Магілёўская губерня

**Магілёўская губерня** () — губерня Расійскай імперыі.

## Гісторыя 
Створана ў 1772 годзе пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай. Першапачаткова ў склад Магілёўскай губерні ўваходзілі правінцыі:
* Магілёўская;
* Мсціслаўская;
* Аршанская;
* Рагачоўская.

У 1777 г. Магілёўская губерня была падзеленая на 12 паветаў:
* Аршанскі;
* Бабінавіцкі;
* Беліцкі;
* Клімавіцкі;
* Копыскі;
* Магілёўскі
* Мсціслаўскі
* Рагачоўскі;
* Сенненскі;
* Старабыхаўскі;
* Чавускі;
* Чэрыкаўскі.

У 1778 годзе губерня перайменавана ў Магілёўскае намесніцтва, якое ў 1796 годзе скасавана, а паветы ўвайшлі ў склад Беларускай губерні; Бабінавіцкі, Клімавіцкі, Копыскі, Старабыхаўскі паветы скасаваныя. У 1802 годзе Магілёўская губерня адноўленая ў складзе ранейшых 12 паветаў. У 1840 годзе Бабінавіцкі павет скасаваны, у 1852 годзе Беліцкі павет перайменаваны ў Гомельскі, Старабыхаўскі — у Быхаўскі, у 1861 годзе Копыскі — у Горацкі павет.

У 1897 годзе тэрыторыя губерні складала 42 134 вярсты², насельніцтва 1708 тыс. чал.

У верасні 1917 года расійскі ўрад уключыў землі губерні ў склад Заходняй вобласці. У Магілёве ў час Першай сусветнай вайны са жніўня 1915 года знаходзілася Стаўка Вярхоўнага галоўнакамандуючага, якую пасля абвяшчэння савецкай улады ў лістападзе 1917 года занялі савецкія войскі. 26 лістапада (9 снежня) ў Мінску створаны вышэйшы заканадаўчы орган Заходняй вобласці і Заходняга фронту — Абласны выканаўчы камітэт Саветаў рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў Заходняй вобласці і фронту (Аблвыкамзах). 5 сакавіка 1918 года германскія войскі занялі Магілёў, і толькі ва ўсходніх паветах губерні захавалася савецкая ўлада. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Магілёўская губерня абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Германскія войскі адышлі пад канец 1918 года. 1 студзеня 1919 года, згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі, Магілёўская губерня ўвайшла ў Беларускую ССР, аднак 16 студзеня ЦК РКП(б) пастанавіў выключыць яе са складу рэспублікі. I Усебеларускі з’езд Саветаў, які прайшоў 2-3 лютага, прызнаў Магілёўскую губерню часткай РСФСР.

11 ліпеня 1919 года Магілёўская губерня была скасаваная, 9 яе паветаў увайшлі ў Гомельскую губерню, Мсціслаўскі павет перададзены Смаленскай, Сенненскі павет — Віцебскай губерні.

У 1938 годзе з цэнтрам у Магілёве створана Магілёўская вобласць БССР.

## Губернатары 
* Міхаіл Васілевіч Кахоўскі (1773—1779)
* Пётр Багданавіч Пасек (1779—1781)

## Прадстаўнікі дваранства 
* Спіс дваранскіх родаў Магілёўскай губерні

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Сяргеевіч Кацар
* Філіп Цімафеевіч Шаўцоў
* Міхаіл Восіпавіч Без-Карніловіч
* Іван Пятровіч Сазановіч
* Кірыл Фаміч Тамашэвіч
* Мікалай Канстанцінавіч Гюбенет

## Літаратура 
* *Раюк, А. Р.* Нефармальныя сувязі паміж дваранствам Магілёўскай губерні ў 1772—1863 гг.  / А. Р. Раюк, І. М. Рыжанкоў // Гісторыя Магілёва: мінулае і сучаснасць : зборнік навуковых прац удзельнікаў VIII Міжнародн. навук.-практычн. канф., Магілёў, 26-27 чэрв. 2013 г. / уклад. А. М. Бацюкоў, І. А. Пушкін. — Магілёў : УА МДУХ, 2013. — С. 314—319.
* *Раюк, А. Р.* Практыка азначэння Магілёўскай губерні ў афіцыйным справаводстве ў 1772—1917 гг. / А. Р. Раюк // Гісторыя Магілёва: мінулае і сучаснасць : зборнік навуковых прац удзельнікаў ІХ Мінарод. навук.-практ. канф., Магілёў, 25-26 чэрвен. 2015 г. / уклад. А. М. Бацюкоў, І. А. Пушкін. — Магілёў : УА МДУХ, 2015. — С. 53—59.
* 

## Спасылкі 
* «Могилев на Днепре, или История одной губернии» — інтэрнэт-праект Магілёўскай абласной бібліятэкі
* Карты і спісы населеных месцаў Магілёўскай губерні