open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Выбух

[thumb|300px|Дэманстрацыйныя наземныя выбухі. Авіяшоў на [Авіябаза|базе Мірамар, Сан-Дыега, ЗША]]
**Выбух** — фізічны ці/і хімічны хуткабежны працэс з вылучэннем значнай энергіі ў невялікім аб’ёме за кароткі прамежак часу, які прыводзіць да ўдарных, вібрацыйных і цеплавых уздзеянняў на навакольнае асяроддзе і да высакахуткаснага пашырэння газаў. Пры хімічным выбуху, акрамя газаў, могуць утварацца і цвёрдыя высокадысперсныя часціцы, завісь якіх завуць прадуктамі выбуху.

## Выкарыстанне 
Тэхналогіі на аснове выбуховых працэсаў прымяняюцца ў ваеннай справе, на выбуху заснавана дзеянне боепрыпасаў.

Мірныя тэхналогіі ўключаюць у сябе разбурэнне канструкцый накіраваным выбухам, зварку выбухам, выбухны сінтэз матэрыялаў, здабычу карысных выкапняў і інш.

## Гл. таксама 
* Аб’ёмны выбух
* Дэтанацыя
* Тэмпература выбуху
* Хуткасць дэтанацыі
* Ціск дэтанацыі
* Халодны выбух
* Кумулятыўны эфект

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хімічная фізіка
*
Пол Ален

**Пол Гарднер Ален** (; 21 студзеня 1953 — 15 кастрычніка 2018) — амерыканскі прадпрымальнік, сузаснавальнік Карпарацыі Майкрасофт, якую ён разам са сваім школьным прыяцелем Уільямам Генры Гейтсам III (больш вядомым як Біл Гейтс) заснаваў у 1975 годзе. У 2011 годзе Ален займаў 57 месца ў спісе часопіса Forbes з капіталам ў $ 13 млрд.

## Спасылкі 
* Paul Allen official home page
* Paul Allen  entry from The Oregon Encyclopedia
* Paul Allen  at THOCP.net
* Forbes topic page on Paul Allen 

## Дадатковая літаратура 
* Рыч Лаура, *The accidental zillionaire: demystifying Paul Allen*, Hoboken, N.J. : John Wiley and Sons, 2003. ISBN 0-471-23491-5

Катэгорыя:Супрацоўнікі Microsoft
Катэгорыя:Прадпрымальнікі ЗША
Катэгорыя:Праграмісты ЗША
Катэгорыя:Мільярдэры ЗША
Катэгорыя:Уладальнікі каманд Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі
Угліч

**У́гліч** () — горад у Расіі, гарадское паселішча, адміністрацыйны цэнтр Угліцкага раёна Яраслаўскай вобласці, адзін з самых старажытных гарадоў Расіі. Насельніцтва па дадзеных перапісу 2010 года — 34505 чалавек. Размешчаны на рацэ Волга (Угліцкае вадасховішча). Чыгуначная станцыя (47-кіламетровая лінія ад станцыі Калязін, размешчанай на лініі Масква — Сонкава), рачны порт.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аляксандр Іванавіч Апарын
* Юрый Нікадзімавіч Кішык (нар. 1942) — беларускі архітэктар.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Яраслаўскай вобласці
Катэгорыя:Залатое кальцо Расіі
Бэні Хіл

**Альфрэд Хотарн «Бэні» Хіл** (англ.: Alfred Hawthorn "Benny" Hill; 21 студзеня 1924, Саўтгэмптан - 19 красавіка 1992, Тэдынгтан, прыгарад Лондана) — англійскі акцёр, комік. Стваральнік папулярнай ва ўсім свеце праграмы «Шоў Бэні Хіла».

## Спасылкі 
* 
* Benny Hill  page at the Museum of Broadcast Communications
* Сям'я: акцёры-ўдзельнікі «Шоу Бені Хіла» 
* *The Benny Hill Show*  page at the Museum of Broadcast Communications
* The Eastleigh Photograph Archive Photos of the dairy and streets where Benny worked as a milkman, inspiring the song Ernie (The fastest milkman in the west)
* The Benny Hill Songbook Lyrics, guitar chords and transcripts
* Benny’s Place featuring Louise English & Hill’s Angels  A tribute to Benny Hill and his beautiful ladies known as Hill’s Angels
* Laughterlog.com  Article with complete list of appearances on television, radio and record

Катэгорыя:Комікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Бені Хіл
Тэмпература плаўлення

right|100px|thumb
**Тэмпература плаўлення і зацвярдзення** — тэмпература, пры якой цвёрдае крышталічнае цела здзяйсняе пераход у вадкі стан і наадварот. Пры тэмпературы плаўлення рэчыва можа знаходзіцца як у вадкім, так і ў цвёрдым стане. Пры падвядзенні дадатковага цяпла рэчыва пяройдзе ў вадкі стан, а тэмпература не будзе мяняцца, пакуль усё рэчыва ў разгляданай сістэме не расплавіцца. Пры адвядзенні лішняга цяпла (астуджэнні) рэчыва будзе пераходзіць у цвёрды стан (застыванне) і, пакуль яно не застыне цалкам, тэмпература не зменіцца.

Тэмпература плаўлення/зацвярдзення і тэмпература кіпення/кандэнсацыі лічацца важнымі фізічнымі ўласцівасцямі рэчыва. Тэмпература зацвярдзення супадае з тэмпературай плаўлення толькі для чыстага рэчыва.

Тэмпературы плаўлення некаторых важных рэчываў:

Катэгорыя:Тэмпература
Катэгорыя:Тэрмадынаміка
Купальнік

**Купальнік**, або **А́рніка** (*Árnica*) — род шматгадовых траў сямейства астравых, або складанакветных (Asteraceae).

## Батанічнае апісанне 
Расліны з простым супраціўным лісцем. Кветкі жоўтыя, аранжавыя. Суквецце — кошык. Плод — сямянка з чубком.

## Арэал 
Род налічвае больш за 30 відаў (33 віды). Прадстаўнікі растуць, галоўным чынам, у Паўночнай Амерыцы, на тэрыторыі Беларусі 1 від — .

## Гаспадарчае значэнне 
Купальнік горны і некаторыя іншыя віды выкарыстоўваюцца ў якасці лекавых і дэкаратыўных раслін.

## Літаратура 
* Арника //   

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Астравыя (падсямейства)
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Сан-Дыега

**Сан-Дые́га** () — горад на паўднёвым захадзе ЗША на беразе Ціхага акіяна каля мяжы з Мексікай, адміністрацыйны цэнтр акругі Сан-Дыега ў штаце Каліфорнія.

Насельніцтва 1,3 млн жыхароў (2005), з прыгарадамі 2,9 млн. Па колькасці насельніцтва Сан-Дыега другі ў штаце пасля Лос-Анджэлеса і восьмы ў ЗША.

У горадзе размешчана асноўная база ВМФ ЗША на Ціхім акіяне.

## Геаграфія 
Сан-Дыега размешчаны каля мяжы з Мексікай — з поўдня да яго прылягае мексіканскі горад Тыхуана, да захаду — узбярэжжа Ціхага акіяна, на ўсход — адгор’і гор Сан-Ісідра.

### Клімат 
## Гісторыя 
У XVI стагоддзі на тэрыторыі горада Сан-Дыега жылі індзейцы племені кумеяй. Першым еўрапейцам, хто зайшоў у заліў Сан-Дыега, быў Хуан Радрыгес Кабрылья, які назваў порт Сан-Мігель. У лістападзе 1602 года Себасцьян Віскаіна абследаваў гавань і даў ёй цяперашнюю назву, у гонар Святога Дыега Алькалайскага У 1769 годзе Гаспар Партола заснаваў тут крэпасць, а францысканы, пад начальствам Хуніпера Серы заснавалі місію, якая ўжо да 1797 года налічвала амаль паўтары тысячы новазвернутых. Пасля атрымання Мексікай незалежнасці ў 1823 годзе, місія трапіла ў дзяржаўнае кіраванне. Пасля амерыкана-мексіканскай вайны, Сан-Дыега па дагаворы Гуадалупэ-Ідальга разам з Каліфорніяй быў далучаны да ЗША.

## Транспарт 
У Сан-Дыега дзейнічае сістэма хуткаснага трамвая, афіцыйная назва сістэмы — *San Diego Trolley* (літаральны пераклад — «трамвай Сан-Дыега»). Сістэма трамвая Сан-Дыега была адкрыта ў 1981 годзе і стала першай сучаснай трамвайнай сістэмай ЗША, адкрытай пасля доўгага перыяду заняпаду гэтага віду транспарту ў ЗША (з трыццатых гадоў).

Горад абслугоўвае Міжнародны аэрапорт Сан-Дыега.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Камеран Дыяс (нар. 1972) — амерыканская актрыса.
* Серафім (Роўз) (1934—1982) — дзеяч Рускай Праваслаўнай Царквы за мяжой, духоўны пісьменнік, іераманах.
* Брыджыт Рыган (нар. 1982) — амерыканская актрыса кіно і тэатра.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* City of San Diego Official Website
* City of San Diego TV — live video 
* Where to go and what to see in San Diego 
* Official tourism site
* San Diego History 
* Movie of the San Diego Exposition, 1915
* Virtual San Diego
* Port of San Diego
* San Diego International Airport


Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Купкоўка

**Купкоўка** (*Daćtylis*) — род шматгадовых травяністых раслін сямейства .

## Арэал 
Распаўсюджаныя ў Еўразіі і Паўночнай Амерыцы. На тэрыторыі Беларусі 2 віды:  і .

## Экалогія 
Добра расце на друзлых ўрадлівых глебах, не любіць празмернага ўвільгатнення. Расце па берагах рэк, на лугах, па абочынах дарог, некаторыя віды сустракаюцца ў цяністых лясах.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Dactylis // The Plant List

Катэгорыя:Метлюжковыя
Купена

**Купе́на**, або **Саламонава пячатка** (*Polygonátum*) — род кветкавых раслін сямейства . Відаў (па розных падліках) ад 30 да 50.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны з тоўстым мясістым карэнішчам, на якім застаюцца круглыя ўціснутыя сляды леташніх парасткаў («пячаткі»), Лісце падоўжана-эліптычнае. Кветкі зеленавата-белыя, часам ружовыя, на звіслых кветаножках, адзіночныя ці ў гронках у пазухах лісця. Плод — ягада.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Пашырана ва ўмераным і субтрапічным паясах Паўночнага паўшар’я. На тэрыторыі Беларусі 2 віды:  (народныя назвы: *зязюліны ручнікі, пупнік, грыжнік*) і . Трапляецца ў хваёвых, мяшаных лясах, сярод хмызняку.

## Значэнне і выкарыстанне 
Лекавыя, дэкаратыўныя расліны.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Polygonatum // The Plant List

Катэгорыя:Спаржавыя
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Кунжут

**Кунжут**, або **Сезам** (*Sesamum indicum*) — расліна з роду Сезам (Sesamum), які ўключае да 10 відаў, якія растуць дзіка ў трапічнай і паўднёвай Афрыцы, за выключэннем, Азіі, дзе культывуецца, а ў наш час і ў Амерыцы. Алейная культура, насенне і кунжутавы алей шырока выкарыстоўваюцца ў кулінарыі.

## Назва 
Назва роду раслін Sesamum паходзіць ад , якое, у сваю чаргу запазычана з семіцкіх моў (арамейскай shūmshĕmā, ), ад позна-вавілонскага shawash-shammu, ад асірыйскага shamash-shammū, ад shaman shammī — «алейная расліна».

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* КУНЖУТ — SESAMUM INDICUM // Экологический центр «Экосистема»™
* Sesamum indicum // Global Plants

Катэгорыя:Ядомыя арэхі і семечкі
Катэгорыя:Спецыі
Катэгорыя:Прыправы
Катэгорыя:Ясноткакветныя
Катэгорыя:Алейныя культуры
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Распыляльнік фарбы

thumb|Paasche F#1, аэрограф адзінарнага дзеяння з вонкавым змешваннем і ніжняй падачай фарбы
**Распыляльнік фарбы** ці **аэрограф** — невялікі пнеўматычны інструмент, пульверызатар, які распыляе фарбу ці чарніла.
Аэрограф (аirbrush) — у перакладзе з англійскага азначае «паветраны пэндзаль») — прыстасаванне для нанясення вадкага матэрыялу шляхам пнеўматычнага распылення. Вонкава аэрограф вельмі нагадвае аўтаручку, зверху, збоку ці знізу прымацавана невялікая ёмістасць для эмаляў, куды пад ціскам падаецца паветра.

Праца пнеўматычнага распыляльніка (аэрографа) складаецца ў наступным: струмень паветра пад ціскам вышэй атмасфернага, праходзячы праз вузкую адтуліну, утварае струмень, пры гэтым за кошт таго, што паветра рухаецца з вялікай хуткасцю, у каляструменевай зоне ўзнікае вобласць разрэджання — нізкі вакуум.

## Гл. таксама 
* Аэразоль
* Аэраграфія

Катэгорыя:Прылады мастака
NGC 3808A

**NGC 3808A** (іншыя абазначэнні — **UGC 6643**, **IRAS11381+2243**, **MCG 4-28-20**, **Arp 87**, **ZWG 127.25**, **VV 300**, **PGC 36228**) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Леў.

Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога і быў дададзены пазней. Ён таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог
* Атлас пекулярных галактык

 

3808
Катэгорыя:Леў (сузор’е)
Дантэ і Вергілій у пекле (карціна Бугро)

**«Дантэ і Вергілій у пекле»** () — карціна вядомага жывапісца XIX стагоддзя — Вільяма Бугро. У наш час карціна знаходзіцца ў музеі Арсэ ў Парыжы.

## Выстаўкі 
* Салон, Парыж, Францыя, 1850
* William Bouguereau : 1825—1905, Парыж, Францыя, 1984
* William Bouguereau 1825—1905, Манрэаль, Канада, 1984
* William Bouguereau 1825—1905, Хартфард, ЗША, 1984

## Літаратура 
* Crespelle Jean-Paul, Les Maîtres de la belle époque, Paris, 1966
* Adhémar Hélène [sous la direction de], Chronologie Impressionniste : 1803—1905, Paris, 1981
* Gaudieri Alexander V. J. — Burollet Thérèse — Atkinson Tracy, William Bouguereau 1825—1905 [cat. exp.], Paris, 1984
* Compin Isabelle — Roquebert Anne, Catalogue sommaire illustré des peintures du musée du Louvre et du musée d'Orsay, Paris, 1986
* Compin Isabelle — Lacambre Geneviève — Roquebert Anne, Musée d'Orsay. Catalogue sommaire illustré des peintures, Paris, 1990
* Lobstein, Dominique, Les Salons au XIXe siècle. Paris, capitale des arts, Paris, 2006

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Карціны Вільяма Бугро
Катэгорыя:Карціны са збораў Музея Арсэ
Бытавы жанр

[thumb|[Пітэр Брэйгель Старэйшы. Паляўнічыя на снезе]]
**Бытавы жанр** — жанр выяўленчага мастацтва, прысвечаны паўсядзённаму прыватнаму і грамадскаму жыццю, звычайна сучаснаму мастаку. Да бытавага жанру адносяцца жанравы жывапіс, графіка і скульптура, пераважна невялікіх памераў. Бытавыя сцэны, вядомыя яшчэ са старажытных часоў, вылучыліся ў асобны жанр мастацтва толькі ў феадальную эпоху. Росквіт бытавага жанру Новага часу звязаны з ростам дэмакратычных і рэалістычных мастацкіх тэндэнцый, са зваротам мастакоў да народнага жыцця і працоўнай дзейнасці простых людзей, з пастаноўкай у мастацтве важных сацыяльных пытанняў.

## Літаратура 
* 
* Апраксина Н., Бытовая живопись, Л., 1959.
* Никифоров Б. М., Жанровая живопись, М., 1961.
* Русская жанровая живопись XIX века, М., 1961.
* Русская жанровая живопись XIX — начала XX века, М., 1964.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жанры жывапісу
Лонгйір

**Лонгйір**  ()  — найбуйнейшы населены пункт і адміністрацыйны цэнтр нарвежскай правінцыі Свальбард (архіпелаг Шпіцберген).

Лонгйір — самае паўночнае ў свеце паселішча з насельніцтвам больш за тысячу чалавек. Побач з горадам размешчаны самы паўночны ў свеце аэрапорт з рэгулярнымі рэйсамі. У горадзе знаходзіцца Свальбардскі міжнародны ўніверсітэт.

У пасёлку пад эгідай ААН пабудавана падземнае Сусветнае сховішча насення на выпадак сусветнай катастрофы.

## Гісторыя 
Горад быў заснаваны ў 1906 годзе амерыканскім інжынерам-прадпрымальнікам Джонам Манро Лонгйірам (англ.: John Munroe Longyear, 1850-1922), які заклаў тут вугальны руднік. У 1916 годзе паселішча было прададзена нарвежскай кампаніі Store Norske.

Падчас Другой сусветнай вайны, пасля акупацыі Нарвегіі ў 1940 годзе, 2 верасня 1941 усе 765 жыхароў Лонгйіра былі эвакуіраваны ў Вялікабрытанію. Сам горад і многія з шахтаў былі знішчаны 8 верасня 1943 абстрэлам з нямецкага лінкора Шарнхорст і двух эсмінцаў, але пасля вайны былі хутка адбудаваныя наноў.

З сярэдзіны 1970-х гг. нарвежскі ўрад узяў курс на нармалізацыю жыцця ў мястэчку і развіццё сацыяльнай інфраструктуры. Вуглездабыча ў горадзе і яго наваколлях амаль сышла на нішто да пачатку 1990-х, і на сённяшні дзень прадукцыя адзінай дзеючай шахты ў горадзе выкарыстоўваецца ў асноўным для патрэб гарадской электрастанцыі. У тыя ж гады пачынаецца значнае развіццё турызму і навукова-даследчай дзейнасці.

## Геаграфія і клімат 
Лонгйір знаходзіцца на востраве Заходні Шпіцберген, на беразе Адвент-фіёрд, па абодвух берагах перасыхаючай зімой ракі.

Клімат у Лонгйіры - арктычны, вялікую частку года тэмпература ніжэй нулявой адзнакі. Сярэднегадавая тэмпература паветра -6 °C, сярэдняя тэмпература студзеня -14,6 °C, ліпеня 6,5 °C. Самая высокая тэмпература 21,3 °C была зарэгістраваная ў ліпені 1979, самая нізкая -46,3 °C - у сакавіку 1986. Сярэдні гадавы ўзровень ападкаў складае ўсяго 210 мм.

Палярная ноч доўжыцца каля чатырох месяцаў, з канца кастрычніка да сярэдзіны лютага, палярны дзень - з сярэдзіны красавіка да сярэдзіны жніўня.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Нарвегіі
Катэгорыя:Шпіцберген
Глізаль

thumb|left|Колеры, якія атрымліваюцца пры нанясенні напаўпразрыстых фарбаў адзін на аднаго
**Лесіроўка** (ад ням. Lasierung — глазура), **глізаль** ці **глейз** (ад англ. Glaze — глазура, глянец) — тэхніка атрымання глыбокіх пералівістых колераў за кошт нанясення напаўпразрыстых фарбаў па-над асноўным колерам. **Лесіровачнымі** завуцца адмысловыя напаўпразрыстыя фарбы, якія выкарыстоўваюцца ў будаўніцтве і прамысловым дызайне.

Тэхніка шырока выкарыстоўваецца як у жывапісе, так і пры афармленні пакояў, афарбоўцы вырабаў.

## У жывапісе 
[thumb|[Леанарда да Вінчы выкарыстоўваў лесіроўку пры напісанні сваіх карцін, для атрымання адменных колераў]]
Асноўная назва тэхнікі ў беларускай мове — *лесіроўка*. Выкарыстоўваецца для стварэння глыбокага, складанага колеру шляхам нанясення напаўпразрыстых пластоў алейнай фарбы па-над асноўным колерам. Выкарыстоўвалася і як фінішная апрацоўка карцін мастакамі з XVI стагоддзя.

Катэгорыя:Фарбавальнікі
Катэгорыя:Лакі
Катэгорыя:Жывапісныя тэхнікі
Сара-Джэйн Потс

**Сара-Джэйн Потс** (; 30 жніўня, 1976, Брэдфард, Заходні Ёркшыр, Англія) — брытанская актрыса кіно. Вядомая па ролях, згуляным у тэлесерыялах і поўнаметражных фільмах. Сястра брытанскага акцёра Эндру Лі Потса. Уваходзіць у дабрачынную праграму па падтрымцы афрыканскіх сірот. У наш час здымаецца ў серыяле «» ў ролі *Джо Ліпсет*.

## Фільмаграфія 
* 2007 — Сэрца дракона /  — Аманда
* 2006 — Салодкі жар /  (тэлесерыял) — Сайнт
* 2005 — Чумавыя боты /  — Лоўрэн
* 2004 — / Breaking Dawn — Ганна
* 2003—2004 — Кін Эддзі /  — Одры
* 2003 — Амерыканскія мары / 
* 2003 — Амаль у законе /  — Эшлі
* 2003 — Яна напісала забойства /  (ТБ) — Голена Байрн
* 2002 — «Паліцыя Нью-Ёрка» /  (ТБ) — Элізабэт Гарнер
* 2002 — / «Off Centre» — Cockfight TV Episode — Julie
* 2002 — «Пад прыкрыццём» /  (ТБ) — Джоржыя Халей
* 2005 — / «Barely Legal» — Ashley
* 2001 — / «Felicity» — Molly
* 2001 — / Young Blades — Radegonde/Anne
* 1999 — / Mauvaise passe — Liz
* 1999 — / «Dalziel and Pascoe», TV Episode — Sophie Richmond
* 1999 — / Wonderland — Melanie
* 1999 — / Straydogs — Anna
* 1999 — / Five Seconds to Spare — Twig
* 1998 — / Woundings — Louise
* 1997 — / My Son the Fanatic — Madelaine
* 1997 — / The Locksmith (тэлесерыял) — Alice Pierce
* 1997 — / The Broker's Man (тэлесерыял) — Harriet Potter
* 1997 — / The Canterville Ghost (ТБ) — Virginia Otis
* 1996 — / Peak Practice — A New Life TV Episode — Maddie Taylor
* 1994 — / Meat (ТБ) — Myra
* 1989 — / «Children's Ward» (тэлесерыял)

## Спасылкі 
* eonline.com
*
Сакрэтныя матэрыялы Стрэйнджа

**Сакрэтныя матэрыялы Стрэйнджа** () — брытанскі трылер з элементамі містыкі.

Брытанскі містычны тэлесерыял, вытворчасці BBC. Галоўны герой, святар Джон Стрэйндж, які адмовіўся ад свайго сану пасля абвінавачванняў у шматлікіх забойствах, насамрэч учыненых дэманам, збірае пошукавую каманду, мэта якой не дапусціць надалей падобнага. Часам у пошуках дэманаў дапамагае тэхніка, над якой *вядзьмарыць* Тобі. Часам паранармальныя здольнасці Кевіна, які адчувае зло без усякіх прыбораў.

## Сюжэт 
Адлучаны ад царквы святар Джон Стрэйндж (Рычард Койл) расследуе серыю таямнічых з’яў і вядзе адчайную барацьбу са злымі дэманамі, якія замахваюцца на душы і жыцці жыхароў маленькага правінцыйнага гарадка. Медсястра Джуд Эткінс (Саманта Янус) — яго верная і таленавітая памочніца, дапамагае Джону высочваць слугаў сатаны, якія хаваюцца пад маскай звычайных людзей. Кожная серыя — новая гісторыя, у якой адбываюцца неверагодныя падзеі і раскрываюцца змрочныя таямніцы, а развязка заўсёды непрадказальная і нечакана.

## У ролях 
## Спасылкі 
* «Сакрэтныя матэрыялы Стрэйнджа» на сайце *bbc.co.uk*
* «Сакрэтныя матэрыялы Стрэйнджа» (2002) на сайце Internet Movie Database.
* «Сакрэтныя матэрыялы Стрэйнджа» (2003) на сайце Internet Movie Database.
* «Сакрэтныя матэрыялы Стрэйнджа» на сайце *tv.com*
* «Strange Online»  Эксклюзіўны матэрыял, паданы сцэнарыстамі і здымачнай групай серыяла
NGC 3823-1

**NGC 3823-1** (іншыя абазначэнні — **MCG -2-30-17**, **PGC 36331**) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Чаша.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1836 годзе
3823
Катэгорыя:Чаша (сузор’е)
Вайна Фойла

«**Война Фойла**» () — брытанскі дэтэктыўны тэлесерыял, створаны Энтані Горавіцам. Ён трансліраваўся па тэлеканале «Ай-ці-ві» з 2001 года, а на рускай мове паказаны ў перакладзе «Hallmark». Ідэя серыяла ўзнікла пасля таго, як у 2002 годзе падышоў да канца «Інспектар Морс» Коліна Дэкстэра. Было знята 6 сезонаў. У 2007 годзе здымкі былі спынены, бо серыял апынуўся занадта дарагім, аднак незадаволенасць гледачоў і высокія рэйтынгі апошняй серыі (28 % і ў сярэднім 7,3 млн гледачоў) прымусілі «Ай-ці-ві» перагледзець сваю пазіцыю: 9 красавіка 2008 года было заяўлена, што тэлеканал вядзе перамовы з Энтані Горавіцам пра аднаўленне серыяла. У 2010 выпушчаны 7 сезон.

## Сюжэт 
Дзеянне адбываецца ў англійскім горадзе Гасцінгс падчас Другой сусветнай вайны. Дэтэктыва Крыстафера Фойла адмаўляюцца адпусціць на фронт, таму што ў ваенны час злачынства толькі пачасціліся, а паліцэйскіх катастрафічна не хапае. У працы Фойлу дапамагае вадзіцель Саманта Сцюарт («Сэм») і сяржант Пол Мілнер, які страціў нагу пры Тронхейме.

## Персанажы 
## Спіс серый 
## Спасылкі 
* www.FoylesWar.com
* «Вайна Фойла» — *на сайце* TV.com
* «Вайна Фойла»  — *на сайце* PBS
* «Вайна Фойла»  — *на сайце* Messageboard at AnthonyHorowitz.com
* «Вайна Фойла»  — *на сайце* Greenlit Productions
* Месцы з «Вайны Фойла» ў Гастингсе
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы 2002 года
Катэгорыя:Горад Гасцінгс
Катэгорыя:Дэтэктыўныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Крымінальныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Гістарычныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Тэлесерыялы пра Другую сусветную вайну
Катэгорыя:Тэлесерыялы пра юрыстаў
Катэгорыя:Серыялы пра паліцэйскіх
Сям’я Рабінзонаў

**«Востраў Надзеі»** ці **«Сям’я Рабінзонаў»** () — прыгодніцкая драма па рамане Ёхана Дэвіда Уіса «Швейцарская сям’я Рабінзонаў».

## Сюжэт 
Дэвід Рабінзон — глава вялікага сямейства, абвінавачаны ў злачынствах супраць кароны, прысуджаны да катаргі. Яго жонка і дзеці вырашаюць адправіцца з ім да месца адбывання пакарання, але карабель з усёй сям'ёй церпіць крушэнне. Рабінзоны трапляюць на незаселены астравок, дзе ім прыйдзецца навучыцца выжываць і прыстасавацца да новага жыцця. Але праз некалькі гадоў на востраве выяўляецца маўклівы абарыген, а на гарызонце з'яўляецца карабель з піратамі. Рабінзонаў ізноў атачае небяспека.

## У ролях 
* Ліям Канінгем — *Дэвід Рабінзон*
* Брана Баіч — *Лара Рабінзон*
* Роджэр Алам — *Томас Блант*
* Джэсі Спенсер — *Фрыц Рабінзон*
* Ніл Ньюбан — *Эрнст Рабінзон*
* Эндру Лі Потс — *Джэйкаб Рабінзон*
* Чарлі Лукас — *маленькі Джэйкаб*
* Джэна Харысан — *Эмілі Мантроз*
* Эма Пірсан — *Сара Рабінзон*
* Боні Райт — *маленькая Сара*
* Руперт Холідэй-Эванс — *Робертс*
* Фрэнсіс Маджы
* Джордж Косціган
* Дэвід Еленд — *капітан Мантроз*

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы
RTL Group

**RTL Group** — люксембургскі медыя холдынг. Кантралюе 32 тэлеканала і 32 радыёстанцыі ў 11 краінах свету. Буйны вытворца тэлевізійнага кантэнту. Кантралюецца нямецкай кампаніяй Bertelsmann.

## Гісторыя 
У 1931 годзе ў Люксембургу была створана радыёстанцыя Compagnie Luxembourgeoise de Radiodiffusion (CLR).

Compagnie Luxembourgeoise de Télédiffusion (CLT) пачынае вяшчанне ў 1954 годзе.

У 1997 годзе ў выніку аб'яднання CLT і UFA Film- und Fernseh-GmbH утварылася кампанія CLT-UFA.

У 2000 годзе ў выніку аб'яднання CLT-UFA і Pearson Televison утварылася RTL Group.

У 2001 годзе Bertelsmann кансалідавала 67 % акцый RTL Group. Да канца года Bertelsmann павялічыў сваю долю ў RTL яшчэ на 22 %.

У 2002 годзе RTL Group набывае нямецкі навінавы канал N-TV і радыёстанцыі Radio NRW, Antenne Mecklenburg-Vorpommern, Antenne Thuringen, BB Radio, Antenne Niedersachsen, Radio Brocken.

У 2004 годзе запушчаны сямейны канал Plug TV. У тым жа годзе за кошт запуску харвацкага RTL Televizija нарошчвае прысутнасць ва Усходняй Еўропе.

У 2005 годзе RTL Group набывае 30 % РЕН ТВ.

У 2007 годзе ў Францыі запускаюцца 2 радыёстанцыі RTL Autrement і RTL L’Equipe

15 красавіка 2010 года RTL Group падпісала з НМГ апцыённае пагадненне. Па гэтым пагадненні RTL Group мае права прадаць свае 30 % у РЕН ТВ, а НМГ — выкупіць іх у найбліжэйшыя тры-пяць гадоў.

У чэрвені 2011 года адбыўся абмен акцыямі паміж RTL Group і НМГ. RTL Guoup прадаў 30 % акцый РЕН ТБ НМГ. У адказ RTL Group набыў 7,5 % акцый НМГ.

## Кампанія сёння 
Кампанія з'яўляецца найбуйнейшым медыя холдынгам у Еўропе і адным з найбуйнейшых у свеце.

Выручка ў 2008 годзе склала €5,774 млрд:
* ТБ — €5,774 млрд
* Кантэнт — €1,255 млрд
* Радыё — €0,333 млрд
* Іншае — €0,063 млрд

90,5 % акцый кантралюе Bertelsmann. Астатнія акцыі — у свабодным абароце.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі

Катэгорыя:Кампаніі Люксембурга
Катэгорыя:Медыякампаніі
RTL Television

**RTL Television**, скарочана **RTL** — найбуйнейшы камерцыйны тэлеканал Германіі са штаб-кватэрай у Кёльне. Вяшчанне ажыццяўляецца праз кабель, спадарожнік і Інтэрнэт. Уваходзіць у склад RTL Group.

## Папулярныя праграмы 
* Нямецкая версія забаўляльнай віктарыны «Хто хоча стаць мільянерам?» (нязменны вядучы — Гюнтэр Яўх).
* Папулярнае кастынг-шоу маладых выканаўцаў «Deutschland sucht den Superstar» (прадзюсар і нязменны член журы — Дзітэр Болен).
* Кастынг-шоу талентаў «Суперталент» (журы — Дзітэр Болен, Сільвія ван дэр Варт, Брус Дарнел і іншыя).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт *RTL Television* 

Катэгорыя:Тэлеканалы Германіі
Катэгорыя:Тэлеканалы на нямецкай мове
Катэгорыя:RTL Group
Камчатка (рака)

**Камча́тка**, у верхнім цячэнні **Азёрная Камчатка** () — найбуйнейшая рака паўвострава Камчатка на Далёкім Усходзе Расіі.

Даўжыня ракі 758 км. Плошча вадазбору 55 900 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,58 м/км. Сярэдні расход вады 1030 м²/с. Выток ракі знаходзіцца ў паўднёвай частцы Сярэдзіннага хрыбта. Працякае па Цэнтральнакамчацкай нізіне. Упадае ў Камчацкі заліў Берынгава мора Ціхага акіяна. У верхнім цячэнні рака мае горны характар. Замярзае ў лістападзе, вызваляецца ад лёду ў красавіку — маі. На некаторых частках свайго рэчышча Камчатка прыдатная для суднаходства на адлегласці 486

На рацэ размешчаныя пасёлкі Мількава, Ключы і порт Усць-Камчацк.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Камчатка, Озёрная Камчатка // Государственный водный реестр РФ
* *Фролова Н. Л.* Камчатка // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Камчацкага края
Катэгорыя:Басейн Берынгава мора ў Азіі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Ціхі акіян
Куравай

**Куравай**, таксама **Астрагал** (*Astragálus*) — буйны род раслін сямейства Бабовыя (Fabaceae), які ўключае больш за 1600 відаў.

## Батанічнае апісанне 
Род Куравай — адзін з найбольш паліморфных (разнастайных) родаў. Асноўныя жыццёвыя формы — невялікія кусты, паўкусты, травы.

## Арэал 
На тэрыторыі Беларусі 4 віды:

* 
* 
* 
* 

## Гл. таксама 
* Astragalus euoplus

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Матыльковыя
Камчатка

**Камчатка** — паўвостраў у паўночна-ўсходняй частцы мацерыка Еўразія на тэрыторыі Расіі.

## Геаграфічнае становішча 
Абмываецца на захадзе Ахоцкім морам, на ўсходзе — Ціхім акіянам і Берынгавым морам. Плошча 370 тыс. км². Паўвостраў выцягнуты з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад на 1200 км. Злучаецца з мацерыком вузкім (да 93 км) перашыйкам — Парапольскім долам. Найбольшая шырыня (да 440 км) — на шыраце мыса Краноцкага.

Агульная плошча паўвострава — 472,3 тыс. км².

Усходні бераг моцна парэзаны, утварае залівы (Краноцкі, Камчацкі, Азярной, Карагінскі, Корфа) і бухты (Авачынская, Карага, Асора і інш.). Далёка ў мора выступаюць скалістыя паўастравы — Шыпунскі, Краноцкі, Камчацкі, Азярной. Заходні бераг парэзаны слаба.

## Прырода 
]]
У сярэдняй частцы Камчатку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад перасякаюць хрыбты Сярэдзінны (вышыня 3621 м, вулкан Ічынская Сопка) і Усходні (вышыня да 2485 м). Паміж імі Цэнтральнакамчацкая нізіна. На захадзе размяшчаецца Заходне-Камчацкая нізіна, на ўсходзе — платопадобнае ўзвышша з конусамі патухлых і дзеючых вулканаў. Усяго на Камчатцы больш за 160 вулканаў, з якіх дзейнічае 28 (найвышэйшы Ключаўская Сопка). Іншыя вулканы: Авачынская Сопка. Ёсць шмат гейзераў і мінеральных крыніц. Камчатка складзена пераважна з верхнемезазойскіх і кайназойскіх асадкавых і эфузіўных адкладаў. Карысныя выкапні: пемза, слюда, сера, вугаль, будаўнічыя матэрыялы, ртуць, нафта.

Клімат марскі мусонны на ўзбярэжжы, унутры кантынентальны. Сярэдняя тэмпература жніўня 12 °C, лютага −13 °C. Ападкаў 600—1000 мм за год. Сучаснае зледзяненне (плошча 874 км²), больш за 400 ледавікоў. Найбуйнейшыя рэкі: Камчатка, Авача, Вялікая і інш., паўнаводныя. Шмат азёр у кратарах (Хангар і інш.) і кальдэрах (Краноцкае, Курыльскае і інш.).

На поўначы Камчаткі распаўсюджана мохавая тундра. У цэнтральнай частцы паўвострава і на ўсходзе — тайга (даурская лістоўніца, саянская елка, піхта і інш.). На ўзвышшах зараснікі каменнай бярозы, на схілах гор кедравы сланік. У паніжэннях высакатраўе. На захадзе шмат балот. Прамысловыя звяры: собаль, ліс, выдра.

Вядзецца лоўля ціхаакіянскага селядца, кеты, гарбушы, камчацкага краба. Развіваецца геатэрмальная энергетыка.

На Камчатцы створаны Краноцкі біясферны запаведнік.

## Гісторыя 
У 1737—41 паўвостраў Камчатка даследаваў Сцяпан Крашаніннікаў. На аснове сабраных матэрыялаў напісаў навуковую працу па геаграфіі, гісторыі, мовах і быце народаў Камчаткі («Апісанне зямлі Камчаткі»).

## Насельніцтва 
Найбольшы горад Петрапаўлаўск-Камчацкі. Карэнныя народы — іцельмены, камчадалы, каракі, эвены.

## Гл. таксама 
* Ічынская Сопка

## Літаратура 
* 
* *Семёнов В.* В краю горячих источников. — Петропавловск-Камчатский, 1988. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паўвостравы Камчацкага края
Катэгорыя:Альпійская складкавасць
Катэгорыя:Паўвостравы Расіі
Вяртанне ў дом начных зданяў

**«Вяртанне ў дом начных зданяў»** () — амерыканскі фільм жахаў 2007 года рэжысёра Віктара Гарсія, працяг фільма 1999 года «Дом начных зданяў». Фільм выйшаў адразу на відэа.

## У ролях 
## Мастацкія асаблівасці 
У адрозненне ад першай часткі, у сіквеле з’явіліся сцэны з элементамі эротыкі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* «Вяртанне ў дом начных зданяў» на сайце *MySpace*
* 

Катэгорыя:Фільмы жахаў ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2007 года
Джон Манро Лонгйір

300px|thumb|Мемарыяльная дошка ў Лонгйіры
**Джон Манро Лонгйір** (;  — ) — даследчык зямель, багатых на мінералы, у Амерыцы, а таксама цэнтральная фігура ў *Arctic Coal Company*, якая вывучала Шпіцберген ў 1905-1916 гадах. Кампанія прымала ўдзел у засяленні Шпіцбергена людзьмі, у прыватнасці, яна засяліла каля 500 чалавек у цяперашні горад Лонгйір, пабудаваны непадалёк ад Адвентфіёрда. 

Лонгйир нарадзіўся ў Лансінгу, штат Мічыган. На працягу 1890-1891 ён займаў пасаду мэра горада Marquette. У 1890 годзе ён стаў адным з заснавальнікаў *Huron Mountain Club*. У 1906 сумесна з Фрэдэрыкам Эерам і іншымі дробнымі акцыянерамі Лонгйір заснаваў *Arctic Coal Company*. Штаб-кватэра кампаніі знаходзілася ў Бостане. У 1901 годзе Лонгйір пераехаў на Шпіцберген і ў 1904 купіў мясцовую *Tronhjem Spitsbergen Kulkompani*.

У 1916 годзе была заснавана кампанія *Store Norske*, якая ўяўляла з сябе кансорцыум нарвежскіх інвестараў; яны набылі Arctic Coal Company і Ayer and Longyear. Лонгйір засяродзіўся на здабычы вугалю ў Свеагруве. У 1922 годзе ён памёр у Брукліне.

## Спасылкі 
* Музей Лонгйіра 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1850 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1922 годзе
Катэгорыя:Асобы
Лабелія

**Лабелія** (*Lobelia*) — род аднагадовых і шматгадовых травяністых раслін, а таксама паўхмызнякоў, кустоў і дрэў сямейства Campanulaceae. Род названы ў гонар Матыяса дэ Л'Абеля (1538—1616) — галандскага батаніка і лейб-медыка англійскага караля Якава I, некаторы час узначальваў каралеўскі батанічны сад.

На тэрыторыі Беларусі 1 від — .

## Віды 
Род уключае больш 400 відаў.

Некаторыя віды:
* 
* 
* 
** 
*
Ламінарыя

**Ламінарыя** (*Laminaria*), марская капуста — род з класа бурых марскіх водарасцей.

## Апісанне 
Выдзяляецца 30 відаў. Пашыраны ў халодных акіянах і морах абодвух паўшар'яў. Сустракаецца ад паверхні да глыбіні 200 м. Найбольш вядомыя: ламінарыя Гур'янавай, пальчатарассечаная, паўночная, цукрыстая, японская.

Слаявіна даўжынёй 0,5 — 50 м у выглядзе пласціны суцэльнай або рассечанай, гладкай ці маршчыністай, складкаватай, з пузырамі або без іх. Прымацоўваецца да субстрату дыскападобнай падэшвай ці галінастымі рызоідамі. Размнажэнне бясполае (зааспоры) і палавое (аагамія).

## Выкарыстанне 
Многія віды ламінарыі ўжываюцца ў ежу. Таксама яе выкарыстоўвалі і як угнаенне, бо ламінарыя ўтрымоўвае вельмі вялікі набор макра-і мікраэлементаў. Ламінарыя багатая ёдам, які змяшчаецца ў арганічнай форме, што ўплывае на яе засваенне арганізмам чалавека. Ужыванне ў ежу ламінарыі рэкамендуецца для прафілактыкі эндэмічнага валля. У касметалогіі выкарыстоўваецца як сродкі для абгортвання.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бурыя водарасці
Бурыя водарасці

**Бурыя водарасці** (*Phaeophyceae*) — аддзел аўтатрофных храмістаў. У жыццёвым цыкле ўсіх прадстаўнікоў прысутнічаюць шматклеткавыя стадыі.

## Апісанне 
Бурыя водарасці ўключаюць 1500 відаў, якія аб’яднаны ў 265 родаў, з якіх дастаткова вядомыя , , . Пераважна марскія формы, толькі восем відаў перайшлі да існавання ў прэсных вадаёмах. Пашыраны ва ўсіх морах, у халодных водах утвараюць значныя зараснікі.

Шматклетачныя, пераважна макраскапічныя водарасді, часам даўжынёй да 60 м. Слаявіна жаўтавата-бурая з-за прысутнасці жоўтых і бурых пігментаў (фукаксанціну і інш.), мае хларафілы а і с. Размнажаюцца палавым і бясполым шляхам, радзей вегетатыўна. Палавы працэс — ізагамія, анізагамія і аагамія. Цыкл развіцця ізаморфны (больш старажытны) і гетэраморфны. Адметныя рысы бурых водарасцей: шматклетачныя валаскі з базальнай зонай росту; шматгнездавыя ўмяшчальні, што функцыянуюць як гаметангіі або спарангіі; зааспоры і гаметы з двума жгуцікамі.

Бурыя водарасці ў храматафорах ўтрымліваюць буры пігмент фукаксанцін (C40H56O6). Гэты пігмент маскіруе астатнія пігменты. У адрозненне ад іншых водарасцей, для бурых водарасцей характэрныя шматклеткавыя валасінкі з базальнай зонай росту.

## Выкарыстанне 
Шырока выкарыстоўваюцца ях харчовыя і кармавыя расліны, у медыцыне і прамысловасці для атрымання алігнітаў, манітолу, кармавой мукі.

## Літаратура 
* 
*
Браты па зброі (тэлесерыял)

**«Браты па зброі»** () — амерыканскі тэлевізійны мінісерыял пра Другую сусветную вайну, створаны па аднайменнай кнізе гісторыка і біёграфа Стывена Эмброўза. Супрадзюсарамі серыяла выступілі Стывен Спілберг і Том Хэнкс, якія ўдала супрацоўнічалі яшчэ пры стварэнні фільма «Выратаваць радавога Раяна» (1998). Першы эпізод быў паказаны на канале HBO у верасні 2001 года, а сам серыял дагэтуль трансліруецца рознымі тэлеканаламі па ўсім свеце.

14 сакавіка 2010 года тэлеканал HBO пачаў паказ новага 10-серыйнага мінісерыяла Стывена Спілберга, Тома Хэнкса і Гары Гоэцмана пра Другую сусветную вайну — «Ціхі акіян» (). Ён таксама заснаваны на рэальных падзеях і прысвечаны дзеянням марской пяхоты ЗША на ціхаакіянскім тэатры ваенных дзеянняў.

## Сінопсіс 
У серыяле распавядаецца пра баявы шлях роты E («Easy») 2-га батальёна 506-га парашутна-дэсантнага палка 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі ЗША ад трэніравальнага лагера ў Такоа, штат Джорджыя, праз высадку ў Нармандыі, аперацыю «Маркет Гардэн» і Бастонскую бітву да канца вайны.

## У ролях 
*  — маёр Рычард «Дзік» Уінтэрс
*  — капітан Л3ьюіс Ніксан
*  — тэхнічны сяржант Дональд Маларкі
*  — лейтэнант Кервуд Ліптан
*  — сяржант Джозеф Той
* Сайман Пэг — старшы сяржант Уільям Эванс
* Джэймс Мак-Эвой — радавы Джэймс Мілер
* Том Хардзі — радавы Джон Яновец

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* «Браты па зброі»  на сайце TV.com
* Афіцыйны сайт ветэранаў роты «E»  - на гэты момант спасылка не правадзейная

Катэгорыя:Тэлесерыялы тэлеканала HBO
Катэгорыя:Тэлесерыялы, заснаваныя на рэальных падзеях
Катэгорыя:Тэлесерыялы пра Другую сусветную вайну
Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Гістарычныя тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Гістарычныя тэлесерыялы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Ваенныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2021 года
Брыг

thumb|left|150px|Паруснае ўзбраенне брыга
thumb|200px|right|Брыг *Лэдзі Вашынгтан*
**Брыг** () — двухмачтавае судна з прамым парусным узбраеннем фок-мачты і грот-мачты, але з адным касым гафельным ветразем на гроце - грота-гаф-трыселем.

У літаратуры, асабліва мастацкай, аўтары часта называюць гэты ветразь контр-бізанню, але ў судна з ветразевым узбраеннем брыга няма бізань-мачты, адпаведна няма і прыналежнасцяў гэтай мачты, хаця функцыянальная нагрузка грота-гаф-трыселя брыга такая ж, як і котр-бізані карабля.

## Брыгі 
* HMS Beagle (1820)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тыпы парусных суднаў
Катэгорыя:Тыпы ваенных караблёў
Лазаніца

**Лазані́ца** (*Lysimáchia*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя, зрэдку аднагадовыя і двухгадовыя травяністыя расліны. Сцяблы прамыя або сцелюцца. Лісце супраціўнае, простае, з суцэльным краем. Кветкі жоўтыя, з пяццю пялёсткамі, у суквеццях, часам адзіночныя ці па 1—2 у пазухах лісця. Плод — каробачка.

## Арэал 
Прадстаўнікі віду пераважна растуць у Паўночным паўшар’і, частка відаў расце ў Паўднёвай Афрыцы і Паўднёвай Амерыцы.

На тэрыторыі Беларусі сустракаюцца 4 дзікарослыя віды:  (народныя назвы: жаўточнік, жывотнік, мятнушка),  (народныя назвы: лазоўка, падбярэжнік),  і , а таксама 3 інтрадукаваныя віды: ,  і .

## Класіфікацыя 
### Віды 
Агульная колькасць відаў — каля двухсот, некаторыя з іх:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Таксанамія 
Род Лазаніца — адзін з прыкладна 45 родаў падсямейства  сямейства  порядка . Раней гэты род уключаўся ў сямейства . У Сістэме класіфікацыі APG III (2009) гэта сямейства было скасавана.

## Экалогія 
Размнажаецца дзяленнем кустоў восенню ці вясной.

## Літаратура 
*  — С. 125.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Lysimachia // The Plant List

Катэгорыя:Першакветныя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Амерыкі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Лаканос

**Лаканос** (*Phytolacca*) — род кветкавых раслін сямейства лаканосавых.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны, зрэдку кусты і дрэвы. Лісце чаргаванае, суцэльнакрайняе. Кветкі дробныя, пераважна двухполыя, у гронкападобных суквеццях. Плод сакаўны, ягадападобны.

## Арэал 
Налічваецца каля 35 відаў. Пашыраны ў тропіках і субтропіках Амерыкі, Афрыкі, Паўднёвай і Усходняй Азіі. Найбольш вядомыя  і 

## Выкарыстанне 
Лекавыя, харчовыя і дэкаратыўныя расліны.

 з XVIII ст. культываваўся ў вінаробчых раёнах Еўропы, цёмна-чырвоны сок ужываўся для падфарбоўкі віна (адсюль назва роду).

## Літаратура 
* Лаканос //  — С. 106.

Катэгорыя:Лаканосавыя
Грэйт-Ярмут

**Грэйт-Я́рмут** — горад і акруга ў Англіі ў складзе графства Норфалк. Насельніцтва — 47 288 жыхароў (2002 год).

Размешчаны на ўсходзе краіны на беразе Паўночнага мора, за 28 км на ўсход ад Норыджа. Порт і рыбалоўная база. Курорт.

## Эканоміка 
У горадзе развіта харчовая прамысловасць (перапрацоўка рыбы), таксама ёсць прадпрыемствы дрэваапрацоўчай, швейнай і электратэхнічнай прамысловасці.

## Спасылкі 
* 
Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Норфалк (графства)
Фалк

**Фалк** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Сын Тэмена, цара Аргаса (па версіі). Спрабаваў выкрасці з Эпідаўра сваю сястру Гірнефо, аднак забіў яе і бег у Аргас.

Разам з даранамі захапіў Сікіён. Узвёў храм Геры Прадроміі, бо Гера паказвала яму шлях у Сікіён. Бацька Рэгніда. Па гісторыку Эфору, заснавальнік Сікіёну.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Сікіёна і Фліўнта
Лігуры

thumb|right|Народы Італіі ў VI стагоддзі да н. э.
**Лігу́ры** (*састар*. лігурыйцы; , ) — зборнае найменне старажытных плямёнаў, якія насялялі ў сярэдзіне 1-га тыс. да н. э. паўночна-заходнюю Італію і паўднёва-усходнюю Галію. Мяркуюць, што ў 2-м — сярэдзіне 1-га тыс. да н. э. лігуры засялялі вялікую частку Італіі, а затым былі адціснуты на паўночны захад італікамі.

## Літаратура 
* Немировский А. И. История раннего Рима и Италии. Воронеж, 1962.
* Sereni Е. Comunita rurali nell’ltalia antica. Roma, 1955.
* D’Arbois de Joubainville, «Les premiers habitants de l’Europe». Парыж, 2 изд., 1889—1894.
* D’Arbois de Joubainville, «Liguria geologica et preistorica». Генуя, 1892.
* Issel, Art. «La Liguria e i suoi abitanti nei tempi primordiale». Генуя, 1885.

## Гл. таксама 
* Дагістарычная Іберыя і дагістарычная Францыя
* Дакельцкае насельніцтва Заходняй Еўропы

Катэгорыя:Народы старажытнай Італіі
Катэгорыя:Дагістарычная Францыя
Лакестад

**Лакестад** (). Цар Сікіёна. Пераемнік Іпаліта. Пры ім Фалк разам з даранамі ўначы захапіў Сікіён, але не прычыніў Лакестаду зла, а падзяліў з ім уладу. З гэтага часу сікіёнцы сталі даранамі. Па іншым выкладзе, у 1161 г. да н. э. (паводле гісторыка Кастара) у Сікіёне жрацы Апалона Карнейскага занялі месца цароў, а затым зрушаны дарыйцамі.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Сікіёна і Фліўнта
Горны Ліван

**Горны Ліван** ( - *Джэбель Лібнан*) — адна з правінцый Лівана. Сталіца правінцыі (махафазы) — Баабда. Пераважная большасць насельніцтва — мараніты, праваслаўныя і грэка-каталікі (мелькіты). Ёсць значная колькасць і ісмаілітаў.

## Раёны 
Правінцыя падзелена на 6 раёнаў:

* Баабда (Баабда) **قضاء بعبدا**
* Алей (Алей) **قضاء عاليه**
* Матн (Эль-Джудэйда) **قضاء المتن**
* Кесерван (Джунія) **قضاء كسروان**
* Шуф (Байт-эд-Дзін) **قضاء الشوف**
* Джэбейль (Бібл) **قضاء جبيل**

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Лівана
Даліна Бекаа

thumb|250px|Вінаграднікі каля Захле
**Даліна Бека́а** — даліна на ўсходзе Лівана, адзін з найважнейшых сельскагаспадарчых раёнаў краіны.

Размешчана за 30 км на ўсход ад Бейрута паміж горнымі хрыбтамі Ліван і Антыліван. З'яўляецца паўночным ускрайкам Усходне-Афрыканскай рыфтавай даліны. Мае агульную працягласць каля 120 км, сярэднюю шырыню каля 16 км. Клімат міжземнаморскі з гарачым сухім летам і халоднай снежнай зімой.

Найбуйнейшы горад у даліне — Захле, цэнтр правінцыі Бекаа.

## Гл. таксама 
* Вайна ў даліне Бекаа (1982)

## Спасылкі 
* The Bekaa Valley  

Катэгорыя:Геаграфія Лівана
Катэгорыя:Даліны Азіі
Сайда

**Са́йда** (, *Сайда* — літар. «рыбная здабыча»), у старажытнасці **Сідо́н** (фінікійск. **𐤑𐤃𐤍**, *Сідон*) — трэці па велічыні горад Лівана. Размешчаны на ўзбярэжжа Міжземнага мора, за 25 міль на поўнач ад Ціра і за 30 міль на поўдзень ад сталіцы Лівана Бейрута.

Таксама — адзін з найстаражытнейшых гарадоў Фінікіі. Найбуйнейшы гандлёвы цэнтр старажытнага свету ў X — IX стагоддзях да н.э.

## Вядомыя жыхары 
* Дарафей Сідонскі — астролаг і паэт (I стагоддзе).
* Баэт Сідонскі — філосаф.

## Гарады-пабрацімы 
*  Сочы, Расія (з 2005 года)
*  Канстанца, Румынія
*  Ліён, Францыя
*  Сафія, Балгарыя
*  Адэса, Украіна

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Фінікіі
Катэгорыя:Гарады Лівана
Катэгорыя:Геаграфія Евангелляў
Паўднёвы Ліван

**Паўднёвы Ліван** ці **Поўдзень** ( — *el-Jenūb*) — адна з правінцый Лівана.

Сталіца правінцыі — Сідон (Сайда). Іншыя гарады: Эн-Накура. Насельніцтва складае каля 360&nbsp;000 чалавек.

## Раёны 
Правінцыя падзелена на 3 раёна.

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Лівана
Бейрут (правінцыя)

**Бейру́т** () — адна з правінцый Лівана.

Сталіца правінцыі (мухафазы) — Бейрут. Плошча правінцыі складае 19,8 км².

## Раёны 
Правінцыя складаецца з аднаго раёна.

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Лівана
Лабуан

**Лабуан** () — федэральная тэрыторыя, якая ўваходзіць у склад Малайскай Федэрацыі. У склад тэрыторыі ўваходзіць некалькі астравоў, галоўны з якіх носіць такую ж назву Лабуан. Лабуан вядомы як афшорны банкаўскі цэнтр, які выкарыстоўвае перавагі становішча паміж Малайзіяй (Сабах), султанатам Бруней і Філіпінамі. Цэнтр — Бандар-Лабуан.

## Насельніцтва 
Насельніцтва тэрыторыі — 78,000 (2000), пераважна малайцы, меншасць складаюць кітайцы, філіпінцы, індыйцы, бугі, баджа.

Катэгорыя:Федэральныя тэрыторыі Малайзіі
Спявак

**Спява́к** (ж.р. — **спява́чка**) — той, хто спявае, займаецца спевамі; выканаўца вакальнай музыкі: песень, рамансаў, арый, хораў і да т.п.; музыкант, выканаўца музыкі на музычным інструменце, якім з’яўляецца яго ўласны голас.

Спявак — найбольш распаўсюджаная разнавіднасць вакаліста.

## Класіфікацыя паводле жанраў 
Спевакі спецыялізуюцца ў вызначаным музычным жанры:
* оперны спявак
* камерны спявак — выконвае вакальную музыку на канцэрце, часцей за ўсё ў суправаджэнні фартэпіяна ці іншага музычнага інструмента
* джазавы спявак
* эстрадны спявак
* Рэп-спявак
* рок-спявак
* бард
* харыст — артыст хору, у царкве — пеўчы

## Спасылкі 

Катэгорыя:Музычныя прафесіі
Катэгорыя:Спевы
Лусонскі праліў

**Лусо́нскі праліў** — праліў, які злучае Філіпінскае мора ў заходняй частцы Ціхага акіяна і Паўднёва-Кітайскае мора, паміж астравамі Тайвань і Лусон на Філіпінах.

У шырыню праліў мае прыкладна 250 км. На ім размешчаны шэраг астравоў з двух груп: Бетанскія астравы правінцыі Батанес і астравы Бабуян правінцыі Кагаян.

Праліў падзяляецца на некалькі больш дробных праходаў. Праход Бабуян аддзяляе Лусон ад астравоў Бабуян, якія аддзеленыя ад Бетанскіх астравоў праходам Балінтанг. Бетанскія астравы аддзеленыя аддзеленыя ад Тайваня праходам Башы.

## Спасылкі 
* Luzon Strait // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Пралівы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Пралівы Азіі
Катэгорыя:Паўднёва-Кітайскае мора
Катэгорыя:Лусон
Мыс Дзяжнёва

**Мыс Дзяжнёва** — крайні ўсходні пункт Чукоцкага паўвострава і, адпаведна, крайні ўсходні мацерыковы пункт Расіі і ўсёй Еўразіі. Ізаляваны плоскавяршынны горны масіў вышынёй да 741 м, які стромка абрываецца да мора. Знаходзіцца ў Берынгавым праліве, які злучае Паўночны Ледавіты акіян (Чукоцкае мора) з Ціхім акіянам (Берынгава мора). Ад мыса Дзяжнёва да мыса Прынца Уэльскага (Аляска) — крайняга заходняга мацерыковага пункта Паўночнай Амерыкі — 86 км, а да касы, што размешчана побач, менш 82 км.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Берынгаў праліў
Катэгорыя:Мысы Азіі
Катэгорыя:Мысы Расіі
Катэгорыя:Мысы Паўночнага Ледавітага акіяна
Катэгорыя:Мысы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар людзей
Маршалак надворны літоўскі

100px|thumb|right|Герб маршалка

**Марша́лак надворны літоўскі** (да Люблінскай уніі 1569 *маршалак дворны літоўскі*) — дзяржаўная пасада ў Вялікім Княстве Літоўскім. Загадваў гаспадарчымі справамі вялікага князя, кіраваў маршалкамі гаспадарскімі. Быў намеснікам маршалка вялікага.

Пачынаючы з часоў Уладзіслава Вазы засядаў у Сенаце.

## Спіс надворных маршалкаў літоўскіх 
## Гл. таксама 
* Вялікія маршалкі літоўскія
* Вялікія маршалкі каронныя
* Маршалкі надворныя каронныя

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.

Катэгорыя:Цэнтральныя ўрады Вялікага Княства Літоўскага
Сямён Іванавіч Дзяжнёў

**Сямён Іванавіч Дзяжнёў** (; ) — мараход з Маскоўскай дзяржавы, землепраходзец, падарожнік, даследчык Паўночнай і Усходняй Сібіры, казацкі атаман, а таксама гандляр пушнінай, першы з вядомых еўрапейскіх мараплаўцаў, ў 1648 годзе, на 80 гадоў раней, чым Вітус Берынг, прайшоў Берынгаў праліў, які аддзяляе Аляску ад Чукоткі. У гонар Дзяжнёва названы мыс.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падарожнікі Расіі
Катэгорыя:Рускія першапраходцы
Катэгорыя:Даследчыкі Ціхага акіяна
Катэгорыя:Даследчыкі Сібіры
Катэгорыя:Постаці Табольска
Катэгорыя:Постаці Якуцка
Катэгорыя:Асобы на манетах
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вялікім Усцюзе
Катэгорыя:Даследчыкі Арктыкі
Лаўр

**Лаўр** (*Laurus*) — род субтрапічных дрэў або кустоў сямейства .

Прадстаўнікі роду растуць у Міжземнамор’і, на Канарскіх астравах і ў Заходнім Закаўказзі.

## Біялагічнае апісанне 
Вечназялёныя расліны.

Лісце чаргавальнае, скурыстае, суцэльнакрайняе; змяшчае вялікую колькасць эфірных алеяў.

Кветкі сабраныя ў парасонападобныя пазушныя суквецці.

Плады сіне-чорныя, касцянкападобныя, аднанасенныя.

## Ужыванне 
Плады лаўровага дрэва — **бабкі** — ужываюць як прыправу ў кулінарыі, таксама вырабляюць з іх алей і іншыя рэчывы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўровыя
Кана (Нігерыя)

**Ка́на** () — горад на поўначы Нігерыі, адміністрацыйны цэнтр штата Кана.

Насельніцтва — больш 3,8 млн жыхароў. Другі па насельніцтве горад краіны пасля Лагаса.

Большасць жыхароў адносяцца да народа хаўса. Пасля ўвядзення шарыяту ў штаце ў 2000 годзе шматлікія хрысціяне пакінулі горад.

Універсітэт (:en:Bayero University), аэрапорт (:en:Mallam Aminu Kano International Airport).

Выява:Kanogate.jpg

## Гл. таксама 
* Беспарадкі ў Кано (1953)

Катэгорыя:Гарады Нігерыі
Кейп-Код

**Кейп-Код** ( — «мыс траскі») — паўвостраў на паўночным усходзе ЗША, за 120 км ад Бостана, самы ўсходні пункт штата Масачусетс. Аддзяляе заліў Кейп-Код ад Атлантычнага акіяна. Сталіца: горад Хаяніс (Hyannis)

Першапачаткова паўвостраў злучаўся з мацерыком, але ў 1914 годзе быў выкапаны канал Кейп-Код, які ператварыў паўвостраў у вялікі востраў.

## У культуры 
* Мастак Эдвард Хопер праводзіў летні час у горадзе  ў Кейп Кодзе, гэта стала натхненнем для некалькіх яго карцін.
* У спявачкі Паті Пэйдж ёсць песня Old Cape Cod.
* У 2015 годе выйшаў дакументальны фільм HBO *Heroin: Cape Cod* пра наркаманію на паўвостраве.
* У 2020 годзе выйшаў альбом *Cape God* канадскай спявачкі Allie X, натхнённы фільмам HBO.

## Гл. таксама 
* Наўсет

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Кейп Код супольнасць у інтэрнэце
* Кейп Код. ЗША 
* Кейп Код і яго Канал 

Катэгорыя:Геаграфія Масачусетса
Катэгорыя:Мысы ЗША
Катэгорыя:Паўвостравы ЗША