open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Падручнік

**Падручнік** — кніга, якая змяшчае сістэматычны выклад ведаў у пэўнай галіне і якая выкарыстоўваецца як у сістэме адукацыі на розных яе ўзроўнях, так і для самастойнага навучання.

Падручнікі складаюцца з улікам узроставых і сацыяльных асаблівасцей іх патэнцыйнай чытацкай аўдыторыі. Вучэбная літаратура выпускаецца як дзяржаўнымі, так і прыватнымі выдавецтвамі і знаходзіцца пад кантролем дзяржаўных служб

Ад прастаты, зразумеласці, правільнасці напісанага тэксту пры складанні падручніка залежыць паспяховасць вучняў, якія навучаюцца па ім.

## Гісторыя падручніка 
Падручнікі, то бок вучэбныя тэксты, вядомы са старажытнасці.

Падручнікі адыгрываюць ключавую ролю ў адукацыйным працэсе, даючы магчымасць сістэматызаваць і перадаваць веды з пакалення ў пакаленне. Гісторыя падручнікаў пачалася ў старажытных цывілізацыях, калі першыя пісьмовыя тэксты выкарыстоўваліся для навучання.

Першыя прататыпы сучасных падручнікаў з'явіліся ў Старажытным Егіпце, Месапатаміі і Старажытнай Грэцыі. Гэта былі гліняныя таблічкі, папірусныя світкі і рукапісныя кнігі, якія змяшчалі матэрыялы па розных дысцыплінах - ад матэматыкі да літаратуры.

З вынаходніцтвам кнігадрукавання ў XV стагоддзі, падручнікі сталі больш даступнымі і распаўсюджанымі. У XVIII-XIX стагоддзях з'явіліся спецыялізаваныя вучэбныя выданні, якія адпавядалі ўзроставым і адукацыйным патрэбам вучняў.

У XX стагоддзі падручнікі зазналі значныя змены. Развіццё тэхналогій дазволіла выкарыстоўваць каляровыя ілюстрацыі, схемы, інтэрактыўныя элементы. Сучасныя падручнікі ўсё больш адаптуюцца пад патрэбы лічбавага пакалення, уключаюць мультымедыйны кантэнт і анлайн-матэрыялы.

Такім чынам, гісторыя падручнікаў адлюстроўвае эвалюцыю адукацыі і метадаў перадачы ведаў на працягу стагоддзяў. Падручнікі застаюцца неабходным інструментам ва ўжытку настаўнікаў і вучняў.

## Гісторыя беларускіх падручнікаў 
Гісторыя беларускіх падручнікаў адлічваюць з XVI стагоддзя, калі ў Вялікім Княстве Літоўскім з'явіліся першыя кнігі, якія выкарыстоўваліся для навучання. Адным з самых старажытных падручнікаў лічаць "Буквар" Францыска Скарыны, выдадзены ў 1522 годзе.

У XIX стагоддзі, пасля адкрыцця Горы-Горацкага земляробчага інстытута, павялічылася патрэба ў спецыяльнай вучэбнай літаратуры. У гэты час пачалі выходзіць першыя падручнікі па гісторыі, геаграфіі, прыродазнаўстве Беларусі.

У савецкі перыяд выданне падручнікаў на беларускай мове абмяжоўвалася. Але нават у такіх умовах выходзілі падручнікі па асобных школьных прадметах, якія садзейнічалі захаванню і развіццю беларускай мовы.

Сёння ў Беларусі выдаецца вялікая колькасць падручнікаў і вучэбна-метадычных дапаможнікаў на беларускай мове, якія адпавядаюць сучасным адукацыйным стандартам. Гэта дапамагае захаваць і пераказаць новым пакаленням нацыянальныя моўныя і культурныя традыцыі.

## Гл. таксама 
* Буквар
* Вікікнігі

Катэгорыя:кнігі
Катэгорыя:падручнікі
Гірчоўнік

**Гірчо́ўнік** (*Conioselinum*) — род кветкавых раслін сямейства . Пашыраны ў Еўропе, Азіі і Паўночнай Амерыцы. Налічвае 15 відаў.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй да 1,5 м. Сцябло прамастойнае, каленчата сагнутае ў вузлах і разгалінаванае ў верхняй частцы, пакрытае шызаватым налётам. Ніжняе лісце чаранковае, верхняе — сядзячае і больш дробнае. Кветкі дробныя, белага колеру, у складаных парасоніках. Плод — голы і бліскучы віслаплоднік.

## Віды 
* 
* 

## Літаратура 
* *Траццякоў Дз. І.* Гірчоўнік //  — С. 263.
*  — С. 64.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Парасонавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Уць (значэнні)

**Уць** — тапонім:

* Уць (Вуць) — аграгарадок у Добрушскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі
* Уць (Вуць) — рака ў Добрушскім і Гомельскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Сож
* Уць — станцыя Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гомельскім раёне
Войшвіл

**Войшвіл**, або **Войшвілт** (1-я пал. XIV ст. —  гэты дагавор пазнейшы фальсіфікат. Кіраваў дэмаркацыяй вялікалітоўска-лівонскай мяжы ў 1350-1360-х гадах. На думку Алега Ліцкевіча, у дагаворы 1358 года Войшвіл прадстаўляў вялікага князя Альгерда. У 1367 годзе князь Уладзімір Альгердавіч «з князямі» Сцірпейкам, Войшвілам (*Waysewist*) і таксама Кейстутам прадстаўлялі вялікалітоўскі бок у дагаворы паміж ВКЛ і Ордэнам у Лівоніі ад 7 лістапада 1367 года.

Паводле Германа Вартберга, Войшвіл (*Wezewilte, nobilis satrapa*) загінуў у 1370 годзе ад холаду ў адступленні вялікалітоўскага войска пасля паразы пад Рудавай.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Протагеаметрычны стыль

, каля 975—950 гг. да н. э. Выраблена ў Афінах. Калекцыя Брытанскага музея]]
**Протагеаметрычны стыль** — тып грэчаскага вазапісу, характэрны для сярэдняга перыяду «цёмных стагоддзяў» (прыкладна 1150—900 гг. да н. э.). Праз прыкладна стагоддзе пасля крушэння мікенскай цывілізацыі з’яўленне псеўдагеаметрычнай керамікі стала першай прыкметай культурнага адраджэння (да гэтага існавала вельмі прымітыўная субмікенская кераміка, дасягненні мікенскага перыяду былі ў асноўным забытыя).

Дзякуючы выкарыстанню хуткага ганчарнага круга посуд гэтага перыяду тэхнічна больш дасканалы, чым посуд ранняга этапу «цёмных стагоддзяў». Дэкаратыўныя элементы на протагеаметрычных сасудах абмяжоўваюцца чыста абстрактнымі матывамі; часцей за ўсё сустракаюцца шырокія гарызантальныя палосы вакол горла і сярэдзіны, а таксама канцэнтрычныя кругі, нанесеныя пры дапамозе цыркуля і некалькіх мазкоў.

Сярод інавацый трэба адзначыць некаторыя новыя формы амфар, якія ўзніклі пад мікенскім уплывам, такія, як амфара з ручкамі ў сярэдняй або гарлавой частцы, кратар і лекіф. Атычныя ганчары змянілі форму гэтых сасудаў дзякуючы выкарыстанню хуткага ганчарнага круга — павялічылася іх вышыня, а такім чынам, і плошча нанясення малюнка.

У мінулым распаўсюджанне протагеаметрычнай керамікі звязвалі з дарыйскім ўварваннем. Археалагічныя раскопкі другой паловы XX ст. паказалі, што гэты тып вазапісу ўзнік у Атыцы, населенай іанійцамі, а не ў дарыйскіх раёнах. Пачынаючы з IX ст. да н. э. протагеаметрычны стыль змяняецца геаметрычным стылем.

## Літаратура 
* Murray, R. L. The Protogeometric Style: the first Greek style (1975).
* Eiteljorg, H., «The fast wheel, the multiple brush compass and Athens as home of the Protogeometric style» AJA 84 (1980) pp. 445—452.

## Спасылкі 
* *Greek Art & Archaeology* , (Japanese and English)
* ''Introduction to the Ancient World: Greece , University of Texas at Austin

Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Брытанская акадэмія

**Брытанская акадэмія** — нацыянальная акадэмія Вялікабрытаніі для грамадскіх і гуманітарных навук.

Акадэмія аб’ядноўвае больш за 800 навукоўцаў. З’яўляецца самакіравальнай і незалежнай арганізацыяй. Размяшчаецца ў Лондане.

## Гісторыя 
У 1901 па ініцыятыве Лонданскага каралеўскага таварыства, для прадстаўлення інтарэсаў брытанскай гуманітарнай навукі, была створана акадэмія. Гэта дазволіла ёй удзельнічаць у Міжнароднай асацыяцыі акадэмій (МАА), заснаванай у 1899 годзе.

Брытанская акадэмія была зацверджана ў 1902 годзе каралеўскай хартыяй.

Першым прэзідэнтам Брытанскай акадэміі (1902—1907) стаў Дональд Макей, 11 лорд Рэй. Першым сакратаром акадэміі на працягу амаль трох дзесяцігоддзяў быў адзін з ініцыятараў яе стварэння Ізраэль Голанц.

Поўная афіцыйная назва: **The British Academy for the Promotion of Historical, Philosophical and Philological Studies** (Брытанская акадэмія па садзейнічанні гістарычным, філасофскім і філалагічным даследаванням).

У складзе Акадэміі 18 аддзяленняў або секцый.

Члены Акадэміі падзяляюцца на *Ordinary Fellows* (звычайных членаў), *Senior Fellows* (старэйшых сяброў — навукоўцаў, якім больш за 70 гадоў), *Corresponding Fellows* (членаў-карэспандэнтаў) і *Honorary Fellows* (ганаровых членаў, колькасць якіх не перавышае 20 чалавек).
Штогод у Акадэмію абіраецца да 35 новых звычайных членаў.

## Спасылкі 
* British Academy 


Катэгорыя:Нацыянальныя акадэміі
Іван Васілевіч Пушкоў

**Іва́н Васі́левіч Пушко́ў** (, в. Трэскіна,  — , ) — беларускі мастак. Член Саюза мастакоў СССР. Спецыялізаваўся на лірычных пейзажах, тэматычных карцінах.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 16 лютага 1918 года ў в. Трэскіна (цяпер — Тамбоўская вобласць Расіі).

З 1933 па 1938 гады вучыўся ў Пензенскім мастацкім вучылішчы імя К. А. Савіцкага. Пасля вайны праходзіў ваенную службу ў Гродне, а з 1946 года, калі яго дэмабілізавалі, працягваў займацца мастацтвам. Пад уплывам перажытага ў часы Вялікай Айчыннай вайны стварыў некалькі батальных палотнаў: «Кавалерыйская атака», «Пераслед ворага», «Фарсіраванне Нёмана». Але асноўны напрамак карцін мастака гэта пейзаж. У пейзажным стылі напісаныя цэлыя серыі палотнаў: «Зямля беларуская», «Край Прынёманскі», «Поры года», «Нёман каля Каложскай царквы», «Нёман. Крэйдавая гара», «Нёман каля Замкавай гары», «Навакольнае Гродна», «Нёманскія перспектывы», «Рака Котра», «Рака Ваўпянка». Мастак таксама шмат працуе і над гістарычнымі кампазіцыямі: «Адам Міцкевіч і Аляксандр Пушкін у Пецярбургу», «Пушкін і Міцкевіч у Падмаскоўі», «Адам Міцкевіч і Тамаш Зан на Свіцязі», «Алаіза Цётка і Эліза Ажэшка».

Больш за 60 твораў Пушкова знаходзяцца ў мастацкіх і гістарычных музеях Беларусі, у тым ліку 12 — у Дзяржаўным мастацкім музеі. Яго пейзажныя палотны ўпрыгожваюць прыватныя калекцыі не толькі ў нашай краіне, але і за яе межамі — у Германіі, Ізраілі, Японіі.

Член Саюза мастакоў Беларусі з 1952 года. Заснаваў Гродзенскую абласную арганізацыю Саюза мастакоў Беларусі, якой кіраваў 26 гадоў, стварыў мастацка-вытворчыя майстэрні. Выбіраўся членам праўлення Саюза мастакоў Беларусі, Саюза мастакоў СССР, дэлегатам з’ездаў мастакоў СССР.

З 1946 года і да сваёй смерці ў ліпені 1986 года жыў у горадзе Гродна.

## Узнагароды 
* Заслужаны дзеяч культуры БССР — за вялікі ўклад у развіццё і прапаганду выяўленчага мастацтва, актыўны ўдзел у грамадскім жыцці і выхаванні моладзі;
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1979).

## Літаратура 
* 1960 — Іван Васілевіч Пушкоў [Выяўленчы матэрыял]: [буклет] / рэдактар М. Гуціеў; складальнік А. Васілеўская У сводным электронным каталозе библиотек Беларуси
* 1961 — Беларускі жывапіс [Выяўленчы матэрыял]: [камплект рэпрадукцый / аўтар суправаджальнага тэксту] П. П. Нікіфараў; мастацкі рэдактар М. Гуціеў
* 1968 — І. В. Пушкоў: Жывапіс: Выстаўка твораў, прысвечаная 50-годдзю з дня нараджэння: Каталог
* 1983 — Іван Васільевіч Пушкоў / [Аўтар тэксту Барыс Крэпак]

Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Беларускай ССР
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў БССР
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў СССР
Кутбертава Евангелле

**Кутбертава Евангелле** — старадаўняя рукапісная кніга (копія Евангелля ад Іаана), датаваная VII стагоддзем нашай эры.

## Апісанне 
Кутбертава Евангелле — мініяцюрная кніга з 94 лістоў велума фарматам 138 × 92 мм, спісаных унцыялам астраўнога почырку. Добра захаваўся драўляны абклад. Тэкст старанна вывераны і адносіцца да італа-нартумбрыйскага тыпу (прыклад яго — ). Тэкст амаль пазбаўлены ўпрыгожванняў, за выключэннем ледзь павялічаных загалоўных літар і ініцыялаў у разбіцці Амонія. Ініцыялы выпісаныя чырвоным, іншых упрыгожванняў няма. Да ліста 42 тэкст умяшчаў 19 радкоў на старонку, далей стала 20.

## Гісторыя знаходкі 
Усходняе ўзбярэжжа Вялікабрытаніі і яе жыхары ў X—XI стагоддзях моцна пакутавалі ад нашэсця вікінгаў. Да гэтага часу край ужо наведалі місіянеры і тут трывала замацавалася хрысціянства. Пасля чарговага разбойнага нашэсця скандынаваў жыхары ўзялі маёмасць і адступілі ў глыб тэрыторыі ў пошуках новых урадлівых зямель сярод скалістых фіёрдаў. Разам з сабой забралі нават труну святога Кутберта з пахавання на востраве Ліндзісфарн, размешчаным на паўночным усходзе Брытаніі. Пры аглядзе труны ў 1104 годзе знайшлі невялікае Евангелле, памерам крыху большае за далонь дарослага чалавека. Яно добра захавалася. Кніга, якая атрымала пасля назву *Кутбертава Евангелле*, была захавана да XX стагоддзя.

## Гісторыя набыцця 
Евангелле Кутберта Брытанская бібліятэка арандавала яшчэ з 1979 года, а пасля атрымала прывілей на набыццё рукапісу ў партнёрстве з Дарэмскім універсітэтам. Рукапіс ацанілі ў 13 000 000 долараў. Набыццём помніка кніжнай культуры Заходняй Еўропы займаўся Мемарыяльны фонд нацыянальнай спадчыны (Вялікабрытанія). Частку грошай дадалі да неабходнай сумы патрыятычна настроеныя мецэнаты.

## Літаратура 
* Stevick, Robert D., «The St. Cuthbert Gospel Binding and Insular Design», Artibus et Historiae, Vol. 8, No. 15 (1987)
* Найстаражытнейшую кнігу Еўропы ў 12 стагоддзі выратавалі ад вікінгаў

## Спасылкі 
* Архіў алічбаваных манускрыптаў Брытанскай бібліятэкі 

Катэгорыя:Рукапісы Евангелляў
Катэгорыя:Брытанская бібліятэка
Эдмонд Пацье

**Эдмонд Франсуа Поль Пацье** (; , Саарбрукен — , Парыж) — французскі археолаг, мастацтвазнавец, гісторык мастацтва, педагог. Доктар філалагічных навук. Член французскай Акадэміі надпісаў і прыгожага пісьменства (з 1899).

Адным з першых навукоўцаў заняўся вывучэннем старажытнагрэчаскай керамікі.

## Біяграфія 
Сын інжынера-будаўніка. Навучаўся ў Ліцэі Кандарсэ, затым у прэстыжнай парыжскай Вышэйшай нармальнай школе і французскай археалагічнай школе ў Афінах ().

Атрымаў ступень доктара філалагічных навук, яго дысертацыя была прысвечана пытанню аб храналогіі архонтаў Афін.

У 1880—1882 гадах — выкладчык грэчаскай мовы і літаратуры на факультэце мастацтваў у Рэне, у 1882—1883 —на факультэце мастацтваў універсітэта Тулузы .

У 1884—1886 працаваў у аддзеле ўсходніх старажытнасцей Луўра. З 1884 — захавальнік аддзела старажытнай керамікі ў Луўрскім музеі.

Прафесар археалогіі і гісторыі мастацтва ў Школе вытанчаных мастацтваў і прафесар усходняй археалогіі і антычнай керамікі ў Школе Луўра (1908—1924). Куратар кафедры ўсходніх старажытнасцей і старажытнай керамікі Лувра (1910—1924).

Займаўся вывучэннем гістарычных помнікаў і дакументаў, моў і культур антычных цывілізацый. Праводзіў раскопкі некропаля старажытнай Мірыны ў Малой Азіі (1877—1880).

У час яго знаходжання на посце куратара ў Луўры, у 1919 годзе арганізаваў і правёў першае пасяджэнне Нацыянальнага акадэмічнага саюзу — *Union Nationale Academique*, напраўленага на стварэнне поўнага міжнароднага збору вазапісу Старажытнай Грэцыі.

Адыграў важную ролю ў стварэнні выдання «Corpus vasorum antiquorum».

## Спасылкі 
* Edmond Pottier (1855—1934)
* Profession ou activité principale 

Катэгорыя:Археолагі Францыі
Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Катэгорыя:Педагогі Францыі
Пагадненне

**Пагадненне, здзелка **— дзеянні грамадзян і арганізацый, накіраваныя на ўсталяванне, змяненне або спыненне грамадзянскіх правоў або абавязкаў. Пагадненні могуць быць аднабаковымі і двух- ці шматбаковымі (дагавор).

Дзеянні як юрыдычныя факты заўсёды маюць валявы характар і падзяляюцца на правамерныя і неправамерныя. Пагадненні — гэта валявыя і правамерныя дзеянні, непасрэдна накіраваныя на дасягненне прававога выніку, а менавіта: на ўстанаўленне, змяненне або спыненне грамадзянскіх правоў і абавязкаў.

У пагадненні выяўляецца воля яго ўдзельнікаў, якая павінна спазнавацца іншымі асобамі, а таму павінна быць выказана, выяўлена звонку. Знешняя праява волі называецца волевыяўленнем. Гэта — сутнасць пагаднення. Без волевыяўлення няма пагаднення. Часам для заключэння здзелкі, акрамя волевыяўлення, неабходна здзейсніць фактычныя дзеянні. Напрыклад, для заключэння здзелак пазыкі неабходныя не толькі ўзаемнае волевыяўленне пазычальніка і пазычальніка, але і фактычная перадача маёмасці, вызначанай радавымі прыкметамі.

Умоўнае пагадненне — пагадненне, пры якім адзін з удзельнікаў мае права адмовіцца ад выканання сваіх абавязацельстваў, заплаціўшы другім пэўную прэмію. Мэта — абмежаваць страты ад ваганняў курсаў пры тэрміновых біржавых аперацый. У залежнасці ад таго, хто з удзельнікаў і як мае права на змяненне ўмоў здзелкі, адрозніваюць: здзелкі з папярэдняй прэміяй, здзелкі са зваротнай прэміяй, апцыён, стэлаж.

Катэгорыя:Дакументы
Катэгорыя:Дакументазнаўства
Катэгорыя:Права
Катэгорыя:Прыватнае права
Катэгорыя:Пагадненні
Тацішчава

**Тацішчава** () — пасёлак гарадскога тыпу (з 1965 года) у Саратаўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Тацішчаўскага раёна.

Пасёлак размешчаны на рацэ Ідолга (левы прыток ракі Мядзведзіца), у правабярэжжы Саратаўскай вобласці, за 40 км на паўночны захад ад Саратава. Населены пункт заснаваны ў 1890 годзе. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1965 года.

## Насельніцтва 
* 1975 год — 12,4 тыс. чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Саратаўскай вобласці
Унутраныя падуздышныя лімфатычныя вузлы

**Унутраныя падуздышныя лімфатычныя вузлы** (або **гіпагастрычныя**) — лімфавузлы, якія знаходзяцца каля ствала  і яе галін (*гіпагастральных сасудаў*), і збіраюць лімфу ад усіх тазавых органаў, з глыбокай часткі пахвіны, у тым ліку з мембранознай і печорыстай частак урэтры, а таксама з ягадзіц і задняй часткі сцягна. Унутраныя падуздышныя лімфатычныя вузлы таксама арганізуюць сток з паловы прамой кішкі, вышэй .

Яны не атрымліваюць лімфу ад яечніка або яечак, лімфа ад якіх сцякае да .

Катэгорыя:Лімфатычная сістэма
Варатынец

**Варатынец** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ніжагародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Варатынскага муніцыпальнага раёна. Утварае гарадское паселішча рабочы пасёлак Варатынец.

Размешчаны на федэральнай аўтатрасе Масква — Казань — Уфа (М7, «Волга») за 154 км на ўсход ад абласнога цэнтра.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ніжагародскай вобласці
Лоннае сучляненне

**Лоннае сучляненне** або лабковы сімфіз () — размешчанае па сярэдняй лініі вертыкальнае злучэнне верхніх галін лонных костак. Размяшчаецца спераду ад мачавога пузыра і зверху ад вонкавых палавых органаў (уваходу ў похву ў жанчын і палавога члена у мужчын). У мужчын да лоннага сучлянення прымацоўваецца звязак, які падвешвае палавы член. У жанчын побач з лонным сучляненнем размяшчаецца клітар.

## Анатомія 
Лонны сімфіз — несінавіяльнае паўрухомае злучэнне. Шырыня сімфіза ў пярэдніх аддзелах на 3-5 мм перавышае яго шырыню па задняй паверхні. Сучляненне ажыццяўляецца за кошт валакніста-храстковага дыска, у тоўшчы якога часта маецца шчылінападобная аваскулярная вадкасная паражніна. Сучленныя паверхні лабковых костак пакрытыя тонкім пластом гіялінавага храстка.

Валакніста-храстковы дыск замацаваны звязкамі, якія ўрастаюць у яго, спрыяе падтрыманню стабільнасці сімфіза.
Верхні і ніжні звязак больш магутныя, пярэдні і задні менш выяўленыя. Верхні звязак нацягнуты паміж лоннымі грудкамі і ўмацаваны сухажыллямі цягліц пярэдняй брушной сценкі. Ніжні звязак (дугападобны звязак, звязак Крувелье) размешчаны ўздоўж ніжняга краю лоннага сучлянення.

Катэгорыя:Апорна-рухальны апарат
Катэгорыя:Таз
Алан Дункан

**Алан Джэймс Картэр Дункан** (; нар. 31 сакавіка 1957, Рыкмансварт) — брытанскі палітык-кансерватар. З'яўляецца членам Палаты абшчын ад акругі Ратленд і Мелтан, дзяржаўны міністр міжнароднага развіцця з 2010 па 2014.

Дункан вучыўся ў Оксфардскім і Гарвардскім універсітэтах. Ён пачаў сваю кар'еру ў нафтагазавай кампаніі *Royal Dutch Shell*. Упершыню абраны ў парламент у 1992 годзе. Ён з'яўляецца першым адкрытым геем-членам парламента ад Кансерватыўнай партыі (зрабіў камінг-аўт у 2002 годзе).

## Спасылка 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 31 сакавіка
Катэгорыя:Члены Кансерватыўнай партыі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:ЛГБТ-палітыкі
Катэгорыя:Члены парламента Вялікабрытаніі
Футурыс (бізнес-цэнтр)

**«Футурыс»** — бізнес-цэнтр у Мінску, які размешчаны па пр. Незалежнасці недалёка ад станцыі метро «Барысаўскі тракт».

## Гісторыя 
З 2007 года за шматфункцыянальны комплекс пад назвай «**Gold City**» адказвала прадпрыемства «Аўтадомсервіс».

У красавіку 2009 года арыштаваны дырэктар і намдырэктара фірмы-забудоўшчыка, якім былі інкрымінавана махлярства ў дачыненні да бізнес-партнёра — брытанскага дэвелапера Вінсента Петрыла. Зламыснікі спачатку выцягнулі на «вырашэнне бягучых праблем» з інвестара 70 000 долараў, а потым яшчэ больш за 300 000 долараў «на ўрэгуляванне пытанняў з чыноўнікамі».

У хуткім часе працы на аб’екце зноў спыніліся праз праблемы з фінансаваннем. У 2017 годзе адноўлены крэдытная лінія і будаўніцтва «Футурыса», асноўны аб’ём сродкаў будзе вылучаны ў 2018 годзе.

## Архітэктура 
Шматфункцыянальны комплекс будзе складацца з 26-павярховай вежы бізнес-цэнтра і трохпавярховага будынка-стылабата. У афармленні фасадаў першых 4 паверхаў будуць выкарыстаныя граніт і шкло, вышэй — панарамнае зашкленне, апошнія VIP-паверхі ўпрыгожыць шкло з залатым адлівам. На даху небаскроба, верагодна, будзе размяшчацца верталётная пляцоўка. Будынак будуць абслугоўваць 10 ліфтаў: да 4-га паверха падымаюцца 10 ліфтаў, да 15-га паверха — 9, да 25-га паверха — 7.

Каля гмаха з’явіцца падземны паркінг на 220 машына-месцаў, над якім таксама будзе арганізавана стаянка на 500 аўтамабіляў.

У 3-павярховай часткі адкрыецца гандлёва-забаўляльны цэнтр, рэстаран, трэнажорная зала, салон прыгажосці, SPA-салон, шоу-румы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Асіна (значэнні)

Назву **Асіна** маюць:
* Асіна ці таполя дрыжачая (*Populus tremula*) — лістападнае дрэва роду таполя сямейства вярбовыя

## Населеныя пункты 
* Асіна — горад у Томскай вобласці Расіі
* Асіна — сяло ў Галянёўскім павеце Заходнепаморскага ваяводства Польшчы

## Іншае 
* Асіна — гміна ў Галянёўскім павеце Заходнепаморскага ваяводства Польшчы
* Асіна — прыпыначны пункт у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі
Сусветны снукерны рэйтынг у сезоне 2017/2018

**Сусветны рэйтынг снукерыстаў у сезоне 2017/2018**: Сусветны рэйтынг для ўсіх прафесійных гульцоў, якія кваліфікаваны на сезон 2017/2018, прадстаўлены ніжэй. Рэйтынг уяўляе сабой суму набраных ачкоў на рэйтынгавых і нізкарэйтынгавых турнірах за два гады. З сезона 2014/2015 была ўведзена грашовая сістэма падліку рэйтынгавых балаў, што азначае, што рэйтынгавыя ачкі эквівалентныя суме заробленых снукерыстам за два апошнія гады грошай за некаторымі выняткамі. У пэўны момант ачкі, набраныя у пазамінулым сезоне адымаюцца, і пасля кожнага турніру бягучага сезона набраныя ачкі дадаюцца. Наступная табліца дэманструе рэйтынгі пасля кожнага рэйтынгавага турніру.

Топ-64 гэтага рэйтынгу ў канцы сезона, а таксама ўсе снукерысты, якія атрымалі двухгадовую прафесійную картку ў гэтым сезоне, застаюцца ў мэйн-туры на наступны сезон.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Снукерны сезон 2017/2018
Катэгорыя:Сусветныя рэйтынгі снукерыстаў
Браніслаў Сільвестравіч Смольскі

**Браніслаў Сільвестравіч Смо́льскі** (,  — ) — беларускі музыказнавец. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1979). Кандыдат мастацтвазнаўства (1969), дысертацыя «Гісторыя беларускага музычнага тэатра ад народных вытокаў да адкрыцця Дзяржаўнага тэатра оперы і балета».

## Біяграфія 
Скончыў у 1936 годзе гістарычнае аддзяленне Маскоўскай кансерваторыі, у 1960 годзе тэатразнаўчы факультэт ГІТІСа. Выкладчык Беларускай кансерваторыі (1936—1941, 1944—1950), Ташкенцкай кансерваторыі і музычнай школы-дзесяцігодкі пры Ташкенцкай кансерваторыі (1941—1943), спецыяльнай музычнай школы пры Беларускай кансерваторыі (1947—1960). У 1943—1944 гадах начальнік аддзела навучальных устаноў Упраўлення па справах мастацтваў пры СНК БССР. У 1951—1952 гадах загадчык музычнай рэдакцыі Беларускага радыё. У 1953—1955 гадах загадчык музычным аддзелам Упраўлення па справах мастацтваў Міністэрства культуры БССР. З 1955 года навуковы супрацоўнік, з 1965 года старэйшы навуковы супрацоўнік Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар артыкулаў, прысвечаных пытанням развіцця беларускай музычнай культуры, тэатральных рэцэнзій, у т.л. (у калектыве аўтараў) раздзелы «Музычная культура Беларускай ССР» (у кнізе: Гісторыя музыкі народаў СССР. Т. 1-5); «Беларускі дзяржаўны ордэна Леніна Вялікі тэатр оперы і балета» (у кнізе: Мастацтва савецкай Беларусі. — Мінск, 1955), «Вытокі і першапачатковыя формы беларускага музычнага тэатра» (у кнізе: Беларускае мастацтва. — Мінск, 1960). Аўтар шэрагу творчых партрэтаў беларускіх оперных спявакоў.

## Сям’я 
Сыны — Дзмітрый (1937—2017) і Аляксандр (нар. 1952), абодва беларускія кампазітары.

## Літаратура 
* 
* Смольский, Бронислав Сильвестрович // Большая биографическая энциклопедия. — 2009.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кандыдаты мастацтвазнаўства
Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Дункан

**Дункан** ():

## Прозвішча 
* Айседора Дункан — амерыканская танцоўшчыца
* Алан Дункан — брытанскі палітык-кансерватар
* Джон Дункан (мастак)
* Майкл Кларк Дункан — амерыканскі акцёр

## Тапонім 
* Дункан (праліў)
Максім Аляксандравіч Кіркор

**Максім Аляксандравіч Кіркор** (нар. , г. ) — беларускі навуковец у вобласці працэсаў і апаратаў харчовых вытворчасцей. Кандыдат тэхнічных навук (2006), дацэнт (2008).

## Біяграфія 
Сын Аляксандра Віктаравіча Кіркора (нар. 1955). Скончыў у 2000 годзе Магілёўскі тэхналагічны інстытут па спецыяльнасці «Машыны і апараты харчовых вытворчасцей» (кваліфікацыя «Інжынер-механік»), працаваў у яго навукова-даследчым сектары малодшым навуковым супрацоўнікам. У 2003 годзе скончыў аспірантуру Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта харчавання. Працаваў ва ўніверсітэце дацэнтам кафедры прыкладной механікі і інжынернай графікі механічнага факультэта, з 2009 — загадчык кафедры.

З 29 верасня 2017 г. рэктар Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта харчавання.

## Навуковая дзейнасць 
Займаецца праблемамі драбнення і класіфікацыі полідысперсных матэрыялаў; цеплавых працэсаў.

## Узнагароды 
Узнагароджаны стыпендыяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2009).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэктары Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта харчовых і хімічных тэхналогій
Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Ева Экеблад

Графіня **Ева Экеблад** (народжаная Дэлагардзі; , 10 ліпеня 1724 — 15 мая 1786) — шведская навуковец, аграном.

## Біяграфія 
Ева нарадзілася ў сям'і прэзідэнта Камерц-калегіі Магнуса Юліуса Дэлагардзі. У 1740 годзе выйшла замуж за графа  (1708-1771), у іх нарадзілася сем дзяцей.

У 1746 годзе Ева зрабіла найбольш вядомае яе вынаходства — тэхналогію вытворчасці мукі і алкаголю з бульбы. У 1748 годзе яна стала першай жанчынай, абранай членам Шведскай каралеўскай акадэміі навук. Наступная жанчына, удастоеная такога ж гонару, была абраная толькі праз 203 года.

У 1751 годзе Ева таксама адкрыла метад адбельвання баваўнянай тканіны і пражы мылам. Праз год яна распрацавала спосаб замены небяспечных інгрэдыентаў, якія выкарыстоўваліся ў касметыцы у той час, на парашок з клубняў бульбы. Па чутках, Экеблад рэкламавала выкарыстанне бульбы, выкарыстоўваючы кветкі расліны ў якасці ўпрыгожвання для валасоў.

## Роднасныя сувязі 
Яе брат быў шваграм фаварыткі Хедвігі Ульрыкі Таубэ. Сын яе малодшай сястры  Ханс Аксель фон Ферзен (1755-1810) — быў буйным дыпламатам і ваенным начальнікам.

## Спасылкі 
* Biography 
* Grevinna och uppfinnare 
* http://gustav.air-nifty.com/furuya/files/wolff_2.pdf  

Катэгорыя:Батанікі Швецыі
Катэгорыя:Фізікі Швецыі
Катэгорыя:Члены Шведскай каралеўскай акадэміі навук
Магілёўскі рынак

**Магілёўскі калгасны рынак**, таксама **Быхаўскі рынак** — рынак у цэнтральнай частцы Магілёва. Размешчаны па адрасе вул. Быхаўская, 6. Плошча рынка складае 22,9 тыс. м², больш за 490 гандлёвых месцаў.

У час Вялікай Айчыннай вайны, 10 красавіка 1942 года рынак змыў паток вады, які прарваўся праз насып, што перакрыў рэчышча Дубравенкі ў выніку падрыву пры адступленні з горада ў ліпені 1941 года савецкіх войскаў.

У 1990-я гады меў мясамалочную кантрольную станцыю, халадзільную станцыю, бюро гандлёвых паслуг, якое садзейнічае рэалізаціі сельскагаспадарчай прадукцыі, гасцініцу на 30 месцаў. Стацыянарны сустрэчны гандаль прадуктовымі і прамысловымі таварамі, гароднінай і садавіной вялі 17 гандлёвых арганізацый; фірмавыя павільёны меў Магілёўскі цяплічны камбінат. У перадсвяточныя дні на рынку праводзяцца кірмашы.

У 2014 годзе планавалася на месцы рынку стварыць зону адпачынку, а гандлёвыя аб’екты перанесці ў раён Казіміраўкі на адмыслова пабудаваную і абсталяваную пляцоўку. Пазней у тым жа годзе было вырашана не пераносіць рынак, а рэканструяваць яго.

У 2016 годзе быў прэзентаваны распрацаваны БелНДІгорадабудаўніцтва план рэгенерацыі гістарычнай зоны Магілёва, які прадугледжвае вынас рынку і ўзвядзенне на яго месцы аб’екта культурна-спартыўнага прызначэння.

У чэрвені 2019 года нам­начальніка ўпраўлення архітэктуры і горадабудаўніцтва Магілёўскага гарвыканкама Аляксей Грышкін паведаміў, што на месцы Магілёўскага рынку плануецца стварыць паркава-прагулачную зону, а сам рынак перанесці на месца былога заводу штучнага валакна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Эканоміка Магілёва
Катэгорыя:Быхаўская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Рынкі Беларусі
Дзедавічы

Назву **Дзе́давічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Дзедавічы — колішняя вёска ў Іванаўскім раёне Пінскай вобласці, зараз у складзе аграгарадка Моталь
* Дзедавічы — пасёлак у Салігорскім раёне Мінскай вобласці

### Расія 
* Дзедавічы — пасёлак гарадскога тыпу ў Пскоўскай вобласці
Магілёўскі філіял Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі

**Магілёўскі філіял Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі** — былая вышэйшая навучальная ўстанова ў г. Магілёве. Быў размешчаны ў былым будынку гаркама КПБ па адрасе вул. Крыленкі, 12.

## Гісторыя 
У 1990 годзе ў Магілёве адкрыты педагагічны факультэт Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. У 2011 годзе факультэт ператвораны ў Магілёўскі філіял. У філіяле былі створаны акадэмічны хор, вакальны ансамбль, камерны аркестр, аркестр народных інструментаў імя Л. Л. Іванова, якія вялі актыўную канцэртную дзейнасць.

Закрыты загадам рэктара К. М. Дулавай ад 13.05.2021 № 17.

## Структура 
У філіяле станам на пачатак 2021 года дзейнічала кафедра харавога дырыжавання і інструментальнага выканальніцтва.

## Спецыяльнасці 
У філіяле праводзілася навучанне па наступных спецыяльнасцях:
* «Дырыжаванне» (акадэмічны хор);
* «Фартэпіяна»;
* «Струнныя смычковыя інструменты (скрыпка, альт, віяланчэль)»;
* «Духавыя інструменты (флейта, габой, кларнет, трамбон, труба, саксафон)»;
* «Ударныя інструменты»;
* «Струнныя народныя шчыпкова-ўдарныя інструменты (цымбалы, балалайка, домра)»;
* «Баян-акардэон».

## Дырэктары 
* Леанід Леанідавіч Іваноў (1990—2009)
* Мікалай Міхайлавіч Алданаў (2009—2017)
* Вольга Рыгораўна Шаўчэнка (2017—2021)

## Спасылкі 
* Старонка Магілёўскага філіяла на сайце Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі 

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Магілёва
Катэгорыя:Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі
Катэгорыя:2011 год у Магілёве
Вуліца Крыленкі (Магілёў)

**Вуліца Крыленкі** () — вуліца ў цэнтральнай частцы Магілёва. Размешчана ў Ленінскім раёне. Рух аўтатранспарту ад вуліцы Чэхава  да вуліцы Першамайскай аднабаковы.

## Гісторыя 
Першапачаткова насіла назвы **Могілкавая**, **Клубны завулак**. У 1966 годзе названа ў гонар савецкага дзяржаўнага і партыйнага дзеяча Мікалая Васільевіча Крыленкі, аднаго з арганізатараў масавых рэпрэсій.

## Размяшчэнне 
Арыентавана з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Першамайскай, з поўдня прымыкае вуліца Дзяржынскага, завяршаецца каля сквера 60 гадоў Кастрычніка, пераходзячы ў вуліцу Чэхава. Даўжыня вуліцы складае каля 400 м.

## Забудова 
Сучаснае аблічча вуліцы пачало фарміравацца ў канцы 1960-х гадоў. Забудавана пераважна 5-павярховымі жылымі дамамі.

### Няцотны бок 
 на рагу з вуліцай Першамайскай]]
* (*вул. Першамайская, 34*) — трохпавярховы будынак былога дваранскага сходу (другая палова XIX стагоддзя). — 
* (*вул. Першамайская, 34а*) — гандлёвы цэнтр «Магніт».

### Цотны бок 
]]
* № 8 (*вуліца Дзяржынскага, 1*) — Магілёўская абласная бібліятэка імя У. І. Леніна.
* № 10 — гандлёвы цэнтр «Панарама».
* № 12 — 5-павярховы будынак былога Магілёўскага гарадскога камітэта КПБ (1988, арх. К. Аляксееў). Цяпер у ім размяшчаецца Магілёўскі філіял Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі.

## Славутасці 
Устаноўлена мемарыяльная дошка М. В. Крыленку (дом № 2).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Магілёў)
Белы анёл

**Белы анёл** () — фрэска з царквы Ушэсця сербскага праваслаўнага манастыра Мілешава, адзін з шэдэўраў сербскага і праваслаўнага мастацтва. Датуецца XIII стагоддзем і ставіцца да перыяду Палеалогаўскага адраджэння. У XVI стагоддзі па-над гэтым малюнкам быў напісаны новы, які быў выдалены ў ходзе рэстаўрацыйных работ у XX стагоддзі. Фрэска знаходзіцца на паўднёвым баку храма і ўваходзіць у кампазіцыю Жонкі-міраносіцы. Анёл, апрануты ў белы хітон, сядзіць на камені і сваёй рукой паказвае жонкам-міраносіцам на пустую грабніцу Хрыста.

## Спасылкі 
* White Angel, Ressurection fresco  

Катэгорыя:Мастацтва Сербіі
Катэгорыя:Фрэскі паводле алфавіта
Катэгорыя:Анёлы
Дзедавічы (Дзедавіцкі раён)

**Дзедавічы** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Пскоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт Дзедавіцкага раёна. Утварае гарадское паселішча Дзедавічы (у межах пгт). Знаходзіцца за 130 км на ўсход ад Пскова ў басейне ракі Шалонь. Аднайменная чыгуначная станцыя на лініі Дно — Новасакольнікі. Заснаваны 11 верасня 1901 года, пры будаўніцтве чыгункі. Назва — па найменні бліжэйшых вёсак (Вялікі Дзедавец і Малы Дзедавец). Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1967 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1901 годзе
Оле Клінт-Енсэн

**Оле Клінт-Енсэн**, (, Нествед — , Орхус) — дацкі археолаг, прафесар, доктар філасофіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў дацкім горадзе Нестведзе ў 1918 годзе, пераехаў у дзяцінстве з бацькамі на востраў Борнхальм, дзе ў 1936 годзе пачаў вучыцца ў мясцовай гімназіі. У 1936—1944 гадах ён вучыўся археалогіі ў Ёханеса Брондстэда і Кнуда Фрыса Ёхансена на кафедры археалогіі ва ўніверсітэце Капенгагена. У студэнцкія гады прымаў удзел у раскопках у Барэмосэ. У 1950 годзе апублікаваў сваю доктарскую дысертацыю «Замежныя ўплывы у Даніі ранняга жалезнага веку», як XX том часопіса «Acta Archaeologica». Дысертацыя (абараніўся 14 снежня 1950 года) вызвала вялікі міжнародны рэзананс, як і многія яго пазнейшыя творы.

Клінт-Енсэн пачаў сваю кар’еру ў Нацыянальным музеі ў Капенгагене, але ў 1960 годзе замяніў свайго старэйшага сябра і калегу, П. В. Глоба на пасадзе прафесара кафедры ў нядаўна заснаваным археалагічным інстытуце пры Універсітэце Орхуса.

У 1966 Клінт-Енсэн быў абраны генеральным сакратаром «».

Клінт-Енсэн загінуў у ДТЗ за дзень да пачатку сваёй працы ў якасці прафесара і дырэктара музея дагістарычнай Даніі. Наступнае ўскрыццё паказала, што ён быў у нецвярозым стане за рулём, калі адбылася аварыя.

## Літаратура 
* *Ole Klindt-Jensen — en bibliografi 1935—1982*, Brigit M. Rasmussen, Hikuin 10, pp.&nbsp;7-14, 1984.
* *Mindeord om Ole Klindt-Jensen*, Søren H. Andersen, Hikuin 10, pp.&nbsp;15-16, 1984.
* *Ole Klindt-Jensen*, Peder Mortensen, Kuml 1980, pp.&nbsp;229-231.
* *Halvtreds års Forhistorisk Arkæologi ved Aarhus Universitet 1949—1999*, Henrik Thrane i Thrane & Andersen red. Århus Arkæologi, pp.&nbsp;7-51, Aarhus 2000.

Катэгорыя:Археолагі Даніі
Баліян II Ібелін

**Баліян II Ібелін** (; каля 1142 — ) — крыжак з роду Ібелінаў, які ў 1177 годзе пабраўся шлюбам з Марыяй Камнінай, удавой караля Амары I і пляменніцу імператара Мануіла.

Сын Баліяна I (французская версія імя Барысан) Старога Ібеліна (паводле легенды, нашчадак графа Шартрскага, але хутчэй пізанец ці апуліец, у 1141 годзе атрымаў ад караля Фулька замак Ібелін; памёр у 1150 годзе) і Эльвіс (Элаізы) дэ Рамла (дачка Бадуэна, сеньёра Рамлы і Мірабеля; у другім шлюбе за канетаблем Манасье д’Ержам, памерла каля 1158 года).

Пасля паражэння арміі Іерусалімскага каралеўства ў бітве пры Хатыне Баліян адным з нешматлікіх пазбег гібелі ці паланення. У пачатку ліпеня 1187 года вярнуўся ў Іерусалім і апынуўся фактычным кіраўніком каралеўства.

На працягу паўтара месяца вёў падрыхтоўку да адбіцця штурму горада. Камандаваў абаронай Іерусаліма ў час штурму горада войскамі Саладзіна 20 верасня — 2 кастрычніка 1187 года. Здаў горад на ганаровых умовах, пасля таго, як прыстрашыў Саладзіна, што разбурыць мусульманскія святыні.

## У кіно 
У мастацкім фільме Рыдлі Скота «Царства нябеснае» (2005) галоўным героем з'яўляецца «Баліян д’Ібелін», «сын Годфры д’Ібеліна», дакладней яго бастард. Гэту ролю выканаў Арланда Блум. Сам фільм мае вельмі аддаленае дачыненне да біяграфіі Баліяна, у прыватнасці, ён названы ў ім простым кавалём, які ў лічаныя месяцы вывучыў рыцарскія вайсковыя звычаі.

Дэталі фільма, часткова адпавядаюць гістарычным фактам: Баліян д’Ібелін сапраўды існаваў, але яго бацька насіў іншае імя, ды і сам ён у апісаны час, гэта значыць у 1187 годзе, быў ужо пажылым чалавекам; ён быў адным з баронаў Замор'я, узначаліў абарону Іерусаліма ў 1187 годзе і вёў перамовы з Саладзінам аб умовах здачы горада. Часткова біяграфія Баліяна ў фільме запазычыла факты жыцця старэйшага брата гістарычнага прататыпа — Балдуіна дэ Ібеліна, у прыватнасці: непрыязнасць да Гі Лузіньяна і рамантычныя адносіны з Сібілай. Іншыя факты ў фільме з'яўляюцца мастацкай выдумкай.

## Сям'я і нашчадкі 
* Бацька: Барысан Ібелін, канетабль Яфы
* Маці: Эльвіса (дачка Балдуіна I, сеньёр Рамлы)
* Браты: Гуга Ібелін, Балдуін Ібелін
* Дзеці:
** Жан I Ібелін, сеньёр Бейрута
** Філіп Ібелін, рэгент Кіпрскага каралеўства
** Эльвіса Ібелін, каля 1190 — жонка Рэджынальда дэ Гранье, з 1204 года жонка Гі I дэ Манфора (пам. 1228), сеньёра дэ Кастр і дэ Ла-Фертэ-Аль
** Маргарыта Ібелін, сеньёра Ібеліна

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лорды Наблуса
Катэгорыя:Іерусалімскае каралеўства
Катэгорыя:Дынастыя Ібелінаў
Катэгорыя:Удзельнікі Трэцяга крыжовага паходу
Парфіна

**Парфіна** () — рабочы пасёлак (з 1938) у Наўгародскай вобласці Расіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Парфінскага муніцыпальнага раёна. Размешчаны ў цэнтральнай частцы вобласці на рацэ Ловаць, за 30 км ад яе ўпадзення ў возера Ільмень. Парфіна знаходзіцца за 116 км на поўдзень ад Вялікага Ноўгарада і за 20 км на ўсход ад Старай Русы (па трасе). Праз Парфіна (5 км) праходзіць чыгунка Балагое-Маскоўскае — Валдай — Старая Руса — Дно-1.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Наўгародскай вобласці
Заплюссе

**Заплюссе** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Плюскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр муніцыпальнага ўтварэння «Заплюссе» (са статусам «гарадское паселішча»). Размешчаны ў вярхоўях ракі Плюса (басейн Нарвы), за 102 км на паўночны ўсход ад Пскова, за 176 км на поўдзень ад Санкт-Пецярбурга, на шашы Санкт-Пецярбург — Пскоў (шашы Е95 (траса M20). Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 10 ліпеня 1961 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пскоўскай вобласці
Музей Сількебарга

**Музей Сількебарга** — гэта краязнаўчы музей у Сількебаргу, Данія. Ён размешчаны ў самым старым гарадскім будынку, сядзібным доме, пабудаваны ў 1770 годзе.

## Дом 
Будынак, у якім цяпер знаходзіцца музей, быў пабудаваны паміж 1767 і 1770 ротмістрам Хансам Мікалаем Хофам пасля таго, як ён набыў Сількебаргскі замак, будынкі якога занядбалі. З 1846 года памяшканне ў будынку выкарыстоўвалася як капліца для рабочых новай Сількебаргскай папяровай фабрыкі, а пазней будынак выкарыстоўваўся ў якасці паштовага аддзялення.

Асабняк вярнуўся ў прыватную ўласнасць у 1906 годзе, перш чым быў набыты муніцыпалітэтам Сількебарга ў 1939 годзе.

## Музей 
]]
Музей быў заснаваны ў 1904 годзе і з 1951 года знаходзіцца ў Сількебаргскай сядзібе. Музей з’яўляецца домам, дзе знаходзіцца Чалавек з Толунда, адно з найбольш добра захаваных муміфікаваных натуральным чынам цел дарымскага жалезнага веку, знойдзеных у Даніі. Іншыя экспазіцыі паказваюць эпоху вікінгаў, Сярэдневякоўе, Сількебаргскі замак, Сількебарг як лясны рэгіён і калекцыю антычнага шкла.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Музеі Даніі
Катэгорыя:Сількебарг
Катэгорыя:Археалагічныя музеі
Катэгорыя:Краязнаўчыя музеі
Пітэр Шрайнер

**Пітэр Шрайнер** (нар. , Мюнхен) – нямецкі гісторык крыжовых паходаў і візантыніст.

## Біяграфія 
Выпускнік Універсітэта Людвіга-Максіміліяна ў Мюнхене пад кіраўніцтвам Ганса-Георга Бека. Званне доктара атрымаў у 1967 годзе. У 1969 годзе быў прыняты на працу ў Ватыканскую Бібліятэку. З 1974 года з'яўляецца прафесарам у Свабодным універсітэце Берліна. У перыяд з 1979–2005 ён быў прафесарам ва ўніверсітэце ў Кёльне. У перыяд 1991–2004 быў галоўным рэдактарам часопіса „Byzantinische Zeitschrift“. З 1991 года з'яўляецца членам-карэспандэнтам Аўстрыйскай Акадэміі Навук, а ў 1993 годзе Акадэміі Навук у Гётынгене. З 2001 года з'яўляецца прэзідэнтам Міжнароднай асацыяцыі візантыністыкі. Доктар honoris causa універсітэта ў Вяліка-Тырнаве (1992), Бялградзе (2003) і Сафіі (2004).

## Выбраныя творы 
* *Studien zu den Brachea chronika*, München, 1967.
* *Chronica Byzantina breviora = Die byzantinischen Kleinchroniken, Corpus Fontium Historiae Byzantinae 12*, t. 1-2, Wien 1975-1979. Corpus Fontium Historiae Byzantinae. Series Vindobonensis
* *Byzanz 565-1453*, Oldenbourg – München 1986
* *Stadt und Gesetz – Dorf und мне сапраўды. Versuch einer historischen Volkskunde von Byzanz: Methoden, Quellen, Gegenstände, Beispiele*. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2001.

## Літаратура 
* Scholz Cordula,  (red.), *Polypleuros nus. Miscellanea für  zu mit seinem 60. Geburtstag. Saur*, Munchen – Leipzig 2000.

Катэгорыя:Гісторыкі Германіі
Мунку-Сардык

**Мунку-Сардык** () — найвышэйшая вяршыня Саян, вышыня 3491 м. Размешчана на мяжы Бураціі (Расія) і Манголіі.

Хрыбет Мунку-Сардык мае альпійскі рэльеф, з горнымі далінамі ледавіковага паходжання. На галоўнай і некаторых іншых вяршынях зараз знаходзіцца чатыры невялікія ледавікі, агульнай плошчай каля 1,3 км². Асноўны паўночны ледавік мае таўшчыню да 85 м, з расколінамі шырынёй да паўметра і глыбінёй да 6 м. У цяперашні час плошча ледавікоў актыўна скарачаецца.

На ўсход ад Мунку-Сардыка ад цясніны Іркут адыходзяць Тункінскія Гальцы. На паўночны ўсход знаходзіцца Акінскае плато, на якім бяруць пачатак буйныя левыя прытокі Ангары — рэкі Ака, Іркут і Кітой. На поўначы на вышыні 2613 м размешчана возера Айхай. З паўднёвага боку, за 12 км ад вяршыні ляжыць возера Хубсугул.

Хрыбет складзены пераважна гранітамі. У рачных далінах да вышыні 2100 м сустракаюцца лясы, вышэй на схілах — альпійскія лугі, горная тундра і камяністыя россыпы — курумы.

Катэгорыя:Горы Расіі
Баэмунд III (князь Антыёхіі)

'*Баэмунд III *Заіка''''' (, 1144 - 1201) — князь Антыёхіі (1160—1201).

## Біяграфія 
Сын Канстанцыі Антыяхійскай і яе першага мужа Раймунда дэ Пуацье. У 1160 годзе Баэмунд дасягнуў паўналецця і заявіў маці Канстанцыі пра свае правы на прастол. Яго абвясціў князем Баэмундам III кароль Іерусаліма. Канстанцыя не захацела саступаць уладу і ў 1163 годзе звярнулася па падтрымку ў Кілікію, аднак жыхары Антыёхіі ўзбунтаваліся, выгналі Канстанцыю, а Баэмунд III стаў князем.

У 1164 годзе ў час бітвы пры Харыме Баэмунд трапіў у палон да Нурэдзіна, пасля чаго граніца паміж Антыёхіяй і Халеба перамясцілася і стала праходзіць па рацэ Аронт. Пасля таго, як у 1165 годзе за Баэмунда быў выплачаны велізарны выкуп, ён вярнуўся ў Антыёхію і неўзабаве ажаніўся з адной з пляменніц Мануіла I Феадоры.

у 1194 годзе ён ізноў быў палонены, гэтым разам армянскім царом каля Баграса, для яго вызвалення спатрэбілася асабістае прыбыццё ў Сіс  караля Іерусаліма Генрыха Шампанскага. Умовай вызвалення паслужыла адмова ад прэтэнзій Баэмунд III на Баграс і выдача Алісы, пляменніцы Рубена III, замуж за Раймонда, старэйшага сына Баэмунд III

## Шлюб 
* Аргуэліса д'Арэнк (1168-1170)
* Феадора Камніна (1175-1177)
* Сібіла (1181)
* Ізабела (1199)

## Дзеці 
* Баэмунд IV (каля 1172—1233)
* Раймунд IV (пам. 1199)

## Літаратура 
* 

## Спасылка 
* http://fmg.ac/Projects/MedLands/ANTIOCH.htm#_Toc284664565

Катэгорыя:Князі антыяхійскія
Катэгорыя:Рамнульфіды
Ака (значэнні)

Назву **Ака** маюць:

## Населеныя пункты 
* А́ка — горад у Паўночнай акрузе Ізраіля.

## Рэкі 
* Ака́ — рака ва Усходняй Сібіры, левы прыток Ангары.
* Ака́ — рака ў Еўрапейскай частцы Расіі, найбуйнейшы з правых прытокаў Волгі.

## Імя 
* Ака Іванавіч Гарадавікоў

## Тэхніка 
* Ака (АТРК)
* Ака (аўтамабіль)
* Ака (вагон метро)

## Этнаграфія 
* Ака (пігмеі)
Марыя Камніна (каралева Іерусаліма)

міні|справа|Вяселле Марыі і Амары I
**Марыя Камніна** (, каля1154 — паміж 1208 і 1217) — каралева Іерусаліма.

## Біяграфія 
Марыя была дачкой  (унука візантыйскага імператара Іаана II Камніна) і Марыі Таранітысы, якая належала да роду кіраўнікоў Арменіі. Яе сястра Феадора была замужам за князем Антыёхіі Баэмундам III, а брат Аляксей адзін раз прэтэндаваў на візантыйскі прастол.

Калі ў 1162 годзе памёр бяздзетны іерусалімскі кароль Балдуін III, яго брат Амары перад узыходжаннем на прастол па патрабаванні Іерусалімскага патрыярха Амары дэ Неля развёўся з Агнэсай дэ Куртэнэ. З прычыны таго, што для барацьбы за Егіпет Амары меў патрэбу ў дапамозе магутных суседзяў, ён вырашыў парадніцца з візантыйскім дваром, і 29 жніўня 1167 года ў Тыры адбылося вяселле Амары і Марыі.

У Амары і Марыі ў 1172 годзе нарадзілася дачка Ізабела, а ў 1173 — мёртванароджанае дзіця. У 1174 годзе Амары сканаў, дараваўшы Марыі на божай пасцелі Наблус.

У 1177 годзе Марыя выйшла замуж за Баліяна Ібеліна, які ў 1187 годзе, пасля паражэння іерусалімскай арміі ў бітве пры Хатыне, апынуўся фактычным кіраўніком каралеўства. У іх было прынамсі чацвёра дзяцей:
* 
* Жан, сеньёр Бейрута
* Маргарыта, якая спачатку пабралася шлюбам з Гуга Тыберыйскім, а потым — за Вальтэрам Цэзарэйскім
* Філіп, рэгент Кіпра

Марыя і Баліян падтрымлівалі Конрада Манферацкага ў яго барацьбе за карону супраць Гі дэ Лузіньяна. Яны дамагліся разводу Ізабелы — дачкі Марыі ад першага шлюбу — і арганізавалі яе шлюб з Конрадам, каб умацаваць яго прэтэнзіі на трон. У 1208 годзе Марыя ўдзельнічала ў арганізацыі вяселля сваёй унучкі Алісы з каралём Кіпра Гуга I. Гэта апошні выпадак, калі яна згадваецца ў хроніках — відавочна, яна сканала да 1217 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Камніны
Катэгорыя:Каралевы іерусалімскія
Багдарын

**Багдарын** (, ) — сяло (у 1973—1990 гадах — рабочы пасёлак), адміністрацыйны цэнтр Баўнтаўскага эвенкійскага раёна Рэспублікі Бурація і сельскага паселішча «Багдарынскае».
Насельніцтва — 4735 чал. (2010).

22 сакавіка 1973 года Багдарын аднесены да катэгорыі рабочых пасёлкаў. 15 лістапада 1990 года пасёлак гарадскога тыпу Багдарын ператвораны ў сельскі населены пункт.

Пошта, сталовая, крамы, гасцініца, сярэдняя агульнаадукацыйная школа, дзіцячы сад, эвенкійская школа-інтэрнат.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
Ніжнеангарск

**Ніжнеангарск** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Паўночна-Байкальскага раёна Рэспублікі Бурація і гарадскога паселішча «Пасёлак Ніжнеангарск».

У пасёлку знаходзяцца станцыя Ніжнеангарск на Байкала-Амурскай магістралі, аднайменны аэрапорт і прыстань на Байкале.

Размешчаны на паўночным беразе Байкала, за 23 км на паўночны ўсход ад Северабайкальска. Пасёлак знаходзіцца ля заходняга вугла Ангарскага сора, каля вусця ракі Кічэры. На паўднёвым захадзе пасёлка, на ўездзе з боку Северабайкальска, у Байкал ўпадае ручай Сыры Малакон.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бураціі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1643 годзе
Бурэя (рака)

**Бурэ́я** () — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Хабараўскім краі і Амурскай вобласці, левы прыток ракі Амур.

Даўжыня ракі 623 км, ад вытоку Правай Бурэі — 752 км. Плошча вадазборнага басейна 70,7 тыс. км². Утвараецца пры зліцці Правай і Левай Бурэі. У верхнім цячэнні горная рака, у сярэднім пераразае адгор’і хрыбта Турана і цячэ па Зейска-Бурэінскай раўніне. Асноўныя прытокі: Німан, Туюн (справа), Ургал, Тырма (злева). Сярэдні расход вады 940 м³/с. Сплаўная. Суднаходства на 197 км ад вусця (на 174 км, ад вусця да пасёлка Талакан).

У басейне Бурэі больш за 1500 азёр агульнай плошчай 51,6 км². На рацэ Бурэйская ГЭС і Бурэйскае вадасховішча.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Буре́я // *Мельников А. В.* Топонимический словарь Амурской области — Благовещенск, 2009. — 242 с.
* 

## Спасылкі 
* Река БУРЕЯ // Государственный водный реестр РФ
* *Чернов А. В.* Бурея // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Хабараўскага края
Катэгорыя:Рэкі Амурскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Амура
557-я інжынерная брыгада

**557-я інжыне́рная Слу́цка-Варша́ўская о́рдэнаў Багда́на Хмяльні́цкага і Алякса́ндра Не́ўскага брыга́да** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — горад Гродна.

## Гісторыя 
Брыгада была сфарміравана ў 2010 годзе шляхам зліцця 557-га інжынернага і 189-га пантонна-маставога Слуцка-Варшаўскага ордэнаў Багдана Хмяльніцкага і Аляксандра Неўскага палкоў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Брыгады Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:2010 год у Гродне
Катэгорыя:Арганізацыі Гродна