Павел Рыгоравіч Шарамет

**Павел Рыгоравіч Шарамет** (, ) — беларускі журналіст, працаваў у Беларусі, Расіі і Украіне, былы супрацоўнік Першага канала расійскага тэлебачання (ОРТ), адзін з заснавальнікаў вэб-сайта «Беларускі партызан», аўтар (сумесна з Святланай Калінкінай) кнігі «Случайный президент». Аўтар дакументальных фільмаў «Чачэнскі дзённік», «Дзікае паляванне», «1991 — Апошні год імперыі», «Апошняя вышыня генерала Лебедзя», «Карэйскі капкан», «Споведзь ката», «СНІД. Смерць з адкрытай датай».

## Біяграфія 
Павел Рыгоравіч Шарамет нарадзіўся 28 лістапада 1971 г. у Мінску. Пасля заканчэння сярэдняй школы паступіў на гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Скончыў тры курсы, сыйшоў з БДУ і паступіў на факультэт міжнародных эканамічных адносінаў Беларускага эканамічнага ўніверсітэта. Тэма дыпломнай працы — «Афшорны бізнес».

Вольна валодаў англійскай мовай.

**Беларускі перыяд**

Да 1992 г. працаваў у аддзеле валютных аперацый у адным з банкаў.

У 1994—1995 гг. быў аўтарам і вядучым штотыднёвай аналітычнай праграмы «Праспект» на Беларускім тэлебачанні. Атрымаў у 1995 г. прэмію Беларускага ПЭН-цэнтра імя Алеся Адамовіча як найлепшы тэлевізійны журналіст Беларусі.

У жніўні 1995 г. — жніўні 1996 г. — галоўны рэдактар «Белорусской деловой газеты».

З верасня 1996 г. — супрацоўнік тэлекампаніі ОРТ: кіраўнік Беларускага бюро ОРТ, шэф-рэдактар аддзелу карэспандэнцкай сеткі ОРТ, намеснік дырэктара «Дырэкцыі інфармацыйных праграм ОРТ».

7 ліпеня 1997 г. П. Шарамет разам з іншымі карэспандэнтамі расійскіх тэлекампаніяў, Аляксандрам Ступнікавым, Леанідам Свірыдавым, быў пазбаўлены акрэдытацыі. 22 ліпеня 1997 г. кіраўнік здымачнай групы ОРТ П. Шарамет, кінааператар Дзмітрый Завадскі, кіроўца службовай машыны Яраслаў Аўчыннікаў былі затрыманыя беларускімі памежнікамі. У адносінах да іх быў складзены пратакол па факту незаконнага ўезду ў памежную зону, затым здымачную групу адпусцілі. 23 ліпеня 1997 г. у праграме «Время» па ОРТ быў паказаны сюжэт П. Шарамета пра ненадзейную ахову беларуска-літоўскай мяжы, праз якую лёгка могуць прайсці парушальнікі.

26 ліпеня 1997 г. П. Шарамет вяртаўся з паездкі ў Балгарыю, быў затрыманы ў аэрапорце Мінск-2 і абвінавачаны ў незаконным пераходзе мяжы.

Адначасова былі затрыманыя ягоныя супрацоўнікі Дз. Завадскі і Я. Аўчыннікаў. Напачатку яны былі дастаўленыя ў памежную камендатуру г. Ашмяны, затым змешчаны пад варту ў турму СІЗА г. Гродна. Неўзабаве Я. Аўчыннікаў быў вызвалены пад падпіску аб нявыездзе.

29 ліпеня 1997 г. БАЖ выступіла з патрабаваннем вызваліць журналістаў. Расійскі саюз журналістаў звярнуўся да прэзідэнта Расіі Б. Ельцына з просьбай дабіцца вызвалення П. Шарамета і Дз. Завадскага. Ельцын публічна запатрабаваў вызвалення П. Шарамета.

