open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дакудаў Первшы

**Даку́даў Пе́рвшы** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Жарніцы, за 12 км на паўднёвы ўсход ад Бялы Падляскай і за 90 км на паўночны ўсход ад Любліна. Уваходзіць у склад Бяльскага павета Люблінскага ваяводства, частка вясковай гміны Бяла Падляска.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Першы пісьмовы ўспамін пра Дакудаў (пад назвай *Леўкава*) датуецца 1504 годам, калі Леў Багавіцін надаў ёй магдэбургскае права. Паводле прывілея вялікага князя Аляксандра тут дазвалялася штогод праводзіць кірмаш і збудаваць замак у вёсцы старога гарадзішча. Пад 1529 годам мястэчка ўпамінаецца ўжо пад назвай *Дакудаў*.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Дакудаў увайшоў у Берасцейскі павет Берасцейскага ваяводства. У XVI стагоддзі ў мястэчку дзейнічаў праваслаўны манастыр, які прыняў Берасцейскую унію. У 1696 годзе ў Дакудаве з фундацыі Караля Станіслава Радзівіла была пабудавана новая драўляная царква. Да 1700 года мястэчка страціла магдэбургскае права.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Дакудаў апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, ва Уладаўскім павеце Сядлецкай губерні. Гэта адарвала мястэчка ад губерняў з пераважна беларускім насельніцтвам. На 1827 год у Дакудаве было 93 будынкі. У 1875 годзе расійскія ўлады гвалтоўна перавялі тутэйшую царкву пад юрысдыкцыю Маскоўскага патрыярхату.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Дакудаў занялі нямецкія войскі, перад гэтым яго разам з царквой спалілі расійскія войскі.

### Найноўшы час 
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Дакудаў апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. У 1928—1932 гадах тут была пабудавана новая ўніяцкая царква. З пачаткам Другой сусветнай вайны ў 1939 годзе Дакудаў занялі войскі Трэцяга Рэйха.

У 1944 годзе Дакудаў занялі савецкія войскі, пасля чаго яго зноў перадалі Польшчы. У 1947 годзе тутэйшая царква была перароблена пад касцёл.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1827 год — 561 чал. 
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 281 чал.

## Славутасці 
* Капліца прыдарожная
* Могілкі старыя праваслаўныя
* Царква Святой Параскевы Пятніцы (1928—1932, цяпер касцёл Святой Пракседы)

### Страчаная спадчына 
* Царква Святой Параскевы Пятніцы (1696)

## Галерэя 

Dokudów kościół wnętrze.jpg|Інтэр’ер былой царквы
Kapliczka Jana Nepomucena w Dokudowie.jpg|Прыдарожная капліца
Dokudów cmentarz3.jpg|Капліца на могілках
Tablica na krzyżu księdza Brzóski.jpg|Магіла айца Бжускі

## Асобы 
* Станіслаў Бжуска (1832—1865) — каталіцкі святар, генерал і капелан часоў паўстання 1863—1864 гадоў.
* Амфілохій (Вакульскі) (1862—1933) — праваслаўны святар і епіскап, місіянер.
* Алексій (Грамадскі) (1882—1943) — праваслаўны дзеяч, мітрапаліт.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Славатычы (Польшча)

**Славаты́чы** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Буг, за 50 км ад Бялы Падляскай, каля беларуска-польскай граніцы. Уваходзіць у склад Бяльскага павета Люблінскага ваяводства, сядзіба вясковай гміны Славатычы. Насельніцтва на 2006 год — 2738 чалавек.

## Гісторыя 
, касцёл і старая царква, 1915—1918 гг.]]

### Вялікае Княства Літоўскае 
Першы пісьмовы ўспамін пра Славатычы датуецца 1499 годам. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў яны ўвайшлі ў Берасцейскі павет Берасцейскага ваяводства.

У XVI стагоддзі Славатычы перайшлі ад Ляшчынскіх да Радзівілаў. У 1577 годзе горад атрымаў магдэбургскае права, а 15 лютага 1693 года — герб «*у залатым полі чорны арол пад княжацкай мітрай, на грудзях якога блакітны шыльд з гербам „Ражкі“*».

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Славатычы апынуліся ў складзе Аўстрыі, з пачатку XIX стагоддзя — у складзе Расійскай імперыі, ва Уладаўскім павеце Сядлецкай губерні. Гэта адарвала мястэчка ад губерняў з пераважна беларускім насельніцтвам. На 1827 год у Славатычах было 249 будынкаў, на 1864 год — 207.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Славатычы занялі нямецкія войскі.

### Найноўшы час 
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Славатычы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. З пачаткам Другой сусветнай вайны ў 1939 годзе Славатычы занялі войскі Трэцяга Рэйха.

У 1944 годзе Славатычы занялі савецкія войскі, пасля чаго іх зноў перадалі Польшчы.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1827 год — 1602 чал.; 1864 год — 1923 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2006 год — 2738 чал.

## Славутасці 
* Касцёл Маці Божай Ружанцовай (1913—1919)
* Могілкі: каталіцкія, праваслаўныя, іўдзейскія
* Царква Покрыва Багародзіцы (1910—1912; мураўёўка)

### Страчная спадчына 
* Царква Покрыва Багародзіцы (XVIII ст.)

## Галерэя 

Sławatycze kościół par. p.w. MB Różańcowej (1913-1919) 02 JoannaPyka.JPG|Касцёл Маці Божай Ружанцовай
Slawatycze-kosciol-rk-009.jpg|Інтэр'ер касцёла
Sławatycze Cerkiew prawosławna fil. p.w. Wniebowzięcia NMP ob. p.w. Opieki Matki Boskiej (XIX-XX) 02 JoannaPyka.JPG|Пакроўская царква
Sławatycze Cerkiew prawosławna fil. p.w. Wniebowzięcia NMP ob. p.w. Opieki Matki Boskiej (XIX-XX) 03 JoannaPyka.JPG|Інтэр’ер царквы

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі
Віталь Валянцінавіч Тарас

**Віталь Валянцінавіч Тарас** (,  — , ) — беларускі журналіст, публіцыст. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і пісьменніка Валянціна Тараса. Пачаў друкавацца з 1973 года ў газеце «Знамя юности». Скончыў журфак БДУ (1983).

Працаваў на Беларускім тэлебачанні, у газетах «Літаратура і Мастацтва», «Культура», расійскай «Общей газете», на радыё «Свабода», «Нашай Ніве». У шэрагах БАЖ з моманту заснавання.

З 2009 года — член Беларускага ПЭН-цэнтра.

