Янкель Мордухавіч Кругер

**Я́нкель Мо́рдухавіч (Я́каў Ма́ркавіч) Кру́гер** (, Мінск — , Мінск. Вучыўся ў мясцовым хедары і рамесным вучылішчы. Займаўся ў рысавальнай школе  ў Кіеве (1883—1886). Пасля заканчэння з адзнакай рысавальнай школы Кругер спрабуе паступіць у Пецярбургскую Акадэмію мастацтваў, але яго як яўрэя не прынялі, спаслаліся на адсутнасць у яго праў на жыхарства ў Пецярбургу, мастак вымушаны вярнуцца ў Мінск, у акадэміі Жуліяна ў Парыжы (1888—1895), Заір Азгур. Восенню 1921 года ўваходзіў у склад арганізаванай Беларускім Дзяржаўным музеем этнаграфічнай экспедыцыі па наваколлях Слуцка разам з мастаком Паўлам Гуткоўскім (кіраўнік), фалькларыстам і кампазітарам Уладзімірам Тэраўскім і інш. Працаваў пераважна ў жанры партрэта: «Дзяўчынка ў чырвоным» (1890-я), «Аўтапартрэт у малінавым бераце» (1889), партрэты брата (1896), скрыпача Іегуды Жухавіцкага (1897), Якуба Коласа (1923), Янкі Купалы (1923). Сярод іншых работ: «На суд прафесара» (1900), «Пагром» (Каля 1905), «Паштальён» (1907), «Дзіцячая калонія» (1930), «Кавальскі цэх» (1937) і іншыя.

У 1900—1910-я гады Кругер стварае серыю карцін, якія адлюстроўваюць сцэны яўрэйскага побыту: «Хедар», «Яўрэйскі духоўны суд», «Перапісчык Торы», «За малітвай», «Талмудыст», «Яўрэй, які моліцца», «Каўказскі яўрэй», «Яўрэй з куфлем» і інш. У 1915 годзе Кругер стварыў серыю карцін «Яўрэйскія абрады» (не захавалася). Напісаная па слядах рэвалюцыйных падзей карціна «Пагром» была знішчана паліцыяй.

У 2-й палове 1930-х гадоў, за часамі ўзмацнення культу Сталіна і масавых рэпрэсій, Кругер пісаў партрэты Іосіфа Сталіна, Клімента Варашылава, Максіма Горкага, савецкіх военачальнікаў і партыйных дзеячаў, а таксама жанравыя карціны на тэмы працы.

Кругер напісаў шэраг партрэтаў пісьменнікаў, паэтаў, навуковых, палітычных і грамадскіх дзеячаў Беларусі, якія вызначаюцца інтымнасцю і дэмакратызмам вобразаў: Якуба Коласа, Янкі Купалы, Змітрака Бядулі, Саламона Міхоэлса і іншых.

Файл:Jaсob Kruger Portrait of Wife 1907.JPG|Партрэт жонкі, 1907
Файл:Я. Кругер. Партрэт Пальміры Мрачкоўскай каляровы.jpg|Партрэт Пальміры Мрачкоўскай
Файл:Я. Кругер. Партрэт мінскага скрыпача Іегуды Жухавіцкага.jpg|Партрэт мінскага скрыпача Іегуды Жухавіцкага
Файл:Я. Кругер. Дзяўчынка ў чырвоным.jpg|Дзяўчынка ў чырвоным
Файл:Я. Кругер. Партрэт Я. Коласа.jpg|Партрэт Якуба Коласа
Файл:Я. Кругер. Партрэт Я. Купалы.jpg|Партрэт Янкі Купалы, 1923 

Файл:Я. Кругер. Аўтапартрэт у малінавым берэце 1889.jpg|1889
Файл:Jacob Kruger Self-Portrait 1899.jpg|1899
Файл:Jankieĺ Kruhier 1922 Selfportrait drawings NAM RB.jpg|1922
Файл:Аўтапартрэт Апошні прамень Кругер.JPG|1931

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Якаў Кругер. Постскрыптум. Новыя матэрыялы аб жыцці і творчасці мастака / Н. М. Усава // Музей XXI стагоддзя: актуальныя праблемы дзейнасці : навукова-практычная канферэнцыя, прысвечаная 65-годдзю з дня заснавання Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, 9―11 лістапада 2004 года, Мінск. ― Мінск, 2008. (1Н//110981(039))
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 4. — Минск, 2007.
* 

## Спасылкі 
* Якаў Кругер. “Першае месца ў яго творчасці, бясспрэчна, займае партрэт…”. Да 150-годдзя з дня нараджэння мастака 
* Кругер Якаў Маркавіч (Кругер Янкель Мордухавіч) (02.05.1869 −18.03.1940)
* Яков Кругер: «Я — художник Минска»  

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларускай ССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Памерлі ў Мінску
Катэгорыя:Яўрэйскія мастакі
Катэгорыя:Мастакі СССР