open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Якаў Бенцыёнавіч Герцовіч

**Якаў Бенцыёнавіч (Бенцыянавіч) Герцовіч** (, Сяліба, Мінскай губерні — , Мінск) — беларускі савецкі літаратурны крытык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Сяліба Мінскай губерні ў сям’і рабочага. З 12 гадоў працаваў на лесапільным заводзе «Кастрычнік» у Асіповіцкім раёне, быў конюхам у калгасе.

Скончыў Камуністычны інстытут журналістыкі імя С. М. Кірава ў Менску ў 1936 годзе. Працаваў журналістам. У час Вялікай Айчыннай вайны карэспандэнт газет Заходняга, а затым 3-га Беларускага франтоў.

## Творчасць 
Пачаў друкавацца ў 1936. Аўтар рэцэнзій і артыкулаў, прысвечаных праблемам развіцця беларускай літаратуры, пытанням пісьменніцкага майстэрства. Вывучаў пераважна развіццё сучаснай беларускай прозы:

*7 студзеня [1970]. Адзначыў 60-гадовы юбілей Якаў Герцовіч. Пытанне аб узнагароджанні не ставілася. Пісьменнікі адносяцца да яго непрыязна. Быў выпадак, калі Я. Герцовіч напісаў адмоўную рэцэнзію на «Каласы пад сярпом тваім» У. Караткевіча (а раман выдатны!) і хацеў змясціць у «Советской Белоруссии», але справа не задалася. Цяжка зразумець пазіцыю крытыка — чаму ён гэтак робіць? І ўжо не раз.*

*19 студзеня [1970]. Заходзіў на работу да мяне Якаў Герцовіч — вядомы літаратурны крытык. Скардзіўся на тое, што не ўзнагародзілі ў сувязі з юбілеем, забылі. Я яго, як мог, супакоіў. (…) Якаў Герцовіч — чалавек, я пераканаўся, не подлы, ён шчыра верыць у ідэалы камунізму, у палітыку партыі. Гэта засталося ў яго з 20-х гадоў. Ён камсамолец той пары"*.

*3 верасня [1971]. 70 гадоў В. Вольскаму. Я. Герцовіч даў пра яго артыкул «Непаўторнасць», з якога відаць, як устарэла метадалогія гэтага крытыка. Ператварылася ў курэнне фіміяму.*

*28 снежня [1972]. Заходзіў Якаў Герцовіч. Скаргі, што забылі, значыць, не патрэбны. А потым прызнаўся, што і сапраўды пяро прытупілася, горш стаў адчуваць ідэйныя арыенціры. Прасіў падказваць, каго трэба ўзяць пад крытычны прыцэл*.

## Цікавыя факты 
Паводле ўспамінаў Уладзіміра Мехава, у час кампаніі супраць «касмапалітаў» Я. Герцовіч спрабаваў скончыць жыццё самагубствам, але стрэлам з рэвальвера толькі параніў сябе.

## Ацэнкі сучаснікаў 
Меў рэпутацыю «пагромшчыка» з-за цкавання беларускіх літаратараў (У. Караткевіча і інш.). У 1962 годзе надрукаваў артыкул «Пошукі, находкі, страты», у якім аўтару рамана «Леаніды не вернуцца да Зямлі» («Нельга забыць») былі прад’яўлены абвінавачванні ў «другараднасці, кніжнасці, фармалізме, няўдалым выбары галоўнага героя, неправільным паказе жыцця». Гэты артыкул паўплываў на лёс рамана, які быў надрукаваны толькі ў 1983 годзе. Таксама адмоўна паставіўся Герцовіч да аповесці «Дзікае паляванне караля Стаха», у якой убачыў «прыхарошванне, ідэалізацыю гісторыі» і «элементарнае эпігонства».

Паэт Рыгор Барадулін характарызаваў гэтага крытыка ў сваёй эпіграме: *«Герцовіч Якаў горка плакаў: / жыць мала, а ня ўсіх абкакаў»*.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярэзінскім раёне
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі СССР
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі
Свята-Мікалаеўская царква (Варані)

**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у імя свяціцеля Мікалая Цудатворца ў в. Варані Столінскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана на могілках у пачатку XX стагоддзя з дрэва, у 1993 годзе дабудаваны бабінец і адасобленая 2-ярусная 4-гранная шатровая званіца-вартоўня.

## Архітэктура 
Твор народнага дойлідства. Вырашана кубападобным цэнтральным зрубам, да якога далучаны прамавугольны ў плане бабінец і 5-гранная апсіда з бакавымі рызніцамі. Сілуэт храма фарміруюць 8-гранная званіца з макаўкай, надбудаваная над шатровым дахам бабінца, цыбулепадобная галоўка над шатром цэнтральнага зруба. Гарызантальна ашаляваныя фасады прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў дашчатых ліштвах. Уваход вылучаны 2-слуповым ганкам пад двухсхільным пакрыццём.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Столінскага раёна
Катэгорыя:Варані (Столінскі раён)
Катэгорыя:Храмы Святога Мікалая
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:1912 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Свята-Міхайлаўская царква (Відзібор)

**Свята-Міхайлаўская царква** — праваслаўны храм у в. Відзібор (Столінскі раён) на вясковых могілках. Помнік народнага драўлянага дойлідства.

Пабудавана ў XIX стагоддзі. Прыпісная да Узнясенскай царквы г. Століна.

## Архітэктура 
Царква ўяўляе сабой шасцігранны зруб, накрыты вальмавым дахам з галоўкай па цэнтры. Над прамавугольным прытворам узведзена чатырохгранная шатровая званіца з макаўкай. Гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, уваход вылучаны двухслуповым ганкам з аднасхільным пакрыццём.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Відзібор
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Столінскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Спаса-Праабражэнская царква (Брашэвічы)

**Спаса-Праабражэнская царква** — праваслаўны храм у аграгарадку Брашэвічы (Драгічынскі раён). Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Пабудавана ў 1911 г. з цэглы.

## Архітэктура 
Складаецца з трох аб'ёмаў: прытвора-званіцы, малітоўнай залы і трохграннай апсіды. У прасторавай кампазіцыі дамінуе шацёр званіцы з макаўкай і васьмігранным барабанам з цыбулепадобным купалам над асноўным аб'ёмам.

У дэкоры выкарыстаны элементы старажытнарускага дойлідства: аркатура, закамары, какошнікі, вуглавыя калонкі, нішы-крыжы. Зала асветлена двума ярусамі арачных аконных праёмаў. Іканастас створаны ў 1867 г. паводле праекта інжынера Кадрунцава (перанесены з папярэдняга храма).

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Брашэвічы
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:1911 год у Беларусі
Бусяж

* Бусяж — рака ў Беларусі, правы прыток Грыўды (басейн Нёмана)
* Бусяж — вёска у Беларусі, на рацэ Бусяж
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Вавулічы)

**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — царква ў гонар Раства Прасвятой Багародзіцы ў в. Вавулічы, Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці.

Пабудавана ў 1737 годзе ў баку ад плошчы, на перакрыжаванні асноўных вуліц вёскі. На абгароджаным участку адвольнай формы царква стварае ансамбль з брамай і званіцай. Перабудавана ў 1845 годзе.

Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.

## Архітэктура 
]]
Помнік народнага драўлянага дойлідства. Кампазіцыя будынка складаецца з прамавугольнага ў плане зруба і падоўжнага пяціграннага прыруба апсіды, агульны двухсхільны дах над якой пераходзіць у гранёна-пірамідальны. Кроквенная страха стварае трохвугольныя застрэшкі ў месцы злучэння зрубаў, гонтавы дах пластычна выгнуты. Гэта ўзбагачае святлоценявую пластыку архітэктуры. Вільчык даху па цэнтры завершаны васьмігранным барабанам з цыбулепадобнай галоўкай. З усходняга боку да апсіды прырублена рызніца пад пакатым пакрыццём.

Галоўны паўднёвы фасад завершаны трохвугольным франтонам з шырокім, пакрытым гонтам адлівам ламанага профілю. Да галоўнага фасада далучаны нізкі ашаляваны прытвор каркаснай канструкцыі. Сцены ашаляваны вертыкальна дошкамі з нашчыльнікамі, арытмічна забраны лапаткамі, расчлянёны высока ўзнятымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

Унутраная прастора мае бэлечнае перакрыцце. Лапаткі на іх адпавядаюць знадворным. Драўляны іканастас, выкананы ў 1830-я гг., уключаў у сябе саламяныя царскія вароты, якія зараз захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь і абраз 18-19 стст. «Раство Багародзіцы». Новы іканастас быў спраектаваны брэсцкім архітэктарам Мсціславам Барташэўскім 13 снежня 1870 года.

Асобна размешчана двух’ярусная званіца. Першы ярус ашаляваны, як і царква, завяршаецца карнізам з вялікім вынасам і адлівам над ім. Другі скразны ярус па вышыні і шырыні роўны першаму, у ніжняй частцы гарызантальна ашаляваны. Званіца накрыта пакатым чатырохсхільным гонтавым дахам з прагібам над кансолямі бэлек. Невялічкая брама таксама мае двухсхільны гонтавы адліў.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.
* Лабачэўская, В. А. Мастацтва дзеля славы Божай: саламяныя іканастасныя вароты і царкоўна-культавыя прадметы / В. А. Лабачэўская. — Мінск : Беларуская навука, 2018. — 263 с. : іл.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вавулічы
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Заходнепалеская школа дойлідства
Катэгорыя:Колішнія ўніяцкія храмы Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:1737 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Варацэвічы)

**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Варацэвічах Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Размешчана ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1869—1872 (1874) гадах з цэглы. Выбар пляцоўкі пад будаўніцтва і яе план у 1864 годзе склаў інжынер-архітэктар М. Я. Чакмасаў і прыватны землямер Тарасевіч. Каштарыс на ўзвядзенне храма ў тым жа годзе выканаў архітэктар М. М. Барташэўскі. Падрадчыкамі з’яўляліся жыхары Чарнігаўскай губерні І. Ц. Сяргееў і яго сын Кузьма.

Храм асвяцілі ў 1872 годзе. У 1920—30-я гады царква была закрыта, царкоўныя рэчы разабралі прыхаджане. Шмат рэчаў вернута ў царкву ў час яе адкрыцця ў 1993 годзе.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры псеўдарускага стылю. Манументальны белакаменны будынак з развітай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыяй, якую фарміруюць 3-ярусная шатровая званіца (дабудавана ў 1882), прамавугольная ў плане трапезная, кубападобная малітоўная зала, да якой далучана паўкруглая апсіда. Розная вышыня аб’ёмаў, панаванне сярод іх шмат’яруснай шатровай званіцы з макаўкай стварае шматпланавую маляўнічую кампазіцыю.

Чатырохсхільны дах асноўнага аб’ёму і шацёр званіцы завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі на гранёных барабанах. Галоўны ўваход аформлены арачным прафіляваным парталам. Фасады расчлянёны парнымі і адзінарнымі арачнымі аконнымі праёмамі ў руставаных ліштвах. Пластыка фасадаў насычана архітэктурным дэкорам, запазычаным са старажытнарускага царкоўнага дойлідства: аркатурныя фрызы, броўкі, гарадкі, парэбрык, кілепадобныя ліштвы і інш.

У інтэр’еры апсіда раскрываецца ў малітоўную залу шырокім арачным прасветам і вылучана 2-ярусным іканастасам. Вуглы залы скошаны, зала перакрыта плоскай столлю на падугах.

Разны ківот і іканастас спраектаваў у 1870 годзе брэсцкі архітэктар Мсціслаў Барташэўскі. Ганаровае месца ў інтэр’еры храма займае абраз «Ісус Хрыстос» з дароўным надпісам, падараваны царкве ў дзень яе асвячэння гаспадаром маёнтка Напалеонам Ордам (адноўлены 12 снежня 1907).

## Літаратура 
*  — С. 191
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4. — С. 163

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Варацэвічы
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Іванаўскага раёна
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Катэгорыя:1872 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леанарда Кржыжаноўскага
Бусяж (рака)

**Бусяж** (у верхнім цячэнні — **Мізгіраўка**) — рака ў Беларусі, у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці, Пружанскім і Івацэвіцкім раёнах Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Грыўда (басейн Нёмана).

Даўжыня 19 км. Плошча вадазбору 160 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 ‰.

Пачынаецца каля вёскі Кавалі Пружанскага раёна, у нізоўі забалочаная, упадае ў Грыўду на ўсход ад вёскі Хадоркі. На ўсім працягу рэчышча каналізавана.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Слонімскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Івацэвіцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Пружанскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Грыўды
Свята-Мікалаеўская царква (Верхалессе)

**Царква Святога Мікалая** — праваслаўны храм у вёсцы Верхалессе Кобрынскага рёана Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1882—1888 гадах на месцы драўлянага храма, які згарэў  года. У аснову будынка архітэктар Пётр Залатароў паклаў нармальны чарцёж № 22.

9 жніўня 2020 года ў царкве адбыўся пажар. У выніку былі пашкоджаны дах на плошчы 30 квадратных метраў і купал. Абыйшлося без пацярпелых. Прычына пажару высвятляецца.

## Архітэктура 
Помнік сінадальнага кірунку рэтраспектыўна-рускага стылю з рысамі класіцызму. Вырашана трохчасткавай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыяй, складзенай з асноўнага аб’ёму, прамавугольнай апсіды і васьміграннай шатровай званіцы над прытворам. У сілуэце храма пануюць цыбулепадобны купал на васьмігранным барабане ў цэнтры крыжовага шатровага даху і макаўка званіцы. Вертыкальна ашаляваныя фасады апяразаны карнізам простага профілю з дзвюхграннымі заломамі на бакавых фасадах, прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі з сандрыкамі. Тры ўваходы аформлены 2-слуповымі ганкамі пад 2-схільнымі пакрыццямі. Залатаровым быў выкананы і 2-ярусны іканастас у «рускім стылі».

## Літаратура 
*  — С. 254
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Верхалессе
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1888 годзе
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Кобрынскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:1888 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пятра Залатарова
Электронны газ

**Электронны газ** — тэарэтычная мадэль, яхая апісвае паводзіны праводнасці электронаў у электронных правадніках.

Як і свабодныя электроны, часціцы электроннага газу падпарадкоўваюцца статыстыцы Фермі—Дзірака, рассейваюцца на фанонах, адны на адных, а таксама на любых парушэннях крышталічнай рашоткі.

Прасцейшы варыянт мадэлі электроннага газу — тэорыя металаў Друдэ—Лорэнца, дзе электронны газ разглядаўся як ідэальны газ. Гэта тэорыя прыстасавальная да паўправаднікоў, дзе колькасць часціц электроннага газу залежыць ад тэмпературы, а эфектыўная маса носьбітаў зараду адрозніваецца ад масы свабоднага электрона. У тэорыі металаў Зомерфельца ўлічвалася выраджэнне электроннага газу. У электроннай тэорыі металаў разам з мадэллю электроннага газу карыстаюцца мадэллю электроннай фермі-вадкасці, дзе ўлічваецца міжэлектроннае ўзаемадзеянне.

## Гл. таксама 
* Фермі-газ

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Квантавая фізіка
Электрод

**Электрод** — канструктыўны элемент электроннай ці электратэхнічнай прылады, які ўяўляе сабой праваднік пэўнай формы для злучэння ўчастка электрычнага ланцуга, што прыпадае на рабочае асяроддзе (тэхнічны вакуум, газ, паўправаднік, вадкасць), са знешняй часткай ланцуга.

Электрод электроннай прылады (злектроннай лямпы, электронна-прамянёвай трубкі і інш.) вырабляюць у выгладзе пласцінкі, сеткі, цыліндра і інш. Функцыі гэтых электродаў разнастайныя. Напрыклад, такія электроды, як катод, фотакатод, служаць крыніцамі электронаў; сеткі і электродаў электронных пушак выкарыстоўваюцца для стварэння ўнутры прылады электрычных палёў, якія вызначаюць рух электронаў і іонаў у рабочым асяроддзі; анод з'яўляецца калектарам электронаў. Выкарыстоўваюцца пры электролізе і ў хімічных крыніцах току. Зварачны электрод служыць для электразваркі.

## Літаратура 
* Электроліз // БЭ ў 18 т. Т. 18. Кн. 1. Мн., 2004.

Катэгорыя:Электроды
Відзібор

**Відзібо́р** (, ) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Відзіборскага сельсавета. Знаходзіцца за 13 км на паўночны захад ад горад Столін, за 257 км ад Брэста.

## Гісторыя 
У летапісных крыніцах Відзібор вядомы з 1503 года. У XVI—XVIII стагоддзях вёска ў складзе Вялікага Княства Літоўскага. З 1793 года — у складзе Расійскай імперыі. З 1921 года ў складзе Польшчы. З 1939 года ў складзе Беларускай ССР. 7 лютага 1967 года да вёскі далучаны пасёлак чыгуначнай станцыі Відзібор.

## Транспарт 
Cтанцыя Відзібор на чыгунцы Вільня — Роўна.

## Насельніцтва 
* 1996 — 654 жыхары, 248 двароў.

## Славутасці 
* За 2,5 км у напрамку на паўночны захад ад вёскі знаходзіцца курганны могільнік драўлян (XI ст.)
* Царква Святога Міхаіла Арханёла (1911)

## Вядомыя асобы 
* Алесь Наварыч (нар. 1960) — беларускі празаік.
* Вячаслаў Васілевіч Табаравец (нар. 1949) — вучоны ў галіне кібернетыкі і інфарматыкі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Відзібор на Radzima.org
* 
* Відзібор (па-польску)

Катэгорыя:Відзіборскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Столінскага раёна
Архібіскуп Кентэрберыйскі

**Архібіскуп Кентэрберыйскі** () — духоўны глава Царквы Англіі ў Злучаным Каралеўстве, а таксама духоўны лідар Англіканскай супольнасці ва ўсім свеце. Ён таксама з’яўляецца главой дыяцэзіі Кентэрберы.
 — афіцыйная рэзідэнцыя архібіскупа.]]
У якасці главы Кентэрберыйскай дыяцэзіі (261 прыход на тэрыторыі плошчай каля 1000 кв. міль) духоўна акармляе вернікаў ва ўсходняй частцы графствы Кент з насельніцтвам 890 тыс. чалавек. У якасці прымаса Англіі дзеліць шэраг паўнамоцтваў з архібіскупам Ёркскім. У юрысдыкцыю архібіскупа Кентэрберыйскага ўваходзяць 30 дыяцэзій у яго правінцыі Англіканскай царквы (29 у паўднёвай Англіі і адна ў кантынентальнай Еўропе); архібіскуп Ёркскі мае ў сваёй правінцыі 14 дыяцэзій. У якасці главы Англіканскай супольнасці (34 правінцыі і каля 80 млн вернікаў па ўсім свеце) выступае ад яго імя як выразнік узгодненага меркавання, але не з’яўляецца аднаасобным вярхоўным іерархам, падзяляючы паўнамоцтвы з кіруючымі структурамі супольнасці.

З 4 лютага 2013 года 105-ы Архібіскуп Кентэрберыйскі — Джасцін Уэлбі. 3 кастрычніка 2025 года Сара Малалі стала першай у гісторыі існавання кафедры жанчынай на гэтай пасадзе. 

## Гл. таксама 
* Спіс архібіскупаў Кентэрберыйскіх
* Кентэрберыйскі сабор

## Спасылкі 
Катэгорыя:Англіканства
Арыжня (рака)

**Ары́жня**, **Пастовіцкі канал**, **Арыжна**, **Аражня**, **Какланка** — рака ў Беларусі, у Старадарожскім раёне Мінскай вобласці і Глускім і Асіповіцкім раёнах Магілёўскай вобласці, правы прыток ракі Пціч.

## Назва 
На думку У. Тапарова назва Арыжня балцкага паходжання. Адпачатная форма мела быць блізкай да прускай азёрнай назвы *Aryngine*, потым дала форму тыпу **Оряжня*.

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 24 км. Плошча вадазбору 176 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6 м/км. Пачынаецца за 1,8 км на паўднёвы захад ад вёскі Дубное Старадарожскага раёна, цячэ па паўночнай частцы Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Упадае ў Пціч за 3 км ніжэй вёскі Лука Асіповіцкага раёна. Па ніжнім цячэнні ракі праходзіць мяжа паміж Асіповіцкім і Глускім раёнах. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае. Асноўны прыток — рака Чарніца (справа).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Старадарожскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Глускага раёна
Катэгорыя:Прытокі Пцічы
Чарніца (прыток Арыжні)

**Чарні́ца** (у ніжнім цячэнні **Пáставіцкі канал**) — рака ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Арыжня. Даўжыня 12 км. Плошча вадазбору 62 км². Сярэдні нахіл паверхні 0,8%. Пачынаецца за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Мінкавічы, вусце за 1,5 км на паўночны ўсход ад аграгарадка Паставічы. Рэчышча каналізаванае. Ніжнія 7,5 км ракі называюцца Паставіцкі канал. На невялікім працягу ў сярэднім цячэнні па рацэ праходзіць мяжа паміж Мінскай і Магілёўскай абласцямі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Рэкі Старадарожчыны

Катэгорыя:Басейн Пцічы
Катэгорыя:Рэкі Глускага раёна
Катэгорыя:Рэкі Старадарожскага раёна
Арыжня

Назву **Ары́жня** маюць:

* Арыжня — вёска ў Глускім раёне.
* Арыжня — рака ў Старадарожскім і Глускім раёнах, правы прыток ракі Пціч.
Сваротва

**Сваротва** — рака ў Беларусі, у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці і Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Моўчадзь (басейн ракі Нёман).

## Назва 
Паводле Казіміра Бугі, назва балцкая, зыходнае гучанне гідроніма ён меркаваў як **Svartuva* і адзначыў латышскі аналаг *Svārtava* на мяжы з Эстоніяй (значэнне назвы ён ніяк не патлумачыў).

На думку , гідронім Сваротва паходзіць ад **sъvortъva* «выгін, адгалінаванне», звязанага з праславянскім **sъvortiti, *sъvortnǫti* «згінаць, круціць».

На думку , гідронім Сваротва можа суадносіцца з назвамі ракі Свратка ў Чэхіі і ўзвышша Свартоўка ў Золачаўскім павеце Украіны.

Паводле Вадзіма Жучкевіча, рака завецца ад вёскі Сваротвы (гл. Вялікая і Малая Сваротвы), чыё імя ў сваю чаргу — назва-арыенцір, месца павароту са старой дарогі.

На думку Уладзіміра Ягорава, гідронім Сваротва можа мець германскае (гоцкае) паходжанне і азначаць «чорная рака» (*-ava* — «водны паток, рака»).

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 35 км. Плошча вадазбору 150 км². Пачынаецца з возера Свіцязь у Навагрудскім раёне, цячэ ў межах Навагрудскага ўзвышша, упадае ў Моўчадзь на поўнач ад вёскі Моўчадзь Баранавіцкага раёна.

Даліна ракі трапецападобная, шырынёй 1—1,5 км, у верхнім цячэнні 400—800 м. Пойма двухбаковая (шырыня 100—500 м), у сярэднім цячэнні забалочаная, у вытокавай частцы пад лесам. Рэчышча на працягу 9,1 км каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Прытокі Моўчадзі
Катэгорыя:Рэкі Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Баранавіцкага раёна
Вяляцічы

Назву **Вяля́цічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Вяляцічы — вёска ў Пінскім раёне 

* Мінская вобласць:
** Вяляцічы — аграгарадок у Барысаўскім раёне
Князі менскія

Спіс уладароў Менскага княства:

* Глеб Усяславіч (1073—1118)
* Расціслаў Глебавіч (1140-я — 1151), сын Глеба Усяславіча
* Валадар Глебавіч (1151—1158), сын Глеба Усяславічы і брат Расціслава Глебавіча
* Расціслаў Глебавіч (1158—1161/1162)
* Валадар Глебавіч (1162—1167/1183)
* магчыма, Уладзімір Валадаравіч (да 1182—1186)
* Васіль (1320-я)


Катэгорыя:Спісы:Мінск
Сноўка (прыток Даколькі)

**Сноўка** — рака ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Даколька. Даўжыня 11 км. Пачынаецца за 2 км на паўночны захад ад вёскі Глядавічы, вусце за 0,5 км на ўсход ад вёскі Стражы. Рэчышча каналізаванае.

## Назва 
На думку К. Бугі, назву ракі Сноў у Навагрудскім павеце славяне прынеслі з сабою  са славянскай прарадзімы і яна суадносіцца з назвамі рэк Сноў (прыток Дзясны) і Снова (прыток Тускара).

Назва ракі Сноўка (басейн Нёмана) і падобныя тлумачацца ад і.-е. *(s)nāu- // nāu- «плысці, цячы»: *snū > sny > Snъve, Snъvь; сюды ж ст.-інд. snāuti «цячы, сачыцца, абмывацца»; гр. νεω (з *snevō) «плыву»; параўн. яшчэ snāpáyati «крапаць, плаваць», авест. snaδa- «ліць».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Рэкі Старадарожчыны

Катэгорыя:Басейн Пцічы
Катэгорыя:Рэкі Старадарожскага раёна
Гювеч

**Гювеч** — страва са смажанага мяса з гароднінай, або сумесь гародніны з салодкага перцу, баклажанаў, зялёнага гарошку або струкоў фасолі, памідораў, пятрушкі, цыбулі і г.д., шырока выкарыстоўваецца як гарнір ці самастойная страва ў малдаўскай, балгарскай і румынскай кухнях. Гародніна можа падвяргацца рознай цеплавой апрацоўцы (тушэнне, смажанне і інш.).

Катэгорыя:Стравы з агародніны
Катэгорыя:Балгарская кухня
Катэгорыя:Малдаўская кухня
Катэгорыя:Румынская кухня
Валокі

Назву **Вало́кі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Валокі — вёска ў Карэліцкім раёне 

* Гомельская вобласць:
** Валокі — вёска ў Рагачоўскім раёне 
** Валокі — гістарычная мясцовасць Хойнікаў, размешчаная ў паўднёвай частцы места. 

* Магілёўская вобласць:
** Валокі — вёска ў Магілёўскім раёне

* Мінская вобласць:
** Валокі — вёска ў Барысаўскім раёне

## Іншае 
* Новыя Валокі — былая назва вёскі Свабода ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці

## Гл. таксама 
* Валока
Вішнеўка

Назву **Ві́шнеўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Вішнеўка — вёска ў Бераставіцкім раёне
** Вішнеўка — вёска ў Зэльвенскім раёне

* Мінская вобласць:
** Вішнеўка — вёска ў Старадарожскім раёне

## Гл. таксама 
* Вішнева 
* Вішневічы
* Вішнеўцы 
* Вішнёва 
* Вішнёвае 
* Вішнёвая 
* Вішнёўка 
* Вішнявец
Туроўля

Назву **Туроўля** маюць:

* Туроўля — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці
* Туроўля — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці
* Туроўля — колішняя крэпасць у в. Туроўля
Раёны Украіны

**Раёны Украіны** — адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі ва Украіне ніжэй за вобласці, да якіх адносяцца такія населеныя пункты, як гарады, вёскі і пасёлкі гарадскога тыпу.

Звычайна ў склад украінскіх абласцей уваходзяць па 15—25 раёнаў і па 3—10 гарадоў абласнога (або рэспубліканскага — у Аўтаномнай Рэспубліцы Крым) значэння, якія фармальна прыраўноўваюцца да раёнаў. Менш раёнаў у Чарнавіцкай вобласці (11), больш — у Вінніцкай і Харкаўскай абласцях (па 27).

Звычайна ў склад украінскіх раёнаў уваходзіць адзін горад ці 1—3 пасёлка гарадскога тыпу (найбуйнейшы з якіх — райцэнтр). Некаторыя райцэнтры (гарады абласнога значэння) не ўваходзяць у склад раёнаў. У склад раёнаў уваходзіць звычайна 40—70 сёл, аб’яднаных у 15—30 сельсаветаў.

Паводле стану на 1 студзеня 2007 года ва Украіне 490 раёнаў (без раёнаў у гарадах). Сярэдняя плошча ўкраінскага раёна — 1200 км², сярэдняя колькасць насельніцтва — 52 тысячы чалавек (гарадскога — 130000) (паводле стану на 2001 год), сярэдняя шчыльнасць насельніцтва — 43 чал/км².

З 603,7 тыс. км² плошчы Украіны на долю раёнаў (акрамя гарадоў дзяржаўнага, рэспубліканскага і абласнога значэння) прыпадае 588,0 тыс. км², што складае 97,4 %. З  тыс. чалавек насельніцтва Украіны на долю раёнаў прыходзіцца  тыс. чалавек, што складае 52,5 % (паводле перапісу 2001 года).

Найбольшы паводле плошчы раён Украіны — Іванкіўскі Кіеўскай вобласці (3616 км²), створаны на поўначы вобласці ў сувязі з аб’яднаннем Іванкіўскага і Чарнобыльскага раёнаў пасля Чарнобыльскай катастрофы. Найбольшы паводле плошчы горад абласнога значэння — Ярэмчэ, 656,65 км². Найбольшы паводле плошчы раён горада дзяржаўнага падпарадкавання — Балаклаўскі у г. Севастопалі, 544,9 км².

Найменшы паводле плошчы раён Украіны — Гэрцаеўскі Чарнавіцкай вобласці, 309 км². Найменшы паводле плошчы раён горада дзяржаўнага падпарадкавання — Пэчэрскі ў г. Кіеве, 19,55 км². Найменшы па плошчы горад абласнога падпарадкавання — Жданіўка Данецкай вобласці, 2 км².

Найбольшы паводле колькасці насельніцтва раён Украіны — Харкаўскі раён Харкаўскай вобласці (187,1 тыс. чалавек) — насельніцтва дадзена паводле перапісу насельніцтва ад 2001 года. Найбольшы паводле колькасці насельніцтва горад абласнога значэння — Харкаў, 1452 тыс. (2014). Найбольшы паводле колькасці насельніцтва раён горада дзяржаўнага падпарадкавання — Дэснянскі у г. Кіеве, 366 тыс. (2014).

Найменшы паводле колькасці насельніцтва раён Украіны — Палескі Кіеўскай вобласці, 7,6 тыс. чалавек. Найменшы паводле колькасці насельніцтва раён горада дзяржаўнага падпарадкавання — Балаклаўскі ў г. Севастопалі, 45 тыс. чалавек (2014). Найменшы паводле колькасці насельніцтва горад абласнога значэння — Моршын, 6 тыс. (2014). У г. Прып’яці пастаяннага насельніцтва няма.

Найбольш шчыльна заселены раён Украіны — Кіева-Святошынскі раён Кіеўскай вобласці (215 чал./км²), найменш — Палескі Кіеўскай вобласці (6 чал./км²)

## Табліца раёнаў і гарадоў абласнога (рэспубліканскага) значэння Украіны 
## Гл. таксама 
* Спіс гарадскіх раёнаў Украіны

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Украіны
Катэгорыя:Спісы частак дзяржаў
Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі другога ўзроўню
Пескі

Назву **Пе́скі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Пескі — вёска ў Бярозаўскім раёне.
** Пескі — вёска ў Кобрынскім раёне.
** Пескі 1 — вёска ў Кобрынскім раёне.
** Пескі — вёска ў Пружанскім раёне.

* Гродзенская вобласць:
** Пескі — вёска ў Лідскім раёне.
** Пескі — вёска ў Мастоўскім раёне.

* Мінская вобласць:
** Пескі — вёска ў Барысаўскім раёне.

## Падвойныя назвы 
* Нова-Пескі
* Новыя Пескі
* Старыя Пескі

## Гл. таскама 
* Пяскі
Пелішчанскі сельсавет

**Пе́лішчанскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці Рэспублікі Беларусь. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Пелішча.

## Гісторыя 
Сельсавет быў утвораны 12 кастрычніка 1940 года неўзабаве пасля ўваходу тэрыторыі Заходняй Беларусі ў склад БССР і ўтварэння Брэсцкай вобласці. На момант утварэння ў склад сельсавета ўваходзіла 16 паселішчаў, працавалі калгас, маслазавод, 7-гадовая школа, 3 пачатковыя школы, 3 ветраныя млыны. 30 ліпеня 1966 года ў склад адноўленага Жабінкаўскага раёна перададзены 4 населеныя пункты (Багдзюкі, Дзяменічы, Лясоты і Падлессе). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 12 населеных пунктаў.

## Склад 
thumb||350px|
Пелішчанскі сельсавет уключае 12 населеных пунктаў:
* Беразнякі — вёска.
* Індычы — вёска.
* **Пелішча** — аграгарадок.
* Падбрадзяны 1 — вёска.
* Падбрадзяны 2 — вёска.
* Пруска Велівейская — вёска.
* Рані — вёска.
* Седруж — вёска.
* Сосны — вёска.
* Стралі — вёска.
* Шчэрбава — вёска.
* Якубовічы — вёска.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1867 чалавек, з іх 68,9 % — беларусы, 11,3 % — украінцы, 10,3 % — палякі, 7,6 % — рускія, 1,0 % — армяне; паводле перапісу 2019 года — 1543 чалавекі.

## Літаратура 
*  — С. 7, 75.
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* Камянецкі райвыканкам 
* Населеныя пункты Рэспублікі Беларусь 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Міхнічы

Назву **Мі́хнічы** маюць:

* Міхнічы — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці
* Міхнічы — вёска ў Жодзішкаўскім сельсавеце Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці
* Міхнічы — вёска ў Залескім сельсавеце Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці
* Міхнічы — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці
Татаршчына

**Тата́ршчына** — назва шэрагу населеных пунктаў. Паходзіць ад імя народу *татары*, якія верагодна, былі заснавальнікамі гэтых вёсак. 

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Татаршчына — вёска ў Воранаўскім раёне
** Татаршчына — былы хутар у Мастоўскім ране
** Татаршчына — вёска ў Смаргонскім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Татаршчына — былая вёска ў Мсціслаўскім раёне

* Мінская вобласць:
** Татаршчына — пасёлак у Дзяржынскім раёне
** Татаршчына — вёска ў Маладзечанскім раёне
** Татаршчына — вёска ў Маладзечанскім раёне
** Татаршчына — вёска ў Стаўбцоўскім раёне

## Гл. таксама 
* Татараўшчына
* Татарка
* Татаркавічы
* Татарнавічы
* Татарск
* Татарскія
* Татарцы
* Татары
* Татар’я
Мікалаева

Назву **Мікала́ева** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Мікалаева — вёска ў Камянецкім раёне

* Віцебская вобласць:
** Мікалаева — былы хутар у Браслаўскім раёне
** Мікалаева — былая вёска ў Віцебскім раёне
** Мікалаева — былая вёска ў Мёрскім раёне
** Мікалаева — вёска ў Шумілінскім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Мікалаева — вёска ў Іўеўскім раёне

### Расія 
## Гл. таксама 
* Мікалаёва
* Мікалаевічы
* Мікалаеў
* Мікалаеўка
* Мікалаеўшчына
Міневічы

** Міневічы ** — тапонім.

## Беларусь 
* Міневічы — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці
* Міневічы — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці
Чахармахаль і Бахціярыя

**Чахамахаль і Бахціярыя** () — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Размешчаны на паўднёвым захадзе краіны. Плошча — 16,332 км², насельніцтва — 842,000 чалавек (2005 год). Адміністрацыйны цэнтр — Шэхрэ-Корд.

## Спасылкі
Вызенка

**Вы́зенка**, **Вызня́нка** — рака ў Слуцкім і Салігорскім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Морач (басейн Прыпяці).

Даўжыня ракі 22 км. Плошча вадазбору 109 км². Пачынаецца за 1,4 км на паўднёвы захад ад вёскі Пятніцы Слуцкага раёна. Цячэ па паўднёва-заходняй ускраіне Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Упадае ў Морач за 1 км на захад ад вёскі Малы Рожан Салігорскага раёна. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае. На рацэ ў гарадскім пасёлку Чырвоная Слабада створана плаціна і сажалка плошчай 5,2 га.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Слуцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Салігорскага раёна
Катэгорыя:Басейн Случы (прыток Прыпяці)
Казлоўшчына (значэнні)

Назву **Казло́ўшчына** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Казлоўшчына — вёска ў Верхнядзвінскім раёне 
** Казлоўшчына — вёска ў Пастаўскім раёне
** Казлоўшчына — хутар у Шаркаўшчынскім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Казлоўшчына — вёска ў Ашмянскім раёне 
** Казлоўшчына — гарадскі пасёлак у Дзятлаўскім раёне 

## Гл. таксама 
* Казлова 
* Казловічы 
* Казловы Луг 
* Казлоў 
* Казлоўка 
* Казлоўцы
* Казлы 
* Казлякевічы
* Казляны
Кулікі

Назву **Кулікі́** маюць:

* Кулікі — падатрад птушак атраду сеўцападобных

## Населеныя пункты 
**Кулікі́** — распаўсюджаная назва населеных пунктаў. 

### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Кулікі — вёска ў Ляхавіцкім раёне 
** Кулікі — вёска ў Пружанскім раёне 

* Віцебская вобласць:
** Кулікі — вёска ў Сенненскім раёне 

* Гродзенская вобласць:
** Кулікі — вёска ў Бераставіцкім раёне 
** Кулікі — вёска ў Іўеўскім раёне 

* Мінская вобласць:
** Кулікі — вёска ў Чэрвеньскім раёне
** Кулікі — вёска ў Дзяржынскім раёне
** Кулікі — вёска ў Мядзельскім раёне
** Кулікі — вёска ў Слуцкім раёне

### Расія 
## Гл. таксама 
* Кулік
* Кулікова
* Кулікоў
* Кулікоўка
* Кулікоўскае
* Кулікоўская
* Кулікоўскі
Князі друцкія

Спіс кіраўнікоў Друцкага княства:
* магчыма, Раман Усяславіч (1101 — да 1106)
* магчыма, у складзе Менскага княства (да 1106—1116)
* невядома (1116—1129)
* пэўны час кіравалася «мужамі» вял.кн.кіеўскага (пасля 1129)
* Глеб Расціславіч (пасля 1129—1158)
* Рагвалод Барысавіч (1158 — да 1180)
* Глеб Рагвалодавіч (да 1180 — да 1186)
* Усяслаў Друцкі (да 1186 — да 1195)
* Барыс Друцкі (да 1195 — ?)


Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Азярніца (Слонімскі раён)

**Азярні́ца** (, ) — аграгарадок у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці, на безымянным прытоку ракі Зальвянка. Адміністрацыйны цэнтр Азярніцкага сельсавета. Насельніцтва 431 чал. (1990). Знаходзіцца за 18 км на захад ад Слоніма, за 1,5 км ад чыгуначнай станцыі Азярніца (лінія Баранавічы — Ваўкавыск).

## Гісторыя 
Першы пісьмовы ўспамін пра Азярніцу датуецца 1478 годам, калі яна была названа ў ліку «прысёлкаў» маёнтка Дзярэчын, якім валодалі Копачы. У канцы XV — пачатку XVI стагоддзяў паселішча знаходзілася ва ўладанні Б. Мілашэвічу, па яго смерці (1509) — вялікіх князёў. З 1510 года маёнткам у Азярніцы валодаў падскарбі земскі Богуш Багавіцінавіч. Згодна з дакументам за 1569 год, паселішча мела статус мястэчка ў Слонімскім павеце Новагародскага ваяводства і знаходзілася ва ўладанні Івана Гарнастая. Станам на 1604 год тут было 55 двароў і 10 корчмаў

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Азярніца апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Слонімскім павеце Гродзенскай губерні. Станам на 1886 год у мястэчку было 39 двароў, царква, сінагога, школа, рэгулярна праводзіліся 2 кірмашы.

 ў мястэчку, 1930-я гг.]]
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Азярніца апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Слонімскім павеце Навагрудскага ваяводства.

У 1939 годзе Азярніца ўвайшла ў БССР, дзе ў 1940 годзе зрабілася цэнтрам сельсавета. Статус паселішча панізілі да вёскі. 

Станам на 1969 год тут было 155 двароў, на 1990 год — 187.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1830 год — 272 муж., з іх шляхты 2, духоўнага саслоўя 1, мяшчан-іўдзеяў 58, мяшчан-хрысціян і сялян 210, жабракоў 1; 1878 год — 808 чал. (375 муж. і 422 жан.), у тым ліку 350 іўдзеяў; 1886 год — 418 чал.
* **XX стагоддзе**: 1969 год — 496 чал.; 1990 год — 431 чал.

## Інфраструктура 
У Азярніцы працуюць дзяржаўная агульнаадукацыйная сярэдняя школа, бальніца сястрынскага догляду, амбулаторыя, вясковыя клуб і бібліятэка, пошта, АТС, аптэка, крама, комплексна-прыёмны пункт.

## Славутасці 
Прыкладна за 200 м на паўночны захад ад Азярніцы знаходзіцца гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку, якое адносяць да 1-га тысячагоддзя н. э. Гэтая знакавая мясцовасць трапіла ў Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.
* Могілкі яўрэйскія
* Царква Святога Мікалая (1867)

## Вядомыя асобы 
* Алесь Сучок (1916—1993) — беларускі паэт.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азярніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Новагародскага ваяводства
Азярніца

Назву **Азярні́ца** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Азярніца — вёска ў Лунінецкім раёне
* Гродзенская вобласць
** Азярніца — аграгарадок у Слонімскім раёне
Эйсманты

Назву **Эйсманты** маюць:

* Эйсманты — шляхецкі род гербу Кораб
* Эйсманты — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці
Аўгустова

Назву **Аўгусто́ва** маюць:

* Аўгустова — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі
* Аўгустова — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі
* Аўгустова — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі
* Аўгустова — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі
* Аўгустова — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводства Польшчы

## Гл. таксама 
* Аўгустова — каралеўская сядзіба ў Гродне
Пагулянка

Назву **Пагуля́нка** маюць:

## Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Пагулянка — былая вёска ў Баранавіцкім раёне.
* Віцебская вобласць:
** Пагулянка — былы хутар у Браслаўскім раёне.
* Гродзенская вобласць:
** Пагулянка — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці.
** Пагулянка — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці.
* Мінская вобласць:
** Пагулянка — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці.
** Пагулянка — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці.
** Пагулянка — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці.

## Украіна 
* Валынская вобласць:
** Пагулянка — вёска ў Любэшыўскім раёне.
** Пагулянка — вёска ў Манэвыцкім раёне.
Балдук (значэнні)

Назву **Балдук** маюць:

* Балдук — возера з Балдуцкай групы азёр у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці
* Балдук — хутар у Свірскім пасялковым савеце Мядзельскага раёна Мінскай воласці
Багдзюкі

Назву **Багдзюкі́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Багдзюкі — вёска ў Хмелеўскім сельсавеце Жабінкаўскага раёна

* Гродзенская вобласць:
** Багдзюкі — вёска ў Малабераставіцкім сельсавеце Бераставіцкага раёна
Рэс

**Рэс**:

* Рэс, цар, персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі
* Горад Рэс, горад у Германіі
Еўлашы

** Еўлашы ** — тапонім.

## Беларусь 
* Еўлашы — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці.
* Еўлашы — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці.

## Расія 
* Еўлашы — вёска ў Смаленскай вобласці.
Няжараўка (рака)

**Няжа́раўка** — рака ў Любанскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Таліца (басейн Прыпяці).

Даўжыня ракі 9 (10) км. Пачынаецца за 2,3 км у напрамку на поўнач ад вёскі Няжараўка. Упадае ў Таліцу за 1,7 км на поўнач ад аграгарадка Таль. Рэчышча часткова каналізаванае (за выключэннем 1,5 км у нізоўі).

## Літаратура 
*  — С. 35.
* 
* 
* Ліст карты N-35-116. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г.

Катэгорыя:Рэкі Любанскага раёна
Катэгорыя:Басейн Пцічы
HL Цяльца

**HL Цяльца** () — зорка ў сузор'і Цяльца, якая знаходзіцца ў 520 светлавых гадах ад нас. Гэта аранжавая пераменная зорка класа K тыпу T Цяльца, што адносіцца да малекулярнага воблака Цяльца. У яе знойдзены протапланетны дыск і юпітэрападобная планета. Узрост зоркі складае каля 100 тысяч гадоў — яна знаходзіцца на раннім этапе зорнай эвалюцыі.

## Протапланетны дыск 
Протапланетны дыск, які верціцца вакол зоркі, вельмі масіўны і яркі, што робіць яго зручным аб’ектам для вывучэння. Брытанскія навукоўцы выявілі па эмісійным лініям, што ў дыску прысутнічаюць скопішчы ў выглядзе буйных скалістых аб’ектаў і згусткаў гарачага газу. Гэта дазволіла астраномам зрабіць выснову, што каля зоркі актыўна фарміруецца планетная сістэма. Далейшыя даследаванні паказалі наяўнасць як мінімум адной экзапланеты.

## HL Цяльца b 
Брытанскія астраномы з універсітэта Сэнт-Андруса ў Шатландыі адкрылі ў зоркі планету — HL Цяльца b. Па масе яна прыблізна ў 14 больш Юпітэра і круціцца вакол маці-зоркі на адлегласці, які перавышае арбіту Нептуна ў два разы. Прэцэдэнт выяўлення планеты каля зоркі, акружанай протапланетным дыскам, быў — у сістэме TW Гідры. Аднак унікальнасць дадзенай экзапланеты складаецца ў тым, што яе узрост не перавышае 2000 гадоў. Гэта самая маладая з вядомых на дадзены момант планет. Даследчыкі мяркуюць, што каля 1600 гадоў таму міма сістэмы HL Цяльца праляцела суседняя XZ Цяльца, таксама маладая пераменная зорка. Яе гравітацыйнае поле закранула протапланетны дыск, у выніку чаго пачалі больш актыўна ўтварацца згусткі з пылу і газу, што ў канчатковым выніку і прывяло да з’яўлення HL Цяльца b.

## Гл. таксама 
* Протапланетны дыск

## Зноскі 
## Спасылкі 
* BBC Russian.com
* ALMA запечатлела процесс формирования планет // сайт «Новости науки». 
* Астранамічная база дадзеных SIMBAD

Катэгорыя:Пераменныя зоркі
Катэгорыя:Планетныя сістэмы
Герб Жыровіцаў

**Герб Жыровіцаў** — герб аграгарадка Жыровіцы Слонімскага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 373.

## Гісторыя 
Жыровіцы атрымалі ў 1652 годзе Магдэбургскае права ад караля і вялікага князя Яна Казіміра. Неўзабаве яны сталі буйным гандлёвым цэнтрам, які карыстаўся ўласным гербам: *«у блакітным полі выява двух мужчынскіх постацей — правая стаіць на каленях, левая трымае ў працягнутых руках кнігу»*

Верагодна, што на гербе намаляваны Ян Мялешка і Св. Іасафат Кунцэвіч. Шляхціч Рыгор Трызна, маршалак слонімскі, пазнаёміў ігумена Быценскага манастыра Іасафата Кунцэвіча са сваім праваслаўным суседам Янам Мялешкам, смаленскім кашталянам. Пад уплывам ераманаха Іасафата Ян Мялешка прыняў Унію і падараваў манахам Жыровіцы, дзе была царква з цудатворнай іконай Багародзіцы. Шляхціч Ян Мялешка разам з жонкай Ганнай з Фурсаў збудавалі ў Жыровічах манастыр і 29 кастрычніка 1613 годзе ўрачыста ўвялі туды Іасафата Кунцэвіча з яго манахамі. Іасафат Кунцэвіч стаў першым ігуменам Жыровіцкага манастыра.

## Апісанне 
Сучасны герб Жыровіцаў уяўляе сабой барочны шчыт, у блакітным полі якога намаляваны дзве мужчынскія фігуры: правая ў белым адзенні, укленчаная, левая (Іасафат Кунцэвіч) ў чорным адзенні з німбам над галавой, якая трымае ў працягнутых руках кнігу. У ніжняй частцы герба намаляваны залаты меч.

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад  г. № 373] 

Катэгорыя:Жыровіцы
Жыровіцы
Крыніца (возера)

**Крыні́ца** — возера ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, за 6 км на поўнач ад горада Салігорск, за 0,4 км на паўночны ўсход ад вёскі Півашы, за 0,55 км на поўдзень ад шламасховішча 3 РУ. Адносіцца да басейна ракі Случ.

Даўжыня 75 м, шырыня 50 м. Даўжыня берагавой лініі 200 м. Істотна зарастае.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-116-1

Катэгорыя:Азёры Салігорскага раёна
Катэгорыя:Басейн Случы (прыток Прыпяці)
Герб Любчы

**Герб Любчы** — герб гарадскога пасёлка Любча Навагрудскага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 373.

## Гісторыя 
У 1590 кароль і вялікі князь Жыгімонт Ваза надаў Любчы Магдэбургскае права і герб: «*у блакітным полі срэбная падкова з трыма залатымі крыжамі і дзвюма срэбнымі рыбамі*».

У 1644 Любча атрымала новы герб.

## Апісанне 
Сучасны герб Любчы ўяўляе сабой барочны шчыт, у блакітным полі якога намалявана сярэбраная падкова, на вяршыні якой знаходзіцца залаты кавалерскі крыж, яшчэ два крыжы таго ж металу прымацаваны да абодвух яе шыпоў. Унутры падковы намаляваны дзве рыбы (ласось) у слуп: правая галавой уверх, левая галавой уніз.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Любча
Любча
Фотарэзістар

**Фотарэзі́стар** — паўправадніковая электронная прылада, рэзістар, электрычнае супраціўленне якога залежыць ад асветленасці.

Дзеянне фотарэзістара заснавана на з'яве ўнутранага фотаэфекту ў паўправадніках. Вырабляюцца з селену, тэлуру, крэмнію, чыстага або легіраванага германію, сульфіду свінцу, арсеніду індыю і іншых паўправадніковых матэрыялаў. 

Фотарэзістары выкарыстоўваюцца ў якасці дэтэктараў выпраменьвання ў сістэмах аўтаматычнага кіравання, аптычнага гуказапісу і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Паўправадніковыя прылады
Герб Варацэвічаў

**Герб Варацэвічаў** — герб вёскі Варацэвічы Іванаўскага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 101.

## Апісанне 
Герб Варацэвічаў уяўляе сабой варажскі шчыт, рассечаны «ў слуп», правае поле — чырвонае, у левым размешчана 12 чорна-зялёных урубаў. У цэнтры гербавага поля намаляваны аголены сярэбраны меч з залатым дзяржаннем лязом уніз, справа і злева ад яго ў цэнтры палёў — залатыя месяцы, накіраваныя рогамі ў розныя бакі.

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад  г. № 101] 

Катэгорыя:Варацэвічы
Варацэвічы
Герб Моладава

**Герб Моладава** — герб вёскі Моладава Іванаўскага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 101.

## Апісанне 
Герб Моладава ўяўляе сабой іспанскі шчыт, у чорным полі якога размешчаны залаты звон з чатырохчастковым гербам, які мае малы шчыток у цэнтры. У правым верхнім полі герба контурна намаляваны тры паляўнічыя ражкі, левым верхнім — тры бэлькі, якія звужаюцца дадолу, ніжнім правым — пяціканцовая зорка, ніжнім левым — падвойная лілея з кольцам пасярэдзіне, у цэнтральным шчытку — тры жалуды з двума дубовымі лістамі.

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад  г. № 101] 

Катэгорыя:Моладава (Іванаўскі раён)
Моладава
Церахава (возера)

**Це́рахава** — возера ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, за 25 км на паўднёвы захад ад горада Капыль, каля вёскі Семежава. Адносіцца да басейна ракі Морач.

Плошча паверхні 0,14 км², даўжыня 0,68 км, шырыня 0,33 км. Даўжыня берагавой лініі 1,6 км. Размешчана ў асушаным балотным масіве. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй да 5 м. Берагавая лінія ўмерана звілістая. Возера бяссцёкавае. На паўднёвым захадзе пратокай злучана з невялікім безыменным возерам. Возера мае сезонны характар, яго напаўняльнасць залежыць ад колькасці атмасферных ападкаў.

## Літаратура 
*  — С. 272.
* 
* Ліст карты N-35-114. Выданне 1986 г. Стан мясцовасці на 1982 г.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Мінскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Мінскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Капыльскага раёна
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Герб Іванава

**Герб Іванава** — герб горада Іванава і Іванаўскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 101.

## Апісанне 
Герб Іванава ўяўляе сабой варажскі шчыт, у блакітным полі якога намаляваны сярэбраны храм, размешчаны паміж рогамі залатой падковы.

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад  г. № 101] 

Катэгорыя:Іванава
Катэгорыя:Іванаўскі раён
Іванава
Герб Пінскага раёна

**Герб Пінскага раёна** — геральдычны сімвал Пінскага раёна Брэсцкай вобласці. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 101.

## Апісанне 
Герб Пінскага раёна ўяўляе сабой рассечаны варажскі шчыт, правае поле якога — блакітнага, левае — чырвонага колеру. У цэнтры шчыта размешчана выява залатога лука з сярэбраным наканечнікам, ніжэй якога галінка дуба, злучаная на скрыжаванні палёў: у блакітным полі — сярэбраны ліст і жолуд, у чырвоным — залаты.

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад  г. № 101] 

Катэгорыя:Пінскі раён
Пінскі раён