Пермскі звярыны стыль

стаіць на яшчарцы. VIII стагоддзе.]]
 сядзяць на кані, які стаіць на ; групу суправаджаюць птушкі. Перад канём размешчаны сімвал Сонца. X стагоддзе.]]
**Пермскі звярыны стыль** (*Шаманскія малюнка, Чудскія абразкі, Культавае ліццё*) — разнавіднасць звярынага стылю, бронзавай мастацкай пластыкі VII ст. да н.э. — XII ст. н. э. лясной і леса-тундравай зоны Паўночна-Усходняй Еўропы і Заходняй Сібіры ад Камска-Вяцкага басейна да водападзелу Енісея-Обі.

Прадметы, выкананыя ў звярыным стылі, у многіх музеях Расіі, у тым ліку , калекцыях Пермскага дзяржаўнага ўніверсітэта, Дзяржаўнага гістарычнага музея, Дзяржаўнага Эрмітажа і іншых.

## Гісторыя 
На тэрыторыі  вельмі рана зарадзілася металургія. Недалёка ад сучаснага вёскі  знойдзены ліцейныя формы і тыглі для ліцця медзі, якія адносяцца да X—IX стст. да н. э. ().

Хутчэй за ўсё, металургамі пермскага звярынага стылю былі жанчыны: на карысць гэтай версіі кажуць знаходкі ліцейных формачак у жаночых пахаваннях.

Стыль з’явіўся пад уплывам аналагічнага скіфскага .

Навукоўцы лічаць, што дадзены стыль мае мясцовае паходжанне. Можна выказаць здагадку пра некалькі цэнтраў ўзнікнення стылю: Томскае Прыоб’е (кулайская культура), Зауралле і Перадуралле (). Збор узораў пермскага звярынага стылю і навуковая праца з імі вядзецца з канца XIX стагоддзя.

Найбольш старажытныя прадметы побыту, якія адносяцца да пермскага звярынага стылю, датуюцца VIII—III да н. э. Касцяныя і рагавыя грабяні аформленыя фігуркамі птушак і іншых жывёл. Часта гэта выява лася, аленя, каня або драпежнай птушкі. У эпоху ранняга жалезнага веку пашыраецца не толькі матэрыял, на якім адлюстроўваюцца жывёлы, бронзавыя , бранзалеты, падвескі грыўны нясуць у сабе выявы новых жывёл: змей, ваўкоў, сабак, мядзведзяў. Матывы пермскага звярынага стылю аддалена пераклікаюцца з падобнымі тэмамі, якія сустракаюцца па свеце, , а таксама распаўсюджаныя ў стылізаваных вырабах сучасных майстроў.

## Вывучэнне 
Вывучэнне Пермскага звярынага стылю пачалося ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя. Усе даследчыкі сыходзяцца на мясцовым паходжанні Пермскага звярынага стылю. У цяперашні час магчыма казаць аб пермскім звярыным стылі як аб лакальным варыянце ўрала-сібірскага звярынага стылю. Таксама даследчыкі вылучаюць і іншыя цэнтры або лакальныя варыянты урала-сібірскага стылю, напрыклад, у Томска-Нарымскім Прыоб’і, , горна-лясное .

У 2010 годзе ў серыі, прысвечанай культурным феноменам Пермскага краю, выйшла кніга, названая ў прэсе падручнікам або энцыклапедыяй па пермскім звярыным стылі — «Сведчанні страчаных часоў. Чалавек і свет у пермскім звярыным стылі» Аляксандра Даміняка (выдавецтва «Книжный мир»). Яна змяшчае класіфікацыю прадметаў, выкананых у гэтым стылі, а таксама захаваных на гэтых прадметах сюжэтаў. Акрамя таго, у ёй разглядаюцца магчымасці прымянення гэтых прадметаў і робіцца спроба пабудаваць карціну свету старажытных ламаватаўцаў — аўтараў пермскага стылю.

## Літаратура 
* *Грибова Л. С.* Пермский звериный стиль: Проблемы семантики / Академия наук СССР, Коми филиал; Институт языка, литературы и истории.&nbsp;— М.: Наука, 1975.&nbsp;— 148&nbsp;с.
* *Грибова Л. С.* Пермский звериный стиль / Ред. Л. Войлокова; Пер. текста Н. Мальцева.&nbsp;— Изд. 2-е, стереотип.&nbsp;— Кудымкар: Коми-Пермяцкий этнокультурный центр, 2014.&nbsp;— 176&nbsp;с.
* *Оборин В. А.* Древнее искусство народов Прикамья: Пермский звериный стиль.&nbsp;— Пермь: Пермское книжное издательство, 1976.&nbsp;— 192&nbsp;с.&nbsp;— 15 000 экз.
* *Оборин В. А., Чагин Г. Н.* Чудские древности Рифея: Пермский звериный стиль.&nbsp;— Пермь: Пермское книжное издательство, 1988.&nbsp;— 184&nbsp;с.&nbsp;— (Искусство Прикамья).&nbsp;— 30 000 экз.
* *Доминяк А. В.* Свидетельства утраченных времен: Человек и мир в пермском зверином стиле.&nbsp;— Пермь: Книжный мир, 2010.&nbsp;— 152&nbsp;с.&nbsp;— 1000 экз.&nbsp;— ISBN 978-5-903861-15-6.
* *Эренбург Борис.* Пермские бренды.&nbsp;— Пермь: Сенатор, 2012. ISBN 5-90323607-3

## Спасылкі 
* Чудские древности // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.).&nbsp;— СПб., 1890—1907.
* Сайт о Пермском зверином стиле, фотогалерея изделий
* Список публикаций по проблематике Пермского звериного стиля
* Пермский звериный стиль в «Энциклопедии Пермской области»
* Пермский звериный стиль 

Катэгорыя:Археалогія ў Расіі
Катэгорыя:Дробная пластыка
Катэгорыя:Фіна-ўгорскі свет