## Творы 
* «Звыклае зло» — кніга публіцыстыкі
* «Хроніка бягучых падзей» — кніга публіцыстыкі

## Узнагароды 
Лаўрэат прэміі імя Алеся Адамовіча Беларускага ПЭН-цэнтра за 1996 год.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Журналісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Жары (Польшча)

**Жары** (, ) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 500 км на захад ад Варшавы і за 45 км на паўднёвы захад ад Зялёнай Гуры. Адміністрацыйны цэнтр Жарскага павета Любушскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Жары. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 33,49 км². Насельніцтва 37,9 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Аляксандр Ступнікаў

**Аляксандр Ступнікаў** — беларускі журналіст.

## Біяграфія 
Скончыў факультэт журналістыкі БДУ, пасля чаго працаваў у розных рэгіёнах Савецкага Саюза. У 1985 годзе эміграваў з СССР, жыў у ЗША, Вялікабрытаніі і Ізраілі, дзе працаваў у рускамоўных СМІ

Аляксандр Ступнікаў — лаўрэат прэміі ПЭН-клубаў Швецыі, Расіі і Беларусі ў намінацыі «За грамадзянскую мужнасць і прафесіяналізм». Аўтар шэрагу дакументальна-публіцыстычных фільмаў, у тым ліку фільмаў аб яўрэйскім партызанскім руху ў Беларусі і іншых краінах Еўропы, а таксама некалькіх паэтычных зборнікаў.

## Спасылкі 
* Блог Аляксандра Ступнікава

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Сехам Сергева

**Сехам Сергева**, якую яна атрымала за абароненую ў 1998 годзе дысертацыю ў Каралеўскім каледжы Лондана. Да канца 2000-х гадоў жыла ў Лондане, працавала псіхолагам, а таксама займалася даследаваннямі ў лякарні імя Гая.

За некаторы час да пачатку Арабскай вясны вярнулася ў Лівію, прымала ўдзел у пратэстах супраць урада Кадафі.

У 2011 годзе Сергева расследавала выкарыстанне сексуальнага гвалту ў якасці зброі падчас грамадзянскай вайны ў Лівіі. Ёй удалося сабраць дакументальныя пацверджання 300 згвалтаванняў, а ўсяго, паводле ацэнак Сергевы, на той момант было згвалтавана каля 6 тысяч жанчын. Сергева заяўляла, што Муамар Кадафі асабіста згвалціў пяць жанчын, якія працавалі яго ўласнымі целаахоўнікамі, а затым падарыў іх высокапастаўленым чыноўнікам у якасці сексуальных цацак. Таксама Сергеве атрымалася ўсталяваць, што лаяльным Кадафі войскам раздавалі віягру і прэзерватывы, каб яны больш ахвотна займаліся сексуальным гвалтам у мяцежных рэгіёнах. Місія ААН у Лівіі 18 ліпеня заявіла, што «выкрадання, незаконныя арышты і ўтрыманні людзей з-за іх палітычных поглядаў ці сімпатый наносяць сур’ёзны ўдар вяршэнству закона і з’яўляюцца відавочнымі парушэннямі міжнароднага гуманітарнага права, а таксама правоў чалавека», а «стаўленне да пазбаўлення жанчын права голасу ў працэсе прыняцця рашэнняў не павінна быць памяркоўным».

4 верасня кіраўнік Місіі ААН у Лівіі Гасан Саламэ заклікаў «улады на ўсходзе» расследаваць выкраданне Сергевы і апублікаваць вынікі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Выпускнікі Каралеўскага каледжа Лондана
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Лівіі
Катэгорыя:Праваабаронцы
Катэгорыя:Палітыкі Лівіі
Сезон 2019 ФК Хімік Светлагорск

У 2019 годзе футбольны клуб «Хімік» з Светлагорска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі 2019 (11 месца),
* Кубку Беларусі 2019/2020 (паражэнне ў 1/32 фіналу).

## Склад 
*Станам на верасень 2019 года*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

2019
Хімік Светлагорск
Яўген Якаўлевіч Кантылёў

**Яўген Якаўлевіч Кантылёў** (нар. ; в. Елькаўшчына, Круглянскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі пісьменнік-празаік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і настаўніка. У гады Вялікай Айчыннай вайны жыў разам з маці ў в. Ляхаўшчына. Скончыў Масюкоўскую сямігодку, Мінскі лесатэхнічны тэхнікум, факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1969).

З 1956 працаваў на Мінскім заводзе аўтаматычных ліній, эксперыментальным заводзе Акадэміі навук, у цэнтральным тэхналагічным інстытуце, Беларускай Савецкай Энцыклапедыі. Працаваў у Інстытуце тэхнічнай кібернетыкі АН БССР на пасадзе вядучага канструктара. У гэтай установе надрукаваў два дзясяткі навуковых артыкулаў, брашуру і манаграфію па інжынернай псіхалогіі. Цяпер — старшы навуковы супрацоўнік Навукова-даследчага інстытута працы Міністэрства працы РБ.

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 2003 года.

## Творчасць 
З 1987 распачаў літаратурную дзейнасць з публікацый апавяданняў у часопісах «Маладосць», «Полымя». Выдаў кнігу «Распячатка чорнай скрынкі» (1999), у якую ўвайшлі аднайменная аповесць і апавяданні «Чацвёрты раўнд», «Начная сустрэча», «У таварным вагоне», «Як на тое ліха…», «Закляты калун», «Закляты калун» і «Модная куртка». Таксама выступаў з карэспандэнцыямі і нарысамі ў рэспубліканскім друку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Круглянскім раёне
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Празаікі
Усхова

**Усхова** (, ) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 360 км на захад ад Варшавы і за 80 км на ўсход ад Зялёнай Гуры. Адміністрацыйны цэнтр Усхоўскага павета Любушскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Усхова. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 8,39 км². Насельніцтва 14,1 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Ламазы

**Лама́зы** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Зяляве, за 16 км на поўдзень ад Бялы Падляскай і за 84 км на паўночны ўсход ад Любліна. Уваходзіць у склад Бяльскага павета Люблінскага ваяводства, сядзіба вясковай гміны Ламазы.

## Гісторыя 
, 1915—1918 гг.]]

### Вялікае Княства Літоўскае 
Першы пісьмовы ўспамін пра Ламазы датуецца 1447 годам, калі вялікі князь Казімір перавёў вёску з Парчаўскага староства ў склад Берасцейскай зямлі. У 1451 годзе ён асабіста прыбыў у Ламазы, каб суправаджаць дэлегатаў ад Вялікага Княства Літоўскага. У XVI стагоддзі Мікалай Радзівіл Чорны заснаваў тут мястэчка і дазволіў праводзіць два кірмашы — на дзень Святога Пятра і Усіх Святых, а таксама штотыднёвы торг у чацвяргі.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Ламазы ўвайшлі ў Берасцейскі павет Берасцейскага ваяводства. На 1566 год у мястэчку існавалі вуліцы Берасцейская, Віленская, Міжрэцкая, Парчаўская, Падрэчная і «Да моста». У 1568 годзе вялікі князь Жыгімонт Аўгуст надаў Ламазам магдэбургскае права і герб «*у блакітным полі срэбная воўчая галава і залатая арліная нага*». У 1570 годзе тут была пабудавана царква.

На 1784 год у Ламазах дзейнічалі касцёл, царква і сінагога.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Ламазы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, ва Уладаўскім павеце Сядлецкай губерні. Гэта адарвала мястэчка ад губерняў з пераважна беларускім насельніцтвам. На 1827 год тут было 293 будынкі, на 1861 год — 309, у тым ліку адзін мураваны.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Ламазы занялі нямецкія войскі.

### Найноўшы час 
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Ламазы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. З пачаткам Другой сусветнай вайны ў 1939 годзе Ламазы занялі войскі Трэцяга Рэйха.

У 1944 годзе Ламазы занялі савецкія войскі, пасля чаго іх зноў перадалі Польшчы.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1827 год — 1917 чал.; 1860 год — 2370 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 1688 чал.

## Славутасці 
* Капліца Святога Яна на могілках
* Касцёл Святых Апосталаў Пятра і Паўла (1906—1911)
* Іўдзейскія могілкі

### Страчаная спадчына 
* Замак (XVI ст.)
* Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла (XVIII ст.)
* Царква Святых Казьмы і Дзям’яна (мураўёўка; 1890—1891)

## Галерэя 

Kościół p.w. Apostołów Piotra i Pawła 01.JPG|Касцёл
Lomazy-oltarz.jpg|Галоўны алтар касцёла
Kaplica na cmentarzu w Łomazach.JPG|Капліца на могілках
Cmentarz żydowski w Łomazach brama.jpg|Іўдзейскія могілкі

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі
Сяргей Іванавіч Амяльчук

**Сярге́й Іва́навіч Амяльчýк** (нарадзіўся , в. Рачыца, Бярозаўскі раён, Брэсцкая вобласць, БССР) — беларускі паэт, пісьменнік і перакладчык.

## Біяграфія 
Навучаўся ў Рачыцкай пачатковай школе, потым у сярэдніх школах № 2 і № 3 г Белаазёрску. Працаваў слесарам на Белаазёрскім энерга-механічным заводзе (1974—1975). З 1975 студэнт Маскоўскага авіяцыйнага тэхналагічнага інстытута імя К. Э. Цыялкоўскага. У 1980 годзе скончыў навучанне ў вышэйзгаданым інстытуце і атрымаў адукацыю інжынера-металурга. Працаваў у г. Балашыха Маскоўскай вобласці, у г. Барысаў Мінскай вобласці і ў г. Белаазёрску. З 1993 г. і па цяперашні час жыве ў Брэсце. Інжынер на СП ААТ «Брэстгазаапарат».

Пачаў пісаць вершы ў 1972 годзе. У 1999 годзе выйшаў з друку першы паэтычны зборнік «Дарога, вір і амфара», які ў 2003 годзе быў перавыдадзены. Наступны паэтычны зборнік «Мая Сінекура» быў выдадзены ў 2012 годзе ў Луцку ў выдавецтве «Терен». З 2012 годзе сябар Саюзу беларускіх пісьменнікаў. Трэці паэтычны зборнік «Зямля, якую бяруць з сабою», быў выдадзены ў 2013 годзе ў выдавецтве «Логвінаў» (г. Мінск). У 2015 годзе ўваходзіў у рэдкалегію альманаха «Жырандоля», які выдаецца Брэсцкім аддзяленнем Саюза беларускіх пісьменнікаў. У 2016 атрымаў ліцэнзію на рознічны продаж кніжных выданняў і працуе каля цэнтральнага рынку Брэста. Уваходзіў у журы прэміі «Кніга года 2016».

Піша вершы, апавяданні. Перакладае з украінскай. Асобныя творы перакладзены на ўкраінскую мову.

## Бібліяграфія 
* «Зямля крыві» (Брэст: 1996)
* «Дарога, вір і амфара» (Брэст: Дзяржуніверсітэт, 1999)
* «Мая Сінекура» (Луцк: Терен, 2012)
* «Зямля, якую бяруць з сабою» (Мінск: Логвінаў, 2013).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярозаўскім раёне
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі з украінскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Міхась Пянкрат

**Міхась Міхайлавіч Пянкрат** (, в. Карпілаўка, цяпер , Мінская вобласць — ) — беларускі паэт, празаік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Бацькі з 1935 працавалі ў калгасе. У 1937 скончыў Хутарскую сямігодку і паступіў у Смілавіцкі сельскагаспадарчы тэхнікум, дзе атрымаў спецыяльнасць агранома.

Увосень 1939 пайшоў служыць у Чырвоную Армію, удзельнічаў у савецка-фінляндскай вайне (1939—1940), быў цяжка паранены, лячыўся ў шпіталі, у санаторыі г. Есентукі, быў камісаваны. У 1940—1941 працаваў у рэдакцыі рудзенскай раённай газеты «Бальшавіцкі сцяг». З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны да 1942 знаходзіўся ў вёсцы Ведрыца Чэрвеньскага раёна. У 1942 быў сувязным партызанскай брыгады «Красное знамя», якая дзейнічала на Міншчыне. З 1943 перайшоў у брыгаду, ваяваў да злучэння з часцямі Чырвонай Арміі. У 1945 пераехаў у Мінск і працаваў у рэдакцыях рэспубліканскіх газет «Сталінская моладзь» (1945—1947), «Савецкі селянін» («Колхозная правда», «Сельская газета», 1947—1956), у часопісе «Вожык» (1959—1979). Член Саюза пісьменнікаў БССР з 1951.

## Творчасць 
Першы верш «Песня калгасніцы» апублікаваны ў 1937 у газеце «Чырвоная змена». Многія яго вершы друкаваліся ў газетах «Літаратура і мастацтва», «Піянер Беларусі», «Комсомольская правда», часопісах «Полымя», «Смена», «Крокодил».

Першая кніга — зборнік вершаў «Салаўіны бераг» (1956). Аўтар зборнікаў сатырычных апавяданняў і гумарэсак «Палын і кветкі» (1958), «Не з таго канца» (1959), «Аўтарытэт на колах» (1968), апавяданняў і аповесцей «Шчасце маё» (1962), «Ведрыцкія напевы» (1965), «Любоў у квадраце» (1969), «Прынцыповы пасаг» (апавяданні, вершы і гумарэскі, 1978), «Спатканні і ростані» (выбранае, 1978), «Не астудзі сваё сэрца» (1989). Напісаў кнігі нарысаў «Простыя людзі» (1957), «Чэрвень» (1977), кніжкі апавяданняў для дзяцей «Два Пецькі» (1973), «Двое ў лодцы» (1983).

На словы М. Пянкрата П. Ахрыменка і З. Паўлоўскі напісалі песні. Паасобныя творы пісьменніка перакладзеныя на рускую, украінскую, азербайджанскую, грузінскую, літоўскую, таджыкскую, узбекскую, эстонскую мовы.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны 2-й ступені, медалямі.

## Літаратура 
* Пянкрат Міхась // Беларускія пісьменнікі: Біябібліягр. слоўн. У 6 т. Т. 5. Пестрак — Сяўрук / Б 43 Ін-т літ. імя Я. Купалы АН Беларусі; Беларус. Энцыкл.; Нацыянальны навукова-асветны цэнтр імя Ф. Скарыны. Пад рэд. А. В. Мальдзіса; Рэдкал.: І. Э. Багдановіч і інш. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 104—105. — 480 с ISBN 5-85700-168-4
* Пянкрат Міхась / 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чэрвеньскім раёне
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Галіна Міхайлаўна Дубянецкая

**Галіна Міхайлаўна Дубяне́цкая** (, ) — беларуская паэтэса, перакладчыца.

## Біяграфія 
Дачка выдаўца і пісьменніка Міхала Дубянецкага, сястра тэолага Ірыны Дубянецкай.

Скончыла Мінскі інстытут замежных моў. Працавала ў Інстытуце літаратуры Акадэміі навук, Скарынаўскім цэнтры, часопісах «Унія», «Крыніца». Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў.

