open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бертран Гальперын

**Бертран Гальперын** (; нар. , Бруклін, Нью-Ёрк) — амерыканскі фізік-тэарэтык, спецыяліст у галіне кандэнсаваных асяроддзяў. Доктар філасофіі (1965), эмерыт-прафесар Гарвардскага ўніверсітэта, дзе працуе з 1969 года. Член Нацыянальнай АН ЗША і Амерыканскага філасофскага таварыства (1990).

## Біяграфія 
Скончыў Гарвардскі ўніверсітэт (бакалаўр фізікі, 1961). У Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі атрымаў ступені магістра (1963) і доктара філасофіі (1965) па фізіцы. У 1965—1966 гг. пастдак Нацыянальнага навуковага фонду ў парыжскай Вышэйшай нармальнай школе. У 1966—1976 гг. супрацоўнік лабараторый Бэла. З 1976 года па цяперашні час прафесар фізікі альма-матэр, Гарвардскага ўніверсітэта, з 1992 года Hollis Chair of Mathematics and Natural Philosophy, цяпер эмерыт; з 1988 па 1991 год загадчык кафедры фізікі; з 2004 года старэйшы член Harvard Society of Fellows. Таксама займаецца статыстычнай фізікай.

Сапраўдны член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук і Амерыканскага фізічнага таварыства.
Майкл Фішэр

**Майкл Эліс Фішэр** (; , Фізабад, Сіпарыя — ) — брытанскі фізік, хімік і матэматык, вядомы дзякуючы свайму ўкладу ў статыстычную фізіку. Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1971) і шэрагу іншых навуковых таварыстваў. Лаўрэат мноства ўзнагарод, у тым ліку прэміі Вольфа па фізіцы (1980), медаля Больцмана (1983) і Каралеўскага медаля (2005).

## Біяграфія 
Нарадзіўся на Трынідадзе, Вест-Індыя. Скончыў са ступенню бакалаўра па фізіцы з адзнакай Каралеўскі каледж Лонданскага ўніверсітэта (цяпер Каралеўскі каледж Лондана), дзе вучыўся ў 1948—1951 гадах. Ступень доктара філасофіі па фізіцы атрымаў там жа ў 1957 годзе, займаўшыся дзеля гэтага там на працягу 1953—1956 гадоў. У 1958—1964 гадах выкладаў там жа. У 1981 годзе — фэла альма-матэр, да таго часу ўжо Каралеўскага каледжа Лондана. У 1963—64 гг. у Ракфелераўскім універсітэце ў Нью-Ёрку. У 1966—1989 гадах прафесар Карнельскага ўніверсітэта, у 1975—1978 гадах загадчык яго кафедры хіміі. З 1987 года прафесар Мэрылендскага ўніверсітэта ў Каледж-Парку, на пачатак 2015 года яго Заслужаны ўніверсітэцкі прафесар-эмер, рэгент- і даследчы прафесар.

Член Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі. Падпісаў «Папярэджанне навукоўцаў чалавецтву» (1992).

У 1971 годзе быў абраны членам Лонданскага каралеўскага таварыства, у 1993—1995 гадах займаў пасаду яго віцэ-прэзідэнта.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фізікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фізікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Фізікі XXI стагоддзя
Жыль Брасар

**Жыль Брасар** (; , ) — канадскі фізік-тэарэтык. Вядомы сваімі працамі па квантавай тэлепартацыі, квантавай заблытанасці, а таксама квантавай крыптаграфіі, у прыватнасці стварэннем пратакола BB84. Член Каралеўскага таварыства Канады (1996), Лонданскага каралеўскага таварыства (2013), замежны член НАН ЗША (2021).

Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі
Катэгорыя:Фізікі Канады
Роберт Браўт

**Роберт Браўт** (; ,  — , ) — фізік-тэарэтык, які працаваў у галіне фізікі элементарных часціц. Заслужаны прафесар Брусельскага вольнага ўніверсітэта. Лаўрэат шэрагу прэстыжных прэмій у галіне фізікі.

## Біяграфія 
Пасля атрымання ў 1952 годзе дыплома доктара філасофіі ў Калумбійскім універсітэце працаваў на пасадзе прафесара ў Карнельскім універсітэце. У 1961 годзе пераехаў у Бельгію, дзе атрымлівае пазіцыю ў Брусэльскім свабодным універсітэце і бельгійскае грамадзянства. У 1993 годзе выйшаў на пенсію, атрымаўшы званне заслужанага прафесара.

З’яўляецца адным з заснавальнікаў тэорыі спантаннага парушэння сіметрыі ў фізіцы элементарных часціц. Сумесна з Франсуа Энглерам з’яўляецца аўтарам адной з фундаментальных прац у гэтай галіне, апублікаванай у часопісе «Physical Review Letters» у 1964 годзе.

## Узнагароды 
* 1961 — Грант Гугенхайма па фізіцы
* 1997 — Прэмія ў галіне фізікі часціц і фізікі высокіх энергій, Еўрапейскае фізічнае таварыства
* 2004 — Прэмія Вольфа па фізіцы
* 2010 — Прэмія Сакураі, Амерыканскае фізічнае таварыства

Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі ЗША
Дэніел Клепнер

**Дэніел Клепнер** (; ) — амерыканскі фізік, які ў апошнія гады спецыялізаваўся на атамнай фізіцы. Вядомасць прынесла стварэнне кандэнсату Базэ — Эйнштэйна з атамаў вадароду ў 1998 годзе. Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1986), замежны член Французскай акадэміі навук (2002).

## Узнагароды 
* Прэмія Юлія Эдгара Ліліенфельда (1991)
* Прэмія Макса Планка (1992)
* Медаль Эрстэда (1997)
* Прэмія Вольфа па фізіцы (2005)
* Прэмія Леа Сіларда (2005)
* Нацыянальны навуковы медаль ЗША (2006)
* Медаль Фрэдэрыка Айвса (2007)
* Медаль Бенджаміна Франкліна (2014)
* APS Medal for Exceptional Achievement in Research (2017)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фізікі ЗША
Апейка

**Апейка** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Фёдаравіч Апейка (нар. 1950) — беларускі спецыяліст у галіне транспартнага машынабудавання.
* Фёдар Аляксандравіч Апейка (1908—1970) — беларускі вучоны ў галіне механікі тарфяных машын. Член-карэспандэнт АН БССР (1950), член-карэспандэнт Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР (1959—1961).
Кіршнер

**Кіршнер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Крысціна Фернандэс дэ Кіршнер, 55-ы прэзідэнт Аргенціны
* Нестар Кіршнер,  54-ы прэзідэнт Аргенціны
* Роберт Кіршнер, амерыканскі астраном
Аляксандр Фёдаравіч Апейка

**Аляксандр Фёдаравіч Апейка** (нар. , Мінск) — беларускі спецыяліст у галіне транспартнага машынабудавання. Доктар тэхнічных навук (1994), прафесар (1994).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (аўтатрактарны факультэт, 1972).
    
Працаваў у Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі (1972—1996, навуковы супрацоўнік галіновай навукова-даследчай лабараторыі ўніверсальна-акучвальных калёсных трактараў, у 1991—1993 — загадчык кафедры кібернетыкі і вылічальнай тэхнікі), FCA Fiat Chrysler Automobiles (старшы инжынер).
 
Навуковыя інтарэсы: аўтамабіле- і трактарабудаванне; камп’ютарнае мадэляванне, сінтэз сістэм кіравання і аптымізацыі транспартных сродкаў; вібрацыі рулявой сістэмы; абразіўны знос.

## Бібліяграфія 
* Моделирование и синтез управляемой подвески многоопорных машин : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.05.03 / Опейко Александр Федорович. ― Минск, 1993.
* Исследование динамики поворота гусеничного хода : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.05.03 / Опейко Александр Федорович. ― Минск, 1976.
     

## Літаратура 
* Апейка Аляксандр Фёдаравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 1. — С. 421.
* Автотракторный факультет, 1951―2011 / БПИ — БГПА — БНТУ. ― Минск, 2011. — Информация на с. 68, 108.
* Опейко Александр Федорович // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. — Минск, 2001. — Т. 1. — С. 121.
Роберт Кіршнер

**Роберт Кіршнер** (, нар. , , Нью-Джэрсі) — амерыканскі астраном, касмолаг і даследчык звышновых. Прафесар Гарвардскага ўніверсітэта, член НАН ЗША і Амерыканскага філасофскага таварыства. Лаўрэат прэміі Вольфа па фізіцы (2015).

## Біяграфія 
Скончыў magna cum laude Гарвард-каледж па астраноміі (1970). Ступень доктара філасофіі па астраноміі атрымаў у Каліфарнійскім тэхналагічным інстытуце ў 1975 годзе. У 1974—1976 гадах пастдак у Нацыянальнай абсерваторыі Кіт-Пік. На працягу дзевяці гадоў выкладаў у Мічыганскім універсітэце: з 1976 года асістэнт-прафесар, з 1979 года асацыіраваны прафесар, у 1981—1985 гадах прафесар і кіраўнік па астраноміі. У 1985 годзе перайшоў на кафедру астраноміі Гарварда, дзе з таго часу і дагэтуль з’яўляецца прафесарам астраноміі, загадваў кафедрай астраноміі ў 1990—1997 гадах, у 1997—2003 гадах узначальваў падраздзяленне па оптыцы і ВК Гарвард-Смітсан. У 2002—2007 гадах узначальваў адзін з гарвардскіх каледжаў — Quincy House (Harvard College). Эмерыт-прафесар Гарварда і таксама (з 2015) з’яўляецца галоўным кіраўніком навуковых праграм Gordon and Betty Moore Foundation. У 2004—2006 гг. прэзідэнт Амерыканскага астранамічнага таварыства. Фэла Амерыканскага фізічнага таварыства і Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі. Яго вучні Браян Шміт і Адам Рыс атрымалі Нобелеўскую прэмію па фізіцы 2011 года (сумесна з Солам Перлмутэрам) «за адкрыццё паскоранага пашырэння Сусвету праз назіранне далёкіх звышновых».

Член НАН ЗША (1998), Амерыканскага філасофскага таварыства (2005), Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1992).

Аўтар больш за 250 рэцэнзаваных публікацый у астранамічных часопісах і кнігі «The Extravagant Universe: Exploding Stars, Dark Energy, and the Accelerating Cosmos» (Princeton University Press, 2002).

Катэгорыя:Астраномы ЗША
Салдаценка

**Салдаценка** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксей Васілевіч Салдаценка — расійскі вучоны ў галіне гародніцтва
* Валерый Фёдаравіч Салдаценка — украінскі гісторык
* Віктар Васілевіч Салдаценка — украінскі палітычны і грамадскі дзеяч
* Вячаслаў Ігаравіч Салдаценка — беларускі гандбаліст

## Гл. таксама 
* Савелій Герасімавіч Сідарэнка-Салдаценка — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху на Беларусі
Добрынка (Ліпецкая вобласць)

**Добрынка** () — пасёлак у Ліпецкай вобласці Расіі, цэнтр Добрынскага раёна. У 1967—2005 гадах меў статус пасёлка гарадскога тыпу. Насельніцтва — 8965 чал. (2021). Аднайменная чыгуначная станцыя на лініі Гразі — Паварына Паўднёва-Усходняй чыгункі.

Стаіць у вярхоўі ракі Плавутка.

Катэгорыя:Населеныя пункты Ліпецкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1802 годзе
Максіміліян Хайдэр

**Максіміліян Хайдэр** (ням.: Maximilian Haider; нар. , ) — аўстрыйскі фізік. Лаўрэат прэміі Вольфа па фізіцы 2011 года. Ганаровы прафесар тэхналагічнага інстытута Карлсруэ. З’яўляецца заснавальнікам і кіраўніком кампаніі Corrected Electron Optical Systems (CEOS).

## Біяграфія 
Скончыў універсітэт імя Хрысціяна Альбрэхта ў Кілі і Дармштацкі тэхнічны ўніверсітэт, у якім у 1987 годзе атрымаў доктарскую ступень. У 1989 годзе стаў кіраўніком групы ў Еўрапейскай лабараторыі малекулярнай біялогіі (EMBL).

У 1992 годзе пачынае плённае супрацоўніцтва з нямецкімі фізікамі Харальдам Разэ і Кнутам Урбанам. У 2006 годзе сумесна з імі атрымлівае прэмію Карла-Хайнца Бекурца, а ў 2008 — прэмію Хонды. У 2011 годзе тром фізікам прысуджаецца прэмія Вольфа. У 2005 годзе ад сваёй кампаніі CEOS атрымаў прэмію доктара Рудольфа Эберле.
Галіна Мікалаеўна Рэйзіна

**Галіна Мікалаеўна Рэйзіна** (красавік , — ) — беларускі спецыяліст у галіне калёснага і гусенічнага машынабудавання. Доктар тэхнічных навук (2006), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут (1960).

Працавала ў Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (факультэт інфармацыйных тэхналогій і робататэхнікі, кафедра «Вышэйшая матэматыка № 1», прафесар).

Навуковыя інтарэсы: імітацыйнае мадэляванне; аналіз складаных дынамічных сістэм; статыстычны аналіз.

## Бібліяграфія 
* Научные основы выбора оптимальных параметров систем подрессоривания многоопорного шасси : диссертация … доктора технических наук : 05.05.03 : защищена 28.06.2005 : утверждена 17.05.2006 / Рейзина Галина Николаевна. — Минск, 2005.
* Некоторые вопросы спектрального анализа колебаний многоопорной машины : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.195 / Г. Н. Рейзина. — Минск, 1970.

## Літаратура 
* Рейзина Галина Николаевна // Научные направления ученых Белорусской государственной политехнической академии. — Минск, 1998. — C. 51.
Сцепанчук

**Сцепанчук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Кліменцій Піліпавіч Сцепанчук, беларускі спецыяліст у галіне электратэхнікі
* Уладзімір Піліпавіч Сцепанчук, беларускі спецыяліст у галіне энергетычнага машынабудавання і цеплаэнергетыкі
Вядомыя асобы Таганрога

[thumb|200px|[Герб Таганрога]]
Вядомыя ўраджэнцы Таганрога:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Мікалай Аляксеевіч Багараз|Мікалай Багараз]]
[thumb|175px|[Кузьма Мікітавіч Галіцкі|Кузьма Галіцкі]]

## А 
* Аляксей Аляксандравіч Абалмасаў (нар. 1980) — беларускі вясляр-байдарачнік.

## Б 
* Мікалай Аляксеевіч Багараз (1874—1952) — вядомы рускі хірург, прафесар, заслужаны дзеяч навукі РСФСР.
* Уладзімір Аляксандравіч Бажанаў (нар. 1946) — беларускі гісторык, палітолаг.

## Г 
* Кузьма Мікітавіч Галіцкі (1897—1973) — савецкі военачальнік, Герой Савецкага Саюза, генерал арміі.
* Юрый Васілевіч Глазкоў (1930—2007) — фізік-оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1982), прафесар (1982).

## З 
* Васіль Андрэевіч Залатароў

## М 
* Ігар Аляксандравіч Міхайлапула

## Н 
* Барыс Мікалаевіч Назаранка

## Р 
* Фаіна Георгіеўна Ранеўская

## С 
* Канстанцін Апалонавіч Савіцкі

## Т 
* Міхаіл Ісаевіч Таніч (1923—2008) — савецкі і расійскі паэт.
* Юрый Іванавіч Тормышаў (нар. 1937) — вучоны ў галіне вылічальнай тэхнікі.

## Ф 
* Валянцін Мікалаевіч Фісенка

## Ч 
* Валерый Паўлавіч Чайка
* Міхаіл Аляксандравіч Чалісаў
* Антон Паўлавіч Чэхаў

## Ю 
* Усевалад Вячаслававіч Юшкін (1917—2000) — спецыяліст у галіне энергетычнага машынабудавання.
Віленская харугва

**Віленская харугва**, або **харугва Віленскага ваяводства** () — геральдычны сцяг паспалітага рушэння Віленскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага.

## Апісанне 
Харугва ўяўляла сабой двухбаковае прамавугольнае палотнішча чырвонага колеру ў «трыццаці і пяці локцяў» з дзвюма касіцамі.

На пярэднім баку выяўлены герб Вялікага княства Літоўскага — «Пагоня» на белым шчыце, на адваротным — «Калюмны».

«Пагоня» ў гербоўніку Каспера Нясецкага (1728) апісана наступным чынам:

Муж збройны ў шышаку на белым кані, бегам быццам пушчаным, сядло на ім і чапрак чырвоны, аж да капытоў конскіх распасцёрты, з траякімі залатымі махрамі, у полі таксама чырвоным; у правай руцэ меч аголены, узняты ўверх, быццам для ўдару трымае; а злева, дакладней, на плячы яго шчыт, з двума залатымі крыжамі ў адзін злучанымі.

Б. Кёне ўдакладняе, што тым часам шчыт ў вершніка быў чырвонага колеру.

## Гісторыя 
Паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў ваяводства сталі і ваеннымі акругамі, якія фармавалі тэрытарыяльнае воінскае падраздзяленне — частку войска, *«пры якой ёсць харугва (сцяг) або значок»*.

Для яўнага адрознення ад каронных і пазначэння належнасці ваяводстваў да Вялікага княства Літоўскага, Статутам 1566 года было вызначана, што ўсе ваяводскія харугвы на пярэднім баку маюць выяву вялікакняжацкага герба «Пагоні». У 1564—1566 гадах усе ваяводствы атрымалі харугвы адзінага ўзору з дзяржаўнага скарбу. Вялікая харугва ваяводства ўяўляла сабой аднакаляровае прамавугольнае палотнішча ў «трыццаці і пяці локцяў» даўжынёй з дзвюма касіцамі.

Барташ Папроцкі паведамляе, што ў яго час (1584) Віленскае ваяводства ўжывала тры гербы:

Віленскае [ваяводства] ўжывае [гербы:] мужа на кані белым у чырвоным полі, мядзведзя чорнага ў полі зялёным, і калюмны на чырвоным.

Падобныя харугвы мелі ўсе паветы Віленскага ваяводства, толькі павятовыя харугвы былі з адной касіцай.

Характэрнай рысай было выяўленне павятовага або ваяводскага герба разам з надпісам пра тэрытарыяльную належнасць харугвы.

Захавалася цэнтральная частка Троцкай харугвы часоў рэчыпаспалітаўска-маскоўскай вайны 1609—1618 гадоў, на якой пазначана імя караля і вялікага князя Жыгімонта Вазы — *Sigismundus III Dei gratia rex Poloniae magnus dux Lithuaniae*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Віленскае ваяводства
Катэгорыя:Харугвы ваяводстваў Вялікага Княства Літоўскага
Уладзімір Аляксандравіч Бажанаў

**Уладзімір Аляксандравіч Бажанаў** (нар. , Таганрог, Растоўская вобласць, РСФСР) — беларускі гісторык, палітолаг. Доктар гістарычных навук (1998), прафесар (2003).

## Біяграфія 
Скончыў Універсітэт дружбы народаў імя П. Лумумбы (1974), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (дактарантура, спецыяльнасць «Паліталогія», 1996).
    
Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 2011, факультэт тэхналогій кіравання і гуманітрызацыі, кафедра «Гісторыя, сусветная і айчынная культура», загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: улада; палітыка; дзяржаўнасць.

## Бібліяграфія 
* Политическая партия и государственный аппарат в условиях советской однопартийной системы (по материалам СССР 20-х гг.) : диссертация … доктора исторических наук : 07.00.03 / Божанов Владимир Александрович. — Минск, 1995.
     

## Літаратура 
* Бажанаў Уладзімір Аляксандравіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 2003. — Т. 6, кн. 2. — С. 326.
* Божанов Владимир Александрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 435.
 

 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Генадзь Мікалаевіч Здор

**Генадзь Мікалаевіч Здор** (, в. Звяняцкае, Хойніцкі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне апрацоўкі канструкцыйных матэрыялаў у машынабудаванні. Доктар тэхнічных навук (1999).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Тэхналогія машынабудавання, металарэзныя станкі і інструменты», 1967).
    
Працаваў у Заводзе паўправадніковых прыбораў імя Ф. Э. Дзяржынскага (з 1967, доследна-канструкторскае бюро), Фізіка-тэхнічным інстытуце НАН Беларусі (з 1971, навуковы супрацоўнік, з 1989 — загадчык лабараторыі высокіх ціскаў, з 2001 — загадчык аддзела механікі хуткапрацякаючых працэсаў і разбурэнняў, у 1983—1990 — намеснік дырэктара), Навукова-даследчым і канструктарска-тэхналагічным інстытуце зваркі і ахоўных пакрыццяў з вопытнай вытворчасцю (з 2003, дырэктар), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (2006—2018, загадчык кафедры «Робататэхнічныя сістэмы»).

Навуковыя інтарэсы: імпульсная апрацоўка матэрыялаў.

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР (1980) і інш.

## Бібліяграфія 
* Научные основы технологии формообразования изделий из листовых материалов импульсными нагрузками : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.03.01 / Здор Геннадий Николаевич. ― Минск, 1999.
* Исследование оптимальных режимов электрического разряда для камер малого объема при электрогидроимпульсной вытяжке листовых материалов в свободную матрицу : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.03.05 / Здор Геннадий Николаевич. — Минск, 1981.
     

## Літаратура 
* Здор Генадзь Мікалаевіч / М. П. Сіняк // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 391.
* Здор Геннадий Николаевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 648.
* Здор Геннадий Николаевич / Н. П. Савик // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2012. — Т. 3 : Гомельская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 281—282.
Віктар Дзмітрыевіч Цвяткоў

**Віктар Дзмітрыевіч Цвяткоў** (, в. Турок, Палкінскі раён, Пскоўская вобласць, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне сістэм аўтаматызаванага праектавання. Доктар тэхнічных навук (1981), прафесар (1985).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Металарэзныя станкі і інструменты», 1954), Інстытут тэхнічнай кібернетыкі АН БССР (аспірантура, 1965).
    
Працаваў у Гомельскім станкабудаўнічым заводзе (з 1954), Мінскім заводзе аўтаматычных ліній (з 1956, СКБ-8, начальнік канструктарскага аддзела), Цэнтральным навукова-даследчым інстытуце тэхнікі кіравання (Масква; 1962—1968, загадчык лабараторыі), Інстытуце тэхнічнай кібернетыкі АН БССР (1968—1986, намеснік дырэктара па навуковай рабоце, загадчык лабараторыі), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1986—2006, кафедра «Сістэмы аўтаматызаванага праектавання», у 1986—2004 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: аўтаматызацыя праектавання ў прыбора- і машынабудаванні.

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР (1978).

## Бібліяграфія 
* Многоуровневый синтез структурных моделей технологических процессов обработки деталей в автоматизированных системах проектирования : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.13.12 / Цветков Виктор Дмитриевич. — Ленинград, 1980.

## Літаратура 
* Цвяткоў Віктар Дзмітрыевіч / Н. П. Савік // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 17. — С. 97.
* Цветков Виктор Дмитриевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 465.
* Цветков Виктор Дмитриевич // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 35.
* Цветков Виктор Дмитриевич // Объединенный институт проблем информатики : 40 лет. — Минск, 2005. — С. 184—185.
* Цветков Виктор Дмитриевич // Большой белорусский энциклопедический словарь. — Минск, 2011. — С. 371.
Miami Ink

**«Miami Ink»** ― амерыканскае , якое выходзіла на  у 2005—2008 гадах і апавядала пра падзеі, якія адбываліся ў  ў Маямі-Біч, штат Фларыда. Шоу прывяло да некалькіх спін-офаў, у тым ліку шоу «», «», «» і «Madrid Ink», большасць з якіх таксама трансляваліся на TLC.

Катэгорыя:Тэлеперадачы ЗША
Рэальнае вучылішча

**Рэа́льныя вучы́лішчы** — няпоўныя сярэднія і сярэднія навучальныя ўстановы ў Германіі, Расійскай імперыі і шэрагу іншых краін.
]]
Упершыню з’явіліся ў Германіі ў сярэдзіне XVIII стагоддзя. У Расійскай імперыі рэальныя вучылішчы існавалі ў 1872—1917 гадах (у 1913 годзе налічвалася 276 вучылішчаў, у якіх навучаліся каля 13 тыс. навучэнцаў). На тэрыторыі сучаснай Беларусі першае рэальнае вучылішча створана ў 1872 годзе ў Пінску.
 (справа)]]

Утвараліся рэальныя вучылішчы на базе рэальных гімназій і прызначаліся пераважна для выхадцаў з гандлёва-прамысловага саслоўя. Тэрмін навучання складаў 6—7 гадоў. Асноўнымі прадметамі навучання былі матэматыка, фізіка, прыродазнаўства, чарчэнне, рысаванне, замежныя мовы. У 5-м і 6-м класах выкладаліся прыкладныя навукі прафесійнага кірунку. У 1888 годзе рэальныя вучылішчы пераўтвораны ў агульнаадукацыйныя навучальныя ўстановы, якія давалі выпускнікам права паступаць на вучобу ў тэхнічныя і сельскагаспадарчыя вышэйшыя навучальныя ўстановы, а з пачатку XX стагоддзя — на фізіка-матэматычныя і медыцынскія факультэты ўніверсітэтаў. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года рэальныя вучылішчы, як тып навучальных устаноў, былі ліквідаваны.

Рэальныя вучылішчы ў значна пераўтвораным стане працягваюць існаваць у сістэмах адукацыі шэрагу краін.

## Літаратура 
* 
*
Аляксандр Іванавіч Лойка

**Аляксандр Іванавіч Лойка** (нар. , в. Дворышча, Хойніцкі раён, Гомельская вобласць ) — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (1998), прафесар (2001).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Філасофія», 1983; аспірантура, 1986), Інстытут філасофіі і права АН Беларусі (дактарантура, 1996).

Працаваў у Гомельскім дзяржаўным універсітэце (1986—1989), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1989, факультэт тэхналогій кіравання і гуманітарызацыі, кафедра «Філасофскія вучэнні», загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: філасофія дзейнасці; філасофія тэхнікі; метадалогія навукі; філасофская аксіялогія; філасофія мадэрнізацыі.

## Бібліяграфія 
* Философско-методологическое исследование модернизации программ деятельности (аксиологический аспект) : диссертация … доктора философских наук : 09.00.02 : защищена 14.01.1997 : утверждена 11.03.1998 / Лойко Александр Иванович. — Минск, 1996.

## Літаратура 
* Лойка Аляксандр Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 421.
* Лойко Александр Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 540.
* Лойко Александр Иванович // Кто есть кто : Доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 37.
Еўрапейская кінапрэмія 2022

**35-я цырымо́нія прысуджэ́ння Еўрапе́йскай кінапрэ́міі**, якая ўручаецца Еўрапейскай кінаакадэміяй для прызнання дасягненняў у еўрапейскай кінавытворчасці, адбылася ў канферэнц-зале «» ў Рэйк’явіку, Ісландыя, 10 снежня 2022 года. На ўзнагароду прэтэндавалі фільмы, першыя афіцыйныя паказы якіх прайшлі з 1 чэрвеня 2021 года па 31 мая 2022 года і былі зняты еўрапейскімі рэжысёрамі.

Нямецкая актрыса, рэжысёр і сцэнарыст  атрымала Прэмію за жыццёвыя дасягненні, а палестынскі акцёр і рэжысёр  быў удастоены Прэміі за дасягненні ў сусветным кінематографе.

## Пераможцы і намінанты 
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны блакітным колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### Узнагароды за фільм 
### Персанальныя ўзнагароды 
### Ганаровыя ўзнагароды 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 35-я Еўрапейская кінапрэмія  на сайце Еўрапейскай кінапрэміі 
* 35-я Еўрапейская кінапрэмія на сайце «Internet Movie Database» 

2022
Катэгорыя:Кінапрэміі 2022 года
Катэгорыя:2022 год у кіно
Катэгорыя:2022 год у Ісландыі
Катэгорыя:Падзеі 10 снежня
Катэгорыя:Снежань 2022 года
Эльвіра Мансураўна Янкоўская

**Эльвіра Мансураўна Янкоўская** (, , нар. , Казань, РСФСР, СССР) — расійскі стыліст, мадэль, прадпрымальнік. Удзельніца «International-2013», уладальнік сеткі магазінаў адзення «Betty Barclay».

## Біяграфія 
### Дзяцінства 
Эльвіра нарадзілася 5 студзеня 1980 года ў Казані, у звычайнай сям’і. З дзяцінства пачала захапляцца мадэльным бізнесам. Эльвіра выхоўвалася ў сям’і, у якой прытрымліваюцца пэўных традыцый і паняццяў.

У сям’і было некалькі дзяцей, у дзяцінстве таксама захаплялася іншымі заняткамі, але паступова зноў пачынала цікавіцца прафесіяй мадэлі. У 2013 годзе Эльвіра стала «Місіс Расія International-2013».

Яна атрымала дзве вышэйшыя адукацыі па спецыяльнасцях філолаг-перакладчык і менеджар арганізацыі і кіравання (КФЭІ).

## Асабістае жыццё 
Эльвіра замужам за Сяргеем, у сям’і ёсць дачка Крысціна.

## Творчасць 
### Мадэльная кар’ера 
З ранніх гадоў Эльвіра захапляецца мадэльнай дзейнасцю, ва ўзросце 6 гадоў бацькі аддалі Эльвіру ў мадэльнае агенцтва, і ў 2013 годзе стала «Місіс Расія International-2013».

Яшчэ ў канцы 90-х гадоў яна змагла прайсці кастынг і стаць вядучай у праграме «Fam-TV». Для Эльвіры гэта была перамога ў гарадскім конкурсе і пачатак працы на тэлебачанні.

З 2005 па 2009 год Эльвіра была прадстаўніком еўрапейскага брэнда жаночага адзення Betty Barclay для Расіі. У 2008—2012 гадах была ўладальнікам сеткі магазінаў нямецкага брэнда жаночага адзення «Betty Barclay» у Казані.

З 2016 па 2018 год працавала на тэлебачанні, у якасці брэнд-менеджара і кіраўніка fashion-студыі.

З 2018 года стала кіраўніком брэнда адзення для спявачкі Нюшы, арганізатарам удзелу брэнда на «Moscow Fashion Week». У 2020 годзе стала кіраўніком праекта эка-касметыкі «Miralin».

У 2022 годзе Эльвіра ўдзельнічала ў Milan Fashion Week.

## Скандалы 
У сярэдзіне жніўня Блогер Валерыя Чакаліна, вядомая як Лерчэк, абвінаваціла Эльвіру Янкоўскую ў продажы падробленых люксавых рэчаў, выдаючы за арыгінал.

Па гэтым факце была ўзбуджаная крымінальная справа, аднак станам на 2022 год яна заведзеная ў дачыненні да нявызначанай асобы. Урон ад яе работы ацэньваецца ў 8 мільёнаў рублёў. Акрамя заяў у паліцыю, пацярпелыя падалі калектыўны пазоў у суд.

## Спасылкі 
*
Васіль Васільевіч Грынін

**Васіль Васільевіч Грынін** (, с. Ацямар, Лямбірскі раён, Мардовія, Расія — ) — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (1990) , прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Саратаўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. Г. Чарнышэўскага (спецыяльнасць «Гісторыя», 1943), Саратаўскае бранятанкавае вучылішча (1945), Інстытут філасофіі і права АН БССР (аспірантура, 1962).

Працаваў у Саратаўскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце і Зубаўрачэбнай школе г. Саратава (з 1945, выкладчык гісторыі УКП(б) і асноў марксізму-ленінізму), Казанская вышэйшая партыйная школа (старшы выкладчык кафедры філасофіі), Інстытуце філасофіі і права АН БССР (навуковы супрацоўнік), Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі (1964—1998, прафесар кафедры «Філасофія»).

Навуковыя інтарэсы: фундаментальныя праблемы гістарычнага матэрыялізму; праблема базісу і надбудовы; дыялектычны матэрыялізм; матэрыялістычнае абгрунтаванне працэсаў пераемнага развіцця духоўнай культуры; узаемадзеянне культуры і ідэалогіі; тэорыя ўласнасці; тэорыя і методыка навучання філасофіі.

Памёр 30 студзеня 1998 года, пахаваны на Паўночных могілках г. Мінска.

## Бібліяграфія 
* Социальная детерминированность прерывности и непрерывности в развитии духовных общественных отношений : диссертация … доктора философских наук : 09.00.01 : защищена 00.00.1990 : утверждена 00.00.1990 / Гринин Василий Васильевич. ― Минск, 1987.
* О материалистическом понимании преемственности в развитии духовной культуры : автореферат диссертации … кандидата философских наук / В. В. Гринин. ― Минск, 1967.

## Літаратура 
* Жизнь сквозь призму воспоминаний : Люди. События. Встречи / Ариадна Ладыгина. — Минск, 2015. — В содержании о Гринине В. В.
Морыс Гольдхабер

**Морыс Гольдхабер** (; , Лемберг, Аўстра-Венгрыя — , Іст-Сетакет, штат Нью-Ёрк) — амерыканскі фізік-ядзершчык, вядомы адкрыццём адмоўнай спіральнасці нейтрына (1957). Член Нацыянальнай АН ЗША (1958) і Амерыканскага філасофскага таварыства (1972). Удастоены Нацыянальнага медаля навукі (1983), лаўрэат прэміі Вольфа па фізіцы (1991).

## Біяграфія 
Эміграваў у ЗША з нацысцкай Германіі ў 1933 годзе. Ступень доктара філасофіі атрымаў у Кембрыджы ў 1938 годзе. Правёўшы два гады ў якасці фэла яго Каледжа Магдаліны, пераехаў у ЗША і паступіў у штат Ілінойскага ўніверсітэта. Натуралізаваны грамадзянін ЗША з 1944 года. У 1950 годзе стаў супрацоўнікам Брукхейвенскай нацыянальнай лабараторыі і з’яўляўся яе дырэктарам у 1961-73 гадах. З 1973 года заслужаны вучоны, а з 1985 года заслужаны вучоны-эмерыт Brookhaven Science Associates Associated Universities, Inc., працягваў працаваць у Брукхейвене да 2008 года. У 1982 годзе прэзідэнт Амерыканскага фізічнага таварыства. Падпісаў «Папярэджанне навукоўцаў чалавецтву» (1992).

Член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1965) і Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі.

Катэгорыя:Фізікі ЗША
Герб Жамойцкага староства

**Герб Жамойцкага староства** () — геральдычны сімвал Жамойцкага староства Вялікага княства Літоўскага.

У 1411 годзе, пасля Вялікай вайны з Тэўтонскім ордэнам, паспяховай для Польшы і ВКЛ, Жамойць паводле 1-га Таруньскага міру ўвайшла ў склад ВКЛ. З 1411 года вялікія князі літоўскія рэгулярна прызначалі ў Жамойць старостаў, але ў вялікакняжацкім тытуле яна называлася княствам.

## Апісанне 
У чырвоным полі чорны паўсталы мядзведзь са срэбным (часам выяўлялі залатым) ашыйнікам.

## Гісторыя 
Мядзведзя на гербе Жамойці звязвалі з Урсінамі, адным з легендарных арыстакратычных родаў, якія паводле падання пра Палемона перасяліліся з Італіі ў Літву, бо прозвішча роду паходзіць ад  (мядзведзь або мядзведжы). Аднак у Грунвальдскай бітве (1410) і на Канстанцкім царкоўным саборы (1415) жамойты ўдзельнічалі яшчэ без свайго герба, у Канстанцы яны прасілі вялікага князя Вітаўта дазволу карыстацца яго геральдыкай.

У 1584 годзе герольд Барташ Папроцкі ўпершыню дае апісанне герба Жамойціі — у барвовым полі чорны мядзведзь з белым ланцугом вакол шыі.

Мядзведзь, які стаіць на чатырох лапах, на пячатцы вялікага князя Вітаўта, які раней лічылі гербам Жамойці, аказаўся гербам Смаленскага княства, бо на пячатках вялікіх князёў Аляксандра, Жыгімонта Старога і Жыгімонта Аўгуста над мядзведзем надпіс  (Смаленскі).

На вялікім гербе Расійскай імперыі таксама выяўлялі «герб Самагіцкі» — у залатым полі «чорны, паўсталы на задніх лапах, мядзведзь, з барвянымі вачыма і языком».

## Галерэя 

Файл:Duchy of Samogitia Coat of Arms.png|Герб староства пад княжацкай каронай (каля 1586).
Файл:Герб Жемайтии из гербовника Б. Папроцкого.jpg|Герб з гербоўніка Барталамея Папроцкага.
Файл:Herbarz Kaspra Niesieckiego Жемайтское староство.svg|З гербоўніка Каспара Нясецкага.
Файл:Księstwo Żmudzkie.JPG|Герб пад княжацкай каронай ў Пасольскай зале Каралеўскага замка ў Варшаве.
Файл:Lietuviskas herbas ant Vavelio pilies sienos.jpg|У складаным гербе ў Вавельскім замку ў Кракаве.
Файл:Coat of arms of the Grand Duchy of Lithuania from the Statute (1614).png|У складзе вялікага герба ВКЛ на вокладцы Віленскага выдання Статута (1614).
Файл:Žemaitija. Жамойць (1720).jpg|Выява 1720 года.
Файл:Герб Жмудского княжества, епископства и города Медники.gif|Гербы Жмудскага біскупства, Жмудскага княства і горада Меднікі (1900).
Файл:Герб Княжества и области белорусские и литовские 1882.svg|У складзе вялікага герба Расійскай імперыі (1882).

## Спасылкі 
*  Istoriniai duomenys. Išsamiau apie Žemaitijos herbą 

Катэгорыя:Жамойцкае княства
Катэгорыя:Гербы ваяводстваў Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Гербы ваяводстваў Рэчы Паспалітай
Андрэй Уладзіміравіч Жук

**Андрэй Уладзіміравіч Жук** (, Горкі, Магілёўская вобласць) — беларускі ваенны дзеяч, намеснік Міністра абароны Рэспублікі Беларусь (з 2021), генерал-маёр (2016).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 жніўня 1969 года ў г. Горкі Магілёўскай вобласці.

У 1986 годзе скончыў Мінскае сувораўскае ваеннае вучылішча. У 1990 годзе, пасля заканчэння ў Маскоўскага вышэйшага агульнавайсковага каманднага вучылішча імя Вярхоўнага Савета РСФСР, праходзіў ваенную службу на пасадах камандзіра мотастралковага ўзвода, роты, танкавай роты, начальніка штаба — намесніка камандзіра танкавага батальёна, камандзіра танкавага батальёна 334-га гвардзейскага мотастралковага палка 120-й гвардзейскай мотастралковай дывізіі, намесніка начальніка штаба базы захоўвання ўзбраення і тэхнікі Паўночна-заходняга аператыўнага камандавання, намесніка камандзіра 361-й базы аховы і абслугоўвання Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь.

У жніўні 2007 года скончыў з адзнакай камандна-штабны факультэт Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь і прызначаны старшым афіцэрам упраўлення галоўнага аператыўнага ўпраўлення Генеральнага штаба Узброеных Сіл. У далейшым ваенную службу праходзіў на пасадах старшага афіцэра сёмага ўпраўлення Генеральнага штаба Узброеных Сіл, начальніка штаба — першага намесніка камандзіра 120-й асобнай гвардзейскай механізаванай брыгады Паўночна-заходняга аператыўнага камандавання, камандзіра 6-й асобнай гвардзейскай механізаванай брыгады Заходняга аператыўнага камандавання, камандзіра 11-й асобнай гвардзейскай механізаванай брыгады Заходняга аператыўнага камандавання.

2 ліпеня 2014 года прызначаны намеснікам камандуючага войскамі Заходняга аператыўнага камандавання. 28 чэрвеня 2016 года прысвоена воінскае званне генерал-маёра.

З мая 2018 года па 11 сакавіка 2021 года быў камандуючым войскамі Паўночна-заходняга аператыўнага камандавання.

11 сакавіка 2021 года прызначаны намеснікам Міністра абароны Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Намеснікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Ваенныя Беларусі
Катэгорыя:Генерал-маёры (Беларусь)
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Берлінскі кінафестываль 2021

**71-ы Берлінскі кінафестываль** праходзіў з 1 па 5 сакавіка 2021 года ў анлайн-фармаце.

## Пераможцы 
Катэгорыя:Берлінскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2021 года
Катэгорыя:Сакавік 2021 года
Катэгорыя:2021 год у Берліне
Катэгорыя:Падзеі ў Берліне
Берлінскі кінафестываль 2022

**72-і Берлінскі кінафестываль** праходзіў з 10 па 20 лютага 2022 года ў Берліне. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога мядзведзя — атрымаў фільм «Алькарас» рэжысёркі .

## Пераможцы 
Катэгорыя:Берлінскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2022 года
Катэгорыя:Люты 2022 года
Катэгорыя:2022 год у Берліне
Катэгорыя:Падзеі ў Берліне
Бешанковіцкая кераміка

**Бешанковіцкая кераміка** — ганчарныя вырабы майстроў з Бешанковічаў. Вядома з даўніх часоў. У 1930-я гг. працавала каля 30 майстроў-паліўнікаў, якія выраблялі паліваны посуд шырокага асартыменту (гаршкі, гарлачы, збаны, слаі, міскі, глякі, цукарніцы і інш.). Бешанковіцкая кераміка вызначалася простымі формамі, светла-чырвоным колерам, амаль поўнай адсутнасцю дэкору (зрэдку ўжываўся геаметрычны штамп), рознымі памерамі, у залежнасці ад якіх вырабы мелі розныя назвы: штука (гаршчок на 10 л), пyгаp (5 л), пецярык (2,5 л), семярык (1 л) і інш. Рабілі таксама цацкі. З 1934 года на базе промыслу існавала арцель. У 1950—1970-я гг. вырабам бешанковіцкай керамікі займаліся асобныя майстры.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бешанковічы
Катэгорыя:Культура Бешанковіцкага раёна
Бабруйская кераміка

**Бабруйская кераміка** — ганчарныя вырабы майстроў з Бабруйска. Промысел вядомы з даўніх часоў. У канцы XIX — пачатку XX ст. у Бабруйску працавала каля 60 майстроў. Выраблялі дымлёныя (т. зв. сінія), а з 1930-х гг. паліваныя рэчы. Рабілі посуд: гаршкі, збаны, гладышы, глякі, слаі, формы, міскі, макатры, вазоны, талеркі, букетнікі, вугольнікі (4 гаршчочкі, злучаныя разам і змацаваныя ручкай) і інш. Выраблялі таксама дробную пластыку (бараноў, ільвоў, мядзведзяў), цацкі. Гаршкі, міскі, макатры, вазоны былі 5 памераў, кожны з якіх меў сваю назву: вярэйка (гаршчок каля 4 л), абеднік (2 л), укладыш большы (1 л) і інш. Своеасаблівасць мастацкага выгляду керамікі вызначалі мясцовая сыравіна, майстэрства рамеснікаў, тэхналагічны ўзровень вытворчасці, традыцыі. Бабруйскую кераміку вылучаюць своеасаблівыя прапорцыі, спалучэнне бясколернай палівы з багатым каларытам светла-чырвоных глін, сціплае дэкарыраванне абводкамі і штампікамі, асаблівасці ў канструкцыі накрывак і ручак.

У 1989 годзе ў Бабруйску працаваў цэх мастацкай керамікі аб’яднання «Беларуская мастацкая кераміка», створаны на базе ганчарных рамесных майстэрняў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Культура Бабруйска
Аляксандра Ануфрыеўна Паслядовіч

**Аляксандра Ануфрыеўна Паслядо́віч** ( — ) — беларуская мастачка, графік, Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1963).

## Біяграфія 
Нарадзілася 23 красавіка 1918 года ў Мінску ў сям’і чыгуначніка. Наведвала прыватную студыю Валянціна Волкава. У 1938 годзе скончыла 9 класаў школы і паступіла на другі курс Віцебскага мастацкага вучылішча. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны А. Паслядовіч эвакуіравалася ў Куйбышаўскую вобласць, дзе працавала ў калгасе.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1957 года.

## Творчасць 
Браць удзел у мастацкіх выстаўках пачала ў 1953 годзе. Працавала ў розных тэхніках станковай графікі, спрабавала свае сілы ў так званых вольных тэхніках: пастэлі, гуашы, вугалі. Аўтар акварэляў, шэрагу прац у кніжнай графіцы. Аўтар ілюстрацый да кніг «Сымон-музыка» і «Рабакова хата» Якуба Коласа, «Кацярына» Тараса Шаўчэнкі (у сааўтарстве з В. І. Сахненкам), збора твораў індыйскіх пісьменнікаў «Дрэва вады», да твораў да твораў Д. Грыгаровіча і І. Ганчарова і інш. Сярод іншых работ Аляксандры Паслядовіч: «Партрэт Марыі Касавец» (1960) і «Беларуска» (1961) з цыкла «Па родным краі», цыклы станковых прац «Па Балгарыі», «Па Італіі», «На Палессі», серыі літаграфій «Беларускія народныя святы», «Беларускія жанчыны» (1971), «Беларускія песні», нацюрморты «Рыба і сеці» (1976), «Нацюрморт са званочкамі» і «Нацюрморт са снапом» (1977), «Нацюрморт з макамі» (1980)).

Працы Аляксандры Паслядовіч знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, фондах Беларускага саюза мастакоў і Міністэрства культуры Расійскай Федэрацыі, Дзяржаўным музеі выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна ў Маскве і інш.

## Узнагароды і званні 
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1963)
* Пасмяротна, 28 снежня 1988 года ўзнагароджана Дзяржаўнай прэміяй БССР за графічныя лісты «Жанчына са збанам», «На адпачынку», «Святочны дзень», «Надыход ночы», «Саламяная птушка» і цыкл «Беларускі нацюрморт».

## Ушанаванне памяці 
9 красавіка 2018 года Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь выпусціла ў абарачэнне паштовы канверт з арыгінальнай маркай «Жывапіс. А. А. Паслядовіч».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Аляксандра Паслядовіч. Да 100-годдзя з дня нараджэння  // Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва
* 9 красавіка Мінсувязі выпускае ў абарачэнне канверт з арыгінальнай маркай з серыі «Жывапіс» // Сайт Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Графікі СССР
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары СССР
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Беларусі
Катэгорыя:Асобы на марках
Выдавецтва Міністэрства беларускіх спраў Літвы

**Выдавецтва Міністэрства беларускіх спраў Літвы** — выдавецтва, якое існавала ў Коўне ў 1919—1924 гадах пры Міністэрстве беларускіх спраў у Літве. Выдавала грамадска-палітычную, навукова-папулярную, педагагічную і мастацкую літаратуру. Выйшлі брашура Мітрафана Доўнар-Запольскага «Асновы дзяржаўнасці Беларусі», гісторыка-палітычныя нарысы Язэпа Варонкі «Беларускі рух ад 1917 да 1920 года» і «Беларуская справа да міравой нарады ў Версалі», М. Засецкага «Міністэрства беларускіх спраў За 10 месяцаў існавання», І. Антонава «Успаміны аб польскай акупацыі Гарадзеншчыны ў 1919—1921 г.». Выпусціла паэтычныя зборнікі «Дудка беларуская» (з прадмовай Язэпа Варонкі) і «Смык беларускі» Францішка Багушэвіча, зборнік апавяданняў «Казкі жыцця» Якуба Коласа, паэму «Тарас-палясоўшчык», «Казкі» Ганса Крысціяна Андэрсена, англійскую легенду «Спявак Блондэль» (перакладчык Вацлаў Ластоўскі), навукова-папулярныя кнігі «Неба і зоры» (перакладчык Г. Казячы), «Закон жыцця сярод жывел і раслін» В. Лункевіча, агульнаадукацыйныя падручнікі «Новы лемантар для беларускіх дзетак» (3-е выд.) Яна Станкевіча, «Баташка» В. Зяленскага, «Фізіялогія і анатомія чалавека» Н. Малышава, падручнік «Новая гісторыя» Р. Віпера, «Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік» Вацлава Ластоўскага, «Слоўнік геаметрычных і трыганаметрычных тэрмінаў і сказаў» Клаўдзія Дуж-Душэўскага і Вацлава Ластоўскага. Усяго выйшла каля 20 кніг. Спыніла дзейнасць у сувязі з заснаваннем выдавецтва Беларускага цэнтра ў Літве.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Міністэрства беларускіх спраў Літвы
Катэгорыя:Выдавецтвы Літвы
Катэгорыя:1919 год у Літве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1924 годзе
Катэгорыя:Беларусы ў Каўнасе
Компьютерная газета

**«Компьютерная газета»** () — беларуская газета, прысвечаная камп’ютарнай тэхніцы, якая выдавалася ў Мінску з лютага 1995 года па 26 снежня 2016 года. Шэф-рэдактар газеты — Святлана Пумпур, усяго апублікаваны 1071 нумар.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Газеты Беларусі
Алтэр Друянаў

**Алтэр Друянаў** (6 ліпеня 1870, Друя — 10 мая 1938, Тэль-Авіў) — ізраільскі літаратар, рэдактар, журналіст, фалькларыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў забяспечанай хасідскай сям’і рабіна і гандляра Гецэля (Песаха Эльякіма) Янкелевіча і Трайны Друянавых. Вучыўся ў Валожынскай ешыве, затым заняўся камерцыяй. У 1890 апублікаваў свой першы фельетон у газеце на іўрыце «Ха-Меліц», за імі рушылі ўслед артыкулы і фельетоны на іўрыце і на ідышы ў розных перыядычных выданнях. У 1900—1905 быў сакратаром адэскага Камітэта па засяленні Палестыны, выехаў у Эрэц-Ісраэль у 1906, але ў 1909 вярнуўся ў Расію і да 1914 рэдагаваў «Ха-Олам» (у тыя гады орган Усерасійскай сіянісцкай арганізацыі). У 1918 годзе ў Адэсе пачаў рэдагаваць сумесна з Х. Н. Бялікам і  перыядычныя зборнікі яўрэйскай фалькларыстыкі «Рэшумот» (вып. 1-4, Адэса-Берлін-Тэль-Авіў, 1918-26).

З 1921 пастаянна жыў у Эрэц-Ісраэль. Друянаў вядомы як аўтар «Сефер ха-бдзіха ве-ха-хідуд» («Кніга анекдотаў і астротаў»), выдадзеных у трох тамах у перыяд з 1935 па 1938). Складальнік зборніка дакументаў «Ктавім ле-талдот Хібат Цыён ве-ішув Эрэц-Ісраэль» («Запіскі па гісторыі Хібат Цыён і засялення Палестыны»), выдадзеных у трох тамах у перыяд з 1919 па 1932). У 1943—1945 выйшаў двухтомнік яго твораў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Пісьменнікі Ізраіля
Катэгорыя:Журналісты Ізраіля
Катэгорыя:Фалькларысты Ізраіля
Хаім Арлазораў

**Віталь Віктар Хаім Арлазораў** (23 лютага 1899, Рамны&nbsp;— 16 чэрвеня 1933, Тэль-Авіў)&nbsp;— палесцінскі яўрэйскі палітык, лідар сіянісцкага руху, кіраўнік палітычнага аддзела .

## Спасылкі 
* 
* Біяграфія палітыка на сайце JewishAgency

Катэгорыя:Постаці сіянізму
Катэгорыя:Палітыкі Ізраіля
Катэгорыя:Дактары філасофіі
Мадэра (значэнні)

**Мадэра** () — шматзначны тэрмін.

* Мадэра — моцнае віно, якое першапачаткова выраблялася на партугальскім востраве Мадэйра.
** Мадэра — соус да смажанага мяса на аснове мадэры.
* Мадэра — брытанскі кекс, які падаецца з аднайменным віном.

## Тапонім 
### Мексіка 
* Мадэра (Чыўаўа) — горад у штаце Чыўаўа, Мексіка.
* Мадэра (муніцыпалітэт) — муніцыпалітэт у штаце Чыўаўа, Мексіка.

### ЗША 
* Мадэра (Каліфорнія) — горад у штаце Каліфорнія, ЗША.
* Мадэра (акруга) — акруга ў штаце Каліфорнія, ЗША.
*  — амерыканскі вінаробны рэгіён, знаходзіцца ў акругах Фрэсна і Мадэра, у цэнтральнай Каліфорніі, ЗША.

## Прозвішча 
* Лупэ Мадэра (1952—2005) — мексіканскі баксёр-прафесіянал, выступоўца ў першай найлягчэйшай (Light Flyweight) вагавай катэгорыі; чэмпіён свету па версіі ВБА (WBA).
* Оскар Мадэра (нар. 1976) — расійскі архітэктар, сучасны мастак, дызайнер інтэр'ераў.

## Гл. таксама 
* Мадэйра (значэнні)
Алькарас (фільм)

«**Алькарас**» () — мастацкі фільм 2022 года рэжысёркі . Сумесная вытворчасць Іспаніі і Італіі. Карціна была ўдастоена «Залатога мядзведзя» Берлінскага кінафестывалю.

## Сюжэт 
Колькі яны сябе памятаюць, усе члены сям’і Соле праводзілі кожнае лета за зборам персікаў у сваім садзе ў , невялікай каталонскай вёсцы. Але ўраджай гэтага года можа стаць для іх апошнім, бо ім пагражае высяленне: гаспадар прыналежнай ім зямлі памёр, а спадчыннікі збіраюцца высякаць персікавыя дрэвы і ўсталёўваць на іх месцы сонечныя батарэі. Упершыню Соле сутыкаюцца з невядомасцю і рызыкуюць страціць больш, чым свой сад.

## Узнагароды 
Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 2 кінаўзнагародамі і яшчэ 9 намінацыямі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2022 года
Катэгорыя:Фільмы Іспаніі 2022 года
Катэгорыя:Фільмы Італіі 2022 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Іспаніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы на каталанскай мове
Катэгорыя:Фільмы Карлы Сіман
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты мядзведзь»
Юлій Дзмітрыевіч Энгель

**Юлій Дзмітрыевіч Энгель** (16 (28) красавіка 1868, Бярдзянск Таўрычаскай губерні&nbsp;— 11 лютага 1927, Тэль-Авіў, Палестына)&nbsp;— музыказнавец, перакладчык, фалькларыст, кампазітар.

## Біяграфія 
Скончыў юрыдычны факультэт Харкаўскага ўніверсітэта, Маскоўскую кансерваторыю (1897) па класах кампазіцыі (выкладчыкі&nbsp;— Танееў і ).

У 1897—1918 гадах загадваў музычным аддзелам у маскоўскай газеце «Русские ведомости». Быў рэдактарам музычных артыкулаў у , перакладчыкам спецыяльных кніг па музыцы. Пераклаў з нямецкай мовы музычны слоўнік (Musiklexikon)  і дадаў да яго рускі раздзел. Адзін з заснавальнікаў Народнай кансерваторыі ў Маскве (1906). Аўтар артыкулаў пра М.&nbsp;І.&nbsp;Рымскі-Корсакаў, П.&nbsp;І.&nbsp;Чайкоўскі, С. І. Танеева і іншых кампазітараў. Аўтар велізарнай колькасці музычных артыкулаў, якія пасля неаднаразова выдаваліся кнігамі.

Стварыў шмат музычных твораў (рамансы, фартэпіянныя п’есы і інш.).

## Спасылкі 
* Енгель Юрій (Юлій) Дмитрович // Українська музична енциклопедія. Т. 2: [Е — К] / Гол. редкол. Г. Скрипник. — Київ : Видавництво Інституту мистецтвознавства, фольклористики та етнології НАН України, 2008. — С. 24.

Катэгорыя:Кампазітары Ізраіля
Валянціна Аляксееўна Купрыянюк

**Валянціна Аляксееўна Купрыянюк** (, в. Буховічы, Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі вучоны, доктар эканамічных навук.

## Біяграфія 
Вучылася ў Буховіцкай базавай школе. Закончыла сярэднюю школу № 4 г. Кобрына.

Пасля заканчэння школы паступіла ў Мінскі інстытут народнай гаспадаркі, атрымала спецыяльнасць «Эканаміст».

Пазней закончыла вышэйшую партыйную школу. Працавала першым сакратаром райвыканкама камсамола ў г. Лунінцы, потым — у Брэсцкім аблвыканкаме.

Жыве ў Маскве, працуе у Маскоўскай акадэміі навук.

## Бібліяграфія 
* Куприянюк, Валентина Алексеевна. Действие закона возвышения потребностей в условиях перехода к рыночной экономике : автореферат дис. … кандидата экономических наук : 08.00.01 / Акад. общ. наук ЦК КПСС 9 91-3/2544-6 9 91-3/2545-4. — Москва, 1991. — 25 с.
 

## Літаратура 
* Купрыянюк Валянцiна Аляксееўна // Памяць. Кобрынскі раён : гісторыка-дакументальная хроніка. — Мінск, 2002. — С. 437. — (Імі ганарацца землякі).
* Купрыянюк Валянцiна Аляксееўна // Людзі навукі нашага краю : біябібліяграфічны даведнік з серыі «Імёны на карце Кобрыншчыны» / ДУК «Кобрынская раённая цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма», цэнтральная раённая бібліятэка, аддзел абслугоўвання і інфармацыі; склад. : С. Д. Курачук, Л. С. Дардзюк. — Кобрын, 2017. — С. 83.
* Імі ганарацца землякі. Купрыянюк Валянціна Аляксееўна [Электронны рэсурс] // Туристический Кобрин. — Рэжым доступу: https://ikobrin.by/kobrin-139.php. - Дата доступу: 05.09.2019.
 

 

Катэгорыя:Постаці Лунінца
Радэз (значэнні)

**Радэз**:

* Радэз — горад на поўдні Францыі, прэфектура дэпартамента Аверон.
* Радэз — акруга ў Францыі, адна з акруг у рэгіёне Поўдзень-Пірэнеі.
* Радэз — частка былой правінцыі Руэрг, сталіца — горад Радэз.
* «Радэз» — французскі футбольны клуб з горада Радэз.
Despacito

'*«*Despacito*»*' (з ісп.  «Паволі») — песня пуэртарыканскіх музыкантаў Луіса Фонсі і Дэдзі Янкі. 

Была запісана ў 2017 годзе на іспанскай мове і адразу стала штампаваць рэкорды. За першыя тры месяцы яна мела 3 мільярды праглядаў на «*YouTube*», а за год — ужо 5 мільярдаў. Да 2022 года колькасць праглядаў «*Despacito*» на «*YouTube*» дасягнула 8 мільярдаў, што больш, чым насельніцтва Зямлі.

Песня займела шмат кавераў.

## Спасылкі 
*  (афіцыйны кліп)

Катэгорыя:Сінглы 2017 года
Катэгорыя:Песні на іспанскай мове