open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Марцыпан

, якія вырабляюцца ўручную.]]
**Марцыпан** (ст.-польск. *marcypan*, ад ) — цестападобная маса, прыгатаваная з працёртага міндалю або арэхаў з цукрам, а таксама кандытарскі выраб з гэтай масы. Атрыманая маса добра фармуецца, з яе можна вырабляць цукеркі (з глазураваннем або без яго).

Калі замест міндаля выкарыстоўваюцца абрыкосавыя костачкі (радзей персікавых), кандытарскі прадукт называецца не марцыпанам, а персіпанам.

Мае прэснавата-салодкі смак і спецыфічны водар. Персіпан, у сваю чаргу, мае кіславата-салодкі смак.

## Літаратура 
* Культура питания: Энцикл. справ. — 2-е изд. Беларус. Энцыкл.; Под ред. И. А. Чаховского; Редкол.: Е. В. Малашевич и др. — Мн.: БелЭн, 1993. — 541 с.: ил.

Катэгорыя:Дэсерты
Махры

**Махры** ( «карункі»), — басонны выраб, род вязанай або плеценай тасьмы, у якой з аднаго боку суцэльным радам у вызначаным парадку звісаюць ніткі,  і іншыя падвескі.

## Гісторыя 
 з махрамі і без іх на канцах]]
Уваходзілі ў асартымент прадукцыі шэрагу беларускіх ткацкіх мануфактур (Нясвіж, Гродна, Ружаны).

На Слуцкай мануфактуры махры выраблялі для свабоднага продажу для аздобы завяршэнняў паясоў, пры гэтым махры на паясах, выпушчаных з мануфактуры цалкам, не прадстаўляюць сабой арганічнага цэлага з поясам, гэта значыць не з’яўляюцца працягам асновы, як гэта бывае на маскоўскіх паясах. Махры слуцкіх паясоў заўсёды прышываюцца да канцоў. На ўсходніх паясах таксама сустракаюцца прышыўныя махры. Аднак на ўсходніх паясах яны прадстаўляюць не тыповую з’яву, а хутчэй выпадковую. Завяршэнне слуцкага пояса махрамі было ўзята не ад усходняй традыцыі. Яно, відаць, было выклікана мясцовымі густамі: народны беларускі мужчынскі тканы пояс звычайна завяршаецца кутасамі або махрамі. Магчыма, што беларуская традыцыя завяршэння пояса была перанесена на афармленне слуцкага пояса.

## Выкарыстанне 
Выкарыстоўваецца як абшыўка краёў адзення, абрусаў і іншага з кручаных ці іншай формы шаўковых, ваўняных, срэбных або залатых нітак, а таксама як ўпрыгажэнне да фіранак, мэблі, абажураў.

Махрой аздабляюцца розныя тэкстыльныя вырабы з мэтай надання вырабам прывабнага выгляду. Махры для аздаблення  і шалікаў атрымліваюць вышморгваннем нітак на краях вырабу. Для гэтага хусткі папярэдне падрубаюць. Махры таксама ўжываюцца для ўпрыгожвання штор, часта пры гэтым выкарыстоўваюцца махры з бісерам.

Махры з’яўляюцца неад’емнай часткай дываноў ручной працы (працяг асновы дывана), а ў дыванах машыннай вытворчасці падшываюцца да дывана ў дэкаратыўных мэтах. Аднымі з асноўных матэрыялаў, якія выкарыстоўваюцца ў аснове дываноў і махры, з’яўляцца бавоўна, воўна і натуральны шоўк.

## Галерэя 

Файл:Cafe Light.JPG|На абажуры.
Файл:Comanche moccasins, 1880-1890 - Bata Shoe Museum - DSC00525.JPG|На абутку.
Файл:Pashmina-schals orig.jpg|На шаліках.
Файл:Wałbrzych - Książ castle - Interiors 14.jpg|На крэсле.

## Літаратура 
* 
* 
* Андреева Р. П. Бахрома // Энциклопедия моды. — СПб.: Издательство «Литера», 1997. — С. 102. — ISBN 5-86617-030-2.
* 
* 
* 
* 
* Бахрома — Краткая энциклопедия домашнего хозяйства/ред. И. М. Скворцов и др. — .: Государственное Научное издательство «Большая Советская энциклопедия» — 1959.

Катэгорыя:Швейная фурнітура
Факультэт фізічнай культуры МДПУ імя І. П. Шамякіна

**Факультэт фізічнай культуры МДПУ імя І. П. Шамякіна** — структурнае падраздзяленне МДПУ імя І. П. Шамякіна.

## Гісторыя 
Гісторыя факультэта пачалася з адкрыцця ў 1954 годзе кабінета фізічнага выхавання. Утвораны ў 2001 годзе.

### Загаднікі кафедры фізічнага выхавання і спорту 
* Уладзімір Данілавіч Качубей (1954—1962)
* Васіль Міхайлавіч Давыдаў (1962—1975)
* Рыгор Аляксеевіч Ткач (1975—1986)
* Бабёр Сяргей Аркадзевіч (1987—1998)
* Алег Міхайлавіч Афонька (1998—2005)
* Вячаслаў Аляксандравіч Чаранко (2005—2007)

## Вядомыя выпускнікі 
* Раман Іванавіч Петрушэнка (2003)
* Артур Сяргеевіч Літвінчук (2013)
* Марына Віктараўна Літвінчук (2013)
* Вольга Сяргееўна Худзенка (2013)
* Надзея Міхайлаўна Ляпешка (2013)
* Маргарыта Рыгораўна Махнёва (2013)
* Алег Алегавіч Юрэня (2014)
* Павел Юр’евіч Мядзведзеў (2013)
* Станіслаў Уладзіслававіч Дайнека
* Юрый Аляксандравіч Ткачоў
* Ілья Сяргеевіч Ткачоў
* Анатоль Аляксандравіч Пацеў
* Станіслаў Рыгоравіч Шчарбачэня (2009)
* Ігар Пятровіч Пашэвіч
* Вольга Шчарбачэня-Жыльская (2009)
* Наталля Кошаль
* Вікторыя Алегаўна Колб
* Аляксей Мікалаевіч Нічыпар

## Дэканы 
* Сяргей Міхайлавіч Блоцкі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Факультэта фізічнай культуры МДПУ імя І. П. Шамякіна .

Катэгорыя:Студэнцкая вуліца (Мазыр)
Катэгорыя:Факультэт фізічнай культуры МДПУ імя І. П. Шамякіна
Сяргей Міхайлавіч Блоцкі

**Сяргей Міхайлавіч Блоцкі** (нар. ) — беларускі спартсмен. Кандыдат педагагічных навук, дацэнт, майстар спорту міжнароднага класа, Чэмпіён СССР, пераможца Кубка СССР.

Працуе ў Мазырскім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя І. П. Шамякіна, займае пасаду дэкана факультэта фізічнай культуры.
 

 

Катэгорыя:Дэканы факультэта фізічнай культуры МДПУ імя І. П. Шамякіна
Катэгорыя:Чэмпіёны СССР па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Бегуны на сярэднія дыстанцыі СССР
Чырвоныя кашулі

**Чырвонакашульнікі** () — мексіканская ваенізаваная арганізацыя, якая існавала ў 1930-я гады, заснаваная на лютай антыкаталіцкай пазіцыі. Група стваралася для выканання загадаў губернатара . Уніформай былі чырвоныя кашулі, чорныя штаны і чорныя ці чырвоныя ваенныя кепкі. Яна складалася з мужчын ва ўзросце ад 15 да 30 гадоў. Чырвонакашульнікі таксама выкарыстоўваліся для падаўлення крыстэрас, якія паўсталі супраць пераследу каталікоў дзяржавай. У 1934 годзе Гарыда быў прызначаны міністрам сельскай гаспадаркі новым прэзідэнтам Ласара Кардэнасам, спадзеючыся стрымаць чырвонакашульнікаў такім чынам. Аднак Гарыда ўзяў чырвоных кашуль з сабой у Мехіка, каб умяшацца ў студэнцкую палітыку.

30 снежня 1934 года чырвонакашульнікі адкрылі агонь па каталіках, калі яны пакідалі імшу ў касцёле Беззаганнага зачацця ў Каякане, забіўшы пяць чалавек і параніўшы многіх іншых. Гарыда паслаў забойцам шампанскага ў турму і заявіў, што яны знаходзяцца пад яго абаронай. Праз некаторы час Гарыда быў звольнены. Неўзабаве чырвонакашульнікі былі расфармаваныя.

Рэжыму чырвонакашульнікаў прысвечаны раман Грэма Грына «Сіла і слава».

## Заўвагі 
Катэгорыя:Баявыя арганізацыі палітычных партый
Катэгорыя:Палітыка Мексікі
Муслін

**Муслін** ( — «», ад  — Масул, найстаражытнейшы цэнтр тэкстыльнай вытворчасці на Блізкім Усходзе) — вельмі тонкая тканіна  пераважна з бавоўны, а таксама воўны, шоўку ці лёну. Муслін з’явіўся ў Еўропе ў канцы XVIII стагоддзя і пераважна выкарыстоўваўся для пашыву жаночых сукенак з невялікімі перапынкамі аж да 1910-х гадоў. У адрозненне ад Еўропы, у Расійскай імперыі «кісея» і «муслін» былі рознымі паняццямі.

Муслін выпрацоўваецца з міткалю, які падвяргаюць бяленню і так званай мяккай апрацоўцы з мінімальным утрыманнем апрэту ў тканіне. Муслін па будове падобны з мадапаламам, але значна пераўзыходзіць яго ў мяккасці. Часта выкарыстоўваўся для сукенак,  і штор. Міткаль добра дыхае, дзякуючы чаму падыходзіць для гарачага і сухога клімату.

Муслін валодаў разнастайнасцю сартоў. Тарлатан, зефір, нансук і муслін-дэ-лен сустракаюцца ў творах рускай літаратуры XIX—XX стагоддзяў. Муслін дарэя з  выпускаўся з аздабленнем у палоску, муслін мадрас з Мадраса — з тэкстыльным арнаментам у клетку, швейцарскі муслін — у гарошак. Акрамя сукенак і блузак з мусліну шылі бялізну, гальштукі і хусткі.

## Літаратура 
* Андреева Р. П. Муслин // Энциклопедия моды. — СПб.: Издательство «Литера», 1997. — С. 250. — ISBN 5-86617-030-2.
* Беловинский Л. В. Муслин // Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. XVIII — начало XIX в. / под ред. Н. Ерёминой. — М.: Эксмо, 2007. — С. 400. — 784 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-699-24458-4.
* Глинкина Л. А. Муслин // Иллюстрированный словарь забытых и трудных слов русского языка: ок. 7000 единиц: более 500 ил. / Л. А. Глинкина; худож. М. М. Салтыков. — М.: Мир энциклопедий Аванта+, 2008. — С. 185. — 432 с. — ISBN 978-5-98986-208-5.
* Муслин блузочный — Муслин хлопчатобумажный // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1959. — Т. VI. — Стб. 975—978. — 581 с.
* 
* 
* 

Катэгорыя:Баваўняныя тканіны
Катэгорыя:Масул
Факультэт дашкольнай і пачатковай адукацыі МДПУ імя І. П. Шамякіна

**Факультэт дашкольнай і пачатковай адукацыі МДПУ імя І. П. Шамякіна** — структурнае падраздзяленне МДПУ імя І. П. Шамякіна.

## Гісторыя 
У 1960 годзе ў Мазырскім дзяржаўным педагагічным інстытуце адкрыты факультэт пачатковых класаў. З 1964 года — факультэт педагогікі і методыкі пачатковай адукацыі, з 2006 г. — факультэт дашкольнай і пачатковай адукацыі.

## Кафедры 
* методыкі дашкольнага і пачатковага ўтварэння
* педагогікі і псіхалогіі

## Дэканы 
* М. Т. Кавалёў (1961—1974)
* А. С. Дарошка (1975—1983)
* А. М. Емяльянава (1983—1984)
* В. А. Купрыенка (1984—1987)
* Васіль Васільевіч Шур (1987—2001)
* Барыс Аляксеевіч Крук

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Тэхнолага-біялагічнага факультэта МДПУ імя І. П. Шамякіна .

Катэгорыя:Вуліца Рыжкова (Мазыр)
Катэгорыя:Факультэт дашкольнай і пачатковай адукацыі МДПУ імя І. П. Шамякіна
Муар (тканіна)

з муаравай ордэнскай стужкай ]]
**Муар** ( — хвалепадобны, з разводамі) — шчыльная шаўковая або паўшаўковая (таксама ваўняная, баваўняная) гладкаафарбаваная тканіна з разводамі, якія пераліваюцца на святле рознымі адценнямі. Муар ішоў на пашыў жаночых вячэрніх сукенак, аздобных стужак, якія ўпрыгожвалі сукенкі, святочных галаўных убораў, выраб , аздабленне мужчынскіх касцюмаў і на падшэўку

## Гісторыя 
Тэхніка вытворчасці муару была вядома ў старажытнасці ў Персіі (XI—XII стагоддзі), у Еўропе муар выраблялі ў Італіі ў другой палове XVII стагоддзя, у Францыі — у XVIII стагоддзі.

## Вытворчасць 
Традыцыйны муар вырабляецца метадам каляндравання — апрацоўкі тканіны нагрэтымі меднымі цыліндрамі. Часам працэс атрымання гэтага эфекту называецца , пад час яго тканіна складвалася спецыяльным спосабам і раскатвалася гарачымі металічнымі або скуранымі качалкамі з нанесеным на іх паверхню гравіраваным малюнкам. У выніку такога раскатвання атрымліваліся нерэгулярныя палосы, разводы. Муар з буйнымі разводамі называўся муар-антык, муар з шоўку вышэйшай якасці насіў назву громуар. Муар-антык карыстаўся вялікай папулярнасцю ў XIX стагоддзі і досыць дорага каштаваў.

## Выкарыстанне 
У XX стагоддзі муар увайшоў у моду з пачатку 1950-х гадоў. Як і ўсе віды ціснення узораў, малюнак муара знікае пры намаканні, таму муар не падвяргаюць мокрай чыстцы.

Як матэрыял для вячэрніх сукенак, муар канкураваў з мноствам іншых дарагіх тканін, але як матэрыял для вырабу  ён быў незаменны. Ордэнскія стужкі, на якіх насіліся знакі ордэна вышэйшых ступеняў, у Расійскай імперыі і сучасных ёй краінах вырабляліся выключна з муару (а ў заходніх краінах нярэдка вырабляюцца да гэтага часу).

## Галерэя 

Файл:Francesco Hayez - Ritratto di Sarah Louise Strachan Ruffo di Motta e Bagnara, Principessa di Sant’Antimo.jpg|. Партрэт княгіні дэ Сант-Антыма (1840-1844) у белай муаравай сукенцы, аздобленай карункамі.
Файл:Bundesverdienstkreuz mit Schulterband.jpg|Сучасны нямецкі ордэн «За заслугі» на муаравай стужцы.

## Літаратура 
* 
* Беловинский Л. В. Муар // Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. XVIII — начало XIX в. / под ред. Н. Ерёминой. — М.: Эксмо, 2007. — С. 397. — 784 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-699-24458-4.
* 
* 
* 

Катэгорыя:Шаўковыя тканіны
Абхазскае царства

Абхазскае царства — дзяржава, якая існавала з 786 да 1490—1493 гадоў. Тытул валадара пасля пераходу ўлады ад дынастыі Анасідаў да Багратыдаў застаўся «цар абхазаў», а затым ужо «цар ранаў, картлаў, кахаў, армян» і іншых, ва ўсіх граматах называліся як цары Абхазіі, а таксама часта называліся ў візантыйскіх і арабскіх крыніцах як уласна абхазы. Перыяд існавання дзяржавы дзеліцца традыцыйна на праўленне Анасідаў (786—978) і Багратыдаў (з 978).

## Правіцелі 
* 786—806 гг. — кіраванне першага цара абхазаў Леона II.

* 806—825 гг. — кіраванне цара абхазаў Феадосія II.

* 825—861 гг. — кіраванне цара абхазаў Дзмітрыя II.

* 861—868 гг. — кіраванне цара абхазаў Георгія I.

* 888—893 гг. — кіраванне цара абхазаў Баграта I.

* 893—922 гг. — кіраванне цара абхазаў Канстанціна III

* 922—957 гг. — кіраванне цара абхазаў Георгія II.

* 957—967 гг. — кіраванне цара абхазаў Лявона III.

* 978—1014 гг. — кіраванне першага «цара абхазаў і картлійцаў» Баграта III з роду
Багратыдаў (Баграт II па абхазскай царскай дынастыі Леанідаў).

## Гісторыя 
**Перыяд Леона**

У 786 г. цар абхазаў Лявон з мясцовай княжацкай дынастыі Анасідаў абвясціў сябе незалежным кіраўніком пры падтрымцы хазараў, адбылася кансалідацыя абхазскіх плямёнаў, а таксама павелічэнне ўплыву на суседнія роднасныя плямёны адыгаў. Лявон паглынае Лазіку і пераносіць сваю сталіцу ў 806 годзе з Анакапіі ў Кутаісі, такі крок быў абумоўлены тым, што Лявон жадаў пашырыць свае ўладанні на ўсходзе, Кутаісі мог паслужыць магутнай цытадэллю і апорай у экспансіі Лявона.

**Узурпацыя (перыяд праўлення Шаўліяні)**

Князі Шаўліяні ўдалося не надоўга ўзурпаваць абхазскую карону і спакусіць жонку абхазскага цара Георгія Агцэпскага. Падчас кіравання Шаўліяні абхазы саступаюць тэрыторыі апанентам. Пазней спадчыннік прастола Баграт Анасід вярнуўшыся з Візантыі вярнуў уладу.

**Экспансія Анасідаў**

У IX—X стагоддзях нашчадкі Лявона будуць пакараць розныя картвельскія княжыя ўтварэнні на Каўказе, абхазы складаліся ў дынастычных саюзах з кіраўнікамі княства Тао-Кларджэці (Тайк) і з Анійскім (армянскім) царствам, але гэта не перашкаджала ім умешвацца ў грамадзянскія воіны ў Тао змагацца з армянамі за Картлі, падобныя канфлікты адбываліся рэгулярна на працягу ўсёй гісторыі Абхазіі, у 904 цару Канстанціну трэцяму ўдалося заваяваць Картлі, да 920. Дамагчыся васалітэту Тао і павялічыць уплыў на Эрэці, а ў 930-ых гадах яго сын Георгій і ўнук захапілі Кахэці і павялічылі ўплыў на Джавахеці. Абхазія пры Анасідах дасягнула піка сваёй магутнасці.

**Смута і пераход улады да дынастыі Багратыдаў**

Падчас кіравання Дзмітрыя яго брат Феадосій Чала (у перакладзе з абхазскай мовы — слабы) паднімае паўстанне супраць яго, падчас вайны шматлікія тэрыторыі і васалы Абхазіі сталі дэ-факта незалежныя, вяртаннем гэтых зямель зоймецца пляменнік Анасідаў па матчынай лініі — Баграт Багратыд. Багратыды будуць таксама займацца пашырэннем Абхазіі, пакуль не пацярпяць значнае паражэнне ад манголаў.

У 1490—1493 гадах з царства дэ факта выйдуць Сванэція, Мегрэлія і ўласна княства Абхазія на чале мясцовымі феадаламі, якая страціла значныя правы ў складзе Імерэціі. 

Катэгорыя:Гісторыя Грузіі
Катэгорыя:Гісторыя Абхазіі
Партыя народных сацыялістаў

**Працоўная народна-сацыялістычная партыя** (**народныя сацыялісты** або **энэсы**) — неанародніцкая партыя гарадской інтэлігенцыі, была створана ў перыяд рэвалюцыі 1905 года ў Расійскай імперыі. Сярод партый, блізкіх да народнікаў, партыя народных сацыялістаў была адзінай, якая выключыла тэрор як сродак палітычнай барацьбы.

## Гісторыя партыі 
У верасні 1906 года выйшаў у свет першы праграмны выпуск бюлетэня партыі — «Народна-сацыялістычны агляд».

Да лістапада 1906 года арганізацыйны перыяд фарміравання партыі скончыўся і да 1907 года партыя народных сацыялістаў (энэсаў) налічвала 56 мясцовых арганізацый, у якіх складалася каля 2 тыс. членаў. У пераважнай большасці гэта была гарадская інтэлігенцыя, земскія служачыя і нязначная колькасць сялян. Бачнымі ідэолагамі энэсаў з’яўляліся «левыя» легальныя народнікі, якія аспрэчвалі гвалтоўныя метады барацьбы — прафесары і публіцысты А. В. Пешахонаў, В. А. Мякацін, М. Ф. Аненскі, У. Г. Багараз, В. І. Сямеўскі, С. Я. Елпацьеўскі, Ф. Д. Крук.

У красавіку 1907 года адбылася першая канферэнцыя энэсаў. Праграма партыі прадугледжвала асаблівы шлях да сацыялізму, абыходзячы капіталізм, грунтуючыся на супольных пачатках. У другую Думу энэсам удалося правесці 14 дэпутатаў і ўтварыць сваю фракцыю (да моманту роспуску Думы фракцыя налічвала 18 чалавек). Дэпутатамі фракцыі былі В. В. Воўк-Карачэўскі (старшыня фракцыі), М. В. Алашэеў і іншыя. Аднак пасля трэццячэрвеньскага перавароту 1907 года партыя фактычна перастала існаваць.

Партыя энэсаў адрадзілася пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года. Партыя падтрымлівала Часовы ўрад. 21—23 чэрвеня 1917 года на I з’ездзе партыі энэсы аб’ядналіся з трудавікамі. У склад аб’яднанага ЦК увайшлі былы старшыня трудавікоў У. І. Дзюбінскі, А. В. Пешахонаў, В. А. Мякацін (старшыня), С. П. Мельгуноў, А. Д. Дзям’янавіч, М. П. Аганоўскі, А. Б. Петрышчаў на з’ездзе была прынята праграма аб’яднанай партыі. Афіцыйным органам энэсаў стала газета «Народнае слова». У 1918 годзе партыя спыніла сваё існаванне.

## Гл. таксама 
* Саюз адраджэння Расіі

## Заўвагі 
## Літаратура 
* 
* Програмы главнейших русских партий : 1.Народных социалистов. 2.Социал - демократической рабочей партии. 3.Социалистов-революционеров. 4.Партии народной свободы. 5.Партии октябристов (Союз 17 октября 1905 г.). 6.Крестьянский союз. 7.Национальной демократическо-республиканской партии. 8.Политические партии различных национальностей России ("Украинцев", "Бунда", и др.) : с приложением статей: a) О русских партиях, б) Большевики и меньшевики. — М., 1917. — 64 с.
* Трудовая народно-социалистическая партия: Документы и материалы / Сост. А. В. Сыпченко, К. Н. Морозов — М.: РОССПЭН, 2003. — 624 с.

Катэгорыя:Сацыялістычныя партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Расійскай імперыі
Нясвіжскія ткацкія мануфактуры

**Нясвіжскія ткацкія мануфактуры** — прадпрыемствы, якія працавалі ва ўладаннях князёў Радзівілаў у Нясвіжы і яго фальварку «Альба».

## Гісторыя 
Дывановыя майстэрні былі заснаваныя ў 1752 годзе ў «Альбе» па распараджэнні Міхала Казіміра Радзівіла Рыбанькі для вырабу кілімаў, шпалер і каберцаў. У 1762 годзе пераведзены ў Карэлічы і далучаны да мясцовай дывановай мануфактуры. Суконная мануфактура дзейнічала ў 1752—1867 гадах. У яе склад уваходзілі прадзільныя, ткацкія, капялюшная майстэрні, «пастрыгальня», валюшня, фарбавальня, складскія памяшканні.

Будынкі размяшчаліся ў розных месцах горада і ў фальварку «Альба». Працавала ад 5 (1752) да 25-30 (1756—1760) ткацкіх станкоў, было занята да 160—200 чалавек. У асноўным выраблялі сукно, якім забяспечвалі княжацкі двор, частка прадукцыі ішла на продаж, на патрэбы княжацкага войска. Тканіны выконваліся па заказах, прадаваліся ці ахвяраваліся касцёлам і кляштарам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Нясвіжа
Катэгорыя:Лёгкая прамысловасць Беларусі
Ноч 4 жніўня 1789 года

]]
**Ноч 4 жніўня 1789 года** (), таксама вядомая як **«ноч цудаў»** — знамянальны момант Вялікай Французскай рэвалюцыі: падчас пасяджэння, якое праводзілася ў гэтую ноч, Устаноўчы сход Францыі паклаў канец феадальнаму ладу, адмяніўшы прывілеі двух кіруючых саслоўяў, духавенства і дваранства.

## Гістарычная абстаноўка 
Летам 1789 года сяляне, не бачачы з боку Нацыянальнага сходу задавальнення скарг, выяўленых у наказах, паднялі ў розных месцах паўстанне, падпальвалі замкі, знішчалі феадальныя дакументы. Сход, які да таго часу займаўся выключна пытаннямі палітычных пераўтварэнняў, устрывожыўся весткамі з правінцый і вырашыўся прыступіць да адмены феадалізму: дваране і духавенства бачылі, што трэба ахвяраваць адной часткай правоў, каб захаваць за сабой іншую.

## Прапановы і дэкрэты 
).]]
Некаторыя дваране, выхаваныя на ідэях XVIII стагоддзя і якія ў ліку першых перайшлі 25 чэрвеня на бок трэцяга саслоўя (віконт дэ Наайль, герцаг д’Эгільён, герцаг дэ Ларашфуко, граф дэ Ламет і інш.), дамовіліся паміж сабой узяць на сябе ініцыятыву перавароту.

Наайль прапанаваў узвесці ў закон роўнасць у падатках, знішчэнне цяжкіх для народа прывілеяў, выкуп феадальных павіннасцяў, бязвыплатную адмену паншчыны і г. д. Такую ж прапанову ўнёс і д’Эгільён, распаўсюджваючы, аднак, выкуп і на апошнюю катэгорыю феадальных правоў. За імі на трыбуну ўзыходзілі адны за іншымі дэпутаты ад дваранства, духавенства і гарадоў, адмаўляючыся ад саслоўных, карпаратыўных і правінцыйных прывілеяў, сваіх і чужых. Усе прапановы сустракаліся громам апладысментаў, многія плакалі ад замілавання і захаплення; сакратары ледзь паспявалі запісваць тое, што прапаноўвалася і гаварылася.

Агульныя прынцыпы, сфармуляваныя ў дэкрэтах 4-11 жніўня, не ўяўлялі нічога новага параўнальна з патрабаваннямі, заяўленымі ў наказах трэцяга саслоўя, а збольшага і двух першых саслоўяў:

* наказы дваран патрабавалі знішчэння рэшткаў прыгону, якія захаваліся пераважна на царкоўных землях, і адмены дзесяціны;
* наказы духавенства  — знішчэння права палявання і патрыманіяльнага суда;
* наказы трэцяга саслоўя ў вялізнай большасці выказваліся і за тое, і за іншае, паўстаючы, разам з тым, супраць падатковых выключэнняў.

Таму ў рашэннях 4 жніўня варта бачыць не столькі велікадушны парыў, колькі непазбежны крок, выкліканы ўсім папярэднім ходам падзей. Дэкрэты 4 жніўня сустрэлі супрацьдзеянне з боку караля, які пад уплывам прыдворнай партыі доўга не згаджаўся «абабраць сваё духавенства і сваё дваранства».

## Гл. таксама 
* Феадальнае заканадаўства (1789—1793)

## Заўвагі 
## Літаратура 
* 
* Ковалевский М. М. Глава III. Ликвидация средневекового сословного и имущественного строя. Падение сеньериального права и местных привилегий. Переворот в собственности и секуляризация церковных земель. // Происхождение современной демократии. — М.: Издание К. Т. Солдатёнкова, Товарищество Типографии А. И. Мамонтова, 1895—1897. — Т. II. Народная монархия. Разбор социального и политического законодательства конституанты.

Катэгорыя:Падзеі 4 жніўня
Катэгорыя:Вялікая французская рэвалюцыя
Катэгорыя:Жнівень 1789 года
Катэгорыя:1789 год у Еўропе
Мішура

**Мішура** (,  — падроблены) — залотныя (залатыя, пазалочаныя, пасярэбраныя, сярэбраныя) валочаныя ніткі, якія ішлі на выраб парчовых тканін, галуноў, каніцелі, вышыўкі і іншага.

## Пераноснае значэнне 
У пераносным значэнні мішура — зманлівы глянец і бляск, знешнасць, каго-небудзь ці чаго-небудзь.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ніткі
Катэгорыя:Тэкстыль
Пазумент

]]
]]
**Пазумент** — залатая, срэбная або мішурная (медная, алавяная) тасьма; , павязка, ашалёўка, аблямоўка. Розныя вырабы (шнуры, тасьма, махры) з кручанай пражы, тое ж, што басон з пражы з кручанай металічнай ніткі.

## Назва 
Хоць слова па сваім паходжанні ( — аблямоўка) павінна б было азначаць усякага роду басонны выраб, але звычайна прынята называць так пераважна залаты або сярэбраны басон. Пад басонам наогул разумеецца плецены выраб (шнур, тасьма (аграмант), махры, сінель, кутасы і іншае), які ідзе на ўпрыгожванне адзення, мэблі, драпіровак і іншага. Галоўным матэрыялам для вытворчасці гэтых вырабаў служыць пража кручаная або, часцей за ўсё, абматаная больш тонкай і прыгожай ніткай. Так, залатой і срэбнай (сапраўднымі або мішурнымі) ніткамі абмотваецца шаўковая, ільняная або баваўняная пража, шаўковай — ільняная і баваўняная, ваўняной — баваўняная.

## Літаратура 
* Андреева Р. П. Позумент // Энциклопедия моды. — СПб.: Издательство «Литера», 1997. — С. 294. — ISBN 5-86617-030-2.
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рукадзелле
Катэгорыя:Тэкстыль
Катэгорыя:Дэталі адзення
Паланцін

. Меркаваны партрэт прынцэсы Марыі фон Гогенцолерн (1917)]]
**Паланцін** ( ад  — «*пфальцкі*») — футравая або аздобленая футрам доўгая жаночая накідка прамавугольнай формы. У цяперашні час паланцінам называюць прастакутныя накідкі з воўны, шоўку, лёну, атласу і многіх іншых матэрыялаў. Такое покрыва з памерамі не менш за паўметра па шырыні і да двух метраў даўжынёй нярэдка ўпрыгожана па краях альбо па перыметры узорам; колеравая гама разнастайная. Яго можна выкарыстоўваць як накідку, павязваць як шалік ці як галаўны ўбор.

## Гісторыя 
Гэты элемент адзення ўвайшоў у моду ў Францыі каля 1676 года, калі  (Лізелота), жонка  (малодшага брата Людовіка XIV), дачка курфюрста Пфальца (; ) першай прадэманстравала элегантны спосаб абараняцца ад холаду з дапамогай невялікага пакрывала з , прывезенага ёю са сваёй радзімы — нямецкага княства Пфальц. Мода на паланцін прыйшла ў Расію ў 1724 годзе і карысталася поспехам аж да Рэвалюцыі 1917 года.

Файл:Jeanne Arnould-Plessy, by Aurore Leclerc.jpg|Партрэт , сярэдзіна XIX стагоддзя
Файл:Btv1b8596948k-p028.jpg (crop 10126).jpg|Лола Мантэз, паміж 1875 і 1917 гадамі
Файл:Fur clothing 1903 S 12.jpg|Паланцін і муфта з футра крата. Мода зімы 1903 года ў Германіі
Файл:The Ino. J. Mitchell Co., 110, Réaumur, Paris (catalogue) -07.jpg|The Ino. J. Mitchell Co., 110, Réaumur, Paris, 1912
Файл:Marilyn Monroe at Ciro's.jpg|Мэрылін Манро ў 1954 годзе

## Літаратура 
* 
* Балязин В. Н. Неофициальная история России 2007 ISBN 978-5-373-01229
* Виноградов Е. История Мировой культуры 2001 (МГТУ им. Н. Э. Баумана)

Катэгорыя:Жаночае адзенне
Катэгорыя:Нешытае адзенне
Катэгорыя:Футра
Катэгорыя:Накідкі
Паплін

**Паплін** (ад  або , што значыць «*папскі*») — двухбаковая, аднакаляровая або ўзорыстая шаўковая тканіна, утвораная спалучэннем тонкай шчыльнай асновы з больш грубым і рэдкім папярочным утком, якія ўтвараюць дробны рубчыкі. Шчыльнасць асновы ў 1,5-2 разы вышэй, чым па ўтку. Сваю «папскую» назву тканіна атрымала таму, што першапачаткова выпрацоўвалася ў вядомай рэзідэнцыі Рымскага Папы ў французскім Авіньёне (1309—1411).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Поплин // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

Катэгорыя:Тканіны
Насенняводства

**Насенняво́дства** — галіна раслінаводства, якая займаецца вывядзеннем, выпрабаваннем і масавым размнажэннем насення сельскагаспадарчых культур.

Насенняводства непасрэдна звязана з селекцыяй. Тэарэтычнай асновай насенняводства з’яўляецца насеннязнаўства.

Пры вытворчасці сартавога насення прымаюцца меры, якія забяспечваюць захаванне іх чыстаты сартоў, біялагічных і ўраджайных якасцяў.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Закон «О селекции и семеноводстве сельскохозяйственных растений» — новые подходы к правовому регулированию сферы  // Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Аграномія
Катэгорыя:Раслінаводства
Наша воля

**Наша воля**:
* «Наша воля» — беларуская газета, якая выдавалася ў 1927 годзе.
* «Наша воля» — беларуская газета, якая выдавалася ў 1935—1936 гадах.
Беларускі прафсаюз работнікаў галін прамысловасці

**Беларускі прафсаюз работнікаў дзяржаўных і іншых устаноў** (скар. **Белпрафмаш**) — беларускі прафесійны саюз, член Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі. Аб’ядноўвае работнікаў машынабудавання і металаапрацоўкі.

## Гісторыя 
Першыя афіцыйныя прафсаюзы работнікаў металаапрацоўкі з’явіліся ў 1918 годзе, калі быў створаны *Саюз рабочых-металістаў Беларусі*, які аб’ядноўваў аддзяленні ў Слуцку, Бабруйску, Барысаве, Ігумене і Мінску. У розных формах прафсаюзы работнікаў машынабудавання і металаапрацоўкі праіснавалі ў складзе савецкай прафсаюзнай сістэмы аж да распаду СССР.

Пасля распаду СССР усе галіновыя прафсаюзы выйшлі з Беларускага рэспубліканскага савета прафсаюзаў і ўвайшлі ў Федэрацыю прафсаюзаў Беларусі. Папярэднікамі цяперашнега прафсаюза Белпрафмаш можна лічыць *Беларускі прафсаюз металістаў*, *Беларускі прафсаюз работнікаў аўтамабільнага і сельскагаспадарчага машынабудавання (АСМ)* (абодва створаны ў 1990 годзе) і *Беларускі прафсаюз работнікаў прамысловасці* (створаны ў 2003 годзе).

У 2002-2003 гадах, з-за канфлікту паміж кіраўніцтвам ФПБ і кіраўніцтвам АСМ у асобе Аляксандра Бухвостава, ФПБ пачало працэс стварэння так званых жоўтых прафсаюзаў, падкантрольных дзяржаве і кіраўніцтву заводаў на такіх прадпрыемствах, напрыклад, як Мінскі аўтамабільны завод.

25 красавіка 2016 года ў Мінску адбыўся аб’яднальны з’езд Беларускага прафсаюза металістаў, Беларускага прафсаюза работнікаў аўтамабільнага і сельскагаспадарчага машынабудавання, Беларускага прафсаюза работнікаў прамысловасці, на якім было прынята рашэнне аб аб’яднанні трох прафсаюзаў у Беларускі прафсаюз работнікаў галін прамысловасці «Белпрафмаш».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Белорусский профессиональный союз работников отраслей промышленности «БЕЛПРОФМАШ» - Сайт Федерации профсоюзов Беларуси 
* История становления Белорусского профсоюза работников отраслей промышленности «БЕЛПРОФМАШ»

Катэгорыя:Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі
Катэгорыя:2016 год у Беларусі
Надзея Уладзіміраўна Зайцава

**Надзея Уладзіміраўна Зайцава** (, Мазыр, Гомельская вобласць — ) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі дашкольнай адукацыі. Доктар педагагічных навук (2004), дацэнт (1998), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Мазырскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Н. К. Крупскай (1974), Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага (аспірантура), Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя М. Танка (дактарантура).
    
Працавала ў Буда-Сафіеўскай васьмігадовай школе (Лельчыцкі раён, Гомельская вобласць; з 1974, настаўнік), Яслі-садзе № 26 г. Мазыр (з 1983, метадыст, загадчык), Мазырскім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя І. П. Шамякіна (з 1988, факультэт фізічнай культуры, кафедра фізічнага выхавання і спартыўных дысцыплін, прафесар, у 1999—2000 і з 2011 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: педагогіка вышэйшай школы; гісторыя педагогікі; тэорыя і методыка дашкольнай адукацыі; узаемасувязь разумовага і фізічнага выхавання.

## Бібліяграфія 
* Взаимосвязь умственного и физического воспитания детей в дошкольных учреждениях : автореферат диссертации … доктора педагогических наук : 13.00.07 / Зайцева Надежда Владимировна. — Москва, 2004.
* Умственное воспитание детей в дошкольных учреждениях Белоруссии (1945—1970 гг.) : диссертация … кандидата педагогических наук : 13.00.01 : защищена 25.03.1997 : утверждена 00.00.1997 / Зайцева Надежда Владимировна. — Минск, 1996.
* Развіццё і станаўленне выхавання дзяцей ранняга ўзросту ў пасляваеннай Беларусі / Н. У. Зайцава, В. І. Альха // Народная асвета. — 2001. — № 9. — С. 70—74.
 

## Літаратура 
* Зайцева Надежда Владимировна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.].— Минск, 2006. — Т. 3. — С. 590.
* Ученый педагог : Зайцева Надежда Владимировна / С. Галенко // Путь в науку. — Гомель, 2006. — Вып. 3 : Очерки о докторах и профессорах — выпускниках и сотрудниках вузов и НИИ Гомельщины. — С. 107—108.
  

Катэгорыя:Выкладчыкі факультэта фізічнай культуры МДПУ імя І. П. Шамякіна
Перавязь

**Перавязь**, **тальмах**&nbsp;— перакінутая праз плячо стужка або рэмень, які з’яўляецца дэталлю ўбору.

## Плечавая ордэнская стужка 
У ордэнаў большасці краін  першай (або адзінай, як у рускага ) ступені ордэна прадстаўляе сабой перавязь (стужку цераз плячо) з дарагой шаўковай муаравай тканіны. На плячы стужка працягваецца пад эпалет або пад пагон. У залежнасці ад статута ордэна, стужка носіцца альбо праз правае, альбо праз левае плячо.

## Ваенныя перавязі 
Перавязі выкарыстоўваюцца і як элемент ваеннай формы. У Старажытным Рыме перавязь для мяча называлася *балтэй* () або *цынгулум* (); гэтымі словамі, акрамя таго, маглі называць і пояс. Ён шчыльна прымыкаў да корпуса з прычыны цяжару самога мяча, але таксама прытрымліваўся рамянямі . Простыя легіянеры насілі балтэй праз левае плячо (меч такім чынам апыняўся з правага боку), цэнтурыёны&nbsp;— праз правае. У асноўным упрыгожваўся рознымі металічнымі насечкамі, а пазней&nbsp;— нават каштоўнымі камянямі.
.]]
У Расійскай імператарскай арміі паласатыя шалікі цераз плячо з канца XVII стагоддзя служаць для адрознення афіцэраў ад ніжніх чыноў (разам з  і пратазанамі). На 1700 год шалікі былі трохкаляровымі, з палосамі расійскага сцяга&nbsp;— белай, сіняй і чырвонай, упрыгожанымі двума кутасамі (срэбнымі ў обер-афіцэраў, залатымі ў штаб-афіцэраў). У 1727—1730&nbsp;гадах шалікі штаб-афіцэраў мяняюць расфарбоўку: палосы мяняюцца на сярэбраную, зялёную і чырвоную. У 1730—1740&nbsp;гадах шалікі становяцца двухколернымі, колераў георгіеўскай стужкі (чорна-жоўтыя ў обер-, чорна-залатыя ў штаб-афіцэраў). У сярэдзіне XVIII стагоддзя месца нашэння шаліка змяняецца: ён перамяшчаецца на пояс і з тых часоў становіцца афіцэрскім .

«Салдацкай перавяззю» называўся рэмень цераз плячо для нашэння ; скураную або тканевую перавязь для нашэння халоднай зброі называюць , перавязь сцяганосца або кавалерыста&nbsp;—  (служыць для мацавання тронка сцяга, стрэльбы і лядаўніцы), рэмень з кішэнямі для захоўвання куль&nbsp;— . У XVII&nbsp;стагоддзі стральцы насілі перавязь з падвешанымі трубкамі для адмераных порцый пораху&nbsp;— .
.]]

## Геральдычныя перавязі 
Перавязь у геральдыцы&nbsp;— дыяганальная паласа, якая перасякае шчыт справа. Ганаровая або галоўная геральдычная фігура.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэталі адзення
Клятва ў зале для гульні ў мяч

, над якой ён працаваў з 1790 па 1794 год]]
**Клятва ў зале для гульні ў мяч** () — першы адкрыты выступ трэцяга саслоўя супраць караля ў самым пачатку Вялікай Французскай рэвалюцыі, тое, што адбылося ў версальскай зале для гульні ў мяч 20 чэрвеня 1789 года.

## Гісторыя 
На генеральных штатах 1789 года найбольш радыкальная група дэпутатаў, якая прадстаўляла трэцяе саслоўе, 17 чэрвеня стала называць сябе Устаноўчым сходам. Праз тры дні, з’явіўшыся ў залу пасяджэнняў, дэпутаты выявілі яе дзверы замкнутымі, з прыстаўленым да яе каравулам, — па каралеўскім загадзе (не звязанаму, зрэшты, з палітыкай: у караля была жалоба па сыну, памерламу 4 чэрвеня ва ўзросце сямі з паловай гадоў ад сухотаў).

Не ведаючы прычын забароны і баючыся пачатку рэпрэсій, 577 дэпутатаў на чале з Баі сабраліся ў найбліжэйшай зале для гульні ў Жа-дэ-Пам, які належаў брату караля. Там яны прынеслі ўрачыстую прысягу не разыходзіцца і збірацца ўсюды, дзе запатрабуюць абставіны, пакуль не будзе створана і зацверджана на трывалых падставах канстытуцыя каралеўства. За прагаласавалі 576 прысутных з 577. Адзіным дэпутатам, які адмовіўся даць прысягу, быў Жазэф Мартэн-Дош, прадстаўнік ад Кастэльнадары. Тэкст прысягі склаў натарыус Жан-Батыст Беўер.

Тым самым трэцяе саслоўе адкрыта прадэманстравала непаслушэнства волі Людовіка XVI, які выконваў жалобу па свайму старэйшаму сыну і па старадаўняй традыцыі лічыў якія-небудзь грамадскія зборышчы ў гэты час недарэчнымі. Матывы забароны на сход дэпутатам, праўда, у той час не былі вядомыя. Трымаючыся клятвы, яны працягвалі штодня збірацца ў зале для гульні ў мяч, пакуль па патрабаванні караля да іх не далучыліся прадстаўнікі дваранства і духавенства.

## Гл. таксама 
* Клятва ў зале для гульні ў мяч (карціна) — няскончаная карціна Жака Луі Давіда.

## Заўвагі 
## Літаратура 
* Warren Roberts. *Jacques-Louis David and Jean-Louis Prieur, revolutionary artists: the public, the populace, and images of the French Revolution*. State University of New York, Press, 2000. Pages 227—269.
* Rolf Reichardt, Hubertus Kohle. *Visualizing the Revolution: politics and the pictorial arts in late eighteenth-century France*. Reaktion Books, 2008. Pages 91-131.
* Виктор Дюруи. *История Франции с древнейших времён. Том 2.* ООО БСТ, 2014. С. 349—350.

Катэгорыя:Падзеі 20 чэрвеня
Катэгорыя:Вялікая французская рэвалюцыя
Катэгорыя:Клятвы і прысягі
Катэгорыя:Чэрвень 1789 года
Катэгорыя:1789 год у Еўропе
Надзея Міхайлаўна Ляпешка

**Надзея Міхайлаўна Ляпешка** (, аг. Пціч, Петрыкаўскі раён, Гомельская вобласць) — беларуская спартсменка (веславанне на байдарках), бронзавая прызёрка ХХХ і ХХХІ Алімпійскіх гульняў (2012, Лондан; 2016, Рыа-дэ-Жанэйра), чэмпіёнка (2015) і бронзавая прызёрка (2011, 2013, 2014, 2019) чэмпіянатаў свету, чэмпіёнка (2011), сярэбраная (2012, 2016) і бронзавая (2013, 2016) прызёрка чэмпіянатаў Еўропы, сярэбраная прызёрка ІІ Еўрапейскіх гульняў (2019, Мінск).

Скончыла факультэт фізічнай культуры МДПУ імя І. П. Шамякіна (2013) .
 

## Літаратура 
* Беларусь алімпійская : 25 НАК Беларусі = Olympic Belarus : 25 Anniversary NOC Belarus / Нацыянальны алімпійскі камітэт Рэспублікі Беларусь; [складальнікі: У. У. Андрыевіч, Н. У. Марыніна, Р. М. Мілеўская]. — Мінск, 2016. — С. 156.
* Гребля на байдарках и каноэ в Республике Беларусь = Canoe sprint in the Republic of Belarus : [65 лет / составители: В. В. Шантарович, К. В. Шарпило; перевод на английский: О. В. Бобрицкая]. — Минск, 2016. — С. 119.
* Наш спорт. — 2016. — № 9. — С. 15.
 

 Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ Беларусі
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Марына Віктараўна Літвінчук

**Марына Віктараўна Літвінчук** (, в. Сотнічы, Петрыкаўскі раён, Гомельская вобласць) — беларуская спартсменка (веславанне на байдарках), заслужаны майстар спорту Беларусі, трэнер спартыўнай каманды Міністэрства ўнутраных спраў. Бронзавы прызёр ХХХ і ХХХІ летніх Алімпійскіх гульняў (2012, Лондан; 2016, Рыа-дэ-Жанэйра), чэмпіёнка (2015, 2019), сярэбраны (2010, 2014, 2018, 2019) і бронзавы (2011, 2013, 2014, 2019) прызёр чэмпіянатаў свету, мнагакратная чэмпіёнка (2011, 2014, 2015, 2016), сярэбраны (2012, 2014, 2016) і бронзавы (2010, 2011, 2016) прызёр чэмпіянатаў Еўропы, чатырохкратная чэмпіёнка (2015, Баку; 2019, Мінск), сярэбраны (2019) і бронзавы (2019) прызёр Еўрапейскіх гульняў.

Скончыла факультэт фізічнай культуры МДПУ імя І. П. Шамякіна (2013) .

11 студзеня 2022 года за дасягненне высокіх спартыўных вынікаў на летніх Алімпійскіх і Паралімпійскіх гульнях 2021 года ў г. Токіа (Японія) была узнагароджана ордэнам Айчыны III ступені

## Літаратура 
* Гребля на байдарках и каноэ в Республике Беларусь = Canoe sprint in the Republic of Belarus : [65 лет/ составители: В. В. Шантарович, К. В. Шарпило; перевод на английский: О. В. Бобрицкая]. — Минск, 2016. — С. 120.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2013. — Т. 3, кн. 2 : Гомельская область. — С. 8.
* Энциклопедия белорусского физкультурно-спортивного общества «Динамо» : 90 лет : 1923—2013. — Минск, 2013. — С. 299.

Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ Беларусі
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па веславанні на байдарках і каноэ
ТОЗ-8

**ТОЗ-8** (індэкс ГАК СССР - 56-У-834) - савецкая адназарадная малакаліберная спартыўная вінтоўка ўзору 1932 года пад патрон 5,6 мм колцавага ўзгарання

## Гісторыя 
Вінтоўка была распрацавана канструктарам-збройнікам Д. М. Качатавым і серыйна выраблялася на Тульскім зброевым заводзе.

Пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны прамысловасць СССР была пераарыентавана на выпуск прадукцыі ваеннага прызначэння і вытворчасць спартыўна-паляўнічай зброі была спынена. У снежні 1943 года Тульскі зброевы завод атрымаў заданне аднавіць вытворчасць спартыўна-паляўнічай зброі, і ў студзені 1944 года бюро Тульскага абкама ВКП(б) разгледзела пытанне аб арганізацыі вытворчасці ТОЗ-8 і выпуск вінтоўкі аднавілі (у тым ліку, на экспарт).

У СССР ТОЗ-8 на працягу дзесяцігоддзяў шырока выкарыстоўвалася для пачатковага навучання стральбе ў цірах і сістэме ДТСААФ. Таксама яна выкарыстоўваецца для палявання на дробную дзічыну.

## Канструкцыя 
ТОЗ-8 адрозніваецца прастатой канструкцыі, якая з'яўляецца безадмоўнай і надзейнай у эксплуатацыі.

У ствольнай каробцы размешчаны затвор і спускавы механізм. Падоўжна-слізготны паваротны затвор выкарыстоўваюць для таго, каб дасылаць патрон у патроннік, зачыняць канал ствала, праводзиць стрэл, выкідваць адстраляную гільзу.

Баявыя ўпоры адсутнічаюць, замыканне ажыццяўляецца за ручку зараджання.

Спускавым механізмам здзяйсняецца спуск курка з баявога ўзвода. Спускавы кручок замацаваны на заднім канцы спускавой спружыны, знізу. Пры націску спускавы кручок упіраецца сваімі выступамі ў ствольную скрынку і апускае ўніз спускавую спружыну са стойкай, чым вызваляе курок, які разам з ударнікам рухаецца наперад пад дзеяннем баявой спружыны і прышпільвае закраіну гільзы патрона (якая змяшчае ініцуючы зарад) - адбываецца стрэл. Прыцэльныя прынады ўключаюць мушку і адкрыты сектарны прыцэл. Тыльная крышка абараняе вочы стрэлка ад апёку ў выпадку прарыву газу падчас стральбы.

Ложа злучае ўсе часткі вінтоўкі і служыць для зручнасці пры стральбе; мае прыклад, шыйку, цаўё.

У цяперашні час некаторая колькасць вінтовак ТОЗ-8 маецца ў цывільным абарачэнні як паляўнічы наразны карабін у нязменным выглядзе.

## Варыянты і мадыфікацыі 
* **ТОЗ-8М** - Спартыўна-паляўнічая мадэль з даўжынёй ствала 600-640 мм, сектарным прыцэлам і ложам з паўпісталётнай шыйкай з бярозы, выпуск быў пачаты ў 1954 годзе
* **ТОЗ-8-01** - спартыўная вінтоўка
* **ТОЗ-8ОПФ** - карабін паляўніча-прамысловы вытворчасці НВА «Форт»
* **ТОЗ-9** - пяцізарадная спартыўная магазінная вінтоўка, распрацаваная Д.М.Качатавым ў 1933 годзе на аснове канструкцыі ТОЗ-8
* **ТОЗ-11** - палегчаны варыянт спартыўнай вінтоўкі ТОЗ-8 для паляўнічых-промыславікоў, распрацавана ў 1946 годзе канструктарам К.І.Шыхватавым у Тульскім канструктарскім бюро спартыўнай і паляўнічай зброі. Маса вінтоўкі была паменшана да 2 кг, усталяваная бярозавая ложа новага ўзору. Выраблялася ў 1946-1957 гадах
* **ТОЗ-12** - мадэль з дыяптрычным прыцэлам, распрацаваная Д.М.Качатавым на аснове канструкцыі мадэлі ТОЗ-8М.
* **ТОЗ-16** - паляўнічая вінтоўка, распрацаваная на аснове канструкцыі ТОЗ-8М з улікам вопыту вытворчасці і эксплуатацыі ТОЗ-11.

Катэгорыя:Вінтоўкі
Катэгорыя:ТОЗ
Катэгорыя:Стралковая зброя СССР
Маргарыта Рыгораўна Махнёва

**Маргарыта Рыгораўна Махнёва** (нар. , Хойнікі, Гомельская вобласць) — беларуская спартсменка (веславанне на байдарках), заслужаны майстар спорту Беларусі, спартсмен-інструктар нацыянальнай каманды Рэспублікі Беларусь па веславанні на байдарках і каноэ ўстановы "Рэспубліканскі цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па вяслярных відах спорту. Бронзавы прызёр ХХХІ Алімпійскіх гульняў (2016, Рыа-дэ-Жанэйра), чэмпіёнка (2015), сярэбраны (2019) і бронзавы прызёр (2013, 2014) чэмпіянатаў свету, чэмпіёнка (2014, 2015), сярэбраны (2016) і бронзавы (2013, 2016) прызёр чэмпіянатаў Еўропы, чэмпіёнка І Еўрапейскіх гульняў (2015, Баку), сярэбраны прызёр ІІ Еўрапейскіх гульняў (2019, Мінск).

Скончыла факультэт фізічнай культуры МДПУ імя І. П. Шамякіна (2013) .
 
11 студзеня 2022 года за дасягненне высокіх спартыўных вынікаў на летніх Алімпійскіх і Паралімпійскіх гульнях 2021 года ў г. Токіа (Японія) была ўзнагароджана ордэнам Айчыны III ступені.

## Літаратура 
* Беларусь на I Еўрапейскіх гульнях у Баку — 2015 = Belarus at the 1st European games in Baku — 2015: [даведнік / складальнікі: Н. Марыніна і інш.]. — Мінск, 2015. — С. 96.
* Гребля на байдарках и каноэ в Республике Беларусь = Canoe sprint in the Republic of Belarus : [65 лет/ составители: В. В. Шантарович, К. В. Шарпило; перевод на английский: О. В. Бобрицкая]. — Минск,2016. — С. 123.
* Наш спорт. — 2016. — № 9. — С. 15.
 

Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ Беларусі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Мазыра
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Хойнікаў
Вядомыя асобы Мастоў

[thumb|200px|[Герб Мастоў]]
Вядомыя ўраджэнцы Мастоў:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Алег Алегавіч Юрэня|Алег Юрэня]]

## Б 
* Наталля Баклага (нар. 1993) — беларуская баскетбалістка.

## В 
* Васіль Лявонцьевіч Валадось (1932—2005) — беларускі інжынер, упраўляючы Мастоўскай райсельгастэхнікай (1974—1994), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі.
* Даніла Іванавіч Валковіч (1900—1937) — партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР.

## Г 
* Андрэй Ігаравіч Горбач (нар. 1985) — беларускі футбаліст, абаронца.

## З 
* Вольга Ігараўна Зюзькова (нар. 1983) — беларуская баскетбалістка.

## Р 
* Віталь Віктаравіч Рушніцкі (нар. 1990) — беларускі футбаліст, нападнік.

## С 
* Андрэй Сяргеевіч Скабейка (нар. 1995) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў скачках ў вышыню. Майстар спорту Беларусі.

## Ю 
* Алег Алегавіч Юрэня (нар. 1990) — беларускі спартсмен (веславанне на байдарцы), майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.
Jann

**Jann**, сапраўднае імя **Ян Разманоўскі** (нар. , Люблін) — польскі спявак і аўтар тэкстаў, удзельнічаў у нацыянальным адборы Польшчы на Еўрабачанне 2023, дзе заняў 2 месца.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Любліне і вырас у Гарволіне ў сям’і Эдыты і Яцэка Разманоўскіх. Ён чацвёрты з васьмі братоў і сясцёр, у Яна ёсць дзве старэйшыя сястры (Антаніна і Амелія), старэйшы брат (Мацей) і два малодшыя браты (Францішак і Максіміліян) і малодшыя сёстры (Зузанна і Лена). У 2013 годзе сям’я прыняла ўдзел у першым выпуску рэаліці-шоу на тэлеканале Polsat «Nasz nowy dom».

У 12 гадоў спяваў у Вялікім тэатры. На працягу трох гадоў ён наведваў музычную школу ў Гарволіне, якую не скончыў, паколькі ва ўзросце 16 гадоў пераехаў з бацькамі ў горад Ньюры ў Вялікабрытаніі, дзе працягнуў адукацыю ў Flynn Performing Arts School. Затым у 2018—2021 гадах вывучаў вакал у Лонданскім BIMM. Зараз жыве ў Варшаве.

5 лістапада 2020 года спявак выпусціў свой дэбютны сінгл «Do You Wanna Come Over?». У 2022 годзе ён выпусціў свой дэбютны міні-альбом пад назвай *Power*. Выступаў у жніўні 2022 на Off Festival, а ў верасні на Great September. Таксама даў канцэрты ў Будапешце падчас BUSH2022 і ў Браціславе.

### Еўрабачанне 
26 лютага 2023 года з песняй «Gladiator» ён прыняў удзел у фінале нацыянальнага адбору Польшчы для Еўрабачання 2023 «Tu bije serce Europy! Wybieramy hit na Eurowizję!», дзе заняў 2 месца, саступіўшы спявачцы Blanka. Пасля гэтага ў польскай медыя-прасторы ўчыніўся гучны скандал. Арганізатараў адбору абвінавачвалі ў карупцыі і ў змове супраць Яна. Гледачы паставілі яму найвышэйшы бал, у той час як Blanka не вельмі іх уразіла, але суддзі вывелі выканаўцу на першае месца сваімі ацэнкамі. У сацсетках распаўсюджваліся чуткі, што журы з дзяржаўнага канала TVP загадзя ведалі, каму аддадуць перамогу ў нацадборы «Еўрабачання-2023». У сеціве з’явіліся адразу некалькі петыцый з заклікамі адправіць на «Еўрабачанне-2023» Jann. Пасля фіналу адбору на «Еўрабачанне» ён адыграў канцэрт у рамках Melfest WKND 2023 у Стакгольме і адправіўся ў свой першы сольны тур па Польшчы. У маі 2023 года выступіў падчас Polsat SuperHit Festival 2023 у Сопаце, а ў чэрвені на Orange Warsaw Festival 2023 у дуэце з Джарэдам Лета і ўдзельнікамі гурта 30 Seconds to Mars.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя  альбомы 
* *I store my fear and my pain in the nape of my neck* (2024)

### Міні-альбомы 
### Сінглы 
## Зноскі 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Польшчы