open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hynobius

**Hynobius** — род земнаводных сямейства Вуглазубыя атраду Хвастатыя земнаводныя. Мае 32 віды.

## Апісанне 
Агульная даўжыня прадстаўнікоў гэтага роду вагаецца ад 10 да 21 см. Галава масіўная, трохі пляскатая. Вочы трохі выпуклыя з гарызантальнымі зрэнкамі. Язык мае форму эліпса. Зубы размешчаны вуглом у форме літары «V». Тулава каржакаватае, тоўстае. Маюць лёгкія. Канечнасці адносна кароткія, маюць 5 пальцаў. Рэберныя канаўкі і кастальныя разоры добра прыкметныя. Хвост магутны.

Афарбоўка большай часткі карычневага, бураватага, шараватага або чорнага колеру з чырванаватым і жаўтлявым адценнем.

## Спосаб жыцця 
Аддаюць перавагу праточным вадаёмам у горнай мясцовасці. Сустракаюцца на вышыні ад 50 да 3000 м над узроўнем мора. Вядуць паўводны спосаб жыцця. Актыўныя ноччу. Сілкуюцца рознымі насякомымі і членістаногімі.

Гэта яйцакладныя амфібіі. Лічынкі развіваюцца ў стаялай вадзе.

## Распаўсюджанне 
Жывуць ва Усходняй і Сярэдняй Азіі.

## Віды 
* *Hynobius abei*, Sato, 1934
* *Hynobius amjiensis* Gu, 1992
* *Hynobius arisanensis* Maki, 1922
* *Hynobius boulengeri*, Thompson, 1912
* *Hynobius chinensis* Günther, 1889
* *Hynobius dunni* Tago, 1931
* *Hynobius formosanus* Maki, 1922
* *Hynobius fuca* Lai & Lue, 2008
* *Hynobius glacialis* Lai & Lue, 2008
* *Hynobius guabangshanensis* Shen, 2004
* *Hynobius hidamontanus* Matsui, 1987
* *Hynobius hirosei* Lantz, 1931
* *Hynobius katoi* Matsui, Kokuryo, Misawa & Nishikawa, 2004
* **Hynobius kimurae**, Dunn, 1923
* *Hynobius leechii*, Boulenger, 1887
* *Hynobius lichenatus* Boulenger, 1883
* *Hynobius maoershanensis* Zhou, Jiang & Jiang, 2006
* *Hynobius naevius* Temminck & Schlegel, 1838
* *Hynobius nebulosus* Temminck & Schlegel, 1838
* *Hynobius nigrescens* Stejneger, 1907
* *Hynobius okiensis* Sato, 1940
* *Hynobius quelpaertensis* Mori, 1928
* *Hynobius retardatus* Dunn, 1923
* *Hynobius sonani* Maki, 1922
* *Hynobius stejnegeri* Dunn, 1923
* *Hynobius takedai*, Matsui & Miyazaki, 1984
* *Hynobius tokyoensis* Tago, 1931
* *Hynobius tsuensis* Abé, 1922
* *Hynobius turkestanicus* Nikolskii, 1910
* *Hynobius yangi* Kim, Min & Matsui, 2003
* *Hynobius yatsui* Oyama, 1947
* *Hynobius yiwuensis* Cai, 1985

## Літаратура 
* Darrel R. Frost: Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 5.5 (31 January, 2011). Electronic Database accessible at http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/ American Museum of Natural History, New York, USA.

* AmphibiaWeb: Information on amphibian biology and conservation. 2008. Berkeley, California: *Hynobius*. AmphibiaWeb, available at http://amphibiaweb.org/. (Accessed: July 28, 2008).

Катэгорыя:Хвастатыя земнаводныя
Hynobius turkestanicus

**Hynobius turkestanicus** — хвастатае земнаводнае з сямейства вуглазубых (*Hynobiidae*). У пачатку ХХ стагоддзя было выяўлена чатыры асобіны дадзенага віду, і з тых часоў гэта жывёла не трапляла ў рукі навукоўцаў. Вядомыя асобнікі былі знойдзены ў Сярэдняй Азіі «паміж Самаркандам і Памірам». Цалкам магчыма, што гэты від ужо вымер з-за знішчэння асяроддзя пражывання.

## Літаратура 
* Даревский И. С., Орлов Н. Л. Редкие и исчезающие животные. Земноводные и пресмыкающиеся / под ред. В. Е. Соколова. — М.: Высш. шк., 1988. — С. 48. — 100 000 экз. — ISBN 5-06-001429-0.

## Спасылкі 
* Sergius Kuzmin, Vladimir Ishchenko, Natalia Ananjeva, Nikolai Orlov 2004. *Hynobius turkestanicus*. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3.
* AmphibiaWeb: Information on amphibian biology and conservation. *Hynobius turkestanicus*. 2015. Berkeley, California.
* Amphibian Species of the World 6.0, an Online Reference: *Hynobius turkestanicus* Nikolskii, 1910. American Museum of Natural History, New York, USA.

Катэгорыя:Хвастатыя земнаводныя
Серталава

**Серталава** (, ) — горад (з 1998 года) ва Усевалажскім раёне Ленінградскай вобласці. Цэнтр муніцыпальнага ўтварэння Серталава.

## Геаграфія 
Горад размешчаны ў паўночна-заходняй частцы раёна на аўтамабільнай дарозе  (41А-180). Адлегласць да раённага цэнтра — 53 км. Праз горад працякае Серталаўскі ручай.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Усевалажскага раёна
Катэгорыя:Гарады Ленінградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1936 годзе
Bassia

**Bassia** — род раслін сямейства , які ўключае 25 відаў аднагадовых травяністых раслін або шматгадовых паўкустоў. У дадзены род могуць уключацца многія віды з блізкага роду .

Род названы ў гонар італьянскага батаніка .

## Распаўсюджанне 
Віды роду распаўсюджаны ад заходняга Міжземнамор’я да Усходняй Азіі. Некаторыя аднагадовыя віды распаўсюдзіліся ў Паўночнай Амерыцы.

Растуць у сухіх стэпах і паўпустынях, у пустазельных месцах, сустракаюцца на саланчаках. Філагенетычныя даследаванні паказалі, што род узнік у міяцэне.

## Батанічнае апісанне 
Сцёблы ўзыходзячыя або прамыя. Звычайна вегетатыўныя часткі расліны пакрытыя валасінкамі. Лістаразмяшчэнне супратыўнае. Ліставыя пласцінкі суцэльныя, простыя, вельмі зменлівыя па форме.
Кветкі несамастойныя, як правіла, абодваполыя, сабраны ў коласападобныя суквецці.

Лік храмасом 2n = 18

## Значэнне і прымяненне 
Некаторыя віды роду маюць высокае ўтрыманне бялку і з’яўляюцца каштоўнымі элементамі пашавых угоддзяў. Асобныя віды могуць высявацца з мэтай аднаўлення пашы.

Некаторыя віды, напрыклад , вырошчваюць у якасці дэкаратыўнай і тэхнічнай расліны.

## Віды 
Род складае 25 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Аксамітнікавыя
Пікалёва

**Пікалёва** () — горад (з 1954 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт муніцыпальнага ўтварэння горад Пікалёва Баксітагорскага муніцыпальнага раёна Ленінградскай вобласці. Размешчаны ў цэнтральнай частцы раёна паблізу аўтадарогі А114 за 282 км на паўднёвы ўсход ад Санкт-Пецярбурга, за км ад Баксітагорска.

Горад знаходзіцца на рацэ Радань.

Катэгорыя:Населеныя пункты Баксітагорскага раёна
Катэгорыя:Гарады Ленінградскай вобласці
Астэкскія мовы

**Ацтэ́кскія мо́вы** (*астэкскія, науаскія, науа, науатль, нахуатль*) — група індзейскіх моў у Мексіцы і Сальвадоры, адна з асноўных груп паўднёвых юта-ацтэкскіх моў. Агульная колькасць носьбітаў каля 1,5 млн. чалавек (ацэнка канца 1990-х гадоў) — этнамоўная супольнасць науа.  Ацэнкі колькасці моў адрозніваюцца ад 2—3 да 30, па дадзеных лексікастатыстыкі ўпэўнена вылучаюцца 5 асноўных жывых моў і некалькі вымерлых. Ацтэкскія мовы часта называюць дыялектамі, што няправільна. Сацыяльны статус ацтэкскіх моў у Мексіцы і Сальвадоры невысокі, многія знаходзяцца на мяжы вымірання, іншыя выкладаюцца ў школе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Юта-ацтэкскія мовы
Сясьстрой

**Сясьстрой** () — горад (з 1992 года) у Волхаўскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Сясьстройскага гарадскога паселішча. Заснаваны ў 1927 годзе як пасёлак у сувязі з будаўніцтвам Сясьскага ЦБК, на месцы вёскі Насок.

Горад размешчаны ў паўночнай частцы раёна паблізу берага Ладажскага возера на рэках Сясь і Валгомка.

Адлегласць да бліжэйшай чыгуначнай станцыі Лунгачы — 5 км. За 35 км ад раённага цэнтра горада Волхаў, за 152 ад Санкт-Пецярбурга.

Катэгорыя:Гарады Ленінградскай вобласці
Новая Ладага

**Новая Ладага** () — горад у Волхаўскім муніцыпальным раёне Ленінградскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Наваладажскага гарадскога паселішча. Горад размешчаны ў паўночнай частцы раёна ў пачатку аўтадарогі А115, на поўнач ад перасячэння аўтадарог Р21 (E 105) «Кола» і А114 «Новая Ладага — Волагда», за 26 км ад раённага цэнтра горада Волхаў і за 138 км ад Санкт-Пецярбурга.

Горад знаходзіцца на левым беразе ракі Волхаў, у месцы ўпадзення яе ў Ладажскае возера.

Цэнтр горада займае трохвугольны востраў, абмежаваны з поўначы старым Пятроўскім каналам, з паўднёвага ўсходу — ракой Волхаў, з захаду — рукавом таго ж Пятроўскага канала, які злучаецца з ракой.

Катэгорыя:Гарады Ленінградскай вобласці
Нікольскае (горад)

**Нікольскае** () — горад (з 1990 года) у Расіі, у Тосненскім раёне Ленінградскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Нікольскага гарадскога паселішча. Знаходзіцца ў паўночнай частцы раёна на рацэ Тосна (прыток Нявы), на паўднёвы ўсход ад мяжы Санкт-Пецярбурга, за 30 км на поўнач ад Тосна.

Горад выцягнуты з поўначы на поўдзень уздоўж аўтадарогі Н223 (Атраднае — Ульянаўка).

У горадзе налічваецца 35 вуліц і завулкаў. Галоўнай магістраллю з'яўляецца Савецкі праспект.

Катэгорыя:Гарады Ленінградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1710 годзе
Вяршковы сыр

[thumb|250px|Вяршковы сыр на [Бейгл|бейгле]]
**Вяршковы сыр** (, таксама *мяккі сыр*) — мяккі, салодкі, з умерана выяўленым смакам сыр з малака і вяршкоў (адгэтуль і назва сыра). Па французскіх крыніцах вядомы з XVII стагоддзя.

Сыр мае мяккую кансістэнцыю, не патрабуе перыяду паспявання і гэтым адрозніваецца ад іншых мяккіх сыроў тыпу бры і нёшатэль. Найбольш падобнымі па смаку, структуры і кансістэнцыі, а таксама па спосабе падрыхтоўкі з’яўляюцца бурсен і маскарпонэ.

Да вяршковага сыра адносяцца і французскія «Chavroux» і «Petit-suisse», а таксама нарвежскі «Snofrisk». Састаў і тлустасць могуць змяняцца ў залежнасці ад віду сыра.

Выкарыстоўваецца для гатавання такіх папулярных страў, як ролы, чызкейк і торт «Чырвоны аксаміт».

## Сыр «Філадэльфія» 
Найбольш вядомая ў Амерыцы марка гэтага сыра носіць назву «Філадэльфія» і належыць амерыканскай кампаніі Kraft Foods. Гэты сыр выпускаецца з 1872 г., назву атрымаў у гонар горада Філадэльфіі, які ў той час быў вядомы ежай выдатнай якасці.

Гэты сыр складаецца з абястлушчанага пастэрызаванага малака і малочнага тлушчу, канцэнтрату сыроватачнага бялку, сырнай культуры, солі, сыроваткі, стабілізатараў (ксантанавая камедзь і/ці камедзь ражковага дрэва і/ці гуаравая камедзь), сарбінавай кіслаты (у якасці кансерванта), пальмітату вітаміну А.

Малако пастэрызуецца, а затым гамагенізуецца і астуджаецца для пачатку наступнай стадыі.
Малако павольна награваецца перад тым, як праводзіцца ферментацыя. Для гэтага ў нармалізаваную малочную сумесь дадаюць закваску для згортвання малочнага бялку і ўтварэння сырнага згустка з выдзяленнем сыроваткі.

Пасля гэтага аддзяляюць сыроватку ад сырнага згустка, надаюць сырнай масе патрэбную структуру і дадаюць соль і стабілізатары. Смакавыя дабаўкі, такія як часнок, травы дабаўляюць ва ўжо гатовы крэм-сыр перад пакаваннем.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сыры паводле алфавіта
Катэгорыя:Амерыканскія сыры
Нейва (рака)

**Не́йва** () — рака ў Свярдлоўскай вобласці Расіі. Упадае ў раку Рэж, утварае раку Ніцу — прыток ракі Туры (басейн Обі).

Даўжыня 294 км, плошча басейна 5600 км².

Рака бярэ пачатак на ўсходнім схіле Сярэдняга Урала, побач з возерам Таватуй, далей працякае праз Верх-Нейвінскую сажалку.

У вярхоўях — шэраг вадасховішчаў — завадскіх сажалак: Верх-Нейвінская, Малая, Нейва-Рудзянская, Няўянская, Петракаменская, Нейва-Шайтанская і Алапаеўская.

Прытокі: Першая, Бунарка, Лабачёўка, Хмелёўка, Паўночная Шуралка, Вілюй, Бродаўка, Белякоўка, Амбарка, Алабашка, Сусанка, Мастоўка, Лянёўка, Алапаіха, Кайбашка, Каменка і інш.

## Спасылкі 
* 

*
Катэгорыя:Рэкі Свярдлоўскай вобласці
Ніца (рака)

**Ніца** (, ) — рака ў Свярдлоўскай вобласці Расіі, правы прыток Туры (басейн Обі).

Утвараецца пры зліцці рэк Нейва і Рэж. Даўжыня — 262 км (з ракой Нейва — 556 км), плошча вадазбору — 22 300 км². Цячэ па Заходне-Сібірскай раўніне.

Жыўленне змяшанае, з перавагай снегавога. Сярэдні расход ля горада Ірбіт (165 км ад вусця) 42,5 м³/с. Замярзае ў канцы кастрычніка-пачатку лістапада, выкрываецца ў канцы красавіка.

## Спасылкі 
* Ница // *Матвеев А. К.* Географические названия Урала: Топонимический словарь — Екатеринбург: ИД «Сократ», 2008. — С. 191. — 352 с. — ISBN 5-88664-299-5.
* 

Катэгорыя:Рэкі Свярдлоўскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Іртыша
Аргунскі хрыбет

**Аргу́нскі хрыбет** () — горны хрыбет у Забайкальскім краі Расіі, у левабярэжжы сярэдняга цячэння ракі Аргунь.

Хрыбет пачынаецца паблізу Забайкальска і цягнецца на паўночны ўсход да правабярэжжа нізоўяў ракі Урулюнгуй, левага прытоку Аргунь. Агульная працягласць хрыбта складае каля 130 км пры сярэдняй шырыні 35—40 км. Пераважныя вышыні дасягаюць 1000 м, вышэйшы пункт — гара Бярозавая (1139 м).

Хрыбет складзены пародамі пераважна палеазойскай эры: гранітамі, пясчанікамі, кангламератамі і туфамі. У рэльефе пераважаюць нізкагор’і з параўнальна плаўнымі абрысамі; на схілах — яры і бэлькі, месцамі — скальныя выступы. Пераважны тып ландшафту — горныя стэпы, радзей — горныя лесастэпы.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Малая энциклопедия Забайкалья: Природное наследие / гл. ред. Р. Ф. Гениатулин. — Новосибирск: Наука, 2009. — 698 с. // Энциклопедия Забайкалья

Катэгорыя:Горныя хрыбты Забайкальскага края
Тагіл

**Тагі́л** () — рака ў Свярдлоўскай вобласці Расіі, правы прыток ракі Тура (басейн Іртыша).

Даўжыня ракі 414 км. Плошча вадазбору 10,1 тыс. км². Сярэдні расход вады каля 40 м³/с. Сярэдні аб’ём сцёку 1,262 км³/год. Бярэ пачатак на ўсходнім схіле Сярэдняга Урала. Месца вытоку — гара Перавал за 7 км на захад ад горада Новаўральск. Цячэ пераважна на паўночны ўсход, упадае ў Туру каля вёскі Балатоўскае, за 16 км па цячэнні вышэй вёскі Санкіна. У вярхоўях ёсць парогі, у нізоўях рака даволі звілістая.

Жыўленне змяшанае, з перавагай снегавога. Ваганні ўзроўню вады за год каля 3,3 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні прыкладна 1 м/км. Замярзае ў пачатку лістапада, вызваляецца ад лёду ў другой палове красавіка.

На рацэ гарады Верхні Тагіл, Ніжні Тагіл, вадасховішчы Верхне-Тагільскае, Ніжне-Тагільскае. Прытокі: Салда.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река Тагил // Государственный водный реестр РФ
* *Сурков В. В.* Тагил // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Свярдлоўскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Іртыша
Жукаў (горад)

**Жукаў** () — горад у Цэнтральнай федэральнай акрузе Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Жукаўскага раёна Калужскай вобласці. Утварае гарадское паселішча «Горад Жукаў». Размешчаны на паўночным усходзе вобласці за ~ 12 км на паўднёвы ўсход ад чыгуначнай станцыі Обнінск, за ~ 100 км на паўднёвы захад ад Масквы і за ~ 90 км ад Калугі, на рацэ Угодка, прытоку Пратвы. Музей Жукава.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Калужскай вобласці
Бораўск

**Бораўск** () — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Бораўскага раёна Калужскай вобласці. У XIV—XV стст. — адзін з цэнтраў Серпухаўска-Бораўскага княства. У 2000 годзе ўвайшоў у спіс гістарычных гарадоў Расіі. Мае ганаровае найменне «Горад воінскай доблесці» (2017). Насельніцтва — 11 210 чал. (2016). Завод «Вега», філіял Цэнтра суднарамонта «Зорачка»
Тэкстыльныя і трыкатажныя прадпрыемствы, прадпрыемствы харчовай прамысловасці.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Анатоль Мікалаевіч Новікаў (нар. 1941) — беларускі палітык.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Калужскай вобласці
Парламенцкія выбары ў Балгарыі (2017)

**Парламенцкія выбары** павінны былі адбыцца ў Балгарыі ў 2018 годзе пасля сканчэння чатырохгадовага тэрміна Нацыянальнага Сходу. Аднак датэрміновыя выбары адбыліся 26 сакавіка 2017 года пасля адстаўкі прэм’ер-міністра Бойка Барысава і няўдачы з фарміраваннем урада. Барысаў сышоў у адстаўку пасля паразы Цэцкі Цачавай, кандыдата ад яго партыі «Грамадзянне за еўрапейскае развіццё Балгарыі», у прэзідэнцкіх выбарах 2016 года. Афіцыйная выбарчая кампанія пачалася 24 лютага. Тым не менш, у час саміх выбараў партыя «Грамадзяне за еўрапейскае развіццё Балгарыі» (ГЕРБ) здабыла перамогу, атрымаўшы 32,65 % галасоў выбаршчыкаў і стаўшы самай вялікай сілай у новым складзе парламента.

## Перадгісторыя 
У час прэзідэнцкай кампаніі 2016 года прэм’ер-міністр Барысаў абяцаў сысці ў адстаўку, калі кандыдат ад яго партыі, старшыня Народнага Сходу Цэцка Цачава, прайграе выбары. 6 лістапада 2016 года Цачава заняла другое месца ў першым туры, атрымаўшы толькі 22 % галасоў у параўнанні з 25,4 % Радзева (БСП). Пасля гэтага Барысаў пацвердзіў сваё абяцанне сысці ў адстаўку, калі Цачава прайграе другі тур праз тыдзень. Па выніках другога тура ў лістападзе 2016 года Цачава набрала 36,2 % галасоў выбаршчыкаў у параўнанні з 59 % Радзева.

Барысаў стрымаў сваю абяцанне і 14 лістапада 2016 года падаў у адстаўку. Праз два дні Нацыянальны Сход прыняў яго адстаўка вынікам галасавання 218 супраць 0.

## Выбарчая сістэма 
На 240 чальцоў Нацыянальнай Асамблеі абіраюцца на аснове адкрытага спіса прапарцыянальнага прадстаўніцтва ад 31 шматмандатнай выбарчай акругі ў памеры ад 4 да 16 месцаў. Выбарчы парог — 4 %.

Балгарыя
Катэгорыя:Падзеі 26 сакавіка
Катэгорыя:Выбары ў Балгарыі
Катэгорыя:2017 год у Балгарыі
Кондрава

**Кондрава** () — горад (з 1938) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Дзяржынскага раёна Калужскай вобласці. Размешчаны на рацэ Шаня (прыток Угры (басейн Акі), за 46 км ад Калугі, на Сярэднярускім ўзвышшы. Троіцкая папяровая фабрыка.
Царква Спаса Нерукатворнага (1820), Помнік «50 гадоў Перамогі».

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Калужскай вобласці
Жан Казімір-Пер’е

'''Жан Поль П'ер Казімір-Пер'е''' (; ,  — , ) — французскі банкір і дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Францыі часоў Трэцяй рэспублікі. Займаў пасаду ўсяго шэсць месяцаў (203 дня) у 1894—1895 гадах, менш за ўсю гісторыю краіны.

Катэгорыя:Прэзідэнты Францыі
Нацыянальны Герой Арменіі

**Нацыянальны герой Арменіі** — найвышэйшае ганаровае званне Рэспублікі Арменія.

Закон «Пра найвышэйшае званне „Нацыянальны герой Арменіі“» дзейнічае з 1994 года.
Званне «Нацыянальны герой Арменіі» прысуджаецца ў вобласці абароны краіны і ўмацавання правапарадку за выключныя заслугі, якія маюць агульнанацыянальнае значэнне, перад Рэспублікай Арменія ў справе стварэння значных нацыянальных каштоўнасцяў.
Асобам, якія ганараваны званнем «Нацыянальны герой Арменіі», уручаецца ордэн Айчыны, які носіцца на левым боку грудзей.

## Палажэнне пра ўзнагароду 
З 6 лістапада 2003 года дзейнічае наступная рэдакцыя закона:

# Найвышэйшае званне «Нацыянальны Герой Арменіі» прысвойваецца за заслугі, якія маюць агульнанацыянальнае значэнне, перад Рэспублікай Арменія ў справе абароны краіны і ўмацавання правапарадку і стварэння значных нацыянальных каштоўнасцяў.
# Найвышэйшае званне «Нацыянальны Герой Арменіі» прысвойваецца грамадзянам Рэспублікі Арменія, замежным грамадзянам і асобам без грамадзянства
# Страціла сілу.
# Ганараваным вышэйшага звання «Нацыянальны Герой Арменіі» асобам уручаецца Ордэн Айчыны, які носіцца на левым боку грудзей.

З 1 красавіка 1994 года па 6 лістапада 2003 года званне «Нацыянальны Герой Арменіі» прысвойвалася толькі грамадзянам Арменіі.

## Спасылкі 
* Государственные награды Республики Армения 
* Закон Республики Армения «О высшем звании Республики Армения „Национальный Герой Армении“»

Катэгорыя:Ордэны Арменіі
Катэгорыя:Ганаровыя званні Рэспублікі Арменія
Катэгорыя:Вышэйшыя дзяржаўныя ўзнагароды
Крамёнкі

**Крамёнкі** () — горад (з 28.12.2004) у Жукаўскім раёне Калужскай вобласці Расіі, цэнтр гарадскога паселішча «Горад Крамёнкі» Жукаўскага муніцыпальнага раёна.

Насельніцтва — 10 774 чал. (2016). Плошча паселішча — 222,7 гектараў.

Горад размешчаны на левым беразе ракі Пратвы, пры ўпадзенні ў яе ракі Бароўны, за 32 км ад райцэнтра г. Жукаў, на мяжы з Маскоўскай вобласцю, у непасрэднай блізкасці ад горада Пратвіно.

Ваенна-гістарычны музей, санаторый «Вяцічы», база адпачынку «Курчатавец», музей ім. К. Р. Дашкавой.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Калужскай вобласці
Сосенскі

**Сосенскі** () — горад (з 1991) у Калужскай вобласці Расіі, заснаваны ў 1952 годзе ў сувязі з распрацоўкай шахтаў у Падмаскоўным вугальным басейне.

Насельніцтва — 11 008 чал. (2016).

Горад размешчаны на ўсходзе Казельскага раёна, у межах Сярэднярускага ўзвышша, якая з'яўляецца часткай Усходне-Еўрапейскай раўніны, на вышыні 220 м над узроўнем мора. Рэльеф мясцовасці раўнінны. З усіх бакоў горад акружаны лясамі. У межах горада бяруць пачатак ручаі, якія ўпадаюць у раку Пясочная (прыток Жыздры).

Па аўтамабільнай дарозе адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра Калужскай вобласці горада Калуга — 81 км, да раённага цэнтра горада Казельск — 13 км, да бліжэйшай чыгуначнай станцыі Шэпелева — 5 км.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Калужскай вобласці
Мядынь

**Мядынь** () — горад у Цэнтральнай федэральнай акрузе Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Мядынскага раёна Калужскай вобласці. Размешчаны на поўначы Калужскай вобласці, на рацэ Мядынка (басейн Акі), на аўтадарозе А130 «Масква-Рослаўль-мяжа з Рэспублікай Беларусь», за 15 км ад чыгуначнай станцыі «Мятлеўская» лініі «Калуга-Вязьма» і за 62 км ад Калугі. Прадпрыемствы па нарыхтоўцы і апрацоўцы драўніны.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Калужскай вобласці
Пуанкарэ

**Пуанкарэ** () — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анры Пуанкарэ — французскі матэматык, фізік, астраном і філосаф
* Раймон Пуанкарэ — французскі дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Францыі
Пратва

**Пратва́** () — рака ў Маскоўскай і Калужскай абласцях Расіі, левы прыток ракі Ака (басейн Волгі).

Даўжыня ракі 282 км. Плошча вадазбору 4620 км². Сярэдні расход вады каля 25 м³/с). Сярэдні шматгадовы сцёк 625 км³/год. Пачынаецца на Смаленска-Маскоўскім узвышшы, у напрамку на захад ад вёскі Мокрае (Мажайскі раён). Упадае ў Аку каля вёскі Дракіна (Серпухаўскі раён). Замярзае ў лістападзе, ледаход у канцы сакавіка — пачатку красавіка.

Сярод прытокаў: Аложа, Іча, Бароўна, Угодка, Лужа, Мжут, Руць і інш.

На рацэ гарады Вярэя, Бо́раўск, Обнінск, Пратвіно́.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* Научно-популярная энциклопедия «Вода Росии»

Катэгорыя:Рэкі Маскоўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Калужскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Акі (прыток Волгі)
Белавусава (горад)

**Белавусава** () — горад у Жукаўскім раёне Калужскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 8914 чал. (2016). Размешчаны за 3 км ад горада Обнінска, за 104 км ад цэнтра Масквы па Варшаўскай шашы А130 на рацэ Дырачная.

Працуюць ткацкая фабрыка, малочны завод, птушкафабрыка.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Калужскай вобласці
Белавусава

**Белавусава** — жаночая форма прозвішча Белавусаў, тапонім.

## Прозвішча 
* Дар’я Алегаўна Белавусава — беларуская хакеістка
* Ева Селівестраўна Белавусава — Герой Сацыялістычнай Працы
* Людміла Яўгенаўна Белавусава — савецкая фігурыстка, двойчы алімпійская чэмпіёнка
* Ніна Канстанцінаўна Белавусава (нар. 1944) — беларускі архітэктар
* Таццяна Паўлаўна Белавусава-Пятроўская (нар. 1950) — беларуская мастачка дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

## Тапонім 
* Горад Белавусава — горад у Калужскай вобласці Расіі
* Белавусава (Веліжскі раён)
* Белавусава (Навадугінскі раён)
* Белавусава (Холм-Жыркоўскі раён)
Пястова

**Пястова** () — горад (з 1965) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Пястоўскага раёна Наўгародскай вобласці. Насельніцтва — 15 593 чал. (2016). Горад размешчаны на рацэ Малога (басейн Волгі), за 314 км ад Вялікага Ноўгарада. Чыгуначная станцыя Акцябрскай чыгункі.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Віктар Паўлавіч Бура — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Наўгародскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1918 годзе
Сальцы

**Сальцы** () — горад (з 1914) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Салецкага муніцыпальнага раёна Наўгародскай вобласці, Салецкага гарадскога паселішча.

Насельніцтва — 9099 чал. (2016). Сальцы размешчаны за 80 км на паўднёвы захад ад Вялікага Ноўгарада на левым беразе ракі Шалонь, ля вусця рэчкі Круцец. Ільінскі сабор (1824-25).
## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Надзея Іванаўна Дубавец (нар. 1954) — беларускі вучоны ў галіне генетыкі, цытагенетыкі і біятэхналогіі раслін. Член-карэспандэнт (2017), доктар біялагічных навук (2012), дацэнт (2010).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Наўгародскай вобласці
Ярмоліна (Калужская вобласць)

**Ярмоліна** () — горад у Бораўскім раёне Калужскай вобласці Расіі. Размешчаны на рацэ Пратва (прыток Акі), за 7 км ад чыгуначнай станцыі Балабанава (на лініі Масква — Бранск) і за 13 км ад раённага цэнтра — горада Бораўск.

Насельніцтва — 10 263 чал. (2016). Баваўняны камбінат «Ярмоліна».

Катэгорыя:Гарады Калужскай вобласці
Холм (Наўгародская вобласць)

**Холм** () — горад (з 1777) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Холмскага муніцыпальнага раёна Наўгародскай вобласці. Размешчаны на поўдні вобласці ў месцы ўпадзення ракі Кунья ў Ловаць (басейн возера Ільмень), за 201 км на поўдзень ад Вялікага Ноўгарада. Прадпрыемствы лясной прамысловасці. За 30 км ад горада на Рдзейскім возеры — рэшткі Рдзейскага манастыра (XVIII стагоддзе).
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Наўгародскай вобласці
Малая Вішэра

**Малая Вішэра** () — горад (з 1921) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Малавішэрскага муніцыпальнага раёна Наўгародскай вобласці, чыгуначная станцыя Акцябрскай чыгункі. Насельніцтва — 11 297 чал. (2016). Горад размешчаны на рацэ Малая Вішэрка. Населены пункт узнік у другой палове XIX стагоддзя як паселішча пры чыгуначнай станцыі Мікалаеўскай чыгункі на лініі Санкт-Пецярбург — Масква.

Малавішэрскі раённы краязнаўчы музей.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Мікалай Аляксандравіч Еўдакімаў (1909—1938) — савецкі лётчык-парашутыст.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Наўгародскай вобласці
Бандэроль

**Бандэроль** (, ад  — стужка  — скрутак) — паштовае адпраўленне з папяровай прадукцыяй і друкаванымі выданнямі, якое па памерах больш вялікае і цяжэйшае за пісьмо.

У бандэролі звычайна перасылаюць кнігі, часопісы, плакаты і інш. У залежнасці ад характару перасылаемых прадметаў бандэроль пакуецца ў кардонныя скрынкі, канверты, крафт-паперу. Гранічная вага — 2 кг.

Катэгорыя:Паштовыя адпраўленні
Канектыкут (рака)

**Канектыкут** () — самая доўгая рака Новай Англіі, бярэ пачатак з азёр Канектыкут у паўночным Нью-Гэмпшыры.

Даўжыня ракі 660 км. Плошча вадазбору — 29,1 тыс. км².

Працякае ўздоўж мяжы штатаў Нью-Гэмпшыр і Вермонт, праз заходнюю частку штата Масачусетс і цэнтральную частку штата Канектыкут і ўпадае ў праліў Лонг-Айленд. На рацэ — горад Хартфард.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Вермонта
Катэгорыя:Рэкі Нью-Гэмпшыра
Катэгорыя:Рэкі Масачусетса
Катэгорыя:Рэкі Канектыкута
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Атлантычны акіян
Чан Дай Куанг

**Чан Дай Куанг** (;  г., камуна Куанг Тыен, акруга Кім Сон, правінцыя Ніньбінь, ДРВ — 21 верасня 2018) — дзясяты Прэзідэнт В’етнама (2016—2018), доктар філасофіі ў галіне юрыдычных навук, прафесар. Дэпутат Нацыянальнага Сходу 13-га склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 кастрычніка 1956 года ў камуне Куанг Тыен акругі Кім Сон правінцыі Ніньбінь Дэмакратычнай Рэспублікі В’етнам. З ліпеня 1972 года па кастрычнік 1975 года студэнт школы народнай паліцыі і школы замежных моў пры МУС В’етнама. З кастрычніка 1975 года па чэрвень 1987 года супрацоўнік 1 дэпартамента палітычнай абароны, а таксама намеснік начальніка II дэпартамента палітычнай абароны па кадравай службе пры МУС В’етнама.

З чэрвеня 1987 года па чэрвень 1990 года начальнік дэпартамента кадраў і начальнік аддзела грамадзянскай службы II дэпартамента палітычнай абароны пры МУС. З чэрвеня 1990 года па верасень 1996 года — намеснік сакратара парткама і намеснік кіраўніка Дэпартамента ўласнай бяспекі Міністэрства ўнутраных спраў В’етнама.

З верасня 1996 года па кастрычнік 2000 года — кіраўнік дэпартамента ўласнай бяспекі Міністэрства грамадскай бяспекі; член дэпартамента па агульнай бяспецы КПВ; член Дэпартамента агульнай бяспекі Пастаяннага камітэта КПВ і сакратар штаба бяспекі партыйнага камітэта ў аддзеле міністэрства грамадскай бяспекі. З кастрычнік 2000 года да красавіка 2006 года намеснік сакратара парткама і намеснік начальніка Упраўлення агульнай бяспекі Міністэрства грамадскай бяспекі; павышаны да генерал-маёра (2003 г.); прысвоена званне дацэнта (2003).

З красавіка 2006 года па студзень 2011 года — член ЦК партыі 10 склікання, член Цэнтральнага Народнага Камітэту па грамадскай бяспекі, член Пастаяннага Цэнтральнага партыйнага камітэта па грамадскай бяспекі, намеснік міністра грамадскай бяспекі, генерал-лейтэнанты (2007), і прысвоена званне прафесара (2009).

Са студзеня 2011 года па жнівень 2011 года — член Палітбюро, член Пастаяннага Цэнтральнага партыйнага камітэта па грамадскай бяспецы, намеснік міністра грамадскай бяспекі СРВ.

З 2016 года — прэзідэнт В’етнама. Старшыня Савета нацыянальнай абароны і бяспекі В’етнама.

Памёр у 10:05 раніцы 21 верасня 2018 ў Ханоi пасля цяжкай кардыялагічнай хваробы.

Катэгорыя:Прэзідэнты В’етнама
Уда

**Уда:**
## Гідронім 
* Уда́ — рака ў Расіі, у Забайкаллі, правы прыток ракі Селенга
* У́да — рака ў Хабараўскім краі Расіі, упадае ў Ахоцкае мора
* Уда́ — адна з назваў ракі Чуна ў Іркуцкай вобласці і Краснаярскім краі Расіі, прыток ракі Тасеева
* Уда — рака ў Расіі (Белгародская вобласць) і Украіне (Харкаўская вобласць), прыток Северскага Данца

## Тапонім 
* Уда (Смаленская вобласць)
Поль Дэшанель

**Поль Эжэн Луі Дэшанель** (, , Брусель — , ) — французскі палітык, прэзідэнт Францыі (Трэцяя рэспубліка, з лютага па кастрычнік 1920 года). Пахаваны на могілках Манпарнас.

Катэгорыя:Прэзідэнты Францыі
Мяшчоўск

**Мяшчоўск** () — горад у Расіі, раённы цэнтр Мяшчоўскага раёна Калужскай вобласці. Размешчаны ў цэнтры вобласці на рацэ Турэі, за 21 км ад чыгуначнай станцыі Кудрынская на лініі Масква — Бранск, за 21 км ад горада Сухінічы, за 14 км ад аўтатрасы Масква — Кіеў (М3), за 85 км на паўднёвы захад ад Калугі. Два Дабравешчанскія саборы, стары (1678—1696) і новы (1829—1854).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Вячаслаў Канстанцінавіч Плевэ — міністр унутраных спраў Расійскай імперыі

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Калужскай вобласці
Спіс аб’ектаў PGC (2001001—2002000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (2001001—2002000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Эстонскі мастацкі музей

**Эстонскі мастацкі музей** () — найбуйнейшы мастацкі музей Эстоніі, які складаецца з чатырох філіялаў, размешчаных у Таліне.

## Гісторыя музея 
Эстонскі мастацкі музей быў заснаваны 17 лістапада 1919 года, але толькі ў 1921 годзе ён атрымаў сваё першы пастаяннае будынак — пабудаваны ў XVIII стагоддзі Кадрыёргскі палац у парку Кадрыёрг. Адно з самых прыгожых месцаў Таліна — гэта Кадрыёргскі палац. Будынак і прылеглы парк выкананы ў стылі паўночнага барока. У 1929 годзе палац быў нацыяналізаваны для перабудовы і рэканструкцыі ў рэзідэнцыю прэзідэнта. Эстонскі мастацкі музей размяшчаўся на некалькіх часовых плошчах да 1946 года, калі зноў быў размешчаны ў Кадрыёргскім палацы.

## Умовы наведвання музея 
#### Час працы: 
* Май-верасень: пн, аўт, чц-нд 10.00-17.00, сб 10.00-20.00
* Каса зачыняецца ў 16.30, па серадах у 19.30
* Кастрычнік-красавік: пт 10.00-20.00, пт-нд 10.00-17.00
* Каса зачыняецца ў 16.30, па серадах 19.30
Музей адкрыты ў парадку выключэння 30 снежня з 11.00 да 18.00 і 31 снежня з 11.00 да 15.00.

Музей зачынены:
* май-верасень: пн;
* кастрычнік-красавік: пн-пт;
* у дзяржаўныя святы.
Таксама музей зачыняецца на тры гадзіны раней 23 лютага, 22 чэрвеня, 23 і 31 снежня.

#### Кошт квітка: 
* Дарослы — 4,80€
* Дзеці, студэнты, пенсіянеры — 2,80€
* Сямейны білет — 9,30€
Агульны білет (Кадрыёргскі мастацкі музей і музей Мікеля):
* Дарослы — 5,20€
* Навучэнцы, студэнты, пенсіянеры — 3,20€
* Сямейны білет — 9,60€

## Філіялы 
У канцы 1970-х і ў 1980-я гады былі адкрыты першыя філіялы Эстонскага мастацкага музея. Да 2008 годзе музей складаўся з пяці філіялаў. 31 сакавіка 2008 года пасля дваццаці чатырох гадоў працы быў зачынены філіял Эстонскага мастацкага музея Дом-музей Крысц'яна Рауда.

На бягучы момант Эстонскі мастацкі музей складаецца з чатырох філіялаў:
* Мастацкі музей Кадрыёрга і музей Мікеля (размешчаны ў Кадрыёргском палацы і Доме Мікеля)
* Музей Адамсан-Эрыка
* Мастацкі музей Куму (галоўны будынак Эстонскага мастацкага музея)
* Музей-канцэртная зала Нігулістэ

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Эстонскага мастацкага музея 

Катэгорыя:Музеі Таліна
Катэгорыя:Мастацкія музеі Эстоніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:1919 год у Таліне
Беркут-кала

**Беркут-кала** (, ад  — беркут і  — замак) — рэшткі харэзмійскага збудавання у   Каракалпакстана. Крэпасць Беркут-кала была пабудавана каля 6-8 стагоддзя н. э.

## Апісанне 
Беркут-кала складаецца з , якая займае 1 га (100×100 м), і ўласна  плошчай каля 5 га. Цытадэль, якую А. Е. Няразік называе замкам, абнесена крэпасной сцяноой, якая дасягае цяпер вышыні да 10,5 м і ўзмоцненай чатырма башнямі на кожным баку. На тэрыторыі цытадэлі раскапаны так званы данжон - жылая вежа плошчай 18×18 м, якая займае яе паўднёва-ўсходні вугал.

## Вывучэнне 
Разваліны  Беркут-калы даследаваліся  (1937), Харэзмскай археолага-этнаграфічнай экспедыцыяй (1946), А. Е. Няразік (1953-56).

## Літаратура 
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Неразик Е. Е. Сельские поселения афригидского Хорезма (По материалам Беркуткалинского оазиса), М., 1966.

Катэгорыя:Каракалпакстан
Катэгорыя:Харэзм
Іван Сцяпанавіч Плюшч

**Іван Сцяпанавіч Плюшч** (; , Барзна, Чарнігаўская вобласць, Украінская ССР — ) — украінскі дзяржаўны дзеяч, двойчы ўзначальваў Вярхоўную раду Украіны, з мая па лістапад 2007 — сакратар Савета нацыянальнай бяспекі і абароны Украіны, Герой Украіны.

Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Украіны
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны I склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны II склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны III склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IV склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VI склікання
Катэгорыя:Сакратары СНБА Украіны
Катэгорыя:Старшыні Вярхоўнай Рады Украіны
Катэгорыя:Старшыні Вярхоўнага Савета УССР
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Вадзім Анатольевіч Бурыгін

**Вадзім Анатольевіч Бурыгін** (, Алматы — , ) — узбекскі батанік і эколаг. Заслужаны дзеяч навукі Узбекістана (1964), доктар біялагічных навук (1953), прафесар (1956). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Алма-Аце. Скончыў сельскагаспадарчы інстытут у Ташкенце, дзе пражыў усё жыццё і быў пахаваны.

## Навуковая дзейнасць 
Тэматыка публікацый: солеўстойлівасць бавоўніка; сельская гаспадарка і экалогія; расліны і пустынныя пашы Узбекістана і інш.

## Літаратура 
* . Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Катэгорыя:Раслінаводы Узбекістана
Катэгорыя:Вучоныя Узбекістана
Катэгорыя:Батанікі Узбекістана
Катэгорыя:Эколагі Узбекістана
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Узбекістана
Катэгорыя:Бавоўніцтва
Бавоўніцтва

**Бавоўніцтва, Баваўнаводства** — галіна раслінаводства, якая займаецца вырошчваннем бавоўніка і вытворчасцю бавоўны.

## Тэхналогія 
Пры паспяванні каробачка бавоўніка раскрываецца. Валакно разам з насеннем, званае *бавоўна-сырэц*, збіраецца на бавоўнапрыёмных пунктах, адкуль яго адпраўляюць на бавоўнаачышчальны завод, дзе адбываецца аддзяленне валокнаў ад насення.

Уласна бавоўна ўяўляе сабой тонкія, кароткія, мяккія пухнатыя валокны. Валакно некалькі скручана вакол сваёй восі. Для бавоўны характэрныя адносна высокая трываласць, хімічная ўстойлівасць, цеплаўстойлівасць, сярэдняя гіграскапічнасць і малая доля пругкай дэфармацыі, з прычыны чаго вырабы з бавоўны моцна змінаюцца. Устойлівасць да сцірання бавоўны невялікая.

У СССР бавоўна-сырэц вырошчвалася ў рэспубліках Сярэдняй Азіі. Сярод баваўнаробаў былі Героі і двойчы Героі Сацыялістычнай Працы.

Выпускаўся часопіс «Хлопководство» — штомесячны навукова-вытворчы часопіс міністэрства сельскай гаспадаркі СССР і міністэрства меліярацыі і воднай гаспадаркі СССР — для аграномаў і механізатараў-баваўнаробаў, навуковых работнікаў у галіне бавоўніцтва. Выдаваўся часопіс у Маскве з 1951 года (у 1922—1930 гадах называўся «Хлопковое дело», у 1931—1932 гадах — «За хлопковую независимость», пасля перапынку ў 1936—1940 гадах — «Советский хлопок»). Публікаваў артыкулы аб эканоміцы і арганізацыі галіны, аб тэхналогіі вырошчвання, збору ўраджаю, селекцыі і насенняводстве бавоўніка. Тыраж у 1976 годзе складаў 13,5 тыс. асобнікаў.

## Спасылкі 
* Хлопководство // 
* Журнал «Хлопководство» // 

Катэгорыя:Раслінаводства
Катэгорыя:Бавоўна
Callisthenes

**Callisthenes** — падрод жужаляў-красацелаў.

## Апісанне 
5-11-й сегменты вусікаў зверху з падоўжнай голай палоскай. Заднія лапкі з бакоў заціснуты. Надкрылы з закругленымі бакавымі бакамі. Крылы звычайна рэдукаваны.

## Сістэматыка 
У складзе роду:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Обыдов Д. В. Детальный каталог жужелиц рода Callisthenes Fischer von Waldheim, 1821

Катэгорыя:Жужалі
Эфект Шоткі

**Эфе́кт Шо́ткі** — павелічэнне шчыльнасці току насычэння тэрмаэлектроннай эмісіі пры павелічэнні напружанасці знешняга электрычнага поля, накіраванага ад анода да катода.

Тэорыя эфекту Шоткі для металаў створана нямецкім вучоным Вальтэрам Шоткі (1914).

Пры адсутнасці знешняга электрычнага поля залежнасць патэнцыяльнай энергіі электрона ў вакууме ад адлегласці да паверхні металічнага катода мае форму гіпербалы (а не прамавугольнай ступенькі). Гэта абумоўлена сіламі электрастатычнага прыцяжэння (сіламі люстранога відарыса): электрон, які знаходзіцца ў вакууме на адлегласці  ад катода, узаемадзейнічае з ім так, быццам у катодзе на адлегласці  ад яго паверхні знаходзіцца засяроджаны дадатны зарад, роўны па модулі зараду электрона.

Пры стварэнні знешняй крыніцай рознасці электрычных патэнцыялаў паміж катодам і анодам работа выхаду электронаў з металу ў вакуум памяншаецца.

Эфект Шоткі праяўляецца пры працяканні току праз кантакт метал-паўправаднік (дыёд Шоткі). На аснове эфекту Шоткі даследуюцца ўласцівасці паверхні катода.

## Літаратура 
* 
* Шоттки эффект //  — С. 467—468.
* *Модинос А.* Авто-, термо- и вторично-электронная эмиссионная спектроскопия: Пер. с англ. М., 1990.

Катэгорыя:Фізіка цвёрдага цела
Катэгорыя:Фізіка паўправаднікоў
SES-10

**SES-10** — геастацыянарны спадарожнік сувязі, які належыць люксембургскаму спадарожнікаваму аператару, кампаніі SES. Спадарожнік прызначаны для прадастаўлення тэлекамунікацыйных паслуг для Мексікі, Цэнтральнай Амерыкі, Карыбскіх астравоў, іспанамоўных краін Паўднёвай Амерыкі і Бразіліі.

Пабудаваны на базе касмічнай платформы Eurostar-E3000 кампаніяй Airbus Defence and Space, кантракт быў падпісаны ў лютым 2014 года. Стартавая маса спадарожніка складае 5281,7 кг. Магутнасць — 13 кВт. Будзе выкарыстоўваць рухальную ўстаноўку на двухкампанентным хімічным паліве для дасягнення пункта стаяння на геастацыянарнай арбіце і электрычныя (плазменныя) рухавікі для ўтрымання пазіцыі і манеўравання. Чаканы тэрмін службы спадарожніка — 15 гадоў.

На спадарожнік усталяваны 55 транспондараў Ku-дыяпазону.

Спадарожнік будзе знаходзіцца на арбітальнай пазіцыі 67° заходняй даўгаты і мусіць замяніць спадарожнікі  і , якія былі запушчаны ў 1997 і 1999 гадах адпаведна і набліжаюцца да завяршэння тэрміна сваёй эксплуатацыі. Запуск планаваўся на лістапад 2016 года, але быў адкладзены з-за аварыі Falcon 9 у верасні.

16 студзеня 2017 года спадарожнік быў дастаўлены з Тулузы (Францыя) на мыс Канаверал для падрыхтоўкі да запуску.

Запуск ракеты-носьбіта Falcon 9 з першай ступенню, якая ўпершыню выкарыстоўваецца паўторна, адбыўся 30 сакавіка 2017 года ў 22:27 UTC са стартавага комплексу LC-39A, размешчанага на тэрыторыі Касмічным цэнтры імя Кенэдзі. Першая ступень у другі раз паспяхова села на платформу «Of Course I Still Love You».

## Фотагалерэя 

SES-10 Mission (33611795531).jpg
SES-10 Mission (33611796351).jpg

## Спасылкі 
* SpaceX SES-10 Mission Overview  — афіцыйны прэс-кіт місіі запуску.

Катэгорыя:Спадарожнікі сувязі на геастацыянарнай арбіце
Спадарожнік сувязі

[thumb|250px|Спадарожнік сувязі Узброеных сіл ЗША [MILSTAR]]
**Спадарожнік сувязі** — штучны спадарожнік Зямлі, спецыялізаваны для рэтрансляцыі радыёсігналу паміж пунктамі на паверхні Зямлі, якія не маюць бачнасці прамога тыпу.

Спадарожнік сувязі прымае спектр частот з сігналамі наземных станцый, накіраваных на яго, узмацняе і выпраменьвае назад на Зямлю.

Зона, у якой магчымы прыём спадарожнікавага сігналу, называецца зонай пакрыцця. Зона пакрыцця вызначаецца размяшчэннем на арбіце, арыентацыяй і тэхнічнымі характарыстыкамі спадарожніка.

Выкарыстоўваючы розныя мадуляцыі, праз спадарожнік можна перадаваць як інфармацыю лічбавага тыпу, так і аналагавыя сігналы.

Большасць спадарожнікаў маюць некалькі перадатчыкаў — *транспондараў*, кожны з якіх пакрывае некаторую паласу частот. Таксама транспондары адрозніваюцца палярызацыяй і дыяпазонам (C ці Ku), з якімі яны працуюць.

Спадарожнікі размяшчаюцца ў трох зонах, абумоўленых існаваннем паясоў Ван Алена. Геастацыянарныя спадарожнікі ўзвышаюцца над Зямлёй на вышыні 35786 км, сярэдневышынныя спадарожнікі займаюць дыяпазон ад 5000 да 15000 кіламетраў, для пакрыцця ўсёй зямной паверхні такіх спадарожнікаў патрабуецца каля 10, такія спадарожнікі знайшлі прымяненне ў сістэме GPS; завяршаюць класіфікацыю нізкаарбітальныя спадарожнікі, якіх для пакрыцця сувяззю ўсёй Зямлі трэба прынамсі пяцьдзясят.

## Недахопы спадарожнікавай сувязі 
* Высокая латэнтнасць (затрымка) сігналу, абумоўленая часам праходжання электрамагнітнай хвалі адлегласці да арбіты спадарожніка. Напрыклад, да высокаарбітальнага спадарожніка на арбіце  км, сігнал ідзе 119 мс (з хуткасцю святла), што азначае затрымку праходжання сігналу паміж дзвюма наземнымі станцыямі парадку 239 мс (і затрымку інтэрактыўнага адказу на сігнал — парадку 477 мс).
* Непазбежнасць перыядычнай інтэрферэнцыі сігналу пры перасячэнні спадарожнікам лініі наземная станцыя — Сонца.
* Неабходнасць сачэння наземнай станцыі за спадарожнікамі, якія маюць негеастацыянарныя арбіты.

## Месяц як спадарожнік сувязі 
Можна арганізаваць радыёсувязь, прымаючы адлюстраваны ад Месяца радыёсігнал. Пры гэтым Месяц павінен быць бачны і ў пункце перадачы, і ў пункце прыёму сігналу. Такая сувязь выкарыстоўваецца ваеннымі і радыёаматарамі (гл. EME).

## Гл. таксама 
* Спадарожнікавая сувязь
* Сувязь з падводнымі лодкамі

## Спасылкі 
Спадарожнікі сувязі
Катэгорыя:Штучныя спадарожнікі Зямлі
Катэгорыя:Тыпы штучных спадарожнікаў
Спіс аб’ектаў PGC (2101001—2102000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (2101001—2102000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
SES

**SES S.A.** — глабальны спадарожнікавы аператар, штаб-кватэра якога размешчана ў Бецдорфе, Люксембург. Кампанія катыруецца на біржы Euronext у Парыжы і на Люксембургскай фондавай біржы, тыкер: SESG. Займае другое месца ў свеце па абароце сярод спадарожнікавых аператараў і мае групоўку з 55 геастацыянарных спадарожнікаў, якія могуць абслугоўваць 99 % насельніцтва Зямлі.

## Гісторыя 
Кампанія была заснавана ў 1986 годзе пад назвай **S**ociété **E**uropéenne des **S**atellites. Першы спадарожнік (Астра 1A) быў выведзены на арбіту ў 1988 годзе. У 2001 годзе змяніла назву на SES Global, але ў 2006 годзе вярнулася да назвы SES.

У маі 2011 года SES абвясціла пра ўкараненне новай структуры кіравання, закліканай кансалідаваць даччыныя кампаніі пад кіраваннем адзінага Выканаўчага камітэта, які адказвае за бягучыя аперацыі, а таксама за падрыхтоўку рашэнняў для Савета дырэктараў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі

Катэгорыя:Кампаніі Люксембурга
Бурсіт

**Бурсіт** (ад  — сумка) — запаленне слізістых сумак пераважна ў галіне суставаў. Часцей за ўсё ўзнікае ў плечавых суставах, радзей — у лакцявых, каленных, сцёгнавых і ў сінавіяльнай сумцы паміж ахілавым сухажыллем і пяткавай косткай.

Бурсіты па клінічнаму цячэнню могуць быць вострымі, падвострыми, хранічнымі, рэдыцывіруючымі; па характары ўзбуджальніка — неспецыфічнымі або спецыфічнымі (ганарэйныя, бруцэлёзныя, сухотныя, сіфілітычныя); па характары эксудата — сярознымі, гнойнымі або гемарагічнымі.

Прычынамі бурсітаў могуць быць траўмы, частыя паўторныя механічныя раздражненні, інфекцыі і дыятэз, але нярэдка ён развіваецца без усялякіх бачных падстаў.

## Лячэнне 
Для лячэння бурсітаў могуць прымяняцца кампрэсы, лёд, супрацьзапаленчыя і абязбольвальныя прэпараты, корцікастэроіды, антыбіётыкі, рэжым спакою. У шэрагу выпадкаў паказана хірургічнае ўмяшанне з мэтай выкрыцця гнойника.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Захворванні суставаў
Гія Гурамавіч Панчулідзэ

**Гія Гурамавіч Панчулідзэ** (; нар. , , Грузінская ССР) — грузінскі савецкі футбаліст, пазней — беларускі футбольны трэнер.

## Біяграфія 
Бацька, Гурам Панчулідзэ, працаваў на аўтазаводзе ў Кутаісі, дзе выпускалі савецкія велікагрузы «Калхіда».

У восьмым класе пачаў трэніравацца разам з дарослымі футбалістамі, гуляў за каманду свайго раёна.

Вучыўся ў Кутаіскім педагагічным інстытуце, які скончыў у 1986 годзе. Майстар спорту СССР.

Ажаніўся з беларускай, з якой пазнаёміўся падчас футбольнай камандзіроўкі ў Беларусь. Пасля распаду СССР пераехаў жыць на радзіму жонкі і асеў у Мар’інай Горцы.

## Кар’ера 
### Клубная 
Гуляў у кутаіскім «Тарпеда» (1981—1983), якое выступала ў Вышэйшай і Першай лігах чэмпіянату СССР. Пасля сыходу з «Тарпеда» выступаў за «Лакаматыў» Самтрэдыя (1983), «Мешахтэ» Ткібулі (1984—1986), у якім завяршыў кар’еру іграка.

### Трэнерская 
З 2000 года працуе ў Пухавіцкай ДЮСШ трэнерам па футболе. У 2008 годзе выхаванцы Гіі Панчулідзэ 1994 года нараджэння сталі пераможцамі першынства Мінскай вобласці па футболе.

У 2015 годзе, калі мар’інагорская «Вікторыя» пасля доўгага перапынку заявілася ў Другую лігу чэмпіянату Беларусі, Гія Панчулідзэ стаў асістэнтам галоўнага трэнера Васіля Матусевіча, а ў 2016 годзе ўзначальваў каманду.

## Дасягненні 
### Трэнерскія 
* Уладальнік Кубка Мінскай вобласці **(1)**: **2015**

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Старонка на сайце Пухавіцкай ДЮСШ  
* Прадстаўленне «Вікторыі» да сезону 2016  
* Мячик… над колыбелью  

Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Ігракі ФК Мешахтэ Ткібулі
Катэгорыя:Ігракі ФК Самтрэдыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Кутаісі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Катэгорыя:Майстры спорту СССР
Катэгорыя:Пухавіцкая ДЮСШ
Airbus Defence and Space

**Airbus Defence and Space** з’яўляецца падраздзяленнем Airbus Group , адказным за абаронную і аэракасмічную прадукцыю і паслугі. Падраздзяленне было сфарміравана ў студзені 2014 года падчас карпаратыўнай рэструктурызацыі European Aeronautic Defence and Space (EADS), і складаецца з былых падраздзяленняў Airbus Military, Астрыум, і Сassidian.

Кампанія Airbus Defence and Space прысутнічае ў дзясятках краін на шасці кантынентах.

## Гісторыя 
31 ліпеня 2013 года, кампанія European Aeronautic Defence and Space (EADS) абвясціла пра тое, што збіраецца змяніць сваю назву на Airbus Group да канца года, і што падраздзяленні Astrium, Сassidian і Airbus Military будуць аб’яднаны ў новую кампанію: *Airbus Defence and Space*.

У студзені 2014 года матчына кампанія EADS была ператворана ў Airbus Group з трыма даччынымі кампаніямі: Airbus Defence and Space, Airbus і Airbus Helicopters.

## Арганізацыя 
[міні|Офісы кампаніі Airbus Defence and Space у [Мадрыд|Мадрыдзе (Іспанія).]]
Кампанія Airbus Defence and Space у наш час працуе ў 4 кірунках:
* Ваенныя самалёты
* Касмічныя сістэмы
* Электроніка
* Сувязь, разведка і ахова

### Ваенныя самалёты 
[міні|А400М у палёце падчас [Royal International Air Tattoo (Міжнародны авіяцыйны паказ баявой авіяцыйнай тэхнікі) 2010 года]]
* Airbus A330 MRTT
* Airbus A400M Atlas
* CASA C-212 Aviocar
* CASA/IPTN CN-235
* EADS CASA C-295
* Eurofighter Typhoon

### Касмічныя сістэмы 
* Аўтаматычны міжарбітальны транспартны апарат
* Еўрапейскі касмічны карабель Арыён
* Каламбус (модуль МКС)
* Арыян (сямейства ракет)
* Eurostar (спадарожнікавая платформа)
* Марсаход Экзамарс
* Ракетныя рухавікі: HM7B, Aestus, Vinci, Vilcain 
* Гідразін высокай чысціні (HYPU)

Ariane-44lp.gif|Арыян-44lp
Ariane 5ES with ATV 4 on its way to ELA-3.jpg|Арыян-5ES з АТВ 4
Ariane 5 Mission 21.jpg|Арыян 5ECA
Columbus module delivered to KSC.jpg|Калумбус
Maquette_de_Gaia_salon_du_Bourget_2013_DSC_0191.JPG|Гая, касмічны карабель
Rosetta.jpg|КА Разета

## Падраздзяленні 
Асноўныя падраздзяленні European Airbus Defence and Space размешчаны:
* у Германіі — Бакнанг, Берлін, Брэмен, Іменштад-ам-Бодэнзэе, Іена, Кіль, Кобленц, Кёльн, Лампальдсгаўзен, Манхінг, Отабрун, Оберкохен, Патсдам, Ростак, Зульцбах, Траўэн, Вецлар, Ульм і Унтэршлайсгайм
* у Францыі — Эланкур, Велізі, Ле Мюро, Бардо, Тулуза і Куру
* у Аб’яднаным каралеўстве — Ньюпарт, Портсмут і Стывенідж
* у Іспаніі — Хетафэ, Мадрыд і Севілья
* у Італіі — Рым і Патэнца
* у Паўднёвай Афрыцы — Айрыні

У студзені 2014 года матчына кампанія EADS была ператворана ў Airbus Group з трыма даччынымі кампаніямі: Airbus Defence and Space, Airbus і Airbus Helicopters.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аэракасмічныя кампаніі