open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксандр Віктаравіч Сасноў

**Аляксандр Віктаравіч Сасноў** (, Гомель) — беларускі палітык і дзяржаўны дзеяч, першы міністр працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь. Кандыдат эканамічных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 жніўня 1947 года ў Гомелі. Праз тры гады пасля нараджэння ваенны-бацька перавёз сям’ю на новае месца службы ў Сібір (Іркуцкая вобласць). Пасля вяртання на радзіму паступіў у дарожна-будаўнічы тэхнікум, які скончыў з чырвоным дыпломам. Пасля службы ў войску працаваў у будаўнічым трэсце — тэхнікам, пасля майстрам.

Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт. Працаваў у Гомельскім дзяржаўным універсітэце (1975—1983), дацэнтам, загадчыкам кафедры на Гомельскім дзяржаўным тэхнічным універсітэце.

Дэпутат Вярхоўнага Савета 12-га склікання. У ВС быў старшынёй Камісіі па пытаннях працы, цэн, занятасці і сацыяльнай абароны насельніцтва.

Падчас стварэння Партыі народнай Згоды Саснову і Аляксандру Лукашэнку прапанавалі стаць яе сустаршынямі. Аднак на першым жа пасяджэнні выявілася, што яго погляды (замоцна кансерватыўныя і правыя), як і погляды Лукашэнкі (замоцна левыя), не падабаюцца іншым. Таму партыю ўзначалілі Карпенка і Ганчар.

Член Аб’яднанай грамадзянскай партыі. Аўтар больш за 70 навуковых публікацый.

### Асабістае жыццё 
Жанаты, мае двух сыноў.

## Спасылкі 
* Аляксандр Сасноў на Belarus profile
* Аляксандр Сасноў, Хто ёсць хто ў Беларусі, 1999

Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук
Катэгорыя:Міністры працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Члены Аб’яднанай грамадзянскай партыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі ГДТУ імя П. В. Сухога
100 найвялікшых выканаўцаў усіх часоў па версіі часопіса Rolling Stone

У 2004 годзе часопіс *Rolling Stone* надрукаваў артыкул «Несмяротныя: 50 найвялікшых выканаўцаў усіх часоў» (). Спіс быў падрыхтаваны да 50-годдзя рок-н-рола, які, на думку рэдакцыі, з’явіўся 5 ліпеня 1954 года, калі Элвіс Прэслі запісаў песню ''That's All Right''.

Спіс выбіралі не толькі музыканты, але і музычныя крытыкі: Ніл Дайманд, Dr. John, The Edge, Арт Гарфанкел, Дон Хенлі, Крысі Гайнд, Moby, Кіт Рычардс, Карлас Сантана, Брус Спрынгсцін, Квенцін Таранціна, Піт Таўнсенд і іншыя.

Каментарый па кожным з выбраных быў дадзены кім-небудзь з сучаснікаў зорак музычнай індустрыі. Напрыклад, Брытні Спірс напісала пра Мадонну, а Элтан Джон — пра Літл Рычарда.

У 2005 годзе часопіс надрукаваў артыкул «Несмяротныя: 100 найвялікшых выканаўцаў усіх часоў» (), які пашырыў першапачатковы спіс «несмяротных» артыстаў.

## Спіс 100 найвялікшых выканаўцаў 
; Месцы 1—50 (2004)
# The Beatles
# Боб Дылан
# Элвіс Прэслі
# The Rolling Stones
# Чак Беры
# Джымі Хендрыкс
# Джэймс Браўн
# Літл Рычард
# Арэта Франклін
# Рэй Чарлз
# Боб Марлі
# The Beach Boys
# Бадзі Холі
# Led Zeppelin
# Сціві Уандэр
# Сэм Кук
# Мадзі Уотэрс
# Марвін Гэй
# The Velvet Underground
# Бо Дыдлі
# Отыс Рэдынг
# U2
# Брус Спрынгстын
# Джэры Лі Льюіс
# Фетс Даміно
# Ramones
# Nirvana
# Прынс
# The Who
# The Clash
# Джоні Кеш
# Смокі Робінсан і The Miracles
# The Everly Brothers
# Ніл Янг
# Майкл Джэксан
# Мадонна
# Рой Орбісан
# Джон Ленан
# Дэвід Боўі
# Simon & Garfunkel
# The Doors
# Ван Морысан
# Sly and the Family Stone
# Public Enemy
# The Byrds
# Джэніс Джоплін
# Паці Сміт
# Run-DMC
# Элтан Джон
# The Band

; Месцы 51—100 (2005) 
51. Pink Floyd
52. Queen
53. The Allman Brothers Band
54. Хаўлін Вулф
55. Эрык Клэптан
56. Dr. Dre
57. Grateful Dead
58. Parliament/Funkadelic
59. Aerosmith
60. The Sex Pistols
61. Metallica
62. Джоні Мітчэл
63. Ціна Цёрнер
64. Філ Спектар
65. The Kinks
66. Эл Грын
67. Cream
68. The Temptations
69. Джэкі Уілсан
70. The Police
71. Фрэнк Запа
72. AC/DC
73. Radiohead
74. Хэнк Уільямс
75. Eagles
76. The Shirelles
77. Beastie Boys
78. The Stooges
79. The Four Tops
80. Элвіс Кастэла
81. The Drifters
82. Creedence Clearwater Revival
83. Eminem
84. Джэймс Тэйлар
85. Black Sabbath
86. 2Pac
87. Грэм Парсанс
88. Jay-Z
89. The Yardbirds
90. Карлас Сантана
91. Том Пеці
92. Guns N’ Roses
93. Booker T. & the M.G.'s
94. Nine Inch Nails
95. Lynyrd Skynyrd
96. Даяна Рос и The Supremes
97. R.E.M.
98. Кёртыс Мейфілд
99. Карл Перкінз
100.Talking Heads

## Спасылкі 
* Спіс на афіцыйным сайте Rolling Stone 

*050 найвялікшыя выканаўцы
Катэгорыя:Рэйтынгі
Карфаген мусіць быць разбураны

, вядомы сваімі выступамі ў Сенаце з заклікам да разбурэння Карфагена]]
thumb|Месца размяшчэння Карфагена ў Паўночнай Афрыцы.
**«Карфаге́н му́сіць быць разбу́раны»** () ці **«Акрамя таго, я мяркую, што Карфаген мусіць быць разбураны»** () — лацінскі крылаты выраз, які азначае настойлівы заклік да барацьбы з ворагам ці перашкодай. У шырэйшым сэнсе — сталае вяртанне да аднаго і таго ж пытання, не зважаючы на агульную тэматыку абмеркавання.

## Гісторыя выразу 
У працы «Жыццё Катона Старэйшага» старажытнагрэчаскі жыццяпісец Плутарх згадвае, што рымскі военачальнік і дзяржаўны дзеяч Катон Старэйшы, непрымірымы вораг Карфагена, сканчаў усе свае прамовы (безуважна да іх тэматыкі) ў сенаце фразай: «Акрамя таго, я мяркую, што Карфаген мусіць быць разбураны» (). Разнастайныя формы выразу таксама сустракаюцца ў некаторых іншых старажытных крыніцах.

## Гістарычная падаплёка 
Нягледзячы на поспех першай і другой Пунічных войнаў, у якіх Рым змагаўся з фінікійскім горадам-дзяржавай Карфагенам за панаванне ў Міжземным моры, рымляне атрымалі шэраг крыўдных паражэнняў ад Карфагена і баяліся яго адраджэння, што прывяло да жадання поўнай перамогі і адпомсты ўсіх стратаў. Акрамя таго, Карфаген хутка аднаўляўся і па-ранейшаму ствараў значную канкурэнцыю рымскаму гандлю. Гэта і прывяло да з'яўлення настойліва паўтаранага закліку.

У рэшце рэшт падчас трэцяй Пунічнай вайны паўмільённы горад Карфаген быў цалкам знішчаны, а жыхары, якія засталіся ў жывых, прададзены ў рабства. Месца, дзе размяшчаўся горад, было засыпана соллю. Аднак пазней рымляне зноў засялілі Карфаген, які стаў галоўным горадам рымскай Афрыкі і адным з найбуйнейшых гарадоў імперыі аж да арабскага заваявання. Цяпер на тым месцы, дзе знаходзіўся Карфаген, размяшчаецца прадмесце Туніса.

Катэгорыя:Палітычныя лозунгі
Катэгорыя:Крылатыя выразы
Катэгорыя:Карфаген (горад)
Катэгорыя:Пунічныя войны
Катэгорыя:Лацінскія выслоўі
Мальва пагрэбаваная

**Мальва пагрэбаваная** (*Malva neglecta*) — від раслін роду  сямейства .

## Назва 
Мальва пагрэбаваная, пацёркі, шалежкі, прасты сляз, сляз, слясь, шалежкі, шэляг, перапечкі, праскуркі, свіная рэпа

## Распаўсюджанне 
Расце ў Еўразіі ў абласцях субтрапічнага і ўмеранага клімату. Інвазійны від у Паўночнай Амерыцы. Аддае перавагу глебам, багатым на азоцістыя рэчывы. Расце на выганах і сярод рэдкіх кустоў, уздоўж дарог, у садах і гародах.

## Батанічная апісанне 
Аднагадовая расліна, 10—40 см вышынёй, месцамі пакрытая валасінкамі. Сцябло прамое або прыпаднятае, разгалінаванае.

Лісце з доўгімі чарашкамі, круглявае, часткова 5—7-лопасцевае, пільчатае. Неапушанае зверху, знізу, з валасінкамі і залозкамі. Прылісткі яйкападобныя.

Кветкі развіваюцца ў пазухах лісця. Вяночак у 2 разы даўжэй за чашачку, ружова-белы, пялёсткі злёгку выемчатыя. Цвіце з мая па верасень.

Плод — дыскападобная скрыначка, 6—7 мм у дыяметры, з кароткім слупком.

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Лекавая расліна. У народнай медыцыне ўжываецца пры катарах верхніх дыхальных шляхоў і страўнікавых захворваннях.

## Класіфікацыя 
### Таксанамія 
## Літаратура 
* *Рандушка Д., Шомшак Л., Габерова И.* Цветовой атлас растений. — Братислава: Обзор, 1990. — 416 с. — ISBN 80-215-0068-9

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мальвавыя
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1824 годзе
Lampropeltis californiae

***Lampropeltis californiae***  — неядавітая змяя сямейства вужовых (*Colubridae*).

## Апісанне 
Агульная даўжыня дасягае 1, 5 м. Галава крыху выцягнутая і сціснутая з бакоў. Тулава масіўнае. Тыпавая афарбоўка (варыяцыі «звычайная» і «пустынная») складаецца з чорных і белых колцавых палос, размешчаных па чарзе. Яны таксама заходзяць на жывот. У варыяцыі «звычайная» поласы вузкія, у «пустыннай» — шырокія. На спіне светлыя поласы вузейшыя, але пашыраюцца на баках. Галава цёмная, з белай плямай паміж вачэй. Ніжняя частка галавы і кончык морды бялейшы, чым верхняя. Існуюць таксама іншыя каляровыя варыяцыі гэтай змеі: альбіносы, жоўтыя, кававыя, чорна-жоўтыя, ніціды, альбіносы з папярочнай чорнай паласой.

## Арэал 
Насяляе ад штата Арэгон праз Юту, Неваду і Каліфорнію да Арызоны (ЗША) і паўвострава Каліфорнія ў Мексіцы.

## Спосаб жыцця 
Любіць паўпустыні, рэдкалессі, хмызняковыя зараснікі па далінах рэк. Актыўная ноччу. Сілкуецца яшчаркамі, грызунамі і змеямі.

Гэта яйцакладная змяя. Самка адкладае да 20 яек.

## Літаратура 
* Crother, B. I. 2000. Scientific and standard English names of amphibians and reptiles of North America north of Mexico, with comments regarding confidence in our understanding. Herpetogical Circular, No. 29: 1-82
* Pyron, R. Alexander; Frank T. Burbrink 2009. Systematics of the Common Kingsnake (Lampropeltis getula; Serpentes: Colubridae) and the burden of heritage in taxonomy. Zootaxa 2241: 22-32
* Слоўнік-довідник із зоології. — К., 2002.

## Спасылкі 
* Калифорнийская королевская змея (*Lampropeltis getulus californiae*) // Эко-вестник
* *Lampropeltis californiae* (BLAINVILLE, 1835) // The Reptile Database
* Lampropeltis getula. Common Kingsnake // Animal Diversity Web (ADW)

Катэгорыя:Паўзуны Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Вужовыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1835 годзе
Спіс аб’ектаў PGC (420001—421000)

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Шпроты

**Шпроты** )*Sprattus*) — род прамянёвапёрых рыб сямейства селядцовых (*Clupeidae*).

## Апісанне 
Даўжыня цела да 13-18 см, маса — 10-12 г. Цела сціснутае з бакоў, укрытае луской, якая лёгка спдае. Брушная кілявая луска добра развітая. Спіна сіняя або цёмна-блакітная, бакі і бруха серабрыстыя. Ніжняя сківіца выдаецца ўперад.

## Пашырэнне 
Пашыраны ва ўмераных і субтрапічных водах каля берагоў Еўропы, Паўднёвай Амерыкі, Паўднёвай Аўстраліі і Новай Зеландыі. У склад роду ўключаюць 5 відаў. Найбольш вядомы еўрапейскі шпрот (*Sprattus sprattus*) і яго 2 падвіды — балтыйскі (або кілька) і чарнаморскі, жыве ў морах Еўропы ад Нарвегіі да Чорнага мора. *Sprattus fuegensis* сустракаецца на шэльфе Патагоніі, 3 іншых віды трапляюцца ў водах Новай Зеландыі і поўдня Аўстраліі — Тасманія, Басаў праліў.

## Асаблівасці біялогіі 
Чародныя планктонаедныя рыбы. Сілкуюцца зоапланктонам. 

Палавой спеласці дасягаюць ва ўзросце 1-2 гады. Ікра пелагічная.

Жывуць да 5-6 гадоў. 

## Промысел 
Аб'екты промыслу.

Еўрапейскі шпрот (*Sprattus sprattus*) — адна з найважнейшых прамысловых рыб ў Паўночным, Балтыйскім (10-20 % ўсіх ўловаў) і Нарвежскім морах і, у некалькі меншай ступені, у Міжземным і Чорным. Актыўная здабыча вядзецца Даніяй, Нарвегіяй, Расіяй, Латвіяй, Балгарыяй.

## Класіфікацыя 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Шпроты // 

Катэгорыя:Селядцовыя
Свята-Дабравешчанская грэчаская царква (Растоў-на-Доне)

**Грэчаская царква ў гонар Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — грэчаскі праваслаўны храм, пабудаваны ў 1909 годзе ў Растове-на-Доне. У савецкі час храм быў знесены, а на яго падмурку пабудавалі Тэатр лялек. Новая грэчаская Дабравешчанская царква была канчаткова збудавана ў 2014 годзе.

## Гісторыя 
Грэчаская Дабравешчанская царква была пабудавана ў Растове-на-Доне ў пачатку XX стагоддзя. Найболей значнае ахвяраванне зрабіў уладальнік тытунёвай фабрыкі Ахілес Асланідзі. Храм быў закладзены ў 1907 годзе, і ў 1909 годзе будаўніцтва было завершана.

У 1930-х гадах храм быў зачынены і прыстасаваны пад дзіцячую тэхнічную станцыю. Падчас нямецкай акупацыі Растова храм ізноў адкрылі. 6 лістапада 1942 года каля Дабравешчанскай царквы праходзіў агляд-парад румынскіх войскаў, прысвечаны дню нараджэння румынскага караля Міхая I. На мерапрыемстве былі нямецкія афіцэры. Парад завяршыўся ўрачыстым набажэнствам у Дабравешчанскай царкве. У 2003 годзе для будаўніцтва храма была вылучаная зямельная дзяльніца плошчай 0,2099 га па адрасе Кіраўскі праспект, 57.

У краязнаўчым музеі Растоўскай вобласці захавалася закладная дошка першага храма з надпісам, што ў жніўні 1907 года быў «*закладзены камень у імя царквы Дабравешчання*». Гэту закладную дошку планавалася перадаць новаму храму пасля адкрыцця. У адказ на крытыку прадстаўніцтва Растоўскай епархіі заявіла, што тэатр па-ранейшаму будзе знаходзіцца ў сваім будынку датуль, пакуль не будзе вырашанае пытанне пра яго пераезд у іншы годны і функцыянальны будынак.

Катэгорыя:Храмы Дабравешчання
Катэгорыя:Растоў-на-Доне
Хван Кё Ан

**Хван Кё Ан** (; нар. 15 красавіка 1957, Сеул) — паўднёвакарэйскі юрыст і дзяржаўныя дзеяч. 63-ці міністр юстыцыі Паўднёвай Карэі і 44-ы Прэм’ер-міністр Рэспублікі Карэя, выканаўца абавязкаў прэзідэнта Паўднёвай Карэі ў 2016—2017 гадах.

## Біяграфія 
Скончыў прэстыжную сярэднюю школу Кенгі ў Сеуле, а ў 1981 годзе юрыдычны факультэт універсітэта Сонгюнгван. Больш трыцыці гадоў у органах пракуратуры. Занімаў Пасады пракурора Чханвона, Тэгу і Пусана.

9 снежня 2016 года, у сувязі с імпічментам Пак Кын Хэ, у адпаведнасці з Канстытуцыяй, стаў выканаўцам абавязкаў Прэзідэнта Рэспублікі Карэя. Заставаўся ім да 10 мая 2017 года, калі прэзідэнтам стаў Мун Чжэ Ін.

Катэгорыя:Прэзідэнты Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Міністры Паўднёвай Карэі
Шток-ружа

**Шток-ружа, Сляс** (*Alcea*) — род кветкавых раслін сямейства , які ўключае каля 80 відаў. Шматгадовыя, двухгадовыя, рэдка аднагадовыя травяністыя расліны.

## Батанічнае апісанне 
Расліна з правільнымі, двухполымі кветкамі.

Вяночак складаецца з пяці зрослых пялёсткаў. Чашачка пяцінадрэзная, маецца падчашша. Тычынак шмат, зрослых у трубку, якая акружае вялікая колькасць слупкоў. Тычынкі прырослыя да вяночка і ападаюць разам з ім. Лісце чарговае, стрыжневая каранёвая сістэма, сцябло травяністае. Плады маюць выгляд аладкі (сухія скрыначкі, утвораныя з чашалісцікаў). Насенне пераносіцца з абуткам, з капытамі коней і г. д.

Формула кветкі: *K5C(5)A∞g∞

## Віды 
Паводле інфармацыі базы дадзеных *The Plant List* (2013), род ўключае 77 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Яшчэ некаторая колькасць відавых назваў гэтага роду мае ў *The Plant List* (2013) статус *unresolved name*, то ёсць адносна гэтых назваў нельга адназначна сказаць, ці варта іх выкарыстоўваць як назвы самастойных відаў — альбо іх варта звесці ў сінаніміку іншых таксонаў.

## Спасылкі 
* *Штокроза* на сайце USDA NRCS(англ.)  Праверана 18 кастрычніка 2008 г.
* *Штокроза* на сайце Энцыклапедыі дэкаратыўных садовых раслін Праверана 18 кастрычніка 2008 г.

Катэгорыя:Мальвавыя
Хаяса

**Хаяса** () ці *Хаяса-Азі* () — дзяржава, што згадваецца ў хецкіх клінапісных тэкстах у перыяд з XVI па XIII стст. да н.э. Большасць хетолагаў змяшчаюць Хаясу ў вярхоўі рэк Чарох і Еўфрат, на тэрыторыі Армянскага нагор’я. Хаяса знаходзілася на тэрыторыі Заходняй Арменіі. На працягу гэтага перыяду Хаяса часам заключала з Хецкім царствам мір і выплачвала хетам даніну, часам уступала з ім у ваенныя канфлікты і наносіла хетам знішчальныя паражэнні. Сталіцай Хаясы быў горад Кумаха, які адпавядае пазнейшаму армянскаму Кемаху, што знаходзіўся ў вярхоўях ракі Еўфрат, каля сучаснага горада Эрзінджан.

У 1405 годзе да нашай эры, у гады кіравання цара Марыяс, хеты напалі на Хаясу і аднялі ў яе правінцыю Цопк, вайна працягнулася ўжо пры пераемніку Марыя Каранні. Каля 1397 года да н.э. хеты здабылі перамогу над Каране ў бітве ў Катхалаія (у Кападокіі). Развіваючы поспех, хеты зноў напалі на Цопк, але былі адбіты. У тым жа годзе адбылася бітва ў крэпасці Ані (Комах), у выніку якой хецкія войскі вымушаны былі адступіць. Вайна працягвалася да 1380 года да н.э. Войскі Каранні некалькі разоў нападалі на тэрыторыю Хецкага царства і спусташалі яе. У 1380 годзе да н.э. Каранні нават удалося захапіць сталіцу Хатусу і спаліць яе. Помста за доўгія гады вайны была поўнай, хоць сама вайна не скончылася. Каля 1375 года да н.э. хеты паспрабавалі высадзіцца на чарназёмным беразе Хаясы, але ў наступнай пасля таго бітве панеслі сур’ёзныя страты і былі адкінуты. У 1350-м годзе да н.э. Хецкае царства захапіла Цопк, але ў 1349-м годзе да н.э. Хуканне ўдалося адбіць гэту правінцыю. У 1345-м годзе да н.э. хеты зноў занялі Цопк, у выніку якога княства Тогарма і Мелід перайшлі да Хетаў, а Хуканне давялося прызнаць вяршэнства Хецкага царства. Зрэшты, гэта не перашкодзіла яму ў тым жа годзе напасці на Кападокію і гэтым вымусіць хетаў адступіць з тэрыторыі Мітані. У 1324-м годзе да н.э. хеты захапілі крэпасць Дукума і горад Ерзнка, але ў выніку бязлітаснага супраціўлення Анніяса зноў вымушаны былі згадзіцца на мір.
У 1324, 1321, 1320, 1319 гадах хеты здзейснілі шэраг паходаў на тэрыторыю Хаясы, але не дабіліся сур’ёзнага поспеху. У тым жа 1319-м годзе да н.э. Хецкае царства спрабавала захапіць крэпасць Ура, але было адбіта. У адплату, армія Ананію захапіла Арыну з Амкувойі, спустошыўшы наваколле, адступіла. Ананія напаў на хетаў гэтак жа і ў 1318-м годзе да н.э., галоўным чынам ужо сіламі падуладнага яму княства Каска.

У 1317 годзе адбыўся чарговы напад хетаў, аднак пад той жа крэпасцю Ура хеты пацярпелі сур’ёзнае паражэнне. У наступным годзе хеты пацярпелі паражэнне ўжо пад Кануварай.
К XIII стагоддзю да н.э., напэўна, Хаяса распалася, і яе тэрыторыя была захоплена хурытамі. У гэты перыяд тэрыторыя Хаясы магла адносіцца да хурыцкага царства Дайэані.
Ар-дэко

**Ар-дэко** () — уплывовая плынь у выяўленчым і дэкаратыўным мастацтве першай паловы XX стагоддзя, якая ўпершыню з'явілася ў Францыі ў 1920-х гадах, а затым стала папулярна ў 1930—1940-я гады ў міжнародным маштабе. Выявілася ў асноўным у архітэктуры, модзе, жывапісе і перастала быць актуальнай у перыяд пасля Другой сусветнай вайны. Гэта эклектычны стыль, які ўяўляе сабой сінтэз мадэрнізму і неакласіцызму. Стыль ар-дэко таксама мае значны ўплыў такіх мастацкіх кірункаў, як кубізм, канструктывізм і футурызм.

Адметныя рысы — строгая заканамернасць, смелыя геаметрычныя формы, этнічныя геаметрычныя ўзоры, афармленне ў паўтонах, адсутнасць яркіх колераў у афармленні, пры гэтым пярэстыя арнаменты, раскоша, шык, дарагія, сучасныя матэрыялы (слановая костка, кракадзілавая скура, алюміній, рэдкія пароды дрэва, срэбра). У ЗША, Нідэрландах, Францыі і некаторых іншых краінах ар-дэко паступова эвалюцыянаваў у бок функцыяналізму.
Ландшафтная архітэктура

.]]
**Ландшафтная архітэктура** — гэта аб’ёмна-прасторавая арганізацыя тэрыторыі, аб’яднанне прыродных, будаўнічых і архітэктурных кампанентаў у цэласную кампазіцыю, якая нясе пэўны мастацкі вобраз. Падобна архітэктуры і горадабудаўніцтву ландшафтная архітэктура адносіцца да прасторавых відаў мастацтва.
 
Фарміраванне камфортнага і эстэтычна паўнавартаснага асяроддзя ажыццяўляецца з дапамогай прыродных матэрыялаў (рэльеф, вада, расліннасць і г. д.) і архітэктурных збудаванняў, пры гэтым прадугледжваецца захаванне існуючых і стварэнне штучных пейзажаў, праектаванне сістэм азелянення і рэкрэацыйных зон. У адрозненне ад садова-паркавага мастацтва сфера ландшафтнай архітэктуры значна шырэй, яна складаецца з арганізацыі шматлікіх кампанентаў прасторавага асяроддзя жыццядзейнасці чалавека..

Катэгорыя:Архітэктура
Партыя незалежнасці Злучанага Каралеўства

**Партыя незалежнасці Злучанага Каралеўства** (англ. *United Kingdom Independence Party*) — права-кансерватыўная палітычная партыя Вялікабрытаніі, якая выступала супраць членства Вялікабрытаніі ў Еўрасаюзе. Аб’ядноўвае 12 рэгіянальных арганізацый Вялікабрытаніі.

У асноўным, партыя прыцягвае да сябе пратэстны электарат. Некаторыя крытыкі лічаць партыю папулісцкай.

## Гісторыя 
Заснавана ў 1993 годзе гісторыкам Аланам Скедам. У партыю перайшлі некаторыя члены Кансерватыўнай партыі, у якой былі сур’ёзныя рознагалоссі адносна будучыні фунта стэрлінгаў пасля «чорнай серады» (16 верасня 1992 года — у гэты дзень адбылося рэзкае патанненне фунта стэрлінгаў).

У 1999 годзе партыя атрымала 3 дэпутацкія месцы на выбарах у Еўрапарламент, але неўзабаве адзін з дэпутатаў праў рознагалоссі выйшаў з партыі.

На выбарах у Еўрапарламент 2009 года партыя выступала за стварэнне працоўных месцаў у Вялікабрытаніі непасрэдна для брытанцаў, за ўзмацненне жорсткасці іміграцыйнай палітыкі ў Вялікабрытаніі і Еўрасаюзе ў цэлым, за пашырэнне знешніх гандлёвых сувязяў, за абавязковае правядзенне рэферэндуму па Канстытуцыі ЕС або кожным аналагічным дакуменце. Акрамя таго, партыя заклікала аддаць галасы за яе ў знак пратэсту ўраду (''The Government is determined not to allow your voice to be heard. A vote for UKIP is a vote to say 'No' loudly and clearly'').

5 лістапада 2010 года, пасля дзевяцімесячнага лідарства ў партыі барона Пірсана, прамым галасаваннем членаў быў ізноў абраны Найджэл Фарадж, які ўжо ўзначальваў партыю ў 2006—2009 гадах.

На еўрапейскіх выбарах 22 мая 2014 года партыя сенсацыйна перамагла, атрымаўшы 27,49 %, што прынесла ёй 24 месцы з 73 ад Злучанага Каралеўства ў Еўрапейскім парламенце.

7 мая 2015 года партыя ўпершыню правяла ў Палату абшчын аднаго дэпутата. Тады на парламенцкіх выбарах партыя атрымала 12,6 % галасоў выбаршчыкаў і заняла трэцяе месца, саступіўшы толькі кансерватарам і лейбарыстам.

4 ліпеня 2016 года Найджэл Фараж абвясціў пра адстаўку з пасады лідара партыі з прычыны спрыяльных для яго вынікаў рэферэндуму пра выхад Вялікабрытаніі з Еўрасаюза, які адбыўся 23 чэрвеня 2016 года, і дасягнення, такім чынам, асноўнай мэты, дзеля якой ён і прыйшоў у палітыку.

16 верасня 2016 года лідарам партыі абрана Дыяна Джэймс (праз 18 дзён сышла ў адстаўку).

28 лістапада 2016 года лідарам партыі абраны Пол Натал.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт партыі
Альфонса XII

**Альфонса XII** (; 28 лістапада 1857 — 25 студзеня 1885) — кароль Іспаніі ў 1877—1885 гадах.

## Маладосць 
Малады інфант меў дрэнныя адносіны са сваёй маці каралевай Іспаніі Ізабелай II. Псіхалагічны стан яго пагаршала веданне таго, што кароль-кансорт Франсіска дэ Асіс Бурбон не быў сапраўдным яго бацькам. У гэты час у 1868 году адбылася іспанская рэвалюцыя. Манархія была звергнута. 25 чэрвеня 1870 у эміграцыі Ізабэла II адраклася ад сваіх прэтэнзій на трон на карысць Альфонса.
Альфонса прайшоў навучанне ў навучальных установах Парыжа, Жэневы, Вены. Улетку 1974 Альфонса паступіў у ваенную акадэмію Сндхерст (Вялікабрытанія). Там ён заявіў пра ліберальныя настроі і жаданне быць канстытуцыйным манархам.

## Кароль Іспаніі 
Хісткая ўнутраная палітычная сітуацыя ў Іспаніі выклікала ўсё большую незадаволенасць насельніцтва. Нарэшце, 29 снежня 1874, генерал Арсен Марцінес Кампас здзейсніў ваенны путч, але адразу перадаў уладу Кановас — прадстаўніку Альфонса ў Іспаніі. На наступны дзень Альфонса стаў каралём Іспаніі. У гэты час ішла трэцяя карлісцкая вайна. У сакавіку 1876 армія на чале з Альфонса XII цалкам разграміла апошнія часткі карлістаў.
У лютым 1878 заключаны Санхонскі мір, які даў перапынак у працяглай вайне з Кубай.
У 1883 году кароль здзейсніў паездку па Еўропе — Германія, Аўстрыя, Бельгія. Альфонса XII змог не дапусціць вайны з Германіяй праз Каралінскія астравы — трацейская камісія папы рымскага Леўа XIII прыйшла да высновы, што гэтая тэрыторыя належыць Іспаніі.

Пры Альфонса XII зацвердзілася рэстаўрацыйная або канавалістская сістэма, калі па чарзе кіравалі дзве партыі.
Памёр Альфонса XII 25 лістапада 1885 г. У выніку дызентэрыі, хоць да гэтага шмат гадоў пакутаваў на сухоты.

Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Вуліца Карла Маркса (Брэст)

**Вуліца Карла Маркса** () — вуліца ў Ленінскім раёне Брэста, у гістарычным цэнтры горада. Рух аўтатранспарту аднабаковы ў кірунку ад пр. Машэрава да вул. Арджанікідзэ.

## Гісторыя 
## Размяшчэнне 
Да скрыжавання з вул. Гогаля арыентавана з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход, пасля — з поўначы на поўдзень. Размешчана паміж вуліцамі Леніна і Камсамольскай — Савецкіх Пагранічнікаў, да якіх паралельна. Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Арджанікідзэ, перасякае вуліцы Міцкевіча, Пушкінскую, Маякоўскага, Гогаля. Пасля скрыжавання з вуліцай Гогаля змяняе арыентацыю, перасякае вуліцы Будзённага, Дзяржынскага, праспект Машэрава і завяршаецца ў глыбіні квартала, не даходзячы да вуліцы Інтэрнацыянальнай. Даўжыня вуліцы складае каля 1,7 км.

## Забудова 
### Няцотны бок 
* № 7 — 
* № 11 — 

* № 29 — Гімназія № 1 — 
* № 31 — Паліклініка КДБ — 
* № 33 — жылы комплекс «Гармонія» з аб’ектамі абслугоўвання (2016, архітэктар У. Н. Казакоў).

* № 37 — Касцёл Святога Антонія Падуанскага — 
* № 43 — 
* № 47 — 
* № 49 — Брэсцкі дзяржаўны політэхнічны каледж.
* № 53 — 
* № 55 — 
* № 57 — двухпавярховы будынак — 
* № 67 — 

### Цотны бок 
* № 2 — 
* № 4 — 
* № 6 — 

* № 20 — 
* № 28 — 
* № 30 — 
* № 32 — 
* № 46 — 
* № 48 — 
* № 50 — 
* № 54 — 

* № 56 — 
]]
* № 60 — двухпавярховы будынак (1900-я). Цяпер у будынку размяшчаецца Брэсцкі абласны краязнаўчы музей — 
* № 60/1 — 
* № 62 — 
* № 64 — Брэсцкая дзіцячая стаматалагічная паліклініка — 
* № 66 — 
* № 68 — 
* № 74 — 
* № 76 — 
* № 78 — 

* № 80 — 
* № 82 — Консульства Казахстана.

* № 84 — Свята-Сімяонаўскі сабор (1865) — 
* № 88 — 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Брэст)
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Брэста

Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар Карла Маркса
Спіс аб’ектаў PGC (450001—451000)

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Спіс палітычных партый Вялікабрытаніі

**Палітычныя партыі Вялікабрытаніі**:

## Буйныя партыі 
* Кансерватыўная
* Лейбарысцкая
* Партыя незалежнасці Злучанага Каралеўства
* Ліберальныя дэмакраты

## Прадстаўлены у парламенце 
* Кансерватыўная партыя
Заснавана ў 1834 г. на базе партыі торы. Налічвае 150 тыс. Членаў (2014 г.). Вышэйшы орган партыі - штогадовая канферэнцыя. Выдаюцца штомесячны часопіс «Консерватив Ньюс» ( «Кансерватыўныя навіны»), часопіс «Политикс Тудей» («Палітыка сёння»).
* Партыя незалежнасці Злучанага Каралеўства
Заснавана ў 1993 на базе Саюза Анты-федэралістаў. Налічвае каля 32 тыс. Членаў (2016). З'яўляецца самай вялікай партыяй, якая выступае за выхад з Еўрасаюза. Нягледзячы на вялікую падтрымку электарату (каля 4 млн.), Мае ўсяго аднаго прадстаўніка ў Палаце Абшчын з-за Сістэмы адноснай большасці.
* Ліберальная партыя
Ўтворана ў студзені 1988 г. у выніку зліцця Ліберальнай партыі (заснавана ў 1877 г.) і Сацыял-дэмакратычнай партыі (заснавана ў 1981 годзе). Да кастрычніка 1989 г. звалася Сацыял-ліберальныя дэмакраты.
* Лейбарысцкая партыя
Заснавана у 1900 г. З 1997 года знаходзіцца ва ўладзе. Выступае за стварэнне дынамічнай эканомікі, якая служыць інтарэсам грамадства, з моцнымі прыватным і дзяржаўнымі сектарамі, за грамадства роўных магчымасцяў, за дэмакратыю, якая гарантуе асноўныя грамадзянскія правы і за ахову навакольнага асяроддзя. Налічвае 405 тыс. Індывідуальных членаў (1998 г.), на правах калектыўнага сяброўства ў партыю ўваходзяць прафсаюзы і кааператыўныя арганізацыі. Вышэйшы орган партыі - штогадовая канферэнцыя. Аператыўнае кіраўніцтва ажыццяўляе Нацыянальны выканкам (25 чалавек).
* Шатландская нацыянальная партыя
Заснавана ў 1928 г. Налічвае звыш 20 тыс.членов. Вышэйшы орган - Нацыянальная рада, засядаюць 4 разы ў год. Выступае за прадастаўленне незалежнасці Шатландыі.
* Плайд Камры — Партыя Уэльса
Заснавана ў 1925 г. Партыя валійскіх нацыяналістаў. Налічвае 10 тыс.членов (1993 г.). Выступае за прадастаўленне самакіравання Валіі. Вышэйшы орган партыі — штогадовая канферэнцыя. Друкаваны орган - штомесячны часопіс «Уэлш Нэйшн» ( «Валійская нацыя») на англійскай і валійскай мовах.
* Ольстэрская юніанісцкая партыя
Заснавана ў 1905 годзе. Кіравала Паўночнай Ірландыяй ў 1921-72 гг. Самая вялікая палітычная партыя ў Паўночнай Ірландыі. Падтрымлівае аб'яднанне Паўночнай Ірландыі з Вялікабрытаніяй.

## Партыі, прадстаўленыя на мясцовым, нацыянальным або міжнародным узроўні 
## Зноскі 

Вялікабрытанія
Мяніны

**Мяніны** () — карціна Дыега Веласкеса, адна з самых вядомых карцін у свеце, знаходзіцца ў музеі Прада ў Мадрыдзе, скончана ў 1656 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Карціны са збораў музея Прада
Катэгорыя:Карціны Дыега Веласкеса
Кансерватыўная партыя (Вялікабрытанія)

**Кансерватыўная партыя Вялікабрытаніі** (), афіцыйна — **Кансерватыўная і юніянісцкая партыя** (), а неафіцыйна вядомая пад гістарычнай мянушкай **Торы** () — правацэнтрысцкая палітычная партыя ў Вялікабрытаніі, якая аб’ядноўвае прыхільнікаў кансерватызму і брытанскага юніянізму. Па стане на 2022 год з’яўляецца партыяй большасці ў Палаце Абшчын з 357 месцамі і фармуе ўрад на чале з лідарам Кансерватыўнай партыі, прэм’ер-міністрам.

Кансерватыўная партыя вядзе сваю гісторыю з канца 1670-х гадоў як парламенцкая фракцыя торы. У 1834 яна была афіцыйна арганізавана ў якасці палітычнай партыі, і ў XIX стагоддзі разам з Ліберальнай партыяй з’яўлялася адной з кіруючых у краіне. У 1912 яна аб’ядналася з Ліберальнай юніянісцкай партыяй у Кансерватыўную і юніянісцкую партыю, але засталася больш вядомай пад сваёй традыцыйнай назвай. У 1920-х гадах Ліберальная партыя стала губляць галасы выбаршчыкаў і асноўным канкурэнтам кансерватараў стала Лейбарысцкая партыя.

Прэм’ер-міністры ад Кансерватыўнай партыі ўзначальвалі ўрад 65 гадоў у XX стагоддзі; найбольш вядомымі з іх сталі Уінстан Чэрчыль (1940—1945, 1951—1955) і Маргарэт Тэтчэр (1979—1990). Падчас тэрміну Тэтчэр была праведзена шырокая эканамічная лібералізацыя, а партыя стала самай еўраскептыцычнай з трох вядучых партый. Ва ўрад партыя вярнулася па выніках выбараў 2010 года, не здолеўшы набраць большасці, пад кіраўніцтвам больш ліберальнага лідара Дэвіда Кэмерана.

У цяперашні час партыя з’яўляецца другой па велічыні ў парламентах Шатландыі і Уэльса, але не прадстаўлена ў Асамблеі Паўночнай Ірландыі.

У цяперашні час лідар партыі — Кемі Бадэнок (з 2 лістапада 2024 года), да яе гэта быў Рышы Сунак (з 24 кастрычніка 2022 па 2 лістапада 2024). Да яе ў XXI стагоддзі партыю ўзначальвалі прэм'ер-міністры Ліз Трас (2022), Борыс Джонсан (2019—2022), Тэрэза Мэй (2016—2019) і Дэвід Кэмеран (2010—2016, лідар партыі з 2005). Майкл Говард (2003—2005), Іан Дункан Сміт (2001—2003) і Уільям Хейг (1997—2001) кіравалі партыяй у апазіцыі (апошняе да гэтага праўленне кансерватараў скончылася ў маі 1997 года).

Афіцыйныя колеры партыі — сіні і зялёны. У цяперашні час афіцыйны гімн у партыі адсутнічае, аднак часцей за ўсё ў гэтай якасці выконваецца песня *Land of Hope and Glory* («Зямля надзеі і славы»; музыка Э. Элгара, словы А. Бенсана).
Фрушка-Гара

**Фру́шка-Гара́**, ізаляваны краж, на тэрыторыі аўтаномнага краю Ваяводзіна Сербіі і Вукаварска-Срэмскай жупаніі Харватыі, у гісторыка-геаграфічнай вобласці Срэм. Найвысокія вяршыні: Црвені-Цот — 539.

Фрушка-Гара — месца гістарычнага духоўнага цэнтра сербскага народа, важны цэнтр у культурна-гістарычнай спадчыне Сербіі и др.

## Галерэя 

File:Jezero01.jpg
File:Suboticki bulevar01.jpg
File:Fruška_Gora_mountain,_Serbia.jpg

Катэгорыя:Геаграфія Ваяводзіны
Катэгорыя:Горы Сербіі
Катэгорыя:Горы Харватыі
Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Сербіі
Пуэбліта

**Пуэблі́та** (ад  «малая вёска») — мураваныя абарончыя збудаванні на паўночным захадзе амерыканскага штата Нью-Мексіка канца XVII — першай паловы XVIII ст. Іх стваральнікамі лічацца індзейцы-наваха.

Назва **пуэблітас** была дадзена збудаванням іспанцамі, якія ўпершыню іх убачылі і апісалі ў пачатку XVIII ст. З пачатку XX ст. даследуюцца археолагамі. Першыя даследчыкі меркавалі, што пуэблітас узводзіліся індзейцамі-пуэбла, уцекачамі ад іспанцаў. Аднак пазней зацвердзілася версія, што іх будавалі наваха з апошняга дзесяцігоддзя XVII ст. для абароны ад нападаў каманчаў і ютаў. Да нашага часу захавалася каля 12 помнікаў.

Найчасцей пуэбліта ўзводзіліся на скальных узвышшах для лепшага агляду мясцовасці. Архітэктурныя элементы ўключалі дах, закрыты агмень, фундамент па тыпу хогана, адтуліны ў сценах для ўваходу і назірання. Пуэбліта былі прыстасаваны для адносна доўгатэрміновага пражывання.

## Спасылкі 
* RETHINKING NAVAJO PUEBLITOS
* Jay W. Sharp, New Mexico’s Pueblitos. A Navajo Legacy
* Defensive Sites of Dinétah 

Катэгорыя:Архітэктура індзейцаў
Катэгорыя:Фартыфікацыйныя збудаванні
Катэгорыя:Народная архітэктура
Спіс нацыянальных паркаў Славакіі

Сістэма **нацыянальных паркаў Славакіі** складаецца з дзевяці паркаў. Нацыянальныя паркі з'яўляюцца толькі часткай сістэмы прыродаахоўных тэрыторый і аб'ектаў, якая кіруецца міністэрствам аховы навакольнага асяроддзя і ўключае наступныя катэгорыі:
* Нацыянальны парк (; скарачэнне NP)
* Ахоўваемая ландшафтная вобласць (*Chránená krajinná oblasť*; CHKO)
* Нацыянальны прыродны запаведнік (*Národná prírodná rezervácia*; NPR)
* Природны запаведнік (*Prírodná rezervácia*; PR)
* Нацыянальны помнік прыроды (*Národná prírodná pamiatka*; NPP)
* Помнік прыроды (*Prírodná pamiatka*; PP)
* Ахоўваемая вобласць (*Chránený areál*; CHA)
* Ахоўваемы элемент краявіда (*Chránený krajinný prvok*; CHKP)
* Ахоўваемае месца зімоўкі птушак (*Chránené vtáčie územie*; CHVÚ)
* Ахоўваемае дрэва (*Chránený strom*; CHS)

## Нацыянальныя паркі 
## Спасылкі 
* Нацыянальныя паркі на сайце Міністэрства турызму Славакіі 

Катэгорыя:Спісы:Нацыянальныя паркі і запаведнікі
Святы Славакіі

## Афіцыйныя святы і выхадныя дні ў Славакіі 
## Спасылкі 
* Закон аб святочных днях, непрацоўных днях і днях памяці 

Катэгорыя:Культура Славакіі
Беларуская вясна

**Беларуская вясна** () — штогадовы фестываль сучаснай беларускай культуры, які праводзіўся ў 2007—2011 гадах у Кіеве і іншых гарадах Украіны.

## Гісторыя 
Па словах арганізатараў, фестываль меў на мэце пазнаёміць «украінцаў з Беларуссю рознай, якой яны не ведаюць», «прадставіць ва Украіне свежую і актуальную беларускую культуру па-за стэрэатыпамі» і сумяшчаў у сабе мастацкія і грамадска-палітычныя складнікі.

У межах «Беларускай вясны» адбываліся публічныя дыскусіі, вулічныя акцыі і перформансы, музычныя канцэрты, кінапаказы, выставы фота, СМІ і карыкатур, літаратурныя чытанні і паэтычныя слэмы.

Мерапрыемствы фестывалю праходзілі ў розных месцах Кіева на працягу двух-чатырох тыдняў, пасля чаго некаторыя элементы праграмы паўтараліся ў некалькіх іншых гарадах. Напрыклад, у 2009 годзе рэгіянальныя мерапрыемствы прайшлі ў Львове, Івана-Франкоўску, Цярнопалі, Луцку, Харкаве, Данецку, Крэменчугу і Луганску, у 2010 — у Браварах, Харкаве, Львове, Івана-Франкоўску, Чарнаўцах, Дняпры і Херсоне.

У літаратурных падзеях фестывалю ў розныя гады з беларускага боку ўдзельнічалі ў прыватнасці Уладзімір Арлоў, Андрэй Хадановіч, Марыя Мартысевіч, Уладзіслаў Ахроменка, Наталля Бабіна; з украінскага — Аляксандр Ірванец, Сяргей Панцюк, Святлана Паваляева, Дзмітрый Лазуткін, Арцём Палежака, Дзвінка і Багдана Маціяш і іншыя.

У межах «Беларускай вясны» адбыліся прэм’ерныя ва Украіне паказы фільмаў «Плошча» Юрыя Хашчавацкага пра пратэсты 2006 года, «» Антося Цялежнікава пра пасляваенную антысавецкую партызанку, «Акупацыя. Містэрыі» Андрэя Кудзіненкі, «Каралеўства мёртвых мышэй» Віктара Дашука.

Грамадска-палітычны складнік фестывалю быў прадстаўлены, у прыватнасці, круглымі сталамі, прысвечанымі стратэгіі ўкраінскіх грамадскіх арганізацый у дачыненні да Беларусі (2007), медыйнага асяроддзя ў Беларусі (2008), нацыянальнай ідэнтычнасці ва Усходняй Еўропе (2009), цензуры ў кнігавыданні ў Беларусі і Украіне (2009), аўтарытарызацыі ўлады ва Украіне на фоне беларускага вопыту (2011). У дыскусіях сярод іншых прымалі ўдзел Віталь Портнікаў, Васіль Кастыцкі, Алесь Ульяненка, Аксана Ляўкова, Юрый Макараў, Багдан Куцепаў, Уладзімір Чэмерыс.

Катэгорыя:Беларуска-ўкраінскія адносіны
Катэгорыя:Беларуская дыяспара
Катэгорыя:Фестывалі Украіны
Катэгорыя:Культура Беларусі
Спіс аб’ектаў PGC (520001—521000)

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Псора

**Псора** (*Psora*) — гэта род грыбоў сямейства . З-за сужыцця з водарасцямі адносіцца да лішайнікаў.

## Галерэя 

File:Psora decipiens 300406a.jpg| - жоўтая пляма злева,  - чорная пляма спераду справа, від роду , Германія
File:Psora decipiens 300406.jpg|, Германія

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* *Psora* на Index Fungorum
* 

Катэгорыя:Леканаральныя
Помнік А. П. Чэхаву (Таганрог)

**Помнік А. П. Чэхаву** — помнік расійскаму пісьменніку А. П. Чэхаву працы скульптара І. М. Рукавішнікава, усталяваны ў Таганрогу, у Скверы імя Чэхава на тэрыторыі Чырвонай (былой Аляксандраўскай) плошчы, у 1960 годзе.

## Помнік 
Аўтар скульптуры — І. М. Рукавішнікаў, член-карэспандэнт Акадэміі мастацтваў СССР, народны мастак РСФСР, лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола; пастамент працы архітэктара Р. А. Захарава.

Архітэктар Ф. В. Шэхтэль быў абраны ганаровым чальцом камітэта. Члены камітэта звярнуліся да рускага грамадства «з заклікам спачувальна адгукнуцца на распачатую справу. Камітэт просіць усіх, хто любіць родную літаратуру, прыйсці яму на дапамогу  стварэнне помніка Чэхаву адкажа жаданню ўсёй Расіі». Падпісныя лісты былі надрукаваны ў таганрогскай друкарні А. Б. Тарахоўскага, у іх былі паказаны прозвішчы ахвяравальнікаў і сума сродкаў, занесеная кожным з іх. Імёны фундатараў планавалася публікаваць у мясцовых газетах. На просьбу таганрогцаў адгукнуліся ў многіх гарадах Расіі. Так, прыкладам, на стварэнне помніка быў пералічаны ўвесь збор з лекцыі «Паэзія як чараўніцтва», якую прачытаў у зале Грамадскага сходу Таганрога паэт К. Бальмонт.

Да 1 студзеня 1920 года для гэтай мэты было сабрана 8822 руб. 60 коп. Аднак да сярэдзіны 1930-х гадоў пра помнік не ўспаміналі. І толькі ў ліпені 1934 на гарадскім літаратурным вечары, прысвечаным 30-годдзю з дня смерці Чэхава, ізноў абвясцілі пра збудаванне ў Таганрогу помніка А. П. Чэхаву да яго 75-гадовага юбілею. Бронзавы бюст прастаяў на Чырвонай плошчы да 1960 года, калі замест яго на гэтым месцы і быў усталяваны бронзавы помнік працы І. М. Рукавішнікава.

## Спасылкі 
* Памятник А. П. Чехову на сайте «Экскурсия по чеховским местам Таганрога» 

Катэгорыя:Помнікі Таганрога
Парк імя 1 Мая (Растоў-на-Доне)

**Парк імя 1 мая** — парк культуры і адпачынку ў Кіраўскім раёне Растова-на-Доне. Валодае статусам помніка гісторыі і культуры федэральнага значэння. Знаходзіцца на тэрыторыі былой Крэпасці Святога Дзімітрыя Растоўскага. Парк імя 1 мая захаваў сваё гістарычнае планаванне і ў некаторай ступені абзеляненне так, як гэта было арганізавана ў другой палове XIX стагоддзя. У сувязі з размяшчэннем на тэрыторыі парка падземных збудаванняў, парк таксама з’яўляецца помнікам археалогіі.

## Гісторыя 
Тэрыторыя, на якой раней была Крэпасць Святога Дзімітрыя Растоўскага, у 1855 годзе стала ўласнасцю Летняга Камерцыйнага Клуба. На заказ уласнікаў, архітэктарам Петэрсам з Санкт-Пецярбурга быў распрацаваны праект для ўладкавання саду. Падчас правядзення прац, будаўнікамі былі выяўлены казематныя памяшканні і падземныя тунэлі. Гэта было ўлічана архітэктарам Петэрсам — пры складанні плана, усе масіўныя будынкі ён размясціў на пляцоўках, свабодных ад падземных збудаванняў. Такім чынам, над падземнымі тунэлямі размясціліся садовыя алеі, а над двух’ярусным падземным памяшканнем пабудавалі фантан. Галоўныя прысады парка праходзілі дыяганальнай лініяй ад сучаснай ратонды да кветніка. На тэрыторыі новага саду арганізавалі спартыўныя пляцоўкі. Была створана аранжарэя і пасаджана прысады ліпавых дрэў.

У 1901 годзе тутака ж была пабудавана ратонда з 6 калонамі ў неакласічным стылі з выкарыстаннем даўнейшай прыгоннай цэглы. Архітэктарам стаў Мікалай Аляксандравіч Дарашэнка. Пад падмуркам ратонды знаходзілася падземнае памяшканне. У 1912—1913 гадах у заходняй частцы саду з’явіўся цагляны трохпавярховы будынак у стылі мадэрн па праекце архітэктара Г. Гелата. Гэта было будынак Летняга Камерцыйнага клуба, а з яго вокнаў адкрываўся выгляд на ратонду з фантанам.

Напачатку XX стагоддзі гэты сад, пазней сталы вядомы як парк імя 1 мая, быў любым месцам сустрэч жыхароў Растова-на-Доне і Нахічэвані-на-Доне. У летнюю пару тут гуляў аркестр, уладкоўваліся спектаклі і канцэрты, для выступаў запрашаліся знакамітыя гастралёры. У аранжарэях раслі пальмы, а асвятленне стваралася з дапамогай уласнай падстанцыі. Сярод наведнікаў былі ўплывовыя людзі горада, купцы, мясцовая эліта.

Раней у парка была агароджа, зараз яна мае патрэбу ў аднаўленні. У 1920-х гадах у парку ўсё яшчэ захоўваліся садова-паркавыя кампазіцыі з закладзенымі ў іх геаметрычнымі ўзорамі. У парку быў кветкавы каляндар, які рэгулярна абнаўляўся. У 1970-х гадах праводзіліся кветкавыя выставы. У 1986 годзе з-за пажару пацярпела аранжарэя, на яе месцы пасля зрабілі аўтастаянку.

На тэрыторыі парка ёсць ліпавыя прысады, узрост якой складае больш 120 гадоў. У 2000 годзе была пасаджана новыя прысады з 55 флянсаў ліпы. Да мая 2005 года дадалося яшчэ 5 дрэў.

У кастрычніку 2015 года з’явілася інфармацыя пра тое, што парк будзе рэканструяваны з дапамогай прыцягнутых фундатараў.

## Апісанне 

File:127 Первомайский парк.jpg
File:Столетние липы Первомайского парка.JPG

Катэгорыя:Растоў-на-Доне
Шляхам жыцця (карціна)

**Шляхам жыцця** (**Падарожныя**) — карціна беларускага мастака Пётры Сергіевіча (1900—1984), напісаная ў 1934 годзе.

## Апісанне 
У карціне закранута тэму непрытульнасці беларусаў на роднай зямлі пад чужой уладай (у час напісання карціны Заходняя Беларусь знаходзілася пад уладай Польшчы). На палатне намаляваны дзве фігуры - мужчыны ў шэрым адзенні і жанчыны ў чырвонай блузцы і карычневай спадніцы, паказаныя спінамі да гледача. Жанчына, якая трымае дзіцё на руках, злёгку павернута ўлева; мужчына, сагнуты пад цяжкім мяшком, нахілены ўперад. На жоўта-вохрыстым шляху людзей зялёныя ўзгоркі, лагчыны, адзінокая бярозка, справа — вялікае выгнутае дрэва з панурай лістотай, злева, на ўзбочыне дарогі, палявы камень. Удалечыні хмарнае неба, са светлымі палоскамі кволай надзеі.

Катэгорыя:Карціны Пётры Сергіевіча
Катэгорыя:Карціны са збораў Дзяржаўнага літаратурнага музея Янкі Купалы
Бружмель звычайны

**Бружмель звычайны**, **Бружмель лясны**, **Бружмель пушысты**, **Бружмень звычайны** (*Lonicera xylosteum*) — куст, від роду  сямейства . У дзікім выглядзе сустракаецца ў паўночнай, цэнтральнай і ўсходняй абласцях Еўропы, на Урале і ў Заходняй Сібіры. Расце ў падлеску іглічных і змешаных лясоў, у зарасніках кустоўя ў ярах і каля рэк. Дэкаратыўная расліна.

## Назва 
Бружмель лясны, бружэліна, сухадрэўка, бружмель, свідзіна, сухое дзерава, бружнеўнік, жымалосць, жыламосць.

## Батанічнае апісанне 
Лістападны куст вышынёй да 2,5 м.

Маладыя парасткі зялёнага або чырвонага колеру, на старых кара шэрая або буравата-шэрая.

Лісце даўжынёй 3—7 см, шырынёй 2—5 см, супраціўнае, эліптычнай формы, коратка завостранае, цэльнакрайняе. Верхні бок ліставай пласцінкі цёмна-зялёны, матавы, ніжні — шараваты, густа апушаны мяккімі валасінкамі. Цэнтральная жылка ліста фіялетавая.

Кветкі растуць парамі ў пазухах лісця. Венчыкі даўжынёй 10-15 мм, жаўтлява-белыя, да канца цвіцення жоўкнуць. Час цвіцення — май—чэрвень.

Плады — сакавітыя, цёмна-чырвоныя, шарападобныя. Часта бываюць зрослымі ля асновы. Спеюць у канцы ліпеня. Неядомыя.

## Значэнне і выкарыстанне 
Часам выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна. Добра пераносіць стрыжку.

Дае меданосным пчолам шмат нектару і пылок.

Вельмі жаўтлявая цвёрдая драўніна выкарыстоўваецца для дробных вырабаў.

File:Lonicera xylosteum ziedas resize.JPG|Кветкі
File:Lonicera xylosteum fruits - Keila.jpg|Плады

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Катэгорыя:Бружмель
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Літаратурны музей А. П. Чэхава

**Літаратурны музей А. П. Чэхава** — музей у Растоўскай вобласці, размешчаны ў будынку былой мужчынскай класічнай гімназіі, у якой вучыўся А. П. Чэхаў. Уваходзіць у склад Таганрогскага дзяржаўнага літаратурнага і гістарычна-архітэктурнага музея-запаведніка.

## Гісторыя 
Адкрыццё будынка мужчынскай гімназіі адбылося ў 1843 годзе, аўтарам праекта выступіў архітэктар Ф. К. Бофа, асноўным стылем будынка стаў кірунак рускага правінцыйнага класіцызму. З 1868 па 1879 год вучнем гэтай гімназіі быў вядомы рускі пісьменнік Антон Паўлавіч Чэхаў. Менавіта ў ёй пісьменнік чэрпаў ідэі для напісання аповедаў: «І тое і сёе», «Рэпетытар», «Настаўнік літаратуры», «Выпадак з класікам», «Арыядна», «Чалавек у футляры». Потым у будынку гімназіі пачала месцавацца сярэдняя агульнаадукацыйная школа № 2, што атрымала імя Чэхава ў 1954 годзе. Школа функцыянавала да 1975 года, а ў 1980 годзе быў прынята рашэнне пра стварэнне музейнага комплексу. Стварэнне праходзіла ў некалькі этапаў: адкрыццё музея ў 1935 года, адкрыццё літаратурна-мемарыяльнай экспазіцыі «Пісьменнік і Радзіма» ў 1980—1985 гадах.

## Сучаснасць 
Экспазіцыя музея ўяўляе сабою вывучэнне жыцця і творчасці Антона Паўлавіча Чэхава, а таксама ўплывы Таганрога на яго творы. 29 студзеня 2010 года, да 150-годдзя з дня нараджэння была адкрыта новая экспазіцыя «А. П. Чэхаў: роднаму гораду і свету». Экспазіцыя налічвае больш 1600 экспанатаў.

У музеі праходзілі такія выставы як «Васковыя скульптуры Санкт-Пецярбурга», «Краіна ёлачных цацак», «Таганрог-Ялта. Геній Чэхава яднае», віртуальная выстава «Горад Чэхава вачамі мастакоў». Таксама дзейнасць музея часта асвятляецца ў мясцовых сродках масавай інфармацыі.

Файл:В Литературном музее гимназии Чехова1.jpg|У літаратурным музеі Чэхава
Файл:В Литературном музее гимназии Чехова2010.jpg|У літаратурным музеі Чэхава

## Спасылкі 
* История Таганрогского государственного литературного и историко-архитектурного музея-заповедника
* Литературный музей А. П. Чехова

Катэгорыя:Таганрог
Братаўка лугавая

**Братаўка лугавая**, **Жаруха** (*Melampyrum pratense*) — аднагадовая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Расліна 15-30(60) см вышынёй.

Сцябло голае або апушанае ў верхняй частцы рэдкімі, кароткімі, белымі, звернутымі ўніз валасінкамі, прамое, простае або галінастае, з 1-2 парамі тонкіх галін.

Лісце яйкападобна-ланцэтнае або лінейна-ланцэтнае, 4-9 см даўжынёй і 0,5—1,2 см шырынёй, доўга завостранае, звужанае ў хвосцік 1-1,5 мм даўжынёй або з месцамі, цэльнакрайняе або верхняе часам ля аснавання рэдка-зубчастае, голае або з абодвух бакоў рассеяна-валасістае і па краі пакрытае кароткімі, жорсткімі валасінкамі.

Кветкі на голых кветаножках 1-2 мм даўжынёй, прамыя, пазней гарызантальна адхіленыя і звернутыя ў адзін бок, у рэдкім гронкападобным суквецці, 2-7 см даўжынёй і 1 см шырынёй. Прыкветкі падобныя па форме з лісцем, яйкападобныя або лінейна-ланцэтныя, 1,7 см даўжынёй, 0,4 см шырынёй, ніжнія ля аснавання круглявыя, цэльнакрайнія або слаба выемкава-зубчастыя, верхнія ля аснавання клінаватыя, з 1-2 некалькі шылападобна-лінейнымі зубцамі або цэльнакрайнія. Чашачка 7 мм даўжынёй, амаль голая, з доўгай трубкай 3 мм даўжынёй, па жылках часам рэдка валасістай і з лінейна-шылападобнымі, уверх адцягненымі, амаль роўнымі зубцамі 4(5) мм даўжынёй, карацей трубкі вяночка, па краі з рэдкімі, кароткімі, цвёрдымі валасінкамі. Вяночак ў 1½—2½ разы даўжэй чашачкі, лімонна-жоўты, белы, бураваты або спачатку жаўтлявы, пазней светла-ружовы з пурпуровымі палоскамі, з прамой, белай трубкай, у зеве больш-менш замкнёнай, ніжняя губа слаба адхіленая ад пляскатай верхняй. Тычынкі з пылавікамі 2,5 мм даўжынёй, з няроўнымі, востраканцовымі прыдаткамі, ніжнія даўжэй астатніх. Завязь яйкападобная, 2-3 мм даўжынёй, 1,5 мм шырынёй, голая. Слупок ў 3 разы даўжэй завязі, наверсе загнуты, гладкі.

Каробачка яйкападобная, завостраная, амаль прамая, 0,8—1 см даўжынёй, 0,4—0,5 см шырынёй, трохі або на 1/3 даўжэй кубачкі, голая, коса завостраная, шчыліна ўскрывання голая. Насенне даўгаватае, 5,5—6 мм даўжынёй, 2,5 мм шырынёй, гладкае. Цвіце з мая па ліпень.

Від апісаны з Заходняй Еўропы.

## Распаўсюджванне 
Від шырока распаўсюджаны ў лясной зоне Еўропы і ў Заходняй Сібіры, даходзячы на ўсходзе да басейна Енісея. Еўропа: лясная паласа, Скандынавія, уключаючы Арктычную Скандынавію, горы Сярэдняй Еўропы, Кольскі паўвостраў, Карэлія, Прыпалярны Урал, Паўночны Урал (гара Сабля); Арктычная частка Расіі, поўдзень Каніна, паўднёвае ўзбярэжжа Чошскай губы, Мурман; Заходняя Сібір: поўдзень; Усходняя Сібір: сярэдняе цячэнне Енісея; Малая Азія.

Расце ў хвойных, лісцяных і змешаных лясах, у тундрах, на палянах, лясных, рознатраўных лугах, на ключавых і сфагнавых балотах, па берагах азёр і мораў.

Катэгорыя:Братаўка
Катэгорыя:Флора Еўразіі