open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Андрэй Аляксандравіч Еўдачэнка

**Андрэ́й Алякса́ндравіч Еўдачэ́нка** () — беларускі дыпламат. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Нідэрландаў (2020—2025).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 сакавіка 1958 года ў Шверыне (ГДР).

У 1982—1985 гадах працаваў выкладчыкам у Мінскім архітэктурна-будаўнічым тэхнікуме. Працаваў начальнікам у Міністэрстве замежных спраў Рэспублікі Беларусь, а таксама першым сакратаром і саветнікам у пасольстве Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Бельгія. 24 кастрычніка 1999 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Венгерскай Рэспубліцы; адстаўлены быў 20 ліпеня 2004 года.

З 30 кастрычніка 2006 года па 4 лютага 2011 года працаваў намеснікам Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь. 4 лютага 2011 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Бельгіі, Пастаянным прадстаўнікам Рэспублікі Беларусь пры Еўрапейскім Саюзе і Пастаянным прадстаўнікам Рэспублікі Беларусь пры Арганізацыі Паўночнаатлантычнага дагавора па сумяшчальніцтве.

13 чэрвеня 2016 года прызначаны першым намеснікам Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

З 20 ліпеня 2020 года па 30 чэрвеня 2025 года працаваў Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Нідэрландаў.

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2008),
* медаль «За ўклад у стварэнне Еўразійскага эканамічнага саюза» III ступені (2015).

## Сям’я 
Жанаты, мае траіх дзяцей.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на праекце «Хто ёсць хто ў РБ»  

Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Бельгіі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Венгрыі
Катэгорыя:Намеснікі міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Люксембургу
Віктар Адамавіч Шых

**Ві́ктар Ада́мавіч Шых** (нар. , Мінск) — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
У 1980 годзе скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў, у 1995 годзе — Усерасійскую акадэмію знешняга гандлю.

З 15 студзеня 2002 года член Калегіі Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь. 6 снежня 2002 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Румыніі.

26 кастрычніка 2004 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь ва Францыі, Іспаніі і Партугаліі, а таксама Пастаянным прадстаўніком пры ЮНЕСКА па сумяшчальніцтве, адстаўлены з гэтых пасад быў 26 лютага 2008 года.

30 чэрвеня 2014 года быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Аўстралійскім Саюзе, Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Новай Зеландыі па сумяшчальніцтве.

У сувязі з закрыццём пасольства Рэспублікі Беларусь у Аўстралійскім Саюзе згодна з указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь быў вызвалены з пасады.

## Сям’я 
Жанаты, мае сына.

## Узнагароды 
* медаль «За ўклад у стварэнне Еўразійскага эканамічнага саюза» III ступені (2015).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Партугаліі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Іспаніі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Францыі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Румыніі
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Аўстраліі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Новай Зеландыі
Эро (мастак)

**Эро**, сапраўднае імя **Гумндур Гудмундссан** (ісл. *Erró, *; , Оўлафсвік, Ісландыя) — сучасны ісландскі мастак.

## Жыццё і творчасць 
Эро ў перыяд паміж 1952 і 1954 гадамі вывучае жывапіс ў Мастацкіх акадэміях Рэйк’явіка і Осла. Пасля гэтага пераязджае ў Італію, дзе ў Фларенцыі Равене да 1958 года займаецца мастацтвам мазаікі.

У 1958 годзе Эро з'язджае ў Парыж. У 1960 годзе прымае ўдзел у мастацкай выставе «Антыпрацэс» (*Antiproces*). З 1961 і да 1968 штогод выстаўляецца ў парыжскай сезоннай выставе «Майскі салон» (*Salon de Mai*). У гэтыя і пазнейшыя гады робіць шматлікія паездкі за мяжу, жыве зменна ў Парыжы, у Тайландзе і на востраве Фарментэра (Балеарскія астравы). Шмат разоў выстаўляецца як у Францыі так і ў іншых краінах:

* у Францыі (1960, 1969, 1975, 1986, 1988, 1992, 1994, 2004, 2008-09 і інш.)
* у ЗША (1964, галерэя Гертруды Стайн; 2004)
* У Ізраілі (1958)
* у Іспаніі (1992, 2005)
* на Украіне (2004)
* у Даніі (1981)
* у Нідэрландах (1982)
* у ФРГ (1969)
* у Аўстрыі (1996)
* у Швецыі, Фінляндыі і Ісландыі (1993-94)
* у Бельгіі (1983, 1988)
* у Ісландыі (2009)

Эро ўдзельнічаў у венецыянскім биенале ў 1986 годзе. У 1989 годзе майстар падараваў значную частку сваіх прац Мастацкаму музею Рэйк'явіка.
Манера мастацкіх твораў, якія робіць Эро, палягае на мяжы сюррэалізма і поп-арта. Галоўнай тэмой яго карцін з'яўляецца адлюстраванне сучаснай цывілізацыі, яе тэхнічная дасканаласці. Падчас стварэння тэхніку комікса і сюжэты навуковай фантастыкі.

## Кіно 
Эро займаўся таксама кінамастацтвам (фільм *Grimaces*, 1964).

## Літаратура 
* Pierre Tilman, «Erró», Paris, éditions Galilée, 1976.

Катэгорыя:Мастакі Ісландыі
Янка Туміловіч

**Янка Туміловіч**, сапр.: **Іван Людвігавіч Туміловіч** (6(19) верасня 1905, в. Сяліба Ігуменскага павета Мінскай губерні, цяпер , Мінская вобласць — , ) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў БДУ (1927). Жыў у Мінску. Працаваў выкладчыкам гісторыі, у рэдакцыях часопісаў. Член літаб'яднання «Маладняк». У 1927 г. стаў адным з заснавальнікаў «Пралетарска-сялянскай беларускай літаратурнай суполкі» («Пробліск»). У 1930-я гг. працаваў выкладчыкам Вышэйшай школы палітычнай асветы, у рэдакцыі газеты «Піянер Беларусі».

Арыштаваны 11.10.1936; 20.6.1937 Вярхоўным судом СССР прыгавораны да 7 гадоў пазбаўлення волі. Памёр у лагеры каля бухты Нагаева пад Уладзівастокам. Справа спынена 8.1.1940.

## Творчасць 
Дэбютаваў у друку вершамі ў 1925 г. У 1926 годзе разам з Я. Бобрыкам і А. Звонакам выдаў паэтычны зборнік. Публікаваўся ў часопісе «Маладняк», газетах «Савецкая Беларусь», «Чырвоны сцяг», «Звязда», «Чырвоная змена», «Камунар Магілёўшчыны»; калектыўным зборніку «Дэкламатар» (1928). У пераважнай большасці вершы Туміловіча — гэта ўзоры пралеткультаўскага рамантызму 1920-х г. У 1927 годзе стаў адным з заснавальнікаў «Пралетарска-сялянскай беларускай літаратурнай суполкі» («Пробліск»). Аўтар паэмы «Ульянаў—Ленін», часткова апублікаванай у 1929—1930 гг. З 1930 г публікацыі Туміловіча знікаюць са старонак перыядычнага друку. Магчыма, гэта звязана з хваляй рэпрэсій у 1930-х гг.

## Бібліяграфія 
* Пунсовае ранне: Вершы / У сааўтарстве. Мн., 1926;
* Полымя. 1960, № 6;
* Анталогія беларускай паэзіі: У 3 т. Т. 2. Мн., 1961.

## Літаратура 
* 
* 
* Міхнюк, У. Туміловіч Янка / Уладзімір Міхнюк //  — С. 538—539.
* *Звонак А.* Сціплая песня // Полымя. — 1960. — № 6. — С.
* 

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Іван Архіпавіч Аношкін

**Іван Архіпавіч Аношкін** (, в. Антонаўка, , Магілёўская вобласць — , Магілёў) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і ў 1928 годзе. У 1947 годзе скончыў Суражскае педагагічнае вучылішча ў Бранскай вобласці РСФСР. Працаваў выхавальнікам Далісіцкага дзіцячага дома ў Бранскай вобласці, адказным сакратаром рэдакцыі суражскай раённай газеты «Маяк коммуны». У 1948 годзе пераехаў у Брэсцкую вобласць БССР, працаваў загадчыкам Мышчыцкай пачатковай школы Жабінкаўскага раёна, адказным сакратаром рэдакцыі жабінкаўскай раённай газеты «Ленинский путь», карэспандэнтам абласной газеты «Заря». У 1956 годзе скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КПБ, завочна скончыў гістарычны факультэт Магілеўскага педінстытута ў 1964 годзе. Рэдагаваў чэрыкаўскую раённую газету «Сацыялістычная перамога». З 1959 года — літсупрацоўнік, з 1968 года — загадчык аддзела абласной газеты «Магілёўская праўда».

## Творчасць 
Друкуецца з 1946 года. Літаратурнай працай займаецца з 1951 года. Аўтар зборнікаў апавяданняў і гумарэсак «Лішні мінус» (1959), «Херувім з чорнымі крыламі» (1984), «Курам не да смеху» (1985), аповесцей і апавяданняў «Старыя знаёмыя» (1963), «Брантазаўр» (1973), «Компас паказвае на захад» (1976), «Землякі» (1979). Аўтар кніг для дзяцей «Навічок» (1966), «Алёнчын сакрэт» (1969), «Антонаў ясень» (1981). Аповесць «Чырвоная каліна стаяла…» (1985) пра барацьбу  заходнебеларускіх сялян  супраць  сацыяльнага  і нацыянальнага прыгнёту. 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Аношкин Иван Архипович (1928 г.р.) 

Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Беларусі
Малодшая Эда

**«Малодшая Эда»**, **«Празаічная Эда»,** альбо **«Эда Сноры»** — твор сярэдневяковага ісландскага пісьменніка Сноры Стурлусана, была напісана ў 1222—1225, і задумана як падручнік па скальдычнай паэзіі. Утрымоўвае багаты матэрыял па германа-скандынаўскай міфалогіі.

У 2021 годзе з’явіўся поўны беларускамоўны пераклад зборніка, здзейснены беларускім філолагам Яўгенам Папакулем.

## Беларускія пераклады 
* Эда Сноры Стурлусана  / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Галіяфы, 2021. — 298 с.

## Гл. таксама 
* Старэйшая Эда
* Скандынаўская міфалогія

Катэгорыя:Германа-скандынаўская міфалогія
Катэгорыя:Сярэдневяковая літаратура
Катэгорыя:Малодшая Эда
Сноры Стурлусан

**Сно́ры Сту́рлусан** (; 1178, Хвам — 23 верасня 1241, Рэйк’яхольт) — ісландскі скальд, празаік, гістарыёграф і палітык. Сноры больш за ўсё вядомы як аўтар Малодшай Эды, як складаецца з «Мрояў Гюльві» (*Gylfaginning*), дзе апавядаюцца сюжэты скандынаўскай міфалогіі, «Мовы паэзіі» (*Skáldskaparmál*) і «Спісу памераў» (*Háttatal*).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скальды
Катэгорыя:Гісторыкі Ісландыі
Катэгорыя:Пісьменнікі Ісландыі
Катэгорыя:Гісторыкі XIII стагоддзя
Катэгорыя:Паэты XIII стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі XIII стагоддзя
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Забітыя пісьменнікі
Новы Двур Крулеўскі

**Новы Двур Крулеўскі** () — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Хэлмінскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, у гміне Папова Біскупе.
Ганібал Лектар

**Доктар Ганібал «Канібал» Лектар** — выдуманы персанаж; фігураваў у чатырох раманах Томаса Харыса ды ў іх экранізацыях: «Чырвоны дракон» (апублікаваны ў 1981 г., экранізаваны ў 1986 як «Паляўнічы на людзей» ды ў 2002 пад аднайменнай назовай), «Маўчанне ягнят» (апублікаваны ў 1988, экранізаваны ў 1991), «Ганібал» (апублікаваны ў 1999, экранізаваны ў 2001) ды «Ганібал: Узыходжанне» (апублікаваны ў 2006, экранізаваны ў 2007).

У 2003 годзе Амерыканскі інстытут кінамастацтва назваў доктара Ганібала Лектара ў выкананні Энтані Хопкінса кіназлыднем нумар адзін усіх часоў.

У тэлесерыяле «Ганібал» вытворчасці канала NBC Ганібала Лектара сыграў дацкі акцёр Мадс Мікельсен. В 2014 году за эту роль Мікельсен атрымаў прэмію «Сатурн»

## Спасылкі 
* Старонка на IMDb 

Катэгорыя:Злачынцы
Катэгорыя:Выдуманыя мужчыны
Трыпціх

[thumb|275px|[Ізенгеймскі алтар Груневальда]]
**Трыпціх**  — твор мастацтва, які складаецца з трох карцін, або ж іншых графічных аб'ектаў, аб'яднаных супольнай ідэяй. Твор падзяляецца на тры секцыі ці тры разьбяныя панэлі, якія вісяць разам ці побач. Трыпціх з'яўляецца разнавіднасцю поліпціха, што абазначае твор з мноства панэляў або карцін. Сярэдні твор як правіла найбольшы, а па баках размяшчаюцца дзве меншыя, хоць складнікі трыпціха працы звычайна роўныя па памерах.

Нягледзячы на тое, што корань слова паходзіць ад старажытнагрэчаскага «triptychos», слова паўстала ў Сярэднія стагоддзі ад старажытнарымскай назвы таблічкі для пісьма, якая мела дзве навясныя панэлі, якія прымыкалі да цэнтральнай. Слова таксама магло выкарыстоўвацца для абазначэння ювелірнай падвескі.

## Эвалюцыя 
Форма трыпціха прыйшла з ранняга хрысціянскага мастацтва і ў Сярэднія стагоддзі была папулярным фарматам для стварэння карцін, якія размяшчалі ля алтара. Геаграфічная распаўсюджанасць — ад усходніх візантыйскіх храмаў да Брытаніі на захадзе. Мастакі і скульптары Рэнесансу, такія як Ганс Мемлінг («Страшны суд» з Гданьска) і Іеранім Босх таксама выкарыстоўвалі гэту форму мастацтва, а таксама гэты тэрмін ужываецца ў дачыненні да малых літаратурных формаў, у першую чаргу вершаў.

Пачынаючы з гатычнага перыяду і далей як у Еўропе, так і ў іншых краінах сцены вакол алтароў у цэрквах і саборах часта афармляліся трыпціхамі. У Саборы Антверпенскай Божай Маці знаходзяцца два ўзоры твораў Рубенса, а ў Саборы Парыжскай Божай Маці ёсць іншы ўзор архітэктурнага трыпціха. Структура трыпціха традыцыйная для царкоўных вітражоў.

## Спасылкі 
* dictionary.com reference
* metmuseum.org image of tablet
* More on as writing instrument 

*
Катэгорыя:Творы жывапісу
Ідэя Банк

**Закрытае акцыянернае таварыства «Ідэя Банк»** — былы камерцыйны банк у Рэспубліцы Беларусь.

У 2010 годзе статутны фонд складаў 35,6 млрд беларускіх рублёў, 75 % належала Getin International S.a.r.l (Люксембург), бенефіцыярны ўласнік — Лешак Чарнецкі (Польшча).

