open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Варда

**Ва́рда** (, памёр ) — візантыйскі дзяржаўны дзеяч армянскага паходжання, фактычны кіраўнік дзяржавы ў перыяд рэгенцтва (856—866) пры малалетнім імператары Міхаіле III.

## Жыццяпіс 
Нарадзіўся ў сям'і друнгарыя Марына і Феактысты, быў старэйшым братам імператрыцы Феадоры, жонкі імператара Феафіла, і Петроній. Тры іншыя сястры, Каламарыя, Сафія і Ірына, згадваюцца ў гісторыі Прадаўжальнікаў Феафана. Сям'я была армянскага паходжання.

У 837 годзе Феафіл узвёў яго да звання патрыцыя і накіраваў яго з военачальнікам Феафобасам  ў Абхазію для ваенных дзеянняў, дзе ён пацярпеў паражэнне ад мусульман. Са смерцю імператара Феафіла малады Міхаіл III (842—867) узышоў на трон. З-за таго, што новаму імператару было толькі тры гады, рэгенцтва было ўзначалена імператрыцай Феадорай і лагафетам Феактыстам. Варда і яго брат, патрыкій Петроній, таксама дзядзькі імператара, былі асунуты на задні план Феактыстам. Імператрыца не надавала дастатковай увагі выхаванню і адукацыі свайго сына, які рос зусім распушчаным. У 849 годзе Варда, сумесна з Феактыстам, стварыў доўгачасовую адукацыйную праграму і заснавалі Канстанцінопальскі ўніверсітэт.

У 856 годзе Міхаіл, які дасягнуў паўналецця, пачаў абурацца супраць адхілення сябе ад спраў кіравання дзяржавай маці і Феактыстам. Варда скарыстаўся гэтым: Феактыст быў забіты, а імператрыца адпраўлена ў манастыр. Міхаіл неадкладна паставіў свайго дзядзьку на найвышэйшыя пасады ў дзяржаве (chartoularios tou kanikleiou (захавальнік дзяржаўнай пячаткі), magistros, даместык схолаў). У наступныя дзесяць гадоў Варда быў уплывовым кіраўніком імперыі. Яго становішча яшчэ больш умацавалася ў 862 годзе, калі ён быў узведзены ў званне Цэзара. Дзякуючы яго таленту адоранага кіраванца, імперыя перажыла адзін з найярчэйшых перыядаў у гісторыі Візантыі.

У выніку інтрыг новага фаварыта імператара Васіля Македаняніна (будучага імператара Васіля I, заснавальніка Армянскай *Македонскай* дынастыі, Варда быў забіты.

## Літаратура 
* Jenkins, Romilly (1987). *Byzantium: The Imperial Centuries, AD 610—1071*. University of Toronto Press. ISBN 0-8020-6667-4.

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Візантыі
Стэфан I (Патрыярх Канстанцінопальскі)

**Патрыярх Стэфан I** (; лістапад 867 — 18 мая 893) — патрыярх Канстанцінопальскі.

Сын імператара Васіля I і Еўдакіі Інгерыны. Лічыцца, што рэальным бацькам Стэфана і яго брата, Льва, будучага імператара, быў папярэднік Васіля I — імператар Міхаіл III, бо да шлюбу з Васілём I, Еўдакія была палюбоўніцай Міхаіла III.

Стэфан з дзяцінства быў пастрыжаны ў манахі.

Пасля ўзыходжання на прастол, імператар Леў VI паставіў замест патрыярха Фоція яго свайго брата, 18-гадовага Стэфана.

Стаўшы самым маладым патрыярхам, Стэфан не пакінуў пасля сябе якіх-небудзь значных дзеянняў. Пасля яго смерці ў 893 годзе, імператар Леў VI, па савеце свайго міністра, Стыліяна Заутцы, прызначыў на патрыяршую кафедру Антонія.

Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы IX стагоддзя
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Візантыі
Нью-Ёркская публічная бібліятэка

**Нью-Ёркская публічная бібліятэка** (англ. *The New York Public Library*, *NYPL*) — адна з найбуйнейшых бібліятэк свету. Акрамя таго, адна з найбуйнейшых навуковых бібліятэчных сістэм у свеце. З’яўляецца прыватнай некамерцыйнай арганізацыяй з публічнай місіяй і карыстаецца як прыватным, так і дзяржаўным фінансаваннем.
Гісторык Дэвід Мак-Калау назваў Нью-Ёркскую публічную бібліятэку адной з найважнейшых бібліятэк Злучаных Штатаў Амерыкі (акрамя яе ў гэту пяцёрку ўваходзяць Бібліятэка Кангрэса, Бостанская грамадская бібліятэка і ўніверсітэцкія бібліятэкі Гарварда і Ельскага ўніверсітэта).

Філіялы Нью-Ёркскай публічнай бібліятэкі знаходзяцца ў Манхэтэне, Бронксе і Статэн-Айлендзе. Як сцвярджае Амерыканская бібліятэчная асацыяцыя, сярод гэтых філіялаў — дваццаць шостая па велічыні бібліятэка Злучаных Штатаў. Іншыя два раёны Нью-Ёрка, Бруклін і Квінс, абслугоўваюць Бруклінская публічная бібліятэка і Бібліятэка Куінса адпаведна. Абедзве гэтыя бібліятэкі заснаваны яшчэ да аб’яднання Нью-Ёрка.

У наш час Нью-Ёркская публічная бібліятэка ўключае 87 падраздзяленняў: чатыры навуковыя бібліятэкі без выдачы кніг на дом, чатыры галоўныя бібліятэкі з абанементнай выдачай, бібліятэку для людзей з абмежаванымі магчымасцямі і 77 раённых філіялаў. Карыстанне ўсімі бібліятэкамі сістэмы NYPL бясплатнае для ўсіх жадаючых. У 2008 годзе фонды сістэмы ўтрымлівалі 44 160 825 пазіцый (кніг, відэазапісаў, карт і г.д.), з якіх кніг 15 985 192. У філіялах захоўвалася 7 565 579 пазіцый, з якіх 4 416 812 — кнігі. У 2009 годзе 44 356 334 пазіцый у асноўнай калекцыі і 8 708 869 у філіялах. Агулам фонды сістэмы ўтрымліваюць звых 50 млн пазіцый, з якіх больш за 20 млн складаюць кнігі. Такім чынам, па памерах фондаў Нью-Ёркская публічная бібліятэка саступае толькі Бібліятэцы Кангрэса і Брытанскай бібліятэцы.

## Спасылкі 
*  Нью-Ёркская публічная бібліятэка
* 

Катэгорыя:Арганізацыі ЗША
Катэгорыя:Бібліятэкі ЗША
Катэгорыя:Музеі Нью-Ёрка
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Нью-Ёрка
Оксфардскі электрычны званок

180px|right|thumb|Фатаграфія званка, 2009 год
**Оксфардскі электрычны званок** (, або *Clarendon Dry Pile*) — эксперыментальны электрычны званок, які быў створаны ў 1840 годзе і працуе амаль бесперапынна (выключаючы выпадковыя кароткія перапынкі, выкліканыя павышанай вільготнасцю) па цяперашні час.

Званок быў зроблены ў майстэрні Уоткіна і Хіла () і набыты прафесарам фізікі Робертам Уокерам (). Знаходзіцца ў калідоры лабараторыі *Clarendon Laboratory* Оксфардскага ўніверсітэта ў Англіі і звоніць дагэтуль, нягучна, таму што знаходзіцца ў вітрыне за двума слаямі шкла.

Ён выкарыстоўвае электрастатычныя сілы прыцягнення, вагаючыся паміж двума металічнымі званамі з частатой  Выкарыстанне электрастатычных сіл прыводзіць да вельмі малога току спажывання ад дзвюх замбоніевых слупоў, якія заліты для герметычнасці серай, і дагэтуль ніхто дакладнае не ведае яго канструкцыю.

Оксфардскі электрычны званок не дэманструе вечны рух, як можа здацца на першы погляд. Усё залежыць толькі ад ёмістасці замбоніевых элементаў сілкавання і вельмі маленькага току спажывання. Таксама ён можа спыніць працу ад зносу механічных элементаў.

## Спасылкі 
* Oxford Electric Bell 
* The Latest on Long-Running Experiments  
* Weird Battery Still Runs 175 Years Later 
* Оксфардскі электрычны званок
* Самыя доўгія эксперыменты 

Катэгорыя:Электрычныя званкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1840 годзе
Катэгорыя:Оксфардскі ўніверсітэт
Электрычны званок

250px|right|thumb|Прынцып дзеяння эл. званка
**Электрычны званок** () — электрамеханічная прылада, якая стварае гук ад удару малаточка па звоне. Паўтаральнае ваганне малаточкаў забяспечваецца электрамагнітам. Ток, які праходзіць праз электрамагніт, утварае магнітнае поле, якое прыцягвае якар з замацаваным на ім малаточкам, але пры гэтым контур размыкаецца і прыцягненне электрамагніта знікае. Якар вяртаецца на месца пад уздзеяннем спружыны і зноў замыкае контур. Шырока ўжываецца ў паўсядзённым жыцці, сігналізуе якія-небудзь падзеі або пачатак ці канец якіх-небудзь дзеянняў.

Першыя электрычныя званкі з'явіліся неўзабаве пасля вынаходства ў 1823 годзе англічанінам Уільямам Сцёрджэнам электрамагнітаў. Вібравальны малаточак быў прыдуманы Іаганам Вагнерам () у 1839 годзе і Крысціянам Ніфам () у 1847 годзе, а Джон Міранд () дадаў звон, што вызначыла стандартны выгляд званка.

## Гл. таксама 
* Зумер
* Оксфардскі электрычны званок

## Спасылкі 
* The Electromagnetic and Electromagnetic Mechanism 


Катэгорыя:Электратэхніка
Броды (Барысаўскі раён)

**Бро́ды** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мсціжскага сельсавета. Знаходзіцца за 69 км на паўднёвы захад ад горада і чыгуначнай станцыі Барысаў, 140 км ад Мінска.

## Гісторыя 
Вядома з канца 18 стагоддзя. У 1800 годзе вёска ў Барысаўскім павеце Мінскай губерні, 11 дамоў, 61 жыхар, шляхецкая ўласнасць. У першай палове 19 стагоддзя ва ўладанні І. Слізеня. У 1884 г. пачала дзейнічаць царкоўна-прыхадская школа (у 1890 вучыліся 18 хлопчыкаў), ператвораная ў 1912 годзе ў аднакласае народнае вучылішча. У 1897 г. 43 двары, 291 жыхар, капліца, у Мсціжскай воласці Барысаўскага павета. У 1917 г. 59 двароў, 392 жыхары
* 1999 год — 79 жыхароў

## Агульныя звесткі 
Рэльеф раўнінны, на ўсходзе цячэ р. Бярэзіна, на захадзе — яе прыток р. Можніца. На поўдні мяжуе з лесам. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе і далей па шашы Барысаў — Бягомль.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мсціжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Нікопаліс (фема)

**Фема Нікопаліс** () — візантыйская фема (адміністрацыйна-прававое ўтварэнне), размешчаная на тэрыторыі заходняй Грэцыі, якая ўключала ў свой склад Этолію і Акарнанію, а таксама паўднёвы Эпір. Заснаваная ў другой палове IX стагоддзя, яна праіснавала аж да падзелу Візантыйскай імперыі ў 1204 годзе ўдзельнікамі Чацвёртага крыжовага паходу.

## Гісторыя 
У VII стагоддзі Эпір засялілі славяне, але неўзабаве візантыйцы зноў элінізавалі гэту вобласць.

Дакладная дата заснавання фемы невядомая, верагодна яна з'явілася ў перыяд паміж 843 і 899 гадамі, калі яна ўпершыню згадваецца ў *Клітаралогіі* Філафея. Найбольш магчымым часам з'яўлення Нікопаліса лічыцца кіраванне Льва VI Мудрага (кір. 886—912).
thumb|left|Візантыйская Грэцыя ў 900 годзе
Каля 930 года фема была часова захоплена балгарамі, якія зноў напалі ў 980 годзе, і захапілі яе большую частку. Васіль II змог вярнуць аднятыя ўладанні, але Охрыдская архіепархія стала падпарадкоўвацца Балгарскаму патрыярхату. Імператар таксама заснаваў некалькі невялікіх фемы ў раёне Каланеі і Дропула. У 1040 годзе з-за карупцыі і высокіх падаткаў мясцовае насельніцтва далучылася да паўстання Петара Дэляна.

У канцы XI стагоддзя фема пацярпела ад нарманаў: Арта падверглася аблозе, а Яніна была захоплена Раберам Гвіскарам.

Пасля захопу Канстанцінопаля ў 1204 годзе, фема Нікопаліс і большая частка Эпіра адышлі да Венецыянскай рэспублікі, але тая не паспела зацвердзіць тут сваю ўладу. Незаконнанароджаны сын севастакратара Іаана Дукі Міхаіл Камнін Дука ажаніўся з дачкой намесніка Нікопаліса, і да 1214 года заснаваў Эпірскае царства.

## Геаграфія і кіраванне 
Да канца IX стагоддзя фема знаходзілася на тэрыторый сучаснага грэчаскага нома Этолія і Акарнанія і большая частка Эпіра да Бутрынці. На захадзе Нікопаліс межаваў з фемай Элада, магчыма па рацэ Морнас і заходнім хрыбтам гор Пінда, а на поўначы — з фемай Дырахій.

Сталіцай фемы быў не разбураны падчас славянскіх і арабскіх набегаў Нікопаліс, а Наўпакт, а сама яна была падзелена на *турмы*. Нікопаліс быў асноўнай базай на Адрыятычным моры, і ў тут знаходзіліся атрады марской пяхоты са сваім катэпанам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Візантыйскія фемы
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Візантыі
Броды

Назву **Бро́ды** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Броды — вёска ў Бешанковіцкім раёне

* Гомельская вобласць:
** Броды — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне

* Мінская вобласць:
** Броды — вёска ў Барысаўскім раёне
** Броды — вёска ў Маладзечанскім раёне
** Броды 1 — вёска ва Уздзенскім раёне
** Броды 2 — вёска ва Уздзенскім раёне

### Украіна 
* Броды — горад у Львоўскай вобласці
* Броды (Канатопскі раён)
* Броды (Корасценскі раён)

## Іншае 
* Броды — тэрыторыя, важная для птушак, частка Бярэзінскага біясфернага запаведніку

## Гл. таксама 
* Брады
* Брод
* Бродак
* Бродаўка
* Бродаўскі
* Бродніца
* Бродніцкі
* Бродча
Злая Біблія

**Злая Біблія** (, таксама **Біблія пралюбадзеяў**, *Adulterous Bible* або **Біблія грэшнікаў**, ''Sinners' Bible*) — Біблія, выдадзеная ў 1631 годзе ў Англіі з грубай граматычнай памылкай.

## Характарыстыкі выдання 
Гэтае выданне Бібліі караля Якава было прадпрынята «каралеўскім друкаром»  і Марцінам Лукасам у 1631 годзе. Тыраж новага выдання складаў тысячу асобнікаў.

## Скандал вакол прапушчанага слова 
250 px|left|thumb|Вылучаны радок з памылкай
У тэксце новага выдання была дапушчана грубая памылка — у адной з дзесяці запаведзяў была прапушчана часціца «не» і спалучэнне «не пралюбадзейнічай» было аддрукавана як «пралюбадзейнічай» ( замест *Thou shalt not commit adultery''). Памылка была заўважана, амаль увесь тыраж удалося канфіскаваць і знішчыць, аднак некалькі асобнікаў ацалелі і захаваліся ў наш час у прыватных калекцыях і буйных бібліятэках, галоўным чынам у Англіі і ЗША, у прыватнасці ў Нью-Ёркскай публічнай бібліятэцы. Выдаўцы Бібліі былі аштрафаваны на   у цяперашніх коштах) і пазбаўлены друкарскай ліцэнзіі.

У першыя стагоддзі пасля вынаходства друкарскага прэса і яго ўкаранення ў Англіі (у 1470-я гады) памылкі друку ў кнігах, у тым ліку і ў рэлігійных тэкстах былі частымі, але галоўным чынам уяўлялі сабой звычайны пропуск літары ці перастаноўку літар у слове. Таму існуе гіпотэза, што пропуск цэлага слова быў вынікам сабатажу з боку  — асноўнага суперніка Баркера ў барацьбе за прэстыжнае званне «каралеўскага друкара». У той жа час падобная памылка друку была дапушчана ў яшчэ адным выданні Бібліі таго ж 1631 года, вядомым, як «Біблія вар'ятаў» (), дзе замест «Сказаў шаленец у сэрцы сваім: няма Бога» было надрукавана «Сказаў шаленец у сэрцы сваім: ёсць Бога» ( замест *The fool hath said in his heart there is no God*). Гэта памылка друку абыйшлася друкарам у тры тысячы фунтаў.

## Спасылкі 
* The Wicked Bible: the perfect gift for collectors, but not for William and Kate 
* The Wicked Bible A.D. 1631  
* [Самыя знакамітыя памылкі друку і памылкі

Катэгорыя:Біблія(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D1%8D%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%8F:%D0%91%D1%96%D0%B1%D0%BB%D1%96%D1%8F)
Катэгорыя:Памылкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1631 годзе
Эспарцэт

**Эспарцэт** (*Onobrychis*) — род кветкавых раслін сямейства бабовых. Налічвае каля 130 відаў, пашыраных на тэрыторыі Афрыкі і Еўразіі.

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны з прамымі сцебламі вышынёй 50—150 см. Сцёблы разгалінаваныя, апушаныя або голыя. Лісце непарнаперыстае. Кветкі сабраныя ў гронкі. Колер кветак белы, ружова-чырвоны, пурпурны. Плод — струк.

## Значэнне і выкарыстанне 
Меданосы. 3 віды вырошчваюцца ў якасці кармавых культур.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Germplasm Resources Information Network (GRIN) 
* 

*
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Джэймс Мак-Клейн

**Джэймс Мак-Клейн** (; нар. , , Паўночная Ірландыя) — ірландскі футбаліст, паўабаронца валійскага клуба «Рэксем» і нацыянальнай зборнай Ірландыі. Раней выступаў за моладзевую зборную Паўночнай Ірландыі, аднак абвясціў аб сваім жаданні выступаць за нацыянальную зборную Ірландыі.

## Клубная ар’ера 
### «Дэры Сіці» 
Джэймс пачаў кар’еру ў клубе свайго роднага горада Дэры, «Дэры Сіці». Галоўны трэнер «Дэры Сіці» Стывен Кені назваў маладога футбаліста «шматабяцальным талентам на перспектыву».

### «Сандэрленд» 
9 жніўня 2011 года Мак-Клейн перайшоў у англійскі «Сандэрленд» за 350 тысяч фунтаў стэрлінгаў, падпісаўшы з клубам трохгадовы кантракт. Пасля падпісання кантракта з іграком, Стыў Брус заявіў, што «гэта набыццё на будучыню», а таксама намякнуў, што да калядаў футбаліст будзе выступаць за рэзервовы склад. Мак-Клейн добра сябе праявіў у матчах рэзервістаў, у прыватнасці, забіўшы гол у матчы з «Ньюкаслам», пасля чаго быў уключаны ў заяўку асноўнага складу каманды. 11 снежня ён дэбютаваў за асноўны склад «чорных катоў» у матчы супраць «Блэкберн Роверс», у якім «Сандэрленд» атрымаў перамогу з лікам 2:1. 3 студзеня 2012 года забіў свой першы гол у Прэм’ер-лізе ў матчы супраць «Уіган Атлетык».

### «Уіган Атлетык» 
8 жніўня 2013 года Мак-Клейн падпісаў трохгадовы кантракт з клубам Чэмпіёншыпа «Уіган Атлетык». Праз тры дні дэбютаваў за новую каманду ў матчы Кубка лігі супраць «Манчэстэр Юнайтэд» (0:2). Свой першы гол за «Уіган» забіў 26 студзеня 2014 года, калі ў матчы Куба Англіі дапамог перамагчы «Крыстал Пэлас» з лікам 2:1.

### «Вест Бромвіч Альбіён» 
Па выніках сезона 2014/15 «Уіган» вылецеў у Першы дывізіён Футбольнай лігі, і Мак-Клейн 22 чэрвеня 2015 года падпісаў трохгадовы кантракт з клубам Прэм’ер-лігі «Вест Бромвіч Альбіён».

### «Сток Сіці» 
У ліпені 2018 года падпісаў чатырохгадовы кантракт з клубам «Сток Сіці», які заплаціў за трансфер 5 млн фунтаў.

### Вяртанне ва «Уіган Атлетык» 
У жніўні 2021 года вярнуўся ва «Уіган Атлетык», падпісаўшы аднагадовы кантракт. Па выніках сезона 2021/22 дапамог клубу выйсці ў Чэмпіёншып.

### «Рэксем» 
У жніўні 2023 года перайшоў у «Рэксем».

## Міжнародная кар’ера 
Джэймс згуляў 7 матчаў за моладзевую зборную Паўночнай Ірландыі. 26 ліпеня 2011 года ён быў выкліканы ў асноўную зборную Паўночнай Ірландыі, аднак Мак-Клейн адмовіўся ад прапановы згуляць за Паўночную Ірландыю, заявіўшы, што аддае перавагу выступаць за зборную Ірландыі. 29 лютага 2012 года дэбютаваў за зборную Ірландыі ў матчы супраць зборнай Чэхіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Паўночнай Ірландыі
Катэгорыя:Футбалісты Ірландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ірландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Інстытут
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэры Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Сандэрленд
Катэгорыя:Ігракі ФК Уіган Атлетык
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Бромвіч Альбіён
Катэгорыя:Ігракі ФК Сток Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэксем
ФК Сандэрленд

**«Сандэрленд»** () — англійскі футбольны клуб з аднайменнага горада, адзін з найстарэйшых клубаў Англіі (заснаваны ў 1879). «Сандэрленд» з’яўляецца шасціразовым чэмпіёнам Англіі, прычым усе гэтыя перамогі былі дасягнуты да Другой сусветнай вайны, а пасля Першай сусветнай было выйграна толькі адно першынство Англіі: у 1892, 1893, 1895, 1902, 1913 і ў 1936 гадах. Найвышэйшае дасягненне клуба пасля Другой сусветнай вайны — перамога ў Кубку Англіі ў 1973 годзе. У апошні час клуб нярэдка пакідаў Прэм’ер-лігу.

«Сандэрленд» доўгі час з’яўляўся рэкардсменам чэмпіянату па колькасці праведзеных у ёй сезонаў запар: клуб не пакідаў яе на працягу 68 сезонаў, з 1890 па 1958 гады. Гэты рэкорд быў пабіты «Арсеналам» у 1992 годзе. Свае хатнія матчы з 1997 года «Сандэрленд» праводзіць на «Стэдыум оф Лайт», змяшчальнасць якога пасля рэканструкцыі 2000 года складае 49 тысяч чалавек. Да гэтага клуб выступаў на стадыёне «Рокер Парк». Найбольш прынцыповымі для «Сандэрленда» з’яўляюцца матчы з «Ньюкасл Юнайтэд». Гэтыя матчы вядомыя ў Англіі пад назвай Тайн-Уірскае дэрбі, а першы матч паміж гэтымі камандамі адбыўся ў 1898 годзе.

## Гісторыя 
### Раннія гады 
17 кастрычніка 1879 года жыхар Сандэрленда школьны настаўнік Джэймс Алан заснаваў «Sunderland District & Teachers Assosiation Football Club». Першую афіцыйна зарэгістраваную гульню каманда правяла 13 лістапада 1880 года супраць «Ферыхіл Атлетык» і прайграла яе з лікам 1:0. Першым хатнім стадыёнам для каманды стаў Блу Хаус Філд, недалёка ад школы Джэймса Алана ў Гэндане. Клуб змяніў яшчэ тры стадыёна перад тым, як хатнім у 1886 годзе стаў «Ньюкасл Роўд». У 1881 годзе назва клуба было зменена на «Sunderland Association Football Club», пасля таго, як да яму дазволілі далучацца людзям іншых прафесіяў, а не толькі настаўнікам. Гэта дазволіла прыцягваць большую колькасць ігракоў і палепшыла матэрыяльную базу клуба. Алан быў не задаволены тым, што клуб імкнецца стаць прафесійным. У 1888 годзе ён пакінуў клуб і заснаваў іншы — «Сандэрленд Альбіён». Два клубы з Сандэрленда канкуравалі паміж сабой да 1892 года, калі «Альбіён» быў расфарміраваны.

Першым трэнерам «Сандэрленда» стаў Том Уотсан, які быў прызначаны на гэту пасаду ў жніўні 1889 года. У гэты час іх матчы складаліся з мясцовых спаборніцтваў, Кубка Англіі і таварыскіх матчаў з клубамі Футбольнай лігі. З прычыны росту папулярнасці каманда падала заяўку на ўдзел у Футбольнай лізе. На сходзе Лігі, які разглядаў гэту заяўку, клуб прапанаваў аплаціць усе выдаткі іншых клубаў звязаныя з дарогай у Сандэрленд. У сезоне 1890/91 «Сандэрленд» дапусцілі ў Футбольную Лігу. Ён замяніў «Сток Сіці», які заняў апошняе месца ў папярэднім сезоне і не быў пераабраны, такім чынам Сандэрленд з’яўляецца першым клубам, які ўвайшоў у Лігу пасля яе стварэння ў 1888 годзе.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба 

Сандэрленд
Сандэрленд
ФК Уіган Атлетык

**«Уі́ган Атле́тык»** () — прафесійны англійскі футбольны клуб з горада Уіган (Вялікі Манчэстэр). На цяперашні момант клуб з’яўляецца адным з самых маладых у лізе — яго гісторыя налічвае ўсяго крыху больш за 80 гадоў.

«Уіган» праводзіць свае хатнія матчы на стадыне «DW Стэдыум» з 1999 года, падзяляючы стадыён з рэгбійным клубам «Уіган Уарыярз». Да 1999 года свае матчы клуб праводзіў на стадыёне «Спрынгфілд Парк». Мянушкай клуба з’яўляецца «Латыкс» (), атрыманая ад скарачэння слова «Атлетыкс».

## Гісторыя 
### Першыя гады 
«Уіган Атлетык» быў заснаваны ў 1932 годзе і на сённяшні дзень з’яўляецца адной з самых маладых каманд, якія калі-небудзь выступалі ў англійскай Прэм’ер-лізе. Да пачатку 1930-х гадоў горад Уіган славіўся толькі сваімі рэгбійнымі дасягненнямі, дзякуючы мясцовай камандзе «Уіган Уарыярз». Сфарміраваць футбольны клуб атрымалася толькі пасля шасці няўдач, да гэтага распалася пяць футбольных каманд, як «Уіган Каўнці», «Уіган Юнайтэд», «Уіган Таўн», «Уіган Роверс» і «Уіган Бора». У выніку менавіта шостая спроба аказалася самай доўгатэрміновай.

«Спрынгфілд Парк», былы стадыён каманды «Уіган Бора», у выніку стаў хатняй арэнай «Уіган Атлетыка» і неўзабаве пасля гэтага клуб быў залічаны ў лігу графства Чэшыр (Паўночна-заходняя мясцовая футбольная ліга). У сваёй ранняй гісторыі «Уіган Атлетык» дамогся свайго самага значнага поспеху ў Кубку Англіі. У сезоне 1934/35 клуб перамог «Карлайл Юнайтэд» з лікам 6:1, усталяваўшы рэкорд Кубка Англіі — самы буйны лік пры перамозе аматарскай каманды над прафесійнай, аднак пазней гэты рэкорд быў паўтораны ў 1955 годзе «Бостанам Юнайтэд» і ў 1957 годзе «Херэфардам Юнайтэд». У 1945 годзе «Уіган Атлетык» прабіўся ў лігу Ланкашырскай камбінацыі.

## Дасягненні 
* Другое месца ў Чэмпіянаце Футбольнай лігі — 2004/2005
* Уладальнік Кубка Англіі — 2012/2013

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба
* Фанзын № 1
* Нарвежскія фанаты клуба 
* Гісторыя клубнай формы

Уіган Атлетык
Уіган Атлетык
ФК Напалі

**«Напалі»** () — італьянскі футбольны клуб з горада Неапаль. Заснаваны ў 1926 годзе.

Чатырохразовы чэмпіён Італіі (1987, 1990, 2023, 2025), шасціразовы ўладальнік Кубка Італіі, трохразовы ўладальнік Суперкубка Італіі. Уладальнік Кубка УЕФА (1989). Колеры клуба — блакітна-белыя. Хатнія сустрэчы Напалі праводзіць на стадыёне «Дыега Арманда Марадона». «Напалі» з’яўляецца адным з наймацнейшых клубаў Паўднёвай Італіі і чацвёртым клубам краіны паводле колькасці заўзятараў.

Пачынаючы з моманту заснавання ў 1926 годзе, клуб некалькі разоў змяняў назву. Першапачаткова ён называўся «Associazione Calcio Napoli», у 1964 годзе каманда была перайменавана ў «Società Sportiva Calcio Napoli» і звалася гэтак да 2004 года, калі «Напалі» спасцігла банкруцтва. Новы прэзідэнт Аўрэліа Дэ Лаўрэнціс адрадзіў клуб пад назвай «Napoli Soccer». У 2006 годзе ён вырашыў вярнуць старую назву — «Società Sportiva Calcio Napoli».

## Гісторыя 
### Папярэднікі 
Футбол у Неапалі зарадзіўся ў 1904 годзе, калі англійскі марак Уільям Потс, яго кампаньён Гектар Баён і неапалітанцы Сальсі, Катэрына і Канфордзі заснавалі «Naples Foot-Ball & Cricket Club». Прэзідэнтам клубу стаў Амадэа Сальсі. Першы матч неапалітанцы згулялі з экіпажам англійскага карабля «Арабіка» і перамаглі з лікам 3:2. У 1906 годзе з назвы адпала слова «Cricket» і клуб стаў называцца проста «Naples Foot-Ball Club».

З прычыны, што ў ранніх розыгрышах чэмпіянату Італіі клубы з поўдня краіны ўдзелу не прымалі «Наплес» працягваў гуляць з маракамі суднаў, якія заходзілі ў гавань, або выступаўчы ў Кубку Выкліку Ліптана, дзе спаборнічалі клубы Неапаля і Палерма. Двойчы, у 1909 і 1911 гадах, «Наплес» перамагаў фіналы кубка. Дагэтуль колеры формы неапалітанцаў набылі звыклы выгляд — блакітныя майкі і белыя трусы.

У 1912 годзе адзін з заснавальнікаў «Наплес» Гектар Баён вырашыў заснаваць свой клуб — «Інтэрнацыянале». У той жа год «Інтэр» як і «Наплес» дэбютаваў у чэмпіянаце Італіі. Чэмпіянат, у той час, праходзіў па рэгіянальным прынцыпе, і клубы, такім чынам, мелі суперніцтва ў зоне Кампаніі. Але развіццю абедзвюх каманд перашкодзіла Першая сусветная вайна, а неўзабаве пасля яе, у 1922 годзе, клубы аб’ядналіся ў адзін — «Інтэрнаплес» (). Датай заснавання цяперашняга «Напалі» лічыцца 1 жніўня 1926 года, калі кіраўнікі «Інтэрнаплеса» перайменавалі каманду ў «Associazione Calcio Napoli».

## Тытулы 
* **Чэмпіён Італіі (4):**
** 1987, 1990, 2023, 2025

* **Уладальнік Кубка Італіі (6):**
** 1962, 1976, 1987, 2012, 2014, 2020

* **Уладальнік Суперкубка Італіі (3):**
** 1990, 2014, 2025

* **Уладальнік Кубка УЕФА:**
** 1989

## Склад 
*Станам на люты 2024 года.*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба
* Сайт заўзятараў

Напалі
Лхоцзэ

**Лхоцзэ** () — чацвёртая па вышыні гара ў свеце. Знаходзіцца ў Гімалаях на поўдзень ад Эверэста, на мяжы Кітая і Непала. Уключае тры вяршыні — Лхоцзэ Галоўную (8516 м), Лхоцзэ Сярэднюю (8414 м) і Лхоцзэ Шар (8383 м).

Паміж Эверэстам і Лхоцзэ знаходзіцца Паўднёвае сядло (South Col — 7906 м). Лхоцзэ ўзвышаецца над Паўднёвым сядлом на 610 метраў. Паўднёвая сцяна Лхоцзэ, што падымаецца на 3,2 км на гарызантальнай адлегласці ўсяго 2,25 км, з’яўляецца самым стромкім схілам такіх памераў. З гэтай сцяны ў 1989 годзе сарваўся паляк Ежы Кукучка. Гара вядомая таксама тым, што самы папулярны шлях узыходжання на Эверэст часткова праходзіць праз паўночна-заходні схіл Лхоцзэ.

Горны масіў Лхоцзэ размешчаны ў Галоўным Гімалайскім хрыбце на поўдзень ад Эверэста. Ад самой вяршыні яго аддзяляе чатырохкіламетровая перамычка з размешчаным у ёй Паўднёвым сядлом.

Катэгорыя:Горныя вяршыні-васьмітысячнікі
Катэгорыя:Горы Непала
Катэгорыя:Гімалаі
Антані Рэвеер

**Антані́ Рэвее́р** (; нар. , Дуэ-ля-Фантэн, Францыя) — французскі футбаліст, які завяршыў прафесійную кар’еру. Выступаў на пазіцыі абаронцы. Ігрок нацыянальнай зборнай Францыі (2003—2012). Добра вядомы сваёй хуткасцю, можа гуляць як на левым, гэтак і правым боку абароны.

## Кар’ера 
Антані Рэвеер пачаў сваю кар’еру ў камандзе «Віер», потым гуляў за «Анжэ». Ва ўзросце 18-ці гадоў Рэвеер перайшоў у клуб «Рэн», дзе ён хутка пачаў гуляць у аснове, дзякуючы трэнеру клуба, Полю Ле Гуэну, які давяраў абаронцу. 3 лютага 1998 года Рэвеер дэбютаваў у Лізе 1 у гульні супраць «Бастыі». Усяго за «Рэн» Рэвеер гуляў на працягу 6 гадоў, правёўшы 165 матчаў і забіўшы 2 галы. У студзені 2003 года ён быў арэндаваны іспанскай «Валенсіяй», дзе, на правах арэнды, гуляў 6 месяцаў.

Летам 2003 года Рэвеер перайшоў у «Алімпік» з Ліёна, куды яго запрасіў яго былы трэнер па «Рэну», Поль Ле Гуэн. Там Рэвеер хутка заваяваў месца ў аснове каманды. Ён быў выкліканы ў склад зборнай Францыі, дэбютаваўшы 11 кастрычніка 2003 года ў гульні супраць каманды Ізраіля, але там абаронца не вытрымаў канкурэнцыю з боку Бакары Санья і Рода Фані.

5 лістапада 2008 года Рэвеер забіў свой першы мяч у Лізе чэмпіёнаў, паразіўшы браму «Сцяўа». 22 лістапада таго ж года Антані, у гульні з «Пары Сен-Жэрмен» атрымаў цяжкую траўму — разрыў крыжападобнай звязкі на левым калене, з-за чаго амаль цалкам прапусціў сезон 2008/09, аднавіўшыся толькі да канца сакавіка. У наступным сезоне Рэвеер зноў заваяваў месца ў стартавым складзе клуба. За свае выступы ў тым сезоне Рэвеер быў выкліканы Раймонам Даменекам для ўдзелу на чэмпіянаце свету.

8 лістапада 2013 года Ревеер афіцыйна далучыўся да клуба Серыі A «Напалі» на правах вольнага агента пасля заканчэння яго кантракту з «Ліёнам».

23 кастрычніка 2014 года Рэвеер падпісаў кантракт з англійскім клубам «Сандэрленд» тэрмінам на адзін год. Па заканчэнні сезону 2014/15 пакінуў «Сандэрленд». У лістападзе 2015 года, так і не знайшоўшы новы клуб, абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

## Дасягненні 
**«Алімпік» Ліён**:
* Чэмпіён Францыі (5): 2004, 2005, 2006, 2007, 2008
* Уладальнік Кубка Францыі (5): 2003, 2004, 2005, 2006, 2007
* Уладальнік Суперкубка Францыі (4): 2004, 2005, 2006, 2007

**«Напалі»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2014

## Асабістае жыццё 
У Антані і яго жонкі Караліны ёсць двое дзяцей: сын Лені, які нарадзіўся ў чэрвені 2006 года, і дачка Шэран, якая нарадзілася ў сакавіку 2009 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Профіль на сайце *lfp.fr*  

Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сандэрленд
Катэгорыя:Ігракі ФК Напалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Ліён
Катэгорыя:Ігракі ФК Валенсія
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэн
Манаслу

**Манаслу** (मनास्लु, таксама вядомая, як **Кутанг**) — гара ў Непале, восьмая па вышыні вяршыня свету. Знаходзіцца ў горным масіве Мансіры Гімал на ўсход ад Анапурны. Назва вяршыні паходзіць ад слова Манаса, што на санскрыце азначае «гара духаў».

Першае паспяховае ўзыходжанне на Манаслу здзейснілі японец Тасіа Іманісі і шэрпа Г'ялзен Норбу 9 мая 1956 года. 10 красавіка 1972 года снежная лавіна на вышыні 6950 м накрыла лагер карэйскай экспедыцыі, якая спрабавала скарыць вяршыню. Усе 15 удзельнікаў экспедыцыі загінулі.

У гонар горы названы астэроід 6918 Манаслу.

## Спасылкі 
* www.peakware.com // Manaslu
* Згенераваныя камп’ютарам панарамы Манаслу: Поўнач Поўдзень

Катэгорыя:Гімалаі
Катэгорыя:Горы Непала
Катэгорыя:Горныя вяршыні паводле алфавіта
Гашэрбрум II

**Гашэрбрум II**, **K4** — горная вяршыня ў Каракаруме. Вышыня над узроўнем мора 8035 м — трынаццаты па вышыні васьмітысячнік свету.

## Геаграфія 
Вяршыня Гашэрбрум II знаходзіцца ў Кашміры, у кантраляваных Пакістанам Паўночных тэрыторыях на мяжы з Кітаем (Тыбецкі аўтаномны раён).

Вяршыня размешчана ў Каракаруме па суседстве з Хідэн-Пікам. Адносіцца да горнага хрыбта Балтара Музтаг. Уваходзіць у шматвяршынны горны масіў Гашэрбрум. Вышыня Гашэрбрума II 8035 м — чацвёртая па вышыні вяршыня Каракарума і трынаццаты па вышыні васьмітысячнік свету. Вяршыня акрэслена, з стромымі сценамі, пакрыта вечным снегам.

Катэгорыя:Горныя вяршыні-васьмітысячнікі
Гашэрбрум I

**Гашэрбрум I**, **Хідэн-Пік** ( — «*Утоеная вяршыня*, **K5**») — горная вяршыня Каракарума. Вышыня над узроўнем мора 8080 м — адзінаццаты па вышыні васьмітысячнік свету.

## Геаграфія 
Гара Хідэн-Пік знаходзіцца ў Кашміры, у кантраляваных Пакістанам Паўночных тэрыторыях на мяжы з Кітаем (Сіньцзян-Уйгурскі аўтаномны раён).

Вяршыня размешчана на паўднёвым усходзе Каракарума. Андосіцца да горнага хрыбта Балтара Музтаг. Уваходзіць у шматвяршынны горны масіў Гашэрбрум.

Вышыня Хідэн-Піка 8080 м — найвышэйшая вяршыня горнага масіва Гашэрбрум, другая па вышыні вяршыня Каракарума і адзінаццаты па вышыні васьмітысячнік свету.

На паўночным захадзе ад Хідэн-Піка знаходзіцца вяршыня 7772 м, якая замыкае горны масіў Гашэрбрум, а на паўднёвым захадзе вяршыня 7784 м.

Катэгорыя:Горныя вяршыні-васьмітысячнікі
Іван Стрыніч

**Іван Стрыніч** (; нар. , , СФРЮ) — харвацкі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Харватыі (2010—2018).

## Клубная кар’ера 
### Раннія гады 
Іван знаходзіўся ў сістэме французскага клуба «Ле-Ман», за які аднак не правёў ніводнай гульні. На радзіме гуляў за клубы «Хрвацкі Драгаволяц» і «Хайдук».

### «Дняпро» 
27 студзеня 2011 года Стрыніч падпісаў чатырохгадовы кантракт з «Дняпро». Паводле некаторых дадзеных, сума трансферу склала 4 мільёны еўра. У футболцы «Дняпро» Іван дэбютаваў 6 сакавіка 2011 года, у матчы чэмпіянату Украіны супраць «Таўрыі» (2:2), у ім жа забіў і свой першы гол за клуб прыгожым ударам з трыццаці метраў. 20 сакавіка, у прынцыповым супрацьстаянні з кіеўскім «Дынама» прынёс перамогу сваёй камандзе, забіўшы адзіны гол.

### Італія 
Пасля чатырох сезонаў праведзеных ва ўкраінскай лізе Іван быў набыты італьянскім клубам «Напалі». 31 жніўня 2017 года за 2 млн еўра перайшоў у «Сампдорыю».

У ліпені 2018 года на правах свабоднага агента перайшоў у «Мілан», аднак у жніўні ў абаронцы выявіліся праблемы з сэрцам, з-за якіх ён толькі са студзеня 2019 года пачаў з’яўляцца на лаўцы запасных. У жніўні 2019 года, так і не згуляўшы ні ў адным матчы, па ўзаемнай згодзе пакінуў «Мілан».

## Міжнародная кар’ера 
У нацыянальнай зборнай Харватыі Іван дэбютаваў 19 мая 2010 года ў таварыскім матчы супраць зборнай Аўстрыі, гульня скончылася перамогаў харвацкіх футбалістаў з лікам 1:0.

## Дасягненні 
**«Хайдук»**
* Уладальнік Кубка Харватыі: 2010

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Ле-Ман
Катэгорыя:Ігракі ФК Хрвацкі Драгаволяц
Катэгорыя:Ігракі ФК Хайдук Спліт
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Дніпро
Катэгорыя:Ігракі ФК Напалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Ежы Кукучка

**Юзаф Ежы Кукучка** (; , Катавіцы, Польшча — , Лхоцзэ, Гімалаі) — польскі альпініст, другім пасля Райнхольда Меснера заваяваў усе 14 васьмітысячнікаў планеты.

## Біяграфія 
Ежы Кукучка працаваў шахцёрам і першы раз выкарыстаў вяроўку і карабіны пад зямлёй. Яго экспедыцыі сутыкаліся з рознымі цяжкасцямі: знайсці спонсараў было цяжка. Усё жыццё ён быў вымушаны рабіць ўзыходжанні, карыстаючыся старым, больш танным і не зусім прыдатным рыштункам, што і стала пазьней адной з прычын яго смерці.

У 1971—1972 і 1977 гадах здзейсніў некалькі узыходжанняў у Татрах, у 1972—1973 гадах у Даламітах, у 1973 — у Альпах (пачынаючы з адкрыцця Паўночнай сцяны Пці Дру да зімовага праходжання Гран Жорас), у 1974 — на Мак-Кінлі на Алясцы, у 1976 і 1978 гадах — на Гіндукуш.

4 кастрычніка 1979 года падняўся на вяршыню свайго першага васьмітысячніка Лхоцзэ ў Гімалаях.

19 мая 1980 года Кукучка і Анджэй Чок падняліся на Эверэст па новым маршруце па Паўднёвым контрфорсе. Гэта ўзыходжанне стала адзіным, на якім Кукучка карыстаўся кіслародам.

У 1981 годзе Кукучка здзейсніў 2 першапраходжанні на Макалу: праз Макалу Ла і па Паўночна-Заходняй рабру сола. У 1982 годзе Кукучка і Куртука падняліся па класіцы на Броўд-Пік. У 1983 годзе Кукучка і Куртука зрабілі 2 першапраходжанні на Гашэрбрум I і Гашэрбрум II у альпійскім стылі.

У 1984 годзе Кукучка і Куртука прайшлі траверс 3 вяршыняў горнага масіва Броўд-Пік. 21 студзеня 1985 года Кукучка і Анджэй Чок падняліся на Дхаўлагіры.

15 лютага 1985 года Бербека і Паўлікоўскі здзейснілі першапраходжанне на Чо-Айю па Паўднёва-Усходняй контрфорсе, які стаў першым зімовым першапраходам на васьмітысячнік. Кукучка быў лідарам экспедыцыі і сам падняўся на вяршыню на наступны дзень.

Улетку 1985 года з камандай здзейсніў першапраход па Паўднёва-Усходнім грэбенi Нанга Парбат. 11 студзеня 1986 года Кукучка ў пары з Кшыштафам Веліцкі падняўся на Канчэнджангу па класічным маршруце.

У 1986 года Кукучка і Піятроўскі прайшлі маршрут па Паўднёвай сцяне К2. На спуску з вяршыні па рабру Абруцкага Піятроўскі сарваўся і загінуў. 10 лістапада 1986 года з напарнікам прайшоў маршрут па Паўночна-Усходняй сцяне Манаслу — зноў першапраходжанне. 3 лютага 1987 года падняўся на вяршыню Анапурны па Паўночнай сцяне. У верасні таго ж года Кукучка і Хайцэр здзейснілі першапраход па Усходнім рабры Шышабангмы.

Шышабангма стала чатырнаццатым васьмітысячнікам Ежы Кукучкі. Праз некалькі месяцаў яму і Райнхольду Меснеру ўручылі Сярэбраныя Алімпійскія медалі за праходжанне ўсіх васьмітысячнікаў планеты. У 1988 годзе Кукучка падняўся на Усходнюю Анапурну.

## Публікацыі 
* *Mój pionowy świat* (Mac System Maciej Kukuczka, 2008), ISBN 978-83-928083-0-5
* *Mój pionowy świat czyli 14&nbsp;×&nbsp;8000&nbsp;metrów* (1995), ISBN 1-899397-09-4
* *Ostatnia ściana* (Agencja Reklamowa KOMPLET, Katowice 1999), ISBN 83-912268-0-8.
* *Na szczytach świata* (Krajowa Agencja Wydawnicza, Katowice 1990), ISBN 83-03-03166-X.
* *J. Kukuczka*, «K2 ścianą południową», («Taternik» №&nbsp;2/86)

Катэгорыя:Постаці Польшчы
Катэгорыя:Альпіністы
ФК Гамбург

**«Гамбург»** () — нямецкі футбольны клуб з горада Гамбург. Заснаваны ў 1887 годзе. 6-разовы чэмпіён Германіі і трохразовы ўладальнік Кубка Германіі. Уладальнік Кубка чэмпіёнаў (1983), уладальнік Кубка ўладальнікаў кубкаў (1977). З’яўляецца адным з найстарэйшых, папулярных і тытулаваных нямецкіх клубаў.

## Гісторыя 
### Раннія гады 
Гісторыя «Гамбурга» пачынаецца 29 верасня 1887 года, калі адбылося зліццё двух клубаў: «Der Hohenfelder Sportclub» і «Wandsbek-Marienthaler Sportclub» у «спартыўны клуб Германія ў Гамбургу» (). Пад сваёй цяперашней назвай клуб быў сфарміраваны ў 1919 годзе шляхам аб’яднання трох гарадскіх каманд, сур’ёзна паслабленых пасля Першай сусветнай вайны: «спартыўны клуб Германія», «Гамбург ФК» і ФК «Фалька Эпэндорф». Колерамі клуба сталі чырвоны і белы ў гонар гораду Гамбурга, і сіне-чорныя ў гонар найстарэйшага клуба заснавальніка — «Германія». Менавіта праз «спартыўны клуб Германія», Гамбург прэтэндуе на званне найстарэйшага клуба краіны. Тым не менш, іншыя клубы аспрэчваюць гэта, бо «Германія» першапачаткова была заснавана як атлетычны клуб які не гуляў у футбол да 1891 года, калі паўтузіна англічанін далучыліся да клуба, прынёсшы з сабою захапленне футболам.

## Заўзятары 
«Гамбург» з’яўляецца адным з самых любімых футбольных клубаў у Германіі. Паводле статыстычных звестак, з лютага 2009 года клуб налічвае 3,3 млн прыхільнікаў у Еўропе, што робіць яго 28-м клубам паводле гэтага паказчыку на кантыненце. Сярэдняе наведванне хатняга стадыёна складе 54 820 чалавек на гульню. У «Гамбургу» ёсць амаль 700 афіцыйна зарэгістраваных фан-клубаў, 29 з іх знаходзяцца па-за межамі Германіі — у Польшчы, Нідэрландах, Бельгіі, Аўстрыі, Швейцарыі, Іспаніі, ЗША, Вялікабрытаніі, Паўднёвай Афрыцы, Аўстраліі, Ганконгу, Расіі і іншых краінах свету. Першы фан-клуб быў заснаваны ў красавіку 1972 года, ён існуе сёння і мае каля 40 членаў. Сярод самых вядомых і самых важных фан-клубаў на сёння — «Poptown», «Rautengeil», «Fallingbostel», «Totale» і «Jungs Wilhelmsburger».

У цяперашні час, некаторыя фанаты «Гамбургу» падтрымліваюць сяброўскія адносіны з фанамі клубаў «Гановер 96» і «Армінія», але яны не распаўсюджваюцца на ўсіх прыхільнікаў, як гэта было ў традыцыі 1970-х і 1980-х гадоў. Гэтак жа добрыя адносіны існуюць і з фанамі і заўзятарамі клубаў «Штутгарт» і «Нюрнберг», а найбольшае сяброўства маецца з калегамі з клуба «Барусія Дортмунд». Самыя ненавісныя супернікі — «Санкт-Паўлі», «Вердэр» і «Шальке 04».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Афіцыйны сайт заўзятараў 

Гамбург
Петр Ірачак

**Петр Ірачак** (; нар. , , Чэхаславакія) — чэшскі футбаліст, паўабаронца клуба «Фастаў» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Чэхіі.

## Кар’ера 
### Раннія гады 
Кар’ера Петра пачалася ў моладзевай камандзе клуба «Сокал» з яго роднага горада. Затым Ірачак стаў іграком «Баніка» з Сокалава. Двойчы клуб аддаваў яго ў арэнду, у «Бульдоцы» і ў «Славію». За моладзевы склад «Баніка» Петр выступаў на працягу дзесяці гадоў, а затым два гады гуляў у асноўнай камандзе. З 2008 па 2011 гады ён быў іграком «Вікторыі» з Пльзені, у яе складзе стаў чэмпіёнам Чэхіі.

### «Вольфсбург» 
У пачатку 2012 года іграка набыў нямецкі «Вольфсбург», у складзе «ваўкоў» Ірачак дэбютаваў 21 студзеня, у сустрэчы 18-га тура супраць «Кёльна». Петр выйшаў у стартавым складзе і на 80-й хвіліне саступіў месца Жазуэ. 10 лютага Ірачак упершыню вызначыўся за «Вольфсбург», забіўшы 2 галы ў браму «Фрайбурга».

### «Гамбург» 
Улетку 2012 года перабраўся ў іншы нямецкі клуб «Гамбург», дзе гуляў на працягу трох гадоў.

### Вяртанне ў Чэхію 
У жніўні 2015 года стала вядома, што Ірачак пакідае «Гамбург» і вяртаецца ў Чэхію, у пражскую «Спарту». Сезон 2016/17 ігрок правёў у арэндзе ў клубе «Ябланец», а ўлетку 2017 года перайшоў у «Фастаў».

## Міжнародная кар’ера 
У нацыянальнай зборнай Чэхіі Петр дэбютаваў 3 верасня 2011 года ў адборачным матчы на чэмпіянат Еўропы супраць зборнай Шатландыі. Першы гол забіў праз 1,5 месяцы, паразіўшы браму зборнай Чарнагорыі.

## Дасягненні 
 **«Вікторыя»**
* Чэмпіён Чэхіі: 2011

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Прафайл  на сайце championat.com
* 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Фастаў Злін
Катэгорыя:Ігракі ФК Ябланец
Катэгорыя:Ігракі ФК Спарта Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Гамбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Вольфсбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Пльзень
Катэгорыя:Ігракі ФК Банік Сокалаў
Эмісійны банк

**Эмісійны банк**, або **банк-эмітэнт** — банк, які выпускае ў абарот (эмітуе) грашовыя знакі ці каштоўныя паперы і плацёжна-разліковыя дакументы (банкаўскія карткі, чэкавыя кніжкі). Эмісіяй грошай у краіне часцей за ўсё займаюцца цэнтральныя банкі, выпускам каштоўных папер — камерцыйныя банкі. Выпушчаныя банкам банкаўскія карты на працягу ўсяго тэрміна дзеяння застаюцца ўласнасцю банка-эмітэнта, а трымальнік карты атрымлівае яе толькі ў карыстанне.

Таксама банкам-эмітэнтам называюць банк, які дзейнічае па даручэнні плацельшчыка аб адкрыцці акрэдытыву і ў адпаведнасці з яго ўказаннем, абавязваецца правесці плацяжы атрымальніку сродкаў або аплаціць, акцэптаваць ці ўлічыць перавадны вэксаль або даць паўнамоцтва іншаму банку (выканаўчаму банку) правесці плацяжы атрымальніку сродкаў ці аплаціць, акцэптаваць ці ўлічыць перавадны вэксаль.

## Гл. таксама 
* Эмісія банкаўскіх картак

Катэгорыя:Тыпы крэдытных устаноў
Катэгорыя:Банкаўская справа
Шкодран Мустафі

**Шко́дран Муста́фі** (; нар. , Бад-Герсфельд, Германія) — нямецкі футбаліст албанскага паходжання, абаронца. Чэмпіён свету 2014 года ў складзе нацыянальнай зборнай Германіі.

## Клубная кар’ера 
Пачаў сваю кар’еру Шкодран у моладзевых сістэмах у шэрагу невялікіх нямецкіх клубах. Паміж 2006 і 2009 гадамі знаходзіўся ў структуры клуба «Гамбург», пакуль у 2009 годзе не з’ехаў у Англію ў клуб «Эвертан».

За англійскі клуб ігрок дэбютаваў у матчы Лігі Еўропы супраць беларускага БАТЭ 16 снежня 2009 года, выйшаўшы на замену замест Тоні Гіберта. Пры гэтым за наступныя гады Шкодран гэтак ніколі не выступаў за клуб у Прэм’ер-лізе і ў студзені 2012 года пераехаў у італьянскую «Сампдорыю» на правах свабоднага агента. На той момант генуэзскі клуб выступаў у Серыі B.

26 мая 2012 года нямецкі футбаліст дэбютаваў за італьянскі клуб у матчы супраць «Варэзэ», дзе клуб з Генуі саступіў з лікам 1:3. 26 кастрычніка 2013 года Мустафі забіў свой першы гол за клуб у матчы Серыі A супраць «Аталанты». Гол стаў адзіным і пераможным у матчы.

7 жніўня 2014 года Мустафі падпісаў пяцігадовы кантракт з клубам Ла Лігі «Валенсіяй», паводле чутак трансфер іграка каштаваў іспанцам 8 млн еўра. 30 жніўня 2016 года лонданскі «Арсенал» афіцыйна пацвердзіў пераход Мустафі.

З 2019 года стаў шмат прапускаць з-за траўм. 1 лютага 2021 года, разарваўшы кантракт з «Арсеналам», далучыўся да «Шальке 04». Па выніках сезона 2020/21 гельзенкірхенцы страцілі месца ў Бундэслізе, і абаронца пакінуў клуб.

У верасні 2021 года стаў іграком іспанскага клуба «Левантэ». Пакінуў «Левантэ» па заканчэнні сезона 2022/23.

## Міжнародная кар’ера 
28 лютага 2014 года Ёахім Лёў выклікаў Мустафі ў склад нацыянальнай зборнай Германіі на таварыскі матч супраць зборнай Чылі. Аднак дэбютаваў ігрок толькі 13 мая ў таварыскім матчы супраць зборнай Польшчы.

Шкодран быў уключаны ў папярэдні спіс з 30 чалавек да чэмпіянату свету 2014 года, аднак у канчатковую заўяву не трапіў. Не зважаючы на гэта, пасля траўмы Марка Ройса ў таварыскім матчы супраць зборнай Арменіі, Мустафі быў прыцягнуты да складу зборнай у якасці замены Ройса. Шкодран з’яўляўлся на пляцоўцы ў двух першым матчах, ввыходзячы на замены ў гульнях супраць зборнай Партугаліі і Ганы. У 1/8 фіналу абаронца выйшаў у стартавым складзе, аднак пазней быў заменены з-за траўмы.

## Дасягненні 
**«Арсенал»**:
* Уладальнік Кубка Англіі (2): 2017, 2020

**Германія**:
* Чэмпіён свету: 2014
* Пераможца Кубка канфедэрацый: 2017

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Германіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Германіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Эвертан
Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Валенсія
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Лондан
Катэгорыя:Ігракі ФК Шальке 04
Катэгорыя:Ігракі ФК Левантэ
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Інтэрферэнцыя хваль

**Інтэрферэнцыя хваль** — з'ява ўзмацнення ў адных і аслаблення ў другіх пунктах прасторы амплітуды выніковай хвалі, атрыманай пры складанні дзвюх (ці больш) хваль.

Назіраецца для хваль любой прыроды. Прыводзіць да пераразмеркавання энергіі ваганняў паміж суседнімі ўчасткамі асяроддзя, аднак у сярэднім выніковая энергія роўная суме энергій зыходных хваль.

Інтэрферэнцыя хваль адбываецца, калі рознасць іх фаз не мяняецца з цягам часу (гл. кагерэнтнасць) або змяняецца настолькі павольна, што атрыманая інтэрферэнцыйная карціна за час назірання не паспявае зрушыцца на адметную велічыню; для назірання інтэрферэнцыі папярочных хваль неабходна таксама супадзенне плоскасцей іх ваганняў. Амплітуда выніковага вагання мае найбольшае значэнне, калі

k(r_2-r_1)=2m\pi\!, дзе m=0, \pm 1, \pm 2, ...\! (m — цэлы лік)

і найменшае, калі
 
k(r_2-r_1)=(2m-1)\pi\!, дзе m=1, 2,...\!

Размеркаванне максімумаў і мінімумаў у прасторы залежыць ад даўжыні хвалі, памераў, формы і ўзаемнага размяшчэння крыніц зыходных хваль. Асобны выпадак — інтэрферэнцыя сустрэчных хваль (напр., прамой і адбітай), што вядзе да ўтварэння стаячай хвалі.

Інтэрферэнцыя хваль выкарыстоўваецца ў оптыцы (інтэрферэнцыя святла), астрафізіцы, акустыцы, радыётэхніцы, галаграфіі і інш.

## Гл. таксама 
* Інтэрферометр

## Літаратура 
* *Болсун А.* Інтэрферэнцыя хваль // 

## Спасылкі 
* Інтэрферэнцыя хваляў рознай даўжыні // Belquant — квантавая фізіка па-беларуску

Катэгорыя:Хвалевыя з’явы
Катэгорыя:Тэорыя хваль
Марка Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі

**Марка Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі** (, скар. Mark der DDR, DDR-Mark, таксама называлася Deutsche Mark) — грашовая адзінка Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі. Была ўнутранай неканвертоўнай валютай; увоз і вываз былі забароненыя і караліся штрафам.

Пасля Другой сусветнай вайны пераможаная саюзнікамі Германія была падзелена на чатыры зоны акупацыі: амэрыканскую, брытанскую, французскую і савецкую. У заходніх зонах 20 чэрвеня 1948 года ў аднабаковым парадку была ўведзена Нямецкая марка (ФРГ) (). У якасці рэакцыі ў адказ 24 чэрвеня 1948 года ў савецкай зоне была заснаваная свая грашовая адзінка. Нямецкая марка () савецкай зоны (пазней ГДР) ў 1974 годзе была перайменаваная ў марку ГДР () і праіснавала да 1990 года.

Марка выпускалася з 1948 года Нямецкім эмісійным банкам і з 1968 года — Дзяржаўным банкам ГДР. Грашовая адзінка мела наступныя афіцыйныя назвы:

* Нямецкая марка Нямецкага эмісійнага банка (Deutsche Mark, DM) — з 24 ліпеня 1948 года па 31 ліпеня 1964 года.
* Марка Нямецкага эмісійнага банка (Mark der Deutschen Notenbank, MDN) — з 1 жніўня 1964 года па 31 снежня 1967 года.
* Марка (Mark, M) Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі (Марка ГДР) — з 1 студзеня 1968 года па 30 чэрвеня 1990 года.

У 1 марцы — 100 пфенігаў (Pf).

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Банкноты Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі 
* muenzenfreund.net  
* www.muenztreff.de  
* Прерванный полет немецкой марки 

Катэгорыя:Гістарычныя валюты