open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Асацыяцыя кінакампаній

**Асацыяцыя кінакампаній** (MPA, , першапачаткова: ) — амерыканская некамерцыйная арганізацыя, якая аб’ядноўвае найбуйнейшых кінавытворцаў, закліканая адстойваць іх бізнэс-інтарэсы і развіваць і распаўсюджваць кіно як бізнес і як мастацтва па ўсім свеце. З’яўляецца членам Міжнароднага альянсу інтэлектуальнай уласнасці.

## Гісторыя 
У 1922 годзе кіраўнікі найбуйнейшых студый Галівуда (Paramount Pictures, 20th Century Fox, Loews, Universal Studios, Warner Bros., Columbia Pictures, United Artists і RKO Pictures) Сэмуэл Голдвін, Луіс Маер, Джэс Ласкі і Джозеф Шэнк арганізавалі сумесную арганізацыю: «Motion Picture Producers and Distributors Association of America», каб змагацца з дзяржаўнай цэнзурай у кіно. Першым прэзідэнтам асацыяцыі стаў .

Штаб-кватэра MPA знаходзіцца ў Вашынгтоне.

### Назва 
У 1945 годзе Асацыяцыя змяніла назву «Motion Picture Producers and Distributors Association of America» на «Motion Picture Association of America», а ў 2019 годзе на «Motion Picture Association».

## Дзейнасць 
Асацыяцыя вядомая ўласнай сістэмай пракатных рэйтынгаў фільмаў. Для вызначэння рэйтынгу MPA для кожнага канкрэтнага фільма ствараецца спецыяльная камісія, якая праглядае яго. Пасля прагляду і абмеркавання адбываецца галасаванне, падчас якога фільму прысвойваюць яго будучы рэйтынг.

У цяперашні час дзейнасць арганізацыі сканцэнтравана галоўным чынам на ахове аўтарскіх правоў і лабіяванні ўзмацнення жорсткасці заканадаўства ў гэтай сферы.

Асацыяцыя кінакампаній таксама праводзіць рэкламныя кампаніі, каб перашкаджаць пірацтву.

## Міжнародная дзейнасць 
Па ўсім свеце Асацыяцыя кінакампаній дапамагае мясцовым праваахоўным органам змагацца з пірацтвам.

У свеце ёсць офісы MPA:

* Канадская асацыяцыя дыстрыб’ютараў кінафільмаў (CMPDA) для тэрыторыі Канады,
* MPA EMA для Еўропы, Блізкага Усходу і Афрыкі: MPA супрацоўнічае з Еўрапейскай супольнасцю для ўзмацнення кантролю над распаўсюджваннем парушанага кантэнту,
* MPA Азіяцка-Ціхаакіянскі рэгіён: існуе праграма супраць распаўсюджвання парушанага кантэнту ў 14 краінах Азіі.

## Члены асацыяцыі 
Зараз членамі Амерыканскай кінаасацыяцыі з’яўляюцца сем найбуйнейшых галівудскіх студый:
* The Walt Disney Company
* 20th Century Studios
* Warner Bros
* Universal Studios
* Paramount Pictures
* 
* Netflix

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Некамерцыйныя арганізацыі ЗША
Катэгорыя:Кінематаграфічныя арганізацыі ЗША
Ptychoptera contaminata

**Ptychoptera contaminata** — від двухкрылых сямейства . Пашыраны ў Палеарктыцы.

## Зноскі 
Катэгорыя:Даўгавусыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Вуліца 11 Ліпеня (Полацк)

**Вуліца 11 Ліпеня** — вуліца ў мікрараёне Лазоўка на поўначы Полацка. Названа ў гонар заняцця Мінска Чырвонай Арміяй 11 ліпеня 1920 года падчас Польска-савецкай вайны.

Катэгорыя:Вуліцы Полацка
Вуліца Дзяржынскага (Полацк)

**Вуліца Дзяржынскага** — вуліца ў мясцовасці Задзвінне горада Полацка.

## Гісторыя 
Да 1938 года насіла назву **Віленская**.
Пазней была перайменавана ў гонар савецкага дзяржаўнага дзеяча Фелікса Эдмундавіча Дзяржынскага.

## Апісанне 
Вуліца працягнулася амаль на два з паловай кіламетры ад вуліцы Петруся Броўкі паблізу кругавога скрыжавання да вуліцы Юбілейнай непадалёк ад старога маста цераз Заходнюю Дзвіну.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вуліцы Полацка
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Фелікса Дзяржынскага
Вуліца Кляшчова (Полацк)

**Вуліца Кляшчова** — вуліца ў мікрараёне Задзвінне горада Полацка.

## Гісторыя 
У пачатку XX стагоддзя насіла назву **Барысаглебская**, бо вяла да Барысаглебскага манастыра.

Савецкія ўлады перайменавалі вуліцу ў **Чырвоназнамённую**.

8 студзеня 1969.

Сучасная вуліца не мае маста праз Бельчыцу і з’яўляецца тупіковай.

## Забудова 
* № 13 — Сярэдняя школа № 3.

Катэгорыя:Вуліцы Полацка
Вуліца Касманаўтаў (Полацк)

**Вуліца Касманаўтаў** — вуліца ў мясцовасцях Лазоўка і Спаская Слабада горада Полацка.

## Гісторыя 
Да 11 жніўня 1961 года насіла назву **Лагерная**.

## Апісанне 
Вуліца пачынаецца ад павароту вуліцы Еўфрасінні Полацкай да Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра на поўдні і доўжыцца да аўтамабільнага кальца пры Баравусе-2 на поўначы.

Катэгорыя:Вуліцы Полацка
Монса-ле-Мін

**Монса-ле-Мін** () — камуна ў Францыі, у дэпартаменце Сона і Луара. Насельніцтва&nbsp;—  чалавек (2011).

## Дэмаграфія 
## Гарады-партнёры 
*  Жоры

Катэгорыя:Камуны дэпартамента Сона і Луара
Trypophloeus asperatus spiculatus

**Trypophloeus asperatus spiculatus** — падвід жукоў-слонікаў з падсямейства . Прадстаўнікі распаўсюджаны ад Заходняй Еўропы да Еўрапейскай часткі Расіі. Кармавая расліна лічынак і дарослых жукоў — асіна.

## Будова 
Дробныя жукі даўжынёй каля 1,5 мм. Пярэдняспінка —  з плямай шматлікіх грудкоў і некалькімі зубчыкамі на пярэднім краі. Ад прадстаўнікоў блізкіх таксонаў адрозніваюцца адсутнасцю мікраскапічных паглыбленняў («кропак») паблізу задняга краю пярэдняспінкі. У самцоў на надкрыллях маюцца дзве пары кароткіх зубчыкаў.

## Таксанамія 
Першае апісанне таксона было зроблена нямецкім энтамолагам Гансам Эгерсам па матэрыяле, сабраным каля Кланы (тэрыторыі сучаснай Харватыі). Пры гэтым аўтар палічыў новую групу самастойным відам роду  — . У выніку больш позніх таксанамічных даследаванняў становішча гэтага таксона было перагледжана, і ў цяперашні час таксон разглядаюць у якасці падвіду ў складзе віду .

Катэгорыя:Караеды
Запольскі сельсавет (Плешчаніцкі раён)

**Запо́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Плешчаніцкага раёна Мінскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Заполле.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Плешчаніцкага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Плешчаніцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Нястанавіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Плешчаніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Зарэцкі сельсавет

Назву **Зарэ́цкі сельсавет** маюць:

* Зарэцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быценскага раёна Брэсцкай вобласці
* Зарэцкі сельсавет — назва Зарэчанскага сельсавета Лагойскага раёна Мінскай вобласці ў 1924—1994 гадах
* Зарэцкі сельсавет — назва Малюшыцкага сельсавета Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці ў 1963—1968 гадах
Паўднёва-Афрыканская камуністычная партыя

**Паўднёва-Афрыканская камуністычная партыя (ПАКП)** () — палітычная партыя ў ПАР. Партыя была заснавана ў 1921 годзе і з’яўляецца адной са старэйшых левых партый у Афрыцы. ПАКП знаходзіцца ў альянсе з іншымі левымі арганізацыямі Паўднёва-Афрыканскай рэспублікі — Кангрэсам паўднёваафрыканскіх прафсаюзаў і Афрыканскім нацыянальны кангрэсам.

Катэгорыя:Палітычныя партыі ПАР
ПАР
Вуліца Зыгіна (Полацк)

**Вуліца Зыгіна** — вуліца ў мясцовасці Аэрадром горада Полацка.

## Гісторыя 
Да 1984 года насіла назву **Себежская**.

Потым была перайменаваная ў гонар героя абароны Полацка ў 1941 годзе генерал-лейтэнанта Аляксея Зыгіна.

Катэгорыя:Вуліцы Полацка
Вуліца Францыска Скарыны (Полацк)

**Вуліца Францыска Скарыны** — вуліца ў гістарычным цэнтры Полацка.

## Гісторыя 
Згодна Рэвізіі 1765 года трасе вуліцы Францыска Скарыны адпавядае *Сабачая вуліца*..

У пачатку XX стагоддзя насіла назву *Плігаўская*. Назва звязана з слабадой Плігаўкі, што раней размяшчалася за парканам, а пазней увайшла у склад горада.

7 снежня 1918 года на мітынгу ў актавай залі былога кадэцкага корпуса была аб’яўлена сумесная пастанова павятовага камітэта РКП(б), Рэўкама і павятовага выканкама аб змене назвы на «вуліца *Пралетарская*». Так вуліца называлася да 1956 года.

Сучасная назва дадзена ў гонар ураджэнца Полацка друкара Францыска Скарыны.

## Апісанне 
Вуліца цягнецца ад вуліцы Талстога на захадзе да вуліцы Юбілейнай на ўсходзе, мінаючы Полацкі кірмаш.

## Забудова 
]]

* № 5 — будынак канца ХІХ — пачатку ХХ стагоддзя — 
* № 6 — будынак канца ХІХ — пачатку ХХ стагоддзя — 
* № 21 — Полацкі прыродна-экалагічны музей у старой воданапорнай вежы канца 1950-х — пачатку 1960-х гадоў. — 
* № 25 — Сярэдняя школа № 10

## Помнікі 
* Помнік У. М. Азіну — ля школы № 10 — 
* "Купец" — ля Дома гандлю

## Цікавыя факты 
У Полацку акрамя вуліцы Францыска Скарыны ёсць яшчэ праспект Францыска Скарыны.

На беразе Палаты на вуліцы Плігаўскай у пачатку ХХ стагоддзя стаяла Паравая гарбарня, якую ў 1910 годзе набыў мешчанін Пінхус Руманаў Ільмер. У 1996 годзе пры разборы старога дома па вуліцы Ф. Скарыны быў знойдзены яго архіў.

Катэгорыя:Вуліцы Полацка
Полацк
Вуліца Еўфрасінні Полацкай (Полацк)

**Вуліца Еўфрасінні Полацкай** () — вуліца, што злучае мікрараёны Цэнтр і Спаская Слабада горада Полацка.

## Гісторыя 
Вуліца з’явілася ў канцы XVIII — пачатку ХІХ стагоддзяў у выніку значнай перапланіроўкі горада і на пачатку XX стагоддзя насіла назву *Рыжская*.

Падчас нямецкай акупацыі ў Першую сусветную вайну ў 1918 годзе мела назву *Rigaer-Str.*

Савецкія ўлады 9 студзеня 1926 года надалі вуліцы імя *Фрунзэ* ў гонар рэвалюцыянера Міхаіла Васільевіча Фрунзэ.

У 1992 годзе набыла сучасную назву.

## Забудова 
 № 2, дамы № 1 і 3 па вуліцы Еўфрасінні Полацкай]]
* № 1 — 
* № 1а — 
* № 3 — 
* № 5 — 
* № 18 — дзіцячая паліклініка
* № 19 — дзіцячы садок № 2
* № 26 — Полацкі педагагічны каледж
* № 38а — Базавая школа № 9
* № 77 — Полацкі дзяржаўны лясны каледж, што месціцца ў былым будынку Спаса-Еўфрасіннеўскага жаночага епархіяльнага вучылішча
* № 89 — комплекс будынкаў Спаса-Еўфрасіннеўскага манастыра
* № 89 корпус 1 — Спаса-Праабражэнская царква
* № 90а — нядзельная школа

## Помнікі 
* насупраць дома № 1 — паменшаная копія Эйфелевай вежы
* насупраць дома № 5 — помнік Еўфрасінні Полацкай
* за дамамі № 5-9 — абарончы вал, помнік фартыфікацыі XVI стагоддзя
* Чырвоны мост праз Палату і памятны знак
* насупраць дома № 16 — памятны знак «Полацкае гарадзішча»
* ля дома 29 — помнік князю Усяславу Брачыславічу
* ля дома 77Б — помнік Святому Мікалаю
* ля дома 77 — помнік ваеннаму лётчыку Аляксандру Гараўцу
* Дуб Вацлава Ластоўскага

Катэгорыя:Вуліцы Полацка
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Ефрасінні Полацкай
Успенскі сабор (Смаленск)

**Сабор Успення Найсвяцейшай Багародзіцы** () — кафедральны шасціслупавы сабор Смаленскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы горада Смаленска на Саборнай гары. Збудаваны на мяжы XVII і XVIII стст. у памяць аб абароне Смаленска 1609—1611 гадоў на месцы аднайменнага сабора XII стагоддзя. Унутры захаваліся іканастас і арыгінальнае ўбранне ў стылі кіеўскага барока.

У саборны ансамбль уваходзяць таксама надвратная Богаяўленская царква з драўляным завяршэннем (1785—1787), прызначаная для набажэнстваў у халодную пару года, званіца 1767—1772 гг. (Архітэктар П. Абухоў) і размешчаны на поўдзень комплекс архірэйскага двара з царквой Іаана Прадцечы (1699—1703, перабудавана ў 1780-я гг.).

## Святыні 
У саборы да 1941 года захоўваўся першаўзор Смаленскай іконы Божай Маці, але пасля акупацыі горада нямецкімі войскамі вобраз бясследна знік.

У саборы знаходзяцца мошчы Меркурыя Смаленскага, нябеснага апекуна Смаленска; выстаўлена таксама адзіная якая захавалася рэліквія святога Меркурыя Смаленскага — жалезныя сандалі.

## Літаратура 
* Архитектурные памятники Смоленской области: Каталог. — , 1987.
* *Воронин Н. Н., Раппопорт П. А.* Зодчество Смоленска XII—XIII вв. — , 1979.
* *Рапапорт П. А., Смирнова А. Т.* Архитектурные достопримечательности Смоленска. — , 1976.
* *Гудериан Г.* Воспоминания солдата / Пер. с немецкого. — Смоленск: Русич, 1998. — 656 с. — (Мир в войнах). — ISBN 5-88590-901-6.
* *Иванов Ю. Г.* Щит России. Памятники и памятные места Смоленщины. — Смоленск: Русич, 2006. — 416 с. — (Памятные места России).

Катэгорыя:Храмы Смаленска
Катэгорыя:Храмы Рускай Праваслаўнай Царквы
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Расіі
Смаленск
Луіза Глюк

**Луіза Глюк** (; ) — амерыканская паэтэса. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры 2020 года.

З 2004 года працавала ў Ельскім універсітэце, ад’юнкт-прафесар. Член Амерыканскага філасофскага таварыства (2014). 

## Зноскі
## Спасылкі 
Катэгорыя:Паэтэсы
Катэгорыя:Паэты ЗША
Катэгорыя:Эсэісты ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Глюк

**Глюк** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Крыстаф Вілібальд Глюк — аўстрыйскі кампазітар.
* Луіза Глюк (1943—2023) — амерыканская пісьменніца, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (2020).
Аб’яднаны прафсаюз працоўных аўтамабільнай прамысловасці

**Аб’яднаны прафсаюз працоўных аўтамабільнай прамысловасці** () — адзін з найбуйнейшых прафсаюзаў ЗША.

Афіцыйная поўная назва прафсаюза — *Міжнародны амерыканскі прафсаюз працоўных аўтамабільнага, аэракасмічнага і сельскагаспадарчага машынабудавання* ().

Прафсаюз мае філіялы ў ЗША, Канадзе і Пуэрта-Рыка.

Аб’яднаны прафсаюз працоўных аўтамабільнай прамысловасці быў заснаваны ў 1935 годзе ў горадзе Дэтройт. Упершыню прафсаюз быў прызнаны ў 1937 годзе ўладальнікамі General Motors. У 1941 годзе Генры Форд, уладальнік Ford Motor Company, апошнім у Дэтройце прызнаў існаванне прафсаюза.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Прафсаюзы ЗША
Жолудзеў

**Жолудзеў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вячаслаў Жолудзеў (нар. 1995) — беларускі гандбаліст, левы вуглавы. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.
* Навум Ілліч Жолудзеў (1922—1985) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза, гвардыі малодшы сяржант.
Вуліца Валогіна (Полацк)

**Вуліца Валогіна** — вуліца ў Полацку ў мясцовасці Баравуха.

## Гісторыя 
Вуліцы нададзена імя Героя Савецкага Саюза Аляксандра Валогіна рашэннем выканкама Полацкага гарадскога Савета народных дэпутатаў ад 15 лістапада 1989 года.

Валогін навечна залічаны ў спіс байцоў 37-й гвардзейскай дывізіі, якая да свайго расфарміравання месцілася ў Баравухе.

## Апісанне 
Вуліца працягнулася на тры кіламетры ад кругавога скрыжавання паблізу Баравухі да канца гарадской тэрыторыі.

## Забудова 
* № 1А — Цэнтр дзяцей і моладзі
* № 1 — Сярэдняя школа № 15
Паўднёвы бок вуліцы займаюць былыя воінскія часці.

Катэгорыя:Вуліцы Полацка
Рыжская вуліца

**Рыжская вуліца** — назва вуліц у населеных пунктах розных краін.

## Беларусь 
* Рыжская вуліца — вуліца ў Віцебску.
* Рыжская вуліца — вуліца ў Магілёве.
* Рыжская вуліца — вуліца ў Мінску.
* *Рыжская вуліца* — гістарычная назва вуліцы Еўфрасінні Полацкай у Полацку.

## Гл. таксама 
* Рыжская плошча
* 1-ы Рыжскі завулак
* 2-і Рыжскі завулак
* 
* 
*
Аржаць

**Аржаць** () — рака ў Смаленскай і Цвярской абласцях Расіі, левы прыток Чычаткі.

Працякае ў паўночнай частцы Духаўшчынскага раёна Смаленскай вобласці і ў Бельскім раёне Цвярской вобласці. Бярэ пачатак на паўднёвым ўсходзе ад вёскі Клестава. Па Цвярской вобласці працякае 10 км да ўпадзення ў Чычатку ў яе верхнім цячэнні.

Даўжыня — 46 км, плошча вадазборных басейна — 533 км². Падсілкоўвае Смаленскае вадасховішча. Прытокі — Славіца, Белавус, Ліцея.

Рака перасякае аўтадарогі     і чыгуначную лінію.

## Спасылкі 
* Аржать. Энциклопедия Смоленской области 
* 

Катэгорыя:Басейн Заходняй Дзвіны
Катэгорыя:Рэкі Смаленскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Цвярской вобласці
Абуховая зброя

**Абуховая зброя** — зброя бліжняга бою, якая складаецца з рукаяці і сякучай альбо ўдарнай рабочай часткі. Эфектыўнасць выкарыстання абуховай зброі дасягалася ўзмацненнем сякучага дзеяння ці аглушальна-дробячага ўдарнага эфекту за кошт даўжыні рукаяці, якая павялічвала кінетычную энергію зброі. 

У Беларусі найбольш старажытная абуховая зброя прадстаўлена каменнымі свідраванымі шліфаванымі сякерамі (III тысячагоддзе да н.э.) і булавамі (канец III—пачатак II тысячагоддзяў да н.э.), у жалезным веку — сякерамі. У старажытнарускі час акрамя шырокага асартыменту сякер (у т.л. чаканы), выкарыстоўваліся булавы і кісцяні. Асартымент абуховай зброі эпохі Вялікага Княства Літоўскага складалі сякеры і чаканы, кляўцы, дубіны, булавы, перначы, кісцяні, баявыя цапы. Большасць сякер гэтага часу мелі універсальнае прызначэнне, гэта значыць маглі выкарыстоўвацца і як прылады працы, і як зброя. Мела месца працяглае, да XVII ст., бытаванне сякер даўніх тыпаў, што сфарміраваліся яшчэ ў XII—XIII стст. Шырокае распаўсюджанне атрымалі кляўцы, якія ў дакументах пазначаны як «кірка», «kilof», «nadziak». Клявец XIV ст. ў выглядзе сякеркі з надзвычай вузкім лязом выяўлены ў Гомелі, з дзюбападобнай баявой часткай і малаткападобным абухом — у пластах XVI ст. Крычава. У той жа час традыцыйны від абуховай зброі — кісцяні — паступова выцясняўся з баявога ўжытку. Жалезная гірка кісцяня з шыпамі, знойдзеная на помніку Лучна-1 (Полацкі раён), датуецца 1-й паловай XVI ст.

## Літаратура 
* Бохан, Ю. М. Вайсковая справа ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове XIV — канцы XVI ст. — Мінск:, 2008. —
* Бохан, Ю. М., Плавінскі, М. А. Абуховая зброя / Ю. М. Бохан, М. А. Плавінскі // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 14—15. — ISBN 978-985-11-0353-5.
* Клімаў, М. В. Зброя, ваенны рыштунак вершніка і каня з помніка Лучна-1 (па матэрыялах археалагічных раскопак 1999–2000 гг.) // МАБ. 2001. № 3. — С. 261—264.
* Ткачоў, М. А., Мяцельскі, A. A. Зброя і рыштунак вершніка з раскопак Крычава // ГАЗ. — 1994. — № 4. — С.
Абідавічы (археалагічныя помнікі)

**Абідавічы** — археалагічныя помнікі: гарадзішча, селішча, стаянка і бескурганны могільнік каля в. Абідавічы (Быхаўскі раён, Гомельская вобласць), на левым беразе р. Дняпро.

Ва ўрочышчы Чырвоная горка знойдзена скрэблападобная прылада працы эпохі мусцье.

## Гарадзішча 
Знаходзіцца за 3 км на паўночны захад ад вёскі і 100 м на поўнач ад урочышча Чырвоная горка. Пляцоўка падковападобная, памерам 40х30 м, прымыкае да старога рэчышча, парасла лесам. З вонкавага боку ўмацавана 3 валамі вышынёй каля 1,5 м і равамі глыбінёй 1 м, шырынёй 5—8 м. Выявіў у 1963 годзе У. М. Сівагракаў, даследаваў у 1966 годзе Л. Д. Побаль. Культурны пласт каля 0,6 м. Знойдзены фрагменты ляпнога посуду (часткова штрыхаваныя), 2 венчыкі гаршка з дамешкамі жарствы ў гліне.

Датуецца раннім этапам зарубінецкай і калочынскай культур (II ст. да н.э.—III ст. н.э.).

## Селішча—1 
Знаходзіцца за 200—300 м на поўнач ад гарадзішча на высокім беразе р. Дняпро. Даследавалі ў 1926 годзе С. С. Шутаў, у 1960 годзе Л. Д. Побаль і Я. І. Бібікаў. Знойдзена кераміка бронзавага веку і ляпная гладкасценная VI—IX стст.

Побач з селішчам каля 10 курганоў. За 0,5 км на поўдні ад селішча знойдзены кальцыніраваныя косці.

## Стаянка, ці селішча—2 
Знаходзіцца за 1 км на поўдні ад селішча—1, за ўрочышчам Чырвоная горка. Выяўлена ляпная кераміка I—X стст.

## Бескурганны могільнік 
Знаходзяцца за 400—500 м на поўдзень ад селішча—2. Пахавальны абрад — трупаспаленне. Датуецца I тысячагоддзем н.э.

## Літаратура 
* Побаль, Л. Д. Абідавічы / Л. Д. Побаль // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 21. — ISBN 5-85700-077-7.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Абідавічы
Катэгорыя:Гарадзішчы Быхаўскага раёна
Катэгорыя:Селішчы Быхаўскага раёна
Катэгорыя:Стаянкі Быхаўскага раёна
Катэгорыя:Зарубінецкая культура
Катэгорыя:Калочынская культура
Барыс Дзмітрыевіч Жылкін

**Барыс Дзмітрыевіч Жы́лкін** ( — ) — вучоны ў галіне лесаводства, доктар сельскагаспадарчых навук (1966), прафесар (1931), Заслужаны лесавод БССР (1965).

## Біяграфія 
### Сям'я і дзяцінства 
Нарадзіўся 2 (14) сакавіка 1895 года ва ўрочышчы Кемпін паблізу Сачэўкі Гастынскага павета Варшаўскай губерні. Быў ахрышчаны ў праваслаўнай  ў Аляксандраве-Пагранічным. У 1930–1946 гадах Б. Д. Жылкін у Бранскім лесагаспадарчым інстытуце на пасадзе загадчыка кафедры лесаводства і дэндралогіі. З 1946 года прафесар,

у 1947–1975 гадах загадчык кафедры лесаводства лесагаспадарчага факультэта Беларускага тэхналагічнага інстытута імя С. М. Кірава.

## Навуковая дзейнасць 
Б. Д. Жылкіну належаць навуковыя працы па біялогіі, тыпалогіі, водаахоўнай ролі лясоў, павышэнні іх прадукцыйнай здольнасці.

Сярод апублікаванага:
* Опыт изучения типов леса БССР / Проф. Б. Д. Жилкин; Науч.-техн. о-во сельского и лесного хозяйства. Белорус. правл. — Мн.: Изд-во ЦК КПБ, 1957.
* Классификация деревьев по продуктивности. — М., 1965.
* Повышение продуктивности сосновых насаждений культурой люпина. — Мн., 1974.

## Літаратура 
*  — С. 299.
* 
* *Азниев Ю. Н.* Памяти Бориса Дмитрие­вича Жилкина (к 90-летию содня рождения) // Лесной журнал

## Спасылкі 
* Учёные Беларуси. Жилкин, Борис Дмитриевич (доктор сельскохозяйственных наук; лесное хозяйство; 1895—1979) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Борис Дмитриевич Жилкин  // Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт
* *Эльмира Минникаева* Что мы знаем о выдающемся Борисе Жилкине // ТАТМЕДИА
* *Донцов А.* Хранители лесов // Известия Татарстана 
* *Губайдуллин М.* Я хотел бы быть лесоводом… // «Элита Татарстана» Культурно-просветительский, публицистический журнал для деловой, политической, культурной, научной элиты республики и партнеров Татарстана

Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскага лесатэхнічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лесаводы СССР
Катэгорыя:Лесаводы Беларусі
Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага

**Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага** () — узнагарода Беларускай праваслаўнай царквы. Заснаваны рашэннем Сінода Беларускай Праваслаўнай Царквы ад 10-11 кастрычніка 2004 года ў памяць святкавання 1000-годдзя Тураўскай епархіі і зацверджаны Найсвяцейшым Патрыярхам Маскоўскім і ўсяе Русі Алексіем II 23 снежня 2004 года.

## Статут ордэна 
Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага мае дзве ступені:
* Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага I ступені;
* Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага II ступені.

Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага носіцца на правым боку грудзей і размяшчаецца пасля ордэна Крыжа прападобнай Ефрасінні Полацкай і перад ордэнам прападобнамучаніка Афанасія Брэсцкага.

Ордэнам узнагароджваюцца дзяржаўныя і грамадскія дзеячы, прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі, клірыкі і прыхаджане, якія паслужылі сваімі працамі Беларускай Праваслаўнай Царкве.

## Апісанне 
Ордэн першай ступені уяўляе сабой чатырохканцовы крыж з залацістай акантоўкай, канцы якога пакрыты чырвонай гарачай эмаллю. Вышыня ордэна 50,7 мм, шырыня — 39,2 мм. На аверсе, у цэнтры крыжа, размешчаны пазалочаны медальён з чаканным рэльефам свяціцеля Кірыла, епіскапа Тураўскага. Яго правая рука паднята ў блаславенні, левая — трымае Евангелле. Па баках, на ўзроўні плячэй свяціцеля, выбіты надпіс на царкоўнаславянскай мове: *«СВТ. КИРИЛЛ ТУРОВСКИЙ»*. Медальён выраблены ў форме аркі памерам 18,5x24,9 мм. Ён абрамлены чырвонай эмалевай палоскай шырынёй 4 мм з залацістым надпісам у адзін рад на беларускай мове, які праходзійь па ёй: «СВЯЦІЦЕЛЬ КІРЫЛ ТУРАЎСКІ». Ніжнюю частку палоскі займае арнамент, падзелены трыма раўнаканцовымі крыжыкамі. Аверс ордэна ўпрыгожаны чатырма фіянітамі. Яны размяшчаюцца ў круглых апраўках, размешчаных у геаметрычных цэнтрах прамавугольніка, апісанага вакол медальёна.

У ордэна другой ступені акантоўка крыжа, медальён з чаканным рэльефам і надпіс на беларускай мове з’яўляюцца пасярэбранымі.

Рэверс ордэна чысты і гладкі з матавай пазалотай, у цэнтры яго маецца вертыкальная шпілька, з дапамогай якой ордэн мацуецца да адзення. Пад шпількай размешчана выпуклае таўро вытворца. На правым канцы крыжа выгравіраваны парадкавы нумар.

Да ордэна першай ступені выдаецца грамата цёмна-ружовага колеру, да ордэна другой ступені выдаецца грамата сіняга колеру памерам А3 у развароце (297х420 мм).

## Спасылкі 
* Положение о наградах Белорусской Православной Церкви  

свяціцеля Кірыла Тураўскага
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Кірылы Тураўскага
Катэгорыя:2004 год у Беларусі
Бакланаўскае

**Бакланаўскае** () — ледавіковае возера ў Смаленскай вобласці Расіі ў Дзямідаўскі раёне, помнік прыроды на тэрыторыі нацыянальнага парку Смаленскае паазёр’е. Самае глыбокае возера ў Смаленскай вобласці — яго максімальная глыбіня па розных ацэнках складае ад 28 да 33 метраў. Належыць басейна ракі Касплі. Берага моцна парэзаныя.

Знаходзіцца ў паніжэнні буйнога ўзгорыста-градавога рэльефу Слабадскога ўзвышша, генетычна звязанай з дзейнасцю валдайскага ледніка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Смаленскай вобласці
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Расіі
Катэгорыя:Басейн Касплі
Абразанне манет

. Каля 80 г. да н. э.]]
**Абразанне манет** — механічнае памяншэнне (апілоўванне, абломліванне) законнай вагі манеты.

Рабілася з мэтай прысваення часткі каштоўнага металу або для памяншэння манетнага кружка цяжкай манеты да вагавой нормы больш лёгкай новай манеты таго ж наміналу ў выніку стыхійнай рэакцыі рынку. На тэрыторыі Беларусі абарачаліся абрэзаныя арабскія дырхемы і пражскія грошы. У адрозненне ад псавання манет абразанне манет рабілася без ведама ўладальніка манетнага двара і было супрацьпраўным дзеяннем.

## Літаратура 
* Абразанне манет // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 22. — ISBN 5-85700-077-7.

Катэгорыя:Манеты
Катэгорыя:Фальшываманецтва
Дронькаўскі сельсавет

**Дро́нькаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Дронькі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Аравіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Хойніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Крукавіцкі сельсавет

**Кру́кавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Крукавічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Азарыцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Азарыцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў Мазырскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе Даманавіцкага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Калінкавіцкага раёна. 19 красавіка 1978 года скасавана вёска Медзведаў. 12 лістапада 2013 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Азарыцкага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 816 чалавек, з іх 97,5 % — беларусы, 1,8 % — рускія.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў: аграгарадок Крукавічы, вёскі Беразнякі, Віша, Вуглы, Гара, Сышчыцы, Чыстая Лужа.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Калінкавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Азарыцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Даманавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мазырскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Спіс карапузікаў Беларусі

У Беларусі сустракаецца 61 від, 20 родаў **карапузікаў**.

## Род  
* 
* 

## Род  
* 
* 
* 

## Род  
* 
* 
* 

## Род  
* 

## Род  
* 

## Род  
* 

## Род  
* 
* 
* 

## Род  
* 
* 

## Род  
* 

## Род  
* 
* 
* 
* 
* 

## Род  
* 

## Род  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Род  
* 

## Род  
* 
* 
* 
* 

## Род  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Род  
* 

## Род  
* 
* 

## Род  
* 

## Род  
* 
* 

## Род  
* 
* 
* 

## Род  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Род  
* 

## Спасылкі 
* HISTEROIDEA 

*
Карапузікі
Двухгадовыя расліны

**Двухгадо́выя раслі́ны** — травяністыя расліны, жыццёвы цыкл якіх працягваецца 2 вегетацыйных перыяды.

У першы год жыцця ў такіх раслін развіваюцца вегетацыйныя органы (карані, сцябло, лісце). На другі год акрамя таго за кошт назапашаных пажыўных рэчываў развіваюцца парасткі з кветкамі і плады. У неспрыяльных умовах у развіцці двухгадовых раслін магчымы адхіленні: цвітухі (напрыклад, цвіценне цыбулі пасля замаразкаў у першы год) і упартасці (на другі год не развіваюцца парасткі з кветкамі). Часам двухгадовыя расліны дзічэюць і ператвараюцца ў шматгадовыя.

Двухгадовымі раслінамі, напрыклад, з’яўляюцца , , , , , , .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Фізіялогія раслін
Міхаіл Паўлавіч Томскі

**Міхаіл Паўлавіч Томскі** (сапраўднае прозвішча — *Яфрэмаў*; , Колпіна — , Каралёў) — савецкі палітык і прафсаюзны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мяшчанскай сям’і. У кастрычніку 1904 года ўступіў у РСДРП. Удзельнік рэвалюцыі 1905—1907 года, падчас якой быў арыштаваны царскімі ўладамі і адпраўлены на 4 месяцы ў ссылку ў Томск, ад назвы гэтага горада Яфрэмаў ў наступстве узяў сабе псеўданім *Томскі*.

Пасля вяртання з ссылкі заняўся прафсаюзнай і партыйнай працай. Зноў арыштаваны ў 1911 годзе і асуджаны на 5 гадоў катаржных работ, вясной 1916 накіраваны на пасяленне ў Іркуцкую губерню. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі Томскі стаў членам Палітбюро ЦК РКП(б), у 1919 годзе ўзначаліў Усесаюзны цэнтральны савет прафесійных саюзаў.

У 1925 годзе сумесна са Сталіным, Бухарыным, Рыкаў выступаў супраць «Новай апазіцыі» Зіноўева і Каменева. У студзені 1929 Томскі разам з Бухарыным і Рыкавым выступіў супраць згортвання НЭП і фарсіравання індустрыялізацыі і калектывізацыі. Сталін абвясціў гэтую пазіцыю «правым ухілам» і Томскі быў зняты з пасады старшыні УЦСПС. У 1930 быў выведзены са складу Палітбюро. У жніўні 1936 года ў ходзе судовага працэсу «антысавецкага аб’яднанага трацкісцкага цэнтра», калі Зіноўеў і Каменеў сталі даваць паказанні аб датычнасьці Томскага, Рыкава, Бухарына да контррэвалюцыйнай дзейнасці, пракуратура СССР пачала расследаванне ў дачыненні да гэтых асоб. Даведаўшыся пра гэта, Томскі застрэліўся ў сябе на дачы ў Болшава (цяпер — Каралёў).

## Спасылкі 
* Мартыралог — Томскі (Наст. прозвішча — Яфрэмаў) Міхаіл Паўлавіч — Мемарыяльны Музей

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Палітычныя псеўданімы
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Члены Палітбюро ЦК КПСС
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены УЦВК
Катэгорыя:Члены Прэзідыума ЦВК СССР
Катэгорыя:Члены ЦВК СССР
Катэгорыя:Палітыкі-самазабойцы
Катэгорыя:Застрэліліся ў СССР
Катэгорыя:Члены Выканкама Камінтэрна
Катэгорыя:Бальшавікі
Катэгорыя:Дэлегаты V з’езда РСДРП
Катэгорыя:Дэлегаты VIII з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты IX з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты X з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XI з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XII з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XIII з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XIV з’езда УКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XV з’езда УКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XVI з’езда УКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XVII з’езда УКП(б)
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Члены Аргбюро ЦК УКП(б)
Ордэн прападобнамучаніка Афанасія Брэсцкага

**Ордэн прападобнамучаніка Афанасія Брэсцкага** () — узнагарода Беларускай праваслаўнай царквы. Заснаваны рашэннем Сінода Беларускай Праваслаўнай Царквы ад 26 сакавіка 2010 года і зацверджаны Найсвяцейшым Патрыярхам Маскоўскім і ўсяе Русі Кірылам 14 жніўня 2010 года. З імем прападобнамучаніка Афанасія Брэсцкага непарыўна звязаны падзвіжніцкія працы па абароне і захаванні праваслаўнай веры на зямлі Беларусі, заснаванні манастыроў і храмаў.

## Статут ордэна 
Ордэн прападобнамучаніка Афанасія Брэсцкага мае дзве ступені:
* Ордэн прападобнамучаніка Афанасія Брэсцкага I ступені;
* Ордэн прападобнамучаніка Афанасія Брэсцкага II ступені.

Ордэн прападобнамучаніка Афанасія Брэсцкага носіцца на правым боку грудзей і размяшчаецца пасля ордэна свяціцеля Кірыла Тураўскага і перад ордэнам святой праведнай Сафіі, княгіні Слуцкай.

Ордэн прызначаны для ўзнагароджання асоб, які актыўна працуюць на ніве свяціцельскага, святарскага і місіянерскага служэння ў перайманне служэнню і подзвігу прападобнамучаніка Афанасія, ігумена Брэсцкага.

## Апісанне 
Аверс ордэна першай ступені ўяўляе сабой прамы чатырохканцовы крыж з пашыранымі канцамі, з якіх кожны падзелены яшчэ на два вострыя канцы. Крыж пакрыты эмаллю гематытавага (вішнёвага) колеру і абведзены выпуклым пазалочаным рантам. На васьмі вострых канцах — пазалочаныя шарыкі, а паміж імі — паўкружжы з пазалочаных прамянёў, кожны з якіх ахоплівае па аграненым крышталі. Паўзверх першага крыжа накладзены другі крыж меншага памеру, таксама чатырохканцовы, з пашыранымі канцамі, і абведзены такім жа выпуклым пазалочаным рантам, але пакрыты белай эмаллю. Паміж канцамі крыжа выходзяць пазалочаныя прамяні, а ў яго цэнтры змяшчаецца аблямаваны пазалочаным рантам круглы эмалевы медальён з паясной выявай прападобнамучаніка Афанасія Брэсцкага, які ў правай руцэ трымае праваслаўны крыж. На ўзроўні плячэй прападобнамучаніка праходзіць надпіс у два радкі стылізаваным шрыфтам: «ПРЕПОДОБНОМУЧЕНИК АФАНАСИЙ БРЕСТСКИЙ». Памеры ордэна: 75х75 мм.

Рэверс ордэна чысты і гладкі, з матавай пазалотай. На адваротным боку маецца гарызантальнае прыстасаванне для мацавання.

Ордэн другой ступені ордэна ўяўляе сабой прамы чатырохканцовы крыж з пашыранымі канцамі. Паміж канцамі крыжа выступае канеліраваная падкладка з закругленымі кончыкамі прамянёў. Медальён у цэнтры крыжа мае трохі большы дыяметр, чым на ордэне першай ступені.

Да ордэна першай ступені выдаецца грамата чырвонага колеру памерам А4 у развароце (210х296 мм) з выявай ордэна прападобнамучаніка Афанасія Брэсцкага на першай палове пярэдняга боку.

## Спасылкі 
* Положение о наградах Белорусской Православной Церкви  

прападобнамучаніка Афанасія Брэсцкага
Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:2010 год у Беларусі
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Афанасія Філіповіча
Джэніфер Даўдна

**Джэніфер Эн Дудна** (; ) — амерыканская вучоная, біяхімік, даследчыца геномікі, адна са стваральніц тэхналогіі рэдагавання геному CRISPR-Cas9. Працы пераважна прысвечаны структурнай біялогіі і біяхіміі. Лаўрэатка Нобелеўскай прэміі па хіміі (2020, сумесна з Эманюэль Шарпанцье) за распрацоўку метаду рэдагавання геному.

Атрымала вядомасць як даследчыца РНК-інтэрферэнцыі і першаадкрывальніца тэхнікі рэдагавання геному CRISPR. У 2012 годзе ў сваёй працы Дудна і Эманюэль Шарпанцье сталі першымі, хто прапанаваў, што механізм CRISPR/Cas9 можа быць выкарыстаны для запраграмаванага рэдагавання генаў, што расцэньваецца як адно з найбольш значных адкрыццяў у гісторыі біялогіі.

Доктар філасофіі (1989), прафесар Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі, даследчыца Медыцынскага інстытута Говарда Х’юза (з 1997), член Нацыянальных Акадэміі навук (2002) і Медыцынскай акадэміі (2010) ЗША, замежная член Лонданскага каралеўскага таварыства (2016).

Катэгорыя:Біяхімікі ЗША
Эманюэль Шарпанцье

**Эманюэль Мары Шарпанцье** (; ) — французская вучоная. Працы пераважна прысвечаны мікрабіялогіі. Прафесар і дырэктар Інстытута інфекцыйнай біялогіі Таварыства Макса Планка, член Французскай АН і замежная член НАН ЗША (выбрана ў абедзве ў 2017). Лаўрэатка Нобелеўскай прэміі па хіміі (2020, сумесна з Джэніфер Даўдна) за распрацоўку метаду рэдагавання геному.

Катэгорыя:Мікрабіёлагі Францыі
Харві Джэймс Алтэр

**Харві Джэймс Алтэр** (; ) — амерыканскі ўрач і навуковец, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне 2020 года сумесна з двума навукоўцамі: Майклам Хаўтанам і Чарльзам Райсам за адкрыццё віруса гепатыту C, таксама сумесна з Майклам Хаўтанам з’яўляецца лаўрэатам прэміі Ласкера — Дэбейкі за клінічныя медыцынскія даследаванні. Узнагароджаны вышэйшай узнагародай ЗША для грамадзянскіх асоб-медыкаў: Медалём за выдатны ўклад у ахову здароўя. Узначальвае інфекцыйны аддзел Нацыянальных інстытутаў аховы здароўя ЗША.

## Дачыненні з Беларуссю 
19 жніўня 2025 года падпісаў зварот дваццаці двух нобелеўскіх лаўрэатаў да прэзідэнта ЗША Дональда Трампа з просьбай дамагчыся вызвалення каля 1300 беларускіх палітвязняў.

Катэгорыя:Вірусолагі ЗША
Андрэа Гез

**Андрэа Мія Гез** (; нар. , , ЗША) — амерыканская вучоная-астраном, лаўрэатка Нобелеўскай прэміі па фізіцы за 2020 год «за адкрыццё звышмасіўнага кампактнага аб’екта ў цэнтры нашай галактыкі», сумесна з Райнхардам Генцэлем, а таксама Роджэрам Пенроўзам. Прафесар Каліфарнійскага ўніверсітэта, член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША.

Катэгорыя:Фізікі ЗША
Катэгорыя:Астраномы ЗША
Ірына Якаўлеўна Пяткун

**Ірына Якаўлеўна Пяткун** (нар. , в. Новы Барсук Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці) — беларускі настаўнік і дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.

## Біяграфія 
Скончыла Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. А. Куляшова па спецыяльнасці «Гісторыя» з дадатковай спецыялізацыяй «Савецкае права».

Працавала фасоўшчыкам у аптэцы № 53 г. Рэчыцы, настаўнікам гісторыі Караваціцкай сярэдняй школы, настаўнікам гісторыі і геаграфіі, намеснікам дырэктара па выхаваўчай рабоце Ровенска-Слабадской сярэдняй школы Рэчыцкага раёна, настаўнікам гісторыі сярэдняй школы № 11 г. Рэчыцы, намеснікам дырэктара па вучэбнай рабоце Рэчыцкага раённага ліцэя.

Дырэктар дзяржаўнай установы адукацыі «Рэчыцкі раённы ліцэй».

Дыпламант конкурсу «Лепшы кіраўнік установы агульнай сярэдняй адукацыі Гомельскай вобласці» (2012).

Выбіралася членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.

## Узнагароды 
Узнагароджана юбілейнымі медалямі «70 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», «70 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, упраўлення адукацыі Гомельскага аблвыканкама і Гомельскага абласнога камітэта прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя, дыпломам Беларускага саюза жанчын па выніках конкурсу «Жанчына года-2009» у намінацыі «За лідарства і паспяховае кіраўніцтва».

Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Завішынскі сельсавет

**Заві́шынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Плешчаніцкага раёна Мінскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Завішына.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Плешчаніцкага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Плешчаніцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Нястанавіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Плешчаніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Уладзімір Цімафеевіч Плыткевіч

**Уладзімір Цімафеевіч Плыткевіч** (нар. , Віцебск) — беларускі ўрач і дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання. Лейтэнант медыцынскай службы запасу.

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі ордэна Дружбы народаў медыцынскі інстытут, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працаваў урачом-інтэрнам па хірургіі Віцебскай абласной клінічнай бальніцы, урачом-выкладчыкам хірургічных хвароб Аршанскага медыцынскага вучылішча, урачом-хірургам хірургічнага аддзялення паліклінікі галаўнога тэрытарыяльна-медыцынскага аб’яднання № 1 г. Оршы, клінічным ардынатарам кафедры неадкладнай хірургіі Беларускага дзяржаўнага інстытута ўдасканалення ўрачоў г. Мінска, клінічным ардынатарам Віцебскага медыцынскага інстытута, урачом-хірургам хірургічнага аддзялення гарадскога тэрытарыяльнага медыцынскага аб’яднання № 1 г. Оршы, урачом-хірургам хірургічнага кабінета паліклінікі Вузлавой бальніцы на ст. Орша Віцебскай вобласці, галоўным урачом тэрытарыяльнага медыцынскага аб’яднання Аршанскага раёна (г. Барань), галоўным урачом установы аховы здароўя «Аршанскае гарадское амбулаторна-паліклінічнае аб’яднанне».

Галоўны ўрач установы аховы здароўя «Аршанская цэнтральная паліклініка».

Выбіраўся дэпутатам Аршанскага гарадскога Савета дэпутатаў 25-га і 26-га скліканняў, членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.

## Узнагароды 
Удастоены ганаровага звання «Чалавек года Віцебшчыны-2011». Узнагароджаны юбілейнымі медалямі, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі Віцебскага аблвыканкама, Аршанскага райвыканкама, граматамі ўпраўлення аховы здароўя Віцебскага аблвыканкама.

Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Аршанскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 25-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 26-га склікання
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Амстэрдамскі інтэрнацыянал прафсаюзаў

**Амстэрдамскі інтэрнацыянал прафсаюзаў**  — міжнароднае аб’яднанне прафсаюзаў, створанае летам 1919 года на ўстаноўчым кангрэсе ў Амстэрдаме. У момант стварэння аб’яднаў прафцэнтры 14 краін, агульная колькасць якіх склала 17 мільёнаў чалавек.

З пачаткам Другой сусветнай вайны, пасля капітуляцыі Францыі ў 1940 годзе, Амстэрдамскі інтэрнацыянал фактычна перастаў існаваць, а са стварэннем Сусветнай федэрацыі прафсаюзаў, кіраўніцтва інтэрнацыянала 14 снежня 1945 года абвясціла аб роспуску арганізацыі.

## Спасылкі 
* Артыкул аб інтэрнацыянале ў Вялікай Савецкай энцыклапедыі

Катэгорыя:Міжнародныя прафсаюзныя арганізацыі
Ордэн святой праведнай Сафіі, княгіні Слуцкай

**Ордэн святой праведнай Сафіі, княгіні Слуцкай** () — узнагарода Беларускай праваслаўнай царквы. Заснаваны рашэннем Сінода Беларускай Праваслаўнай Царквы ад 12 студзеня 2012 года і зацверджаны Найсвяцейшым Патрыярхам Маскоўскім і ўсяе Русі Кірылам 21 лютага 2012 года ў адзначэнне 400-годдзя смерці святой праведнай Сафіі, княгіні Слуцкай. З імем святой княгіні Сафіі непарыўна звязаны падзвіжніцкія працы па абароне і захаванні праваслаўнай веры на зямлі Беларусі.

## Статут ордэна 
Ордэн святой праведнай Сафіі, княгіні Слуцкай, мае адну ступень.

Духоўныя асобы носяць ордэн на стужцы на шыі, свецкія асобы на ўзроўні грудзей на стужцы праз правае плячо. Без стужкі ордэн носіцца на правым баку грудзей і размяшчаецца пасля ордэна прападобнамучаніка Афанасія Брэсцкага і перад ордэнам прападобнай Ефрасінні Полацкай.

Ордэнам узнагароджваюцца Прадстаяцелі, іерархі і клірыкі Памесных Праваслаўных Цэркваў, архірэі і клірыкі Беларускай Праваслаўнай Царквы за шматгадовае служэнне ў архірэйскім і святарскім сане ці за заслугі перад Беларускай Праваслаўнай Царквой. Ордэнам могуць быць узнагароджаны царкоўныя і грамадскія дзеячы за працы на карысць праваслаўя, за шматгадовую духоўна-асветніцкую, катэхізічную і місіянерскую дзейнасць.

## Апісанне 
Пярэдні бок (аверс) ордэна ўяўляе сабой злёгку выпуклую васьміканцовую залацістую зорку, у цэнтры якой размешчаны белы эмалевы грэчаскі крыж з залатой акантоўкай. Адлегласць паміж процілеглымі прамянямі зоркі 68 мм. У цэнтры крыжа размяшчаецца бэжавы эмалевы медальён з выявай святой праведнай Сафіі, княгіні Слуцкай, у княжацкіх адзеннях з шасціканцовым крыжам у правай руцэ. Дыяметр медальёна 21,5 мм. Медальён акружаны чырвоным эмалевым кольцам, верх якога займае надпіс на царкоўнаславянскай мове ў адзін шэраг: «СВЯТАЯ ПРАВЕДНАЯ КН. СОФИЯ СЛУЦКАЯ». Ніжнюю частку кольца ўпрыгожвае лаўровы паўвянок. Ордэн выраблены з тампаку з гальванічным залачэннем.

На рэверсе ордэн мацуецца вертыкальнай шпількай да шаўковай стужкі. Стужка ордэна выраблена з белага рабрыстага шоўка шырынёй 95 мм, з залатой аблямоўкай. Абрэз стужкі прамы. Канцы змацаваны бантам шырынёй 165 мм. Ордэн выдаецца ў белай скураной скрынцы.

Да ордэна выдаецца грамата блакітнага колеру памерам А4 у развароце (210х296 мм).

## Спасылкі 
* Положение о наградах Белорусской Православной Церкви  

святой праведнай Сафіі, княгіні Слуцкай
Катэгорыя:З’явіліся ў 2012 годзе
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Соф’і Слуцкай
Катэгорыя:2012 год у Беларусі
Чырвоны інтэрнацыянал прафсаюзаў

**Чырвоны інтэрнацыянал прафсаюзаў** (*Чырвоны прафінтэрн*, *Прафінтэрн*) — міжнароднае аб’яднанне прафсаюзаў, створанае як альтэрнатыва Амстэрдамскаму інтэрнацыяналу прафсаюзаў.

Папярэднікам Прафінтэрна быў *Міжнародны савет прафесійных і вытворчых саюзаў*, які быў створаны на другім кангрэсе Камуністычнага Інтэрнацыянала ў ліпені 1920 года і ў які ўвайшлі прадстаўнікі расійскіх, італьянскіх, брытанскіх, французскіх і балгарскіх прафсаюзаў. Савет узначаліў Саламон Лазоўскі, яго намеснікамі сталі Том Ман з Брытанскай сацыялістычнай партыі і Альфрэд Росмер з Усеагульнай канфедэрацыі працы Францыі.

Першы ўстаноўчы кангрэс Прафінтэрна прайшоў у ліпені 1921 года ў Маскве. На кангрэсе прысутнічала 380 дэлегатаў ад 41 краіны. З самага заснавання Прафінтэрн быў фактычна залежным ад Камуністычнага інтэрнацыянала, нягледзячы на тое, што некаторыя арганізацыі-члены Прафінтэрна былі супраць гэтага (напрыклад, Індустрыяльныя працоўныя свету пад кіраўніцтвам Уільяма Дадлі Хейвуда).

Двума вышэйшымі органамі Прафінтэрна з’яўляліся Цэнтральны савет і Выканаўчае бюро. Вядучымі постацямі ў інтэрнацыянале былі: Саламон Лазоўскі (генеральны сакратар Прафінтэрна ў 1921—1937 гадах), Андрэў Нін (намеснік генеральнага сакратара Прафінтэрна і член Выканаўчага бюро), Міхаіл Томскі (старшыня УЦСПС).

Прафінтэрн быў распушчаны улетку 1937 года, калі большасць яго аддзяленняў перастала існаваць.

## Спіс кангрэсаў 
## Спасылкі 
* Матэрыялы па гісторыі Прафінтэрна

Катэгорыя:Міжнародныя прафсаюзныя арганізацыі
Краснасельскі сельсавет (Хойніцкі раён)

**Краснасе́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Краснаселле.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Аравіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Хойніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе