open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Верхнеангарская катлавіна

**Верхнеанга́рская катлаві́на** () — упадзіна ў Прыбайкаллі, на тэрыторыі Бураціі (Расія), паміж Верхнеангарскім і Паўночна-Муйскім хрыбтамі.

Даўжыня катлавіны больш за 100 км. Шырыня 40 км. Вышыні да 800 м. Дно катлавіны пляскатае і забалочанае. Працякае рака Верхняя Ангара з прытокамі, маецца вялікая колькасць азёраў. Пераважае лугавая расліннасць, лістоўнічныя, хвойныя і бярозавыя лясы. Раён вечнай мерзлаты і значнай сейсмічнай актыўнасці.

Верхнеангарскую катлавіну перасякае траса Байкала-Амурскай магістралі.

## Літаратура 
* Верхнеангарская котловина // 
* Верхнеангарская котловина // Словарь современных географических названий / Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* 

## Спасылкі 
* Верхнеангарская котловина // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru
* Верхнеангарская котловина // Webgeo — Портал География — Электронная Земля — Eearth

Катэгорыя:Геаграфія Бураціі
Катэгорыя:Катлавіны
Шчорс

**Шчорс** — прозвішча, назва горада Сноўск Чарнігаўскай вобласці Украіны ў 1935—2016 гадах, фільм.
## Кіно 
* Шчорс (фільм)
## Прозвішча 
* Барыс Шчорс — беларускі ваенны і грамадскі дзеяч.
* Ігар Шчорс — беларускі ваенны і грамадскі дзеяч.
* Мікалай Шчорс — беларускі грамадска-палітычны дзеяч.
* Мікалай Аляксандравіч Шчорс — удзельнік Грамадзянскай вайны 1918-20 гадоў
Бабровіца

Назву **Бабровіца** маюць:

## Беларусь 
* Бабровіца — рака ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласці.

## Украіна 
* Бабровыця ці Бабровіца — горад у Чарнігаўскай вобласці.
Бабровыця

**Бабровіца** ці **Бабровыця** () — горад раённага значэння, адміністрацыйны цэнтр Бабровыцкага раёна Чарнігаўскай вобласці Украіны. Знаходзіцца на рацэ Быстрыца. Паселішча ўзнікла ў XII стагоддзі. У XVI стагоддзі Бабровіца — мястэчка Кіеўскага ваяводства Рэчы Паспалітай.

## Вядомыя ўраджэнцыі і жыхары 
* Алег Сяргеевіч Бычак (1921—1944) — Герой Савецкага Саюза (1944).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Бабровыцкага раёна
Барзна

**Барзна** () — горад, адміністрацыйны цэнтр Барзнянскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украіна. Размешчаны на берагах ракі Барзенка, за 104 км паўднёвы ўсход ад Чарнігава, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Доч на лініі Бахмач — Гомель і за 2 км ад аўтамагістралі Кіеў — Масква.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Лазар Навумавіч Аранштам — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі
* Віктар Мікалаевіч Забіла — украінскі паэт

Катэгорыя:Гарады Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Барзнянскага раёна
Муксун

**Муксу́н** (*Coregonus muksun*) — паўпрахадная прэснаводная рыба з роду  падсямейства .

## Апісанне 
Дасягае ў даўжыню 75 см і вагі да 8 кг (у басейне Гыданскай губы адзначаны асобіны даўжынёй 94 см вагой 13,8 кг). Жыве да 25 гадоў. Афарбоўка серабрыстая, можа быць залаціста-жоўтай (у рыб з Нарыльскіх азёраў). Жывіцца малюскамі і прыдоннымі ракападобнымі.

## Распаўсюджанне 
Сустракаецца ў рэках і азёрах Сібіры, апрэсненых залівах Паўночнага Ледавітага акіяна, у рэках і азёрах ЗША і Канады.

## Гаспадарчае значэнне 
Муксун з’яўляецца аб’ектам промыслу і развядзення.

## Літаратура 
* Муксун // 
* 

## Спасылкі 
* C. muksun (Pallas, 1814) — муксун // Институт проблем экологии и эволюции им. А. Н. Северцова Российской академии наук (ИПЭЭ РАН) 
* Муксун — Рыбы Ямало-Ненецкого автономного округа 

Катэгорыя:Ласасёвыя
Катэгорыя:Прэснаводныя рыбы
Катэгорыя:Рыбы Азіі
Паўночны Сентынельскі востраў

) Паўночнага Сентынельскага вострава; ахоўная махра каралавага рыфа выспы вельмі добра бачная. Заўважце, гэты здымак зроблены да Цунамі 2004 года ў Індыйскім акіяне, якое разбурыла вялікую частку рыфа.]]
**Паўночны Сентынельскі востраў** () — адзін з Андаманскіх астравоў у Бенгальскім заліве. Ён знаходзіцца на захад ад паўднёвай часткі Паўднёвага Андамана і мае плошчу 72 км². Афіцыйна востраў кіруецца Індыяй, як частка аб’яднанай тэрыторыі Андаманскіх і Нікабарскіх астравоў (з 1947 года).

Паўночны Сентынельскі востраў — радзіма сентынельцаў — абарыгенаў, якія пражываюць на ім, колькасць якіх у цяперашні час ацэньваецца прыблізна паміж 50 і 400 чалавек. Яны адхіляюць любыя кантакты з іншымі людзьмі па-за іх цывілізацыі. Паколькі ніколі не было ніякага пагаднення з жыхарамі гэтага вострава, ні якіх-небудзь запісаў аб фізічнай акупацыі, з дапамогай якіх жыхары вострава прызналі б суверэнітэт Індыі, востраў існуе ў цікаўным стане нявызначанасці, у адпаведнасці з устаноўленым міжнародным правам і можа быць прадстаўлены як суверэнная тэрыторыя пад індыйскім пратэктаратам. Таму ён адзін з дэ-факта аўтаномных рэгіёнаў Індыі.

Лакальны ўрад Андаманскіх і Нікабарскіх астравоў нядаўна пастанавіў, што ў яго няма намераў ўмешвацца ў жыццё сентынельцаў і іх асяроддзе пражывання. Хоць востраў, верагодна, і пацярпеў ад цунамі 2004 года ў Індыйскім акіяне, наяўнасць тых людзей, што выжылі, была пацверджана, калі праз некалькі дзён пасля цунамі верталёт індыйскага ўрада назіраў некалькіх жыхароў, якія пускалі стрэлы ў верталёт, які завіс, з відавочным намерам адагнаць яго.

У 2014 годзе расійскі тэлевядучы Цімафей Бажэнаў наведаў адзін з Андаманскіх выспаў (верагодна, Паўночны Сентынельскі). У сваёй паездцы ён не сустрэў карэнных жыхароў выспы. Зрэшты, перад Бажэнавым не стаяла задача пошуку сентынельцаў, ён адправіўся на востраў, каб знайсці ў мангравых зарасніках глейкага скакуна — рыбу, якая вядзе земнаводны лад жыцця і здольную перасоўвацца па сушы і дрэвам.

## Забойства 
17 лістапада 2018 года быў забіты стралой амерыканскі місіянер Джон Чау, які хацеў звярнуць мясцовых жыхароў у хрысціянства. Паліцыяй былі арыштаваныя рыбакі, якія даставілі місіянера на востраў.

## Спасылкі 
* «Lonely islands: The Andamanese», comprehensive online documentation by George Weber
* «The Last Island of the Savages», in-depth article by Adam Goodheart
* Brief factsheet about the indigenous people of the Andaman Islands, by the Andaman & Nicobar Administration
* «The Andaman Tribes — Victims of Development»
* Administration in India’s Andaman and Nicobar Islands has finally decided upon a policy of minimal interference 
* video clips from Survival International
* Паўночны Вартавы. Артыкул у блогу Барыса Акуніна

Катэгорыя:Андаманскія і Нікабарскія астравы
Катэгорыя:Астравы Індыі
Катэгорыя:Астравы Індыйскага акіяна
Мена

**Мена** — гідронім і тапонім, таксама прозвішча.

## Беларусь 
* Мена — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці.
* Мена або Менка — рака ў Мінскай вобласці

## Германія 
* Мена (Цюрынгія)

## Украіна 
* Мэна або Мена — горад у Чарнігаўскай вобласці.
* Мена — рака ў Чарнігаўскай вобласці.
Мэна

**Мена** ці **Мэна** () —  горад раённага значэння, адміністрацыйны цэнтр Мэнскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украіны. Размешчаны на рацэ Мена. У 1066 годзе Мена ўпершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах у сувязі з захопам князямі Святаславам і Усеваладам Яраславічамі. У 1408 годзе Мена зноў згаданая ў пісьмовай крыніцы як паселішча Вялікага Княства Літоўскага, з 1618 года — у складзе Рэчы Паспалітай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Мэнскага раёна
Батурын (горад)

**Батурын** () — горад, размешчаны на тэрыторыі Бахмацкага раёна Чарнігаўскай вобласці, Украіны, на левым беразе ракі Сейм (левы прыток Дзясны). У 1669—1708 гадах і ў 1750—1764 гадах Батурын з’яўляўся рэзідэнцыяй гетманаў левабярэжнай Украіны.

## Гісторыя 
Батурын быў заснаваны ў 1575 годзе польскім каралём і вялікім князем літоўскім Стэфанам Баторыем і названы ў яго гонар. Неўзабаве пасля яго смерці Батурын прыйшоў у запусценне.

Гарадзішча Батурынскае ўпершыню згадана ў 1625 годзе (і паводле версіі А. М. Лазараўскага, адлік гісторыі горада варта весці менавіта з 1625 года).

У 1725 годзе Кацярына I падаравала Батурын Меньшыкаву. У 1781 годзе горад увайшоў у склад Чарнігаўскага намесніцтва, у 1796 годзе — у склад Маларасійскай губерні, з 1802 года ў Канатопскім павеце Чарнігаўскай губерні.

У 1860 годзе тут налічвалася 456 двароў і 3563 жыхары, дзейнічалі два праваслаўныя храмы, рэгулярна адбываліся гандлёвыя кірмашы.

У студзені 1989 года колькасць насельніцтва складала .

### Пасля 1991 года 
[thumb|280px|[Палац Разумоўскага (Батурын)|Палац Разумоўскага]]
14 чэрвеня 1993 года Кабінет міністраў Украіны стварыў у горадзе нацыянальны гісторыка-культурны запаведнік «Гетманская сталіца».

У маі 1995 года Кабінет міністраў Украіны зацвердзіў рашэнне аб прыватызацыі льнозавода, у ліпені 1995 года было зацверджана рашэнне аб прыватызацыі райсельгастэхнікі.

29 верасня 2008 года Батурын стаў горадам раённага значэння.

Станам на 1 студзеня 2013 года колькасць насельніцтва складала 2716 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Бахмацкага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1625 годзе
Мікалай Аляксандравіч Шчорс

**Мікалай Аляксандравіч Шчорс** (25.5(6.6).1895, Сноўск — , каля вёскі Бялошыца, Карасценскі раён, Жытомірская вобласць, пахаваны ў Самары) — удзельнік Грамадзянскай вайны 1918—1920 гадоў. Член Камуністычнай партыі з 1918 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і паравознага машыніста. Скончыў ваенна-фельчарскую школу ў Кіеве (1914) і паскораны курс Віленскага ваеннага вучылішча ў Палтаве (1916). Удзельнік Першай сусветнай вайны 1914-1918, спачатку ваенны фельчар, затым малодшы афіцэр на Паўднёва-Заходнім фронце, у 1917 годзе падпаручнік. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі вярнуўся на радзіму і ў лютым 1918 года. У Сноўску стварыў партызанскі атрад, у сакавіку — красавіку камандаваў аб’яднаным атрадам Навазыбкаўскага павета, які ў складзе 1-й рэвалюцыйнай арміі ўдзельнічаў у баях з кайзераўскімі войскамі. У верасні 1918 года сфармаваў ў раёне Унечы з асобных партызанскіх атрадаў 1-ы Украінскі савецкі полк імя Багуна. У кастрычніку — лістападзе камандаваў Багунскім палком, з лістапада 1918 года — 2-й брыгадай 1-й Украінскай савецкай дывізіі (Багунскі і Тарашчанскі палкі), якая вызваліла Чарнігаў, Кіеў і Фастаў ад войскаў Украінскай дырэкторыі. 5 лютага 1918 года Шчорс быў прызначаны камендантам Кіева і ўзнагароджаны Часовым рабоча-сялянскім урадам Украіны ганаровай зброяй. З 6 сакавіка па 15 жніўня 1919 года Шчорс камандаваў 1-й Украінскай савецкай дывізіяй, якая ў ходзе наступу захапіла, разбіўшы Армію УНР пад Жытомірам, Вінніцай, Жмерынкай, разбіла галоўныя сілы Арміі УНР у раёне Сарны — Роўна — Броды — Праскураў, а затым летам 1919 года абаранялася ў раёне Сарны — Наваград-Валынскі — Шапятоўка ад войскаў Польшчы і Арміі УНР, але была вымушана адыходзіць на ўсход. З 21 жніўня 1919 года Шчорс — камандзір 44-й стралковай дывізіі (у яе улілася 1-я Украінская савецкая дывізія), якая абараняла Карасценскі чыгуначны вузел, што забяспечыла эвакуацыю Кіева і выхад з акружэння Паўднёвай групы 12-й арміі. Знаходзячыся на перадавых Багунскага палка, Шчорс быў забіты.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прататыпы літаратурных персанажаў
Катэгорыя:Партызаны
Катэгорыя:Военачальнікі Украіны
Катэгорыя:Загінулі ў Грамадзянскую вайну ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ваеннага вучылішча
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Памерлі ў Жытомірскай вобласці
Носіўка

**Носаўка** ці **Носіўка** () — горад у Чарнігаўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Носіўскага раёна. Размешчаны на рацэ Насовачка.

Паселішча згадваецца ў Іпацеўскім летапісе пад 1147 годам. У ХІХ стагоддзі мястэчка Носаўка было ў складзе Носаўcкай воласці Ніжынcкага павета Чарнігаўскай губерні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Носіўскага раёна
Талалаіўка

**Талалаеўка** ці **Талалаіўка** () — пасёлак гарадскога тыпу, раённы цэнтр Талалаіўскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украіны. На заходняй ускраіне працякае рака Дзецюкоўка (прыток ракі Лысагор), на ўсходняй — Олава. У 1877 годзе ў сувязі з будаўніцтвам чыгуначнай станцыі ўзнікла паселішча. З 1933 года Талалаеўка — цэнтр аднайменнага раёна. З 1958 года Талалаеўка — пасёлак гарадскога тыпу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Талалаіўскага раёна
Халмы (Чарнігаўская вобласць)

**Халмы** () — пасёлак гарадскога тыпу, размешчаны на паўночным захадзе Карукіўскага раёна Чарнігаўскай вобласці, Украіна, на беразе ракі Убедзь. Халмы размешчаны за 33 км ад раённага цэнтра Карукіўка. У 1983 г. у пасёлку жыло 3 882 чалавек, у 2006 г. — 3 256 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Карукіўскага раёна
Сосніца

Назву **Сосніца** маюць:

## Беларусь 
* Сосніца — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці.
* Сосніца — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, прыток Заходняй Дзвіны.

## Украіна 
* Сосніца — пасёлак гарадскога тыпу ў Чарнігаўскай вобласці.
Сосныця

**Сосніца** ці **Сосныця** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Чарнігаўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Сосныцкага раёна. Пасёлак размешчаны за 90 км на ўсход ад Чарнігава, непадалёк ад зліцця рэк Дзясны і Сейма. Праз пасёлак працякае рака Убедзь.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Сосныцкага раёна
Кулыкіўка

**Кулікоўка** ці **Кулыкіўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Кулыкіўскай пасялковай грамады. Знаходзіцца за 27 км на паўднёвы ўсход ад Чарнігава.

## Гісторыя 
Пасёлак быў заснаваны ў 1650 годзе. 22 верасня 1943 года адбываўся бой за пасёлак. У 1960 годзе атрымаў статус пасёлка гарадскога тыпу.

У савецкі час у пасёлку дзейнічалі льнозавод, птушкагадоўчая станцыя, рамонт камбайнаў.

Да 2020 года раённы цэнтр Кулыкіўскага раёна.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Чарнігаўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты Кулыкіўскай пасялковай грамады
Дабранка (значэнні)

**Дабранка** — тапонім.

## Расія 
* Дабранка — горад у Пермскім краі.

## Украіна 
* Дабранка — пасёлак гарадскога тыпу ў Чарнігаўскай вобласці.
* Дабранка (Ямпільскі раён)
Сэдніў

**Седнеў** ці **Сэдніў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны, цэнтр пасялковага савета. Размешчаны на беразе ракі Сноў (прыток Дзясны). За 26 км (па аўтадарозе) ад Чарнігава, за 166 км ад Кіева.

## Галерея 

Kamenitsa in Sednev (Ukraine).JPG|Царква Уваскрэшання Хрыстова 
Кам'яниця Лизогубів. Вид з північного сходу..JPG|Дом Лізагубаў
Kamenica in Sednev (Ukraine).JPG|Дом Лізагубаў
Sunrise at Sednev (Ukraine).jpg|Зара ў Седневе
Седнів. Альтанка.JPG|Альтанка Глібава
Чарівна мить жовтневого світанку.jpg|Восень 2018, раніца 
Аркадій Казка 01.jpg|Помнік Аркадзю Казцы 
Смт.Седнiв. Садиба Лизогуба.JPG|Сядзіба Лізагуба 
Річка Снов.jpg|р. Сноў у Седневе
Вид на Седнів з р.Снов.jpg|Выгляд славутасцяў Седнева з ракі Сноў 
Георгіївська церква в Седневі.jpg|Свята-Георгіеўская царква ў Седневе (2012)
Воскресенська церква в Седневі.jpg|Васкрасенская царква са званіцай у Седневе
Lyzohub church.png|**Седнев**, Царква Лізагубаў, план першага паверха
Седнівський НВК.jpg|Новая Сяднёўская школа
Вид на р. Снов з Седнева.jpg|Выгляд ракі Сноў з агляднай пляцоўкі Седнева
Вид на Седнів.jpg|Выгляд царквы Седнева з ракі Сноў
Вид на Седнів 2012 р..jpg|Выгляд на Седнеў з ракі Сноў (2012 р.)
Ріка Снов у Седнєві.jpg|Рака Сноў у Седневе
Седнів. Фестиваль "Седнівська осінь" у парку.jpg|Фестываль "Седнеўская восень"
Троїцька церква Седнів (2013).JPG|Траецкая царква Седнева (2013)
Late sunset in Sedniv.jpg|Вечар. Царква Святога Георгія (2010)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Чарнігаўскага раёна
Дабранка (Чарнігаўская вобласць)

**Дабранка** () — пасёлак гарадскога тыпу Рыпкынскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украіны, цэнтр пасялковага савета. Знаходзіцца за 3 км ад чыгуначнай станцыі Гарнастаіўка на дзяржаўнай мяжы паміж Украінай і Беларуссю. Адлегласць ад Гарнастаіўкі да Чарнігава — 66 км, да Кіева — 275 км.

У ХІХ стагоддзі пасад Дабранка быў у складзе Ярылавыцкай воласці Гараднянскага павета Чарнігаўскай губерні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Рыпкынскага раёна
Баскакаў

**Баскакаў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Андрэевіч Баскакаў (1923—1943) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
* Павел Ігаравіч Баскакаў (нар. 1991) — беларускі футбаліст.
Кулікоўка

Назву **Куліко́ўка** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Кулікоўка — былы хутар у Ашмянскім раёне
* Мінская вобласць:
** Кулікоўка — былая вёска ў Стаўбцоўскім раёне
### Украіна 
* Кулікоўка — пасёлак гарадскога тыпу ў Чарнігаўскай вобласці
Ладан (Чарнігаўская вобласць)

**Ладан** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Прылуцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Размешчаны на правым беразе ракі Удай (басейн Дняпра). Правы прыток р.Удай Ладанка працякае праз пасёлак.

Знаходзіцца за 18 км на паўднёвы ўсход ад станцыі станцыі Прылукі (на лініі Бахмач — Пыратын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Прылуцкага раёна
Дружба (Чарнігаўская вобласць)

**Дружба** () — пасёлак гарадскога тыпу, Ічнянскі гарадскі савет, Ічнянскі раён, Чарнігаўская вобласць, Украіна. Знаходзіцца за 5 км на поўдзень ад горада Ічня, прымыкае да сяла Аўгусціўка. Да пасёлка прымыкае лясны масіў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнігаўскай вобласці
Томас Венцлава

**То́мас Венцлава** (Вя́нцлава; ; нар. 11 верасня 1937, Клайпеда, Літва) — літоўскі паэт, публіцыст, перакладчык.

## Біяграфічныя звесткі 
Сын літоўскага пісьменніка Антанаса Венцлавы. Скончыў Віленскі ўніверсітэт. У пачатку 1968 года ён разам з расійскімі дысідэнтамі падпісаў пратэст у сувязі са справай дысідэнтаў Аляксандра Гінзбурга і Юрыя Галанскова, у сямідзесятыя гады актыўна ўдзельнічаў у дысідэнцкай дзейнасці — напісаў адкрыты ліст ЦК Кампартыі Літвы, меў дачыненне да стварэння ў 1976 годзе літоўскай Хельсінкскай групы. У 1977 годзе з-за пераследу з боку савецкай улады эміграваў у ЗША. Быў пазбаўлены грамадзянства СССР. У 2018 прафесар-эмерыт Ельскага ўніверсітэта вяртаецца ў Вільню пасля саракагадовай эміграцыі.
У 1950-я — 1960-я гады не раз бываў у БССР. Наведаў Беларусь зноў у красавіку 2019, дзе прыняў удзел у прэзентацыі першага кніжнага выдання яго вершаў па-беларуску і ў другім фестывалі інтэлектуальнай кнігі «Прадмова». Усклаў кветкі ў мемарыяле памяці ахвяр сталінскага тэрору ва ўрочышчы Курапаты.

## Беларускія пераклады 
* Выбраныя вершы. Пераклалі Л.Баршчэўскі, А.Хадановіч, А.Мінкін, А.Разанаў, В.Вячорка. Мн., 2019. («Паэты планеты»).

## Спасылкі 
* Вяртаньне да роднага краю

Катэгорыя:Паэты Літвы
Катэгорыя:Перакладчыкі Літвы
Катэгорыя:Публіцысты Літвы
Катэгорыя:Выкладчыкі Ельскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Эсэісты Літвы
Панорныця

**Панорніца** ці **Панорныця** () — пасёлак гарадскога тыпу на паўночным захадзе Корапскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украіны. Знаходзіцца на беразе ракі Багачка (прыток р. Убедзь). Размешчана за 30 км ад раённага цэнтра Корап. Пасёлак размешчаны на дарозе Т-2519 і за 7 км ад Р-12 (Чарнігаў-Северскі). У 1983 г. у пасёлку жыло 4 265 чалавек, у 2024 г. — 2 000 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Корапскага раёна
Казэлэць

**Казялец** ці **Казэлэць** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Чарнігаўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Казэлэцкага раёна. Размешчаны на беразе ракі Асцёр. Насельніцтва — 7968 чалавек (2018).

## Вядомыя асобы 
* Валянціна Пятроўна Логвін (нар. 1949) — беларускі фізіёлаг, грамадскі дзеяч.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Казэлэцкага раёна
Корап

**Корап**  () — пасёлак гарадскога тыпу, раённы цэнтр Корапскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украіны. Размешчаны на ўсход ад абласнога цэнтра Чарнігаў. На поўнач ад пасёлка — рака Вытвь з возерам Віць. Насельніцтва — 4 700 чалавек (2024).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Корапскага раёна
Помнік АМАПу (Віцебск)

**Помнік Атраду міліцыі асобнага прызначэння** (АМАП) — памятны знак, усталяваны 16 лістапада 2018 года ў Віцебску.

На помніку ўсталяваны беркут і шыльда з дэвізам «Законнасць, гонар, адвага». Аўтарам кампазіцыі з выявай арла-беркута — сімвала Атрада міліцыі асаблівага прызначэння — стаў віцебскі скульптар Сяргей Сотнікаў.

Памятны знак з’явіўся напярэдадні 30-годдзя спецпадраздзялення міліцыі, якое адзначаецца 22 лістапада. Яго ўстанавілі на ўскраіне горада — каля дома № 2 на Старабабінавіцкім тракце, дзе базуецца Віцебскі абласны АМАП.

Катэгорыя:2018 год у Віцебску
Катэгорыя:З’явіліся ў 2018 годзе
Катэгорыя:Помнікі Віцебска
Пётр Андрэевіч Горскі

**Пётр Андрэевіч Горскі** (, в. Валок, Харкаўская губерня — ?) — беларускі ўрач. Доктар медыцыны (1910).

Скончыў  ў Пецярбургу ў 1898 годзе.

Працаваў ваенным урачом у Бабруйску.

## Навуковая дзейнасць 
Даследаваў санітарны стан Бабруйска, фізічнае развіццё, здароўе насельніцтва Бабруйскага павета. Сфармуляваў прапановы аб паляпшэнні санітарнага стану, развіцця медыцынскай дапамогі і ўвядзенні санітарнага надзору ў Бабруйску.

### Асобныя працы 
* К характеристике физического развития населения Бобруйского уезда Минской губернии. По данным призывных списков воинского присутствия за 1874—1899 гг.: дис. … д-ра медицины / П. А. Горский; [Имп. Воен.-мед. акад.]. — СПб., 1910. — 145 с.: табл.

## Сям’я 
Сын Пятра Горскага, , стаў вядомым расійскім мастаком.

Катэгорыя:Постаці Бабруйска
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Першамайскі сельсавет (Салігорскі раён)

**Першама́йскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Салігорскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Першамайск (да 1964 г. мела назву Жываглодавічы).

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Жываглодавіцкі сельсавет** у складзе Чырвонаслабодскага раёна Слуцкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Жываглодавічы. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Бабруйскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чырвонаслабодскім раёне БССР. З 1935 года ў Чырвонаслабодскім раёне Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Чырвонаслабодскім раёне Мінскай вобласці. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. Пасля скасавання Чырвонаслабодскага раёна з 8 жніўня 1959 года ў складзе Старобінскага раёна, з 25 снежня 1962 года ў складзе Любанскага раёна. 30 ліпеня 1964 года вёска Жываглодавічы атрымала назву Першамайск. 28 жніўня 1964 года сельсавет перайменаваны ў Першамайскі. З 6 студзеня 1965 года ў Салігорскім раёне. У 1976 годзе скасаваны пасёлак Трудавы, у 1978 годзе — пасёлак Кавалі, у 2005 годзе — пасёлак Чырвонае Возера. Скасаваны 30 сакавіка 2006 года, тэрыторыя далучана да Чырвонаслабодскага пассавета.

На момант скасавання ў сельсавет уваходзілі 12 населеных пунктаў: Белае Балота, Вішнёўка, Вялікая Альшанка, Гарохаўцы, Дошнава, Дубраўка, Камсамольскі, Малая Альшанка, Навінкі, Падазернае, Першамайск, Язвіны.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Салігорскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чырвонаслабодскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Старобінскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Любанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2006 годзе
Ламавіцкі сельсавет

**Ламаві́цкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок ( да 2010 г. вёска) Ламавічы.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Грабаўскі сельсавет** у складзе Азарыцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Грабаў. 5 верасня 1929 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ламавічы, сельсавет перайменаваны ў Ламавіцкі. Пасля скасавання акруговага падзелу ў Азарыцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Парыцкага раёна. З 12 лютага 1935 года ў складзе Даманавіцкага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці. З 28 чэрвеня 1939 года ў складзе новаўтворанага Акцябрскага раёна. З 20 верасня 1944 года ў складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. 16 красавіка 1959 года ў склад сельсавета з Колкаўскага сельсавета Капаткевіцкага раёна перададзена вёска Зарыжжа. З 25 снежня 1962 года ў складзе Светлагорскага раёна. З 30 ліпеня 1966 года ў складзе адноўленага Акцябрскага раёна. Скасаваны вёскі Селішча, Смуга. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 12 населеных пунктаў.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1054 чалавекі, з іх 97,2 % — беларусы, 1,2 % — рускія, 0,9 % — малдаване; паводле перапісу 2019 года — 872 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Азарыцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Парыцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Даманавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Светлагорскага раёна
Любанскі сельсавет (Акцябрскі раён)

**Лю́банскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Любань.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Парыцкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Парыцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці. З 28 чэрвеня 1939 года ў Акцябрскім раёне Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Гарохавішчанскага сельсавета, у склад Палескага сельсавета Даманавіцкага раёна перададзена вёска Уюнішча. З 25 снежня 1962 года ў складзе Светлагорскага раёна. З 30 ліпеня 1966 года ў складзе адноўленага Акцябрскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 9 населеных пунктаў.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года  — 832 чалавекі, з іх 89,7 % — беларусы, 6,7 % — рускія, 3,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 615 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Парыцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Светлагорскага раёна
Ляскавіцкі сельсавет

Назву **Ля́скавіцкі сельсавет** маюць:

* Ляскавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці
* Ляскавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці
* Ляскавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці
Ляскавіцкі сельсавет (Акцябрскі раён)

**Ля́скавіцкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Ляскавічы.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Глускага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Глускім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў Глускім раёне Палескай вобласці. З 28 чэрвеня 1939 года ў складзе новаўтворанага Акцябрскага раёна Палескай вобласці, цэнтр — вёска Забалацце, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 30 ліпеня 1966 года ў складзе Светлагорскага раёна. 17 лістапада 1980 года цэнтр сельсавета перанесены з вёскі Забалацце ў Ляскавічы. 26 мая 1983 года скасавана вёска Стары Двор (злілася з вёскай Ляскавічы). 25 мая 1989 года ў склад Парэцкага сельсавета перададзена вёска Харомцы. Да 1998 года ў складзе сельсавета вёска Завярхлессе. 27 снежня 2022 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Парэцкага сельсавета.

## Склад 
На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 6 населеных пунктаў.
У склад Ляскавіцкага сельсавета да 1998 года ўваходзіла вёска Заверхлессе (у наш час не існуе).

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 3 населеныя пункты: вёскі Альбінск, Забалацце і Ляскавічы.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета аводле перапісу 2009 года складала 699 чалавек, з іх 97,9 % — беларусы, 1,3 % — рускія, 0,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 524 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Акцябрскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Глускага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2022 годзе
1994 год у гісторыі астраноміі

**1994** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 16—22 ліпеня: Пры чарговым збліжэнні з Юпітэрам усе фрагменты каметы Шумейкераў — Леві 9 урэзаліся ў атмасферу планеты. Гэты выпадак стаў першым з назіраных сутыкненняў двух нябесных цел Сонечнай сістэмы.
* 15—27 жніўня: XXII Генеральная асамблея Міжнароднага астранамічнага саюза ў Гаазе
* Медаль Кэтрын Брус — 
*  — Андрэа Гез

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Крыніцы 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Аленевы грыб

**Аленевы грыб, плютэй аленевы** (*Pluteus cervinus*) — шапкавы базідыяльны грыб з роду  сямейства .

## Апісанне 
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам 3—10 см, шэрага або шэра-карычневага колеру, шаўкавістая, звычайна сухая, паласатая па краі. У маладых грыбоў шапка мае форму званочка, потым распасцёртая. Мякаць белая, з пахам рэдзькі. Пласцінкі шырокія, тоўстыя. Колер пласцінак спачатку белы, потым яны становяцца ружаватымі ад споравага парашку. Ножка шчыльная, белая з чорнымі валокнамі, часта патоўшчаная каля асновы.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Грыб пашыраны ва ўмераных зонах на ўсіх кантынентах, акрамя Антарктыды. Растуць у лясах і садах на пнях і каля іх, гніючых ствалах і галінах лісцевых парод дрэў, пілавінні, на месцах высечак. Пладовыя целы з’яўляюцца ў чэрвені — верасні.

Ядомы грыб. У тундры — ласунак аленяў.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Плютей олений, или плютей бурый, или плютей темно-волокнистый, или олений гриб — Pluteus cervinus (Fr.) Kumm., или Pluteus atricapillus // Экологический центр «Экосистема»™

Катэгорыя:Плютэевыя
Катэгорыя:Грыбы Еўразіі
Катэгорыя:Грыбы Амерыкі
Катэгорыя:Грыбы Аўстраліі
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
1993 год у гісторыі астраноміі

**1993** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 28 жніўня: Аўтаматычная міжпланетная станцыя «Галілеа» выявіла, што астэроід Іда мае ўласны  спадарожнік.
* 2 снежня: Касмічны шатл «Індэвар» запусціў місію «» для рамонту касмічнага тэлескопа «Хабл».

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Узнагароды 
*  — 
* Медаль Кэтрын Брус — 
*  — 

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 12 чэрвеня — Вільгельм Глізэ, нямецкі астраном (нар. 1915).

## Крыніцы 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1991 год у гісторыі астраноміі

**1991** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 23 ліпеня—1 жніўня: XXI Генеральная асамблея Міжнароднага астранамічнага саюза ў Буэнас-Айрэсе.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Узнагароды 
*  — 
* Медаль Кэтрын Брус — 
*  — Джэйн Лу

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Крыніцы 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
РТІ (баскетбольны клуб, Мінск)

**РТІ** — баскетбольны клуб з Мінска. Выступаў у чэмпіянаце СССР і чэмпіянаце Беларусі па баскетболе. Прадстаўляў Мінскі радыётэхнічны інстытут (цяпер — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі).

## Назвы 
* Радыётэхнік (1967—1968)
* Буравеснік (1968—1970)
* РТІ (1970—1995)
* РТІ-РШВСМ (1995—1997)
* РТІ-АЗАА (1997—2000)
* РТІ (2000—2002)
* РТІ-РВАР (2002—2003)

## Гісторыя 
Каманда выступала ў чэмпіянаце СССР у Першай лізе з 1967 па 1970 і з 1971 па 1972 год, і ў Вышэйшай лізе з 1970 па 1971 і з 1972 да 1991. Падчас выступу ў Вышэйшай лізе каманда не мела значных поспехаў і не займала прызавыя месцы.

Пасля ліквідацыі чэмпіянату СССР па баскетболе каманда пачала выступаць у чэмпіянаце Беларусі. Падчас выступу ў чэмпіянаце Беларусі клуб двойчы заняў першае месца — у 1993 і 1995 годзе.

У 2003 годзе клуб быў расфарміраваны. Яго пераемнікам стаў створаны ў 2006 годзе «Імпульс-БДУІР».

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе**

*  **Чэмпіён (2)** 1992/1993, 1994/1995.
*  **Сярэбраны прызёр (5)** 1993/1994, 1995/1996, 1998/1999, 2000/2001, 2002/2003.
*  **Бронзавы прызёр (4)** 1996/1997, 1997/1998, 1999/2000, 2001/2002.

**Кубак Беларусі па баскетболе**
*  **Фіналіст (1)** 1998.
*  **Бронзавы прызёр (1)** 2000.

## Статыстыка выступленняў 
### У чэмпіянаце СССР  
### У чэмпіянаце Беларусі  
## Трэнеры 
* Іван Аляксандравіч Панін (1967—1975)
* Рыгор Абрамавіч Гольфанд (1975—1976)
* Уладзімір Міхайлавіч Колас (1976—1981)
* Аляксей Аляксеевіч Шукшын (1981—1987)
* Аляксандр Аляксандравіч Барысаў (1987—1995)
* Канстацін Мікалаевіч Шаравера (1995—1996)
* Анатоль Пятровіч Бутвілоўскі (1996—1998)
* Генадзь Леанідавіч Самарскі (1998)
* Мікалай Аляксандравіч Бузлякоў (1998—1999)
* Анатоль Уладзіміравіч Якубенка (1999—2000)
* Валерый Апанасавіч Гарэлікаў (2000)
* Аляксандр Леанідавіч Папкоў (2000—2003)

## Гл. таксама 
* Андрэй Ольбрэхт

Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1967 годзе
Катэгорыя:1967 год у Мінску
Катэгорыя:РТІ
Кастанай

**Кастана́й** (, ) — горад у Казахстане, на рацэ Табол, абласны цэнтр Кастанайскай вобласці. Да 1997 года меў назву **Кустанай**. Насельніцтва горада складае 210 тысяч чалавек.

## Гісторыя 
Горад Кастанай утвораны ў 1879 годзе. На пачатку XX стагоддзя горад быў буйным гандлёвым цэнтрам і быў адным з важлівых звеньяў шляху, што звязвае Азію з Расіяй. Адзін з англійскіх вандроўнікаў, якія прыяжджалі сюды на початку 20 стагоддзя, назваў яго ў сваім дзённіку «другім Чыкага». У той час Кастанай быў вялікім кірмашом, дзвюхпавярховыя драўляныя будынкі, у паветры стаяў пыл, і вуліцы былі пакрытыя пяском. Нягледзячы на гэта, швейцарскі грамадзянін Ларэц (Lorez) пабудаваў найбольшы ў рэгіёне Паўднёвага Урала і на тэрыторыі сённяшняга Казахстана завод па вырабніцтву піва, якое разлівалася ў спецыяльныя фірменныя пляшкі, што тады было рэдкасцю. У 1950-ыя гады насельніцтва горада і вобласці паметна ўзрасло ў сувязі з асваеннем цаліны. З пасляваеннага часу дацяпер на тэрыторыі Кастанайскай вобласці збіраюць вялікія ўраджаі збожжавых культур. На ўсходнім уедзе ў горад, з боку ракі Табол устанавілі напіс з пяціметровымі лічбамі: «385 тыс. тон зерна», дзе лічба тон абнаўлялася штотыдзень.

## Эканоміка 
У горадзе дзейнічае Кустанайазбест — адзін з найбольших светавых вырабнікоў хрызаціл-азбесту ў свеце.

## Транспарт 
Міжнародны аэрапорт, з якого здзяйсняюцца авіарэйсы па Казахстане, у Расію, Беларусь, Германію і іншыя краіны. 

Чыгуначны вакзал. За 120 км ад горада размешчаны вялікі чыгуначны вузел — станцыя Табол. 

## ВНУ горада 
* Кастанайскі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. Байтурсінава 
* Кастанайскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт
* Кастанайскі сацыяльна-тэхнічны ўніверсітэт
* Кастанайскі інжынерна-эканамічны ўніверсітэт імя М. Дулатава
* Кастанайскі медыцынскі каледж
* Кастанайскі каледж аўтамабільнага транспарту
* Кастанайскі педагічны каледж

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Жанна Аляксандраўна Рупасава (нар. 1944) — вучоны ў галіне экалогіі, аграхіміі, фізіялогіі і біяхіміі раслін
* Марыя Белабровіна (нар. 1999) — беларуская футбалістка.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт акіма Кастанайскай вобласці (кіраўніка адміністрацыі вобласці) 
* Інфармацыйны сайт горада Кастанай
* Неафіцыйны Кастанайскі форум 
* Кастанай online
* Кастанай: карысныя старонкі 
* Асваенне цаліны на Кустанайшчыне

Катэгорыя:Гарады Кастанайскай вобласці
Ара-Хангайскі аймак

**Ара-Хангайскі аймак** (таксама **Архангай**; ; Архангай у перыкладзе — *Паўночны Хангай*) — аймак у Манголіі.

## Агульныя звесткі 
Архангай быў заснаваны ў 1931 годзе. Яго плошча складае 55 314 км². Колькасць насельніцтва — 84 078 чалавек (на канец 2010 года, ацэнка). Шчыльнасць насельніцтва — 1,52 чал./км². У адміністрацыйным дачыненні дзеліцца на 19 самонаў. Адміністрацыйны цэнтр — горад Цэцэрлэг, пабудаваны на месцы будысцкага манастыра, заснаванага ў 1586 годзе. Асновай эканомікі аймака з’яўляецца жывёлагадоўля, у аймаке Архангай налічваецца больш за 2,1 млн галоў буйной рагатай жывёлы.

## Геаграфія 
Архангай размешчаны ў цэнтральнай частцы Манголіі. На поўначы ад яго знаходзіцца Хубсугульскі аймак, на ўсходзе — Булганскі, на поўдні — Увэр-Хангайскі і Баян-Хангорскі, на захадзе — Дзабханскі. Аймак ляжыць на паўночных схілах нагор’я Хангай. Тут бяруць пачатак рэкі Чулутын-Гол, Суман, Хануйн-Гол, Хунуй-Гол і Таміру-Гол (усе уваходзяць у басейн Селенгі). На ўсходзе Архангая цячэ Архон, тут жа ляжыць возера Угій-Нур. На захадзе аймака — папулярны аб’ект турызму возера Тэрхійн-Цаган-Нур.

Сярод горных вяршыняў найбуйнейшымі з’яўляюцца Ангархай-Уўл (3540 м), Дулан-Хайрхан-Уўл (3266 м), Суварга-Хайрхан-Уўл (3179 м), Унтаа-Уўл, Ямат-Уўл, Наёнхангай-Уўл, Хан-Ундэр-Уўл, вулкан Хорга-Уўл. У раёне вулкана Хорга-Уўл знаходзіцца нацыянальны парк Хорга-Тэрхійн-Цаган-Нур.

Клімат у Ара-Хангайскім аймаке рэзка кантынентальны. У студзені тэмпература тут дасягае -30&nbsp;°C/-38&nbsp;°C, летам ад +25&nbsp;°C да +36&nbsp;°C.

У геалагічным плане тэрыторыя аймака была добра вывучана, але разведачныя работы ідуць і сёння. Тут прысутнічаюць запасы вугалю, акрамя таго, рэчышча ракі Таміру-Гол багата жалезнай рудой, а ў рэчышчы ракі Суман сустракаюцца вулканічныя пароды з уключэннямі з каштоўных камянёў. У самоне Эрдэнэмандал археолагамі выяўлены буйныя паселішчы гунаў.

## Эканоміка 
Тут вырошчваюць хлебную траву, бульбу і іншыя віды гародніны. Мясцовыя фермеры штогод збіраюць больш за 20 000 тон збожжа. У аймаке знаходзіцца радовішча карбункула з групы гранатаў. Таксама тут ёсць запасы тапаза, крышталя, лушчака і месяцовага каменя. Тут да 1990 года працаваў завод па апрацоўцы каляровых камянёў.

## Транспарт 
У адміністрацыйным цэнтры аймака ёсць уласны аэрадром, які мае грунтавую паласу даўжынёй 1800 метраў, аднак рэгулярных авіязносін з іншымі гарадамі няма.

## Славутасці 
* Руіны горада Арду-Балык на паўночны захад ад манастыра Эрдэн-Зуў. 
* У 35 км ад манастыра Эрдэн-Зуў размешчана стэла цюркскага прынца Куль-Тэгіна, датавана 731 г. н. э.
* Даліна вулканаў — возера Тэрхійн-Цаган-Нур утворана ракой Суман-Гол (Суман) і дамбай вулканічнага паходжання.
* Наскальныя малюнкі на рацэ Чулут, якія датуюцца 3000 годам да нашай эры.

## Адміністрацыйны падзел 
* — горад Цэцэрлэг (адміністрацыйны цэнтр Архангая) разам з сельскімі наваколлем утварае самон Эрдэнэбулган.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Мангольскае Нацыянальнае бюро статыстыкі

Катэгорыя:Аймакі Манголіі
Галоўныя архітэктары Бабруйска

У спісе прысутнічаюць архітэктары, якія займалі пасаду галоўнага архітэктара горада **Бабруйска**. У спісе адлюстраваны перыяд працы на пасадзе галоўнага архітэктара, а таксама асноўныя дасягненні архітэктараў падчас знаходжання на гэтай пасадзе. Спіс не поўны.

## Гарадскія архітэктары 
Катэгорыя:Спісы архітэктараў
Катэгорыя:Архітэктура Бабруйска
Катэгорыя:Гісторыя Бабруйска
Гідэнзэ

**Гідэнзэ**, **Гідэнзе** () — востраў на поўдні Балтыйскага мора. Уваходзіць у склад германскай зямлі Мекленбург-Пярэдняя Памеранія. Плошча - 19,02 км². Насельніцтва (2017 г.) — 1000 чалавек.  

## Геаграфія 
thumb|left|Бакенберг
Востраў Гідэнзэ месціцца на захад ад большага па памерах вострава Руген. Адлучаны ад яго шэрагам праліваў і заліваў, у самым вузкім месцы ўсяго на 480 м. Выцягнуты з поўначы на поўдзень на 17 км. Найбольшая шырыня — 1,97 км, найменьшая шырыня — 125 м. Найвышэйшы пункт — пагорак Бакенберг (72 м) на поўначы.

Гідэнзэ — адносна маладое ўтварэнне з пункту гледжання геалогіі. Пачаў фарміравацца ў апошні ледавіковы перыяд у выніку адкладанняў ледавіка. Абрысы ўзбярэжжа, блізкія да сучасных, узніклі толькі пасля нашай эры. Пясчаная частка берага вельмі няўстойлівая, у нашы дні на поўначы скарачаецца з хуткасцю каля 30 см у год. Для абароны берага ад мора ўзводзяцца дамбы. 

Клімат мяккі марскі. Дзякуючы сталым вятрам назіраецца 2168 сонечных гадзін у год. Сярэднегадавая тэмпература каля +8°C. Сярэдняя гадавая колькасць ападкаў 540 мм.

## Гісторыя 
[thumb|left|Вёска на Гідэнзэ. Малюнак каля [1864 г.]]
Найстаражытнейшым сведчаннем прысутнасці чалавека на Гідэнзэ з'яўляецца пахаванне германскай жанчыны, якое датуецца III ст. н. э. У VII ст. тут пасяліліся славяне. Лічыцца, што сучасная назва вострава паходзіць ад імя нарвежскага караля Хедына. Упершыню яна ўзгадваецца Саксонам Граматыкам, прысутнічае ў Малодшай Эдзе.

13 красавіка 1296 г. руянскі князь Візлаў II перадаў Гідэнзэ цыстэрцыянцам, якія заснавалі на ім абацтва Святога Мікалая. Яно было ліквідавана ў 1536 г. у выніку Рэфармацыі. Востраў быў падпарадкаваны Памераніяй. Падчас Трыццацігадовай вайны пацярпелі знакамітыя лясы Гідэнзэ, спаленыя, каб не дазволіць вываз драўніны ў Данію. У 1648 - 1815 гг. уваходзіў у склад Швецыі.

У 1815 - 1945 гг. Гідэнзэ знаходзіўся пад катролем Прусіі. У 1864 - 1872 гг. берагавая лінія моцна пацярпела ад штармоў. Каб узнавіць яе, была пабудавана дамба, ствараліся штучныя лесанасаджэнні. У 1939 г. усе паселішчы вострава былі аб'яднаны ў адзіны муніцыпалітэт. 

У 1945 г. часова заняты савецкімі войскамі. Пасля заканчэння II Сусветнай вайны ў складзе Мекленбурга-Пярэдняй Памераніі.

## Герб і сцяг 

Wappen Hiddensee.svg|Герб
Flagge Hiddensee.svg|Сцяг

## Інфраструктура 
Населены пераважна паўночная і паўднёвая часткі вострава. Поўдзень займае птушыны запаведнік.

Фітэ, Клостэр і Ноендорф злучаны паромнымі пераправамі з Ругенам і Штральзундам. На востраве забаронены рух прыватных аўтамабіляў. Мясцовыя жыхары карыстаюцца коннымі вазамі. Працуе муніцыпальны транспарт. 

Асноўныя галіны эканомікі: турызм і сельская гаспадарка.

У Фітэ ёсць адзіная на востраве сярэдняя школа і дом мясцовага нацыянальнага парка. У Клостэры працуе музей і археалагічная выстава. 

Hiddensee asv2022-08 img27 Vitte Hafen.jpg|Фітэ
NeuendorfHiddensee2.jpg|Ноендорф
Hiddensee-Kutsche.jpg|Конны воз
Fischereimuseum Neuendorf.JPG|Музей у Клостэры

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* Культурная старонка 
* Прыморскі атлас Балтыйскага мора 

Катэгорыя:Астравы Германіі
Катэгорыя:Астравы Балтыйскага мора
Мікалай Аляксандравіч Гарулёў

**Мікалай Аляксандравіч Гарулёў** (, Баева, цяпер Дубровенскі раён — , Мінск) — рускі і беларускі савецкі , , ,  і . Заслужаны работнік культуры БССР (1979).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 лістапада 1919 года ў сям’і настаўніка. Скончыў аддзяленне рускай мовы і літаратуры філалагічнага факультэта Магілёўскага педагагічнага інстытута ў 1941 годзе.

## Творчасць 
### Паэзія і проза 
Першы верш апублікаваў у газеце «Камунар Магілёўшчыны» ў 1938 годзе.
* Яго імем названа вуліца ў горадзе Дуброўна Віцебскай вобласці Беларусі.
* У Дуброўне ў гонар Н. А.Гарулёва адкрыта мемарыяльная дошка на доме № 1 на вуліцы, якая носіць яго імя (23.01.2026).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Биография, Гарулёў Мікола (Гарулёу Микола, Горулёв Николай). Біяграфія..

Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дубровенскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі філалагічнага факультэта МДУ імя А. А. Куляшова
Парэцкі сельсавет (Акцябрскі раён)

**Парэ́цкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года — вёска) Парэчча.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Глускага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Глускім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў Глускім раёне Палескай вобласці. З 28 чэрвеня 1939 года ў складзе новаўтворанага Акцябрскага раёна Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 30 ліпеня 1966 года ў складзе Светлагорскага раёна. У 1962 годзе скасавана вёска Чырвоная Дуброва. У 1966 годзе скасаваны пасёлак Багданаў (уключаны ў склад вёскі Растаў). Скасавана вёска Вовін. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 19 населеных пунктаў. 25 мая 1989 года ў склад сельсавета з Ляскавіцкага сельсавета перададзена вёска Харомцы. 27 снежня 2022 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ляскавіцкага сельсавета (3 населеныя пункты: вёскі Альбінск, Забалацце і Ляскавічы).

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (6 населеных пунктаў) — 861 чалавек, з іх 96,2 % — беларусы, 2,2 % — рускія, 1,0 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (6 населеных пунктаў) — 702 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Глускага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Светлагорскага раёна
Калач (значэнні)

**Калач** можа мець наступныя значэнні:

## Асобы 
* Барыс Піліпавіч Калач (1923—2001) — партызан Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
* Уладзімір Аляксандравіч Калач — беларускі вакаліст і музыка, заснавальнік і ўдзельнік фолк-гурта Irdorath.
* Надзея Робертаўна Калач (нар. 1989) — беларуская вакалістка і музыка, заснавальніца, удзельніца і менеджар фэнтэзі-фолк-гурта Irdorath.
* Уладзімір Віктаравіч Калач (1969—2024) — беларускі ваенны і дзяржаўны дзеяч.

## Тапонім 
* Калач — горад у Варонежскай вобласці Расіі.
* Калач-на-Доне — горад у Валгаградскай вобласці Расіі.
Алышыўка

**Алышыўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны, цэнтр пасялковага савета. Размешчаны па абодвух берагах ракі Смалянка (прыток Дзясны), за 40 км ад раённага цэнтра і чыгуначнага вузла Чарнігаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Чарнігаўскага раёна