Акадэмія аграрных навук Рэспублікі Беларусь

**Акадэмія аграрных навук Рэспублікі Беларусь** — другая па часе галіновая дзяржаўная акадэмія навук на тэрыторыі Беларусі.

## Перадумовы ўзнікнення. Стварэнне 
У 1961 г. была расфарміравана Акадэмія сельскагаспадарчых навук БССР, яе інстытуты былі падпарадкаваныя наўпрост Міністэрству сельскай гаспадаркі, а ў Аддзяленні біялагічных навук і Аддзяленні тэхнічных навук АН БССР былі створаны дадатковыя вакансіі акадэмікаў і членаў-карэспандэнтаў АН БССР.

З мэтай прадухілення негатыўных тэндэнцый у развіцці кадравага патэнцыялу беларускай аграрнай навукі 7 сакавіка 1962 Аддзяленне біялагічных навук АН БССР было падзелена на Аддзяленне біялагічных і медыцынскіх навук і *Аддзяленне сельскагаспадарчых навук*. Апошняе *не мела ў сваім складзе навукова-даследчых устаноў*, а з’яўлялася каардынацыйным цэнтрам аграрнай навукі ў Акадэміі і рэспубліцы, аб’яднаннем буйнейшых вучоных-аграрыяў рэпублікі. Па падобным прынцыпе ў далейшым у 1990-я арганізоўваліcя акадэміі — грамадскія аб’яднанні вучоных, у прыватнасці, Беларуская інжынерная акадэмія.
Аддзяленне было расфарміравана ў 1963 г.

У 1972 годзе было арганізавана Заходняе аддзяленне УАСГНІЛ, куды і ўвайшлі аграрныя навукова-даследчыя ўстановы на тэрыторыі БССР. Было расфарміравана ў 1986, адноўлена ў 1988 як Заходняе рэгіянальнае аддзяленне. Расфарміравана Пастановай Савета Міністраў БССР № 330 ад 29 жніўня 1991 г.

Пастановай Савета Міністраў БССР № 209 ад 29 траўня 1991 г. было створана Беларускае аддзяленне УАСГНІЛ.

З абвяшчэннем незалежнасці Беларусі ўзнікла неабходнасць прывядзення навукова-тэхнічнай сістэмы ў адпаведнасць з патрэбамі і магчымасцямі беларускай дзяржавы. Рашэннем Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 9 студзеня 1992 г. № 9 на базе Беларускага аддзялення УАСГНІЛ была заснавана Акадэмія аграрных навук Рэспублікі Беларусь. Як адзначалася ў пастанове, яе стварэнне звязвалася з неабходнасцю далейшага ўдасканалення навуковага забеспячэння аграпрамысловага комплексу краіны, развіцця фундаментальных і прыкладных даследаванняў, паскарэння навукова-тэхнічнага прагрэсу ў сельскай гаспадарцы і перапрацоўчых галінах прамысловасці. Сапраўдныя члены (акадэмікі) і члены-карэспандэнты УАСГНІЛ былі зацверджаны сапраўднымі членамі і членамі-карэспандэнтамі Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь. Яе першымі акадэмікамі сталі П. І. Альсмік, І. С. Нагорскі, С. І. Назараў, М. М. Севярнёў, С. Г. Скарапанаў, членамі-карэспандэнтамі — В. С. Антанюк, У. П. Карлоўскі, В. Ф. Самерсаў, У. П. Самсонаў, С. Г. Шарэцкі.

За акадэміяй быў замацаваны статус вышэйшага рэспубліканскага цэнтра па развіццю аграрнай навукі, а таксама ўскладзена поўная адказнасць за навуковае забеспячэнне аграпрамысловага комплексу рэспублікі. Асноўнымі задачамі дзейнасці былі вызначаны:
* правядзенне фундаментальных і прыкладных даследаванняў
* распрацоўка асноўных напрамкаў навукова-тэхнічнага і сацыяльна-эканамічнага развіцця вёскі і аграпрамысловага комплексу
* распрацоўка навукова-тэхнічных праграм
* арганізацыя падрыхтоўкі кадраў для патрэб сельскагаспадарчай галіны
* садзейнічанне эфектыўнаму выкарыстанню дасягненняў навукі і тэхнікі ў вытворчасці.

На акадэмію ўскладаліся функцыі каардынацыі і навукова-метадычнага кіраўніцтва даследаваннямі па праблемах развіцця аграпрамысловага комплексу, якія ажыццяўляюцца навуковымі ўстановамі рознай ведамаснай прыналежнасці. 

Узначальвалася акадэмія прэзідэнтам, які займаў адначасова пасаду намесніка Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання.

## Кіраўніцтва Акадэміі 
### Прэзідэнт 
Першым і адзіным Прэзідэнтам Акадэміі быў акадэмік Віталь Сцяпанавіч Антанюк.

### Віцэ-прэзідэнты 
* Міхаіл Максімавіч Севярнёў — 1992—1995
* Станіслаў Іванавіч Грыб — 1995—1997
* Уладзімір Рыгоравіч Гусакоў — 1997—2002
* Вячаслаў Аляксеевіч Шаршуноў — 1997—1999
* Генадзь Іосіфавіч Гануш — 1999—2002

### Галоўныя вучоныя сакратары 
* член-карэспандэнт ААН РБ Уладзімір Аляксеевіч Шчарбакоў — 1992—1997
* член-карэспандэнт ААН РБ Міраслаў Віктаравіч Якубоўскі — 1997—2002

### Аддзяленні навук 
Першапачаткова Акадэмія мела тры Аддзяленні:
* *Аддзяленне земляробства і раслінаводства* — акадэмік-сакратар Вілор Фрыдманавіч Самерсаў
* *Аддзяленне механізацыі, энергетыкі і эканомікі* — акадэмік-сакратар Ігар Станіслававіч Нагорскі
* *Аддзяленне жывёлагадоўлі і ветэрынарыі* — акадэмік-сакратар Мікалай Андрэевіч Кавалёў

У 1997 г. адбылася рэарганізацыя Акадэміі:
* *Аддзяленне земляробства і раслінаводства* — акадэмік-сакратар Станіслаў Іванавіч Грыб
* *Аддзяленне механізацыі і энергетыкі* — акадэмік-сакратар Аляксандр Вікенцьевіч Караткевіч
* *Аддзяленне эканомікі* — акадэмік-сакратар Уладзімір Рыгоравіч Гусакоў
* *Аддзяленне жывёлагадоўлі і ветэрынарнай медыцыны* — акадэмік-сакратар Іван Паўлавіч Шэйко

## Кадравы патэнцыял 
Па стане на 1 студзеня 2002 года Акадэмія аграрных навук аб’ядноўвала 16 навукова-даследчых інстытутаў, 6 спецыялізаваных і занальных вопытных станцый, 10 эксперыментальных гаспадарак, 4 канструктарска-тэхналагічных і эксперыментальных прадпрыемствы, цэнтральную бібліятэку. На 1 студзеня 2002 г. у навуковых арганізацыях акадэміі працавала 4074 чалавекі, у ліку якіх 1719 нанавукоўцаў, 81 доктар і 468 кандыдатаў навук, 17 акадэмікаў, 23 члены-карэспандэнты і 20 замежных членаў.

## Расфарміраванне. Далейшы лёс 
Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 5 сакавіка 2002 года № 7 Акадэмія аграрных наук была уключана ў склад НАН Беларусі ў якасці Адзялення аграрных навук. 5 мая 2002 адбылася ліквідацыя Акадэміі як юрыдычнай асобы. прызнана, што за дзесяцігадовы перыяд навуковадаследчымі ўстановамі Акадэміі аграрных навук створана 1862 віды навуковай прадукцыі, сярод якіх 373 сарты і гібрыды сельскагаспадарчых культур, 324 тэхналогіі, 10 новых відаў угнаенняў; 10 сродкаў аховы раслін і меліярантаў; 4 пароды, 47 рэцэптаў камбікармоў і біядабавак, 74 дыягнастычных і лячэбных прэпараты; 273 найменні машын і абсталявання, 25 відаў новых матэрыялаў; 132 прадукты харчавання; 217 метадаў і методык, інструкцый, рэкамендацый і настаўленняў. Па скончаным навуковым распрацоўкам атрымана 247 патэнтаў і 378 аўтарскіх сведчанняў. У кантэксце пераўтварэнняў аграрнага сектара навуковымі арганізацыямі акадэміі дадзены канкрэтныя прапановы, якія забяспечваюць рэалізацыю механізма ўдасканалення аграпрамысловага комплексу на базе павышэння эфектыўнасці функцыянавання навукова-тэхнічнай і інавацыйнай падсістэм аграпрамысловага комплексу.

## Літаратура 
* История аграрной науки Беларуси (XIX — начало XXI в.). В 2 ч. Ч. 2 / В. Г. Гусаков [и др.]; редкол.: В. Г. Гусаков (гл. ред.) [и др.]. — Минск : Беларуская навука, 2017. — 508 с. ISBN 978-985-08-2109-6.

## Спасылкі 
* Старонка Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь на сайце Беларускай сельскагаспадарчай бібліятэкі імя І.С. Лупіновіча (2000)
* Раздзел Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь на сайце Беларускай сельскагаспадарчай бібліятэкі імя І.С. Лупіновіча (2001)
## Гл. таксама 
* Акадэмія сельскагаспадарчых навук БССР
* Аддзяленне аграрных навук НАН Беларусі

Катэгорыя:Дзяржаўныя акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Аграномія ў Беларусі
Катэгорыя:Сельская гаспадарка