Беларускі трэці дзяржаўны тэатр

**Беларускі трэці дзяржаўны тэатр** — тэатральная група пад кіраўніцтвам Уладзіслава Галубка (з 1931 — Канстанціна Саннікава), якая была створана ў Мінску і дэбютавала 10 жніўня 1920 года пастаноўкай камедыі «Суд» паводле сцэнарыя заснавальніка тэатра. 

У розныя часы меў назвы: «Трупа беларускіх артыстаў пад загадам Галубка» (Трупа Галубка), з 1924 — «Другая беларуская дзяржаўная трупа», з 1926 — «Беларускі дзяржаўны вандроўны тэатр», з 1932 — «Беларускі трэці дзяржаўны тэатр» (БДТ-3) з базай у Гомелі.

## Гісторыя 
]]
Першапачаткова калектыў працаваў пры Беларускім рабочым клубе і іграў спектаклі для гледачоў ускраін Мінску. Пазней выступаў таксама ў менскіх клубах імя Леніна, Луначарскага, Дзям'яна Беднага, «Камуна» і ў «Беларускай хатцы». 

Першымі акцёрамі трупы былі члены сям'і Уладзіслава Галубка — жонка Ядвіга Аляксандраўна, іх сын, дочкі Багуся, Міла і Люся, а таксама іншыя выканаўцы пераважна маладога пакалення: Андрэй Блажэвіч (Вангін) Б. Бусел (Райзман), Міхась Васілёк (Грынблат), Н. Клачко, І. Крыцкі, Л. Скжындзіеўская, Ю. Фляйто. Працаваць акцёрамі актыўна ішлі і беларускія пісьменнікі — Міхась Чарот, Васіль Сташэўскі, Алесь Дудар, Ілары Барашка. Іншыя акцёр: Антон Антонавіч Згіроўскі.

Пра першы дэбют сваёй трупы Уладзіслаў Галубок пісаў:

Распачаўшы працу ў сталіцы, Трупа беларускіх артыстаў выправілася ў падарожжы па Беларусі, такім чынам, стаўшы аб'язным тэатрам. Артысты не мелі ўласнага транспарту, таму часта на выпадковых павозках ці санях, а часта і пешшу пераходзілі паміж беларускімі мястэчкамі.

Адна з актрыс тэатра Таццяна Шашалевіч успамінала:

[thumb|265px|Акцёрскі склад Беларускага вандроўнага тэатра, [1926 г.]]
[thumb|265px|Акцёрскі склад БДТ-3, [1933 год]]
Папулярнасць тэатру шырылася вельмі інтэнсіўна, аднак у канцы 1920-х ідэалагічныя органы СССР пачалі звужаць кола яго дзейнасці, абвінавачваючы кіраўніцтва ў абмежаваным, нацыяналістычным рэпертуары і нізкім, прымітыўным узроўні яго сцэнічнага ўвасаблення. У пачатку 1930-х гг. Уладзіслава Галубка адхілілі ад мастацкага кіраўніцтва тэатру. У канцы 1931 года яго мастацкім кіраўніком быў прызначаны Канстанцін Саннікаў — дзед беларускага грамадскага дзеяча і кандыдата ў прэзідэнты Беларусі на прэзідэнцкіх выбарах 2010 года Андрэя Саннікава. За Галубком пакінулі адміністрацыйна-гаспадарчую працу і працу акцёра. У 1934 годзе для павышэння кваліфікацыі калектыў быў накіраваны на 3-месячныя курсы ў Маскву, дзе выкладалі сістэму Станіслаўскага, знаёмілі з дасягненнямі расійскага і замежнага тэатраў. Тэатр Галубка жа пачалі пераводзіць у іншы кірунак — бытавы рэалістычна-псіхалагічны, у рэчышчы якога працавала абсалютная большасць сцэнічных калектываў таго часу. 

З гэтага часу ў тэатральным рэпертуары пачалі пераважаць сучасныя савецкія творы, якія ставіліся на многіх тагачасных сцэнах: «Ярасць» Я. Янкоўскага, «Мой сябар» М. Пагодзіна, «Энтузіясты» Е. Серабракова і Е. Тарвід, «Дыктатура» і «Дзяўчаты нашай краіны» І. Мікітэнкі
, «Суд» У. Кіршона, «Чужое дзіця» В. Шкваркіна, «Гадзіншчык і курыца» І. Качаргі і інш. Большасць спектакляў былі заідэалягізаваная, галоўная ўвага звярталася на паказ энтузіязму савецкіх людзей і іх барацьбу з шпіёнамі, дыверсантамі і «ворагамі народа». У 1936 годзе ставілася і класіка: расійская — «Даходнае месца» Аляксандра Астроўскага і «Пушкінскі спектакль» паводле твораў Аляксандра Пушкіна, замежная — «Падступства і каханне» Фрыдрыха Шылера.

У 1930-я гады адбылася кардынальная змена ўсяго творчага кірунку тэатра. Значна павысілася пастановачная культура спектакляў, іх прафесійны ўзровень, але без уліку народных традыцый і асаблівасцей калектыву. У выніку тэатр шмат у чым быў знівеліраваны, страціў сваю нацыянальную самабытнасць і непаўторнасць.

Пасля арышту Уладзіслава Галубка і яго расстрэлу 28 верасня 1937 года, найбольш імаверна, у Курапатах, тэатр расфарміравалі. Акцёры пачалі ўладкоўвацца ў іншыя калектывы, а некаторыя ўвогуле сыйшлі з сцэны.

## Рэпертуар 
У першыя гады працы рэпертуар тэатра фарміраваўся найбольш з п'ес Уладзіслава Галубка, які напісаў каля сарака альбо больш за сорак драматычных твораў, галоўным чынам меладрамы і бытавыя камедыі, якія ўзнімалі праблемы сацыяльнай няроўнасці і маралі: «За мураванай сцяной», «Бязвінная кроў», «Апошняе спатканне», «Бязродны», «Завяўшыя кветкі», «Дарагія госці», «Культурная цешча», «Патэнтаваны кум» і інш.

Таксама ставіліся творы Вінцэнта Дунін-Марцінкевіча «Пінская шляхта», Янкі Купалы «Паўлінка», Каруся Каганца «Модны шляхцюк», Леапольда Родзевіча «Збянтэжаны Саўка» і «У кавалёвай хаце», Міхася Чарота «Слуцкая варона» і «Мікітаў лапаць» і найбольш Францішка Аляхновіча — «Птушка шчасця», «Чорт і баба», «Манька», «Цені», «Страхі жыцця», «Калісь», «Бутрым Няміра» і «Лес шуміць» паводле аповесці У. Караленкі.

Акрамя беларускіх драматычных твораў трупай ставіліся і папулярныя на Беларусі творы замежых аўтараў: Антона Чэхава «Сватанне», Марка Крапіўніцкага «Пашыліся ў дурні» і «Па рэвізіі», Элізы Ажэшкі «Рысь» паводле апавядання «У зімовы вечар».

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Праграма спектакля «Кастусь Каліноўскі» 1929 года

Катэгорыя:Тэатры Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:Тэатры Гомеля

Катэгорыя:Зніклі ў 1937 годзе
Катэгорыя:1920 год у Мінску