Чалавек пасярэдзіне

**Атака пясярэдніка**, атака **«чалавек пасярэдзіне»**, **MITM-атака** () — тэрмін у крыптаграфіі, які пазначае сітуацыю, калі крыптааналітык (атакуючы) здольны чытаць і змяняць па сваёй волі паведамленні, якімі абменьваюцца карэспандэнты, прычым аніводны з іх не можа здагадацца аб яго прысутнасці ў канале.

Метад кампраметацыі каналу сувязі, пры якім узломшчык, далучыўшыся да каналу паміж контрагентамі, ажыццяўляе ўмяшальніцтва ў пратакол перадачы, выдаляючы ці скажаючы інфармацыю.

## Прынцып атакі 
Атака звычайна пачынаецца з праслухоўвання канала сувязі і заканчваецца тым, што крыптааналітык спрабуе падмяніць перахопленае паведамленне, здабыць з яго карысную інфармацыю, перанакіраваць яго на які-небудзь вонкавы рэсурс.

Напрыклад, аб'ект A плануе перадаць аб'екту B нейкую інфармацыю. Аб'ект C валодае ведамі аб структуры і ўласцівасцях ужыванага метаду перадачы звестак, а таксама аб факце планаванай перадачы інфармацыі, якую С плануе перахапіць. Дзеля здзяйснення атакі С «называецца» аб'екту А як В, а аб'екту В — як А. Аб'ект А памылкова мяркуе, што ён перадае інфармацыю да В, дасылаючы яе аб'екту С. Аб'ект С, атрымаўшы інфармацыю і выканаўшы з ёй нейкія дзеянні (напрыклад, скапіраваўшы ці мадыфікаваўшы ў сваіх мэтах) перасылае інфармацыю атрымальніку — В; аб'ект В у сваю чаргу лічыць, што інфармацыя была атрымана ім наўпрост ад А.

### Прыклад атакі 
thumb|200px|right|Атака «чалавек пасярэдзіне».
Мяркуем, што Аліса хоча перадаць Бобу нейкую інфармацыю. Мэлары жадае перахапіць паведамленне і, магчыма, змяніць яго так, каб Боб атрымаю мадыфікаваную інфармацыю.

Мэлары пачынае сваю атаку з таго, што ўсталёўвае злучэнне з Бобам і Алісай, пры гэтым яны не могуць здагадацца пра тое, што нехта трэці прысутнічае ў іх канале сувязі. Усе паведамленні, якія пасылаюць Боб і Аліса, прыходзяць да Мэлары.

Аліса просіць у Боба яго адкрыты ключ. Мэлары называецца Алісе Бобам і дасылае ёй свой адкрыты ключ. Аліса, лічачы, што гэта ключ Боба, шыфруе ім паведамленне і дасылае яго Бобу. Мэлары атрымлівае паведамленне, расшыфроўвае, потым змяняе яго, калі патрэбна, шыфруе яго адкрытым ключом Боба і дасылае паведамленне Бобу. Боб атрымлівае паведамленне і думае, што яно прыйшло ад Алісы:

# Аліса дасылае Бобу паведамленне, якое перахоплівае Мэлары:
#: Аліса «Прывітанне Боб, гэта Аліса. Дашлі мне свой адкрыты ключ» → Мэлары Боб
# Мэлары перасылае паведамленне Бобу; Боб не можа здагадацца, што гэта паведамленне не ад Алісы:
#: Аліса Мэлары «Прывітанне Боб, гэта Аліса. Дашлі мне свой адкрыты ключ» → Боб
# Боб высылае свой ключ:
#: Аліса Мэлары ← [ключ Боба] Боб
# Мэлары замяняе ключ Боба сваім і перасылае паведамленне Алісе:
#: Аліса ← [ключ Мэлары] Мэлары Боб
# Аліса шыфруе паведамленне ключом Мэлары, лічачы што гэта ключ Боба, і толькі ён можа расшыфраваць яго:
#: Аліса «Сустрэнемся на аўтобусным прыпынку!» [зашыфравана ключом Мэлары] → Мэлары Боб
# Мэлары расшыфроўвае паведамленне, чытае яго, мадыфікуе яго, шыфруе ключом Боба і дасылае яго:
#: Аліса Мэлары «Чакай мяне каля ўвахода ў музей у 18:00!» [зашыфравана ключом Боба] → Боб
# Боб лічыць, што гэта паведамленне Алісы.

Гэты прыклад дэманструе патрэбу ўжывання метадаў пацвярджэння таго, што абодва бакі ўжываюць правільныя адкрытыя ключы, то бок што ў карыстальніка А адкрыты ключ карыстальніка Б, а ў карыстальніка Б адкрыты ключ карыстальніка А. У адваротным выпадку канал можа быць уразлівы да атакі «чалавек пасярэдзіне».

## Сцэнарыі атакі 
### Абмен адкрытымі ключамі 
Атакі «чалавек пасярэдзіне» з'яўляюцца пагрозай для сістэм, якія выконваюць фінансавыя аперацыі праз інтэрнэт — напрыклад, электронны бізнес, інтэрнэт-банкінг, плацежны шлюз. Выкарыстоўваючы гэты від атакі, зламыснік можа атрымаць доступ да ўліковага запісу карыстальніка і здзейсніць усялякія фінансавыя махінацыі.

У выпадку сістэмы з адкрытым ключом, крыптааналітык можа перахапіць паведамленні абмену адкрытымі ключамі паміж кліентам і серверам і змяніць іх, як у прыкладзе вышэй. Для таго, каб заставацца незаўважным, крыптааналітык павінен перахопліваць усе паведамленні паміж кліентам і серверам, шыфраваць і расшыфроўваць іх адпаведнымі ключамі. Такія дзеянні могуць падацца занадта складанымі для здзяйснення атакі, але яны з'яўляюцца сапраўднай пагрозай для ненадзейных сетак (напрыклад, інтэрнэт і бяздротавыя сеткі).

### Унёсак шкоднага коду 
Унясенне коду праз атаку «чалавек пасярэдзіне» галоўным чынам ужываецца для захопу ўжо аўтарызаванага сеансу, выканання ўласных каманда на серверы да адпраўкі ілжывых адказаў кліенту.

Атака «чалавек пасярэдзіне» дазваляе крыптааналітыку устаўляць свой код у электронныя лісты, SQL выразы і вэб-старонкі (то бок дазваляе здзяйсняць SQL-ін'екцыі, HTML/script-інъекцыі ці XSS-атакі), і нават мадыфікаваць загружальныя карыстальнікам бінарныя файлы для таго, каб атрымаць доступ да ўліковага запісу карыстальніка ці змяніць паводзіны праграмы, сцягнутай карыстальнікам з інтэрнэту. Пратакол SSH-1 мае ўразлівасці, якімі можа скарыстацца крыптааналітык.

#### IPsec 
Пры такім сцэнарыі атакі крыптааналітык уводзіць сваю ахвяру ў падман, прымушаючы яе думаць, што IPsec сеанс не можа пачацца на іншым канцы (серверы). Гэта прыводзіць да таго, што паведамленні будуць перадавацца ў яўным выглядзе, калі хост-машына працуе ў rollback рэжыме.  Такім чынам, HTTPS пратакол нельга лічыць абароненым ад MITM-атак у шэраговых карыстальнікаў.

## Выяўленне MITM-атакі 
Для выяўлення атакі «чалавек пасярэдзіне» патрэбна прааналізаваць сеткавы трафік. Напрыклад, для дэтэктавання атакі на SSL варта звярнуць увагу на наступныя параметры:
* IP-адрас сервера
* DNS-сервер
* X.509-сертыфікат сервера
** Ці падпісаны сертыфікат самастойна?
** Ці падпісаны сертыфікат цэнтрам сертыфікацыі?
** Ці быў сертыфікат ануляваны?
** Ці быў зменены сертыфікат нядаўна?
** Ці атрымлівалі іншыя кліенты ў інтэрнэце такі ж сертыфікат?

## Рэалізацыі MITM-атакі 
* dsniff — інструмент для SSH і SSL атак
* Cain  — інструмент для здзяйснення атакі «чалавек пасярэдзіне». Мае графічны інтэрфейс. Падтрымлівае сніфінг і ARP-spoofing
* Ettercap — інструмент для здзяйснення атак у лакальнай сетцы
* Karma — ужывае атаку "злы двайнік" (Evil Twin) дзеля правядзення MITM-атак
* AirJack — праграма дэманструе заснаваныя на стандарце 802.11 MITM-атакі
* SSLStrip — інструмент для MITM-атакі на SSL
* SSLSniff — інструмент для MITM-атакі на SSL. Зыходна быў створаны дзеля выяўлення ўразлівасці ў ў Internet Explorer.
* Mallory  — празрысты проксі-сервер, які здзяйсняе TCP- і UDP-MITM-атакі. Можа быць выкарыстаны таксама для атакі на пратаколы SSL, SSH і многія іншыя
* wsniff — інструмент для здзяйснення атак на 802.11 HTTP/HTTPS пратакол
Пералічаныя праграмы могуць быць выкарыстаны для здзяйснення атак «чалавек пасярэдзіне», а таксама для іх выяўлення і тэставання сістэмы на ўразлівасць.

## Прыклад у літаратуры 
Добры літаратурны прыклад можна пабачыць у «Казцы аб цары Салтане» А. С. Пушкіна, дзе фігуруюць тры «чалавекі пасярэдзіне»: ткачыха, паварыха і Бабарыха. Менавіта яны падмяняюць лісты, адрасаваныя цару, і яго зваротную карэспандэнцыю.

Таксама атака пасрэдніка апісана ў рамане А. Дюма "Граф Монтэ-Крыста", дзе паведамленне, перадаванае праз аптычны тэлеграф, падмяняецца на адной з рэтрансляцыйных станцый.

## Гл. таксама 
* Aspidistra  — брытанскі радыёперадатчык, ужываны падчас Другой сусветнай вайны дзеля «уварвання», варыянт MITM-атакі.
* Змова Бабінгтона  — змова супраць Елізаветы I, падчас якой Уолсінгэм перахопліваў карэспандэнцыю.

### Іншыя атакі 
* «Чалавек-у-браўзеры» (Man in the Browser) — від атакі, пры якой зламыснік атрымлівае магчымасць імгненна змяняць параметры транзакцыі, змяняць старонкі цалкам незаўважна для ахвяры.
* «Сустрэча пасярэдзіне» (Meet-in-the-middle attack) — крыптаграфічная атака, якая таксама, як і атака «дзён народзінаў», ужывае кампраміс паміж часам і памяццю.
* «Страта пасярэдзіне» (Miss in the middle attack) — эфектыўны метад так званага impossible differential cryptanalysis.
* Relay attack — варыянт MITM-атакі, заснаванай на перасылцы перахопленага паведамлення дапушчальнаму атрымальніку, але не таму, якому гэта паведамленне прызначалася.
* Rootkit — праграма, прызначаная для хавання слядоў прысутнасці зламысніка.
* ARP-spoofing
* Крыптасістэма з адкрытым ключом
* TCP hijacking

## Спасылкі 
* http://www.all.net/CID/Attack/Attack74.html
* http://www.nag.ru/2003/0405/0405.shtml 
* http://www.schneier.com/blog/archives/2006/04/rfid_cards_and.html

Катэгорыя:Крыптаграфічныя атакі
Катэгорыя:Атакі і эксплойты