Баі за Эль-Фашыр (2023—2025)

**Баі за Эль-Фашыр** — эпізод канфлікту паміж прыхільнікамі суданскіх генералаў Абдэля аль-Бурхана і Махамеда Дагала, звязаны з барацьбой за горад , адміністрацыйны цэнтр правінцыі .

## Кампанія 2023 года
### Красавіцкія баі 
Сутыкненні ў Эль-Фашыры, як і ў многіх іншых гарадах Судана, пачаліся 15 красавіка. На наступны дзень САП заявілі, што захапілі аэрапорт і некалькі ваенных аб’ектаў.

Станам на 17-га чысла байцы Дагала кантралявалі лагер бежанцаў Эль-Манхал і раён Эль-Габа, у той час як іх праціўнікі ўмацаваліся ля штаба Галоўнага камандавання.

20 красавіка бакі дамовіліся аб трохдзённым спыненні агню, паводле якіх САП утрымлівалі пазіцыі на захад ад горада, а УСС — на ўсход. Цэнтр Эль-Фашыра стаў дэмілітарызаванай зонай, дзе бяспеку падтрымлівала паліцыя. Штаб-кватэры міжнародных арганізацый перададзены апазіцыйным паўстанцкім рухам.

24 красавіка адбыліся невялікія сутыкненні на поўначы Эль-Фашыра.

На 16 красавіка сутыкненняў было паранена 27 чалавек. Да 17-га чысла, паводле арганізацыі «Урачы без межаў», агульная лічба пацярпелых павялічылася да 136. Станам на 21 красавіка паведамлялася пра 44 забітых і 279 параненых. Сярод загінулых — грамадзянін Індыі. Паводле Міністэрства аховы здароўя Паўночнага Дарфура, на 28-га ў выніку сутыкненняў забіта 62 мірных жыхара (з іх 4 загінулі падчас рабаванняў 24-га), у тым ліку 13 дзяцей, былі забіты, а больш за 282 атрымалі раненні.

Да 17 красавіка бальніцы ў горадзе апынуліся перапоўненымі пацярпелымі, і большасць пацыентаў пераводзілі ў паліцэйскі шпіталь. Электрычнасць па ўсім Эль-Фашыры была адключана, а галоўны рынак і жывёлагадоўчы рынак знішчаны.

### Наступныя падзеі 
12 мая перамір’е было парушана, і баі аднавіліся. Потым на некаторы час баі сціхлі, але 25 мая аднавіліся. Да 1 чэрвеня атрады Дагала пакінулі шэраг раёнаў ва ўсходніх кварталах, але па-ранейшаму кантралявалі большую іх частку.

Амаль увесь чэрвень у горадзе сітуацыя заставалася спакойнай, хоць з абодвух бакоў сюды падцягваліся падмацаванні.

18—19 жніўня адбыліся новыя сутыкненні. Баі вяліся паміж САП і ВРС аль-Фока.

9 верасня падчас сутычак загінулі 30 чалавек.

26 кастрычніка САП разгарнулі атаку на штаб 6-й пяхотнай дывізіі. Да 8 лістапада баі зноў прыпыніліся. 27 лістапада групоўкі АСАД дасягнулі пагаднення з баевікамі аль-Нура аб абароне грамадзянскага насельніцтва ў Эль-Фашыры ад нападаў САП. У канцы кастрычніка падчас баёў загінулі 10 чалавек. 2 лістапада ў горадзе забіты мірны жыхар. 6 лістапада маёр Бабакір Муса, палявы камандзір ВРС Міні Мінаві (частка Аб’яднаных сіл абароны Дарфура), быў забіты атрадам САП пад Эль-Фашырам.

## Кампанія 2024 года 
25 сакавіка 2024 года дзевяць чалавек загінулі пры ўрадавых бамбардзіроўках Эль-Фашыра. 

13 ўспыхнулі баі паміж варагуючымі фракцыямі ВРС. Войскі Дагала разгарнулі тым часам наступальную аперацыю. 12 мая стала вядома, што прынамсі 27 чалавек былі забітыя ў выніку двухдзённых сутыкненняў у горадзе. 19 мая дзевяць чалавек атрымалі раненні ў выніку абстрэлу САП жаночай бальніцы. 24 мая загінулі прынамсі 22 чалавекі. У ходзе баёў 1—2 чэрвеня загінулі дваццаць тры чалавекі. САП паведамлялі, што ўзялі раён Аль-Вахда.

4 чэрвеня па меншай меры 85 мірных жыхароў былі забітыя і больш за 110 атрымалі раненні ў ходзе сутыкненняў у Эль-Фашыры. Байцы САП ненадоўга ўвайшлі ў раёны Аль-Вахда і Аль-Салам на захад ад горада, але былі адкінутыя праціўнікам. 8 чэрвеня войскі паўстанцаў атакавалі паўднёвую бальніцу, адзіную дзеючую ўстанову ў горадзе. 11 чэрвеня восем валанцёраў былі забітыя ў выніку абстрэлу САП дабрачыннай кухні ў раёне Тамбосі.

13 чэрвеня Савет Бяспекі ААН прагаласаваў (14 «за», 1 устрымаўся) за прапанаваны Вялікабрытаніяй праект рэзалюцыі, які заклікае пакласці канец аблозе Эль-Фашыра войскамі САП.

14 чэрвеня ўрадавая армія заявіла, што адбіла напад праціўніка на горад, у выніку чаго былі забітыя сотні чалавек, у тым ліку камандзір паўстанцаў Алі Якуб Джыбрыль. 18 чэрвеня чатырнаццаць чалавек былі забітыя і яшчэ 25 атрымалі раненні ў выніку абстрэлу САП лагера для ўнутрана перамешчаных асоб Абу-Шук. 21 чэрвеня адзін чалавек загінуў у выніку абстрэлу паўстанцамі клінікі акушэрства і гінекалогіі. 25 чэрвеня пяць чалавек загінулі ў выніку абстрэлу САП лагера Абу-Шук. 1 ліпеня дзевяць чалавек загінулі ў выніку абстрэлу мячэці Аль-Тыджані сіламі Дагала. Праз два дні пятнаццаць чалавек загінулі ў выніку абстрэлу жывёлагадоўчага рынку сіламі мяцежнікаў.

27 ліпеня прынамсі 25 чалавек загінулі ў выніку абстрэлаў артылерыі і дронаў САП. Прадстаўнік Міністэрства аховы здароўя заявіў, што падчас нападаў выкарыстоўвалася хімічная зброя. 3 жніўня дваццаць тры чалавекі загінулі ў выніку абстрэлу паўстанцаў. Сем чалавек загінулі ў выніку авіяўдару ВПС Судана па лагеры перамешчаных асоб Эль-Салам Абуха на паўночным усходзе горада. Аб’яднаныя сілы абароны Дарфура заявілі, што адбілі найбуйнейшую наземную атаку САП на Эль-Фашыр. 4 жніўня ўрадавая авіяцыя атакавала лагер для ўнутрана перамешчаных асоб Замзам. 10 жніўня часці УСС адбілі атакі праціўніка. Губернатар Паўночнага Дарфура абвінаваціў САП у забойстве 28 мірных жыхароў. 8 верасня армія Судана заявіла, што прадухілілі найбуйнейшую атаку беспілотнікаў праціўніка, збіўшы 30 дронаў.

11 верасня тры чалавекі загінулі пасля траплення зенітнай ракеты ўрадавай арміі. На наступны дзень улады паведамілі, што адбілі напад паўстанцаў на Эль-Фашыр, забіўшы 80 баевікоў і знішчыўшы 20 транспартных сродкаў. Сярод загінулых быў бачны камандзір САП Абдул Рахман Карн Шата. 13-га прыхільнікі Бурхана заявілі, што адбілі Паўднёвую бальніцу. На наступны дзень шэсць салдат УСС загінулі ў выніку памылковага авіяўдару сваіх ВПС па гарнізону 6-й пяхотнай дывізіі. 20 верасня ў Эль-Фашыры загінулі тры чалавекі загінулі ў выніку абстрэлу з боку САП, 21-га загінулі яшчэ чатырнаццаць. 26 верасня прынамсі 18 чалавек загінулі ў выніку меркаванага абстрэлу жывёльнага рынку з боку САП. На наступны дзень пры чарговым абстрэле арміі Дагала загінулі 62 чалавекі. 

27 кастрычніка дванаццаць чалавек загінулі ў выніку абстрэлу з боку САП. 7 лістапада мяцежнікі збілі БПЛА праціўніка. 11 лістапада дзевяць чалавек загінулі ў выніку абстрэлу з боку паўстанцаў. 13 лістапада УСС заявілі, што збілі сем беспілотнікаў праціўніка над Эль-Фашырам. 2 снежня шэсць чалавек загінулі ў выніку абстрэлу САП, 12 снежня — 16, 13 снежня — 9, 15 снежня — 38, 18 снежня — дваццаць восем чалавек. 25 снежня саудаўская бальніца, апошняя дзеючая бальніца ў Эль-Фашыры, была разбурана ў выніку абстрэлу з боку САП.

## Кампанія 2025 года 
2 студзеня УСС заявілі, што пры дапамозе БПЛА ліквідавалі ў Эль-Фашыры брыгаднага генерала САП Ібрагіма Дэліба. Разам з ім забіты 32 байцы Дагала, уключаючы грамадзяніна Маўрытаніі. 4 студзеня два чалавекі загінулі ў выніку абстрэлу саудаўскай бальніцы сіламі Дагала. На наступны дзень УСС і АСАД заявілі, што адбілі атаку праціўніка на Эль-Фашыр з усходу і паўднёвага ўсходу горада. Байцы АСАД таксама перахапілі канвой са зброяй, паланіўшы невядомую колькасць грамадзян Лівіі. 20 студзеня прынамсі 11 чалавек загінулі ў выніку абстрэлу САП лагера ўнутрана перамешчаных асоб Абу-Шук. 21 студзеня САП прад’явілі 48-гадзінны ўльтыматум ураду з патрабаваннем вывесці войскі з Эль-Фашыра. Пасля, 24 студзеня, паўстанцы ажыццявілі буйную атаку на горад, але УСС і саюзныя апалчэнцы адбілі напад праціўніка. Байцы АСАД заявілі, што забілі больш за 400 баевікоў Дагала і знішчылі больш за 25 транспартных сродкаў. 29 студзеня ў Эль-Фашырызагінулі 7 чалавек. УСС заявілі, што адбілі атаку арміі Дагала на горад.

2 лютага ў АСАД заявілі, што адбілі атаку прыхільнікаў Дагала на Эль-Фашыр, забіўшы 140 байцоў і наймітаў, знішчыўшы 43 транспартныя сродкі і захапіўшы яшчэ 12. 16 лютага дзесяць чалавек загінулі ў выніку нападаў прыхільнікаў Дагала на станцыі Меліт. УСС заявілі, што знішчылі базу праціўніка на ўсходзе горада.

10 сакавіка УСС заявілі, што знішчылі 47 транспартных сродкаў і 100 беспілотнікаў праціўніка на працягу 10 дзён. Урадавыя войскі таксама заявілі, што мясцовыя сілы забілі 15 байцоў. Ад паўстанцаў адбіты ўвесь раён Аль-Салам і будынкі Лафет Таўра на поўдні горада. 12 сакавіка дзесяць чалавек загінулі ў выніку абстрэлу з боку САП. 19 сакавіка ўлады заявілі, што пры бамбардзіроўках Эль-Фашыра загінула 16 мяцежнікаў. 30 сакавіка УСС і саюзнікі адбілі напад атрадаў Дагала на горад і атакавалі калону забеспячэння, знішчыўшы 16 транспартных сродкаў і забіўшы дзясяткі байцоў САП. Дзевяць мірных жыхароў загінулі і яшчэ 17 атрымалі раненні ў выніку абстрэлу з боку мяцежнікаў.

3 красавіка прыхільнікі Дагала заявілі, што збілі варожы самалёт Ан над Эль-Фашырам, у выніку чаго загінулі восем членаў экіпажа. 11 красавіка па меншай меры 32 мірных жыхара загінулі ў выніку абстрэлаў беспілотнікаў САП. 15 красавіка ў адказ на атакі паўстанцаў у Эль-Фашыры быў абвешчаны вячэрні каменданцкі час. 16 красавіка прынамсі 57 чалавек загінулі ў выніку абстрэлу з боку САП. 20 красавіка прынамсі 30 чалавек загінулі падчас нападаў байцоў Дагала. У наступныя два дні пад абстрэламі мяцежнікаў загінулі прынамсі 55 чалавек. 29 красавіка 45 чалавек загінулі пры абстрэле войскамі Дагала Эль-Фашыра. 11 мая сем чалавек загінулі ў выніку абстрэлу з боку войск Дагала. 30 мая склад Сусветнай харчовай праграмы ў Эль-Фашыры быў пашкоджаны ў выніку абстрэлу САП.

12 чэрвеня атрады Мінаві абвінаваціла САП у выкраданні 100 мірных жыхароў, якія ўцякалі з Эль-Фашыра, для прымусовага прызыву ў войска. 15 чэрвеня прынамсі 35 чалавек загінулі ў выніку абстрэлу САП сховішча для ўнутрана перамешчаных асоб у будынку Міністэрства сельскай гаспадаркі. Улады заявілі, што адбілі напад войск Дагала на горад, знішчыўшы два бронетранспарцёры, дзве баявыя браніраваныя машыны, а таксама забіўшы і параніўшы дзясяткі салдат. 27 чэрвеня трынаццаць чалавек загінулі ў выніку абстрэлу САП.

8 ліпеня восем чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка паўстанцаў. Тым часам Вызваленчая армія Судана арыштавала двух журналістаў у Эль-Фашыры. 11-га САП пачалі маштабнае наступленне на Эль-Фашыр, захапіўшы галоўны жывёлагадоўчы рынак горада, турму Шала і штаб-кватэру Цэнтральных рэзервовых сіл, але на наступны дзень паўстанцы былі адкінуты. Паралельна ў выніку абстрэлу САП загінулі пяць чалавек. 21 ліпеня УСС і АСАД адбілі буйную атаку мяцежнікаў на Эль-Фашыр.

2 жніўня УСС і АСАД заявілі пра гібель камандзіра САП, які меў калумбійскае грамадзянства. Адначасова пятнаццаць чалавек, якія спрабавалі ўцячы з Эль-Фашыра ў Гарні, былі забітыя байцамі Дагала. 11-га чысла ўлады заявілі, што забілі больш за 200 байцоў САП і знішчылі або захапілі 46 баявых машын пры нападзе баевікоў на Эль-Фашыр. Пры гэтым мяцежнікі выкралі дзевяць чалавек. 25-га адзін чалавек загінуў у выніку нападу на бальніцу. 28 жніўня войскі Дагала абстралялі густанаселены раён Эль-Фашыра, у выніку чаго загінула прынамсі 24 чалавекі і было паранена 55. Праз два дні ўпершыню з красавіка УСС нанеслі ўдары беспілотнікаў па пазіцыях паўстанцаў у Эль-Фашыры. У выніку абстрэлу горада САП загінулі сем чалавек. 

1 верасня САП заявілі пра захоп раёнаў Дымсілк і Зіядыя.. Адначасова прынамсі 18 чалавек загінулі ў выніку абстрэлу Эль-Фашыра. 12 верасня дзесяць чалавек былі забітыя падчас рэйду баевікоў у раёне Аль-Наср. 18 верасня САП на кароткі час захапілі былы гарнізон UNAMID у Эль-Фашыры, перш чым былі выцесненыя адтуль ударамі беспілотнікаў. 19 верасня прынамсі 78 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па мячэці ў раёне аль-Дараджа. 23 верасня прынамсі 15 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па рынку. 24 верасня сем чалавек загінулі ў выніку абстрэлу комплексу ЮНІСЕФ. 29 верасня УСС ажыццявілі першую з красавіка паспяховую перакідку грузаў па паветры ў гарнізон Эль-Фашыра. 30 верасня шэсць чалавек загінулі ў выніку абстрэлу САП школы Абу Бакр аль-Сідык, у якой размяшчаліся перамешчаныя асобы.

1 кастрычніка шаснаццаць чалавек загінулі ў выніку абстрэлу САП. Адначасна атрады Бурхана заявілі, што забілі калумбійскіх і ўкраінскіх наймітаў, якія працавалі на атрады Дагала, з засады. 6 кастрычніка прынамсі 13 чалавек загінулі ў выніку абстрэлу паўстанцамі Эль-Фашыра. Апроч таго, САП абвінавацілі ў пакаранні смерцю без суда і следства трох чалавек у школьным прытулку Абу Талібы ў раёне Абу-Шук ў горадзе Эль-Фашыр, а таксама абвінавацілі ў правядзенні хімічных нападаў на горад з выкарыстаннем беспілотнікаў. На наступны дзень прынамсі 12 чалавек загінулі ў выніку абстрэлу з боку сіл Дагала Саудаўскай бальніцы для жанчын і радзільнага дома. УСС правялі другую паветраную аперацыю супраць абложанага гарнізона ў Эль-Фашыры. 17-га праўрадавыя сілы заявілі, што адбілі атаку САП, знішчыўшы 10 транспартных сродкаў.

28 кастрычніка генерал Аль-Бурхан пацвердзіў, што УСС вывелі войскі з Эль-Фашыра. Горад перайшоў пад кантроль войск Дагала.

## Наступствы 
Пасля падзення горада ў Эль-Фашыры пачаліся масавыя забойствы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Канфлікты 2023 года
Катэгорыя:Красавік 2023 года
Катэгорыя:Май 2023 года
Эль-Фашыр