open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Двухвустка ланцэтападобная

**Двухвустка ланцэтападобная**, або **Дыкрацэлій ланцэтападобны** (*Dicrocoelium lanceatum*) — від паразітычных смактуноў сямейства .

## Апісанне 
Маюць памер 0,5 — 1,2 см. У сваім жыццёвым цыкле праходзяць прамежкавую стадыю развіцця на наземных слімаках (, ,  і інш.) і мурашках роду . У печані слімака развіваюцца матчыныя спарацысты і даччыныя спарацысты, якія нараджаюць цэркарый. Другімі прамежкавымі гаспадарамі з’яўляюцца прадстаўнікі такіх відаў, як , ,  і іншыя віды, якія ядуць камячкі слізі, што выдзяляюцца слімакамі праз дыхальную адтуліну, разам з цэркарыямі (рассяляльныя лічынкі). Большасць праглынутых мурашкай цэркарый пранікаюць праз сценку зобу ў поласць цела і там, страціўшы хвост, інцыстуюцца, ператвараючыся ў метацэркарый. Аднак адна цэркарыя пранікае ў падглотачны ганглій мурашкі. Там яна ўтварае асаблівую танкасценную цысту, не здольную да далейшага развіцця ў канчатковым гаспадары. У выніку змяняецца паводзіны мурашкі. Днём яна паводзіць сябе нармальна, але ўначы не вяртаецца ў мурашнік, залазячы высока на сцеблы траў і трывала утрымліваючыся за травінку мандыбуламі. Авечкі і іншыя капытныя жывёлы (буйная рагатая жывёла, козы, свінні, коні, аслы; а таксама, вярблюды, зайцы, мядзведзі, сабакі, лісы), ядучы траву разам з заражанымі мурашкамі, становяцца канчатковымі гаспадарамі. Яйцы двухвусткі, якія трапілі з іх экскрыментамі на глебу, ядуць малюскі, замыкаючы цыкл развіцця.

Двухвустка шкодзіць, галоўным чынам, печані і жоўцевым пратокам капытных і іншых млекакормячых, выклікаючы ў іх дыкрацэліёз.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Lancet Fluke (*Dicrocoelium lanceolatum*) at The Living World of Mollusks
* Cartoon illustration of the cycle of *Dicrocoelium dendriticum*.

Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
Катэгорыя:Паразіты чалавека
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Катэгорыя:Паразіты малюскаў
Катэгорыя:Паразіты мурашак
Катэгорыя:Паразіты свіней
Катэгорыя:Паразіты коней
Катэгорыя:Паразіты коз
Катэгорыя:Паразіты драпежных
Катэгорыя:Паразіты насякомых
Катэгорыя:Паразіты авечак
Каарла Аарні

**Каарла Аарні** (; ,  — ) — фінскі акцёр і рэжысёр.

## Біяграфія 
Вучыўся ў вядомых фінскіх акцёраў Э. Томпуры, А. Албергам, А. Ар’ятсала. Пачаў акцёрскую дзейнасць у 1907 годзе ў Рабочым тэатры Тамперэ, дзе працаваў да 1910 года. У 1910—1916 гадах гастраляваў па краіне, у 1916—1917 працаваў у «Новым тэатры» (Хельсінкі), у 1925—1927 гадах — у тэатры «Народная сцэна» (Хельсінкі), у 1918—1925 і 1940-48 у тэатры Тамперэ.

З 1918 г. стаў вядомы таксама як рэжысёр. Ставіў п’есы як нацыянальнай, так і сусветнай драматургіі.

Аарні выхаваў шмат акцёраў і рэжысёраў фінскага тэатра, асаблівую ўвагу звяртаў на працу сельскіх тэатральных гурткоў. У 1929—1950 гадах браў удзел у працы тэатраў невялікіх гарадоў (сярод іх — Тамперэ, Котка, Раўма).

У 1947 годзе ўзнагароджаны вышэйшай узнагародай Фінляндыя для мастакоў — «Pro Finlandia».
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэжысёры Фінляндыі
Музей Вольнай Беларусі

**Музей Вольнай Беларусі** (англ. *Free Belarus Museum*, пол. *Muzeum Wolnej Białorusi)* — грамадскае аб’яднанне ў Варшаве (Польшча), створанае ў 2022 годзе з ініцыятывы беларускіх грамадска-палітычных дзеячоў, якія адкрыта выступілі супраць дыктатуры А. Лукашэнкі падчас масавых пратэстаў у 2020 годзе і былі вымушаныя пакінуць краіну праз рэпрэсіі. Ініцыятарамі стварэння музея сталі кіраўнік Народнага антыкрызіснага ўпраўлення Павел Латушка і былая начальнік упраўлення ўстаноў культуры і народнай творчасці Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь Наталля Задзяркоўская. З 5 мая 2023 года Музей Вольнай Беларусі з’яўляецца самастойнай юрыдычнай асобай

Музей з’яўляецца культурна-асветніцкім, грамадска-палітычным і выставачным цэнтрам. Ён быў створаны з мэтай збору, захавання, вывучэння і папулярызацыі гісторыка-культурных з’яў і артэфактаў, якія адлюстроўваюць барацьбу беларускага народа за дэмакратычныя і нацыянальныя каштоўнасці.

## Экспанаты 
Цэнтральнай тэмай фармавання і функцыянавання музея сталі падзеі беларускіх пратэстаў 2020 года. Сярод асноўных экспанатаў музея — сукенка «БЧБ-нявесты» Іны Зайцавай, срэбны медаль з чэмпіяната свету па кікбоксінгу Івана Ганіна, асабістыя рэчы добраахвотнікаў з Палка Каліноўскага, што загінулі ў расійска-ўкраінскай вайне Васіля «Атама» Грудовіка і Міраслава Лазоўскага, рэчы, вопратка і лісты палітычных вязняў, сцяг з імёнамі ўсіх палітзняволеных, зроблены Марыяй Грыц.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Музеі Беларусі
Юзаф Вінцэнт Пілсудскі

**Юзаф Вінцэнт Пётр Пілсудскі** (; ) — абшарнік, бацька Юзафа Пілсудскага.

## Крыніцы
Echinochasmus perfoliatus

**Echinochasmus perfoliatus** — від дыгенетычных смактуноў сямейства , які сустракаецца ў Еўропе і Азіі.

## Апісанне 
Дарослыя асобіны маюць даўжыню ад 2 да 4 мм і маюць карону з 24 шыпоў, размешчаных у шэраг на галаве. Вялікія яечкі размяшчаюцца адразу за сярэдняй лініяй, справа і злева ад яе ляжаць два яечнікі.

Мірацыдыі маюць каля 110 мкм у даўжыню і 80 мкм у шырыню. Цела пакрыта 21 эпідэрмальнай пласцінкай, якія размешчаны ў чатыры рады. Мацярынскія рэдыі маюць каля 2 мм у даўжыню і 0,8 мм у шырыню. Яны маюць стрававод авальнай формы даўжынёй 0,1 мм. Вакол ротавай адтуліны размешчаны шматлікія адчувальныя валасінкі. Цела авальных цэркарыяў мае 0,13 мм у даўжыню і 75 мкм у шырыню. Хвост карацейшы за цела, даўжынёй 0,11 мм і шырынёй 22 мкм. Вакол ротавай адтуліны ёсць ад 8 да васьмі сэнсарных валаскоў, а таксама ёсць некалькі адчувальных валаскоў па баках цела.

## Гаспадары 
Першым прамежкавым гаспадаром паразіта з’яўляюцца прэснаводныя слімакі, а другім — рыбы. Канчатковымі гаспадарамі з’яўляюцца рыбаедные млекакормячыя і птушкі, у якіх прадстаўнікі віду паразітуюць у тонкім кішачніку.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паразіты птушак
Катэгорыя:Паразіты чалавека
Катэгорыя:Паразіты катоў
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Суперкубак Беларусі па валейболе 2021

**Суперкубак Беларусі па валейболе 2021 года** прайшоў 30 верасня 2021 года ў горадзе Салігорск, на пляцоўцы «Лядовага палаца спорту». У матчы сустрэліся чэмпіён 2020/2021 клуб «Шахцёр Салігорс» і фіналістам кубка 2020 года мінскі клуб «Будаўнік Мінск».

## Справаздача аб матчы 
* Будаўнік Мінск 3:2 (17:25, 25:22, 25:16, 25:27, 15:9) Шахцёр Салігорск

## Склад каманды Шахцёра 
2. Павел Аўдочанка (1990) 
11. Уладзіслаў Лашакоў (1994) 
13. Ілья Бураў (1996) 
14. Андрэй Марчанка (1997) 
21. Аляксей Кураш (1988) 
24. Максім Багатка (2001) 
10. Уладзіслаў Драпчынскі (1996) 
12. Аляксей Рабека (1992) 
15. Рыгор Юшчук (1994) 
16. Дзмітрый Ваш (1988) 
20. Яўген Грэцкі (2001) 
23.	Арцём Масько (1996) 
9. Ілья Ганчарук (2000) 
22.	Станіслаў Забароўскі (1988) 
	
* Віктар Бекша (галоўны трэнер)

## Склад каманды Будаўніка 
6. Сяргей Акуліч (1986) 
8. Аляксей Комар (1990)
15. Канстанцін Цюшкевіч (1999) 
17. Ілья Марозаў (2002) 
18. Вадзім Пранько (1991) 
22. Мікіта Канавалаў (2002) 
20. Максім Будзюхін (1992) 
4. Сяргей Бусел (1989) 
16. Арсеній Палонскі (2003) 
1. Аляксей Ратуцкі (2000) 
7. Раман Пасавец (1999) 
9. Павел Емяльянаў (1998)
10. Пётр Мінянкоў (1999) 
21. Станіслаў Пагоцкі (2003)

* Алег Мікановіч (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Суперкубак Беларусі па валейболе 2020
* Суперкубак Беларусі па валейболе 2022
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2021 годзе
2021
Катэгорыя:2021 год у валейболе
Echinochasmus schwartzi

**Echinochasmus schwartzi** — від дыгенетычных смактуноў сямейства .

## Апісанне 
Дарослыя асобіны падобныя на прадстаўнікоў віду , але адрозніваюцца асаблівасцямі ротавай прысоскі.

## Гаспадары 
У якасці прамежкавага гаспадара від выкарыстоўвае рыб роду , у прыватнасці від .

Канчатковымі гаспадарамі млекакормячыя такіх відаў, як , ,  і .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Ditrich, O., Scholz, T. and Vargas-Vázquez, J. 1996. Life-cycle of *Echinochasmus macrocaudatus* n. sp. (Trematoda: Echinostomatidae) (subscription required). Systematic Parasitology 33(3):225-235.
* Kinsella, J.M. 1988. Comparison of helminths of rice rats, *Oryzomys palustris*, from freshwater and saltwater marshes in Florida. Proceedings of the Helminthological Society of Washington 55(2):275-280.

Катэгорыя:Эхінастаматыды
Катэгорыя:Паразіты рыб
Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
Суперкубак Беларусі па валейболе 2022

**Суперкубак Беларусі па валейболе 2022 года** прайшоў 28 верасня 2022 года у горадзе Мінск, на пляцоўцы «Уручча». У матчы сустрэліся чэмпіён 2021/2022 клуб «Шахцёр Салігорс» і Уладальнік суперкубак 2021 мінскі клуб «Будаўнік Мінск».

## Справаздача аб матчы 
* Шахцёр Салігорск 3:2 (17:25, 25:22, 25:16, 25:27, 15:9) Будаўнік Мінск

## Склад каманды Шахцёра 
2. Павел Аўдочанка (1990) 
11. Уладзіслаў Лашакоў (1994) 
14. Андрэй Марчанка (1997) 
15. Канстанцін Панасенка (1994) 
21. Аляксей Кураш (1988) 	
23.	Арцём Масько (1996) 
22.	Станіслаў Забароўскі (1988) 
9. Ілья Ганчарук (2000) 
13. Ілья Бураў (1996) 
16. Станіслаў Кулагін (2003) 
24. Максім Багатка (2001) 
10. Уладзіслаў Драпчынскі (1996) 
5. Даніла Болгаў (2004) 
8. Аляксей Комар (1990) 
	
* Віктар Бекша (галоўны трэнер)

## Склад каманды Будаўніка 
2. Мікіта Куляшоў (2004) 
4. Мікіта Маршавін (2000) 
10. Пётр Мінянкоў (1999) 
12. Міхаіл Фёдараў (2002) 
22. Мікіта Канавалаў (2002) 
27. Уладзіслаў Чарныш (1999) 
1. Аляксей Ратуцкі (2000) 
7. Раман Пасавец (1999) 
13. Аляксей Ількевіч (2003) 
16. Арсеній Палонскі (2003) 
30. Уладзіслаў Тамашэўскі (2004) 
3. Ілья Лапато (1996)
11. Іван Каратаеў (2002)

* Алег Мікановіч (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Суперкубак Беларусі па валейболе 2021
* Суперкубак Беларусі па валейболе 2023
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2022 годзе
2022
Катэгорыя:2022 год у валейболе
Аляксандр Анатольевіч Анісімаў

**Аляксандр Анатольевіч Анісімаў** () — беларускі рэжысёр-пастаноўшчык і сцэнарыст мастацкага і дакументальнага кіно.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў красавіку 1963 года ў Мінску.

У 1994 годзе скончыў Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў, майстэрню кінарэжысёра Віктара Турава. З 1992 года пачаў здымаць як рэжысёр, першая работа — кароткаметражка «Кот».

Найбольш значныя ягоныя мастацкія фільмы — «Неверагоднае перамяшчэнне» (2014), «Сляды на вадзе» (2016), «Трымайся за аблокі» (2018), «Авантуры Пранціша Вырвіча» (2019).

Аўтар шэрагу дакументальных фільмаў — «Званар», «Не спыніцца гадзіннік», «Метафара» і інш, сам зняўся ў некалькіх ролях у кіно.

Лаўрэат міжнародных і рэспубліканскіх кінафорумаў.

Памёр 27 студзеня 2025 года.

## Літаратура 
* Белорусское кино : персоналии / Национальная киностудия «Беларусьфильм». — Минск, 2007. — С. 303.
* На экранах. — 2023. -№ 3. — С. 10-11.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры Беларусі
Барыс Фішман (пісьменнік)

**Барыс Фішман** (нар. 1979, Мінск) — амерыканскі пісьменнік. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску, выхадзец з яўрэйскай сям’і. Эміграваў у ЗША ў 1988 годзе разам з сям’ёй. Мае ступень бакалаўра па рускай літаратуры Прынстанскага ўніверсітэта і з’яўляецца аўтарам навукова-папулярных і літаратурна-крытычных работ.

Выкладаючы ў Прынстанскім універсітэце па праграме творчага пісьма з 2015 па 2020 год, Барыс Фішман пачаў выкладаць у праграме магістратуры прыгожых мастацтваў ва Універсітэце Мантаны ў Місуле, штат Мантана, дзе ён стаў жыць са сваёй жонкай і дачкой.

## Творчасць 
Аўтар рамана «Жыццё на замену», прызнанага «Кнігай года» па версіі New York Times у 2014 годзе, а таксама лаўрэат прэміі Універсітэта Садружнасці Віргініі Cabell First Novelist Award і медаля Сафі Бродзі Амерыканскай бібліятэчнай асацыяцыі. У рамане распавядаецца гісторыя маладога савецкага імігранта-яўрэя, які дапамагае свайму дзеду падманваць Канферэнцыю па матэрыяльных прэтэнзіях яўрэяў да Германіі, пакуль іх не ловяць. Другі раман Фішмана «Не дазваляй майму дзіцяці ўдзельнічаць у радэа» (2016) распавядае гісторыю пары з Нью-Джэрсі, якая ўсынавіла цяжкага дзіцяці з Мантаны. Яго трэцюю кнігу, Savage Feast («Дзікі баль»), называюць «часткова мемуарамі, часткова кулінарнай кнігай», паколькі ў ёй сабраны гісторыі і рэцэпты з дзяцінства Фішмана.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Страница писателя на HarperCollins

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША XXI стагоддзя
Катэгорыя:Выкладчыкі Прынстанскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Прынстанскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з крыніцамі з Вікіданых
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Бітва за Гому (2025)

**Бітва за Гому** () — бітва за сталіцу кангалезскай правінцыі Паўночнае Ківу ў студзені 2025 года. 

## Сітуацыя 
У правінцыі Паўночнае Ківу знаходзяцца шахты золата, калтану і волава. У 2004 годзе на тэрыторыі правінцыі пачалося ўзброенае паўстанне прадстаўнікоў народа тутсі, падтрыманых суседняй Руандай. У 2022 годзе баевікі актывізавалі баявыя дзеянні. З сакавіка 2022 года Руанда наўпрост удзельнічала ў канфлікце з ДР Конга.

## Ход падзей 
Раніцай 25 студзеня паўстанцы групоўкі «Рух 23 сакавіка», падтрыманыя руандыйскімі інтэрвентамі, прасунуліся на ўскраіну Гомы, але, як паведамляецца, прасоўванне было адкінута сіламі ДР Конга. Падчас сутычак загінула 13 міратворцаў.

27 студзеня паўстанцы цалкам захапілі Гому. Са слоў уругвайскіх міратворцаў, 100 кангалезскіх жаўнераў здаліся і перадалі сваю зброю на базе MONUSCO, як таго патрабавалі паўстанцы, у той час як 26 іншых вайскоўцаў і адзін паліцэйскі здаліся руандыйскім памежнікам блізу Гомы.

28 студзеня баявыя дзеянні працягваліся ў ваколіцах. Было афіцыйна пацверджана пра захоп аэрапорта Гома. Да 29 студзеня колькасць загінулых мірных жыхароў дасягнула 100 чалавек. Большая частка Гомы кантралявалася баевікамі. 30 студзеня асноўныя сутыкненні вяліся ў паўночных ваколіцах. Асабліва цяжкія баі ішлі ў раёне вёскі Турунга.

У ходзе баёў баевікі захапілі Су-25 і 20 беларускіх дронаў «Беркут-ВМ».

## Ахвяры 
Міністэрства аховы здароўя Дэмакратычнай Рэспублікі Конга паведаміла, што станам на 30 студзеня ў бальнічных моргах горада Гома і вакол яго знаходзіліся 773 целы. Па словах міністэрства, шмат цел ляжаць на вуліцах, з 26 па 30 студзеня зафіксавана 2880 параненых.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бітвы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Канфлікты 2025 года
Катэгорыя:Студзень 2025 года
Echinoparyphium

**Echinoparyphium** — род паразітычных смактуноў падсямейства .

## Гаспадары 
У якасці прамежкавых гаспадароў адзначаны слімакі, двухстворкавыя малюскі і рыбы.

Канчатковымі гаспадарамі з’яўляюцца ў асноўным птушкі і млекакормячыя.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Эхінастаматыды
Пантэра (карная аперацыя)

**Аперацыя «Пантэра» № 32**  () — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх войскаў супраць савецкіх партызан і мясцовага насельніцтва Расонскага раёна ў жніўні 1942 года. 

Аперацыя праводзілася 2 батальёнамі  з мэтай знішчэння расонскай групы савецкіх партызанскіх атрадаў. Аднак знішчыць або рассеяць партызан і ўстанавіць кантроль над тэрыторыяй раёна нямецкай акупацыйнай адміністрацыі не ўдалося. У месцы правядзення аперацыі карнікі расстралялі каля 100 мясцовых жыхароў, захапілі 475 галоў жывёлы. 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карныя аперацыі нямецкага войска
Катэгорыя:Бітвы Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Расонскага раёна
Катэгорыя:Жнівень 1942 года
Суперкубак Беларусі па валейболе 2023

**Суперкубак Беларусі па валейболе 2023 года** прайшоў 5 кастрычніка 2023 года у горадзе Мінск, на пляцоўцы «Уручча». У матчы сустрэліся чэмпіён 2022/2023 клуб «Шахцёр Салігорс» і фіналістам кубка 2022 года мінскі клуб «Будаўнік Мінск».

## Справаздача аб матчы 
* Шахцёр Салігорск 3:0 (25:16, 25:16, 25:21) Будаўнік Мінск

## Склад каманды Шахцёра 
5. Іван Казіцын (1987, Расія) 
14. Андрэй Марчанка (1997) 
16. Дэвід Фіэль Радрыгес (1993, Куба) 
18. Аляксандр Сафонаў (1991, Расія) 
21. Аляксей Кураш (1988) 
24. Максім Багатка (2001) 
22.	Станіслаў Забароўскі (1988) 	
2. Павел Аўдочанка (1990) 
17. Раман Ягораў (1986, Расія) 
23.	Арцём Масько (1996) 
8. Аляксей Комар (1990) 
10. Уладзіслаў Драпчынскі (1996) 
11. Уладзіслаў Лашакоў (1994) 
13. Давід Мехіч	(1997, Сербія) 
					
* Віктар Бекша (галоўны трэнер)

## Склад каманды Будаўніка 
3. Антон Карпухоў (1988) 
7. Раман Пасавец (1999) 
10. Пётр Мінянкоў (1999) 
13. Аляксей Ількевіч (2003) 
17. Максім Троцкі (2003) 
30. Уладзіслаў Тамашэўскі (2004) 
1. Аляксей Ратуцкі (2000) 
4. Мікіта Маршавін (2000) 
16. Арсеній Палонскі (2003) 
23. Глеб Азаранка (2003) 
27. Уладзіслаў Чарныш (1999) 
8. Глеб Стэфановіч (2005) 
21. Андрэй Сенін (2000)

* Алег Мікановіч (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Суперкубак Беларусі па валейболе 2022
* Суперкубак Беларусі па валейболе 2024

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2023 годзе
2023
Катэгорыя:2023 год у валейболе
Мхерына (Барысаўскі раён)

**Мхе́рына** (, ) — былая вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Траянаўскага сельсавета.

Да 17 жніўня 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Маісееўшчынскага сельсавета. Скасавана ў 1989 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Валоба (Крупскі раён)

**Вало́ба** (, ) — былая вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Халопеніцкага сельсавета.

Да 26 жніўня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Слабадскога сельсавета. Скасавана ў 1989 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Валоба (значэнні)

Назву **Вало́ба** маюць: 
* Валоба — былая вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці
* Валоба — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дрыса
Пётр Павел Пілсудскі

**Пётр Павел Пілсудскі** (; ) — дзед Юзафа Пілсудскага.

## Крыніцы
Макаўе (Вілейскі раён)

**Ма́каўе** (, ) — былая вёска ў Вілейскім раёнёе Мінскай вобласці. Знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Вілейскага гарсавета.

Да 29 лютага 1988 года вёска ўваходзіла ў склад Асіпавіцкага сельсавета. Скасавана ў 1989 годзе, уключана ў склад горада Вілейка.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Трошын

**Трошын** — шматзначны тэрімін.

* Трошын — вясковая гміна ў Польшчы.

## Прозвішча 
* Аляксей Васілевіч Трошын (1925—2008) — ваенны, Герой Савецкага Саюза.
* Афанасій Сямёнавіч Трошын (1912—1985) — савецкі вучоны ў галіне цыталогіі.
* Уладзімір Канстанцінавіч Трошын (1926—2008) — савецкі і расійскі спявак, акцёр тэатра і кіно.

## Гл. таксама 
* Трошына
Трызна (значэнні)

**Трызна** — шматзначны тэрмін.

* Трызна — язычніцкі пахавальна-памінальны абрад, або яго частка, у славян.

## Прозвішча 
* Трызны — шляхецкі род герба «Газдава» ў Вялікім Княстве Літоўскім.
* Андрэй Віктаравіч Трызна (нар. 1991) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
* Ірына Уладзіміраўна Трызна (нар. 1992) — беларуская гандбалістка.
* Сямён Іванавіч Трызна (1890—1968) — вучоны ў галіне селекцыі раслін.
* Фёдар Іванавіч Трызна (1900—1967) — гаспадарчы дзеяч, Герой Сацыялістычнай Працы.
Трошына

**Трошына** — шматзначны тэрмін.

* Трошына — вузлавая станцыя Паўднёва-Усходняй чыгункі.
* Краснае Трошына — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі.

## Прозвішча 
* Кацярына Анатолеўна Трошына (нар. 1969) — расійскі вучоны-медык, эндакрынолаг.

## Гл. таксама 
* Трошын
Трапэнэ

**Тра́пэнэ** () — населены пункт у паўночна-ўсходняй частцы Латвіі, размешчаны ў Трапэнскай воласці Апскага краю. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіў у склад Алукснэнскага раёна.

За 32 км ад горада Гулбэнэ, да Рыгі — 166 км.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Трыката

**Трыката** () — населены пункт у Бэвэрынскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Трыкацкай воласці. За 41 км ад горада Валка. Побач працякае рака Абула.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Турлава

**Турлава** () — населены пункт у Кулдыгскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Турлаўскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P112 (Кулдыга — Айзпутэ — Лічы). За 25 км ад горада Кулдыгі.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, урач, крама, лютэранская царква.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Тутаны

**Тутаны**  — населены пункт у Лудзенскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Цырмскай воласці. Знаходзіцца на паўднёвым беразе возера Цырма. Цераз вёску праходзіць еўрапейскі маршрут E 22. За 6 км ад горада Лудза.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, пошта, крама.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Цырма

**Цырма** () — возера ва ўсходняй частцы Латвіі, у Лудзенскім краі. Злучана каналам з возерам Звігздэнэс. Плошча возера - 12,612 км². Максімальная глыбіня - 8,5 м, сярэдняя глыбіня - 3 метры. Выцякае рака Стаўка.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Тылжа

**Тылжа** () — населены пункт у Балвійскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Тылжынскай воласці. Знаходзіцца ў рэгіянальнай аўтадарогі P48 (Карсава — Тылжа — Дублюкалнс). За 40 км ад горада Балві. Побач працякае рака Тылжа.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Суперкубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2024

**Суперкубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2024 года** прайшоў 10 кастрычніка 2024 года. У матчы сустрэліся чэмпіён 2023/2024 мінскі клуб «Мінчанка» і клуб «Камунальнік-ГрДУ».

## Справаздача аб матчы 
Мінчанка — Камунальнік-ГрДУ — 3:0 (25:16; 25:15; 25:18)

Склад каманды «Мінчанка»: Надзея Столяр (11), Валерыя Турчына (19), Надзея Смірнова (13), Лізавета Тамашэўская (1), Дар’я Вакулка (9), Лізавета Горная (5), Дар’я Бурак (2).

Склад каманды «Камунальнік-ГрДУ»: Ульяна Абрамовіч (1), Алена Палённая (11), Лізавета Качан (1), Анастасія Міклашэвіч (9), Улада Косціна (4), Анастасія Ермалковіч (8), Валерыя Грэцкая (3)

## Гл. таксама 
* Суперкубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2023
* Суперкубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2025
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Superpuchar Białorusi 2024/25
* «Минчанка» — обладатель Суперкубка Беларуси 2024

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2024 годзе
2024
Катэгорыя:2024 год у валейболе
Угалэ

**Угалэ** () — населены пункт на захадзе Латвіі, размешчаны ва Угальскай воласці Вэнтспілскага краю. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіў у склад Вэнтспілскага раёна.

Знаходзіцца на левым беразе ракі Энгурэ каля чыгуначнай лініі Вэнтспілс — Тукумс II і скрыжаванне A10, якая з’яўляецца часткай еўрапейскага маршруту E 22 з рэгіянальнай аўтадарогай P123 Злэкас — Угалэ.

За 40 км ад Вэнтспілса — 40 км, да Рыгі — 147 км.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Энгурэ (рака)

**Энгурэ** () — рака на поўначы Курзэмэ ў заходняй частцы Латвіі, упадае ў возера Пузэс. Цячэ па тэрыторыі Усмскай, Угальскай і Пузэнскай валасцей Вэнтспілскага краю.

Даўжыня ракі — 19 км, плошча вадазборнага басейна — 505 км², ухіл — 0,42 м/км, гадавы расход вады — 0,117 км³. Пачынаецца на тэрыторыі Усмскай воласці, выцякаючы з заліва ў заходняй частцы возера Усмас на вышыні 20,7 м над узроўнем мора. Упадае ў возера Пузэс на вышыні 12,3 м над узроўнем мора з паўднёвага боку.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Рында (рака)

**Ры́нда** (; у ніжнім цячэнні таксама **Ангэра**, ) — рака на поўначы Курзэмэ ў заходняй частцы Латвіі, левы складнік Ірбэ. Цячэ па тэрыторыі Анцкай, Попскай, Угальскай і Пузэнскай валасцей Вэнтспілскага краю. Адна з самых павольнаплынных рэк Латвіі.

Даўжыня Рынды — 29 км, плошча вадазборнага басейна — 697 км², ухіл — 0,23 м/км.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Echinoparyphium recurvatum

**Echinoparyphium recurvatum** — від плоскіх чарвей сямейства .

## Апісанне 
Прадстаўнікі віду з’яўляюцца гермафрадытамі і могуць вырабляць як мужчынскія, так і жаночыя палавыя клеткі. Від жыве ў вельмі вільготных умовах.

## Гаспадары 
Сярод прамежкавых гаспадароў адзначаны ,  і .

Сярод метацэркарных гаспадароў адзначаны .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Эхінастаматыды
Ала Фёдараўна Клюка

**Ала Фёдараўна Клюка** (нар. , , БССР) — расійская актрыса.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Мінску ў сям’і глуханямых. Скончыла мінскую сярэднюю агульнаадукацыйную школу № 46.

Скончыла Вышэйшае тэатральнае вучылішча імя М. С. Шчэпкіна (1991, майстэрня Юрыя Саломіна). У 1990 годзе разам са сваім курсам вучылася ў нью-ёркскай тэатральнай школе.

У кіно дэбютавала ў 1989 годзе ў фільме «Цела».

У 1993 выйшла замуж за амерыканскага вучонага Кені Шафера. З’ехала разам з мужам у ЗША, там уступіла ў нацыянальную Гільдыю акцёраў. Знялася ў серыялах «Сапрана», «Закон і парадак».

У 2001 годзе пасля разводу вярнулася ў Расію, дзе здымалася ў Алы Сурыкавай — спачатку ў фільме «Хачу ў турму», а затым у серыяле «Ідэальная пара». Яшчэ праз два гады актрысу чакаў поспех пасля выхаду на экраны серыяла «Еўлампія Раманава. Следства вядзе дылетант» — экранізацыі дэтэктываў Дар’і Данцовай, дзе Ала Клюка сыграла галоўную ролю.

У 2003 годзе выйшла замуж за пастаноўшчыка гэтага серыяла — рэжысёра Уладзіміра Марозава.

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі Вышэйшага тэатральнага вучылішча імя М. С. Шчэпкіна
Ужава (Латвія)

**Ужава** () — населены пункт у Вэнтспілскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Ужаўскай воласці. Знаходзіцца на рацэ Ужава каля аўтадарогі P122 (Вэнтспілс — Пілтэнэ). За 24 км ад горада Вэнтспілс.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, паштовае аддзяленне, гасцініца, практыка сямейнага ўрача, лютэранская і баптысцкая цэрквы.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Узвара

**Узвара** () — населены пункт у Баўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Гайлішскай воласці. Знаходзіцца на левым беразе ракі Муса непадалёку ад латвійска-літоўскай мяжы. За 12 км ад горада Баўска.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Укры (Латвія)

**Укры** () — населены пункт у паўднёвай частцы Латвіі, размешчаны ў Укрскай воласці Аўцкага краю на мяжы з Літвой. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіў у склад Добэльскага раёна.

З'яўляецца цэнтрам Укрскай воласці. За 49 км ад Добэлэ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Суперкубак Беларусі па валейболе 2024

**Суперкубак Беларусі па валейболе 2024 года** прайшоў 20 верасня 2024 года ў горадзе Гомель, на пляцоўцы «Лакаматыў». У матчы сустрэліся чэмпіён 2023/2024 клуб «Шахцёр Салігорс» і фіналістам кубка 2023 года клуб «Энергія Гомель».

## Справаздача аб матчы 
* Энергія Гомель 3:0 (25:19, 25:23, 25:19) Шахцёр Салігорск

## Склад каманды Шахцёра 
1. Кірыл Кранін (1998)
5. Мікіта Савасцьянаў (1996)
7. Станіслаў Кулагін (2003) 
5. Іван Казіцын (1987) 
21. Данііл Сарокін (2004) 
25. Мікіта Канавалаў (2002) 	
22.	Станіслаў Забароўскі (1988) 
4. Сулейман Тальбі (2004) 
10. Пётр Мінянкоў (1999) 
11. Віктар Абухоўскі (1999) 
12. Даніэль Вяль (2006) 
16. Віталь Альшэўскі (2005) 
17. Міхаіл Юроўскі (2007)
20. Пётр Лазука (1997)

* Віктар Бекша (галоўны трэнер)

## Склад каманды Энергіі 
4. Дзяніс Іваніцкі (1997)
5. Уладзіслаў Трышын (2002)
7. Павел Ахамінаў (1997)
14. Аляксей Плужнікаў (1991)
17. Уладзімір Галота (2001)
19. Павел Галота (2002) 
18. Раман Аплевіч (1986)
9. Вячаслаў Чараповіч (1992)
11. Максім Аўсейкаў (2005)
1. Ягор Амельяновіч (1998)
10. Даніл Максюшын (2001)
13. Дзмітрый Маёранка (2000) 
21. Станіслаў Пагоцкі (2003)

* Раман Аплевіч (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Суперкубак Беларусі па валейболе 2023
* Суперкубак Беларусі па валейболе 2025
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2024 годзе
2024
Катэгорыя:2024 год у валейболе
Эзра Мілер

**Эзра Мэцью Мілер** (; нар. , Уайкаф, Нью-Джэрсі, ЗША) — амерыканскі акцёр і музыкант. Найбольш вядомы ролямі супергероя Флэша ў фільмах па коміксах DC і чараўніка Крыдэнса ў серыі фільмаў «Фантастычныя істоты». За ролю другога плана ў меладраме «Добра быць ціхоняй» атрымаў шэраг акцёрскіх прэмій.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінаакцёры ЗША
Акілес Ярвінен

**Акілес Ээра Ёханес Ярвінен** (;; ,  — , , Фінляндыя) — фінскі лёгкаатлет, прызёр Алімпійскіх гульняў; старэйшы брат лёгкаатлета Маці Ярвінена.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 верасня 1905 года ў Ювяскюля; яго бацькам быў Вернер Ярвінен — ​​бронзавы прызёр Алімпіяды-1908. У 1928 годзе на Алімпійскіх гульнях у Амстэрдаме ён заваяваў сярэбраны медаль у дзесяціборстве; у 1932 годзе на Алімпійскіх гульнях у Лос-Анджэлесе, паўтарыў гэты вынік. У 1934 годзе на чэмпіянаце Еўропы заваяваў сярэбраны медаль у бегу на 400 м з бар’ерамі.

У 1943 годзе разбіўся падчас палёту на навучальным самалёце.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1932 года
Маці Ярвінен

**Маці Хенрыкі Ярвінен** (; ,  — , , Фінляндыя) — фінскі лёгкаатлет, алімпійскі чэмпіён; малодшы брат лёгкаатлета Акілеса Ярвінена.

## Спартыўная кар'ера 
Маці Ярвінен нарадзіўся ў 1909 годзе ў Тамперэ; яго бацькам быў Вернер Ярвінен — бронзавы прызёр Алімпіяды — 1908. У 1932 годзе на Алімпійскіх гульнях у Лос-Анджэлесе ён заваяваў залаты медаль, кінуўшы дзіду на 72 м 71 см. У 1934 годзе Маці Ярвінен стаў чэмпіёнам свету і ўстанавіў новы сусветны рэкорд. У 1936 годзе на Алімпійскіх гульнях у Берліне ён быў толькі 5-м, але ў 1938 годзе зноў стаў чэмпіёнам Еўропы.

У гады Другой сусветнай вайны Маці Ярвінен служыў інструктарам, навучаючы салдат кіданню гранат.

Вежа Алімпійскага стадыёна Хельсінкі мае вышыню 72 м 71 см у гонар знакамітага алімпійскага кідка Маці Ярвінена.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1932 года
Ярвінен

**Ярвінен** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Акілес Ярвінен, фінскі лёгкаатлет
* Вернер Ярвінен, фінскі лёгкаатлет
* Маці Ярвінен, фінскі лёгкаатлет
* Юхані Ярвінен, фінскі канькабежац
* Яана Ярвінен, фінская актрыса
Echinostoma bolschewense

**Echinostoma bolschewense** — від дыгенетычных смактуноў сямейства .

## Арэал 
Распаўсюджаны ў Еўропе, у тым ліку ў Чэхіі, Расіі і Славакіі.

## Жыццёвы цыкл 
Жыццёвы цыкл Echinostoma bolschewense тыповы для смактуноў; у прыродзе рэдыі сустракаюцца ў  і , якія служаць першымі прамежкавымі гаспадарамі. Метацэркарыі могуць інцыставаныя на самых розных слімаках-гаспадарах. У прыродзе яны былі выяўленыя на відах , , ,  і . Млекакормячыя служаць канчатковымі гаспадарамі, у якіх дарослыя асобіны могуць вырасці да 12,5 мм і ў якіх утвараюцца яйцы (138—162 мкм).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Kotova, E. I. (1939). Fauna of larval trematodes of the Klyaz’ma River. Bull. de la Station Biol. a Blochevo. 11: 75-106

Катэгорыя:Эхінастаматыды
Катэгорыя:Паразіты малюскаў
Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
Халакост у Стаўбцоўскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Стаўбцоўскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ўратаваныя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах (1000), Дзяраўной (1000) і іншых месцах. Частку яўрэяў са Стаўбцоўскага раёна вывезлі і забілі ў лагеры смерці ў Калдычэве.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна 5 гета:
* у гета ў вёсцы Дзяраўная (лета — снежань 1941) былі забітыя каля 400 габрэяў;
* у гета ў пасёлку Налібакі (лета 1941 — студзень 1942) былі забітыя больш за 400 габрэяў;
* у гета ў вёсцы Новы Свержань (1 жніўня 1941 — 31 студзеня 1943) былі забітыя каля 3500 габрэяў;
* у гета ў пасёлку Рубяжэвічы (1 сьнежня 1941 — лістапад 1942) былі забітыя больш за 1000 габрэяў;
* у гета ў горадзе Стоўбцы (канец жніўня 1941 — 31 студзеня 1943) былі забітыя каля 3500 габрэяў.

У Стаўбцоўскім раёне 14 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Стажык Эльжбета і Ян, Баранскія Станіслаў і Яніна, Цехановіч Вінцэнт, Марыя і Аляксандр, Верык (Цехановіч) Станіслава, Пракаповіч Аляксандр і Марыя, Кавальчук (Пракаповіч) Соф’я, Шчакала Іван, Аляксей і Наталля.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Новым Свержане, Стоўбцах і Рубяжэвічах.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Стаўбцоўскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Стаўбцоўскага раёна
Уільям Рута

**Уільям Самоі арап Рута** (; ) — кенійскі палітык, актывіст, прэзідэнт Кеніі з 2022 года. Заснавальнік партыі Аб’яднаны Дэмакратычны альянс.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 снежня 1966 года ў вёсцы Камагут і скончыў мясцовую пачатковую школу. На пачатку 1980-х гадоў, вучыўся ва Універсітэце Найробі па спецыяльнасці «біялогія», займаўся актывісцкай дзейнасцю.

На выбарах 1992 года, вёў перадвыбарчую кампанію па пераабранні Дэніеля арапа Моі, затым працаваў памочнікам некаторых членаў парламента Кеніі. У 1997 годзе, быў упершыню абраны ў парламент Кеніі. Планаваў удзел у прэзідэнцкіх выбарах 2007 года ад аранжавага руху. Заняў трэцяе месца на партыйных праймерыз з 368 галасамі. З 2012 года займаў міністэрскія пасады ва ўрадзе Кеніі.

Абіраўся намеснікам прэзідэнта ў жніўні і кастрычніку 2013 года, а таксама ў 2018 годзе.

У 2018 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі у вобласці экалогіі раслін за дысертацыю «Уплыў чалавечай дзейнасці на землекарыстанне і змены на якасць навакольнага асяроддзя прыбярэжных экасістэм: тэматычнае даследаванне водападзелу балота Сайва ў Заходняй Кеніі».

На выбарах 2022 года абраны прэзідэнтам Кеніі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Предвыборный опрос

Катэгорыя:Кіраўнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Катэгорыя:Прэзідэнты Кеніі
Кірыл Кранін

**Кірыл Кранін** (нар. , Гродна, Беларусь) — расійскі валейбаліст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Гродна, дзе пачаў займацца валейболам і хадзіў у СДЮШАР ім. Сапегі. З 2012 па 2020 год знаходзіўся ў сістэме Новаўрэнгойскай «Факела», адкуль паехаў выступаць за Арэнбургскі «Нафтавік» (2020—2024).

З’яўляецца срэбным прызёрам моладзевай лігі 2018/19 і Срэбным прызёрам кубка моладзевай лігі 2019 Расіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Кирилл Кранин- еще один новичок «Шахтера»!
* Кирилл Кранин
* Кранин Кирилл/ KRANIN KIRILL

Катэгорыя:Валейбалісты Расіі
Парламент Бурундзі

**Парламент Бурундзі** () — двухпалатны парламент Бурундзі, які складаецца з дзвюх палат:

* Верхняя палата — Сенат Бурундзі;
* Ніжняя палата — Нацыянальны сход Бурундзі.
У Сенаце налічваецца 54 сенатары, у Нацыянальным сходзе — 100 дэпутатаў.

Катэгорыя:Парламенты паводле краін
Катэгорыя:Палітыка Бурундзі
Пузэс

**Пузэс** () — праточнае возера у Курзэмэ на захадзе Латвіі. Размяшчаецца на вышыні 12,3 м над узроўнем мора ў цэнтральнай частцы Вэнтспілскага краю: па беразе паўднёва-заходняй паловы возера праходзіць мяжа Угальскай воласці, акваторыя цалкам знаходзіцца на тэрыторыі Пузэнскай воласці. Выток ракі Рында. Адносіцца да басейна Ірбэ. Да 17 верасня 1999 г. возера выкарыстоўвалася для водазабеспячэння горада Вэнтспілс.

Адно з найглыбейшых і найбуйнейшых па аб’ёме вады азёр Латвіі, найбольшая глыбіня — 33,6 м, сярэдняя глыбіня складае 12,4 м (трэцяе месца сярод азёр Латвіі). Плошча воднай паверхні — 520,5 га.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Азёры Латвіі
Euparyphium melis

**Euparyphium melis** ці **Isthiophora melis** — від дыгенетычных смактуноў сямейства .

## Арэал 
Від сустракаецца ў Еўропе, Азіі і Паўночнай Амерыцы ў кішэчніку драпежнікаў і грызуноў. Часам пакутуюць і людзі.

## Апісанне 
Паразіт бескаляровы, амаль празрысты. Кутыкула тоўстая, але адносна мяккая і мае невялікія шыпы ў пярэдняй вобласці, якія працягваюцца да краю атожылкаў і атачаюць іх, як аборка. Самае шырокае месца знаходзіцца ў вобласці брушной прысоскі. Пярэдні канец мае 27 шыпоў, размешчаных у выглядзе каўняра, 19 з якіх знаходзяцца ў замкнёным двухрадку і 4 па вуглах. Першым прамежкавым гаспадаром з’яўляюцца слімакі, другім — апалонікі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паразіты чалавека
Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
Катэгорыя:Эхінастаматыды
Гем

**Гем** () — асоба старажытнагрэчаскай міфалогіі, брат фракійскай царыцы Радопы.

Брат з сястрой былі закаханыя адзін у аднаго і называлі сябе Зеўсам і Герай, за што яны былі пакараныя багамі, былі ператвораны ў горы ва Фракіі. Гем быў ператвораны ў горную цэпь Гем, а Радопа — ў горы Радопы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Каралі дакійскія
Катэгорыя:Фракія ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Гісторыя Балкан
Фракс

**Фракс** (, ад гэтага імя паходзіць назва Фракія) — асоба старажытнагрэчаскай міфалогіі, адзін з вядомых сыноў Арэса. Эўрыпід згадвае, што адным з імёнаў самога Арэса быў Фрак, бо яго лічылі заступнікам Фракіі (яго залаты шчыт захоўваўся ў яго храме ў Бістоніі ва Фракіі).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Каралі дакійскія
Савасцьянаў

**Савасцьянаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікіта Савасцьянаў (нар. 1999) — расійскі валейбаліст.
* Яўген Яўгенавіч Савасцьянаў (нар. 1988) — беларускі футбаліст, паўабаронца.
Міхель (карная аперацыя)

**Аперацыя «Міхель»** () — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх войскаў супраць савецкіх партызан і мясцовага насельніцтва Косаўскага, Бярозаўскага, Ружанскага, Пружанскага раёнаў Беларускай ССР 30 жніўня — 4 верасня 1942 года. 

Аперацыя праводзілася сіламі 3-га батальёна 11-га паліцэйскага палка, 3-га батальёна 15-га паліцэйскага палка, 2 матарызаваных узводаў  жандармерыі, узвода проціватанкавых гармат супраць партызанскіх атрадаў імя Шчорса, імя Дзімітрава, імя Варашылава. Партызаны нанеслі ўдары па варожых флангах і тыле і без страт адышлі ў суседнія лясы. 4 верасня 1942 года карнікі атрымалі загад на правядзенне новай аперацыі «Трохвугольнік».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карныя аперацыі нямецкага войска
Катэгорыя:Бітвы Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Івацэвіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Бярозаўскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Пружанскага раёна
Катэгорыя:Жнівень 1942 года
Катэгорыя:Верасень 1942 года
Афанасій Сямёнавіч Трошын

**Афанасій Сямёнавіч Тро́шын** (; ) — савецкі вучоны ў галіне цыталогіі і цытафізіялогіі, член-карэспандэнт Акадэміі навук СССР (1960), доктар біялагічных навук.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Альза (зараз у Чамзінскім раёне Рэспублікі Мардовія, Расія). У 1936 годзе скончыў біялагічны факультэт Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта (вучань Дз. М. Насонава). У 1939—1940 гадах праходзіў службу ў Чырвонай Арміі, з 1940 года працаваў ва Усесаюзным інстытуце эксперыментальнай медыцыны навуковым супрацоўнікам. З 1941 па 1946 год праходзіў ваенную службу, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1946 па 1950 год А. С. Трошын працаваў ва Усесаюзным інстытуце эксперыментальнай медыцыны пад кіраўніцтвам Дз. М. Насонава, у 1950—1951 гадах у Навукова-даследчым інстытуце анкалогіі імя М. М. Пятрова Міністэрства аховы здароўя СССР. З 1951 па 1957 год на пасадзе навуковага супрацоўніка Заалагічнага інстытута Акадэміі навук СССР. З 1957 года А. С. Трошын загадчык лабараторыі фізіялогіі клеткі Інстытута цыталогіі Акадэміі СССР, адначасова намеснік дырэктара, з 1958 года — дырэктар.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
А. С. Трошыну належаць больш за 120 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфіі. Асноўныя працы па фізіялогіі клеткі, праблемах клетачнай пранікальнасці і ролі клеткавых мембран. Распрацаваў сарбцыйную клетачнай пранікальнасці і размеркавання рэчываў паміж клеткай і асяроддзем (зарэгістравана як вынаходства ў 1964 годзе).

Быў арганізатарам і галоўны рэдактарам часопіса «Цитология», рэдактарам рэдакцыйнага аддзела «Біялогія» Вялікай медыцынскай энцыклапедыі, членам бюро Аддзялення біяфізікі, біяхіміі і хіміі фізіялагічна актыўных злучэнняў і старшынёй Навуковага савета па праблемах цыталогіі Акадэміі навук СССР).

Сярод апублікаваных прац:
* Проблема клеточной проницаемости — М.— Л., 1956;
* Транспорт сахаров через клеточные мембраны, [монография] / А. С. Трошин, Н. Н. Никольский; Академия наук СССР, Институт цитологии — Ленинград : Наука, Ленинградское отделение, 1973. — 221, [3] c. .- ил.;
* Физиология клетки : учеб. пособие для учителей / А. С. Трошин, В. П. Трошина. — М. : Просвещение, 1979. — 120 с. : ил.;
* Распределение веществ между клеткой и средой / А. С. Трошин, Академия наук СССР, Институт цитологии; отв. ред. А. Б. Каулин — Ленинград : Наука, Ленинградское отделение , 1985. — 191, [1] c. — ил.

## Узнагароды 
* Ордэн Леніна
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені
* Ордэн Чырвонай Зоркі (1945)
* Медаль «За абарону Ленінграда» (1942)
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (1945)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Браун А. Д., Веренинов А. А., Трошина В. П.* Афанасий Семенович Трошин. Санкт-Петербург, 1993. — 128 с.

## Спасылкі 
* Члены-корреспонденты РАН. Трошин Афанасий Семёнович
* Трошин Афанасий Семёнович // Архивы РАН
* Трошин Афанасий Семёнович // Праект «Память народа»

Катэгорыя:Цытолагі
Катэгорыя:Капітаны СССР
Катэгорыя:Падпісалі «ліст трохсот»
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Вядомыя асобы Калугі

]]
Вядомыя ўраджэнцы Калугі:

__NOTOC__
]]

## А 
* Мікалай Янавіч Азараў (нар. 1947) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч.

## Г 
* Ігар Аляксандравіч Гапонаў
* Васіль Васільевіч Глаголеў

## К 
* Людміла Міхайлаўна Красіева

## Л 
* Георгій Крыскентавіч Лукомскі

## С 
* Мікіта Савасцьянаў (нар. 1999) — расійскі валейбаліст.
* Лілія Яфрэмаўна Стасевіч

## Т 
* Алена Барысаўна Танкачова
Халакост у Пухавіцкім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Пухавіцкага раёна былі забітыя, а нешматлікія выратаваныя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Яўрэяў у раёне забівалі ў Дукоры, Мар’інай Горцы, Рудзенску, Пухавічах, Тальцы, Узлянах, Шацку, Варонічах, Задашчэнні (больш за 300 чалавек), Смалянах, Харэвічах (цяпер у межах Дукоры) і іншых месцах.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна 8 гета:
* У гета пасёлка Дукора (ліпень — лістапад 1941) былі закатаваныя і забітыя 275 габрэяў.
* У гета пасёлка Мар’іна Горка (ліпень — 28 верасня 1941) былі забітыя каля 1300 габрэяў.
* У гета пасёлка Рудзенск (лета — 10 кастрычніка 1941) былі забітыя каля 300 габрэяў.
* У двух гета вёскі Пухавічы (лета — 22 верасня 1941) былі закатаваныя і забітыя каля 500 габрэяў.
* У гета вёскі Талька (верасень 1941) загінулі каля 600 габрэяў.
* У гета вёскі Узляны (лета — 8 кастрычніка 1941) загінулі 375 габрэяў.
* У гета пасёлка Шацк (лета — кастрычнік 1941) былі забітыя каля 700 габрэяў.

У Шацку 17 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Андросік Аляксандр, Назаранка (Асаула) Вера, Рымаравіч Алена, Хурс Анастасія, Емяльян, Крысціна і Васіль, Шашок Афанасій, Праскоўя, Анастасія, Аляксей, Агрыпіна, Міхаіл, Яўгенія, Пелагея, Шычко Марыя і Галіна.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Дукоры, Мар’інай Горцы, Рудзенску, Пухавічы, Тальцы, Узлянах.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Пухавіцкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Пухавіцкага раёна
Трубапракатная вытворчасць

**Трубапрака́тная вытво́рчасць** — выраб бясшвовых (без зварнога падоўжнага ці спіральнага шва) металічных труб спосабам пракаткі. Уключае выраб гарачакатаных і халоднакатаных труб.
 у горадзе Фрайталь (ГДР 1980 год)]]
Асноўнае тэхналагічнае абсталяванне трубапракатнай вытворчасці — трубапракатны агрэгат (трубапракатны стан), якія складаюцца з некалькіх трубапракатных станаў. Таксама у тэхналагічны працэс уваходзяць аперацыі транспартавання загатовак (зліткаў), іх награванне, каліброўка, ахаладжэнне, праўка, абрэзка.

Для змяншэння таўшчыні сценак і дыяметра, надання трубам лепшых механічных уласцівасцей, дакладных памераў, гладкай паверхні пасля гарачай пракаткі іх ставяць на станы перыядычнага дзеяння, на халодную пракатку. Таксама працягваюць праз валокі валачыльнага стана.

Бясшвовыя трубы ў Беларусі вырабляюць на Беларускім металургічным заводзе ў Жлобіне. У Расіі ў 1995 годзе выраблялася каля 1,9 млн т бясшвовых труб (выкарыстанне вытворчых магутнасцяў каля 33 %).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* *Осада Я. Е., Спиваковский Л. И.* Экономика трубного производства — М., 1963.

## Спасылкі 
* *Гонтарь А. В., Лазько O. M., Шиленко Г. Я.* Создание трубопрокатного производства на республиканском унитарном предприятии «Белорусский металлургический завод» // Литьё и металлургия, 2007, № 1 (40).
* Основы трубного производства. Учебная программа учреждения высшего образования по учебной дисциплине для специальности 1-42 01 01 Металлургическое производство и материалообработка (по направлениям) // Гомельскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт імя П. В. Сухога

Катэгорыя:Пракат
Катэгорыя:Вытворчыя працэсы і аперацыі
Кубак Беларусі па валейболе 2024

**Кубак Беларусі па валейболе 2024** — 34-ы розыгрыш Кубак Беларусі.

## Першы этап 
Каманды, якія занялі першыя месцы ў сваіх групах па выніках выходзяць у фінал чатырох. Каманды, якія занялі другія месцы правядуць яшчэ 1 тур паміж сабой і пераможац гэтага тура выходзіць у фінал чатырох.

### Турнірная табліца — Група А 
### Турнірная табліца — Група Б 
### Турнірная табліца — Група В 
### Турнірная табліца — за выйсце ў «Фінал чатырох» 
## Вынікі чатырох 
## Найлепшыя гульцы 
* Найлепшы сувязны — Мікіта Савасцьянаў («Шахцёр Салігорск»)
* Найлепшы нападаючы — Антон Карпухоў («Барысаў-БДУФК»)
* Найлепшы блок — Іван Казіцын («Шахцёр Салігорск»)
* Найлепшы абаронца — Раман Аплевіч («Энергія Гомель»)
* MVP — Мікіта Канавалаў («Шахцёр Салігорск»)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* «БЕКША — ЛУЧШИЙ ТРЕНЕР»: ИТОГИ САМОГО НЕПРЕДСКАЗУЕМОГО КУБКА БЕЛАРУСИ
* Турнирные таблицы предварительных этапов Кубка Беларуси
* Кубок Беларуси 2024. Полуфинальный этап. Мужчины

Катэгорыя:2024 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2024 годзе
Катэгорыя:Кубак Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Снежань 2024 года
Paryphostomum radiatum

**Paryphostomum radiatum** — від дыгенетычных смактуноў сямейства .

## Апісанне 
Дарослыя паразіты 4,88 — 6,34 даўжынёй.

## Спосаб жыцця 
Прамежкавымі гаспадарамі адзначаны віды малюскаў  і .

Канчатковым гаспадаром з’яўляюцца птушкі віду , у якіх паразітуе ў кішачніку. З’яўляецца гермафрадытам. Палавое размнажэнне адбываецца ў форме адкладвання яец (змяненне пакаленняў) і бясполага размнажэння (партэнагенез).

## Арэал 
Распаўсюджаны ў Польшчы, Беларусі, Расіі, Украіне, Туркменістане, Казахстане, Узбекістане, Кыргызстане, Аўстраліі, Румыніі, Афрыцы, Чэхіі, а таксама ў Азербайджане ў раёнах Ленкарані і порта Дэвечы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Эхінастаматыды
Еўмолп

**Еўмолп**, або **Эвмолл** () — асоба старажытнагрэчаскай міфалогіі, кароль Фракіі.

## Біяграфія 
Еўмолпбыў сынам Пасейдона і Хіёны. У легендзе яго называюць не грэкам, не фракійцам, не рымлянам, але лівійцам родам з Паўночнай Афрыкі. Але яго маці Хіёна, як кажуць, з’яўлялась фракійскай прынцэсай. Маці, калі яна нарадзіла, кінула яго ў бездань, каб схаваць сувязь з Пасейдонам ад бацькі, але Пасейдон выратаваў дзіцяці. Еўмолп рос у Эфіопіі. Паспрабаваў здзейсніць гвалт над сястрой жонкі і быў высланы. Ён стаў каралём у Фракіі, потым быў паклічан ва Эліфсіс. Ваяваў з Афінянамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Каралі дакійскія
Катэгорыя:Міфы Атыкі
Катэгорыя:Фракія ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Залучанка

**Залуча́нка** — рака ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Верацёйка (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 11 км. Пачынаецца каля вёскі Дзевяткаўцы. Упадае ў Верацёйку ў напрамку на ўсход ад вёскі Сядзейкі. Рэчышча Залучанкі каналізаванае на ўсім працягу.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Басейн Свіслачы (прыток Нёмана)
Коцэны

**Коцэны** () — вёска на поўначы Латвіі (гісторыка-культурная вобласць Відзэмэ), адміністрацыйны цэнтр Коцэнскай воласці і Коцэнскага краю.
## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
2 бібліятэкі, асноўная школа (размешчаная ў будынку Какмуйжскай сядзібы), дом культуры, аптэка і дом спорту.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Умурга

**Умурга** () — населены пункт у Лімбажскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Умургскай воласці. Знаходзіцца на скрыжаванні рэгіянальных аўтадарог P11 (Коцэны — Лімбажы — Туя) і P14 (Умурга — Цэсіс). За 7 км ад горада Лімбажы.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дашкольная адукацыйная ўстанова, бібліятэка, дом культуры, лютэранская царква, сталовая.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Упэніекі (Ліванскі край)

**Упэніекі** () — населены пункт у Ліванскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Ерсікскай воласці. За 45 км ад горада Прэйлі.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, дом культуры, бібліятэка, фельчарскі і акушэрскі пункт, пошта, крама.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі