open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Івуарыйскі народны фронт

**Івуарыйскі народны фронт, ІНФ** (, *FRI*) — палітычная партыя Кот-д’Івуара, створаная ў падполлі ў 1982 годзе. З 2000 па 2011 год знаходзілася ва ўладзе. Раней складалася ў Сацыялістычным інтэрнацыянале.

## Гісторыя 
У 1982 годзе Ларан Гбагбо і яго жонка Сімона заснавалі падпольную групу «Івуарыйскі народны фронт». Першапачаткова арганізацыя абапіралася на марксізм-ленінізм і агітавала за шматпартыйнасць.

У 1988 годзе ІНФ ператвараецца ў палітычную партыю. У 1990 годзе рух легалізаваўся. Партыя пераарыентавалася на дэмакратычны сацыялізм і барацьбу з неакаланіялізмам.

У перыяд з 2000 па 2011 год Ларан Гбагбо з’яўляўся прэзідэнтам краіны. Перыяд яго кіраўніцтва адзначаны палітычным гвалтам і грамадзянскай вайной.

У 2011 годзе ІНФ апынуўся ў цяжкім становішчы: прэзідэнт Гбагбо быў зрынуты, партыю выключылі з Сацыялістычнага Інтэрнацыянала, частка членаў на чале з Мамаду Кулібалі пакінулі рух.

Пасля страты ўлады ІНФ пакутаваў ад унутранапартыйных канфліктаў. Партыя апынулася перад пагрозай расколу. У жніўні 2021 года былы лідар ІНФ Ларан Гбагбо абвясціў аб сыходзе з партыі і аб намеры стварыць новы рух. У кастрычніку ён заснаваў «Афрыканскую народную партыю — Кот-д’Івуар», якая вызначала сябе як панафрыканістычную і сацыялістычную.

На рэгіянальных выбарах 2023 года ІНФ сфарміраваў з «Аб’яднаннем уфуэтыстаў за дэмакратыю і мір» партыйную кааліцыю.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ваенна-палітычны крызіс у Кот-д’Івуары
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1988 годзе
Катэгорыя:Сацыялістычны інтэрнацыянал
Сціскальнасць

**Сціска́льнасць**, *аб’ёмная пругкасць* — здольнасць цвёрдых, вадкіх і газападобных целаў абарачальна змяняць свой аб’ём пад уздзеяннем ўсебаковага знешняга ціску. Уласціва ўсім рэчывам.

Адрозніваюць ізатэрмічную сціскальнасць, якая адбываецца пры нязменнай тэмпературы, і адыябатычную, калі пры сцісканні рэчыва адбываецца яго награвавнне.

Сціскальнасць характарызуецца каэфіцыентам сціскання, які паказвае змяншэнне адзінкавага аб’ёму рэчыва пры павелічэнні ціску на адну адзінку і вызначаецца формулай
: \beta =-\frac{1}{V} \frac{dV}{dp},
дзе *V* — аб’ём рэчыва, *dp* — адпаведнае змяненне знешняга ціску*, dV* — адпаведнае змянненне аб’ёму.

Адваротнай каэфіцыенту сціскання велічынёй з’яўляецца модуль аб’ёмнага сціскання.

Калі рэчыва пры сцісканні не набывае структурных, хімічных іншых змен, то пры зняцці знешняга ціску яго аб’ём аднаўляецца. Найбольшай сціскальнасцю валодаюць газы.

Сціскальнасць улічваюць пры канструяванні цеплавых машын, дэталей і вузлоў лятальных апаратаў і іншых машын, якія працуюць ва ўмовах вялікіх гідрадынамічных і аэрадынамічных нагрузак, пры разліку працэсаў і апаратаў у хімічнай прамысловасці, праходцы свідравін і інш.

## Гл. таксама 
* Модулі пругкасці

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Сціска́льнасць // 
* 
* 
* 
* Сжимаемость пород // Геологический словарь. В 2-х тт. Т. 2: М—Я / Под. ред. А. Н. Криштофовича. Отв. ред. Т. В. Спижарский. — М.: Государственное научно-техническое издательство по геологии и охране недр, 1955. — С. 249.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Аэрадынаміка
Катэгорыя:Гідрадынаміка
Катэгорыя:Тэрмадынаміка
Катэгорыя:Механіка цвёрдага дэфармуемага цела
Размеркаванне Дзірыхле

{{Размеркаванне імавернасцей |
  name       =Размеркаванне Дзірыхле|
  type       =density|
  pdf_image  =Dirichlet.pdf|
  cdf_image  =|
  parameters =K \geq 2 колькасць катэгорый (цэлая)\boldsymbol\alpha=(\alpha_1,\ldots,\alpha_K) , дзе \alpha_i > 0|
  support    =x_1, \ldots, x_K дзе x_i \in [0,1] і \sum_{i=1}^K x_i = 1|
  pdf        =\frac{1}{\mathrm{B}(\boldsymbol\alpha)} \prod_{i=1}^K x_i^{\alpha_i - 1}  дзе \mathrm{B}(\boldsymbol\alpha) = \frac{\prod_{i=1}^K \Gamma(\alpha_i)}{\Gamma\bigl(\alpha_0\bigr)}дзе \alpha_0 = \sum_{i=1}^K\alpha_i|
  cdf        =|
  mean       =\operatorname{E}[X_i] = \frac{\alpha_i}{\alpha_0} \operatorname{E}[\ln X_i] = \psi(\alpha_i)-\psi(\alpha_0)(дзе \psi — )|
  median     =|
  mode       =x_i = \frac{\alpha_i - 1}{\alpha_0 - K}, \quad \alpha_i > 1. |
  variance   =\operatorname{Var}[X_i] = \frac{\tilde{\alpha}_i(1-\tilde{\alpha}_i)}{\alpha_0+1}, \operatorname{Cov}[X_i,X_j] = \frac{\delta_{ij}\,\tilde{\alpha}_i-\tilde{\alpha}_i \tilde{\alpha}_j}{\alpha_0+1} дзе \tilde{\alpha}_i = \frac{\alpha_i}{\alpha_0}, і \delta_{ij} — дэльта Кронекера |
  skewness   =|
  kurtosis   =|
  entropy    =  H(X) = \log \mathrm{B}(\boldsymbol\alpha) + (\alpha_0-K)\psi(\alpha_0) - \sum_{j=1}^K (\alpha_j-1)\psi(\alpha_j) дзе \alpha_0 вызначаецца як і для дысперсіі, а \psi — дыгама-функцыя|
moments =  \alpha_i = E[X_i]\left(\frac{E[X_j](1 - E[X_j])}{V[X_j]} - 1 \right) дзе j некаторы індэкс, у тым ліку можа быць роўны i
}}

**Размеркаванне Дзірыхле** — многавымернае абсалютна непарыўнае размеркаванне, параметрам якога ёсць вектар \boldsymbol\alpha дадатных рэчаісных лікаў. Як многавымернае абагульненне бэта-размеркавання, мае альтэрнатыўную назву **многавымернае бэта-размеркаванне**. Размеркаванне Дзірыхле часта выкарыстоўваецца як  ў  і выступае ў якасці  для  і паліномнага размеркаванняў.

Названа ў гонар Іагана Петэра Густава Лежона Дзірыхле. Часта абазначаецца як \operatorname{Dir}(\boldsymbol\alpha).

Бясконцавымернае абагульненне размеркавання Дзірыхле — .

## Азначэнне 
Размеркаваннем Дзірыхле парадку K з параметрамі \alpha_1, \alpha_2, \dots, \alpha_K завецца размеркаванне выпадковага вектара з K-1 каардынатамі, калі шчыльнасць гэтага размеркавання роўная

: f_{Dir(\alpha_1,\ldots, \alpha_K)} \left(x_1,\ldots, x_{K} \right) = \frac{1}{\mathrm{B}(\boldsymbol\alpha)} \prod_{i=1}^K x_i^{\alpha_i - 1},
дзе \{x_k\}_{k=1}^{k=K} належыць стандартнаму K-1 , то бок \sum_{i=1}^{K} x_i = 1  і  x_i \in \left[0,1\right]  для ўсіх  i \in \{1,\dots,K\}

 — многавымерная бэта-функцыя, якую можна запісаць з дапамогай гама-функцый як
: \mathrm{B}(\boldsymbol\alpha) = \frac{\prod\limits_{i=1}^K \Gamma(\alpha_i)}{\Gamma\left(\sum\limits_{i=1}^K \alpha_i\right)},\qquad\boldsymbol{\alpha}=(\alpha_1,\ldots,\alpha_K).

Катэгорыя:Размеркаванні імавернасцей
Death Race

**«Death Race»** — камп’ютарная гульня для аркадных аўтаматаў, выпушчаная кампаніяй «» ў 1976 годзе. Гэта была адна з першых відэагульняў, якая змяшчала сцэны гвалту і спарадзіла мноства пратэстаў і абурэнняў у ЗША. Гульня была распрацавана Хаўэлам Айві () і заснавана на фільме 1975 «» Пола Бартэла.
## Гл. таксама 
* Гісторыя камп’ютарных гульняў

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1976 года
Катэгорыя:Гісторыя камп’ютарных гульняў
Катэгорыя:Кааператыўныя камп’ютарныя гульні
Тэхаскі ўніверсітэт у Даласе

**Тэхаскі ўніверсітэт у Даласе** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Рычардсан у штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
Гэта адзін з найбуйнейшых дзяржаўных універсітэтаў у ваколіцах Даласа і самая паўночная ўстанова сістэмы Тэхаскага ўніверсітэта. Першапачаткова ён быў заснаваны ў 1961 годзе як прыватная даследчая ўстанова. Менш чым праз 47 гадоў пасля яго заснавання Фонд Карнегі класіфікаваў універсітэт як доктарскі даследчы ўніверсітэт з найвышэйшай даследчай актыўнасцю — хутчэй, чым любая іншая вучэльня ў Тэхасе. Універсітэт звязаны з чатырма Нобелеўскімі прэміямі і мае сярод супрацоўнікаў членаў Нацыянальнай акадэміі навук ЗША і Нацыянальнай інжынернай акадэміі ЗША.

## Структура 
* Школа мастацтваў, гуманітарных навук і тэхналогій
* Школа навук аб паводзінах і мозгу
* Школа эканамічных, палітычных навук і палітыкі
* Школа інжынерыі і камп'ютарных навук
* Школа міждысцыплінарных студый
* Школа менеджменту
* Школа прыродазнаўчых навук і матэматыкі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Многавымернае нармальнае размеркаванне

{{Размеркаванне імавернасцей
  | name       = Многавымернае нармальнае размеркаванне
  | type       = multivariate
  | pdf_image  = MultivariateNormal.png
  | pdf_caption=Выбарка пунктаў з многавымернага нармальнага размеркавання з \boldsymbol\mu = \left[\begin{smallmatrix}0 \\ 0\end{smallmatrix}\right] і \boldsymbol\Sigma = \left[\begin{smallmatrix}1 & 3/5 \\ 3/5 & 2\end{smallmatrix}\right], разам з 3-сігма эліпсам, двума маргінальнымі размеркаваннямі і аднамернымі .
  | cdf_image  =
  | notation   = \mathcal{N}(\boldsymbol\mu,\, \boldsymbol\Sigma)
  | parameters = ***μ*** ∈ **R***k* — зрух**Σ** ∈ **R***k*&nbsp;×&nbsp;*k* — каварыяцыйная матрыца ()
  | support    = ***x*** ∈ ***μ*** + span(**Σ**) ⊆ **R***k*
  | pdf        = (2\pi)^{-k/2}\det (\boldsymbol\Sigma)^{-1/2} \, \exp \left( -\frac{1}{2} (\mathbf{x} - \boldsymbol\mu)^\mathrm{T} \boldsymbol\Sigma^{-1}(\mathbf{x} - \boldsymbol\mu) \right), існуе толькі калі **Σ** дадатна вызначаная
  
  | mean       = ***μ***
  | median     =
  | mode       = ***μ***
  | variance   = **Σ**
  | skewness   =
  | kurtosis   =
  | entropy    = \frac{k}{2} \ln \mathord\left( 2\pi \mathrm{e} \right) + \frac{1}{2} \ln \det\mathord\left( \boldsymbol\Sigma \right) 
  | mgf        = \exp\!\Big( \boldsymbol\mu^\mathrm{T} \mathbf{t} + \tfrac{1}{2} \mathbf{t}^\mathrm{T} \boldsymbol\Sigma \mathbf{t}\Big)
  | char       = \exp\!\Big( i\boldsymbol\mu^\mathrm{T} \mathbf{t} - \tfrac{1}{2} \mathbf{t}^\mathrm{T} \boldsymbol\Sigma \mathbf{t}\Big)
  | KLDiv      = { 1 \over 2 } \left\{ \operatorname{tr} \left( \boldsymbol\Sigma_1^{-1} \boldsymbol\Sigma_0 \right) + \left( \boldsymbol\mu_1 - \boldsymbol\mu_0\right)^{\rm T} \boldsymbol\Sigma_1^{-1} ( \boldsymbol\mu_1 - \boldsymbol\mu_0 ) - k +\ln { |  \boldsymbol \Sigma_1 | \over | \boldsymbol\Sigma_0 | } \right\}
  }}
**Многавымернае нармальнае размеркаванне** або **многавымернае размеркаванне Гауса** — абагульненне нарамальнага размеркавання на выпадкі больш чым адной памернасці. Паводле аднаго з азначэнняў, выпадковы вектар мае многавымернае нармальнае размеркаванне, калі кожная  яго кампанент мае аднамернае нармальнае размеркаванне. Часта выкарыстоўваецца для апісання, прынамсі набліжанага, мностваў магчыма скарэляваных выпадковых зменных, кожная з якіх сканцэнтравана вакол некаторага пункта.

Катэгорыя:Размеркаванні імавернасцей
Модуль сцёку

**Моду́ль сцёку** — аб’ём сцёку, колькасць вады, якая сцякае з пэўнай плошчы вадазбору за адзінку часу.

Модуль сцёку вылічваецца шляхам дзялення расходу вады на плошчу вадазбору па формуле

: M=\frac{Q}{F},

дзе *Q* — расход вады, *F* — плошча вадазбору.

Звычайна выражаецца ў л/(с·км²) або м³/(с·км²).

Адрозніваюць модуль паверхневага і падземнага сцёку, найбольшага і найменшага сцёку за нейкі перыяд, агульны сумарны. Характарыстыкі модуля сцёку выкарыстоўваюцца пры складанні карт сцёку і ў гідралагічных разліках.

## Літаратура 
* 
* *Ревера О. З.* Мо́дуль сто́ку // Географічна енциклопедія України: В 3-х т. / Ред-кол.: … О. М. Маринич (відповід. ред.) та інш. — Київ: Українська радянська енціклопедія ім. М. П. Бажана, 1990. — Том 2: З—О. — С. 380—381. — 480 с.: іл.— (В опр.) — ISBN 5-88500-015-8, ISBN 5-88500-012-8 (т. 2).
* Сток // Геологический словарь. В 2-х тт. Т. 2: М—Я / Под. ред. А. Н. Криштофовича. Отв. ред. Т. В. Спижарский. — М.: Государственное научно-техническое издательство по геологии и охране недр, 1955. — С. 291.

## Спасылкі 
* [Гидрологические расчеты: для студентов направления 08.03.01 «Строительство», специальности 08.05.01 «Строительство уникальных зданий и сооружений», специализации «Строительство гидротехнических сооружений повышенной ответственности» очной формы обучения: практикум (Электронный ресурс) / сост. Л.м И. Шевелева, В. И. Максименко, А. Г. Голикова; Инженерная школа ДВФУ. — Электрон. дан. — Владивосток: Дальневост. федерал. ун-т, 2018. — 64 с. — 1 CD]
* Модуль стока // Экологический центр «Экосистема»™, А. С. Боголюбов

Катэгорыя:Гідралогія
Катэгорыя:Гідраграфія
Вераніцынскі сквер

**Вераніцынскі сквер** — сквер у цэнтры Гарадка Віцебскай вобласці. Размешчаны на скрыжаванні вуліц Савецкай і Пралетарскай, перад будынкам Гарадоцкага райвыканкама.

У скверы з году ў год праходзяць «Вераніцынскія чытанні», у якіх удзельнічаюць знакамітыя пісьменнікі і паэты. Тут жа падчас «Дажынак» у 2014 годзе была ўсталяваная скульптура героя паэмы «Тарас на Парнасе» — палясоўшчыка Тараса.

Рашэннем Гарадоцкага раённага Савета дэпутатаў ад 29 верасня 2023 года скверу была прысвоена назва «Вераніцынскі сквер», у гонар Канстанціна Вераніцына, які лічыцца найбойльш імаверным аўтарам сатырычна-гумарыстычнай паэмы «Тарас на Парнасе». Вераніцын нарадзіўся ў 1834 годзе ў вёсцы Астраўляны (цяпер Гарадоцкі раён).

Катэгорыя:Гарадок
Катэгорыя:Скверы Беларусі
Катэгорыя:Канстанцін Вераніцын
Клетненскае радовішча суглінкаў

**Кле́тненскае радо́вішча суглі́нкаў** — радовішча каля паўднёвай ускраіны в. Клятное Пружанскага раёна. Пластавы паклад звязаны з марэннымі адкладамі сожскага зледзянення. Разведаныя запасы 93 тыс. м³, перспектыўныя 75 тыс. м³.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Радовішчы глін і суглінкаў Беларусі
Катэгорыя:Клятное (Шаняўскі сельсавет)
Катэгорыя:Геалогія Пружанскага раёна
Клецкае радовішча пяскоў

**Кле́цкае радо́вішча пяско́ў** — радовішча каля паўднёва-ўсходняй ускраіны г. Клецка. Лінзападобны паклад звязаны з канцова-марэннымі адкладамі сожскага зледзянення. Разведаныя запасы — 849 тыс. м³.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Радовішчы пясчана-жвіровага матэрыялу Беларусі
Катэгорыя:Клецк
Катэгорыя:Геалогія Клецкага раёна
Клепачоўскае радовішча глін

**Клепачо́ўскае радо́вішча глі́н** — радовішча за 0,5 км на паўночны захад ад в. Клепачы Слонімскага раёна. Пластавы паклад звязаны з марэннымі адкладамі сожскага зледзянення. Папярэдне разведаныя запасы — 1,48 млн м³.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Клепачы (Слонімскі раён)
Катэгорыя:Радовішчы глін і суглінкаў Беларусі
Катэгорыя:Геалогія Слонімскага раёна
Клімавіцкае радовішча мелу

**Клі́мавіцкае радо́вішча ме́лу** — радовішча за 1,5 км на поўдзень ад г. Клімавічы. Пластавы паклад звязаны з адкладамі туронскага яруса (верхні мел). Разведаныя запасы 5,3 млн. т.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Радовішчы Беларусі
Катэгорыя:Геалогія Клімавіцкага раёна
Катэгорыя:Клімавічы
Клешаўскае радовішча пяскоў

**Кле́шаўскае радо́вішча пяско́ў**  — радовішча за 3,5 км на паўночны захад ад в. Клешаў Слуцкага раёна. Лінзападобны паклад звязаны з флювіягляцыяльнымі адкладамі часу адступання сожскага ледавіка. Разведаныя запасы 1,55 млн. м³.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Радовішчы пясчана-жвіровага матэрыялу Беларусі
Катэгорыя:Клешава
Катэгорыя:Геалогія Слуцкага раёна
Валерый Мікалаевіч Бандарэнка

**Валерый Мікалаевіч Бандарэнка** () — беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1988).

## Зноскі
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Андрэй Васілевіч Бандарэнка

**Андрэй Васілевіч Бандарэнка** (нар. , Вільнюс) — беларускі кампазітар, педагог.

## Біяграфія 
Скончыў у 1981 годзе Беларускую кансерваторыю. 3 1985 выкладаў у Гродзенскім музычным вучылішчы. У 1992—1996 гадах мастацкі кіраўнік «Гродзенскай капэлы». 3 1995 года свяшчэннаслужыцель у Гродзенскай Барысаглебскай царкве. Адначасова ў 2003—2008 гадах выкладаў у Гродзенскім філіяле Беларускай акадэміі музыкі. Скончыў у 2002 годзе Мінскую духоўную семінарыю. 3 2007 года протаіерэй Гродзенскага Пакроўскага кафедральнага сабора.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Святары Беларускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага музычнага каледжа
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Катэгорыя:Духоўныя кампазітары
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Zivert

**Zivert** (сапраўднае імя — **Юлія Дзмітрыеўна Зіверт**, дзявочае прозвішча **Сытнік**; 28 лістапада 1990, Масква, СССР) — расійская поп-спявачка. Набыла вядомасць у 2017 годзе з песнямі «*Чак*» і «*Анестэзія*». Шырокую папулярнасць атрымала ў канцы 2018 года пасля выхаду трэка «*Life*».

Катэгорыя:Поп-вакалісты Расіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 28 лістапада
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Расіі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Антон Бандзевіч

**Антон Бандзе́віч** (; ?—?) — беларускі філосаф, прадстаўнік Гродзенскай філасофскай школы XVIII стагоддзя.

Выкладчык філасофіі і логікі ў Горадні ў XVIII ст. У 1751 годзе ён прачытаў у Горадні курс лекцый «Філасофія арыстоцеліка-скотаўская…» (Philosophia Aristotelico-Scotica), а ў 1757 годзе выдаў пад такой жа назвай трактат, у якім своеасабліва тлумачыліся асобныя праблемы логікі і натурфіласофіі.

## Бібліяграфія 
* Bandziewicz A. Philosophia Aristotelico-Scotica . Grodno, 1757. F.UI , N

## Літаратура 
* 
* 
* Очерки истории философской и социологической мысли Белоруссии (до 1917 г.). Минск, 1973.

Катэгорыя:Постаці Гродна
Катэгорыя:Філосафы XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Ян Баневіч

**Ян Бане́віч** (; ) — жывапісец.

]]
Вучыўся ў Вільні ў Я. Рустэма. Працаваў пераважна як партрэтыст. Аўтар партрэтаў беларускіх і польскіх гістарычных дзеячаў І. Славацкага, А. Валіцкага, Е. Станевіча, «Партрэт І. Тышкевіча, старосты вяляціцкага» (1859, копія з партрэта 18 ст.).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Літвы
Людвіг Фларыянавіч Адамовіч

**Людвіг Фларыянавіч Адамовіч** (; ) — вучоны-медык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і Ігуменскага павета. Пасля заканчэння ў 1849 годзе Санкт-Пецярбургскай медыка-хірургічнай акадэміі служыў да 1861 года ў Севастопальскім ваенным шпіталі, потым у Мінгрэльскім егерскім палку і розных ваенных шпіталях. У 1863 годзе атрымаў ступень доктара медыцыны за дысертацыю «Пра слупняк, асабліва траўматычны».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі
Народна-вызваленчая армія Югаславіі

**Народна-вызваленчая армія Югаславіі** () — узброеная арганізацыя Руху Супраціўлення, узначаленая Камуністычнай партыяй Югаславіі (КПЮ). 

Гісторыя НВАЮ пачалася 27 чэрвеня 1941 года, калі ва ўмовах акупацыі Югаславіі і пачатку ўварвання Германіі ў СССР ЦК КПЮ стварыў Галоўны штаб (у верасні перайменаваны ў Вярхоўны штаб) Народна-вызваленчых партызанскіх атрадаў на чале з Іосіпам Броз Ціта. У ліпені гэты рух ахапіў многія раёны Сербіі, Чарнагорыі, Славеніі, Харватыі, Босніі, у кастрычніку — Македоніі. У ходзе паўстання ў розных раёнах краіны ўзнікалі вызваленыя партызанамі тэрыторыі, дзе ўтвараліся органы ўлады — Народна-вызваленчыя камітэты. На акупаваных тэрыторыях яны дзейнічалі ў падполлі. Да канца года ў Югаславіі налічвалася каля 80 тыс. партызан. У лістападзе 1942 года Вярхоўны штаб прыступіў да фарміравання першых дывізій і карпусоў. Колькасць НВАЮ, партызанскіх атрадаў і груп дасягнула 150 тыс. чал.; умацаваліся Народна-вызваленчыя камітэты. Да канца 1943 года партызанскія раёны ў розных частках краіны складалі каля паловы югаслаўскай тэрыторыі. У 1944—1945 гадах фарміраванні Ціта сумесна з Чырвонай арміяй вызвалялі югаслаўскую тэрыторыю. У гэты час КПЮ пачынае стварэнне новага ўрада краіны. 

У складзе НВАЮ дзейнічалі савецкія, чэхаславацкія, венгерскія, балгарскія і італьянскія партызанскія батальёны. Часці партызан змагаліся не толькі з замежнымі акупантамі і калабарантамі, але і з рухам чэтнікаў, які імкнуўся да аднаўлення ў Югаславіі даваеннага манархічнага рэжыму.

Югаслаўскі камуністычны рух карыстаўся дыпламатычнай, а з лютага 1944 года таксама і ваеннай падтрымкай СССР. Заходнія дзяржавы, якія падтрымлівалі югаслаўскі эмігранцкі ўрад і чэтнікаў, вымушана былі лічацца з умацаваннем пазіцый НВАЮ, усталяваўшы кантакты з Вярхоўным штабам арганізацыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Народна-вызваленчая армія Югаславіі
Тэхаскі ўніверсітэт у Арлінгтане

**Тэхаскі ўніверсітэт у Арлінгтане** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Арлінгтан у штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1895 годзе і на працягу некалькіх дзесяцігоддзяў знаходзіўся ў сістэме Тэхаскага аграрна-механічнага ўніверсітэта, пакуль не далучыўся да сістэмы Тэхаскага універсітэта ў 1965 годзе. Вучэльня класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. Гэта другі па велічыні ўніверсітэт у Паўночным Тэхасе і пяты па велічыні ў Тэхасе. Універсітэт прапануе больш за 180 праграм бакалаўрыяту, магістратуры і аспірантуры.

## Структура 
* Каледж інжынерыі (1959)
* Каледж вольных мастацтваў (1959)
* Каледж архітэктуры, планавання і грамадскіх спраў (2015)
* Школа сацыяльнай працы (1967)
* Школа аспірантуры (1966)
* Каледж прыродазнаўчых навук (1959)
* Каледж медсястрынства і інавацый у галіне здароўя (1976)
* Каледж бізнесу (1959)
* Каледж адукацыі (1963)
* Ганаровы каледж (1998)

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Катэгорыя:Арлінгтан (Тэхас)
Fairchild Channel F

**«Fairchild Channel F»** — другая ў свеце гульнявая прыстаўка са зменнымі гульнямі на картрыджах і першая прыстаўка з картрыджам, якія змяшчаюць праграму. Першай прыстаўкай, якая выкарыстоўвае картрыджы, была «Magnavox Odyssey», але яе картрыдж складаўся толькі з набору перамычак. Прыстаўка была выпушчана кампаніяй «» у лістападзе 1976 года пад назвай «Video Entertainment System» (VES), па рознічным кошце ў 169,95 долараў ЗША. У наступным годзе, пасля таго як кампанія «Atari» выпусціла , прыстаўка была пераназваная.
## Гл. таксама 
* Гісторыя камп’ютарных гульняў
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гульнявыя прыстаўкі
Катэгорыя:Гісторыя камп’ютарных гульняў
Евангелічныя могілкі (Вільня)

**Евангелічныя могілкі** — колішнія могілкі ў Вільні, які размяшчаліся на Боўфалавай гары ў раёне Пагулянкі.

Могілкі былі закладзены паводле планаў віленскага садоўніка Вебера. Спачатку гэта былі лютэранскія могілкі, але з 1830 г. тут адбываліся і пахаванні кальвіністаў.

У 1819 годзе паводле праекта Каралем Шыльдгаўзенам была пабудавана могілкавая капліца (не зберглася).

Могілкі пацярпелі ў час ваенных дзеянняў. У 1956 годзе могілкі закрыты, некаторыя надмагіллі былі перавезены на могілкі на Росе і ў Салтанішках. У 1960 годзе была знесена могілкавая капліца і на гэтай тэрыторыі створаны гарадскі парк, а ў 1974 годзе пабудаваны Палац шлюбаў.

На былых могілках захаваўся толькі класіцыстычны маўзалей роду Нішкоўскіх (архітэктар Караль Падчашынскі), які цяпер выкарыстоўваецца я сувенірны кіёск. У гэтым маўзалеі быў пахаваны Ян Фрыдэрык Нішкоўскі (1774—1816), прафесар хірургіі Віленскага ўніверсітэта.

## Вядомыя асобы, пахаваныя на могілках 
 на Евангелічных могілках. Малюнак Уладзіслава Загорскага, 1925]]
* Баляслаў Богуш-Сестранцэвіч (1868—1940) — польскі военачальнік, брыгадны генерал Войска Польскага.
* Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч (1869—1927) — графік і жывапісец.
* Мацей Ворбэк-Летаў (1593—1663) — прыдворны лекар караля Уладзіслава IV Вазы.
* Аляксандр Заштаўт (1877—1944) — польскі палітычны дзеяч.
* Шыман Канарскі (1808—1839) — дзеяч нацыянальна-вызваленчага руху ў Польшчы, Літве і на Беларусі.
* Ян Фрыдэрык Нішкоўскі — прафесар хірургіі Віленскага ўніверсітэта,
* Караль дэ Пертэс (1740—1815) — выдатны ваенны картограф XVIII стагоддзя, энтамолаг.
* Ваўжынец Путкамер (1794—1850) — землеўласнік, грамадскі дзеяч, маршалак шляхты Лідскага павета.
*  (1859—1938) — суперінтэндант Віленскага евангелічна-рэфармацкага Сінода (1902—1938).
* Францішак Аляхновіч (1883—1944) — беларускі драматург, тэатральны дзеяч, публіцыст, празаік.

## Галерэя 

Vilnia, Boŭfałava hara, Evangielisckija, Brama. Вільня, Боўфалава гара, Эвангелісцкія, Брама (J. Bułhak, 1914-37).jpg|Евангелічныя могілкі. Я. Булгак, 1914-1937
Vilnia, Boŭfałava hara, Evangielisckija. Вільня, Боўфалава гара, Эвангелісцкія (1915-18).jpg|Евангелічныя могілкі. 1910-я
Vilnia, Boŭfałava hara, Evangielisckija. Вільня, Боўфалава гара, Эвангелісцкія (J. Bułhak, 1914-37).jpg|Евангелічныя могілкі. Я. Булгак, 1914-1937
Vilnia, Boŭfałava hara, Evangielisckija. Вільня, Боўфалава гара, Эвангелісцкія (J. Bułhak, 1915-20).jpg|Евангелічныя могілкі. Я. Булгак, 1915-1920
Vilnia, Boŭfałava hara, Evangielisckija. Вільня, Боўфалава гара, Эвангелісцкія (J. Bułhak, 1919) (2).jpg|Евангелічныя могілкі. Я. Булгак, 1919
Vilnia, Boŭfałava hara, Evangielisckija. Вільня, Боўфалава гара, Эвангелісцкія (J. Bułhak, 1919) (3).jpg|Евангелічныя могілкі. Я. Булгак, 1919
Vilnia, Boŭfałava hara, Evangielisckija. Вільня, Боўфалава гара, Эвангелісцкія (J. Bułhak, 1919) (5).jpg|Евангелічныя могілкі. Я. Булгак, 1919
Vilnia, Boŭfałava hara, Evangielisckija. Вільня, Боўфалава гара, Эвангелісцкія (J. Bułhak, 1919).jpg|Евангелічныя могілкі. Я. Булгак, 1919

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Могілкі Вільні
Закарпацкі прагін

**Закарпацкі прагін** () — геалагічная структура на паўднёвым захадзе Карпацкай складкавай сістэмы. Ляжыць паміж флішавымі Карпатамі і Вялікай Венгерскай упадзінай. Усходняя яго частка знаходзіцца ва Украіне.

Закарпацкі прагін выкананы неагенавымі маласамі магутнасцю да 3000 м (тоўшчамі абломкаў горных парод — пескавікоў, кангламератаў, андэзітаў, глін, часам вуглістых адкладаў і эвапарытаў, сфарміраваных у арагенную стадыю развіцця складкавых паясоў паміж літасфернымі плітамі ва ўмовах іх сціскання), якія залягаюць у мезазойска-палеагенавых пластах, змяшчаюць саляносную тоўшчу (у цэнтральнай зоне).

У геамарфалагічных адносінах структура адпавядае Закарпацкай нізіне. У паўднёва-ўсходняй частцы прагіну цягнецца ланцуг саляных купалаў, якія месцамі выходзяць на паверхню або праяўляюцца ў рэльефе. На паверхні яна супадае з плошчай пашырэння неагенавых асадкавых і вулканагенных парод і распасціраецца ўздоўж паўднёва-заходняга краю Карпат паласой амаль 150 км у даўжыню і шырынёй 25-35 км.

Закарпацкі прагін сфарміраваўся на цвёрдым фундаменце ўнутраных Карпат на працягу алігацэну — позняга сармату. У ім назапашваліся магутныя тоўшчы пясчана-гліністых адкладаў з праслоямі ліпарытавых туфаў, бурага вугалю і тоўшчамі каменнай солі. Аснова прагіну прадстаўлена палеазойскімі, мезазойскімі і палеагенавымі адкладамі, разбітымі разломамі на блокі памерам 3-5 × 8-10 км. Глыбіннымі межамі прагіну з’яўляецца Закарпацкі разлом на паўночным усходзе і зона Прыпанонскага разлому на паўднёвым захадзе. У ім выдзяляюць Чоп-Мукачаўскую і Салотвінскую ўпадзіны.

Пачынаючы з палеазою, па разломах адбываліся блокавыя рухі рознага напрамку. Яны паўплывалі на назапашванне рознаўзроставых адкладаў у Салотвінскай (пераважна бадэніевых) і Чоп-Мукачаўскай (пераважна сармат-пліяцэнавых) упадзінах. Уздоўж разломаў адбывалася вывяржэнне магмы. У выніку ўзнік ланцуг субвулканічных цел — пахаваных вулканаў, характэрных для Берагаўскай зоны горстаў, дзе яны з часам апынуліся на паверхні як Берагаўскія нізкагор’і. Цэнтры меншых вулканагенных структур, лакальных інтрузій і саляных купалаў прымеркаваны да пэўных тэктанічных парушэнняў скідавага тыпу, якімі абмяжоўваюцца блокі ў падсалявым структурным комплексе і фундаменце.

У прагіне сфарміраваліся Вулканічныя Карпаты, пабудаваныя эфузіўнымі пародамі неагену (андэзітамі, базальтамі, туфамі), якія часткова перакрываюць маласавы комплекс.

## Літаратура 
* *Ковальчук І. П.* Закарпатський прогин // Географічна енциклопедія України : [у 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. — К. : «Українська Радянська Енциклопедія» імені М. П. Бажана, 1990. — Т. 2 : З — О. — 480 с. — 33 000 екз. — ISBN 5-88500-012-3 

Катэгорыя:Тэктоніка Украіны
Параметр

**Параметр** (ад  «каля» і  «мера») — велічыня, якая характарызуе стан або істотную ўласцівасць сістэмы, прадмета, устройства, з’явы або працэсу.

У больш вузкіх значэннях вядомы ў многіх дысцыплінах, напрыклад у матэматыцы, праграмаванні, статыстыцы, машынным навучанні.

## Матэматыка 
У матэматыцы параметр разглядаецца як нязменная ў пэўным кантэксце велічыня, якая ўплывае на характар або значэнне матэматычнага аб’екту. Паняцце параметра цесна звязана і падобна да паняцця зменнай, пры гэтым адрозненне паміж імі можа залежаць ад кантэксту. Напрыклад, зменнымі могуць называцца тыя велічыні, што змяняюцца цягам аднаго эксперыменту, а параметрамі тыя, што фіксуюцца ў адным эксперыменце, але могуць мець розныя значэнні ў розных эксперыментах.

Часта параметры ўжываюцца для запісу функцый. Напрыклад, адвольная квадратычная функцыя мае выгляд
: f(x)=ax2+bx+c,
дзе x завецца зменнай (аргументам функцыі), а велічыні a, b і c — параметры, якія ўплываюць на характар функцыі. Кожны ўнікальны набор параметраў задае новую квадратычную функцыю.

## Праграмаванне 
У праграмаванні параметрам завецца зменная, якая выкарыстоўваецца ўнутры  як  і значэнне якой можа быць перададзена туды звонку. Сам выраз, які перадаецца ў функцыю, называецца аргументам. Першапачаткова параметр прымае значэнне перададзенага аргумента. Розніцу паміж параметрам і аргументам можна прадэманстраваць наступным прыкладам на мове праграмавання Python:

```python
def example_function(parameter):
  print(parameter)

argument = "hello world"
example_function(argument)
```

У прыкладзе вышэй параметр — зменная з назвай «parameter», аргумент — зменная «argument».

Выкарыстанне параметраў — пажаданы спосаб перадачы інфармацыі паміж часткамі праграмы (у адрозненне ад ), бо яны дапамагаюць унікнуць сітуацыі, калі значэнні зменных унутры функцыі нечакана мадыфікуюцца іншымі элеменатмі кода. Наступная табліца дэманструе розніцу паміж параметрам і статыстыкай:

Як правіла, генеральная сукупнасць занадта вялікая для таго, каб можна было падлічыць дакладныя значэнні параметраў, таму яны застаюцца невядомымі. Значэнні статыстык, падлічаныя на выбарцы з генеральнай сукупнасці, выкарыстоўваюцца як набліжэнні для параметраў.

Таксама існуе такое паняцце як . У адрозненне ад звычайных параметраў, гіперпараметры выкарыстоўваюцца для кантролю над працэсам навучання і іх значэнні могуць задавацца ўручную. Прыклады гіперпараметраў: , велічыня , колькасць цэнтроідаў у кластарызацыі метадам k-сярэдніх. Аптымальныя значэнні як параметраў, так і гіперпараметраў загадзя невядомыя. Для знаходжання аптымальных значэнняў гіперпараметраў выкарыстоўваюцца  іх аптымізацыі: пошук на сетцы, выпадковы пошук,  і іншыя.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Матэматычная тэрміналогія
Катэгорыя:Канцэпцыі моў праграмавання
Сцынтылятар

**Сцынтыля́тары** — празрыстыя для ўласнага выпраменьвання люмінафоры, у якіх пад уздзеяннем іанізавальнага выпраменьвання ўзнікаюць светлавыя ўспышкі (сцынтыляцыі).

У якасці сцынтылятараў могуць служыць многія крышталефасфоры (напрыкад, сярністы цынк ZnS, ёдзісты натрый NaI), арганічныя крышталі (напрыклад, антрацэн, стыльбен), растворы палімераў, інертныя газы і інш.

Выкарыстоўваюцца ў сцынтыляцыйных лічыльніках, сцынтыляцыйных дэтэктарах.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Шендрик Р. Ю.* Методы экспериментальной физики конденсированного состояния. Часть 3. Введение в физику сцинтилляторов — 1 — Учебное пособие — Иркутск: изд-во Иркут. гос. ун-та, 2013. — 110 с.
* Сцинтилляторы // Неразрушающий контроль
* *Гасанов А. А., Наумов А. В., Юрасова О. В.* Получение отечественных кристаллов для приборов фотоники. Часть 1 — Сцинтилляторы // Фотоника. Выпуск № 5/2017.

Катэгорыя:Люмінесцэнцыя
Катэгорыя:Дэтэктары іанізуючага выпраменьвання
Катэгорыя:Датчыкі
Стаповіч

**Стаповіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Альбін Мацвеевіч Стаповіч (1894—1934) — беларускі грамадска-палітычны і музычны дзеяч, публіцыст.
* Вітаўт Юры Стаповіч (1939—2019) — беларускі грамадскі дзеяч у Польшчы.
* Канстанцін Мацвеевіч Стаповіч (псеўданім — *Казімір Сваяк*; 1890—1926) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, паэт, драматург, публіцыст, літаратуразнавец, каталіцкі святар.
Яўрэйскія могілкі (значэнні)

**Яўрэйскія могілкі** — назва могілак у розных краінах свету, дзе хавалі яўрэяў.

## Беларусь 
* Яўрэйскія могілкі — могілкі ў Верхнядзвінску.
* Яўрэйскія могілкі — колішнія могілкі ў Віцебску.
* Яўрэйскія могілкі — могілкі ў Гродне.
* Яўрэйскія могілкі — могілкі ў Магілёве.
* Яўрэйскія могілкі — колішнія могілкі ў Мінску.
* Яўрэйскія могілкі — колішнія могілкі ў Полацку.
Чарнышэвіч

**Чарнышэ́віч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аркадзь Дзмітрыевіч Чарнышэвіч (1912—1967) — беларускі пісьменнік.
* Фларыян Чарнышэвіч (1900—1964) — польскі эміграцыйны пісьменнік беларускага паходжання.
* Хведар (Фёдар) Іосіфавіч Чарнышэвіч (1880—?) — беларускі паэт, перакладчык.

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
RCA Studio II

**«RCA Studio II»** — гульнявая кансоль, распрацаваная кампаніяй  і выпушчаная ў студзені 1977 года. Графіка кансолі была чорна-белай і нагадвала графіку больш ранніх сістэм тыпу «Pong». Кансоль не мела  ці падобнага , замест гэтага ў корпус кансолі былі ўбудаваны дзве 10-кнопкавыя клавіятуры.

Сярод асаблівасцяў кансолі была наяўнасць пяці ўбудаваных гульняў і сілкаванне кансолі праз шнур для падлучэння да антэннага гнязда тэлевізара (сілкаванне і тэлевізійны сігнал падзяляліся ў асобнай прыладзе на канцы шнура). Такі спосаб падлучэння ўжываўся рэдка і пасля не сустракаўся да з’яўлення гульнявой кансолі «».

Кансоль не атрымала камерцыйнага поспеху. На момант выхаду яна ўжо была састарэлай у параўнанні з выпушчанай раней «Fairchild Channel F». Праз дзесяць месяцаў на рынак таксама выйшла яшчэ больш дасканалая кансоль «». Выпуск «RCA Studio II» быў спынены ў 1979 годзе.

Прылада і тэхнічныя характарыстыкі кансолі аналагічныя  , выпушчанаму тым жа вытворцам у тым жа годзе.

## Гл. таксама 
* Гісторыя камп’ютарных гульняў

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гульнявыя прыстаўкі
Катэгорыя:Гісторыя камп’ютарных гульняў
1977 год у гісторыі камп’ютарных гульняў

**1977** год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.

## Мерапрыемствы і падзеі 
У студзені выйшла гульнявая прыстаўка «RCA Studio II» ад «».

## Узнагароды 
## Выпускі гульняў 
* 
## Зноскі
## Спасылкі
Катэгорыя:1977
Катэгорыя:Гады ў камп’ютарных гульнях
Тэхаскі ўніверсітэт у Эль-Паса

**Тэхаскі ўніверсітэт у Эль-Паса** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Эль-Паса ў штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт з'яўляецца часткай сістэмы Тэхаскага універсітэта. Ён з'яўляецца другім па велічыні ўніверсітэтам у Злучаных Штатах, у якім большасць студэнтаў складаюць асобы мексіканскага паходжання (каля 80%). Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. Каледж інжынерыі ўніверсітэта з'яўляецца галоўным у ЗША вытворцам іспанамоўных інжынераў з магістарскімі і доктарскімі ступенямі.

## Структура 
* Каледж адукацыі
* Каледж інжынерыі
* Каледж навук пра здароўе
* Каледж вольных мастацтваў
* Каледж медсястрынства
* Ккаледж прыродазнаўчых навук
* Школа фармацыі
* Каледж бізнесу
* Школа аспірантуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Катэгорыя:Эль-Паса (Тэхас)
Радзівіновіч

**Радзівіновіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Міхайлавіч Радзівіновіч (нар. 1987) — беларускі хакеіст (хакей на траве).
* Канстанцін Радзівіновіч (1886—1956) — беларускі протаіерэй.
Віленскі дыстрыкт

**Віленскі дыстрыкт** — дыстрыкт (акруга) евангелічна-рэфармацкай царквы на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага, а пасля Расійскай імперыі. Уваходзіла ў склад Літоўскай правінцыі.

Вышэйшым органам дыстрыкта быў партыкулярны сінод, у рабоце якога ўдзельнічалі духоўныя і свецкія асобы. Кіраваўся сіньёрам віленскім, у ХІХ — пачатку ХХ стагоддзя суперінтэндантам.

Віленскі дыстрыкт складаўся з грамад Вільні, Трокаў, Ашмянаў, Ліды, Браслава і іншых гарадоў і мястэчак Беларусі і часткова Літвы.

У канцы XVI—XVII стагоддзі Віленскі евангелічна-рэфармацкі збор 4 разы (у 1591, 1611, 1639, 1682) зведаў пагромы, арганізаваныя езуітамі. У 1611 годзе быў цалкам спалены архіў евангелічна-рэфармацкага сінода.

Каля 1716 года ў дыстрыкце дзейнічалі зборы ў Вільні (кафедральны збор, рэзідэнцыя суперінтэнданта), Сярэі, Жупранах, Шылянах, Лебедзеве, Промежы, Дубінках. У чатырох апошніх зборах не было пастаянных пастыраў, а ў зборы ў Дубінках набажэнствы ўжо наогул не праводзіліся.

У 1815 годзе да дыстрыкта належалі прыходы ў Вільні, Новым Месце, Дзявалтаве.

У 1830—1835 гадах у Вільні па праекце Караля Падчашынскага пабудаваны новы евангелічна-рэфармацкі збор.

У 1886 годзе ў сувязі з адначасовай смерцю суперінтэнданта Мандзялёўскага і віцэ-суперінтэнданта Кавельмахера да Віленскага дыстрыкта быў часова далучаны Беларускі, але знаходзіўся ў яго складзе аж да пачатку ХХ стагоддзя.

Катэгорыя:Кальвінізм у Вялікім Княстве Літоўскім
Катэгорыя:Гісторыя Вільні
Пузырэўскі

**Пузырэўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Леанід Сяргеевіч Пузырэўскі (нар. 1938) — беларускі вучоны.
* Уладзімір Іванавіч Пузырэўскі (нар. 1955) — беларускі палітык.
Сезон 2022/2023 «Мінска» (баскетбол)

У сезоне 2022/2023 баскетбольны клуб «Мінск» прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2022/2023 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2022 ( **уладальнік**),
* Адзіная ліга ВТБ 2022/2023 (12 месца).

## Склад каманды 
**У Адзінай лізе ВТБ**

**У чэмпіянаце Беларусі**

**У Кубку Беларусі**

## Трэнеры асноўнай каманды 
*  Расціслаў Вяргун (галоўны трэнер)
*  Аляксей Сухавецкі
*  Анатоль Кошар

## Гл. таксама 
* Сезон 2021/2022 «Цмокі-Мінск»
* Сезон 2023/2024 «Мінска» (баскетбол)

## Спасылкі 
* 2022-2023
2022/2023
Мінск
Катэгорыя:2022 год у Мінску
Катэгорыя:2023 год у Мінску
Вядомыя асобы Даласа

[thumb|200px|[Герб Даласа]]
Вядомыя ўраджэнцы Даласа:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Ашэр (спявак)|Ашэр]]

## А 
* Ашэр (нар. 1978) — амерыканскі спявак і акцёр.

## В 
* Віктар Вескова

## Д 
* Майкл Джонсан
 
## П 
* Джэсі Племанс

## Р 
* Робін Райт
* Луіза Рытэр
* Ша’Кары Рычардсан

## С 
* Зак Сміт (нар. 1996) — амерыканскі баскетбаліст.

## Т 
* Шэран Тэйт

## У 
* Оўэн Уілсан
Джордж Сміт

**Джордж Сміт**:
* Джордж Пірсан Сміт — амерыканскі вучоны-біяхімік
* Джордж Элвуд Сміт — амерыканскі вучоны-фізік
Нарыман Рыдванавіч Аліеў

**Нарыман Рыдванавіч Аліеў** (; ;  , Пэтрыўка, Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна)&nbsp;— украінскі рэжысёр і сцэнарыст крымскататарскага паходжання. Лаўрэат прэміі кінакрытыкаў «Кінакола» 2019 года (лепшы рэжысёр і лепшы фільм). Вядоўца і стваральнік падкаста «Мінкультпрывіт».

Работы рэжысёра былі прадстаўлены на галоўных фестывалях Украіны (Адэскі міжнародны кінафестываль, Wiz-Art, кінафестываль «Молодость»).

Заслужаны дзеяч мастацтваў Украіны (2020).

## Біографія 
Нарыман Аліеў нарадзіўся 15 снежня 1992 года ў сяле Пэтрыўка Краснагвардзейскага раёна Крыма.

У 2009 годзе скончыў Пэтрыўскую сярэднюю школу I-III ступеняў № 1.

У 2013 годзе атрымаў ступень бакалаўра рэжысуры тэлебачання і кіно ў Інстытуце экранных мастацтваў. Майстэрня Алега Фіялко.

У 2014 годзе атрымаў дыплом спецыяліста па рэжысуры тэлебачання ў КНУТКіТ імя І.&nbsp;К.&nbsp;Карпенка-Карыё.

У 2016 годзе быў намінаваны на «Хрустальнага мядзведзя» Берлінскага міжнароднага кінафестывалю за кароткаметражны фільм «Без цябе».

Член Украінскай кінаакадэміі з 2017 года.

Член Еўрапейскай кінаакадэміі з 2019 года.

Член грамадскага савета Украінскага оскараўскага камітэта з 2019 года.

Дэбютны мастацкі фільм Нарымана Аліева «Дадому» (2019) быў адабраны ў конкурсную праграму «Асаблівы погляд» 72-га Канскага міжнароднага кінафестывалю.

Галоўную ролю ў гэтым фільме, у прыватнасці, атрымаў акцёр і рэжысёр Ахтэм Сейтаблаеў. Канцэпцыя найперш мела выгляд роўд-муві пра Бацькаўшчыну стваральніка ідэі. Кінапрадзюсер&nbsp;— Уладзімір Яцэнка. Матывацыя Нарымана Аліева — стварэнне новага ўкраінскага кіно. Таксама гэтая стужка была абраная ўкраінскім прэтэндэнтам на прэмію «Оскар».

Зараз рэжысёр актыўна займаецца стварэннем і папулярызацыяй новага праекта пад назвай «ОРТАЛАН», тэма якога датычыцца гісторыі крымскіх татараў.

Інтарэсы рэжысёра ляжаць перш за ўсё ў асвятленні сямейных адносін, лініі бацькоў і дзяцей.

24 лютага 2022 года, у дзень расійскага ўварвання, Нарыман знаходзіўся ў Львове. З першых дзён уварвання ўдзельнічаў у зборы сродкаў на гуманітарныя патрэбы.

## Спасылкі 
* 
* Проєкт «Орталан» на сайті https://kino.24tv.ua/ru/nariman-aliev-nachal-rabotu-nad-novym-filmom-ukraina-novosti_n1753980 
* Стрічка «Додому» https://beztabu.net/uchastnik-berlinale-nariman-aliev-snimet-novuyu-istoriyu-o-krymskih-tatarah_n31738 

Катэгорыя:Сцэнарысты Украіны
Катэгорыя:Кінарэжысёры Украіны
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Украіны
Грынцэвіч

**Грынцэвіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Гіпаліт Грынцэвіч (1876—1934) — інжынер-архітэктар.
* Людвік Грынцэвіч (1717―1783) — вялікалітоўскі архітэктар, манах-дамініканец.
Гейтсвіл (Тэхас)

**Гейтсвіл** () — горад у штаце Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Кор'ел. Насельніцтва - 15 724 чалавекі (2015). Заснаваны ў 1854 годзе на зямлі, ахвяраванай Рычардам Грантам неўзабаве пасля стварэння акругі Кор'ел. Горад атрымаў назву ў гонар форта Форт-Гейтс, заснаванага ў 1849 годзе за 8 км на захад ад горада.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Гідынгс (Тэхас)

**Гідынгс** () — горад у ЗША, размешчаны ў заходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Лі. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 4881 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражывала 5113 чалавек. Заснаваны ў 1871 годзе пры будаўніцтве чыгункі Houston and Texas Central Railway.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Лі (акруга, Тэхас)

**Акруга Лі** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 15657 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 16 231 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Гідынгс. Сфарміравана ў 1874 годзе. Названа ў гонар Роберта Эдварда Лі, генерала войска Канфедэратыўных Штатаў Амерыкі.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Гілмер (Тэхас)

**Гілмер** — горад у ЗША, штат Тэхас. Цэнтр акругі Апшэр. Насельніцтва — 4799 чалавек (перапіс 2000). Горад названы ў гонар Міністра ваенна-марскіх сіл ЗША Томаса Уолкера Гілмера.

Вядомы як месца нараджэння папулярных музычных выканаўцаў Дона Хенлі з гурта Eagles, і Джоні Мэціса, а таксама блюз-выканаўцы Фрэдзі Кінга.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Апшэр (акруга, Тэхас)

**Апшэр** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражываў 35 291 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 38 331 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Гілмер. Акруга Апшэр была сфарміравана ў 1846 годзе з часткі акругі Гарысан. Названа ў гонар Эйбела Паркера Апшэра, дзяржсакратара ЗША ў прэзідэнцтва Джона Тайлера.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Глен-Роўз

**Глен-Роўз** () — горад у ЗША, размешчаны ў цэнтральнай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Сомервел. Насельніцтва - 2444 чалавекі (2015), паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2017 годзе ў горадзе пражывала 2627 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Адам Фердынанд Адамовіч

**Адам Фердынанд Адамовіч** (, ; ) — вучоны-медык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Вільні.

У 1822 магістр медыцыны ў Віленскім універсітэце на кафедры параўнальнай анатоміі. 3 яго ўдзелам у 1823 у Вільні створана ветэрынарная школа. 3 1826 года доктар медыцыны. Заснавальнік музея зоатэрапеўтычных прэпаратаў. Выкладаў у Віленскай медыка-хірургічнай акадэміі з 1838 года ветэрынарныя навукі, гісторыю і літаратуру медыцыны.

Адзін з пачынальнікаў бальнеалогіі ў Літве. Пачынаючы з 1842 апублікаваў шэраг артыкулаў пра мінеральныя воды Друскенікаў, Стаклішак і іншых мясцовасцяў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пахаваныя на Евангелічных могілках (Вільнюс)
Катэгорыя:Медыкі Літвы
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Польшчы
Катэгорыя:Медыкі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Літвы
Фрэдзі Кінг

**Фрэдзі Кінг** (; сапраўднае імя Фрэдэрык Крысціян Кінг,  — ) — амерыканскі блюзавы гітарыст і спявак. Найбольш вядомы па запісах 1960-х гадоў, у прыватнасці, выкананню такіх хітоў, як «Hide Away» і «Have You Ever Loved a Woman». Фрэдзі Кінг аказаў уплыў на англійскіх музыкантаў, якія стварылі ў 1960-я гады блюз-рок.
Дон Хенлі

**Дональд (Дон) Х’ю Хенлі** (; нар. , Гілмер, Тэхас) — амерыканскі кантры-рок-музыка (аўтар песень, вакаліст, ударнік), сярод шматлікіх музычных і грамадскіх праектаў якога першае месца займае гурт The Eagles. У 2008 годзе часопіс Rolling Stone назваў Хенлі адным са 100 лепшых спевакоў усіх часоў (№ 87 у 100 Greatest Singers).
Гульнявы картрыдж

**Гульнявы картрыдж** — электронная прылада на аснове мікрасхем ПЗП, прызначанае для захоўвання зменнай гульнявой праграмы ў гульнявых кансолях, гульнявых аўтаматах і шэрагу бытавых камп’ютараў. Назва паходзіць ад ангельскага слова *cartridge* (патрон), у беларускай мове таксама дастасавальна назва «*касета*». У англійскай мове выкарыстоўваюцца ў дадатак скарачэнне «*cart*» і назва «*game pack*» (а таксама «Game Pak», гандлёвая марка, якая выкарыстоўвалася фірмай «Nintendo»).

Картрыджы сталі прымяняцца ў гульнявых сістэмах у канцы 1970-х гадоў. Найбольш ранняй сістэмай са зменнымі гульнямі, якая выкарыстоўвае ідэю картрыджаў, прынята лічыць гульнявую сістэму «Magnavox Odyssey» (1972 год). Аднак яе гульнявыя карты не ўтрымоўвалі актыўнай электронікі, яны толькі камутавалі часткі ўнутранай схемы кансолі, што не дазваляла захоўваць на іх адвольную гульнявую праграму - набор магчымых гульняў вызначаўся толькі электронікай самой кансолі. Першай гульнявой кансоллю з сапраўднымі картрыджамі, якія змяшчаюць гульнявую праграму, з’яўляецца «Fairchild Channel F» (1976). Затым усе гульнявыя прыстаўкі да сярэдзіны 1990-x гадоў выкарыстоўвалі картрыджы. Потым большасць (пазней усе) хатніх гульнявых кансоляў сталі выкарыстоўваць у якасці зменнага носьбіта дадзеных  (які ў падобных мэтах пачаў ужывацца з канца 1980-х гадоў). Аднак з-за іх малых габарытаў і вагі, а таксама адсутнасці рухомых частак, картрыджы да гэтага часу працягваюць прымяняцца ў кішэнных гульнявых кансолях, напрыклад, у «Nintendo DS», «Nintendo 3DS», «PlayStation Vita» і «Nintendo Switch».

У бытавых (хатніх) камп’ютарах картрыджы ўжываліся на працягу 1980-х гадоў, да таго, як атрымалі шырокае распаўсюджванне прывады гнуткіх дыскаў (), а затым і аптычных дыскаў. Апроч гульняў на іх выпускалася часта выкарыстоўванае ПЗ, такое як інтэрпрэтатары розных моў праграмавання.
## Зноскі
## Спасылкі
К
Катэгорыя:Камп’ютарныя і кансольныя гульнявыя прылады
Эдуард Антонавіч Урублеўскі

**Эдуард (Эдвард Вінцэнт) Антонавіч Урублеўскі** (, ; 1848—1892) — хімік-арганік, педагог.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Гродне. Скончыў Пецярбургскі тэхналагічны інстытут, у якім з 1875 года працаваў прафесарам, выкладаў хімію. Правёў шэраг даследаванняў, якія садзейнічалі ўстанаўленню структуры будовы бензолу. Адзін з заснавальнікаў і актыўных членаў Расійскага фізіка-хімічнага таварыства. Аўтар прац «Гіпотэза Кекуле аб будове духмяных злучэнняў і яе праверка» (1876), «Аб некаторых злучэннях талуолавага рада» (1879) i інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены Рускага фізіка-хімічнага таварыства
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Катэгорыя:Хімікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Хімікі XIX стагоддзя