open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пётр Аляксандравіч Пархомчык

**Пётр Аляксандравіч Пархомчык** (, Мінск) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Міністр прамысловасці Рэспублікі Беларусь (2020—2022), Намеснік Прэм’ер-міністра Беларусі (2022—2022), старшыня Брэсцкага аблвыканкама (з 2024 года).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 жніўня 1957 года ў Мінску.

Працоўную дзейнасць пачаў у 1974 годзе свідравальшчыкам на МТЗ. У 1975—1977 гадах праходзіў тэрміновую ваенную службу ў 5-й брыгадзе спецназа ў Мар’інай Горцы. Скончыў Беларускі інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

26 гадоў адпрацаваў на закрытым прадпрыемстве, якое знаходзілася на тэрыторыі МТЗ. Яно выпускала прадукцыю для ваенна-прамысловага комплексу. Там ён прайшоў шлях ад рабочага да дырэктара гэтай спецвытворчасці.

16 жніўня 2022 года прызначаны Намеснікам Прэм’ер-міністра Беларусі.

12 жнізня 2024 года прызначаны старшынёй Брэсцкага аблвыканкама.

## Асабістае жыццё 
Жанаты, мае дачку і сына,
* медаль «За працоўныя заслугі»,
* ордэн Айчыны III ступені,
* ордэн «Зорка садружнасці».

Катэгорыя:Міністры прамысловасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускі аўтамабільны завод
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання
Катэгорыя:Намеснікі прэм’ер-міністраў Беларусі
Палькавіцы

**Палькавіцы** () — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, за 440 км на захад ад Варшавы і за 120 км на паўночны захад ад Уроцлава. Адміністрацыйны цэнтр Палькавіцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Палькавіцы. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 23,74 км². Насельніцтва 22,5 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Кібуна (прыпыначны пункт)

**Кібуна** () — прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Хар’юмаа. Знаходзіцца ў вёсцы Кібуна на лініі Талін — Хаапсалу.

## Гісторыя 
Прыпыначны пункт адкрыты ў 2005 годзе. Гэта першы прыпыначны пункт, пабудаваны ў Эстоніі пасля аднаўлення незалежнасці.

Цікава, што яшчэ да вайны мясцовыя сяляне будавалі платформу ў Кібуне па ўласнай ініцыятыве і за свой кошт, але паколькі яна не адпавядала эстонскім стандартам чыгункі, яе не ўвялі ў эксплуатацыю.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Вазалема (станцыя)

**Вазалема** () — станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Хар’юмаа. Знаходзіцца ў пасёлку Вазалема на лініі Талін — Хаапсалу.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Салецкі раён

**Салецкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і скасаванае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Наўгародскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сальцы. У сакавіку 2020 года Салецкі муніцыпальны раён ператвораны ў муніцыпальную акругу, усе сельскія і гарадское паселішча скасаваныя.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на захадзе Наўгародскай вобласці. На поўначы ён мяжуе з Шымскім, на ўсходзе — з Валатоўскім раёнамі Наўгародскай вобласці, на захадзе з Порхаўскім раёнам Пскоўскай вобласці, а на паўднёвым захадзе з Дноўскім раёнам Пскоўскай вобласці. Плошча — 1422,1 км². Асноўныя рэкі — Шалонь з прытокамі Сітня, Калошка і інш.

Катэгорыя:Раёны Наўгародскай вобласці
Чарнобыльскі форум

**Чарнобыльскі форум** — назва групы ўстаноў ААН, якая была заснавана ў лютым 2003 года Міжнародным агенцтвам па атамнай энергіі ў Вене, для навуковай ацэнкі наступстваў для здароўя і экалагічных наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

## Удзельнікі 
У форуме ўдзельнічае 8 устаноў ААН:
* Міжнароднае агенцтва па атамнай энергіі
* Харчовая і сельскагаспадарчая арганізацыя ААН
* Упраўленне па каардынацыі гуманітарных пытанняў
* Праграма развіцця ААН
* Праграма ААН па навакольным асяроддзі
* Навуковы камітэт ААН па ўздзеянні атамнай радыяцыі
* Сусветная арганізацыя аховы здароўя
* Сусветны банк
Таксама з форумам супрацоўнічаюць урады Беларусі, Украіны, Расіі.

## Спасылкі 
* Chernobyl Forum page on the IAEA website 
* Chernobyl Forum report «Chernobyl’s legacy: Health, Environmental and Socio-Economic Impacts»

Катэгорыя:Чарнобыльская катастрофа
Катэгорыя:Арганізацыя Аб’яднаных Нацый
Катэгорыя:Міжнародныя экалагічныя арганізацыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2003 годзе
Chalara

**Chalara** — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1844 годзе.

## Класіфікацыя 
Род *Chalara* налічвае 141 від:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Rabenhorst, L. 1844. Deutschlands Kryptogamenflora. 1:1-614 — P.38

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Аскаміцэты
Ігар Уладзіміравіч Луцкі

**Ігар Уладзіміравіч Луцкі** (нар. , Столін) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Міністр інфармацыі Рэспублікі Беларусь (2020—2021), намеснік кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2021–2024), кіраўнік АНТ з 2024. Фігурант Чорнага спісу ЕС, санкцыйных спісаў шэрагу іншых краін.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 31 кастрычніка 1972 года ў горадзе Столін Брэсцкай вобласці.  

Скончыў у 1994 годзе факультэт радыёфізікі БДУ, у 2000 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце.

У 1995—2000 гадах працаваў спецыялістам першай катэгорыі, вядучым спецыялістам, галоўным спецыялістам, начальнікам аддзела праектавання і адміністрацыі баз даных Міністэрства па кіраванні дзяржаўнай маёмасцю і прыватызацыі, у 2000—2002 гадах — саветнік-кансультант, намеснік загадчыка аддзела інфарматыкі і аргтэхнікі канцылярыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, у 2002—2004 гадах працаваў загадчыкам аддзела інфарматыкі і аргтэхнікі галоўнага ўпраўлення дакументацыйнага забеспячэння і інфармацыйных тэхналогій апарату Савета Федэрацыі Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.

У 2004—2006 гадах быў намеснікам генеральнага дырэктара БелТА, у 2006—2008 гадах — дырэктар прыватнага ўнітарнага прадпрыемства «Новага радыё» Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, у 2008—2014 гадах — першы намеснік генеральнага дырэктара БелТА.

У 2014—2018 гадах — першы намеснік Міністра інфармацыі Рэспублікі Беларусь, у 2018—2020 гадах узначальваў тэлеканал «Сталічнае тэлебачанне».

З 4 чэрвеня 2020 года па 5 красавіка 2021 года быў Міністрам інфармацыі Рэспублікі Беларусь.

5 красавіка 2021 года прызначаны намеснікам кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

У чэрвені 2022 года Луцкі распавёў пра свой асабісты ўклад у закрыццё інтэрнэт-партала TUT.BY і ўхваліў прызнанне партала экстрэмісцкай арганізацыяй.

Выбраны ў 2024 годзе членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі 8-га склікання ад Брэсцкай вобласці (вылучаны ад Столінскага раёна і горада Пінска). Член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльным развіцці.

Член Беларускага прафсаюза работнікаў дзяржаўных і іншых устаноў, рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Белая Русь». 26 студзеня 2021 года да снежаньскага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя. 18 лютага 2021 года Вялікабрытанія, 22 сакавіка Швейцарыя, 21 чэрвеня Канада увялі санкцыі адносна Луцкага.

## Узнагароды 
Мае падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі» (6 студзеня 2012), ганаровымі граматамі Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь і Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы 

## Спасылкі 
* Профіль Ігара Луцкага на сайце Савета Рэспублікі

Катэгорыя:Намеснікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міністры інфармацыі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Супрацоўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі і аўтары СТБ
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Катэгорыя:Выпускнікі факультэта радыёфізікі і камп’ютарных тэхналогій БДУ
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Катэгорыя:Агульнанацыянальнае тэлебачанне
Кейла (станцыя)

**Кейла** () — вузлавая станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Хар’юмаа. Знаходзіцца ў горадзе Кейла на лініі Талін — Хаапсалу, з адгалінаваннем да станцыі . На станцыі ажыцяўляецца рэгулярны пасажырскі і грузавы рух.

## Гісторыя 
Чыгуначная лінія была адкрыта 24 верасня (па новаму стылю 5 лістапада) 1870 года.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Факультэт камп’ютарнага праектавання БДУІР

**Факультэт камп’ютарнага праектавання БДУІР (ФКП БДУІР)** — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі.

Гісторыя факультэта пачынаецца з 1973 года, калі з радыётэхнічнага факультэта Мінскага радыётэхнічнага інстытута быў выдзелены канструктарска-тэхналагічны факультэт. У 1996 годзе факультэт быў перайменаваны ў факультэт камп’ютарнага праектавання.

## Склад факультэта 
Факультэт мае ў сваім складзе наступныя кафедры:
* Замежных моў
* Інжынернай і камп'ютарнай графікі
* Інжынернай псіхалогіі і эрганомікі
* Праектавання інфармацыйна-камп’ютэрных сістэм
* Электроннай тэхнікі і тэхналогіі

## Дэканы 
* Валянцін Уладзіміравіч Мураўёў (1975—1979)
* Аляксандр Аляксандравіч Хмыль (1995–2000)
* Леанід Міхайлавіч Лынькоў (2000-2003)
* Анатоль Мікалаевіч Осіпаў (2003—2005)
* Артур Уладзіміравіч Буднік (2005-2006)
* Сяргей Канстанцінавіч Дзік (2006-2014)
* Дзмітрый Віктаравіч Ліхачэўскі (з 2014)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ФКП БДУІР 

Катэгорыя:1973 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1973 годзе
Мяндзыхуд

**Мяндзыхуд** () — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 400 км на захад ад Варшавы і за 80 км на захад ад Познані. Адміністрацыйны цэнтр Мендзыходскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Мяндзыхуд. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 6,98 км². Насельніцтва 10,7 тыс. чалавек.

## Спасылкі
89 км (блок-пост)

**89 км** () — блок-пост Эстонскай чыгункі ў павеце Хар’юмаа. Знаходзіцца на лініі Талін — Хаапсалу, паміж прыпыначнымі пунктамі  і .

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Урда (прыпыначны пункт)

**Урда** () — прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Хар’юмаа. Знаходзіцца ў пасёлку Лаагры на лініі Талін — Хаапсалу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Прыборабудаўнічы факультэт БНТУ

**Прыборабудаўнічы факультэт БНТУ (ПБФ БНТУ)** — адзін з факультэтаў Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Развіццё аптычнай прамысловасці ў БССР зрабіла неабходным падрыхтоўваць ў рэспубліцы інжынерных кадраў для прыборабудавання. У 1976 годзе ў Беларускім політэхнічным інстытуце быў створаны оптыка-механічны факультэт. У сувязі з далейшым пашырэннем пераліку запатрабаваных прыборабудаўнічых спецыяльнасцей у 1978 годзе быў адкрыты інжынерна-фізічны факультэт. У 1984 годзе оптыка-механічны і інжынерна-фізічны факультэты былі аб’яднаны ў адзін — інжынерна-фізічны, які ў наступным годзе быў перайменаваны ў прыборабудаўнічы факультэт.

## Склад факультэта 
Факультэт мае ў сваім складзе наступныя кафедры:
* Інжынерная матэматыка
* Інфармацыйна-вымяральная тэхніка і тэхналогіі
* Канструяванне і вытворчасць прыбораў
* Лазерная тэхніка і тэхналогія
* Мікра- і нанатэхніка
* Стандартызацыя, метралогія і інфармацыйныя сістэмы
* Эксперыментальная і тэарэтычная фізіка

## Дэканы 
* Аляксандр Міхайлавіч Малярэвіч (2010-?)
* Аляксандр Іванавіч Свістун (з 2017)

## Спасылкі 
* Прыборабудаўнічы факультэт БНТУ  на сайце БНТУ

Катэгорыя:1976 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1976 годзе
Лаагры (прыпыначны пункт)

**Лаагры** () — прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі. Знаходзіцца ў мікрараёне Лаагры Таліна на лініі Талін — Хаапсалу.

Катэгорыя:Транспарт Таліна
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Пяэскюла (станцыя)

**Пяэскюла** (, да 1919 года — ) — станцыя Эстонскай чыгункі. Знаходзіцца ў горадзе Талін на лініі Талін — Хаапсалу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Транспарт Таліна
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Руслан Віктаравіч Пархамовіч

**Руслан Віктаравіч Пархамовіч** (нар. , ) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Міністр архітэктуры і будаўніцтва з 4 чэрвеня 2020 года па 4 лютага 2025 года. З 10 сакавіка 2025 — памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектар па Гомельскай вобласці.

## Біяграфія 
У 2002 годзе скончыў Магілёўскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва, бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт», у 2011 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «дзяржаўнае і мясцовае кіраванне». Працаваў дырэктарам адкрытага акцыянернага таварыства «Магілёўскі домабудаўнічы камбінат». З сакавіка 2018 года — намеснік старшыні Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта.

4 чэрвеня 2020 года прызначаны міністрам архітэктуры і будаўніцтва Беларусі. 4 лютага 2025 пазбаўлены пасады. 10 сакавіка 2025 прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектарам па Гомельскай вобласці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міністры архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 28-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Магілёўскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Гомельскай вобласці
Хвойнінскі раён

**Хвойнінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і скасаванае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Наўгародскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — рабочы пасёлак Хвойная. У сакавіку 2020 года Хвойнінскі муніцыпальны раён ператвораны ў муніцыпальную акругу, усе сельскія і гарадское паселішча скасаваныя.

## Геаграфія 
Плошча — 3 186,06 км². Раён размешчаны на паўночным усходзе Наўгародскай вобласці. Мяжуе на ўсходзе з Чагадошчанскім раёнам Валагодскай вобласці; на поўдні (з захаду на ўсход) — з раёнамі Наўгародскай вобласці: Баравіцкім, Машанскім, Пястоўскім, на захадзе (з поўначы на поўдзень): з Баксітагорскім раёнам Ленінградскай вобласці і Любыцінскім раёнам Наўгародскай вобласці.

Катэгорыя:Раёны Наўгародскай вобласці
Пяэскюла (маторвагоннае дэпо)

**Дэпо Пяэскюла** () — маторвагоннае дэпо эстонскіх чыгунак, якое належыць кампаніі Elron.

## Гісторыя 
Дэпо адкрыта ў 1962 годзе для абслугоўвання прыгарадных электрацягнікоў, якія курсуюць у прыгарадзе Таліна. Да 1991 года з’яўлялася філіялам дэпо Талін-Коплі (закрытае ў 2003 годзе).

У 1997 годзе пасля рэарганізацыі чыгуначнай кампаніі EVR дэпо адышло да кампаніі Elektriraudtee, што абслугоўвала перавозкі электрацягнікамі ў прыгарадзе Таліна.

З 1 студзеня 2014 года кампанія Edelaraudtee спыніла працу на лініях унутры краіны, усе маршруты былі перададзеныя кампаніі Elron. Усе цягнікі кампаніі (дызельныя і электрацягнікі) абслугоўваюцца ў дэпо Пяэскюла.

У цяперашні час дэпо абслугоўвае цягнікі усіх ўнутрыэстонскіх пасажырскіх ліній. Да перадачы Elron ўсіх ліній ўнутры краіны і закупкі новых цягнікоў дэпо абслугоўвала выключна электрацягніка кампаніі Elektriraudtee, якія курсавалі па электрыфікаванай лініях (Талін — Палдыскі, Талін — Аэгвійду і інш.). Раней у дэпо меліся і дызельныя цягнікі Д1, але яны былі перададзеныя ў дэпо Талін-Вяйкэ, дзе былі спісаныя ў 2008 годзе.

Катэгорыя:Чыгуначны транспарт Эстоніі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Таліна
Катэгорыя:Транспарт Таліна
Забор’е (курганны могільнік)

**Забор’е ** — курганны могільнік каля вёскі Забор’е Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Курганны могільнік-1 
Знаходзіцца за 0,8 км на паўночны захад ад вёскі. 40 курганоў добрай захаванасці, вышынёй 0,8-3,2 м, дыяметрам 5-12 м. Вядомы з канца XIX стагоддзя. У 1974 годзе Г. В. Штыхаў раскапаў 1 курган. Знойдзены шкілет, арыентаваны галавой на захад, жалезны нож, віты бронзавы бранзалет з завязанымі канцамі, ганчарны гаршчок. У 1981 годзе абследавала Л. У. Дучыц. Датуецца XX стагоддзем, належаў крывічам.

Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі АН БССР.

## Курганны могільнік-2 
Знаходзіцца за 1 км на паўночны захад ад дарогі ў в. Юзухава, ва ўрочышчы Зялёнка. 28 курганоў вышынёй 0,8-3,2 м, дыяметрам 5-12 м. Абследаваў у 1972 годзе М. А. Ткачоў. Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8-13.
* Глыбоцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 224—239.

Катэгорыя:Забор’е (Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Залессе (курганны могільнік)

**Забор’е ** — курганны могільнік каля вёскі Залессе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца каля ўезду ў вёску з боку в. Зубкі, абапал дарогі, у хвойніку.

## Апісанне 
5 насыпаў добрай захаванасці, вышынёю 1-1,5 м, дыяметрам 6-10 м. Выявіў у канцы XIX стагоддзя Ф. В. Пакроўскі, даследавалі ў 1938 годзе А. Цэгак-Галубовіч і У. Галубовіч, абследаваў у 1972 годзе М. А. Ткачоў, у 1981 годзе Л. У. Дучыц. Знойдзены бронзавыя кольцы, пярсцёнкі, бранзалеты, жалезныя нажы і інш. Належаў усходнім славянам.

Матэрыялы раскопак 1938 года захоўваюцца ў Гісторыка-этнаграфічным музеі Літоўскай Рэспублікі.

## Літаратура 
* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8-13.
* Глыбоцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 224—239.

Катэгорыя:Залессе (Залескі сельсавет, Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Невідзімкі (раман)

**Невідзімкі** () — раман Чака Паланіка, які быў выдадзены ў 1999 годзе.

## Сюжэт 
Шэнан Макфарленд — былая топ-мадэль, кар’ера якой была ўміг перакрэслена выстралам з пісталета, які знявечыў ёй палову твару. Цяпер яна невідзімка — чалавек, які хавае свой твар за вэлюмам. Утрох разам са сваім былым хлопцам Манусам і прыгажуняй-сяброўкай Брэндзі галоўная гераіня займаецца махлярствам, дзякуючы якому заўсёды мае доступ да розных наркотыкаў і болесуцішальным. Жыццё каціцца па нахільнай, але яшчэ не час з ёй развітвацца, бо Шэнан павінна адпомсціць усім, з-за каго яна пакутуе.

Катэгорыя:Кнігі 1999 года
Катэгорыя:Раманы на англійскай мове
Катэгорыя:Чак Паланік
Ярвэ (станцыя)

**Ярвэ** () — станцыя Эстонскай чыгункі. Знаходзіцца ў горадзе Талін на лініі Талін — Хаапсалу.

У 1999 годзе будынак вакзала быў уключаны ў спіс нацыянальных культурных помнікаў.

Катэгорыя:Транспарт Таліна
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Лілекюла (прыпыначны пункт)

**Лілекюла** () — прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі. Знаходзіцца ў горадзе Талін на лініі Талін — Хаапсалу.

Прыпыначны пункт быў адкрыты для руху ў 1928–1929 гадах. Першапачаткова называўся Амерыка, які пазней быў перайменаваны па вёсцы Лілекюла. Будынкам вакзала быў драўляны дом са сціплай архітэктурай, ён быў знесены ў канцы 1997 года.

Катэгорыя:Транспарт Таліна
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Ян Вуйцік

**Ян Ву́йцік** (; 1913, Растоў-на-Доне — 2009) — польскі паэт і пісьменнік эміграцыі, званы «бардам Палесся»; журналіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1913 годзе ў Растове (Расійская імперыя). У 1921 годзе сям’я пераехала ў Польшчу. Вучыўся ў пружанскай гімназіі імя Адама Міцкевіча, Артылерыйскай акадэміі афіцэраў рэзерву.

У 1939 годзе служыў на фронце афіцэрам артылерыі. Пасля капітуляцыі Варшавы трапіў у нямецкі палон і рэшту вайны правёў у лагеры для ваеннапалонных.

Пасля сканчэння вайны жыў у брытанскай акупацыйнай зоне. У 1949 годзе эміграваў у Порту-Алегры (Бразілія). Браў актыўны ўдзел у жыцці польскай эміграцыі, пісаў артыкулы ў мясцовую прэсу і польскі эміграцыйны часопіс «Kultura» ў Парыжы, вёў штотыднёвую радыёперадачу.

У 1961 годзе з сям’ёй эміграваў у ЗША, жыў у Нью-Брытэне (штат Канектыкут). Працаваў на вытворчасці, браў удзел у дзейнасці польскіх арганізацый (Haller Post Polish Army Veterans, Choir Polonia Paderewski, Solidarity International, Radio «Solidarnosc», Polish American Congress). Пісаў эсэ і артыкулы ў розныя польскія часопісы Польшчы і ЗША (вышэйпамянёная «Kultura», «Listy do Polakow», «Gwiazda Polarna»).

Па смерці Францішка Ляхоцкага перадаў яго кнігі польскаму аддзелу бібліятэкі ў Нью-Брытэне.

У 1996 годзе быў вылучаны на званне Чалавека года ад Польска-амерыканскага кангрэса Канектыкута.

## Творчасць 
Выдаў аўтабіяграфічную кнігу «Nad pięcioma rzekami» (), якая складаецца з трох частак. У «Дон — рака першая» аўтар звяртаецца да дзіцячых гадоў. Другая частка — «Мухавец — рака другая» — апавядае пра жыццё ў міжваенную дваццацігодку.

Пісаў таксама вершы пра родную Пружаншчыну і Палессе.

Радыёрэпартажы Вуйціка былі выдадзены ва ўніверсітэце Цэнтральнага Канектыкута ў 1993 годзе пад назвай «Drodzy sluchacze» ().

## Узнагароды 
* Кавалерскі крыж ордэна Заслуг перад Рэспублікай Польшча (1995)
* ; Хартфард, Люблін, 2009)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Біяграфія   на старонцы бібліятэкі ўніверсітэта Цэнтральнага Канектыкута

Катэгорыя:Ваенныя Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Журналісты Польшчы
Катэгорыя:Эмігранты з Польшчы
Катэгорыя:Імігранты Бразіліі
Катэгорыя:Імігранты ЗША
Катэгорыя:Палякі ў ЗША
Катэгорыя:Навучэнцы гімназіі імя Адама Міцкевіча (Пружаны)
Нійтвялья (прыпыначны пункт)

**Нійтвялья** () — прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Хар’юмаа. Знаходзіцца ў вёсцы Нійтвялья на лініі Кейла — Палдыскі.

У 2010 годзе заменена пасажырская платформа на сучасную.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Клоага (станцыя)

**Клоага** () — станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Хар’юмаа. Знаходзіцца ў пасёлку Клоага на лініі Кейла — Палдыскі.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Латыгаль (гарадзішча)

**Латыгаль** — археалагічны помнік у вёсцы Латыгаль Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 0,25 км на поўдзень ад вёскі, злева ад дарогі.

## Апісанне 
Займае дзесяціметровы пагорак памерам 60×50 м. Валы адсутнічаюць, паўночны схіл штучна падрэзаны, астатнія пакатыя. Паўночны і заходні схілы зараслі бярэзнікам. Абследавалі ў 1938—1939 гадах А. Цэгак-Галубовіч і У. Галубовіч, у 1972 годзе М. А. Ткачоў, у 1981 годзе Л. У. Дучыц. У культурным пласце 0,2-0,3 м знойдзена ляпная кераміка. Адносіцца да ранняга жалезнага веку.

Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі АН БССР.

## Літаратура 
* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8-13.
* Глыбоцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 224—239.

Катэгорыя:Гарадзішчы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Латыгаль (Глыбоцкі раён)
Валга (станцыя)

**Валга** (, *да 1918* — ) — вузлавая станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіцца ў горадзе Валга на лініі Рыга — Пскоў.

## Гісторыя 
Будаўніцтва чыгуначнай лініі Рыга-Пскоў пачалося ў 1886 годзе, а 22 ліпеня 1889 года быў адкрыты рэгулярны пасажырскі і грузавы рух. Адлегласць ад Пскова да Рыгі склала 287 верстаў (306 км). Адгалінаванне Валга — Тарту таксама стала часткай гэтай чыгуначнай лініі. Пазней была ўсталявана сувязь з прыватнымі вузкакалейнымі чыгуначнымі лініямі да Алуксне-Гульбені-Пявіняса (з 1903 года) і Руджыена-Пярну (з 1906 года). Такім чынам, Валга стаў станцыяй чыгуначнага вузла.

Першы будынак вакзала Валга — гэта аднапавярховы будынак з чырвонай цэглы, які быў узарваны ў Другой сусветнай вайне падчас бамбаванняў горада 1944 года. У 1949 годзе быў пабудаваны вялікі атынкаваны мурны будынак з высокай вежай у напышлівым сталінскім стылі барока.

Станцыя была адрамантавана ў 2013 годзе, адкрылася 22 снежня.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Ратсімяэ (прыпыначны пункт)

**Ратсімяэ** () — былы прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіўся ля вёскі Кааг’ярвэ на лініі Рыга — Пскоў.

Пасажырскі рух на пункце спыніўся да 2001 года, зараз на лініі працуюць грузавыя цягнікі.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Палдыскі (станцыя)

**Палдыскі** (або *Балтыйскі*; ) — тупіковая станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Хар’юмаа. Знаходзіцца ў горадзе Палдыскі на лініі Кейла — Палдыскі.

## Гісторыя 
Ідэя чыгункі, якая злучае сталіцу Расійскай імперыі Санкт-Пецярбург з незамерзальнымі портамі Балтыйскага мора, нарадзілася ў сярэдзіне XIX стагоддзя.

11 лістапада 1868 года Балтыйская чыгуначная кампанія ў асобе Аляксандра фон дэр Палена атрымала саступку ад Расійскай імперыі на будаўніцтва чыгункі ад Балтыйскага порта праз Рэвель да Гатчыны на ўскраіне Санкт-Пецярбурга. Будаўнічыя работы пачаліся ў 1869 годзе адначасова і з Балтыйскага порта, і з Гатчыны. Ужо ў 1869 годзе будаўніцтва чыгункі дасягнула Рэвеля, а 24 кастрычніка 1870 года чыгунка была ўрачыста адкрыта на станцыі Нарва.

У савецкія часы, калі порт Палдыскі разам з усім паўвостравам Пакры стаў важнай ваенна-марской базай і памежным пастам СССР, пасажырскі рух у Палдыскі быў абмежаваны. Першапачаткова пасажыраў правазілі да станцыі Палдыскі, але з 1967 года на чыгуначным прыпынку Лаокюла быў пабудаваны пункт пропуску і ў закрытую ваенную зону маглі ўвайсці толькі асобы, якія маюць адпаведны пропуск.

З аднаўленнем незалежнасці Эстоніі ў 1991 годзе і адыходам расійскіх войскаў у 1992 годзе пасажырскі пункт пропуску быў закрыты, а пасажырскі рух аднавіўся пад грамадзянскім кантролем.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Карула (станцыя)

**Карула** () — станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіцца ў вёсцы Вяхеру на лініі Рыга — Пскоў.

Пасажырскія цягнікі на станцыі спыняліся да 2001 года, зараз на лініі працуюць грузавыя цягнікі.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Туулемяэ (прыпыначны пункт)

**Тулемяэ** () — былы прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіўся ля вёсак Корыярвэ і Валціна на лініі Рыга — Пскоў.

Пасажырскія цягнікі на прыпынку спыняліся да 2001 года, зараз на лініі працуюць толькі грузавыя цягнікі.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Clonostachys

**Clonostachys** — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1839 годзе.

## Класіфікацыя 
Род *Clonostachys* налічвае 78 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Corda, A.C.J. 1839. Pracht — Flora. Europaeischer Schimmel-Bildungen. — P.31

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Гіпакрэяльныя
Нарушова (курганны могільнік)

**Нарушова** — курганны могільнік каля вёскі Нарушова Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 0,8 км на ўсход ад вёскі, на доўгай высокай градзе.

## Апісанне 
17 насыпаў вышынёй 0,8-1,3 м, дыяметрам 6-10 м. Адзін курган за 200 м на ўсход ад асноўнага могільніка. Выявіў Ф. В. Пакроўскі ў канцы XIX стагоддзя. У 1938 годзе А. Цэгак-Галубовіч і У. Галубовіч раскапалі насып, пад якім на грунце знойдзены 3 шкілеты. Абследавала ў 1981 годзе Л. У. Дучыц. Належыць полацкім крывічам, датуецца XI-XII стагоддзямі.

## Літаратура 
* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8-13.
* Глыбоцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 224—239.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарушова (Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Запруддзе (археалагічны помнік)

**Запруддзе** — археалагічны помнік каля вёскі Запруддзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Гарадзішча і селішча адносяцца да ранняга жалезнага веку. Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі АН БССР.

## Гарадзішча 
Знаходзіцца за 1 км на паўночны захад ад вёскі, на высокім пагорку. Пляцоўка памерам 40×50 м з боку поля ўмацавана валам, які цяпер моцна аплыў. Даследавалі ў 1956 годзе Л. В. Аляксееў, у 1972 годзе М. А. Ткачоў, у 1981 годзе Л. У. Дучыц. Культурны пласт у агаленнях 0,8-0,9 м. Знойдзены ляпная кераміка, косці жывёл і шлакі.

## Селішча 
Знаходзіцца з усходу каля асновы гарадзішча. Плошча 0,5 га. Абследавалі ў 1972 годзе М. А. Ткачоў, у 1981 годзе Л. У. Дучыц. Культурны пласт да 0,3 м. Знойдзена ляпная кераміка.

## Літаратура 
* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8-13.
* Глыбоцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 224—239.

Катэгорыя:Запруддзе (Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Гарадзішчы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Селішчы Глыбоцкага раёна
Антсла (станцыя)

**Антсла** () — станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Вырумаа. Знаходзіцца ў горадзе Антсла на лініі Рыга — Пскоў.

Рух пасажырскіх цягнікоў на станцыі спыніўся да 2001 года, зараз на лініі ў асноўным працуюць грузавыя цягнікі.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Падгаі (гарадзішча)

**Падгаі** — археалагічны помнік каля вёскі Падгаі Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 0,5 км на ўсход ад вёскі, на левым беразе рэчкі Аржаніца.

## Апісанне 
Мясцовая назва Гарадок. Займае паўночную частку марэннай грады, якая ўпіраецца ў раку. Памер выцягнутай з поўдня на поўнач пляцоўкі 90×30 м, вышыня над поймай 6-7 м. З усходу ўмацавана валам (ніжэй за пляцоўку) вышынёй 2 м, даўжынёй каля 30 м і ровам глыбінёй 2 м, шырынёй 7 м. З паўночнага боку гарадзішча — рэшткі вала вышынёю да 0,5-0,7 м і 2 тэрасападобныя выступы, якія абрываюцца рэчкай.

Выявіў у 1967 годзе Г. В. Штыхаў, даследаваў у 1973 годзе М. А. Ткачоў, у 1981 годлзе Л. У. Дучыц. Культурны пласт у паўднёвай частцы пляцоўкі 1,1 м. Знойдзены кавалкі ляпной керамікі, попел і вуголле. Адносіцца да ранняга жалезнага веку.

Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі АН БССР.

## Літаратура 
* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8-13.
* Глыбоцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 224—239.

Катэгорыя:Гарадзішчы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Падгаі (Глыбоцкі раён)
Зарубіна (археалагічны помнік)

**Зарубіна** — археалагічны помнік каля вёскі Зарубіна Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Гарадзішча 
Знаходзіцца за 0,9 км на поўнач ад вёскі, за мастом цераз раку Аржаніца, на яе левым забалочаным беразе. Займае пагорак даўжынёй 80 м і шырынёй 35-40 м. Вышыня над поймай да 7 м. Валы не прасочваюцца. Выявіў у 1972 годзе М. А. Ткачоў, абследавала ў 1981 годзе Л. У. Дучыц. Культурны пласт у цэнтры пляцоўкі да 0,3 м, па краях — да 0,6-0,7 м, на паўднёвым краі ссунуўся на схіл гарадзішча і часткова на луг. Знойдзены фрагменты ляпной керамікі, перапаленыя косці жывёл і попел. Датуецца раннім жалезным векам.

Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі АН БССР.

## Курганныя могільнікі 
### Курганны могільнік-1 
Знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі, справа ад дарогі, у хвойніку. Два насыпы вышынёй 1,3 м, дыяметрам да 10 м. Вядомы з канца XIX стагоддзя. Абследаваў у 1972 годзе М. А. Ткачоў. Раскопкі не праводзіліся.

### Курганны могільнік-2 
Знаходзіцца за 0,4 км на поўнач ад вёскі. Тры курганы дыяметрам 10 м, вышынёй 1,3 м. Вядомы з канца XIX стагоддзя. Абследаваў у 1972 годзе М. А. Ткачоў. Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8-13.
* Глыбоцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 224—239.

Катэгорыя:Зарубіна (Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Гарадзішчы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Глыбоцкага раёна
Мосар (курганны могільнік)

**Мосар** — курганны могільнік каля вёскі Мосар Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі, за 0,5 км на поўдзень ад возера Мосарскае, у лесе.

## Апісанне 
Датуецца X — пачаткам XI стагоддзя.

Захавалася 10 насыпаў вышынёй 0,5—1,2 м, дыяметрам 6—8 м. Выявіў і даследаваў у канцы XVIII стагоддзя В. Мінліх, які раскапаў 6 насыпаў. Матэрыялы яго даследаванняў захоўваюцца ў Эрмітажы ў Санкт-Пецярбургу.

Пахавальны абрад — трупапалажэнне. Знойдзены бронзавыя бразготкі, рэшткі скураных папружак. Абследавала ў 1981 годзе Л. У. Дучыц.

Шматлікія археалагічныя знаходкі і курганны могільнік сведчаць пра тое, што Мосар з’яўляецца адным з найбольш старажытных паселішчаў у раёне.

## Літаратура 
* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8-13.
*  — С. 235.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мосар
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Джэхром

**Джэхром** () — горад на поўдні Ірана, у астане Фарс. Адміністрацыйны цэнтр шахрэстана Джэхром.

## Насельніцтва 
Паводле даных перапісу, на 2016 год насельніцтва складала 141 634 чалавек; у нацыянальным складзе пераважаюць персы, у канфесійным — мусульмане-шыіты.

## Спасылкі 
* Fars Cultural Heritage Organization 

Катэгорыя:Гарады Ірана
Зінаіда Сямёнаўна Даўгяла

**Зінаіда Сямёнаўна Даўгяла** (, г.п. Лёзна, Віцебская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1960 годзе. З 1960 г. — архітэктар, старшы архітэктар у Віцебскграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года. Пражывала ў Віцебску.

## Творчасць 
]]
 ]]
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генпланы Полацка, Наваполацка (1964), Новалукомля (1970), праекты забудовы мікрараёнаў у Наваполацку (1965—1968), Новалукомлі (1963-72), гасцініца «Віцебск» (1973), 14-павярховы жылы дом па Маскоўскім праспекце (1977), рэканструкцыя вул. Леніна (1973) у Віцебску.

## Узнагароды 
1-я прэмія на рэспубліканскім конкурсе за праект забудовы Цэнтральнага раёна Віцебска (1970).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Архітэктары Полацка
Катэгорыя:Архітэктары Наваполацка
Катэгорыя:Архітэктары Новалукомля
Служба бяспекі (Трэці рэйх)

**Слу́жба бяспе́кі рэйхсфю́рара СС** (; скарочана  ад SicherheitsDienst, ) — орган выведкі і контрвыведкі ў Трэцім рэйху і на акупаванавых Германіяй землях падчас Другой сусветнай вайны. Заснаваная ў 1931 годзе як спецслужба НСДАП і атрадаў СС. З 1939 года падпарадкавалася Галоўнаму ўпраўленню імперскай бяспекі (РСХА). Нясе адказнасць за шматлікія злачынствы, выкарыстоўвалася для барацьбы з палітычнымі праціўнікамі і запалохвання насельніцтва. Вонкавыя падраздзяленні займаліся шпіянажам і патаемнымі аперацыямі. Штаб-кватэра СД знаходзілася ў Берліне на Вільгельмштрасэ (Берлін) ў Палацы прынца Альбрэхта.

Катэгорыя:Спецслужбы Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Аператыўныя службы
Катэгорыя:1931 год у Германіі
Хузары (прыпыначны пункт)

**Хузары** () — былы прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіўся ў вёсцы Хузары на лініі Рыга — Пскоў.

Пасажырскія цягнікі на прыпынку спыняліся да 2001 года, зараз на лініі ў асноўным працуюць грузавыя цягнікі.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Піўза (станцыя)

**Піўза** () — станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіцца ў вёсцы Піўза на лініі Рыга — Пскоў.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Ніна Рыгораўна Далгіх

**Ніна Рыгораўна Далгіх** (, с. Алень-Калодзезь, Варонежская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 г. Пражывала ў Мінску.

Скончыла ў 1960 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. Працавала ў Прамэнергапраекце, Белкамунпраекце, з 1974 года —  галоўны архітэктар праектаў у БелНДІдзіпрасельбудзе. 

## Творчасць 
Асноўныя працы: Гродзенская і Магілёўская ЦЭЦ з галоўным адміністрацыйным і лабараторнымі карпусамі (1965—1968, з С. Л. Казаком, Л. А. Кітаевай),  (1969), школа ў в. Вязынка (1970), серыя тыпавых блок-секцый і інтэрнаты для будаўніцтва на сяле (1975—1980), сядзібныя дамы і гаспадарчыя пабудовы (1977—1979, з П. С. Рудзікам, А. А. Фамінавай), серыя эксперыментальных 1-, 2-павярховых жылых дамоў для індывідуальнага будаўніцтва (1979—1981), забудова квартала жылымі дамамі з блок-секцый у Салігорску (1977—1980), інтэрнаты на 50 і 100 месцаў для рабочых і службоўцаў (1985—1986, з Н. Ф. Корчык).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Баброўскі раён

**Бабро́ўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Баброў.

## Геаграфія 
Баброўскі раён мяжуе з Панінскім, Аннінскім, Талаўскім, Бутурлінаўскім, Паўлаўскім, Ліскінскім і Кашырскім раёнамі. Плошча раёна складае 2233,04 км².

## Гісторыя 
Баброўскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 
* Баброўскі раён   / Варонежскі гід

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Паніна (Варонежская вобласць)

**Па́ніна** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Панінскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 6129 чалавек (2017). Размяшчаецца за 65 км на ўсход да Варонежа. Маецца чыгуначная станцыя.

## Спасылкі 
* Пасёлак гарадскога тыпу ў базе даных Расіі

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Варонежскай вобласці
Кашырскі раён (Варонежская вобласць)

**Кашы́рскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Кашырскае.

## Геаграфія 
Кашырскі раён мяжуе з Наваусманскім, Панінскім, Баброўскім, Ліскінскім, Астрагожскім і Хахольскім раёнамі, а таксама з Варонежам і Новаваронежам. Плошча раёна складае 1060,20 км².

## Гісторыя 
Кашырскі раён быў утвораны 24 сакавіка 1977 года ў адпаведнасці з пастановай Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР.

## Эканоміка 
Вытворчасць сельскагаспадарчай прадукцыі з’яўляецца асноўнай галіной эканомікі раёна. Галоўнымі вытворцамі жывёлагадоўчай і раслінаводчай прадукцыі з’яўляюцца сельскагаспадарчыя арганізацыі. Сялянскія фермерскія гаспадаркі вырабляюць у асноўным прадукцыю раслінаводства, як сланечнік, збожжавыя, у меншай ступені цукровыя буракі.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  
* Кашырскі раён   / Варонежскі гід

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Рап’ёўка (Варонежская вобласць)

**Рап’ёўка** () — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Рап’ёўскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 5448 чалавек (2015). Размяшчаецца на беразе ракі Патудань (прыток Дона) за 100 км на паўднёвы захад ад Варонежа. 

Заснаванае ў 1757 годзе перасяленцамі з тэрыторыі сучаснай Украіны. У ХІХ стагоддзі сяло Рап’ёўка было ў складзе Рап’ёўскай воласці Каратояцкага павета Варонежскай губерні.

## Спасылкі 
* Сяло ў базе даных Расіі

Катэгорыя:Населеныя пункты Варонежскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1670 годзе
Ліскінскі раён

**Лі́скінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Ліскі.

## Геаграфія 
Ліскінскі раён мяжуе з Кашырскім, Баброўскім, Паўлаўскі, Каменскім і Астрагожскім раёнамі. Плошча раёна складае 1950 км².

## Гісторыя 
Ліскінскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР. 13 чэрвеня 1934 года раён увайшоў у склад Варонежскай вобласці.

## Транспарт 
На тэрыторыі раёна размешчаны прадпрыемствы чыгуначнага і рачнога транспарту.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Талаўскі раён

**Та́лаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтры Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Талавая.

## Геаграфія 
Талаўскі раён мяжуе з Аннінскім, Новахапёрскім, Бутурлінаўскім і Баброўскім раёнамі. Плошча раёна складае 1870 км².

## Гісторыя 
Раён быў утвораны 14 мая 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

## Эканоміка 
Сельская гаспадарка з’яўляецца вядучай галіной эканомікі раёна, асновай папаўнення бюджэту.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 
* Талаўскі раён   / Варонежскі гід

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Верхнемамонскі раён

**Верхнемамо́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Верхні Мамон.

## Геаграфія 
Верхнемамонскі раён мяжуе з Паўлаўскім, Калачэеўскім, Петрапаўлаўскім, Багучарскім і Расашанскім раёнамі. Плошча раёна складае 1350 км².

## Гісторыя 
Верхнемамонскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР. З 1934 года знаходзіцца ў складзе Варонежскай вобласці.

## Эканоміка 
Вядучай галіной эканомікі раёна з’яўляецца сельская гаспадарка. Плошча сельскагаспадарчых угоддзяў складае 93 тыс. га. Асноўнымі вытворцамі раслінаводчай і жывёлагадоўчай прадукцыі з’яўляюцца сельскагаспадарчыя арганізацыі, як калгасы і сялянска-фермерскія гаспадаркі.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 
* Верхнемамонскі раён   / Варонежскі гід

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Кандык

**Канды́к, эрытроніум** (*Erythronium*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя цыбульныя расліны. Цыбуліна мае яйцападобна-цыліндрычную форму. Сцябло прамое. Лісце (іх 2) простае, суцэльнае, завостранае, з гладкім краем і клінападобнае каля асновы. Кветкі з пяццю пялёсткамі, ружовага, пурпуровага, белага або жоўтага колеру, часцей за ўсё па адной на верхавінцы сцябла. Плод — каробачка.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Эфемероіды ва ўмераных зонах горных лясоў Еўразіі і Паўночнай Амерыкі. Любяць зацененыя месцы.

## Віды 
Паводле сайта The Plant List род налічвае 29 відаў. Сярод іх:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Гаспадарчае значэнне 
Дэкаратыўныя расліны. Цыбуліны некаторых відаў выкарыстоўваюць у ежу.

## Літаратура 
*  — С. 472.

## Спасылкі 
* 
* Erythronium // ИАС «ООПТ России»
* 
* Erythronium // The Plant List
* Genus: *Erythronium* L. // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy)

Катэгорыя:Лілейныя
Катэгорыя:Расліны гор
Глазуноўскі раён

**Глазуноўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Арлоўскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Глазуноўка.

## Геаграфія 
Глазуноўскі раён мяжуе з Свярдлоўскім, Малаархангельскім, Траснянскім і Кромскім раёнамі, а таксама з Курскай вобласцю. Плошча раёна складае 580,89 км².

## Гісторыя 
Глазуноўскі раён быў утвораны 18 студзеня 1935 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР у складзе Курскай вобласці. 13 ліпеня 1944 года раён быў перададзены ў склад Арлоўскай вобласці.

Катэгорыя:Раёны Арлоўскай вобласці
Навасёлкаўскі сельсавет (Дзяржынскі раён)

**Навасё́лкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзяржынскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Навасёлкі.

Утвораны 23 сакавіка 1932 года ў складзе Койданаўскага нацыянальнага польскага раёна БССР. З 29 чэрвеня 1932 года ў складзе Дзяржынскага раёна. З 31 ліпеня 1937 года ў складзе Мінскага раёна. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. З 4 лютага 1939 года ў складзе Дзяржынскага раёна. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дзяржынскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1932 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Койдула (станцыя)

**Койдула** () — вузлавая памежная станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіцца ў вёсцы Койдула на лініі Рыга — Пскоў.

Станцыя пабудавана ў 2011 годзе як вузлавая, для злучэння ліній Койдула — Валга і Койдула — Тарту на тэрыторыі Эстоніі, бо да гэтага лініі схадзіліся на тэрыторыі Расіі, на станцыі Пячоры-Пскоўскія. На станцыі ажыцяўляецца памежны і мытны кантроль.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Ніжнядзевіцкі раён

**Ніжнядзе́віцкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Ніжнядзевіцк.

## Геаграфія 
Ніжнядзевіцкі раён мяжуе з Семілуцкім, Хахольскім і Рап’ёўскім раёнамі, а таксама Курскай і Белгародскай абласцямі. Плошча раёна складае 1240 км².

## Гісторыя 
Ніжнядзевіцкі раён быў утвораны ў 1928 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР. У 1963 годзе быў скасаваны і аб’яднаны з Хахольскім раёнам, аднак 12 студзеня 1965 года адноўлены.

## Эканоміка 
Вызначальнай галіной раёна з’яўляецца сельская гаспадарка. Плошча сельгасугоддзяў складае 94 тыс. га. Ралля займае 71,2 тыс. га. У структуры пасяўных плошчаў збожжавыя займаюць 53 % ад агульнай плошчы раллі.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  
* Ніжнядзевіцкі раён   / Варонежскі гід

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Верхняхаўскі раён

**Верхняха́ўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Верхняя Хава.

## Геаграфія 
Верхняхаўскі раён мяжуе з Эрцільскім, Панінскім, Наваусманскім і Рамонскім раёнамі, а таксама Ліпецкай вобласцю. Плошча раёна складае 1255 км².

## Гісторыя 
Верхняхаўскі раён быў утвораны 12 студзеня 1965 года ў адпаведнасці з пастановай Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР.

## Эканоміка 
Вядучай галіной эканомікі раёна з’яўляецца сельская гаспадарка. Прамысловасць раёна прадстаўлена ў асноўным перапрацоўчымі прадпрыемствамі.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 
* Верхняхаўскі раён   / Варонежскі гід

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Пячоры-Пскоўскія

**Пячоры-Пскоўская** () — станцыя Санкт-Пецярбург — Віцебскага рэгіёна Акцябрскай чыгункі ў Пскоўскай вобласці. Знаходзіцца ў горадзе Пячоры на лініі Рыга — Пскоў.

Станцыя з’яўляецца памежнай.

## Гісторыя 
Станцыя Пячоры-Пскоўскія ўзнікла ў перыяд будаўніцтва дарогі Пскоў — Рыга ў маі 1888 года і размешчана за 3 км ад раённага цэнтра Пячоры. У раскладзе 1897 года праходзіць на 44 вярсце. Пасля Грамадзянскай вайны да 1940 года станцыя Петсеры ў складзе чыгунак Эстоніі.

З 1940 года да мінімум 1945 года з перапынкам у 1941—1944 гадах станцыя Петсеры ў складзе Эстонскай чыгункі, у 1948 годзе ўжо стыкавая станцыя Ленінградскай чыгункі з Эстонскай.

У гады нямецкай акупацыі 1941—1944 гадоў называлася Petschur — Petseri. Падчас акупацыі была пабудавана чыгунка Пячоры — Кудупэ.

Пасажырскі рух па станцыі цалкам адсутнічае, як далёкі (з канца 1990-х гадоў), так і прыгарадны (з ліпеня 2014 года).

З 3 жніўня 2019 года адноўлены прыгарадныя зносіны праз падаўжэнне маршруту цягніка «Ластаўка», які ідзе з Санкт-Пецярбурга ў Пскоў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Станцыі Акцябрскай чыгункі
Наваусманскі раён

**Навау́сманскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Новая Усмань.

## Геаграфія 
Наваусманскі раён мяжуе з Рамонскім, Верхняхаўскім, Кашырскім і Панінскім раёнамі, а таксама Варонежам. Плошча раёна складае 1320 км².

## Гісторыя 
Наваусманскі раён быў утвораны 18 верасня 1929 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР. 13 чэрвеня 1934 года раён увайшоў у склад Варонежскай вобласці.

## Насельніцтва 
Раён актыўна далучаецца да субурбанізацыйных працэсаў фарміравання Варонежскай агламерацыі. Яго насельніцтва хутка расце, у тым ліку за кошт міграцыйнага прыросту.

## Эканоміка 
У раёне развіта сельская гаспадарка, якая спецыялізуецца на вытворчасці і вырошчванні збожжа, цукровых буракоў, сланечніка, рапсу, соі, гародніны і садавіны паводле прагрэсіўных тэхналогій.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  
* Наваусманскі раён   / Варонежскі гід

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Рамонскі раён

**Рамо́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — рабочы пасёлак Рамонь.

## Геаграфія 
Рамонскі раён мяжуе з Наваусманскім і Семілуцкім раёнамі, а таксама з Ліпецкай вобласцю і Варонежам. Плошча раёна складае 1300 км².

## Гісторыя 
Рамонскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 года ў складзе Цэнтральна-Чарназёмнай вобласці РСФСР. Пасля яе падзелу ў 1934 годзе раён застаўся ў складзе Варонежскай вобласці.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 
* Рамонскі раён   / Варонежскі гід

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці