open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Барыс Фёдаравіч Андрэеў

**Барыс Фёдаравіч Андрэеў** (; 27 студзеня [9 лютага] 1915,  — , ) — савецкі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст СССР (1962). Лаўрэат дзвюх Сталінскіх прэмій першай ступені (1948, 1950).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 студзеня (9 лютага) 1915 года ў Саратаве ў сям’і рабочых. Дзіцячыя і юнацкія гады прайшлі ў Аткарску Саратаўскай губерні. Пасля заканчэння школы-сямігодкі ў 1930 годзе працаваў слесарам-электраманцёрам на камбайнавым заводзе ў Саратаве (1930—1935). У 1933—1935 гадах без адрыву ад працы вучыўся ў Школе працоўнай моладзі пры заводскім упраўленні. Ужо тады пачаў хадзіць у завадскі драмгурток. У 1937 годзе скончыў Саратаўскае тэатральнае вучылішча (з 1933 года — імя І. А. Слонава, цяпер — Тэатральны інстытут Саратаўскай дзяржаўнай кансерваторыі імя Собінава),

У 1938—1941 гадах — акцёр Кіеўскай кінастудыі (цяпер — «Кінастудыя імя А. Даўжэнкі»), у 1941—1942 — Ташкенцкай кінастудыі (цяпер — «Узбекфільм») і ЦАКС (цяпер — «Казахфільм»), у 1943 годзе — «Туркменфільм», Сталінабадскай (цяпер — «Таджыкфільм») і Тбіліскай кінастудый (цяпер — «Грузія-фільм»), у 1944—1982 гадах — Тэатра-студыі кінаакцёра (цяпер — Дзяржаўны тэатр кінаакцёра).

Падчас здымак фільмаў «Трактарысты» і «Знішчальнікі» набыў двух вельмі блізкіх сяброў — П. Алейнікава і М. Кручкова. Пасля ў коле кінаакцёраў ён называў гэтую кампанію «святой тройцай».

У гады вайны разам з М. Бернесам зняўся ў легендарным фільме «Два байцы» (1943).

У ролі Ільі Журбіна ў фільме «Вялікая сям’я» (1954) выявілася ўменне акцёра ўвасабляць псіхалагічна глыбокія характары. Прасякнута эмацыйнай насычанасцю выкананне Андрэевым роляў Лазара Баўкіна ў экранізацыі аповесці Паўла Ніліна «Жорсткасць» (1959) і боцмана Расамахі ў экранізацыі аповесці Віктара Канецкага «Шлях да прычала» (1962). Найбуйнейшай працай артыста ў кіно стаў Важак у фільме «Аптымістычная трагедыя» (1963).

Браў удзел у агучванні мультфільмаў.

Член праўлення Саюза кінематаграфістаў СССР. У 1960—1982 гадах — старшыня акцёрскай секцыі Саюза.

## Фільмаграфія 
* «Трактарысты» (1939) — *Назар Дума*
* «Шчорс» (1939) — *малады чырвонаармеец*
* «Два байцы» (1943) — *Саша Смірноў*

## Крыніцы 
## Спасылкі
Новаарлеанскі ўніверсітэт

**Новаарлеанскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Новы Арлеан у штаце Луізіяна.

## Агульная характарыстыка 
Упершыню адкрыты ў 1958 годзе як Луізіянскі дзяржаўны ўніверсітэт у Новым Арлеане, гэта буйнейшы дзяржаўны ўніверсітэт і адзін з двух доктарскіх даследчых універсітэтаў у рэгіёне так званага Вялікага Новага Арлеана.

Галоўны кампус вучэльні плошчай 195 акраў размешчаны на беразе возера Понтчартрэйн у мясцовасці Джэнтылі. Ва ўніверсітэцкім кампусе размешчаны таксама шматлікія спартыўныя аб'екты.

Універсітэт таксама валодае і кіруе навукова-тэхналагічным паркам, які прымыкае да галоўнага кампуса.

## Структура 
* каледж бізнес-адміністравання
* каледж гуманітарных навук, адукацыі і чалавечага развіцця
* каледж інжынерыі
* каледж прыродазнаўчых навук

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Луізіяна

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Луізіяны
Хіросі Іноэ

— японскі лепідаптэрыст. Вывучаў шырокі спектр молей, у прыватнасці прадстаўнікоў сямействаў ,  і . У сваёй кар’еры апісаў 1042 таксоны.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Энтамолагі
Катэгорыя:Лепідаптэролагі
Катэгорыя:Біёлагі Японіі
Ісландска-фінляндскія адносіны

**Ісландска-фінляндскія адносіны** — двухбаковыя дыпламатычныя адносіны паміж Фінляндыяй і Ісландыяй. Абедзве краіны з’яўляюцца членамі Арктычнага савета, Савета дзяржаў Балтыйскага мора, Савета Еўропы, Nordic-Baltic Eight, Паўночнага савета, Арганізацыі эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця і Арганізацыі Аб’яднаных Нацый.

І Фінляндыя, і Ісландыя былі адзіны па Кальмарскай Уніі (1397—1523). У снежні 1917 года Фінляндыя атрымала незалежнасць ад Расіі, а Ісландыя — ад Даніі ў чэрвені 1944 года. Абедзве краіны афіцыйна ўсталявалі дыпламатычныя адносіны 15 жніўня 1947. Першапачаткова Фінляндыя падтрымлівала адносіны з Ісландыяй са свайго пасольсва ў Осла (Нарвегія), Ісландыя — з Стакгольма (Швецыя). Фінляндыя адкрыла сваё пастаяннае пасольства ў Рэйк’явіку ў 1982 годзе. Пасольства Ісландыі ў Хельсінкі з’явілася ў 1997 годзе.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Двухбаковыя адносіны Фінляндыі
Катэгорыя:Знешняя палітыка Ісландыі
Conogethes pinicolalis

**Conogethes pinicolalis** — від молей з разнастайнага падсямейства  сямейства . Ён быў апісаны Хіросі Іноэ і  ў 2006 годзе і сустракаецца ва Усходняй і Паўднёва-Усходняй Азіі, з запісамі ў Японіі, Карэі, Кітаі (Гуандун), Тайвані і Тайландзе.

У Японіі было зафіксавана, што вусені харчуюцца на розных хвойных дрэвах, такіх як , , , , , , , , , ,  і .

Катэгорыя:Матылі
Беларуска-турэцкія адносіны

**Беларуска-турэцкія адносіны** — двухбаковыя дыпламатычныя адносіны паміж Беларуссю і Турцыяй, усталяваныя 25 сакавіка 1992 года.

## Гандаль 
У 2018 годзе тавараабарот паміж дзвюма дзяржавамі склаў 983 млн долараў. Асноўныя пазіцыі беларускага экспарту сталі калійныя ўгнаенні, ільняныя тканіны, полікарбанавыя кіслоты; сінтэтычныя валокны; дрот з нелегіраванай сталі, драўніна, газетная папера.

## Парламенты 
Парламентамі Беларусі і Турцыі заснавана сумесная група дружбы.

## Культура 
У 2016 годзе ў Турцыі прайшлі Дні беларускай культуры. У 2017 годзе ў Беларусі праведзены дні турэцкай культуры.

## Навука 
У лістападзе 2016 года падчас візіту Прэзідэнта Турэцкай Рэспублікі Рэджэпа Эрдагана ў Мінск падпісана пагадненне аб супрацоўніцтве ў галіне навукі і тэхналогій. На дадзены момант ідзе рэалізацыя сумесных праектаў фундаментальных навуковых даследаванняў у галіне мікрабіялогіі і фізікі, а таксама праводзяцца кансультацыі аб новых інавацыйных праектах у сферах нана- і IT-тэхналогій, звышновых матэрыялаў.

## Турызм 
Турцыя з’яўляецца адным з самых папулярных турыстычных маршрутаў для грамадзян Беларусі. Штогод краіну наведваюць каля 200 000 беларусаў, чаму спрыяе пагадненне аб узаемнай адмене віз 2013 года.

## Інцыдэнты 
* У 1994 годзе КДБ абвінаваціў двух беларускіх журналістаў у шпіянажы на карысць Турэцкай Рэспублікі. Паралельна былі высланы двое аташэ турэцкага пасольства. У адказ Турцыя часова прыпыніла ўсе кантакты з Беларуссю і выдзяленне крэдыту ў 100 мільёнаў долараў.

## Прадстаўніцтвы 
* Беларусь мае пасольства ў Анкара і Генеральнае консульства ў Стамбуле. 
* Турцыя мае пасольства ў Мінску.

### Беларускія паслы 
* Мікалай Ляпешка (1997—2002)
* Наталля Жылевіч (2002—2008)
* Валерый Калеснік (2008—2013)
* Андрэй Савіных (2013—2019)
* Віктар Рыбак (2019—2025)
* Анатоль Глаз (з 2025 года)

### Турэцкія паслы 
* Джэм Ышык

## Заўвагі 
Катэгорыя:Двухбаковыя адносіны Турцыі
Турцыя
Алісія Літл

**Алісія Літл** (;  — ) — брытанская пісьменніца, змагарка за правы жанчын, адна з актывістак руху за забарону спавівання ног у Кітаі.

## Выбраныя творы 
* *Flirts and Flirts: or, A Season at Ryde* (1868)
* *One Foot on Shore: A Novel* (1869)
* *Love me for my Love* (1869)
* *Last of the Jerninghames* (1873)
* *Lonely Carlotta: «a crimson bud of a rose»* (1874)
* *Onwards! But Whither?: A Life Study* (1875)
* *Margery Travers* (1878)
* *Miss Standish, and By the Bay of Naples* (1883)
* *Mother Darling* (1885)
* *A Marriage in China* (1896)
* *My Diary in a Chinese Farm* (1896)
* *Intimate China* (1899)
* *Li Hung-Chang: His Life and Times* (1903)
* *Across Yunnan: A Journey of Surprises* (1908)

## Спасылкі 
* Archibald and Alicia    

Катэгорыя:Пісьменніцы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Кітая
Джэсіка Пегула

**Джэсіка «Джэсі» Пегула** (; ) — амерыканская тэнісістка; фіналістка аднаго турніру Вялікага шлема ў парным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Францыі-2022) і аднаго ў міксце (Адкрыты чэмпіянат ЗША-2023); пераможца дзесяці турніраў WTA (з іх тры ў адзіночным разрадзе); пераможца United Cup 2023 у складзе зборнай ЗША; былая першая ракетка свету ў парным разрадзе.

## Агульная інфармацыя 
Джэсіка — адна з пяці дзяцей вядомых бізнесменаў  (нар. 1951) і  (нар. 1969) Пегула. Братоў Джэсікі клічуць Майкл і Мэцью, а сясцёр — Лора і Келі. Тэры — буйны амерыканскі бізнесмен, што валодае кампаніяй па здабычы нафты і газу ў штаце Заходняя Віргінія, а таксама рознымі актывамі ў амерыканскім спорце, у тым ліку клубам НХЛ «Бафала Сейбрз» і клубам НФЛ «Бафала Білс». Яго маёмасць ацэньваецца ў некалькі мільярдаў долараў.

Джэсіка ў тэнісе з 7 гадоў. Мянушка — Джэй-Пі (). Улюбёнае пакрыццё — хард. Тэнісны кумір у дзяцінстве — Марціна Хінгіс.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі ЗША
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года
Унс Джабір

**Унс Джа́бір**, *Онс Жабер* (; ) — туніская тэнісістка; фіналістка трох турніраў Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Уімблдан-2022, 2023 і Адкрыты чэмпіянат ЗША-2022); пераможца чатырох турніраў WTA ў адзіночным разрадзе.

Пераможца аднаго юніёрскага турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Францыі-2011); фіналістка аднаго юніёрскага турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Францыі-2010); былая чацвёртая ракетка свету ў юніёрскім рэйтынгу.

## Агульная інфармацыя 
Унс — адна з чатырох дзяцей Саміры і Рыды Джабіраў; у яе таксама ёсць два браты (Хацім і Марван) і адна сястра (Ясмін). З 2015 года замужам за былым расійска-туніскім фехтавальшчыкам на рапірах  (нар. 1986). Муж дапамагае Джабір у якасці фітнес-трэнера. Унс валодае арабскай, французскай і англійскай мовамі, вывучае рускую.

У тэнісе з шасці гадоў; улюбёнае пакрыццё — цвёрдае (хард).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі Туніса
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў адзіночным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:100 жанчын Бі-бі-сі
Коры Гаўф

**Коры Дыён (Кока) Гаўф** (; нар. , Дэлрэй-Біч, ЗША) — амерыканская тэнісістка, трэцяя ракетка свету ў адзіночным разрадзе і самая юная ў гісторыі першая ракетка свету ў парным разрадзе. Пераможца аднаго турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат ЗША-2023), фіналістка аднаго турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Францыі-2022); фіналістка двух турніраў Вялікага шлема ў парным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат ЗША-2021, Адкрыты чэмпіянат Францыі-2022); пераможца 13 турніраў WTA (з іх шэсць у адзіночным разрадзе); самая юная ў гісторыі тэнісістка, якая змагла пераадолець кваліфікацыю на жаночым турніры Вялікага шлема і самы юны гулец (як сярод жанчын, так і мужчын), які здолеў пераадолець кваліфікацыю на Уімблдане.

У юніёрах: пераможца аднаго юніёрскага турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Францыі-2018); пераможца аднаго юніёрскага турніру Вялікага шлема ў парным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат ЗША-2018); фіналістка аднаго юніёрскага турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат ЗША-2017).

## Агульная інфармацыя 
Коры Гаўф пачала гуляць у тэніс ва ўзросце сямі гадоў. Яна нарадзілася і вырасла ў Атланце, але перабралася з сям’ёй у Дэлрэй-Біч, штат Фларыда, каб мець больш магчымасцей для развіцця свайго тэніснага таленту. У Коры спартыўная сям’я. Яе бацька гуляў у баскетбол ва Універсітэце штата Джорджыя, пазней стаў трэніраваць дачку, а яе маці займалася лёгкай атлетыкай у фларыдскім універсітэце. У сям’і Гаўф таксама ёсць два малодшых сыны. Коры навучаецца дома ў сваёй маці, былой настаўніцы.

## Выніковае месца ў рэйтынгу WTA паводле гадоў 
## Выступленні на турнірах 
### Фіналы турніраў Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (2) 
#### Перамогі (1) 
#### Паражэнні (1) 
### Фіналы турніраў WTA ў адзіночным разрадзе (7) 
#### Перамогі (6) 
* колькасць перамог у адзіночным разрадзе + колькасць перамог у парным разрадзе.

#### Паражэнні (1) 
### Фіналы турніраў WTA 125 і ITF у адзіночным разрадзе (1) 
#### Паражэнні (1) 
* колькасць перамог у адзіночным разрадзе + колькасць перамог у парным разрадзе.

### Фіналы турніраў Вялікага шлема ў парным разрадзе (2) 
#### Паражэнні (2) 
### Фіналы турніраў WTA ў парным разрадзе (13) 
#### Перамогі (8) 
#### Паражэнні (5) 
### Фіналы турніраў WTA 125 і ITF у парным разрадзе (2) 
#### Перамогі (1) 
#### Паражэнні (1) 
## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі ЗША
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў жаночым адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Гаўф

**Гаўф** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вільгельм Гаўф (1802—1827) — нямецкі празаік, паэт і навеліст, прадстаўнік кірунку «бідэрмаер» у літаратуры.
* Коры Гаўф (нар. 2004) — амерыканская тэнісістка.
Іван-Міхаіл Робертавіч фон Віт

**Іван-Міхаіл Робертавіч фон Віт** () — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў з дваран лютэранскага веравызнання Эстляндскай губерні. Па пратэкцыі цесця Пятра Рыгоравіча Пагодзіна, былога мінскага і віленскага віцэ-губернатара, атрымаў месца маршалка шляхты, з 7 чэрвеня 1906 па 1915 год — маршалак шляхты Віленскага павета. Калежскі асэсар у 1900—1901 гадах, надворны саветнік у 1902—1906 гадах, калежскі саветнік у 1907—1910 гадах, стацкі саветнік у 1911—1916 гадах. Паводле іншай інфармацыі з 1912 года правадзейны стацкі саветнік, дачкой мінскага і віленскага віцэ-губернатара Пятра Рыгоравіча Пагодзіна. Жонка была паэткай.
Physical Review Letters

***Physical Review Letters*** — адзін з найпрэстыжных часопісаў у галіне фізікі. Публікуецца Амерыканскім фізічным таварыствам з 1 ліпеня 1958 года як самастойнае адгалінаванне часопіса *Physical Review*.

*Physical Review Letters* спецыялізуецца на кароткіх артыкулах, якія называюцца лістамі, памерам не больш за пяць старонак. Да публікацыі прымаюцца артыкулы з новымі і не апублікаванымі раней дасягненнямі, ухваленыя трыма рэцэнзентамі з ліку аўтараў часопіса. Выпускі часопіса выходзяць штотыдзень. За 2016 год у часопісе апублікавана 2478 артыкулаў, іх агульны аб’ём складае 13121 старонак. Паводле Google Scholar, часопіс займае першае месца сярод фізічных і матэматычных выданняў паводле 5-гадовага h-індэксу. За 2016 год артыкулы часопіса цытаваліся ў навуковай літаратуры больш як 427 тысяч разоў, г. зн. у сярэднім кожныя 80 секунд.

## Гл. таксама 
* Амерыканскае фізічнае таварыства
* *Physical Review*

## Спасылкі 
* Physical review letters
* Physical Review Letters Celebrates 50 Years

Катэгорыя:Часопісы Амерыканскага фізічнага таварыства
Марыя Сакары

**Мары́я Сáкары** (; ) — грэчаская тэнісістка; паўфіналістка двух турніраў Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Францыі, Адкрыты чэмпіянат ЗША-2021); пераможца двух турніраў WTA ў адзіночным разрадзе; першая ў гісторыі грэчаская тэнісістка, якая ўвайшла ў топ-10 жаночага адзіночнага рэйтынгу і дайшла да чвэрцьфіналу і паўфіналу турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе.

## Агульная інфармацыя 
Марыя — патомная тэнісістка: яе маці — Ангелікі Канелопулу — у 1987 годзе ўваходзіла ў топ-50 адзіночнага рэйтынгу WTA і выступала за зборную Грэцыі ў Кубку Федэрацыі.

Улюбёнае пакрыццё Сакары — грунт. Грачанка трэнуецца ў Тэніснай акадэміі Альберта Портаса і Хермана Пуэнтэса-Альканіса ў Барселоне (Іспанія).

## Спартыўная кар’ера 
### Сезон 2018 года 
Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі для Сакары завяршыўся на стадыі першага кола матчам з Кацярынай Сіняковай 2:6, 7:6, 4:6.

У сакавіку прайшла ў 1/8 фіналу турніру ў Індыян-Уэлсе, аднак саступіла японцы Наомі Осацы і выбыла з турніру.

Красавік прынес Марыі паўфінал турніру на грунце ў Стамбуле (Турцыя), у якім яна саступіла Палоне Герцаг са Славеніі.

У ліпені дайшла да фіналу турніру ў Сан-Хасэ (ЗША), дзе прайграла ў двух сэтах румынцы Міхаэле Бузарнеску.

### Сезон 2019 года 
У красавіку 2019 года Сакары ўдзельнічала ў турніры WTA ў Чарльстане (ЗША), дзе дайшла да чвэрцьфіналу, аднак прайграла будучай фіналістцы, тэнісістцы з Даніі Каралін Вазняцкі ў двух сэтах, пры гэтым практычна не аказаўшы супраціву, і абодва сэты скончыліся з аднолькавым лікам 6-2, 6-2.

У красавіку 2019 года Марыя прымала ўдзел у Гран-пры Лалы Мер’ем, дзе дайшла да фіналу і абыйграла тэнісістку з Вялікабрытаніі Яхану Конту ва ўпартым трохсэтавым паядынку.

На Адкрытым чэмпіянаце ЗША прайграла ў трэцім раўндзе аўстралійцы Эшлі Барці ў двух сэтах.

### Сезон 2020 года 
На Адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі дайшла да чацвёртага кола, аднак прайграла Петры Квітавай.

### Сезон 2021 года 
На пачатку студзеня 2021 года Марыя прыняла ўдзел у турніры WTA-500 ў Абу-Дабі, дзе стала паўфіналісткай турніру, саступіўшы шлях у фінал беларускай спартсменцы Арыне Сабаленка.

## Выніковае месца ў рэйтынгу WTA паводле гадоў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі Грэцыі
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года
Архіепіскап Афінскі і ўсяе Элады

**Архіепіскап Афінскі і ўсяе Элады** () — афіцыйны тытул прадстаяцеля Эладскай праваслаўнай царквы. Царкоўная ўлада архіепіскапа распаўсюджваецца на тэрыторыю Грэцыя, за выключэннем Крыта і астравоў Эгейскага мора, пры гэтым епархіі Паўночнай Грэцыі (епархіі «Новых тэрыторый») намінальна падпарадкаваны Канстанцінопальскаму Патрыярхату.

Эладская праваслаўная царква — аўтакефальная з 1850 года, і ў дыптыху Цэркваў стаіць на адзінаццатым месцы паміж Кіпрскі і Албанскі. Цяпер архіепіскапам з’яўляецца Еранім II.

## Архіепіскапы Афінскія і ўсяе Элады 
* Хрызастом I (Пападопулас) (8 сакавіка 1923 — 22 кастрычніка 1938)
* Хрысанф (Філіпідзіс) (12 снежня 1938 — 2 чэрвеня 1941)
* Дамаскін (Папандрэу) (2 чэрвеня 1941 — 20 мая 1949)
* Спірыдон (Влахас) (4 чэрвеня 1949 — 21 сакавіка 1956)
* Дарафей III (Катарас) (1 красавіка 1956 — 26 ліпеня 1957)
* Феакліт II (Панагіятопулас) (1957 — 8 студзеня 1962)
* Якаў III (Ваванатас) (13 студзеня — 25 студзеня 1962)
* Хрызастом II (Хатзістаўру) (14 лютага 1962 — 11 мая 1967)
* Еранім I (Кацоніс) (14 мая 1967 — 12 снежня 1973)
* Серафім (Тыкас) (16 студзеня 1974 — 10 красавіка 1998)
* Хрыстадул (Параскеваідзіс) (28 красавіка 1998 — 28 студзеня 2008)
* Еранім II (Ліяпіс) (з 7 лютага 2008)

Катэгорыя:Царква Грэцыі
Катэгорыя:Прадстаяцелі праваслаўных цэркваў
Капліца Трох Свяціцелей

**Капліца Трох Свяціцелей**&#x20;— частка комлекса Успенскай царквы ў Львове, помнік архітэктуры.

У архітэктуры капліцы перапляліся традыцыі народнай і рэнесанснай архітэктуры.

