open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Баі за вышыні (1967)

**Баі за вышыні** () — бітва паміж марской пяхотай ЗША і паўночнав’етнамскай арміяй у 1967 годзе падчас вайны ў В’етнаме. Адна з найбуйнейшых бітваў гэтай вайны ў 1967 годзе.

Перадумовай да бітвы было тое, што паўночнав’етнамскія войскі здолелі непрыкметна пабудаваць абарончыя збудаванні на трох вышынях, размешчаных на паўночны захад ад базы марской пяхоты Кхешань. Гэтыя вышыні дазвалялі панаваць над мясцовасцю.

Бітва пачалася амаль выпадкова, пасля таго, як 24 красавіка патруль марской пяхоты выявіў пазіцыі праціўніка на вышыні 861. У наступныя дні марская пяхота спрабавала выбіць паўночнав’етнамскія войскі з займаных пазіцый, спачатку значна саступаючы ім у колькасці. Баі фармальна завяршыліся 5 мая пасля таго, як паўночнав’етнамскія войскі пасля разлютаваных бамбардзіровак і артылерыйскіх абстрэлаў пакінулі ўсе вышыні.

У ходзе бітвы абодва бакі панеслі вялікія страты.

«Баі за вышыні» не маюць афіцыйнай амерыканскай назвы, так як адбыліся спантанна, па-за рамкамі якой-небудзь аперацыі.

## Літаратура 
* Дэвидсон Ф. Б. Война во Вьетнаме (1946—1975) = Vietnam at War: The History 1946–1975. — М.: Изографус, Эксмо, 2002. — С. 816.

## Спасылкі 
* Статья о боях за высоты в журнале «Ветераны иностранных войн» (в двух частях)  

Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы В’етнама
Катэгорыя:Канфлікты 1967 года
Катэгорыя:1967 год у В’етнаме
Катэгорыя:Красавік 1967 года
Катэгорыя:Май 1967 года
Папакуль

**Папакуль** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Яўген Аляксандравіч Папакуль — беларускі філолаг.
* Яўген Валер’евіч Папакуль — беларускі гандбаліст.
Паддабранскі сельсавет

**Паддабра́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Церахоўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Паддабранка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Насовіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Церахоўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, у сувязі з наданнем Паддабранцы статуса мястэчка і ўтварэння Паддабранскага местачковага Савета.

27 верасня 1938 года сельсавет адноўлены ў складзе Церахоўскага раёна Гомельскай вобласці ў сувязі з аднясеннем мястэчка Паддабранка да катэгорыі паселішчаў сельскага тыпу і рэарганізацыі местачковага Савета ў сельсавет. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Маркавіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Церахоўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Насовіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1938 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Павел Якаўлевіч Пятроўскі

**Павел Якаўлевіч Пятро́ўскі** ( — ) — вучоны ў галіне геабатанікі, кандыдат сельскагаспадарчых навук (1964), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР 1972 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Кулікі (Слуцкі раён Мінскай вобласці Беларусі). Скончыў сярэднюю школу ў Вясеі. У час Вялікай Айчыннай вайны ў партызанах, пасля вызвалення Беларусі — на фронце. У 1959 (1952) годзе скончыў Беларускі лесатэхнічны інстытут. З 1962 года працаваў у Інстытуце эксперыментальнай батанікі Акадэміі навук БССР. У 1969—1984 гадах вучоны сакратар Цэнтральнага-батанічнага сада.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па геабатаніцы і інтрадукцыі раслін.

Сярод апублікаванага:
* Растительный покров Белоруссии (с картой М 1:1000000) — Мн., 1969. (у сааўтарстве).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Вучоныя, ураджэнцы Случчыны
* История становления и развития Центрального ботанического сада Национальной академии наук Беларуси  
* 

Катэгорыя:Батанікі СССР
Катэгорыя:Геабатанікі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута эксперыментальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча НАНБ
Катэгорыя:Цэнтральны батанічны сад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Грабаўскі сельсавет (Гомельскі раён)

**Гра́баўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Грабаўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Насовіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Гомельскім раёне БССР. З 10 лютага 1931 года ў складзе Церахоўскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Пясочна-Будскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Добрушскага раёна. З 18 студзеня 1965 года ў складзе Гомельскага раёна, апрача пасёлка Кавалёў, які быў перададзены Насовіцкаму сельсавету Добрушскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 8 населеных пунктаў.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1557 чалавек, з іх 89,0 % — беларусы, 7,3 % — рускія, 2,6 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1737 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Насовіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Церахоўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Добрушскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Цвёрды арэшак

**«Цвё́рды арэ́шак»** () — амерыканскі баявік, зняты ў 1988 годзе. Галоўную ролю выканаў Брус Уіліс.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1988 года
Катэгорыя:Калядныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Фільмы, агучаныя па-беларуску праектам Кінаконг
Прамова караля

«**Прамо́ва караля́**» або «**Каро́ль гаво́рыць!**» () — брытанскі мастацкі фільм 2010 года, зняты рэжысёрам Томам Хуперам паводле сцэнарыя . Фільм расказвае пра змаганне брытанскага караля Георга VI з заіканнем.

Прэм’ера фільма адбылася 6 верасня 2010 года на кінафестывалі ў Тэльюрайдзе.

## Сюжэт 
Дзеянне разгортваецца ў 1-й палове XX ст. у Вялікабрытаніі. У цэнтры сюжэту герцаг Ёркскі Альберт. Ён можа ў будучым стаць каралём, але ўсё псуе моцнае заіканне, кожны раз, калі даводзіцца выступаць на публіцы. Альберт звяртаўся да найлепшых спецыялістаў, але так і пазбыўся дэфекту маўлення. Аднаго разу яго жонка Лізавета прапануе звярнуцца па дапамогу да неартадаксальнага аўстралійскага лагапеда Лаянэла Лога. Лог не мае медычнай адукацыі, яго метады супярэчлівыя, але даюць плён. Пасля колькіх сеансаў лячэння паміж двума вельмі непадобнымі людзьмі ўзнікае сяброўства, а хвароба прынца Альберта пачынае адступаць. 20 студзеня 1936 года яго абвяшчаюць каралём Георгам VI, а Лог і далей дапамагае манарху змагацца з заіканнем.

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 109 кінаўзнагародамі і яшчэ 205 намінацыямі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2010 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2010 года
Катэгорыя:Фільмы Аўстраліі 2010 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Аўстраліі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Аўстраліі
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі Аўстраліі
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы, заснаваныя на рэальных падзеях
Катэгорыя:Фільмы Тома Хупера
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Аляксандр Дэспла
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы фільм»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Польскай кінапрэміі «Арлы»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Незалежны дух» за найлепшы міжнародны фільм
Міні-Тэт (1968)

**Міні-Тэт** — выкарыстоўвальная амерыканскімі аўтарамі назва наступленне камуністычных сіл падчас вайны ў В’етнаме ў маі 1968 года.

«Міні-тэт» атрымаў назву за тое, што па маштабах аперацый саступаў Тэцкаму наступленню (студзень—люты 1968 года), аднак яшчэ пераследваў некаторыя стратэгічныя мэты. Наступленне пачалося 29 красавіка 1968 года і працягвалася да канца наступнага месяца. Найважнейшыя падзеі разгарнуліся ў кітайскім квартале Сайгона, які быў часткова захоплены сіламі НФВПВ. Пасля некалькіх дзён вулічных баёў наступаючыя былі выбіты са сваіх пазіцый. Другая фаза наступлення пачалася 25 мая і доўжылася да пачатку чэрвеня. «Міні-Тэт» не дасягнуў якіх-небудзь значных ваенных поспехаў для камуністаў.

## Літаратура 
* Villard, Erik (2017). United States Army in Vietnam Combat Operations Staying the Course October 1967 to September 1968. Center of Military History United States Army. ISBN 9780160942808. This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
* Ward, Geoffrey (2017). The Vietnam War: An Intimate History. Knopf. pp. 305–310. ISBN 9780307700254.
* Thompson, A.W. (14 December 1968). The Defense of Saigon. Headquarters Pacific Air Force

Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы В’етнама
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:1968 год у В’етнаме
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі В’етнамскай вайны
Юрыдычны факультэт ГДУ імя Ф. Скарыны

**Юрыдычны факультэт ГДУ імя Ф. Скарыны** — адзін з факультэтаў Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны.

## Апісанне 
Спецыяльнасць «Правазнаўства» адкрыта 1 верасня 1991 года.

1 верасня 1993 года на гісторыка-юрыдычным факультэце адкрыта кафедра правазнаўства.

1 верасня 1995 года адкрыта кафедра тэорыі і гісторыі дзяржавы і права.

30 чэрвеня 1996 года адбыўся першы выпуск студэнтаў спецыяльнасці «Правазнаўства» гісторыка-юрыдычнага факультэта.

1 ліпеня 1998 года на базе гісторыка-юрыдычнага факультэта адкрыты юрыдычны факультэт.

15 лютага 1999 года на базе кафедры правазнаўства вылучана кафедра грамадзянска-прававых дысцыплін.

31 мая 1999 года рашэннем Дзяржаўнай Вышэйшай Атэстацыйнай Камісіі ў ГДУ імя Ф. Скарыны адкрыта аспірантура па 7 правазнаўчых спецыяльнасцях.

## Кафедры 
* Кафедра крымінальнага права і працэсу
* Кафедра тэорыі і гісторыі дзяржавы і права
* Кафедра грамадзянска-прававых дысцыплін
* Кафедра паліталогіі і сацыялогіі

## Спецыяльнасці 
* Адвакатура і натарыят
* Арганізацыя і дзейнасць дзяржаўных органаў
* Крымінальна-пракурорска-следчая дзейнасць
* Падатковае і банкаўскае права
* Прававое забеспячэнне бізнесу

## Дэканы 
* Ірына Ігараўна Эсмантовіч (з 2004)

Катэгорыя:Факультэты ГДУ імя Ф. Скарыны
ГДУ імя Ф. Скарыны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1998 годзе
Катэгорыя:1998 год у Гомелі
Нацыянальны аэракасмічны ўніверсітэт «Харкаўскі авіяцыйны інстытут»

**Нацыянальны аэракасмічны ўніверсітэт «Харкаўскі авіяцыйны інстытут»** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаная ў Харкаве.

## Гісторыя 
Харкаўскі авіяцыйны інстытут заснаваны ў 1930 годзе на базе авіяцыйнага аддзела Харкаўскага політэхнічнага інстытута. З абвяшчэннем ў 1991 годзе незалежнасці Украіны, інстытут стаў адзінай ВНУ краіны, якае ажыццяўляе комплексную падрыхтоўку спецыялістаў для авіяцыйна-касмічнай галіны. У 1992 годзе ўпершыню ў гісторыі інстытут пачаў навучанне замежных грамадзян, быў створаны факультэт эканомікі і менеджменту. У 1999 годзе утвораны яшчэ адзін факультэт - гуманітарны. У жніўні 1998 года на базе інстытута быў створаны Дзяржаўны аэракасмічны ўніверсітэт імя М. Я. Жукоўскага "Харкаўскі авіяцыйны інстытут". 11 верасня 2000 года універсітэту нададзены статус нацыянальнага і новая назва - Нацыянальны аэракасмічны ўніверсітэт імя М. Я. Жукоўскага "Харкаўскі авіяцыйны інстытут".

## Структура 
* Факультэт самалётабудавання
* Факультэт авіяцыйных рухавікоў
* Факультэт сістэм кіравання лятальных апаратаў
* Факультэт ракетна-касмічнай тэхнікі
* Факультэт радыёэлектронікі, камп'ютарных сістэм і інфакамунікацый
* Факультэт праграмнай інжынерыі і бізнесу
* Гуманітарна-прававой факультэт
* Факультэт міжнародных камунікацый і падрыхтоўкі замежных грамадзян

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Універсітэты Харкава
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Харкава
Катэгорыя:1922 год ва Украіне
Катэгорыя:Авіяцыйныя навучальныя ўстановы
Філалагічны факультэт ГДУ імя Ф. Скарыны

**Філалагічны факультэт ГДУ імя Ф. Скарыны** — адзін з факультэтаў Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны.

## Апісанне 
Гісторыя філалагічнага факультэта пачынаецца з часу ўзнікнення і станаўлення Гомельскага педагагічнага інстытута ў 1935 годзе, прайшоўшы шлях ад літаратурна-лінгвістычнага, літаратурнага, гісторыка-філалагічнага да філалагічнага. Адзін са старэйшых ва ўніверсітэце, філалагічны факультэт стаў базай для стварэння іншых самастойных факультэтаў — гістарычнага і факультэта замежных моў.

Факультэт рыхтуе спецыялістаў для навукова-даследчай, педагагічнай, літаратурна-рэдакцыйнай, культурна-асветніцкай, арганізацыйна-кіраўнічай, інавацыйнай дзейнасці ў сярэдніх школах, ліцэях, гімназіях, каледжах, універсітэтах, навукова-даследчых установах; сродках масавай інфармацыі і масавай камунікацыі; рэдакцыйна-выдавецкіх аддзелах; дашкольных і пазашкольных установах; органах дзяржаўнага кіравання, грамадскіх аб’яднаннях, органах унутраных спраў.

З 2009—2010 вучэбнага года на факультэце вядзецца падрыхтоўка спецыялістаў спецыяльнасцей «Беларуская філалогія» і «Руская філалогія» па накірунках «Літаратурна-рэдакцыйная дзейнасць» і «Камп’ютарнае забеспячэнне».

Для забеспячэння вучэбна-метадычнага працэсу на факультэце створаны і актыўна працуюць кабінеты польскай мовы, кітаязнаўства, кабінет вывучэння іўрыта, рэгіянальны цэнтр русістыкі, літаратурна-асветніцкі цэнтр «Патрыётыка», студэнцкая фальклорная навукова-даследчая лабараторыя, лінгвістычная лабараторыя, камп’ютарныя класы, клас моўнай падрыхтоўкі бежанцаў, літаратурны музей «Alma-Mater».

## Кафедры 
На факультэце 5 кафедраў. Пры кафедры беларускай мовы працуе аспірантура і дактарантура, пры кафедрах беларускай літаратуры, рускай і сусветнай літаратуры, рускага, агульнага і славянскага мовазнаўства — аспірантура. У 2010 годзе пачалася магістарская падрыхтоўка па спецыяльнасцях «Мовазнаўства» і «Літаратуразнаўства».

## Дэканы 
* Уладзімір Дзмітрыевіч Еўтухоў (1992 -?)
* Уладзімір Андрэевіч Бобрык (1999-2017)
* Алена Мікалаеўна Палуян (з 2017)
Расмацкае балота

**Расма́цкае балота** — вярховае балота на паўночным усходзе Кіраўскага раёна, у вадазборы р. Друць. Плошча балота складае 206 га, у межах прамысловага паклада 162 га. Сярэдняя глыбіня торфу 1,8 м, ступень распаду 29 %, попельнасць 5 %. На 1 студзеня 1984 года запасы торфу 0,4 млн т. Мае значныя запасы бітумінознага торфу, уваходзіць у склад Клічаўскай базы бітумнай сыравіны. Балота ў натуральным стане пад рэдкім хваёвым лесам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты Кіраўскага раёна
Катэгорыя:Вярховыя балоты Беларусі
Нарвегія на конкурсе песні Еўрабачанне

**Нарвегія** ўдзельнічае ў конкурсе песні Еўрабачанне з 1960 года. За ўвесь час краіна два разы адмаўлялася ад удзелу: у 1970 (з-за нязгоды з сістэмай галасавання) і ў 2002 (дыскваліфікавана з-за дрэнных вынікаў у мінулым годзе).

Нарвегія тры разы была пераможцай конкурсу: у 1985 годзе, калі краіну прадстаўлялі Bobbysocks з песняй «*La det swinge»*, у 1995, калі прадстаўнікамі краіны быў гурт Secret Garden, з песняй «*Nocturne*» і ў 2009, калі ўдзельнікам ад Нарвегіі быў спявак беларускага паходжання Аляксандр Рыбак, з песняй «*Fairytale*». У фінале Рыбак набраў 387 балаў, гэта стала рэкордным вынікам. Рэкорд трымаўся, пакуль не была ўведзена новая сістэма галасавання ў 2016 годзе. Разам з трыма перамогамі краіна 11 разоў была ў топ-5.

Акрамя таго Нарвегіяй пастаўлены таксама «рэкорд» па колькасці апошніх месцаў. За ўсю гісторыю ў фіналах конкурсу Нарвегія была апошняй 11 разоў, з іх 4 паразы былі з нулявым вынікам.

За ўсю гісторыю ўдзелу ў фінале Нарвегія атрымала 3118 балаў, а ў паўфінале — 1432 бала.

## Удзельнікі 

## Правядзенне Еўрабачання ў краіне 
## Гісторыя галасавання 
Па стане на  год гісторыя галасавання Нарвегіі выглядае наступным чынам:

|

|

|

|}

## Узнагароды 
### Прэмія Марсэля Безансона 
### Прэмія OGAE
## Фотагалерэя 

Image:Eurovision Song Contest 1965 - Kirsti Sparboe.jpg|Кірсці Спарбо ў Неапале (1965)
Image:Eurovision Song Contest 1976 rehearsals - Norway - Anne-Karine Strøm 4.png|Эн-Карын Стром у Гаазе (1976)
Image:Sami Ædnan (11096945055).jpg|Сверэ К'елсберг і Mattis Hætta ў Гаазе (1980)
Image:ESC 2007- Guri Schanke.jpg|Гуры Шанке ў Хельсінкі (2007)
Image:Maria Eurovision semi-final 2008.jpg|Марыя Хёўкас Сторэнг у Белградзе (2008)
Image:Alexander Rybak at the Eurovision press conference.jpg|Аляксандр Рыбак у Маскве (2009)
Image:Flickr_-_aktivioslo_-_Didrik_Solli-Tangen_p%C3%A5_scenen_-_F%C3%B8rste_pr%C3%B8ve_(4).jpg|Дыдрык Солі-Танген у Осла (2010)
Image:Stella_Mwangi_2_MGP_2011.jpg|Стэла Мвангі ў Дзюсельдорфе (2011)
Image:ESC2013 - Norway 03.jpg|Маргарэт Бергер у Мальмё (2013)
Image:ESC2014 - Norway 01.jpg|Карл Эспен у Капенгагене (2014)
Image:20150516_ESC_2015_M%C3%B8rland_%26_Debrah_Scarlett_9009.jpg|Мёрлан і Дэбра Скарлет у Вене (2015)
Image:ESC2016_-_Norway_33.jpg|Агнета Ёнсен у Стакгольме (2016)
Image:Eurovision_Song_Contest_2017,_Semi_Final_2_Rehearsals._Photo_242.jpg|JOWST і Аляксандр Вальман у Кіеве (2017)
Image:ESC2018 - Norway 02.jpg|Аляксандр Рыбак у Лісабоне (2018)
Image:Semi2Dress2019-039-20190516-EuroVisionary.jpg|KEiiNO ў Тэль-Авіве (2019)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт конкурса песні Еўрабачанне

Катэгорыя:Краіны на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Музыка Нарвегіі
Расонскі Мох

**Расонскі Мох** — балота вярховага (52 %), нізіннага (40 %) і пераходнага (8 %) тыпаў на захад ад Расонаў у Расонскім раёне, у вадазборы возера Расоны. Мае значныя запасы гідролізнай сыравіны. Уваходзіць у склад Расонскай базы гідролізнай сыравіны. Плошча балота складае 1,4 тыс. га, у межах прамысловага паклада 1,1 тыс. га. Глыбіня торфу да 5,1 м, сярэдняя 3,2 м, ступень распаду вярховага торфу 20—24 %, нізіннага 31—35, пераходнага 15 %, попельнасць адпаведна 3—8, 10 і 5 %. На 1 студзеня 1984 запасы торфу 6,1 млн т. На 13 % плошчы балота ёсць падсцілачны торф. Месцамі трапляецца сапрапель. Балота ў натуральным стане пад рэдкім хваёвым лесам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты Расонскага раёна
Катэгорыя:Вярховыя балоты Беларусі
Катэгорыя:Нізінныя балоты Беларусі
Катэгорыя:Пераходныя балоты Беларусі
Скандынавістыка

**Скандынавістыка** або **скандынавазнаўства** () — гэта міждысцыплінарная акадэмічная вобласць рэгіёназнаўства, галоўным чынам у ЗША і Германіі, якая ў першую чаргу факусуецца на даследаванні скандынаўскіх моў (таксама вядомых як паўночнагерманскія мовы) і культуры, якая адносіцца да Скандынавіі, а таксама на даследаванні скандынаўскай мовы і культуры ў іншых краінах Паўночнай Еўропы. Нярэдка ў якасці сіноніма да скандынавістыкі выкарыстоўваецца тэрмін «**нардыстыка**».

## Праблема вызначэння 
У той час як «Скандынавія» вызначаецца як Данія, Нарвегія і Швецыя, тэрмін «скандынаўскі» ў этнічным, культурным і лінгвістычным сэнсе часта выкарыстоўваецца як сінонім для тэрміна «паўночнагерманскі», а таксама адносіцца да народаў і моў Фарэрскіх астравоў, Ісландыі і скандынаўскай этнічнай меншасці ў Фінляндыі.

Скандынавістыка не існуе як асобная вобласць навуковых даследаванняў у самой Скандынавіі або ў краінах Паўночнай Еўропы, паколькі яе аб’ект і прадмет будуць успрымацца празмерна шырока, каб іх можна было асэнсавана разглядаць у рамках адной навуковай дысцыпліны. Бліжэйшай па сэнсу сумежнай вобласцю навукі ў Скандынавіі з’яўляецца больш вузкая дысцыпліна нардычнай лінгвістыкі, якая ахоплівае паўночнагерманскія мовы. Асноўным напрамкам скандынавістыкі з’яўляецца даследаванне скандынаўскіх моў, асабліва трох буйнейшых моў — дацкай, нарвежскай і шведскай.

## Скандынавістыка ва ўніверсітэтах свету 
Універсітэты, якія прапануюць адукацыйныя праграмы і праводзяць даследаванні ў сферы скандынавістыкі, размешчаны ў Паўночнай Амерыцы і Еўропе. Аддзяленні скандынавістыкі у ЗША маюцца ў Каліфарнійскім універсітэце, Універсітэце Берклі, Вашынгтонскім універсітэце і Універсітэце Вісконсін-Мэдысан. Універсітэцкі каледж Лондана і Эдынбургскі ўніверсітэт з’яўляюцца базай для адзіных кафедраў скандынавістыкі ў Вялікабрытаніі, у той час як іншыя інстытуты, такія як Універсітэт Абердзіна, маюць адпаведныя спецыялізаваныя даследчыя інстытуты.

У некаторых універсітэтах ЗША скандынавістыка змяшчаецца ў той жа аддзел, што і балтазнаўства (), хоць краіны Балтыі, іх культура і мова гэтак жа не звязаныя са Скандынавіяй і скандынаўскімі мовамі, як і з англійскай. Наадварот, балтыйскія даследаванні звычайна групуюцца разам са славянскімі або ўсходнееўрапейскімі даследаваннямі ў скандынаўскіх універсітэтах, такіх як Універсітэт Осла, і лічацца зусім не звязанымі са скандынавістыкай.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скандынавія
Катэгорыя:Нардыстыка
Катэгорыя:Скандынаўскія краіны
Ваўкавыскі каледж

**Ваўкавыскі каледж** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. Ваўкавыск Гродзенскай вобласці. Філіял Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.

## Гісторыя 
1940 год — заснаванне Ваўкавыскага педагагічнага вучылішча. Працавала на працягу аднаго года да пачатку вайны.

1944 год — педагагічнага вучылішча ўзнавіла сваю работу. 20 верасня тут пачаліся заняткі для 101 навучэнца. Працавала 11 выкладчыкаў.

1946 год — першы выпуск Ваўкавыскага педагагічнага вучылішча. 16 выпускнікам прысвоена кваліфікацыя «Насаўнік пачатковых класаў».

1982 год — пабудаваны сучасны будынак вучылішча. Пачалася падрыхтоўка па спецыяльнасці «Працоўнае навучанне» (абслуговая праца).

1997 год — пачалася падрыхтоўка па спецыяльнасці «Выкладанне замежнай мовы» (англійская мова).

2002 год — Ваўкавыскае педагагічнае вучылішча рэарганізавана ва ўстанову адукацыі «Ваўкавыскі дзяржаўны педагагічны каледж». Пачалася падрыхтоўка па спецыяльнасці «Замежная мова» (нямецкая).

2003 год — пачалася падрыхтоўка па спецыяльнасці «Тэхналогія (абслуговая праца). Выяўленчае мастацтва».

2004 год — установа адукацыі " Ваўкавыскі дзяржаўны педагагічны каледж " рэарганізвана ў Ваўкавыскі педагагічны каледж установы адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы».

2006 год — Ваўкавыскі педагагічны каледж установы адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы» рэарганізваны ў Ваўкавыскі каледж установы адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы».

2008 год — адкрыта падрыхтоўка спецыялістаў па спецыяльнасці «Дызайн (графічны)», «Турызм і гасціннасць».

2010 год — адкрыта падрыхтоўка спецыялістаў па спецыяльнасці «Дашкольная адукацыя».

## Аддзяленні 
* Пачатковай адыкацыі і дызайну
* Дашкольнай адукацыі і турызму
* Замежных моў і абслуговай працы

## Дырэктары 
* Галіна Сяргееўна Зялік

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Каледжы Беларусі
Катэгорыя:Адукацыя ў Ваўкавыску
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:1940 год у Беларусі
Світанне

**Світа́нне**, **світанак** — час перад узыходам Сонца, калі пачынае развідняцца. Звычайна лічыцца, што світанне супадае з пачаткам навігацыйнага змроку і наступае пры знаходжанні Сонца на 12° ніжэй гарызонта. Світанне суправаджаецца з’явамі зары. Пры ясным небе ў сярэдніх шыротах, у прыватнасці на Беларусі, світанне пачынаецца за 1—2 гадзіны да ўзыходу Сонца, пры воблачнасці — пазней. У час світання з-за начнога выхалоджвання адзначаецца самая нізкая тэмпература паветра, магчымы замаразкі.

Вясной і летам у час світання пачынаюць праяўляць актыўнасць дзённыя птушкі і звяры, корміцца рыба, хаваюцца начныя жывёлы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Суткі
Світанак

**Світанак** — сінонім Світанне, тапонім.

## Украіна 
* Світанак (Гараднянскі раён)
* Світанак (Ніжынскі раён)
* Світанак (Пэрэяслаў-Хмэльныцкі раён)

## Іншае 
* Аперацыя «Світанак» (2022)
* Світанак (кампанія)
* Світанак (суполка)
Сапоцкінская лясная дача

**Сапоцкінская лясная дача** — лясны масіў у Гродзенскім раёне на левабярэжжы Нёмана і яго прытока Чорная Ганча, на тэрыторыі Гродзенскага лясгаса. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага батанічнага заказніка. Плошча каля 7 тыс. га.

Рэльеф раўнінны, уздоўж рэк хвалісты. Пераважаюць аднастайныя верасова-імшыстыя бары на водна-ледавіковых і алювіяльных пясках. Уздоўж Нёмана, яго прытокаў і Аўгустоўскага канала чорнаалешнікі з участкамі ельнікаў. На захадзе масіў злучаецца з Аўгустоўскай пушчай (Польшча). На паўночнай мяжы дачы курорт Друскінінкай (Літва).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лясныя масівы Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Гродзенскага раёна
Семежаўскае балота

**Се́межаўскае балота** — балота нізіннага тыпу, на поўдні Капыльскага раёна, у пойме ракі Морач. Плошча складае 1,2 тыс. га, у межах прамысловага паклада 0,8 тыс. га. Сярэдняя глыбіня торфу 2,4 м. 3 першапачатковых запасаў торфу 2,2 млн т на 1 студзеня 1984 заставалася 0,5 млн т. Здабыча торфу на ўгнаенне на плошчы 92 га. Балота асушана дрэнажом 0,7 тыс. га, адкрытай сеткай — астатняя плошча, выкарыстоўваецца пераважна пад сенажаць.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты Капыльскага раёна
Катэгорыя:Нізінныя балоты Беларусі
Зара

**Зара́** — змена афарбоўкі неба, якая суправаджае ўсход і заход Сонца. З’явы абумоўлены рассеяннем і дыфракцыяй сонечнага святла ў атмасферы, залежаць ад ступені яе празрыстасці.

У вячэрнюю зару пры адсутнасці воблакаў неба перад заходам Сонца над заходнім гарызонтам звычайна становіцца жаўтаватае або аранжавае, а на ўсходзе — з ружовым адценнем. Пасля заходу ў заходняй частцы неба ўтвараецца заравы сегмент, чырвоны каля гарызонта, аранжавы і жоўты вышэй. Калі Сонца апускаецца на 2—3° за гарызонт, вышэй заравога сегмента часта з’яўляецца пляма пурпуровага колеру, а на ўсходнім баку неба ўверх узнімаецца сінявата-шэры сегмент — цень Зямлі на фоне атмасферы. Па меры апускання Сонца за гарызонт цень узнімаецца ўсё вышэй, а сегмент у заходняй частцы неба блекне і знікае ў канцы змроку. Зрэдку пасля гэтага развіваецца другая фаза зары — больш бледны мутна-жоўты, потым шараваты сегмент. Пры ранішняй зары паслядоўнасць змен афарбоўкі неба адваротная.

Колеры зары больш яркія, калі ў атмасферы больш пылу і вільгаці. Насычанасць чырвоным колерам бывае пры значнай забруджанасці паветра ў выніку лясных пажараў, вулканічных вывяржэнняў і інш. Колер зары — адна з мясцовых прыкмет надвор’я.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Метэаралогія
Катэгорыя:Суткі
Катэгорыя:Прыкметы пра надвор'е
Сенненская пушча

**Се́нненская пушча** — лясны масіў у Сенненскім раёне, на паўночны ўсход ад г. Сянно, на тэрыторыі Багушэўскага лясгаса. Плошча складае каля 1,7 тыс. га.

Рэльеф хвалісты з градава-ўзгорыстымі і ярыста-лагчыннымі формамі. Глебы дзярнова-падзолістыя сугліністыя на сярэдніх і цяжкіх водна-ледавіковых суглінках. На поўначы пушчы возера Сянно. Карэнныя яловыя лясы на 70 % змяніліся вытворнымі драбналістымі і займаюць толькі 15,3 % плошчы. Пераважаюць вытворныя асінавыя, бярозавыя, шэраальховыя лясы кіслічнага і сніткавага тыпаў, чорнаалешнікі крапіўныя і вятроўнікавыя. Ландшафт прыдатны для турызму і адпачынку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Сенненскага раёна
Катэгорыя:Пушчы Беларусі
Аперацыя «Зорнае святло»

**«Старлайт»** () — ваенная аперацыя, праведзеная корпусам марской пяхоты ЗША ў жніўні 1965 года падчас В’етнамскай вайны.

Падраздзяленні марской пяхоты і арміі ЗША праводзілі наступальныя аперацыі ў Паўднёвым В’етнаме з мая па чэрвеня 1965 года, сустракаючы спачатку толькі эпізадычны супраціў партызан НФВПВ. У жніўні камандаванне 3-й дывізіі марской пяхоты атрымала ад партызана-перабежчыка інфармацыю, што 1-ы полк НФВПВ рыхтуецца атакаваць амерыканскую базу «Чулай» (правінцыя Куангнгай). Было вырашана нанесці папераджальны ўдар па вядомых пазіцыях праціўніка.

Аперацыя «Старлайт» была распрацавана ў самыя кароткія тэрміны і прадугледжвала правядзенне адначасовага марскога і верталётнага дэсанту ў раёне вёскі Вантыонг на поўдзень ад Чулай, што павінна было прывесці да акружэння 1-га палка. Вылучэнне войскаў пачалося 17 жніўня. Высадка дэсанту з 4 батальёнаў была праведзена раніцай 18 жніўня. Амаль адразу амерыканскія сілы сутыкнуліся з сур’ёзным супрацівам праціўніка. Асноўныя баявыя дзеянні разгарнуліся вакол вышыні 43 і вёскі Анкуонг. Акрамя таго, у засаду партызан трапіла амерыканская калона забеспячэння. Дзякуючы масіраванай артылерыйскай і авіяцыйнай падтрымцы марской пяхоце ва ўсіх выпадках удалося выбіць праціўніка з займаных ім пазіцый. Да канца дня падраздзяленні НФВПВ адступілі, відавочна, знайшоўшы пралом у коле акружэння. Аперацыя «Старлайт» доўжылася да 24 жніўня, аднак больш не суправаджалася кантактамі з праціўнікам.

У ходзе аперацыі марская пяхота страціла каля 50 чалавек загінулымі. Страты НФВПВ ацэньваюцца прыкладна ў 600 чалавек загінулымі. Амаль усе страты бакоў прыпадаюць на бой 18 жніўня. Аперацыя лічыцца буйной перамогай сіл ЗША. 1-ы полк НФВПВ пасля панесеных страт на некаторы час (верагодна, да кастрычніка) страціў баяздольнасць. Аперацыя атрымала шырокую вядомасць дзякуючы таму, што прывяла да першай буйной бітвы В’етнамскай вайны з удзелам наземных сіл ЗША.

## Спасылкі 
* Болтиков В. Бой за высоту 43 (журнал «Братишка», январь 2007)
* Карта проведения операции «Starlite» 

Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы В’етнама
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:1965 год у В’етнаме
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Жнівень 1965 года
Сідаравічы (зона адпачынку)

**Сі́даравічы** — зона адпачынку мясцовага значэння на тэрыторыі Магілёўскага і Быхаўскага раёнаў, за 20 км на поўдзень ад Магілёва, уздоўж ракі Дняпро. Устаноўлена ў 1981 годзе. Плошча складае 7,5 тыс. га. Разлічана на адначасовы адпачынак 17,7 тыс. чал. Прадугледжана размяшчэнне ўстаноў кароткачасовага адпачынку для насельніцтва Магілёва і Быхава.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Зоны адпачынку Беларусі
Катэгорыя:Магілёўскі раён
Катэгорыя:Быхаўскі раён
Катэгорыя:1981 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1981 годзе
Рочэстэрскі філарманічны аркестр

**Рочэстэрскі філарманічны аркестр** () — амерыканскі сімфанічны аркестр, які базуецца ў горадзе Рочэстэр. Заснаваны ў 1922 годзе на сродкі вынаходніка і бізнэсмэна .

## Галоўныя дырыжоры 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аркестры ЗША
Катэгорыя:З’явіліся ў 1922 годзе
Катэгорыя:Рочэстэр (Нью-Ёрк)
Сідзень

**Сі́дзень**, або **Чортаў Мох** — балота пераважна вярховага тыпу (92 %) на захадзе Шумілінскага раёна, у міжрэччы вусцевай часткі Обалі і Заходняй Дзвіны. Мае значныя запасы гідролізнага торфу. Уваходзіць у склад Обальскай комплекснай базы бітумнай і гідролізнай сыравіны. Плошча складае 0,6 тыс. га, у межах прамысловага паклада 0,5 тыс. га. Глыбіня торфу да 8,5 м, сярэдняя 3,5 м, ступень распаду вярховага торфу 24 %, попельнасць 3 %. На 1 студзеня 1984 года запасы торфу 2,6 млн т. Балота ў натуральным стане пад рэдкім хваёвым лесам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты Шумілінскага раёна
Катэгорыя:Вярховыя балоты Беларусі
Бой за базу агнявой падтрымкі «Голд»

**Бой за базу агнявой падтрымкі «Голд»** (таксама вядома як **бой пры Суоі-Чэ**) — узброенае сутыкненне паміж сіламі ЗША і В’етконгам, што адбылося ў сакавіку 1967 года падчас вайны ў В’етнаме.

## Бой 
У сакавіку 1967 года амерыканскія войскі праводзілі ў правінцыі Тэйнінь аперацыю «Junction City», найбуйнейшую з пачатку вайны. Для аказання пяхоце артылерыйскай падтрымкі будаваліся спецыяльныя ўмацаваныя базы, дзе артылерыя была добра абаронена ад нападаў сіл В’етконга. Адной з іх была база агнявой падтрымкі «Голд».

Раніцай 21 сакавіка база, на якой у той момант знаходзілася каля 450 амерыканскіх салдат, падвергнулася моцнаму абстрэлу, за якім рушыла ўслед наземная атака палка В’етконга колькасцю каля 2500 чалавек. Бой працягваўся з 6 гадзін 30 хвілін да 10 гадзін 45 хвілін. В’етконгаўцам, якія ішлі ў атаку «людской хваляй», удалося прарваць першую лінію абароны базы, справа нават дайшла да рукапашных сутычак. У амерыканцаў заканчваліся боепрыпасы, калі ім на дапамогу прыбыло танкавае падраздзяленне, якое дыслакавалася за некалькі кіламетраў ад базы. Танкі пачалі наносіць надыходзячым вялікія страты, у выніку чаго в’етконгаўцы спынілі атаку і сталі дэзарганізавана адступаць. База засталася ў руках амерыканцаў.

Бой быў вельмі кровапралітным — загінулі 31 амерыканец і 647 в’етнамцаў.

## Адлюстраванне ў мастацтве 
* Фінальная бітва ў фільме Олівера Стоўна «Узвод» грунтуецца на баях за базы «Голд» і «Бёрт».

## Спасылкі 
* Людская волна
* Soldiers who saw hell are reuniting here

Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы В’етнама
Катэгорыя:Падзеі 21 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 1967 года
Катэгорыя:1967 год у В’етнаме
Катэгорыя:Канфлікты 1967 года
Узнажскі сельсавет

**У́знажскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Васілевіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Узнаж.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года ў складзе Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Восаўскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рэчыцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Васілевіцкага раёна Палескай вобласці. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дуброўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Васілевіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Горвальскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Спіс узброеных груповак грамадзянскай вайны ў Іраку (2011—2017)

У гэтым артыкуле ўтрымліваецца спіс узброеных груповак, якія ўдзельнічалі ў грамадзянскай вайне ў Іраку ў 2011—2017 гадах.

Канфлікт пачаўся з моманту вываду амерыканскіх войск, пасля чаго ўзброеная апазіцыя разгарнула барацьбу супраць цэнтральнага іракскага ўрада і прыватных ваенных кампаній. У 2014 годзе самай магутнай групоўкай стала суніцка-салафіцкая арганізацыя «Ісламская дзяржава Ірака і Леванта» (ІДІЛ). ІДІЛ фактычна стала ваяваць супраць усіх, захапіўшы 1/3 тэрыторыі краіны, і рыхтавалася да наступлення на сталічны Багдад. У гэты час адбылася кансалідацыя шыіцкіх груповак і афіцыйных уладаў, якія разам з Іранам і міжнароднай кааліцыяй на чале з ЗША паступова разграмілі баевікоў. Пасля шэрагу буйных паражэнняў ІДІЛ сышла ў падполле, займаючыся асобнымі рэйдамі і тэрактамі.

 Групоўкі кааліцыі «Сілы народнай мабілізацыі. Альянс падтрымаў урад у барацьбе з ІДІЛ.
 Узброеныя фарміраванні курдскага насельніцтва. Займаліся абаронай сваёй нацыянальнай аўтаноміі Іракскі Курдыстан, падтрымліваўшы афіцыйныя ўлады.
 Суніцкія паўстанцы салафіцкага толку. Суніцкія паўстанцы суфіцкага і баасісцкага толку. Іншыя суніцкія паўстанцы. Праўрадавыя суніцкія групоўкі, створаныя не з палітычнай мэтай, а для абароны мясцовага насельніцтва ад тэрору радыкалаў. Іншыя (у тым ліку замежныя) фарміраванні або арганізацыі.

## Шыіцкія сілы 
## Суніцкія сілы 
## Этнічныя меншасці 
## Гл. таксама 
* Спіс узброеных груп-удзельнікаў грамадзянскай вайны ў Сірыі
* Спецыяльныя групы (Ірак)
* Прыватныя апалчэнні (Ірак)

Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Іраку
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Іраку
Катэгорыя:Спісы
Лідскі каледж

**Лідскі каледж** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. Ліда Гродзенскай вобласці. Філіял Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.

## Аддзяленні 
Структура каледжа ўключае ў сябе пяць аддзяленняў:
* аўтамабільнае;
* гуманітарнае;
* будаўнічае;
* электронікі;
* завочнае.

## Спецыяльнасці 
Падрыхтоўка спецыялістаў вядзецца па 10 спецыяльнасцях дзённай і завочнай формаў навучання.

**Дзённая форма навучання:**
* Электронныя вылічальныя сродкі;
* Вытворчасць і тэхнічная эксплуатацыя прылад і апаратаў;
* Тэхнічная эксплуатацыя аўтамабіляў (па накірунках);
* Аўтасервіс;
* Дашкольная адукацыя;
* Пачатковая адукацыя;
* Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва (вытворчая дзейнасць).

**Завочная форма навучання:**
* Тэхнічная эксплуатацыя аўтамабіляў (па накірунках);
* Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва (вытворчая дзейнасць);
* Бухгалтарскі ўлік, аналіз і кантроль;
* Эканоміка і арганізацыя вытворчасці;
* Арганізацыя перавозак і кіраванне на гарадскім і аўтамабільным транспарце.

## Дырэктары 
* Аляксандр Вальдэмаравіч Багдановіч (?–2014)
* Андрэй Мікалаевіч Сямашка

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Каледжы Беларусі
Катэгорыя:Адукацыя ў Лідзе
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Ліда)
Нацыянальны ўніверсітэт грамадзянскай абароны Украіны

**Нацыянальны ўніверсітэт грамадзянскай абароны Украіны** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаная ў Харкаве.

## Гісторыя 
* 1928 — Усеўкраінскія пажарна-тэхнічныя курсы
* 1930 — Харкаўскі пажарны тэхнікум
* 1938 — Курсы ўдасканалення каманднага складу гарадской пажарнай аховы
* 1941 — Пажарна-тэхнічная школа
* 1946 — Харкаўскае пажарна-тэхнічнае вучылішча
* 1994 — Харкаўскі інстытут пажарнай бяспекі
* 2003 — Акадэмія пажарнай бяспекі Украіны
* 2004 — Акадэмія грамадзянскай абароны Украіны
* 2006 — Універсітэт грамадзянскай абароны Украіны
* 2009 — Нацыянальны ўніверсітэт грамадзянскай абароны Украіны

## Структура 
* Факультэт грамадзянскай абароны
* Факультэт аператыўна-ратавальных сіл
* Сацыяльна-псіхалагічны факультэт
* Факультэт пажарнай бяспекі
* Факультэт тэхнагенна-экалагічнай бяспекі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Універсітэты Харкава
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Харкава
Харкаўскі ўніверсітэт (прыватная ВНУ)

**Харкаўскі ўніверсітэт** () — украінская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, утвораная ў 1999 годзе ў форме таварыства з абмежаванай адказнасцю, якая мае статус універсітэта і знаходзіцца ў Харкаве.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў створаны ў 1999 годзе як прыватная навучальная ўстанова. Тады ВНУ ажыццяўляла падрыхтоўку студэнтаў па трох спецыяльнасцях, якія ў амаль нязменным выглядзе захаваліся і да нашых дзён. Да нядаўняга часу ўстанова называлася **Харкаўскім эканоміка-прававым універсітэтам**.

Сёння ва ўніверсітэце дзейнічаюць наступныя спецыяльнасці:
* Права — адукацыйныя ўзроўні магістра, бакалаўра, малодшага бакалаўра;
* Улік і падаткаабкладанне — адукацыйны ўзровень бакалаўра;
* Фінансы, банкаўская справа і страхаванне — адукацыйны ўзровень бакалаўра.

Пры ўніверсітэце дзейнічае таксама каледж, які ажыццяўляе навучанне па спецыяльнасці «Права». Для іншагародніх студэнтаў універсітэт мае сучасны інтэрнат.

## Структура 
* Кафедра гуманітарных і фундаментальных юрыдычных дысцыплін
* Кафедра крымінальна-прававых дысцыплін і адміністрацыйнага права
* Кафедра грамадзянска-прававых дысцыплін і прававога забеспячэння прадпрымальніцкай дзейнасці
* Кафедра працоўнага, аграрнага і экалагічнага права і сацыяльнай абароны насельніцтва
* Кафедра фінансаў, уліку і аўдыту
* Кафедра замежных моў

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Універсітэты Харкава
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Харкава
Нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт «Харкаўскі політэхнічны інстытут»

**Нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт «Харкаўскі політэхнічны інстытут»** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаная ў Харкаве.

## Гісторыя 
Харкаўскі політэхнічны інстытут - гэта першая тэхнічная ВНУ ва ўкраінскіх губернях Расійскай імперыі і другі тэхналагічны інстытут імперыі. Рашэнне аб адкрыцці было прынята ў 1870-х гадах. Інстытут урачыста адкрыты 14 верасня 1885 года як практычны тэхналагічны інстытут з двума аддзяленнямі - механічным і хімічным, на якія прымалася ўсяго 125 чалавек. На момант адкрыцця ў інстытуце было 17 выкладчыкаў, 10 прафесараў і 7 ад'юнктаў. У 1898 годзе ўстанову ў сувязі з паглыбленнем тэарэтычнай адукацыі перайменавалі ў Тэхналагічны інстытут імператара Аляксандра ІІІ. У 1921 годзе пры інстытуце быў адкрыты першы ва Украіне працоўны факультэт. У 1923 годзе яму надалі імя У. І. Леніна.  У 1929 годзе Харкаўскі тэхналагічны інстытут імя У. І. Леніна рэарганізаваны ў Харкаўскі політэхнічны інстытут імя Леніна. У красавіку 1994 года Кабінет Міністраў Украіны прысвоіў Харкаўскаму політэхнічнаму інстытуту статус дзяржаўнага політэхнічнага універсітэта. У 2000 годзе па загадзе прэзідэнта Украіны ВНУ атрымала статус нацыянальнай і стала называцца Нацыянальным тэхнічным ўніверсітэтам «Харкаўскі політэхнічны інстытут».

## Структура 
* Ваенны інстытут танкавых войскаў
* Інстытут энергетыкі, электронікі і электрамеханікі
* Інстытут механічнай інжынерыі і транспарту
* Інжынерна-фізічны інстытут
* Інстытут хімічных тэхналогій і інжынерыі
* Інстытут эканомікі, менеджменту і міжнароднага бізнесу
* Факультэт міжнароднай адукацыі
* Факультэт сацыяльна-гуманітарных тэхналогій
* Факультэт камп'ютарных навук і праграмнай інжынерыі
* Факультэт камп'ютарных і інфармацыйных тэхналогій
* Міжгаліновы інстытут паслядыпломнай адукацыі
* Цэнтр завочнага і дыстанцыйнага навучання
* Харкаўскі камп'ютарна-тэхналагічны прафесійны каледж
* Палтаўскі політэхнічны прафесійны каледж

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта


Катэгорыя:Нацыянальныя вышэйшыя навучальныя ўстановы Украіны
Катэгорыя:Авіяцыйныя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы Украіны
Тэхналагічны каледж (Гродна)

**Тэхналагічны каледж Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. Гродна. Філіял Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1966 годзе як **Гродзенскі хіміка-тэхналагічны тэхнікум**. У 2004 годзе ператвораны ў Тэхналагічны каледж Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. У каледжы ажыццяўляецца падрыхтоўка па праграмах сярэдняй спецыяльнай адукацыі з атрыманнем рабочых прафесій і па праграмах, інтэграваных з праграмамі вышэйшай адукацыі.

## Структура 
У каледжы працуюць тры аддзяленні: электрамеханічнае, хіміка-тэхналагічнае і аддзяленне аўтаматызацыі і вылічальнай тэхнікі.

## Спецыяльнасці 
У 1996/97 навучальным годзе тэхнікум вёў падрыхтоўку па спецыяльнасцях: электратэхніка; тэхналогія, абсталяванне і аўтаматызацыя машынабудавання; машыны і апараты хімічнай вытворчасці і прадпрыемстваў будаўнічых матэрыялаў; хімічная тэхналогія неарганічных матэрыялаў; аўтаматызацыя тэхналагічных працэсаў; ахова навакольнага асяроддзя і рацыянальнае выкарыстанне прыродных рэсурсаў. На камерцыйнай аснове вялося навучанне па спецыяльнасцях «бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт» і «эканоміка і кіраванне прадпрыемствам».

;Сучасныя спецыяльнасці:
* Водазабеспячэнне, водаадвядзенне і ахова водных рэсурсаў
* Цеплагазазабеспячэнне, вентыляцыя і ахова паветранага басейна
* Тэхналогія дрэваапрацоўчых вытворчасцей
* Машыны і апараты хімічных вытворчасцей і прадпрыемстваў будаўнічых матэрыялаў
* Хімічная тэхналогія неарганічных рэчываў, матэрыялаў і вырабаў
* Мантаж і эксплуатацыя электраабсталявання
* Тэхналогія машынабудавання
* Праграмнае забеспячэнне інфармацыйных тэхналогій
* Аўтаматызацыя тэхналагічных працэсаў і вытворчасцей
* Электронныя вылічальныя сродкі

## Дырэктары 
* Андрэй Іванавіч Буць 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Каледжы Беларусі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Гродна
Катэгорыя:Вуліца Максіма Горкага (Гродна)
Катэгорыя:Тэхнічныя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:1966 год у Гродне
Гуманітарны каледж (Гродна)

**Гуманітарны каледж** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў Гродне. Філіял Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.

## Гісторыя 
Адна з старэйшых сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў Беларусі ў розныя перыяды свайго існавання дзейнічала як вучылішча, гімназія, школа. Заснаваны як *Гродзенскае педагагічнае вучылішча* ў 1939 годзе ў адпаведнасці з пастановай выканаўчага камітэта Беластоцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных. Загадам № 263 ад 02.08.1952 Міністэрства асветы БССР рэарганізавана ў *Гродзенскае музычна-педагагічнае вучылішча*, загадам № 6 ад 12.01.1977 перайменавана ў *Гродзенскае педагагічнае вучылішча*.

У 2000 годзе рэарганізавана ў *Гродзенскі дзяржаўны педагагічны каледж*, які ў 2004 годзе ўвайшоў у склад ГрДУ імя Янкі Купалы. У маі 2009 годзе навучальная ўстанова атрымала новы статус — Гуманітарны каледж Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.

## Спецыяльнасці 
* Музычная адукацыя
* Дашкольная адукацыя
* Фізічная культура
* Турызм і гасціннасць
* Дакументазнаўства і дакументацыйнае забеспячэнне кіравання
* Дызайн (графічны)

## Дырэктары 
* Наталля Аляксандраўна Валковіч

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Каледжы Беларусі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Гродна
Катэгорыя:Вуліца Леніна (Гродна)
Лоеўская партызанская брыгада «За Радзіму»

**Лоеўская партызанская брыгада «За Радзіму»** — партызанская брыгада, створаная ў ліпені 1943 года на базе Лоеўскага партызанскага атрада «За Радзіму». Дзейнічала на акупаванай тэрыторыі Лоеўскага, Рэчыцкага, Васілевіцкага, Хойніцкага, Брагінскага раёнаў. 24 лістапада 1943 года брыгада (1031 партызан, чатыры атрады) злучылася з  Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* Лоеўскі партызанскі атрад «За Радзіму»;
* партызанскі атрад імя І. В. Сталіна;
* партызанскі атрад імя В. М. Молатава;
* партызанскі атрад імя М. І. Калініна.

## Камандаванне 
### Камандір 
* Рыгор Іванавіч Сінякоў

### Камісар 
* Сямён Аляксандравіч Гардзееў

### Начальнік штаба 
* Васіль Ніканоравіч Камандзін

## Гісторыя 
Партызаны наносілі ўдары на чыгуначных участках Гомель — Бахмач, Гомель — Калінкавічы, Гомель — Чарнігаў, на шашэйных і грунтавых дарогах. З 16 ліпеня па 19 кастрычніка пусцілі пад адхон 26 нямецкіх эшалонаў, знішчылі 35 аўтмашын, 10,2 км тэлефонна-тэлеграфнай лініі, 6 мастоў, падарвалі склад боепрыпасаў, спалілі склад лесаматэрыялаў. У жніўні — верасні 1943 года на чыгунках Гомель — Калінкавічы, Гомель — Чарнігаў падарвалі больш за 530 рэек.

## Памяць 
У 1966 годзе ў гарадскім пасёлку Лоеў, у 1978 годзе каля вёскі Рудня Бурыцкая Лоеўскага раёна ў гонар брыгады пастаўлены помнікі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Лоевская бригада «За Родину» 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Рыгор Іванавіч Сінякоў

**Рыгор Іванавіч Сінякоў** (6 мая 1903, вёска Латыгоўка Талачынскага раёна — 29 сакавіка 1969) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і  партызанскага руху ў Гомельскай вобласці.

## Біяграфія 
Член КПСС з 1931 года. Скончыў Мінскі юрыдычны інстытут (1939). З 1929 года на юрыдычнай рабоце ў Віцебскай і Гомельскай абласцях. З 1938 года сакратар Лоеўскага РК КП(б)Б. У партызанах са жніўня 1941 года: камісар, з ліпеня 1942 года — камандзір атрада, у ліпені — лістападзе 1943 года — камандзір Лоеўскай партызанскай брыгады «За Радзіму», адначасова ў жніўні 1941 — лістапдзе 1943 сакратар Лоеўскага РК КП(б)Б. З лістапада 1943 да 1945 сакратар Лоеўскага РК КП(б)Б, потым у органах юстыцыі ў Гомельскай вобласці.

Яго імем названа вуліца ў гарадскім пасёлку Лоеў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Горацкі педагагічны каледж

**Горацкі педагагічны каледж** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў аг. Леніна Магілёўскай вобласці. Філіял Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова.

## Папярэднія назвы 
* Горацкі дзяржаўны педагагічны каледж;
* Горацкае педвучылішча

## Спецыяльнасці 
* «Пачатковая адукацыя» (настаўнік) са спецыялізацыямі
* «Замежная мова» (англійскі, нямецкі) «Фізічнае выхаванне»
* «Дашкольная адукацыя» (выхавальнік дашкольнай адукацыі) са спецыялізацыяй
* «Творчая дзейнасць»

## Дырэктары 
* Аляксей Мікалаевіч Лявіцкі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 


Катэгорыя:Каледжы Беларусі
Катэгорыя:Леніна (Горацкі раён)
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:1975 год у Беларусі