open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Водны мост

[250px|thumb|right|[Міндзенскі водны мост, Германія]]
**Водны мост** — мост, прызначаны для суднаходства, які перасякае іншы водны шлях: канал або раку.

Найчасцей водныя масты будуюць, калі суднаходны канал пракладваецца вышэй за ўзровень ракі ці іншага каналу. Таксама такі мост можа перасякаць не адзін, а некалькі каналаў, пры гэтым ніжні канал таксама можа выкарыстоўвацца для суднаходства.
Некаторыя дастаткова шырокія акведукі таксама могуць выкарыстоўвацца ў якасці водных мастоў.
Каля моста можа быць пабудаваны суднапад’ёмнік або шлюз для пераходу на ніжні водны шлях.

Самы доўгі ў Еўропе водны мост — Магдэбургскі водны мост, Германія (918 м).

## Гл. таксама 
* Мост
* Акведук
* Шляхаправод
* Эстакада
* Віядук
Расохі (возера)

**Расо́хі** — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Размешчанае за 10 км на поўнач ад Мядзела каля вёскі Расохі. Належыць да групы Мядзельскіх азёр.

Знаходзіцца ў басейне ракі Мядзелка. Плошча возера складае 0,16 км². Даўжыня Расохаў складае 0,58 км, найбольшая шырыня — 0,45 км. Даўжыня берагавой лініі — 1,86 км. Плошча вадазбору возера складае 0,75 км².

Схілы катлавіны возера маюць вышыню 5—10 метраў, на захадзе — да 15 метраў. Схілы парослыя хмызняком. Берагі пераважна зліваюцца з схіламі.

Расохі злучаныя пратокай з возерам Ходасы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Мядзелкі
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Філуменія

thumb
**Філуменія** — калекцыяніраванне этыкетак з карабкоў ад запалак, каробкі, буклеты (кніжкі-запалкі), саміх запалак і іншых прадметаў, звязаных з запалкамі. Калекцыянераў запалкавых этыкетак і г. д. называюць філуменістамі.

## Гл. таксама 
* Запалка
* Баністыка
* Нумізматыка
* Філакартыя
* Філатэлія

## Спасылкі 
Катэгорыя:Калекцыяніраванне
Філатэлія

[thumb|[Франсуа Баро. Філатэліст]]
**Філатэлія** (,  — люблю, і  — вызваленне ад аплаты) — калекцыяніраванне і вывучэнне паштовых марак, штэмпеляў і іншых знакаў паштовай аплаты, дакументаў звязаных з гісторыяй пошты. Узнікла ў 1840 годзе ў Англіі са з'яўленнем першых наклееных марак, якія замянілі грашовую аплату за перасылку пісем. Тэрмін упершыню ўвёў у 1864 годзе француз Г.Эрпен (). З 1860-х гадоў пачалі выдавацца філатэлістычныя каталогі і часопісы, з'явіліся арганізацыі філатэлістаў у ЗША (1868), Вялікабрытаніі і Германіі (1869), Францыі (1874).

Нацыянальныя філатэлістычная саюзы аб'ядноўвае Міжнародная філатэлістычная федэрацыя.

## Іншыя віды калекцыяніравання 
* Баністыка
* Нумізматыка
* Філакартыя
* Філуменія

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Рукшанскае

**Рукша́нскае во́зера** — возера ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 25 км на паўночны ўсход ад Ушачаў, каля аграгарадка Глыбачка.

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка. Плошча Рукшанскага возера складае 0,44 км². Найбольшая глыбіня 15,2 м. Даўжыня возера 1,1 км, найбольшая шырыня 0,68 км. Даўжыня берагавой лініі 4,06 км. Аб’ём вады ў возеры складае 2,35 млн м³, плошча вадазбору 3 км².
Катлавіна возера эварзійнага тыпу. Схілы катлавіны маюць вышыню ад 3—4 м на поўдні да 10 м на паўднёвым усходзе, разараныя. Берагі вадаёма пераважна нізкія. На паўднёвым усходзе берагі зліваюцца з схіламі, у паўночнай і паўднёва-заходняй затоцы — сплавінныя. Вакол возера пойма шырынёй да 250 м. Мелкаводдзе пясчанае, ніжэй дно выслана глеем і сапрапелем.
Возера эўтрофнае. Зарастае расліннасцю да глыбіні 3 м. Шырыня паласы прыбярэжнай расліннасці дасягае 20 м.

Рукшанскае возера злучана ручаём з возерам Глыбачка, таксама з яго выцякае ручай у Доўгае возера.

## Літаратура 
* Рукшанскае возера // 
*  — С. 439.
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Тураўлянкі
Пошта

thumb|Паштовы аўтамабіль
**Пошта** (ад , скарочана ад  — станцыя з пераменнымі коньмі ў…) — від сувязі і ўстанова для транспарціроўкі вестак (напрыклад, лістоў і паштовак) і дробных тавараў. Ажыццяўляе рэгулярную перасылку паштовых адпраўленняў — пісьмовай карэспандэнцыі, перыядычных выданняў, грашовых перакладаў, бандэроляў, пасылак — пераважна пры дапамозе транспартных сродкаў. Часцей за ўсё з’яўляецца дзяржаўнай установай.

## Гл. таксама 
* Гісторыя пошты
;Віды пошты
* Дыпламатычная пошта
* Катастрофная пошта
* Падводная пошта
* Палярная пошта
;Кампаніі і ведамства
* Белпошта
* Міністэрства пошт і тэлеграфаў
;Паштовыя тэрміны
* Паштальён
* Паштамт
* Паштовая марка
* Паштовая скрыня
* Паштовы вагон
* Паштовы індэкс
* Паштовы штэмпель

## Спасылкі
Масква (кінатэатр, Мінск)

**«Масква́»** — шырокафарматны кінатэатр у Мінску, размешчаны на праспекце Пераможцаў, 13. Насупраць кінатэатра размешчаны Палац спорту.

Вітраж «Масква — сталіца нашай Радзімы» 1970—1980-х гадоў з’яўляецца помнікам мастацтва рэспубліканскага значэння — .

## Гісторыя 
Кінатэатр «Масква» пабудаваны па індывідуальным праекце архітэктараў «Белдзяржпраект» В. Крамарэнкі, У. Шчарбіны, М. Вінаградава. Узвядзенне кінатэатра пачалі ў 1976 годзе будаўнікамі трэсту № 7 камбіната «Мінскбуд». Адкрыты ў 1980 годзе, на той час гэта быў найбуйнейшы кінатэатр у рэспубліцы.

Першапачаткова праекціроўшчыкамі прадугледжвалася і памяшканне для музея, у якім планавалася адкрыць экспазіцыю фатаграфій і кінадакументаў, прысвечаных гораду-герою Маскве і кінастудыі «Масфільм». У архітэктурным рашэнні фасада і інтэр’ераў будынка аўтарамі праекта шырока выкарыстаны элементы манументальнага мастацтва.

## Абсталяванне 
Аснашчаны стэрэагукавой сістэмай DTS Surround System. Фільмы ў кінатэатры дэманструюцца з гукам па сістэме Dolby. Кінатэатр мае два залы — на 260 месцаў і на 1070 месцаў, разлічаных на паказ кінафільмаў, правядзенне канферэнцый ці канцэртаў. У фае кінатэатра размешчаны выставачная зала, лекцыйная зала на 120 месцаў, прызначаны таксама для паказу кароткаметражных фільмаў. Таксама ў ім знаходзіцца тэатр-студыя кінаакцёра, разлічаная на 260 месцаў, «Парадыз Шоу», ёсць більярдная зала, бар, праходзяць вячэрнія дыскатэкі.

## Архітэктура 
Арганічна ўключаны ў агульную аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю ансамбля праспекта Пераможцаў.

Будынак вырашаны кампактным сіметрычным аб’ёмам. У кампазіцыі галоўнага фасада дамінуе тарцовая частка вялікай глядзельнай залы (на 1070 месцаў), якая кансольна навісае над суцэльным зашкленнем фае і вестыбюля. Галоўны фасад аформлены анадзіраванымі і чаканенымі панелямі са свяцільнікамі з каляровага шкла. Пластыку ўзбагачаюць аддзелачныя матэрыялы (белы мармур, чырвоны граніт, светлы туф) і інш. Процілеглы фасад сфарміраваны лаканічным аб’ёмам малой залы на 260 месцаў (выкарыстоўваецца тэатрам-студыяй кінаакцёра), фае якой упрыгожана вітражом «Масква — сталіца нашай Радзімы» (мастакі Г. Вашчанка і М. Вашчанка), люстрамі ў выглядзе каскада каляровых шкляных трубак. Вакол вялікай глядзельнай залы размешчаны выставачная зала-фае, лекцыйная зала (таксама і для паказу кароткаметражных фільмаў), кафэ. У аздобе інтэр'ераў выкарыстаны ракушачнік, драўляныя і анадзіраваныя панелі, дэкаратыўная тынкоўка.

Перад кінатэатрам невялікая плошча з творамі архітэктуры малых форм і двума фантанамі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Кінатэатр *«Масква»* на сайце «Мінск стары і новы» 

Катэгорыя:Кінатэатры Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1980 годзе
Катэгорыя:1980 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Віктара Крамарэнкі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Міхаіла Вінаградава
Катэгорыя:Аб’екты ў Мінску, названыя ў гонар Масквы
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Уладзіміра Шчарбіны
Кастрычнік (кінатэатр, Мінск)

**Кінатэатр «Кастрычнік»** — шырокафарматны кінатэатр Мінска, размешчаны на праспекце Незалежнасці, дом 73. Пабудаваны ў 1975 г. па індывідуальным праекце, выкананым у інстытуце «Белдзяржпраект» архітэктарам Валянцінам Малышавым. Адкрыўся 30 студзеня 1975 года на месцы ранейшага кінатэатра «Зорка».

## Апісанне 
Адзін з найбольш наведвальных кінатэатраў Мінска, за 2016 год кінатэатр прыняў 298 154 гледачоў.

Мае найбуйнешую ў горадзе глядзельную залу з амфітэатрам на 1186 месцаў, а таксама у найбуйнейшы бясшвоўны экран памерамі 22 х 10 м.

Галоўны ўваход у кінатэатр — праз касавы вестыбюль. На фоне яго зашклення вылучаецца рад беламармуровых слупоў. Вестыбюльная група, фае з кафэ на 200 месцаў і з малым экранам размешчаны на 1-м паверсе, на 2-м — глядзельная зала, разлічаная на 1400 месцаў, вырашаная амфітэатрам, і фае з бакавымі лесвіцамі, якія вядуць у глядзельную залу. Фае другога паверха мае дынамічную трактоўку ўнутранай прасторы: паўкруглая ў плане форма, нахіленая столь. Вялікая плоскасць зашклеішя адкрывае яго інтэр’ер па шырокую вонкавую тэрасу. У аздобе інтэр’ераў выкарыстаны белы і ружовы мармур, ракушачнік, фанероўка.

## Літаратура 
* 
* Воинов А. А. История архитектуры Белоруссии (советский период).— Мн., 1975.

## Спасылкі 
* «Кастрычнік» на «карце адпачынку твайго горада»
* Кінатэатр «Кастрычнік» на сайце Мінгарвыканкама
* Кінатэатр «Кастрычнік» на сайце «Мінск стары-новы» 

Кастрычнік
Катэгорыя:З’явіліся ў 1975 годзе
Катэгорыя:1975 год у Мінску
Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Валянціна Малышава
Гомель (значэнні)

Назву **Гомель** маюць:
* Гомель — горад на паўднёвым усходзе Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Гомельскай вобласці
* Аэрапорт Гомель
* Гомель (Полацкі раён)
* Гомель (возера)
* Двор Гомель
* Гомель (курганны могільнік)
* Гомель (станцыя)
* ГК Гомель
* ЖГК Гомель
* ФК Гомель
* ХК Гомель
* ТРК Гомель
Сцяг Гомельскай вобласці

**Сцяг Гомельскай вобласці** — адзін з афіцыйных сімвалаў Гомельскай вобласці. Сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 490.

## Апісанне 
Сцяг Гомельскай вобласці ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча зялёнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры асабовага боку якога — выява герба Гомельскай вобласці.

## Гл. таксама 
* Герб Гомельскай вобласці

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад  г. № 490.]

Катэгорыя:Гомельская вобласць
Катэгорыя:Сцягі абласцей Беларусі
Герб Гомельскай вобласці

**Герб Гомельскай вобласці** — геральдычны сімвал Гомельскай вобласці. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 490.

## Апісанне 
Герб Гомельскай вобласці ўяўляе сабой выяву на зялёным полі французскага шчыта срэбнага крыжа, на цэнтральную частку якога накладзены малы французскі шчыт блакітнага колеру з выявай залатой рысі, якая ляжыць. У верхняй частцы крыжа размешчаны срэбны лучнік, у правай — чорны рог, у левай — чорны арол, у ніжняй — ружовая харугва з вершнікам. Шчыт вянчае вялікая гарадская карона залатога колеру. Шчыт апраўлены дзвюма залатымі дубовымі галінамі, якія ўвітыя і злучаныя чырвонай ордэнскай стужкай.

## Гл. таксама 
* Сцяг Гомельскай вобласці

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад  г. № 490.]

Катэгорыя:Гомельская вобласць
Гомельская вобласць
Герб Брэсцкай вобласці

14 верасня 2004 года Указам Прэзідэнта Беларусі № 446 былі ўсталяваныя герб і сцяг Брэсцкай вобласці, зацверджаныя палажэнні пра іх і іх афіцыйныя апісанні. Паводле тэксту апісання герба:

«Герб Брэсцкай вобласці мае форму барокавага шчыта, ніжняя частка якога выкананая ў чырвоным колеры і завяршаецца формай абарончага будынка. У цэнтры чырвонага поля шчыта размешчаны залаты зубар. Верхняя частка шчыта — блакітнага колеру».

У тэксце Палажэння пра герб гаворыцца:

«Герб Брэсцкай вобласці — уласнасць Брэсцкай вобласці, правам распараджэння якой валодае Брэсцкі абласны выканаўчы камітэт».

## Літаратура 
* Нацыянальны рэестр прававых актаў Беларусі, 2004

Катэгорыя:Брэсцкая вобласць
Брэсцкая вобласць
Герб Гродзенскай вобласці

**Герб Гродзенскай вобласці** — адзін з афіцыйных сімвалаў Гродзенскай вобласці. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 455.

Распрацоўка галоўных знакаў вобласці вялася камісіяй, якую ўзначальвала намеснік старшыні аблвыканкама М. М. Бірукова. Пасля разгляду некалькіх праектаў аўтарам гербу і сцяга Гродзенскай вобласці стала рэгіянальны прадстаўнік грамадскага аб'яднання «Беларускі саюз дызайнераў» І. У. Процка. Прапанаваны ёй праект быў ухвалены сябрамі камісіі, прайшоў абавязковую геральдычную экспертызу і быў рэкамендаваны да зацвярджэння.

## Апісанне 
Герб Гродзенскай вобласці ўяўляе сабою французскі шчыт, у чырвоным полі якога намаляваны залаты зубр. Герб вянчае вялікая залатая гарадская карона. Шчыт апраўлены залатымі дубовымі галінкамі, якія перавівае Андрэеўская стужка блакітнага колеру. У аснову герба быў пакладзены гістарычны герб Гродзенскай губерні, атрыманы ў 1878 г. згодна з указам расійскага імператара Аляксндра II.

## Спасылкі 
* http://www.pravo.by/pdf/2007-148/2007-148(004-048).pdf 

Катэгорыя:Гродзенская вобласць
Гродзенская вобласць
Сцяг Брэсцкай вобласці

Указам Прэзідэнта Беларусі №446 ад 14 верасня 2004 г. ўсталяваныя герб і сцяг Брэсцкай вобласці. Паводле афіцыйнага апісання сцяга вобласці:

: Сцяг Брэсцкай вобласці ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча чырвона-блакітнага колеру з прапорцыямі бакоў 1:2. Па баках — дзве вертыкальныя блакітныя палосы. Пасярэдзіне — шырокая чырвоная паласа, якая завяршаецца формай абарончага будынка. У цэнтры чырвонай палосы — залаты зубр.

Згодна з Палажэннем пра сцяг:

# Сцяг Брэсцкай вобласці з'яўляецца яе афіцыйным геральдычным знакам. Сцяг Брэсцкай вобласці — уласнасць Брэсцкай вобласці, правам распараджэння якой валодае Брэсцкі абласны выканаўчы камітэт.
# Сцяг Брэсцкай вобласці размяшчаецца на будынках, у якіх месцяцца органы мясцовага кіравання і самакіравання Брэсцкай вобласці і яе тэрыторыяў, а таксама ў памяшканнях паседжанняў гэтых органаў і службовых кабінетах іх кіраўнікоў. Сцяг Брэсцкай вобласці можа размяшчацца ў тых месцах Брэсцкай вобласці, дзе ў адпаведнасці з заканадаўствам прадугледжваецца размяшчэнне Дзяржаўнага сцяга Беларусі.

## Літаратура 
* Нацыянальны рэестр прававых актаў Беларусі, 2004

Катэгорыя:Брэсцкая вобласць
Катэгорыя:Сцягі абласцей Беларусі
Сцяг Гродзенскай вобласці

**Сцяг Гродзенскай вобласці** — адзін з афіцыйных сімвалаў Гродзенскай вобласці. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 279.

Распрацоўка галоўных знакаў вобласці вялася камісіяй, якую ўзначальвала намеснік старшыні аблвыканкама М. М. Бірукова. Пасля разгляду некалькіх праектаў аўтарам герба і сцяга Гродзенскай вобласці стала рэгіянальны прадстаўнік грамадскага аб'яднання «Беларускі саюз дызайнераў» І. У. Процка. Прапанаваны ёй праект быў ухвалены сябрамі камісіі, прайшоў абавязковую геральдычную экспертызу і быў рэкамендаваны да зацвярджэння.

## Апісанне 
Сцяг Гродзенскай вобласці ўяўляе сабой прамавугольнае чырвонае палотнішча з прапорцыямі бакоў 1:2. У цэнтры асабовага боку палотнішча размешчана выява герба вобласці без дубовых галінак і стужкі.

## Гл. таксама 
* Герб Гродзенскай вобласці

## Спасылкі 
* http://www.pravo.by/pdf/2007-148/2007-148(004-048).pdf 

Катэгорыя:Сцягі абласцей Беларусі
Катэгорыя:Гродзенская вобласць
Герб Гібралтара

**Герб Гібралтара,** зацверджаны ў 1502 годзе, адлюстроўвае чырвоную крэпасць з трыма вежамі, перад якой знаходзіцца залаты ключ.

Герб быў прыняты каралевай Ізабелай Кастыльскай ў Таледа падчас іспанскага перыяду ў Гібралтары.

Гібралтар
Катэгорыя:Гібралтар
Гібралтарская скала

**Гібралтарская скала** (анг.: Rock of Gibraltar) — маналітная вапняковая скала вышынёй 426 метраў, размешчаная ў паўднёвай частцы Пірынейскага паўвострава, у Гібралтарскім праліве. Скала знаходзіцца на тэрыторыі Гібралтару, заморскай тэрыторыі Вялікабрытаніі. Вядомая як адзін з Геркулесавых слупоў, пра што сведчыць помнік у паўднёвай частцы скалы.

Катэгорыя:Геаграфія Гібралтара
Катэгорыя:Мысы Еўропы
Катэгорыя:Скалы
Гібралтарскі праліў

**Гібралта́рскі пралі́ў** (па-арабску: جبل طارق, ісп.: *Estrecho de Gibraltar*) — праліў, які злучае Міжземнае мора з Атлантычным акіянам.

Даўжыня праліва складае 65 км, шырыня — 14—44 км. Глыбіня ў фарватары дасягае 338 метраў, найбольшая глыбіня — 1181 м.

Па берагах Гібралтарскага праліва размешчаныя стромкія скальныя масівы, якія ў старажытнасці называліся Геркулесавымі слупамі — Гібралтарская скала на поўначы і Муса на поўдні праліва.

Дзякуючы свайму зручнаму геаграфічнаму размяшчэнню, гэты праліў мае вялікае эканамічнае і стратэгічнае значэнне, знаходзіцца пад кантролем англійскай фартэцыі і ваенна-марской базы Гібралтар. У раёне праліва размешчаныя іспанскія порты Сеута, Ла-Лінея, Альхесірас, а таксама мараканскі Танжэр.

Многія гады Іспанія і Марока супольна вывучалі пытанне пабудовы пад пралівам чыгуначнага і / або аўтамабільнага тунэля, аналагічнага таму, які злучае Францыю і Англію пад пралівам Ла-Манш. У 2003 была распачатая новая праграма даследаванняў, разлічаная на тры гады.

Амерыканскія і брытанскія будаўнікі, са свайго боку, разглядалі магчымасць пабудовы моста праз праліў. Такі мост мусіў бы стаць самым высокім (звыш 900 метраў) і самым працяглым (15 км) з тых, што існуюць на Зямлі.

## Астравы 
* Востраў Перэхіль
* Востраў Пунта-Сірэс
* Востраў Санта-Каталіна, Сеута

## Спасылкі 
Катэгорыя:Атлантычны акіян
Макаа

**Мака́а, Спецыяльны адміністрацыйны раён Мака́а** (; , *Àomén* ці 壕鏡澳 ''Haojing'ao*; на кантонскім дыялекце: 馬交, *Magau'') — спецыяльны адміністрацыйны раён Кітайскай Народнай Рэспублікі, які знаходзіцца на ўсходнім узбярэжжы Кітая. Былая партугальская калонія. Мае плошчу 25,4 км² з насельніцтвам 520,4 тыс. чалавек. Да Макаа адносяцца і невялікія астравы Таіпа і Колаань.

## Геаграфія 
Макаа — горад у Кітаі на ўзбярэжжы Паўночнакітайскага мора, у вусці ракі Чжуцьзян. Утрымлівае тэрыторыю паўвострава Макаа, астравоў Тайпа і Колаань, агульнай плошчай 28,6 км². Макаа знаходзіцца на мяжы трапічнай і субекватарыяльнай кліматычных зонаў, сярэдняя тэмпература студзеня складае 15&nbsp;°C, ліпеня — 29&nbsp;°C. Штогадовая колькасць ападкаў — 1800 мм.

## Эканоміка 
Пачынаючы з 80-х гадоў ХХ стагоддзя эканоміка Макаа развіваецца вельмі хуткімі тэмпамі. У 1982 годзе сукупны ўнутраны прадукт складаў $1,287 млрд, а ў 1998 ён склаў 6,15 млрд. Асновай эканомікі Макаа складаецца з рээкспарту кітайскіх тавараў, гэтаму спрыяе існаванне вялікага марскога порта і аэрапорта. Стымулам развіцця тэрыторыі з'яўляюцца і легальныя азартныя гульні (казіно, спаборніцтвы сабакаў і коней), фінансавыя паслугі. Таксама развіццё атрымалі рыбалоўства і пераапрацоўка рыбы. Усё большы прыбытак прыносіць турызм (у апошнія гады гэта 40 % СУП і праца для кожнага трэцяга жыхара). Значнае месца ў экспарце Макаа займае Японія. Асноўная крыніца прадуктаў харчавання — Кітай.

Беспрацоўе ў горадзе мае нізкія паказчыкі (у 1998 годзе яно складала 3,8 % працаздольнага насельніцтва).

## Насельніцтва 
Афіцыйнымі мовамі тэрыторыі з'яўляюцца кітайская і партугальская. Асноўнымі рэлігійнымі канфесіямі з'яўляюцца: хрысціянства, даасізм, будызм. У горадзе размешчаны рэзідэнцыя каталіцкага біскупа, афіцыйнае прадстаўніцтва Ордэна іезуітаў, іншых каталіцкіх ардэноў, каталіцкія каледжы і манастыры. Валютай з'яўляецца патака, звязаная з ганконгскім доларам. Каля 97 % насельніцтва — кітайцы, 2 % — партугальцы.

## Культура 
Цэнтр горада адлюстроўвае часы партугальскай улады і сутыкненне еўрапейскай і кітайскай культур і каштоўнасцей. Восем плошчаў і дваццаць восем асобных аб'ектаў (руіны каталіцкага сабора 1582—1602 г.г.), некалькі партугальскіх фартоў, самы стары маяк у Кітаі, ў 2005 г. былі ўнесены ЮНЕСКА ў спіс сусветнай спадчыны.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі
Хасанал Болкіях

**Хасанал Болкіях Муізадзін Вадаўлах** (нар. , Бандар-Серы-Бегаване) — султан Брунею з 1967 года, адзін з самых багатых людзей у свеце (у 1997 годзе яго багацце складала больш за 40 млрд долараў ЗША). Ён з’яўляецца старэйшым сынам папярэдняга султана Амара Алі Саідудзіна ІІІ. Выконвае таксама абавязкі прэм’ер-міністра, міністра абароны і міністра фінансаў Брунею.

## Біяграфія 
Узначаліў Бруней у 1961 годзе, а 5 кастрычніка 1967 года адбылася каранацыя пасля адрачэння ад трона яго бацькі.

Мае дзвюх жонак, чатырох сыноў і шасцёх дачок. З першай жонкай (Рае Істэры Пенгіран Анак Хаджах Салехе) ажаніўся пасля атрымання ўлады. У 1981 годзе ажаніўся з другой жонкай, яна была сцюардэсай, Марыям Абдул Азіз, ад якой на момант развода (2002) меў двух сыноў і дзвюх дачок. Другая жонка была малайзійскай тэлевізійнай журналісткай, яна маладзейшая за мужа на 33 гады. 9 чэрвеня 2006 г. султан дараваў сваёй другой жонцы тытул Яе Каралеўская Высокасць Пангіран Істэры.

Спадчыннікам султана з’яўляецца яго сын Хаджы Аль-Мухтадзі Біллах ібні Султан Хаджы Хасанал Болкіях.

Катэгорыя:Постаці Брунея
Катэгорыя:Султаны Брунея
Мячэць

**Мячэ́ць** ( — *мазджыд* — месца пакланення) — ісламскі культавы будынак.

Уяўляе сабой асобна стаялы будынак з купалам-гамбізам, часам мячэць мае ўнутраны двор (Мячэць Аль-Харам). Флігелем да мячэці прыбудоўваюцца вежы-мінарэты лікам ад аднаго да дзевяці (лік мінарэтаў павінен быць менш, чым у мячэці аль-Харам). Малітоўная зала пазбаўлены малюнкаў, але на сценах могуць быць напісаныя радкі з Карана на арабскай мове. Сцяна, звернутая да Мекі, адзначаная пустой нішай, міхрабам. Справа ад міхраба размешчаная кафедра-мінбар, з якой прапаведнік імам чытае свае пропаведзі вернікам падчас пятніцкай малітвы. Пры мячэцях, як правіла, працуюць школы-медрэсэ.

## Некаторыя мячэці свету паводле гарадоў 
### Еўропа 
thumb|left|180px|
**Усходняя Еўропа:** Вільня | Іжэўск | Іўе | Мінск | Навагрудак | Санкт-Пецярбург | Яраслаўль

**Цэнтральная Еўропа** Варшава | Гданьск | Крушыняны

**Паўночная Еўропа:** Упсала

**Паўднёвая Еўропа:** Гібралтар | Тырана

**Заходняя Еўропа**

### Азія 
**Заходняя Азія:** Абу-Дабі | Багдад | Баку | **Мекка**

**Цэнтральная Азія**

**Паўднёвая Азія:** Дэлі | Ісламабад | Лахор

**Паўночная Азія**

**Усходняя Азія**

**Паўднёва-Усходняя Азія**

### Афрыка 
Алжыр | Алжыр | Каір | Маракеш

### Іншыя регіёны свету 
Парамарыба

## Гл. таксама 
* Максура
* Намаз

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Салонец

**Сало́нец** — возера ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ушача, за 11 км на паўночны захад ад Ушачаў, каля вёскі Салонец 1.

Плошча Салонца складае 0,73 км². Даўжыня возера 1,17 км, найбольшая шырыня 0,8 км. Найбольшая глыбіня возера 5,9 м, сярэдняя 3,8 м. Даўжыня берагавой лініі — 4,42 км. Аб’ём вады ў возеры складае 2,78 млн м³, плошча вадазбору 18,5 км².
Катлавіна возера падпруднага тыпу. Схілы катлавіны маюць вышыню 5—7 м. На паўднёвым усходзе і поўдні вышыня схілаў складае 1,5—4 м, схілы разараныя. На поўначы і ўсходзе схілы знаходзяцца пад лесам. Берагавая лінія на поўначы і ўсходзе возера ўтварае 4 залівы. Берагі возера нізкія, вышынёй 0,1—0,3 м, і тарфяністыя. На паўднёвым усходзе вышыня берагоў дасягае 0,5 м. Шырыня поймы складае 200 м. Пойма забалочаная і знаходзіцца пад хмызняком. На поўдні і паўднёвым усходзе пойма адсутнічае.
Дно вадаёма да глыбіні 1—1,7 м пясчанае, на большых глыбінях дно выслана сапрапелем. Каля паўночнага берага размешчаны востраў, плошчай 0,5 га.Возера эўтрофнае, слабапраточнае.
Шырыня паласы прыбярэжнай надводнай расліннасці складае да 25 м. Надводная расліннасць пашыраная да глыбіні 1,5 м, падводная — да глыбіні 2—3 м.
На ўсходзе з возера выцякае ручай у раку Ушача. На паўночным усходзе ў Салонец упадае ручай з возера Расна.

У возеры водзяцца акунь, шчупак, плотка, карась і іншыя рыбы.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Ушачы
Каран

'' — першая сура Карана]]
**Кара́н** ( — аль-К̣ур’ан) — свяшчэнная кніга мусульман. Слова «Каран» паходзіць ад арабскага «чытанне ўслых», «настаўленне».

Паводле мусульманскай дагматыкі Каран быў па частках атрыманы ў 610—632 прарокам Мухамадам ад Бога (Алаха) праз архангела Джабраіла (Гаўрыіла). Напісаны на арабскай мове. У 650—655 паводле загаду халіфа Асмана — паплечніка Мухамада — спецыяльная калегія на аснове тэксту Карана, запісанага сакратаром Магамета, і з улікам іншых запісаў і сведчанняў асоб, што ведалі Каран на памяць, склала спіс Карана (Асманава рэдакцыя, зберагліся 2 копіі: у Сярэдняй Азіі і ў Турцыі), які паступова выцесніў іншыя запісы і быў прызнаны кананічным.

Мусульмане вераць, што Каран — гэта боскае настаўленне для чалавецтва, апошняе Свяшчэннае Пісанне, пасланае Алахам. Каран — нястворанае Слова Гасподняе, вечнае сведчанне прароцтва і апошняе нябеснае адкрыццё, якое пацвердзіла праўдзівасць усіх папярэдніх Святых Пісанняў, адмяніла абвешчаныя імі законы і зацвердзіла апошняе і самае дасканалае нябеснае заканадаўства. Існуючы тэкст Карана ўключае 114 сураў (раздзелаў), размешчаных у парадку памяншэння колькасці аятаў (вершаў), якіх 6225. Паводле часу і месца паходжання суры дзеляць на «мекканскія» (610—622, Мекка, 90 сураў) і «медынскія» (з 622, Медзіна, 24 суры). Храналагічная апавядальная і зместавая паслядоўнасць паміж сурамі, а часта і аятамі, адсутнічае.

Многія рэлігійна-філасофскія апавяданні Карана маюць агульныя (ці падобныя) з Бібліяй сюжэты, напрыклад, аб прароках Алаха ад Адама да Мухамада, уключаючы Нуха (Ноя), Ібрагіма (Аўраама), Ісы бен Марыям (Ісуса) і інш. Іўдаізм і хрысціянства разглядаюцца Каран як генетычна роднасныя ісламу нябесныя рэлігіі, якія папярэднічалі яму.

Каран з’яўляецца літаратурным помнікам і адной з найважнейшых крыніц мусульманскага права.

## Спасылкі 
* Кaран  wav format
* Каран (Al-Quran)  text format
* СВЯТЫ КАРАН — Пераклад на беларускую мову Аляксея Ісмаіла Крыўцова — Кананічная рэдакцыя Давуда Радкевіча


Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Свяшчэнныя кнігі
Катэгорыя:Іслам
Мячэць Аль-Харам

**Аль-Масджыд аль-Харам** (, *Забароненая мячэць*) — галоўная мячэць, ва ўнутраным двары якой знаходзіцца Кааба. Размешчана ў горадзе Мека ў Саудаўскай Аравіі.

Будаўніцтва першай мячэці каля Каабы адносіцца да 638 года. Мячэць, якая існуе сёння, вядомая з 1570 года. За час свайго існавання мячэць неаднаразова перабудоўвалася, так што ад першапачатковай пабудовы мала што засталося.

Харам
Катэгорыя:Хадж
Тэлебачанне высокай выразнасці

**Тэлебачанне высокай выразнасці** (, скар. **HDTV**) — стандарты тэлебачання высокай выразнасці праз кабельнае сеціва, спадарожнік і г.д.

## Гісторыя 
### Распрацоўка аналагічных сістэм 
У 1949 годзе ў Францыі пачалося манахромнае вяшчанне з cістэмай 768i на першым французскім тэлеканале. Вяшчанне было спыненае ў 1985 г.

У 1954 годзе ў Савецкім Саюзе быў распрацаваны *Трансфарматар*. Гэта была першая 1, 125-і лінейная высокаякасная сістэма. Але праект ніколі не выкарыстоўваўся.

У 1969 годзе японская дзяржаўная карпарацыя NHK пачала трансляцыю тэлебачання высокай выразнасці з суадносінамі бакоў 5:3, у той час, калі стандартам з’яўлялася 4:3. Выпрабаванне спадарожніка пачалося ў 1989 г. і працягнула рэгулярныя тэставанні ў 1991 годзе. Рэгулярнае вяшчанне у BS-9ch пачалося 25 лістапада 1994 г.

У 1981 годзе сістэма MUSE была дэманстравана ў ЗША, якая выкарыстоўвала тыя ж суадносіны, што і ў Японіі. Пасля дэманстрацыі, прэзідэнт Рональд Рэйган(які быў пад спрыяльным уражаннем) абвясціў сістэму «пытаннем нацыянальнага інтарэсу», каб увесці ў ЗША тэлебачнне высокай выразнасці.

### Узыход лічбавага сціску 
Пачынаючы з 1972 года, радыё-тэлекамунікацыйны сектар Міжнароднай камісіі электрасувязі (МКЭ-R) працуе над стварэннем аналага HDTV. Гэтая рэкамендацыя не падыходзіць да вяшчання палос, якія могуць дасягнуць хатніх карыстальнікаў. Стандартызацыя MPEG-1 у 1993 годзе і прывяло да прыняцця рэкамендацый МКЭ-R BT.709. У чаканні гэтых стандартаў арганізацыяй DVB быў сфармаваны саюз вяшчальнікаў-вытворцаў бытавой электронікі і рэгулюючых органаў. DVB распрацоўвае і ўзгадняе спецыфікацыі, якія афіцыйна стандартызаваная ETSI.

## Абазначэнні 
Вяшчанне HDTV суправаджаецца з трыма галоўнымі параметрамі:
* **Памер кадра ў пікселах**(ПКП) вызначаецца як *колькасць пікселаў па гарызанталі* × *колькасць пікселаў па вертыкалі*. Напрыклад *1280×720* ці *1920×1080*. Часта колькасць пікселяў па гарызанталі разумеецца з кантэксту, і адсутнічае, як у выпадку з дазволам *720p* і *1080p*.
* **Разгортка** атаясамліваецца з літарай ***p*** для прагрэсіўнай разгорткі або ***і*** для празрадкоўнай разгорткі.
* **Чашчыня кадраў** вызначаецца як і лік кадраў у секунду (ЛКС). Выкарыстоўваецца для празрадковых сістэм як нумар радкоў у секунду.

## Гл. таксама 
* HDMI
* Blue ray дыск
* HD+

Катэгорыя:Тэлебачанне
Катэгорыя:Тэхналогіі тэлебачання
Катэгорыя:Стандарты тэлевізійнага вяшчання
Альтанка

**Альтанка**, **альтана** (, ад ) — драўляная ці мураваная дэкаратыўная пабудова каркаснай (слупавой) канструкцыі для адпачынку, абароны ад сонца і ападкаў, часцей за ўсё выконваецца ў выглядзе ратонд. Звычайна размяшчаецца ў парках, гарадскіх і прыгарадных зялёных зонах, у дварах жылых дамоў, каля вадаёмаў. У мураваных альтанках стылю класіцызму выкарыстоўваліся шмат’ярусныя ордэрныя кампазіцыі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Садова-паркавыя збудаванні
Ратонда

у выглядзе ратонды, горад Піза]]
**Ратонда** (, ад  — круглы) — круглае ў плане цэнтрычнае збудаванне, звычайна завершанае купалам, з размешчанымі па перыметры калонамі. Вядома з часоў Старажытнай Грэцыі і Рыма ў некаторых храмах, маўзалеях, залах, паркавых павільёнах, альтанках і інш. Сустракаліся ў культавых збудаваннях сярэдніх вякоў, эпохі Адраджэння, стылю класіцызму. На Беларусі вядома з XVI стагоддзя.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні
Каркас

**Карка́с** - нясучая ўнутраная або знешняя канструкцыя збудавання.

## Драўлянае дойлідства 
Першы варыянт каркаса, т. зв. слупавая або закідная тэхніка (або тэхніка *у шулы*) вядома на тэрыторыі Беларусі з каменнага веку. Узводзілася яна досыць проста: па вуглах ставіліся вертыкальныя слупы, а прастора між імі закідалася жэрдкамі ці тонкімі бярвеннямі.  У далейшым, пачынаючы з ІІ-ІІІ стст. яе ў значнае ступені пачала выцясняць зрубная канструкцыя збудаванняў. Даволі шырока слупавая або закідная тэхніка да нашага часу ўжываецца пры ўзвядзенні гаспадарчых памяшканняў.

## Мураваная архітэктура 
Новую хвалю развіцця каркас атрымаў з вынаходжаннем у ХІХ ст. будаўнічых канструкцый з металу, а ў далейшым і з бетону.

## Гл. таксама 
* Раскос

Катэгорыя:Архітэктура
Селяхоўскае

**Селяхоўскае**, **Селяхінскае**, **Селяхі** — возера ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Размяшчаецца за 55 км на поўдзень ад Брэста каля вёскі Селяхі. Уваходзіць у склад Брэсцкай групы азёр.

Возера знаходзіцца ў басейне Заходняга Буга. Плошча возера складае 0,5 км². Найбольшая глыбіня — 8,6 м. Даўжыня возера — 1,3 км. Найбольшая шырыня возера — 0,8 км. Даўжыня берагавой лініі возера складае 3,7 км, плошча вадазбору — 9,75 км². Аб'ем вады ў возеры — 1,4 млн м³.

Схілы катлавіны возера часткова знаходзяцца пад ворывам. Мелкаводдзе пясчанае. На большых глыбінях пашыраныя сапрапелі магутнасцю да 12,5 метраў.

Возера зарастае ўздоўж берагоў трысцём і чаротам. Падводная расліннасць пашыраная да глыбіні 3,5—4 метры.

Возера Селяхоўскае злучанае ручаём з возерам без назвы. Возера размяшчаецца за 200 метраў ад мяжы з Украінай.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Брэсцкага раёна
Селішча (возера)

**Се́лішча** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 10 км на захад ад Ушачаў, каля вёсак Селішча і Рыбакі.

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Ушача. Плошча Селішча складае 0,52 км². Найбольшая глыбіня возера — 14 м. Даўжыня возера — 1,73 км, найбольшая шырыня — 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі — 4,28 км. Аб'ём вады ў возеры складае 2,56 млн м³, плошча вадазбору возера — 76,8 км².

Схілы катлавіны возера маюць вышыню 4—8 м. На паўднёвым захадзе і поўначы вышыня схілаў складае 14—19 м. На ўсходзе схілы знаходзяцца пад лесам, на захадзе і поўначы ў ніжняй частцы — пад хмызняком; у верхняй частцы пад выганам схілы разараныя.

Берагі возера нізкія, на захадзе і поўдні берагі забалочаныя, тарфяністыя. Мелкаводная зона вузкая. У глыбакаводнай зоне адзначаныя тры ўпадзіны, глыбіня якіх складае 7,7, 14 і 11,5 м адпаведна. Каля паўднёвага берага возера мае востраў плошчай 0,2 га (0,002 км²). Дно вадаёма да глыбіні 1,5 м пясчанае, на большых глыбінях дно высланае глеем.

Шырыня паласы надводнай прыбярэжнай расліннасці складае 4—30 м, пашыраная да глыбіні 2,5 м. Падводная расліннасць пашыраная ў возеры да глыбіні 4,4 м.  Праз возера працякае рака Альзініца (упадае пад назвай *Баярская*).

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лешч, плотка, язь, лінь, карась і іншыя рыбы.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Ушачы
Сямён Барысавіч Шапіра

**Сямё́н Бары́савіч Шапі́ра** (нар.  г., в. Рачэнь Любанскага раёна Мінскай вобласці) — беларускі эканаміст, дзяржаўны дзеяч. Доктар эканамічных навук, прафесар. Сын Барыса Міронавіча Шапіры.

## Біяграфія 
Закончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі. Працаваў галоўным эканамістам саўгаса «Камсамолец» (Дзяржынскі раён), старшынёй СКП «Маяк» (Дзяржынскі раён). У 1998—1999  — дырэктар Беларускага навукова-даследчага інстытута эканомікі і інфармацыі аграпрамысловага комплексу. У 1999—2004 працаваў у сістэме Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Беларусі. З 2004 — генеральны дырэктар ААТ «Агракамбінат «Дзяржынскі». З красавіка 2008 — Міністр сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.

Старшыня Гродзенскага аблвыканкама з мая 2010 па лістапад 2013, пасля — старшыня Мінскага аблвыканкама.

У маі 2017 года быў абраны старшынёй Беларускай федэрацыі хакея. 24 мая ў сувязі з пераходам на іншую працу вызвалены ад пасады старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта. За час кіравання беларускім хакеем, элітны дывізіён пакінула не толькі нацыянальная каманда, але і маладзёжная. У свой час юніёрская зборная ўпершыню за доўгі час выйшла ў чвэрцьфінал чэмпіянату.

## Сям'я 
Жанаты, мае дачку і сына.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па праблемах кіравання і рэфармавання АПК Беларусі ва ўмовах рыначнай эканомікі.

## Выбраная бібліяграфія 
* Управление в агропромышленном комплексе прм рыночных отношениях. Мн., 1998.
* Основы управления аграрным сектором в условиях рынка: (Теория, методология и практ. рекомендации). Мн., 1999.
* Механизм рыночного развития агропромышленного комплекса Беларуси. Мн., 2000 (у сааўт.).
* Реформирование агропромышленного комплекса. Мн., 2002 (у сааўт.).

## Літаратура 
* Шапіра // БЭ ў 18 т. Т. 17. Мн., 2003.

Катэгорыя:Дактары эканамічных навук
Катэгорыя:Старшыні Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Старшыні Федэрацыі хакея Рэспублікі Беларусь
Споры (возера)

**Спо́ры** — возера ў Беларусі, у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў 5 км на паўднёвы захад ад Паставаў каля вёскі Шыркі. Належыць да групы Пастаўскіх азёр.

Знаходзіцца ў басейне ракі Мядзелка. Плошча возера складае 0,7 км². Найбольшая глыбіня возера 20,8 м, сярэдняя 4,2 м. Даўжыня Спораў складае 1,45 км, найбольшая шырыня 0,84 км. Даўжыня берагавой лініі 4,89 км. Аб’ём вады ў возеры складае 3,38 м³, плошча вадазбору 48 км².

Катлавіна возера эварзійнага тыпу. Схілы катлавіны маюць вышыню 10—20 метраў. На поўначы і захадзе схілы парослыя лесам, на паўднёвым усходзе і ўсходзе разараныя.
Заходняя частка возера глыбакаводная, усходняя — мелкаводная, з плоскім дном. Прыблізна ў цэнтры возера паміж глыбокай і мелкаводнай часткамі размяшчаецца востраў, плошча якога складае 0,015 км². У возеры ёсць 3 вялікія затокі. Берагі нізкія, вышынёй 0,2—0,3 м, пакрытыя хмызняком, месцамі зліваюцца з схіламі катлавіны. Месцамі вакол возера забалочаная пойма шырынёй 5—8 метраў. Мелкаводдзе пясчанае, глыбакаводная зона высланая глеем.
Возера эўтрофнае, праточнае. Зарастае да глыбіні 4,5—5,2 м. Праз возера цячэ рака Спорыца і злучае яго з азёрамі Світка і Задзеўскае. Упадае ручай Варонаўка. Таксама з возера Споркі (Малыя Споры) ўпадае ручай.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, плотка, сом, лінь, мянтуз і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Мядзелкі
Страдзецкае

**Стра́дзецкае** (Страдзечанскае) **возера** — возера ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Размешчанае за 22 км у напрамку на поўдзень ад Брэста, за 1,5 км на поўнач ад аграгарадка Медна. Адносіцца да басейна ракі Спанаўка (прыток Заходняга Буга). Уваходзіць у склад Брэсцкай групы азёр.

Плошча паверхні возера складае 0,16 (0,14) км². Даўжыня 0,66 (0,6) км, найбольшая шырыня 0,36 (0,33) км. Даўжыня берагавой лініі 1,6 (1,5) км. Найбольшая глыбіня 5,8 (6,6) м, сярэдняя — 2,6 (3,1) м. Аб’ём вады ў возеры 0,42 млн м³. Плошча вадазбору 1 км². Катлавіна возера суфазійна-карставага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі высокія, пясчаныя. Мелкаводная зона возера пясчаная, глыбей — крэменязёмісты сапрапель. Возера эўтрофнае. Зарастае да глыбіні 3—3,5 м (рдзесты, эладэя, трыснёг, чарот і інш.).

Страдзецкае возера злучанае каналам з Мяднянскім возерам. Упадае ручай.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Брестской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Брестской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Буга
Сверзна

**Све́рзна** — возера ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 23 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Ушачы, за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Навасёлкі на мяжы з Лепельскім раёнам, у басейне ракі Ушача.

Плошча Сверзны складае 0,38 км². Найбольшая глыбіня 10,1 м, сярэдняя 3,1 м. Даўжыня возера 1,7 км, найбольшая шырыня — 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі — 4,48 км. Аб’ём вады ў возеры складае 1,44 млн м³, плошча вадазбору возера — 10 км².

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны маюць вышыню 2—9 м, спадзістыя, пад лесам. На поўдні і паўднёвым усходзе вышыня схілаў складае 10—12 м. Берагавая лінія звілістая, утварае залівы. Берагі возера нізкія, вышынёй да 0,2 м, пясчаныя, пад хмызняком. Месцамі берагі павышаюцца да 0,5 м. На паўднёвым усходзе берагі зліваюцца з схіламі. У паўночнай і паўночна-заходняй частцы возера тарфяністая пойма вышынёй да 25 метраў. Літаральная і сублітаральная зоны стромкія. Дно возера да глыбіні 2 м пясчанае, глыбей выслана (да 3—3,5 м) апясчаненымі адкладамі і крэменязёмістым сапрапелем. Найбольшыя глыбіні знаходзяцца ў паўночнай частцы возера.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць ручаі, на паўночным захадзе злучана пратокай з ракой Ушача. Зарастае надводнай расліннасцю да глыбіні 1,5 м, шырыня паласы зарастання складае 15 м. Гарлачыкі і рдзесты пашыраны да глыбіні 3 м.

У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, гусцяра, плотка, краснапёрка, лінь, карп і іншыя рыбы.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Ушачы
Свіно (возера)

**Свіно, Свінак** — невялікае возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Блакітных азёр. Знаходзіцца на тэрыторыі ландшафтнага заказніка «Блакітныя азёры». Уваходзіць у Балдуцкую групу азёр.

Возера належыць да басейна ракі Страча.

## Спасылкі 
* Возера Свінак / Водныя рэсурсы Нацыянальнага парку «Нарачанскі» 

Катэгорыя:Балдуцкая група азёр
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Яўген Міклашэўскі

**Яўген Васілевіч Міклашэўскі** (нар. , в. Лыскі, цяпер Беластоцкі павет, Падляскае ваяводства, Польшча; Псеўданімы: *Яўген Верабей*) — беларускі паэт і перакладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1946 г. пераехаў з бацькамі ў в. Кміты (цяпер Нясвіжскі раён). У 1953 г. паступіў у Нясвіжскае педагагічнае вучылішча імя Якуба Коласа, дзе правучыўся 3 гады. Апошні курс заканчваў у Пінскім педагагічным вучылішчы (1957). Працаваў загадчыкам Вяліка-Вулькаўскай і Чарнеевіцкай пачатковых школ Пінскага раёна. Вучыўся ў Мінскім педагагічным інстытуце замежных моў (1962—1965). Працаваў загадчыкам аддзела часопіса «Родная прырода» (1972—1978), старшым рэдактарам аддзела прозы часопіса «Маладосць» (1978—1981), літкансультантам СП БССР (1981—1988). Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1980). Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
Дэбютаваў у друку ў 1959 г. (часопіс «Полымя»). Аўтар зборнікаў паэзіі «Свежасць» (1968), «Ганна з Пухавіч» (гумар, 1976), «Світальны водбліск» (1981, усе тры пад псеўд. *Яўген Верабей*), «У спрадвечным руху» (1985), «Зара-заранка, зара-вячэрніца» (1989). У часопісе «Маладосць» апублікаваў аповесці «Чатыры дарогі» (1979) і «Мёртвая крыніца» (1989). У выдавецтве «Мастацкая літаратура» выдаў раман-даследаванне «Каханне і смерць або Лёс Максіма Багдановіча» (1994).

Перакладае паэзію і прозу з англійскай і славянскіх моў. Пераклаў творы Д. Уолеса, Э. Хемінгуэя, М. Пехаля, М. Лермантава, С. Ясеніна, А. Кальцова, Р. Кіплінга, Э. Колдуэла, Наваі, Машраба, лібрэта У. Вольскага оперы С. Манюшкі «Галька».

## Прызнанне 
Лаўрэат Літаратурнай прэміі імя Івана Мележа.

## Літаратура 
* 
* 
* Чыгрын С. У спрадвечным руху літаратуры // Ніва № 37. 2006, 10 верасн. С. 8.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Кааба

**Кааба** () — мусульманская святыня ў выглядзе кубічнай пабудовы ва ўнутраным двары Забароненай Мячэці (Мекка). Мае толькі адзін уваход; адсутнічаюць вокны. Унутры Каабы, у яе правым вуглу на вышыні каля паўтара метраў размешчаны свяшчэнны для ўсіх мусульман Чорны камень (верагодна, метэарытнага паходжання). Вакол Каабы падчас хаджу адбываецца абрад таваф. Кааба служыць кіблай — арыенцірам, да якога звяртаюць свой твар мусульмане ўсяго свету падчас малітвы.
## Літаратура 
* Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. ISBN 985-11-0277-6

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мячэці Меккі
Катэгорыя:Арабская міфалогія
Катэгорыя:Іслам
Суя

**Су́я** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца за 18 км на поўдзень ад Полацка, каля вёскі Плусы. Належыць да групы Ушацкіх азёр. Знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка.

## Назва 
Назва Суя фінскага паходжання, яе гідранімічны аналаг — назва возера *Suoja* на Аўкштайцкім Паазер’і. Апошнюю звязваюць з фінскім *suo* «балота» і назвай *Suo-järvi* (возера ў Карэліі), што значыць «забалочанае возера».

Назва, магчыма, з’яўляецца пазнейшай фінскай калькай з балцкай першакрыніцы, якая, відаць, захавалася ў назве недалёкага ад яго возера Палазер’е. Адпачатная балцкая форма гэтай назвы аднаўляецца ў выглядзе тыпу **Pal-eźera(n)* (літоўскае *ežeras*, пруск. *azaran* «возера»). Яе значэнне можна перадаць як «Возера, што разлілося» або нават аднаслоўна «Разліў». Назва можа сягаць часоў пасляледавікоўя — Палазер’е ў складзе кангламерацыі азёраў, якія ў пасляледавіковы час утваралі адно вялікае азярышча.

Узнікненне назвы-калькі Суя магло адбыцца пасля пачатку насоўвання ў 4400—4200 гг. да н.э. фінамоўных прадстаўнікоў археалагічнай культуры грабеньчата-ямкавай керамікі на тэрыторыі протабалцкіх нарвенскай і нёманскай культур (на поўдзень ад Дзвіны археалагічна вядомыя толькі асобныя астраўкі, звязаныя з культурай грабеньчата-ямкавай керамікі, найперш ля азёраў).

## Гідраграфія 
Плошча паверхні Суі складае 1,54 км². Даўжыня 2,75 км, найбольшая шырыня 0,82 км. Даўжыня берагавой лініі 8,1 км. Найбольшая глыбіня возера дасягае 3,6 м, сярэдняя складае каля 2,1 м. Плошча вадазбору 787 км². Аб’ём вады ў возеры 3,28 млн м³.

Катлавіна возера падпруднага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Вышыня схілаў катлавіны 5—8 м на паўднёвым усходзе, на поўдні месцамі дасягае 14 м. Схілы стромкія, пясчаныя. Берагавая лінія ўтварае некалькі заліваў. Берагі нізкія, пясчаныя, на захадзе возера забалочаныя. У паўночнай частцы возера берагі месцамі сплавінныя (шырыня сплавіны да 10 метраў). Пойма возера забалочаная, шырынёй 10—20 метраў. Дно плоскае, выслана крэменязёмістым сапрапелем. У прыбярэжнай частцы дно пясчанае.

Возера Суя эўтрофнае. Злучана пратокамі з азёрамі Гомель і Туроўля. У Сую ўпадаюць 4 ручаі. Надводная прыбярэжная расліннасць займае паласу 8—50 метраў да глыбіні 0,7 м. Зарастае падводнай расліннасцю каля 40 % плошчы возера да глыбіні ў 2 метры.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, лінь, акунь, судак і іншыя віды рыб.

Каля возера знаходзіцца вёска Плусы, праходзіць аўтамабільная дарога . Суя ўваходзіць у зону адпачынку «Азёрная».

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Суя // Белорусский Посейдон 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Басейн Тураўлянкі
Катэгорыя:Ушацкая група азёр
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Светлае (возера)

**Светлае** — невялікае возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца за 10 км у напрамку на поўдзень ад Паставаў, за 1,5 км за захад ад вёскі Шабаны. Належыць да групы Пастаўскіх азёр.

Знаходзіцца ў басейне ракі Мядзелка. Плошча паверхні возера складае 0,058 (0,05) км². Даўжыня Светлага складае 0,31 км, найбольшая шырыня — 0,26 (0,24) км. Даўжыня берагавой лініі 0,85 км.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-30. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1982 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Басейн Мядзелкі
Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Аўдотка

**Аўдотка** ці **Палянік-галахвосцік** (*Burhinus oedicnemus*) — птушка сямейства аўдоткавых.

## Знешні выгляд 
Вялікая птушка з «уціснутай» у тулава галавой, вялікімі жоўтымі вачыма і кароткай, моцнай, чорна-жоўтай дзюбай. Птушка дасягае ў даўжыню 45 см, размах крылаў — 80 см, даўжыня крыла — 25 см, хваста — 13 см. Апярэнне верхніх частак цела такога ж колеру як у жаўрукоў; пёры іржава-шэрыя з чорна-бурымі палосамі; ніжні бок цела жаўтлява-белы; махавыя і рулявыя пёры — чорныя. Дзякуючы афарбоўцы можа добра маскіравацца.

## Пашырэнне 
Радзіма гэтых птушак — Паўднёвая Еўропа, Паўночная Афрыка і Цэнтральная Азія. Дадзеная птушка, як правіла, жыве ў стэпах і пустынях, птушка не стайная, аддае перавагу адзіноце. Актыўная ноччу, добра бегае і лётае.

На тэрыторыі Расіі гэта адзіны прадстаўнік сямейства, сустракаецца ў Ніжнім Паволжы, Перадкаўказзе, на поўдні Арэнбургскай вобласці. Засяляе пустынную, стэпавую і лесастэпавую зоны.

На тэрыторыі Беларусі вельмі рэдкі від, знаходзіцца на мяжы знікнення. У пачатку мінулага стагоддзя была месцамі даволі звычайнай птушкай для пінскага, мазырскага і рэчыцкага Палесся, але ўжо ў 1930-я гады стала рэдкай на гнездаванні:
* *Burhinus oedicnemus oedicnemus* — заходняя частка арэалу віда
* *Burhinus oedicnemus harterti* — ад Волжска-Уральскага міжрэчча да перадгор’яў Алтая
* *Burhinus oedicnemus distinctus* — цэнтральная і заходняя частка Канарскіх астравоў 
* *Burhinus oedicnemus saharae*

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.
* 

## Спасылкі 
* Аўдотка ў Чырвонай кнізе Беларусі 

Катэгорыя:Аўдоткавыя
Катэгорыя:Птушкі Еўразіі
Катэгорыя:Птушкі Афрыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Птушкі на марках