open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фрыдэбург (Усходняя Фрызія)

**Фрыдэбург** () — камуна ў Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія.

Уваходзіць у склад раёна Вітмунд. Насельніцтва —  (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 164 км². Афіцыйны код — 03 4 62 005.

Камуна падзяляецца на 12 сельскіх акруг.

Катэгорыя:Камуны Ніжняй Саксоніі
Вітмунд

**Вітмунд** () — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Вітмунд. Насельніцтва —  (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 210 км². Афіцыйны код — 03 4 62 019.

Горад падзяляецца на 14 гарадскіх раёнаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Спіс правераных самых нізкіх людзей

У гэты спіс увайшлі самыя нізкія калі-небудзь правераныя людзі ў іх жыцці або прафесіі. Запісы ніжэй разбітыя на розныя катэгорыі, якія вар’іруюцца ад полу да ўзроставай групы і прафесій. Большая частка пошуку ажыццяўляецца Кнігай рэкордаў Гінэса, якая за апошняе дзесяцігоддзе дадала новыя катэгорыі для *«мабільных»* і *«немабільных»* мужчын і жанчын.  — самы нізкарослы мужчына ў свеце, у той час як сярод жанчын рэкорд належыць .

## Мужчыны 
## Жанчыны 
## Гл. таксама 
* 
* Пігмеі
* , чалавек ростам каля 50 см.
* 
* 
* 
* Спіс самых высокіх людзей

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спісы асоб
Катэгорыя:Сусветныя рэкорды
Катэгорыя:Антрапаметрыя
Лонэ (Ольдэнбург)

**Лонэ** () — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Фехта. Насельніцтва —  (на 2023 год). Плошча — 90,76 км². Афіцыйны код — 03 4 60 006.

Горад падзяляецца на 19 гарадскіх раёнаў.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Ільцэн

**Ільцэн** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Ільцэн. Насельніцтва —  (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 135,84 км². Афіцыйны код — 03 3 60 025.

Горад падзяляецца на 16 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Напад на ісмаіліцкі цэнтр у Лісабоне

**Напад на ісмаіліцкі цэнтр у Лісабоне** адбыўся 28 сакавіка 2023 года. У выніку нападу два чалавекі памерлі ад нажавых раненняў. Злачынец быў нейтралізаваны паліцыяй і затым затрыманы ў адной з бальніц горада.

Дзве ахвяры былі грамадзянамі Партугаліі, якія працавалі ў цэнтры.

## Напад 
Паводле заявы паліцыі, невядомы мужчына з вялікім нажом напаў на шыіцкі мусульманскі цэнтр незадоўга да 11:00 раніцы па мясцовым часе ў аўторак. Нападнік, грамадзянін Афганістана, пасля прыбыцця паліцыі спрабаваў уцячы з месца здарэння, аднак быў паранены падчас пагоні. Супрацоўнік стрэліў нападніку ў нагу, так яго ўдалося раззброіць і затрымаць. Перад тым як адвезці ў пастарунак, паліцыя даставіла яго ў бальніцу для перавязкі раны. Прэм’ер-міністр краіны Антоніу Кошта заявіў журналістам, што атака была «злачынным актам» і выказаў сваю салідарнасць сем’ям ахвяр і суполцы ісмаілітаў. Ён назваў інцыдэнт адзінкавым выпадкам. Аналагічнае меркаванне выкзаў міністр унутраных спраў Партугаліі Жазэ Луіш Карнейру.

## Зноскі 
Катэгорыя:Сакавік 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 28 сакавіка
Беларускі добраахвотніцкі корпус

**Беларускі добраахвотніцкі корпус**, **БДК** () — аб’яднанне беларускіх добраахвотнікаў, якія змагаюцца з расійскай агрэсіяй у шэрагах Узброеных сіл Украіны. Як усе замежныя добраахвотніцкія фарміраванні, БДК падпарадкаваны Галоўнаму ўпраўленню разведкі Міністэрства абароны Украіны.

Пра стварэнне Беларускага добраахвотніцкага корпуса на базе батальёну «Тэрор» заявілі 25 снежня 2022 года добраахвотнікі Ігар Янкоў (пазыўны «Янкі»), Андрэй Трацэўскі (пазыўны «Бессмяротны») і Радзіён Батулін («Гена»). Раней, у 2022 годзе яны былі ў складзе палка імя Кастуся Каліноўскага.

Вядома, што БДК браў удзел у рэйдах на левым беразе Дняпра.

У снежні 2023 года ўлады Беларусі абвясцілі БДК «экстрэмісцкім фарміраваннем». Паводле ананімных заяў некаторых салдат, корпус налічвае крыху меней за 300 чалавек, сярод якіх, акрамя беларусаў, таксама ўкраінцы, літоўцы, чэхі ды славакі.

## Страты 
10 кастрычніка 2022 года ў баі загінуў добраахвотнік, гарадзенец, з пазыўным «Юнгер».

У студзені 2023 года Беларускі добраахвотніцкі корпус паведаміў пра гібель добраахвотніка Руслана Абломава.

30 лістапада 2024 года на Купянскім кірунку загінуў добраахвотнік з пазыўным «Газ».

16 красавіка 2025 года загінуў добраахвотнік Аляксей Аўдзей «Рыжы» падчас выканання баявой задачы на Купянскім кірунку.

## Гл. таксама 
* 1-я асобная дэсантна-штурмавая рота «Беларусь»
* Полк імя Кастуся Каліноўскага
* Рускі добраахвотніцкі корпус
* Легіён «Свабода Расіі»

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларускія часці на баку Украіны
Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні Украіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 2022 годзе
Айнбек

**Айнбек** () — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Нортгайм. У 1368 годзе горад Айнбек стаў членам гандлёвага саюза Ганзы. Значныя разбурэнні прычыніла гораду Трыццацігадовая вайна (1618—1648), з-за чаго пацярпелі не толькі жылыя пабудовы, але і галоўны здабытак Айнбека — бровары. Насельніцтва —  (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 166 км². Афіцыйны код — 03 1 55 004.

Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Букстэгудэ (горад)

**Букстэгудэ** () — горад (раённы цэнтр) у Германіі, фактычна прыгарад Гамбурга. Размешчаны на рацэ Эстэ ў зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Штадэ і падзяляецца на 15 гарадскіх раёнаў.

Вядомы з 959 года. У Сярэднія вякі належаў брэменскім біскупам. У XV—XVI стагоддзях — вольны ганзейскі горад, абнесены сценамі. Падчас Трыццацігадовай вайны (1645) скарыўся шведам і страціў незалежнасць. З 1715 года ў складзе курфюрства Браўншвайг-Люнебург.

Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Сезон 2004 ЖФК Інфабанк-Белкард

У 2004 годзе жаночы футбольны клуб «Інфабанк-Белкард» з Гродна прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2004 (4 месца),
* Кубак Беларусі 2004 (Невядома).

## Склад каманды 
* Вольга Сяргееўна Савасцьян
* Алена Плугатарэнка
* Марына Тамковіч
* Анастасія Тарасевіч
* Вольга Мікалаеўна Манжук
* Марыя Суша
* Таццяна Данькоўская
* Вашчанка
* Вашчэйка 
* Кандракова
* Малуха
* Галіна Бурбуліс
* Таццяна Логінава
* Вікторыя Шолахава
* Паўлюць
* Алена Фёдараўна Адамчук
* Багамолава
* Тамчук 
* Таццяна Іванаўна Шрамок

## Літаратура 
* Михаленя А. Вперед и с песней! // Все о футболе. — 2004. — 1 июля (№ 21 (267)). — С. 10.
* Михаленя А. Могилевчанки вне конкуренции // Все о футболе. — 2004. — 15 июня (№ 23 (269)). — С. 9.
* Михаленя А., Плысов В. Неман мельче Двины, а Буг — Днепра... // Все о футболе. — 2004. — 22 июня (№ 24 (270)). — С. 15.
* Краснов В. «Надежда-Лифтмаш»: разница мячей — 50-0 // Всё о футболе. — 2004. — 29 июня (№ 25 (271)). — С. 14.
* Так все-таки кто же? // Всё о футболе. — 2004. — 7 сентября (№ 35 (281)). — С. 9.

Інфабанк-Белкард
Катэгорыя:2004 год у Гродне
2004
Вольга Сяргееўна Савасцьян

**Вольга Сяргееўна Савасцьян** (нар. ) — беларуская футбалістка, варатар. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
У чэмпіянаце Беларусі па міні-футболе сярод жаночых камандаў 2003 гады выступала ў складзе «Белкард» (Гродна), прызнана лепшым брамнікам турніру. У 2004 годзе выступаза за гродненскую «Ніву». У наступным сезоне гуляла за «Бабруйчанку».

У 2010 годзе гуляла ў вышэйшай лізе Беларусі за клуб «Вікторыя-86» (Брэст), таксама выходзіла на поле за «Вікторыю» (Воранава). У 2011—2012 гадах была асноўным брамнікам клуба «Ніва-Белкард»/«Нёман» (Гродна).

З пачатку 2013 года гуляла ў вышэйшым дывізіёне Расіі за клуб «Мардовачка» (Саранск).

## Крыніцы 
## Літаратура 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ў міні-футбол Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мардовачка Саранск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Вікторыя-86 Брэст
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Вікторыя Воранава
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Ніва-Белкард
Міраслаў Міхайлавіч Валашчук

**Міраслаў Міхайлавіч Валашчук** (укр. Мирослав Михайлович Волощук; нар. 2 ліпеня 1979 Чарганаўка Украінская ССРСССР) — украінскі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар.

## Біяграфія 
Міраслаў Міхайлавіч Валашчук нарадзіўся 2 ліпеня 1979 года ў вёсцы Чарганаўка Косаўскага раёна Івана-Франкоўскай вобласці Украінскай ССР (цяпер Украіна) . З 1985 па 1992 год вучыўся ў ЗОШ в. Васкрасінцы Каламыйскага раёна Івана-Франкоўскай вобласці У 1992 годзе паступіў у Тэхнічны ліцэй № 14 г. Каламыя Івага-Франкоўскай вобласці, у верасні 1995 года паступіў на гістарычны факультэт Прыкарпацкага ўніверсітэта імя Васіля Стэфаніка.

З 2000 па 2003 год — аспірант кафедры сусветнай гісторыі. 30 верасня 2005 года абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму: «Ваенна-палітычныя адносіны Венгерскага каралеўства з Галіцкім і Галіцка-Валынскім княствам (канец XII—XIII стст.)», ужо праз 10 гадоў 26 мая 2015 г. абараніў доктарскую дысертацыю на тэму: «Русь» у Венгерскім каралеўстве (XI — другая палова XIV ст.): сацыяльна-палітычная роля, маёмасныя адносіны, міграцыі".

У верасні 2003 г. пачаў працаваць на кафедры сусветнай гісторыі ПНУ імя Васіля Стэфаніка. У верасні 2016 г. атрымаў званне прафесара кафедры сусветнай гісторыі ПНУ імя Васіля Стэфаніка, а таксама з 2018 г. запрошанага прафесара кафедры славацкай гісторыі Універсітэта Коменскага (Браціслава, Славакія). З 2006 па 2013 гг. быў кіраўніком студэнцкага гуртка «Крэпасці Валыні, Карпат» і Прыкарпацця сярэднявечча". У 2015 г. кафедра сусветнай гісторыі заснавала Цэнтр медыявістыкі.

З 2010 г. Валашчук Міраслаў Міхайлавіч з’яўляецца рэдактарам студэнцкага перыядычнага выдання «Студэнцкія гістарычныя сшыткі». Галоўны рэдактар зборніка навуковых прац «Галіч» з 2016 г. Галоўны рэдактар навукова-культурна-асветніцкага краязнаўчага часопіса «Галічына» з 2019 г., а таксама член рэдакцыйных калегій іншых айчынных і замежных перыядычных выданняў, у прыватнасці: «Studia Historica Europae Orientalis» (Мінск, Беларусь) (2017-2022), «Запіскі Львоўскага сярэднявечнага клуба» (Львоў, Украіна) (з 2017) «Україн. Даследаванні» (Івана-Франкоўск, Украіна) (з 2019 г.) etc.

Катэгорыя:Гісторыкі Украіны
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Масавае забойства ў школе Нашвіла

Раніцай 27 сакавіка 2023 года ў горадзе Нашвіл, поўдзень ЗША, сталіца штата Тэнесі, адбылося масавае забойства. У выніку страляніны загінулі 6 чалавек (3 супрацоўнікі і 3 дзіцяці). Сам нападнік быў застрэлены паліцыяй. Страляла 28-гадовая Одры Элізабэт Хэйл, былая вучаніца школы, якая ідэнтыфікуе сябе як трансгендар.

## Ход падзей 
Стральба адбылася ў прыватнай прэсвітэрыянскай школе Кавенант, у якой навучаюцца каля 200 чалавек. Нападніца прыехала да навучальнай установы на машыне і пакінула яе на стаянцы. Стрэліўшы ў дзверы, яна ўвайшла ў будынак школы не сустрэўшы супраціву, бо там не было аховы. Одры Элізабэт Хейлі паднялася на другі паверх, дзе ішлі заняткі, забіла траіх дзевяцігадовых дзяцей і траіх дарослых супрацоўнікаў школы, пасля чаго была застрэлена паліцыянтамі. Адзін з іх атрымаў траўмы ад аскепкаў шкла. Дома ў Хэйлі былі выяўлены некалькі адзінак зброі, карта школы і маніфест.

## Рэакцыя 
Здарэнне стала 128 па ліку масавай стральбой у ЗША і зноў падняло пытанні аб узмацненні жорсткасці выдачы зброі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў ЗША
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы са спасылкамі на элементы Вікіданых без беларускага подпісу
Катэгорыя:Падзеі 27 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 2023 года
Катэгорыя:2023 год у ЗША
Уладзімір Лявонавіч Комар

**Уладзімір Лявонавіч Комар** (укр. Володимир Леонович Комар; нар. 24 красавіка 1964 Слабада-Балехаўская Украінская ССР) — украінскі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар. Вядучы знаўца пытання польскага праметэізму.

## Біяграфія 
Уладзімір Лявонавіч Комар нарадзіўся 24 красавіка 1964 года ў вёсцы Слабада-Балехаўская Далінскага раёна Івана-Франкоўскай вобласці Украінскай ССР (цяпер Украіна). Паспяхова скончыў васьмігадовую школу ў 1979 годзе, пасля чаго ў 1983 годзе — Львоўскі тэхнікум аўтаматызацыі прамысловасці.

Паступіў у Івана-Франкоўскі дзяржаўны педагагічны інстытут ім В. Стэфаніка, які скончыў у 1992 г., у 1997 г. паступіў у аспірантуру Прыкарпацкага ўніверсітэта імя Васіля Стэфаніка. У 1998 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму: «Украінскае пытанне ў нацыянальнай палітыцы Польшчы (1935-1939 гг.)».

Працаваў у Прыкарпацкім нацыянальным універсітэце імя Васіля Стэфаніка лабарантам, пазней — асістэнтам і старшым выкладчыкам, пазней — дацэнтам кафедры гісторыі славян, загадчыкам аддзела навуковай і вучэбна-метадычнай дзейнасці ўніверсітэта. Абараніў доктарскую дысертацыю на тэму: «Канцэпцыя Праметэя ў палітыцы Польшчы (1921-1939)» у 2011 г. па спецыяльнасці 07.00.02 — сусветная гісторыя.

У 2002 г. атрымаў атэстат дацэнта, а ў 2012 г. — прафесара кафедры гісторыі славян. Двойчы, пачынаючы з 2006 г., паспяхова абіраўся на пасаду загадчыка кафедры гісторыі славян, якую ўзначальвае і сёння (15 сакавіка 2021 г. кафедра была перайменавана ў кафедру гісторыі Цэнтр. і Усх. Еўропа і спецыяльныя галіны гістарычнай навукі).

Член рэдакцыйных калегій украінскіх і замежных навуковых часопісаў. Уладзімір Лявонавіч з'яўляецца членам спецыялізаваных вучоных саветаў па абароне дысертацый Украіны. Прафесар Комар таксама ўваходзіць у камісію Нацыянальнай акадэміі навук Украіны па вывучэнні ўкраінска-польскіх гісторыка-культурных сувязяў. Праходзіў навуковыя стажыроўкі ва Украіне і за мяжой — у вядучых еўрапейскіх установах, у прыватнасці: Ягелонскім і Варшаўскім універсітэтах, а таксама Літаратурна-навуковым інстытуце і Польскай бібліятэцы ў Парыжы.

Сфера навуковых інтарэсаў: гісторыя Польшчы, палітычная думка і міжнародныя адносіны ў Польшчы 1918-1939 гг., украінска-польскія адносіны, праблемы ўкраінска-польскіх адносін 1919-1945 гг.

Катэгорыя:Гісторыкі Украіны
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Ні Ні Кхін Зей

**Ні Ні Кхін Зей** (; нар. 31 жніўня 1991) — бірманская поп-спявачка. Яна стала пераможцай у тэлевезійным спаборніцтве па спеву *The Best of Melody World* у 2008 годзе. Яна выконвала свае песні на цырымоніях адкрыцця і закрыцця Паўднёва-ўсходніх азіяцкіх гульняў 2013 у Найп'іда.

## Дзяцінства і адукацыя 
Ні Ні нарадзілася 31 жніўня 1991 года ў горадзе Екі, М'янма. Яна атрымала найвышэйшую адукацыю ў Другім медычным ўніверсітэце ў Янгоне.

## Кар’ера 
Ні Ні пачала ўласную музычную кар'еру, ўзяўшы удзел у тэлевезійным спаборніцтве *Melody World 2008*, дзе яна выйграла першае месца і набыла папулярнасць. Да 2012 года яна не мела ўласнага дэбютага альбома: у 2008-2012 гады Ні Ні працягвала адукацыю і старанна вучылася, каб, з аднаго боку, стаць доктарам, а з другога — працаваць у сферы музыкі. Яна набыла папулярнасць у якасці спявачкі, калі была распаўсюджаная дэма-версія альбома *The Best of Melody World 2008*. Гэны альбом змяшчаў тры ўласныя песні Ні Ні і адну калабарацыйную працу. Яна выканала тры сола-песні: «Вораг» (), «Нават калі мы не разам» () і «Спыніся» ().

## Спасылкі
Бад-Гарцбург

**Бад-Гарцбург** () — горад у Германіі, курорт, размешчаны ў зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Гослар. Насельніцтва —  (2010). Плошча — 65,42 км². Афіцыйны код — 03 1 53 002.

Горад падзяляецца на 8 гарадскіх раёнаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Катэгорыя:Курорты Германіі
Зезен

**Зезен** () — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Гослар. Насельніцтва —  (на 1 сакавіка 2018 года). Плошча — 102,06 км². Афіцыйны код — 03 1 53 012.

Горад падзяляецца на 10 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Лібенбург

**Лібенбург** () — камуна ў Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Гослар. Насельніцтва — 8887 чалавек (31 снежня 2009 года). Плошча — 78,37 км². Афіцыйны код — 03 1 53 008.

Камуна падзяляецца на 10 сельскіх акруг.

Катэгорыя:Камуны Ніжняй Саксоніі
Ламаносава

**Ламаносава**:

## Прозвішча 
* Вольга Алегаўна Ламаносава (нар. 1978) — актрыса тэатра і кіно.

## Тапонім 
* Ламаносава (Гарадоцкі раён)
Лутэр-ам-Барэнбергэ

**Лутэр-ам-Барэнбергэ** () — камуна ў Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Гослар. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Лутэр-ам-Барэнбергэ. Насельніцтва — 2297 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 33,29 км². Афіцыйны код — 03 1 53 009.

Камуна падзяляецца на 3 сельскія акругі.

Катэгорыя:Камуны Ніжняй Саксоніі
Іван Кірылавіч Васюта

**Іван Кірылавіч Васюта** (укр. Іван Кирилович Васюта нар.14 студзеня 1924  — 25 снежня 2013)  — выкладчык гісторыі, доктар гістарычных навук, прафесар, рэктар Івана-Франкоўскага педагагічнага інстытута імя Васіля Стэфаніка (1980–1982).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 студзеня 1924 года ў вёсцы Спаскае Сосніцкага раёна Чарнігаўскай вобласці ў сялянскай сям'і. З дзесяці гадоў працаваў у мясцовым калгасе “Дарога камунізму”. У 1938 годзе скончыў Спаскую няпоўную сярэднюю школу, а ў 1941 годзе Сасніцкую сярэднюю школу № 1.

З чэрвеня па жнівень 1941 года працаваў інспектарам палітасветы раённага аддзела народнай асветы.

У пачатку Другой сусветнай вайны, калі спрабаваў эвакуіравацца, трапіў у акружэнне і быў вымушаны вярнуцца дадому. З верасня 1941 г. па люты 1943 г. разам з бацькам працаваў на сельскай гаспадарцы ў так званай «абшчыне», хаваўся ад вывазу ў Германію. У лютым 1943 года ўступіў у партызанскі атрад генерал-маёра Аляксея Фёдарава, які дзейнічаў у Карапецкім раёне Чарнігаўскай вобласці.

Удзельнічаў у рэйдзе атрада ім Сталіна Заходняй Украіны і Беларусі. У красавіку 1944 г. пасля расфарміравання партызанскіх атрадаў О. Фёдарава быў накіраваны ў органы НКУС. Да вызвалення Львова знаходзіўся ў групе войскаў НКУС у Львоўскай вобласці, пазней у горадзе Крамянец Цярнопальскай вобласці. З чэрвеня 1944 года працаваў у другім аддзеле міліцыі Львова пашпартыстам і ўчастковым.

Працуючы ў органах НКУС, адначасова скончыў падрыхтоўчыя курсы пры Львоўскім універсітэце імя Івана Франко. У 1945 годзе паступіў на гістарычны факультэт гэтага ўніверсітэта, які скончыў з адзнакай у 1950 годзе і атрымаў рэкамендацыю ў аспірантуру. У 1954 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю «*Становішча і барацьба рабочага класа Заходняй Украіны (1920–1929 гг.)»*, якая была накіравана ў Станіслаўскі (Івана-Франкоўскі) педагагічны інстытут старшым выкладчыкам гісторыі СССР . Дацэнт (1961), загадчык кафедры гісторыі СССР і Украінскай ССР (1964). У 1972 годзе абараніў доктарскую дысертацыю «*Аграрныя адносіны і рэвалюцыйная барацьба сялянства Заходняй Украіны 1919-1939 гг.»*. У 1973 годзе - прарэктар па навуковай рабоце. У 1975 г. прысвоена вучонае званне прафесара. 20 сакавіка 1980 года І. К. Васюту быў прызначаны рэктарам Івана-Франкоўскага педагагічнага інстытута, але па стане здароўя 15 верасня 1982 года пакінуў кіруючую пасаду. У 1984 годзе пакінуў пасаду загадчыка кафедры гісторыі СССР і УССР, пазней стаў прафесарам кафедры гісторыі СССР Львоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Івана Франко. У 1992–1997 гадах — прафесар кафедры славянскіх краін гэтага ўніверсітэта.

Аўтар 16 манаграфій, каля 200 навуковых, навукова-папулярных і метадычных прац. У сферу навуковых інтарэсаў уваходзілі праблемы палітычнай і сацыяльна-эканамічнай гісторыі Украіны, рэвалюцыйнага і нацыянальна-вызваленчага руху на заходнеўкраінскіх землях, украінска-польскіх адносін новай і навейшай эпохі, краязнаўства. Найбольшыя дасягненні ў галіне вывучэння аграрнай гісторыі Заходняй Украіны ў міжваенны перыяд.

## Узнагароды 
*  Ордэн Айчыннай вайны;
*  Медаль Савецкага фонду міру

## Зноскі
Мюндэн

**Мюндэн** () — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія, пры зліцці дзвюх рэк — Веры і Фульды, якія ўтвараюць Везер.

Уваходзіць у склад раёна Гётынген. Насельніцтва —  (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 121,11 км². Афіцыйны код — 03 1 52 016. Горад падзяляецца на 11 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Вольга Алегаўна Ламаносава

**Вольга Алегаўна Ламаносава** (, нар. , ) — украінская і расійская гімнастка і актрыса тэатра і кіно.

## Біяграфія 
Нарадзілася 18 мая 1978 года ў Данецку, у сям’і будаўніка. Маці Наталля Яўгенаўна Ламаносава — эканаміст. Да 1986 года сям’я пераехала ў Кіеў, куды перавялі бацьку.

Яшчэ ў Данецку пачала займацца мастацкай гімнастыкай. Трэнеры адзначалі ў яе выдатную гнуткасць. У Кіеве была прынята ў Школу алімпійскага рэзерву Альбіны Дзяругінай. Тамака яна стала кандыдатам у майстры спорту. У 1988 годзе паступіла ў Кіеўскае харэаграфічнае вучылішча.

У 1997 годзе з’ехала ў Маскву. Працавала ў Музычным тэатры імя К. С. Станіслаўскага і Ул. І. Неміровіча-Данчанкі артысткай балета. Паступіла ў Шчукінскае вучылішча на курс . Насуперак асцярогам дзяўчыны, уступныя іспыты яна здала лёгка, нават абмінуўшы другі тур. Пасля заканчэння тэатральнага інстытута (у 2003 годзе) працавала ў Тэатры імя К. С. Станіслаўскага (2004—2006) і Тэатры імя Я. Вахтангава (2003—2005).

Здымаецца ў фільмах, грае ў «Другом театре».

### Сям’я 
Першы муж — Яўгеній Рашанцаў (нар. 2 лютага 1976), прадзюсер (скончыў прадзюсерскі факультэт УДІКа), сын савецкага і расійскага паэта Юрыя Рашанцава. Шлюб працягнуўся паўтара гады.

Другі муж (фактычны шлюб

Сын — Фёдар Сафонаў (нар. 14.04.2017).

З’яўляецца хроснай маці Івана — старэйшага сына акцёраў Рыгора Анціпенкі і Юліі Такшынай.

#### Тэатр імя Я. Б. Вахтангава 
* 2003 — «Лір» (па матывах п’есы «Кароль Лір» Уільяма Шэкспіра, рэжысёр — Уладзімір Мірзоеў) — *Кардэлія*.
* «Дон Жуан і Сганарэль»
* «Калігула»

#### Маскоўскі драматычны тэатр імя К. С. Станіслаўскага 
* «Сон у летнюю ноч» — *Гермія*

#### Тэатральнае агенцтва «Прэм'ера» 
* «Пігмаліён» (антрэпрызны спектакль: праект «Тэатральны марафон»)— *Эліза Дулітл*

#### *«Другой театр»* 
* «Качынае паляванне» — *Галіна*
* 2014 — «Тарцюф» — *Эльміра, жонка Оргона*
* «Валянцінаў дзень» — *Валянціна*

#### Тэатральная кампанія «Маскарад» 
* 2015 — «Мужчынскі водар. Аркестр» — *Сюзана*

**Тэатр Эстрады**

2018 — «Старэйшы сын» А. Вампілава — *Ніна, дачка Сарафанава*

**Тэатр Сатыры**

2018 — «Платонаў»

**Нікатэатр**

2019 — «Загадкавыя варыяцыі»— *Элен Метэрнах*

### Ролі ў кіно
Заходнія Балканы

**Заходнія Балканы** — тэрмін, які выкарыстоўваецца, у прыватнасці, прэсай і рознымі міжнароднымі арганізацыямі, такімі як Еўрапейскі Саюз Арганізацыя Аб’яднаных Нацый і яе спецыялізаваныя ўстановы, НАТА для вызначэння рэгіёну Еўропы, які ў цэлым уключае Харватыю, Боснію і Герцагавіну, Албанію, Косава, Паўночную Македонію, Чарнагорыю і Сербію, што адпавядае краінам былой Югаславіі ў цэлым за выключэннем Славеніі, але уключаючы Албанію.

## Гл. таксама 
* Балканскі паўвостраў
* Паўднёвая Еўропа
* Паўднёва-Усходняя Еўропа
* Усходняя Еўропа
* Гісторыя Еўропы

## Спасылкі 
* Заходнія Балканы: жаданая геапалітычная прастора Г. — М. Чэню, дыпламат
* Заходнія Балканы: еўрапейская перспектыва К. Лекін (CERI)

Катэгорыя:Балканы
Аляксандр Яфімавіч Карпенка

**Аляксандр Яфімавіч Карпенка** (укр. Олександр Юхимович Карпенко нар.15 красавіка 1921 — 14 красавіка 2013) — украінскі гісторык. Дырэктар Навуковага цэнтру вывучэньня ўкраінскага нацыянальна-вызваленчага руху Прыкарпацкага нацыянальнага ўнівэрсытэту ім. В. Стэфаніка і Інстытут палітычных і этнанацыянальных даследаванняў ім І. Ф. Кураса НАН Украіны. Даследаваў гісторыю Галіцыі пачатку ХХ ст., гісторыю Украіны і Польшчы новага часу, праблемы міжнародных адносін. Унёс вялікі ўклад у вывучэнне Украінскай рэвалюцыі 1917-1923 гг. Доктар гістарычных навук (1968), прафесар (1980).

## Біяграфія 
Аляксандр Яфімавіч Карпенка нарадзіўся 15 красавіка 1921 года ў вёсцы Слабада Чарнігаўскай вобласці ў сялянскай сям'і казака. У 1938 г. пасля заканчэння школьнай адукацыі быў залічаны ў Чарнігаўскі настаўніцкі інстытут на гістарычны факультэт. Пасля стаў працаваць настаўнікам гісторыі ў сельскай школе, скончыў інстытут экстэрнам у чэрвені 1940 года. У кастрычніку 1940 года быў прызваны на сапраўдную ваенную службу ў рады Чырвонай Арміі, служыў у 7-м зенітна-кулямётным палку. Падчас нямецка-савецкай вайны ўдзельнічаў у абароне заходніх межаў Украінскай ССР у раёне Самбора-Стрыя, у абароне Кіева і Харкава, у Сталінградскай бітве 1942—1943 гадоў.

Падчас Сталінградскай бітвы ў 1942 годзе быў цяжка паранены. Пасля працяглага лячэння скончыў Сталінградскае артылерыйскае вучылішча. Скончыў вайну камандзірам артылерыйскай батарэі гвардзейскага палка, дэмабілізаваўся ў лютым 1946 года. Узнагароджаны баявымі ордэнамі і медалямі.

У 1966 годзе абараніў у Харкаўскім універсітэце доктарскую дысертацыю на тэму: «Іншаземная ваенная інтэрвенцыя ва Украіне ў 1918-1920 гг.».

## Зноскі
Дрансфельд

**Дрансфельд** () — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Гётынген. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Дрансфельд. Насельніцтва — 4057 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 28 км². Афіцыйны код — 03 1 52 006.

Горад падзяляецца на 4 гарадскія раёны.

Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Німеталь

**Німеталь** () — камуна ў Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Гётынген. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Дрансфельд. Насельніцтва — 1631 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 28,5 км². Афіцыйны код — 03 1 52 017.

Камуна падзяляецца на 4 сельскія акругі.

Катэгорыя:Камуны Ніжняй Саксоніі
Пятро Сцяпанавіч Фядорчак

**Пятро Сцяпанавіч Фядорчак** (; 22 жніўня 1933 — 25 кастрычніка 2017) — Прафесар кафедры гісторыі славян Прыкарпацкага нацыянальнага ўніверсітэта імя Васіля Стэфаніка. Даследчык дзяржаваўтварэння ў славянскіх краінах ХХ ст., гісторыі ўкраінска-польскіх адносін. Доктар навук (1976), выдатнік адукацыі Украіны (2000).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 жніўня 1933 года ў сям’і сельскіх сялян. Ужо ў дашкольным узросце ён авалодаў граматай, навучыўся чытаць і пісаць. У 1939 годзе пайшоў у Расохацкую пачатковую школу, ператвораную пазней у сямігодку. У 1947 годзе паступіў у Каламыйскае педагагічнае вучылішча, пасля заканчэння якога атрымаў кваліфікацыю настаўніка пачатковых класаў.

У 1951 г. Пятро Федарчак стаў студэнтам гістарычнага аддзялення гісторыка-філалагічнага факультэта Івана-Франкоўскага (былога Станіслаўскага) педагагічнага інстытута, дзе праслухаў курсы ў вядучых тагачасных выкладчыкаў І. К. Васюты, П. М. Дзенісаўца, П. Т. Рушчанка, В. О. Духніча, Ю. І. Патлажан. Падчас вучобы ў інстытуце прымаў актыўны ўдзел у дзейнасці студэнцкіх гурткоў і семінараў, выступаў з дакладамі і паведамленнямі на канферэнцыях, рыхтаваў свае першыя навуковыя працы, а таксама актыўна займаўся спортам. Быў пераможцам Рэспубліканскага конкурсу студэнцкіх навуковых работ.

## Узнагароды 
* Выдатнік народнай адукацыі (1977),
* За працоўную адзнаку (1981),
* Заслужаны работнік народнай адукацыі Украінскай ССР (1990),
* Выдатнік асветы Украіны (2000),
* Ветэран працы

## Крыніцы
Бюрэн

**Бюрэн** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Даніель Бюрэн — мастак-канцэптуаліст

## Тапонім 
* Бюрэн (абшчына)
* Бюрэн (Брамвальд)
* Бюрэн (Вестфалія)
Астана (значэнні)

* Астана
* Астана (баскетбольны клуб)
* Астана (камуна)
* ФК Астана
Уладзімір Васільевіч Грабавецкі

**Уладзімір Васільевіч Грабавецкі** (;  — ) — украінскі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24.07.1928 г. у вёсцы Печанежын Каламыйскага раёна Івана-Франкоўскай вобласці ў сям’і селяніна-ткача, удзельніка нацыянальна-вызваленчых змаганняў 1918—1920 гг.

Пачатковую адукацыю атрымаў у роднай вёсцы, вучыўся ў Каламыйскай украінскай гімназіі (1939), Малой духоўнай семінарыі ў Львове (1942—1944), Вінніцкай сярэдняй школе рабочай моладзі (1946—1947), скончыў ф-т гісторыі Львоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Івана Франко (1952), пасля заканчэння якога выкладаў у Вінніках.

## Узнагароды 
*  Ордэн «За заслугі» I ступені (12 мая 2015 г.) — За значны асабісты ўклад у развіццё нацыянальнай адукацыі, падрыхтоўку высокакваліфікаваных спецыялістаў, шматгадовую плённую навукова-педагагічную дзейнасць і ў сувязі з 75-годдзем з дня нараджэння заснаванне дзяржаўнай вышэйшай навучальнай установы «Прыкарпацкі нацыянальны ўніверсітэт імя Васіля Стэфаніка».
*  Ордэн «За заслугі» II ступені (19 жніўня 2008) — За значны асабісты ўклад у сацыяльна-эканамічнае, культурнае развіццё Украінскай дзяржавы, значныя працоўныя дасягненні і з нагоды 17-й гадавіны незалежнасці Украіны.
*  Ордэн «За заслугі» III ступені (16.09.1998) — За значныя дасягненні ў працы, высокае прафесійнае майстэрства.
*  Заслужений діяч науки і техніки України (15 березня 1995) — *За значний особистий внесок у розвиток національної освіти, впровадження сучасних форм навчання і виховання молоді*.
*  Ордэн «Знак Пашаны» 1989
*  Медаль за доблесную працу 1970
*  Медаль «Ветэран працы». 1985
*  Медаль "Макаренко"
*  «Выдатнік адукацыі Украіны» 
*  «Выдатнік адукацыі Украіны»  2000.

Уладзімір Грабавецкі ўзнагароджаны медалямі, у тым ліку медалём Макаранкі (1988), сярэбраным медалём з нагоды святкавання тысячагоддзя хрысціянства ва Украіне (1988) і залатым медалём з нагоды 2000-годдзя Нараджэння Хрыстова (2000). .
Алег Аляксандравіч Судлянкоў

**Алег Аляксандравіч Судлянкоў** (, Хабараўск — , Мінск) — беларускі бібліяфіл, калекцыянер графікі, кніжных знакаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Хабараўску, вучыўся ў сярэдняй школе ў Прыбалтыцы; але большая частка яго жыцьця звязана з Беларуссю і Мінскам. Па адукацыі інжынер (скончыў два політэхнічныя інстытуты — у Мінску і ў ). Пачаў збіраць экслібрысы з 1966 года. Сабраў некалькі тысяч такіх кніжных знакаў.

Аўтар шматлікіх артыкулаў пра экслібрыс у перыядычным друку, а таксама аўтарскіх публікацый у часопісах «Нёман», «Мастацтва». Арганізатар, удзельнік выставачных праектаў. Ахвотай перадаваў для экспазыцыі розных музеяў і выставак кніжныя знакі са сваёй калекцыі.

Арганізаваў выданне ў Кіеве некалькіх кніг беларускіх кніжных графікаў — Генадзя Вяля, Рамана Сустава, Юрыя Якавенкі. Дапамог мінскаму выдаўцу Але Зміёвай выдаць серыю альбомаў, прысвечаных творчасці такіх экслібрысістаў, як Ганна Ціханава, Арлен Кашкурэвіч, Мікола Селяшчук, Юрый Якавенка, Генадзь Вяль.

Быў добра знаёмы з такімі легендамі і стварэння кніжнага знака, і яго калекцыянавання, як Сяргей Фарцінскі, Лембіт Лыхмус, Якаў Бэрдзічэўскі, Алег Ласунскі, Валер Палікарпаў, Генадзь Вяль, Фёдар Шурмялёў.

## Творы 
### Кнігі 
* «Гісторыя беларускіх кніжных знакаў XVI—XX стст.», 2022, выдавецкі дом «Звязда»

## Спасылкі 
* Олег Судленков: Ряд редких книг имеет ценность, сопоставимую с ценностью алмазов 

Катэгорыя:Калекцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Бібліёграфы Беларусі
Катэгорыя:Бібліяфілы Беларусі
Спіс народжаных у 2023 годзе

У гэтым спісе прадстаўлены спіс персон, якія нарадзіліся ў 2023 годзе.
## Сакавік
* 27 сакавіка ― , люксембургскі прынц, другое дзіцё спадчыннага Вялікага Герцага Люксембурга Гіёма і Стэфані дэ Лануа.
## Верасень
* 9 верасня ― , трэцяе дзіця драконавага караля Бутана Джыгме Кхесар Намг’ял Вангчука і яго жонкі Джэцун Пэма.
## Гл. таксама 
* Спіс памерлых у 2023 годзе

## Спасылкі 
*
2023
Агастаўскі ўніверсітэт

**Агастаўскі ўніверсітэт** () — вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Агаста, штат Джорджыя.

Гэта дзяржаўны даследчы ўніверсітэт і акадэмічны медыцынскі цэнтр у горадзе Агаста, штат Джорджыя. Ён з’яўляецца часткай універсітэцкай сістэмы штата і мае спадарожнікавыя медыцынскія кампусы ў Саване, Олбані, Роме і Атэнсе. У ім працуе больш за 15 000 супрацоўнікаў і навучаецца больш за 56 000 студэнтаў. Ён акрэдытаваны Паўднёвай асацыяцыяй каледжаў і школ.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Джорджыя

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Джорджыі
Хікс

**Хікс** — прозвшіча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джон Хікс, англійскі эканаміст. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы
* Эдвард Хікс, амерыканскі мастак
* Эндзі Хікс, англійскі прафесійны гулец у снукер
Яраслаў Юр’евіч Забароўскі

**Яраслаў Юр’евіч Забароўскі** (,  —  , Украіна) — украінскі гісторык, спецыяліст па гісторыі старажытнага Рыма і гісторыі хрысціянскай царквы ў старажытны перыяд і сярэднія вякі, загадчык кафедры гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў (1992—1999) гістарычнага факультэта Прыкарпацкага ўніверсітэта імя Васіля Стэфаніка (Івана-Франкоўск). Прарэктар па выхаваўчай рабоце Івана-Франкоўскай духоўнай семінарыі імя свяшчэннамучаніка Іасафата 1990—1991 гг.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 жніўня 1939 г. у Львове, Польшча (цяпер Украіна). Бацька Забароўскі Юрый Васільевіч, маці Саларыў Ганна Тэадараўна. Падчас хрышчэння атрымаў падвойнае імя Мар’ян-Яраслаў. У 1944 годзе пасля вяртання са ссылкі трагічна загінуў бацька Юрыя.

Скончыў школу ў 1956 годзе і здаў усе выпускныя экзамены на 5 («добра»). У тым жа годзе паступіў на гістарычны факультэт Нацыянальнага ўніверсітэта імя Івана Франко. Навуковы кіраўнік Іван Вейцкіўскі, дыпломная работа «Гісторыя рэспубліканскага Рыма».

## Вібрані працы 
* «Спробы вырашэння аграрнага крызісу канца 130-х гадоў да н.э. у рэспубліканскім Рыме» 1967 г. Ленінград
* Нарысы гісторыі аграрных адносін у Рымскай рэспубліцы. Львоў 1985 г.

## Узнагароды 
*  Медаль «Ветэран працы», 1989 г
*  Падзякай Міністэрства народнай адукацыі Украінскай ССР
*  Медаль «Макарэнка» Міністэрства народнай асветы УССР, 1990 г
*  Ганаровы знак у гонар 2000-годдзя з дня нараджэння старшыні Івана-Франкоўскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі ў 2000 г.
*  лаўрэат гранта ACLS (1999) Фонду Дэйла Карнегі (Дзярждэпартамент ЗША)

## Зноскі 
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Украіны
Мікалай Васілевіч Кугуцяк

**Мікалай Васілевіч Кугуцяк** (нар. , Назавізаў, Станіслаўская вобласць, УССР) — украінскі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар. Дэкан гістарычнага факультэта Прыкарпацкага ўніверсітэта. Археолаг.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 кастрычніка 1952 г. у в Назавізаў, Надвірнянскі раён, Івана-Франкоўская вобласць. У 1981 годзе скончыў Івана-Франкоўскі педагагічны інстытут, настаўнік гісторыі. З 1984 г. працуе на гістарычным факультэце Івана-Франкоўскага педагагічнага інстытута: асістэнтам кафедры гісторыі СССР і УССР, у 1990 г. прысвоена вучонае званне дацэнта. Абараніў дысертацыю 28 чэрвеня 1985 г. на тэму «*Становішча і рэвалюцыйна-вызваленчая барацьба сельскагаспадарчых працоўных Заходняй Украіны ў 1929—1939 гг.*», навуковы кіраўнік Юрый Сліўка.

Доктарская дысертацыя «*Нацыянальна-палітычны рух у Галіцыі ў 1890—1939 гг.*» абаронена 6 лютага 1996 г. у Інстытуце палітычных і этнанацыянальных даследаванняў НАН Украіны па спецыяльнасці «Этналогія», у 1996 г. прысвоена вучонае званне прафесара.

Размаўляе па-польску. Захапленні: нумізматыка.

Агулам аб’екты абследаваны і археалагічныя разведкі праводзіліся ў горных раёнах Івана-Франкоўскай вобласці (Косаўскі, Верхавінскі, Надвірнянскі, Ражняўскі, Далінскі, Багародчанскі раёны і г. Ярэмча).

Прафесар М. В. Кугуцяк з’яўляецца заснавальнікам новага кірунку ва ўкраінскай гістарычнай навуцы — археапетралогіі, навукі, якая вывучае старажытныя мегалітычныя помнікі. Па выніках навуковых даследаванняў прадстаўнікамі школы гістарычнай этналогіі апублікавана 1 манаграфія (Кугутяк М. В. Скельні святилища сокільських вершин. — Івано-Франківськ, 2008. — 127 с.) і 15 артыкулаў.

Катэгорыя:Гісторыкі Украіны
Філіп Фрыдрых фон Хеч

**Філіп Фрыдрых фон Хеч** (; —) — нямецкі мастак, прылічаны да дваранскага саслоўя ў 1805 годзе. Бацька архітэктара Густава Фрыдрыха фон Хеча.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 верасня 1758 года ў Штутгарце ў сям’і вюртэмбергскага прыдворнага музыканта Крысціяна Хеча (ням. Christian Heinrich Hetsch).

У 1771 годзе ён без згоды бацькоў паспяхова паступіў у Вышэйшую школу Карла (Hohe Karlsschule) у Штутгарце, дзе вучыліся многія вядомыя нямецкія мастакі, вучыўся жывапісу ў Нікаля Гвібаля і Адольфа Фрыдрыха Харпера. У асноўным навучаўся пейзажнаму жывапісу. У Штутгарце пазнаёміўся з мастаком Іаганам Данекерам і паэтам Фрыдрыхам Шылерам, якія былі аднагодкамі.

З ухвалы сваіх настаўнікаў Hohe Karlsschule, у 22-гадовым узросце Філіп на працягу двух гадоў знаходзіўся ў Парыжы, дзе быў вучнем Жазефа-Мары В’ена і Клода Вернэ. Вярнуўшыся дадому ў 1782 годзе, Хеч быў прызначаны прыдворным мастаком герцага вюртэмбергскага Карла Яўгена. Працаваў у маляўнічай тэхніцы, якую засвоіў пад уплывам работ французскага мастака неакласіцызму Жака-Луі Давіда.

Пры фінансавай падтрымцы Вюртэмбергскага двара, з вясны 1785 года Хеч на працягу двух гадоў навучаўся ў Рыме; там азнаёміўся з творамі выдатных мастакоў — Джота дзі Бандонэ, Фра Беата Анджэліка, Філіпа Ліпі, Сандра Бацічэлі, Караваджа і іншымі. У 1787 ён пачаў выкладаць у Hohe Karlsschule, у 1790 годзе стаў прафесарам, у 1794 годзе школа была зачынена. Пасля сыходу Адольфа Харпера з пасады дырэктара Герцагскай карціннай галерэі, гэта пост з 1798 па 1816 гады займаў Філіп Хеч.

4 лютага 1808 года быў узнагароджаны вялікім крыжом ордэна Вюртэмбергскай кароны.

Памёр 31 снежня 1838 года ў Штутгарце.
Ring Fit Adventure

**«Ring Fit Adventure»** () —  ролевая гульня, распрацаваная і выдадзеная «Nintendo» для «Nintendo Switch». Гульня пастаўляецца з двума фізічнымі кампанентамі: Ring-Con, кольцам для , якое трымае карыстальнік і ў якое ўстаўляецца адзін , і раменьчыкам для ног, кавалкам тканіны, прымацаваным да нагі карыстальніка, які трымае другі Joy-Con.

У асноўным рэжыме гульні гулец выконвае , дзе рухі гульца і баявыя дзеянні заснаваны на выкананні пэўных фізічных дзеянняў з выкарыстаннем Ring-Con і рамяня для ног, пры гэтым элементы  у Joy-Con вызначаюць рух гульца і датчык дэфармацыі ў Ring-Con, які выяўляе выгіб гэтага аксесуара. Іншыя рэжымы ўключаюць агульныя фітнес-праграмы і гульні ў стылі вечарынак. Гэтыя заняткі сканцэнтраваны вакол звычайных фітнес-, што робіць гульню часткай мэтаў *«якасці жыцця»* «Nintendo» ў адпаведнасці з падобнай іх гульнёй «». Гульня была выпушчана ва ўсім свеце 18 кастрычніка 2019 года і атрымала ў цэлым станоўчыя водгукі крытыкаў. Па стане на 30 чэрвеня 2022 года па ўсім свеце было прададзена больш за 14,54 мільёна копій гульні, што робіць яе адной з  у сістэме.

Попыт на гульню рэзка вырас у 2020 годзе, галоўным чынам з-за пандэміі COVID-19 і звязанага з ёй закрыцця трэнажорных залаў і іншых спартыўных аб’ектаў, што выклікала дэфіцыт у многіх краінах. Гэта прывяло да таго, што рэсэлеры ў Амерыцы пачалі прадаваць гульню больш чым за 300 долараў у параўнанні з рознічным коштам у 80 долараў.
## Зноскі
## Спасылкі
*

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2019 года
Катэгорыя:Гульні Nintendo
Катэгорыя:Камп’ютарныя ролевыя гульні
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў Японіі
Ханна Хёх

**Ханна Хёх** (сапраўднае імя Ханна Тэрэза Іагана Хёх, ням. Hannah Höch; —) — нямецкая мастачка—дадаіст, майстар калажу.

## Жыццё і творчасць 
Іагана Хёх нарадзілася ў сям’і страхавога агента, маці яе была мастаком-аматарам. У 15-гадовым узросце дзяўчына была вымушана пакінуць школу, каб клапаціцца пра малодшых братоў і сёстраў. У 1912 годзе яна паступіла ў берлінскую Школу прыкладнога мастацтва. У 1914 годзе Хёх наведала ў Кёльне вялікую выставу нямецкага сучаснага мастацтва, потым вучылася ў школе пры Музеі прыкладнога мастацтва ў Берліне, у класе ў Эміля Орліка. У гэты час яна пазнаёмілася з Раулем Хаўсманам і ўступіла з ім у блізкія адносіны. Таксама з Хаўсманам Хёх стаў развіваць мастацкі кірунак фотамантажу. У 1916—1926 гадах мастачка працавала для выдавецтва Ullstein Verlag, пераважна ў яго часопісным аддзяленні. Дзякуючы Хаўсману, Х. Хёх у 1917 годзе пазнаёмілася з дадаісцкімі мастакамі Берліна. У 1920 годзе яна прымае ўдзел у Першай міжнароднай дада-выставе. Пачынаючы з 1920 года Хёх была пастаяннай удзельніцай штогадовых выставак мастацкай групы Лістапад. У тым жа 1920 годзе Хёх і Хаўсман паехалі ў Прагу для ўсталявання адносін з чэхаславацкімі дадаістамі.

У 1921 годзе Хёх і Хаўсман расталіся. У 1924 годзе яна здзейсніла паездку ў Парыж. На зваротнай дарозе на радзіму мастачка наведала Піта Мандрыяна і членаў галандскага мастацкага гурта De Stijl. У 1924 годзе Хёх удзельнічала ў мастацкай выставе ў СССР, у 1925 — у выставе, арганізаванай Нямецкім таварыствам мастацтваў (Deutsche Kunstgemeinschaft) у Берліне. У 1926 годзе Хёх пазнаёмілася з пісьменніцай Ціл Бругман, з якой яна ў 1929 годзе жыла і працавала ў Гаазе, і затым, да 1936 года, у Берліне. У 1932 годзе яна выстаўляла свае калажы ў ЗША.

У 1933—1945 годзе Ханне Хёх было забаронена займацца мастацкай дзейнасцю. Працы яе былі абвешчаныя дэгенератыўным мастацтвам, іх было забаронена выстаўляць. Да 1937 года Хёх рассталася з Бругман, у 1938 годзе яна выйшла замуж за піяніста Курта Маціса, з якім жыла да 1944 года. У 1965 годзе Х. Хёх прынялі ў Берлінскую акадэмію мастацтваў.

Мастацкая спадчына Х. Хёх вельмі разнастайная і належыць таксама да розных напрамкаў у мастацтве. У 1996 годзе зямля Берлін заснавала датуемую цяпер сумай у 15 000 еўра Прэмію Ханны Хёх за выдатныя дасягненні ў мастацтве.
Эдвард Хікс

**Эдвард Хікс** (; —) — амерыканскі мастак. Таксама быў рэлігійным дзеячам — служыцелем Рэлігійнага таварыства Сяброў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 красавіка 1780 года ў горадзе Лэнгхарн, штат Пенсільванія; стрыечны брат мастака Томаса Хікса.

Эдвард з’явіўся на свет у асабняку свайго дзеда ў Атлбора (цяпер Лэнгхарн). Яго бацькі былі англіканамі. Ісак Хікс, яго бацька, быў лаялістам, збяднелым пасля паразы Вялікабрытаніі ў вайне за незалежнасць ЗША. Маці Эдварда памерла, калі яму было паўтара года; яго выхоўвала на ферме Twining Farm (цяпер уваходзіць у Нацыянальны рэестр гістарычных месцаў ЗША) блізкая сяброўка маці — Элізабет Твінінг. Яна і выгадавала хлопчыка ў духу квакераў.

Ва ўзросце трынаццаці гадоў Эдвард пачаў навучанне ў вытворцаў вазоў Уільяма і Генры Томлінсан. Ён заставаўся ў іх сем гадоў, на працягу якіх навучыўся рамяству размалёўкі вазоў. У 1800 годзе ён пакінуў фірму Tomlinson, каб зарабляць на жыццё самастойна. У 1801 годзе Хікс пераехаў у горад Мілфард, штат Пенсільванія, дзе зноў працаваў па роспісе вазоў у фірме Джошуа Кэнбі (Joshua C. Canby). Не зусім задаволены сваім жыццём, ён пачаў рэгулярна наведваць сходы квакераў, і ў 1803 годзе быў прыняты ў сябры Таварыства Сяброў. Пазней у гэтым жа годзе ён ажаніўся з жанчынай з гэтага таварыства — Сарай Уорстал Хікс (1781—1855).

У 1812 годзе Эдвард Хікс стаў служыцелем і пачаў падарожнічаць па акрузе Філадэльфія ў якасці квакера-прапаведніка. Каб пакрыць выдаткі на паездкі, а таксама для падтрымкі сваёй сям’і, ён вырашыў арганізаваць уласную справу — ствараў і прадаваў распісаныя прадметы хатняга ўжытку, сельскагаспадарчае абсталяванне і шыльды карчмаў. Яго дзейнасць зрабілася прыбытковай, і гэта засмуціла некаторых чальцоў квакерскай абшчыны, бо супярэчыла традыцыям прастаты гэтай супольнасці. У 1815 годзе Хікс ненадоўга адмовіўся ад дэкаратыўнага жывапісу і паспрабаваў падтрымаць сваю сям’ю фермерствам, працягваючы эпізадычна падзарабляць роспісам. Але такі стан спраў стаў цяжкім для яго сям’і.

Да 1816 года яго жонка чакала ўжо пятае дзіця. Пасля сустрэчы з блізкім сябрам Джонам Комлі, калі размова зайшла пра жывапіс, Хікс аднавіў сваю працу па дэкаратыўным роспісе. Гэтая дзейнасць вывела сям’ю з цяжкага фінансавага стану. Хікс пачаў ствараць карціны на палотнах, стварыўшы каля 1820 года сваю першую са шматлікіх карцін — The Peaceable Kingdom. Cтанковы жывапіс выконваўся для сям’і і сяброў, а дэкаратыўны жывапіс заставаўся яго галоўнай крыніцай даходу.
У 1827 годзе ў Рэлігійным таварыстве Сяброў адбыўся раскол паміж хіксітамі (названымі ў гонар стрыечнага брата Эдварда — прапаведніка Эліяса Хікса) і артадаксальнымі членамі грамадства, што стала перашкодай у дзейнасці Хікса як служыцеля.

Памёр 23 жніўня 1849 года ў горадзе Ньютаўн, штат Пенсільванія.

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Ром (горад)

**Ром** () — горад у акрузе Флойд штата Джорджыя ў ЗША.

## Назва 
Горад атрымаў сваю назву ад Рыма ў Італіі — у час заснавання горада ў Амерыцы было папулярна даваць новым паселішчам назвы, якія былі б сугучныя з назвамі славутых еўрапейскіх гарадоў (у розных штатах ЗША прыблізна тады ж з’явіліся таксама свае Парыж, Масква, Афіны, Санкт-Пецярбург, Сіракузы, Адэса, Варшава і інш.). Але ў той час, як па-англійску напісанне іх назваў цалкам супадае, то па-беларуску назвы гарадоў у ЗША пішуцца ўжо ў адпаведнасці з фанетычным прынцыпам.

## Геаграфія 
Горад знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы штата Джорджыя, у перадгор’ях Апалачаў, пры зліцці рэк Этова і Устанаўла, якія адначасова ўтвараюць раку Куса.

## Дэмаграфія 
Паводле перапісу 2010 года ў горадзе жылі . Шчыльнасць насельніцтва складала 443 асобы/км². Налічвалася . Расавы склад насельніцтва: 57,4 % белыя, 27,8 % — афраамерыканцы, 1,9 % — азіяты, 0,6 % — карэнныя амерыканцы, 0,2 % — з астравоў Ціхага акіяна, 9,7 % — прадстаўнікі іншых рас, 2,5 % належалі да дзвюх і больш рас. Доля іспанамоўных склала 16,2 % усіх жыхароў.

Катэгорыя:Гарады Джорджыі
Аксана Алегаўна Караванская

**Аксана Алегаўна Караванская** (;  16 красавіка 1966, Львоў, УССР, СССР) — украінская мадэльерка.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і матэматыкаў. Выпускніца Львоўскай акадэміі Мастацтваў 1996 года.

1996 — фіналістка конкурсу Alta-Moda (старшыня журы — П’ер Кардэн).

1997 — адкрыла аўтарскі буцік «Аксана Караванская», першы ва Украіне. Дзяржаўныя органы не хацелі рэгістраваць фірму з такой назвай, але Караванская даказала, што фірма, названая імем дызайнера, — гэта сусветная практыка і мае права на жыццё і ва Украіне.

1999 — дэбют ва ўкраінскім тыдні prêt-a-porter з калекцыяй «Vade mecum».2001 — атрымала званне «Лепшы стыліст года» ў галіне кліпмейкерства.2002 — Гран пры «Крыштальны Сілуэт» за лепшую сукенку года.2003 — дэбют на Russian Fashion Week.2005 — прэзентавала лінію дзіцячай адзення OK’IDS by oksanakaravanska. Стварыла калекцыю Haute Couture для закрыцця паўфіналу і фіналу «Еўрабачання-2005».

2006 — прэзентацыя аўтарскіх парфумаў.

Ёй належыць ідэя стварэння першага Тэатра мод у Львове, які паспяхова гастраляваў па Украіне і за яе межамі. З’яўляецца членам сіндыката Моды Украіны і стварае ад 8 да 14 калекцый у год. Аксана Караванская з’яўляецца пастаяннай удзельніцай ўкраінскіх тыдняў моды, мае буцікі і атэлье ў Львове, Кіеве (да 2009 года), Адэсе, шоў-рум брэнда Караванскай дзейнічае ў Нью-Ёрку. Пад брэндам «Караванская» выпускаецца жаночае адзенне і аксэсуары да іх. У калекцыях Аксаны Караванскай прысутнічаюць элементы эклектычнага і этнічнага стылю. Першай ва Украіне стварыла сваю дзіцячую лінію, першай сярод украінскіх дызайнераў выпусціла свой парфюм.

### Сям’я 
Замужам, муж Багдан Ляўчук — бізнесмен. Выхоўваюць дваіх дзяцей — Святаслава і Марычку.

## Творчасць 
*Мода — гэта кактэйль эклектычных вятроў замяшаных у шэйкеры часу.*Аксана Караванская2015 — «Стильна книжка для панянки»(Львоў: Выдавецтва Старога Лева) у афармленні Анастасіі Стэфурак.

## Спасылкі 
* Караванская выклікала ажыятаж унікальнай калекцыяй вышыванак у Чыкага .
* Пра Аксану Караванскую.
* Аксана Караванская прэзентавала новую калекцыю «Украінскі Haute Couture 2018»
* Як Караванская-мадэльер стала пісьменніцай .
* Аксана Караванская размова з Львоўскай дызайнеркай адзення
Сяргей Уладзіміравіч Сцельмашонак

**Сяргей Уладзіміравіч Сцельмашонак** (нар. 6 лютага 1956, Ленінград, Расія) — беларускі дызайнер і мастак. Член Беларускага саюза дызайнераў і Беларускага саюза мастакоў.

## Біяграфія 
У 1978 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Быў вучнем у А. В. Чарнышова.

З 1978 года ўваходзіць у Беларускі саюз мастакоў.

З 1984 года ўваходзіць у Беларускі саюз дызайнераў.

Працаваў мастаком-афарміцелем для беларускіх часопісаў: «Крыніца», «Охота и рыбалка», «Кур’ер» і г.д.

Вядомы як «мастак, які малюе котак».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* https://www.belta.by/interview/view/smartfon-rasskazyvajuschij-skazki-6992/
* https://www.nlb.by/content/news/library-news/khudozhnik-kotoryy-risuet-kotov/ 
* http://www.artvladis.com/stelma-shon-ok/
Сезон 2004 ЖФК Жамчужына Брэст

У 2004 годзе жаночы футбольны клуб «Жамчужына» з Брэста прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2004 (5 месца),
* Кубак Беларусі 2004 (невядома).

## Склад каманды 
* Сінюта (Сянюта?)
* Якушык
* Мартынюк
* Нічыпарук
* Саўчук
* Кісялёва
* Лілія Кісялевіч
* Петрань
* Ліўшыц
* Дыяна Мірашнічэнка
* Пастарнакевіч
* Грыговіч
* Касцевіч
* Ганна Піліпенка
* Кандрацюк
* Андрэева
* Ахрымчук (Ахрымук)
* Чупі
* Сацюк

## Літаратура 
* Михаленя А. Нокдаун для хозяев // Все о футболе. — 2004. — 8 июня (№ 22 (268)). — С. 12.
* Михаленя А. Могилевчанки вне конкуренции // Все о футболе. — 2004. — 15 июня (№ 23 (269)). — С. 9.

2004
Жамчужына Брэст
Катэгорыя:2004 год у Брэсце
Лілія Васільеўна Кісялевіч

**Лілія Васільеўна Кісялевіч** (нар. , Брэст, Беларусь) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі. Майстар спорту Беларусі і Украіны.

## Клубная кар’ера 
Футболам пачала займаецца з 1998 года ў Брэсце і першай камандай была брэсцкая «Вікторыя 86». Потым выступала за гродзенскі «Белкард» і брэскую «Жамчужыну». З 2006 года — у «Нафтахіміку».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Украіны
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Нафтахімік
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Вікторыя-86 Брэст
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Ніва-Белкард