open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Герб Арменіі

**Герб Армeніі** — разам са сцягам і гімнам з’яўляецца афіцыйным дзяржаўным сімвалам Рэспублікі Арменія. Сучасны герб быў прыняты ў 1992 і замяніў сабой герб Армянскай ССР.

## Гісторыя 
Герб незалежнай Арменіі быў зацверджаны 19 красавіка 1992 Вярхоўным Саветам Арменіі. 15 чэрвеня 2006 быў прыняты закон, які ўдакладніў выяву герба.

Асновай сучаснага герба стаў герб Першай Рэспублікі, якая існавала з 1918 па 1920. Ягонымі аўтарамі былі акадэмік і архітэктар Аляксандр Таманян, а таксама мастак Акоп Каджаян.

## Апісанне 
Цэнтральным элементам герба Арменіі з’яўляецца шчыт, у цэнтры якога знаходзіцца сімвал армянскай нацыі гара Арарат. На ейнай вяршыні размешчаны Ноеў каўчэг, які паводле легенды пасля патопу застаўся на гэтай гары. На шчыце пад гарой — хвалі возера Севан.

Шчыт падзелены на чатыры секцыі, кожная з іх — гэта сімвал незалежных царстваў, якія былі ў гісторыі Арменіі: Багратыдаў, Аршакідаў, Арташэсідаў і Рубенідаў.

Шчыт герба падтрымліваюць Леў і Арол, якія глядзяць у розныя бакі. Яны сімвалізуюць мудрасць, гордасць, цярплівасць і высакароднасць — сімвалы царскіх сем’яў.

## Гл. таксама 
* Сцяг Арменіі
* Гімн Арменіі
* Галерэя дзяржаўных гербаў з выявай арла

## Крыніцы 
Арменія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Арменіі
Вялікія геаграфічныя адкрыцці

**Вялі́кія геаграфі́чныя адкры́цці** — умоўнае азначэнне, галоўным чынам у гістарычнай літаратуры, для шэрагу буйных геаграфічных адкрыццяў, зробленых еўрапейцамі ад сярэдзіны 15 ст. да сярэдзіны 17 ст.; адрэзак часу, калі адбываліся згаданыя адкрыцці.

Значная частка заходніх аўтараў схільная абмяжоўваць перыяд В. г. а. сярэдзінай 16 ст. Савецкія аўтары распрацоўвалі канцэпцыю двух перыядаў В. г. а.:

* першы перыяд пачынаецца пасля адкрыцця мыса Добрай надзеі, іспана-партугальскі (канец 15 ст. — усё 16 ст.). Яго складаюць адкрыццё Амерыканскіх кантынентаў, партугальскія плаванні ў Індыю і на ўсход Азіі, пачаўшы ад экспедыцыі Васка да Гамы, іспанскія экспедыцыі ў Ціхі акіян, ад Магелана да экспедыцыі Торэса ў 1606.
* другі перыяд, руска-галандскі (канец 16 — сярэдзіна 17 ст.), складаюць адкрыццё рускімі паўночнай Азіі, галандскія экспедыцыі ў Ціхі акіян, адкрыццё Аўстраліі, брытанскія і французскія адкрыцці ў Паўночнай Амерыцы.

Прычынамі інтэнсіўных экспедыцый былі: узрастанне ў краінах Еўропы таварнай вытворчасці, недахоп каштоўных металаў, пошукі новых гандлёвых шляхоў з Еўропы ў Індыю і ўсходнюю Азію.

В. г. а. садзейнічалі поспехі навукі і тэхнікі: стварэнне надзейных суднаў, прыдатных для акіянскіх прастораў, удасканаленне компасу і спосабаў навігацыі, марскіх картаў, распаўсюджанне ідэі шарападобнасці Зямлі.

В. г. а. былі гістарычнымі падзеямі сусветнага значэння. У выніку іх была даследавана большая частка зямной паверхні (унутраныя часткі Амерыкі, Афрыкі і Аўстраліі — не цалкам), сталі вядомыя контуры кантынентаў (акрамя Антарктыды, паўночных берагоў Паўночнай Амерыкі, усходняга берагу Аўстраліі), сабраны агромністы масіў новых звестак у розных галінах ведаў. Еўрапейцы пазнаёміліся з шэрагам найважнейшых сельскагаспадарчых культур (бульба, кукуруза, тамат, тытунь).

Шмат таннага золата і срэбра трапіла ў Еўропу, што выклікала значныя эканамічныя ўзрушэнні і пераразмеркаванне роляў паміж краінамі кантыненту. Гандаль набыў сусветны характар, у гандлёвы абарот трапіла шмат новых тавараў, іх аб'ём узрос у шмат разоў. Гэта паскорыла распад феадалізму і складванне ў Еўропе капіталізму. Адбывалася каланізацыя рускімі Сібіру. Краіны Заходняй Еўропы стварылі каланіяльную сістэму.

## Літаратура 
* БСЭ. И. П. Магидович. Очерки по истории географических открытий. УчПедГиз, 1949

## Спасылкі 
* Ricardo Duchesne: *The Faustian impulse and European exploration*, *The Fortnightly Review* 2012

Катэгорыя:Эпоха Вялікіх геаграфічных адкрыццяў
Катэгорыя:Гісторыя геаграфіі
Катэгорыя:Каланізацыя Амерыкі
Катэгорыя:Гістарычныя перыяды
Катэгорыя:Гісторыя каланіялізму
Катэгорыя:Марская гісторыя
Катэгорыя:Іспанская каланізацыя Амерыкі
Катэгорыя:Гісторыя Еўропы
Катэгорыя:Навуковыя даследаванні
Герб Албаніі

**Герб Албаніі** уяўляе сабой выяву чорнага двухгаловага арла на чырвоным шчыце.

## Герб НСРА 
Герб Народнай Сацыялістычнай Рэспублікі Албаніі ўяўляе сабой выяву чорнага двухгаловага арла, апраўленага двума пучкамі каласоў пшаніцы, якія маюць наверсе пяціканцовую чырвоную зорку, а ўнізе перавязаныя чырвонай стужкай, на якой напісаная дата «24 траўня 1944».

## Гл. таксама 
* Галерэя дзяржаўных гербаў з выявай арла
* Сцяг Албаніі

## Спасылкі 
* Герб Албаніі на старонцы Прэзідэнта Рэспублікі Албанія  
* *Heraldry of the World*, Albanian National Arms 

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Албаніі
Албанія
Герб Емена

**Герб Емена** адлюстроўвае залатога арла, які трымае ў сваіх кіпцюрах світак. На ім напісана  або *Аль-джумхурыя-аль-Яманія*.

## Гл. таксама 
* Галерэя дзяржаўных гербаў з выявай арла

## Гісторыя

File:Coat of arms of Mutawakkilite Kingdom of Yemen.jpg| Герб Еменскага Мутавакіліцкага Каралеўства 
File:Coat of arms of North Yemen (1962–1990).png| Герб Паўночнага Емена 1962-1990 гг.
File:Coat of Arms of the Federation of South Arabia.svg|Эмблема Федэрацыі Паўднёвай Аравіі да 1967
File:Coat_of_arms_of_South_Yemen_(1970-1990).svg|Эмблема Народнай Дэмакратычнай Рэспублікі Емен

Емен
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Емена
Герб Кувейта

**Герб Кувейта** быў прыняты ў 1963 годзе. У круглай эмблеме бачны доу з сцягам Кувейта на фоне белых аблок і блакітнага неба і блакітна-белых хваль. Над караблём вісіць белая стужка, на якой чорным шрыфтам напісана назва дзяржавы «الكويت دولة». Светлакарычневы сокал з карычнева-белымі пер’ямі апраўляе эмблему. На яго грудзях шчыт з нацыянальным сцягам.

Доу як знак марскіх традыцый краіны можна знайсці таксама на гербах Катара і Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў. Сокал — знак племя прарока Мухаммада.

## Спасылкі 
* Апісанне і выява на сайце місіі ААН Кувейта 

Кувейт
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Кувейта
Герб Балівіі

**Герб Балівіі** — адзін з дзяржаўных знакаў Балівіі, прыняты ў цяперашняй форме ў 1963 годзе. У яго цэнтры знаходзіцца авал, у якім намаляваная гара Патасі. За ёй з левага боку ўзыходзіць сонца. Перад ёй намалявана альпака, якая з’яўляецца нацыянальнай жывёлай гэтай краіны, а таксама сноп пшаніцы і хлебнае дрэва. Апошнія два аб’екты ўвасабляюць рэсурсы Балівіі. Авал акружаны блакітнай аблямоўкай, на якой залатымі літарамі напісана назва краіны, а ў ніжняй частцы размешчаныя дзесяць зорак, якім адпавядаюць дзевяць балівійскіх правінцый (дзясятая зорка — у памяць аб правінцыі Антафагаста, згубленай у 1879 годзе на карысць Чылі).

За авалам па абодва бакі намаляваныя дзве групы з трох чырвона-жоўта-зялёных балівійскіх сцягоў, два гарматныя дулы, дзве пары мушкетаў, баявая сякера і чырвоны фрыгійскі каўпак. Усё гэта ўвасабляе волю жыхароў Балівіі да абароны сваёй краіны і волі. Над авалам сядзіць андскі кондар перад лаўровым вянком.

Балівія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Балівіі
Галерэя дзяржаўных гербаў з выявай арла

**Арол** у геральдыцы другая пасля льва па распаўсюджанасці гербавая фігура.

Арол сімвалізуе неўміручасць, мужнасць, дальнабачнасць і сілу. Часам арла завуць «каралём неба» і пасланцам багоў. Па старым павер'і ён пасля ўзлёту глядзіць проста на сонца, таму ён знак ушэсця ў нябёсы і вызвалення душы. Старажытныя грэкі атаяснялі арла з Зеўсам, рымляне з Юпітэрам і германцы з Одзінам.

У некаторых краінах (Расія, Чарнагорыя, Аўстра-Венгрыя) яго выяўлялі двухгаловым.

## Суверэнныя дзяржавы 
### Еўропа 

Файл:Coat of arms of Albania.svg|Албанія
Файл:Austria Bundesadler.svg|Аўстрыя
Файл:Coat of arms of Armenia.svg|Арменія
Файл:Coat of Arms of Germany.svg|Германія
Файл:Staatswappen-Liechtensteins.svg|Ліхтэнштэйн
Файл:Coat of arms of Moldova.svg|Малдова
Файл:Herb Polski.svg|Польшча
Файл:Coat of Arms of the Russian Federation.svg|Расія
Файл:Coat of arms of Romania.svg|Румынія
Файл:Coat of arms of Serbia.svg|Сербія
Файл:Coat of arms of Montenegro.svg|Чарнагорыя
Файл:Coat of arms of the Czech Republic.svg|Чэхія

### Азія 

Файл:Coat of arms of Armenia.svg|Арменія
Файл:Coat of arms of Jordan.svg|Іарданія
Файл:Coat of arms of Iraq.svg|Ірак
Файл:Emblem of Syria (1980–2024).svg|Сірыя

### Афрыка 

Файл:Coat of arms of Egypt.svg|Егіпет
Файл:Coat of arms of Zambia.svg|Замбія
Файл:Coat of arms of Nigeria.svg|Нігерыя

### Амерыка 

Файл:Coat of arms of Mexico.svg|Мексіка

## Аўтаномныя і залежныя тэрыторыі 
### Злучаныя Штаты Амерыкі і Канада 

Файл:Flag of the United States Virgin Islands.svg| Амерыканскія Віргінскія астравы 

### Італія 

Файл:Coat of arms of Trentino-South Tyrol.svg| Трэнціна - Альта-Адзіджэ

### Партугалія 

Файл:Coat of arms of the Azores.svg| Азорскія астравы

### Расія 

Файл:Coat of Arms of Dagestan.svg| Дагестан
Файл:Coat of arms of Ingushetia.svg| Інгушэція
Файл:Coat of Arms of Kabardino-Balkaria.svg| Кабардзіна-Балкарыя

## Дзяржаўныя ўтварэнні з нявызначаным статутам 

Файл:Coat of arms of Artsakh.svg|Нагорна-Карабахская Рэспубліка
Файл:Coat of arms of Palestine.svg|Палесціна

## Гістарычныя дзяржавы 

Файл:Austro-hungarian coat of arms 1914.svg|Аўстра-Венгрыя
Файл:Wappen Mark Brandenburg.png|Маркграфства Брандэнбург
Файл:Byzantine Palaiologos Eagle.svg|Візантыйская Імперыя
Файл:StemmaLombardoveneto.jpg|Ламбарда-Венецыянскае каралеўства
Файл:Blason Lorraine.svg|Герцагства Латарынгія
Файл:Coat of arms of PDRY.png|Народная Дэмакратычная Рэспублікі Емен
Файл:Arms of East Prussia.svg|Прусія
Файл:Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg|Расійскай імперыя
Файл:Herb Obojga Narodow.PNG|Рэч Паспалітая
Файл:Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg|Свяшчэнная Рымская імперыя
Файл:Imperial Coat of Arms of France (1804-1815).svg|Французкая імперыя
Файл:Bandiera del Regno di Sicilia.svg|Каралеўства Сіцылія
Файл:Coat of arms of the South African Republic.svg|Трансвааль
Файл:Coat of arms of Transylvania.svg|Княства Трансільванія
Файл:Wappen Nazi-Deutschlands.jpeg|Трэці Рэйх
Файл:Coat of arms of Spain (1945–1977).svg|Франкісцкая Іспанія

## Крыніцы 
Катэгорыя:Геральдыка
Герб Чылі

**Герб Чылі** — адзін з дзяржаўных сімвалаў Чылі. Герб быў прыняты ў 1834 годзе, аўтарам з’яўляецца англічанін Чарлз Вуд Тэйлар ().

Геральдычны шчыт з зоркай у нацыянальных колерах Чылі трымаюць андскі кондар (*Vultur gryphus*) справа і южнаандскі алень (*Hippocamelus bisulcus*) злева, якія з’яўляюцца аднымі з сімвалаў Анд, уздоўж якіх працягнулася краіна. Унізе герба размяшчаецца стужка з дэвізам «*Por la Razon o la Fuerza*» («*Па перакананню або пад прымусам*»).

Чылі
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Чылі
Герб Трэцяга рэйха

thumb|200px|Герб Трэцяга рэйха
**Герб Трэцяга рэйха** — афіцыйны дзяржаўны знак Трэцяга рэйха. Выява ўяўляе сабой імперскага арла са свастыкай у дубовым вянку ў кіпцюрах

## Гл. таксама 
Галерэя дзяржаўных гербаў з выявай арла

Трэці рэйх
Герб Герцагства Латарынгскага

thumb|Герб Латарынгіі
**Герб Герцагства Латарынгскага** уяўляў сабой залаты шчыт з чырвоным тальмахам і трыма белымі орлікамі на ёй (''d'or a la bande de gueules chargee de trois alerions d'argent''). Паводле легенды, пры аблозе Іерусаліма падчас Першага крыжовага паходу (1099) Готфрыд Бульёнскі, герцаг Ніжняй Латарынгіі, убачыў на вежы Давыда трох арлоў і забіў іх адным кідком дзіды. У памяць аб гэтай падзеі ён нібы і ўзяў сабе герб, дагэтуль гэты герб захоўваецца ў якасці герба Латарынгіі ў складзе Францыі.

Катэгорыя:Гербы паводле алфавіта
Катэгорыя:Латарынгія
Бамбардзір (воінскае званне)

**Бамбардзір** — воінскае званне, усталяванае ў 1682 годзе для артылерыстаў «пацешных» войскаў Пятра I. З канца XVIII ст. бамбардзір — радавы артылерыст, які служыў пры «бамбардырскіх» гарматах (марціры, гаўбіцы), у далейшым бамбардзір (а таксама бамбардзір-наводчык, бамбардзір-лабаратарыст і бамбардзір-назіральнік) — ніжні чын артылерыйскіх часцей рускай арміі (адпавядаў яфрэйтару ў пяхоце).

