Бітва за Эн-Наджаф (2004)

**Другая бітва за Эн-Наджаф** — бітва ў жніўні 2004 года, што адбылася паміж амерыкана-іракскімі войскамі і шыіцкімі апалчэнцамі на чале з Муктадой ас-Садрам падчас паўстання Арміі Махдзі.

## Папярэднія падзеі 
31 ліпеня 2004 года 11-е экспедыцыйнае падраздзяленне марской пяхоты ЗША пад камандаваннем узначаленай Польшчай шматнацыянальнай дывізіі ўзяла на сябе аператыўнае кіраванне правінцыямі Наджаф і Аль-Кадысія. Непасрэдна ў горадзе Эн-Наджаф базаваўся 66-ы ўзвод амерыканскай ваеннай паліцыі і байцы сальвадорскага кантынгенту. Бліжэйшыя раёны да гэтага часу ўжо былі падвергнуты нападам шыіцкіх паўстанцаў. Першы бой з «Арміяй Махдзі» ў горадзе адбыўся 4 красавіка, у выніку чаго адзін сальвадорац загінуў, пры гэтым было забіта 19 баевікоў. Другое сутыкненне прайшло 2 жніўня. Паводле некаторых амерыканскіх крыніц, у перастрэлцы на баку баевікоў удзельнічалі байцы ліванскай Хезбалы і КВІР Ірана.

## Бітва 
Асноўныя падзеі пачаліся 5 жніўня, калі «Армія Махдзі» атакавала паліцэйскі ўчастак у гадзіну ночы. Іх першая атака была адбіта, але паўстанцы перагрупаваліся і атакавалі зноў у 3 гадзіны. Неўзабаве пасля гэтага па просьбе губернатара Эн-Наджафа былі накіраваны сілы хуткага рэагавання. Каля 11 гадзін раніцы спецназ трапіў пад моцны кулямётны і мінамётны агонь паўстанцаў у Вадзі-Ус-Саламе, самых вялікіх могілках у мусульманскім свеце. Могілкі былі шматслаевымі на працягу стагоддзяў, што прывяло да ўзнікнення вялікіх падземных грабніц, тунэляў і наземных помнікаў, многія з якіх дасягалі двух паверхаў у вышыню. Некаторыя баі нават ахапілі гэтыя тунэлі.

На другі дзень баёў пры выкананні блізкай паветранай падтрымкі верталёт ЗША UH-1N быў збіты агнём са стралковай зброі, аднак экіпаж выжыў. У гэты ж час чатыры амерыканскія вайскоўцы былі забіты падчас цяжкіх вулічных баёў.

Да 9 жніўня да амерыканцаў прыйшло падмацаванне, але яны працягнулі несці цяжкія страты. Так, падчас баёў паўтузіна амерыканскіх танкаў «Абрамс» і баявых машын «Брэдлі» былі пашкоджаныя або выведзеныя з ладу агнём РПГ паўстанцаў на вузкіх вуліцах.

Да гэтага часу баі пачаліся ў цэнтры горада, а затым перакінуліся на могілкі. Праз некалькі дзён баявыя дзеянні перамясціліся ў наваколлі мячэці імама Алі, калі «Армія Махдзі» адступіла і схавалася там. Амерыканцы акружылі комплекс пасля баёў у старым горадзе. «Армія Махдзі» выкарыстала вялікія гасцініцы з выглядам на могілкі ў якасці кулямётных пазіцый для назірання.

Тады замежнікі абстралялі іх ракетамі, а затым атакавалі некалькі з гатэляў. Пасля перастрэлкі гатэлі былі захоплены. У выніку баёў былі пашкоджаны два мінарэты мячэці, адной з самых святых з усіх шыіцкіх святынь. Хоць суседнія будынкі атрымалі значныя пашкоджанні, сама мячэць атрымала толькі паверхневыя пашкоджанні ад шальных куль і аскепкаў.

23 жніўня адбылося па меншай меры 15 выбухаў, многія з якіх гучалі як артылерыйскія снарады, калі шрапнэль звалілася ў двары мячэці з залатым купалам, і стрэлы рэхам разнесліся па завулках. 26 жніўня два F-16, якія вылецелі з Балады, скінулі чатыры 2000-фунтовых JDAMs (сумесныя боепрыпасы прамога траплення) на дзве гасцініцы побач з храмам, якія выкарыстоўваліся паўстанцамі. Паспяховы авіяўдар нанёс зруйнавальны ўдар па ворагу.

Жорсткія баі вымусілі бакі сесці за стол перамоваў. У выніку, быў падпісаны дакумент, які усталяваў рэжым спынення агню. Гэтая дамоўленасць была выгадна амерыканцам, так як пазбаўляла іх ад неабходнасці ўваходзіць у мячэць імама Алі.

## Страты 
У баях амерыканцы страцілі больш чым 18 чалавек забітымі і звыш 100 параненых, а таксама 2 танкі і 4 уседарожніка. Ва ўрадавай арміі налічвалася мінімум 40 забітых, 46 параненых і 18 палонных. Паўстанцы страцілі мінімум 178 забітымі і яшчэ 261 палоннымі.

## Наступствы 
Баі скончыліся 27 жніўня 2004 года ўзгодненым спыненнем агню: байцы «арміі Махдзі» здалі сваю зброю перад сыходам, і ніхто з іх не быў затрыманы; войскі ЗША таксама пакідалі горад, а іракская паліцыя ўзяла пад кантроль бяспеку ў горадзе. Асобныя сутычкі працягваліся яшчэ некалькі месяцаў. Некаторыя байцы з Наджафа адправіліся ў Садр-Сіці ў Багдадзе, дзе таксама ішлі цяжкія баі, каб дапамагчы «Арміі Махдзі» ў іх партызанскай дзейнасці супраць амерыканскіх і іракскіх сіл. Канчатковае пагадненне паміж ЗША і Муктадой ас-Садрам было дасягнута да канца верасня, а баявыя дзеянні спыніліся ў пачатку кастрычніка.

## Заўвагі 
## Літаратура 
* Camp, R. D. (2011). Battle for the city of the dead: In the shadow of the Golden Dome, Najaf, August 2004. Minneapolis, Minn: Zenith Press.

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Іракскай вайны
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Канфлікты 2004 года
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Жнівень 2004 года