Канічы

**Ка́нічы** (, ) — вёска ў Касцюковіцкім раёнё Магілёўскай вобласці Беларусі, пры сутоцы Беседзі з Суравам. Уваходзіць у склад Новасаматэвіцкага сельсавета.

Канічы — даўняе мястэчка гістарчынай Мсціслаўшчыны, колішняе ўладанне Цеханавецкіх. Знаходзіцца за 15 км на паўднёвы ўсход ад Касцюковічаў, за 9 км ад чыгуначнай станцыі Бялынкавічы (лінія Крычаў — Сураж). Насельніцтва на 2018 год — 195 чалавек.

У выніку адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 1565—1566 гадоў, вёска апынулася ў Крычаўскім павеце Мсціслаўскага ваяводства, дзе ў 1708 г. згадваецца пад сваёй сучаснай назвай. У пачатку XVIII стагоддзя Канічы з’яўляліся ўладаннем роду Цеханавецкіх. Вядома, што ў ходзе Крычаўскага паўстання хослаўскі староста, пан Цеханавецкі, *«выганяў 300 людзей»* з двара і вёскі Канічы ў дапамогу паўстанцам падчас штурма Крычаўскага замка.

Уладальнік сяла, памешчык Уладзімір Цеханавецкі, у 1850 г. пабудаваў драўляны бровар (у 1900 г. працавалі 14 рабочых), на якім вырабляліся 120 704 вядры віна (даход 6705 руб.), а ў 1895 годзе пачала дзейнічаць парасілавая ўстаноўка. У сярэдзіне XIX ст. у Канічах быў касцёл і дзве праваслаўныя царквы, да маёнтка Цеханавецкіх адносіліся 13 вёсак, 6027 дзесяцін зямлі, 2 сукнавальні, 2 карчмы, 2 вадзяныя млыны, 94 лаўкі, вінакурны завод. Па інфармацыі 1909 года, у паселішчы дзейнічалі народнае вучылішча і царкоўнапрыходская школа, працавала казённая вінная лаўка, меліся 1302 дзесяціны зямлі. На рацэ Сураў, за 1.2 км на поўнач ад вусця, у канцы XIX ст. быў узведзены вадзяны млын, які спачатку належаў Цеханавецкім, а ў 1920-я гады перайшоў ва ўласнасць калгаса.

У 1910 годзе было скончана будаўніцтва новага касцёла, а ў 1914 годзе аднавіў працу бровар, размешчаны ў цагляным неабарочным будынку.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Канічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года, згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад БССР. 16 студзеня вёска разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі апынулася ў складзе РСФСР, але ў 1924 годзе, у выніку першага ўзбуйнення БССР, Канічы вярнулі Беларусі. 20 жніўня таго ж года яны сталі цэнтрам Каніцкага сельсавета Бялынкавіцкага раёна Калінінскай акругі. 4 жніўня 1927 года Бялынкавіцкі раён быў скасаваны, сельсавет увайшоў у склад Касцюковіцкага раёна Магілёўскай акругі.

8 снежня 1959 года скасаваны Каніцкі сельсавет, Канічы ўвайшлі ў склад Бялынкавіцкага сельсавета.

Станам на 2011 год, у вёсцы размяшчаліся аддзяленне калгаса «Прагрэс», дзве крамы, аўтаматычная тэлефонная станцыя, аддзяленне сувязі, клуб, бібліятэка, школа, фельчарска-акушэрскі пункт; 2007 год — 366 чал.; 2010 год — 274 чал.; 2018 год — 195 чал., 100 двароў.

## Славутасці 
* Касцёл Святых Анёлаў-Ахоўнікаў (1900—1910 г., мураваны) — помнік архітэктуры неараманскага стылю.
* Бровар Цеханавецкіх (1914 г., мураваны).
* Гаспадарчыя пабудовы сядзібы Цеханавецкіх (XVIII—XIX ст., мураваныя).

### Страчаная спадчына 
* Царква Раства Багародзіцы (1863 г., драўляная) — згарэла ў 2019 годзе.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Васіль Фёдаравіч Хомчанка (1919—1992) — беларускі пісьменнік.
* Уладзімір Віктаравіч Грыгор’еў (1941—2011) — савецкі і беларускі палітык і дыпламат.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*  — С. 586.
* 
* 

## Спасылкі 
*  
* Канічы на сайце Radzima.org
* 

Катэгорыя:Новасаматэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Касцюковіцкага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Мсціслаўскага ваяводства