Інстытут ядзерных даследаванняў НАН Украіны

**Інстытут ядзерных даследаванняў НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення ядзернай фізікі і энергетыкі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне ядзернай фізікі, ядзернай энергетыкі, фізікі цвёрдага цела, фізікі плазмы, радыебіялогіі і радыеэкалогіі.

## Гісторыя 
Вытокі ядзерных даследаванняў ва Украіне бяруць свой пачатак у даваенныя гады, калі ў 1932 г. ва Украінскім фізіка-тэхнічным інстытуце ў Харкаве была праведзена першая ў СССР рэакцыя дзялення літыевага ядра, а група вучоных пад кіраўніцтвам А. І. Ляйпунскага дасягнуў значных поспехаў ва ўстанаўленні ўмоў ажыццяўлення ланцуговай рэакцыі дзялення ядраў урану і ацэнкі энергіі, якая вылучаецца пры гэтым.

Гэты кірунак даследаванняў быў працягнуты ў Інстытуце фізікі АН УССР, дзе ў 1944 г. быў створаны аддзел для вырашэння шэрагу пытанняў ядзернай фізікі і выкарыстання атамнай энергіі. Для выканання намечаных работ паслядоўна на працягу 10 гадоў уведзены ў эксплуатацыю цыклатрон У-120 (1956), даследчы ядзерны рэактар ​​ВВР-М (1960) і электрастатычны генератар ЭГП-5 (1964). На гэтых устаноўках былі атрыманы важныя вынікі, якія пацвердзілі актуальнасць вывучэння ядзерных працэсаў.

Патрэбы ў развіцці ядзерна-фізічных даследаванняў пастаянна раслі, што выклікала неабходнасць комплекснага вырашэння шэрагу сумежных задач. Менавіта таму 26 сакавіка 1970 г. Прэзідыум АН УССР, згодна з адпаведнай пастановай Савета Міністраў УССР, прыняў пастанову № 105 аб стварэнні **Інстытута ядзерных даследаванняў АН УССР** (ІЯД) на базе шэрагу аддзелаў Інстытута фізікі АН УССР. Асноўнымі напрамкамі даследаванняў ІЯД былі вызначаны фундаментальныя і прыкладныя распрацоўкі ў галіне ядзернай фізікі нізкіх і сярэдніх энергій, фізікі рэактараў, перспектыўных праблем атамнай энергетыкі, даследаванняў па выкарыстанні ізатопаў і ядзерных выпраменьванняў у народнай гаспадарцы.

У 1981 г. на базе ўжо існаваўшых асобных навуковых аддзелаў інстытутаў АН УССР — аддзела фотаядзерных працэсаў Інстытута фізікі АН УССР і аддзела тэорыі адронаў Інстытута тэарэтычнай фізікі АН УССР было створана Ужгарадскае аддзяленне Інстытута ядзерных даследаванняў АН УССР. У 1992 г. Ужгарадскі філіял ІЯД быў рэарганізаваны ў Інстытут электроннай фізікі НАН Украіны.

Пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС супрацоўнікі ІЯД былі ў ліку першых, хто прыняў актыўны ўдзел у барацьбе з яе наступствамі. Імі быў устаноўлены ўзровень радыеактыўнага забруджвання навакольнага асяроддзя ў розных рэгіёнах Украіны. Яны распрацавалі і вырабілі шматлікія прылады і ўстаноўкі па кантролі за міграцыяй радыенуклідаў у навакольным асяроддзі і па кантролі стану палівазмяшчальных мас аб’екта «Укрыццё», што ў значнай меры паспрыяла змякчэнню наступстваў Чарнобыльскай катастрофы.

## Структура 
* Секцыя ядзернай фізікі, фізікі элементарных часціц і высокіх энергій
** Аддзел тэорыі ядра
** Аддзел ядзерных рэакцый
*** Лабараторыя ядзернай электронікі і інфармацыйных тэхналогій
*** Цыклатрон У-240
*** Цыклатрон У-120
*** Электрастатычны паскаральнік ЭПГ-10К
** Аддзел фізікі высокіх энергій
** Аддзел структуры ядра
*** Лабараторыя тэорыі ядзерных узаемадзеянняў і працэсаў
*** Сектар радыяцыйных тэхналогій
** Аддзел фізікі лептонаў
** Аддзел фізікі цяжкіх іонаў
** Аддзел тэорыі ядзерных працэсаў
* Секцыя ядзернай энергетыкі
** Аддзел праблем дазіметрыі ядзерных рэактараў
** Аддзел даследчага ядзернага рэактара
*** Лабараторыя нейтроннай фізікі
*** Рэактар ​​ВВР-М
* Секцыя радыяцыйнай фізікі і рэактарнага матэрыялазнаўства
** Аддзел тэарэтычнай фізікі
** Аддзел радыяцыйнай фізікі
** Аддзел радыяцыйнага матэрыялазнаўства
* Секцыя фізікі плазмы і кіраванага тэрмаядзернага сінтэзу
** Аддзел тэорыі ядзернага сінтэзу
** Аддзел фізікі плазмы і плазменных тэхналогій
* Секцыя ядзернай, радыяцыйнай і тэхнагенна-экалагічнай бяспекі
** Цэнтр экалагічных праблем атамнай энергетыкі
*** Лабараторыя радыенуклідаў і радыефармацэўтычных прэпаратаў
*** Лабараторыя ядзернай крыміналістыкі
*** Лабараторыя фізіка-тэхнічных праблем крыніц ядзернага выпраменьвання
** Аддзел радыебіялогіі і радыеэкалогіі
*** Лабараторыя цытагенетыкі і клінічных выпрабаванняў радыефармацэўтычных прэпаратаў
** Вучэбны цэнтр фізічнай абароны, уліку і кантролю ядзерных матэрыялаў

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Катэгорыя:Фізічныя інстытуты