open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Svensk uppslagsbok

**Svensk uppslagsbok** («Шведская энцыклапедыя») — універсальная энцыклапедыя на шведскай мове, два выданні якой былі выдадзены ў перыяд з 1929 па 1955 год. Лічыцца адной з найлепшых шведскіх энцыклапедый.

Першае выданне выпускалася ў перыяд з 1929 па 1937 год і складалася з 30 асноўных і аднаго дадатковага тома. Выданне было распачата фірмай *Baltiska förlaget AB*, але ў 1931 годзе правы былі перададзены асобнай фірме *Svensk uppslagsbok AB*. Выпуск тамоў энцыклапедыі ажыццяўляўся ў горадзе Мальмё. У прадмове, напісанай у лютым 1929 года, асобна адзначалася, што ключавым прынцыпам стварэння «Шведскай энцыклапедыі» з'яўляецца прыцягненне ў якасці аўтараў для напісання артыкулаў выключна буйных экспертаў у розных галінах ведаў; амаль усе яе артыкулы, нават невялікія, падпісаны. Выдаўцом былі выкуплены правы на пераклад артыкулаў з 7-га выдання нямецкага Энцыклапедычнага слоўніка Маера, аднак усе перакладныя артыкулы рэдагаваліся і дапаўняліся шведскімі навукоўцамі і былі падпісаны імі. У 1939 годзе першае выданне энцыклапедыі было перавыдана з мінімальнымі зменамі.

Другое выданне, цалкам перапрацаванае, выдавалася ў перыяд з 1947 па 1955 год і налічвала 32 тамы. Выданне ажыццяўлялася той жа фірмай, але перайменаванай у 1945 годзе ў *Förlagshuset Norden AB*. У снежні 2009 года другое выданне было алічбавана і выкладзена ў Інтэрнэт у свабодным доступе, аднак без каляровых ілюстрацый і без якой-небудзь карэкцыі тэксту.

## Спасылкі 
* Innehållsförteckning till Svensk uppslagsbok — тэкст усіх тамоў 2-га выдання энцыклапедыі 

Катэгорыя:Энцыклапедыі Швецыі
Троіцкі

**Троіцкі** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Мікалай Аляксандравіч Троіцкі (1927—1990) — вучоны-генетык.
* Сямён Іванавіч Троіцкі (1889—1934) — метэаролаг.

## Тапонім 
### Беларусь 
* Троіцкі (Хоцімскі раён)
### Расія 
* Троіцкі (Рослаўльскі раён)
* Троіцкі (Свярдлоўская вобласць)
Тачукву Алуэхі

**Тачукву Алуэхі** (нар. , Нігерыя) — нігерыйская футбалістка, брамнік. Выступала за зборную Нігерыі.

## Біяграфія 
Гуляла за бабруйскую «Бабруйчанка» у Лізе чэмпіёнаў УЕФА сярод жанчын 2013/14.

У красавіку 2016 года пакінула «Рыверз Анджэлес», каб далучыцца да нарвежскага клуба «Медкіла ІЛ», дзе яна правяла 21 матчаў, перш чым вярнуцца ў «Рыверз Анджэлес» і з 2017 года з’яўляецца яе капітанам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Нігерыі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Баельса Куінс
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Саншайн Куінс
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Рыверз Энджэлз
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Медкіла
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Макабі Кішранот Хадэра
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2007
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2011
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2019
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Нігерыі па футболе
Блейк Эдвардс

**Блейк Эдвардс** (, сапраўднае імя *Уільям Блейк Крамп* (),  — ) — амерыканскі кінарэжысёр і сцэнарыст. Муж актрысы Джулі Эндрус.

Блейк Эдвардс набыў вядомасць у асноўным дзякуючы папулярным камедыям 1960-х і 1970-х гадоў з цыкла «Ружовая пантэра», з іх галоўным героем — няўдачлівым інспектарам Клуза ў выкананні цудоўнага коміка Пітэра Селерса, каскадам трукаў і каскадам трукаў. Аднак творчасць Эдвардса мае нашмат шырэйшы дыяпазон.

Уладальнік ганаровага «Оскара» 2004 года, а таксама прэмій «Сатурн», «Сезар», Сан-Себасцьянскага МКФ і інш.
Генры Манчыні

**Генры Манчыні** (, сапраўднае імя — Энрыка Нікала Манчыні, ; , Кліўленд, Агая — , , Каліфорнія) — амерыканскі дырыжор і кінакампазітар.

Напісаў музыку амаль да 500 фільмаў і тэлесерыялаў, выпусціў 90 альбомаў, атрымаў за сваю музыку 4 прэміі «Оскар», 2 намінацыі на «Эмі» і 20 прызоў «Грэмі», уключаючы ўзнагароду «За жыццёвыя дасягненні» ( , 1995).

Катэгорыя:Дырыжоры ЗША
Катэгорыя:Кінакампазітары ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Памерлі ад раку падстраўнікавай залозы
Манчыні

**Манчыні** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Генры Манчыні, амерыканскі кампазітар і дырыжор
* Раберта Манчыні — італьянскі футбаліст і трэнер
* Рэй Манчыні — амерыканскі баксёр-прафесіянал
Джой Джэгедэ

**Джой Джэгедэ** (нар. , Нігерыя) — нігерыйская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Нігерыі.

## Біяграфія 
У 10 гадоў пачала гуляць у футбол. Стала вядомай у 2010 годзе, як капітан нацыянальнай зборнай, калі каманда прашла ў фінал спаборніцтва, стаўшы першай афрыканскай камандай, якая выйшла ў фінал любога турніру, арганізаванага ФІФА. Гуляла за нацыянальную зборную чэмпіянаце свету па футболе сярод жанчын у 2008 годзе.

У 2013 годзе падпісала кантракт з бабруйскай «Бабруйчанкай».

У 2019 годзе скончыла прафесійную кар’еру футбалісткі. Выйграла 9 трафеяў за 12 гадоў у «Дэльта Куінс».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісткі Нігерыі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дэльта Куінс
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Нігерыі па футболе
Лавец Аіла

**Лавец Аіла** (нар. , Абуджа, Нігерыя) — нігерыйская футбалістка, нападаючы. Выступала за зборную Нігерыі.

## Біяграфія 
Бацькі займаюцца бізнесам, з’яўляецца другім дзіцём ў сям’і, ёсць брат і сястра.

З 16 гадоў стала гуляць за школьную каманду і з 2010 года гуляла ўжо ў прафесійным клубе. В 2013 годзе падпісала кантракт з бабруйскай «Бабруйчанкай».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Футболистка «Бобруйчанки» стала призером чемпионата мира (видео) 

Катэгорыя:Футбалісткі Нігерыі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Рыверз Энджэлз
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2015
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Нігерыі па футболе
Спіс самых высокіх статуй свету

**Спіс самых высокіх статуй свету** ўключае статуі, вышыня якіх роўная або перавышае 25 метраў. У спісе пералічаны статуі розных памераў, якія існуюць у цяперашні час, спарадкаваныя па вышыні самой статуі без п’едэстала. У спіс уключаны толькі скульптуры, якія паказваюць аб’ект асобна і ў поўны рост. У прыватнасці, таму ў спіс не ўключаны скульптуры  (106 м), статуя Буды ў Лэшане (71 м) і Баміянскія статуі Буды (55 і 37 м). Многія вядомыя манументальныя статуі, як, напрыклад, Вялікі Сфінкс (20 м), не дасягаюць вышыні 25 метраў і таксама не прадстаўлены ў спісе.

Цёмна-шэрым у спісе выдзелены разбураныя статуі, светла-шэрым — разбураныя, але пазней адноўленыя.

## Спіс статуй 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Top 10 highest monuments — Architecture Portal News 
* Top highest monuments in the World

Катэгорыя:Спісы:Архітэктура
Катэгорыя:Скульптура
Нагайбацкі раён

**Нагайбацкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Фершампенуаз.

## Геаграфія 
Раён мяжуе на захадзе, паўночным захадзе і поўначы з Верхнеўральскім раёнам, на паўночным усходзе і ўсходзе з Часменскім раёнам, на поўдні і паўднёвым захадзе з Агапаўскім раёнам, на паўднёвым усходзе і поўдні з Карталінскім раёнам.

Плошча 3022 км².

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Кухонная пліта

**Кухонная пліта** — награвальная ўстаноўка для прыгатавання ежы. Акрамя варачнай паверхні з канфоркамі кухонная пліта часта мае ўбудаваную духавую шафу і дадатковыя аддзяленні.

## Разнавіднасці 
### Пліта на цвёрдым паліве 
Уяўляе сабой чыгунную ці цагляную печ, абсталяваную чыгуннай варачнай паверхняй. У хатах цагляная печ з плітой выкарыстоўвалася як дадатак да рускай печы, прыбудоўвалася побач або складала з ёй адзіную канструкцыю (напрыклад, чыгунная паверхня ўбудоўвалася на месцы шастка). Як самастойная прылада цагляная печ з плітой часта выкладваецца такім чынам, каб у дастатковай меры выконваць таксама і функцыю абагравання памяшкання (варачная печ са шчытком, шведская печ). Пліта на цвёрдым паліве можа быць з духавай шафай.

### Газавая пліта 
### Электрычная пліта 
* Індукцыйная пліта
* Пліта з рэзістыўным награвальнікам (ТЭН, галагенавая лямпа, стужачны награвальнік)

### Камбінаваная пліта 
Уяўляе сабой устаноўку, якая сумяшчае газавыя і электрычныя канфоркі на адным стале, альбо газавыя канфоркі і электрычную духавую шафу. Выкарыстоўваюцца там, дзе няма стабільнай падачы газу, у сельскай мясцовасці, дзе газ пастаўляецца ў балонах, а таксама ў тых выпадках, калі пры наяўнасці газазабеспячэння карыстальнік жадае выкарыстоўваць электрычную духавую шафу.

## Літаратура 
* Похлёбкин В. В. От русской печи к микроволновой кухне // Кухня века. — М.: Полифакт, 2000. — 616 с.
* Плиты кухонные // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. Том 2. — М.: Большая советская энциклопедия, 1959. — С. 470—471. — 772 с.
* Плиты кухонные // Плата — Проб. — М. : Советская энциклопедия, 1975. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 20).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Печы
Пласт

**Пласт**:
* Пласт (арганізацыя)
* Пласт (геалогія)
* Пласт (горад)
Пластаўскі раён

**Пластаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Пласт.

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі — 1752 км², у тым ліку сельскагаспадарчыя ўгоддзі — 1726 км². Водныя рэсурсы раёна прадстаўлены ў асноўным рэкамі, у раёне ёсць азёры. Самыя буйныя рэкі — Санарка, Кабанка і Каменка. На іх збудаваны сажалкі (азёры Санарскае і Светлае на рацэ Санарка, і г. д.).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Саткінскі раён

**Саткінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расіі.

Афіцыйная назва адміністрацыйнага раёна: горад Сатка і Саткінскі раён.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Сатка (мае статус горада з тэрытарыяльным раёнам).

## Геаграфія 
Размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Чалябінскай вобласці. Яго каардынаты: 58° 40` — 59° 22` усходняй даўгаты і 54° 43` — 50° 20` паўночнай шыраты па Грынвічы. Працягласць — 60 км, у папярочніку 45 км. У паўночнай частцы раён мяжуе з Кусінскім муніцыпальным раёнам, ва ўсходняй частцы — са Златавустаўскай гарадской акругай, у паўднёвай частцы — з Катаў-Іванаўскім муніцыпальным раёнам Чалябінскай вобласці, на захадзе — муніцыпальным раёнам Дуванскі раён Рэспублікі Башкартастан.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Сасноўскі раён (Чалябінская вобласць)

**Сасноўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Доўгадзеравенскае.

## Геаграфія 
Тэрыторыя раёна — . Раён прымыкае з захаду і поўначы да Чалябінска.

Тэрыторыя раўнінная, перапад вышынь не перавышае 150 метраў: Чышмінскія балоты (186 м), даліна р. Міяс у раёне п. Высокі (313 м). Карысныя выкапні: пяскі, гліны і граніты.

Са шматлікіх азёр Сасноўскага раёна пяць папулярныя як месцы адпачынку, на сямі вадаёмах вядзецца прамысловае зарыбленне. На тэрыторыі Сасноўскага раёна знаходзіцца Харлушаўскі дзяржаўны прыродны заказнік.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Троіцкі раён (Чалябінская вобласць)

**Троіцкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Троіцк (не ўваходзіць у склад раёна).

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі 4959 км². Троіцкі раён мяжуе з Часменскім раёнам, Акцябрскім раёнам, Увельскім раёнам, Пластаўскім раёнам, Уйскім раёнам, Верхнеўральскім раёнам Чалябінскай вобласці, Карабалыцкім раёнам Кастанайскай вобласці Рэспублікі Казахстан.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Увельскі раён

**Увельскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Увельскі. Увельскі раён мяжуе з землямі Троіцкага, Пластаўскага, Еткульскага і Акцябрскага раёнаў. Плошча тэрыторыі — 2330,2 км², сельскагаспадарчыя ўгоддзі — 157,8 тыс. га.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Уйскі раён

**Уйскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Уйскае.

Размешчаны ў заходняй частцы Чалябінскай вобласці. На поўначы мяжуе з Чабаркульскім, на ўсходзе з Пластаўскім, на паўднёвым усходзе з Троіцкім, на поўдні з Верхнеўральскім раёнамі Чалябінскай вобласці, на захадзе з Учалінскім раёнам Рэспублікі Башкартастан. Плошча — 194,7 тыс. га, сельскагаспадарчыя ўгоддзі — 129,15 тыс. га.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Карыя авальная

**Карыя авальная** (*Carya ovata*)&nbsp;— від раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Лістападнае дрэва да 30 м вышынёй. Лісце пёрыстае, скідваецца на зіму.

## Арэал 
Расце ў лісцевых лясах у далінах рэк на ўсходзе ЗША ад Канзаса і ў Канадзе на крайнім паўднёвым усходзе. Кара ў дрэва адслойваецца доўгімі тоўстымі пласцінкамі. Канцы такіх пласцін загнутыя, таму ствол дрэва здаецца кудлатым.

## Гаспадарчае значэнне 
Увосень расліна вельмі маляўнічая. Аднак павольны рост і дрэнная прыжывальнасць робяць карыю авальную нявыгаднай культурай для азелянення. Драўніна шчыльная і трывалая, таму ідэальна падыходзіць для вырабу ручак інструментаў.

Папулярныя дровы для вэнджання мяса, бо маюць характэрны прыемны пах.

Дробныя арэхі ядомыя, маюць салодкі смак.

## Галерэя 

Файл:Carya ovata (8745432604).jpg|Лісце
Файл:Hickory leaves, Cockington - geograph.org.uk - 1561847.jpg|Лісце восенню
Файл:Hickory Carya ovata Bark.jpg|Кара
Файл:Carya ovata aus dem Park Heltorf bei Düsseldorf.jpg|Арэшкі

## Літаратура 
* Ліс.&nbsp;— К.Махаон-Україна, 2008.&nbsp;— 304 с., іл.&nbsp;— С. 136

Катэгорыя:Арэхавыя
Часменскі раён

**Часменскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Чалябінскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Часма.

Утвораны 18 студзеня 1935 года ў выніку разбуйнення Варненскага, Качкарскага, Нагайбацкага і Троіцкага раёнаў. У 1962 годзе Часменскі раён ліквідавалі як адзінку Чалябінскай вобласці. Землі і прадпрыемствы былі перададзены спачатку ў Варненскі раён (1962 год), а потым — у Троіцкі раён у 1964 годзе. Аднаўленне ранейшых межаў Часменскага раёна адбылося 25 студзеня 1965 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Вілягодскі раён

**Вілягодскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і скасаванае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Ільінска-Подамскае.

30 верасня 2020 года сельскія паселішчы Вілягодскага муніцыпальнага раёна былі пераўтвораны Вілегодскую муніцыпальную акругу.

## Геаграфія 
Раён размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Архангельскай вобласці і прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы. Мяжуе з Ленскім і Котласкім раёнамі вобласці, а на поўдні — з Кіраўскай вобласцю і Сысольскім раёнам Рэспублікі Комі. Плошча раёна — каля 4,7 тыс. км². Лясы займаюць 70 % плошчы раёна. У раёне налічваецца 177 населеных пунктаў.
Рака Віледзь падзяляе раён на дзве часткі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Анежскі раён

**Анежскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Анега, які з’яўляецца горадам абласнога значэння, не ўваходзіць у раён, але з’яўляецца складовай часткай аднайменнага муніцыпальнага раёна.

Анежскі раён знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы Архангельскай вобласці, займае ўсходнюю частку ўзбярэжжа Анежскай губы Белага мора. На паўночным усходзе раён мяжуе з Прыморскім раёнам, на поўдні і паўднёвым усходзе з Плясецкім раёнам, на захадзе з Рэспублікай Карэлія. Большасць рэк раёна (Анега, Унежма, Німеньга, Таміца, Кушарэка, Кянда, Пекельніца, Сыўтуга, Ніжняя Рачова, Верхняя Цёлза і інш.) адносіцца да басейна Паўночнага Ледавітага акіяна, а Ілекса з прытокамі — да басейна Атлантычнага акіяна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Дзень памяці і перамогі над нацызмам у Другой сусветнай вайне 1939 – 1945

**Дзень памяці і перамогі над нацызмам у Другой сусветнай вайне 1939 – 1945**  () — дзяржаўнае свята Украіны, якое адзначаецца штогод 8 мая, пачынаючы з 2024 года. Дзяржаўнае свята было ўстаноўлена 29 мая 2023 г. Вярхоўнай Радай Украіны замест Дня перамогі над нацызмам у Другой сусветнай вайне 9 мая, які прыходзіўся ў адзін дзень з савецкім Днём перамогі.

У гадавіну капітуляцыі нацысцкай Германіі (гэтую падзею прынята разглядаць як сімвал перамогі над нацызмам) ва Украіне, пачынаючы з 2016-га па 2023-ы год, ушаноўваўся 8 мая памятны дзень — **Дзень памяці і прымірэння** — (памяці ахвяр) сусветнай вайны і прымірэння паміж краінамі-ўдзельніцамі Другой сусветнай вайны). Згодна з Указам Прэзідэнта Украіны, падпісаным у 2015 годзе, мэтай святкавання з'яўляецца "дастойнае ўшанаванне подзвігу ўкраінскага народа, яго выдатны ўклад у перамогу Антыгітлераўскай кааліцыі ў Другой сусветнай вайне і выказванне павагі ўсім змагарам супраць нацызму".

12 чэрвеня 2023 года прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі падпісаў закон № 9278 «Аб Дні памяці і перамогі над нацызмам у Другой сусветнай вайне 1939-1945 гадоў».

## Гісторыя 
Паводле апытання Кіеўскага міжнароднага інстытута сацыялогіі, у 2010 годзе амаль 60 % украінцаў лічылі Дзень Перамогі (свята ў гонар перамогі СССР над нацысцкай Германіяй у 1945 годзе) адным з самых вялікіх святаў. У 2022 годзе пасля расійскага ўварвання ва Украіну толькі 13 % украінцаў былі гатовыя святкаваць 9 траўня.

8 траўня 2023 года прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі падпісаў указ аб святкаванні ва Украіне 9 мая Дня Еўропы і ўнёс у Вярхоўную Раду законапраект аб устанаўленні 8 мая *Дня памяці і перамогі над нацызмам у Другой сусветнай вайне 1939—1945* замест Дня перамогі над нацызмам у Другой сусветнай вайне 9 траўня. У прамове ў гэты дзень Зяленскі заявіў, што «Мы вяртаем нашай дзяржаве сумленную гісторыю без ідэалягічных дамешкаў».

## Апытанне 
Паводле дадзеных даследавання, праведзенага Кіеўскім міжнародным інстытутам сацыялогіі (КМІС) у лютым 2024 года, 11% украінцаў святкуе Дзень перамогі як самае папулярнае свята, пакуль Нараджэнне Хрыстова — 70%, Вялікдзень — 68% і Новы год — 47%. Сацыёлагі адзначаюць, што ў 2010 годзе Дзень перамогі 9 траўня быў адным з найважнейшых свят, лічачы 58% украінцаў. Аднак ужо ў 2021 годзе яго важным святам лічылі толькі 30% украінцаў. Падзенне папулярнасці Дня перамогі ва Украіне тлумачыцца тым, што гэты дзень вельмі актыўна адзначаецца ў Расіі як агрэсіўнае мілітарысцкае свята.

## Гл. таксама 
* Дзень Еўропы
* Дзень Канстытуцыі Украіны
* Дзень украінскай дзяржаўнасці
* Дзень незалежнасці Украіны
* Дзень абаронцаў Украіны
* Дэкамунізацыя ва Украіне
** 
* 
** Закон Украіны «Аб асуджэнні і забароне прапаганды расійскай імперскай палітыкі ва Украіне і дэкаланізацыі тапанімікі»
* 

## Зноскі 
Катэгорыя:Святы Украіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 2023 годзе
Катэгорыя:Святы 8 мая
Катэгорыя:Святы паводле алфавіта
Пінежскі раён

**Пінежскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Карпагары.

## Геаграфія 
Пінежскі раён адносіцца да раёнаў Крайняй Поўначы і размешчаны на ўсходзе мацерыковай часткі Архангельскай вобласці, плошча яго тэрыторыі — 32120 км². Мяжуе на захадзе з Халмагорскім раёнам, на паўночным захадзе з Прыморскім раёнам, на паўднёвым захадзе з Вінаградаўскім раёнам, на поўначы з Мезенскім раёнам, на паўночным усходзе з Лешуконскім раёнам, на поўдні з Верхнетаемскім раёнам, на ўсходзе з Удорскім раёнам Рэспублікі Комі.
На тэрыторыі раёна знаходзіцца Пінежскі запаведнік, 7 заказнікаў (Дзвінска-Пінежскі, Кулойскі, Манастырскі, Сурскі, Жалезныя вароты, Пучкомскі, Вяркольскі) і 4 помнікі прыроды. Асноўныя карысныя выкапні: гліны цагляныя, торф, мінеральныя воды. Найбуйнейшыя рэкі раёна: Пінега, Сотка (Кулой), Олма, Кёлда, Выя, Юла і інш.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Солнечны (Якуція)

**Солнечны** () — пасёлак гарадскога тыпу ва Усць-Майскім раёне Рэспублікі Саха (Якуція) Расійскай Федэрацыі. Размешчаны каля р. Алах-Юнь. Каля пасёлка размешчаны аэрапорт. Насельніцтва 877 чалавек (2021 год).

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1964 годзе. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1972 года. У 1972—1992 гадах быў цэнтрам Усць-Майскага раёна.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Якуціі
Плясецкі раён

**Плясецкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (акруга) і скасаванае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Плясецк, размешчаны за 200 км ад Архангельска.

Плясецкі раён прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы.

## Геаграфія 
Размешчаны на захадзе Архангельскай вобласці, плошча яго тэрыторыі — 27,5 тыс. км². Недалёка ад чыгуначнай станцыі «Плясецкая» Паўночнай чыгункі размешчаны касмадром «Плясецк» (1-ы Дзяржаўны выпрабавальны касмадром), тэрыторыя якога ўваходзіць у склад асобнага муніцыпальнага ўтварэння гарадской акругі Мірны.

Мяжуе на паўночным захадзе з Анежскім раёнам, на поўначы з Прыморскім раёнам, на паўночным усходзе з Халмагорскім раёнам, на ўсходзе з Вінаградаўскім раёнам, на ўсходзе з гарадской акругай Мірная, на паўднёвым усходзе з Шэнкурскім раёнам, на поўдні з Няндамскім раёнам, на паўднёвым захадзе з Каргапольскім раёнам (муніцыпальнай акругай), на захадзе з Пудажскім раёнам Рэспублікі Карэлія.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Солнечны

**Солнечны** — назва населеных пунктаў у краінах былога СССР.

## Казахстан 
* Солнечны — пасёлак у Паўладарскай вобласці.

## Расія 
* Солнечны — пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Саха (Якуція).
Котласкі раён

**Котласкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. У рамках арганізацыі мясцовага самакіравання ў яго межах функцыянуе муніцыпальнае ўтварэнне Котлаская муніцыпальная акруга (з 2004 да 2022 гг. — муніцыпальны раён).

Адміністрацыйны цэнтр — горад Котлас (у склад раёна не ўваходзіць).

## Геаграфія 
Котласкі раён прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы. Размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Архангельскай вобласці, плошча тэрыторыі — 6,3 тыс. км². Мяжуе на захадзе з Усцьянскім раёнам, на поўначы з Краснаборскім раёнам, на паўночным усходзе з Ленскім раёнам, на ўсходзе з Вілягодскім раёнам, на паўднёвым усходзе з Лузскім раёнам Кіраўскай вобласці, на поўдні з Вялікаўсцюгскім раёнам Валагодскай вобласці.
Таксама тэрыторыя муніцыпальнага раёна мяжуе з тэрыторыяй двух самастойных муніцыпальных утварэнняў (гарадскіх акруг) Архангельскай вобласці: горад Каражма і Котлас.

У раёне зліваюцца дзве буйныя ракі — Паўночная Дзвіна і Вычагда, а таксама працякаюць рэкі Малая Паўночная Дзвіна, Ліменда, Рэваж і інш.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Алах-Юнь

**Алах-Юнь** — тапонім у Расійскай Федэрацыі.

* Алах-Юнь — рака ў Рэспубліцы Саха (Якуція) і Хабараўскім краі Расіі.
* Алах-Юнь — пасёлак гарадскога тыпу ва Усць-Майскім улусе Рэспублікі Саха (Якуція).
Microstoma floccosum

**Microstoma floccosum**&nbsp;— від аскамікотавых грыбоў сямейства . Мае характэрныя варонкападобныя пладовыя целы ярка-чырвонага колеру. Расце ў ЗША і Азіі.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Грыб адкрыты ў ЗША, Японіі, Кітаі , Індыі. Расце рассеяна або групамі на драўніне, якая звычайна часткова закапана ў зямлю. Аддае перавагу  і .

## Апісанне 
Дыяметр чашападобных або варонкападобных пладовых цел 0,5-0,8&nbsp;см у дыяметры; у маладым узросце краі чашачкі загнуты ўнутр. Як унутраная, так і знешняя паверхні чашы ярка-чырвонага колеру. Вонкавая паверхня пакрыта жорсткімі белымі валасінкамі. Валаскі да 1&nbsp;мм і больш, напаўпразрыстыя, таўстасценныя, цвёрдыя і больш-менш мечападобныя з простымі, рэзка зменшанымі асновамі. Яны злучаны з целам плоду ў месцы злучэння ўнутраных слаёў тканкі, якія называюцца медулярным і эктальным эксцыпулумам. Калі валаскі ўступаюць у кантакт са шчолаччу 2&nbsp;% раствора гідраксіду калію, тоўстыя сценкі аснавання воласа спачатку набракаюць у памерах, а затым раствараюцца, вызваляючы змесціва ўнутранага прасвету. Сцябло цыліндрычнай формы, ад 1 да 5 сантыметраў у даўжыню і ад 1 да 2&nbsp;мм

Споры 20-30 на 14-16 мкм; аскі (споравыя клеткі) маюць памеры 300-350 на 18-20 мкм. Парафізы (стэрыльныя, вертыкальныя, базальна прымацаваныя ніткі ў гіменіі, якія растуць паміж аскамі) тонкія, злёгку патоўшчаныя на кончыку і ўтрымліваюць шмат чырвоных гранул.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Грыбы Азіі
Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Саркасцыфавыя
Вельскі раён

**Вельскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Вельск.

Раён размешчаны на поўдні Архангельскай вобласці і прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы.

Плошча тэрыторыі .

Мяжуе на захадзе з Конашскім раёнам, на паўночным захадзе з Няндомскім раёнам, на паўночным усходзе з Шэнкурскім раёнам, на ўсходзе з Усцьянскім раёнам, на поўдні з Верхаважскім раёнам Валагодскай вобласці.
Найбуйнейшыя рэкі: Вага, Вель, Кулой, Подзюга, Шонаша, Пежма.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Чарнышэўскі (Якуція)

**Чарнышэўскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Мірнінскім улусе Рэспублікі Саха (Якуція) Расійскай Федэрацыі.

## Геаграфія 
Размешчаны ў Заходняй Якуціі, на правым беразе р. Вілюй, за 100 км на паўночны захад ад улуснага цэнтра г. Мірнага. Насельніцтва — 5021 чал. (2010 г.). Паводле перапісу 1989 года колькасць насельніцтва складала 8,3 тыс. чал.

## Гісторыя 
Узнік у 1959 годзе як пасёлак будаўнікоў Вілюйскай гідраэлектрастанцыі. Аднесены да катэгорыі рабочых пасёлкаў у 1961 годзе.
## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Выконвае функцыі энергетычнага цэнтра. У межах пасёлка ГЭС, рыбаводны завод, аўтапрадпрыемствы, вытворчасць будматэрыялаў, геолагаразведачная экспедыцыя, малаказавод, Вілюйская навукова-даследчая мерзлотная станцыя. Ёсць дом культуры, сярэднія агульнаадукацыйныя і музычная школы, установы аховы здароўя, гандлю і бытавога абслугоўвання.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Якуціі
Чарнышэўскі

**Чарнышэўскі** — прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Мікалай Гаўрылавіч Чарнышэўскі (1828—1889) — рускі літаратурны крытык, філосаф.

## Тапонім 
* Чарнышэўскі — пасёлак гарадскога тыпу ў Мірнінскім раёне Рэспублікі Саха (Якуція) Расійскай Федэрацыі.
Даньмэй

**Даньмэй** () — жанр літаратуры і іншых мастацтваў (коміксы, кіно, мультыплікацыя), у якім распавядаецца аб рамантычных адносінах паміж персанажамі мужчынскага полу. Літаральна гэты тэрмін можна перавесці, як «не адмаўляць сабе ў прыгажосці, песціцца прыгажосцю». У Кітаі дадзены жанр атрымаў найбольшае распаўсюджанне ў выглядзе раманаў, дзе дзеянне адбываецца ў фэнтэзійным антуражы, часта падобным на сярэднявечны Кітай. Найбольш вядомымі аўтарамі твораў у жанры даньмэй з’яўляюцца  (墨香铜臭), Жаубаа Бучы Жоу (肉包不吃肉), раманы якіх былі экранізаваны і перакладзены на еўрапейскія мовы. У Кітаі жанр з’явіўся ў 1990-х гадах з пранікненнем на кітайскі рынак японскай мангі і анімэ, спачатку ў якасці фанфікаў: арыгінальныя творы ўзнікаюць у пачатку XXI стагоддзя. Развіццё жанру сустрэлася са значнымі праблемамі ў сувязі з распаўсюджанай у Кітаі цэнзурай: Аўтары вымушаныя звяртацца да самацэнзуры. Гомасексуальныя адносіны ў творах даньмэй могуць істотна затушоўвацца або перарабляцца ў гетэрасексуальныя пры публікацыі або экранізацыі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* ХОТУЛЕВА, Алина Викторовна. ЖАНР ДАНЬМЭЙ В СЕТЕВОЙ ЛИТЕРАТУРЕ КИТАЯ: Дипломная работа / ХОТУЛЕВА Алина Викторовна; БГУ, Филологический факультет; Кафедра китайской филологии; науч. рук. С. И. Крылова. 2021
* ХОТУЛЕВА, Алина Викторовна. ТВОРЧЕСТВО ЛИЛИАН ЛИ В КОНТЕКСТЕ ГОНКОНГСКОЙ ПРОЗЫ: Магистерская диссертация/ХОТУЛЕВА Алина Викторовна; Филологический факультет; Кафедра китайской филологии; науч. рук. доцент АМ Букатая. MS thesis. 2022.
* Chen, Xin. Boys' Love (Danmei) fiction on the Chinese internet : Wasabi Kun, the BL forum Young Nobleman Changpei, and the development of an online literary phenomenon. University of British Columbia, 2017 (http://hdl.handle.net/2429/62892)
* Hockx, Michel. Internet Literature in China. New York: Columbia University Press, 2015.
* Tian Xiaofei. Slashing the three kingdoms: a case study in Fan production on the Chinese Web / modern Chinese literature and culture. — Columbus, 2015. — Vol. 27, n 1. — p. 224—277

Катэгорыя:Літаратура Кітая
Катэгорыя:Літаратура XX стагоддзя
Катэгорыя:Літаратура XXI стагоддзя
Катэгорыя:Анімэ
Катэгорыя:Манга
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Мязенскі раён

**Мязенскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. У рамках арганізацыі мясцовага самакіравання ў яго межах функцыянуе муніцыпальнае ўтварэнне Мязенская муніцыпальная акруга (з 2004 да 2022 гг. — муніцыпальны раён).

Адміністрацыйны цэнтр — горад Мязень, размешчаны на адлегласці 400 км на паўночны ўсход ад Архангельска.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на поўначы Архангельскай вобласці, плошча яго тэрыторыі — 34,4 тыс. км² (самы вялікі па плошчы раён вобласці). Працягласць раёна з захаду на ўсход — 360 км, а з поўначы на поўдзень — 130 км.

Мяжуе на паўднёвым захадзе з Прыморскім раёнам, на поўдні з Пінежскім раёнам, на паўднёвым усходзе з Лешуконскім раёнам, на паўночным усходзе з Ненецкай аўтаномнай акругай, на ўсходзе з Усць-Цылемскім раёнам Рэспублікі Комі. Мезенскі раён адносіцца да раёнаў Крайняй Поўначы.

Паўночная і паўночна-заходняя частка раёна размешчана на ўзбярэжжы Белага мора. У склад раёна таксама ўваходзіць востраў Маржавец Белага мора. Востраў Маржавец размешчаны за палярным кругам. Самая паўночны мацерыковы пункт раёна — мыс Воранаў, размешчаны паблізу Паўночнага палярнага круга.

Асноўныя рэкі — Мязень, Кулой (упадаюць у Мязенскую губу Белага мора).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Конашскі раён

**Конашскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Конаша.

## Геаграфія 
Размешчаны на Конашскім узвышшы на паўднёвым захадзе Архангельскай вобласці. Плошча — 8459 км². Конашскі раён прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы. Мяжуе на захадзе з Каргапольскім раёнам, на поўначы з Няндамскім раёнам, на ўсходзе з Вельскім раёнам, на поўдні з Валагодскай вобласцю.
На тэрыторыі раёна знаходзіцца больш за 40 рэк і рэчак, каля 70 азёр, вялікая колькасць невялікіх азёр рачнога паходжання. Самым вялікім з’яўляецца возера Святое плошчай 5 км², затым у парадку змяншэння азёры: Назараўскае, Сасновае, Вельскае. Па глыбіні першае месца займае возера Глыбокае (16 м).

Тэрыторыя раёна з’яўляецца водападзелам трох вялікіх рэк Паўночнай Дзвіны, Анегі і Кубены.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Шэнкурскі раён

**Шэнкурскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. У рамках арганізацыі мясцовага самакіравання ў яго межах функцыянуе муніцыпальнае ўтварэнне Шэнкурская муніцыпальная акруга (з 2004 да 2022 гг. — муніцыпальны раён).

Адміністрацыйны цэнтр — горад Шэнкурск, размешчаны за 373 км на поўдзень ад Архангельска.

## Геаграфія 
Шэнкурскі раён размешчаны ў паўднёвай частцы Архангельскай вобласці і прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы. Плошча — 11 297,67 км² (1,9 % тэрыторыі вобласці). У склад муніцыпальнага ўтварэння ўваходзяць горад Шэнкурск і 253 сельскія населеныя пункты, якія ўтвараюць 11 сельскіх адміністрацый і адміністрацыю горада.

Мяжуе на захадзе з Няндамскім раёнам, на паўночным захадзе з Плясецкім раёнам, на паўночным усходзе з Вінаградаўскім раёнам, на ўсходзе з Верхнятоемскім раёнам, на паўднёвым усходзе з Усцьянскім раёнам, на поўдні з Вельскім раёнам.

Найбуйнейшыя рэкі: Вага, Неленга, Сюма, Ледзь, Поча, Шэньга, Шэлаша, Падзеньга, Сельменьга, Шэраньга, Пуя, Суланда. Найбуйнейшае возера раёна — Лум.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Macrocilix maia

**Macrocilix maia** — від матылькоў з сямейства . Распаўсюджаны ў Індыі, Японіі, Тайвані, Карэі, Кітаі, Малайзіі, Суматры і Барнеа.

Упершыню апісаны ў 1888 годзе Джонам Генры Лічам як *Argyris maia*.

## Апісанне 
Размах крылаў складае 37-45 мм. Імага можна назіраць у маі.

## Спосаб жыцця 
Вусень харчуецца лісцем . Яе цела крэмавага колеру з чорным узорам.

## Мімікрыя 
Малюнак на крылах дарослага матыля паказвае двух мух, якія харчуюцца птушыным памётам. Матылёк мае непрыемны пах. Гэта форма мімікрыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Серпакрылкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1888 годзе
Лешуконскі раён

**Лешуконскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. У рамках арганізацыі мясцовага самакіравання ў яго межах функцыянуе муніцыпальнае ўтварэнне Лешуконская муніцыпальная акруга (з 2004 да 2022 гг. — муніцыпальны раён).

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Лешуконскае.

## Геаграфія 
Лешуконскі раён размешчаны на паўночным усходзе Архангельскай вобласці і адносіцца да раёнаў Крайняй Поўначы. Мяжуе на поўначы з Мязенскім раёнам, на захадзе з Пінежскім раёнам, на ўсходзе з Усць-Цылемскім раёнам Рэспублікі Комі, на поўдні з Удорскім раёнам Рэспублікі Комі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Алах-Юнь (рака)

**Алах-Юнь** (, ) — рака ў Якуціі і Хабараўскім краі, правы прыток Алдана.

Даўжыня ракі — 586 км, плошча вадазборнага басейна — 24 200 км². Выцякае з возера Ампарынджа ў гарах на паўднёвы ўсход ад Верхаянскага хрыбта на мяжы Хабараўскага края і Якуціі, далей Алах-Юнь цячэ па паўночна-заходняй ускраіне Юдама-Майскага нагор’я, утвараючы глыбокую і вузкую даліну, у нізоўі выходзіць на раўніну, дзе набывае спакойны характар.

Жыўленне снегавое і дажджавое. Увесну ўзровень вады паднімаецца на 3-5 м. Працягласць ледаставу каля 200 дзён. Сярэднегадавы расход вады — 169 м³/с.

Галоўныя прытокі: Анча (левы) і Сахара (правы).

У басейне ракі — залатаносныя россыпы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Якуціі
Катэгорыя:Рэкі Хабараўскага края
Катэгорыя:Басейн Лены
Трумэн Капотэ

**Трумэн Гарсія Капотэ** (, імя пры нараджэнні — Трумэн Стрэкфус Персанс, ; , Новы Арлеан — , , ЗША) — амерыканскі раманіст, драматург тэатра і кіно, акцёр; многія яго апавяданні, раманы, п’есы і дакументальныя творы прызнаны літаратурнай класікай, уключаючы аповесць «Сняданне ў Тыфані» (1958).

Дэбютаваў раманам «Іншыя галасы, іншыя пакоі» (1948). Адзінота і чалавек, мара і рэальнасць амерыканскага жыцця, злачыннасць грамадства — асноўныя тэмы яго твораў (зборнік апавяданняў «Дрэва ночы», 1949; аповесці «Лугавая арфа», 1953; «Сняданне ў Тыфані», 1958; «Самаробныя дамавінкі», 1980; дакументальны раман «Звычайнае забойства», 1965). Аўтар аўтабіяграфічных апавяданняў (зборнік «Музыка для хамелеонаў», 1980), эсэ, нарысаў, дарожных нататак. У творах выкарыстоўваў гатычныя матывы, гратэск і фантасмагорыю, яны адметныя лірызмам, высокім стылістычным майстэрствам і камерным псіхалагізмам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША XX стагоддзя
Катэгорыя:Драматургі ЗША
Краснаборскі раён

**Краснаборскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтарэнне (муніцыпальны раён) у складзе Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Краснаборск, якое знаходзіцца на беразе Паўночнай Дзвіны каля ўпадзення ў яе ракі Уфцюга.

## Геаграфія 
Краснаборскі раён прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы. Муніцыпальны раён размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Архангельскай вобласці, плошча яго тэрыторыі — 9,47 тыс. км².

Мяжуе на захадзе з Усцьянскім раёнам, на поўначы з Верхнятоемскім раёнам, на паўночным усходзе з Удорскім раёнам Рэспублікі Комі, на ўсходзе з Ленскім раёнам, на поўдні з Котласкім раёнам. У раёне працякаюць 113 рэк (басейн Белага мора). Галоўная рака — Паўночная Дзвіна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Grandala coelicolor

**Grandala coelicolor** — від вераб’інападобных птушак сямейства . Жыве ў Гімалаях, Тыбеце і Кітаі. Гэта адзіны прадстаўнік манатыпнага роду .

## Апісанне 
Даўжыня птушкі 19-23 см, маса 38-52 г. Віду ўласцівы палавы дымарфізм. Самцы маюць яркую, лазурна-блакітную афарбоўку. Крылы, хвост, дзюба і лапы чорныя, з чорнымі палосамі паміж дзюбай і вачыма. Самкі маюць карычнева-шэрую афарбоўку, усеяную белымі плямамі, гузка і надхвосце блакітныя, на крылах белыя палоскі. Афарбоўка маладых птушак падобная з афарбоўкай самак, але гарбінка і верхнія покрыўныя пёры хваста не блакітныя. Птушкі валодаюць ціхім цвырканнем і шчабятаннем.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Птушкі распаўсюджаны ад Пакістана да Бутана і ад усходняга Цынхая і паўночна-заходняга Ганьсу да паўночнай Юньнані. Улетку яны сустракаюцца значна вышэй , на вышыні ад 3900 да 5500 м над узроўнем мора, дзе жывуць на горных лугах, на скалістых вяршынях гор і асыпках, у зарасніках высакагорных кустоў. Узімку горныя папуляцыі мігруюць у даліны, у прыватнасці ў паўночную М’янму, на вышыні ад 300 да 4300 м над узроўнем мора, рэдка ніжэй за 2000 м над узроўнем мора.

## Паводзіны 
Прадстаўнікі віду часта ўтвараюць вялікія чароды. Харчуюцца насякомымі і ягадамі, ежу шукаюць пераважна на зямлі. Увосень яны таксама ласуюцца садавіной у садах. Сезон размнажэння доўжыцца з мая па ліпень. Чашападобнае гняздо будуецца з сухой травы, высцілаецца мохам і пер’ем, і размяшчаецца на каменным выступе. У кладцы 2 зеленаватыя яйкі, усыпаных фіялетавымі плямамі.

## Галерэя 

Файл:Grandala DSC 0386.jpg
Файл:Grandalas in Nepal (altered).jpg
Файл:Grandala coelicolor John Gould.jpg

## Спасылкі 
* Recordings at Xeno-Canto 

Катэгорыя:Драздовыя
Катэгорыя:Птушкі Азіі
Бена

**Бена**:

## Беларусь 
* Бена (Ашмянскі раён)

## Італія 
* Бена (Італія)
Кадзьяк

**Кадзьяк** — шматзначны тэрмін.
* Кадзьяк (востраў)
* Кадзьяк (горад)
* Кадзьяк (касмадром) — былая назва Ціхаакіянскага касмадромнага комплекса — Аляска
Уфцюга (прыток Паўночнай Дзвіны)

**Уфцюга** () — рака ў Краснаборскім раёне Архангельскай вобласці Расіі, правы прыток Паўночнай Дзвіны.

## Геаграфія 
Даўжыня — 236 км, плошча вадазборнага басейна — 6300 км². Жыўленне змяшанае, з перавагай снегавога. Сярэднегадавы расход вады — за 55 км ад вусця 37,5 м³/с. Замярзае ў другой палове кастрычніка — лістападзе, адкрываецца ў канцы красавіка — першай палове мая. Сплаў лесу і суднаходства актыўна развіваліся толькі за савецкім часам. Паводле даных на 1984 год Уфцюга была суднаходная ад прыстані Кулікова. Найбольш буйныя прытокі — Мацьма, Сетра, Лахома.

З 2015 года частка басейна вярхоўяў Уфцюгі ўваходзіць у склад Уфцюга-Ілешскага заказніка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прытокі Паўночнай Дзвіны
Катэгорыя:Рэкі Архангельскай вобласці
Кій

**Кій**:

* Кій — доўгая драўляная палка.
* Кій (більярд)
* Кій (востраў)
* Кій (князь)
Metatrichia

**Metatrichia** — род слізевікоў сямейства . Апісаны ў 1964 годзе Брусам Інгам, у цяперашні час род налічвае шэсць відаў.

## Віды 
*  (Rammeloo) T.N.Lakh. & Mukerji (1977)
*  (Schwein.) Nann.-Bremek. (1985)
*  (Rammeloo) Rammeloo (1984)
*  Ing (1964)
*  (Flatau & Nann.-Bremek.) Nann.-Bremek. (1985)
*  (Batsch) Nann.-Bremek. ex G.W.Martin & Alexop. (1969)

Катэгорыя:Міксаміцэты
Юстына Лаўрэнавайце

**Юстына Лаўрэнавайце** (нар. , Літва) — літоўская футбалістка суддзя і гулец, які гуляў на пазіцыі паўабаронцы. Выступала за зборную Літвы.

## Клубная кар’ера 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісткі Літвы
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Літвы па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Вікторыя Воранава
Heterocampinae

**Heterocampinae** — падсямейства буйных моляў сямейства . У Паўночнай Амерыцы існуе не менш за 60 апісаных відаў падсямейства.

## Роды 
*  Schaus, 1901
*  Hübner, 1820
*  Beutenmüller, 1893
*  Doubleday, 1841
*  Hübner, 1825
*  Harvey, 1876
*  Doubleday, 1841
*  Dyar, 1893
*  Walker, 1865
*  Herrich-Schäffer, 1855
*  Benjamin, 1932
*  Schaus, 1901
*  Walker, 1862
*  Dyar, 1916
*  Doubleday, 1841
*  Burmeister, 1878
*  Schaus, 1901
*  Barnes & McDunnough, 1911

## Літаратура 
* Lafontaine, J. Donald & Schmidt, B. Christian (2010). «Annotated check list of the Noctuoidea (Insecta, Lepidoptera) of North America north of Mexico». *ZooKeys*, vol. 40, 1-239.
* 

## Спасылкі 
* Butterflies and Moths of North America
* NCBI Taxonomy Browser, Heterocampinae

Катэгорыя:Чубаткі
Daphnis nerii

**Daphnis nerii** — матыль з сямейства .

## Апісанне 
Даўжыня пярэдняга крыла 45-52 мм. Размах крылаў 100—125 мм. Пярэднія крылы з бялёсымі і ружовымі хвалістымі палоскамі і вялікай цёмна-фіялетавай падоўжнай плямай ля ўнутранага вугла; заднія крылы ад аснавання да сярэдзіны чарнаватыя, а ад сярэдзіны да краю зелянява-бурыя; абодва колеры падзяляюцца белаю паласою; ніжні бок крылаў зялёны. Грудзі зелянява-шэрая: брушка зверху аліўкава-зялёнае, тры першыя членікі абрамлены белымі валасінкамі, наступныя маюць на кожным боку касыя палосы аліўкавага колеру.

## Арэал 
Адзначаны ў зоне часовага размнажэння: на Паўночным Каўказе, у Закаўказзі да заходняга ўзбярэжжа Каспія, па берагах Азоўскага мора, у Крыму, Малдавіі. Часцей за ўсё сустракаецца на Чарнаморскім узбярэжжы Каўказа. У сярэдзіне XIX стагоддзя Бекер ў Сарэпце (цяпер — тэрыторыя Валгаграда) адзначыў нечаканае з’яўленне вусеня гэтага віду на пакаёвым алеандры, выстаўленым летам у сад.

У Паўднёвую Еўропу залятае, пакідае там нашчадства, з больш паўднёва размешчаных краін арэал уключае ўсю Афрыку і Індыю, прыбярэжныя краіны Міжземнага мора, увесь Блізкі Усход, уключаючы Турцыю, Ірак, Іран, поўдзень Туркменістана (залёты), Афганістан.

Мяжа пастаяннага арэалу вызначаецца фізіялогіяй віду, які не вытрымлівае зімовых халадоў.

## Вусені 
Вусень зялёны або жаўтлявы; на кожным боку трэцяга членіка па кропкавай вочкаваму пляме з белаю сярэдзінаю і чорна-сінім краем; ззаду трэцяга членіка белая падоўжная лінія; дыхальцы з жоўтай аблямоўкай, хваставы рог кароткі, пляскаты. Сустракаецца на  і часам на . Вусені акуклівацца на зямлі ля алеандраў, у кокане, які складаецца з абломкаў лісця.

## Кукалка 
Куколка падоўжаная, бурага колеру, з чорнай плямай на кожным дыхальцы.

## Ахоўны статус 
* Занесены ў Чырвоную кнігу Смаленскай вобласці

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Олеандровый бражник (Deilephila nerii) 

Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Бражнікі
Бара

**Бара** — шматзначны тэрмін.

* Бара — вецер
* Бара — этнічная група малагасійцаў
Чалдар

**Чалдар**, *чандар* — на Русі конскія латы, конскі ўбор у выглядзе  з металічных блях і пласцінак, якія прымацоўваліся да сукна або аксаміту і закрывалі круп, бакі і грудзі каня. Багата аздабляліся золатам, эмалямі, каштоўнымі камянямі.

Некалькі чалдараў, якія належалі расійскім царам, захавалася ў зборы Аружэйнай палаты — у асноўным турэцкага паходжання або з турэцкіх тканін, XVII стагоддзе, а таксама іранскі, кітайскі.

Этымалогія слова незразумелая, слоўнік Фасмера паказвае: «Незразумела. З прычыны знач. наўрад ці з тур. čоltаr „папона“ (Мі. ТЕl., Nachtr. 1, 25; Брюкнер 80; KZ 48, 174)»".

Катэгорыя:Конская вупраж
Нязепятроўскі раён

**Нязепятроўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) на паўночным захадзе Чалябінскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Нязепятроўск.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на Сярэднім Урале і ахоплівае часткі Бардымскага хрыбта і Уфалейскага хрыбта. На тэрыторыі раёна знаходзіцца найвышэйшы пункт (563 м над узроўнем мора) Бардымскага хрыбта — гара Зюран (каля пасёлка Арасланава).

Мяжуе з поўначы з Ніжнесяргінскім раёнам, Палеўскай гарадской акругай і Гарадской акругай Рэўда Свярдлоўскай вобласці; з усходу з Верхнеўфалейскай, Кыштымскай і Карабашскай гарадскімі акругамі Чалябінскай вобласці; з поўдня з Кусінскім раёнам Чалябінскай вобласці; з захаду з Арцінскай гарадской акругай Свярдлоўскай вобласці і Белакатайскім раёнам Рэспублікі Башкартастан.

Лесам занята каля 70 % тэрыторыі раёна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Antheraea helferi

**Antheraea helferi** — моль сямейства , упершыню апісаная Фрэдэрыкам Мурам у 1858 годзе. Сустракаецца ў паўночна-ўсходніх Гімалаях і Сундалендзе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паўлінавочкі
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Гальбштат

**Гальбштат** (, ; у 1938—1991 — **Някрасава**) — сяло ў Алтайскім краі Расіі, адміністрацыйны цэнтр Нямецкага нацыянальнага раёна і сельскага паселішча Гальбштацкі сельсавет. Размешчана за 430 км на захад ад Барнаула.

Мае вялікае культурнае значэнне на ўзроўні Алтайскага края. Сяло размешчана ў межах Кулундзінскай раўніны, якая адносіцца да Заходне-Сібірскай раўніны, на вышыні 139 метраў над узроўнем мора. Рэльеф мясцовасці раўнінны. Сяло акружана палямі. Распаўсюджаны цёмна-каштанавыя глебы і чарназёмы паўднёвыя.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Ала Леанідаўна Клемянок

**Ала Леанідаўна Клемянок**, у шлюбе — **Страшынская** з 1994 года (нар. 6 кастрычніка 1961, «Рэфлексіі» (Гродна, 2010), «Не пускайце ў сэрца адзіноту» (Мінск, 2013), «Нальшчанскі блог» (Маладзечна, 2023).

## Узнагароды 
Лаўрэат літаратурнай прэміі імя Цёткі (Алаізы Пашкевіч).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Банавентура Паўлюкявічус

**Банавентура Паўлюкявічус** (; нар. , в. Будэжэрай, цяпер Вілкавішскі раён, Літва) — літоўскі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і цесляра. З 1924 г. вучыўся ў Ковенскім, у 1926—1929 гг. — у Рыжскім універсітэтах. У 1926 г. — рэдактар легальнага літоўскага камуністычнага часопіса «Водгук» (на другім нумары часопіс закрыты, а рэдактар зняволены ў турму). Працаваў у літоўскай школе ў Рызе, у 1929—1931 гг. жыў у Кёнігсбергу, дзе працаваў у органе Літоўскай камуністычнай партыі газеце «Балсас». У 1931 г. запрошаны ў СССР, з 1932 г. жыў у Менску, працаваў загадчыкам культмасавага сектара літоўскай газеты «Чырвоны араты». У 1933—1936 гг. вучыўся ў аспірантуры пры АН БССР.

Член Саюза пісьменнікаў СССР, Саюза пісьменнікаў БССР з 1934 г.

У 1938 г. арыштаваны і прыгавораны да вышэйшай меры пакарання. Расстраляны 29.11.1938 г. Рэабілітаваны 23.04.1957 г.

## Творчасць 
У друку выступаў з 1926 г. Пісаў на літоўскай мове. Аўтар аповесцей «Бядоты батрака», «Беспрацоўе» (незакончана), апавяданняў, нарысаў, крытычных і публіцыстычных артыкулаў (пісаў пра творчасць Янкі Купалы, Якуба Коласа, А. Александровіча, пра літоўскую пралетарскую літаратуру). У 1960 г. у Вільні выйшаў зборнік «Бядоты батрака».

Перакладаў з рускай і нямецкай моў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Літвы
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Літоўскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі на літоўскую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з нямецкай мовы
Няндамскі раён

**Няндамскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. У рамках арганізацыі мясцовага самакіравання ў яго межах функцыянуе муніцыпальнае ўтварэнне Няндамская муніцыпальная акруга (з 2004 да 2022 гг. — муніцыпальны раён).

Адміністрацыйны цэнтр — горад Няндама.

## Геаграфія 
Няндамскі раён прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы. Размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы Архангельскай вобласці на тэрыторыі Няндамскага ўзвышша. Плошча 8,1 тыс. км². Мяжуе на поўначы з Плясецкім раёнам, на захадзе з Каргапольскім раёнам, на ўсходзе Шэнкурскім раёнам,
на паўднёвым усходзе з Вельскім раёнам, на поўдні з Конашскім раёнам.

Асноўныя рэкі: Моша, Няндамка, Канакша, Ікса, Німеньга, Шожма, Лельма, Лепша, Івакша. Найбуйнейшыя азёры: Машынскае, Німеньгскае, Мацьзера.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Celenna festivaria

**Celenna festivaria** — моль сямейства , упершыню апісаная Іаганам Хрысціянам Фабрыцыем у 1794 годзе. Сустракаецца ў Індыі, Шры-Ланцы, М’янме, Калімантане, Яве, Тайвані , астравах Рукю і Лусон на Філіпінах.

## Апісанне 
Яго асноўны колер карычневы. На абодвух крылах маюцца ярка-зялёныя медыяльныя плямы. На заднім крыле ёсць выемка ў цэнтры ўнутранага краю.

## Падвіды 
Прызнаныя тры падвіды:

*  Inoue, 1964 — Індыя, Шры-Ланка, М’янма, Барнеа, Ява, Тайвань
*  Inoue, 1964 — астравы Рукю
*  Prout, 1925 — Філіпіны

## Галерэя 

Файл:Celenna festivaria (Geometridae- Ennominae- Hypochrosini) (22662332260).jpg
Файл:A32-20111024-P048 (6415669667).jpg|Дарсальная паверхня
Файл:A38-20140325-038 (14268365513).jpg|Падвід *formosensis*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* *Celenna festivaria* Fabricius comb. rev. // The Moths of Borneo

Катэгорыя:Пядзенікі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1794 годзе