open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Самара)

**Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса** — каталіцкі храм, які знаходзіцца ў Самары. Храм з’яўляецца прыходам Сярэднепаволжскага дэканата Епархіі Святога Клімента з цэнтрам у Саратаве.

У пачатку 1890-х гадоў самарская каталіцкая абшчына сабрала сродкі для пакупкі ўчастка зямлі і пабудавала на ім драўляны касцёл. У 1902 годзе пачалося будаўніцтва мураванага будынка па праекце маскоўскага архітэктара Тамаша Багдановіча. Будаўніцтва працягвалася па 1906 год і каштавала прыкладна 80 тысяч рублёў. Будаўніцтва вялі ніжагародскія муляры пад кіраўніцтвам Аляксандра Шчарбачова.

Асвячэнне храма адбылося 12 лютага 1906 года. Храм дзейнічаў да 20-х гадоў XX стагоддзя. У 30-х гадах храм быў зачынены і разрабаваны, у 1941 годзе ў ім размясціўся краязнаўчы музей.

У 1991 годзе будынак быў перададзены каталіцкай абшчыне. Да 1996 года храм быў адрэстаўраваны і паўторна асвечаны ў гонар свята Найсвяцейшага Сэрца Ісуса. 31 мая 2000 года на шпілі храма былі вернуты крыжы.
Вялікаросы

**Вялікаросы, вялікарусы, вялікарасіяне** () — этнонім, які выкарыстоўваўся ў дачыненні да рускіх у якасці іх самавызначэння альбо вонкавага прадстаўлення і перажыў шэраг трансфармацый на працягу XVIII — пачатку XX стагоддзя.

Да сярэдзіны XIX стагоддзя ўлады Расійскай імперыі сталі разумець неабходнасць фарміравання ўласнай нацыянальнай ідэі, і ў гэтую эпоху пачынаюцца актыўныя спрэчкі з нагоды месца вялікаросаў у сістэме дзяржавы і з нагоды самога разумення «рускасці». Паводле афіцыйнай дзяржаваўтваральнай канцэпцыі Расійскай імперыі, вялікаросы ўяўлялі сабой адну з трох галін агульнарускага народа (разам з маларосамі і беларусамі).

У XX стагоддзі, з распадам Расійскай імперыі і ўтварэннем СССР, савецкай уладай у рамках новай нацыянальнай палітыкі карэнізацыі праводзілася палітыка мабілізацыі этнічнасці меншасцяў для нейтралізацыі палітычнага рэсурсу вялікаросаў. У сувязі з гэтым этнонім «вялікарос» страціў правамернасць і ў шырокім ужыванні застаўся толькі этнонім «рускія».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рускія
Катэгорыя:Этнаніміка
Таёда

**Таёда** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ёхэй Таёда — японскі футбаліст.
* Кііціра Таёда — заснавальнік фірмы Toyota Motor Corporation
Іван Міхайлавіч Сечанаў

**Іван Міха́йлавіч Сечанаў** (; ) — расійскі вучоны-медык, фізіёлаг і псіхолаг, акадэмік Імператарскай акадэміі навук.

## Біяграфія 
Скончыў Галоўнае інжынернае вучылішча ў Пецярбургу (1848) і медыцынскі факультэт Маскоўскага ўніверсітэта (1856). У 1856-59 гадах працаваў у лабараторыях І. П. Мюлера, Э. Дзюбуа-Рэймона і Ф. Гопэ-Зейлера (Берлін), Ота Функе (Лейпцыг), К. Людвіга (Вена), Германа Гельмгольца (Гейдэльберг). За мяжой Сечанаў падрыхтаваў доктарскую дысертацыю «Матэрыялы для будучай фізіялогіі алкагольнага ап’янення», якую паспяхова абараніў у 1860 годзе ў Медыка-хірургічнай акадэміі ў Пецярбургу. У тым жа годзе ўзначаліў кафедру фізіялогіі гэтай акадэміі, дзе неўзабаве арганізаваў фізіялагічную лабараторыю — адну з першых у Расійскай імперыі. За курс лекцый «Пра жывёльную электрычнасць» у Медыка-хірургічнай акадэміі атрымаў Дзямідаўскую прэмію Пецярбургскай АН (1863). Пакінуўшы ў 1870 годзе акадэмію, у 1871-76 гадах загадваў кафедрай фізіялогіі ў Наварасійскім універсітэце (Адэса); у 1876-88 гадах быў прафесарам фізіялогіі Пецярбургскага ўніверсітэта, дзе таксама арганізаваў фізіялагічную лабараторыю. Адначасова чытаў лекцыі на Бястужаўскіх вышэйшых жаночых курсах (гл. Бястужаўскія курсы), адным з заснавальнікаў якіх ён быў. З 1889 года прыват-дацэнт, з 1891 года прафесар фізіялогіі Маскоўскага ўніверсітэта. У 1901 годзе выйшаў у адстаўку, але працягваў эксперыментальную працу, а таксама выкладчыцкую дзейнасць на Прачысценскіх курсах для рабочых (1903-04).
З імем Сечанава звязана стварэнне першай у Расійскай імперыі фізіялагічнай навуковай школы, якая фармавалася і развівалася ў Медыка-хірургічнай акадэміі, Наварасійскам, Пецярбургскім і Маскоўскім універсітэтах. У Медыка-хірургічнай Акадэміі Сечанаў увёў у лекцыйную практыку метад дэманстрацыі эксперыменту.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Nokia 1112

**Nokia 1112** — мабільны тэлефон ніжэйшага сегмента, распрацаваны Nokia. Тэлефон быў выпушчаны ў 2006 годзе. Вялікі шрыфт у тэлефоне дазваляў лёгка арыентавацца людзям, якія ўпершыню выкарыстоўвалі мабільную прыладу.

Двухдыяпазонная прылада магла функцыянаваць у GSM-900/1800- і GSM-850/1900-сетках.

Раздзяляльнасць экрана — 96x68 пікселяў, у тэлефон убудаваны аднакаляровы дысплей з белай падсветкай.

Тэлефон мае ўбудаваныя прыкладанні, такія, як калькулятар і секундамер. Таксама тэлефон можа адпраўляць і прымаць SMS-паведамленні і выявы. Тэлефон мае гадзіннік, які гаворыць, і будзільнік.

Яго ўнутраная памяць 4 Мб, што дазваляе тэлефону захоўваць да 200 запісаў у тэлефоннай кнізе.

Магутнасці батарэі хапае на 5 гадзін размовы ці на 15 дзён у спячым рэжыме.

У тэлефон убудавана 33 стандартныя рынгтоны, таксама карыстальнік можа стварыць яшчэ 5 у спецыяльным рэдактары.

Тэлефон мае белую подстветку. Мадыфікацыя Nokia 1110 і 1110i.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сотавыя тэлефоны Nokia
Ян Чаховіч

**Ян Чахо́віч** — дзяржаўны службовец Расійскай імперыі.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Чаховічаў герба «Астоя». Другі сын Філіпа Чаховіча-Ляхавіцкага і Барбары з Коркуцяў. 

Служыў афіцэрам расійскага войска. З 1836 года прысвяціў сябе грамадзянскай службе. У 1840 годзе быў выбраны старшынёй Свянцянскага павятовага суда і займаў гэтую пасаду дзевяць гадоў. У 1849 годзе выбраны старшынёй Віленскай  палаты грамадзянскага суда, а праз шэсць гадоў паўторна выбраны на гэтую пасаду.

Валодаў маёнткам Свянцянка ў Свянцянскім павеце.

## Узнагароды 
За шматгадовую службу быў узнагароджаны ордэнам Святой Ганны і ордэнам Святога Станіслава 2-й ступені.

## Сям’я 
У шлюбе з  Пелагеяй з  Лапацінскіх, дачкой Юзафа Лапацінскага, ротмістра нацыянальнай кавалерыі. Меў чатырох сыноў:
* Збігнеў-Юзаф;
* Шымон;
* Станіслаў;
* Казімір (1847-1923), генерал-лейтэнант. Уласнік маёнтка Свянцянка. Фундатар касцёла і царквы ў Свянцянах.

## Крыніцы
Пранас Будвіціс

**Пранас Будвіціс** (; ) — літоўскі паэт, перакладчык, журналіст. 

Заснавальнік сатырычнай газеты *Liežuvis* (у 1924 годзе закрытая ўладамі), часопіса сатыры і гумару *Spaktyva* (1924—1934). Быў вядомы багемным стылем жыцця, таму распаўсюджваліся чуткі пра тое, што вядомых аўтараў да ўдзелу ў часопісе ён прыцягвае багатымі пачастункамі гарэлкай, а чытачоў утрымлівае непрыстойнымі малюнкамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паэты Літвы
Green Grey

**Green Grey** (МФА: ; абр. **GG**; бел. *Грын Грэй*) — украінскі рок-гурт, заснаваны ў Кіеве вясной 1993 года.
Green Grey першымі ў гісторыі ўкраінскай музыкі двойчы ўдзельнічалі ў цырымоніі ўзнагароджання *MTV Europe*, заключылі кантракт з кампаніяй Pepsi у 1996 годзе, пачалі выступаць адначасова з жывым дыджэем і прафесійным балетам, арганізоўвалі рок-шоу з выкарыстаннем спецэфектаў, піратэхнікі і сцэнічных трансфармацый.

Гурт выпусціў сем студыйных альбомаў, дзве кампіляцыі лепшых песень і канцэртны альбом «Две эпохи». Восенню 2025 года памёр адзін з заснавальнікаў гурта Андрэй Яцэнка (Diezel).

## Удзельнікі 
### Дзеючыя 
* Дзмітрый Муравіцкі (Murik) — вакал, аўтар тэкстаў і музыкі
* Дзмітрый Паўленка (DJ Добры) - дыджэінг
* Юрый Лісяк (Pinky) – гітара
* Уладзімір Косцік - барабаны
* Андрэй Мазэпа — саўнд-прадзюсаванне, гукарэжысёр

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* Грин Грей (1997)
* 550 MF (550 Метров Фанка) (2000)
* Эмигрант (2002)
* Метаморфоза (2004)
* Глаз леопарда (2014)
* WTF?! (2016)
* Спичка (2021)

### Відэа 
* Две эпохи (2003) (CD Video)
* Две эпохи (2007) (DVD)
* The Videos (2007) (DVD)
* Сборник наилучших видеоклипов + Trideo (2008) (DVD)

## Сацыяльная дзейнасць 
Асобнай увагі заслугоўвае дзейнасць гурта па-за музыкай. Дызель называе Green Grey сацыяльнай камандай, лічачы, што музыкі не павінны заставацца ў баку ад таго, чым жыве астатняя краіна.

У сярэдзіне 90-х Green Grey супрацоўнічалі з арганізацыяй Greenpeace Украіна і менавіта з яе падачы ў 1995 годзе ўдзельнічалі ў акцыі пратэсту, якая праходзіла ў Кіеве перад будынкам французскага пасольства, - гэта была рэакцыя на выпрабаванні ядзернай зброі, праведзеныя Францыяй на атоле Муруроа.

Улетку 2005 года Дызель і Мурык выступілі з грамадска-палітычнай ініцыятывай пад назвай «Наша права», мэтай якой з'яўлялася абарона рускамоўнага насельніцтва Украіны (і музыкаў у прыватнасці) ад дыскрымінацыі па моўнай прыкмеце.

У 2013 годзе сумесна з UNICEF Украіна група Green Grey ініцыявала акцыю «Дапамажыце знайсці», накіраваную на актуалізацыю праблемы пошуку сем'яў для дзяцей, пазбаўленых бацькоўскай апекі. У рамках акцыі была запісана песня і зняты кліп з аднайменнай назвай.

У шматлікіх сваіх кампазіцыях Green Grey таксама ўздымаюць розныя вострасацыяльныя тэмы: забруджванне навакольнага асяроддзя («Чёрный снег»), праблемы наркаманіі («Депрессивный листопад») і СНІДу («Белый флаг»), настальгію па радзіме («Эмигрант»), карупцыю ў Расіі і на Украіне («Бабосы боссам»).

## Зноскі 
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Рок-гурты Украіны
3I/ATLAS

**«3I/ATLAS»** ці **«C/2025 N1 (ATLAS)»** (першапачатковае пазначэнне A11pl3Z) — міжзоркавы аб’ект з каметнымі ўласцівасцямі, які ў 2025 годзе зблізіўся з Сонцам. Валодае самым вялікім эксцэнтрысітэтам арбіты з усіх адкрытых міжзоркавых аб’ектаў (6,15 ± 0,17 супраць 1,2 і 3 у Оўмуамуа і ў Каметы Барысава адпаведна).

29 кастрычніка 2025 года, камета прайшла перыгелій на адлегласці 1,36 а.а. (203 млн км) ад Сонца ў пункце паміж арбітамі Зямлі і Марса. Максімальнае збліжэнне з Зямлёй чакаецца 19 снежня 2025 года, адлегласць да яе складзе 1,8 ± 0,1 а.а.

## Гісторыя адкрыцця 
 (21 чэрвеня 2025)]]
**3I/ATLAS** упершыню выяўлены ў ходзе агляду неба сістэмай тэлескопаў ATLAS (сістэма абвесткі аб астэроіднай небяспецы размешчанная ў Чылі) 1 ліпеня 2025 года. **«**Аб'ект**»** меў 18 зорную велічыню і рухаўся па небе ўздоўж мяжы сузор'яў Змяі і Стральца, паблізу плоскасці экліптыкі, уваходзячы ва ўнутранную частку Сонечнай сістэмы з хуткасцю 61 км/с. Адлегласць да Зямлі складала 3,5 а.а. 

Абсерваторыі і аматары астраноміі адразу пачалі шукаць гэты аб'ект на больш ранніх здымках, каб удакладніць яго траекторыю. Аб'ект удалося знайсці на здымках ад 25 і 29 чэрвеня 2025 года. 

## Паходжанне 
Камета, хутчэй за ўсё, паходзіць альбо з тонкага, альбо ў тоўстага дыска Млечнага Шляху. Калі 3i/ATLAS паходзіць з тоўстага дыска, узрост каметы можа складаць не менш за 7 мільярдаў гадоў (старэйшая за Сонечную сістэму).

**3I/ATLAS** лічыцца міжзоркавым аб’ектам (міжзоркавай каметай) з-за яго надзвычай гіпербалічнай траекторыі і вельмі высокай хуткасці адносна Сонечнай сістэмы. 3I/ATLAS не праходзіў досыць блізка ні да адной з планет Сонечнай сістэмы, каб за кошт гэтага набраць хуткасць, таму ён не мог мець паходжанне з Сонечнай сістэмы. Адсочванне шляху 3I/ATLAS на небе паказвае, што камета ўзнікла з міжзоркавай прасторы ў кірунку сузор’я Стральца, недалёка ад галактычнага цэнтра Млечнага Шляху.

## Гіпотэза аб штучным паходжанні 
16 ліпеня 2025 года астрафізік Аві Лоўб з Гарвардскага ўніверсітэта і іншыя даследчыкі апублікавалі артыкул якім мяркуецца, што **3I/ATLAS** можа быць пазаземным касмічным апаратам, паколькі па меркаваннях гэтай групы даследчыкаў аб'ект валодае анамальнымі характарыстыкамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Каметы
Катэгорыя:Міжзоркавыя аб'екты
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2025 годзе
Эўкатастрофа

**Эўкатастрофа** () — нечаканы паварот сюжэту, у выніку якога пратаганіст выходзіць з жудаснага і, здавалася б, безнадзейнага становішча. Сам тэрмін і канцэпцыя былі прапанаваны філолагам і пісьменнікам Джонам Р. Р. Толкінам у эсэ «», заснаваным на яго лекцыі 1939 года. Пазней тэрмін выкарыстоўваўся іншымі аўтарамі і даследнікамі.

## Паходжанне 
Англійскі філолаг і пісьменнік Джон Рональд Руэл Толкін прыдумаў тэрмін, склаўшы яго з грэчаскага слова «*катастрофа*» (ад ), што азначала развязку сюжэту, і прэфікса «*эў*» (ад ), што азначае «*добры*». У сваім эсэ «» (заснаваным на лекцыі, прачытанай у 1939 годзе), Толкін вызначыў эўкатастрофу як асноватворную частку сваёй канцэпцыі  (міфатворчасці). На яго думку, радасць і суцяшэнне, якія прыносіць эўкатастрофа ў казцы, значна важнейшыя за «*ілюзорнае наталенне адвечных жаданняў чалавецтва*», у чым бачаць сэнс казак некаторыя даследчыкі. Толкін таксама выкарыстоўваў гэты тэрмін у адносінах да тэкстаў Евангелля: паколькі ён быў прававерным каталіком, ён называў  эўкатастрофай «*чалавечай гісторыі*», а Уваскрэсенне Ісуса Хрыста — эўкатастрофай Богаўцелаўлення.

Браян Роўзберы з Універсітэта Цэнтральнага Ланкашыра вызначае эўкатастрофу як «*, насуперак усім абставінам, які мае эмацыйную інтэнсіўнасць і маральную дарэчнасць*».

Эўкатастрофа ў мастацкай літаратуры часам параўноўваецца з прыёмам «бог з машыны» (), бо абодва прапануюць раптоўнае вырашэнне, здавалася б, невырашальнай праблемы. Але існуюць і адрозненні: эўкатастрофа неад’емна звязана з аптымістычным поглядам на развіццё падзей у наратыве, а таксама непасрэдна звязана з папярэднімі падзеямі сюжэту (у адрозненні ад «*бога з машыны*»), што забяспечвае «*ўнутраную ўзгодненасць*» апісваных падзей. На думку Толкіна, эўкатастрофа можа адбыцца і без выкарыстання «*бога з машыны*».

## Прыклады 
Самай вядомай эўкатастрофай у творах самаго Толкіна з’яўляецца развязка яго рамана «Валадар Пярсцёнкаў». У момант, калі перамога Саўрана здавалася непазбежнай, у выніку ўмяшання  Адзіны Пярсцёнак быў знішчаны ў агні . Прыкладам выкарыстання эўкатастрофы ў Толкіна таксама з’яўляюцца арлы, якія не раз прыходзяць на дапамогу да герояў у адчайных сітуацыях; іх таксама параўноўваюць з «*богам з машыны*». Толкін прызнаваўся, што атрымліваў «*эўкатастрафічныя*» эмоцыі пасля з’яўлення арлоў у кнізе «Хобіт, або Туды і назад». У «Сільмарыліяне» прыкладам эўкатастрофы з’яўляецца падарожжа  ў  і далейшая дапамога  у вайне з , які на той момант ужо захапіў увесь .

У творах іншых аўтараў таксама можна знайсці прыклады эўкатастрофы, напрыклад, выбух Зоркі смерці ў фільме «Зорныя войны», а таксама пацалунак , які выратаваў Беласнежку.  Оўэн Котан-Барат і  выкарыстоўвалі тэрмін «*эўкатастрофа*» для апісання гіпатэтычнага «*пераходнага перыяду*» ў будучыні, які дасць «*экзістэнцыйную надзею*» і дазволіць не проста пазбегнуць , але і стане пачаткам яго «*росквіту*».

## Гл. таксама 
* 
* Бог з машыны
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Джон Толкін
Катэгорыя:Нараталогія
I’ve Just Seen a Face

«**I’ve Just Seen a Face**» () — песня гурта «The Beatles», якая выйшла на альбоме *Help!* у 1965 годзе. У ЗША песня ўпершыню выйшла на амерыканскай версіі альбома *Rubber Soul* у снежні 1965 года. Песня напісана Полам Мак-Картні, аднак прыпісана, як гэта звычайна рабілася, Мак-Картні і Ленану.

## Песня 
Песня была напісана Полам Мак-Картні. Ён жа выконвае вакальную партыю. Перад тым, як песня была запісана, яна нядоўгі час называлася «Тэма цётачкі Джын» па імені малодшай сястры бацькі Пола, бо гэта была адна з яе любімых мелодый.

Паводле крытыка сайта Allmusic Рычы Антэрбергера, гэтая песня «ўяўляе сабой амаль сапраўднае bluegrass-кантры, калі б не адсутнасць банджа і скрыпкі». Крытык Іэн Макдональд адзначыў, што гэтая песня «падцягнула апошнюю частку альбома *Help!* сваёй гарачай свежасцю».

Песня была запісана 14 чэрвеня 1965 года на студыі Abbey Road Studios; у тую ж сесію былі запісаны песні «Yesterday» і «I'm Down».

**У запісе ўдзельнічалі:**
* Пол Мак-Картні — вакал, акустычная гітара
* Джон Ленан — акустычная гітара
* Джордж Харысан — акустычная сола-гітара
* Рынга Стар — ударныя (граў з выкарыстаннем барабанных шчотак), маракас

## Песня і Мак-Картні 
Вядома, што гэтая песня была адной з найлюбімейшых песень Мак-Картні, ва ўсякім выпадку, калі меркаваць па колькасці яе выкананняў за час яго сольнай кар'еры. Яна была адной з нямногіх песень «The Beatles», якія выконваліся ім падчас працы з гуртом Wings. Жывое выкананне гэтай песні ўвайшло ў альбомы *Wings over America*, *Unplugged* і ў DVD *Live In Red Square*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біблія Бітлз — I’ve Just Seen a Face (спасылка праверана 28 лютага 2010)
* Тэкст песні (спасылка праверана 28 лютага 2010)
* Нататкі Алана Полака наконт песні «I’ve Just Seen a Face» (спасылка праверана 28 лютага 2010)

Катэгорыя:The Beatles
Крушэнне Cessna Citation II у Сан-Дыега (2025)

22 мая 2025 года ў раёне Мэрфі-Каньён горада Сан-Дыега, штат Каліфорнія, ЗША, пацярпеў крушэнне самалёт Cessna Citation II. Загінулі шэсць чалавек.

## Самалёт і пасажыры
Cessna Citation II у асноўным выкарыстоўваецца для дзелавых паездак і можа перавозіць ад шасці да васьмі пасажыраў, пілота і другога пілота.

FAA паведаміла, што на борце знаходзіліся шэсць чалавек: пілот Шапіра, які быў сузаснавальнікам Sound Talent Group; Эма Х’юк і Кендал Фортнер, два супрацоўнікі Sound Talent Group; фатограф Селіна Кеньён; Дамінік Даміян, інжынер-праграміст; Дэніэл Уільямс, былы бубнач The Devil Wears Prada.

## Крушэнне
Уначы 21 мая 2025 года самалёт вылецеў з аэрапорта Тэтэрбара ў Нью-Джэрсі. За некалькі гадзін да крушэння ў Мантгомеры-Гібс з-за скачка напружання выйшлі з ладу агні набліжэння ўзлётна-пасадачнай паласы і сістэмы метэаралагічных даных.

Citation павінен быў прызямліцца ў 03:47 Атрымаўшы апошнюю інфармацыю аб надвор’і ад кіравання паветраным рухам, пілот заявіў аб сваім намеры працягнуць заход на пасадку.

Самалёт спачатку закрануў лініі электраперадач у двух мілях на паўднёвы ўсход ад Мантгомеры-Гібс, дзе былі выяўленыя фрагменты самалёта, а затым упаў у раёне Мэрфі-Каньён. Некалькі аўтамабіляў і дзесяць дамоў былі пашкоджаныя, адзін дом быў цалкам разбураны На зямлі восем чалавек атрымалі траўмы. Супрацоўнікі FAA таксама пачалі расследаванне. У справаздачы гаварылася, што Шапіра меў належную кваліфікацыю для палёту і ведаў пра адключэнне сістэм метэаралагічных дадзеных у Мантгомеры-Гібс. Ён таксама абмяркоўваў з дыспетчарам магчымасць сыходу на іншы аэрадром у выпадку сыходу на другі круг, але не абраў запасны. Таксама былі выяўленыя бартавы маўленчы самапісец (CVR) і блокі FADEC.

## Крыніцы 
Катэгорыя:2025 год у ЗША
Катэгорыя:Авіяцыйныя здарэнні 2025 года
Катэгорыя:Май 2025 года
Катэгорыя:Падзеі 22 мая
Сусветная прэмія саўндтрэкаў 2025

**25-я цырымо́нія прысуджэ́ння Сусве́тнай прэ́міі саўндтрэ́каў** адбылася 15 кастрычніка 2025 года ў Генце, Бельгія. Цырымонія стала завяршаючай падзеяй 52-га Генцкага кінафестывалю.

## Пераможцы і намінанты 
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны жоўтым колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### Кінакампазітар года 
### Тэлекампазітар года 
### Прэмія за прыжыццёвыя дасягненні 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс пераможцаў прэміі за ўсе гады  на сайце Сусветнай прэміі саўндтрэкаў

Катэгорыя:Сусветная прэмія саўндтрэкаў
Катэгорыя:Кінапрэміі 2025 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2025 года
Катэгорыя:2025 год у кіно
Катэгорыя:2025 год у музыцы
Катэгорыя:2025 год у Бельгіі
Катэгорыя:Падзеі 15 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 2025 года
Уладзімір Ігнацьевіч Кітаеўскі

**Уладзімір Ігнацьевіч Кітаеўскі**, укр. **Володимир Ігнатович Кітаєвський** () — украінскі паэт, сябра Саюза пісьменнікаў БССР. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Стаўпы Кобрынскага павета (цяпер Жабінкаўскі раён). Бацька Ігнат Іванавіч Кітаеўскі, унтэр-афіцэр, маці Ганна Васільеўна Кескевіч, дачка пісара – родам з Камянца. Уладзімір меў старэйшых братоў Хведара і Пятра.

Вучыўся ў Брэст-Літоўскай мужчынскай гімназіі. У 1915 годзе прызваны ў расійскае войска, на фронце Першай сусветнай вайны атрымаў чын афіцэра 17-га Фінляндскага палка, быў двойчы паранены. Сям’я Кітаеўскага трапіла ў бежанства ў Херсонскую губерню, дзе бацька памёр ад грыпу. Пасля ранення Кітаеўскі хадайнічаў пра накіраванне на службу санітарам у бальніцу Херсона, каб быць побач з маці.

Вярнуўшыся з бежанства, у часе вайны сядзіба ў Стаўпах згарэла. Уладзімір уладкаваўся на чыгунку і ўзяў крэдыт на будаўніцтва новага дома. Быў арыштаваны польскімі ўладамі пры спробе нелегальна перайсці мяжу, каб сустрэцца з каханай, якую пакінуў у Херсоне.

У 1930 годзе Кітаеўскі ўзяў шлюб з Юліяй Мендзяльчук, у 1932 годзе нарадзілася дачка Галіна, у 1936 годзе сын Вячаслаў. У 1938—1939 гадах быў войтам гміны ў Тэўлях, дапамагаў сялянам рыхтаваць скаргі, адкрыў украінскую школу, за што быў звольнены.

Пры савецкай уладзе кароткі час узначальваў сельсавет, скончыў настаўніцкія курсы і працаваў настаўнікам у вёсцы Свішчы Жабінкаўскага раёна, але неўзабаве быў звольнены за працу войтам пры Польшчы.

Моцна прастудзіўся падчас веласіпеднай паездкі ў Кобрын і ў ноч на 1 студзеня 1941 года памёр. Пахаваны ў вёсцы Тэўлі Кобрынскага раёна.

## Творчасць 
Уладзімір Кітаеўскі ўсё жыццё пісаў сацыяльную і лірычную паэзію па-ўкраінску, публічна чытаў вершы аднасяльчанам, родным прысвячаў акравершы.

Гісторыю сваіх землякоў, прымусовую эвакуацыю падчас Першай сусветнай вайны і наступныя падзеі пераасэнсаваў у вершы “Бацкаўшчына”:Згадайте, згадайте минуле, селяне,

Було то давненько — тринадцять, май΄, лiт,

Як рiднi оселi свої оставляли,

Свiй власний пожиток та й рушили в свiт.

Ішли ми зi смутком в далеку Росiю,

Здавалось, навiки cвiй край залишив…

А нашi оселi свiчками горiли…

Гармати ревiли — бiй страшний кипiв. (...)Друкаваўся ў львоўскім часопісе «Вікна», у 1939—1940 гадах дасылаў у Мінск вершы на рускай мове і падаў заяву ў Саюз пісьменнікаў БССР. Пасля смерці паэта сям’я атрымала афіцыйны адказ, што ён прыняты ў Саюз пісьменнікаў.

У час вайны жонка Кітаеўскага закапала вядро з яго рукапісамі, так частка з іх ацалела. Цяпер яны захоўваюцца ў Цэнтральным дзяржаўным архiве-музеі літаратуры і мастацтва Украіны.

У 2015 годзе ў Брэсце дзякуючы намаганням унучкі паэта Аліны Мідушэўскай быў выдадзены зборнік “Стаўпы”, які ўвайшлі ўсе вядомыя вершы Кітаеўскага на рускай і ўкраінскіх мовах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Украінамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2025/2026

**Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2025/2026** — 34-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.

## Турнірная табліца — першы этап 
## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Найлепшымі гульцамі прызнаны 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* Турнирная таблица(ЭТАП I)

2025
Катэгорыя:2025 год у гандболе
Катэгорыя:2026 год у гандболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2025 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2026 годзе
ЖГК СКА Мінск

**«СКА »** — жаночы беларускі гандбольны клуб з Мінска. Клуб створаны на базе мінскага жаночага клуба «Зоркі». Першым трэнерам стала Марына Алей, якая працавала раней у дзявочай зборнай Беларусі і ў РЦАРы на пасадзе трэнера-выкладчыка.

## Статыстыка выступленняў 
## Галоўныя трэнеры 
* Марына Алей (з 2025)
  
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Марина Олей назначена главным тренером женского СКА. Сегодня команда провела первую тренировку
* В «Доме гандбола» состоялась первая тренировка женской команды «СКА-Минск»!


Катэгорыя:2025 год у Мінску
Баразон

**Баразон** — спалучэнне бору з азотам, крышталічнае рэчыва, блізкае па цвёрдасці да алмаза.

Выкарыстоўваецца пры механічнай апрацоўцы паверхні металаў, шкла і пры вырабе тэрмаўстойлівых ізалятараў.

Катэгорыя:Неарганічныя злучэнні
Катэгорыя:Нітрыды
Сезон 2025/2026 ЖГК СКА Мінск

У сезоне 2025/2026 жаночы гандбольны клуб «СКА» з горада Мінска.

## Склад каманды 
* 1. Наталля Дзяйкала (21.03.2006)
* 2. Ганна Рябава (04.09.2006)
* 3. Ірына Рябава (04.09.2006)
* 4. Соф’я Пагоня (10.07.2007)
* 5. Паліна Развіцкая (28.04.2009)
* 7. Валерыя Ермаловіч (26.05.2008)
* 8. Лізавета Круглінская (26.06.2006)
* 9. Карына Мешчаракова (23.01.2007)
* 10. Эвеліна Гаўрылік (13.10.2006)
* 11. Ангеліна Адарчанка (07.03.2009)
* 12. Дар’я Міхалачкіна (09.08.2008)
* 13. Ірына Хліманкова (13.12.2006)
* 20. Ганна Новікава (27.11.2007)
* 21. Паліна Прыемка (13.10.2009)
* 29. Крысціна Страх (02.03.2009)
* 77. Вераніка Сятун (04.01.2007)
* 98. Марыя Буранкова (31.07.2007)
* 99. Анастасія Глухаўцава (08.07.2005)
* Гарошкіна
* Драбуш

## Трэнеры каманды 
*  Марына Алей (галоўны трэнер)
*  Святлана Гермес (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2026/2027 ЖГК СКА Мінск

## Спасылкі 
* Betera-Суперлига. Женщины. БНТУ-БЕЛАЗ и «Гомель» одержали пятые победы подряд
* СКА-Минск женская
* Списочный состав команды «СКА-Минск» сезон 2025—2026
2025/2026
СКА Мінск
Катэгорыя:2025 год у Мінску
Катэгорыя:2026 год у Мінску
Красныя Бакі

**Красныя Бакі** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Краснабакаўскага муніцыпальнага раёна Ніжагародскай вобласці Расіі. Першае згадка пра вёску Бакі адносіцца да 1617 года. У 1635 годзе ў вёсцы была пабудавана царква ў гонар Міколы Цудатворца і з гэтага моманту сяло насіла падвойную назву Мікольскае-Бакі. З 1923 года сяло носіць цяперашнюю назву. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1947 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ніжагародскай вобласці
Аляксандр Іванавіч Каральчук

**Аляксандр Іванавіч Каральчук**, укр. **Олександр Іванович Корольчук** (12 снежня 1883, Вялічкавічы Гродзенская губерня — 3 сакавіка 1925, Запарожжа, Украіна) — украінскі тэатральны дзеяч, акцёр, рэжысёр. Адзін з заснавальнікаў Нацыянальнага акадэмічнага ўкраінскага драматычнага тэатра імя Марыі Занькавецкай.
## Біяграфія 
Скончыў рэальнае павятовае вучылішча ў Кобрыне, працаваў пісарам у Брэст-Літоўскім вайсковым гарнізоне. Удзельнічаў у стварэнні аматарскага польска-ўкраінскага тэатральнага гуртка, які складаўся з афіцэраў і супрацоўнікаў гарнізона. Для рэпетыцый група абсталявала адзін з прасторных складоў каля Холмскай брамы на тэрыторыі Брэсцкай крэпасці.

На кар’еру Каральчука паўплывалі гастролі ўкраінскай трупы Івана Сагатоўскага ў Брэсце на працягу снежня 1906 — студзеня 1907 гг. са спектаклем «Наталка-Палтаўка» паводле Івана Катлярэўскага. Імаверна, мясцовыя акцёры таксама ўдзельнічалі ў спектаклі. У выніку кіраўнік трупы Іван Сагатоўскі скіраваў Каральчука ў Пінск, дзе ў верасні-кастрычніку 1907 года гастралявала ўкраінская трупа Міколы Садоўскага. Каральчук выступаў з тэатрам да 1920 года: спачатку ў хоры (барытон), потым якау штаце акцёраў. З 1916 года фактычна мастацкі кіраўнік тэатра Міколы Садоўскага.

Сучаснікі ўспаміналі: “Меў добрыя знешнія і ўнутраныя дадзеныя: высокі рост, развітую міміку, пластычную выразнасць, добры голас, музычны слых, а таксама ўмеў добра танцаваць”.

У 1912–1914 гадах — кіраўнік рэдкалегіі часопіса «Сяйво».

У 1917 годзе ініцыяваў стварэнне і ўзначаліў прафсаюз украінскага тэатру.

У 1920—1921 гадах — галоўны рэжысёр і акцёр украінскай трупы пры аддзяленне Таварыства товариства «Про­­світа» ў горадзе Рамны Палтаўскай губерні (цяпер Сумская вобласць).

У 1922–25 гадах — акцёр і галоўны рэжысёр Тэатра імя Марыі Занькавецкай.

Памёр у 1925 годзе ў Запарожжы ад сыпнога тыфу.

## Творчасць 
Дэбютаваў як прафесійны артыст з эпізадычнай роляй Акілы Акілавіча ў п'есе «Суєта» (1907) паводле І. Карпенкі-Карага, якую трупа Садоўскага сыграла ў Палтаве ў 1907 годзе. З гэтай нагоды імя Аляксандра Каральчука ўпершыню згадваецца ў друку. Надалей сыграў дзясяткі роляў шырокага дыяпазону.

## Зноскі 
Катэгорыя:Нарадзіліся 12 снежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1883 годзе
Катэгорыя:Памерлі 3 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1925 годзе
Лесагорск

**Лесагорск**:
* Лесагорск (Іркуцкая вобласць)
* Лесагорск (рабочы пасёлак, Ніжагародская вобласць)
Сява (Ніжагародская вобласць)

**Ся́ва** () — пгт у складзе гарадской акругі горада Шахуньі Ніжагародскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўтварэння Рабочы пасёлак Сява.

Статус пасёлка гарадскога тыпу - з 1935 года. У Сяве размешчаны санаторна-рэабілітацыйны цэнтр для інвалідаў, пасялковы дом культуры (былы ДК імя Горкага).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ніжагародскай вобласці
Шымарскае

**Шымарскае** () — пасёлак гарадскога тыпу ў гарадской акрузе горад Выксы Ніжагародскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр рабочага пасёлка Шымарскае. Пасёлак размешчаны за 36 км на паўднёвы захад ад чыгуначнай станцыі Навашына (на лініі Мурам — Арзамас), за 6 км на захад ад горада Выксы. Прыстань на правым беразе Акі (цяпер не функцыянуе).

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ніжагародскай вобласці
Шаранга

**Шаранга** (, ) — рабочы пасёлак у Ніжагародскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Шарангскага раёна і гарадскога селішча працоўны пасёлак Шаранга. Пасёлак размешчаны на рацэ Шаранга (левы прыток ракі Уста) за 55 км на поўдзень ад Шахуньі, за 183 км (па прамой) і 282 км (па аўтадарозе) на паўночны ўсход ад Ніжняга Ноўгарада, за 100 км на паўночны захад ад Іашкар-Алы.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ніжагародскай вобласці
Шайгіна

**Шайгіна** () - рабочы пасёлак (пасёлак гарадскога тыпу) у Ніжагародскай вобласці Расіі. Уваходзіць у Таншаеўскі раён, у складзе якога ўяўляе сабой адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (рабочы пасёлак) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне рабочы пасёлак Шайгіна са статусам гарадскога паселішча як адзіны яго населены пункт.

Размешчаны за 259 км на паўночны ўсход ад абласнога цэнтра, за 10 км на захад ад пасёлка Таншаева. Чыгуначная станцыя (Таншаева) на лініі Ніжні Ноўгарад — Кіраў новага напрамку Транссіба.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ніжагародскай вобласці
Цэнтральны (Валадарскі раён)

**Цэнтральны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Валадарскім муніцыпальным раёне Ніжагародскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча «Рабочы пасёлак Цэнтральны». Размешчаны на беразе ракі Люліх, за 77 км на захад ад Ніжняга Ноўгарада, за 29 км на захад ад раённага цэнтра — горада Валадарска. Чыгуначная станцыя Вялікае Возера на лініі ад станцыі Ільіна. Размешчана некалькі вайсковых часцей.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ніжагародскай вобласці
Каральчук

**Каральчук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Іванавіч Каральчук — украінскі тэатральны дзеяч, акцёр
* Уладзімір Мікалаевіч Каральчук — беларускі кампазітар
Ота Функе

**Ота Функе** (; —) — нямецкі фізіёлаг.

Нарадзіўся 27 кастрычніка 1828 года ў саксонскім горадзе Хемніцы. З 1846 па 1851 г. вывучаў медыцыну ў Лейпцыгскім універсітэце, дзе з 1852 года пачаў чытаць фізіялогію ў якасці прыват-дацэнта.

У 1854 годзе Функе быў прызначаны экстраардынарным і ў 1856 годзе ардынарным прафесарам фізіялагічнай хіміі ў Лейпцыгу, а ў 1860 годзе перайшоў ардынарным прафесарам фізіялогіі ва Універсітэт Фрэйбурга.

Навуковыя даследаванні О. Функе тычацца ўсіх галінаў фізіялогіі, асабліва складу крыві, усмоктвання тлушчаў, функцыі эпітэлія кішэчніка, вылучэнні поту, рэакцыі нерваў, уплывы аміяку на чалавечы арганізм і г. д.; вынікі многіх гэтых даследаванняў былі апублікаваны аўтарам у медыцынскіх часопісах.

Катэгорыя:Фізіёлагі Германіі
Функе

**Функе** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Карнелія Функе — нямецкая пісьменніца
* Ота Функе — нямецкі фізіёлаг
Іван Іванавіч Чумачэнка

**Іван Іванавіч Чумачэнка** (; ) — украінскі паэт, абаронца Брэсцкай крэпасці.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 студзеня 1918 года ў вёсцы Курманы (цяпер — Сумская вобласць Украіны). У 1938 годзе скончыў біялагічны факультэт Сумскага педагагічнага інстытута. Працаваў выкладчыкам біялогіі педагагічнага вучылішча ў Казалінску ў Казахстане. Ажаніўся са сваёй студэнткай Марыяй Каркмасавай.

У 1940 годзе прызваны ў Чырвоную армію, служыў у 393-м асобным зенітна-артылерыйскім дывізіёне 42-й стралковай дывізіі, быў камандзірам батарэі. Падчас Вялікай Айчыннай вайны адступаў з Брэсцкай крэпасці ў 1941 годзе. Прапаў без вестак на фронце ў снежні 1941 года.

## Творчасць 
Адзіны зборнік вершаў Івана Чумачэнкі «Поезії» выйшаў у выдавецтве «Молодь» (Кіеў) у 1970 годзе. Перад вайной ён адаслаў гэтыя вершы ў харкаўскі «Літературний часопис», дзякуючы чаму яны захаваліся. Пісаў пра родны край, казахскія стэпы і таджыкскія горы, куды ў час працы ў Казахстане хадзіў як турыст. Напісаў паэму «У стэпе» пра высылку Тараса Шаўчэнкі. Прынамсі восем вершаў зборніка напісаныя ў часе службы ў Брэсце ў 1940 годзе. Вершы, напісаныя ў арміі, адрознівае мужная, строгая інтанацыя, у іх паэт не толькі сумуе аб родным краі, але ўсхвалявана апявае людзей смелых і моцных, якія ахоўваюць шчасце і пакой.

Рукапісы яго твораў захоўваюцца ў Інстытуце літаратуры імя Т. Шаўчэнкі ў Кіеве. На беларускую мову вершы Івана Чумачэнкі перакладалі Міхась Рудкоўскі, Мікалай Пракаповіч, Алесь Каско.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Недопетая песня: [о поэте И. Чумаченко] / Е. Тростанецкий // Юность. 1970. № 11. — С. 98-99. 
* …І ўзраслі дрэвы і кветкі: [пра паэта І. Чумачэнку] / Антон Цвыд // Звязда. 1994. 2 ліпеня. — С. 4.
* Чумачэнка Іван Іванавіч / А. В. Башчук // Памяць. Брэст: гіст.-дакум. хроніка : у 2 кн. — Мінск, 2001. Кн. 2. — С. 656.

## Спасылкі 
* kb.brl.by

Катэгорыя:Украінамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Удзельнікі абароны Брэсцкай крэпасці
Нью-Берн

**Нью-Берн** () — горад у Паўночнай Караліне, адміністрацыйны цэнтр акругі Крэйвен, размешчаны ў месцы ўпадзення ракі Трэнт у Ньюс, за 140 км ад Уілмінгтана.

Другі найстарэйшы горад Паўночнай Караліны (пасля Бат). Былая сталіца спачатку каланіяльнай Паўночнай Караліны, а затым штата. Быў заснаваны швейцарскімі і нямецкімі каланістамі і названы ў гонар сталіцы Швейцарыі.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Лінда Мак-Мэн, амерыканскі дзяржаўны дзеяч

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнай Караліны
Фелікс Гопэ-Зейлер

**Эрнст Фелікс Эмануэль Гопэ-Зейлер** (*Фелікс Хопэ*) (;  — ) — нямецкі ўрач, хімік і фізіёлаг.

## Біяграфія 
Рана страціў бацькоў, і Фелікса выхоўвала старэйшая сястра з мужам, доктарам Зейлерам. Пазней Фелікс у падзяку аб гэтым памяняў сваё прозвішча на Гопэ-Зейлер.

Гопэ-Зейлер вывучаў медыцыну ў Гальскім, Лейпцыгскім, Берлінскім, Пражскім і Венскім універсітэтах. У 1850 годзе атрымаў у Берліне званне доктара. Затым у 1852—1854 гадах служыў лекарам пры рабочым доме ў Берліне, але адначасова займаўся медыцынскімі даследаваннямі. У 1854—1856 гадах быў празектарам і дацэнтам у Грайфсвальдскім універсітэце. У 1856—1860 гадах быў асістэнтам прафесара Рудольфа Вірхава ў Паталагічным інстытуце ў Берліне. У 1861 годзе ён быў пераведзены прафесарам прыкладной хіміі ў Цюбінгенскі ўніверсітэт, дзе знаходзіўся з 1861 да 1872 года. У 1872 годзе стаў прафесарам фізіялагічнай хіміі ў Страсбургу, дзе працаваў да самай сваёй смерці. Памёр ад інсульту 10 жніўня 1895 года ў сваім доме ў Васербургу на Бодэнзе.

Адзін з заснавальнікаў біяхіміі, фізіялагічнай хіміі і малекулярнай біялогіі. Сярод яго вучняў былі Фрыдрых Мішэр і Альбрэхт Косель. Гопэ-Зейлер займаўся даследаваннямі крыві. Ён даў назву гемаглабіну. Распрацаваў метад выяўлення карбаксігемаглабіну ў крыві трупа, вядомы як проба Гопэ-Зейлера. У 1877 годзе Гопэ-Зейлер заснаваў часопіс «Zeitschrift für Physiologische Chemie», які сёння носіць назву «Biological Chemistry».

Катэгорыя:Хімікі Германіі
Косель

**Косель**:
## Прозвішча 
* Альбрэхт Косель — нямецкі біяхімік
* Вальтэр Косель — нямецкі фізік

## Тапонім 
* Косель (Кармянскі раён)
Кубак Беларусі па гандболе 2026

**Кубак Беларусі па гандболе 2026** — 30-ы розыгрыш кубка Беларусі па гандболе.

## Першы этап 
## Паўфіналы 
## Матч за 3-е месца 
## Фінал 
## Спасылкі 
* Состоялась жеребьевка розыгрыша Betera Кубка Республики Беларусь

Катэгорыя:2026 год у гандболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2026 годзе
2026
Бат (Паўночная Караліна)

**Бат** () — горад у Паўночнай Караліне, размешчаны ў прыбярэжным рэгіёне Унутраныя водмелі ў акрузе Бафорт. Ннайстарэйшы горад Паўночнай Караліны, заснаваны ў 1705 годзе. Першая сталіца каланіяльнай Паўночнай Караліны, хаця ў той час калонія яшчэ не мела пастаяннага прадстаўніцтва (яно з'явілася пазней з пераездам сталіцы ў Нью-Берн).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Паўночнай Караліны
Сент-Дэйвідс

**Сент-Дэйвідс** — горад на паўднёвым захадзе Уэльса, у графстве Пембрукшыр. Самы маленькі горад Вялікабрытаніі са статусам сіці (насельніцтва менш за 2000 чалавек) і адзіны горад, цалкам размешчаны ў межах нацыянальнага парку (Пембрукшыр-Кост). Горад размешчаны на рацэ Алін на паўвостраве Сент-Дэйвідс, заходняй ускрайку Уэльса. У Сент-Дэйвідсе размешчаны сабор святога Давіда, у Сярэднявеччы — цэнтр паломніцтва. Сабор з’яўляецца цэнтрам англіканскага дыяцэзіі Сент-Дэйвідс.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Уэльса
Лінда Мак-Мэн

**Лінда Мары Мак-Мэн** (, народжаная **Эдвардс**; ) — амерыканскі палітык, прадпрымальніца. Міністр адукацыі ЗША з 3 сакавіка 2025 года. Адміністратар Упраўлення па справах малога бізнесу з 14 лютага 2017 года па 12 красавіка 2019 года.

## Біяграфія 
Лінда Мары Эдвардс нарадзілася 4 кастрычніка 1948 года ў горадзе Нью-Берн, Паўночная Караліна. Яна была адзіным дзіцем у сям’і і расла «пацанкай», гуляючы ў баскетбол і бейсбол. Яе бацькі працавалі на ваеннай базе марской пяхоты Чэры-Пойнт. Яна вырасла ў кансерватыўнай баптысцкай сям’і, але ў больш сталым узросце перайшла ў каталіцызм.

У 13 гадоў пазнаёмілася з Вінсам Мак-Мэнам, якому тады было 16 гадоў. Яе маці працавала ў тым жа будынку, што і маці Макмэна, але яны не былі знаёмыя.

Маці Мак-Мэна стала добрай сяброўкай сям’і Эдвардс, і Вінсу, які жыў з некалькімі жорсткімі айчымамі, падабалася адчуванне стабільнасці, якое ён адчуваў у іх доме. Эдвардс і Мак-Мэн сустракаліся на працягу школьных гадоў; яна вучылася ў сярэдняй школе Хэвэлак, а ён — у ваеннай школе Фішбэрн у Вірджыніі. У гэты час Вінс быў пастаянным госцем у яе доме і гадзінамі бавіў час з Ліндай і яе сям’ёй.

Неўзабаве пасля заканчэння школы Мак-Мэн прапанаваў ёй выйсці за яго замуж. Яны ажаніліся 26 жніўня 1966 года, калі ёй было 17, а яму 21. У 1966 годзе яна паступіла ва Усходне-Каралінскі ўніверсітэт, дзе атрымала ступень бакалаўра па французскай мове. Акадэмічная праграма, якую яна прайшла, была распрацавана для падрыхтоўкі настаўнікаў. З 1968 па 1971 год Вінс працаваў раз’язным прадаўцом кубкаў, а затым далучыўся да кампаніі бацькі мужа, World Wide Wrestling Federation (WWF, цяпер WWE). Іх сын Шэйн нарадзіўся ў 1970 годзе, а дачка Стэфані ў 1976.

Разам з мужам заснавала кампанію спартовых забаваў Titan Sports, Inc. (цяпер — WWE), дзе з 1980 па 2009 год працавала прэзідэнтам і генеральным дырэктарам. За гэты час кампанія вырасла з рэгіянальнага прадпрыемства на паўночным усходзе ЗША да буйной транснацыянальнай карпарацыі. Яна перыядычна з’яўлялася на экране, у прыватнасці, у сюжэтнай варожасці са сваім мужам, якая завяршылася на шоў WrestleMania X-Seven.

У 2009 годзе яна пакінула WWE, каб балатавацца ў Сенат ЗША ад штата Канектыкут ад рэспубліканцаў, але прайграла дэмакрату Рычарду Блументалю на ўсеагульных выбарах 2010 года. У 2012 годзе яна была кандыдатам ад рэспубліканцаў на іншае месца ў Сенаце Канэктыкута, але прайграла дэмакрату Крысу Мёрфі.

У лістападзе 2016 года было абвешчана, што Мак-Мэн будзе Адміністратарам Упраўлення па справах малога бізнэсу ў першай адміністрацыі прэзідэнта ЗША Дональда Трампа.

29 сакавіка 2019 года адміністрацыя Дональда Трампа абвясціла, што Мак-Мэн сыдзе з пасады адміністратара ўпраўлення па справах малога бізнэсу, каб узяць на сябе новыя абавязкі ў рамках новай перадвыбарнай кампаніі Трампа (яна ўзначаліла камітэт палітычных дзеянняў Трампа «Амерыка перш за ўсё»).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* SBA Administrator Linda McMahon

Катэгорыя:Члены Рэспубліканскай партыі ЗША
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі ЗША
Музей Людвіга

**Музей Людвіга** () у Кёльне — адзін з найбольш значных сусветных збораў сучаснага мастацтва. Размешчаны на плошчы Генрыха Бёля, непасрэдна побач з Кёльнскім саборам і Цэнтральным чыгуначным вакзалам.

Музей створаны на аснове калекцыі нямецкіх экспрэсіяністаў кёльнскага адваката Іозефа Хаўбрыха, у значнай ступені дапоўненага найбагатай калекцыяй мастацтва поп-арт нямецкага прамыслоўца Петэра Людвіга і яго жонкі Ірэны. Будынак музея быў пабудаваны па праекце Освальда Унгерса. У калекцыі ярка прадстаўлены сюррэалісты, рускі перадрэвалюцыйны і паслярэвалюцыйны авангард, у тым ліку — Ганчарова, Кандзінскі, Ларыёнаў, Лісіцкі, Малевіч, Родчанка, Эстэр, а таксама Пікасо, нямецкі экспрэсіянізм, поп-арт, творы графікі, фота- і відэамастацтва.

Петэр Людвіг быў буйным прадпрымальнікам у гандлі шакаладам. Ён завяшчаў гораду Кёльну большую частку сваёй мастацкай калекцыі, у якую ўваходзяць таксама 90 твораў Пабла Пікасо, калекцыю твораў нямецкага экспрэсіянізму, поп-арт, творы графікі, фота- і відэамастацтва.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Музеі Кёльна
Сезон 2025/2026 ГК БНТУ-БелАЗ

У сезоне 2025/2026 жаночы гандбольны клуб «БНТУ-БелАЗ» з горада Мінска прымаў удзел:
* Суперкубак Беларусі 2025 (**Фіналіст**).

## Склад каманды 
# Дар’я Басевіч (24.05.2002)
# Валянціна Вайтулевіч (11.11.1989)
# Кацярына Губчык (14.07.1993)
# Юлія Іванчыкава (02.05.2002)
# Анастасія Койра (16.05.2004)
# Наталля  Коціна (07.09.1991)
# Міхаліна Кучарэнка (07.09.2005)
# Вольга Лалакіна (25.07.2004)
# Анастасія Кардаш (21.06.2007)
# Віялета Вайтовіч (19.08.2004)
# Арына Макеева (28.03.2002)
# Ульяна Марціновіч (17.11.2003)
# Ульяна Ярмоленка (06.04.2007)
# Карына Перагуд (07.08.1990)
# Дар’я Пласконная (06.05.2005)
# Вераніка Стэфанская (30.04.1991)
# Вераніка Русілка (11.10.2002)
# Лізавета Філіпчык (20.07.2004)
# Марыя Бяржаніна (31.03.2006)

## Трэнеры каманды 
*  Канстанцін Шаравараў (галоўны трэнер)
*  Алеся Сафонава (трэнер)
*  Лілія Арцюховіч (трэнер)
*  Анастасія Лобач (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2024/2025 ГК БНТУ-БелАЗ
* Сезон 2026/2027 ГК БНТУ-БелАЗ

## Спасылкі 
* Betera-Суперлига. Женщины. БНТУ-БЕЛАЗ и «Гомель» одержали пятые победы подряд
* Списочный состав команды «БНТУ-БЕЛАЗ» (Минская область) сезон 2025—2026
2025/2026
БНТУ-БелАЗ
Катэгорыя:2025 год у Мінску
Катэгорыя:2026 год у Мінску
Вераніка Русілка

**Вераніка Русілка** (нар. , Гродна, Беларусь) — беларуская гандбалістка.

## Біяграфія 
Першым трэнерам была Кацярына Янаўна Вансовіч. З 2017 года выступала за «Гараднічанку».

У 2025 годзе перабралася з «Гараднічанкі» у «БНТУ-БелАЗ».

## Спасылкі 
* Официально: Валентина Войтулевич и Вероника Русилко стали игроками БНТУ-БелАЗ. Анастасия Лобач вошла в тренерский штаб
* Беларусь. Линейная Вероника Русилко продолжит защищать цвета «Городничанки»
* 14 Вероника РУСИЛКО
* Игрок сборной Беларуси Вероника Русилко ушла из «Городничанки» по окончании действия контракта

Катэгорыя:Гандбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па гандболе
Мікола Тэлічка

**Мікола Рыгоравіч Тэлічка**, укр. **Микола Ригорович Теличко** (20 лютага 1923, хутар Аляксееўшчына, Казялецкі раён, Чарнігаўская вобласць — 14 красавіка 2014, Кіеў) — украінскі і беларускі паэт, удзельнік Другой сусветнай вайны, член Саюза пісьменнікаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і вайсковага доктара, вучыўся ў розных гарадах СССР, пераязджаючы разам з сям’ёй. Вайну сустрэў у Бродах Львоўскай вобласці, затым жыў на Паўночным Каўказе. Скончыў вайсковае вучылішча, з 1943 года на фронце. удзельнічаў у пераправе цераз затоку Сіваш. Быў двойчы паранены. Вайну скончыў у званні капітана.

З 1947 года жыў на Берасцейшчыне. Скончыў Брэсцкі педагагічны інстытут і Маскоўскі завочны педагагічны інстытут. Працаваў настаўнікам у школах Кобрына, Брэста, кіраваў аддзелам народнай асветы Кобрынскага райвыканкама, быў дырэктарам спецшколы ў Кобрыне.

Жыў у Брэсце. Памёр у дачкі ў Кіеве. Пахаваны на гарнізонных могілках у Брэсце.

## Творчасць 
Пісаць вершы пачаў школьнікам. З’яўляецца аўтарам дзесяці зборнікаў паэзіі. Па-руску апублікаваў зборнікі «Добрый ливень» (Мінск, 1963), «Дерево в бору» (Мінск, 1971), «Вещий свет» (Мінск, 1980), «Соль на касках» (Мінск,1994) и «Следы времен» (Брэст, 1994).

Паралельна пісаў вершы па-ўкраінску, але публікаваць пачаў у час перабудовы. Выдаў тры зборнікі па-ўкраінску: “Вогонь вічності” (Кіеў, 2009), “Поклик часу” (Брэст, 2009), “Дивокрай” (Брест, 2011).

У часы незалежнасці ўключыўся ў мясцовы ўкраінскі рух, стаў членам «Просвіты Берасцейшчыны імя Тараса Шаўчэнкі».

Многія вершы прысвяціў Берасцейшчыне і Палессю.

## Зноскі 
Катэгорыя:Нарадзіліся 20 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1923 годзе
Катэгорыя:Памерлі 14 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 2014 годзе
Катэгорыя:Украінамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў
Іван Хміль

**Іван Хміль**, сапраўднае імя **Васіль Лагадзюк-Бойтык** **(**5 сакавіка 1897, Хабовічы, Кобрынскі павет — 27 студзеня 1974, Мостан, Вісконсін, ЗША) — украінскі пісьменнік, 

настаўнік і этнограф, баец Украінскай паўстанцкай арміі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У час Першай сусветнай вайны сям’я трапіла ў бежанства ў Томск. Там Іван вучыўся на курсах прапаршчыкаў і 6-месячных курсах народных настаўнікаў.

Пасля заканчэння Першай сусветнай вайны вярнуўся на радзіму. З 1920 года сябра таварыства «Просвіта», працаваў настаўнікам украінскай школы вёскі Балата,  збіраў этнаграфічныя матэрыялы на Палессі. Удзельнічаў у стварэнні біблятэкі-чытальні ў Хабовічах, філіі кобрынскага ўкраінскага кааператыва «Селянська Самопоміч», стварэнні драматычнага гуртка і пастаноўцы спектакляў па-ўкраінску «На перші гулі» і «Бувальщина». Польскія ўлады неаднаразова арыштоўвалі яго за нацыянальную дзейнасць.

Падчас Другой сусветнай вайны настаўнічаў у родных мясцінах, з канца 1942 года уступіў у шэрагі УПА. У 1944 годзе эміграваў. Асеў у ЗША. Пахаваны ва ўкраінскім некропалі ў Саўт-Баўнд-Брук.

## Творчасць 
Першы верш у зборніку «Гомін Полісся» пазначаны 1918 годам. Аўтар двух паэтычных зборнікаў: «Гомін Полісся» (1960) і «Іду з кобзою» (1962), а таксама аўтаэтнаграфічнага даследавання «Українське Полісся. Етнографічні нариси» (1976). Стварыў шэраг паўстанцкіх песень, маршаў і заклікаў.

## Зноскі 
Катэгорыя:Нарадзіліся 5 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі 27 снежня
Катэгорыя:Украінамоўныя пісьменнікі
Лесагорск (рабочы пасёлак, Ніжагародская вобласць)

**Лесагорск** () — рабочы пасёлак у Шаткоўскім раёне Ніжагародскай вобласці Расіі. Размешчаны за 171 км на поўдзень ад абласнога цэнтра. Чыгуначная станцыя на лініі ад станцыі Шаткі. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1958 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ніжагародскай вобласці
Аўгуст фон Платэн

**Аўгуст фон Платэн** (; ) — нямецкі паэт і драматург.

Выдаў зборнік вершаў ва ўсходнім духу «Газэлі» (1821). Гётэ высока ставіў Платэна, але папракаў яго ў халоднасці і рамантычных дзівацтвах характару. Генрых Гейнэ проста адмаўляў яму ў таленце. Томас Ман, які перанёс асобныя рысы Платэна, уключаючы яго гомаэратызм, на галоўнага героя навелы «Смерць у Венецыі», скончыў сваю прамову пра Платэна (1930) заклікам схіліцца «перад яго жыццём, поўным высакароднасці і нягодаў, чысты след якога… застанецца з намі да таго часу, пакуль жывыя нашая мова і нашая культура».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паэты Германіі
Ёрдан Радзічкаў

**Ёрдан Радзічкаў** (; ) — балгарскі празаік і драматург, кінасцэнарыст, адзін з найбуйнейшых літаратараў апошняй траціны XX стагоддзя.

Некаторыя называюць яго балгарскім Кафкам ці Гогалем. У 2001 годзе быў намінаваны на Нобелеўскую прэмію. Яго казкі і апавяданні для дзяцей, міфалагічныя фальклорныя творы шырока вядомыя ў свеце і перакладзеныя на 30 моваў. Па-беларуску ў 1983 годзе быў выдадзены яго знакаміты зборнік казачных апавяданняў «Мы, верабейкі» ў перакладзе У. Анісковіча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Балгарыі
Гектар дэ Сен-Дэні Гарно

**Гектар дэ Сен-Дэні Гарно** (; ) — канадскі паэт, пісаў на французскай мове.

Аўтар адзінага зборніка вершаў «Пагляды й гульні ў прасторы» (*Regards et jeux dans l’espace*, 1937), які пры жыцці паэта не быў заўважаны і быў адкрыты спецыялістамі толькі ў 1960-я гады. Лічыцца своеасаблівым перадвеснікам квебекскага літаратурнага адраджэння 1950-х гадоў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паэты Канады
Катэгорыя:Франкамоўныя паэты