Найміты ў Анголе

**Найміты ў Анголе** () — замежнікі, якія ўдзельнічалі ў грамадзянскай вайны ў Анголе на баку МПЛА або паўстанцаў, але не з’яўляліся кадравымі вайскоўцамі дзяржаў-інтэрвентаў (СССР, Куба, ПАР, ГДР). Сярод наёмных спецыялістаў першапачаткова пераважалі выхадцы з заходніх краін і дзяржаў , такіх як ЗША, Вялікабрытанія, Ірландыя, Францыя, Партугалія і ПАР. У 1990-я гады іх выціснулі ўраджэнцы былых савецкіх рэспублік, галоўным чынам расіяне і ўкраінцы.

## Заходнія найміты 
Дзейнасць «дзікіх гусей» прама ці ўскосна курыравалі амерыканскія спецслужбы. Пад іх кіраўніцтвам паспяхова сабраны атрад з 250 французскіх, партугальскіх і брытанскіх спецыялістаў). Аднак Бэнксу ўдалося перанакіраваць парадку тузіны амерыканцаў у Анголу, дзе некалькі з іх былі забіты ў баі, а астатнія ўзяты ў палон.

У пачатку 1990-х «дзікія гусі» працаўладкоўваліся праз паўднёваафрыканскіх пасярэднікаў, з якімі заключаліся 30-дзённыя кантракты без медыцынскай страхоўкі або кампенсацыі ў выпадку ранення або смерці. Радавым плацілі 500 рэндаў (прыкладна 150 долараў па тых часах) у дзень, капралам — 600 рэндаў, камандзірам аддзяленняў — 750, а камандаванню ўсёй групай — 900. Палову сумы выдавалі адразу, а рэшту атрымлівалі пасля завяршэння кантракту. Далей замежнікаў перакідвалі самалётамі ў зону баявых дзеянняў, часам з перасадкай у Намібіі.

## Супрацоўнікі ПВК 
У 1990-я гады ў «гарачай кропцы» з’явіліся байцы паўднёваафрыканскай ПВК «Executive Outcomes». Першы час яны навучалі вайскоўцаў урадавай арміі, а крыху пазней удзельнічалі ў баявых дзеяннях, але ўжо на баку паўстанцаў, у прыватнасці, групоўкі УНІТА. У 1993 годзе арганізацыя заключыла кантракт з нафтавай кампаніяй «Ranger Oil» на ахову перавозак дарагога абсталявання для бурэння свідравін, якое знаходзілася ў ангольскім порце на паўночным захадзе краіны.

## Найміты з былога СССР
Увосень 1998 года з’явіліся першыя паведамленні аб удзеле грамадзян Расіі і Украіны ў вайне ў Анголе. Яны пілатавалі ўдарныя верталёты Мі-24, штурмавікі Су-25, знішчальнікі МіГ-21 і МіГ-23, франтавыя бамбардзіроўшчыкі Су-24 і транспартнікі. Замежнікі таксама ўдзельнічалі ў супрацьпаветранай абароне, збіваючы з ПЗРК авіяцыю праціўніка. Спецыялісты з СНД служылі як ва ўрадавай арміі МПЛА, так і ў паўстанцаў УНІТА.

Па даных газеты «Собеседник», толькі з восені 1998 года па лета 1999 года было збіта не менш за 8 расійскіх транспартных самалётаў тыпу Ан-12 і Ан-26, ад 24 да 30 авіятараў трапілі ў рукі партызан. Усяго ў 90-я гады ў Анголе загінула і прапала без вестак 17 экіпажаў. Сярод іх — малдаўскі  (на борце было шэсць авіятараў), зніклы ў снежні 1997-га.

Усяго ў канфлікце, паводле інфармацыі выдання «Версия», зафіксаваны ўдзел не менш за 400 наёмных лётчыкаў на баку ўрадавых сіл і амаль столькі ж – на баку паўстанцаў з УНІТА. З іх загінулі не менш за сотню чалавек

## Крымінальны пераслед 
У 1976 годзе войскам марксісцкай МПЛА і саюзным кубінскім сілам удалося захапіць у палон 13 заходніх наймітаў, якія ваявалі за  — траіх амерыканцаў, дзевяцярых брытанцаў і ірландца. Над імі зладзілі паказальны працэс у Луандзе, на які запрасілі заходніх назіральнікаў і журналістаў. Пасля непрацяглых слуханняў былі вынесены прысуды. Траіх брытанцаў і амерыканца прысудзілі да расстрэлу, астатніх — да доўгіх тэрмінаў пазбаўлення волі.

## Аналіз 
Чакалася, што «салдаты поспеху» змогуць пераламаць ход вайны, як гэта было ў Конга. Дзяржсакратар ЗША Генры Кісінджэр даверна паведамляў сваім еўрапейскім калегам: *«200 наймітаў маглі ўтрымаць усё Бельгійскае Конга. У чэрвені 1976 года ЦРУ сказала нам, што 200 наймітаў змогуць заваяваць для нас усю Анголу»*. Аднак надзеі не апраўдаліся. Называліся яшчэ дзве прычыны фіяска: у адрозненне ад сакрэтнай аперацыі ў Конга ангольскія мерапрыемствы курыравала толькі ЦРУ (армія і авіяцыя не дапамагалі з лагістыкай). У дадатак ніхто не сачыў за тым, каб найміты інструктавалі і ўзмацнялі мясцовыя ўзброеныя атрады.

Прыток «салдат удачы» з постсавецкай прасторы, як адзначалі Боб Дэнар і расійская газета «Собеседник», прывёў да выцяснення заходніх спецыялістаў і падзення цэн на паслугі замежнікаў (былыя савецкія вайскоўцы прасілі за сваю работу ў два разы менш за канкурэнтаў). У інтэрв’ю для журналіста выдання «Известие» Георгія Золатава Дэнар зрабіў акцэнт на змене спецыфікі наёмніцтва на афрыканскім кантыненце. Са слоў француза, калі*«сорак гадоў таму афрыканцы не ўмелі ваяваць, таму яны мелі патрэбу ў падтрымцы белых наймітаў — цяпер яны навучыліся страляць адзін у аднаго. Але да гэтага часу не ўмеюць кіравацца з тэхнікай. Таму ім патрабуюцца спецыялісты для абслугоўвання гармат і самалётаў: у Афрыцы дагэтуль шмат савецкага і расійскага цяжкага ўзбраення»*.

## Гл. таксама 
* Беларусы ў грамадзянскай вайне ў Анголе
* Найміты ў Радэзіі

## Публікацыі 
* *Вальдес, Виво Рауль.* Ангола: крах мифа о наемниках [Текст] : [Пер. с исп.] / [Предисл. О. Игнатьева]. - Москва : Прогресс, 1978. - 93 с., 8 л. ил. : ил.; 16 см.

Ангола
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе