open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Анэнэрбэ

thumb|200px|right|Эмблема «Анэнэрбэ»

**Аненербэ** (, поўная назва — «Нямецкае таварыства па вывучэнні старажытнай германскай гісторыі і спадчыны продкаў») — арганізацыя, якая існавала ў Германіі ў 1935—1945 гадах, створаная з мэтай акультна-ідэалагічнага забеспячэння функцыянавання дзяржаўнага апарата Трэцяга рэйха.

## Літаратура 
* Воробьевский Ю., «Аненербе — оккультный меч рейха», Эксмо, 2004 рік, ISBN 5-699-06279-3
* Васильченко А. В. Аненербе. «Наследие предков» без мифов и тайн. — М.: Рипол-классик, 2005. — 432 с. — 5 000 экз. — ISBN 5-7905-3502-X
* Васильченко А. В. Мистика СС / Оформление серии художника С. Груздева. — М.: Яуза, 2005. — 448, [32] с. — (Оккультная власть). — 5 000 экз. — ISBN 5-87849-170-2 (в пер.)
* Васильченко А. В. Оккультный миф III рейха. — М.: Яуза-пресс, 2008. — 622 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-903339-72-3
* Телицын В. Л. Проект «Аненербе». Наследие предков и Третий рейх. — АСТ, 2001. — ISBN 5-17-006056-4
* Ганс-Ульрих фон Кранц Аненербе. «Наследие предков». — Вектор, СПб, 2006. — ISBN 5-9684-0519-8
* Петрик В. М. та ін. СС-Аненербе: уроки минулого й актуальні висновки. / В. М. Петрик, В. В. Цибулькін, В. М. Кудирко. — К.: Видавництво «КНТ», 2025. — 344 с.
* Цибулькін, В. В. СС-Аненербе: розсекречені файли [Текст] / В. В. Цибулькін, І. П. Лисюк. — К. : [б. в.], 2010. — 288 с. — ISBN 2000070166833.

## Спасылкі 
* Значок общества Наследия предков;
* Дисколёты Аненербе  НЛО — летательные аппараты третьего рейха;
* Аненербе в книге: Жак Бержье, Луи Повель. Утро магов. — М.: День, 1991 г.;
* Марк Уолкер. «Наука при национал-социализме»;
* Г. Козлов, «Нордические сказки Аненербе» ;
* Вевельсбург ;
* «Аненербе»;
* «Аненербе», оккультный институт СС  ;
* Ahnenerbe-SS ; 
* Аненербе. Рассекреченные файлы. В. Цыбулькин, И. П. Лысюк І. П. Лисюк 

### Гл. таксама 
* Таварыства Туле

Катэгорыя:СС
Катэгорыя:Тайныя таварыствы Германіі
Катэгорыя:Нацысцкі містыцызм
Катэгорыя:Тайныя таварыствы
Маямі

**Маямі** () — горад на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна, на паўднёвым усходзе Фларыды ў акрузе Маямі-Дэйд, самая густанаселеная акруга ў штаце Фларыда і восьмая па колькасці насельніцтва акруга ў Злучаных Штатах, з насельніцтвам у 2 500 625 чалавек. 42-і па велічыні горад у Злучаных Штатах, з насельніцтвам у 433 136 чалавек — гэта асноўны, цэнтральны і самы густанаселены горад у Паўднёвай Фларыдзе і самы густанаселены мегаполіс на паўднёвым усходзе ЗША. Паводле ацэнак Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, Маямі быў 5-й найбольш густанаселенай урбанізаванай вобласцю ў ЗША ў 2000 годзе з насельніцтвам у 4 919 036 чалавек, але ў 2008 годзе гэта колькасць павялічылася да 5 232 342, што робіць яго чацвёртай па велічыні ўрбанізаванай вобласцю ў Злучаных Штатах, пасля Нью-Ёрка, Лос-Анджэлеса і Чыкага.

## Гісторыя 
Маямі афіцыйна атрымаў статус горада 28 ліпеня 1896 года, у той час у ім пражывала крыху больш за 300 чалавек. У 1940 годзе ў горадзе пражывала ўжо каля 172 тыс. чалавек. Паводле перапісу насельніцтва 2000 года, у самім горадзе жыло ўжо больш за 362 тыс. чалавек, а калі лічыць з наваколлем, то 5,4 млн чалавек.

## Эканоміка 
Цэнтр круізнага суднаходства. Буйнейшы ў свеце круглагадовы кліматычны курорт (пляжы, гасцініцы, санаторыі, матэлі, больш за 5 млн наведвальнікаў штогод).

Важны гандлёва-фінансавы цэнтр. У цэнтры Маямі і Паўднёвай Фларыдзе размяшчаецца найбольшая канцэнтрацыя міжнародных банкаў у Злучаных Штатах, і гэта месца пастаяннага размяшчэння многіх буйных кампаній на нацыянальным і міжнародным узроўнях.

Тут знаходзяцца Carnival Cruise Lines, Маямі-Таўэр.

## Спорт 
* Прафесійны баскетбольны клуб «Маямі Хіт» выступае ў НБА.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Выдатныя асобы 
* Сідні Пуацье, акцёр
* Марка Рубіа, амерыканскі палітык

## У культуры 
Атмасфера Маямі 1980-х гадоў перададзеная ў гульні Hotline Miami.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада 

Катэгорыя:Гарады Фларыды
Катэгорыя:Парты ЗША
Барон

**Баро́н** (ад  - слова франкскага паходжання з першапачатковым значэннем — чалавек, мужчына) — у сярэдневяковай феадальнай Заходняй Еўропе буйны валадарны дваранін і феадальны сеньёр, непасрэдны васал караля, пазней проста ганаровы дваранскі тытул (жанчына — баранеса). Напрыклад, тытул барона ў Англіі (дзе ён захоўваецца і дагэтуль) — гэта тытул малодшага пэра, і размяшчаецца ў іерархічнай сістэме ніжэй тытула віконта, займаючы апошняе месца ў іерархіі тытулаў вышэйшага дваранства (пэраў); у Германіі гэты тытул стаяў ніжэй графскага.

Выява:Coronet of a British Baron.svg|Англійская баронская карона.
Выява:Baron crown.svg|Бельгійская баронская карона.
Выява:Rangkronen-Fig. 50.svg|Германская баронская карона.
Выява:Corona de barón.svg|Іспанская баронская карона.

Выява:French heraldic crowns - Baron.svg|Французская баронская карона.
Выява:French heraldic crowns - baron et pair.svg|Карона барона і пэра Францыі.
Выява:Biret baron.png|Баронская току (карона)напалеонаўскай Францыі.
Выява:Friherrlig krona.svg|Швецкая баронская карона.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Арыстакратыя
Катэгорыя:Тытулы
Маямі-Таўэр

**Маямі-Таўэр** (анг. Miami Tower) — 47-павярховы небаскроб у горадзе Маямі, штат Фларыда, ЗША. Ён знаходзіцца ў дзелавым цэнтры горада. На сённяшні дзень гэта восьмы па вышыні будынак у Маямі і Фларыдзе. Тры ярусы вежы дазваляюць мець некалькі каляровых схемаў ў гонар святаў і падзей. 

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1987 годзе 47-павярховы 191-метровы будынак патрапіў адразу ў дзясятку самых высокіх небаскробаў Маямі. Вялікую вядомасць вежы прынесла начная ілюмінацыя, якая мае шмат каляровых варыяцый. Комплекс складаецца з двух будынкаў: 10 павярховага гаража, які знаходзяцца ва ўласнасці горада, і 37 павярховага офіснага будынка. Папярэдняе планаванне вежы пачалося ў лютым 1980 года. Будаўніцтва гаража пачалі ў лістападзе. Гараж быў завершаны ў лютым 1983 года, а будаўніцтва вежы пачалося годам пазней. У жніўні 1985 года загарэўся 9 паверх паркоўкі, і будаўніцтва вежы прыйшлося адкласці на некалькі тыдняў.

## Гл. таксама 
* Спіс самых высокіх будынкаў у Маямі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт вежы

Катэгорыя:Небаскробы Маямі
Сайгак

**Сайгак**, таксама **Сайга** (*Saiga tatarica*) — парнакапытнае млекакормячае з падсямейства сапраўдных антылоп (хоць з-за сваёй своеасаблівай анатоміі яго часам разам з тыбецкай антылопай адносяць да асаблівага падсямейства). 

## Апісанне 
Даўжыня тулава 110—146 см, хваста — 8-12 см, вышыня ў карку 60-79 см, маса да 51 кг; самкі некалькі меншыя за самцоў. Канцавіны адносна кароткія. Галава непрапарцыйна вялікая, пярэдняя частка пысы ўздутая, навісае ў выглядзе мяккага рухомага хабатка, ноздры збліжаныя і накіраваныя ўніз. Рогі напаўпразрыстыя, жаўтлявыя або ружаватыя, лірападобныя з папярочнымі кольцавымі валікамі; ёсць толькі ў самцоў. Афарбоўка жаўтлява-рудая, больш цёмная да сярэдзіны спіны. Зімовая поўсць прыкметна даўжэйшая і гусцейшая, больш светлая.

## Пашырэнне 
У 2002 годзе Міжнародным саюзам аховы прыроды (МСАП) гэты від быў аднесены да катэгорыі «CR», гэта значыць «які знаходзіцца ў крытычным стане». Першапачаткова засялялі вялікую тэрыторыю ў стэпах і паўпустынях Еўразіі ад падножжа Карпацкіх гор і Каўказа да Джунгарыі і Манголіі. Зараз сайгакі жывуць толькі ў Казахстане, Узбекістане, з заходамі ў Туркменію, у Расіі (у Калмыкіі і Астраханскай вобласці) і заходняй Манголіі.

Трымаецца статкамі, увесь час вандруе.

## Зноскі 
Катэгорыя:Пустарогія
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Пётр Аўгуставіч Гельвіх

{{Ваенны дзеяч
|імя     = 
|дата нараджэння  = 
|дата смерці  = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці  = 
|выява = 
|шырыня = 200px
|апісанне выявы =
|прыналежнасць = 
|гады службы  = 1892—19181918—1958
|званне   =   артылерыі
|род войскаў = артылерыя
|камандаваў = 
|частка =
|бітвы = 
|узнагароды = 
**Расійская імперыя:**
{ style="background:transparent"
 
}
**СССР:**
{ style="background:transparent"
       
}
{ style="background:transparent"
 
}
|сувязі          =
|у адстаўцы     =
}}
**Пётр Аўгуставіч Гельвіх** (, Віцебск — ) — савецкі ваенны вучоны ў галіне балістыкі і тэорыі стральбы. Генерал-маёр артылерыі (1940). Доктар тэхнічных навук (1938), прафесар (1935), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР 1941 г.

У арміі з 1892 г. Скончыў Міхайлаўскую артылерыйскую акадэмію (1903). Да 1917 г. выкладчык у гэтай акадэміі. 3 1918 г. у Чырвонай Арміі. Да 1943 г. выкладчык у Ваеннай акадэміі імя Дзяржынскага. Да 1953 г. у Галоўным артылерыйскім упраўленні Савецкай Арміі.

Узнагароджаны 2 ордэнамі Леніна.

## Літаратура 
* Гельвіх Пётр Аўгуставіч // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 1997. — Т. 5. — С. 143.
* Гельвіх Пётр Аўгуставіч // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Віцебска : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад. А. І. Мацяюн; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2003. — Кн. 2. — С. 524.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вучоныя СССР
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя военачальнікі
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Артылерысты СССР
Катэгорыя:Ваенныя тэарэтыкі
Катэгорыя:Выкладчыкі Міхайлаўскай ваеннай артылерыйскай акадэміі
Катэгорыя:Выкладчыкі Ваеннай акадэміі РВСП імя Пятра Вялікага
Катэгорыя:Генерал-маёры артылерыі
Катэгорыя:Балістыкі
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Дактары тэхнічных навук
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна
Катэгорыя:Выпускнікі Міхайлаўскай ваеннай артылерыйскай акадэміі
Рэмезы

**Рэмезы** (*Remizidae*) — падсямейства птушак сямейства сініцавых. У сямействе 5 родаў і 13 відаў.

## Апісанне 
Рэмезы — гэта маленькія, падобныя да сініц птушкі даўжынёй ад 7,5 да 11 см. У параўнанні з сініцамі ў іх больш тонкія, меншыя па памеры дзюбы. У іх таксама кароткія, круглявыя крылы і кароткія хвасты.

## Распраўсюджанне 
Ремезы распаўсюджаныя ў Еўразіі, Афрыцы і Паўночнай Амерыцы. У той час як род *Remiz* распаўсюджаны ад Партугаліі і паўночнага Марока да Японіі, самы вялікі род — *Anthoscopus* жыве на поўдзень ад Сахары да Паўднёвай Афрыкі. Монатыпны род *Auriparus* жыве ў Мексіцы і на паўднёвым захадзе ЗША. Еўразійскія віды — гэта ў асноўным пералётныя птушкі, афрыканскія і амерыканскія віды — гэта аседлыя птушкі. Большасць відаў аддаюць перавагу адкрытым мясцовасцям з адзінокімі дрэвамі і кустамі, некалькі відаў жывуць у пустынях, багністых мясцовасцях або лясах.

На Беларусі рэмез звычайны сустракаецца ў пойме ракі Прыпяць. Занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X
* 


Катэгорыя:Сямействы птушак
Красныстаў

**Красныстаў** (, , ) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Краснастаўскага павета Люблінскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Красныстаў. Займае плошчу 23,07 км². Насельніцтва 19 778 чалавек (на 2010 год). Размешчаны на рацэ Вепш.

## Гісторыя 
Красныстаў паўстаў побач са старажытнарускім горадам Шчакараў (). Быў павятовым цэнтрам у Холмскай зямлі Рускага ваяводства. Канцлер Ян Замойскі перабудаваў на рэзідэнцыю Краснастаўскі замак XІV стагоддзя. У XVI стагоддзі тут дзейнічалі дзве праваслаўныя царквы, русіны складалі каля трэці жыхароў (а па некаторым дадзеным былі нават большасцю).

Горад з 1394 года. У XV стагоддзі, знаходзячыся на гандлёвым шляху Памеранія — Люблін — Львоў, горад квітнеў. У 1525 годзе Красныстаў атрымаў права захоўваць соль і мёд. Ён быў таксама цэнтрам гандлю і рамёстваў. З 1490 па 1826 гады ён быў рэзідэнцыяй біскупаў хэлмскіх. Ён таксама служыў у якасці крэпасці акругі. У сярэдзіне XVII стагоддзя, падчас польска-шведскіх войнаў, былі разбураны замак і гарадскія сцены. З 1795 года горад адышоў да Аўстрыі, з 1809 года — герцагства Варшаўскага, а з 1815 года ў Царстве Польскім (у складзе Расійскай імперыі). У XIX стагоддзі горад быў цэнтрам абслугоўвання. У 1916 годзе ў Красныстаў была праведзена чыгунка.

У 1919—1975 і з 1999 года Красныстаў з’яўляецца цэнтрам павета.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 

Выява: Krasnystaw_zabudowania_01.jpg| 
Выява: Krasnystaw_bloki_mieszkalne.jpg| 
Выява: Krasnystaw_bloki_mieszkalne_02.jpg|
Выява: Kościół św. Franciszka Ksawerego i kolegium pojezuickie.jpg|

## Літаратура 
* Wielka Encyklopedia PWN, Warszawa 2003, t. 14, s. 549—550, ISBN 83-01-13357-0 t. 1-30; 
* str.641-644 (Krasnystaw), Tom IV (Kęs — Kutno), «Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich», w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego, 1880—1902 r. 

## Спасылкі 
* * Historia Krasnegostawu  
* Афіцыйная старонка горада; 
* Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2007 (Насельніцтва, пляц і гушчыня па дадзеных Цэнтральнага статыстычнага офіса Польшчы).
Сайменскі канал

**Сайменскі канал** () — суднаходны канал паміж возерам Сайма ў Фінляндыі і Фінскім залівам непадалёк ад горада Выбарга. Агульная працягласць канала складае 57,3 кіламетра. Канал быў пабудаваны ў 1845-1856 гады ў Фінляндскім вялікім княстве. Упершыню пушчаны 7 верасня 1856. Капітальна рэканструяваны ў 1963-1968 гады. У 2006 годзе прайшлі святкаванні, прысвечаныя 150-годдзю пабудовы канала. Максімальная праектная прапускная здольнасць канала складае 11,5 тысячы судоў. Па канале могуць праходзіць як рачныя, азёрныя, так і марскія судны. З 42,9 км канала 23,3 км належаць Фінляндыі, а 19,6 км - Расіі. Аднак Фінляндыя арандуе ў Расіі яе частку. За арэнду Фінляндыя выплачвае 1,220 млн. еўра ў год, выдаткі на ўтрыманне ацэньваюцца ў 10 млн EUR. Гістарычнае развіццё і сучасны стан Сайменскага канала адлюстраваны ў экспазіцыі Музея Сайменскага канала (фін. Saimaan kanavan museo) у Лапеэнранце.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Каналы Расіі
Катэгорыя:Каналы Фінляндыі
Катэгорыя:Карэльскі перашыек
Генры Калверт Сайманс

**Генры Калверт Сайманс** (; 9 кастрычніка 1889-19 чэрвеня 1946) — амерыканскі эканаміст. Вучыўся ў Чыкагскім універсітэце, выкладаў там жа. Прадстаўнік Чыкагскі школы ў гісторыі эканамічнай навукі. Уваходзіць у спіс «за сто вялікіх эканамістаў да Кейнса» па версіі М. Блаўга.

## Асноўныя творы 
* «Падаткаабкладанне асабістага даходу: вызначэнне прыбытку як праблемы фіскальнай палітыкі» (Personal Income Taxation: The definition of income as a problem of fiscal policy, 1938);
* «Эканамічная палітыка ў вольным грамадстве» (Economic Policy for a Free Society, 1948);
* «Федэральная падатковая рэформа» (Federal Tax Reform, 1950).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Біяграфія і бібліяграфія Г. Сайманса 

Катэгорыя:Эканамісты чыкагскай школы
Катэгорыя:Эканамісты ЗША
Салавей (балет)

«**Салавей**» — балет у 4 дзеях Міхаіла Крошнера, напісаны ў 1937 годзе. Лібрэта Юрыя Сланімскага і Аляксей Ермалаева напісана паводле аднайменнай аповесці Змітрака Бядулі. Дырыжор — Ілья Гітгарц. Першы нацыянальны народна-гераічны балет. Упершыню пастаўлены ў 1938 годзе ў Адэсе. На сцэне Мінскага тэатра оперы і балета прэм’еры адбыліся ў 1939 годзе.

## Гісторыя 
На момант стварэння спектаклю ў СССР досведу балетных спектакляў па нацыянальнай тэматыцы яшчэ не было. «Салавей» фактычна быў другім спектаклем такога роду пасля балета «Сэрца гор» Андрэя Баланчывадзэ ў пастаноўцы Вахтанга Чубукіяні.

Пастаноўка прызначалася для паказу на дэкадзе беларускага мастацтва ў Маскве. Ставілі спектакль спецыяльна запрошаныя харэографы ленінградзец Фёдар Лапухоў (2-і і 3-і акты) і масквіч Аляксей Ермалаеў (1-ы і 4-ы акты).

## Апісанне 
Балет пастаўлены балетмайстарамі Аляксеем Ермалаевым і Фёдарам Лапуховым на музыку Міхаіла Крошнера. Лібрэта пісалі Юрый Сланімскі і Аляксей Ермалаеў. Над дэкарацыямі працаваў мастак Барыс Матрунін. Пастаноўка цікавая ўведзенымі ў дзеянне спектакля рознымі старадаўнімі беларускімі абрадамі і звычаямі.

## Харэаграфія 
Адметнай рысай балета з’яўляецца знойдзеная выдатная раўнавага паміж класічным танцам і народнай харэаграфіяй

Кампазітар ўдала выкарыстаў у балеце мелодыі і рытмы беларускіх народных песень і танцаў — «Лявоніху», «Юрачку», «Янку-польку», «Крыжачок», «Мяцеліцу», «Лянок» і разам з імі польскія танцы — мазурку, паланэз, кракавяк.

«Лявоніха», якую паставіў Канстанцін Алексютовіч, была фінальнай сцэнай спектаклю. На дэкадзе беларускага мастацтва ў Маскве ў 1941 годзе фінальны танец балета танчыла адначасова 100 пар.  так ахарактарызаваў яго:

## Сюжэт 
У аснову сцэнарыя пакладзена аднайменная аповесць Змітрака Бядулі пра лёс артыста прыватнага панскага тэатра Сымона Салаўя і яго любові да прыгажуні Зосі, Валерый Міронаў
* Зоська — Аляксандра Нікалаева
* Пані Ванда Вашмірская, уладальніца маёнтка — Зінаіда Васільева, Валянціна Крыкава
* Макар, кіраўнік маёнткам
* Бацька Зоські
* Маці Зоські
* Марылька — Бася Карпілава
* Кацюша, сястра Зоські
* Сяляне, сялянкі. Госці. Гайдукі.

Юлія Хіраска ўспамінала:

## Узнагароды 
Пасля паказу спектакля на Першай беларускай дэкадзе ў Маскве, тэатр атрымаў ва ўзнагароду ордэн Леніна і права называцца Дзяржаўным вялікім тэатрам оперы і балета.

Многія ўдзельнікі стварэння балета «Салавей» былі адзначаны ўрадавымі ўзнагародамі: Аляксей Ермалаеў, які працаваў у Вялікім тэатры, быў, тым не менш, удастоены звання Народнага артыста БССР, Міхаіл Крошнер — звання Заслужанага артыста БССР, дырыжор Марк Шнейдэрман — звання заслужанага дзеяча мастацтваў БССР, а Сямён Дрэчын — узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны». Юлія Хіраска кансультавала там пастаноўку беларускіх народных танцаў.

## Спасылкі 
* Лібрэта балета 
* Тэатр оперы і балета: Сцэна з балета «Салавей» Крошнера. 1939

Катэгорыя:Балет у Беларусі
Сульпіцый Север

**Сульпіцый Север** () — святы (дзень яго памяці — 29 студзеня), пісьменнік (агіёграф і храніст).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Аквітаніі. Вучыўся ў Бурдзігаліі (сучаснае Бардо). Спачатку быў адвакатам. Пасля смерці жонкі,
* у 392 г., кінуў занятак адваката, і пад уплывам біскупа Марціна Турскага і Паўліна з Нулі (Італія), абраў жыццё пустэльніка і пайшоў у манастыр зблізку Безьє (Францыя).
* У 409 г. прыйшоў у г. Марсель. Абвясціўшы сябе «пелагіянін», ён хутка раскаяўся ў гэтай ерасі і засудзіў сябе на вечнае маўчанне.

### Працы 
Склаў падрабязнае жыццё Марціна Турскага (да 397 г.). Марціну прысвечаны таксама «Пасланне», а асабліва — «Дыялогі» (каля 404 г.).

Абапіраючыся на творы Яўсевія Кесарыйскага і Ераніма, напісаў «Гісторыю» (), ці «Святую хроніку» (), у 2-х кнігах, якія пачынаюць аповед па стварэнне свету, даказваюць яго да консульства Сціліхона, гэта значыць да 410 г.. «Хроніка» служыць важнай крыніцай з гісторыі ерасі арыянства ў Галіі. У Сярэднявеччы «Хроніка» служыла дапаможнікам для вывучэння гісторыі.

Напісаў таксама два дыялога, якія належаць да ліку найстаражытнейшых крыніцаў звестак пра манаскае жыццё на Захадзе. Яны карысталіся вялікай павагай ў Сярэднявеччы і мелі значны ўплыў на агіяграфію гэтага перыяду.

Сульпіцый пісаў на правільнай добрай латыні. За элегантнасць стылю яго параўноўвалі з Саллюстієм.

## Пераклады 
На рускую мову:
* Священная и церковная история христианского историка Сульпиция Севера. М., 1915. 138 стр. (рос.)
* Сульпиций Север. Сочинения. / Пер. А. И. Донченко. (Серия «Классики античности и средневековья»). М.: Росспэн. 1999. 320 стр. 2000 экз. (Включает «Хронику» и «Житие Мартина Турского») (рос.)

## Спасылкі 
* Латинські тексти 

Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя V стагоддзя
Катэгорыя:Гала-рымскія святыя
Катэгорыя:Лацінамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Гісторыкі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Гісторыкі V стагоддзя
Сакаі (Осака)

**Сакаі** () — горад у Японіі, размешчаны ў прэфектуры Осака. З 2006 года ўваходзіць у спіс гарадоў, вызначаных указамі ўрада Японіі. Другі па плошчы і колькасці насельніцтва горад у прэфектуры Осака.

## Геаграфія і эканоміка 
Горад Сакаі размешчаны на паўднёвым захадзе вострава Хонсю, на ўзбярэжжа Осакскага заліва. Уваходзіць у прэфектуру Осака рэгіёну Кінкі. У адміністрацыйным дачыненні падзелены на 7 гарадскіх акруг. Мяжуе з гарадамі Осака, Мацубара, Хабікіна, Тандабаясі, Осакасаяма, Кавацінагані, Ідзумі і Такаісі. Плошча горада складае 149,99 км ², насельніцтва — 838995 чалавек (1 чэрвеня 2010), шчыльнасць насельніцтва — 5593,67 чал./км ². Пачынаючы з XV стагоддзя Сакаі вядомы як важны марскі порт у гандлі з Кітаем і Карэяй. У цяперашні час у горадзе развіты электронная, электратэхнічная, металургічная і хімічная прамысловасць.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Акіка Ёсана

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Осака
Катэгорыя:Гарады, вызначаныя ўказамі ўрада
Ваяводства

(1999 г.)]]
]]
**Ваяво́дства** (, , , ; ;  (војводина), «vojvodstvo» (војводство) ці «vojvodovina» (војводовина); ; ) — назва адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак. Ваяводствы існавалі з часоў сярэднявечча ў гісторыі Польшчы, Румыніі, Венгрыі, Беларусі, Літвы, Украіны, Латвіі, Расіі і Сербіі.

* Адміністрацыйная тэрытарыяльная адзінка ў Вялікім Княстве Літоўскім і Польшчы ў XV—XVIII стст., якую ўзначальваў ваявода. На беларускіх і ўкраінскіх землях у складзе Рэчы Паспалітай існавалі Бэлзскае, Берасцейскае, Брацлаўскае, Валынскае, Віленскае, Віцебскае, Інфлянцкае, Кіеўскае, Менскае, Мсціслаўскае, Новагародскае, Падляшскае, Падольскае, Полацкае, Чарнігаўскае, Троцкае, Смаленскае і Рускае і іншыя ваяводствы.
* Адміністрацыйная адзінка ў Вялікім Княстве Маскоўскім.
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на рускіх землях. Самая вялікая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка тых часоў была зямля (Кіеўская, Валынская, Полацкая і г.д.), на чале якой стаяў удзельны князь. Зямля ў сваю чаргу падзялялася на ваяводствы, на чале кожнага з якіх стаяў ваявода, які падпарадкоўваўся непасрэдна князю.
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Польшчы ў 1921—1939 гг. Беларускія і ўкраінскія землі ў Польшчы ўваходзілі ў склад наступных ваяводстваў: Валынскага, Люблінскага, Львоўскага, Палескага, Станіслаўскага, Тарнапольскага, Беластоцкага, Віленскага, Навагрудскага і інш.
* У сучаснай Польшчы 16 такіх адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак ().

## Літаратура 
* Малий словник історії України / ред. В. Смолій. — К.: Либідь, 1997. 

## Спасылкі 
* Arkadiusz Belczyk. Tłumaczenie polskich nazw geograficznych na język angielski  
* New Provinces of Poland (1998)  
* Map of Poland  
* English names of Polish provinces 

Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Польшчы
Саксаул

**Саксау́л** (*Halóxylon*), () — род кветкавых раслін сямейства .

## Апісанне 
Хмызнякі або невялікія дрэвы (вышынёй 1,5— 2 м) з вільчатым галінаваннем і членістымі ломкімі маладымі парасткамі. Фотасінтэз ажыццяўляюць зялёныя галіны. Кветкі абодваполыя, сядзяць па 4 у пазухах лускападобных прыкветкаў. Калякветнік з 5 плёнкавых лісточкаў, якія ўтвараюць ў плодзе (арэшку) крылы. Каранёвая сістэма магутная, добра развітая. Бакавыя карані сыходзяць у глебу на глыбіню 10—11 метраў. Ствол няроўны, моцны, але крохкі. Колер кары белы, чорны, ці карычневы.

## Віды 
Паводле базы дадзеных *The Plant List* на 2013 год, род уключае 9 відаў:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Усе віды распаўсюджаныя ў паўпустынях і пустынях Азіі. У Казахстане і Сярэдняй Азіі расце два віды:  і .

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Аксамітнікавыя
Эрл Сазерленд

**Эрл Уілбур Сазерленд малодшы** (, 19 лістапада 1915, Берлінгейм — 9 сакавіка 1974, Маямі) — амерыканскі фізіёлаг і фармаколаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1971) «за адкрыцці, якія датычацца механізмаў дзеяння гармонаў».

## Біяграфія 
Скончыў медыцынскую школу Вашынгтонскага ўніверсітэта ў горадзе Сент-Луіс (1942), працаваў у ім. З 1953 г. у Заходнім універсітэце горада Кліўленд, 1963—1973 гг. ва ўніверсітэце Вандэрбільда ў горадзе Нашвіл.

## Літаратура 
## Спасылкі 
* Рэзюмэ Эрла Сазерленда на сайце Нобелеўскага камітэта.
* Нобелеўская лекцыя Эрла Сазерленда.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Фізіёлагі ЗША
Катэгорыя:Біёлагі XX стагоддзя
Катэгорыя:Узнагароджаныя Нацыянальным медалём навукі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні
Сакура

**Сакура** (*Prunus serrulata*, яп. 桜 або яп. 樱) — від дэкаратыўных дрэў сямейства Ружавыя. Сакурай таксама называюць суквецці гэтых дрэў.

## Батанічнае апісанне 
Квітнее ўвесну; кветкі маюць афарбоўку ад ярка-ружовай да белай. Штогадовы перыяд квітнення сакуры доўжыцца менш за тыдзень. Плод — касцянка чорнага колеру, 8-10 мм у дыяметры. Плады — сакурамба (яп. サクランボ). Засоленае лісце і кветкі сакуры выкарыстоўваюцца ў харчовых мэтах.

## Культурнае значэнне 
Сакура — вядомы сімвал Японіі і японскай культуры — з даўніх часоў шануецца японцамі.

Ханамі — японская нацыянальная традыцыя любавання кветкамі, самая вядомая з якіх — квітнеючая сакура. За некалькі месяцаў да меркаванага цвіцення па тэлебачанні пачынаюць паказваць прагнозы з датамі цвіцення сакуры па ўсёй краіне.

У цяперашні час выкарыстоўваецца на гербах паліцыі і ўзброеных сіл Японіі. Акрамя таго, сакура — традыцыйны сімвал жаночай маладосці і прыгажосці. 27 сакавіка, пачынаючы з 4-га года Хэйсэй (1992) грамадская арганізацыя «Таварыства японскай сакуры» і пачала святкаваць Дзень красавання сакуры. Гэтае свята праводзяць ва ўсіх раёнах Японіі, час правядзення залежыць ад часу цвіцення сакуры.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сліва
Катэгорыя:Дрэвы
Хэлм

**Хэлм** (, ) — горад на правах павета ў Люблінскім ваяводстве Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Хэлмскага павета. Гістарычна галоўны горад Холмшчыны, некаторы час сталіца ўдзельных князёў і Галіцка-Валынскай дзяржавы. Насельніцтва — 63&nbsp;949 жыхароў (2016 год).

## Геаграфія 
Размешчаны на Хэлмскім узвышшы, на беразе ракі Угэркі (прыток Буга, вышыня берага 20-40 метраў). 

Адлегласць па прамой ад Хэлма да Варшавы — 207 км, да Мінска — 407 км, да Кіева — 500 км.

## Гісторыя 
Былы сталічны горад Галіцкага княства, да 1770-х гадоў — галоўны горад Холмскай зямлі Рускага ваяводства Рэчы Паспалітай, у далейшым — губернскі горад Холмскай губерні ў Расійскай імперыі. У 1875 годзе ў горадзе адбылася ліквідацыя Холмскай уніяцкай епархіі.

У 1975—1998 гадах Хэлм быў цэнтрам Хэлмскага ваяводства.

## Насельніцтва 
## Галерэя 

Image:Chelm Cerkiew 2007 (2).jpg|Праваслаўная царква
Image:Chełm, Bazylika NNMP.jpg|
Image:Cerkiew Cudotwórców Moskiewskich.jpg|
Image:Podgórze.Dawna cerkiew prawosławna.woj.lubelskie,pow.chełmski,gm.Chełm..jpg|
Image:Chełm, cerkiew p.w. św. Mikołaja.JPG|
Image:Chełm - lokalizacja cerkwi Cyryla i Metodego.jpg|
Image:Cerkiew Św.Paraskiewy chelm.jpg|
Image:Cerkiew św. Jana Teologa chełm1919.jpg|

## Гарады-пабрацімы 
## Гл. таксама 
* Холмская зямля
* Падляшша

## Зноскі 
## Літаратура 
* «Енциклопедія українознавства» (У 10-х томах), Головний редактор Володимир Кубійович; м. Париж, Нью-Йорк; вид. «Молоде життя», 1954—1989 рр., стаття В.Кубійовича. 
* Батюшков М., «Холмская Русь», П. 1887 г.; 
* Czernicki K., «Chelm, przeszlosc і pamiatki», м. Холм 1936 р.;
* Січинський В., «Місто Холм», Кр. 1941 р.; 
* Пастернак Є., «Нарис історії Холмщини і Підляшшя», м. Вінніпеґ — Торонто, 1968 р.;
* Zimmer B. Miasto Chelm. В.-Кр. 1974 р.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка  


Катэгорыя:Гарады Русі
Аляксандр Мікалаевіч Арлоў

**Алякса́ндр Мікала́евіч Арло́ў** (,  — 1942, нацысцкі канцлагер) — беларускі скульптар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1908 годзе ў Віцебску. Скончыў у 1929 годзе Віцебскі мастацкі тэхнікум. Вучыўся ў М. Керзіна. Удзельнік мастацкіх выставак з 1928 года.

Член Віцебскага філіяла аб’яднання моладзі Асацыяцыі мастакоў рэвалюцыі ў 1928—1930 гадах. Член Беларускага саюза мастакоў з 1940 года.

З першых дзён Вялікай Айчыннай вайны Арлоў знаходзіўся на фронце. Загінуў у 1942 годзе ў фашысцкім канцлагеры.

## Творчасць 
Арлоў сфарміраваўся як спелы скульптар-прафесіянал у 1930-х гадах. Працы мастака прыцягвалі ўвагу актуальнай тэматыкай і высокім мастацкім узроўнем выканання.

Працаваў у станковай і манументальна-дэкаратыўнай скульптуры. Асноўныя творы: бюст М. Чарнышэўскага для інтэр’ера Дома ўрада, бюст М. Фрунзэ і рэльефы розных відаў зброі для Акруговага Дома афіцэраў, гарэльеф «Жыццё піянераў» для Палаца піянераў (усе ў Мінску), скульптурная трупа «Пагранічнік і калгасніца» для беларускага павільёна Усесаюзнай сельскагаспадарчай выстаўкі ў Маскве. Стварыў скульптурную кампазіцыю «І. В. Сталін і Р. К. Арджанікідзе на Заходнім фронце». Большасці творчых работ Арлова ўласцівыя манументальнасць і рамантычнае ўзвышша.

]]
«Пагранічнік і калгасніца» (не збераглася) — найбольш вядомая скульптура, якая адлюстроўвала трывожны момант на граніцы. Пагранічнік і калгасніца ў адзіным парыве пераследваюць парушальніка. Арлову ўдалося вырашыць складаную кампазіцыйную задачу, удала перададзена імклівы рух. Праца выглядала суцэльна, добра ўспрымалася з розных пунктаў позірку. Ідэя гэтага дынамічнага манументальнага твора — цесная сувязь арміі і народа ў справе абароны Радзімы.

Скульптуры Арлова экспанаваліся на выстаўках: «Юбілейнай мастацтва народаў БССР» (Масква, 1927), «Твораў маладых мастакоў Беларусі», прысвечанай ХХ-годдзю УЛКСМ і XXI гадавіне Вялікай Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі" (Мінск. 1938 г.), «Выяўленчага мастацтва Беларускай ССР» (Масква, 1940). "Конкурсных праектаў помніка «Вызваленне Заходняй Беларусі Чырвонай арміяй» (Мінск, 1940) і інш.

## Узнагароды 
Быў узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР. 

## Літаратура 
* Арлоў Аляксандр Мікалаевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 1996. — Т. 1. — С. 483.
* Арлоў Аляксандр Мікалаевіч // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Віцебска : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад. А. І. Мацяюн; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2003. — Кн. 2. — С. 523.

Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Вязні канцлагераў Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Памерлі ў канцэнтрацыйных лагерах
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Сакар’я (рака)

**Сакар’я** (; таксама **Сангарыус**: грэч. Σαγγάριος, лац. Sangarius) — рака ў паўночна-заходняй частцы паўвострава Малая Азія, упадае ў Чорнае мора. Асноўныя прытокі — Порсук, Анкара (на беразе якой размешчана сталіца Турцыі Анкара). Несуднаходная. У нізоўях размешчаны горад Адапазары. Вярхоўі ракі размешчаны ў гістарычнай вобласці Фрыгіі, а вусце ў Віфініі. Сакар’я з’яўляецца другой па велічыні ракой Турцыі, а яе працягласць складае па розных ацэнках ад 790 да 824 км. Плошча басейна каля 65 тыс. км ². Сярэдні расход вады каля 200 м3/с. У водах ракі водзіцца крымскі вусач.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Турцыі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Чорнае мора
Ганс Сакс

thumb|Ганс Сакс
**Ганс Сакс** (таксама **Ганс Закс**) (; , Нюрнберг — , Нюрнберг) — галоўны  нямецкага Адраджэння, майстарзінгер і .

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1494 годзе ў сям’і краўца. Наведваў лацінскую школу, затым у 1509—1511 гадах вучыўся шавецкай справе, затым пяць гадоў быў вандроўным чаляднікам. У гэты час ён апынуўся ў Інсбруку пры двары імператара Максіміліяна I, верагодна, менавіта там вырашыў вывучыць мастацтва майстарзанга. Пачаў навучанне ў Мюнхене ў Леанарда Ноненбека, а з 1520 пасяліўся ў Нюрнбергу, дзе стаў майстрам шавецкай справы і адначасова актыўным удзельнікам і адзін час старшынёй таварыства майстарзінгераў. У 1519 годзе ажаніўся з 17-гадовай Кунігундай Кройцэр, якая памерла ў 1560 годзе. У 1561 годзе ўзяў шлюб другі раз, на маладой ўдаве Барбары Харшэр. Ад першага шлюбу меў 7 дзяцей, ні адзін з якіх яго не перажыў. З самага пачатку падтрымаў Рэфармацыю ў варыянце Марціна Лютэра. Першапачаткова атрымаў вядомасць як паэт менавіта вершамі, якія тлумачылі ідэі рэфармацыі. Напісаў больш за 6000 вершаў і стаў адным з самых вядомых паэтаў XVI стагоддзя.
злева|150px|thumb

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нямецкамоўныя паэты
Катэгорыя:Традыцыйныя персанажы опер
Катэгорыя:Асобы на марках
Рыс Іванс

**Рыс Іванс** (, []; імя пры нараджэнні: Рыс Оўайн Эванс (анг. Rhys Owain Evans), нар. 22 ліпеня 1967, Хаверфордуэст, Уэльс, Вялікабрытанія) — уэльскі  і музыкант.

## Біяграфія 
### Ранняе жыццё 
Рыс Іванс нарадзіўся 22 ліпеня 1967 года ў Пембрукшыры ў сям’і педагогаў. Рыс вырас у горадзе Рыцін, у паўночным Уэльсе, і атрымаў пачатковую адукацыю ў школе *Ysgol Pentrececleyn*, дзе працавала яго маці.

Пасля Іванс паступіў у сярэднюю школу *Ysgol Maes Garmon* у Молдзе, Флінтшыр. Па сканчэнні яшчэ некаторага часу ён стаў вывучаць акцёрскае майстэрства ў розных моладзевых тэатральных аб’яднаннях.

### Кар’ера 
У 1990 годзе Рыс Іванс прыняў удзел у стварэнні дзіцячай віктарыны і тады ж прыцягнуў увагу прыхільнікаў творчасці. Пасля — Рыс прыняў удзел яшчэ ў масе тэлевізійных праектаў, і толькі потым стаў актыўна здымацца ў кіно і іграць у лонданскім Каралеўскім нацыянальным тэатры (Royal National Theatre). Акрамя таго, Іванс на працягу некаторага часу выступаў у рок-гурце Super Furry Animals, дэманструючы і талент вакаліста.

Сярод прац акцёра сярэдзіны дзевяностых гадоў і пачатку новага тысячагоддзя — ролі ў такіх карцінах, як «Вулічнае жыццё» (1995), «Аўгуст» (1996), «Горад-блізня» (1997), «Танцы падчас Луназы» (1998), «Трансплантант» (1999), «Нотынг Хіл» (1999), «Іржавы алюміній» (2000), «Кевін і Перы ўрабляюць усіх» (2000), «Дублёры» (2000), «Формула 51» (2001), «Кірмаш славалюбства» (2004) і «Ганібал: Узыходжанне» (2007).

У 2000 г. намінаваўся на прэмію BAFTA у якасці лепшага акцёра другога плану за ролю Знітоўка ў фільме «Нотынг Хіл», аднак перамога адышла Джуду Лоу.

У 2005 годзе Рыс стаў уладальнікам прэстыжнай прэміі BAFTA — за ролю коміка Пітэра Кука ў тэлевізійным фільме «Не толькі, але заўсёды» (2004). Дарэчы, у тым жа годзе Іванс з’явіўся ў відэа кліпе рок-гурта Oasis — знятым на песню «The Importance of Being Idle» — і тады ж ганараваўся ўзнагародай *Video Of the Year*. Не дзіва, бо Рыс Іванс ужо меў вопыт падобнага роду дзейнасці — ён здымаўся ў кліпах «God! Show Me Magic», «Hometown Unicorn» (для гурта Super Furry Animals), а таксама — у кліпах «Mulder and Scully» (для гурта Catatonia) і «Mama Told Me Not To Come» (для гурта Stereophonics).

У снежні 2006 года Рыс ізноў з’явіўся на лонданскай сцэне (апошні раз ён іграў у тэатры ў 2003) і зноў уразіў прыхільнікаў тэатра неардынарнай гульнёй.

З 2007 года акцёр стаў выступаць у складзе валійскай псіхадэлічнай рок-гурта The Peth, першы канцэрт якой адбыўся 28 верасня 2008 года — у папулярнай канцэртнай зале Брытаніі *Southampton Soul Cellar*. Аднак, неўзабаве заявіў пра свой сыход з яе.

### Асабістае жыццё 
Малодшы брат Рыса, Лір, таксама акцёр. Браты разам здымаліся ў фільме «Горад-блізня».

Меў стасункі з Сіенай Мілер і нават прасіў яе рукі. Зрэшты, пара распалася, бо па прызнанні Сіены іх адносіны «ніколі не былі сур’ёзнымі… і яна не гатовая да шлюбу». Пасля разрыву з Сіенай быў заўважаны ў кампаніі з Кімберлі Сцюарт. Пачынаючы з 2011 г. сустракаецца з актрысай Ганнай Фрыл.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Спецыяліст

**Спецыяліст** або **дыпламаваны спецыяліст**, **спецыяліст з вышэйшай адукацыяй** — кваліфікацыя, якую набывае студэнт пасля поўнага асваення адпаведнай праграмы навучання на ўзроўні вышэйшай адукацыі ў вышэйшай навучальнай установе. У канкрэтных галінах навукі можа мець уласную назву (напрыклад: фармацэўт, выкладчык, гісторык, эканаміст і г.д.).

Афіцыйна ў Беларусі няма падзелу на спецыялістаў і бакалаўраў. Ёсць толькі І і ІІ (магістратура) ступені вышэйшай адукацыі. Але ў грамадстве пашырана думка, што тэрмін навучання ў ВНУ спецыялістаў скаладае 5 гадоў (для асобных спецыяльнасцей — 6 гадоў) навучання ў дзённай форме, а бакалаўраў — 4. У той жа час у БССР зазвычай студэнты атрымлівалі кваліфікацыю спецыяліста таксама, як і бакалаўры ў краінах Захаду — гэта значыць за 4 гады дзённага навучання.

У сувязі з правіламі ўдзелу ў Балонскім працэсе, кваліфікацыйная ступень «спецыяліст» павінна спыніць сваё існаванне для краін, якія ўдзельнічаюць у праграме адзінай прасторы еўрапейскай вышэйшай адукацыі, а на замену спецыялітэту ў іх прыйдуць акадэмічныя ступені вышэйшай адукацыі бакалаўра і магістра.

Катэгорыя:Вышэйшая адукацыя
Катэгорыя:Навуковыя ступені і званні
Роланд Эмерых

**Роланд Эмерых** (, нар. 5 лістапада 1955) — амерыканскі , ,  і  нямецкага паходжання. Неаднаразовы лаўрэат фестываляў фантастычных фільмаў. Таксама намінант прэміі «Залатая маліна» 1997 і 1999 года.

## Фільмаграфія 
### Рэжысёр 
# 1979 — Францман
# 1984 — Уцёкі ў Сусвет
# 1985 — Уступаючы ў кантакт
# 1987 — Галівудскі монстар
# 1990 — Месяц 44
# 1992 — Універсальны салдат
# 1994 — Зорная брама
# 1996 — Дзень незалежнасці
# 1998 — Гадзіла
# 2000 — Патрыёт
# 2004 — Паслязаўтра
# 2008 — 10 000 гадоў да нашай эры
# 2009 — 2012
# 2011 — Ананім
#2013 — Штурм Белага дома
#2015 — Стоўнвал 
#2016 — Дзень незалежнасці:Адраджэнне
#2019 — Мідуэй
* Таксама, Эмерых выступаў як сцэнарыст і прадзюсар практычна ва ўсіх сваіх фільмах і некаторых іншых.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Неафіцыйны сайт
Гістарычны фільм

**Гістарычнае** ці **касцюмнае кіно** — жанр кінематографа, які адлюстроўвае пэўныя гістарычныя эпохі, падзеі і асоб мінулага. Адрозніваюць гісторыка-біяграфічныя фільмы пра рэальныя гістарычныя дзеячаў, якія ілюструюць іх жыццёвы шлях («Спартак», «Аляксандр Неўскі)», і гісторыка-прыгодніцкія фільмы пра выдуманых персанажаў мінулых гадоў, часцяком з вострасюжэтнай інтрыгай («Граф Монтэ-Крыста», фільмы пра Індыяну Джонса). Гістарычныя фільмы нярэдка з'яўляюцца экранізацыямі гістарычных раманаў. 

## Жанры 
Касцюмнае кіно нярэдка перасякаецца з жанрамі прыгодніцкага фільма і баявіка, бо часцей за ўсё прадметам фільма становяцца драматычныя і лёсавызначальныя падзеі, войны, перавароты і г. д. Па часе і характару дзеяння вылучаюць некалькі спецыфічных разнавіднасцяў гістарычнага фільма:
* **Батальнае кіно** — у савецкім кінематографе асабліва распаўсюджаны былі фільмы пра Другую сусветную вайну.
* **Пеплум** — высокабюджэтныя фільмы пра старажытны свет з пышнымі касцюмамі і дэкарацыямі, нярэдка з вялікімі масоўкамі. Жанр узнік у Італіі, аднак найвышэйшага росквіту дасягнуў у Галівудзе ў канцы 1950-х і пачатку 1960-х («Бен-Гур», «Спартак», «Клеапатра»).
* **Фільм плашча і шпагі** — касцюмнае кіно з дынамічным развіццём дзеяння і фехтавальнымі паядынкамі, часцяком — экранізацыі раманаў Дзюма або фільмы пра піратаў. На ролях адважных герояў і высакародных разбойнікаў спецыялізаваліся Дуглас Фэрбенкс, Эрал Флін, Жан Марэ, Міхаіл Баярскі.
* **Вестэрн** — жанр гісторыка-прыгодніцкага кіно, які нарадзіўся ў Амерыцы і дзеянне якога адбываецца на Дзікім Захадзе ў XIX стагоддзі. Пасля вестэрны, адаптаваныя пад нацыянальныя асаблівасці, сталі здымаць і ў іншых краінах (гл. спагеці-вестэрн, істэрн).
* **Цямбара** — японскае кіно пра самураяў, найбуйнейшым майстрам якога быў Акіра Курасава («Сем самураяў», «Трон у крыві»).
* **Уся** — кітайскае гісторыка-прыгодніцкае кіно з фантастычна ўвыдатненымі ўсходніх адзінаборстваў («Тыгр крадзецца, дракон стаіўся», «Дом лятаючых кінжалаў»).

## Гл. таксама 
* :Катэгорыя:Гістарычныя фільмы
* Спіс гістарычных фільмаў: Дагістарычныя часы
* Спіс гістарычных фільмаў: Умоўная Старажытнасць
* Спіс гістарычных фільмаў: Старажытны Егіпет
* Спіс гістарычных фільмаў: Старажытная Месапатамія
* Спіс гістарычных фільмаў: Старажытная Індыя
* Спіс гістарычных фільмаў: Старажытны Кітай
* Спіс гістарычных фільмаў: Старажытная Грэцыя
* Спіс гістарычных фільмаў: Старажытны Рым
* Спіс гістарычных фільмаў: Біблейская гісторыя
* Спіс гістарычных фільмаў: Евангельская і раннехрысціянская гісторыя
* Спіс гістарычных фільмаў: Легенды і міфы Старажытнасці
* Спіс гістарычных фільмаў: Сярэднявечча
* Спіс гістарычных фільмаў: Легенды і міфы Сярэднявечча
* Спіс гістарычных фільмаў: Эпоха Адраджэння
* Спіс гістарычных фільмаў: Новы час, XVII-XVIII стст.
* Спіс гістарычных фільмаў: Новы час, XIX ст.
* Спіс гістарычных фільмаў: Найноўшы час, XX ст.
* Спіс фільмаў пра Старажытны Рым
* Фільмы пра Другую сусветную вайну

## Спасылкі 
* КАТАЛОГ гістарычных фільмаў

Катэгорыя:Жанры кіно
*
Краснастаўскі павет

**Красныстаўскі павет** (, ) — адзін з 20 земскіх паветаў Люблінскага ваяводства Польшчы. Утвораны 1 студзеня 1999 г. у выніку адміністрацыйнай рэформы. Цэнтр павета — горад Красныстаў. Займае плошчу 1067,18 км². Насельніцтва 76 508 чалавек (на 2005 г.).

### Склад павета 
* горад: Красныстаў
* гарадскія гміны: Красныстаў
* сельскія гміны: Гміна Файслаўіце, Гміна Гожкуў, Гміна Ізбіца, Гміна Красныстаў, Гміна Краснічын, Гміна Лопеннік-Гурны, Гміна Руднік, Гміна Сенніца-Ружана, Гміна Жулкеўка.

* Дэмаграфія павета:

Насельніцтва павета прыведзена станам на 2005 год

## Літаратура 
* str. 641-644 (Krasnystaw), Tom IV (Kęs – Kutno), "Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich", w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego, 1880–1902 r.. 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка павета 
* Польскія афіцыйныя даныя аб колькасці насельніцтва 2006
Ванеса Рэдгрэйв

**Ванеса Рэдгрэйв** CBE (; нар. 30 студзеня 1937) — брытанская актрыса, лаўрэат прэміі «Оскар» 1978 года.

## Біяграфія 
### Кінакар’ера 
Ванеса Рэдгрэйв нарадзілася 30 студзеня 1937 года ў Лондане ў сям’і акцёра Майкла Рэдгрэйва і актрысы Рэйчэл Кемпсан.

У 1954 годзе паступіла ў школу музыкі і драмы *Central School of Speech and Drama*. Упершыню з’явілася на тэатральнай сцэне ў 1957 годзе разам з бацькам. З 1961 года яна выступае з Каралеўскай шэкспіраўскай трупай. У кіно Ванеса Рэдгрэйв стала вядомай пасля фільма «Морган: прыдатны выпадак для лячэння» (1966). Актрыса атрымала прэмію Канскага кінафестывалю, а таксама намінацыі на «Оскар», «Залаты глобус» і BAFTA.

Іншыя вядомыя карціны ранняга перыяду — «Фотапавелічэнне» Мікеланджэла Антаніёні (1966), «Айседора» (1968) — пра жыццё балярыны Айседоры Дункан, «Марыя — каралева Шатландыі» (1971).

У 1977 годзе Рэдгрэйв іграе разам з Джэйн Фондай у фільме «Джулія» рэжысёра Фрэда Цынемана. За гэту ролю яна была ганаравана прэміі «Оскар» у намінацыі «лепшая актрыса другога плану». У тым жа годзе яна прадзюсавала і агучвала дакументальны фільм «Палесцінец», у якім удзельнічала ў сцэне танца з аўтаматам Калашнікава. У сувязі з гэтым групоўка *Jewish Defense League* (якая фігуравала ў справаздачах ФБР як экстрэмісцкая і тэрарыстычная) арганізавала пікеты падчас цырымоніі ўручэнні прэміі. Глава гэтай арганізацыі вінаваціў Рэдгрэйв у падтрымцы палестынцаў. Нягледзячы на прысутнасць на вуліцы актывістаў JDL, Рэдгрэйв у сваёй правмове выступіла з асуджэннем усіх форм таталітарызму і сказала, што ні яе, ні Кінаакадэмію не запалохае «кучка сіянісцкіх хуліганаў, чые паводзіны абражаюць годнасць усіх яўрэяў». Яе выступ быў сустрэты «здзіўлена адкрытымі ротамі, воклічамі неўхвалення і воплескамі».

Пазней Рэдгрэйв выконвала ролі ў фільмах «Бостанцы» (1985) — намінацыі на «Оскар» і «Залаты глобус», «Говардс Энд» (1991) — намінацыя на «Оскар», «Місія невыканальная» (1996), «Уайльд» (1997), «Перапыненае жыццё» (1999). Рэдгрэйв працягвае іграць у кіно і тэатры.

### Асабістае жыццё 
Была замужам за рэжысёрам Тоні Рычардсанам у 1962—1967 гадах, шлюб з якім распаўся з-за захапленні апошняга французскай актрысай Жаннай Маро. Ад Рычардсана яна нарадзіла дзвюх дочак: Наташа Рычардсан (1963—2009) і Джоэлі Рычардсан, якія таксама сталі актрысамі. У Ванесы Рэдгрэйв ёсць сын ад Франка Нера, з якім яна здымалася ў «Камелоце». У 2006 годзе актрыса выйшла за Нера замуж. Вядомы раман Рэдгрэйв з акцёрам Цімаці Далтанам. Яе сястра Лін Рэдгрэйв і брат Корын Рэдгрэйв таксама былі акцёрамі, абодва сканалі ад рака ўвесну 2010 года.

## Фільмаграфія 
* (1993) «Верабей» — сястра Агата

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты Канскага кінафестывалю
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Катэгорыя:Трацкісты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Камандоры ордэна Брытанскай імперыі
Катэгорыя:Паслы добрай волі ЮНІСЕФ
Джэймі Кэмпбел Баўэр

**Джэймс Кэмпбел М. «Джэймі» Баўэр** (, нар. 22 лістапада 1988 года, Лондан, Вялікабрытанія) — англійскі , вядомы сваёй роляй *Энтані Хоўпа* у фільме Ціма Бёртана «Суіні Тод, дэман-цырульнік з Фліт-стрыт» і роляй *Кая* ў фільме «Змярканне. Сага. Маладзік».

## Біяграфія 
Джэймі Кэмпбел Баўэр нарадзіўся ў Лондане; Вучыўся ў прыватнай школе *Bedales School* у Хэмпшыры і быў членам *Нацыянальнага музычнага моладзевага тэатра* (National Youth Music Theatre). Джэймі добра спявае і з’яўляецца вакалістам у гурце «The Darling Buds». А ў 2009 зняўся ў ролі вампіра *Кая* з клана Вальтуры ў фільме «Змярканне. Сага. Маладзік». Таксама ў 2008 годзе іграў у серыяле «Зняволены» — амерыканскім рымейку аднайменнага англійскага серыяла 1960-х гадоў.

Здымаўся ў фільмах «Гары Потэр і Дарункі Смерці», дзе ён іграе маладога *Гелерта Грын-дэ-Вальда*, у будучыні — магутнага цёмнага чараўніка.

## Асабістае жыццё 
Сустракаўся з модным дызайнерам Зоі Грэм.

Напачатку 2010 стала вядома, што Джэймі ўжо паўгода сустракаецца з Боні Райт, з якой ён пазнаёміўся на адной з вечарынак і здымаецца разам у фільме «Гары Потэр і Дарункі Смерці». А ў сярэдзіне красавіка 2010 з’явіліся чуткі, што пара заручана і рыхтуецца да вяселля. На адкрыццё парку забаў 16 чэрвеня 2010 года «Чароўны свет Гары Потэра», Боні аспрэчыла гэтыя чуткі.

Праз год, у сярэдзіне красавіка 2011 года, Джэймі Кэмпбел Баўэр выпусціў заяву, што ён заручаны з Боні.

## Спасылкі 
* 
* *  
* Jamie Campbell Bower Source @ Jamie-Bower.com
Ксаўер Сэмюэл

**Ксаўер Сэмюэл** (; нар. , Гамільтан, Аўстралія) — аўстралійскі .

## Біяграфія 
Ксаўер Сэмюэл нарадзіўся 10 снежня 1983 года ў Гамільтане. Правёў дзяцінства ў Адэлаідзе, дзе ў 2001 годзе скончыў каледж, у апошні год навучання займаўся ў класе драматычнага мастацтва. Затым скончыў акцёрскае аддзяленне Універсітэта Фліндэрса ў Адэлаідзе (2005). Дэбютаваў на экране ў 2003 годзе ў тэлевізійным серыяле «Дочкі Маклеада». Набыў шырокую вядомасць дзякуючы ролі ў фільме «Змярканне. Сага. Зацьменне» (2010).

## Фільмаграфія 
* 2003 — Дочкі Маклеада, тэлесерыял / *McLeod’s Daughters* — *1 эпізод (Jokers to the Right)* — *Джэйсан*
* 2006 — 2:37 / *2:37* — *Тэа*
* 2006 — *Angela’s Decision* — *Уіл Цёрнер*
* 2007 — Верасень / *September* — *Эд Андэрсан*
* 2008 — Ньюкасл / *Newcastle* — *Фергус*
* 2008 — *Dream Life* (тэлестужка) — *Бойд*
* 2009 — Каханыя / *The Loved Ones* — *Брент Мітчэл*
* 2009 — Патапленне (кароткаметражны) / *Drowning* — *Дэн*
* 2010 — Грузавік / *Road Train* — *Маркус*
* 2010 — Змярканне. Сага. Зацьменне / *The Twilight Saga: Eclipse* — *Райлі*
* 2011 — Ананім / *Anonymous* — *Граф Саўтгемптан*
* 2012 — Вясельны разгром / *A Few Best Men*— *Дэвід*
* 2012 — Цунамі 3D

## Спасылкі 
*
Залатая маліна

**«Залатая маліна»** (), таксама «**Разі**» (**Razzie**, скарочана ад англ. **Razzie Award**) — прыдуманая ў 1980 годзе амерыканцам Джонам Уілсанам антыўзнагарода, якая адзначае горшыя акцёрскія працы, сцэнарый, рэжысуру, кінапесню і фільм года. Разглядаецца як дадатак да прэміі «Оскар» — па традыцыі намінанты «Залатой маліны» абвяшчаюцца за дзень да абвяшчэння оскараўскіх намінантаў, лаўрэаты — за дзень да лаўрэатаў «Оскара».

Назва паходзіць ад англійскага жаргоннага выслоўя (to) blow raspberry (tongue) — фыркнуть ў знак насмешкі над кім-небудзь або чым-небудзь.

Разі прысуджаецца па выніках галасавання членаў так званага Фонду «Залатая маліна» (Golden Raspberry Award Foundation, GRAF). У фонд уваходзяць больш за 500 ананімных членаў з 12 краін, галасаванне адбываецца па пошце. Прызам з’яўляецца пластмасавая ягада маліны, пакрытая залатой фарбай з пульверызатара. Кожны прыз каштуе менш 5 долараў, уключаючы падатак з продажаў (8 % у Каліфорніі).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт прэміі «Залатая маліна»
* 


Катэгорыя:Кінапрэміі ЗША
Катэгорыя:Жартоўныя прэміі
Лаўрэнцій Кентэрберыйскі

**Лаўрэнцій Кентэрберыйскі** (, VI стагоддзе — , Кентэрберы) — другі архібіскуп Кентэрберыйскі з 604 па 619 год. Быў удзельнікам «Грыгарыянскай місіі» 595 года, арганізаванай Папам Рыгорам I з мэтай звароту англасаксаў паўднёвай Брытаніі ў хрысціянства.

У сан архібіскупа Лаўрэнцій быў пасвечаны сваім папярэднікам, Аўгусцінам Кентэрберыйскім, з мэтай забяспечыць спарадкаваную перадачу паўнамоцтваў архібіскупа. Падчас свайго кіравання Лаўрэнцій беспаспяхова спрабуе згладзіць рознагалоссі паміж брытанскай і рымскай каталіцкай царквой. Акрамя таго, пасля смерці караля Этэльберта I у 616 годзе, яго спадчыннік пакінуў царкву і распаўсюджванне хрысціянства сярод англасаксаў фактычна спынілася. Лаўрэнцій памёр 2 лютага 619 года і пасля смерці быў кананізаваны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў VI стагоддзі
Катэгорыя:Багасловы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бенедыкцінцы
Катэгорыя:Англіканскія святыя
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Асобы, чыя дата нараджэння не вызначана
Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы VII стагоддзя
Уладзімір Кузьмін

**Уладзімір Кузьмін**:
* Уладзімір Барысавіч Кузьмін (нар. 1955) — расійскі рок-музыкант, мультыінструменталіст, спявак, аўтар песень
* Уладзімір Артуравіч Кузьмін (нар. 1959) — беларускі архітэктар