1 красавіка 2021 года ЗАТ «МТБанк» набыў 99,999 % акцый ЗАТ «Ідэя Банк», выкупіўшы долі Getin Holding S. A. і Getin International S. A. (Польшча), кошт здзелкі 50 млн беларускіх рублёў. Статутны фонд у 2021 годзе — 40 млн бел.руб.

З 2 красавіка 2021 года пачаўся працэс далучэння ЗАТ «Ідэя Банк» да ЗАТ «МТБанк». 1 лістапада 2021 года дзейнасць ЗАТ «Ідэя Банк» спынена пасля яго далучэння да ЗАТ «МТБанк».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Былыя банкі Беларусі
Залатая буца

**«Залатая буца»** — футбольная ўзнагарода. З 1997 года ўручаецца найлепшаму бамбардзіру нацыянальных чэмпіянатаў краін, якія ўваходзяць у УЕФА. Арганізатарамі з’яўляюцца асацыяцыя спартыўных выданняў (European Sports Magazines (ESM)) і Адыдас.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбольныя трафеі і ўзнагароды ў Еўропе
Параперагравальнік

thumb|Параперагравальнік паравоза. Від спераду (з боку выхаду дымавых газаў)
thumb|Параперагравальнік паравоза. Агульны выглядд
**Па́рапераграва́льнік** — прыстасаванне для павышэння тэмпературы пары вышэй тэмпературы яе насычэння (тэмпературы, пры якой ажыццяўляецца пераход вады з вадкаснага стану ў паравы).

Выкарыстоўваецца ў парасілавых устаноўках — на ЦЭС, раней на паравозах, магчыма выкарыстоўванне параперагравальнікаў і на АЭС (але яно пакуль абмежаванна з-за нерэнтабельнасці ці тэхнічнай немагчымасці гэтага мерапрыемства). Выкарыстоўванне перагрэтай пары дазваляе павысіць ККДз паравой устаноўкі.

На паравых катлах параперагравальнік уяўляе сабою трубную сістэму, якая звычайна знаходзіцца на выхадзе з топкі.

На ЦЭС з магутнымі энергаблокамі выкарыстоўваюцца **прамежкавыя (другасныя) параперагрвальнікі**, у якіх пара награваецца да больш высокай тэмпературы пасля таго, як яна здзейсне працу ў цыліндры высокага ціску паравой турбіны, а пасля ідзе ў цыліндар нізкага ціску. Пры гэтым пара ў другасным параперагравальніку знаходзіцца пры больш нізкім ціску, чым у асноўным параперагравальніку. На ЦЭС прамежкавы параперагравалнік таксама з’яўляецца часткай паравого катла і ўяўляе трубную сістэму.

Другасны перагрэў пары выкарыстоўваецца і на АЭС (але яны звычайна не маюць асноўнага параперагравальніка). На сучасных АЭС тыповым рашэннем з’яўляецца не ажыццяўленне другаснага перагрэву пары ў парагенератары, а *паравы перагрэў*. У гэтым выпадку роллю прамперагравальніка выконвае паверхнастны цеплаабменнік, у якім пар пасля цыліндра высокага ціску турбіны награваецца за кошт цяпла часткі свежай пары — пары, якая была атрымана ў парагенератары АЭС, але не пайшла ў паравую турбіну. Эфектыўнасць такога прамперагрэву ніжэй, чым звычайнага.

Катэгорыя:Паравая машына
Катэгорыя:Цеплатэхніка
Катэгорыя:Тэрмадынаміка

Катэгорыя:будова паравоза
Ірыней (Патрыярх Сербскі)

{{Іерарх
| імя                = Патрыярх Ірыней
| арыгінал імя     = Патријарх Иринеј
| імя пры нараджэнні   = Міраслаў Гаўрылавіч
| арыгінал імя пры нараджэнні = Мирослав Гавриловић
| выява        =
| апісанне выявы = Патрыярх Ірыней у 2017 годзе

| тытул              = Архіепіскап Печскі, Мітрапаліт Бялградска-Карлавацкі, Патрыярх Сербскі
| парадак            = 45
| царква            = Сербская праваслаўная царква
| абранне           = 
| інтранізацыя       = 23 студзеня 2010 года
| перыядпачатак       = 22 студзеня 2010 года
| перыядканец        = 20 лістапада 2020 года
| папярэднік     = Патрыярх Павел
| пераемнік      =

| тытул_2            = Епіскап Нішскі
| абранне_2         = 28 мая 1975
| перыядпачатак_2     = 15 чэрвеня 1975
| перыядканец_2      = 22 студзеня 2010
| папярэднік_2   = Ёван (Іліч)
| пераемнік_2         = Ёван (Пурыч)
| узнагароды ={ style="background:transparent"
 
}
| дата нараджэння       = 
| месца нараджэння      = 
| прыняцце манаства = кастрычнік 1959
| сан                 = 27 кастрычніка 1959
| хіратонія           = 14 ліпеня 1974
| вікісховішча           = 
}}

**Ірыней** (свецкае імя **Міраслаў Гаўрылавіч**;  — ) — 45-ы патрыярх сербскі. Абраны 22 студзеня 2010 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Відава, пры хрышчэнні атрымаў імя Міраслаў. У 1951 годзе скончыў духоўную семінарыю ў Прызрэне. Затым скончыў багаслоўскі факультэт Белградскага ўніверсітэта і аспірантуру пры багаслоўскім факультэце Афінскага ўніверсітэта. Па заканчэнні ўніверсітэта служыў у арміі.

У кастрычніку 1959 года прыняў манаскі пострыг ад Патрыярха Сербскага Германа ў манастыры Ракавіца з нарачэннем імя Ірыней.

З 1959 года па 1968 год — выкладчык Прызрэнскай семінарыі. З 24 кастрычніка 1959 года — іерадыякан. З 27 кастрычніка 1959 года — іераманах.

У маі 1974 года абраны вікарным епіскапам Патрыярха Сербскага. Кіраваў Сербскай праваслаўнай царквой з 2010 года.

Памёр ва ўзросце 90 гадоў з прычыны ўскладненняў, выкліканых заражэннем каранавірусам.

Катэгорыя:Кавалеры ордэна РПЦ Святога роўнаапостальнага вялікага князя Уладзіміра 1 ступені
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19
Катэгорыя:Праваслаўныя патрыярхі
Катэгорыя:Сербская праваслаўная царква
Джэйхан

**Джэйхан** — горад у Турцыі, у правінцыі Адана. Размешчаны ў даліне ракі Джэйхан. 108 тыс. жыхароў (2010).

Важны транспартны цэнтр. Порт Джэйхана — канцавы пункт нафтаправода Баку—Тбілісі—Джэйхан і нафтаправода Кіркук—Джэйхан.

Катэгорыя:Гарады Турцыі
Нійдэ

**Нійдэ** () — горад у Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Нійдэ ў Цэнтральнай Анатоліі. 100 тыс. жыхароў (2010).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Марцірос Гавукчан (1908—1988) — армянскі савецкі архітэктар.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Турцыі
Таварыства прыяцеляў беларусаведы

**Таварыства прыяцеляў беларусаведы** — навуковы гурток студэнтаў-беларусаў пры Віленскім універсітэце ў 1931—1939 г.

Кіруючы орган — «урад», які ў розны час узначальвалі В. Тумаш, Х. Ільяшэвіч, А. Шукелойц. Актыўны ўдзел у працы Таварыства прымалі М. Пецюкевіч, С. Станкевіч, І. Касяк, Ч. Будзька, Я. Клагіш, Я. Хвораст, С. Нарушэвіч і інш. Асноўнай мэтай лічыла «згуртаваць людзей, якія хочуць паглыбіць свае веды ў галіне беларусазнаўства, а таксама весці ў гэтым напрамку сістэматычную навуковую працу». У сваёй дзейнасці кіравалася статутам, зацверджаным сенатам універсітэта ў 1934. Знаходзілася пад апекай куратараў прафесара Э. Кашмідэра (да 1936) і інш. Мела 4 секцыі (філалагічную, этнаграфічную, гістарычна-эканамічную, літаратурную), у якіх рыхтавалі рэфераты (напр., у 1934 на 14 сходах зачытаны 16 рэфератаў), праводзілі дыскусіі. Арганізоўваліся этнаграфічныя экспедыцыі па тэрыторыі Заходняй Беларусі. Для гэтага былі падрыхтаваны спецыяльныя выданні: «Увагі… дзеля запісывання пахаронных абрадаў і абрадаў памінальных дзён» М. Пецюкевіча (1933), «Апытальнік да збірання дыялектычных і некаторых агульных асаблівасцей беларускай (крывіцкай) мовы» Я. Станкевіча (1935). Члены таварыства апрацоўвалі практычны польска-беларускі слоўнік, садзейнічалі ў краязнаўчай працы беларускім суполкам у Латвіі. 3 1935 пачалося стварэнне ўласнай бібліятэкі (у 1937 налічвалася больш за 500 кніг, шмат рукапісаў), арганізоўваліся канцэрты, часта з удзелам хору Р. Шырмы. Таварыства прыяцеляў беларусаведы было ініцыятарам розных урачыстасцей, у т.л. ў гонар 300-годдзя з дня смерці Л. Сапегі (1933). На літаратурных вечарынах чыталі свае творы М. Машара, Н. Арсеннева, Х. Ільяшэвіч, М. Танк, А. Бярозка, М. Васілёк і інш. Таварыства мела цесны кантакт з Беларускім студэнцкім саюзам, часопісам «Студэнцкая думка». Спыніла дзейнасць у верасні 1939 г.

## Літаратура 
* Вабішчэвіч А. Таварыства прыяцеляў беларусаведы // ЭГБ, Т.6, кн. І. — Мн., 2001.

Катэгорыя:Арганізацыі беларускай навукі
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:1931 год у Вільні
Катэгорыя:З’явіліся ў 1931 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1939 годзе
Тытунекурэнне

**Тытунекурэнне** (або проста **курэнне**) — удыханне дыма цмелых высушаных лістоў тытуню. Найбольш важным кампанентам тытунёвага дыму з'яўляецца нікацін. Рэгулярнае ўжыванне нікаціну выклікае прывыканне, якое па меркаванні часткі спецыялістаў, мае наркатычны характар.

## Тытунекурэнне ў Беларусі 
У Рэспубліцы Беларусь уведзена абмежаванне тытунекурэння. Дэкрэтам Презідэнта Рэспублікі Беларусь ад 17.12.2002 № 28 устаноўлены месцы, дзе забараняецца курэнне (спажыванне) тытунёвых вырабаў, у прыватнасці, ва ўстановах аховы здароўя, адукацыі, культуры, спорту, на аб'ектах гандлю і бытавога абслугоўвання насельніцтва, у дзяржаўных органах і арганізацыях, у транспарце і інш.

Кодэксам Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях тытунекурэнне ў месцах, дзе яно забаронена, цягне накладанне штрафа ад 0,1 да 0,5 базавай велічыні.

## Спасылкі 
* Tobacco.org
Аэрапорт (вакзал, Франкфурт-на-Майне)

**Аэрапорт Франкфурт-на-Майне**, **Аэрапорт** () — чыгуначны вакзал далёкіх зносін, які размешчаны каля міжнароднага аэрапорта Франкфурта-на-Майне, адзін з буйных вакзалаў Германіі, каля 20 000 пасажыраў у суткі. Злучае аэрапорт у Франкфурце з найбуйнымі гарадамі ў Германіі. Штодня адпраўляюцца 210 цягнікоў дальняга следавання, з іх — 185 цягнікоў Еўрасіці. Адкрыты 30 мая 1999 года, з’яўляецца адным з найбуйнейшых транспартных вузлоў краіны, забяспечваючы сувязь паміж авіяцыйнымі і міжгароднімі чыгуначнымі перавозкамі.

## Гісторыя 
Планы стварэння асобнага вакзала ўзніклі ў 1970-я гады разам з праектаваннем хуткаснай лініі Кёльн — Рэйн/Майн. У 1990-я існы рэгіянальны вакзал працаваў на мяжы магчымасцяў, таму было прынята рашэнне аб будаўніцтве асобнага комплексу для далёкіх маршрутаў.  

Будаўніцтва працягвалася з 1997 па 1999 гады і ўключала ўзвядзенне жалезабетонных канструкцый, шклянога даху і сістэмы вентыляцыі, якая ліквідуе скразнякі пры праходжанні хуткасных цягнікоў.

## Архітэктура 
Вакзал пабудаваны паводле тыпу *Reiterbahnhof* (платформы размешчаныя над аўтамабільнай дарогай).  
Даўжыня збудавання — каля 660 м. У ім чатыры коліі з дзвюма шырокімі платформамі.  

Вялікая шкляная зала забяспечвае натуральнае асвятленне і злучаецца з Тэрміналам 1 праз крытую пешаходную галерэю даўжынёй каля 200 м.

## Транспартнае значэнне 
Флугхафэн Фернбанхоф абслугоўвае хуткасныя цягнікі ICE, а таксама іншыя далёкія маршруты.  
Асноўныя напрамкі: Кёльн, Бон, Майнц, Мангайм, Штутгарт, Берлін, Гамбург.  

Вакзал мае стратэгічнае значэнне як вузел, які аб’ядноўвае паветраную і чыгуначную сеткі, і штогод прымае мільёны пасажыраў.

## Спасылкі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Франкфурт-на-Майне
Катэгорыя:Чыгуначныя вакзалы
Макс Танета

**Макс Танета** (; нар. , ) — італьянскі прафесійны футбаліст, абаронца. Згуляў адзін матч за нацыянальную зборную Італіі.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Лечэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Балоння
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Эмпалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэджана
Катэгорыя:Ігракі ФК Равена
Катэгорыя:Ігракі ФК Фана
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Джавані Трыест
Жуліу Сержыу

**Жу́ліу Се́ржыу Бертаньё́лі** (; , , , Бразілія) — бразільскі прафесійны футбаліст, брамнік.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі ФК Камерсіял Рыбейран-Прэту
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Лечэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Амерыка Сан-Жазэ-ду-Рыу-Прэту
Катэгорыя:Ігракі ФК Жувентуды
Катэгорыя:Ігракі ФК Сантус
Катэгорыя:Ігракі ФК Ж. Малуселі
Катэгорыя:Ігракі ФК Франкана
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнасьянал Бебедору
Катэгорыя:Ігракі ФК Сертанзінью
Катэгорыя:Ігракі ФК Батафогу Рыбейран-Прэту
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Бразіліі
Катэгорыя:Трэнеры ФК КРАК
Доні

**Даніе́бір Алешандэ́р Маранго́н** (; нарадзіўся , Жундыяі, , Бразілія), больш вядомы як **Доні**, або **Дані́** () — бразільскі футбаліст, брамнік.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль іграка на LFCHistory.net 
* Статыстыка на сайце «Ромы»  

Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Чэмпіёны Паўднёвай Амерыкі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Батафогу Рыбейран-Прэту
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Жувентуды
Катэгорыя:Ігракі ФК Крузейру
Катэгорыя:Ігракі ФК Сантус
Катэгорыя:Ігракі ФК Карынтыянс
Матэа Брыгі

**Матэа Брыгі** (; нар. , , Італія) — італьянскі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера 
### Клубная 
Выхаванец клуба «Рыміні», у 2000 годзе быў набыты «Ювентусам», дзе, аднак, не здолеў замацавацца. У 2002 годзе турынскі клуб прадаў 50% правоў на іграка «Парме», як частка па пераходзе ў «Ювентус» Марка Дзі Вая. У 2004 годзе «Ювентус» выкупіў усе правы на Брыгі і адразу прадаў яго ў «Рому». Рымскі клуб, у сваю чаргу, аддаў Матэа ў арэнду ў «К’ева», дзе той правёў тры сезоны.

У 2007 годзе Брыгі вярнуўся ў «Рому» і здолеў замацавацца ў складзе. У 2008 годзе падоўжыў катракт да 2012 года, а ў 2010 — да 2014 года. У сезоне 2008/09 з трыма галамі стаў найлепшым бамбардзірам «Ромы» ў Лізе чэмпіёнаў, а ў сезоне 2009/10 дапамог рымскаму клубу заняць высокае другое месца ў чэмпіянаце Італіі.

У жніўні 2011 года быў аддадзены ў арэнду ў «Аталанту», а праз год на тых жа правах стаў іграком «Тарына». Улетку 2013 года перайшоў у турынскі клуб на трывалай аснове, але ўжо ў студзені 2014 года перабраўся ў «Сасуола», якому дапамог пазбегуць вылету з Серыі A па выніках сезона 2013/14.

20 ліпеня 2015 года падпісаў кантракт з «Балонняй». 15 ліпеня 2016 года перайшоў у клуб Серыі B «Перуджа». У студзені 2018 года стаў іграком «Эмпалі». Пакінуў каманду па заканчэнні сезона 2018/19 і завяршыў кар’еру.

### Міжнародная кар’ера 
Быў трывалым іграком моладзевай зборнай Італіі, у складзе якой выступаў на чэмпіянаце Еўропы 2002, а таксама выйграў чэмпіянат Еўропы 2004 і кваліфікаваўся на Алімпійскія гульні.

У 2002 годзе, ва ўзросце 21 года, дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Італіі ў таварыскім матчы супраць нацыянальнай зборнай Славеніі. Аднак, наступны раз трапіў у зборную толькі праз шэсць гадоў, калі згуляў у некалькіх матчах адбору да чэмпіянату свету 2010. Усяго за зборную правёў 4 матчы.

## Дасягненні 
**«Ювентус»**:
* Уладальнік Суперкубка Італіі: 2002

**«Рома»**
* Уладальнік Суперкубка Італіі: 2007
* Уладальнік Кубка Італіі: 2008

**Італія (да 21):**
* Чэмпіён Еўропы: 2004

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Эмпалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Перуджа
Катэгорыя:Ігракі ФК Балоння
Катэгорыя:Ігракі ФК Сасуола
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Ігракі ФК Аталанта
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК К’ева
Катэгорыя:Ігракі ФК Брэшыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Парма
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Рыміні
Жуан Сілвейра дус Сантус

**Жуан Сілвейра дус Сантус** (; нар. , ), больш вядомы як проста **Жуан** — бразільскі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Бразіліі (2001—2010).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Фламенгу
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнасьянал
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Баер 04
Сісінью

**Сі́серу Жуа́н ды Се́зары** (; нар. , Прадопаліс, , Бразілія), больш вядомы як **Сісі́нью** або **Сісінья** () — бразільскі футбаліст, флангавы абаронца. Вядомасць атрымаў па выступах іспанскі «Рэал Мадрыд», італьянскую «Рому» і нацыянальную зборную Бразіліі.

## Дасягненні 
**Клубныя:**
* Пераможца Кубка Лібертадорэс: 2005
* Пераможца клубнага чэмпіянату свету: 2005
* Чэмпіён Іспаніі: 2007

**Міжнародныя:**
* Уладальнік Кубка канфедэрацый: 2005

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Профіль на сайце *sambafoot.com* 

Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Бразільенсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Сівасспор
Катэгорыя:Ігракі ФК Спорт Рэсіфі
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Вільярэал
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Паўлу
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыку Мінейру
Катэгорыя:Ігракі ФК Батафогу
Катэгорыя:Ігракі ФК Батафогу Рыбейран-Прэту
Маўра Эспазіта

**Маўра Эспазіта** (; нар. , Торэ-дэль-Грэка, Кампанія) — італьянскі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Італіі (2004—2006).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Рым
Катэгорыя:Ігракі ФК Грасета
Катэгорыя:Ігракі ФК К’ева
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Кальяры
Катэгорыя:Ігракі ФК Пескара
Катэгорыя:Ігракі ФК Удзінезэ
Жуліу Баптыста

**Жу́ліу Бапты́ста** або **Жуліа Баптыста** (; нар. , ) — бразільскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Бразіліі (2001—2010).

## Біяграфія 
З 2000 па 2003 гады выступаў у бразільскім клубе «Сан-Паўлу». З 2003 па 2005 гады футбаліст гуляў за іспанскі клуб «Севілья», які купіў яго за 1,75 мільёна фунтаў стэрлінгаў. У 2005 годзе ён перайшоў у «Рэал Мадрыд». З жніўня 2006 года па жнівень 2007 года гуляў у лонданскім «Арсенале» (знаходзячыся ў арэндзе). З 2001 па 2010 года гуляў за зборную Бразіліі.

14 жніўня 2008 года Жуліу перайшоў у «Рому». Італьянскі клуб заявіў, што кошт трансферу 26-гадовага бразільца склаў 9 мільёнаў еўра.

У 2011—2013 гадах гуляў за «Малагу», з якой дайшоў да чвэрцьфінала Лігі чэмпіёнаў. У 2013 вярнуўся ў Бразілію. У сакавіку 2016 года папоўніў склад амерыканскага клуба «Арланда Сіці». Па заканчэнні сезона 2016 пакінуў «Арланда Сіці» ў якасці свабоднага агента. У 2017 годзе некаторы час трэніраваўся з моладзевай камандай англійскага клуба «Болтан Уондэрэрс».

У жніўні 2018 года падпісаў кантракт з румынскім клубам ЧФР. Пакінуў каманду ў сакавіку 2019 года. У маі 2019 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК ЧФР
Катэгорыя:Ігракі ФК Арланда Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Крузейру
Катэгорыя:Ігракі ФК Малага
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Лондан
Катэгорыя:Ігракі ФК Севілья
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Паўлу
Катэгорыя:Чэмпіёны Паўднёвай Амерыкі па футболе
Адрыян Піц

**Адрыян Флорын Піц** (, нар. , Арад, Румынія) — румынскі футбаліст, паўабаронца клуба «Крышул».

## Кар’ера 
Адрыян Піц — выхаванец клуба «Арад». Правёў два сезоны ў асноўным складзе клуба, пасля чаго перайшоў у клуб другой лігі чэмпіянату Швейцарыі «Белінцона». Там Піц стаў гульцом асноўнага складу і галоўным дыспетчарам каманды, насіў футболку з 10-м нумарам. Улетку 2007 года Піц у статусе вольнага агента перайшоў у італьянскі клуб «Рома», падпісаўшы гадавое пагадненне. Ён дэбютаваў у «Роме» ў матчы Кубка Італіі з «Тарына», у якім «джаларосі» перамаглі 3:1. Па заканчэнні сезону «Рома» падоўжыла кантракт з Піцам.

21 ліпеня 2008 Піц быў арандаваны клубам Серыі B «Піза». У «Пізе» Піц гуляў на месцы правага вінгера і насіў нумар 10. Аднак пасля першага матчу чэмпіянату, дзе Піц выйшаў у стартавым складзе, далей ён заняў месца на лаве запасных, зрэдку выходзячы на замену, а затым атрымаў разрыў крыжападобных звязак і доўгі час лячыўся. У лютым 2009 года Піц вярнуўся ў «Рому», па ўзаемнай згодзе з «Пізай» разарваўшы арэнднае пагадненне. 25 кастрычніка Піц дэбютаваў у Серыі А ў матчы з «Ліворна», дзе «Рома» прайграла 0:1.

У лютым 2010 зноў адправіўся ў Серыю B — на гэты раз у «Трыесціну», а ў жніўні таго ж года канчаткова пакінуў «Рому», перабраўшыся ў румынскую «Універсітацю». З 2011 года абараняў колеры азербайджанскага клуба «Хазар-Ленкарань», з якім заваяваў Кубак краіны. У 2014 годзе вярнуўся ў Румынію.

## Дасягненні 
* Уладальнік Суперкубка Італіі: 2007
* Уладальнік Кубка Італіі: 2008
* Уладальнік Кубка Азербайджана: 2011

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце *romaniansoccer.ro* 

Катэгорыя:Футбалісты Румыніі
Катэгорыя:Ігракі ФК Крышул Кішынеу-Крыш
Катэгорыя:Ігракі ФК Шоіміі Ліпова
Катэгорыя:Ігракі ФК Франтыера Курцічы
Катэгорыя:Ігракі ФК УТА Арад
Катэгорыя:Ігракі ФК Вііторул Канстанца
Катэгорыя:Ігракі ФК Хазар-Ленкарань
Катэгорыя:Ігракі ФК Універсітаця Клуж
Катэгорыя:Ігракі ФК Трыесціна
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Піза
Катэгорыя:Ігракі ФК Белінцона
Русафобія

**Русафо́бія** — неадчэпны страх, непрыязнасць, нянавісць, варожасць або іншыя негатыўныя пачуцці ў дачыненні да Расіі, рускіх або іх мовы. З’яўляецца варыянтам ксенафобіі. Русафобія мае як вонкавы (негатыўныя меркаванні, фармаваныя аб Расіі замежнікамі), так і ўнутраны (меркаванні саміх рускіх, асобных груп пасярод Расіі) кампаненты. Процілеглым паняццем з’яўляецца русафілія.

## Гл. таксама 
* Смердзякоўшчына
* Славянафобія
* Беларусафобія
* Украінафобія
* Русафільства
* Панславізм

Катэгорыя:Ксенафобія
Катэгорыя:Дыскрымінацыя рускіх
Русафілія

**Русафі́лія** (ад  — «рускі» і  — «сябар») — любоў да ўсяго рускага і Расіі. Тэрмін можа ўжывацца ў культурным, палітычным або лінгвістычным кантэксце.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітычныя рухі
Катэгорыя:Рускія
Катэгорыя:Руская мова
Катэгорыя:Культура Расіі
Катэгорыя:Гісторыя Расіі
Ліцейны праспект

**Ліцейны праспект** () — адна з самых важных магістраляў у цэнтры Санкт-Пецярбурга. Пралягае ад Нявы, ад Ліцейнага моста да Неўскага праспекта.

Назва Ліцейны — адна з самых старых у горадзе. Яна была афіцыйна зацверджана ў 1738 годзе. Звязаная з будаўніцтвам (з 1711) на левым беразе Нявы ліцейна-гарматнага двара. Побач з ліцейным дваром зннаходзіліся Ліцейная і Пушкарская () слабоды.

## Будынкі 
* Вялікі дом (д.4)
* Дом афіцэраў (Санкт-Пецярбург) (д.20)
* Асабняк Юсупавай (д.42)
* Тэатр на Ліцейным (д.51)

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Праспекты Санкт-Пецярбурга
Ліцейны мост

**Ліцейны мост** () — мост цераз Няву ў Санкт-Пецярбургу. Агульная працягласць - 396 м. Злучае цантральную частку горада (па восі Ліцейнага праспекта) з Выбаргскай стараной (вуліца Акадэміка Лебядзева). У раёне моста Нява дасягае максімальнай глыбіні — 24 метры.

Катэгорыя:Развадныя масты Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Масты цераз Няву
Ісландскі музей фаласаў

]]
**Ісландскі музей фаласаў** () знаходзіцца ў Хусавіку, Ісландыя (раней у Рэйк’явіку). Прысвечаны фаласалогіі. Зберагае закансерваваныя пенісы кожнага віда млекакормячых жывёл Ісландыі. На дадзены момант налічваецца 150 экспанатаў.

Заснавальнікам і дырэктарам музею з'яўляецца Сігурдур Х'яртарсан (Hjartarson).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музеі Ісландыі
Мастацкі музей Акурэйры

**Мастацкі музей Акурэйры** ( заснаваны ў 1993 годзе. Адзіны мастацкі музей па-за межамі Вялікага Рэйк’явіка. Музей знаходзіцца ў цэнтры другога па велічыні горада Ісландыі Акурэйры. У музеі зберагаюцца творы Эро, К’ярваля. Дырэктар музею — Ханес Сігурдарсан (Hannes Sigurðarson), куратар — Эрыка Лінд Ізаксен (Erika Lind Isaksen)

Катэгорыя:Акурэйры
Катэгорыя:Музеі Ісландыі
Нікалас Бурдыса

**Нікалас Андрэс Бурдыса** (; нар. , Альтас-дэ-Чыпіён, правінцыя Кордава, Аргенціна) — аргенцінскі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Аргенціны (2003—2011).

## Клубная кар’ера 
### «Бока Хуніярс» 
Нікалас пачаў прафесійную кар’еру ў клубе «Бока Хуніярс» ў 1999 годзе. За пяць сезонаў Нікалас выйграў сем трафеяў, уключаючы тры Кубка Лібертадорэс і два Міжкантынентальныя кубкі.

### «Інтэрнацыянале» 
У 2004 годзе за 3,5 млн еўра Бурдыса перайшоў у склад італьянскага клуба «Інтэрнацыянале», заключыўшы кантракт да 30 чэрвеня 2008 года.

### «Рома» 
28 жніўня 2010 года ігрок падпісаў 4-гадовы кантракт з «Ромай». У лістападзе 2011 года Бурдыса атрымаў разрыў звязак левага калена і выбыў са строю на 6 месяцаў. Толькі 29 красавіка футбаліст прыступіў да трэніровак з асноўным складам клуба.

### «Джэноа» 
У студзені 2014 года перайшоў у «Джэноа». Пазней стаў капітанам каманды. Пакінуў «Джэноа» ўлетку 2017 года.

### «Тарына» 
31 жніўня ў якасці свабоднага агента падпісаў кантракт з «Тарына» да лета 2018 года. Па заканчэнні сезона 2017/18 пакінуў турынскі клуб. 10 кастрычніка абвясціў пра завяршэнне кар’еры.

## Міжнародная кар’ера 
15 мая 2006 года Нікалас упершыню з’явіўся ў складзе нацыянальнай зборнай на чэмпіянаце свету 2006 года, згуляўшы ва ўсіх трох матчах групы.

## Пасля заканчэння кар’еры 
У 2018—2019 гадах быў спартыўным дырэктарам «Бока Хуніярс». У ліпені 2021 года быў прызначаны тэхнічным дырэктарам «Фіярэнціны».

## Дасягненні 
### Клубныя 
**Бока Хуніярс**
* Чэмпіён Аргенціны (2): 2000 (а), 2003 (а)
* Уладальнік Кубка Лібертадорэс (3): 2000, 2001, 2003
* Уладальнік Міжкантынентальнага кубка (2): 2000, 2003

**Інтэрнацыянале**
* Чэмпіён Італіі (4): 2006, 2007, 2008, 2009
* Уладальнік Кубка Італіі (2): 2005, 2006
* Уладальнік Суперкубка Італіі (3): 2005, 2006, 2008

### Міжнародныя 
**Аргенціна**
* Залаты прызёр алімпійскіх гульняў: 2004

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Бока Хуніярс
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Джэноа
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па футболе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Аргенціны
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Футбольныя функцыянеры
Люлебургаз

**Люлебургаз** (), горад у Турцыі, буйнейшы горад правінцыі Кыркларэлі (Мармуроваморскі рэгіён). Звыш 100 тыс. жыхароў (2010). Развітая прамысловасць.

Славуты мячэццю і мостам XVI стагоддзя, пабудаванымі пры вялікім везіры Сакалу Мехмет Пашы.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Турцыі
Акхісар

**Акхісар** (), горад у Турцыі, у правінцыі Маніса (Эгейскі рэгіён). 99,5 тыс. жыхароў (2009).

Археолагі датуюць першае пасяленне на месцы Акхісара прыкладна 3 тысячагоддзем да н.э. У старажытнасці і сярэднявеччы — гэта істотны горад на перакрыжаванні гандлёвых шляхоў. Акхісар упамінаецца ў Бібліі. Як рэгіянальны гандлёвы цэнтр ён захоўвае сваё значэнне на працягу 600 год існавання Асманскай імперыі. 

Сёння Акхісар дае 10% тытунёвай прадукцыі краіны, а таксама аліўкі і алей з іх.
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Турцыі
Кыршэхір

**Кыршэхір** () - горад у Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Кыршэхір (Рэгіён Цэнтральная Анатолія). 

Заснаваны хетамі, горад неаднаразова мяняў гаспадароў і назву: Мацісус (*Macissus*) пры рымлянах, Юстыніянопаліс (*Justinianopolis*) пры візантыйскім імператары Юстыніяне. Сучаснае імя атрымаў пасля захопу яго туркамі ў 1071: па-турэцку *Kır Şehri* азначае «стэпавы горад» (*Şehr* ад персідскага  *shahr شهر* — горад).

Катэгорыя:Гарады Турцыі
Сівярэк

**Сівярэк** () — горад у Турцыі, у правінцыі Шанлыурфа (рэгіён Паўднёва-Усходняя Анатолія), непадалёку ад горада Дыярбакыр. 105 тыс. жыхароў (2008). 

У этнічнай структуры насельніцтва пераважаюць заза, таксама значная колькасць туркменаў і курдаў.

Катэгорыя:Гарады Турцыі
Любоў Іванаўна Мазалеўская

**Любо́ў Іва́наўна Мазале́ўская** (, маёнт. Каўшова, цяпер Мастоўскі раён — ) — беларуская актрыса, тэатральны рэжысёр, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР.

## Біяграфія 
Унучка Рыгора Мазалеўскага. Вучылася ў Скідальскім вучылішчы і Гродзенскай прыватнай гімназіі. У 1920 годзе, падчас польска-савецкай вайны, з адступаючай Чырвонай Арміяй з’ехала на ўсход. Скончыла Беларускую драматычную студыю ў Маскве (1926), працавала ў Тэатры імя Якуба Коласа (Віцебск) і Тэатры імя Янкі Купалы (Мінск), на кінастудыі, выкладала ў Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце. Арганізатар, галоўны рэжысёр (1956—1961, 1963—1964) Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача (Мінск).

## Творчасць 
Сярод тэатральных пастановак Л. Мазалеўскай: «Папараць-кветка» (1957) і «На хвалях Серабранкі» (1961) І. Козела, «Горад майстроў» Т. Габэ (1956), «У пошуках радасці» В. Розава (1958), «Даходнае месца» А. Астроўскага, «Пакуль вы маладыя» І. Мележа, «Закон Лікурга» паводле Т. Драйзера, «Аксамітны сезон» М. Пагодзіна, «Гардзячка» паводле Т. Ян і інш.

Знялася ў шэрагу карцін беларускай кінастудыі.

## Фільмаграфія 
* (1932) «Жанчына» — Ульяна
* 1954 — Дзеці партызана (сцэнарый Г. Калтунова, рэжысёры Л. Голуб і М. Фігуроўскі) — *Ганна Пракоф’еўна*
«Шчасце» (сцэнарый В. Салаўёва, М. Таўбэ, рэжысёр А. Файнцымер) і інш.

## Ушанаванне памяці 
* З 1992 года прысуджаецца прэмія імя Л. І. Мазалеўскай ў галіне тэатральнага мастацтва.
* 25 студзеня 2003 года ў паштовае абарачэнне ўведзена паштовая картка з арыгінальнай маркай, прысвечаная 100-годдзю з дня нараджэння Л. І. Мазалеўскай.

## Літаратура 
* 
* 
* Календарыюм // «Czasopis» 01’2003;
* Скідзель. 500 год у гісторыі / І. Барысаў, М. Дзелянкоўскі, А. Вашкевіч, Д. Люцік, Я. Лялевіч, С. Токць. — Гродна: Гродзенская абласная тыпаграфія, 2008. С. 87, 229.
* Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя. У 2 т. Т. 2. — Мінск, 2003.
* 

## Спасылкі 
* Мозалевская Любовь Ивановна   // Мастоўская раённая бібліятэка

Катэгорыя:Актрысы тэатра СССР
Катэгорыя:Актрысы тэатра Беларусі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастоўскім раёне
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Кінаактрысы СССР
Катэгорыя:Кінаактрысы Беларусі
Шамані

**Шамані**, **Шамані-Манблан** () — горад і камуна на ўсходзе Францыі, у дэпартаменце Верхняя Савоя (гістарычная вобласць Савоя).

Насельніцтва — 9830 жыхароў (1999).

Знаходзіцца ў Альпах, у вузкай даліне ракі Арв (прыток Роны), ля падножжа гары Манблан, у якой у Шамані пракапаны тунэль, што злучае Францыю з Італіяй.

Шамані — цэнтр папулярнага горналыжнага рэгіёна Шамані-Манблан.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады рэгіёна Авернь — Рона — Альпы
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Верхняя Савоя
Свавар Гуднасан

**Свавар Гуднасан** () (18 лістапада 1909 Хёбн — , Рэйк’явік) — ісландскі мастак.

Катэгорыя:Мастакі Ісландыі
Карл Бенц

**Карл Фрыдрых Міхаэль Бенц** (; 25 лістапада 1844, Мюльбург, цяпер прыгарад Карлсруэ — 4 красавіка 1929) — нямецкі канструктар рухавікоў і аўтамабіляў, якому традыцыйна даецца першынства ў стварэнні бензінавага аўтамабіля. Іншыя сучаснікі Бенца, Готліб Даймлер і Вільгельм Майбах, працавалі незалежна ад яго над тымі самымі задачамі, але Бенц першым запатэнтаваў свае вынаходніцтвы, якія былі звязаныя з усімі працэсамі ўнутранага згарання ў рухавіку аўтамабіля. У 1886 годзе Карл Бенц атрымаў патэнт на сваю першую мадэль рухавіка, якую ён зрабіў у 1878 годзе.

## Галерэя 

Image:Werkstatt Carl Benz.png|Carl Benz‘ workshop in Mannheim/Germany
Image:Benz Patent Motorwagen (replica) IMG 0850.jpg|Replica of the Benz Patent Motorwagen built in 1885
Image:Benz Patent Motorwagen Engine.jpg|Engine of the Benz Patent Motorwagen
Image:Karl Benz Führerschein.jpg|The world’s first drivers‘ licence, issued to Carl Benz on August 1, 1888
Image:Automuseum Dr Carl Benz.jpg|Automuseum Dr. Carl Benz in Ladenburg/Germany
Image:Patentmotorwagen mit Karl und Bertha Benz.jpg|Carl and Bertha Benz
Image:berthabenzmemorialrouteschild.jpg|Official sign of Bertha Benz Memorial Route, commemorating the world's first long distance journey with a Benz Patent Motorwagen in 1888
Image:WslErsteTanke.jpg|The World’s first Filling-Station, the City Pharmacy in Wiesloch/Germany

## Спасылкі 
* Automuseum Dr. Carl Benz, Ladenburg/Germany
* Bertha Benz Memorial Route

Катэгорыя:Канструктары аўтамабіляў
Maybach

thumb
**Майбах** () — нямецкая кампанія, найбольш вядомая дзякуючы вытворчасці раскошных эксклюзіўных аўтамабіляў класа «люкс».

## Гісторыя 
Гісторыя  маркі пачынаецца ў 1921 годзе, калі канструктар Вільгельм Майбах стварыў аўтамабіль Maybach W3 (свой першы аўтамабіль ён стварыў нашмат раней — у 1889 годзе), яго можна лічыць першым у гісторыі маркі. На гэтым Вільгельм Майбах не спыніўся, і наступнай мадэллю стала Maybach W5, якая выйшла ў 1926 годзе. 

У 1929 годзе Вільгельм Майбах раптам захварэў і памёр. Справу працягнуў яго сын — Карл Майбах.

Пасля Другой сусветнай вайны вытворчасць аўтамабіляў была спынена.

У 1960 годзе кампанія была набыта канцэрнам Daimler-Benz. 

### Адраджэнне 
thumb|Maybach 62
Упершыню канцэптуальная версія сучаснага «Майбаха» была прадстаўлена ў 1997 годзе на Мотаршоу ў Токіа, а ў 2002 годзе мадэль была запушчана ў серыйную вытворчасць у дзвюх версіях — Maybach 57 і Maybach 62. Для вытворчасці мадэлі быў пабудаваны спецыяльны завод Maybach Manufaktur у Зіндэльфільгене. Прэм'ера серыйных седанаў Maybach 57 і Maybach 62 прайшла ў ліпені 2002 года ў Нью-Ёрку. 

Серыйныя лімузіны Maybach выпускаліся ў шасці варыянтах — стандартны Maybach 57 даўжынёй 5,72 м і падоўжаны да 6,16 м Maybach 62. Таксама ў гаму дадаліся варыянт «S» (2006 год), адкрыты *Maybach 62 Landaulet* (2007 год), а таксама самая дарагая і раскошная версія пад назвай *Zeppelin* (2009 год). Усе мадэлі Maybach былі пабудаваныя на платформе Mercedes-Benz S-Class. 

Акрамя лімузінаў, кіраўніцтва Maybach разглядала магчымасць выпуску спартыўнага купэ. У 2005 годзе ў адзіным экзэмпляры было выпушчана купэ Exelero.

Аднак, спадзяванні DaimlerAG адрадзіць легендарную марку не апраўдаліся. Продажы аўтамабіляў Maybach апынуліся вельмі нізкімі і не апраўдвалі ўкладзеныя ў іх сродкі. У лістападзе 2011 года кіраўніцтва Даймлер-Бэнц прыняло рашэнне аб згортванні ў 2013 годзе выпуску аўтамабіляў маркі Maybach. 

### Mercedes-Maybach 
thumb|200px|left|Mercedes-Maybach Pullman
У 2014 годзе Mercedes вырашыў выкарыстоўваць назву Maybach у якасці суббрэнда, пад якім кампанія будзе прадаваць найбольш раскошныя варыянты S-класа.

Першыя мадэлі адроджанага брэнда былі прадстаўленыя ў лістападзе 2014 года, у дзвюх версіях — *S 500* і *S 600*. У параўнанні з доўгабазавым Мэрсэдэсам S-класа «Майбах» падоўжаны на 20 сантыметраў. У задняй частцы салона размясціліся два асобныя крэслы з рэгуляванымі падножкамі, мультымедыйная сістэма, уласны блок клімат-кантролю, з магчымасцю іянізацыі і распылення эксклюзіўных духоў ў салоне, як на папярэдніх "Майбахах". У якасці опцыі можна будзе замовіць бар з двума сярэбранымі келіхамі.

У сакавіку 2015 года шэраг мадэляў дапоўніў падоўжаны на метр лімузін *Pullman*.

## У Беларусі 
Станам на канец 2020 года ў Беларусі зарэгістраваны 1 аўтамабіль маркі Maybach.

## Спасылкі 
* World Premiere of the Mercedes-Maybach S-Class
Антон Брукнер

**Анто́н Бру́кнер** (; , Ансфельдэн, Верхняя Аўстрыя — , Вена) — аўстрыйскі кампазітар, арганіст і музычны педагог, вядомы ў першую чаргу сваімі сімфоніямі, месамі і матэтамі.

Выкладаў у Венскім ўніверсітэце музыкі і выканальніцкага мастацтва.

Катэгорыя:Кампазітары Аўстрыі
Катэгорыя:Кампазітары — аўтары рэквіемаў
Ёганес Свейнсан К’ярваль

**Ёганес Свейнсан К’ярваль** () (15 кастрычніка 1885, Эфці-Эй, Ісландыя — 13 красавіка 1972, Рэйк’явік) — ісландскі мастак.

Мастак пры нараджэнні атрымаў імя і імя па бацьку Ёганес Свейнсан (тыпова для ісландцаў), рос у вёсцы ў мясцовасці Боргафіёрдур эйстры (ісл.: Borgarfjörður eystri). Вядомасць як мастаку яму прынеслі, з аднаго боку, неверагодна рэалістычныя краявіды Ісландыі, з другога боку, творы, напоўненыя містыкай - на халсцінах ажываюць героі саг, эльфы, тролі. У 1910 годзе ўзяў псеўданім К'ярваль.

Вывучаў мастацтва ў Рэйк’явіку і Капенгагене, наведваў Італію і Англію. У 1950 годзе пабудаваў літні дом у Остландзе, які называў К'ярвальсхвамі. У Рэйк’явіку яму прысвечаны музей (гл. Музей К'ярваля).

Пахаваны на могілках у Рэйк’явіку. Яго партрэт разам з адной прац змешчаны на банкноце ў 2000 ісландскіх крон.

## Спасылкі 
* Старонка на сайце музея Музей мастацтваў Рэйк’явіка 
*Johannes Sveinsson Kjarval Wikipaintings.org — Encyclopedia of fine arts. 

Катэгорыя:Мастакі Ісландыі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Рэйк’явіку
Эдуард Джэнер

**Эдуард Джэнер** (; , Горад Берклі — ) — англійскі ўрач, распрацаваў першую вакцыну — супраць воспы. Джэнер прыдумаў уводзіць у арганізм чалавека небяспечны вірус каравінай воспы. Першы кіраўнік таварыства воспапрышчэпвання ў Лондане з 1803 года (цяпер Джэнераўскі інстытут).