open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мечыслаў Мар’янавіч Марквардэ

**Мечыслаў Мар’янавыч Марква́рдэ** (, вёска Уздзянка, , Мінская вобласць—12 мая 2020) — беларускі рэнтгенолаг, доктар медыцынскіх навук (1981), прафесар (1982).

## Біяграфія 
Вучыўся ў Мінскім медыцынскім інстытуце (1947—1952), скончыў Ваенна-медыцынскі факультэт пры Куйбышаўскім медыцынскім інстытуце ў 1953 г. Служыў у Савецкай Арміі (1953—1956).

Клінічны ардынатар кафедры рэнтгеналогіі Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў — 1956—1958; аспірант кафедры — 1958—1959. Асістэнт кафедры — 1959—1967; прысуджана вучоная ступень кандыдата медыцынскіх навук (1964). Дацэнт кафедры — 1967—1968; прысвоена вучонае званне дацэнта (1968). Загадчык кафедры рэнтгеналогіі Мінскага медыцынскага інстытута — 1968—1995; прысуджана вучоная ступень доктара медыцынскіх навук (1981); званне прафесара (1982). Прафесар кафедры прамянёвай дыягностыкі і тэрапіі Беларускага медыцынскага ўніверсітэта — 1995—2004.

Выкладчык прамянёвай дыягностыкі Цэнтра падрыхтоўкі сярэдняй медыцынскага і фармакалагічнай адукацыі БелМАПА — з 2004 года па цяперашні час. Мае вышэйшую медыцынскую кваліфікацыйную катэгорыю ў галіне прамянёвай дыягностыкі.

## Навуковая дзейнасць 
Сфера навуковых інтарэсаў — даследаванні жоўцевыводзячай сістэмы. Гэтай праблеме прысвяціў кандыдацкую дысертацыю і шмат наступных публікацый. Вялікае значэнне надае методыцы выкладання прадмета прамянёвай дыягностыкі. Аўтар навучальных дапаможнікаў: «Рэнтгеналагічнае даследаванне касцёва-сустаўнага апарата» (2002) і інш.

Аўтар прагрэсіўнай канцэпцыі рэарганізацыі і абнаўлення службы прамянёвай дыягностыкі ў Беларусі, пастаянна ажыццяўляе навукова-тэхнічную экспертызу па новай тэхніцы і тэхналогіях.

М. М. Марквардэ адказны рэдактар і член рэдакцыйных калегій 8 зборнікаў навуковых прац. Аўтар больш за 125 навуковых прац, адной манаграфіі, 2 вынаходніцтваў, аднаго патэнта, 15 навучальных дапаможнікаў, 13 рацыяналізатарскіх прапаноў. Пад яго кіраўніцтвам абаронена 6 кандыдацкіх дысертацый.

Старшыня праўлення беларускага навуковага таварыства прамянёвых дыягностаў у 1965—2005 гг.

## Літаратура 
*  — С. 117.
* Заведующие кафедрами и пофессора Минского медицинского института (1921—1966) : биографический справочник. — Минск, 1999.
* Марквардэ Мечыслаў Мар’янавіч // Памяць : Уздзенскі раён. — Мінск, 2003. — С. 485.

## Спасылкі 
* Маркварде Мечислав Марианович  // Сайт БДУ
* Маркварде, Мечислав Марианович (доктор медицинских наук; род. 1929)  // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэнтгенолагі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДМУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі
Уладзімір Аркадзевіч Мацвееў

**Уладзімір Аркадзевіч Мацве́еў** ( г., ) — беларускі інфекцыяніст, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
У 1979 годзе з адзнакай скончыў Віцебскі медыцынскі інстытут. З 1980 па 1982 год працаваў урачом рэаніматолагам ў Віцебскай інфекцыйнай клінічнай бальніцы, з 1982 па 1988 год — старэйшым лабарантам кафедры інфекцыйных хвароб Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. У 1983 годзе паступіў у завочную мэтавую аспірантуру Інстытута вірусалогіі імя Д. І. Іваноўскага АМН СССР, у 1987 годзе ў вучоным савеце названага інстытута абараніў кандыдацкую дысертацыю па спецыяльнасці «Інфекцыйныя хваробы» на тэму «Фарміраванне хранічнага гепатыту В і значэнне імуннага статусу хворага».

З 1988 па 1997 год паслядоўна працаваў у якасці асістэнта, дацэнта, прафесара кафедры педыятрыі ВДМУ па курсе дзіцячых інфекцыйных хвароб, з 1998 г. — загадчык названым курсам. У 1997 г. у навуковым савеце Санкт-Пецярбургскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Цытамегалавірусная інфекцыя ў дзяцей (клініка-эпідэміялагічныя і імунапатагенетычныя аспекты)» па спецыяльнасці «Інфекцыйныя хваробы». У 2003 г. ВАК Рэспублікі Беларусь прысвоена вучонае званне «Прафесар» па спецыяльнасці «Клінічная медыцына». З кастрычніка 2005 года — загадчык кафедры інфекцыйных хвароб БелМАПА.

«Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь». Аўтар 120 навуковых прац, навучальнага дапаможніка «Інфекцыйныя хваробы ў дзяцей». У цяперашні час асноўныя навуковыя інтарэсы сканцэнтраваныя ў галіне ВІЧ-інфекцыі, апартуністычных інфекцый, вакцынапрафілактыкі, прыроджаных і перынатальных інфекцый.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Інфекцыяністы Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Рыгор Іванавіч Назараў

**Рыгор Іванавіч Назараў** (, в. Хмелеўка, Травіцкі раён, — ) — беларускі стаматолаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і сялян.

Пасля заканчэння сярэдняй школы вучыўся ў Іркуцкім медыцынскім інстытуце (1952—1957), скончыў з адзнакай стаматалагічны факультэт. Працаваў стаматолагам у паліклініках Краснаярска (1957—1963).

У 1963—1966 гадах вучыўся ў аспірантуры Маскоўскага стаматалагічнага інстытута, абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Асаблівасці артапедычнага лячэння хворых пасля прамянёвай тэрапіі злаякасных пухлін сківічна-тварнай вобласці» ў 1966 г. Асістэнт (1966), загадчык курсам артапедычнай стаматалогіі Чыцінскага медінстытута (1966—1968), старшы навуковы супрацоўнік НДІ МР АМН СССР у горадзе Обнінску (1968—1974), вучоны сакратар (1974—1976), кіраўнік лабараторыі (1976—1977) таго ж інстытута.

У 1975 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Змены зубоў і сківіц пасля дзеянні тэрапеўтычных доз мясцовага фракцыянаванага гама-апраменьвання», у 1981 годзе зацверджаны ў званні прафесара. З 1977 па 1990 гг. загадваў кафедрай артапедычнай стаматалогіі БелДІУУ.

Падрыхтаваў 6 кандыдатаў медыцынскіх навук. Аўтар і сааўтар больш за 87 навуковых публікацый, 2 вынаходстваў, 32 рацыяналізатарскіх прапаноў.

Узнагароджаны значком «Выдатнік аховы здароўя».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Стаматолагі СССР
Катэгорыя:Стаматолагі Беларусі
Шыфра Шлёмаўна Нясвіжская-Аталеская

**Шыфра Шлёмаўна Нясвіжская-Аталеская** (, Мінск — ) — беларуская тэрапеўт, доктар медыцынскіх навук (1957, кандыдат медыцынскіх навук 1940), прафесар (1962).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і рабочага. Скончыла медыцынскі факультэт 2-га Маскоўскага ўніверсітэта ў 1925 г. З 1925 па 1928 год — урач Смалявіцкай раённай бальніцы, з 1928 па 1933 год — урач паліклінікі горада Мінска, па сумяшчальніцтве ардынатар кафедры факультэцкай тэрапіі Мінскага медінстытута, а затым да 1941 года — асістэнт гэтай жа кафедры, з 1941 па 1943 год — галоўны ўрач Кляўлінскай раённай бальніцы Куйбышаўскай вобласці; з 1943 па 1945 год — асістэнт Беларускага дзяржаўнага медыцынскага інстытута ў Яраслаўлі, затым — у Мінску. З 1945 года дацэнт кафедры факультэцкай тэрапіі Мінскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта; з 1960 па 1969 год — загадчык 2-й кафедры тэрапіі Беларускага дзяржаўнага інстытута ўдасканалення ўрачоў. З 1969 года — пенсіянерка.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя напрамкі навукова-даследчай працы прысвечаны вывучэнню паталогіі ўнутраных органаў (падстраўнікавай залозы, печані і інш.) пры склероме. Пад кіраўніцтвам Ш. Ш. Нясвіжскай абаронены 4 кандыдацкія дысертацыі. Аўтар каля 50 навуковых публікацый.

## Узнагароды 
Узнагароджана медалём «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1967).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Несвижская-Аталеская Шифра Шлемовна   // Сайт БелМАПА
* Несвижская-Аталеская, Шифра Шлемовна (доктор медицинских наук; 1897—1981)  // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Тэрапеўты Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Жан Аляксандравіч Рабянок

**Жан Аляксандравіч Рабяно́к** (, Сямёнаўка, Чарнігаўская вобласць — ) — беларускі інфекцыяніст, доктар медыцынскіх навук 1986), прафесар (1989).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і рабочых. Сярэднюю школу скончыў у 1948 годзе і паступіў у Мінскі медыцынскі інстытут. У 1953 годзе пераведзены слухачом ваенна-медыцынскага факультэта пры Куйбышаўскім медыцынскім інстытуце, які скончыў у 1955 годзе.

З 1955 па 1958 год служыў на пасадзе ўрача ў частках групы Савецкіх войскаў у Германіі.

У 1958 годзе паступіў у аспірантуру пры кафедры інфекцыйных хвароб Мінскага медыцынскага інстытута, якую скончыў у 1962 годзе. Залічаны з 1 верасня 1962 года на пасаду асістэнта кафедры інфекцыйных хвароб Беларускага дзяржаўнага інстытута удасканалення ўрачоў.

У 1964 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Даследаванне ўтрымання ў крыві медыятараў-гармонаў і некаторых ферментаў пры інфекцыйным гепатыце». У 1975 годзе абраны і ў 1976 годзе зацверджаны на пасадзе дацэнта.
У 1986 годзе абараніў доктарскую дысертацыю «Клінічная і патагенетычным характарыстыка харчовых токсікаінфекцый». 27 мая 1987 года абраны на пасаду прафесара кафедры, з 17 лютага 1988 па 1998 год загадчык кафедры.

## Навуковая дзейнасць 
Удасканальваў метады дыягностыкі і лячэння кішачных інфекцый, вывучаў механізмы патагенезу, асаблівасці дыягностыкі і лячэння ВІЧ-інфекцыі, арганізаваны супрацьсептычны Цэнтр, адпрацоўваліся метады лячэння хворых сепсісам і асновы антыбіётыкатэрапіі пры інфекцыйнай паталогіі.

Апублікаваў звыш 120 артыкулаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Памяти Жана Александровича Ребенка // Журнал «Здравоохранение» 
* Ребенок Жан Александрович  // Сайт БелМАПА

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Інфекцыяністы Беларусі
Катэгорыя:Інфекцыяністы СССР
Яўген Рыгоравіч Мачулін

**Яўген Рыгоравіч Мачулін** (, Масква — ) — беларускі хірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут у 1964 годзе, пасля чаго быў накіраваны на працу ў Астравецкую раённую бальніцу Гродзенскай вобласці, у якой працаваў ардынатарам, затым загадчыкам хірургічнага аддзялення.

У 1968 годзе паступіў у клінічную ардынатуру на кафедры факультэцкай хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута. Пасля ардынатуры працаваў загадчыкам хірургічнага аддзяленн Мінскай гарадской 4-й клінічнай бальніцы.

У 1974 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1974 па 1978 год знаходзіўся ў замежнай камандыроўцы ў Гвінейскую Рэспубліку. Пасля вяртання ў СССР працаваў загадчыкам аперацыйным аддзялення 9-ай клінічнай бальніцы горада Мінска.

З 1980 па 1989 год быў старшым навуковым супрацоўнікам лабараторыі сарбцыйных метадаў дэтаксікацыі Цэнтральнай навукова-даследчай лабараторыі Мінскага медыцынскага інстытута.

У 1989 годзе абраны па конкурсе на пасаду асістэнта кафедры хуткай медыцынскай дапамогі Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў затым дацэнтам, прафесарам гэтай кафедры.

У 1993 годзе абараніў доктарскую дысертацыю.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Мачулин Евгений Григорьевич   // Сайт БелМАПА

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Кніга пасольская Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага

**«Кніга пасольская метрыкі Вялікага княства Літоўскага»** («Книга Посольская Метрики Великого Княжества Литовского…») — выданне кніг-копій Метрыкі Вялікага Княства ЛІтоўскага дыпламатычнага зместу. Выдадзена ў Маскве ў 1843 г. у 2 тамах (на тытульных лістах нумарацыя тамоў не пазначана). Падрыхтавана паводле даручэння Маскоўскага таварыства гісторыі і старажытнасцей расійскіх М. А. Абаленскім, І. М. Даніловічам (Т. 1), М. П. Пагодзіным, Дз. М. Дубенскім (Т. 2). У 1-м томе апублікавана кніга Метрыкі, якая змяшчае дыпламатычную перапіску вялікага князя літоўскага і караля польскага Жыгімонта II Аўгуста з Крымскім ханствам, Асманскай імперыяй, Вялікім княствам Маскоўскім, Прусіяй, Валахіяй і іншымі за 1545—1572 гг. (усяго 195 дакументаў). У прадмове да тома выкладзена гісторыя Метрыкі ВКЛ і Кароннай Метрыкі, у дадатках змешчаны вопіс кніг Метрык, мірны дагавор Альгерда і Казіміра III 1366 г., факіміле старонкі апублікаванай пасольскай кнігі, табліца філіграней. У 2-м томе апублікавана кніга Метрыкі з дакументамі дыпламатычнага характару вялікага князя літоўскага і караля польскага Стафана Баторыя за 1576—1583 гг. (усяго 104 дакументы). У асноўным дакументы датычаць адносін Рэчы Паспалітай з Вялікім княствам Маскоўскім. Змешчаны таксама некаторыя больш раннія акты, факсіміле старонкі пасольскай кнігі, табліца філіграней.

## Літаратура 
* Улащик, Н. Н. Очерки по археографии и источниковедению истории Белоруссии феодального периода / Н. Н. Улащика. — М.: Наука, 1973. — С. 44 — 47.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Метрыка Вялікага Княства Літоўскага
Аляксандр Іванавіч Лабанаў-Растоўскі (акольнічы)

**Аляксандр Іванавіч Лабанаў-Растоўскі** () (? — ) — расійскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, князь, удзельнік вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гг. Брат І. І. Лабанава-Растоўскага.

У 1650—1651 гг. ваявода ў Вялікіх Луках. У 1654—1656 гг. есаул у царскім палку, галава дваран і жыльцоў. У 1655 г. пасланы са Шклова да Бешанковіч разбіць атрад палкоўніка князя К. Лукомского, нанёс яму страты і 27 чэрвеня (7 ліпеня) 1654 г. заняў Лукомль. Гэта дазволіла расійскай арміі, якая знаходзілася пад Віцебскам, працягваць наступленне на захад. У 1656 г. удзельнічаў у прыёме царом паслоў «Свяшчэннай Рымскай імперыі» ў Полацку. У 1658 г. прызначаны ваяводам у Тамбоў, у 1659 г. — у Бранск, адкуль рабіў рэйды супраць войск Рэчы Паспалітай. У 1663 г. прызначаны на службу ў Смаленск, у 1668 г. палкавы ваявода ў Сеўску. Пакараны смерцю па невядомай прычыне.

## Літаратура 
* *Пазднякоў, В.* Лабанаў-Растоўскі Аляксандр Іванавіч / Валерый Падзнякоў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 4. Кадэты — Ляшчэня / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1997. — 432 с.: іл. – С. 324. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў (расійскі бок)
Аляксандр Іванавіч
Барыс Міхайлавіч Разенман

**Барыс Міхайлавіч Разенма́н** (,  — ) — беларускі інфекцыяніст, доктар медыцынскіх навук (1969), прафесар (1976).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і служачых. Скончыў сярэднюю школу ў Мінску (1945), Мінскі медыцынскі інстытут з адзнакай (1950). Працаваў клінічным ардынатарам кафедры інфекцыйных хвароб Мінскага медыцынскага інстытута (1950—1954). У 1954 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю «Да характарыстыкі электракардыяграфічных зрухаў у дынаміцы пры шкарлятыне».

У 1954—1955 гг. працаваў у Акцюбінску па пуцёўцы Міністэрства аховы здароўя БССР. З 1956 па 1963 год асістэнт кафедры інфекцыйных хвароб Беларускага дзяржаўнага інстытута ўдасканалення ўрачоў, у 1963—1964 гг. дацэнт той жа кафедры. На працягу 1964—1965 гг. быў старэйшым навуковым супрацоўнікам у сувязі з дысертацыйнай працай. З 1965 г. зноў працаваў асістэнтам, з 1966 г. — дацэнтам кафедры інфекцыйных хвароб БелДІУУ. У 1970 г. абаронена доктарская дысертацыя «Біяхімія і фармакалогія дыфтэрыйнай інтаксікацыі». У 1976 годзе прысвоена званне прафесара па кафедры інфекцыйных хвароб. Звольнены ў 1992 гадзе ў сувязі са скарачэннем штата.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя напрамкі навуковых даследаванняў — пытанні патагенезу і тэрапіі пашкоджанняў сардэчна-сасудзістай сістэмы пры вострых інфекцыях, біяхімічныя і фармакалагічныя механізмы разладаў пры дыфтэрыі, менінгіце, вострых дыярэйных інфекцыях.

Аўтар 85 навуковых публікацый.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Розенман Борис Михайлович  // Сайт БелМАПА

Катэгорыя:Інфекцыяністы СССР
Катэгорыя:Інфекцыяністы Беларусі
Аркадзь Фядосавіч Рылюк

**Аркадзь Фядосавіч Рылю́к** ( г., в. Ліпнікі, Драгічынскі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі хірург, вучоны, доктар медыцынскіх навук (1992), прафесар (1995).

## Біяграфія 
Пасля заканчэння сямігадовай школы студэнт Пінскага медыцынскага вучылішча (1950—1953 гг.). Фельчар медыцынскага ўчастка ў вёсцы Валавель Драгічынскага раёна з 1953 па 1954 год. У 1954 годзе паступіў у Мінскі медыцынскі інстытут, які скончыў з адзнакай у 1960 годзе.

Працаваў хірургам Мікашэвіцкай міжраённай бальніцы, 1960—1961 гг. З 1961 па 1968 год урач-хірург, затым загадчык хірургічнага аддзялення Лунінецкай раённай бальніцы. З 1968 па 1971 год клінічны ардынатар Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў (БелМАПА). Пасля заканчэння ардынатуры — урач-хірург Мінскай чыгуначнай бальніцы. З 1972 года асістэнт, дацэнт і прафесар Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў.

У 1974 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Трамбозы і эмбаліі пры вострым апендыцыце». У 1990 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Рэваскулярызацыя страўнікавага і кішачных трансплантатаў».
З 1987 па 2014 год кіраваў курсам тапаграфічная анатомія і аператыўная хірургія кафедры тапаграфічнай анатоміі БелМАПА.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар 3 манаграфій, 4 вынаходстваў, 80 рацыяналізатарскіх прапаноў, 200 друкаваных прац па розных праблемах аператыўнай хірургіі органаў брушной поласці і таза.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Рылюк Аркадий Феодосьевич   // Сайт БелМАПА
* 21 красавіка 2019 г. — 85 гадоў з дня нараджэння Аркадзя Феадосьевіча Рылюка (1934—2014), вучонага ў галіне хірургіі, выдатніка аховы здароўя Беларусі // Краязнаўства Берасцейшчыны
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 
* База патентов Беларуси  

Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Ілья Гіршавіч Ляндрас

**Ілья Гіршавіч Ляндрас** (, ) — беларускі хірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
У 1960 годзе скончыў з адзнакай лячэбна-прафілактычны факультэт Свярдлоўскага медыцынскага інстытута. Будучы студэнтам, выканаў навуковую працу, адзначаную дыпломам Міністэрства аховы здароўя РСФСР. Пасля інстытута працаваў хірургам у гарадской бальніцы г. Сярова Свярдлоўскай вобласці, адначасова — судмедэкспертам. З 1963 па 1967 гг. — загадчык анкалагічнага кабінета і анкалагічнага аддзялення; з 1967 па 1971 гг. — загадчык хірургічнага аддзялення той жа бальніцы і галоўны хірург горада. Асвоіў шырокае кола аператыўных умяшанняў у брушнай і грудной хірургіі. Атэставаны на вышэйшую катэгорыю хірурга.

Загадчык хірургічным аддзяленнем Дарожнай бальніцы, 1971—1979 гг., урач-хірург БХМД з 1979 па 1999 гг. У 1989 годзе арганізаваў і ўзначаліў аддзяленне лазернай хірургіі і лазерных метадаў лячэння, якое з 1997 г. стала базай Рэспубліканскага лазернага цэнтра. З 1 красавіка 1999 года — прафесар кафедры фізіятэрапіі і курорталогіі БелМАПА.

Кандыдат медыцынскіх навук з 1973 г. (кандыдацкая дысертацыя на тэму «Сацыяльна-гігіенічная накіраванасць у дзейнасці анкалагічнага кабінета і яго роля ў сістэме анкалагічнай дапамогі насельніцтву»), доктар медыцынскіх навук з 1994 г. (доктарская дысертацыя на тэму  «Лазеры і плазменны скальпель у неадкладнай брушной хірургіі»).

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар і сааўтар манаграфій: «Лазеры і плазменны скальпель у неадкладнай чэраўной хірургіі», «Лазеры ў клінічнай хірургіі», «Механізмы біястымуляцыі нізкаінтэнсіўнага лазернага выпраменьвання», «Нізкаінтэнсіўныя лазеры ў клінічнай практыцы», «Лазерныя тэхналогіі ў хірургіі пасляаперацыйных вентральных кіл», «Лазерныя тэхналогіі ў дэрматалогіі і касметалогіі», курсу лекцый «Лазерныя тэхналогіі ў хірургіі». У 2006 г. выходзіць манаграфія «Лазерныя тэхналогіі ў стаматалогіі». Аўтар 12 метадычных рэкамендацый, 202 друкаваных прац, 32 рацыяналізатарскіх прапаноў, 1 вынаходніцтва. Падрыхтаваў 5 кандыдатаў медыцынскіх навук.

