Юрыдычны факультэт БДУ

**Юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта** — структурнае падраздзяленне Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, якое рыхтуе спецыялістаў у галіне правазнаўства, паліталогіі, эканамічнага права.

Дэкан факультэта — кандыдат юрыдычных навук, дацэнт Андрэй Віктаравіч Шыдлоўскі (з 2021 года).

## Гістарычная даведка 
Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, які быў заснаваны ў 1921 годзе, складаўся з трох факультэтаў: грамадскіх навук, рабочага і медыцынскага.

Студэнты факультэта грамадскіх навук (ФГН) навучаліся на 4 аддзяленнях: прававым, эканамічным, этнолага-лінгвістычным, грамадска-педагагічным. Заняткі на прававым аддзяленні пачаліся 30 верасня 1921 года і першым дэканам факультэта грамадскіх навук стаў гісторык, прафесар Усевалад Макаравіч Ігнатоўскі.

Пасля рэарганізацыі БДУ ў 1922 годзе і выдзялення педагагічнага факультэта на ФГН засталося два аддзяленні: эканамічнае і прававое. Факультэт грамадскіх навук у той час узначаліў Саламон Захаравіч Кацэнбоген — прафесар-сацыёлаг.

У 1925 годзе СНК БССР пастанаўляе адкрыць у БДУ факультэт права і гаспадаркі, які ставараецца на базе эканамічнага і прававога аддзяленняў факультэта грамадскіх навук.

З 1930 года факультэт стаў называцца факультэтам савецкага права і будаўніцтва, а 7 ліпеня 1931 года быў рэарганізаваны ў асобны Інстытут савецкага будаўніцтва і права, які падпарадкоўваўся непасрэдна ЦВК БССР. Тэрмін навучання скараціўся да трох гадоў. У 1932 годзе рэарганізацыя працягваецца і ўтвараецца Беларускі дзяржаўны юрыдычны інстытут, які быў перададзены ў распараджэнне Наркамата юстыцыі БССР.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны і акупацыі тэрыторыі Беларусі інстытут часова прыпыніў сваю дзейнасць. Прафесарска-выкладчыцкі склад і студэнты інстытута прымалі актыўны ўдзел у барацьбе з фашызмам.

20 верасня 1944 года Саўнаркам БССР прыняў пастанову «Аб узнаўленні дзейнасці Беларускага юрыдычнага інстытута». Узначаліў Інстытут Іосіф Сямёнавіч Андрэйчык. З 1945 года Інстытут зноў атрымаў магчымасць рыхтаваць навукова-педагагічныя кадры праз аспірантуру. Інстытутам ужо кіраваў Гаўрыіл Аляксеевіч Павецьеў.

У 1954 годзе Беларускі юрыдычны інстытут рэарганізоўваецца ў юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (загад Міністэрства вышэйшай адукацыі СССР № 1048 ад 07.10.1954). У хуткім часе ён пераяджае ва універсітэцкі гарадок. Дэканам новаўтворанага юрыдычнага факультэта стаў Яўгеній Міхайлавіч Семярыхін (1914—1963). У 1955—1956 гг. навучальным годзе на факультэце навучаецца 305, а праз 10 гадоў (у 1966) — ужо 1275 студэнтаў. З 1956 года факультэт узначаліў Васіль Аляксандравіч Дарогін. У 1957—1961 гадах размяшчаўся доме № 1 БДУ.

У 1964 годзе дэканам быў абраны Іларыён Мефольдавіч Ігнаценка, у 1965 годзе — Васіль Адамавіч Шкурко.

У 1973 годзе дэканам факультэта быў абраны Васіль Фёдаравіч Чыгір. На пра канцы 1970-х гадоў факультэт часова пераяджае ў будынак на вул. Маскоўскай, 17. З 1983 года дэканам факультэта працаваў Валерый Гур’евіч Ціхіня.

Новы этап развіцця ўніверсітэцкай юрыдычнай навукі быў звязаны з карэннай рэарганізацыяй усяго грамадска-палітычнага ладу і абвяшчэннем Дэкларацыі аб суверэнітэце БССР 1990 года. У рэфарматарскі час з 1989 года факультэт узначальваў Валерый Мікалаевіч Гадуноў. У Рэспубліцы Беларусь пачаўся працэс дэмакратызацыі грамадства і фарміравання якасна новай прававой сістэмы, у якім прынялі актыўны ўдзел вучоныя юрыдычнага факультэта.

Дэканам юрыдычнага факультэта ў 2002—2020 гадах з’яўляўся Сяргей Аляксандравіч Балашэнка.

30 жніўня 2005 года факультэт вярнуўся ва ўніверсітэцкі гарадок БДУ ў новы будынак па адрасе: вул. Ленінградская, 8.

Юрыдычны факультэт БДУ няўхільна развіваецца: адкрываюцца новыя спецыяльнасці і спецыялізацыі, уводзяцца актуальныя спецкурсы; выкладчыкі абараняюць кандыдацкія і доктарскія дысертацыі, выдаюць манаграфіі, падручнікі і вучэбныя дапаможнікі, чытаюць лекцыі ў замежных універсітэтах; студэнты перамагаюць ва Рэспубліканскай алімпіядзе па правазнаўству і рэспубліканскіх конкурсах навуковых работ, прымаюць удзел у навукова-практычных канферэнцыях, займаюць прызавыя месцы на Алімпійскіх гульнях, чэмпіянатах свету і Еўропы.

## Колькасць выкладчыкаў 
Вучэбны працэс на факультэце забяспечваюць амаль 30 дактароў навук, прафесараў, больш 150 кандыдатаў навук, дацэнтаў. Прафесарска-выкладчыцкі састаў факультэта прадстаўлены высокакваліфікаванымі спецыялістамі, лепшымі правазнаўцамі. Сярод іх выдатныя тэарэтыкі, вопытныя практычныя работнікі, кіраўнікі вышэйшых дзяржаўных устаноў. За выдатныя поспехі ў навуковай і педагагічнай дзейнасці шэрагу работнікаў факультэта прысуджаны ганаровыя званні «Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь», «Заслужаны работнік вышэйшай школы Рэспублікі Беларусь», «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь», прэміі БДУ імя У. І. Пічэты.

## Факультэт сёння 
На факультэце навучаецца больш за тры тысячы студэнтаў, магістрантаў і аспірантаў з усіх рэгіёнаў Беларусі і іншых краін. На першай ступені навучанне вядзецца па трох спецыяльнасцях: правазнаўства, выпускнікам якога прысвойваецца кваліфікацыя «юрыст»; паліталогія — кваліфікацыя «палітолаг» і эканамічнае права — кваліфікацыя «юрыст з веданнем эканомікі». Падрыхтоўка магістраў ажыццяўляецца па праграмах: «Юрыспрудэнцыя», «Прававое забеспячэнне публічнай улады», «Прававое рэгуляванне знешнеэканамічнай дзейнасці», «Пракурорскія-следчая дзейнасць», «Прававое забеспячэнне альтэрнатыўных спосабаў урэгулявання канфліктаў і спрэчак», «Паліталогія»). На факультэце маецца аспірантура і дактарантура.

У працэсе вучобы студэнтам прапаноўваецца дзесяць спецыалізацый, якія прадугледжваюць паглыбленае вывучэнне асобных дысцыплін. У лік важнейшых вучэбных дысцыплін факультэта ўваходзяць: агульная тэорыя права, канстытуцыйнае права, адміністрацыйнае права, грамадзянскае права, гаспадарчае права, крымінальнае права, крымінальна-выканаўчае права, працоўнае права, фінансавае права, грамадзянскі працэс, крымінальны працэс, экалагічнае права, міжнароднае публічнае права, міжнароднае прыватнае права, крыміналістыка і інш.

Па стане на 30 верасня 2017 года:

* навучальны працэс забяспечваюць 11 кафедраў, 6 навучальных лабараторый і 2 навучальныя кабінеты;
* колькасць прафесарска-выкладчыцкага складу (як штатныя, так і сумяшчальнікі) — 253 чалавекі (доктара навук — 27, кандыдаты навук — 153, без ступені — 73);
* на юрыдычным факультэце навучаецца 2674 студэнта (1296 студэнтаў дзённай формы навучання, 1222 студэнта завочнай формы навучання (307 з іх атрымліваюць другую вышэйшую адукацыю) і 156 магістрантаў;
* на факультэце 82 аспіранта і 30 суіскальнікаў вучонай ступені кандыдата навук, 2 дактаранты і 19 суіскальнікаў вучонай ступені доктара навук.

Практычныя навыкі студэнты набываюць на семінарскіх занятках, вучэбных і вытворчых практыках, у Юрыдычнай клініцы.
На юрыдычным факультэце створаны ўсе ўмовы для вучэбнай, навуковай і творчай дзейнасці студэнтаў. Арганізаваны навуковыя гурткі, праводзяцца студэнцкія навуковыя канферэнцыі, конкурсы навуковых прац, створана і працуе студэнцкая навукова-даследчая лабараторыя. Факультэт аснашчаны сучаснымі тэхнічнымі сродкамі навучання.

Пры падрыхтоўцы да заняткаў, залікаў і экзаменаў студэнты маюць магчымасць атрымаць поўную інфармацыю па кожнай вучэбнай дысцыпліне на сайце факультэта, які па наведванню знаходзіцца на першых радках рэйтынгу ў раздзеле «Навука і адукацыя». Фонд факультэцкай бібліятэкі налічвае звыш 200 тысяч выданняў. Кожны год праводзіцца Дзень факультэта. На базе музея правазнаўства працуе гістарычна-патрыятычны цэнтр «Памяць».

Юрыдычны факультэт з’яўляецца асноўным звяном створанай у БДУ сістэмы бесперапыннай падрыхтоўкі юрыдычных кадраў, якая забяспечвае атрыманне сярэдняй спецыяльнай юрыдычнай адукацыі ў Юрыдычным каледжы БДУ, вышэйшай юрыдычнай адукацыі — на юрыдычным факультэце БДУ і павышэнне кваліфікацыі і перападрыхтоўку юрыдычных кадраў — у Інстытуце перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі суддзяў, работнікаў пракуратуры, судоў і ўстаноў юстыцыі БДУ.

Юрыдычны факультэт БДУ забяспечвае падрыхтоўку прафесіяналаў-юрыстаў, здольных паспяхова вырашаць сучасныя задачы, якія стаяць перад дзяржавай і грамадствам, працуюць у сваёй краіне і за яе межамі. Выпускнікі факультэта ўносяць значны ўклад у развіццё ўсіх сфер грамадства, працуюць у прадстаўнічых і выканаўчых органах улады, судовай сістэме, праваахоўных органах, адвакатуры, на прадпрыемствах, займаюцца навуковай дзейнасцю. Сярод выпускнікоў факультэта — міністры, дэпутаты Нацыянальнага сходу, кіраўнікі ўстаноў і арганізацый. Выпускнікі факультэта ўзначальваюць Канстытуцыйны і Вярхоўны суды, Міністэрства юстыцыі, Генеральную пракуратуру Рэспублікі Беларусь.

## Кафедры 
На факультэце працуюць 11 кафедр:
* кафедра крыміналістыкі
* кафедра экалагічнага і аграрнага права
* кафедра канстытуцыйнага права
* кафедра крымінальнага працэса і пракурорскага нагляду
* кафедра грамадзянскага працэса і працоўнага права
* кафедра грамадзянскага права
* кафедра крымінальнага права
* кафедра тэорыі і гісторыі дзяржавы і права
* кафедра паліталогіі
* кафедра фінансавага права і прававога рэгулявання гаспадарчай дзейнасці
* дзяржаўнага кіравання

## Музей юрыдычнага факультэта 
Факультэт таскама мае свой музей, адкрыты ў 1986 годзе. Яго экспазіцыя прысвечана гісторыі Юрыдычнага факультэта, якая раскрываецца ў храналагічнай паслядоўнасці.

## Дэканы 
* Яўгеній Міхайлавіч Семярыхін (1954—1955)
* Яўгеній Міхайлавіч Семярыхін (1958—1959)
* Васіль Аляксандравіч Дарогін (1959—1964)
* Іларыён Мяфодзьевіч Ігнаценка (1964—1965)
* Васіль Адамавіч Шкурко (1965—1972)
* Васіль Фёдаравіч Чыгір (1973—1983)
* Валерый Гур’евіч Ціхіня (1983-?)
* Валерый Мікалаевіч Гадуноў (1989—2002)
* Сяргей Аляксандравіч Балашэнка (2002—2020)
* Таццяна Мікалаеўна Міхалёва (2020—2021)
* Андрэй Віктаравіч Шыдлоўскі (з 2021)

## Выбітныя выпускнікі 
* Алег Аляксандравіч Бажэлка
* Генадзь Мікалаевіч Варанцоў
* Рыгор Аляксеевіч Васілевіч
* Віктар Рыгоравіч Галаванаў
* Іосіф Іосіфавіч Жыновіч
* Віктар Сяргеевіч Камянкоў
* Аляксандр Уладзіміравіч Канюк
* Пётр Пятровіч Міклашэвіч
* Валянцін Алегавіч Сукала

## Літаратура 
* Юрыдычны факультэт. Гісторыя. Сучаснасць. Імёны / рэдкал. : С. А. Балашэнка, А. В. Шыдлоўскі [і інш.]. — Мінск: БДУ, 2015. — 263 с.
* Юрыдычны факультэт. 90 гадоў / рэдкал. : С. А. Балашэнка, Т. А. Чарвякова [і інш.]. — Мінск: БДУ, 2015. — 87 с.
* Балашэнка С. А. Станаўленне і развіццё прававой школы Беларускага дзяржаўнага універсітэта // Веснік БДУ. Серыя 3: Гіст. Філас. Псіхал. Паліт. Сацыял. Экан. Права. — 2006. — № 3. — Стар. 118—127.
* Максимова Л. П. Alma mater юристов Беларуси: История и современность юридического факультета Белорусского государственного университета. — Мн.: Изд-во «Право и экономика», 2001. — 171 с.
* А. Мінаўка. Беларускі Дзяржаўны Універсітэт: Агульнае мовазнаўства. Мн., 1999.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Юрыдычнага факультэта БДУ

Катэгорыя:Юрыдычныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:1925 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1925 годзе

БДУ