Расійскі дзяржаўны архіў старажытных актаў

**Расі́йскі дзяржа́ўны архі́ў старажы́тных а́ктаў** (**РДАСА**; ) — найбуйнейшае расійскае сховішча рускіх манускрыптаў, дакументаў і рукапісных кніг XI — пачатку XX стагоддзя. Размешчаны ў Маскве па адрасе Вялікая Пірагоўская вуліца, д. 17.

## Гісторыя 
Архіў склаўся на базе пяці асноўных гістарычных архіваў Расійскай імперыі:
* Маскоўскі архіў Міністэрства юстыцыі (утвораны ў 1852 годзе);
* Маскоўскі галоўны архіў Міністэрства замежных спраў (МГАМЗС);
* Дзяржаўны архіў Міністэрства замежных спраў (з 1917 года — Дзяржаўны архіў Расійскай імперыі);
* Маскоўскае аддзяленне Агульнага архіва Міністэрства імператарскага двара;
* Архіў Межавой канцылярыі (у 1919—1939 гадах — Цэнтральны межавы архіў).

У 1918 годзе дакументы гэтых архіваў увайшлі ў склад юрыдычнай і гісторыка-культурнай секцый Адзінага дзяржаўнага архіўнага фонду. Годам заснавання сучаснага архіва лічыцца 1925 год, калі чатыры з вышэйзгаданых архіваў (за выключэннем Цэнтральнага межавога) былі зліты ў Старажытнасховішча Маскоўскага аддзялення Цэнтральнага гістарычнага архіва РСФСР. Сюды ж былі далучаны нацыяналізаваныя архівы маскоўскіх устаноў Сінода, манастыроў, асабістыя і родавыя фонды.

У 1931 годзе Старажытнасховішча было ператворана ў Дзяржаўны архіў феадальна-прыгонніцкай эпохі (ДАФПЭ), у склад якога ў 1938—1939 гадах увайшоў і Цэнтральны межавы архіў. У 1941 годзе архіў перайменаваны ў Цэнтральны дзяржаўны архіў старажытных актаў (ЦДАСА; у 1985—1991 гадах называўся ЦДАСА СССР). З 1992 года носіць сучасную назву.

## Фонды 
Архіў зберагае матэрыялы ўстаноў вышэйшага, цэнтральнага і мясцовага кіравання Расійскай дзяржавы і Расійскай імперыі да адміністрацыйных рэформ канца XVIII — пачатку XIX стагоддзя (акрамя фондаў Адміралцейскай, Замежнай і Ваеннай калегій), цэнтральных межавых устаноў Расіі XVIII — пачатку XX стагоддзя, дакументы дзяржаўных і грамадскіх дзеячаў, дзеячаў навукі і культуры, памесна-вотчынныя, родавыя і манастырскія архівы. Таксама ў ім знаходзяцца зборы пісьмовых помнікаў гісторыі, культуры і побыту рускага і іншых народаў Расійскай імперыі, зборы рускіх і замежных рукапісных кніг, старадрукі і рэдкія выданні XV—XIX стагоддзяў.

Сярод найбольш каштоўных дакументаў — дагаворная грамата Вялікага Ноўгарада з вялікім князем цвярскім і ўладзімірскім Яраславам Яраславічам (1264), спісы Рускай Праўды, Судзебніка 1497 года Івана III, Судзебніка 1550 года Івана IV, сапраўдны слупок Саборнага ўлажэння 1649 года.

### Дакументы па гісторыі Беларусі 
РДАСА мае вялікае значэнне для беларускай гістарыяграфіі. Тут захоўваецца асноўная частка Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага, дакументы Прыказа ВКЛ, матэрыялы, якія асвятляюць дыпламатычныя адносіны і ваенныя канфлікты Расіі з ВКЛ, дзейнасць расійскай адміністрацыі на тэрыторыі Беларусі, перапісы беларускага насельніцтва.

Архіў змяшчае звесткі пра гісторыю Мяшчанскай слабады ў Маскве, заселенай выхадцамі з Беларусі, сувязі рускай і беларускай цэркваў XVI—XVIII стагоддзяў, выдачу прывілеяў беларускім гарадам і іншае. У рукапісных зборах архіва ёсць рукапісы беларускіх асветнікаў, у тым ліку Сімяона Полацкага, матэрыялы аб іх службе пры маскоўскім двары; у архівасховішчы старадрукаў і рэдкіх выданняў — кнігі Ф. Скарыны і беларускіх друкароў XVI—XVIII стагоддзяў.

## Будынак 
Будынак архіва пабудаваны ў 1886 годзе на Дзявочым полі і стаў першым у Расіі будынкам, пабудаваным спецыяльна для архіва.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Архивы России: Москва и Санкт-Петербург. — М., 1997.
* Дакументы па гісторыі Беларусі, якія зберагаюцца ў цэнтральных дзяржаўных архівах СССР. — Мн., 1990.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Архівы Расіі
Катэгорыя:Федэральныя архівы Расіі
Катэгорыя:Архівы Масквы
Катэгорыя:Хамоўнікі
Катэгорыя:1925 год у Маскве