Праязны дакумент

]]
**Праязны дакумент** — гэта дакумент, які сведчыць асобу, выдадзены ўрадам або міжнароднай арганізацыяй у адпаведнасці з міжнароднымі пагадненнямі, каб дазволіць асобам прайсці меры памежнага кантролю. Праязныя дакументы звычайна запэўніваюць іншыя ўрады, што прад’яўнік можа вярнуцца ў краіну, якая іх выдала, і часта выдаюцца ў форме буклетаў, каб дазволіць іншым урадам размяшчаць у іх візы, а таксама штампы аб уездзе і выездзе.

Самым распаўсюджаным праязным дакументам з’яўляецца *пашпарт*, які звычайна дае яго прад’яўніку дадатковыя прывілеі, напрыклад, бязвізавы доступ у некаторыя краіны. У той час як пашпарты, выдадзеныя ўрадам, з’яўляюцца найбольш распаўсюджанай разнавіднасцю праязных дакументаў, многія дзяржавы і міжнародныя арганізацыі выдаюць іншыя разнавіднасці праязных дакументаў, якія дазваляюць іх уладальнікам падарожнічаць за мяжу ў краіны, якія прызнаюць гэтыя дакументы. Напрыклад, асобам без грамадзянства звычайна не выдаецца нацыянальны пашпарт, але яны могуць атрымаць *праязны дакумент бежанца* або больш ранні «*пашпарт Нансена*», які дазваляе ім падарожнічаць у краіны, якія прызнаюць гэты дакумент, а часам і вяртацца ў краіну, якая яго выдала.

Палітыкі памежнага кантролю звычайна патрабуюць ад падарожнікаў прад’явіць сапраўдныя праязныя дакументы, каб пацвердзіць сваю асобу, нацыянальнасць або статус пастаяннага жыхарства, а таксама права на ўезд у пэўную юрысдыкцыю. Найбольш распаўсюджанай формай праязнога дакумента з’яўляецца пашпарт, дакумент у форме кніжкі, які сведчыць асобу, выдадзены нацыянальнымі ўладамі або ўрадамі пэўных субнацыянальных тэрыторый які змяшчае асабістую інфармацыю чалавека, а таксама месца для прастаўлення пячатак уладамі іншых юрысдыкцый, візы або іншыя дазволы, якія дазваляюць прад’яўніку ўязджаць, пражываць або падарожнічаць па іх тэрыторыі. Некаторыя юрысдыкцыі дазваляюць асобам праходзіць памежны кантроль з дапамогай пасведчанняў асобы, якія звычайна змяшчаюць падобную асабістую інфармацыю.

Розныя краіны ўводзяць розныя правілы і патрабаванні да праязных дакументаў у рамках палітыкі памежнага кантролю, і яны могуць адрознівацца ў залежнасці ад віду транспарту падарожніка. Напрыклад, у той час як Амерыка не праводзіць памежны кантроль для пасажыраў, якія выязджаюць наземным транспартам або на большасці лодак. Яна патрабуе ад пасажыраў, якія вылятаюць паветраным транспартам, сапраўдны пашпарт (або некаторыя спецыяльныя дакументы, якія замяняюць пашпарт). Такім чынам, нягледзячы на ​​тое, што падарожнікам, якія вылятаюць з Амерыкі паветраным транспартам, можа не спатрэбіцца мець пашпарт для ўезду ў пэўную краіну, яны павінны будуць мець сапраўдны пашпартны буклет для пасадкі на рэйс, каб задаволіць амерыканскія іміграцыйныя ўлады пры вылеце. Сапраўды гэтак жа, хоць некаторыя краіны за межамі Еўрапейскай эканамічнай зоны прымаюць для ўезду нацыянальныя пасведчанні асобы, выдадзеныя яе дзяржавамі-членамі, Швецыя і Фінляндыя не дазваляюць сваім грамадзянам выязджаць у краіны за межамі ЕЭЗ, выкарыстоўваючы толькі свае пасведчанні асобы.

Многія краіны звычайна дазваляюць уезд уладальнікам пашпартоў іншых краін, часам таксама патрабуецца атрыманне візы, але гэта не з’яўляецца аўтаматычным правам. Могуць прымяняцца многія іншыя дадатковыя ўмовы, напрыклад, верагоднасць таго, што не стане дзяржаўным абвінавачваннем па фінансавых ці іншых прычынах, а таксама тое, што ўладальнік не быў асуджаны за злачынства. Калі краіна не прызнае іншую краіну або знаходзіцца ў спрэчцы з ёй, яна можа забараніць выкарыстанне іх пашпарта для паездкі ў гэтую іншую краіну або можа забараніць уезд уладальнікам пашпартоў гэтай іншай краіны, а часам і іншым асобам, якія пабывалі, напрыклад, у іншай краіне. Некаторыя асобы падвяргаюцца санкцыям, якія забараняюць ім уезд у пэўныя краіны.

Праязныя дакументы могуць быць запытаны ў іншых выпадках для пацверджання асобы, напрыклад, пры засяленні ў гасцініцу або пры абмене грошай на мясцовую валюту. Пашпарты і іншыя праязныя дакументы маюць тэрмін дзеяння, пасля якога яны больш не прызнаюцца, але рэкамендуецца, каб пашпарт быў сапраўдны не менш за шэсць месяцаў, паколькі многія авіякампаніі адмаўляюць у пасадцы пасажырам, чый пашпарт мае меншы тэрмін дзеяння, нават калі краіна прызначэння можа не мець такога патрабавання.

## Гл. таксама 
* Пашпарт Нансена
* Пашпарт «Новай Беларусі»

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пашпарт
Катэгорыя:Візы
Катэгорыя:Міжнародныя адносіны
Катэгорыя:Пасведчанне асобы