Беластоцкае часовае генерал-губернатарства

**Беластоцкае часовае генерал-губернатарства** — часовае генерал-губернатарства ў Расійскай Імперыі, якое існавала ў 1905—1907 гг. у час рэвалюцыі 1905—1907 гадоў.

## Гісторыя 
Неабходнасць стварэння часовага генерал-губернатарства была выклікана ростам грамадскай напружанасці ў час рэвалюцыі 1905—1907 гадоў і верагоднасцю разбуральных выступленняў насельніцтва ў Беластоку і павеце. У тыя часы Беласток быў даволі вялікім цэнтрам для статуса павятовага горада — каля 80 тысяч жыхароў, палову з якіх складалі яўрэі. У горадзе мелася да 150 фабрык і заводаў, на якіх вырабляліся скуры, воўна і сукно, а рабочыя былі вельмі актыўнай праслойкай, зрабіўшай Беласток значным цэнтрам рэвалюцыйных і анархісцкіх арганізацый, у тым ліку Бунда. Акрамя таго, рэвалюцыйныя арганізацыі і атрады яўрэйскай самаабароны мелі шмат зброі, якую выкарыстоўвалі як супраць чыноўнікаў і ўрадавых войскаў, так і ў барацьбе паміж сабой. У 1905 г. у сувязі з мітынгамі, беспарадкамі, тэрарыстычнымі актамі (у тым ліку, супраць мясцовай паліцыі і рэлігійных працэсій), сутычкамі паміж яўрэямі і чарнасоценцамі было ўведзена ваеннае становішча і, адпаведна, створана часовае генерал-губернатарства.

Улада беластоцкага часовага генерал-губернатара («часовага генерал-губернатара Беластока і павета») распаўсюджвалася на Беласток і акругу. У Беласток былі сцягнуты з лагераў (якія знаходзіліся ў 2-3 кіламетрах ад горада) 61-ы Уладзімірскі, 64-ы Казанскі і 63-ы Угліцкі палкі, а таксама Харкаўскія і Марыупальскія драгуны, эскадрон данскіх казакоў і рота з крэпасці Асавец, прывезены кулямёты. На пасаду часовага генерал-губернатара быў прызначаны генерал-лейтэнант Іван Венядзіктавіч Багаеўскі, начальнік 16-й пяхотнай дывізіі ў Беластоку, якому, аднак, не ўдалося прадухіліць 1-3 чэрвеня 1906 г. маштабны пагром яўрэяў у Беластоку — пасля забойства ў горадзе 28 мая 1906 г. яўрэйскімі анархістамі беластоцкага паліцмейстара Паўла Паўлавіча Дзергачова (1866—1906). Беластоцкі пагром выклікаў напады атрадаў яўрэйскай самаабароны ў адказ. У Беласток 2 чэрвеня 1906 г. прыехаў гродзенскі губернатар (1906—1906) Уладзімір Канстанцінавіч Кістэр і склікаў лідараў яўрэйскай суполкі, каб паўплываць на ўсталяванне спакою, аднак рост напружанасці ў горадзе працягваўся.

На змену Багаеўскаму новым беластоцкім часовым генерал-губернатарам быў прызначаны генерал-лейтэнант Эдмунд Карлавіч фон Бадэр (1843—пасля 1907), начальнік беластоцкага гарнізона — начальнік 4-й кавалерыйскай дывізіі ў Беластоку. Генерал-губернатар фон Бадэр адыграў прыкметную ролю ў спыненні яўрэйскіх пагромаў і недапушчэнні пагромаў яўрэямі хрысціян, бо яўрэі адкрыта заяўлялі аб плануемай помсце за смерць людзей: патрулямі ўрадавых войск былі ацэплены дамы і вуліцы; рабілася пальба на правакацыі з боку натоўпа ці адзінак; пад абарону войск браліся як мірныя іудзеі, так і мірныя хрысціяне. Напады, кіданне бомб і сутычкі былі і ў павеце — вёсках Фаставе, Грыневічах, Старасельцах, Зялёным і інш. Шпіталі былі перапоўнены параненымі. Генерал-губернатар кантраляваў, каб медыцынскую дапамогу аказвалі як іудзейскім, так і хрысціянскім пацярпелым.

Беластоцкае часовае генерал-губернатарства было скасавана ў 1907 г. у сувязі са стабілізацыяй сітуацыі ў Беластоку і акрузе.

## Спіс беластоцкіх часовых генерал-губернатараў 
* 1905—1906 — Іван Венядзіктавіч Багаеўскі, генерал-лейтэнант
* 1906—1907 — Эдмунд Карлавіч фон Бадэр (1843—пасля 1907), генерал-лейтэнант

## Гл. таксама 
* Адэскае часовае генерал-губернатарства (1905—1908)
* Мікалаеўскае часовае генерал-губернатарства (1905—1908)
* Крэмянчуцкае часовае генерал-губернатарства (1905—1907)
* Сумскае часовае генерал-губернатарства (1905—1907)
* Харкаўскае часовае генерал-губернатарства (1905—1906)
* Феадасійскае часовае генерал-губернатарства (1905—1907)
* Юзаўскае часовае генерал-губернатарства (1906—1907) — ахоплівала Бахмуцкі, Марыупальскі, Славянасербскі паветы Кацярынаслаўскай губерні, горад Таганрог і Таганрогскую акругу, Вобласць Войска Данскога, а цэнтрам часовага генерал-губернатарства была Юзаўка (зараз горад Данецк)
* Беларускае генерал-губернатарства (Віцебскае генерал-губернатарства)
* Літоўскае генерал-губернатарства (Віленскае генерал-губернатарства) 
* Мінскае, Ізяслаўскае і Брацлаўскае генерал-губернатарства 
* Кіеўскае генерал-губернатарства (Паўднёва-Заходні край)
* Мінскае ваеннае губернатарства (1812—1815)
* Мінскае часовае ваеннае губернатарства (1831—1832, 1861—1862, 1863—1864)
* Дынабургскае часовае ваеннае губернатарства (1830—1832)
* Паўночна-Заходні край
* Заходні край

## Літаратура 
* *Большакова, О.В.* Российская империя: система управления. Современная зарубежная историография: аналитический обзор / О.В. Большакова ; Центр социал. науч.-информ. исслед. Отд. отеч. и зарубеж. истории; Отв. ред. В.М. Шевырин. — М., 2003. — 92 с. http://www.inion.ru/files/File/2003_Bolshakova_ros_imper.pdf
* *Лысенко, Л.М.* Губернаторы и генерал-губернаторы Российской империи (XVIII – начало XX века) / Л.М. Лысенко. — М. : МПГУ, 2001. — 2-е изд. — 358 с.

## Спасылкі 
* Корреспонденция «Нового Времени». 8 июня 1906 г., № 10859
* Эдмунд Карлович фон Бадер 

Катэгорыя:Генерал-губернатарствы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расіі
Катэгорыя:Гродзенская губерня
Катэгорыя:Гісторыя Беластока
Катэгорыя:Яўрэйскія пагромы