Рух 30 верасня

**Рух 30 верасня** (, таксама вядомая пад скарочанымі назвамі ,  (ад  — *Рух 30 верасня*) — арганізацыя, што складалася з пракамуністычна настроеных афіцэраў Нацыянальнай арміі Інданезіі, пад кіраўніцтвам якой у Інданезіі была здзейснена няўдалая спроба дзяржаўнага перавароту ў ноч з 30 верасня на 1 кастрычніка 1965 года. Мяцежнікамі было арганізавана забойства шасцярых генералаў — членаў Генеральнага штаба інданезійскага арміі; ім атрымалася захапіць джакарцкую радыёстанцыю, якая перадала паведамленне пра зрушэнне прэзідэнта Сукарна і пераходзе ўсёй поўнасці ўлады да Рэвалюцыйнага савета. Аднак да 2 кастрычніка мяцеж быў цалкам прыгнечаны.

## Пачатак мяцяжу. Забойства мяцежнікамі шасцярых членаў вышэйшага ваеннага кіраўніцтва 
1 кастрычніка 1965 года ў 3:15 сем падраздзяленняў інданезійскай арміі, кіраваных «Рухам 30 верасня», у тым ліку  (, ),  (, была раскватаравана ў Цэнтральнай Яве) і  (, была раскватаравана ва Усходняй Яве), скіраваліся на грузавіках і аўтобусах да ваеннай авіябазы  (). Мяцежнікамі былі забіты шэсць генералаў — членаў інданезійскага Генштаба. Трое з іх (міністр абароны і вярхоўны галоўнакамандуючы генерал-лейтэнант Ахмад Яні, генерал-маёр Мас Тыртадарма Хар'ёна і брыгадны генерал Дональд Панджаітан) былі забіты ў сваіх дамах пры спробе выкраданні, яшчэ траіх (генерал-маёр Супрапта, генерал-маёр Сісвонда Пармон і брыгадны генерал Сутоя Сісваміхарджа) атрымалася захапіць жывымі.

Мяцежнікам не атрымалася выкрасці міністра-каардынатара па пытаннях абароны і бяспекі, начальніка штаба арміі генерал-лейтэнанта Абдула Харыса Насутыёна, якому атрымалася атуліцца ў садзе пасольства Ірака. Заміж Насутыёна быў па абмыле захоплены і забіты яго ад'ютант, старэйшы лейтэнант П'ер Тэндеан; пяцігадовая старэйшая дачка Насутыёна, Адэ Ірма Сур'яні () была паранена і памерла 6 кастрычніка. Выкрадзеныя генералы і целы іх мёртвых калег прывезлі ў прадмесце Джакарты  ( — даслоўна *кракадзілавая яма*), недалёка ад авіябазы Халім, дзе ўсе выкрадзеныя былі парасстрэльваны, а іх целы, разам з целамі раней забітых, скінуты ў яму.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* *Victor M. Fic.* (2005). Anatomy of the Jakarta Coup: 1 October 1965: The Collusion with China which destroyed the Army Command, President Sukarno and the Communist Party of Indonesia. Jakarta: Yayasan Obor Indonesia. ISBN 978-979-461-554-6
* *John Hughes.* (2002), The End of Sukarno — A Coup that Misfired: A Purge that Ran Wild, Archipelago Press, ISBN 981-4068-65-9
* *Paul Lashmar, James Oliver.* MI6 Spread Lies To Put Killer In Power // The Independent, 16 April 2000
* *Paul Lashmar, James Oliver.* How we destroyed Sukarno // The Independent, 6 December 2000
* 
* *Nugroho Notosusanto & Ismail Saleh.* (1968) The Coup Attempt of the «30 September Movement» in Indonesia, P.T. Pembimbing Masa-Djakarta. 
* *Dedi Rafadi & Hudaya Latuconsina.* (1997) Pelajaran Sejarah untuk SMU Kelas 3 (History for 3rd Grade High School), Erlangga Jakarta. ISBN 979-411-252-6
* *M. C. Ricklefs.* (1982) A History of Modern Indonesia, MacMillan. ISBN 0-333-24380-3
* *John Roosa.* (2006). Pretext for Mass Murder: The September&nbsp;30th Movement & Suharto’s Coup D'État in Indonesia. Madison: University of Wisconsin Press. ISBN 978-0-299-22034-1
* *Peter Dale Scott.* (1985) The United States and the Overthrow of Sukarno. Pacific Affairs 58, pp 239–164
* Sekretariat Negara Republik Indonesia (1975) 30 Tahun Indonesia Merdeka: Jilid 3 (1965—1973) (30 Years of Indonesian Independence: Volume 3 (1965—1973)
* Sekretariat Negara Republik Indonesia (1994) Gerakan 30 September Pemberontakan Partai Komunis Indonesia: Latar Belakang, Aksi dan Penumpasannya (The 30 September Movement/Communist Party of Indoneisa: Bankgrounds, Actions and its Annihilation) ISBN 979-083-002-5
* *Ulf Sundhaussen.* (1982) The Road to Power: Indonesian Military Politics 1945—1967, Oxford University Press. ISBN 019 582521-7
* *W. F. Wertheim.* (1970) Suharto and the Untung Coup — the Missing Link, Journal of Contemporary Asia I No. 1 pp 50–57

Катэгорыя:Гісторыя Інданезіі