open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
SJ AB

**SJ AB** — шведская кампанія, чыгуначны перавозчык — аператар пасажырскіх цягнікоў. Належыць дзяржаве. SJ была створана ў 2000 годзе, шляхам выдзялення актываў, звязаных з перавозкай пасажыраў са складу Statens Järnvägar, у ходзе рэарганізацыі апошняй з ўрадавага агенцтва ў шэсць дзяржаўных кампаній.

Аперацыі SJ падпадзяляюцца на субсідаваныя і несубсідаваныя паслугі. Несубсідаваныя паслугі манапольныя і ўключаюць у сябе сетку высакахуткасных цягнікоў X 2000.

Некалькі гадоў пасля стварэння SJ атрымлівала дзярждатацыю, аднак з’яўляецца прыбытковай (да 10 %). Усе шведскія чыгуначныя перавозчыкі, уключаючы SJ, плацяць узнос за выкарыстанне інфраструктуры інфраструктурным рэгулятару Banverket.

Катэгорыя:Кампаніі Швецыі
Катэгорыя:Чыгуначны транспарт Швецыі
Інгемар Юхансан

**Енс Інгемар Юхансан** (; , , Вестра-Гёталанд, Швецыя — , ) — шведскі баксёр-прафесіянал, які выступаў у цяжкай вагавой катэгорыі. Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 1952 года. Чэмпіён свету ў цяжкай вагавой катэгорыі (1959—1960).

## Аматарская кар’ера 
У 1952 годзе Інгемар Юхансан удзельнічаў у хельсінкскай Алімпіядзе. Ён дайшоў да фіналу, дзе сустрэўся з амерыканцам Эдам Сандэрсам. За пасіўны бокс у фінале рэферы дыскваліфікаваў шведа. Юхансан быў пазбаўлены медалі за 2-е месца. Міжнародны алімпійскі камітэт узнагародзіў шведа сярэбраным медалём праз 30 гадоў — у 1982 годзе.

## 1952—1963 
Дэбютаваў у снежні 1952 года. Амаль усе баі правёў у Швецыі. У траўні 1957 года Юхансан у 5-м раундзе накаўтаваў Генры Купера.

У лютым 1958 года ён у 13-м раундзе накаўтаваў Джо Эрскіна. У верасні 1958 года Юхансан ў 1-м раундзе накаўтаваў непераможаным Эдзі Махена.

У чэрвені 1959 года ён у ЗША сустрэўся з чэмпіёнам свету ў цяжкай вазе Флойдам Патэрсанам. Чэмпіён быў на падлозе сем разоў. У 3-м раундзе швед накаўтаваў амерыканца.

У чэрвені 1960 года адбыўся 2-і бой паміж Юхансанам і Флойдам Патэрсанам. Амерыканец накаўтаваў суперніка ў 5-м раундзе.

У красавіку 1963 года Юхансан перамог па ачках Брайна Лондана. Пасля гэтага бою швед сышоў з бокса. За ўсю прафесійную кар’еру ён ні разу не сустрэўся з баксёрамі, якія мелі адмоўны рэкорд, перамог ўсіх супернікаў, з кім сустракаўся на прафесійным рынгу. Ён правёў 28 баёў, у якіх атрымаў 26 перамог (з іх 17 накаўтам).

Катэгорыя:Баксёры цяжкай вагавай катэгорыі
Катэгорыя:Спартсмены Швецыі
Сабіна Арана

**Сабіна Арана Гоіры** (; ,  — , ) — баскскі палітычны дзеяч, нацыяналіст, рэвалюцыянер, ідэолаг незалежнасці Краіны Баскаў ад Іспаніі. Сабіна Арана часта называюць «бацькам баскаў», ён таксама лічыцца галоўным ідэолагам тэрарыстычнай арганізацыі ЭТА.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Краіна Баскаў
Катэгорыя:Члены Баскскай нацыяналістычнай партыі
Вільгат Шоман

**Вільгат Шоман** (шв. Vilgot Sjöman; ,  — , ) — шведскі кінарэжысёр і пісьменнік.

## Біяграфія 
Вільгат Шоман нарадзіўся ў сям'і рабочага. Вучыўся ў Стакгольмскім універсітэце. З 1948 года выступаў як тэатральны і літаратурны крытык ў газетах. Працаваў асістэнтам у рэжысёра Інгмара Бергмана.

У 1962 г. паставіў свой першы фільм «Палюбоўніца» (Бібі Андэрсан і Макс фон Сюдаў), гераіня якога знаходзіцца ў любоўнай сувязі з двума мужчынамі. У другім яго фільме «491» (1964) група маладых людзей падвяргае прастытутку розным зневажанням (у прыватнасці, прымушаюць здзейсніць палавы акт з сабакам). У аснове сюжэту фільма «Ложак для брата і сястры, 1782», дзе гуляла Бібі Андэрсан, ляжаць інцэстуальныя адносіны паміж братам і сястрой, якая цяжарыць ад яго.

Скандальную вядомасць набыла яго дылогія з Ленай Нюман у галоўнай ролі — «Я цікаўная — жоўты» (1967) і «Я цікаўная — блакітны» (1968) — пра студэнтку, якая бярэ інтэрв'ю ў розных людзей (сярод іх — Улаф Пальмэ, Марцін Лютэр Кінг, Яўген Еўтушэнка). З-за сцэн парнаграфічнага характару фільм быў забаронены да паказу ў ЗША.

## Фільмаграфія 
* 1964 — Адзенне / Klänningen
* 1964—491/491
* 1966 — Ложак для брата і сястры, 1782 / Syskonbädd 1782
* 1967 — Я цікаўная — жоўты
* 1968 — Я цікаўная — блакітны

Катэгорыя:Кінарэжысёры Швецыі
Катэгорыя:Пісьменнікі Швецыі
Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Абабурка

**Абабурка** — беларускае прозвішча.

## Выбітныя носьбіты 
* Мікалай Васілевіч Абабурка — беларускі мовазнавец.
* Янка Абабурка — беларускі святар, дзеяч згуртавання беларусаў Вялікабрытаніі.
Ace of Base

**«Ace of Base»** (вымаўляецца «эйс ов бэйс») — шведскі поп-гурт, складаўся з Ёнаса Бергрэна (аўтар тэкстаў песень і музыкі, гітара, сінтэзатар, вакал), Ульфа Экберга (аўтар тэкстаў песень і музыкі, сінтэзатар, рэчытатыў), Лін Бергрэн (аўтар тэкстаў песень і музыкі, вакал) і Джэні Бергрэн (аўтар тэкстаў песень і музыкі, вакал).

Альбом гурта «Happy Nation / The Sign» з’яўляецца самым прадаваным дэбютным альбомам у гісторыі. У ЗША пласцінка атрымала званне плацінавай дзевяць разоў. Гэта быў першы ў свеце дэбютны альбом, 3 песні з якога («All That She Wants», «The Sign», «Don’t Turn Around») дасягалі першага месца ў чартах «Billboard Mainstream Top 40».

У 2007 годзе гурт пакінула адна з цэнтральных салістак Лін Берггрэн. У 2009 годзе калектыў пакінула салістка Джэні Берггрэн. Астатнія ўдзельнікі — Ёнас Берггрэн і Ульф Экберг ў 2010 годзе стварылі новы музычны праект, які атрымаў назву «Ace.of.Base.» Восенню 2010 года новым калектывам быў выпушчаны першы альбом «The Golden Ratio».

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Happy Nation* / *The Sign* (1992/1993)
* *The Bridge* (1995)
* *Flowers* / *Cruel Summer* (1998)
* *Da Capo* (2002)
* *The Golden Ratio* (2010)

Катэгорыя:Поп-гурты Швецыі
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Рэкардсмены Кнігі рэкордаў Гінеса
Катэгорыя:Музычныя калектывы Швецыі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы ў жанры еўрадэнс
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1990-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2000-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2010-х
Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Электронныя музычныя калектывы Швецыі
Леў Іосіфавіч Петражыцкі

**Леў Іосіфавіч Петражыцкі** (; , маёнтак Калантаёва, Віцебская губерня-) — польскі і расійскі прававед і сацыёлаг, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў псіхалагічнай школы права. 

## Біяграфія 
Скончыў юрыдычны факультэт Кіеўскага універсітэта і семінарыю, заснаваную ў Берліне з мэтай падрыхтоўкі прафесараў рымскага права для Расіі. Доктар юрыдычных навук з 1857. У 1898-1918 кіраваў кафедрай энцыклапедыі і філасофіі права ў Пецярбургскім універсітэце. Актыўна ўдзельнічаў у акадэмічным саюзе і партыі Народнай свабоды; быў дэпутатам 1-й Дзяржаўнай думы і за падпісанне Выбаргскай адозвы быў прыгавораны да трох месяцаў турэмнага зняволення.
       
3 1918 года узначальваў кафедру сацыялогіі Варшаўскага ўніверсітэта. Памёр у Варшаве. 

У сваіх творах па тэорыі і філасофіі права Петражыцкі падзяляў права на інтуітыўнае і пазітыўнае. Да апошняга ён адносіў права, якое пануе ў гэты час у грамадстве, а частку яго, што прызнаецца дзяржавай, называў афіцыйным правам. Замест падзелу на прыватнае і публічнае права Петражыцкі прапанаваў адрозніваць сацыяльна-службовае права, або права цэнтралізацыі, звязанае з уяўленнем пра грамадскае служэнне, і права дэцэнтралізацыі, свабоднае ад ідэі сацыяльнага служэння. Адсюль вынікала асаблівае значэнне той звычайнай палітыкі права, якая заклікана ачысціць псіхалогію людзей ад антысацыяльных схільнасцей і накіроўваць іх паводзіны ў бок агульнага дабра. Менавіта палітыка права можа весці чалавецтва ў тым кірунку, куды яно рухаецца бессвядома, эмпірычна. Паводле Петражыцкага, дзяржава, як і ўсе іншыя грамадскія адносіны, служыць праву, г. зн. агульнаму дабру, забяспечвае ажыццяўленне пэўнай сістэмы прававых норм і змяняецца ў адпаведнасці з яе патрэбнасцямі.

Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта Кіеўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Юрысты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выкладчыкі СПбДУ
Катэгорыя:Кадэты
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі I склікання
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Польшчы
Катэгорыя:Выкладчыкі Варшаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Самазабойцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сенненскім раёне
Катэгорыя:Правазнаўцы
Мікалай Васілевіч Абабурка

**Мікалай Васілевіч Абабу́рка** (нар. , Морач, Клецкі раён, Мінская вобласць (былая Баранавіцкая) — беларускі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (2001), прафесар (1993)

## Біяграфія 
Скончыў у 1966 годзе філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «беларуская мова, руская мова і літаратура», у 1969 годзе аспірантуру БДУ (пры кафедры беларускай мовы) па спец. «беларуская мова». Стажыраваўся ў 1985 годзе ў Інстытуце мовазнаўства імя Я. Коласа АН БССР.

Кандыдат філал. навук (1971), кандыдацкая дысертацыя «Дыялектная лексіка ў беларускай савецкай прозе» (навук. кіраўнік — доктар філал. навук праф. М. А. Жыдовіч) абаронена ў БДУ.
 
Працаваў настаўнікам беларускай мовы і літаратуры, рускай мовы і літаратуры, нямецкай мовы Грабянецкай СШ Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці (1969—1970), метадыстам Навукова-метадычнага кабінета Міністэрства сярэдняй і спецыяльнай адукацыі БССР (1970).
 
Старшы выкладчык (1970—1976), дацэнт (1976—1996), прафесар (1996), загадчык (1973—1983) кафедры беларускай мовы МДУ імя А. А. Куляшова.

Узнагароджаны Граматай Вярхоўнага Савета БССР (1983).

## Навуковая дзейнасць 
Навукова-даследчая спецыялізацыя — сучасная беларуская мова (лексікалогія), беларуская дыялекталогія (лексіка), гісторыя беларускай літаратурнай мовы, лінгвістыка тэксту (мова беларускай мастацкай літаратуры), стылістыка (мастацкага тэксту) і культура беларускай мовы, методыка выкладання беларускай мовы, параўнальная граматыка (беларускай і рускай моў), праблемы перакладу (з рускай на беларускую мову), гісторыя мовазнаўства (беларускага) і інш.

## Навуковыя працы 
* Стылістычна абмежаваныя словы ў мове беларускай мастацкай літаратуры. — Мн.: Вышэйшая школа, 1981. — 160 с. Рэц.: Малажай Г. [М.] Крыніца ўзбагачэння // Літаратура і мастацтва. — 11 снежня 1981 г. — С. 6.
* Дыялектызмы ў творах беларускіх савецкіх пісьменнікаў: Кароткі слоўнік-даведнік. — Мн.: Вышэйшая школа, 1979. — 142 с.
* Беларускае слова і яго вывучэнне. — Мн.: Вышэйшая школа, 1986. — 127 с.
* Развіццё мовы беларускай мастацкай літаратуры. — Мн.: Навука і тэхніка, 1987. — 182 с.
* Культура беларускай мовы. — Мн.: Вышэйшая школа, 1994. — 122 с.
* Станаўленне і развіццё мовы беларускай мастацкай літаратуры / МДУ імя А. А. Куляшова. — Магілёў, 2000. — 204 с.
* Практычныя асновы беларускай лінгвістычнай паэтыкі і тэксталогіі. — Магілёў: МДУ імя А. А. Куляшова, 2003. — 46 с.
* Навуковыя дапаможнікі для ВНУ і інш.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Абабурка Мікалай Васілевіч
* Публікацыі Мікалая Васілевіча Абабуркі
Фіка

thumb|**200px|Фіка
**Фіка'* () — шведская традыцыя рабіць перапынак у працы, каб выпіць кавы, звычайна з ласункамі. Такі перапынак шведы ладзяць кожныя дзве гадзіны, і доўжыцца ён не больш за 15 хвілін.

У шведскай мове слова *fika'' з'яўляецца як назоўнікам, які азначае сам перапынак, так і дзеясловам, які апісвае яго выкананне. Фіка часта праводзіцца ў коле сяброў, калег або сям'і. Да кавы часам падаюць розныя ласункі, напрыклад, печыва або плюшкі.

У 2007 годзе жыхары горада Кальмар устанавілі рэкорд, сабраўшы самую вялікую зарэгістраваную фіку, у якой прынялі ўдзел 2620 чалавек. Для таго, каб пабіць гэты рэкорд, скандынаўскі вытворца кавы *Gevalia* зладзіў падобныя мерапрыемствы ў 2009 годзе ў дзесяці гарадах. Новым рэкардсменам стаў Эстэрсунд, у якім на фіку прыйшлі 3563 жыхароў і гасцей горада.

Катэгорыя:Культура Швецыі
P-n пераход

**p-n пераход** уяўляе сабой вобласць кантакту паўправаднікоў p і n тыпу. Часцей за ўсё ствараюць p-n пераход на аснове адзінага крышталя шляхам увядзення ў яго пасродкам дыфузіі донарнага і акцэптарнага дамешкаў у розных канцэнтрацыях (*плаўны пераход*). Стварэнне p-n пераходу злучэннем двух адасобленых паўправаднікоў (*рэзкі пераход*) прыводзіць да дэфекту тыпу «Мяжа зерняў», што можа прывесці да значнага пагаршэння яго ўласцівасцей. Адрозніваюць *металургічны* і *фізічны пераход*. Металургічны рэзкі пераход уяўляе сабой паверхню сутыкнення паміж паўправаднікамі розных тыпаў. Металургічны плаўны пераход — паверхня, на якой шчыльнасці донараў і акцэптараў аднолькавыя. Фізічны пераход — паверхня, на якой узровень Фермі перасякае сярэдзіну забароненай зоны.

P-n пераход валодае пэўнымі цікавымі ўласцівасцямі, якія маюць карысныя дастасаванні ў сучаснай электроніцы і фізіцы. Паўправаднік з p-дамешкам мае адносна вялікую электрычную праводнасць, бо ў ім маецца вялікая колькасць дзірак. Тое самае можна сказаць і аб паўправадніку з n-дамешкам, бо ў ім маецца вялікая колькасць электронаў праводнасці. Аднак вобласць пераходу паміж паўправаднікамі мае нізкую электрычную праводнасць, бо яна збедненая носьбітамі зараду. Гэтае абумоўлена тым, што ў гэтай вобласці носьбіты зараду рэкамбінуюць. А з-за гэтага прыкантактныя вобласці становяцца электрычна зараджанымі (зарад гэтых абласцей — ёсць нескампенсаваны зарад іонаў дамешку), узнікае электрычнае поле, якое супрацьстаіць прыходу ў гэту вобласць асноўных носьбітаў зараду. Гэтай збедненай вобласцю можна маніпуляваць, што і робіцца ў паўправадніковым дыёдзе, што прапускае ток у адным кірунку і супрацьстаіць яму ў адваротным кірунку. Гэтая ўласцівасць тлумачыцца эфектамі *прамога* і *зваротнага зруху*, дзе паняцце *зрух* азначае прыкладанне напружання да p-n пераходу. Яшчэ адным дастасаваннем p-n пераходу з'яўляецца біпалярны транзістар, які складаецца з двух паслядоўна размешчаных p-n пераходаў. Самы распаўсюджаны тып сонечных элементаў таксама пабудаваны на p-n пераходзе (Фотавальтаічны эфект): пад уздзеяннем святла генеруюцца пары электрон — дзірка, якія падзяляюцца на p-n пераходзе і ствараюць электрычны ток.

Вынаходніцтва p-n пераходу прыпісваюць Раселу Олу.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фізіка паўправаднікоў
Катэгорыя:Паўправадніковыя прыборы
Катэгорыя:Электроніка
Europe

**Europe** — шведскі рок-гурт, створаны ў Стакгольме ў 1979 годзе пад назвай Force вакалістам Джоўі Тэмпестам і гітарыстам Джонам Норумам. Хаця многія адносяць каманду да глэм-металу, іх стыль аб’ядноўвае элементы хард-рока і хэві-метала.

Europe набыла сусветную вядомасць у 80-х гг. XX стагоддзя, пасля выпуску іх трэцяга альбома *The Final Countdown* (1986), які стаў вельмі паспяховым камерцыйна — толькі ў ЗША было прададзена звыш трох мільёнаў копій. З 1986 па 1992 год гурт прадаў больш за 20 мільёнаў копій альбомаў па ўсім свеце і, такім чынам, заняў 4-е месца ў спісе найбольш удалых праектаў са Швецыі.

У 1992 годзе гурт часова спыніў дзейнасць. Напярэдадні новага 1999 года музыканты зноў аб’ядналіся для таго, каб выступіць у Стакгольме і аб’явіць аб планах на афіцыйнае ўз’яднанне групы ў 2003 годзе.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**
* *Europe* (1983)
* *Wings of Tomorrow* (1984)
* *The Final Countdown* (1986)
* *Out of This World* (1988)
* *Prisoners in Paradise* (1991)
* *Start from the Dark* (2004)
* *Secret Society* (2006)
* *Last Look at Eden* (2009)
* *Bag of Bones* (2012)
* *War of Kings* (2015)
* *Walk the Earth* (2017)

Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта
Катэгорыя:Рок-гурты Швецыі
Катэгорыя:Хард-рок-гурты
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1979 годзе
Канстанцін Міхайлавіч Палікарповіч

**Канстанцін Міхайлавіч Палікарпо́віч** (, в. Белая Дуброва, Чэрыкаўскі павет, Магілёўская губерня, Расійская імперыя (цяпер Касцюковіцкі раён, Магілёўская вобласць) — , Мінск, Беларуская ССР) — беларускі археолаг. Кандыдат гістарычных навук (1934), дыплом кандыдата гістарычных навук выдадзены ў 1951.

## Біяграфія 
Скончыў Магілёўскую духоўную семінарыю (1909). Настаўнічаў у школах Чэрыкаўскага павета. З 1926 года член гістарычна-археалагічнай камісіі Інбелкульта. З 1929 года ў Інстытуце гісторыі АН БССР (у т.л. з 1944 загадчык сектара). У 1941—1942 гадах у эвакуацыі ў Казахстане, у час геалагічных экспедыцый даследаваў і археалагічныя помнікі.

## Даследаванні і адкрыцці 
. 1928. Сядзяць (злева направа) Канстанцін Палікарповіч, Сяргей Дубінскі, Іна Рытар, стаяць Аляксандр Каваленя, Аляксандр Ляўданскі. Музей гісторыі НАН Беларусі]]
На тэрыторыі Беларусі і ў Бранскай вобласці адкрыў і вывучаў палеалітычныя (Бердыж, Елісеевічы, Падлужжа, Юдзінава, Юравічы) і мезалітычныя (Журавель, Крыжы) стаянкі, помнікі неаліту і бронзы (Крывіна, Стрэліца). Вёў разведвальныя работы з мэтай выяўлення новых помнікаў на рэках Беседзь, Дняпро, Іпуць, Сож, Случ і інш. Першым выказаў думку пра засяленне тэрыторыі Беларусі першабытным чалавекам у старажытным каменным веку. Вывучаў кастарэзнае мастацтва першабытных людзей.

У пачатку 1930-х гадоў пачаў даследаваць першабытныя стаянкі на крывінскім тарфяніку паміж вёскамі Асавец Бешанковіцкага і Галоўск Сенненскага раёнаў Віцебскай акругі, матэрыял якіх датаваў бронзавым векам, аднак устрымаўся ад вызначэння іх культурнай прыналежнасці.

## Творы 
### Артыкулы 
* Археологические исследования в д. Елисеевичы и др., 1935—1936 гг. // Археологические исследования в РСФСР. 1934—1936 гг.: Краткие отчеты и сведения / Ин-т истории материальной культуры им. Н. Я. Марра; Под ред. В. В. Гольмстен. — М.—Л.: Изд-во Академии наук СССР, 1941. — 328 с. — С.
* Неалітычная стаянка каля балот Печанеж на Калініншчыне // Гістарычна-археолёгічны зборнік. — Мн., 1927. — С. 233—247.
* Новая верхнепалеолитическая стоянка в бассейне р. Десны // Советская археология. — 1937. — № 3. — С.
* Первая находка мустьерской эпохи в БССР // Советская археология. — 1937. — № 3. — С.
* Торфяниковые стоянки Кривина и Осовец в БССР // Бюллетень комиссии по изучению четвертичного периода. — 1940. — № 6—7. — С.

## Літаратура 
* Поликарпович Константин Михайлович // Институт истории Национальной академии наук Беларуси в лицах (1929—2008 гг.): библиографический справочник / Г. В. Корзенко, М. М. Смольянинов, Ю. В. Зенькович [и др.]; НАН Беларуси, Ин-т истории. — Мн.: Белорусская наука, 2008. — 423 с. — С. 277—278. — ISBN 978-985-08-0855-4.
* 

## Спасылкі 
* *Чубур А. А.* Очарованный древностью. Константин Михайлович Поликарпович: жизнь, открытия, ученики // Портал «Археология России», 2005 

Катэгорыя:Археолагі СССР
Катэгорыя:Археолагі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Касцюковіцкім раёне
Старатраецкая плошча

**Старатраецкага плошча** — плошча ў Траецкім прадмесці на былой тэрыторыі 2-й гарадской клінічнай бальніцы, абмежавана вул. М. Багдановіча з аднаго боку і будынкамі бальніцы з іншага.

У Траецкім прадмесці ў XIII — пачатку XX стагоддзя існавала плошча, якая звалася **Стары рынак**, ці **Траецкі рынак**. Пасля пажару 1809 года, які цалкам знішчыў забудову прадмесця, захаваўся толькі каменны будынак Траецкага Узнясенскага манастыра, у якім у 1834 годзе знаходзілася губернская бальніца. Побач у 1840 годзе былі пабудаваны яшчэ два будынкі бальніцы, якія разам з былым манастырскім корпусам стварылі паўкруглы парадны сквер, арыентаваны на сучасную вуліцу Багдановіча.

## Спасылкі 
* На карте Минска появятся улицы Ратомская, Липковская, Ольшанская и Старотроицкая площадь 

Катэгорыя:Плошчы Мінска
Катэгорыя:Траецкае прадмесце
Прымесная праводнасць паўправаднікоў

**Прымесная праводнасць паўправаднікоў** — электрычная праводнасць, абумоўленая наяўнасцю ў паўправадніку донарных або акцэптарных прымесяў.

Прымесная праводнасць, звычайна, нашмат перавышае ўласную і таму электрычныя ўласцівасці паўправаднікоў вызначаюцца тыпам і колькасцю ўведзеных у іх легіравальных прымесяў.

Катэгорыя:Фізіка паўправаднікоў
1100-я да н.э.

## Падзеі 
* 1104 да н.э. — Заснаванне Кадыса, Іспанія.
* 1000 да н.э. — Тыглатпаласар I Асірыйскі перамагае Хетаў.
* З 1000 да н.э. — Дарыйцы ўрываюцца ў Старажытную Грэцыю.
* 1100 да н.э. — Мікенская эпоха сканчаецца знішчэннем гэтай цывілізацыі. Пачынаецца крах Мікенскага дамінавання.
* 1000 да н.э. — Канчатак позней Мінойскай культуры.
* 1000 да н.э. — Пачатак Цёмных вякоў у Грэцыі.
* 1000 да н.э. — Пачатак Протавіланаўскай культуры ў паўночнай Італіі.
* 1100 да н.э. — Новае Царства ў Егіпце падыходзіць да канца.
* 1000 да н.э. — Канец дынастыі Шан у Кітаі.
* 1002 да н.э. — Каляндар Мая адлічвае час з гэтага пункта.

## Выбітныя людзі 
* Цар Давід, правадыр Ізраіля.
* З 1000 да н.э. Нараджаецца Заратустра.

## Адкрыцці, вынаходствы 
* Фінікійцамі распрацаваны алфавіт.
* У Асірыі распрацаваны Мул-Апін, старажытны каталог сузор’яў.

## Нарадзіліся 
## Сканалі 
## Гл. таксама 
Катэгорыя:XII стагоддзе да н.э.
Катэгорыя:Дзесяцігоддзі
Ваенны аташэ

**Вайско́вы аташэ́** — прадстаўнік ваеннага ведамства пры дыпламатычным прадстаўніцтве дзяржавы, акрэдытаваны пры МЗС краіны перабывання. Адначасна з'яўляецца саветнікам дыпламатычнага прадстаўніка па ваенных пытаннях, карыстаецца прывілеямі і імунітэтам нароўні з дыпламатычным персаналам.

Адным з кірункаў працы ваеннага аташэ з'яўляецца таксама догляд ваенных пахаванняў грамадзян сваёй дзяржавы.

Часта ваенны аташэ (або аташэ па пытаннях абароны) мае штат супрацоўнікаў, які завецца ваенны аташат. Ён можа ўлучаць ваенна-марскіх, ваенна-паветраных аташэ і іхніх памочнікаў, а таксама іншых акрэдытаваных супрацоўнікаў.

Зазвычай краіны абменьваюцца ваеннымі аташэ адна з адной.

## Гл. таксама 
* Аташэ
* Дыпламатычная разведка

Катэгорыя:Дыпламатыя
Катэгорыя:Пасады
Катэгорыя:Разведка
Курт фон Шлейхер

**Курт фон Шлейхер** (; , 4 красавіка 1882 — 30 чэрвеня 1934) — рэйхсканцлер Германіі са снежня 1932 па студзень 1933 года, папярэднік Гітлера на гэтай пасадзе і, такім чынам, апошні кіраўнік урада Веймарскай рэспублікі.
[thumb|left|Курт фон Шлейхер на выхадзе з ваеннага міністэрства неўзабаве пасля сваёй адстаўкі з паста [рэйхсканцлера. Люты 1933 года]]

## Біяграфія 
З сям’і ваенных. Удзельнік Першай сусветнай вайны. Генерал, зрабіў кар’еру ў рэйхсверы ў 1920-я гады, служыў сувязным звяном паміж арміяй і палітыкамі Веймарскай рэспублікі. Прытрымваўся кансерватыўных «прускіх» поглядаў на армію і дзяржаву, актыўна ўдзельнічаў у тайнай рэмілітарызацыі краіны, аднак у галіне эканомікі прытрымваўся больш ліберальных поглядаў. З 1930 года адыгрываў вялікую палітычную ролю дзякуючы ўплыву на прэзідэнта Гіндэнбурга, спрыяў фарміраванню кабінетаў урада Брунінга, а затым Папена, свайго сябра; быў пры іх ваенным міністрам. На пасадзе рэйхсканцлера, якую ён займаў меней двух месяцаў, працягваў палітыку пераўзбраення Германіі, аднак не атрымаў падтрымкі рэйхстага і ў выніку змовы Папена, Ялмара Шахта з Гіндэнбургам быў зняты, а на яго месца прызначаны Гітлер (30 студзеня 1933).

Застрэлены па загадзе Гітлера падчас Ночы доўгіх нажоў разам са сваёй жонкай Элізабет; трупы выявіла 16-гадовая дачка. Як апавядала потым кухарка, яна прывяла да яго ў кабінет двух мужчын у цывільным. Адзін з іх спытаў: «Вы генерал фон Шлейхер?» Пачуўшы сцвярджальны адказ, яны выстралілі: спачатку — у фон Шлейхера, затым — у яго жонку, якая выбегла на гук выстралаў. Асноўнымі падзеямі «Ночы» былі расправы з кіраўнікамі СА, але Гітлер загадаў заадно забіць таксама некалькіх сваіх палітычных ворагаў, да якіх СА не мелі адносінаў; сярод іх апынуўся і Шлейхер. Фюрар падазраваў яго (магчыма, небеспадстаўна) у спробах рэстаўрацыі дынастыі Гогенцолернаў. Версія пра сувязь паміж Шлейхерам і Ромам нават не разглядалася з прычыны яе відавочнай недарэчнасці: Шлейхер адчуваў такую моцную непрыязнасць да Рома, што нават не спрабаваў хаваць гэтага.

Пасля забойства Шлейхера арганізатары «Ночы доўгіх нажоў» асцерагаліся месці з боку ваенных. Аднак Вальтэр фон Райхенау развеяў іх страхі, выдаўшы камюніке:
Пасля Герынг сцвярджаў, што жадаў толькі арыштаваць Шлейхера, аднак яго апярэдзіла каманда гестапа.

## Літаратура 
*  

*  

## Спасылкі 
* Кароткая біяграфія на сайце «Хронас» 
* Кароткая біяграфія на сайце нямецкага гістарычнага музея 

Катэгорыя:Рэйхсканцлеры Германіі
Катэгорыя:Забітыя палітыкі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Міністры абароны Германіі
Ноч доўгіх нажоў

[thumb|250px|Фюрар аглядае СА ў 1935 годзе. У машыне з Гітлерам: [Блутфанэ, Якаб Грымінгер стаіць поруч.]]

**«Ноч доўгіх нажоў»** (), **аперацыя «Калібры»**, **«путч Рома»** () — умоўная назва чыстак, зладжаных у нацысцкай Германіі з 30 чэрвеня да 2 ліпеня 1934 р. Асноўная частка забітых належала да SA (), парамілітарнай арганізацыі НСДАП.

Гітлер бачыў у незалежнасці арганізацыі і схільнасці яе членаў да вулічнага гвалту пагрозу асабістай уладзе. Ён таксама прагнуў супакоіць камандаванне рэйхсвера, якое пабойвалася амбіцый кіраўніка SA Эрнста Рома падпарадкаваць і паглынуць Рэйхсвер у яго арганізацыю. Таксама Гітлер скарыстаўся чысткамі, каб пазбавіцца праціўнікаў свайго рэжыму, асабліва прыхільнікаў віцэ-канцлера Франца фон Папена, і паквітацца са старымі ворагамі.

За час правядзення аперацыі было забіта 85 чалавек, аднак выніковая колькасць загінулых можа дасягаць сотняў, больш за тысячу былі арыштаваныя. Гэтая назва была абрана выпадкова. Назва «ноч доўгіх нажоў» існавала ў нямецкай мове задоўга да аперацыі, так называлі акты помсты. У Германіі дагэтуль карыстаюцца назваю «Путч Рома» (), якою скарыстаўся нацысцкі рэжым дзеля апраўдання неабходнасці забойстваў з мэтай нібыта супрацьстаяння путчу. Каб падкрэсліць хібнасць гэтай аргументацыі, путч называюць «так званым».

## Літаратура 
* Evans, Richard J. *The Coming of the Third Reich*. New York: Penguin Group, 2004. ISBN 0-14-303469-3.
* Maracin, Paul *The Night of the Long Knives: 48 Hours that Changed the History of the World*, New York: The Lyons Press, 2004. ISBN 1-59921-070-3.
* Mau, Herman. «The 'Second Revolution'—June 30, 1934». In *Republic to Reich: The Making of the Nazi Revolution,* edited by Hajo Holborn. New York: Pantheon Books, 1972. ISBN 0-394-47122-9.
* Tolstoy, Nikolai. *Night of the Long Knives*. New York: Balantine Books, 1972. ISBN 0-345-02787-6.

## Спасылкі 
* The History Place — Triumph of Hitler — Night of the Long Knives
* German Culture — The Third Reich — Consolidation of Power
* The German Embassy in the United States — The Era of National Socialism 
* The Holocaust Museum — The Third Reich

Катэгорыя:СА
Катэгорыя:Нацыянал-сацыялістычная рабочая партыя
1934
30
Катэгорыя:Метафары
Катэгорыя:Ночы з асабістым імем
Генрых Брунінг

**Ге́нрых Бру́нінг** (; 26 лістапада 1885—30 сакавіка 1970) — германскі палітычны дзеяч, рэйхсканцлер і міністр замежных спраў падчас Веймарскай рэспублікі.

Выкарыстоўваючы цесныя сувязі з Ватыканам, шукаў збліжэння з каталіцкімі коламі Францыі, а таксама з кансерватыўнымі кругамі ЗША і Вялікабрытаніі. Запалохваючы заходнія дзяржавы тым, што ва ўмовах вострага эканамічнага крызісу на Германію насоўваецца «бальшавіцкая небяспека», дамогся шэрагу саступак.

У ліпені 1930 была эвакуіравана Рэйнская зона; у 1931 Германія атрымала на год адтэрміноўку рэпарацыйных плацяжоў, якія яна павінна была выплачваць па выніках Першай сусветнай вайны.  Брунінг заявіў, што Германія наогул не ў стане плаціць па рэпарацыях.

## Літаратура 
*  
*  
*  
*  

## Спасылкі 
* Канстытуцыйны шлях Гітлера да тэрору
* Кароткая біяграфічная даведка на «Хронасе»
* Біяграфія на сайце www.lwl.org 
* Кароткая біяграфія на сайце нямецкага гістарычнага музея 

Катэгорыя:Рэйхсканцлеры Германіі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Германіі
Катэгорыя:Міністры фінансаў Германіі
Катэгорыя:Члены Партыі Цэнтра (Германія)
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Германіі
Паўправадніковыя прыборы

**Паўправадніковыя прыборы** — шырокі клас электронных прылад, якія вырабляюцца з паўправаднікоў.

Да паўправадніковых прыбораў адносяцца:
* Інтэгральныя схемы (мікрасхемы)
* Паўправадніковыя дыёды (у тым ліку варыкапы, стабілітроны, дыёды Шотткі),
* Тырыстары, фотатырыстары,
* Транзістары,
* Прыборы з зарадавай сувяззю,
* Паўправадніковыя ЗВЧ-прылады (дыёды Ганна, лавінна-пралётныя дыёды),
* Оптаэлектронныя прыборы (фотарэзістары, фотадыёды, сонечныя элементы, дэтэктары ядравых выпраменьванняў, святлодыёды, паўправадніковыя лазеры, электралюмінесцэнтныя выпраменьвальнікі),
* Тэрмарэзістары, датчыкі Холла.

## Гл. таксама 
* Паўправаднік
* Паўправадніковыя матэрыялы

## Літаратура 
* С. Зи. Физика полупроводниковых приборов. В 2-х тт. 2-е изд. М., Мир, 1984.
* М. С. Шур. Физика полупроводниковых приборов. В 2-х тт. М., Мир, 1992.
* *Лебедев А. И.* Физика полупроводниковых приборов. — М.: Физматлит, 2008.
* 

## Спасылкі 
* Колькаснае ўтрыманне каштоўных металаў у паўправадніковых прыборах 

Катэгорыя:Фізіка паўправаднікоў
Катэгорыя:Фізічныя прылады
Пісьменнасць (значэнні)

**Пісьменнасць** у залежнасці ад становішча націску абазначае:
* **Пісьменнасць** — сістэма знакаў і правіл для запісу мовы.
* **Пісьменнасць** — граматнасць, ступень, з якой чалавек валодае пісьмовай мовай.
Прафіцыт

**Прафіцыт** — станоўчае сальда.
* У адносінах да бюджэту — перавышэнне прыбыткаў над выдаткамі. Прафіцыт бюджэту — эканамічнае паняцце, якое азначае, што прыбытковая частка бюджэту перавышае расходную частку бюджэту.
* У стаўленні да гандлёвага балансу — перавышэнне аб'ёму экспарту над аб'ёмам імпарту (у грашовым выражэнні).

Катэгорыя:Бюджэт
Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Сторна

**Сто́рна** ( — перавод на іншы рахунак, адвод; ад  — паварочваць назад) — у агульным сэнсе вяртанне да ранейшага значэння пэўнага эканамічнага паказчыка; напрыклад, *сторна плацеж* — вяртанне авансавага плацяжа ў выпадку анулявання дагавора.

;Старнавальная праводка: у бухгалтарскім уліку — бухгалтарская праводка, прызначаная, звычайна, для выпраўлення ранейшай памылковай праводкі. Звычайна ўжываецца так званае адмоўнае сторна, пры якім для выпраўлення памылковай праводкі робіцца дадатковая праводка на адпаведную суму, але з адмоўным знакам. Каб вылучыць адмоўныя сумы, іх пішуць чырвоным чарнілам, таму адмоўнае сторна і метад выпраўлення памылак праз сторна часам завуць **чырвоным сторна**. Часцей замест чырвонага чарніла адмоўныя сумы абводзяць прамавугольнай рамкай. Метад *чырвонага сторна* распрацаваны расійскім бухгалтарам-практыкам А. А. Берэці ў 1889 годзе.

;Страхавое сторна
: у страхаванні — паказчык, які характарызуе памяншэнне страхавога партфеля дзейных дагавораў доўгатэрміновага страхавання жыцця на вызначаную справаздачную дату. У гэты паказчык могуць уключацца датэрмінова спыненыя дагаворы ў сувязі з неаплатай страхавых узносаў з правам і без права страхавальніка на атрыманне выкупной сумы, а таксама ў сувязі са смерцю застрахаваных; дагаворы, якія скончыліся ў сувязі з канцом тэрміна страхавання ці наступленнем абумоўленай падзеі. Для сторна можа вылічацца адносны паказчык — адносіны колькасці дагавароў, якія складаюць сторна, да разліковага страхавога партфеля.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Страхавыя тэрміны
8 біт (камп’ютарная архітэктура)

У камп’ютарнай архітэктуры — цэлы тып лікаў, адрасы памяці, ці іншыя тыпы даных памерам не больш за **8 біт** (адзін актэт). Васьмібітныя архітэктуры ЦПП і АЛП, аснаваныя на рэгістрах і шынах дадзенага памеру. 8-біт — таксама назва пакалення камп’ютараў, калі васьмібітныя працэсары былі стандартам.

Васьмібітныя працэсары звычайна ўжываюць 8-разрадную шыну даных і 16-разрадную шыну адрасу, што значыць, што іх адрасная прастора абмежавана 64 КБ; аднак з гэтага правіла бываюць выключэнні.

Першым шырока распаўсюджаным 8-бітным мікрапрацэсарам быў «Intel 8080», які ўжываўся ў шматлікіх аматарскіх камп’ютарах у канцы 1970-х і на пачатку 1980-х гадоў, часта выкарыстоўваючы аперацыйную сістэму CP/M. «Zilog Z80» (сумяшчальны з 8080) і «Motorola 6800» таксама выкарыстоўваліся ў падобных камп’ютарах. Z80 і 8-разрадныя працэсары MOS 6502 мелі папулярнасць у хатніх камп’ютарах і гульнявых кансолях 1970-х і 1980-х. Шматлікія 8-разрадныя працэсары і мікракантролеры палягаюць у аснове сучасных убудаваных сістэм.
## Спіс васьмібітных працэсараў 
* Freescale (Motorola)
** Freescale 68HC08
** Freescale 68HC11
* Intel
** Intel 8008 (красавік 1972 года)
** Intel 8080 (праграмна сумяшчальны з 8008) (1974 год)
** Intel 8085 (сумяшчальны з 8080) (1976 год)
** Intel 8051 (мікракантролер, з асобнай памяццю каманд і даных) (1980 год)
* Infineon
** XC800 family (сямейства мікракантролераў, заснаваных на 8051) (2005 год)
* RCA
** RCA 1802(CDP 1802)([1976 год])
* Zilog
** Zilog Z80 (сумяшчальны з 8080) (1976 год)
** Zilog Z180 (сумяшчальны з Z80) (1986 год)
** Zilog Z8 (сямейства мікракантролераў, з асобнай памяццю каманд і даных) (1979 год)
** Zilog eZ80 (сумяшчальны з Z80)
* Motorola
** Motorola 6800 (1974 год)
** Motorola 6803 (1974 год)
** Motorola 6809 (часткова сумяшчальны з 6800) (1977 год)
* MOS Technology
** MOS Technology 6501 (1975 год)
** MOS Technology 6502 (1975 год)
** MOS Technology 65CE02
** MOS Technology 6507
** MOS Technology 6508
** MOS Technology 6509
** MOS Technology 6510
** MOS Technology 8502
* Western Design Center
** WDC 65C02 (часткова сумяшчальны з 6502 (выпраўлены памылкі), тэхналогія КМОП) (1978 год)
* Microchip Technology (сямейства мікракантролераў PIC)
** Microchip PIC10
** Microchip PIC12
** Microchip PIC16
** Microchip PIC18
* Ricoh
** Ricoh 2A03 (заснаваны на MOS 6502, спецыяльна для NES) (1982 год)
* Signetics
** Signetics 2650 (1975 год)
* іншыя
** Atmel AVR — сямейства мікракантролераў (1996 год)
** Hudson Soft HuC6280 (заснаваны на WDC 65C02)
** NEC 78K0 — сямейства мікракантролераў
## Зноскі
Катэгорыя:Гісторыя камп’ютарнай тэхнікі
Катэгорыя:Адзінкі даных
Катэгорыя:Архітэктура камп’ютараў
Бухгалтарскі рахунак

**Рахунак бухгалтарскага ўліку** — гэта спосаб бягучага адлюстравання ўсіх змен, што адбываюцца ў змесце сродкаў і крыніц іх утварэння. Рахункі з’яўляюцца назапашвальнікамі фактычнай інфармацыі. Яны адкрываюцца на кожны артыкул балансу і служаць для ўліку аднародных відаў сродкаў і іх крыніц.

Кожнаму артыкулу балансу адпавядае пэўны рахунак са сваёй назвай і нумарам, які неабходны для хуткай і аператыўнай апрацоўкі інфармацыі. Будова рахункаў і іх знешні выгляд залежаць ад аб’екта, формы і арганізацыі ўліку.

## Класіфікацыя 
Актыўныя рахункі — гэта рахункі для ўліку сродкаў па змесце і размяшчэнні, яны адлюстроўваюць стан і змену актыўных артыкулаў балансу, гаспадарчых сродкаў або маёмасці.

Пасіўныя рахункі — гэта рахункі для ўліку сродкаў па крыніцах іх утварэння, для адлюстравання змены пасіўных артыкулаў балансу або абавязацельстваў.

Актыўна-пасіўныя рахункі прызначаны, як правіла, для ўліку разлікаў з пастаўшчыкамі, бюджэтам, работнікамі па аплаце працы.

Балансавыя рахункі — гэта рахункі бухгалтарскага ўліку, паказчыкі якіх знаходзяць адлюстраванне ў бухгалтарскім балансе.

Забалансавыя рахункі прызначаны для атрымання інфармацыі пра наяўнасць і рух каштоўнасцей, якія не належаць прадпрыемству, але часова знаходзяцца ў ягоным карыстанні, распараджэнні альбо на адказным захаванні. Такія рахункі таксама называюць дэпазітнамаёмаснымі..

Сінтэтычныя рахункі — гэта абагульненыя рахункі, прызначаныя для ўліку цэлай групы аднастайных гаспадарчых сродкаў або іх крыніц.

Аналітычныя рахункі — гэта рахункі, якія раскрываюць змест сінтэтычных рахункаў і служаць для ўліку аднаго канкрэтнага віду сродкаў.

## Патрабаванні 
Бухгалтарскія рахункі павінны быць пабудаваны такім чынам, каб яны маглі даць поўную карціну аб стане сродкаў прадпрыемства і іх крыніцах, аб фінансавым становішчы прадпрыемства і аб выніках яго дзейнасці.

Сістэма рахункаў павінна забяспечваць адлюстраванне ва ўліку ўсіх гаспадарчых аперацый і фармаваць інфармацыю для кіравання з рознай ступенню дэталізацыі — абагульненую або падрабязную.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Фінансы
Пасіўны рахунак

**Пасіўныя рахункі** — рахункі бухгалтарскага ўліку, прызначаныя для ўліку стану, рухаў і змены крыніцаў сродкаў прадпрыемстваў.

На пасіўных рахунках адлюстроўваюцца аперацыі, якія змяняюць суму сродкаў прадпрыемства (актываў прадпрыемства), а таксама аперацыі, што змяняюць склад даўгоў (перасоўванне сродкаў паміж двума пасіўнымі рахункамі, напрыклад утрыманне падаткаў з зарплаты).

На пасіўных рахунках:
* Пачатковае сальда запісваецца па крэдыту рахунка
* Запісы, якія характарызуюць *павелічэнне* крыніцы сродкаў запісваюцца па крэдыту рахунка
* Запісы, што характарызуюць *памяншэнне* крыніцы сродкаў запісваюцца па дэбету рахунка
* Канчатковае сальда запісваецца па крэдыту рахунка

**Схема вядзення пасіўнага рахунка:**

Дзе Ск = Сп + Звк - Звд.

## Глядзіце таксама 
* План рахункаў
* Актыўны рахунак
* Актыўна-пасіўны рахунак
* Падвойны запіс
* Контрпасіўны рахунак
* Контрактыўны рахунак

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Праводка (бухгалтэрыя)

**Праводка (бухгалтарская праводка, кантыроўка)** — запіс у папяровым рэгістры ці ў камп'ютарнай базе дадзеных пра змену стану ўліковых аб'ектаў. Звычайна складаецца з апісання дэбетовага і крэдытавага аб'екта ўліку, а таксама лікавых характарыстык змены, напрыклад, колькасці і кошту. Спосаб рэгістрацыі гаспадарчых аперацый адначасова на двух розных, але эканамічна ўзаемазвязаных рахунках бухгалтарскага ўліку ў роўных сумах (гл. двайны запіс).

Аб'ект уліку звычайна апісваецца такімі параметрамі, як бухгалтарскі рахунак, на якім вядзецца ўлік аб'екта і больш падрабязнымі (аналітычнымі) ідэнтыфікатарамі, такімі, як найменне тавару ці контрагента.

У выпадку змены стану ўласнага балансу прадпрыемствы выкарыстоўваецца ўказанне і на дэбетаваны аб'ект, і на крэдытаваны, гэта значыць выконваецца прынцып «двайнога запісу», які дазваляе захоўваць роўнасць актыву і пасіву балансу. Калі неабходна часова ўлічыць сродкі, якія ўлічваюцца ў балансе іншага прадпрыемства, ці яшчэ па нейкіх прычынах не ўлічваюцца на ўласным балансе прадпрыемства, то робяць праводку з указаннем толькі аднаго аб'екта ўліку. Пры гэтым карыстаюцца адмысловымі «забалансавымі» бухгалтарскімі рахункамі.

## Гл. таксама 
* Сторна

Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Лола Флорэс

**Марыя Далорэс «Лола» Флорэс Руіс** (;  — ) — іспанская спявачка, танцорка і актрыса.

## Біяграфія 
Флорэс нарадзілася ў Херас-дэ-ла-Франтэра, Кадыс (Андалусія, Іспанія). Па паходжанні цыганка, атаясамлівала сябе з іспанскай культурай цыган. Вядомая танцорка і спявачка андалузскага фальклору, выконвала фламенка, здымалася ў фільмах з 1939 па 1987 год. Найбольшага поспеху дасягнула з Манола Каракола, які быў яе мастацкім партнёрам да 1951 года.

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Іспаніі
Ордэн Палярнай зоркі

**Ордэн Палярнай зоркі** () — ордэн грамадзянскіх заслуг Швецыі.

## Гісторыя 
Ордэн быў заснаваны Фрэдрыкам I ў 1748 годзе і першапачаткова меў тры класы. У статуце ордэна было пазначана:

«Мы прызначаем яго тым, хто грамадзянскімі дабрадзеямі, ведамі і карыснымі грамадству ўстановамі вызначыў сябе і зрабіўся годным асаблівай увагі ўрада. Вырашылі мы назваць яго гэтым імем таму, што кавалеры, адзначаныя гэтым ордэнам, памяталі, што гэтая зорка ніколі не заходзіць і пасада іх у тым, каб не прымяншаць славы шведаў і не знішчыць бляску ўжо набытага доўгай чарадою вякоў... »

З 1975 года ордэнам ўзнагароджваюцца выключна замежныя грамадзяне за важны ўклад у развіццё сувязяў са Швецыяй.

## Спасылкі 
* The Order of the Polar Star 
* The Royal Order of the North Star (Kungliga Nordstjärnesorden)
* Sweden: The Royal Order of the Northern Star

Катэгорыя:Ордэны Швецыі
План рахункаў

**План рахункаў бухгалтарскага ўліку** — сістэматызаваны пералік рахункаў, прызначаных для ўліку актываў, абавязальніцтваў, уласнага капіталу, даходаў, выдаткаў і фінансавых вынікаў прадпрыемства. З'яўляецца асноўным інструментам у вядзенні бухгалтарскага ўліку і выкарыстоўваецца для класіфікацыі і групоўкі фінансавых аперацый.

## Мэта і значэнне 
План рахункаў забяспечвае:
* адзіную метадалогію вядзення бухгалтарскага ўліку;
* магчымасць параўнання фінансавай інфармацыі паміж рознымі прадпрыемствамі;
* аснову для аўтаматызацыі бухгалтэрыі;
* дакладнае і паслядоўнае адлюстраванне фінансавай дзейнасці.

## Структура 
План рахункаў звычайна мае наступную структуру:
* **Сінтэтычныя рахункі** — асноўныя рахункі бухгалтарскага ўліку, якія адлюстроўваюць агульную інфармацыю па кожнай групе актываў, абавязацельстваў і інш.
* **Аналітычныя рахункі** — падрабязныя рахункі, якія расшыфроўваюць сінтэтычныя рахункі па аб'ектах уліку.
* Кожны рахунак мае нумар і найменне (напрыклад, 10 "Асноўныя сродкі", 51 "Разліковы рахунак" і інш.).

## Класіфікацыя рахункаў 
План рахункаў падзяляецца на асноўныя групы:
# Рахункі ўліку доўгатэрміновых актываў
# Рахункі ўліку абаротных сродкаў
# Рахункі ўліку ўласнага капіталу і абавязацельстваў
# Рахункі ўліку выдаткаў вытворчасці
# Рахункі ўліку даходаў і выдаткаў
# Рахункі фінансавых вынікаў
# Пазабалансавыя рахункі

## Нацыянальныя асаблівасці 
У розных краінах існуюць свае планы рахункаў:
* У Беларусі дзейнічае План рахункаў, зацверджаны Міністэрствам фінансаў.
* У краінах ЕС выкарыстоўваюцца планы рахункаў, заснаваныя на міжнародных стандартах фінансавай справаздачнасці (МСФС).

## Актуальнасць 
План рахункаў перыядычна абнаўляецца з улікам змен у заканадаўстве, эканамічных умовах і міжнародных стандартах. На ягонай аснове таксама ствараецца ўлiковая палітыка арганізацыі.

## Гл. таксама 
* Бухгалтарскі ўлік
* Бухгалтарскі баланс
* Дэбіт і крэдыт
* Фінансавая справаздачнасць

## Спасылкі 
* План рахункаў у Рэспубліцы Беларусь на сайце Нацбанка
* План счетов бухгалтерского учета в РБ.
* О типовом плане счетов бухгалтерского учета .

Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік

Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Шведска-нарвежская вайна

**Шведска-нарвежская вайна** — вайна Швецыі супраць Нарвегіі з мэтай прымусіць яе прызнаць шведска-дацкі дагавор ад 14 студзеня 1814 г. (гл. Кільскія мірныя дагаворы 1814). Ваенныя дзеянні пачаліся 28 ліпеня на моры і 30 ліпеня (па іншых даных — 26 ліпеня) на сушы уварваннем ў паўднёва-ўсходнюю Нарвегію шведскіх войскаў (45 тыс. чал.) На чале з Ж. Б. Бернадотам. Нарвежская армія (33 тыс. чал.) з баямі адышла за раку Глома. 14 жніўня было заключана перамір’е і Моская канвенцыя 1814, якое зафіксавала ўмовы прызнання Нарвегіяй уніі са Швецыяй; пацверджанне гэтага нарвежскім стортынгам (20 кастрычніка 1814) юрыдычна азначала заканчэнне вайны.

## Літаратура 
* *Alin O.* Bidrag till Mosskonventionens historia // Historisk Tidskrift. — Stockholm. 1897.
* *Skeje J.* Norges forsvars historie. — Oslo, 1953.
* *Wikander J. G.* Öfversikt öfver Sveriges krig under 1800-talet. — Stockh., 1916.
* *Weibull J.* Carl Johan och Norge 1810—1814. — Lund-Oslo, 1957.

Катэгорыя:Войны Швецыі
Катэгорыя:Войны Нарвегіі
Катэгорыя:Войны XIX стагоддзя
Катэгорыя:Канфлікты 1814 года
Катэгорыя:Ліпень 1814 года
Катэгорыя:Жнівень 1814 года
Актыўна-пасіўны рахунак

**Актыўна-пасіўныя рахункі** — рахункі, на якіх адлюстроўваюцца адначасова і маёмасць арганізацыі (як на актыўных рахунках), і крыніцы яе фармавання (як на пасіўных рахунках).

Актыўна-пасіўныя рахункі бываюць двух відаў:
* з аднабаковым сальда (дэбетавае або крэдытовае)
* з двухбаковым сальдам (дэбетавае і крэдытовае адначасова).

Рахункам з аднабаковым сальдам з'яўляецца рахунак 99 «Прыбылі і страты». Калі ў прадпрыемства сумы прыбыткаў перавысілі сумы выдаткаў, то розніца паміж імі дае прыбытак, таму сальда рахунка будзе крэдытовым (бо крэдытовы зварот будзе больш за дэбетавы). Прыбытак з'яўляецца крыніцаю фармавання маёмасці і адлюстроўваецца ў пасіве балансу.
Калі ўзнікаюць страты, тое сальда па рахунку будзе дэбетавым (бо дэбетавы зварот перавышае крэдытовы).

Да актыўна-пасіўных рахункаў з двухбаковым разгорнутым сальдам адносіцца рахунак 76 «Разлікі з рознымі дэбіторамі і крэдыторамі». Сальда па дэбету гэтага рахунка азначае дэбіторскую запазычанасць, а сальда па крэдыту — крэдыторскую. Запісы па дэбеце гэтага рахунку могуць мець наступнае значэнне: або павелічэнне дэбіторскай запазычанасці, або памяншэнне крэдыторскай запазычанасці; запісы па крэдыце гэтага рахунку могуць мець наступнае значэнне: або павелічэнне крэдыторскай запазычанасці, або памяншэнне дэбіторскай запазычанасці.

## Глядзіце таксама 
* План рахункаў
* Падвойны запіс
* Актыўны рахунак
* Пасіўны рахунак

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Карл Ларсан

**Карл Ларсан** (; , Стакгольм — , Сундборн, каля г. Фалун) — шведскі жывапісец.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Каралеўскай акадэміі мастацтваў (1869). Працаваў як ілюстратар і карыкатурыст, выконваў пано і роспісы на гістарычныя тэмы (фрэскі ў Нацыянальным музеі, Стакгольм, 1894—1908); папулярныя створаныя Ларсанам сцэны хатняга побыту (алей, акварэль, афорт), якія выдаваліся ў выглядзе альбомаў («Мая сям’я» , 1895; «Ларсаны», 1902; «Дом на сонцы», 1909). Лірычная цеплыня, інтымнасць, крыху ідылічная жыццярадаснасць спалучаліся ў творчасці Ларсана з дэкаратыўнай стылізацыяй ў духу стылю «мадэрн».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Швецыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стакгольме
Ларсан

**Ларсан** () — шведскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Карл Ларсан — шведскі мастак
* Карын Ларсан — шведская мастачка
* Ханс Ларсан — шведскі філосаф
* Юханна Ларсан — шведская прафесійная тэнісістка
Каралеўскі драматычны тэатр

**Каралеўскі драматычны тэатр** *Драматэн* () — шведскі нацыянальны тэатр, адкрыты 17 мая 1788 года ў Стакгольме.

## Рэпертуар 
З 1870-х гадоў у тэатры ставіліся творы Б. Б’ёрнсана і Г. Ібсена. У 1908 пастаўлена драма «Местэр Улуф» Стрындберга, затым п’есы Б. Шоу, П. Лагерквіста, А. Шніцлера. Я. Бергмана. У 1933-38 тэатр узначальваў рэжысёр У. Муландэр. Ён спрыяў сцвярджэнню інтэлектуальнага псіхалагічна тонкага стылю акцёрскага выканання, характэрнага для гэтага тэатра і дагэтуль. У 40-50-я гг. тэатр ўзначальваў А. Шэберг — ставіў п’есы У. Шэкспіра, Ф. Гарсія-Лоркі, Ю. Стрындберга («Фрэкен Юлія», 1949) і інш.

## Спасылкі 
* Сайт тэатра , 

Катэгорыя:Тэатры Стакгольма
Стакгольмская крывавая лазня

thumb|300px|«Стакгольмская крывавая лазня». *Антверпен, 1524*
**Стакгольмская крывавая лазня** (, )  — жорсткая расправа 8-9 лістапада 1520 года ў Стакгольме дацкага караля Крысціяна II над прыхільнікамі рэгента Швецыі Стэна Стурэ Малодшага. Рушыла ўслед за уварваннем Крысціяна II, які імкнуўся гвалтоўна аднавіць Кальмарскую унію, у Швецыю і разгромам арміі Стурэ. З дапамогай каталіцкіх прэлатаў ў каралеўскім замку быў інсцэніраваны царкоўны суд і па заведама ілжывым абвінавачванні ў ерасі ў Стакгольме пакарана каля 100 дваран і гараджан, іх маёмасць канфіскавана. Крывавыя расправы адбыліся затым у шэрагу рэгіёнаў Швецыі.

## Літаратура 
* *Carlsson G.* Stockholms blodbad // Historisk tidskrift, 1920.
* *Skyum-Nielsen N.* Blodbadet i Stockholm og dets juridiske maskering — 1964.
* *Weibull C.* Gustaf Trolle, Christian II och Stockholms blodbad // Scandia, 1965.
* *Weibull L.* Stockholms blodbad // Scandia, 1928.

Катэгорыя:Гісторыя Стакгольма
Катэгорыя:Масавыя пакаранні смерцю
Катэгорыя:1520
1-ы армейскі корпус (Германія)

**1-ы армейскі корпус** (), падраздзяленне вермахта, сфарміраванае 26 жніўня 1939 годзе (штаб корпусу быў створаны ўвесну 1935 года).

## Баявы шлях корпусу 
У верасні-кастрычніку 1939 года — ўдзел у Польскай кампаніі.

У траўні-чэрвені 1940 года — ўдзел у захопе Нідэрландаў, Бельгіі, Францыі.

З 22 чэрвеня 1941 годзе — ўдзел у нямецка-савецкай вайне, у складзе групы армій «Поўнач». Баі ў Літве, Латвіі, Эстоніі, пад Ленінградам.

У 1942 — баі ў раёне Волхава.

У канцы 1943 — баі ў раёне Невеля.

У 1944 — адступ у Латвію. З восені 1944 — у Курляндскім катле.

9 мая 1945 годзе — здаўся савецкім войскам пасля капітуляцыі Трэцяга рэйху.

## Склад корпусу 
**У верасні 1939:**
* танкавая дывізія «Кемпф»
* 11-я пяхотная дывізія
* 61-я пяхотная дывізія

**У 1940:**
* 1-я пяхотная дывізія
* 11-я пяхотная дывізія

**У чэрвені 1941:**
* 1-я пяхотная дывізія
* 11-я пяхотная дывізія
* 21-я пяхотная дывізія

**У студзені 1942:**
* 11-я пяхотная дывізія
* 21-я пяхотная дывізія
* 254-я пяхотная дывізія
* 291-я пяхотная дывізія

**У студзені 1943:**
* 24-я пяхотная дывізія
* 121-я пяхотная дывізія
* 28-я егерская дывізія

**У сакавіку 1944:**
* 87-я пяхотная дывізія
* 205-я пяхотная дывізія
* 281-я ахоўная дывізія

**У сакавіку 1945:**
* 132-я пяхотная дывізія
* 218-я пяхотная дывізія

## Камандуючыя корпусам 
* З 26 жніўня 1939 — генерал артылерыі Вальтэр Петцэль
* З 26 кастрычніка 1939 — генерал пяхоты Куна фон Бот
* З 1 красавіка 1943 — генерал пяхоты Ота Вёлер
* З 15 жніўня 1943 — генерал пяхоты Марцін Гразэ
* З 1 студзеня 1944 — генерал пяхоты Карл Хільперт
* З 20 студзеня 1944 — генерал-лейтэнант Вальтэр Хартман
* З 1 красавіка 1944 — генерал пяхоты Карл Хільперт
* З 1 жніўня 1944 — генерал пяхоты Тэадор Бусэ
* З 20 студзеня 1945 — генерал пяхоты Фрыдрых Фангар
* З 21 красавіка 1945 — генерал-лейтэнант Крысціян Узінгер

## Літаратура 
* Georg Tessin:Deutschen Wehrmacht

## Спасылкі 
* I. Armeekorps
* I. Armeekorps

Катэгорыя:Узброеныя сілы Трэцяга рэйха