open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мурат Каральбіевіч Кумпілаў

**Мурат Каральбіевіч Кумпілаў** (; нар. 27 лютага 1973, а. Уляп, Чырвонагвардзейскі раён, Адыгейская АВ, Краснадарскі край, РСФСР, СССР) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Кіраўнік Рэспублікі Адыгея з 10 верасня 2017 года (часовы выканаўца абавязкаў з 12 студзеня па 10 верасня 2017 года). Сакратар Адыгейскага рэгіянальнага аддзялення партыі «Адзіная Расія» з 7 лістапада 2019 года. Член Вышэйшай рады партыі «Адзіная Расія».

Прэм’ер-міністр Рэспублікі Адыгея з 28 мая 2008 года па 28 верасня 2016 года (выканаўца абавязкаў прэм’ер-міністра Рэспублікі Адыгея з 12 па 28 мая 2008 года). Старшыня Дзяржаўнай рады — Хасэ Рэспублікі Адыгея з 3 кастрычніка 2016 года па 14 студзеня 2017 года.

Катэгорыя:Кіраўнікі Адыгеі
Сомерсет (акруга, Мэн)

**Акруга Сомерсет** () — акруга на захадзе штата Мэн, ЗША. Насельніцтва на 2020 год складала  чалавек. Адміністрацыйны цэнтр — горад Скоўгэган. Акруга была заснавана 1 сакавіка 1809 года і названа ў гонар графства Англіі Сомерсет.

## Геаграфія 
Плошча акругі складае  км², з іх  км² (97,3 %) — суша, а 440 км² (4,1 %) — вада. Гэта горны рэгіён, які мяжуе на паўночным захадзе з канадскім Квебекам. Галоўнымі вадаёмамі з’яўляюцца азёры Флагстаф, Себумук і Брасуа, а таксама рэкі Муз і Кенэбек. Нацыянальны маршрут Апалачаў праходзіць праз акругу паміж запаведнікам Бігелаў на захадзе і гарой Балд (Лысай гарой) на ўсходзе..

### Суседнія акругі 
* Арустук — поўнач
* Пенабскот — усход
* Піскатакуіс — усход
* Уалдо — паўднёвы ўсход
* Кенэбек — поўдзень
* Франклін — паўднёвы захад
* Квебек, Канада — захад

## Дэмаграфія 
Паводле перапісу 2020 года ў акрузе Сомерсет жылі  чалавек. Сярэдні ўзрост насельніцтва — 46,9 год. Насельніцтва акругі па ўзроставым дыяпазоне размеркавалася наступным чынам: 19,0 % — жыхары маладзейшыя за 18 гадоў, 59,5 % — ад 18 да 65 гадоў і 21,5 % — ва ўзросце 65 гадоў і старэй. Расавы склад: белыя — 93,5 %, афраамерыканцы — 0,5 %, карэнныя амерыканцы — 0,5 % і азіяты — 0,5 %. 1,3 % насельніцтва — лацінаамерыканцы.

У 2020 годзе медыяны даход на сям’ю ацэньваўся ў  $, на хатнюю гаспадарку — у  $. 19,5 % насельніцтва пражываюць за рысай беднасці. 17,9 % маюць вышэйшую адукацыю. 62,5 % былі супрацоўнікамі прыватных кампаній, 3,4 % — самазанятыя работнікі, 11,2 % — супрацоўнікі прыватных некамерцыйных арганізацый, 13,7 % — дзяржаўныя служачыя, 9,2 % — самазанятыя ў уласным незарэгістраваным бізнэсе або хатняй гаспадарцы.

## Галерэя 

Image:Courthouse,_Skowhegan,_ME.jpg|Будынак акруговага суда ў Скоўгэгане (паштоўка ~1915 год)
Image:SkowheganME SomersetCountyCourthouse.jpg|Будынак акруговага суда ў Скоўгэгане (2018 год)
Image:Flagstaff Lake DSCN0421.JPG|Возера Флагстаф

Катэгорыя:Акругі Мэна
Уладзімір Яўгенавіч Уранюк

**Уладзімір Яўгенавіч Уранюк** (нар. 16.05.1940, г. Мінск) — беларускі арганізатар аховы здароўя. Заслужаны работнік аховы здароўя БССР (1990).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі медыцынскі інстытут (1968). Галоўны ўрач санаторыя «Лахва» (1968—1976), Брэсцкай абласной дзіцячай бальніцы (1976—1991). Начальнік упраўлення аховы здароўя Брэсцкага аблвыканкама
(1991—2000), намеснік галоўнага ўрача Брэсцкага гарадскога цэнтра гігіены і эпідэміялогіі з 2000 года.

Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Вера Рыгораўна Бакурына

**Вера Рыгораўна Бакурына** (нар. 25 студзеня 1925) — беларуская ўрач-педыятр. Заслужаны ўрач БССР (1966). Першы галоўны ўрач Брэсцкай абласной дзіцячай бальніцы.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў зніклай цяпер вёсцы Залескі ў сучасным Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Бацьку рэпрэсавалі і ён не вярнуўся з будоўлі Беламора-Балтыйскага канала.

Па заканчэнні дзявятага класа патрапіла на фронт, да 1943 года працавала сандружынніцай на санітарным цягніку.

Пасля вяртання з эвакуацыі 2-га Маскоўскага медінстытута пачала там навучанне. Туды яе прынялі без атэстата і іспытаў, як і іншых удзельнікаў вайны, але толькі на педыятрычны факультэт, бо бракавала сярэдняй медыцынскай адукацыі.

Па размеркаванні пачала працу ў Шарашове. Праз тры гады працы ў Шарашове па заканчэнні клінічнай ардынатуры Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута стала загадваць кансультацыяй Брэсцкай абласной бальніцы з 1954 года.

У 1967 годзе Веру Бакурыну выклікалі ў гараддзел і прапанавалі ўзначаліць гарадскую дзіцячую бальніцу, якую толькі пачалі будаваць. Пазней працавала ўрачом у дзіцячай паліклініцы.

## Спасылкі 
* Бакурина Вера Григорьевна  

Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Катэгорыя:Педыятры СССР
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Схаваная

**«Схаваная»** () ― канадскі кароткаметражны мастацкі фільм 2021 года.

## Сюжэт 
Калі прыватнага дэтэктыва Алана Уокера адпраўляюць дапытаць сведку аб забойстве, ён раскрывае жудасную праўду, якая дазволіла гэта здзейсніць.

## У ролях 
## Спасылкі
*

Катэгорыя:Фільмы Канады 2021 года
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Канады
Ласіцкі

**Ласіцкі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Ігар Генадзевіч Ласіцкі — беларускі ўрач-педыятр і арганізатар аховы здароўя
* Ян Ласіцкі — польскі гісторык, бібліёграф, рэлігійны пісьменнік-палеміст

## Гл. таксама 
* Ласіцкая
Вядомыя асобы Арла

[thumb|200px|[Герб Арла]]
Вядомыя ўраджэнцы Арла:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Мікалай Сяргеевіч Акулаў|Мікалай Акулаў]]
[thumb|175px|[Леанід Мікалаевіч Андрэеў|Леанід Андрэеў]]

## А 
* Мікалай Сяргеевіч Акулаў (1900—1976) — беларускі фізік, спецыяліст у галіне ферамагнетызму. Доктар фізіка-матэматычных навук (1936), прафесар (1931).
* Леанід Мікалаевіч Андрэеў (1871—1919) — рускі пісьменнік. Прадстаўнік Сярэбранага веку рускай літаратуры. Лічыцца пачынальнікам рускага экспрэсіянізму.

## Б 
* Мікалай Мікалаевіч Бардзюжа
* Міхаіл Міхайлавіч Бахцін
* Аляксандр Іванавіч Бухвостаў

## В 
* Ігар Веніямінавіч Васілеўскі

## Д 
* Віталь Міхайлавіч Дашанкоў (нар. 1931) — фізік, спецыяліст у галіне акустаэлектронікі і тэхнічнай электрадынамікі.
* Эдуард Міхайлавіч Дзямідаў

## Л 
* Віктар Цімафеевіч Лебедзеў

## М 
* Мікалай Мікалаевіч Паўлоўскі

## С 
* Міхаіл Юр’евіч Сегал

## Т 
* Іван Сяргеевіч Тургенеў

## Ф 
* Іван Аляксандравіч Фамін

## Ч 
* Мікалай Міхайлавіч Чагін
Віктар Яўгенавіч Барысенка

**Віктар Яўгенавіч Барысенка** (нар. , Запарожжа, Украіна) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1988), прафесар (1990).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Паўправаднікі і дыэлектрыкі», кваліфікацыя"Інжынер электроннай тэхнікі", 1973; аспірантура, 1977).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1973, факультэт радыётэхнікі і электронікі, кафедра мікра- і нанаэлектронікі, прафесар, з 2009 – загадчык кафедры; у 2001–2002 – дэкан факультэта; 2002–2009 – прарэктар па вучэбнай рабоце).

Навуковыя інтарэсы; фізіка кандэнсаванага стану; нанатэхналогіі; нанаматэрыялы; нанаструктуры.

## Узнагароды 
Нагрудны знак «Выдатнiк адукацыi» (2009), званне «Кавалер ордэна Акадэмічнай пальмавай галіны» («Akademik Palma», Францыя) і інш.

## Бібліяграфія 
* Твердофазные процессы в полупроводниках при воздействии интенсивных потоков низкоэнергетических ионов, электронов и фотонов : автореферат диссертации … доктора физико- математических наук : 01.04.10 / Борисенко Виктор Евгеньевич. — Минск, 1987.
* Наноэлектроника [Электронный ресурс] : теория и практика : учебник / [Борисенко В. Е. и др.]. — Москва, 2013.
* Твердофазные процессы в полупроводниках при импульсном нагреве / В. Е. Борисенко. — Минск, 1992.
* Rapid thermal processing of semiconductors / Victor E. Borisenko, Peter J. Hesketh. — New York : Plenum Press, 1997.
* Semiconducting silicides / [edited by] Victor E. Borisenko. — Berlin ; New York : Springer, 2000.
* What is what in the nanoworld : a handbook on nanoscience and nanotechnology / Victor E. Borisenko and Stefano Ossicini. — 3rd, revised & enlarged edition. — Weinheim : Wiley-VCH, [2012].

## Літаратура 
* Барысенка Віктар Яўгенавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 2. — С. 334.
* Борисенко Виктор Евгеньевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 457.
 

Катэгорыя:Дэканы факультэта радыётэхнікі і электронікі БДУІР
Катэгорыя:Выкладчыкі факультэта радыётэхнікі і электронікі БДУІР
Міхаіл Іванавіч Мінаеў

**Міхаіл Іванавіч Мінаеў** (, с. Крупец, Зяметчынскі раён, Пензенская вобласць, Расія — ) — спецыяліст у галіне радыётэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1990), дацэнт (1976).

## Біяграфія 
Скончыў Ваенна-марское авіяцыйнае вучылішча ў г. Мікалаеве (1947), Ленінградская ваенна-паветраная інжынерная акадэмія імя А. Ф. Мажайскага (1956), Усесаюзны навукова-даследчы інстытут радыёапаратуры, г. Ленінград (аспірантура, 1964).
    
Працаваў ва Авіяцыйнай эскадрыллі, Далёкі Усход (1947—1950, начальнік сувязі); Навукова-даследчым інстытуце магутнага радыёпрыборабудавання, г. Ленінград (1956—1960); Мінскмі радыётэхнічным інстытуце (з 1967, кафедра радыёперадаючых устройстваў і радыётэхнічных сістэм, з 1969 — дацэнт, з 1991 — прафесар кафедры радыётэхнічных сістэм).

Навуковыя інтарэсы: даследаванні многачастотных рэжымаў работы прыбораў звышвысокіх частот; распрацоўка радыёперадаючых устройстваў радыёлакацыйных станцый.

## Узнагароды 
Медалі «За баявыя заслугі», «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», значком «Ганаровы радыст СССР» і інш.

## Бібліяграфія 
* Внешняя обратная связь в автономных и неавтономных генераторах СВЧ : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.12.21 / Минаев Михаил Иванович. — Минск, 1991.
* Радиопередающие устройства сверхвысоких частот : [учебное пособие для вузов] / М. И. Минаев. ― Минск, 1978.
     

## Літаратура 
* Минаев Михаил Иванович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). ― Минск, 2004. — С. 326—327.
TOGG

**TOGG** ''(Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu A.Ş.)* — турэцкая кампанія, якая займаецца вытворчасцю электрамабіляў. Заснавана ў 2018 годзе. Базуецца ў Гебзе.

## Гісторыя 
У 2011 годзе прэзідэнт Турцыі Рэджэп Таіп Эрдаган ініцыяваў стварэнне новага нацыянальнага брэнда легкавых аўтамабіляў. У лістападзе 2017 года было абвешчана пра запуск брэнда **TOGG**. Быў утвораны кансорцыум, у які ўвайшлі Anadolu Group, BMC, Kök Group, Turkcell, Zorlu Holding і Саюз гандлёвых палат і таварных біржаў Турцыі *(TOBB)''.

27 снежня 2019 года ў штаб-кватэры кампаніі ў Гебзе адбылася афіцыйная прэзентацыя першых двух аўтамабіляў маркі. Быў прадэманстраваны дызайн электрычных кампактнага пазадарожніка і кампактнага седана, распрацаваных італьянскай студыяй Pininfarina.

Будаўніцтва вытворчых аб’ектаў пачалося ў сярэдзіне 2020 года. Завод размешчаны на плошчы 1,2 млн  у раёне Гемлік у Бурсе. Як партнёр па пастаўцы літый-іонных акумулятараў абрана кампанія .

У чэрвені 2021 года аплачаны капітал кампаніі быў павялічаны са 150 млн. да 996,7 млн. турэцкіх лір. Kök не ўдзельнічала ў павелічэнні капіталу і пакінула праект. Яе доля акцый была размеркавана між іншымі ўдзельнікамі кансорцыума.

29 кастрычніка 2022 года адбылася цырымонія запуску вытворчасці, прымеркаваная да 99-й гадавіны Турэцкай Рэспублікі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-сайт 

Катэгорыя:Аўтамабілебудаўнічыя кампаніі Турцыі
Астахава

**Астахава** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Валянціна Іларыёнаўна Астахава - украінская гісторык
* Ларыса Мікалаеўна Астахава — беларуская ўрач-педыятр і спецыяліст у галіне аховы здароўя

## Тапонімы 
* Астахава — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі

## Гл. таксама 
* Астахаў
Стаматолаг (фільм)

**«Стаматолаг»** () ― амерыканскі кароткаметражны мастацкі фільм 2020 года рэжысёра Майкла Браяна Роўлінза.

## Сюжэт 
Стаматолаг едзе на поўнач у пошуках горада, дзе ён можа практыкавацца. Па дарозе яго рабуе каўбой. Стаматолаг разбіты і можа прапанаваць дапамогу толькі з інфікаваным зубам рабаўніка. Але не ўсё так проста.
## У ролях
## Здымачная група
*рэжысёр — Майкл Браян Роўлінз
*сцэнарыст — Майкл Браян Роўлінз

## Спасылкі
*

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2020 года
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Вестэрны ЗША
Савельеў

**Савельеў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Якаўлевіч Савельеў (1910—1996) — вучоны ў галіне электронікі. Доктар тэхнічных навук (1968), прафесар (1962).
* Іван Яўграфавіч Савельеў (1866—1951) — штабс-капітан, ваенны інжынер Гродзенскай інжынернай дыстанцыі.
* Міхаіл Генадзевіч Савельеў (нар. 1954) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Код 8

**«Код 8»** () ― амерыкана-канадскі кароткаметражны навукова-фантастычны баявік 2016 года рэжысёра Джэфа Чана, сцэнарый напісаны ў суаўтарстве Чана з Крысам Парэ. З ,  і  у галоўных ролях фільм быў разгорнуты ў поўнаметражны праект пад назвай «».

Фільм уяўляе сабой футурыстычнае бачанне, дзеянне якога адбываецца ў свеце, дзе 4 % насельніцтва нараджаюцца з нейкімі звышнатуральнымі здольнасцямі. Замест таго, каб быць супергероямі-мільярдэрамі, большасць *«спецыялістаў»* жыве ў галечы і звяртаецца да злачынстваў, прымушаючы паліцыю станавіцца больш мілітарызаванай.

Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы Канады
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Канады
Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Катэгорыя:Фільмы-баевікі Канады
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2016 года
Катэгорыя:Фільмы Канады 2016 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы-антыўтопіі
Катэгорыя:Фільмы-баевікі 2016 года
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы 2016 года
Ігар Генадзевіч Ласіцкі

**Ігар Генадзевіч Ласіцкі** — беларускі ўрач-педыятр і арганізатар аховы здароўя.

## Біяграфія 
Скончыў педыятрычны факультэт Мінскага медуніверсітэта. Па размеркаванні працаваў участковым педыятрам, пазней працаваў у аддзяленні рэанімацыі і анестэзіялогіі Брэсцкай абласной бальніцы. У 2001—2008 — галоўны ўрач Брэсцкай дзіцячай абласной бальніцы. 8 лютага 2019 года Мінскі гарадскі суд прыгаварыў былога намесніка міністра аховы здароўя Ігара Ласіцкага да шасці гадоў пазбаўлення волі з канфіскацыяй усёй маёмасці і забаронай займаць адміністрацыйна-гаспадарчыя пасады на пяць гадоў за хабарніцтва ў вялікім памеры.

Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі міністра аховы здароўя Рэспублікі Беларусь
Вядомыя асобы Нальчыка

[thumb|200px|[Герб Нальчыка]]
Вядомыя ўраджэнцы Нальчыка:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Руслан Хасінавіч Болаў|Руслан Болаў]]
]]

## Б 
* Руслан Хасінавіч Болаў (нар. 1994) — расійскі футбаліст, нападнік.

## К 
* Алена Генадзеўна Калечыц (нар. 1940) — беларускі археолаг, доктар гістарычных навук, кандыдат геаграфічных навук, прафесар.

## Л 
* Аляксандр Яфімавіч Ляўсенка (1935—2007) — беларуск спецыяліст у галіне інфарматыкі і вылічальнай тэхнікі.

## С 
* Віктар Уладзіміравіч Сідзельнікаў (нар. 1963) — савецкі і расійскі валейбаліст, майстар спорту міжнароднага класа і трэнер па валейболе.

## Ц 
* Юрый Хатуевіч Цемірканаў (нар. 1938) — савецкі і расійскі дырыжор, педагог, прафесар. Мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор Акадэмічнага сімфанічнага аркестра Санкт-Пецярбургскай дзяржаўнай філармоніі з 1988 года. Народны артыст СССР (1981).
Аляксандр Яфімавіч Ляўсенка

**Аляксандр Яфімавіч Ляўсенка** (, Нальчык, Кабардзіна-Балкарыя, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне інфарматыкі і вылічальнай тэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1988), прафесар (1988).

## Біяграфія 
Скончыў Таганрогскі радыётэхнічны інстытут (1963; аспірантура, 1969).
    
Працаваў на Азоўскім заводзе п/я № 1 (г. Азоў, Растоўская вобласць; 1963—1966), Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1971, прафесар кафедры праграмнага забеспячэння інфармацыйных тэхналогій, у 1985—1995 — загадчык кафедры, 1980—1982 — дэкан факультэта вылічальнай тэхнікі).

Навуковыя інтарэсы: метады і сродкі тэхнічнай дыягностыкі аб’ектаў складанай структуры; аўтаматызаваныя сістэмы кантролю і кіравання выпрабаваннямі.

## Бібліяграфія 
* Основы построения программно-управляемых устройств для автоматизированных систем стендовых испытаний изделий новой техники : диссертация … доктора технических наук в форме научного доклада : 05.13.05 / Леусенко Александр Ефимович. — Киев, 1987.
* Исследование и разработка принципов построения универсального генератора случайных чисел (УГСЧ) : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.255 / Леусенко А. Е. — Ленинград, 1970.
         

## Літаратура 
* Ляўсенка Аляксандр Яфімавіч / М. П. Савік // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. — С. 434.
* Леусенко Александр Ефимович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). — Минск, 2004. — С. 313—315.
* Леусенко Александр Ефимович // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. — Минск, 2001. — Т. 1. — С. 93—94.
 

Катэгорыя:Дэканы факультэта камп’ютарных сістэм і сетак БДУІР
Вядомыя асобы Екацярынбурга

[thumb|200px|[Герб Екацярынбурга]]
Вядомыя ўраджэнцы Екацярынбурга:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Аляксей Акцябрынавіч Балабанаў|Аляксей Балабанаў]]

## А 
* Аляксей Пятровіч Айдараў (нар. 1974) — беларускі і ўкраінскі біятланіст. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (1998).
* Рыма Леанідаўна Арцёмчык (нар. 1934) — беларускі і расійскі інжынер-будаўнік.
* Уладзімір Юр’евіч Арчакоў (нар. 1967) — беларускі вайсковы дзеяч, генерал-маёр (2014).
* Вацлаў Арэшка (нар. 1955) — беларускі палітык, грамадскі дзеяч і перакладчык.

## Б 
* Ігар Рыгоравіч Бакалаў (1939—1992) — савецкі і беларускі спартсмен-стралок, спецыялізаваўся ў кулявой стральбе з пісталета і рэвальвера, шматразовы чэмпіён свету, Еўропы і СССР. Заслужаны майстар спорту СССР.
* Аляксей Акцябрынавіч Балабанаў (1959—2013) — савецкі і расійскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар, член Еўрапейскай кінаакадэміі. Уладальнік прэміі «Ніка» за рэжысёрскую працу ў карціне «Пра вырадкаў і людзей».
* Дзмітрый Уладзіслававіч Бракоткін (нар. 1970) — расійскі акцёр, удзельнік былой каманды КВЗ, а цяпер творчага калектыву «Уральскія пельмені».
* Эрык Уладзіміравіч Булатаў (нар. 1933) — адзін з самых вядомых сучасных рускіх мастакоў — заснавальнікаў сац-арту.

## В 
* Ювеналій Аляксандравіч Вейс (1878—1950) — беларускі вучоны ў галіне машыназнаўства і механізацыі сельскай гаспадаркі.
* Людміла Аляксандраўна Вільчко (нар. 1935) — беларускі архітэктар.
* Віталь Васілевіч Волкаў (1939—2005) — беларускі музыкант-інструменталіст, трубач.

## Г 
* Наталля Віктараўна Гайда
* Уладзімір Васілевіч Гасцюхін

## Д 
* Яўген Іванавіч Дашкоў
* Аляксандр Сяргеевіч Дзям’яненка

## З 
* Уладзімір Мікалаевіч Заграбельны

## І 
* Уладзімір Адольфавіч Ільін (нар. 1947) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно.

## К 
* Юлія Міхайлаўна Какошка (нар. 1953) — руская пісьменніца, паэтэса і празаік.
* Галіна Мікалаеўна Кірылава (1916—1986) — савецкая артыстка балета, педагог.
* Роальд Эдмундавіч Кнаўэр (1937—2021) — беларускі архітэктар.
* Барыс Андрэевіч Кожыхаў (нар. 1932) — беларускі архітэктар.
* Леў Сямёнавіч Краўчыня (1931—1998) — беларускі архітэктар.

## Л 
* Сяргей Аляксеевіч Ліхачоў (нар. 1952) — вучоны ў галіне неўралогіі.
* Юлія Вячаславаўна Ліпніцкая (нар. 1998) — расійская фігурыстка.

## М 
* Манетачка
* Дзмітрый Юр’евіч Мерзлякоў
* Уладзімір Георгіевіч Мулявін
* Сяргей Андрэевіч Мыльнікаў

## Н 
* Мая Пятроўна Нікуліна
* Барыс Уладзіміравіч Нічкоў

## П 
* Святлана Вячаславаўна Парамыгіна
* Алег Анатольевіч Платонаў
* Валянціна Васілеўна Пражэева

## Р 
* Яўген Сямёнавіч Разенблат

## С 
* Серафім (Беланожка)
* Вольга Аляксандраўна Слаўнікава

## Х 
* Аляксей Сяргеевіч Хабленка
* Аляксей Львовіч Хвасценка

## Ц 
* Валерыя Анатолеўна Цецераўкова
* Вольга Ісаеўна Ціхава

## Ч 
* Валерый Аркадзьевіч Чардынцаў (1936—2016) — спецыяліст у галіне радыётэхнікі
* Эма Ільінічна Чудзіноўскіх (1936–1970) — савецкі гісторык, медыявіст.

## Э 
* Эрнст Іосіфавіч Неізвесны
Аляксандр Аляксандравіч Пятроўскі

**Аляксандр Аляксандравіч Пятроўскі** (, в. Сноў, Нясвіжскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне вылічальнай тэхнікі і інфарматыкі. Доктар тэхнічных навук (1989), прафесар (1991).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Электронныя вылічальныя машыны», 1975; аспірантура, 1980).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1975, факультэт камп’ютарных сістэм і сетак, кафедра электронных вылічальных сродкаў, прафесар, у 1990—2017 — загадчык кафедры).
    
Навуковыя інтарэсы: праектаванне электронных вылічальных сродкаў; камп’ютарная графіка.

## Узнагароды 
Граматы Міністэрства народнай адукацыя БССР (1989), Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь (1994).

## Бібліяграфія 
* Алгоритмические, программные и аппаратные средства микропроцессорных распределенных систем специального назначения обработки виброакустических процессов в реальном времени : диссертация … доктора технических наук : 05.13.13 : защищена 00.00.0000 : утверждена 00.00.1989 / Петровский Александр Александрович. — Минск, 1989.
* Речевые интерфейсы ЭВС / А. А. Петровский, Ал. А. Петровский, Д. С. Лихачев. — Минск, 2004.
       

## Літаратура 
* Пятроўскі Аляксандр Аляксандравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 13. — С. 171.
* Петровский Александр Александрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 49.
* Петровский Александр Александрович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники : история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). — Минск, 2004. — С. 355—357.
* Научная школа профессора А. А. Петровского / М. И. Вашкевич, И. С. Азаров, В. А. Вишняков // Информатика. — 2019. — Т. 16, № 2. — С. 119—124.
 

Катэгорыя:Выкладчыкі факультэта камп’ютарных сістэм і сетак БДУІР
Валерый Аркадзьевіч Чардынцаў

**Валерый Аркадзьевіч Чардынцаў** (, Свярдлоўск, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне радыётэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1984), прафесар (1986).

## Біяграфія 
Скончыў Уральскі політэхнічны інстытут (1959), Маскоўскі энергетычны інстытут (аспірантура, 1964).

Працаваў у Уральскім політэхнічным інстытуце (1959—1968, асістэнт кафедры радыёпрыёмных устройстваў, старшы выкладчык кафедры тэарэтычных асноў радыётэхнікі), Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (у 1968—1972 і 1975—1988 — дацэнт, прафесар кафедры радыёперадаючых устройстваў і радыётэхнічных сістэм, 1972—1975 — загадчык кафедры канструявання і вытворчасці радыёапаратуры, 1988—2006 — загадчык кафедры радыёпрыёмных устройстваў, 2008—2015 — прафесар кафедры радыётэхнічных сістэм).

Навуковыя інтарэсы: статыстычная тэорыя і тэхніка фарміравання, прыёму і апрацоўкі сігналаў у радыётэхнічных сістэмах.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (2001) і інш.

## Бібліяграфія 
* Оптимизация устройств обработки многоцелевых сложных сигналов в совмещенных системах и в средствах их радиоразведки : диссертация … доктора технических наук : 05.12.17 / Чердынцев Валерий Аркадьевич. — Минск, 1982.

## Літаратура 
* 
* Чердынцев Валерий Аркадьевич / А. И. Болсун // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 513.
* Чердынцев Валерий Аркадьевич // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники : история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). — Минск, 2004. — С. 123—125.
* Памяти Чердынцева Валерия Аркадьевича // Доклады БГУИР. — 2016. — № 1. — С. 109.

## Спасылкі 
* Научная школа «СТАТИСТИЧЕСКАЯ ТЕОРИЯ И ТЕХНИКА ФОРМИРОВАНИЯ, ПРИЕМА И ОБРАБОТКИ СИГНАЛОВ В РАДИОТЕХНИЧЕСКИХ СИСТЕМАХ»  // Сайт БДУІР
* Чердынцев Валерий Аркадьевич // Выдающиеся математики Беларуси 
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 
* База патентов Беларуси  

Катэгорыя:Выкладчыкі УДТУ
Катэгорыя:Радыётэхнікі
Цагельнік

**Цагельнік** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анастасія Канстанцінаўна Цагельнік (1928—1979) — беларуская палітычная і дзяржаўная дзяячка.
* Уладзімір Уладзіміравіч Цагельнік (нар. 1954) — беларускі матэматык, спецыяліст у галіне дыферэнцыяльных ураўненняў.
Алег Анатолевіч Юрцаў

**Алег Анатолевіч Юрцаў** (, Балашоў, Саратаўская вобласць, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне радыётэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1977), прафесар (1979).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскае вышэйшае інжынернае радыётэхнічнае вучылішча ПВА (спецыяльнасць «Радыёлакацыя», 1956).
    
Працаваў у Мінскам вышэйшам інжынернам зенітнам ракетнам вучылішчы ПВА (1956—1985, кафедра тэхнікі ЗВЧ і антэнна-фідэрных устройстваў, у 1979—1985 — начальнік кафедры), Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1985, факультэт радыётэхнікі і электронікі, кафедра інфармацыйных радыётэхналогій, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: даследаванне, распрацоўка праграмнага забеспячэння для лікавага мадэлявання розных тыпаў антэн; распрацоўка рэальных канструкцый антэн для розных радыётэхнічных сістэм.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Беларускай ССР» (1981).

## Бібліяграфія 
* Методическое пособие по курсу «Антенны и устройства СВЧ» для студентов специальности «Радиотехника» : в 3 ч. / О. А. Юрцев. — Минск, 1997―2001. — 3 ч.
* Спиральные антенны / О. А. Юрцев, А. В. Рунов, А. Н. Казарин. — Москва, 1974.
* Теория электромагнитного поля / О. А. Юрцев. — Минск, 1965.
     

## Літаратура 
* Юрцаў Алег Анатолевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 216—217.
* Юрцев Олег Анатольевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 699.
* Юрцев Олег Анатольевич // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). — Минск, 2004. — С. 125—127.
* Кто есть кто в Республике Беларусь. Минское высшее инженерное… училище ПВО. Воспоминания. — Минск, 2011. — Из содержания: Кафедра техники СВЧ и антенно-фидерных устройств. — С. 46—47 ; Юрцев Олег Анатольевич. — С. 333.
Елізараў

**Елізараў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Елізараў (1969—2010) — беларускі мастак-авангардыст.
* Альберт Сцяпанавіч Елізараў (1937—2009) — вучоны ў галіне прыборабудавання.
* Міхаіл Юр’евіч Елізараў (нар. 1973) — рускі пісьменнік і аўтар-выканаўца.
* Сяргей Аляксандравіч Елізараў (нар. 1955) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (2013).
Уладзімір Уладзіміравіч Цагельнік

**Уладзімір Уладзіміравіч Цагельнік** (нар. , в. Рудск, Іванаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі матэматык, спецыяліст у галіне дыферэнцыяльных ураўненняў. Доктар фізіка-матэматычных навук (2003), прафесар (2008).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1977; аспірантура, 1984).
    
Працаваў у Інстытуце матэматыкі АН БССР (1977—1983, інжынер-праграміст), Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1983, факультэт камп’ютарных сістэм і сетак, кафедра вышэйшай матэматыкі, прафесар, у 1999—2018 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: аналітычная тэорыя дыферэнцыльных ураўненняў.

## Узнагароды 
Нагрудны знак «Выдатнiк адукацыi» (2014) і інш.

## Бібліяграфія 
* Уравнения Пенлеве-типа: аналитические свойства решений и их приложения : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.01.02 / Цегельник Владимир Владимирович. — Минск, 2002.
* Некоторые аналитические свойства и приложения решений уравнений Пенлеве-типа / В. В. Цегельник. — Минск, 2007.
* Ряды. Теория функций комплексной переменной : пособие / [В. В. Цегельник и др. ]. — Минск, 2016.
* Гамильтонианы, ассоциированные с третьим и пятым уравнениями Пенлеве / Цегельник В. В. // Теоретическая и математическая физика. — 2010. — Т. 162, № 1. — С. 69—74.
* Нелинейные диференциальные уравнения и системы со специальными свойствами решений / В. В. Цегельник // Доклады БГУИР. — Минск, 2014. — № 2. — С. 169—176.
         

## Літаратура 
* Цегельник Владимир Владимирович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 468.
* Цегельник Владимир Владимирович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). — Минск, 2004. — С. 396—397.
Леанід Антонавіч Чэркас

**Леанід Антонавіч Чэркас** (, в. Доктаравічы, Капыльскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі матэматык, спецыяліст у галіне якаснай тэорыі і тэорыі біфуркацый аўтаномных сістэм на плоскасці. Доктар фізіка-матэматычных навук (1987), прафесар (1988).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна (1959; аспірантура, 1962).
    
Працаваў у Магілёўскім машынабудаўнічым інстытуце (1962—1964, кафедра вышэйшай матэматыкі, старшы выкладчык); Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (1964—2011; кафедра вышэйшай матэматыкі, прафесар, у 1969—1971 і 1981—1998 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: якасная тэорыя дыферэнцыяльных ураўненняў; гранічныя цыклы; тэорыя нелінейных ваганняў перыядычных сістэм.

## Бібліяграфія 
* Предельные циклы двумерных автономных систем с полиномиальными правыми частями : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.01.02 / Черкас Леонид Антонович. ― Тбилиси, 1986.
          

## Літаратура 
* Черкас Леонид Антонович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). ― Минск, 2004. — С. 398—399.
* Чэркас Леанід Антонавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 17. — С. 332.
* Черкас Леонид Антонович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 519.
Альберт Сцяпанавіч Елізараў

**Альберт Сцяпанавіч Елізараў** (, Архангельск, Расія — ) — беларускі вучоны ў галіне прыборабудавання. Доктар тэхнічных навук (1972), прафесар (1977).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі інстытут авіяцыйнага прыборабудавання (1960), Кіеўскі політэхнічны інстытут (аспірантура).
    
Працаваў у арганізацыі п/я № 56, г. Рыбінск (з 1960); Каўнаскім навукова-даследчым інстытуце радыёвымяральнай тэхнікі (з 1963, начальнік аддзела па распрацоўцы ЗВЧ вымяральных прыбораў); Рыжскім інстытуце інжынераў грамадзянскай авіяцыі (1967—1972, выкладчык, дацэнт кафедры тэхнічнай эксплуатацыі авіяцыйнага радыёэлектроннага абсталявання); Беларускім рэспубліканскім цэнтры метралогіі і стандартызацыі (1972—1974, кіраўнік сектара, начальнік НДЛ метралагічнага забеспячэння народнай гаспадаркі); Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (1975—2001, кафедра метралогіі і стандартызацыі, у 1975—1996 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: электрарадыёвымярэнні; радыёвымяральныя ўстройствы. Больш за 40 аўтарскіх пасведчанняў.

## Бібліяграфія 
* Электрорадиоизмерения : учебник для студентов вузов, обучающихся по специальности «Радиотехника» / А. С. Елизаров. ― Минск, 1986.
     

## Літаратура 
* Елизаров Альберт Степанович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 494.
* Елізараў Альберт Сцяпанавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1998. — Т. 6. — С. 385.
* Елизаров Альберт Степанович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). ― Минск, 2004. — С. 267—269.
Анатоль Лявонцьевіч Лабанаў

**Анатоль Лявонцьевіч Лабанаў** (, в. Вялікая Крутая, Амуцінскі раён, Цюменская вобласць, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне спартыўнай педагогікі. Кандыдат педагагічных навук (1969), прафесар. Майстар спорту СССР.

## Біяграфія 
Скончыў Омскі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры (1956).
    
Працаваў у Омскім дзяржаўным інстытуце фізічнай культуры (1956–1959, кафедра лёгкай атлетыкі, выкладчык); Чэлябінскім дзяржаўным політэхнічным інстытуце (1959–1964, кафедра фізічнага выхавання, старшы выкладчык); Чэлябінскім педагагічным інстытуце (1964–1969, кафедра фізічнага выхавання, старшы выкладчык); Краснадарскім інстытуце фізічнай культуры (1969-1979, кафедра лёгкай атлетыкі, дацэнт); Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1979, міжвузаўская кафедра спартыўнага ўдасканалення, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: распрацоўка і абгрунтаванне ўдасканалення трэніровачнага працэсу спартсменаў высокай кваліфікацыі; распрацоўка і ўкараненне ў практыку новых трэніровачных праграм, методык і сродкаў.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны трэнер БССР», знак Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларь «За развіццё фізічнай культуры і спорту ў Рэспубліцы Беларусь» (2003) і інш.

## Бібліяграфія 
* Экспериментальное исследование особенностей построения тренировки спортсменов-десятиборцев (студентов) : автороеферат диссертации … кандидата педагогических наук : 13.00.00 / А. Л. Лобанов. — Челябинск, 1968.
* Спринтерская подготовка спортсменов многоборцев и бегунов : на примере десятиборья : учебное пособие для студентов вузов / А. Л. Лобанов. — Минск, 2001.
             

## Літаратура 
* Лобанов Анатолий Леонтьевич // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). ― Минск, 2004. — С. 82—84.
Дзешкаўцы

Назву **Дзе́шкаўцы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Дзешкаўцы-Груд — вёска ў Свіслацкім раёне
** Старыя Дзешкаўцы — вёска ў Свіслацкім раёне
Васіль Якаўлевіч Савельеў

**Васіль Якаўлевіч Савельеў** (, с. Малое Скуратава, Чэрнскі раён, Тульская вобласць, Расія — ) — беларускі вучоны ў галіне электронікі. Доктар тэхнічных навук (1968), прафесар (1962). Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1938). У 1941—1946 — рэпрэсіраваны, у 1956 — рэабілітаваны.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі політэхнічны інстытут (1934), Ленінградскі фізіка-тэхнічны інстытут (аспірантура, 1936?).
    
Працаваў у Ленінградскім фізіка-тэхнічным інстытуце (1936—1938); НДІ-9, Ленінград (1938 і 1940—1941); быў на стажыроўке ў ЗША (1938—1940); Ніжтагілбудзе, г. Ніжні Тагіл Свярдлоўскай вобласці (1946—1953, інжынер); заводзе п/я № 12, г. Завідава Маскоўскай вобласці (з 1953); Спецыяльнам канструктарскам п/я № 124, г. Запрудня Маскоўскай вобласці (да 1962); Таганрогскім радыётэхнічным інстытуце (1962—1964, загадчык кафедры радыёпрыёмных устройстваў); Мінскім радыётэхнічным інстытуце (з 1964, у 1964—1984 — загадчык кафедры электронных, іонных і паўправадніковых прылад).

Навуковыя інтарэсы: фізічная электроніка; даследаванне электронных уласцівасцей металаў; распрацоўка і канструяванне электронных устройстваў для генерацыі і ўзмацнення радыёхваль сантыметровага дыяпазону: даследаванне і распрацоўка цвёрдацельных ЗВЧ прыбораў. Заснавальнік навуковай школы па электроніцы.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Беларускай ССР» (1974), ордэн «Знак Пашаны», медаль «За доблесную працу», Ганаровая грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР, знак Мністэрства вышэйшай адукацыі СССР «За отличные успехи в работе».
 

## Літаратура 
* Савельев Василий Яковлевич // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). ― Минск, 2004. — С. 106—108.
* 
* 
* Саве́льев Василий Яковлевич // Часопіс «Изобретатель». № 4 (196) 2016. — С. 39.
Паўночная вобласць (1936—1937)

**Паўночная вобласць** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе РСФСР з 5 снежня 1936 года па 23 верасня 1937 года. Адміністрацыйны цэнтр — горад Архангельск.

## Гісторыя 
Утворана паводле артыкула 22 Канстытуцыі СССР прынятай VIII надзвычайным з’ездам Саветаў СССР 5 снежня 1936 года, на тэрыторыі скасаванага Паўночнага края, разам з Комі АССР.

Адміністрацыйна вобласць была падзелена на 54 раёны, у тым ліку тры раёны Ненецкай нацыянальнай акругі — Канінска-Ціманскі раён, Ненецкі раён, Ніжне-Пячорскі раён.

23 верасня 1937 года пастановай ЦВК СССР «Аб падзеле Паўночнай вобласці на Валагодскую і Архангельскую вобласці» вобласць была скасавана. 15 студзеня 1938 года Вярхоўны Савет СССР зацвердзіў стварэнне Валагодскай і Архангельскай абласцей.

У складзе ўтваранай Валагодскай вобласці былі вылучаны горад Волагда і 23 раёны: Чобсарскі, Гразавецкі, Кубіна-Азёрскі, Сокальскі раён, Біракоўскі, Тоцемскі, Сямжанскі, Верхаважскі, Тарнагскі, Усць-Кубінскі, Вяліка-Усцюгскі, Междурэчанскі, Нюксенскі, Расляцінскі, Лядзенгскі, Лежскі, Хараўскі, Важагодскі, Кічменгска-Гарадзецкі, Нікольскі, Усць-Аляксееўскі, Павінскі, Вохамскі.

У склад стваранай Архангельскай вобласці былі перададзены горад Архангельск, Ненецкая нацыянальная акруга, Верхнятоемскі раён, Емецкі раён, Конашскі раён, Халмагорскі раён і астатнія раёны Паўночнай вобласці.

## Кіраўніцтва вобласці 
### Выканаўчы камітэт Паўночнага абласнога Савета 
* 10.1935 — 8.1937 старшыня Васіль Андрэевіч Строганаў

### Паўночны абласны камітэт УКП(б) 
* 03.1931 — 05.02.1937 першы сакратар Уладзімір Іванавіч Іваноў
* 05.02.1937 — 09.1937 першы сакратар Дзмітрый Аляксеевіч Канторын

## Крыніцы 
Катэгорыя:Скасаваныя вобласці РСФСР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1936 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1937 годзе
Лука Лявонцьевіч Чарвінскі

**Лука Лявонцьевіч Чарвінскі** (нар. 19 верасня 1904, в. Вялікае Бахава, цяпер Дубровенскі раён) — беларускі ўрач эпідэміёлаг, арганізатар аховы здароўя.

## Біяграфія 
Скончыў фельчарска-акушэрскую школу (1925), Мінскі медыцынскі інстытут (1934). Старшы інспектар эпідаўпраўлення Народнага камісарыята аховы здароўя БССР (1935—1938), начальнік  (1938—1940). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Літаратура 
* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь. — Минск, 2002. — С. 278; Руководители санитарно-эпидемиологической службы Республики Беларусь. — Минск, 2001. — С. 22.

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Эпідэміёлагі Беларусі
Катэгорыя:Эпідэміёлагі СССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дубровенскім раёне
Комі Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка

**Комі Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка** (Комі АССР, ) — аўтаномная рэспубліка на паўночным захадзе РСФСР, утворана 22 жніўня 1921 года як Аўтаномная вобласць Комі (Зыран), у 1936 годзе ператвораная ў рэспубліку. Сталіцай Комі АССР быў горад Сыктыўкар.

## Гісторыя 
22 жніўня 1921 года з усходніх частак Архангельскай і Паўночна-Дзвінскай губерняў РСФСР была створана аўтаномная вобласць Комі (Зыран).

5 снежня 1936 па новай Канстытуцыі СССР АТ Комі (Зыран) была ператворана ў Комі АССР.

30 снежня 1978 года на поўначы Комі АССР маразы дасягалі −45…−51 °C.

29 жніўня 1990 года Вярхоўны Савет аўтаноміі абвясціў яе суверэнітэт у якасці Комі ССР; 24 мая 1991 года З’езд народных дэпутатаў РСФСР унёс новую назву ў арт. 71 канстытуцыі РСФСР.

26 мая 1992 года Вярхоўны Савет Комі прыняў закон аб перайменаванні Комі ССР у **Рэспубліку Комі**. 9 снежня 1992 года новая назва была ўнесена З’ездам народных дэпутатаў у Канстытуцыю Расійскай Федэрацыі. Даная папраўка набыла моц з моманту апублікавання ў «Расійскай газеце» 12 студзеня 1993 года.

## Адміністрацыйны падзел 
Пры адукацыі Комі АССР у яе склад уваходзілі:
* Іжэмскі раён
* Лецкі раён
* Прылузскі раён
* Старажоўскі раён
* Сыктыўкарскі раён
* Саснагорскі раён
* Троіцка-Пячорскі раён
* Удорскі раён
* Усць-Усінскі раён
* Усць-Вымскі раён
* Усць-Куломскі раён
* Усць-Цылемскі раён

## Дэмаграфія 
Паводле перапісу 1939 года, 72,5 % насельніцтва Комі АССР (231 301 чал.) складалі прадстаўнікі народа комі. У далейшым іх абсалютная колькасць трохі ўзрастала, аднак працэнтная доля ў агульным складзе насельніцтва памяншалася за кошт павелічэння колькасці прадстаўнікоў іншых нацыянальнасцей СССР і да 1989 года складала толькі 23,3 %.

## Гл. таксама 
* Аўтаномная вобласць комі (зыран)
* Рэспубліка Комі

## Спасылкі 
* ГІСТОРЫЯ АДМІНІСТРАЦЫЙНА-ТЭРЫТАРЫЯЛЬНАГА ПАДЗЕЛУ КОМІ АССР 1917—1990 гг.

Катэгорыя:Аўтаномныя рэспублікі РСФСР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1936 годзе
Ларыса Мікалаеўна Астахава

**Ларыса Мікалаеўна Астахава** (нар. 1939) — беларуская ўрач-педыятр. Доктар медыцынскіх навук (1986), прафесар (1988).

## Біяграфія 
Скончыла Мінскі медыцынскі інстытут (1963). Працавала ў Маларыцкай раённай бальніцы (з 1963), НДІ аховы мацярынства і дзяцінства (з 1968), Мінскім медыцынскім інстытуце (з 1970, у 1986—1988 — загадчык кафедры), НДІ радыяцыйнай медыцыны (з 1988 — намеснік дырэктара) шчытападобнай залозы (з 1995, кіраўнік цэнтра). У 1983—1988 — галоўны педыятр Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 18, кн. 1. — Мінск, 2004.
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.] Т. 2. — Минск, 2006.

Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Катэгорыя:Педыятры СССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Загадчыкі кафедраў БДМУ
Сяргей Леанідавіч Прышчэпа

**Сяргей Леаниідавіч Прышчэпа** (нар. , Маладзечна, Мінская вобласць) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1996), прафесар (2000).

## Біяграфія 
Сулнчыў Маскоўскі інжынерна-фізічны інстытут (спецыяльнасць «Фізіка цвёрдага цела», кваліфікацыя «Інжынер-фізік», 1979; аспірантура, 1982).
    
Працаваў у Фізічным інстытуце імя П. М. Лебедзева АН СССР (1978—1979, інжынер), Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1982, факультэт інфакамунікацый, кафедра аховы інфармацыі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: распрацоўка элементаў крыяэлектронікі і звышправадніковай спінтронікі на аснове мнагаслойных звышправадніковых нанаструктур і даследаванне ў іх размерных эфектаў.

## Бібліяграфія 
* Диссипативные процессы и динамика вихрей в сверхпроводящих тонкопленочных микроструктурах : диссертация … доктора физико-матемтических наук : 01.04.07 : защищена 29.03.1996 : утверждена 00.00.0000 / Прищепа Сергей Леонидович. — Минск, 1995.
* Влияние субструктуры центров пиннинга на топологию вихревых нитей в анизотропных сверхпроводниках / С. Л. Прищена, В. Н. Кушнир // Доклады БГУИР. — Минск, 2003. — Т. 1, № 1. — С. 5—13.
* О возможности определения степени легирования графена по спектрам комбинационного рассеяния света / Н. Г. Ковальчук [и др.] // Журнал прикладной спектроскопии. — 2017. — Т. 84, № 6. — С. 915—919.
* Транспорт электронов в массивах вертикально ориентированных многослойных углеродных нанотрубок / И. В. Комиссаров [и др.] // Доклады Национальной академии наук Беларуси. — 2015. — Т. 59, № 5. — С. 31—37.
* Effect of geometrical symmetry on the angular dependence of the critical magnetic field in superconductor/normal metal multilayers [] / S. L. Prischepa [et al.] // Physical Review B. — 2005. — Vol. 72, № 2. — 024535 (7 p.).
 

## Спасылкі 
* Прищепа Сергей Леонидович
Уладзімір Іванавіч Кірылаў

**Уладзімір Іванавіч Кірылаў** (нар. , Севастопаль, Украіна) — беларускі вучоны ў галіне тэлекамунікацый. Доктар тэхнічных навук (1993), прафесар (1994). Акадэмік Міжнароднай акадэміі інфармацыйных тэхналогій (2003).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі электратэхнічны інстытут імя У. І. Ульянава (Леніна) (спецыяльнасць «Радыётэхніка», 1963).
    
Працаваў на Мінскім прыборабудаўнічым заводзе імя У. І. Леніна, пазней Заводзе паўправадніковых прыбораў імя Ф. Э. Дзяржынскага (з 1963 года); Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1966; старшы выкладчык, дацэнт кафедры радыёпрыёмных устройстваў, з 1992 — прафесар кафедры многаканальнай сувязі, у 1996 загадчык кафедры, прафесар кафедры аховы інфармацыі).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: павышэнне эфектыўнасці многаканальных сістэм перадачы па кабельных і [Валаконна-аптычная сувязь[|валаконна-аптычных лініях сувязі]]; праектаванне і распрацоўка сістэм інфармацыйнага абмену для размеркаваных тэлевізійных комплексаў; распрацоўка і аптымізацыя тэлекамунікацыйных сістэм. Больш за 30 вынаходстваў.

Сярод апублікаванага:
* Техника телевизионных измерений: Учеб. Пособие для вузов / Ткаченко А. П., Кириллов В. И. — Мн.: Вышэйшая школа, 1976. — 224 с.;
* Телевидение и передача изображений : Учеб. пособие для вузов по спец. 0708 «Многоканал. электросвязь» / В. И. Кириллов, А. П. Ткаченко. — Минск : Вышэйшая школа, 1988. — 319 с. : ил.

## Узнагароды 
Медалі ВДНГ СССР (сярэбраны, 1985; бронзавы,1982), знакі «Почетный радист СССР» (1991), «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1999) і іншыя.

## Бібліяграфія 
* Анализ и синтез систем информационного обмена телевизионных комплексов : автореферат диссертации на соискание ученой степени доктора технических наук : 05.12.21 / Кириллов Владимир Иванович. — Минск, 1993.
    

## Літаратура 
* Кириллов Владимир Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С.
* Кірылаў Уладзімір Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 8. — С.
* Кириллов Владимир Иванович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). ― Минск, 2004. — С. 287—290.
 

Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Вядомыя асобы Чашнікаў

[thumb|200px|[Герб Чашнікаў]]
Вядомыя ўраджэнцы Чашнікаў:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Уладзімір Міхайлавіч Дзянісаў|Уладзімір Дзянісаў]]

## Г 
* Міхаіл Мікалаевіч Гаранскі (1910—1980) — беларускі эканаміст, Заслуженный работник культуры БССР.
* Дзмітрый Фёдаравіч Гірс (нар. 1997) — беларускі футбаліст, паўабаронца.
* Міхаіл Канстанцінавіч Глозман (1922—2001) — заслужаны канструктар РФ. Прафесар. Акадэмік Акадэміі гісторыі навукі і тэхнікі Санкт-Пецярбурга.
* 

## Д 
* Саламон Раманавіч Дзіхцяр (1894—1980) — савецкі вучоны ў галіне гігіены. Прафесар (1936), доктар медыцынскіх навук (1944), заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Узбекскай ССР (1950).
* Уладзімір Міхайлавіч Дзянісаў (нар. 1984) — беларускі хакеіст, абаронца.
## М 
* Генадзь Іванавіч Мацур (нар. 1960) — беларускі мастак, кніжны дызайнер, каліграф, выкладчык.

## П 
* Уладзімір Іосіфавіч Падрэз (1937—2010) — беларускі камсамольскі дзеяч.
* Ігар Міхайлавіч Пашкоў (нар. 1969) — беларускі міліцыянер, дэпутат.

## Р 
* Савелій Міронавіч Рубашоў
* Рыгор Львовіч Рэлес

## С 
* Ян Віталевіч Скібскі

## Т 
* Аляксандр Леанідавіч Ткачонак

## Х 
* Соф’я Яўхімаўна Хаскіна (1907—?) — савецкі гісторык.
* Уладзімір Хейфец

## Ч 
* Мілтан Чэрнін (1910—1987) — амерыканскі вучоны.
* .
Царква ў імя святой мучаніцы Параскевы Пятніцы (Жыткавічы)

**Царква ў імя святой мучаніцы Параскевы Пятніцы** — колішні праваслаўны храм у г. Жыткавічы Гомельскай вобласці. Знаходзілася ў цэнтры горада.

## Гісторыя 
]]
Пабудавана ў 1842 г. з дрэва вотчынным уладальнікам Яленскім. Першы прыход адзначаны ў 1581 г., у архіве захоўваліся метрычныя кнігі з 1827 г.

Згарэла ў 1972 годзе. На яе месцы ў канцы XX стагоддзя пабудавана новая царква з цэглы.

## Архітэктура 
Была вырашана 4-зрубным выцягнутым увышыню аб’ёмам. Мела 2 вертыкальныя дамінанты: чацверыковую званіцу над прытворам, завершаную шатровай вежачкай на 8-граннай шыі, і шацёр з цыбулепадобным купалам над светлавым барабанам малітоўнай залы. Кампазіцыю ўзбагачала 5-гранная апсіда з бакавой нізкай рызніцай і кароткі бабінец, шматпланавае спалучэнне разнастайных дахаў. Гарызантальна ашаляваныя фасады чляніліся высока ўзнятымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў фігурных ліштвах і брусамі-сцяжкамі ў прасценках. Апсіда вылучалася 3-ярусным іканастасам на 10 абразоў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:1842 год у Беларусі
Катэгорыя:Жыткавічы
Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Жыткавіцкага раёна
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1972 годзе