.30 Carbine

**.30 Carbine** (7,62×33 мм) — прамежкавы патрон, распрацаваны ў 1940 годзе кампаніяй «Вінчэстэр» для арміі ЗША. Ужываўся ў самазарадным карабіне M1 у час Другой сусветнай вайны, войнаў у Карэі і В’етнаме, а таксама ў грамадзянскай зброі. Выраб гэтага патрона працягваецца і цяпер.

## Гісторыя 
Напярэдадні Другой сусветнай вайны армія ЗША запусціла праект «лёгкая вінтоўка», каб забяспечыць дапаможны персанал (кіроўцы, механікі, некаторыя афіцэры) і тылавыя падраздзяленні зброяй, у якой была б большая агнявая моц і дакладнасць, чым у стандартнага пісталету M1911A1 калібру .45 ACP, і ўдвая меншая вага за стандартную вінтоўку M1 Garand калібру .30-06.

У іншых краінах, у падобным выпадку часцей за ўсё выраблялі пісталет-кулямёты пад самы распаўсюджаны ў арміі пісталетны патрон. Але самы распаўсюджаны ў арміі ЗША патрон калібру .45 ACP быў досыць спецыфічны, і пад яго здолелі зрабіць надзейны пісталет-кулямёт. Часткова прыняты на ўзбраенне пісталет-кулямёт Томпсана быў цяжкім, дарагім у вытворчасці, а яго дакладнасць стральбы на сярэднія дыстанцыі не задавольвала ваенных.

Таму 1 кастрычніка 1940 года на сустрэчы прадстаўнікоў камерцыйных зброевых кампаній з Камітэтам абароны ЗША было прынята рашэнне распрацаваць паменшаную версію патрону .30-06 і распрацаваць пад яго зброю.

Згодна з распрацаванымі ў арміі ЗША спецыфікацыямі на новы патрон, калібр павінен быў быць больш 27-га, эфектыўная далёкасць стральбы — 300 ярдаў (каля 275 метраў) або больш, а сярэдні роскід — 18 цаляў (460 мм) або менш на адлегласці 300 ярдаў.

### Распрацоўка 
Улічваючы гэтыя патрабаванні, Эдвін Пагслі з Winchester вырашыў распрацаваць патрон з куляй 30-га калібру, масай 100—120 гран (6,2 — 7,4 грам) і хуткасцю 2000 футаў у секунду (610 м/с). У выніку патрон .30 carbine быў распрацаваны (першапачаткова ён меў пазначэнне .30 SR M-1) на аснове значна больш старога патрона .32 WSL, прадстаўленага для вінтоўкі Winchester Model 1905 (патрон распрацоўвалі для палявання на ліс ці каётаў, але папулярным ён не стаў). Па сваёй форме і канструкцыі патрон больш пахадзіў на пісталетны. У новым патроне выкарыстоўваецца больш лёгкая Куля (6,9 гр супраць 10,2) і палепшаны порах. У выніку пачатковая хуткасць кулі на 41 % вышэй, а энергія на 27 % большая, чым у зыходнага патрона .32 WSL.

Спачатку перад кампаніяй Winchester была пастаўлена задача распрацаваць толькі патрон, і вырабляць карабін пад яго не планавала. Іншыя фірмы і асобныя дызайнеры прадставілі некалькі праектаў карабінаў, але большасць прататыпаў былі альбо ненадзейнымі, альбо не праходзілі патрабаванне па масе. Маёр армейскай артылерыі Рэнэ Студлер пераканаў кампанію Winchester у тым, што вінтоўка Winchester M2 .30-06, распрацоўка якой была пачата Эдам Браўнінгам і ўдасканалена інжынерамі Winchester, можа быць дапрацавана для выкарыстання патрону .30 carbine. Праз некаторы час быў гатовы M1 Carbine.
 з падсумкам, замацаваным на прыкладзе, у якім знаходзіліся два запасных магазіна на 15 патронаў, побач ляжыць абойма на 10 патронаў .30 Carbine (патрэбна для паскоранага зараджання магазіна)]]
Да снежня 1940 года была выраблена доследная партыя патронаў са свінцовымі кулямі масай 6,9 г у тампакавай абалонцы. У студзені і чэрвені на выпрабаванні адпраўляюцца прамысловыя партыі патронаў па 50 000 штук у кожнай, а ўвосень выпускаецца партыя з 300 000 патронаў з іншым тыпам пораху.

### Пасля прыняцця на ўзбраенне 
Між тым, 30 кастрычніка 1941 года патрон прымаецца на ўзбраенне арміі ЗША пад пазначэннем **Cartridge, Carbine Cal. .30**. Як і планавалася Карабін M1 быў выдадзены пяхотным афіцэрам, кулямётчыкам, артылерыстам, танкістам, дэсантнікам і іншым супрацоўнікам сувязі замест больш буйнога і цяжкага M1 Garand.

Аднак удасканаленне патрона на гэтым не скончылася, напрыклад, замена маркі пораху, праведзеная ў красавіку 1942 года, дазволіла павялічыць пачатковую хуткасць кулі на 10 %, аднак спробы замяніць матэрыял гільзы з латуні на ацынкаваную сталь або алюміній апынуліся беспаспяховымі, як і распрацоўка бранябойнай кулі для дадзенага патрона.

У канцы Другой сусветнай вайны быў прадстаўлены Карабін М2, з перамыкачом селектыўнага агню, якія дазваляюць весці цалкам аўтаматычны агонь з даволі высокай хуткасцю (850—900 стрэлаў у хвіліну) і магазінам на 30 патронаў.

Акрамя серыйных карабінаў вытворчасці кампаніі Winchester, — Самазараднага М1 і аўтаматычнага М2, — іншай фірмай Auto-Ordnance, якая выпускала пісталеты-кулямёты Томпсана, пад патрон .30 carbine была ў парадку эксперыменту распрацавана так званая «лёгкая вінтоўка» (Thompson Light Rifle). Гэта зброя ў нейкай меры ўяўляла сабой аналаг нямецкага STG-44, са спрошчанай штампована-зварной канструкцыяй, адаптаванай для масавага выпуску. Але амерыканскіх вайскоўцаў яна не зацікавіла і так і засталася дасведчаным узорам.

Пасля заканчэння вайны вялікая колькасць карабінаў паступіла ў продаж на грамадзянскім рынку. З-за асаблівасці балістыкі кулі патрон .30 carbine не зацікавіў паляўнічых, аднак спадабаўся людзям, якія захапляюцца спартыўнай стральбой, а таксама паліцыянтам.

### Далейшае выкарыстанне патрона 
 вытворчасці Irwindale Arms, Inc. пад патрон .30 carbine]]
Ужо пасля заканчэння Другой Сусветнай вайны ў Дамініканскай Рэспубліцы венгерскім эмігрантам канструктарам Паўлем Кіралі пад патрон .30 Carbine быў распрацаваны аўтаматычны карабін Cristobal M2. Яго канструкцыя ўяўляла сабой цікаўны гібрыд двух сістэм — венгерскага пісталета-кулямёта Kiraly 39.M (ранейшая распрацоўка самога Кіралі), якім выпускалі ў Дамінікане па ліцэнзіі італьянскага пісталета-кулямёта Beretta M1938.

Акрамя таго, патрон .30 Carbine выкарыстоўваецца ў шэрагу рэвальвераў і пісталетаў, такіх як Ruger Blackhawk або AMT AutoMag III.

У 1994 годзе ў Ізраілі пад гэты патрон быў створаны карабін Magal, канструкцыя якога заснавана на аўтамаце Galil (мясцовы аўтамат на аснове АК). З 2001 года з-за шматлікіх скаргаў эксплуатантаў на нізкую надзейнасць ён быў зняты з узбраення. Між тым, арыгінальны карабін М1 застаецца на ўзбраенні ізраільскай паліцыі і сіл грамадзянскай абароны.

## Наменклатура патронаў 
Акрамя стандартнага таксама былі распрацаваны патроны з трасіруючымі кулямі М-16 і Т-16, халастыя, навучальныя, выпрабавальныя, а таксама патроны для кідання вінтовачных гранат.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Кашевский В. А.* Пехотное оружие Второй мировой войны / В. А. Кашевский. — Мн.: ООО «Харвест», 2004. ISBN 985-13-1815-9
* *Мураховский В. И.* Оружие пехоты: Справочник / В. И. Мураховский, С. Л. Федосеев — М.: Арсенал-Пресс, 1992. ISBN 5-85139-001-8

## Спасылкі 
* Современное стрелковое оружие 

.30 Carbine