Асноўны напрамак навукова-практычнай дзейнасці — распрацоўка і прымяненне новай лазернай медыцынскай апаратуры і тэхналогій у хірургіі і тэрапіі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Ляндрес Илья Гиршович   // Сайт БелМАПА

Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Віктар Пятровіч Скіба

**Віктар Пятровіч Скі́ба** (, в. Сынкавічы, , Гродзенская вобласць — ) — беларускі фтызіятр, доктар медыцынскіх навук (1995), прафесар (1999).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і служачых. Скончыў Магілевецкую сярэднюю школу Брэсцкай вобласці ў 1973 годзе. У тым жа годзе паступіў у Гродзенскі медыцынскі інстытут, быў пераведзены ў Мінскі медыцынскі інстытут, які скончыў у 1979 годзе. Працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам БелНДІ туберкулёзу, дзе падрыхтаваў кандыдацкую дысертацыю. Праца адзначана прэміяй Ленінскага Камсамола Беларусі ў 1984 годзе. У 1986 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю. Працаваў лабарантам, асістэнтам кафедры фтызіятрыі і пульманалогіі БелДІУУ (1985—1996 гг.). Абараніў доктарскую дысертацыю ў 1996 годзе і зацверджаны ў званні дацэнта (1996 г.), прафесара (1999 г.).

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па функцыянальнай дыягностыцы абструкцыйнага сіндрому ў хворых з лёгачнай паталогіяй.
Аўтар больш за 70 публікацый.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Скиба Виктор Петрович   // Сайт БелМАПА

Катэгорыя:Фтызіятры СССР
Катэгорыя:Фтызіятры Беларусі
Кляштар Баталья

**Кляштар Санта-Марыя да Віторыя** () — дамініканскі кляштар у партугальскім горадзе Баталья (акруга Лейрыя). Занесены ў Спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Узвядзенне кляштара пачалося ў інтэрнацыянальным гатычным стылі ў 1385 г. па зароку караля Жуана I у знак падзякі Дзеве Марыі за здабытую каралём перамогу над кастыльцамі ў бітве пры Алжубароце. Шэсць наступных каралёў працягнулі будаўніцтва кляштара і знайшлі тут апошні супакой; у іх ліку — Дуартэ I і прынц Генрых Мараплавец. Будаўніцтва спынілася толькі ў 1517 годзе, калі асноўныя сілы былі перакінуты на ўзвядзенне манастыра іеранімітаў у Белене. У XIX стагоддзі ў Батальі праводзіліся маштабныя аднаўленчыя працы, а ў 1980 г. тут быў адкрыты нацыянальны музей.

Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-120-Kirche-Capela do Fundador-2011-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-116-Kirche-Portal-Bogen-1983-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-176-Unvollendete Kapellen-2011-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-222-Unvollendete Kapellen-Wasserspeier-Taube-2011-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-170-Unvollendete Kapellen-Detail-1983-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-262-Claustro Real-2011-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-300-Claustro Real-2011-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-304-Claustro Real-Kapitell-2011-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-335-Kirche-Buntglasfenster-2011-gje.jpg

## Гл. таксама 
* Кляштар у Алкабасе
* Кляштар у Тамары
* Кляштар іеранімітаў

## Спасылкі 
Катэгорыя:Збудаванні Партугаліі ў гатычным стылі
Б
Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Пахавальні
Катэгорыя:Помнікі нацыянальнага значэння ў Партугаліі
Катэгорыя:Дамініканскія манастыры
Вадзім Рыгоравіч Астапенка

**Вадзім Рыгоравіч Астапенка** (, в. Шамава, , Магілёўская вобласць — ) — беларускі хірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і фельчара. Скончыў сярэднюю школу ў 1941 г. Удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне, служыў у Савецкай Арміі, 1941—1947 гг. Скончыў МДМІ ў 1953 г. Аспірант кафедры факультэцкай хірургіі МДМІ, 1953—1956 гг., Стаў кандыдатам медыцынскіх навук у 1957 г. Асістэнт кафедры факультэцкай хірургіі МДМІ (1956—1965 гг.), Дэкан курсу, 1956—1967 гг.; Дэкан лячэбнага факультэта, 1962—1968 гг. Прысвоена вучонае званне дацэнта ў 1965 г., працягваў працаваць дацэнтам кафедры факультэцкай хірургіі ў 1965—1973 гг. Ступень доктара медыцынскіх навук прысуджана ў 1972 г. Прафесар той жа кафедры ў 1973—1975 гг. Затым быў абраны загадчыкам кафедры хірургіі БелДІУУ, якую ўзначальваў у 1975—1978 гг.

Загадчыкам 2-й кафедры хірургічных хвароб МДМІ працаваў у 1978—1987 гг. Галоўны хірург Міністэрства аховы здароўя БССР, 1977—1986 гг.
Вядучае месца ў хірургічнай і навуковай дзейнасці належыць праблеме хірургічнага лячэння таксічнага валля. Распрацоўваў метады хірургічнага лячэння язвавай хваробы страўніка і 12-пальцавай кішкі, адначасова вывучаў праблемы лячэння партальнай гіпертэнзіі, сарбцыйных метадаў дэтаксікацыі. Аўтар больш за 200 навуковых прац, у тым ліку 12 манаграфій і вучэбных дапаможнікаў. Кіраваў падрыхтоўкай 3 доктарскіх і 4 кандыдацкіх дысертацый. Прыняў удзел у арганізацыі 3-х Рэспубліканскіх з'ездаў і 18 канферэнцый, удзельнічаў у працы 4-х Міжнародных з'ездаў і канферэнцый.
Старшыня Праўлення навуковага таварыства хірургаў Беларусі. Намеснік старшыні Усесаюзнага таварыства хірургаў, член праўлення Усесаюзнага і Рэспубліканскага таварыстваў эндакрынолагаў, рэдакцыйнай калегіі часопіса «Хірургія», рэдакцыйных саветаў часопісаў «Веснік хірургіі», «Ахова здароўя Беларусі».

## Узнагароды 
Узнагароджаны 4-ма ордэнамі (3 баявых).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Астапенко Вадим Григорьевич (17.08.1924 - 20.12.1989)  

Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Дэканы лячэбнага факультэта БДМУ
Катэгат

**Катэга́т** (, ) — праліў паміж усходнім берагам паўвострава Ютландыя і паўднёва-заходняй часткай Скандынаўскага паўвострава. Злучае Паўночнае мора праз праліў Скагерак з Балтыйскім морам праз пралівы Эрэсун, Малы Бельт і Вялікі Бельт. Даўжыня каля 200 км, шырыня ад 60 км на поўначы да 122 км на поўдні. Глыбіня 10—30 м, у паўночнай частцы больш 50 м.

У праліў упадаюць рэкі Гёта-Эльв, Лаган, Нісан, Этран, Віскан з боку Швецыі, а таксама рака Гудэна з боку Даніі.

Найбольш буйныя астравы — Самсё, Уруст, Лесё, Анхольт. Апошнія два нярэдка завуць дацкім «пустынным поясам», дзякуючы іх сухому летняму клімату.

У праліве прысутнічаюць два цячэння: накіраванае на поўнач меней салёнае, паверхневае, і больш салёнае, глыбіннае, накіраванае на поўдзень. Прыбярэжныя воды замярзаюць у зімовы час.

Назва *Kattegat* пайшла ад нідэрландскага і ніжнесаксонскага *Kat* (кошка) і *Gat* (дзірка). Яна ўзыходзіць да Сярэднявечча, калі капітаны звалі гэту вобласць вузкай, «як каціная дзірка», паколькі тут прысутнічаюць некалькі марскіх водмеляў, якія моцна абцяжарвалі суднаходства.

Катэгорыя:Дацкія пралівы
Катэгорыя:Скандынавія
Алег Георгіевіч Даўгяла

**Алег Георгіевіч Даўгя́ла** (—) — вучоны ў галіне тэрапіі. Доктар медыцынскіх навук (1968), прафесар (1972).

## Біяграфія 
А. Г. Даўгяла нарадзіўся ў горадзе Полацк Віцебскай вобласці. У 1955 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут, дзе працаваў з 1960 года. З 1971 года працаваў у Віцебскім медыцынскім інстытуце — загадчык кафедры (1971—1986).

## Навуковая дзейнасць 
А. Г. Даўгяла аўтар навуковых прац па зменах у печані ад ачаговай пнеўманіі, механізмах развіцця сардэчнай недастатковасці і ішэмічнай хваробы сэрца, распрацоўцы безлекавых метадаў прафілактыкі ішэмічнай хваробы і артэрыяльнай гіпертэнзіі і інш.

Сярод апублікаваных прац:
* Патогенез, клиника и лечение хронической недостаточности кровообращения. — Мн., 1974;
* Ишемическая болезнь сердца: ранняя диагностика и безлекарственная профилактика в поликлинических условиях. — Мн., 1986 (у сааўтарстве з Н. М. Федарэнка).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэрапеўты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Леанід Генадзевіч Барабанаў

**Леанід Генадзевіч Барабанаў** (, ) — беларускі дэрматавенеролаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння Мінскай сярэдняй школы № 89 у 1967 г. паступіў на лячэбны факультэт Мінскага медыцынскага інстытута. У перыяд вучобы актыўна ўдзельнічаў у працы студэнцкага навуковага гуртка пры кафедры агульнай хіміі пад кіраўніцтвам Заслужанага работніка вышэйшай школы Беларусі дацэнта В. А. Бандарына, атрымліваў імянную стыпендыю імя акадэміка А. А. Багамольца. Інстытут скончыў з адзнакай у 1973 г. і быў накіраваны ў клінічную ардынатуру пры кафедры дэрматавенералогіі Мінскага медыцынскага інстытута. Пасля заканчэння ардынатуры працаваў у Беларускім навукова-даследчым скурна-венералагічным інстытуце, дзе працаваў малодшым і старшым навуковым супрацоўнікам, кіраўніком лабараторыі і венералагічнага аддзела. З 1988 г. працуе ў БелДІУУ асістэнтам, затым загадчыкам кафедры (з 1989 г.).

З 1997 г. па 2002 г. Л. Г. Барабанаў з'яўляўся галоўным спецыялістам МЗ РБ па дэрматавенералогіі, каардынатарам праграм Сусветнай арганізацыі аховы здароўя па інфекцыях, якія перадаюцца палавым шляхам.

## Навуковая дзейнасць 
Кандыдацкую дысертацыю на тэму «Стан гіпафізарна-наднырачнікавай сістэмы ў хворых прафесійным алергічных дэрматытам, прафесійнай і праўдзівай экзэмай пры лячэнні этымізолам і індуктатэрміяй паяснічнай вобласці» абараніў у 1983 г., доктарскую — у 1989 г. на тэму «Рэабілітацыя рэпрадуктыўнай функцыі мужчын, хворых ганарэяй з улікам актыўнасці гіпофізу, яечкаў і кары наднырачнікаў». У званні прафесара зацверджаны ў 1991 г.
Кола навуковых інтарэсаў ахоплівае розныя вобласці дэрматалогіі — прафесійную дэрматолагію, лімфомы скуры, лекавыя паразы скуры, і венералогіі — вывучэнне эфектыўнасці новых лекавых прэпаратаў пры лячэнні інфекцый, якія перадаюцца палавым шляхам, стан рэпрадуктыўнай функцыі ў хворых рознымі формамі ганарэі. Пад яго кіраўніцтвам абаронена 12 кандыдацкіх дысертацый, падрыхтавана 15 метадычных рэкамендацый і вучэбна-метадычных дапаможнікаў, апублікавана 250 прац.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Дэрматолагі Беларусі
Іван Нічыпаравіч Бранавец

**Іван Нічыпаравіч Бранавец** (, вёска Камароўка, Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі гастраэнтэролаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў Дзюдзеўскую сярэднюю школу (1950) і Мінскі медыцынскі інстытут (1956).

Пасля інстытута на працягу трох гадоў працаваў галоўным урачом Ісернскай участковай бальніцы Слуцкага раёна. Выязджаў у працяглую камандзіроўку ў Казахстан для аказання медыцынскай дапамогі насельніцтву, якія прымалі ўдзел ва ўборцы ўраджаю.

У 1959 г. паступіў у аспірантуру пры кафедры тэрапіі (загадчык — прафесар А. Д. Адэнскі) БелДІУУ, якую скончыў і ў 1963 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Да ацэнкі функцыянальнага стану цягліц сэрца ў хворых гіпертанічнай хваробай».

Пасля аспірантуры працаваў асістэнтам, а з 1969 г. дацэнт кафедры тэрапіі і кардыялогіі БелДІУУ. У 1969—1973 гг. — Дэкан тэрапеўтычнага факультэта БелДІУУ. Неаднаразова абіраўся сябрам партыйнага і прафсаюзнага бюро інстытута, узначальваў групу партыйна-дзяржаўнага і народнага кантролю.

У 1980 г. абраны загадчыкам кафедры гастраэнтэралогіі і дыеталогіі. У 1984 г. абараніў доктарскую дысертацыю «Функцыянальны стан сардэчна-сасудзістай сістэмы ў хворых хранічнымі захворваннямі жоўцевых шляхоў і печані», у тым жа годзе прысвоена званне прафесара. За час працы загадчыкам кафедры (1980—2000) падрыхтавана 20 клінічных ардынатараў, больш за 3000 урачоў-гастраэнтэролагаў, тэрапеўтаў і дыетолагаў. Абаронена 5 кандыдацкіх дысертацый. Неаднаразова ўдзельнічаў у міжнародных кангрэсах, дэкадніках і канферэнцыях. Старшыня праўлення Мінскага абласнога навуковага таварыства тэрапеўтаў. На працягу 1989—2001 гг. быў галоўным дыетолагам Міністэрства аховы здароўя і кіраўніком рэспубліканскага цэнтра дыеталогіі, выконваў абавязкі галоўнага гастраэнтэролага. Быў членам Савета па абароне кандыдацкіх і доктарскіх дысертацый, членам навукова-курортнага Савета, старшынёй Мінскага абласнога і гарадскога фонду міласэрнасці і здароўя.

Па пытаннях кардыялогіі, гастраэнтэралогіі і дыеталогіі апублікаваў 192 навуковыя работы, у тым ліку 7 метадычных рэкамендацый і 3 манаграфіі («Гіпертанічная хвароба і яе прафілактыка», 1968; «Здароўе і харчаванне», 1989; «Даведнік па гастраэнтэралогіі», 1997). Асноўныя тэмы навуковых даследаванняў і распрацовак: захворванні біліярнай сістэмы і печані, язвавая хвароба, харчаванне здаровых і хворых і інш.

