open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
TV Azteca

**Televisión Azteca, S.A.B. de C.V.** (шырока вядомы як **TV Azteca**) — мексіканская медыякампанія, якая належыць Grupo Salinas. Гэта найбуйнейшы медыякангламерат у Мексіцы разам з Televisa і Grupo Imagen.

## Гісторыя 
Кампанія была заснавана 2 жніўня 1993 года ў выніку набыцця Imevisión кампаніяй Grupo Salinas у двух папярэднікаў XHDF-TV і XHIMT-TV. Рыхтуючыся да прыватызацыі, станцыі Imevision былі падзелены на розныя нядаўна створаныя кампаніі, самая буйная з якіх называлася Televisión Azteca, S.A. de C.V.

## Тэлеканалы 
### Наземныя
* Azteca Uno
* Azteca 7
* ADN 40
* A Más
* TV Azteca Guate
* TV Azteca Honduras

### Кабель
* Azteca Noticias
* Azteca Clic
* Azteca Mundo
* Azteca Corazón
* Azteca Cinema
* Azteca Deportes
* Romanza+ Africa

## Гл. таксама 
* Televisa
* Telemundo
* TV Globo
* Venevisión

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кампаніі Мексікі
Эдгарда Гаас

**Эдгарда Гаас** (нар. , Сан-Хуан, Пуэрта-Рыка) — пуэрта-рыканскі валейбаліст. Выступаў за зборную Пуэрта-Рыка.

## Біяграфія 
У 2013 годзе перайшоўшы з фінскага «Кокалана» у мінскі «Будаўнік».

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (1): 2013/2014
*   Уладальнік Кубка Беларусі (10): 2013
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Edgardo Goás 
* ПОСЛЕСЛОВИЕ. ЭДГАРДО ГОАС. ПУЭРТОРИКАНСКИЙ СВЯЗУЮЩИЙ ИМПОРТ. 
* ВОЛЕЙБОЛЬНЫЙ КЛУБ «МИНСК» УСИЛИЛСЯ «СВЯЗКАМИ». 

Катэгорыя:Валейбалісты Пуэрта-Рыка
Катэгорыя:Ігракі зборнай Пуэрта-Рыка па валейболе
Рубанак

**Рубанак** або **гэбель** (, ад нямецкага дыялектнага *hebel*) — абагульненая найменне рэжучых інструментаў для ручной апрацоўкі драўніны. Тыпова, гэта сталярны інструмент у выглядзе калодкі з шырокім жалезным лязом для стругання.

Рубанкі розных памераў і канструкцый выкарыстоўваюць як для грубай, так і для чыстай апрацоўкі (згладжвання) плоскіх і крывалінейных паверхняў, а таксама для вырабу дэталяў з фігурным профілем (шпунты, фаскі, фальцы і іншае).

Слова «рубанак» таксама нямецкага паходжання, са ніжненямецкага rûbank або нямецкага Raubank («вялікі рубанак»), якое ўтварылася спалучэннем rau — «шурпаты» і bank — «бераг», «край». Пазней слова пераасэнсавана ў славянскіх мовах як вытворнае ад дзеяслова «рубіць».

## Крыніцы
Хейна Ліп

**Хейна Ліп** (, , Ківіылі, Іда-Вірумаа — ) — эстонскі лёгкаатлет (штурханне ядра, кіданне дыска, дзесяцібор’е), чэмпіён і прызёр чэмпіянатаў СССР, рэкардсмен СССР і Еўропы, заслужаны майстар спорту СССР (1965).

## Біяграфія 
Выступаў за таварыства «Калеў» (Тарту). У 1955 годзе выканаў нарматыў майстра спорту СССР.

Станавіўся чэмпіёнам краіны 12 разоў, прычым у розных дысцыплінах. У 1946 годзе ў Тарту штурхнуў ядро ​​на 15,62 м, тым самым устанавіўшы свой першы рэкорд краіны. Агулам ім было ўстаноўлена 13 рэкордаў СССР. Шэсць разоў усталёўваў рэкорды Еўропы, але афіцыйна прызнаны быў толькі адзін рэкорд у штурханні ядра, усталяваны ім у 1950 годзе — 16,93 м.

Не ўдзельнічаў у летніх Алімпійскіх гульнях 1952 года ў Хельсінкі, паколькі лічыўся «невыязным».

Пасля пакідання спорту працаваў выкладчыкам.

На летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года ў Барселоне быў сцяганосцам каманды Эстоніі.
## Крыніцы
Эндэль Ліпмаа

**Эндэль Ліпмаа** (,  — ) — эстонскі хімік і эстонскі палітык, акадэмік АН Эстонскай ССР. Народны дэпутат СССР (1989—1991) і парламента Эстоніі, Рыйгікогу (1996—1999).

## Біяграфія 
Сын эстонскага батаніка Тэадора Ліпмаа (1892—1943). Скончыў Талінскі політэхнічны інстытут (1953), пасля заканчэння працаваў там жа. З 1961 г. навуковы супрацоўнік Інстытута кібернетыкі АН Эстонскай ССР.

1969 г. — доктар фізіка-матэматычных навук, абараніў дысертацыю ў Інстытуце хімічнай фізікі Акадэміі навук СССР, тэма — «Ядзерны эфект Аверхаўзэра і структура арганічных злучэнняў». Член-карэспандэнт (1972), акадэмік (1975) Акадэміі навук Эстонскай ССР па спецыяльнасці «хімічная фізіка».

З 1980 — дырэктар Інстытута хімічнай і біялагічнай фізікі АН ЭССР. У 1977—1982 акадэмік-сакратар Аддзялення фізіка-матэматычных і тэхнічных навук АН Эстонскай ССР.

Народны дэпутат СССР у 1989—1991 гг ад Талінскай — Цэнтральнай нацыянальна-тэрытарыяльнай выбарчай акругі № 456 Эстонскай ССР. Браў удзел у Народным фронце Эстоніі, адыграў важную ролю ў апублікаванні перадваенных савецка-нямецкіх дамоўленасцей і падрабязнасцей уключэння балтыйскіх рэспублік у склад СССР.

Узнагароды: Ордэн «Знак Пашаны», ордэны Дзяржаўнага герба 2 класа (2000), Прэмія стагоддзя (1989), Eesti Teaduste Akadeemia medal (1990), Прэмія Макса Планка (1992).

Бюст Ліпмаа ўсталяваны на алеі акадэмікаў Талінскага тэхнічнага ўніверсітэта.
## Крыніцы
Георг Лурых

**Георг Лурых** (, Вяйке-Маар'я — , Армавір) — эстонскі артыст цырка, прафесійны барэц і прамоўтар. Двухразовы чэмпіён свету па французскай барацьбе. Папулярызатар спорту.
## Крыніцы
Народны фронт Эстоніі

**Народны фронт Эстоніі** () — палітычны рух, створаны грамадзянскай ініцыятывай, самы масавы рух Эстоніі.

## Гісторыя 
13 красавіка 1988 г., у вячэрняй перадачы Эстонскага тэлебачання «Падумаем яшчэ» (эст. «Mõtleme veel»), падчас гутаркі пра шляхі выкарыстання ініцыятывы грамадзян Эдгар Савісаар агучыў думку пра стварэнне дэмакратычнага руху ў падтрымку перабудовы — Народнага фронту. У тую ж ноч была створаная ініцыятыўная група і складзена дэкларацыя Народнага Фронту. 1-2 кастрычніка таго ж года ў Талінскай гарадской канцэртнай зале адбыўся ўстаноўчы з’езд. У кастрычніку-лістападзе НФЭ сабраў подпісы супраць праекту закона СССР «Аб зменах і дадатках Канстытуцыі Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік», паводле якога планавалася яшчэ больш абмежаваць правы саюзных рэспублік.

23 жніўня 1989 года народныя франты балтыйскіх рэспублік арганізавалі людскі ланцуг праз усе тры рэспублікі, вядомы пад назвай Балтыйскі шлях (эст. Balti kett).

18 сакавіка 1990 года адбыліся выбары ў Вярхоўны Савет Эстонскай ССР, на якіх НФ атрымаў 24 % галасоў. Са 105 чалавек, якія праходзілі кандыдатамі па спісе НФЭ, дэпутацкія мандаты атрымалі 45. Савісаар сфарміраваў урад, які складаўся большай часткай з чальцоў Народнага фронта. 12 кастрычніка 1991 года на базе НФЭ была створана Народна-цэнтрысцкая партыя, якая пазней атрымала назву Цэнтрысцкая партыя.

Народны фронт спыніў сваю дзейнасць 13 лістапада 1993 года.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Эстоніі
Сімуна

**Сімуна** () — пасёлак у воласці Вяйке-Маар’я павета Ляэнэ-Вірумаа, на паўночным усходзе Эстоніі. Ннасельніцтва пасёлка — 454 чалавекі (2011).

Пасёлак Сімуна быў цэнтрам воласці Авандузэ, якая была ўключана ў воласць Вяйке-Маар’я ў 2005 годзе.

У Сімуна знаходзіцца адзін з пунктаў геадэзічнай дугі Струвэ.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Ляэнэ-Вірумаа
Вяйке-Маар'я

**Вяйке-Маар’я** () — пасёлак у воласці Вяйке-Маар’я павета Ляэнэ-Вірумаа, Эстонія. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай воласці. Размешчаны ля шашы Ракверэ—Тарту, на скрыжаванні дарог унутранага значэння, якія вядуць у Тамсалу і Сімуна, за 23 кіламетры ад павятовага цэнтра — горада Ракверэ. Вышыня над узроўнем мора — 118 метраў.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Алар Котлі, эстонскі архітэктар
* Георг Лурых, эстонскі цыркавы дзеяч

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Ліпмаа

**Ліпмаа** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Тэадор Ліпмаа — эстонскі батанік
* Эндэль Ліпмаа — эстонскі хімік
Тэадор Ліпмаа

**Тэадор Ліпмаа** (; ,  — , ) — эстонскі батанік. Старшыня Эстонскага таварыства натуралістаў (1939—1941).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 (17) лістапада 1892 года ў Рызе. У 1908 годзе скончыў гарадскую чатырохгадовае вучылішча. Некаторы час быў настаўнікам натуральнай гісторыі ў прыватнай школе ў Рызе. У 1914 годзе здаў іспыты і атрымаў атэстат аб сярэдняй адукацыі. З 1915 года, падчас Першай сусветнай вайны, працаваў хімікам на вайсковым заводзе. У 1917 годзе паступіў на фізіка-матэматычны факультэт Петраградскага ўніверсітэта, але правучыўся там толькі год. Затым жыў на Алтаі, дзе працаваў школьным настаўнікам, а таксама займаўся батанікай.

У 1922 годзе ён пераехаў у Эстонію. Вучыўся на батаніка ў Тартускім універсітэце, скончыў яго ў 1924 годзе, у 1925 годзе атрымаў ступень магістра і быў прызначаны на пасаду старэйшага асістэнта выкладчыка. У 1926 годзе абараніў доктарскую дысертацыю, у 1927 годзе стаў дацэнтам Тартускага ўніверсітэта. У 1929 быў камандзіраваны за мяжу (у Францыю і Алжыр). У 1930 годзе вярнуўся ў Тарту і стаў прафесарам батанікі і дырэктарам Батанічнага інстытута і садоў. Займаўся вывучэннем эстонскай расліннасці, напісаў шэраг навуковых прац, удзельнічаў у міжнародных батанічных канферэнцыях. У 1935—1938 гадах быў старшынёй Эстонскай рады па ахове прыроды, а ў 1939—1941 гадах — Эстонскага таварыства прыродазнаўцаў. У 1939 годзе быў абраны акадэмікам Эстонскай акадэміі навук.

Загінуў 27 студзеня 1943 года ў акупаваным немцамі Тарту ў выніку бамбардзіроўкі савецкай авіяцыяй. Пахаваны на могілках Рахумяэ ў Таліне.
## Крыніцы
Маран

**Маран** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іка Маран — эстонскі драматург, пісьменнік
* Люк Маран — амерыканскі акцёр і рэжысёр
* Рэйн Маран — эстонскі рэжысёр, фатограф
Рэйн Маран

**Рэйн Маран** (, нар. ) — эстонскі кінааператар, фатограф і рэжысёр. Заслужаны дзеяч мастацтваў Эстонскай ССР (1986). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Эстонскай ССР (1987), прэміі Эрыка Кумары (1991), нацыянальнай прэміі Эстоніі па культуры (2008).

## Біяграфія 
З 1952 па 1956 год адбываў пакаранне за ўдзел у антысавецкай маладзёжнай арганізацыі.

З 1967 года супрацоўнічаў на кінастудыі «Талінфільм», а затым і ў «Eesti Telefilm».

У 1972 годзе скончыў Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі (з адзнакай, майстэрня Н. Кудрашова). Дыпломным быў навукова-папулярны фільм пра мурашкі «Іглічнае гарадзішча».

Па яго ініцыятыве арганізавана фотагрупа Stodom, а ў 1989 годзе — Талінскі фотаклуб. Ён з’яўляецца членам Звяза кінематаграфістаў Эстоніі і быў яго старшынёй з 1989 па 1993 год. З 1996 года выкладае ў Талінскім універсітэце на факультэце культуры кіно і відэа.

Увайшоў у складзены ў 1999 годзе па выніках пісьмовага і анлайн-галасавання спіс 100 вялікіх дзеячаў Эстоніі XX стагоддзя.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Кінематаграфісты Эстоніі
Фуганак

**Фуганак** () — доўгі гэбель, спуск.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рубанкі
Гельмінты

**Гельмінты** — чэрві, якія паразітуюць у арганізме чалавека, жывёл і раслін, выклікаюць гельмінтозы

## Крыніцы 
Катэгорыя:Медыцынская мікрабіялогія
Катэгорыя:Паразіты
Давенеіды

**Давенеіды** (*Davaineidae*) — сямейства стужачных чарвей, кішэчныя паразіты свойскіх і дзікіх курападобных птушак

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сямействы плоскіх чарвей
Катэгорыя:Цэпені
Гелодыум

**Гелодыум** (*Helodium*) — род лістасцябловых імхоў сямейства , прадстаўнікі якога трапляюцца на балотах.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гіпнавыя імхі
Шпунтубель

**Шпунтубель** () — сталярны інструмент, прызначаны для выстругвання шпунтоў.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рубанкі
Сезон 2013/2014 «Шахцёра» Салігорск (валейбол)

У сезоне 2013—2014 валейбольны клуб «Шахцёр» з горада Салігорск прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2013/2014 (**Сярэбраны прызёр**),
* Кубак Беларусі 2013 (**Бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
1. Дзмітрый Жэгздрын 
2. Павел Аўдочанка 
4. Мікалай Шкляр 
5. Мікалай Качмараў (1987) 
7. Павел Дасевіч 
8. Артур Удрыс 
10. Артур Драпчынскі 
11. Сяргей Шчавінскі (Украіна)
12. Вячаслаў Чараповіч 
13. Максім Марозаў 
14. Раман Сідзюк 
15. Алег Хмялеўскі 
16. Міхаіл Косач 
17. Андрэй Леўчанка (Украіна) 
18. Дзмітрый Ваш 

## Трэнеры каманды 
*  Ігар Загорцаў (галоўны трэнер)
*  Іван Дубіна (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2012/2013 «Шахцёра» Салігорск (валейбол)
* Сезон 2014/2015 «Шахцёра» Салігорск (валейбол)

## Спасылкі 
* ВХОД СВОБОДНЫЙ! ПРИГЛАШАЕМ БОЛЕЛЬЩИКОВ НА ФИНАЛЬНЫЙ ЭТАП ЧЕМПИОНАТА БЕЛАРУСИ ПО ВОЛЕЙБОЛУ! 
* Shakhtior Soligorsk 
2013/2014
Шахцёр
Катэгорыя:2013 год у Салігорску
Катэгорыя:2014 год у Салігорску
Сезон 2013/2014 «Барысаў-БДУ»

У сезоне 2013—2014 валейбольны клуб «Барысаў-БДУ» з горада Барысаў прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2013/2014 (**4-е месца**),
* Кубак Беларусі 2013 (**4-е месца**).

## Склад каманды 
1. Аляксандр Шклянка (1995) 
2. Уладзімір Жыгмант (1989)
3. Аляксандр Прушак (1990) 
4. Аляксей Клямар (1987; Украіна) 
5. Арцём Зайко (1995) 
8. Дзяніс Осіпаў (1983) 
9. Канстанцін Панасенка (1994) 
10. Алег Міхнюк (1983) 
12. Арцём Гарамыкін (1985) 
13. Ілья Бураў (1996) 
15. Аляксандр Каваленка (1978, к) 
17. Павел Куклінскі (1989) 
18. Юрый Бацян (1983) 
99. Уладзіслаў Рак (1997) 
99. Андрэй Марголь (1983) 
99. Аляксей Блізняцоў (1996) 

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Віркоўскі (галоўны трэнер)
*  Сяргей Часнавіцкі (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2012/2013 «Барысаў-БДУ»
* Сезон 2014/2015 «Барысаў-БДУ»

## Спасылкі 
* ВХОД СВОБОДНЫЙ! ПРИГЛАШАЕМ БОЛЕЛЬЩИКОВ НА ФИНАЛЬНЫЙ ЭТАП ЧЕМПИОНАТА БЕЛАРУСИ ПО ВОЛЕЙБОЛУ! 
* 2013/14 
* «Борисов» представил заявку на сезон
2013/2014
Барысаў-БДУ
Катэгорыя:2013 год у Барысаве
Катэгорыя:2014 год у Барысаве
Аляксей Клямар

**Аляксей Клямар** (нар. , Роўна, Украіна) — украінскі валейбаліст.

## Біяграфія 
Гуляў за «Крымсоду» з Краснапэрэкопска і ў яе складзе быў прызёрам чэмпіянату Украіны.

У 2012 годзе падпісаў кантракт з Барысаў-БДУ.

З 2019 гада з’яўляўся гульцом французскага клуба «Каны» і з сезона 2021/2022 капітан каманды.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Алексей Клямар: «Я готов принять белорусское гражданство»

Катэгорыя:Валейбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па валейболе
Катэгорыя:Ігракі «Крымсоды» Краснапэрэкопск
Катэгорыя:Ігракі «Імпэксагро Спорт» Чаркасы
Катэгорыя:Ігракі «Закарпацця» Ужгарад
Катэгорыя:Ігракі «Туркуэна» (валейбол)‎
Балтыйская жаночая баскетбольная ліга 1996/1997

**Балтыйская жаночая баскетбольная ліга 1996/1997** з’яўляецца трэцім сезонам БЖБЛ. Пераможцам стаў каўнаскі клуб «Лайсве».

## Удзельнікі 
## Турнірная табліца 
Заўвагі: 
Крыніца:

## Статыстыка 
### Ачкі 
### Падборы 
### Перадачы 
### Блок-шоты 
### Іншае 
## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын 1996/1997

## Крыніцы 
Катэгорыя:1996 год у баскетболе
Катэгорыя:1997 год у баскетболе
1997
Рэйсмус

**Рэ́йсмус**, **рэйсмас** (, ад  = крэсліць +  = мера, памер) — інструмент для правядзення ліній, паралельных краю якога-небудзь вырабу ці дэталі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Григорьев М. А.* Справочник молодого столяра и плотника:Учебн. пособие для профтехучилищ. — 2-е изд. — М.: Лесная промышленность, 1984. — 239 с.
* *Менделевич И. Р.* Плотничные и столярные работы. — М.: Стройиздат, 1950. — 320 с. — 20 000 экз.
* Столярные рейсмусы // *Сахаров М. Д.* Инструменты сельского столяра и плотника — М.: Нива России, 1993. — С. 50—52. — 285 с.: ил. — 50 000 экз. — ISBN 5-260-00196-6.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сталярныя інструменты
Катэгорыя:Слясарныя інструменты
Катэгорыя:Цяслярскія інструменты
Торэнс (значэнні)

**Торэнс** — тапонім.

* Торэнс — возера ў Аўстраліі.
* Торэнс — рака ў Аўстраліі.
Балтыйская жаночая баскетбольная ліга 1994/1995

**Балтыйская жаночая баскетбольная ліга 1994/1995** з’яўляецца першым сезонам БЖБЛ. Пераможцам стаў вільнюскі клуб «Целе Рына».

## Удзельнікі 
## Першы этап 
### Група A 
### Група B 
Крыніца:

## Плэй-оф 
Пераможцы матчаў плэй-оф будуць гуляць у групе мацнейшых у другім этапе.

Крыніца:

## Другі этап 
Пецярбургскі «Спартак» браў удзел у лізе, пачынаючы з другога этапу. Каўнаскі «Лайсве» выключылі з лігі за нез’яўленне на матчы першага тура.

### За 1-4 месцы 
### За 5-8 месцы 
Крыніца:

## Узнагароды 
### Сімвалічная зборная 
## Статыстыка 
### Ачкі 
### Падборы 
### Перадачы 
### Перахопліванні 
### Блок-шоты 
## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын 1994/1995

## Крыніцы 
Катэгорыя:1994 год у баскетболе
Катэгорыя:1995 год у баскетболе
1995
Шэйхцэрыя

**Шэйхцэрыя** (*Scheuchzeria*) — род травяністых раслін сямейства  з аблісцелым сцяблом і кветкамі ў гронках, пашыраны ва ўмераных і халодных зонах; на Беларусі трапляецца на сфагнавых балотах.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Шальнікакветныя
Штольня

авай шахты]]
**Што́льня** (ад ) — гарызантальны або нахілены праход у шахце, прызначаны для абслугоўвання падземных работ, які мае выхад на паверхню.

Выкарыстоўваюцца і маюць памеры, дастатковыя для перамяшчэння людзей і грузаў. Адрозніваюць разведачныя, эксплуатацыйныя, вентыляцыйныя, водаадліўныя і іншыя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Што́льня // Географический энциклопедический словарь: понятия и термины / Гл. ред. А. Ф. Трёшников. — М.: Советская энциклопедия, 1988. — С. 337. — 432 с. — 100 000 экз.
* 
 

Катэгорыя:Горная справа
Эўаструм

**Эўаструм** (*Euastrum*) — аднаклетачная зялёная водарасць сямейства дэсмідыевых, якая пашырана пераважна ў вадаёмах з павышанай кіслотнасцю.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дэсмідыевыя
Скрэбні

**Скрэбні** — шматзначны тэрмін.

## Тапонімы 
* Скрэбні (Віцебскі раён)
* Скрэбні (прыпыначны пункт)

## Іншае 
* Скрэбні (паразіты)
Балтыйская жаночая баскетбольная ліга

**Балтыйская жаночая баскетбольная ліга (****)** — баскетбольная рэгіянальная ліга, што аб’ядноўвала клубы Беларусі, Літвы, Польшчы, Расіі, Украіны і Эстоніі. Каманды лігі паралельна гулялі ў нацыянальных чэмпіянатах і еўрапейскіх турнірах. У 2005 годзе ліга атрымала прызнанне ад ФІБА Еўропы. У розны час у лізе гулялі каманды з 13 краін.

## Гісторыя 
Балтыйская ліга была заснаваная 27 кастрычніка 1990 года. На працягу чатырох гадоў спаборніцтвы пад гэтай шыльдай збіралі каманды Літвы, Латвіі і Эстоніі. У 1994 годзе Балтыйская ліга пашырылася за кошт клубаў Беларусі, Малдовы і Расіі і пераўтварылася ў Балтыйскую жаночую баскетбольную лігу.

## Пераможцы 
### Балтыйская ліга 
### Балтыйская жаночая баскетбольная ліга 
## Гл. таксама 
* Еўрапейская жаночая баскетбольная ліга
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын

Катэгорыя:Баскетбольныя спаборніцтвы
Першая французская імперыя

**Першая імперыя** (), таксама **Французская імперыя** () —  палітычны рэжым у Францыі, які быў усталяваны 18 мая 1804 года Напалеонам Банапартам і доўжыўся па 3 мая 1814 года, і зноў ненадоўга з 20 сакавіка 1815 па 7 ліпеня 1815 года, калі Напалеон назаўжды быў сасланы на востраў Святой Алены.

Хоць Францыя фактычна ўжо стварыла каланіяльную імперыю за мяжой з пачатку XVII стагоддзя, французская дзяржава фармальна заставалася каралеўствам пад уладай Бурбонаў і рэспублікай пасля Вялікай французскай рэвалюцыі. Гісторыкі называюць рэжым Напалеона Першай імперыяй, каб адрозніць яго ад Другой імперыі, якой кіраваў яго пляменнік Напалеон III у 1852–1870 гадах.

18 мая 1804 года Напалеон атрымаў тытул імператара і быў каранаваны 2 снежня 1804 года, што азначала канец французскага консульства і Першай французскай рэспублікі. Нягледзячы на ​​яго каранацыю, дзяржава працягвала фармальна называцца «Французскай рэспублікай» да кастрычніка 1808 года. Імперыя дасягнула ваеннага панаваньня ў мацерыковай Еўропе дзякуючы прыкметным перамогам у вайне супраць Аўстрыі, Прусіі, Расіі, Вялікабрытаніі і саюзных ім дзяржаў, асабліва ў бітве пад Аўстэрліцам у 1805 годзе. Дамінаванне Францыі было пацверджана ў бітве пры Эне-Ауэрштэдзе ў 1806 годзе і бітве пры Фрыдландзе ў 1807 годзе, перад канчатковым паражэннем Напалеона ў бітве пры Ватэрлоа ў 1815 годзе.

Серыя войнаў, вядомых пад агульнай назвай «Напалеонаўскія войны», пашырыла ўплыў Францыі на большую частку Заходняй Еўропы і на Польшчу. У перыяд росквіту ў 1812 годзе Французская імперыя мела 130 дэпартаментаў, насельніцтва перавышала 44 мільёны чалавек, кіравала больш чым 90 мільёнамі падданых па ўсёй Еўропе і ў заморскіх калоніях, падтрымлівала шырокую ваенную прысутнасць у Германіі, Італіі, Іспаніі і Польшчы, а таксама Аўстрыі і Прусіі як у намінальных саюзніках. Першыя французскія перамогі пашырылі многія ідэалагічныя рысы Вялікай французскай рэвалюцыі па ўсёй Еўропе: увядзенне Кодэкса Напалеона на ўсім кантыненце павялічыла роўнасць, усталявала сістэму прысяжных і ўзаконіла разводы, а феадальныя зборы і феадальнае правасуддзе былі адменены, як і арыстакратычныя прывілеі ва ўсіх месцах, акрамя Польшчы. Параза Францыі ў 1814 годзе (а затым зноў у 1815 годзе) азнаменавала канец Першай французскай імперыі і пачатак Рэстаўрацыі Бурбонаў.

## Спасылкі 

Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Францыі
Энтастадон

**Энтастадон** (*Entosthodon*) — род імхоў сямейства . Ён уключае 112 відаў і распаўсюджаны на ўсіх кантынентах акрамя Антарктыды.

## Апісанне 
Расліны дробныя, пучковыя, зялёныя або жаўтлявыя. Сцеблы кароткія, прамыя, простыя, за выключэннем рэдукаванай прыкаранёвай антэрыдыяльнай галіны. Лісце буйнейшае дыстальна, скучанае, прамое, ад падоўжана-яйцападобнага да зваротнаяйцападобнага або лапаткавае, звычайна вострае або завостранае. Расліны адна- або двухдомныя. Каробачка ад вузка-грушападобнай да коратка-грушападобнай, сіметрычная, часта гладкая, за выключэннем шыйкі. Споры ад гладкіх або слабасасочкавых да бугорчатых.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лістасцябловыя імхі
Брэст-Літоўская вуліца (Мінск)

**Брэст-Літоўская вуліца** — вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска. Названа ў гонар Брэст-Літоўска. Да 1997 г. мела назву «Праезд Таварнай станцыі». Знаходзіцца паміж дзвюма чыгункамі і скрыжаваннямі з вул. Чкалава і пр. Жукава і змяшчае тэхнічныя будынкі Беларускай чыгункі і жылыя дамы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Брэст-Літоўская вуліца на карце Яндэкс
* Фатаграфіі вуліцы ў 2021 г.
* Брэст-Літоўская вуліца на Photobuildings

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Splitterskyddad EnhetsPlattform

**Splitterskyddad EnhetsPlattform (SEP)** — шведская баявая браняваная машына, распрацаваная BAE Systems AB. Аўтамабіль атрымаў кодавую назву «Тор». Першыя дэманстрацыйныя мадэлі былі выпушчаныя ў 2000 (гусенічныя) і 2003 (колавыя). 

Серыйныя гібрыдныя электрычныя трансмісіі для колавых (SEP-W) і двух пакаленняў гусенічных (SEP-T) транспартных сродкаў былі распрацаваны і выраблены MAGTEC (Magnetic Systems Technology Ltd, Шэфілд, Вялікабрытанія). SEP-W быў абсталяваны колавымі блокамі HMED (электрычны прывад, усталяваны на ступіцах).  SEP-T быў абсталяваны пакетам перакрыжаванага прывада, які ўключае канцэнтрычныя рухавікі з падвойнай цягай і падвойным рулявым кіраваннем. У абодвух тыпах транспартных сродкаў былі ўсталяваныя два высокаэфектыўныя дызельныя рухавікі/генератары, якія забяспечвалі падвойнае рэзерваванне і дадатковую абарону кіроўцы і штурмана ад бакавых балістычных удараў/пранікнення. 

У лютым 2008 года Узброеныя сілы Швецыі абвясцілі аб адмене праграмы SEP. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бранятэхніка
Васіль Іванавіч Камароў (серыйны забойца)

**Васіль Іванавіч Камароў** (пры нараджэнні — **Васіль Цярэнцьевіч Пятроў**, 1877 (па іншых даных 1878), Віцебская губерня, Расійская імперыя — 18 чэрвеня або 18 ліпеня 1923) — першы дакладны савецкі серыйны забойца, які арудаваў у Маскве у перыяд 1921—1923 гадоў. Прызнаўся ў забойствах 33 чалавек, аднак быў абвінавачаны толькі ў 29.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Віцебскай губерні ў шматдзетнай сям’і (усяго 12 дзяцей) чыгуначнага рабочага. Уся яго сям’я пакутавала алкагалізмам, і Васіль з 15 гадоў таксама пачаў піць. Пасля адзін з братоў Пятрова быў асуджаны за забойства свайго начальніка ў стане алкагольнага ап’янення і адпраўлены на катаргу. У 1897—1901 гадах служыў у арміі Расійскай імперыі 4 гады па вайсковай павіннасці. Ва ўзросце 28 гадоў ажаніўся.

Падчас Руска-японскай вайны 1904—1905 гадоў Пятроў ездзіў на Далёкі Усход, дзе зарабіў вялікую суму грошай, аднак неўзабаве растраціў іх на падарожжа. Тады ён уладкаваўся на воінскі склад, які неўзабаве абакраў на 2 скрыні сушаных яблыкаў, за што трапіў у турму на 1 год. Пакуль Пятроў адбываў пакаранне, яго жонка памерла ад халеры. Пасля вызвалення мужчына пасяліўся ў Рызе і ажаніўся другі раз з полькай-удавой Соф’яй, у якой было двое дзяцей. Праз алкагалізм Пятроў часта біў жонку і дзяцей. Падчас Першай сусветнай вайны, калі нямецкія войскі ўступілі ў Прыбалтыку, сямейства пераехала ў 1915 годзе ў Паволжа. Большасць целаў ахвяр Васіля Камарова былі выяўленыя толькі пасля яго злову. Злачынец з асаблівым цынізмам і задавальненнем распавядаў пра забойствы. Ён запэўніваў, што матывам яго злачынстваў была карыслівасць, што забіваў ён толькі спекулянтаў. Падчас указвання месцаў пахаванняў ад Камарова з цяжкасцю адціскалі раз’юшаныя натоўпы народа.

Маньяк не раскайваўся ва ўчыненых злачынствах, больш за тое, казаў, што гатовы здзейсніць яшчэ хоць 60 забойстваў. Судова-псіхіятрычная экспертыза прызнала Камарова разумным, хоць і прызнала яго алкагольным дэгенератам і псіхапатам. Суд падоўжыўся з 6 па 9 чэрвеня 1923 года прысудзіў Васіля Камарова і яго жонку Соф’ю да вышэйшай меры пакарання — расстрэлу. 18 чэрвеня (па іншых даных — ліпеня) 1923 года прысуд у дачыненні да мужа і жонкі прывялі ў выкананне.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Пролетарский суд №2-3 1923 г. Журнал Московского Губернского суда.с.17-19: Дело супругов Комаровых-Петровых (статья Ю.Волина).
* А. И. Ракитин. Социализм не порождает преступности. — Екатеринбург: Кабинетный учёный, 2016. — 530 с.

## Спасылкі 
* История первого советского маньяка
* Шаболовский душегуб Василий Комаров…
* 

Катэгорыя:Расстраляныя ў РСФСР
Катэгорыя:Злачынцы Расіі
Катэгорыя:Злачынцы СССР
Балтыйская жаночая баскетбольная ліга 1998/1999

**Балтыйская жаночая баскетбольная ліга 1998/1999** з’яўляецца пятым сезонам БЖБЛ. Пераможцам стаў мінскі клуб «Гарызонт».

## Удзельнікі 
## Рэгулярны сезон 
### Група А 
Заўвагі: 

### Група B 
Заўвагі: 
Крыніца:

## Плэй-оф 
### За 5-8 месцы 
Крыніца:

## Выніковая табліца 
## Узнагароды 
### Міс чэмпіянату 
*  Лігіта Кінкявічыене ( Вярнітас)
### Самы перспектыўны гулец 
*  Аўшра Бімбайце ( Літва)

## Статыстыка 
## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын 1998/1999

## Крыніцы 
Катэгорыя:1998 год у баскетболе
Катэгорыя:1999 год у баскетболе
1999
Замошша (Кармянскі раён)

**Замо́шша** (, ) — былы пасёлак у Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Лужкоўскага сельсавета.

Скасаваны 13 лістапада 1987 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Дрозд белабровы

**Дрозд белабровы** (*Turdus iliacus*) — пеўчая птушка сямейства драздовых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 21-23 см, размах крылаў 33-35 см. Іржавага колеру бакі цела і белае «брыво». На грудзях цёмныя рыскі, у палёце ржавы ніз крылаў. У маладых вельмі мала ржавага. Падобны да дразда-спевуна, ад маладых якога адрозніваюцца паласой над вокам.

Спеў гучны свіставы, пераходзіць у шчабятанне. Позыў — мяккае «ціі», якое можна часта пачуць пад час начных пералётаў. Асцерагае «кук-кук» або «д’юк-д’юк», падобна як дрозд-спявун.

## Пашырэнне 
Арэал ад Iсландыі цягнецца праз поўнач Шатландыі, Скандынавію, Польшчу, Беларусь на ўсход да р. Калымы і воз. Байкал. На Беларусі звычайны на гнездаванні пералётны і транзітна мігрыруючы від.

Насяляе лісцевыя і мяшаныя лясы і бары з густым падростам або мяшаныя са шматлікімі соснамі і елкамі, уздоўж рэк або абалон, нізкія зараснікі з кустовай бярозы, вярбы і ядлоўцу, асабліва ў вільготных месцах (тундра). У Iсландыі таксама горныя скалістыя тэрыторыі з кустамі ці нават зусім без расліннасці. У Скандынавіі і Iсландыі месцамі жыве ў парках і садах.

Месца зімовак: Паўднёвая і Заходняя Еўропа, Брытанскія астравы, узбярэжжа Чорнага мора, Паўднёва-Заходняя Азія, Малая Азія, Паўночна-Заходняя Афрыка, Блізкі Усход, Каўказ.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздо ладзіць у ніжніх галінах елак або каля ствала маладых дрэў на вышыні ад 1,5 да 3,5 м; у некаторых раёнах — на зямлі каля ствала. Яно слаістае. Знешняя частка гнязда з сухога лісця і сцёблаў раслін, травы, моху і лішайнікаў. Наступны слой з гліны і глею або глею і торфу, перамяшанага з пяском (даходзіць да палавіны вышыні гнязда), унізе перамешаны з матэрыялам знешняй часткі гнязда. Высцілка з сухой травы не даходзіць да верхняга краю гнязда. Дыяметр 12-14 см.

Яйкі (4-6, часам 3-8) падоўжаныя, з даволі завостраным вузейшым канцом, светла-блакітныя да блакітнавата-зялёных; плямкі дробныя, іржавыя, звычайна знаходзяцца на шырокім канцы (часта ў выглядзе вянка). Памеры 25,9 х 18,5 мм.

## Падвіды 
* *T. i. iliacus* — Еўропа i Азiя;
* *T. i. coburini* — Ісландыя і Фарэрскія астравы.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Драздовыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1766 годзе
Балтыйская жаночая баскетбольная ліга 1997/1998

**Балтыйская жаночая баскетбольная ліга 1997/1998** з’яўляецца чацвёртым сезонам БЖБЛ. Пераможцам стаў рыжскі клуб «РТУ-Клондайка».

## Удзельнікі 
## Турнірная табліца 
Пасля чацвёртага тура дырэктарат БЖБЛ паставіў перад пецярбургскай «Валной» патрабаванне выстаўляць на гульні толькі першы склад. «Вална» адмовілася выконваць патрабаванне лігі, спасылаючыся на занятасць мацнейшых гульцоў каманды ў расійскай суперлізе. У адказ «Валну» выключылі са складу ўдзельнікаў, а вынікі ўсіх яе матчаў анулявалі.

Заўвагі: 
Крыніца:

## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын 1997/1998

## Крыніцы 
Катэгорыя:1997 год у баскетболе
Катэгорыя:1998 год у баскетболе
1998
Новая Ніва (Чачэрскі раён)

**Но́вая Ніва** (, ) — былы пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Палескага сельсавета.

Да 1924 года пасёлак меў назву **Машчо́ная**.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Зааляшэнка

**Зааляшэнка** () — вёска (да 2024 года — слабада) ў Курскай вобласці Расійскай Федэрацыі, у Суджанскім раёне. Дэ-фэкта, са жніўня 2024 года пад акупацыяй Украіны. Размешчана ў паўднёва-заходняй частцы вобласці ў 1,5 км ад раённага цэнтра. Насельніцтва — 2679 жыхароў (2010). Адміністрацыйны цэнтр Зааляшэнскага сельсавета.

## Гісторыя 
З пачаткам ваеннай аперацыі Узброеных сіл Украіны ў Курскай вобласці вёска перайшло пад кантроль УСУ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Суджанскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Сарыарка (станцыя метро)

**«Сарыарка»** () — станцыя Першай лініі Алма-ацінскага метрапалітэна. Знаходзіцца паміж станцыямі «Масква» і «Бауыржан Момышулы». Адкрылася 30 мая 2022 года. Названа ў гонар Казахскага дробнасопачніка, які знаходзіцца ў Цэнтральным Казахстане.

## Будаўніцтва 
22 ліпеня 2015 года было абвешчана аб пачатку будаўніцтва станцый «Сарыарка» і «Дастык».

Увод у эксплуатацыю станцыі «Сарыарка» быў запланаваны на 2018 год. Аднак у сувязі з поўным прыпыненнем выдзялення фінансавання будаўніцтва гарадскім бюджэтам на 2017—2021 гады тэрміны запуску зменены.

Адкрыццё станцыі некалькі разоў пераносілася, а ў чэрвені 2019 года было абвешчана, што станцыя адкрыецца ў 2021 годзе.

Тэхнічны пуск станцыі адбыўся 30 снежня 2021 года.

30 мая 2022 года станцыя прыняла першых пасажыраў.

## Дызайн 
Глыбока размешчаная (33 м) трохпралётная станцыя пілоннага тыпу з адным вестыбюлем. Даўжыня платформы 110 м.

Асноўная ідэя пры стварэнні архітэктурна-мастацкага афармлення інтэр’еру — паказаць прыгажосць і своеасаблівасць неабсяжнай зямлі Сарыарка.

Сцены пляцоўкі пакрыты мармуровымі купінкамі, у якія ўстаўленыя хвалепадобныя гранітныя пліты, якія сімвалічна паўтараюць пяшчаны рэльеф.

На знешняй сцяне — пано, якое адлюстроўвае ўзыход сонца над стэпам, а на пярэднім плане — бягучы табун коней на фоне маладой сталіцы Нур-Султана, размешчанай у самым сэрцы бязмежнага стэпу Сарыарка. Пано нагадвае пра багатую культурную і гістарычную спадчыну казахскага народа.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Станцыі Алма-ацінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Першая лінія метро (Алматы)
Катэгорыя:З’явіліся ў 2022 годзе
Катэгорыя:2022 год у Алматы
Бурая плямістасць лісця грушы

**Бурая плямістасць лісця грушы** — грыбковая хвароба грушы, выкліканая .

## Узнікненне і сімптомы 
Захворванне распаўсюджана ва ўсіх раёнах вырошчвання грушы. З культурных раслін таксама пашкоджвае айву і мушмулу, радзей яблыні.

Першыя сімптомы захворвання з’яўляюцца на лісці грушы ў маі. Першапачаткова гэта светла-карычневыя невялікія плямы, але па меры развіцця міцэлія ўзбуджальніка яны цямнеюць і павялічваюцца, а іх колькасць павялічваецца. Суседнія плямы часта зліваюцца ў буйную пляму, якая можа пакрываць значную частку ліставай пласціны. На паверхні плям з’яўляюцца невялікія чорныя дыскі — ацэрвулы грыба. Заражанае лісце хутка ападае з дрэва. Узбуджальнік пашкоджвае і парасткі, якія пакуль не адраўнелі. Іх кара месцамі становіцца цёмна-карычневай. На заражаных пладах з’яўляюцца невялікія карычневыя паражніны. Заражаныя прышчэпы вельмі рана губляюць лісце.

## Эпідэміялогія 
Узбуджальнік зімуе ў выглядзе міцэлія на апалым лісці. Вясной утварае апатэцыі, у якіх выпрацоўваюцца палавыя споры (базідыяспоры), якія з’яўляюцца асноўнай крыніцай першасных інфекцый. Бясполыя споры (канідыі), якія зімуюць на лісці, таксама з’яўляюцца крыніцай інфекцыі, але іх значэнне ў першасных інфекцыях невялікае.

Інкубацыйны перыяд захворвання складае каля 10 дзён. Грыб утварае ацэрвулы на заражаным лісці і парастках, якія вырабляюць канідыі, што з’яўляюцца крыніцай другасных інфекцый.

## Меры аховы і барацьбы 
У рэгіёнах, дзе на дрэвах грушы сустракаецца бурая плямістасць, нельга выкарыстоўваць для вырошчвання саджанцаў адчувальныя да яе прышчэпы, напрыклад, грушы звычайнай. Апалае лісце, якое з’яўляецца асноўным асяроддзем узбуджальніка, трэба зграбаць і знішчаць. Апырскванне супраць , якое выкарыстоўваецца ў садках, таксама зніжае з’яўленне бурай плямістасці. У гадавальніках хімічная абарона павінна быць інтэнсіўнай. Для апырсквання выкарыстоўваюць бензімідазол, дыятыякарбамат і фунгіцыды медзі. Апырскваць расаду варта з сярэдзіны мая, а ў дажджлівае надвор’е кожныя два тыдні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Грыбковыя захворванні раслін
Катэгорыя:Захворванні грушы
Торфалячэнне

**Торфалячэ́нне**, **торфатэрапія** — ужыванне торфу на лекавыя мэты, від гразелячэння. Як правіла, уваходзіць у склад комплекснай фізіятэрапіі, але можа быць і самастойным метадам лячэння.

Упершыню торфалячэнне пачалі выкарыстоўваць у пачатку XIX стагоддзя на курорце Францэнсбад (зараз Францішкаві-Лазнэ ў Чэхіі), а наяўнасць шматлікіх радовішчаў торфу садзейнічала шырокаму распаўсюджванню торфалячэння.

Торф, які выкарыстоўваецца ў лекавых мэтах, складаецца са згнілых раслінных і жывёльных рэшткаў і валодае процімікробным, антыакісляльным, процізапаленчым, ранагаючым і іншымі дзеяннямі. Звычайна выкарыстоўваюць торф, які адпавядае санітарна-гігіенічым патрабаванням, высокай (больш за 60 %) ступені раскладання і падагрэты да 42—52 °C. Працэдуры праводзяць пераважна так, як і іншыя працэдуры гразелячэння. Дзякуючы вялікай цеплаёмістасці, малой цеплаправоднасці і іншым уласцівасцям торфу, хворыя пераносяць торфалячэнне лягчэй, чым іншыя віды гразелячэння.

Выкарыстоўваюць торфалячэнне пры захворваннях і выніках траўмаў апорна-рухальнага апарату і нервовай сістэмы, хваробах палавых органаў, скуры, страўнікава-кішачнага тракту, дыхальнай сістэмы і іншых.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Торф в медицине / С. Дамзе, А. Горняк, Я. Янковяк, А. Карский. — Ленинград : [б. и.], 1963. — 24 с.; 22 см. — (Доклады / Междунар. конгресс по торфу; 59).

Катэгорыя:Рэабіліталогія
Катэгорыя:Бальнеалогія
Катэгорыя:Альтэрнатыўная медыцына
Ююба

**Ююба** (*Jujuba*) — калючая кустовая расліна сямейства крушынавых з зубчастым лісцем, дробнымі жоўта-зялёнымі кветкамі і ядомымі пладамі, пашыраная ў гарах Паўднёва-Усходняй Еўропы, Паўднёвай і Усходняй Азіі.

### Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  nom. illeg.
* 
* 
* 
* 
* 
*  nom. illeg.
* 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Крушынавыя
Аляксей Гедрайць

**Аляксей Гедрайць** (нар. , г.п. Сапоцкін, Беларусь) — беларускі валейбольны трэнер.

## Біяграфія 
У 1990 годзе скончыў Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут і як малады спецыяліст трапіў у Абухоўскі калгас «Шлях да камунізму».

Нягледзячы на брак профільнага спартовага адукацыі, узяўся за развіццё валейбола. Уладкаваўся на працу ў мясцовую ДЮСШ і набраў першыя групы. За больш чым 20 гадоў працы дзіцячым трэнерам выхаваў не мала гульцоў, сярод якіх: Раман Аплевіч, Павел Дасевіч, Дзмітрый Кумаса, Арцём Шумель, Юрый Мартынаў, Сяргей Карпаў, Вадзім Малышаў, Аляксей Гедрайць.

З 2009 па 2012 год працаваў трэнерам «Камунальніка».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гедройть Алексей
* Главный тренер волейбольного клуба «Легион» Алексей Гедройть рассказал, как нашел свое призвание 
* Имя им — «Легион»

Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры «Легіёна» Абухава
Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта
Ягель

**Ягель** — кусцісты шэры лішайнік, які з’яўляецца асноўным кормам паўночнага аленя зімой.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лішайнікі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Расліны тундры
Эма Веянт

**Эма Веянт** (; нар. , Сарасота, Фларыда, ЗША) — амерыканская плыўчыха, якая спецыялізуецца на комплексным плаванні, сярэбраны прызёр па плаванні на Летняй Алімпіядзе 2020.

## Біяграфія 
На перанесеных з-за пандэміі каранавіруса з 2020 на 2021 год Летніх Алімпійскіх гульнях заваявала сярэбраны медаль у заплыве 400 метраў комплексным стылем, стаўшы другой пасля японскай плыўчыхі Юі Ахасі і апярэдзіўшы сваю суайчынніцу Хейлі Флікінгер.

На чэмпіянаце свету па плаванні на кароткай вадзе ў снежні 2021 года заваявала сярэбраны медаль у эстафеце 4×200 метраў вольным стылем, але пры гэтым не ўдзельнічала ў фінале, а толькі ў кваліфікацыі.

На чэмпіянаце свету 2022 заваявала бронзавы медаль у комплексным плаванні на 400 метраў.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Плыўцы ЗША
Хіконэ

**Хіконэ** — горад у Японіі, які знаходзіцца ў прэфектуры Сіга. Плошча — 196,84 км², насельніцтва — 113 065 чалавек (1 ліпеня 2014 г.), шчыльнасць насельніцтва — 574,40 чал./км². Горад размешчаны на востраве Хонсю. З ім мяжуюць гарады Майбара, Хігасіёмі і пасёлкі Тага, Тоёсата, Кара, Айсё.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Юі Ахасі, японская плыўчыха, алімпійская чэмпіёнка
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Японіі
Сезон 2011/2012 «Камунальніка» Гродна

У сезоне 2011—2012 валейбольны клуб «Камунальнік» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2011/2012 (**Сярэбраны прызёр**),
* Кубак Беларусі 2011 (**Уладальнік**).

## Склад каманды 
* Аляксей Кураш (1988, к)
* Павел Пачэбут (1991)
* Аляксандр Бардачоў (1993)
* Сяргей Кітун (1982)
* Максім Акіменка (1988)
* Дзмітрый Жэгздрын (1982)
* Андрэй Марголь (1983)
* Андрэй Бародзіч (1986)
* Раман Аплевіч (1986)
* Павел Куклінскі (1989)
* Эдуард Абуховіч (1987)
* Ігар Мяркушаў (1984; Украіна),
* Аляксей Гедрайць (1991)
* Станіслаў Забароўскі (1988)

## Трэнеры каманды 
*  Віктар Бекша (галоўны трэнер)
*  Аляксей Гедрайць (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2010/2011 «Камунальніка» Гродна
* Сезон 2012/2013 «Камунальніка» Гродна

## Спасылкі 
* Беларусь. Мужчины. Обещают плей-офф
* Kommunalnik Grodno 
2011/2012
Камунальнік Гродна
Катэгорыя:2011 год у Гродне
Катэгорыя:2012 год у Гродне
Юі Ахасі

**Юі Ахасі** (нар. , Хіконэ, Сіга) — японская плыўчыха, двухразовая алімпійская чэмпіёнка (2020), чэмпіёнка Азіяцкіх гульняў, двухразовая чэмпіёнка Універсіяды, прызёр чэмпіянатаў свету 2017 і 2019 гадоў.

## Біяграфія 
На чэмпіянаце Азіі 2016 года ў Токіа была ўладальніцай дзвюх узнагарод, перамогу святкавала на дыстанцыі 200 метраў комплексным плаваннем.

На ўніверсіядзе 2017 года была чэмпіёнкай у двух заплывах на дыстанцыі 200 і 400 метраў комплексным плаваннем.

У Джакарце на Азіяцкіх гульнях 2018 года ў індывідуальным заплыве на 400 метраў комплексным плаваннем заваявала тытул чэмпіёнкі.

На чэмпіянаце свету 2019 года ў карэйскім Кванджу заваявала бронзавы медаль на дыстанцыі 400 метраў комплексным плаваннем, саступіўшы пераможцы 1,94 секунды.

На перанесенай з-за пандэміі каранавіруса з 2020 на 2021 год Летняй Алімпіядзе, якая праходзіць на радзіме выйграла два залатыя медалі ў заплывах комплексным стылем. У абедзвюх заплывах яна была хутчэй за чатырох прадстаўніц ЗША. У заплыве на 400 метраў яна апярэдзіла Эму Веянт і Хейлі Флікінгер. У заплыве на 200 метраў апярэдзіла Аляксандру Уолш і Кейт Дуглас, стаўшы такім чынам двухразовай алімпійскай чэмпіёнкай.

Катэгорыя:Плыўцы Японіі
Явантрап

**Явантрап** (*Homo erectus soloensis*) — выкапнёвы чалавек з Інданезіі.

Косці явантропаў былі выяўлены ў 1931—1933 гадах на левым беразе ракі Сола, каля вёскі Нгандонг (востраў Ява), сярод іх — 12 няпоўных мужчынскіх і жаночых чарапных каробак. Першапачаткова быў класіфікаваны як *Homo sapiens soloensis*, цяпер класіфікуецца *Homo heidelbergensis* ці *Homo erectus*.

Апошнія Homo erectus з Нгандонга жылі ў перыяд ад 117 000 да 108 000 год таму.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Homo erectus
Катэгорыя:Антрапагенез
Ягдташ

**Ягдташ** ( - «паляўнічая сумка»:  = паляванне;  = сумка) — сумка са скуры, скуразамяняльнікаў ці брызента для нашэння здабытай дзічыны і неабходных на паляванні прыпасаў і прыстасаванняў.

Ягдташ, як правіла, складаецца з скураной або парусінавай сумкі з адным ці некалькімі аддзяленнямі і сеткі. Да вонкавага боку сумкі мацуюцца папружкі (часам якія сканчаюцца колцамі), каб прымацоўваць дзічыну. Для кароткачасовых паляванняў найболей зручныя так званыя амерыканскія ягдташы, якія складаюцца з адной даўгаватай круглай сеткі. Ягдташы носяцца на рамяні праз плячо.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Сумкі
Катэгорыя:Паляванне
Роднай старонцы

«**Роднай старонцы**» — славутыя вершы беларускага паэта Янкі Лучыны, апублікаваныя ў 1892 годзе. Напісаны чатырохстопным дактылем.

## Публікацыя 
» у 1906 годзе.]]
 паводле чатырох апошніх радкоў Лучынавых вершаў.]]
Упершыню апублікаваны ў 1892 годзе ў «Паўночна-заходнім календары на 1892 год» з подпісам «Н-скій». У 1906 годзе пецярбурская суполка «Загляне сонца і ў наша аконца» выдала паштоўку, прысвечаную Янку Лучыну, на ёй разам з партрэтам паэта змешчаны радкі яго вершаў. У 1907 годзе верш апублікавала «Наша Ніва» (№ 17). У 1910 годзе быў перакладзены на рускую мову і апублікаваны ў пецярбурскім «Альманахе-календаре для всех». У 1918 годзе вершы цытаваў часопіс «Чырвоны шлях». Верш перадрукоўвалі ўсе паслярэвалюцыйныя хрэстаматыі беларускай літаратуры. У першы зборнік твораў Янкі Лучыны верш трапіў толькі ў 1953 годзе. Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што ў арыгінале Янкі Лучыны было не «сонца навукі», а «сонца свабоды», аднак такі варыянт не прайшоў цэнзуры.

## Алюзіі 
Яўхім Карскі паставіў радкі Лучынавага верша эпіграфам да сваёй шматтомнай працы «Беларусы». Кніга апавяданняў Ядвігіна Ш. «Бярозкі» (1912) таксама пачынаецца радкамі гэтых вершаў. У 1919 годзе паводле Лучынавых вершаў мастак Язэп Драздовіч стварыў графічную кампазіцыю. Ёсць думка, што назвы беларускіх газет «Свабода», «Наша Ніва» і «Наша Доля» паходзяць ад чатырохрадкоўя Лучынавых вершаў.

Сонца *навукі* скрозь цёмныя хмары
Прагляне ясна над *нашаю ніваю*,
І будуць жыці дзеткі патомныя
*Добраю доляй* — доляй шчасьліваю!…

## Ацэнкі 
У сваёй «Гісторыі беларускай літаратуры» Максім Гарэцкі адзначаў: «*З друкаваных асабліва вызначаецца яго верш „Роднае старонцы“, дзе чуецца засмучоная душа шчырага сына роднай старонкі*». Даследчык беларускай літаратуры Алег Лойка вызначае гэты твор як «найбольш папулярны» і ўважае за «вяршыню лірыкі» паэта: «*Янка Лучына як паэт, дэмакрат і патрыёт выказаўся тут найпаўней*». Уладзімір Конан адзначае, што Янка Лучына ў гэтых вершах у пэўнай ступені палемізуе з сваім рускамоўным творам «Не ради славы иль расчета» (1886): *«рускамоўны верш змяшчае праграму інтэлігента-народніка, які абяцае: „Служить стране, глухой, забитой, / Где мрак невежества царит, / В лачуге, где, соломой крытой, / Мужик печально дни влачит…“. У „Роднай старонцы“ лірычны герой упэўнены, што яго народ будзе жыць „добраю доляй — доляй шчасліваю“*».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вершы 1892 года
Катэгорыя:Вершы на беларускай мове
Катэгорыя:Творы Янкі Лучыны
Найджа Х’юстан

'''Найджа Імані Х'юстан''' (; нар. , Дэйвіс, Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі скейтбардыст, шасціразовы чэмпіён свету ў дысцыпліне «стрыт» па версіі Street League Skateboarding. Станам на 2021 год адзін з самых тытулаваных і высокааплатных прафесійных скейтбардыстаў свету. 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Скейтбардысты ЗША
Ярмолка

**Ярмолка**  — *я́рмулке*) — шапачка без аколышка з мяккага матэрыялу, якая шчыльна прылягае да галавы. Традыцыйны яўрэйскі мужчынскі галаўны ўбор.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Яўрэйскае адзенне
Катэгорыя:Яўрэйская культура
Фелікс Моар

**Фелікс Моар** (,  — , ) — эстонскі ,  і радыё-рэпарцёр. Першы радыё-рэпарцёр Эстоніі.

## Біяграфія 
Браў удзел у Вызвольнай вайне ў складзе Талінскага школьнага студэнцкага батальёна.

Скончыў курс Тэатральнай школы драмы-студыі ў 1924 годзе і быў акцёрам Тэатра драмы-студыі з 1925 па 1927 год.

У 1927—1944 гадах дыктар эстонскага радыёвяшчання. У гэты перыяд ён вёў пераважна дзіцячыя праграмы.

Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны быў вядучым першых прамых эфіраў Эстонскага радыё. Яго апошняя прамая трансляцыя была з Фестывалю песні 1947 года.

1938—1941 гадах выкладаў маўленчую тэхніку ў Дзяржаўнай школе сцэнічнага мастацтва Талінскай кансерваторыі, у 1946—1950 гадах у Эстонскім дзяржаўным тэатральным інстытуце. Пазней выкладаў у ГІТІСе ў Маскве.

Увайшоў у складзены ў 1999 годзе па выніках пісьмовага і анлайн-галасавання спіс 100 вялікіх дзеячаў Эстоніі XX стагоддзя.

Да 75-годдзя эстонскага радыёвяшчання была выпушчана паштовая марка.
## Крыніцы
Ала Матыйзен

**Ала Матыйзен** (, ,  — , ) — эстонскі музыкант і . Лаўрэат Нацыянальнай прэміі Эстоніі па культуры (1996).

## Біяграфія 
З другога класа вучыўся таксама ў музычнай школе, потым захапіўся спортам (баскетбол, лёгкая атлетыка) і нават абдумваў пакінуць дзеля яго заняткі музыкай.

У 1984 годзе скончыў Талінскую дзяржаўную кансерваторыю па спецыяльнасці музычная педагогіка, а ў 1988 годзе — па кампазіцыі.

У 1983 годзе Матыйзен замяніў Эркі-Свена Цюўра ў гурце «In Spe». Першае выступленне Матыйзена з гуртом адбылося ў студзені 1984 года.

Займаў актыўную грамадзянскую пазіцыю, выступаў у абарону навакольнага асяроддзя.

Памёр ад інфаркту ва ўзросце 35 год. Пахаваны на Лясных могілках Таліна.

Увайшоў у складзены ў 1999 годзе па выніках пісьмовага і анлайн-галасавання спіс 100 вялікіх дзеячаў Эстоніі XX стагоддзя.
## Крыніцы
Нік Іткін

**Нік Іткін** (нар. , , Каліфорнія) — амерыканскі фехтавальшчык. Двухразовы бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў, двухразовы прызёр асабістага чэмпіянату свету, залаты прызёр камандных Панамерыканскіх гульняў 2023 года, залаты прызёр індывідуальных Панамерыканскіх гульняў 2024 года і двухразовы індывідуальны чэмпіён NCAA. Ён заваяваў серабро ў рапіры на Чэмпіянаце свету па фехтаванні 2023 года, стаўшы першым амерыканцам і трэцім амерыканскім фехтавальшчыкам у агульным заліку, які выйграў індывідуальныя медалі на чэмпіянатах свету запар.
## Крыніцы
Эхінопсіс

**Эхінопсіс** (*Echinopsis*) — род травяністых раслін сямейства  з шарападобным калючым сцяблом і белымі духмянымі кветкамі, што раскрываюцца ўвечары, пашыраны ў Паўночнай Амерыцы, на Беларусі вырошчваецца як дэкаратыўная расліна.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Кактусавыя
Эцыдый

**Эцыдый** (*Aecidium*) — род іржаўных грыбоў нявызначанага сямейства, прадстаўнікі якога развіваюцца на многіх сельскагаспадарчых і дэкаратыўных раслінах.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пукцыніевыя (парадак)
Эфіяльты

**Эфіяльт** (*Ephialtes*) — род наезнікаў сямейства , прадстаўнікі якога трапляюцца найчасцей у лясах і на высечках, адкладваюць яйцы ў лічынкі вусачоў, златак, шкляніц і іншых шкодных насякомых, спрыяюць аздараўленню лесу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Іхнеўманіды
Сезон 2011/2012 «Металурга» Жлобін (валейбол)

У сезоне 2011—2012 валейбольны клуб «Металург» з горада Жлобін прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2011/2012 (**Бронзавы прызёр**),
* Кубак Беларусі 2011 (**Бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
* Дзмітрый Дзеравянчанка (1971; Украіна)
* Дзмітрый Ваш (1988)
* Дзяніс Осіпаў (1983)
* Мікалай Качмараў (1987)
* Вадзім Міцько (1980)
* Сяргей Тарас (1988)
* Дзмітрый Ціхмановіч (1979)
* Аляксандр Елістратаў (1977, к)
* Рамана Эджаме (1980)
* Яўгеній Русак (1985)
* Вячаслаў Чараповіч (1992)
* Раман Сідзюк (1987).
* Цімур Ахрарі (1987)
* Андрэй Маліноўскі (1984)
* Максім Будзюхін (1992)

## Трэнеры каманды 
*  Ігар Загорцаў (галоўны трэнер)
*  Леанід Макушкін (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2010/2011 «Металурга» Жлобін (валейбол)
* Сезон 2012/2013 «Металурга» Жлобін (валейбол)

## Спасылкі 
* Беларусь. Мужчины. Обещают плей-офф
* Metallurg Zhlobin 
2011/2012
Металург Жлобін
Катэгорыя:2011 год у Жлобіне
Катэгорыя:2012 год у Жлобіне