open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксандраўскі сельсавет (Мёрскі раён)

**Алякса́ндраўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Александрына.

У пагаспадаркавай кнізе вёскі Александрыны за 1949—1951 гады, у завераных пячаткай і подпісам кіраўніка сельсавета дакументах мясцовых жыхароў, у спісе выбарчых камісій Мёрскага раёна па выбарах у Вярхоўны Савет СССР у раённай газеце «Большэвіцкая трыбуна» за 26 студзеня 1950 года назва сельсавета — **Александрынскі**. Прычынай розначытання з сучаснай афіцыйнай назвай, магчыма, было ўтварэнне назвы **Аляксандраўскі** сельсавет, у тым ліку змяшчэннем націску, ад перакладу на рускую мову назвы вёскі *Александрова*, якая знаходзіцца ад *Александрыны* больш як за 10 км і цэнтрам сельсавета ніколі не была.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Мёрскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці, з 20 студзеня 1960 года — Віцебскай вобласці. 16 верасня 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Павяцкага (5 населеных пунктаў: Каснарэўшчына, Міжрэчча, Паршэлева, Сташулі і Суромшчына) і Лявонпальскага (24 населеныя пункты: Александрына, Аніські, Багданава, Бакшы, Белева, Бліжняе, Букава, Вята, Грузды, Дарожкі, Дземскія, Навіна, Навінкі, Надмірэчча, Надрэчча, Паташня-I, Паташня-II, Рыбакі, Тараракі, Чамяры, Чурылава, Чурылава Дальняе, Янопаль і Ясцьянава) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 29 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Глыбокае. — Ф. 1617. Воп. 2. Спр. 109, 167, 204.
* Аб утварэнні выбарчых участкаў па выбарах у Вярхоўны Савет СССР па Мёрскаму раёну. 156—177. Александрынскі выбарчы ўчастак // Большэвіцкая трыбуна. — 1950 г. — 26 студз.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мёрскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Селязні (Смаленская вобласць)

**Селязні** () — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Селязнёўскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Веліжскага раёна
Смаленскі Брод

**Смаленскі Брод** () — хутар у Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны хутар быў пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалены ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Веліжскага раёна
Абу-Бекір Юх’янавіч Шабановіч

**Абу-Бекір Юх’янавіч Шабановіч** (нар. , недалёка ад Іўя, цяпер Беларусь) — мусульманскі рэлігійны і татарскі культурны дзеяч Рэспублікі Беларусь, выкладчык.

## Біяграфія 
У дзяцінстве 4 гады вывучаў іслам у Іўеўскай мячэці. Пасля сканчэння ВНУ працаваў настаўнікам гісторыі і фізкультуры. Быў пераведзены на працу ў ідэалагічны аддзел Мінскага абкама КПБ. Пасля працаваў дырэктарам СШ № 65 імя Героя Савецкага Саюза Б. Акрэсціна г. Мінска.

Браў актыўны ўдзел у ісламскім рэлігійным і татарскім культурным руху, узначальваў «Беларускае грамадскае аб’яднанне татараў „Зікр уль-Кітаб“». У 2005 годзе на 6-м пазачарговым з’ездзе Мусульманскага рэлігійнага аб’яднання Беларусі быў абраны яго старшынёй (муфтыем).

У 2006 годзе абвінаваціў газету «Згода», якая перадрукавала карыкатуры на прарока Мухамеда, у знявазе пачуццяў вернікаў і палітычнай правакацыі, аднак выступіў супраць зняволення рэдактара газеты Аляксандра Здвіжкова.

## Спасылкі 
* Три жизни муфтия Абу-Бекира
* Новы беларускі муфтый не бачыць праблем у адносінах з уладамі
* В Белоруссии возбудили уголовное дело против газеты в связи с публикацией карикатур на пророка Мухаммеда 

Катэгорыя:Беларуска-літоўскія татары
Катэгорыя:Іслам у Беларусі
Катэгорыя:Постаці ісламу
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Іўеўскага раёна
Эміліян Адамюк

**Эміліян Адамюк** (, Бельск — , Казань) — расійскі урач-афтальмолаг.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Гродзенскай губерні ў беларускай сям’і мяшчан-земляробаў.

У 1857 годзе, як лепшы вучань Бельскай гімназіі, ён атрымаў стыпендыю Віленскай навучальнай акругі і паступіў у Імператарскі Казанскі ўніверсітэт на гісторыка-філалагічны факультэт, а праз год перайшоў на медыцынскі. Пасля сканчэння медыцынскага факультэта яго пакінулі на кафедры хірургіі і афтальмалогіі.

У 1865 годзе быў прызначаны ардынатарам пры галоўным аддзяленні хірургічнай клінікі.

Напісаў і абараніў у 1867 годзе доктарскую дысертацыю, 28 мая 1870 года быў абраны дацэнтам кафедры афтальмалогіі Казанскага ўніверсітэта, у 1871 годзе стаў экстраардынарным, а ў 1872 годзе — ардынарным прафесарам (выкладаў да 1901 года). У 1870 годзе арганізаваў невялікую клініку, у якую прыязджалі сотні хворых.

Апублікаваў каля 100 навуковых прац па афтальмалогіі.

Памёр пасля цяжкай і працяглай хваробы ў 1906 годзе. Пахаваны на Арскіх могілках у Казані.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Афтальмолагі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Казанскага ўніверсітэта
Верабкі (гарадзішча)

**Верабкі** — археалагічны помнік каля вёскі Верабкі Лепельскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 0,1 км на ўсход ад вёскі на падоўжаным узгорку (гара Плоская), на правым беразе ракі Бярэшча.

## Апісанне 
Пляцоўка гарадзішча роўная, з невялікім нахілам на ўсход, здзірванелая, зарасла хвойнікам і хмызняком. Даўжыня з захаду на ўсход 68 м, максімальная шырыня 40 м, мінімальная — 26 м. Вышыня схілаў да 12 м, паўночны і паўднёвы стромкія, усходні адносна пакаты. 3 заходняга боку пляцоўка гарадзішча ўмацавана валам і шырокім ровам. Шырыня вала ў аснове да 9 м, вышыня 1,1 м. 3 боку пляцоўкі схілы вала пакатыя, з боку рова — стромкія. Глыбіня рова не менш за 10 м, шырыня да 20 м.

Выявіў у 1931 годзе А. М. Ляўданскі, абследавалі А. Р. Мітрафанаў (1972) і Ю. А. Заяц (1981). Культурны пласт у цэнтры 0,2-0,3 м, бліжэй да краёў каля 1 м, добра прасочваецца па ўсёй пляцоўцы. Трапляюцца абломкі штрыхаваных пасудзін, кавалкі жалезнага шлаку і абпаленыя камяні. Характар керамікі (дамешак жарствы, вострарабрыстая форма пасудзін, параўнальна добрае абпальванне) дае магчымасць датаваць гарадзішча I—III стст. н. э. і аднесці яго да культуры штрыхаванай керамікі.

## Літаратура 
* Гарадзішчы Лепельскага раёна // Памяць: Лепельскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: В. Я. Ланікіна [і інш.]; уклад.: В. Я. Ланікіна, А. У. Стэльмах; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Беларусь, 1999. — С. 24-29.
* Лепельскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 173—175.
* Лепельскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 271—286.

Катэгорыя:Гарадзішчы Лепельскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Верабкі
Ворань (гарадзішча)

**Ворань** — археалагічны помнік каля вёскі Ворань Лепельскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 3 км на захад ад вёскі, у лесе, на беразе возера Азяруты, ва ўрочышчы Ручаўшчына, на падоўжаным узгорку.

## Апісанне 
Пляцоўка ў плане авальная, памерам 50×31 м, здзірванелая, зарасла мяшаным лесам і хмызняком. Схілы стромкія, вышыня паўночна-заходніх 10-12 м, астатніх — 6-8 м. 3 паўночнага і паўночна-ўсходняга бакоў гарадзішча невялікая тэраса шырынёй каля 8 м, якая ляжыць ніжэй пляцоўкі на 5-6 м. Не выключана, што гэта рэшткі вала і апоўзлага рова.

Выявіў у 1867 годзе А. М. Семянтоўскі. Aбследавалі: А. М. Ляўданскі (1931), А. Р. Мітрафанаў (1972), Ю. А. Заяц (1981). Культурны пласт не перавышае 0,5 м. У паўночна-ўсходняй частцы пляцоўкі закладзены шурф (0,25×0,25 м). Знойдзены дробныя абломкі ляпнога посуду. Гарадзішча адносіцца да культуры штрыхаванай керамікі, датуецца IV—I стст. да н. э.

## Літаратура 
* Гарадзішчы Лепельскага раёна // Памяць: Лепельскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: В. Я. Ланікіна [і інш.]; уклад.: В. Я. Ланікіна, А. У. Стэльмах; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Беларусь, 1999. — С. 24-29.
* Лепельскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 173—175.
* Лепельскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 271—286.

Катэгорыя:Гарадзішчы Лепельскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Ворань (вёска)
Ассё (курганны могільнік)

**Ассё** — курганны могільнік каля вёскі Ассё Лепельскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на ўсходняй украіне вёскі, у лесе, у 12-м квартале Заазерскага лясніцтва.

## Апісанне 
На сённяшні дзень зберагліся 2 насыпы. Адзін вышынёй 1,5 м, дыяметрам 7 м, другі вышынёй 2 м, дыяметрам 8 м. Выявіў і абследаваў у 1972 годзе А. Р. Мітрафанаў. Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
* Лепельскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 271—286.
* Лепельскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 173—175.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ассё
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Лепельскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Густаў Густававіч Валерт

**Густаў Густававіч Валерт** () — беларускі і расійскі архітэктар XIX стагоддзя, які працаваў у Мінску, Гродне, Брэсце і Санкт-Пецярбургу.

У 1838 Акадэміяй мастацтваў яму дадзена званне вольнага мастака за праект (па зададзенай АМ праграме) «Павільён у садзе з размяшчэннем у ім залы, кабінета, лазні і ваннага пакою з прыладамі».

## Творчасць 
 г.]]
 г.]]
* Праект евангелічнай царквы ў Гродне (сум. з В. Міхаэлісам, 1840).
* Праект сінагогі ў Брэсце (сум. з В. Міхаэлісам, 1846).
* Перабудова ў псеўдарускім стылі будынка былой царквы Святога Духа XVII стагоддзя, які пацярпеў ад пажара 1835 года, у праваслаўны Петрапаўлаўскі кафедральны сабор у Мінску ў 1846—50 гадах. Нягледзячы на тое, што асноўныя канструктыўныя элементы першапачатковага будынка былі захаваны, новы сабор атрымаў характэрныя рысы псеўдарускай архітэктуры сярэдзіны ХІХ стагоддзя. Пры рэканструкцыі да галоўнага фасада была прыбудавана званіца, завершаная ўверсе дзвюма невялікімі вежамі. Частка скляпенняў была разабрана, а на гэтым месцы дабудаваны купал на чатырохгранным барабане. Цалкам былі зменены і інтэр’еры храма.
* Асабняк А. С. Абальянінава ў стылі эклектыкі па вуліцы Таўрычаскай у Санкт-Пецярбургу (1860).

Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Архітэктары Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Радыё «Harodnia»

**«Радыё „Harodnia“»** — трэці студыйны альбом беларускага рок-гурта «Dzieciuki», які быў выдадзены ў 2019 годзе.

## Змест 
## Удзельнікі 
* Дзяніс Жыгавец — тэксты, голас
* Павел «Трабл» Трублін — вакал, дуда
* Алесь Дзянісаў — тэксты, вакал, акустычная гітара, банджа, губны гармонік, бэк-вакал
* Андрэй Пудзін — гітара, голас
* Лёха Пудзін — гітара, бэк-вакал
* Мікалай «Калямба» Палякоў — акардэон, вакал, бэк-вакал
* Андрэй «Пітон» Пятко — бас, бэк-вакал
* Саня «Сыр» Сыраежка — бубны, вакал
* Пётрык Дудановіч — dearthair
* Лукаш Ендрыка — athair

## Спасылкі 
* «Радыё „Harodnia“» на «Soundcloud»

Катэгорыя:Альбомы 2019 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Dzieciuki»
Вільгельм фон Мірбах

**Вільгельм фон Мірбах** (; ,  — , ) — граф, германскі дыпламат, пасол Германскай імперыі пры Урадзе РСФСР у Маскве (красавік — ліпень 1918).

Удзельнік савецка-германскіх мірных перамоваў у Брэст-Літоўску (снежань 1917 — сакавік 1918).

Забіты левымі эсэрамі Я. Р. Блюмкіным і М. Андрэевым (хутчэй за ўсё, застрэлены з рэвальвера апошнім) па рашэнні ЦК партыі левых эсэраў з мэтай справакаваць аднаўленне вайны з Германіяй (спачатку ў пасла стралялі, а затым кінулі бомбу). Забойства германскага пасла паслужыла сігналам да пачатку паўстання левых эсэраў супраць іх былых саюзнікаў па Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года — бальшавікоў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паслы Германіі
Катэгорыя:Ахвяры палітычных забойстваў
Дрымаўшчына (курганны могільнік)

**Дрымаўшчына** — курганны могільнік каля вёскі Дрымаўшчына Лепельскага раёна Віцебскай вобласці.

## Курганны могільнік-1 
Знаходзіцца за 2 км на ўсход ад вёскі, ва ўрочышчы Уцечча. Да 40 насыпаў дыяметрам 5-12 м, вышынёй 0,5-2 м. Абследавалі А. Р. Мітрафанаў (1972) і Ю. А. Заяц (1981). Раскопкі не праводзіліся.

## Курганны могільнік-2 
Знаходзіцца за 2,1-2,15 км на ўсход ад вёскі, ва ўрочышчы Пушча, абапал дарогі, якая злучае вёску Дрымаўшчына з шашэйнай дарогай Лепель — Орша. Каля 300 насыпаў дыяметрам 5-15 м, вышынёй 0,6-2,5 м. Захаванасць насыпаў добрая. Абследавалі А. Р. Мітрафанаў (1972) і Ю. А. Заяц (1981). Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
* Лепельскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 271—286.
* Лепельскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 173—175.

Катэгорыя:Дрымаўшчына (Лепельскі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Лепельскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Глыбочыца (курганны могільнік)

**Глыбочыца** — курганны могільнік каля вёскі Глыбочыца Лепельскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ва ўрочышчы Княгінкі, на беразе возера Глыбочыца.

## Апісанне 
Захавалася 6 курганоў дыяметрам не менш за 10 м, вышынёй 1,5-2 м. У 1859 годзе некалькі курганоў раскапаў М. Ф. Кусцінскі. Знойдзены жалезныя сякеры, коп’і, драцяны бранзалет з нанізанымі на яго паставымі пацеркамі. Пахавальны абрад — трупапалажэнне. Адзін курган у 1951 годзе раскапаў А. Р. Мітрафанаў. Пад курганным насыпам знойдзены жаночае пахаванне, шкляныя пацеркі з пазалотай (XII ст.), бронзавая пацерка ў тэхніцы скані, на скронях — драцяное кольца з пятлёй на адным канцы і кручком на другім (XII—XIII стст.).

## Літаратура 
* Лепельскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 271—286.
* Лепельскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 173—175.

Катэгорыя:Глыбочыца (Лепельскі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Лепельскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Асінаўка (Сіцькаўскае сельскае паселішча)

**Асінаўка** () — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Веліжскага раёна
Загліннікі (археалагічны помнік)

**Загліннікі** — археалагічны помнік каля вёскі Загліннікі Лепельскага раёна Віцебскай вобласці. Уключае два гарадзішчы і курган.

## Гарадзішчы 
### Гарадзішча-1 
Вядома пад назвай Замак. Знаходзіцца за 0,5 км на захад ад вёскі. Пляцоўка памерам 70×85 м. Умацавана ровам глыбінёй да 1,5-2 м. Абследавалі Г. В. Штыхаў (1965) і А. Р. Мітрафанаў (1972). Культурны пласт 0,3 м добра акрэслены. Рэчаў не знойдзена.

### Гарадзішча-2 
Знаходзіцца за 1,5 км ад вёскі, за безыменным ручаём, які ўпадае ў раку Эса. Пляцоўка памерам 40×35 м. Абследавалі Г. В. Штыхаў (1965) і А. Р. Мітрафанаў (1972). У культурным пласце знойдзена ляпная кераміка (не пазней III—IV стст. н.э.), якая адносіцца да днепра-дзвінскай культуры.

## Курган 
Знаходзіцца за 1,5 км ад вёскі, справа ад дарогі ў вёску Дрымаўшчына. Дыяметр 7 м, вышыня 1,5 м. Выявіў у 1972 годзе А. Р. Мітрафанаў.

## Літаратура 
* Лепельскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 173—175.
* Лепельскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 271—286.
* Гусева, Е. Земля курганов и капищ / Е. Гусева // Планета. — 2012. — № 11. — С. 64-71.

Катэгорыя:Загліннікі
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Лепельскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Гарадзішчы Лепельскага раёна
Абмежаваны кантынгент савецкіх войскаў у Афганістане

**Абмежаваны кантынгент савецкіх войскаў у Афганістане** (таксама *Абмежаваны кантынгент*, *АКСВА*, *АКСВ*) — афіцыйная назва савецкай групы войскаў, якая дыслакавалася ў Афганістане з 1979 года па 1989 год. У склад абмежаванага кантынгента ўваходзіла 40-я армія, ваенныя падраздзяленні памежных войскаў КДБ СССР і атрад спецыяльнага прызначэння МУС СССР.

## Кіраўнікі кантынгента 
* Маршал Савецкага Саюза Сяргей Сакалоў (1979—1985)
* Генерал арміі Валянцін Варэннікаў (1985—1989)

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Афганская вайна (1979—1989)
Катэгорыя:Замежныя кантынгенты Узброеных сіл СССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1979 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1989 годзе
Асобны атрад БНР (серыя марак)

**Асобны атрад БНР** — серыя марак Беларускай Народнай Рэспублікі, выдадзеная ў 1920 годзе.

## Апісанне 
На ўсіх пяці марках серыі — адзін малюнак: маладыя сяляне ў нацыянальных строях (Магілёўскі строй), хлопец і дзяўчына, сядзяць на лаўцы ля плота. Праект маркі быў выкананы мастаком Рыхардам Зарыньшам. Паводле меркавання гісторыкаў, прататыпам была выкарыстана гравюра У. дэ Гарнека, змешчаная ў трэцім томе выдання  (1882 г.) пад назвай «Тыпы Магілёўскай губерні».

Выдадзена 5 марак розных наміналаў: 5, 10, 15, 50 капеек і 1 рубель. Існуюць зубцаваныя і незубцаваныя маркі. Агульны тыраж — 5 мільёнаў асобнікаў (па 1 мільёне кожны). Адносіны зубцаваных да незубцаваных — 1:1. Незубцаваныя маркі былы выдадзены дзеля здзешаўлення тыражу. З іх 250 тысяч было выраблена і бяз клею.

Наміналы:
* 5 капеек — зялёнага колеру
* 10 капеек — чырвонага колеру
* 15 капеек — фіялетавага колеру
* 50 капеек — цёмна-блакітнага колеру
* 1 рубель — бурага колеру

**Зубцаваныя маркі**
Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade PERF 5k.jpg|5 кап.
Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade PERF 10k.jpg|10 кап.
Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade PERF 15k.jpg|15 кап.
Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade PERF 50k.jpg|50 кап.
Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade PERF 1r.jpg|1 руб.

**Незубцаваныя маркі**
Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade 5k.jpg|5 кап.
Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade 10k.jpg|10 кап.
Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade 15k.jpg|15 кап.
Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade 50k.jpg|50 кап.
Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade 1r.jpg|1 руб.

## Гісторыя 
У 1920 годзе ў Латвійскай дзяржаўнай друкарні ў Рызе выдадзеная серыя марак па заказе камандавання Асобнага Атрада БНР. Надпіс «Асобны атрад» сведчыць аб тым, што маркі выпускаліся для беларускага вайсковага фарміравання на чале з генералам Булак-Балаховічам. Замову на яго даваў старшыня Беларускай вайсковай  камісіі ў Латвіі Кастусь Езавітаў.

Маркі былі ў выкарыстанні з 14 лютага 1920 да 22 красавіка 1920 года. Маркі Асобнага атраду выкарыстоўваліся палявой поштай, якая засталася на тэрыторыі Латвіі, да красавіка 1920 года, і гасіліся асобным штампам.

Надалей гэты выпуск (пачынаючы з 1939 года) неаднаразова перавыдаваўся як эмігранцкім урадам БНР, так і «неафіцыйна», што што стала прычынай з'яўлення вялікай колькасці адменаў марак гэтага выпуску паводле якасці друку.

## Літаратура 
* Паштовыя маркі БНР: падробкі і рэальныя факты
* Беларускі Інстытут Навукі і Мастацтва. Маркі і налепкі

Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:Паштовыя маркі Беларусі
Катэгорыя:Асобны атрад БНР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1920 годзе
Мальцаўскі сельсавет

**Ма́льцаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Мальцы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Мёрскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці, з 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 14 красавіка 1962 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Лявонпальскага (17 населеных пунктаў: Амбросенкі, Гараўцы, Даўгінава, Дубавое, Зайцава, Званкі, Ільмовікі, Кавалькі, Костачына, Кульвока, Мальцы, Міхасенкі, Палякі, Погары, Пятрэлева, Рабечына і Ясева) і Павяцкага (8 населеных пунктаў: Варанькі, Дабравольшчына, Застарынцы, Панізнікі, Разаліна, Сочнева, Узгон і Чарняўцы) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 25 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мёрскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1962 годзе
Вацлаў Мікалай Радзівіл

**Вацлаў Мікалай Радзівіл** (4 ліпеня 1880, Берлін — , ) — шляхціч і ваенны, капітан рэзерва 52-га драгунскага палка царскай арміі. Муж Марыі Магдалены Радзівіл.

## Біяграфія 
Пачатковую адукацыю атрымаў у езуітаў, пасля працягваў навуку ў Пажаскім корпусе ў Санкт-Пецярбургу. У 18-гадовым узросце пайшоў добраахвотнікам у войска Вялікабрытаніі, каб удзельнічаць у Другой англа-бурскай вайне (1899—1902). Падчас руска-японскай вайны апынуўся ў расійскім войску.

30 красавіка 1906 года ў Лондане ажаніўся з Марыяй Магдаленай Завішай у . Марыя Магдалена была на дзевятнаццаць гадоў старэйшая за яго. Такая ўзроставая розніца ў шлюбе была непрыхільна сустрэта ў польскіх вышэйшых колах, што пазней паўплывала на канчатковы разрыў Мікалая з польскай грамадскасцю. Стаў членам Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі. 

У 1912—1913 гадах на Балканах, дзе ў шэрагах балгарскага войска змагаецца перш супраць туркаў, пасля супраць сербаў і грэкаў. У пачатку Першай сусветнай вайны ў жніўні 1914 года ваяваў у Германіі. Праз Францыю і Італію дабраўся дамоў і адразу далучыўся да расійскай арміі. Загінуў ва Усходняй Прусіі 17 лістапада (30 лістапада) 1914 года.

### Пахаванне 
Цела князя было перавезена ў Кухцічы праз Мінск, дзе на яго труне быў пакладзены вянок з надпісам: *«Князю Мікалаю, сыну зямлі беларускай, беларусы»*. А на другой стужцы: *«Лёгка зямелька табе, княжэ, ў роднай забытай старонцэ»*.

Пахаванне адбылося 26 лістапада (9 снежня) 1914 года ў Кухцічах. Службу адпраўляў беларускі каталіцкі святар а. Аляксандр Астрамовіч. У надмагільнай прамове па-беларуску ён між іншым сказаў:

Князь любіў і простую беларускую мову і прычыніўся да яе пад’ёму і да адраджэння беларускага народа… Смерць князя — гэта вялікая страта для ўдавы княгіні. Гэта страта для ўсіх людзей дваровых і ўсяго беларускага народа. У асобе нябошчыка князя беларусы трацяць шчырага абаронцу справы іх адраджэння, трацяць яго ў тым часе, калі займаецца зара новага лепшага жыцця, калі заглядае сонца і ў наша ваконца.

На труну князя беларуская пісьменніца Алаіза Пашкевіч усклала вянок з хвойных ветак і беларускі пояс.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Список членов Минского общества сельского хозяйства . ... на 1 декабря 1914 года. — Типография Я. А. Гринблата, [1914?]. — 40 с.

Катэгорыя:Памерлі ў Калінінградскай вобласці
Вацлаў Мікалай
Катэгорыя:Загінулі ў Першую сусветную вайну
Катэгорыя:Члены Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі
Правадыр

**Правадыр** або **водца** — лідар племя або правадырства (водцаўства) ў абшчынных грамадствах, а таксама лідар у некаторых жорстка цэнтралізаваных недэмакратычных (таталітарных ці аўтарытарных) дзяржавах і партыях.

## Апісанне 
Племянныя грамадствы з сацыяльнай стратыфікацыяй пад адным або некалькімі правадырамі ўзніклі ў эпоху неаліту з ранейшых родавых структур з невялікай стратыфікацыяй, і заставаліся распаўсюджанымі на працягу жалезнага веку.

У выпадку, калі карэнныя племянныя супольнасці існуюць у межах вялікіх каланіяльных і посткаланіяльных дзяржаў, правадыры плямён могуць прадстаўляць сваё племя або этнас праз самакіраванне.

Самыя распаўсюджаныя тыпы — старшыня савета (звычайна «старэйшына») або больш шырокага народнага сходу, ваенны начальнік (мог быць альтэрнатыўным або дадатковым на ваенны час), спадчынны начальнік і палітычна дамінуючы жрэц (у тэакратычных культурах).

Паняцце звычайна вылучаюць ад начальнікаў ніжэйшых узроўняў, напрыклад, стараст вёскі або галавы роду. У пэўных сітуацыях, і асабліва ў каланіяльным кантэксце, наймацнейшы член канфедэрацыі або федэрацыі такіх племянных, радавых або вясковых начальнікаў будзе называцца галоўным правадыром. Паняцце ў значнай ступені выпала з ужытку, і такіх людзей сталі часцей называць каралямі.

## Ужыванне паняцця ў таталітарных рэжымах 
Асабліва развіўся дзяржаўны і партыйны правадырызм пасля Першай сусветнай вайны ў таталітарных і аўтарытарных краінах з рознай ідэалогіяй і палітычнай арганізацыяй — найперш, у сацыялістычных і фашысцкіх (словы фюрар, дучэ, каўдылья значаць «правадыр»).

У палітычнай і мастацкай літаратуры распаўсюдзіліся выразы ўзору «правадыр марксізму», «правадыр нацызм», «правадыры сацыял-дэмакратыі», «правадыры дэмакратыі» і падобныя. Але навуковымі паняццямі такія выразы не сталі.

У СССР у 1920—1930-я гады паняцце «правадыр» акрэслівала любых савецкіх начальнікаў высокага ўзроўню (рэспубліканскія кіраўнікі, члены ЦК ВКП(б)), а пасля хвалі рэпрэсій 1937—1938 гадоў паняцце ўжывалася практычна толькі да Леніна і Сталіна, а ў 1940—1950-я гады часам таксама да кіраўнікоў «брацкіх кампартый». Аналагічнае паняцце (conducatorul) ужывалася да 1989 года ў Румыніі да Нікалае Чаўшэску. У КНДР у кожнага лідара ёсць свая складаная тытулатура, якую трэба ўжываць, у тым ліку і пасля іх смерці, у строга абумоўленых выпадках.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тытулы
Катэгорыя:Сацыяльная эвалюцыя
Катэгорыя:Таталітарызм
Звязда (археалагічны помнік)

**Звязда** — археалагічны помнік каля вёскі Звязда Лепельскага раёна Віцебскай вобласці. Уключае гарадзішча, 2 курганных могільніка і курган.

## Курганны могільнік-1 
Знаходзіцца на паўднёва-заходняй ускраіне вёскі, у лесе, на беразе возера Тэкліц. Паўднёва-ўсходняя частка могільніка занята гаспадарчымі пабудовамі. У гэтым месцы часткова або поўнасцю разбураны каля 10 насыпаў. Астатняя частка могільніка займае плошчу каля 0,5-0,6 га. Не менш як 100 курганоў дыяметрам 5-13 м, вышынёй 0,5-3 м; некаторыя курганы падоў

## Гарадзішча 
Вядома пад назвай Аўгустова. Знаходзіцца за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі, у лесе, ва ўрочышчы Піўніца. Размешчана на нізкім пакатым мысе, які ўразаецца ў моцна забалочаную пойму азёр Тэкліц і Луконец. Умацаванняў няма. Пляцоўка амаль круглая, памерам 60×70 м, зрытая акопамі. Абследаваў у 1931 годзе А. М. Ляўданскі, невялікія раскопкі ў 1953 годзе праводзіў А. Р. Мітрафанаў. Культурны пласт 0,3 м на пляцоўцы і на схілах чорнага колеру. Знойдзены абломкі штрыхаванай керамікі (па форме аналагічнай днепра-дзвінскай культуры), жалезная сякера, дроцік з шыпамі (па форме аналагічны дроцікам познескіфскага часу; IV—III стст. да н. э.), серп, 2 рыбалоўныя кручкі, жалезны шлак, 4 гліняныя прасліцы, касцяная праколка, косці свойскіх і дзікіх жывёл. Абследаваў у 1981 годзе Ю. А. Заяц. Датуецца IV—I стст. да н. э.

## Курганны могільнік-2 
Знаходзіцца за 0,7 км на поўнач ад вёскі, каля дарогі, што вядзе да ўрочышча Піўніца і гарадзішча Аўгустова. 4 падоўжаныя насыпы, памерам ад 10×6 да 12×6,5 м. Выявіў і абследаваў у 1981 годзе Ю. А. Заяц. Раскопкі не праводзіліся.

## Курган 
Знаходзіцца за 0,5 км на поўнач ад вёскі, каля дарогі, што вядзе да ўрочышча Піўніца. Насып падоўжанай формы, памерам 10,5×6,5 м, вышынёй 1,4 м. Захаванасць добрая. Курган зарос дрэвамі і хмызняком. Выявіў і абследаваў у 1981 годзе Ю. А. Заяц.

## Літаратура 
* Лепельскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 173—175.
* Лепельскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 271—286.
* Гусева, Е. Земля курганов и капищ / Е. Гусева // Планета. — 2012. — № 11. — С. 64-71.

Катэгорыя:Звязда (Лепельскі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Лепельскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Гарадзішчы Лепельскага раёна
Кавалева Паморске

**Кавалева Паморске** (, ) — горад у Польшчы, размешчаны за 190 км на паўночны захад ад Варшавы і за 25 км на паўночны ўсход ад Торуні. Уваходзіць у склад Галюбска-Дабжынскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Кавалева Паморске. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 4,45 км². Насельніцтва 4,2 тыс. чалавек.
Красны Луг (Смаленская вобласць)

**Красны Луг** () — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячонкаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Веліжскага раёна
Камень (гарадзішча)

**Камень** — археалагічны помнік у аграгарадку Камень Лепельскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца ў цэнтры аграгарадка, каля развілкі дарог, на высокім (да 15 м ад асновы) крутым узгорку на беразе возера  Каменскае.

## Апісанне 
Абследавалі ў 1956—1957 гадах Л. В. Аляксееў, у 1972 годзе А. Р. Мітрафанаў, у 1981 годзе Ю. А. Заяц. Культурны пласт 0,8—1 м. Знойдзена ляпная і ганчарная кераміка. Гарадзішча было заселена двойчы: не пазней VI—VIII стагоддзяў і ў XII—XIII стагоддзях. Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
* Гарадзішчы Лепельскага раёна // Памяць: Лепельскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: В. Я. Ланікіна [і інш.]; уклад.: В. Я. Ланікіна, А. У. Стэльмах; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Беларусь, 1999. — С. 24—29.
* Лепельскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 173—175.
* Лепельскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 271—286.

Катэгорыя:Гарадзішчы Лепельскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Камень (Лепельскі раён)
Сезон 2019 ФК Андэрдог Чысць

У 2019 годзе футбольны клуб «Чысць» з п.Чысць прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Другой лізе чэмпіянату Беларусі 2019 (4 месца),
* Кубку Беларусі 2019/2020 (паражэнне ў 1/32 фіналу).

## Склад каманды 
*Станам на верасень 2019 года*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Спасылкі 
* 

2019
Андэрдог Чысць
Жнін

**Жнін** (, ) — горад у Польшчы, размешчаны за 310 км на захад ад Варшавы і за 70 км на захад ад Торуні. Адміністрацыйны цэнтр Жнінскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Жнін. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 8,35 км². Насельніцтва 13,3 тыс. чалавек. 
## Гарады-пабрацімы
Станіслаў Каласанты Роек

**Станіслаў Каласанты Роек** (; , Грэмбоцін, Польшча — 6 кастрычніка 1996, Ліда) — рымска-каталіцкі дзеяч, ксёндз.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 лістапада 1908 года ў Грэмбоціне (у наш час прыгарад Торуні). У 17 гадоў уступіў у ордэн піяраў, у 22 гады прынёс вечныя манаскія зарокі. У 1935 годзе пасвечаны на святара Кракаўскім мітрапалітам Адамам Стэфанам Сапегам. Апроч багаслоўскай адукацыі, вучыўся на факультэце паланістыкі Ягелонскага ўніверсітэта. 29 ліпеня 1939 года адпраўлены ў Ліду, першапачаткова планавалася, што Станіслаў Роек правядзе ў Лідзе адзін год, пакуль яго папярэднік будзе сканчаць сваё навучанне ў Польшчы. З прычыны пачатку Другой сусветнай вайны і далучэння Заходняй Беларусі да БССР Станіслаў Роек не стаў вяртацца ў Кракаў і застаўся ў Лідзе. Апроч святарскай дзейнасці выкладаў польскую мову, гісторыю.

Пасля заняцца Ліды нямецкімі войскамі, у час савецкага авіяналёту ўзнік пажар у касцёле піяраў, які, аднак, быў аператыўна патушаны айцом Станіславам разам з астатнімі піярамі. У жніўні 1944 года пераведзены ў Шчучын, дзе змяніў Канстанціна Канеўскага, які асцерагаючыся прыходу савецкіх войскаў з’ехаў у Польшчу. Служыў у Шчучыне да сакавіка 1949 года, пасля чаго быў пераведзены назад у Ліду, бо меліся звесткі, што супраць Станіслава Роека ў Шчучыне рыхтавалася правакацыя з боку савецкіх улад.

11 лістапада 1951 года амаль усе каталіцкія святары Ліды былі арыштаваны ўладамі, пасля гэтага Станіслаў Роек быў пераведзены на пасаду настаяцеля Крыжаўзвіжанскага касцёла. У 1963, 1964 і 1965 гадах на жыццё Станіслава Роека былі здзейснены тры няўдалыя замахі. У 1970 годзе ўлады забаранілі Станіславу Роеку працягваць служыць у Лідзе і запатрабавалі ад царкоўных уладаў перавесці святара ў невялікі пасёлак Жалудок. Гродзенскі дэкан Міхал Арановіч прасіў айца Станіслава пагодзіцца на перавод, каб не абвастраць адносіны з савецкімі ўладамі. Станіслаў Роек не пагадзіўся на свой перавод і застаўся ў Лідзе, пасля чатырох месяцаў пастаянных пісьмаў вернікаў з патрабаваннем вярнуць Станіслава Роека, дазвол на святарскую дзейнасць у Лідзе быў вернуты.

Пасля распаду Савецкага Саюза, дамагаўся ад уладаў Ліды вярнуць каталікам касцёл піяраў, які ў 1958 годзе быў пераўтвораны ў планетарый. Аднак гарадскія ўлады ў выніку прынялі рашэнне перадаць касцёл Рускай праваслаўнай царквы. Неўзабаве пасля гэтага 6 кастрычніка 1996 года Станіслаў Роек памёр.

Пахаваны ля сцяны Фарнага касцёла, у якім ён душапастырстваваў палову стагоддзя.

## Літаратура 
* Ірэна Стасевіч-Ясюкова. Станіслаў Роек. // Беларускія рэфераты

## Спасылкі 
* Ксёндз Станіслаў Роек  
* Успаміны пра Станіслава Роека  
* Ks. Stanisław Rojek, duszpasterz Polaków w ZSRR 

Катэгорыя:Піяры
Катэгорыя:Каталіцкія святары
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Глінаўскі сельсавет

**Глі́наўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Малая Глінаўка.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Новакрукоўскі сельсавет** у складзе Мёрскага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Новыя Крукі. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Малая Глінаўка, сельсавет перайменаваны ў Глінаўскі. 12 чэрвеня 1958 года ў склад Чэраскага сельсавета перададзены 12 населеных пунктаў (Астравы, Вялікая Кавалеўшчына, Дзянісова, Дульскія, Казлы, Кручкі, Кушняры, Маляўкі, Мнюхі, Папкоў Луг, Пацеенкі і Сухавержжа). 27 сакавіка 1959 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Якубаўшчынскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мёрскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Ян Маркоўскі (працоўны)

**Ян Маркоўскі** (; каля 1889 года —  года) — люблінскі працоўны, пакараны смерцю без судовага працэсу.

10 студзеня 1906 года ў Любліне быў здзейснены замах на начальніка люблінскай чыгуначнай станцыі Шпакава, стаўленне да якога з боку палякаў было ў значнай ступені кепскім з-за пераследу страйкоўцаў. Чалавек, які здзейсніў замах, не баў затрыманы на месцы злачынства. Падчас праверкі ў доме, куды ўбег замаховец, быў аднак затрыманы Ян Маркоўскі, у якім тры сведкі пазналі забойцу.

Генерал-губернатар Скалон даручыў расстраляць затрыманага. На гэтых падставах 13 студзеня генерал-лейтэнант Какурын выдаў пастанову нумар 37 аб пакаранні Маркоўскага. Расстрэл адбыўся 16 студзеня ў лесе каля вёскі Крэмпец. Магілу зраўналі з зямлёй. Экзекуцыя Маркоўскага была адзіным выпадкам пакарання смерцю без вынясення прысуду на падставе права ваеннага становішча ў Люблінскай губерні.

## Літаратура 
* Renata Ślusarska, *Sytuacja w guberni lubelskiej w latach 1905—1908 w świetle materiałów Urzędu Tymczasowego Generał-Gubernatora Lubelskiego*, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Vol. LVI, Sectio F, 2001, у Інтэрнэце  
* *Kronika powstań polskich 1794—1944*, Wydawnictwo Kronika, Warszawa, ISBN 83-86079-02-9, с. 295. 

Катэгорыя:Постаці Польшчы
Катэгорыя:Расстраляныя ў Расійскай імперыі
Таран дубільны

**Тара́н дубі́льны**, **драсён дубільны** (*Polygonum coriarium*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 2 м. Мае шмат разгалінаваных, голых або апушанае сцяблоў, добра развітую каранёвую сістэму. Лісце яйцападобнае або яйцападобна-ланцэтнае даўжынёй 8—14 см, з кароткімі чаранкамі, часам апушанае знізу. Кветкі невялікія, з пяццю пялёсткамі, белага колеру, у мяцёлчатых суквеццях, з прыемным пахам. Плод — арэшак.

## Пашырэнне 
Расце ў лясах і на горных лугах Сярэдняй Азіі. Інтрадукаваны ў Цэнтральным батанічным садзе НАН Беларусі.

## Гаспадарчае значэнне 
Дубільная, кармавая і меданосная расліна. У каранях маецца 15—30 % дубільных рэчываў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Горец дубильный, таран дубильный — *Polygonum coriarium* Grig. // Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия

Катэгорыя:Драсёнавыя
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Дубільныя расліны
Джон Ашэр

**Джон Палмер Ашэр** (, 9 студзеня 1816 — 13 красавіка 1889) — амерыканскі палітычны дзеяч, міністр унутраных спраў ЗША ў кабінетах прэзідэнтаў Аўраама Лінкальна і Эндру Джонсана.

Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў ЗША
Несіна (курганны могільнік)

**Несіна** — курганны могільнік каля вёскі Несіна Лепельскага раёна Віцебскай вобласці.

## Курганны могільнік-1 
Размешчаны на паўднёвай ускраіне вёскі, на паўночна-заходнім беразе возера Несіна. 4 насыпы дыяметрам 9-13 м, вышынёй 2-2,5 м. 2 авальныя памерам 8×10,5 м і 9,5×12,5 м, вышынёй 2-2,5 м. Выявіў у 1873 годзе М. Ф. Кусцінскі, абследаваў у 1981 годзе Ю. А. Заяц.

## Курганны могільнік-2 
Знаходзіцца на 0,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, на паўднёва-заходнім беразе возера Несіна, ва ўрочышчы Яўхімаў хутар. 7 круглых і авальных у плане курганоў. Круглыя дыяметрам 10-13 м, авальныя памерам ад 9×10 м да 14×17 м, вышынёй 0,8-3 м. Выявіў і часткова даследаваў у 1873 годзе М. Ф. Кусцінскі, абследавалі А. Р. Мітрафанаў (1972) і Ю. А. Заяц (1981). Пахавальны абрад — трупапалажэнне. Знойдзены пярсцёнак і пазалочаная шкляная пацерка. Датуецца XI ст.

## Літаратура 
* Лепельскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 271—286.
* Лепельскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 173—175.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Несіна (вёска)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Лепельскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Сцяфан Кульчыцкі

**Сцяфан Кульчыцкі** (, в. Дамавіцк, Ігуменскі павет, Мінская губерня — , ) — беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч, протаіерэй Мінскай епархіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 лістапада 1879 года ў в. Дамавіцк Ігуменскага павета Мінскай губерні (цяпер Чэрвеньскі раён Мінскай вобласці). Сын Іаана Кульчыцкага. Скончыў Мінскую духоўную семінарыю, Санкт-Пецярбургскую духоўную акадэмію са ступенню кандыдата багаслоўя (1904). Выкладаў у мужчынскай гімназіі і рэальным вучылішчы ў Рэвелі.

7 чэрвеня 1904 года рукапакладзены ў іерэя. З 31 жніўня 1904 года служыў у царкве Св. Марыі Магдаліны пры духоўным жаночым вучылішчы ў мястэчку Парычы Бабруйскага павета Мінскай губерні (цяпер Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці), выкладаў Закон Божы. З 1907 года — святар Мінскага Петра-Паўлаўскага кафедральнага сабора, выкладчык Мінскай духоўнай семінарыі. З 6 кастрычніка 1908 года і да 1916 года — ключар сабора, член Мінскага епархіяльнага рэвізійнага камітэта. Узнагароджаны санам протаіерэя (1914).

Удзельнік з'езда Беларускага праваслаўнага духавенства ў Маскве (1917). Прадстаўляў святарства Мінскай епархіі на Памесным саборы Рускай праваслаўнай царквы ў 1917—1918 гадах. З красавіка 1918 года ўвайшоў у склад Рады Беларускай Народнай Рэспублікі, працаваў у Камісіі па міжнародных справах. Абраны ў выканаўчы камітэт Мінскага беларускага прадстаўніцтва. У 1926 годзе служыў у Петрапаўлаўскім саборы ў Мінску. Удзельнік з'езда прадстаўнікоў праваслаўнага духавенства і вернікаў Мінскай епархіі 9—10 жніўня 1927 года. Адзін з ініцыятараў стварэння Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы (1927). У 1930-х гадах — святар царквы Св. Марыі Магдаліны ў Мінску.

Арыштаваны 28 ліпеня 1937 года ў Мінску. Асуджаны 25 кастрычніка 1937 года тройкай НКУС за «антысавецкую дзейнасць» да вышэйшай меры пакарання з канфіскацыяй маёмасці. Расстраляны 1 лістапада 1937 года ў Мінску ў турме НКУС Рэабілітаваны 25 сакавіка 1989 года пракуратурай БВА.

## Літаратура 
* Кульчыцкі (Кульчицкий) Сцяфан // 

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Праваслаўныя святары Беларусі
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чэрвеньскім раёне
Катэгорыя:Праваслаўныя багасловы Беларусі
Свядзіца (гарадзішча)

**Свядзіца** — археалагічны помнік каля вёскі Свядзіца Лепельскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 0,2 км на паўночны ўсход ад безыменнага возера, у лесе, ва ўрочышчы Гогаль.

## Апісанне 
Вядома пад назвай Батарэя. Размешчана на высокім прадаўгаватым узгорку, на карэнным беразе ракі Прудок, якая амывае гарадзішча з поўначы. 3 захаду, паўночнага захаду і паўднёвага захаду гарадзішча ўмацавана валамі шырынёй у аснове 6-8 м, вышынёй 1 м і равамі глыбінёй 1 м. Гарадзішча грушападобнай формы, мае стромкія схілы вышынёй 7-15 м. Пляцоўка даўжынёй 60 м, шырынёй у заходняй частцы 12 м, ва ўсходняй 6-7 м. Абследаваў у 1972 годзе А. Р. Мітрафанаў. Гарадзішча адносіцца да сярэднявечча. Аб гэтым сведчыць яго своеасаблівая форма і сістэма земляных умацаванняў: тры абарончыя лініі — валы і равы.

## Літаратура 
* Гарадзішчы Лепельскага раёна // Памяць: Лепельскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: В. Я. Ланікіна [і інш.]; уклад.: В. Я. Ланікіна, А. У. Стэльмах; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Беларусь, 1999. — С. 24-29.
* Лепельскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 173—175.
* Лепельскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 271—286.

Катэгорыя:Гарадзішчы Лепельскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Свядзіца (вёска)
Сезон 2019 ФК Горкі

У 2019 годзе футбольны клуб «Горкі» з г.Горкі прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні: 
* Другой лізе чэмпіянату Беларусі 2019 (12 месца),
* Кубку Беларусі 2019/2020 (паражэнне ў 1/32 фіналу).

## Склад каманды 
*Станам на верасень 2019 года*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Спасылкі 
* 

2019
Горкі
Стараселле (гарадзішча)

**Стараселле** — археалагічны помнік каля вёскі Стараселле Лепельскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 2 км ад заходняй ускраіны вёскі, ва ўрочышчы Гарадзішча, на ўзгорку, за 0,2 км ад возера Неграза.

## Апісанне 
Пляцоўка роўная, авальная, памерам 37х33 м, запятая старымі могілкамі. Магільныя ўзгоркі не прасочваюцца. На пляцоўцы шмат камянёў (многія пастаўлены вертыкальна) і каменных крыжоў. Вышыня ўзгорка, на якім размешчана гарадзішча, з паўночнага і паўднёвага бакоў не менш за 10 м, з усходняга і заходняга — 6-7 м, стромкасць схілаў 40-45°. Землянымі валамі і равамі не ўмацавана. Абследавалі: А. М. Ляўданскі (1931), А. Р. Мітрафанаў (1972), Ю. А. Заяц (1981). Культурны пласт не менш 1 м прасочваецца на ўсёй пляцоўцы і на схілах. Знойдзены абломкі штрыхаваных гліняных пасудзін, абпаленыя камяні. Гарадзішча — адно з ранніх пасяленняў культуры штрыхаванай керамікі. Аб гэтым сведчаць адсутнасць штучных умацаванняў і характар керамікі. Датуецца V—III стст. да н. э.

## Літаратура 
* Гарадзішчы Лепельскага раёна // Памяць: Лепельскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: В. Я. Ланікіна [і інш.]; уклад.: В. Я. Ланікіна, А. У. Стэльмах; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Беларусь, 1999. — С. 24-29.
* Лепельскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 173—175.
* Лепельскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 271—286.

Катэгорыя:Гарадзішчы Лепельскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Стараселле (Лепельскі раён)
Стары Лепель (археалагічны помнік)

**Стары Лепель** — археалагічны помнік каля вёскі Стары Лепель Лепельскага раёна Віцебскай вобласці. Уключае гарадзішча і селішча.

## Гарадзішча 
Насупраць вёскі, на востраве плошчай каля 25 га. Займае адзін з пагоркаў. Адкрыў у 1969 годзе Г. В. Штыхаў. Абследавалі ў 1969 і 1979 гадах М. А. Ткачоў, у 1972 годзе А. Р. Мітрафанаў, у 1981 годзе Ю. А. Заяц. Пашкоджана больш познім могільнікам. У абрыве пляцоўкі, падмытай возерам, знойдзена ляпная штрыхаваная кераміка, косці жывёл, абпаленыя камяні, вуголле, шлак. Адносіцца да культуры штрыхаванай керамікі, датуецца III—IV стагоддзямі.

## Селішча 
Знаходзіцца насупраць вёскі, на востраве плошчай каля 25 га і займае яго сярэдняю і паўночныя часткі. Абследавалі ў 1969 і 1970 гадах М. А. Ткачоў, у 1972 годзе А. Р. Мітрафанаў. У час шурфоўкі і ачысткі абрывістых краёў селішча знойдзена шмат ганчарнай керамікі XIV—XVI стагоддзяў, медныя бранзалеты — «змеегаловікі», пярсцёнкі, шкляныя пацеркі, манеты XV—XVI стагоддзяў, жалезныя наканечнікі стрэл XIV—XVI стагоддзяў, шпора і іншыя рэчы. Культурны пласт 0,2-0,4 м. Атаясамліваюцца з паселішчам Лепель (Лепля).

## Літаратура 
* Лепельскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 173—175.
* Лепельскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 271—286.
* Гусева, Е. Земля курганов и капищ / Е. Гусева // Планета. — 2012. — № 11. — С. 64-71.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Стары Лепель
Катэгорыя:Селішчы Лепельскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Гарадзішчы Лепельскага раёна
Распаўсюджванне COVID-19 у Папуа — Новай Гвінеі

У Папуа — Новай Гвінеі першы выпадак заражэння COVID-19 быў зафіксаваны 20 сакавіка 2020 года ў 45-гадовага мужчыны. Па стане на 16 красавіка гэты дыягназ быў пацверджаны у сямі чалавек у краіне.

## Храналогія 
20 сакавіка 2020 года быў пацверджаны першы выпадак захворвання. Станоўчым апынуўся тэст 45-гадовага мужчыны італьянскага паходжання, што раней прыбыў з Іспаніі.

6 красавіка зафіксаваны другі выпадак заражэння COVID-19 у краіне. Захварэла 40-гадовая жанчына з раёна Какапо, якая жыла ў сваёй вёсцы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пандэмія COVID-19
Катэгорыя:2020 год у Папуа — Новай Гвінеі