Антоніа Вівальдзі

**Антоніа Вівальдзі** (; , Венецыя — ліпень (пахав. 28.7) 1741), італьянскі кампазітар і скрыпач, значная постаць у культуры барока, лічыцца адным з найбуйнейшых прадстаўнікоў італьянскага скрыпічнага мастацтва XVIII стагоддзя, пры жыцці атрымаў шырокае прызнанне ва ўсёй Еўропе. Майстар ансамблева-аркестравага канцэрта — канчэрта гроса, аўтар каля 40 опер. Яго найбольш вядомай працай з’яўляецца цыкл з чатырох скрыпічных канцэртаў «Поры года».

## Паходжанне 
Далёкія продкі Антоніа Вівальдзі былі шаноўнымі людзьмі ў Брэшыі, дзе нарадзіўся і бацька кампазітара, Джавані Батыста (1655—1736). У дзесяць гадоў Джавані пераехаў з маці ў Венецыю, дзе навучаўся цырульніцкаму рамяству. У той час у італьянскіх цырульнях дзеля баўлення вольнага часу кліентаў зазвычай трымалі розныя музычныя інструменты. Джавані час ад часу музыцыраваў на скрыпцы і пасля цалкам прысвяціў сябе музыцы.

У 1677 годзе Джавані жэніцца з Камілай Калік’я (1655—1728), і годам пазней у іх нараджаецца сын — Антоніа. Паводле царкоўных запісаў, у Антоніа было тры сястры — Маргарыта Габрыэла, Чэчылія Марыя і Дзанета Ганна, і два браты — Банавентура Тамаса і Франчэска Гаэтана, якія працягнулі справу бацькі і пазней сталі цырульнікамі.

У 1685 годзе імя Джавані Батысты значылася ў спісе стваральнікаў музычнай супольнасці *«Sovvegno dei musicisti de Santa Cecilia»*. Пасля ён стаў галоўным скрыпачом у капэле сабора Святога Марка. За нязвыклы для венецыянцаў руды колер валасоў, які Антоніа ўспадкаваў ад бацькі, яго пасля звалі «рудым святаром» ().

Пра юнацкія гады і музычную адукацыю Антоніа Вівальдзі мала звестак. Напэўна, менавіта бацька стаў яго першым музычным настаўнікам, навучыўшы граць на скрыпцы, да якой юны кампазітар далучыўся з дзесяці гадоў, і ўжо ў 1689—1692 гадах замяшчаў бацьку ў капэле сабора Святога Марка з прычыны яго адлучак з Венецыі.

Паводле некаторых крыніц, Антоніа навучаўся тэорыі музыкі і кампазіцыі ў Джавані Легрэнцы.

Здароўе Антоніа Вівальдзі было слабым — такія сімптомы, як «strettezza di Petto» («цесната ў грудзях»), былі інтэрпрэтаваныя як форма астмы.

### Юнацтва 
Служба бацькі ў царкоўным саборы і кантакты з духавенствам паўплывалі на выбар далейшай кар’еры юнага Антоніа. Ён прыняў рашэнне стаць святаром, і гэта цалкам зразумела, бо ў Італіі тых часоў было звыклай справай сумяшчэнне духоўнай і музычнай кар’ер.

У 1705 годзе выдавецтва Джузэпэ Сала ў Венецыі апублікавала яго 12 санат, пазначаныя як опус 1. У наступныя гады Вівальдзі неаднаразова звяртаўся да жанру санаты для аднаго і некалькіх інструментаў. Другі опус Вівальдзі, апублікаваны ў Венецыі выдавецтвам Барталі ў 1709 годзе, уключаў 12 санат для скрыпкі з суправаджэннем чэмбала (італьянская назва клавесіна). У 1706 годзе адбыўся першы публічны выступ Вівальдзі ў палацы французскага пасольства. Імёны віртуозных скрыпачоў, бацькі і сына Вівальдзі, згадваюцца і ў выданні «Даведніка па Венецыі», падрыхтаванага італьянскім картографам Вінчэнца Каранэлі. У гэты перыяд Вівальдзі пераязджае з плошчы Брагара ў новы, больш прасторны дом у суседнім прыходзе Сан-Правола. У 1711 годзе былі апублікаваныя 12 канцэртаў «L’estro armonico» («Гарманічнае натхненне»). У гэтым жа годзе ён атрымаў цвёрды гадавы аклад і стаў галоўным кіраўніком канцэртаў выхаванак, з 1713 года дырэктарам жаночай кансерваторыі «П’ета» (*«Ospedale della Pietà»*). У гэтыя гады малады Вівальдзі ўзмоцнена працуе, сумяшчаючы выкладчыцкую і кампазітарскую дзейнасць. Яго імя робіцца вядомым у роднай Венецыі, а ўлічваючы тое, што Венецыя ў тую пару наведвалася вялікай колькасцю вандроўнікаў, папулярнасць Вівальдзі шырыцца за межы Венецыі. Так, у 1709 годзе падчас выканання араторыі ў «П’еце» Вівальдзі быў прадстаўлены дацкаму каралю Фрэдэрыку IV, якому пазней прысвяціў 12 скрыпічных санат. У 1712 годзе, падчас знаходжання ў Венецыі, адбылася сустрэча нямецкага кампазітара, капельмайстра з Брэслава Готфрыда Шцёльцэля (*Gottfried Heinrich Stölzel*) з Антоніа. Такім чынам, Шцёльцль быў першым нямецкім музыкантам, які асабіста кантактаваў з Вівальдзі. Гэтая опера ўяўляе сабой характэрны ўзор оперы-серыі з яе расцягненасцю дзеяння і заблытанай сюжэтнай інтрыгай. Напісаная на лібрэта Даменіка Лолі, з якім Вівальдзі пазней неаднаразова супрацоўнічаў, яна ўзнаўляе адзін з эпізодаў рымскай гісторыі. У адпаведнасці са звычаем, у якасці салістаў, якія выконвалі і мужчынскія, і жаночыя партыі, выступалі спевакі-пакладанцы. Іх выкананне спалучала сілу і бляск мужчынскіх галасоў з лёгкасцю і рухомасцю жаночых. Відаць, пастаноўка мела значны поспех, бо прыцягнула ўвагу венецыянскіх імпрэсарыа. Неўзабаве Вівальдзі атрымаў заказ (*scrittura*) на новую оперу ад Мадота, уладальніка тэатра Сан-Анджэла, з якім ён падтрымваў кантакт аж да сваёй апошняй оперы «Фераспе» (1739). Праз год, у 1714 годзе, ён напісаў сваю другую оперу «Orlando finto pazzo» («Роланд, уяўны вар’ят»), напісаную на лібрэта Грацыа Брач’ёлі, якая ўяўляла сабой вольную перапрацоўку вядомай паэмы «Апантаны Роланд» італьянскага паэта Лудовіка Арыёста. Неўзабаве кампазітар напісаў дзве араторыі на лацінскія тэксты, «Майсей, бог фараонаў» у 1714 годзе і «Юдзіф пераможная» ў 1716 годзе. Партытура яго першай араторыі «Майсей, бог фараонаў» была пасля згублена. У рымскай кансерваторыі Святой Сесіліі захаваўся толькі тэкст араторыі з указаннем імёнаў выканаўцаў, з якога бачна, што ўсе партыі, уключаючы мужчынскіх персанажаў, выконваліся дзяўчынамі-выхаванкамі. Араторыя «Юдзіф пераможная», якая адрозніваецца свежасцю меладычнага натхнення і тонкасцю аркестравага каларыту, належыць да найлепшых стварэнняў Вівальдзі. З шырокім прызнаннем таленту кампазітара і педагога павялічвалася і колькасць вучняў Вівальдзі, аднак ні новыя вучні, ні дастатак кампазітарскай працы ў кансерваторыі «П’ета» не маглі адарваць Вівальдзі ад інтэнсіўнай працы ў тэатры. У 1715 годзе ён атрымаў заказ ад тэатра Сан-Анджэла — 12 галоўных арый у оперы «Nerone fatto Cesare» («Нерон, які стаў Цэзарам»). У 1716 годзе Вівальдзі на заказ тэатра Сан-Анджэла напісаў яшчэ адну оперу «L’incoronazione di Dario» («Каранаванне Дарыя»). У тым жа годзе ім была напісана опера «La costanza trionfante degl’amori e de gl’odii» («Нязменнасць, пераможная над каханнем і нянавісцю») для другога па значнасці венецыянскага тэатра Сан-Мазе, з якім кампазітар быў таксама цесна звязаны ў наступныя гады. Прэм’еры гэтых опер адбыліся на карнавале 1716 года. Нягледзячы на ўсё, ён бараніў гонар і годнасць сваіх спадарожніц.

Пасля сустрэчы з імператарам Карлам VI пераехаў у Вену, спадзеючыся на павышэнне па службе, аднак імператар памёр неўзабаве па прыбыцці Вівальдзі, а сам кампазітар памёр менш чым праз год у галечы.

## Творчасць 
Антоніа Вівальдзі пісаў музыку для свецкіх і духоўных канцэртаў кансерваторыі, оперы для тэатраў Венецыі (удзельнічаў у іх пастаноўцы). У творчасці паслядоўніка Арканджэла Карэлі вышэйшага росквіту дасягнуў канчэрта гроса (устаноўлена 3-часткавая цыклічная форма, вылучана віртуозная партыя саліста). Стварыў жанр сольнага інструментальнага канцэрта, чым прадвызначыў дасягненні венскай класічнай школы. Садзейнічаў развіццю віртуознай скрыпічнай тэхнікі. Музычны стыль А. Вівальдзі адметны меладычным багаццем, дынамічнасцю і экспрэсіўнасцю гучання, класічнай стройнасцю формы. Яго цыкл «Поры года» (1725) — адзін з ранніх узораў праграмнай музыкі. Зрабіў унёсак у развіццё інструментоўкі. Сярод твораў: оперы (больш за 40, у тым ліку «Нерон, які стаў Цэзарам», 1715; «Алімпіяда», 1734), араторыі («Юдзіф», 1716, і інш.); свецкія кантаты, серэнады; «Stabat Mater» і іншыя царкоўныя творы; інструментальныя канцэрты (465), у тым ліку канчэрта гроса (49), для аднаго інструмента з баса кантынуа (331, у тым ліку 228 для скрыпкі) і інш.

## Музычныя фрагменты 
: *Музычныя фрагменты ў фармаце Ogg Vorbis*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спадчына 
Уплыў Антоніа Вівальдзі зазналі многія кампазітары 1-й паловы XVIII ст. Кампазіцыйным прынцыпам, якія зацвердзіліся ў інструментальнай музыцы дзякуючы яму, у ліку іншых следаваў і Іаган Себасцьян Бах, які пераклаў для клавіра і аргана некалькі ягоных канцэртаў. Падобна шматлікім кампазітарам эпохі барока, Вівальдзі быў амаль цалкам забыты неўзабаве пасля сваёй смерці; яго музыку зноў адкрылі ў XX ст.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Бібліяграфія 
* Kendall, Alan, Vivaldi (1978);
* Kolneder, Walter, Antonio Vivaldi: His Life and Work, trans. by Bill Hopkins (1970);
* Pincherle, Marc, Vivaldi: Genius of the Baroque, trans. by Christopher Hatch (1975);
* Talbot, Michael, Vivaldi (1978).

## Спасылкі 
*  Spartiti gratuiti di Antonio Vivaldi
*   Atenaide, Antonio Vivaldi 
*  Melodramma e musica operistica 
*  Biografia completa e opere 
*  Biografia e spartitura completa
*  Spartiti delle opere maggiori 
*  Due film biografici su Vivaldi al box office 
* Partitura del Gloria RV 589 
* Vivaldi — The Four Seasons (Complete)

Катэгорыя:Кампазітары Італіі
Катэгорыя:Кампазітары эпохі барока
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Італіі
Катэгорыя:Скрыпачы Італіі
Катэгорыя:Кампазітары XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Каталіцкія манахі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы