open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Абель Агілар

**Абель Энрыке Агілар Тапіяс** (; нар. , , Калумбія) — калумбійскі футбаліст, паўабаронца клуба «Уніён Магдалена» і нацыянальнай зборнай Калумбіі.

## Кар’ера 
### Клубная 
Агілар з’яўляецца выхаванцам футбольнай акадэміі «Дэпартыва» з горада Калі. У асноўным складзе клубу ён дэбютаваў у 2002 годзе. У 2005 годзе ў складзе «Дэпартыва» Абель стаў чэмпіёнам Калумбіі. У тым жа годзе ён перайшоў у італьянскі «Удзінезэ» і быў адразу ж аддадзены ў арэнду ў клуб Серыі B «Асколі» з-за празмернай колькасці ў клубе легіянераў, аднак з-за праблем з афармленнем дакументаў у «Асколі» знаходзіўся ўсяго месяц, не паспеўшы дэбютаваць за клуб.

Ва «Удзінезэ» Абель не здолеў зачапіцца за асноўны склад, што прывяло да сталага знаходжання ў розных клубах у арэндзе. Пасля сканчэння кантракту з «Удзінезэ», ігрок падпісаў сталы кантракт з «Эркулесам». Улетку 2012 года ён перайшоў у «Дэпартыва» з Ла-Каруньі, і ўжо 20 жніўня ў матчы супраць «Асасуны» дэбютаваў за новую каманду.

З 2013 года з’яўляўся іграком французскай «Тулузы». У сезоне 2015/16 з-за траўмы страціў месца ў складзе, і ў канцы трансфернага акна ў студзені 2016 года перайшоў у партугальскі клуб «Белененсіш». 12 чэрвеня 2016 года вярнуўся ў Калумбію, падпісаўшы трохгадовы кантракт з «Дэпартыва».

У жніўні 2018 года перайшоў у клуб «Далас» з амерыканскай МЛС. У пачатку 2019 года зноў апынуўся ў Калумбіі, папоўніўшы склад клуба «Уніён Магдалена», дзе стаў капітанам.

### Міжнародная 
Агілар прымаў удзел у гульнях моладзевай зборнай Калумбіі. А ў 2004 годзе быў уключаны ў заяўку зборнай Калумбіі на ўдзел у Кубку Амерыкі ў Перу. На турніры Абель забіў два галы: у матчы групавога этапу супраць гаспадароў першынства і 1/4 фіналу супраць зборнай Коста-Рыкі.

## Дасягненні 
 **Дэпартыва**:
* Чэмпіён Калумбіі: 2005

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Калумбіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Калумбіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Уніён Магдалена
Катэгорыя:Ігракі ФК Далас
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэпартыва Калі
Катэгорыя:Ігракі ФК Белененсіш
Катэгорыя:Ігракі ФК Тулуза
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэпартыва Ла-Карунья
Катэгорыя:Ігракі ФК Эркулес Алікантэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Сарагоса
Катэгорыя:Ігракі ФК Херэс
Катэгорыя:Ігракі ФК Удзінезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Асколі
Хамес Радрыгес

**Хамес Давід Радрыгес Рубіа** (; нар. , Кукута, Калумбія) — калумбійскі футбаліст, нападнік бразільскага клуба «Сан-Паўлу» і нацыянальнай зборнай Калумбіі.

## Клубная кар’ера 
У дарослым футболе дэбютаваў у 2006 годзе выступах за клуб «Энвігада», у якім правёў два сезоны. У 2008 годзе перайшоў у склад аргенцінскага клуба «Банфілд». Да складу клуба «Порту» далучыўся 6 ліпеня 2010 года за 5,1 млн еўра, падпісаўшы кантракт на чатыры гады. 24 мая 2013 года французскі клуб «Манака» набыў іграка за 45 млн еўра і яго аднаклубніка Жуана Матынью за 25 млн еўра.

22 ліпеня 2014 года было афіцыйна абвешчана аб пераходзе Хамеса ў мадрыдскі «Рэал». У сезоне 2016/17 страціў месца ў аснове каралеўскага клуба, і ў сувязі з жаданнем «Рэала» набыць Дані Себальяса выказаў жаданне пакінуць каманду. У ліпені 2017 года быў аддадзены ў двухгадовую арэнду мюнхенскай «Баварыі». У чэрвені 2019 года стала вядома, што «Баварыя» не будзе набываць іграка, і той вярнуўся ў «Рэал», пачаўшы сезон 2019/20 у складзе мадрыдскага клуба.

У верасні 2020 года перайшоў у англійскі «Эвертан». У сезоне 2021/22 перастаў з’яўляцца на полі, і ў верасні 2021 года быў прададзены ў катарскі клуб «Аль-Раян». У верасні 2022 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт з «Аль-Раянам» і ў якасці свабоднага агента папоўніў склад грэчаскага «Алімпіякоса». Пакінуў «Алімпіякос» у красавіку 2023 года.

У ліпені 2023 года падпісаў двухгадовы кантракт з «Сан-Паўлу».

## Міжнародная кар’ера 
11 кастрычніка 2011 года дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе нацыянальнай зборнай Калумбіі ў гульні супраць зборнай Балівіі.

У складзе зборнай Калумбіі трапіў на чэмпіянат свету 2014. З 6 забітымі мячамі стаў найлепшым бамбардзірам турніру.

## Дасягненні 
**«Банфілд»**
* Чэмпіён Аргенціны: 2009 (а)

**«Порту»**
* Чэмпіён Партугаліі (3): 2011, 2012, 2013
* Уладальнік Кубка Партугаліі: 2011
* Уладальнік Суперкубка Партугаліі (3): 2010, 2011, 2012
* Пераможца Лігі Еўропы: 2011

**«Рэал»**
* Чэмпіён Іспаніі (2): 2017, 2020
* Уладальнік Суперкубка Іспаніі: 2019/20
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў (2): 2015/16, 2016/17
* Уладальнік Суперкубка УЕФА (2): 2014, 2016
* Пераможца клубнага чэмпіянату свету (2): 2014, 2016

**«Баварыя»**:
* Чэмпіён Германіі (2): 2018, 2019
* Уладальнік Кубка Германіі: 2019

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Калумбіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Калумбіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Энвігада
Катэгорыя:Ігракі ФК Банфілд
Катэгорыя:Ігракі ФК Порту
Катэгорыя:Ігракі ФК Манака
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Катэгорыя:Ігракі ФК Эвертан
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Раян
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпіякос Пірэй
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Паўлу
Гімн Кітая

**Марш добраахвотнікаў** () — нацыянальны гімн Кітайскай Народнай Рэспублікі.

## Гісторыя 
Словы напісаў кітайскі паэт Цянь Хань, музыку — Нэ Эр у 1935 годзе для фільма «». Сюжэт фільма распавядаў пра змаганне кітайцаў супраць  (пасля «») ў Маньчжурыю. 27 верасня 1949 г. на першай сесіі Усекітайскі камітэт  прызнаў песню ў якасці часовага Дзяржаўнага гімна КНР. 14 сакавіка 2004 г. на другой сесіі Усекітайскі Сход Народных Прадстаўнікоў 10-га склікання ўхваліў папраўкі ў канстытуцыю КНР, паводле якіх «Марш добраахвотнікаў» зацвярджаўся ў якасці афіцыйнага Дзяржаўнага гімна КНР.

## Словы 

**Піньін**:

Qǐlái! Búyuàn zuò núlì de rénmen!
Bǎ wǒmen de xuèròu zhùchéng wǒmen xīnde chángchéng!
Zhōnghuá Mínzú dào le zùi wēixiǎnde shíhòu,
Měige rén bèipòzhe fāchū zùihòude hǒushēng.
Qǐlái! Qǐlái! Qǐlái!
Wǒmen wànzhòngyīxīn,
Màozhe dírén de pàohuǒ, Qiánjìn!
Màozhe dírén de pàohuǒ, Qiánjìn!
Qiánjìn! Qiánjìn! Jìn!

**Пераклад**:
Уставай, хто рабом стаць не жадае!
Са сваёй плоці Вялікую сцяну пабудуем!
Для лёсу нацыі грозная гадзіна надышла,
І з грудзей ірвецца кліч наш апошні:
Уставай! Уставай! Уставай!
Нас мільёны,
але сэрцам мы адзіныя,
Пад агнём кананады смела мы ў бой пойдзем,
Наперад! Наперад! Наперад! 

## Спасылкі 
Кітай
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Кітая
Катэгорыя:Песні 1935 года
Катэгорыя:Маршы
Тэафіла Гут’ерэс

**Тэафіла Антоніа Гут’ерэс Ранкансіа** (; нар. , , Калумбія) — калумбійскі футбаліст, нападнік клуба «Дэпартыва Калі» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Калумбіі. Таленавіты нападнік, Тэа часцяком падкрэсліваецца калумбійцамі ў сацыяльных медыя як культавая фігура.

## Клубная кар’ера 
У дарослым футболе дэбютаваў у 2006 годзе выступамі за каманду клуба «Баранкілья», у якой правёў адзін сезон, прыняўшы ўдзел у 28 матчах чэмпіянату. Сваёй гульнёй за гэту каманду прыцягнуў увагу прадстаўнікоў трэнерскага штаба галоўнай каманды «Хуніёр», у склад якой далучыўся ў 2007 годзе.

У 2010 годзе заключыў кантракт з турэцкім клубам «Трабзанспор», у складзе якога правёў наступны год сваёй кар’еры. У 2011 годзе Тэа самавольна з’ехаў з базы клуба на радзіму без дазволу трэнера, сцвярджаючы, што мае некаторыя праблемы са здароўем. Пасля праверак, лекары не знайшлі аніякіх праблем са здароўем. 3 лютага 2011 года, «Трабзанспор» прыняў прапанову ад «Расінга» на пераход іграка. 2012 год ігрок правёў у арэндах у складзе каманд клубаў «Ланус» і «Хуніёр». Таксама некаторы час Гут’ерэс правёў у складзе мексіканскага клуба «Крус Асуль», у які перайшоў за 3 млн долараў ЗША, зарабляючы ў новым клубе 1,5 млн долараў у год.

Да клуба «Рывер Плэйт» далучыўся ў 2013 годзе. Разам з гэтым клубам стаў эмпіёнм Аргенціны і ўладальнікам Паўднёваамерыканскага кубка. У ліпені 2015 года падпісаў трохгадовы кантракт з партугальскім «Спортынгам», але ў жніўні 2016 года быў арандаваны клубам «Расарыа Сентраль». У чэрвені 2017 года вярнуўся ў «Атлетыка Хуніёр», з якім стаў чэмпіёнам Калумбіі.

У жніўні 2021 года перайшоў у «Дэпартыва Калі», а ў лютым 2023 года стаў іграком «Атлетыка Букараманга». У ліпені 2023 года вярнуўся ў «Дэпартыва Калі».

## Міжнародная кар’ера 
Тэа ў 2009 годзе дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе нацыянальнай зборнай Калумбіі. У першай жа гульні за зборную, якая праходзіла супраць зборнай Сальвадора, ён адзначыўся мячом. Матч скончыўся з лікам 2:1 на карысць калумбійцаў.

## Дасягненні 
**Трабзанспор**
* Уладальнік Кубка Турцыі: 2010
* Уладальнік Суперкубка Турцыі: 2010

**Крус Асуль**
* Уладальнік Кубка Мексікі: 2013 (к)

**Рывер Плэйт**
* Чэмпіён Аргенціны: 2014 (фіналь)
* Уладальнік Паўднёваамерыканскага кубка: 2014
* Пераможца Рэкопы Паўднёвай Амерыкі: 2015

**Спортынг**
* Уладальнік Суперкубка Партугаліі: 2015

**Атлетыка Хуніёр**
* Чэмпіён Калумбіі: 2018 (ф), 2019 (а)
* Уладальнік Кубка Калумбіі: 2017
* Уладальнік Суперкубка Калумбіі (2): 2019, 202

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Калумбіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Калумбіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Баранкілья
Катэгорыя:Ігракі ФК Хуніёр Баранкілья
Катэгорыя:Ігракі ФК Трабзанспор
Катэгорыя:Ігракі ФК Расінг Авельянеда
Катэгорыя:Ігракі ФК Ланус
Катэгорыя:Ігракі ФК Крус Асуль
Катэгорыя:Ігракі ФК Рывер Плэйт
Катэгорыя:Ігракі ФК Спортынг Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Расарыа Сентраль
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэпартыва Калі
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Букараманга
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Марыа Епес

**Марыа Альберта Епес Дыяс** (; нар. , Калі, Калумбія) — калумбійскі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Калумбіі (1999—2014).

## Клубная кар’ера 
З 1995 па 1997 гады гуляў у калумбійскім клубе «Картулуа». З 1997 па 1999 гады выступаў у шэрагах іншага калумбійскага клуба, як «Дэпартыва» з Калі. З 1999 па 2002 гады з’яўляўся іграком аргенцінскага гранда «Рывер Плэйт». З 2002 па 2004 гады гуляў за французскі клуб «Нант», пакуль не перайшоў у іншы французскі клуб «Пары Сен-Жэрмен», у якім выступаў па 2008 год. Пасля па 2010 год выступаў за італьянскі клуб «К’ева» з Вероны.

26 сакавіка 2010 года Епес падпісаў кантракт з «Міланам» на 2 гады. 12 мая 2012 года Епес падоўжыў кантракт з клубам яшчэ на адзін год да лета 2013 года. Пасля яго сканчэння перайшоў у іншы італьянскі клуб «Аталанта».

Пасля чэмпіянату свету 2014 перайшоў у аргенцінскі клуб «Сан-Ларэнса», у складзе якога прымаў удзел у клубным чэмпіянаце свету ў канцы 2014 года. У студзені 2016 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

## Міжнародная кар’ера 
Епес правёў больш за 80 гульняў за нацыянальную зборную Калумбіі з моманту свайго дэбюту ў 1999 годзе. Ён быў часткай каманды зборнай Калумбіі, якая перамагла ў розыгрышы Кубка Амерыкі ў 2001 годзе, а таксама стала ўдзельнічаў у іншых міжнародных спаборніцтвах.

Абвясціў аб сваім зыходзе са зборнай па заканчэнні чэмпіянату свету 2014, у якім Калумбія дайшла да чвэрцьфінала.

## Трэнерская кар’ера 
У красавіку 2016 года быў прызначаны галоўным трэнерам клуба «Дэпартыва» (Калі). Пакінуў пасаду ў сакавіку 2017 года.

## Дасягненні 
### Клубныя 
 **Дэпартыва**:
* Чэмпіён Калумбіі (2): 1998, 1999

 **Рывер Плэйт**:
* Чэмпіён Аргенціны (2): 1999 (а), 2000 (к)

 **Пары Сен-Жэрмен**:
* Уладальнік Кубка Францыі: 2006
* Уладальнік Кубка французскай лігі: 2008

 **Мілан**:
* Чэмпіён Італіі: 2011
* Уладальнік Суперкубка Італіі: 2011

### Міжнародныя 
 **Калумбія**:
* Уладальнік Кубка Амерыкі: 2001

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Прафайл  на ESPN

Катэгорыя:Футбалісты Калумбіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Калумбіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Ларэнса
Катэгорыя:Ігракі ФК Аталанта
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК К’ева
Катэгорыя:Ігракі ФК Пары Сен-Жэрмен
Катэгорыя:Ігракі ФК Нант
Катэгорыя:Ігракі ФК Рывер Плэйт
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэпартыва Калі
Катэгорыя:Ігракі ФК Картулуа
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Калумбіі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дэпартыва Калі
Катэгорыя:Чэмпіёны Паўднёвай Амерыкі па футболе
Ганконгскі долар

**Ганко́нгскі долар** (ISO 4217: **HKD**) — афіцыйная валюта Спецыяльнага адміністрацыйнага раёна Ганконг Кітайскай Народнай Рэспублікі.

Згодна з Асноўным законам Ганконга і Сумеснай кітайска-брытанскай дэкларацыі за Ганконгам пакінутая аўтаномія ў сферы валютнай палітыкі. Эмісія ганконгскага долара ажыццяўляецца ўрадам Ганконга і трыма мясцовымі банкамі пад наглядам Валютнай адміністрацыі Ганконга, выконваючай функцыі Нацыянальнага банка тэрыторыі. Друк грашовых знакаў ажыццяўляецца кампаніяй «Hong Kong Note Printing Limited». Звычайна для абазначэння ганконгскага долара выкарыстоўваюць знак «$», сустракаецца варыянт НК$.

Ганконгскі долар уведзены ў абарачэнне ў лютым 1895 года. Да сярэдзіны 1930-х гадоў у Ганконгу выкарыстоўваліся і сярэбраныя мексіканскія долары.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Долар
Катэгорыя:Грошы Ганконга
Катэгорыя:Азіяцкія валюты
Хуан Суньіга

**Хуан Каміла Суньіга Маскера** (; нар. , Чыгарода, Калумбія) — калумбійскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Калумбіі (2005—2015).

## Кар’ера 
### Клубная 
Выхаванец футбольнай школы клуба «Атлетыка Насьяналь». Дарослую футбольную кар’еру пачаў у 2002 годзе ў асноўнай камандзе таго ж клуба, у якім правёў шэсць з паловай сезонаў, прыняўшы ўдзел у 123 матчах чэмпіянату. Большасць часу, праведзенага ў складзе «Атлетыка Насьяналь», быў асноўным іграком каманды і дапамог клубу за гэты час тройчы выйграць чэмпіянат Калумбіі.

На працягу сезону 2008/09 абараняў колеры італьянскай «Сіены». Да складу клуба «Напалі» далучыўся 26 чэрвеня 2009 года.

У студзені 2016 года на правах арэнды стаў іграком «Балонні». У ліпені 2016 года на правах арэнды стаў іграком «Уотфард». Па заканчэнні сезону 2016/17 вярнуўся ў «Напалі», аднак у сезоне 2017/18 заставаўся па-за складам каманды.

У студзені 2018 года ў якасці свабоднага агента вярнуўся ў «Атлетыка Насьяналь». У ліпені 2018 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

### Міжнародная 
9 сакавіка 2005 года дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе зборнай Калумбіі ў таварыскай гульні супраць зборнай ЗША. Цікава, што другі матч за зборную для Хуана, які адбыўся больш чым праз два гады, таксама быў супраць зборнай ЗША. Але на гэты раз паўднёваамерыканцы мінімальна перамаглі.

## Дасягненні 
**«Атлетыка Насьяналь»**:
* Чэмпіён Калумбіі: 2005 (А), 2007 (А), 2007 (Ф)

**«Напалі»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2012

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Калумбіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Калумбіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Насьяналь
Катэгорыя:Ігракі ФК Уотфард
Катэгорыя:Ігракі ФК Балоння
Катэгорыя:Ігракі ФК Напалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Сіена
Джунгарыя

thumb|250px|Джунгарыя і Тарымскі басейн (Такламакан) падзяляюцца горамі Цянь-Шань
**Джунгарыя**, *Джунгарская ўпадзіна* або *Джунгарская раўніна* (ад  — «левая рука»; ; ; ;  (*Джуньгаэр*); уйг. *Җуңғар ойманлиғи*/جۇڭغار ئويمانلىغى) — геаграфічны рэгіён на паўночным захадзе Кітайскай Народнай Рэспублікі, што адпавядае паўночнай палове Сіньцзяна. яго плошча складае прыблізна 777 000 км², а тэрыторыя рэгіёна ўваходзіць у склад Сіньцзяна і часткова ўключае Заходнюю Манголію і Усходні Казахстан. Раней тэрмін датычыўся шырэйшай тэрыторыі, абсяг якой залежаў ад палітычных межаў Джунгарскай дзяржавы.

Асноўныя гарады — Урумчы, Інін і Карамай.

## Насельніцтва 
Насельніцтва складаецца з казахаў, кіргізаў, манголаў, уйгураў і кітайцаў-ханьцаў. Пасля 1953 года меў месца масавы прыток кітайцаў-ханьцаў для працы на водных аб’ектах і прамысловых праектах, асабліва на нафтавых радовішчах Карамай.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Азіі
Катэгорыя:Гісторыя Кітая
Катэгорыя:Сіньцзян-Уйгурскі аўтаномны раён
Дзяржава маратхаў

**Маратха**, **Маратхская імперыя** або **Маратхская канфедэрацыя** (मराठा साम्राज्य) — буйная індуісцкая дзяржава, створаная ў 1674 годзе маратхамі на чале з Шываджы на тэрыторыі сучаснага штата Махараштра і прылеглых да яго землях. Сталіца — Райгад.

Пачынаючы з уладарства ўнукаў Шываджы ў маратхскай дзяржаве нарастаюць цэнтрабежныя тэндэнцыі. Пра сваю самастойнасць ад пэшвы (першага міністра) аб’яўляюць намеснікі Берара (з цэнтрам у Нагпуры) і Малвы (з цэнтрам у Індауры). У 1720-я і 1730-я гады маратхскія валадарствы ператвараюцца ў кааліцыю маратхскіх княстваў, сярод якіх адным з найдужэйшых становіцца Гваліяр.

У 1761 годзе маратхскія ўладары патрывалі знішчальнае паражэнне пад Паніпатам ад афганскіх войск Ахмад-Шаха Дурані. У новай палітычнай сітуацыі маратхскія князі прыняліся за перадзел сваіх уладарстваў: гваліярскі раджа заняў Дэлі, а ўладар Малвы прысвоіў частку Раджастхана і Пенджаба.

Гэтымі звадамі не прамінула скарыстацца Брытанская Ост-Індская кампанія. У час трох англа-маратхскіх войнаў (1775—1782, 1803—1805, 1817—1818) брытанцы адабралі ў маратхаў Дэлі і некаторыя іншыя тэрыторыі, а самі князі ператварыліся ў васалаў Ост-Індскай кампаніі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Індыі
Катэгорыя:Канфедэрацыі
Эрбіль

**Эрбіль** (, па-курдску: Hawler) — горад у паўночным Іраку, размешчаны на заходнім узгор'і Курдскіх гор, паміж рэкамі Вялікі і Малы Заб, сталіца іракскай правінцыі Эрбіль і сталіца Курдскай аўтаномнай акругі, з насельніцтвам каля 900 тыс. чалавек.

## Гісторыя 
Эрбіль адзін з самых старых гарадоў на свеце, існуюць звесткі аб тым, што горад мае 8000-гадовую гісторыю. У прадмесцях горада знойдзена нават старажытнае паселішча неандэртальцаў. Самыя старыя дакументальныя звесткі адносяць да старажытнага асірыйскага горада *Арабіл* ці *Арабел* датуюцца 3 тысячагоддзем да н.э. У асірыйскія часы лічыўся прысвечаным багіні Іштар. У храме Іштар быў аракул: жрыцы, у экстатычным стане, давалі прадказанні; як і ва ўсіх храмах гэтай багіні, жрыцы аддаваліся храмавай прастытуцыі. Магчыма з гэтых часоў застаўся курган вышынёй 30 м, які знаходзіцца ў цэнтры сучаснага Эрбіля, на якім знаходзяцца руіны старога турэцкага форту. 

У часы персідскага валадарства праз горад, вядомы з грэчаскіх крыніц як Арбелы, праходзіла так званая «Царская дарога», якая злучала цэнтр Персідскай дзяржавы з Эгейскім узбярэжжам.

На поўнач ад Арбіла знаходзяцца Гаўгамелы, каля якіх Аляксандр Македонскі ў бітве 331 г. да н.э. перамог войска персаў. Пасля паражэння Дарый III бег праз гэты горад, і саму бітву антычныя гісторыкі завуць Бітвай пры Арбелах.

У III ст. да н.э. — III ст. сталіца невялікага царства Адыябена (або «Арбелітыда»), падуладнага Парфіі, затым увайшоў у якасці сталіцы намесніцтва ў склад дзяржавы Сасанідаў. Адыябена вядома ў яўрэйскай традыцыі тым, што яе кіраўнікі напачатку н.э. прынялі іўдаізм; але асноўнай рэлігіяй насельніцтва да канца антычнасці стала хрысціянства.

З 642 года Эрбиль, разам з усёй Месапатаміяй, трапляе пад уладу арабаў і пачынае ісламізавацца.

У 1258 годзе горад пасля гадавой аблогі захапілі манголы і валодалі ім да 1410 года (гэта значыць да смерці Цімура). Затым ім валодалі недаўгавечныя дзяржавы Кара-Каюнлу і Ак-Каюнлу і шах Ісмаіл Сефевід. У апошняга горад у 1517 годзе аднялі туркі, чыя ўлада захоўвалася роўна 400 гадоў. У лістападзе 1918 года Эрбіль быў заняты англічанамі, якія зрабілі яго сталіцай асобнага губернатарства. З 1921 года ў складзе Ірака.

З 1974 года Эрбіль — сталіца Курдскай аўтаномнай акругі. З 2003 года ўжываецца і курдская назва горада *Хаўлер*, а арабскія надпісы замяняюцца курдскімі.

## Гарады-пабрацімы 
*  Брашаў, Румынія

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарады Ірака
Машэка (значэнні)

* **Машэка** — герой беларускага народнага падання.
* Машэка — п’еса Е. Міровіча.
* Машэка — беларускі аўтакран.

## Гл. таксама 
* Магіла льва, значэнні
Магіла льва (значэнні)

* Магіла льва (паэма)
* Магіла льва (фільм)

## Гл. таксама 
* Машэка (значэнні)
Септымій Адэнат ІІ

**Луцый Септымій Адэнат ІІ** (лац. Lucius Septimius Odaenathus, ст.-грэч. Οδαίναθος) — кіраўнік Пальмірскага Царства ў 250—266/267 гг.

## Біяграфія 
Паходзіў з уплывовага арыстакратычнага роду (магчыма, быў рымскім грамадзянінам у трэцім пакаленні), займаў бачнае становішча ў Пальміры. У час палітычнага крызісу Рымскай імперыі (уварвання варварскіх плямён, грамадзянскіх войн, сепаратызму) захаваў лаяльнасць афіцыйнаму імператару Галіену. Ён імкнуўся зрабіць кар’еру і, хутчэй за ўсё, дабіўся сенатарскага звання і мог быць намеснікам адной з сірыйскіх правінцый. Калі кіраўнік персідскага войска Шапур уварваўся ў Рымскую імперыю і захапіў у палон самога імператара Валерыяна, Адэнат, калі верыць адной з крыніц, шукаў сяброўства з персамі. Ён даслаў паважны, але не рабалепны ліст, які Шапуру, аднак, не спадабаўся: той загадаў знішчыць падарункі Адэната. Тады Луцый Адэнат са сваім невялічкім войскам (XII Імгненны легіён) нанес персам пекалькі параз і паскорыў іх адступленне за раку Еўфрат. Затым Адэнат разбіў самазванага імператара Квіета, які быў пазней забіты ў Эмесе жыхарамі горада (у той жа час бацька і брат Квіета пацярпелі паразу на Балканах ад войска, якое засталося верным законнаму імператару Галіену, і самі загінулі). Пры ўсім гэтым Адэнат рабіў выгляд, што з’яўляецца адданым абаронцам адзінства Рымскай імперыі, хаця дзейнічаў дзеля ўмацавання і незалежнасці той яе правінцыі, якой валодаў — Пальмірскага царства.

У 262 годзе Адэнат здзесніў буйны паход супраць персаў і дайшоў да самага Ктэсіфона — сталіцы Міжрэчча. Гэты паход, які і наступны (у 266 годзе) быў не болей, чым буйнамаштабным набегам, але ён аднавіў ваенны прэстыж Рыма. Былі таксама захоплены гарады Эдэса, Нізібіс, Кары, пад уладай Пальміры апынулася амаль усё Міжрэчча. Імператар Галіен дараваў Адэнату шэраг званняў, у тым ліку ганаровы тытул dux (ад якога пазней пайшло сярэдневечнае еўрапейскае «duke» — «герцаг») і «Кіраўнік Усходу» (Corrector totius orientis), дзякуючы якому Адэнат, верагодна, атрымаў уладу над некаторымі ўсходнімі намеснікамі. Сам жа Адэнат па прыкладзе персідскага цара Шапура стаў называць сябе «Царом цароў» (Шахіншах). На працягу шасці гадоў ён паспяхова кантраляваў усходнія правінцыі імперыі, адказваў на выклікі законнаму імператару, абараняў мяжу з Персіяй. Крыніцы знаходзяць яго вельмі разважлівым і кампетэнтным кіраўніком.

Загінуў у 267 годзе разам са старэйшым сынам ад рукі стрыечнага брата Меонія (магчыма, са змовай была звязана і Зенобія, жонка Адэната, якая пасля ўзначаліла Пальмірскае царства). Па іншых звестак забойства не мела глыбокіх палітычных каранёў і адбылося на побытавай глебе — з-за спрэчкі аб тым, хто будзе лідарам на паляванні альбо з-за абразы, якую атрымаў ад Адэната яго сваяк. Трон перайшоў да малодшага сына Валабата, за якога пачала кіраваць яго маці — Зенобія. Паколькі загінулы Герод быў сынам ад іншага, першага шлюбу, хадзілі чуткі аб змове і дачыненні да яе царыцы Зенобіі.

## Спасылкі 
* Заняпад Захаду (рус)
* Старажытны Рым (рус)

Катэгорыя:Гісторыя Сірыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі III стагоддзя
Катэгорыя:Асобы
Машэка (п’еса)

**Машэка, У часы даўнейшыя** — фальклорна-гістарычная п'еса Е. Міровіча, напісаная і пастаўленая ў 1923 годзе ў БДТ-1.

## Акцёры 
 у ролі Лірніка]]
* Машэка — У. Крыловіч
* Ганка — В. Галіна
* Дораш — Г. Грыгоніс

## Музыка 
Для пастаноўкі спектакля музыку напісаў Уладзімір Тэраўскі. Харэаграфія была пастаўлена Канстанцінам Алексютовічам. У лік танцаў ражаных, калядоўшчыкаў у п'есу ўвайшоў беларускі народны танец «Каза» ў пастаноўцы К. Алексютовіча. Ён выконваўся пад спеў хору.

## Іншыя пастаноўкі 
У 1959 годзе за спектакль па п’есе Е. Міровіча «Машэка» самадзейны калектыў Дома культуры імя Горкага (былы Клуб хімікаў) у Барысаве быў удастоены звання «Народны», а групе выканаўцаў (Валянціна Дзедумет, Уладзімір Аксенкруг, Генадзь Правілаў, Раман Раскін, Раіса Жыліна, Генадзь Дабравольскі, Жанна Нядзвецкая) было прысвоена званне «Артыст народнага тэатра».

У 1984 годзе на Рэспубліканскай студыі тэлебачання па п’есе быў зняты тэлевізійны спектакль «Машэка» (рэжысёр У. Станкевіч).

## Спасылкі 
* Фота са спектакля самадзейнага калектыву Дома культуры імя Горкага ў Барысаве

Катэгорыя:Тэатр Беларусі
Катэгорыя:П’есы Еўсцігнея Міровіча
Катэгорыя:Творы 1923 года
Адэская ваенная акруга

* Адэская ваенная акруга (Расійская імперыя)
* Адэская ваенная акруга (СССР)
* Адэская ваенная акруга (Украіна)
Галіцкі

**Галіцкі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Кузьма Мікітавіч Галіцкі — Герой Савецкага Саюза.
* Міхаіл Мікалаевіч Галіцкі — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Беларусі.
* Эдуард Аляксеевіч Галіцкі (нар. 1939) — беларускі біяхімік. Доктар біялагічных навук (1998), кандыдат медыцынскіх навук (1970), прафесар (2001).
Дзяніс Уладзіміравіч Пушылін

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя = Дзяніс Уладзіміравіч Пушылін
| арыгінал імя = Денис Володимирович Пушилін
| выява = Denis Pushilin (cropped, 2022-02-21).jpg
| шырыня = 250px
| пасада = старшыня прэзідыума Вярхоўнага савета Данецкай Народнай Рэспублікі
| сцяг = Flag of the Donetsk People's Republic.svg
| сцяг2 = Coat of Arms of the Donetsk People's Republic.svg
| парадак = 1
| перыядпачатак = 15 мая 2014  года
| перыядканец = ліпень 2014
| папярэднік = пасада заснавана
| адукацыя = ДанНАБА
| грамадзянства =  →  → {{nobr|{{Сцягафікацыя|ДНР|памер={}}}}}
| дата нараджэння =  
| месца нараджэння = 
| жонка = Пушыліна Алена Сяргееўна
|гады службы        = 1999—2000
}}

**Дзяніс Уладзіміравіч Пушылін** (; , Макееўка) — адзін з лідараў часткова прызнанай Данецкай Народнай Рэспублікі, спікер Вярхоўнага савета Данецкай Народнай Рэспублікі (з 15 мая 2014 года), сустаршыня часовага ўрада Данецкай Народнай Рэспублікі (з 7 красавіка 2014 г.). Адзін з кіраўнікоў ўкраінскага аддзялення «МММ».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 9 мая 1981 года ў Макееўцы Данецкай вобласці. Дзяцінства і юнацтва правёў на радзіме.

У 1998 годзе скончыў Макееўскі гарадскi ліцэй. З 1999 года па 2000 год праходзіў службу ў Нацыянальнай гвардыі Украіны, а затым узначаліў мітынг жыхароў Данецка.

15 мая быў прызначаны старшынёй прэзідыума Вярхоўнага савета самаабвешчанай Данецкай Народнай Рэспублікі. З сярэдзіны чэрвеня знаходзіўся ў Маскве. 18 ліпеня прыслаў заяву аб адстаўцы, якая была падтрымана «дэпутатамі» ДНР.

Катэгорыя:Данецкая Народная Рэспубліка
Туркестанская ваенная акруга (Расійская імперыя)

thumb|420px|Карта ваенных акруг. 1913 г.
**Туркестанская ваенная акруга** – ваенная акруга Расійскай Імперыі, створаная ў ліпені 1867 года. Першапачаткова ў яе ўваходзілі Сырдар'інская і Сямірэчанская вобласці Расійская імперыі.

## Склад
У склад акругі па стану на першую палову 1914 уваходзілі:
* 1-шы Туркестанскі армейскі корпус (Ташкент)
* 2-гі Туркестанскі армейскі корпус (Асхабад)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенныя акругі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенная гісторыя Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1867 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Заходне-Сібірская ваенная акруга (Расійская імперыя)

thumb|420px|Карта ваенных акруг. 1913 г.
**Заходне-Сібі́рская вае́нная акру́га** — ваенная акруга Расійскай Імперыі, створаная ў 1865 годзе згодна з Указам імператара Аляксандра ІІ. У яе ўваходзілі тэрыторыі Заходняй Сібіры.

У 1882 годзе да акругі была дададзена Сямірэчанская вобласць і яна была перайменавана ў Омскую ваенную акругу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенныя акругі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенная гісторыя Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1865 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1882 годзе
Уладзімір Ігаравіч Ігнацік

**Уладзімір Ігаравіч Ігнацік** (, , Беларусь) — беларускі прафесійны тэнісіст. У чэрвені 2007 года стаў лідарам юніёрскага сусветнага рэйтынгу пасля перамогі на адкрытым чэмпіянаце Францыі 2007 сярод юніёраў і фіналу Уімблдану 2007 сярод юніёраў.

Выступае за зборную Беларусі на Кубку Дэвіса.

## Кар’ера 
У 2007 годзе Уладзімір Ігнацік перамог на юнацкім адкрытым чэмпіянаце Францыі, што зрабіла яго 1-й ракеткай планеты сярод юнакоў (чэрвень 2007). У тым жа годзе Ігнацік стаў сярэбраным прызёрам Уімблданскага турніру і дайшоў да чвэрцьфіналу Адкрытага чэмпіянату ЗША. 2007 год ён скончыў на 864-й пазіцыі ў рэйтынгу Асацыяцыі тэнісістаў-прафесіяналаў, у 2008 стаў 431-м.

У 2008 годзе Уладзімір Ігнацік выступіў за зборную Беларусі ў Кубку Дэвіса са зборнай Швейцарыі, саступіўшы ў абодвух матчах Станісласу Ваўрынку (1:3) і Іву Алегра (0:2). У наступным матчы, супраць Грузіі, Ігнацік атрымаў дзве перамогі над Лада Чыхладзэ (3:0) і Нодарам Ітанішвілі (1:0). У маі 2009 года ён саступіў гульцу Паўднёва-Афрыканскай рэспублікі ў складзе зборнай, якая прайграла з выніковым лікам 0:5.

У чэрвені 2009 Уладзімір Ігнацік выйграў свой першы  у Польшчы. Улетку ён набраў неблагую форму, дайшоўшы да фіналу яшчэ аднаго ф’ючэрсу ў Сербіі, пасля перамогшы ў польскім, турэцкім і іспанскім турнірах. Трапіўшы ў першую 300 рэйтынгу, Ігнацік паспрабаваў сябе ў . У лістападзе 2009 ён двойчы выходзіў у чвэрцьфіналы турніраў у Джэрсі і Іакагаме, а ў канцы месяца перамог у Токіа. Год скончыў на 192-й пазіцыі.

У 2010 годзе Ігнацік дайшоў да фіналу аднаго з ф’ючэрсаў у Вялікабрытаніі, а ў 2011 перамог у чэленджэры ў Гуанчжоу.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісты Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Францыі па тэнісе сярод юніёраў
Драўляныя цэрквы Марамурэша

thumb|right|Размяшчэнне цэркваў, уключаных у спіс Сусветнай спадчыны
**Драўляныя цэрквы гістарычнай вобласці Марамурэш** — аб'ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, які аб'ядноўвае восем драўляных цэркваў, размешчаных у гістарычнай вобласці Марамурэш у Карпатах у Румыніі. Усе гэтыя цэрквы праваслаўныя, і ўсе былі пабудаваны ў XVII і XVIII стагоддзях, але яны некалькі адрозніваюцца архітэктурным стылем і даюць уяўленне аб традыцыях драўлянага дойлідства ў Паўднёвых Карпатах. Для ўсіх цэркваў характэрны высокія званіцы з заходняга боку.

У Марамурэшы існавала і існуе бесперапынная традыцыя драўлянай архітэктуры прынамсі з XVIII стагоддзя. Будаўніцтва вялося з бярвення. У наш час у румынскай частцы Марамурэша захаваліся 42 драўляныя цэрквы, каля траціны з ліку пабудаваных у XVII—XVIII стагоддзях.

У аб'ект уключаны:

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Alexandru Babos, Tracing a Sacred Building Tradition. Wooden Churches, Carpenters and Founders in Maramures until the Turn of the 18th Century

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Румыніі
Катэгорыя:Драўляныя храмы
Катэгорыя:Храмы Румыніі
Катэгорыя:Марамурэш
Урад у выгнанні

**Урад у выгнанні** — палітычная група, якая прэтэндуе на тое, каб з’яўляцца легітымным урадам краіны, але не мае магчымасці ажыццявіць гэта юрыдычна і вымушана знаходзіцца за мяжой. Звычайна ўрады ў выгнанні плануюць вярнуцца ў родныя краіны і аднавіць былую ўладу.

Найстарэйшым у свеце дзеючым урадам у выгнанні станам на    з’яўляецца Рада БНР, орган улады Беларускай Народнай Рэспублікі ў эміграцыі.

Іншымі вядомымі урадамі ў выгнанні найноўшай гісторыі свету з’яўляліся ўрад міжваеннай Польшчы ў Вялікабрытаніі, а таксама ўрады краін Балтыі, якія блізу 50 гадоў знаходзіліся ў эміграцыі ў сувязі далучэннем краін да СССР і па аднаўленні незалежнасці гэтых краін перадалі ўласныя паўнамоцтвы новым урадам гэтых дзяржаваў.

Катэгорыя:Урад
Катэгорыя:Урады ў выгнанні
Сібірская ваенная акруга (Расійская імперыя)

thumb|420px|Карта ваенных акруг. 1913 г.
**Сібірская  ваенная акруга** – ваенная акруга Расійскай Імперыі, створаная ў 1899 годзе на тэрыторыі Омскай ваеннай акругі і далучанай да яе Іркуцкай ваеннай акругі, пры гэтым тэрыторыя Сямірэчанскай вобласці была перададзена Туркестанскай ваеннай акрузе.

У 1906 Сібірская ваенная акруга была скасавана, што прывяло да аднаўлення Іркуцкай і Омскай ваеннай акругі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенныя акругі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенная гісторыя Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1899 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1906 годзе
Омская ваенная акруга (Расійская імперыя)

thumb|420px|Карта ваенных акруг. 1913 г.
**О́мская вае́нная акру́га** – ваенная акруга Расійскай імперыі, створаная ў маі 1882 на тэрыторыі Заходне-Сібірскай ваеннай акругі і далучанай Сямірэчанскай вобласці. Галоўнай мэтай з’яўлялася аб’яднанне ў адных руках ваеннага кіравання ў губернях і вабласцях, якія мяжуюць з Заходнім Кітаем.

## Склад
У склад акругі па стану на першую палову 1914 уваходзілі:
* 11-я Сібірская стралковая дывізія (Омск)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенныя акругі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенная гісторыя Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1882 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Sui generis

**Sui generis** (*Суі Генерыс*, ) — лацінскі выраз, які азначае ўнікальнасць з’явы, якая, нягледзячы на наяўнасць вядомага падабенства з іншымі падобнымі канструкцыі, увогуле, не мае прэцэдэнтаў. Унікальнасць любога з выпадкаў «sui generis» часта становіцца прадметам працяглых спрэчак. Выраз ужываецца ўжываецца ў філасофскіх, прававых, палітычных і іншых пытаннях.

## Прыклады 
* ЗША і шэраг краін НАТА настойваюць, што набыццё Косавам незалежнасці стала вынікам унікальнага збегу абставін (*sui generis*), з-за чаго не з’яўляецца прэцэдэнтам у адносінах да сітуацыі ў Паўднёвай Асеціі, Абхазіі і ПМР. Меркаванне пра ўнікальнасць сітуацыі ў Косава не падзяляюць Расія, Сербія, Іспанія, КНР і іншыя краіны.
* Унікальны прававы статус (*sui generis*) у складзе Францыі мае Новая Каледонія. Іншыя былыя калоніі Францыі з’яўляюцца заморскімі дэпартаментамі. Новай Каледоніі ж нададзенае права правесці рэферэндум па пытанні незалежнасць паміж 2014 і 2018 гадамі, які і вырашыць яе далейшы статус.

Катэгорыя:Міжнароднае права
S
Стэла Мернептаха

thumb|Тэкст стэлы
**Стэла Мернептаха**, таксама вядомая як **Ізраільская Стэла** або **Стэла Перамог Мернептаха** — надпіс фараона Мернептаха (ад 1213 да 1203 да н.э), які нанесены на адваротны бок гранітнай стэлы, усталяванай фараонам Аменхатэпам III. Стэла была выяўлена пры раскопках Фліндэрса Пітры ў 1896 у Фівах. Цяпер захоўваецца ў Егіпецкім музеі ў Каіры.

Стэла атрымала вялікую вядомасць з-за таго, што з'яўляецца самым раннім старажытнаегіпецкім дакументам, у якім згадваецца «Isiriar» або «Isirial», што тлумачыцца навукоўцамі як «Ізраіль» («Ізраіль спустошаны, яго семя няма»). Большая частка стэлы апісвае кампанію Мернептаха супраць лівійцаў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Старажытнаегіпецкія стэлы і надпісы
Катэгорыя:Гісторыя Ізраіля
Катэгорыя:Стэлы
Катэгорыя:Біблейскія артэфакты
Катэгорыя:Каірскі егіпецкі музей
Омская ваенная акруга

* Омская ваенная акруга (Расійская імперыя)
* Омская ваенная акруга (СССР)
Манбельяр

**Манбельяр** (, ) — горад у Францыі, у гістарычнай вобласці Франш-Кантэ, адна з супрэфектур дэпартамента Ду.

## Гісторыя 
Манбельяр быў заснаваны ў 935 годзе, і ў XI стагоддзі стаў цэнтрам аднайменнага графства ў складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі. У 1397 годзе ў выніку шлюбу спадчынніцы графства з графам Вюртэмберга Эбергардам Манбельярам адышоў да Вюртэмбергу. У 1524 годзе на дзесяць гадоў раней астатняга Вюртэмберга Манбельяр пад ціскам Гіёма Фарэля перайшоў у лютэранства. Пасля Вялікай французскай рэвалюцыі горад спачатку ўвайшоў у склад Раўрацыянскай рэспублікі, а потым быў анексавы Францыяй у 1793 годзе, дзе і застаецца да гэтага моманту адным з нешматлікіх пратэстанцкіх анклаваў. У перыяд Франка-прускай вайны Манбельяр быў акупаваны немцамі 8 лістапада 1870 года, аднак разам з суседнім Бельфорам застаўся ў складзе Францыі.

## Славутасці 
* Манбельярскі замак — былая рэзідэнцыя князей Манбельярскіх.

## Цікавыя факты 
* У Манбельяры была заснавана кампанія «Пежо».

## Гарады-пабрацімы 
*  Грынсбара, Паўночная Караліна, ЗША
*  Людвігсбург, Германія

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада
* Гарадскі сайт

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Бургундыя — Франш-Кантэ
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Ду
Прытча аб Добрым Пастыры

[thumb|Выява Добрага Пастыра ў [катакомбы Рыма|катакомбах Рыма]]
**Прытча аб Добрым Пастыры** — адна з прытчаў Ісуса Хрыста. Апавяданне пра прытчу размешчана ў Евангеллі ад Яна 10:1-21, дзе Ісус паказаны як Добры Пастыр, які аддае Сваё жыццё за авечак. Падобная ж выява выкарыстоўваецца ў Псальме 23. Тэма Добрага Пастыра паўторна з’яўляецца ў чатырох Евангеллях, у спасылках на Ісуса, Які не дазволіць загінуць ніводнай з Яго авечак. Вобраз Добрага Пастыра быў вельмі папулярным у раннім хрысціянскім мастацтве.

## Біблейскае апавяданне 
Апавяданне пра Добрага Пастыра размешчана ў Ян. 10:11-18:

*Я — Пастыр Добры: Пастыр Добры аддае жыццё сваё за авечкі; а найміт, не пастыр, якому авечкі не свае, бачыць, як воўк падыходзіць, і пакідае авечкі і ўцякае, і воўк рабуе авечкі і разганяе іх; а найміт уцякае, бо найміт і не дбае пра авечкі. Я — Пастыр Добры, і ведаю Маіх, і Мае ведаюць Мяне: як Айцец ведае Мяне, так і Я ведаю Айца, і жыццё Маё кладу за авечкі. Ёсць у Мяне і іншыя авечкі, якія не з гэтай кашары, і тых трэба мне прывесці: і яны пачуюць голас Мой, і будзе адзін статак і адзін Пастыр. За тое любіць Мяне Айцец, што Я аддаю жыццё Маё, каб зноў прыняць яго; ніхто не адбірае яго ў Мяне, а Я Сам аддаю яго: маю ўладу аддаць яго і ўладу маю зноў прыняць яго; такі наказ атрымаў Я ад Айца Майго.*

Тэма пастыра была вельмі знаёмая слухачам Ісуса. Іудзея ў той час была пераважна аграрнай краінай, жывёлагадоўля займала цэнтральнае месца ў эканоміцы краіны. Праца пастуха (ці пастыра) была даволі цяжкай і адказнай, ён праводзіў у палях цэлыя тыдні. Праца была разам з тым і небяспечнай, пастух быў павінен абараніць свой статак ад драпежных жывёл, а таксама ад рабаўнікоў. Калі хтосьці са статка губляўся, то пастух нёс за гэта адказнасць, таму ён прыкладаў вялізныя намаганні, каб знайсці згубленую авечку. Калі статак быў невялікі, то адносіны да кожнай авечкі былі падобныя сямейным. Не звычайна, што тэма Добрага Пастыра шмат разоў паўтараецца ў Евангеллях. Вобраз Добрага Пастыра быў настолькі пашыраным, што некаторыя даследчыкі лічаць, што Добры Пастыр — гэта хутчэй метафара, чым прытча.

## У мастацтве 
[250px|thumb|Добры Пастыр, [Маўзалей Галы Плацыдзіі ]]

Вобраз Добрага Пастыра з’яўляецца найбольш распаўсюджаным з сімвалічных уяўленняў Хрыста, знойдзеных у раннім хрысціянскім мастацтве ў катакомбах Рыма. Выявы звычайна паказваюць маладога чалавека, які нясе ягня прама на шыі. Тым не менш, вобраз пастуха быў папулярным і ў паганскім мастацтве, таму часта немагчыма дакладна сказаць, ці меў вобраз хрысціянскае значэнне. З V стагоддзя ён становіцца звычайнай выявай Хрыста, у тым ліку ён размешчаны на мазаіцы апсіды ў царкве Санці-Косма-э-Даміяна ў Рыме або ў Равене. Выявы Добрага Пастыра часта ўключаюць у сябе авечак на плечах, як і ў прытчы аб аблуднай авечцы, змешчанай у Евангеллі ад Лукі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прытчы Ісуса Хрыста
Сафія (інфанта Іспаніі)

Інфанта **Сафія дэ Тодас лос Сантас дэ Бурбон Арціс Іспанская** (29 красавіка 2007, Мадрыд) — інфанта іспанская, малодшая дачка караля Іспаніі Філіпа VI і яго жонкі Летысіі, унучка караля Хуана Карласа I. Займае другое месца ў чарзе атрымання іспанскага прастола ў спадчыну.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 16:50 вечары ў Міжнароднай клініцы ў Мадрыдзе з дапамогай кесарава сячэння. Пры нараджэнні вага інфанты складала 3,3 кг, рост — 50 см. Яе ствалавыя клеткі з пупавіны, як і клеткі яе сястры былі замарожаны і перададзены ў адзін з еўрапейскіх банкаў крыві.

Сваё імя яна атрымала ў гонар бабулі, каралевы Сафіі, народжанай *прынцэсы Грэчаскай і Дацкай*. Сама Сафія Грэчаская атрымала сваё імя ў гонар каралевы Грэцыі Сафіі Прускай, яе бабулі і прапрабабулі інфанты Сафіі. Хрышчэнне інфанты прайшло 15 ліпеня ў палацы Сарсуэла кардыналам Антоніа Роўка Варэла. Яе хроснымі сталі *Палома Ракасалана*, бабуля з боку маці і балгарскі прынц *Канстанцін Асен, князь Відынскі*.

## Радавод 
## Спасылкі 
* Сайт Іспанскага каралеўскага дому
* Hello! magazine announcement of the birth
* Spain's new royal makes her first appearance 

Катэгорыя:Бурбоны
Катэгорыя:Прынцэсы Іспаніі
Катэгорыя:Каралеўскія дзеці
Беларуска-французскія адносіны

**Беларуска-французскія адносіны** — адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Францыяй.

3 студзеня 1992 года Французская Рэспубліка афіцыйна прызнала незалежнасць Рэспублікі Беларусь. Дыпламатычныя адносіны ўстаноўлены 25 студзеня 1992 года. У сакавіку 1992 года ў Парыжы адкрыта Пасольства Рэспублікі Беларусь, у маі 1992 года — Пасольства Францыі ў Мінску.

11 — 13 ліпеня 1996 года адбыўся візіт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнкі ў Францыю — першы афіцыйны візіт кіраўніка беларускай дзяржавы ў краіны далёкага замежжа. 11 ліпеня 1996 года ў ходзе візіту быў падпісаны Дагавор аб супрацоўніцтве і паразуменні паміж Рэспублікай Беларусь і Французскай Рэспублікай.

Міжпарламенцкае беларуска-французскае супрацоўніцтва ажыццяўляецца ў рамках парламенцкіх груп дружбы. У Нацыянальным сходзе Францыі ў кастрычніку 1993 года была створана парламенцкая група дружбы «Францыя — Беларусь».

У 2012—2019 гадах паслом Беларусі ў Францыі быў Павел Латушка.

Развіваецца супрацоўніцтва пародненых гарадоў Беларусі і Францыі: Мінск — Ліён, Гомель — Клермон-Феран, Гродна — Лімож, Магілёў — Вілербан, Брэст — Брэст, Порт-сюр-Сон, Наваполацк — Шафай, Жывор.

Найбольш знакавай культурнай падзеяй стала правядзенне ў красавіку 2002 года ў Парыжы ў Цэнтры П’ера Кардэна Дзён культуры Беларусі ў Францыі.

Прадстаўнікі культуры Францыі удзельнічалі ў Міжнародным фестывалі мастацтваў «Славянскі базар у Віцебску», Мінскім міжнародным кінафестывалі «Лістапад», іншых культурных мерапрыемствах. У верасні 2012 года адкрылася выстава «Мастакі Парыжскай школы з Беларусі».

У кастрычніку 2021 года пасол Францыі ў Мінску быў высланы з Беларусі.

У 2023 годзе Беларусь спыніла дзеянне пагаднення з Францыяй у галіне культуры, адукацыі, навукі і СМІ

## Крыніцы 
Францыя
Беларусь
Марчэла Бачарэлі

**Марчэла Бачарэлі** (Бачыярэлі, ; ,  — , ) — італьянскі мастак-партрэтыст эпохі барока.

## Біяграфія 
М. Бачарэлі вучыўся жывапісу ў Рыме, затым жыў у Германіі. Першыя свае замовы былі ім выкананы для двара караля Саксоніі Фрыдрыха I Аўгуста, у Дрэздэне. У 1756 годзе мастак наведаў Варшаву, дзе пазнаёміўся са Станіславам Аўгустам Панятоўскім, будучым каралём Польшчы. У 1764 годзе ён здзяйсняе паездку ў Вену, дзе быў прадстаўлены імператрыцы Марыі Тэрэзіі і дзе ён таксама займаўся партрэтным жывапісам. Пачынаючы з 1766 года мастак увесь час жыве ў Польшчы. У 1768 годзе быў ганараваны шляхецтвам і ўласным гербам.

## Творчасць 
З 1776 па 1785 год М. Бачарэлі стварае мастацкую майстэрню ў Каралеўскім палацы ў Варшаве. Карціны Бачарэлі, якія і сёння захоўваюцца ў гэтым палацы, былі напісаны ў той перыяд. Яму таксама належыць аўтарства карцін, размешчаных у палацавых Рыцарскай зале і ў Мармуровым пакоі. У 1816 годзе майстру прысуджаецца ганаровае званне прафесара Каралеўскага ўніверсітэта Польшчы. М. Бачарэлі быў таксама ганаровым членам Акадэмій вытанчаных мастацтваў Дрэздэна, Вены і Берліна. У Варшаве меў вучняў, напр. Юзафа Касінскага, Юзафа Рэйхана, Антоні Альбертрандзі і інш.

У 1766 М. Бачарэлі па загадзе караля Станіслава Аўгуста распрацаваў праект стварэння ў Варшаве Акадэміі вытанчаных мастацтваў, яго структуру і праграму навучання.

## Галерэя 

File:2 Zamek Krolewski 36.jpg|Вялікая зала Каралеўскага замка Варшавы
Выява:2 Zamek Krolewski 20.jpg|Зала з карцінамі Каналета-Белота
Выява:Marble Room at the Royal Castle in Warsaw, Poland.jpg|Мармуровая зала
Выява:2_Zamek_Krolewski_19.jpg|Малая капліца замка
Выява:Barbara sangushkivna.jpg|*Барбара Сангушка*. 1757 год
Image:Stanislaus II August of Poland.jpg|Станіслаў Аўгуст Панятоўскі (1732 - 1798), каранацыйны партрэт
Image:Księżna kurlandzka.jpg|Прынцэса Курляндская Ганна Даратэя Бірон
Image:Bacciarelli Stanislaus Augustus in a feathered hat.jpg|Панятоўскі (1732 - 1798), партрэт у профіль

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены Генеральнай канфедэрацыі Каралеўства Польскага
Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Італіі
Катэгорыя:Мастакі барока
Катэгорыя:Пахаваныя ў кафедральным саборы Святога Яна Хрысціцеля (Варшава)
Тодар Кашкурэвіч

**Тодар Кашкурэвіч**, **Тодар Арленавіч Кашкурэвіч**, **Фёдар Арленавіч Кашкурэвіч** (, , БССР, СССР) — беларускі мастак, музыкант, этнакультуролаг, дудар.

## Сям’я і выхаванне 
Поўнае сапраўднае імя — Фёдар Арленавіч Кашкурэвіч, але любіць, каб яго называлі на беларускі манер «Тодар Кашкурэвіч» і так самапрэзентуецца.

Нарадзіўся 4 мая 1963 г. у Мінску ў мастацкай сям’і, якая склала ўжо мастацкую дынастыю Кашкурэвічаў -- бацька Арлен Кашкурэвіч і брат Ігар Кашкурэвіч, вядомыя беларускія прафесійныя мастакі.

У апошнія гады жыве з сям’ёй у Ракаве, куды пераехаў з Мінска на сталае жыхарства — бліжэй да прыроды.

## Адукацыя 
Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча і Беларускі дзяржаўны мастацкі інстытут.

Быў членам маладзёжнага грамадскага аб’яднання «Беларуская Майстроўня» (1979—1984), куды ў прыватнасці прывёў Міхала Анемпадыстава.

## Творчасць 
Працуе ў галіне манументальнага мастацтва, жывапісу, кніжнай графікі і дызайну. Разам з іншымі энтузіястамі заснаваў у Беларусі традыцыю эксперыментальнай археалогіі, спецыяліст у працы з металам, дрэвам, настаўнік вядомых беларускіх гравёраў і ювеліраў.

Даследуе і аднаўляе старадаўную музычную традыцыю (беларуская дуда, ліра). Адзін з найбольш вядомых у балтыйскім рэгіёне майстроў, што вырабляюць дуды паводле аўтэнтычных узораў і пачынальнікаў сучаснага дударскага руху ў Беларусі. Удзельнік гурта рытуальнага фальклору «ESSA», а таксама беларуска-літоўскага фольк-джаз праекта «TYLOS LABANORO».

Адзін з заснавальнікаў і актыўных членаў Цэнтра этнакасмалогіі «KRYŬJA», галоўны рэдактар альманаха «DRUVIS». Даследуе беларускую традыцыйную культуру, рэлігію і міфалогію, вывучае архаічную знакавую сістэму, паходжанне і семантыку сімвалаў. Займаецца штудыямі ў галіне этнамузыкалогіі, традыцыйнай эстэтыкі, сакральнай геаграфіі.

File:Todar Kashkurevich - Minsk city 2013 AD.JPG|Тодар Кашкурэвіч падчас сваёй лекцыі ў Мінску, 25 студзеня 2013 г. 

## Літаратура 
* *Дубавец, С.* Майстроўня. Гісторыя аднаго цуду / Сяргей Дубавец; фота А. Канцавога. — [Б. м.] : Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2012, — 457 с.

## Спасылкі 
* Тодар Кашкурэвіч //nmnby.eu
* Тодар Кашкурэвіч: "Чаму праваслаўныя і каталіцкія малітвы можна спяваць у горадзе, а традыцыйныя рэлігійныя песні нельга? // tut.by

Катэгорыя:Культуролагі Беларусі
Катэгорыя:Культуролагі
Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Члены Беларускай спеўна-драматычнай майстроўні
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Катэгорыя:Дудары Беларусі
Катэгорыя:Музыканты паводле алфавіта
Уладзімір Сымонавіч Базан

**Уладзімір Сымонавіч Базан** (, Мінск — , Брэст) — дзеяч беларускага адраджэнскага руху, мастак творчай суполкі «Пагоня», калекцыянер, выдавец і палітык.

## Біяграфія 
Уладзімір Базан нарадзіўся ў Мінску. Скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Атрымаў адукацыю мастака-жывапісца і педагога. Па размеркаванні прыехаў на працу ў Брэст, дзе жыў да сваёй заўчаснай смерці. Як мастак выканаў на Берасцейшчыне шэраг манументальна-дэкаратыўных прац у тэхніцы мазаіка, роспіс, зграфіта і інш., тэма якіх — адраджэнне нацыянальна-гістарычнай спадчыны беларускага народа.

Калі ў Беларусі пачаўся адраджэнскі рух, яшчэ падчас вучобы ў Мінску належаў да беларускіх моладзевых суполак, у Брэсце адным з першых уступіў у брэсцкую грамадска-культурную сябрыну «Край», якая ў канцы 1980-х праводзіла актыўную нацыянальна-асветніцкую дзейнасць у горадзе.

Быў удзельнікам Устаноўчага З’езду БНФ «Адраджэнне» ад Брэста, стаў адным з стваральнікаў структур БНФ у Брэсце і вобласці. Ад 1991 да 1997 гадоў (да моманту сваёй смерці) быў нязменным кіраўніком (старшынёй) Брэсцкай абласной Рады БНФ і членам Сойма БНФ. Балатаваўся ў беларускі парламант і мясцовыя органы ўлады.

У 1989 разам з аднадумцамі наладзіў выпуск (тады яшчэ паўлегальна) незалежнай беларускай газеты «Шлях» Берасцейшчыны. Пасля яе афіцыйнай рэгістрацыі з’яўляўся выдаўцом (дырэктарам) выдавецтва «Шлях».

Уладзімір Базан з’яўляўся вядомым у Беларусі калекцыянерам, спецыялістам па бонах і краязнаўцам, намаганнямі якога быў прыняты сучасны герб Брэста. Шэраг яго навуковых публікацый па дапаможных гістарычных дысцыплінах — па баністыцы змешчаны ў «Энцыклапедыі гісторыі Беларусі» (у 6-ці т.).

Як грамадска-актыўны чалавек стаў заснавальнікам шэрагу беларускіх грамадскіх арганізацый: ГА «Стары горад» у Брэсце, Рэспубліканскі Фонд падтрымкі дэмакратычных рэформ імя Л. Сапегі, творчай суполкі мастакоў «Пагоня» і інш.

Уладзімір Базан стаў заснавальнікам грэка-каталіцкай парафіі ў Брэсце, спрычыніўся да выпуску ў Брэсце грэка-каталіцкай газеты «Царква».

Раптоўна захварэў адразу пасля канстытуцыйнага рэферэндуму 1996 года і заўчасна памёр у Брэсце ва ўзросце 40 гадоў 3 сакавіка 1997 года. Пахаваны на радзіме продкаў на Случчыне ў в. Вярхуціна Старадарожскага раёна.

## Спасылкі 
* «На алтары нашай волі ляжыць і праца Уладзіміра Базана»

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся 7 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Памерлі 3 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1997 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Брэсце
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага народнага фронту
Катэгорыя:Пахаваныя ў Старадарожскім раёне
Катэгорыя:Калекцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай баністыкі