Гомельскі палацава-паркавы ансамбль (гісторыка-культурная ўстанова)

**Гомельскі палацава-паркавы ансамбль** (да 2006 года **Гомельскі абласны краязнаўчы музей**) — гісторыка-культурная ўстанова ў Гомелі. Адна з найстарэйшых музейных устаноў у Беларусі. Размешчаны ў Гомельскім палацы, помніку архітэктуры XVIII—XIX стст., па адрасе плошча імя Леніна, 4

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1918 годзе паводле рашэння аддзела народнай асветы Магілёўскай губерні. Адкрыты 7 лістапада 1919 года. Экспазіцыя створана на базе калекцый князя І. І. Паскевіча, нацыяналізаваных у 1917 годзе, мела мастацкі профіль. У 1928 годзе ў музеі адкрыты аддзелы гісторыі СССР і УКП(б), у 1929 годзе — сацыялістычнага будаўніцтва, у 1939—1941 гадах на яго базе створаны музей атэізму.

Да 1941 года ў Гомельскім дзяржаўным гістарычным музеі захоўвалася каля 7,5 тыс. экспанатаў, у тым ліку творы мастакоў У. Баравікоўскага, Б. Залескага, скульптараў А. Кановы, Б. Тарвальдсена і інш. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны частка экспанатаў эвакуіравана ў г. Урупінск (Сталінградская вобласць РСФСР), большая частка разрабавана нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў перыяд акупацыі Гомеля. Страты музея ў гады вайны склалі 46 млн руб. (у цэнах 1946 года).

Пасля перадачы зямельнага ўчастку разам з паркам установе распараджэннем упраўлення культуры Гомельскага аблвыканкама № 5 ад 23 лютага 2007 года яму быў перададзены і «Зімовы сад» разам з назіральнай вежай.

Рашэннем Гомельскага аблвыканкама № 623 ад 9 чэрвеня 2008 года Паляўнічы домік быў перададзены ў камунальную ўласнасць Гомеля. У лютым 2009 года мастацкі аддзел музея пераведзены ў палац Румянцавых і Паскевічаў. У Паляўнічым доміку ў 2009 годзе быў створаны Музей гісторыі горада Гомеля.

Сёння музей Гомельскага палацава-паркавага ансамбля з’яўляецца навукова-метадычным і кансультацыйным цэнтрам па арганізацыі працы музеяў Гомельскай вобласці, гэта адзін з найбуйнейшых і найбольш аўтарытэтных музеяў Беларусі.

## Экспазіцыя 
Мае 16 экспазіцыйных залаў, плошча экспазіцыі 1013 м², каля 195 тысяч экспанатаў (1992). Аддзелы: прыроды (узоры расліннага і жывёльнага свету, карысныя выкапні вобласці), гісторыі і мастацкі.

У аддзеле гісторыі дасавецкага перыяду матэрыялы з археалагічных раскопак на Гомельшчыне, нумізматычная калекцыя, у складзе якой манеты XIV—XIX стст., старадрукі XVI—XIX стст., калекцыі бронзы, этнаграфічныя, культавых прадметаў, матэрыялы, прысвечаныя ўладальнікам Гомельскага маёнтка П. А., М. П. і С. П. Румянцавым, І. Ф. Паскевічу, гарадскому архітэктару С. Д. Шабунеўскаму.

Збор прадметаў з калекцый былых уладальнікаў палаца князёў Паскевічаў (мастацкая бронза: кандэлябры, гадзіннікі, мемарыяльныя рэчы, шкатулкі, халодная і агнястрэльная зброя, абразы, дробная пластыка і інш.) з’яўляецца найбольш значнай калекцыяй.

Адлюстраваны рэвалюцыйны рух у краі ў канцы XIX — пачатак XX стагоддзя, дзейнасць сацыял-дэмакратычных арганізацый на чале з Палескім камітэтам РСДРП(б), падзеі рэвалюцыі 1905—1907 гадоў і інш. У аддзеле гісторыі савецкага перыяду матэрыялы аб кастрычніцкіх падзеях 1917 года і ўстанаўленні савецкай улады на Гомельшчыне, пра падзеі грамадзянскай вайны, Рудабельскую рэспубліку і яе кіраўнікоў А. Р. Салаўя, М. Ф. Уса, пра стракапытаўскі мяцеж 1919 года і інш.

Экспанаты раздзела «Вялікая Айчынная вайна» расказваюць пра абарону Гомеля ў 1941 годзе, дзейнасць Гомельскіх патрыятычнага і камсамольска-маладзёжнага падполля, Гомельскага і Палескага падпольнага абкамаў КП(б)Б, Гомельскага і Палескага партызанскага злучэнняў, пра вызваленне краю ў ходзе Гомельска-Рэчыцкай, Мазырска-Калінкавіцкай і Беларускай аперацый, экспануюцца дыярама «Азарыцкія лагеры смерці», дакументы, асабістыя рэчы партызан і воінаў Чырвонай Арміі, военачальнікаў К. К. Ракасоўскага, П. І. Батава і інш. Праводзяцца мастацкія выстаўкі.

Гомель. Музей у палацы 72.jpg
Гомель. Музей у палацы 95.jpg
Гомель. Музей у палацы 86.jpg
Гомель. Музей у палацы 35.jpg
Гомель. Музей у палацы 25.jpg
Гомель. Музей у палацы 12.jpg
Гомель. Музей у палацы 52.jpg
Гомель. Музей у палацы 10.jpg
Гомель. Музей у палацы 15.jpg

## Філіялы 
Музей мае філіялы: мемарыяльны музей П. М. Лепяшынскага у вёсцы Ліцвінавічы Кармянскага раёна; аддзел адкрытага захоўвання фондаў у вёсцы Хальч Веткаўскага раёна.	

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Алейникова М. «… Для обозрения публикой» // Гомельская праўда. — 1999. — 6 лістап.
* Анісковіч У. Палац над Сожам // Беларуская мінуўшчына. — 1995. — № 3. С. 59−62.
* Бароўскі A. Расчыні, музей, дзверы! // Чырвоная змена. — 1989. — 18 студз.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Музеі Гомеля
Катэгорыя:1918 год у Гомелі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Краязнаўчыя музеі Беларусі