open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сігерык

[thumb|200px|right|Сігерык. Гравюра [XVIII стагоддзя]]
**Сігерык** (або Сігерых;  - літар. *«Велічны пераможца»*; забіты ў ) — кароль вестготаў, кіраваў у **415** годзе.

Брат Сара, забітага па загадзе Атаульфа. Алімпіядор гаворыць, што Сігерык прыйшоў да ўлады хутчэй сваімі стараннямі і сілай, чым паводле закона і права пераходу прастола ў спадчыну. Сігерык загадаў забіць, нягледзячы на заступніцтва біскупа Сігесара, шасцярых дзяцей Атаульфа ад першага шлюбу. Імператрыцу ж Галу Плацыдзію Сігерык загадаў, як здзекванне з Атаульфа, прымусіць разам з іншымі палонніцамі ісці перад сваім канём. Зневажэнне Галы Плацыдзіі, удавы Атаульфа, падкрэслівае агульную незадаволенасць палітыкай саюза і дружбы з імперыяй. Тое, што брат Сара наогул стаў каралём, дазваляе зрабіць выснову пра адпаведную падтрымку, якой карыстаўся род Сара сярод готаў.

Ісідар Севільскі паведамляе, што нягледзячы на гэта Сігерык імкнуўся да дасягнення міру з рымлянамі. Пра тое ж гаворыць і Павел Арозій. Праз тыдзень пасля ўзыходжання на прастол Сігерык таксама быў забіты сваімі людзьмі з «гоцкай» партыі, варожай да рымлян.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Foundation for Medieval Genealogy. Сігерык
* Genealogie Mittelalter. Сігерык

Катэгорыя:Каралі вестготаў
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы V стагоддзя
Катэгорыя:Забітыя манархі
Бітва пад Віцебскам (1664)

**Бітва пад Віцебскам** 6 чэрвеня 1664 года — эпізод вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў, пераможнае для вялікалітоўскага боку баявое сутыкненне з маскоўскім войскам.

Восенню 1663 года кароль Ян Казімір з вялікім войскам рушыў на правабярэжную Украіну. У студзені 1664 года войскі Рэчы Паспалітай увайшлі на Севершчыну, тым часам тэрыторыю Маскоўскай дзяржавы. Вясной 1664 года частка войскаў на чале з польным гетманам літоўскім Міхалам Казімірам Пацам пакінула галоўныя каралеўскія сілы і рушыла на поўнач, каб супрацьстаяць войску Івана Хаванскага.

Маскоўскае войска рушыла па ўсходняй частцы Вялікага Княства Літоўскага, «выпаліла і высекла» на сваім шляху Дуброўна, Оршу, Чарэю і Талачын, «палілі да самага Барысава», а потым да лета стаяла каля Віцебска, збіраючы харч і чакаючы папаўнення.

У лютым Пац разбіў пад Бранскам маскоўскае войска на чале з Баратынскім і рушыў ад Старадуба да Магілёва.

Першыя сутычкі адбыліся 5 чэрвеня 1664 года. Бітва пачалася 6 чэрвеня на Лучосе. У баі маскоўцы захапілі гетманскую харугву Паца. Але пасля маскоўская кавалерыя, якая наступала без падтрымкі пяхоты, была адкінута і разбеглася, замест збору ў лагеры. Так, наўгародскія казакі ўцяклі да самага Ноўгараду. Пасля гэтага войска Хаванскага, дзе засталася адна пяхота, было разбіта. Хаванскі з рэштай войска ледзь прабіўся да Віцебска, дзе яму дапамог маскоўскі гарнізон.

Пасля паражэння цар адхіліў Хаванскага ад камандавання і прызначыў новага ваяводу — Юрыя Даўгарукава.

Катэгорыя:Бітвы вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў
Катэгорыя:1664 год у Еўропе
Катэгорыя:Канфлікты 1664 года
Катэгорыя:Падзеі 6 чэрвеня
Катэгорыя:Гісторыя Віцебска
Катэгорыя:Бітвы ў Беларусі
Аблога Барысава

**Аблога Барысава** адбывалася ад паловы ліпеня да пачатку жніўня 1660 года падчас вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667.

Армія польска-літоўская паміж 10 і 15 ліпеня падышла да Барысава. Гарнізон крэпасці складаўся з 900 маскоўскіх пехацінцаў.

Рэч Паспалітая планавала пачаць наступ на ўсход. Стэфан Чарнецкі і Павел Сапега для забеспячэння сувязі паміж польскім і літоўскім войскам, пастанавілі абавязкова здабыць Барысаў.

У Чарнецкага было 3 тысячы конніцы і тысячу выбранецкай пяхоты, у Сапегі каля 6 тысяч ваяроў. Расійскі гарнізон меў дастатковыя запасы зброі і ежы, адбіў два прыступы. Нападаючыя захапілі і спалілі толькі неўмацаваны пасад і падзамак.

З-за недахопу пяхоты і артылерыі Чарнецкі вымушаны быў абмежавацца блякаваннем крэпасці. Сапега з войска неўзабаве рушыў на ўсход. Адзін з атрадаў, на чале Палубінскага, заняў Оршу, Копысь і Шклоў.

Міхал Пац атрымаў загад ад караля Яна Казіміра, рушыць на дапамогу Чарнецкаму. Аднак той ігнараваў загад і сабранае 8 ліпеня пад Вількамірам войска рушыла на Вільню, якую і абклаў 13 ліпеня.

З-за таго, што Пац не рэагаваў а ні на загады караля, а ні на просьбы Чарнецкага, а таксама з-за малалікасці сіл, трэба было адмаўляцца ад далейшай аблогі Барысава. У першай палове жніўня Чарнецкі адышоў з-пад Барысава ў накірунку да Магілёва. Баявыя дзеянні перамясціліся на ўсходнюю частку Беларусі, пакінуўшы так і неўзяты Барысаў у тыле.

Барысаў вярнуўся пад уладу Рэчы Паспалітай толькі ў 1662 годзе.

Катэгорыя:Бітвы вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў
Катэгорыя:1660 год у Еўропе
Барысаў
Катэгорыя:Гісторыя Барысава
Катэгорыя:Бітвы ў Беларусі
Катэгорыя:Бітвы Расіі
Катэгорыя:Бітвы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Канфлікты 1660 года
Катэгорыя:Ліпень 1660 года
Катэгорыя:Жнівень 1660 года
Ёст (кароль Германіі)

**Ёст Мараўскі**, таксама **Ёшт**, або **Ёдак** (,  або ;  — , Брно) — маркграф Маравіі з 1375 года, курфюрст Брандэнбурга з 1388 года, і кароль Германіі з 1 кастрычніка 1410 года з Люксембургскай дынастыі.

## Біяграфія 
Ёст быў старэйшым сынам мараўскага маркграфа Іагана Генрыха, брата імператара Карла IV, і Маргарыты, дачкі князя опаўскага. Ён атрымаў добрую адукацыю і досыць эфектыўна кіраваў спадчыннымі ўладаннямі свайго бацькі, аднак, паводле некаторых крыніц, адрозніваўся прагнасцю, вераломствам і ганарыстасцю.

Пасля смерці бацькі ў 1375 годзе Ёст падзяліў прастол Маравіі са сваім малодшым братам Пракопам. Аднак ужо ў 1381 годзе паміж братамі ўспыхнула вайна, якая працягвалася, з перапынкамі, да самай смерці Пракопа ў 1405 годзе.

У 1383 годзе стрыечны брат Ёста — кароль Германіі Венцэль — прызначыў яго генеральным вікарыем Італьянскага каралеўства.

Затым Ёст удзельнічаў у паходах у Венгрыю іншага свайго стрыечнага брата Жыгімонта, які прэтэндаваў на венгерскі каралеўскі прастол, і атрымаў за сваю падтрымку заходнюю Славакію з Пожанню. Жыгімонт, які увесь час меў фінансавыя цяжкасці, у 1388 годзе саступіў Ёсту курфюрства Брандэнбург за 565 тысяч гульдэнаў. У тым жа годзе Венцэль перадаў яму радавое графства Люксембург з шэрагам ленаў у Эльзасе.

[150px|left|thumb|Герб Ёста, які аб'ядноўвае элементы гербаў [Люксембурга і Брандэнбурга]]

У 1392 годзе Ёст уступіў у саюз з Жыгімонтам і Альбрэхтам IV Аўстрыйскім супраць караля Венцэля і свайго роднага брата Пракопа. Падчас вайны Ёсту ўдалося паланіць караля ў Бераўне (1394 год), але неўзабаве ён быў вымушаны вызваліць Венцэля. У 1397 годзе Ёст памірыўся з каралём і атрымаў за вызваленне апошняга Лужыцы і Брандэнбург.

Аднак вайна хутка разгарэлася зноў і працягвалася да 1405 года, прычым Ёст дзейнічаў у саюзе з Рупрэхтам Вітэльсбахам, якому ў 1400 годзе ўдалося зрынуць Венцэля з германскага прастола.

Пасля смерці Рупрэхта ў маі 1410 года Ёст быў выбраны каралём Германіі, але з-за супраціўлення Жыгімонта Люксембургскага, які таксама прэтэндаваў на імператарскі тытул, не паспеў каранавацца, а ў пачатку 1411 года сканаў.

## Сям'я 
Ёст быў у шлюбе з Лізаветай Пяст, дачкой Уладзіслава, князя апольскага і палаціна Венгрыі, аднак дзяцей не меў.

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Каралі германскія
Катэгорыя:Люксембургская дынастыя
Катэгорыя:Маркграфы брандэнбургскія
Катэгорыя:Герцагі люксембургскія
Катэгорыя:Маркграфы мараўскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIV стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XV стагоддзя
Іаган Генрых (маркграф Маравіі)

[thumb|150px|right|Герб Іагана Генрыха, які аб'ядноўвае элементы гербаў [Люксембурга і Маравіі]]

**Іаган Генрых** (), **Я́н І́ндржых** (; , Мельнік — ) — маркграф Маравіі з 1349 года, граф Ціроля ў 1335—1341 гадах, з Люксембургскай дынастыі.

## Біяграфія 
Іаган Генрых быў трэцім сынам караля Чэхіі Яна Люксембургскага і Лізаветы Пржэмыслаўны, дочкі чэшскага караля Вацлава II. Старэйшы брат Іагана Генрыха Карл IV стаў у 1346 годзе каралём Германіі і, пазней, імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі.

У 1330 годзе Іаган Генрых, якому было толькі восем (паводле іншых звестак сем) гадоў, ажаніўся з Маргарытай, спадчынніцай Цірольскага графства. Гэта быў дынастычны саюз, заключаны з мэтай спынення працяглай барацьбы паміж Люксембургскай і Горыцка-Цірольскай дынастыямі за чэшскі прастол. Ён мог забяспечыць далучэнне Люксембургамі вялізарных уладанняў цірольскіх графаў у паўднёвай Германіі (уключаючы Карынтыю і Крайну). Аднак, калі ў 1335 годзе Маргарыта Цірольская атрымала пасля смерці свайго бацькі прастол ў спадчыну, Ян Люксембургскі, паглынуты італьянскімі авантурамі, не змог замацаваць сваю ўладу ў яе ўладаннях. У выніку Карынтыя і Крайна адышлі да аўстрыйскіх Габсбургаў, а Маргарыце і Іагану Генрыху застаўся толькі Ціроль.

Кіраванне Іагана Генрыха ў Ціролі працягвалася нядоўга: у 1341 годзе ён быў выгнаны сваёй жонкай з графства, а неўзабаве Маргарыта выйшла замуж за Людвіга V Баварскага. Хоць Люксембургам удалося арганізаваць масіраваную прапагандысцкую кампанію супраць Маргарыты, з прыцягненнем Папы Рымскага, які адлучыў Маргарыту ад царквы і абвясціў яе самай пачварнай жанчынай у гісторыі, Ціроль быў страчаны для Іагана Генрыха.

У 1349 годзе, пасля ўступа Карла IV на прастол Чэхіі, Іаган Генрых атрымаў ад свайго старэйшага брата ў апанаж Маравію. У якасці маркграфа Маравіі Іаган Генрых знаходзіўся цалкам пад кантролем свайго больш выдатнага старэйшага брата і не праводзіў незалежную ад Чэхіі знешнюю палітыку.

У 1350 годзе ён ажаніўся ў другі раз з Маргарытай, дачкой князя опаўскага, ад якой меў некалькі дзяцей, у тым ліку і будучага германскага анты-караля Ёста Люксембургскага.

## Шлюб і дзеці 
* (1330, разв. 1349) Маргарыта (1318—1369), графіня Ціроля
* (1350) Маргарыта (1330—1363), дачка Мікулаша II, князя Опаўскага
** Ёст (1351—1411), маркграф Маравіі (c 1375) і Брандэнбурга (з 1388), анты-кароль Германіі (з 1410)
** Кацярына (1353—1378), замужам (1372) за Генрыхам, герцагам Фалкенберга
** Пракоп (1355—1405), маркграф Маравіі (з 1375)
** Іаган Сабеслаў (1356—1394), патрыярх Аквілеі (з 1387)
** Лізавета (пам. 1400), замужам (1366) за Вільгельмам I, маркграфам Мейсена
** Ганна (пам. 1405), замужам за Пятром са Штэрнберка
* (1364) Маргарыта Габсбург (1346—1366), дачка Альбрэхта II, герцага Аўстрыі
* (1366) Лізавета Отынген (пам. 1409)

## Спасылкі 
* Іаган Генрых у Allgemeine Deutsche Biographie

Катэгорыя:Кіраўнікі Ціроля
Катэгорыя:Люксембургская дынастыя
Катэгорыя:Маркграфы мараўскія
Катэгорыя:Нарадзіліся ў раёне Мельнік
Залатыя вароты

* Залатыя Вароты, мост
* Залатыя Вароты, праліў
* Залатыя вароты, Канстанцінопаль
* Залатыя вароты, Кіеў
* Залатыя вароты, Уладзімір
Эсек’ель Лавесі

**Эсек’е́ль Іва́н Лаве́сі** (; нар. , Вілья-Габернадор-Гальвес, Аргенціна) — аргенцінскі футбаліст, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Аргенціны (2007—2016). Пасля з’яўлення на Апенінах шматлікія СМІ адразу ж далі яму мянушку «новы Марадона».

## Кар’ера 
### Клубная 
У 2003 годзе ва ўзросце 17 гадоў Лавесі перайшоў з каманды «Бока Хуніярс» у склад сталічнага «Эстудыянтэса», дзе за адзін сезон забіў 17 галоў у 39 матчах. У 2004 годзе за мільён еўра Лавесі набыў італьянскі клуб «Джэноа» і ён адразу ж быў аддадзены ў арэнду аргенцінскаму клубу «Сан-Ларэнса».

Пасля сезона ў Аргенціне ён вярнуўся ў «Джэноа», але з-за скандалу з дагаворнымі матчамі генуэзцаў адправілі ў Серыю C1, а Лавесі быў прададзены ў «Сан-Ларэнса» за 1,2 мільёна еўра.

5 ліпеня 2007 года «Напалі», які вярнуўся ў Серыю A і шукаў узмацнення для каманды, заключыў кантракт з Эсек’елем на 5 гадоў. Трансфер іграка каштаваў італьянскаму клуба 6 мільёнаў еўра, а Лавесі атрымаў у новай камандзе 7 нумар. У новай камандзе футбаліст адразу пачаў паказваць добрыя вынікі, у прыватнасці, ён зрабіў хет-трык у браму «Пізы» у матчы на Кубак Італіі. Свой першы гол у лізе ён правёў у браму «Удзінезэ» 2 верасня 2007 года. Пасля матча, які скончыўся перамогай «Напалі» з лікам 5:0, СМІ абвясцілі аб нараджэнні новай "неапалітанскай зоркі. 12 студзеня 2010 года Лавесі падоўжыў кантракт з «Напалі» да 2015 года.

2 ліпеня 2012 года французскі клуб «Пары Сен-Жэрмен» пацвердзіў інфармацыю аб падпісанні з Лавесі чатырохгадовага кантракту. Як паведамлялася, сума трансферу склала да 30 мільёнаў еўра.

У лютым 2016 года перайшоў у кітайскі клуб «Хэбэй Чайна Форчун». У лістападзе 2019 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

### Міжнародная 
За зборную Аргенціны Эсек’ель дэбютаваў 18 красавіка 2007 года ў матчы супраць зборнай Чылі.

## Дасягненні 
### Клубныя 
**«Сан-Ларэнса»**:
* Чэмпіён Аргенціны: 2007 (к)

**«Напалі»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2012

**«Пары Сен-Жэрмен»**:
* Чэмпіён Францыі (3): 2013, 2014, 2015
* Уладальнік Кубка Францыі: 2015
* Уладальнік Кубка французскай лігі (2): 2014, 2015
* Уладальнік Суперкубка Францыі (2): 2013, 2014

### Міжнародныя 
**Аргенціна**:
* Уладальнік залатога медаля Алімпійскіх гульняў: 2008
* Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету: 2014
* Сярэбраны прызёр Кубка Амерыкі (2): 2015, 2016

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Прафайл на Futbol360

Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Хэбэй Чайна Форчун
Катэгорыя:Ігракі ФК Пары Сен-Жэрмен
Катэгорыя:Ігракі ФК Напалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Ларэнса
Катэгорыя:Ігракі ФК Джэноа
Катэгорыя:Ігракі ФК Эстудыянтэс Буэнас-Айрэс
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Аргенціны
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па футболе
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Тумака

**Тумака** () — бухта Ціхага акіяна, якая размешчана на паўднёва-заходнім узбярэжжы Калумбіі.

Плошча бухты складае 1061,65 км². Найбольшая шырыня бухты 17 км, сярэдняя глыбіня 25—35 м. Межы бухты праводзяцца ад мыса Каскахаль на поўначы і да мангравых лясоў у дэльце ракі Міра на поўдні. У паўднёва-заходняй частцы бухты знаходзяцца шматлікія астравы як то: Бокаграндэ, Вакверыя, Ла Вісьёза, Сан-Андрэс-дэ-Тумака (ці Галла) і Морра. На беразе бухты месціцца горад Тумака — другі па значнасці порт краіны на Ціхім акіяне.

Верагодна, першымі еўрапецамі, якія наведалі бухту, сталі Дыега дэ Альмагра і Франсіска Пісара ў 1526 годзе.

На берагах бухты размешчана шмат цудоўных пясчаных пляжаў, за што горад Тумака атрымаў неафіцыйную мянушку «Жамчужына Ціхага акіяна».

## Літаратура 
* Golfos y bahías de Colombia / Efraín Otero Álvarez, Lina Mosquera Aguirre, Gerardo Silva Castro, Julio César Guzmán Victoria. — Bogotá, 2002. — 189 P.

Катэгорыя:Залівы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Залівы Калумбіі
Катэгорыя:Залівы Паўднёвай Амерыкі
Глагоўскае княства

**Глаго́ўскае княства** (), або **Гло́гаўскае княства** (), або **герцагства Гло́гау** () — адно з сілезскіх княстваў, якім кіравалі сілезскія Пясты. Сталіцай быў Глогаў.

thumb|Глагоўскае княства (цёмна-сіняе) пры Конрадзе Танканогам
У 1177 годзе Конрад Танканогі, малодшы сын Уладзіслава II Выгнанніка, атрымаў асобнае ўладанне, цэнтрам якога стаў Глогаў. Конрад не меў дзяцей, і пасля яго смерці паміж 1180 і 1190 гадамі княства ў спадчыну было атрымана яго старэйшым братам Баляславам I Высокім.

Ізноў самастойным Глагоўскае княства стала пасля гібелі ў 1241 годзе ў бітве пры Лягніцы ўнука Баляслава Генрыха II Набожнага. Пры падзеле яго ўладанняў Глогаў перайшоў да Конрада I.

[thumb|Глагоўскае княства (зялёнае) пры [Конрад I Глагоўскі|Конрадзе I]]
Пры сыне Конрада Генрыху III тэрыторыя княства паменшылася, таму што яго брат Конрад атрымаў у 1273 годзе Сцінаву і Жагань, а ў 1312 годзе (пасля яго смерці) аддзяліліся Алясніца і Волаў. Пасля таго як у 1331 годзе, не пакінуўшы спадчыннікаў, памёр сын Генрыха Прэмка II, чэшскі кароль Іаан Люксембургскі падпарадкаваў княства Чэхіі.

thumb|У 1331 годзе
У 1337 годзе княства атрымаў Генрых I Яворскі, пасля смерці якога княства зноў адышло да Чэхіі. У 1349 годзе Карл IV падзяліў княства, пакінуўшы адну палову пад сваім кіраваннем, а іншую перадаўшы герцагу саганскаму Генрыху V Жалезнаму.

Пасля смерці ў 1476 годзе Генрыха XI (праўнука Генрыха V Жалезнага) пачалася барацьба паміж яго стрыечным братам герцагам саганскім Янам II Вар'ятам і цесцем Генрыха XI курфюрстам Брандэнбурга Альбертам III Ахілесам. Альберт III Ахілес захапіў у 1482 годзе паўночную частку герцагства. Ян II працягнуў вайну і гэта прывяло да таго, што ў 1488 годзе Мацвей Корвін адабраў герцагства ў Яна і перадаў яго свайму пазашлюбнаму сыну Яну Корвіну.

Пасля смерці ў 1490 годзе Мацвея Корвіна каралём Чэхіі стаў Уладзіслаў II Ягелон, які перадаў герцагства сваім братам Яну Ольбрахту і Жыгімонту. У 1506 годзе герцагства ўвайшло ў землі багемскай кароны, якія пасля 1526 гады былі атрыманы ў спадчыну Габсбургамі.

Аж да канца Першай сілезскай вайны Глогаў уваходзіў у склад Чэшскага каралеўства, а ў 1742 годзе перайшоў да Прусіі.

## Кіраўнікі 
### Першае стварэнне 
* Конрад Танканогі (1177 — паміж 1180 і 1190)

### Другое стварэнне 
* Конрад I Глагоўскі (1248—1273)
* Генрых III Глагоўскі (1274—1309)
* Мацільда Браўншвайг-Люнебургская (1309—1318)
* Пшэмысл Глагоўскі (1318—1331)
* Канстанцыя Свідніцкая (1331)

### Трэцяе стварэнне 
* Генрых I Яворскі (1337—1346)

Катэгорыя:Сілезскія княствы
Мікулаш I (князь опаўскі)

**Мі́кулаш Опаўскі** (, каля 1255 — 25 ліпеня 1318) — пазашлюбны сын чэшскага караля Пржэмысла Отакара II, заснавальнік сілезскай галіны дынастыі Пржэмыславічаў.

Мікулаш быў пазашлюбным сынам караля ад прыдворнай дамы Маргарэты фон Шуенрынг. Ён быў узаконены бацькам са згоды рымскага Папы Урбана IV. З-за таго, што спадчыннікам чэшскага прастола павінен быў стаць яго адзінакроўны брат Вацлаў II, для Мікулаша ў 1269 годзе было створана Опаўскае княства.

Сімон Кезскі у «Дзеяннях гунаў і венграў» піша, што ў бітве на Мораўскім полі ў 1278 годзе Мікулаш біўся побач са сваім бацькам. Пасля паражэння чэхаў у гэтай бітве Мікулаш правёў два гады ў венгерскім палоне, быў выкуплены ў 1281 годзе, пасля чаго вярнуўся ў сваё княства. Яму прыйшлося змагацца за сваё ўладанне з Кунгутай Расціслаўнай, удавой памерлага Пржэмысла Отакара II. Калі ў 1285 годзе Кунгута выйшла замуж за пражскага магната Завішу Фалькенштэйнскага, то пачалося збліжэнне паміж Мікулашам і Рудольфам Габсбургам, чаму спрыяла жаніцьба Мікулаша з пляменніцай Рудольфа — Адэльгейдай. Тым не менш, барацьбу за княства Мікулаш прайграў, і сваіх уладанняў пазбавіўся.

Мікулаш стаў рабіць кар’еру пры чэшскім двары. З-за таго, што Вацлаў II хутка стаў каралём не толькі Чэхіі, але і Польшчы, Мікулаш стаў кракаўскім старостай (і нават пэўны час кіраваў Вялікай Польшчай).

Пасля смерці ў 1306 годзе Вацлава III Мікулаш стаў спрабаваць вярнуць сабе Опаўскае княства, аднак у 1308 годзе новы чэшскі кароль Іаган Люксембургскі аддаў Опаву легніцкаму князю Баляславу III. Мікулаш атрымаў ад Іагана за верную службу замак Плумлаў у паўднёвай Маравіі.

## Сям’я і дзеці 
У 1283 годзе Мікулаш ажаніўся з Адэльгейдай — пляменніцай германскага караля Рудольфа I. У іх было трое дзяцей:
* Мікулаш II, князь опаўскі (1288—1365)
* Вацлаў I, князь опаўскі
* Ян (пам.1325)

Катэгорыя:Пржэмысловічы
Катэгорыя:Князі опаўскія
Бітва на Калцы

**Бітва на Калцы** (, ) — бітва паміж Мангольскай імперыяй, чые войскі ўзначальвалі з Джэбэ і Субэдэя, і кааліцыяй некалькіх княстваў Русі, у тым ліку Кіеўскага і Галіцка-Валынскага, і полаўцаў, пад агульным камандаваннем Мсціслава Удатнага і Мсціслава Старога. Бітва адбылася 31 мая 1223 года на беразе ракі Калкі (цяпер Данецкая вобласць Украіны) і скончылася перамогай манголаў.

Пасля мангольскага нашэсця ў Цэнтральную Азію і распаду імперыі Харэзмшахаў, мангольскія сілы пад камандаваннем Джэбэ і Субутая захапілі Ірак. Джэбэ прасіў дазволу Чынгісхана працягнуць паход яшчэ на некалькі гадоў, перад тым як вярнуцца да галоўнай арміі праз Каўказ. У чаканні адказу Чынгісхана, арміі двух палкаводцаў адправілася ў рэйд на Грузію. Чынгісхан дазволіў працягнуць іх экспедыцыю, і прайшоўшы праз Каўказ, яны перамаглі кааліцыю каўказскіх плямёнаў, а потым полаўцаў. Палавецкі хан збег да двара цесця князя Мсціслава Галіцкага, якога пераканаў дапамагчы полаўцам у змаганні з манголамі. Мсціслаў Галіцкі сфарміраваў альянс князёў Русі, у тым ліку вялікага князя кіеўскага Мсціслава III.

Аб’яднаныя войскі князёў Русі спачатку атакавалі ар’ергард мангольскага войска, пераследавалі манголаў, якія імітавалі адступленне на працягу некалькіх дзён, пакуль не падышлі да свайго асноўнага войска каля ракі Калкі. Мсціслаў Галіцкі і яго саюзнікі полаўцы напалі на манголаў, не чакаючы падыходу астатняга войска і былі разбіты. Потым былі разбіты і войскі іншых рускіх князёў былі разбіты, а Мсціслаў Кіеўскі быў ва ўмацаваным лагеры. Пасля трохдзённых перамоў ён здаўся на абяцанне бяспечнага выхаду для сябе і сваіх ваяроў. Аднак манголы забілі іх і закатавалі Мсціслава Кіеўскага. Мсціслаў Галіцкі ўцёк, а манголы вярнуліся ў Азію, да Чынгісхана.

Катэгорыя:Бітвы XIII стагоддзя
Катэгорыя:Бітвы Мангольскай імперыі
Катэгорыя:Бітвы рускіх княстваў
Катэгорыя:1223 год у Еўропе
Катэгорыя:Канфлікты 1223 года
Катэгорыя:Бітвы ва Украіне
Катэгорыя:XIII стагоддзе ва Украіне
Катэгорыя:Падзеі 31 мая
Конрад Танканогі

thumb|150px|left|Сілезія ў 1177—1185 гадах

**Конрад Танканогі** (; * 1146/1157 — 17 студзеня паміж 1180—1190) — князь Глогава з 1177 года.

Быў трэцім сынам Уладзіслава II Выгнанніка —— князя-прынцэпса Польшчы (1138—1146) і Памор'і, князя Кракава, Сандомежа, усходняй Вялікай Польшчы, Куявіі, Сілезіі і Агнэсы фон Бабенберг, роднай сястры імператара Конрада III.

Унук — па бацьку Баляслава III Крывавустага, па маці — маркграфа Аўстрыйскага Леапольда III. Стрыечны брат імператара Фрыдрыха Барбаросы.

Пра першыя гады жыцця Конрада вядома мала. Ён, відаць, нарадзіўся каля 1146 года ў замку Альтэнбург у Цюрынгіі, дзе ў той час знаходзілася ў выгнанні пасля канфлікту бацькі Уладзіслава II з братамі яго сям'я.

Быў аддадзены на выхаванне ў бенедыкцінскае абацтва Фульда.

У 1163 годзе яго старэйшыя браты Баляслаў I Высокі і Мешка I Крываногі, заручыўшыся падтрымкай імператара Фрыдрыха I Барбаросы змаглі ўгаварыць Баляслава IV Кучаравага і атрымалі княства Сілезія. У склад іх уладанняў уваходзіла Сярэдняя і Ніжняя Сілезія з гарадамі Уроцлаў, Аполе, Рацібуж, Глогаў і Лягніца.

Малалетні Конрад застаўся ў Германіі.

Сумеснае кіраванне старэйшых братоў Сілезіяй працягвалася нядоўга, паступова паміж імі ўзніклі сваркі і наступіў разлад. У выніку, у 1173 годзе яны падзялілі Сілезію паміж сабой: Баляслаў I Высокі атрымаў уладу над большай часткай Ніжняй Сілезіі і кіраваў з Уроцлава, а Мешка — Рацібожскім і Цешынскім княствамі. Узніклі Урацлаўскае і Рацібожскае княствы.

Дасягнуўшы паўналецця Конрад вярнуўся ў Сілезію, і таксама стаў прэтэндаваць на яе частку. Сваркі паміж братамі працягнуліся.

Баляслаў паспрабаваў прад'явіць правы на Кракаўскае княства, але ў 1177 годзе пацярпеў паражэнне і па просьбе, які ўмяшаўся ў канфлікт паміж братамі, князя (прынцэпса) Польшчы Казіміра II Справядлівага быў вымушаны вылучыць са сваіх уладанняў Глагоўскае княства, у якім стаў кіраваць яго малодшы брат Конрад Танканогі.

Конрад быў халасты і не меў дзяцей, таму пасля яго смерці паміж 1180 і 1190 гадамі княства было атрымана ў спадчыну яго старэйшым братам Баляславам I Высокім.

Невядома, дзе быў пахаваны князь Конрад Танканогі, хоць можна выказаць здагадку, што ў Глогаве.

## Літаратура 
* Historische Kommission für Schlesien (Hg.): *Geschichte Schlesiens*, Bd. 1, Sigmaringen 1988, ISBN 3-7995-6341-5, S. 87 

## Спасылкі 
* Franz-Josef Jakobi: Konrad I. (Schlesien). In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 12, Duncker & Humblot, Berlin 1980, S. 503 f. 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XII стагоддзі
Катэгорыя:Памерлі ў XII стагоддзі
Катэгорыя:Князі польскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Сілезіі
Катэгорыя:Сілезскія Пясты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цюрынгіі
Аблога Полацка гунамі

**Аблога Полацка гунамі** (каля 447) — легендарная бітва, якая, згодна з сагай аб Тыдрэку Бернскім, з’яўляецца рашаючай часткай вайны Русіланда з Гуналандам.

## Змест легенды 
Тыдрэк угаварыў Атылу пачаць татальную вайну супраць Русі. Атыла сабраў не менш за 10 тысяч рыцараў. Затым запатрабаваў, каб прыйшлі да яго ўсе, якім споўнілася 20 гадоў і больш. І калі ён выехаў з гунскай зямлі, у яго было 20 тысяч рыцараў і шмат іншага войска. Ідзе ён з гэтым войскам на Русь і на Польшчу і спальвае крэпасці і замкі ўсюды, дзе ён праходзіць. І прыйшоў конунг Атыла з усім сваім войскам да горада, які завецца Полацкам (*Pallteskiu* у сазе). Горад гэты так умацаваны, што яны не ведаюць, як яго ўзяць. Была там моцная каменная сцяна, вялікія вежы і шырокія і глыбокія равы, а ў горадзе было вялікае войска для яго абароны, і тыя, хто ахоўваў горад, мала баяліся войска конунга Атылы. Калі стала зразумелым, што Палтэск’ю не ўзяць прыступам, Атыла загадаў паставіць шатры ды падзяліў войска на тры часткі: «пад сваёй харугвай ён ставіць 10 тысяч, а іншых 10 тысяч рыцараў размяшчае ў іншым стане, а над імі начальнікам Тыдрэка Бернскага, а за тым аддзелам хадзіла ўслед багата валацуг, а ў трэцім стане ставіць ён 10 тысяч рыцараў пад кіраўніцтвам маркграфа Радынгейра, і мелася ў яго вялікая група блазнаў».

Усе тры начальнікі ставяць у сваіх станах уласныя шатры насупраць горада, «і шмат дзён змагаюцца яны з гараджанамі, здзяйсняючы шмат вялікіх учынкаў, і кожны бок церпіць ад іншага вялікія страты». Так працягвалася тры месяцы, пакуль конунг Тыдрэк не прапанаваў конунгу Атыле падзяліць сілы — некаму застацца пад Палтэск’ю, а іншым рушыць далей на Русь. Атыле ж здавалася, што «гарадскі мур значна парушаны, бо дзень і ноч дзейнічалі сценабітныя машыны, якія рухала не менш за 300 чалавек, і было іх багата ў кожным аддзеле». І адказваў конунг Атыла конунгу Тыдрэку: «Дарагі дружа, так шмат намаганняў зрабіў я, каб узяць гэты горад, што не жадаю з’ехаць адсюль перш, чым мой сцяг будзе пастаўлены на бастыёнах горада».

У рэшце рэшт Тыдрэк са сваім аддзелам сышоў да Смаланду (Смаленска), а праз тры дні Атыла «робіць такі моцны штурм горада [Палтэск’ю] з ваеннымі машынамі і самастрэламі, што ім удаецца ўзяць горад. І ў гэты дзень гуны ўвайшлі ў горад з усім сваім войскам, перабілі шмат людзей ды ўзялі незлічоную здабычу, амаль увесь горад зраўнялі з зямлёй. У той час былі здзейснены ўчынкі, якія яшчэ можа бачыць кожны, хто прыходзіць у гэты горад».

## Аналіз легенды 
Вядома, апісанні Полацка, ды яшчэ ў Атылавы часы, у V ст., выглядаюць нерэальна, але калі гэтыя падзеі і маглі адбывацца, то толькі ў час пахода Атылы на Візантыю, які адбываўся ў 447 годзе.

## Гл. таксама 
* 
* Полацкае княжанне

## Літаратура 
* Сага пра Тыдрэка Бернскага
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аблогі
Катэгорыя:Гісторыя Полацка
Катэгорыя:V стагоддзе
Маўкольд Расціславіч

**Маўкольд Расціславіч** — гіпатэтычны князь з роду Ізяславічаў Полацкіх (Рагвалодавічаў).

Паводле Васкрасенскага летапісу, сын князя Расціслава. У 1129 годзе разам з бацькам, старэйшым братам Давілам і іншымі полацкімі князямі сасланы ў Візантыю. Пазней вільняне паслалі па Давіла і Маўкольда ў Візантыю, каб Давіл сеў на стальцы у Вільні. Паводле Васкрасенскага ж летапісу, князь Маўкольд меў сына Міндоўга. Пасля гібелі ўсіх нашчадкаў Міндоўга ўлада ў Літве перайшла да нашчадкаў старэйшага брата — Давіла, ад якога летапіс выводзіць радавод вялікіх князёў літоўскіх.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* ПСРЛ. Т. VII.

Катэгорыя:Ізяславічы Полацкія
Вусце (возера)

**Ву́сце** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Расонка, за 7 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, каля вёскі Азярцы.

Плошча паверхні возера 0,12 км². Даўжыня 0,78 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 1,6 км.
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны спадзістыя вышынёй 2—3 м. Берагавая лінія слабазвілістая. У паўночна-заходняй частцы выцякае ручай у раку Расонка і злучае возера Вусце з возерам Глухое.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-10. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1986 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* *Иванов-Смоленский В.* Все озёра Беларуси. Том 5.

Катэгорыя:Басейн Нешчарды
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Заслісцінак

**Заслісцінак** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, за 20 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 0,7 км на захад ад аграгарадка Дворышча, у басейне ракі Дрыса.

Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,42 км, найбольшая шырыня 0,11 км. Даўжыня берагавой лініі 0,09 км.

Катлавіна возера выцягнутая ў паўночным напрамку. Схілы катлавіны вышынёй 3 м, пад лесам і хмызняком. На поўначы і поўдні ўчасткамі забалочаная пойма.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-11. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1986 г.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Арловец

**Арловец** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 48 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,8 км на паўднёвы захад ад вёскі Рудня, у басейне ракі Дрыса.

Плошча паверхні 0,005 км². Даўжыня 0,09 км, найбольшая шырыня 0,05 км. Даўжыня берагавой лініі 0,2 км.

Схілы катлавіны невыразныя, возера акружана забалочаным лесам.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Глухое (возера, Расонскі раён, басейн Расонкі)

**Глухое** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 5 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Азярцы, у басейне ракі Расонка.

Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,37 км, найбольшая шырыня 0,22 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км.

Размешчана сярод забалочанага лесу. Выцякае ручай у раку Расонка.

## У літаратуры 
Возера згадваецца ў апавяданні «Рыбак Родзька» са зборніку «Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях» Яна Баршчэўскага.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нешчарды
Крыштаф Тышкевіч

**Крыштаф Тышкевіч** (1616—1666) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Рэчы Паспалітай. Ваявода чарнігаўскі (з 1658); палкоўнік каралеўскі.

Трымаў Жытомірскае староства. Граф на Лагойску і Бярдычаве.

## Біяграфія 
З лагойскай лініі шляхецкага роду Тышкевічаў гербу «Ляліва», сын Яна Яўстаха, ваяводы берасцейскага, і Соф'і з Вішнявецкіх. Меў братоў Антонія Яна, Юрыя, Казіміра і Феліцыяна.

Трымаў урады падсудка брацлаўскага і падчашага кіеўскага. Браў удзел у шэрагу ваенных кампаній.

У шлюбе з Аленай Вароніч меў сыноў Юрыя і Тэадора.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Тышкевічаў 

Крыштаф
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Ваяводы чарнігаўскія
Катэгорыя:Старосты жытомірскія
Катэгорыя:Падчашыі кіеўскія
Сусветнае сховішча насення

**Сусве́тнае схо́вішча насе́ння** (*«Сховішча суднага дня»* ) — унікальнае збудаванне ў гарах вострава Шпіцберген, недалёка ад нарвежскага горада Лонгйір (). Афіцыйнае адкрыццё сховішча адбылося 26 лютага 2008.

## Прызначэнне 
Асноўная мэта праекту — захаванне генафонду сучасных збожжавых на выпадак лакальных ці нават глабальных катастроф, што дазволіць заўсёды аднавіць віды збожжавых раслін, якія цалкам знікнуць з біясферы Зямлі.

Катэгорыя:Шпіцберген
Катэгорыя:Харчовая прамысловасць
Катэгорыя:Сельская гаспадарка
Катэгорыя:Устойлівае развіццё
Уладзіслаў Дзягілевіч

**Уладзісла́ў Дзягіле́віч** (, Беларусь — , ) — беларускі рымска-каталіцкі дзеяч, архітэктар. Прадстаўнік архітэктуры барока.

10 ліпеня 1691 у Вільні ўступіў у Ордэн езуітаў. Навучаўся ў Полацкім езуіцкім калегіуме ў 1695—1698, езуіцкім паслушніцкім доме ў Вільні ў 1701—1704. Працаваў у Бабруйску ў 1699—1700, у Оршы ў 1704—1705 і 1707—1709, у Нясвіжы ў 1705—1706, у Мсціславе ў 1706—1707 і ў Жодзішках. У 1710—1714 суперыёр, архітэктар і прэфект будоўлі ў Мсціславе. У 1707 тут паводле яго праекту пабудаваны драўляны езуіцкі касцёл, у 1711 — званіца і гаспадарчыя пабудовы, адбудаваны спалены місіянерскі дом.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:архітэктары Беларусі
Глухое (возера, Расонскі раён, басейн Нішчы)

**Глухое** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 7 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 0,6 км на поўнач ад вёскі Глаты, у басейне ракі Нішча.

Плошча паверхні 0,08 км². Даўжыня 0,3 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 1 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 3 м, пад лесам. На поўначы і паўднёвым захадзе забалочаная пойма шырынёй 50—200 м. На поўначы выцякае ручай у возера Чарапёцкае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нішчы
Дэм’ен Даф

'''Дэ́м'ен Э́нтані Даф''' (; , , Ірландыя) — ірландскі футбаліст. Ігрок нацыянальнай зборнай Ірландыі (1998—2012). Гуляў на пазіцыях вінгера (на практыцы як на левым, так і на правым флангу) і ўскрайняга форварда.

## Кар’ера 
### «Блэкберн Роверс» 
Пачаў прафесійную кар’еру ў «Блэкберн Роверс» у 1996 годзе. Дэбютаваў у асноўным складзе ў 1997 годзе ў апошнім матчы сезону 1996/97 супраць «Лестэр Сіці». У сваім першым поўным сезоне (1997/98) выявіў сябе як вельмі перспектыўны малады ігрок, забіўшы 4 галы. Нягледзячы на вылет «Блэкберна» ў наступным сезоне, застаўся верны свайму клубу і дапамог яму спачатку вярнуцца ў Англійскую Прэм'ер-Лігу ў сезоне 2000/01, а затым выйграць Кубак Лігі. Усе гэтыя гады Даф быў адным з лідараў клуба, яго ўнёсак у поспехі «Блэкберна» цяжка пераацаніць.

Выдатна згуляў за зборную Ірландыі на чэмпіянаце свету 2002, паказаўшы сябе іграком сусветнага класа, увайшоў у сферу інтарэсаў вядучых клубаў Еўропы, але ўлетку 2002 склаў новы кантракт з клубам на чатыры гады. Сезон 2002/03 склаўся для Дафа ўдала: нягледзячы на праблемы са здароўем, ён стаў найлепшым бамбардзірам клуба, забіўшы 11 галоў.

### «Чэлсі» 
Перад наступным сезонам быў набыты «Чэлсі» за £17 млн (на той момант клубны трансферны рэкорд). У сезоне 2003/04 ён гуляў бліскуча, але адсутнасць трафеяў у «Чэлсі» падштурхнула ўладальніка клуба Рамана Абрамовіча звольніць па канчатку сезону трэнера Клаўдзіа Раньеры, а новы трэнер Жазэ Маўрынью купіў на пазіцыю Дафа галандца Ар'ена Робена, яны канкуравалі адзін з адным за месца ў складзе ў сезоне 2004/05. Даф выдатна правёў той сезон, стаўшы чэмпіёнам Англіі і забіўшы 10 галоў. Наступны сезон прынёс яму яшчэ адно золата Прэм'ер-Лігі, але быў не гэтак удалы: Даф быў не ў форме, гуляў мала.

### Познія гады 
У выніку ў ліпені 2006 года ён перайшоў у «Ньюкасл Юнайтэд», падпісаўшы 5-гадовы кантракт. За два сезоны ў «Ньюкасле» Дэм'ен нядрэнна выявіў сябе, гуляе даволі часта, карысны, але нестабільны. З 2009 года па 2014 год з’яўляўся іграком лонданскага «Фулхэма».

10 чэрвеня 2014 года Даф далучыўся да аўстралійскага клуба «Мельбурн Сіці» ў якасці вольнага агента, падпісаўшы 1-гадавы дагавор. Улетку 2015 года вярнуўся на радзіму, стаўшы іграком клуба «Шэмрак Роверс». У снежні 2015 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

## Дасягненні 
**«Блэкберн Роверс»**:
* Уладальнік Кубка Лігі: 2002

**«Чэлсі»**:
* Чэмпіён Англіі (2): 2005, 2006
* Уладальнік Кубка Лігі: 2005
* Уладальнік  Суперкубка Англіі: 2005

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль і статыстыка іграка на Soccerbase.com 

Катэгорыя:Футбалісты Ірландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ірландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Шэмрак Роверс
Катэгорыя:Ігракі ФК Мельбурн Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Фулхэм
Катэгорыя:Ігракі ФК Ньюкасл Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Блэкберн Роверс
Даран Гібсан

**Даран Томас Дэніел Гібсан** (; нар. , , Паўночная Ірландыя) — ірландскі футбаліст, паўабаронца англійскага клуба «Солфард Сіці» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Ірландыі.

## Клубная кар’ера 
### «Манчэстэр Юнайтэд» 
Гібсан гуляў за дзіцяча-юнацкі клуб з прадмесця Дэры, пакуль у 2004 годзе не перайшоў у «Манчэстэр Юнайтэд». Даран дэбютаваў у клубе 26 кастрычніка 2005 года ў матчы Кубка лігі супраць «Барнета», выйшаўшы на замену Лі Марціну. У сезоне 2005/06 рэгулярна гуляў за рэзервовую каманду «Манчэстэра». Ладна павандраваўшы па арэндах, нарэшце, у сезоне 2008/09 Даран пачаў апраўдваць надзеі і ўсё часцей трапляў у асноўны склад клуба. У сезоне 2009/10 Даран працягваў упэўнена гуляць і стаў адным з самых перспектыўных ігракоў Прэм’ер-лігі. Гібсан, які быў вядомы на той час як майстар далёкіх удараў, менавіта далёкімі ўдарамі забіў два галы ў браму «Тотэнхэма» ў матчы на Кубак лігі.

### «Эвертан» 
13 студзеня 2012 года Гібсан падпісаў кантракт з «Эвертанам» за неназваную суму. Ён стаў чацвёртым экс-іграком «Юнайтэд», які падпісаў кантракт з «Эвертанам», пасля Філа Невіла, Тыма Говарда і Луі Саа. Дэбютаваў у складзе клуба на наступны дзень у матчы супраць «Астан Вілы», які скончыўся ўнічыю 1:1. Трывала гуляў у складзе каманды толькі ў першыя два сезона, пасля чаго з’яўляўся на полі эпізадычна.

### «Сандэрленд» 
У студзені 2017 года разам з партнёрам па камандзе Браянам Аўеда перайшоў у «Сандэрленд», з трэнерам якога Дэвідам Моесам працаваў раней у «Эвертане». Пакінуў «Сандэрленд» у сакавіку 2018 года.

### «Уіган Атлетык» 
У жніўні 2018 года ў якасці свабоднага агента папоўніў склад клуба «Уіган Атлетык». Па заканчэнні сезона 2018/19 пакінуў каманду.

### «Солфард Сіці» 
У лютым 2020 года падпісаў паўгадавы кантракт з клубам Лігі 2 «Солфард Сіці».

## Міжнародная кар’ера 
Даран стаў прычынай рознагалоссяў паміж Ірландскай футбольнай асацыяцыяй і Футбольнай асацыяцыяй Ірландыі аб правамернасці ігракоў тых, хто нарадзіўся ў Паўночнай Ірландыі прадстаўляць Рэспубліку Ірландыя на міжнародным узроўні. У большасці сваёй, ігракі, якія не нарадзіліся на тэрыторыі Асацыяцыі павінны пераканаць ФІФА у тым, што ў іх сапраўды ёсць «сувязь», гэта значыць паходжанне або месца жыхарства, з гэтай тэрыторыяй. Аднак, унікальнае становішча ў Паўночнай Ірландыі, дзе грамадзянства Рэспублікі Ірландыя з’яўлялася правам «першародства» кожнага чалавека, які нарадзіўся на востраве Ірландыя, азначала, што Гібсан меў права выступаць за зборную Рэспублікі Ірландыя на міжнародным узроўні.

## Дасягненні 
 **Манчэстэр Юнайтэд**
* Чэмпіён Англіі: 2011
* Уладальнік Кубка лігі (2): 2009, 2010
* Пераможца клубнага чэмпіянату свету: 2008

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Ірландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ірландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Солфард Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Уіган Атлетык
Катэгорыя:Ігракі ФК Сандэрленд
Катэгорыя:Ігракі ФК Эвертан
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Вулверхэмптан Уондэрэрс
Катэгорыя:Ігракі ФК Антверпен
Антоні Паянк

**Анто́ні Па́янк** (; , Бэствіна — , Лондан) — польскі палітык, член Польскай сацыялістычнай партыі, на працягу 10 гадоў займаў пасаду прэм'ер-міністра «ўрада Польшчы ў выгнанні».

## Біяграфія 
З 1909 года працаваў на заводах і шахтах у Цешынскай Сілезіі.
У 1919 годзе ўступіў у Польскай сацыял-дэмакратычнай партыі Галіцыі і Сілезіі-Цешына.
З 1922 па 1930 год быў членам парламента першага і другога склікання.
У чэрвені 1940 года быў высланы з сям'ёй у Якуцію, а праз год арыштаваны. У жніўні 1942 года быў амніставаны і прызначаны дэлегатам ад пасольства Польшчы ў Маскве. C 1948 жыў у Вялікабрытаніі.
Быў прэм'ер-міністрам урада ў выгнанні з 10 верасня 1955 па 14 чэрвеня 1965. Памёр неўзабаве пасля сыходу з пасады 25 лістапада 1965 года.

## Спасылкі 
* Біяграфія 

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Польшчы
Катэгорыя:Члены Польскай сацыялістычнай партыі
Катэгорыя:Кавалеры Крыжа Незалежнасці
Катэгорыя:Кавалеры крыжа Храбрых
Сен-Жэрменскі мір

**Сен-Жэрменскі мір** () — мірны дагавор паміж гугенотамі і каталікамі, які завяршыў трацінай Рэлігійную вайну ў Францыі. Падпісаны ў Сен-Жэрмен-ан-Ле (каля Парыжа) 15 жніўня 1570 года. Падаў гугенотам свабоду веравызнання ва ўсёй Францыі, акрамя Парыжа, з правам на кальвінісцкае набажэнства ў межах двух гарадоў кожнага губернатарства Францыі і права займаць дзяржаўныя пасады. У рамках дагавора гугеноты атрымалі чатыры крэпасці — Ла-Рашэль, Мантабан, Каньяк і Ла-Шарытэ.

Катэгорыя:1570
Катэгорыя:Пратэстанцтва ў Францыі
Катэгорыя:Каталіцтва ў Францыі
Катэгорыя:Гугеноцкія войны
Катэгорыя:Мірныя дагаворы XVI стагоддзя
Катэгорыя:Падзеі 15 жніўня
Катэгорыя:Сен-Жэрмен-ан-Ле
Катэгорыя:Дагаворы паводле алфавіта
Казімеж Марцінкевіч

**Казі́меж Марцінке́віч** (, нар. 20 снежня 1959, Гожаў Велькапольскі, Любушскае ваяводства, Польшча) — польскі палітык, у 2005—2006 прэм'ер-міністр ва ўрадзе партыі «Права і справядлівасць», членам якой ён з'яўляецца.

## Біяграфія 
Па адукацыі фізік. Адукацыю атрымаў ва Урацлаўскім універсітэце і Універсітэце Адама Міцкевіча (Познань). Працаваў настаўнікам у Гожаве Велькапольскім. Удзельнічаў у «Салідарнасці».

Быў віцэ-міністрам адукацыі, дэпутатам парламента.

Калі пасля перамогі партыі «Права і справядлівасць» на парламенцкіх выбарах 2005 года прэм'ерам быў нечакана прызначаны Марцінкевіч, а не лідар «ПіС» і брат прэзідэнта Ярослаў Качыньскі, апанент «ПіС» Марак Бароўскі расшыфраваў папулярнае ў Польшчы скарачэнне TKM («цяпер, б…, мы») як «Teraz Kolega Marcinkiewicz» («цяпер калега Марцінкевіч»).

У 2006 годзе балатаваўся на пасаду мэра Варшавы, у другім туры прайграў Ханне Гранкевіч-Вальц.

## Спасылкі 
* Казімеж Марцінкевіч
* Сайт Казімежа Марцінкевіча 

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Польшчы
Катэгорыя:Члены партыі «Права і справядлівасць»
Палескія вандроўнікі

**«Палескія вандроўнікі»** — лірычна-дакументальны дзённік, напісаны пісьменнікам Генадзем Пашковым і надрукаваны тыражом  экзэмпляраў мінскім выдавецтвам «Полымя».

## Сюжэт 
Сотні кіламетраў па Прыпяці і Гарыні прайшоў Генадзь Пашкоў з сябрамі на вёслах. Цікавыя прыгоды ў час вандровак, сустрэчы з далёкай і блізкай гісторыяй, сённяшнімі жыццёвымі праявамі надпрыпяцкай і прыгарынскай зямлі, з яе людзьмі, яркія і выразныя малюнкі прыроды.

Нямала пазнавальнага занатавана ў дарожных запісах «Ля ціхага акіяну» — пра малавядомую беларусам Паўднёвую Карэю.
## Эпіграф да кнігі 
## Крытыка і прызнанне твора 
Супрацоўнік Беларускага Фонда культуры Георгій Ткацэвіч падчас сумеснага мерапрыемства Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры і бібліятэкі № 1 імя Л. Талстога «Мы прыйшлі на зямлю, каб любіць і рассыпацца промнямі сонца…» адзначыў пазнавальнасць падобнага тыпу падарожжаў.

Па матывах кнігі аўтарам была створана радыёаповесць «Палескія вандроўнікі», за якую ён атрымаў Дзяржаўную прэмію Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Літаратурныя творы паводле алфавіта
Катэгорыя:Дакументальная проза
Assassin’s Creed IV: Black Flag

**Assassin’s Creed IV: Black Flag** () — камп’ютарная гульня ў жанры экшан ад трэцяй асобы з адкрытым светам, якая была выпушчана 28 кастрычніка 2013 года. Галоўным героем з’яўляецца пірат Эдвард Кенуэй — дзед Конара з Assassin’s Creed 3. Дзеянне гульні разгортваецца на Карыбах ў XVIII стагоддзі.

## Агульная інфармацыя пра гульню 
Уся гульня ўяўляе сабой успаміны далекіх продкаў, якія галоўны герой перажывае зноў з дапамогай спецыяльнай прылады — Анімуса, каб сінхранізаваць сваю памяць з памяццю продкаў.
Успаміны дзеляцца на паслядоўнасці (часткі) і асобныя падзеі (місіі). Амаль у кожнай місіі ёсць дадатковыя даручэнні. Калі выканаць усе даручэнні, то асобны ўчастак памяці будзе сінхранізаваны на 100 %. Калі ж гэтага не ўдалося зрабіць з першага разу, то заўседы можна вярнуцца ў пройдзеную місію, увайшоўшы ў меню і выбраўшы адпаведны радок.
Галоўны герой Assassin’s Creed 4 — Эдвард Кенуэй — малады брытанец з «смагай небяспекі і прыгод», які ператвараецца з капера у пірата, і хутка аказваецца ўцягнуты ў вайну між Асасінамі і Тампліерамі. Справа адбываецца на пачатку 18 стагоддзя (Залаты Век Пірацтва) на выспах Карыбскага мора. У гульні можна сустрэць вядомых піратаў Чорную Бараду () і Чарльза Вейна ().

## Геймплэй 
**Асноўныя персанажы**

Эдвард Джэймс Кенуэй — галоўны герой гульні, брытанскі капер, які стаў пасля піратам і членам Ордэна Асасінаў. Народжаны ў Суенсі, Уэльс. З'яўляецца бацькам Хэйтэма, дзедам Конара і далекім продкам Дэзманда Майлса.

## Сістэмныя патрабаванні 
***Мінімальная канфігурацыя:***

Аперацыйная сістэма: Windows Vista SP1 ці SP Windows 7 або Windows 8 (32/64bit);

Працэсар: Intel Core 2 Quad Q8400 2,6 ГГц або AMD Athlon II X4 620 2,6 ГГц;

Відэакарта: NVIDIA GeForce GTX 260 або AMD Radeon HD 4870 (512 Мб відэапамяці з Shader Model 4.0);

Аператыўная памяць: 2 ГБ;

Вольнае месца на цвердым дыску: 30 ГБ.

***Рэкамендуемая канфігурацыя:***

Аперацыйная сістэма: Windows Vista SP2 або Windows 7 SP1 ці Windows 8 (32/64bit);

Працэсар: Intel Core i5 2400S 2,5 ГГц або AMD Phenom II X4 940 3,0 ГГц;

Відэакарта: NVIDIA GeForce GTX 470 або AMD Radeon HD 5850 (1024 Мб відэапамяці, шэйдары 5.0);

Аператыўная памяць: 4 ГБ.

Вольнае месца на цвердым дыску: 30 ГБ.

Відэакарты, якія падтрымліваюцца гульней пры рэлізе: NVIDIA GeForce GTX 260, GT400, GT500, GT600, GT700 або серыі AMD Radeon HD4870 і HD5000, HD6000, HD7000.

## Спасылкі 
* http://games.mail.ru/pc/games/assassin_s_creed_4_black_flag/
* http://gamesisart.ru/pc/Assassins_Creed_4_Prohozhdenie.html#Game_Info

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2013 года
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні жанру прыгодніцкі экшан
Катэгорыя:Відэагульні пра піратаў
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з адкрытым светам
Катэгорыя:Гульні для PlayStation 4
Катэгорыя:Гульні для PlayStation 3
Катэгорыя:Гульні для Nintendo Switch
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Гульні для Xbox 360
Катэгорыя:Гульні для Xbox One
Святлана Аляксандраўна Аблаухава

**Святлана Аляксандраўна Аблаухава** (нар. , , Аршанскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, лекар-стаматолаг.

## Біяграфія 
Скончыла Смаленскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1985). У 1979—1980 камплектоўшчыцай аршанскага завода «Чырвоны Кастрычнік», лекарам-стаматолагам, загадчыцай хірургічнага кабінета стаматалагічнай паліклінікі № 61 Цэнтральнай групы войскаў (Чэхаславакія) (1985—1990), лекарам-стаматолагам Брэсцкай абласной стаматалагічнай паліклінікі № 1 (1990—1995). З 1980 член прафсаюза медыцынскіх работнікаў.

З 1995 працавала намеснікам галоўнага лекара па лячэбнай рабоце лячэбна-прафілактычнай установы «Брэсцкая абласная стаматалагічная паліклініка № 1», намеснік галоўнага лекара ўстановы аховы здароўя «Брэсцкая абласная стаматалагічная паліклініка».

З 1996 член Беларускай стаматалагічнай асацыяцыі. Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2000). Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь III-га склікання, член Камісіі па сацыяльных пытаннях.

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* Аблаухава Святлана Аляксандраўна // Хто ёсць хто ў Беларусі Кто есть кто в Беларуси = Who’s who in Belarus: [Даведнік] / укладальнікі: Л. А. Андросік і інш.; прадмова В. Трыгубовіч]. — Вільня, 2007. — 254, [1] с. — С. 5.
* Кто есть кто в Республике Беларусь. Деловой мир СНГ, [2006] = Who is who in the Republik of Belarus. The business world of CIS / [редсовет: И. В. Чекалов (председ.) и др.]. Выр. 3. — Мн.: Энциклопедикс, 2006. — 447 с. — ISBN 985-6742-42-0.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Смаленскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Лісовічы (Столінскі раён)

**Лісо́вічы** (, ) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Харомскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Харомскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Столінскага раёна
Камень з Паўднёвай Сакары

thumb|280px|*Камень з Паўднёвай Сакары*
**Камень з Паўднёвай Сакары** — напаўсцёрты пералік фараонаў VI дынастыі і вынікаў штогадовага перапісу скаціны, выяўлены ў 1932 годзе французскімі археолагамі на веку базальтавага саркафага Анхесенпепі I — жонкі фараона Пепі I. Знаходка была зроблена ў самым заходнім пакоі пахавальнага комплексу іншай жонкі фараона, Іпут II. Гэты спіс — адзін з першых у гісторыі пісьмовых дакументаў гістарычнага зместу.

## Гл. таксама 
* Сакарскі спіс

## Літаратура 
* Francesco Raffaele: «The South Saqqara Stone» 
* Michel Baud, Vassil Dobrev, *De nouvelles annales de l’Ancien Empire égyptien. Une «Pierre de Palerme» pour la VIe dynastie*, BIFAO 95 (1995), pp. 23-92.

Катэгорыя:Старажытнаегіпецкія стэлы і надпісы
Катэгорыя:Саркафагі
Катэгорыя:Пепі II Неферкара
Катэгорыя:Спісы егіпецкіх цароў
Сасноўка (Аршанскі раён)

**Сасно́ўка** (, ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вусценскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вусценскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна