Луітпольдзінгі

**Луітпольдзінгі** () — нямецкая дынастыя эпохі ранняга Сярэднявечча, прадстаўнікі якой кіравалі ў Баварыі ў 895—947 і 983—985 гадах і стаялі ля вытокаў фарміравання аўтаномнага Баварскага герцагства ў складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі.

## Паходжанне і маркграф Луітпольд 
Паводле традыцыі, Луітпольдзінгі выводзілі свой радавод ад Каралінгаў і аднаго з найстаражытных баварскіх родаў Гуасі. Сцвярджалася, што іх прамаці была жонка караля Германіі Карламана нейкая Ліўтсвінда. Тым не менш, дакументальных пацверджанняў сваяцтва Луітпольдзінгаў з германскімі Каралінгамі не існуе. Вядома толькі, што ў 893 годзе імператар Арнульф Карынтыйскі, сын Ліўтсвінды, перадаў землі Карынтыі і Верхняй Паноніі (сучасная Аўстрыя і заходняя Венгрыя) графу Луітпольду. У 895 годзе Луітпольд атрымаў таксама тэрыторыі ў даліне Дуная і Нордгау (сучасны Верхні Пфальц) з Рэгенсбургом. Так была сфарміравана тэрытарыяльная аснова новага дзяржаўнага ўтварэння ў складзе Германіі — **маркграфства Баварыі**. Як і кіраўнікі іншых памежных марак імперыі, Луітпольд увесь час ваяваў з суседнімі плямёнамі славян і венграў і загінуў у бітве пры Прэсбургу ў 907 годзе.

## Пераемнікі Луітпольда 
Пры пераемніках Луітпольда — Арнульфе, Эберхардзе і Бертольдзе — Баварыя была ператворана ў герцагства і стала адным з пяці найбуйнейшых княстваў імперыі, так званых «**племянных герцагстваў**», якія сфарміраваліся на аснове таго ці іншага племя германцаў. Арнульф, які атрымаў мянушку Злы, стаў фактычна незалежным ад караля Германіі кіраўніком, які самастойна прызначаў графаў і біскупаў на падуладных яму землях і вёў уласную знешнюю палітыку: у адрозненне ад германскіх каралёў, якія ўвесь час змагаліся з венгерскімі набегамі, Арнульф заключыў мір з венграмі, засцярогшы ад небяспекі свае ўладанні на шкоду інтарэсам імперыі. Аднак прыход да ўлады ў Германіі Саксонскай дынастыі на чале з моцнымі каралямі Генрыхам Птушкаловам і Атонам Вялікім прывёў да паслаблення самастойнасці Баварыі і паступовага яе падпарадкавання цэнтральнай уладзе. У 947 годзе сын і спадчыннік герцага Бертольда Генрых Малодшы быў пазбаўлены прастола, які быў перададзены брату Атона I Генрыху I.

## Барацьба Луітпольдзінгаў і Людальфінгаў 
Перадача Баварыі прадстаўнікам Саксонскай дынастыі пацягнула за сабой працяглы канфлікт паміж Луітпольдзінгамі і Людальфінгамі (другая назва Саксонскай дынастыі). Верагодна, што страціўшы Баварыю, Генрых Малодшы ўсё ж утрымаў частку сваіх уладанняў у Карынтыі, што дазволіла яму захаваць свае пазіцыі ў імперыі. Канфлікт баварскай лініі Людальфінгаў з імператарамі Свяшчэннай Рымскай імперыі прывёў у 976 годзе да падзелу Баварыі: ад герцагства былі аддзелены ўсе ўсходнія і паўднёвыя маркі ад Вероны да Чэхіі, з якіх былі сфарміраваны два новыя дзяржаўныя ўтварэнні: Усходняя марка (будучая Аўстрыя) на поўначы, і герцагства Вялікая Карантанія на астатніх прыгранічных землях. Кіраўніком Вялікай Карантаніі стаў Генрых Малодшы. 

Неўзабаве, аднак, Генрых Малодшы ўмяшаўся ў барацьбу былога баварскага герцага Генрыха Сварлівага супраць імператара Атона II (так званая Вайна трох Генрыхаў 977—978 гадоў), пацярпеў паражэнне і страціў Карынтыю. Але ўжо ў 983 годзе яму ўдалося вярнуцца на прастол Баварыі. Вяртанне ў 985 годзе ў Баварыю Генрыха Сварлівага зноў прывяло да падзелу Баварскага і Карынтыйскага герцагстваў, гэтым разам канчатковага. Генрых Малодшы заставаўся герцагам Карынтыі да сваёй смерці ў 989 годзе, заклаўшы такім чынам асновы карынтыйскай дзяржаўнасці.

## Спадчыннікі Луітпольдзінгаў 
Са смерцю Генрыха Малодшага Луітпольдзінгі страцілі свае пазіцыі ў імперыі. Баварыя перайшла пад кантроль Саксонскай дынастыі, у Карынтыі ўсталявалася кіраванне Салічнай дынастыі, а пазней — Эпенштайнаў. Нейкі час прадстаўнікі бакавых галін Луітпольдзінгаў валодалі землям у Баварыі. Аўтарытэт нашчадкаў Луітпольда, заснавальніка Баварскага герцагства, досыць доўга захоўваўся ў Германіі на даволі высокім узроўні. Пра гэта сведчыць той факт, што некалькі найважнейшых дынастый паўднёва-ўсходняй Германіі выводзілі свае радаводы ад Луітпольдзінгаў. Гэта, перш за ўсё, Андэкскі дом, які дамінаваў у Баварыі, Франконіі і ўсходніх марках у XII—першай палове XIII стагоддзя, графы Дысен, Боген і Швайнфурт, а таксама Вітэльсбахі, якія кіравалі ў Баварыі да 1918 года. Хоць не існуе доказаў таго, што родапачынальнік Вітэльсбахаў Ота, граф Шаерн (пам. 1072), паходзіў з дому Луітпольдзінгаў, няма і дакументаў, якія б аспрэчвалі гэта сцвярджэнне. Больш сумніўным уяўляецца паходжанне аўстрыйскіх Бабенбергаў ад Арнульфа Злога.

## Спасылкі 
* Генеалогія Луітпольдзінгаў (ням. яз.)
* Генеалогія Луітпольдзінгаў (англ.яз.) 

Катэгорыя:Дынастыі сярэдневяковай Еўропы
Катэгорыя:Свяшчэннарымская арыстакратыя
Катэгорыя:Гісторыя Баварыі
Катэгорыя:Гісторыя Карынтыі