open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Масеё

**Масеё** () — горад у Бразіліі, сталіца штата Алагоас. Порт на ўзбярэжжа Атлантычнага акіяна. Складовая частка мезарэгіёна Усход штата Алагоас. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Масеё. Плошча — 511 км ². Шчыльнасць насельніцтва — 1755,3 чал. /км². Заснаваны 5 снежня 1815 года.

У горадзе размешчаны Федэральны ўніверсітэт Алагоас.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Дыда (нападаючы)
* Марыу Загалу, бразільскі футбаліст
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Another Love (песня Тома Одэла)

«**Another Love**» («Іншае каханне») — гэта песня англійскага спевака і аўтара песень Тома Одэла, выпушчаная ў кастрычніку 2012 года ў якасці яго дэбютнага сінгла і ўзятая з яго дэбютнай пашыранай п’есы *Songs from Another Love* (2012). Песня стала першым сінглам яго дэбютнага студыйнага альбома *Long Way Down* (2013).

У 2013 годзе песня мела вялікі камерцыйны поспех у Еўропе, дасягнуўшы 10-га месца ў чарце сінглаў Вялікабрытаніі і стаўшы першым хітом Одэла ў дзесятцы лепшых у гэтай краіне. За межамі Вялікабрытаніі песня ўвайшла ў чарт Billboard Global 200, дзе яна дэбютавала 24 красавіка 2021 года, і дасягнула піка 14 пазіцыі 29 кастрычніка 2022 года. Песня таксама была ў Billboard Canadian Hot 100 і TikTok Billboard Top 50.

У 2022 годзе, праз дзесяць год пасля выхаду, песня зноў з’явілася ў хіт-парадах Еўропы і Аўстраліі пасля таго, як стала папулярнай у TikTok і на іншых платформах сацыяльных сетак, нягледзячы на яе тэкст, як неафіцыйны гімн у падтрымку Украіны пасля расійскага ўварвання ва Украіну і выкліканай хваляй бежанцаў з Украіны па ўсёй Еўропе. Песня была знакам надзеі для многіх людзей. Па ўсёй Еўропе выкананне песні было часткай масавых мерапрыемстваў і дэманстрацый. Сам Одэл выканаў сваю песню 12 сакавіка 2022 года на Паўночным чыгуначным вакзале Бухарэста, галоўным цэнтры для бежанцаў на іх шляху праз Румынію.

У студзені 2023 года песня вярнулася на 10-е месца ў чарце сінглаў Вялікабрытаніі  Па стане на верасень 2024 года песня сабрала больш за 2,6 мільярда праслухоўванняў на Spotify.

## Музычнае відэа 
Музычнае відэа, якое суправаджала рэліз «Another Love», было ўпершыню апублікавана на YouTube 5 лістапада 2012 года агульнай працягласцю чатыры хвіліны і сем секунд. На ім Оделл сядзіць у фатэлі перад камерай, а дзяўчына ў выкананні актрысы Ханака Футман спрабуе прыцягнуць яго ўвагу. Аднак ён, здаецца, не заўважае ні яе, ні каго-небудзь з акружэння. З цягам часу дзяўчына пачынае адчуваць усё большае раздражненне і знікае з экрана, як бы пакідаючы Одэла.

Яшчэ адно відэа было выпушчана пад назвай «кароткаметражная версія» для амерыканскага рэлізу песні. На ім відаць, як Одэл ходзіць па вуліцах і паказвае абвесткі пра знікненне жанчыны, якую ён не пазнае, калі нарэшце натыкаецца на яе. У відэа знята актрыса Сара Наўраціл.

## Крытыка 
У напісанні для *Digital Spy* Льюіс Корнер заявіў, што песня «смуткуе ў сваёй неверагоднай прыгажосці».

## Адаптацыі 
«Another Love» была адаптавана венгерскім альтэрнатыўным рок-гуртом Zaporozsec пад назвай «Azon az éjszakán» і стаў хітом нумар адзін у Top 30 Petőfi Rádió на тры тыдні. Музычнае відэа было апублікавана на YouTube 2 лютага 2016 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сінглы 2013 года
Катэгорыя:Песні 2012 года
Катэгорыя:Песні на англійскай мове
Катэгорыя:Песні паводле алфавіта
Sphagnum tenellum

**Sphagnum tenellum** — від імхоў сямейства .

## Распаўсюджанне 
Радзімай з’яўляецца Еўропа, Паўночная Амерыка, Паўднёвая Амерыка, Азія.

Расце ў вільготных западзінах у разнастайных амбратропных і слаба мінератрофных біятопах; ад нізкіх да высокіх вышынь.

## Апісанне 
Расліны дробныя, стройныя; ад бледна-жоўтага да залаціста-карычневага, рэдка з чырвоным адценнем. Сцёблы ад бледна-зялёнага да бледна-карычневага. Сцябловае лісце яйцападобна-язычковае; 1-1,3 мм, верх шырока закруглены. Сцёблы галін зялёныя. Лісце галінкі яйцападобнае, 1-1,5 мм. Від аднастайны. Споры 27-42 мкм; абедзве паверхні гладкія.

Каробачкі спеюць ад пачатку да сярэдзіны лета.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Сфагнум
Маўа

**Маўа** () — муніцыпалітэт у Бразіліі, уваходзіць у штат Сан-Паўлу. Складовая частка мезарэгіёна Агламерацыя Сан-Паўлу. Знаходзіцца ў складзе буйной гарадской агламерацыі Агламерацыя Сан-Паўлу. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Сан-Паўлу. Плошча — 62,293 км². Шчыльнасць насельніцтва — 6.463,7 чал./км².

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Монтыс-Кларус

**Монтыс-Кларус** () — муніцыпалітэт у Бразіліі, уваходзіць у штат Мінас-Жэрайс. Складовая частка мезарэгіёна Поўнач штата Мінас-Жэрайс. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Монтыс-Кларус. Плошча — 3582,034 км². Шчыльнасць насельніцтва — 97,4 чал./км². Горад заснаваны 3 ліпеня 1857 года.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Віяман

**Віяман** () — горад і муніцыпалітэт у Бразіліі, уваходзіць у штат Рыу-Гранды-ду-Сул. Складовая частка мезарэгіёна Агламерацыя Порту-Алегры. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Порту-Алегры. Плошча — 1494,263 км². Шчыльнасць насельніцтва — 175,3 чал./км². Горад заснаваны 14 верасня 1741 года.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Хлопчыкі з «Нікеля»

**«Хлопчыкі з «Нікеля»»** () — амерыканскі гістарычны драматычны фільм 2024 года, заснаваны на аднайменным рамане Колсана Уайтхеда, апублікаваным у 2019 годзе.

Фільм быў зняты ад першай асобы, здымкі праходзілі ў Луізіяне ў канцы 2022 года. Прэм’ера адбылася на 51-м кінафестывалі ў Тэльюрайдзе 30 жніўня 2024 года, а абмежаваны пракат у кінатэатрах адбыўся 13 снежня 2024 года. Амерыканскі інстытут кінамастацтва назваў яго адным з 10 найлепшых фільмаў 2024 года. Фільм атрымаў мноства намінацый і ўзнагарод, уключаючы намінацыю на прэмію «Найлепшы фільм — драма» на 82-й цырымоніі ўручэння прэміі «Залаты глобус» і намінацыю на прэмію «Найлепшы фільм» на 97-й цырымоніі ўручэння прэміі «Оскар».

## Сюжэт 
Элвуд Керціс, шаснаццацігадовы афраамерыканскі падлетак, добра вучыцца і рыхтуецца да паступлення ў каледж: ён марыць стаць настаўнікам. Але з-за недарэчнай выпадковасці яго абвінавачваюць у злачынстве і прыгаворваюць да тэрміну ў папраўчай установе.

Акадэмія Нікеля аказваецца сапраўдным пеклам, дзе выхаванцы падвяргаюцца фізічнаму і эмацыйнаму гвалту і эксплуатацыі. Выжыць у гэтым пекле Элвуду дапамагае сяброўства з Тэрнерам, які з’яўляецца яго поўнай супрацьлегласцю.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2024 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2024 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы Orion Pictures
Thymus catharinae

**Thymus catharinae** — від кветкавых раслін сямейства , эндэмік Сардзініі.

## Апісанне 
Шматгадовая араматычная расліна з прамымі ўзыходзячымі квітнеючымі галінамі даўжынёй 4-20 см і стэрыльнымі драўнянымі сцебламі, паўзучымі або субпаднятымі, даўжынёй да 60 см. Лісце 5-10 × 2-5 мм, яйцападобна-тупаканечнае або ланцэтнае або яйцападобна-ланцэтнае з выяўленай цэнтральнай жылкай на ніжнім баку. Кветкі з ружова-фіялетавым або светла-фіялетавым вяночкам.

## Распаўсюджанне 
Эндэмік Сардзініі.

Расце ў пагорыстых і горных скалістых раёнах на вышыні вышэй 600—800 м

## Значэнне і выкарыстанне 
Інтэнсіўна-араматычная расліна, якая выкарыстоўваецца ў традыцыйнай сардзінскай кухні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Чабор
Сфагнум гладкі

**Сфагнум гладкі** (*Sphagnum teres*) — від імхоў сямейства .

## Апісанне 
Расліны ад даволі тонкіх да ўмераных памераў, ад бледна-зялёных да жаўтлявых або чырванавата-карычневых у формах, вырашчаных на сонцы; утварае друзлыя або шчыльныя дываны. Сцёблы ад бледна-зялёнага да чырвона-карычневага; 3-4 пласты паверхневых клетак. Сцябловае лісце, як правіла, большае за лісце галін, 1.3-1.8 × 0.8-1 мм; ад эліптычнай да язычкова-лапаткавай формы, самы шырокі над сярэдзінай. Галіны доўгацыліндрычныя. Лісце галін 1-1, 4 мм, ад яйцападобнага да яйцападобна-ланцэтнага. Від двухдомны. Споры 21-26 мкм; праксімальная і дыстальная паверхні гладкія, сасочкі невыразныя.

## Распаўсюджанне 
Радзімай з’яўляецца Еўропа, Паўночная Амерыка, Азія.

Від устойлівы да даволі шырокага дыяпазону ваганняў трафічнага статусу, узроўню вады і цені. Ён утварае слабыя ці шчыльныя дываны ў розных вільготных мезатрофных або некалькі эўтрофных асяроддзях пражывання, уключаючы адкрытыя балоты, хмызнякі, балотныя лясы, багатыя кальцыем мінералатрофныя балоты, прамыванні і берагі ручаёў у мохавых тундрах. Можа быць звычайнай з’явай у балотах субальпійскага поясу, а таксама ў пакровах плывучай расліннасці ў зарослых азёрах і ў пераходных балотах з перавагай  у лесастэпавай зоне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Сфагнум
Колман Дамінга

**Колман Джэйсан Дамінга** (; ) — амерыканскі ,  і . Намінант на прэміі «Оскар» і «Тоні», лаўрэат прэміі «Эмі».

Часопіс Time назваў яго адным са 100 самых уплывовых людзей свету ў 2024 годзе.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
*
Каралі Фаржа

**Каралі Фаржа** (; ) — французскі , сцэнарыстка і . Набыла шырокую вядомасць і прызнанне дзякуючы сваёй другой паўнаметражнай карціне «Субстанцыя» (2024), якая прынесла ёй прыз Канскага кінафестывалю за найлепшы сцэнарый, а таксама намінацыі на прэміі «Оскар», «Залаты глобус» і BAFTA.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
*
Дзікі робат

**«Дзікі робат»** () — амерыканскі поўнаметражны анімацыйны навукова-фантастычны і прыгодніцкі фільм 2024 года, створаны студыяй DreamWorks Animation і выпушчаны кінакампаніяй Universal Pictures. З’яўляецца экранізацыяй аднайменнага рамана (2016) .

Сусветная прэм’ера мультфільма адбылася 8 верасня 2024 года на 49-м Міжнародным кінафестывалі ў Таронта, а ў ЗША фільм выйшаў у пракат 27 верасня. Фільм меў касавы поспех, сабраўшы па ўсім свеце 324 млн долараў пры бюджэце ў 78 млн долараў ЗША і стаўшы пятым самым касавым анімацыйным фільмам 2024 года. Крытыкі і аўдыторыя станоўча ацанілі карціну. Сіквел экранізацыі знаходзіцца ў распрацоўцы.

## Сюжэт 
Пасылка з робатам-памочнікам ROZZUM 7134 падае на бязлюдны востраў. Марна спрабуючы знайсці заданні, якія можна выканаць, робат вывучвае мову жывёл і па настаўленні дасведчанай мамы-апосума пачынае клапаціцца аб маленькім гусяняці, чыю сям’ю ён выпадкова раздушыў. У кансультанты да яго набіваецца «спецыяліст па гусях» хітры ліс Фінк, з якім ніхто не хоча сябраваць.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Мультфільмы 2024 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D
Катэгорыя:Камп’ютарныя анімацыйныя фільмы
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Людміла Канстанцінаўна Корхава

**Людміла Канстанцінаўна Корхава (Лаўрыновіч)** (нар. , , Гомельская вобласць) — беларуская актрыса. Актрыса Гомельскага абласнога драматычнага тэатра. Заслужаная артыстка БССР (1990), народная артыстка Беларусі (1999).

## Біяграфія 
Пасля заканчэння чачэрскай сярэдняй школы № 2 (1963) паступіла ў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут у Мінску. Працавала дыктарам Беларускага рэспубліканскага тэлебачання, а са жніўня 1968 года актрыса Гомельскага аблдрамтэатра.

Грала ролі класічнага рэпертуару:

* графіня Гертруда («Мачыха» А. Бальзака),
* Медэя («Медэя» Л. Разумоўскай),
* Гурмыжская («Лес» А. Астроўскага) і многія іншыя.
Выступала на сцэнах тэатраў Мінска, Гродна, Віцебска, Кіева, Львова, Адэсы, Севастопаля, Сухумі, Сочы і інш.

## Літаратура 
* Корхава Людміла Канстанцінаўна // Тэатральная Беларусь: Энцыклапедыя: У 2 т. Т. 1: «А досвіткі…» — Кучынская / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — С. 535 — 536.

Катэгорыя:Актрысы Беларусі
Анізакіды

**Анізакіды** (*Anisakidae*) — сямейства кішачных круглых чарвей падатраду .

## Апісанне 
Дарослыя стадыі гэтых нематод паразітуюць у кішачніку марскіх птушак, марскіх млекакормячых, рыб. Жыццёвы цыкл рэалізуецца пры ўдзеле многіх паратэнічных гаспадароў, такіх як рыбы, водныя беспазваночныя. Лічынкі гэтых паразітаў, трапляючы ў чалавечы арганізм, здольныя выклікаць захворванне на анізакідоз. Гэта тычыцца ў прыватнасці тых родаў, якія ў дарослым стане заражаюць цеплакроўных жывёл. У арганізме чалавека лічынкі не здольныя развівацца ў дарослую стадыю, іх развіццё магчыма толькі ў кішачніку марскіх млекакормячых або птушак. Асаблівае медыцынскае значэнне маюць такія віды, як  і .

## Таксанамія 
Сямейства складаецца з чатырох падсямействаў з 20 родамі:

* Падсямейства  Wülker, 1929
**  Molin, 1858
**  Mozgovoi, 1951
**  (Layman & Borovkova, 1926)
* Падсямейства  Chabaud, 1965
**  Dujardin, 1845
**  Railliet & Henry, 1912
**  Höst, 1932
**  Hartwich, 1957
**  Leiper & Atkinson, 1914
* Падсямейства  Travassos, 1919
**  Zeder, 1800
** 
**  Myers, 1959
* Падсямейства  Hartwich, 1954
**  Kalyankar, 1971
**  Gendre, 1928
**  Yamaguti, 1941
**  Baylis, 1923
**  Mosgovoy, 1950
**  Ward & Magath, 1917
**  Wu, 1949
**  Pereira, 1935
**  Railliet & Henry, 1915
**  Yamaguti, 1941

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сямействы круглых чарвей
Катэгорыя:Круглыя чэрві
Raphidascaris

**Raphidascaris** — род круглых чарвей сямейства .

## Арэал 
Віды гэтага роду сустракаюцца ў Еўропе, Аўстраліі і Паўночнай Амерыцы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рабдытыды
Nicolla skrjabini

**Nicolla skrjabini** — від дыгенетычных смактуноў сямейства .

## Арэал 
Арэал *Nicolla skrjabini* уключае рэкі Азова-Чарнаморскага басейна і рэкіБалтыйскага мора

## Гаспадары 
Сярод гаспадароў віду адзначаны:

* Слімак  служыць першым прамежкавым гаспадаром
*  — эксперыментальны другі прамежкавы гаспадар
* Канчатковым гаспадаром могуць быць 27 відаў рыб

## Крыніцы 
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1928 годзе
Катэгорыя:Паразіты малюскаў
Катэгорыя:Паразіты рыб
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
6-лінейная вінтоўка ўзору 1866 года сістэмы Тэры-Нормана

**6-лінейная вінтоўка ўзору 1866 года сістэмы Тэры-Нормана** (Russian M.1866 Terry-Norman rifle) — вінтоўка арміі Расійскай імперыі. Фактычна стала прамежкавым звяном паміж вінтоўкамі з крэмніевымі ўдарнымі механізмамі і вінтоўкамі пад унітарны патрон.

У 1860-х гадах у Расійскай імперыі вяліся работы па пошуку сістэмы казназараднай зброі, прыдатнай для пераробкі імкліва старэючых дульназарадных 6-лінейных вінтовак узору 1856 і 1858 гадоў. Найбольш удалай і простай апынулася сістэма ангельца Тэры са зменамі, прапанаванымі майстрам Тульскага зброевага завода Норманам. Гэта зброя зараджалася з казны суцэльным папяровым патронам, але ўзгаранне зарада адбывалася з дапамогай асобнага капсуля, змешчанага на «затравачны» стрыжань.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вінтоўкі
Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Браян Кокс (акцёр)

**Браян Дэніс Кокс** (; ) — брытанскі і амерыканскі , які працаваў з Каралеўскай шэкспіраўскай трупай, дзе атрымаў прызнанне за ролю Караля Ліра.

Уладальнік дзвюх прэмій Лорэнса Аліўе, прэміі Гільдыі кінаакцёраў, «Эмі», «Джэміні» і «Залаты глобус», Кокс таксама быў намінаваны на прэмію BAFTA.

31 снежня 2002 года Кокс стаў камандорам ордэна Брытанскай імперыі (CBE).

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Police in Paris

**Police in Paris** () — беларускі музычны гурт у жанры хард-тэхна. Гурт атрымаў вядомасць у Еўропе і ЗША, выступаў на найбуйнейшых сусветных фестывалях, уключаючы , і супрацоўнічаў з такімі артыстамі, як . Адзін з удзельнікаў дуэта з’яўляецца ўнукам Уладзіміра Мулявіна, заснавальніка ансамбля «Песняры».

## Склад 
У склад гурта ўваходзіць Улад Каўчук і Улад Кульбіцкі. Яны пазнаёміліся яшчэ ў дзяцінстве, бо іх бацькі сябравалі. З маленства захапляліся музыкай, а свае першыя трэкі пачалі ствараць яшчэ ў школьныя гады.

## Кар’ера 
Важным этапам у іх творчасці стаў восьмы клас школы, калі адзін з іх трэкаў прагучаў у сэце галандскага дыджэя  перад аўдыторыяй у 4000 чалавек.

## Стыль 
Police in Paris актыўна эксперыментуюць з рознымі кірункамі электроннай музыкі, але іх асноўны стыль — хард-тэхна. Музыкі вядомыя сваім нестандартным прома, уключаючы выступ перад статкам кароў і канцэрты на закінутых заводах.

## Сувязь з Уладзімірам Мулявіным 
Адзін з удзельнікаў дуэта з’яўляецца родным унукам Уладзіміра Мулявіна, лідара ансамбля «Песняры». У 2025 годзе гурт выпусціў дэма-версію тэхна-рэмікса на песню «Касіў Ясь канюшыну», пераасэнсаваўшы элементы беларускай народнай музыкі ў сучасным электронным гучанні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Музычныя калектывы Беларусі
Катэгорыя:Музычныя дуэты
Гавернадар-Валадарыс

**Гавернадар-Валадарыс** () — горад і муніцыпалітэт у Бразіліі, уваходзіць у штат Мінас-Жэрайс. Складовая частка мезарэгіёну Валі-ду-Рыу-Досі. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Гавернадар-Валадарыс. Плошча — 2348,100 км². Шчыльнасць насельніцтва — 110,5 чал./км². Горад заснаваны 30 студзеня 1938 года.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Енінскі Апостал

**Енінскі апостал** (навуковае скарачэнне **Enin**) — кірылічны стараславянскі рукапіс XI стагоддзя. Быў знойдзены ў кепскім стане ў 1960 годзе падчас рэстаўрацыйных прац у вёсцы , што ў цэнтральнай Балгарыі. Часткова захаваны пергаментны рукапіс знаходзіцца ў  ў Сафіі. Гэта найстарэйшы кірылічны рукапіс, які захоўваецца ў балгарскіх калекцыях.

## Гісторыя 
Енінскі апостал быў знойдзены ў 1960 годзе падчас рэстаўрацыі старой Царквы Святой Параскевы ў вёсцы . Вёска размешчана ў цэнтральнай Балгарыі на поўнач ад Казанлыка і адміністрацыйна адносіцца да Старазагорскай вобласці. На момант знаходжання рукапіс быў у вельмі кепскім стане: захаваліся толькі 39 лістоў і іх фрагменты, пры гэтым ні адзін з іх не быў цалкам непашкоджаным.. Ён мае вялікае значэнне з-за свайго старажытнага ўзросту, а таксама з-за сваіх палеаграфічных і лінгвістычных асаблівасцяў. У снежні 2010 года ў двары царквы святой Параскевы была ўсталявана мемарыяльная дошка ў гонар 50-годдзя знаходжання рукапісу.

## Апісанне 
Енінскі апостал — кароткі Апостал-лекцыянарый, напісаны на пергаменце ў другой палове XI стагоддзя. Памер лістоў складае 19.5 x 15.5 см, а плошча напісання — 13.5 x 10.5 см. Рукапіс напісаны адной асобай нахільным унцыялам цёмна-карычневымі чарніламі. Лісты 6r і 38r змяшчаюць дэкаратыўныя загалоўкі з геаметрычным і раслінным арнаментам. Дадатковыя ўпрыгажэнні ўключаюць 18 ініцыялаў, пераважна геаметрычных, хоць сустракаюцца і раслінныя або пераплеценыя элементы. На ф.3 намаляваны ініцыял ў выглядзе птушынай галавы, а на ф.28v і 36v пачатковая літара тэксту напісана глагалічнай літарай Ⰱ.

Першапачаткова рукапіс змяшчаў каля 215—220 лістоў, але захавалася толькі 39. У ім няма маргіналіяў, а ў наяўных тэкстах змяшчаюцца чытанні з Дзеяў апосталаў і Пасланняў на суботы і нядзелі з 35-й нядзелі пасля Пяцідзясятніцы да , а таксама на асобныя святы з 1 верасня па 3 кастрычніка — дзень памяці .

## Спасылкі 
* 

## Крыніцы 
* 

Катэгорыя:Рукапісы XI стагоддзя
Катэгорыя:Кірыліца
Халакост у Маладзечанскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Маладзечанскага раёна — больш за  чалавек — былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна 9 гета.
* У гета вёскі Гарадок (сакавік 1942 — 11 ліпеня 1942) былі закатаваныя і забітыя 900 габрэяў.
* У гета вёскі Заскавічы (кастрычнік 1941 — чэрвень 1942) былі забітыя каля 80 габрэяў.
* У двух гета вёскі Краснае (восень 1941 — 19 сакавіка 1943) былі забітыя каля 5000 габрэяў.
* У двух гета вёскі Лебедзева (ліпень 1941 — 24 чэрвеня 1942) былі забітыя больш за 700 габрэяў.
* У двух гета горада Маладзечна (лета 1941 — ліпень 1943) былі забітыя больш за 2000 габрэяў.
* У гета пасёлка Радашковічы (лета 1941 — 7 сакавіка 1943) былі закатаваныя і забітыя каля 2000 габрэяў.

У Маладзечанскім раёне 9 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Імшэнік Уладзімір і Галіна, Куліна Вольга, Пясецкія Іосіф і Людміла, Крупіч Іван, Карповічы Іван і Антаніна, Выхота Тэрэза.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў н. п. Гарадок (2 помнікі), Краснае, Лебедзева, Маладзечна, Радашковічы (2 помнікі).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Маладзечанскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Маладзечанскага раёна
Гаянія

**Гая́нія** () — горад і муніцыпалітэт у Бразіліі, сталіца штата Гаяс. Складовая частка мезарэгіёна Цэнтр штата Гаяс. Знаходзіцца ў складзе буйной гарадской агламерацыі Агламерацыя Гаянія. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Гаянія. Плошча — 728,841 км². Шчыльнасць насельніцтва — 2107,6 чал./км².

Горад размешчаны за 209 км ад Бразілія, за 926 км ад Сан-Паўлу і за 1338 км ад Рыа-дэ-Жанэйра.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Леў Канстанцінавіч Кніпер

**Леў Канстанцінавіч Кніпер** (; 21 лістапада [3 снежня] 1898,  — , , РСФСР) — савецкі кампазітар. Народны артыст РСФСР (1974). Лаўрэат дзвюх Сталінскіх прэмій другой ступені (1946, 1949). Агент НКУС.

У Грамадзянскую вайну ваяваў у Белай арміі, служыў у 6-й батарэі 2-га конна-артылерыйскага дывізіёна, падпаручнік. Быў эвакуіраваны ў 1920 годзе з Крыма з рэшткамі арміі барона Урангеля.

З 1922 года — у Маскве. З 1923 года — член Асацыяцыі сучаснай музыкі. Вёў творчую і прапагандысцкую працу ў РСЧА.

З 1932 года пасля вяртання на радзіму — інструктар па масавай працы Асобай Чырванасцяжнай Далёкаўсходняй арміі. З 1933 года выступаў як дырыжор. З 1936 года — кіраўнік музычнай часткі Тэатра народаў Усходу.

Пастаянна выконваў даручэнні спецслужбаў у якасці дзейнага агента. Працаваў у 1940 годзе ў далучаных тэрыторыях Польшчы па фільтрацыі і выяўленні агентуры.

Аўтар сімфанічных твораў, у тым ліку 4-й сімфоніі «Паэма пра байца-камсамольца» (1934), у якую ўвайшла яго знакамітая песня «Палюшка-поле». Акрамя таго, аўтар музыкі опер «Паўночны вецер» (1930), «На Байкале» (1948), «Маленькі прынц» (1964).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Народныя артысты РСФСР
Граватаі

**Граватаі** () — горад і муніцыпалітэт у Бразіліі, уваходзіць у штат Рыу-Гранды-ду-Сул. Складовая частка мезарэгіёна Агламерацыя Порту-Алегры. Знаходзіцца ў складзе буйной гарадской агламерацыі Агламерацыя Порту-Алегры. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Порту-Алегры. Плошча — 497,82 км². Шчыльнасць насельніцтва — 524,6 чал./км². Горад заснаваны ў 1763 годзе.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Дукі-ды-Кашыяс

**Дукі-ды-Кашыяс** () — горад і муніцыпалітэт на паўднёвым усходзе Бразіліі, уваходзіць у штат Рыа-дэ-Жанэйра. Складовая частка мезарэгіёна Агламерацыя Рыа-дэ-Жанэйра. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Рыа-дэ-Жанэйра. Плошча — 464,573 км². Шчыльнасць насельніцтва — 1813,9 чал./км².
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Жабаатан-дус-Гуарарапіс

**Жабаатан-дус-Гуарарапіс** () — горад і муніцыпалітэт у Бразіліі, уваходзіць у штат Пернамбуку. Складовая частка мезарэгіёна Агламерацыя Рэсіфі. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Рэсіфі. Плошча — 257,3 км². Шчыльнасць насельніцтва — 2586,0 чал./км².

Свята горада — 3 жніўня.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Жаінвілі

**Жаінвілі** () — горад і муніцыпалітэт у Бразіліі, уваходзіць у штат Санта-Катарына. Складовая частка мезарэгіёну Поўнач штата Санта-Катарына. Знаходзіцца ў складзе буйной гарадской агламерацыі Паўночная і паўночна-ўсходняя частка штата Санта-Катарына. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Жаінвілі. Плошча — 1130,878 км². Шчыльнасць насельніцтва — 430,64 чал./км².

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Жуіс-ды-Фора

**Жуіс-ды-Фора** () — муніцыпалітэт у Бразіліі, уваходзіць у штат Мінас-Жэрайс. Складовая частка мезарэгіёна Зона-ды-Мата. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Жуіс-ды-Фора. Плошча — 1436,850 км². Шчыльнасць насельніцтва — 357,3 чал. /км². Горад заснаваны 31 траўня 1850 года.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Жундыяі

**Жундыяі** () — муніцыпалітэт у Бразіліі, уваходзіць у штат Сан-Паўлу. Складовая частка мезарэгіёну Макрарэгіён агламерацыі Сан-Паўлу. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Жундыяі. Плошча — 431,969 км². Шчыльнасць насельніцтва — 807,1 чал./км².

Свята горада — 14 снежня. Горад заснаваны ў 1655 годзе.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Ітакуакесетуба

**Ітакуакесетуба** () — муніцыпалітэт у Бразіліі, уваходзіць у штат Сан-Паўлу. Складовая частка мезарэгіёна Агламерацыя Сан-Паўлу. Знаходзіцца ў складзе буйной гарадской агламерацыі Агламерацыя Сан-Паўлу. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Можы-дас-Крузіс. Плошча — 81,777 км². Шчыльнасць насельніцтва — 4.313,6 чал./км². Горад заснаваны 8 верасня 1560 года.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Джэміні (прэмія)

**«Джэміні»** () — канадская прэмія ў галіне тэлебачання, якая ўручалася Акадэміяй кіно і тэлебачання Канады з 1986 па 2011 год. Прэмія лічылася вышэйшай тэлевізійнай узнагародай Канады, эквівалентам «Эмі» ў ЗША. Узнагароды ўручаліся ў васьмідзесяці сямі катэгорыях, уключаючы акцёрскія, рэжысёрскія, сцэнарныя, тэхнічныя, а таксама спецыяльныя за кар’ерныя дасягненні. Звычайна цырымонія ўручэння праводзілася ў Таронта і транслявалася адным з асноўных каналаў.

Апошняе ўручэнне «Джэміні» адбылося ў верасні 2011 года. Яе пераемніцай стала прэмія , якая ўручаецца з сакавіка 2013 года.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:1986 год у тэлебачанні
Катэгорыя:З’явіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2011 годзе
Катэгорыя:Тэлевізійныя прэміі Канады
Хімістэ

**Ты́рызэ** () — вёска ў Эстоніі, у воласці Саарэмаа, раней Ляэнэ-Саарэ, павет Саарэмаа. 
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Саарэмаа
Paraplectana

**Paraplectana** — род азіяцкіх і афрыканскіх аранеаморфных павукоў сямейства .

## Віды 
На кастрычнік 2019 года ў род уключалі трынадцаць відаў:

*  (Simon, 1890) — М'янма, Інданезія (Ніяс)
*  Simon, 1897 — Інданезія (Ява)
*  (Tikader, 1961) — Індыя
*  (C. L. Koch, 1844) Сьера-Леонэ
*  Caporiacco, 1947 — Танзанія
*  Thorell, 1899 — Камерун, Усходняя Афрыка
*  Ahmed, Sumukha, Khalap, Mohan & Jadhav, 2015 — Індыя
*  Uyemura, 1938 — Кітай, Карэя, Японія
*  (Blackwall, 1865) — Цэнтральная Афрыка, Емен
*  Yamaguchi, 1960 — Кітай, Тайвань, Японія
*  (Blackwall, 1865) — Заходняя і Цэнтральная Афрыка, Мадагаскар

## Крыніцы 
Катэгорыя:Павукападобныя Азіі
Катэгорыя:Павукападобныя Афрыкі
Катэгорыя:Павукі-кругапрады
Тую

**Тую** () — вёска на самым вялікім эстонскім востраве Саарэмаа. Уваходзіць у склад воласці Саарэмаа (да 2017 года: у воласці Мусцьяла) у павеце Саарэмаа. За 28 км на паўночны захад ад горада Курэссаарэ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Крыс Купер

**Крыстафер (Крыс) Уолтан Купер** (; ) — амерыканскі .

Лаўрэат прэмій «Оскар» і «Залаты глобус» у намінацыі «Найлепшая мужчынская роля другога плана» за ролю Джона Лароша ў фільме «Адаптацыя». Іншыя ўзнагароды Купера ўключаюць прэмію Гільдыі кінаакцёраў ЗША, а таксама намінацыі на прэмію BAFTA, прэмію «Эмі», прэмію Незалежны дух і тры прэміі Спадарожнік. У 2017 годзе ён быў намінаваны на прэмію «Тоні» за найлепшую мужчынскую ролю ў п’есе.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Ільянская шкляная мануфактура

нскі шклозавод «Залессе»]]
**Ільянская шкляная мануфактура** — адна з першых мануфактур на тэрыторыі Беларусі. Існавала ў 1769—1815 гадах у мястэчку Ілья Менскага павета (зараз Вілейскі раён) як Ільянская вотчынная шкляная мануфактура графа Я. М. Салагуба. Яна прызначалася для «набыцця даходу продажам шкляных вырабаў». Завод выпускаў бутэлькі, штофы, графіны, чаркі, шклянкі, аконнае шкло. Пасля ўваходжання ў склад Расійскай імперыі, якое адбылося пасля падзелаў Рэчы Паспалітай, завод быў некалькі ўдасканалены: павялічылася колькасць майстроў, шліфавальшчыкаў.

У 1815 годзе, пасля высечкі навакольных лясоў, завод перавялі ў багаты на лясы засценак Стражыслаў. На мануфактуры мелася 3 печы, працавалі 26 прыгонных, якія вырабілі шмат посуду і 2015 лістоў аконнага шкла. У 1855 годзе мануфактура была пераведзена ў суседнюю вёску Залессе. Акрамя вытворчасці шкла, на заводзе працаваў ганчарны цэх.

File:Antique glassware flycatcher huta Iĺja Zalesse Sologub.jpg|Ільянскі шклозавод «Залессе»
File:Antique hand blown glass flycatcher huta Iĺja Zalesse Sologub 01.jpg|Мухалоўка
File:Antique glassware huta Iĺja Zalesse Minsk Region Homeland Museum.jpg|Рэканструкцыя штофа
File:Antique glass huta Iĺja Zalesse Minsk Region Homeland Museum.jpg

## Літаратура 
* Яніцкая, М. М. Беларускае мастацкае шкло (XVI—XVIII стст.) / М. М. Яніцкая; Акадэмія навук Беларускай ССР, Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мн.: Навука і тэхніка, 1977. 
* Яніцкая, М. М. Беларускае мастацкае шкло, XIX — пачатак XX ст. / М. М. Яніцкая. — Мн.: Навука і тэхніка, 1984. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Вілейскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1769 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1855 годзе
Катэгорыя:Ілья
Катэгорыя:1769 год у Беларусі
Катэгорыя:Мануфактуры Беларусі
Катэгорыя:Колішнія прадпрыемствы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Гуты Беларусі
Гіялінавы храсток

**Гіялінавы храсток** (ад  — шкляны, крыштальны) — адзін з відаў храстка, частка многіх суставаў. Таксама знаходзіцца ў рэбрах, носе, гартані і трахеі. Мае жамчужны колер і ўтрымлівае значную колькасць калагену. Не мае нерваў і крывяносных сасудаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Злучальная тканка
Ірына Васілеўна Ушакова

**Ірына Васілеўна Ушакова** (дзявочае прозвішча **Паўленка**, нар.  года, , Беларуская ССР) — беларуская фехтавальшчыца на рапірах. Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 1980 у каманднай рапіры. Чэмпіёнка свету (1979, 1981) і бронзавы прызёр (1985) у каманднай рапіры. Майстар спорту СССР міжнароднага класа па фехтаванні.

Працуе старшым выкладчыкам кафедры фехтавання ў Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры, а таксама працуе з аздараўленчымі групамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. – Мінск, 2003. – Т. 16. – С.290.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. – Минск, 2013. – Т. 3, кн. 2 : Гомельская область. – С.428.

Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1980 года
Юлія Міхайлаўна Барысік

**Юлія Міхайлаўна Барысік** () — беларуская самбістка і дзюдаістка, чэмпіёнка Беларусі па дзюдо, прызёр чэмпіянату Еўропы па дзюдо, чэмпіёнка і прызёр чэмпіянатаў свету сярод вайскоўцаў па дзюдо, чэмпіёнка свету сярод студэнтаў па дзюдо, чэмпіёнка і прызёр чэмпіянатаў Еўропы і свету па самба, Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Нарадзілася 11 лютага 1984 года ў Бабруйску.

Вучылася ў Бабруйскім вучылішчы алімпійскага рэзерву.

У 2000 годзе ўпершыню ў гісторыі аддзялення дзюдо/самба вучылішча заваявала бронзавы медаль па дзюдо на чэмпіянаце Еўропы сярод дзяўчат. Трэніравалася ў Эрнста Міцкевіча.

## Узнагароды 
* Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2016).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Бабруйскага дзяржаўнага вучылішча алімпійскага рэзерву
Іосіф Адамавіч Навумчык

**Іосіф Адамавіч Навумчык** (, Яцавічы, цяпер Пастаўскі раён — ) — беларускі палітык, грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1938 годзе на Пастаўшчыне ў вёсцы Яцавічы. Скончыў Лепельскае педагагічнае вучылішча, гістарычны факультэт БДУ, Вышэйшую партшколу.

Працаваў настаўнікам, на камсамольскай рабоце ў Пастаўскім раёне і Віцебску. За савецкім часам Іосіф Навумчык быў другім сакратаром Віцебскага гаркама КПБ, сакратаром Віцебскага абкама КПБ. Знаходзіўся ў якасці дарадцы ЦК КПСС у Кабуле, свае ўспаміны апублікаваў у кнізе «Афганістан у маім жыцці».

У постсавецкія часы ён стаў адным з прыхільнікаў стварэння Таварыства беларускай мовы імя Францыска Скарыны ў 1989 годзе. Затым 25 гадоў быў нязменным кіраўніком віцебскай абласной рады ТБМ.

Памёр у 2025 годзе.

## Узнагароды 
Іосіф Навумчык быў узнагароджаны трыма ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, медалямі.

## Сям’я 
Сын Сяргей Іосіфавіч Навумчык (нар. 1961) — журналіст, палітык.

Катэгорыя:Выпускнікі гістарычнага факультэта БДУ
Hasarius adansoni

**Hasarius adansoni** — від аранеаморфных павукоў сямейства . Віду не пагражае знікненне.

Папуляцыя віду стабільная.

## Арэал 
Распаўсюджаны ў Аўстраліі, Грэцыі, Емене, Ізраілі, Індыі, Інданезіі, Іспаніі, Італіі, Кітаі, Марока, Рэюньёне, Сейшэльскіх астравах, Турцыі, Фінляндыі, Цэнтральна-Афрыканскай Рэспубліцы і Японіі. Завезены ў Бельгію, Германію, Нідэрланды, Польшчу, Чэхію і Швейцарыю.

## Галерэя 

Файл:Hasarius_adansoni_(13456248615).jpg
Файл:Hasarius_adansoni_(13456605794).jpg
Файл:Hasarius_adansoni_(13456606914).jpg
Файл:Hasarius_adansoni_(Male).jpg
Файл:Hasarius_adansoni_São_Paulo.JPG

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Topcu A., Seyyar O., Demir H. A checklist of the spiders of Turkey. Serket: 9(4): 131—133, 2005.
* Blick et al. Checklist of the spiders of Central Europe [remaining Authors: Bosmans R., Buchar J., Gajdoa P., Hänggi A., Helsdingen P. Van, Rulicka V., Starega W., Thaler K.] Internet: on line, 2004.
* Kopponen S. Checklist of spiders in Finland (Araneae). Internet, 2006.
* Staudt [Koordinator] A. Nachweiskarten der Spinnentiere Deutschlands. Internet: Arachnologische Gesellschaft e. V.: on line, 2007.
* Morano E. La Fauna Ibérica: Aranei: Salticidae. Internet, 2007.
* Whyte R. Unpublished photographs from Australia. Www: Save Our Waterways Now Inc., Brisbane:, illustrations online, 2010.
* Tang H.K. Unpublished photographs of Salticidae reproduced in GALLERIES OF SALTICID PHOTOGRAPHS. Peckham Society:, illustrations online, 2010a.
* Buchar J., Ruzicka V. Catalogue of spiders of the Czech Republic. Edited by P. Merret. Peres Publishers, Praha: 1 — 351., 2002.
* Prószynski J. Monograph of the Salticidae (Araneae) of the World 1995—2009. Internet: online, illustrations online, 2010a.
* Jose J., Ramachandran K.K., Nair P.V. A preliminary overview and checklist of the spider fauna of Myristica swamp forests of Southern Kerala, India. British Arachnological Society Newsletter: 109: 12, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Павукі-скакуны
Мікалай Кісялёў

**Мікалай Кісялёў**:
* Мікалай Васілевіч Кісялёў — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч.
* Мікалай Якаўлевіч Кісялёў (1913—1974) — савецкі партызан, праведнік народаў свету.
Вядомыя асобы Пензы

[thumb|200px|[Герб Пензы]]
Вядомыя ўраджэнцы Пензы:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Аляксандр Сямёнавіч Архангельскі|Аляксандр Архангельскі]]
 
## А 
* Аляксандр Сямёнавіч Архангельскі (1854—1926) — расійскі пісьменнік, літаратуразнавец, педагог, філолаг, прафесар гісторыі рускай літаратуры, член-карэспандэнт Імператарскай акадэміі навук (1904).

## В 
* Анатоль Валянцінавіч Волкаў

## Ж 
* Юрый Міхайлавіч Жучэнка

## З 
* Мікалай Пятровіч Звездачотаў

## К 
* Нэлі Васілеўна Караткевіч
* Арцём Кісялёў (нар. 1991) — расійскі валейбаліст.
* Яўген Мікалаевіч Кудраўцаў

## Л 
* Наталля Аляксандраўна Лаўрова
* Марыя Аляксееўна Львова-Бялова

## М 
* Усевалад Эмільевіч Меерхольд

## О 
* Таццяна Іванаўна Отчык

## П 
* Усевалад Іларыёнавіч Пудоўкін

## С 
* Ягор Спліт
* Людміла Пятроўна Сямёнава

## У 
* Андрэй Аляксандравіч Уцюрын

## Ш 
* Макс Моўшавіч Шляймовіч
Арцём Кісялёў

**Арцём Кісялёў** (, Пенза, Расія) — расійскі валейбаліст. Кандыдат у майстры спорту.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт прыборабудавання і інфарматыкі (спецыяльнасць «Менеджмент і арганізацыя вытворчасці»).

Валейболам займаецца з 13 гадоў. Першы трэнер была Ірына Юр’еўна Фралова. Выступаў за каманды: моладзевы склад «Дынама» (Масква), «Факел» (Новы Урэнгой), «Саматлор» (Ніжнявартаўск), «Тарпеда» (Чалябінск), «Прыкам’е» (Перм).

## Спасылкі 
* Артём Киселёв 
* Артем Киселев: «Мы живем в спортивном регионе»
* Знакомьтесь, игрок острогожского «Кристалла»

Катэгорыя:Валейбалісты Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага ўніверсітэта прыборабудавання
Халакост у Мінскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Мінскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Тысячы габрэяў у раёне былі забітыя ў канцэнтрацыйным лагеры ў Драздах, у лагеры смерці ў Трасцянцы і ў іншых месцах.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна 3 гета.
* У гета пасёлка Заслаўе (да 29 кастрычніка 1941) былі забітыя больш за 200 габрэяў.
* У гета горада Мінск (19 ліпеня 1941 — 21 кастрычніка 1943) былі закатаваныя і забітыя больш за 105 000 габрэяў.
* У гета вёскі Астрашыцкі Гарадок (да восені 1941) загінула некалькі сотняў чалавек.

У Мінскім раёне 137 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*».

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены:
* у Мінску (11 помнікаў і 3 мемарыяльныя дошкі);
* мемарыял на месцы лагера смерці Трасцянец;
* мемарыяльная пліта на месцы лагеры ў Драздах;
* у Заслаўі;
* на месцы расстрэлу побач з вёскай Крыжоўка яўрэяў з гета Заслаўя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Мінскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Мінскага раёна
Кісей

**Кісей** () — імя некалькіх асоб старажытнагрэчаскай міфалогіі.

* **Кісей** — фракіец, бацька Гекубы.
* **Кісей** — эпітэт Дыяніса.
* **Кісей** — эпітэт Апалона.
* **Кісей** — цар Македоніі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фракія ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Кіраўнікі Балгарыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Румыніі
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Міфалагічныя персанажы паводле алфавіта
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Македоніі
Катэгорыя:Цары Македоніі
Катэгорыя:Кіраўнікі Старажытнай Грэцыі
Стральба ў школе «Campus Risbergska»

4 лютага 2025 года ў навучальнай установе для дарослых «Campus Risbergska» (Эрэбру, Швецыя) адбыўся ўзброены напад, праз 20 хвілін на месцы здарэння працавалі аператыўныя службы. Было забіта 11 чалавек і паранена 15, нападнік пакончыў з сабой. Гэта самае буйное масавае забойства ў гісторыі краіны.

Пасля заканчэння стральбы аператыўныя службы знайшлі труп яшчэ аднаго чалавека. Ім аказаўся 35-гадовы мужчына Рыкард Андэрсан. Сам Рыкард быў беспрацоўным, аддаліўся ад сям’і, у грамадстве яго заўсёды лічылі ізгоем. Зброю ён пранёс у чахле ад гітары, і непасрэдна падрыхтаваўся ў прыбіральні. Яго цела знайшлі ў калідоры сярод іншых трупаў, з кулявым раненнем у галаве.

Пазней паліцыя абшукала кватэру стралка. Па словах суседзяў, ён быў замкнёным чалавекам і часта насіў паляўнічы камуфляж. Праваахоўнікі пры ператрусе высветлілі, што ён не звязаны з радыкальнымі групоўкамі. На думку паліцыі, мужчына дзейнічаў у адзіночку.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Падзеі 4 лютага
Катэгорыя:Люты 2025 года
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2025 годзе
Карл Фрыдрых Райхе

**Карл Фрыдрых Райхе** (, ; 31 кастрычніка 1860 — 26 лютага 1929) — нямецкі батанік, прафесар універсітэтаў у Чылі і Мексіцы.

## Таксоны, названыя ў гонар Карла Фрыдрыха Райхе 
У гонар Райхе названы наступныя роды раслін:

*  з сямейства ;
*  з сямейства ,
*  з сямейства .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Grundzüge der Pflanzenverbreitung in Chile, Leipzig, 1907 (Reprint Gantner: Vaduz, 1976). («Die Vegetation der Erde»; 8)
* «Kreuz und quer durch Mexiko» in Wanderbuch eines deutschen Gelehrten. Leipzig: Deutsche Buchwerkstätten GmbH 1930.
* Estudios críticos de la Flora de Chile." Anales de Universidad de Chile, 1894—1911.Онлайн на http://www.efloras.org/
* Geografía botánica de Chile, 1934 — пераклад Looser
* La vegetación de los alrededores de la capital de México, 1924
* Flora excursoria en el Valle Central de México, 1926

Катэгорыя:Батанікі Германіі
Святлана Абдулхакаўна Нарбаева

**Святлана (Айдзін) Абдулхакаўна Нарбаева** (нар. , Ташкент, Узбекская ССР, СССР) — савецкая ўзбекская  тэатра і кіно. Народная артыстка Узбекскай ССР (1979).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Ташкенце. Скончыла акцёрскі факультэт Ташкенцкага тэатральна-мастацкага інстытута імя А. Астроўскага (1964). Працавала актрысай ва , на сцэне якога сыграла больш за трыццаць роляў.

У кіно пачала здымацца ў 1964 годзе. Першай яе працай была роля Сураі ў фільме  «».

Удзельнічала ў дубляванні фільмаў на ўзбекскую мову. За выкананне ролі Надзіі ў фільме «» ганаравана прэміяй Ленінскага камсамола Узбекістана. Працавала на кінастудыі «Таджыкфільм».

З 1999 года жыве ў Ізраілі.

## Асабістае жыццё 
Была замужам за партнёрам па фільмах «» і «» .

## Узнагароды 
Народная артыстка Узбекскай ССР (1979).

## Працы ў тэатры 
Першая тэатральная роль — Акіка ў спектаклі «Крывавы міраж»  (1964). Творам Нарбаевай уласцівы глыбокая псіхалагічная асэнсоўка, выразная і плыўная гаворка, тонкае адлюстраванне яе герань у рамантычных і яркіх фарбах. Галоўныя ролі: Асэль ( Ч. Айтматава), Унсін, Нуры ( ), Кардэлія, Дэздэмона («Кароль Лір», «Атэла» У. Шэкспіра), Уміда («Мілыя мае матухны» ), Саяра («Абу Райхан Беруні» ), Герда («» Я. Шварца), Анвара («Доўг суднага дня» ), Камала («» Р. Тагора), Маша («Жывы труп» Л. Талстога), Марыя Сцюарт («Марыя Сцюарт» Ф. Шылера), Антыгона («Антыгона» Сафокла), Шакунтала («» Калідасы), Мілі («Тут жывуць людзі» )

## Фільмаграфія 
* 1964 —  — *Сурая*
* 1965 — Апантаны — *Заміра*
* 1966 —  — *Надія*
* 1968 — 
* 1968 —  — *Хайры*
* 1969 —  — *жонка Тураханава*
*  — Драма кахання — *эпізод*
* 1971 — Сутычка
* 1971 —  — *Тахміна*
* 1971 —  — *Тахміна*
* 1971 —  — *Фатахава*
* 1972 —  — *маці Іскандэра*
* 1972 — Насустрач табе — *Малахат*
* 1975 — Ты, песня мая
* 1976 — Мой старэйшы брат — *Разіка*
* 1977 —  — *Фаціма*
* 1978 — Ясныя ключы
* 1979 —  Des Drachens grauer Atem (ГДР) — *Ванна Блэйк*
* 1981 —  — *Ружа*
*  —  — *Фіруза*
* 1990 — Бу німа бу, або Хара-кіры супраць Кінг-Конга
* 1991 — Камі — *маці Камілы*
* 2012 —  — *Бабуля Ніна* (Ніна Ісакаўна)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*
Царкоўнапрыходская школа

, канец XIX — пачатак XX стагоддзя]]

**Царкоўнапрыхо́дскія школы**&nbsp;— пачатковыя школы ў Расійскай імперыі пры царкоўных прыходах, знаходзіліся ў распараджэнні духоўнага ведамства, Свяцейшага правячага сінода.

У аднакласных царкоўнапрыходскіх школах вывучаліся Закон Божы, царкоўныя спевы, пісьмо, арыфметыка, чытанне. У двухкласных школах, апроч за тое, вывучалася гісторыя.

Другім асноўным тыпам пачатковых школ былі прыходскія вучылішчы. 

## Гісторыя 
Сістэма адукацыі ў Расійскай імперыі істотна змянілася пасля школьнай рэформы 1804&nbsp;года. Тады паявіліся першыя прыходскія вучылішчы.

У 1870-х&nbsp;гадах Міністэрства народнай асветы Расійскай імперыі фактычна падпарадкавала царкоўныя школы свайму адміністратыўнаму кіраванню.

13&nbsp;чэрвеня 1884&nbsp;года зацверджаны ўказ «Правілы аб царкоўнапрыходскіх школах», па якім ствараліся аднакласныя (двухгадовыя) і двухкласныя (чатырохгадовыя, з пач. XX&nbsp;ст.&nbsp;— трохгадовыя) царкоўнапрыходскія школы. У аднакласных вывучалі Закон Божы, царкоўныя спевы, пісьмо, арыфметыку, чытанне. У двухкласных школах, апроч за тое, вывучаліся гісторыя і царкоўнаславянская мова. Для кіравання царкоўнапрыходскімі школамі быў створаны Вучылішчны савет пры Свяцейшым Сінодзе, а на месцах&nbsp;— епархіяльныя вучылішчныя саветы з павятовымі аддзеламі; з'явіліся пасады назіральнікаў за школамі&nbsp;— у цэнтры (пры сінадальным Вучылішчным савеце) і па епархіях. У 1896&nbsp;годзе было зацверджана «Палажэнне аб кіраванні школамі царкоўнапрыходскімі і граматы». З гэтага года фінансаванне царкоўнапрыходскіх школ фактычна ўзяла на сябе казна, адпускаючы на іх праз Св.&nbsp;Сінод мнагамільённыя сумы (на 1896&nbsp;год&nbsp;— 3&nbsp;279&nbsp;205&nbsp;руб., з іх на ўтрыманне 63-х епархіяльных назіральнікаў&nbsp;— 141&nbsp;500&nbsp;руб.). Пры гэтым аклад епархіяльнага назіральніка складаў 2000&nbsp;руб./год, а настаўніка&nbsp;— 120&nbsp;руб./год.

Навучанне ажыццяўлялі свяшчэннікі, дыяканы і псаломшчыкі, а таксама настаўнікі і настаўніцы, якія скончылі пераважна царкоўна-настаўніцкія школы і епархіяльныя вучылішчы, радзей&nbsp;— настаўніцкія семінарыі.

Рашэннем Часовага ўраду ад 20&nbsp;чэрвеня 1917&nbsp;года амаль усе царкоўнапрыходскія школы былі перададзеныя ад Свяцейшага сінода да Міністэрства народнай асветы. Перадаць прадугледжвалася ўсе пачатковыя школы, уключаныя ў т.&nbsp;зв. школьную сетку з атрыманнем дапамогі ад казны, а таксама навучальныя ўстановы, што рыхтавалі настаўнікаў для іх. Гэта азначала фактычнае знішчэнне сістэмы царкоўных школ, так як адбываліся іх рэквізіцыі разам з будынкамі і бібліятэкамі. Пасля 1917&nbsp;года царкоўная школа была канчаткова ліквідаваная пастанаўленнем Савета народных камісараў ад 24&nbsp;снежня 1917&nbsp;года «Аб перадачы справы выхавання і адукацыі ад духоўнага ведамства ў распараджэнне народнага камісарыята па асвеце».

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Ізабела Раселіні

**Ізабела Фьорэла Элетра Джавана Раселіні** (; ) — італьянская  і мадэль. Дачка шведскай актрысы Інгрыд Бергман і італьянскага рэжысёра Раберта Раселіні.

Была намінаваная на прэмію «Оскар», дзве прэміі «Залаты глобус», прэмію BAFTA і прэмію «Эмі».

У 2024 годзе ёй была ўручана Еўрапейская кінапрэмія за еўрапейскія дасягненні ў сусветным кінематографе.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Юрый Віктаравіч Тышкевіч

**Юрый Віктаравіч Тышкевіч** () — беларускі мастак-графік.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча (1950), Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (1960). 

Член Беларускага саюза мастакоў з 1970 года. 

## Творчасць 
Працаваў у розных тэхніках і жанрах станковай графікі (каляровай і чорна-белай лінагравюры, аўталітаграфіі, афорта і інш.). Творы вызначаюцца яркай вобразнасцю, лаканічнасцю кампазіцыйных рашэнняў, дакладнасцю і выразнасцю ліній: «Магілёўская шаша» (1959), «Красавіцкае сонца» (1960), «Кастрычнік» (1962), «Праталіны» (1964), «Хата Я. Купалы» (1974), «Беларускія далі» (1980), «Дарогамі Беларусі» (1982) і інш. Аўтар серый: «Цаліна індустрыяльная» (1964), «Мужнасць» (1967), «На радзіме Я. Купалы» (1968), «Гарады і гады» (1968—69), «Мой горад Мінск» (1970—73), «Беларускі трактарны» (1980), трыпціха «Белая бяроза» (1966).

## Літаратура 
* 

## Зноскі
Майк Ньюэл

**Майкл Кормак Ньюэл** (; ) — брытанскі  і прадзюсар.

Ён атрымаў прэмію BAFTA за найлепшую рэжысуру за фільм «Чатыры вяселлі і адно пахаванне» (1994), які таксама атрымаў прэмію BAFTA за найлепшы фільм, а таксама зняў фільмы «Доні Браско» (1997) і «Гары Потэр і Келіх агню» (2005).

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Ньюэл

**Ньюэл** () — прозвішча і імя англійскага паходжання.

## Вядомыя носьбіты 
* Гэйб Ньюэл — амерыканскі прадпрымальнік.
* Майк Ньюэл — брытанскі кінарэжысёр і прадзюсар.
Хіраюкі Санада

— японскі .

Атрымаў мноства ўзнагарод, у тым ліку прэмію «Залаты глобус», дзве прэміі «Эмі», прэмію Японскай кінаакадэміі, дзве кінапрэміі «Хочі», кінапрэмію «Майнічы», тры ўзнагароды «Блакітная стужка» за найлепшую мужчынскую ролю, чатыры ўзнагароды «Кінема Джунпо» і ўзнагароды кінафестывалю ў Якагаме. У 2018 годзе атрымаў Ганаровы медаль з фіялетавай стужкай ад урада Японіі за «мастацкія распрацоўкі, паляпшэнні і дасягненні».

## Выбраная фільмаграфія 
**Тэлебачанне**

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Налібокі (карная аперацыя)

**Аперацыя «Налібокі»** () — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх войск супраць партызан і мясцовага насельніцтва ў Івянецкім раёне (за 20 км на захад ад вёскі Налібакі, у Налібоцкай пушчы) 24—27 ліпеня 1942 года.

Аперацыя праводзілася 3 карнымі батальёнамі. Карнікам не ўдалося пранікнуць у размяшчэнне партызанскіх фарміраванняў, і яны выклікалі на дапамогу бамбардзіровачную авіяцыю. 27 ліпеня 15 самалётаў праціўніка «нанеслі бомбавы ўдар па разведаных цэлях». Знішчыць партызан і  разбурыць іх базы карнікам не ўдалося. У раёне аперацыі карнікі забілі і паранілі каля 200 мясцовых жыхароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карныя аперацыі нямецкага войска
Катэгорыя:Бітвы Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:1942 год у Беларусі
Катэгорыя:Ліпень 1942 года