З кастрычніка 2000 г. — прафесар кафедры гастраэнтэралогіі і дыеталогіі.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.3. Мн., 1996, С.240

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Гастраэнтэролагі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім раёне
Павел Васілевіч Астапеня

**Павел Васілевіч Астапеня** (, в. Маглышы, Слуцкі павет, Мінская губерня — ) — беларускі гігіеніст, доктар медыцынскіх навук, прафесар

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, медыцынскі факультэт ў 1927 г. Прэпаратар пры кафедры хіміі БДУ (1922—1924 гг.). Лабарант пры гэтай жа кафедры, 1924—1926 гг., Лекцыйны асістэнт і аспірант пры кафедры хіміі, 1926—1928 гг., Загадчык воднага аддзела Беларускага санітарнага інстытута, 1928—1939 гг., асістэнт кафедры гігіены Мінскага медыцынскага інстытута, 1930—1936 гг., дацэнт кафедры гігіены Мінскага медыцынскага інстытута, 1937—1939 гг., дырэктар Беларускага санітарна-гігіенічнага інстытута, 1937—1939 гг. , начальнік гігіенічнага аддзела франтавой санэпідлабараторыі, 1939—1942 гг., франтавы санітарный інспектар па харчаванні і водазабеспячэнню, 1942—1945 гг., дырэктар БелНІСГІ і дацэнт кафедры гігіены БДМІ 1946—1963 гг. З 1949 па 1951 гг. загадчык кафедры гігіены БелДІУУ. Зацверджана навуковая ступень доктара медыцынскіх навук, 1958, званне прафесара, 1967 г.

Вучоная ступень кандыдата медыцынскіх навук прысвоена ў 1934 г. Асноўныя напрамкі навуковай дзейнасці — вывучэнне воднай праблемы ў Беларусі. Апублікавана 28 навуковых прац.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонай Зоркі (1942)
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені,
* тры медалі.

## Літаратура 
*  — С. 45.
*  — С. 152.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Гігіеністы
Аляксандр Міхайлавіч Болдзін

**Аляксандр Міхайлавіч Болдзін** (, Сімбірск — ) — савецкі хірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар

## Біяграфія 
Пасля заканчэння школы вучыўся на медыцынскім факультэце Казанскага ўніверсітэта (1912—1916). Затым працаваў у Самарскай вобласці. З 1918 па 1922 гг. — урач Чырвонай Арміі. 1922—1924 гг. клінічны ардынатар Казанскага інстытута ўдасканалення ўрачоў. З 1925 па 1938 гг. — загадчык хірургічнымі аддзяленнямі бальніц Горкаўскай вобласці. У 1940 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Піэлалітатамія і урэтэтралітатамія са швом і без шва».

У 1947 г. абараніў доктарскую дысертацыю «Паўторныя аперацыі на страўніку» пад кіраўніцтвам прафесара Т. Я. Гніларыбава. Аўтар больш за 30 навуковых прац. З 1939 па 1945 гг. — Дацэнт кафедры хірургіі Горкаўскага медінстытута; 1945—1949 гг. — Дацэнт кафедры хірургіі Кішынёўскага медінстытута; 1949—1950 гг. працаваў у Мангольскім медінстытуце. З 1950 па 1954 гг. загадваў кафедрай хірургіі Паўночна-Асяцінскага медінстытута. Загадчык кафедры БелДІУУ з 1954 па 1963 гг. Намеснік дырэктара па вучэбнай і навуковай рабоце БегДІУУ, 1950—1951 гг.

## Літаратура 
*  — С. 209.

Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Хірургі СССР
Лада Віктараўна Алейнік

**Лада Віктараўна Алейнік** (нар. , в. Чапліцы, Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі крытык, літаратуразнаўца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і пісьменніка Віктара Дайліды. У 1994 годзе закончыла філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «беларуская і руская мовы і літаратуры». Закончыла аспірантуру філалагічнага факультэта БДУ. У 2002 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю «Творчая індывідуальнасць Лукаша Калюгі: праблема стылю» (навуковы кіраўнік — доктар філалагічных навук, прафесар Людміла Сінькова. Дацэнт кафедры беларускай літаратуры і культуры філалагічнага факультэта БДУ. Адначасова працавала ў часопісе «Полымя», газеце «Літаратура і мастацтва».

## Творчасць 
Аўтар кнігі «Пясочны гадзіннік: Літаратурна-крытычныя артыкулы, нарысы, рэцэнзіі, нататкі» (Мн.: Літаратура і мастацтва, 2010), больш за 60 навуковых публікацый, шэрагу рэцэнзій і аглядаў у беларускай перыёдыцы.

## Бібіліяграфія 
* 

## Спасылкі 
* Старонка Лады Алейнік на сайце філагічнага факультэта БДУ
* Блог Лады Алейнік
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі
Босыя на вогнішчы

«**Босыя на вогнішчы**» — першая пралетарская паэма ў беларускай літаратуры, напісаная Міхасём Чаротам у 1921, якая адлюстроўвае стыхійнасць Кастрычніцкай рэвалюцыі, пераломнасць і драматызм тагачасных падзей. Упершыню паэма была надрукаваная ў газеце «Савецкая Беларусь», затым у 1922 выйшла ў выдавецтве «Адраджэньне» рэкордным дзесяцітысячным тыражом.
. Ілюстрацыя да паэмы]]
Твор з'яўляецца мэтафарай рэгіянальнага распаўсюджвання рэвалюцыі, дзе «босыя» — абагульнены мастацкі вобраз знядоленай часткі грамадства, «беднаты», антыподам якому з'яўляюцца «абутыя».

## Ацэнкі 
Паэме «Босыя на вогнішчы» было прысвечана шмат нарысаў і дыспутаў. Беларуская паэтэса Канстанцыя Буйло ўспамінала, як Янка Купала гасцяваў у яе разам з Міхасём Чаротам. Пасля прачытання апошнім сваёй паэмы Я. Купала адзначыў: «вось паэт, па тэмпераменце зусім падобны на цябе, толькі ён не блукае ў нябёсах, як ты, а жыве на зямлі і піша аб ёй».

У беларускім літаратуразнаўстве неаднаразова падкрэслівалася сувязь «Босых на вогнішчы» з паэмай «Дванаццаць» Аляксандра Блока. На думку М. Яроша, іх аб'ядноўвае высокі грамадзянскі пафас, вера ў перамогу справы рэвалюцыі і адлюстраванне ўплыву падзеяў сусветна-гістарычнага значэння на лёсы народу. На думку М. Мішчанчука, пазіцыя Чарота разыходзіцца з пазіцыяй А. Блока на ўзроўні ацэнкі паводзінаў рэвалюцыйнага натоўпу ў часе руйнавання старога свету: М. Чарот безаглядна апраўдвае людзей, гатовых помсціць крывава і без разбору, у той час, як А. Блок, шукае шлях апраўдання, рэабілітацыі сімвалічным прыёмам увядзення Хрыста. Даследнік адзначае, што «па сутнасці Чарот падтрымаў дэманічны пачатак у Кастрычніцкай рэвалюцыі».

## Пастановы 
* 1928 — самадзейная трупа пад кіраўніцтвам Мікалая Красінскага

Катэгорыя:Паэзія Міхася Чарота
Катэгорыя:З’явіліся ў 1921 годзе
Дэнарый польскі

**Дэнарый польскі** — сярэбраная, пазней білонная манета Польшчы ў X — XVII стст. Чаканілі да 992 г., магчыма, у Познані, у 992—1025 гг. у Гнезне, пасля ў Кракаве. Намінал на манетах не пазначаны.

*Мешка I* (960—992 гг.), метрычная проба ≈ 950, лігатурная проба ≈ 1,50 г. *Баляслаў I Храбры* (992—1025 гг.), проба ≈ 938, маса ≈ 1,31 г. *Мешка II* (1025—1034), проба ≈ 938, маса ≈1,38 г. *Баляслаў II Смелы* (1058—1079), проба ≈ 500, маса ≈ 0,71 г. *Уладзіслаў I Герман* (1079—1102), проба ≈ 750, маса ≈ 0,69 г.  (1102—1038), проба ≈ 750, маса ≈ 0,57 г. *Уладзіслаў II Выгнаннік* (1138—1146), проба ≈ 875, маса 0,50 г. *Баляслаў IV Кучаравы* (1146—1173), проба ≈ 938, маса 0,46 г. *Генрых I Барадаты (1173—1177, 1190, 1198—1201, 1202), проба ≈ 875, маса 0, 26 г. *Мешка III Стары* (1228—1238), проба ≈ 875, маса ≈ 0,18 г. *Уладзіслаў I Лакетак* (1320—1333), лотавая проба XIV, маса ≈ 0,34 г. *Казімір III Вялікі*, чаканка з 1368 г., проба V, маса ≈ 0,24 г. *Ядвіга* (1384—1385), проба V½, маса ≈ 0,25 г. *Уладзіслаў II Ягайла*, чаканка 1389—1398 гг., проба V½, маса ≈ 0,27 г.; чаканка 1398—1409 гг., проба V½, маса ≈ 0,24 г.; чаканка 1410—1414 гг., проба II, маса ≈ 0,44 г.  (1434—1444), чаканка да 1440 г., проба II, маса 0,38 г. *Казімір IV Ягелончык* (1447—1492), чаканка з 1456 г., проба II, маса ≈ 0,42 г. *Ян I Ольбрахт*, чаканка 1492 г., проба II, маса ≈ 0,37 г. *Жыгімонт I Стары* (1506—1548), проба I½, маса 0,37 г. *Жыгімонт III Ваза'' (1587—1632), чаканка 1619—1624 гг. і недатаваная, проба I½, маса 0,36 г.

## Літаратура 
* Gumowski, M. Podręcznik numizmatyki polskiej. — Kraków, 1914.
* Kiersnowski R. Wstęp do numizmatyki polskiej wieków średnich. — Warszawa, 1964.

Катэгорыя:Манеты
Катэгорыя:Сярэдневяковыя манеты
Полацк (востраў)

**Востраў Полацк** (рус. *Полоцк*, англ. *Polotsk*) або **Востраў Роберт** (англ. *Robert*) — востраў у складзе Паўднёвых Шэтландскіх астравоў. Агульная плошча сушы — 132 км².

Востраў мае вулканічнае паходжанне. Упершыню даследаваны амерыканскай і расійскай экспедыцыямі ў 1821 г. Першая дала яму назву Роберт. Другая — Полацк у гонар падзей 1812 г.

На востраве месціцца чылійская летняя станцыя Луіс Рысапатрон (ісп. *Luis Risopatrón*), заснаваная ў 1949 г. Паўвостраў Копермайн у летні сезон наведваюць турыстычныя судны.

## Гл. таксама 
* Востраў Бярэзіна


Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Казімір Іосіфавіч Бердыган

**Казімір Іосіфавіч Бердыган** (, вёска Паноры, Дрысенскі павет, Віцебская губерня  — ) — беларускі хірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 снежня 1894 года ў вёсцы Паноры Дрысенскага павета Віцебскай губерні (цяпер — Верхнядзвінскі раён Віцебскай вобласці) ў сям’і селяніна. Навучаўся самастойна і толькі ў 1918 годзе паступіў у пяты клас гімназіі для дарослых імя Л. М. Талстога ў Ніжнім Ноўгарадзе, якую скончыў у 1920 годзе. У гэтым жа годзе паступіў на медыцынскі факультэт Ніжагародскага ўніверсітэта. Пасля заканчэння 2-га курса перавёўся ў Ленінградскі медыцынскі інстытут, які скончыў у 1926 г. З 1926 года працаваў у Асвейскай раённай бальніцы. У 1929 годзе быў пераведзены на пасаду ардынатара хірургічнага аддзялення Полацкай акруговай бальніцы, дзе прапрацаваў да 1931 года.

У 1931—1933 гг. — ардынатар стаматалагічнай клінікі Мінскага медыцынскага інстытута, з 1933 па 1940 гг. — Асістэнт той жа клінікі.

У 1940—1941 гг. — выкладчык кафедры стаматалогіі Ваенна-медыцынскай акадэміі імя С. М. Кірава.

З 1941 па 1945 гг. — начальнік сківічнага аддзялення эвакуацыйнага шпіталя на 2-м Беларускім фронце. Пасля дэмабілізацыі залічаны асістэнтам кафедры шпітальнай хірургіі па курсе стаматалогіі МДМІ; адначасова з 1946 г. па 1958 г., па сумяшчальніцтве працаваў дырэктарам вайсковай зубаўрачэбнай школы, а таксама ў 1952—1954 гг. начальнікам аддзела медыцынскіх навучальных устаноў МЗ БССР.

З 1958 года — загадчык кафедры стаматалогіі БелДІУУ, дзе прапрацаваў да 1971 г.

У снежні 1940 года абараніў кандыдацкую, а ў 1958 года — доктарскую дысертацыю. У 1959 годзе прысвоена званне дацэнта па курсе «стаматалогія». У 1960 годзе зацверджаны ў званні прафесара. Аўтар 59 навуковых прац, у тым ліку 2-х манаграфій. Асноўныя навуковыя напрамкі — вывучэнне патагенезу, клінікі і лячэння сківічна-тваравага актынамікоза, пытанні ваенна-палявой стаматалогіі, лячэнне і прафілактыка карыесу, на падставе якіх была складзена карта аб наяўнасці фтору ў пітной вадзе. Ім прапанаваны шэраг арыгінальных метадаў лячэння стаматалагічных хворых.

Кіраваў абаронай 7 кандыдацкіх дысертацый. На працягу многіх гадоў паспяхова спалучаў навукова-педагагічную дзейнасць з шматграннай грамадскай працай. Быў адным з арганізатараў стаматалогіі Беларусі, старшынёй Праблемнай камісіі па стаматалогіі, намеснікам старшыні Праўлення Беларускага рэспубліканскага навуковага медыцынскага таварыства стаматолагаў, членам Праўлення Усесаюзнага навуковага медыцынскага грамадства стаматолагаў.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі (1944), Айчыннай вайны II ступені (1945), медалямі «За перамогу над Германіяй» (1946), «За абарону Ленінграда» (1946), «20 гадоў перамогі ў Вялікай Айчыннай вайны» (1965).

## Літаратура 
*  — С. 112.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Стаматолагі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Верхнядзвінскім раёне
Бярэзіна (востраў)

**Востраў Бярэзіна** (, ) або **востраў Грынвіч** () — востраў у складзе Паўднёвых Шэтландскіх астравоў. Агульная плошча сушы — 142,7 км².

## Гісторыя 
Дакладная дата адкрыцця вострава не вызначаная. Мяркуецца, што ён мог быць вядомы ўжо ў канцы XVI — пачатку XVII ст. іспанскім мараплаўцам. У 1821 гадзе востраў быў заўважаны амерыканскім капітанам Дж. Шэфілдам і названы Грынвіч. Праз некалькі месяцаў незалежна ад амерыканца востраў быў нанава адкрыты і картаграфаваны расійскай экспедыцыяй на чале з Ф. Белінсгаўзенам і атрымаў назву Бярэзіна ў гонар падзей 1812 г.

У канцы XIX — першай палове ХХ стагоддзя Бярэзіну наведвалі кітабоі і паляўнічыя на ластаногіх. Афіцыйна свае правы на востраў прад’яўлялі Вялікабрытанія i Аргенціна. Акрамя таго, на яго могуць прэтэндаваць Расія і ЗША. Аднак паводле дагавору 1961 года ён, як і іншыя Паўднёвыя Шэтландскія астравы, застаецца свабодным ад суверэнітэту любой дзяржавы.

У 2004—2005 гадах даследаваўся балгарскай навуковай экспедыцыяй.

## Прырода 
Востраў мае вулканічнае паходжанне. Значную частку займаюць скалістыя ўзвышшы, пакрытыя ледавіком. Найвышэйшымі з’яўляюцца Брэзнікаўскія вяршыні на паўднёва-ўсходняй ускраіне (да 625 м).

Клімат прахалодны антарктычны. Раслінны свет бедны, характэрны для антарктычнай тундры. Лежбішчы ластаногіх, калоніі марскіх птушак.

## Насельніцтва 
Сталага насельніцтва няма, хаця на паўночным усходзе працуе чылійская палярная станцыя Артура Прат, а на поўначы — эквадорская станцыя Педрэ Вісентэ Мальданада.

## Карты 
* L.L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands (from English Strait to Morton Strait, with illustrations and ice-cover distribution). Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.

## Галерэя 

Image:Greenwich Island Antarctica Dec06B.jpg|Горны пейзаж
Image: Dryanovo Hts.jpg|Халоднае мора
Image:Huron.jpg|Праліў Гурон
Image:Base Arturo Prat.JPG|Станцыя Артура Прат

## Спасылкі 
* Нататкі Ф. Белінсгаўзена
* Навакольнае асяроддзе 
* Фотаздымкі


Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Княжно (возера, Віцебскі раён)

**Княжно́, Княжно́е** — возера ў Беларусі ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Шэвінкі.

Плошча паверхні возера 0,66 км². Даўжыня 1,51 км, найбольшая шырыня 0,75 км. Найбольшая глыбіня 6,6 м. Плошча вадазбору складае 53,2 км².

Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны маюць вышыню ад 5—8 метраў на поўдні і захадзе да 15 метраў на поўначы і ўсходзе. Спадзістыя, складзены з суглінкаў і супяскоў. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі вышынёй ад 0,3 да 0,5 м зліваюцца са схіламі. У залівах берагі сплавінныя. Літаральная зона пясчаная і займае каля 17% плошчы возера. Астатняя частка дна (прафундаль) плоская. На возеры, у сярэдзіннай частцы, 4 астравы агульнай плошчай каля 0,01 км². Глыбакаводная частка дна возера выслана глеем і крэменязёмістым сапрапелем. Зарастае да глыбіні ў 2,5 м.

Возера эўтрофнае, праточнае. Упадаюць 2 ручаі і рака Гаражанская, выцякае ручай (пратока) у возера Заронава. Упадаючым ручаём злучана з возерам Каравайскае.

У возеры водзяцца шчупак, акунь, плотка, лінь, судак, мянтуз і іншыя віды рыб.

На поўдзень ад возера знаходзіцца вёска Тапорына. Каля возера праходзіць мясцовая аўтамабільная дарога .

## Гл. таксама 
* Азёры Беларусі

## Літаратура 
* *Рачэўскі А. М.* Княжно // 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Княжно 

Катэгорыя:Азёры Віцебскага раёна
Катэгорыя:Басейн Шэвінкі
Алена Віктараўна Атрашкевіч

**Алена Віктараўна Атрашкевіч** (нар. , Нова-Барысаў, цяпер у межах Барысава, Беларусь) — беларускі кампазітар.

## Біяграфія 
Скончыла Ленінградскую кансерваторыю па класу кампазіцыі Б. А. Арапа (1989). З 1989 года выкладчык музычна-тэарэтычных дысцыплін Маладзечанскага музычнага вучылішча. З 2004 года адначасова выкладчык Мінскага дзяржаўнага каледжа мастацтваў (з 2006 года — старшыня прадметна цыклавай камісіі «Мастацтва эстрады (спевы)». Кіраўнік студыі эстраднай песні «Спяваем разам». Аўтар ідэі і мастацкі кіраўнік Адкрытага конкурсу юных выканаўцаў эстраднай песні «Маладзічок» г. Маладзечна. Неаднаразова прымала ўдзел ў рабоце журы рэгіянальнага конкурсу эстраднай песні «Адна зямля», аўтар (сумесна з паэткай Таісай Трафімавай) яго гімна.

Лаўрэат нацыянальнай музычнай прэміі «Ліра» 2016 года ў намінацыі «Найлепшы аўтар музыкі».

Член савету спецыяльнага фонду Прэзідента Рэспублікі Беларусь па падтрымцы таленавітай моладзі. Кіруе конкурсам юных выканаўцаў эстраднай песні «Маладзічок», які на працягу шэрагу гадоў адкрывае новыя таленты Беларусі.

Выбрана ў Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі чацвёртага (2008—2012) склікання ад Мінскай вобласці. Член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльнаму развіццю. Член дэлегацыі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь у Міжпарламенцкай асамблеі праваслаўя.

2 сакавіка 2019 года абрана старшынёй Саюза кампазітараў Беларусі, стала першай жанчынай на гэтай пасадзе.

## Творчасць 
Аўтар вакальна-сімфанічных твораў, больш за дзесяць музычных спектакляў для дзяцей, а таксама камерных, харавых твораў, вакальных цыклаў, апрацовак аўтарскіх і беларускіх, рускіх, нямецкіх, грузінскіх народных песняў. Супрацоўнічае з беларускімі паэтамі Таццянай Мушынскай, Васілём Жуковічам і інш.

Аўтар нотнага зборніка ўласных песень для дзяцей «Лодка дзяцінства» на вершы беларускіх паэтаў, зборніка п’ес для маладых выканаўцаў на духавых інструментах «Натхненне» і інш. Напісала музыку да песні «Мiншчына», якая ў 2006 годзе была афіцыйна зацверджана гімнам Мінскай вобласці.

### Асноўныя творы 
* Кантата на вершы М. Дудзіна, «Сакраментальная паэма»,
* Вакальна-сімфанічная паэма «Кахаю» (для салістаў, змешанага хору і аркестра) на словы Таццяны Мушынскай
* Харавыя цыклы «Случарыны», «Дыптых»,
* 5 мініяцюр для дзіцячага хору,
* 2 струнныя квартэты.

## Касеты, сборнікі 
* Аўдыёкасета «Лодка детства» з песнямі А. Атрашкевіч (фірма «Ковчег», 2000)
* Нотны зборнік песень «Лодка детства» (выдавецтва «Четыре четверти», 2001)
* Рэпертуарны зборнік «Спяваем разам» (2008)

## Спасылкі 
* Персанальны сайт Алены Атрашкевіч
* Старонка Алены Атрашкевіч на сайце hor.by
* Старонка Алены Атрашкевіч на сайце Савета Рэспублікі

Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання