open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Таблічка з Кіша

**Таблічка з Кіша** — таблічка з пясчаніку, выяўленая пры раскопках **Тэль аль-Ухайміра** ў правінцыі Бабіль, Ірак, дзе раней знаходзіўся шумерскі горад Кіш. Таблічка датуецца каля 3500 г. да н.э. (сярэдні Урукскі перыяд). У наш час захоўваецца ў калекцыі Эшмалеанскага музея ў Оксфардзе.

Надпіс на таблічцы выкананы прымітыўнымі клінапіснымі знакамі; Stearns (2004) заве яе найстаражытным пісьмовым дакументам. Склад знакаў гэтай таблічкі па характары хутчэй больш піктаграфічны, адлюстроўвае пераходны этап ад протапісьменнасці да часткова складовага клінапіснага пісьма. Некалькі сот гліняных таблічак, выяўленыя ва Уруку (большая частка датуецца 3200–3100&nbsp;гг. да н.э.), гэтак жа цяжкія для чытання, як і таблічка з Кіша, але па меркаванні Сцірнса яны ўяўляюць сабой гаспадарчыя запісы. Першыя дакументы, напісаныя несумнеўна на шумерскай мове, паходзяць з Джэмдэт-Насра (культура ранняга бронзавага веку) і датуюцца 3200–3100&nbsp;гг. да н.э. Практычна ўсе яны, па Сцірнсу, уяўляюць сабой гаспадарчыя запісы.

## Літаратура 
* A. C. Moorhouse, *The Triumph of the Alphabet: A History of Writing*
* Langdon, *Pictographic Inscriptions from Jemdet Nasr*
* Peter N. Stearns, *The Encyclopedia of World History* (2001), ISBN 978-0395652374.

Катэгорыя:Археалагічныя артэфакты
Катэгорыя:Археалогія ў Іраку
Катэгорыя:Клінапіс
Катэгорыя:Пісьменнасць
Катэгорыя:Шумер
Бехістунскі надпіс

thumb|праворуч|250px|пераклад на нямецкую мову

**Бехісту́нскі на́дпіс** — клінапісны тэкст на 400 радкоў, выразаны на скале Бехістун каля горада Керманшах у Заходнім Іране па загадзе персідскага цара Дарыя (522—486 да н.э.) на старажытнаперсідскай, вавілонскай і эламскай мовах.

У Бехістунскім надпісе пералічваюцца тэрыторыі, якія ўваходзілі ў склад дзяржавы Ахеменідаў, распавядаецца аб паўстанні народаў супраць персідскага валадарства (522—521 да н.э.) у Эламе, Мідыі, Асірыі, Егіпце, Арменіі, Маргіяне (Сярэдняя Азія) і аб здушэнні гэтых паўстанняў, а таксама аб няўдалым паходзе Дарыя ў Скіфію. На значэнне Бехістунскага надпісу для гістарычнай навукі ўпершыню звярнуў увагу рускі навуковец В. Ф. Дзітэль у 1842 годзе. Вывучэнне Бехістунскага надпісу англійскім навукоўцам Г. К. Роўлінсанам у 1845 годзе дало значны штуршок развіццю асірыялогіі.

Бехістунскі надпіс — важная гістарычная крыніца для вывучэння старажытнай гісторыі народаў Ірана, Закаўказзя і Сярэдняй Азіі.

## Літаратура 
* Українська радянська енциклопедія. В 12-ти томах / За ред. М. Бажана. — 2-ге вид. — К.: Гол. редакція УРЕ, 1974—1985.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шматмоўныя тэксты
Катэгорыя:Надпісы
Катэгорыя:Творы VI стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Ахеменіды
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Іране
Катэгорыя:Дэшыфроўка забытых пісьменнасцей
Катэгорыя:Астан Керманшах
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Іране
Бруно Мбанангой

**Бруно Зіта Мбанангой** (; нар. , Порт-Жантыль, Габон) — габонскі футбаліст,  паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Габона (1999—2012).

## Клубная кар’ера 
Гуляў у Габоне, Тунісе і Турцыі, з 2006 года — у мінскім «Дынама» (з перапынкам). Некалькі разоў прызнаваўся найлепшым іграком мінскага клуба. У канцы 2012 года меў праблемы са здароўем і абвясціў аб прыпыненні кар’еры. З 2013 года выступаў у Габоне да канчатковага завяршэння кар’еры ў 2019 годзе.

## Міжнародная  кар’ера
З 1999 года выступаў за зборную Габона, у складзе якой удзельнічаў у трох фінальных турнірах Кубка афрыканскіх нацый.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2006, 2008
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2012
*  У спісе 22 найлепшых ігракоў чэмпіянату Беларусі: 2008

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Габона
Катэгорыя:Ігракі зборнай Габона па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Аканда
Катэгорыя:Ігракі ФК 105 Лібрэвіль
Катэгорыя:Ігракі ФК Місіле
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Сівасспор
Катэгорыя:Ігракі ФК Эсперанс Зарзіс
Катэгорыя:Ігракі ФК Джэрба
Катэгорыя:Ігракі ФК Петраспор
Сконэ (значэнні)

**Сконэ** (Skåne):
* паўвостраў Сконэ — паўвостраў у Швецыі
* лен Сконэ — лен у сучаснай Швецыі
* Сконэ — гістарычная правінцыя ў Швецыі
Павел Дзмітрыевіч Крук

**Павел Крук** (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец клуба МТЗ-РІПА, з 2010 года гуляў за мінскае «Дынама», у асноўным за дубль.

У лютым 2013 года быў аддадзены ў арэнду ў клуб «Бяроза-2010», у другой палове сезона 2013 замацаваўся ў аснове.

Па заканчэнні сезона 2013 вярнуўся ў «Дынама», але ў лютым 2014 года зноў стаў іграком «Бярозы-2010» на сезон 2014. Неўзабаве атрымаў траўму і выбыў на невызначаны тэрмін. У чэрвені 2014 года вярнуўся на поле і стаў асноўным іграком «Бярозы-2010».

У пачатку 2016 года «Бяроза-2010» спыніла існаванне, пасля чаго Павел праходзіў прагляд у «Віцебску» і брэсцкім «Дынама», але ў выніку ў сакавіку стаў іграком літоўскага «Тракая». Гуляў у Літве на працягу двух гадоў, з «Тракаем» станавіўся срэбраным і бронзавым прызёрам чэмпіянату краіны.

У пачатку 2018 года паслядоўна праходзіў прагляд у «Смалявічах», мінскіх «Тарпеда» і «Промні», але ў выніку ў красавіку стаў іграком «Белшыны». У жніўні 2018 года перабраўся ў жыткавіцкі ЮАС.

У студзені 2019 года зноў апынуўся ў Літве, папоўніўшы склад дэбютанта A Лігі — клуба «Панявежыс». Стаў трывалым іграком стартавага складу, выступаў за каманду да канца сезона 2019.

У сакавіку 2020 года стаў іграком латвійскага клуба «Тукумс 2000», аднак з-за пачатку пандэміі COVID-19 так і згуляў за яго, летам 2020 года пакінуў клуб і завяршыў кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за моладзевую зборную Беларусі.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Літвы: 2016
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Літвы: 2017

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Партызан Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Бяроза-2010
Катэгорыя:Ігракі ФК Рыцярэй
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК ЮАС Жыткавічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Панявежыс
Катэгорыя:Ігракі ФК Тукумс 2000
Альвара Менданья дэ Нейра

**Альвара Менданья дэ Нейра** (; 1541—18 кастрычніка 1595) — іспанскі мараплавец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1541 г. на паўночным захадзе Іспаніі. У 1558 г. прыбыў у Ліму па запрашэнню свайго дзядзькі Лопе Гарсія дэ Кастра, віцэ-караля Перу.

У 1567 - 1568 гг. узначальваў экспедыцыю праз Ціхі акіян, арганізаваную яго дзядзькам для пошуку зямлі, якая згодна легендам інкаў знаходзілася на захадзе і была поўная золата. Легенды супадалі з уяўленнямі еўрапейскіх географаў аб існаванні Terra Australis Incognita, а таму падавалася праўдападобнымі. Сам Альвара Менданья лічыў сваім важным абавязкам далейшае распаўсюджванне хрысціянства. Экспедыцыя скончылася адкрыццем некалькіх астравоў, але буйных радовішчаў золата іспанцы не знайшлі.

Альвара Менданья склаў план другой экспедыцыі і дамогся падтрымкі іспанскай манархіі. Аднак пасля смерці яго дзядзькі каланіяльныя ўлады Перу адмоўна глядзелі на гэта прадпрыемства і марудзілі з яго арганізацыяй. Другая экспедыцыя на 4 караблях пачалася толькі 11 красавіка 1595 г. Менданья заснаваў калонію на астравах Санта-Крус, але сутычкі з мясцовым насельніцтвам і незадаволенасць маракоў сапсавалі яго даследчыя планы. 18 кастрычніка 1595 г. ён памёр. Далейшую экспедыцыю ўзначальвала яго жонка донья Ізабэль дэ Барэта. Яна здолела дасягнуць Манілы і вярнуцца ў Перу (1596 г.).

Цела Менданьі пад час заканчэння другой экспедыцыі знікла. Яго запісы былі апублікаваны пасля смерці (зараз захоўваюцца ў Парыжы).

## Адкрыцці 
Першая экспедыцыя:
* Астравы Тувалу
* Саламонавы астравы
* Маршалавы астравы
* Атол Уэйк

Другая экспедыцыя:
* Маркізскія астравы
* паўночныя Астравы Кука

## Спасылкі 
* Alvaro de Mendaña de Neyra
* Alvaro de Mendaña de Neira, 1542?–1595 / Pedro Fernandes de Queirós, d. 1615

М
М
М
Цялякава

**Цяля́кава** (, ) — вёска ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзешчанскага сельсавета. Размешчана ў 15 км да паўночнага ўсходу ад г. Узда, 50 км ад Мінска, 37 км ад чыгуначнай ст. Негарэлае на лініі Мінск—Баранавічы, аўтадарогай злучана з Уздой.

Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Цялякаўскага сельсавета. З 2009 па 2013 год у складзе Уздзенскага сельсавета.

## Гісторыя 
Раней лічылася, што паселішча ўпершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах з 1582 г. Але навуковы супрацоўнік Нацыянальнага гістарычнага архіва Рэспублікі Беларусь Вадзім Урублеўскі знайшоў у архіве пацверджэнне на валоданне Цялякавам шляхціча Юрыя Салагуба, датаванае 27 мая 1500 г. Уваходзіла ў склад Мінскага павета ВКЛ. З 1793 г. у складзе Расійскай імперыі, сяло Уздзенскай воласці Ігуменскага павета. Уласнаць Радзівілаў, з 1857 г. Гарцінгаў. У 1812 г. праз сяло праходзілі войскі французскага корпуса Даву. У 1876 г. працавала карчма. На 1866 г. у сяле 24 двары, 284 жыхары, царква. У пачатку XX ст. 64 двары, 497 жыхароў. Побач з сялом быў маёнтак Цялякава, 1 гаспадарка, 81 жыхар. Пасля рэвалюцыі адкрыта пачатковая савецкая школа. З 1924 г. цэнтр сельсавета. У пачатку 1930-х гадоў працавалі калгас «Прагрэс», стальмашня, шорная майстэрня, кузня і маслазавод. У гады нямецкай акупацыі Беларусі 1941—1944 гг. уваходзіла ў склад Слуцкай акругі Генеральнай акругі «Беларусь». Была створана воласць з цэнтрам у Цялякаве. Перыядычна ў вёсцы знаходзіліся паліцэйскія і вайсковыя часткі. Супраць нямецкіх акупантаў дзейнічала падпольна патрыятычная група пад кіраўніцтвам Шымановіча Макара Данілавіча.

У 2000—101 гаспадарка, 253 жыхара. У 2007—92 гаспадарак, 182 жыхара. Дзейнічаюць Дом культуры, лясніцтва, бібліятэка, крама.

На тэрыторыі вёскі знаходзяцца: брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан, загінулых у Вялікую Айчынную вайну.

## Вядомыя асобы 
* Алена Сяргееўна Гурская (нар. 1950) — беларускі літаратуразнавец і крытык.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8 (т. 17)
* Памяць: Уздзенскі раён. — Мн.: Белта, 2003.
* Минская область: Энциклопедия в 2 томах. — Мн.: БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзешчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Уздзенскага раёна
Міжнародны кодэкс батанічнай наменклатуры

**Міжнародны кодэкс батанічнай наменклатуры (МКБН)** — збор правілаў і рэкамендацый, які рэгламентуе ўтварэнне і ўжыванне навуковых назваў раслін, грыбоў і некаторых іншых груп арганізмаў. Батанічная наменклатура незалежная ад наменклатуры заалагічнай і бактэрыялагічнай, якія маюць свае Кодэксы.

**МКБН** распаўсюджваецца не толькі на расліны ў сучасным разуменні (уключаючы і бясколерныя водарасці), але таксама і на сіне-зялёныя водарасці, якія па сутнасці з’яўляюцца бактэрыямі, на грыбы, а таксама на ааміцэты, хітрыдыяміцэты і слізевікі, якіх адносяць да грыбападобных арганізмаў.

## Мэта МКБН 
Мэта кодэкса — дамагчыся, каб кожная таксанамічная група мела **толькі адну** правільную назву, прынятую ва ўсім свеце. Каштоўнасць навуковай назвы заключаецца ў тым, што яна ўяўляе сабой імя ўласнае, якое не схільна да зменаў (пры гэтым яна не абавязкова павінна мець апісальную або дыягнастычную каштоўнасць).

## Спасылкі 
* Венскі кодэкс (2006)
* Сент-Луіскі кодэкс (2000) 
* Такійскі кодэкс (1994) 

Катэгорыя:Біялагічная сістэматыка
Ноэль Жазеф дэ Некер

**Ноэль Мартэн Жазеф дэ Некер** (, ; 1730—1793) — нямецкі батанік і гістарыёграф французскага паходжання.

## Біяграфія 
Ноэль Жазеф дэ Некер нарадзіўся 25 снежня 1730 года (па іншых даных — у 1729 годзе) у горадзе Ліль у Францыі. Затым Некер пераехаў у Германію. Ён працаваў асабістым лекарам Курпфальца ў Мангейме. Ноэль дэ Некер сканаў 30 снежня 1793 года ў Мангейме.

У 1768 годзе была выдадзена двухтомная кніга дэ Некера *Deliciae gallo-belgicae*. У ёй упершыню выкарыстаны некаторыя далінееўскія назвы родаў раслін. Для відаў раслін прынята бінамінальная наменклатура. У адрозненне ад гэтай працы, у трох тамах *Elementa botanica* 1790 года прынятая іншая наменклатура. У ёй назвы таксонаў у рангу *species naturalis* лічацца краявіднымі, хоць складаюцца з аднаго слова. Паводле артыкула 20.4 МКБН, усе назвы, апублікаваныя ў гэтай працы, з'яўляюцца несапраўднымі (*nomen invalidum*).

Месцазнаходжанне гербарных узораў, выскарыстаных дэ Некерам для апісання новых відаў, не ўсталявана. Некалькі ўзораў мохаў, верагодна, знаходзяцца ў Батанічным садзе і музеі Берлін-Далем.

## Некаторыя навуковыя працы 
* Necker, N.J. de (1768). *Deliciae gallo-belgicae*. 2 vols., 568 p.
* Necker, N.J. de (1771). *Methodus muscorum*. 296 p.
* Necker, N.J. de (1774). *Physiologia muscorum*. 343 p.
* Necker, N.J. de (1783). *Traité sur la mycitologie*. 137 p.
* Necker, N.J. de (1790). *Elementa botanica*. 3 vol.
* Necker, N.J. de (1790). *Corollarium*. 31 p.
* Necker, N.J. de (1790). *Phytozoologie philosophique*. 78 p.

## Роды, названыя ў гонар Н. Ж. дэ Некера 
* 
*  
*  

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Батанікі Германіі
Катэгорыя:Міколагі Германіі
Катэгорыя:Альголагі
Катэгорыя:Брыёлагі
Леанід Фёдаравіч Крупец

**Леані́д Фё́даравіч Кру́пец** (нар. ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Мінскага абласнога выканаўчага камітэта (2007—2010). Ганаровы грамадзянін Нясвіжа.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1956 годзе ў вёсцы Макашы Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці. Працоўную дзейнасць пачаў у 1975 годзе брыгадзірам паляводчай брыгады калгаса імя Дзяржынскага Нясвіжскага раёна. У 1975—1977 гадах служыў у Савецкай арміі. У 1983 годзе скончыў Універсітэт дружбы народаў імя Патрыса Лумумбы ў Маскве.

У 1983—1984 гадах працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам Беларускага навукова-даследчага інстытута абароны раслін, у 1984—1985 гадах — аграномам-тэхнолагам на Гарадзейскім цукровым камбінаце. У 1985—1986 гадах быў інструктарам Нясвіжскага райкама КПБ, у 1986—1990 гадах — загадчыкам арганізацыйнага аддзела Нясвіжскага райкама КПБ.

З 1990 па 1993 год працаваў намеснікам старшыні Нясвіжскага раённага Савета дэпутатаў. У 1993—1998 гадах быў першым намеснікам старшыні райвыканкама, начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Нясвіжскага райвыканкама. У 1998 годзе прызначаны старшынёй Нясвіжскага раённага выканаўчага камітэта. З 2002 да 2007 года займаў пасаду першага намесніка старшыні Мінскага аблвыканкама. У 2007 годзе быў прызначаны памочнікам прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — галоўным інспектарам па Віцебскай вобласці.

З 7 чэрвеня 2007 па 20 мая 2010 года — старшыня Мінскага абласнога выканаўчага камітэта.

Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання (2008—2012). Быў членам Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па рэгіянальнай палітыцы і мясцовым самакіраванні, намеснікам старшыні Савета па ўзаемадзеянні органаў мясцовага самакіравання пры Савеце Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

4 лютага 2011 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Федэратыўнай Рэспубліцы Бразілія, адстаўлены з гэтай пасады 13 чэрвеня 2016 года.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі» (2004), падзякай Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, пяццю юбілейнымі медалямі, дзвюма Ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, ордэнам Крыжа прападобнай Ефрасінні Полацкай (Беларуская праваслаўная царква), ордэнам прападобнага Сергія Раданежскага II ступені (Руская праваслаўная царква).

## Спасылкі 
* Леанід Фёдаравіч Крупец  на сайце Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Нясвіжа
Катэгорыя:Старшыні Нясвіжскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Аграномы Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Бразіліі
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Віцебскай вобласці
Уільям Айтан

**Уі́льям А́йтан** (, 1731, каля Гамільтана, Шатландыя — 2 лютага 1793, К'ю, Лондан, Англія) — шатландскі батанік і садоўнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1731 годзе, у маленькай вёсачцы недалёка ад шатландскага горада Гамільтан.
У 1754 годзе пераехаў у Лондан, дзе стаў памочнікам Філіпа Мілера, дырэктара Саду ў Чэлсі.

У 1759 годзе стаў дырэктарам толькі што адкрытага Каралеўскага батанічнага саду ў К'ю, які пад яго кіраваннем стаў самым багатым на свеце. Заставаўся дырэктарам да самай сваёй смерці.

Бацька батаніка Уільяма Таўнсенда Айтана, які атрымаў у спадчыну пост дырэктара батанічнага саду ў К'ю.

## Друкаваныя працы 
* *Hortus Kewensis* (3 volumes, London, 1789); каталог раслін саду ў К'ю, утрымлівае апісанне да 5 600, часткай датуль яшчэ невядомых, відаў раслін.

## Літаратура 
* Aiton William (1731-1793) Dictionary of National Biography, 1885—1900, Volume 01
* Taylor, George. Aiton, William. // Dictionary of Scientific Biography 1. New York: Charles Scribner's Sons. 1970, 88-89. ISBN 0-684-10114-9.

Катэгорыя:Батанікі Вялікабрытаніі
Уільям Таўнсенд Айтан

**Уі́льям Та́ўнсенд А́йтан** (, 2 лютага 1766, К'ю, Лондан, Англія — 9 кастрычніка 1849) — англійскі батанік і садоўнік.

Сын і пераемнік Уільяма Айтана (1731—1793). Успадкаваў дырэктарскі пост у Каралеўскіх батанічных садах у К'ю.

Наказам караля Георга IV разбіў сады ў Брайтане і ў Букінгемскім палацы.

Падрыхтаваў і выпусціў у свет новае пашыранае выданне кнігі свайго бацькі «Hortus Kewensis» (5 volumes, London, 1810—1813).

## Літаратура 
* Taylor, George. Aiton, William Townsend. // Dictionary of Scientific Biography 1. New York: Charles Scribner’s Sons. 1970, 89-90. ISBN 0-684-10114-9.

## Спасылкі 
*  Праверана 17 снежня 2008 г.

Катэгорыя:Батанікі Вялікабрытаніі
Яраслаў Генадзевіч Ямпаль

**Яраслаў Ямпаль** (нар. , Сватавэ, Луганская вобласць, Украіна) — украінскі футбаліст, паўабаронца польскага клуба «Світ» з Новага Двура Мазавецкага.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец данецкага «Шахцёра», гуляў за фарм-клуб «Шахцёр-3». З 2011 выступаў за мінскае «Дынама», у асноўным выхадзіў на замену. У кастрычніку 2012 спыніў супрацоўніцтва з мінскім клубам. У пачатку 2013 вярнуўся на Украіну, трапіўшы ў склад белацэркаўскага «Арсенала», але гэты клуб не змог заявіць Ямпаля ў чэмпіянат, і ў ліпені ён перайшоў у краматорскі «Авангард».

У другой палове 2014 года гуляў за «Александрыю». У сакавіку 2015 года падпісаў кантракт з крыварожскім «Гарняком». У 2016—2017 гадах выступаў за «Чаркаскі Дняпро», а ў жніўні 2017 года перайшоў у «Сумы».

У лютым 2018 года стаў іграком клуба Прэм’ер-лігі — крапыўныцкай «Зоркі». У ліпені 2018 года далучыўся да клуба «Гарняк-Спорт», а ў студзені 2019 года перайшоў у харкаўскі «Металіст 1925». Па выніках сезона 2020/21 дапамог «Металісту 1925» выйсці ў Прэм’ер-лігу, хоць рэдка з’яўляўся на полі. У ліпені 2021 года вярнуўся ў «Гарняк-Спорт».

У лютым 2022 года далучыўся да «Падолля» з Хмяльніцкага, аднак у сакавіку, не паспеўшы згуляць за хмяльніцкую каманду ў афіцыйных матчах, перайшоў у польскі «Світ».

## Міжнародная кар’ера 
Гуляў за юнацкую зборную Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Світ Новы Двур Мазавецкі
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарняк-Спорт
Катэгорыя:Ігракі ФК Металіст 1925 Харкаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Зорка Крапыўныцкы
Катэгорыя:Ігракі ФК Сумы
Катэгорыя:Ігракі ФК Чаркаскі Дняпро
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарняк Крывы Рог
Катэгорыя:Ігракі ФК Александрыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Краматорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр-3 Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Камунальнік Луганск
Несіна (возера)

**Не́сіна** — возера ў Беларусі, у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Лукомка каля вёскі Несіна.

Плошча паверхні возера 0,53 км². Даўжыня 2,03 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Найбольшая глыбіня дасягае 4,8 м, сярэдняя 2,8 м. Аб’ём вады 1,47 млн м³.

Катлавіна Несіна лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй 5—7 метраў, на паўднёвым захадзе і паўночным усходзе да 13—16 м і стромкія. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі возера вышынёй да 0,2 м, на паўночным захадзе зліваюцца са схіламі катлавіны. Падводная частка катлавіны карытападобнай формы. Мелкаводдзе пясчанае. На глыбінях, большых за 2 метры, дно выслана глеем. На возеры 3 астравы агульнай плошчай каля 0,6 га.

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадае ручай Серабранка на поўначы, на поўдні выцякае меліярацыйны канал. Расліннасць распаўсюджана да глыбіні ў 2,6 м. Палоса прыбярэжнай расліннасці дасягае 20 м у шырыню.

У возеры водзяцца шчупак, плотка, акунь, гусцяра і іншыя віды рыб.

За 1 км ад паўночнага берага возера праходзіць аўтамабільная дарога .

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-46. Выданне 1980 года.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёна
Арлея (возера)

**Арле́я** — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Сосніца за 43 км на паўночны ўсход ад Полацка.

## Назва 
В. Жучкевіч бачыць у назве Арлея тую ж аснову, што і ў беларускім слове *араць*, у спалучэнні з фармантам *-ля*.

Найбліжэйшы адпаведнік — назва верхнедняпроўскай ракі Арлея (на ўсходзе ад смаленскага Кардымава).

На думку У. Тапарова, той жа балцкі гідранімічны корань *Arl-* у назвах ракі Орлік на Верхнім Павоччы (ад яе назва горада Арол), прускага возера *Arle*.

Значэнне назвы Арлея звязанае з рухам вады праз гэтае возера — яно праточнае.

## Водаапісанне 
Плошча паверхні возера 0,65 км². Даўжыня 2,33 км, найбольшая шырыня 0,43 км. Найбольшая глыбіня 2,7 м, сярэдняя 1,9 м.
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з захаду на ўсход. Вышыня схілаў да 2 метраў. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія, сплавінныя на захадзе. Дно плоскае, выслана сапрапелем. Да глыбіні 1,5 м слаба зарастае. Возера эўтрофнае. У возера ўпадаюць 3 ручаі, у тым ліку *Трэшчалі* з возера Грыбна, і выцякае рака Дражбітка, злучаючая Арлею з возерам Болныра.

У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, плотка, язь, карась і іншыя віды рыб.

Каля паўночна-ўсходняга берага вёска Арлея.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Арлея 

Катэгорыя:Басейн Сосніцы
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Барад-дур

**Барад-дур** () — у легендарыуме Дж. Р. Р. Толкіна галоўная крэпасць (ці вежа) Саўрана, якая выконвала ролю сталіцы Мордара. Яна была пабудавана ў 1000—1600 гадах Другой Эпохі, амаль цалкам разбурана пасля вайны Апошняга Саюза, ізноў адбудавана ў канцы Трэцяй Эпохі (пачынаючы з 2951 года) і неўзабаве канчаткова разбурана пры зрыньванні Саўрана і знішчэнні Пярсцёнка Усеўладдзя.

Размяшчаўся Барад-дур у паўночнай частцы Мордара, на адлегласці прыкладна адной лігі на ўсход ад Арадруіна.

Назва «Барад-дур» перакладаецца з сіндарына як «Цёмная Вежа». На Чорнай мове крэпасць звалася **Лугбурз** (гэта паняцце ўжывалася таксама ў пераносным сэнсе, як бы мы сказалі **наверсе**, пазначаючы ў прастамоўі вышэйшую ўладу). На квэнья звалася **Лунату́рка** () або **Та́рас Лу́на** ().

Барад-дур быў сталіцай Мордара — там неадлучна знаходзіўся сам Саўран і адтуль жа ён кіраваў сваімі ўладаннямі. Намеснікам у Барад-дур быў Вяшчальнік Саўрана.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Серадзем’я
Катэгорыя:Выдуманыя замкі
Каралеўскі сад (Прага)

thumb|Каралеўскі сад
**Каралеўскі сад** — сад каля Пражскага Граду ў Градчанах у Празе. Плошча 3,6 Га. Аддзелены ад Граду Аленевым ярам. Заснаваны каралём Фердынандам I у стылі рэнесанс у 1534 годзе на месцы сярэднявечных вінаграднікаў.

Сад прызначаўся для гадоўлі дрэў, не тыповых для Сярэдняй Еўропы. Так у Празе з'явіўся каштан, клён, ляшчына.

З часам у садзе было пабудавана мноства вядомых аб'ектаў. Гэта і летні палац каралевы Ганны, памяшканне для гульні ў мяч, скульптуры аўтарства Максіміліяна Брокафа і М. Бендла, .

## Галерэя 

Выява:Hrad-6.jpg|Від на фантан побач з вілай Эдуарда Бенеша і відам на Град
Выява:Královská zahrada Pražského hradu2.jpg|Скульптуры
Выява:Benešova vila v Královské zahradě.jpg|Віла Эдуарда Бенеша

## Гл. таксама 
* Летні палац каралевы Ганны
* Парахавы мост

Катэгорыя:Гісторыя Прагі
Катэгорыя:Славутасці Прагі
Катэгорыя:Пражскі Град і суседнія аб'екты
Катэгорыя:З’явіліся ў XVI стагоддзі
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Празе
Роскільскі мір

(чырвоным колерам), акруга Сконэ і Бохуслен (жоўтым колерам), акруга Борнхальм і Трондэлаг (паказаны фіялетавым колерам).]]
**Роскільскі мір** — мірны дагавор, заключаны Даніяй і Швецыяй 26 лютага 1658 года ў горадзе Роскіле (Данія). Гэтым мірам завяршылася дацка-шведская вайна 1657—1658 гадоў, распачатая каралём Даніі і Нарвегіі Фрэдэрыкам III. Данія, якая пацярпела паражэнне ад войскаў Карла X Густава, пагадзілася на велізарныя тэрытарыяльныя саступкі. Да Швецыі адышоў, у прыватнасці, паўвостраў Сконэ. Акрамя таго, Швецыя вызвалялася ад мыт за праход гандлёвых суднаў праз праліў Эрэсун. Данія таксама абавязалася перашкаджаць праходу праз пралівы ў Балтыйскае мора ўсіх флатоў краін, варожых Швецыі.

Катэгорыя:Мірныя дагаворы XVII стагоддзя
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Швецыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Даніі
Катэгорыя:Гісторыя Нарвегіі
Катэгорыя:Падзеі 26 лютага
Катэгорыя:1658
Катэгорыя:Права Нарвегіі
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Маўрытаніі

У спісе аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Маўрытаніі налічваецца 2 найменні (на 2011 год).

## Гл. таксама 
Спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Арабскіх краінах

## Спасылкі 
* Спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Маўрытаніі 
* Каталог спасылак па Сусветнай спадчыне ў Маўрытаніі 

Маўрытанія
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Маўрытаніі
Бяскветкавыя расліны

thumb|Папараць *Polystichum setiferum*
**Бяскветкавыя расліны**, або **крыптагамы** () — вылучаная Карлам Лінеем група раслін, якія не меюць кветак (папараць, хвашчы, дзераза, селагінелы, палушнікі, псілотавыя і блізкія да іх расліны, мохі, водарасці, грыбы і інш.), супрацьпастаўленая кветкавым раслінам, або фанерагамам.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Расліны
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Гамбіі

У спісе **Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА** ў **Гамбіі** значацца 2 найменні (на 2012 год), гэта складае  ад агульнай колькасці ( на  год). Абодва аб’екты ўключаны паводле культурных крытэрыяў. Гамбія ратыфікавала Канвенцыю пра ахову сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны 1 ліпеня 1987 года. Першы аб’ект, размешчаны на тэрыторыі Гамбіі, быў занесены ў спіс у 2003 годзе на 27-й сесіі Камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спіс 
У табліцы аб’екты размешчаны ў храналагічным парадку іх дадання ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

### Геаграфічнае размяшчэнне аб’ектаў 
## Спасылкі 
* Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Гамбіі 

Гамбія

Катэгорыя:Спісы:Гамбія
Джэймс (востраў, Гамбія)

**Востраў Джэймс** () — невялікі фартыфікаваны астравок на рацэ Гамбія, прыкладна ў 30 км ад упадзення яе ў Атлантычны акіян.

## Гісторыя 
Першае ўмацаванае паселішча еўрапейцаў на востраве было заснавана герцагствам Курляндскім у 1651 годзе.

**Востраў Святога Андрэя** быў не адзінай заморскай калоніяй герцагства (калонія на востраве Табага існавала ў 1654—1659 і потым у 1660—1689 гадах).

У 1661 годзе востраў быў захоплены англічанамі, якія далі яму сучасную назву. Выкарыстоўваўся як база для вывазу з Заходняй Афрыкі золата, слановай косці і чорных нявольнікаў.

У 1695 годзе форт Джэймс быў захоплены Францыяй. Быў вернуты Англіі ў 1697 годзе, затым ізноў адышоў Францыі ў 1702 годзе. У 1779 годзе форт быў закінуты.

У 2003 годзе востраў Джэймс разам з некалькімі іншымі ўмацаваннямі каланіяльнага перыяду занесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Гамбіі
Катэгорыя:Гісторыя Латвіі
Катэгорыя:Брытанская імперыя
Катэгорыя:Астравы Гамбіі
Катэгорыя:Рачныя астравы
Катэгорыя:Астравы паводле алфавіта
Сконэ (паўвостраў)

Паўвостраў **Ско́нэ** () — паўднёвы ўскраек Скандынаўскага паўвострава, тэрыторыя Швецыі. У Сярэдневякоўі паўвостраў належаў Даніі, перайшоў да Швецыі ў 1658 годзе паводле Роскільскага міру. У паўночнай частцы паўвострава знаходзіцца горад Мальмё.

Паўвостраў уразаецца ў мора на 100 км. На захадзе абмывацца пралівам Эрэсун, на поўдні і ўсходзе — Балтыйскім морам.

## Рэльеф 
У адрозненне ад большай часткі Швецыі, паверхня раўнінная, з невялікай перавагай узвышшаў, з’яўляецца своеасаблівым пераходам ад гарыстай Швецыі да раўніннай Даніі. Сустракаюцца асобныя грады, складзеныя з гранітаў і гнейсаў.
Расліннасць прадстаўлена змяшанымі іглічна-шыракалістымі лясамі, а таксама шыракалістымі лясамі з дуба і бука на бурых лясных глебах, верасоўнікі.

## Сельская гаспадарка 
З сельскагаспадарчых культур на паўвостраве вырошчваецца ячмень і пшаніца. Акрамя таго, гэта адзіны рэгіён Швецыі, дзе апрацоўваецца цукровы бурак. Паўвостраў Сконэ лічыцца галоўным сельскагаспадарчым рэгіёнам краіны.

## Гл. таксама 
* Гістарычная правінцыя Сконэ.

## Літаратура 
* 

Сконэ
Сконэ
Сконэ
Аленевы яр

[thumb|Схіл яра каля [Парахавы мост|Парахавога моста]]
**Аленевы яр** () — яр (роў) з паўночнага боку Пражскага Граду плошчай 8 га. Раней у ім працякаў паток , які цяпер заключаны ў падземныя трубы. Першапачаткова яр меў абарончую функцыю.

Праз яр быў збудаваны Парахавы мост, які злучыў Каралеўскі сад з Пражскім Градам.

Катэгорыя:Славутасці Прагі
Катэгорыя:Яры
Салум

**Салум ** — рака ў Заходняй Афрыцы.

Працякае па тэрыторыі дзяржавы Сенегал. Даўжыня ракі — каля 250 км. На працягу 112 км ад вусця з'яўляецца суднаходнай. Галоўны прыток рака Сін. Упадае ў Атлантычны акіян. У дэльце ракі Салум у 1976 годзе быў заснаваны Дзяржаўны запаведнік Дэльты Салум (плошча каля 76 000 гектараў), які ўвайшоў у 1981 годзе ў спіс біясферных запаведнікаў сусветнага значэння ЮНЕСКА. Берагі дэльты (больш 180 000 гектараў) пакрыты мангравымі лясамі.

## Гл. таксама 
*Рака Геба

## Спасылкі 
* http://www.kassoumay.com/senegal/sine-saloum.html 

Катэгорыя:Рэкі Сенегала
Гарэ

**Гарэ́** () — невялікі востраў у Сенегале.

Востраў размешчаны ў 2,5 км на поўдзень ад порта Дакара, з'яўляецца камунай сталічнай акругі. Плошча Гарэ — усяго 0,182 км² (900 на 350 м), але яго насельніцтва — 1102 чалавек, шчыльнасць перавышае 6 тыс. жыхароў на кв. км. Востраў з'яўляецца турыстычным аб'ектам, на ім забаронена выкарыстанне аўтамабіляў. З Дакарам Гарэ злучае паромная пераправа.

Для еўрапейцаў Гарэ адкрыў партугальскі мараплавец Дыніш Дыяш у 1444 годзе, пасля гэтага востраў увайшоў у гісторыю як адзін з найбуйнейшых цэнтраў гандлю рабамі ў XV-XIX стст. пад апекай партугальцаў, галандцаў, англічан і французаў. Акрамя гандлю рабамі, пад кантролем Англіі і Францыі вёўся гандаль арахісам, скурамі, золатам, спецыямі. З сярэдзіны XIX стагоддзя з заснаваннем Дакара і спыненнем гандлю рабамі, Гарэ паступова прыйшоў у заняпад. Калі ў 1891 годзе насельніцтва Гарэ складала 2,1 тыс. чалавек, а ў Дакары пражывала 8,7 тыс. жыхароў, то ўжо ў 1926 годзе — адпаведна 700 і 33679.

На востраве добра захаваліся пабудовы як для ўтрымання рабаў, так і даму рабагандляроў. У 1978 годзе востраў стаў культурным аб'ектам Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У 1996 годзе, пасля рэформы адміністрацыйнага ладу краіны, Гарэ стаў адной з 19 камун Дакара.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Гарэ 
* Goree and the Atlantic Slave Trade
* Goree Archaeology 
* Востраў Гарэ 

Катэгорыя:Дакар
Катэгорыя:Астравы Сенегала
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Сенегале
Катэгорыя:Гісторыя Сенегала
Катэгорыя:Рабства
Казаманс

**Казама́нс** (Cazamance) — рака ў Заходняй Афрыцы, на поўдні Сенегала.

Даўжыня ракі — каля 320 (350 тыс. км². Сярэдні расход вады каля 240 м³/с. Рака працякае па нізіннай  даліне. Упадае ў Атлантычны акіян. Берагі дэльты пакрыты мангравымі лясамі. На працягу 130 км ад вусця з'яўляецца суднаходнай (прыкладна на працягу 64 км ад вусця да порта Зігіншор). Казаманс з'яўляецца галоўнай ракой у паўднёвай частцы Сенегала. Паўнаводная ў перыяд дажджоў (у чэрвені—кастрычніку). На рацэ знаходзяцца два рэгіёны, таксама вядомых пад агульнай назвай Казаманс. Існуе паром у Зігіншоры, адным з самых важных гарадоў на рацэ.

## Гл. таксама 
* Рака Салум

## Літаратура 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — С. 607. — 672 с. с илл.

## Спасылкі 
* 
* Casamance River // Encyclopædia Britannica

Катэгорыя:Рэкі Сенегала
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Атлантычны акіян
Іаган Хедвіг

**Іага́н Хе́двіг** (таксама **Гедвіг** ; 8 снежня 1730, Кранштат, Трансільванія — 18 лютага 1799, Лейпцыг) — нямецкі батанік, спецыяліст па бяскветкавым раслінам, адзін з заснавальнікаў брыялогіі.

## Біяграфія 
Іаган Хедвіг скончыў Лейпцыгскі ўніверсітэт, у 1759 годзе атрымаў дыплом урача і на працягу наступных дваццаці гадоў займаўся батанікай у свабодны ад медыцынскай практыкі час. Затым яго батанічныя працы атрымалі прызнанне, у 1789 годзе ён заняў кафедру прафесара батанікі і пасаду дырэктара Лейпцыгскага батанічнага саду.

Карыстаючыся мікраскопам, Хедвіг здолеў назіраць у мохаў антэрыдый і архегоній, спорападобных і фарміраванне пратанемы.

Некаторыя каштоўныя назіранні Хедвіг таксама зрабіў адносна водарасцей (у прыватнасці, спірагіры).

Сярод асноўных прац Хедвіга — «Fundamenta historiae naturalis muscorum frondosorum» (ізноў выдадзена ў 1883 годзе), «Theoria generationis et fructificationis plantarum cryptogamicarum Linnaei» і «Abbildungen kryptogamischer Gewächse» (1787—1797, 4 тома), аднак галоўная праца яго, «Species Muscorum Frondosorum», была выдадзена ў 1801 годзе пасмяротна: ён утрымлівае апісанне амаль усіх вядомых да таго часу мохаў і заклаў аснову іх сістэматыкі.

У памяць пра Хедвіга названы батанічны часопіс «Hedwigia».

## Спасылкі 
* Isely D. 2002 One Hundred and One Botanists Purdue University Press, 101 ISBN 1557532834
*  

Катэгорыя:Батанікі Германіі
Катэгорыя:Выпускнікі Лейпцыгскага ўніверсітэта
Фарым

**Фарым** (у нізоўях — Кашэу) — рака ў Гвінеі-Бісау. Даўжыня — 257 км.

## Геаграфія 
Вытокі Фарыма знаходзяцца каля паўночнай мяжы краіны, на поўнач ад Contuboel і блізка да лукавіны ракі Геба. Яна цячэ на захад, ад , недалёка ад , і пашыраецца ў вусці. На паўднёвым беразе знаходзіцца горад Кашэу.

## Суднаходства 
Па рацэ перамяшчаюцца судны  2000 тон, суднаходная на адлегласці 97 км ад вусця, драбнейшыя судны плаваюць значна далей. Рака Фарым заўсёды была важным маршрутам для гандлю.

Катэгорыя:Рэкі Гвінеі-Бісау
Бабынічы

Назву **Бабы́нічы** маюць:
* Бабынічы — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нача

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Бабынічы — вёска ў Полацкім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Бабынічы — вёска ў Слонімскім раёне
Загацце

Назву **Зага́цце** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Загацце — вёска ў Докшыцкім раёне
** Загацце — вёска ў Полацкім раёне
** Загацце — вёска ў Талачынскім раёне

* Гомельская вобласць:
** Загацце — вёска ў Ельскім раёне
** Загацце — вёска ў Жыткавіцкім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Загацце — вёска ў Клічаўскім раёне

* Мінская вобласць:
** Загацце — пасёлак у Дзяржынскім раёне
** Загацце — вёска ў Мінскім раёне

## Вадаёмы 
* Загацце, Загач — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Мядзелка
* Загацце — вадасховішча ў Ельскім раёне Гомельскай вобласці, каля вёскі Загацце
Кобрынскі павет

Назву **Ко́брынскі павет** мелі наступныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі:
* Кобрынскі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вялікага Княства Літоўскага (1519—1566, 1795).
* Кобрынскі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расійскай імперыі (1795—1920).
* Кобрынскі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Польскай Рэспублікі (1920—1940).
Дзмітрый Леанідавіч Каспяровіч

**Дзмітрый Леанідавіч Каспяровіч** (, Мінск) — беларускі гімнаст.

## Спартыўная кар'ера 
Чэмпіён свету 2001 года (у камандзе), сярэбраны прызёр ЧС-2006 (апорны скок), сярэбраны прызёр ЧС-1997 (у камандзе), бронзавы прызёр ЧС-1999 (у камандзе), −2010 (апорны скок), чэмпіён Еўропы 2002 года (апорны скок), сярэбраны прызёр ЧЕ-2008 (апорны скок).

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі кваліфікацыя на асобных снарадах і ў шматборстве, дзе ў апорным скоку заняў 9-е месца. 

Катэгорыя:Гімнасты Беларусі
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Тройскі замак

**Тройскі замак** () — першы ў Празе летні загарадны палац (). Выбудаваны ў аднайменным прыгарадзе Прагі на беразе Влтавы ў 1679—1691 гг. імперскімі графамі  па барочным праекце французскага эмігранта .

Ляпныя ўпрыгожванні лесвіцы, якая вядзе ў сад, выкананы братамі Герман з Дрэздэна. Над вычварнымі фрэскамі-падманкамі ўсярэдзіне палаца працавалі запрошаныя італьянцы і галандцы; з іх найбольшай вядомасцю карыстаецца плафон на тэму апафеозу Габсбургаў.

У наш час у сценах будынка экспануюцца карціны чэшскіх мастакоў XIX стагоддзя, а таксама дзейнічае музей віна. Каля сядзібнага дому ўсталяваны помнік Яну Гусу (1926), а трохі далей размяшчаюцца Пражскі заапарк і батанічны сад.

## Літаратура 
* Цтибор Рыбар. *Прага. Путеводитель*. М., 1990. С. 166.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Збудаванні Чэхіі ў стылі барока
Катэгорыя:Славутасці Прагі
Катэгорыя:Замкі Чэхіі
Катэгорыя:Мастацкія музеі Чэхіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1691 годзе
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Празе
Матрыкул

**Матрыкул** ( — спіс) — афіцыйны спіс якога-небудзь саслоўя, установы, унёскаў, даходаў і г.д. (напрыклад, студэнтаў універсітэта, шляхецкіх прозвішчаў).

## Гербавы матрыкул 
У 1994–2002 гадах існаваў Гербавы матрыкул Рэспублікі Беларусь, у якім захоўваюцца выявы афіцыйных гербаў Рэспублікі Беларусь, дакументы пра іх прыняцце і рэгістрацыю. Існаваў дадатак да матрыкула, у які мусяць дадавацца гістарычныя гербы, што ўжываліся на тэрыторыі Беларусі. У Гербавы матрыкул уносіліся таксама сцягі, якія не мелі асобнага статусу і рэгістраваліся як дадаткі да гербаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гербовый матрикул Республики Беларусь

Катэгорыя:Інфармацыя
Карэ (Італія)

**Карэ** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вічэнца.

Насельніцтва складае 3603 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 450 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 36010. Тэлефонны код — 0445.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Assunzione della Vergine.

Катэгорыя:Камуны правінцыі Вічэнца
Дуевіле

**Дуевіле** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вічэнца.

Насельніцтва складае 13735 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 687 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 36031. Тэлефонны код — 0444.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Maria, madre di Gesù.

Катэгорыя:Камуны правінцыі Вічэнца
Энега

**Энега** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вічэнца.

Насельніцтва складае 1927 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 37 чал./км². Займае плошчу 52 км². Паштовы індэкс — 36052. Тэлефонны код — 0424.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Giustina.

Катэгорыя:Камуны правінцыі Вічэнца
Бабынічы (Полацкі раён)

**Бабы́нічы** (, ) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Бабыніцкага сельсавета. Размешчана паміж азёрамі Бабынічы на захадзе і Нясіта на ўсходзе. Насельніцтва 250 чал. (1990). Знаходзяцца за 40 км на паўднёвы захад ад Полацка, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Загацце.
 з боку вёскі]]

## Гісторыя 
Упершыню Бабынічы згадваюцца ў другой палове XV ст., калі імі валодаў полацкі баярын З. Корсак, потым яго сыны і ўнукі. Паводле Полацкай рэвізіі 1552 года, паселішча згадваецца як «отчина и дедина» 5 унукаў З. Корсака. Складалася з феадальнага двара і сяла, дзе жыло 57 радзінаў (дымоў) сялян і 40 радзінаў служылых людзей — баяраў панцырных і путных. з іх 13 радзінаў належала В. Зяноўевічу-Корсаку, 45 — яго брату Івану, а астатнія іх стрыечным братам: Багдану, Глебу і Фёдару Корсакам. Пазней Бабынавічы заставаліся ў складзе Полацкага ваяводства, ва ўладанні нашчадкаў названых асоб; частка маёмасці ў выніку шлюбаў перайшла да іншых родаў. У XVII ст. паселішча атрымала статус мястэчка.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Бабынавічы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, дзе сталі цэнтрам воласці Лепельскага павета Віцебскай губерні. У пачатку XX ст. існавалі мястэчка Бабынічы (70 дамоў), фальварак Бабынічы-Вовель (ва ўладанні А. Тамашэвіча), маёнтак Бабынічы-Юраўшчына (належаў нашчадку першых уладальнікаў — В. Корсаку) і маёнтак Вуглы-Бабынічы (уладанне Ф. Русецкага).

1 студзеня 1919 згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі Бабынічы ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 Бабынічы вярнулі БССР, дзе яны сталі цэнтрам сельсавета Ветрынскага раёна (з 1960 у Полацкім раёне). Статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1970 тут было 52 двары, на 1990 — 86 двароў.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1838 — 96 чал. (48 муж. і 48 жан.), з іх духоўнага саслоўя праваслаўнага 5 муж., мяшчан-іўдзеяў 33 муж. і 40 жан., сялян памешчыцкіх 10 муж. і 8 жан.; 1881 — 449 чал. (228 муж. і 221 жан.)
* **XX стагоддзе**: 1901 — 326 чал.; 1970 — 146 чал.; 1990 — 250 чал., 1995 — 271 чал., 98 двароў.

### Інфраструктура 
У Бабынічах працуюць сярэдняя школа, фельчарска-акушэрскі пункт, клуб, бібліятэка, пошта.

## Славутасці 
* Брацкая магіла (1941—1944) — 
* Яўрэйскія могілкі
* Царква

### Страчаная спадчына 
* Царква Святой Ефрасінні Полацкай. Пабудавана ў 1906, існавала ў 1924 годзе.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бабыніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Полацкага раёна
Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Егіпце

У **спісе аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Егіпце** значацца 7 найменняў (на 2009 год). Агульны спіс Сусветнай спадчыны на  год складаецца з  аб’ектаў. Такім чынам, доля аб’ектаў Егіпта ў свеце складае прыкладна .

У данай табліцы аб’екты размешчаны ў парадку іх дадання ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Геаграфічнае размяшчэнне аб’ектаў 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ЮНЕСКА. Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ў Егіпце

Егіпет
Катэгорыя:Спісы:Егіпет
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Егіпце
Борка-дзі-Кадорэ

**Борка-дзі-Кадорэ** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Белуна.

Насельніцтва складае 774 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 30 чал./км². Займае плошчу 26 км². Паштовы індэкс — 32040. Тэлефонны код — 0435.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Simone il Cananeo.

Катэгорыя:Камуны правінцыі Белуна
Чэнчэнігэ-Агардзіна

**Чэнчэнігэ-Агардзіна** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Белуна.

Насельніцтва складае 1484 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 82 чал./км². Займае плошчу 18 км². Паштовы індэкс — 32020. Тэлефонны код — 0437.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Antonio abate.

Катэгорыя:Камуны правінцыі Белуна
Сен-Луі (Сенегал)

**Сен-Луі** () — горад у Сенегале. Адміністрацыйны цэнтр вобласці Сен-Луі.

Горад знаходзіцца на востраве ў вусці ракі Сенегал, каля мяжы з Маўрытаніяй. Заснаваны ў 1659 годзе ў якасці апорнага пункта французскіх калоній у Афрыцы. Да 1902 г. сталіца французскай калоніі Сенегал. У XVII—XVIII стст. горад з'яўляўся важным цэнтрам афра-еўрапейскага гандлю, у тым ліку, рабамі па рацэ Сенегал. Да канца XIX стагоддзя Сен-Луі з'яўляўся буйнейшым буйнейшым горадам на заходнім узбярэжжы Афрыкі.

Аўтамабільнай дарогай і чыгункай горад злучаны з Дакарам. У Сен-Луі дзейнічаюць прадпрыемствы харчовай, швейнай і паліграфічнай прамысловасці.

Традыцыйная забудова, нягледзячы на трухлявасць, захоўвае налёт маляўнічасці. Насельніцтва горада ў 1981 годзе налічвала каля 114 000 чал. Гістарычная і культурная сталіца Сенегала. Горад уваходзіць у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Міжнародныя адносіны 
### Гарады-пабрацімы 
*  Ліль, Францыя (1978)
*  Фес, Марока (1979)
*  Льеж, Бельгія (1980)
*  Балоння, Італія (1991)
*  Сент-Луіс, ЗША (1994)

### Гарады-партнёры 
*  Тулуза, Францыя (2003)

## Літаратура 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 362. — 671 с. с илл.

## Спасылкі 
* Senegal city is 'most threatened' // BBS News

Катэгорыя:Гарады Сенегала
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Сенегале
Кадон’е

**Кадон’е** () — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэвіза.

Насельніцтва складае 5068 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 241 чал./км². Займае плошчу 21 км². Паштовы індэкс — 31013. Тэлефонны код — 0438.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Андрэй Першазваны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Камуны правінцыі Трэвіза
Фонтэ

**Фонтэ** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэвіза.

Насельніцтва складае 6004 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 410 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 31010. Тэлефонны код — 0423.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Pietro e Paolo.

Катэгорыя:Камуны правінцыі Трэвіза
Мансуе

**Мансуе** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэвіза.

Насельніцтва складае 4841 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 178 чал./км². Займае плошчу 27 км². Паштовы індэкс — 31040. Тэлефонны код — 0422.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Mansueto.

Катэгорыя:Камуны правінцыі Трэвіза
Эраклея

**Эраклея** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Венецыя.

Насельніцтва складае 12695 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 128 чал./км². Займае плошчу 100 км². Паштовы індэкс — 30020. Тэлефонны код — 0421.

Заступнікам населенага пункта лічыцца Багародзіца (*Santa Maria Concetta*).

Катэгорыя:Камуны правінцыі Венецыя
Фіеса-д’Артыка

'''Фіеса-д'Арціка''' () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Венецыя.

Fiesso d artico Mairie 45.417002,12.03077.jpg| 
Fiesso d artico 45.424401,12.0749.jpg|

Насельніцтва складае 7204 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 1 143 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 30032. Тэлефонны код — 041.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Carlo Borromeo.

Катэгорыя:Камуны правінцыі Венецыя
Фоса

**Фоса** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Венецыя.

Насельніцтва складае 6582 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 658 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 30030. Тэлефонны код — 041.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Luigi.

Катэгорыя:Камуны правінцыі Венецыя
Сан-Дона-дзі-П’явэ

'''Сан-Дона-дзі-П'явэ''' () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Венецыя.

Насельніцтва складае 40841 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 520 чал./км². Займае плошчу 79 км². Паштовы індэкс — 30027. Тэлефонны код — 0421.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna del Rosario.

Катэгорыя:Камуны правінцыі Венецыя
Чытадэла

**Чытадэла** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Падуя.

Насельніцтва складае 19942 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 546 чал./км². Займае плошчу 37 км². Паштовы індэкс — 35013. Тэлефонны код — 049.

Мясцовы футбольный клуб Чытадэла выступае ў Серыі B (сезон 2016-17).

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Prosdocimo di Padova.

Катэгорыя:Камуны правінцыі Падуя
Эстэ (Італія)

**Эстэ** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Падуя.

Насельніцтва складае 16877 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 515 чал./км². Займае плошчу 33 км². Паштовы індэкс — 35042. Тэлефонны код — 0429.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Tecla di Iconio.

Катэгорыя:Камуны правінцыі Падуя