open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Беларуская мова як замежная

**«Беларуская мова як замежная»** (, ) — рэцэнзаваны навуковы часопіс, прысвечаны пытанням выкладання беларускай мовы замежнікам, а таксама шырокаму колу праблем беларусістыкі.

Выданне з’яўляецца друкаваным органам Кафедры беларусістыкі факультэта прыкладной лінгвістыкі Варшаўскага ўніверсітэта.

## Дзейнасць і місія 
Асноўнай мэтай часопіса з’яўляецца стварэнне пляцоўкі для абмену вопытам і навуковымі дасягненнямі паміж даследчыкамі і выкладчыкамі. Выданне заклікана садзейнічаць развіццю метадалогіі навучання беларускай мове як замежнай, а таксама паглыбленню ведаў у галіне беларускага мовазнаўства і літаратуразнаўства.

Часопіс прытрымліваецца палітыкі «дыяментавага адкрытага доступу» (Diamond Open Access). Гэта азначае, што ўсе матэрыялы даступныя для чытачоў бясплатна, а з аўтараў не спаганяецца плата за публікацыю. Усе артыкулы распаўсюджваюцца на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons (CC BY 3.0 PL), што спрыяе свабоднаму абмену навуковай інфармацыяй.

## Гл. таксама 
* Acta Albaruthenica
* Кафедра беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта
* Варшаўскі ўніверсітэт
* Беларуская мова

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт часопіса

Катэгорыя:Навуковыя часопісы Польшчы
Катэгорыя:Часопісы Польшчы
Катэгорыя:Варшаўскі ўніверсітэт
Катэгорыя:Беларуская мова
Катэгорыя:Беларусазнаўства
Катэгорыя:Часопісы, якія з’явіліся ў 2017 годзе
Гаўрылёнак

**Гаўрылё́нак** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Гаўры́ла.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Якаўлевіч Гаўрылёнак (нар. 1965) — беларускі хакеіст, брамнік.

## Крыніцы
Гаўрыльчык

**Гаўры́льчык** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Гаўры́ла.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Пятровіч Гаўрыльчык (нар. 1935) — беларускі вучоны ў галіне тэхналогіі вытворчасці торфу.
* Зоя Сямёнаўна Гаўрыльчык (нар. 1955) — беларускі біёлаг, энтамолаг.
* Іна Анатолеўна Гаўрыльчык (нар. 1968) — беларускі юрыст.

## Крыніцы
Гаўрылюк

**Гаўрылю́к** () — беларускае і ўкраінскае прозвішча. Утворана ад імя Гаўры́ла.

## Вядомыя носьбіты 
*  (нар. 1964) — украінскі спявак.
*  (1911—1941) — украінскі пісьменнік і паэт.
*  (нар. 1984) — украінскі і аўстралійскі піяніст.
*  (1936—1998) — Герой Сацыялістычнай Працы.
*  (нар. 1938) — украінскі вучоны-металафізік.
*  (нар. 1970) — украінскі прадпрымальнік і палітык.
* Вера Ільінічна Гаўрылюк (1904—1986) — беларуская майстарка мастацкага саломапляцення.
*  (1911—1994) — савецкі і ўкраінскі фізіка-географ.
*  (нар. 1991) — расійская рэгбістка.
*  (нар. 1921) — Герой Сацыялістычнай Працы.
*  (1904—1981) — поўны кавалер ордэна Славы.
*  (нар. 1948) — савецкі і ўкраінскі акцёр, Народны артыст Украіны.
*  (1922—1983) — савецкі футбаліст, трэнер.
*  (1932—2006) — савецкі і ўкраінскі вучоны.
*  (нар. 1979) — украінскі актывіст, народны дэпутат Украіны.
*  (нар. 1951) — украінскі археолаг.
* Ніна Васілеўна Гаўрылюк (нар. 1965) — савецкая і расійская лыжніца.
*  (нар. 1972) — амерыканскі праваслаўны багаслоў.
*  (1938—2018) — Герой Сацыялістычнай Працы.
*  (нар. 1972) — малдаўскі футбаліст.
*  (1867—?) — член III Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі.
*  (1951—2021) — савецкі і ўкраінскі акцёр, народны артыст Украіны.

## Крыніцы
Гаўрык

**Га́ўрык** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Гаўры́ла.

Таксама агульная назва са значэннем 'ілгун', 'прасцяк, хітрун'.

## Вядомыя носьбіты 
*  (1929—2019) — савецкі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч.

## Крыніцы
Віктар Гаўрыкаў

**Віктар Гаўрыкаў**:

*  (1957—2016) — савецкі і літоўскі шахматыст, гросмайстар.
*  (нар. 1943) — савецкі і расійскі гісторык, сацыёлаг.
Уладзімір Гаўрыкаў

**Уладзімір Гаўрыкаў**:

*  (1922—1945) — Герой Савецкага Саюза.
*  (1956—2020) — савецкі біятланіст.
Гаўрыкаў

**Га́ўрыкаў** () — беларускае і рускае прозвішча. Утворана ад імя Гаўры́ла. Жаночая форма — Гаўрыкава.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Савельевіч Гаўрыкаў (1948—2022) — беларускі архітэктар.
* 
*  (1912—1944) — поўны кавалер ордэна Славы.
* 
*  (нар. 1995) — расійскі хакеіст.
*  (1894—1917) — расійскі ваеннаслужачы.

## Крыніцы
Гаўрычэнка

**Гаўрычэ́нка** (, ) — беларускае і ўкраінскае прозвішча. Утворана ад імя Гаўры́ла.

## Вядомыя носьбіты 
*  (нар. 1942) — савецкі і расійскі акцёр.
* Мікалай Іванавіч Гаўрычэнка (нар. 1967) — беларускі вучоны ў галіне жывёлагадоўлі.
*  (1892—1940) — савецкі ваенны дзеяч, камбрыг.

## Крыніцы
Гаўруковіч

**Гаўруко́віч** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Гаўры́ла.

## Вядомыя носьбіты 
* Леанід Уладзіміравіч Гаўруковіч (1922—2009) — савецкі і беларускі ваенны дзеяч, палкоўнік, педагог.

## Крыніцы
Гаўручонак

**Гаўручо́нак** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Гаўры́ла.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзмітрый Кліменцьевіч Гаўручонак (1915—2006) — савецкі і беларускі гаспадарчы і грамадскі дзеяч, Ганаровы грамадзянін Барысава.

## Крыніцы
Гаўрусёва

**Гаўрусё́ва** — жаночая форма беларускага прозвішча Гаўрусёў. Утворана ад імя Гаўры́ла.

## Вядомыя носьбіты 
* Любоў Валер’еўна Гаўрусёва — беларуская лінгвістка.
* Людміла Аляксееўна Гаўрусёва — беларуская лінгвістка.
* Таццяна Гаўрусёва — беларуская журналістка, рэдактарка.

## Крыніцы
Гаўрусёў

**Гаўрусёў** — беларускае мужчынскае прозвішча. Утворана ад імя Гаўры́ла. Жаночая форма — Гаўрусёва.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Аляксандравіч Гаўрусёў (нар. 1967) — беларускі ўрач-уролаг.
* Віталь Анатольевіч Гаўрусёў — беларускі краязнавец, выкладчык.
* Сцяпан Захаравіч Гаўрусёў (1931—1988) — беларускі паэт, крытык, перакладчык.

## Крыніцы
Eisbrecher

**Eisbrecher** (з ням. ледакол) — нямецкі NDH-гурт. Ён быў створаны ў 2003 годзе Аляксандрам Вессельскім і Ноэлам Піксам пасля іх зыходу з гурта Megaherz. Заснавальнікі апісвалі сваю музыку як "сучасны, электронны трып-рок".

## Гісторыя 
### Станаўленне і раннія гады (2003–2009) 
Пасля сыходу з Megaherz у 2003 годзе з-за творчых рознагалоссяў, Вессельскі сабраўся з Ноэлем Піксам, які напісаў сінтэзатары, гітары і праграмаванне для альбомаў Megaherz *«Kopfschuss»* і *«Himmelfahrt»*. У студзені 2004 года гурт выпусціў свой дэбютны альбом пад назвай *Eisbrecher*. Першыя 5000 копій альбома ўключалі чысты кампакт-дыск з дазволам пакупнікам легальна капіяваць музыку на яго. Гэта было зроблена ў знак пратэсту супраць таго, што гурт лічыў «крыміналізацыяй» фанатаў. 

У кастрычніку 2006 года гурт выпусціў свой другі альбом *Antikörper.* Гэты альбом стаў дэбютным альбомам гурта ў нямецкім хіт-парадзе Media Control Charts, заняўшы 85-е месца. Затым у снежні 2006 года гурт адправіўся ў турнэ з гуртам U.D.O..

## Удзельнікі 

Файл:Eisbrecher_Rockharz_2018_18.jpg|alt=Alexander "Alexx" Wesselsky| Аляксандр «Алекс» Вессельскі
Файл:Eisbrecher_Rockharz_2018_11.jpg|alt=Jochen "Noel Pix" Seibert| Ёхен «Ноэль Пікс» Зайберт
Файл:Eisbrecher_Rockharz_2018_07.jpg|alt=Jürgen Plangger| Юрген Плангер
Файл:Eisbrecher_Rockharz_2018_13.jpg|alt=Achim Färber| Ахім Фэрбер
Файл:Eisbrecher_Rockharz_2018_17.jpg|alt=Rupert Keplinger| Руперт Кеплінгер

### Дзеючыя ўдзельнікі 
* Алекс Вессельскі — вакал (2003–цяперашні час)
* Юрген Плангер — рытм-гітара, бэк-вакал (2007–цяперашні час)
* Максіміліян Шаўэр — клавішныя, праграмаванне (жывыя выступы і сесійныя выступы: 2003–2007, толькі сесійныя выступы: 2008–цяперашні час)
* Ахім Фербер — барабаны (2011—цяпер)
* Руперт Кеплінгер — бас (2013—наш час)
* Марк «Мікі» Рыхтэр — сола-гітара, бэк-вакал (2024–цяперашні час)

### Былыя ўдзельнікі 
* Ноэль Пікс — сола-гітара, клавішныя, праграмаванне, бэк-вакал, прадзюсаванне (2003–2024)

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* Eisbrecher (2004)
* Antikörper (2006)
* Sünde (2008)
* Eiszeit (2010)
* Die Hölle muss warten (2012)
* Schock (2015)
* Sturmfahrt (2017)
* Liebe macht Monster (2021)
* Kaltfront°! (2025)

### DVD 
* *Schock Live (2015)*

### Іншыя альбомы 
* 2011: *Eiskalt* (альбом-зборнік)
* 2014: *10 Jahre Kalt* (спецыяльны рэліз у ЗША)
* 2015: *Schock Live* (канцэртны альбом)
* 2016:  *Volle Kraft voraus* (міні-альбом)
* 2018: *Ewiges Eis – 15 Jahre Eisbrecher* (альбом лепшых песен)
* 2020: *Schicksalsmelodien* (альбом кавераў)
* 2023: *Es bleibt Kalt!* *– 2003-2023* (альбом лепшых песен)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Старонка Eisbrecher на афіцыйным сайце Metropolis Records
* Старонка Eisbrecher на афіцыйным сайце AFM-Records GmbH
*   

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Рок-гурты Германіі
Катэгорыя:Метал-гурты Германіі
Катэгорыя:Выканаўцы Metropolis Records
Гаўраш

**Гаўра́ш** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Гаўры́ла.

## Вядомыя носьбіты 
* Юрый Часлававіч Гаўраш (1966—1985) — савецкі ваеннаслужачы, удзельнік вайны ў Афганістане, пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі.

## Крыніцы
Габрыель

**Габрые́ль** ( — мая сіла — Бог) — мужчынскае імя старажытнаяўрэйскага паходжання.

Вядома на Беларусі з XVI стагоддзя як *Габриель* (1661), *Кгабриель* (1541), *Габриел* (1609), *Габрыель* (1638), *Кгабриел* (1632), *Габриял* (1567), *Кабриел* (1567). Вытворныя імёны: Габрые́льчык, Габрыне́ц, Габру́к, Габру́сь, Га́брус, Габры́ла, Габрэ́ль.

Ад імя ўтвораны прозвішчы Габрэ́ль, Габрыно́віч, Габрыне́ц, Габру́к, Га́брус, Га́брусь, Габрусё́ў, Габрусе́віч, Габрусё́нак.

Імяніны: 27 лютага, 16 сакавіка, 24 сакавіка, 29 верасня, 19 кастрычніка.

## Гл. таксама 
* Гаўрыла
* Гаўрыіл

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Габрыновіч

**Габрыно́віч** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Габрые́ль.

## Вядомыя носьбіты 
* Ганна Данілаўна Габрыновіч — беларускі вучоны ў галіне інфарматыкі і вылічальнай тэхнікі.
* Уладзімір Антонавіч Габрыновіч — беларускі матэматык.

## Крыніцы
Габрынец

**Габрыне́ц** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Габрые́ль.

## Вядомыя носьбіты 
*  (1911—1942) — савецкі лётчык-знішчальнік, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Крыніцы
Габрусевіч

**Габрусе́віч** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Габрые́ль.

## Вядомыя носьбіты 
*  (1902—1944) — украінскі палітычны дзеяч, адзін з кіраўнікоў АУН.
* Павел Міхайлавіч Габрусевіч (нар. 1982) — беларускі баскетбаліст.
* Сяргей Аляксандравіч Габрусевіч (1936—2013) — беларускі філосаф.

## Крыніцы
Габрусёнак

**Габрусё́нак** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Габрые́ль.

## Вядомыя носьбіты 
* Лявон Габрусёнак (1954—2024) — беларускі спявак, артыст тэатра і дыктар радыё, дзеяч беларускай меншасці ў Санкт-Пецярбургу.

## Крыніцы
Ян Караль Беркман

**Ян Караль Беркман** (польск. *Jan Karol Baerkman, Bärkmann*, 1783, Вільня - 1856, Санкт-Пецярбург) - доктар медыцыны і прафесар Віленскага універсітэта.

Быў сынам Юзафа, віленскага гадзіншчыка, і Ганны з Гіньчаў.

Вучыўся на лекара ў Віленскім універсітэце, падчас вучобы пасябраваў з Яахімам Лялевелем. У 1808 атрымаў ступень кандыдата медыцыны, Доктарскую дысертацыю па медыцыне абараніў у 1814 годзе ў Берліне. Па вяртанні ў Вільню пацвердзіў сваю дысертацыю (1817), займаўся прыватнай практыкай, у 1815 годзе выдаў працу "*Пра вакцыну*" (*O wakcynie*). У 1825 годзе, калі куратарам Віленскай навучальнай акругі быў Мікалай Навасільцаў, паводле пратэкцыі княгіні Зубавай, у якой Беркман быў прыватным лекарам, атрымаў пазіцыю прафесара ў Віленскім універсітэце, дзе выкладаў судовую і паліцэйскую медыцыну, а таксама гігіену. Пасля закрыцця ўніверсітэта перайшоў выкладаць у новаствораную Медыка-хірургічную акадэмію і там працаваў да яе закрыцця ў 1842 годзе. Быў чальцом савета Акадэміі і кіраўніком навуковай працы студэнтаў.

Урэшце пераехаў у Санкт-Пецярбург, дзе і памёр у 1856 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вільні
Катэгорыя:Памерлі ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Віленскі ўніверсітэт
Катэгорыя:Віленская медыка-хірургічная акадэмія
Міхаіл Уладзіміравіч Тарэлка

**Міхаіл Уладзіміравіч Тарэлка** () — беларускі філолаг і ўсходазнавец, кандыдат філалагічных навук, дацэнт; вядучы навуковы супрацоўнік сектара ўсходазнаўства аддзела славістыкі і тэорыі мовы Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа (ДНУ «Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі»).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1963 годзе ў Калодзішчах. У бібліяграфічных запісах асобных выданняў сустракаецца форма імя *Міхась*.

9 лістапада 2020 года *Nashaniva.com* паведаміла, што Міхаіл Тарэлка быў затрыманы 8 лістапада 2020 года.

## Выбраныя публікацыі 
* Tarełko, M. *A magical scroll from the Drower collection (DC21 Šapta d-pišra d-ainia «The scroll of the annihilation of the Eyes»)* // *ARAM*. 1999—2000.
* *Рукапісы беларускіх татараў канца XVII — пачатку XX стагоддзя з калекцыі Цэнтральнай навуковай бібліятэкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі* (укладальнікі: І. А. Ганчарова, А. І. Цітавец, М. У. Тарэлка). Мінск, 2003.
* Тарэлка, М.; Сынкова, І. *Адкуль пайшлі ідалы: помнік рэлігійна-палемічнай літаратуры з рукапіснай спадчыны татараў Вялікага Княства Літоўскага*. Мінск, 2009.
* «Мова аднаго кітаба і старабеларуская кірылічная пісьмовая традыцыя» // *Беларуская лінгвістыка*. 2011. Вып. 66.
* «Арабская мова і арабская мовазнаўчая традыцыя ў беларускіх татараў» // *Беларуская лінгвістыка*. 2013. Вып. 70.
* «Фрагмент невядомага беларускататарскага рукапісу XVII стагоддзя» // *Беларуская лінгвістыка*. 2015. Вып. 74.
* «Лейпцыгскі канвалют ― беларускататарскі рукапіс XVII ст. (кадыкалагічнае апісанне)» // *Здабыткі*. 2016. Вып. 19.
* «Некаторыя асаблівасці графіка-арфаграфічнай сістэмы Мядзельскага хамаіла» // *Беларуская лінгвістыка*. 2018. Вып. 81.
* «Тафсір Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі» // *Берковские чтения. Книжная культура в контексте международных контактов, 2019* (Пінск, 29—30 мая 2019).
* «Канвалют Шэгідэвічаў» // *Берковские чтения…*, 2021 (Гродна, 26—27 мая 2021).
* «Палескі кітаб — загадка кітабістыкі» // *Берковские чтения…*, 2023 (Брэст, 24—25 мая 2023).
* «*Выклад веры ісламскай* у Кітабе Яна Радлінскага з Ашмянаў і Каран Яна Бучацкага 1858 г.» // *Ашмяншчына: штодзённае жыццё жыхароў краю ў X—XXI стст.* Мінск, 2024.

## Крыніцы 
## Гл. таксама 
* Беларускія татары
* Кітабы
* Беларускі арабскі алфавіт
* Вялікае Княства Літоўскае
* Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа
* Мінскі тафсір

## Спасылкі 
* Профіль Міхаіла Тарэлкі на сайце Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі
* Бібліяграфія М. У. Тарэлкі у электронным каталогу Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Катэгорыя:Філолагі Беларусі
Катэгорыя:Усходазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Беларусісты
Гаўрылік

**Гаўры́лік** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Гаўры́ла.

## Вядомыя носьбіты 
* Язэп Гаўрылік (1893—1937) — дзеяч беларускага руху ў Заходняй Беларусі.

## Крыніцы
Сезон 2019/2020 РЦАП-СДЮШАР

У сезоне 2019/2020 баскетбольны клуб РЦАП-СДЮШАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2019/2020 (**11 месца**).

## Склад каманды 
*  Антон Баярын
*  Андрэй Бойка
*  Арцём Брашко
*  Ягор Вільбік
*  Уладзіслаў Віннікаў
*  Мікіта Дашкевіч
*  Ілля Дольнікаў
*  Вячаслаў Зяленка
*  Цімафей Карпук
*  Віктар Качалоўскі
*  Арсеній Кустрэй
*  Арцём Лабар
*  Мікіта Лагун
*  Данііл Макрыцкі
*  Міхаіл Рагашчук
*  Арцём Шкуратаў
*  Аляксей Юдкін
*  Ягор Ярмольчык

У снежні 2019 года за каманду правёў 2 гульні Кірыл Васкаўцоў («Цмокі-Мінск»-моладзевая).

## Трэнеры каманды 
*  Дзмітрый Навіцкі (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2018/2019 РЦАП-СДЮШАР
* Сезон 2020/2021 РЦАП-СДЮШАР

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

2019/2020
РЦАП-СДЮШАР
Катэгорыя:2019 год у Мінску
Катэгорыя:2020 год у Мінску
Альфрэд Антонавіч Ладыка

**Альфрэд Антонавіч Ладыка** (нар. , в. Кяўры, Іўеўскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі настаўнік, народны настаўнік Беларусі (2025) з 1978 года працуе ў сістэме адукацыі.
* 1978—1985: Іўеўская сярэдняя школа,
* 1986—1992: сярэдняя школа №11 г. Ліды.
* 1993 — ц.ч.: Гімназія №1 г. Ліды.

## Педагагічная дзейнасць 
* Падрыхтаваў больш за **300 прызёраў** рэспубліканскіх і міжнародных алімпіяд (па стане на 2025 год)
* За 2020—2025 гг. яго вучні атрымалі больш за **90 дыпломаў** на алімпіадах вышэйшага ўзроўню
* Выпускнікі працуюць у IT, навуковых і інжынерных галінах, многія скончылі БДУ і БДУІР

## Узнагароды 
Педагагічная дзейнасць Ладыкі А.А. неаднаразова адзначалася ўзнагародамі

* 2004 год — прысвоена званне Заслужаны настаўнік Рэспублікі Беларусь
* 2024 год — Прэмія спецыяльнага фонда Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па сацыяльнай падтрымцы здольных навучэнцаў і студэнтаў. Унёс асаблівы ўклад у развіццё здольнасцяў здольных навучэнцаў і студэнтаў.
* 2025 год — прысвоена званне **Народны настаўнік Беларусі** 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Аб аб'яўленні Падзякі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Распараджэнне № 125рп ад 7 жніўня 2025 г. — Афіцыйны iнтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь
* Поздравительный адрес министра образования Беларуси Андрея Иванца в торжественной обстановке вручен народному учителю Беларуси Альфреду Ладыко —  Галоўнае ўпраўленне адукацыі Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта
* Учителю математики Гимназии №1 города Лида Альфреду Ладыко присвоено звание «Народный учитель Беларуси» — Гродзенская праўда
* Математик Альфред Ладыко - народный учитель Беларуси  —  News.by
* Гродненский государственный университет имени Янки Купалы - Выпускник Купаловского университета удостоен звания «Народный учитель Беларуси» — Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы
* «Уверенно идет вперед». Что рассказывают о народном учителе Беларуси Альфреде Ладыко — Выдавецкі дом "Беларусь сегодня"

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя настаўнікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Народныя настаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Іўеўскім раёне
Цымбераў

**Цы́мбераў** () —  мужчынскае прозвішча. Жаночая форма — Цымберава.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзмітрый Міхайлавіч Цымбераў (нар. 1974) — расійскі спецыяліст у галіне ваеннай справы, юрыст, аўтар вершаў на рускай і беларускай мовах.
* Раман Міхайлавіч Цымбераў (1981—2026) — беларускі паэт, выдавец і кнігагандляр.
Андрэйкаў

**Андрэ́йкаў** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
* Пётр Андрэевіч Андрэйкаў (нар. 1931) — беларускі спецыяліст у галіне гідрамеліярацыйнага будаўніцтва.
* Тодар Андрэйкаў (1933—1997) — балгарскі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр, кінакрытык, кіназнаўца, гісторык кіно і педагог.

## Крыніцы
Андрэйчыкаў

**Андрэ́йчыкаў** () — беларускае і рускае мужчынскае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й. Жаночая форма — Андрэйчыкава.

## Вядомыя носьбіты 
* Максім Валяр’янавіч Андрэйчыкаў — беларускі спецыяліст у галіне прамысловай экалогіі.
*  (1934—1998) — савецкі і расійскі хімік, спецыяліст у галіне арганічнай хіміі, адзін з стваральнікаў супрацьзапаленчага прэпарата «Мефепірон».

## Крыніцы
Андрэйчыкава

**Андрэ́йчыкава** () — жаночая форма прозвішча Андрэйчыкаў. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Мікалаеўна Андрэйчыкава (нар. 1952) — беларуская спецыялістка ў галіне тэхналогіі хімічных валокнаў, педагог.
* Жанна Віктараўна Андрэйчыкава (нар. 1970) — беларуская эканамістка і педагог.
*  — лінгвістка, спецыялістка ў галіне методыкі выкладання нямецкай мовы.
*  (нар. 1956) — расійская спецыялістка ў галіне эканомікі інтэлектуальнай уласнасці і сістэмнага аналізу.

## Крыніцы
Андрэйцаў

**Андрэ́йцаў** () — беларускае і рускае мужчынскае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й. Жаночая форма — Андрэйцава.

## Вядомыя носьбіты 
*  (нар. 1987) — украінскі барэц вольнага стылю.
*  (1912—1985) — поўны кавалер ордэна Славы.

## Крыніцы
Андрыевіч

**Андрые́віч** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Міхайлавіч Андрыевіч — беларускі юрыст, правазнаўца.
*  (1908—1985) — савецкі тэатральны мастак-лялечнік, кніжны графік, карыкатурыст.
*  (1838—1898) — расійскі ваенны дзеяч, генерал, удзельнік руска-турэцкай вайны 1877—1878 гадоў.
* Уладзімір Уладзіміравіч Андрыевіч — беларускі журналіст, публіцыст.
*  — украінскі ваенны і палітычны дзеяч, гетман украінскіх казакоў.
*  (1800—1840) — дзекабрыст.

## Крыніцы
Андрыенка

**Андрые́нка** () — беларускае і украінскае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
*  (нар. 1972) — балерына Вялікага тэатра.
*  (нар. 1990) — расійскі гарналыжнік.
*  — старшыня калгаса «Чырвоны плуг» Алтайскага раёна Хакаскай аўтаномнай вобласці, Герой Сацыялістычнай Працы.
* Аляксандр Ягоравіч Андрыенка (1923—1988) — беларускі разведчык, поўны кавалер ордэна Славы.
*  (1907—1942) — савецкі партыйны дзеяч, першы сакратар Алтайскага крайкама ВКП(б).
*  (1908—1985) — савецкі тэатральны мастак-лялечнік, кніжны графік, карыкатурыст.
*  (1925—1983) — Герой Савецкага Саюза.
*  (нар. 1959) — украінскі і савецкі камедыйны акцёр, тэлевядоўца, сцэнарыст, рэжысёр і прадзюсар.
* Вольга Вячаславаўна Андрыенка — беларуская музыкантка-цымбалістка, педагог.
*  (нар. 1916) — савецкі ўрач, Герой Сацыялістычнай Працы.
*  (нар. 1989) — расійскі весляр, чэмпіён Універсіяды 2013 года.
*  (нар. 1980) — украінскі футбаліст.
*  (нар. 1951) — заслужаны трэнер Расіі па валейболе.
*  (нар. 1991) — расійская плыўчыха ў ластах.
*  (1937—2002) — савецкі лётчык-выпрабавальнік, заслужаны лётчык-выпрабавальнік СССР.
*  (1925—2003) — поўны кавалер ордэна Славы.
*  — савецкая работніца сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы.
*  (1938—2016) — украінская батанік, геабатанік.
*  (1938—1991) — савецкі футбаліст, нападнік.
*  — украінскі археолаг, скіфолаг.
*  (нар. 1988) — расійскі юрыст, суддзя.

### Падвойнае прозвішча 
*  (1894—1982) — французскі жывапісец і сцэнограф.

## Крыніцы
Андрыюк

**Андрыю́к** () — беларускае і украінскае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
*  (1963—2014) — салдат Узброеных сіл Украіны, удзельнік расійска-ўкраінскай вайны.
*  (нар. 1951) — украінскі ўрач, доктар медыцынскіх навук, прафесар.
*  — заслужаная работніца сацыяльнай сферы Украіны.
* Павел Сцяпанавіч Андрыюк (1923—1992) — савецкі жывапісец і графік.
* Уладзімір Мікалаевіч Андрыюк (нар. 1961) — украінскі артыст, акцёр тэатра.
*  (1993—2014) — салдат Узброеных сіл Украіны, удзельнік расійска-ўкраінскай вайны.

## Крыніцы
Андрыяш

**Андрыя́ш** () — беларускае і украінскае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
*  (нар. 1954) — расійскі навуковец, спецыяліст у галіне стварэння ўзбраення і ваеннай тэхнікі.
*  (нар. 1936) — украінскі геолаг і геамарфолаг.
*  — дэпутатка Вярхоўнага Савета УССР 8—9 скліканняў.
*  — украінская оперная і камерная спявачка, рэгентка хору, педагог, грамадская дзяячка.

## Крыніцы
Андрыяшка

**Андрыя́шка** () — беларускае і украінскае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
* Марына Васільеўна Андрыяшка (нар. 1982) — беларускі правазнавец, педагог.
*  (нар. 1942) — украінскі мастак манументальна-дэкаратыўнага мастацтва і мастацтвазнаўца.
*  (нар. 1948) — украінскі журналіст, заслужаны журналіст Украіны.

## Крыніцы
Кёндэлен

**Кёндэлен** (, , ) — сяло ў Эльбрускім раёне Кабардзіна-Балкарскай Рэспублікі. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне «сельскае паселішча Кёндэлен» як адзіны населены пункт у яго складзе. размешчана ў паўночнай частцы Эльбрускага раёна, па абодвух берагах ракі Гундэлен. Знаходзіцца за 35 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра Тырныауз і за 60 км на захад ад горада Нальчык.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кабардзіна-Балкарыі
Крушэнне J-7 у Дацы

**Крушэнне самалёта J-7 у Дацы** — авіякатастрофа, якая адбылася ў панядзелак 21 ліпеня 2025 года. У выніку крушэння самалёта FT-7NI ВПС Бангладэш на каледж Майлстоўн у Дацы загінула не менш за 35 чалавек (у асноўным дзеці), каля 170 чалавек пацярпелі.

## Катастрофа
Навучальны самалёт F-7BGI ВПС Бангладэш вылецеў з ваеннай базы. Неўзабаве пасля ўзлёту ў самалёта, як мяркуецца, узніклі тэхнічныя непаладкі. Пілот не змог аднавіць кантроль над паветраным суднам, яму загадалі катапультавацца, але з-за малой вышыні катапультаванне было немагчыма. Пілот паспрабаваў накіраваць самалёт у бок адкрытай прасторы, але беспаспяхова.

Самалёт упаў на будынак каледжа Майлстоўн у Дацы.

Катастрофа адбылася незадоўга да школьных канікул, калі заняткі яшчэ працягваліся. Самалёт урэзаўся ў дах сяміпавярховага корпуса № 7, а затым у будынак, у якім знаходзіліся сотні вучняў. Пасля крушэння ў будынку пачаўся пажар. У выніку катастрофы загінула не менш за 31 чалавека, уключаючы прынамсі 25 дзяцей. 171 чалавек з апёкамі і рознымі траўмамі былі выратаваны з палаючага будынка каледжа.

## Наступствы 
У Бангладэш была абвешчана агульнанацыянальная жалоба.

22 ліпеня ў краіне прайшлі студэнцкія пратэсты, для разгону якіх паліцыя ўжыла слёзатачывы газ. Дэманстранты патрабавалі ўдакладніць інфармацыю аб загінулых і пацярпелых, вывесці з эксплуатацыі старыя і небяспечныя, з іх слоў, самалёты, а таксама змяніць парадак падрыхтоўкі лётчыкаў, Кітай, Індыю, Японію, ААЭ, ЗША, Турцыю і Ватыкан, выказалі спачуванні ў сувязі з трагедыяй.

Улады Індыі і Сінгапура накіравалі ў Даку медыкаў.

## Крыніцы
Катэгорыя:Ліпень 2025 года
Катэгорыя:Падзеі 21 ліпеня
Катэгорыя:Авіяцыйныя здарэнні 2025 года
Ірына Анатольеўна Сынкова

**Ірына Анатольеўна Сынкова** (нар. ) — беларуская даследчыца гісторыі культуры і рэлігіі, кандыдат філасофскіх навук; старшы навуковы супрацоўнік сектара ўсходазнаўства аддзела славістыкі і тэорыі мовы Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа (ДНУ «Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі»). Ад пачатку 2000-х гадоў адным з яе асноўных кірункаў стала вывучэнне рукапіснай спадчыны татар (мусульман) былога Вялікага Княства Літоўскага. У 2017—2020 гадах кіравала працай міжкафедральнага (сумесна з кафедрай філасофіі культуры ФФСН БДУ) семінара для маладых навукоўцаў «Рэлігійныя і філасофскія вучэнні Усходу».

## Выбраныя публікацыі 
* Сынкова І. А. *Эстетические проблемы немецкого гуманизма : диссертация … кандидата философских наук : 09.00.04*. Санкт-Петербург, 2003.
* Сынкова І. А. «Ісламскі ўплыў у знахарскай практыцы беларускіх татараў». // *Беларусь і цюркска-ісламскі свет* …
* Сынкова І. А. «Каляндарна-астралагічныя тэксты з рукапіснай спадчыны беларускіх татараў». // *Берковские чтения. Книжная культура в контексте международных контактов, 2017*. Полацк, 2017. С. 386—390.
* Сынкова И. А. «Эрфуртский кружок: к вопросу о формировании эстетического сознания немецких гуманистов». // *Вестник МГЛУ*. Серия 3. № 1. 1998. С. 67—74.
* Сынкова И. А. «Изменение культурной парадигмы и борьба за университеты в период немецкого Возрождения». // *Вестник МГЛУ*. Серия 3. № 2. 2001. С. 161—170.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль Ірыны Сынковай на сайце Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі
* Сектар усходазнаўства (Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа)
* Бібліяграфія І. Сынковай у электронным каталогу Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі
* Запіс у каталогу РДБ (дысертацыя, 2003)
* Профіль у Google Scholar

Катэгорыя:Кандыдаты філасофскіх навук
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Рэлігіязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Культуролагі Беларусі
Катэгорыя:Усходазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі гістарычнага факультэта Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Беларусісты
Андрэенка

**Андрэ́енка** () — беларускае і рускае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
*  (нар. 1962) — кіраўнік Антрацытаўскага раёна ЛНР.
*  (1915—2008) — савецкі і расійскі біёлаг.
* Кірыл Анатолевіч Андрэенка (нар. 1983) — беларускі футбаліст.
*  (больш вядомая як *Капылова*; нар. 1933) — Герой Сацыялістычнай Працы.
*  (1917—1982) — савецкі ваенны лётчык, Герой Савецкага Саюза.

## Крыніцы
Антоні Глушневіч

**Антоні Глушневіч** (польск. *Antoni Hłuszniewicz,* 1793, Барысаў - 5 жніўня 1861, Парыж) — дзеяч эміграцыі, лекар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1793 годзе ў Барысаве і меў малодшага брата Міхала. Скончыў Мінскую гімназію (1810), вучыўся на фізіка-матэматычным факультэце ў Віленскім універсітэце, затым скончыў медыцынскі факультэт, у 1822 годзе атрымаў ступень доктара і пасяліўся на Валыні.

У 1830 годзе падарожнічаў з навуковымі мэтамі за мяжой, дзе атрымаў звесткі пра пачатак паўстання 1830-31 гг. і неадкладна вярнуўся. Працаваў у ваенным шпіталі Варшавы. 10 жніўня 1830 абраны дэпутатам варшаўскага сойма ад Барысаўскага павета.

Пасля паражэння паўстання эміграваў у Францыю. Супрацоўнічаў з  Іяхімам Лелевелем у Камітэце Польскага Народа, дзе быў ініцыятарам адрасу да англійскага парламенту (снежань 1831 года). Быў членам Таварыства літоўскіх і рускіх зямель. 

Належаў да тайнага камітэта, заснаванага Я. Лелевелем і Юзафам Заліўскім, «Помста народа», але ў рэшце рэшт не падтрымаў партызанскую кампанію.

У 1835 на некаторы час за сваю палітычную і канспіратыўную актыўнасць быў высланы з Польшчы.

У 1835 годзе па ініцыятыве Лелевеля быў заснаваны Саюз дзяцей польскага народа, адным з членаў якога ён быў. З 1835 па 1838 год ён актыўна ўдзельнічаў у дзейнасці Польскага дэмакратычнага таварыства і ў Асацыяцыі польскай эміграцыі да 1846 года.

Удзельнічаў у стварэнні ў 1841 у Версалі так званая Версальска-Віленскай бібліятэкі. У пачатку 50-х гг., калі Гіпаліт Клімашэўскі выконваў абавязкі дырэктара Баціньѐльскай школы, Версальска-Віленская бібліятэка была пераведзена ў школьныя будынкі і аб’яднана з існаваўшай там бібліятэкай.

У 1845 стаў працаваць лекарам у польскай школы ў Батыньёлі, шмат сілаў аддаваў яе развіццю і з 1851 года ўваходзіў у раду школы.

З 1858 быў абраны віцэ-прэзідэнтам таварыства польскіх лекараў у Парыжу. У першым сшытку таварыства за 1858 год апублікаваў сваю працу пра каўтун.

Быў лекарам Юльюша Славацкага. 

Не стварыў сям'і, памёр у Парыжы 5 жніўня 1861 года і быў пахаваны на могілках Манмартр.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Манмартр
Катэгорыя:Памерлі ў 1861 годзе
Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскага Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1793 годзе

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаве
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Паўстанне 1830—1831 гадоў
Арфей

**Арфей**:
* Арфей (міфалогія)
* Арфей (скульптура)
* Арфей (фільм)
* (3361) Арфей
Арфей (фільм)

**«Арфей»** () — сюррэалістычная кінафантазія Жана Както, заснаваная на міфе пра Арфея і Эўрыдыку, другая частка «Арфічнай трылогіі», у якую таксама ўваходзяць фільмы «Кроў Паэта» (1932) і «Завяшчанне Арфея» (1960). Асновай для сцэнарыя паслужыла аднайменная п’еса Както, напісаная ім у 1926 годзе.

## У ролях 
* Жан Марэ — Арфей
* Франсуа Пер'е — Эртэбіз
* Марыя Казарэс — прынцэса Смерць
* Мары Дэа — Эўрыдыка
* Анры Крам’е — рэдактар
* Ражэ Блен — паэт
* Эдуар Дэрміт — Жак Сежэст
* Рэнэ Ворм — суддзя

Катэгорыя:Фільмы 1950 года
Марыя Казарэс

**Марыя Казарэс** (; поўнае імя — Марыя Вікторыя Касарэс Перэс (); ) — французская актрыса тэатра і кіно.

З 1944 года Марыя Казарэс здымалася ў кіно. Яе першай працай стала роля другога плана — Наталі ў адным з культавых фільмаў французскага кінематографа — «Дзеці райка» Марселя Карнэ (1944). У наступным годзе Марыя Казарэс знялася ў фільме «Дамы Булонскага лесу» (рэжысёр Рабер Брэсон). Яе персанаж — свецкая дама Элен, якая з дапамогай мудрагелістай інтрыгі помсціць каханку, які кінуў яе палюбоўніку, прадстаўляе Марыю Казарэс свайго роду «геніем зла» у выяве выдатнай жанчыны, менавіта гэтая роля выклікала дыскусію аб характары яе творчай індывідуальнасці і яе «інфернальнай прыгажосці».

## Фільмаграфія 
* (1950) «Арфей» — прынцэса Смерць
* (1960) «Завяшчанне Арфея» — прынцэса

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Францыі
Ісламей

**Ісламей** (, ) — сяло ў Баксанскім раёне Кабардзіна-Балкарскай Рэспублікі. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне «сельскае паселішча Ісламей» як адзіны населены пункт у яго складзе. Паселішча размешчана ў цэнтральнай частцы Баксанскага раёна, на левым беразе ракі Баксан. Знаходзіцца на паўднёвы захад ад раённага цэнтра горада Баксан (ад якога аддзелены федэральнай аўтатрасай Каўказ) і за 30 км на паўночны захад ад Нальчыка.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кабардзіна-Балкарыі
Заюкава

**Заю́кава** (,  — «кізілавая даліна») — сяло ў Баксанскім раёне Кабардзіна-Балкарскай Рэспублікі.

Утварае муніцыпальнае ўтварэнне «сельскае паселішча Заюкава», як адзіны населены пункт у яго складзе. Паселішча размешчана ў паўднёва-заходняй частцы Баксанскага раёна, ля ўваходу ў цясніну ракі Баксан. Знаходзіцца за 20 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра Баксан і за 45 км ад горада Нальчык. Праз сяло праходзіць рэгіянальная аўтатраса А-158 «Пахладны-Баксан-Эльбрус», якая вядзе ў нацыянальны парк Прыэльбруссе.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кабардзіна-Балкарыі
Дыгулыбгей

**Дыгулыбгей** (, ) — сяло ў складзе гарадской акругі Баксан Кабардзіна-Балкарскай Рэспублікі. Найбуйнейшы сельскі населены пункт у рэспубліцы. Паселішча Дыгулыбгей размешчана на правым беразе ракі Баксан, каля яе выхаду з цясніны на перадгорную раўніну. Знаходзіцца за 18 км на паўночны захад ад горада Нальчык, паўночная частка вёскі фактычна злілася з горадам Баксан і аддзелена ад яго толькі ракой Баксан.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кабардзіна-Балкарыі
Зольскі раён

**Зольскі раён** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Кабардзіна-Балкарскай Рэспублікі.

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Залукакаажэ.

## Геаграфія 
Зольскі раён размешчаны ў заходняй частцы Кабардзіна-Балкарскай Рэспублікі і мяжуе з Баксанскім раёнам на ўсходзе, Эльбрускім раёнам на паўднёвым усходзе, а таксама з Карачаева-Чаркескай Рэспублікай на захадзе і са Стаўрапольскім краем на поўначы.

Па занальнага раянавання тэрыторыя раёна дзеліцца на дзве зоны — перадгорная і горная. Паказчыкі вышынь на тэрыторыі раёна вагаюцца ад 550 метраў на поўначы да 5642 метраў на поўдні. Плошча тэрыторыі раёна складае 2124,50 км ².

Гідраграфічная сетка тэрыторыі раёна адносіцца да басейнаў дзвюх асноўных рэк — Малка і Золка. З натуральных вадаёмаў найбольш буйнымі з’яўляюцца — Тамбукан і Шадхурэй.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Кабардзіна-Балкарыі
Андрук

**Андру́к** — беларускае і ўкраінскае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
*  (нар. 1958) — украінскі астраном.
*  (нар. 1987) — украінская велагоншчыца.

## Крыніцы
Аперацыя «Благаслаўленне Перамогі»

**Аперацыя «Бласлаўленне Перамогі»** — акцыя Ірана, праведзеная ў чэрвені 2025 года ў адказ на амерыканскую аперацыю «Паўночны молат». У ходзе падзей іранскі бок ударыў па базе УС ЗША «Аль-Удэйд» у Катары.

## Ход падзей 
23 чэрвеня 2025 года за некалькі гадзін да нападу Іран папярэдзіў Катар і ЗША аб будучым удары. Неўзабаве ААЭ закрылі сваю паветраную прастору для рэйсаў з Захаду, а Іран закрыў сваю паветраную прастору для ўсіх, акрамя спецрэйсаў. Тым часам амерыканскія войскі пачалі эвакуацыю з авіябазы «Аль-Удэйд», якая служыць рэгіянальным штабам Цэнтральнага камандавання ЗША (CENTCOM).

Каля 19:39 Іран выпусціў па Аль-Удэйду Прадстаўнік Міністэрства абароны ЗША заявіў, што сістэмы СПА перахапілі 13 іранскіх ракет, а яшчэ адна была бясшкодна збітая, не дасягнуўшы мэты. Міністэрства абароны Катара заявіла, што перахапіла ракеты і што ў выніку нападу ніхто не пацярпеў. Іранскія СМІ назвалі ўдар «разбуральным».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Падзеі 23 чэрвеня
Катэгорыя:Чэрвень 2025 года
Катэгорыя:Вайна на Блізкім Усходзе (з 2023)
Катэгорыя:2025 год у Іране
Катэгорыя:2025 год у Катары
Андрусяк

**Андруся́к** — беларускае і ўкраінскае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
*  (нар. 1955) — украінскі пісьменнік і паэт.
*  (1912—1946) — дзеяч Украінскай паўстанцкай арміі.
*  (1957—2025) — украінская акторка.
*  (нар. 1969) — канадскі хакеіст.
*  (нар. 1968) — украінскі пісьменнік.
*  (1902—1985) — украінскі гісторык і публіцыст.
*  (нар. 1955) — украінскі пісьменнік.
*  — селянін, грамадскі дзеяч, пасол Аўстрыйскага парламента (1848—1849).
* Яраслаў Васільевіч Андрусяк (нар. 1961) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі гандлёвых працэсаў, педагог, адміністратар.
*  (нар. 2007) — украінскі грамадскі дзеяч.

## Крыніцы
Андруш

**Андру́ш** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
* Віталь Рыгоравіч Андруш — беларускі спецыяліст у галіне аховы працы і вытворчай бяспекі ў сельскай гаспадарцы, выкладчык.

## Крыніцы
Андрушына

**Андру́шына** () — жаночая форма прозвішча Андрушын. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
*  — расійская лінгвістка.
*  (нар. 1985) — расійская гандбалістка.
*  (нар. 1986) — расійская хакеістка з мячом.
*  (нар. 1990) — расійская фехтавальніца.
*  — расійскі палітолаг.

## Крыніцы
Андрушын

**Андру́шын** () — беларускае і рускае мужчынскае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й. Жаночая форма — Андрушына.

## Вядомыя носьбіты 
*  (нар. 1940) — расійскі вучоны ў галіне навігацыйных сістэм.
*  (1911—1993) — савецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч.
*  (1914—1983) — савецкі друкар, Герой Сацыялістычнай Працы.
*  — палкоўнік Узброеных сіл Украіны, удзельнік расійска-ўкраінскай вайны.
*  (нар. 1985) — расійскі фізік.
*  (нар. 1970) — украінскі спартсмен, заслужаны майстар спорту Украіны.
*  (1906—1954) — савецкі ваенны лётчык, Герой Савецкага Саюза.

## Крыніцы
Андрушэвіч

**Андрушэ́віч** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

* Андрушэвічы — вялікалітоўскі шляхецкі род герба «Даліва».

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Аляксандравіч Андрушэвіч (нар. 1949) — беларускі інжынер-металург, спецыяліст у галіне ліцейнай вытворчасці.
* Андрэй Андрэевіч Андрушэвіч — беларускі спецыяліст у галіне інтэрнэт-тэхналогій.
*  (нар. 1968) — расійскі і іспанскі бізнесмен і публіцыст.
* Ян Андрушэвіч (пачатак XVI ст. — каля 1567) — вялікалітоўскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч, паэт-лацініст.

### Падвойныя прозвішчы 
*  (1890—1939) — польскі вайсковец, палкоўнік артылерыі Войска Польскага, кавалер ордэна «Virtuti Militari».

## Крыніцы
Андрушкевіч

**Андрушке́віч** () — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

* Андрушкевічы — вялікалітоўскі шляхецкі род герба «Андрушкевіч».
* Андрушкевіч — шляхецкі герб.

## Вядомыя носьбіты 
*  (нар. 1990) — польскі палітык.
*  (1872—1933) — адзін з заснавальнікаў цяжкай атлетыкі ў Эстоніі.
*  (1917—2014) — польскі эканаміст.
*  (нар. 1959) — польскі весляр, алімпіец.
*  (1877—1953) — дзеяч левага руху, удзельнік рэвалюцый у Расіі.
*  (1927—2021) — дзеяч рускага замежжа, публіцыст.
*  (1893—1969) — польскі афіцэр.
*  (нар. 1963) — беларуская селекцыянерка пладовых і ягадных культур.
*  (1937—2021) — савецкая і расійская хімік.
*  (1923—1991) — савецкі ваенны марак, контр-адмірал.
*  (1923—2010) — савецкі мастак.
*  (нар. 1977) — польская актрыса.

## Крыніцы
Аляксандр Андрушчанка

**Аляксандр Андрушчанка**:

*  (нар. 1947) — савецкі футбаліст.
*  (нар. 1954) — савецкі і расійскі футбаліст і трэнер.
Андрушчанка

**Андру́шчанка** (, ) — беларускае і ўкраінскае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
* 
*  (1909—1984) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* 
*  (1906—1967) — савецкі гісторык.
* Ануфрый Нестаравіч Андрушчанка (1907—1991) — савецкі географ і глебазнаўца.
* 
*  (1933—2011) — савецкі і расійскі оперны спявак.
*  (нар. 1967) — беларускі і расійскі хакеіст, трэнер.
*  (1828—1896) — расійскі архітэктар.
*  (1893—1965) — рускі афіцэр, герой Першай сусветнай вайны, удзельнік Белага руху.
*  (1911—2007) — савецкі камбайнёр, Герой Сацыялістычнай Працы.
* 
*  (1924—2018) — савецкі аграном, Герой Сацыялістычнай Працы.
*  (1905—1943) — Герой Савецкага Саюза.
* 
*  (нар. 1977) — украінская велагоншчыца.
* 
*  (1909—1982) — савецкі навуковец у галіне тэхнічнай электрахіміі.
*  (1920—2003) — Герой Савецкага Саюза.

## Крыніцы
Анатоль Андрушчанка

**Анатоль Андрушчанка**:

*  (1914—2008) — вучоны, рэктар Саратаўскага політэхнічнага інстытута.
*  (нар. 1975) — украінскі футбаліст.
*  (нар. 1947) — украінскі скульптар і графік.
Віктар Андрушчанка

**Віктар Андрушчанка**:

* Віктар Віктаравіч Андрушчанка (нар. 1986) — беларускі хакеіст.
*  (нар. 1949) — украінскі навуковец.
Уладзімір Андрушчанка

**Уладзімір Андрушчанка**:

*  (нар. 1982) — расійскі лёгкаатлет.
*  (1919—1986) — савецкі военачальнік, Герой Савецкага Саюза.
*  (нар. 1940) — украінскі эканаміст.
*  (1969—2015) — вайсковец Узброеных сіл Украіны, удзельнік расійска-ўкраінскай вайны.
*  (нар. 1943) — украінскі журналіст і публіцыст.
Мікалай Андрушчанка

**Мікалай Андрушчанка**:

*  (1984—2016) — вайсковец Узброеных сіл Украіны, удзельнік расійска-ўкраінскай вайны.
*  (нар. 1935) — савецкі і ўкраінскі мастак.
*  (1943—2017) — савецкі фізік і журналіст.
*  (нар. 1931) — савецкі лёгкаатлет.
*  (1920—1971) — журналіст, кіраўнік Радыётэлеграфнае агенцтва Украіны.
Сяргей Андрушчанка

**Сяргей Андрушчанка**:

*  (1912—1980) — Герой Савецкага Саюза.
*  (нар. 1975) — украінскі вайсковец, генерал-маёр.
*  (1976—2005) — украінскі вайсковец, міратворац.
Несцер (імя)

**Не́сцер** () — мужчынскае імя грэчаскага паходжання.

Вядома на Беларусі з XVI стагоддзя як *Нестор* (1566), *Нестер* (1528). Вытворныя імёны: Несцяро́к, Несцяру́к, Несцярчу́к, Не́сцерка.

Ад імя ўтвораны прозвішчы Не́сцер, Не́сцераў, Несцяро́віч, Несцярэ́віч, Несцярэ́нка, Нісцярэ́нка, Несцяро́нак, Несцяро́к, Несцярко́ў, Несцяру́к, Несцярчу́к.

Імяніны: 28 лютага, 1 сакавіка, 28 жніўня, 28 верасня, 27 кастрычніка, 28 кастрычніка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Майнлойс

**Майнлойс** (; верхнефранконскі дыялект: *Maleus*) — камуна са статусам  (муніцыпалітэт з «рынкавымі правамі») у Германіі, у Баварыі, у адміністрацыйнай акрузе Верхняя Франконія. Уваходзіць у склад раёна (ландкрайса) Кульмбах з цэнтрам у горадзе Кульмбах. Насельніцтва — 6410 чалавек (31 снежня 2024).

## Геаграфія 
Майнлойс размешчаны ў паўночнай частцы Баварыі, у гістарычнай вобласці Франконіі.

### Адміністрацыйны падзел 
У склад муніцыпалітэта ўваходзіць 40 афіцыйных населеных пунктаў ().

## Гісторыя 
Паселішча ўпершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах у 1333 годзе як *Leubs*, а ў 1398 годзе — як *Meynleubs* (для адрознення ад бліжэйшага Kirchleus). Назва выводзіцца ад славянскага асабовага імя *Ljuboslav* (што выкарыстоўваецца як аргумент пра славянскі кампанент ранняга засялення ў рэгіёне).

### Адміністрацыйныя змены 
У ходзе тэрытарыяльнай рэформы ў Баварыі да Майнлойса былі далучаны: частка абшчыны Гойтэнройт (1 ліпеня 1972), Файтлам (1 студзеня 1976), Прос (1 ліпеня 1976), частка скасаванай абшчыны Майнрот (1 студзеня 1977), а таксама Дандорф, Шымэндорф і Шварцах (1 студзеня 1978; Шмайльсдорф быў далучаны да Шварцаха яшчэ 1 красавіка 1971).

### Дынаміка насельніцтва 
Паводле афіцыйных статыстычных даных, у 1840—2020 гадах колькасць насельніцтва павялічылася на 77,1%.

## Палітыка 
Паводле звестак камуны, пасаду першага бургамістра займае Роберт Бош ().

### Выбары ў раду рынку 
Па выніках выбараў у 2020 годзе размеркаванне месцаў у радзе рынку адлюстроўваецца ў пратаколе выбараў (афіцыйны партал падліку).

### Герб і сцяг 
Апісанне герба (блазон) падаецца ў базе Дома баварскай гісторыі. Колеры сцяга камуны — белы і зялёны.

## Эканоміка і інфраструктура 
Паводле афіцыйнай статыстыкі за 2017 год, у камуне налічвалася 1546 працоўных месцаў па месцы працы; па месцы жыхарства — 2851 заняты. У 2016 годзе дзейнічалі 62 сельскагаспадарчыя гаспадаркі з плошчай сельскагаспадарчага выкарыстання 2523 га.

### Адукацыя 
Паводле даных за 2018 год, у Майнлойсе дзейнічалі дашкольныя ўстановы (416 зацверджаных месцаў) і тры школы ўзроўню пачатковай і сярэдняй (470 вучняў), а таксама адзін цэнтр спецыяльнай падтрымкі.

## Гл. таксама 
* Баварыя
* Верхняя Франконія
* Франконія
* Беларускія лагеры для перамешчаных асоб

## Літаратура 
* Rüdiger Barth: *Kulmbach: Stadt und Altlandkreis* (= Historischer Atlas von Bayern, Teil Franken. I, 38). Kommission für bayerische Landesgeschichte, München 2012. ISBN 978-3-7696-6554-3.
* Adolf Münzer: *Chronik des Marktes Mainleus*. Mainleus 1952.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт камуны
* Профіль Майнлойса ў BayernPortal
* Amtliche Statistik: *Statistik kommunal 2018* (PDF)

Катэгорыя:Камуны Баварыі
Катэгорыя:Камуны Германіі
Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Катэгорыя:Беларускія лагеры для перамешчаных асоб
Рыд-ім-Інкрайс

**Рыд-ім-Інкрайс** () — горад у федэральнай зямлі Верхняя Аўстрыя (Аўстрыя), адміністрацыйны цэнтр акругі Рыд-ім-Інкрайс і адзін з гарадскіх цэнтраў рэгіёна Інфіртэль.

## Геаграфія 
Горад размешчаны ў межах прыродна-геаграфічнай адзінкі *Inn- und Hausruckviertler Hügelland*. Плошча Рыд-ім-Інкрайса складае 6,7 км², вышыня над узроўнем мора — 433 м.

## Насельніцтва 
Паводле даных гарадской статыстыкі, колькасць жыхароў (галоўныя месцы жыхарства) на 1 студзеня 2020 года складала 12 239 чалавек; у перапісах 2001 і 2011 гадоў фіксаваліся паказчыкі 11 434 і 11 427 адпаведна.

## Гісторыя 
Паселішча ўпершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах у 1136 годзе. У 1813 годзе ў Рыдзе быў заключаны *Дагавор у Рыдзе* паміж Баварыяй і Аўстрыйскай імперыяй (8 кастрычніка 1813). Статус горада Рыд-ім-Інкрайс атрымаў у 1857 годзе.

У 1867 годзе адбылося першае сельскагаспадарчае *Ausstellungsfest*, якое лічыцца пачаткам дзейнасці выставачнага комплексу *Rieder Messe*.

Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны горад апынуўся ў амерыканскай зоне акупацыі Аўстрыі; у гэты час у Рыдзе дзейнічала структура дапамогі перамешчаным асобам пад нумарам 701A (*Team 701A Ried*) у сістэме справаздачнасці Арганізацыі дапамогі і аднаўлення Аб’яднаных нацый.

## Эканоміка 
Рыд-ім-Інкрайс з’яўляецца выставачным цэнтрам: рэгулярныя кірмашы і выставы *Rieder Messe* вядуць адлік ад 1867 года. У гарадской эканоміцы адзначаюцца прадпрыемствы прамысловага сектара, у тым ліку Wintersteiger, FACC, Löffler і TEAM 7 (паводле інфармацыі горада).

У Рыдзе дзейнічае шпіталь кангрэгацыі *Barmherzige Schwestern*; як установа ён аформіўся ў 1846 годзе (пераўтварэнне лазарэта ў гарадскую бальніцу).

## Культура і славутасці 
У горадзе працуе *Museum Innviertler Volkskundehaus*, арыентаванае на гісторыю Рыд-ім-Інкрайса і культуру Іннфіртэля; у экспазіцыі прадстаўлены ў тым ліку калекцыі, звязаныя са скульптарскай дынастыяй Швангалераў.

## Транспарт 
Рыд-ім-Інкрайс мае чыгуначнае злучэнне па лініі Attnang-Puchheim — Ried im Innkreis — Schärding, якая абслугоўваецца ÖBB.

## Беларусы ў гісторыі горада 
У пасляваенны перыяд Рыд-ім-Інкрайс быў адным з пунктаў размяшчэння перамешчаных асоб у амерыканскай зоне акупацыі; у дакументах UN Archives фігуруе каманда UNRRA *Team 701A Ried*. Беларускія групы ў лагерах перамешчаных асоб згадваюцца і для Рыд-ім-Інкрайса: паводле пералікаў беларускіх школьных і эміграцыйных цэнтраў пасля 1945 года, у Рыдзе адзначаўся беларускі лагер (да 1946 года).

## Гл. таксама 
* Лагеры для перамешчаных асоб пасля Другой сусветнай вайны
* Другая сусветная вайна
* Арганізацыя дапамогі і аднаўлення Аб’яднаных Нацый
* Перамешчаная асоба

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Верхняй Аўстрыі
Катэгорыя:Гарады Аўстрыі
Катэгорыя:Беларускія лагеры для перамешчаных асоб
Эльбрускі раён

**Эльбрускі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Кабардзіна-Балкарскай Рэспублікі Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Тырныауз. Іншыя буйныя населеныя пункты: Кёндэлен.

## Геаграфія 
Эльбрускі раён размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы Кабардзіна-Балкарыі і мяжуе: на захадзе — з Зольскім раёнам, на поўначы — з Баксанскім раёнам і на ўсходзе — з Чэгемскім раёнам. На поўдні праходзіць мяжа з Грузіяй. Плошча тэрыторыі раёна — 1850,4 км².

Рэльеф тэрыторыі раёна — горны. Асноўны зямельны масіў размешчаны ў высакагорнай зоне, непрыдатны для пражывання людзей. Праз тэрыторыю раёна праходзяць паралельна адзін аднаму праходзяць розныя хрыбты і горныя масівы. Таксама на тэрыторыі раёна знаходзіцца самы высокі пункт Расіі — гара Эльбрус.

Тэрыторыю раёна ахоплівае басейн ракі Баксан. Найбуйнейшымі яго прытокамі на тэрыторыі раёна з’яўляюцца левыя прытокі — Гіжгіт і Гундэлен, які ўтвараецца пры зліцці Тызыла і Урды. Найбуйнейшымі вадаёмамі на тэрыторыі раёна з’яўляюцца — вадасховішча Гіжгіт і возера Сылтран.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Кабардзіна-Балкарыі
Будынак чыгуначнага вакзала (Навагрудак)

**Будынак чыгуначнага вакзала** ў Навагрудку — помнiк грамадскай архiтэктуры, узведзены ў стылі канструктывізму ў 1920-я гады, знаходзіцца па вул. Валчэцкага, 8.

## Гісторыя 
Чыгуначны вакзал пабудавалі ў Навагрудку ў 1925 годзе. Каляіна пралягала прыкладна па сучаснай вуліцы Міцкевіча. Пасля закрыцця чыгункі ў 1965 годзе пасажырскі рух замянілі на аўтобусны. Чыгуначную станцыю перапрафілявалі ў аўтастанцыю.

## Архітэктура 
Мураваны будынак накрыты высокім вальмавым дахам. Цэнтральны аб’ём двухпавярховы, фасад чляніцца плоскімі лапаткамі і завершаны карнізам. Аконныя праёмы прамавугольныя без ліштваў.

## Спасылкі 
* heritage.gov.by

Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі канструктывізм
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Навагрудка
Катэгорыя:Славутасці Навагрудка
Несцер (прозвішча)

**Не́сцер** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Не́сцер.

## Вядомыя носьбіты 
* Марыя Фёдараўна Несцер (1918—1989) — беларуская калгасніца.
* Наталля Васільеўна Несцер (нар. 1978) — беларускі філолаг, мовазнавец.

## Крыніцы