Міхаіл Яраславіч

**Міхаіл Яраславіч** (1271/1272 — ) — князь цвярскі (1282/1286—1318), вялікі князь уладзімірскі (1305—1318).

Падчас вялікага княжання вёў барацьбу з маскоўскім князем Юрыем Данілавічам, які да канца іх супрацьстаяння заняў выразна праардынскую пазіцыю, і Ноўгарадам. Пасля перадачы велікакняжацкага ярлыка маскоўскаму князю Юрыю Данілавічу і перамогі над ім і саюзнымі маскоўскаму князю татарамі ў Барценеўскай бітве, Міхаіл выкліканы ў Залатую Арду і загадам Узбек-хана забіты, а вялікае княжанне перайшло да маскоўскага князя.

## Біяграфія 
Нарадзіўся пасля смерці свайго бацькі Яраслава Яраславіча. У 1294 годзе Міхаіл Яраславіч ажаніўся з растоўскай князёўнай Ганнай Дзмітрыеўнай, пасля праслаўленай праваслаўнай царквой як святая дабраверная княгіня Ганна Кашынская.

У 1300 годзе ўдзельнічаў у паходзе рускіх на Ландскрону, але горад узялі да прыходу войск Міхаіла Яраславіча, і цвярское войска вярнулася дамоў.

У 1301 годзе ўдзельнічаў у Дзмітраўскім з’ездзе рускіх князёў.

Дата ўзыходжання на ўладзімірскі велікакняжацкі сталец у розных крыніцах падаецца або як 1304, або 1305 год. Гэта звязана з тым вялікі князь уладзімірскі Андрэй Аляксандравіч, які памёр у 1304 годзе, завяшчаў вялікае княжанне Міхаілу, але маскоўскі князь Юрый Данілавіч таксама прэтэндаваў на велікакняжацкі сталец. Як Міхаіл, так і Юрый паехалі на суд да хана. У выніку ханскую грамату ў 1305 атрымаў Міхаіл і, прыехаўшы ва Уладзімір, быў узведзегы Мітрапалітам на сталец.

У перапісцы паміж Міхаілам і канстанцінопальскім патрыярхам Ніфантам I (якая адбылася ў 1310—1314 гадах), выкарыстана зварот **вялікі князь усяе Русі** — на той момант, гэта першае вядомае выкарыстанне такога звароту да кіраўнікоў Русі. Мяркуецца, што тытул «усяе Русі» быў прыняты ў 1305 годзе, па аналогіі з аналагічнай прыстаўкай у праваслаўных іерархаў.

Летапіс за 1285 паведамляе: «Того же лета заложен бысть на Тфери церковь каменна благоверным князем Михаилом Ярославичем и матерью его княгинею Оксиньею, и преподобным Симеоном». Гэта быў першы на Русі пасля мангольскага нашэсця Спаса-Праабражэнскі сабор.

У 1293 годзе Дзюдзенева раць мінула Цвер, але горад разарыў баскак Тахта-Цімур (Тахтамір). Міхаіл перайшоў на бок растоўска-яраслаўскіх князёў, якія былі саюзнікамі Андрэя Аляксандравіча ў яго барацьбе супраць старэйшага брата Дзмітрыя, і 1294 годзе ажаніўся з дачкой растоўскага князя Дзмітрыя, Ганнай (пасля Св. Ганнай Кашынскай), такім чынам атрымаўшы правы на Кашынскі ўдзел. Дзмітрый Аляксандравіч перад смерцю (1294) нейкі час жыл у Цверы. У 1295 годзе Міхаіл заключыў саюз з Ноўгарадам «ці ад татарына, ці ад каго-небудзь іншага».

### Барацьба з Масквой 
: сцэна зневажання і забойства князя]]

Пасля смерці вялікага князя Андрэя Аляксандравіча (1304) разгарнулася барацьба паміж Міхаілам Яраславічам Цвярскім, які атрымаў ярлык на вялікае княжанне ўладзімірскае, і Юрыем Данілавічам Маскоўскім. Барацьба адбывалася за ўдзелы (Пераслаўль-Залескі 1305, Кастрама 1305, 1317, Гарадзец і Ніжні Ноўгарад 1311—1312), за ўплыў у Ноўгарадзе (Міхаіл арганізоўваў харчовую блакаду ў Таржку ў 1312, а таксама распачаў безвыніковы паход на сам Ноўгарад у 1314), за саюз з царквой (пасля смерці мітрапаліта Максіма ў 1305 годзе мітрапалітам стаў галіцкі іерарх Пётр, а не цвярскі — Геронцій). Міхаіл двойчы хадзіў на Маскву (1305 і 1308), але не змог яе ўзяць. У 1317 годзе ў Барценеўскай бітве цверычы разбілі масквічоў і татараў, а таксама стаялі з імі па двух берагах Волгі пад Кастрамой. У 1314 годзе цверычы пад Таржком разбілі наўгародцаў, і двойчы, у 1314 і 1317 гадах, стаялі з імі пад Цверру па двух берагах Волгі.

### Гібель 
Неўзабаве пасля Барценеўскай бітвы Канчака, якая патрапіла ў палон, памерла ў Цверы, цвярскі пасол быў забіты ў Маскве, і абодва князі паехалі ў Арду. Міхаіл прыехаў да хана пазней свайго суперніка. Юрый паспеў настроіць Узбека супраць цвярскога князя.

Адбыўся ханскі суд, пасля якога князя пасадзілі ў калодкі. Праз месяц, пасля доўгіх пакут і катаванняў, Міхаіл Цвярскі быў забіты людзьмі Юрыя Данілавіча і Каўгадыя. Труна з целам князя была перавезена ў Цвер толькі праз год, пасля заключэння дагавора паміж Юрыем і сынам Міхаіла Яраславіча Аляксандрам. Князь Міхаіл пахаваны ў Спаса-Праабражэнскім саборы на беразе Волгі (знесены ў савецкі час).

## Кананізацыя 
Міхаіл Цвярскі кананізаваны Рускай праваслаўнай царквой у ліку дабраверных у 1549 годзе на другім Макар’еўскім саборы ў Маскве. У 1632 годзе адбылося здабыццё мошчаў князя. Дзень памяці — 5 снежня.

File:Mikhail Yaroslavich and Xenia of Tver.jpg|Свв. Міхаіл і Ксенія Цвярскія. Ікона. Цвер. Канец XVII ст.
File:S. Michael of Tver.jpg|Міхаіл Цвярскі. Ікона
Выява:Sophia Vologda Tverskoi.jpg|*Д. Пляханаў* «Міхаіл Цвярскі». Фрагмент роспісу Сафійскага сабора ў Волагдзе. 1686 год.
File:Абраз "Св. Міхаіл Цвярскі".JPG|Міхаіл Цвярскі. Ікона канца XIX-пачала XX стагоддзя.

## Сям’я і дзеці 
**Жонка** — з 1294 года Ганна Кашынская, дачка Дзмітрыя Барысавіча Растоўскага.

**Дзеці**:
* Феадора.
* Дзмітрый Міхайлавіч Грозныя Вочы — вялікі князь цвярскі (1318—1326) і ўладзімірскі (1322—1326), ажаніўся з літоўскай князёўнай Марыяй Гедзімінаўнай.
* Аляксандр Міхайлавіч Цвярскі — вялікі князь цвярскі (1326—1328, 1337—1339) і ўладзімірскі (1326—1327), ажаніўся меркавана з галіцкай князёўнай Анастасіяй Юр’еўнай.
* Канстанцін Міхайлавіч Цвярскі — вялікі князь цвярскі (1328—1337, 1339—1345), ажаніўся з маскоўскай князёўнай Соф’яй Юр’еўнай.
* Васіль Міхайлавіч Кашынскі — князь кашынскі і вялікі князь цвярскі (1349—1368), ажаніўся са смаленскай князёўнай Аленай Іванаўнай.

## Ушавананне памяці 
* Князь Міхаіл выяўлены на помніку «Тысячагоддзе Расіі» у Вялікім Ноўгарадзе.
* 23 мая 2008 года на Савецкай плошчы Цверы адкрыты конны помнік Міхаілу Яраславічу — нябеснаму заступніку горада — работы скульптара Андрэя Кавальчука.
* У Гарадскім садзе Цверы, каля Волжскага спуску, усталяваны паклонны крыж Міхаілу Яраславічу. У месцы ўпадзення Цьмакі ў Волгу ўзведзена царква Міхаіла Цвярскога.
* Князь Міхаіл Яраславіч выведзены Дзмітрыем Балашовым у рамане «Вялікі стол».

Выява:1000 Mihail Yarosl.jpg|Міхаіл Яраславіч на Помніку «1000-годдзе Расіі» у Вялікім Ноўгарадзе

Выява:Tver chapel.JPG||Царква Міхаіла Цвярскога на востраве Перамогі ў Цверы (2002 год)

### У геральдыцы 
Намаляваная на гербе Цверы карона сімвалізуе Міхаіла Яраславіча — першага ў рускай гісторыі главу дзяржавы, які зваўся «самадзержцам». Сцяг Цверы на адным боку мае выяву герба горада, на іншым — Міхаіла Яраславіча і надпіс «Михаил Ярославич, покровитель города» («Міхаіл Яраславіч, заступнік горада»).

## Літаратура 
* 
*  (в пер.)

## Спасылкі 
* Святой благоверный князь Михаил Тверской. Жития.
* Михаил Ярославич Тверской (1272—1318х).
* Карамзин Н. М. История государства Российского.
* Творогов О. В. Князья Рюриковичи. Краткие биографии. 

Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Рускія праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Князі наўгародскія
Катэгорыя:Князі цвярскія
Катэгорыя:Вялікія князі ўладзімірскія
Катэгорыя:Кананізаваныя князі
Катэгорыя:Забітыя манархі
Катэгорыя:Пасмяротныя дзеці
Катэгорыя:Кананізаваныя ў XVI стагоддзі
Катэгорыя:Манамахавічы