open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лукаш Мікалаевіч Дзекуць-Малей

**Лукаш (Лука) Мікалаевіч Дзекуць-Малей** (, Слонімскі павет Гродзенскай губерні — ) — пратэстанцкі прапаведнік, рэлігійны дзеяч, перакладчык, выдавец.

## Біяграфія 
3 1910 член баптысцкай царквы. На працягу двух гадоў наведваў рэлігійныя курсы ў Пецярбургу.

У 1918 у якасці камісара крэйза Крынкі—Лунна (раён на акупіраванай тэрыторыі Беларусі і Літвы) арганізоўваў валасныя камітэты і міліцыю з мэтай абароны ад польскіх легіянераў. Удзельнік Гродзенскага беларускага сялянскага з'езда (1918), на якім абраны ў Гродзенскую павятовую раду і Аргкамітэт па скліканні Краёвага Беларускага з'езда Гродзеншчыны. 13.2.1919 арыштаваны польскімі ўладамі за выступленні ад імя Літоўскай дзяржавы; выпушчаны. Удзельнічаў у стварэнні «Грамады беларускай моладзі ў Горадні», акцёр яе драматычнай секцыі. Летам 1919 ўзначаліў Гродзенскую цэнтральную беларускую вучыцельскую раду. Скончыў Віленскія беларускія настаўніцкія курсы (1919). У пач. 1920 адзін з кіраўнікоў Беларускага нацыянальнага камітэта і старшыня Беларускай школьнай рады ў Гродне, уваходзіў у склад прэзідыума Беларускай цэнтральнай школьнай рады. У ліпені—верасні 1920 камісар сацыяльнага забеспячэння Гродзенскага рэўкама, потым баптысцкі прапаведнік у Брэсце.

У 1920—24 пераклаў 17 рэлігійных брашур з польскай і рускай моў на беларускую. Разам з А. Луцкевічам пераклаў і выдаў «Новы Запавет і Псальмы» (Хельсінкі, 1931). Перад ІІ сусветнай вайной прапагандаваў ідэі баптысцкай абшчыны на тэрыторыі Заходняй Беларусі, асабліва сярод навучэнцаў гімназій Брэста, Вільні, Маладзечна, Навагрудка і інш., апекаваў бедных навучэнцаў. Рэдагаваў «Беларускую балонку» ў баптысцкім часопісе «Маяк». Займаўся дабрачыннай дзейнасцю. Арыштаваны 19.6.1941 у Брэсце савецкімі органамі бяспекі.

У час вайны прэсвітар беларускіх баптыстаў на акупіраванай тэрыторыі. У 1942 ў Мінску выдаў малітоўнік на беларускай мове. У чэрвені 1944 удзельнічаў у ІІ Усебеларускім кангрэсе. У канцы вайны пакінуў Беларусь, з 1945 у Германіі, з 1946 у Польшчы — на Беласточчыне, з 2-й паловы 1940-х жыў у Гданьску, дзе быў акруговым прэсвітарам баптысцкай царквы. Памёр у Гданьску.

## Гл. таксама 
* Пераклад Бібліі Дзекуць-Малея

## Літаратура 
* *Picarda J.* The haevenly fire: A study of the origins of the Byelorussian New Testament and Psalms // Божым шляхам. 1975, № 1—2.
* *Луцкевіч А.* Дзённік // Полымя. 1991, № 4—5.
* *Аўсяная М., Ляхоўскі У.* Дзекуць-Малей // 
* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны / Аўтар-укладальнік: Ю. Гарбінскі. — Мн.-Мюнхен: Беларускі кнігазбор, 1999. ISBN 985-6318-65-3
* Календарыюм // «Czasopis» № 10/2003.
* 

Катэгорыя:Постаці беларускага пратэстанцтва
Катэгорыя:Удзельнікі Другога Усебеларускага кангрэса
Нінэль Іванаўна Шчасная

**Нінэ́ль Іва́наўна Шчасная**, ці часцей **Нэ́лі Шча́сная** (,  — , Мінск, Беларусь) — беларускі жывапісец і графік.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыла Мінскае мастацкае вучылішча (1955), затым Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Рэпіна ў Ленінградзе (1961). Жыла ў Сярэдняй Азіі (Душанбэ), займалася архітэктурай. Да жывапісу і вітражоў вярнулася пасля пераезда ў Беларусь.

Удзельніца больш за 50 персанальных выставак у Беларусі і за мяжой. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР.

Яе дачка Лада Шчасная таксама стала вядомым мастаком.

## Творчасць 
Працавала ў станковым жывапісе, кніжнай і станковай графіцы, манументальна-дэкаратыўным мастацтве. Аўтар сюжэтна-тэматычных карцін, партрэтаў сучаснікаў і гістарычных асоб, пейзажаў, нацюрмортаў, графічных твораў. Аформіла шэраг кніжных выданняў. Выканала размалёўкі на фасадзе НДІ будаўнічых матэрыялаў (1966), у рэстаране пры гасцініцы «Свіслач» (1978), вітражы ў ВА «Гарызонт» (1982) у Мінску.

Творчасці ўласцівы мяккасць і лірызм светаадчування, экспрэсіўная тэхніка, арыгінальнасць колеравых вырашэнняў.

### Сюжэтна-тэматычныя карціны 
* 1966 — «Вясёлка», «Пад сонейкам»
* 1967 — «Пяць пакаленняў (Лазня)»
* 1968 — «Самотная»
* 1972 — «Васількі»
* 1975 — «Налібоцкая пушча»
* 1978 — «Пасля змены», «Лада слухае»
* 1980 — «Спрадвечнае»
* 1981 — «Маё нараджэнне»
* 1984 — «Толькі яго нявеста»
* 1987 — «Белыя крьлы», «Гуканне вясны ў Заслаўі»
* 1997 — «Мая сям'я»
* 1999 — «Сястра Людміла і яе Міхайлавы»

### Партрэты 
* 1956 — «Мая бабуля Ліда»
* 1970 — Іван Мележ, «Аўтапатрэт»
* 1973 — Уладзімір Дубоўка (1973)
* 1976 — Іван Шамякін, Цётка (А. Пашкевіч)
* 1979 — А. Макаёнак, М. Матукоўскі
* 1980 — Максім Танк, Аркадзь Куляшоў («Ля вогнішча»)
* 1981 — У. Саўчанка, Рыгор Шырма, Пётр Клімук
* 1982 — Янка Купала, Максім Багдановіч
* 1985 — М. Ладзіс («Вярнуўся»)
* 1987 — С. Красікаў, І. Антонаў
* 1988 — «Думаючы пра Чэхава»
* 1996 — Р. Сурус
* 1997 — «Еўфрасіння Полацкая»
* 1999 — «Промні натхнення А. Пушкіна»
* 2000 — Францыск Скарына, «Іван Фёдараў і Пётр Мсціславец», А. Раман, «Пясочны гадзіннік» (аўтапартрэт)
* 2001 — Анатоль Анікейчык
* 2003 — Святлаа Акружная

### Ілюстрацыі 
* 1963 — «Калінавая рукавічка» А. Васілевіч
* 1968 — «Матрошкіны казкі» І. Бурсава
* 1971 — «Рыжая палянка» Д. Бічэль-Загнетавай
* 1973 — «Крылы» М. Хведаровіча
* 1979 — «Заручыны» П. Макаля
* 1984 — «Пра дзеда Аяяй і бабку Оёёй» А. Лойкі

## Узнагароды 
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1989)
* медаль «За заслугі ў выяўленчым мастацтве» (1977)
* бронзавы медаль ВДНГ СССР (1975)

## Літаратура 
* Канапелька А. Нінэль Шчасная: «Калі я пішу, я плачу…» / А. Канапелька // Алеся. 2003. № 10. С. 4-6.
* 
* Сіпакоў Я. Нінэль Шчасная / Я. Сіпакоў // Беларусь. 2001. № 6.

## Спасылкі 
* svaboda.org

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларускай ССР
Уладзімір Казіміравіч Стукаліч

** Уладзімір Казіміравіч Стука́ліч** (, Екабштат Курляндскай губерні, цяпер , Латвія — , ; Псеўданім: *Веневич*; Крыптанім: *В. С.*) — літаратуразнавец, гісторык, юрыст. У ідэйным плане прытрымліваўся заходнерускіх поглядаў на беларусаў і іх гісторыю.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкай сям’і. Адразу пасля нараджэння У. Стукаліча яго бацькі пераехалі ў Віцебск. У 1867—1879 гадах вучыўся ў Віцебскай гімназіі; у 1879—1883 гадах на адміністрацыйным аддзяленні юрыдычнага факультэта Пецярбургскага ўніверсітэта.

Пачаў займацца літаратурнай дзейнасцю. Актыўна друкаваў гісторыка-літаратурныя матэрыялы ў газеце «Русский курьер» пад псеўданімам *Веневіч*. Працаваў над дысертацыяй «Юрыдычнае становішча гарадской абшчыны ў Заходняй Русі». Займаўся адвакацкай практыкай. Падтрымліваў сувязі з народнікамі. Арыштаваны ў студзені 1889 г.; 4 месяцы правёў у зняволенні; з-за слабога здароўя адпушчаны пад нагляд паліцыі.

У лютым 1891 года да У. Стукаліча ў Віцебск прыязджаў рускі пісьменнік Г. Успенскі, з якім Стукаліч перапісваўся з 1886 года. У 1891 годзе выйшла кніга У. Стукаліча «Беларусь і Літва», якая вытрымала яшчэ 2 выданні. Даследаваў аўтарства паэмы «Тарас на Парнасе». Член Віцебскай вучонай архіўнай камісіі. Выступаў за адкрыццё ў Віцебску ўніверсітэта. У 1893 годзе пазнаёміўся з мастаком І. Рэпіным. Даследаваў творчасць М. Нікіфароўскага і А. Сапунова (прысвяціў ім асобныя кнігі). У 1898 годзе пакінуў адвакацкую практыку і перайшоў у казённую палату. На працягу 3 гадоў жыў у Слоніме і Гродне; потым вярнуўся ў Віцебск.

Адзін з заснавальнікаў і кіраўнікоў кансерватыўна-клерыкальнай грамадскай арганізацыі Беларускі народны саюз. Расстраляны паводле прыгавору Віцебскай губернскага ЧК.

## Бібліяграфія 
* Белоруссия и Литва: Очерки из истории городов в Белоруссии. — Витебск, 1891 (1893, 1894);
* Мальцевские заводы. — Витебск, 1894;
* Краткая заметка о белорусском наречии. — Витебск, 1895;
* Н. Я. Никифоровский: Странички из недавней старины города Витебска. — Витебск, 1900;
* М. Ковалевский: Экономический строй России. — Витебск, 1901;
* К вопросу об устройстве университета в Витебске. — Витебск, 1903;
* А. П. Сапунов: К 25-летию его ученой и литературной деятельности. — Витебск, 1905;
* Н. Я. Никифоровский: 1845—1910 годы. — Витебск, 1910
і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* *Падліпскі А.* Летапісец Віцебшчыны. — Мн., 1993.
* 
* *Подлипский А. М.* Витебская Александровская гимназия. — Витебск, 1994. — 1500 экз.
* 

## Спасылкі 
* *Заблоцкая М. В.* Взгляды А. П. Сапунова и В. К. Стукалича на историю Беларуси с древнейших времён до начала XIX в. // ВЕСНІК МДУ імя А. А. Куляшова, № 2 (38) 2011.

Катэгорыя:Заходнерусізм
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Юрысты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Расстраляныя ў Беларусі
Калодзеж

**Кало́дзеж**, **кало́дзезь**, **сту́дня** — гідратэхнічнае збудаванне для здабычы падземных вод для піцця і іншых патрэб. Калодзежы значна адрознівацца глыбінёй, якасцю і колькасцю вады. Калодзежная вада, звычайна, змяшчае мінералаў за рачную або якую іншую.

Каб падняць ваду наверх можа быць выкарыстана электрычная або механічная помпа, або, як у мінулым — мускульная сіла чалавека або жывёлы, або розныя дапаможныя элементы калодзежа (напрыклад рычаг — калодзеж-журавель, корба з ланцугом і іншыя). Часта калодзежы накрываюць дахам і аздабляюць разьбой.

## У Беларусі 
У Беларусі канструкцыі калодзежнага праёму былі разнастайныя. На Палессі, дзе вада неглыбока, выкарыстоўвалі тоўстыя ствалы дрэў з выдзеўбанай сарцавінай (студні-каўдубы). У Цэнтральнай Беларусі праём мацавалі драўлянымі плахамі, якія ставілі як вертыкальна (у некалькі ярусаў), так і гарызантальна, клалі адна на адну і мацавалі па вуглах палямі. Шырока вядомая была і зрубавая канструкцыя калодзежных праёмаў. У Панямонні калодзежы выкладалі каменнем. Пачынаючы з 1920-х гадоў увайшлі ва ўжытак калодзежы з труб з калаўротам.

## Галерэя 

Файл:Kamianiec Litoŭski Tower.jpg|Калодзеж-журавель у Каменцы. Невядомы мастак, 1-я палова XIX стагоддзя
Файл:Orda Karolin.jpg|Калодзеж у прадмесці Пінска Каралін. Малюнак Напалеона Орды, XIX стагоддзе
Файл:Студня. Мірскі замак.jpg|Мірскі замак, калодзеж. Рэканструкцыя, XXI стагоддзе
Файл:1999. Stamp of Belarus 0324.jpg|Паштовая марка Беларусі

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Колодец // Краткая энциклопедия домашнего озяйства: В 2-х т. — Т. 2: О — Я — М.: Советская энциклопедия, 1959. — С. 264—265. — 772 с. — 500 000 экз.

## Спасылкі 
* Вінцэсь Мудроў — Твор «Калодзеж»

Катэгорыя:Гідратэхнічныя збудаванні
Катэгорыя:Побыт
Катэгорыя:Беларускі народны побыт
Катэгорыя:Аб’екты на марках
Капірайтынг

**Капірайтынг** — працэсс напісання арыгінальных тэкстаў дзеля прасоўвання руху, бізнесу, чалавека ці ідэі. Гэтыя тэксты могуць быць скарыстаныя як у друкаваным, так і ў аудыё- і відэа-фармаце. Асноўнай мэтай капірайтынга з'яўляецца пераконванне карыстальніка, гледача ці чытача зрабіць патрэбнае дзеянне; або такі тэкст можа быць скіраваны на тое, каб змяніць перакананне чалавека адносна чаго-небудзь.

Капірайтынг уключае ў сябе напісанне асноўнага тэксту, слоганаў, загалоўкаў, ключавых фраз, тэкстаў для паштовых рассылак, кантэнта для вэб-сайтаў, сцэнарыяў для тэле- і радыё-рэкламы, прэс-рэлізаў, афіцыйных дакументаў і т.п.

Тэксты і ідэі капірайтэра могуць быць скарыстаныя ў друкаванай рэкламе, каталогах, рэкламных стэндах, паштоўках, вэб-сайтах і г.д.

Катэгорыя:Маркетынг
Катэгорыя:Рэклама
Яфім Абрамавіч Гальперын

**Яфім Абрамавіч Гальперын** (каля 1855,  — пасля 1924) — рэвалюцыянер-народнік, публіцыст.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Мінскай гімназіі. У 1874 далучыўся да ідэй народніцкага сацыялізму і ў 1875-76 з мэтамі «лятучай прапаганды» накіраваўся ў Смаленскую і Тульскую губерні. Вярнуўся ў Мінск, супрацоўнічаў з землявольскім гуртком М. Велера. Пасля расколу «Зямлі і волі» далучыўся да «Чорнага перадзелу», кіраваў яго гуртком у Гродне. З канца 1881 у Мінску, уваходзіў у нарадавольскі гурток Я. Хургіна, з 1885 — у гурток І. Гурвіча. Супрацоўнічаў з газ. «Минский листок».

Адзін са стваральнікаў Рабочай партыі паліт. вызвалення Расіі.

Арыштаваны ў маі 1900 і пасля 14-месячнага зняволення сасланы на 5 гадоў у Сібір.

У 1924 напісаў успаміны пра сваю рэвалюцыйную дзейнасць у 1874—1918 (рукапіс у НАРБ). Далейшы лёс невядомы.

## Літаратура 
*Лосинский Н.Б. Революционно-народническое движение в Белоруссии, 1870-1884. Мн., 1983
* ЭГБ, т. 2.

## Крыніца 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай губернскай гімназіі
Ходзька

**Ходзька** — прозвішча.

* Ходзькі — шляхецкі род герба «Касцеша».

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Ходзька (1804—1891) — паэт, фалькларыст, усходазнавец, сын Яна Ходзькі
* Дамінік Цэзары Ходзька (каля 1800—1863) — беларускі фалькларыст, этнограф, літаратар.
* Ігнат Ходзька (1794—1867) — пісьменнік і паэт, пляменнік Яна Ходзькі
* Леанард Ходзька (1800—1871) — гісторык, публіцыст, выдавец, стрыечны брат Яна Ходзькі
* Міхал Ходзька (1808—1879) — паэт, перакладчык, грамадскі дзеяч, сын Яна Ходзькі
* Язэп Ходзька (1800—1881) — геадэзіст і тапограф, сын Яна Ходзькі
* Ян (Іван) Ходзька (1777—1851) — грамадскі дзеяч, пісьменнік, тэатразнавец
Сяргей Фёдаравіч Галюн

**Сяргей Фёдаравіч Галюн** (,  — пасля 1917) — рэвалюцыянер, , адзін з кіраўнікоў першых сацыял-дэмакратычных арганізацый у Беларусі.

## Біяграфія 
У 1891 годзе скончыў . З канца 1891 г. урач у Гродзенскім ваенным шпіталі. Праводзіў дабрачынную дзейнасць: адзін з арганізатараў нядзельнай школы, народнай бібліятэкі; бясплатны доктар мясцовага прытулку. З 1892 г. член, з 1893 г. кіраўнік Гродзенскага рэвалюцыйнага гуртка. З марксісцкіх пазіцый крытыкаваў ідэалогію і тактыку «Народнай волі».

Арыштаваны 26 ліпеня 1894 г.; выключаны з ваеннага ведамства 18 кастрычніка 1895 г.; на 3 гады высланы ў Архангельскую губерню. Паводле адных звестак уцёк з ссылкі і да верасня 1900 г. жыў за мяжой, паводле іншых — адбыў тэрмін ссылкі да канца. З 1901 г. працаваў урачом у Варонежскай, Цвярской і Пецярбургскай губернях. Пасля 1917 г. звесткі адсутнічаюць.

## Літаратура 
* Бич М. О. Развитие социал-демократического движения в Белоруссии. Мн., 1973
* ЭГБ, т. 2.
* 

Катэгорыя:Публіцысты Расіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Вільгельм Гараўскі

**Вільгельм Гараўскі** (,  — , , НКУС) — беларускі празаік.

## Біяграфія 
Як адзначаў Максім Гарэцкі, «*пад уплывам польскага патрыятызму*» ў 1921 годзе выехаў у Польшчу, дзе знаходзіўся два месяцы. Калі скончыліся грошы, бо працы не знайшоў, вярнуўся ў БССР. Трапіў у Інстытут сацыяльнага перавыхавання ў Мінску, адкуль потым уцёк і як беспрытульнік вандраваў па Украіне і Каўказе. У 1922 годзе вярнуўся ў інстытут. Настаўнічаў. Пісаў апавяданні, друкаваўся ў мінскіх і бабруйскіх выданнях. У 1931 годзе браў удзел у Першым усесаюзным з'ездзе польскіх пралетарскіх пісьменнікаў. Арыштаваны ў пачатку 1937 годзе. Расстраляны.

## Літаратура 
* 
** Гарэцкі М. Гісторыя беларускай літаратуры. Мн., 1992;
** Маракоў Л. Вынішчэнне, або Пяць хваляў арыштаў беларускіх літаратараў // ЛіМ. 1999, 10 снеж.

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Выпускнікі Польскага педагагічнага тэхнікума імя Людвіка Варынскага
Міхась Ганько

**Міхась Ганько** (, в. Каледзіно, Вілейскі павет, Віленская губерня, цяпер Маладзечанскі раён, Мінская вобласць — ?; Псеўданімы: *В.Аганёк*, *М.Волат*) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, рэдактар, кіраўнік Саюза беларускай моладзі. Беларускі калабарант з нацыстамі ў часы Другой сусветнай вайны.

## Біяграфічныя звесткі 
У 1938—1939 гг. вучыўся на медыцынскім факультэце Віленскага ўніверсітэта. У 1939—1941 гг. працаваў дырэктарам Лужкоўскай няпоўнай сярэдняй школы (Маладзечанскі раён).

У чэрвені 1941 г. мабілізаваны ў Чырвоную Армію. У снежні 1941 г. трапіў у нямецкі палон. Вызвалены з лагера па хадайніцтве Ф. Акінчыца. Скончыў школу прапагандыстаў. Працаваў у аддзеле прапаганды пры Генеральным камісарыяце Беларусі. Супрацоўнічаў з беларускай прэсай. 22 чэрвеня 1943 г. узначаліў Кіраўнічы штаб СБМ. Быў галоўным рэдактарам часопіса «Жыве Беларусь!», дзе друкаваўся пад псеўданімамі. Удзельнік 2-га Усебеларускага кангрэса.

У ліпені 1944 г. выехаў у Германію. Імкнуўся перавесці ўзброеныя атрады, сфарміраваныя з ліку сяброў СБМ, пад камандаванне генерала А. А. Уласава. На пачатку 1945 г. уступіў у падпольную Беларускую незалежніцкую партыю. Служыў афіцэрам-прапагандыстам у дэсантным батальёне «Дальвіц». Рэдагаваў часопіс «Змагар». Пасля раззбраення батальёна «Дальвіц» сляды Ганько знікаюць. Ёсць звесткі, што ў 1945 г. нелегальна вярнуўся ў Беларусь, дзе браў удзел у антысавецкім партызанскім руху.

Меў брата Міколу.

## Узнагароды 
*Медаль для ўсходніх народаў 2-й ступені ў срэбры.

## Літаратура 
* 
* Соловьев А. К. Белорусская Центральная Рада. — Мн., 1995.
* 
* Юрэвіч Л. Вырваныя бачыны. Да гісторыі Саюзу Беларускае Моладзі. — Мн., 2001.

## Спасылкі 
* Міхась Ганько і Вільгельм Кубэ на адным фотаздымку
* Дзённік М. Ганько 

Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Члены Саюза беларускай моладзі
Катэгорыя:Удзельнікі Другога Усебеларускага кангрэса
Катэгорыя:Члены Паветрана-дэсантнага спецыяльнага батальёна «Дальвіц»
Вісарыён Сцяпанавіч Гарбук

**Вісарыён Сцяпанавіч Гарбук** (, в. Шкілякі, Лепельскі павет, Віцебская губерня — , , РСФСР) — беларускі ,  і .

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 (24) лістапада 1913 года ў в. Шкілякі Лепельскага павета Віцебскай губерні (цяпер — , Віцебская вобласць).

Скончыў педтэхнікум у Лепелі. З 1933 года працаваў настаўнікам і вучыўся завочна, з 1935 года стацыянарна на літаратурным факультэце МВПІ. Пісаў вершы, займаўся ў секцыі паэтаў-пачаткоўцаў пры СП БССР. Арыштаваны 26 красавіка 1936 года, сасланы на . Вызвалены ў 1940 годзе. Працаваў настаўнікам у Мехаўскай школе (Гарадоцкі раён). У 1941—1946 гадах у Чырвонай Арміі; ваяваў пад Масквой, у Беларусі, пад Варшавай, у Берліне. Франтавая хвароба на 14 гадоў прыкавала Гарбука да шпітальнага ложка; інвалід 1-й групы.

## Творчасць 
Літаратурнай працай стала пачаў займацца ўжо цяжка хворым. Публікаваўся ў расійскім друку з 1957 года, у беларускім — з 1961 года. Першы зборнік апавяданняў выйшаў у 1963 годзе ў Мінску. Перакладаў на беларускую мову казкі народаў Паўночнага Каўказа (зборнік «Напітак волатаў», Мн, 1969). У 1971 годзе паводле яго апавядання «Твар у палоску» зняты тэлефільм. Член СП БССР (з 1963). Заслужаны работнік культуры БССР (1979).

Пісаў пераважна для дзяцей. Апавяданні Гарбука займальныя, адкрываюць непаўторны свет дзіцячых уяўленняў, гульняў і забавак.

## Літаратура 
* 
* Казека Я. Слова пра сябра // Казека Я. Падарожжа ў маладосць. Мн., 1984;
* БП, т. 2.

Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі культуры Беларускай ССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Міхаіл Мікалаевіч Ганчарык

**Міхаіл (Міхась) Мікалаевіч Ганчарык** (, в. Кляннік Ігуменскага павета Мінскай губерні, цяпер , Мінская вобласць — , ; Псеўданімы і крыптанімы: *Ландыш; М.Ландыш; Лясун; М. Г. Лясун; Я.Сявец; Якім Сявец; Г. М.; М.Г-к; М. Г.*) — беларускі навуковец-біёлаг, фізіёлаг раслін, пісьменнік. Доктар біялагічных навук (1960), прафесар; з 1969 года член-карэспандэнт АН БССР; з 1972 года заслужаны дзеяч навукі БССР.

## Біяграфія 
У 1914 годзе скончыў Ігуменскае пачатковае вучылішча. У 1917—1924 гадах вучыўся ў Горацкім сельскагаспадарчым інстытуце.

## Навуковая дзейнасць 
Распрацоўваў навуковыя асновы палярнага земляробства, вывучаў пытанні вырошчванпя бульбы, капусты і іншых культур ва ўмовах Крайняй Поўначы. Устанавіў розную патрабавальнасць бульбы да вільготнасці глебы ў антагенезе, даследаваў фотасінтэз у бульбе, адток , уплыў іонаў хлору і хлорзмяшчальных калійных угнаенняў на фізіялагічныя працэсы раслін, асабліва бульбы.

## Выбраная бібліяграфія 
Аўтар шматлікіх навуковых прац па фізіялогіі і біялогіі раслін.

* Влияние экологических условий на физиологию культурных растений. — н., 1962
* Физиологическое влияние ионов хлора на растения. — Мн., 1968
* Фізіялогія і біяхімія бульбы. — Мн., 1979 (разам з А. С. Вечарам).
* Физиология картофеля. — М., 1979 (в соавт.)

## Творчасць 
Першыя вершы апублікаваны ў 1914 годзе ў газеце «Наша ніва».

Выступаў з літаратурна-крытычнымі артыкуламі і рэцэнзіямі. Друкаваўся ў газетах «Вольная Беларусь», «Беларусь», часопісах «Аршанскі маладняк», «Рунь», «Зоркі».

Аўтар кнігі пра прэзідэнта АН БССР В. Купрэвіча «Рэвалюцыянер, арганізатар, вучоны» (1981). Апошнія гады працаваў над кнігай мемуараў, якія не паспеў скончыць.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Вечер А. С., Смоляк Л. П., Иванченко В. М.* М. Н. Гончарик // Весці АН БССР. Серыя біялаг. н. 1969, № 6;
* *Ліўшыц У.* «…Беларускі дзеяч яшчэ з нашаніўскіх часоў» // «Раскопкі вакол Горацкага Парнаса». — Горкі. 2001. С.89-98.
* Гончарик Михаил Николавевич // В кн: *Лившиц, В.М, Цыганов, А. Р., Саскевич, П. А.* Гордость и слава Белорусской государственной сельскохозяйственной академии. Профессора и выпускники: академики и члены корреспонденты. — Горки: 2017. С. 60-63. ISBN 978-895-467-1
* Возвращенные имена;
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Член-карэспандэнт ГАНЧАРЫК Міхаіл Мікалаевіч // сайт НАН Беларусі
* Міхаіл Мікалаевіч Ганчарык у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* «Рукапісы не гараць». Гісторыя жыцця беларуса, які прайшоў ссылку і стаў знакамітым фізіёлагам 

Катэгорыя:Батанікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Беларускай ССР
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Маладняк»
Катэгорыя:Аршанскі Маладняк
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Язэп Ходзька

**Юзаф Ходзька**, у беларускай традыцыі **Язэп Ходзька**, у расійскай **Іосіф Іванавіч Ходзька** (, м. Крывічы, Вілейскі павет, Віленская губерня, цяпер Мядзельскі раён Мінскай вобл. — , Тыфліс, цяпер Тбілісі) — геадэзіст, географ.

Сын Яна Ходзькі. Вучыўся ў Віленскай універсітэцкай гімназіі і на фізіка-матэматычным факультэце Віленскага ўніверсітэта, які скончыў у 1821 годзе. Па рэкамендацыі прафесара ўніверсітэта Яна Снядэцкага залічаны ў Корпус ваенных тапографаў. Праводзіў трыянгуляцыйныя работы на захадзе Латвіі, у Літве, у Гродзенскай і Мінскай губернях. Лідары паўстання 1830—1831 гадоў меркавалі прызначыць Юзафа Ходзьку камендантам Вільні. Даведаўшыся пра гэта, расійскія ўлады 15.3.1831 года затрымалі Ходзьку і накіравалі на правядзенне тапаграфічных работ на Дунаі і Басфоры. Склаў ваенны агляд румынскіх княстваў Малдавіі і Валахіі. У 1839 годзе накіраваны служыць на Каўказ. У 1845 годзе распачаў Закаўказскую трыянгуляцыю, якая была скончана ў 1853 годзе. У 1869 годзе Рускае геаграфічнае таварыства ўзнагародзіла яго вялікім Канстанцінаўскім медалём.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Грыцкевіч В. П., Мархель У. І.* Пан Ян са Свіслачы з сынамі // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мядзельскага р-на. Мн., 1998;
* Жизнь и деятельность геодезиста и географа генерал-лейтенанта Иосифа Ивановича Ходзько, 1800—1881 // Материалы Международной научной конференции, 21 декабря 2000 г. — Мн., 2001.

Катэгорыя:Генералы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Удзельнікі Каўказскіх войн
Катэгорыя:Удзельнікі Крымскай вайны
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Георгія IV класа
Катэгорыя:Асобы на марках
Язэп
Марыян Здзяхоўскі

**Марыян Эдмундавіч Здзяхоўскі** (; , Ракаў — , Вільня) — , літаратуразнавец і філосаф, рэктар Універсітэта Стэфана Баторыя (1925—1926).

Вучыўся ў Мінскай гімназіі (1873—1879). Доктар *honoris causa* Універсітэта Стэфана Баторыя і Тартускага ўніверсітэта.

## Літаратура 
* Календарыюм // «Czasopis» № 10/2003
* Шчэрбік, Д. Перад абліччам краху / Д.Шчэрбік // Беларуская думка. — № 4, красавік 2016.
* Шчэрбік, Д. В. Ацэнка лібералізма і дэмакратыі ў навуковай спадчыне М.Здзяхоўскага/ Д. В. Шчэрбік // Конституционализация национального правопорядка: материалы круглого стола, Полоцк, 12-13 декабря 2014 г. / редкол. А. Н. Пугачев (отв. ред.) [и др.]. — Новополоцк, 2014. — с. 53-56.
* 
* Шчэрбік, Д. В. Нацыяналізм, як згубная альтэрнатыва бальшавізму, у вучэнні М.Здзяхоўскага / Д. В. Шчэрбік // Проблемы правового регулирования общественных отношений: теория, законодательство, практика: мат-лы науч.-практич. конф., (21 ноября 2014 г., г. Брест) // Брест. гос. ун-т имени А. С. Пушкина; редкол.: Григорович Е. Н., Чмыга О. В. — Брест: БрГУ им. А. С. Пушкина, 2014.  — С.30-34.
* Шчэрбік, Д. В. Кансерватызм як альтэрнатыва бальшавізму, нацыяналізму, і дэмакратыі ў творах Марыяна Здзяхоўскага / Д. В. Шчэрбік // Вестник Полоцкого государственного университета. Серия D. Экономические и юридические науки. — 2014. — № 14. — С.28-31.

## Спасылкі 
* Біяграфічныя матэрыялы 

Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай губернскай гімназіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Універсітэта Вітаўта Вялікага
Катэгорыя:Філолагі Польшчы
Катэгорыя:Выпускнікі Тартускага ўніверсітэта
Катэгорыя:Рэктары Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены Венгерскай акадэміі навук
Катэгорыя:Ганаровыя дактары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ракаве
Катэгорыя:Краёўцы
Катэгорыя:Віленскія кансерватары
Сяргей Карніловіч

**Сяргей Карніловіч** (, в. Таргуны, Докшыцкі раён — ) — дзеяч беларускай эміграцыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 лістапада 1929 года ў в. Таргуны Докшыцкага раёна. У 1944 годзе вывезены на прымусовыя работы ў Германію. Вучыўся ў Беларускай гімназіі імя Янкі Купалы у Рэгенсбургу. У 1949 годзе эміграваў у Кліўленд (ЗША). Актыўна ўдзельнічаў у беларускім нацыянальна-рэлігійным жыцці, між іншым 18 гадоў быў старшынёй Беларуска-амерыканскага грамадскага цэнтру «Полацак».

Пахаваны на могілках Рыверсайд у Кліўлендзе, штат Агая.

## Літаратура 
* Календарыюм // «Czasopis» № 10/2003

Катэгорыя:Беларусы ў Германіі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Габданк (герб)

thumb|150px|Герб «Габданк»
«**Габданк**» (), або «**Абданк**» (), таксама «**Абданец**» () — прыватнаўласніцкі герб, вядомы, паводле легендарных звестак, з канца XI—XII стагоддзяў, у Вялікім Княстве Літоўскім — пасля Гарадзельскай уніі 1413 года. Гербам карысталіся каля 300 родаў Беларусі, Украіны, Літвы і Польшчы, у т.л. Бучацкія, Выгоўскія, Гарабурды, Гаштольды, Грамыкі, Канарскія, без варыянтаў — больш за 160 родаў.

## Апісанне 
У чырвоным полі сярэбраны знак у выглядзе лацінскай літары «W». Клейнод — над прылбіцай з каронай таксама размешчаны знак у выглядзе літары «W» або з выявай пяці пёраў страуса. Мяркуецца, што першапачаткова знак быў падобны на літару М, на мяжы XIII—XIV стагоддзяў ён быў перавернуты. Існуюць варыянты герба з клейнодам у выглядзе паловы залатога льва, які трымае ў лапах такі самы знак, і інш. Герб «Габданк», дзе на знак пастаўлены крыж, атрымаў назву «Сыракомля».

## Легенда 
Паводле Каспара Нясецкага з нейкіх часоў у гары Вавель, на якой зараз стаіць замак, пасяліўся цмок, і пачаў ён паляваць на жыхароў горада і іх быдла. Напалоханыя гараджане не ведалі што і рабіць. Аднекуль з’явіўся просты чалавек Скуба, які прыдумаў адну хітрасць супраць новага валодара гары. Забіўшы цяля, цела якога начыніў смалой і серай, пакінуў на парозе пячоры, а побач схаваў паходню. Рана згаладаўшы, цмок выйшаў на паляванне і адразу ж кінуўся на прынаду. Тым часам запалены ад скрытага агню тлушч вялікім агнём ахапіў унутранасці цмока, які адразу ж пабег да Віслы запіць вадой, і ўрэшце пачвару разарвала на кавалкі. Князь Крак тады ва ўзнагароду ўдачліваму Скубу надаў першую літару «W» ад назвы гары Вавель (Wawel) у якасці герба.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* До історії розвитку гербу Абданк

Катэгорыя:Прыватнаўласніцкія гербы
Катэгорыя:Гербы паводле алфавіта
Катэгорыя:Гербы Гарадзельскай уніі
Іван Іванавіч Гарбачэўскі

**Іван Іванавіч Гарбачэўскі** (, Чарнігаўская губерня — , Пятроўскі Завод, цяпер Пятроўск-Забайкальскі Чыцінскай вобласці, Расія) — дзекабрыст, мемуарыст. Па кудзелі звязаны сваяцтвам з архіепіскапам Г. Каніскім.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 верасня (4 кастрычніка) 1800 года ў Нежынскім павеце Чарнігаўскай губерні ў сям’і маламаёмных дваран з Віцебскай губерні. У 1808—1817 гадах выхоўваўся ў Віцебскай гімназіі. Пасля смерці маці адмовіўся ад маёнтка і перадаў зямлю сялянам. Пасля вучобы ў гімназіі Гарбачэўскі 23 жніўня 1817 года паступіў у Дваранскі полк. З 1820 года служыў падпаручнікам у артылерыйскай брыгадзе ў Наваградзе-Валынскім (цяпер у Жытомірскай вобласці, Украіна). Там у 1823 стаў членам «Таварыства аб’яднаных славян», якое пазней прыняло праграму тайнага Паўднёвага таварыства і злілося з ім. Падчас паўстання Чарнігаўскага пяхотнага палка (29.12.1825 — 3.1.1826) спрабаваў узняць суседнія вайсковыя часці.

Арыштаваны 20 студзеня 1826 года і зняволены ў Петрапаўлаўскай крэпасці. Прыгавораны да смяротнага пакарання. Паводле царскай канфірмацыі пазбаўлены дваранства і 28 верасня 1827 года сасланы на катаржныя работы пажыццёва. Спачатку (са снежня 1827 года) змешчаны ў Чыцінскі астрог, у верасні 1830 года пераведзены ў Пятроўскі Завод. У 1832 тэрмін скарочаны да 15, пазней да 13 гадоў. Пасля адбыцця пакарання ў 1839 годзе на пасяленні ў Пятроўскім Заводзе. У 1863 яму дазволена жыць у Пецярбургу, але Гарбачэўскі не выкарыстаў гэтай магчымасці. З 1865 года выконваў функцыі міравога пасрэдніка Пятроўскай горнай акругі.

Пакінуў мемуары і багатую эпісталярную спадчыну.

## Памяць 
У Пятроўску-Забайкальскім устаноўлены бюст і мемарыяльная дошка, яго імем названы вуліца і бібліятэка. У Віцебску імем Гарбачэўскага таксама названа вуліца, на будынку былой Віцебскай гімназіі ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 
** Алексеев Л. Витебский декабрист // Неман. 1970, № 7;
** Павлова В. П. Из архива С. П. Трубецкого. Письма И. И. Горбачевского // Сибирь и декабристы. Вып. 4. Иркутск, 1985;
** Пасэ У. С. Бацькі і дзеці // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 1970, № 4;
** ЭГБ, т. 2;
** АЗБ.

Катэгорыя:Дзекабрысты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чарнігаўскай вобласці
Сяргей Валянцінавіч Войчанка

**Сяргей Валянцінавіч Войчанка** (,  — ) — беларускі мастак-графік, жывапісец, скульптар, дызайнер.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і марака. У 4-гадовым узросце разам з бацькамі пераехаў у Мінск, дзе жылі матчыны сваякі. У 1969 годзе паступіў на аддзяленне скульптуры ў мастацкую школу, якую скончыў у 1974 годзе. У 1975 годзе паступіў на факультэт дызайну Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута, дзе пазнаёміўся са сваім суаўтарам Уладзімірам Цэслерам (працуюць разам з 1978 года), у 1984 годзе абараніў дыплом серыяй плакатаў «История Минска».

## Творчасць 
Аўтар плакатаў «Нержавеющий Сталин», «1939, начало войны в Польше», «Карл Маркс 1990-х», «Афганистан», «Good morning, Belarus!», «От международного года мира — к миру без войн и оружия», «Война несет людям…», «Афган, Forbidden Fruit», «Contemporary art+centre „VITA NOWA“», Made in NEW RUSSIA, «Эх, в яблочко…».  Аўтар мастацкага афармлення шэрагу выданняў.

Атрымаў больш 40 узнагарод міжнародных конкурсаў, біенале і фестываляў плакату. Плакат «Вудсток. 30 лет. — Levi`s» зберагаецца ў калекцыі Луўра.

## Персанальныя выстаўкі 
* 2000: Дзяржаўны Рускі музей, «Владимир Цеслер и Сергей Войченко. Проект века (двенадцать из XX)»
* 2004: Манмартр, Парыж
* 2008: Самара, галерэя «Вавилон»

## Літаратура 
* О студии // Артдизайнстудия Цеслер & Войченко

## Спасылкі 
* Артдызайнстудыя Цэслер & Войчанка   
* Войчанка С. В. // Беларускі плакат 

Катэгорыя:Графікі СССР
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Скульптары СССР
Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Скульптары паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Дызайнеры СССР
Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза дызайнераў
Гарадзецкі раён

**Гарадзе́цкі раё́н** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924 — 1927 гг. у складзе Бабруйскай акругі. Цэнтр — вёска Гарадзец. 

## Гісторыя 
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Бабруйскай акругі БССР. 20 жніўня 1924 года падзелены на 7 сельсаветаў: Вішанскі, Гарадзецкі, Курганскі, Маластралкоўскі, Меркулавіцкі, Прыбарскі, Стаўпнянскі. 21 жніўня 1925 года ўтвораны Свяцкі (Святкоўскі) сельсавет. 4 жніўня 1927 года раён скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Рагачоўскага раёна Бабруйскай акругі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1927 годзе

Катэгорыя:Гарадзец (Рагачоўскі раён)
Мікалай Мікалаевіч Арочка

**Мікола Арочка** (, в. Вецявічы, цяпер  — , в. Вецявічы, ) — беларускі паэт і літаратуразнавец. Доктар філалагічных навук.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 снежня 1930 года ў сялянскай сям’і.

Скончыў Азярніцкую сярэднюю школу (1951), паступіў на філалагічны факультэт БДУ, які скончыў у 1956 годзе. Працаваў у часопісе «Сельская гаспадарка Беларусі» (1956—1960) і ў газеце «Літаратура і мастацтва» (1962). Скончыў аспірантуру пры Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР (1966). У 1966 — пачатку 1990-х гг. — навуковы супрацоўнік Інстытута літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР.

Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1975 года.

Памёр 2 сакавіка 2013 года ў вёсцы Вецявічы Слонімскага раёна, дзе і пахаваны.

## Творчасць 
Дэбютаваў у друку вершамі ў 1949 годзе (баранавіцкая абласная газета «Чырвоная звязда»). Аўтар зборнікаў паэзіі «Не ўсе лугі пакошаны» (1958), «Ветраломная паласа» (1962), «Крылатае семя» (1967), «Кветкі бяссмертніка» (1972), «Матчына жыта» (1978), «Колас на ржышчы» (1980), «Бяздоннае» (1985), «Падземныя замкі» (1986), драматычных паэм «Курганне. Крэва» (1982), «Судны дзень Скарыны» (1990), кніжкі вершаў для дзяцей «У птушынай вёсцы» (1964) і аповесці «Хай расце маладая таполя» (1964).

Асноўныя рысы паэзіі Арочкі — сардэчнасць, засяроджаны роздум пра жыццё і час; пазней — паглыбленне філасофскага пачатку, зварот да перажытага падчас вайны (паэма «Матчына жыта») і гістарычнага мінулага (паэма «Курганне»).

Аўтар крытыка-літаратуразнаўчых кніг «Валянцін Таўлай» (1969), «Галоўная служба паэзіі» (1974), «Беларуская савецкая паэма» (1979), «Саюз часу і майстэрства» (1981), «Максім Танк: Жыццё ў паэзіі» (1984), «Поэзия и война» (1987). Адзін з аўтараў «Истории белорусской советской литературы» (1977).

Перакладаў з рускай, латышскай, польскай і англійскай моў. У тым ліку пераклаў паасобныя творы А. Пракоф’ева, Я. Райніса, У. Бранеўскага і Дж. Байрана.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слонімскім раёне
Гарадзец

Назву **Гарадзе́ц** маюць:
* Гарадзец — гіпатэтычны горад Полацкай зямлі.
* Гарадзец — рака ў Слаўгарадскім і Чавускім раёнах Магілёўскай вобласці, левы прыток Крупкі.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Гарадзец — аграгарадок у Кобрынскім раёне
** Гарадзец — вёска ў Столінскім раёне
* Віцебская вобласць:
** Гарадзец — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Гарадзец — вёска ў Лепельскім раёне
** Гарадзец — вёска ў Сенненскім раёне
** Гарадзец — вёска ў Ушацкім раёне
** Гарадзец — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Гарадзец — былы пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
** Гарадзец — аграгарадок у Рагачоўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Гарадзец — вёска ў Быхаўскім раёне
** Гарадзец — вёска ў Горацкім раёне
** Гарадзец — вёска ў Кіраўскім раёне
** Гарадзец — вёска ў Чавускім раёне
** Гарадзец — пасёлак у Чэрыкаўскім раёне
** Гарадзец — аграгарадок у Шклоўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Гарадзец — вёска ў Лагойскім раёне

### Расія 
* Гарадзец (Бранскі раён)
* Гарадзец — вёска ў Лужскім раёне Ленінградскай вобласці
* Гарадзец — горад у Ніжагародскай вобласці
#### Смаленская вобласць 
* Гарадзец — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці
* Гарадзец — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці
* Гарадзец — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці
* Гарадзец (Манастыршчынскі раён)
Гарадзец (горад Полацкай зямлі)

**Гарадзец** — гіпатэтычны «горад» (умацаваны пункт) XII ст. у Полацкай зямлі.

Згадваецца ў Іпацьеўскім летапісе пад 1162 годам у сувязі з паходам полацкага князя Рагвалода Барысавіча супраць менскага князя Валадара Глебавіча:

*«…приходи Рогъволодъ на Володаря с Полотъчаны к Гродцю. Володарь же не да ему полку в дне но ночъ выступи нань из города с Литвой и много зла створися в ту ночь. Он их избиша а другыя руками изоимать множъства паче изъбьеных»*

На думку некаторых даследчыкаў Гарадзец быў добра ўмацаваны, бо палачане не здолелі ўзяць яго, і, магчыма, быў цэнтрам удзельнага княства менскіх Глебавічаў. Размяшчаўся ён, на думку некаторых даследчыкаў, сярод лясоў, магчыма, паблізу Менска. Розныя даследчыкі атаяснялі Гарадзец з шэрагам сучасных паселішч сугучнага наймення — Гарадзеяй (Нясвіжскага раёна), Гарадзішчам (Баранавіцкага раёна), Гарадком каля Маладзечна (райцэнтра Мінскай вобласці), Гарадком (райцэнтрам Віцебскай вобласці) і інш. Але ў названых пунктах археолагамі не выяўлены рэшткі старажытнага горада. Ёсць думка, што такога горада наогул не было, а летапісная згадка тычыцца самога Менска, бо ў частцы спісаў Іпацьеўскага летапісу гэтае месца відавочна сапсавана, а ў частцы чытаецца як прыход Рагвалода проста да «горада». У свой час Васіль Тацішчаў падаваў гэтыя падзеі як датычныя менавіта Менска, напэўна, Тацішчаў быў першым гістарыёграфам, які зрабіў выснову пра «Гарадзец» як памылковае прачытанне «горада» у Іпацеўскім летапісе.
  

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Колішнія гарады Беларусі
Катэгорыя:Гарады Русі
Парагенератар

**Парагенератар** - апарат для вытворчасці вадзяной пары. Пара можа атрымлівацца за кошт спальвання арганічнага паліва (тады парагенератар называецца паравым катлом), за кошт выкарыстоўвання электраэнергіі (электракацёл), выкарыстоўвання атамнай энергіі і іншымі спосабамі.

## Парагенератары атамных электрастанцый 
У залежнасці ад схемы АЭС (адна-, двух- ці трохконтурная) ролю парагенератара на ёй могуць адыгрываць розныя прыстасаванні.
На аднаконтурных станцыях (вода падаецца ў рэактар, пераўтвараецца там у пару, і гэты ж ідзе ў паравую турбіну) парагенератарам будзе непасрэдна рэактар.
На дзвюхконтуных парагенератарам з’яўляецца спецыяльны цеплаабменнік, у якім пара ўтвараецца за кошт цяпла гарачай вады пад ціскам (або іншай вадкасці), газа ці расплаўленага металу, якія ў сваю чаргу наргэваюцца ў рэактары (першы контур), а вырабленная пара ідзе ў турбіну (другі контур).
Таксама існуюць трохконтурныя рэктары (у першых двух контурах цыркулююць расплаўленны метал, трэці контур — паравадзяны). Тут парагенератарам з’яўляецца цеплаабменнік паміж другім і трэцім контурам.

Катэгорыя:Цеплатэхніка
Катэгорыя:Тэрмадынаміка
Катэгорыя:Парагенератары
Катэгорыя:Паравая машына
Новы год

**Новы год** святкуюць амаль усе народы свету паводле прынятых у іх гадавых календароў і сістэм злічэння часу, такім чынам адзначаюць сканчэнне аднаго года і пачатак наступнага. Надыход Новага года адзначалі са старажытнасці, аднак у розных народаў ён пачынаўся ў розны час. Звычайна гэта адбывалася вясной і супадала з пачаткам адраджэння прыроды. У кожнага народа ёсць свае навагоднія традыцыі і абрады.

Новы год у Беларусі, Польшчы, Літве і Украіне адзначаюць 1 студзеня паводле юліянскага календара з 1362 года. У XXI ст. Новы год святкуюць у ноч з 31 снежня на 1 студзеня паводле грыгарыянскага календара.

У большасці краін Еўропы адзначаць Новы год 1 студзеня пачалі ў XV—XVI стагоддзях. У Маскоўскай дзяржаве ў 1699 годзе цар Пётр I загадаў адзначаць Новы год на еўрапейскі лад.

Традыцыйныя навагоднія персанажы ў Расіі і русіфікаваных краінах — Дзед Мароз і Снягурка.

## Гл. таксама 
* Стары Новы год

## Спасылкі 
* Беларускі Новы год: абрады, прыметы, традыцыі
* Новы Год спяшаецца ў госці
* Як віншуюць з Новым годам рознымі мовамі свету?
* Як святкуюць Новы год ў розных краінах свету 
* Як самому зрабіць навагоднія цацкі? 
* Як сустракаюць Новы год ў свеце?  
* Адлік да Новага Года 


Катэгорыя:Зімовыя святы
Гарадзец (Быхаўскі раён)

**Гарадзе́ц** (, ) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Холстаўскага сельсавета. Размешчана за 16 км на захад ад Быхава, за 67 км ад Магілёва, каля ракі Грэза. 745 жыхароў, 293 двары.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны 26 ліпеня 1943 года гітлераўцамі было спалена 297 двароў, забіта 460 чалавек.

## Насельніцтва 
* **XVIII стагоддзе**: 1758 — 155 муж.; 1780 — 514 чал.
* **XIX стагоддзе**: 1880 — 618 чал.; 1897 — 921 чал.
* **XX стагоддзе**: 1909 — 966 чал.; 1919 — 1172 чал.; 1926 — 1262 чал.; 1941 — 1060 чал.; 1970 — 783 чал.; 1990 — 745 чал.; 1996 — 797 чал.

### Інфраструктура 
У Гарадцы працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, дом культуры, бібліятэка.

## Турыстычная інфармацыя 
]]
]]

### Страчаная спадчына 
* Царква (XVIII ст.; грэка-каталіцкая)

## Выбітныя ўраджэнцы 
* Канстанцін Ігнатавіч Лукашоў

## Памятныя мясціны 
* Магіла савецкіх воінаў і партызан.
* Магіла ахвяр фашызму.

## Літаратура 
* 
* 
* Horodec (9) //  S. 578.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Холстаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Быхаўскага раёна
Катэгорыя:Мястэчкі Віцебскага ваяводства
Мікалай Макаравіч Гуткоўскі

**Мікалай Макаравіч Гуткоўскі** (, в. Забелы,  Мінскай губерні, цяпер Слуцкі раён Мінскай вобл. — ) — беларускі юрыст, публіцыст.

## Біяграфія 
Брат графіка Паўла Гуткоўскага. У 1907—1908 гадах настаўнічаў у мястэчку Багушэвічы Мінскай губерні. Скончыў юрыдычны факультэт Варшаўскага ўніверсітэта (1912). Пасля — служачы ў Варшаве, Маскве.

. 1925. Мікалай Гуткоўскі другі ў трэцім радзе]]
Падчас 1-й сусветнай вайны мабілізаваны; юрысконсульт штаба Румынскага фронту. У 1917—1919 гадах удзельнічаў у стварэнні беларускіх арганізацый у Адэсе. Пэўны час знаходзіўся ў складзе войскаў Врангеля ў Крыме. З чэрвеня 1921 года ў Мінску. Працаваў у Наркамаце асветы БССР; адначасова з 1922 года навуковы супрацоўнік Інбелкульта, выкладчык БДУ. У 1924—1925 гадах — супрацоўнік Пастаяннага прадстаўніцтва БССР пры ўрадзе СССР. Пасля працаваў У СНК БССР.

Арыштаваны ДПУ БССР у 1930 годзе па справе «Саюза вызвалення Беларусі». У 1934—1937 гадах выконваў абавязкі загадчыка Фундамэнтальнай бібліятэкі БДУ. У 1937 годзе загадчык бібліятэкі Маскоўскага інжынерна-эканамічнага інстытута імя Арджанікідзэ. 17 лістапада 1937 года арыштаваны паўторна, асуджаны за ўдзел ў антырэвалюцыйнай тэрарыстычнай арганізацыі, растраляны ў Маскве на палігоне «Камунарка» ў лютым 1938 года. Рэабілітаваны ў 1959 годзе.

## Дзейнасць 
Даследаваў крыніцы заканадаўства БССР, функцыянаванне цэнтральных органаў улады. Удзельнічаў у распрацоўцы беларускай навуковай тэрміналогіі. Аўтар успамінаў і артыкулаў па гісторыі беларускай культуры пачатку ХХ ст.

## Бібліяграфія 
* Мікола Гуткоўскі. Беларуская праўная тэрміналёгія. Менск. 1927. 13 с.

## Літаратура 
* 
* *Круталевіч В. А.* Юрыдычныя даследаванні // Інстытут Беларускай культуры. — Мн., 1993;
* Лінгвістыка 1920-х: тэрміналёгія, лексыкаграфія, правапіс, фармаваньне літаратурнай мовы. ARCHE 2010, № 11. С. 45
* 

Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім раёне
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Юрысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Асуджаныя па справе «Саюза вызвалення Беларусі»
Гарадзец (Кобрынскі раён)

**Гарадзе́ц** — аграгарадок, раней мястэчка, у Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Стаіць на беразе Каралеўскага канала, за 22 км на ўсход ад Кобрына, 1,5 км ад чыгуначнай станцыі Гарадзец, на аўтамабільнай дарозе Кобрын—Драгічын. Уваходзіць у склад і з’яўляецца цэнтрам Гарадзецкага сельсавета.

## Гісторыя 
 ў 1934 годзе.]]

### Вялікае Княства Літоўскае 
У XVI стагоддзі належала ўдаве Стэфана Баторыя каралеве Ганне. У 1588 годзе ў ліку каралеўскіх вотчын атрымала магдэбургскае права. З 1795 года, пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у складзе Расійскай імперыі.

### Расійская імперыя 
У 1886 годзе — цэнтр воласці, у 1891 — мястэчка Кобрынскага павета Гродзенскай губерні. Мястэчка налічвала 1559 жыхароў, дзейнічалі праваслаўная царква, яўрэйская школа, прыстань, штогод праводзілася 2 кірмашы.

### Найноўшы час 
З 1921 года ў Кобрынскім павеце Палескага ваяводства. З 1939 — у складзе БССР, з 12.10.1940 — цэнтр Антопальскага сельсавета, з 8.8.1959 Кобрынскага раёна. У 1970 годзе ў вёсцы 1500 жыхароў, 411 двароў.

Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 2.12.2008 года № 659 зацверджаны афіцыйныя геральдычныя сімвалы Гарадца — герб і сцяг.

## Насельніцтва 
* 1993 год — 569 двароў, 1516 жыхароў.

## Інфраструктура 
У вёсцы працуе гароднінасушыльны і цагельны камбінаты, сярэдняя школа, бібліятэка, клуб, бальніца, аддзяленне сувязі, 9 магазінаў.

## Вядомыя асобы 
* Аківа Бен-Эзра (; 1897—1985) — ізраільскі даследчык гісторыі Ізраіля, літаратуры і яўрэйскага фальклору.
* Майсей Якаўлевіч Грэблёўскі (1902—1978, Масква) — савецкі псіхіятр. Доктар медыцынскіх навук
* Мікалай Іванавіч Куніцкі — удзельнік савецкага партызанскага руху, камандзір партызанскага атрада
* Мікалай Яўгенавіч Парфянюк (нар. 1957) — савецкі і расійскі музыкант, кампазітар, аранжоўнік, вакаліст. Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі (2003).
* Ігар Васілевіч Соўпель (нар. 1949) — вучоны ў галіне тэхнічнай кібернетыкі і інфарматыкі, доктар тэхнічных навук, кандыдат фізіка-матэматычных навук, прафесар.
* Пінхас Чарняк (1909—1993) — заснавальнік ядзернай медыцыны ў Ізраілі. Прафесар.

## Славутасці 
* Свята-Ушэсцеўская царква (XVIII ст., драўляная) — 

### Страчаная спадчына 
* Касцёл Звествання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1865—1866 гады, мураваны) — перабудаваны ў царкву ў 1867—71 гадах архітэктарамі Барташэўскім, Кадрунцавым і Чакмасавым. За савецкім часам перабудаваны ў школу.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарадзецкі сельсавет (Кобрынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Кобрынскага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Берасцейскага ваяводства
Гарадзец (Рагачоўскі раён)

**Гарадзе́ц** (, ) — аграгарадок у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Гарадзецкага сельсавета.

Стаіць на рацэ Ржаўка. За 28 км на паўднёвы ўсход ад Рагачова, 1194 жыхары, 502 двары.

## Гісторыя
У пісьмовых крыніцах упамінаецца ў 18 ст. У 1880 г. мястэчка, цэнтр воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні, 820 жыхароў, у тым ліку 615 праваслаўных, 205 іудзеяў, 130 дамоў, яўрэйская малітоўная школа, царква, валасная ўправа, народнае вучылішча, 3 крамы. Праводзіліся штогод 2 кірмашы (9 мая і 15 жн.) з гандлёвым абаротам з 3 да 10 тыс. рублёў. Вёска належала Драбышэўскім затым Дашкевічам і Судзілоўскім. Жыхары займаліся нарыхтоўкай і вывазам лесу, сельскай гаспадаркай. З 17.7.1924 цэнтр Гарадзецкага раёна, з 20.8.1924 цэнтр сельсавета, з 4.8.1927 у Рагачоўскім раёне. Перад Вялікай Аўчыннай вайной 1319 жыхароў, 240 двароў. У снежні 1943 вёску часткова спалілі (183 двары) і 181 жыхара знішчылі нямецкія захопнікі.

У 1970 1046 жыхароў, 331 гаспадарка. Цэнтр калгаса «Світанак». У вёсцы сярэдняя школа, дапаможная школа інтэрнат, бібліятэка, Дом культуры, дзіцячая дашкольная ўстанова, бальніца, аптэка, аддзяленне хуткай медыцынскай дапамогі, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўвання, спажывецкае таварыства. У вёсцы брацкія магілы савецкіх воінаў і партызанаў.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Віктаравіч Аўчыннікаў (нар. 1952) — беларускі жывапісец.
* Мікалай Мікітавіч Слюнькоў (нар. 1929) — савецкі партыйны дзеяч.
* Соф’я Георгіеўна Майсеева (нар. 1919) — беларускі інжынер-будаўнік.
* 

## Славутасці
* Свята-Успенская царква 1869 г.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарадзецкі сельсавет (Рагачоўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Менскага ваяводства