Жыве ў Мінску.
## Творчасць 
Вершы і пераклады друкаваліся ў рэспубліканскім і замежным друку, у альманахах і анталогіях. У 2008 годзе выдала кнігу паэзіі «Анадыямэна». 

## Сям’я 
У шлюбе з паэтам Сержуком Сысам.

## Спасылкі 
* Старонка на сайце СБП 
* Галіна Дубянецкая . Літрадыё

Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Рэдактары часопісаў
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнага навукова-асветніцкага цэнтра імя Францыска Скарыны
Ружанка (Люблінскае ваяводства)

**Ружа́нка** (, традыцыйная беларуская назва — **Ража́нка**) — вёска ў Польшчы, на рацэ Буг, за 8 км на поўнач ад Уладавы, каля беларуска-польскай граніцы. Уваходзіць у склад Уладаўскага павета Люблінскага ваяводства, частка вясковай гміны Уладава. Насельніцтва на 2011 год — 957 чалавек.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Першы пісьмовы ўспамін пра Ражанку як мястэчка датуецца 1524 годам. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў яна ўвайшла ў Берасцейскі павет Берасцейскага ваяводства. Да 1700 года Ражанка страціла статус мястэчка.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Ражанка апынулася ў складзе Аўстрыі, з пачатку XIX стагоддзя — у складзе Расійскай імперыі, ва Уладаўскім павеце Сядлецкай губерні. На 1827 год у вёсцы было 104 будынкі.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Ражанку занялі нямецкія войскі.

Ražanka, Paciej. Ражанка, Пацей (XIX) (3).jpg|Палац
Ražanka, Paciej. Ражанка, Пацей (XIX) (2).jpg|З боку ракі
Ražanka, Paciej. Ражанка, Пацей (XIX).jpg|Парк

### Найноўшы час 
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Ружанка апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. З пачаткам Другой сусветнай вайны ў 1939 годзе вёску занялі войскі Трэцяга Рэйха.

У 1944 годзе Ражанку занялі савецкія войскі, пасля чаго яе зноў перадалі Польшчы.

Ražanka, Paciej. Ражанка, Пацей (1907).jpg|Палац, 1907 г.
Ražanka, Paciej. Ражанка, Пацей (1901-14).jpg|Палац, да 1914 г.
Ražanka, Paciej. Ражанка, Пацей (1901-14) (2).jpg|Палац, да 1914 г.
Ražanka, Paciej. Ражанка, Пацей (1901-14) (3).jpg|Палац, да 1914 г.

Ražanka, Paciej. Ражанка, Пацей (1901-14) (4).jpg|Палац, да 1914 г.
Ražanka, Paciej. Ражанка, Пацей (1901-14) (5).jpg|Палац, да 1914 г.
Ražanka, Paciej. Ражанка, Пацей (1901-14) (6).jpg|З боку ракі, да 1914 г.
Ražanka, Paciej. Ражанка, Пацей (1901-14) (7).jpg|Палац, да 1914 г.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1827 год — 651 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 957 чал.

## Славутасці 
* Касцёл Святога Аўгусціна (1908—1913)
* Могілкі хрысціянскія
* Палацава-паркавы комплекс Пацеяў (XVIII ст.; руіны)

### Страчаная спадчына 
* Капліца могілкавая

## Галерэя 

Kościół w Różankie (zabytek A915 z 2008-10-02).jpg|Касцёл
Różanka, oficyna parterowa, XIX.jpg|Сядзіба, афіцына
Różanka, pawilon ogrodowy, XIX w..JPG|Сядзіба, павільён
Różanka, spichrz, XIX w..JPG|Гаспадарчая пабудова

## Вядомыя асобы 
* Іпацій Пацей (1541—1613) — дзяржаўны і царкоўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, багаслоў, пісьменнік-палеміст

## Спасылкі
Пачаевіцкі касцёл

**Пачаевіцкі касцёл** — колішні касцёл у вёсцы Пачаевічы Чашніцкага раёна Віцебскай вобласці. Пазней вядомы як праваслаўная царква Покрыва святой Багародзіцы. Размяшчаецца на ўсходняй ускраіне вёскі.

## Архітэктура 
Твор архітэктуры позняга барока — двухвежавая аднанефавая базіліка. Фасад фланкіравалі пастаўленыя вуглом чатырохгранныя ярусныя вежы; па цэнтры вылучаўся авальна-арачнымі ўваходным і аконным праёмамі. Выкарыстана крапоўка арачнымі нішамі.

## Літаратура 
*  — С. 284

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Пачаевічы
Катэгорыя:Касцёлы Чашніцкага раёна
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Беларусі
Chionoecetes angulatus

**Chionoecetes angulatus** — від марскіх глыбакаводных крабаў з роду  сямейства .

## Апісанне 
Даўжыня карапакса 98, а шырыня 95 см. Жыве ў паўночна-ўсходняй частцы Ціхага акіяна ад Камандорскіх астравоў да цэнтральнай частцы Ахоцкага мора, і ад астравоў Прыбылова да Арэгона. На глыбіні ад 90 да 2600 м. Ахоўны статус віду не ацэнены.

Катэгорыя:Крабы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1924 годзе
Уладзімір Рыгоравіч Правасуд

**Уладзімір Рыгоравіч Правасуд** (, в. Подгаць, Парыцкі раён, БССР) — беларускі гумарыст і сатырык, журналіст. Заслужаны работнік культуры Беларусі (1991).

## Біяграфія 
У 1944 г. быў вывезены ў Германію, вызвалены амерыканцамі.

Першы верш надрукаваў у газеце «Піянер Беларусі» ў 1953 г. У час службы ў Савецкай Арміі друкаваўся ў газеце Прыбалтыйскай ваеннай акругі і дасылаў вершы ў «Вожык». Пасля дэмабілізацыі з шэрагаў Савецкай Арміі працаваў у Лельчыцкай раёнцы «Савецкае Палессе», у красавіку 1962 г. накіраваны працаваць у рэспубліканскую газету «Калгасная праўда», у 1967 г. перайшоў у рэдакцыю часопіса «Вожык».

Скончыў факультэт журналістыкі БДУ (1970), літработнік часопіса «Вожык».

Пабываў на якуцкім участку БАМа. Напісаў паэму прысвечаную «светлай памяці Герояў Савецкага Саюза якута Фёдара Папова і беларуса Мікалая Кедышкі» імёнамі якіх былі названы камсамольска-маладзёжныя атрады БАМаўцаў адпаведных рэспублік. Потым ізноў наведваў ЯАССР, перакладаў творы якуцкіх пісьменнікаў: Аляксея Кюндэ, Архіпа Абагінскага, Панцеляймона Туласынава, Інакенція Эрцюкова, Сафрона Данілава, Сямёна Данілава, Майсея Яфімава, Міхаіла Цімафеева.

## Творчасць 
Аўтар кніг «Палескі Марэсьеў» (1965), «Ветэран» (1968), «Бабрыная справа»(1969), «Светлая доля» (1975), «Соль і перац» (1976), «Зайздросны лёс» (1977), «Любоў без узаемнасці» (1979), «Возвращение» (1981), «Працоўны поўдзень» (1983), «Цёшча і аўтамабіль» (1984), «Прыкарытнікі» (1993) «Народжаны рэвалюцыяй» (1979), «Працоўны поўдзень» (1983), «Бамаўцы» (1984), «Маўклівая пушча» (1989) і іншыя. У 2008 г. выйшаў збор твораў у трох тамах.

## Творы 
* Палескі Марэсьеў. 1965. 58 с.
* Ветэран. Мінск. 1968. 46 с.
* Бабрыная справа. Байкі, гумарэскі, мініяцюры. Мінск. 1973. 48 с.
* Светлая доля. Мінск. 1975. С. 79.
* Соль і перац. Мінск. 1976. 95 с.
* Зайздросны лёс. Нарыс. Мінск. 1977. 79 с.
* Прасека. // Работніца і сялянка. Мінск. 1978.
* Народжаны рэвалюцыяй. Мінск. 1979. 92 с.
* Любоў без узаемнасці. Гумар. Мінск. 1979. 94 с.
* Побратимы. Поэма. Перевел с белорусского Федор Ефимов. // Полярная звезда. № 2. Якутск. 1981. С. 29-34.
* Комиссар. Очерк. // Полярная звезда. № 6. Якутск. 1981. С. 69-74.
* Эргиллии (Поэматтан быhа тардыы.). // Хотугу сулус. № 11. Якутскай. 1981. С. 89-92.
* Эргиллии. Якутскай. (Поэма). 1981. 48 с.
* Працоўны поўдзень. Нарысы. Мінск. 1983. 174 с.
* Бамаўцы. Нарысы. Мінск. 1984. 94 с.
* Цешча і аўтамабіль. Сатырычныя вершы. Мінск. 1984. 48 с.
* З берагоў Лены. // Братэрства 87. Літаратурны зборнік. Мінск. 1987. С. 78-85.
* Прыкарытнікі. Вершы. Мінск. 1995. 31 с.
* Маўклівая пушча. Нарысы. Мінск. 1989. 140 с.
* Збор твораў у трох тамах. Мінск 2008.

## Літаратура 
* Прыняты ў Саюз пісьменнікаў Беларусі. // Літаратура і мастацтва. Мінск. 19 ліпеня 1996.

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Акцябрскім раёне
Катэгорыя:Сатырыкі Беларусі
Катэгорыя:Гумарысты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з якуцкай мовы
Леанід Цімафеевіч Пракопчык

**Леанід Цімафеевіч Пракопчык** (,  — ) — беларускі краязнавец, пісьменнік.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскую сельскагаспадарчую акадэмію імя Ціміразева ў 1958 годзе. Працаваў брыгадзірам, аграномам, настаўнікам, у рэдакцыях газет «Калгасная праўда» і «Знамя юности», рэдактарам на Беларускім тэлебачанні рэжысёрам на кінастудыі мультфільмаў.

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1994 года.

## Дзейнасць 
Даследаваў мясціны, звязаныя з жыццём і творчасцю Змітрака Бядулі, В. Дуніна-Марцінкевіча, Я. Чачота, С. Манюшкі, Ядвігіна Ш. У біяграфіі Янкі Купалы выявіў новыя звесткі. Сабраў і літаратурна апрацаваў народныя легенды і паданні. Аўтар краязнаўчых нарысаў, кінасцэнарыяў, п’ес.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Алесь Гародня

**Але́сь Гаро́дня**, сапраўднае імя **Алякса́ндр Эра́ставіч Функ** (, Перм, Расійская імперыя — 12 верасня 1944, ГУЛАГ) — празаік, літаратурны крытык. Вядомы таксама пад псеўданімамі *Ян Дораг*, *Яндораг*, *А. Падбярэзкі*, *А. Веркін*.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і польскага чыноўніка нямецкага паходжання. Сям’я часта наведавалася на Пружаншчыну, дзе былі маёнткі дзеда (у Здзітаве) і маці (у Семянчы) Аляксандра Функа. Яго бацькі варожа ставіўся да беларускай мовы, але сам Аляксандр цікавіўся беларускім словам, вывучаў пружанскі фальклор, які распаўсюджваўся ў рукапісу, стаў прычынаю арышту паэта органамі дзяржбяспекі. А. Гародня пад псеўданімам * А. Падбярэзскі* тут жа надрукаваў артыкул (фактычна зрабіў данос) пад кідкай назвай «На трухлявым карчы», дзе абвінаваціў паэта ў «нацыянал-дэмакратызме», а верш «Пасеклі наш Край папалам» назваў «выразна контррэвалюцыйным».

У рэцэнзіі на зборнік вершаў Тодара Кляшторнага «Светацені» крытык Алесь Гародня заўважыў занадта многа *«трухі»: *«багемшчыну»*, *«эстэтнічанне»*, *«песімізм»* і *«беспадстаўны сум»*, *«гітарную возбразнасць»*, эпітэты, узятыя паэтам з *«літаратурных анучнікаў»* і іншага, а ў *«галіне ідэялагічнай»*: не можа *«аб’ектыўна падысці да сучаснасці»* і *«зрабіць правільныя вынікі»*, *«пазбаўлены класавага пачуцця»* і *«ў класавым змаганні Кляшторны яшчэ дагэтуль не вызначыў сабе шляхі»*.

## Ацэнкі дзейнасці 
Слынны гісторык Мікола Улашчык, на вачах якога разгортвалася дзейнасць Алеся Гародні, наўпрост абазваў яго «*падбрэхічам у Бэндэ*».

## Творы 
* «На крэсах»: аповесць (Мн., 1927)
* «Варта на Рэйне»: аповесць (Мн., 1930)
* * Варта на Рэйне'': аповесць. — Мінск : Галіяфы, 2021. — 203 с. — (Святлацені; вып. 2). ISBN 978-985-7140-69-9.

## Літаратура 
*  — С. 68.
*  — Т. 2. — С. 126.
* Гародня Алесь // 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Члены Беларускай сацыялістычнай грамады
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Сасланыя
Катэгорыя:Памерлі ў месцах пазбаўлення волі
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Катэгорыя:Вязні Белбалтлага
Мікола Дубоўскі

**Мікола (Мікалай Аляксандравіч) Дубоўскі** (17 студзеня 1933 года, в. Самойлавічы, Пружанскі павет, Польская Рэспубліка, цяпер на тэрыторыі горада Бярозы — 11 мая 2013, Мінск) — беларускі пісьменнік, празаік, член Саюза пісьменнікаў Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Самойлавічы Пружанскага павета Палескага ваяводства, Польская Рэспубліка (цяпер мікрараён горада Бяроза Брэсцкай вобласці, Беларусь). Пайшоў у школу 1 верасня 1939 года — у адзін дзень з пачаткам Другой сусветнай вайны. Падзеі гэтых часоў ляглі ў аснову яго аповесці «Грымотнае ранне». Скончыў школу ў суседняй Бярозе.

У 1956 годзе скончыў філалагічны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута (цяпер БрДУ імя А. С. Пушкіна). Атрымаў спецыяльнасць «выкладчык беларускай мовы і літаратуры».

Працаваў настаўнікам у Браслаўскім раёне, потым перайшоў працаваць у Брэсцкую абласную газету «Зара», у рэспубліканскай моладзевай газеце «Чырвонай Змене», «Настаўніцкай газеце». З 1959 года інспектар, потым да пенсіі старэйшы інспектар Рэспубліканскага прадпрыемства «Белсаюздрук» Міністэрства сувязі БССР. Жыў у Мінску. 

Памёр 11 мая 2013 года.

## Творчасць 
Аўтар тэкстаў да агітацыйнах плакатаў. Склаў каляндар на 1974 год. У 1984 годзе выйшла кніга, у якую ўвайшла аповесць «Грымотнае ранне» М. Дубоўскага і апавяданні беларускага пісьменніка Васіля Ткачова. У 1991 годзе выйшла кніга «Першая прыступка», у якую ўвайшлі аповесці і апавяданні «Пасля світанку» і «Соль» М. Дубоўскага і аповесць «Каменная сцяна» Міколы Горцава. У 1994 выйшаў асабісты зборнік аповесцяў і апавяданняў «Шапен». Друкаваў апавяданні ў часопісах «Полымя» і «Дзеяслоў», газеце «Новы Час», літаратуразнаўчыя артыкулы ў газеце «Літаратура і мастацтва».

## Спасылкі 
* 
* 
* «У кожнага свая вайна» 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярозаўскім раёне
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Мікола Ракітны

**Мікола Ракітны** (сапр. — **Мікалай Ісакавіч Новікаў**; , в. Петрыцкае, , Гомельская вобласць — 2 жніўня 2000) — беларускі празаік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў пачатковую сямігодку. У 1935—1938 вучыўся ў Віцебскім мастацкім вучылішчы, пасля заканчэння якой быў слухачом мастацтвазнаўчага аддзялення Акадэміі мастацтваў, правучыўся два гады.

У 1939—1946 у Чырвонай арміі. У час Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у баях на Цэнтральным і Паўднёва-Заходнім франтах. Быў паранены. У 1943 накіраваны ў ваеннае вучылішча.

Пасля дэмабілізацыі працаваў мастаком і літработнікам газеты «Звязда» (1946—1949), рэдактарам аддзела нарыса (1949—1967), аддзела літаратуры і мастацтва (1967—1980) часопіса «Беларусь». Жыў у Мінску.

Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1950 года.

## Творчасць 
Першае апавяданне «Выпадак у атрадзе» надрукаваў у 1944 на рускай мове ў армейскай газеце «За Отчизну», другое апавяданне «Пярэваратні» — у газеце «Красный воин». З 1947 года піша на беларускай мове. Яго апавяданні, нарысы, фельетоны рэгулярна з’яўляюцца ў рэспубліканскім друку (часопісы «Беларусь», «Вожык», «Полымя», «Работніца і сялянка» і інш.).

Аўтар зборнікаў апавяданняў «Ранняй вясною» (1952), «Вячэрнія зоры» (1956), «Селькоры» (1958), «Пад адным дахам» (апавяданні і нарысы, 1961), «Была вясна…» (1964), «Сярод людзей сваіх» (1967), «Вясковыя навелы» (1969), «Выбранае» (1972), «Засмужаная далеч» (1979), «У буйным свеце лотаці» (1989). У 1980 годе выйшлі Выбраныя творы ў 2 тамах. Пераклаў на беларускую мову асобныя творы А. Тамсаарэ.

Нязменным аб’ектам увагі аўтара з’яўляюцца сціплыя вясковыя людзі. Апавяданні вызначаюцца псіхалагічнай дакладнасцю, цэласнасцю задумы, выразнай мовай герояў.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені, медалямі, Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

## Літаратура 
* Ракітны Мікола // Беларускія пісьменнікі: Біябібліягр. слоўн. У 6 т. Т. 5. Пестрак — Сяўрук / Б 43 Ін-т літ. імя Я. Купалы АН Беларусі; Беларус. Энцыкл.; Нацыянальны навукова-асветны цэнтр імя Ф. Скарыны. Пад рэд. А. В. Мальдзіса; Рэдкал.: І. Э. Багдановіч і інш. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 136. — 480 с ISBN 5-85700-168-4
* Ракітны Мікола / 

## Спасылкі 
* Мікола Ракітны на Беларускай Палічцы
* Ракітны Мікола. Гомельскі інфармацыйна-бібліятэчны партал

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брагінскім раёне
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Оскар Паціёрэк

**Оскар Паціёрэк** (; , Бад-Блайберг, Карынтыя — , Клагенфурт) — аўстра-венгерскі военачальнік, фельдцэйхмайстар (30 кастрычніка 1908 года). У 1911—1914 гадах — аўстра-венгерскі намеснік Босніі і Герцагавіны, удзельнік Першай сусветнай вайны.

## Біяграфія 
Оскар Паціёрэк скончыў Тэхнічную ваенную акадэмію ў 1867 годзе і Акадэмію Генеральнага штаба Аўстра-Венгрыі. C 1879 года служыў у Генштабе, у 1886 годзе стаў працаваць у аператыўным бюро, у 1892 годзе стаў яго шэфам; з 1902 года намеснік начальніка Генштаба.

З 1898 года камандаваў 64-й пяхотнай брыгадай. З 1907 года камандзір III армейскага корпуса (Грац). З 1910 года інспектар арміі, з 1911 года старшыня зямельнага ўрада Босніі і Герцагавіны і інспектар арміі са штабам у Сараева, намеснік Босніі і Герцагавіны.

28 чэрвеня 1914 года Паціёрэк быў пасажырам у машыне, якая везла эрцгерцага Франца Фердынанда, і прысутнічаў пры забойстве эрцгерцага, прычым пасля забойца Гаўрыла Прынцып сцвярджаў, што куля, якой была забітая жонка эрцгерцага Сафія, прызначалася менавіта Паціёрэку. Пасля забойства, як намеснік Босніі і Герцагавіны, санкцыянаваў сербскія пагромы ў Сараеве.

З пачаткам вайны Паціёрэк быў прызначаны галоўнакамандуючым узброенымі сіламі на Балканах і камандуючым 6-й аўстра-венгерскай арміяй. Паціёрэк паказаў сябе некампетэнтным палкаводцам і, нягледзячы на тое, што ў яго распараджэнні была армія мацней сербскай, не здолеў у кароткі тэрмін разграміць сербскую армію. Асабліва цяжкімі былі для аўстрыйцаў паразы ў бітвах у гары Цэр і Калубары. 27 снежня 1914 года Оскар Паціёрэк быў звольнены ў адстаўку, на яго месца прызначаны эрцгерцаг Яўген Аўстрыйскі. Пасля вайны Паціёрэк з’ехаў у Аўстрыю, дзе і пражыў астатнія гады жыцця.

## Літаратура 
* Anton Kreuzer, Kärntner Biographische Skizzen, Klagenfurt, Kärntner Druck und Verlagsgesellschaft, 1995. ISBN 3-85391-128-5.
* H. P. Willmott, La prima guerra mondiale, Mondadori, 2006.
* Rudolf Jeřábek: Potiorek. General im Schatten von Sarajevo. Styria, Graz/ Köln 1991 г., ISBN 3-222-12067-6.

Катэгорыя:Генералы Аўстра-Венгрыі
Катэгорыя:Военачальнікі Першай сусветнай вайны (Аўстра-Венгрыя)
Сяргей Мікітавіч Мурзо

**Сяргей Мікітавіч Мурзо** (,  — , Менск, НКУС) — беларускі паэт, настаўнік.

## Біяграфія 
Паходзіў з сям’і рабочага. Да 1930 года працаваў токарам на Віцебскім станкабудаўнічым заводзе «Камінтэрн». У 1934 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны вышэйшы педагагічны інстытут. Працаваў настаўнікам сярэдняй школы ў Краснаполлі Магілёўскай вобласці.

Друкаваўся з 1929 года. У пачатку 1930-х гадоў быў членам Віцебскай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў. Належаў да так званых «паэтаў-ударнікаў», асноўнай тэмай якіх было ўслаўленне працы рабочага. Імкнуўся ўнесці лірычнае светаўспрыняцце ў вершы з «машыннай» тэматыкай.

3 лістапада 1936 года арыштаваны НКУС БССР у Менску або пасля арышту дастаўлены ў Менск.
28 кастрычніка 1937 года прыгавораны пазасудовым органам (спецтройкай НКУС БССР) як «член антысавецкай тэрарыстычнай шпіёнска-дыверсійнай арганізацыі» да вышэйшай меры пакарання. Расстраляны 29 кастрычніка 1937 года.

Рэабілітаваны 10 лістапада 1956 года ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР. Асабовая справа Мурзо № 3929 захоўваецца ў архіве УКДБ Магілёўскай вобласці.

## Літаратура 
*  — Т. 4. — С. 343.
* 
* 

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Члены Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Расстраляныя ў Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Забітыя пісьменнікі
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Канфлікт ва Убары

**Канфлікт ва Убары** — узброенае супрацьстаянне паміж плямёнамі туарэгаў і тубу за кантроль над горадам Убары, размешчаным паблізу горада-аазіса Сабха (Лівія).

Канфлікт пачаўся ў верасні 2014 года. Тады арабскае племя аўлада суліман, вораг тубу, падтрымала туарэгаў і разам з імі заняла пазіцыі на гары Тэндзі на поўнач ад горада, у той час як тубу ўзялі ўсходнюю частку горада і прылеглыя перадгор’і, адрэзаўшы ўсходнюю дарогу, якая вядзе да крэпасці Сабха, занятай туарэгамі. Па меры развіцця канфлікту абодва бакі атрымалі падмацаванне. Тубу мабілізавалі некалькі соцень супляменнікаў з суседніх Чада і Нігера, а таксама завербавалі байцоў з Судана. Туарэгі правялі мабілізацыю ў гарадах Гат і Сабха, накіраўшы некалькі сотняў байцоў ва Убары.

23 лістапада 2015 года пры пасрэдніцтве Катара ўсталяваны рэжым спынення агню паміж плямёнамі; абедзве групы пагадзіліся выйсці з Убары і дазволіць арабам з племені хасаўна ўвайсці ў горад, каб выступіць у ролі міратворцаў.

У сакавіку 2017 года прадстаўнікі туарэгаў, тубу і аўлада суліман падпісалі мірны дагавор у Рыме ў якасці замены для няўдалага спынення агню 2015 года, усталяванага Катарам.

У лютым 2019 года варагуючыя плямёны часова аб’ядналіся пад пачаткам УНЗ і яго туарэгскім камандзірам генералам Алі Кана, каб прыпыніць прасоўванне арміі фельдмаршала Халіфа Хафтара ў Фецане.

Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Лівіі
Катэгорыя:Міжэтнічныя канфлікты
Нова Суль

**Нова Суль** (, ) — горад на захадзе Польшчы, на рацэ Одры. Размешчаны за 440 км на захад ад Варшавы і за 25 км на паўднёвы ўсход ад Зялёнай Гуры. Адміністрацыйны цэнтр Навасольскага павета Любушскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Нова Суль. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 21,8 км². Насельніцтва 39,1 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Мікола Сільвановіч

**Мікола Сільвановіч** (псеўд. *Мікола Вярба*; нар. , в. Верадова, цяпер Маладзечанскі раён — , Вініпег) — беларускі пісьменнік, грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
, Ігната Грынявіцкага, Францішка Багушэвіча, Пятра Крэчэўскага і Васіля Захаркі. Аўтар Мікола Сільвановіч. Германія, 1948.]]

Нарадзіўся ў в. Верадова Маладзечанскага раёна. З лета 1944 г. — на эміграцыі. Жыў у Празе, затым у  каля Штутгарта. Адзін з стваральнікаў літаратурнага аб’яднання «Шыпшына», арганізатар майстэрні мастацкага рамяства «Раніца».

Дагэтуль апублікаваная толькі нязначная частка яго твораў. Ягоную «Паніхіду», прысвечаную памяці «паўшых нязнаных сыноў Беларусі ў абароне яе вольнасці», літаратуразнаўца Лявон Юрэвіч называе адным з найбольш пранікнёных літаратурных рэквіемаў.

## Літаратура 
* Наталля Гардзіенка. Дзеячы беларускай паваеннай эміграцыі / Запісы Бініму. Мн., 2014.

Катэгорыя:Беларусы ў Канадзе
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Канады
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маладзечанскім раёне
Свябодзін

**Свябодзін** (, ) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 400 км на захад ад Варшавы і за 40 км на поўнач ад Зялёнай Гуры. Адміністрацыйны цэнтр Свебадзінскага павета Любушскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Свябодзін. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 16,94 км². Насельніцтва 22 тыс. чалавек.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі
Генадзь Серафімавіч Шупенька

**Генадзь Серафімавіч Шупенька** (, Падбярэззе, цяпер Мядзельскі раён, Мінская вобласць — 9 жніўня 2010) — беларускі літаратар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. За Польшчай яго бацька сядзеў у Картуз-Бярозе, пасля Другой сусветнай вайны яго забілі лясныя бандыты.

У 1955 годзе паступіў на філалагічны факультэт БДУ, аддзяленне беларускай мовы і літаратуры — навучаўся разам са шмат кім з паваеннай літаратурнай генерацыі. Падчас вучобы цяжка захварэў, некалькі гадоў вымушаны быў увогуле не рухацца, перанёс вялізную колькасць аперацый. Універсітэт скончыў толькі ў 1965 годзе. Пасля быў аспірантам пры кафедры беларускай літаратуры. У 1969—1979 гадах — старшы навуковы супрацоўнік Навукова-даследчага інстытута педагогікі Міністэрства асветы Беларусі, у 1979 годзе — стаў рэдактарам, з 1982 года — загадчыкам рэдакцыі серыйных выданняў выдавецтва «Мастацкая літаратура». Асабіста прымаў удзел у вяртанні ў беларускі культурны працэс такіх імёнаў як Алесь Гарун, Кастусь Акула. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1975 года.

## Творчасць 
Друкаваўся з 1969 г. як крытык і літаратуразнавец. Выдаў кнігі крытычных нарысаў, літаратурных партрэтаў і артыкулаў «Цеплыня чалавечнасці» (1977), «Галоўнае — талент» (1987), «Прага мастацкасці» (1996). Галоўны інтарэс яго крытычнага слова — Іван Мележ.

Таксама працаваў перакладчыкам: на беларускую былі перакладзены «Мілы ба-пэр!..» Ц. Дзеры (Венгрыя) (1983), аповесць «Кат» П. Лагерквіста (Швецыя) (1986), паасобныя апавяданні пісьменнікаў народаў СССР.

Быў выдатным музыкам — вечарыны беларускага пісьменніцтва на працягу некалькіх дзесяцігоддзяў ладзіліся пад акампанемент яго віртуознага баяна.

## Узнагароды 
Адзін з першых, каго ўшанавалі медалём Францыска Скарыны.

## Спасылкі 
* Беларускія пісьменнікі (1917—1990). Даведнік. Шупенька Генадзь

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мядзельскім раёне
Кросна Аджаньске

**Кросна Аджаньске** (, ) — горад на захадзе Польшчы на рацэ Одра. Размешчаны за 450 км на захад ад Варшавы, за 35 км на паўночны захад ад Зялёнай Гуры за 35 км ад мяжы з Германіяй. Адміністрацыйны цэнтр Красненскага павета Любушскага ваяводства. Cядзіба вяскова-гарадской гміны Кросна Аджаньске. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 8,15 км². Насельніцтва 11,6 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Суленцін

**Суленцін** (, ) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 450 км на захад ад Варшавы і за 90 км на поўнач ад Зялёнай Гуры. Адміністрацыйны цэнтр Сулянцінскага павета Любушскага ваяводства. Cядзіба вяскова-гарадской гміны Суленцін. Займае плошчу 8,56 км². Насельніцтва 10,2 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Баі за аэрапорт Трыпалі

**Баі за аэрапорт Трыпалі** — баі Другой грамадзянскай вайны ў Лівіі за авалоданне міжнародным аэрапортам Трыпалі. Штурм паветранай гавані праходзіў у рамках серыі аперацый «Лівійскі світанак» (), што праводзіла кааліцыя ісламісцкіх апалчэнцаў, якія ўзначальвалі кампанію дзяржаўнага перавароту супраць Палаты прадстаўнікоў Лівіі. Баі скончыліся захопам аэрапорта і ў канчатковым выніку яго знішчэннем.

Усё пачалося з паразы ісламісцкіх палітыкаў на парламенцкіх выбарах у Лівіі 2014 года, пасля чаго Аперацыйная зала лівійскіх рэвалюцыянераў і брыгады Місурата пачалі вайну з парламентам, які ў значнай ступені быў антыісламісцкім. Прыкметна, што самі кандыдаты ў дэпутаты ад ісламісцкіх сіл раней спрабавалі распусціць Аперацыйную залу лівійскіх рэвалюцыянераў у сувязі з спробай перавароту ў 2013 годзе, але змаглі зрабіць гэта пасля вынікаў выбараў.

Тады, 13 ліпеня, кааліцыя «Лівійскі світанак» пачала аперацыю па захопу аэрапорта. Шмат самалётаў было знішчана на зямлі. Аперацыя атрымала дзяржаўную падтрымку ад вялікага муфтыя Садзіка Аль-Гарыяні. Ужо 23 жніўня абараняючая яго брыгада Зінтана выйшла з аэрапорта. Яна заяўляла, што адступіла, бо атрымала даручэнне ў парламенце. Пазней гэта пацвердзілі парламенцкія крыніцы.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Лівіі
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Ліпень 2014 года
Катэгорыя:Жнівень 2014 года
Стшэльцы Краеньске

**Стшэльцы Краеньске** (, ) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 490 км на захад ад Варшавы і за 25 км на паўночны ўсход ад Гожава Велькапольскага. Адміністрацыйны цэнтр Стшэлецка-Дрэздэнэцкага павета Любушскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Стшэльцы Краеньске. Займае плошчу 5,54 км². Насельніцтва 10 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Леў Рыгоравіч Аганаў

**Леў Рыгоравіч Аганаў** (нар. 12 чэрвеня 1942, с. Бузаўка, Днепрапятроўскай вобласці, УССР) — беларускі скульптар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1965 годзе Днепрапятроўскае мастацкае вучылішча, у 1974 годзе Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Я. Рэпіна ў Ленінградзе. З 1974 года — удзельнік мастацкіх выстаў. Член Беларускага саюза мастакоў з 1983 года.

Жыве ў Наваполацку.

## Творчасць 
Працуе ў манументальнай і станковай скульптуры. Матэрыял — бронза, метал, камень.
]]
Сярод твораў кампазіцыі «Музыка», «Будаўнікі», «Сіняя птушка», помнік воінам-інтэрнацыяналістам, бюст героя абароны Порт-Артура генерала Рамана Кандраценкі (2008) — усе ў г. Наваполацку Віцебскай вобласці, помнік Л. Сапегу у г. Лепель Віцебскай вобласці.

Творы Л. Р. Аганава знаходзяцца ў музеях, галерэях і прыватных калекцыях у Беларусі і за мяжой.

## Сям’я 
Сыны Сяргей (нар. 1974) і Дзмітрый (нар. 1976) таксама скульптары.

## Літаратура 
* Аганаў Леў // Сучасная беларуская скульптура. XXI стагоддзе = Современная белорусская скульптура. XXI век = Modern Belarusian Sculpture. XXI century / аўт. тэксту, склад., пер. на бел. мову К. С. Аксёнава; аўт. уступ. арт. Н. В. Шаранговіч. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2012. — С. 30-31.
* Аганаў Леў Рыгоравіч // Сучасныя мастакі Віцебшчыны : бібліяграфічны слоўнік / ДУ «Віцебская абласная бібліятэка імя У. І. Леніна», аддзел літаратуры па мастацтве; склад. В. І. Аліева. — Віцебск, 1994. — С. 1.
* Азёрны, М. «Пятачок» на плошчы Свабоды / М. Азёрны // Лепельскі край. — 2017. — 3 кастр. — С. 8.
* Жывапіс, графіка, скульптура (Наваполацк, 1958—1998) : каталог. — Наваполацк : Беларускі саюз мастакоў, 1998. — 21 с.
* Конышева, Н. Клены в память о погибших / Н. Конышева // Народнае слова. — 2002. — 10 кастр. — С. 1.
* Кулеш, Е. Город мастера / Е. Кулеш // Новая газета (Наваполацк). — 2004. — 4 чэрв. — С. 6.
* Леў Аганаў // Саюз творцаў [Выяўленчы матэрыял] = A Union of creators : фотаальбом / уклад. і аўт. тэксту М. Цыбульскі; аўт. уступ. У. Андрэйчанка; фат.: В. Балоціна, М. Цыбульскага. — Мінск : Беларусь, 2005. — С. 16.
* Супроненка, И. Портрет мастера спустя четверть века / И. Супроненка // Химик (Новополоцк). — 2001. — 10 апр. — С. 1, 3.
* Шушко, В. Мастер и его дело / В. Шушко // Новая газета (Наваполацк). — 2015. — 11 дек. — С. 14.
 
## Спасылкі 
* Аганаў Леў Рыгоравіч

Катэгорыя:Постаці Наваполацка
Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Скульптары XX стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары XXI стагоддзя