open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхаіл Сяргеевіч Башылаў (футбаліст)

**Міхаіл Башылаў** (нар. , ) — расійскі футбаліст, абаронца беларускага клуба «Віцебск».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец томскага футбола, з 2009 года пачаў трапляць у моладзевы склад «Тамі». З 2011 года пачаў прыцягвацца да асноўнай каманды, а 13 мая 2012 года дэбютаваў у Прэм’ер-лізе, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у матчы з «Растовам» (2:1).

У лютым 2013 года быў аддадзены ў арэнду ў омскі «Іртыш» да канца сезона. У ліпені 2013 года на правах арэнды далучыўся да «Цюмені», якой дапамог выйсці ў ФНЛ па выніках сезона 2013/14. У 2014—2016 гадах гуляў за фарм-клуб «Том-2», часам з’яўляючыся ў асноўнай камандзе «Тамі». У другой палове 2016 года, пакінуўшы «Том», выступаў за літоўскі клуб «Уцяніс».

У сакавіку 2017 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Гарадзея» і ў выніку падпісаў кантракт. Здолеў замацавацца ў аснове беларускай каманды на пазіцыі апорнага паўабаронцы і ў чэрвені 2017 года падоўжыў кантракт да канца сезона 2018. У сезоне 2018 заставаўся іграком стартавага складу, толькі ў маі і чэрвені не гуляў з-за траўмы.

У лістападзе 2018 года падоўжыў кантракт з «Гарадзеяй» на сезон 2019. Заставаўся іграком стартавага складу, у ліпені не гуляў з-за траўмы, у верасні вярнуўся ў асноўны склад. У снежні 2019 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Гарадзею».

У сакавіку 2020 года стаў іграком бабруйскай «Белшыны», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У ліпені 2020 года перайшоў у «Энергетык-БДУ». У сталічным клубе таксама стаў трывалым іграком асновы.

У ліпені 2021 года пакінуў «Энергетык-БДУ» і неўзабаве далучыўся да дэбютанта армянскай Прэм’ер-лігі «Нараванка». У жніўні 2022 года перайшоў у казахстанскі «Туран».

У сакавіку 2024 года вярнуўся ў Беларусь, стаўшы іграком «Віцебска».

## Міжнародная кар’ера 
Улетку 2011 года быў выклаканы ў юніёрскую зборную Расіі для ўдзелу ў міжнародным турніры ў Астане. Усяго правёў тры матчы за зборную.

## Дасягненні 
*  Пераможца Другога дывізіёна чэмпіянату Расіі (зона «Урал-Паволжжа»): 2013/14
*  Уладальнік Кубка Арменіі: 2021/22

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі ФК Том Томск
Катэгорыя:Ігракі ФК Іртыш Омск
Катэгорыя:Ігракі ФК Цюмень
Катэгорыя:Ігракі ФК Том-2 Томск
Катэгорыя:Ігракі ФК Уцяніс Уцяна
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Нараванк
Катэгорыя:Ігракі ФК Туран Туркестан
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Канстанцін Лявонавіч Аганесян

**Канстанцін Лявонавіч Аганесян** (; 19 снежня 1911, Тыфліс — 4 чэрвеня 1984, Ерэван) — армянскі савецкі архітэктар і археолаг. Доктар архітэктуры (1967), Заслужаны дзеяч мастацтваў Армянскай ССР (1961).

## Біяграфія 
.]]
Канстанцін Аганесян нарадзіўся 19 снежня 1911 года ў Тыфлісе (цяпер Тбілісі) у сям'і медыка Лявона Аганесяна (1885—1970). Скончыў Ерэванскі Політэхнічны інстытут у 1932 годзе і адразу ж пачаў працаваць пад кіраўніцтвам армянскіх архітэктараў Аляксандра Таманяна і Мікалая Буніяцяна (у 1933—1934 і 1934—1941 гадах адпаведна). У якасці архітэктара Аганесян спраектаваў мноства савецкіх шматкватэрных дамоў і сацыяльных аб'ектаў, якія былі пабудаваны ў Ерэване і наваколлі.

У 1950 годзе ён быў прызначаны кіраўніком прац археалагічнай каманды, што займалася раскопамі старажытнай Урарцкай крэпасці Эрэбуні, размешчанай да паўднёвага ўсходу ад сучаснага Ерэвана. Менавіта Аганесян першым вызначыў узгорак Арын-Берд як месцазнаходжанне Эрэбуні, засноўваючыся на надпісах знойдзеных у наваколлі горада. Аганесян скарыстаў тое, што засталося ад Эрэбуні, у якасці глебы для рэканструкцыі крэпасці і аднаўлення яе выгляду на момант пабудовы ў 782 годзе да н.э..

Раскопы Эрэбуні працягвалася некалькі дзесяцігоддзяў, і Аганесян заставаўся іх кіраўніком да 1969 года. Аганесян узначальваў Упраўленне па ахове і рэстаўрацыі помнікаў архітэктуры Дзяржбуда Армянскай ССР 1953 па 1979 год. Ён быў таксама прафесарам у сваёй *Альма-матэр*, выкладаючы ў Ерэванскім політэхнічным інстытуце з 1955 па 1971 год.

## Асноўныя пабудовы 
* Жылы дом Хімкамбіната ў Кіравакане.
* Жылы дом МУС па пр. Баграмяна ў Ерэване.
* Упраўленне міліцыі (цяпер МУС РА) у Ерэване.
* Пажарнае дэпо ў Ерэване.

## Сачыненні 
* Էրեբունի, Ե․, 1968;
* Էրեբունիի որմնանկարները, Ե․, 1973;
* Ճարտարապետական հուշարձանների վերանորոգումը Սովետական Հայաստանում, Ե․, 1978;
* Зодчий Трдат, Е․, 1951;
* Архитектура Тейшебаини, Е․, 1955 /Археологические раскопки в Армении, № 6, Кармир Блур IV/;
* Архитектура Эребуни, Е․, 1961 /Археологические раскопки в Армении, № 9, Арин Берд I/;
* Эребуни /соавтор/, М․, 1979;
* Крепость Эребуни, Е․, 1980.

## Узнагароды 
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Армянскай ССР (1961).
* Ганаровая грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета Армянскай ССР (1957).

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Археолагі СССР
Катэгорыя:Архітэктары СССР
Ерэванскі навукова-даследчыцкі інстытут матэматычных машын

**Ерэванскі навукова-даследчыцкі інстытут матэматычных машын** (**ЕрНДІММ**; ) — навукова-даследчыцкі інстытут у Арменіі, першы нацыянальны інстытут у вобласці інфармацыйных тэхналогій і вылічальнай тэхнікі.

## Гісторыя 
Інстытут матэматычных машын у Ерэване створаны па ініцыятыве акадэмікаў В. Амбарцумяна, А. Шагіняна і А. Іасіфьяна. Ён адкрыўся ў чэрвені 1956 года і ўвайшоў у структуру Міністэрствы сродкаў аўтаматызацыі і прыборабудавання. Перад інстытутам ставіліся заданні стварэння вылічальных машын і сістэм кіравання на іх глебе.

У наступныя некалькі гадоў праходзіла структурнае фармаванне інстытута: з'явіліся падраздзяленні, адказныя за распрацоўку апаратнай праграмнай часткі, дасведчаную вытворчасць. У 1957—1958 гадах была выканана першая буйная праца: мадэрнізацыя ЭВМ М-3.

У 2002 годзе інстытут перайшоў ва ўласнасць Расіі, а ў 2008 быў перададзены расійскай кампаніі «Сітронікс».

## Кіраўніцтва 
* Сяргей Мергелян (1956—1960)
* Д. Саргеян (1960—1963)
* Фадзей Саркісян (1963—1977)
* М. Семерджан (1977—1987)
*  А. Сараян (1987—1989)
* Г. Карапецян (1989—1992)

## Спасылкі 
* Официальная страница ЕрНИИММ на русском языке 

Катэгорыя:Адукацыя ў Ерэване
Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:1956 год у Ерэване
Мста

**Мста** () — рака ў Цвярской і Наўгародскай абласцях Расіі.

Даўжыня ракі 445 км, плошча вадазбору 23 300 км². Сярэдні расход вады за 40 кіламетраў ад вусця — 202 м³/с.

Мста бярэ пачатак з возера Мсціна (Мсцінскае вадасховішча), выцякае з-пад Мсцінскай плаціны (на поўнач ад Вышняга Валачка), упадае ў возера Ільмень з паўночнага боку возера, недалёка ад вытока ракі Волхаў, утвараючы на Прыільменскай нізіне шырокую забалочаную дэльту. Суднаходная на 134 км, ад возера Ільмень да вёскі Мсцінскі Мост.

Буйныя прытокі: Беразайка, Шэгрынка, Пярэтна, Льняная, Халова (левыя); Увер, Белая, Мда, Хуба (правыя). На Мсце размешчана мноства населеных пунктаў. Найбольш буйныя з іх: горад Баравічы і пасёлак гарадскога тыпу Любыціна.

## Літаратура 
* 
* Словарь современных географических названий / Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.

## Спасылкі 
* Река Мста // Государственный водный реестр РФ
* Река Мста // Электронный журнал АкваЭксперт 
* Мста // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Наўгародскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Цвярской вобласці
Катэгорыя:Басейн Ільменя
Сяргей Мікітавіч Мергелян

**Сяргей Мікітавіч Мергеля́н** (; 1928 — 2008) — армянскі савецкі матэматык, член-карэспандэнт АН СССР (з 1953 года, з 1991 года — РАН), сапраўдны член АН Армянскай ССР (з 1956 года, з 1993 года — НАН РА).

Лаўрэат Сталінскай прэміі (1952), кавалер ордэны Святога Месропа Маштоца (2008). Наймалодшы доктар навук у гісторыі СССР (ступень прысуджана на абароне кандыдацкай дысертацыі ва ўзросце 20 гадоў), наймалодшы член-карэспандэнт АН СССР (званне прысвоена ва ўзросце 24 гадоў). Прозвішча «Мергелаў», дадзенае пры нараджэнні, была зменена з патрыятычных меркаванняў на «Мергелян» самім матэматыкам перад падарожжам у Маскву.

Памёр 20 жніўня 2008 года. Па жаданні памерлага яго пыл быў перавезены ў Маскву і пахаваны на Новадзявочых могілках каля маці і жонкі.

## Навуковая праца 
Асноўныя працы Мергеляна — тэарэма функцый комплекснага зменнага, тэорыя апраксімацыі, патэнцыялу і гарманічных функцый. У 1951 годзе ён вырашыў заданне пра набліжэнне бесперапынных функцый паліномамі, а неўзабаве — апраксімацыйную праблему Бернштэйна.

## Узнагароды і прэміі 
* Сталінская прэмія другой ступені (1952) — за працы па канструктыўнай тэорыі функцый, завершаныя артыкулам «Некаторыя пытанні канструктыўнай тэорыі функцый», апублікаванай у «Працах Матэматычнага інстытута імя В. А. Сцяклова Акадэміі навук СССР» (1951)

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* Ноев Ковчег. N 8 (131) Август 2008 года. Чем реже видим — тем больше любим, или Юбилей гения
* A Guide to the Russian Academy of Sciences, Part I, by Jack L. Cross
* *Григор Апоян*. Эссе о математике и не только о нём

Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Вучоныя Арменіі
Allium kokanicum

**Allium kokanicum** — шматгадовая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Распаўсюджанне і экалогія 
У прыродзе арэал віду ахоплівае Паміра-Алай, Джунгарскі Алатау і Цянь-Шань.

Расце на камяністых і скалістых схілах у верхнім поясе гор.

## Батанічнае апісанне 
Цыбуліны цыліндрычна-канічныя, дыяметрам 0,75—1,5 см, з бурымі скурыстымі, суцэльнымі абалонкамі, па некалькі прымацаваныя да кароткага карэнішча. Сцябло вышынёй 5-40 см, ля аснавання апранута гладкімі похвамі лісця.

Лісце ў ліку 2-4, ніткападобнае, жалабковае, шырынёй 0,5—1 мм, расніцава-шурпатае.

Чахол які застаецца, роўны ці, радзей, трохі даўжэй парасоніка, з носікам роўным або ў два разы большым аснавання чахла. Парасон паўшарападобны або шарападобны, звычайна нешматкветкавы, густы. Пялёсткі званочкавага калякветніка ружовыя з пурпурнай жылкай, даўжынёй 4-5 мм, вастраватыя, амаль роўныя. Ніткі тычынак на чвэрць або ў паўтара разы даўжэй лісточкаў калякветніка, пры самым аснаванні паміж сабой і з калякветнікам зрослыя, пурпурныя, вонкавыя шылападобныя. Слупок выдаецца з калякветніка.

Каробачка трохі карацей калякветніка.

## Класіфікацыя 
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да , пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род  быў выдзелены ў асобнае сямейства  (), аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства .

; Таксанамічная схема

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Флора Цэнтральнай Азіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1875 годзе
Парэміялогія

**Парэміялогія** (παροιμία  paroimia — прытча, прыказка і λόγος logos — слова, вучэнне) — падраздзел фразеалогіі, раздзел філалогіі, прысвечаны вывучэнню і класіфікацыі парэмій — прыказак, прыказачных выразаў, антыпрыказак, прымавак, велерызмаў, дэвізаў, слоганаў, афарызмаў, максім, загадак, прыкмет і іншых выслоўяў, асноўным прызначэннем якіх з'яўляецца кароткі вобразны вербальны выраз традыцыйных каштоўнасцяў і поглядаў, заснаваных на жыццёвым вопыце групы, народа і т . п.

Парэміі — асаблівыя адзінкі і знакі мовы, неабходныя элементы зносін людзей. Гэтыя знакі перадаюць спецыфічную інфармацыю, абазначаюць тыповыя жыццёвыя і ментальныя сітуацыі або адносіны паміж тымі ці іншымі аб'ектамі.

Парэміі ўсіх народаў свету перадаюць адны і тыя ж тыпавыя сітуацыі, маюць падобны лагічны змест, адрозніваючыся толькі вобразамі (дэталямі, рэаліямі), з дапамогай якіх перадаецца лагічны змест.

Нягледзячы на адзін старажытнагрэчаскі корань слова парэмія і парымія ў беларускай мове азначаюць розныя паняцці.

Парэміялогія цесна звязана з пареміяграфіяй — дысцыплінай, якая займаецца зборам, захоўваннем і апрацоўкай матэрыялаў для даследаванняў парэміёлагаў.

Параўнальная (кампаратыўная) парэміялогія займаецца вывучэннем парэмій ў розных мовах і культурах.

## Літаратура 
*Пермяков Г. Л.* Основы структурной паремологии. — М.: Наука, 1988. — 236 с — (Исследования по литературе и фольклору Востока). — Формат: pdf, 26 Мб.


Катэгорыя:Філалогія
Катэгорыя:Фалькларыстыка
Катэгорыя:Фразеалогія
Кохма

**Кохма** () — горад (з 1925) у Іванаўскай вобласці Расіі. Утварае гарадскую акругу Кохма. Горад размешчаны на рацэ Увадзь, за 10 км на паўднёвы ўсход ад абласнога цэнтра Іванава, чыгуначная станцыя. Горад злучаны з Іванава прыгараднай тралейбуснай лініяй (маршрут № 6). Льнопрадзільна-ткацкая фабрыка.
## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Віталь Аляксандравіч Данілаў (1923—1993) — беларускі архітэктар.
* Уладзімір Васільевіч Галянкоў (нар. 1949) — беларускі спецыяліст у галіне матэматычнага і праграмнага забеспячэння вылічальных машын і сістэм, тэарэтычных асноў інфарматыкі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Іванаўскай вобласці
Нарайр Марціросавіч Сісакян

**Нара́йр Марціро́савіч Сісакя́н** () (, Аштарак, Эрыванская губерня — 12 сакавіка 1966, Масква) — савецкі біяхімік.

Акадэмік АН СССР (10.06.1960; член-карэспандэнт з 23.10.1953), акадэмік АН Армянскай ССР (1965; член-карэспандэнт 1945).

Асноўныя працы па вывучэнні заканамернасцей дзеяння ферментаў падчас абмену рэчываў, біяхіміі засухаўстойлівасці раслін, тэхнічнай біяхіміі, касмічнай біялогіі.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскую сельскагаспадарчую акадэмію імя К. А. Ціміразева (1932).

З 1935 года працаваў у інстытуце біяхіміі імя А. Н. Баха АН СССР (адначасна — прафесар МДУ).

У 1959—1963 гадах — акадэмік-сакратар Аддзяленні біялагічных навук АН СССР. З 1960 года — член Прэзідыума АН СССР. З 1963 галоўны навуковы сакратар Прэзідыума АН СССР.

З 1965 года — віцэ-прэзідэнт Міжнароднай астранаўтычнай акадэміі, удзельнік Пагуошскага руху вучоных.

Бацька расійскага фізіка, акадэміка РАН Аляксея Сісакяна.

## Узнагароды 
* 2 ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (у т.л. 10.06.1945)
* ордэн «Знак Пашаны»
* медалі
* Сталінская прэмія трэцяй ступені (1952) за навуковую працу «Ферментацыйная актыўнасць пратаплазмавых структур» (1951)
* 2 прэміі АН СССР імя А. Н. Баха (1950, 1966)
* Прэмія АН СССР імя І. І. Мечнікава (1951)

## Памяць 
* Імем Сісакяна названы кратар на Месяцы.
* Таксама яго імем названа школа № 5 у г. Аштараку (Арменія).
* У Арменіі былі выпушчаны паштовыя маркі, прысвечаныя Сісакяну.
* Мемарыяльная дошка ўсталявана на будынку інстытута біяхіміі ім. А. Н. Баха ў Маскве.

## Літаратура 
* 
* *Норайр Мартиросович Сисакян, М., 1967 (АН СССР. Материалы к биобиблиографии учёных СССР. Серия биологических наук. Биохимия, в. 5)*

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* Из воспоминаний Е. В. Косминской. Каким я помню Норайра Мартиросовича Сисакяна 
* Памяти академика Н. М. Сисакяна // Вестник АН СССР, 1966, № 3, стр. 3
* *Елена Курапова* Академик Норайр Сисакян — человек с учащенным пульсом. К 100-летию со дня рождения выдающегося ученого.  // Независимая информационно-аналитическая международная армянская газета «Ноев Ковчег», № 2 (113), февраль 2007 года

Катэгорыя:Выпускнікі РДАУ-МСГА імя К. А. Ціміразева
Катэгорыя:Біёлагі СССР
Катэгорыя:Асобы на марках
Тувінская катлавіна

**Тувінская катлавіна** — міжгорнае паніжэнне рэльефу ў вярхоўях Енісея, у Рэспубліцы Тыва. Катлавіна абмежавана хрыбтамі Заходняга Саяна, Усходняга Саяна, Алтая і Тану-Ала. Даўжыня каля 400 км, шырыня ад 25 да 60—70 км. Вышыня вагаецца ад 600 да 900 м. Узгорыста-раўнінны характар мясцовасці, дробнасопачнік, пераважна стэпы. Катлавіну праразае даліна Верхняга Енісея (Улуг-Хема). Дзеліцца на заходнюю і ўсходнюю часткі — Хемчыкскую і Улуг-Хемскую катлавіны, адпаведна. Месцамі ў катлавіну ўдаюцца адгор'і суседніх хрыбтоў.

Развіта жывёлагадоўля (у асноўным, мясавоўнавая авечкагадоўля), вырошчванне збожжавых культур (пшаніца, ячмень, проса), здабыча каменнага вугалю.

Клімат кантынентальны. Зіма халодная, ціхая, з перавагай яснага і сонечнага надвор'я. Тэрыторыя ляжыць у «дажджавой цені» хрыбтоў Алтая і Заходняга Саяна, таму ападкаў выпадае мала — 180-300 мм. Найбольшая колькасць ападкаў — да 65-85 % гадавой сумы прыпадае на цёплы час года, галоўным чынам на ліпень і жнівень. Сярэднія тэмпературы студзеня ад -25 да -34°, нярэдкія маразы да -55 -58°. Лета цёплае, часцяком спякотнае. Тэмпература ў ліпені 19-20°; часам спякота дасягае 35-40°.

У Тувінскай катлавіне размешчаны гарады Кызыл, Шаганар, Чадан, Ак-Давурак.

## Спасылкі 
* Тувінская катлавіна ў БСЭ на oval.ru
* Фізічная геаграфія Расіі і краін былога СССР — Тувінская вобласць
Катэгорыя:Геаграфія Тывы
Катэгорыя:Нізіны Расіі
Катэгорыя:Нізіны паводле алфавіта
Гаўрылаў Пасад

**Гаўрылаў Пасад** () — горад (з 1789) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Гаўрылава-Пасадскага раёна Іванаўскай вобласці. Горад размешчаны на рацэ Ірмес (прыток Нерлі), за 85 км ад Іванава. Таксама праз горад працякае рака Войміга, якая з'яўляецца прытокам ракі Ірмес.
## Насельніцтва 
## Памятныя мясціны 
* Царква прарока Божага Іллі (тэрыторыя Іллінскага падворка, помнік архітэктуры 17-18 стст.)
* Краязнаўчы музей

Катэгорыя:Гарады Іванаўскай вобласці
Прыволжск

**Прыволжск** () — горад (з 1938) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Прыволжскага раёна Іванаўскай вобласці. Вядомы з 1485 года.
## Насельніцтва 
## Памятныя мясціны 
Свята-Нікольскі жаночы манастыр, стараверская царква.

## Вядомыя асобы 
* Юрый Аляксандравіч Гусеў (1929—2010) — беларускі філосаф, пісьменнік.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Іванаўскай вобласці
Фазлур Рахман Хан

**Фазлур Рахман Хан** (, ) (3 красавіка 1929 — 27 сакавіка 1982) — амерыканскі інжынер-будаўнік, аўтар праектаў чыкагскіх хмарачосаў Віліс Таўэр і John Hancock Center. Выхадзец з Бангладэш, які працаваў на архітэктурную фірму Skidmore, Owings & Merrill, стаў у 1960-я гады найбольш уплывовым спецыялістам у структурным праектаванні вышынных будынкаў.

## Біяграфія 
Фазлур Хан нарадзіўся ў Дацы, на тэрыторыі Усходняга Пакістана (сучасны Бангладэш). Навучаўся ва ўніверсітэце Калькуты і Дакі. Скончыўшы ўніверсітэт Дакі ў 1951 годзе, выйграў прэмію Фулбрайта для таленавітых студэнтаў з калоній, якая дазволіла яму працягнуць адукацыю ў ЗША (універсітэт штата Ілінойс). На працягу трох гадоў Фазлур Хан атрымаў тры дыпломы — магістра і доктара ў структурным праектаванні і магістра тэарэтычнай механікі. У 1955 годзе паступіў працаваць на Skidmore, Owings & Merrill і з тых часоў жыў у Чыкага. У 1970 годзе стаў поўным партнёрам фірмы (і заставаўся адзіным партнёрам «з інжынераў»). За гэты час распрацаваў і ўпершыню рэалізаваў тыпавыя схемы апорных канструкцый, якія сталі стандартамі ў вышынным будаўніцтве — «апорная труба», «труба ў трубе», «труба з нахільнымі брусамі» і да т. п. Дзякуючы Хану, з’явілася магчымасць будаваць вышынныя дамы складаных формаў — піраміды, няправільныя прызмы і г. п. (раней, выбар формаў быў абмежаваны прастакутнымі прызмамі).

Фазлур Хан асабіста спраектаваў дзясяткі будынкаў, у тым ліку:
* 1964 — DeWitt-Chestnut Apartments, Чыкага. Гэта 43-павярховы жылы дом з маналітнага жалезабетону — першы прыклад канструкцыі «апорнай трубы», у якой апорныя калоны размяшчаюцца толькі па перыметры будынка.
* 1966—1969 — John Hancock Center, Чыкага. У аснове праекта — прапанова Мікіа Сасакі, у тыя гады яшчэ студэнта. Першы ў свеце вышынны будынак — усечаная піраміда з дыяганальнымі брусамі; на момант пабудовы — другі па вышыні будынак у свеце.
* 1970—1971 — One Shell Plaza ў Х’юстане (сусветная штаб-кватэра Shell). На момант пабудовы — самы высокі жалезабетоннаы будынак у свеце (218 метраў) і першы ўзор «трубы ў трубе». Пераменны крок калон «апорнай трубы» вырабляе ўражанне хваляў, што бягуць па сцяне.
* 1970—1973 — Уіліс-таўэр, Чыкага, — на той момант і да 1998 — самы высокі будынак у свеце (галоўны архітэктар Брус Грэм)
* 1981 — Тэрмінал Хаджу ў аэрапорце караля Абдул-Азіза, Джыда (прэмія Ага-хана за 1983 год, пасмяротна) У аснове будынка — 10 аднолькавых модуляў c 45-метровымі фасадамі, аб’яднаныя гандлёвым пасажам. На момант пабудовы шатровы дах галоўнага будынка, разлічанага на сутачны паток да 80000 пасажыраў, быў самым вялікім у свеце (плошча даху — 40,5 га).
Лаўрэат многіх прафесійных прэмій — пры жыцці і пасмяротна, «Будаўнік 1972 года» па версіі Engineering News-Record. Імем Фазлур Хана названая плошча ў Чыкага, якая прымыкае да Sears Tower, а ў самой вежы ў 1987 ўстаноўлена яго статуя.

Памёр 27 сакавіка 1982 года, не дажыўшы 6 дзён да 53-годдзя. Пахаваны ў Чыкага, на могілках Грэйслэнд.

Катэгорыя:Архітэктары паводле алфавіта
Катэгорыя:Інжынеры ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты праграмы Фулбрайта
Wii U

**Wii U** — гульнявая кансоль кампаніі Nintendo, якая стала непасрэдным паслядоўнікам прыстаўкі Wii. Была прадстаўлена ў 2011 годзе на выставе Electronic Entertainment Expo.
## Гісторыя 
Кансоль была задумана ў 2008 годзе. 25 красавіка 2011 года Nintendo выпусціла афіцыйную заяву, у якой абвясціла сістэму, якая будзе выпушчана ў 2012 годзе і што некалькі адзінак кансолі будуць прысутнічаць на выставе E3 2011. Кансоль паступіла ў продаж 18 лістапада 2012 года ў ЗША, 30 лістапада 2012 года ў Еўропе, 8 снежня 2012 года ў Японіі. Вытворчасць Wii U афіцыйна скончылася ў студзені 2017 года.
## Гульнявы кантролер 
Кантролер уключае ў сябе 6,2-цалевы сэнсарны экран з вельмі вялікай адчувальнасцю, але не падтрымлівае мультытач. Пры гэтым кантролер захаваў традыцыйныя элементы кіравання: кнопкі і аналагавыя сцікі. У кантролер убудаваны акселерометр і гіраскоп, прысутнічае вібраатдача, відэакамера, мікрафон, дынамікі і стылус.
## Тэхнічныя характарыстыкі 
* **працэсар**: IBM Power 750 «Espresso» (1,24 ГГц)
* **памяць**: аператыўная — 2 ГБ (флэш-памяць 8 ГБ)
* **відэасістэма**: чып AMD RV770 (550 МГц)
* **энергаспажыванне**: 75 Вт
* **дыскі**: Wii U Optical Disc (25 ГБ)
* **іншае**: Bluetooth 4.0
* **габарыты**: вышыня 4,6 см, шырыня 26,7 см, даўжыня 17,3 см; маса — 1,5 кг
* **інтэрнэт браўзер**: NetFront Browser NX v2.1
## Хітовыя гульні 
* Mario Kart 8
* New Super Mario Bros. U
* Super Mario 3D World
## Гл. таксама 
* PlayStation 4
* Xbox One

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гульнявыя прыстаўкі
Катэгорыя:Nintendo
Катэгорыя:З’явіліся ў 2012 годзе
Спіс аб’ектаў PGC (3091001—3092000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (3091001—3092000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Брус Грэм

**Брус Джон Грэм** (, Валье-дэль-Каўка — ) — калумбійска-амерыканскі архітэктар. Сярод яго самых знакамітых будынкаў: будынкі Сірс Таўэр, Inland Steel Building і John Hancock Center.

## Праекты 
* 1958 — Inland Steel Building, Чыкага, Ілінойс, ЗША
* 1970 — Джон Хэнкок Цэнтр, Чыкага, Ілінойс, ЗША
* 1973 — Sears Tower (перайменаваны ў Віліс Таўэр) Чыкага, ЗША
* 1974 — Першая Вісконсін Плаза, Мілуокі, штат Вісконсін, ЗША
* 1992 — Hotel Arts, Барселона, Іспанія

## Спасылкі 
* Bruce Graham/ SOM

Катэгорыя:Архітэктары ЗША
Катэгорыя:Архітэктары Чыкага
Катэгорыя:Архітэктары Барселоны
Катэгорыя:Архітэктары Мілуокі
Выбух у Пецярбургскім метрапалітэне

**Выбух у пецярбургскім метрапалітэне** — выбух, які адбыўся 3 красавіка 2017 года ў пецярбургскім метрапалітэне на перагоне паміж станцыямі Тэхналагічны інстытут і Сянная плошча. У выніку выбуху загінулі 13 (на 12:27 04.04.2017) чалавек, пацярпеў 51 чалавек.

Следчы камітэт Расійскай Федэрацыі ўзбудзіў крымінальную справу пасля выбуху ў метро Санкт-Пецярбурга. Па словах Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі Уладзіміра Пуціна, разглядаюцца бытавая і крымінальная версіі выбухаў у метро, а таксама версія тэракта. Генеральная пракуратура Расійскай Федэрацыі афіцыйна назвала выбух у пецярбургскім метро тэрактам.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка ад імя беларускага народа і сябе асабіста выказаў спачуванні Прэзідэнту Расіі Уладзіміру Пуціну, родным і блізкім трагічна загінулых і параненых у выніку выбуху ў пецярбургскім метро.

## Спасылкі 
* Сайт Национального антитеррористического комитета России
* Сайт МЧС России 
* Сайт администрации Санкт-Петербурга 
* Сайт Правительства России
* Сайт МОЗ России

Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты, здзейсненыя ў Расіі
Катэгорыя:Пецярбургскі метрапалітэн
Катэгорыя:Выбухі
Катэгорыя:Аварыі і тэракты ў метрапалітэне
Катэгорыя:Катастрофы 2017 года
Катэгорыя:Падзеі 3 красавіка
Катэгорыя:Красавік 2017 года
Катэгорыя:2017 год у Расіі
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты 2017 года
Леприконсы

**«Леприконсы»** — беларускі музычны гурт.

## Гісторыя стварэння 
Перадумовы да стварэння гурта з'явіліся яшчэ ў 1996 годзе. Да з'яўлення гурта «Леприконсы» галоўны завадатар Ілля Міцько ўдзельнічаў у панк-рок-групе «Kindergarten» у якасці вакаліста. Група праіснавала нядоўга, а Міцько сабраў іншую, назваўшы яе «Леприкон», гралі хардкор.

У 1997 годзе «Леприконсы» запісалі сваю першую дэма-касету і пачалі выкарыстоўваць акардэон (акардыяністам зрабілі былога басіста Уладзіміра Федарука). Назваўшы сваё першае дзецішча «Детки», музыкі прадалі касету колькасцю 10 штук (усяго было 20).

Пасля гэтага ў групе пачалася цякучка: прыходзілі і сыходзілі гітарысты, басісты, дзяўчыны змяняліся хлопцамі. Нарэшце, новы склад пачаў пісаць ужо сур'ёзны паўнавартасны альбом «Человек идёт и улыбается», пазней ён выйшаў як «Нам с тобою было super».

Да выхаду альбома на радыё ўжо на ўсю моц круцілася песня «Хали-Гали», а самі «Леприконсы» паспелі заключыць кантракт са студыяй «Союз».

З гэтага моманту пачаліся канцэрты, гастролі, эфіры і фестывалі, сярод якіх галоўным было выступленне гурта на «Нашествии-2000» — «Леприконсы» адкрывалі другі дзень. Летам наступнага, 2001-га, група выпусціла другі альбом.

## Дыскаграфія 
* 1997 — Человек идёт и улыбается
* 1999 — Нам с тобою было super
* 2001 — Все ребята перцы!
* 2001 — ...ля Тополя!
* 2003 — С запада на восток
* 2007 — Бездаты
* 2009 — По проводам (інтэрнэт-сінгл)
* 2010 — Десятилетка
* 2011 — Подарок (сумесна з Вадзімам Галыгіным)

### Удзел у зборніках 
* 2003 — Víza Незалежнай Рэспублікі Мроя, трэк «Катлет-матлет»

## Цікавыя факты 
* «Хали-Гали», «Паратруппер» і «Супер-8» — гэта атракцыёны ў Парку Чалюскінцаў у Мінску. Песня з іх згадваннем была напісана ў 1999 годзе ў Мінску.
* Песня ў выкананні «Леприконсов» — «А мы с тобой играем в КВН» гучыць у загалоўнай застаўцы праграмы «КВЗ на Біс»

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Поп-рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1996 годзе
Аганесян

**Аганесян** () — армянскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Камо Арташэсавіч Аганесян (нар. 1992) — армянскі футбаліст.
* Канстанцін Лявонавіч Аганесян (1911—1984) — армянскі архітэктар, археолаг.
* Тацевік Нарайраўна Аганесян (нар. 1955) — джазавая спявачка.
Шаркуль

**Шарку́ль** — саланаватае возера на Паміры, у Горна-Бадахшанскай аўтаномнай вобласці Таджыкістана.

Возера размешчана каля падножжа Сарыкольскага хрыбта на вышыні 3782 м. Плошча паверхні возера 14 км². Глыбіня да 6 м. Пратокай злучаецца з размешчаным у напрамку на ўсход возерам Рангкуль.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Таджыкістана
Катэгорыя:Горна-Бадахшанская аўтаномная вобласць
Катэгорыя:Памір
Сірушо

**Сірушо** (; нарадзілася 7 студзеня 1987 года, , Армянская ССР) — творчы псеўданім армянскай эстраднай спявачкі **Сірануш Аруцюнян** ().

Прадставіла Арменію на конкурсе «Еўрабачанне 2008» і заняла 4 месца са 199 баламі.

## Дыскаграфія 
* 1999 — *Сірушо*
* 2005 — *Шэрам*
* 2008 — *Qele, Qele*

## Гл. таксама 
» у Бялградзе]]
* Арменія на конкурсе песні Еўрабачанне

## Спасылкі 
* Біяграфія Сірушо 

Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне
Сезон 2009 ФК Рудзенск

У 2009 годзе футбольны клуб «Рудзенск» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні: 
* Другой лізе чэмпіянату Беларусі 2009 (1 месца і выхад у Першую лігу),
* Кубку Беларусі 2009/2010 (паражэнне ў 1/16 фіналу).

## Склад каманды 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Статыстыка выступленняў ігракоў 
## Спасылкі 
* Сезон 2009 на сайце *footballfacts.ru*

2009
Рудзенск
Яшылькуль

**Яшыльку́ль** () — возера на Усходнім Паміры, у Горна-Бадахшанскай аўтаномнай вобласці Таджыкістана. 

Возера знаходзіцца на вышыні 3734 м. Утварылася ў выніку абвалу, перагарадзіўшага раку Алічур. Плошча паверхні возера 35,6 км². Глыбіня да 52 м. З возера выцякае рака Гунт (басейн Амудар'і).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Таджыкістана
Катэгорыя:Горна-Бадахшанская аўтаномная вобласць
Катэгорыя:Памір
Тэйкава

**Тэйкава** () — горад (з 1918 года) у Іванаўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Тэйкаўскага раёна, у склад якога не ўваходзіць, утварае гарадскую акругу Тэйкава. Чыгуначная станцыя на лініі Аляксандраў — Іванава.

Насельніцтва — 33 061 чал. (2016). Горад размешчаны на рацэ Вязьма (басейн Акі), за 30 км ад Іванава.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Іванаўскай вобласці
Навалакі

**Навалакі** () — горад (з 1938) раённага падпарадкавання ў Кінешамскім раёне Іванаўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Навалацкага гарадскога паселішча. размешчаны на правым беразе ракі Волгі (Горкаўскае вадасховішча), за 105 км ад горада Іванава, за 10 км ад раённага цэнтра Кінешма. З 1925 года — пасёлак гарадскога тыпу, у маі 1938 года ператвораны ў горад. У 1935—1958 гадах быў цэнтрам Навалацкага раёна.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Марыя Сяргееўна Вінаградава, расійская актрыса

Катэгорыя:Гарады Іванаўскай вобласці
Камсамольск (Іванаўская вобласць)

**Камсамольск** () — горад (з 1950) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Камсамольскага раёна Іванаўскай вобласці. Уваходзіць у Камсамольскае гарадское паселішча. Горад размешчаны на рацэ Ухтохма (прыток Увадзі), за 34 км ад Іванава. Узнікненне горада звязана з будаўніцтвам і працай Іванаўскай дзяржаўнай раённай электрастанцыі (ІвДРЭС).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Іванаўскай вобласці
Увадзь

**Увадзь** () — рака ў Іванаўскай і Уладзімірскай абласцях; левы прыток Клязьмы.

Даўжыня ракі — 185 км, плошча вадазборнага басейна — 3770 км², сярэдні расход за 30 кіламетраў ад вусця — 19 м/с. Буйныя прытокі — Урож, Талка (левыя); Востра, Ухтохма, Вязьма, Тальша, Нарамша (правыя).

На рацэ гарады Іванава і Кохма.

Катэгорыя:Рэкі Іванаўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Уладзімірскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Клязьмы
Су-Фолс

**Су-Фолс** () — найбуйнейшы горад штата Паўднёвая Дакота, ЗША, сталіца акругі Мінехаха. Су-Фолс знаходзіцца на крайнім усходзе штата, за 15 міляў на захад ад Мінесоты і за 8 міляў на паўночны захад ад Аявы. Насельніцтва — 123 975 чалавек (2000).

Катэгорыя:Гарады Паўднёвай Дакоты
Allium moly

**Allium moly** вядомы таксама пад назвамі **Golden Garlic** (залаты часнок) і **Lily Leek** — шматгадовая расліна сямейства Цыбулевыя.

## Батанічнае апісанне 
Сцёблы вышынёй 15-30 см з паўшарападобнымі або плоскімі суквеццямі-парасонамі дыяметрам да 7 см, якія складаюцца з буйных (дыяметрам 1 см) жоўтых зоркавых кветак. Цыбуліна шарападобная, дыяметрам да 2,5 см. Лісце ланцэтнае, шырокае, плоскае, шызага колеру. Цвіце ў чэрвені.

## Выкарыстанне 
Цыбуліна гэтай расліны ядомая, мае моцны часнаковы пах. Расліна таксама выкарыстоўваецца ў медыцынскіх і дэкаратыўных мэтах. У дзікім выглядзе расце ў асноўным у Іспаніі і паўднёвай Францыі.

## Класіфікацыя 
; Таксанамічная схема

## Літаратура 
* *Грау Ю.* Дикорастущие лекарственные растения. — М.: ООО «Издательство Астрель», 2003. — ISBN 5-271-03195-0

## Спасылкі 
* Лук моли (Allium moly), золотой лук 
* Батанічны сад Місуры: *Allium moly*  (англ.)&nbsp;
* Plants For A Future: *Allium moly*  
* 

Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Allium materculae

**Allium materculae** — шматгадовая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Распаўсюджанне і экалогія 
У прыродзе арэал віду ахоплівае Арменію і Іран.

Расце на сухіх месцах.

## Батанічнае апісанне 
Цыбуліна амаль шарападобная, дыяметрам 1-2 см; вонкавыя абалонкі шэрыя або чарнаватыя, паперападобныя. Сцябло тоўстае, вышынёй 10-30 см, ля аснавання пагружана ў зямлю, карацей або даўжэй лісця.

Лісце ў ліку двух—чатырох, шырынёй 1-2 см, шызае, лінейна-рэмнепадобнае, па краі шурпатае.

Чахол у два разы карацей парасоніка, коратка завостраны. Парасонік пукападобны, шматкветкавы. Кветаножкі ў два—восем разоў даўжэй калякветніка, няроўныя. Лісточкі амаль зорчатага калякветніка бэзавыя, з чырвонай жылкай, лінейныя, вастраватыя, жорсткія, пасля цвіцення тырчаць уверх, даўжынёй 5-9 мм. Ніткі тычынак трохі карацей лісточкаў калякветніка, ля аснавання паміж сабой і з калякветнікам зрослыя, трохкутна-шылападобныя.

Каробачка амаль у два разы карацей калякветніка.

## Таксанамія 
Від уваходзіць у род  сямейства  парадку .

## Класіфікацыя 
; Таксанамічная схема

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1915 годзе
Маўсес Гаргісян

**Маўсес Гаргісян** (, 3 снежня 1961, Ерэван — 19 студзеня 1990, Ерасхаван) — нацыянальны герой Арменіі.

## Біяграфія і дзейнасць 
Маўсес Гаргісян нарадзіўся 3 снежня 1961 года ў горадзе Ерэван. Пахаваны ў Цыцэрнакабердзе.
* 1984 — скончыў рэжысёрскае аддзяленне факультэта культуры Дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Хачатура Абавяна.
* 1986—1987 — працаваў у Гарыскім драматычным тэатры.
* З 1987 — член Аб'яднання нацыянальнае самавызначэнне і заснавальнік-рэдактар яго часопісаў «Галоснасць» і «Радзіма».
* 28 мая 1988 — у першы раз падняў трохкаляровы сцяг у Ерэване на плошчы Свабоды.
* 1989 — стаў адным з сузаснавальнікаў «Армія незалежнасці».
* 1987—1990 — шэсць разоў быў арыштаваны і па месяцы знаходзіўся ў ізаляцыі.
* 19 студзеня 1990 — сітуацыя ў Ерасхаване рэзка абвастрылася, на вышыні Ерасха Маўсес Гаргісян атрымаў кулявое параненне ў спіну, якое не было смяротным. Другое, гэтым разам смяротнае, параненне ён атрымаў у галаву.
* 20 верасня 1996 — указам прэзідэнта Арменіі за выбітныя заслугі перад радзімай Маўсес Гаргісян быў пасмяротна ганараваны вышэйшага звання «Нацыянальны Герой Арменіі».

## Спасылкі 
* Памяти Национального героя Армении Мовсеса Горгисяна 
* Мовсес Горгисян. Трудный путь самоотверженности 
* Мовсес Горгисян
* Видео, говорит сам Мовсес Горгисян
Джэймс (прыток Місуры)

**Джэймс** (*Джэймс-Рывер* () — рака ў Паўночнай і Паўднёвай Дакоце (ЗША), левы прыток Місуры. Даўжыня 1 143 км, плошча басейна 53 491 км².

Рака бярэ пачатак у акрузе Уэлс Паўночнай Дакоты, прыблізна за 16 км на паўночны захад ад Фесендэна. Упадае ў Місуры на ўсход ад Янктана.

Катэгорыя:Прытокі Місуры
Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Дакоты
Катэгорыя:Рэкі Паўночнай Дакоты
Уайт-Рывер (прыток Місуры)

**Уайт-Рывер** () — рака ў штатах Небраска і Паўднёвая Дакота, ЗША. Прыток ракі Місуры. 933 км у даўжыню; плошча басейна — каля 26 000 км².

Назва ракі («Белая рака») паходзіць ад колеру вады. Характэрны бялёса-шэры колер ёй надаюць пясок, гліна і вулканічны попел. Працякае праз слаба заселеныя мясцовасці сярод пагоркаў, плато і пустак. Бярэ пачатак на паўночным захадзе штата Небраска, на поўнач ад вёскі Харысан, на вышыні 1482 м над узроўнем мора. Цячэ пераважна ва ўсходнім і паўночна-ўсходнім напрамках. Упадае ў раку Місуры прыкладна за 24 км на паўднёвы захад ад горада Чамберлейн.

Катэгорыя:Прытокі Місуры
Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Дакоты
Сент-Франсіс (прыток Місісіпі)

**Сент-Франсіс** () — рака ў Паўночнай Амерыцы.

Даўжыня ракі 760 км, плошча басейна 19554 км².

Рака бярэ свой пачатак у штаце Місуры. Працякае на паўднёвым усходзе штата Місуры і па паўночна-ўсходняй частцы штата Арканзас Злучаных Штатаў Амерыкі. Цячэ ў паўднёвым кірунку. З'яўляецца прытокам ракі Місісіпі.

На рацэ пабудавана некалькі вадасховішчаў.

Катэгорыя:Прытокі Місісіпі
Катэгорыя:Рэкі Арканзаса
Айтаска

**Айтаска** () — невялікае ледавіковае возера ў ЗША. Размешчана ў акрузе Кліруотэр на паўночным захадзе штата Мінесота, на тэрыторыі парку Айтаска. Мае плошчу 4,4 км² і глыбіню 12 метраў, знаходзіцца на вышыні 450 м над узроўнем мора.

Возера створана каля 10 тыс. гадоў назад ледавіком. Прыкладна 50 % жыўлення возера — крыніцы, таксама ў возера ўпадае Нікалет-крык. Возера Айтаска лічыцца вытокам Місісіпі, найбуйнейшай ракі паўночнаамерыканскага кантынента.

Катэгорыя:Азёры ЗША
Агуа

**Агуа** () — стратавулкан у Цэнтральнай Амерыцы, вышыня 3761 м, у дэпартаменце Сакатэпекес, Гватэмала.

Размешчаны недалёка ад горада Антыгуа-Гватемала насупраць вулканаў Фуэга і Акатэнанга. Знаходзіцца на захад ад возера Аматытлан. Форма вулкана сіметрычная. Схілы Агуа лясістыя. Складзены андэзітамі і базальтамі. Вулкан пакрыты кратарамі. На паўночным усходзе вулкана размешчаны 280-метровы кратар, 6 кратараў на паўночна-заходнім схіле вулкана і 2 — на паўднёвым схіле. Афіцыйна зафіксаваных вывяржэнняў няма, але дзякуючы аналізу тэфры вулкана вядома, што апошняе вывяржэнне адбывалася ў сучасны перыяд. Іншая назва вулкана *Вадзяны вулкан*. Назва паходзіць ад разбуральнага селю з вады і вулканічных парод, які адбыўся 11 верасня 1541 года. Тады вадзяны паток знішчыў першую сталіцу Гватэмалы Сьюдад-В'еха, загінула каля 600 чалавек.

Катэгорыя:Вулканы Гватэмалы
Катэгорыя:Стратавулканы
Шаген Мегран

**Шаге́н Мегра́н** () — першы сакратар райкама партыі і старшыня Шаўмянаўскага райвыканкама, камандуючы сіламі самаабароны Шаўмянаўскага раёна, герой Арцаха.

## Біяграфія 
Шаген Мегран нарадзіўся 3 студзеня 1952 года ў сяле Гюлістан Шаўмянскага раёна. Пасля сканчэння мясцовай школы ён паступіў на эканамічны факультэт Ерэванскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Доўгія гады займаўся грамадскай дзейнасцю, быў дэпутатам Вярхоўнага Савета НКР. З пачаткам Карабахскага руху ўзначаліў абарону армянскіх сёл Шаўмянскага раёна. З падачы Баку афіцыйная савецкая прэса спрабавала прадставіць Шагана Меграна як «завадара бандфармаванняў».

«Наша стратэгія і тактыка — выжыць, — старшыня райвыканкама Шаўмянаўскага раёна і камандзір партызанскага атрада Шаген Мегран. — Ніякай эвакуацыі. Варта жыхарам пайсці з сёл, як нас, абаронцаў, імгненна абвесцяць баевікамі».

Падчас акупацыі Шаўмянаўскага раёна армянскія ваяры пад камандаваннем Шагена Меграна змаглі забяспечыць бяспечнае адступленне мірнага насельніцтва праз Мураўдагскі хрыбет у Мартакерцкі раён. Для вядзення партызанскай вайны ў Шаўмянскім раёне засталіся 20 армянскіх ваяроў пад камандаваннем Шагена Меграна. Надалей гэты атрад разросся да батальёна, а потым і да палка спецпрыза. 11 сакавіка 1993 года загадам міністра абароны Арменіі Вазгена Манукяна на базе Шаўмянскага партызанскага атрада быў створаны атрад асаблівага прызначэння пад камандаваннем Шагена Меграна. Шаген Мегран загінуў у збітым расійскай ракетай верталёце 17 красавіка 1993 года.

## Спасылкі 
* http://armenianhouse.org/krivopuskov/karabakh/213-298.html
* http://mrav.net/2007/03/15/north-artsakh/ 
* http://www.press.karabakh.info/Карабах:_партизаны_уходят_в_горы 
* http://sumgait.info/press/moskovskie-novosti/moskovskie-novosti-910203.htm

Катэгорыя:Карабахскі канфлікт
Русэ

**Русэ** (,  — **Рушчук**) — пяты па велічыні горад Балгарыі. Насельніцтва 166 056 жыхароў. Адзін з асноўных прамысловых і транспартных цэнтраў краіны, галоўны яе порт на Дунаі; паміж Русэ і Джурджу (Румынія) пракладзены чыгуначны і аўтадарожны мост.

## Гісторыя 
thumb|left|300px|Сексагінта Прыста — рымскі надпіс

У I ст. н.э. пры імператары Веспасіяне тут былі пабудаваны рымскае ўмацаванае паселішча і прыстань (у далейшым — крэпасць і порт Сексагінта Прыста). Крэпасць знаходзілася на галоўнай дарозе з Сінгідунума да дэльты Дуная і Чорнага мора. У 250 годзе готы разбурылі яе, але ў канцы III стагоддзя рымляне яе аднавілі. У IV стагоддзі яна была разбурана зноў (гэтым разам гетамі — варварскімі фракійскімі плямёнамі, якія надыходзілі з поўначы). У IX—X стст. на руінах балгары ўзвялі крэпасць і назвалі яе Русэ. У XIII—XIV стст. горад таксама называўся Гюргава (Ёргава) ў гонар Святога Георгія Пераможца.

### 1388—1878 
Пасля асманскага заваявання ў 1388 годзе, у XV стагоддзі паселішча, якое ў гэты час атрымала назву *Рушчук*, становіцца ваенна-адміністрацыйным і гандлёвым цэнтрам Асманскай імперыі. У далейшым тут была пабудавана адна са стратэгічных турэцкіх крэпасцей і Рушчук (разам з Сілістрай, Варнай і Шумлай) утварыў так званы «чатырохвугольнік» крэпасцей, якія раз’ядноўвалі землі заходняй і ўсходняй Балгарыі і фланкіравалі аперацыйныя кірункі ад Дуная да Балканаў.

У час руска-турэцкай вайны 1806—1812 гг. рускія войскі пасля няўдалага штурму 22 ліпеня 1810 года і аблогі ў верасні 1810 гады прымусілі турэцкі гарнізон крэпасці Рушчук да капітуляцыі.

22 чэрвеня 1811 года за 4 км на поўдзень ад горада адбылася бітва паміж рускай арміяй пад камандаваннем генерала М. І. Кутузава і турэцкімі войскамі везіра Ахмет-пашы, рускія войскі артылерыйскім агнём і контратакамі адбілі атакі туркаў і вымусілі іх да адыходу.

## Насельніцтва 
## Клімат 
## Гарады-пабрацімы 
## Славутасці 
* Кафедральны сабор Святога Паўла Крыжа.
* Помнік Свабоды

## Вядомыя асобы 
* Тодар Мінкаў (1830—1906) — балгарскі грамадска-палітычны дзеяч, настаўнік.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Русенскай вобласці
Катэгорыя:Гарады на Дунаі
Мусала

**Мусала** () — вяршыня ў Балгарыі, у гарах Рыла, самая высокая на Балканскім паўвостраве (2925 м). Горналедавіковы рэльеф. Складзеная гранітамі. Метэастанцыя. Турызм, альпінізм.

Сярэднія гадавыя тэмпературы: −2.9 °C, сярэдняя тэмпература лютага — −12.0 °C, сярэдняя жніўня — 5,4 °C, абсалютная мінімальная тэмпература −31.2 °C, абсалютная максімальная тэмпература 18,7 °C. У сярэднім 254 дзён у годзе Мусала пакрыта снегам. Пераважаюць паўночна-заходнія вятры.

Горна-лугавыя глебы. Пакрыта ў асноўным альпійскай расліннасцю. У паўднёвай частцы масіва вяршыні знаходзяцца горныя пашы.

Катэгорыя:Горы Балгарыі
Фурманаў (горад)

**Фурманаў** () — горад (з 1918) у Іванаўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Фурманаўскага муніцыпальнага раёна, утварае Фурманаўскае гарадское паселішча. Размешчаны на рацэ Шача (прыток Волгі), за 33 км ад Іванава.
## Гісторыя 
У 1918 годзе атрымаў статус горада (у 1925 годзе паўторна зацверджаны горадам); у перыяд з 1918 па 1941 год горад называўся **Серада**.
## Насельніцтва 
## Памятныя мясціны 
Сярод помнікаў архітэктуры — дом, у якім нарадзіўся Дз. А. Фурманаў, сядзібы фабрыкантаў Гарбунова і Лосева, карцінная галерэя, царква іконы Божай Маці (1887).

Катэгорыя:Гарады Іванаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1918 годзе
Archaeobatrachia

***Archaeobatrachia*** — падатрад земнаводных атрада Бясхвостыя. Уключае 3 сямействы, 7 родаў і 30 відаў.

## Апісанне 
Агульная даўжыня прадстаўнікоў гэтага падатраду вагаецца ад 2,5 да 10 см. Гэта найбольш прымітыўныя бясхвостыя земнаводныя. Іх продкі жылі яшчэ 200 млн гадоў таму. Некаторыя віды захаваліся з тых часоў у практычна нязменным выглядзе. Асаблівасцю іх з’яўляецца наяўнасць 9 двойчыўвагнутых (амфіцэльных) пазванкоў. Невялікая частка нададзеная 8 заднеўвагнутых (апістацэльными) пазванкамі. Захавалі рудыменты хваста, мае значэнне пры размнажэнні, або рудыменты хваставых цягліц.

## Арэал 
Арэал даволі перарывісты: часта ў Паўночнай Амерыцы, Заходняй Еўропе, Паўночнай Афрыцы, Пярэдняй, Паўднёва-Усходняй, Усходняй Азіі, Новай Зеландыі.

## Экалогія і спосаб жыцця 
Любяць лясныя, горныя, скалістыя, вільготныя месцы. Значную частку жыцця праводзяць у вадзе. Актыўныя ноччу або ў прыцемках. Харчуюцца бесхрыбтовымі, часам расліннай ежай.

Усе прадстаўнікі гэтага падатраду яйцакладныя земнаводныя. Пры спарванні самец хапае самку амплексусам.

## Класіфікацыя 
* Сямейства 
* Сямейства 
* Сямейства 

## Літаратура 
* Günther E. Freytag, Bernhard Grzimek, Oskar Kuhn & Erich Thenius (Hrsg.): Lurche. In: Grzimeks Tierleben, Bd. 5: Fische 2, Lurche. Lizenzausgabe im dtv, München 1980, ISBN 3-423-03204-9
* Roelants, Kim; Franky Bossuyt (Жнівень 2005). «Archaeobatrachian paraphyly and pangaean diversification of crown-group frogs». Systematic Biology 54 (1): 111—126.

Катэгорыя:Бясхвостыя земнаводныя
Incarvillea olgae

**Incarvillea olgae** — від кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Можа дасягаць у вышыню болей за 150 см. Парасткі густа галінаваныя і аголеныя зверху. Лісце супраціўнае, карункавае. Кветкі далікатныя, да 2 см у дыяметры, сабраныя ў друзлыя суквецці-мяцёлкі даўжынёй да 25 см.

Цвіценне працягваецца паўтара месяца або даўжэй.

## Літаратура 
* Биология: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. -Б.:2004, ISBN 9967-14-002-4
* Кыргыз Республикасынын Кызыл китеби 2-басылышы – Бишкек: 2006. – 544 б. – ISBN 9967-23-367-2

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бігноніевыя
Чэмпіянат Еўропы па цяжкай атлетыцы 2016

**95-ы Чэмпіянат Еўропы па цяжкай атлетыцы 2016** прайшоў у Фёрдэ (Нарвегія) з 8 па 16 красавіка 2016 года. Былі разгуляныя ўзнагароды ў 8 вагавых катэгорыях у мужчын і ў 7 катэгорыях — у жанчын.

## Чэмпіёны і прызёры 
### Мужчыны 
### Жанчыны 
## Медальны залік 
### Па вялікіх медалях 
### Па агульнай суме медалёў 
## Краіны-ўдзельніцы 
## Спасылкі 
* Вынікі на сайце Міжнароднай федэрацыі цяжкай атлетыкі 
* Старонка чэмпіянату .

2016
Катэгорыя:Красавік 2016 года
Катэгорыя:2016 год у спорце
Катэгорыя:2016 год у Нарвегіі
Катэгорыя:Міжнародныя спартыўныя спаборніцтвы ў Нарвегіі
Віхрэн

**Віхрэн** () — гара ў Балгарыі, самая высокая вяршыня горнага масіва Пірын. Вышыня 2914 метраў, з’яўляецца другой па вышыні ў Балгарыі і трэцяй на Балканах.

Знаходзіцца на поўначы Пірын. Самы кароткі шлях узыходжання на гару — з турбазы Віхрэн (2000 метраў). Вакол гары ёсць азёры.

Катэгорыя:Горы Балгарыі
Ямбал

**Ямбал** () — горад у Балгарыі. Адміністрацыйны цэнтр Ямбальскай вобласці, уваходзіць у абшчыну Ямбал.

## Насельніцтва 
Насельніцтва складае 79 771 чалавек (2008). Ямбал адзін з найбуйнейшых гарадоў Паўднёва-Усходняга рэгіёну Балгарыі.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ямбальскай вобласці
Пірын

**Пірын** () — горны масіў, размешчаны на паўднёвым захадзе Балгарыі, пралягае паміж рэкамі Струма і Места. Даўжыня масіва каля 75 км, найвышэйшая вяршыня — гара Віхрэн (2914 м.). Пірын — адзін з найвышэйшых горных хрыбтоў у Балгарыі, ён уключае ў сябе 45 вяршынь вышынёй 2600 м і вышэй. Горы займаюць плошчу, роўную прыблізна 1210 км². Горы Пірына складаюць пераважна граніт і мармур. Клімат у Пірыне высакагорны з міжземнаморскім уплывам і перавагай заходніх і паўднёва-заходніх вятроў. 3 кліматычныя поясы — нізкагор’е (да 1000 м н.у.м), сярэднегор’е (ад 1000 да 1600 м) і высакагор’е (вышэй 1600 м). Ападкаў выпадае 600—1000 мм у год, самая вялікая колькасць ападкаў выпадае ў лістападзе-снежні. Узімку моцныя снегапады.

Катэгорыя:Горы Балгарыі
Сенат Рэспублікі Сербскай

**Сенат Рэспублікі Сербскай** — кансультатыўны орган вышэйшых канстытуцыйных органаў Рэспублікі Сербскай. Закон аб Сенаце Рэспублікі Сербскай быў прыняты 4 красавіка 1997 г.

## Склад 
У адпаведнасці з арт. 89 Канстытуцыі Рэспублікі Сербскай Сенат складаецца з 55 членаў, назначаных Прэзідэнтам Рэспублікі. Гэта вядомыя дзеячы грамадскага, навуковага і культурнага жыцця. Сенатары прызначаюцца на 7 гадоў з магчымасцю прызначэння на наступны тэрмін. Пасяджэнні Сената праходзяць пад старшынствам Прэзідэнта. Сенат пачынае працаваць, калі Прэзідэнт прызначае па меншай меры палову ад агульнай колькасці сенатараў.

## Паўнамоцтвы 
Сенат Рэспублікі Сербскай разглядае важнейшыя пытанні палітычнага, нацыянальнага, эканамічнага і культурнага развіцця Рэспублікі Сербскай:
# канстытуцыйнае і прававое становішча Рэспублікі Сербскай і знешнепалітычныя пытанні ў адпаведнасці з суверэнітэтам і тэрытарыяльнай цэласнасцю Босніі і Герцагавіны;
# прыняцце паправак да Канстытуцыі Рэспублікі Сербскай і праектаў законаў;
# пытанні працы ў дзяржаўных ўстановах Босніі і Герцагавіны ў сувязі з пытаннем статуса Рэспублікі, а таксама пытанні ўзаемаадносін паміж энцітэтамі Босніі і Герцагавіны;
# пытанні развіцця і эканомікі Рэспублікі Сербскай;
# пытанні па справах бежанцаў, перамешчаных асоб і рэпатрыянтаў;
# пытанні пра адносіны з суседнімі краінамі, а таксама пытанні развіцця адносінаў з дыяспарай па ўсім свеце
# і інш.

Катэгорыя:Рэспубліка Сербская
Корча

**Корча** () — горад у Паўднёва-Усходняй Албаніі з насельніцтвам каля 76 тысяч чалавек (2011). Горад — адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі Корча і вобласці Корча, знаходзіцца на вышыні 850 м.

## Спорт 
* ФК Скендэрбэў Корча

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Эргюс Качэ (нар.1993) — албанскі футбаліст.
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Албаніі