open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чорная турма (Баграм)

**Чорная турма** () — былы амерыканскі лагер для ўтрымання падазраваных у тэрарыстычнай дзейнасці. Аб’ект створаны ў 2002 годзе на  ў Афганістане. У адрозненне ад асноўнай часткі баграмскай турмы для інтэрнаваных, «Чорная турма» знаходзілася ў падпарадкаванні  і . Ёсць шматлікія заявы аб жорсткім абыходжанні аховы ўстановы, у тым ліку аб збіцці і пазбаўленні сну і вязняў. Прадстаўнікі праваабарончых і гуманітарных арганізацый на аб’ект не дапускаліся.

Комплекс складаўся з асобных бетонных камер без вокнаў, кожны з якіх асвятляўся адной лямпачкай. 

Пра яго існаванне ўпершыню паведаміў журналіст Ананд Гопал, і гэта было пацверджана многімі наступнымі расследаваннямі. Існаванне ўстановы пацвердзіў таксама Чырвоны Крыж. Аднак улады ЗША адмаўлялі наяўнасць турмы, але гэты загад не распаўсюджваўся на «Чорную турму».

## Гл. таксама 
* Абу-Грэйб (турма)

## Спасылкі 
* DIA and the Black Jail at Bagram
* Fresh claims US is running secret prison in Afghanistan BBC News, October 15, 2010
Катэгорыя:Турмы ЗША
Катэгорыя:Колішнія турмы
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Афганістана
Катэгорыя:Вайна ў Афганістане (2001—2021)
Крысціна Сяргееўна Кіянка

**Крысціна Сяргееўна Кіянка** (нар. , Мінск, Беларусь) — беларуская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванка спартыўнай школа ДЮСШАР ФК «Мінск». Першым трэнерам была Таццяна Юр’еўна Карпава.

З 2010 года гуляла за «Мінск». У 2012 перайшла ў РДВАР (Мінск). У 2023 годзе падпісала кантракт з «Мінскам».

Выступала ў WU-17 (2012—2015), WU-19 (2015—2017). У 2017 годзе дэбютавала за зборную Беларусі.
 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Кристина Киянка 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Іслач-РДВАР
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Катаванне вадой

**Катаванне вадой** () — тып катавання, пры якім чалавека кладуць на спіну, звязваюць і паліваюць вадой вобласць рта і насавых адтулін. Чалавек адчувае сімптомы ўдушша і яму здаецца, што ён тоне. Пры гэтым вада ў лёгкія трапляць не павінна.

Катаванне ўжывалася іспанскай інквізіцыяй і лічылася сярэдняй па цяжару з трох дапушчальных відаў катаванняў: вяроўкай, вадой і агнём. У XX стагоддзі ўжывалася паліцыяй ЗША ў 1930-1940-я гады, французскімі войскамі ў час вайны ў Алжыры, рэжымам Піначэта, чырвонымі кхмерамі, а таксама пры допытах у сакрэтных турмах ЦРУ.

Катэгорыя:Гвалт
Катэгорыя:Парушэнні правоў чалавека
Караліна Жытко

**Караліна Жытко** (нар. , в. Камянчане, Іўеўскі раён, Гродзенская вобласць, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванка ДЮСШАР прафзвязаў «Юнасць». Першым трэнерам быў Алег Леанідавіч Фралоў.

З 2012 года гуляла за РДВАР (Мінск). У 2020 годзе падпісала кантракт з гродненскім «Нёманам». З 2022 года ў складзе магілёўскага «Днепра».

Выступала ў WU-15 (2013—2014), WU-17 (2014—2016), WU-19 (2016—2018). У 2018 годзе дэбютавала за зборную Беларусі.
 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Жытко Караліна 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Іслач-РДВАР
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Нацкая аперацыя

**Нацкая аперацыя** — падрыў 277-м партызанскім атрадам чыгуначнага маста цераз раку Нача на лініі Барысаў — Крупкі 9 верасня 1942 года.

## Перадумовы 
Мост цераз раку Нача за 8 кіламетраў на захад ад станцыі Крупкі меў стратэгічнае значэнне на чыгуначнай магістралі Мінск — Орша. Яго ахоўваў нямецкі гарнізон колькасцю каля 70 чалавек. Буйныя гарнізоны праціўніка знаходзіліся на найбліжэйшых станцыях Крупкі, Барысаў, Бобр, у вёсцы Нача. Аперацыя была праведзена ў ноч на 9 верасня 1942 года паводле загада Клічаўскага аператыўнага цэнтра.

## Бой 
Падрыхтавалі план і кіравалі аперацыяй камандзір атрада С. А. Мазур і камісар І. З. Ізох. Пад агнявым прыкрыццём партызаны атакавалі і знішчылі ахову маста, заклалі ўзрыўчатку і ўзарвалі яго. У ходзе аперацыі партызаны пусцілі пад адхон састаў з падмацаваннем, якое спяшалася на дапамогу ахове маста. Адначасова партызаны разграмілі ў вёсцы Нача атрад карнікаў. Агнём баявой аховы было сустрэта і адкінута падмацаванне (30 чалавек), якое было паслана акупантамі з гарадскога пасёлка Крупкі. У выніку аперацыі рух на гэтай магістралі быў перапынены на 6 сутак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:1942 год у Беларусі
Катэгорыя:Верасень 1942 года
Катэгорыя:Гісторыя Крупскага раёна
Дар’я Вінаград

**Дар’я Вінаград** (нар. , Баранавічы, Беларусь) — беларуская футбалістка, брамнік. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
Футболам пачала займацца ў 9 гадоў у мясцовай ДЮСШАР № 5. Першыя два гады трэніравалася з хлопцамі ў трэнера Валера Васюкова, а ў 11 гадоў трапіла ў жаночую каманду горада да Валера Гладкага.

З 2012 года гуляла за РДВАР (Мінск). У 2020 годзе падпісала кантракт з «Мінскам».

Выступала ў WU-15 (2013—2014), WU-17 (2014—2016), WU-19 (2016—2018). У 2019 годзе дэбютавала за зборную Беларусі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Дарья Виноград 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Іслач-РДВАР
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дынама-Брэст
Махамед Хамдан Дагала

**Махамед Хамдан Дагала** (; нар. 1974 альбо 1975) — суданскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, генерал-лейтэнант. Камандзір ваенізаванай арганізацыі «Сілы аператыўнай падтрымкі».

## Біяграфія 
Паходзіць з племя рэшават з ліку арабаў-шоа. Яго сям’я гандлявала вярблюдамі. Дагала пайшоў у пачатковую школу, але пасля трох гадоў навучання кінуў яе. У жніўні 2013 года прэзідэнт Амар аль-Башыр прызначыў Махамеда Дагала камандуючым Сіл аператыўнай падтрымкі, якія былі створаны падчас рэарганізацыі войск джанджавідаў. 

Пасля ваеннага перавароту 2019 года атрымаў пасаду ў Пераходным ваенным савеце. Пасля заключэння пагаднення паміж грамадзянскімі і ваеннымі сіламі працягнуў сваю дзяржаўную дзейнасць у Суверэнным савеце, а пасля перавароту 2021 года — Пераходным суверэнным савеце.

У красавіку 2023 года з нагоды таго, што камандуючы Узброенымі сіламі Судана Абдэль Фатах аль-Бурхан манапалізаваў уладу, чым Дагала застаўся незадаволены, атрады Сіл аператыўнай падтрымкі ўступілі ў адкрытае ўзброенае супрацьстаянне з урадам.

## Гл. таксама
* Абдэльрахім Дагала (ягоны брат)

## Спасылкі 
* *Ein Warlord als neuer starker Mann im Sudan.*
Катэгорыя:Дарфурскі канфлікт
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Катэгорыя:Ваенныя Судана
Катэгорыя:Палітыкі Судана
Катэгорыя:Постаці трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане
Сезон 2018 ЖФК РДВАР

У 2018 годзе жаночы футбольны клуб РДВАР з горада Мінска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2018 (2 месца),
* Кубак Беларусі 2018 (фіналіст).

## Склад каманды 
Па стане на 8 лістапада 2018 год

 

 

## Спасылкі 
* Кубак Беларусi-2018 сярод жаночых каманд. Мінск — РГУОР
* ZHFK ISLOCH-RGUOR 
 
2018
РДВАР
Катэгорыя:2018 год у Мінску
Сезон 2021 ЖФК Бабруйчанка

У 2021 годзе жаночы футбольны клуб «Бабруйчанка» з Бабруйска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2021 (6 месца),
* Кубак Беларусі 2021 (чвэрцьфінал).

## Склад каманды 
Станам на 8 снежня 2021 года

## Спасылкі 
* Бобруйчанка
* Бобруйчанка 0 - 4 Минск 
* FK BOBRUICHANKA BOBRUISK

2021
Бабруйчанка
Катэгорыя:2021 год у Бабруйску
Сезон 2021 ЖФК Дняпро Магілёў

У 2021 годзе жаночы футбольны клуб «Дняпро» з Магілёва прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2021 (5 месца),
* Кубак Беларусі 2021 (чвэрцьфінал).

## Склад каманды 
Па стане на 21 чэрвеня 2021 года.

## Спасылкі 
* FC DNEPR MOGILEV
2021
Дняпро Магілёў
Катэгорыя:2021 год у Магілёве
Сезон 2019 ЖФК Іслач-РДВАР

У 2019 годзе жаночы футбольны клуб «Іслач-РДВАР» з горада Мінску прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2019 (4 месца),
* Кубак Беларусі 2019 (фіналіст).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* СТАТИСТИКА ЖЕНСКИЙ ЧЕМПИОНАТ БЕЛАРУСИ 2019
* K. STANKEVICH

 
2019
Іслач-РДВАР
Катэгорыя:2019 год у Мінску
Іонас Стасюнас

**Іонас Стасю́нас** (; 26 верасня 1919 — 3 жніўня 1987) — літоўскі савецкі оперны спявак (барытон), педагог. Народны артыст СССР (1964). Лаўрэат Сталінскай прэміі трэцяй ступені (1951).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Нічунай Панявежскага павета (цяпер — у Купішкіскім раёне Літвы). Вучыўся ў Панявежыскай гімназіі. З 1941 года — у трупе, з 1943 па 1984 год — саліст Дзяржаўнага тэатра драмы, оперы і балета ў Каўнасе. У 1948 годзе скончыў вакальнае аддзяленне Каўнаскай кансерваторыі. З 1962 года выкладаў у ёй, з 1983 года — прафесар.

Дэпутат Вярхоўнага Савета Літоўскай ССР 4-га склікання. Член КПСС з 1957 года.

## Творчасць 
Творчасць Іонаса Стасюнаса вылучалі высокая музычная культура, прыгожы сакавіты голас і дар пераўвасаблення. Стварыў звыш 50 роляў, шмат літоўскіх народных песень выконваў з дачкой Аўшрай Стасюнайтэ ().

Сярод оперных партый: Сакалас («Марытэ» А. Рачунаса), Палкоўнік, Чорны пан («Дачка», «Ave vita» В. Кловы), Радвіла («Даля» Б. Дварыёнаса), Барыс Гадуноў («Барыс Гадуноў» М. П. Мусаргскага), Князь Ігар («Князь Ігар» А. Барадзіна), Мазепа, Томскі, Ялецкі («Мазепа», «Пікавая дама», П. І. Чайкоўскага), Лістрат («У буру» Ц. Хрэннікава), Рыгалета, Яга («Рыгалета», «Атэла» Дж. Вердзі), Валянцін («Фауст» Ш. Гуно), Фігаро («Жаніцьба Фігаро» В. А. Моцарта) і інш.

З опернымі пастаноўкамі і канцэртнымі праграмамі гастраляваў па Літве, Беларусі, Балгарыі, Чэхаславакіі, Латвіі, Польшчы, Малдавіі, Расіі, Украіне, рэспубліках Закаўказзя, Кітаі і Манголіі. Прымаў удзел у больш за 1500 канцэртах.

## Узнагароды 
* Сталінская прэмія 3-й ступені 1951 года (за выкананне загалоўнай партыі ў оперным спектаклі «Барыс Гадуноў» М. П. Мусаргскага)
* Ордэн Леніна (1954)
* Народны артыст Літоўскай ССР (1957)
* Народны артыст СССР (1964)

## Літаратура 
* 
* 
* *Зарубин В. И.* Стасюнас Ионас Антано // Музыкальная энциклопедия. Под ред. Ю. В. Келдыша. — М.: Советская энциклопедия, Советский композитор, 1973—1982.

## Спасылкі 
* СТАСЮ́НАС Ионас Антано // Театр и его история 
* *Луз Л.* Йонас Стасюнас // КИНО-ТЕАТР.РУ 
* Стасюнас Йонас // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru 
* Jonas Stasiūnas: gyvenimas, įamžintas scenoje 

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Літвы
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі СССР
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Літвы
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Літоўскай ССР
Асака чорная

**Асака чорная** (*Carex nigra*) — від травяністых раслін сямейства асаковых.

## Апісанне 
Цёмна-зялёная рыхладзярністая расліна вышынёй 10-80 см, з доўгімі гарызантальнымі парасткамі. Сцяблы ўверсе шурпатыя з бурымі похвамі. Лісце вузкалінейнае. Колас з адным тычынкавым і двума-чатырма падоўжанымі, сядзячымі песцікавымі каласкамі. Лускавінкі каласкоў падоўжана-ланцэтныя, цёмна-карычневыя са светлай палоскай пасярэдзіне. Рыльцаў два. Мяшочкі пляската-пукатыя, з жылкамі і светлым кароткім носікам.

## Пашырэнне 
Адрозніваецца шырокім экалагічным арэалам. На Беларусі трапляецца часта. Расце на пераходных і нізінных балотах, сырых лугах, у забалочаных хвойных лясах. Цвіце ў маі-чэрвені.

## Выкарыстанне 
Кармавая расліна, па хімічнаму складу падобная да злакаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асаковыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1778 годзе
Катэгорыя:Травы
Пацаваслабодскія баі

**Пацаваслабодскія баі** — баі паміж 277-м партызанскім палком і нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў вёсцы Пацава Слабада Кіраўскага раёна, ў ноч на 29 кастрычніка 1943 года, паміж тым жа палком, 278-м партызанскім атрадам і нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў вёсках Пацава Слабада і Малінаўка Кіраўскага раёна ў ноч на 23 сакавіка 1944 года.

## Бой 29 кастрычніка 1943 года 
У ноч на 29 кастрычніка 1943 года партызаны 277-га палка разграмілі Пацаваслабодскі гарнізон праціўніка. У выніку 2-гадзіннага бою быў поўнасцю знішчаны штаб 621-га нямецкага артылерыйскага палка, які размяшчаўся ў гарнізоне, захоплены яго дакументы, забіта і паранена больш за 100 гітлераўцаў.

## Бой 23 сакавіка 1944 года 
### Перадумовы 
Аперацыя ў ноч на 23 сакавіка 1944 года па адначасовым разгроме нямецкіх гарнізонаў у вёсках Пацава Слабада і Малінаўка была падрыхтавана па ініцыятыве камандзіра Клічаўскай ВАГ І. З. Ізоха і начальніка штаба М. А. Баранава. Разведка партызан устанавіла, што ў вёсцы Пацава Слабада, гарнізон якой налічваў каля 80 чалавек, прыбыў на адпачынак зенітны батальён 4-й танкавай арміі; у гарнізоне вёскі Малінаўка, што знаходзіўся непадалёку, было каля 50 акупантаў.

### Ход бою 
Партызаны 277-га палка амаль адначасова атакавалі гарнізоны ў вёсках Пацава Слабада і Малінаўка, узвод 278-га атрада арганізаваў засаду ў вёсцы Казулічы, каб не дапусціць падыходу варожых падмацаванняў. Ноччу партызаны бясшумна праніклі ў вёску Пацава Слабада, акружылі дамы, дзе размяшчаліся акупанты. Раззброілі нямецкі патруль, закідалі гэтыя дамы гранатамі. У выніку раптоўнага налёту праціўнік не змог арганізаваць упартага супраціўлення. Контратака часткі пацаваслабодскага гарнізона была паспяхова адбіта партызанамі. У баі партызаны знішчылі 78 гітлераўцаў, 2 узялі ў палон, спалілі 35 аўтамашын, мотарамонтную майстэрню, шмат тэхнікі, захапілі 40 вінтовак, 3 кулямёты, 3 пісталеты, вялікую колькасць боепрыпасаў, харчавання, медыкаменты. Страты партызан: 4 чалавекі забіты, 8 чалавек паранены.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:Кастрычнік 1943 года
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:Сакавік 1944 года
Катэгорыя:Гісторыя Кіраўскага раёна
Аўсяніца авечая

**Аўсяніца авечая** (*Festuca ovina*) — від шматгадовых травяністых раслін сямейства злакаў.

## Апісанне 
Расліна вышынёй да 60 см, утварае шчыльныя дзярніны. Похвы лісця амаль да асновы расшчэпленыя або толькі ў ніжняй частцы замкнёныя. Лісцевыя пласцінкі звонку звычайна шурпатыя. Сцяблы пад мяцёлкай голыя і гладкія ці зрэдку ўкрытыя шыпікамі або кароткімі валаскамі. Мяцёлка сціснутая. Каласкі даўжынёй 5-7 мм.

## Пашырэнне 
Барэальна-еўрапейскі від. На Беларусі трапляецца па ўсёй тэрыторыі ў сухіх хвойніках, на сухадольных лугах, ускрайках дарог.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Аўсяніца
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Травы
Фізаліс сунічны

**Фізаліс сунічны**, **фізаліс апушаны** (*Physalis pubescens*) — від кветкавых раслін сямейства паслёнавых.

## Апісанне 
Радзіма фізаліса — Цэнтральная і Паўднёвая Амерыка. Завезены ў Еўропу, дзе вырошчваецца ў культуры.

Сунічны фізаліс пачынае плоданосіць прыкладна праз 100 дзён пасля пасадкі і да восені. Спелыя плады мяняюць афарбоўку сваёй чашачкі (яна становіцца блякла-жоўтай) і ападаюць на зямлю. Плады невялікія (да 12 мм) і вагою да 10 грамаў. На выгляд яны бурштынава-празрыстыя і нагадваюць колер хурмы ці мандарына.

Спелая ягада мае прыемны водар, смакам нагадвае суніцы, ананас, агрэст. Сунічны фізаліс ужываюць свежым, выкарыстоўваюць у якасці ўпрыгожання кулінарных вырабаў, вараць варэнне, джэмы, сушаць.

## Сарты 
Сарты адрозніваюцца ў асноўным велічынёй пладоў і памерамі расліны.

* «Філантроп» адрозніваецца самымі маленькімі пладамі (1 грам) і вышынёю да 30 см. Яго можна вырошчваць у адкрытым грунце. Ад усходаў да поўнай спеласці праходзіць 120 дзён.
* «Папялушка» мае ягады ў 3-5 грамаў. Вырастае ў адкрытым грунце да 40-50 см, у цяпліцы пры падвязцы — да 100—110 см. Ранняспелы сорт.
* «Аранжавы россып» вырастае ў цяпліцы да 1-1,2 метра. Сярэдняспелы. Ягады 6-8 грамаў. Абяцаная ўраджайнасць — 2,5 кг з метра квадратнага.
* «Дачны букет» ранняспелы, адрозніваецца істотна большымі ягадамі — да 9 грамаў і вышынёю да метра. Чаканая ўраджайнасць — да 3 кг з квадратнага метра.
* «Рахат-лукум» ранняспелы, расліны невялікія (30-50 см) і плады вагою 6-12 грамаў, вельмі салодкія.

Катэгорыя:Фізаліс
Катэгорыя:Гародніна
Гібель вязняў у Гуантанама (2006)

**Гібель вязняў у Гуантанама** — інцыдэнт, які адбыўся 10 чэрвеня 2006 годзе на амерыканскай ваеннай базе ў заліве Гуантанама, дзе размяшчаецца турма.

У той дзень трое вязняў сакрэтнага лагера Кэмп-Ноу (Салах Ахмед Саламі, Мані Утайбі і Ясір Захрані) былі знойдзены мёртвымі. Міністэрства абароны ЗША заявіла, што затрыманыя скончылі жыццё самагубствам, павесіўшыся ў сваіх камерах. Па неафіцыйнай версіі, яны памерлі падчас катаванняў.

## Спасылкі 
* Yasser Talal al Zahrani's Guantanamo detainee assessment via Wikileaks
* Mani Shaman Turki al-Habardi Al-Utaybi's Guantanamo detainee assessment via Wikileaks
* Ali Abdullah Ahmed's Guantanamo detainee assessment via Wikileaks
* "Relatives of Disputed Guantánamo Suicides Speak Out As Families Appeal in US Court" Andy Worthington, June 14, 2011
* "US Court Denies Justice to Dead Men at Guantánamo" Andy Worthington, October 3, 2010
* "Saudi Gitmo detainees’ death", Saudi Gazette July 28, 2010
* "Court Closes Door to Families of Wrongfully Detained Men Who Died at Guantánamo", Center for Constitutional Rights, Press Release

Катэгорыя:2006 год у ЗША
Катэгорыя:Чэрвень 2006 года
Катэгорыя:Падзеі 10 чэрвеня
Катэгорыя:Скандалы
Махамед Ульд Слахі

**Махамед Ульд Слахі** (, нар. ) — маўрытанец, які ўтрымліваўся ўладамі ЗША ў турме Гуантанама без прад’яўлення абвінавачванняў 14 гадоў. Пад вартай пацярпеў ад катаванняў спецслужб.

## Біяграфія 
Вучыўся ва ўніверсітэце ў Германіі па выйграным гранту. У пачатку 1990-х правёў некаторы час у трэніровачным лагеры «Аль-Каіды» і ваяваў у Афганістане супраць камуністычнага ўрада. Пасля вярнуўся ў Германію, потым паспрабаваў уладкавацца ў Канадзе, але ў 2000 годзе вярнуўся на радзіму.

У гэты час сарвалася спроба здзейсніць атакі адразу на некалькі гарадоў па ўсім свеце, запланаваная ў тэрміны паблізу 1 студзеня 2000 года. Галоўны фігурант справы — Ахмед Рэсам наведваў у горадзе Квебек тую ж мячэць, што і Ульд Слахі. Амерыканскія спецслужбы спрабавалі прадставіць апошняга другім галоўным абвінавачаным, але не змаглі нічога даказаць. Аднак для ўладаў ЗША Слахі ўжо быў у ліку магчымых падазраваных, і пасля тэрактаў 11 верасня ім зноў зацікавіліся. Стрыечны брат Махамеда — Абу Хафс быў правай рукой Усамы бін Ладэна. Аднак Слахі, у адрозненне ад сваяка, ад уладаў не хаваўся.

Махамед быў выпушчаны з Гуантанама толькі 17 кастрычніка 2016, праз больш за 14 гадоў зняволення. Пасля вызвалення ён вярнуўся ў Маўрытанію.

29 студзеня 2021 года ў New York Review of Books выйшаў адкрыты ліст Слахі і шасці іншых былых зняволеных Гуантанама. У ім вязні заклікалі новага прэзідэнта ЗША Джо Байдэна зачыніць турму.

## «Дзённік Гуантанама» 
У турме Махамед вывучыў англійскую мову і напісаў 466 старонак свайго дзённіка ад рукі, але ў лістападзе 2020 года атрымала канчатковую назву «Маўрытанец».

Прэм’ера фільма адбылася 12 лютага 2021 года.

Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Затрыманыя прывіды
Катэгорыя:Члены Аль-Каіды
Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ Германіі
Катэгорыя:Постаці Маўрытаніі
Атака на расійскі А-50 на авіябазе «Мачулішчы»

Інцыдэнт 26 лютага 2023 года на ваенным аэрадроме «Мачулішчы» за 12 км ад Мінска — пашкоджанне расійскага самалёта далёкага радыёлакацыйнага выяўлення А-50. Адказнасць за атаку беспілотнікамі ўзяў на сябе BYPOL. Аляксандр Лукашэнка прызнаў факт нападу толькі праз тыдзень і заявіў, што пашкоджанні самалёта нязначныя. Як ён пазней паведаміў, А-50 усё ж такі давялося адправіць у Расію для рамонту.

## Доказы і абвяржэнні 
Як доказы прыводзяць два лічбавыя відэа з гукам, знятыя на экшан-камеру ў розныя дні і ў рознае надвор’е. Лічбавае відэа раптоўна заканчваецца, а пасля да яго дададзены аналагавыя завады, якіх не магло быць у лічбавым відэаматэрыяле. Акрамя таго, відэазапісы змяшчаюць гук, які сведчыць, што яны атрыманы не дыстанцыйна, а з запамінальнай прылады, якую знялі з камеры пасля вяртання дрона. Гэта сведчыць, што беспілотнік выжыў у абодвух палётах, не быў пашкоджаны падчас другога. Гук матораў у выпадку першага і другога палёту аднолькавы, аднак пры загружанасці дрона хуткасць кручэння рухавікоў мусіць быць вышэй, адпаведна гук мацнейшым і натужнейшым. Што другі палёт не быў атакай можа сведчыць і тое, што самалёт пакінуў аэрадром праз тры дні. Самалёт павінен быў прайсці праверку як мінімум тыдзень, перад атрыманнем дазволу на ўзлёт. Ні адзін з бакоў не зацікаўлены ў расследаванні, ставячы пад сур’ёзныя сумневы меркаваную атаку.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:2023 год у Беларусі
Катэгорыя:Люты 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 26 лютага
Катэгорыя:Беларусь падчас расійска-ўкраінскай вайны
Сухадольныя лугі

**Сухадольныя лугі**, **сухадолы** — лугі, якія размешчаны на павышаных элементах рэльефу водападзелаў і надпоймавых тэрас (па-за поймамі рэк і азёр) і ўвільгатняюцца пераважна атмасфернымі ападкамі. Узніклі на месцы знішчаных хвойных і мяшаных лясоў. Расліннасць разнатраўна-злакавая, са значнай прымессю бабовых.

Адрозніваюць тры асноўных тыпы:
* сухадолы недастатковага ўвільгатнення,
* сухадолы нармальнага ўвільгатнення,
* сухадолы часова лішкавага ўвільгатнення.

Сухадолы недастатковага ўвільгатнення (абсалютныя сухадолы) утвараюцца на высокіх дрэнажаваных участках (узгорках, градах, крутых схілах) з выражаным паверхневым сцёкам і глыбокім заляганнем грунтовых вод. Глебы іх сухія, бедныя, з маламагутным гумусавым гарызонтам. У нізкарослым зрэджаным травастоі булаваносец сіваваты, аўсяніца авечая, мятліца тонкая, галадок шматгадовы, ястрабок валасісты, гладун гладкі, шчаўе малое, расходнік едкі і інш. Летам нярэдка выгараюць.

Сухадолы нармальнага ўвільгатнення (нармальныя сухадолы) развіваюцца на раўнінах і спадзістых схілах з умераным сцёкам. Атмасферныя ападкі амаль цалкам пранікаюць у глебу. У травастоі пераважаюць нізавыя злакі — мятліца тонкая, дрыжнік сярэдні, пахучы каласок, аўсяніца чырвоная, грэбнік звычайны, сівец стаячы, пашырана разнатраўе (трыпутнік ланцэталісты, крываўнік звычайны, ясколка звычайная, казялец едкі, званец вялікі) і бабовыя (канюшына лугавая, канюшына паўзучая, рутвіца рагатая, гарошак мышыны).

Сухадолы часова лішкавага ўвільгатнення пашыраны на слабадрэнажаваных раўнінах і неглыбокіх бяссцёкавых паніжэннях водападзелаў. Глебы моцна ападзоленыя з прыкметамі паверхневага агляення. Для травастою характэрны расліны лугоў як сухадольных (пахучы каласок, аўсяніца чырвоная, трыпутнік ланцэталісты), так і нізінных (вострыца дзірваністая, мятліца сабачая, казялец паўзучы, панікніца рачная, асака чорная, асака прасяная). Часта развіваецца покрыва з зялёных імхоў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лугі
Яна Сцяпанаўна Домін

**Яна Домін** (нар. , Бяроза, Беларусь) — беларуская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
Захаплялась футболам з шасці гадоў. Спачатку проста гуляла з дзецьмі ў двары, потым прыходзіла з сябрамі ў ДЮСШ г. Бярозы і назірала за іх трэнераваннямі. Трэнер, Уладзімір Зубач, прапанаваў ёй далучыцца і паўдзельнічаць у трэнеравальным працэсе з камандай хлопчыкаў 2002—2003 г. н. Потым перавялі ў навучальна-трэнеравальную групу дзяцей 2005 г. н. Там яна стала займацца пад кіраўніцтвам трэнера Аляксандра Жуковіча.
Брала ўдзел у складзе каманды Брэсцкага абласнога цэнтра алімпійскага рэзерву ў міжнародных спаборніцтвах па футболе. У 16 гадоў яна дэбютавала ў Вышэйшай лігу Рэспублікі Беларусь.
 
Выступала за каманды «БАЦАР», «Дынама-БДУФК» і «Смаргонь». У 2023 годзе падпісала катнракта з «Дняпром».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Яна Дамін 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дынама-БДУФК
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дынама-Брэст
Нашыдэ Гёздзе Дурмуш

**Нашыдэ Гёздзе Дурмуш** (;  , Ізмір, Турцыя) — турэцкі генетык.

Яе даследаванні пераважна датычацца абласцей нанатэхналогіі і мікратэхналогіі і сканцэнтраваны на праблемах лячэння рака і ўстойлівасці да антыбіётыкаў. MIT Technology Review, часопіс Масачусецкага тэхналагічнага інстытута, уключыў яе ў Катэгорыю *піянер* у сваім штогадовым спісе «TR35», у ліку 35 лепшых маладых наватараў у 2015 годзе.

## Біяграфія 
Дурмуш нарадзілася ў 1985 годзе ў турэцкім горадзе Ізмір. У 2003 годзе яна пачала вучобу ў Блізкаўсходнім тэхнічным універсітэце, размешчаным у Анкары, спецыялізуючыся на малекулярнай біялогіі і генетыцы. Пазней Дурмуш выйграла грант Праграмы Фулбрайта і перабралася ў ЗША, каб працягнуць сваю адукацыю. У 2009 годзе яна атрымала ступень магістра тэхнікі і тэхналогіі ў Бостанскім універсітэце, а ў маі 2013 года ступень доктара філасофіі ў галіне біямедыцынскай інжынерыі ў Браўнаўскім універсітэце.

У 2014 годзе Дурмуш стала дактарантам у Стэнфардскім універсітэце. У цяперашні час яна працягвае свае даследаванні з Рональдам У. Дэвісам у цэнтры тэхналогій геному ў Стэнфардскім універсітэце і Школе медыцыны Стэнфарда. У 2015 годзе яна была ўключана ў рэйтынг «Top 35 Innovators Under 35» (TR35), як піянер у галіне біятэхналогіі і медыцыны, часопісам MIT Technology Review.

## Навуковая дзейнасць 
Яе праца сканцэнтравана на распрацоўцы недарагіх нанатэхналагічных інструментаў, якія могуць быць выкарыстаны для дыягностыкі і лячэння захворванняў, такіх як, напрыклад, хуткі метад выяўлення фізічных асаблівасцяў клеткі, шляхам іх левітацыі ў магнітным полі, што дазваляе вымераць за больш кароткі прамежак часу, як мікроб рэагуе на пэўны прэпарат і дазваляе дыферэнцаваць ракавыя клеткі ад здаровых.

Катэгорыя:Жанчыны-вучоныя
Катэгорыя:Выкладчыкі Стэнфарда
Сезон 2020 ЖФК Бабруйчанка

У 2020 годзе жаночы футбольны клуб «Бабруйчанка» з Бабруйска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2020 (6 месца),
* Кубак Беларусі 2020 (паўфінал).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* Склад па стане на 18 мая 2020 года
* FK BOBRUICHANKA BOBRUISK
2020
Бабруйчанка
Катэгорыя:2020 год у Бабруйску
Канан Дагдэвірэн

**Джанан Дагдэвірэн** (;  4 мая 1985, Стамбул, Турцыя) — турэцкая жанчына акадэмік, фізік, навуковец па матэрыялах і дацэнт Масачусецкага тэхналягічнага інстытута, дзе ў цяперашні час працуе.

Яна з’яўляецца першым турэцкім навукоўцам ў гісторыі Гарвардзкага таварыства, які стаў малодшым стыпендыятам у Таварыстве стыпендыятаў Гарвардскага ўніверсітэта. Як выкладчык, яна кіруе ўласнай навукова-даследчай групай у лабараторыі інстытута. Група працуе на перакрыжаванні матэрыялазнаўства, тэхнікі і біямедычнай тэхнікі. Яны ствараюць механічна адаптыўныя электрамеханічныя сістэмы, якія здольны цесна інтэгравацца з мэтавым аб’ектам, што ўяўляе цікавасць для зандавання, прывядзення ў дзеянне і збору энергіі сярод іншых прыкладанняў. Дагдэвірэн вылучала гіпотэзу, што жыццёва важная інфармацыя ад прыроды і чалавечага цела закадавана ў розных формах фізічнай структуры. Яе даследаванні засяроджаны на стварэнні сумяшчальных дэкодэраў, якія могуць дэкадаваць гэтыя ўзоры ў карысныя сігналы і энергію.

## Спасылкі 
* Канан Дагдэвірэн. MIT Media Lab.

Катэгорыя:Фізікі Турцыі
Статак

]]
]]
 ваўкоў нападае на бізонаў]]
**Ста́так** — група дзікіх або свойскіх жывёл аднаго віду з узаемазвязанымі паводзінамі, якія захоўваюць блізкасць адзін да аднаго, маюць аднолькавы рытм актыўнасці і напрамак руху.

Утварэнне статкаў характэрна для кітападобных, капытных, прыматаў, сумчатых, некаторых драпежных. Склад па ўзросту і полу і памеры статкаў мяняюцца, што адрознівае іх ад іншых груп жывёл з узаемазвязаным паводзінамі (сям’я, гарэм і г.д.). Найбольшыя памеры статкаў вызначаецца магчымасцямі ўзаемнай каардынацыі паводзін жывёл і дасягаюць у кітападобных і прыматаў некалькіх дзясяткаў асобін, у капытных — сотняў і тысяч асобін.
Найбольш буйныя статкі (да 100 тысяч асобін) утвараюцца падчас сезонных міграцый. У статку перайманне пераважае над свабодным выбарам рашэння, характэрным для паводзін адзіночных жывёл. Жывёлы ў статку арыентуюцца на паводзіны суседзяў (сігналы аб наяўнасці корму, з’яўленні драпежніка і інш.) або важака (выбар бяспечнага шляху падчас уцёкаў ад ворага, падыходу да вадапою або прытулку). У прыматаў існуе складаная іерархія і сістэма сувязяў паміж асобінамі. У статках капытных іерархія вызначаецца памерамі цела, рагоў.

У літаратуры тэрмінам «статак» у больш шырокім сэнсе абазначаюць любыя буйныя групы жывёл (напрыклад, статак рыб).

## У жывёлагадоўлі 
У жывёлагадоўлі статак — гэта група сельскагаспадарчых жывёл аднаго віду, адабраных па ўзросту, полу, вытворчаму прызначэнню групам, сфарміраваная для асобнага ўтрымання, адкорму і пасьбы. Статак з авечак — атара, з коней — табун. У гадоўлі буйной рагатай жывёлы вылучаюць дойныя статкі, нагульныя (гурт), статкі цялят і маладняку.

## Гл. таксама 
* Зграя

## Літаратура 
* 
* 
* Экологический энциклопедический словарь. — Кишинёв: Главная редакция Молдавской советской энциклопедии, 1989.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паводзіны жывёл
Cebysa leucotelus

**Cebysa leucotelus** — від молей сямейства .

## Апісанне 
Лічынкі ствараюць ахоўны мяшок, як і іншыя віды сямейства , і харчуюцца лішайнікамі і водарасцямі.

Дарослая самка молі мае чорныя крылы з жоўтымі канцамі і плямамі, але яны не пашыраюцца належным чынам, таму яна не можа лётаць. Самак часта прымаюць за жукоў або вос.

У самца падобны малюнак, а афарбоўка больш карычневая і крэмавая, без пераліваў. Яго крылы цалкам развітыя, і дарослыя самцы могуць нармальна лётаць. Ні самцы, ні самкі ніколі не ядуць і жывуць дастаткова доўга, каб спарвацца і вырабляць яйцы.

## Арэал 
Сустракаецца ў Новай Зеландыі і паўднёвай палове Аўстраліі (Тасманія, Вікторыя і Заходняя Аўстралія).

Від трапіў у Новую Зеландыю з Аўстраліі ў 1981 годзе і паступова распаўсюджваецца па краіне.

## Спасылкі 
* Australian Caterpillars

Катэгорыя:Насякомыя Новай Зеландыі
Катэгорыя:Насякомыя Аўстраліі
Катэгорыя:Матылі
Choreutidae

**Choreutidae**&nbsp;— сямейства лускакрылых насякомых. Налічвае каля 420 відаў.

## Сістэматыка 
Спачатку віды сямейства ўключалі ў склад сямейства , а з 1929 года ў сямейства . У 1971 годзе было вылучана асобнае сямейства, спачатку ў надсямействе , а пазней у манатыпным надсямействе **Choreutoidea**. У 2011 годзе падсямейства  з чатырма відамі ў трох родах (, , ) было ўзведзена ў ранг сямейства .

## Распаўсюджанне 
Сямейства распаўсюджана на ўсіх кантынентах, акрамя Антарктыды. Найбольшая відавая разнастайнасць выяўляецца ў Палеарктыцы, Індамалаі і Аўстраліі.

Некаторыя віды

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Апісанне 
Малыя і сярэднія матылі. Размах крылаў 9-20&nbsp;мм. Галава пакрыта ляжачай луской на лбе і прыпаднятай у вобласці цемені і патыліцы, з вочкамі. Ніжнегубныя шчупікі загнутыя ўверх. Хабаток добра развіты. Вусікі ніткападобныя. Крылы шырокія. Заднія крылы часта шырэй пярэдніх. Агульны фон крылаў цёмны. Узор утвараюць выгнутыя папярочныя перавязі, плямы і кропкі, а таксама металічныя бліскучыя рыскі і плямы.

## Спосаб жыцця 
Вусені шкілетуюць лісце травяністых і драўняных раслін. Яны развіваюцца групамі пад агульнай сеткай з шоўку, або ў лісці, згорнутым у трубачку. У некаторых відаў маладыя вусені ядуць лісце. Кукалкі з радамі шыпоў на тэргітах брушка. Матылі актыўныя днём.

## Спасылкі 
* Tree of Life 
* UK Moths Choreutidae
* LepIndex list of species and genera in family Choreutidae 
* Larvae and cocoons
* Representative genera
* Choreutinae resting postures 

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Матылі
Perisomena caecigena

**Perisomena caecigena** — від матылькоў з сямейства .

## Апісанне 
Размах крылаў 62-88 мм у самак і 40-65 мм у самцоў. Размах крылаў самак падвіда *stroehlei* — да 90 мм. Афарбоўка крылаў самца мякка-жаўтлявая з ружаватым пярэднім краем верхніх крылаў і аблямоўкай аналагічнага колеру ўздоўж вонкавага краю крылаў, акантаваная бурай хвалістай лініяй. Пасярод крылаў маецца ружовая пляма з неразвітым «падслепаватым» вочкам. Аснаванне крыла адмежавана тонкай бурай папярочнай перавяззю. Малюнак на крылах самак аналагічны малюнку на крылах самцоў, аднак у колеры фону крылаў пераважаюць палева-ружовыя тоны. У год развіваецца адно пакаленне матылькоў. Лёт адзначаецца з канца верасня да пачатку лістапада.

## Арэал 
Арэал віду ахоплівае Італію (на ўсход ад Венецыі, побач з мяжой з Харватыяй), далей арэал распасціраецца з паўднёва-ўсходняй Аўстрыі праз Венгрыю, Славенію, Харватыю, Сербію, Албанію, Румынію, Балгарыю і Грэцыю. Таксама арэал уключае ў сябе Турцыю і Каўказ, Грузію, Арменію і Азербайджан . Існуе таксама ізаляваная папуляцыя ў гарах Лівана і Ізраіля. Падвід *stroehlei* з’яўляецца эндэмічным для гары Троадас на востраве Кіпр.

## Размнажэнне 
Вусень у маі-чэрвені развіваецца на наступных кармавых раслінах: , , , , , , , , , , .

Акукленне ў авальным дзіркаватым светла-карычневым кокане. Зімуе на стадыі яйца.

Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1825 годзе
Катэгорыя:Паўлінавочкі
Джэк Тэйшэйра

**Джэк Дуглас Тэйшэйра** (; нар. 2001) — амерыканскі вайсковец, баец Нацыянальнай гвардыі. У красавіку 2023 года яму было прад’яўлена абвінавачванне ў парушэнні Закона аб шпіянажы пасля ўцечкі сакрэтных дакументаў Пентагона.

## Біяграфія 
Тэйшэйра вырас у Норт-Дайтане, штат Масачусетс. Скончыў рэгіянальную сярэднюю школу. Мае партугальскае паходжанне; яго дзед іміграваў у ЗША з вострава Сан-Мігель на Азорскіх астравах. Айчым Тэйшэйры — Том Дуфолт, старшы сяржант ВПС ЗША ў адстаўцы.

У верасні 2019 года паступіў на службу ў 102-е разведвальнае крыло Нацыянальнай гвардыі ВПС Масачусетса, дзе стаў малодшым спецыялістам па кібертранспартных сістэмах. Служыў на базе ў горадзе Кейп-Код. У ліпені 2022 года атрымаў званне авіятара першага класа і дапушчаны да сакрэтных дакументаў.

## Уцечка дакументаў 
Па паведамленні *The New York Times*, у вольны ад работы час Тэйшэйра курыраваў анлайн-групу пад назвай *Thug Shaker Central*, удзельнікамі якой былі ў асноўным маладыя людзі і падлеткі. Удзельнікі гулялі ў розныя гульні, абмяркоўвалі палітыку. Група грунтавалася на аднайменным Discord-серверы, на якім і былі апублікаваны сакрэтныя звесткі. Па даных *The Washington Post*, Тэйшэйра рэгулярна дзяліўся сакрэтнай інфармацыяй у Discord, як расшыфраванай з дакументаў, якія ён прачытаў, так і з раздруковак, канфіскаваных з яго офіса на базе. Першыя падобныя публікацыі з’явіліся ў кастрычніку 2022 года; некаторыя ўдзельнікі чата з цяжкасцю разумелі дакументы або не ўспрымалі іх сур’ёзна.

13 красавіка 2023 года ФБР арыштавала Джэка Тэйшэйру ў доме яго маці ў Дайтоне. На наступны дзень ён паўстаў перад акруговым судом у Бостане. Пасяджэнне прайшло ў закрытым фармаце, без прэсы. Яму было прад’яўлена абвінавачванне па парушэнні закона аб шпіянажы шляхам захоўвання і перадачы інфармацыі аб нацыянальнай абароне без дазволу і несанкцыянаваным выдаленні і захоўванні сакрэтнай інфармацыі.

Летам пачаўся суд.
4 сакавіка 2024 года Тэйшэйра прызнаў віну ў шасці эпізодах захоўвання і перадачы інфармацыі аб нацыянальнай абароне. 12 лістапада 2024 года ён быў прысуджаны да 15 гадоў пазбаўлення волі. У сакавіку 2025 года ў вайсковым трыбунале ён прызнаў віну ў перашкоджанні правасуддзю і быў звольнены са службы на кампраметуючых падставах.

## Гл. таксама 
* Эдвард Сноўдэн

Катэгорыя:Ваенныя ЗША
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы са спасылкамі на элементы Вікіданых без беларускага подпісу
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 2001 годзе
Дахі

**Да́хі** ()  — старажытны іранскі  народ на захадзе Цэнтральнай Азіі.

Дахі ўпершыню ўзгадваюцца ў «Авесце» як племя, што прыняло зараастрызм. Аднак дахаў таксама абвінавачвалі ў забойстве Заратуштры. 

У персідскіх надпісах Ксеркса I яны названы сярод народаў, падпарадкаваных імперыі Ахеменідаў. Дахі прымалі ўдзел у бітве пры Гаўгамелах супраць арміі Аляксандра Македонскага, складалі частку левага фланга персідскага войска. Старажытнагрэчаскія аўтары апісвалі іх як вершнікаў, узброеных лукамі, якія насялялі пусткі на паўночны ўсход ад Бактрыі і на ўсход ад Сагдыяны. Страбон вылучаў 3 племені дахаў — парнаў, ксанфаў і пісураў. 

Відавочна, пасля руйнавання імперыі Ахеменідаў дахі істотна пашырылі населеныя імі тэрыторыі, але ў выніку распаліся на асобныя плямёны. Аршак, правадыр парнаў, лічыцца стваральнікам асобнай дынастыі Аршакідаў у Парфянскай імперыі. Каля 155 г. радзіма дахаў была падпарадкавана парфянамі.   

## Спасылкі 
* Dahae — Encyclopaedia Iranica 
* Dahae — Livius

Катэгорыя:Зніклыя народы Азіі
Катэгорыя:Старажытныя народы
Катэгорыя:Гісторыя Казахстана
Катэгорыя:Гісторыя Узбекістана
Катэгорыя:Гісторыя Туркменістана
Яркае святло (ЦРУ)

**«Яркае святло»** () — кодавая назва сеткі сакрэтных турмаў ЦРУ ў г. Бухарэст (Румынія)

Катэгорыя:Сакрэтныя турмы ЦРУ
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Бухарэста
Eriosoma

**Eriosoma** — род паўцвердакрылых, які належыць да сямейства .

Віды гэтага роду сустракаюцца ў Еўропе, Аўстраліі і Паўночнай Амерыцы

Катэгорыя:Сапраўдныя тлі
Абдала Хамдок

**Абдала Хамдок** (; ) — суданскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, 15-ы Прэм’ер-міністр Судана са жніўня 2019 года (з перапынкам у кастрычніку—лістападзе 2021) па студзень 2022 года.

Да свайго прызначэння на пасаду старшыні ўрада служыў на шматлікіх нацыянальных і міжнародных адміністрацыйных пасадах. З лістапада 2011 года па кастрычнік 2018 года быў намеснікам выканаўчага сакратара Эканамічнай камісіі ААН па Афрыцы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Судана
Сілы за свабоду і перамены

**Сілы за свабоду і перамены** () — шырокая палітычная кааліцыя грамадзянскіх і паўстанцкіх арганізацый Судана. Створана падчас рэвалюцыі 2018—2019 гадоў. Летам 2019 года разам з ваеннай хунтай, якая зрынула прэзідэнта Амара аль-Башыра, сфарміравала аб’яднанны ўрад. Пасля ваеннага перавароту 2021 года была адлучана ад улады.

Катэгорыя:Суданская рэвалюцыя
Катэгорыя:Партыйныя кааліцыі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2019 годзе
Agrius cingulata

**Agrius cingulata** — від молей з сямейства . Упершыню від быў апісаны Іаганам Хрысціянам Фабрыцыем у 1775 годзе.

## Апісанне 
Імага мае размах крылаў 9,5-12&nbsp;см. Яго моцнае цела шэра-карычневага колеру з ружовымі палосамі. Абдомен звужаецца да кропкі. Заднія крылы шэрыя з чорнымі палосамі і ружовыя ў аснаванні.

Файл:Agrius cingulata MHNT CUT 2010 0 208 Itatiaia National Park Brazil female dorsal.jpg|Самка
Файл:Agrius cingulata MHNT CUT 2010 0 208 Itatiaia National Park Brazil female ventral.jpg|Самка з ніжняга боку
Файл:Agrius cingulata MHNT CUT 2010 0 208 Itatiaia National Park Brazil male dorsal.jpg|Самец
Файл:Agrius cingulata MHNT CUT 2010 0 208 Itatiaia National Park Brazil male ventral.jpg|Самец з ніжняга боку

## Біялогія 
Вядзе начны спосаб жыцця. Харчуецца нектарам глыбокіх кветак, у тым ліку , відаў родаў  і .

Лічынка прадстаўляе сабой буйны тоўсты вусень з рогам. Днём і ноччу харчуецца на , відах  і іншымі раслінамі. Вядомы як шкоднік батату.

## Галерэя 

Файл:Agrius cingulata variation sjh.JPG|Імага
Файл:Starr 020124 0026 agrius cingulata.jpg|Вусень

## Спасылкі 
* Pink-Spotted Hawkmoth. Moths of North America.
* The Pink-spotted Hawkmoth. Silkmoths.bizland.com

Катэгорыя:Молі
Катэгорыя:Насякомыя Афрыкі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Насякомыя Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Насякомыя Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Бражнікі
Заходні вакзал (Пекін)

**Заходні вакзал Пекіна** — найбуйнейшы ў Кітаі і адзін з самых шматлюдных у Азіі. Абслугоўвае чыгуначную станцыю Пекін-Заходні. Адкрыўся ў 1996 годзе ў раёне Сюаньу на захадзе Пекіна. У 2000 годзе пашыраны і мадэрнізаваны з тым, каб прымаць да 300 тысяч пасажыраў штодзень. З гэтага вакзала адыходзяць цягнікі на Коўлун і Лхасу (гл. Цінхай-Тыбецкая чыгуначная магістраль). У канцы 2012 года да вакзала была працягнута лінія сталічнага метрапалітэна.
Катэгорыя:Вакзалы Пекіна
Сішань

**Сішань** — горы на паўночным захадзе Пекіна, на якіх размешчана мноства будыйскіх пабудоў і храмаў, такіх як: Фахай на самым поўдні, Цышань на заходнім схіле, Вафа на паўночным усходзе (побач з батанічным садам), Чжаамяа ля ўсходняга падножжа гары і аднайменнага Парку Сяншань, а крыху паўночней яго храм Біюнь.

Катэгорыя:Горы Кітая
Катэгорыя:Славутасці Пекіна
Катэгорыя:Геаграфія Пекіна
Пекін-Цэнтральны

**Пекін-Цэнтральны** — адна з 3 асноўных чыгуначных станцый Пекіна.

## Гісторыя 
Станцыя закладзена ў 1901 годзе, а адкрыта праз два гады — у 1903 годзе. Сучасны будынак быў узведзены ў 1950-х гадах і з архітэктурнага пункту гледжання з’яўляецца сумессю традыцыйнага стылю і стылю 1950-х гадоў.

## Апісанне 
Вакзал размешчаны ў цэнтры горада побач з праспектам Цзяньгомэнь, у межах другой кальцавой аўтадарогі. Цягнікі праходзяць праз былую гарадскую браму ў Дунбяньмэнь.

Пасля пабудовы ў 1996 годзе Заходняга вакзала пасажыраабарот крыху знізіўся, аднак па-ранейшаму застаецца высокім. З Пекінскага вакзала звычайна адпраўляюцца цягнікі ў Маньчжурыю (уключаючы Харбін, Шэньян і Далянь), Шаньдун (уключаючы Цындаа і Цзінань), на ўсходняе ўзбярэжжа Кітая (уключаючы Шанхай, Нанкін і Ханчжоу) і Унутраную Манголію, а таксама міжнародныя цягнікі. Астатнія напрамкі абслугоўвае Заходні вакзал.

Праз вакзал праходзіць 2 (кальцавая) лінія Пекінскага метрапалітэна (да 1970-х гадоў — канцавая станцыя), а таксама шматлікія аўтобусныя і тралейбусныя лініі. На гэты момант завершана пабудова заходняй дарогі да вакзала, вядуцца работы па будаўніцтве ўсходняй дарогі.

Катэгорыя:Вакзалы Пекіна
Чжу Дэ

**Чжу Дэ** (, цзы: Юй Цзе 玉阶; , вёска Ліцзявань, Ілун, Рэгіён Чуаньбэй, імперыя Цын — , , КНР) — кітайскі ваенны дзеяч, адзін з лідараў кітайскай рэвалюцыі XX стагоддзя, удзельнік грамадзянскай вайны ў Кітаі, адзін з найбольш блізкіх паплечнікаў Маа Цзэдуна.

## Біяграфія 
Да канца 1950-х гадоў ён аказваў усямерную падтрымку правадыру партыі, тым самым заахвочваючы аб’яднанне КПК вакол аднаго лідара. Аднак падчас правядзення «вялікага скачка» ён выявіў вострае непрыманне палітыкі, якая праводзіцца Маа. І хаця Чжу Дэ не ўваходзіў ні ў адну з груповак у партыі і не выказваў крытычных заўваг адносна асабіста Старшыні, у гады «культурнай рэвалюцыі» ён быў беспадстаўна раскрытыкаваны і высланы ў правінцыю, хоць і захаваў пры гэтым пасаду аднаго з вышэйшых кіраўнікоў КПК.

Катэгорыя:Военачальнікі Кітая
Катэгорыя:Палітыкі Кітая
Фембой

**Femboy** — паняцце ўжыванае датычна мужчын, якія выяўляюць і паводзяць сябе стэрэатыпна жаноча. Гэта можа ўключаць у сябе выкарыстанне жаночых упрыгожанняў, адзення і макіяжу, а таксама дэманстрацыю эмацыйнай адчувальнасці і ўразлівасці.

## Тэрмін 
Назва «Femboy» (або «femboy» ці «fem boi») паходзіць ад аб’яднання слоў «жаночы» (feminine) і «хлопец» (boy) у англійскай мове. Слова «Femboy» выкарыстоўваецца для апісання мужчын, якія выказваюць сваю гендэрную ідэнтычнасць праз выбар жаночых рыс паводзін, стылю адзення і вонкавага выгляду.

Паняцце «Femboy» стаў папулярным у Японіі у межах культуры анімэ і манга, дзе яго ўжываюць апісання хлопцаў з жаночымі рысамі ў паводзінах і вонкавым выглядзе. Пазней распаўсюдзіўся ў іншых краінах і знайшоў месца ў інтэрнэт-культуры, блогах і сацыяльных сетках, дзе фембоі выкладваюць свае фатаграфіі і інфармацыю пра сваё жыццё.

## Крытыка 
Крытыка Femboy адносіцца да розных аспектаў гэтай субкультуры, уключаючы гендэрную ідэнтычнасць, эстэтыку і паводзіны.

Некаторыя крытыкі сцвярджаюць, што фембояў часта памылкова ўспрымаюць як прадстаўнікоў LGBTQ+ супольнасці, тады як большасць з іх могуць ідэнтыфікавацца як гетэрасэксуальныя мужчыны. Таксама было выказана меркаванне, што Femboy выкарыстоўваюць гендэрную ідэнтычнасць як сродак для прыцягнення ўвагі і стварэння ўнікальнага вобразу.

Іншыя крытыкі ўказваюць на тое, што Femboy можна ўспрымаць як прывілеяваную групу, бо іх знешні выгляд і паводзіны могуць быць прыняты толькі ў некаторых сацыяльных асяродках, дзе яны не падвяргаюцца дыскрымінацыі. Акрамя таго, некаторыя крытыкі лічаць, што Femboy выкарыстоўваюць стэрэатыпы пра жаноцкасці і мужнасці, што можа прывесці да падтрымкі гендэрнай няроўнасці.

## Распаўсюджванне 
Фембой-культура пачала фарміравацца ў Злучаных Штатах у 1990-я гады. Пазней яна распаўсюдзілася ў Японіі і Паўднёвай Карэі, дзе стала асабліва папулярнай у музычнай і забаўляльнай індустрыі.

## Ідэі 
Femboy — субкультура, якая паходзіць са Злучаных Штатаў Амерыкі ў 1990-х гадах. Фембоі лічацца мужчынамі, якія адкрыта эксперыментуюць з элементамі жаночага стылю і гендэрных роляў. Пазней гэта субкультура стала асабліва папулярнай у Японіі і Паўднёвай Карэі, дзе знайшла водгук у музычнай і забаўляльнай індустрыі.

Паводле некаторых крыніц, фембоі выкарыстоўваюць элементы жаночага адзення, макіяжу і манер, каб выказаць свае ідэі пра гендэр і стварыць унікальны вобраз. Аднак некаторыя крытыкі сцвярджаюць, што фембоі могуць падтрымліваць стэрэатыпы пра жаноцкасць і мужнасць, што можа прывесці да падтрымкі гендэрнай няроўнасці.

Катэгорыя:Субкультуры
Юндзінхэ

**Юндзінхэ** — рака ў Паўночным Кітаі, адзін з сямі найбуйнейшых прытокаў ракі Хайхэ. Найбуйнейшая рака, якая працякае цераз правінцыю Хэбэй і тэрыторыю горада цэнтральнага падпарадкавання Пекін.

Рака Юндзінхэ ўтвараецца са зліцця рэк Санганьхэ і Янхэ, назву Юндзінхэ яна атрымлівае пасля вадасховішча Гуаньцін у павеце Хуайлай правінцыі Хэбэй. Пасля вадасховішча рака пераадольвае горы Гуаньцін, і ў Мыньтаўгоў выцякае на раўніну. Далей яна працякае праз раёны Фынтай і Дасін, зноў трапляе ў правінцыю Хэбэй, потым цячэ па тэрыторыі горада цэнтральнага падпарадкавання Цяньцзінь, і там упадае ў раку Хайхэ. Ацэнкі даўжыні ракі разыходзяцца ў залежнасці ад таго, што лічыць яе асноўным рэчышчам да вадасховішча Гуаньцін (і ці лічыць увогуле), і вагаюцца ад 650 да 747 км.

## Зноскі 
Катэгорыя:Басейн Хайхэ
Катэгорыя:Рэкі Кітая
Пекінская тэлевежа

**Пекінская тэлевежа** — тэлевежа, размешчаная ў сталіцы Кітая, Пекіне. Вышыня — 405 м (без антэны — 386,5 м). Выкарыстоўваецца цэнтральным тэлебачаннем Кітая. Мае назіральную пляцоўку на вышыні 238 метраў, а таксама рэстаран, які круціцца, да якога можна дабрацца на высакахуткасным ліфце. З’яўляецца адной з самых высокіх тэлевежаў свету.

Была пабудавана міністэрствам радыё і тэлебачання Кітая.

Шарападобныя часткі вежы пафарбаваныя ў залаты і блакітны колеры, размешчаныя на вышыні 221 і 238 метраў.

Час працы: 8:30-21:30

Кошт білета: 90 юаняў — для звычайных наведвальнікаў, 45 юаняў — для дзяцей ростам ад 1.2 да 1.4 метра.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пекіна
Катэгорыя:Тэлевежы
Катэгорыя:Звышвысокія будынкі
Eupackardia calleta

**Eupackardia calleta** — начны матылёк, адзіны прадстаўнік роду .

## Распаўсюджанне 
Сустракаецца ў Мексіцы, Гватэмале і паўднёвых штатах ЗША.

## Апісанне 
Размах крылаў матылька ад 8 да 11 сантыметраў.

## Харчаванне 
Кармавымі раслінамі вусеня з’яўляюцца: , ,  і .

## Галерэя 

Файл:Eupackardia_calleta_02.JPG

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Butterflies and Moths of North America

Катэгорыя:Насякомыя Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Паўлінавочкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1853 годзе
Айлантавы шаўкапрад

**Айлантавы шаўкапрад** (*Samia cynthia*) — від паўлінавочак з падсямейства . Вусені выкарыстоўваюцца чалавекам для атрымання шоўку, але не з’яўляюцца прыручаным відам, як .

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Кітаі, Індыі, Малайзіі, Індакітаі, на востраве Ява, Японскіх астравах, на Філіпінскіх астравах і, як інтрадукаваны від, у Еўропе.

У Еўропу быў першапачаткова завезены для вытворчасці шоўку, які апынуўся занадта дарагім, але некалькі матылькоў паляцелі з няволі і ўтварылі папуляцыі ў асобных еўрапейскіх гарадах, такіх як Вена, Парыж, Страсбур, дзе дрэвы роду  вырошчваліся як дэкаратыўныя расліны.

## Апісанне 
Размах крылаў ад 90 да 140 мм. Крылы маюць аліўкава-карычневую афарбоўку, са светлымі паўмесяцавымі плямамі ў цэнтры і шырокай чатырохкаляровай паласой (чорнай, белай, ружовай і ружавата-белай). Верхні бок брушка жаўтлява-шэры.

## Развіццё 
Самка адкладае яйцы купкамі (па 10-20 штук) на лісце кармавых раслін. Інкубацыя доўжыцца 7-10 дзён. Вусені ў пачатковай стадыі жывуць зграйкамі, маюць жоўты колер. Вусень даўжынёй 7-8 см. Затым вусені становяцца адзіночкамі і набываюць зялёны колер. Перад акукленнем пляце шэра-залацісты кокан, які пры размотванні дае 600 м ніткі, прыдатнай для вырабу тканіны. Зімуе кукалка.

## Экалогія 
Кармавыя расліны вусеняў:  (часцей  і ), , , , , , , , , ,  і .

## Значэнне ў жыцці чалавека 
Матылёк разводзіцца ў паўпрыручаным стане ў Паўднёва-Усходняй Азіі для атрымання шоўку, аднак шырокага прамысловага значэння не мае. Спроба яго гадоўлі ў Еўропе ў XIX стагоддзі не ўвянчалася поспехам.

Файл:Samia_cynthia_adult_female_sjh.JPG|Самка
Файл:Oruga_de_gusano_de_seda_del_ricino_(Samia_cynthia),_Mariposario_de_Icod_de_los_Vinos,_Tenerife,_España,_2012-12-13,_DD_01.jpg|Вусень

## Спасылкі 
* Butterflies and Moths of North America Ailanthus silkmoth *Samia cynthia* (Drury, 1773)
* Giant Moths (Saturniidae) of Prince Edward Island, Canada: *Samia Cynthia* (Drury 1773)

Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1773 годзе
Катэгорыя:Паўлінавочкі