Новы Двор (Навадворскі сельсавет, Мінскі раён)

**Но́вы Двор** (, ) — аграгарадок у Мінскім раёне Мінскай вобласці. Цэнтр Навадворскага сельсавета. Месціцца за 3 км на поўдзень ад Мінска, на рацэ Свіслач.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
У 1567 годзе сяло ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, шляхецкая ўласнасць М. Служкі. У 1590—1600 гадах сяло, цэнтр маёнтка, пушча, панскі двор, 2 дымы, вадзяны млын, 10 сямей баярскіх. У 1667 годзе 41 дым, уласнасць А. Белазораўны — Р. Служчынай. У 1720 годзе ўласнасць І. Храптовіча. У 1772 годзе мястэчка і вёска, уласнасць І. Прушынскага. У 1791 годзе вёска, цэнтр маёнтка Менскай парафіі, уласнасць Прушынскіх.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года вёска апынулася ў складзе Расійскай імперыі. У 1800 годзе сяло ў Мінскім павеце Мінскай губерні на «вялікай ігуменскай дарозе», ёсць касцёл Міхала Архангела, вадзяны млын, сукнавальня, уласнасць С. Прушынскага. У 1815 годзе вёска ва ўласнасці Ф. Грушвіцкай, маёнтак ва ўладанні А. Пратасевіч. 

У 1890 годзе адкрытая школа граматы, у якой вучыліся 8 хлопчыкаў. У 1897 годзе вёска, карчма і маёнтак у Сеніцкай воласці Мінскага павета. У 1917 годзе дзейнічала народнае вучылішча.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года цэнтр Навадворскага сельсавета Самахвалавіцкага раёна Менскай акругі. У 1930-я гады створаны калгас «Чырвоны кааператар», працавала кузня, сталярная майстэрня. У час палітычных рэпрэсій 1930-х гадоў рэпрэсаваныя прынамсі 2 жыхары.

18 студзеня 1931 года перададзена ў падпарадкаванне Менскага гарсавета. З 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне. З 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі. Акупацыйныя ўлады спалілі 3 двары, у баях загінуў прынамсі 51 жыхар.

З 16 ліпеня 1954 года ў Гатаўскім сельсавеце, з 20 студзеня 1960 года цэнтр Навадворскага сельсавета. У 1997 годзе цэнтр саўгаса «Світанне».

## Насельніцтва 
* **XVIII стагоддзе:**
** 1772 — 27 двароў, 131 жыхар
** 1800 — 42 двары, 243 жыхары
* **XIX стагоддзе:**
** 1897 — 47 двароў, 330 жыхароў; маёнтак — 2 двары, 59 жыхароў
* **XX стагоддзе:**
** 1917 — 46 двароў, 292 жыхары; маёнтак — 1 двор, 50 жыхароў
** 1941 — 39 двароў, 150 жыхароў
** 1997 — 317 гаспадарак, 1164 жыхары
* **XXI стагоддзе:**
** 2010 — 1133 жыхары

## Адукацыя 
Дзейнічае Навадворская сярэдняя школа.

## Славутасці 
, 2021 г.]]

* Сядзіба Бунге ХІХ ст. Цяпер у будынку праваслаўны храм у імя Святога архангела Міхаіла
* Брама сядзібы Бунге
* Брацкая магіла чырвонаармейцаў, якія загінулі ў 1920 годзе
* **Могілкі.** Могілкі месцяцца каля Новага Двара і скасаванай у 2020 годзе вёскі Шабаны. Плошча 1,3 га, абмежавана-дзеючыя могілкі. Некаторыя некрапалісты лічаць, што тут маглі хаваць яшчэ ў канцы XVIII — пачатку ХІХ стагоддзяў пры Міхайлаўскай царкве. Пахаванні ажыццяўляліся на працягу ўсяго ХХ стагоддзя і працягваюцца ў 2021 годзе. Распаўсюджаны прозвішчы Шабан і Герасімовіч

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Прушынскі (Алесь Гарун; 1887—1920) — беларускі дзеяч нацыянальна-вызваленчага руху, паэт, пісьменнік.

## Літаратура 
* Новы Двор //  С. 434—435

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навадворскі сельсавет (Мінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна

Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі