open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бобрык

## Назва 
* Бобрык — тоўстая (больш за 4 мм) шарсцяная тканіна з начасаным стаячым ворсам на правым боку; з яе шыюць верхняе адзенне

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Бобрык — вёска ў Пінскім раёне
* Гомельская вобласць
** Бобрык — вёска ў Петрыкаўскім раёне
* Мінская вобласць
** Бобрык — вёска ў Крупскім раёне
### Украіна 
* Бобрык (Білапільскі раён)
* Бобрык (Карастышыўскі раён)
* Бобрык (Карукіўскі раён)
* Бобрык (Ніжынскі раён)

## Рэкі 
* Рака Бобрык 1
* Рака Бобрык 2

## Прозвішча 
* Аляксандр Раманавіч Бобрык — Герой Сацыялістычнай Працы
* Мікалай Іванавіч Бобрык — беларускі ўрач
* Янка Бобрык — беларускі паэт

## Расліны 
* народная назва віду
Журавы

Назву **Журавы́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Журавы — вёска ў Ашмянскім раёне
* Мінская вобласць:
** Журавы — вёска ў Крупскім раёне
Елізавета Фёдараўна

**Святая прападобнамучаніца Елісавета Фёдараўна** Раманава, **Вялікая княгіня Елізавета Фёдараўна** (*Елізавета Аляксандра Луіза Аліса*; у сям’і яе звалі *Эла*; афіцыйна ў Расіі — **Елісавета Феадораўна**), (1 лістапада 1864, Дармштат — 18 ліпеня 1918), прынцэса Гесэн-Дармштадская; святая, прылічана да ліку святых Рускай Праваслаўнай Царквой у 1992 годзе.

## Дзяцінства 
Нарадзілася Эла (так яе звалі да прыняцця Праваслаўя) у сям’і герцага Гесэн-Дармштацкага Людвіга IV і прынцэсы Алісы, дачкі англійскай каралевы Вікторыі. Яе сястрой была Алікс — будучая Імператрыца Расійскай Імперыі. Эла паехала ў Расію, дзе прыняла Праваслаўе праз мірапамазанне і выйшла замуж за Вялікага Князя Сяргея Аляксандравіча.

## Дабрачынная дзейнасць 
Сяргей Аляксандравіч, які з’яўляўся губернатарам Масквы, быў забіты тэрарыстам Каляевым, які кінуў бомбу ў экіпаж, у якім ехаў ён са сваёю жонкай Вялікай Княгіняю Елісаветаю. Яна потым сустрэлася з Каляевым у турме і прабачыла яго. Пасля гэтага жудаснага здарэння яна вырашыла пайсці ў манастыр і стварыла ў Маскве Марфа-Марыінскі манастыр міласэрнасціhttp://www.mmom.ru. Гэтая абшчына займалася дзейснай дапамогай беспрытульным, бедным. Вялікая Княгіня абыходзіла начлежныя дамы і збірала там дзяцей, што засталіся без дагляду бацькоў. Пры манастыры дзейнічалі шпіталь, аптэка, прытулак для дзяўчынак-сірот, нядзельная школа, бібліятэка, бясплатная сталовая для бедных, два храмы — Пакроўскі і бальнічны ў гонар святых сясцёр Марфы і Марыі. Манастыр меў супольны ўстаў, г. зн., уся маёмасць належала абшчыне. Духоўнае кіраванне сёстрамі манастыра ажыццяўляў пратаіерэй Мітрафан Серабранскі (цяпер кананізаваны Праваслаўнай Царквой у якасці свяшчэннамучаніка). Сёстры манастыра прымалі актыўны ўдзел у дапамозе параненым падчас Першай сусветнай вайны.

## Пакутніцтва 
У красавіку 1918 года, на трэці дзень Вялікоднага тыдня, святую Елісавету арыштавалі і вывезлі з Масквы разам з іншымі членамі імператарскай сям’і.

У ліпені таго ж года іх, яшчэ жывымі, кінулі ў пакінутую шахту, а пасля кінулі туды некалькі гранат. Кажуць, што з шахты было чуваць, як святая Елісавета і іншыя спявалі Херувімскую.

Пазней мошчы святой былі вывезены праз Кітай і Аўстралію ў Іерусалім і пакладзены ў храме Св. Марыі Магдаліны.

## Праслаўленне і ўшанаванне 
Ушанаванне святой Елісаветы пачалося ў Рускай Праваслаўнай Царкве Замежжа амаль адразу. Пазней, у 1999 годзе, яна была кананізавана Рускай Праваслаўнай Царквой. Пачалі будавацца храмы ў гонар Святой Елісаветы, у тым ліку на Беларусі http://www.obitel-minsk.by.

Катэгорыя:Праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Сёстры міласэрнасці Расійскай імперыі
Катэгорыя:Забітыя Раманавы
Катэгорыя:Пахаваныя ў храмах
Катэгорыя:Прападобнамучанікі
Катэгорыя:Кананізаваныя ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Кананізаваныя прынцэсы
Катэгорыя:Нямецкія прынцэсы
Катэгорыя:Вялікія княгіні Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ганаровыя члены Імператарскага праваслаўнага палесцінскага таварыства
Катэгорыя:Манашкі Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Пакараныя смерцю
Катэгорыя:Загінулі ў выніку падзення з вышыні
Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Кіявец

Назву **Кіяве́ц** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Кіявец — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці
* Кіявец — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці

### Украіна 
* Кіявец — вёска ў Мікалаеўскім раёне Львоўскай вобласці

## Рэкі 
* Кіявец — ручай у Валожынскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Іслач

## Гл. таксама 
* Кіёвец
Кірава

Назву **Кі́рава** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Кірава — вёска ў Брагінскім раёне
** Кірава — аграгарадок у Жлобінскім раёне
** Кірава — вёска ў Рэчыцкім раёне
** Кірава — былы пасёлак у Лоеўскім раёне
* Мінская вобласць
** Кірава — вёска ў Слуцкім раёне
** Кірава — пасёлак у Крупскім раёне
### Казахстан 
* Кірава (Карагандзінская вобласць)

Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Сяргея Кірава
Прудзіны

Назву **Прудзі́ны** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Прудзіны — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Прудзіны — былая вёска ў Полацкім раёне
* Мінская вобласць:
** Прудзіны — вёска ў Крупскім раёне
Шарнева

Назву **Ша́рнева** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Шарнева — вёска ў Полацкім раёне.
* Мінская вобласць:
** Шарнева — вёска ў Крупскім раёне.
** Шарнева — пасёлак у Крупскім раёне.
Нойзідлер

**Нойзі́длер** (; ; ) — адзінае ў Еўропе стэпавае возера, знаходзіцца ў Аўстрыі і Венгрыі. З'яўляецца аб'ектам са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Яго даўжыня 33 км, шырыня каля 12 км. Возера акружае шырокая паласа чароту, што стварае добрыя ўмовы для мноства жывёл і рэдкіх птушак. З поўдню і паўднёвага ўсходу возера ахоплівае нацыянальны парк Зеевінкель, яго плошча 9,7 га. Па возеры праходзіць мяжа Аўстрыі з Венгрыяй, таму парк мае міжнародны статус.

Возера сілкуецца падземнымі крыніцамі і мае непастаянны характар. У залежнасці ад напрамку ветра і канцэнтрацыі солі ўзровень вады пастаянна мяняецца, і возера можа нават высыхаць.

Дзякуючы невялікай адлегласці ад Вены да возера, яго называюць Венскім, і сюды любяць прыязджаць на адпачынак жыхары сталіцы. На яго берагах знаходзяцца замкі, сёлы, манастыры, вінаграднікі, сустракаюцца антычныя помнікі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Нойзідлер
Нойзідлер
Слабада (паселішча)

**Слабада́**, **во́ля** або **ву́лька** — тып паселішча, характэрны для феадалізму.

Першапачаткова ў перыяд феадалізму паселішчы гэтага тыпу атрымлівалі часовае вызваленне ад выплаты падаткаў на карысць уладальнікаў, пасля свайго заснавання. Мэтай было пашырэнне ворыўных зямель.

Розныя формы так званых вольных паселішчаў, слабод, з'яўляюцца ва Усходняй Еўропе ў XIV—XVI ст. Слабоды ўзнікалі, да прыкладу, у паўднёвых рэгіёнах і вядомыя як казацкія паселішчы. Уся тэрыторыя ад ніжняга цячэння Дняпра да Дона зрабілася казацкім рэгіёнам — Слабажаншчынай.

Слабоды ў Беларусі — іншага паходжання. Адной з прычын іх узнікнення было імкненне феадалаў стымуляваць засваенне малапрыдатных для земляробства зямель: балоцістых, парослых кустоўем, пашкоджаных прыроднай эрозіяй. Другая, асноўная прычына, — заняпад цэлых рэгіёнаў у выніку войнаў і эпідэмій. Так, у другой палове XVII ст. колькасць «дымоў» у беларускім Падняпроўі скарацілася больш, чым на трэць, а колькасць насельніцтва ў некаторых усходніх староствах — на палавіну. У гэтых умовах адміністрацыя Рэчы Паспалітай выдавала прывілеі, паводле якіх пасяленцы на апусцелых землях вызваляліся (рабіліся свабоднымі) ад падаткаў на тэрмін 20 гадоў. Гэта дало штуршок узнікненню слабод, воль і вулек (гл. напрыклад Бракава Слабада, Святая Воля, Дабраволле, Вулька).

Апроч сельскіх слабод, ужо з XII ст. вядомыя і гарадскія слабоды — рамеснікаў, служылага люду і г.д. Як у іншых славянскіх краінах, на тэрыторыі сучаснай Беларусі ў XII—XIII ст. слабодамі часам называлі і запрыгоненыя паселішчы, што былі яшчэ не абкладзеныя падаткамі.

Пазней слабодамі сталі называць паселішчы гарадскога тыпу, або мястэчкі, дзе пражывалі галоўным чынам мяшчане і рамеснікі, якія пакінулі абшчыну і былі звязаны з сельскай гаспадаркай толькі часткова.

## Літаратура 
* 
* 
* Беларусы: У 8 т. Т. 2. Дойлідства / А. І. Лакотка; Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэдкал.: В. К. Бандарчык, М. Ф. Піліпенка, А. І. Лакотка. — Мн.: Тэхналогія, 1997. — 391 с.: іл. — ISBN 985-6234-28-X
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты
Вахау

**Вахау** — участак даліны Дуная паміж гарадамі Мелькам і Крэмсам у Аўстрыі, ландшафт якога мае вялікую эстэтычную каштоўнасць. З'яўляецца аб'ектам са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Па гэтым участку даліны Дуная можна прасачыць, як развіваліся архітэктурныя, горадабудаўнічыя і сельскагаспадарчыя традыцыі мясцовага насельніцтва, бо тутэйшыя землі культываваліся з дагістарычных часоў. Краявіды вузкай даліны, заціснутай паміж гор, вельмі маляўнічыя: манастыры, цэрквы, замкі, вёскі, пашы, вінаграднікі, велічныя руіны. Мясцовы ландшафт застаўся такім жа, як у Сярэднявечча. На тэрыторыі працягласцю ў 30 км сканцэнтравалася ўся гісторыя Еўропы з яе галоўнай гандлёвай артэрыяй — Дунаем, васаламі, якія рабавалі суда і будавалі свае непрыступныя замкі на горных вяршынях, з сялянамі, якія стагоддзямі апрацоўвалі зямлю і гатавалі віно. У 1970—1980 гг. існавала пагроза страціць гэтую вобласць: тут хацелі пабудаваць ГЭС, аднак мясцовае насельніцтва было супраць, і ў выніку даліну здолелі адстаяць.

## Спасылкі 
* Даліна Вахау на партале www.wachau.at
* Wachau, Weissenkirchen Website 
* Wachauer.Net 
* Winemonger.com 

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Ніжняя Аўстрыя
Катэгорыя:Геаграфія Аўстрыі
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Аўстрыі
JavaScript

**JavaScript** (вымаўляецца  — *джа́васкры́пт*), тое ж **js** (вымаўляецца *джэ-эс*) — інтэрпрэтуемая сістэмна-незалежная аб’ектна-арыентаваная мова праграмавання з функцыянальнымі рысамі. Нягледзячы на назву, ніяк не адносіцца да мовы Java.

З ALGOL-падобных моў, да якіх належыць js, ён традыцыйна вылучаўся незвычайным падыходам да наследавання, бо натыўна яно было рэалізавана праз прататыпы (на js тут паўплываў Self), а не праз класы. Гэта выклікала нязручнасці і абурэнне ў карыстальнікаў, якія да пераходу ў js прызвычаіліся для класавага наследавання, як у Java, C++ і іншых шырокавядомых мовах-нашчадках ALGOL. Таму з версіі ES6 у js метадам сінтаксічнага цукру ўвялі сапраўдныя класы.

Першапачаткова стваралася для напісання дробных скрыптоў для дынамізацыі статычных HTML-старонак, аднак з цягам часу сур’ёзна выйшла за межы першапачатковага ўжывання — спачатку, з рэалізацыяй AJAX, JavaScript стаў адзінай магчымай мовай стварэння вэб-праграм, а затым, з 2011 года, з выпускам Node.js, JavaScript стаў адной з найбуйнейшых моў бэкэнду, пацясніўшы часткова і Java, і .NET, і PHP, і іншыя мовы і платформы, якія традыцыйна дамінавалі на бэкэндзе. З выпускам Electron.js і падобных платформаў, JavaScript таксама стаў шырока ўжывацца для напісання дэсктопных і мабільных праграм.

Рухавікі JavaScript рэалізаваны ў самых нечаканых месцах — js выкарыстоўваецца і ў ролі мовы скрыптоў Photoshop, і для запытаў да нерэляцыйных баз даных, і для праграмавання ўбудаваных сістэм, прататыпіравання, праграмавання робатаў і гэтак далей.

Даследаванні ў вобласці аптымізацыі і паскарэння традыцыйна не вельмі хуткай інтэрпрэтуемай натуры js спарадзілі спачатку аптымізаваную пад-мову asm.js, затым тулсэт Emscripten, які, пачаўшы з кампіляцыі іншых, нават традыцыйных моў у js, у сваю чаргу, спарадзіў платформу WebAssembly, якая дазваляе кампіляваць мову ў аптымізаваны (не js) код для web-рухавікоў.

JavaScript мае шмат дыялектаў, версій, над-моў, пад-моў, а таксама натхніў мноства стандартаў, сярод якіх Typescript і Dart.

JavaScript быў створаны Брэнданам Айкам () падчас працы на Netscape ў 1995 годзе.

Катэгорыя:Мовы вэб-праграмавання
Катэгорыя:Sun Microsystems

Катэгорыя:Мовы з дынамічнай тыпізацыяй
Катэгорыя:Мовы праграмавання высокага ўзроўню
Эрык VI Пераможца

**Эрык Пераможца** (;  — ) — шведскі кароль ў 970—995 гадах.

## Біяграфія 
Да нашага часу амаль не захавалася інфармацыі пра час праўлення Эрыка, вядома, паводле легенд, што валадарыў ён разам са сваім братам Олафам Б’ёрнсанам. Пасля смерці брата Эрык выбраў на вакантнае месца сваё, яшчэ не народжанае дзіця (замест пляменніка Стырб’ёрна). Абураны пляменнік паўстаў супраць Эрыка. Аднак кароль здолеў перамагчы пляменніка, на баку якога выступала яшчэ вялікая дацкая армія. З-за гэтай перамогі Эрык атрымаў мянушку Пераможца.

Верагодна з’яўляецца заснавалінікам горада Сігтуна. Менавіта там былі адчаканены першыя шведскія манеты для яго сына і пераемніка Олава Шатконунга.

У 980—984 гадах Эрык Пераможца ўзяў шлюб з дачкой польскага князя Мешка I — Святаславай.

Катэгорыя:Каралі шведскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Катэгорыя:Мунсё (дынастыя)
Олаф (кароль Швецыі)

**Олаф Шатконунг** ( — ) — сын Эрыка Пераможцы, караля Швецыі. Першы шведскі хрысціянскі кароль.

Стаў каралём, яшчэ падчас жыцця свайго бацькі ў 990 г., быў першым з каралёў, які правіў Швецыяй і Гатландыяй. Олаф узмацніў і заканадаўча аформіў права ў сваёй краіне. Пад кіраўніцтвам Олафа пачалася чаканка шведскіх манет.

На пачатку свайго валадарыня заключыў саюз з дацкім каралём Свенам Вілабародым, у тым самым годзе адбылася бітва з нарвежскім каралём Олавам І, па выніках якой Нарвегія была раздзелена на дзве часткі паміж Даніяй і Швецыяй, Олафу Шатконунгу дасталіся цэнтральныя рэгіёны.

Олаф прыняў хрысціянства па заходняму абраду, што паслужыла хрышчэнню ўсёй Швецыі.

## Шлюб і дзеці 
Меў шлюб з Астрыдай Абудрыцкай, ад якога нарадзіліся:
* Анунд Якаб
* Інгегерда
Дзеці, якія нарадзіліся не ў шлюбе з Астрыдай:
* Астрыда Олаўсана
* Эймунд Стары

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Катэгорыя:Мунсё (дынастыя)
Катэгорыя:Каралі шведскія
Аксукент

**Аксукент** — сяло, адміністрацыйны цэнтр Сайрамскага раёна Паўднёва-Казахстанскай вобласці. 

Насельніцтва — 24,1 тыс. жыхароў (1998). 

Сяло размешчана за 27 км на паўночны ўсход ад абласнога цэнтра Шымкента, на рацэ Аксу (басейн Арысі). Чыгуначная станцыя на лініі Шымкент — Тараз. 

У наваколлі — курорт Манкент, гарадзішча Манкес. 

У савецкі час афіцыйная назва сяла — **Белыя Воды**, пазней **Аксу**, сучаснае — **Аксукент**. 

На тэрыторыі горада працуе вядомы яшчэ з савецкіх часоў машынабудаўнічы завод — АТ «Паўднёва-Казахстанскі Машынабудаўнічы Завод». 

## Спасылкі 
* Неафіцыйны сайт: фотаздымкі

Катэгорыя:Населеныя пункты Сайрамскага раёна
Сайрамскі раён

**Сайрамский раён** — раён Паўднёва-Казахстанскай вобласці Рэспублікі Казахстан. Раён месціцца вакол цэнтра вобласці, горада Шымкента.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Аксукент (былыя Белыя Воды).
Колькасць насельніцтва — 241,5 тысяч чалавек.
Тэрыторыя раёна — 17 000 км².

## Спасылкі 
* Акімат Сайрамскага раёна 
* Інфармацыя пра раён на сайце Паўднёва-Казахстанскай вобласці
Каралі Бельгіі

**Кароль Бельгіі** мае афіцыйны тытул **Кароль бельгійцаў** (, ), што адсылае да канцэпцыі «народнай манархіі» (па аналогіі з тытулам французскага караля Луі-Філіпа «кароль французаў» («roi des Français»)).

## Каралі 

## Гл. таксама 
* Каралеўскі палац, Брусель
* Каралеўства Бельгія

## Спасылкі 

Бельгія
Катэгорыя:Спісы:Бельгія
Amnesty International

**Міжнародная Амністыя** () — сусветная недзяржаўная арганізацыя, спецыялізуецца на абароне правоў чалавека. Мае 2,2 мільёнаў членаў і прадстаўніцтвы ў 43 краінах. Штаб-кватэра сакратарыяту знаходзіцца ў Лондане.

AI атрымала Нобелеўскую прэмію міру ў 1977 годзе. Адна з найбольш аўтарытэтных міжнародных праваабарончых арганізацый.

## Гл. таксама 
* Вязні сумлення

## Літаратура 
* Jürgen Wüst: *«Imperialistisches Menschenrechtsgeschrei». Der Kampf des MfS gegen die Internationale Gesellschaft für Menschenrechte (IGFM) und Amnesty International (AI)*, in: *Deutschland Archiv*, Nr. 3/1998, S. 418—427

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Міжнародныя праваабарончыя арганізацыі
Катэгорыя:НДА з кансультатыўным статусам пры ЭСС ААН
Дэмура Фуміо

**Дэмура Фуміо** (нарадзіўся ў Ёкагама, Японія 15 верасня 1938) — японcкі майстар і настаўнік баявых мастацтваў, 9 Дан Shito-ryū , мае званне Сіхан.

 
У 8 гадоў ён пачаў вывучаць баявыя мастацтвы і прыступіў да трэніровак пад кіраўніцтвам Сакагамі Рюсё ў Shito-ryū Itosu Kai karate, калі яму было 12. Дэмура атрымаў 1-ы Дан чорны пояс ў 1956 годзе і выйграў East Japan Karate Championship ў 1957 годзе. У пачатку 1958 Дэмура пачаў падрыхтоўку ў кобудо, у стылі акінаўскай падрыхтоўкі (a style of Okinawan weapons training), пад кіраўніцтвам сэнсэя Taйрa Сінкэн. Дэмура славіцца сваімі здольнасцямі ў якасці інструктара па зброі і тым, што вучыў вядомых акцёраў баявым мастацтвам, такіх як Брус Лі. У 1965 годзе разам з Dan Ivan, Дэмура прыехаў у Злучаныя Штаты, каб выкладаць і садзейнічаць распаўсюджванню стылю Shito-ryū Karate.

У наступныя гады Дэмура атрымаў міжнароднае прызнанне са сваімі наватарскімі дэманстрацыямі баявых мастацтваў у паўднёвай Каліфорніі і Лас-Вегасе. Ён таксама стаў галоўным інструктарам Shito-ryū Itosu Kai USA. Падчас свайго знаходжання ў Лас-Вегасе ён навучаў Стывена Сігала.

Дэмура атрымаў шматлікія ўзнагароды і быў прызнаны амерыканскімі і міжнароднымі згуртаваннямі баявых мастацтваў. У 2005 годзе ён адзначыў свой 40-ы год у Злучаных Штатах у якасці майстра і настаўніка баявых мастацтваў. Genbu Kai International аддзяліўся ад Itosu Kai International ў 2003 годзе. У цяперашні час ён з’яўляецца прэзідэнтам і галоўным інструктарам Shito-ryū Genbu Kai International.

Дэмура жыве ў Паўднёвай Каліфорніі, але праводзіць большую частку свайго часу ў турах (у ЗША і за мяжой) у якасці настаўніка і афіцыйнага госця. Ён навучае каратэ студэнтаў у многіх штатах ЗША і больш чым у 24 краінах. Нягледзячы на тое, што ён пражыў у Злучаных Штатах больш за 40 гадоў, Дэмура застаецца японскім грамадзянінам, але вельмі добра гаворыць па-англійску. Ачуняўшы ад невялікіх праблем з сэрцам, ён доўгі час вандраваў па свеце, наведваючы Genbu-Kai dojos, праводзячы семінары па Каратэ і Кобудо і здымаючыся ў фільмах.

Катэгорыя:Каратэкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Якагаме
Асецінская мова

**Асяцінская мова** () — мова асецін, з’яўляецца нашчадкам скіфа-сармацкай мовы.

Адносіцца да усходняй падгрупы іранскай групы індаіранскай галіны індаеўрапейскіх моў.

Распаўсюджаны ў Рэспубліцы Паўночная Асеція — Аланія (РПнА-А) і ў Рэспубліцы Паўднёвая Асеція (РПдА). Лік размаўляючых ацэньваецца ў 450—500 тыс. чалавек, з іх у Паўночнай Асеціі — каля 300—350 тыс. чалавек.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Осетинский язык. On line 


Катэгорыя:Мовы Каўказа
Велікапольскае ваяводства

**Велікапольскае ваяводства** () — ваяводства, размешчанае на захадзе Польшчы. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы горад — Познань. Уключае 4 горада на правах павета, 31 павет і 226 гмін.

Насельніцтва — 3 462 196 жыхароў (2013 год).

## Гарады 

## Вядомыя асобы 
* Філіп Яфе
* Зянон Грахлеўскі

## Гл. таксама 
* Гнезненская мітраполія
* Дэпо Пільскі Кругляк

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы
Малапольскае ваяводства

**Малапольскае ваяводства** () — ваяводства, размешчанае на поўдні Польшчы. Адміністрацыйны цэнтр і буйнейшы горад — Кракаў.

Насельніцтва — 3 354 077  жыхароў (2013 год).

## Гл. таксама 
* Нікіфар Крыніцкі

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы
Лодзьскае ваяводства

**Лодзьскае ваяводства** () — ваяводства, размешчанае ў цэнтральнай Польшчы. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы горад — Лодзь.

Насельніцтва — 2 524 651 жыхароў (2013 год).

## Гл. таксама 
* Бабск
* Ерузаль

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы
Ніжнесілезскае ваяводства

**Ніжнесілезскае ваяводства** (), ваяводства, размешчанае на паўднёвым захадзе Польшчы. Адміністрацыйны цэнтр і буйнейшы горад — Уроцлаў.

Насельніцтва — 2 914 362 жыхароў (2013 год).

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы
Мазавецкае ваяводства

**Мазавецкае ваяводства** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Польшчы. Адміністрацыйны цэнтр і буйнейшы горад — Варшава. Плошча — 35 тыс. км², насельніцтва — 5 301 760 жыхароў (2013 год).

Утворана 1 студзеня 1999 года ў выніку адміністрацыйнай рэформы. 

## Геаграфія 
Размешчана на Мазавецкай нізіне, у межах якой вылучаецца Варшаўская катлавіна. Рэльеф нізінны з участкамі марэнных раўнін і шырокімі далінамі. Карысныя выкапні: будаўнічыя матэрыялы (гліны, пяскі, жвір, мел).

Клімат умерана-кантынентальны. Сярэднія тэмпературы студзеня — ад -4°C да -2.5°C, ліпеня — 18.5°C, ападкаў 470—600 мм за год. 

Галоўныя рэкі: Вісла, Буг, Нараў, возера Зягжынскае. Глебы пераважна падзолістыя, балотныя, бурыя. Лясы займаюць 21% тэрыторыі. 

## Прамысловасць 
Гаспадарка прамыслова-аграрнага тыпу. Развіты машынабудаванне і металаапрацоўка (аўтамабіле- і трактарабудаванне, электратэхнічная, электронная прамысловасць), нафтахімічная і хімічная, харчовая, лёгкая прамысловасць.    

## Асобы 
* Міхал Клеафас Агінскі (1765, Гузаў — 1833) — кампазітар.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы
Апольскае ваяводства

**Апольскае ваяводства** (), ваяводства, размешчанае на захадзе Польшчы, найменшае з 16 ваяводстваў краіны. Адміністрацыйны цэнтр і буйнейшы горад — Аполе.

Насельніцтва — 1 010 203 жыхароў (2013 год).

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы
Паморскае ваяводства

**Паморскае ваяводства** (), ваяводства, размешчанае на поўначы Польшчы. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы горад — Гданьск.

Насельніцтва - 2 290 070 жыхароў (2013 год).
## Вядомыя асобы 
* Анджэй Лепер

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы
Сілезскае ваяводства

**Сілезскае ваяводства** () — ваяводства, размешчанае на поўдні Польшчы. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы горад — Катавіцы.

Насельніцтва — 4 615 870 жыхароў (2013 год).

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы
Любушскае ваяводства

**Любушскае ваяводства** () — ваяводства, размешчанае на захадзе Польшчы. Сядзіба ваяводы — горад Гожаў Велькапольскі, усе іншыя органы кіравання і самакіравання ваяводства знаходзяцца ў горадзе Зялёна Гура.

Насельніцтва — 1 023 317 жыхароў (2013 год).

## Найбуйнейшыя гарады 
* Зялёна Гура (141 тыс. жыхароў)
* Гожаў Велькапольскі (124 тыс. жыхароў)
* Нова Суль (39 тыс. жыхароў)
* Жары (38 тыс. жыхароў)

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы
Last.fm

**Last.fm** — інтэрнэт-праект музычнай тэматыкі, асноўным сэрвісам якога з’яўляецца збор інфармацыі аб музыцы, якую слухае карыстальнік, і яе каталагізацыя ў індывідуальных і агульных чартах.

## Гісторыя Last.fm 
Чатыры меламаны з Аўстрыі і Германіі — Фелікс Мілер (Felix Miller), Марцін Сціксел (Martin Stiksel), Міхаэль Брайдэнбрукер (Michael Breidenbruecker) і Томас Віламітцэр (Thomas Willomitzer) — у 2002 годзе заснавалі інтэрнэт-радыё і сацыяльны сайт Last.fm.

Да пачатку 2003 году праекты Audioscrobbler і Last.fm аб'ядналіся і пачалі працаваць разам.

30 мая 2007 года амерыканская кампанія CBS Interactive набыла Last.fm за $280 млн. Гэтае пагадненне стала найбуйнейшым у гісторыі набыццём брытанскага Web 2.0 сэрвісу. Новыя ўладальнікі плануюць захаваць пераемнасць каманды і пакінуць ранейшы менеджмент, узмацніўшы яго новымі кадрамі, пераважна ў вобласці фінансавага аналізу і планавання.

Пасля продажу сайта яго палітыка змянілася ў бок манетызацыі, прычым адбылося гэта не шляхам увядзення больш прывабных прапановаў для платных падпісак на сэрвіс, а скарачэннем бясплатнага функцыяналу. З 22 красавіка 2009 года набылі моц змены ў функцыянаванні сайту, якія патрабуюць падпіску ў памеры $3 у месяц з карыстальнікаў, якія хочуць слухаць радыё (бясплатна можна праслухаць 30 песень), за выключэннем карыстальнікаў, якія знаходзяцца ў ЗША, Германіі або Вялікабрытаніі.

Сёння колькасць карыстальнікаў Last.fm дасягае 20 мільёнаў чалавек з больш чым 240 краін.

### Last.fm у Беларусі 
На сярэдзіну чэрвеня 2008 на сайце зарэгістравана больш за 4500 беларускіх карыстальнікаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Галоўная старонка 

Катэгорыя:Сайты
Катэгорыя:Музычныя сеткавыя рэсурсы
Зімовыя Алімпійскія гульні 2018

** Зімовыя Алімпійскія гульні 2018**, афіцыйна вядомыя як **XXIII Алімпійскія зімовыя гульні** (), якія прайшлі з 9 па 25 лютага 2018 года ў горадзе Пхенчхан, Рэспубліка Карэя.

## Выбары горада 
Афіцыйныя заяўкі на правядзення Гульняў былі пададзеныя да 15 кастрычніка 2009 года, а 6 ліпеня 2011 года Міжнародны алімпійскі камітэт на сваёй 123-й сесіі ў Дурбане (ПАР) абвясціў сталіцу гульняў — паўднёвакарэйскі Пхенчхан.

Па стане на 15 кастрычніка 2009 года заяўкі падалі гарады:
* Еўропа:
** Мюнхен, Германія
** Ансі, Францыя
* Азія:
** Пхёнчхан, Рэспубліка Карэя

## Краіны-ўдзельніцы 
Напярэдадні Гульняў выканкам Міжнароднага алімпійскага камітэта (МАК) прыняў рашэнне часова прыпыніць членства Алімпійскага камітэта Расіі ў сувязі з дзяржаўнай сістэмай утойвання станоўчых допінг-проб, а да зімовай Алімпіяды 2018 дапусціць толькі «чыстых» расійскіх спартсменаў (г.зн. тых, каго асобна вызначыць МАК) пад нейтральным сцягам.

## Каляндар 
## Медальны залік 

## Спасылкі 
* Pyeongchang 2018 
* Pyeongchang 2018 (IOC)


Катэгорыя:Люты 2018 года
El Grupo Nuevo De Omar Rodriguez-Lopez

**El Grupo Nuevo De Omar Rodriguez-Lopez** — амерыканскі гурт, які выконваў музыку ў стылях джаз-фьюжн і эксперыментальны рок.

## Удзельнікі групы 
* Амар Радрыгес-Лопес
* Cedric Bixler-Zavala
* Juan Alderete de la Peña
* Jonathan Hischke
* Zach Hill

## Дыскаграфія 
* *Cryptomnesia* (2009)
* *Mantra Hiroshima* (2010)

Катэгорыя:Музычныя калектывы Швецыі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2006 годзе
Omar Rodriguez Lopez Quintet

**Omar Rodriguez Lopez Quintet** — амерыканскі гурт, які выконвае музыку ў стылях джаз-фьюжн і Эксперыментальны рок.

## Удзельнікі групы 
*Omar Rodriguez-Lopez
*Juan Alderete
*Marcel Rodriguez-Lopez
*Adrian Terrazas-Gonzales
*Money Mark

## Альбомы 
* Omar Rodriguez (2005)
* The Apocalypse Inside of an Orange (2007)

Катэгорыя:Музычныя калектывы Швецыі
Аполе

**Апо́ле** (, ), да 1945 года **Опельн** ()  — горад па поўдні Польшчы, з'яўляецца гаспадарчым, навуковым, культурным і адміністрацыйным цэнтрам Апольскага ваяводства. Аполе з'яўляецца адным з самых старых гарадоў Польшчы. Горад знаходзіцца ў гістарычнай вобласці Верхняя Сілезія і з сярэднявечча да пачатку ХХ стагоддзя быў яе сталіцай. Першыя згадкі аб Аполі датуюцца 845 годам. Колькасць насельніцтва горада дасягае 120,2 тыс. чалавек.

Праз Аполе цячэ рака Одра, Сворніца і Пручкоўскі Паток, таксама ёсць невялікія рэкі Маліна, Альшчанка і Чарнка. Самы высокі пункт горада ўзносіцца на вышыню 176 м над узроўнем мора.

## Гісторыя 
Упершыню  згадваецца  каля  1000  года як  славянскае паселішча.  З  1202 года рэзідэнцыя  Пястаў.  Перад 1254  годам атрымаў  гарадскія  правы.  З  1532 года Аполе (ням.  Опельн)  у  складзе  Аўстрыі,  з  1740  — Прусіі,  пасля  1871  —  Германіі.  З  1945  зноў  у Польшчы.  

## Адукацыя 
* Апольскі ўніверсітэт
* Апольскі політэхнічны інстытут
* Вышэйшая банкаўская школа
* Вышэйшая школа кіравання і адміністрацыі
* Дзяржаўная медыцынская вышэйшая прафесійная школа

## Культура 
* Апольская філармонія імя Юзафа Эльснера
* Тэатр імя Яна Каханоўскага
* Апольскі тэатр лялькі і акцёра імя А. Смолькі
* Штогадовы Фестываль польскай песні на Спеўным полі
* Музей апольскай вёскі
* Музей польскай песні ў Аполі

## Славутасці 
Захаваліся кафедральны сабор (15 ст.), францысканскі (заснаваны ў 1287) і дамініканскі (заснаваны ў 1295) кляштары, камяніцы 15—18 стст.,  (1300) былога замка Пястаў і інш. Заапарк.

Opole_-_Wieża_Piastowska_01.jpg|
Opole_-_Cathedral_01-1.jpg|
Oppeln 2009.jpg|
Opole - Church of the Holy Trinity 01.jpg|
PL_Opole_Kosciolakeksego.jpg|

## Гарады-пабрацімы 
*  Алітус, Літва
*  , Грэцыя
*  Белгарад, Расія
*  Бон, Германія
*  Брунталь, Чэхія
*  Градзец-Кралавэ, Чэхія
*  Карара, Італія
*  Дыжон, Францыя
*  Грас, Францыя
*  Інгальштат, Германія
*  Івана-Франкоўск, Украіна
*  Куопіа, Фінляндыя
*  Мюльгайм-на-Руры, Германія
*  Патсдам, Германія
*  Роанак, ЗША
*  Секешфехервар, Венгрыя

## Літаратура 
* 
## Спасылкі
Амар Радрыгес-Лопес

**Амар Радрыгес-Лопес** (1 верасня 1975)  - амерыканскі гітарыст, прадзюсар, удзельнік гуртоў The Mars Volta, De Facto, At the Drive-In, займаецца сольнай кар'ерай.

## Дыскаграфія 
### Сольная кар'ера (Omar Rodriguez-Lopez Quintet) (El Grupo Nuevo De Omar Rodriguez-Lopez) 
* *A Manual Dexterity: Soundtrack Volume One* (2004) Omar A. Rodriguez-Lopez - LP
* *Omar Rodriguez* (2005) Omar Rodriguez-Lopez Quintet - LP
* *Se Dice Bisonte, No Bùfalo* (2007) Omar Rodriguez-Lopez - LP
* *The Apocalypse Inside of an Orange* (2007) Omar Rodriguez-Lopez Quintet - LP
* *Calibration (Is Pushing Luck and Key Too Far)* (2007) Omar Rodriguez-Lopez - LP
* *Absence Makes the Heart Grow Fungus* (2008) Omar Rodriguez-Lopez - LP
* *Minor Cuts and Scrapes in the Bushes Ahead* (2008) Omar Rodriguez-Lopez - LP
* *Old Money* (2008) Omar Rodriguez-Lopez - LP
* *Megaritual* (2009) Omar Rodriguez-Lopez - LP
* *Despair* (2009) as Omar Rodriguez-Lopez - LP
* *Cryptomnesia* (2009) El Grupo Nuevo de Omar Rodriguez Lopez - LP
* *Los Sueños de un Higado* (2009) Omar Rodriguez-Lopez Group - Live LP
* *Xenophanes* (2009) Omar Rodriguez-Lopez - LP
* *Solar Gambling* (2009) Omar Rodriguez-Lopez - LP

### З The Mars Volta 
* *Tremulant* (2002) - EP
* *De-Loused in the Comatorium* (2003) - LP
* *Live* (2003) - Live EP
* *Frances the Mute* (2005) - LP
* *Scabdates* (2005) - Live LP
* *Amputechture* (2006) - LP
* *The Bedlam in Goliath* (2008) - LP
* *Octahedron* (2009) - LP

### З At the Drive-In 
* *Acrobatic Tenement* (1996) - LP
* *El Gran Orgo* (1997) - EP
* *In/Casino/Out* (1998, re-release 2004) - LP
* *Vaya* (1999, re-release 2004) - EP
* *Relationship of Command* (2000, re-release 2004) - LP
* *This Station Is Non-Operational* (2005) - Compilation

## Спасылкі 
* Omar Rodriguez-Lopez на Internet Movie Database
* Omar Rodriguez-Lopez
* The Mars Volta
Шызафрэнія

**Шызафрэнія** ( — «раскалываю» +  — «розум, развага», праз ) — хранічная псіхічная хвароба, якая характарызуецца бесперапынным або прыступападобным цячэннем з парушэннем мыслення, эмоцый і ўспрымання навакольнага свету. Часцей узнікае ва ўзросце да 25 гадоў. Тэрмін *шызафрэнія* ўпершыню прапанаваў швейцарскі псіхіятр Эйген Блейлер (1911).

Вылучаюць 4 асноўныя формы шызафрэніі: параноідная (трызненне, слыхавыя галюцынацыі і інш.), кататанічная (адсутнасць мовы, беспрычыннасць дзеяння, ступар і інш.), гебефрэнічная (пачатак захворвання) і простая (нарастальная страта эмацыянальнасці, жыццёвай актыўнасці і інш.)

Адрозніваюць раннюю стадыю шызафрэніі (дэбют), якая змяняецца актыўнай фразай з характэрнымі сімптомамі (галюцынацыі, трызненне і інш.) і стадыю рэмісіі, у час выяўляюццца змены асобы, , зніжэнне псіхічнай актыўнасці і інш.

Лячэнне псіхафармакатэрапеўтычнае, з выкарыстаннем моцных псіхатропных сродкаў.

## Эпідэміялогія 
Хвароба ахоплівае маладых асоб мужскога полу, як правіла 20-28 год і жанчын 26-32 год. У дзяцей прыкметы хваробы праяўляюцца
вельмі рэдка. Справа на карце бачна распраўсюджванне хваробы па свеце.

## Вядомыя асобы, якія хварэлі на шызафрэнію 
* Джон Форбс Нэш

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Артыкул пра шызафрэнію ў Merck Manual
* Форум «Шызафрэнія і Я»  Форум хворых на шызафрэнію, іх лекараў і сваякоў.
* Schizophrenia Research Forum Форум даследаванняў шызафрэніі.
Гераін

**Гераі́н** — дыацэцілмарфі́н, 3,6-дыацэцільнае вытворнае марфіна, альбо дыамарфі́н (паводле BAN (англ.): ) — паўсінтэтычны апіёідны наркотык, спачатку сінтэзіраваны ў пачатку XX стагоддзя як лекавы сродак.

Катэгорыя:Алкалоіды
Катэгорыя:Наркотыкі
Катэгорыя:Ацэтаты
Катэгорыя:Апіяты
Тэгеранская канферэнцыя

**Тэгера́нская канферэ́нцыя** — першая за гады Другой сусветнай вайны канферэнцыя "Вялікай Тройкі" — лідараў трох дзяржаў: Ф. Д. Рузвельта (ЗША), У. Чэрчыля (Англія) і І. В. Сталіна (СССР). Праходзіла з 1 лістапада да 1 снежня 1943 года ў г. Тэгеране.

Гістарычнае значэнне канферэнцыі цяжка пераацаніць — гэта была першая сустрэча «Вялікай Тройкі», на якой вырашаліся лёсы мільёнаў людзей, будучыня свету.

## Гл. таксама 
* Ялцінская канферэнцыя
* Патсдамская канферэнцыя

## Спасылкі 
* [*http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/War_Conf/tehran.htm Матэрыялы Тэгеранскай канферэнцыі*].
* «Дэкларацыя трох дзяржаў» і «Дэкларацыя трох дзяржаў пра Іран».

Катэгорыя:Лістапад 1943 года
Катэгорыя:Снежань 1943 года
Катэгорыя:Міжнародныя канферэнцыі краін Антыгітлераўскай кааліцыі
Катэгорыя:1943 год у СССР
Катэгорыя:Гісторыя Ірана
Піраміды Гізы

**Піраміды Гізы** — комплекс пірамід на плато Гіза ў прыгарадзе Каіра, Егіпет.

Гэты комплекс старажытных помнікаў знаходзіцца на адлегласці каля 8 км у напрамку ў цэнтр пустыні ад старога горада Гіза на Ніле, прыкладна ў 25 км на паўднёвы захад ад цэнтра Каіра.

У пірамідах у Гізе ідэя велічы, усемагутнасці цара, блізкасці яго да багоў знайшла найбольш поўнае ўвасабленне. Самая вялікая з іх — піраміда Хеопса, пабудаваная архітэктарам Хеміунам.

Піраміда Хеопса з'яўляецца адзіным уцалелым помнікам з сямі цудаў свету.

## Гл. таксама 
* Некропаль Гізы

## Спасылкі 
* Піраміды Гізы, віртуальны тур 

Катэгорыя:Некропалі Старажытнага царства
Гіза
Эмпайр Стэйт Білдынг

**Эмпайр Стэйт Білдынг** () — 102-павярховы небаскроб, які знаходзіцца ў Нью-Ёрку на востраве Манхэтэн. З 1931 па 1972, да адкрыцця Паўночнай вежы Сусветнага гандлёвага цэнтра, з'яўляўся самым вялікім будынкам свету. У 2001 годзе, калі рухнулі вежы Сусветнага гандлёвага цэнтра, небаскроб зноў зрабіўся самым высокім будынкам Нью-Ёрка да 30 красавіка 2012 года, калі новы Сусветны гандлёвы цэнтр 1 дасягнуў большай вышыні. Архітэктура выканана ў стылі ар-дэко.

З моманту пабудовы ў 1931 годзе і да завяршэння будаўніцтва паўночнай вежы Сусветнага гандлёвага цэнтра ў 1972 годзе Эмпайр-Стэйт-Білдынг быў самым высокім будынкам у свеце. Вышыня апошняга паверху складае 373,2 метру (разам з антэнай — 448,7 м). У наш час Эмпайр-стэйт-білдынг з'яўляецца чацвёртым па вышыні небаскробам у Злучаных Штатах, саступаючы Вежы Свабоды ў Нью-Ёрку, Уіліс-таўэр і Міжнароднаму гатэлю і вежы Трампа ў Чыкага, і 22-м па вышыні ў свеце.

Назва паходзіць ад мянушкі штата Нью-Ёрк — «імперскі штат» (). Эмпайр-Стэйт-Білдынг, як правіла, разглядацца як амерыканскі культурны сімвал. Будынак і інтэр'ер ніжняга паверха з'яўляюцца славутасцю горада паводле рашэння спецыяльнай гарадской камісіі, якое было пацверджана ў Нью-Ёркскім Савеце Атаксавання. Будынак быў аб'яўлены нацыянальным гістарычны помнікам ЗША ў 1986 годзе. У 2007 годзе будынак пад нумарам адзін увайшло ў спіс лепшых амерыканскіх архітэктурных рашэнняў па версіі Амерыканскага інстытута архітэктараў. Уладальнікам будынка з'яўляецца кампанія W&H Properties. Знаходзіцца вежа на Пятай авеню паміж Заходнімі 33-й і 34-й вуліцамі.

## Гл. таксама 
* Спіс самых высокіх збудаванняў свету
* Спіс самых высокіх будынкаў свету
* Спіс самых высокіх будынкаў Нью-Ёрка
* Крайслер-білдынг
* Ракфелераўскі цэнтр

## Спасылкі 
* Empire State Building: Official Internet Site with lighting schedule and explanation of colors 

Катэгорыя:Небаскробы
Катэгорыя:Нью-Ёрк
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Катэгорыя:Збудаванні ЗША ў стылі ар-дэко
Уладзімір Несцеравіч Дражын

**Уладзі́мір Не́сцеравіч Дра́жын** (, в. Дражна, Старадарожскі раён, Бабруйская вобласць) — беларускі палітык і дыпламат. Ганаровы грамадзянін Нясвіжа (2002).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 верасня 1947 года ў в. Дражна Старадарожскага раёна Бабруйскай вобласці (цяпер — Мінская вобласць).

У 1965 годзе скончыў Залужскую сярэднюю школу. Пасля школы тры гады служыў у танкавых войсках Савецкай Арміі.

У 1975 годзе скончыў аўтатрактарны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута па спецыяльнасці «Аўтамабілі і аўтамабільная гаспадарка», скончыў Мінскую вышэйшую партыйную школу.

Працаваў на Беларускім аўтамабільным заводзе.

Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання.

Старшыня Нясвіжскага райвынкама ў 1990—1998 гадах.

У 1998—2000 гадах — намеснік старшыні Мінскага аблвыканкама. 27 красавіка 2000 года прызначаны першым намеснікам старшыні Мінскага аблвыканкама.

З 24 верасня 2001 года да 27 снежня 2005 года быў Намеснікам Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь. Курыраваў працу сацыяльнай сферы, навукі, гандлю.

У 2005—2006 гадах — член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання.

13 сакавіка 2006 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Літоўскай Рэспубліцы і паслом у Фінляндскай Рэспубліцы па сумяшчальніцтве.

У снежні 2014 года быў абраны старшынёй Беларускай асацыяцыі гольфа.

## Сям’я 
* Сын — Вадзім Уладзіміравіч Дражын — скончыў архітэктурны факультэт БНТУ, кандыдат архітэктуры, генеральны дырэктар ЗАТ «ВіяСЕТрэйд», першы намеснік старшыні Беларускага саюза архітэктараў.

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (1997);
* ганаровая грамата Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2008);
* ордэн «Знак Пашаны»;
* ордэн Крыжа прападобнай Ефрасінні Полацкай (2012; Беларуская праваслаўная царква).

## Спасылкі 
* *Посольство Республики Беларусь в Литовской Республике* (па стане на 20 красавіка 2009 года)    

Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай вышэйшай партыйнай школы
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Намеснікі прэм’ер-міністраў Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Літве
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Фінляндыі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Старшыні Нясвіжскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Нясвіжа
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання
Віктар Анатольевіч Гайсёнак

**Ві́ктар Анато́льевіч Гайсёнак** (нар. , в. Гасцілавічы, Лагойскі раён, Мінская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, дыпламат. Доктар фізіка-матэматычных навук (1990), прафесар. Акадэмік Беларускай інжынернай тэхналагічнай акадэміі і Міжнароднай акадэміі навук вышэйшай школы (1993).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 чэрвеня 1950 года ў в. Гасцілавічы Лагойскага раёна Мінскай вобласці.

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1972). Вучань А. М. Саржэўскага. Працаваў у БДУ — асістэнт кафедры, ад 1986 года — дэкан фізічнага факультэта, загадчык кафедры методыкі выкладання фізікі і інфарматыкі, навуковы кіраўнік міжкафедральнага аддзялення апрацоўкі інфармацыі фізфака БДУ. У 1977 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю ў галіне фізіка-матэматычных навук на тэму «Даследаванне ўплыву эфекту нелінейнасці на спектральна-люмінесцэнтныя характарыстыкі складаных малекул». У 1988—1990 гг. — сакратар парткама БДУ. У 1990 годзе абараніў доктарскую дысертацыю ў галіне фізіка-матэматычных навук на тэму «Анізатрапія паглынання і выпрамянення святла і працэсы арыентацыйнай рэлаксацыі складаных малекул у растворах».

З 16 студзеня 1992 да 1994 — міністр адукацыі.

З 1994 г. па 19 мая 2000 г. — рэктар Рэспубліканскага інстытута вышэйшай школы.

З 1997 па 2000 год — старшыня Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіям Рэспублікі Беларусь.

19 мая 2000 г. указам прэзідэнта № 275 прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Аўстрыйскай Рэспубліцы і сталым прадстаўніком Рэспублікі Беларусь пры міжнародных арганізацыях у Вене, прысвоены дыпламатычны ранг Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасла першага класу. 11 ліпеня 2000 г. уручыў даверчыя граматы генеральнаму дырэктару ЮНІДО.

З сакавіка 2005 года — намеснік міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

З 31 кастрычніка 2008 года да 11 лютага 2014 — Надзвычайны і Паўнамоцны пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча, даверчыя граматы ўручыў 16 студзеня 2009 года.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар больш за 100 навуковых прац па фізіцы лазернага выпраменьвання, спектраскапіі і люмінесцэнцыі складаных малекул, нелінейнай оптыцы.

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (1994, у суаўтарстве) — *за цыкл прац «Флуктуацыі мікраструктуры і фотафізіка раствораў складаных арганічных злучэнняў»*.
* медаль Францыска Скарыны (2021).
* Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2006).

## Сям’я 
Жанаты, мае дачку.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Профіль на праекце «Хто ёсць хто ў РБ»  
* *Мінько А.* Фарміраванне школы фізічнай оптыкі ў БДУ. Да 115-годдзя з дня нараджэння акадэміка А. Н. Сеўчанкі  // Газета БДУ «Універсітэт»
* 

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Аўстрыі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Польшчы
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэканы фізічнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Выдатнікі адукацыі Беларусі
Марфін

**Марфін** (новалат. *Morphinum*; састарэлы варыянт назвы — *морфій*) — наркотык, адзін з галоўных алкалоідаў опія, утрымоўваецца ў маку снатворным (Papaver somniferum).

## Літаратура 
* Марфін // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 10. Мінск, 2000. С. 144

Катэгорыя:Наркотыкі
Катэгорыя:Алкалоіды
Заходнепаморскае ваяводства

**Заходнепаморскае ваяводства** () — ваяводства, размешчанае на паўночным захадзе Польшчы. Адміністрацыйны цэнтр і буйнейшы горад — Шчэцін.

Утворанае 1 студзеня 1999 ў адпаведнасці з рэформай мясцовага кіравання 1998 з былых Шчэцінскага і Кашалінскага ваяводстваў і невялікіх частак суседніх ваяводстваў. Названае паводле гістарычнага рэгіёна Памор'е (Памеранія). Назва *Заходнепаморскае* не зусім дакладнае, паколькі ваяводства не ўключае многія землі заходняга Памор'я, якія знаходзяцца на тэрыторыі Германіі (Пярэдняя Памеранія), гістарычна гэтыя землі называлі сярэдняй і ўсходняй Памераніяй.

Насельніцтва — 1 721 405 жыхароў (2013 год).

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел 
У Заходнепаморскае ваяводства ўваходзяць тры горада на правах павета і 18 паветаў. У сваю чаргу, яны падзелены на 114 гмін: 11 гарадскіх гмін, 52 вяскова-гарадскія гміны і 51 вясковую гміну.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы
П’ер Агюст Рэнуар

**П’ер Агюст Рэнуа́р** (; , Лімож — , Кан'е-сюр-Мер) — французскі мастак, графік і скульптар, адзін з заснавальнікаў імпрэсіянізму. Бацька Жана Рэнуара.

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Катэгорыя:Скульптары Францыі
Спіс моў праграмавання паводле катэгорый

Ніжэй прадстаўлены спіс моў праграмавання, згрупаваных паводле катэгорый. У некаторых выпадках мовы пералічваюцца ў некалькіх катэгорыях, бо не існуе агульнай схемы класіфікацыі моў праграмавання і ўласцівасці некаторых моў дазваляюць аднесці іх да розных катэгорый.

## Аб’ектна-арыентаваныя 
* 1C
* ActionScript
* Ada
* C++
* C#
* ColdFusion
* D
* Eiffel
* Fortran
* J
* Java
* JavaScript
* Lua
* Модула-2
* Objective-C
* Oz
* Perl
* PHP
* Python
* R
* Ruby
* Scala
* Simula
* Smalltalk
* VBScript
* Visual DataFlex
* Visual FoxPro

## Асэмблерныя 
* GAS
* MAC/65
* MASM

## Візуальныя 
**Візуальная мова праграмавання** — мова праграмавання, якая дазваляе ствараць праграмы праз маніпуляцыі з графічнымі элементамі, а не праз напісанне тэкставых інструкцый.

* Ladder Diagram
* Scratch

## Кампіляваныя 
* ActionScript
* Ada
* BASIC
* C
* C++
* C#
* Clojure
* COBOL
* Curl
* D
* Delphi
* Eiffel
* Elm
* Erlang
* F#
* Fortran
* Go
* Groovy
* Haskell
* Java
* Kotlin
* Mercury
* Objective-C
* P
* Pascal
* PL/I
* Python
* Rust
* Scala
* Scheme
* Simula
* Smalltalk
* Vala

## Лагічныя 
**Лагічнае праграмаванне** — парадыгма праграмавання, заснаваная на матэматычнай логіцы — праграмы ў ёй задаюцца ў форме лагічных сцвярджэнняў і правілаў вываду.

* Curry
* Oz
* Prolog

## Мовы баз даных 
Мовы, функцыянал якіх распрацаваны ў значнай ступені для працы з данымі і базамі даных.

* ABAP/4
* SQL

## Навучальныя 
Мовы, якія былі распрацаваны галоўным чынам для выкладання і вывучэння праграмавання.

* Logo
* Модула-2
* Pascal
* Scheme
* Scratch
* Wolfram Language

## Працэдурныя мовы 
* ActionScript
* Ada
* ALGOL
* BASIC
* C
* C++
* C#
* COBOL
* ColdFusion
* Curl
* D
* Delphi
* Forth
* Eiffel
* Fortran
* G-code
* Go
* Groovy
* Java
* JavaScript
* Модула-2
* MATLAB
* Oberon
* OCaml
* Pascal
* Perl
* PL/I
* Python
* R
* Rust
* VBScript
* Visual Basic
* Visual FoxPro
* Wolfram Language

## Сістэмныя 
**Сістэмная мова праграмавання** — мова праграмавання, прызначаная для задач нізкага ўзроўню, такіх як кіраванне памяццю або кіраванне задачамі. Такія мовы выкарыстоўваюцца для напісання сістэмнага праграмнага забеспячэння: аперацыйных сістэм, драйвераў прылад, кампілятараў.

* Ada
* C
* C++
* D
* PL/I
* Rust
* Swift
* Zig

## Скрыптавыя 
Скрыптавыя мовы прызначаныя для аўтаматызацыі задач, якія звычайна выклікаюць знешнія праграмы або цалкам перадаюць ім упраўленне.

* AutoIt
* AWK
* Bash
* ColdFusion
* JavaScript
* Groovy
* Lua
* Perl
* PHP
* PowerShell
* Python
* R
* Ruby
* sed
* Smalltalk
* Tcl
* VBScript

## Функцыянальныя 
* APL
* C++ (ад версіі C++11)
* C#
* Clean
* Clojure
* Curl
* Curry
* D
* Dart
* Elm
* Erlang
* Elixir
* Groovy
* Haskell
* Hope
* Idris
* J
* Java (ад версіі 8)
* JavaScript
* Kotlin
* Lisp
* Miranda
* ML
* Opal
* Perl
* PHP
* Python
* R
* Ruby
* Rust
* Scala
* Scheme
* Swift
* Tcl
* VB.NET
* Wolfram Language

## Эзатэрычныя 
Эзатэрычныя мовы праграмавання звычайна распрацоўваюць для праверкі межаў дызайну мовы праграмавання, як доказ канцэпцыі або як жарт.

* INTERCAL
* Brainfuck
* Befunge
* Malbolge
* Unlambda

Мовы праграмавання
*
Данатэла

**Данатэ́ла** (поўнае імя: *Donato di Niccolò di Betto Bardi*; каля , Фларэнцыя — ) — скульптар-разьбяр эпохі Рэнесансу.

## Біяграфія 
### Раннія гады 
Данатэла нарадзіўся ў Фларэнцыі або блізу яе паміж 1382 і 1387 гадамі у сям’і часальшчыка воўны. На працягу жыцця Данатэла працаваў у Фларэнцыі, Падуі і Сіене.

Вучыўся і спачатку працаваў з фларэнційскім жывапісцам і скульптарам , карыстаючыся заступніцтвам багатага фларэнційскага банкіра . З 1404 да 1407 года працаваў у майстэрні Жыберці ў Фларэнцыі.

Для заканчэння сваёй мастацкай адукацыі ездзіў з 1430 да 1433 года ў Рым, разам з вядомым архітэктарам Брунелескі, дзе вучыўся ў яго антычнай разьбе.Адна з яго першых прац — гарэльеф з дробназярністага каменя, які паказвае Дабравешчанне.

### Творчасць 
З 1443 да 1453 ў Падуі. Выконваў заказы па разьбе скульптураў для фларэнційскіх цэркваў: скульптуры  (1408/1409 г.г.), св.  (1408—1415), св. Іосіфа (1416). У Падуі стварыў  з бронзы венецыянскаму кандацьеру Эразму да Нарні (1447) — першы конны помнік з часоў Антычнасці. У нашыя дні ён стаіць перад царквой св. Антонія ў Фларэнцыі.

### Апошнія гады 
Апошнія гады жыцця Данатэла правёў у Фларэнцыі, працуючы да старасці і памёр у 1466 годзе. Быў пахаваны з вялікай павагай у царкве Сан-Ларэнца, упрыгожанай яго працамі.

## Значэнне творчасці 
Дзейнасць Данатэла мела важнае значэнне для развіцця рэнесанснай разьбы і яе вызвалення ад уплываў готыкі.

## Літаратура 
* Semper, «D., seine Zeit und Schule» (Вена, 1875);
* H. Tschudi, «D. e la critica modenia» (Турын, 1887);
* W. Bode, "Italienische Bildhauer der Renaissance (Б. 1887);
* E. Muntz, "D. (у серыі манаграфій: «Les Artistes celebres», 1885).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скульптары Італіі
Катэгорыя:Скульптары Адраджэння
Бэй Юймін

**Бэй Юймін** (;  — 16 мая 2019) — амерыканскі архітэктар.

## Біяграфічныя звесткі 
Ён нарадзіўся ў 1917 годзе ў кітайскім Гуанчжоў. Пасля пераезду ў Злучаныя Штаты Амерыкі скончыў Масачусецкі тэхналагічны інстытут, а затым і Вышэйшую школу дызайну пры Гарвардскім універсітэце. У 1983 годзе Бэй Юймін стаў лаўрэатам Прытцкераўскай прэміі.

Сярод яго самых вядомых збудаванняў — Нацыянальны цэнтр атмасферных даследаванняў у Каларада, Эверсанскі мастацкі музей у Нью-Ёрку, Усходні будынак Нацыянальнай галерэі мастацтваў у Вашынгтоне, а таксама Зала славы і музей рок-н-ролу ў Кліўлендзе.

Галоўнай працай Бэй Юймина лічыцца піраміда музея Луўра ў Парыжы. Яна была створана па яго праекце ў перыяд з 1985 па 1989 гады. Піраміда ўяўляе сабой 20-метровы будынак са шкла і металу і служыць уваходам у музей.

Памёр на 103-м годзе жыцця ў Нью-Ёрку.

Катэгорыя:Архітэктары ЗША
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары-мадэрністы
Катэгорыя:Архітэктары небаскробаў
Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Катэгорыя:Выпускнікі Масачусецкага тэхналагічнага інстытута
Катэгорыя:Члены Амерыканскай акадэміі мастацтваў і літаратуры
Катэгорыя:Лаўрэаты Прытцкераўскай прэміі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Прэзідэнцкім медалём Свабоды
Катэгорыя:Стагадовыя доўгажыхары
Катэгорыя:Архітэктары Ганконга