31 ліпеня 1997 г. некалькі дзясяткаў беларускіх журналістаў правялі акцыю пратэсту. Яны прайшлі з закладзенымі за галаву рукамі каля будынку МЗС, КДБ і адміністрацыі прэзідэнта. Міліцыя затрымала 15 чалавек, якія былі асуджаныя і аштрафаваныя.

30 жніўня 1997 г. у Мінску адбыўся гэтак званы «Марш у турэмных робах» — адная з самых яркіх акцыяў пратэста журналістаў супраць абмежавання свабоды слова і ў знак салідарнасці са зняволенымі журналістамі П. Шараметам і Дз. Завадскім. Трынаццаць журналістаў прайшлі ў турэмных робах, з шыльдамі «Я — „нячэсны журналіст“», «Я плохо говорил о нашем президенте», «I’m a journalist» па мінскіх вуліцах і зладзілі мітынг у парку Дружбы народаў на плошчы Бангалор.

Паэт і нядаўні палітычны зняволены Славамір Адамовіч падчас мітынгу публічна зашыў сабе рот, сімвалізуючы ўдушэнне свабоды слова.

4 верасня 1997 г. пад падпіску аб нявыездзе быў выпушчаны кінааператар Дз. Завадскі, які як быццам бы прызнаў сваю віну. Па словах Дз. Завадскага, напісаць ліст з пакаяннем яго ўгаварыў карэспандэнт «Интерфакса» Сяргей Заяц.

30 верасня 1997 г. было завершана следства па крымінальнай справе. У адносінах да Я. Аўчыннікава абвінавачванне было знятае.

Падчас зняволення журналістаў быў аказаны ціск на іх адвакатаў. Адвакат П. Шарамета Гары Паганяйла быў вымушаны падаць заяву аб выхадзе з Мінскай гарадской калегіі адвакатаў. Другому адвакату П. Шарамета Міхаілу Волчаку міністэрства юстыцыі прыпыніла ліцэнзію. Аднак улады дазволілі адвакатам удзельнічаць у крымінальным працэсе.

П. Шарамет і Дз. Завадскі былі вызваленыя 7 кастрычніка 1997 г. пад падпіску аб нявыездзе і ў суправаджэнні канвоя былі завезены ў Мінск.

Пасля вызвалення П. Шарамет заявіў: «Гэта — помста. Проста помста Аляксандра Лукашэнкі як чалавека і прэзідэнта Паўлу Шарамету, якога ён ведаў, калі той быў яшчэ дэпутатам. Помста журналісту, які публічна адмовіўся ад усіх дабротаў, прапанаваных яму главой дзяржавы і ўказаў на тыя памылкі і неадэкватныя дзеянні, якія беларускія ўлады робяць за апошнія паўтары-два гады».

Пасля вызвалення П. Шарамет пераязджае працаваць у Маскву.

18 кастрычніка 2004 г. падчас прыезду ў Мінск П. Шарамет пры выхадзе з дому, у прысутнасці журналісткі і калегі Святланы Калінкінай, суаўтаркі іхняй кнігі «Выпадковы прэзідэнт», падвергся нападам двух невядомых і збіццю.

Супрацоўнікі міліцыі даставілі П. Шарамета ў Савецкі РУУС і абвінавацілі яго ў дробным хуліганстве. Затым яго перавезлі ў прыёмнік-размеркавальнік, адкуль ён патрапіў у бальніцу з падозраннем на закрытую чэрэпна-мазгавую траўму.

24 сакавіка 2006 г. быў арыштаваны ў час падзеяў на Кастрычніцкай плошчы (Плошчы Каліноўскага) ў Мінску — намётавага гарадка пратэсту супраць афіцыйных вынікаў прэзыдэнцкіх выбараў. Яго абвінавацілі ў брыдкаслоўі супрацоўнікам міліцыі і склалі пратакол па арт. 156 КоАП РБ за «непадпарадкаванне супрацоўнікам міліцыі». Ён сведчыў, што яго збівалі і прымушалі падпісаць пратакол. У выніку пагаршэння самаадчування хуткая дапамога забрала П. Шарамета ў бальніцу, дзе яму паставілі дыягназ «пнеўманія».

У 2010 г. П. Шарамет быў пазбаўлены беларускага грамадзянства.

**Расійскі перыяд**

У 1998 г. П. Шарамет пачаў працаваць спецыяльным карэспандэнтам праграм «Новости» і «Время» дырэкцыі інфармацыйных праграм ОРТ.

У студзені 1999 г. заняў пасаду шэф-рэдактара расійскай і замежнай карэспандэнцкай сеткі дырэкцыі інфармацыйных праграм ОРТ. Быў вядучым штотыднёвай аналітычнай праграмы «Время». Сам журналіст ацэньваў гэтую працу як «негатыўны прафесійны досвед».

У лютым і сакавіку 2000 г. П. Шарамет з’яўляўся аўтарам і вядучым нядзельнай «Інфармацыйнай праграмы з Паўлам Шараметам» на канале ОРТ.

У сакавіку 2000 г. за два тыдні да прэзідэнцкіх выбараў ён пакінуў праграму ў сувязі з канфліктнай сітуацыяй, якая склалася ў адносінах з кіраўніцтвам, якое аказвала на яго ціск. і стаў кіраўніком аддзела спецыяльных праектаў ОРТ, які займаўся вытворчасцю фільмаў і праграм у жанры журналісцкага расследавання ў рамках інфармацыйных праграм.

У 2005 г. П. Шарамет выступіў ініцыятарам стварэння інфармацыйна-аналітычнага інтэрнэт-сайта «Беларускі партызан». Паводле задумы рэдакцыі сайта, ён павінен быў стаць прасторай «для вольнага і адкрытага абмену інфармацыяй». 14 снежня 2017 г. сайт быў заблакаваны па рашэнні міністэрства інфармацыі РБ. Міністэрства патлумачыла, што «на інфармацыйным рэсурсе рэгулярна размяшчаюцца матэрыялы, у якіх утрымліваецца забароненая інфармацыя». Сузаснавальнік сайту С. Калінкіна паведаміла, што хацела даведацца за што быў заблакаваны сайт, але ў міністэрстве ёй «нічога канкрэтнага сказаць не змаглі». Старшыня ГА «Беларуская асацыяцыя журналістаў» Андрэй Бастунец адзначыў, што «блакіроўка сайта „Беларускі партызан“ парушае прынцыпы свабоды слова».

Рэдакцыя сайту аператыўна прыняла рашэнне перайсці з даменнай зоны «org» у даменную зону «by» і сайт аднавіў працу.

У другой палове 2000-х гадоў П. Шарамет таксама згадваўся ў прэсе ў якасці кіраўніка выдавецтва «Партызан», якое займалася выпускам кніг і якое выпусціла адну з кніг расійскага апазіцыйнага палітыка Барыса Нямцова.

У чэрвені 2006 г. П. Шарамет разам c Людмілай Аляксеевай, Мікітам Бялых, Уладзімірам Кара-Мурза і іншымі стаў заснавальнікам новай арганізацыі «Российский антифашистский фронт».

З 2009 г. П. Шарамет з’яўляўся рэдактарам аддзела палітыкі і грамадства ў часопісе «Огонёк», пісаў аўтарскія калонкі для гэтага выдання. У 2011 г. П. Шарамет нядоўга быў вядучым перадачы «Приговор» на тэлеканале РЕН ТВ.

У 2008 г. П. Шарамет канчаткова пакінуў «Першы канал», падставай для разрыву адносін стаў яго артыкул у газеце «Ведомости», у якім ён напісаў, што «Расія ідзе па шляху Беларусі».

У 2011 г. П. Шарамет пераязджае жыць у Кіеў.

З 2012 г. П. Шарамет пачаў весці блог журналіста ў інтэрнэт-газеце «Украінская праўда».

У 2012 г. П. Шарамет стварыў сайт навукова-папулярнага гістарычнага інтэрнэт-выдання «Историческая правда».

З верасня 2013 г. па ліпень 2014 г. працаваў вядучым праграмы «Прав? Да!» на Грамадскім тэлебачанні Расіі. Прычынай сыходу называў свае погляды адносна падзей ва Украіне, якія выказваў наступным чынам: «Лічу анексію Крыма і падтрымку сепаратыстаў на ўсходзе Украіны крывавай авантурай і фатальнай памылкай расійскай палітыкі».

Апошні раз на публіцы ў Расіі П. Шарамет з’яўляўся 3 сакавіка 2015 г. на паніхідзе Барыса Нямцова, якую ён вёў. У той жа дзень тэлеканал «Дождь» паказваў апошнюю тэлевізійную працу П. Шарамета ў Расіі — фільм да 50-гадовага юбілею Барыса Нямцова.

**Украінскі перыяд**

Пачаў з супрацоўніцтва з выданнем «Украінская праўда», у далейшым стаў яго выканаўчым дырэктарам. Займаўся развіццём школы журналістыкі, арганізаванай гэтым выданнем, праводзіў майстар-класы па тэхніцы інтэрв’ю, спецрэпартажаў і дакументалістыкі.

Удзельнік кангрэса «Украіна — Расія: дыялог», які прайшоў 24-25 красавіка 2014 г. у Кіеве.

У чэрвені 2015 г. запусціў аўтарскі праект «Діалоги» на ўкраінскім тэлеканале 24.

З верасня 2015 г. па красавік 2016 г. — вядучы на ўкраінскім «Радыё Весці».

Раніцай 20 ліпеня 2016 г. у Кіеве, па дарозе на працу загінуў у выніку выбуху бомбы, закладзенай у аўтамабіль.

23 ліпеня 2016 г.быў пахаваны на Паўночных могілках пад Мінскам. Cектар 66б.

## Забойства 
**Абставіны**

Павел Шарамет загінуў раніцай 20 ліпеня 2016 года ў выніку выбуху аўтамабіля, які належаў уладальніцы інтэрнэт-выдання «Украінская праўда» Алене Прытуле (у момант выбуху яе ў машыне не было). Выбух адбыўся ў 7:45 на рагу вуліцы Багдана Хмяльніцкага і Івана Франка ў Кіеве, калі П. Шарамет выехаў з дома па дарозе на радыёэфір з кіраўніком украінскай Федэрацыі лёгкай атлетыкі Ігарам Гоцулом.

Па папярэдніх дадзеных, выбуховае прыстасаванне было закладзена пад дном аўтамабіля.

Выняты відавочцамі з салона аўтамабіля, Шарамет заставаўся жывы на працягу некалькіх хвілін і памёр у машыне хуткай дапамогі.

Блізкія сябры журналіста паведамілі, што ў апошні час Шарамет і яго грамадзянская жонка Алена Прытула скардзіліся на сачэнне за сабой.

Варта нагадаць, што 16 верасня 2000 г. вядомы ўкраінскі журналіст, заснавальнік інтэрнэт-выдання «Украинская правда» Георгій Гангадзэ, які меў асабістыя стасункі з А. Прытулай, выйшаў з яе кватэры і знік. Неўзабаве было знойдзенае ягонае цела без галавы. Забойства Г. Гангадзэ выклікала палітычны скандал ва Ўкраіне.

**Расследаванне**

У паліцыі заяўляюць, што П. Шарамет быў забіты з дапамогай дыстанцыйнай бомбы. Па папярэдніх дадзеных, сіла выбуховага прыстасавання склала ад 400 да 600 грамаў у трацілавым эквіваленце.

Дарадца міністра ўнутраных спраў Украіны Зоран Шкірак заявіў, што разглядаюцца тры версіі забойства журналіста: прафесійная дзейнасць, непрыязныя адносіны, таксама ён не выключыў «расійскі след».

Па выніках папярэдніх экспертыз, следства па справе аб забойстве схіляецца да версіі, што мэтай злачынцаў быў менавіта П. Шарамет. Следства абгрунтоўвае гэта тым, што выбух быў падрыхтаваны мэтанакіравана для забойства кіроўцы.

2 ліпеня 2016 г. былу апублікаваны відэазапіс мініравання аўтамабіля Шарамета. Адзін зламыснік у 0:22 падрыхтаваў месца для мацавання выбуховага прыстасавання, а само выбуховае прыстасаванне было закладзена прыкладна ў 2:40 іншым чалавекам.

22 ліпеня 2016 г. нацыянальная паліцыя Украіны агучыла асноўную версію гібелі журналіста — яго прафесійная дзейнасць.

Пазней было паведамлена, што ўдалося высветліць асобы, якія былі зафіксаваныя камерай ноччу каля машыны.

3 жніўня 2016 г. з’явіліся фатаграфіі забойцаў.

3 жніўня 2016 г. дарадца кіраўніка МУС Антон Герашчанка назваў адну з вядучых версій забойства: дэманстрацыя гвалту для таго, каб унесці беспарадак у дзяржаўны лад Украіны. 4 жніўня дарадца міністра МУС Украіны Зоран Шкірак заявіў, што за забойствам П. Шарамета стаяць расійскія спецслужбы.

10 мая 2017 г. адбыўся спецыяльны паказ дакументальнага фільма — расследавання «Вбивство Павла». Зняла фільм каманда журналістаў з праекту «Слідство. Інфо» і міжнароднай сеткі OCCRP (Цэнтр па даследаванні карупцыі і арганізаванай злачыннасці).

У 2018 г. дакументальны фільм-расследаванне «Вбивство Павла» атрымаў адну з самых прэстыжных еўрапейскіх прэмій — DIG Award 2018.

20 ліпеня 2019 Генеральны пракурор Украіны Юрый Луцэнка паведаміў, што напярэдадні заслухаў справаздачу начальніка Нацыянальнай паліцыі і начальніка крымінальнага вышуку па справе забойства. Паводле Ю.&nbsp;Луцэнкі, «былі апытаныя сотні людзей», «дзясяткі тысяч правераны», «задзейнічаны замежныя эксперты», «ёсць гарачыя версіі», «робіцца ўсё магчымае».

Паводле звестак «Украінскай праўды», з лістапада 2019 года Іна і Уладзіслаў Грышчанкі знаходзяцца ў расследаванні забойства Шарамета. Іх затрымалі за падрыхтоўку чарговага забойства і пазней перавялі ў Кіеў «у сувязі з датычнасцю да іншых злачынстваў».

Даныя пацвердзіліся 12 снежня, калі паліцыя затрымала яшчэ трох падазраваных у забойстве: музыканта і вайскоўца Андрэя Антоненку і ўрача і валанцёра Юлію Кузьменка. Акрамя таго, расследаванне абвясціла аб падазрэнні Яні Дугар, 26-гадовай вайсковай, якая таксама лічыцца датычнай да забойства журналіста. Яна ўдзельнічала ў АСС як баявы санітар 25-й паветрана-дэсантнай брыгады Узброеных Сіл Украіны.

Адначасова адбылася маштабная прэс-канферэнцыя праваахоўных органаў, на якой было паведамлена, што, па даных следства, менавіта Кузьменка клала выбухоўку пад машыну Шарамета і ёй дапамаў Антоненка. Асноўнай прычынай забойства журналіста заяўляецца *спроба дэстабілізацыі грамадска-палітычнай сітуацыі ў краіне*. У ходзе расследавання не паведамлялася пра заказчыкаў забойства, але колькасць удзельнікаў не абмяжоўваецца імёнамі, якія былі апублікаваны.

Для ўсіх падазраваных былі абраныя меры засцярогі.

У выпадку з забойствам Шарамета паліцыя зрабіла 800 выманнёў, у тым ліку ад мабільных аператараў; апытала больш за 3700 чалавек; прызначыла і правела 47 экспертыз, у тым ліку комплексных; абшукала 570 дамоў і каля 4300 кватэр; прааналізавала больш за 80 мільёнаў тэлефонных сувязей і 40 тысяч абанентаў; вывучыла відэа з 221 камер назірання.

У студзені 2021 года Ігар Макар, былы намеснік камандзіра баявой групы падраздзялення па барацьбе з тэрарызмам МУС «Алмаз», заявіў, што Іван Тэртэль быў адным з распрацоўшчыкаў плана замаху, які адбыўся ў 2016 годзе.

### Рэакцыя на забойства 
Забойства выклікала мноства водгукаў:

Прэзідэнт Украіны Пётр Парашэнка прынёс спачуванні родным і блізкім журналіста і запатрабаваў пакараць вінаватых. Са спачуваннямі і абяцаннем зрабіць усё магчымае для раскрыцця злачынства выступілі генеральны пракурор Украіны Юры Луцэнка, прэм’ер-міністр краіны Уладзімір Гройсман і многія іншыя. Прэс-сакратар прэзідэнта Расійскай Федэрацыі Дзмітрый Пяскоў заявіў, што забойства П. Шарамета, які з’яўляецца грамадзянінам Расійскай Федэрацыі, гэта «сур’ёзны нагода для трывогі» у Крамлі, і выказаў надзею на аб’ектыўнае і хуткае расследаванне.

Прадстаўнікі ўлады Рэспублікі Беларусь тое, што здарылася ніяк не пракаментавалі.

У пасольстве ЗША паведамілі, што яны шакаваныя забойствам журналіста і спадзяюцца на эфектыўнае расследаванне гэтага рэзананснага злачынства. Генеральны сакратар Рады Еўропы Турб’ерн Ягланд рашуча асудзіў забойства журналіста, назваўшы гэта «прамой атакай на свабоду выказвання і свабоду СМІ». Аналагічныя каментары далі прадстаўнікі дыпламатычных ведамстваў ЕС, ЗША, Францыі, Вялікабрытаніі і іншых краін.

Сакратарыят ААН паведаміў, што ён абураны забойствам журналіста і выказаў свае спачуванні. Кансультатыўная місія ЕС па рэформе сектара грамадзянскай бяспекі паведаміла, што акажа неабходнае садзейнічанне праваахоўным органам у адпаведнасці з мандатам місіі.

Праваабарончая арганізацыя Amnesty International назвала забойства шакуючым і выказала ўпэўненасць, што яно было звязана з яго працай.

Падзея атрымала шырокі рэзананс у журналісткіх колах. На яго адрэагавалі ў арганізацыі «Рэпарцёры без межаў», прадстаўнік АБСЕ па пытаннях свабоды, у Беларускай асацыяцыі журналістаў і многія іншыя.

20 ліпеня 2016 г. у Кіеве на Плошчу Незалежнасці прыйшлі некалькі соцень людзей, каб ушанаваць загінулага журналіста. У той жа дзень прадстаўнік АГП Анатоль Лябедзька ініцыяваў пікет побач з Белтэлерадыёкампаніяй.

Праспект Праўды ў Кіеве прапанавалі перайменаваць у гонар загінулага журналіста (адпаведная петыцыя зарэгістравана 22 ліпеня 2016 г. на сайце Кіеўскай гарадской дзяржаўнай адміністрацыі, але не была рэалізаваная).

## Аўтарскія працы 
З’яўляецца аўтарам дакументальных фільмаў «Дикая охота» і «Дикая охота — 2», «Осетровая война», «Чеченский дневник», «1991 — Последний год империи», «Последняя высота генерала Лебедя», «Казнь Саддама. Война без победителя», «Егор Гайдар. Окаянные дни», юбілейнага фільма пра былога прэзідэнта СССР Міхаіла Гарбачова, фільма, прысвечанага 60-годдзю пачатку блакады Ленінграда, дакументальнай стужкі пра расійскі рынк антыкварыяту і шэрагу іншых. Аўтар сцэнарыя фільма «СПИД: Смерть с открытой датой», «Немцов. Итоги».

2003 г. дакументальны фільм «Раб и его женщины».

2003 г. напісаў сцэнар да фільма «Дневник погибшего отряда».

2004 г. фільм «Корейский капкан».

2004 г. зняўся ў фільме рэжысёра Сяргея Бравермана «Острова из безмолвия: Фильм 1. Исповедь Палача».

2004 г. фільм сумесна з рэжысёрам Сяргеям Браверманам «Могочино. Острова из безмолвия. Приговоренные умереть».

У 2005 годзе напісаў кнігу «Питерские тайны Владимира Яковлева» аб новых расійскіх палітыках з Санкт-Пецярбурга.

У 2009 годзе выйшла яго кніга пра Саакашвілі, аб шасцідзённай вайне ў жніўні 2008 года, пра расійска-грузінскія адносіны «Саакашвили\Грузия. Погибшие мечты».

Вясной 2009 года апублікаваў вучэбны дапаможнік для журналістаў «TV: Между иллюзией и правдой жизни».

Матэрыялы Паўла Шарамета ў выданнях выдавецкага дома «Коммерсант».

Эфіры з удзелам Паўла Шарамета на радыёстанцыі «Эхо Москвы».

## Узнагароды 
* Прэмія Беларускага ПЭН-цэнтра імя А. Адамовіча як лепшы тэлежурналіст Беларусі (1995)
*  ад Камітэта абароны журналістаў за ўклад у развіццё свабоды слова (1998)
* Дыплом Міжнароднага кінафоруму «Золотой Витязь» (Іркуцк, 2004 г.) за фільм «Дневник погибшего отряда» У апошнія гады жыў у грамадзянскім шлюбе з Аленай Прытулай.

## Памяць 
* Форум грамадзянскай супольнасці Усходняга партнёрства ў Бруселі заснаваў журналісцкую прэмію ў гонар Паўла Шарамета *«ў знак прызнання яго выдатнага ўкладу ў справу прасоўвання па правах чалавека і свабоды слова»*. Упершыню яна ўручана крымскаму журналісту Мікалаю Сямёне.
* У 2017 годзе імя загінулага журналіста было дададзена ў *Мемарыял журналіста* у Музей навін у Вашынгтоне.
* 12 снежня 2019, у дзень арышту падазраваных у забойстве Паўла Шарамета, па рашэнні Кіеўскага гарадскога савета ў яго гонар быў названы сквер у сталіцы Украіны, на рагу вуліц Стрэлецкай і Рэйтарскай.

## Спасылкі 
* http://www.bbc.com/ukrainian/society/2016/07/160720_sheremet_obit_sx
* http://www.web-lit.net/writer/8336/book/30415/sheremet_pavel/sluchaynyiy_prezident/read
* https://112.ua/statji/v-kieve-ubit-zhurnalist-sheremet-biografiya-326220.html 
* http://www.belaruspartisan.org/m/politic/363428/
* https://euroradio.fm/ru/pavel-sheremet-hronika-zhizni-umirat-nadeyus-priehat-v-belarus
* https://lenta.ru/lib/14161489/
* https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F/%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82,_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Украіны
Катэгорыя:Журналісты Расіі
Катэгорыя:Радыёвядучыя
Катэгорыя:Палітвязні Беларусі
Катэгорыя:Вязні сумлення
Катэгорыя:Лаўрэаты Міжнароднай прэміі за свабоду прэсы