open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шахруд

**Шахруд**, **Імамшэхр** — горад у Іране. Самы буйны горад астана Семнан. Насельніцтва — 134 920 чалавек (2006). У 2006 годзе ў Імамшэхры былі знойдзены сляды дагістарычнага, 8000-гадовага паселішча. Былі знойдзены печы, рамесныя майстэрні, і іншыя сведчанні паселішча. Музей.

Катэгорыя:Гарады Ірана
Эдэн Голан

**Эдэ́н Гола́н**, *Эдэн Галан* (; нар. 5 кастрычніка 2003, Кфар-Сава, Ізраіль) — ізраільская , предстаўніца Ізраіля на конкурсе песні «Еўрабачанне-2024» з песняй Hurricane, заняла 5 месца і 2 месца паводле галасавання гледачоў.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Кфар-Сава 5 кастрычніка 2003 года. У дзяцінстве разам з бацькамі пераехала ў Маскву ў сувязі з працай бацькі, дзе правяла 13 гадоў. Яе бацька Эдзі — латвійскі яўрэй па паходжанні, маці Вольга — ўкраінская яўрэйка. У Эдэн ёсць малодшы брат Шон. Дзед Юрый Голан (былы Глаголеў) скончыў факультэт журналістыкі МДУ, працаваў у латвійскай газеце «Савецкая моладзь».

Паводле слоў Голан, у яе засталіся дваякія пачуцці ад знаходжання ў Расіі. З аднаго боку, яна ўдзячная ёй за старт пеўчай кар’еры, але ў той жа час ёй было дыскамфортна па прычыне частых праяў антысемітызму.

У 2015 годзе прымала ўдзел у расійскім нацыянальным адборы на «Дзіцячае Еўрабачанне — 2015». У фінале стала пятай, набраўшы 22 балы (на 12 менш, чем пераможца Міхаіл Смірноў).

У 2016 годзе выступіла на «Дзіцячай Новай хвалі» ў Крыме, у тым ліку выканаўшы ў дуэце з Нюшай яе хіт «Вою на Луну».

У 2018 годзе Голан стала фіналісткай пятага сезона шоу «Голос. Дети» (каманда Пелагеі).

Супрацоўнічае з Інонам Яхелем.

### Удзел у конкурсе песні Еўрабачанне 2024 
Пры падрыхтоўцы да «Еўрабачання 2024» Ізраільская карпарацыя тэлерадыёвяшчання вырашыла ў чарговы раз выбраць прадстаўніка Ізраіля на конкурс з дапамогай супрацоўніцтва з каналам Keshet 12 і праграмай The Next Star. Эдэн Голан упэўнена перамагала на ўсіх этапах шоу, у апошні дзень выканаўшы песню Уітні Х’юстан «I Have Nothing», і ў выніку была абрана прадстаўніцай сваёй краіны на фінале конкурсу ў Швецыі.

На думку аглядальніка ізраільскай версіі часопіса Time Out Авішая Селы, які прадказаў удзел Голан у Еўрабачанні, «ёй пад сілу праспяваць нават тэлефонную кнігу». Голан, выканаўшы песню «Hurricane», прайшла ў фінал конкурсу і паводле яго вынікаў заняла пятае месца.

Выступленне Голан на Еўрабачанні адзначылася шэрагам скандалаў. Незадоўга да фіналу Еўрабачання ва Украіне ўзнялася кампанія з заклікам байкатаваць выступленне спявачкі праз тое, што ў 2016 годзе яна ўдзельнічала ў дзіцячым песенным конкурсе ў Крыме ва ўзросце 12 гадоў. 12 мая 2024 года яна трапіла ў базу ўкраінскага сайта «Міратворца» з прычыны «свядомага парушэння мяжы з мэтай пранікнення на акупаваныя тэрыторыі» і ўчынення іншых злачынстваў супраць Украіны. Украінскія члены журы не прысудзілі Голан ніводнага бала. Тым не менш, Голан выказалася пазней, што ганарыцца магчымасцю выступаць за сваю краіну, адчувае любоў і падтрымку суайчыннікаў, а таксама прысвячае свой выступ ізраільскім закладнікам.

## Дыскаграфія 
### Сінглы 
* *Ghost Town* (2022)
* *Let Me Blow Ya Mind* (2022)
* *Taxi* (2023)
* *Dopamine* (2023)
* ''Hurricane (2024)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* הכירו את עדן גולן (mako.co.il)
* Эдэн Голан на сайце конкурсу песні Еўрабачанне

Катэгорыя:Прадстаўнікі Ізраіля на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2024
Каен

**Каен** (перс. قائن‎) — горад ва ўсходняй частцы Ірана, у астане Паўднёвы Харасан. Адміністрацыйны цэнтр шахрэстана Каен.

Размешчаны на поўнач ад горада Бірджэнд. Важны гандлёвы цэнтр; важнае месца ў эканоміцы займаюць таксама вытворчасць лямца і дываноў, вырошчванне шафрана. 10 мая 1997 года ў раёне горада адбыўся моцны землятрус, які стаў прычынай гібелі больш за 2000 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Ірана
Баруджэн

**Баруджэ́н** (перс. بروجن‎) — горад на паўднёвым захадзе Ірана, у астане Чахармахаль і Бахціярыя. Адміністрацыйны цэнтр шахрэстана Баруджэн. Насельніцтва — 49 077 чалавек (2006). знаходзіцца на ўсходзе астана, у горнай мясцовасці цэнтральнага Заграса, на вышыні 2 241 метра над узроўнем мора.

Баруджен размешчаны прыблізна за 55 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад Шэхрэ-Корда, адміністрацыйнага цэнтра правінцыі і за 400 кіламетраў на поўдзень ад Тэгерана.

Катэгорыя:Гарады Ірана
Марказі

**Марказі** — адзін з 31 астанаў Ірана. Размешчаны на захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі — горад Эрак. Іншыя буйныя гарады — Савэ, Мехелат, Хамейн, Дэліджан, Тафрэш, Аштыян, Шазенд. Плошча — 29 130 км², насельніцтва — 1 351 257 чалавек (2006).

Катэгорыя:Астаны Ірана
Venevisión

**Venevisión** — венесуэльская тэлевізійная сетка, якая належыць Grupo Cisneros. Ён быў заснаваны 1 сакавіка 1961 года Дыега Сіснерасам. Гэта адзін з найбуйнейшых вытворцаў тэленавел у свеце, разам з Televisa, TV Azteca, Telemundo, TV Globo, Caracol Televisión, RCN Televisión, ABS-CBN, GMA Network і Channel 3.

## Тэлевізійныя праграмы 
* Deportivas Venevisión (1961–)
* Miss Venezuela (1972–)
* Súper sábado sensacional (1972–)
* Primer Impacto (2001–)
* Portadas al Día (2005–)
* Noticias Venevisión (2006–)
* Primer contacto (2007–)
* Más allá de la Belleza (2009–)
* Close Up (2010–)
* Entrevista matutina (2016–)
* Documento Venevisión (2023–)
* Abriendo Puertas (2023–)

## Гл. таксама 
* Televisa
* Telemundo
* TV Globo

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-сайт 

Катэгорыя:Тэлеканалы Венесуэлы
Катэгорыя:Тэлеканалы на іспанскай мове
Хузестан

**Хузестан** (перс. خوزستان‎) — астан на паўднёвым захадзе Ірана. Мяжуе з астанамі Ілам на паўночным захадзе, Лурэстан — на поўначы, Ісфахан — на паўночным усходзе, Чахармахаль і Бахціярыя — на ўсходзе, Кахгілуе і Баерахмед і Бушыр — на паўднёвым усходзе, з Іракам — на захадзе. З поўдня абмываецца водамі Персідскага заліва. Плошча — 64 055 км², насельніцтва — 4 274 979 чалавек. Адміністрацыйны цэнтр — горад Ахваз.
Савэ

**Савэ** (перс. ساوه‎) — горад на захадзе Ірана, у астане Марказі. Адміністрацыйны цэнтр шахрэстана Савэ. Другі па колькасці насельніцтва горад правінцыі. Буйны сельскагаспадарчы цэнтр, асноўнай прадукцыяй якога з'яўляецца пшаніца і бавоўна. Знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Марказі, у горнай мясцовасці, на вышыні 998 метраў над узроўнем мора. Размешчаны прыблізна за 115 кіламетраў на паўночны ўсход ад Эрака, адміністрацыйнага цэнтра астана і за 110 кіламетраў на паўднёвы захад ад Тэгерана.

