open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
План Маргентау

**План Маргентау** (), ці **«Праграма па прадухіленні развязвання Германіяй 3-й сусветнай вайны»** — праграма пасляваеннага пераўтварэння Германіі, прапанаваная міністрам фінансаў ЗША Генры Моргентау, які быў прапанаваны ў верасні 1944 года на Другой квебекскай канферэнцыі. З пункту гледжання самога Г. Моргентау план быў часткова рэалізаваны ў выніку Патсдамскага пагаднення 1945 года.

Згодна з планам, пасляваенная Германія павінна была ператворыцца ў сыравінную базу для эканомікі Вялікабрытаніі і ЗША.

## План 
План складаўся з 14 пунктаў і заключаўся ў «пастаралізацыі» пасляваеннай Германіі, гэта значыць ператварэнне яе ў «краіну палёў і пашы». План прадугледжваў перадачу Францыі Саара і шэрагу прылеглых да яго тэрыторый; ператварэнне Рурскай, Рэйнскай абласцей і раёна Кільскага канала ў «міжнародную зону»; раздзяленне астатняй Германіі на дзве «аўтаномныя дзяржавы»; знішчэнне яе буйной прамысловасці (шляхам дэмантажу большасці прамысловых прадпрыемстваў з наступным адвядзеннем зямлі, на якой яны знаходзіліся, пад ворыва) і стымуляванне пазбаўленых працы немцаў да эміграцыі.

План прадугледжваў скарачэнне нямецкага насельніцтва да 69 мільёнаў чалавек і ўстанаўленне поўнага кантролю над нацыяй.
 
## Крыніцы 
Катэгорыя:1944 год у Германіі
Катэгорыя:Халодная вайна
Катэгорыя:Знешняя палітыка ЗША
Катэгорыя:Палітыка ў Другой сусветнай вайне
Яўнлайцэнэ

**Яўнлайцэнэ** () — населены пункт у Алуксненскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Яўнлайцэнскай воласці. Побач праходзіць аўтадарога A2 (Рыга — Сігулда — эстонская мяжа), якая з’яўляецца часткай еўрапейскага маршруту E77. Адлегласць да горада Алукснэ — каля 18 км.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Халакост у Гомельскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Гомельскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Яўрэяў у раёне забівалі ў Гомелі, вёсках Паддабранка (195 чалавек у жніўні 1941 года), Целяшы і многіх іншых месцах.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна 4 гета. Усе яны размяшчаліся ў Гомелі і праіснавалі з верасня да лістапада 1941 года. У гэтых гета былі закатаваныя і забітыя больш за  чалавек.

5 чалавек з Гомельшчыны былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»:
* Аляксеева (Дзеравяшкіна) Ганна, Піцуннік (Міхалкіна) Лідзія, Аляксееў Пётр — за выратаванне Дзям’янкавай (Харашынай) Ганны ў Гомелі.
* Карняйчук Мікалай і Ганна — за выратаванне Разінава Яўхіма і Райх Басі ў Гомелі.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Гомелі (два — на яўрэйскіх і Ляшчынскіх могілках) і ў вёсцы Паддабранка.

## Крыніцы 
## Крыніцы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Гомельскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Гомельскага раёна
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Стогадовы доўгажыхар

**Стогадовы доўгажыхар** — асоба, якая дажыла да 100 гадоў.

Агульная колькасць стогадовых жыхароў свету невядомая, дадзеныя адрозніваюцца. Аддзел народанасельніцтва Арганізацыі Аб’яднаных Нацый ацэньваў, што іх было 23.000 у 1950 годзе, 110.000 у 1990 годзе, 150.000 у 1995 годзе, 209.000 у 2000 годзе, 324.000 у 2005 годзе, 455.000 у 2009 годзе і 935.000 у 2024 годзе.

Гэтыя ацэнкі, аднак, не ўлічвалі карэкціроўкі ў бок зніжэння нацыянальных ацэнак, зробленых некалькімі краінамі, такімі як ЗША. ААН падлічыла ў 2012 годзе ў выніку гэтых карэкціровак, што ва ўсім свеце было толькі 316.600 стогадовых жыхароў.

Чакаецца, што ў XXI стагоддзі колькасць доўгажыхароў істотна павялічыцца, паколькі колькасць сусветнага насельніцтва і сярэдняя працягласць жыцця працягваюць павялічвацца. Згодна даным Упраўлення нацыянальнай статыстыкі Вялікабрытаніі, адна траціна дзяцей, народжаных у краіне ў 2013 годзе, як чакаецца, дажыве да 100 гадоў.

## Гл. таксама 
* Спіс найстарэйшых людзей у свеце
* Супердоўгажыхар

Катэгорыя:Дэмаграфія
Катэгорыя:Геранталогія
Катэгорыя:Доўгажыхары
Халім Малкоч

**Халім Малкоч** (; ;  — ) — баснійскі імам, оберштурмфюрэр 13-й добраахвотніцкай горнапяхотнай дывізіі СС «Ханджар» (1-й харвацкай) нацысцкай Германіі. Вядомы як першы мусульманін, узнагароджаны Жалезным крыжам у эпоху нацысцкай Германіі; узнагароду атрымаў за падаўленне паўстання ў Вільфранш-дэ-Руэрг.

## Біяграфія 
Да вайны Малкоч быў імамам у Босніі. Пасля пачатку  прызваны ў Югаслаўскую каралеўскую армію.

Халім здаўся ў палон немцам, у 1943 годзе ўступіў у новаўтвораную 13-ю добраахвотніцкую горнапяхотную дывізію СС «Ханджар» і быў прызначаны імамам 13-га горнасапёрнага батальёна СС. У ліпені 1943 года ён выехаў з баснійскага мястэчка Улема ў Дрэздэн, дзе на працягу трох тыдняў вучыўся на спецыяльных курсах, арганізаваных групенфюрэрам СС Готлабам Бергерам і ганаровым афіцэрам СС Амінам аль-Хусейні, вялікім муфтыем Іерусаліма. Малкоч вывучаў нямецкую мову і структуру войскаў СС, у рамках культурнай праграмы ён наведаў Берлінскую Оперу, замак Бабельсберг, Патсдам і Нікаласзее.

17 верасня 1943 года баснійцы, незадаволеныя ўмовамі абыходжання ў дывізіі, паднялі адкрыты бунт у французскім Вільфранш-дэ-Руэрг. Нямецкі лекар Вільфрыд Швайгер заклікаў на дапамогу лаяльных войскам СС людзей, у тым ліку і Малкоча. Імам Малкоч угаварыў бунтаўнікоў здацца і скласці зброю. У кастрычніку 1943 года яго ўзнагародзілі за гэтыя заслугі Жалезным крыжам 2-га класа, а праз год прызначылі імамам дывізіі пасля таго, як ранейшы імам Абдула Мухасіловіч 21 кастрычніка 1944 года збег да югаслаўскіх партызан.

Пасля вайны Малкоч быў асуджаны югаслаўскім судом за супрацу з нямецка-фашысцкімі захопнікамі. 7 сакавіка 1947 года павешаны ў Біхачы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Імамы
Катэгорыя:Афіцэры СС
Катэгорыя:Кавалеры Жалезнага крыжа 2 класа
Бедруска

**Бедруска** (, ) — вёска ў Пазнаньскім павеце Велікапольскага ваяводства. Уваходзіць у склад гміны Сухы Ляс.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Славутасці 
* Палац у Бедруска

## Крыніцы
Кюлма (Саарэмаа)

**Кюлма** () — вёска на самым вялікім эстонскім востраве Саарэмаа. Уваходзіць у склад воласці Саарэмаа (да 2017 г.: Лейсі) у павеце Саарэмаа.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Айзстраўтніекі

**Айзстраўтніекі** () — населены пункт у паўднёвай частцы Латвіі, размешчаны ў Добэльскай воласці Дабэльскага краю.

Цэнтр Добэльскай воласці. Адлегласць да Добэлэ — 8 км, да Рыгі — 73 км.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Алажы

**Алажы** () — населены пункт у Сігулдскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Алажскай воласці. Знаходзіцца на аўтадарозе V58 Сігулда — Алажы — Аўмас, за 11,5 км на поўдзень ад краявога цэнтра — горада Сігулды — і за 65 км на ўсход ад Рыгі.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Алсвікі

**Алсвікі** () — населены пункт у Алуксненскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Алсвікскай воласці. Размешчаны на аўтадарозе P39 (Алукснэ — Апэ). Адлегласць да горада Алукснэ — каля 9 км.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Амбэлі

**Амбэлі** () — населены пункт у Аўгшдаўгаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Амбэльскай воласці. Знаходзіцца каля паўднёвага берага возера Вішкю. За 40 км ад Даўгаўпілса.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, бібліятэка, паштовае аддзяленне, фельчарскі пункт, клуб, каталіцкая царква. Парк Амбэлі з’яўляецца нацыянальным архітэктурным і прыродным помнікам.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Эжэзэрс

**Эжэзэрс** () — возера на тэрыторыі Эзэрніецкай і Андзэльскай валасцей Дагдскага краю Латвіі. Астравы. Найбольшая даўжыня возера — 8,2 км; шырыня — 2,5 км. Даўжыня берагавой лініі — 39,5 км (разам з берагавымі лініямі астравоў — больш за 50 км). Плошча паверхні — 9,879 км². Вышыня возера над узроўнем мора — 169,4 м. Сярэдняя глыбіня возера — 6,4 метра, максімальная — 21 метр. Дно камяністае, пясчанае, месцамі пакрыта пластом глею таўшчынёй ад 0,5 да 1 метра. Берагі месцамі спадзістыя, месцамі — стромкія. У возера ўпадае 12 невялікіх рэк; выцякае адна — Нарута, якая належыць басейну Даўгавы.
Катэгорыя:Азёры Латвіі
Андзэлі

**Андзэлі** () — населены пункт у Дагдскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Андзэльскай воласці. Знаходзіцца на беразе возера Эжэзэрс. За 46 км ад горада Краслава.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, паштовае аддзяленне, фельчарскі і акушэрскі пункт, каталіцкая царква, гасцявы дом, база адпачынку.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Дагда (возера)

**Дагда** () — возера ў Асунскай воласці Краслаўскага краю Латвіі. На возеры знаходзіцца горад Дагда.

Дно пясчанае, глеістае. Берагі месцамі абрывістыя. У мінулым возера было значна глыбейшае — 26 метраў (1959 г.). Возера забруджана неачышчанымі сцёкавымі водамі з Дагды. 7 відаў рыб.
Катэгорыя:Азёры Латвіі
Андрупэнэ

**Андрупэнэ** () — населены пункт у Дагдскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Андрупэнскай воласці. Знаходзіцца каля аўтадарогі P57 (Малта — Слабада). За 51 км ад горада Краслава.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дзіцячы сад, дом культуры, фельчарскі і акушэрскі пункт, аптэка, паштовае аддзяленне, музей, каталіцкая царква.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Малта (Рэзэкнэнскі край)

**Малта** () — вёска ў Рэзэкнэнскім краі Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Малцкай воласці. Знаходзіцца на рацэ Малта. У вёсцы размешчана аднайменная чыгуначная станцыя (на лініі Рэзэкнэ — Даўгаўпілс).
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Маларыта (значэнні)

* Маларыта
* Маларыта (рака)
* Маларыта (станцыя)
* ФК Маларыта
Аўгшдаўгаўскі край

**Аўгшдаўгаўскі край** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Латвіі, у рэгіёне Латгалія. Складаецца з 25 валасцей і гарадоў Ілукстэ і Субатэ. Цэнтр — горад Даўгаўпілс, які ў склад краю не ўваходзіць. Мяжуе з Екабпілскім, Ліванскім, Прэйльскім, Краслаўскім краямі, з Панявежыскім і Уцянскім паветамі Літвы і з Віцебскай вобласцю Рэспублікі Беларусь.

Край утвораны 1 ліпеня 2021 года падчас адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы Латвіі 2021 года, у выніку аб’яднання Даўгаўпілскага і Ілуксцкага краёў.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Аўгшдаўгаўскі край
Катэгорыя:Даўгаўпілскі край
Катэгорыя:Краі Латвіі
Супердоўгажыхар

**Супердоўгажыхар** — асоба, якая пражыла 110 гадоў і больш.

## Захворванні 
Даследаванне здароўя супердоўгажыхароў паказала, што звычайна яны не маюць старэчых хвароб (такіх як інсульт, сардэчна-сасудзістыя захворванні, сенільная дэменцыя, рак, хвароба Паркінсона, цукровы дыябет) да канца жыцця, калі яны паміраюць ад знясілення запасу функцыянавання ўнутраных органаў (іх унутраныя органы ўжо не здольныя падтрымліваць гамеастаз). Каля 10 % супердоўгажыхароў дажываюць да сваіх апошніх 3 месяцаў жыцця, так і не захварэўшы на асноўныя старэчыя хваробы. Для параўнання, гэты паказчык для паўсупердоўгажыхароў (якія маюць узрост 105—109 гадоў) складае 4 %, а для стогадовых 3 %.

З дапамогай вымярэння біялагічнага ўзросту розных тканак звышдоўгажыхароў даследчыкі імкнуцца высветліць, што менавіта абараняе гэтыя тканкі ад старэння. Напрыклад, адно з такіх даследаванняў паказала, што, паводле эпігенетычных гадзіннікаў (аднаму з найважнейшых біямаркераў старэння), мазжачок у абследаванай 112-гадовай супердоўгажыхаркі старэў значна павольней за іншыя тканкі. Даследчыкі мяркуюць, што тут ёсць сувязь з тым, чаму супердоўгажыхары, як правіла, не пакутуюць на сенільную дэменцыю.

## Гл. таксама 
* Спіс найстарэйшых людзей у свеце
* Доўгажыхар

Катэгорыя:Дэмаграфія
Катэгорыя:Геранталогія
Катэгорыя:Доўгажыхары
Малта (рака)

**Малта** () — рака ў Латвіі, левы прыток ракі Рэзэкнэ. Даўжыня ракі — 105 км, плошча вадазборнага басейна — 882,9 км².

Рака выцякае з возера Салайс. Цячэ пераважна на поўнач па тэрыторыі Краслаўскага, Рэзэкнэнскага і Прэйльскага краёў да возера Лубанс. На рацэ размешчана мноства азёр. Раней Малта ўпадала непасрэдна ў возера Лубанс, але з 1966 года яе воды па канале даўжынёй 6 км накіроўваюцца ў раку Рэзэкнэ. Канал і ўчастак рэчышча на 2 км вышэй за канал абнесены дамбамі. Участак старога рэчышча даўжынёй 8,5 км выкарыстоўваецца для дрэнажу.

Падзенне рэчышча ў верхнім цячэнні — каля 2 м/км, ніжэй горада Віляні — менш за 0,5 м/км.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Адажы

**Адажы** () — горад (з 1 ліпеня 2022 года) у Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Адажскага краю. Размешчаны ў цэнтральнай частцы краіны, на левым беразе ракі Гаўя, за 21 км ад цэнтра Рыгі па аўтадарозе A1. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіў у склад Рыжскага раёна.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Латвіі
Кекава

**Кекава** () — горад (з 1 ліпеня 2022 г.) у цэнтральнай частцы Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Кекаўскага краю і Кекаўскай воласці (у склад воласці не ўваходзіць). Размешчаны за 17 км на поўдзень ад Рыгі, на левым беразе Даўгавы ў непасрэднай блізкасці ад Рыжскага вадасховішча.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Латвіі
Марупэ

**Марупэ** () — горад (з 1 ліпеня 2022 года) у Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Марупскага краю. Размешчаны ля паўднёва-заходняй мяжы горада Рыгі. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіў у склад Рыжскага раёна. Да атрымання статусу горада з'яўляўся найбуйнейшым сельскім населеным пунктам Латвіі.

Цераз горад цячэ рака Марупітэ і праходзіць аўтадарога P132 Рыга — Яўнмарупэ.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Латвіі
Доўгажыхар

**Доўгажыхар** — асоба, якая вылучаецца даўгалеццем. Доўгажыхаром лічыцца чалавек, які дасягнуў узросту больш за 90 гадоў. Супердоўгажыхарамі называюць людзей, якія дасягнулі ўзросту больш за 110 гадоў. У пераносным сэнсе доўгажыхарамі можна назваць жывыя арганізмы, узрост якіх значна перавышае сярэдні ўзрост прадстаўнікоў свайго віду.

У Беларусі найстарэйшым доўгажыхаром з’яўляецца Ганна Адамаўна Барысевіч (6 (18) мая 1888 — 23 лютага 2007), якая пражыла 118 гадоў і 281 дзён.

## Верыфікацыя 
***Верыфікаваным*** (правераным, пацверджаным) называецца доўгажыхар, дата нараджэння якога пацверджана праверанымі дакументамі: пасведчаннем аб нараджэнні, запісамі ў царкоўных кнігах. Пацвярджэнне звычайна фіксуецца такімі арганізацыямі, як Група геранталагічных даследаванняў (з 1990 года) і Кніга рэкордаў Гінэса.

Доўгажыхар лічыцца часткова верыфікаваным, калі яго ўзрост дакументальна пацверджаны, але гэтаму супярэчаць нейкія супярэчлівыя факты або звесткі.

Неверыфікаваныя доўгажыхары — гэта тыя доўгажыхары, якія сцвярджаюць, што яны даволі старыя, але гэтыя заявы не могуць быць пацверджаны дакументальна з-за страты дакументаў з указаннем дакладнай, праверанай даты нараджэння.

Найстарэйшым цалкам верыфікаваным доўгажыхаром у гісторыі з’яўляецца французская супердоўгажыхарка Жанна Кальман (21 лютага 1875 — 4 жніўня 1997), якая пражыла 122 гады і 164 дні. Кітайская доўгажыхарка Лін Шэму пражыла на 33 дні больш за яе, аднак яе ўзрост не быў афіцыйна верыфікаваны

## Гл. таксама 
* Спіс найстарэйшых людзей у свеце
* Стогадовы доўгажыхар
* Супердоўгажыхар

Катэгорыя:Дэмаграфія
Катэгорыя:Геранталогія
Катэгорыя:Доўгажыхары
Аляксей Комар

**Аляксей Комар** (нар. ) — беларускі валейбаліст. Майстар спорту.

## Біяграфія 
Прафесійную кар’еру пачаў у 2010 годзе ў брэсцкім валейбольным клубе «Заходні Буг». Потым з 2015 года бараніў колеры сталічнага «Будаўніка». У ліпені 2022 года перайшоў у салігорскі «Шахцёр».

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (3): 2023/24, 2022/23, 2015/16
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (6): 2021/22, 2020/21, 2019/20, 2018/19, 2017/18, 2016/17
*   Уладальнік Кубка Беларусі (5): 2023/24, 2022/23, 2017/18, 2016/17, 2015/16
*   Сярэбраны прызёр Кубка Беларусі (3): 2020/21, 2019/20, 2018/19

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Aliaksei Komar 
* Комар Алексей
* Алексей Комар перешел в солигорский «Шахтер»

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Косач

**Косач** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вольга Пятроўна Косач (1849—1930) — украінская пісьменніца
* Міхаіл Косач (нар. 1985) — беларускі валейбаліст. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.
Ана (Латвія)

**Ана** () — населены пункт у Алуксненскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Анінскай воласці. За 12 км ад горада Алукснэ. Побач знаходзіцца станцыя Умерніекі вузкакалейнай чыгункі Гулбэнэ — Алукснэ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Сезон 2015/2016 «Будаўніка» Мінск

У сезоне 2015—2016 валейбольны клуб «Будаўніка» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2015/2016 (**Чэмпіён**),
* Кубак Беларусі 2015 (**Уладальнік**).

## Склад каманды 
1. Максім Марозаў (1989) 
2. Павел Аўдочанка (1990) 
6. Сяргей Акуліч (1986) 
7. Дзмітрый Шоркін (1989) 
8. Аляксей Комар (1990)
9. Антон Сінгаеўскі (1994) 
10. Дзмітрый Ваш (1988) 
11. Станіслаў Забароўскі (1988) 
15. Алег Мікановіч (1975) 
16. Міхаіл Косач (1985) 
17. Радзівон Міскевіч (1995) 
18. Вадзім Пранько (1991) 
21. Аляксей Кураш (1988) 
99. Арцём Кудрашоў (1995) 
99. Себасцьян Краўзэ (1989) 
99. Стасіс Лешчынскас (1991) 

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Сінгаеўскі (галоўны трэнер)
*  Віктар Фандо (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2014/2015 «Будаўніка» Мінск
* Сезон 2016/2017 «Будаўніка» Мінск

## Спасылкі 
* Stroitel Mińsk 
* СТРОИТЕЛЬ (МИНСК) 
2015/2016
Будаўніка Мінск
Катэгорыя:2015 год у Мінску
Катэгорыя:2016 год у Мінску
Анцэ

**Анцэ** (, ) — населены пункт у Вэнтспілскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Анцкай воласці. За 38 км ад горада Вэнтспілс. Побач працякае рака Стэндэ.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Дом культуры, бібліятэка, пачатковая школа і дзіцячы садок.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Стэндэ (рака)

**Стэндэ**, у верхнім цячэнні **Лельупэ** — рака на поўначы Курзэмэ ў заходняй частцы Латвіі, правы складнік Ірбэ. Цячэ па тэрыторыі Анцкай, Усмскай і Пузэнскай валасцей Вэнтспілскага краю, а таксама горада Стэндэ і Вірбскай, Гібульскай і Лібагскай валасцей Талсінскага краю.

Даўжыня ракі — 100 км, плошча вадазборнага басейна — 1160 км ², ухіл — 0,78 м/км, гадавы расход вады — 0,30 км³. Выток Стэндэ знаходзіцца на ўсход ад аднайменнага горада Талсінскага краю. Зліваецца з Рындай на вышыні 5,5 м над узроўнем мора, утвараючы Ірбэ, на тэрыторыі Анцкай воласці Вэнтспілскага краю.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Аташыенэ

**Аташыенэ** () — населены пункт у Крустпілскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Аташыенскай воласці. Знаходзіцца на рэгіянальнай аўтадарозе P62 (Краслава - Прэйлі - Мадана). За 40 км ад горада Екабпілс.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Міхаіл Косач

**Міхаіл Косач** (нар. , Гомель, Беларусь) — беларускі валейбаліст. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.

## Біяграфія 
Выступаў за «ГВК» (Гомель, 2001—2005), «Металург» (Жлобін, 2005—2013), «Шахцёр» (Салігорск, 2013—2014), «Будаўнік» (Мінск, 2014—2018), «Шахцёр» (Салігорск, 2018—2019), «Заходні-Буг» (Брэст, 2019—2020)

На працягу чатырох сезонаў (2020—2024) гуляў за «Марка-ВДТУ», дзе апошнія два сезоны выконваў функцыі трэнера.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (4): 2018/19, 2015/16, 2014/15, 2008/09
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (6): 2017/18, 2016/17, 2013/14, 2009/10, 2006/07, 2004/05
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2011/12, 2010/11
*   Уладальнік Кубка Беларусі (6): 2018/19, 2017/18, 2016/17, 2015/16, 2014/15, 2008/09
*   Сярэбраны прызёр Кубка Беларусі (2): 2021/22, 2009/10
*   Бронзавы прызёр Кубка Беларусі (5): 2022/23, 2020/21, 2013/14, 2011/12, 2010/11

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Косач Михаил
* Mikhail Kosach
* Радюк покинул «Строитель», Морозов и Косач подписали контракты с минским клубом
* Главный тренер витебской волейбольной команды в интервью «ВВ» поделился ожиданиями от участия в чемпионате Беларуси
* 16 Mikhail KOSACH

Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры «Марка-ВДТУ»
Катэгорыя:Трэнеры «Барысаў-БДУФК»
Аўдрыні

**Аўдрыні** () — стараверская вёска ў Аўдрынскай воласці Рэзэкнэскага краю Латвіі, за 11 кіламетраў ад горада Рэзэкнэ. Цалкам знішчана разам з усімі жыхарамі мясцовымі карнікамі 2-4 студзеня 1942 года, што ставіць гэтую трагедыю ў адзін шэраг з трагедыяй Хатыні.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Сабор Сэрца Ісуса (Рэзэкнэ)

**Сабор Найсвяцейшага Сэрца Ісуса** () — каталіцкая царква, якая знаходзіцца ў горадзе Рэзэкнэ, Латвія. Храм з’яўляецца кафедральным саборам Рэзэкнэнска-Аглонскай епархіі.

## Гісторыя 
Першапачаткова на месцы сучаснага храма знаходзілася невялікая драўляная царква, пабудаваная ў 1685 годзе. Пасля таго, як гэты храм згарэў у 80-х гадах XIX стагоддзі, было вырашана будаваць новую каменную царкву.

Будаўніцтва сучаснага храма па праекце рыжскага архітэктара Фларыяна Віганоўскага пачалося ў 1887 годзе і завяршылася ў 1902 годзе. Асвячэнне храма адбылося ў 1914 годзе пасля заканчэння апошніх аздабленчых работ.

У 1995 годзе пасля заснавання Апостальскай Сталіцай Рэзэкнэнска-Аглонскай дыяцэзіі храм стаў кафедральным саборам.

## Апісанне 
Фасад мае элементы псеўдараманскага архітэктурнага стылю, унутры храма ёсць неагатычныя элементы. Неагатычны драўляны алтар упрыгожаны фігурамі Ісуса Хрыста і Дзевы Марыі, святой Тэрэзы і іншых святых. Вітражы паказваюць першых каталіцкіх латвійскіх біскупаў святога Мейнарда і Альберта Буксгеўдэна.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Саборы Латвіі
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Латвіі
Івана-Франкоўска-Галіцкая епархія ПЦУ

**Івана-Франкоўска-Галіцкая епархія** — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. Да ўтварэння Праваслаўнай царквы Украіны ў 2019 годзе епархія адносілася да Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата.

## Кафедральны сабор 
* Сабор Святой Тройцы ў Івана-Франкоўску

## Кіруючы архірэй 
* Іаасаф (Васылыкіў), мітрапаліт Івана-Франкоўскі і Галіцкі

## Спасылкі 
Катэгорыя:З’явіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:1992 год ва Украіне
Катэгорыя:Епархіі Праваслаўнай царквы Украіны
Асунэ

**Асунэ** () — населены пункт у Дагдскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Асунскай воласці. Знаходзіцца на рацэ Асуніца. За 47 км ад горада Краслава.
## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, аптэка, фельчарскі і акушэрскі пункт, каталіцкая царква.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Данецка-Славянская епархія ПЦУ

**Данецка-Славянская епархія** — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў Данецкай і Луганскай абласцях Украіны. Да ўтварэння Праваслаўнай царквы Украіны ў 2019 годзе епархія адносілася да Украінскай аўтакефальнай праваслаўнай царквы.

## Кафедральны храм 
* Царква Святога Апостала Андрэя Першазванага ў Славянску

## Кіруючы архірэй 
* Сава (Фрызюк), епіскап Данецкі і Славянскі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Епархіі Праваслаўнай царквы Украіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 2017 годзе
Катэгорыя:2017 год ва Украіне
Царква Святога Мікалая (Рэзэкнэ)

**Царква Святога Мікалая** () — драўляная храм у Рэзэкнэ. Адносіцца да Рэзэкнэнскай стараверскай суполкі і знаходзіцца ў паўднёвай частцы горада, на вуліцы Сініцына, 4, побач са стараверскімі могілкамі. Самая вялікая драўляная царква Латгаліі.

## Архітэктура 
Мае тонкую квадратную ў плане вежу, да якой з паўночна-ўсходняга боку прымыкае прамавугольнае малітоўнае памяшканне. Будынак пабудаваны ў класічнай зрубнай канструкцыі з папярочным зрубам. Цяперашняя ашалёўка зроблена, відаць, у 1898 годзе, калі зруб быў узняты на мураваны цокаль.

Мае 3 званы. Яны былі адліты з медзі і срэбра ў 1905 годзе. Работы вяліся ў Таварыстве імя А. С. Лаўрова, Гатчына. Самы вялікі з іх важыць 4832 кг, а язык — 200 кг. Легенда сведчыць, што сярэбраны звон быў адліты з сярэбраных рублёў, ахвяраваных стараверамі. У наш час у памяшканні царквы адкрыты музей. Змяшчае звесткі пра штодзённае жыццё старавераў Латгаліі, іх побыт і культурнае асяроддзе. Музейная экспазіцыя таксама адлюстроўвае гісторыю і этнаграфію парафіі.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Латвіі
Катэгорыя:Стараверства
Катэгорыя:Храмы Святога Мікалая
Сяргей Мікалаевіч Петрушэўскі

**Сяргей Мікалаевіч Петрушэўскі** () — беларускі футбаліст, паўабаронца, трэнер. З’яўляецца рэкардсменам беларускага клуба «Ліда» па колькасці матчаў — 452 сустрэчы ў чэмпіянатах Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 кастрычніка 1970 года ў вёсцы Варняны, на Астравеччыне. Першы трэнер — Іван Прохаравіч Прохараў. 

Пасля заканчэння школы паступіў у тэхнікум фізічнага выхавання ў Гродне. Потым Прохараў запрасіў Петрушэўскага ў каманду «Абутнік» з Ліды, якая на той час была адна з наймацнейшых у Беларусі. У гэтым жа годзе каманда стала чэмпіёнам БССР. Служыў у арміі ва Узбекістане, стаў чэмпіёнам акругі па лёгкай атлетыцы. 

У 1992—2007 годзе выступаў у складзе ФК «Абутнік» у чэмпіянаце суверэннай Беларусі.

У 2010 годзе пад кіраўніцтвам Петрушэўскага каманда, скамплектаваная з гульцоў ФК «Ліда» і «Лідсельмаш» (галоўны трэнер Багдзевіч Андрэй) заняла 1 месца ў першынстве Гродзенскай вобласці па міні-футболе. Таксама ў 2010 годзе Петрушэўскі быў прызнаны лепшым трэнерам чэмпіянату Гродзенскай вобласці па міні-футболе.

З 2012 па 2019 года галоўны трэнер светлагорскага «Хіміка». 29 студзеня 2021 года Петрушэўскі ўзначаліў «Ліду».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Трэнеры ФК Хімік Светлагорск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Сезон 2016/2017 «Будаўніка» Мінск

У сезоне 2016—2017 валейбольны клуб «Будаўніка» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2016/2017 (**Сярэбраны прызёр**),
* Кубак Беларусі 2016 (**Уладальнік**).

## Склад каманды 
1. Андрэй Радзюк (1990) 
3. Кірыл Кубар (1997) 
6. Сяргей Акуліч (1986) 
7. Дзмітрый Шоркін (1989) 
8. Аляксей Комар (1990)
9. Антон Сінгаеўскі (1994) 
10. Дзмітрый Ваш (1988) 
11. Станіслаў Забароўскі (1988) 
13. Ілья Бураў (1996) 
15. Павел Куклінскі (1989) 
16. Міхаіл Косач (1985) 
17. Жэлька Чорыч (1988) 
18. Вадзім Пранько (1991) 
99. Аляксей Кураш (1988) 
99. Арцём Кудрашоў (1995) 
99. Себасцьян Краўзэ (1989) 

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Сінгаеўскі (галоўны трэнер)
*  Віктар Фандо (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2015/2016 «Будаўніка» Мінск
* Сезон 2017/2018 «Будаўніка» Мінск

## Спасылкі 
* Stroitel Mińsk 
* СТРОИТЕЛЬ (МИНСК) 
2016/2017
Будаўніка Мінск
Катэгорыя:2016 год у Мінску
Катэгорыя:2017 год у Мінску
Чорыч

**Чорыч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антэ Чорыч (нар. 1997) — харвацкі футбаліст.
* Борна Чорыч (нар. 1996) — прафесійны харвацкі тэнісіст. 
* Жэлька Чорыч (нар. 1988) — баснійскі  валейбаліст.
Жэлька Чорыч

**Жэлька Чорыч** (нар. , Зеніца, Боснія і Герцагавіна) — баснійскі валейбаліст.

## Кар’ера 
Нарадзіўся ў Босніі ў горадзе Зеніца. Займаўся футболам, але з-за траўмы ў 9 гадоў пачаў займацца валейболам. Займаўся ў Радавана Давіча (трэнер зборнай Сербіі) і ў іспанца Хуана Дыега Гарсіа.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Željko Ćorić
* Желько Чорич: «Мы победили, но это было ужасно. Они разбили наш автобус»

Катэгорыя:Валейбалісты Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Ігракі «Ваяводзіны» Нові-Сад
Катэгорыя:Ігракі «Амштэтэна» (валейбол)
Latgales Mara

**Помнік вызвалення Латгаліі «Vienoti Latvijai» або «Latgales Mara»** — манумент у цэнтры горада Рэзэкнэ, у завулку Атбрывашанас. Ён быў створаны скульптарам Карлісам Янсансам паводле праекта Лявона Тамашыцкага. Помнік адкрыты 8 верасня 1939 г., двойчы рэстаўраваны: 22 жніўня 1943 года і 13 жніўня 1992 года.

Першы помнік барацьбы за свабоду Латвіі, адліты з бронзы.

Вышыня — 11 метраў, падмурак закладзены на глыбіню 3,5 метра. Ружовы граніт для пастамента і бронзавае ліццё прывезлі з Фінляндыі. Кампазіцыю манумента складаюць 3 фігуры: разрывальнік ланцугоў, укленчаная дачка народаў і дзяўчына, якая стаіць з крыжам у руцэ. Ланцуг сімвалізуе барацьбу Латгаліі за незалежнасць падчас барацьбы за свабоду Латвіі, дзяўчына на каленях — малітву, а дзяўчына, якая стаіць з крыжам — вольных латгалаў.
Катэгорыя:Рэзэкнэ
Белавежска-Гайнаўская забастоўка рабочых лесапільных заводаў

**Белавежска-Гайнаўская забастоўка рабочых лесапільных заводаў** адбылася з 3 лютага па 2 красавіка 1932 года пад кіраўніцтвам Гайнаўскага райкама Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі (КПЗБ) і забастовачнага камітэта. Дапамогу Гайнаўскай партыйнай арганізацыі аказвалі Беластоцкі акружны камітэт і ЦК КПЗБ. Удзельнічала каля 2,2 тысяч чалавек. Рабочыя патрабавалі павышэння зарплаты, аднаўлення на рабоце двух незаконна звольненых лесарубаў.

Прадпрыемцы спрабавалі зламаць бастуючых нявыдачай зарплаты. У адказ на гэта 22 лютага больш за 1 тысячу рабочых Гайнаўкі разам з сем’ямі арганізавалі «марш галодных» у Белавежу, дзе знаходзілася дырэкцыя промыслу. Да іх далучыліся бастуючыя рабочыя Белавежы, беспрацоўныя, сяляне навакольных вёсак. Адбылося сутыкненне з паліцыяй, многія рабочыя былі паранены. Напалоханая адміністрацыя заводаў вымушана была павысіць зарплаты на 15%, прыняць на работу звольненых. Аднак праз некаторы час прадпрыемцы парушылі ўмовы дагавору, і забастоўка ўспыхнула з новай сілай. Пасля арышту 6 членаў забастовачнага камітэта рабочыя рушылі на паліцэйскі ўчастак у Гайнаўцы, патрабуючы вызвалення людзей. Паліцыя адкрыла агонь, рабочы Я. Верпахоўскі быў забіты, 8 чалавек цяжка паранены. Пахаванне Верпахоўскага вылілася ў антыўрадавую дэманстрацыю, у якой удзельнічала некалькі тысяч чалавек. У знак пратэсту супраць бясчынстваў паліцыі ў Гайнаўцы забаставалі рабочыя лесапільных заводаў Белавежы і Чэрлядзі. Пад націскам працоўных арыштаваныя былі вызвалены і адноўлены на рабоце.

## Літаратура 
* 
* Революционный путь Компартии Западной Белоруссии (1921—1939 гг.) / [А. Н. Мацко и др.]. — Минск: Беларусь, 1966. — 401, [2] с., [8] л. ил.

## Крыніцы 
Катэгорыя:1932 год у Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Гайнаўка
Катэгорыя:Белавежа
Крымская епархія ПЦУ

**Крымская епархія** — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў Аўтаномнай Рэспубліцы Крым. Да ўтварэння Праваслаўнай царквы Украіны ў 2019 годзе епархія адносілася да Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата.

## Кафедральны сабор 
* Сабор Святых Уладзіміра і Вольгі ў Сімферопалі

## Кіруючы архірэй 
* Клімент (Кушч), мітрапаліт Сімферопальскі і Крымскі

## Спасылкі 
Катэгорыя:З’явіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:1996 год ва Украіне
Катэгорыя:Епархіі Праваслаўнай царквы Украіны
Траецкая царква (Рэзэкнэ)

**Царква Найсвяцейшай Тройцы ў Рэзекнэ** () — лютэранскі храм у Рэзэкнэ, знаходзіцца паміж вуліцамі Райна, Пулквежа брыжа, Кальку і Базніцас.

## Гісторыя 
На месцы, дзе зараз знаходзіцца Траецкая царква, раней стаяла драўляная царква, якую ў 1931 годзе знеслі, каб пабудаваць на яе месцы больш прасторны храм. Будаўніцтва новага касцёла пачалося 6 чэрвеня 1933 года па праекце архітэктара Я. Цыруліса. Будаўніцтва завяршылася 7 жніўня 1938 года. 7 красавіка 1944 года касцёл пацярпеў ад налёту Чырвонай Арміі, у выніку якога быў пашкоджаны дах і ўдарнымі хвалямі выбіла аконныя рамы. Падчас акупацыі СССР касцёл быў адабраны ў вернікаў. У 1949 г. тут пабудавалі 2-гі паверх, дзе размясцілі кінапракат і кіназалу. У 1994 годзе царква была вернута прыхаджанам, а 20 лістапада таго ж года яна была зноў асвечана. Праведзены рэстаўрацыйныя работы.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэзэкнэ
Луганская епархія ПЦУ

**Луганская епархія** — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў Луганскай вобласці Украіны. Да ўтварэння Праваслаўнай царквы Украіны ў 2019 годзе епархія адносілася да Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата.

## Кафедральны сабор 
* Сабор Святой Тройцы ў Луганску

## Кіруючы архірэй 
* Лаўрэнцій (Міговіч), епіскап Луганскі і Старабільскі

## Спасылкі 
Катэгорыя:З’явіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:1992 год ва Украіне
Катэгорыя:Епархіі Праваслаўнай царквы Украіны
Войцех Ежы Хас

**Войцех Ежы Хас** (; ) — польскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 красавіка 1925 года ў Кракаве.

Перарваную пачаткам вайны вучобу працягнуў у ваенныя гады, спачатку ў Кракаве ў навучальнай установе па камерцыі, а пасля — у мастацкай школе (Szkołа Przemysłu Artystycznego) на аддзяленні графікі. Пасля школы ўладкаваўся працаваць у шахту. У 1943 годзе нядоўга адпрацаваў у кніжным выдавецтве.

У 1945 годзе паступіў у акадэмію прыгожых навук у Кракаве і вучыўся там да 1947 года. У той самы час наведваў лекцыі па кінавытворчасці, якія скончыў у 1946 годзе і пачаў працу на студыі дакументальных фільмаў. У 1951—1956 працаваў на кінастудыі «Асвета» ў Лодзі, здымаючы дакументальныя фільмы. З 1955 года працаваў разам з групай кінарэжысёраў «Русалка» («Syrena»), далей у «Ілюзіёне» («Iluzjon») і з 1958 года — з гуртом «Камера». У 1981—1987 гадах быў кіраўніком мастацкага калектыву «Ронда». У 1987—1989 гадах — член камітэта кінематаграфіі.

З’яўляўся навуковым работнікам Дзяржаўнай вышэйшай школы кінематаграфіі, тэлебачання і тэатра імя Л. Шылера ў Лодзі — PWSFTviT («Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi»). У 1989—1990 гадах — дэкан факультэта школы. У 1990—1996 гадах — рэктар. Пры Дзяржаўнай вышэйшай школы кінематаграфіі, тэлебачання і тэатра імя Л. Шылера існавала мастацкая студыя «Indeks», якую Войцех Хас патраніраваў і з’яўляўся яе дырэктарам.

Памёр 3 кастрычніка 2000 года ў Лодзі. Пахаваны на «Алеі заслужаных» на камунальных могілках Долы ў Лодзі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сцэнарысты Польшчы
Жытомірска-Оўруцкая епархія ПЦУ

**Жытомірска-Оўруцкая епархія** — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў Жытомірскай вобласці Украіны. Да ўтварэння Праваслаўнай царквы Украіны ў 2019 годзе епархія адносілася да Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата.

## Кафедральны храм 
* Свята-Міхайлаўскі сабор у Жытоміры

## Кіруючы архірэй 
* Паісій (Кухарчук), епіскап Жытомірскі і Оўруцкі

## Спасылкі 
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:1991 год ва Украіне
Катэгорыя:Епархіі Праваслаўнай царквы Украіны
Касцёл Маці Божай Балеснай (Рэзэкнэ)

**Касцёл Маці Божай Балеснай (Рэзэкнэ)** () — каталіцкі храм у цэнтры Рэзэкнэ, знаходзіцца насупраць помніка «Адзіная Латвія» — на рагу вуліц Базніцас і завулку Атбрывашанас, завулак Атбрывашанас 89. Рымска-каталіцкі парафіяльны касцёл Рэзэкнэнска-Аглонскай дыяцэзіі Рыжскай мітраполіі. У касцёльным садзе ўстаноўлена скульптура Маці Божай Фацімскай.

Будаўніцтва касцёла пачалося ў 1935 г. па праекце архітэктара Паўлава на зямельным участку, які Людвіка Вайцэхоўская, сястра Язэпа Вайцэхоўскага, завяшчала ў сваім тэстаменце айцам кангрэгацыі марыянаў. У 1934 годзе ў Рэзэкнэ была заснавана парафія Маці Божай Балеснай. Будаўніцтва на тэрыторыі касцёла вялося з 1932 года, калі тут быў створаны другі ў Латвіі кляштар марыянаў. Кіраўніком будаўніцтва касцёла быў Юрыс Каркле, айцец кангрэгацыі марыянаў, а аўтарам праекта вокнаў — Яніс Яшковіч. 6 снежня 1937 года касцёл быў урачыста асвечаны прыёрам латышскай кангрэгацыі марыянаў Бенедыктам Скрындам.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Латвіі
Халакост у Мастоўскім раёне

Перад вайной у Мастоўскім раёне жылі больш за 4000 яўрэяў. За час акупацыі практычна ўсе яны былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 3 гета:
* у гета ў Лунна (1 лістапада 1941 — 2 лістапада 1942) былі забітыя больш за 1500 чалавек.
* у гета ў вёсцы Пескі (лета 1941 — 2 лістапада 1942) былі забітыя да 2000 чалавек.
* у гета у Мастах (да 2 лістапада 1942) забітыя 350—360 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Мастоўскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Мастоўскага раёна
Камянец-Падольская епархія ПЦУ

**Камянец-Падольская епархія** — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў Хмяльніцкай вобласці Украіны. 

Утворана 2 лютага 2024 года рашэннем Сінода Праваслаўнай царквы Украіны. Тэрыторыя епархіі ахоплівае частку Хмяльніцкай вобласці.

## Кафедральны храм 
* Царква Святога Апостала і Евангеліста Іаана Багаслова ў Камянцы-Падольскім

## Кіруючы архірэй 
* Герман (Семанчук), архіепіскап Камянец-Падольскі і Новаўшыцкі

## Спасылкі 
Катэгорыя:З’явіліся ў 2024 годзе
Катэгорыя:2024 год ва Украіне
Катэгорыя:Епархіі Праваслаўнай царквы Украіны
Вышгарадская епархія ПЦУ

**Вышгарадская епархія** — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў Кіеўскай вобласці Украіны. 

Утворана 2 лютага 2024 года рашэннем Сінода Праваслаўнай царквы Украіны ў адміністрацыйных межах Вышгарадскага раёна Кіеўскай вобласці. Кіруючым архірэем абраны вікарый Кіеўскай епархіі архіепіскап Агапіт ​​(Гуменюк).

## Кафедральны храм 
* Царква Святых Барыса і Глеба ў Вышгарадзе

## Кіруючы архірэй 
* Агапіт (Гуменюк), архіепіскап Вышгарадскі

## Спасылкі 
Катэгорыя:З’явіліся ў 2024 годзе
Катэгорыя:2024 год ва Украіне
Катэгорыя:Епархіі Праваслаўнай царквы Украіны
Лазова (Бярозаўскі раён)

**Лазо́ва** (, ) — былая вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Бярозаўскага сельсавета.

Скасавана 21 мая 1984 года, далучана да вёскі Селаўшчына.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Лазова (значэнні)

Назву **Лазо́ва** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Лазова — былая вёска ў Бярозаўскім раёне
* Віцебская вобласць:
** Лазова — вёска ў Сенненскім раёне
Сезон 2017/2018 «Будаўніка» Мінск

У сезоне 2017—2018 валейбольны клуб «Будаўніка» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2017/2018 (**Сярэбраны прызёр**),
* Кубак Беларусі 2017 (**Уладальнік**),
* Суперкубак Беларусі 2017 (**Уладальнік**).

## Склад каманды 
6. Сяргей Акуліч (1986; 197) 
7. Дзмітрый Шоркін (1989; 190; Украіна) 
8. Аляксей Комар (1990; 202)
9. Антон Сінгаеўскі (1994) 
10. Ніклас Сепанен (1993; 193; Фінляндыя) 
11. Арцём Кудрашоў (1995; 202) 
11. Станіслаў Забароўскі (1988; 186) 
13. Ілья Бураў (1996; 200) 
14. Уладзіслаў Давыскіба (2001) 
15. Сіма Дабовіч (1987; 196; Чарнагорыя) 
16. Міхаіл Косач (1985; 194) 
17. Артур Сабыніч (1996; 190) 
18. Кірыл Кубар (1997; 197) 
19. Канстанцін Панасенка (1994; 202) 
21. Аляксей Кураш (1988; 194) 
99. Аляксей Густыр (1978; 195) 
99. Дзмітрый Ваш (1988) 
99. Канстанцін Цюшкевіч (1999) 
99. Уладзіслаў Татура (1999) 
99. Пётр Мінянкоў (1999) 
99. Раман Пасавец (1999) 
99. Уладзімір Хмялеўскі (1998) 

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Сінгаеўскі (галоўны трэнер)
*  Віктар Фандо (трэнер)
*  Аляксей Густыр (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2016/2017 «Будаўніка» Мінск
* Сезон 2018/2019 «Будаўніка» Мінск

## Спасылкі 
* Stroitel Mińsk 
* СТРОИТЕЛЬ (МИНСК) 
* ЗАЯВКИ КОМАНД. МУЖЧИНЫ

2017/2018
Будаўніка Мінск
Катэгорыя:2017 год у Мінску
Катэгорыя:2018 год у Мінску
Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Багданава, стары)

**Касцёл Святога Міхаіла Арханёла** — колішні каталіцкі храм у вёсцы Багданава Валожынскага раёна.

## Гісторыя 
Касцёл быў пабудаваны на сродкі старасты жмудскага Пятра Паца, аднаго з першых гаспадароў маёнтка Багданава, і асвечаны ў гонар Арханёла Міхаіла біскупам Мікалаем Слупскім яшчэ ў 1690 годзе. Месца было выбрана пры тракце, паміж вёскай і сядзібай гаспадара. Пры касцёле заўсёды служыў гальшанскі ксёндз-францысканец.

]]
|злева]]
Парафіяльным касцёл стаў у 1792 годзе, калі Багданава належала Чаховічам. У 1742 годзе Багданава купіў у нейкіх Данілевічаў ротмістр Тамаш Чаховіч, пісар Ашмянскага павета. Апошні з прадстаўнік роду, былы харунжы маршалак ашмянскі Казімір Чаховіч, быў пахаваны ў касцёле ў 1834 годзе. Чаховіч залажыў вялікі сад і гадоўлю баброў пры копанцы, жыў на шырокую нагу і хутка збяднеў. Касцёл быў знішчаны пажарам у 1944 годзе. На яго месцы быў пабудаваны новы драўляны храм, які нагадваў папярэдні. У 2000 г. замест драўлянага пастаўлены новы цагляны храм. Захавалася акаймаваная бутавая агароджа 1902 года.

Пры будаўніцтве новага касцёла будаўнікі выпадкова знайшлі ў падмурку запячатаную бутэльку, усярэдзіне якой быў стары дакумент з польскім рукапісным тэкстам з двух бакоў. Знаходку перадалі на захоўванне ў мясцовую школу, у куток Рушчыца, які арганізавала настаўніца, гісторык Таццяна Сабалеўская.

Ніхто не мог прачытаць. У 1998 годзе сямейную рэліквію перадалі сыну Фердынанда Рушчыца, Эдварду, які традыцыйна прыехаў на Дзяды з Варшавы. Аказалася, што на паперы 1846 года Ганнай Рушчыц з Чаховічаў (1800—1874) была напісана кароткая гісторыя касцёла, каб адзначыць ролю сваёй сям’і ў адраджэнні касцёла.

## Архітэктура 
]]
Касцёл — твор народнага драўлянага дойлідства. Быў вырашаны прамавугольным зрубам з 5-граннай больш нізкай апсідай. У высокі двухсхільны гонтавы дах з боку галоўнага фасада была ўрэзана чатырохгранная шатровая вежа-званіца. Яна ўвенчвала трохвугольны франтон фасада, дэкарыраваны фігурнай шалёўкай вакол паўкруглай люкарны. Апсіда была накрыта пластычным шматгранным гонтавым дахам, які значна ўзбагачаў маляўнічасць сілуэта храма, яго яруснасць. Вертыкальная шалёўка сцен, рытм высока ўзнятых прамавугольных аконных праёмаў — сродкі архітэктурнай выразнасці ў народным дойлідстве. Малітоўная зала перакрывалася плоскай столлю.

, 1898. Прыватная калекцыя]]
Касцёл акаймоўвала мураваная агароджа з брамай: двухяруснае цэнтрычнае збудаванне, накрытае пакатым чатырохсхільным шатром. Першы ярус вертыкальна абшыты дошкамі і мае арачны ўваходны праём. Другі ярус адкрыты, каркасны, з арачнымі прасветамі. Ярусы размежаваны шырокім гонтавым сцёкам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Колішнія касцёлы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Багданава (Вішнеўскі сельсавет)
Катэгорыя:Згарэлыя будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Катэгорыя:1690 год у Еўропе
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Равейкі

**Раве́йкі** (, ) — былая вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Малецкага сельсавета.

Скасавана 21 мая 1984 года.

## Назва 
У гэтым рэгіёне (Дабучын) у 1563 г. засведчаны баярын путны «*Янко Ревейко*». У пачатку 18 ст. фіксавалася старое літоўскае прозвішча Рэвейка. Ёсць сучасныя *Revas, Revaitis*, ля Гервятаў было Рэвойць. Утваральнік -*eik*- у літоўскіх прозвішчах адзін з найбольш папулярных. Аснова *Rev-* выкарыстоўвалася сярод старажытных балцкіх двухасноўных імёнаў (*Ревбут* з Літоўскай Метрыкі).

З іншага боку, беларускі савецкі антрапаніміст М. Бірыла прозвішчы тыпу *Ревяка* тлумачыў як «равун», так жа сама тлумачацца ўкраінскія прозвішчы тыпу *Рева*, рускае *Ревякин*. На захадзе Украіны вядомы лакальны прозвішчны памяншальны суфікс -*ейка* / -*ейко* (варыянт -*енько*).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Аўтаномная царква

**Аўтаномная царква** — гэта царква, якая мае значную ступень самакіравання, але пры гэтым захоўвае кананічную залежнасць ад іншай, большай царквы, часткай якой яна з’яўляецца. У адрозненне ад аўтакефальнай царквы, аўтаномная царква не з’яўляецца незалежнай і падпарадкоўваецца ў ключавых пытаннях мацярынскай царкве.

Аўтаномная царква мае права кіраваць сваімі ўнутранымі справамі: прызначаць епіскапаў, вызначаць літургічныя традыцыі (у межах агульнапрынятых праваслаўных нормаў) і кіраваць адміністрацыйнымі пытаннямі на сваёй тэрыторыі. Яна можа мець свайго прадстаяцеля (напрыклад, мітрапаліта або архіепіскапа), які выбіраецца сваімі епіскапамі.

Аўтаномная царква прызнае вярхоўную ўладу і юрысдыкцыю матчынай царквы. Напрыклад, выбар прадстаяцеля аўтаномнай царквы можа патрабаваць зацвярджэння з боку матчынай царквы. Усе важныя рашэнні (напрыклад, змены статуса царквы) павінны ўзгадняцца з матчынай царквой.

У літургіях аўтаномная царква згадвае імя патрыярха або прадстаяцеля матчынай царквы, падкрэсліваючы кананічную сувязь.

## Аўтаномныя цэрквы 
* Сінайская праваслаўная царква — найстаражытнейшая аўтаномная праваслаўная царква, уваходзіць у склад Іерусалімскага патрыярхата.
* Фінляндская праваслаўная царква — аўтаномная царква ў складзе Канстанцінопальскага Патрыярхату. Існуе як асобная царкоўная структура на тэрыторыі Фінляндыі.
* Эстонская апостальская праваслаўная царква — аўтаномная царква ў складзе Канстанцінопальскага Патрыярхату, якая дзейнічае на тэрыторыі Эстоніі.
* Японская праваслаўная царква — аўтаномная царква ў складзе Маскоўскага Патрыярхату на тэрыторыі Японіі, якая захоўвае кананічную сувязь з Рускай Праваслаўнай Царквой.
* Кітайская праваслаўная царква — намінальная структура пад юрысдыкцыяй Маскоўскага Патрыярхату на тэрыторыі Кітая, налічвае толькі 2 святароў і 4 храмы.

## Гл. таксама 
* Аўтакефалія
* Праваслаўе

Катэгорыя:Праваслаўе
Сцяпан Піліпавіч Пацяруха

**Сцяпан Піліпавіч (Філіпавіч) Пацяруха** (, в. Калядзічы, , Гродзенская губерня, Расійская імперыя — ) — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі і партыйны дзеяч. 

## Біяграфія 
За ўдзел ў стварэнні арганізацыі Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі (КПЗБ) у Палескім ваяводстве ў 1925—1927 гадах зняволены ў турму. З 1928 года сакратар Пружанскага падпольнага райкама КПЗБ. Адзін з кіраўнікоў забаўстоўкі лесарубаў у Белавежскай пушчы (1932—1933 гадах). У 1932—1937 гадах зняволены ў турму, у 1938—1939 гадах у Бяроза-Картузскім канцэнтрацыйным лагеры. Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі працаваў намеснікам старшыні Пружанскага, старшынёй Поразаўскага райвынкамаў.

У гады Вялікай Айчыннай вайны працаваў намеснікам упаўнаважанага ЦК КП(б)Б па Брэсцкай вобласці, член Брэсцкага падпольнага абкома, сакратар Пружанскага падпольнага райкама КП(б)Б. У чэрвені—ліпені 1943 года камісар партызанскай брыгады імя Панамарэнкі.

Пасля вайны на партыйнай рабоце ў Брэсцкай вобласці. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1940—1946 гадах.

У 1953 годзе скончыў Рэспубліканскую пыртыйную школу пры ЦК КПБ.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай вышэйшай партыйнай школы
Білацэркіўская епархія ПЦУ

**Білацэркіўская епархія** — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў Кіеўскай вобласці Украіны. 

2 лютага 2023 года рашэннем Сінода Праваслаўнай Царквы Украіны была створана Білацэркіўская епархія шляхам выдзялення часткі паўднёвых раёнаў Кіеўскай вобласці з Кіеўскай епархіі. Кіраваць справамі епархіі быў прызначаны мітрапаліт Еўстрацій. 29 чэрвеня 2023 года рашэннем Білацэркіўскага гарадскога савета Свята-Міхайлаўская царква і Спаса-Праабражэнскі сабор былі перададзены ў карыстанне епархіі.

## Кафедральны сабор 
* Спаса-Праабражэнскі сабор у Белай Царкве

## Кіруючы архірэй 
* Еўстрацій (Зара), мітрапаліт Білацэркіўскі

## Спасылкі 
Катэгорыя:З’явіліся ў 2023 годзе
Катэгорыя:2023 год ва Украіне
Катэгорыя:Епархіі Праваслаўнай царквы Украіны
Ніклас Сепанен

**Ніклас Сепанен** (; нар. , Хельсінкі, Фінляндыя) — фінскі валейбаліст.

## Біяграфія 
Пачаў сваю кар’еру ў 2008 годзе ў клубе «Корсан Вета» ў Ванта. У 2014 годзе ў складзе зборнай Фінляндыі прыняў удзел у чэмпіянаце свету ў Польшчы і заняў дзевятае месца. Затым ён адправіўся ў Францыю, дзе спачатку гуляў у валейбол за «Туркуэн Ліль Метраполь».

У жніўні 2017 года папоўніў склад мінскага «Будаўніка».

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2017/18
*   Уладальнік Кубка Беларусі (1): 2017/18

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Niklas Seppänen

Катэгорыя:Валейбалісты Фінляндыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Фінляндыі па валейболе
Пішчанка (значэнні)

**Пішчанка** — тапонім.

## Украіна 
* Пішчанка — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці.
* Пішчанка — вёска ў Жытомірскім раёне Жытомірскай вобласці.
* Пішчанка — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці.
* Пішчанка — вёска ў Сноўскім раёне Чарнігаўскай вобласці.

## Гл. таксама 
* Пясчанка
* Пяшчанка
Кірыла Рыгоравіч Разумоўскі

**Кірыла Рыгоравіч Разумоўскі** (, Лэмэшы, Кіеўская губерня, Расійская імперыя — , Батурынскі палац, Канатопскі павет, Чарнігаўская губерня, Расійская імперыя) — расійскі дзяржаўны дзеяч. Граф (1744), генерал-фельдмаршал (1764). Апошні гетман Левабярэжнай Украіны (1750—64). Прэзідэнт Пецярбургскай АН (1746—98; у час знаходжання за мяжой у 1766—98 яго замяшчалі дырэктары). У час гетманства абмежаваў у інтарэсах казацкай старшыны сялянскія пераходы, правёў судовую рэформу 1760—63, заахвочваў развіццё ўкраінскай культуры.

## Літаратура 
* 

## Крыніцы
Вядомыя асобы Хельсінкі

]]
Вядомыя ўраджэнцы Хельсінкі:

__NOTOC__
]]

## А 
* Александэр Стуб (нар. 1968) — фінскі палітык, член правацэнтрысцкай партыі Нацыянальная кааліцыя
* Ларс Альфорс

## Б 
* Эрык Бломберг

## В 
* Міка Тоймі Валтары
* Артуры Ілмары Віртанен

## Г 
* Ёхан Аўгуст Гуга Гюльдэн

## Д 
* Валянцін Канстанцінавіч Дзежыц

## К 
* Бу Карпелан
* Конрад Хубер
* Ільмары Крон
* Ларэта Кулашы

## Л 
* Элемент маркіраванага пераліку
* Ёўка Ліндстэт
* Ярл Вальдэмар Ліндэберг
* Хелмі Ліндэлёф

## М 
* Сана Марын

## Н 
* Нільс Адольф Эрык Нордэншэльд

## П 
* Мікалай Мікалаевіч Пунін

## Р 
* Александэр Рынг
* Анты Рынэ

## С 
* Ніклас Сепанен

## Т 
* Вяйнё Танер
* Лінус Торвальдс
* Клас Тунберг

## Ф 
* Карл Фацэр

## Х 
* Паава Хаавіка
* Пека Хаавіста
* Тар’я Халанен
* Бенгт Хольмстрэм

## Ч 
* Марыя Чачуліна

## Ш 
* Хелена Шэрфбек

## Э 
* Эйнаюхані Раўтаваара
* Тайна Элг

## Я 
* Тувэ Янсан
* Ганна Ярвінен
Ліновачка

**Ліно́вачка** (, ) — былая вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Лінаўскага сельсавета.

Скасавана 21 мая 1984 года, злілася з вёскай Аранчыцы.

## Крыніцы 
## Спасылкі