Катэгорыя:Узброеныя сілы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Расіі
Сібірская ваенная акруга

**Сібірская ваенная акруга** — аператыўна-стратэгічнае тэрытарыяльнае аб’яднанне Узброеных сіл Расіі. Сібірская ваенная акруга сфарміраваны шляхам аб’яднання Забайкальскай ваеннай акругі і старой Сібірскай ваеннай акругі ў адпаведнасці з Указам Прэзідэнта РФ № 900 ад 27.07.1998 года і загадам МА РФ № 048 ад 11 жніўня 1998 года, рэальна пачаў сваю дзейнасць у новым складзе з 1 снежня 1998 года. Сібірская ваенная акруга стала правапераемнікам Забайкальскай ваеннай акругі, створанай 17 мая 1935 года, тады як старая Сібірская ваенная акруга, афіцыйнай датай стварэння якой з’яўляецца 24 снежня 1919 года, была ператворана ў 41-ю агульнавайсковую армію, якая ўвайшла ў склад цяперашняй Сібірскай ваеннай акругі.

Сёння СібВА ўключае ў сябе тэрыторыі 12 суб’ектаў Расійскай Федерациии і займае амаль 30 % тэрыторыі Расіі, у тым ліку:
* 4 рэспублікі (Алтай, Бурація, Тыва, Хакасія);
* 3 края (Алтайскі, Краснаярскі, Забайкальскі);
* 5 абласцей (Іркуцкая, Кемераўская, Новасібірская, Омская, Томская).

Агульная плошча — 5114,8 тыс. км². У гэтых рэгіёнах пражываюць звыш 20,5 млн чалавек, або 14,3 % насельніцтва Расіі, знаходзіцца больш 4400 населеных пунктаў. Працягласць акругі з поўначы на поўдзень — 3566 км, з захаду на ўсход — 3420 км. Прымыкае на поўдні да дзяржаўнай мяжы Расіі з Кітаем (1255 км), Манголіяй (3316 км), Казахстанам (2697 км). Акруга мяжуе на захадзе з Прыволжска-Уральскай ВА, на ўсходзе — з Далёкаўсходняй ВА. Паўночную мяжу акругі складае ўзбярэжжа Паўночнага Ледавітага акіяна.

Камандуючы войскамі Сібірскага вайскоўца акругі — генерал-палкоўнік Постнікаў Аляксандр Мікалаевіч, начальнік штаба — генерал-лейтэнант Уладзімір Бакін. Штаб акругі знаходзіцца ў г. Чыта.

На тэрыторыі акругі дыслакуюцца 36-я (штаб у г. Борзя, Забайкальскі край) і 41-я (штаб у Новасібірску) агульнавайсковыя арміі, а таксама 57-й вайсковы корпус (былая 29-я агульнавайсковая армія, штаб у Улан-Удэ), у склад якіх уваходзяць дзве танкавыя, чатыры мотастралковыя, адна артылерыйская дывізіі, дзве асобныя мотастралковыя брыгады, ракетная, зенітныя ракетныя і артылерыйскія брыгады, асобныя верталётныя палкі і іншыя часці. Апроч таго, на тэрыторыі акругі размешчаныя 11-я асобная дэсантна-штурмавая брыгада (Улан-Удэ), базы захоўвання ўзбраення і тэхнікі, два акруговых навучальных цэнтра і іншыя часці цэнтральнага і акруговага падпарадкавання.

## Спасылкі 
* Сайт СібВА 

Катэгорыя:Ваенныя акругі СССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2010 годзе
Катэгорыя:Ваенныя акругі Расіі
Герб Германіі

[thumb|200px|Герб [Германія|ФРГ]]
**Герб Германіі** — афіцыйны дзяржаўны знак Федэратыўнай рэспублікі Германіі. Выява ўяўляе сабой чорнага арла з чырвонымі лапамі на залатым фоне.

## Гісторыя 
На гербе Федэратыўнай Рэспублікі Германія намаляваны арол. Гэтая птушка ўслаўлялася людзьмі з найстаражытных часоў, быўшы знакам мужнасці, жыццёвай сілы і сонца. У часы Карла Вялікага чорны арол на залатым фоне быў прызнаны гербам Свяшчэннай Рымскай імперыі. Праўда, з XV стагоддзя знакам імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі становіцца двухгаловы арол з адзінай каронай над двума галовамі. Пазней, у XIX стагоддзі двухгаловы арол становіцца знакам улады (гербам) Аўстра-Венгрыі, а ў часы агульнагерманскага парламента (1848 год) (Paulskirchenparlament) — гербам германскага рэйха. У гербах шматлікіх каралеўстваў, герцагстваў і графстваў акрамя арла выкарыстоўваліся іншыя знакі: ключы, крэпасці, мядзведзі, львы, кароны і шматлікае іншае. Арол як дзяржаўны знак працягвае сваю гісторыю і ў часы аб'яднанага германскага рэйха (1871—1918 г.г.), і ў часы Веймарскай рэспублікі (1918—1933 г.г.). Нацысты таксама выкарысталі выяву арла са свастыкай у кіпцюрах як дзяржаўны знак сваёй улады.
Арол на гербе кайзераўскай Германіі меў карону. У рэспубліканскія часы карона як знак манархіі назаўжды знікла з германскага герба. Пасляваенная Германія пераняла выяву арла як дзяржаўны знак у Веймарскай рэспублікі.

Эскіз цяперашняга герба быў выкананы мастаком Табіасам Швабам яшчэ ў 1926 годзе. Цяперашні германскі арол мае карацейшы хвост і не так дэталёва прамаляваныя пёры. Ды і сама выява стала больш умоўнай, чым у часы Веймарскай рэспублікі. Як герб краіны арол быў уведзены Федэральным прэзідэнтам Германіі Тэадорам Хойсам 20 студзеня 1950 г. Тэкст апісання герба быў практычна без змен пераняты з апісання герба Веймарскай рэспублікі, толькі слова «рэйx» было заменена на слова «бунд».

Для выявы арла на дзяржаўных пячатках, сцягах, манетах і паштовых марках былі таксама выкарыстаныя эскізы часоў Веймарскай рэспублікі.

## Гл. таксама 
* Галерэя дзяржаўных гербаў з выявай арла
* Сцяг Германіі

## Спасылкі 
* Дзяржаўныя знакі Германіі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Германіі
Германія
Германія
Герб Польшчы

[250px|thumb|[Герб Польшчы]]
Герб Польшчы — афіцыйны дзяржаўны знак Рэспублікі Польшча. Выява ўяўляе сабой белага арла з залатымі кіпцюрамі і дзюбаю, у залатой коронe, на чырвоным фоне.

Вонкавы выгляд герба зацверджаны канстытуцыяй Рэспублікі Польшча (1997 г.), дэталёва апісаны ў артыкуле 28.

## Гісторыя 
Польскі герб, белы арол на чырвоным фоне — адзін з найстарэйшых дзяржаўных знакаў у міры. Выява арла з'явілася нa манетax першага польскага караля — Баляславa I Храбрага (X стагоддзе). Cпачатку знак каралеўскай дынастыі Пястаў і Вялікай Польшчы — гістарычнай вобласці на захадзе Польшчы у басейне ракі Варта. Афіцыйны дзяржаўны знак усёй краіны c Пшэмыслa II (1295 г.).

Image:POL Przemysł II 1295 COA.svg|герб першай польскай княжай і каралеўскай дынастыі Пястаў.
Выява:Žygimont Aŭgust, Pahonia. Жыгімонт Аўгуст, Пагоня crop.png|Герб Рэчы паспалітай — польска-літоўскай дзяржавы ў канцы XVI — XVIII стагоддзях: польскі арол і Пагоня - герб Вялікага княствa Літоўскага
Выява:Military ensign of Vistula Flotilla of Congress Poland.svg|Герб Польшчы на дзяржаўным сцягe Царствa польскага (1815 - 1917)

Выява:Coat_of_arms_of_Poland_(1955-1980).svg|Герб Польскай Народнай Рэспублікі (1944 - 1990) - арол без кароны

## Гл. таксама 
* Галерэя дзяржаўных гербаў з выявай арла

Польшча
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Польшчы
Савёлаўскі вакзал

**Савёлаўскі вакзал** — пасажырскі тэрмінал станцыі Масква-Бутырская, адзін з 10-ці чыгуначных вакзалаў Масквы, адзіны вакзал у горадзе, які абслугоўвае толькі прыгарадныя электрацягнікі. Код станцыі: 196004. З Савёлаўскага вакзала адпраўляюцца цягнікі да Дубны і да станцыі Савёлава (горад Кімры).

Дзейнічае маршрут да аэрапорта Шарамецева. Будынак вакзала быў пабудаваны ў 1902 годзе. Рэканструіраваны ў 1992 годзе.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Савёлаўскага вакзала 
* Маскоўская Чыгунка 
* Аэраэкспрэс
* Расійскія Чыгункі 

Катэгорыя:Чыгуначныя вакзалы Масквы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1902 годзе
Катэгорыя:1902 год у Маскве
Геральдыка

thumb
**Гера́льдыка**, **гербазна́ўства** ( — вяшчальнік) — сістэма ведаў пра гербы, правілы іх складання ў Гербоўнік і выкарыстання, дапаможная гістарычная дысцыпліна, якая вывучае старажытныя (тэарытычная геральдыка), і стварае новыя (практычная геральдыка) гербы. Садзейнічае вывучэнню генеалогіі і матэрыяльнай культуры, дапамагае вызначыць прыналежнасць, датаванне месца вытворчасці і іншыя дэталі, якія адносяцца да рэчавых помнікаў. Геральдыка мае значэнне і пры вывучэнні пісьмовых крыніц. Цесна звязана з генеалогіяй, сфрагістыкай, нумізматыкай і інш. гістарычнымі дысцыплінамі.

Геральдыка вызначае, што і як можа быць нанесенна на гербы (дзяржаўны, гарадскі, карпаратыўны, фамільны і г.д.), тлумачыць значэнне тых або іншых гербавых фігур. Карані геральдыкі ў Сярэднявеччы, калі патрабавалася атрымаць інфармацыю аб чалавеку, звычайна не бачачы нават яго асобы, бо яго твар быў закрыты шаломам. Па гэтай прычыне геральдычная сімволіка была лёгка чытальнай, без складаных малюнкаў і надпісаў, затое на вялікім каляровым гербавым поле. Такія гербы абагульнена зваліся **блазонамі** (ад  — шчыт).

## Гл. таксама 
*Герб
*Вексілалогія

## Спасылкі 
*  (пераклад з польскай) 
* Геральдыка.by
Рыжскі вакзал

**Рыжскі вакзал** — пасажырскі тэрмінал станцыі Масква-Рыжская, адзін з 10-ці чыгуначных вакзалаў Масквы. Размешчаны на Рыжскай плошчы, на скрыжаванні Праспекта Міру і Сушчэўскага вала. Да 1930 вакзал называўся «Віндаўскі», да 1942 — «Балтыйскі», да 1946 — «Ржэўскі».

Будынак вакзалу пабудаваны ў 1897—1901 гадах у рамках будаўніцтва Віндаўскай чыгункі (цяпер Рыжскі кірунак Маскоўскай чыгункі) па праекце пецярбургскага архітэктара Станіслава Бржазоўскага, аўтара Віцебскага вакзала Санкт-Пецярбурга. Будаўніцтва вакзала вялося пад кіраўніцтвам архітэктара Ю. Ф. Дзідэрыхса.

З Рыжскага вакзала адыходзяць у суткі два цягніка Масква-Рыга і адзін Масква-Вялікія Лукі. Таксама з вакзала адпраўляюцца прыгарадныя электрацягнікі (каля 60 у дзень, па стане на пачатак кастрычніка 2007) да станцый: Нахабіна, Дзедаўск, Новаіерусалімская, Валакаламск, Шахоўская і інш.

## Спасылкі 
* Схема маршрутаў электрычак з Рыжскага вакзала
* Рыжскі вакзал  — гістарычная даведка
* Час паравозаў
* З гісторыі будаўніцтва чыгункі Віндава-Масква

Катэгорыя:Чыгуначныя вакзалы Масквы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1901 годзе
Катэгорыя:1901 год у Маскве
Цэльс

**Цэльс**, **Кельс** (, ; 2 ст.) — антычны грэчаскі пісьменнік, філосаф і апанент хрысціянства. Пра яго жыццё нічога не вядома, таксама страчаны яго твор «Праўдзівае слова» (''Λόγος 'AληΘής*; 177—178). Пра змест гэтай кнігі можна скласці ўяўленне толькі па цытатах з яе ў кнізе Арыгена «Супраць Цэльса» (*Contra Celsus'', 248).

## Літаратура 
* Виппер Р. Ю. Цельс — обличитель христианства, ВИРА, 1950, № 1
* Лебедев Н. И. Сочинение Оригена «Против Цельса», М., 1878
* Лебедев Н. И. Цельс и Ориген, ЧОЛДП, 1879, № 1
* Ориген. Против Цельса, Казань, 1912
* Ранович А. Б. Античные критики христианства (фрагменты из Лукиана, Цельса, Порфирия и др.), М., 1935
* Розов М. Цельс и его свидетельства в пользу подлинности и достоверности наших канонических Евангелий, ЧОЛДП, 1874, № 8,11,12
* Спасский А. Эллинизм и христианство, Серг. Пос., 1913

Катэгорыя:Сярэднія платонікі
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія філосафы
Катэгорыя:Філосафы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Філосафы II стагоддзя
Яраслаўскі вакзал

**Яраслаўскі вакзал** — пасажырскі тэрмінал станцыі Масква-Пасажырская-Яраслаўская, адзін з 10-ці чыгуначных вакзалаў Масквы. Размешчаны на Камсамольскай плошчы. Пабудаваны ў 1862 годзе.

З вакзала адпраўляюцца цягнікі і бесперасадачныя вагоны на Яраслаўль, Волагду, Архангельск, Северадзвінск, Кіраў, а таксама на Урал, у Сібір, Забайкалле, на Далёкі Усход, у Кітай, Манголію, Паўночную Карэю. Гэты вакзал — найбуйнейшы па аб’ёму перавозак, абслугоўвае ў суткі каля 300 пар цягнікоў. Тут пачынаецца Транссібірская магістраль.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Расіі
Катэгорыя:Чыгуначныя вакзалы паводле алфавіта
Катэгорыя:Архітэктура маскоўскага мадэрну
Катэгорыя:Фёдар Шэхтэль
Катэгорыя:Пазакласныя станцыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1862 годзе
Катэгорыя:1862 год у Маскве
Ленінградскі вакзал

thumb|250px|right|Выгляд вакзала
**Ленінградскі вакзал** - пасажырскі тэрмінал станцыі Масква-Пасажырская-Акцябрская, адзін з 10-ці чыгуначных вакзалаў Масквы. Размешчаны на Камсамольскай плошчы. Будынак вакзалу пабудаваны ў 1844—1849 па праекце архітэктара К. А. Тона для Пецярбургска-Маскоўскай чыгункі, рух па якой пачаўся ў 1851 годзе. З'яўляецца дакладнай копіяй Маскоўскага вакзалу ў Санкт-Пецярбургу. З 1856 па 1924 год насіў назву Мікалаеўскі вакзал.

З Ленінградскага вакзалу адпраўляюцца цягнікі ў Санкт-Пецярбург (дзве траціны ўсіх адпраўленняў), Вялікі Ноўгарад, Мурманск, Петразаводск, Хельсінкі, Талін і інш. Таксама з вакзалу ідуць прыгарадныя электрычкі да Крукава (Зеленаград), Падсолнечны (Солнечнагорск), Кліна, Канакова, Цверы.

Катэгорыя:Чыгуначныя вакзалы Масквы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1849 годзе
Катэгорыя:1849 год у Маскве
Павялецкі вакзал

thumb|250px|right|Выгляд вакзала (2017)
**Павялецкі вакзал** - пасажырскі тэрмінал станцыі Масква-Пасажырская-Павялецкая, адзін з 10-ці чыгуначных вакзалаў Масквы.

Вакзал быў пабудаваны ў 1900 годзе па праекце архітэктара А. Красоўскага для абслугоўвання Разана-Уральскай чыгункі. Назва дадзена ад пасёлку Павелец Разанскай вобласці. Павялецкі вакзал злучае сталіцу з Сярэднім і Ніжнім Паволжам; з вакзалу ідуць прыгарадныя электрацягнікі да аэрапорта «Дамадзедава» і ў Павялецкім напрамку да станцыі Узунава.

З Павялецкага вакзала адыходзяць цягнікі на Астрахань, Баку, Балакова, Балашоў, Валгаград, Варонеж, Грозны, Данецк, Краснадар, Ліпецк, Ліскі, Луганск, Махачкала, Назрань, Новамаскоўск, Новарасійск, Саратаў, Стаўрапаль, Тамбоў, Ялец.

## Гл. таксама 
* Музей Маскоўскай чыгункі

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Расіі
Катэгорыя:Замаскварэчча
Катэгорыя:З’явіліся ў 1900 годзе
Катэгорыя:1900 год у Маскве
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Пазакласныя станцыі
Катэгорыя:Чыгуначныя вакзалы паводле алфавіта
Казанскі вакзал

**Казанскі вакзал** — пасажырскі тэрмінал станцыі Масква-Пасажырская-Казанская, адзін з 10-ці чыгуначных вакзалаў Масквы. Размешчаны на Камсамольскай плошчы. Будынак вакзала пабудаваны ў 1862—1864 гадах для Разанскай чыгункі, з 1894 таксама і для Казанскай чыгункі. Першы цягнік па маршруце Масква — Каломна адышоў з Казанскага вакзалу 20 ліпеня 1862 года. Будаўніцтва сучаснага будынка Казанскага вакзала пачалося ў 1913 і скончылася ў 1940. Будынак узведзены ў неарускім стылі А. В. Шчусевым з аўтарскім калектывам.

У 1950-х гг. была дабудавана зала прыгарадных зносін, які быў злучаны са станцыяй метро «Камсамольская». У 1987—1997 гадах будынак рэканструяваны: абноўлена аблічча, пашыраныя і перапланіраваны ўнутраныя памяшканні, збудаваныя стрэхі над перонамі, будынак абсталяваны сучаснымі тэхнічнымі сродкамі. На сённяшні дзень вакзал з’яўляецца адным з буйнейшых вакзалаў Еўропы.

З Казанскага вакзала адпраўляюцца хуткія і пасажырскія цягнікі, а таксама прыгарадныя цягнікі (электрычкі) у двух напрамках — на Мурам (усходні нампрамак) і на Разань (паўднёва-ўсходні напрамак). Разгалінаванне па кірунках — у горадзе Люберцы, на станцыі Люберцы I. З Казанскага вакзалу адпраўляюцца цягнікі, якія ідуць ў Разань, Ніжні Ноўгарад, Варонеж, Казань, Анапу, Самару, Пензу, Чалябінск, Уфу і інш. Таксама з вакзалу ідуць прыгарадныя электрычкі да станцый: Люберцы, Ягор’еўск, Шатура, Отдых (г. Жукоўскі), Раменскае, Васкрасенск, Каломна, Разань і інш.

Катэгорыя:Чыгуначныя вакзалы Масквы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1862 годзе
Катэгорыя:1862 год у Маскве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1864 годзе
Катэгорыя:1864 год у Маскве
Паступальная сіла інерцыі

**Паступа́льная сі́ла іне́рцыі** — сіла інерцыі, якая дзейнічае на целы ў сістэме адліку, якая рухаецца з паскарэннем адносна інерцыяльнай сістэмы адліку. Як і іншыя сілы інерцыі, паступальная сіла інерцыі з’яўляецца фіктыўнай.

Палажэнне матэрыяльнага пункта ў інерцыяльнай і неінерцыяльнай сістэмах звязана наступным чынам:

\mathbf r_{in} = \mathbf r_0 + \mathbf r_{nin}

дзе \mathbf r_0 — радыус-вектар пачатку каардынат неінерцыйнай сістэмы ў інерцыйнай сістэме.

Калі неінерцыяльная сістэма адліку рухаецца паступальна адносна інерцыяльнай, то, дыферэнцыруючы гэтую роўнасць двойчы па часе, атрымаем

\mathbf a_{in} = \mathbf a_0 + \mathbf a_{nin}

Калі памножыць абедзве часткі роўнасці на масу цела, то атрымаецца

m \mathbf a_{in} = m \mathbf a_0 + m \mathbf a_{nin}

Але, згодна другому закону Ньютана, у інерцыяльнай сістэме m \mathbf a = \mathbf F. Атрымаем

\mathbf F = m \mathbf a_0 + m \mathbf a_{nin}

або

m \mathbf a_{nin} = \mathbf F - m \mathbf a_0 = \mathbf F + \mathbf F_{in}

дзе \mathbf F_{in} = - m \mathbf a_0 — паступальная сіла інерцыі, якая, такім чынам, залежыць ад масы цела і ад паскарэння, з якім неінерцыяльная сістэма рухаецца адносна інерцыяльнай. Паступальная сіла інерцыі мае кірунак, процілеглы да паскарэння, з якім неінерцыяльная сістэма адліку рухаецца адносна інерцыяльнай.

Дзеянне паступальнай сілы інерцыі можна назіраць, напрыклад, у транспарце. Пры яго тармажэнні або разгоне на целы, што знаходзяцца ўнутры, дзейнічае сіла інерцыі, якая накіравана назад (пры разгоне) або наперад, у напрамку руху (пры тармажэнні). Гэтая сіла тым большая, чым больш рэзкім з’яўляецца разгон або тармажэнне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дынаміка
Геаграфічнае адкрыццё

**Геаграфі́чнае адкрыццё** — адкрыццё раней невядомай чалавецтву часткі зямной паверхні або высвятленне прасторавай сувязі паміж ужо вядомымі часткамі гэтай паверхні.

## Літаратура 
* 
* И. П. Магидович. Очерки по истории географических открытий. УчПедГиз, 1949

Катэгорыя:Гісторыя геаграфіі
Масква-Каланчоўская

**Масква-Каланчоўская** (таксама **Масква-Тэхнічная-Курская**) — чыгуначная станцыя ў Маскве на Аляксееўскай злучальнай лініі. З’явілася ў 1865 годзе.

Пасажырская платформа размешчаная паблізу ад трох вакзалаў (Яраслаўскага, Ленінградскага і Казанскага), на ёй спыняюцца электрацягнікі Курскага, Рыжскага і Смаленскага накірункаў МЧ, а таксама экспрэсы ў аэрапорт Дамадзедава.

На заходняй платформе знаходзіцца вакзальны будынак — павільён пабудовы 1896 года. Меркавалася, што менавіта гэты Імператарскі вакзал павінен стаць вакзалам, які будзе абслугоўваць прыём і адпраўку ўрадавых і іншых важных цягнікоў, пачынаючы з цягніка з імператарам Мікалаем II, які накіроўваўся на каранацыю. Аднак, планы былі змененыя — каранацыйны цягнік з Пецярбурга прыбыў на Брэсцкі вакзал (цяпер Беларускі). Пазней імператарскія цягнікі з імператарам і манаршай сям’ёй усёткі выкарысталі зрэдку гэты спецвокзал. Пасля рэвалюцыі 1917 года вакзал стаў звычайнай пасажырскай чыгуначнай станцыяй для прыгарадных цягнікоў.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Масквы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1865 годзе
Катэгорыя:1865 год у Маскве
Катэгорыя:Пазакласныя станцыі
Елісей (прарок)

**Елісей** — адзін з біблейскіх прарокаў. Стаўшы старанным вучнем і паслядоўнікам прарока Іллі, займаўся больш 65 гадоў прароцтвам пры 5 ізраільскіх царах, пачынаючы ад Ахозіі да Іяаса, і ўсім ім смела казаў праўду, выкрываючы іх схільнасць да язычніцкага ідалапаклонства. 3 яго імем Біблія звязвае мноства цудаў — ад пераходу посуху р. Іардан да ажыўлення сына адной удавы. Ва ўсіх шматлікіх апавяданнях пра яго дзейнасць Елісей выступае чалавекам глыбока празорлівым, моцным духам і верай у сілу сваіх магчымасцей. Перыяд яго дзейнасці падаецца ў Бібліі як час актыўнага развіцця так званых прароцкіх школ, своеасаблівых рэлігійна-асветных абшчын, у якіх маладыя людзі праходзілі выхаванне пад кіраўніцтвам умудроных вопытам і вядомых сваёй дзейнасцю прарокаў. Ён быў адзіным сведкам узнясення прарока Іллі на неба. Імя Елісея было надзвычай папулярным у творах старазапаветнай царкоўна-рэлігійнай літаратуры таму, што ён, па сведчанню Ісуса Сірахава, заўсёды казаў толькі праўду і ніколі не адступаў перад уладай сучасных яму цароў. Значная ўвага ўдзелена гэтаму прароку ў Евангеллі ад Лукі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кніга Цароў
Катэгорыя:Кніга Царстваў
Катэгорыя:Ілья (прарок)
Катэгорыя:Іўдаістычная міфалогія
Ахозія (цар ізраільскі)

**Ахозія** () — сын Ахава, цар ізраільскі (893—892 да н.э.). Паводле Бібліі, ён быў заўзятым прыхільнікам паганскага бажаства Ваала, за што Бог і пакараў яго смерцю на другім годзе валадарства ва ўзросце 19 гадоў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Цары ізраільскія
Седэкія

**Седэкія** () — сын Іасіі, апошні цар іўдзейскі (599—588 да н.э.), пры якім быў разбураны Іерусалім, а яго народ выведзены ў палон. Узведзены на царскі сталец Навухаданосарам II, ён вырашыў выкарыстаць саюз з Егіптам, каб сумеснымі дзеяннямі вызваліцца ад вавілонскага панавання. Калі аб гэтым даведаўся Навухаданосар, ён сам з’явіўся ў Іўдзею, каб пакараць здрадзіўшага васала, і аблажыў Іерусалім. Горад абараняўся на працягу больш як трох гадоў і нават меў надзею на вызваленне, бо на дапамогу яму выступіў егіпецкі фараон. Але Навухаданосар разграміў егіпцян, і лёс Іерусаліма быў вырашаны. Седэкія спрабаваў уцячы, але ў дарозе быў схоплены і прыведзены да Навухаданосара. Дзеці Седэкіі былі забіты ў прысутнасці бацькі, а яго самога асляпілі, закавалі ў кайданы і адвезлі ў Вавілон, дзе ён і памёр у цямніцы. Біблія паказвае яго адступнікам ад парад прарокаў, бо ён на працягу 11 гадоў свайго валадарства прытрымліваўся паганскага ідалапаклонства.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Цары іўдзейскія
Псіхапомп

**Псіхапо́мп** (ад грэч. *psychē* — душа) — постаць рэлігійнай міфалогіі, апякун, праваднік душ у іх падарожжы пасля смерці чалавека. Ролю псіхапомпа ў розных рэлігіях выконвалі розныя постаці, напрыклад Гермес у старажытных грэкаў і Тот у егіпцян.

## Спіс псіхапомпаў 
### Хрысціянства 
* Анёлы
* Архангел Міхаіл
* Святы Пётр

### Егіпецкая міфалогія 
* Анубіс
* Гор
* Нейт

[thumb|300px|right|Фрэска [Лука Джардана|Лукі Джардана ў палацца Медычы-Рыкардзі з выявай баркі Харона і пераправы на той свет.]]

### Грэчаская міфалогія 
* Геката
* Гермес
* Марфей
* Танатас
* Харон

### Індуізм 
* Агні
* Пушан

### Іслам 
* Азраіл

### Японская міфалогія 
* Эма

### Іўдаізм 
* Абрахам
* Габрыэль
* Лаілах

### Месапатамская міфалогія 
* Намтар

### Германа-скандынаўская міфалогія 
* Балдур
* Одзін
* Валькірыі

### Персідская міфалогія 
* Мітра

### Рымская міфалогія 
* Меркурый

### Славянская міфалогія 
* Вялес

### Зараастрызм 
* Даена
* Воху Мано

Катэгорыя:Смерць
Катэгорыя:Рэлігія
Катэгорыя:Міфалогія
Осій (цар ізраільскі)

**Осій** (, ) — сын Ілы, апошні цар ізраільскі (730 — 722 да н.э.). Пры ім Самарыя была захоплена і разбурана асірыйскім царом Сарганам II. Царскі сталец Осій заняў праз забойства свайго папярэдніка. Каб вызваліцца ад асірыйскай залежнасці, Осій пайшоў на саюз з егіпецкім фараонам. Тады, апераджаючы далейшы ход падзей, асірыйскі цар Салманасар V захапіў Осія і пасадзіў у турму, а сам прайшоўся па ўсёй яго дзяржаве і ўзяў у аблогу Самарыю, якую трымаў у асадзе 3 гады. На 9-м годзе валадарства Осія Самарыя была захоплена Сарганам II, а яе жыхары пераселены ў розныя месцы Асірыйскай дзяржавы, дзе многія з іх асіміляваліся і прынялі іншае веравызнанне.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Цары ізраільскія
Навухаданосар II

]]
**Навухаданосар II**, **Набу-кудуры-усур** (Nabû-kudurri-uṣur) — сын Набапаласара, цар вавілонскі (Новававілонскага царства, 605/604—562/561 да н.э.), адзін са славутых заваёўнікаў антычных часоў, яго імя ў перакладзе азначае: *Набу, абарані карону*.

Выдатны стратэг і палітык. У 605 да н.э. нанёс жорсткае паражэнне егіпцянам пад Кархемішам (605 г. да н.э.) і захапіў Сірыю і Палесціну. Гэта перамога вырашыла лёс Блізкага Усходу на карысць Навухаданосара. Спробы егіпцян аднавіць актыўную палітыку ў Сірыі шляхам стварэння кааліцыі мясцовых цароў выклікалі яго новыя ваенныя паходы. У 597 і 586 да н.э. захопліваў Іерусалім. У 586 да н.э., разбурыўшы Іерусалім, вывез у Вавілон нарабаваныя багацці і значную частку іерусалімскага насельніцтва. Ператварыў Іўдзею ў вавілонскую правінцыю. На працягу 13 гадоў (585 — 573 да н.э.) неаднойчы асаджваў Тыр, пакуль гэты горад не прызнаў яго ўладу, чым завяршылася падпарадкаванне Вавілону Усходняга Міжземамор’я.

У часы доўгага панавання Навухаданосара Вавілонскае царства дасягнула эканамічнага і культурнага росквіту. Нягледзячы на няспынныя паходы і войны, ён клапаціўся аб адбудове, умацаванні і ўпрыгожанні сталіцы, якую ператварыў у непрыступную крэпасць. Пры ім у Вавілоне былі пабудаваны славутая Вавілонская вежа, шэраг цудоўных палацаў і храмаў, разведзены на штучна зробленых земляных тэрасах дзіўныя сады Семіраміды, якія антычная традыцыя прылічала да сямі цудаў свету. Пісьмовыя біблейскія крыніцы (кнігі прарокаў Ісайі і Данііла) паказвалі і трактавалі Навухаданосара выключна ў негатыўным плане, як жорсткага заваёўніка, разбуральніка святога горада Іерусаліма, яго імя доўгі час выклікала ў нашчадкаў жах, нянавісць і нават агіду. Такі погляд на гэтага цара замацаваўся і ў літаратуры больш позняга часу.

## Літаратура 
* 
* Белявский В. А. Вавилон легендарный и Вавилон исторический. М., 1971.
* Кленгель-Брандт Э. Вавилонская башня: легенда и история. М., 1991.

Катэгорыя:Кніга прарока Данііла
Катэгорыя:Цары вавілонскія
Курскі вакзал

**Курскі вакзал** — пасажырскі тэрмінал станцыі Масква-Пасажырская-Курская, адзін з 10-ці чыгуначных вакзалаў Масквы. Размешчаны на плошчы Курскага вакзала.

Першапачаткова вакзал (які ў той час называўся Ніжагародскім) быў пабудаваны ў 1860-х гадах зусім у іншым месцы: у Вялікага Мікольскага завулка (цяпер Транспартны тупік), па-за тагачаснай гарадской рысай. У наступныя гады разглядаліся варыянты працягу чыгуначнай лініі ўглыб горада з пабудовай новага вакзалу ў зручнейшым месцы, але на гэта ва уладальнікаў чыгункі не хапала сродкаў. Ажыццёўлена гэта было толькі пасля выкупу чыгуначных ліній дзяржавай: у 1894 годзе была арганізаваная «Маскоўска-Курская, Ніжагародская і Мурамская чыгунка», а новы будынак вакзалу быў пабудавана па праекце архітэктара Н. П. Арлова (па іншых звестках — Н. І. Арлова) у 1896 годзе. У 1938 годзе архітэктар Г. І. Валошынаў завяршыў рэканструкцыю будынка. У 1972 пабудавана новы будынак вакзалу пры захаванні старых унутраных памяшканняў.

З гэтай станцыі ідуць хуткія і пасажырскія цягнікі, а таксама прыгарадныя электрацягнікі (электрычкі) у двух асноўных кірунках: Курскам і Горкаўскім. Каля трох кіламетраў ад вакзалу Курскі і Горкаўскі кірункі ідуць паралельна, потым раздзяляюцца. Таварныя цягнікі праз Маскву-Курскую не ходзяць.

У Курскім кірунку электрычкі ідуць у паўднёвым кірунку на Царыцына, Бутава, Падольск, Львоўскую, Сталбавую, Чэхаў, Серпухаў, Тарускую, Тулу, экспрэсы — на Тулу і Арол, хуткія цягнікі — на Арол, Курск, Белгарад, Харкаў, гарады паўднёва-усходняй Украіны і Крыма, а таксама кружным шляхам праз Харкаў — на Растоў-на-Доне і гарады Паўночнага Каўказа і расійскага Чарнаморскага ўзбярэжжа. Гэтыя цягнікі ідуць з асноўнага перона (5 платформ, выкарыстоўваецца 9 пуцей).

У Горкаўскім кірунку электрычкі ідуць ва ўсходнім кірунку на Рэўтава, Балашыху, Жалезнадарожны, Фразева, Нагінск, Захарава, Паўлаўскі Пасад, Электрагорск, Крутое, Петушкі, Уладзімір, экспрэсы на Уладзімір, Арэхава-Зуева хуткія цягнікі на Ніжні Ноўгарад. Электрычкі Горкаўскага кірунку ідуць не з асноўнага перона, а з тупікоў (усяго 5), абгароджаных турнікетамі. Хуткія і пасажырскія цягнікі Горкаўскага кірунку МЧ адпраўляюцца з першай (нізкай) платформы.

У 2008—2009 года чыгуначнікі плануюць пачаць рух хуткаснага цягніка Санкт-Пецярбург — Ніжні Ноўгарад, для прыпынку якога на Курскам вакзале будуецца дадатковая (высокая) платфотма, якая будзе працягам з левага боку першай (нізкай) платформы.

Курскі вакзал з’яўляецца адзіным транзітным вакзалам Масквы для цягнікоў далёкага рушання. Большасць прыгарадных электрацягнікоў Курскага кірунку таксама ідзе праз Маскву-Курскую транзітам. У электрычак у паўночным кірунку наступны прыпынак — Каланчоўская, далей — разгалінаванне на Рыжскі і Смаленскі кірунак. Цягнікі далёкага рушання з Санкт-Пецярбурга на Ніжні Ноўгарад, Сімферопаль і іншыя гарады, праходзячы Маскву транзітам, робяць прыпынак менавіта на Курскам вакзале.

Катэгорыя:Чыгуначныя вакзалы Масквы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1896 годзе
Катэгорыя:1896 год у Маскве
Вашынгтон (значэнні)

* Джордж Вашынгтон — першы прэзідэнт ЗША
* Дэнзел Вашынгтон
* Марта Вашынгтон

Назву **Вашынгтон** носяць:
* Горад Вашынгтон — сталіца ЗША
* Штат Вашынгтон у ЗША

Акругі ЗША:

* Вашынгтон — у штаце Агая
* Вашынгтон — у штаце Аклахома
* Вашынгтон — у штаце Арэгон
* Вашынгтон — у штаце Айдаха
* Вашынгтон — у штаце Аява
* Вашынгтон — у штаце Алабама
* Вашынгтон — у штаце Арканзас
* Вашынгтон — у штаце Вермонт
* Вашынгтон — у штаце Вірджынія
* Вашынгтон — у штаце Вісконсін
* Вашынгтон — у штаце Джорджыя
* Вашынгтон — у штаце Ілінойс
* Вашынгтон — у штаце Індыяна
* Вашынгтон — у штаце Каларада
* Вашынгтон — у штаце Канзас
* Вашынгтон — у штаце Кентукі
* Вашынгтон — у штаце Луізіяна
* Вашынгтон — у штаце Мінесота
* Вашынгтон — у штаце Місісіпі
* Вашынгтон — у штаце Місуры
* Вашынгтон — у штаце Мэн
* Вашынгтон — у штаце Мэрыленд
* Вашынгтон — у штаце Небраска
* Вашынгтон — у штаце Нью-Ёрк
* Вашынгтон — у штаце Пенсільванія
* Вашынгтон — у штаце Паўночная Караліна
* Вашынгтон — у штаце Тэнесі
* Вашынгтон — у штаце Тэхас
* Вашынгтон — у штаце Фларыда
* Вашынгтон — у штаце Юта
Ерамія

**Ерамія** (, ) — другі з чатырох г. зв. вялікіх біблейскіх прарокаў побач з Ісайем, Езекіілем і Даніілам. Паводле Бібліі, сваю прароцкую дзейнасць пачаў у 626 да н.э., калі яму было каля 15 гадоў, і вёў яе на працягу 45 гадоў у смутны, цяжкі час, калі Іўдзейскае царства прыходзіла ў заняпад. Значная частка пропаведзей Ераміі была прысвечана палітычнаму становішчу Іўдзейскага царства. Сваім пранікнёным словам прапаведніка ён энергічна падтрымліваў рэфарматарскі рух цара Іасіі, які, імкнучыся ачысціць краіну ад уплываў паганства, знішчаў капішчы Ваала і Астарты. Смерць Іасіі выклікала ў дзяржаве палітычныя смуты, якія вялі да слабасці дзяржавы перад знешняй небяспекай з боку найбольш магутнага ворага Іўдзеі — Вавілоніі. Аддаючы перавагу залежнасці ад Вавілона перад пагрозай знішчэння ім Іўдзеі, Ерамія сваімі пропаведзямі заклікаў народ і цароў да міру з Вавілонскім царствам. Але ніхто не хацеў верыць у яго прароцтвы, у выніку чаго сам прарок неаднаразова падвяргаўся як парушальнік грамадскага парадку турэмнаму зняволенню. Іўдзейскія цары насуперак парадам Ераміі заводзілі палітычныя інтрыгі і шукалі пагаднення з егіпецкімі фараонамі, каб знайсці ў іх абарону ад месапатамскіх заваёўнікаў. А гэта выклікала гнеў з боку апошніх, і лёс Іўдзейскага царства быў вырашаны. Пасля захопу Іерусаліма Навухаданосарам у 586 да н.э. у часы валадарства цара Седэкіі, разбурэння горада і паланення яго жыхароў прароку заставалася толькі аплакваць папялішчы і руіны свяшчэннага горада, што ён і зрабіў у сваіх жалобных песнях, якія захаваліся ў кнізе «Плач Ераміі». Быў вывезены ў Егіпет, дзе і загінуў, пабіты камянямі сваімі суайчыннікамі, якіх ён і там не пераставаў выкрываць. Апрача Плачу Ераміі, яго пяру належыць яшчэ адна кніга Бібліі — кніга прарока Ераміі, у якой падаецца гісторыя жыцця гэтага прарока. Яе аснову складаюць пропаведзі і афарызмы, пададзеныя часткова ў яго ўласных запісах, а таксама ў запісах яго паплечніка Варуха, які ўключыў у гэту кнігу і свае пераказы пра Ерамію. Кніга з’яўляецца важнай крыніцай па гісторыі Блізкага Усходу 7—5 ст. да н.э.

## Літаратура 
*
Масква-Сартавальная-Кіеўская

**Масква-Сартавальная-Кіеўская** — першая чыгуначная станцыя Кіеўскага кірунку Маскоўска-Смаленскага аддзялення Маскоўскай чыгункі. Код станцыі — 197907. Знаходзіцца за 4 км на паўднёвы захад ад Кіеўскага вакзалу, электрычкі праходзяць гэтую адлегласць прыкладна за 5 хвілін (да Масквы-Сартавальнай яны ідуць вельмі павольна). Недалёка ад станцыі фармуюцца таварныя цягнікі і адстойваюцца хуткія.

Катэгорыя:Транспарт у Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1929 годзе
Катэгорыя:1929 год у Маскве
Ісая

**Ісая** () — адзін з г.зв. вялікіх прарокаў, які жыў у VIII ст. да н.э. Паводле біблейскага падання, яго бацька Амос быў сынам Іаяса і родным братам Амасіі, цароў іўдзейскіх. Ісая жыў і прарочыў у Іерусаліме. Ужо з першых крокаў сваёй дзейнасці ён, нягледзячы на знатнасць свайго паходжання, выступіў рэзкім выкрывальнікам сацыяльнай няроўнасці, прыгнёту незаможных, як настаўнік і прапаведнік маралі ў той час, калі Іўдзейскае царства яшчэ знаходзілася ў адносна добрым стане. Яшчэ большую сілу яго дзейнасць набыла ў часы панавання Ахаза і Езекіі. Прадаўжаючы традыцыі папярэдніх прарокаў, ён смела выступаў перад царамі аракулам праўды, абараняў сацыяльную справядлівасць, прадказваў вялікія бедствы, за што па загаду цара Манасіі прыняў пакутніцкую смерць: яго распілавалі паміж кедравымі дошкамі. Ісая быў аўтарам гісторыі свайго часу, апісанай ім у 2-ой кнізе летапісаў, і прароцкай кнігі, якая носіць у Бібліі яго імя (Кніга прарока Ісаі). У гэтай кнізе яму належаць раздзелы 1—33 і 36—39, раздзелы ж 34, 35, 40—66 належаць яго ананімнаму сааўтару, які жыў пасля Ісаі. Яна ўключае ў сабе багаты матэрыял па гісторыі не толькі сучаснага Ісаю яўрэйскага, але і іншых народаў Блізкага Усходу. Асаблівую славутасць Ісая набыў у хрысціянскай царкве сваім прароцтвам пра месію, у якім багасловы бачылі дакладнае прароцтва зямнога жыцця Ісуса Хрыста, таму зрэдку нават называюць Ісаю пятым евангелістам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Абель (значэнні)

**Абель** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Абель Віль — перакладчык Катэхізіса на прускую мову, плябан царквы у Самбіі.
* Абель — кароль дацкі.
* Атэніа Абель — аўстрыйскі палеантолаг.
* К’ель Абель — дацкі драматург.
* Нільс Хенрык Абель — вядомы нарвежскі матэматык.
* Рудольф Абель — савецкі разведчык.
* Таццяна Валер’еўна Абель (нар. 1964) — член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.
Фінляндскі вакзал

thumb|250px|right|Выгляд вакзала
**Фінляндскі вакзал** — пасажырскі тэрмінал станцыі Санкт-Пецярбург-Фінляндскі, адзін з 5-ці дзеючых чыгуначных вакзалаў Санкт-Пецярбурга. Размешчаны на плошчы Леніна, 5.

Першы будынак вакзалу пабудаваны ў 1870 годзе (архітэктар Пётр Купінскі) для чыгункі, якая звязала сталіцу з Вялікім княствам Фінляндскім. Дарога была пракладзеная ў 1862—1870 да станцыі Рыхімякі, якая знаходзілася на пабудаванай у 1858—1862 гадах першай у Фінляндыі чыгункі паміж гарадамі Тавастгус (Хямeэнліна) і портам Гельсінгфорс (Хельсінкі). В 1950-х была праведзена комплексная рэканструкцыя вакзала (архітэктары П. А. Ашасцін, Н. В. Баранаў, Я. Н. Лукін, інжынер І. А. Рыбін).

З Фінляндскага вакзалу зараз адпраўляюцца прыгарадныя цягнікі ў паўночна-заходнім і паўночна-усходнім накірунках, а таксама цягнікі далёкага рушання «Рэпін» і «Сібеліус» зносінамі Санкт-Пецярбург—Хельсінкі. У левым крыле вакзалу — наземны вестыбюль станцыі метро «Плошча Леніна».

Катэгорыя:Вакзалы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Расіі
Герб Сербіі

**Дзяржаўны герб Рэспублікі Сербія** (*серб.* *Државни грб Републике Србије*) — адзін з знакаў суверэнітэту Рэспублікі Сербіі, зацверджаны 17  жніўня 2004 г  разам з іншымі дзяржаўнымі знакамі (сцяг, гімн), замяніўшы герб Рэспублікі Сербіі ў складзе Югаславіі. На гербе намаляваны двухгаловы арол, на яго грудзях чырвоны шчыт з крыжом і чатыры крэсіва. Зверху каралеўская карона і плашч. Герб сапраўды такі жа як герб Каралеўства Сербіі дынастыі Абрэновічэй, упершыню прыняты ў 1882 годзе. Увядзенне гэтага герба азначае вяртанне гістарычнага герба Сербіі, але не ўзнаўленне манархіі. Ёсць і іншыя краіны,  якія не з'яўляюцца манархіямі, але маюць на сваім гербе карону: Расія, Балгарыя, Грузія, Венгрыя.

## Ужыванне 
Сучасны герб Сербіі выкарыстоўваецца з 17 жніўня 2004 г ў адпаведнасці з *Пастановай аб выкарыстанні герба, сцяга і гімна Рэспублікі Сербіі*,якое прыняла Скупшчына Сербіі. Паводле канстытуцыі Сербія, як самастойная дзяржава мае свой герб, сцяг і гімн. Усталявана выкарыстаць герб, уведзены *законам аб Гербе Каралеўства Сербіі* ад 16 чэрвеня 1882 г., у двух варыянтах: вялікі герб і малы герб.

Вялікі герб ужываецца на фасадах будынкаў і ў памяшканнях: народнай скупшчыны,прэзідэнта рэспублікі, урада, канстытуцыйнага і вярхоўнага судоў, філіялаў нацыянальнага банка, а гэтак жа на іх пячатках. Малы герб размяшчаецца на фасадах будынкаў і ў памяшканнях іншых дзяржаўных і муніцыпальных устаноў.

## Гісторыя герба 
## Гл. таксама 
Гербы былых югаслаўскіх рэспублік

Сербія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Сербіі
Гербы былых югаслаўскіх рэспублік

Гербы  былі ў кожнай з 6 югаслаўскіх рэспублік. Герб з'яўляўся ў якасці знака дзяржаўнай улады на дакументах рэспубліканскага ўзроўня, напрыклад на дакументах рэспубліканскіх устаноў, на вадзяных знаках.

Так выглядалі гербы шасці рэспублік СФРЮ:

Гэтыя гербы спалучалі элементы гістарычных гербаў са знакамі новай сацыялістычнай палітычнай сістэмы (нацыянальныя эмблемы на гербах Сербскай і Харвацкай сацыялістычных рэспублік). Славенская гара *Трыглаў* была знакам Славенскага Вызваленчага фронту падчас Другой сусветнай вайны. У тых выпадках, дзе старыя эмблемы палічылі непадыходнымі, іх замянілі на неафіцыйныя нацыянальныя знакі: выява гары Лоўчэн c маўзалеем Пятра II Пятровіча для Чарнагорыі і трубы для Босніі і Герцагавіны.

Югаслаўскія рэспублікі
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Югаславіі
Літоўскі лейб-гвардыі полк

**Літоўскі лейб-гвардыі пяхотны полк**, узброенае фарміраванне Расійскай імперыі, якое існавала ў 1817—1918 гадах у складзе 3-й гвардэйскай пяхотнай дывізіі (23 армейскі корпус, Варшаўская ваенная акруга).

Да 12 кастрычніка 1817 года назву Літоўскага лейб-гвардыі палка насіў Маскоўскі лейб-гвардыі полк, які ўдзельнічаў пад гэтым імем у Барадзінскай бітве. 12 кастрычніка 1817 г. — са знаходзіўшагася ў Варшаве з 1814 года ў Гвардзейскім атрадзе пры цэсарэвічы Канстанціне Паўлавічы 3-га батальёна лейб-гвардыі Літоўскага палка, з даданнем з іншых палкоў выхадцаў з Царства Польскага, сфармаваны новы лейб-гвардыі Літоўскі полк на правах і прывілеях старой гвардыі.

Удзельнічаў у руска-турэцкай і Першай сусветнай войнах. У 1918 годзе расфарміраваны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гвардзейскія палкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Пяхотныя палкі Расійскай імперыі