Масавае забойства ў Хадзіце

**Масавае забойства ў Хадзіце** — эпізод Іракскай вайны, які адбыўся ў лістападзе 2005 года і звязаны з забойствам амерыканскімі марскімі пяхотнікамі 24 мірных іракцаў у горадзе Эль-Хадзіта. Спачатку факт масавага забойства быў схаваны, і інфармацыя пра яго стала здабыткам грамадскасці толькі пасля таго, як часопіс Time падаў амерыканскаму камандаванню пасведчанні, якія аспрэчвалі афіцыйную версію здарэння. У ходзе расследавання справы былі вылучаны абвінавачванні супраць васьмі амерыканскіх вайскоўцаў; па стане на чэрвень 2008 года пад следствам заставаліся двое з іх.

## Здарэнне 
Горад Хадзіта размешчаны ў правінцыі Аль-Анбар, якая ў 2004—2005 гадах была цэнтрам партызанскага руху, накіраванага супраць кааліцыйных сіл. У гэты перыяд у Аль-Анбары загінула больш амерыканскіх вайскоўцаў, чым у любой іншай іракскай правінцыі. З сакавіка 2004 года гэты раён быў зонай адказнасці падраздзяленняў Корпуса марской пяхоты ЗША.

Раніцай 19 лістапада 2005 года ў прыгарадзе Субхані знаходзіўся на заданні амерыканскі патруль роты K («Кіла») 3-га батальёна 1-га палка 1-й дывізіі марской пяхоты ў складзе чатырох уседарожнікаў «Хамві». У 7 гадзін 15 хвілін адна з машын падарвалася на самаробным выбуховым прыстасаванні (Improvised Explosive Device, IED), у выніку чаго загінуў 20-гадовы лэнс-капрал Мігель Тэразас (Miguel Terrazas) і яшчэ два байцы былі паранены. Паводле першапачатковай афіцыйнай версіі здарэння, пры выбуху таксама загінулі 15 мірных іракцаў, а патруль трапіў пад абстрэл з аўтаматычнай зброі; у завязанай перастрэлцы былі забіты 8 баевікоў. Аднак расследаванне паказала, што ў рэчаіснасці адбылося наступнае. Пасля падрыву на месцы здарэння марскія пяхотнікі ўсталявалі блакпост, каля якога неўзабаве з’явілася іракскае таксі. Таксіст і чацвёра пасажыраў былі выведзены з машыны і расстраляны. Акрамя таго, марскія пяхотнікі штурмам узялі тры дамы побач з месцам падрыву, з якіх, як сцвярджалася, па іх была адкрыта стральба (па сведчанні мясцовых жыхароў, агонь па амерыканцах не вёўся). Пры гэтым у адным з дамоў было забіта 7 мірных жыхароў, у іншым — 8, у трэцім — яшчэ 4.

Неўзабаве пасля здарэння мэр горада і дэлегацыя старэйшын наведалі амерыканскую базу, каб выказаць сваё абурэнне. Корпус марской пяхоты выплаціў родным 15 забітых мірных жыхароў кампенсацыю ў 2500 долараў за кожнага загінулага.

## Расследаванне 
Першае афіцыйнае паведамленне аб масавым забойстве ў горадзе (у якім гібель мірных жыхароў была звязана з выбухам прыдарожнай бомбы) не прыцягнула вялікай увагі СМІ, паколькі падобныя інцыдэнты адбываліся ў Іраку практычна штодня. Але ўжо ў пачатку 2006 года з’явіліся першыя сведчанні, якія ставілі пад сумнеў афіцыйную версію. Іракскі журналіст і актывіст праваабарончага руху Тахер Табет зрабіў відэазапіс на месцы падзей і перадаў яе часопісу Time; знятыя ім кадры дэманстравалі, што мірныя жыхары загінулі не ад выбуху бомбы, а былі расстраляны ва ўласных дамах. Time, у сваю чаргу, перадаў відэазапіс амерыканскаму камандаванню, і 9 сакавіка 2006 года Корпус марской пяхоты пачаў крымінальнае расследаванне гэтай справы. Камандзір 3-га батальёна 1-га палка і два камандзіры рот былі зняты са сваіх пасад.

21 снежня 2006 года супраць васьмі вайскоўцаў марской пяхоты былі вылучаны абвінавачванні па справе аб забойстве мірных жыхароў.
* Падпалкоўнік Джэфры Чэсані (Jeffrey Chessani) — камандзір 3-га батальёна 1-га палка. У чэрвені 2008 года суддзя адхіліў вылучаныя супраць яго абвінавачванні на падставе таго, што ў ходзе расследавання мела месца «нядобрасумленны камандны ўплыў». Апеляцыя Корпуса марской пяхоты была адхілена апеляцыйным судом у сакавіку 2009 года. Апраўданы ў чэрвені 2008 года.
* Штаб-сяржант Фрэнк Вутэрых (Frank Wuterich) — у студзені 2012 года прызнаў сваю віну ў рамках здзелкі з абвінавачваннем аб змякчэнні пакарання.
* Сяржант Санік Дэла Круз (Sanick Dela Cruz) — абвінавачванні зняты ў красавіку 2007 года ў абмен на дачу ім пасведчання па справе.
* 1-ы лейтэнант Эндру Грэйсан (Andrew Grayson) — апраўданы ў чэрвені 2008 года.
* Капітан Лукас Маконел (Lucas McConnell) — абвінавачванні зняты ў верасні 2007 года ў абмен на супрацоўніцтва са следчымі.
* Лэнс-капрал Джасцін Шарат (Justin Sharratt) — абвінавачванні зняты ў жніўні 2007 года.
* Капітан Рэндзі Стоўн (Randy Stone) — абвінавачванні зняты ў жніўні 2007 года.
* Лэнс-капрал Стывен Татум (Stephen Tatum) — абвінавачванні зняты ў сакавіку 2008 года.
Такім чынам, з васьмі абвінавачаных абвінавачванні супраць шасці чалавек былі зняты, адзін апраўданы, адзін штаб-сяржант Фрэнк Вутэрых 24 студзеня 2012 года быў прызнаны вінаватым у неналежным выкананні сваіх службовых абавязкаў і прысуджаны да паніжэння ў званні да радавога першага класа і ўразання зарплаты на 25%.

## Ахвяры 
Загінулі:
* Абдул Хамід Хасан Алі, 76 гадоў
* Хаміса Тума Алі, 66 гадоў 
* Рашыд Абдул Хамід, 30 гадоў
* Валід Абдул Хамід Хасан, 35 гадоў
* Джахід Абдул Хамід Хасан, мужчына сярэдніх гадоў
* Асма Салман Расіф, 32 гады
* Абдула Валід, 4 гады
* Юніс Салім Хафіф, 43 гады
* Аіда Ясін Ахмед, 41 год
* Юніса Саліма Хафіфа
* Мухамад Юніс Салім, 8 гадоў
* Нур Юніс Салім, 14 гадоў
* Сабаа Юніс Салім, 10 гадоў
* Зайнаб Юніс Салім, 5 гадоў
* Айша Юніс Салім, 3 гады
* 1-гадовая дзяўчынка, імя невядома
* Марван Ахмед, 28 гадоў
* Кахтан Ахмед, 24 гадоў
* Хасіб Ахмед, 27 гадоў
* Джамаль Ахмед, 41 год
* Ахмед Хідхер, таксіст
* Халід Аяда аз-Заві 
* Важды Аяда аз-Заві  
* Батал Мухамед Махмуд 
* Акрам Хамід Флаех
Паранены: 
* Іман, 8 гадоў
* Абдул Рахман, 5 Гадоў
Уцяклі альбо схавліся: 
* Сафа Юніс Салім, 13 гадоў
* Хіба, збегла з 2-месячнай дачкой

## Фільм 
У 2007 годзе брытанскім рэжысёрам Нікам Брумфілдам быў зняты мастацкі фільм «Бітва за Хадзіту» (Battle for Haditha), заснаваны на масавым забойстве 2005 года.

## Спасылкі 
* Martin Asser. What happened at Haditha? (BBC, 2006) 
* Tim McGirk. One Morning in Haditha (Time, 2006) 
* Defend Our Marines — сайт у падтрымку абвінавачаных марскіх пяхотнікаў 

Катэгорыя:Вайна ў Іраку
Катэгорыя:Ваенныя злачынствы
Катэгорыя:Падзеі 19 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 2005 года
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў Іраку
Катэгорыя:2005 год у Іраку