.
* Уладзімір Міхайлавіч Котаў (нар. 1955) — беларускі матэматык.
Аляксандр Міхайлавіч Недзьведзь

**Аляксандр Міхайлавіч Не́дзьведзь** (нар. , г. Мінск) — беларускі вучоны ў галіне біяфізікі і тэхнічнай кібернетыкі, доктар тэхнічных навук (2013), прафесар. Сын Міхаіла Недзьведзя, беларускага ўрача-патолагаанатама.

## Біяграфія 
У 1992 годзе скончыў фізічны факультэт БДУ па спецыяльнасці «Біяфізіка». Падчас навучання з 1990 года працаваў у Беларускім дзяржаўным медыцынскім універсітэце. У 1999 годзе скончыў аспірантуру пры Інстытуце тэхнічнай кібернетыкі НАН Беларусі. З 2006 па 2008 год вучыўся на дактарантуры Аб’яднанага інстытута праблем інфарматыкі НАН Беларусі.

З 2004 года працаваў у Аб’яднаным інстытуце праблем інфарматыкі НАН Беларусі. З 2009 года пачаў сваю выкладніцкую дзейнасць у БДУ на кафедры бія- і нанамеханікі механіка-матэматычнага факультэта.

Узначальваў кафедру кампютарных тэхналогій і сістэм факультэта прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ. З 17 лютага 2020 года па 3 лістапада 2022 года — дэкан факультэта прыкладной матэматыкі і інфарматыкі.

## Літаратура 
* Анализ изображений для задач микро- и наноскопического мониторинга и диагностики : диссертация … доктора технических наук : 05.13.01 : Защищена 08.10.2013, утверждена 02.04.2014 / Недзьведь Александр Михайлович. ― Минск, 2013.
* Сегментация слабоконтрастных изображений гистологических объектов : диссертация … кандидата технических наук : 05.13.16: 14.03.2000: 14.06.2000 / Недзьведь Александр Михайлович. — Минск, 1999.
* Анализ изображений для решения задач медицинской диагностики : [монография] / А. М. Недзьведь, С. В. Абламейко. ― Минск, 2012.

## Спасылкі 
* Декан факультета прикладной математики и информатики, доцент, доктор технических наук 

Катэгорыя:Выкладчыкі механіка-матэматычнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Дэканы факультэта прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ
Фёрдэ

**Фёрдэ** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Везель. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 53,49 км². Афіцыйны код — 05 1 70 044.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Міхаіл Кірылавіч Балыкін

**Міхаіл Кірылавіч Балыкін** (1930—2015) — беларускі спецыяліст у галіне механікі дэфармаванага цвёрдага цела. Кандыдат тэхнічных навук (1965), прафесар (1990). Заслужаны будаўнік БССР (1980), заслужаны работнік народнай адукацыі БССР (1991).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1955). З 1956 года ў Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце, прафесар кафедры «Супраціўленне матэрыялаў і тэорыя пругкасці» (у 1993—2007 гадах — загадчык кафедры), дэкан вячэрняга факультэта (1975—1980), прарэктар па вучэбнай рабоце (1980—1993).

Пайшоў з жыцця ў лістападзе 2015 года.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: разлік элементаў канструкцый на тэмпературнае ўздзеянне; будаўнічая механіка.

## Літаратура 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.] Т. 2. — Минск, 2006.
* 
* Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. (Інфармацыя на с. 112.)

Катэгорыя:Механікі Беларусі
Катэгорыя:Механікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі народнай адукацыі Беларускай ССР
Катэгорыя:Дэканы БНТУ
Райнсберг

**Райнсберг** () — горад у Германіі, у акрузе Усходні Прыгніц-Рупін федэральнай зямлі Брандэнбург. Горад стаіць на рацэ Рын, папулярнае месца адпачынку. Па займаемай плошчы Райнсберг стаіць у адным шэрагу з Брэменам і Дрэздэнам і з’яўляецца адной з (тэрытарыяльна) найбуйнейшых абшчын Германіі.

Вядомым Райнсберг зрабіўся дзякуючы кнізе «Райнсберг — кніга ў карцінках для закаханых» Курта Тухольскі, а таксама дзякуючы згадцы ў «Падарожжах па Брандэнбургскай марцы» Тэадора Фантанэ.

Уваходзіць у склад раёна Усходні Прыгніц-Рупін. Плошча — 324,82 км². Афіцыйны код — 12 0 68353.

Горад падзяляецца на 17 гарадскіх раёнаў.

## Памятныя мясціны 
* Райнсбергскі палац

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Сен-Жэрмен-ан-Ле

**Сен-Жэрмен-ан-Ле** () — горад і камуна ў Францыі, у рэгіёне Іль-дэ-Франс, у дэпартаменце Івелін, на р. Сена, на адлегласці каля 20 км на захад ад Парыжа, 11 км на поўнач ад Версаля. Насельніцтва —  чалавекі (2011). З часоў Сярэднявечча вядомы як месцазнаходжанне загараднай рэзідэнцыі каралёў Францыі — Сен-Жэрменскага палаца.

Катэгорыя:Гарады Іль-дэ-Франс
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Івелін
Аляксандр Мікалаевіч Курбацкі

**Аляксандр Мікалаевіч Курбацкі** (нар. , в. Струмень, Кармянскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне інфарматыкі, вылічальнай тэхнікі і кіравання. Доктар тэхнічных навук (2000), прафесар (2001).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (факультэт прыкладной матэматыкі, спецыяльнасць «Прыкладная матэматыка», 1978; аспірантура, 1983).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, кафедра тэхналогій праграмавання, загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: карпаратыўныя інфармацыйныя сістэмы; інфармацыйныя і тэлекамунікацыйныя тэхналогіі; тэхналогіі праграмавання; паралельнае праграмаванне; інфармацыйныя тэхналогіі ў адукацыі; інфармацыйна-аналітычныя сістэмы; інфармацыйна-тэхналагічныя сістэмы; інфармацыйная бяспека.

У красавіку 2024 года быў выбраны дэлегатам на Усебеларускі народны сход 7-га склікання ад Беларускага грамадскага аб’яднання ветэранаў.

## Узнагароды 
* Званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (2001).
* Медаль Францыска Скарыны (2025).

## Бібліяграфія 
* Проектирование и оптимизация информационно-технологических систем организационного управления : диссертация … доктора технических наук : 05.13.06 : защищена 17.12.1999 : утверждена 12.04.2000 / Курбацкий Александр Николаевич. — Москва, 1999.
* Информационный метод анализа и оптимизации в системах поддержки принятия решений / А. Н. Курбацкий, В. А. Чеушев. — Минск, 1999.
* Проектирование информационно-технологических систем : курс лекций / А. Н. Курбацкий. — Минск, 2001.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Курбацкий Александр Николаевич // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 155—156.

Катэгорыя:Постаці беларускай інфарматыкі
Катэгорыя:Постаці савецкай інфарматыкі
Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання
Эльмар Віктаравіч Аўчыннікаў

**Эльмар Віктаравіч Аўчыннікаў** (1929—2018) — беларускі вучоны ў галіне тэхналогіі будаўнічай вытворчасці. Кандыдат тэхнічных навук (1968), прафесар (1988). Заслужаны будаўнік БССР (1979).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1953).

Быў прафесарам кафедры тэхналогіі будаўнічай вытворчасці будаўнічага факультэта Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: тэхналогія і механізацыя будаўнічай вытворчасці; тэхналагічнае забеспячэнне рэканструкцыі будынкаў і збудаванняў.

### Бібліяграфія 
* Исследование влияния на производственные процессы в строительстве метеорологического фактора холодного периода года (применительно к климатическим условиям Белорусской ССР) : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 487 / Э. В. Овчинников. — Минск, 1969.

## Літаратура 
* Строительный факультет БПИ — БГПА — БНТУ, 1920—2010 : исторический очерк / Э. В. Овчинников, П. И. Лавренко. ― Минск, 2010.
* 
* Овчинников Эльмар Викторович // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской политехнической академии. — Минск, 2000. — С. 129—130.
* Соболезнования // Весці БНТУ. — Мінск, 2018. — 14 верасня. — В содержании информация о смерти Овчинникова Э. В.

## Спасылкі 
* Юбилей педагога и ученого Э. В. Овчинникова 

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР
Катэгорыя:Выкладчыкі БНТУ
Катэгорыя:Дэканы будаўнічага факультэта БНТУ
Барыс Валянцінавіч Дубовік

**Барыс Валянцінавіч Дубовік** (нар. ) — беларускі і расійскі вучоны ў галіне радыяцыйнай фармакалогіі і радыебіялогіі. Доктар медыцынскіх навук (1995), прафесар (1996). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1991).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1962). У 1966—1995 гадах у Навуковы-даследчым інстытуце медыцынскай радыялогіі Акадэміі медыцынскіх навук СССР (г. Обнінск, Расія). У 1996—2006 гадах — загадчык кафедры фармакалогіі, з 2007 года — прафесар кафедры фармакалогіі стаматалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па радыяцыйнай фармакалогіі, радыебіялогіі і электрамагнітнай біялогіі. Распрацоўкі цэрэбральных радыепраектараў, сродкаў прафілактыкі генетычных пашкоджанняў, новых падыходаў да ацэнкі біялагічнай небяспекі неіанізавальных апрамяненняў і інш.

## Літаратура 
* 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 3. — Минск, 2006.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фармаколагі СССР
Катэгорыя:Фармаколагі Беларусі
Катэгорыя:Радыёлагі СССР
Катэгорыя:Радыёлагі Беларусі
Вядомыя асобы Іванава

[thumb|200px|[Герб Іванава]]
Вядомыя ўраджэнцы Іванава:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Ігар Мікалаевіч Кавалевіч|Ігар Кавалевіч]]
[thumb|175px|[Аляксей Васільевіч Каткавец|Аляксей Каткавец]]

## А 
*  (1894—1966) — ізраільскі пісьменнік.
*  (1900—1962) — амерыканская пісьменніца.

## Б 
* Людміла Васілеўна Былінская (нар. 1948) — беларускі архітэктар.

## Д 
* Юрый Іванавіч Дарагакупец (нар. 1962) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.

## Е 
* Аляксандр Анатолевіч Еўтуховіч (нар. 2001) — беларускі футбаліст.

## К 
* Ігар Мікалаевіч Кавалевіч (нар. 1968) — беларускі футбаліст і трэнер.
* Мікалай Мікалаевіч Кальчак (1905—1969) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).
* Аляксей Васільевіч Каткавец (нар. 1998) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў кіданні кап’я. Майстар спорту Беларусі.

## М 
* Вікторыя Марчык (нар. 2002) — беларуская футбалістка.

## П 
* Генадзь Віктаравіч Прыбытка (нар. 1963) — беларускі гісторык, мовазнаўца.

## Т 
* Валерый Барысавіч Таранчук (нар. 1948) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1992), прафесар (2011).

## Ш 
* Віктар Віктаравіч Шумак (нар. 1962) — беларускі іхтыёлаг, рыбавод, эколаг. Доктар сельскагаспадарчых навук, кандыдат біялагічных навук.
Харын

**Харын** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Юр’евіч Харын (нар. 1976) — беларускі матэматык, спецыяліст у галіне тэорыі імавернасцей і матэматычнай статыстыкі. Доктар фізіка-матэматычных навук (2019), дацэнт (2005), прафесар (2021).
* Юрый Андрэевіч Харын (1930—2021) — беларускі філосаф.
* Юрый Сямёнавіч Харын (нар. 1949) — беларускі матэматык.
Валерый Барысавіч Таранчук

**Валерый Барысавіч Таранчу́к** (нар. , г. п. Іванава, Брэсцкая вобласць) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1992), прафесар (2011).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (спецыяльнасць «Механіка», 1971), Інстытут прыкладной механікі АН СССР (аспірантура, 1975).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1974 года, загадчык лабараторыі лікавага мадэлявання НДІ прыкладных фізічных праблем, з 1998 года — прафесар кафедры тэарэтычнай механікі і робататэхнікі механіка-матэматычнага факультэта, з 2000 года — прафесар кафедры камп’ютарных тэхналогій і сістэм факультэта прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, у 2000—2016 гадах — загадчык кафедры).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: прыкладная матэматыка; матэматычнае мадэляванне; тэарэтычная і прыкладная механіка; інфарматыка; інфарматызацыя адукацыі. Распрацаваў мадэлі і метады разліку, праграмнае забеспячэнне вылічальных працэсаў для даследавання працэсаў падземнай гідрадынамікі.

Сярод апублікаванага:
* Численное моделирование процессов двухфазной многокомпонентной фильтрации в неоднородной пористой среде : диссертация … доктора физико-математическаих наук : 01.02.05 : защищена 20.03.1992 : утверждена 08.05.1992 / Таранчук Валерий Васильевич. — Казань, 1991;
* Программирование задач численного анализа в системе Mathematica : учебное пособие / А. А. Морозов, В. Б. Таранчук. — Минск, 2005;
* Графический сервис вычислительного эксперимента : учебно-методическое пособие / В. Б. Таранчук. — Минск, 2009;
* Mathematical Modelling of Running Crown Forest Fires / D. V. Barovik, V. B. Taranchuk // Mathematical Modelling and Analysis. — 2010. — Vol. 15, № 2. — Р. 161—174.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Таранчук Валерий Борисович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 186.
* Таранчук Валерий Борисович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 271—272.
 

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Аркадзь Трафімавіч Кобля

**Аркадзь Трафімавіч Кобля** (1930 —) — беларускі будаўнік. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (1980).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (аўтатрактарны факультэт у 1961 г., будаўнічы факультэт у 1973 г.).

Працаваў сакратаром партыйнай арганізацыі Мінскага домабудаўнічага камбіната нумар 1, дырэктарам завода буйнапанэльнага домабудавання нумар 1, намеснікам генеральнага дырэктара Мінскага вытворчага аб’яднання індустрыяльнага домабудавання.

З 1986 па 1989 год кіраўнік групы савецкіх спецыялістаў домабудаўнічага камбіната г. Дархана (Манголія).

## Бібліяграфія 
* О работе партийного комитета ДСК-1 по ускорению технического прогресса в крупнопанельном домостроении / А. Т. Кобля ; Минский домостроительный комбинат N 1. — Минск, 1970.

## Узнагароды 
Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (1980). Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971), лаўрэат прэміі Савета Міністраў СССР (1978).

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР
Аляксандр Мікалаевіч Баландзін

**Аляксандр Мікалаевіч Баландзін** (; нар. ) — расійскі касманаўт, Герой Савецкага Саюза. Здзейсніў адзіны працяглы (179 сутак) палёт на «Саюз ТМ-9» і арбітальнай станцыі «Мір». Пазыўны ў палёце — «Родник-2».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 ліпеня 1953 года ў горадзе Фразіна. У 1970 годзе скончыў сярэднюю школу ў Фразіна, у 1976 годзе МВТУ па спецыяльнасці «Дынаміка палёту і кіраванне». Працаваў інжынерам у падмаскоўным НВА «Энергія».

8 снежня 1978 года залічаны ў атрад касманаўтаў (5-ы набор грамадзянскіх спецыялістаў НВА «Энергія»), рыхтаваўся да палётаў на караблі шматразовага выкарыстання «Буран» (1979—1984), караблях «Саюз-ТМ» і арбітальнай станцыі «Мір». У верасні 1989 года — бортінжынер дублюючага экіпажа «Саюз ТМ-8». 5 верасня 1989 года «Саюз ТМ-8» падняўся на арбіту з асноўным экіпажам (А. А. Сераброў і А. С. Віктарэнка).
Аляксей Юр’евіч Харын

**Аляксей Юр’евіч Харын** (нар. , Томск, Расія) — беларускі матэматык, спецыяліст у галіне тэорыі імавернасцей і матэматычнай статыстыкі. Доктар фізіка-матэматычных навук (2019), дацэнт (2005), прафесар (2021).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, спецыяльнасць «Прыкладная матэматыка», 1998; аспірантура, 1999).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2000, факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, кафедра тэорыі імавернасцей і матэматычнай статыстыкі, з красавіка 2018 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: матэматычная і прыкладная статыстыка; рабаснасць (устойлівасць) у статыстыцы; паслядоўны статыстычны аналіз; баесаўскія метады ў статыстыцы.

## Літаратура 
* Робастность байесовских и последовательных статистических решений : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.01.05 : защищена 23.11.2018 : утверждена 06.03.2019 / Харин Алексей Юрьевич. — Минск, 2018.
* Робастность в байесовском статистическом прогнозировании при искажениях вероятностных распределений : диссертация … кандидата физико-математических наук : 01.01.05 : защищена 01.12.1999 : утверждена 26.01.2000 / Харин Алексей Юрьевич. — Минск, 1999.
* Финансовая и актуарная математика в задачах : учебное пособие / Г. А. Медведев, А. Ю. Харин. — Минск, 2008.
* Robust multivariate Bayesian forecasting under functional distortions in the χ2-metric / Alexey Yu. Kharin, Pavel A. Shlyk // Journal of Statistical Planning and Inference. — 2009. — Vol. 139, iss. 11. — P. 3842—3846.
* Robustness evaluation in sequential testing of composite hypotheses / Alexey Kharin // Austrian Journal of Statistics. — 2008. — Vol. 37, № 1. — P. 51—60.
 

Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Георгій Аляксандравіч Мадалінскі

**Георгій Аляксандравіч Мадалінскі** — беларускі архітэктар і інжынер у цывільным будаўніцтве. Заслужаны будаўнік БССР (1980).

Дырэктар інстытута «Мінскпраект» (1966—1975). Галоўны інжынер «Мінскпраекта» (1975—1993).

## Творчасць 
Як інжынер уваходзіў у аўтарскія калектывы распрацоўкі генеральных планаў горада Мінска 1965-1994 гадоў і дэтальнай планіроўкі цэнтра Мінска.

## Літаратура 
* Минскпроект, 1945—2005. — [Минск], 2005?.

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Інжынеры СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР
Мадалінскі

**Мадалінскі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Георгій Аляксандравіч Мадалінскі — беларускі інжынер-будаўнік
* Сцяпан Купрыянавіч Мадалінскі — Герой Сацыялістычнай Працы
Аляксандр Міхайлавіч Целеш

**Аляксандр Міхайлавіч Целеш** (нар. 1930) — беларускі інжынер-канструктар у галіне цывільнага будаўніцтва. Галоўны інжынер рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Белдзяржпраект». Заслужаны будаўнік БССР (1980).

## Творчасць 
Пад яго кіраўніцтвам быў узведзены шэраг буйных аб’ектаў г. Мінска (кінатэатр «Партызан», шматзальны кінатэатр «Беларусь», «Мінск-Арэна» і інш.).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», трыма медалямі, Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР. Заслужаны будаўнік БССР (1980).

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР
Анатоль Апанасавіч Левакоў

**Анатоль Апанасавіч Левакоў** (нар. , Мінск) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (2004), дацэнт (1981), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (факультэт прыкладной матэматыкі, спецыяльнасць «Прыкладная матэматыка», 1971; аспірантура, 1976).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1971, факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, кафедра вышэйшай матэматыкі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: стахастычныя дыферэнцыяльныя ўраўненні.

## Бібліяграфія 
* Существование и устойчивость решений дифференциальных и стохастических дифференциальных включений : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.01.02 : защищена 26.03.2004 : утверждена 13.10.2004 / Леваков Анатолий Афанасьевич. — Минск, 2003.
* Стохастические дифференциальные уравнения / А. А. Леваков. — Минск, 2009.
* Стохастические дифференциальные включения / А. А. Леваков // Дифференциальные уравнения. — 1997. — Т. 33, № 2. — С. 212—220.
* Существование слабых решений стохастических дифференциальных уравнений с разрывными коэффициентами и с частично вырожденным оператором диффузии / А. А. Леваков, М. М. Васьковский // Дифференциальные уравнения. — 2007. — Т. 43, № 8. — С. 1029—1042.

## Літаратура 
* Леваков Анаталий Афанасьевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — С. 421.

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Шарыпіна (значэнні)

**Шарыпіна** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Марына Мікалаеўна Шарыпіна — беларуская спартсменка і трэнер (веславанне на байдарках і каноэ)

## Тапонімы 
* Шарыпіна

## Гл. таксама 
* Шарыпін
Ташкенцкая і Узбекістанская епархія

**Ташкенцкая і Узбекістанская епархія** — епархія Рускай Праваслаўнай Царквы, што аб’ядноўвае прыходы на тэрыторыі Узбекістана. Уваходзіць у Сярэднеазіяцкую мітрапаліцкую акругу.

## Гісторыя 
Заснавана вясной 1871 года як «Туркестанская» з цэнтрам у горадзе Верным. Пастановай Свяшчэннага Сінода ад 27 ліпеня 2011 года ў дзяржаўных межах Рэспублікі Таджыкістан была ўтворана Душанбінская і Таджыкістанская епархія, шляхам вылучэння са складу Ташкенцкай епархіі.

## Благачынні 
* Ташкенцкае благачынне
* Самаркандскае благачынне
* Гулістанскае благачынне
* Бухарскае благачынне
* Ферганскае благачынне

## Епіскапы 
* Аляксандр (Кульчыцкі) (1877—1883)
* Лука (Война-Ясянецкі) (1923—1927)
* Гурый (Ягораў) (1946—1953)

## Спасылкі 
* Сайт епархіі
 


Катэгорыя:З’явіліся ў 1871 годзе
Уладзімір Уладзіміравіч Клімовіч

**Уладзімір Уладзіміравіч Клімовіч** (нар. , Мінск) — беларускі ўрач-хірург. Доктар медыцынскіх навук (2001), дацэнт (2006), прафесар (2011).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1980).

Працаваў у Цэнтральнай раённай бальніцы г. Рэчыца Гомельскай вобласці (1981—1985, урач-хірург), Мінскай гарадской клінічнай бальніцы хуткай медыцынскай дапамогі (1987—2001, у 1996—2001 — загадчык аперацыйнага аддзялення), Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (2001—2009, дацэнт кафедры хірургіі), Беларускім дзяржаўным універсітэце (гуманітарны факультэт, кафедра экалогіі чалавека, прафесар).
 
Навуковыя інтарэсы: актуальныя праблемы неадкладнай хірургіі (гастраінтэстынальныя крывацёкі, панкрэаталогія, біліярная хірургія, неадкладная дапамога пры медыцыне катастроф).

## Бібліяграфія 
* Хирургическая тактика при кровотечениях из хронических язв желудка : диссертация … доктора медицинских наук : 14.00.27 : защищена 01.06.2001 : утверждена 10.10.2001 / Климович Владимир Владимирович. — Минск, 2001.
* Неязвенные гастроинтестинальные кровотечения / А. В. Воробей, В. В. Климович. — Минск, 2008.
* Хирургия язвенной болезни желудка / В. В. Климович, А. В. Воробей. — Минск, 2006.
* Язвенные гастродуоденальные кровотечения (тактика и лечение) / В. В. Климович, Г. П. Шорох. — Минск, 1998.

## Літаратура 
* Климович Владимир Владимирович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 78.
* Климович Владимир Владимирович // Заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования, 1931—2011 : к 80-летию БелМАПО. — Минск, 2011. — С. 386—387.

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Яўген Фёдаравіч Вінакураў

**Яўген Фёдаравіч Вінакураў** (1925—2012) — беларускі вучоны ў галіне будаўнічай механікі. Доктар тэхнічных навук (1967), прафесар (1968). Заслужаны будаўнік БССР (1985). Сын Ф. П. Вінакурава.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па механіцы грунтоў і фундаментабудаванні.

## Спасылкі 
* ИНЖЕНЕР, УЧЕНЫЙ, ПЕДАГОГ 

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР