open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гарадзішчанскае

**Гарадзішчанскае**, **Гарадзішча**, **Палескае** — возера ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці, за 12 км на паўночны ўсход ад горада Пінск, у вёсцы Гарадзішча, у басейне ракі Ясельда (фактычна знаходзіцца ў яе пойме).

Плошча паверхні 0,74 км², даўжыня 1,48 км, шырыня 1,09 км. Найбольшая глыбіня 8,1 м, сярэдняя — 4,0 м. Даўжыня берагавой лініі 5,1 км. Аб’ём вады 2,93 млн м³.

Берагі нізкія, пясчаныя, месцамі пад хмызняком і рэдкалессем. Зарастае слаба. На поўначы злучана вузкай пратокай з возерам Святое (Малое Гарадзішчанскае), на поўдні — шырокай пратокай з ракой Ясельда.

У возеры водзяцца акунь, плотка, шчупак, лешч, сом, мянтуз, карась і іншыя віды рыб. У раёне возера адзначаны рэдкі від раслін, які занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь, — кадзіла сармацкае. Уваходзіць у склад ландшафтнага заказніка «Сярэдняя Прыпяць».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-137 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Пінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Ясельды
Champion of Champions (снукер)

**«Champion of Champions»** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры. Ён быў заснаваны ў 1978 годзе, пасля чаго праходзіў у 1980, пасля чаго спыніў сваё існаванне з-за нізкай папулярнасці і фінансавання. У 2013 годзе быў адроджаны і з таго часу праводзіцца штогод на Рыка Арэне у Ковентры, Англія.

У 2017 годзе турнір праходзіў на працягу сямі дзён у пачатку лістапада, а ў апошнюю нядзелю быў згуляны фінальны двубой спаборніцтва.

Валійцы Рэй Рыярдан і Даг Маўнджой выйгралі тытулы ў 1978 і 1980 гадах адпаведна, а пасля адраджэння спаборніцтва Роні О’Саліван выйграў два тытулы запар у 2013 і 2014 гадах. У 2015 і 2016 гадах на турніры перамагалі Ніл Робертсан з Аўстраліі і Джон Хігінс, які перайграў О’Салівана ў фінальным паядынку. Дзеючым «*чэмпіёнам чэмпіёнаў*» з’яўляецца Шон Мёрфі, які перамог Роні О’Салівана ў фінале турніру 2017 года.

## Вынікі 
### Фіналісты турніру 
### Пераможцы турніру паводле краін 
## Рэкорды Champion of Champions 
### Агульныя вынікі розыгрышаў 
### Дасягненні гульцоў 
#### Усе розыгрышы 
; Найбольшая колькасць выйграных тытулаў: 2,  Роні О’Саліван (2013, 2014).
; Найбольшая колькасць фіналаў: 4,  Роні О’Саліван (2013, 2014, 2016, 2017).
; Найбольшая колькасць паўфіналаў: 4,  Роні О’Саліван (2013, 2014, 2016, 2017).
; Найбольшая колькасць чвэрцьфіналаў: 4,  Роні О’Саліван (2013, 2014, 2016, 2017),  Марк Сэлбі (2013, 2014, 2016, 2017).
; Найбольшая колькасць удзелаў на турніры: 5,  Шон Мёрфі (2013, 2014, 2015, 2016, 2017),  Ніл Робертсан (2013, 2014, 2015, 2016, 2017),  Марк Сэлбі (2013, 2014, 2015, 2016, 2017),  Джад Трамп (2013, 2014, 2015, 2016, 2017),  Джон Хігінс (2013, 2014, 2015, 2016, 2017).

#### Паслядоўныя 
; Найбольшая колькасць паслядоўных тытулаў: 2,  Роні О’Саліван (2013–2014).
; Найбольшая колькасць паслядоўных фіналаў: 2,  Роні О’Саліван (2013–2014, 2016–2017).
; Найбольшая колькасць паслядоўных паўфіналаў: 3,  Ніл Робертсан (2013–2015).
; Найбольшая колькасць паслядоўных чвэрцьфіналаў: 3,  Ніл Робертсан (2013–2015),  Джон Хігінс (2015–2017).
; Найбольшая колькасць паслядоўных удзелаў на турніры: 5,  Шон Мёрфі (2013–2017),  Ніл Робертсан (2013–2017),  Марк Сэлбі (2013–2017),  Джад Трамп (2013–2017),  Джон Хігінс (2013–2017).
; Найбольшая колькасць паслядоўных тытулаў, выйграных прадстаўнікамі адной краіны: 2,  Уэльс (1978, 1980),  Англія (2013—2014).

## Статыстыка ўсіх удзельнікаў Champion of Champions 
## Спасылкі 
* Зала славы Champion of Champions на Snooker.org 
* Гісторыя Champion of Champions на CueTracker.net
Княжацкі церам (Полацк)

**Княжацкі церам** — колішні палац полацкіх князёў, які існаваў у Полацку ў XII—XVI стст.

Пабудаваныя ў паўночнай частцы полацкага дзядзінца ў трэцяй чвэрці XII ст., найверагодней, разам з царквой Архангела Міхаіла. Захаваліся падмурак і частка цаглянай сцяны.

Асноўны будынак (4,7х4,2 м) амаль квадратны ў плане, складзены з плінфы ў тэхніцы муроўкі «са схаваным радам», з заходняга боку да яго быў прыбудаваны меншы аб'ём (2,5х2,4 м). Падмурак таўшчынёй 60—75 см (у малым памяшканні 50 см) і глыбінёй 1,8 м зроблены з камянёў на вапнавым растворы. У XIV ст. з паўночнага боку да палат прыбудаваны драўляны, з сасновых брусоў, квадратны ў плане (5,3x5,4 м) аб'ём, сцены якога ўнутры былі абмазаны глінай. У палатах знаходзіліся печы, у іх канструкцыі выкарыстаныя гаршковыя і пазней каробчатыя кафлі.

Полацкі церам меў бэлькавыя перакрыцці, некалькі паверхаў і разам з драўлянымі прыбудовамі ўтвараў маляўнічы архітэктурны выгляд.
 
Магчыма, выява церама змешчана на мініяцюры Радзівілаўскага летапісу, дзе згадваецца пра мор у Полацку 1092 г. У тэксце летапісу згаданы «хароміны», а на мініяцюры змешчана выява вузкага двухпавярховага будынка з дзвярамі на першым паверсе і вялікім акном на другім. Верагодна, менавіта гэты мураваны будынак (грыдніца) прызначаўся для княжацкіх сходак і піроў.

Бліжэйшыя аналагі яму можна знайсці ў Гародне, Чарнігаве і Смаленску. Напрыклад, княжацкія церамы ў Смаленску і Гародне былі размешчаны, як і Полацкі, на краю дзядзінца, над схілам да ракі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Колішнія палацы Беларусі
Катэгорыя:Палацы Беларусі
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў XII стагоддзі
Катэгорыя:Зніклі ў XVI стагоддзі
Храм-пахавальня полацкіх епіскапаў

**Храм-пахавальня полацкіх епіскапаў** — колішні праваслаўны храм у Полацку, узведзены, верагодна, у пачатку — першай палове XII ст .

Рэшткі храма-пахавальні былі выяўлены пры раскопках на тэрыторыі Спаса-Праабражэнскага манастыра.

Фрэскавым жывапісам былі пакрыты сцены асноўнага храма і галерэй, ад якога захаваліся, па-сутнасці, толькі асобныя фрагменты. Па манеры пісьма яны падобныя да кіеўскай школы жывапісу.

Аднаапсіднасць вылучае полацкія храмы-пахавальні сярод усіх помнікаў усходнеславянскага дойлідства, бо падобныя такія прыёмы будаўніцтва на Русі дагэтуль не сустракаліся. Новаўвядзенні, на думку П. А. Рапапорта, могуць тлумачыцца тым, што полацкія князі ў час вяртання са ссылкі ў Візантыю маглі прывезці з сабой новага дойліда, які развіў некаторыя мясцовыя традыцыі і ўключыў у іх новыя архітэктурныя прыёмы, напрыклад, шырока распаўсюджаную ў Візантыі муроўку сцен «са схаваным радам». Не выключана, што візантыйскі дойлід быў запрошаны ў Полацк да высылкі князей, г.зн. да 1130 г., што вельмі верагодна, калі ўлічыць даўнія сувязі Полацка з Візантыяй.

## Зноскі 
## Літаратура 
*  С. 467—468.

## Спасылкі 
* Храм-пахавальня Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра // сайт Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра
* 
* 

Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Полацка
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў XII стагоддзі
Катэгорыя:Епіскапы полацкія
Катэгорыя:Спаса-Ефрасіннеўскі манастыр
Юзуфова (Мінскі раён)

**Юзуфо́ва** (, ) — аграгарадок у Мінскім раёне Мінскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Юзуфоўскага сельсавета.

Размешчана на поўнач ад Мінска на поўначы Мінскага раёна на аўтадарозе  Паперня—Радашковічы. Насельніцтва 704 чал. (2010). У аграгарадку на беразе ракі Чарняўка створана вадасховішча.

## Гісторыя 
Упершыню ў гістарычных крыніцах Юзуфова згадваецца ў 1897 годзе. У 1897 годзе Юзуфова — мястэчка, падворак, 24 жыхары. Размяшчалася вёска на беразе рачулкі Чарняўкі, дзе ў цяперашні час разлілося штучнае вадасховішча. З 2011 года — аграгарадок.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 24 жыхары
* 1999 год — 659 жыхароў
* 2003 год — 633 жыхары, 208 двароў
* 2010 год — 704 жыхары

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Юзуфоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна
Цэнтральна-Задунайскі край

**Цэнтральна-Задунайскі край** () — статыстычны (NUTS 2) рэгіён Венгрыі, які ўключае медзье Комарам-Эстэргам, Феер, Веспрэм. На поўначы мяжуе са Славакіяй, з поўдня абмежаваны возерам Балатан, на ўсходзе — Дунаем.

Плошча рэгіёна складае 11 237 км². (пяты па плошчы рэгіён Венгрыі). Насельніцтва — 1 094 104 чалавек (даныя 2011 года). Узровень беспрацоўя ў 2001 годзе складаў 4,6 %.

Рэгіён дынамічна развіваецца, мае добрае геаграфічнае размяшчэнне і кваліфікаваную рабочую сілу. Наяўная інфраструктура патрабуе дадатковага развіцця для прыцягнення інвестыцый.

На тэрыторыі рэгіёна знаходзіцца адно з самых цёплых азёр Еўропы Веленцэ. Асноўныя славутасці размешчаны ў гарадах Секешфехервар, Веспрэм. Нацыянальны парк Прыбалатанскага ўзвышша.

У Херэндзе з 1826 года вырабляецца фарфор (Herend).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэгіёны Венгрыі
Святое (возера, Пінскі раён)

**Святое**, **Малое Гарадзішчанскае** — возера ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці, за 12 км на паўночны ўсход ад горада Пінск, у пасёлку Гарадзішча, у басейне ракі Ясельда. Уваходзіць у склад ландшафтнага заказніка «Сярэдняя Прыпяць».

Плошча паверхні 0,054 км², даўжыня 0,4 км, шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км. Акруглай у плане формы.

Берагі нізкія, пясчаныя, месцамі пад хмызняком. На поўдні злучана вузкай пратокай з возерам Гарадзішчанскае.

У возеры водзяцца акунь, плотка, шчупак, лешч, сом, мянтуз, карась і іншыя віды рыб.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-137 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Рашэнне Пінскага райвыканкама ад 11 снежня 2007 г. № 961 «Аб усталяванні памераў прыбярэжнай паласы возера Святое ў пасёлка Гарадзішча Пінскага раёна» 

Катэгорыя:Азёры Пінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Ясельды
Натурфіласофія

**Натурфіласофія** (ад  — прырода + філасофія; філасофія прыроды) — абстрактнае тлумачэнне прыроды, якая разглядаецца ў яе цэласнасці.

Узнікла ў антычнасці; з'яўлялася фактычна першай гістарычнай формай філасофіі. Старажытнагрэчаскія натурфілосафы прапанавалі шэраг гіпотэз, якія мелі вялікае значэнне ў гісторыі навукі, напр. атамістычная гіпотэза. У далейшым вучэнне аб прыродзе звычайна называлі фізікай ці фізіялогіяй.

Само паняцце «натурфіласофія» ўзыходзіць да стаіцызму (Сенека). Канчаткова сфармавалася і атрымала шырокае распаўсюджанне ў эпоху Адраджэння. Прыхільнікі тагачаснай натурфіласофіі (Дж. Бруна, Б. Тэлезіа, Парацэльс і інш.) развівалі ідэі пантэізму, выкарыстоўвалі прынцыпы тоеснасці мікра- і макракосмасу, цэласнага разгляду прыроды, сфармулявалі вучэнне аб барацьбе супрацьлеглых пачаткаў як крыніцы змен. Натурфіласофія асноўную ўвагу скіроўвала на вывучэнне не звышпрыроднага Бога, а самой прыроды, і лічыла, што прырода падначальваецца ўласным унутраным законам, чалавек з'яўляецца неад'емнай часткай прыроды, а аснову пазнання складаюць вопыт і назіранне.

## Літаратура 
* Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6

Катэгорыя:Філасофскія кірункі і школы
Інтуіцыя

**Інтуіцыя** (ад позналац. *intuitio* — сузіранне) — здольнасць спасціжэння ісціны шляхам яе непасрэднага перажывання без абгрунтавання лагічнымі доказамі; працэс непасрэднага атрымання ведаў шляхам цэласнага «схоплівання» сітуацыі без лагічнага яе вытлумачэння.

Антычныя філосафы разглядалі інтуіцыю як своеасаблівы сродак цэласнага «спасціжэння сябе» (Сакрат), як спосаб пазнання ідэй (Платон), як спосаб пазнання вышэйшых прынцыпаў быцця (Арыстоцель). У інтуітывізме гэта здольнасць тлумачыцца як непасрэднае зліццё суб'екта з аб'ектам, поўнае пераадоленне супрацьлегласці паміж імі (А. Бергсон). У філасофіі жыцця інтуіцыя супрацьстаіць навуковаму пазнанню жыццёвай рэальнасці і ўспрымаецца як здольнасць да ірацыянальнага спасціжэння свету. У псіхааналізе яна трактуецца як неўсвядомлены першапрынцып творчай дзейнасці чалавека (З. Фрэйд). У экзістэнцыялізме інтуіцыя тлумачыцца як спецыфічны спосаб быцця чалавека ў свеце (М. Хайдэгер, К. Ясперс і інш.).

Інтуіцыя адыгрывае важную ролю ў вырашэнні складаных навуковых задач, стварэнні арыгінальных мастацкіх твораў, прадухіленні канфліктных сітуацый у штодзённым жыцці кожнага чалавека і да т.п.

## Літаратура 
* Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6

Катэгорыя:Філасофская тэрміналогія
Катэгорыя:Псіхічныя працэсы
Кафедра

**Кафедра** (з  «сядалішча; сядзенне»):
* Кафедра — у хрысціянскай царкве ганаровае месца епіскапа, таксама сімвал епіскапскай улады.
* Кафедра — узвышэнне ў выглядзе памоста з высокім пюпітрам для аратара, лектары.
* Кафедра — асноўнае аб'яднанне навукова-выкладчыцкага складу вну па адной ці некалькім роднасным навучальным дысцыплінам; з'яўляецца адміністрацыйна-структурным складнікам вну.
* Кафедра — фільм (СССР, 1982).

## Гл. таксама 
* Кафедральны сабор
INRI

thumb|280px|Над галавой укрыжаванага Ісуса напісана **INRI** — Ісус з Назарэта, цар Іўдзейскі. Фрагмент галандскай фрэскі пачатку 16 ст.
Акронім **INRI** () уяўляе сабой лацінскі надпіс, які абвяшчае «*Ісус з Назарэта, Цар Іўдзейскі*». У Евангеллі паводле Яна 19:20 гаворыцца, што гэты надпіс падчас распяцця Ісуса быў напісаны на трох мовах — іўрыце, латыні, і на грэчаскай. На грэчаскай версіі ΙΝΒΙ прадстаўляе .
 
У Новым Запавеце Ісус згадваецца як Цар Іўдзейскі, як у пачатку Свайго жыцця, дык і ў канцы. У грэчаскай мове кайнэ Новага Запавету, напрыклад у Евангеллі паводле Яна 19:3, гэты тытул запісаны як .

## Біблейскае апавяданне 
У Новым Запавеце тытул «*Цар Іўдзейскі*» выкарыстоўваецца толькі ў язычнікаў, а менавіта мудрацоў, Понція Пілата, і рымскіх салдат. У адрозненне ад гэтага, яўрэйскія лідары выкарыстоўваюць пазначэнне «Цар Ізраільскі». Тым не менш, фраза таксама была перакладзена як Цар Іўдзейскі.

Абодва выкарыстання назвы прывялі да драматычных вынікаў згодна апісання Новага Запавету. Падчас нараджэння Ісуса ў Евангеллі паводле Матфея апавядаецца, што мудрацы, якія прыйшлі з усходу, называюць Ісуса «*Цар Іўдзейскі*», пасля чаго цар Ірад здзейсняе забойства немаўлят. У канцы апавядання ўсіх чатырох Евангелляў падчас апісання пакут Ісуса таксама выкарыстоўваецца тытул «Цар Іўдзейскі», што прыводзіць да абвінавачванняў супраць Ісуса, якія ў рэшце рэшт прыводзяць да Яго распяцця.

Катэгорыя:Мукі Хрыстовы
Катэгорыя:Новы Запавет
Катэгорыя:Жыццё Ісуса Хрыста
Катэгорыя:Нараджэнне Хрыстова
Катэгорыя:Ісус Хрыстос
Катэгорыя:Евангелле паводле Матфея
Катэгорыя:Евангелле паводле Яна
Царква на рове (Полацк)

**Царква на рове** — колішні праваслаўны храм у Полацку, якая размяшчалася на знешнем краю абарончага рова дзяцінца. Падчас раскопак была даследавана толькі ўсходняя частка царквы, ад якой засталіся падмуркі і падмурковыя равы.

Выяўленыя на іншым боку рова дзяцінца, г. зв. Чорнага ручая, пры археалагічных раскопках М. К. Каргера (1962, 1967), а затым П. А. Рапапорта (1976 і 1977) рэшткі храма атрымалі ўмоўную назву «Царква на рове». Помнік быў зрыты ў наш час пры будаўніцтве школы № 8, захаваліся толькі падмуркавыя равы і частка падмуркаў апсіды.

Даўжыня апсіды каля 7,5 м, шырыня — 7,1 м, шырыня сярэдняга нефа — 4,45 м. Рэшткаў мура не захавалася нідзе, аднак плінфы, якія знойдзены на месцы пабудовы, на пакатым боку маюць буйныя «княжацкія» знакі. Яны і знойдзены паблізу шыферны саркафаг сведчаць аб тым, што гэта была пахавальня кагосьці з нашчадкаў Усяслава Брачыславіча. Рапапорт, на падстваве знакаў на плінфе і па яе фармату, аднёс помнік да трэцяй — чацвёртай чвэрцях XII ст..

Паводле С. В. Тарасава, размяшчэнне храма на беразе Чорнага ручая каля падэшвы Верхняга замка тлумачыцца тым, што ён абслугоўваў патрэбы шматлікага гандлёвага люду каля гандлёва-вечавай плошчы Вялікага пасада на месцы падвоза грузаў з Дзвіны па прытоку ручая. Паводле аналізу корпуса пісьмовых і археалагічных крыніц XVI—XVII стст. Д. У. Дукам выказана меркаванне аб назве храма ў гонар Раства Хрыстова.

Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Полацка
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў XII стагоддзі
Катэгорыя:Зніклі ў XVI стагоддзі
Рэйнскі вадаспад

**Рэйнскі вадаспад** () — вадаспад на рацэ Рэйн у швейцарскім кантоне Шафхаўзен, побач з мястэчкам Нойхаўзен-ам-Райнфаль. Нароўні з больш высокім, але менш паўнаводным вадаспадам Дэціфос ў Ісландыі, Рэйнскі вадаспад лічыцца самым вялікім у Еўропе. Вышыня вадаспаду — 23 м, шырыня — 150 м. Сярэдні расход вады зімой — 250 м³/с, летам — 700 м³/с.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вадаспады Швейцарыі
Мютэршпрох-Гзельшафт

**Мютэршпрох-Гзельшафт** (*Muettersproch-Gsellschaft* — «таварыства роднай мовы», скарочана *MSG*) — створанае ў 1966 годе таварыства, мэта якога захаванне і прапагандаванне алеманскіх дыялектаў.

## Таварыста 
### Сяброўства 
Створанае ў 1966 годзе ў Фрайбургу. Мае больш 3,500 членаў, якія пераважна з'яўляюцца нямецка-алеманскімі білінгвамі з тэрыторыі былой дзяржавы Бадэн. Яны абменьваюцца культурнай спадчынай з іншымі алеманскамоўнымі рэгіёнамі ў Эльзасе, Швейцарыі, Ліхтэнштэйне, Форарльбергу і Калоніі Товар. У таварыстве шмат чальцоў з алеманскай дыяспары ў Еўропе, а таксама алеманскіх пісьменнікаў, паэтаў і музыкантаў. У 1975 годдзе ў таварыстве было 350 чальцоў, а ў 1977 — ужо 1000.

## Літаратура 
* *Alemannisch dunkt üs guet,* Выпускі I/II 2002 — Пра гісторыю таварыства.

## Спасылкі 
* Афіцыйная  веб-старонка (als)
* Мэты таварыства (als)

Катэгорыя:Германскія мовы
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Германіі
Іаган Герман

**Іаган Герман** (у французскай мове таксама **Жан Герман**; 31 снежня 1738, Бар — 4 кастрычніка 1800, Страсбург) — французскі ўрач, натураліст, заолаг і аўтар.

## Біяграфія 
Іаган Герман вучыўся ва Універсітэце Страсбурга. Свой дыплом па медыцыне ён атрымаў у 1763 годзе. Праз 5 гадоў ён стаў прафесарам медыцыны. У 1778 годзе ён стаў прафесарам філасофіі. Нароўні з медыцынай і філасофіяй ён вывучаў паталогію, батаніку і хімію на 3-х мовах (на нямецкай, латыні і на французскай). У сваёй галоўнай працы «*Tabula affinitatum animalium*», якая з’явілася ў 1783 годзе, ён падрабязна прадставіў уласную сістэму адносін сваяцтва паміж відамі. У гэтым творы ён упершыню апісаў Arremon taciturnus.

У 1804 годзе горад Страсбург купіў нароўні з вялікай калекцыяй мінералаў і іншыя калекцыі і творы Іагана Германа і перадаў іх Заалагічнаму музею горада Страсбурга, дзе для іх былі вылучаны асобныя памяшканні.

У гонар натураліста названа балканская чарапаха (*Testudo hermanni*).

Сын навукоўца, Іаган Фрыдрых (1768—1793), вядомы як аўтар «*Mémoire apterologique*» (1804).

## Працы 
* Tabula affinitatum animalium (1783)
* Observationes zoologicae, quibus novae complures (1804)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Заолагі Францыі
Катэгорыя:Медыкі Францыі
Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Страсбурга
Пастаса (рака)

**Пастаса** (ісп. Río Pastaza) — рака ў Паўднёвай Амерыцы, у паўночна-заходняй частцы басейна Амазонкі. Найбуйнейшы прыток ракі Мараньён. Даўжыня — 710 км. Бярэ пачатак у эквадорскай правінцыі Катапаксі, на паўночна-заходніх схілах вулкана Катапахі. У верхнім цячэнні рака вядомая як Пататэ. Пататэ цячэ ў паўднёвым кірунку, перасякаючы мяжу з правінцыяй Тунгурауа, на тэрыторыі якой, крыху вышэй горада Баньёс, рака прымае прыток Чамба, пасля чаго яна ўжо называецца Пастаса. У сямі кіламетрах на ўсход ад горада Баньёс, вышэй вадаспадаў, на рацэ пабудавана плаціна. Ніжэй вусця Чамба Пастаса цячэ ва ўсходнім напрамку на працягу каля 275 км, а затым, ніжэй вусця ракі Топа, рака паварочвае на паўднёвы ўсход. Шаша Troncal Amazonas ідзе паралельна рацэ на ўчастку паміж гарадамі Баньёс і Пуё. Далей рака перасякае мяжу з правінцыяй Пастаса, фарміруючы далей мяжу гэтай правінцыі з правінцыяй Марона-Сант’яга.

Катэгорыя:Рэкі Перу
Катэгорыя:Рэкі Эквадора
Карл Хаўскнехт

**Генрых Карл Хаўскнехт**, або **Карл Хаўскнехт** (, 30 лістапада 1838, Бенунген — 7 ліпеня 1903, Веймар) — нямецкі батанік.

Займаўся вывучэннем флоры Швейцарскіх Альпаў. З 1889 года быў членам акадэміі прыродазнаўцаў «Леапальдзіна». Унёс значны ўнёсак у батаніку, апісаўшы мноства відаў раслін.

Памёр 7 ліпеня 1903 года ў Веймары.

## Навуковыя працы 
* *Vorbericht über Prof. C. Haussknecht’s orientalische Reisen / nebst Erläuterungen von Prof. Dr. H. Kiepert.* Berlin: D. Reimer, 1882.
* *Monographie der Gattung Epilobium.* Jena 1884.
* *Über die Abstammung des Saathabers.* Jena 1884.

## Ушанаванне 
Род раслін  сямейства Парасонавыя быў названы ў яго гонар.

## Літаратура 
* *Biographische Enzyklopädie deutschsprachiger Naturwissenschaftler* / hrsg. von Dietrich von Engelhardt. München: Saur, 2003.
* N.N. *Dem Botaniker Karl Haußknecht zum Gedächtnis.* In: Thüringer Heimatschutz. 5. Jg. Folge 2, Jena 1939 S. 9—10.
* F. Karl Meyer: *Haussknecht, Carl*. In: *Neue Deutsche Biographie* (NDB). Band 8, Duncker & Humblot, Berlin 1969, S. 128 f.
* Robert Zander; Fritz Encke, Günther Buchheim, Siegmund Seybold (Hrsg.): *Handwörterbuch der Pflanzennamen*. 13. Auflage. Ulmer, Stuttgart 1984, ISBN 3-8001-5042-5.

## Спасылкі 
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Carl Haussknecht
* Allgemeine deutsche Biographie & Neue deutsche Biographie (Digitale Register). Berlin, 1969: Heinrich Carl Haussknecht
* *Asuman Baytop* The turkish plant collection of Hofrat Prof. Carl Haussknecht (1838—1903)

Катэгорыя:Батанікі Германіі
Катэгорыя:Фармацэўты Германіі
Катэгорыя:Члены Леапальдзіны
Кампечэ (заліў)

**Кампечэ** () — заліў ля ўсходняга берага Цэнтральнай Амерыкі, паўднёвая частка Мексіканскага заліва. На ўсходзе абмывае бераг паўвострава Юкатан, на поўдні — перашыыек Тэўантэпек, а з захаду — Веракрус. Назву атрымаў у 1517 годзе ў ходзе экспедыцыі Франсіска Эрнандэса дэ Кардобы. Шырыня ў паўночнай частцы заліва складае каля 750 км, удаецца ў сушу больш чым на 300 км. Глыбіня ў адкрытай частцы да 3286 м, ля ўсходняга берага, у бухце Кампечэ — да 34 м. Плошча заліва складае каля 15540 км², прылівы пераважна сутачныя, вышыня ад 0,6 да 1,2 м.

Катэгорыя:Залівы Мексікі
Нацыянальны герой Азербайджана

**Нацыянальны герой Азербайджана** — вышэйшае ганаровае званне Рэспублікі Азербайджан.

Заснавана 25 сакавіка 1992 г. законам «Аб зацвярджэнні Палажэння аб званні „Нацыянальны герой Азербайджана“». Званне прысвойваецца за выдатныя заслугі агульнанацыянальнага значэння ў Азербайджане ў абарону і ўмацаванне дзяржаўнай сістэмы і стварэнне значных нацыянальных каштоўнасцяў (першапачаткова «за выключныя заслугі перад народам і подзвігі ў імя незалежнасці і прагрэсу Азербайджанскай Рэспублікі»). Званне прысвойваецца толькі грамадзянам Рэспублікі Азербайджан. Медаль можа быць прысуджаны пасмяротна.

## Палажэнне пра ўзнагароду 
З 6 лютага 1998 года дзейнічае наступная рэдакцыя закона:

# Вышэйшае званне «Нацыянальны герой Азербайджана» прысвойваецца за асабістую мужнасць і адвагу, праяўленыя пры абароне суверэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасці Азербайджанскай Рэспублікі, забеспячэнне бяспекі мірнага насельніцтва.
# Асобам, удастоеным вышэйшага звання «Нацыянальны герой Азербайджана», уручаецца Медаль «Залатая Зорка», які носіцца на левым баку грудзей.
# Новы медаль уяўляе сабой залатую васьміканцовую зорку з гладкімі двухграннымі прамянямі дыяметрам 31,5 мм, злучаную двума вушкамі і кольцам з пяцікутнай пласцінай, апраўленай па перыметры абадком 27 х 20 мм. Унутраная частка пласціны абцягнута муаравай стужкай, колеры якой адпавядаюць сцягу Азербайджанскай Рэспублікі (блакітны, чырвоны, зялёны). На адваротным боку медаля ў цэнтры маецца надпіс «Нацыянальны герой Азербайджана». У верхнім промні выгравіраваны парадкавы нумар. Медаль носіцца на левым баку грудзей вышэй за іншыя ордэны і медалі.

## Гл. таксама 
* Анатоль Мікалаевіч Давідовіч
* Спіс Нацыянальных герояў Азербайджана

## Спасылкі 
* Дзяржаўныя ўзнагароды Рэспублікі Азербайджан — Афіцыйны сайт старшынства Азербайджана 
* 


Катэгорыя:Вышэйшыя дзяржаўныя ўзнагароды
Фірвальдштэцкае возера

**Фірвальдштэцкае возера** альбо **возера Люцэрн** (, ) — возера ля падножжаў Альп у Швейцарыі.

Нямецкая назва *Vierwaldstättersee* літаральна значыць «возера чатырох лясных краёў». Фірвальдштэцкае возера грае важную ролю ў легендах, якія атачаюць раннюю гісторыю Швейцарскай канфедэрацыі. На лузе над яго берагам была прынесеная прадстаўнікамі лясных кантонаў клятва Рутлі, тут жа адбываліся і падзеі легенды пра Вільгельма Тэля.

Размешчана на вышыні 434 м, у міжгорнай тэктанічнай упадзіне, на дне якой старажытны ледавік. Складаецца з 4 басейнаў, злучаных паміж сабой вузкімі (да 1 км) пралівамі. Даўжыня сістэмы 38 км, агульная плошча 113,8 км², найбольшая глыбіня 214 м. Праз Фірвальдштэцкае возера працякае рака Ройс (прыток р. Аарэ, басейн Рэйна). Уздым узроўню летам (у сярэднім на 0,8-1,0 м), калі ў Фірвальдштэцкае возера паступаюць талыя воды альпійскіх ледавікоў. Суднаходства, у цэнтральнай частцы Фірвальдштэцкага возера — аўтамабільны паром. Лоўля стронгі. Па берагах — шматлікія курорты, у тым ліку г. Люцэрн. Турызм.

Катэгорыя:Азёры Швейцарыі
Ройс (рака)

**Ройс** () — рака ў Швейцарыі. Даўжыня 164,4 км, плошча басейна 3425 км². Чацвёртая па велічыні рака Швейцарыі (пасля Рэйна, Аарэ і Роны). Працякае па тэрыторыі кантонаў Уры, Швіц, Нідвальдэн, Обвальдэн і Люцэрн. Адносіцца да басейна Рэйна. Падзенне вышынь 2101 м. Расход вады: максімальны 450 м³/с, мінімальны 10 м³/с, сярэднегадавы 140 м³/с.

Катэгорыя:Басейн Рэйна
Катэгорыя:Рэкі Швейцарыі
Залавічы

**Залавічы** — возера ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці, за 27 км на паўднёвы захад ад горада Драгічын, за 4,5 км на паўночны захад ад аграгарадка Радастава, на ўскрайку вялікага балотнага масіва, адносіцца да басейна ракі Піна. Уваходзіць у склад біялагічнага заказніка «Званец».

Плошча паверхні 0,12 км², даўжыня 0,6 км, шырыня 0,48 км. Найбольшая глыбіня 1,2 м, сярэдняя — 0,68 км. Даўжыня берагавой лініі 1,8 км. Аб’ём вады 0,08 млн м³.

Берагі нізкія, балоцістыя. Дно выслана сапрапелем.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-02. Выданне 1979 г. 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Басейн Піны
Германовіч

**Германовіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Клімавіч Германовіч (1928—2001) — мовазнавец.
* Маркіян Якаўлевіч Германовіч (1895—1937) — герой Грамадзянскай вайны, камкор.
* Язэп Станіслававіч Германовіч (Вінцук Адважны, 1890—1978) — беларускі пісьменнік, каталіцкі святар усходняга абраду, паэт.
Пастэрцэ

**Пастэрцэ** () — найбуйнейшы ледавік у Аўстрыі. Даўжыня складае каля 9 км, знаходзіцца на вышыні ад 3463 да 2100 м над узроўнем мора. Размешчаны ва Усходніх Альпах (хрыбет Высокі Таўэрн) ля падножжа самай высокай гары Аўстрыі Гросглокнер.  Працэс раставання ледавіка Пастэрцэ пачаўся ў 1856 годзе з-за спалучэння высокіх летніх тэмператур і малой колькасці зімовых ападкаў. Ледавікі ў суседняй Швейцарыі раставалі ў 2003 годзе хутчэй.

Катэгорыя:Ледавікі Аўстрыі
Нямецкая мова ў Аўстрыі

, Аўстрыі і Швейцарыі ў якасці афіцыйнага (цёмна-бірузовая вобласць) і ў якасці мовы меншасцей (блакітны колер)]]
**Нямецкая мова ў Аўстрыі** з'яўляецца афіцыйнай мовай. Паводле артыкула 8 Канстытуцыі Аўстрыі 1920 года, нямецкая мова з'яўляецца дзяржаўнай мовай рэспублікі, нягледзячы на існаванне некалькіх моў меншасцей, права на выкарыстанне якіх замацавана законам. Колькасць носьбітаў нямецкай мовы ў Аўстрыі складае каля 7,57 млн чалавек.

Нароўні з нямецкай у Аўстрыі афіцыйна выкарыстоўваюцца таксама славенская мова ў Карынтыі і Штырыі, венгерская і градзішчанска-харвацкая мовы ў Бургенландзе. У паўсядзённым жыцці і ў дзяржаўным кіраванні выкарыстоўваецца аўстрыйскі нацыянальны варыянт нямецкай мовы (разнавіднасць верхненямецкай). Гэты моўны нацыянальны варыянт развіваўся ў часы Другой Аўстрыйскай рэспублікі і быў унармаваны ў 1951 годзе апублікаваным Аўстрыйскім слоўнікам ().

У якасці моў меншасцей Еўрапейская хартыя рэгіянальных моў прызнала градзішчанска-харвацкую і цыганскую ў Бургенландзе (часткі 2 і 3), славацкую і чэшскую ў Вене (частка 2), славенскую ў Карынтыі і Штырыі (часткі 3 і 2) і венгерскую ў Вене і Бургенландзе (часткі 2 і 3).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Аўстрыя
Аўстрыя
Катэгорыя:Мовы Аўстрыі
Расне

**Расне** — возера ў Беларусі, у Пінскім раёне Брэсцкай вобласці, за 28 км на паўднёвы захад ад горада Пінск, за 3,4 км на паўночны захад ад вёскі Семехавічы, у басейне ракі Піна.

Плошча паверхні 0,051 км², даўжыня 0,3 км, шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 0,8 км.

На захадзе злучана меліярацыйным каналам з магістральным каналам з возерам Безуменнік.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты M-35-04 Выданне 1990 года. Стан мясцовасці на 1986 год.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Басейн Піны
Катэгорыя:Азёры Пінскага раёна
Юстын Мучанік

**Юстын Мучанік** (таксама вядомы як святы Юстын; каля 100 — 165 г. н.э.) — адзін з першых хрысціянскіх апалагетаў, і разглядаецца ў якасці галоўнага тлумачальніка тэорыі Логаса ў 2 стагоддзі. Ён быў закатаваны разам з некаторымі з сваіх вучняў, і лічыцца святым Рымска-каталіцкай, англіканскай і Усходняй праваслаўнай царквы.

Большасць яго прац страчаныя, але захаваліся дзве апалогіі і дыялог. 

**Першая апалогія**

З захаваных твораў наібольш ранняя праца Юстына — «Першая апалогія» . Першая Апалогія, яго самы вядомы тэкст, горача абараняе мараль хрысціянскага жыцця і забяспечвае розныя этычныя і філасофскія аргументы, каб пераканаць рымскага імператара Антаніна Пія адмовіцца ад пераследу маладой царквы. Акрамя таго, ён таксама робіць тэалагічным-інавацыйную здагадку, што «семя хрысціянства» (праява Логаса, якія дзейнічаюць у гісторыі) на самой справе папярэднічала ўвасабленню Хрыста. Гэта паняцце дазваляе яму сцвярджаць, што многія вядомыя грэчаскія філосафы (у тым ліку Сакрат і Платон), чые працы ён быў добра вывучыў, былі хрысціянамі, хоць самі таго не ведалі. Створана яна, па розных ацэнках, паміж 149 і 155 годам. Юстын бароніць хрысціян ад абвінавачванняў у нешанаванні эллінскіх багоў і іншых злачынствах. У другой частцы апалогіі Юстын выкладае хрысціянскае вучэнне: апісвае старазапаветныя прароцтвы, якія, на яго думку, збыліся, і якія збудуцца, а таксама нагадвае падабенствы  іудзейска-хрысціянскай і эллінскіх релігій. 

**Другая апалогія** складаецца з пятнаццаці глаў і дапаўняе Першую. Юстын выкладае сенату хрысціянскае вучэнне, каб той абнародаваў яго і пазбавіў хрысціян ад лыжывых абвінавачванняў. Прынамсі, Юстын закранае тэму самагубства і дачы лыжывага сведчання, тэодыцэі, эсхаталогіі, ганенняў і смерці. Як і ў Першай апалогіі, Юстын цягам усяго аповяду праводзіць паралелі з грэчаскай літаратурай і філасофіяй. 

**Дыялог з іюдзеям Трыфанам**

Дыалог запісаны каля 160 года. Апанентам Юстына з’яўляецца элінізаваны іюдзей Трыфан (існуе мяркаванне, што апанент Юстына – гэта рабі Тарфон). Некаторыя вучоныя лічаць, што на самой справе дыялогу не было, і Трыфан — толькі літаратурны герой Юстына. Верагодны адрасат сачынення — Марк Пампей, які ўспамінаецца ў 141 главе.

Кампазіцыйна гэты твор падзяляюць на тры часткі:

* У першай (гл.     11 — 31) разглядаецца пытанне аб ролі Закона Майсея.
* У другой (гл.     32 — 110) ідзе пра значэнне і прыроду Іісуса Хрыста.
* У трэцяй (гл.     111 −142) Юстын дыскутуе аб выратаванні язычнікаў.

Упершыню на Беларусі “**Дыялог з іюдзеям Трыфанам**” надрукаваны  асобнай кнігай на польскай мове ў Нясвіжскай друкарні ў 1564 г. Назва кнігі раскрывае яе змест: “Святога Юстына філосафа і пакутніка Размова з Трыфанам жыдам, напісаная да Марка Пампея. У якой змяшчаецца навука аб праўдзівым пазнанні адзінага Бога і пасланца яго Іісуса Хрыста, якая раскрывае не толькі жыдоўскую, але і старых і цяперашніх сабіліянаў памылку. Да тае размовы прыдадзены кароткі ліст таго ж Юстына да двух братоў, у якім выпісвае, якое павінна быць жыццё і звычаі сапраўднага хрысціяніна”.

Захавалася шмат іншых твораў, якія прыпісваюць Юстыну, але іх атрыбуцыя падлягае сур’ёзнай крытыцы.
Тыранскі ўніверсітэт

**Тыранскі ўніверсітэт** () — найбуйнейшая і найбольш значная ВНУ Албаніі. Утвораны ў 1957 годзе на аснове Інстытута навук і 4 іншых ВНУ. З 1985 па 1992 насіў імя Энвера Ходжы (Universiteti i Tiranës «Enver Hoxha»).

У 1974/1975 навучальным годзе ва ўніверсітэце працавалі каля 900 выкладчыкаў, праходзілі навучанне 15,5 тыс. студэнтаў.

## Факультэты 
* Факультэт медыцыны
* Факультэт сацыяльных навук
* Факультэт прыродазнаўчых навук
* Факультэт гісторыі і філалогіі
* Факультэт права
* Факультэт эканамічных навук
* Факультэт замежных моў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Універсітэты Албаніі
Катэгорыя:Тырана
Катэгорыя:З’явіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Тыранскі ўніверсітэт
Шкодэр

**Шкодэр** (, серб. *Скадар*) — горад у Албаніі, размешчаны на беразе Скадарскага возера ў 20 км ад узбярэжжа Адрыятычнага мора, паблізу зліцця рэк Дрын і Буны.

За 13 км ад горада пралягае дзяржаўная мяжа з Чарнагорыяй. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам вобласці Шкодэр і акругі Шкодэр.

Шкодэр — чацвёрты па велічыні горад у Албаніі. Па стане на 2011 год насельніцтва горада разам з ваколіцамі складае 217.375 чалавек.

Шкодэр — адзін з самых старажытных і найбольш вядомых гарадоў Албаніі з найбагацейшай гісторыка-культурнай спадчынай. У цяперашні час таксама з’яўляецца асноўным эканамічным цэнтрам паўночнай Албаніі.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Албаніі
Буна

**Буна** () або **Баяна** () — рака на захадзе Балканскага паўвострава, працякае па тэрыторыі Албаніі і Чарнагорыі.  Выцякае з Скадарскага возера ля горада Шкодэр, упадае ў Адрыятычнае мора. Даўжыня ракі складае 41 км.

Катэгорыя:Рэкі Албаніі
Катэгорыя:Рэкі Чарнагорыі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Адрыятычнае мора
Федэратыўная хартыя

**Федэратыўная хартыя 1291 года** () — дакумент, які аформіў ваенны саюз кантонаў Швіц, Уры і Унтэрвальдэн, які лёг у аснову фарміравання Швейцарскай канфедэрацыі. Федэратыўная хартыя была падпісана прадстаўнікамі трох альпійскіх кантонаў пасля смерці караля Германіі Рудольфа I Габсбурга ў 1291 годзе, які спрабаваў аднавіць уладу Габсбургаў у рэгіёне. У адпаведнасці з хартыяй жыхары Швіца, Уры і Унтэрвальдэна абавязаліся аказваць адзін аднаму ваенную дапамогу супраць любой знешняй агрэсіі. Хоць заключэнне саюза кантонаў цалкам знаходзілася ў рамках агульнаеўрапейскага камунальнага руху, пазней Федэратыўная хартыя пачала разглядацца як фундаментальны дакумент, які заклаў аснову Швейцарскага саюза, а меркаваная дата яе падпісання — 1 жніўня — была абвешчана нацыянальным святам Швейцарыі.

## Спасылкі 
* Поўны тэкст Федэратыўнай хартыі 1291  
* Гісторыя Федэратыўнай хартыі 

Катэгорыя:Гісторыя Швейцарыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы XIII стагоддзя
Катэгорыя:Рукапісы XIII стагоддзя
Катэгорыя:1291 год у Еўропе
Катэгорыя:Федэралізм
Катэгорыя:Дагаворы паводле алфавіта
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў Швейцарыі
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў праве
Сафійскі ўніверсітэт імя Святога Клімента Охрыдскага

**Сафійскі ўніверсітэт імя Святога Клімента Охрыдскага** (; скарочана СУ) — найстарэйшая ВНУ Балгарыі. Носіць імя архіепіскапа Клімента Охрыдскага, аднаго з заснавальнікаў славянскага пісьменства.

Заснаваны ў 1888 годзе. Сучасны будынак пабудаваны ў 1924—1934 гадах. Мае 16 факультэтаў, 3 аддзяленні, на якіх навучаецца 22 тысячы студэнтаў. Універсітэт мае выдавецтва, вылічальны цэнтр, спартыўны цэнтр і інш. Рэктар — Іван Ілчаў.

У 1889 годзе быў адкрыты фізіка-матэматычны факультэт, а ў 1892 годзе — юрыдычны. У 1901 годзе ва ўніверсітэт паступілі першыя жанчыны-абітурыенткі (25 чалавек).

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Найдзен Вылчаў, балгарскі паэт, перакладчык
* Андрэй Германаў, балгарскі пісьменнік, перакладчык
* Ёрдан Стэфанаў Ёўкаў, балгарскі пісьменнік
* Стойка Стойкаў, балгарыст

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-сайт Сафійскага ўніверсітэта 

Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Меладрама

)]]
**Меладрама** ( — песня + дзеянне) — п'еса з завостранай інтрыгай, павышанай пачуццёвасцю і рэзкім проціпастаўленнем дабра і зла. У ёй адзначаецца рухавасць, патэтыка, перабольшаны паказ жарсцяў і адкрытая маральна-павучальная скіраванасць. Узнікла ў сярэдзіне XVIII ст. ў Францыі ў выглядзе музычнай драмы, дзе маналогі і дыялогі дзейных асоб чаргаваліся з музыкай і суправаджаліся ёй («Арфей і Еўрыдыка»  на словы , 1792). З канца XVIII ст. стала жанрам літаратурнай драмы ў еўрапейскім тэатры. Росквіт прыпадае на час бурнага грамадскага ўзрушэння. Затуханне адбываецца ў часе спакойнага і ўстойлівага жыцця.

## У кіно 
У кінематографе меладрама апісвае ўзвышаныя пачуцці і ракавыя абставіны. Вызначаецца кантраснасцю ў абмалёўцы дзейных асоб, напружанасцю дзеяння і павучальным канцом. У выглядзе фільма з’явілася ў 1900-я гг. (французская стужка , 1904). У Еўропе ўвасабляе апавяданне аб пакутлівай ахвяры, што паддалася спакусе (пераробкі на італьянскую стужку , 1915). Такую ролю выконвалі актрысы Грэта Гарба (Швецыя), Віўен Лі (Англія), Аста Нільсэн (Данія) і ўкраінка  (Расійская імперыя). Да вышыні сусветнага мастацтва жанр узняў Чарлі Чаплін (, 1923). У амерыканскім кіно змяшчае апавяданне аб сучаснай Папялушцы, што шчасліва заканчваецца ( рэжысёра Уільяма Уайлера, 1968). У Расіі адпаведнікам служыць фільм Уладзіміра Мяньшова  (1979). Пры рамантычнай скіраванасці апавядае аб любоўных прыгодах жанчыны ў жвавым пошуку кахання. У ЗША — Віктар Флемінг «Знесеныя ветрам» (1939), Роберт Уайз «Вестсайдская гісторыя» (1961) і   (1970). У Францыі — Клод Лелуш «Мужчына і жанчына» (1966), 5-серыйны фільм пра Анжаліку 1964—1968 гадоў.

Пры паходжанні дзейных асоб з простых людзей меладрама вылучаецца выкарыстаннем сямейна-побытавых і грамадскіх звычаяў народу. Народны экранны эпас ёсць адметнасцю італьянскага неарэалізму ( , 1953 і  , 1963), індыйскай музычнай пластыкі (Радж Капур , 1951), аргенцінскай музычнай культуры ( , 1954), расійскіх народнага  (Іван Пыр'еў , 1954) і музычнага шоу ( , 1936).

## Гл. таксама 
* Меладрама ў Беларусі

## Крыніцы 
Катэгорыя:Драма
Катэгорыя:Віды і жанры тэатра
Катэгорыя:Жанры кіно
Катэгорыя:Літаратура
Катэгорыя:Драматургія
Андрэй Германаў

**Андрэй Ге́рманаў** (; , с. , Балгарыя — , ) — балгарскі паэт і перакладчык. Заслужаны дзеяч культуры НРБ.

У 1956 годзе ён скончыў Сафійскі ўніверсітэт, Ніл Гілевіч.
* Касцёр на вяршыні: Выбр. лірыка : Пер. з балгар. мовы / Уклад. і прадм. А. Вярцінскага. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1975. — 111с., 1л. партр.

## Літаратура 
* *Гілевіч Н.* Верная вялікім запаветам. — Мн., 1977.

## Спасылкі 
* [Научете повече за творчеството на Андрей Германов от Своден каталог НАБИС](http://primo3.nalis.bg:1701/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&vl(1UI0)=contains&scp.scps=scope%3A%28ALL%29&vl(28101403UI1)=all_items&frbg=&tab=default_tab&dstmp=1391441449193&srt=rank&vl(12610808UI0)=any&ct=search&mode=Basic&dum=true&tb=t&indx=1&vl(freeText0)=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9+%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2&fn=search&vid=NALIS_VIEW)
* Поезия и писма на Андрей Германов, liternet.bg
* Из *«Четиристишия»* на Андрей Германов , litclub.com
* *«Думи за Андрей Германов»*, Найден Вълчев, в-к «Литературен форум», броеве 5-9, 2001 г.
* Творы А. Германава на Беларускай палічцы

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Балгарыі
Катэгорыя:Балгарскамоўныя паэты
Катэгорыя:Выпускнікі Сафійскага ўніверсітэта
Скадарскае возера

**Скада́рскае возера** ці **Шкодэр** — найбуйнейшае возера Балканскага паўвострава, размяшчаецца на тэрыторыі Чарнагорыі і Албаніі. 

Плошча воднай паверхні возера складае каля 390 км², але можа павялічвацца да 530 км² у зімовае разводдзе. У сярэднім плошча складае 475 км², з якіх каля 2/3 возера належыць Чарнагорыі, астатняя частка належыць Албаніі. Глыбіні да 44 м. Сцёк праз раку Буна ў Адрыятычнае мора.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Албаніі
Катэгорыя:Азёры Чарнагорыі
Актэон

**Актэо́н** (**Актэй**; ) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі, сын  і Аўтаноі, унук Апалона і Кірэны. Яго выхоўваў кентаўр Хірон, які вучыў яго паляванню. Удзельнік індыйскага паходу Дыяніса. Змагаўся на калясніцах у гульнях па Афельту.

## Спасылкі 
* Актеонъ // 
* 

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Беотыі
Катэгорыя:Катастэрызмы
Катэгорыя:Ахвяры жывёл
Качайла

**Кача́йла** — возера ў Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, за 35 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Ляхавічы, за 4,8 км на поўдзень ад вёскі Навасёлкі, паміж урочышчамі Барчаны, Замошша і Дражны. Адносіцца да басейна ракі Шчара.

Плошча паверхні 0,055 км², даўжыня 0,3 км, шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км. Возера правільнай круглай формы. Акружана шырокай забалочанай поймай, да якой прылягаюць забалочаныя лугі з хмызняком. Схілы катлавіны невыразныя, вышынёй 1—2 м. Берагі пясчаныя, нізкія. На паўднёвым захадзе каналізаваным ручаём звязана з вялікай сістэмай меліярацыйных каналаў.

У возеры водзяцца акунь, плотка, лешч, шчупак, лінь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-113 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Ляхавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Шчары
Залескі

**Залескі** — прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Адам Іосіфавіч Залескі (нар. 1912) — беларускі гісторык, этнограф.
* Аляксандр Яфімавіч Залескі (нар. 1939) — беларускі матэматык. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1991). Доктар фізіка-матэматычных навук (1978), прафесар (1986).
* Аляксей Іванавіч Залескі (нар. 1994) — беларускі футбаліст.
* Андрэй Іванавіч Залескі (нар. 1991) — беларускі футбаліст.
* Браніслаў Францавіч Залескі (1819—1880) — польскі і беларускі мастак.
* Кірыл Барысавіч Залескі (нар. 1980) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Марцін Залескі (1796—1877) — польскі мастак.
* Юзаф Багдан Залескі (1802—1886) — польскі паэт.
* Юзаф Залескі (1727—1793) — езуіцкі святар і педагог.
* Язафат Залескі (1785—1868) — каталіцкі прапаведнік і педагог

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* У Брэсцкай вобласці:
** Залескі — вёска ў Кобрынскім раёне.

* У Гродзенскай вобласці:
** Залескі — вёска ў Мастоўскім раёне.
** Залескі Бор — вёска ў Свіслацкім раёне.
Полацкі сшытак

**Полацкі сшы́так** — зборнік барочнай музыкі (у літаратуры **Астраме́чаўскі ру́капіс** ці **Ру́капіс 127/56 Ягелонскай бібліятэ́кі**, сучасная архіўная сігнатура 10002) — нотны рукапіс, уклеены ва ўніяцкі трэбнік ВКЛ, які ў 1962 г. знайшоў беларускі прафесар Адам Мальдзіс. Даследаваўся польскім музыказнаўцам Ежы Голасам. З таго часу Е. Голас фігуруе ў энцыклапедыях як афіцыйны адкрывальнік рукапісу. Зборнік быў складзены ў вёсцы Астрамечава на Берасцейшчыне, але належаў полацкаму біскупу, таму атрымаў назву «Полацкі сшытак». У наш час творы з «Полацкага сшытку» трывала ўвайшлі ў партытуры беларускіх, польскіх і нямецкіх музыкантаў.

## Гісторыя даследавання 
Пасля вайны з нямецкіх запаснікаў у Польшчу трапіў беларускі ўніяцкі трэбнік, які ў 1956 г. паступіў у Бібліятэку Ягелонскага ўніверсітэта (Кракаў).

У Ягелонскай бібліятэцы ўніяцкі трэбнік, які змяшчаў уклееныя ноты, быў пазначаны Астрамечавам. Вёсак Астрамечава ў Беларусі дзве: на Полаччыне і на Берасцейшчыне. Першыя выканаўцы твораў са зборніку — музыкі гурта «Кантабіле» — прапанавалі назву «Полацкі».

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
* «Полацкі сшытак» аказаўся Астрамечаўскім // Наша Ніва
* Скан рукапісу Полацкага сшытка // IMSLP

Катэгорыя:Музыка Беларусі
Катэгорыя:Астрамечава
Катэгорыя:Музыка барока
Катэгорыя:Ягелонская бібліятэка
Бяляеўка

**Бяляеўка** — тапонім.

## Беларусь 
* Бяляеўка — вёска ў Залескім сельсавеце Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці.
* Курынка ці Бяляеўка — рака ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці.
## Расія 
* Бяляеўка (Бяляеўскі раён)
## Украіна 
* Біляіўка ці Бяляеўка — горад у Адэскай вобласці.
Жабы (возера)

**Жабы**, **Жаб’е** — возера ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, за 6 км на паўднёвы захад ад горада Ганцавічы, за 2,4 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Боркі, каля балота Качай. Адносіцца да басейна ракі Цна.

Плошча паверхні 0,011 км², даўжыня 0,2 км, шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,6 км.

Возера акружана шырокай забалочанай поймай, да якой прылягаюць забалочаныя лугі з рэдкім хмызняком. Берагі пясчаныя, нізкія, параслі хмызняком, месцамі лесам, пераважна забалочаныя. Зарастае істотна.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-113 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Ганцавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Цны (прыток Прыпяці)
Уладзімір Віктаравіч Амарын

**Уладзімір Віктаравіч Амарын** (нар. , , БССР) — міністр фінансаў Рэспублікі Беларусь (2014—2018).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1961 годзе ў Мінску.

Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава ў 1983 годзе, у 2006 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

З 1983 года працуе ў фінансавай сістэме Беларусі на розных пасадах. У 2001—2006 гадах — начальнік Галоўнага ўпраўлення бюджэтнай палітыкі, у 2006—2008 гадах — намеснік міністра фінансаў Беларусі, з 2008 года — першы намеснік міністра фінансаў Беларусі.

6 лістапада 2014 года прызначаны міністрам фінансаў Рэспублікі Беларусь.

16 кастрычніка 2015 года пастановай Савета Міністраў № 870 у складзе Урада склаў свае паўнамоцтвы перад нававыбраным Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь, а 17 снежня 2015 года ўказам Прэзідэнта № 500 зноў зацверджаны на пасадзе міністра.

31 жніўня 2018 года быў вызвалены з пасады міністра фінансаў.

Катэгорыя:Міністры фінансаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністра фінансаў Рэспублікі Беларусь
Прарокі ў ісламе

thumb|270px|right|Арабскі надпіс "*Анбійя*" азначае *Прарокі*
**Праро́кі ў ісла́ме** () — людзі, якіх мусульмане лічаць, што яны былі прызначаны, каб несці людзям асаблівую місію і накіроўваць іх да Бога. Ісламская традыцыя лічыць, што Бог паслаў Сваіх паслоў да кожнай нацыі, гэта сцвярджэнне з'яўляецца абавязковай часткай вучэння ісламу. Мусульмане вераць, што кожнаму прароку была дадзена вера пакланяцца Богу, гэтак жа як і іх паслядоўнікам. Кожны прарок мусульманскай веры прапаведаваў тое ж самае асноўнае вучэнне: адзінства Бога, пакланенне адзінаму Богу, пазбяганне ідалапаклонства і граху, вера ў дзень Уваскрэсення або дзень суда, жыццё пасля смерці. Кожны прыйшоў прапаведаваць іслам у розны час у гісторыі, а некаторыя казалі, што чакаюць канчатковага прарока і пасланца Бога, якога можна ўмоўна назваць "*Ахмедам*", шырока вядомага як Мухамад. Кожны прарок накіроўваў паведамленне групе людзей, і, такім чынам, прапаведваў іслам у адпаведнасці з часам.

Пасланцы-Прарокі былі людзі, якім было загадана перадаць і распаўсюдзіць тое, што Бог адкрыў ім. Верыць у Пасланца-прарокаў значыць верыць, што Бог паслаў іх, каб удасканальваць сваё жыццё і сваю будучую жыццё, і Ён дапамагаў ім цудамі, якія дэманструюць іх праўдзівасць, што яны перадавалі пасланне Бога, трэба шанаваць іх і не дапускаць дыскрымінацыі або адрозненняў паміж любым з іх. Мухамад і іншыя Пасланцы або прарокі былі заўсёды непагрэшнымі, згодна Карана (5: 116) (11: 36 - 37, 40 - 47). (37: 139 - 142) (66: 1).

Мусульмане вераць, што Бог, нарэшце, паслаў Мухамада перадаць пасланне Карана, які з'яўляецца ўніверсальным у сваім паведамленні. Мусульмане вераць, што Каран застанецца нятленным, таму што папярэднія ісламскія святыя кнігі (Тора дадзеная Майсею, Псалмы дадзеныя Давіду і Евангелля дадзенае Ісусу) дзейнічалі на працягу толькі пэўнага часу. Мухамад, будучы апошнім прарокам, стварыў кнігу, якая будзе заставацца ў яе сапраўднай форме да апошняга дня.

## Імёны прарокаў у ісламе
Імёны 28 прарокаў згаданыя непасрэдна ў Каране. Яшчэ пяць прарокаў (Шыс, Хідры, Йуша, Шем'ун і Ішманія) дайшлі са зборнікаў хадысаў.

Катэгорыя:Іслам
Катэгорыя:Каран
Катэгорыя:Біблія