open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Халакост у Бешанковіцкім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Бешанковіцкага раёна былі забітыя, а нешматлікія выратаваныя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 4 гета:
* у Бешанковічах (лета 1941 — люты 1943, забітыя каля 2900 чалавек)
* у Слабадзе (пачатак жніўня 1941 — кастрычнік 1942, закатаваныя і забітыя каля 400 чалавек)
* у Астроўне (19 ліпеня 1941 — 30 верасня 1941, былі забітыя больш за 300 чалавек)
* ва Уле (снежань 1941 — восень 1942, забітыя сотні чалавек)

У Бешанковіцкім раёне 2 чалавекі — муж і жонка Перагуд Мікалай і Ганна — былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага музея Катастрофы і гераізму яўрэйскага народа «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*» (пастанова № 751) — за выратаванне сям’і Нямцовых у Бешанковічах.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Бешанковічах, Слабадзе, Астроўне і Уле.

## Крыніцы 
Бешанковіцкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Бешанковіцкага раёна
Аляксей Барысавіч Сяроў

**Аляксей Барысавіч Сяроў** (; нар. 15 лістапада 1974 г., Іванава, РСФСР, СССР) — расійская спявак, саліст групы «Дыскатэка Аварыя».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 лістапада 1974 года ў горадзе Іванава ў сям’і музыкантаў.

Скончыў Іванаўскую школу № 58. З 1 па 3 класы займаўся ў дзіцячым эстрадным ансамблі «А+Б». З 4 класа спрабаваў сябе ў тэнісе — вялікі і настольны. Працавала ў лялечным тэатры, у секцыі самба, у гуртку спартыўнага арыентавання, а таксама ў секцыі спартыўнай радыёпеленгацыі. Запісаўся ў футбольную секцыю. Вучыўся ў адной школе з Мікалаем Цімафеевым.

У 1997 годзе далучыўся да Цімафеева, Рыжова і Жукава, увайшоўшы ў склад гурта «Дыскатэка Аварыя», салістам якога з’яўляецца і па гэты дзень.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 15 лістапада
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Расіі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Царская брама з Дабраслаўкі

**Царская брама з Дабраслаўкі** — царская брама XVII стагоддзя. Паходзіць з Свята-Троіцкай царквы ў вёсцы Дабраслаўка Пінскага раёна Брэсцкай вобласці. Захоўваецца ў калекцыі Музея старажытнабеларускай культуры. Памеры брамы складаюць 155 × 78 × 2 см. Адрэстаўравана А. Шпунтам, П. Журбеем.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Царскія вароты
Катэгорыя:Дабраслаўка
Катэгорыя:Музей старажытнабеларускай культуры
Катэгорыя:Скульптуры Беларусі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Карціны ў стылі барока
Катэгорыя:Жывапіс барока Беларусі
Катэгорыя:Карціны невядомых мастакоў
Пракламацыя харвацка-румынска-славацкай дружбы

Падчас Другой сусветнай вайны была створана сумесная **дэкларацыя пра сяброўства паміж Каралеўствам Румынія, Незалежнай дзяржавай Харватыя і Славацкай Рэспублікай**, каб супрацьстаяць далейшай венгерскай экспансіі. Кандукэтор Румыніі Іон Антанеску актыўна ўдзельнічаў у дыпламатычных перамовах унутры Осі, што прывяло да стварэння гэтага саюза ў маі 1942 года. Саюз меў падобныя мэты да міжваеннай Малай Антанты.

Пазней, у ходзе вайны, славацкія войскі і харвацкія марскія і паветраныя падраздзяленні сумесна дзейнічалі з румынскай тэрыторыі. Напружанасць з Венгрыяй прывяла да венгерскага нападу на Турду каля Клужа, што стала адным з дзесяці ўзброеных сутыкненняў у тым месяцы.

1 жніўня 1942 года Антанеску публічна адмовіўся ад прэтэнзій на Паўночную Трансільванію на перыяд вайны. Ён быў вымушаны зрабіць гэта пад ціскам Гітлера, які імкнуўся прадухіліць канфлікт паміж Венгрыяй і Румыніяй, пакуль ішла вайна на ўсходзе. Гітлер таксама хацеў, каб Антонеску і Міклаш Хорты, кіраўнік Венгрыі, зноў пацвердзілі Другі Венскі арбітраж. Аднак у прыватных размовах Антонеску працягваў выказваць свае амбіцыі ў дачыненні да Паўночнай Трансільваніі.

## Падпісалі 

Файл:Ante Pavelić.jpg|Антэ Павеліч
Файл:Ion Antonescu portrait.jpg|Іон Антанеску
Файл:Jozef Tiso.jpg|Ёзаф Ціса

## Зноскі 
Катэгорыя:Дагаворы
Катэгорыя:Гісторыя Румыніі
Катэгорыя:Гісторыя Славакіі
Катэгорыя:Гісторыя Харватыі
Ахрыменка

**Ахрыменка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Яўгенавіч Ахрыменка (нар. 1938) — вучоны ў галіне радыёлакацыі.
* Павел Паўлавіч Ахрыменка (1919—1997) — беларускі і ўкраінскі літаратуразнавец, фалькларыст.
Халакост у Столінскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Столінскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах, Вялікія Арлы, Лядзец, Малыя Арлы, Аздамічы, Мачуль, Рамель, Рубель, Рухча-1.

Было створана 3 гета:
* Гараднянскае (лета 1941 — ліпень 1942, забіта больш за 600 чалавек),
* Давід-Гарадзецкае (пачатак 1942 — 10 верасня 1942, забітыя каля 1000 чалавек),
* Столінскае (вясна 1942 — 11 верасня 1942, забітыя каля  чалавек).

У Столінскім раёне 5 чалавек — Смарлевіцкі Францыск, Кіёўскія Уладзіслаў і Марыя, Мазоль Сцяпан і Агаф’я — былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*» — за выратаванне Рыда Генры (Ротэр Герш) і Евы ў вёсцы Хотамель.

У 1986 годзе ва ўрочышчы Хіноўск на месцы масавага забойства яўрэяў Давыд-Гарадка быў усталяваны тыпавы абеліск, а ў 1996 годзе яго абнавілі. У 2005 годзе ў цэнтры Давыд-Гарадка на будынку бібліятэкі была ўсталяваная памятная дошка ў памяць аб яўрэях абшчыны, знішчаных у 1941—42 гадах, а ў 2010 годзе ва ўрочышчы Хіноўск быў адкрыты мемарыял памяці ахвяр генацыду яўрэяў.

У 1969 годзе ва ўрочышчы Стасіна (Далін) за 5 кіламетраў на поўнач ад Століна на месцы забойстваў  чалавек быў усталяваны абеліск, а цяпер стаяць два помнікі. Адзін з іх — у памяць 8000 яўрэяў Столінскага гета, горада Століна і бліжэйшых вёсак, забітых у верасні 1942 года.

23 верасня 2001 года на брацкай магіле забітых яўрэяў з вёскі Рубель быў усталяваны памятны знак з імёнамі 52 з 53 ахвяр.

Помнік усталяваны на брацкай магіле яўрэяў з Гараднянскага гета і на магіле забітых яўрэяў у Альшанах.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Столінскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Столінскага раёна
Адозва да жыхароў былога Вялікага Княства Літоўскага

да жыхароў былога Вялікага Княства Літоўскага (22 красавіка 1919 г.)]]
**Адозва да жыхароў былога Вялікага Княства Літоўскага** — зварот Юзафа Пілсудскага да жыхароў Літвы, у якім заявіў аб стварэнні грамадзянскага ўрада для рашэння пытання аб прыналежнасці тэрыторый былога Вялікага Княства і пра самавызначэнне жыхароў рэгіёна. Дакумент апублікаваны 22 красавіка 1919 года на чатырох мовах — польскай, літоўскай, беларускай і ідыш, адразу пасля захопу Вільні польскімі войскамі ў ходзе савецка-польскай вайны.

У сваім пасланні Пілсудскі пераконваў беларусаў, літоўцаў і іншых у тым, што польскія войскі прыйшлі на гэтыя землі толькі з мэтай вызвалення ад бальшавізму і што ў далейшым вызваленыя народы атрымаюць «магчымасць вырашаць унутраныя, нацыянальныя і рэлігійныя справы без якога б там ні было гвалту і ціску з боку Польшчы», чаму паслужыць грамадзянская ўлада, якая будзе сфарміравана «з людзей мясцовых, сыноў гэтай зямлі» — з прадстаўнікоў усіх нацыянальных груп. Сапраўдныя погляды Пілсудскага ў гэты час найбольш адэкватна, мабыць, перададзеныя яго асабістым сакратаром у 1918—1922 гг. Казімежам Світальскім у яго дзённіку ў канцы 1919 г.: «Не варта прынцыпова супрацьпастаўляць анексіянісцкую і федэралісцкую канцэпцыі, адна не выключае іншую, справа толькі ў магчымасці паставіць федэралісцкае рашэнне наперадзе, каб у выпадку, калі яе не ўдасца рэалізаваць, заставаўся другі выхад».

Карэннае насельніцтва Літвы і Беларусі не давярала польскаму лідару, які шырока ўжываў ваенную сілу. У Вільні не знайшлося палітыкаў-літоўцаў, якія пагадзіліся б разам з палякамі ўтварыць кааліцыйную ўладу ў горадзе, гатовую да перамоваў аб федэрацыі. Літоўскі ўрад у Коўне па-ранейшаму на ўсе прапановы Варшавы вылучаў у якасці папярэдняй умовы патрабаванне прызнаць Вільню сталіцай літоўскай дзяржавы. 

Праз гэта суседзі Польшчы, перш за ўсё Літва, занялі ў савецка-польскім канфлікце прасавецкую пазіцыю. Літоўцы прапускалі праз сваю тэрыторыю атрады Чырвонай Арміі.

## Гл. таксама 
* Грамадзянская вайна і ваенная інтэрвенцыя ў Беларусі (1918—1920)

## Крыніцы 
Катэгорыя:1919 год у Літве
Катэгорыя:1919 год у Польшчы
Катэгорыя:Польска-літоўскія адносіны
Катэгорыя:1919 год у Беларусі
Катэгорыя:Красавік 1919 года
Катэгорыя:Падзеі 22 красавіка
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Беларусі
Спас Уседзяржыцель (абраз з Кастыкаў)

**Спас Уседзяржыцель** — абраз, напісаны невядомым майстрам у XVII стагоддзі. Паходзіць з царквы 40 пакутнікаў у вёсцы Кастыкі Вілейскага раёна Мінскай вобласці. Захоўваецца ў калекцыі Музея старажытнабеларускай культуры. Памеры абраза складаюць 98 × 68 × 2 см. Адрэстаўраваны П. Журбеем.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музей старажытнабеларускай культуры
Катэгорыя:Абразы XVII стагоддзя
Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Карціны ў стылі барока
Катэгорыя:Жывапіс барока Беларусі
Катэгорыя:Карціны невядомых мастакоў
Катэгорыя:Кастыкі
Катэгорыя:Ісус Хрыстос у жывапісе
Сезон 2018/2019 «Энергіі» Гомель

У сезоне 2018—2019 валейбольны клуб «Энергія» з горада Гомель прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2018/2019 (**Бронзавы прызёр**),
* Кубак Беларусі 2018 (**Бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
* Аляксандр Арлоўскі (1997)
* Антон Сушынскі (2001)
* Дзмітрый Ваш (1988)
* Дзмітрый Маёранка (2000)
* Раман Аплевіч (1986)
* Уладзімір Галота (2001)
* Вячаслаў Чараповіч (1992)
* Юрый Аўдзеенка (1989)
* Аляксей Рабека (1992)
* Віктар Шчэкалюк (1988)
* Пётр Лазука (1997)
* Мікалай Качмараў (1987)
* Аляксандр Паўчанка (1995)

## Трэнеры каманды 
*  Дзмітрый Ліхарад (галоўны трэнер)
*  Аляксандр Чуйкоў (менеджэр)

## Гл. таксама 
* Сезон 2017/2018 «Энергіі» Гомель
* Сезон 2019/2020 «Энергіі» Гомель

## Спасылкі 
* Спустя четыре года в Гомель вернулся муж­ской професси­ональный волейбол
* Energia Gomel 
2018/2019
Энергія
Катэгорыя:2018 год у Гомелі
Катэгорыя:2019 год у Гомелі
Hearts of Iron

**Hearts of Iron** (**HoI**) () — камп’ютарная гульня, распрацаваная шведскай фірмай Paradox Interactive ў 2002 годзе. Падзеі ў гульні адбываюцца ў перыяд Другой сусветнай вайны.

## Геймплэй 
Гулец можа кіраваць любой з існуючых у свеце дзяржаў ў гады да, падчас і адразу пасля Другой сусветнай вайны. У гульні ёсць тры асноўныя саюзы: Саюзнікі, Вось і Камінтэрн. Краіны ў гульні могуць спрабаваць далучыцца да гэтых саюзаў. Гульцы таксама могуць кантраляваць эканоміку, урад і войска сваёй краіны. Гульня заканчваецца, калі застаецца толькі адзін альянс або калі наступае дата заканчэння; альянс-пераможца вызначаецца па сістэме пераможных ачкоў, прычым балы даюцца альянсам, якія кантралююць ключавыя рэгіёны або гарады.

### Hearts of Iron: Platinum 
*Hearts of Iron: Platinum* была выпушчана ў 2004 годзе з мэтай палепшыць некаторыя элементы арыгінальнай гульні. Згодна з Metacritic, *Hearts of Iron: Platinum* атрымала крыху больш станоўчых водгукаў, чым арыгінальная *Hearts of Iron*.

## Працягі 
* Hearts of Iron II — выйшла 4 студзеня 2005 года.
* Hearts of Iron III — выйшла 7 жніўня 2009 года.
* Hearts of Iron IV — выйшла 6 чэрвеня 2016 года.

## Зноскі 
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2002 года
Катэгорыя:Стратэгіі ў рэальным часе
Paradox Development Studio

**Paradox Development Studio** — шведская кампанія-распрацоўшчык відэагульняў. З вядомых праектаў можна указаць серыі гульняў Hearts of Iron, Europa Universalis, Victoria, Crusader Kings і Stellaris. Кампанія заснована ў 1995 годзе.

Катэгорыя:Кампаніі Стакгольма
Катэгорыя:Вытворцы камп’ютарных гульняў Швецыі
Ягор Кавалёў

**Ягор Кавалёў** (нар. ) — беларускі валейбаліст.

## Біяграфія 
У 2023 годзе перайшоў у салігорскі «Шахцёр», дзе згуляў шэсць матчаў у суперлізе ў яго складзе. Сезон 2024/2025 на правах арэнды выступаў за «Барысаў».

У кастрычніку 2024 году ўвайшоў у склад маскоўскага валейбольнага клуба «Дынама».

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (1): 2023/24
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2019/20
*   Уладальнік Кубка Беларусі (1): 2023/24
*   Бронзавы прызёр Кубка Беларусі (1): 2019/20

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Egor Kovalev 
* Московское «Динамо» подписало белорусского либеро Егора Ковалёва
* Ковалёв Егор

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі РДВАР (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе U-17
11-ы партызанскі атрад

**11-ы партызанскі атрад** — савецкае партызанскае падраздзяленне, якое дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Смаленскай і Магілёўскай абласцей.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* С. Д. Іваноў

### Камісары 
* І. М. Шалаеў
* А. І. Палякоў

## Гісторыя 
Атрад быў створаны ў чэрвені 1942 года як 2-і батальён партызанскага палка «Трынаццаць», з 1 чэрвеня 1944 года 11-ы атрад партызанскага злучэння «Трынаццаць».

Партызаны ў жніўні 1943 года ўдзельнічалі ў аперацыях «рэйкавая вайна» на чыгуначным участку Магілёў — Крычаў. У чэрвені 1944 года на чыгунцы Мінск — Орша каля станцыі Бобр падарвалі больш за 190 рэек. 30 чэрвеня 1944 года атрад (176 партызан) злучыўся з Чырвонай Арміяй.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Сезон 2019/2020 «Энергіі» Гомель

У сезоне 2019—2020 валейбольны клуб «Энергія» з горада Гомель прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2019/2020 (**Бронзавы прызёр**),
* Кубак Беларусі 2019 (**Бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
* Антон Сушынскі (2001)
* Дзмітрый Маёранка (2000)
* Мікалай Качмараў (1987)
* Яўген Хадзянок (1996)
* Арцём Масько (1996)
* Раман Аплевіч (1986)
* Уладзімір Галота (2001)
* Аляксей Рабека (1992)
* Дзяніс Іваніцкі (1997)
* Дзмітрый Дылеўскі (2001)
* Ягор Кавалёў (2001)
* Пётр Лазука (1997)
* Аляксандр Арлоўскі (1997)

## Трэнеры каманды 
*  Дзмітрый Ліхарад (галоўны трэнер)
*  Аляксандр Чуйкоў (менеджэр)

## Гл. таксама 
* Сезон 2018/2019 «Энергіі» Гомель
* Сезон 2020/2021 «Энергіі» Гомель

## Спасылкі 
* Energia Gomel 
* Таблица переходов белорусского чемпионата
2019/2020
Энергія
Катэгорыя:2019 год у Гомелі
Катэгорыя:2020 год у Гомелі
Халакост у Віцебскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Віцебскага раёна былі забітыя, а нешматлікія выратаваныя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Яўрэяў у раёне забівалі ў Віцебску, Суражы, Янавічах, Зайцава, Малажыне і ў іншых месцах.

Было створана 3 гета:
* Віцебскае (25 ліпеня 1941 — снежань 1941, закатаваныя і забітыя каля  чалавек),
* Суражскае (ліпень — 2 жніўня 1941, забітыя каля 1000 чалавек),
* Янавічскае (25 жніўня — 10 верасня 1941, забітыя каля 1600 чалавек).

У Віцебскім раёне 2 чалавекі былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»:
* Барадзіна (Ламаносенка) Тамара — за выратаванне Брускінай Розы ў Віцебску;
* Папяляева Паліна — за выратаванне Зарэцкага Юрыя ў Віцебску.

Назар Калістратавіч Кузьмін і яго жонка Ганна Мінаўна выратавалі Леву Варабейчыка ў вёсцы Машкіна.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Віцебску (3 помнікі), Янавічах (4 помнікі) і Суражы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Віцебскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Віцебскага раёна
Дальні завулак (Мінск)

**Дальні завулак** — завулак у Ленінскім раёне Мінска ў раёне былога Козыраўскага прадмесця паміж Лібава-Роменскай і Роменскай вуліцамі. Паводле некаторых звестак, на плане Мінска 1898 г. меў назву *Першая лінія*.
Забудова завулка поўнасцю складаецца з  1-павярховых жылых дамоў, з якіх па інфармацыі архітэктурнай базы Рhotobuildings захаваліся толькі 3.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Дальні завулак на картах Яндэкс
* Дальні завулак на сайце Сartogiraffe
* Спіс месцаў і паслуг у раёне Дальняга завулка

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Ізэт Наніч

**Ізэт Наніч** (, Мянушка **Ігман**) (4 кастрычніка 1965 – 5 жніўня 1995) - баснійскі вайсковы дзеяч. Падчас вайны ў Босніі і Герцагавіне быў камандзірам 505-й Бужымскай рыцарскай брыгады 5-га корпуса Арміі Рэспублікі Босніі і Герцагавіны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мясцечке .Наніч далучыўся да ВПС Югаславіі, а потым да Арміі Рэспублікі Боснія і Герцагавіна ў пачатку Баснійскай вайны. Ён стаў камандзірам 505-й брыгады 5-га корпуса, кіруючы некалькімі ключавымі ваеннымі аперацыямі, уключаючы вызваленне Велика Кладуша і Санскі Мост.

Трагічна быў забіты падчас  5 жніўня 1995 года, усяго за пяць месяцаў да падпісання Дэйтанскага пагаднення, якое закончыла вайну. Пасмяротна ён быў узнагароджаны ордэнам Героя Вызваленчай Вайны, самай вышэйшай ганаровай узнагародай, якой узнагароджвае Армія Рэспублікі Боснія і Герцагавіна.

### Сям'я 
6 жніўня 1987 года ажаніўся з Сафіяй. У шлюбе ў іх нарадзілася трое дзяцей: дачка Ізэта, сын Няўзет і сын Ібрагім.

## Зноскі 
Катэгорыя:Удзельнікі Баснійскай вайны
Катэгорыя:Памерлі ў Босніі і Герцагавіне
12-ы партызанскі атрад

**12-ы партызанскі атрад** — савецкае партызанскае падраздзяленне, якое дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Смаленскай і Магілёўскай абласцей.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* І. А. Макарэнка;
* М. В. Зайцаў;
* Я. Л. Дулькін.

### Камісары 
* А. І. Палякоў;
* В. М. Герасімаў;
* І. Я. Абаротаў.

### Начальнікі штаба 
* Гулідаў;
* В. С. Пуставойт.

## Гісторыя 
Створаны ў чэрвені 1943 года ў партызанскім палку «Трынаццаць», з верасня таго ж года 6-ы батальён палка. З 1 чэрвеня 1944 года 12-ы атрад партызанскага злучэння «Трынаццаць».

Партызаны праводзілі дыверсіі на камунікацыях праціўніка, 20 чэрвеня 1944 года ўдзельнічалі ў разбурэнні чыгуначнага палатна на ўсход ад чыгуначнай станцыі Крупкі. 30 чэрвеня 1944 года атрад (265 партызан) злучыўся з Чырвонай Арміяй.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Power chord

**Power chord**&nbsp;— англамоўны тэрмін, якім пазначаецца чыстая квінта або квінтакорд, які граецца на электрагітары з выкарыстаннем эфекту дысторшн або фузз. Усталяванага беларускамоўнага адпаведніка няма, але сустракаецца транслітарацыя **паўэр-акорд** (па аналогіі з паўэр-метал).

Хаця тэрмін акорд, у тым ліку і ў англамоўнай тэрміналогіі () пазначае сугучча трох і больш гукаў, сярод гітарыстаў тэрмін Power chord можа абазначаць музычны інтэрвал, то-бок сугучча двух гукаў. Аднак гітарысты звычайна разглядаюць power chrod як трохгучча з прапушчанай тэрцыяй. Тэхніку ігры паўэр-акордаў на электрагітары таксама часта называюць «*ігрой квінтамі*».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Музычная тэрміналогія
Халакост у Верхнядзвінскім раёне

Да вайны на тэрыторыі Верхнядзвінскага раёна яўрэі жылі ў большасці гарадоў і мястэчак: у Боркавічах, Бароўцы, Верхнядзвінску, Валынцах, Каханавічах, Луначарскім, Асвеі, Пустэльніках, Росіцы, Сар’і і многіх іншых. Ужо з першых дзён акупацыі раёна немцы пачалі забіваць прадстаўнікоў народа. 

Нацысты, рэалізуючы праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 5 гета:
* у Боркавічах (лета  — верасень 1941, закатаваны і забітыя больш за 100 чалавек)
* у Верхнядзвінску (ліпень 1941 — 2 лютага 1942, забітыя каля 800 чалавек)
* у Валынцах (лета 1941 — 22 лютага 1942, забітыя больш за 130 чалавек)
* у Асвеі (1941 — 8 сакавіка 1942, забітыя больш за 650 чалавек)
* у Каханавічах (1941 — студзень 1942, забітыя 350 чалавек)

Шэсць чалавек з Верхнядзвінскага раёна былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»:
* Дарашкевіч (Пятроўская) Аляксандра, Кайгарадава (Пятроўская) Зінаіда, Пятроўская Марфа і Пятроўскі Аркадзь (усе з вёскі Ярмоліна) за выратаванне Цырклінай Рывы і Цыркліна Леаніда;
* Пухальская Марыя і Пухальскі Уладзіслаў з вёскі Сардыкі за выратаванне Быра Абрахама і Быра Стэфаніі.

У раёне ўстаноўлены помнікі на месцах масавых забойстваў яўрэяў у гады Катастрофы — у Барковічах, Верхнядзвінску, Валынцы, Нураве і Асвеі. Яшчэ адна брацкая магіла прыкладна 80-ці ахвяр генацыду яўрэяў знаходзіцца ў вёсцы Луначарскае Боркавіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Верхнядзвінскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Верхнядзвінскага раёна
Сакалянскі завулак (Мінск)

**Сакалянскі завулак** — завулак у Ленінскім раёне Мінска ў раёне былой вёскі Сакалянка, якая ўвайшла ў склад горада ў 1959 г., і ў памяць аб якой быў названы дадзены завулак. Забудова завулка выключна сядзібная, 1-2 павярховая, жылая; служыць амаль адзіным напамінам аб архітэктуры зніклай вёскі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сакалянскі завулак на картах Яндэкс
* Сакалянскі завулак на АТО.ВУ
* Сакалянскі завулак на базе Рhotobuildings
* Соколянский переулок - Расписание городского транспорта Минск по остановкам

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Спас Уседзяржыцель (абраз са Снітава)

**Спас Уседзяржыцель** — абраз, напісаны невядомым майстрам у канцы XVII стагоддзя. Выяўлены ў Свята-Пакроўскай царкве ў Іванаве, паходзіць з царквы ў вёсцы Снітава Брэсцкай вобласці. Захоўваецца ў калекцыі Музея старажытнабеларускай культуры. Памеры абраза складаюць 99 × 95 × 3 см. Адрэстаўраваны П. Журбеем.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музей старажытнабеларускай культуры
Катэгорыя:Абразы XVII стагоддзя
Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Карціны ў стылі барока
Катэгорыя:Жывапіс барока Беларусі
Катэгорыя:Карціны невядомых мастакоў
Катэгорыя:Іванава
Катэгорыя:Снітава
Катэгорыя:Ісус Хрыстос у жывапісе
Іваніцкі

**Іваніцкі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзяніс Іваніцкі (нар. 1997) — беларускі валейбаліст.
* Оля Іваніцкі (1931—2009) — сербская мастачка, а таксама скульптар, архітэктар, паэт і дызайнер.
Халакост у Глыбоцкім раёне

На тэрыторыі Глыбоцкага раёна ёсць некалькі месцаў масавых расстрэлаў яўрэяў. Каля возера Вялікае, за аэрадромам, у сярэдзіне 1942 года забілі 2700 чалавек. Недалёка ад урочышча Барок у 1942 годзе былі расстраляныя каля 2000 яўрэяў. У цэнтры Глыбокага на вуліцы Чкалава 19 жніўня 1942 года былі пахаваныя каля 4500 прадстаўнікоў народа — вязняў знішчанага гета. У Плісе ў 1943 годзе былі забітыя 500 чалавек.

У вёсцы Зябкі да вайны жыло каля 20 яўрэйскіх сем’яў, з якіх ніхто не паспеў эвакуявацца. Трох чалавек немцы забілі ў першы ж дзень пасля акупацыі, а затым быў праведзены пагром, у якім удзельнічалі і мясцовыя жыхары. Уся яўрэйская маёмасць была разрабавана. Яўрэяў мястэчка штодня выкарыстоўвалі на прымусовых працах — будаўніцтве дарогі, капанні катлаванаў і іншым. Калі нацысты стварылі гета ў Празароках, выжылых адправілі туды, дзе ацалелыя ў рэшце рэшт былі забітыя.

Масавыя забойствы адбываліся ў населеных пунктах Глыбокае, Пліса, Шыпы, Малыя Давыдкі, Перадолы, Галубічы (32 чалавекі ва ўрочышчы Жыроўня ў 1941 годзе).

Апошніх яўрэяў, пакінутых працаваць у аптэках, часам на млынах, дзе немцы не маглі абысціся без спецыялістаў, зімой 1942—1943 года ў адзін дзень нацысты сабралі іх і расстралялі,
* Сянкевіч Канстанцін і Марыя,
* Грыц Мікіта і Яўгенія.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Глыбокім, Плісе і Празароках.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Глыбоцкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Глыбоцкага раёна
Ева Грын

**Ева Грын** (, ) — французская актрыса тэатра, кіно і тэлебачання, мадэль.

Маці — Марлен Жабер. Акцёрскую кар’еру Ева Грын пачынала ў тэатры, потым адбыўся яе кінадэбют у драме Бернарда Берталучы «*The Dreamers*» (Летуценнікі), 2003. Сусветную вядомасць атрымала, згуляўшы ролю Сібілы, каралевы Іерусаліма ў гістарычным эпасе Рыдлі Скота «*Kingdom of Heaven*» (Царства Нябеснае) і дзяўчыну Джэймса Бонда Веспер Лінд у баявіку «Casino Royale» (Казіно „Раяль“) (2006).

З 2006 года Грын здымаецца ў незалежным кіно: «*Cracks*» (Трэшчыны), 2009, «Womb» (Улонне»), 2010 і «*Perfect Sense*», 2011г. Яна з’явілася ў тэлесерыяле «Камелот» (2011), а таксама ў шырокаэкраннай адаптацыі Ціма Бёртана «*Dark Shadows*» (Змрочныя цені), 2012. У 2014 годзе яна выканала ролі Артэмісіі ў «*300: Rise of an Empire*» (300 спартанцаў: Росквіт імперыі) і Эвы Лорд у сіквеле Фрэнка Мілера і Роберта Радрыгеса «*Sin City: A Dame to Kill For*» (Горад грахоў 2). Таксама знялася ў фільме «''Miss Peregrine's Home for Peculiar Children*» (Дом дзіўных дзяцей міс Пярэгрын), 2016 г. рэжысёра Ціма Бёртана.

Згуляная ёю роля Ванэсы Айвз у драматычным серыяле канала *Showtime* «*Penny Dreadful''» (Страшныя казкі, 2014—2016) прынесла ёй намінацыю на прэмію «Залаты Глобус» за найлепшую жаночую ролю ў драматычным тэлесерыяле на 73-й цырымоніі ўручэння прэміі.

У 2007 годзе Ева Грын была ўдастоена спецыяльнай узнагароды BAFTA ў намінацыі «Узыходзячая зорка». Увесну 2018 года Грын стала кавалерам ордэна Мастацтваў і літаратуры, які яна атрымала ад міністэрства культуры Францыі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Францыі
Фрэнк Мілер

**Фрэнк Мілер** (; нар.  года, Олні, Мэрыленд, ЗША) — амерыканскі кінарэжысёр, ілюстратар і аўтар коміксаў, найбольш вядомы сваімі графічнымі навэламі, выкананымі ў стылі нуар. Адзін з самых вядомых, папулярных і ўплывовых аўтараў коміксаў у свеце. Самыя вядомыя працы Мілера ўключаюць коміксы «Сарвігалава» (англ.: Daredevil), «Электра» (англ.: Elektra), «Бэтмен: Год першы» (англ.: Batman: Year One), «Бэтмен: Вяртанне Цёмнага Рыцара» (англ.: Batman. : The Dark Knight Returns), «Горад грахоў» (англ.: Sin City), «300» (англ. 300).

## Зноскі
Піт

**Піт**:

## Прозвішча 
* Брэд Піт — амерыканскі акцёр
* Майкл Піт — амерыканскі акцёр

## Тапонім 
* Піт (востраў)
Дзяніс Іваніцкі

**Дзяніс Іваніцкі** (нар. ) — беларускі валейбаліст.

## Біяграфія 
Выхаванц СДЮШАР горада Кіраўск, Магілёўская вобласць.

У 2020 годзе пакінуў «Энергію» у сувязі з прызывам на воінскую службу.

У верасні 2024 года вярнуўся ў «Энергію».

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 2019/20, 2017/18, 2016/17
*   Сярэбраны прызёр Кубка Беларусі (1): 2016/17
*   Бронзавы прызёр Кубка Беларусі (2): 2019/20, 2017/18

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Иваницкий Денис
* Dzianis Ivanitskiy

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Сезон 2020/2021 «Энергіі» Гомель

У сезоне 2020—2021 валейбольны клуб «Энергія» з горада Гомель прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2020/2021 (**Бронзавы прызёр**),
* Кубак Беларусі 2020 (**4-е месца**).

## Склад каманды 
* Антон Сушынскі (2001)
* Дзмітрый Маёранка (2000)
* Мікалай Качмараў (1987)
* Яўген Хадзянок  (1996)
* Арцём Масько (1996)
* Раман Аплевіч (1986)
* Уладзімір Галота (2001)
* Дзмітрый Дылеўскі (2001)
* Аляксандр Арлоўскі (1997)
* Андрэй Пратасеня
* Ілья Кашэвіч

## Трэнеры каманды 
*  Раман Аплевіч (галоўны трэнер)
* Уладзімір Лук’янаў (трэнер)
*  Аляксандр Чуйкоў (менеджэр)

## Гл. таксама 
* Сезон 2019/2020 «Энергіі» Гомель
* Сезон 2021/2022 «Энергіі» Гомель

## Спасылкі 
* Energia Gomel 
* Таблица переходов белорусского чемпионата
2020/2021
Энергія
Катэгорыя:2020 год у Гомелі
Катэгорыя:2021 год у Гомелі
Луісвіл (Алабама)

**Луісвіл** () — горад у акрузе Барбар, штат Алабама. Знаходзіцца за 95 км на паўднёвы ўсход ад адміністрацыйнага цэнтра штата, горада Мантгомеры.  На паўночны захад ад горада працякае рака Пі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Алабамы
Гас Ван Сент

**Гас Грын Ван Сент-малодшы** (; нар. , , штат Кентукі, ЗША) — амерыканскі рэжысёр, пісьменнік, мастак, фатограф і музыкант.

Ван Сент пачынаў кар'еру як прадстаўнік амерыканскага незалежнага і квір-кіно, але затым здымаў і буйнабюджэтныя галівудскія стужкі, разлічаныя на самую шырокую публіку. Лаўрэат «Залатой пальмавай галіны» за фільм «Слон» (2003). Двухразовы намінант на прэмію «Оскар» як найлепшы рэжысёр за фільмы «Разумніца Уіл Хантынг» і «Харві Мілк».

## Зноскі
Уэст-Орындж

**Уэст-Орындж**:
* Уэст-Орындж (Нью-Джэрсі)
* Уэст-Орындж (Тэхас)
Суіні Тод, дэман-цырульнік з Фліт-стрыт

**«Суіні Тод, дэман-цырульнік з Фліт-стрыт»** () (2007) — музычна-драматычны трылер рэжысёра Ціма Бёртана, экранізацыя мюзікла «Суіні Тод, дэман-цырульнік», пастаўленага ў 1979 годзе, лібрэта Х’ю Вілера, музыка Стывена Сондхайма, і які заваяваў прэмію «Тоні». Паводле легенды Суіні Тод быў англійскім цырульнікам, які забіваў кліентаў брытвай, а яго саўдзельніца, місіс Ловет, дапамагала яму пазбаўляцца ад целаў, робячы з іх начынне для мясных пірагоў.

Стужка знята ў халодных змрочных танах макабрычнай готыкі, якія нагадваюць больш ранні фільм Бёртана «Сонная Лагчына». Толькі сцэна ў мора, мроі місіс Ловетт і ўспаміны Суіні аб яго сям’і афарбаваны ў яркія, хоць і прыглушаныя, колеры.

Кінастужка атрымала ў асноўным станоўчыя водгукі, а таксама шэраг узнагарод — два «Залатыя глобусы» ў намінацыях «Лепшы фільм (камедыя ці мюзікл)» і «Лепшая мужчынская роля (камедыя ці мюзікл)» (Джоні Дэп), прэмію «Оскар» за лепшую працу мастака-пастаноўшчыка (Дантэ Ферэці (пастаноўшчык), Франчэска Ло Ск’ява (дэкаратар)), прэмію канала «MTV» за «Лепшага злыдня» (Джоні Дэп) і два «Сатурны» за «Лепшы фільм жахаў» і «Лепшыя касцюмы» (Колін Этвуд). Дэп таксама быў намінаваны на «Оскар» як лепшы акцёр, а Колін Этвуд — як лепшы дызайнер касцюмаў. Нягледзячы на ​​невялікія касавыя зборы ў ЗША, фільм быў добра прыняты ў свеце і шмат разоў перавыдаваўся на DVD, а 18 снежня 2007 года на асобным дыску выйшаў саўндтрэк да фільма.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы 2007 года
Роджэр Корман

**Роджэр Уільям Корман** (; , Дэтройт, Мічыган — , Санта-Моніка, Каліфорнія) — амерыканскі кінарэжысёр і прадзюсар, які зняў вялікую колькасць фільмаў катэгорыі В (пераважна фільмы жахаў нізкага класа і баевікі). Яго называлі «каралём фільмаў класа Б» і «каралём драйв-інаў» (кінатэатраў пад адкрытым небам). Корман праславіўся як рэжысёр, здольны здымаць фільмы з фенаменальнай хуткасцю і з мінімальным бюджэтам. Фільм «Крама жахаў» (1960) быў зняты за рэкордныя 2 дні за $30 000. Пік творчай актыўнасці Кормана прыпаў на 1950-я і 1960-я гады. У гэты час ён зняў, апроч іншага, серыю гатычных фільмаў па матывах кніг Эдгара По з удзелам акцёра Вінцэнта Прайса — яны ўвайшлі ў лік яго найбольш прызнаных крытыкамі карцін. Пасля 1971 года ён амаль спыніў здымаць фільмы асабіста, як рэжысёр, але працягваў прадзюсаваць працы іншых рэжысёраў.

У 2009 годзе Корман быў удастоены ганаровага «Оскара» за ўнёсак у кінематограф. Многія знакамітыя рэжысёры Галівуду пачыналі кар’еру пад кіраўніцтвам Кормана. У іх ліку былі Фрэнсіс Форд Копала, Джэймс Кэмеран, Марцін Скарсэзэ і Джонатан Дэмі.

## Зноскі
Эрні Хадсан

**Эрнест Лі Хадсан** (; нар. , Бентан-Харбар, Мічыган) — амерыканскі акцёр.

## Біяграфія 
Эрнест Лі Хадсан нарадзіўся 17 снежня 1945 года ў горадзе Бентан-Харбар, штат Мічыган, ЗША. Свайго бацьку ён не ведаў, а маці, Мэгі Дональд, памерла ад туберкулёзу, калі Эрні было два месяцы, будучага акцёра выхоўвала бабуля з боку маці Арана Дональ. Хадсан скончыў дзяржаўны універсітэт Уэйна, а пазней — Ельскую школу драмы; затым паступіў у дактарантуру Мінесотскага ўніверсітэта, але не завяршыў навучанне.

За сваю кар’еру Эрні зняўся ў больш за 220 фільмах і серыялах. Вядомасць яму прынесла ролю Уінстана Зедмара ў фільмах «Паляўнічыя за прывідамі» і «Паляўнічыя за прывідамі 2». Хадсан праслухоўваўся на ролю таго ж персанажа ў мультсерыяле «Сапраўдныя паляўнічыя за прывідамі», аднак ролю ў выніку атрымаў Арсеніа Хол.

З 1963 па 1982 год Хадсан быў жанаты з Джэні Мур, з якой выхоўваў двух сыноў — Эрні і Рахмана. З 25 мая 1985 года жанаты з Ліндай Кінгсберг, з якой выхоўвае яшчэ двух сыноў — Эндру і Роса.

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Майкл Піт

**Майкл Піт** (, нар. , Уэст-Орындж) — амерыканскі акцёр і музыкант.

У 1999 годзе адбыўся пазабродвейскі дэбют у пастаноўцы The Trestle at Pope Lick Creek Нью-Ёркскай тэатральнай майстэрні. Спецыяліст па падборы акцёраў заўважыў яго і парэкамендаваў на ролю ў тэлесерыяле «Бухта Доўсан» («Лета нашых надзей»).

Пасля таго, як ён сыграў палюбоўніка рок-зоркі транссэексуала ў фільме «Хэдвіг і бяздольны дзюйм» (2001), яго пачалі запрашаць на ролі другога плана ў буйных галівудскіх праектах, такіх як «Садыст» і «Адлік забойстваў». Пасля Майкл зняўся ў фільме Бернарда Берталучы «Летуценнікі». Іншая прыкметная роля дасталася Піту ў фільме Гаса Ван Сента «Апошнія дні», дзе ён граў суіцыдальнага гранж-музыканта, які сядзіць на гераіне, падобнага да Курта Кабейна.

У 2007 годзе выйшаў фільм «Шоўк» паводле навелы Алесандра Барыка, галоўныя ролі ў якім выканалі Майкл Піт і Кіра Найтлі. Як адзін з вядучых акцёраў, здымаўся ў першым і другім сезонах серыяла «Падпольная імперыя» (HBO).

Майкл Піт спявае і грае на гітары ў гурце «Pagoda».

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Мартсіна

**Мартсіна** () — вёска ў воласці Сетамаа павета Вырумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Мерэмяэ.  
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Цімаці Спол

**Цімаці Ле́нанард Спол** (; нар. , ) — брытанскі акцёр кіно і тэлебачання. Вядомы, перш за ўсё, сваімі ролямі ў фільмах: «Прамова караля», «Суіні Тод, дэман-цырульнік з Фліт-стрыт», «Пракляты „Юнайтэд“», «Пад покрывам нябёсаў», «Апошні кат», «Таямніцы і хлусня» і серыі фільмаў «Гары Потэр».

## Біяграфія 
навучаўся ў Нацыянальным моладзевым тэатры і ў Каралеўскай акадэміі драматычнага мастацтва, дзе яму быў прысуджаны залаты медаль Бэнкрафта — найлепшаму акцёру, які падае надзеі. Родны брат Цімаці, Мэцью, — дырэктар кампаніі «Morpheme», займаецца распрацоўкай камп’ютарных гульняў.

Цімаці Спол дэбютаваў у кіно ў фільмах «The Life Story of Baal» (1978) і «Квадрафенія» (1979). Пасля гэтага ён з’яўляўся ў такіх фільмах, як «Нявеста», «Галандскія дзяўчынкі», «Готыка», «Дэман сноў», «Круза», «Белы паляўнічы, чорнае сэрца», «Пад покрывам нябёсаў», «Таямніцы і хлусня», «Гамлет», «Крэзанутыя», «Мудрасць кракадзілаў» і «Вацель», а таксама ў серыяле «Ауф відэрзеен, хатнія», дзе ён гуляў Бары Тэйлара з 1983 па 2004 год.

Пасля 2000-х гадоў Спол здымаўся ў больш яркіх ролях. Сапраўдную вядомасць яму прынесла роля Пітэра Петыгру ў серыі фільмаў «Гары Потэр». Падзеяй стала галоўная роля Альберта Пірпайнта ў фільме «Апошні кат» (2005). Ён таксама сыграў камедыйнага персанажа Натаніэля ў фільме 2007 года «Зачараваная», з’явіўся ў асноўных ролях у фільмах «Суіні Тод, дэман-цырульнік з Фліт-стрыт», «Апалуза», «Пракляты „Юнайтэд“» і агучыў Баярда ў «Алісе ў Цудазем’і».

Атрымаў ад каралевы Лізаветы II званне афіцэра Ордэна Брытанскай імперыі (OBE) 31 снежня 1999 года.

За свае працы ў кіно і на тэлебачанні Сполл неаднаразова ганараваўся намінацый на прэмію BAFTA. 24 мая 2014 года за выкананне загалоўнай ролі ў фільме Майка Лі «Містэр Цёрнер» быў удастоены мноства ўзнагарод, у тым ліку прыза як найлепшы акцёр на 67-м Канскім кінафестывалі і Еўрапейскай кінапрэміі.

## Зноскі
Элкская дыяцэзія

**Элкская дыяцэзія ** (, ) — дыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Элк у Польшчы. З'яўляецца суфраганам Вармійскай архідыяцэзіі і ўваходзіць у склад Вармійскай мітраполіі. Створана Папам Рымскім Янам Паўлам ІІ у 1992 годзе. 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Рэлігія ў Польшчы
Катэгорыя:1075 год у Польшчы
Катэгорыя:1992 год у Польшчы
Базілевіч

**Базілевіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Канстанцін Васілевіч Базілевіч (1892—1950) — савецкі гісторык.
* Мануіл Базілевіч — усходнеславянскі драматург і паэт XVIII стагоддзя.
Андрэй Пратасеня

**Андрэй Пратасеня** (нар. ) — беларускі валейбаліст.

## Біяграфія 
Выпускнік ГДУ імя Ф. Скарыны.

Пачынаў сваю кар’еру валейбаліста ў Гродна за «Камунальнік», там паступіў у вну. У 2013 годзе гуляў у Гомель за каманду ГВК.

У 2020 годзе склаў кантракт з валейбольным клубам «Энергія».

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (5): 2019/20, 2018/19, 2017/18, 2016/17, 2004/05
*   Уладальнік Кубка Беларусі (3): 2019/20, 2018/19, 2004/05
*   Сярэбраны прызёр Кубка Беларусі (2): 2021/22, 2017/18
*   Бронзавы прызёр Кубка Беларусі (2): 2022/23, 2016/17

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Andrei Pratasenia 
* Протасеня Андрей
* Чета Прэтасеня — Мэкат: "Наше тэржествэ прэхэдилэ пэд хэштегэм «Свадьба чемпиэнэв»

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Аркет

**Аркет** — прозвішча.
* Алексіс Аркет — амерыканская актрыса
* Патрысія Аркет — амерыканская актрыса
* Разана Аркет — амерыканская актрыса
Нацыянальны тэатр імя Рубэна Дарыа

**Нацыянальны тэатр імя Рубэна Дарыа** () — нацыянальны тэатр Нікарагуа. Ён размешчаны ў сталіцы Манагуа і быў названы ў гонар аднаго з найбольш вядомых лацінаамерыканскіх, у прыватнасці Нікарагуанскіх, паэтаў Рубэна Дарыа.

## Гісторыя 
Будынак Нацыянальнага тэатра Рубэна Дарыа быў адным з нешматлікіх, якія захаваліся ў выніку разбуральнага землятрусу ў 1972 годзе.

### Тэатр 
Нацыянальны тэатр імя Рубэна Дарыа — гэта месца правядзення розных культурных мерапрыемстваў Манагуа, уключаючы музыку, тэатр, выяўленчыя мастацтва. У тэатры праходзяць найбольш значныя канцэрты і імпрэзы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Rubén Darío National Theater сайт тэатра
* Усё пра Нацыянальны тэатр Рубэна Дарыа

Катэгорыя:Тэатры паводле алфавіта
Разана Аркет

**Разана Ларэн Аркет** (, нар.  года, Нью-Ёрк) — амерыканская актрыса.

## Біяграфія 
З 17 гадоў паспяхова здымалася ў невялікіх ролях на тэлебачанні і ў кіно. У 1982 годзе была намінаваная на прэмію «Эмі» за ролю ў тэлевізійным фільме «Песня ката». У гэтым жа годзе выйшаў сінгл «Rosanna» гурта Toto з альбома Toto IV. Песня была напісана Дэвідам Пэйчам і прысвечана Разане Аркет, з якой сустракаўся ўдзельнік Toto Стыў Паркара. Песня мела вялікі поспех: 2-е месца ў Billboard Hot 100 і прэмія Грэмі. У 1983 годзе ў Разаны першая галоўная роля, фільм «Крошка, гэта ты!»

Папулярнасць атрымала ў 1985 годзе, калі яна знялася ў камедыі «Адчайна шукаю Сьюзен» разам з пачынаючай поп-спявачкай Мадонай. За гэты фільм Разана атрымала прэмію BAFTA за найлепшую жаночую ролю другога плана, а таксама была намініравана на Залаты глобус. Далей — роля ў паспяховым у крытыкаў фільме «Сільверада», затым — здымкі ў Марціна Скарсэзэ ў «Пасля працы» і няўдалы «Восем мільёнаў спосабаў памерці». Пасля паездка ў Еўропу і здымак у Люка Бесона ў яго першым англамоўным фільме «Блакітная бездань». У 1989 годзе яшчэ адна роля ў Скарсэзэ, у фільме «Нью-ёркскія гісторыі» (эпізод «Урокі жыцця»). У гэты перыяд звычайна ёй даставаліся ролі незвычайных, вар’ятаў і эксцэнтрычных жанчын, якія грэбуюць грамадскімі нормамі.

У верасні 1990 года Разана з’явілася на вокладцы часопіса «Playboy». Пазней яна сказала, што гэта было зроблена без яе ведама. У 1990-х гадах прыкметнымі ролямі сталі другарадныя ролі ў папулярных фільмах, у «Крымінальным чытве» Квенціна Таранціна, у «Аўтакатастрофе» Дэвіда Кроненберга і ў «Дзевяці ярдаў» Джонатана Ліна.

У 2000-х гадах паставіла як рэжысёр некалькі дакументальных фільмаў (напрыклад «У пошуках Дэбры Уінгер»). Працягвае здымацца ў кіно і серыялах.
## Фільмаграфія 
## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы ЗША
Cessna 750 Citation X

**«Cessna 750 Citation X»** — турбавентылятарны двухматорны далёкамагістральны сярэдні адміністрацыйны самалёт, распрацаваны кампаніяй Cessna Aircraft Company. Цяпер самалёт з’яўляецца самым хуткім грамадзянскім і дзелавым суднам. Максімальная хуткасць — 993 км/г (0,935 М).

Вырабляецца ў Уічыта, Канзас.

## Распрацоўка 
Cessna 750 — асобнае сямейства самалётаў з шасці, якія выпускаюцца пад брэндам Citation.

Citation X заснавана на больш ранніх Citation III, VI і VII, але разам з тым мае шэраг істотных адрозненняў: новы профіль крыла, рухавікі, «шкляная кабіна».

## Эксплуатанты 
Паветранае судна эксплуатуецца як прыватнымі асобамі, так і кампаніямі, у тым ліку аператарамі чартарных кампаній.

## Страты самалётаў 
Па стане на 13 траўня 2020 года былі страчаныя тры самалёты Cessna 750 Citation X. У катастрофах загінула 5 чалавек.

## Зноскі 
Катэгорыя:Самалёты ЗША
Марынава (Сетамаа)

**Марынава** () — вёска ў воласці Сетамаа павета Вырумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Мерэмяэ.  
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Марцін Ландау

**Марцін Джэймс Ландау** (; ) — амерыканскі . Лаўрэат прэмій «Оскар», трох «Залатых глобусаў», прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША і прэміі «Сатурн».

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Midjourney

**Midjourney** — генератыўная мадэль для стварэння відарысаў паводле тэкставага апісання. Распрацавана аднайменнай даследчыцкай лабараторыяй з Сан-Францыска, заснаванай Дэвідам Хольцам.

## Гісторыя 
Лабараторыя Midjourney была заснавана Дэвідам Хольцам, стваральнікам стартапа Leap Motion і былым супрацоўнікам NASA і таварыства Макса Планка. Дэвід Хольц пакінуў Leap Motion у жніўні 2021 каб працаваць над Midjourney. Лабараторыя наняла 10 інжынераў і запусціла першае прыватнае дэма ў верасні 2021. У лютым 2022 генератыўная мадэль Midjourney стала даступнай публіцы ў выглядзе бота на платформе Discord.

## Гл. таксама 
* DALL-E

## Крыніцы 
Катэгорыя:Машыннае навучанне
Арлея (значэнні)

**Арлея** — тапонім.

## Беларусь 
* Арлея — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці.
* Арлея — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці.
* Арлея — археалагічны помнік каля вёскі Арлея Полацкага раёна Віцебскай вобласці.

## Расія 
* Арлея () — рака ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці, прыток Дняпра.
* Арлея () — возера ў Пустошкінскім раёне Пскоўскай вобласці.
Выбух на чыгуначнай станцыі Квета (2024)

9 лістапада 2024 года каля 8:25 раніцы тэрарыст-смяротнік прывёў у дзеянне выбуховае прыстасаванне на шматлюднай платформе чыгуначнай станцыі Квета (правінцыя Белуджыстан, Пакістан) каля білетных кас, дзе каля 150—200 чалавек чакалі цягнік на Равалпіндзі. Па меншай меры 32 чалавекі загінулі і яшчэ 62 былі паранены.

Адказнасць узяла Армія вызвалення Белуджыстана.

Паводле заявы баевікоў, тэракт арганізаваны брыгадай Маджыда.

10 лістапада Армія вызвалення Белуджыстана апублікавала фатаграфію смяротніка — Мухамеда Рафіка Бізэнджа. Ён далучыўся да баевікоў у 2017 годзе пад псеўданімам «Вашэн».

Урад Белуджыстана абвясціў трохдзённую жалобу з 11 па 13 лістапада.

## Гл. таксама 
* Захоп цягніка Jaffar Express (2025)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лістапад 2024 года
Катэгорыя:Падзеі 9 лістапада
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2024 годзе
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты 2024 года
Катэгорыя:Падзеі ў Пакістане
Севярын Жавускі

== Вядомыя асобы ==

* Севярын Жавускі (1742—1811) — гетман польны каронны, удзельнік Таргавіцкай канфедэрацыі.
* Севярын Жавускі (сярэдзіна XVIII ст. — пасля 1792) — камандзір 8-га пяхотнага рэгіменту ВКЛ, пляменнік гетмана польнага кароннага.
* Севярын Юзаф Жавускі (канец XVII — 1754) — ваявода валынскі, рэферандар вялікі каронны, падчашы вялікі каронны.
Прытыкі

Назву **Прытыкі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Прытыкі — ранейшая назва вёскі Малінаўка ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці
* Прытыкі — ранейшая назва вёскі Калініна ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці
* Прытыкі — ранейшая назва вёскі Вясёлы ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці

## Гл. таксама 
* Прытыка (значэнні)
Bash

**Bash** (от , каламбур  — «адроджаны» shell) — удасканаленая і мадэрнізаваная варыяцыя каманднай абалонкі Bourne shell. Адна з найбольш папулярных сучасных разнавіднасцяў каманднай абалонкі UNIX. Асабліва папулярная ў асяроддзі Linux, дзе яна часта выкарыстоўваецца ў якасці прадусталяванай каманднай абалонкі.

Хоць Bash распрацавана для UNIX і UNIX-падобных аперацыйных сістэм, такіх як GNU/Linux, таксама даступны версіі для Windows, BeOS і Haiku.

## Гісторыя 
Браян Фокс пачаў пісаць код для Bash 10 студзеня 1988 года пасля таго, як Рычард Столман быў незадаволены адсутнасцю прагрэсу, дасягнутым папярэднім распрацоўшчыкам. Столман і FSF палічылі свабодную абалонку, якая магла б запускаць існуючыя скрыпты, настолькі стратэгічна важнай для цалкам свабоднай сістэмы, пабудаванай на аснове кода BSD і GNU, што гэта быў адзін з нямногіх праектаў, якія яны фінансавалі самі, а Фокс узяўся за гэтую працу як супрацоўнік FSF. Фокс выпусціў Bash у выглядзе бэта-версіі (версія .99) 8 чэрвеня 1989 года і заставаўся асноўным распрацоўшчыкам прыкладна дзесьці да перыяду паміж сярэдзінай 1992 года і сярэдзінай 1994 года, калі ён быў звольнены з FSF, і яго абавязкі былі перададзены іншаму ўдзельніку, Чэту Рэмі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Bash Reference Manual

Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне, напісанае на C
Катэгорыя:Свабоднае кросплатформавае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Скрыптовыя мовы
Джэйк Джыленхол

**Джэйкаб Бенджамін Джыленхол** (}; ) — амерыканскі акцёр.

Джыленхол пачаў здымацца ў 11 гадоў. Сваю першую ролю ён сыграў у фільме «Гарадскія піжоны» (1991), пасля чаго былі невялікія ролі ў розных фільмах. Сусветнае прызнанне Джэйкаб Джыленхол атрымаў у 1999 годзе, калі на экраны выйшла біяграфічная драма «Кастрычніцкае неба», дзе ён выканаў сваю першую галоўную ролю — падлетка Хомера Хікэма. Таксама ён выканаў галоўную ролю ў карціне «Доні Дарка». З гэтага моманту маладому акцёру пачынаюць прапаноўваць ролі ў розных праектах: ён граў школьніка, які патрапіў у глабальны катаклізм у фільме-катастрофе Роланда Эмерыха «Паслязаўтра», марскога пехацінца ў фільме «Марпехі» Сэма Мендэса; у 2005 годзе выканаў ролю Джэка Твіста ў высока ацэненым кінакрытыкамі фільме Энга Лі «Гарбатая гара» і быў удастоены прэміі BAFTA і адзінай у кар’еры намінацыі на «Оскар». У далейшым атрымаў высокую пахвалу за працу ў фільмах «Задыяк», «Патруль» «Палонніцы», «Стрынгер» і «Пад покрывам ночы».

Джыленхол з’яўляецца трохразовым намінантам узнагароды Брытанскай кінаакадэміі, двухразовым намінантам на «Залаты глобус» і Прэмію Амерыканскай гільдыі кінаакцёраў, а таксама трохразовым намінантам на тэатральную прэмію «Тоні».

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Паланды

**Паланды** () — вёска ў воласці Сетамаа павета Вырумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Мерэмяэ.  
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Пала (Цюры)

**Пала** (эст. Pala) — вёска ў воласці Цюры павета Ярвамаа, Эстонія. Размешчана за 4,5 кіламетра на поўнач ад павятовага цэнтра — горада Цюры — і за 6,5 кіламетра на захад ад павятовага цэнтра — горада Пайдэ. Вышыня над узроўнем мора — 67 метраў.

Клімат умераны. Паштовы індэкс — 72234.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Пала (Куусалу)

**Пала** (эст. Pala) — вёска ў воласці Куусалу павета Хар'юмаа, Эстонія. Размешчана за 53 кіламетры на ўсход ад Таліна. Адлегласць да валаснога цэнтра - пасёлка Куусалу - 25,5 кіламетра. Вышыня над узроўнем мора — 102 метры.

Клімат - умераны.  Паштовы індэкс - 74613. У вёсцы знаходзіцца самы высокі пункт павета Хар'юмаа, вышыня - 112,6 метра над узроўнем мора.

Побач з вёскай знаходзіцца цэнтральны палігон Узброеных сіл Эстоніі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Колга (пасёлак)

**Колга** () — пасёлак на поўначы Эстоніі ў воласці Куусалу, павет Хар'юмаа. Размешчаны за 42 км на ўсход ад Таліна. Вышыня над узроўнем мора — 48 метраў. Праз пасёлак працякаюць рэкі Колга і Пудысоа. На тэрыторыі пасёлка размешчана верхавое балота Віру.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Бадзяк рачны

**Бадзя́к рачны́**, **бадзя́к прыручайны** (*Cirsium rivulare*) — від кветкавых травяністых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая расліна вышынёй 30—100 см. Сцябло прамастойнае, апушанае, асабліва ў верхняй частцы. Лісце простае, перыстае. Прыкаранёвае і ніжняе сцябловае лісце з кароткімі чаранкамі, пёрыста-рассечанае, у абрысе эліптычныя, 1,5—4,5 см даўжынёй, з ланцэтнымі лопасцямі, якія канчаюцца тонкай калючкай. Сярэдняе сцябловае лісце сядзячае. Кветкавыя кошыкі пурпуровага колеру, па 2—3 на верхавінках сцябла, зрэдку адзіночныя. Абгортка шарападобная, пераважна афарбаваная, з кароткімі вострымі канцамі ўверсе. Калякветнік акінаморфны. Плод — сямянка светла-бурага колеру.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Асноўны арэал расліны — Еўропа. Расце па берагах вадаёмаў, на вільготных і забалочаных лугах, узлесках і палянах вільготных, забалочаных і пойменных лясоў, у чорнаалешніках, у парках і садах. Святлолюбівая, ценевынослівая расліна, мезафіт, гіграфіт, мезатроф, эўтроф.

## Гаспадарчае значэнне 
* Дэкаратыўная і меданосная расліна. Ахоўваецца ў шэрагу рэгіёнаў Расіі і Украіны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Cirsium rivulare (Jacq.) All. — Бодяк приручейный // Батанічны інстытут імя У. Л. Камарова РАН
* Cirsium rivulare (Бодяк ручейный, Бодяк речной) // Гербарый МДУ

Катэгорыя:Бадзяк
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1789 годзе
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны