open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Афанасьеў

**Афанасьеў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Мікалаевіч Афанасьеў — рускі фалькларыст, этнограф, гісторык.
* Аляксей Мікалаевіч Афанасьеў (1916—1968) — Герой Савецкага Саюза.
* Анатоль Аляксандравіч Афанасьеў — беларускі фізік.
* Барыс Ігнатавіч Афанасьеў — беларускі скрыпач, дырыжор.
* Іван Мікалаевіч Афанасьеў — беларускі філолаг.
* Ларывон Афанасьеў — ювелір.
* Марат Сцяпанавіч Афанасьеў (1946—2016) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* 
* Міхаіл Васілевіч Афанасьеў — беларускі футбаліст.
* Павел Васільевіч Афанасьеў — савецкі беларускі дзяржаўны дзеяч.
* 
* 
* Якаў Мікітавіч Афанасьеў (1877—1937) — беларускі вучоны ў галіне глебазнаўства, акадэмік.
Багарнэ

**Багарнэ́** — французскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр дэ Багарнэ
* Гартэнзія Багарнэ
* Жазефіна Багарнэ
* Яўген Багарнэ
Багалюбаў

**Багалю́баў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* А. Багалюбаў, псеўданім Аляксандра Меня, святара РПЦ
* Аляксандр Мікалаевіч Багалюбаў, Герой Савецкага Саюза
* Аляксей Пятровіч Багалюбаў, рускі жывапісец
* Мікалай Іванавіч Багалюбаў, савецкі акцёр
* Мікалай Мікалаевіч Багалюбаў, рускі матэматык
Баер

**Ба́ер** — прозвішча нямецкага паходжання.

## Вядомыя носьбіты 
* Адольф Баер, нямецкі хімік-арганік
* Герберт Баер, аўстрыйскі графічны дызайнер, мастак, фатограф, скульптар
* Іаган Баер, нямецкі астраном і юрыст
* Фрэдрык Баер, дацкі пісьменнік
* Эрнст Баер, нямецкі фігурыст
Багінская

**Багі́нская** — жаночае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вікторыя Іллінічна Багінская (1926—2012) — савецкая і расійская пісьменніца.
* Ніна Рыгораўна Багінская (нар. 1946) — беларуская грамадская актывістка.
* Святлана Леанідаўна Багінская (нар. 1973) — беларуская спартсменка (спартыўная гімнастыка).
Балыка

**Балыка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Дзмітрыевіч Балыка, беларускі савецкі вайсковы дзеяч
* Дзіяна Балыка, рускамоўная паэтэса, журналіст, драматург
Банда

**Банда** мае настпныя значэнні:

* Банда, народ

## Асобы 
* Джойс Банда
* Хастынгс Банда

## Геаграфія 
* Мора Банда
* Астравы Банда

## Іншае 
* Банда — устойлівая ўзброеная злачынная група
*«Банда» — дакументальны фільм
Барт

**Барт** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арнашт Барт (1870—1956) — лужыцкі палітык, грамадскі дзеяч
* Генрых Барт (1821—1865) — нямецкі гісторык, філолаг, географ-падарожнік
* Карл Барт (1886—1968) — швейцарскі тэолаг
* Ралан Барт (1915—1986) — французскі постструктураліст
* Якуб Барт-Чышынскі (1856—1909) — лужыцкі пісьменнік, паэт, драматург, перакладчык, рэдактар, рымска-каталіцкі святар.
Бартан

**Бартан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дэрэк Харальд Рычард Бартан, англійскі хімік
* Эдмунд Бартан, першы прэм'ер-міністр Аўстраліі
Бараноўскі

**Бараноўскі** (ж.р.**Бараноўская**) — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Аляксандравіч Бараноўскі (1907–1970) — беларускі акцёр.
* Анатоль Васільевіч Бараноўскі (1937—2017) — беларускі мастак.
* 
* Валерый Валер’евіч Бараноўскі (нар. 1966) — беларускі дыпламат.
* Гаўрыіл Васілевіч Бараноўскі (1860 –1920) — расійскі архітэктар.
* Мікалай Аляксандравіч Бараноўскі — беларускі вучоны ў галіне сацыялогіі.
* 
* Фёдар Міхайлавіч Бараноўскі (1924—2000) — беларускі мастак-жывапісец.
* Яўген Пятровіч Бараноўскі (нар. 1924) — беларускі матэматык.

## Гл.таксама 
* Баранаў
Бас (значэнні)

* Бас
* Аляксандр Іванавіч Бас
* Ісідар Самуілавіч Бас
* Радзівон Міхайлавіч Бас
Батыста

**Батыста** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Серхіа Даніэль Батыста, аргенцінскі футбаліст
* Фульхенсіа Батыста, кубінскі дыктатар
Баум

**Баум** () — нямецкае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Лаймэн Фрэнк Баум (1856—1919) — амерыканскі пісьменнік.
* Паўль Баум — нямецкі мастак.
* Уладзімір Аляксандравіч Баум (1922—2018) — Герой Сацыялістычнай Працы.

Катэгорыя:Нямецкія прозвішчы
Бах

**Бах** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Айна Бах, эстонскі жывапісец
* Аляксей Мікалаевіч Бах, савецкі біяхімік
* Вільгельм Фрыдэман Бах, нямецкі арганіст, кампазітар
* Іаган Крысціян Бах, нямецкі кампазітар
* Іаган Себасцьян Бах, нямецкі кампазітар
* Карл Філіп Эмануіл Бах, нямецкі кампазітар
* Марыя Бах, аўстрыйская мастачка
* Рычард Бах, амерыканскі пісьменнік
* Томас Бах, дзеяч міжнароднага алімпійскага руху
Бейкер

**Бейкер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алан Бейкер — англійскі матэматык
* Джэймс Бейкер — міністр фінансаў ЗША
* Дэвід Бейкер — амерыканскі біяхімік
* Жазефіна Бейкер — амерыкана французская актрыса, спявачка
* Сайман Бейкер — аўстралійскі акцёр
* Стэнлі Бейкер — валійскі акцёр

## Гл.таксама 
* Бейкер-стрыт
Бэрзіньш

* Андрыс Бэрзіньш - прэзідэнт Латвіі (з 8 ліпеня 2011 года)
* Андрыс Бэрзіньш, прэм'ер-міністр
Берсан

**Берсан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Саламон Арон Берсан, амерыканскі ўрач-эндакрынолаг
* Станіслаў Ігнатавіч Берсан, наркам дзяржкантролю Літоўска-Беларускай ССР
Бесон

**Бесон** — французскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Калет Бесон, французская лёгкаатлетка
* Люк Бесон, французскі рэжысёр
* Патрык Бесон, французскі пісьменнік, журналіст

## Іншае 
* Камуна Бесон
Бём

**Бём** — нямецкае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэ Бём, нямецкі славіст, перакладчык
* Герман Бём, нямецкі ваенна-марскі дзеяч
* Іозеф Бём, аўстрыйскі музыкант
* Эдуард фон Бём-Эрмалі, аўстрыйскі военачальнік
Бібікаў

**Бібікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Барыс Уладзіміравіч Бібікаў, расійскі і таджыкскі акцёр
* Васіль Мікалаевіч Бібікаў, генерал-лейтэнант авіацыі
* Дзмітрый Гаўрылавіч Бібікаў, дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі
Біч

**Біч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Мікалаевіч Біч — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Іван Андрэевіч Біч, герой Грамадзянскай вайны ў Расіі
* Міхаіл Восіпавіч Біч, беларускі гісторык
* Рэкс Біч, амерыканскі раманіст
* Сільвія Біч, амерыканская пісьменніца
Блажэвіч

**Блажэвіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Блажэвіч — беларускі акцёр.
* Іосіф Францавіч Блажэвіч — расійскі афіцэр.
Блок

**Блок**:
* Блок (востраў)
* Блок, механіка
* Блок, праграмаванне
* Блок (кампанія)

## Асобы 
* Аляксандр Аляксандравіч Блок, рускі паэт
* Марк Блок, французскі гісторык
Блох

**Блох** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ісідар Рыгоравіч Блох, беларускі вучоны ў галіне тарфяной прамысловасці
* Карл Блох, дацкі мастак
* Конрад Эміль Блох, нямецка-амерыканскі біяхімік
* Маркус Эліэзер Блох, нямецкі медык і натураліст
* Фелікс Блох, швейцарскі фізік
Ультраправыя

**Ультраправыя**, **крайне правыя**, **радыкальныя правыя** — тэрміны, якія выкарыстоўваюцца для абазначэння якаснай ці колькаснай пазіцыі групы ці асобы, якія размешчаны ў правым спектры палітычнага поля. Крайне правыя палітыкі звычайна прытрымліваюцца прынцыпу супрэмасізму — пераканання, што перавага адных індывідаў і груп і непаўнавартаснасць іншых з’яўляюцца натуральнай і аб’ектыўнай рэальнасцю, што вядзе да поўнай адмовы ад канцэпцыі сацыяльнай роўнасці як нормы. Крайне правыя палітыкі часта падтрымліваюць прынцып сегрэгацыі: падзелу груп людзей, якія лічацца «вышэйшымі», і груп, якія лічацца «ніжэйшымі». Таксама для падобнага роду людзей часта характэрны антыіміграцыйныя і антыінтэграцыйныя пазіцыі ў адносінах да груп, якія лічацца ніжэйшымі і непажаданымі. У найбольш радыкальных рухах можа праводзіцца палітыка прыгнёту і генацыду груп людзей на падставе іх меркаванай непаўнавартаснасці. Ультраправая ідэалогія звычайна складаецца з аўтарытарызму, нацыяналізму, расізму і ксенафобіі. Як правіла, тэрмін ужываецца ў дачыненні да неафашыстаў, неанацыстаў і ісламістаў.

## Літаратура 
* 
* Betz, Hans-Georg and Stefan Immerfall, eds. 1998. *The New Politics of the Right: Neo-Populist Parties and Movements in Established Democracies*. New York: St. Martin’s Press.
* Betz, Hans-Georg (1994). *Radical Right-wing Populism in Western Europe*. New York: St. Martins Press.
* Durham, Martin (2000). *The Christian Right, the Far Right and the Boundaries of American Conservatism*. Manchester, England: Manchester University Press.
* Durham, Martin (2002). «From Imperium to Internet: the National Alliance and the American Extreme Right» *Patterns of Prejudice* 36(3), (July): 50-61.
Блэк

**Блэк** () — англамоўнае прызвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джэймс Уайт Блэк — шатландскі фармаколаг
* Джэрэмайя С. Блэк — амерыканскі юрыст, палітычны і дзяржаўны дзеяч
* Джозеф Блэк — шатландскі фізік і хімік
* Элізабет Блэк — канадская гімнастка

## Гл.таксама 
* Блэк-метал
Бойл

**Бойл** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джон Бойл, англійскі драматург
* Дэні Бойл, брытанскі кінарэжысёр
* Уілард Бойл, амерыканскі фізік
Бол

**Бол** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алан Джэймс Бол, англійскі футбаліст
* Люсіль Бол, амерыканская актрыса
* Манутэ Бол, суданскі баскетбаліст
* Фемке Бол, нідэрландская лёгкаатлетка
* Фердынанд Бол, нідэрландскі мастак
* Ханс Бол, фламандскі жывапісец
Астэрман

**А́стэрман** () — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Іванавіч Астэрман, расійскі дзяржаўны дзеяч
* Іван Андрэевіч Астэрман, расійскі дзяржаўны дзеяч
* Фёдар Андрэевіч Астэрман, расійскі дзяржаўны дзеяч

## Гл.таксама 
* Род Астэрманаў
Хоўм (востраў, Какосавыя астравы)

**Хоўм** (, ) — каралавы востраў у Паўднёвай групе Какосавых астравоў. Плошча — 0,95 км². Насельніцтва (2010 г.) — 500 чал.

## Геаграфія 
Хоўм з’яўляецца адным з астравоў Паўднёвага атола Какосавых астравоў, размешчаны ў яго паўночна-ўсходняй частцы. Аддзелены шырокай лагунай (8,2 км) ад вострава Вест-Айленд, адміністрацыйнага цэнтра Какосавых астравоў. Паміж Хоўмам і Вест-Айлендам дзейнічае сталая паромная пераправа.

Востраў мае каралавае паходжанне. Складзены пераважна вапнякамі. Берагі камяністыя. Формай нагадвае трохкутнік, выцягнуты з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Даўжыня — 2,6 км, найбольшая шырыня — 915 м. Больш за траціну тэрыторыі Хоўма займае вёска Бантам — найбуйнейшы населены пункт на востраве.

## Гісторыя 
Востраў Хоўм быў адкрыты разам з іншымі Какосавымі астравамі ў 1609 г. У 1857—1955 гг. быў часткай каланіяльных валоданняў Вялікабрытаніі. У 1955 г. перайшоў пад юрысдыкцыю Аўстраліі.

У 1826 г. на востраве Хоўм пасяліўся брытанскі гандляр Аляксандр Хэр разам з некалькімі жонкамі малайскага паходжання. Паміж ім і сям’ёй шатландцаў Клуніс-Рос, якія ў 1827 г. упадабалі суседні востраў Саўт-Айленд адбыўся канфлікт. У выніку, Хэр быў вымушаны пакінуць заснаваную ім калонію, а правы на Хоўм у 1886 г. перайшлі да сям’і Клуніс-Рос. У 1888 г. яе прадстаўнікі пабудавалі на Хоўме вёску Бантам для малайцаў, што прыязджалі на Какосавыя астравы для працы на камерцыйных плантацыях. Галоўным цэнтрам уладанняў Клуніс-Рос стала іх рэзідэнцыя, узведзеная на Хоўме ў тым жа годзе.

У 1978 г. аўстралійскія ўлады выкупілі зямельную маёмасць Клуніс-Рос, было арганізавана мясцовае самакіраванне. У 1993 г. грамадскай маёмасцю таксама стала рэзідэнцыя былых уладальнікаў.

## Інфраструктура 
Малайцы і ў нашы дні з’яўляюцца асноўнымі насельнікамі вострава Хоўм. У Бантаме працуе школа, некалькі мячэцяў, крамы і майстэрні, тут знаходзіцца офіс Мясцовай Рады Какосавых астравоў. Турысты прыязджаюць на Бантам для азнаямлення з арыгінальнай культурай мясцовых жыхароў. Працуе матэль на 28 месцаў. Значную ролю ў развіцці інфраструктуры і эканомікі вострава адыгрывае Кааператыўнае таварыства, якое аб’ядноўвае ўсе сем’і, што жывуць у Бантаме.

## Спасылкі 
* Cocos Keeling Islands
* Cocos (Keeling) Islands history
* THE COCOS ISLANDS CO-OPERATIVE SOCIETY LTD 
* Nick Squires, The man who lost a 'coral kingdom'

Катэгорыя:Астравы Індыйскага акіяна
Катэгорыя:Какосавыя астравы
Харвацкая дэмакратычная садружнасць

**Харвацкая дэмакратычная садружнасць** () — палітычная партыя правацэнтрысцкага толку. З 2003 года па 2011 год у кааліцыі з малымі партыямі ўваходзіла ва Урад Харватыі. Член Еўрапейскай народнай партыі.

## Кароткая гісторыя і дзейнасць 
ХДС было заснавана 17 чэрвеня 1989 года прыхільнікамі поўнай незалежнасці Харватыі ад СФРЮ. З гэтай праграмай партыя перамагла на першых дэмакратычных выбарах у 1990 годзе і стала кіруючай у Сацыялістычнай Рэспубліцы Харватыя. Узначаліў партыю Франья Туджман. Пад кіраўніцтвам ХДС, у 1991 годзе, Харватыя абвясціла незалежнасць, якая была прызнана міжнароднай супольнасцю (канчатковы суверэнітэт Харватыі быў усталяваны пасля завяршэння вайны ў 1995 годзе).

Тым часам ХДС было абвінавачана ў правым экстрэмізме і парушэнні правоў чалавека, а ў другой палове 1990-х — і ў махінацыях падчас прыватызацыі. Сітуацыя яшчэ больш ускладнілася пасля смерці Туджмана. На прэзідэнцкіх і парламенцкіх выбарах 2000 года левацэнтрысцкая кааліцыя на чале з Сацыял-дэмакратычнай партыяй Харватыі і Харвацкай сацыял-ліберальнай партыяй нанесла ХДС цяжкае паражэнне. Пасля гэтага з ХДС выйшаў шэраг членаў, якія ўтварылі новую партыю — Дэмакратычны цэнтр.

Пасля выбараў у ХДС пачаліся спрэчкі паміж прыхільнікамі нацыяналістычнай лініі і ўмераным крылом, якое мела намер ператварыць ХДС у дэмакратычную партыю. Апошняе, якое кіравалася Іва Санадэрам, узяло верх у нутрапартыйнай барацьбе, пасля чаго прывяло ХДС да перамогі на парламенцкіх выбарах у 2003 годзе.

Пасля нечаканага абвяшчэння Санадэрам пра свой сыход у адстаўку з пасад старшыні партыі і прэм’ер-міністра Харватыі з 4 ліпеня 2009 года ХДС узначальвае Ядранка Косар. На выбарах 2011 года ў Парламент Харватыі партыі ўдалося атрымаць 45 з 151 месца.

## Старшыні партыі 
## ХДС у Босніі і Герцагавіне 
У Босніі і Герцагавіне існуюць дзве аналагічныя партыі — Харвацкая дэмакратычная садружнасць Босніі і Герцагавіны (заснавана 18 жніўня 1990 года ў Сараеве, лідар — Драган Човіч) і Харвацкая дэмакратычная садружнасць 1990 (заснавана 16 красавіка 2006 года ў Мостары, лідар — Божа Любіч), якая адкалолася ад яе.

## Спасылкі 
* Hrvatska demokratska zajednica 
* Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine
* Hrvatska demokratska zajednica 1990 

Катэгорыя:Палітычныя партыі Харватыі
Катэгорыя:Хрысціянска-дэмакратычныя партыі
Булгак

**Булгак** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Рыгоравіч Булгак (нар. 1958) — беларускі ўрач-кардыёлаг.
* Іасафат Булгак (1758—1838) — грэка-каталіцкі царкоўны дзеяч.
* Ігнат Габрыэлевіч Булгак (1798—1848) — шляхціц.
* Ян Булгак (1718—1775) — езуіт.
* Ян Булгак (1876—1950) — беларускі і польскі майстар мастацкай краязнаўчай фатаграфіі.
Булгакаў

**Булгакаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валерый Булгакаў (нар. 1974) — беларускі філолаг, рэдактар часопіса «ARCHE».
* Міхаіл Афанасьевіч Булгакаў (1891—1940) — рускі пісьменнік.
* Уладзімір Васілевіч Булгакаў (1937—2015) — беларускі дызайнер, мадэльер.
Буржуа

**Буржуа**:

**Буржуа** — прадстаўнік буржуазіі

## Прозвішча 
* Амандзін Буржуа, французская спявачка
* Леон Буржуа, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру
* Луіза Буржуа, амерыканскі скульптар
Бядуля

**Бядуля** — прозвішча і псеўданім.

## Вядомыя носьбіты 
* Змітрок Бядуля, беларускі пісьменнік
* Уладзімір Лявонцьевіч Бядуля, двойчы Герой Сацыялістычнай Працы
Вайніловіч

**Вайніло́віч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вайніловічы — беларускі шляхецкі род герба ўласнага.
* Адам Антонавіч Вайніловіч (1806—1874) — землеўласнік Слуцкага павета, бацька Эдварда Вайніловіча.
* Антон Адамавіч Вайніловіч (1773—1855) — слуцкі павятовы маршалак (1811—1818).
* Антон Станіслававіч Вайніловіч (1801—1845) — вайсковец, рэвалюцыянер.
* Восіп Мікалаевіч Вайніловіч (1860—1890) — рэвалюцыянер-народнік, публіцыст.
* Тадэвуш Антонавіч Вайніловіч (1804—1878) — слуцкі павятовы маршалак (1845—1863).
* Эдвард Адамавіч Вайніловіч (1847—1828) — буйны гаспадарчы і палітычны дзеяч Беларусі і Расійскай імперыі.

## Гл. таксама 
* Вайніловічы
Вайс

**Вайс** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Браніслава Вайс (Папуша), цыганская паэтэса
* Вальтэр Вайс, нямецкі ваенны, генерал-палкоўнік
* Гебхарт Вайс, пасол ФРГ у Беларусі (2007-10)
* Петэр Вайс, нямецкі пісьменнік
* Райнер Вайс, амерыканскі фізік
* Рэйчэл Вайс, англійская актрыса
Вайцяховіч

**Вайцяховіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Вячаслававіч Вайцяховіч (нар. 1972) — беларускі археолаг.
* Пётр Яўгенавіч Вайцяховіч (нар. 1952) — беларускі спецыяліст у галіне машын, агрэгатаў і працэсаў хімічнай прамысловасці.
* Піліп Ігаравіч Вайцяховіч (нар. 1990) — беларускі футбаліст.
* Сяргей Рыгоравіч Вайцяховіч (1903—1977) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Пінскай вобласці.
* Уладзімір Віктаравіч Вайцяховіч (нар. 1924) — кандыдат тэхнічных навук, дацэнт, Заслужаны педагог і грамадзянін Рэспублікі Малдовы.
* Эдуард Антонавіч Вайцяховіч (1960—2022) — беларускі палітык і бізнесмен.

## Гл.таксама 
* Вайцяхоўскі
Беліні

**Беліні** — італьянскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вінчэнца Беліні, італьянскі кампазітар
* Джавані Беліні, італьянскі мастак
* Джэнтыле Беліні, італьянскі мастак
* Ідэралду Луіс Беліні, бразільскі футбаліст
* Якапа Беліні, італьянскі мастак
Валахановіч

**Валахановіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Аляксеевіч Валахановіч
* Анатоль Іосіфавіч Валахановіч, беларускі гісторык, журналіст, краязнавец
* Ігар Аляксандравіч Валахановіч, беларускі гісторык
Вершаваны рытм

**Вершава́ны рытм** — моўны рытм, які засноўваецца на чаргаванні пэўных рытмастваральных кампанентаў, галоўных і дапаможных. Адзінкай рытму верша з'яўляецца вершаваны радок, не толькі выдзелены графічна, але і падкрэслены міжрадковай паўзай, рыфмай або клаўзулай.

Рытм нельга атаясамліваць, як гэта часам робяць, з метрам або памерам. Вершаваныя радкі аднаго метру (харэічнага, дактылічнага і г. д.) або аднаго памеру (чатырохстопнага ямба, трохстопнага дактыля і г. д.) дзякуючы багаццю рытмастваральных кампанентаў амаль ніколі не бываюць ідэнтычнымі па рытмічнаму малюнку. Рытм у вершы выконвае шмат функцый.

## Функцыі вершаванага рытму 
* Генетычная — вершавы рытм дае жыццё вершу як цэласнай з'яве.
* Сэнсавыяўленчая — адна з самых галоўных функцый вершавага рытму. Тэарэтыкі і практыкі верша даўно заўважылі, што адны метры (напрыклад, харэічныя) дапамагаюць лепшаму выяўленню радаснага, вясёлага настрою, у той час як іншыя (напрыклад, дактылічныя) — настрою роздуму, развагі, суму. Трэба падкрэсліць, аднак, што гаворка тут ідзе не пра жорсткае правіла, а толькі пра тэндэнцыю, бо некаторыя надзвычай «ёмістыя» памеры, у прыватнасці чатырохстопны ямб, з аднолькавым поспехам могуць перадаваць розныя эмоцыі і думкі (прыгадаем «Яўгена Анегіна» А. Пушкіна, «Новую зямлю» і «Рыбакову хату» Я. Коласа, напісаныя гэтым памерам).
* Мнеманічная — дапамагае лепшаму запамінанню вершаванага твора. На гэтай уласцівасці рытму заснаваныя мнеманічныя вершы.
Дзякуючы мнеманічнай моцы да нас дайшлі многія шэдэўры старажытнай літаратуры («Махабхарата», «Іліяда», «Адысея» і інш.), беларускія ананімныя творы XVIII—ХІХ стст. (паэмы, вершы, гутаркі).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Тэорыя літаратуры
Катэгорыя:Паэзія
Мікалай Лявонцьевіч Вяленка

**Мікалай Лявонцьевіч Вяле́нка** (, в. Залессе, Баранавіцкі раён — ) — беларускі палявод, Герой Сацыялістычнай Працы (1949).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1898 годзе	ў в. Залессе, Навагрудскага павета Расійскай імперыі.

З 1939 рабочы, у 1944-54 брыгадзір паляводчай брыгады эксперыментальнай базы «Вольна-Чэрніхава» Баранавіцкага раёна. Званне Героя прысвоена за атрыманне высокага ўраджаю насення канюшыны.

Памёр у 1975 годзе.

Катэгорыя:Раслінаводы Беларусі
Валадковіч

**Валадковіч** — беларускае прозвішча, утворанае ад імя Уладзімір.

## Вядомыя носьбіты 
* Казімір Валадковіч
* Крыштаф Валадковіч
* Марцін Валадковіч
* Марцін Казімір Валадковіч
* Марцін Марцінавіч Валадковіч
* Якуб Валадковіч (1668—1724) — святар, педагог.
Брэг

**Брэг** — гідронім, прозвішча.

## Гідронім 
* Брэг (рака)

## Прозвішча 
* Уільям Генры Брэг, англійскі фізік
* Уільям Лорэнс Брэг, аўстралійскі фізік
Букоўскі

**Букоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Уладзімір Канстанцінавіч Букоўскі — пісьменнік, палітычны і грамадскі дзеяч
* Чарлз Букоўскі — амерыканскі паэт і празаік
Будзька

**Будзька** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Францішак Карлавіч Будзька, рымска-каталіцкі святар
* Часлаў Будзька, беларускі грамадскі дзеяч
* Эдвард Будзька, грамадскі дзеяч Заходняй Беларусі, паэт, публіцыст
Вялічка (значэнні)

**Вялічка** — беларускае прозвішча, а таксама тапонім.

## Вядомыя асобы 
* Алег Вялічка (нар. 1993) — расійскі валейбаліст.
* Алег Іванавіч Вялічка (нар. 1959) — беларускі хірург, дэпутат.
* Валянцін Уладзіміравіч Вялічка (1944—2018) — беларускі эканаміст, дыпламат.
* Вольга Віктараўна Вялічка (нар. 1983) — беларуская псіхолаг і грамадская актывістка.
* Генадзь Іосіфавіч Вялічка (1922—1999) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
* Леанід Сцяпанавіч Вялічка (нар. 1925) — беларускі стаматолаг-артапед.
* Уладзімір Паўлавіч Вялічка (1943—2018) — беларускі філосаф, журналіст, публіцыст.

## Тапонім 
* Вялічка — горад у Малапольскім ваяводстве Польшчы.

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Уладзімір Міхеевіч Велічэнка

**Уладзімір Міхеевіч Велічэнка** (, г. Віцебск — ) — беларускі хірург. Доктар медыцынскіх навук, прафесар (1965). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1974). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі медыцынскі інстытут у 1940 годзе. Пасля вайны працаваў загадчыкам раённага аддзела аховы здароўя, галоўным урачом Віцебскага абласнога анкалагічнага дыспансера. З 1949 года ў Віцебскім медыцынскім інстытуце, з 1963 загадчык кафедры агульнай хірургіі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар 100 навуковых прац, у т. л. 3 манаграфій. Работы па ілеапластыцы дэфектаў тоўстай і прамой кішак, фізіялогіі і паталогіі органаў стрававання.

### Бібліяграфія 
* Замещение дефектов толстой и прямой кишок илеотрансплантантом. — Мн., 1967
* Острый панкреатит в эксперименте и клинике. — Мн., 1971
* Обширные резекции кишечника. — Мн., 1974 (совм. с И. Н. Сипаровым)

## Літаратура 
* Велічэнка Уладзімір Міхеевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 1997. — Т. 4. — С. 69.
* Велічэнка Уладзімір Міхеевіч // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Віцебска : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад. А. І. Мацяюн; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2003. — Кн. 2. — С. 524.

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Беларускай ССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Валконскі

* Міхаіл Мікітавіч Валконскі
* Сяргей Рыгоравіч Валконскі
Генадзь Іосіфавіч Вялічка

{{Ваенны дзеяч
|імя     = Вялічка Генадзь Іосіфавіч
|арыгінал імя =   
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці    = 
|месца смерці   = 
|выява    = 
|шырыня         = 
|апісанне выявы        =     
|мянушка       =  
|прыналежнасць = 
|гады службы    =
|званне         = Сяржант 
|род войскаў =
|камандаваў =
|частка =
|бітвы = 
|узнагароды =
{ style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
     
}
|сувязі =
|у адстаўцы = Лейтэнант 
}}
**Генадзь Іосіфавіч Вялічка** (1922—1999) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, снайпер 1008-га стралковага палка 266-й стралковай дывізіі 3-й гвардзейскай арміі Паўднёва-заходняга фронту, старшы сяржант, Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 лютага 1922 года ў вёсцы Лутна цяпер Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі ў сялянскай сям’і. Беларус.

Скончыў 7 класаў, працаваў у калгасе.

У Чырвонай Арміі з 1940 года. У 1941 годзе скончыў школу авіямеханікаў. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1941 года. У 1963 годзе скончыў электрамеханічны тэхнікум. З 1967 года жыў і працаваў у горадзе Янакіева Данецкай вобласці Украіны, затым пераехаў у Стаўрапольскі край — у горад Мінеральныя Воды.

Памёр 21 кастрычніка 1999 года. Пахаваны на грамадзянскіх могілках у Мінеральных Водах.

## Узнагароды 
* Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 кастрычніка 1943 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкім захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераічнасць старэйшаму сяржанту Вялічка Генадзю Іосіфавічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» (№&nbsp;] 1051).
* Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Чырвонага Сцяга (1943), Айчыннай вайны 1-й ступені, медалямі.

## Памяць 
* У горадзе Мінеральныя воды на алеі Герояў Савецкага Саюза мемарыяла загінуўшым мінералаводцам у Вялікай Айчыннай вайне ўсталяваны барэльеф Г. І. Вялічка.
* У Парку Перамогі Каменска-Шахцінскага Герою ўсталявана мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Вялічка Генадзь Іосіфавіч
* ВОЕННАЯ ЛИТЕРАТУРА --Мемуары-- Лелюшенко Д. Д. Москва-Сталинград-Берлин-Прага. Записки командарма.
* ГЕРОИ СОВЕТСКОГО СОЮЗА, ПРОЖИВАВШИЕ НА ДОНУ ПОСЛЕ ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЫ 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Снайперы Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Варанкоў

**Варанкоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Мікалаевіч Варанкоў — беларускі футбаліст
* Ігар Сяргеевіч Варанкоў — украінскі футбаліст
Валошын

**Вало́шын** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Іовіч Валошын (1922—1989) — Герой Савецкага Саюза
* Андрэй Міхайлавіч Валошын (1906—1974) — Герой Савецкага Саюза
* Іван Піліпавіч Валошын (1903—1969) — беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч, вучоны ў галіне энергетыкі
* Максіміліян Аляксандравіч Валошын (1877—1932) — рускі паэт
* Мікалай Фёдаравіч Валошын (1923—1998) — Герой Савецкага Саюза
* Міхал Яўстафавіч Валошын (1920—1944) — Герой Савецкага Саюза
* Павел Пятровіч Валошын (1891—1937) — дзеяч нацыянальна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі
* Уладзіслаў Алегавіч Валошын (нар. 1999) — беларускі хакеіст (хакей на траве)
* Яўген Юр’евіч Валошын (нар. 1986) — беларускі музыка і журналіст
Вальтэр (значэнні)

**Вальтэр** — імя, прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* **Вальтэр** (1694—1778) — французскі філосаф-асветнік.
* Бруна Вальтэр (1876—1962) — нямецкі дырыжор і музычны пісьменнік.
* Інга Вальтэр (1940—2007) — нямецкі гісторык мастацтва.
* Отмар Вальтэр (1924—2013) — нямецкі футбаліст.
* Сяргей Георгіевіч Вальтэр (1958—2015) — украінскі палітык.
* Фрыц Вальтэр (1920—2002) — нямецкі футбаліст.
Варанцоў

**Варанцоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* 
* Аляксей Іванавіч Варанцоў (1916—1997) — беларускі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч
* Даніла Сямёнавіч Варанцоў, савецкі электрафізіёлаг
* Дзяніс Варанцоў, удзельнік гурта «J:морс»
* Міхаіл Сямёнавіч Варанцоў, расійскі дзяржаўны дзеяч
* Юлій Міхайлавіч Варанцоў, расійскі дзяржаўны дзеяч
Варашылаў

**Варашылаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Рыгоравіч Варашылаў, беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч
* Клімент Яфрэмавіч Варашылаў, савецкі партыйны, дзяржаўны і ваенны дзеяч
* Уладзімір Якаўлевіч Варашылаў, аўтар, рэжысёр і вядучы тэлеперадачы «Што? Дзе? Калі?»
Вераціла

**Вераціла** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Уладзіміравіч Вераціла — беларускі футбаліст
* Міхась Вераціла (нар. 1937) — беларускі калекцыянер, краязнаўца, мастак, археолаг, паэт
* Сяргей Вераціла — беларускі пісьменнік, перакладчык
Вернікоўскі

**Вернікоўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Львовіч Вернікоўскі (1884—1984) — беларускі праваслаўны святар, грамадскі і культурны дзеяч, педагог.
* Тодар Вернікоўскі (1861—1938) — беларускі палітык, грамадска-культурны і рэлігійны дзеяч.
Васняцоў

**Васняцоў** () — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Апалінарый Міхайлавіч Васняцоў, рускі жывапісец
* Віктар Міхайлавіч Васняцоў, рускі жывапісец

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Вентуры

* Джавані Батыста Вентуры
* Франка Вентуры

* Труба Вентуры
* Эфект Вентуры
Іосіф I

*Іосіф I, кёльнскі курфюрст
*Іосіф I, канстанцінопальскі патрыярх
*Іосіф I, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі
*Іосіф (Жазэ) I, кароль Партугаліі
Таймыра

**Верхняя Таймы́ра** () — рака на паўвостравеТаймыр (Краснаярскі край, Расія).

Даўжыня ракі 567 км. Плошча вадазборнага басейна 50,4 тыс. км². Пачынаецца ў гарах Быранга, упадае ў возера Таймыр. Сярэдні расход вады каля 430 м³/с.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Река Верхняя Таймыра (1-я Голова Таймыры) // Государственный водный реестр РФ

Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Катэгорыя:Басейн Карскага мора
Геастацыянарная арбіта

**Геастацыяна́рная арбі́та (ГСА)**&nbsp;— кругавая арбіта, абарочваючыся на якой штучны спадарожнік Зямлі стала знаходзіцца над адным і тым жа пунктам зямной паверхні.

Геастацыянарная арбіта з’яўляецца асабістым выпадкам геасінхроннай арбіты. Яна змешчана ў плоскасці экватару Зямлі, на вышыні 35 786 км над узроўнем мора. Менавіта такая вышыня забяспечвае спадарожніку перыяд кручэння, роўны сідэрычнаму перыяду кручэння Зямлі (23 гадзіны 56 хвілін). Гэта значыць спадарожнік абарочваецца вакол планеты з вуглавой хуткасцю, роўнай вуглавой хуткасці кручэння Зямлі вакол сваёй восі і, нібыта нерухома завісае ў небе Зямлі.

Ужываецца для змяшчэння камунікацыйных, тэлетрансляцыйных і іншых штучных спадарожнікаў.

Ідэі выкарыстання геастацыянарных спадарожнікаў з мэтай сувязі выказваліся яшчэ К.&nbsp;Э.&nbsp;Цыялкоўскім і славенскім тэарэтыкам касманаўтыкі Германам Паточнікам у 1928 годзе, але яны не набылі шырокага прызнання. Перавагі геастацыянарнай арбіты сталі шырока вядомымі пасля публікацыі наукова-папулярнага артыкула Артура Кларка ў часопісе «Бяздротавы Сусвет» (1945). На Захадзе геастацыянарную і геасінхронную арбіту часам называюць «арбітамі Кларка», а «поясам Кларка» завуць участак касмічнай прасторы на адлегласці 36000 км над узроўнем мора ў плоскасці зямнога экватара, дзе параметры арбіты блізкія да геастацыянарнай.

Першым спадарожнікам, паспяхова выведзеным на геастацыянарную арбіту, стаў Sincom-3, запушчаны НАСА 19 жніўня 1964 года. На геастацыянарную арбіту ён быў уладаваны 11 верасня 1964 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Арбіты
Сяргей Вітальевіч Касьяненка

**Сярге́й Віта́льевіч Касья́ненка** (нар. , горад , Магілёўская вобласць) — беларускі навуковец, доктар сельскагаспадарчых навук.

## Біяграфія 
У 1978 годзе скончыў зааінжынерны факультэт Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. З 1978 года — брыгадзір цэха адкорму птушкафабрыкі «Нёман» (Гродзенскі раён Гродзенскай вобласці).
З 1982 года працуе на Беларускай занальнай доследнай станцыі па птушкагадоўлі (цяпер — РУП «Вопытная навуковая станцыя па птушкагадоўлі») на пасадзе малодшага, старэйшага, вядучага навуковага супрацоўніка, вучонага сакратара. У цяперашні час дырэктар гэтай станцыі.
У 1983—1987 гг . завочна навучаўся ў аспірантуры Усесаюзнага навукова-даследчага інстытута развядзення і генетыкі сельскагаспадарчых жывёл.
У 1988 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата сельскагаспадарчых навук на тэму «Удасканаленне спосабу крыякансервацыі спермы качароў і яго выкарыстанне пры аднаўленні качак».
У 2004 годзе абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені доктара сельскагаспадарчых навук на тэму «Павышэнне інтэнсіфікацыі вытворчасці мяса качак шляхам удасканалення метадаў і прыёмаў іх гадоўлі». З 2009 года — дацэнт, з 2019 года — прафесар.

## Уклад у навуку 
Аўтар каля 140 работ па селекцыі, ўзнаўлення і тэхналогіі вырошчвання качак, двух галіновых рэгламентаў, двух вучэбна-метадычных дапаможнікаў для студэнтаў сельскагаспадарчых ВНУ , 10 навукова-практычных рэкамендацый.

## Бібліяграфія 
* Мускусная утка на подворье — Мн.: 2002.
* Повышение продуктивных и воспроизводительных качеств уток методами селекции — Мн.: 2003.

## Літаратура 
* Зооинженерный факультет в биографиях своих выпускников /сост. Е. Л. Микулич и др. /. — Горки: 2012. — С. 36.
* Сергей Витальевич Косьяненко // *Лившиц В. М.* Гордость и слава Горецкой земли. В 3-х книгах Кн.1. Учёные — земляки — Горки.:2013. — С. 100—101.

Катэгорыя:Постаці беларускай жывёлагадоўлі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Сігмундур Давід Гунлаўгсан

**Сігмундур Давід Гунлаўгсан** (, нар.  г., Рэйк’явік, Ісландыя) — ісландскі палітычны дзеяч, прэм’ер-міністр з мая 2013 года па красавік 2016 года.

## Біяграфія 
Сігмундур Давід Гунлаўгсан нарадзіўся ў Рэйк’явіку. Яго бацька неаднаразова абіраўся ў альтынг, працаваў у розных краінах як прадстаўнік ісландскай авіякампаніі. З 1982 па 1985 г. Сігмундур жыў у Вашынгтоне, дзе яго бацька працаваў у Сусветным банку. Пасля заканчэння школы ён з 1995 года вучыўся ва Універсітэце Ісландыі, дзе вывучаў эканоміку. На практыцы працаваў у Маскве і Капенгагене. Сканчаў вучобу ў Оксфардзе. З 2000 па 2007 працаваў журналістам на дзяржаўнай радыёстанцыі RUV.

Пасля паразы Прагрэсіўнай партыі на парламенцкіх выбарах у 2009 годзе Сігмундур Давід Гунлаўгсан узначаліў гэтую партыю. Быў абраны ў альтынг па акрузе Паўночны Рэйк’явік. На выбарах у красавіку 2013 года Прагрэсіўная партыя апынулася ў лідарах у парламенце. Столькі ж дэпутатаў атрымала і Партыя незалежнасці. Прэзідэнт Ісландыі Олафур Рагнар Грымсан 30 красавіка 2013 г даў Сігмундуру мандат на фармаванне ўрада.

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Ісландыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ісландыі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Самуэль Хайндс

**Самуэль Хайндс** (, нар. ) — гаянскі палітык.

Па адукацыі — хімічны інжынер, першапачаткова працаваў па спецыяльнасці. 9 кастрычніка 1992 года стаў прэм’ер-міністрам Гаяны замест Хамілтана Грына пасля абрання на пост прэзідэнта краіны Чэддзі Джагана і перамогі Народнай прагрэсіўнай партыі на парламенцкіх выбарах. Пасля таго, як 6 сакавіка 1997 года Джаган памёр, стаў прэзідэнтам краіны. На пасаду прэм’ер-міністра была прызначана ўдава Чэддзі Джагана Джанет Джаган, якая 19 снежня 1997 года стала прэзідэнтам, а Хайндс вярнуўся на пасаду прэм’ер-міністра. 9 жніўня 1999 года Хайндс сышоў у адстаўку на карысць Бхарата Джагдэа. Да 2015 года захоўваў пасаду прэм’ер-міністра Гаяны.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палітыкі Гаяны
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Каетур

**Каетур** — сістэма вадаспадаў на рацэ Патара ў заходняй Гаяне, недалёка ад мяжы з Венесуэлай. 

Вышыня найбольшага вадаспада складае 226 метраў. Гэта адзін з самых буйных, самых высокіх і самым магутных вадаспадаў у свеце. Кожную секунду ён траціць больш за 1263 м³ вады, што амаль у два разы больш, чым Ніягара. 

Вадаспады размешчаны ў аднайменным нацыянальным парку, з'яўляюцца папулярным турыстычным аб'ектам.

## Спасылкі 
* KAIETEUR FALLS
* Kaieteur Park 

Катэгорыя:Вадаспады Гаяны
Аляксандр Вянгерка

**Аляксандр Вянгерка** (; ,  — ) — польскі акцёр і тэатральны рэжысёр яўрэйскага паходжання.

Першы дырэктар і мастацкі кіраўнік Дзяржаўнага польскага тэатра БССР у Беластоку.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Варшаве ў сям’і , садоўніка . Братам Аляксандра быў вядомы польскі тэрапеўт і дыябетолаг .

З 15 студзеня 1915 года быў жанаты з Соф’яй Вянгерка, народжанай Білаўэр (1893—1975), якая была вядомым польскім сцэнографам.

У ліпені 1940 года Вянгерка прыехаў у Беласток. Стаўшы дырэктарам Дзяржаўнага польскага тэатра БССР, карыстаючыся аўтарытэтам у мастацкім асяроддзі і ў савецкай улады, ён здабыў сродкі і пашырыў гмах тэатра.

Пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны Маскоўскі Мастацкі тэатр прапаноўваў Вянгерку эвакуіравацца ў РСФСР, але ён адмовіўся, бо не хацеў пакідаць трупу.

Памёр пры загадкавых абставінах. Па адной з версій, хаваўся на працягу некаторага часу ў якасці арганіста ў парафіяльнага святара ў вёсцы недалёка ад Беластока. Калі гэта стала небяспечным, пастар, жадаючы выратаваць Вянгерку , адправіў яго фурманкай у іншае месца. Іх спыніла гестапа. Вянгерка прызнаўся, што ён яўрэй. Гестапаўцы арыштавалі яго.

]]
Першы дырэктар і мастацкі кіраўнік (з 1939) Дзяржаўнага польскага тэатра БССР (у цяперашні час Гродзенскі абласны драматычны тэатр). Паставіў у ім спектаклі: «Каварства і любоў» Ф. Шылера, «Жаніцьба Фігаро» П. Бамаршэ, «» Б. Шоу, «» і «» Г. Запольскай, «» і «» , «» У. Вішнеўскага.

## Памяць 
Імя Аляксандра Вянгеркі прысвоена Беластоцкаму драматычнаму тэатру.

## Літаратура 
*  *Przewodnik po cmentarzu żydowskim w Warszawie przy ul. Okopowej 49/51. Z. 1, Kwatery przy Alei Głównej* Towarzystwo Opieki nad Zabytkami: Społeczny Komitet Opieki nad Cmentarzami i Zabytkami Kultury Żydowskiej w Polsce Warszawa 1996 ISBN 83-906629-6-5 s. 87

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Беларусі
Весялоўскі

**Весялоўскі** — прозвішча. Вядомыя носьбіты:

* Аляксандр Мікалаевіч Весялоўскі (1838—1906) — рускі гісторык літаратуры.
* Іван Сямёнавіч Весялоўскі (1795—1865) — рускі вучоны-фізік
* Мікалай Іванавіч Весялоўскі (1848—1918) — археолаг
* Сцяпан Барысавіч Весялоўскі (1876—1952) — гісторык, акадэмік АН СССР
* Род Весялоўскіх — шляхецкі род у Вялікім Княстве Літоўскім. Прадстаўнікі:
** Пётр Весялоўскі (? — 1619) — вялікі маршалак літоўскі.
** Крыштаф Весялоўскі (? — 1637) — вялікі маршалак літоўскі.
** Мікалай Весялоўскі (? — 1634) — кашталян жамойцкі.
Вількіцкі

* Андрэй Іпалітавіч Вількіцкі
* Барыс Андрэевіч Вількіцкі
Верына

Назву **Ве́рына** маюць:

* Верына — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці
* Верына — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці
Варонін

**Варонін** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Віктаравіч Варонін — украінскі футбаліст.
* Васіль Аляксеевіч Варонін — беларускі гісторык.
* Мікалай Мікалаевіч Варонін — савецкі археолаг.
* Міхаіл Сцяпанавіч Варонін (1838—1903) — рускі вучоны, батанік, міколаг, фітапатолаг.
* Міхаіл Якаўлевіч Варонін — савецкі гімнаст, алімпійскі чэмпіён.
* Уладзімір Мікалаевіч Варонін — малдаўскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Хальдар Аўсгрымсан

**Ха́льдар А́ўсгрымсан**,  ( — ) — ісландскі палітык, прэм'ер-міністр Ісландыі з 15 верасня 2004 да 15 чэрвеня 2006, міністр замежных спраў краіны з 23 красавіка 1995 да 15 верасня 2004, лідар Прагрэсіўнай партыі ў 1994—2006.

Член Альтынга ў 1974—1978 і 1979—2003, міністр рыбалоўства ў 1983—1991, юстыцыі і духоўных спраў у 1988—1989, Паўночнага супрацоўніцтва ў 1985—1987 і 1995—1999.

У 2004 змяніў Давіда Одсана на пасадзе прэм'ер-міністра, у 2006 сышоў у адстаўку пасля дрэнных вынікаў, паказаных ПП на муніцыпальных выбарах. З 31 кастрычніка 2006 — генеральны сакратар Савета міністраў Паўночнага савета.

Катэгорыя:Міністры замежных спраў Ісландыі
Катэгорыя:Міністры юстыцыі Ісландыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ісландыі
Катэгорыя:Выпускнікі Бергенскага ўніверсітэта
Давід Одсан

**Даві́д О́дсан**,  () — ісландскі дзяржаўны дзеяч, Прэм’ер-міністр Ісландыі (1991—2004), лідар Партыі незалежнасці (1991—2005).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 студзеня 1948 года ў Рэйк’явіку.

З 1974 года быў членам Муніцыпальнага савета Рэйк’явіка. З 27 мая 1982 года да 16 ліпеня 1991 года — мэр Рэйк’явіка. У 1989 годзе быў абраны віцэ-старшынёй Партыі незалежнасці, у 1991 годзе — старшынёй партыі. Пасля перамогі Партыі незалежнасці на парламенцкіх выбарах 30 красавіка 1991 года стаў Прэм’ер-міністрам Ісландыі, сфармаваўшы ўрадавую кааліцыю з Сацыял-дэмакратычнай партыяй, у 1995 годзе — з Прагрэсіўнай партыяй.

15 верасня 2004 года сышоў у адстаўку з пасады Прэм’ер-міністра Ісландыі на карысць лідара Прагрэсіўнай партыі Хальдара Аўсгрымсана, стаўшы замест яго Міністрам замежных спраў Ісландыі. У 2005 годзе сышоў з пасад лідара Партыі незалежнасці і главы МЗС, якія заняў Гейр Хордэ, і стаў старшынёй савета губернатараў Цэнтральнага банка Ісландыі.

Памёр 1 сакавіка 2026 года.

## Узнагароды 
* Кавалер вялікага крыжа ордэна Заслуг (Нарвегія).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Ісландыі
Стэйнгрымур Хермансан

**Стэ́йнгрымур Хе́рмансан** (22 чэрвеня 1928, Рэйк’явік, Ісландыя — 1 лютага 2010, Гардабайр, Ісландыя) — ісландскі палітычны дзеяч, прэм’ер-міністр Ісландыі (1983—1987 і 1988—1991).

## Біяграфія 
Сын Хермана Ёнасана, былога прэм’ер-міністра краіны. У 1948 годзе з’ехаў у ЗША, дзе навучаўся інжынернай справе. Пасля вяртання ў Ісландыю ў 1971 годзе быў абраны ў Альтынг.

У 1978—1979 гадах займаў пасаду міністра юстыцыі па справах рэлігіі і сельскай гаспадаркі. У 1980—1983 гадах ён займаў пасаду міністра рыбалоўства і камунікацый, а ў 1987—1988 гадах — міністра замежных спраў.

У 1983—1987 і ў 1988—1991 гадах быў прэм’ер-міністрам Ісландыі. Ацэнка яго працы на гэтай пасадзе неадназначная. З аднаго боку, крытыкі адзначаюць, што ён з’яўляўся апалагетам «старой сістэмы» кіравання, заснаванай на фаварытызме, які спрыяе развіццю карупцыі. Яе дэмантаж звязваюць з імем яго пераемніка на пасадзе прэм’ер-міністра Давіда Одсана. З іншага боку, пазітыўна ацэньваецца яго дзейнасць, накіраваную на адаптацыю ісландскай эканомікі да складаных сацыяльна-эканамічных працэсаў канца 1980-х і пачатку 1990-х гадоў.

У перыяд свайго прэм’ерскага мандата арганізаваў у Рэйк’явіку ў 1986 годзе сустрэчу Міхаіла Гарбачова і Рональда Рэйгана.

Пасля сваёй адстаўкі да 1998 года ўваходзіў у кіраўніцтва Цэнтральнага банка Ісландыі. Адзін з заснавальнікаў арганізацыі *Heimssýn*, выступалай супраць уступлення Ісландыі ў ЕС.

## Спасылкі 
* Former Prime Minister of Iceland Passes Away  

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ісландыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Ісландыі
Катэгорыя:Міністры юстыцыі Ісландыі
Торстэйн Паўльсан

**То́рстэйн Па́ўльсан**,  () — прэм'ер-міністр Ісландыі з 8 ліпеня 1987 да 28 верасня 1988.

## Біяграфія 
Скончыў Камерцыйны каледж і Ісландскі ўніверсітэт, у 1974 абараніў дысертацыю, атрымаў ступень бакалаўра. Яшчэ ў гады вучобы пачаў займацца журналістыкай. Пасля заканчэння ўніверсітэта працаваў у штодзённай газеце «Morgunblaðið», а пазней узначаліў рэдакцыю газеты «Vísir».

У 1979—1987 узначальваў саюз прадпрымальнікаў Ісландыі.
У 1983—1999 быў дэпутатам Альтынга, у 1983—1991 быў старшынёй Партыі незалежнасці, пасля чаго прайграў Давіду Одсану. У 1985—1987 займаў пасада міністра фінансаў, у 1991—1999 — міністр рыбалоўства, юстыцыі і рэлігіі. Затым быў паслом Ісландыі ў Вялікабрытаніі і Даніі. У 2006—2009 — рэдактар газеты «Fréttablaðið».

Захапляецца рыбалкай, заўзяты аматар тэатра, шмат чытае, захапляецца музыкай. Жанаты, трое дзяцей, жонка — юрыст па прафесіі.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ісландыі
Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя
Валовіч

**Валовіч ** — беларускае і польскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Род Валовічаў — вялікалітоўскі шляхецкі род герба «Багорыя».
:* Андрэй Валовіч (1750—1822) — дзяржаўны і рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага і Расійскай імперыі.
:* Андрэй Іванавіч Валовіч (1570—1614) — вялікі харунжы літоўскі, жамойцкі падстароста і суддзя земскі.
:* Астафій Багданавіч Валовіч (1520—кан. 1587) — вялікалітоўскі дзяржаўны і грамадскі дзеяч, мецэнат-асветнік.
:* Вінцэнт Пётр Валовіч (1670—1737) — падкаморы мсціслаўскі, вялікі рэферэндар літоўскі.
:* Геранім Валовіч (? — 1636) — вялікі пісар літоўскі, вялікі падскарбі літоўскі, сакратар каралеўскі.
:* Марцыян Дамінік Валовіч (? — 1712) — вялікі пісар літоўскі, вялікі маршалак літоўскі.
:* Міхал Казіміравіч Валовіч (1806—1833) — удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў.
:* Павел Валовіч (?—1630) — гарадзенскі падкаморы, падскарбі надворны літоўскі.
:* 
:* Уладзіслаў Валовіч (? — 1668) — гетман польны літоўскі, ваявода віцебскі.
:* Ян Казімір Валовіч (? — 1707) — вялікі лоўчы літоўскі, вялікі абозны літоўскі.
:* Яўстах Валовіч (? — 1630) — вялікі пісар літоўскі, падканцлер літоўскі, біскуп віленскі.

* Алег Аляксандравіч Валовіч — беларускі архітэктар.
* Аляксандр Аляксандравіч Валовіч — беларускі архітэктар і дзяржаўны дзеяч.
* Арцём Алегавіч Валовіч (нар. 1999) — беларускі футбаліст.

## Гл. таксама 
* Палацава-паркавы комплекс Валовічаў (Свяцк)

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Катэгорыя:Польскія прозвішчы
Данскія казакі

thumb|right|Сцяг Данскога казацкага войска
**Данскія казакі** (*Данское казачае войска, Войска Данское*) — казацкая супольнасць, якая сфарміравалася на рацэ Дон ў XV — XVII стст. Гістарычная мясцовасць, дзе пражывалі данскія казакі, вядомая таксама як Усевялікае Войска Данское. Частка казакоў, а таксама некаторыя даследчыкі, вылучаюць данскіх казакоў у асобную ўсходнеславянскай народнасць.

Размяшчаліся на асобнай аўтаномнай тэрыторыі, якая звалася Вобласць Войска Данскога, займала малую частку сучасных Луганскай і Данецкай абласцей Украіны і асноўныя часткі Растоўскай, Валгаградскай, Варонежскай абласцей і рэспублікі Калмыкія ў Расійскай Федэрацыі. Гістарычная назва звязана з ракой Дон (вадазбор Азоўскага мора). Сталіца Войска Данскога з 1571 па 1610 год размяшчалася на востраве каля станіцы Раздорская, з 1610 па 1637 — у манастырскім мястэчку (у 6 км ад станіцы Старочеркасской уніз па плыні Дона), падчас Азоўскага сядзення з 1637 па 1642 год — у Азове, з 1644 па 1806 год — у Чаркаску (цяпер станіца Старачаркаская), тут збіралі вайсковы круг, прымалі царскіх паслоў і царскае жалаванне. З 1806 сталіцай Данскога казацтва з'яўляецца горад Новачаркаск.

Паводле апошняга перапісу насельніцтва, толькі на тэрыторыі Расійскай Федэрацыі жыве больш за 140 тысяч чалавек, што запісалі сваю нацыянальнасць, як «казак». Большасць з іх — у Растоўскай і Валгаградскай абласцях.

## Літаратура 
* *Краснов П. Н.* История войска Донского. Картины былого Тихого Дона.&nbsp;— М.: Вече, 2007.&nbsp;— 448.&nbsp;— ISBN 5-9533-1614-3. 
* *Алмазов Б. А.* Казаки.&nbsp;— СПб: Золотой век; Диамант, 1999.&nbsp;— 79 с. 
* *Астапенко М. П.* Донские казаки 1550—1920.&nbsp;— Ростов н/Д: Логос, 1992. 
* *Астапенко М. П.* Край донской казачий…&nbsp;— Ростов н/Д: 1994. 
* *Винников Н.* Парадоксы донской истории&nbsp;— Ростов н/Д: 2005. 

Катэгорыя:Казацтва
Вішнеўскі

**Вішнеўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Васільевіч Вішнеўскі (1874—1948) — рускі і савецкі ваенны хірург, стваральнік знакамітай лячэбнай мазі.
* Анатоль Зянонавіч Вішнеўскі (1965—2006) — беларускі самадзейны паэт, педагог.
* Мікола Аляксеевіч Вішнеўскі (1910—1986) — беларускі празаік.
* Міхаіл Іванавіч Вішнеўскі (нар. 1949) — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (2002), прафесар (2003).
* Сяргей Уладзіміравіч Вішнеўскі (1893—1967) — савецкі военачальнік, генерал-маёр.
* Уладзімір Мікалаевіч Вішнеўскі (нар. 1955) — беларускі мастак-графік, кніжны ілюстратар, жывапісец, скульптар, педагог.
* Усевалад Віталевіч Вішнеўскі — савецкі пісьменнік
* Януш Леон Вішнеўскі (нар. 1954) — польскі пісьменьнік, аўтар бестселера «Адзінота ў Сеціве».
* Янэк Вішнеўскі — персанаж паэмы Кшыштафа Даўгялы.
Войцік

**Войцік** — беларускае прозвішча, утворанае ад пасады войт.

## Вядомыя носьбіты 
* Антон Іванавіч Войцік — журналіст, рэдактар, перакладчык.
* Віктар Антонавіч Войцік — беларускі кампазітар.
* Галіна Антонаўна Войцік (1927—2007) — беларускі педагог, публіцыст, філолаг.
* Людвіка Антонаўна Сівіцкая-Войцік — беларуская пісьменніца і грамадскі дзеяч.
Война

**Война** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Род Войнаў-Грычынавічаў — вялікалітоўскі шляхецкі род, з пінскіх баяр. Вядомыя прадстаўнікі:
** Абрагам Война (1569—1649) — біскуп віленскі.
** Бенедыкт Война (?—1615) — біскуп віленскі.
** Габрыэль Война (?—1615) — падканцлер літоўскі.
** Лаўрын Война (?—1580) — падскарбі вялікі літоўскі.
* Род Войнаў-Ясянецкіх — вялікалітоўскі шляхецкі род. Вядомыя прадстаўнікі:
** Аляксандр Война-Ясянецкі (?—1698) — кашталян новагародскі.
* Яўген Война (нар. 2000) — беларускі футбаліст.
Выгоўскі

**Выгоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Даніэль Выгоўскі
* Іван Яўстахавіч Выгоўскі
Усовіч

**Усовіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Усовіч (нар. 1993) — беларускі стэндап-комік.
* Ілона Віктараўна Усовіч (нар. 1982) — беларуская лёгкаатлетка.
* Святлана Віктараўна Усовіч (нар. 1980) — беларуская лёгкаатлетка.
Вярыга

* Арцём Ігнацьевіч Вярыга-Дарэўскі (1816—1884) — беларускі паэт, драматург, публіцыст і даследчык фальклору
* Аляксандр Андрэевіч Вярыга (1837—1905) — вучоны-хімік
* Браніслаў Фартунатавіч Вярыга (1860—1925) — вучоны-фізіёлаг, педагог
* Уладзіслаў Вярыга (1868—1916) — філосаф і этнограф, збіральнік беларускага фальклору, доктар філасофіі
* Эдмунд Іванавіч Вярыга (1840—1902) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гг.
Габрыеля Запольская

**Марыя Габрыеля Стэфанія Корвін-Пятроўская**, больш вядомая як **Габрыеля Запольская** (; , Падгайцы каля Луцку, Аўстра-Венгрыя — , ) — польская пісьменніца-натуралістка, драматург, актрыса і аўтар фельетонаў. Напісала 41 п'есу, 23 рамана, 177 апавяданняў, 252  журналісцкіх артыкулаў, адзін сцэнарый да фільму і каля 1 500 лістоў.

Запольская здабыла найбольшую папулярнасць сваімі грамадска-сатырычнымі камедыямі. Сярод іх, Маральнасць пані Дульскай (*Moralność pani Dulskiej*) - трагіфарс пра дробную буржуазію - вызнаецца за найбольш папулярны твор па-за межамі Польшчы і яскравы прыклад ранняй мадэрнісцкай драмы. Яе тэатральныя п'есы перакладаліся на шэраг замежных моў і ставіліся на польскіх і еўрапейскіх тэатральных падмостках. Сама Запольская брала ўдзел у больш за 200 пастаноўках у Варшаве, Кракаве, Познані, Львове, Санкт-Пецярбургу і Парыжы.

## Спасылкі 
* Мараль Пані Дульскай. Трагікамедыя з жыцця абывацеляў у трох актах

Катэгорыя:Пісьменніцы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменніцы Польшчы
Катэгорыя:Драматургі Польшчы
Катэгорыя:Журналісты Польшчы
Катэгорыя:Актрысы Польшчы
Катэгорыя:Пахаваныя на Лычакаўскіх могілках
Вішнеўская

**Вішнеўская** — жаночая форма прозвішча Вішнеўскі.

## Вядомыя носьбіткі 
* Галіна Паўлаўна Вішнеўская (1926—2012) — спявачка.
* Марыя Фёдараўна Вішнеўская (1915—2000) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Наталля Вячаславаўна Вішнеўская (1907—1989) — беларуская паэтэса, рэдактар.
* Элеанора Раманаўна Вішнеўская (1933—2016) — беларускі архітэктар.