open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аблога Канстанцінопаля (813)

**Аблога Канстанцінопаля (813)** пасля разгрому візантыйскага войска балгарамі ў бітве пры Версінікіі (22.6.813) войска хана Крума выйшла да Канстанцінопаля і аблажыла горад. Разумеючы, што з-за адсутнасці цяжкіх абложных машын і флоту, авалодаць моцнай крэпасцю не магчыма, Крум, у якасці ўмовы заключэння мірнага дагавора запатрабаваў вялізны выкуп. Падчас мірных перамоваў візантыйцы ледзь не забілі хана. Крум разрабаваў наваколлі горада і сышоў з войскам у Балгарыю.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Візантыйска-балгарскія войны
Катэгорыя:Аблогі Канстанцінопаля
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы Візантыі
Катэгорыя:813
Катэгорыя:Аблогі IX стагоддзя
Катэгорыя:Бітвы Балгарыі
Баброў (горад)

**Баброў** () — горад (з 1779 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Баброўскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва 20,4 тыс. чалавек (2006). Заснаваны ў 1698 годзе.

Горад размешчаны на левым беразе ракі Біцюг (прыток Дона) за 148 км ад Варонежа. Чыгуначная станцыя на лініі Ліскі — Паворына.

Заводы: сушыльна-кансервавы, малочны, маслабойны, 2 цагельні, 2 асфальтавых завода, мясакамбінат, фабрыка музычных інструментаў, мэблевая фабрыка.

## Насельніцтва 
* 1989 год — 21,3 тыс. жыхароў.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Аляксандравіч Хмыль (нар. 1942) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі і абсталявання для вытворчасці паўправаднікоў, матэрыялаў і прыбораў электроннай тэхнікі.

Катэгорыя:Гарады Варонежскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1698 годзе
Новаваронеж

**Новаваронеж** () — горад (з 1987 года) у Расіі, у складзе Варонежскай вобласці. Насельніцтва 36,3 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1954 годзе як пасёлак гарадскога тыпу Нова-Грэсаўскі ў сувязі з будаўніцтвам Нова-Варонежскай АЭС. Новаваронеж з’яўляецца горадам асобага функцыянальнага прызначэння федэральнай значнасці з асобым рэжымам гаспадарчай дзейнасці. Размешчаны на левым беразе Дона, за 55 км ад Варонежа.

Атамная прамысловасць — аснова эканомікі горада, таксама прадстаўлены радыёпрамысловасць, вытворчасць будматэрыялаў, харчовая прамысловасць.

Катэгорыя:Гарады Варонежскай вобласці
Гакаўніца

**Гакаўні́ца** (, ) — цяжкая ручная агнястрэльная зброя, якая ўжывалася ў 14—18 ст. Мела пад ствалом ці пад ложам крук *гак* (адсюль назва), які служыў для гашэння аддачы пры стрэле (гэтым крукам зброя чаплялася за трывалую перашкоду, напрыклад, за верх муру). Гакаўніцы падзяляліся на **цяжкія** або **падвойныя** (абслугоўваліся 2 людзьмі; з цяжкіх гакаўніц стралялі абавязкова з апоры) і **лёгкія** або **паўгакаўніцы** (абслугоўваліся 1 — 2 людзьмі і называліся таксама ручніцамі).

Куля гакаўніцы — свінцовая. Стрэл рабіўся распаленым жалезным прутом або кнотам, пазней з'явіліся прасцейшыя кнотавыя замкі. У 17 — 18 ст. гакаўніцы мелі кнотавыя замкі са спружынамі; існавалі гакаўніцы з колавымі і крамянёвымі замкамі.

## Гл. таксама 
* Крапасная стрэльба

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Агнястрэльная зброя
Калач

**Калач** () — горад (з 1945 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Калацкага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва 20,5 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1698 годзе.

Горад размешчаны пры зліцці рэк Талучэеўка і Падгорная (басейн Дона), за 294 км ад Варонежа.

Заводы: цукровы, механічны, лакафарбавы, мясакамбінат, сыраробны, харчкамбінат, элеватар, камбінат па вытворчасці будматэрыялаў.

Катэгорыя:Гарады Варонежскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1716 годзе
Новахапёрск

**Новахапёрск** () — горад (з 1779 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Новахапёрскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва 7,3 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1710 годзе.

Горад размешчаны на правым беразе ракі Хапёр (прыток Дона), за 270 км ад Варонежа.

Прадпрыемствы харчовай прамысловасці, дрэваапрацоўчы камбінат, вытворчасць будматэрыялаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Варонежскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1710 годзе
Паворына

**Паворына** () — горад (з 1954 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Паворынскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва 18,0 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1870 годзе.

Горад размешчаны на мяжы з Валгаградскай вобласцю, за 236 км ад Варонежа.

Прадпрыемствы харчовай прамысловасці і чыгуначнага транспарту. Вузел чыгуначных ліній Гразі — Ілоўля і Рцішчава — Ліскі Паўднёва-ўсходняй чыгункі і аўтадарог.

Катэгорыя:Гарады Варонежскай вобласці
Семілукі

**Семілукі** () — горад (з 1954 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Семілуцкага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва 24,9 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1615 годзе.

Размешчаны на правым беразе ракі Дон, за 14 км ад Варонежа.

Вогнетрывалы завод, хімічны завод, камбінат будматэрыялаў, прадпрыемствы харчовай прамысловасці, хімічны завод «Акрыл».

Катэгорыя:Гарады Варонежскай вобласці
Эрціль (горад)

**Эрціль** () — горад (з 1963 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Эрцільскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва 12,4 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1897 годзе.

Размешчаны на рацэ Эрціль (басейн Дона), за 112 км ад Варонежа, за 10 км ад мяжы з Тамбоўскай вобласцю.

Цукровы завод, механічны завод, вопытна-механічны завод, камбінат малочных прадуктаў, лесамеліярацыйная станцыя, завод алеяў.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Варонежскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1897 годзе
Эрціль

* Эрціль, горад у Варонежскай вобласці
* Эрціль, рака ў Расіі, у басейне Дона
Росаш

**Росаш** () — горад (з 1923 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Расашанскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва 62,0 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў XVII стагоддзі. Размешчаны на левым беразе р. Чорная Калітва (басейн ракі Дон) пры ўпадзенні ў яе р. Сухая Росаш. Буйная чыгуначная станцыя Паўднёваўсходняй чыгункі, за 210 км на поўдзень ад Варонежа.

Хімічны завод, завод прэсавых вузлоў, завод тэхнааснасткі, завод будматэрыялаў, прадпрыемствы харчовай прамысловасці. Буйны транспартны вузел.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Данілавіч Максімцоў (1909—1994) — генерал-маёр, удзельнік баёў за вызваленне Магілёва ў 1944 годзе.
* Генадзь Канстанцінавіч Някрасаў (1918—1987) — расійскі і беларускі акцёр.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Варонежскай вобласці
Паўлаўск (Варонежская вобласць)

**Паўлаўск** () — горад (з 1779 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Паўлаўскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва 26,1 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1709 годзе Пятром I ян ваенная верфь (перанесена з Варонежу) і руская крэпасць.

Горад размешчаны на левым беразе Дона, пры ўпадзенні ў яго ракі Асярэдзь за 156 км ад Варонежа.

У Паўлаўску знаходзіцца буйнейшы ў Еўропе камбінат па здабычы і перапрацоўцы граніту — «Паўлаўскграніт». Таксама размешчаны суднабудаўніча-суднарамонтны завод, прадпрыемсты лёгкай і харчовай прамысловасці.

У Паўлаўску знаходзяцца 43 помнікі архітэктуры з іх 7 федэральнага значэння.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Дзмітрыевіч Ворвулеў (1917—1967) — беларускі і ўкраінскі савецкі оперны спявак (барытон). Народны артыст БССР (1954). Народны артыст СССР (1956).
* Святлана Паўлаўна Мульчэўская (1941—1982) — беларускі архітэктар.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Варонежскай вобласці
Пішчаль

**Пішча́ль** (магчыма, усходнесл. *пишталь*, *пищаль*): *агульная назва*, якой на землях Русі азначалі ранейшыя ўзоры агнястрэльнай зброі — стрэльбы і гарматы; вядомая і ў іншых мовах.

Назва, за зброяй, з’явілася ў канцы 14 ст., і ўжывалася да 18 ст. (кнотавыя і крамянёвыя ручныя пішчалі; назва гармат ужывалася да 17 ст.). У старабеларускіх дакументах назва ўжывалася, напрыклад, у 1490-х гг. Падобная назва вядомая ў польскіх крыніцах: так, польская пяхота мела ў кан. 14 — пач. 15 ст. лёгкія гакаўніцы і пішчалі (*piszczel*), якія апісваюцца як «зброя, лягчэйшая за гакаўніцу».
 у разрэзе: 1 — запальная адтуліна, 2 — парахавы зарад, 3 — ушчыльнікавы клак (пакулле), 4 — куля, 5 — фіксавальны клак.]]

Назва, відаць, паходзіць ад усходнесл. і старабел. *пишталь*, *пищаль*, *пищалка*, *писчалка* «духавы музычны інструмент з высокім гучаннем, дудачка». Падобныя назвы муз. інструментаў сустракаюцца і ў іншых славянскіх мовах: у славенскай, харвацкай, польскай, украінскай і інш.

Такой назвай азначаліся, напрыклад:
* ручніца;
* **самапал** — стрэльба з замком, напрыклад, кнотавым;
* «**недамерак**» — скарочаная стрэльба;
* завесная пішчаль;
* зацінная пішчаль — лёгкая гармата ці цяжкая (крапасная) стрэльба з крукам.
* вінтавальная пішчаль — стрэльба з нарэзным ствалом.
* крапасная, абложная, палявая, палкавая гармата.

## Літаратура 
*  С.558.
* 

Катэгорыя:Агнястрэльная зброя
Наркамаўка

**Нарка́маўка**, пачаткова **нарко́маўка** — назва, прыдуманая Вінцуком Вячоркам для азначэння нормы беларускай мовы, рэгуляванай Інстытутам мовазнаўства НАН Беларусі. Паходзіць ад скарочанай назвы Народнага камісарыята асветы (міністэрства) у БССР («наркамат» з «народны камісарыят») у часы рэформы граматыкі 1933 года. Назва ацэначная, пераважна ўжываецца і распаўсюджваецца прыхільнікамі альтэрнатыўнай моўнай нормы («тарашкевіцы» і яе варыянтаў); сустракаецца таксама ў іншых крыніцах. У акадэмічнай, гэта значыць навуковай тэрміналогіі не ўжываецца.

Назва ўжываецца прыхільнікамі альтэрнатыўнай літаратурнай нормы найчасцей з адмоўнай канатацыяй «савецкасці, ідэалагічнасці, русіфікаванасці»; у аўтараў, не ўвязаных непасрэдна ў процістаянне дзвюх літаратурных нормаў, гэтая назва сустракаецца як умоўная, узятая ў двукоссі або з агаворкай «*так званая „наркамаўка“*».

У некаторай літаратуры таксама можна сустрэць больш нейтральную мянушку **чарнушэ́віца**, паводле імя народнага камісара асветы Дзмітрыя Чарнушэвіча.

Класік беларускай паэзіі Алесь Разанаў называў мянушку «наркамаўка» знявагай да ўсёй мовы і жартаўліва прапаноўваў, захоўваючы той жа гукарад, вымаўляць больш прыстойнае «нармаванка».

Катэгорыя:Беларуская мова
Беларуска-рускі слоўнік Байкова і Некрашэвіча

**Беларуска-рускі слоўнік Байкова і Некрашэвіча**, тагач. **Беларуска-расійскі слоўнік** — беларуска-рускі слоўнік, падрыхтаваны пад рэдакцыяй М. Байкова і С. Некрашэвіча, і выпушчаны Дзяржаўным выдавецтвам Беларусі ў Мінску ў 1926 годзе. Меў 356+IV старонак, каштаваў 2 рублі.

Слоўнік утрымліваў больш за 20 тыс. словаў, з якіх большую частку складалі словы агульнага ўжывання, значна меншую — навуковыя тэрміны, прафесіяналізмы, некаторыя ўласныя беларускія імёны, назвы беларускіх гарадоў і рэк, устойлівыя спалучэнні словаў. Рэестравыя беларускія словы забяспечаны асобнымі граматычнымі і стылістычнымі паметамі. Прыкладаў ўжывання няма, бо аўтары жадалі скараціць аб’ём слоўніка.

Як адзначалі аўтары, слоўнік павінен *«даць дапамогу пры чытаньні сучасных беларускіх выданьняў тым асобам, якія хаця й маюць або элемэнтарна-тэорэтычнае, або практычнае знаёмства з жывой беларускай мовай, але яшчэ ня зусім дакладна ўяўляюць сабе тое слоўнікавае багацьце, якім уладае сучасная навукова-літаратурная беларуская мова ў параўнанні з мовай расійскай»*.

Спосаб арганізацыі рэестра — алфавітна-гнездавы. У слоўніку выкарыстоўваюцца граматычныя паметы, якія абазначаюць часціну мовы, яе функцыянальныя і фармальныя асаблівасці: м. (мужчынскі род), аг. (назоўнік агульнага роду), в. ст. (вышэйшая ступень параўнання), з мес. (з месным склонам), дзс. безас. (безасабовы дзеяслоў) і інш. Асаблівасць выдання — наяўнасць у асобных слоўнікавых артыкулах зоны пашпартызацыі, што слоўнік няпоўны, не мае некаторых вельмі патрэбных словаў (г.зн., складзены без належнага іх выбару), утрымлівае штучныя словы, русізмы, паланізмы; шмат якія беларускія словы патлумачаны няправільна або недакладна. Слоўнік складзены без належнай крытыкі (напрыклад, неапраўдана ўведзена нелітаратурная лексіка). Агульнай ацэнкай Я. Лёсіка была парада *«адносіцца да слоўніка з асцярожнасцю»*, і канстатацыя таго, што слоўнік Насовіча надалей заставаўся недасягальнай тады велічынёй.

Слоўнік быў падрыхтаваны згодна з заданнем Інбелкульта ўсяго за 4 месяцы і быў аддадзены ў друк у 1925, але не выходзіў з друку да пач. 1927. Пасля масавых рэпрэсій у беларускім навуковым асяроддзі (1929—1931) карыстацца слоўнікам, як і іншымі працамі «ворагаў народа», было забаронена, кнігі былі перададзеныя ў бібліятэчныя спецфонды. У 1993 годзе слоўнік перавыдаваўся факсімільным спосабам выд-вам «Народная асвета» (серыя «Беларуская мова: гісторыя і сучаснасць»).

Нягледзячы на пэўныя хібы, адзначаныя ў публікацыях Я. Лёсіка і Л. Цвяткова, «Беларуска-расійскі слоўнік» М. Байкова і С. Некрашэвіча адыграў значную ролю ў працэсе выпрацоўкі нормаў беларускай літаратурнай мовы.

## Літаратура 
* *Германовіч І. К.* Анатацыя // Байкоў М. Я., Некрашэвіч С. М. Беларуска-расійскі слоўнік [факсімільн.]. — Мн. : Народная асвета, 1993. — 360 с. ISBN 5-341-00918-5
* *Лёсік Я.* Рэцэнзія на кнігу //  — С. 271—282.

## Спасылкі 
* Анлайн-версія слоўніка

Катэгорыя:Слоўнікі беларускай мовы
Катэгорыя:Слоўнікі рускай мовы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1926 годзе
Катэгорыя:Перакладныя слоўнікі
Катэгорыя:Кнігі 1926 года
Глінскія (значэнні)

Назву **Глі́нскія** маюць:

* Глінскія — княжацкі род у Вялікім Княстве Літоўскім і Вялікім Княстве Маскоўскім

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Глінскія — вёска ў Мёрскім раёне
** Глінскія — вёска ў Пастаўскім раёне
** Глінскія — вёска ў Полацкім раёне

## Іншае 
* Глінскія — возера ў Полацкім раёне
Іна Іванаўна Жукава

**Іна Іванаўна Жукава** (, Краснадар, РСФСР) — беларуская гімнастка.

## Біяграфія 
На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне Жукава атрымала срэбны медаль у індывідуальнай мастацкай гімнастыцы сярод жанчын.

Да гэтага ў алімпійскай дысцыпліне мнагабор’я лідар беларускай каманды ні разу не станавілася прызёрам чэмпіянатаў свету ці чэмпіянатаў Еўропы. Медалі атрымлівала толькі ў асобных відах практыкаванняў. У намінацыі «Прарыў года» журы нацыянальнага конкурсу «Трыумф. Героям спорту 2008» у Беларусі прызнала спартсменку лепшай.

## Палітычныя погляды 
Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Спасылкі 
* Старонка аб Жукавай на афіцыйным сайце Летніх Алімпійскіх гульняў 2008 у Пекіне

Катэгорыя:Гімнасткі (мастацкая гімнастыка) Беларусі
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Алеся Аляксандраўна Бабушкіна

**Алеся Аляксандраўна Бабушкіна** (нар. , , СССР) — беларуская гімнастка (мастацкая гімнастыка). Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь.

На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне Бабушкіна атрымала бронзавы медаль у камандных спаборніцтвах па мастацкай гімнастыцы ў складзе зборнай Беларусі разам з Анастасіяй Іваньковай, Зінаідай Лунінай, Глафірай Марціновіч, Ксеніяй Санковіч і Алінай Туміловіч.

## Сям’я 
Замужам за беларускім футбалістам Аляксеем Гаўрыловічам, выхоўвае двух дзяцей.

## Спасылкі 
* Старонка аб Бабушкінай на афіцыйным сайце Летніх Алімпійскіх гульняў 2008 у Пекіне
* 

Катэгорыя:Гімнасткі (мастацкая гімнастыка) Беларусі
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Турнірны шлем

**Турнірны шлем** — тып сярэднявечнага шлема, прызначаны для выкарыстання на рыцарскіх турнірах. Ужываўся да знікнення саміх турніраў у 16 ст.

У якасці турнірнага мог ужывацца і просты баявы шлем; так, прыблізна з 1340 вялікія шлемы перайшлі з разраду баявых ў турнірныя (а як баявыя, былі замененыя бацынетамі). Аднак, звычайна на турнірах, дзеля бяспекі, карысталіся шлемамі з канструкцыяй, радыкальна ўзмоцненай за кошт масы шлему і агляду з яго (дадатковыя бранявыя накладкі, звужаныя зрокавыя шчыліны і вентыляцыйныя адтуліны, асабліва з боку капійнага ўдару, і пад.). Прыблізна з 1420 з’явіліся і адмысловыя канструкцыі турнірнага шлема — для капійнага («жабіна пыса») і для мечнага бою («птушыная клетка»). Гэтыя адмены мелі яшчэ больш моцную канструкцыю і вялікую масу.

Шлем «жабіна пыса» быў закрыты і складаўся з звона і прымацаванай спераду суцэльнай пласціны-шчытка, якая мела скруглены край, падняты вышэй за ніжні край пераду звона (пры поглядзе на шлем зверху канструкцыя нагадвала жабіну пысу, адсюль назва). Утвораная такім чынам зрокавая шчыліна магла быць карыснай толькі пры нахіленай наперад галаве, у час збліжэння на капійны ўдар. У момант самога ўдару галаву належала падняць, і пад кап’ё падстаўлялася суцэльная гладкая і тоўстая пласціна, якая не чыніла небяспекі і пры саслізгванні кап’я — у такой праекцыі не існавалі адтуліны і дэталі, якія б маглі скіраваць наканечнік унутр шлема ( смерць караля Генрыха II).

Шлем «птушыная клетка» для мечнага бою быў прызначаны для забеспячэння найлепшага агляду і не мусіў вытрымліваць канцэнтраваных пранікальных удараў капійнага бою. Таму такі шлем меў наогул закрытую канструкцыю з адкрытым тварам і лічынай — моцна выпуклай наперад клеткай з прутоў. Такі шлем у манеўраным мечным баі закрываў твар, але даваў і шырокі кут агляду; у капійным баі такі шлем быў бы проста небяспечным для ўладальніка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Шлемы
Нарыманаў

**Нарыманаў** () — горад (з 1984 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Нарыманаўскага раёна Астраханскай вобласці. Насельніцтва 10,9 тыс. чалавек (2005).

У 1967 годзе сяло Ніжняво́лжскае было ператворана ў рабочы пасёлак Ніжняво́лжск. У 1984 годзе Ніжняволжску быў прысвоены статус горада і назва ад прозвішча дзяржаўнага і партыйнага дзеяча Нарымана Кербалай Наджаф аглы Нарыманава. Горадаўтваральнае прадпрыемства — суднабудаўнічы завод «Лотас». Нафтавы тэрмінал.

Горад размешчаны на правым беразе Волгі, за 48 км ад Астрахані.

Катэгорыя:Гарады Астраханскай вобласці
Харабалі

**Харабалі** () — горад (з 1974 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Харабалінскага раёна Астраханскай вобласці. Насельніцтва 18,2 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1789 годзе.

Горад размешчаны на левым беразе ракі Ахтуба (рукаў Волгі), за 142 км на поўнач ад Астрахані. Ваколіцы горада папулярныя сярод рыбаловаў-аматараў, ёсць некалькі спецыялізаваных турбазаў.

Чыгуначная станцыя Харабалінская на лініі Верхні Баскунчак — Астрахань. За 40 км на поўдзень ад горада размешчаныя разваліны Сарай-Бату, былой сталіцы Залатой Арды, археалагічны помнік 13 стагоддзя. За 70 км на поўдзень ад горада — Калмыцый хурул (будыйскі манастыр), архітэктурны помнік 19 стагоддзя.

Лясгас, цагельня, прадпрыемствы па перапрацоўцы сельскагаспадарчай сыравіны. У Харбалінскім раёне знаходзіцца палігон Ашулук.

Катэгорыя:Гарады Астраханскай вобласці
Камызяк

**Камызяк** () — горад (з 1973 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Камызяцкага раёна Астраханскай вобласці. Насельніцтва 16,1 тыс. чалавек (2006). Заснаваны ў 1560 годзе.

Горад размешчаны на рукаве Камызяк у дэльце Волгі, за 35 км ад Астрахані. Рыбная гаспадарка.

Катэгорыя:Гарады Астраханскай вобласці
Ахтубінск

**Ахтубінск** () — горад (з 1959 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ахтубінскага раёна Астраханскай вобласці. Насельніцтва 32,4 тыс. чалавек (2006). Заснаваны ў 1959 годзе.

Размешчаны ў паўночнай частцы вобласці на левым беразе ракі Ахтубы (рукаў Волгі), за 292 км на поўнач ад Астрахані. Насельніцтва — 42,6 тыс. чалавек. Тэрыторыя горада — 17 км².

## Гісторыя 
Утвораны ў 1959 годзе ў выніку аб’яднання заснаванага ў першай палове XIX стагоддзя сяла перасяленцаў Уладзіміраўка, рабочага пасёлка Петрапаўлаўскі, прыстанцыйнага пасёлка Ахтуба.

## Транспарт 
Чыгуначныя станцыі Уладзіміраўка і Ахтуба на лініі Валгаград — Верхні Баскунчак. Грузавы і пасажырскі рачны порт на рацэ Ахтуба. Аўтамабільная дарога Валгаград — Астрахань.

## Эканоміка 
Суднабудаўніча-суднарамонтны, кансервавы заводы, цагельня, малаказавод, мясакамбінат, хлебазавод. Ахтубіск — перавалачны пункт прадпрыемства «Бассоль»; адсюль водным шляхам па Ахтубе і Волзе адпраўляецца соль, якая здабываецца з возера Баскунчак. У Ахтубінску размешчаны ГЛІЦ — буйны авіяцыйна-выпрабавальны кoмплекс.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Астраханскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1959 годзе
Знаменск (Астраханская вобласць)

**Зна́менск** () — горад (з 1962 года) у Расіі, закрытае адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне ў складзе Астраханскай вобласці. Насельніцтва 32,4 тыс. чалавек (2006).

Заснаваны ў 1948 годзе. Знаходзіцца за 123 км ад Валгаграда. Чыгуначная станцыя «Раз’езд 85 км» на галінцы Валгаград — Астрахань. Да 1992 года называўся **Капусцін Яр-1**.

Жылы цэнтр ваеннага палігона Капусцін Яр (створаны ў 1959 годзе).

## Насельніцтва 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Астраханскай вобласці
Грунло

**Грунло** (, cтары: *Grol*) — горад у Нідэрландах, у правінцыі Гелдэрланд.

## Галерэя 

Siege of Groenlo November 9th 1606 Snayers.jpg|Асада Гроллa y 1606 (Спінола). Малюнак *Pieter Snayers*
Stadsgracht te Groenlo met kanonnen.jpg|Канал у Грунло

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Нідэрландаў
Катэгорыя:Гелдэрланд
Ксенія Андрэеўна Санковіч

**Ксенія Андрэеўна Санковіч** (нар. ) — беларуская гімнастка (мастацкая гімнастыка). Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне Санковіч атрымала бронзавы медаль у камандных спаборніцтвах па мастацкай гімнастыцы ў складзе зборнай Беларусі разам з Алесяй Бабушкінай, Анастасіяй Іваньковай, Зінаідай Лунінай, Глафірай Марціновіч і Алінай Туміловіч.

## Палітычныя погляды 
Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Спасылкі 
* 
* Старонка аб Санковіч на афіцыйным сайце Летніх Алімпійскіх гульняў 2008 у Пекіне

Катэгорыя:Гімнасткі (мастацкая гімнастыка) Беларусі
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Фролава

**Фролава** () — горад (з 1936 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Фролаўскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 39,5 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1859 годзе.

Горад размешчаны на рацэ Арчада (басейн Дона), за 148 км на поўнач ад Валгаграда. Чыгуначная станцыя Арчада.

Электрасталеліцейны завод.

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Махмуд Дарвіш

**Махмуд Дарвіш** (, Аль-Бірва каля Акры, Палесціна — , Х’юстан, ЗША): палесцінскі паэт і палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Культавая фігура ў палесцінскай грамадскай думцы («душа палесцінскага народа, люстэрка палесцінскага грамадства»).

У Ізраілі творчасць Дарвіша сустракае мяшаныя ацэнкі. Так, у 2000 прапаноўвалася ўключыць некаторыя творы Дарвіша ў ізраільскую школьную праграму, але прэм'ер-міністр Барак забараніў гэта, тлумачачы забарону негатовасцю Ізраіля да ідэй Дарвіша ў школе. У 1988 верш Дарвіша быў выкарыстаны прэм'ерам Шамірам як прыклад нежадання палесцінцаў жыць побач з яўрэямі і як прыклад палесцінскіх заклікаў да яўрэяў пакінуць гэтыя землі (такое тлумачэнне было аспрэчана палесцінцамі).

Дарвіш быў сябрам Ізраільскай камуністычнай партыі, сябрам Выканаўчага камітэта Арганізацыі вызвалення Палесціны (выйшаў з АВП у 1993 у знак пратэсту супраць тымчасовых мірных пагадненняў з Ізраілем). За сваю дзейнасць не раз знявольваўся ізраільскімі ўладамі. Аўтар тэксту сімвалічнай Палесцінскай дэкларацыі незалежнасці (1988), пазней абвешчанай Ясірам Арафатам.

Аўтар каля 30 зборнікаў паэзіі і прозы, перакладзеных на 35 моў; некаторыя з твораў пакладзены на музыку («Рыта», «Птушкі Галілеі», «Прагну матчынага хлеба» і інш.) і сталі нацыянальнымі песнямі арабаў; лаўрэат шматлікіх літаратурных узнагарод, у т.л. узнагарода Лотас (1969). Камандор французскага Ордэна мастацтваў і пісьменства. Дырэктар Палесцінскага даследчага цэнтра. Лаўрэат узнагароды Ланана за культурную свабоду (2001).

Дарвіш пачынаў у паэзіі з вершаў для газет левага кірунку, але пазней зрабіўся «з паэта супраціву — паэтам сумлення» Паэзія Дарвіша апісваецца як пераход ад больш традыцыйнага для арабскай паэзіі цяжкаслоўнага, эмацыйнага, рытмічнага верша да пісанага простай мовай апавядальнага верша, які звяртаецца да ўяўлення.

Важнейшыя творы і працы:
* «Лісце алівы» (1964), першая кніга паэзіі.
* «Птушка без крылаў», кніга паэзіі, якая прынесла вядомасць (найперш, верш «Картка з парадкавым нумарам»).
* «Адам двух Эдэмаў»
* «Фрэска» (2000), кніга-верш, прысвечаны моманту блізкасці да смерці Махмуда Дарвіша ў 1997.
* «Чаму ты пакінуў каня»
* «Адзінаццаць планет»
* «Ложак незнаёмца» (1998), першая кніга лірычнай паэзіі.
* «Памяць аб забыўлівасці», першая кніга прозы.
* «След матылёў» (2008), апошні зборнік.

Ажаніўся і развёся двойчы, дзяцей не меў. Вучыўся ў СССР (1971—1972), пазней жыў у Егіпце, Ліване, Францыі; вярнуўся ў Палесціну ў 1996. Працаваў у газетах «Іціхад», «Аль-Ахрам» (Каір, Егіпет), у часопісе «Палесцінскія пытанні» (Бейрут, Ліван). Заснавальнік і галоўны рэдактар літаратурнага агляду «Аль-Кармель» (выпуск узноўлены ў 1997). Доўга хварэў на сэрца, перанёс дзве аперацыі, у час апошняй аперацыі памёр ад ускладненняў.

## Літаратура 
* Біяграфія на афіцыйнай пляцоўцы. — mahmouddarwish.com 
* Poet who gave identity to Palestinians dies [CNN]. — CNN.com

Катэгорыя:Палесцінскія паэты
Урупінск

**Урупінск** () — горад (з 1929 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Урупінскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 41,4 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1618 годзе.

Горад размешчаны на левым беразе ракі Хапёр (прыток Дона), за 340 км на паўночны захад ад Валгаграда.

Заводы: маслаэкстракцыйны, кранавы.

Урупінск у прэсе і літаратуры нярэдка называюць «Сталіцай расійскай правінцыі».

## Геаграфія 
### Клімат 

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Дзмітрый Карпавіч Маставенка (1895—1975) — ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік.

## Спасылкі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Пятроў Вал

**Пятроў Вал** () — горад (з 1988 года) у Расіі, у складзе Камышынскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 14,1 тыс. чалавек (2005).

Горад размешчаны на левым беразе ракі Ілаўля (прыток Дона), за 185 км ад Валгаграда, за 14 км на паўночны захад ад раённага цэнтра Камышын. Вузлавая станцыя Прыволжскай чыгункі на скрыжаванні лініі Саратаў — Валгаград і лініі Тамбоў — Камышын. Паблізу ад горада знаходзіцца вайсковы аэрадром «Лябяжжа».

Населены пункт з’явіўся ў гады Вялікай Айчыннай вайны падчас будаўніцтва Волжскай ракады (лінія Ілаўля — Саратаў — Сызрань — Ульянаўск — Свіяжск), прызначанай для забеспячэння войскаў, якія прымалі ўдзел у Сталінградскай бітве. Першапачаткова ўсе жылыя, адміністрацыйныя і гаспадарчыя памяшканні пасёлка размяшчаліся ў зямлянках. Першыя цагляныя хаты пачалі з’яўляцца ў канцы саракавых — пачатку пяцідзесятых гадоў 20 ст.

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Нікалаеўск (Валгаградская вобласць)

**Нікалаеўск** () — горад (з 1967 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Нікалаеўскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 15,5 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1747 годзе.

Горад размешчаны на левым беразе ракі Волгі, за 190 км ад Валгаграда.

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Хапёр

**Хапёр** () — рака ў Расіі, буйнейшы левы прыток Дона. Працякае па тэрыторыі Пензенскай, Саратаўскай, Варонежскай і Валгаградскай абласцей.

Даўжыня 980 км, плошча басейна 61 100 км². Жыўленне пераважна снегавое. Разводдзе ў красавіку — маі. Найбольшы выдатак вады 2720 м³/с. Замярзае ў снежні, раскрываецца ў канцы сакавіка — пачатку красавіка. У асобныя гады ледастаў няўстойлівы. Шырыня да 100 м, глыбіня да 7 м. Дно пераважна пясчанае; цячэнне хуткае. У даліне Хапра — шмат старыц.

Хапёр бярэ пачатак у цэнтральнай частцы Пензенскай вобласці, у межах Прыволжскага ўзвышша, цячэ па ўзвышанай мясцовасці, упадае ў Дон каля станіцы Усць-Хапёрская.

Найбуйнейшыя прытокі: Варона, Савала (справа), Сярдоба, Бузулук (злева). Хапёр суднаходны (ад горада Новахапёрска ў 323 км ад вусця). На значнай частцы даступны для сплава на байдарках. На рацэ — гарады Балашоў, Барысаглебск, Новахапёрск, Урупінск. У ніжнім цячэнні — Хапёрскі запаведнік. Даліна Хапра з'яўлялася адным з месцаў рассялення данскіх казакаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прытокі Дона
Катэгорыя:Рэкі Пензенскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Саратаўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Варонежскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Валгаградскай вобласці
Ленінск (Валгаградская вобласць)

**Ленінск** () - горад (з 1963 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ленінскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 15,0 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1802 годзе.  Горад размешчаны на правым беразе ракі Ахтуба (рукаў Волгі), за 78 км ад Валгаграда.

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1802 годзе
Міхайлаўка (горад)

**Міхайлаўка** () — горад (з 1948 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Міхайлаўскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 59,5 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1762 годзе.

## Геаграфія 
Горад размешчаны на правым беразе ракі Мядзведзіцы (прыток Дона), за 190 км ад Валгаграда. Чыгуначная станцыя Себракова.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аляксандр Васільевіч Топчыеў (1907—1962) — хімік-арганік, акадэмік Акадэміі навук СССР, віцэ-прэзідэнт Акадэміі навук СССР з 1958 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1762 годзе
Новаанінскі

**Новаанінскі** () - горад (з 1956 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Новаанінскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 18,9 тыс. чалавек (2005).

Горад размешчаны на левым беразе ракі Бузулук (басейн Дона), за 254 км ад Валгаграда.

Прадпрыемствы: завод электрамедыцынскай апаратуры, асфальтабетонны завод, ліцейна-механічны завод, цагельня, аўтарамонтны завод, мелькрупакамбинат, масласыраробчы камбінат, мясаптушкакамбінат.

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Краснаслабодск (Валгаградская вобласць)

**Краснаслабодск** () - горад (з 1955 года) у Расіі, у складзе Сярэднеахтубінскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 14,5 тыс. чалавек (2005). Горад размешчаны на левым беразе ракі Волгі, насупраць Валгаграда.

Суднарамонтна-суднабудаўнічы завод, рыбны завод.

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Краснаслабодск

* Краснаслабодск — горад у Валгаградскай вобласці (Расія)
* Краснаслабодск — горад у Мардовіі (Расія)
Ахтуба

**Ахтуба** — левы рукаў Волгі, які аддзяляецца ад яе вышэй Валгаграда (стары ўваход у Ахтубу перакрыты плацінай Валгаградскай ГЭС, ніжэй па цячэнні канал даўжынёй 6,5 км). Даўжыня Ахтубы — 537 км. Сярэдні гадавы расход — 153 м³/сек. На Ахтубе размешчаны гарады Волжскі (у пачатку рукава), Ленінск, Знаменск, Ахтубінск, Харабалі (за 5 км ад ракі). Паміж Волгай і Ахтубай размешчана Волга-Ахтубінская пойма, якая з'яўляецца раёнам бахчаводства і агародніцтва. Да будаўніцтва каскаду ГЭС шырыня разводдзяў у межах гэтай абалоны дасягала 20—30 км.

Катэгорыя:Рэкі Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Астраханскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Волгі
Котава (горад)

**Котава** () — горад (з 1966 года) у Расіі, у складзе Котаўскага раёна Валгаградскай вобласці. Заснаваны ў 1710-х гадах. Горад размешчаны рацэ Малая Казанка (басейн Дона), за 229 км ад Валгаграда.
## Насельніцтва 
## Эканоміка 
ААТ «Лукойл-Нижневолжскнефть», вопытны завод свідравога абсталявання, газаперапрацоўчы завод, завод «Сероочистка», завод «Импульс», цагельня, завод жалезабетонных вырабаў, масларобны завод.

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Калач-на-Доне

**Калач-на-Доне** () — горад (з 1951 года) у Расіі, у складзе Калачоўскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 26 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1708 годзе.

Горад размешчаны ў лукавіне Дона, непадалёк ад Цымлянскага вадасховішча, за 80 км на захад ад Валгаграда.

У горадзе размешчаныя суднабудаўнічы, суднарамонтны заводы, рачны порт, нафтабаза, завод металаканструкцый, мэблевая фабрыка і мясакамбінат. Чыгуначная станцыя Данская (канечная на галіне Валгаград-Данская).

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1708 годзе
Конрад I Мазавецкі

**Конрад I Мазавецкі** (;  — ) — прадстаўнік дынастыі Пястаў, адзін з польскіх князёў перыяду феадальнай раздробленасці.

## Біяграфія 
Чацвёрты і малодшы сын Казіміра II Справядлівага і чэшскай князёўны Алены Знаемскай (у старой гістарыяграфіі яе лічылі рускай князёўнай Аленай Усеваладаўнай), малодшы брат Лешака Белага.

Князь Куявіі ў 1202—1247 гг., князь Серадза, князь Кракаўскі ў 1229—1232, 1241—1243 гг. Заснавальнік незалежнага Мазавецкага княства ў складзе Польшчы. Правіў у ім у 1207—1247 гг.

Цесна супрацоўнічаў з Тэўтонскім ордэнам, у 1226 г. аддаў яму ў валоданне Хэлмінскую зямлю Польшчы. У 1237—1238 гг. пацярпеў паражэнне разам з крыжакамі пад Дарагічынам ад галіцка-валынскага князя Данілы Раманавіча. 10 ліпеня 1241 г., скарыстаўшыся згубай вялікага князя Генрыха II Набожнага падчас нашэсця хана Батыя, заняў Кракаў, стаўшы кракаўскім князем (1241—1243). Аднак пасля бітвы 23 мая 1243 г. пад Сухадолам, у якой ён пацярпеў паражэнне ад малапольскага князя Баляслава V Сарамлівага, быў вымушаны пакінуць Кракаў і вярнуцца ў Мазовію.

## Гл. таксама 
* Гісторыя Польшчы

Катэгорыя:Пясты
Катэгорыя:Кіраўнікі Польшчы
ISO 9001

**ISO 9001** — міжнародны стандарт ISO.

* СТБ ИСО 9000-2006 Сiстэмы менеджменту якасцi. Асноўныя палажэннi i слоўнiк (ISO 9000:2005)
* СТБ ISO 9001-2009 Сiстэмы менеджменту якасцi. Патрабаваннi (ISO 9001:2008)   
* СТБ ISO 9004-2010 Менеджмент для дасягнення ўстойлівага поспеху арганізацыі. Падыход на аснове менеджменту якасці (ISO 9004:2009)
* СТБ ИСО 19011-2003 Кiруючыя ўказаннi па аўдыту сiстэм менеджменту якасцi i/альбо сiстэм экалагiчнага менеджменту (ISO 19011:2002)

## У Сеціве 
* TQM
* ISO
* БелДIСС
* СТБ ИСО 9000-2006
* СТБ ISO 9001-2009
* СТБ ISO 9004-2010

Катэгорыя:Стандарты ISO
Аблога Канстанцінопаля (821—823)

**Аблога Канстанцінопаля (821—823)** пачалася ў снежні 821, калі Фама Славянін, які абвясціў сябе імператарам, на чале вялікага войска пераправіўся з Малой Азіі ў Фракію і аблажыў горад. Караблі Фамы разарвалі ланцуг, які перагароджваў ход у Залаты Рог, тым не менш, горад працягваў абараняцца, а імператар Міхаіл II заключыў саюз з балгарскім ханам Амуртагам, які нанёс удар у тыл мяцежнікам. За час аблогі маральны дух у лагеры Фамы няўхільна зніжаўся. Масавы характар набыло дэзерцірства. Нарэшце парадзелыя атрады ўзурпатара былі адкінутыя ад горада. Фама ўцёк у Адрыянопаль, але пасля 5-месячнай аблогі гэтага горада трапіў у палон і быў пакараны пакутлівай смерцю.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Аблогі Канстанцінопаля
Канстанцінопаль
Канстанцінопаль
Канстанцінопаль
Катэгорыя:821
Катэгорыя:822
Катэгорыя:823
Аблога Канстанцінопаля (1204)

[thumb|200px|Канстанцінопаль, [1204]]
**Аблога Канстанцінопаля (1204)**. У студзені 1204 у Канстанцінопалі адбыўся палацавы пераварот і суправіцелі Ісак II і Аляксей IV Ангелы былі скінутыя, а імператарам быў абвешчаны Аляксей V Мурцуфл, які адмовіўся выконваць абавязанні папярэднікаў перад крыжакамі. У сваю чаргу, крыжакі лічылі Аляксея V узурпатарам, таму ў сакавіку 1204 паміж кіраўнікамі рыцарскіх атрадаў і дожам Энрыка Дандала была заключаная дамова, якая прадугледжвала авалоданне Канстанцінопалем. 9.4.1204 каля 20 тысяч крыжакоў пачалі штурм горада, але ён быў адбіты абаронцамі. 12.4.1204 крыжакі паўтарылі напад, і гэтым разам ўварваліся ў горад. Гарнізон быў здэмаралізаваны і ў паніцы ўцякаў, Аляксей Мурцуфл таксама пакінуў Канстанцінопаль. Спробы арганізаваць супраціў на вуліцах былі беспаспяховымі. Захопнікі падпалілі і разрабавалі горад. На 58 гадоў Канстанцінопаль стаў сталіцай Лацінскай імперыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Аблогі Канстанцінопаля
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы Візантыі
Катэгорыя:Чацвёрты крыжовы паход
Катэгорыя:1204 год у Еўропе
Катэгорыя:Аблогі XIII стагоддзя
Катэгорыя:Канфлікты 1204 года
Катэгорыя:Бітвы крыжовых паходаў
Аблога Канстанцінопаля (1422)

**Аблога Канстанцінопаля (1422)** — нягледзячы на адсутнасць рэальных ваенна-палітычных рэсурсаў, Візантыйская імперыя ўмяшалася ў міжусобіцу асманскіх прэтэндэнтаў на султанскі сталец. Стаўленік візантыйцаў прайграў, а новы султан Мурад II з вялікім войскам у чэрвені 1422 года падышоў да Канстанцінопаля і аблажыў яго. Нягледзячы на выкарыстанне асманамі цяжкай артылерыі, абаронцы горада, у т.л. і жанчыны, упарта абараняліся. 24 жніўня яны адбілі асманскі прыступ, накіраваны на браму св. Рамана. Уначы асманы спалілі свае аблогавыя збудаванні і адступілі, Канстанцінопаль выратавалі атрыманыя султанам Мурадам звесткі аб мецяжы, паднятым у тыле яго малодшым братам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Аблогі Канстанцінопаля
Канстанцінопаль
Канстанцінопаль
Канстанцінопаль
Канстанцінопаль
Катэгорыя:Аблогі XV стагоддзя
Катэгорыя:1422 год у Еўропе
Катэгорыя:Канфлікты 1422 года
Аблога Канстанцінопаля (1394—1402)

**Аблога Канстанцінопаля (1394—1402)** — да канца 14 ст. туркі-асманы ўжо добра замацаваліся на Балканскім паўвостраве, ваяўнічы султан Баязід I дыктаваў сваю волю Візантыйскай імперыі, уладанні якой абмяжоўваліся наваколлямі Канстанцінопаля і асобнымі грэчаскімі гарадамі, сувязь з якімі ажыццяўлялася толькі па моры. У 1394 імператар Мануіл II адмовіўся дапусціць у сталіцу асманскага суддзю для рашэння спрэчак паміж хрысціянамі і мусульманамі. У адказ султан блакаваў Канстанцінопаль з сушы, і толькі тое, што асманы не мелі моцнага флоту, дазваляла грэкам забяспечваць горад харчаваннем, прывозячы яго на караблях. Не маючы сіл для супраціву, імператар спадзяваўся на ваенную дапамогу з Заходняй Еўропы, але ў 1396 годзе асманы знішчылі вялікае рыцарскае войска ў бітве пры Нікапалі. Здавалася, што доля Канстанцінопаля прадвызначаная, але ў 1402 эмір Цімур разграміў Баязіда ў бітве пры Анкары і ўзяў султана ў палон. Канстанцінопаль вызваліўся ад блакады; візантыйцы нават перасталі плаціць асманам даніну.

## Крынціы 
* 

Катэгорыя:Аблогі Канстанцінопаля
Канстанцінопаль
Канстанцінопаль
Катэгорыя:Бітвы Асманскай імперыі
Канстанцінопаль
Канстанцінопаль
Аблога Канстанцінопаля (1203)

**Аблога Канстанцінопаля (1203)** пачалася 11 ліпеня 1203 г. крыжакамі 4-га крыжовага паходу, якія пад відам узнаўлення на стальцы скінутага імператара Ісака II Ангела высадзіліся на еўрапейскім беразе Басфора.

## Перадгісторыя 
Пасля ўзяцця Задара войска крыжакоў пад ціскам Венецыі і сваіх лідараў — Баніфацыя Манферацкага, Людовіка дэ Блуа і Гуга IV дэ Сен-Поля — змяніла маршрут экспедыцыі, заключыўшы пагадненне з людзьмі Філіпа Швабскага, які прадстаўляў інтарэсы царэвіча Аляксея, сына Ісаака II. Замест Святой зямлі было вырашана адправіцца аднаўляць на троне зрынутага імператара. Вестка аб гэтай угодзе выклікала моцную незадаволенасць, і частка пілігрымаў на чале з Сімонам дэ Манфорам, Гуга IV і Ангеранам дэ Бовам пакінула армію і адправілася на Усход самастойна.

## Аблога 
На наступны дзень яны авалодалі Галацкай вежай і ўвялі свае караблі ў Залаты Рог. З 7 па 16 ліпеня крыжакі адбілі некалькі спроб візантыйцаў знішчыць крыжацкі флот. 17 ліпеня французы з сушы, а венецыянцы дожа Энрыка Дандала з боку Залатога Рога распачалі штурм горада, авалодаўшы шэрагам умацаванняў. Аднак, з-за моцнага супраціву гарнізона, гэты поспех не быў развіты, і крыжакі былі змушаныя адступіць. Разам з тым, імператар Аляксей III не асмеліўся ўступіць з праціўнікам у палявую бітву і ўначы ўцёк з горада. На стальцы былі адноўленыя Ісак II і яго сын Аляксей IV, якія сталі марыянеткамі крыжакоў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Чацвёрты крыжовы паход
Катэгорыя:1203 год у Еўропе
Катэгорыя:Аблогі Канстанцінопаля
Катэгорыя:Бітвы Візантыі
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Аблогі XIII стагоддзя
Катэгорыя:Бітвы крыжовых паходаў
Катэгорыя:Канфлікты 1203 года
Электронная дзірка

thumb|Калі электрон пакідае атам гелію, на яго месцы застаецца дзірка. З-за гэтага атам гелію становіцца станоўча зараджаным.
**«Дзірка»** — **электронная дзірка**: дэфект у кавалентнай сувязі, які ў ёй узнікае пасля сыходу аднаго з двух спараных электронаў. Тэрмін паходзіць ад даслоўнага перакладу англійскага тэрміна «hole».

Гэты дэфект правільней азначыць тэрмінам «пазон» (ад слова «паза» — шчыліна), бо ён дакладней тлумачыць фізічную існасць з'явы. Тэрмін «пазон» сугучны з тэрмінамі, якія пазначаюць дадатна зараджаныя часціцы: пазітрон, пратон. У лацінскай транскрыпцыі «pason» першая літара тэрміна «р» адпавядае распаўсюджанаму пазначэнню дзіркі і дзіркавай праводнасці.

Катэгорыя:Квазічасціцы
Катэгорыя:Фізіка паўправаднікоў
Катэгорыя:Квантавая хімія
Серафімовіч (горад)

**Серафімовіч** () — горад (з 1933 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Серафімовіцкага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 9,8 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1589 годзе, як станіца Усць-Мядзведзіцкая. Названы ў 1933 годзе ў гонар пісьменніка Аляксандра Серафімовіча, які тут нарадзіўся і жыў.

Горад размешчаны на правым беразе ракі Дон, за 260 км ад Валгаграда.

## Насельніцтва 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1589 годзе
Паласаўка

**Паласаўка** () - горад (з 1967 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Паласаўскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 16,7 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1907 годзе як станіца Усць-Мядзведзіцкая. Названы ў гонар П. С. Паласа.

Горад размешчаны на рацэ Торгун (прыток Волгі), за 301 км ад Валгаграда, недалёка ад мяжы з Казахстанам. Праз горад праходзіць чыгуначная лінія Чырвоны Кут — Астрахань Прыволжскай чыгункі.

Малаказавод, мясакамбінат, камбікормавы і асфальтавы заводы.

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Кацельнікава

**Кацельнікава** () — горад (з 1955 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кацельнікаўскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 19,7 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1897 годзе. Размешчаны за 190 км на паўднёвы захад ад Валгаграда, на рацэ Курмаярскі Аксай. Чыгуначная станцыя Прыволжскай чыгункі на лініі Валгаград — Сальск.

## Гісторыя 
Узнік у 1897 годзе як пасёлак пры аднайменнай чыгуначнай станцыі (станцыя, у сваю чаргу, атрымала назву ад бліжэйшага хутара, першапасяленцам якога быў Кацельнікаў). Некаторы час пасёлак называўся *Нікалаеўскі*, аднак гэтая назва не прыжылася.

У лістападзе 1942 года, падчас Сталінградскай бітвы, у раёне Кацельнікава была сканцэнтравана буйная групоўка нямецка-фашысцкіх войскаў — вайсковая група «Гот», якая знаходзілася ў складзе групы войскаў «Дон» пад камандаваннем генерал-фельдмаршала Манштэйна. Перад групоўкай ставілася задача дэблакады акружаных у раёне Сталінграда нямецкіх войскаў; 12 снежня група «Гот» перайшла ў наступленне, якое, дзякуючы паспяховай абароне савецкіх войскаў, да 23 снежня прыпынілася; неўзабаве савецкія войскі пачалі контрнаступленне, у выніку якога вайсковая група «Гот» была амаль цалкам разгромленая; 29 снежня савецкія войскі вызвалілі пасёлак і чыгуначную станцыю Кацельнікава.

## Эканоміка 
У горадзе — прадпрыемствы чыгуначнага транспарту і харчовай прамысловасці (кансервавы, малочны і іншыя заводы), завод сельскагаспадарчага машынабудавання, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў (арматурны, цагляны і асфальтавы заводы). У Кацельнікаве дзве бальніцы, пяць сярэдніх школ, стадыён, тры бібліятэкі, краязнаўчы музей.

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1897 годзе
Серафімовіч

**Серафімовіч** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* А. С. Серафімовіч — савецкі пісьменнік

## Тапонім 
* Серафімовіч — горад у Валгаградскай вобласці Расіі
Жырнаўск

**Жырнаўск** () — горад (з 1958 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Жырнаўскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 17,2 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў XVIII стагоддзі.

Горад размешчаны ў паўднёвай частцы Прыволжскага ўзвышша на левым беразе ракі Мядзведзіца (басейн Дона), за 27 км на поўнач ад чыгуначнай станцыі Мядзведзіца, за 320 км на поўнач ад Валгаграда, недалёка ад мяжы з Саратаўскай вобласцю.

Здабыча нафты і газу. Асфальтабетонны завод, хлебазавод, харчакамбінат.

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Суравікіна

**Суравікіна** () — горад (з 1966 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Суравікінскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 19 тыс. чалавек (2024). Заснаваны ў 1744 годзе.

Горад размешчаны пры ўпадзенні ракі Чыр у Дон (Цымлянскае вадасховішча), за 155 км ад Валгаграда, недалёка ад мяжы з Растоўскай вобласцю.

Праз горад праходзіць чыгуначная лінія Валгаград — Ліхая, аўтамабільная дарога федэральнага значэння «Валгаград — Каменск-Шахцінскі». Мае прыстань для рачнога транспарту.

Малочна-кансервавы камбінат, кансервавы плодаагароднінны завод, лакафарбавы завод, завод жалезабетонных вырабаў, элеватар, мясаптушкакамбінат.

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Дубоўка (горад)

**Дубоўка** () — горад (з 1803 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Дубоўскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 15,0 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1732 годзе.

Горад размешчаны на правым беразе ракі Волгі, за 52 км ад Валгаграда (ад чыгуначнага вакзала) і за 37 км ад Трактаразавадскога раёна Валгаграда.

Заводы: метызны, рыбны, плодаперапрацоўчы, дрэваапрацоўчы, дываннаткацкая фабрыка.

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1734 годзе
Волжскі (горад)

**Волжскі** () — горад (з 1954 года) у Расіі, абласнога падпарадкавання ў складзе Валгаградскай вобласці.  Заснаваны ў 1951 годзе ў сувязі з будаўніцтвам Волжскай ГЭС. Адзін з буйнейшых прамысловых гарадоў у Ніжнім Паволжы.

Горад размешчаны на левым беразе ракі Волгі, за 20 км на паўночны ўсход ад цэнтра Валгаграда.
## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Асноўныя прадпрыемствы: Волжская ГЭС, піваварны завод, трубны завод, заводы хімвалакна, гуматэхнічных вырабаў, падшыпнікавы, абразіўны, азбеставых тэхнічных вырабаў, металаканструкцый, электрабытавой тэхнікі і інш.

## Гарады-пабрацімы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1951 годзе
Краснадар

**Краснадар** () — горад (з 1867 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Краснадарскага краю. Насельніцтва  тыс. чалавек (2025); калі лічыць тых, хто неафіцыйна пражывае на тэрыторыі Краснадара, насельніцтва ацэньваецца ў  тыс. чалавек. Заснаваны ў 1793 годзе.

Горад размешчаны на правым беразе Кубані, за 1539 км ад Масквы, на мяжы з Адыгеяй. Плошча горада — 840 кв.км.

Асноўныя прадпрыемствы: станкабудаўнічы завод, Краснадарсельмаш, Краснадарскі НПЗ, Краснадарская ЦЭЦ і інш.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Выдатныя асобы 
* Дзмітрый Васільевіч Аверкіеў (1836—1905) — рускі драматург, белетрыст, тэатральны крытык.
* Радзіслаў Арлоўскі (нар. 1970) — беларускі футбаліст і трэнер.
* Сяргей Хрыстафоравіч Будыка (1909—1988) — вучоны ў галіне гідраўлікі і інжынернай гідралогіі.
* Павел Фёдаравіч Вансецкі (1915—1944) — Герой Савецкага Саюза (1945).
* Валянцін Іванавіч Варэннікаў (1923—2009) — савецкі военачальнік, расійскі палітычны дзеяч, Герой Савецкага Саюза.
* Юрый Іванавіч Панчук (нар. 1943) — беларускі архітэктар.
* Алена Іванаўна Скугарэўская (нар. 1938) — вучоны ў галіне псіхіятрыі і наркалогіі.
* Ігар Васілевіч Тапілін (нар. 1947) — беларускі мастак.
* Віктар Васільевіч Еўдакімаў (1911—1945) — Герой Савецкага Саюза.

## Транспарт 
* Краснадарскі тралейбус
* Краснадарскі трамвай

## Спорт 
* ФК Кубань
* ФК Краснадар
* ФК Ураджай

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Краснадарскага края

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1793 годзе
Славянск-на-Кубані

**Славянск-на-Кубані** () - горад (з 1958 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Славянскага раёна Краснадарскага края. Насельніцтва 64,4 тыс. чалавек (2007). Заснаваны ў 1806 годзе. 

Горад размешчаны на беразе рукава Пратока ў дэльце Кубані, за 80 км ад Краснадара. Чыгуначная станцыя Пратока на лініі Цімашэўская — Крымская. Рачная прыстань. Бальнеагразевы курорт, прадпрыемствы лёгкай і харчовай прамысловасці, вытворчасць будматэрыялаў.

Катэгорыя:Гарады Краснадарскага края