Катэгорыя:Гарады Ірана
Мехелат

**Мехелат** (перс. محلات‎) — горад на захадзе Ірана, у астане Марказі. Адміністрацыйны цэнтр шахрэста Мехелат. Чацвёрты па колькасці насельніцтва горад астана. Мехелат - адзін з галоўных вытворцаў і экспарцёраў кветак у Іране і кожны год, у верасні ў горадзе праходзіць фестываль кветак. Знаходзіцца на паўднёвым усходзе астана Марказі, у горнай мясцовасці, на вышыні 1775 метраў над узроўнем мора. Мехелат размешчаны за 70 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад Эрака, адміністрацыйнага цэнтра правінцыі і за 205 кіламетраў на паўднёвы захад ад Тэгерана.

Катэгорыя:Гарады Ірана
Хамейн

**Хамейн** (перс. خمین‎) — горад на захадзе Ірана, у астане Марказі. Адміністрацыйны цэнтр шахрэстана Хамейн. Трэці па колькасці насельніцтва горад правінцыі. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы астана Марказі, у горнай мясцовасці, на вышыні 1787 метраў над узроўнем мора. Хамейн размешчаны прыблізна за 60 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад Эрака, адміністрацыйнага цэнтра правінцыі і за 250 кіламетраў на паўднёвы захад ад Тэгерана.

Катэгорыя:Гарады Ірана
Іаган Готлаб Лейдэнфрост

**Іаган Готлаб Лейдэнфрост** (;  — ) — нямецкі лекар і тэолаг, які ўпершыню апісаў навуковы феномен, названы пасля эфектам Лейдэнфроста.

## Біяграфія 
Іаган Готлаб Лейдэнфрост нарадзіўся ў Распервендзе, сельскай акрузе ў камуне Берга ў графстве Штольберг-Штольберг у зямлі Саксонія-Ангальт. Яго бацька, Іаган Генрых Лейдэнфрост, быў пастарам. Пра жыццё Лейдэнфроста да пачатку яго акадэмічнай кар’еры вядома мала.

Лейдэнфрост пачаў вывучаць багаслоўе ва ўніверсітэце Гісена. Неўзабаве ён перайшоў на медыцынскі факультэт, пазней вучыўся ў Лейпцыгскім універсітэце і ва ўніверсітэце Гале.

У 1741 годзе ён атрымаў доктарскую ступень у галіне медыцыны за трактат па даследаванні руху цела чалавека «Гарманічныя адносіны рухаў у арганізме чалавека». Пасля завяршэння вучобы Лейдэнфрост некалькі гадоў падарожнічаў, а падчас Першай Сілезскай вайны быў палявым лекарам.

У 1743 годзе Лейдэнфросту прапанавалі пасаду прафесара ва ўніверсітэце Дуйсбурга. У 1745 годзе ён ажаніўся з жыхаркай Дуйсбурга, Ганнай Карнеліяй Калькоф. У мужа і жонкі было сямёра дзяцей, у тым ліку Ёханна Улрыке (1752—1819), якая пасля стала жонкай вядомага нямецкага багаслова Крысціяна Крафта. Ва ўніверсітэце Дуйсбурга Лейдэнфрост выкладаў медыцыну, фізіку і хімію, а таксама выконваў пасаду рэктара ўніверсітэта і адначасова вёў прыватную медыцынскую практыку.

У 1756 годзе Лейдэнфрост стаў членам Прускай акадэміі навук, а ў 1773 годзе яго абралі членам акадэміі Леапальдзіна па аддзяленні медыцыны.

За сваё жыццё Лейдэнфрост апублікаваў больш за семдзесят рукапісаў, у тым ліку De Aquae Communis Nonnullis Qualitatibus Tractatus («Трактат пра некаторыя ўласцівасці простай вады») (1756), у якім быў упершыню апісаны эфект Лейдэнфроста (хоць гэтую з’яву раней адзначаў Герман Бургавэ ў 1732 г.). Лейдэнфрост памёр у Дуйсбургу. У яго памяць 1 кастрычніка 2006 г. на будынку старой школы ў Распервендзе была ўстаноўлена мемарыяльная шыльда.
Уільям Фейрберн

Сэр **Уільям Фейрберн** (; —) — шатландскі інжынер і прамысловы дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 лютага 1789 года шатландскім горадзе Келса ў сям’і фермера.

У раннім узросце праявіў цікавасць да механікі, служыў вучнем слесара-рамонтніка ў Ньюкасл-апан-Тайне, дзе пасябраваў з Джорджам Стэфенсанам. У 1813 годзе пераехаў у Манчэстэр і працаваў у інжынераў Адам Паркінсана і Томаса Х’юза. У 1817 годзе заснаваў сумесна з Джэймсам Лілі кампанію па вытворчасці млынавага абсталявання Fairbairn and Lillie Engine Makers.

Вучыўся і працаваў у інстытуце Institution of Civil Engineers. У 1820-х—1830-х гадах разам з матэматыкам і інжынерам Ітанам Ходжкінсанам займаўся пытаннямі аптымальнага сячэння жалезных бэлек, якія выкарыстоўваліся пры будаўніцтве моста Water Street на чыгунцы Ліверпуль—Манчэстэр. У 1840-х гадах працаваў разам з інжынерам-чыгуначнікам Робертам Стэфенсанам, сынам сябра яго маладосці Джорджа.

Калі ў Англіі баваўняная прамысловасць прыйшла ў заняпад, Уільям Фейрберн выкарыстоўваў непатрэбныя катлы для паравозаў і ў суднабудаванні. Займаўся праектаваннем новых суднаў. Разам з Джэймсам Лілі пабудавалі ў Манчэстэры ў 1830 годзе колавы параход Lord Dundas. Затым яны перанеслі караблебудаўнічы завод у Лондан, дзе на працягу 1834—1845 гадоў пабудавалі больш за восемдзесят суднаў, уключаючы параход Pottinger водазмяшчэннем у 1250 тон для кампаніі Peninsular and Oriental Company і ваенны ветразны фрэгат з металу HMS Megaera.

У 1848 годзе Фейрберн сышоў з галіны караблебудавання і свой інжынерны досвед пачаў выкарыстоўваць пры будаўніцтве мастоў з каробчатымі фермамі, сярод якіх былі Britannia Bridge і Conwy Railway Bridge.

У 1839 годзе ён займаўся будаўніцтвам чыгуначных лакаматываў тыпу 0-4-0 для чыгункі Manchester and Bolton Railway. Да 1862 яго кампанія Millwall Iron Works пабудавала больш за 400 такіх лакаматываў для чыгунак Great Western Railway і London and North Western Railway.

Акрамя гэтага Фейрберн распрацаваў у 1844 годзе ланкашырскі тып паравых катлоў, эксперыментаваў са шклянымі балонамі, распрацаваў сумесна з Thomas Beeley кацёл Fairbairn-Beeley boiler.
Далхаўзскі ўніверсітэт

**Далхаўзскі ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Галіфакс у правінцыі Новая Шатландыя, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Установа была створана як каледж у 1818 годзе віцэ-губернатарам Новай Шатландыі Джорджам Рамзі, 9-м графам Далхаўзі, ад тытула якога і паходзіць назва ўстановы. У 1997 годзе каледж быў рэарганізаваны, аб'яднаны з Нова-Шатландскім тэхнічным універсітэтам і сам атрымаў статус універсітэта і сучасную назву. Сёння ўніверсітэт прапануе больш за 200 адукацыйных праграм на 13 факультэтах. Ён з’яўляецца сябрам групы навукова-інтэнсіўных універсітэтаў Канады. Сярод вядомых выпускнікоў універсітэта — лаўрэат Нобелеўскай прэміі і 94 стыпендыята Родса.

## Структура 
* Факультэт сельскай гаспадаркі
* Факультэт архітэктуры і планавання
* Факультэт мастацтваў і сацыяльных навук
* Факультэт камп'ютарных навук
* Факультэт стаматалогіі
* Факультэт інжынерыі
* Факультэт здароўя
* Факультэт правазнаўства
* Факультэт менеджменту
* Факультэт медыцыны
* Факультэт прыродазнаўчых навук
* Факультэт магістратуры і аспірантуры
* Факультэт адкрытага навучання і развіцця кар'еры

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Эзафагастомум калумбійскі

**Эзафагастомум калумбійскі** (*Oesophagostomum columbianum*) — від круглых чарвякоў сямейства  апісаны Кёрцісам у 1890 годзе.

## Гаспадары 
Паразітуе на ,  і .

Катэгорыя:Рабдытыды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1890 годзе
Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
Дэліджан

**Дэліджа́н** (перс. دليجان‎) — горад на захадзе Ірана, у правінцыі Марказі. Адміністрацыйны цэнтр шахрэста Дэліджан. Пяты па колькасці насельніцтва горад астана. Дэліджан — значны рэгіянальны прамысловы цэнтр, асноўнай прадукцыяй якога, з’яўляюцца будаўнічыя матэрыялы, а таксама дываны. Знаходзіцца на паўднёвым усходзе астана Марказі, у горнай мясцовасці, на вышыні 1541 метра над узроўнем мора. Дэліджан размешчаны прыблізна за 90 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад Эрака, адміністрацыйнага цэнтра правінцыі і за 190 кіламетраў на паўднёвы захад ад Тэгерана. Насельніцтва — 31 852 чалавекі (2006).

Катэгорыя:Гарады Ірана
Універсітэт Святой Ганны

**Універсітэт Святой Ганны** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў мястэчку Чэрч-Пойнт у правінцыі Новая Шатландыя, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Гэта франкамоўны ўніверсітэт, адзіны ўніверсітэт з фанцузскай мовай навучання ў так званых марскіх правінцыях Канады. Ён быў заснаваны 1 верасня 1890 года святаром Густавам Бланшам, каб садзейнічаць атрыманню вышэйшай адукацыі выхадцамі з Францыі ў Новай Шатландыі. Універсітэт быў названы ў гонар святой Ганны, маці Дзевы Марыі.

## Структура 
* Факультэт мастацтваў і навук
* Факультэт прафесійных студый

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з французскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Сяргей Канстанцінавіч Носаў

**Сяргей Канстанцінавіч Носаў** (; нар. , , Чалябінская вобласць, РСФСР) — расійскі палітык. Губернатар Магаданскай вобласці з 13 верасня 2018 г. (врио 28 мая — 13 верасня 2018 г.). Член прэзідыума Дзяржаўнага Савета Расійскай Федэрацыі з 28 студзеня па 2 жніўня 2019 года і з 21 снежня 2020 года. Член Вышэйшай рады партыі «Адзіная Расія».

Кіраўнік горада Ніжні Тагіл (2012—2018), віцэ-губернатар Свярдлоўскай вобласці (ліпень-кастрычнік 2012), генеральны дырэктар Ніжнетагільскага металургічнага камбіната (1999—2005).

З-за падтрымкі ўварвання Расіі на Украіну і незаконнай дэпартацыі ўкраінскіх дзяцей знаходзіцца пад санкцыямі ўсіх краін Еўрасаюза, ЗША і шэрагу іншых дзяржаўПерайсці да падзелу «Санкцыі».

20 мая 2024 года з рабочым візітам наведаў Рэспубліку Беларусь.
Носаў

**Носаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Мікалаевіч Носаў — савецкі пісьменнік
* Сяргей Канстанцінавіч Носаў — расійскі палітык
Эзафагастомум зубчаты

**Эзафагастомум зубчаты** (*Oesophagostomum dentatum*) — від круглых чарвякоў сямейства , упершыню апісаны Рудольфі ў 1803 годзе.

## Гаспадары 
Паразітуе на  і  свіннях. Таксама адзначаны ў відаў , , .

Катэгорыя:Рабдытыды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1803 годзе
Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
ААС

**ААС**:
* ААС (арганізацыя)
* Атамна-абсарбцыйная спектраскапія
Тафрэш

**Тафрэш** (перс. تفرش‎) — горад на захадзе Ірана, у правінцыі Марказі. Адміністрацыйны цэнтр шахрэста Тафрэш. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы астана Марказі, у горнай мясцовасці, на вышыні 1973 метраў над узроўнем мора. Размешчаны  прыблізна за 70 кіламетраў на паўночны ўсход ад Эрака, адміністрацыйнага цэнтра правінцыі і за 155 кіламетраў на паўднёвы захад ад Тэгерана.

Катэгорыя:Гарады Ірана
Чачот

**Чачот** — прозвішча.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Антон Антонавіч Чачот — псіхіятр
* Ян Чачот — беларускі і польскі паэт, драматург
Рэза Пехлеві

**Рэза-шах Пехлеві** (перс. رضا شاه پهلوی‎;  — ) — трыццаць чацвёрты шах Ірана з 1925 года па 1941 год з дынастыі Пехлеві. Рэфарматар.

## Рэформы 
Па яго ініцыятыве была праведзена судовая рэформа (1927—1928), адменены капітуляцыйны рэжым (1928), былі прыняты Грамадзянскі кодэкс (1929), закон супраць гвалтоўных захопаў зямлі (1930), закон аб продажы дзяржаўных земляў (1934), уведзены аўтаномны мытны тарыф. У 1935 годзе выдаў дэкрэт аб зняцці чадры. У тым жа 1935 годзе Рэза-шах запатрабаваў, каб замежныя дзяржавы пачалі афіцыйна выкарыстоўваць саманазву дзяржавы — «Іран». Абапіраючыся на рэарганізаваную армію, Рэза-шах вёў барацьбу супраць сепаратызму буйных феадалаў.

## Другая сусветная вайна 
У 1941 годзе, падчас Другой сусветнай вайны, Рэза-шах паспрабаваў адмовіць Вялікабрытаніі і СССР у размяшчэнні іх войскаў на тэрыторыі Ірана, пасля чаго 25 жніўня 1941 г. савецкія і англійскія войскі з двух канцоў краіны перасеклі іранскую мяжу. Было абвешчана, што на ўвесь перыяд Другой сусветнай вайны яны бяруць тэрыторыю пад свой кантроль, а шаху было прапанавана адрачыся ад прастолу. Адрачэнне адбылося 16 верасня 1941 года. Экс-шах памёр у выгнанні ў Яганесбургу, у Паўднёвай Афрыцы, у 1944 годзе.

Яго сын Махамед Рэза Пехлеві перанёс парэшткі бацькі ў Іран і ўзвёў яму раскошны маўзалей, аднак пасля ісламскай рэвалюцыі па распараджэнні аятал маўзалей быў разбураны.
Эзафагастомум мазгавы

**Эзафагастомум мазгавы** (*Oesophagostomum columbianum*) — від круглых чарвякоў сямейства  апісаны Мерцам у 1948 годзе.

## Гаспадары 
У Беларусі адзначаны ў ,  і .

Катэгорыя:Рабдытыды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1948 годзе
Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
Аваскоп

**Аваскоп** (ад  — яйцо) — аптычная прылада для візуальнай праверкі якасці яек перад закладкай у інкубатар і падчас іх інкубацыі, а таксама для кантролю за якасцю харчовых яек. Ацэнку яек праводзяць пры прасвечванні. Аваскоп дазваляе выявіць няякасныя яйкі на ранняй стадыі інкубацыі і павысіць працэнт вылуплення.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Аптычныя прыборы
Авантурын

**Авантурын** () — дробназярністая разнавіднасць кварца (кварцыту). Уяўляе сабой тонка- або дробназярністую горную пароду, якая складаецца з кварца і дробных рассеяных уключэнняў слюдзяных лускавінак, а часам хларыту ці гематыту. Авантурын адносіцца да метамарфічных горных парод, якія ўзніклі пры ўшчыльненні і перакрышталізацыі пясчана-гліністых асадкаў, часцей пясчанікаў, у кварцыты і крышталічныя сланцы.
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Метамарфічныя горныя пароды
Кірбі

**Кірбі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ванеса Кірбі — англійская актрыса
* Уільям Кірбі — брытанскі энтамолаг
Атаскоп

**Атаскоп** ( р.скл.  — «вуха» і  — «аглядаць») — прылада, якая выкарыстоўваецца ЛОР-урачамі і акустыкамі па слыхавых апаратах для прагляду і агляду вонкавага слыхавога праходу, уключаючы барабанную перапонку (атаскапія).

Складаецца з ручкі, у якой знаходзіцца батарэйка або акумулятар, крыніца святла і вушная варонка, якая ўстаўляецца ў вуха.

Катэгорыя:Медыцынскія прылады
Арчэртаг

**Арчэртаг**, або **арчэры-таг** (), таксама вядомы як **баявая стральба з лука** ) — камандны від спорту, падобны на выбівалы, пейнтбол або лазертаг, у якім выкарыстоўваюцца лук і стрэлы з мяккім наканечнікам.

## Гісторыя 
Арчэртаг быў створаны амерыканцам Джонам Джэксанам у 2011 годзе пад брэндам «Archery Tag». Папулярнасць арчэртага ўзрасла дзякуючы серыі кніг і фільмаў *«Галодныя гульні»* — Джэксан уладкоўваў стральбу па мішэнях на мясцовых прэм’ерах кінастужкі, выкарыстоўваючы свае запатэнтаваныя «несмяротныя стрэлы», «Battle Bows» і «Arrow Tag», наследавалі гэтаму прыкладу.

## Правілы і гульнявы працэс 
]]
Арчэртаг спалучае ў сабе складовыя выбівалаў, пейнтбола і класічнай стральбы з лука. Удзельнікі ўтвараюць каманды па пяць чалавек і страляюць з лукаў у праціўнікаў, выкарыстоўваючы стрэлы з пенапластавымі наканечнікамі. Для бяспекі гульцы носяць ахоўныя шлемы з забралам і выкарыстоўваюць лукі з сілай нацяжэння менш за 14 кілаграмаў.

Правілы гульні нагадваюць выбівалы: па свістку, гульцы бягуць да стрэл, размешчаныя ў цэнтры арэны. Падабранымі стрэламі гульцы з лукаў імкнуцца патрапіць па супернікам. Уражаны стралой гулец выбывае з гульні, аднак затым яго можа вярнуць таварыш па камандзе, які здолее злавіць стралу саперніка на ляту. Выйграе каманада, якая здолела набраць большую колькасць ачкоў за трапленні па супернікам або за выкананне вызначаных заданняў на поле бою.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Камандныя віды спорту
Катэгорыя:Рухомыя гульні
Катэгорыя:Стралковы спорт
Катэгорыя:Стральба з лука
ААС (арганізацыя)

**ААС** (OAS — ) — ультраправая арганізацыя, якая ўзнікла ў 1961 годзе ў Францыі і Алжыры ў час вызваленчай вайны алжырскага народа (1954—1962). Каб не дапусціць абвяшчэння незалежнасці Алжыра, учыніла там у красавіку 1961 года путч, пасля правалу якога разгарнула крывавы тэрор супраць Французскай рэспублікі. 8 верасня 1961 года арганізавала замах на генерала Шарля дэ Голя. Пасля падпісання Эвіянскіх пагадненняў большасць французскага насельніцтва, нягледзячы на пагрозы ААС, тэрмінова пакінула Алжыр. 20 красавіка 1962 года ў Алжыры арыштаваны адзін з кіраўнікоў ААС генерал Рауль Салан, што пазбавіла арганізацыю цэнтралізаванага кіраўніцтва. Пасля атрымання Алжырам незалежнасці ААС перамясцілася ў Францыю і суседнія з ёю краіны, неўзабаве была абясшкоджана.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Арганізацыі Францыі
Ільдэфонса Пучдэнголас

**Ільдэфонса Пучдэнголас-і-Понсэ дэ Леон** (; 1876 — 31 кастрычніка 1936)  — іспанскі афіцэр, удзельнік каланіяльных войн на Кубе і ў Марока, а таксамай грамадзянскай вайны ў Іспаніі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і вайскоўца, аднак бацька рана памёр. 

У 14 гадоў паступіў у Школу капралаў і сяржантаў пры Школе Марыі Крысціны для дзяцей-сірот пяхотнікаў. У 1895 годзе пайшоў у якасці добраахвотніка на Кубінскую вайну. Пазней удзельнічаў у Рыфскай вайне. Залічаны ў корпус аховы, дзе даслужыўся да палкоўніка.

У жніўні 1932 года падчас паўстання генерала Хасэ Санхурха ў Севільі (т. зв. «Санхурхада») трапіў у палон да мяцежнікаў. 

Прыкладна ў 1932—1933 гадах стаў членам масонскай ложы. У кастрычніку вярнуўся ў Іспанію.

Быў прызначаны камандзірам калонны групы Ілескас (Таледа). Прымаў удзел у баях пад Сесеньяй. У Парле забіты падначаленымі пры спробе прыпыніць бязладнае адступленне войск.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Alonso García, Héctor (2014). *El coronel Puigdengolas y la Batalla de Badajoz*, Publicaciones de la Universidad de Valencia, Valencia.
* Madridejos, Mateo (2006). *Diccionario onomástico de la guerra civil* (1.ª edición edición). Flor del Viento Ediciones, ed. Barcelona.

Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Масоны
Катэгорыя:Ваенныя Іспаніі
Катэгорыя:Палкоўнікі
Воўк (бронеаўтамабіль)

**«Воўк»** () — расійская паўнапрывадная колавая платформа модульнага тыпу для стварэння бронетранспарцёраў, грузавікоў, цягачоў, шасі для СТКР і ЗРК, камандна-штабных, разведвальна-дазорных, медыцынскіх аўтамабіляў. 

Распрацоўшчык — ТАА «Военно-инженерный центр», інжынернае падраздзяленне Ваенна-прамысловай кампаніі (ВПК), якая ўваходзіць у холдынг «Русские машины» — асноўнага акцыянера ААТ «ГАЗ».

## Апісанне 
Аўтамабілі «Воўк» не маюць цэльнага корпуса, што з’яўляецца важным адрозненнем ад іх папярэднікаў — бронеаўтамабіляў ГАЗ-2330 «Тыгр». Модульнае выкананне сямейства з’яўляецца асновай у стварэнні ўніфікаваных транспартных платформаў новага пакалення.

Браня навясная, адпавядае класу 6а (3 узровень у адпаведнасці са STANAG 4569) і забяспечвае абарону экіпажа ад усіх асноўных відаў стралковай зброі (нават пры стральбе бранябойнай куляй з вінтоўкі СВД) і аскепкаў снарадаў.

Аўтамабілі «Воўк» прызначаныя для перавозкі асабістага складу, грузаў, буксіравання прычэпаў масай да 2,5 тон. Модульная канструкцыя дазваляе нават у палявых умовах за кароткі час мяняць прызначэнне машыны шляхам устаноўкі модуляў неабходнага прызначэння:
* грузавых, уключаючы і абароненых;
* модуляў сістэм сувязі, інжынерных і тылавых службаў;
* комплексаў узбраенняў — СТРК, мінамётныя ўстаноўкі, ЗРК блізкага дзеяння, сродкі агнявой падтрымкі.

## ТТХ 
* **Поўная маса:** 7500—11500 кг
* **Колавая формула:** 4 × 4 або 6 × 6
* **Падвеска:** незалежная гідрапнеўматычная
* **Клірэнс:** змяняны ад 250 да 550 мм
* **Браня:**
** Балістычная абарона — 6а клас
** Супрацьмінна абарона — 2-і клас па STANAG 4569 (6 кг выбухоўкі)
* **Рухавік:** ЯМЗ-5347-20 4,4 л
** **магутнасць:** 190, 240 к. с.
** **стандарт:** Еўра-4
* **Грузападымальнасць:** 1,5—4,5 т
* **Дэсант:** 8—18 чал.
* **Максімальная хуткасць:** 120 км/г
* **Запас ходу:** 1000 км
* **Пераадольвае брод глыбінёй у:** 1,5 м

## Мадыфікацыі 
* **ВПК-3927** **«Воўк»** — мадыфікацыя з колавай формулай 4 × 4 з абароненым модулем кіравання і функцыянальным модулем для перавозкі асабістага складу.
* **ВПК-39271 «Воўк-1»** — мадыфікацыя з колавай формулай 4 × 4 з абароненым аднааб’ёмным функцыянальным модулем.
* **ВПК-39272 «Воўк-2»** — мадыфікацыя з колавай формулай 4 × 4 з адкрытым модулем для перавозкі грузаў і асабістага складу з магчымасцю ўстаноўкі функцыянальных модуляў.
* **ВПК-39273 «Воўк-3»** — мадыфікацыя з колавай формулай 6 × 6 з функцыянальным модулем для перавозкі асабістага складу.
* **ВПК-39274 «Воўк-4»** — мадыфікацыя з колавай формулай 6 × 6 з супрацьміннай абаронай.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* http://www.army-guide.com/rus/product4466.html

Катэгорыя:Вікіпедыя:Спасылка на Вікісховішча непасрэдна ў артыкуле
Катэгорыя:Бранятэхніка Расіі
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Сезон 2013/2014 «Жамчужыны Палесся» Мазыр

У сезоне 2013—2014 жаночы валейбольны клуб «Жамчужына» з Мазыра прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2013/2014 (**4 месца**),
* Кубак Беларусі 2013 ( **2 месца**).

## Склад каманды 
# Крысціна Бустамантэ-Лапко (1993)
# Наталля Дзядзіцкая (1993)
# Кацярына Яфіменка (1996)
# Людміла Капітан (Кот) (1989)
# Вольга Канопліч (Якута) (1988)
# Ганна Копка (1988)
# Галіна Карнеева (1993)
# Таццяна Маркевіч (1988)
# Яна Мацак (1995)
# Вікторыя Пашкевіч (1994)
# Дар’я Плышэўская (1995)
# Таццяна Серык (1992, к)
# Аліна Сцебунова (1996)
# Аксана Чэховіч (1994)

## Трэнерскі штаб 
* Алена Іванаўна Міхаленка (начальнік каманды)
* Міхал Міхайлавіч Каваленка (галоўны трэнер)
* Сяргей Аляксеевіч Рута (старэйшы трэнер)
* Уладзімір Іванавіч Хамутоўскі (трэнер)
* Вадзім Валер’евіч Тонкіх (трэнер-масажыст)
* Лізавета Рыгораўна Глушак (трэнер-аператар відэазапісу)
* Віталь Мікалаевіч Чарнякоў (урач)
* Іна Уладзіміраўна Падкавырава (адміністратар)
* Міхаіл Аляксандравіч Дыгун (псіхолаг)

## Гл. таксама 
* Сезон 2012/2013 «Жамчужыны Палесся» Мазыр
* Сезон 2014/2015 «Жамчужыны Палесся» Мазыр

## Спасылкі 
* ВК «Жемчужина Полесья» — история

2013/2014
Жамчужына Палесся
Катэгорыя:2013 год у Мазыры
Катэгорыя:2014 год у Мазыры
Алена Уладзіміраўна Клішэвіч

**Алена Уладзіміраўна Клішэвіч** (нар. 22 ліпеня 1971, г. Смаргонь) — беларуская настаўніца, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання.

## Біяграфія 
Нарадзілася 22 ліпеня 1971 года ў г. Смаргоні Гродзенскай вобласці.

Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Беларуская мова і літаратура, руская мова і літаратура»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне сацыяльнай сферай».

Працавала настаўнікам беларускай мовы і літаратуры ў Нясвіжскай гімназіі; загадчыкам раённага вучэбна-метадычнага кабінета; намеснікам начальніка аддзела адукацыі, начальнікам упраўлення па адукацыі, спорце і турызме Нясвіжскага раённага выканаўчага камітэта.

Член Беларускай партыі «Белая Русь».

У 2024 годзе выбраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Стаўбцоўскай акругі № 70. Член Пастаяннай камісіі па адукацыі, культуры і навуцы.

## Узнагароды 
Узнагароджана ганаровымі граматамі Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Мінскага абласнога выканаўчага камітэта, галоўнага ўпраўлення па адукацыі Мінскага абласнога выканаўчага камітэта, Нясвіжскага раённага выканаўчага камітэта, Цэнтральнага камітэта Беларускага прафесійнага саюза работнікаў адукацыі і навукі, Граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.

## Сям'я 
Мае сына.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Хуан Эрнандэс Саравія

**Хуан Эрнандэс Саравія** (; 24 ліпеня 1880 — 3 мая 1962) — іспанскі ваенны дзеяч, ваенны міністр (1936), удзельнік грамадзянскай вайны ў Іспаніі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мяшчанскай сям’і. Маці — Патрыніа Саравія-і-Ача, бацька — Франсіска Эрнандэс Марцін (падпалкоўнік артылерыі, пакінуў армію з-за праблем са здароўем, прысвяціўшы сябе кіраванню сямейнымі актывамі і стаўшы мэрам Ледэсмы).

Вучыўся ў езуіцкай школе. У 1898 годзе паступіў у Артылерыйскую акадэмію Сеговіі, якую скончыў у 1903 годзе.

Служыў у Сеуце ў артылерыйскім батальёне.

У 1931—1933 гадах знаходзіўся на пасадзе кіраўніка Ваеннага кабінета. З прыходам правых да ўлады сышоў у адстаўку. Пасля далучыўся да Антыфашысцкага рэспубліканскага ваеннага саюза. У 1936 годзе, калі на парламенцкіх выбарах перамог Народны фронт, вярнуўся ў армію і стаў асабістым сакратаром прэзідэнта Мануэля Асаньі.

З 6 жніўня па 4 верасня 1936 года, у пачатковы перыяд грамадзянскай вайны ў Іспаніі, знаходзіўся на пасадзе ваеннага міністра. Потым прызначаны на Андалузскі фронт, камандаваў Паўднёвай арміяй, кіраваў рэспубліканскай артылерыяй у некалькіх наступальных аперацыях. Далей стаў камандуючым арміі Леванта. 

У чэрвені 1938 года ўзяў на сябе камандаванне Групай армій Усходняга рэгіёну. Пасля падзення Каталоніі ў студзені 1939 года стаў ваенным памочнікам Асаньі.

Хутка адправіўся ў выгнанне ў Францыю, затым у Мексіку. У перыяд са жніўня 1945 года па люты 1947 года займаў пасаду ваеннага міністра ва ўрадзе ў выгнанні пад старшынствам Хасэ Хіраля.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Engel, Carlos (1999). Historia de las Brigadas Mixtas del Ejército Popular de la República. Madrid: Almena. ISBN 84-922644-7-0.
* Salas Larrazábal, Ramón (2001). Historia del Ejército Popular de la República. La Esfera de los Libros S.L. ISBN 84-9734-465-0.
* Thomas, Hugh (1976). Historia de la Guerra Civil Española. París: Ruedo Ibérico.

Катэгорыя:Артылерысты
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Міністры Іспаніі
Катэгорыя:Генералы Іспаніі
Ордар на арышт Біньяміна Нетаньяху і Ёава Галанта

21 лістапада 2024 года Міжнародны крымінальны суд выдаў ордар на арышт дзейнага прэм’ер-міністра Ізраіля Біньяміна Нетаньяху і былога міністра абароны краіны Ёава Галанта. Ордар быў таксама выдадзены на галоўнакамандуючага ваенным крылом ХАМАС Мухамада Дэйфа, які, па паведамленнях ізраільскай арміі, быў забіты ад авіяўдару ў ліпені 2024 года. Гэтыя дзеянні паднялі пытанне падвойных стандартаў амерыканскай палітыкі, бо ордар на арышт Уладзіміра Пуціна, які Вашынгтон падтрымаў, абапіраўся на тую ж юрыдычную аснову, што і ордары на арышт Біньяміна Нетаньяху і Ёва Галанта.

## Санкцыі ЗША 
6 лютага 2025 года прэзідэнт ЗША Дональд Трамп падпісаў указ аб увядзенні санкцый супраць МКС, абвінаваціўшы яго ў «незаконным пераследзе ЗША і найбліжэйшых саюзнікаў». У дакуменце гаворыцца, што орган «злоўжыў сваімі паўнамоцтвамі, выдаўшы неабгрунтаваныя ордэры на арышт прэм’ер-міністра Ізраіля Біньяміна Нетаньяху і былога міністра абароны Ёва Галанта». Уся маёмасць службовых асоб МКС на тэрыторыі ЗША падлягае блакаванню, ім і членам іх сем’яў забараняецца ўезд у краіну. Дакументам таксама накладзеная забарона на любыя ахвяраванні МКС. У тым ліку, Міністэрствам фінансаў ЗША былі ўведзеныя санкцыі супраць генеральнага пракурора Карыма Хана. Паводле звестак Reuters, МКС загадзя прыняў захады для абароны сваіх супрацоўнікаў ад магчымых санкцый, выплаціўшы ім заробкі на тры месяцы наперад. Каля 2/3 краін, якія ўваходзяць у МКС, выказалі яму сваю падтрымку.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ізраільска-палесцінскі канфлікт
Катэгорыя:Лістапад 2024 года
Катэгорыя:Падзеі 21 лістапада
Катэгорыя:Ваенныя злачынствы
Катэгорыя:Злачынствы супраць чалавечнасці
Эндымешк

**Эндымешк** (перс. اندیمشک‎) — горад на паўднёвым захадзе Ірана, у астане Хузестан. Адміністрацыйны цэнтр шахрэста Эндымешк. Насельніцтва - 179,8 тыс. чалавек. Чыгуначная станцыя на лініі Тэгеран-Ахваз. 25 лістапада 1986 года каля 150 самалётаў іракскай авіяцыі нанеслі бомбавыя ўдары па Эндымешку.

Катэгорыя:Гарады Ірана
Харэмшэхр

**Харэмшэхр** - партовы горад на рацэ Шат-эль-Араб у Іране. Размешчаны ў астане Хузестан на паўднёвым захадзе краіны, прыкладна за 10 км на поўнач ад Абадана. Насельніцтва, па розных дадзеных, складае 338922 чал. (2006 год) або 624321 чал. (2005 год). У горадзе ёсць суднабудаўнічая, нафтаперапрацоўчая, гарбарная прамысловасць.

Катэгорыя:Гарады Ірана
Дызфуль

**Дызфуль** (перс. دزفول‎ — «Крапасны мост») — горад на захадзе Ірана ў астане Хузестан, адміністрацыйны цэнтр шахрэста Дызфуль. Насельніцтва - 205 тыс. чалавек. Большая частка насельніцтва - персы. Вышыня над узроўнем мора - 129 метраў. Рыса- і бавоўнаачышчальныя заводы, кансервавыя прадпрыемствы.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Ірана
Бендэр-Махшэхр

**Бендэр-Махшэхр** — горад на паўднёвым захадзе Ірана, у астане Хузестан. Адміністрацыйны цэнтр шахрэстана Махшэхр. Размешчаны прыблізна за 100 кіламетраў на поўдзень ад Ахваза, адміністрацыйнага цэнтра астана. Насельніцтва — 109 927 чалавек (2006).

Катэгорыя:Гарады Ірана
Сусенгерд

**Сусенгерд**(перс. سوسنگرد‎) — горад на паўднёвым захадзе Ірана ў астане Хузестан. Адміністрацыйны цэнтр шахрэстана Дэшт-э-Азадэган. Працяглы час знаходзіўся пад кантролем іракскіх войскаў і моцна пацярпеў падчас ірана-іракскай вайны. Знаходзіцца на захадзе Хузестана, у паўночна-заходняй частцы Хузестанскай раўніны, на вышыні 16 м над узроўнем мора. Размешчаны  прыблізна за 50 км на паўночны захад ад Ахваза, адміністрацыйнага цэнтра астана і за 37 км ад мяжы з Іракам.

Катэгорыя:Гарады Ірана
Аштыян

**Аштыян** (перс. آشتیان‎) — невялікі горад на захадзе Ірана, у астане Марказі. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы астана Марказі, у горнай мясцовасці, на вышыні 2026 метраў над узроўнем мора. Размешчаны на за 55 кіламетраў на паўночны ўсход ад Эрака, адміністрацыйнага цэнтра астана і за 170 кіламетраў на паўднёвы захад ад Тэгерана.

Катэгорыя:Гарады Ірана
Георгій Паўлавіч Ансімаў

**Георгій Паўлавіч Ансімаў** (; , ст. Ладажская, РСФСР — , , Расія) — савецкі і расійскі тэатральны рэжысёр оперы і аперэты, акцёр, педагог, публіцыст, народны артыст СССР (1986).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 чэрвеня 1922 года ў станіцы Ладажскай (цяпер Усць-Лабінскі раён Краснадарскі край) у сям’і святара. У 1925 годзе, пасля закрыцця храма, дзе служыў бацька, пераехаў з бацькамі ў Маскву. У 1937 годзе, пасля арышту і расстрэлу бацькі, працаваў на заводзе. У 1939 годзе паступіў у школу пры Тэатры імя Я. Вахтангава (цяпер Тэатральны інстытут імя Барыса Шчукіна).

З пачатку вайны накіраваны ў апалчэнне: капаў акопы на Мажайскім напрамку, выступаў у воінскіх часцях, у шпіталях. Пасля вайны — акцёр у Маскоўскім тэатры Сатыры. У 1955 годзе скончыў факультэт музычнага тэатра ГІТІС (цяпер Расійскі інстытут тэатральнага мастацтва — ГІТІС) (майстэрня Б. А. Пакроўскага).

У 1955—1964, 1980—1990 — оперны рэжысёр, у 1995—2000 гадах — кіраўнік рэжысёрскай групы Вялікага тэатра. У 1964—1975 гадах — галоўны рэжысёр і мастацкі кіраўнік Маскоўскага тэатра аперэты. Ставіў оперы ў тэатрах Алма-Аты, Казані, Прагі, Дрэздэна, Вены, Брно, Таліна, Каўнаса, Браціславы, Хельсінкі, Гётэборга, Пекіна, Шанхая, Сеула, Анкары.

Агулам за сваё творчае жыццё паставіў больш за сто спектакляў.

З 1954 года выкладаў у ДІТМ (з 1971 — мастацкі кіраўнік майстэрні, з 1974 — прафесар, з 1984 па 2003 — загадчык кафедры музычнага тэатра). У 2011 годзе ўключаны ў склад Патрыяршага савета па культуры Маскоўскага Патрыярхата.

## Літаратура 
*
Шазенд

**Шазенд** — горад на захадзе Ірана, у астане Марказі. Адміністрацыйны цэнтр шахрэста Шазенд. Знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы астана Марказі, у горнай мясцовасці, на вышыні 2082 метраў над узроўнем мора. Размешчаны за 30 кіламетраў на паўднёвы захад ад Эрака, адміністрацыйнага цэнтра астана і за 255 кіламетраў на паўднёвы захад ад Тэгерана.

Катэгорыя:Гарады Ірана
Nemo

**Нэма Метлер** (; нар. 3 жніўня 1999 года, Біль), вядомы пад псеўданімам **Nemo** — швейцарскі рэпер і спявак, які грае на скрыпцы, фартэпіяна і ўдарных. Пераможца конкурсу песні «Еўрабачанне-2024» з песняй «The Code».

## Кар’ера 
У 2015 годзе Nemo выпусціў свой дэбютны альбом *Clownfisch*, які дасягнуў 95-га месца ў швейцарскіх чартах. У 2017 годзе Нэма выпусціў сінгл «Du», які дасягнуў 4-га месца ў Швейцарыі. У другім сезоне шоу *The Masked Singer Switzerland* у 2021—2022 гадах Нэма выступаў пад маскай панды і заняў пятае месца.

29 лютага 2024 года Нэма быў абвешчаны прадстаўніком Швейцарыі на конкурсе «Еўрабачанне-2024» з песняй «The Code» і выступіў 9 мая ў другім паўфінале конкурсу, прайшоўшы ў фінал. У фінале конкурсу, які прайшоў 11 мая, здабыў перамогу.

## Асабістае жыццё 
У лістападзе 2023 года Nemo абвясціў сябе небінарнай асобай у артыкуле ў газеце *SonntagsZeitung*. У гэтым артыкуле Нэма таксама заявіў, што аддае перавагу, каб да яго звярталіся па імені, а не па займенніках у нямецкай мове, і ўжывае займеннікі they/them у англійскай.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
### Сінглы 
#### Як галоўны артыст 
#### Як запрошаны артыст 
### Іншыя песні, якія трапілі ў чарты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2024
Катэгорыя:Прадстаўнікі Швейцарыі на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швейцарыі
Катэгорыя:Пераможцы конкурсу песні Еўрабачанне
Абертон

**Аберто́н** () — музычны дадатковы, больш высокі тон, які ўзнікае пры гучанні асноўнага тона і надае яму асаблівае адценне або тэмбр.

У фізіцы, абертон разумеецца як простая (сінусаідальная) састаўная складанага вагання (механічнага, электрычнага) з частатой, вышэйшай за асноўную. Любое перыядычнае ваганне выяўляецца як сума асноўнага тону і абертону. Амплітуда і частата абертону вызначаюцца ўласцівасцямі вагальнай сістэмы і спосабам яе ўзбуджэння. Абертоны з частотамі, кратнымі частаце асноўнага вагання, называюцца гарманічнымі, іншыя — негарманічнымі (уласцівыя гукам сірэн, шумам). Ад сукупнасці частот асноўнага вагання і абертона залежыць тэмбр гуку.

У музычнай акустыцы гарманічныя абертоны, размешчаныя ва узыходным парадку, утвараюць натуральны гукарад. У комплексе з асноўным тонам яны складаюць музычны гук і, хоць гучаць слабей за асноўны тон і на слых не распазнаюцца, надаюць яму пэўную афарбоўку.

## Літаратура 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акустыка
Катэгорыя:Тэорыя музыкі
Аблігата

**Аблігата** (,  — абавязковы) — у заходнееўрапейскай барочнай і класічнай музыцы музычная лінія, абавязковая для выканання. Гэта значыць, што музычны твор павінен быць праспяваны такім голасам, як напісаны, або сыграны толькі на ўказаным інструменце, без змен і пропускаў. Напрыклад, у партытуры оперы Гендэля «Агрыпіна» габой аблігата суправаджае поўную трывогі і неспакою арыю Агрыпіны «Pensieri, voi mi tormentate» («Як ты мяне мучыш, мой неспакойны розум»).

Тэрмін ad libitum (вольна, па жаданні) мае адваротнае значэнне.

Катэгорыя:Музычная тэрміналогія
Абрыета

**Абрыета** (*Aubrieta*) — род кветкавых раслін сямейства капуставыя.

## Назва 
Род быў названы Мішэлем Адансонам у гонар Клода Абрые (1651—1742), французскага мастака, які працаваў у жанры батанічнай ілюстрацыі.

## Распаўсюджанне 
Расліны роду Obryeta паходзяць з Паўднёвай Еўропы (Паўднёвая Францыя, Італія, Балканы, Малая Азія) на Блізкі Усход (Іран), і вырошчваюцца ў садах і альпінарыі па ўсёй Еўропе.

## Зноскі 
Катэгорыя:Капуставыя
Абсанс

**Абсанс** ( — «адсутнасць») — адна з разнавіднасцей эпілептычнага прыпадку — эпілепсія з бяссутаргавымі (нематорнымі) параксізмамі. Абсанс, а дакладней абсансы, для якіх характэрна вялікая разнастайнасць клінічных праяў, — гэта арганічнае захворванне галаўнога мозгу рознай этыялогіі, схільнае да хранічнага цячэння пры адсутнасці адэкватнага лячэння.

Катэгорыя:Эпілепсія
Абіягенез

**Абіягенез** (; *а* — адмоўная часціца + *біяс* — жыццё + *генезіс* — нараджэнне, паходжанне) — тэорыя ўзнікнення жыцця на Зямлі, паводле якой зародкі жывых істот утварыліся ў выніку ўскладнення рэчываў неарганічнай матэрыі па-за аріанізмам і без удзелу ферментаў.

Зыходная гіпотэза сучаснай тэорыі паходжання жыцця на Зямлі абіягенным шляхам (належыць А. І. Апарыну і Дж. Холдэйну). Магчымасць абіягенеза ўпершыню даказана ў XIX ст. штучным сінтэзам мачавіны. У сярэдзіне XX ст. эксперыментальна ажыццёўлены абіягенны сінтэз бялковападобных і іншых арганічных рэчываў ва ўмовах, якія ўзнаўляюць умовы першабытнай Зямлі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паходжанне жыцця
Сарваць куш

**«Сарваць куш»** () — брытанска-амерыканская камедыя рэжысёра Гая Рыча. Ён быў удастоены высокай ацэнкі сусветнай кінапрэсы і шэрагу ўзнагарод. У Вялікабрытаніі фільм выйшаў 1 верасня 2000 года. Фільм паслужыў асновай для серыяла «Сараваць Куш» (2017—2018).

Фільм быў у значнай ступені паспяховым, як з крытыкаў, так і з фінансавага пункту гледжання, і пасля атрымаў верных прыхільнікаў. Пры бюджэце ў 10 мільёнаў долараў фільм сабраў 12 137 698 фунтаў стэрлінгаў у Вялікабрытаніі, 30,3 мільёна долараў у ЗША і Канадзе і ў агульнай складанасці 83,6 мільёна долараў па ўсім свеце.

Катэгорыя:Фільмы Гая Рычы
Абіску

**Абіску** (швед. Abisko) — сельскае паселішча (småort) у шведскім лене Нарботэн, на тэрыторыі гістарычнай правінцыі Лапланд. Знаходзіцца за 39 км ад шведска-нарвежскай мяжы і за 195 км на поўнач ад паўночнага палярнага круга. Насельніцтва — 89 чалавек. Уваходзіць у камуну Кіруна; размешчана на беразе аднаго з найбуйнейшых у Швецыі возера Турнетрэск і з’яўляецца пачатковым і канцавым пунктам пешага маршруту Кунгследэн. За 2 кіламетры на захад ад вёскі знаходзіцца адкрытая ў 1902 годзе турыстычная станцыя Abisko Turiststation. Абіску ляжыць на мяжы заснаванага ў 1909 годзе нацыянальнага парку Абіску.

Каля Абіску праходзяць еўрапейскі аўтамабільны маршрут E10 і чыгуначная лінія Мальмбанан, па якой курсіруюць цягнікі, якія абслугоўваюцца Veolia Transport, якія рухаюцца па маршруце Нарвік-Стакгольм. На тэрыторыі вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Абіску-Эстра, акрамя таго асобная станцыя Abisko Turiststation размешчана каля турыстычнай станцыі.

Каля Абіску таксама знаходзіцца заснаваная ў 1903 годзе даследчая станцыя Abisko Scientific Research Station, якая ўвайшла ў 1935 годзе ў склад Шведскай каралеўскай акадэміі навук. На станцыі, якая ўключае ў сябе як лабараторыі, так і некалькі палявых станцый, робяцца біялагічныя і геалагічныя даследаванні.

Катэгорыя:Населеныя пункты Швецыі
Пенсон

**Пенсон** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Макс Захаравіч Пенсон — фатограф
* Мірон Максавіч Пенсон — фатограф
Абітурыент

**Абітурыент** ,  — гастовы пайсці, пакінуць) — у большасці дзяржаў і краін асоба, якая заканчвае сярэднюю навучальную ўстанову, якая трымае выпускныя выпрабаванні або атрымала абітур — атэстат сталасці. Таксама гэтым тэрмінам называецца асоба (слухач), якая праходзіць падрыхтоўчыя курсы для паступлення ў ВНУ.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вышэйшая адукацыя
Сістані

**Сістані** (), таксама вядомыя як **секзаі** — этнічная група іранскага паходжання , жыве пераважна ў Сістане на паўднёвым усходзе Ірана і гістарычна на паўднёвым захадзе Афганістана.

Пражываюць у цэнтральнай і паўночнай частках Сістана і правінцыі Белуджыстан. У апошнія дзесяцігоддзі яны мігравалі ў іншыя часткі Ірана: Тэгеран і Галестан з-за розных палітычных і кліматычных прычын. Гавораць пераважна на дыялекце фарсі, які часам называюць сістанскай мовай.

Сістані лічацца нашчадкамі скіфаў — апошняй інда-еўрапейскайскай групы, якая патрапіла на тэрыторыю Ірана ў 2500 гг. да н.э..

## Cацыяльна-дэмаграфічная інфармацыя 
Большасць сістані прытрымліваюцца шыізму. Паводле непацверджаных звестак, доля сістані ў правінцыях Белуджыстан і Сістан можа дасягаць 40 % і нават 50 %, у апошнія дзесяцігоддзі адбылася міграцыя сістані ў Тэгеран і Галестан.

Генетычныя даследаванні паказваюць, што сістані маюць агульны генафонд з персамі правінцый  і Фарс.

У дзяцей-сістані, якія жывуць у сельскай мясцовасці, недаяданне назіраецца часцей, чым сярод іншых груп, якія насяляюць Іран.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Іранскія народы
Катэгорыя:Народы Афганістана
Катэгорыя:Народы Ірана
Ізэ (Іран)

**Ізэ** (перс. ايذه‎) — горад на паўднёвым захадзе Ірана, у астане Хузестан. Адміністрацыйны цэнтр шахрэста Ізэ.  Знаходзіцца на паўночным усходзе Хузестана, у горнай мясцовасці заходняга Заграса, на вышыні 824 метры над узроўнем мора. Ізэ размешчаны  прыблізна за 120 кіламетраў на паўночны ўсход ад Ахваза, адміністрацыйнага цэнтра астана і за 190 кіламетраў на паўднёвы захад ад Ісфахана. У вяснова-летні перыяд пераважае ўмераны мяккі тып клімату. Насельніцтва - 103 695 чалавек (2006).

Катэгорыя:Гарады Ірана
Агапантус

**Агапантус** (*Agapánthus*) — род шматгадовых травяністых раслін сямейства Агапантавыя. Назва паходзіць ад грэч. αγαπη — «каханне» і ανθος — «кветка». Віды роду паходзяць з поўдня Афрыкі ад Капскай вобласці да Лімпопа. У Беларусі вырошчваецца як дэкаратыўная.

## Біялагічнае апісанне 
Агапантусы — шматгадовыя травяністыя расліны з мясістымі карэнішчамі. Лісце шчыльнае, рамянепадобнай формы, утвараюць прыкаранёвую разетку.

Падчас цвіцення агапантус выпускае доўгі кветканос, які можа дасягаць у вышыню 1 м. Кветкі гэтай расліны сабраны ў буйныя парасонападобныя суквецці, афарбаваныя ў белы, блакітны або сіне-ліловы колер.

Катэгорыя:Спаржакветныя
Агар

**Агар**:
* Агар (востраў)
* Агар (прадукт)
* Агар (птушка)

## Прозвішча 
* Малік Агар — суданскі палітычны дзеяч
* Сімон Агар — нігерыйскі палітычны дзеяч
Луцкі (значэнні)

Назву **Луцкі** маюць:

* Луцкі — аграгарадок у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі.
* Луцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
* Луцкі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Вялікім Княстве Літоўскім.
* Луцкі раён — адміністрацыйная адзінка ў Валынскай вобласці Украіны

## Прозвішча 
* Ігар Луцкі (нар. 1972) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Агаціс

**Агаціс** (*Agathis*) — род голанасенных раслін сямейства Араўкарыевыя (*Araucariaceae*). Буйныя дрэвы з незвычайнай для голанасенных лістападобнай ігліцай. Некаторыя віды маюць вельмі каштоўную драўніну. Каля 20 відаў, распаўсюджаных у паўночнай Аўстраліі, Новай Зеландыі, у Палінезіі, Меланезіі, на паўвостраве Малака, астравах Малайскага архіпелага і на Філіпінах і ў Новай Гвінеі.

## Батанічнае апісанне 
Большасць відаў роду — вельмі буйныя вечназялёныя павольнарослыя дрэвы, якія дасягаюць у вышыню 70 м, а ў таўшчыню — 3 м (часам — да 9 м). Выключэнне складаюць толькі Agathis flavescens, максімальная вышыня якога дасягае 12 м, і Agathis ovata, рэдка які перавышае ў вышыню 9 м. Ствалы ў раслін калонападобныя, на значным працягу — без бакавых галін.

Лісце — незвычайнае для голанасенных: лістападобнае, даўжынёй ад 5 да 18 см і шырынёй ад 1 да 6 см; маладое лісце звычайна ружовае ці чырванаватае, дарослае — цёмна-зялёнае. Лісцінка захоўваецца на дрэве ад 15 да 20 гадоў.

Расліны звычайна двудомныя. Мужчынскія стробілы (мікрастробілы) — пазушныя, цыліндрычныя, даўжынёй ад 2 да 6 см і шырынёй да 1 см. Жаночыя стробілы (макрастробілы, шышкі) шарападобныя, радзей шырокацыліндрычныя, дыяметрам ад 6 да 15 см, развіваюцца на канцах кароткіх галін. Насенне — даўжынёй ад 1 да 1,5 см, з адным або двума крыламі.

Катэгорыя:Араўкарыевыя
Тохта Рахманава

**Тохта Рахманава** (5.6.1921, Турткуль — 4.2.1984, Нукус) — каракалпакская актрыса. Народная артыстка Каракалпакстана (1942), Народная артыстка Узбекістана (1950).

## Біяграфія 
З 1934 года працавала ў Каракалпакскім тэатры імя Станіслаўскага (цяпер ).

## Творчасць 
Сваім ад прыроды звонкім голасам яна стварала паўнавартасныя вобразы ў жанры музычнай драмы, спалучаючы драматургію і вакальныя творы. Дасягненні каракалпакскага тэатра ў жанры музычнай драмы. Сярод роляў Гульсара («Гульсара»), Лейлі («»), Айпары («Кукленбатыр»), Гулпарчын («»), Айсанам («Сілком мілы не будзеш»), Айгуль («Айгуль і Абод»), Шахсанам («».

Як спявачка выконвала ўзбекскія і каракалпакскія песні.

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Узбекістана
Катэгорыя:Актрысы Узбекістана