Латарынгскі дом

**Латарынгскі дом** (), таксама вядомы як **Эльзаскі дом** () ці **дом Шатэнуа** () — адзін з найвялікшых уладарных дамоў у гісторыі Еўропы. Паводле сямейнай традыцыі, лічаць сябе Каралінгамі, але дакументальна гэта не пацверджана.

## Гісторыя 
Першым вядомым продкам дому лічыцца Жэрар I (каля 708 — 779), граф Парыжа, які стаў родапачынальнікам дому Матфрыдзінгаў (Жэрардзідаў). Яго нашчадкі на мяжы IX і X стагоддзяў з’яўляюцца ў хроніках як графы ў Мецы. Яны таксама кіравалі рознымі ўладаннямі ў Эльзасе і Латарынгіі. У 1047 годзе імператар Генрых III перадаў пад кіраванне графу Адальберту герцагства Верхняя Латарынгія, якое пасля смерці Адальберта ў 1048 годзе перайшло да яго брата Герхарда. Яго нашчадкі кіравалі Латарынгіяй (а з 1484 года і герцагствам Барскім) да 1736 года.

У XVI стагоддзі з Латарынгскага дому вылучылася малодшая галіна Гізаў, прадстаўнікі якой адыгрывалі важную ролю ў французскай палітыцы Рэлігійных войн і ледзь не занялі каралеўскі прастол. У XVII стагоддзі малодшая лінія гэтага роду растварылася ў шэрагах французскай арыстакратыі і праіснавала да напалеонаўскіх войн, яе глава насіў тытул герцага Эльбёфскага.

Старэйшая галіна Латарынгскага дому (званая Вадэмонамі) працягвала трымаць у сваіх руках Латарынгію, хоць пасля завяршэння аб’яднання Францыі гэта была адзіная франкамоўная вобласць Еўропы, якая не ўвайшла ў склад каралеўства. Узмацненне імперыялістычных настрояў у Версалі, асабліва ў час кіравання Людовіка XIV, прымушала герцагаў шукаць дапамогі ў галоўнага ворага Бурбонаў — імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі з дынастыі Габсбургаў.
 у Нансі.]]

Да XVIII стагоддзя палітыка-дынастычны саюз паміж Габсбургамі і Латарынгскім домам стаў настолькі цесны, што імператар Карл VI, не маючы сыноў, выдаў Прагматычную санкцыю і выбраў мужам сваёй спадчынніцы Марыі-Тэрэзіі латарынгскага герцага Франца. У 1745 годзе ён быў абраны імператарам пад імем Франца I, і яго з Марыяй-Тэрэзіяй нашчадкі кіравалі Аўстрыйскай імперыяй да самага яе падзення ў 1918 годзе. Замест Франца апошнім герцагам Латарынгіі стаў экс-кароль Польшчы, цесць Людовіка XV Станіслаў Ляшчынскі. Пасля яго смерці ў 1766 годзе Францыя анексавала Латарынгію.

Такім чынам, у XVIII стагоддзі Латарынгскі дом раствараецца ў доме Габсбургаў, а яго прадстаўнікі прымаюць імя Габсбургаў-Латарынгскіх. Да Рысарджымента бакавыя галіны дынастыі, якая кіравала ў Аўстрыі, займалі прастолы ў італьянскіх герцагствах Таскана (1737—1860), Парма (1738—1748, 1814—1847) і Модэна (1814—1859), а таксама ў Мексіцы (імператар Максіміліян, 1864—1867). Таскану яны атрымалі ў абмен на Латарынгію па выніках Вайны за аўстрыйскую спадчыну.

У наш час па латарынгскіх правілах пераходу ў спадчыну прастола на чале дому стаіць герцаг Гогенберг, нашчадак эрцгерцага Франца Фердынанда ад шлюбу з графіняй Сафіяй Хотэк, якая загінула разам з ім у Сараеве. У Аўстрыі гэта галіна роду лічыцца марганатычнай, і спадчыннікам прастола прызнаецца праўнук малодшага брата Франца Фердынанда, Карл фон Габсбург (поўны тытул — імператар Аўстрыі, кароль Венгрыі, Багеміі, Харватыі, Славоніі, Далмацыі, Галіцыі, Ладамерыі, Ілірыі, Іерусаліма, герцаг Латарынгіі, Бара і г.д.)

## Гл. таксама 
* Матфрыдзінгі
* Герцагства Латарынгія
* Спіс кіраўнікоў Латарынгіі
* Дом Эно (Рэгінарыды)
* Ардэнскі (Баруанскі) дом (Вігерыхіды)

## Літаратура 
* Eduard Hlawitschka. *Die Anfänge des Hauses Habsburg-Lothringen*. Saarbrucken, 1969.

## Спасылкі 
* [Графы Меца на сайте Foundation for Medieval Genealogy](http://fmg.ac/Projects/MedLands/LOTHARINGIAN%20(UPPER)%20NOBILITY.htm#_Toc181849083)
* Герцагі Латарынгіі на сайце Foundation for Medieval Genealogy
* FAMILIE DER GERHARDINER/ADALHARDEN GRAFEN VON PARIS
* FAMILIE DER MATFRIEDE

Катэгорыя:Гісторыя Латарынгіі
Катэгорыя:Гісторыя Францыі