Палітыка Рэспублікі Сербскай

**Рэспубліка Сербская** — дзяржаўнае ўтварэнне ў складзе федэрацыі Босніі і Герцагавіны, па Дэйтанскім пагадненням займальнае 49 % яе тэрыторыі. Фармальна гэта тэрыторыя ўваходзіць у склад дзяржавы Боснія і Герцагавіна, у яе дэ-факта ёсць атрыбуты дзяржаўнай улады і суверэнітэту. І ўсё ж паўнамоцтвы ўлад Рэспублікі Сербскай заўважна абмежаваны Вярхоўным прадстаўніком па Босніі і Герцагавіне і вышэйшымі органамі ўлады Босніі і Герцагавіны.

## Форма кіравання 
Рэспубліка Сербская — парламенцкая рэспубліка, дзе выбары прэзідэнта праходзяць усенародным галасаваннем. За ўсю гісторыю Рэспублікі Сербскай у яе было 7 прэзідэнтаў.

## Абмежаванні самастойнасці ўлад Рэспублікі Сербскай 
Самастойнасць улад Рэспублікі Сербскай у прыняцці рашэнняў моцна абмежавана органамі Босніі і Герцагавіны, і, асабліва, Вярхоўным прадстаўніком па Босніі і Герцагавіне.

### Паўнамоцтвы ўлад Босніі і Герцагавіны 
Самастойнасць Рэспублікі Сербскай абмежавана паўнамоцтвамі ўлад Босніі і Герцагавіны. Прыкладам, па Канстытуцыі Босніі і Герцагавіны Рэспубліка Сербская мае права ўсталяваць «асаблівыя паралельныя адносіны» з суседнімі краінамі, але толькі пасля таго, як іх вывучыць Канстытуцыйны суд Босніі і Герцагавіны на прадмет адпаведнасці «тэрытарыяльнай цэласці і суверэнітэту» Босніі і Герцагавіны. Пры гэтым у Канстытуцыйным судзе Босніі і Герцагавіны за прадстаўнікамі Рэспублікі Сербскай замацаваны толькі 2 месцы з 9, што дае яму магчымасць прымаць рашэнні нават без удзелу сербскіх прадстаўнікоў. У вылучнай кампетэнцыі ўлад Босніі і Герцагавіны застаюцца такія пытанні як абарона, мытня, выпуск адзінай валюты.

### Правы Вярхоўнага прадстаўніка 
У 1997—1998 гадах Вярхоўны прадстаўнік па Босніі і Герцагавіне атрымаў шэраг правоў, якія істотна абмежавалі самастойнасць органаў Рэспублікі Сербскай. У прыватнасці, Вярхоўны прадстаўнік мае права самастойна здымаць з кожнай пасады кожную службовую асобу, прытым з забаронай яму займаць кожныя (як абіраныя, так і прызначаныя) пасты як у органах улады, так і ў палітычных партыях. Таксама ён мае права самастойна выдаваць рашэнні, абавязковыя для выканання ўсімі органамі Босніі і Герцагавіны. Гэтымі правамі Вярхоўныя прадстаўнікі актыўна карысталіся. Прыкладам, у сакавіку 1999 года Вярхоўны прадстаўнік зняў з пасады абранага насельніцтвам Прэзідэнта Рэспублікі Сербскай Н. Паплашэна пасля таго, як той звольніў сваім указам з паста прэм'ер-міністра М. Додзіка. Пры гэтым спробы Скупшчыны Рэспублікі Сербскай абмежаваць дзеянне развязкаў Вярхоўнага прадстаўніка, цвёрда перарываліся ім. Прыкладам, у 1999 годзе Вярхоўны прадстаўнік падпісаў шэраг рашэнняў, што скасавалі права ўласнасці на занятыя падчас вайны кватэры і ўсталявалі парадак высялення новых уладальнікаў. 10 лістапада 1999 года Скупшчына прыпыніла высяленне ў зімовы перыяд. У адказ Вярхоўны прадстаўнік сваім указам абвясціў гэтае рашэнне парламента «супярэчным майму рашэнню ад 27 кастрычніка 1999 г…. і таму такім, што не мае сілы».

## Рэферэндум пра незалежнасць 
Пасля абвяшчэння незалежнасці Косава Парламент Рэспублікі Сербскай прыняў рэзалюцыю, у якой было заяўлена, што ў выпадку прызнання незалежнасці Косава паловай чальцоў ЕС і паловай чальцоў ААН Рэспубліка Сербская правядзе другі рэферэндум пра незалежнасць. У апошні час у канфлікце паміж Міларадам Додзікам і Вярхоўным прадстаўніком па Босніі і Герцагавіне Міраславам Лайчакам Додзік згадваў магчымасць правядзення рэферэндуму.
Дзейным Вярхоўным прадстаўніком па Босніі і Герцагавіне пасля сыходу Лайчака стаў аўстрыйскі дыпламат Валянцін Інцка. З пункту гледжання Дэйтанскіх пагадненняў выхад Рэспублікі Сербскай са складу Босніі і Герцагавіны немагчымы - у дамове зафіксавана «захаванне тэрытарыяльнай цэласці БіГ».

Катэгорыя:Палітыка Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Рэспубліка Сербская