## Гісторыя 
Капліца была пабудавана архітэктарам Андрэем Падлесным у 1578—1591 гг. на сродкі львоўскага купца Канстанціна Карнякта. Пасля пажару ў 1671 годзе была зноў адбудавана. У 1846—1847 гадах капліцу рэстаўравалі, тады яна была злучаная з царквой праходам. Цяпер уваход у Успенскую царкву з вуліцы закрыты, можна ўвайсці толькі праз капліцу Трох Свяціцеляў.

## Апісанне 
Будынак Капліца — невялікі, прамавугольны ў плане будынак, без калон і слупоў. Завершаны развітым антаблементам з трыма купаламі на цесна пастаўленых васьмівугольных барабанах, увянчаных рэнесанснымі ліхтарыкамі. Фасады сіметрычныя, члянёныя пілястрамі. Па цэнтры фасаднай сцяны размешчана рэнесансны партал, фланкіраваны паўкалонамі з дэкаратыўнымі рэльефамі, выразанымі ў камені. Арачныя вокны узятыя ў рэльефныя абрамленні. Прапорцыі архітэктурных і дэкаратыўных элементаў надаюць капліцы непаўторную вытанчанасць.

## Гл. таксама 
* Успенская царква (Львоў)
* Успенская царква (комплекс)
* Вежа Карнякта
* Тры свяціцелі

## Літаратура 
* Всеобщая история искусств. Том II. Искусство Средних веков. Книга I. Европа. Авторы: Л. П. Калиниченко и Ф. С. Уманцев; под общей редакцией Ю. Д. Колпинского (Москва, Государственное издательство «Искусство», 1960)
* ВУЛ. РУСЬКА, 07 — КАПЛИЦЯ ТРЬОХ СВЯТИТЕЛІВ
* Сайт ОКО: Капліца трох свяціцеляў.
* Капліца Трох Свяціцеляў, або як Захад з Усходам аб’яднаўся. Гісторыя ў 10 малюнках

## Спасылкі 
* Сайт OKO: Капліца Трох Свяціцеляў .
* Капліца Трох Свяціцеляў, або як Захад сустрэўся з Усходам. Гісторыя ў 10 малюнках

Катэгорыя:Храмы Трох Свяціцеляў
Катэгорыя:Славутасці Львова
Катэгорыя:Капліцы Украіны
Катэгорыя:Збудаванні Украіны ў стылі рэнесанс
H-II (ракета-носьбіт)

**H-II** (**H2**) — японская ракета-носьбіт, якая здзейсніла сем палётаў паміж 1994 і 1999 гадамі, з якіх пяць былі паспяховымі. Яна была распрацаваная NASDA, каб задаволіць патрэбу Японіі ў цяжэйшай ракеце для запуску буйнейшых спадарожнікаў. Гэта была першая японская двухступеньчатая ракета на вадкім паліве, вырабленая з выкарыстаннем толькі сваіх тэхналогій. З-за праблем з надзейнасцю і высокага кошту яна была заменена на H-IIA.

## Кантэкст 
Да стварэння H-II японскае касмічнае агенцтва NASDA павінна было выкарыстоўваць у сваіх ракетах кампаненты, ліцэнзаваныя ЗША. У прыватнасці, крытычна важныя тэхналогіі H-I і яе папярэднікаў сыходзілі ад ракет Delta (вытворца ракет Delta, McDonnell Douglas, пазней Boeing і United Launch Alliance, пазней выкарыстаюць тэхналогіі H-II для стварэння Delta III, хоць гэты праект і не быў вельмі паспяховым). Нягледзячы на тое, што ў H-I частка кампанентаў была японскага паходжання, такія як рухавік LE-5 на другой ступені і інерцыяльная сістэма навядзення, самая важная частка, рухавік першай ступені, была ліцэнзійнай версіяй амерыканскага *Thor-ELT*. Дзякуючы распрацоўцы вадкаснага рухавіка LE-7 і цвердапаліўных паскаральнікаў для першай ступені, усе ступені Н-II зрабіліся «айчыннай распрацоўкай».

Згодна з прэс-рэлізам NASDA, H-II была распрацавана ў адпаведнасці з наступнымі патрабаваннямі: 

## Гісторыя 
Распрацоўка рухавіка LE-7 пачалася ў 1984 годзе і не абышлася без складанасцей і здарэнняў: аднойчы падчас працы над рухавіком у выніку выпадковага выбуху загінуў рабочы. Першы рухавік быў завершаны ў 1994 годзе, на два гады пазней запланаванага. Для кіравання аперацыямі па запуску пасля завяршэння праектавання ракеты была створана Rocket Systems Corporation, кансорцыум з 74 кампаній, уключаючы Mitsubishi Heavy Industries, Nissan Motors і NEC. У 1992 годзе там працавала 33 чалавекі.

У 1994 годзе NASDA здолела запусціць першую ракету H-II, а да 1997 года здзейсніла пяць пускаў. Аднак кожны запуск каштаваў 19 мільярдаў ен (190 мільёнаў долараў ЗША), што занадта дорага ў параўнанні з міжнароднымі канкурэнтамі, такімі як Ariane. Распрацоўка ракеты наступнага пакалення H-IIA пачалася з мэтай змяншэння выдаткаў на запуск.

У 1996 годзе RSC падпісала кантракт з Hughes Space and Communications Group на запуск 10 спадарожнікаў. Паслядоўная няўдача 5 запуску ў 1998 годзе і 8 запуску ў наступным годзе прывяла да спынення палётаў мадэлі H-II і разрыву кантракта з Hughes. Каб высветліць прычыну няўдач і накіраваць рэсурсы на H-IIA, NASDA адмяніла 7 запуск (які павінен быў быць запушчаны пасля 8 з-за змяненняў у раскладзе) і скончыла палёты H-II.

## Гісторыя запускаў 
## Гл. таксама 
* Арбітальны самалёт H-II (HOPE)
* Грузавы карабель H-II (HTV)
* Ракеты, створаныя на аснове H-II:
** H-IIA
** H-IIB

## Зноскі 
Катэгорыя:Касманаўтыка Японіі
Катэгорыя:Ракеты-носьбіты
Ахілей Сполетан

**Ахілей Сполетан** () — рымскі паэт і епіскап Сполетана (таксама Спалецій (), сёння Спалета), які жыў у V стагоддзі.

Быў епіскапам Спалета ў 419 годзе.

Захаваўся фрагмент яго эпіграмы, напісаны гекзаметрам на хрысціянскую тэматыку, звернуты да Пятра.

## Зноскі 
Катэгорыя:Паэты V стагоддзя
Катэгорыя:Лацінамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Старажытнага Рыма
Даўгінаўскі бой

**Даўгінаўскі бой** — бой паміж партызанскай брыгадай «Жалязняк» і нямецка-фашысцкімі акупантамі ў гарадскім пасёлку Даўгінава Крывіцкага раёна 26 сакавіка 1943 года.

## Перадумовы 
Добра ўмацаваны нямецкі гарнізон у Даўгінаве (каля 300 чалавек) быў адным з апорных пунктаў, якія прыкрывалі падыход да чыгункі Маладзечна — Полацк, базай для правядзення карных аперацый, захавання і перапрацоўкі сельгаспрадукцыі. Пасля правядзення Бягомльскай аперацыі і разгрому партызанамі Докшыцкага гарнізона знаходзіўся ў павышанай баявой гатоўнасці.

## Бой 
Камандаванне партызанскай брыгады «Жалязняк» прыняло рашэнне нанесці ўдар не ўначы, калі гітлераўцы былі асабліва пільнымі, а за некалькі гадзін да наступлення цемры. Для прыкрыцця на небяспечныя напрамкі былі высунуты засадныя групы. У 18 гадзін пры падтрымцы батарэі 45-мм гармат 3 атрады з паўночнага захаду, паўночнага ўсходу і поўдня атакавалі Даўгінава, уварваліся ў цэнтр і пачалі знішчаць склады і прадпрыемствы. 27 сакавіка 1943 года да 7 гадзін усе атрады і засадныя групы вярнуліся амаль без страт на зборны пункт. Актыўнымі баявымі дзеяннямі партызанскіх брыгад «Жалязняк», «Народныя мсціўцы » імя В. Т. Варанянскага, імя Кутузава гарнізон у Даўгінаве быў паралізаваны да вызвалення ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў Чырвонай Арміяй.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1943 года
Катэгорыя:Сакавік 1943 года
Катэгорыя:Гісторыя Вілейскага раёна
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:Даўгінава
Аляксандр Яўгенавіч Вашкевіч

**Аляксандр Яўгенавіч Вашкевіч** (нар. , г. Ліда) — беларускі правазнавец. Спецыяліст у галіне канстытуцыйнага права. Кандыдат юрыдычных навук (1987), дацэнт (1993).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  у г. Лідзе. 3 сям’і службоўцаў. Вучыўся ў СШ № 8 г. Ліды да 6 класа, пасля ў СШ № 103 г. Мінска.

Скончыў у 1983 годзе юрыдычны факультэт БДУ, у 1986 годзе — аспірантуру на кафедры канстытуцыйнага права БДУ. Выкладаў на гэтай кафедры, адначасова ў 1990—1995 гадах быў сябрам навукова-кансультацыйнай рады пры Камісіі па заканадаўстве Вярхоўнага Савета Беларусі. У 1996 годзе выбраны суддзём Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Беларусь. Неўзабаве вымушаны пайсці ў адстаўку.

Загадчык кафедры агульнаправавых дысцыплін недзяржаўнага міжнароднага Інстытута працоўных і сацыяльных праблем у Мінску. Супрацоўнік Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Вывучае пытанні абароны правоў чалавека, дзейнасць органаў канстытуцыйнай юстыцыі за мяжой.

## Літаратура 
* Пяткевіч А. Людзі культуры з Гродзеншчыны. Гродна, 2000. С.50-51.

Катэгорыя:Правазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Беларусь
Сезон 2011/2012 «Алімпіі» Гродна

У сезоне 2011—2012 жаночы баскетбольны клуб «Алімпія» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2011/2012 ( **2 месца**),
* Кубак Беларусі 2011 ( **3 месца**),
* Балтыйская жаночая баскетбольная ліга 2011/2012 ( **3 месца**).

## Склад каманды 
*  Вікторыя Шматава
*  Любоў Алёшкіна
*  Аляксандра Зубрыцкая
*  Марыя Філончык
*  Ала Мураўская (пакінула каманду падчас сезону)
*  Кацярына Кашлей
*  Наталля Казун
*  Аліна Іярдан
* / Джасцін Удэнзе (пакінула каманду падчас сезону)
*  Аляксандра Мусатава
*  Марыя Папова
*  Марына Яцына
*  Караліна Падшывалава
*  Марыя Рашчэня
*  Ганна Пакаёва (прыйшла ў каманду падчас сезону)
*  Меган Шонікер (прыйшла ў каманду падчас сезону)

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Шымкавяк (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2010/2011 «Алімпіі» Гродна
* Сезон 2012/2013 «Алімпіі» Гродна

## Спасылкі 
* 2011-2012

2011/2012
Алімпіі Гродна
Катэгорыя:2011 год у Гродне
Катэгорыя:2012 год у Гродне
Вікторыя Шматава

**Вікторыя Шматава** (нар. , Запарожжа, Украіна) — прафесійная ўкраінская баскетбалістка. Выступала за зборную Украіны.

## Біяграфія 
Сезон 2022-23 правяла ў Італіі, дзе выступала за клуб «Базіліа Баскет Патэнца». У 2023 годзе вярнулася ў Роўна, дзе гуляла з 2017 года.

Выступала за зборную U-18 (2005) і U-20 (2006—2008). У 2014 годзе дэбютавала за зборную Украіны.

## Спасылкі 
* Вікторія Шматова

Катэгорыя:Баскетбалісткі Украіны
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Украіны па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Дынама-НПУ» Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Тыгры Астаны»
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Акжэтпес» Какшэтаў
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Іртыш» Паўладар
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Роўна»
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Чайка» Бэрдзянск
Бягомльская аперацыя

**Бягомльская аперацыя** — баі партызанскай брыгады «Жалязняк» па вызваленню ад акупантаў тэрыторыі Бягомльскага раёна ў лістападзе—снежні 1942 года.

## Перадумовы 
Паводле рашэння Барысаўскага падпольнага міжрайкама атрад Дзякава — Манковіча колькасцю 122 чалавекі 16 кастрычніка 1942 года быў рэарганізаваны ў партызанскую брыгаду «Жалязняк» (камандзір І. П. Ціткоў, камісар С. С. Манковіч, начальнік штаба Л. П. Бірукоў). За месяц асабовы склад брыгады павялічыўся да 400 чалавек, і 23 лістапада 1942 года яна пачала аперацыю па выгнанню акупантаў з Бягомльскага раёна шляхам блакады буйных гарнізонаў.

## Ход аперацыі 
Аперацыя праходзіла ў тры этапы.

23 лістапада — 12 снежня 1942 года 3-і атрад брыгады, ажыццявіўшы кругавую блакаду і адбіўшы атакі танкаў з Лепеля, з дапамогай мінных палей не дапусціў на працягу 18 дзён падвозу прадуктаў харчавання ў гарнізон аховы Кальніцкага (цераз раку Бярэзіна, даўжыня з дамбамі 170 м) і Бузянскага (цераз раку Сергуч, 130 м) мастоў на аўтастрадзе Мінск — Віцебск і гэтым вымусіў нямецкі гарнізон аховы мастоў да ўцёкаў. 12 снежня 1942 года абодва масты былі знішчаны і гарнізон Бягомля апынуўся адрэзаным ад Лепельскага гарнізона, а шаша Мінск — Віцебск выведзена са строю на ўвесь перыяд акупацыі.

5—14 снежня 1942 года 1-ы атрад, частка 2-га і 3-га атрадаў брыгады «Жалязняк» двойчы правялі рэйды вакол гарнізона Бягомля па маршруце Беразіно — Ліпск — Бабцы — Ваўча — Вуглы — Бярозкі — Мацееўцы — Нябышчына — ваколіцы горада Докшыцы — чыгуначная станцыя Параф’янава знішчаючы на сваём шляху дробныя гарнізоны ворага, масты, лініі сувязі.

17—18 снежня 1942 года брыгада «Жалязняк» ноччу па агародах увайшла ў Бягомль поўным складам і штурмам захапіла раённы цэнтр, акрамя ўмацаванага будынка былой турмы, дзе размяшчаўся нямецкі гарнізон. У Бягомлі былі знішчаны склады, акупацыйныя установы і прадпрыемствы, вывезены прадукты харчавання. 19 снежня 1942 года на дапамогу акружанаму партызанамі гарнізону з Мінска прарваўся 102-гі паліцэйскі батальён. У той жа дзень брыгада «Жалязняк» сканцэнтравалася для трэццяга штурму гарнізона. Але абкружаны гарнізон і паліцэйскі батальён, апынуўшыся поўнасцю без прадуктаў харчавання і будучы дэзінфармаваным аб колькасці партызан, з наступленнем цемнаты з баямі адступілі ў бок Мінска. Да 21 гадзіны 19 снежня 1942 года Бягомль і Бягомльскі раён былі поўнасцю вызвалены ад акупантаў. 20 снежня 1942 года ў Бягомлі адбыўся мітынг партызан і насельніцтва.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1942 года
Катэгорыя:Гісторыя Бягомльскага раёна
Катэгорыя:1942 год у Беларусі
MySQL

**MySQL** (*май-эс-кью-эл*) — рэляцыйная сістэма кіравання базамі даных з адкрытым зыходным кодам. Яе назва ўяўляе сабой спалучэнне імені дачкі сузаснавальніка MySQL Майкла Відэніуса (*Май*, ) і назвы мовы запытаў SQL. Акрамя кіравання рэляцыйнымі базамі даных, MySQL забяспечвае доступ праз сеціва, стварэнне рэзервовых копій і кіраванне карыстальнікамі.

MySQL з’яўляецца свабодным праграмным забеспячэннем з адкрытым зыходным кодам у адпаведнасці з умовамі GNU General Public License, а таксама даступна пад рознымі прапрыетарнымі ліцэнзіямі. MySQL была створана ў 1995 годзе шведскай кампаніяй MySQL AB.

MySQL выкарыстоўваецца вялікай колькасцю папулярных сайтаў, такіх як Facebook, Flickr, MediaWiki, Twitter, і YouTube. MySQL з’яўляецца кампанентам праграмнага стэка LAMP (абрэвіятура ад *Linux, Apache, MySQL, Perl/PHP/Python*), на якім пабудаваныя многія вэб-праграмы. Таксама MySQL выкарыстоўваецца ў такіх сістэмах кіравання змесцівам (CMS) як Drupal, Joomla і WordPress.

## Характарыстыкі 
MySQL напісана на C і C++. Яе парсер SQL напісаны на yacc, але выкарыстоўвае самаробны лексічны аналізатар. MySQL працуе на многіх платформах, уключаючы FreeBSD, Linux, macOS, Microsoft Windows, NetBSD, OpenBSD, OpenSolaris, OS/2 Warp, QNX, Symbian, Oracle Solaris, IBM i, IRIX і SunOS.

Серверная частка MySQL і кліенцкія бібліятэкі выкарыстоўваюць падвойнае ліцэнзаванне. Яны прапануюцца пад GPL версіі 2 або па прапрыетарнай ліцэнзіі.

## Гісторыя 
MySQL была створана шведскай кампаніяй MySQL AB, якая была заснавана Дэвідам Аксмаркам, Аланам Ларсанам і Майклам «Монці» Відэніусам. Распрацоўка MySQL пачалася ў 1994 годзе. Першая версія з’явілася 23 мая 1995 года.

### Значныя падзеі 
* Версія для Windows 95 і NT была выпушчана 8 студзеня 1998 года
* У кастрычніку 2004 года выпушчана версія 4.1 з падтрымкай R-дрэваў, B-дрэваў, падзапытаў (subqueries)
* У кастрычніку 2005 года выпушчана версія 5.0 з падтрымкай курсораў, захаваных працэдур, трыгераў і XA-транзакцый
* Sun Microsystems набыла MySQL AB у 2008 годзе 
* У лістападзе 2008 года выпушчана версія 5.1 з падтрымкай планіроўшчыка падзей (event scheduler), раздзялення (partitioning), API плагінаў і рэплікацыі на аснове радкоў (row-based replication)
* Oracle набыла Sun Microsystems 27 студзеня 2010 года
* У той жа дзень, як Oracle абвясціла аб набыцці Sun, Майкл «Монці» Відэніус запусціў адгалінаванне MySQL — MariaDB — і паклікаў з сабой шэраг распрацоўшчыкаў MySQL.

* У красавіку 2018 года выпушчана версія MySQL Server 8.0 з функцыяналам NoSQL Document Store і пашыраным сінтаксісам JSON
* MySQL была прызнана СКБД 2019 года ў рэйтынгу DB-Engines 

## Гл. таксама 
* Oracle Database

## Знешнія спасылкі 
* 
* Старонка MySQL на сайце Oracle

Катэгорыя:Сістэмы кіравання базамі даных
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне з ліцэнзіяй GNU GPL
Катэгорыя:Кросплатформавае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 1995 годзе
Суднападымальнік

ам і Дуйсбургам]]
]]
 ў Бельгіі]]
» ў Шатландыі]]
**Суднападыма́льнік**, **суднапад’ёмнік** — падымальнае збудаванне для перамяшчэння суднаў паміж б’ефамі, з аднаго ўзроўню на іншы.

Суднападымальнікі ўжываюцца на ўнутраных водных шляхах для пропуску суднаў праз плаціны, у складзе гідравузлоў або на міжбассейнавых суднаходных каналах (замест шлюзаў), а таксама для спуску суднаў на ваду або іх ўздыму з вады, у тым ліку з мэтай агляду і рамонту падводнай часткі на суднарамонтных заводах і верфах.

Адрозніваюць вертыкальныя, нахільныя і паваротныя суднападымальнікі. Судна перамяшчаецца ў спецыяльнай камеры, звычайна напоўненай вадой. Нахільныя суднападымальнікі бываюць падоўжныя і папярочныя. У падоўжных суднападымальніках судна размяшчаецца ўздоўж кірунку руху, у папярочных — перпендыкулярна яму. Нахільныя суднападымальнікі бываюць аднасхільныя і двухсхільныя (апошнія — з паваротным прыладай для перакладу судна праз водападзел або грэбень плаціны).

Вертыкальныя суднападымальнікі бываюць механічныя з процівагамі, плунжарные (з гідраўлічнымі прэсамі) і паплаўковыя. Найбольш распаўсюджаны механічныя.

## Гл. таксама 
* Волак
* Шлюз
* Сліп
* Элінг

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Судоподёмники // *Гладков Г. Л., Журавлёв М. В., Москаль А. В., Гапеев А. М., Колосов М. А.* Водные пути и гидротехнические сооружения: Учебник для вузов. — СПб: СПГУВК, 2011. — 440 с. — 500 экз.
* Судоподъёмники / Г. П. Лохматиков, М. А. Колосов, С. В. Селезнёв.; Под ред. М. А. Колосова. — СПб.: Энергоатомиздат. Санкт-Петербургское отд-ние, 1998. — 344 с.; ил. — 500 экз. — ISBN 5-283-04713-X.

## Спасылкі 
* 
* Крупнейшый судовой подъёмник // Технический журнал SKF «Evolution»
* Красноярский лифт для кораблей: история единственного судоподъёмника в России // Цифровая платформа «Город Онлайн» 
* Судоподъемник // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru

Катэгорыя:Абсталяванне
Катэгорыя:Гідратэхнічныя збудаванні
Катэгорыя:Інфраструктура воднага транспарту
Катэгорыя:Суднабудаванне
Сяргей Іванавіч Лебядзінскі

**Сяргей Іванавіч Лебядзінскі** (нар. , г. Данецк) — беларускі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (2019), дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1959 годзе ў Данецку (Украіна). Скончыў СШ № 57 г. Данецка. У 1976—1981 гадах студэнт Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1981—1984 гадах асістэнт кафедры рускай мовы і псіхалогіі Тульскага політэхнічнага інстытута.

З 1984 года працуе ў БДУ. У 1992 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1994 года дацэнт. У 2018 годзе абараніў доктарскую дысертацыю. Загадчык кафедры тэорыі і методыкі выкладання рускай мовы як замежнай факультэта міжнародных адносін Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

З’яўляецца старшынёй Беларускага грамадскага аб’яднання выкладчыкаў рускай мовы як замежнай, выканаўчым дырэктарам Беларускага грамадскага аб’яднання выкладчыкаў рускай мовы і літаратуры, членам Міжнароднай асацыяцыі выкладчыкаў рускай мовы і літаратуры (г. Санкт-Пецярбург), членам Савета Базавай арганізацыі краін СНД па рускай мове (г. Масква), галоўным рэдактарам часопіса «Вестник БООПРЯИ», членам рэдкалегіі часопіса «Русистика в Беларуси».

## Узнагароды 
Удастоены ганаровага звання «Заслужаны работнік БДУ» (2018). Узнагароджаны нагрудным знакам Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнік адукацыі» (2019), граматамі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.

## Навуковая дзейнасць 
З’яўляецца вядучым спецыялістам у галіне псіхалінгвістыкі, лінгвадыдактыкі, методыкі выкладання рускай мовы як замежнай.

Апублікаваў 8 манаграфій, 11 падручнікаў і вучэбных дапаможнікаў па тэорыі і практыцы перакладу, тэорыі і методыцы выкладання рускай мовы як замежнай, рускай мове для замежных навучэнцаў, псіхалінгвістыцы, тэорыі авалодання мовай, звыш 180 навуковых прац.

Выкладаў рускую мову ў Італіі.

Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Русісты
Георгій Мікалаевіч Каржанеўскі

**Георгій Мікалаевіч Каржанеўскі** (2 студзеня 1949, в. Аўдзеевічы, Навагрудскі раён — 20 верасня 2014, г. Валожын) — беларускі грамадскі актывіст.

## Біяграфія 
Паходзіў са старажытнага шляхецкага роду Каржанеўскіх, першая згадка пра які датуецца яшчэ часамі ВКЛ. Продкі Георгія Мікалаевіча былі ўдзельнікамі паўстання 1794 года, паўстання 1830—1831 гадоў, паўстання 1863 года.

Нарадзіўся 2 студзеня 1949 г. у вёсцы Аўдзеевічы Навагрудскага раёна.

У 1951 годзе бацьку Георгія Каржанеўскага, Мікалая Навумавіча, які адмовіўся ўступаць у калгас, абвінавацілі па трох артыкулах, у тым ліку ў шпіянажы і падрыхтоўцы ўзброенага паўстання супраць савецкай улады. Бацьку выслалі ў рэспубліку Комі, дзе той знаходзіўся спачатку ў турме, а потым на пасяленні. Георгій Мікалаевіч шмат разоў наведваў Комі, дамагаючыся вызвалення бацькі. Мікалай Навумавіч быў у 1990 годзе, але дамоў патрапіць змог толькі ў 1993 годзе.

У 1967 годзе скончыў Пінскі гідратэхнікум, а ў 1977 годзе — Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію па спецыяльнасці інжынер-гідратэхнік. У 1977 годзе быў уганараваны дыпломам «За лепшую навуковую студэнцкую працу ў СССР».

Працаваў на будаўніцтве Ленінградскай АЭС, Вілейска-Мінскай воднай сістэмы, на прадпрыемстве «Мінсквадбуд», пазаштатным карэспандэнтам выданняў «Полесская правда», «Знамя Юности», «Советская Беларусь», «Сельская газета», «Слава працы» і інш.

Памёр 20 верасня 2014 года ад інсульту. Імша на пахаванне прайшла ў Валожынскім касцёле святога Юзафа. Пахаванне адбылося 21 верасня ў вёсцы Нягневічы Навагрудскага раёна.

## Грамадская дзейнасць 
Сабраў і апублікаваў звесткі аб загінуўшых ахвярах ГУЛАГу, усталяваў на месцы лагерных пахаванняў Беларускія Крыжы памяці. Ушанаванне продкаў заўсёды было для Георгія Мікалаевіча адным з галоўных правіл у жыцці.

Апошнія некалькі год жыцця змагаўся супраць будаўніцтва жылых дамоў на месцы масавых пахаванняў ахвяраў Халакосту на Валожынскім стадыёне і за тое, каб ушанаваць памяць загінулых. Праз сваю дзейнасць, як у савецкія часы, так і ў навейшай гісторыі, Георгій Мікалаевіч неаднаразова падвяргаўся ціску.

Каардынатар аргкамітэту БХД у Валожыне.

Рыхтаваў да выдання сваю кнігу «Мікола Гусоўскі і яго час», але апублікаваць не паспеў.

## Сям’я 
Меў сына Сяргея (нар. 1978), беларускага краязнаўца, гісторыка і публіцыста.

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ад  інсульту
Катэгорыя:Выпускнікі Пінскага дзяржаўнага аграрна-тэхнічнага каледжа імя А. Я. Кляшчова
Касмічны цэнтр Уцінаура

— касмадром ў японскім горадзе Кімацукі прэфектуры Кагасіма. Да заснавання касмічнага агенцтва JAXA ў 2003 годзе ён называўся проста  (**KSC**). Усе навуковыя спадарожнікі Японіі запускаліся з Уцінаура пакуль лёталі ракеты-носьбіты Мю, якія былі выведзеныя з эксплуатацыі ў 2006 годзе. Касмадром працягвае выкарыстоўвацца для субарбітальных запускаў, а таксама для арбітальнай ракеты-носьбіта Эпсілон. Акрамя таго, у цэнтры ёсць цэнтр кіравання і антэны для сувязі з міжпланетнымі касмічнымі апаратамі., быў пабудаваны на ціхаакіянскім узбярэжжы прэфектуры Кагасіма ў Учыноура (цяпер частка Кімоцукі) з мэтай запуску вялікіх ракет з карыснай нагрузкай. Да заснавання KSC выпрабавальныя запускі  праводзіліся на наватарскай ракетнай установе Акіта (прэфектура Мічыкава) з сярэдзіны 1950-х да 1960-х гадоў. Аднак прагрэс у распрацоўцы ракет і патрэба ў больш буйных ракетах-носьбітах патрабаваў больш шырокай акваторыі для падзення адпрацаваных ступеняў, чым вузкае Японскае мора. Пасля разгляду розных месцаў-кандыдатаў быў абраны Уцінаура ў прэфектуры Кагасіма, мяжуючы з Ціхім акіянам.

Першым пускам ракеты з новай пляцоўкі ў жніўні 1962 года стаў запуск ракеты К150, якая з’яўлялася паменшанай копіяй ракеты Каппа. Выпрабаванні ракет Каппа, Ламбда і Ламбда-4 у KSC былі карысным досведам для падрыхтоўкі да арбітальных запускаў малых спадарожнікаў. Пасля чатырох няўдалых запускаў, на борце ракеты Ламбда-4S-5 быў паспяхова выведзены на арбіту спадарожнік для інжынерных выпрабаванняў. Спадарожнік быў названы Асумі (ў гонар паўвострава ў прэфектуры Кагасіма) і стаў першым паспяховым запускам спадарожніка ў Японіі.

За час існавання касмічнага цэнтру, у ім было праведзена каля 400 запускаў.

## Глядзіце таксама 
* Касмічны цэнтр Танегасіма

## Зноскі 
Катэгорыя:Касмадромы
Катэгорыя:Касманаўтыка Японіі
Mu (ракета-носьбіт)

**Mu** (*Мю*), ці **M** — серыя японскіх цвердапаліўных ракет-носьбітаў, якія запускаліся з касмадрома Уцінаура з 1966 па 2006 год. Першапачаткова распрацаваныя Японскім інстытутам касмічнай і астранаўтычнай навукі (ISAS), ракеты сямейства Мю пазней запускаліся Японскім агенцтвам аэракасмічных даследаванняў пасля таго як ISAS стала яго часткай.

## Першыя японскія ракеты-носьбіты 
Першая ракета з серыі, Mu-1, здзейсніла адзіны субарбітальны выпрабавальны палёт 31 кастрычніка 1966 года. Пасля былі зроблены серыі ракет Mu-3 і Mu-4. У 1969 годзе быў праведзены субарбітальны выпрабавальны запуск Mu-3D. Першы арбітальны запуск сямейства з выкарыстаннем Mu-4S быў праведзены 25 верасня 1970 года, аднак чацвёртая ступень не спрацавала, і ракета не змагла трапіць на арбіту. 16 лютага 1971 года іншай ракетай Mu-4S быў запушчаны спадарожнік Tansei 1. Яшчэ два запускі Mu-4S адбыліся ў 1971 і 1972 гадах. Mu-4S быў заменены Mu-3C, якая была запушчана чатыры разы ў перыяд з 1974 па 1979 год, з трыма поспехамі і адной няўдачай, і Mu-3H, якая была запушчана тры разы ў 1977 і 1978 гадах. Mu-3S выкарыстоўвалася ў перыяд з 1980 па 1984 год, зрабіўшы чатыры пускі. Апошнім варыянтам мадэлі Мu-3 была Мu-3SII, якая была запушчана восем разоў з 1985 па 1995 год. Мu-3 была заменена на M-V.

## M-V 
M-V, або Mu-5 выкарыстоўвалася з 1997 года па 2006 год. Было праведзена сем пускаў, шэсць з якіх былі паспяховымі. Звычайна M-V запускалася ў трохступеньчатай канфігурацыі, чатырохступеньчатая канфігурацыя, якая атрымала назву **M-V KM**, запускалася 3 разы: спадарожнік MUSES-B (HALCA) у 1997 годзе, АМС Назомі (PLANET-B) у 1998 годзе і АМС Хаябуса (MUSES-C) у 2003 годзе. Трохступеньчатая канфігурацыя  магла несці да 1 800 кг груза да арбіты з вышынёй 200 км і нахілам 30° ці 1 300 кг на палярную арбіту (нахіл 90°) з вышынёй 200 км. M-V KM магла запусціць груз да 1 800 кг на арбіту з нахілам 30° і 400 км вышынёй.

Трохступеньчатая M-V мела агульную стартавую масу 137,5 тон, а чатырохступеньчатая M-V KM — 139 тон.

## Спіс запускаў 
Усе запускі адбываліся са стартавай пляцоўцы Мю касмічнага цэнтра Уцінаура.

Два субарбітальныя запускі ракет сямейства Мю былі выкананы перад першым арбітальным палётам: Mu-1 здзейсніла палёт 31 кастрычніка 1966 г. у 05:04 (UTC) і Mu-3D здзейсніў палёт 17 жніўня 1969 г. у 06:00 (UTC).

## Зноскі 

Катэгорыя:Ракеты-носьбіты
Катэгорыя:Касманаўтыка Японіі
Сезон 2010/2011 «Алімпіі» Гродна

У сезоне 2010—2011 жаночы баскетбольны клуб «Алімпія» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2010/2011 ( **3 месца**),
* Кубак Беларусі 2010 (**4 месца**).

## Склад каманды 
*  Марыя Дубас
*  Вікторыя Шматава (прыйшла ў каманду падчас сезону)
*  Людміла Тымкова (пакінула каманду падчас сезону)
*  Наталля Казун
*  Таццяна Дашкевіч
*  Кацярына Кашлей
*  Марыя Філончык
*  Ніна Салаўёва
*  Марына Яцына
*  Аляксандра Зубрыцкая
*  Аліна Іярдан (прыйшла ў каманду падчас сезону)
*  Вераніка Адамік
*  Вікторыя Адамік
*  Юлія Жук
*  Надзея Богдан (пераведзена ў фарм-клуб падчас сезону)
*  Дэвінія Пэйн (прыйшла ў каманду падчас сезону)

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Шымкавяк (галоўны трэнер)
*  Вікторыя Дацун

## Гл. таксама 
* Сезон 2009/2010 «Алімпіі» Гродна
* Сезон 2011/2012 «Алімпіі» Гродна

## Спасылкі 
* 2010-2011

2010/2011
Алімпіі Гродна
Катэгорыя:2010 год у Гродне
Катэгорыя:2011 год у Гродне
Ноч (раман)

**«Ноч»** — раман беларускага пісьменніка Віктара Марціновіча, упершыню выдадзены ў 2014 годзе. Твор выйшаў па-руску і па-беларуску ў аўтарскім перакладзе.

## Сюжэт 
Свет занурыўся ў бясконцую халодную ноч. Мінск распаўся на маленькія полісы. Батарэйкі сталі грашыма, а інтэрнэт болей не працуе. У вольным горадзе Грушаўка — ваду даюць паводле раскладу. Адзіная газета пад назвай «Газета» перапісваецца пад капірку. Компас не працуе. Галоўны герой рамана — Кніжнік. Яму належыць адзіная ў горадзе бібліятэкі, а таксама апошні сабака. Узяўшы мапу новага свету і том Герадота, Кніжнік выпраўляецца на пошукі каханай жанчыны, якая ў момант блэкаўту апынулася ў Непале.

## Спасылкі 
У 2018 годзе Віктар Марціновіч выклаў электронную версію кнігі для бясплатнага спампоўвання.

Катэгорыя:Кнігі 2014 года
Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
ФК Атлетык Эскальдэс

**«Атлетык Эскаьдэс»** () — андорскі футбольны клуб з горада Эскальдэс-Энгардань. Клуб быў заснаваны ў 2002 годзе, з 2019 года выступае ў Прымера Дывізіё.

## Гісторыя 
Кулб заснаваны 20 мая 2002 года ў Эскальдэс-Энгардань і ў тым жа годзе прыняў удзел у другой лізе Андоры, а праз год выйшаў у элітны дывізіён. На працягу трох сезонаў клуб гуляў у найвышэйшым дывізіёне, дзе замацаваўся ўнізе турнірнай табліцы і стала ўдзельнічаў у раўндах плэй-оф за выжыванне. З сезона 2007/08 выступаў у Сегона Дывізіё да сезона 2019/20.

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Андоры:**
**  **Чэмпіён (1)**: **2022/23**
* **Кубак Канстытуцыі:**
**  **Пераможца (1)**: **2022**
**  Фіналіст **(1)**: 2021
* **Другі дывізіён:**
**  **Пераможца (1)**: **2003/04, 2018/19**

## Статыстыка выступленняў 
### Міжнародныя кубкі 
; Заўвагі
:  Матчы папярэдняга кваліфікацыйнага раунда Лігі чэмпіёнаў УЕФА праходзяць у адну сустрэчу. У сезоне 2023/24 месцам правядзення быў абраны Коўпавагур, Ісландыя

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Атлетык Эскальдэс
Тыльжа

**Тыльжа** () — рака ў Калінінградскай вобласці Расіі, працягласцю 44 км. Плошча вадазборнага басейна — 207 км².

Упершыню згадваецца ў дакументах Тэўтонскага ордэна. Літоўцы, якія імігравалі ва Усходнюю Прусію ў XV і XVI стагоддзях, назвалі раку  (Тыльзеле). Сучасная назва ракі Тыльжа з’явілася ў 1946 годзе, калі тэрыторыя ўвайшла ў склад Савецкага Саюза, якая знаходзіцца на шляху Савецк — Шчыліна — Калушскае — Чарняхоўск — Калінінград. Рака ўпадае ў Нёман.

Плынь хуткая. Сярэдняя шырыня рэчышча — 1,5 метраў. Тыльжа працякае праз населеныя пункты Міхайлаўка, Рудакова, Іскра, Гудкова, Ракіціна і Ветрава. На берагах ракі размешчаны гаі і лугі. Найбольш маляўнічыя пейзажы паблізу ракі размешчаны ў раёне населеных пунктаў Ветрава і Ракіціна.
## Заўвагі 
Катэгорыя:Прытокі Нёмана
Катэгорыя:Рэкі Калінінградскай вобласці
Марыя Дубас

**Марыя Дубас** (нар. , Кіеў, Украіна) — прафесійная ўкраінская баскетбалістка.

## Біяграфія 
Правяла год у складзе гродзенскай «Алімпіі» і ў 2011 годзе стала бронзавай прызёркай чэмпіянату Беларусі.

Пасля завяршэння кар’еры баскетбалісткі стала трэнерам кіеўскай ДЮСШАР і клуба МОБІ, а таксама асістэнткай галоўнага трэнера ў баскетбольнай зборнай Украіны да 16 гадоў.

## Спасылкі 
* Maria Dubas
* «Сын сказал: „Мы больше Беларуси, да? Тогда пусть Украина на нее нападет“». Интервью с баскетбольным тренером, которая играла в Гродно
* У «Політехніці-Галичині» шість новачків

Катэгорыя:Баскетбалісткі Украіны