open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кафля

thumb|250px|Кафля з Брагіна

**Кафля** (ад ) — керамічныя пліткі прамавугольнай ці квадратнай формы для абліцоўкі інтэр'еру (печы, каміны, ванны пакой). Адрозніваецца ад абліцовачных архітэктурных пакрыццяў сістэмай мацавання, якая забяспечвае трываласць кафлі ў муроўцы печы пры значным перападзе тэмператур і яе лінейных памераў у час нагрэву.

Вырабляецца з сярэднепластычных ганчарных маргелістых і фаянсавых глін. Сфармаваную кафлю высушваюць, абпальваюць у печы пры тэмпературы 1150 градусаў.

## Беларуская кафля 
У Беларусі кафля вядома з пачатку XIV ст. Трапіла з Еўропы, магчыма, з Германіі. Паводле тэхналогіі вытворчасці, канструкцый, выкарыстання і дэкору яна мае трывалыя гістарычныя разнавіднасці. 

Раннія «гаршковыя» кафлі (XIV — XVII стст.) мелі функцыю галаснікоў-каларыфераў, служылі для аблягчэння і мацавання скляпенняў глінабітных печаў. 

У канцы XV — XVI стст. існавала пераходная форма ад гаршковай да каробчатай кафлі, у якой вонкавая пласціна была прарэзанай. Такую кафлю (кратавую) часта вылучаюць у асобны тып. Яна вядома з раскопак у Вільні, Полацку і Клецку.

З XV ст. на змену гаршковай паступова прыходзіць каробчатая кафля. Яна мае вонкавую пласціну, адфармаваную з дапамогай глінянай, драўлянай, гіпсавай або металічнай формы і прымацаваную з тыльнага боку румпы з дзіркамі для мацавання.

## Літаратура 
* Трусаў, А. Кафля / Алег Трусаў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня. — Мн.: БелЭн, 1997. — 431 с. — С. 152 — 153. — ISBN 985-11-0100-1.
* Трусаў, А. А. Кафля / А. А. Трусаў // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 430 — 432. — ISBN 978-985-11-0353-5.
* Трусаў, А. А., Угрыновіч, У. В. Кафля / А. А. Трусаў, У. В. Угрыновіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Беларуская Энцыклапедыя; рэдкалэ: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. Т. 8: Канто — Кулі. — Мн.: БелЭн, 1999. — 572 с.: іл. — С. 188 — 189. — ISBN 985-11-0144-3.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Аздобныя матэрыялы
Людміла Міхайлаўна Бяляева

**Людміла Міхайлаўна Бяля́ева** (, Узда) — беларускі педыятр, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям'і беларусаў-урачоў. У 1972 г. скончыла МДМІ. Пасля інтэрнатуры на базе дзіцячай абласной клінічнай бальніцы з 1973 па 1978 гг. працавала ўрачом-ардынатарам гэтай клінікі.

З 1 лютага 1979 года працуе ў Беларускім інстытуце ўдасканалення ўрачоў: да 1989 г. асістэнтам, з 1989 па 1990 гг. дацэнтам, а з 1991 па 1996 гг. прафесарам 1-й кафедры педыятрыі БелДІУУ.

З 1 верасня 1996 г. — загадчыца кафедры педыятрыі-2 БелДІУУ.
Кандыдацкую дысертацыю на тэму «Скарачальная здольнасць міякарда і асаблівасці гемадынамікі ў дзяцей з памежнай артэрыяльнай гіпертэнзіяй» абараніла ў Смаленскім медыцынскім інстытуце ў 1980 г., а доктарскую на тэму «Асновы прагназавання эсенцыяльнай артэрыяльнай гіпертэнзіі ў дзяцей і падлеткаў» у г. Ленінградзе ў 1990 г . Вучоная ступень доктара медыцынскіх навук прысвоена ў сакавіку 1991 г., вучонае званне прафесара ў 1992 г.

Апублікавала больш за 200 прац, аўтар некалькіх вынаходніцтваў, сааўтар 8 кніг, прысвечаных актуальных праблемах педыятрыі.

Навуковая дзейнасць прафесара Бяляевай Л. М. арыентавана на вывучэнне педыятрычных аспектаў сардэчна-сасудзістых, алергічных хвароб, імуналагічных праблем дзіцячай рэўматалогіі, ўплыву экалагічных фактараў на здароўе дзяцей і інш. Пад яе кіраўніцтвам абаронена 8 кандыдацкіх дысертацый, выканана 10 навуковых праграм па лініі ДНТП і ГНТП, рыхтуецца да абароны 7 кандыдацкіх дысертацый .

Бяляева Л. М. з 1999 г. з'яўляецца галоўным пазаштатным спецыялістам МЗ РБ па пытаннях дзіцячай кардыялогіі і рэўматалогіі, кіраўніком Рэспубліканскага дзіцячага рэўматалагічнага цэнтра, член спецыялізаванага Савета па абароне доктарскіх дысертацый па педыятрыі, акушэрстве і гінекалогіі пры МДМІ. Неаднаразова прымала актыўны ўдзел у працы Міжнародных Кангрэсаў і сімпозіумаў па актуальных праблемах медыцыны (Будапешт, Парыж, Неапаль, Каны, Варшава, Кіеў, Масква і інш.)

Прафесар Бяляева Л. М. з'яўляецца членам Дзяржаўнага медыцынскага экспертнага савета па навуцы і новых тэхналогіях, членам рэдакцыйнага савета медыцынскага часопіса «Ахова мацярынства і дзяцінства» (г. Віцебск) і «Медыцынская панарама».

## Літаратура 
*  — С. 404.

Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Pecunia non olet

[thumb|222px|[Вялікая Клаака ў Рыме]]

**Pecunia non olet**&nbsp; (таксама  — «грошы не пахнуць») — крылаты лацінскі выраз.

Словы, якія прыпісваюцца імператару Веспасіяну, нібы вымаўленыя ім пасля атрымання грошай ад падатку на грамадскія прыбіральні Рыма і звернутыя да яго сына Ціта, які выказаў незадавальненне з нагоды гэтага.

У творы Гая Светонія Транквіла «*Жыццё дванаццаці Цэзараў*», адкуль бярэ пачатак выраз, не прыводзяцца пэўныя словы, вымаўленыя Веспасіянам (у выглядзе простай мовы). Сітуацыя там апісваецца так:

*Ціт папракаў бацьку, што і прыбіральні ён абклаў падаткам; той узяў манету з першага прыбытку, паднёс да яго носа і спытаў, ці смярдзіць яна. «Не», — адказаў Ціт. «Хоць гэта грошы з мачы», — сказаў Веспасіян*.

Выраз «*Грошы не пахнуць*», заснаваны на гэтым эпізодзе, стаў прымаўкай, якая ўказвае на не вельмі чыстую крыніцу прыбытакаў.

Катэгорыя:Лацінскія выслоўі
Катэгорыя:Эканоміка Старажытнага Рыма
Бычыны форум

thumb|right|Храм Партуна на Бычыным форуме.
**Бычыны форум** (*Forum Boarium*) — найстаражытнейшы форум Рыма.

Знаходзіўся на левым (усходнім) берагу Тыбра ў лагчыне, акружанай Капіталійскім, Палацінскім і Авенцінскім узгоркамі. У раннія рэспубліканскія часы тут прычальвалі судны і вёўся бойкі гандаль скатом. Ад форума захаваліся храмы Геркулеса (каля 120 г. да н.э.) і Партуна (каля 80 г да н.э.), якія доўгі час дзейнічалі ў якасці цэркваў. Над руінамі вялікага алтара Геркулеса была ў VI стагоддзі збудавана базіліка Санта-Марыя-ін-Касмедзін.

## Гл. таксама 
* Арка Януса

## Спасылкі 
* Віртуальныя фота і відэа Бычынага форума
* Lacus Curtius Бычыны форум

Катэгорыя:Рымскі форум
Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма
Кацямятка

**Кацямятка** (*Népeta*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Большасць відаў — травяністыя шматгадовыя расліны, некаторыя — аднагадовыя.
Сцябло прамое. Лісце ад зялёнага да шаравата-зялёнага, супраціўнае, простае, суцэльнае, зубчастае па краі.

Кветкі ў мутоўчатых суквеццях; вяночкі звычайна не больш за 10 мм даўжыні, белыя або сінія, радзей ружовыя ці бэзавыя. Чашачка трубчастая або цыліндрычная. Тычынак 4. Плод — чатырохарэшак.

## Распаўсюджанне 
Большая частка відаў расце ў Еўропе, Азіі і Афрыцы, некаторыя віды сустракаюцца ў Паўночнай Амерыцы. На тэрыторыі Беларусі — 1 дзікарослы від — .

## Гаспадарчае значэнне 
Многія з відаў — эфіраалейныя, лекавыя, меданосныя і дэкаратыўныя расліны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Nepeta // The Plant List
Храм Партуна

**Храм Партуна**, або **храм Фартуны Вірыліс** (*Tempio della Fortuna Virile*, літаральна — «Храм мужчынскай удачы») — старажытнарымскі храм на Бычыным форуме ў Рыме, прысвечаны богу портаў Партуну.

Храм прамавугольнай формы з эпохі Адраджэння памылкова лічыўся храмам Фартуны Верыліс. Першапачатковая пабудова была збудавана ўжо IV ці III стагоддзях да н.э. (разваліны падмурка былі выяўлены пры раскопках у XX стагоддзі). Храм, які захаваўся да нашых дзён, быў пабудаваны каля 100 гады да н.э. Храм складаецца з цэлы, порціка з калонамі іанічнага ордара. Усе апорныя часткі храма зроблены з траверціну, астатнія часткі з туфу, подыум запоўнены рымскім бетонам.

Храм добра захаваўся, бо каля 872 года быў пераўтвораны ў хрысціянскую царкву *Санта-Марыя-ін-Градэліс*, у V стагоддзі асвечаны ў царкву *Санта-Марыя-Эгіцыяна*.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Славутасці Рыма
Катэгорыя:Дахрысціянскія храмы Рыма
Катэгорыя:Бычыны форум
Форум

:*Форум Вікіпедыі знаходзіцца на старонцы **Вікіпедыя:Форум**.*

* Форум — плошча для масавых зносін па падабенстве Рымскага Форума.
* Рымскі форум — цэнтральны раён Старажытнага Рыма.
* Імператарскі форум — ансамбль помнікаў архітэктуры ў Рыме.
* Вэб-форум — сайт (ці адпаведнае праграмнае забеспячэнне) для інтэрнэт-зносін.
* Форум — мерапрыемства, якое праводзіцца для калегіяльнага абазначэння ці рашэнні якіх-небудзь у дастатковай ступені значных праблем.
Царскія вароты

[thumb|250px|Царскія вароты, якія захоўваюцца ў [Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]
**Царскія вароты** - двухстворкавыя дзверы насупраць прастола (у алтары), галоўныя вароты іканастаса ў праваслаўным і ўніяцкім храме. Царскія вароты вядуць у алтарную частку храма і сімвалізуюць сабой вароты Раю.

## Гісторыя 
У старажытнахрысціянскіх храмах алтар заўсёды адасобліваўся ад астатняга храма асаблівай перашкодай. Аднак пасля вялікага расколу хрысціянскай царквы (1054 г.) алтарная перашкода захавалася толькі ў праваслаўнай царквы. З часам перагародка стала іканастасам, а яе дзверы - Царскімі варотамі.

## Іконы на Царскіх варотах 
Як правіла, на браме намаляваны 4 евангеліста і Дабравешчанне, як сімвал таго, што вароты Раю зноў сталі адкрытыя для людзей. Другім па правым боку Царскіх варот звычайна паказваецца абраз, якой прысвечаны храм.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іканапіс
Катэгорыя:Праваслаўе
Катэгорыя:Хрысціянская архітэктура
Друйскі замак

**Друйскі замак** — колішні замак, які існаваў у XIV—XVIII стст. у пасёлку Друя Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці.
## Апісанне 
Размяшчаўся ў сутоках рэк Друйка і Заходняя Дзвіна. Па некаторых звестках спачатку замак князёў Масальскіх знаходзіўся на левым беразе Друйкі, на тэрыторыі т.зв. «Старога места», а пасля 1515 г. перанесены на правы бераг. 3 тактычнага пункту гледжання размяшчэнне замка было не вельмі ўдалым. Ен не мог заняць нізкі і малы выступ каля ўпадзення Друйкі ў Заходнюю Дзвіну, таму што апошні вясной пастаянна затапляўся. 3 усходу над выступам узвышалася гара, якая пры заняцці яе праціўнікам магла быць выкарыстана для ўстаноўкі артылерыі і абстрэлу замка. Пасля 1515 г. было вырашана збудаваць замак на гэтым узвышэнні, але і тут для ўмацавання не лепшае месца, бо амаль з усіх бакоў былі доўгія і пакатыя схілы, зручныя для атак непрыяцеля, а Заходняя Дзвіна і Друйка знаходзіліся на значнай адлегласці ад замка. Тым не менш «Полацкая рэвізія» 1552 г. зафіксавала Друйскі «замок спольный» князёў Масальскіх на левым беразе Заходняй Дзвіны. «Замок оборонный» абкружыла мястэчка. Пра структуру замкавых умацаванняў у дакуменце не паведамляецца.

## Ваенная гісторыя 
Роля Друйскага замка ў Лівонскай вайне 1558—1583 не высветлена, хоць тут у 1561 г. і размяшчаўся конны атрад. Перамірны «ліст» за 1594 паміж ВКЛ і Маскоўскай дзяржавай называе Друйскі замак ужо сярод замкаў Падзвіння. У гістарычных крыніцах за 1594 сустракаецца ўпамінанне аб «опалом замку Друйском», што сведчыць пра стан умацаванняў таго часу. У ходзе ваенных падзей XVII—XVIII ст. замак зведаў шматлікія аблогі і штурмы, неаднаразова разбураўся і спальваўся. Пасля вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—67 быў адноўлены на левым беразе Заходняй Дзвіны, але магутнасцю не вылучаўся. У XVIII ст. паступова прыйшоў у заняпад.
## Сучаснасць 
У наш час сляды сярэдневяковых умацаванняў замка схаваны пад шчыльнай гарадской забудовай. Археалагічныя даследаванні Друйскага замка праводзілі ў 1972 г. М. Ткачоў, у 1986—1988 гадах — В. Зайцава.

## Літаратура 
* *Ткачоў М. А.* Замкі і людзі — Мн., 1991.
* 
* 
* Страчаная спадчына / Т. В. Габрусь, А. М. Кулагін, Ю. У. Чантурыя і інш. Уклад. Габрусь Т. В. — Мн.: Полымя, 1998. — 351 с.: іл. — ISBN 985-07-0036-Х — С. 37—39.

Катэгорыя:Друя
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Замкі Беларусі
Мадонна (значэнні)

**Мадонна**:

* Мадонна (мерк. 20 год да н.э. — 40 год н.э.) — маці Ісуса Хрыста, Дзева Марыя. Яе ўвасабленні ў мастацтве:
** Сіксцінская Мадонна
** Мадонна Літа
** Пінская мадонна
** Сталінградская Мадонна
** Мадонна, карціна Мунка
* Мадонна (поўнае імя Мадонна Луіза 'Вераніка' Чыконэ; нар. 1958) — амерыканская спявачка, аўтар песень, прадзюсар, танцоўшчыца, актрыса, рэжысёр і сцэнарыст.
* **Madonna** — па-італьянску «мая спадарыня».

## Гл. таксама 
* Мадона — горад у Латвіі.
Тамаш Падзява

**Тамаш Падзява** (, в. Пярхулева, Дзісенскі павет, Віленская губерня, цяпер Мёрскі раён — , ) — беларускі рэлігійны і культурна-асветны дзеяч, каталіцкі святар усходняга абраду, марыянін, тэолаг, місіянер, доктар філасофіі, член Марыянскага капітула ў Рыме, вучоны, сацыёлаг, педагог і публіцыст.

## Біяграфія 
Паходзіў з сям’і беларусаў-католікаў. Меў брата Антона, які таксама стаў святаром. У 1926 ўступіў у навіцыят айцоў марыянаў у Друі. Там жа скончыў гімназію (1929). Прадоўжыў вучобу ў папскім Грыгарыянскім універсітэце ў Рыме. Пасвячоны ў святары 23.12.1934. З 1935 займаўся місіянерскай дзейнасцю ў Харбіне (Маньчжурыя). Працаваў выхавацелем, прэфектам і духоўнікам у місіі Св. Мікалая. Супрацоўнічаў з харбінскім місіянерскім перыядычным выданнем «Католический вестник». Пад канец снежня 1948 арыштаваны кітайскімі ваеннымі ўладамі. Перададзены органам савецкай бяспекі. Да 1955 знаходзіўся ў адным з канцэнтрацыйных лагераў у Тайшэце (Усходняя Сібір). Пасля вызвалення вярнуўся ў Польшчу, дзе займаўся навуковай і педагагічнай дзейнасцю. У 1969 выехаў у Рым, а пазней у Лондан. Прымаў удзел у рэлігійным і культурным жыцці беларускага замежжа. Выступаў на старонках эмігранцкіх рэлігійных выданняў («Божым шляхам» і інш.), удзельнічаў у працы Беларускай секцыі Ватыканскага радыё. Пахаваны на могілках Святога Панкрата ў Лондане.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Публіцысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ў Лондане
Катэгорыя:Постаці беларускага ўсходняга каталіцтва
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мёрскім раёне
Катэгорыя:Багасловы Беларусі
Леў Абрамавіч Альпяровіч

**Леў Абрамавіч Альпяровіч** () — жывапісец.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Вільні ў мастацкай школе акадэміка Івана Трутнева (1890—1892). Скончыў  (1896) і Пецярбургскую Акадэмію мастацтваў (1902). Вучань І. Рэпіна.

Пасля заканчэння Акадэміі мастацтваў жыў і працаваў у Мінску. Выкладаў у Мінскім прыватным мужчынскім яўрэйскім рэальным вучылішчы (1912—1913). Удзельнік выставак з 1902.

Памёр у Мінску.

## Творчасць 
Пісаў партрэты, пейзажы, бытавыя кампазіцыі. Паслядоўна адстойваў прынцыпы рэалізму. Яго творы («Вечар у сям’і», «Краўчыха», «Муляры», «Прачка», «Партрэт старой», «Партрэт музыканта Жухавіцкага», «Дзяўчына ў чырвонай шалі») блізкія да твораў перасоўнікаў. Многія працы маюць характар ​​незавершаных эскізаў («Падпольная сходка», «Мыццё бялізны» і інш.) Творы Альпяровіча найбольш поўна (230 работ) былі прадстаўлены на персанальнай выстаўцы ў Мінску ў 1939.

Некалькі прац мастака захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.

File:Lev Alperovich. At the Quarry.jpg|На каменяломні. Сярэдзіна 1900-х, палатно, алей
File:Lev Alperovich. Portrait of babygirl.JPG|Партрэт дзяўчынкі, 1910-я. Папера, вугаль. 35,5х27,5
File:Lev Alperovich. Woman near sea.JPG|Жанчына ля мора. 1905, палатно, алей, 42,7х57,3

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі в 5-ти томах. Т.1, стр.94.
* Леў Альпяровіч. З серыі «Славутыя мастакі з Беларусі». Аўтар тэксту і складальнік В. У. Вайцяхоўская. Мінск. Выдавецтва « Беларусь». 2014. З іл.

## Спасылкі 
* Альперович Лейба (Лев) Абрамович  
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Куранцы
Катэгорыя:Яўрэйскія мастакі
Катэгорыя:Мастакі Расійскай імперыі
Томас Херэманс

**Томас Херэманс** (, Харлем — , Харлем) — галандскі мастак перыяду . Вядомы яго пейзажы.

Некалькі прац мастака захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь («Зіма», «Лета»).

File:Thomas Heeremans. Summer.JPG|Лета. 1689
File:Thomas Heeremans. Winter.JPG|Зіма. 1687

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
П’ер-Жуль Мэн

**П’ер-Жуль Мэн** ( — ) — французскі скульптар. Ён лічыцца піянерам сярод скульптараў-анімалістаў XIX стагоддзя.

Мэн зрабіў шэраг скульптур жывёл, пераважна свойскіх, у тым ліку коней, кароў і быкоў, авечак, коз, якія былі моднымі падчас Другой імперыі. Ён быў прадстаўніком школы французскіх анімалістаў, якая таксама ўключала , , Антуан Луі Бары, , .

Яго працы ўпершыню паказаны ў Лондане  у 1849. Мэн спецыялізаваўся на невялікіх бронзавых скульптурах, што тлумачыць той факт, чаму не адна з іх не стала грамадскай статуяй. Яго працы былі папулярныя сярод буржуазіі, існуе шмат копій кожнай скульптуры, якія часта ўпрыгожвалі вялікую колькасць прыватных дамоў таго часу. Пры гэтым якасць работ была даволі высокая.

З-за пладавітасці аўтара і шматлікіх копій яго прац, рыначная каштоўнасць скульптур Мэна не вельмі вялікая, да таго ж існуе многа падробак.

Некалькі прац скульптара захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.

File:Pierre Jules Mène. Dogs attacking a wild boar.JPG|Сабакі, якія напалі на дзіка. 1846
File:Pierre Jules Mène. The Flemish cow with calf.JPG|Фламандская карова з цялём.1879

## Літаратура 
* *Catalogue raisonné of Pierre-Jules Mêne* by Michel Poletti and Alain Richarme (Paris, 1998). Catalogues 240 models with a history of editions from 1838 to 1933; biography; context of life and work in Second Empire Paris (in French).

## Спасылкі 
* Bronze sculpture by Pierre Jules Mene

Катэгорыя:Скульптары Францыі
Антоніа Тарсіа

міні|центр|280пкс|Віла Кантарыні, правінцыя Падуя.
**Антоніа Тарсіа** (, Венецыя — ) — італьянскі скульптар, прадстаўнік позняга барока.

## Малавядомая біяграфія 
Застаецца майстрам з малавядомай біяграфіяй. Па здагадках нарадзіўся ў Венецыі каля 1663 года. Доўгі час працаваў у горадзе па замовах рэлігійных абшчын. Прымаў замовы на стварэнне розных алтароў і вялікіх скульптур святых для упрыгожванняў фасадаў сакральных збудаванняў. Творы майстра захоўваліся ў цэрквах Сан Джорджа Маджорэ, Сан Стаэ, Сан Вітале. Прымаў замовы на стварэнне садова-паркавых скульптуры, працаваў для загараднай вілы сям'і Джаванелі, на віле Навента Падавана, на віле Кантарыні.

Памёр у 1739 годзе.

У Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь захоўваецца яго скульптура «Юнона». Таксама яго працы можна бачыць у Санкт-Пецярбургскім Летнім садзе.

## Абраныя творы 
* «Алегорыя Юнасці з малпай»
* «Немезіда»
* «Фатум», першыя тры — Летні сад, Санкт-Пецярбург
* «Іола», музей-запаведнік Царскае Сяло
* «Юнона», Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь, Мінск
* «Марс», Гісторыка-мастацкі музей, Серпухаў
* «Дыяна», Гісторыка-мастацкі музей, Серпухаў

Выява:Nemesis-Summer Garden-Saint Petersburg.jpg|«Немезіда», Летні сад, Санкт-Пецярбург 
Выява:Il Fato-Summer Garden-Saint Petersburg.jpg|«Фатум», Летні сад, Санкт-Пецярбург
Выява:Antonio Tarsia (Tersia). Juno.JPG|«Юнона», каля 1716 г. Мінск

## Літаратура 
* Мацулевич Ж.А. «Летний сад и его скульптура», Л, 1936
* Сборник «Западноевропейское искусство 18 века», Л, 1987
* Біяграфічная даведка на італьянскай - in Enciclopedia Italiana di scienze, lettere ed arti. Treccani. URL consultato in data 14 giugno 2012.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скульптары Італіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Венецыі
Дрысвяцкі замак

**Дрысвяцкі замак** — замак, які ў XIV—XVII стагоддзях размяшчаўся на востраве Замак на возеры Дрысвяты (цяпер у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці). Пабудаваны на гарадзішчы днепра-дзвінскай культуры і эпохі Кіеўскай Русі X—XIII ст.

## Апісанне 
Пляцоўка замка (75 х 50 м) авальнай формы ўзвышаецца на 6—7 м над паверхняй возера і абкружана кальцавым валам. 3 напольных паўночнага і ўсходняга бакоў вышыня яго каля 5 м, з боку возера — 1—1,5 м. Ядро вала насыпана на рубяжы новай эры. На працягу X—XVI ст. вал 4 разы падсыпаўся з выбрукоўкай унутранага схілу камянямі. У канцы XIV — пач. XV ст. на востраве стаяў «двор Дрысвяты» вялікага князя ВКЛ Вітаўта, пазней — караля Аляксандра. У пісьмовых крыніцах замак згадваецца ў 1514, з 1542 ім валодаў маршалак ВКЛ Ян Юр’евіч Глябовіч. Дакументы 1557, 1561, часоў Лівонскай вайны 1558—83 і тагачасныя сведкі адзначылі ў Дрысвяцкім замку значны гарнізон. Захавалася апісанне замка за 1662: «на гары над возерам Дрысвяцкім ёсць тры вежы без дахаў, апалыя, згнілыя, ёсць трошкі сцен з боку фальварка, але і тыя трухлявыя і разбураюцца». 3 агнястрэльнай зброі ўпамінаюцца 2 гакаўніцы і 1 штурмачок. Пад аховай замка на востраве стаялі двор і мястэчка Дрысвяты з рынкам, трыма вуліцамі, але без абарончых збудаванняў. 3 берагам замак злучалі 2 масты. У 2-й пал. XVII ст. Дрысвяцкі замак перастаў існаваць, а жыхары паселішча пасля пажару перабраліся з вострава на ўсходні бераг возера.

## Сучаснасць 
Археалагічныя даследаванні Дрысвяцкага замка праводзілі ў 1955—56 Л. Аляксееў, у 1970, 1976 і 1980 М. Ткачоў.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Славутасці Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Замкі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў XIV стагоддзі
Катэгорыя:Зніклі ў XVII стагоддзі
Катэгорыя:Дрысвяты (аграгарадок)
Vilniaus žinios

**Vilniaus žinios** () — літоўскамоўная газета, якая выходзіла ў Вільні ў 1904-1909 гг.

З'явілася 23 снежня 1904 г. як першая газета на літоўскай мове ў Расійскай імперыі, пасля таго як была ліквідавана забарона на друк літоўскай лацінкай. Уладальнікам і выдаўцом выдання быў Пятрас Вілейшыс, часова газета выдавалася Ёнасам Яблонскісам і Повіласам Вышынскісам, пазней Ёнасам Краўчунасам, Ёзасам Тумас-Вайжгантасам, Ёнасам Вілейшысам.

Газета друкавала весткі з Пецербурга, Масквы, карэспандэнцыі з гарадоў і мястэчак Літвы, зацемкі пра жыццё літоўцаў у ЗША, Прусіі, Латвіі, Расіі, артыкулы на грамадска-палітычныя і культурныя тэмы. Публікаваліся мастацкія творы, літаратурная крытыка.

Першы нумар выйшаў накладам у 6000 асобнікаў. На першае паўгоддзе 1905 г. падпісалася  5&nbsp;613 чытачоў з Вільні, Коўна, Сувалак, Гродзенскай губерні, Сібіры, Латвіі, Польшчы, Фінляндыі, ЗША. Аднак у Вільні прадавалася толькі каля 150 экз. Цікава, што паводле перапісу 1897 г. у Вільні пражывала толькі 2 % літоўцаў (3238 чалавек), толькі 150 з іх мелі адукацыю вышэй за сярэднюю..

Першапачаткова грамадскасць цікавілася газетай. З ёй супрацоўнічалі ўдзельнікі Вялікага віленскага сейма 1905 г. Аднак, хутка інтарэс пачаў змяншацца, бо газета імкнулася быць бесстаронняй і засяроджвалася на навінах з краю. Сяляне-каталікі былі расчараваныя газетай, бо напачатку яна была дастаткова антырэлігійнай. У канцы 1906 г. новы рэдактар Ёзас Тумас-Вайжгантас абяцаў адмовіцца ад секулярысцкай пазіцыі. Аднак, гэта не захавала газету, бо яна павярнулася на пазіцыі ліберальнай інтэлігенцыі. Наклад зменшыўся да 2000 асобнікаў ў пачатку 1907 г. і газета стала банкротам. 

У кастрычніку 1907 г. Вілейшыс прадаў газету суполцы Ёнаса Вілейшыса. *Vilniaus žinios* стала схіляцца да пазіцыі правых сацыял-дэмакратаў. Гэта яшчэ больш адштурхнула ад яе ксяндзоў і сялян-каталікоў, якія чыталі яе ўсё менш. Апошні нумар (1175) з'явіўся на свет 17 сакавіка 1909 г. Выданне газеты было спынена з фінансавых прычын. 

## Літаратура 
*  (літ.)

Катэгорыя:Газеты Літвы
Катэгорыя:Газеты на літоўскай мове
Правінцыя

**Правінцыя** — тэрытарыяльная, часта адміністрацыйная, адзінка ў межах краіны (дзяржавы).

## Паходжанне слова 
Слова паходзіць ад . У Старажытным Рыме так называліся падуладныя Рыму тэрыторыі, якія знаходзяцца па-за Апенінскага паўвострава і кіруецца рымскімі намеснікамі, гэта значыць замежныя тэрыторыі.

Слова «правінцыя», магчыма, паходзіць ад лацінскіх слоў pro- («ад імя») і vincere («браць кіраванне над»). Такім чынам, правінцыя з'яўлялася тэрыторыяй, якой Рымскі магістрат кіраваў ад імя Рыма. Рымская імперыя была падзелена на правінцыі.

## У сучасных краінах 
Словамі, блізкімі да лацінскага «provincia», пазначаюцца тэрытарыяльныя падраздзяленні ў Аргенціне, Канадзе, Бельгіі, Іспаніі, Інданезіі і некаторых іншых дзяржавах.

У многіх краінах правінцыя з'яўляецца параўнальна невялікім, не выбіраць сваіх прадстаўнікоў у заканадаўчыя органы дзяржавы тэрытарыяльным падраздзяленнем (падобна акрузе ў многіх англамоўных краінах). У іншых — ўнутрыдзяржаўная адзінка са значнай аўтаноміяй і досыць вялікі плошчай, якая мае прадстаўнікоў у заканадаўчых органах краіны. У Францыі гэта тэрытарыяльная адзінка без якой-небудзь аўтаноміі, што азначае, што яна можа быць створана або скасаваная цэнтральнай уладай.

## Спасылкі 
* «Провинция»: опыт историографии.  
* Исторический словарь. Провинция. 
* Провинция // Гуманитарный словарь, 2002

*
Прут

**Прут** (, ) — рака ва Украіне, Малдове і Румыніі, левы прыток Дуная, даўжыня 953 км.

## Гідраграфія 
Пачынаецца ў Івана-Франкоўскай вобласці Украіны, на паўночных схілах хр. Чарнагора (Усходнія Карпаты). З гор недалёка ад Гаверлы Прут цячэ на ўсход у бок Ярэмчэ і Чарнаўцоў у глыбока ўрэзанай даліне. Ніжэй даліна расшыраецца (да 10 км каля г. Леова). Рэчышча звілістае, месцамі парожыстае, на поўдні ўтварае натуральную мяжу паміж Малдовай і Румыніяй. Пачынаючы з горада Ясы, Прут становіцца суднаходным і ўпадае ля Галаца ў Дунай, недалёка ад месца ўпадзення самога Дуная ў Чорнае мора.

Жыўленне ракі сне­гавое і дажджавое. Назіраецца веснавое разводдзе, частыя летне-асеннія паводкі, павышаны зімовы сцёк (ад адліг і дажджоў). Сярэдні расход вады каля г. Леова 69,2 м³/с.

Прут з’яўляецца другой па велічыні ракой Малдовы, яго басейн займае больш за 24 % плошчы краіны. На мяжы Малдовы і Румыніі створана вадасховішча Стынка-Касцешты. На рацэ гарады Ярэмчэ, Каламыя, Снятын, Чарнаўцы, Наваселіца (Украіна), Унгень, Леова (Малдова).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Дуная
Катэгорыя:Рэкі Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Чарнавіцкай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Малдовы
Катэгорыя:Рэкі Румыніі
Алазані

**Алаза́ні** ( [Алазані],  [Ганых], , ) — рака на ўсходзе Грузіі і захадзе Азербайджана, часткова фарміруе мяжу паміж дзвюма рэспублікамі.

Даўжыня Алазані — 351 км, плошча вадазбору — каля 10 800 км². Сярэдні расход вады 98 м³/с. Бярэ пачатак на паўднёвых схілах Вялікага Каўказа.
Цяпер упадае ў Мінгечаўрскае вадасховішча, раней з’яўлялася адным з найбуйнейшых левых прытокаў ракі Кура.

На схілах Алазанскай даліны вінаграднікі.

## Літаратура 
* 
* Алазани // 
* 

Катэгорыя:Рэкі Грузіі
Катэгорыя:Рэкі Азербайджана
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Катэгорыя:Прытокі Куры
Качадыжнік

**Качады́жнік**, **Папараць** (*Athýrium*) — род травяністых папарацяў сямейства аспленіевых.

## Апісанне 
Сярэдніх памераў папараці з укарочанымі або ўзыходзячымі карэнішчамі (рэдка доўгакарэнішчныя), без сталонаў. Лісце (ваі) манаморфнае, звычайна адмірае на зіму. Рахіс баразнаваты, часта з уздутай ніжняй часткай, якая некаторы час застаецца на сцябле пасля высыхання ваі. Пласцінка ад ланцэтнай да эліптычнай або прадаўгаватай, часцей 2–3‑перыстая, рэдка прастаперыстая, травяністая. Канечныя сегменты ваі не сучленены з рахісам, краі сегментаў пілаватыя або зубчастыя. Жылкі свабодныя, простыя ці вілаватыя. Спарангіі сабраны ў сорусы, якія размешчаны паасобку ўздоўж праводнай жылкі сегмента ліста. Сорусы часцей прадаўгаватыя або выгінастыя, могуць быць загнуты ў выглядзе падковы або кручка, паўтараючы па сваёй форме кірунак жывільнай жылкі; радзей сорусы акруглай формы (у драбналістых відаў). Індузіі паўтараюць форму і памеры сорусу, прымацаваныя латэральна або з вузкім сінусам, рэдка індузіі адсутнічаюць. Споры карычняватыя, шурпатыя.

## Пашырэнне 
Вядома каля 200 відаў, распаўсюджаных па зямным шары, але ў асноўным у Паўночным паўшар’і. Найбольш шырока прадстаўлены ва Усходняй і Паўднёва-Усходняй Азіі і Гімалаях (больш за 130 відаў). На Беларусі па ўсёй тэрыторыі трапляецца , расце ў сырых і забалочаных яловых, мяшаных і шыракалістых лясах, уздоўж лясных ручаёў і канаў, па краях лясных балот, лясных ярах, спараносіць у ліпені — верасні. Многія віды, гібрыды і штучна выведзеныя гатункі качадыжніку знайшлі сваё месца ў садовым і паркавым азеляненні.

## Некаторыя віды 
* 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* *Качадыжнік* на сайце USDA NRCS Праверана 1 лютага 2009 г.
* 

Катэгорыя:Аспленіевыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Кахул

**Кахул** (), або **Кагул** — горад на поўдні Малдовы, цэнтр Кахульскага раёна, курорт.

Афіцыйна горадам Кахул стаў у снежні 1835 года, ён атрымаў сваю назву ў гонар перамогі рускіх войскаў над турэцкай арміяй каля ракі Кагул у 1770 годзе. Да гэтага часу паселішча называлася спачатку Шкея, затым — Фрумааса (Прыгожае), і ўпершыню было згадана ў дзяржаўных граматах ў пачатку XVI стагоддзя.

Кахул размешчаны на адкрытым месцы з невялікім ухілам да ракі. Горад добра спланаваны. Невялікі прыток Прута, рэчка Фрумааса, дзеліць яго на дзве няроўныя часткі — паўночную і паўднёвую.

## Адукацыя і культура 
* Дзяржаўны ўніверсітэт імя Багдана Петрычэйку Хашдэу
* Гісторыка-краязнаўчы музей
* Карцінная галерэя

## Вядомыя асобы 
* Андрэй Анатолевіч Рагазенка (нар. 1997) — беларускі баскетбаліст. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Муніцыпалітэт Кахула 
* Сайт горада Кахул
* Сайт горада Кахул 

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Вацлаў Фаміч Ніжынскі

(Німфа), усталяваная ў 2011 годзе ў Вялікім Тэатры ў Варшаве (скульптар Генадзь Яршоў)]]
**Вацлаў Фаміч Ніжынскі** (, Кіеў — 8 ці 11 красавіка 1950, Лондан, Вялікабрытанія) — рускі танцоўшчык і харэограф польскага паходжання, які нарадзіўся ў Кіеве, адзін з вядучых удзельнікаў Рускага балета Дзягілева. Брат танцоўшчыцы Браніславы Ніжынскай. Харэограф балетаў «Вясна свяшчэнная», «Пасляпаўднёвы адпачынак фаўна», «Гульні» і «Ціль Уленшпігель».

З 1913 года — у эміграцыі: вядучы танцоўшчык і балетмайстар трупы «Рускі балет Дзягілева».

## Ушанаванне памяці 
У рамках святкавання 100-годдзя «Рускіх балетаў» 11 чэрвеня 2011 года ў фае варшаўскага Вялікага тэатра была ўсталявана бронзавая скульптура Вацлава і Браніславы Ніжынскіх у вобразе Фаўна і Німфы з балета «Пасляпаўдзённы адпачынак фаўна» (скульптар Генадзь Яршоў).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Швейцарыі
Катэгорыя:Аўтары знакамітых дзённікаў
Катэгорыя:Балетмайстры Расіі
Катэгорыя:Артысты балета Расіі
Кафейнае дрэва

**Кафейнае дрэва**, таксама **Кофе** (*Coffea*) — род вечназялёных раслін трыбы Кафейныя (*Coffeeae*) сямейства Марэнавыя (*Rubiaceae*). Дзікія віды растуць у нагор'ях трапічнай Афрыкі і Азіі, культывуюцца ў тропіках паўсюдна. Большасць відаў - невялікія дрэвы або буйныя кусты, вышынёй да 8 метраў.

З абсмажанага зерня кафейных ягад гатуюць каву.

## Віды 
## Галерэя 

Выява:CoffeeFlowers.JPG|Квітнеючая галінка буйным планам
Выява:CoffeeBerries.JPG|Ягады кавы спеюць 
Выява:Kohvioad suurelt.jpg|Кафейныя бабы

## Спасылкі 
* About Coffee, Botanical Aspects  
* Усё пра кававае дрэва: віды, апрацоўка, захоўванне.  

Катэгорыя:Марэнавыя
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Кава
Катэгорыя:Кафейныя
Прыма Леві

**Прыма Леві** (, 31 ліпеня 1919 — 11 красавіка 1987) — італьянскі пісьменнік, аўтар  апавяданняў, вершаў, успамінаў, раманаў.  Адукацыю атрымаў у Турынскім універсітэце (хімічны факультэт).

## Творы 
* Se questo è un uomo (1947).
* La tregua (1963, прэмія Камп'ела).
* Storie naturali (1967, кніга апавяданняў, надрукавана пад псеўданімам, прэмія Багута).
* Lilìt e altri racconti (1971, кніга апавяданняў).
* Il sistema periodico (Перыядычная сістэма, 1975, кніга апавяданняў).
* La chiave a stella (1978, раман, прэмія Стрэга).
* Se non ora, quando? (1982, раман, прэмія Камп'ела і прэмія Віярэджа).
* Ad ora incerta (1984, вершы).
* I sommersi e i salvati (1986).
* Conversazioni e interviste 1963-1987 (1997, вусныя выступленні і інтэрв'ю).

## Спасылкі 
* 
* англ, біяграфія, творчасць, бібліяграфія 
* Міжнародны цэнтр вывучэння жыцця і творчасці Прыма Леві  , 
* фр., пра ці кнізе «Чалавек гэта?» 
* англ., версіі скону П. Л.
* англ., пра біяграфіі П. Л.
* англ, пра оперу Ары Франкеля пра П. Л.
* Старонка на сайце IMDb
* Сайт Асацыяцыі імя Прыма Леві 

Катэгорыя:Паэты Італіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Італіі
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Італіі
Катэгорыя:Выжылі ў канцлагеры Асвенцім
Катэгорыя:Вязні канцэнтрацыйных лагераў
Катэгорыя:Пісьменнікі-самазабойцы
Катэгорыя:Выжылі ў Халакосце
Катэгорыя:Халакост у мастацтве
Катэгорыя:Халакост у Італіі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Віярэджа
Жак Прэвер

**Жак Прэвер** (; , Нёі-сюр-Сен — , Амонвіль-ла-Петыт, Манш) — французскі паэт і кінадраматург.

## Сцэнарыі да фільмаў 
* Злачынства спадара Ланж («Le Crime de monsieur Lange», 1936)
* Пацешная драма («Drôle de drame», 1937)
* Набярэжная туманоў («Le Quai des brumes», 1938)
* Зніклыя з Сент-Ажыля («Les Disparus de Saint-Agil», 1938)
* Дзень пачынаецца («Le Jour se lève», 1939)
* Буксіры (1941)
* Летняе святло (1942)
* Вячэрнія наведвальнікі (1942)
* Дзеці райка («Les Enfants du paradis», 1945, намінацыя на Оскар за лепшы сцэнарый)
* Сабор Парыжскай Божай Маці («Notre Dame de Paris», 1956)
* Кароль і птушка (1980)

## Беларускія пераклады 
* Снеданне (перакл. Ю. Жалезка) / Annus Albaruthenicus = Год Беларускі. № 1/2000.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паэты Францыі
Катэгорыя:Сюррэалізм
Кашалін

**Кашалін** ( , ,   — **Кёслін**) — горад на правах павета ў Польшчы, у Заходнепаморскім ваяводстве. Размешчаны ў 5 км ад узбярэжжа Балтыйскага мора. Адлегласць па прамой паміж гарадамі Кашалін — Мінск 747 км, да Варшавы — 396 км.

Заснаваны ў XI стагоддзі. У 1266 годзе атрымаў статус горада.

Насельніцтва — 109 181 жыхароў (2014 год).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада
Антоніа Грамшы

**Антоніа Грамшы** (; 22 студзеня 1891, Алес, Сардзінія - 27 красавіка 1937, Рым) — выбітны італьянскі філосаф, журналіст і палітычны дзеяч; заснавальнік і кіраўнік Італьянскай камуністычнай партыі і тэарэтык марксізму.

## Гл. таксама 
* Моўны імперыялізм

## Спасылкі 
* Архіў прац Грамшы
* Міжнароднае таварыства Грамшы

Катэгорыя:Члены Італьянскай камуністычнай партыі
Катэгорыя:Члены Італьянскай сацыялістычнай партыі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Італіі
Катэгорыя:Палітыкі Італіі
Катэгорыя:Філосафы Італіі
Катэгорыя:Журналісты Італіі
Катэгорыя:Публіцысты Італіі
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Члены Выканкама Камінтэрна
Катэгорыя:Нарадзіліся на Сардзініі
Юрый Глябовіч

**Юрый Глябовіч** (? — пасля 1520) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

Сын смаленскага ваявода Глеба, першага вядомага прадстаўніка роду Глябовічаў.

Намеснік смаленскі (1492—1499), староста жамойцкі (з 1494), намеснік аршанскі і аболецкі (1500—1501), намеснік віцебскі (1503—1508) і смаленскі (1508—1514), староста мерацкі (з 1514) і ваўкавыскі (з 1520). У 1506 у складзе пасольства да вялікага князя маскоўскага. У час вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1512—1522 гадоў у 1513 годзе абараняў Смаленск ад маскоўскага войска.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Юрый
Катэгорыя:Ваяводы смаленскія
Катэгорыя:Ваяводы віцебскія
Катэгорыя:Старосты аршанскія
Катэгорыя:Старосты мерацкія
Катэгорыя:Старосты ваўкавыскія
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1500—1503 гадоў
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1512—1522 гадоў
Катэгорыя:Намеснікі смаленскія
Елісееўскі магазін

**Дом гандлёвага таварыства «Браты Елісеевы»** (*Елісееўскі магазін*) — будынак на рагу Неўскага праспекта (дом 56) і Малой Садовай вуліцы (дом 8) у Санкт-Пецярбургу, помнік архітэктуры ранняга мадэрна.

## Апісанне будынка 
Дом быў пабудаваны ў 1902-1903 гадах архітэктарам Гаўрыілам Васілевічам Бараноўскім для крамы каланіяльных тавараў гандлёвага таварыства «Браты Елісеевы». Будынак вылучаецца на фоне класічнай архітэктуры Неўскага праспекта сваімі вітражамі, скульптурамі і раскошай аздаблення. Стыль будынка быў закліканы паказаць багацце таварыства і прыцягнуць увагу патэнцыйных пакупнікоў. Вітраж на Неўскім боку будынка, які пакрывае некалькі паверхаў, стварае ўражанне адной велічэзнай вітрыны. На фасадзе устаноўлены скульптуры А. Г. Адамсана «Прамысловасць», «Гандаль», «Мастацтва» і «Навука».

Усярэдзіне было тры гандлёвыя залы, упрыгожаныя люстэркамі і бронзавымі свяцільнямі. На другім паверсе будынка размяшчаліся банк, камерцыйныя курсы, заснаваныя Елісеевымі, і зала, якая здавалася ў арэнду тэатральных труп. У падвальным памяшканні былі склады, халадзільнікі і адзін з самых лепшых вінных скляпоў Еўропы.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Елісееўскі магазін у Энцыклапедыі Санкт-Пецярбурга

Катэгорыя:Збудаванні ў стылі мадэрн
Катэгорыя:Неўскі праспект
Катэгорыя:Санкт-Пецярбургскі акадэмічны тэатр камедыі
Катэгорыя:Помнікі архітэктуры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Дынастыя Елісеевых
Яўген Кузьміч Аляксееў

**Яўген Кузьміч Аляксееў** (, Вісіма-Уткінск — ) — беларускі аграном-раслінавод. Доктар сельскагаспадарчых навук (1936), прафесар (1951), акадэмік АН БССР (1940), Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР (1957—1961). Член КПСС з 1958 года.

## Біяграфія 
Скончыў Казанскі настаўніцкі інстытут (1903) і Вышэйшыя сельскагаспадарчыя курсы ў Пецярбургу (1911). З 1916 дырэктар Навазыбкаўскай сельскагаспадарчай станцыі Атрыманы досвед быў пакладзены Я. К. Аляксеевым у аснову распрацоўкі агратэхнікі зялёных угнаенняў (сідэратаў). Вывучыў умовы, якія вызначаюць эфектыўнасць зялёнага ўгнаення на розных глебах у розных кліматычных зонах.

Аўтар каля 90 навуковых прац, у тым ліку 12 манаграфій.

Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», медалямі.

## Асноўныя працы 
# Теория и практика зеленого удобрения. М.: Сельхозгиз, 1936.
# Перспективы культуры сахарной свеклы в Белорусской ССР. Мн.: Гос. изд. БССР, 1947.
# Люпины в БССР. Мн.: Гос. изд. БССР, 1950 (совм. с И. Г. Стрелковым).
# Сидеральные удобрения в БССР. Мн.: Гос. изд. БССР, 1951.
# Зернебабовыя культуры ў БССР. Мн., 1953.
# Зеленое удобрение в нечерноземной полосе. М. : Сельхозгиз, 1959.
# Однолетние кормовые люпины. М.: Колос, 1968.
# Зеленое удобрение. Мн.: Урожай, 1970 (совм. с В. С. Рубановым, К. И. Довбаном).

## Літаратура 
* Евгений Кузьмич Алексеев (к 130-летию со дня рождения) // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя аграрных навук. — 2014. — № 2. — С. 116—117.
* Алексеев Евгений Кузьмич // В кн: Гордость и слава Белорусской государственной сельскохозяйственной академии. Профессора и выпускники — академики и члены-корреспонденты / А. Р. Цыганов, П. А. Саскевич, В. М. Лившиц. — Горки : БГСХА, 2017. — С.25-26. 

## Спасылкі 
* Яўген Кузьміч Аляксееў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* 

Катэгорыя:Аграномы Беларусі
Катэгорыя:Постаці аграрнай навукі
Катэгорыя:Члены ЦВК БССР
Катэгорыя:Раслінаводы СССР
Палац Беласельскіх-Белазерскіх

**Палац Беласельскіх-Белазерскіх**; *Сергіеўскі палац* — палац у Санкт-Пецярбургу, на Неўскім праспекце ў месцы яго перасячэння з ракой Фантанка.

Пабудаваны ў стылі так званага «другога барока». Аўтар праекта — архітэктар А. І. Штакеншнейдэр.

## Гісторыя 
У 1797 годзе княгіня А. Г. Беласельская набыла ў І. А. Нарышкіна невялікі каменны дом на рагу Неўскага праспекта і набярэжнай Фантанкі. Дом быў знесены і на яго месцы ў канцы XVIII стагоддзя архітэктары Ж. Тама дэ Тамон і Ф. І. Дэмерцаў пабудавалі першы трохпавярховы палац са сціплым фасадам ў класічным стылі. Аблічча гэтага дома, захавалася на малюнку М. Н. Вараб'ёва.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт палаца Беласельскіх-Белазерскіх. Шырокія фотагалерэі палаца, гісторыя, афіша канцэртнай і экскурсійнай праграмы.
* Гісторыя палаца Беласельскіх-Белазерскіх, фатаграфіі інтэр'ераў
* На Неўскім праспекце гарыць палац. 

Катэгорыя:Палацы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Род Беласельскіх-Белазерскіх
Катэгорыя:Неўскі праспект
Дом кампаніі «Зінгер»

**Дом кампаніі «Зінгер»** (вядомы таксама як «Ленінградскі Дом кнігі») — будынак у Санкт-Пецярбургу, размешчанае па адрасе: Неўскі праспект, дом 28, помнік архітэктуры федэральнага значэння, знаходзіцца ў дзяржаўнай уласнасці.

## Гісторыя 
Шасціпавярховы з мансардай будынак у стылі мадэрн, плошчай каля 7000 м ² быў пабудаваны ў 1902-1904 па праекце архітэктара Паўла Сюзора для «Акцыянернай кампаніі Зінгер ў Расіі». Праект быў наватарскім і па тэхнічным выкананні, і па стылі, і па прызначэнні. Першапачаткова кіраўніцтва кампаніі "Зінгер", якая вырабляла швейныя машыны, хацела пабудаваць небаскроб, падобны да таго, што ў гэты час будаваўся кампаніяй у Нью-Ёрку: шматпавярховы будынак з мноствам офісаў. Аднак будынак у цэнтры Санкт-Пецярбурга не мог перавышаць 23,5 метраў да карніза. Архітэктар бліскуча вырашыў супярэчнасць: над шасцю паверхамі з мансардай ён узвёў вежу, увянчаную шкляным глобусам, дыяметр якога — 2,8 м. Менавіта гэтая, накіраваная ўвысь вежа, і стварае ўражанне вышыннасці, але пры гэтым, дзякуючы сваёй лёгкасці, не засланяе купалаў Казанскага Сабору і Спаса на крыві, якія ўзвышаюцца над Неўскім праспектам.

## Фатаграфіі 

Выява:Building in Petersburg 2.JPG
Image:Zinger house spb.jpg
Image:Zingers Tower.JPG
Image:Zinger table.JPG
Image:Eath-ball.JPG

## Спасылкі 
* Сайт Санкт-Пецярбургскага Дому Кнігі 
* Дом кампаніі «Зінгер» на сайце пецярбургскай архітэктуры.

Катэгорыя:Збудаванні ў стылі мадэрн
Катэгорыя:Неўскі праспект
Катэгорыя:Помнікі архітэктуры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Кнігарні
Вялікаохцінскі мост

**Вялікаохцінскі мост** (да 1917 года — *мост імператара Пятра Вялікага*, з 1917 па 1956 год — *Вялікаохценскі мост*) — мост цераз раку Няву ў Санкт-Пецярбургу. Злучае гістарычны цэнтр горада (па трасе Тульскай вуліцы) з раёнам Малая Охта (Чырвонагвардзейская плошча).

## Апісанне 
Мост трохпралётны, металічны, цэнтральны пралёт — развадны. У вежах, выкананых у выглядзе маякоў, знаходзяцца механізмы, якія кіруюць разводам моста.

Бакавыя пралёты — скразныя металічныя клёпаныя арачныя фермы з праезнай часткай па ніжнім поясе, даўжынёй па 136 метраў кожны. Цэнтральны пралёт — развадны паваротны двукрылы, металічны, клёпаны. Даўжыня сярэдняга пралёта — 48 метраў.

Катэгорыя:Развадныя масты Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Масты цераз Няву
Yahoo!

**Yahoo!** (вымаўляецца як *Яху!*) — амерыканская кампанія, якая валодае другой па папулярнасці (5,88 %) у свеце пошукавай сістэмай і прадстаўляе шэраг сэрвісаў, аб’яднаных інтэрнэт-парталам Yahoo! Directory; партал уключае ў сябе папулярны сэрвіс электроннай пошты Yahoo! Mail, адзін з найстарэйшых і найбольш папулярных у Інтэрнэце. У 2004 годзе была запушчана новая версія паштовага інтэрфейсу, заснаваная на AJAX.

Па статыстыцы Alexa Internet, у лютым-красавіку 2012 г. Yahoo! — чацвёрты вэб-сайт паводле колькасці наведвальнікаў у Інтэрнэце. 28 % ад гэтага складае наведванне толькі адной інтэрнэт-старонкі сярод многіх.

Кампанія Yahoo! была заснавана аспірантамі Стэнфардскага ўніверсітэта Дэвідам Файла (анг. *David Filo*) і Джэры Янгам (анг. *Jerry Yang*) у студзені 1994 года; стала карпарацыяй 2 сакавіка 1995 года. Галоўны офіс кампаніі знаходзіцца ў горадзе Санівейл (*Sunnyvale*), штат Каліфорнія, ЗША.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Блог Yahoo 

Катэгорыя:ІТ-кампаніі ЗША
Катэгорыя:Сайты ЗША
Катэгорыя:Пошукавыя сістэмы
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 1995 годзе
Катэгорыя:Сайты паводле алфавіта
Лядовае пабоішча

**Лядовае пабоішча** (,  — «Лядовая бітва»), таксама **бітва на Чудскім возеры** () — бітва наўгародцаў і ўладзімірцаў на чале з Аляксандрам Неўскім супраць рыцараў Лівонскага ордэна, у склад якога к таму часу ўвайшоў ордэн Мечаносцаў (пасля паражэння пры Саўле ў 1236), на лёдзе Чудскога возера, якая адбылася 11 красавіка 1242 года.

## Літаратура 
* Лядовае пабоішча // БЭ ў 18 тамах, Т.9. Мн., 1999, С.419-420.

## Спасылкі 
* Наўгародскі Першы Летапіс старэйшага пераводу (1233—1265)
* Да пытання напісання канцэпцыі музея-запаведніка «Лядовае пабоішча», г. Гдоў, 19-20 лістапада 2007 г.
* Месца перамогі рускіх войскаў над нямецкімі рыцарамі ў 1242 г.  // Помнікі гісторыі і культуры Пскова і Пскоўскага края, якія знаходзяцца пад дзяржаўнай аховай
* Заваяванне Русі татара-манголамі. Інтэрактыўная карта
* Помнік гісторыі і культуры народаў РФ (код помніка: 6000000460)  Месца, дзе адбылася бітва з нямецкімі рыцарамі ў 1242 г «Лядовае пабоішча»
* Лівонская рыфмаваная хроніка (фрагмент) 

Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы рускіх княстваў
1242
Катэгорыя:Бітвы Тэўтонскага ордэна
Катэгорыя:Аляксандр Неўскі
Катэгорыя:1242 год у Еўропе
Катэгорыя:Канфлікты 1242 года
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў Расіі
Азербайджанская Дэмакратычная Рэспубліка

**Азербайджанская Дэмакратычная Рэспубліка (АДР)** ()) — незалежная дзяржава, абвешчаная Часовым Нацыянальным Саветам Мусульман Закаўказзя 15 мая (28 мая) 1918 года ў Тыфлісе ў час спынення існавання Закаўказскай Федэрацыі.

Азербайджанская Дэмакратычная Рэспубліка была абвешчана ў рамках населеных пераважна мусульманамі тэрыторый былога Каўказскага намесніцтва, а таксама Закатальскай акругі. У перыяд з мая па кастрычнік 1918 года на большай частцы тэрыторыі АДР знаходзіліся турэцкія войскі, з лістапада 1918 года да жніўня 1919 — у Баку і ўсходняй частцы краіны знаходзіліся брытанскія войскі.

27 красавіка 1920 часці 11-й Чырвонай Арміі перасеклі мяжу АДР і 28 красавіка ўвайшлі ў Баку. АДР спыніла сваё існаванне, і была абвешчана Азербайджанская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка.

Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Азербайджана
Мемарыял Джэферсана

**Мемарыял Джэферсана** — мемарыяльны комплекс, прысвечаны 3-му прэзідэнту ЗША, «бацьку-заснавальніку» Злучаных Штатаў Амерыкі Томасу Джэферсану. Знаходзіцца ў сталіцы ЗША горадзе Вашынгтоне. Мемарыял, спраектаваны Джонам Поўпам, пабудаваны ў неакласічнага стылі. Будаўніцтва пачалося ў 1939 годзе, скончылася ў 1943 годзе. Пазней, у 1947 годзе, з’явілася бронзавая статуя прэзідэнта.

Мемарыял кіруецца Службай нацыянальных паркаў ЗША. У 2004 годзе заняў чацвёртае месца ў спісе 150 любімых амерыканскіх збудаванняў па версіі Амерыканскага інстытута архітэктараў.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Вашынгтон
Катэгорыя:Славутасці Вашынгтона
Катэгорыя:Помнікі ЗША
Вашынгтон
Кашаніль

**Кашаніль** (*Dactylopius coccus*, , ад ) — насякомае з атрада паўцвердакрылыя (даўжыня самак 2—4 мм, самцоў 10—12 мм).

, атрыманы з кашанілі.]]
У XX стагоддзі з развіццём вытворчасці сінтэтычных фарбавальнікаў развядзенне кашанілі рэзка скарацілася, аднак натуральны кармін яшчэ выкарыстоўваецца ў некаторых галінах прамысловасці: харчовай, парфумернай і інш, а таксама для афарбоўкі гісталагічных прэпаратаў. Фарба здабываецца шляхам забойства самак насякомага ў воцатнай кіслаце, альбо ад уздзеяння высокай тэмпературы.

## Зноскі 
Катэгорыя:Сельскагаспадарчыя жывёлы
Катэгорыя:Клаповыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1835 годзе
Кашмірская даліна

thumb|Фатаграфія даліны Кашміра са спадарожніка.
thumb|Даліна Кашміра паказана аранжавым
**Кашмірская даліна** (кашм. कश्मीर वादी) — даліна паміж Гімалаямі і горным ланцугом Пір-Панджал. Яна цалкам знаходзіцца ў межах індыйскай тэрыторыі Джаму і Кашмір. Адміністрацыйны цэнтр даліны — горад Срынагар. Іншыя асноўныя гарады Анантнаг і Барамула.

Джахангір быў уражаны далінай і назваў яе «раем на Зямлі».

У даліне не раз адбываліся сутычкі паміж паўстанцамі і індыйскімі ўзброенымі сіламі.

## Характарыстыка 
Плошча даліны — 135 км у даўжыню і 32 км у шырыню, тут працякае рака Джэлам.

Даліна злучаецца з астатняй часткай Індыі праз тунэль Джавахар каля горада Казігунд, а таксама нацыянальнай аўтадарогай 1А з горада Джаму (закрываецца на зіму ў снежны перыяд).

Сярод папулярных турыстычных месцаў у даліне - горналыжныя курорты Гульмарг і Пахалгам, возера Дал, пячоры Амарнатх.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Kashmir 

Катэгорыя:Геаграфія Джаму і Кашміра
Каштанавік

**Кашта́навік**, таксама **Дубовік** (*Gyroporus castaneus*) — від трубчастых шапкавых грыбоў роду гірапорус сямейства Балетавыя. Мае падабенства з белым грыбам, але ножка мае карычневы колер і полая альбо з пустэчамі. Пашыраны ў Еўропе, Азіі і Паўночнай Амерыцы) см, амаль гладкая, чырванавата-бураватая, ці карычневата-бураватая. Мякаць белая, шчыльная, тоўстая, з прыемным пахам. Колер не змяняе. Пад скуркай мякаць шапкі часам бураватага колеру. Ножка даўжынёй 5—7 см і дыяметрам 1,5—3 см, цыліндрычная, злёгку патоўшчаная ў ніжняй частцы. Колер ножкі такі ж, як шапкі. Трубкі свабодныя, спачатку белыя, пазней цямнеюць да крэмавага колеру. Споры гладкія, эліпсоіднай або яйкападобнай формы, жаўтаватага колеру. Пладовыя целы з’яўляюцца паасобку і невялікімі групамі на пясчанай глебе, пераважна ў лісцевых лясах і хмызняках.

Малавядомы ядомы грыб. Занесены ў Чырвоную кнігу Расіі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Гиропорус каштановый, или каштановый гриб, или каштановик, или заячий гриб — Gyroporus castaneus (Fr.) Quel. // Экологический центр «Экосистема»™

Катэгорыя:Балетавыя (сямейства)
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Катэгорыя:Грыбы Еўразіі
Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі