open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уладзіслава Францаўна Луцэвіч

**Уладзісла́ва Фра́нцаўна Луцэ́віч** (у дзявоцтве **Станке́віч**, у беларускай традыцыі **Станкевіча́нка**, тагачаснай ; ) — беларуская літаратуразнаўца і культурная дзяячка. Жонка Янкі Купалы (Яна Луцэвіча).

## Біяграфічныя звесткі 
Маці Эмілія Манэ была ў шлюбе з французам, сваяком мастака Клода Манэ, калі той памёр, як актыўная рэвалюцыянерка, пераехала з Парыжа ў Варшаву, пасля ў Гродню, і ў Вішнева, працаваць гувернанткай. На руках у яе была дачка Марыя. У Вішневе яна пазнаёміліся з ляснічым Францам Станкевічам і неўзабаве ажанілася. Ад гэтага шлюбу нарадзіліся яшчэ двое дзяцей: Вінцэнт (Вікенцій) і Уладзіслава.
, Уладзіслава Станкевіч і ветэрынарны ўрач Сямён Жывапісцаў. Полацк, ліпень 1916 г.]]
У 1906 годзе скончыла Віленскую гімназію, у 1908 годзе педагагічныя курсы ў Варшаве. Працавала выхавацелькай дзіцячага прытулку ў Вільні. Вяла прапаганду ў рабочых гуртках. У 1911 годзе намаганнямі яе і Алаізы Пашкевіч былі створаны некалькі нелегальных беларускіх школ у Лідскім павеце і Новай Вільні. У 1909 і 1911 гадах прыцягвалася да суда. У 1914 годзе арганізоўвала прытулак для дзяцей бежанцаў. Прапагандавала беларускую літаратуру, друкавала вершы ў «Нашай ніве». У 1916 годзе пабралася шлюбам з Янам Луцэвічам (Янкам Купалам).
 ў Менску, час польскай акупацыі горада, 24 чэрвеня 1920 г. Янка Купала і Уладзіслава Луцэвіч у цэнтры.]]
3 1919 года ў Менску, працавала інспектарам дашкольных устаноў Наркамасветы БССР, выхавацелькай і педагогам-метадыстам дзіцячых устаноў, на радыё.

У 1944—1960 гадах дырэктарка Літаратурнага музея Янкі Купалы.

 у Мінску]]
Пахавана на Вайсковых могілках у Мінску.

## Літаратуразнаўчая і культурная дзейнасць 
Складальніца зборнікаў матэрыялаў пра жыццё і творчасць Янкі Купалы «Янка Купала» (1952, з В. Тарасавым), «Любімы паэт беларускага народа» (1960), «Янка Купала ў беларускім мастацтве» (1958), «Бібліяграфія твораў Янкі Купалы» (ч. 1, 1955, з Н. Кудраўцавай). Аўтарка артыкулаў і ўспамінаў пра Янку Купалу, успамінаў пра Змітрака Бядулю, Цётку. Сабрала і апрацавала «Народныя дзіцячыя песенькі» (1939), склала «Дашкольны спеўнік» (1928, з А. Савёнак), «Зборнік вершаў для дашкольных устаноў» і «Для маленькіх» (абодва 1940), апрацоўвала народныя казкі.

## Узнагароды 
Заслужаны дзеяч культуры Беларусі (1959).

## Творы 
* Янка Купала ў Вільні // Беларусь. 1945. № 6;
* Мае ўспаміны пра Змітрака Бядулю // Беларусь. 1946. № 11-12;
* З успамінаў аб Янку Купалу // Янка Купала. Мн., 1955;
* Новыя матэрыялы пра Янку Купалу // ЛіМ. 1959. 30 мая.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Раманоўская Я.* Акрыленая песняй // Полымя. 1971. № 12;
* *Андрэева Е.* Педагог і грамадскі дзеяч // Полымя. 1982. № 7;
* *Тарасава Т.* Песня вернасці // Дэень паэзіі — 82. — Мн., 1982.

## Спасылкі 
* Луцэвіч Уладзіслава Францаўна

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валожынскім раёне
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Беларускай ССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Вайсковых могілках (Мінск)
Катэгорыя:Асобы, звязаныя з Янкам Купалам
Мінас

**Мінас** () — легендарны цар Крыта, герой шматлікіх грэчаскіх міфаў, у т.л. пра Тэсея і Мінатаўра, Дэдала і Ікара.

Лічыўся сынам Зеўса і Еўропы. Старажытнагрэчаская гістарычная традыцыя прыпісвае яму стварэнне першага на Крыце заканадаўства і магутнай марской дзяржавы, якая ў XVII—XV стст. да н.э. панавала на Эгейскім моры. Сучасная гістарыяграфія ўмоўна падзяляе старажытную гісторыю Крыта на 3 мінойскія перыяды (ад імя Мінаса).

## Гл. таксама 
* Мінойская цывілізацыя
* Эгейская культура

## Крыніцы 
Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Крыта
Катэгорыя:Гісторыя Крыта
Мінатаўр

**Міната́ўр** — у старажытнагрэчаскай міфалогіі пачвара-людаед з галавой быка і целам чалавека.

Яго ўласнае імя — Астэрый («Зорны»). Народжаны жонкай крыцкага цара Мінаса (дачюой Геліяса) Пасіфаяй ад свяшчэннага быка бога Пасейдона або ад самога Пасейдона. Мінас пасяліў Мінатаўра ў падземным лабірынце, куды яму прыносілі ў ахвяру (штогод або некалькі разоў на год) па сем юнакоў і дзяўчат з падуладных Мінасу Афін. Забіты героем Тэсеем.

## Гл. таксама 
* Букентаўр

## Літаратура 
* *Кун Н. А.* Легенды і міфы Старажытнай Грэцыі — М.: ЗАТ Фірма СТД, 2005. — 558 з. ISBN 5-89808-013-9

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Максіміліян III Габсбург

**Максіміліян III Габсбург** ( ў Вінер-Нойштат — пам. 2 лістапада 1618 ў Вене) — эрцгерцаг аўстрыйскі з дынастыі Габсбургаў, трэці сын імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Максіміліяна II і Марыі Іспанскай.

У 1587 годзе прэтэндэнт на польскую карону; быў абраны адной з партый шляхты, пасля абрання Жыгімонта Вазы пачаў няўдалую інтэрвенцыю ў Польшчу; канчаткова быў пераможаны Янам Замойскім пры Бычыне і быў узяты ў палон і зняволены ў Бэндзінскім замку.

У 1589 годзе адмовіўся ад правоў на польскі трон. З 1590 года быў вялікім магістрам Тэўтонскага ордэна.

## Літаратура 
* Ekes J., *Maksymilian Habsburg*, (w:) *Encyklopedia historia Polski*, t. 1, Warszawa 1994, s. 409.
* Podhorodecki L., *Sławni hetmani Rzeczypospolitej*, Warszawa 1994, s. 132.
* Sławomir Leśniewski, *Człowiek, który upokorzył Habsburgów*, Polityka Nr 3 (2637), 19 stycznia 2008, ss. 74-77.

Катэгорыя:Вялікія магістры тэўтонскія
Катэгорыя:Габсбургі
Емтланд (лен)

**Емтланд** () — лен, размешчаны ў паўночнай Швецыі, у правінцыях Емтланд, Хер’едален, Хельсінгланд і Онгерманланд. Мяжуе з ленамі Даларна, Еўлебарг, Вестэрнорланд і Вестэрботэн. Цэнтральны горад — Эстэрсунд.
Форарльберг

**Форарльберг** (ням. Vorarlberg) — федэральная зямля на захадзе Аўстрыі. Сталіца — Брэгенц, найбуйнейшы горад — Дорнбірн. Іншыя гарады Форарльберга: Хоэнемс (Hohenems), Фельдкірх (Feldkirch) і Блудзенц (Bludenz).

## Геаграфія 
Асноўныя гарады: Брэгенц (сталіца) — 27 тысяч жыхароў, Дорнбірн — 42 тысячы, Фельдкірх — 29 тысяч, Лустэнаў — 20 тысяч, Блудзенц — 15 тысяч. 

## Насельніцтва 
Насельніцтва Форальберга — 344 тысячы чалавек. Шчыльнасць насельніцтва — 132 чалавек на 1 кв. км. Акрамя нямецкамоўных аўстрыйцаў пражываюць туркі (9 тысяч); сербы, харваты, баснійцы (усяго каля 9 тысяч); а таксама сірыйцы, румыны і венгры. Сярэдняя працягласць жыцця ў Форальбергу: мужчыны — 75 гадоў, жанчыны — 81 год.

## Спасылкі
Ніколь Кідман

**Ніколь Мэры Кідман** (; ) — аўстралійская і амерыканская , , адна з самых высокааплатных выканаўцаў Галівуда. Лаўрэат прэміі «Оскар» 2003 года, трохразовая уладальніца прэміі «Залаты глобус» (1996, 2002, 2003).
## Фільмаграфія 
* (1989) «Бангкок Хілтан» — Катрына Стэнтан (Фолкнер), дачка Хэла Стэнтана
* (2001) «Мулен Руж!» — Сацін
* (2003) «Халодная гара» — Ада Манро
* (2015) «Чужая краіна» — Кэтрын Паркер
* (2016) «Леў» — Сьюзен

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Готланд

* Востраў Готланд — востраў у Балтыйскім моры
* Лен Готланд — адміністрацыйная адзінка ў Швецыі. 
* Правінцыя Готланд — гістарычная правінцыя Швецыі
Даларна (лен)

**Лен Даларна** () — лен, размешчаны ў цэнтральнай Швецыі, у правінцыі Даларна.

Утвораны ў 1647 годзе, да 1 студзеня 1997 г называўся Лен Капарберг (шв. Kopparbergs län).

Цэнтральны горад - Фалун. Мяжуе з ленамі Емтланд, Еўлеборг, Вестманланд, Вермланд і Эрэбру.
Вестра-Гёталанд

**Лен Вестра-Гёталанд** (Вестра-Ёталанд; ) — лен, размешчаны на заходнім узбярэжжы Швецыі ўздоўж праліва Скагерак, у правінцыях Вестра-Гёталанд, Бохуслені Дальсланд. Мяжуе з ленамі Вермланд, Ёнчэпінг, Эрэбру, Эстэргётланд і Халанд. Быў утвораны ў 1998 годзе шляхам аб'яднання ленаў Скарабарг, Эльвсбарг, Гётэбарг і Бохус. Цэнтральны горад — Гётэбарг — другі па велічыні горад Швецыі.

## Вядомыя асобы 
* Юхан Эльмандэр
* Жанна Отэрдаль
* Юхан Петэр Юхансан (1853—1943) — шведскі вынаходнік і прамысловец.
Оскар (кінапрэмія)

**Прэмія Акадэміі кінэматаграфічных мастацтваў і навук** (), паўафіцыйна з 1940-х вядомая як «**Оскар**» () — галоўная штогадовая нацыянальная кінапрэмія ЗША. Цырымонія ўручэння прэміі транслюецца ў дзясятках краін у жывым эфіры.

Узнагарода, задуманая кіраўніком амерыканскай кінастудыі «Metro-Goldwyn-Mayer» Луісам Бартам Маерам у 1929 годзе для заахвочвання дзеячаў кіно, якія ўнеслі значны ўклад у кінематограф ЗША і яго развіццё, з’яўляецца адной з найстарэйшых рэгулярных і цяпер дзеючых кінапрэмій у свеце.

## Намінацыі прэміі 
### Асноўныя намінацыі 
У наш час прэмія «Оскар» уручаецца па 24 асноўным намінацыям:

### Адмысловыя намінацыі 
Апроч асноўных намінацый, «Оскары» ўручаюцца таксама і ў спецыяльных намінацыях. Іх уладальнікі вызначаюцца спецыяльна створаным камітэтам Акадэміі і ўручаюцца па-за асноўнай цырымоніяй. У наш час такіх намінацый 6:
* Мемарыяльная ўзнагарода імя Ірвінга Тальберга, якая ўручаецца за выдатны прадзюсарскі ўнёсак у развіццё кінавытворчасці.
* Гуманітарная ўзнагарода імя Джына Хершолта, што ўручаецца асобе, так ці інакш звязанай з кінематографам, за выдатныя гуманістычныя дасягненні.
* Ганаровы «Оскар», які ўручаецца за вялікі ўнёсак у развіццё кінамастацтва і за заслугі перад Акадэміяй.
* «Оскар» за навуковыя і тэхнічныя дасягненні і за мастацкія фільмы, што прысуджаецца фільмам, пастаўленым студэнтамі кінематаграфічных ВНУ ЗША.

### Састарэлыя намінацыі 
У першыя гады існавання Оскара рэжысёры намінаваліся ў дзвюх катэгорыях — *найлепшы рэжысёр драмы* і *найлепшы рэжысёр камедыі*. Аналагічна, на «лёгкую» і «сур’ёзную» падраздзялялася і праца кампазітараў. З 1930-х па 1960-я гады прэміі за найлепшы фільм, найлепшую працу мастака і дызайнера касцюмаў асобна ўручаліся за чорна-белае і каляровае кіно. Таксама ў розныя гады існавалі і намінацыі, якія цяпер адышлі ў нябыт:
* Найлепшы памочнік рэжысёра — з 1933 па 1937
* Найлепшая харэаграфія — з 1935 па 1937
* Найлепшыя тэхнічныя эфекты — у 1929
* Найлепшая музыка — адаптацыя ці аранжыроўка
* Найлепшы каляровы кароткаметражны фільм — з 1936 па 1937
* Найлепшы кароткаметражны фільм, зняты ўжывую на 2 бабіны — з 1936 па 1956
* Найлепшы наватарскі кароткаметражны фільм — з 1932 па 1935
* Найлепшая арыгінальная літаратурная першакрыніца — з 1929 па 1956
* Найлепшыя тытры — у 1929
* Найлепшая ўнікальная і мастацкая якасць выканання — у 1929
* Моладзевая ўзнагарода Акадэміі — з 1934 па 1960

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* База даных па ўсіх намінантах і пераможцам
* Як вырабляюць оскараўские статуэткі 
* 
* Oscar-Winning Performance Scene
 (файл метак KMZ для Google Earth)


Катэгорыя:Кінапрэміі ЗША
Катэгорыя:З’явіліся ў 1929 годзе
Шарліз Тэрон

**Шарліз Тэрон** (; ) — амерыканская мадэль і  паўднёваафрыканскага паходжання, вядомая з канца 1990-х гадоў дзякуючы ролям у фільмах «Два дні ў даліне», «Магутны Джо Янг», «Адвакат д'ябла» і «Правілы вінаробаў».

## Біяграфія 
Атрымала высокія ацэнкі крытыкаў і шэраг кінаўзнагарод за ролю серыйнай забойцы Эйлін Уорнас у фільме «Монстар», за яе Тэрон першай з афрыканцаў стала лаўрэатам прэміі «Оскар». Пасля Тэрон яшчэ раз намінавалі на «Оскар» за ролю ў фільме «Паўночная краіна». Таксама вядомая ўдзелам у кінастужках «Эон Флакс» (2005, па матывах аднайменнага мультсерыяла пачатку 1990-х), «Праметэй» (2012) і «Шалёны Макс» (2015).

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Фотамадэлі ПАР
Катэгорыя:Фотамадэлі ЗША
Катэгорыя:Фотамадэлі паводле алфавіта
Катэгорыя:Абаронцы правоў сексуальных меншасцей
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Катэгорыя:Постаці XXI стагоддзя
Сконэ (лен)

**Лен Сконэ** () — лен, размешчаны на паўднёвым узбярэжжы Швецыі ў правінцыі Сконэ. Мяжуе з ленамі Крунуберг, Халанд і Блекінге. Цэнтральны горад — Мальмё. Кіраўніцтва лена знаходзіцца ў Мальмё і Крысціянстадзе, які да 1997 года з'яўляўся цэнтрам асобнага лена. Ландсгёўдынгам з 2012 года з'яўляецца Маргарэта Польсан.

## Геаграфія 
Межы лена амаль цалкам супадаюць з межамі гістарычнай правінцыі Сконэ, за выключэннем прыходу Эстра Каруп, які належыць да гістарычнага Халанда. 
Лен Сконэ падзяляецца на 33 камуны. Населніцтва складае 1,28 млн. чал. — прыкладна 13% ад усяго насельніцтва Швецыі, гэта больш за насельніцтва ўсяго Норланда. 

Лен злучаецца з астатняй Еўропай праз Эрэсунскі мост паміж Мальмё і Капенгагенам.

### Найбуйнейшыя гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі Сконэ з'яўляюцца: Мальмё (280 415 чал.), Хельсінгбарг (97 122 чал.), Лунд (82 800 чал.), Крысціянстад (35 711 чал.), Ландскруна (30 499 чал.).
Фалун

**Фалун** () — горад у цэнтральнай Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр лена Даларна.

Прамысловасць: машынабудаванне, хімічная. У мінулым — меднарудны цэнтр.

## Герб горада 
Уяўляе сабой выяву трох знакаў «люстэрка Венеры» над выявай гарадской сцяны. Тры знакі Венеры сімвалізуюць трох жанчын-заснавальніц гэтага горада.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Ганна Сігнёль (нар. 1961) — шведская прафесійная футбалістка, трэнер.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Швецыі
Ёнчэпінг (лен)

**Лен Ёнчэпінг** () — лен, размешчаны ў цэнтральнай Швецыі ў правінцыі Смоланд. Мяжуе з ленамі Халанд, Вестра-Гёталанд, Эстэргётланд, Кальмар і Крунуберг. Цэнтральны горад — Ёнчэпінг. 

Лен Ёнчэпінг размешчаны ў сярэдняй частцы паўднёвай Швецыі і з’яўляецца лагістычным і дэмаграфічным цэнтрам Скандынавіі. Гэта самая індустрыялізаваная вобласць у Скандынавіі і лічыцца найбольш спрыяльнай для камерцыйнай дзейнасці часткай Швецыі, часта званай калыскай прадпрымальніцтва.
Кальмар (лен)

**Ка́льмар** () — лен, размешчаны на балтыйскім ўзбярэжжы ў паўднёвай Швецыі ў правінцыях Смоланд і Эланд. Мяжуе з ленамі Крунуберг, Ёнчепінг, Эстэргётланд і Блекінге. Цэнтральны горад — Кальмар.

Кальмар размешчаны на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы Швецыі. Гэта, па сутнасці дынамічнае сэрца Балтыйскага рэгіёна, у якім знаходзіцца больш за 100 мільёнаў кансументаў. Насельніцтва кальмара складае 234.000 чалавек.

У Кальмары знаходзіцца універсітэт, Балтыйская Бізнес Школа і Офіс дзелавых узаемаадносін (Business Relation Office), якія забяспечваюць падтрымку мясцовай індустрыі ў кампетэнтных кадрах для надзейнага росту эканомікі ў рэгіёне.

## Літаратура 
*
Ёнчэпінг

**Ёнчэпінг** (шв. Jönköping) — горад у правінцыі Смоланд, цэнтр аднайменнага лена, на паўднёвым канцы возера Ветэрн.

## Гісторыя 
Магнус I Ладулос засноўвае Ёнчэпінг у канцы XIII стагоддзя.

Дзякуючы свайму размяшчэнню на скрыжаванні дарог уздоўж рэк Нісан і Лаган, а таксама дарогі паміж абласцямі Остэрготланд і Вестэрготланд горад з даўніх часоў з'яўляецца гандлёвым цэнтрам. XIX стагоддзе: хлебагандаль, запалкавая і папяровая мануфактура, гавань і суднаходства на возеры Ветэрн, каля Ёнчепінга знаходзіцца горад Хускварна, дзе размяшчаецца значная зброевая і швейна-машынная фабрыка Швецыі.

10 снежня 1809 г. у Ёнчэпінгу быў заключаны мір паміж Даніяй і Швецыяй.

Катэгорыя:Гарады Швецыі
Сёдэрманланд (лен)

**Лен Сёдэрманланд** () — лен, размешчаны на балтыйскім узбярэжжы Швецыі ў правінцыі Сёдэрманланд.

Утвораны ў 1634 годзе. Раней называўся лен Нючопінг (шв. Nyköpings län).

Цэнтральны горад — Нючопінг. Мяжуе з ленамі Эстэргётланд, Эрэбру, Вестманланд, Упсала і Стакгольм.

## Гл. таксама 
* Свеаланд
Вольга

**Вольга** — агульнаславянскае жаночае імя, жаночая форма мужчынскага імя Алег (ад сканд. Hélgi - святы).

Па-за межамі Беларусі імя «Вольга» папулярна ў Расіі, Чэхіі, Фінляндыі і, у некаторай ступені, у Германіі; таксама згадваецца ў сярэднявечнай Шатландыі. У краінах Паўднёвай Амерыкі, такіх як Бразілія і Аргенціна, імя Вольга ў большасці выпадкаў ўжываецца хутчэй у вымаўленні Хельга.

## Паходжанне імя 
Скандынаўскага паходжання (ад Hélga — Хельга), што даслоўна азначае «святая», «свяшчэнная», «ясная», «светлая», «мудрая», «фатальная». Пераход пачатковага Е ў О характэрны для многіх усходнеславянскіх слоў (алень, адзін, возера, вожык; у імёнах Алена, Астап, Ахрэм); пазней у беларускай перад націскным О з'явіўся пратэтычны зычны В.

## Выбітныя носьбіты імя 
* Вольга — княгіня Кіеўская
* Вольга Іпатава — беларуская пісьменніца
* Вольга Корбут — беларуская гімнастка, чатырохразовая алімпійская чэмпіёнка

Вольга
Крунуберг

**Лен Крунуберг** () — лен, размешчаны ў паўднёвай Швецыі ў правінцыі Смоланд. Мяжуе з ленамі Халанд, Сконэ, Ёнчэпінг, Кальмар і Блекінге. Цэнтральны горад — Векшо.

Крунуберг размешчаны ў цэнтры Смоланда на роўнай адлегласці ад заходняга і ўсходняга ўзбярэжжа. Гэта прывабная вобласць Швецыі для пражывання, у гэтай галіне засяроджана найбольшую колькасць азёр. У гэтым рэгіёне Швецыі была заснавана карпарацыя Ікеа.

## Вядомыя асобы 
* Шарлота Перэлі
Мэрыл Стрып

**Мэры Луіза «Мэрыл» Стрып** (, нар. ) — амерыканская , уладальніца трох «Оскараў». Акрамя гэтага, у яе кар’еры 16 намінацый на «Оскар» — больш, чым у любога іншага акцёра або актрысы ў гісторыі.

Поспех ёй прынёс фільм «Паляўнічы на аленяў», за які яе ўпершыню намінавалі на «Оскар». Цераз год Стрып атрымала гэтую прэмію за фільм «Крамер супраць Крамера». Усяго за больш чым 30-гадовую акцёрскую кар’еру Стрып атрымала тры прэміі «Оскар», сем «Залатых глобусаў», дзве прэміі Гільдыі кінаакцёраў. Намінавалася на «Грэмі». 22 лютага 2003 года ўзнагароджана Камандорскай ступенню Ордэна мастацтваў і літаратуры.

## Фільмаграфія 
* 1979 — «Крамер супраць Крамера»
* 2001 — «Штучны розум» (Блакітная фея; агучка)
* 2002 — «Адаптацыя» (Сьюзен Арлеан)
* 2009 — «Неверагодны містар Фокс» (місіс Фелісіці Фокс; агучка)

## Ушанаванне 
* Імем Мэрыл Стрып названа малая планета — (386851) Streep.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*  
* 
* 

Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Obie
Катэгорыя:Лаўрэаты Канскага кінафестывалю
Катэгорыя:Камандоры французскага ордэна мастацтваў і літаратуры
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Нарботэн (лен)

**Лен Нарботэн** () — лен, размешчаны на крайняй поўначы Швецыі, у правінцыях Нарботэн і Лапланд. Мяжуе з ленам Вестэрботэн. Самы вялікі па плошчы лен Швецыі, займае прыкладна 22 % плошчы ўсёй краіны. Галоўны горад — Лулеа.

## Вядомыя асобы 
* Петэр Энглунд
Пенелопа Крус

{{Кінематаграфіст
| Імя = Пенелопа Крус
| Арыгінал імя = Penélope Cruz
| Фота = Penélope Cruz - Cannes 2011.jpg
| Подпіс =
| Шырыня = 220 px
| Імя пры нараджэнні = Пенелопа Крус Санчэс
| Дата нараджэння = 
| Месца нараджэння =
| Дата смерці =
| Месца смерці =
| Прафесія = 
| Грамадзянства = 
| Гады актыўнасці =
| Кірунак =
| Узнагароды = «Оскар» (2009)
{ style="background:transparent"
 
}
| imdb_id = 
| Сайт =
}}
**Пенелопа Крус Санчэс** (дакладней Пенелопэ, ; нар. , , Іспанія) — іспанская актрыса, уладальніца прэміі «Оскар» 2009 года за лепшую жаночую ролю другога плану ў фільме «Вікі Крысціна Барселона», вядомая ў першую чаргу па фільмах Педра Альмадовара.

## Выбраная фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Марыён Каціяр

**Марыён Каціяр** (; нар. 30 верасня 1975, Парыж) — французская  тэатра, тэлебачання і кіно. Здымаецца як ва французскіх, так і замежных фільмах. За ролю ў фільме «Доўгія заручыны» была ўдастоена прэміі «Сезар» у намінацыі «Найлепшая актрыса другога плана». У 2008 годзе была ўдастоена прэміі «Оскар» у намінацыі «Найлепшая актрыса» за фільм «Жыццё ў ружовым колеры», у якім выканала ролю Эдзіт Піяф.

## Выбраная фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт сям'і Каціяр 
* Фатаграфіі Марыён Каціяр у фільме «La mome» 
* Фанацкі сайт 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Хілары Суонк

**Хілары Суонк** (; нар. 30 ліпеня 1974, Лінкальн, Небраска) — амерыканская актрыса, двухразовая уладальніца прэміі «Оскар».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Пан-еўрапеізм

300px|right|thumb|Пан-еўрапеізм падтрымлівае ідэю, што Еўропа з’яўляецца адзінай нацыі.

**Пан-еўрапеізм**, **еўра-нацыяналізм**: тэрмін, якім абазначаецца асабістае атаясамленне (ідэнтыфікацыя) з Еўропай, як адзіным цэлым. Таксама так азначаецца ідэя аб над-нацыянальнай палітычнай, гаспадарчай, культурнай адметнасці еўрапейцаў.

Ідэі пан-еўрапеізму ў сучасным выглядзе адносяцца да ідэі Віктара Гюго аб Злучаных Штатах Еўропы. Знакавай стала прамова прэзідэнта Францыі Арыстыда Брыяна ў верасні 1929 года, у якой ён сказаў, што Еўропа павінна рухацца ў напрамку федэратыўнай мадэлі.

Пасля Другой сусветнай вайны ўвасабленнем ідэі пан-еўрапеізму сталіся стварэнне Еўрапейскай эканамічнай супольнасці, Еўрапейскага саюза і ўвядзенне над-нацыянальных еўравалюты і Еўрапейскай Канстытуцыі.

Катэгорыя:Пан-еўрапейскі нацыяналізм
Катэгорыя:Нацыяналізм
Лонданскае каралеўскае таварыства

thumb|Жазло Лонданскага каралеўскага таварыства.
**Лонданскае каралеўскае таварыства развіцця прыродазнаўчых навук** (), у паўсядзённай маўленчай практыцы **Каралеўскае таварыства** () — вядучае навуковае таварыства Вялікабрытаніі, адно з найстарэйшых навуковых таварыстваў у свеце. Створана ў 1660 годзе і зацверджана Каралеўскай хартыяй ў 1662 годзе.

## Некаторыя члены 
* Антані ван Левенгук
* Джордж Габрыель Стокс (быў прэзідэнтам таварыства)
* Якаб Хендрык вант Гоф
* Джон Коўдэры Кендру
* Леў Ландау
* Габрыэль Ліпман
* Джон Прынгл
* Рычард Філіпс Фейнман
* Крыстафер Рэн
* Поль Сабацье
* Томас Генры Хакслі
* Ханс Адольф Крэбс
* Ота Генрых Варбург
* Карл Густаў Якаб Якобі
* Майкл Фарадэй
* Інге Леман

## Цікавыя факты 
* З 1901 года таварыства прысуджвае медаль Сільвестра, названую ў гонар Джэймса Джозефа Сільвестра, а з 1902 года — медаль Х'юза, названую ў гонар Дэвіда Эдварда Х’юза.

Катэгорыя:Навуковыя таварыствы Вялікабрытаніі
Джэфры Раш

**Джэфры Раш** (, ) — аўстралійскі кіна- і тэатральны акцёр. Лаўрэат прэмій «Оскар» (1997), «BAFTA» (1996, 1999), «Залаты глобус» (1997, 2005). Найбольш вядомыя фільмы з яго ўдзелам — «Бляск» (1996), «Закаханы Шэкспір» (1998), «Лізавета» (1998), «Пяро маркіза дэ Сада» (2000), «Фрыда» (2002) і трылогія «Піраты Карыбскага мора» (2003, 2006, 2007).

## Выбраная фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* Біяграфія акцёра на Tiscali.co.uk  і TCMDB.com  
* Спіс тэатральных прац акцёра на Ausstage.edu.au  
* Wizard of Oz Артыкул пра акцёра 
* Інтэрв’ю
** На Virgin.net  
** На CNN.com  ад 17 студзеня 2001 года 
* Ролікі фільмаў акцёра і іншыя запісы на Youtube.com

Катэгорыя:Акцёры Аўстраліі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Фрэдэрык Вілем дэ Клерк

**Фрэдэрык Вілем дэ Клерк** (; , Яганэсбург, Паўднёва-Афрыканскі Саюз, Брытанская імперыя — , Кейптаўн, ПАР) — апошні дзяржаўны прэзідэнт Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі (1989—1994), лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1993) разам з Нельсанам Мандэлам.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 сакавіка 1936 года ў Яганэсбургу.

У 1958 годзе скончыў універсітэт Почэфструма.

У 1961 годзе пачаў адвакацкую практыку ў Ферэніхінгу.

З 1973 года — прафесар універсітэта Почэфструма.

З 17 верасня 1984 года па 15 жніўня 1989 года быў Міністрам адукацыі ПАР.

З 15 жніўня 1989 года па 10 мая 1994 года быў дзяржаўным прэзідэнтам Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі.

З 10 мая 1994 года па 30 чэрвеня 1996 года быў Віцэ-прэзідэнтам Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі.

Памёр 11 лістапада 2021 года.

## Узнагароды 
* прэмія міру імя Фелікса Уфуэ-Буаньі (1991)
* Нобелеўская прэмія міру (1993)
* ганаровы доктар Брусэльскага вольнага ўніверсітэта (1993)
* ордэн Мапунгубве (2002)
* прэмія прынцэсы Астурыйскай за міжнароднае супрацоўніцтва
* Філадэльфійскі медаль Свабоды
* прэмія Джэймса Джойса
* ганаровы доктар Хайфскага ўніверсітэта

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.330

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў ПАР
Катэгорыя:Прэзідэнты ПАР
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты ПАР
Рыз Уізерспун

**Лаура Джын Рыз Уізерспун** (; , Новы Арлеан, ЗША) — амерыканская  і прадзюсар.

Прарывам для яе стала роля Эль Вудс ў камедыі «Бландынка ў законе», якая прынесла акцёрцы намінацыю на прэмію «Залаты глобус». Шырокае прызнанне крытыкаў Рыз атрымала, згуляўшы Джун Картэр, жонку Джоні Кэша, у фільме «Пераступіць рысу». За гэтую ролю актрыса была ўдастоена шматлікіх узнагарод, уключаючы прэміі «Оскар», «Залаты глобус» і BAFTA за найлепшую жаночую ролю.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Міжнародны рух за забарону супрацьпяхотных мін

**Міжнародны рух за забарону супрацьпяхотных мін** () — аб'яднанне грамадскіх арганізацый, якія выступаюць за забарону вытворчасці і выкарыстання супрапяхотных мін.

Рух быў заснаваны ў 1992 годзе, аб'яднаў агульнымі інтарэсамі Human Rights Watch, Medico International, Міжнародную арганізацыю інвалідаў (анг.: Handicap International), Фонд амерыканскіх ветэранаў вайны ў В'етнаме і іншыя арганізацыі. У рух уваходзіць больш за 1400 груп, якія дзейнічаюць больш чым у 90 краінах свету. Арганізацыйная структура руху ўключае ў сябе кіруючы камітэт, які складаецца з чатырох членаў, кансультатыўны савет (21 чалавек) і пяць прадстаўнікоў.

У 1997 годзе намаганнямі руху быў падпісаны Атаўскі дагавор аб забароне супрацьпяхотных мін, які ўступіў у сілу ў 1999 годзе. На дадзены момант дагавор быў ратыфікаваны 156 краінамі.

Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Дэні Трэха

**Дэні Трэха** — амерыканскі , вядомы ў асноўным шматлікімі ролямі розных бандытаў або зладзеяў мексіканскага ці індзейскага паходжання.

Атрымаў шырокую вядомасць дзякуючы фільмах Роберта Радрыгеса «Ад заходу да світання» (1, 2, 3), «Дзеці шпіёнаў» (1, 3) і «Мачэтэ».
## Фільмаграфія 
* «Ягуар» (1996)
Рэнэ Зелвегер

**Рэнэ Кэтлін Зелвегер** (; нар. 25 красавіка 1969, Кэці, Тэхас) — амерыканская , уладальніца прэміі «Оскар» у катэгорыі «найлепшая актрыса другога плана» (за фільм «Халодная гара», 2003).

У 2006 годзе на сусветныя экраны выйшла карціна з удзелам Рэнэ Зелвегер пад назвай «Міс Потэр». У ёй Рэнэ іграе Беатрыкс Потэр, вядомую дзіцячую пісьменніцу і ілюстратарку.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Кейт Уінслет

**Кейт Элізабет Уінслет** (, нар. , Рэдынг, Вялікабрытанія) — папулярная брытанская актрыса, 6 разоў намінавалася на «Оскар». Уладальніца двух прэмій «BAFTA» (1996 і 2009), «Оскара» за галоўную ролю (2009), двух прэмій «Залаты глобус».

Найбольш вядомыя фільмы з яе ўдзелам — «Розум і пачуцці» (1995), «Тытанік» (1997), «Айрыс» (2001), «Вечнае ззянне чыстага розуму» (2004), «Чытальнік» (2008), «Дарога пераменаў» (2008).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Постаці Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Актрысы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Камандоры ордэна Брытанскай імперыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Хіпі

**Хіпі** (анг. hippy або hippie; ад разм. Hip або hep, — «разумее, дасведчаны» (hipster — старую назву субкультуры прыхільнікаў Бібоп) — філасофія і субкультура, першапачаткова ўзнікла ў 1960-х гадах у ЗША.

Росквіт руху прыйшоўся на канец 1960-х — пачатак 1970-х гадоў. Першапачаткова хіпі пратэставалі супраць пурытанскай маралі некаторых пратэстанцкіх цэркваў, а таксама прапагандавалі імкненне вярнуцца да прыроднае чысціні праз любоў і пацыфізм. Падтрымлівалі вольны і незалежны лад жыцця, аскетызм, свабоду сексуальных зносін і ўжывання наркотыкаў. Многія хіпі былі вегітарыянцамі альбо веганамі, падарожнічалі аўтастопам, цікалівіся ўсходнімі рэліягіямі і філасофіямі (будызм, індуізм, даасізм, усходняя містыка). Праводзілі массавыя акцыі пратэсту супраць вайны ў В'етнаме, а таксама за правы жанчын, у абарону экалогіі. Сярод людзей, якія натхнілі рух хіпі, былі пісьменнік Кен Кізі, паэт Джэк Керуак, вучоны і грамадскі дзеяч Цімаці Ліры (таксама вядомы як ЛСД-гуру), пясняры Джон Ленан і Скот Макензі інш.

Адзін з самых вядомых лозунгаў хіпі: «Make love, not war!», што прыблізна азначае: «Кахайце, а не ваюйце».
Рух хіпі меў месца ў ЗША, краінах Заходняй і Цэнтральнай Еўропы, у СССР і ў БССР у прыватнасці. У сацыялістыных краінах хіпі былі аб'ектам крытыкі і асуджэння ў СМІ. Доўгі перыяд часопіс «Вожык» амаль у кожным нумары публікаваў карыкатуры на прадстаўнікоў субкультуры.

Сёння беларускія хіпі штогод арганізоўваюць закрыты фестываль «Вясёлка». У верасні 2013 г. ён праходзіў у лесе каля Гомеля. У колах «Вясёлкі» строга забаронены алкаголь, мяса і наркотыкі.

## Гісторыя хіпі 
1965 г. — прыкладны час узнікнення субкультуры;

лета 1967 г. — «Лета кахання», падчас якога ў Сан-Францыска збіраюцца і на доўгі час ствараюць камуну каля 100 000 хіпі. Перыяд росквіта «эпохі хіпі»;

15-18 жніўня 1969 г. — знакаміты музычны фестываль Вудстак у штаце Нью-Йорк, ЗША, на якім сабралося каля 500 000 чалавек, выступілі найбольш уплывовыя заходнія музычныя калектывы і песняры таго часу (Джымі Хендрыкс, The Who, Джэніс Джоплін, Карлас Сантана і інш). Лічыцца канцом «эпохі хіпі».

Сродкі масавай інфармацыі паступова раскрылі шматлікія негатыўныя бакі субкультуры: тысячы маладых людзей жылі камунамі фактычна на вуліцах, мелі месца хваробы, падлеткавая цяжарнасць, смерць ад наркотыкаў, самагубствы. У свядомасці сярэдняга амерыканца за хіпі замацаваліся негатыўныя стэрэатыпы. Абурэнне многіх людзей старэйшага пакалення выклікала і тое, што шматлікія маладыя людзі не жадалі працаваць, насілі бруднае адзенне (што на іх думку было часткай пратэсту супраць грамадскай сістэмы).

У канцы 1980-х гг. узрасла цікавасць да каштоўнасцяў і ідэй 1960-х, што прывяло да другой хвалі развіцця субкультуры. Трэцяя хваля прыйшлася на пачатак 2000-х гг.

## Літаратура 
*  
## Спасылкі 
* З гісторыі хіпі ў БССР
* Закрыты фестываль хіпі «Вясёлка» у Беларусі


Катэгорыя:Наркакультура
Катэгорыя:Пацыфізм
Катэгорыя:Стылі адзення
Катэгорыя:Вегетарыянства
Рэйчэл Вайс

**Рэйчэл Вайс** (; ) — брытанская актрыса, лаўрэат прэміі Амерыканскай акадэміі кінематаграфічных мастацтваў і навук («Оскар»).

## Фільмаграфія (частковая) 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Выпускнікі Кембрыджскага ўніверсітэта
Сандра Булак

**Сандра Булак** (; ) — амерыканская актрыса, адна з самых папулярных і высокааплатных зорак Галівуда. Дэбютавала ў кіно з нязначных роляў, з’явіўшыся ў такіх творах, як *«Каты»* (1987) і *«Руйнач»* (1993). Акцёрскім прарывам Булак стала адна з галоўных роляў баявіка *«Хуткасць»* (1994). У наступным актрыса зарэкамендавала сябе ў 1990-х дзякуючы галоўным ролям у рамантычных камедыях *«Пакуль ты спаў»* (1995) і *«Мігаценні надзеі»* (1998), а таксама ў трылерах *«Сетка»* (1995) і *«Час забіваць»* (1996).

У 2004 годзе актрыса здымалася ў фільме *«Сутыкненне»*, стваральнікаў якога  (Беверлі-Хілз, акруга Лос-Анджэлес, штат Каліфорнія, ЗША) узнагародзіла 5 сакавіка 2006 года залатой  «Оскар» за найлепшы фільм 2005 года. 

У наступныя дзесяцігоддзі Булак дамаглася далейшага поспеху з камедыямі *«Міс Кангеніяльнасць»* (2000), *«Каханне з паведамленнем»* (2002) і *«Прапанова»* (2009). У 2010 годзе стала ўладальніцай «Оскара» ў намінацыі «Найлепшая актрыса» за ролю ў фільме *«Нябачны бок»*, таксама ўдастоена «Залатога глобуса» за гэты ж фільм. Яна была намінавана на прэмію «Оскар» яшчэ раз за ролю касманаўткі, якая апынулася ў космасе, у навукова-фантастычным трылеры *«Гравітацыя»* (2013), які з’яўляецца яе самым касавым фільмам дасюль.

У 2010 годзе Булак была ўключана ў спіс 100 самых уплывовых людзей па меркаванні часопіса Time, а ў 2015 годзе была прызнана самай прыгожай жанчынай.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта
Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залатая маліна»
Хэлі Беры

**Хэлі Марыя Беры** (, , , Агая, ЗША) — амерыканская , мадэль. Лаўрэат прэмій «Оскар» (2002), «Залаты глобус» (2000) і «Эмі» (2000).

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Хэлі Беры 
* Жыццё і творчасць Хэлі Беры
* Halle Berry Fragances 

Катэгорыя:Фотамадэлі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Фотамадэлі паводле алфавіта
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Букераўская прэмія

**Букераўская прэмія** () — адна з самых прэстыжных узнагарод у свеце англійскай літаратуры. Прысуджаецца аўтару, які пражывае ў адной з краін Садружнасці нацый, Ірландыі ці Зімбабвэ, за раман напісаны на англійскай мове. Пераможца атрымлівае чэк на суму 50 тысяч фунтаў стэрлінгаў (да 2002 года прызавая сума складала 21 тысячу фунтаў). Упершыню ўручэнне ўзнагароды адбылося ў 1969 годзе. З 2002 года спонсарам Букераўскай прэміі выступае група кампаній Man, таму поўная афіцыйная назва прэміі — The Man Booker Prize.

З 2005 года ўручаецца таксама Міжнародная Букераўская прэмія за раманы, перакладзеныя на англійскую мову і «даступныя ў шырокім продажы» ў Вялікабрытаніі.

У кастрычніку 2025 года Букераўскі фонд абвясціў аб стварэнні , якая упершыню будзе ўручана ў 2027 годзе.

## Нюансы ўзнагароды 
Прэмія прысуджаецца штогод грамадзяніну Садружнасці нацый (у яе складзе — 54 дзяржавы), Ірландыі ці Зімбабвэ, за найлепшы раман, апублікаваны на працягу папярэдніх 12 месяцаў. Амерыканцы, нягледзячы на тое, што ў пераважнай большасці з’яўляюцца англамоўнай нацыяй, на Букераўскую прэмію не намінуюцца.

Ужо само вылучэнне на прэмію Букера з’яўляецца сведчаннем добрых якасцей кнігі, нездарма яе завуць кніжным «Оскарам». Мэта прэміі не толькі ў тым, каб назваць найлепшую кнігу года, але і ў тым, каб увянчаць заслугі, павялічыць статус аўтара ў вачах публікі і павялічыць продаж кнігі.

## Дадатковыя звесткі 
* Чатыры лаўрэаты Букераўскай прэміі — Уільям Голдынг, Надзін Гордымер, В. С. Найпал і Дж. М. Кутзэе сталі пасля лаўрэатамі Нобелеўскай прэміі па літаратуры
* Пісьменнікі Джон Максвел Кутзее і Пітэр Кэры заваявалі Букера двойчы (у 1983 і 1999 гг.; у 1988 і 2001 гг., адпаведна).
* Нікім не перасягнуты рэкорд Айрыс Мёрдак (лаўрэата Букера ў 1978 г.) па ліку трапленняў у «кароткі» спіс — 6 разоў.

## Лаўрэаты 
## Гл. таксама 
* Міжнародная Букераўская прэмія
* Дублінская літаратурная прэмія

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Букераўскай прэміі
Залаты глобус

**«Залаты глобус»** () — амерыканская кінапрэмія, прысуджаецца Галівудскай асацыяцыяй замежнай прэсы з 1944 года за кінафільмы і тэлевізійныя карціны.

## Гісторыя 
Гісторыя кінапрэміі «Залаты глобус» бярэ пачатак у 1944 годзе, калі многія зоркі кіно пацягнуліся на студыю Fox, дзе невялікая колькасць замежных журналістаў вызначалі найлепшых за 1943 год. Спрыяльны зыход правядзення першай цырымоніі прадвызначыў далейшае развіццё прэміі ў якасці незалежнай альтэрнатывы рэспектабельнай прэміі Амерыканскай кінаакадэміі.

## Спасылкі 
* 
* 
* База даных па ўсіх намінантах і пераможцам 


Катэгорыя:Кінапрэміі ЗША
Катэгорыя:Тэлевізійныя прэміі ЗША
Энтані Хопкінс

Сэр **Філіп Энтані Хопкінс** (; ) — брытанскі акцёр тэатра і кіно, рэжысёр. Найбольш вядомы ў кінематаграфічным вобразе серыйнага забойцы-канібала доктара Ганібала Лектара, увасобленым у фільмах «Маўчанне ягнят», «Ганібал» і «Чырвоны цмок».

## Фільмаграфія 
## Кінапрэміі 
* Оскар (1992)
* Эмі (1976, 1981)
* Прэмія Сесіля Б. Дэ Міля (2006)
* BAFTA (1973, 1991, 1993)
*Оскар (2021)

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кампазітары Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Сесіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Камандоры ордэна Брытанскай імперыі
Катэгорыя:Рыцары-бакалаўры
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Каціныя

**Каці́ныя**, **кашэ́чыя**, **фелі́ды** (*Felidae*) — сямейства млекакормячых атрада драпежных. Найбольш спецыялізаваныя з драпежнікаў.

## Апісанне 
Да сямейства належаць буйныя і сярэднія па памерах жывёлы, якія з’яўляюцца падпільноўваючымі драпежнікамі. Цела ў іх стройнае, гнуткае, з акруглай галавой. Каціныя валодаюць добра развітым слыхам і зрокам. Знаходзячыся ў засадзе, яны непрыметна падкрадваюцца да здабычы і, зрабіўшы кароткі кідок, хапаюць яе. Бясшумна падкрадвацца ім дазваляюць развітыя на ніжнім боку пальцаў падушачкі і ўцяжныя кіпцюры, якія пры хадзьбе не стукаюць і не тупяцца.

Памеры шырока вагаюцца: ад 34 см і масы 1 кг (плямістай-рудая котка) да 3,8 м і больш за 300 кг (тыгр). Канечнасці пальцаходзячыя, пярэднія — 5-пальцавыя, заднія — 4-пальцавыя. Ва ўсіх відаў, акрамя гепарда і суматранскай коткі, кіпцюры ўцягвальныя. Зубоў менш, чым у астатніх драпежных (28-30), таму пыса кароткая, а галава выглядае круглявай. Зубная сістэма рэзка выяўленага драпежнага тыпу. Язык пакрыты дробнымі, завостранымі рагавымі смочкамі, якія дапамагаюць кашэчым саскабляць мяса з касцей і чысціць поўсць. Хвост у большасці відаў доўгі. Афарбоўка ад шэрай да рудавата-бурай, як правіла з палосамі, плямамі, плямкамі або разеткамі. Валасяное покрыва нізкае, больш пухнатае ў паўночных і высакагорных відаў. З органаў пачуццяў лепш развітыя слых і зрок; нюх слабей. Коткі здольныя чуць вельмі высокія гукі — частатой да 80 000 Гц (чалавек да 20 000 Гц).

## Пашырэнне 
Каціныя шырока распаўсюджаныя на ўсіх кантынентах, адсутнічаюць у дзікай прыродзе ў Аўстраліі, Антарктыдзе, на астравах Новая Гвінея, Мадагаскар, Сулавесі, Грэнландыя і на некаторых акіянічных выспах; у прыручаным стане сустракаюцца ўсясветна. Засяляюць усе прыродныя зоны, акрамя тундры, найбольш шматлікія ў тропіках.

## Асаблівасці біялогіі 
Спосаб жыцця пераважна змрочны і начны. Жывуць у адзіночку ці сем'ямі; ільвы ўтвараюць прайды. Дробныя віды размножваюцца штогод або часцей (свойскі кот); буйныя — раз у 2-3 гады. Дзіцянят у дробных відаў да 5-6, у буйных 2-4. Дзіцяняты нараджаюцца сляпымі і бездапаможнымі. Выхоўвае дзіцянят маці, бацька клапоціцца пра іх толькі ў рэдкіх выпадках. Працягласць жыцця да 30 гадоў.

## Літаратура 
* Біялогія: вучэб. дапам. для 8-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. мовай навучання / Л. В. Камлюк, А. С. Шалапёнак; пер. з рус. мовы Г. І. Кулеш. — 3-е выд., дап. — Мінск: Народная асвета, 2010. — 222 с.: іл. — ISBN 978-985-03-1367-6.


Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Сезар

**«Сезар»** ( — Цэзар) — нацыянальная кінаўзнагарода Францыі. Уручаецца з 1976 года Акадэміяй мастацтваў і тэхналогій кінематографа (Académie des arts et techniques du cinéma) па выніках галасавання.

Назву прэмія атрымала ў гонар французскага скульптара Сезара Бальдачыні.

Цырымонія ўручэння ўзнагарод праходзіць штогод у лютым у парыжскім тэатры «Шатле».

Найбольшая колькасць прэмій «Сезар» (па 10) атрымлівалі 2 фільма ў гісторыі — «Апошняе метро» (1980) рэжысёра Франсуа Труфо і «Сірано дэ Бержерак» (1990) рэжысёра Жан-Поля Рапно.

## Намінацыі 
* Найлепшы фільм
* Найлепшая рэжысура
* Найлепшы акцёр
* Найлепшая актрыса
* Найлепшы акцёр другога плана
* Найлепшая актрыса другога плана
* Самы шматабяцальны акцёр
* Самая шматабяцальная актрыса
* Найлепшы арыгінальны сцэнарый
* Найлепшая адаптацыя
* Найлепшы дэбютны фільм
* Найлепшая аператарская праца
* Найлепшы мантаж
* Найлепшы гук
* Найлепшая музыка
* Найлепшыя касцюмы
* Найлепшыя дэкарацыі
* Найлепшы дакументальны фільм
* Найлепшы анімацыйны фільм
* Найлепшы кароткаметражны фільм
* Найлепшы замежны фільм

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт прэміі «Сезар» 
* 


Катэгорыя:З’явіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:Кінапрэміі Францыі
Баяры (Аршанскі раён)

**Баяры** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, у складзе Барздоўскага сельсавета.

Размешчана за 16 км на паўднёвы ўсход ад Оршы. Каля паўднёва-заходняй мяжы вёскі праходзіць аўтадарога Крычаў — Орша — Лепель (Р15). Вёска ляжыць на мяжы Аршанскага і Дубровенскага раёнаў.

Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Катэгорыя:Барздоўскі сельсавет
Філіп Нуарэ

**Філіп Нуарэ** (, поўнае імя **Філіп П’ер Фернан Нуарэ**, Philippe Pierre Fernand Noiret; , Ліль — , Парыж, Францыя) — французскі акцёр тэатра і кіно. Уладальнік двух прэмій «Сезар» за найлепшую мужчынскую ролю ў карцінах «Старая стрэльба» (1976) і «Жыццё і нічога больш» (1990). Прэмія BAFTA за найлепшую мужчынскую ролю ў фільме «Новы кінатэатр „Парадыза“» (1991). Кавалер Ордэна Ганаровага легіёна (2005).
## Фільмаграфія 
* (1961) «Капітан Фракас» — Тыран
* (1976) «Суддзя і забойца» — суддзя Русо

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лілі
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёна
Будзішча (Аршанскі раён)

**Будзішча** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, у складзе Барздоўскага сельсавета.

Размешчана за 11 км на паўднёвы ўсход ад Оршыі за 3 км на паўднёвы захад ад аўтадарогі Крычаў — Орша — Лепель (Р15). Таксама праз вёску праходзіць чыгунка Орша - Крычаў.

Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Катэгорыя:Барздоўскі сельсавет
Крашына

**Крашына** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, у складзе Барздоўскага сельсавета.

Размешчана за 8 км на паўднёвы ўсход ад Оршы. Праз вёску праходзіць аўтадарога Крычаў — Орша — Лепель (Р15).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Васіль Мікалаевіч Бяляўскі — беларускі мастак

Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Катэгорыя:Барздоўскі сельсавет
Лявонаўка (Аршанскі раён)

**Лявонаўка** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, у складзе Барздоўскага сельсавета.

Размешчана за 16 км на паўднёвы ўсход ад Оршы. Побач з вёскай праходзіць аўтадарога Крычаў — Орша — Лепель () і чыгунка Крычаў — Орша.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1643 як вёска Лявонава Слабада ў Казловіцкім войтаўстве Шклоўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ. Перад вайной у вёсцы жыло 280 чалавек у 70 дварах.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў снежні 1943 года гітлераўцамі было спалена 70 дамоў.

Катэгорыя:Барздоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Артур Хейлі

**Артур Хейлі** (; , Лутан, графства Бедфардшыр, Англія — , Нью-Провідэнс, Багамскія Астравы) — канадскі празаік брытанскага паходжання, аўтар шэрагу бестселераў у жанры вытворчага рамана.

## Біяграфія 
У 1939—1947 гадах служыў у Каралеўскіх ваенна-паветраных сілах, потым пераехаў у Канаду. Змяніў некалькі прац і пачаў літаратурную дзейнасць. З 1956 года стаў прафесійным пісьменнікам, пачаў працаваць на тэлеканал *CBC* для драмы «Небяспечны палёт» (у друку «Узлётная паласа нуль-восем»). Пасля поспеху рамана «Гатэль», у 1965 годзе Хейлі пераехаў у Каліфорнію, а ў 1969 годзе на Багамы, каб пазбегнуць канадскага і амерыканскага падаткаабкладання, якое забірала да 90 % яго прыбыткаў.

Дзеці Хейлі жылі ў Канадзе і Каліфорніі. Сам Хейлі жыў на багатай віле на востраве Нью-Провідэнс архіпелага Багамскіх астравоў, разам са сваёй другой жонкай Шэйлай (якая ў 1978 году напісала «Я выйшла замуж за бестселер»). Памёр на сваёй віле ва ўзросце 84 гадоў. Унукі Артура Хейлі — Пол, Эма, Шарлот, Брук, Раян — бас-гітарыст і вакаліст гурта *Erogenous Jones* з Сан-Францыска, Крыс — інжынер гуказапісу ў Сіэтле.

## Творчасць 
Многія кнігі Артура Хейлі былі бестселерамі № 1 паводле «Нью-Ёрк Таймс». У свеце было прададзена больш за 170 мільёнаў асобнікаў на 40 мовах. Многія творы экранізаваны, паводле «Гатэля» быў зняты тэлесерыял, паводле «Аэрапорта» — блокбастэр з выдатнымі спецэфектамі.

Хейлі праводзіў каля года ў працы над сюжэтам, каля шасці месяцаў рабіў нататкі і чарнавікі і, як вынік, паўтара года пісаў уласна кнігу. Такая зацятая праца — збіранне інфармацыі пра партызанскую вайну ў перуанскіх джунглях ва ўзросце 67 гадоў для рамана «Вячэрнія навіны» (1990) або штудзіраванне 27 кніг пра гасцінічны бізнес для рамана «Гатэль» — дадае яго творам бачны чытачам рэалізм.

У кожным з раманаў Хейлі сустракаюцца фінансавыя або тэхнічныя падрабязнасці, у дадатак да драматычных адносін паміж героямі, даступнай мовай выкладзеная інфармацыя пра тое, як функцыянуе тая ці іншая прылада або сістэма і як яны ўплываюць на грамадства і яго індывідаў. У раманах падрабязна паказаны генэза якой-небудзь сістэмы, яе развіццё, непазбежныя праблемы, якія прыводзяць урэшце да крызісу, які шчасліва развязваецца да канца рамана.

Крытыкі часта папракалі Хейлі, што яго поспех — вынік выкарыстання шматлікіх літаратурных клішэ, што яго стыль — крызіс сярэдняга характару, выкліканы трывогай, скачкамі настрою, выкарыстаны ў паралельных сюжэтных лініях. Таксама некаторыя крытыкі лічылі, што такая любоў да тэхнічных падрабязнасцяў і рэалізму — толькі прыкрыццё слабага літаратурнага таленту. Але, урэшце, кнігі Хейлі былі вельмі папулярнымі.

## Бібліяграфія 
* Узлётная паласа нуль-восем / Runway Zero-Eight (1958)
* Канечны дыягназ / The Final Diagnosis (1959)
* На вышынях тваіх / In High Places (1960)
* Гатэль / Hotel (1965)
* Аэрапорт / Airport (1968)
* Калёсы / Wheels (1971)
* Мянялы / The Moneychangers (1975)
* Перагрузка / Overload (1979)
* Моцнадзеючыя лекі / Strong Medicine (1984)
* Вячэрнія навіны / The Evening News (1990)
* Дэтэктыў / Detective (1997)

## Спасылкі 
* Творы Артура Хейлі ў бібліятэцы Максіма Машкова 

Катэгорыя:Пісьменнікі Канады
Сідараўка (Аршанскі раён)

**Сідараўка** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, у складзе Барздоўскага сельсавета.

Размешчана за 15 км на паўднёвы ўсход ад Оршы. Побач вёсцы праходзіць аўтадарога Крычаў — Орша — Лепель (Р15) і чыгунка Крычаў - Орша.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1650 як вёска ў Казловіцкім войтаўстве Шклоўскага графства ў Аршанскім павеце ВКЛ.

Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Катэгорыя:Барздоўскі сельсавет
Браздзечына

**Браздзе́чына** (, ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Барздоўскага сельсавета.

У 1924—1974 гадах цэнтр Браздзечынскага сельсавета.

Размешчана за 13 км на паўднёвы ўсход ад Оршы і за 1,5 км на паўночны ўсход ад аўтадарогі Крычаў — Орша — Лепель (Р15).

Праз вёску цячэ рака Дзеравіж, левы прыток ракі Крапівенкі.

## Насельніцтва 
* 2009 год — 137 чалавек
* 1999 год — 176 чалавек

## Славутасці 
* Свята-Петрапаўлаўская царква (1875) — 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Катэгорыя:Барздоўскі сельсавет
Пугляі

**Пугляі** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, у складзе Барздоўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Размешчана за 9 км на паўднёвы ўсход ад Оршы. Побач вёсцы праходзіць аўтадарога Крычаў — Орша — Лепель (Р15) і чыгунка Крычаў — Орша.

Побач з вёскай знаходзіцца выток ракі Хватаўкі.

## Гісторыя 
У 1919 годе жыхары вёскі далучыліся да ўзброеннага Гарадзішчанскага паўстання супраць бальшавікоў і супраць мабілізацыі. У вёсцы быў выстаўлены блокпост з кулямётамі, праз які было вырашана не пускаць чырвонаармейцаў. У 1924—1961 гадах цэнтр Пугляйскага сельсавета.

## Памятныя мясціны 
* Свята-Георгіеўская царква
* Каля царквы знаходзіўся помнік удзельніку паходу супраць Напалеона генерал-маёру . Як сведчыў надпіс, генерал нарадзіўся ў 1766 годзе, а ў 1788-м уступіў у шлюб з дачкой князя Кантакузена. Забіты быў у 1813 годзе падчас бітвы пры Дрэздэне. Яго цела пахавалі ў Цепліцах (тэрыторыя сучаснай Чэхіі), а жонцы, якая спрабавала знайсці яго парэшткі і перавезці ў Расію, перадалі толькі мундзір, у якім быў забіты яе сужэнец. І гэты мундзір быў пахаваны ў Пугляеўскай царкве.

## Вядомыя асобы 
* Дзмітрый Паўлавіч Бяляцкі (1906—1983) — беларускі савецкі гігіеніст і арганізатар аховы здароўя, доктар медыцынскіх навук, Заслужаны ўрач БССР

Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна