open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уладзімір Дзмітрыевіч Якутаў

**Уладзімір Дзмітрыевіч Якутаў** (нар. , в. Рацькава, Ушацкі раён) — беларускі публіцыст, празаік. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1984 года.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Рацькаўскай пачатковай СШ. У Вялікую Айчынную вайну быў у партызанскім атрадзе брыгады «Няўлоўныя». Пасля вызвалення раёна добраахвотна пайшоў на фронт. Дэмабілізаваны па раненні ў 1945 годзе. Працаваў сакратаром Булаўскага сельсавета Полацкага раёна (1945—1946). У 1946 накіраваны ЦК камсамола ў Літву, дзе працаваў сакратаром валаснога камітэта камсамола, інструктарам райкама партыі (1946—1961).

Скончыў гістарычны факультэт Вільнюскага ўніверсітэта (1954). Пераехаўшы ў Мінск, працаваў адказным сакратаром рэспубліканскага таварыства «Веды», намеснікам дырэктара па культрабоце тэхвучылішча № 53 (1961—1963), старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КПБ (1963—1973), старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі АН БССР (1973—1990). З 1990 года на пенсіі. Узначальвае культурна-творчую фірму «Русь Белая».

## Творчасць 
Пачатак літаратурнай дзейнасці датуецца 1962 годам. Апублікаваў шэраг навуковых прац па гісторыі Кампартыі Беларусі. Піша апавяданні, аповесці, біяграфічныя нарысы пра беларускіх партыйных і дзяржаўных дзеячаў (Д. Валковіч, М. Галадзед, З. Жылуновіч, П. Машэраў, С. Прытыцкі, А. Чарвякоў і інш.), пра Кастрычніцкую рэвалюцыю і грамадзянскую вайну («Агонія», «Віхурны досвітак»). Творы У. Якутава заснаваны на дакументах, фактычным матэрыяле. Аўтар аповесці «Янаўская элегія» («Маладосць». 1993. № 4).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны I ступені, Чырвонай Зоркі, медалямі.

## Літаратура 
* Якутаў Уладзімір // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / пад рэд. А. В. Мальдзіса. — Мн., 1995. — Т. 6. — С. 486.
* Якутаў Уладзімір Дзмітрыевіч // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2003. — С. 553—554.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Плотніца (гміна)

**Гміна Плотніца** () — вясковая гміна ў міжваеннай Польшчы, якая ўваходзіла ў склад Столінскага павета Палескага ваяводства. Сядзіба была размешчана ў Плотніцы.

## Гісторыя 
Першапачаткова гміна створана ў складзе Пінскага павета. 7 лістапада 1920 года гміна была далучана да створанага Лунінецкага павета, які быў пад уладай Упраўлення прыфрантавых і этапных тэрыторый. 19 лютага 1921 года разам з усім Лунінецкім паветам увайшла ў Палескае ваяводства. З 1 студзеня 1923 года гміна ўвайшла ў склад новастворанага Столінскага павета. 18 красавіка 1928 года да гміны далучана частка тэрыторыі гміны Радчыцк, а частка тэрыторыі самой гміны была далучана да гмін Столін і Хорск.

## Населенныя пункты 
Згодна з першым перапісам насельніцтва Польшчы, які прайшоў 30 верасня 1921 года, у гміне налічвалася 32 населеныя пункты.

Катэгорыя:Гміны Столінскага павета
Катэгорыя:З’явіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1939 годзе
Распаўсюджванне COVID-19 у Грузіі

Распаўсюджванне COVID-19 у Грузіі пачалося 26 лютага 2020 года, калі быў зарэгістраваны першы выпадак заражэння каранавіруснай інфекцыяй у краіне. Заражаным аказаўся грамадзянін Грузіі, які прыехаў з Ірана.

Паводле афіцыйнай статыстыкі, на 31 сакавіка ў Грузіі пацверджаных выпадкаў інфікавання — 108, сярод іх ачунялі — 21, у рэжыме каранціну — 4995, пад наглядам — 278.

З 1 сакавіка ў Грузіі часова адмянілі правядзенне масавых мерапрыемстваў.

10 сакавіка ў рамках прэвенцыі распаўсюджвання каранавіруса, у муніцыпалітэце Гардабані адмовіліся святкаваць «Наўруз Байрам» шматлюднымі мерапрыемствамі.

Станам на 2023 год у краіне зафіксавана 1,8 млн выпадкаў заражэння, у тым ліку 17 тысяч смерцяў.

## Заўвагі
Катэгорыя:Пандэмія COVID-19
Катэгорыя:2020 год у Грузіі
Катэгорыя:Катастрофы ў Грузіі
Катэгорыя:Ахова здароўя ў Грузіі
Кашыцы (Малапольскае ваяводства)

**Кашыцы** () — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 50 км на ўсход ад цэнтра Кракава і за 270 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Прашавіцкага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Кашыцы. Плошча 3,25 км². Насельніцтва 800 чалавек.
СДЮШАР № 4 (Гомель)

**Спецыялізаваная дзіцяча-юнацкая школа алімпійскага рэзерву № 4 па гімнастыцы і акрабатыцы** — дзяржаўная ўстанова Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь, якая размяшчаецца ў г. Гомелі.

## Гісторыя 
16 верасня 1963 гады адчыненая Дзіцячая юнацкая спартыўная школа № 4 з аддзяленнямі спартыўнай гімнастыкі, мастацкай гімнастыкі і акрабатыкі.

## Апісанне 
На 2020 год школа праводзіць падрыхтоўку спартсменаў па чатырох відах спорту: спартыўная гімнастыка, скачкі на батуце, мастацкая гімнастыка, спартыўная акрабатыка і скачкі на акрабатычнай дарожцы
* Настасся Жарнасек
* 
* 
* Дзяніс Казлоў
* Руслан Калачоў
* Ірына Калашнік
* Уладзімір Кануннікаў
* Наталля Уладзіміраўна Карпянкова
* Кацярына Аляксееўна Кацуба
* Юлія Качан
* Руслан Кашперка
* Святлана Кліманская
* Андрэй Васілевіч Коўгар
* Наталля Кондрыкава
* Мікалай Якаўлевіч Котаў
* Аляксей Любезны
* Алеся Ляхоўская
* 
* Інна Мітрафанава
* Кацярына Мурашка
* Людміла Падасенка
* Алена Васільеўна Палявая
* Аляксандр Ільіч Пастарнак
* Антон Прышчэпаў
* Галіна Пятрэнка
* Кацярына Ракчэева
* 
* 
* Зінаіда Сазонава
* Наталья Сысак
* Аксана Феактыстава
* Руслан Федчанка
* Марына Уладзіміраўна Філонавава
* Дзяніс Шышоў
* Юрый Мікалаевіч Шэршнеў
* Аліна Юшко
* Святлана Ярсарына
* Дзмітрый Яцэнка

## Спасылкі 
* История школы  

Катэгорыя:Адукацыя ў Гомелі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Спорт у Гомелі
Катэгорыя:Дзіцяча-юнацкія спартыўныя школы Беларусі
Катэгорыя:Спартыўная гімнастыка ў Беларусі
Катэгорыя:Мастацкая гімнастыка ў Беларусі
Катэгорыя:Спартыўная акрабатыка ў Беларусі
Катэгорыя:Скачкі на батуце ў Беларусі
Анатоль Юр’евіч Барышнікаў

**Анатоль Юр’евіч Барышнікаў** (нар. , г. п. Ушачы, Віцебская вобласць — , Расія) — заслужаны дзеяч навукі Расіі, Акадэмік Медыка-тэхнічнай акадэміі Расіі (1997), акадэмік Біятэхнічнай акадэміі Расіі (1993), правадзейны член Нью-Ёркскай акадэміі навук (1995), доктар медыцынскіх навук (1985), прафесар (1991).

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі медыцынскі інстытут (1968), аспірантуру пры Маскоўскім інстытуце эксперыментальнай і клінічнай анкалогіі Акадэміі медыцынскіх навук СССР. У 1969—1971 гадах служыў у Савецкай Арміі.

Працоўная дзейнасць А. Ю. Барышнікава звязана з Анкалагічным навуковым цэнтрам Акадэміі медыцынскіх навук СССР (цяпер Расійскай акадэміі медыцынскіх навук). У 1974—1998 гадах — малодшы, старшы, вядучы, галоўны навуковы супрацоўнік, кіраўнік лабараторыі, з 1998 года намеснік генеральнага дырэктара навукова-даследчага інстытута. А. Ю. Барышнікаў узначальвае Навукова-даследчы інстытут эксперыментальнай дыягностыкі і тэрапіі пухлін Расійскай акадэміі медыцынскіх навук.

Падрыхтаваў 25 кандыдатаў і 3 дактароў медыцынскіх навук. На працягу многіх гадоў член аб’яднанага вучонага савета Расійскага анкалагічнага навуковага цэнтра Расійскай акадэміі медыцынскіх навук, старшыня вучонага савета НДІ эксперыментальнай дыягностыкі і тэрапіі пухлін, член рэдкалегіі часопісаў «Гематология и трансфузиология» і «Вестник РАНЦ РАМН».

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар звыш 350 апублікаваных навуковых прац, 15 вынаходніцтваў. Буйны вучоны ў галіне біятэхналогіі імуналогіі пухлін, адзін з заснавальнікаў імунадыягностыкі гемабластозаў. Стварыў наборы монакланальных антыцел для дыягностыкі гемабластозаў і ацэнкі імуналагічнага статуса чалавека.
 

## Літаратура 
* Барышнікаў Анатолій Юр’евіч // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2003. — С. 528.

Катэгорыя:Імунолагі Расіі
Катэгорыя:Анколагі СССР
Мінск (маладзёжная) (баскетбольны клуб)

**«Мінск-М»** — беларускі баскетбольны клуб з Мінска, які гуляе ў Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі. Гэта фарм-клуб БК «Мінск» і асноўная каманда маладзёжнай зборнай Беларусі.

## Гісторыя 
Баскетбольны клуб быў створаны ў 2006 годзе. Асноўнай задачай клуба была падрыхтоўка маладых баскетбалістаў да галоўнай каманды. Клуб з’яўляецца базай для маладзёжнай (U-20) зборнай краіны.

З 2011 года выступае ў Вышэйшай лізе Беларусі.

У 2007—2009 і 2012—2022 гадах удзельнічаў у Еўрапейскай юнацкай баскетбольнай лізе (EYBL) для гульцоў ва ўзросце да 20 гадоў, стаў пераможцам гэтага турніру ў сезоне 2014/2015 .

## Назвы 
* Мінск-2006-2-БДУ (2006)
* Мінск-2006-2 (2007—2012)
* Цмокі-Мінск-2 (2012—2019)
* Цмокі-Мінск (маладзёжная) (2019—2022)
* Мінск (маладзёжная) (2022—2024)
* Мінск-М (з 2024)

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе**
*  **Бронзавы прызёр (2)**: 2011/2012, 2013/2014.

**Кубак Беларусі па баскетболе**
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2014

**Першая ліга чэмпіяната Беларусі па баскетболе**
*  **Чэмпіён (2)**: 2007/2008, 2009/2010.
*  **Бронзавы прызёр (2)**: 2006/2007, 2008/2009.

**Еўрапейская юнацкая баскетбольная ліга (U-20)**
*  **Чэмпіён (1)**: 2014/2015.
*  **Сярэбраны прызёр (2)**: 2016/2017, 2018/2019.
*  **Бронзавы прызёр (2)**: 2015/2016, 2017/2018.

## Статыстыка выступленняў 
## Галоўныя трэнеры 
*  Дзмітрый Навіцкі (2006—2007)
*  Аляксей Пынцікаў (2009—2010)
*  Аляксандр Вярэніч (2010—2012)
*  Тадас Сточкус (2012—2013)
*  Георгій Кандрусевіч (2013—2019)
*  Аляксандр Падзерачоў (2019—2020)
*  Дзмітрый Калтуноў (з 2020)

## Вядомыя баскетбалісты 
*  Андрэй Ажго (2021—2022, 2024—2025)
*  Яўген Белянкоў (2012—2015)
*  Уладзіслаў Блізнюк (2016—2018)
*  Сяргей Вабішчэвіч (2006—2008)
*  Кірыл Васкаўцоў (2019—2020, 2021)
*  Антон Вашкевіч (2010—2014)
*  Расціслаў Вяргун (2010)
*  Аляксандр Галаўскі (2007—2008)
*  Вітаўтас Камарунас (2013)
*  Данііл Каско (2021—2022)
*  Вячаслаў Корж (2018—2019)
*  Уладзімір Крысевіч (2011—2013)
*  Яраслаў Курапаў (2011—2013)
*  Дзмітрый Куратнік (2016—2017)
*  Максім Лютыч (2015—2017)
*  Аляксей Навойчык (2017—2019)
*  Канстанцін Паско (2019—2022)
*  Андрэй Рагазенка (2015—2017)
*  Раман Рубінштэйн (2012—2016)
*  Роналдас Руткаўскас (2011—2013)
*  Максім Сазонаў (2013—2016)
*  Максім Салаш (2012—2013)
*  Ільяс Салсанаў (2007—2010, 2014—2015)
*  Аляксандр Семянюк (2012—2013)
*  Андрэй Стаброўскі (2014—2017)
*  Вадзім Стубеда (2018—2019)
*  Вадзім Траццяк (2016—2019)
*  Максім Шустаў (2012)
*  Раман Шчарбакоў (2019—2022)

## Спасылкі 
* Цмокі-Мінск-2 на сайце БЦ Цмокі Мінск
* Мінск (маладзёжная) на сайце Беларускай федэрацыі баскетбола
* Цмокі-Мінск-2 на пляцоўцы Еўрапейскай моладзевай баскетбольнай лігі
* Мінск (маладзёжная) на eurobasket.com
* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце Адзінай моладзевай лігі ВТБ

Катэгорыя:Баскетбольныя клубы, заснаваныя ў 2006 годзе
Катэгорыя:Цмокі-Мінск
Катэгорыя:2006 год у Мінску
Кшэшавіцы

**Кшэшавіцы** () — горад на поўдні Польшчы, за 28 км на захад ад цэнтра Кракава і за 300 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Кракаўскага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Кшэшавіцы. Чыгуначная станцыя. Плошча 16,92 км². Насельніцтва 10,1 тыс. чалавек.
Скала (горад)

**Скала** () — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 20 км на поўнач ад цэнтра Кракава і за 280 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Кракаўскага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Скала. Плошча 2,97 км². Насельніцтва 3,8 тыс. чалавек.
Вяземскі (Смаленская вобласць)

**Вяземскі** () — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Вяземскага раёна (Смаленская вобласць)
Мікалай Рыгоравіч Каваленка

**Мікалай Рыгоравіч Каваленка** (нар. , в. Чарсцвяды, Ушацкі раён — ) — беларускі навуковец. Кандыдат філалагічных навук (1969).

## Біяграфія 
Закончыў Полацкае педагагічнае вучылішча (1954), Полацкі педагагічны інстытут (1959). У 1959—1962 гадах працаваў настаўнікам у Кубліцкай сярэдняй школе Ушацкага раёна, завучам і настаўнікам Княжыцкай сярэдняй школе Віцебскага раёна. У 1962—1986 гадах выкладчык беларускай мовы Віцебскага педінстытута імя С. М. Кірава.

У 1969—1970 гадах навуковы супрацоўнік Інстытута педагогікі Міністэрства асветы БССР. У 1970—1972 гадах навуковы рэдактар літаратурна-кантрольнай рэдакцыі выдавецтва «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя». 3 1972 года старшы выкладчык кафедры стылістыкі і літаратурнага рэдагавання факультэта журналістыкі Беларускага дзяржаўнага універсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар шматлікіх навукова-метадычных прац, адна з іх «Інфармацыйна-даведачны дапаможнік у беларускай мове».

## Літаратура 
* Каваленка Мікалай Рыгоравіч // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2003. — С. 551.

Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Чартоўскі Вір

**Чарто́ўскі Вір, Чортаў Вір, Ястрабельскае** — возера ў Беларусі, у Столінскім раёне Брэсцкай вобласці, у басейне ракі Прыпяць, каля вёскі Ястрабель.

Плошча паверхні возера складае 0,26 км². Даўжыня 4,55 км, найбольшая шырыня 0,07 км. Даўжыня берагавой лініі 9,2 км.

Катлавіна возера старычнага тыпу, стужкападобнай формы, выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны невыразныя. Берагавая лінія звілістая.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Брестской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Брестской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Столінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Крывое (заказнік)

**Гідралагічны заказнік «Крывое»** — заказнік рэспубліканскага значэння, створаны ў 1979 годзе для аховы Крывога возера і прылеглых прыродных комплексаў. Знаходзіцца на сутыку Ушацкага, Бешанковіцкага і Лепельскага раёнаў. Плошча (на 2021 год) 1063,72 га.

## Апісанне 
|right]]
Размешчаны на паўднёвым усходзе Полацкай нізіны. Возера Крывое займае плошчу да 4,5 км². Максімальная яго глыбіня 31,5 м. Берагі адрозніваюцца высокай круцізной — 40-45 градусаў, а вышыня схілаў даходзіць да 50 м. У яго тыповая для ледніковых азёр складаная, глыбокая катлавіна, высокія залесеныя схілы, маленькая ступень зарастання макрафітамі, чыстая вада і шматлікая іхціяфауна. 17 % вадазборнай плошчы ўкрыта лесам, месцамі яна забалочана.

Ландшафты заказніка вызначаюцца асаблівай маляўнічасцю. Саснова-яловыя і бярозава-асінавыя лясы, што растуць па схілах, месцамі падыходзяць да самай вады. Возера Крывое незвычайна чыстае і празрыстае. Тут расце палушнік азёрны, занесены ў Чырвоную кнігу. Водзіцца вугор, судак, лешч і іншая рыба.

## Літаратура 
* Крывое // Ахоўныя прыродныя тэрыторыі і помнікі прыроды Беларусі / рэд.- склад. В. К. Мазоўка, Н. М. Сямашка. — Мн., 1985. — С. 77 — 78.
* Крывое возера // Блакітная кніга Беларусі : энцыклапедыя / рэдкал. Н. А. Дзісько [і інш.]. — Мн., 1994. — 414 с.
* Крывое возера // Геаграфія Беларусі : энцыклапедычны даведнік / рэдкал. Л. В. Казлоўская [і інш.]. — Мн.,1992. — С. 127—128.
* Крывое возера // Энцыклапедыя прыроды Беларусі : у 5 т. / рэдкал. І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн., 1986. — Т. 3. — С. 85 — 86.
* Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2003. — 640 с.: іл.
* Урбан, І. Я. Мая Ушаччына святая, мой край зацішкаў і грамоў : краязнаўчыя матэрыялы / І. Я. Урбан. — Ушачы, 2006. — 33 с. : іл.
* Цяцерка, Л. М. Геаграфія Ушацкага раёна / Л. М. Цяцерка. — Ушачы, 2006. — 110 с. : іл.

Катэгорыя:Гідралагічныя заказнікі рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:Ушацкі раён
Катэгорыя:1979 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1979 годзе
Мшана Дольна

**Мшана Дольна** () — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 55 км на поўдзень ад цэнтра Кракава і за 350 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Ліманоўскага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Мшана Дольна. Чыгуначная станцыя. Плошча 27,1 км². Насельніцтва 8 тыс. чалавек.
Залескі сельсавет (Смаргонскі раён)

**Зале́скі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Залессе.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Смаргонскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці, з 20 студзеня 1960 года ў Гродзенскай вобласці. 19 красавіка 1973 года да сельсавета далучана частка скасаванага Шутавіцкага сельсавета (9 населеных пунктаў: Байбы, Белая, Клідзеняты, Перавозы, Пярэбнавічы, Светач, Свірыдавічы, Сукневічы і Шутавічы). 20 лістапада 1989 года ў склад сельсавета з Бялкоўшчынскага сельсавета перададзена 7 населеных пунктаў (вёскі Алешышкі, Базары, Вялікая Мыса, Камунарка, Мігулі, Міхнічы і Мыксы).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2669 чалавек, з іх 92,1 % — беларусы, 5,5 % — рускія, 0,9 % — украінцы, 0,8 % — палякі; паводле перапісу 2019 года — 2370 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Чарнушка дамаская

**Чарну́шка дамаская**, **дзяўчына ў зелені**. Святлолюбівая расліна, мезафіт і мезатроф. Расце ў стэпавых зонах, засмечаных месцах, парках і садах, каля дарог. Цвіце ў ліпені—верасні. Размнажаецца насеннем.

## Гаспадарчае значэнне 
Расліна ядавітая. У насенні маецца эфірны алей і алкалоід дамасцэцін. Дэкаратыўная і лекавая расліна.

## Літаратура 
*  — С. 324.
*  — С. 239.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Казяльцовыя (падсямейства)
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Ушацкая цэнтральная раённая бальніца

**УАЗ «Ушацкая цэнтральная раённая бальніца»** — комплекс лячэбна-прафілактычных устаноў Ушацкага раёна. Будынак ЦРБ знаходзіцца ва Ушачах.

## Гісторыя 
У 1932 годзе быў заснаваны раённы цэнтр гігіены і эпідэміялогіі.

Працуе Цэнтральная раённая аптэка № 65. Яе філіялы знаходзяцца ў Вялікіх Дольцах, Дубраўцы, аптэчныя пункты 1-й катэгорыі ў Глыбачанах, Кублічах і пры раённай бальніцы.

У раёне знаходзіцца пансіянат «Лясныя азёры», санаторый «Вечалле».

## Спіс лекава-прафілактычных устаноў 
Медыцынскім абслугоўваннем ва Ушацкім раёне займаецца Ушацкае тэрытарыяльнае медыцынскае аб’яднанне, у склад якога ўваходзяць:
* Ушацкая цэнтральная раённая бальніца
* Ушацкая раённая паліклініка
* Вялікадолецкая ўчастковая бальніца
* Глыбачанская ўчастковая бальніца
* Дубраўская ўчастковая бальніца
* 18 ФАПаў у сельскай мясцовасці

## Структура Ушацкай ЦРБ 
Ва Ушацкай цэнтральнай раённай бальніцы ёсць наступныя аддзяленні:
* тэрапеўтычнае
* хірургічнае
* дзіцячае
* інфекцыйнае
* радзільнае
* гінекалагічнае
* рэанімацыйнае
* фізіятэрапеўтычнае
* аддзяленне хуткай дапамогі

## Спасылкі 
* Сайт Ушацкай цэнтральнай раённай бальніцы 

Катэгорыя:Ушачы
Катэгорыя:Бальніцы Беларусі
Касцёл Апекі Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Рукшаніцы)

**Касцёл Апекі Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — колішні драўляны каталіцкі храм у вёсцы Глыбачцы (колішняя вёска Рукшаніцы) Ушацкага раёна.

## Гісторыя 
Першы парафіяльны драўляны касцёл існаваў з 1774 года (ксёндз Стафан Леановіч). У 1804 годзе намаганнямі парафіян і ксяндза Аляксандра Якубоўскага пастаўлены новы драўляны храм. Калісьці тут была езуіцкая місія, потым сяліліся дамініканцы. У 1912 годзе налічвалася 607 парафіян. Храм зруйнаваны ў 1939 годзе.

## Архітэктура 
Архітэктура крыжова-купальнага храма мела народна-этнаграфічны характар і рысы стылю барока. 

Галоўны фасад фланкіравалі дзве трохярусныя чацверыковыя шатровыя вежы, якія завяршаліся макаўкамі і мелі паміж сабой двухгранны шчыт. Ярусы вежаў вылучаліся шырокімі гонтавымі адлівамі. Цэнтральны восьмігранны зруб завяршаўся адкрытым у інтэр’еры шатром з цыбульчатай галоўкай на восьмігранным барабане. 

Ніжэйшыя бакавыя прамавугольныя прырубы пад двухсхільнымі дахамі і трохгранная апсіда з бакавымі сакрысціямі надавалі кампазіцыі будынка барочную яруснасць і аб’ёмную поліганальнасць. 3 вертыкалізмам кампазіцыі храма кантраставала гарызантальная шалёўка фасадаў, на фоне якой вылучаліся прамавугольныя вокны і брусы-сцяжкі.

Галоўны ўваход вылучаўся трохвугольным франтонам, над якім фасад быў прарэзаны акном хораў і ўмацоўваўся брусамі-сцяжкамі. Мастацкімі рарытэтамі інтэр’ера з’яўляліся разная драўляная скульптура Хрыста і старажытны арган з бубнамі і званочкамі старажытнай работы з разьбой у стылі барока. Галерэя хораў раскрывалася ў залу ступеньчатай аркай і мела парапет, філёнгі якога запаўняла алейная размалёўка з выявамі музычных інструментаў. У апсідзе стаяў 2-калонны драўляны алтар, адмежаваны ад малітоўнай залы жалезнай рашоткай у выглядзе атычнай аркатуры.

## Літаратура 
* З матэрыяльнай і духоўнай спадчыны. Архітэктурная спадчына Ушаччыны // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2003. — С. 559—566.
* Касцёл Апекі Найсвяцейшай Дзевы Марыі // Кулагін, А. М. Каталіцкія храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн., 2000. — С. 195.
*  — С. 451—452.

Катэгорыя:Касцёлы Ушацкага раёна
Катэгорыя:Глыбачка (Глыбачанскі сельсавет)
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:З’явіліся ў 1804 годзе
Катэгорыя:1804 год у Беларусі
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Грыграва (Смаленская вобласць)

**Грыграва** () — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Вяземскага раёна (Смаленская вобласць)
Пуцілкавічы (курганны могільнік)

**Пуцілкавічы ** — курганны могільнік XII—XIV стст. каля Пуцілкавіч Ушацкага раёна Віцебскай вобласці.

## Апісанне 
Раскопкі ў Пуцілкавічах праводзіў Ф. Л. Вярэнька у 1887—1891 гадах. Агулам было раскапана 36 пахаванняў (земляных курганоў і курганоў, абкладзеных камянямі). Сярод знаходак — гліняныя гаршчкі, жалезныя сякеры і нажы, упрыгажэнні, сярэбраны куфічны дырхем, рэшткі тканін (ільняной і залататканай). Асабліва цікавыя жаночыя ўпрыгажэнні -- бронзавыя бранзалеты, пярсцёнкі, падковападобныя фібулы (зашпількі для адзення), шыйныя грыўні, бразготкі і падвескі ў выглядзе плоскіх стылізаваных конікаў, разнастайныя пацеркі. Сярод пацерак — рознакаляровыя шкляныя, золаташкляныя, літыя бронзавыя, бурштынавыя, а таксама пацеркі, зробленыя з костачак сліў.

## Літаратура 
* *Дучыц, Л.* Аб чым расказваюць знаходкі / Л. Дучыц // Патрыёт (Ушачы). — 1990. — 28 жн.
* Упрыгажэнні з курганоў у в. Пуцілкавічы // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2003. — С. 31.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пуцілкавічы
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Ушацкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Брацкія могілкі (Ушачы)

**Брацкія могілкі** — вайсковае пахаванне ў гарадскім пасёлку Ушачы Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Савецкай.

## Апісанне 
Пахаваны 82 партызаны, падпольшчыкі і воіны Чырвонай арміі, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

Сярод пахаваных — камісар партызанскай брыгады імя В. І. Чапаева, сакратар Ушацкага падпольнага райкама КП(б)Б Іван Фёдаравіч Каранеўскі, начальнік штаба партызанскай брыгады імя У. І. Леніна Аляксандр Кузьміч Ізафатаў, начальнік штаба атрада імя Л. М. Даватара партызанскай брыгады 2-й Ушацкай імя П. К. Панамарэнкі У. В. Ганчароў, начальнік пагранзаставы Ф. П. Кудраўцаў, трэці сакратар Ушацкага падпольнага райкама партыі С. Б. Брокар.

У 1958 годзе на могілках пастаўлены помнік — скульптура воіна і надмагільныя пліты.

## Літаратура 
*  — С. 423.
* Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2003. — С. 380.

Катэгорыя:Брацкія магілы Ушацкага раёна
Катэгорыя:Ушачы
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Брацкая магіла (Вялікія Дольцы)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў аграгарадку Вялікія Дольцы Ушацкага раёна Віцебскай вобласці.

## Апісанне 
Размешчаны ў цэнтры аграгарадка. Пахаваны 58 воінаў і 15 партызан, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну. Сярод пахаваных — намеснік камандзіра партызанскай брыгады імя А. Ф. Данукалава па разведцы лейтэнант К. В. Зюкаў і камісар партызанскага атрада «Казбек» гэтай брыгады М. І. Недабойкін

Помнік адкрыты ў 1953 годзе. У 1974 годзе на магіле пастаўлены новы помнік — скульптурная кампазіцыя: воін і партызан. Матэрыял — бетон, пліта з сілуміну. Вышыня — 2,5 метра.

У 2015 годзе праведзены рэстаўрацыйна-аднаўленчыя працы скульптуры. Аўтар — украінскі скульптар Тарас Братэрскі.

## Літаратура 
*  — С. 427

Катэгорыя:Брацкія магілы Ушацкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:Вялікія Дольцы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Чамярычына (археалагічны помнік)

**Чамярычына** — археалагічны помнік: гарадзішча каля в. Чамярычына (Ушацкі раён, Віцебская вобласць). Размешчана за 0,5 км на паўднёвы захад ад вёскі, на ўзгорку, які мае назву Замак.

## Апісанне 
Належала плямёнам днепра-дзвінскай культуры і датуецца IV ст. да н. э. — III ст. н.э. Мае авальную пляцоўку памерам 35 х 55 м, якая абкружана валам вышынёй да 2,5 м і ровам глыбінёй 1,6 м. Помнік знойдзены К. П. Шутам у 1968 годзе. Знойдзена ляпная гладкасценная і штрыхаваная кераміка, каменныя свідраваныя сякеры, касцяное долата, жалезны серп, шыла, фрагмент тыгля і іншыя рэчы.

## Літаратура 
* Гарадзішча каля в. Чамярычына // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2003. — С. 27 — 28.
* Дучыц, Л. Аб чым расказваюць знаходкі / Л. Дучыц // Патрыёт (Ушачы). — 1990. — 28 жн.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарадзішчы Ушацкага раёна
Катэгорыя:Чамярычына
Селішча (курганны могільнік)

**Селішча ** — курганны могільнік X стагоддзя каля в. Селішча Ушацкага раёна Віцебскай вобласці.

## Апісанне 
У 1990 годзе даследаваннямі курганоў на Ушаччыне займалася археолаг Л. У. Дучыц. Раскопкі праводзіліся каля вёсак Селішча, Рыбакі, Кублічы.

Селішчанская курганная група (мясцовая назва Французскі могільнік, Напалеонаўскія магілы, Магілы воінаў) зараз размешчана за 0,1 км на поўдзень ад вёскі, за школай, каля сучасных могілак. Да часу правядзення раскопак тут захавалася 52 насыпы. Вышыня іх ад 1 да 3 метраў, дыяметр ад 5 да 10 м. Было раскапана 16 курганоў. У іх знойдзены нож, расплаўленыя шкляныя пацеркі, вялікія ярка-лімонныя пацеркі, фрагменты пласцінчатых і дротавых упрыгажэнняў, глінянае праселка. Рэчы датуюцца X стагоддзем. У адным з курганоў знойдзены галаўны вяночак са спіральных пранізак, бранзалетападобныя скроневыя кольцы і бранзалет са стылізаванымі звярынымі галоўкамі. Мяркуючы па рэчах, пахаванне адбылося ў пачатку XI стагоддзя.

У курганах з пахаваннямі па абрадзе трупапалажэння знойдзены ножыкі, гліняны посуд, дротавыя бранзалетападобныя скроневыя кольцы і разнастайныя шкляныя пацеркі (золаташкляныя бочкападобныя, сінія, упрыгожаныя белымі ромбікамі, бісерныя, лімонкі, невялікія сярэбрашкляныя і інш.).

На падставе знойдзеных рэчаў і абрадаў пахавання Селішчанскі курганны могільнік датуецца канцом X — пачаткам XII стагоддзя. Этнічная прыналежнасць пахаваных вызначаецца як балта-славянская (крывічанская).

## Літаратура 
* Дучыц, Л. Аб чым расказваюць знаходкі / Л. Дучыц // Патрыёт (Ушачы). — 1990. — 28 жн.
* Дучыц, Л. Курганны могільнік каля в. Селішча Ушацкага раёна / Л. Дучыц // Гістарычна-археалагічны сборнік. — Мн., 1994. — Ч. 3. — С. 122—131.
* [Курганы могільнік каля мястэчка Селішча] // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2003. — С. 31 — 32.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Селішча (Ушацкі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Ушацкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Крывічы
Кублічы (археалагічны помнік)

**Кублічы ** — археалагічны помнік: гарадзішча каля в. Кублічы (Ушацкі раён, Віцебская вобласць). Размешчана за 0,5 км на ўсход ад вёскі, на востраве Кубліцкага возера.

## Апісанне 
Ва ўрочышчы Замчышча засталося гарадзішча, заснаванае ў IV ст. да н.э. — III ст. н.э. насельніцтвам днепра-дзвінскай кулыуры. Гарадзішча знойдзена ў 1928 годзе І. А. Сербавым.

У 1964—1966 гадах, 1968 годзе К. П. Шут заклаў на ім раскоп плошчай 736 м². У цэнтры пляцоўкі магутнасць культурнага пласта дасягала 0,2 — 0,3 м, каля краёў яна была каля 1 м. Знойдзены сляды наземнага жытла слупавой канструкцыі, якое размяшчалася каля краю пляцоўкі. Унутры жытла былі рэшткі адкрытых агнішчаў, абкладзеных камянямі. Абсалютная колькасць (90 %) знойдзенай керамікі была выраблена насельніцтвам днепра-дзвінскай культуры. Гэта слабапрафіляваныя гаршкі і пасудзіны слоікавай формы. Невялікая колькасць (10 %) посуду зроблена пад уплывам культуры штрыхаванай керамікі. Знойдзены і кавалкі гаршкоў, аздобленыя адбіткамі тканіны. Сярод знаходак жалезныя сярпы, нажы, сякеры, страла, матыка, шылы, рыбалоўныя кручкі, посахападобныя шпількі, разнастайныя пярсцёнкі, бронзавыя бляхі, бранзалеты, касцяныя праколкі, рукаятка нажа. Знойдзены таксама падмурак печы-домніцы, у якой выплаўлялі жалеза, шмат шлакаў, каменныя кавадлы, зерняцёркі.

Дадаткова гарадзішча Кублічы даследавалася А. Г. Калечыц у 1972 годзе і А. А. Егарэйчанкам у 1981 годзе.

## Літаратура 
* Гарадзішча каля вёскі Кублічы // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2003. — С. 24 — 26.
* Дучыц, Л. Аб чым расказваюць знаходкі / Л. Дучыц // Патрыёт (Ушачы). — 1990. — 28 жн.
* Шут, К. П. Городище Кубличи Ушачского района / К. П. Шут // Древности Белоруссии : доклады к конференции по археологии Белоруссии (март 1969). — М., 1969. — С. 262. — 289.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарадзішчы Ушацкага раёна
Катэгорыя:Кублічы
Хорск (гміна)

**Гміна Хорск** () — вясковая гміна ў міжваеннай Польшчы, якая ўваходзіла ў склад Столінскага павета Палескага ваяводства. Сядзіба была размешчана ў Хорску.

## Гісторыя 
Першапачаткова гміна ўтворана ў складзе Мазырскага павета. 7 лістапада 1920 года гміна была далучана да ўтворанага Лунінецкага павета, які быў пад уладай Упраўлення прыфрантавых і этапных тэрыторый. 19 лютага 1921 года разам з усім Лунінецкім паветам увайшла ў Палескае ваяводства, уключыўшы ў сябе вясковую мясцовасць Давыд-Гарадка. З 1 студзеня 1923 года гміна ўвайшла ў склад новаўтворанага Столінскага павета. 18 красавіка 1928 года да гміны далучана частка тэрыторый скасаванай гміны Плотніца.

У выніку польскага паходу Чырвонай Арміі ў верасні 1939 года і ўз’яднання Заходняй Беларусі з Беларускай ССР гміна скасавана.

## Населенныя пункты 
Згодна з першым перапісам насельніцтва Польшчы, які прайшоў 30 верасня 1921 года, у гміне налічвалася 44 населеныя пункты.

Катэгорыя:Гміны Столінскага павета
Катэгорыя:З’явіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1939 годзе
Юркін

**Юркін** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Барыс Іванавіч Юркін (1919—1944) — Герой Савецкага Саюза.
* Іван Захаравіч Юркін — паэт.
* Іван Трафімавіч Юркін (1923—1943) — Герой Савецкага Саюза.
* Мікалай Іванавіч Юркін (1918—1960) — Герой Савецкага Саюза.
* Сяргей Юркін (нар. 1981) — рускі валейбаліст і трэнер.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Барыс Іванавіч Юркін

**Барыс Іванавіч Юркін** (нар. , Арэнбург — , Бешанковіцкі раён) — Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
У 1938 годзе скончыў Чкалаўскі чыгуначны тэхнікум, працаваў пуцейцам-будаўніком. У Чырвоную Армію прызваны 15 кастрычніка 1939 года Кіраўскім райваенкаматам Чкалаўскай вобласці. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў.

У баях Вялікай Айчыннай вайны з красавіка па чэрвень 1944 года, ваяваў на 1-м Прыбалтыйскім фронце, удзельнічаў у вызваленні Беларусі.

Камандзір стралковага аддзялення 975-га стралковага палка (270-я стралковая дывізія, 6-я гвардзейская армія, 1-ы Прыбалтыйскі фронт) сяржант Барыс Юркін у ноч на 26 чэрвеня 1944 года з байцамі даручанага яму падраздзялення пераправіўся праз раку Заходняя Дзвіна ў раёне пасёлка гарадскога тыпу Ула Бешанковіцкага раёна, паспеўшы знішчыць гранатай дзот праціўніка, і быў забіты.

Пахаваны ў брацкай магіле вёскі Глыбачка.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года быў удастоены высокага звання — Герой Савецкага Саюза.

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ва Ушацкім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Мініна (Вяземскі раён)

**Мініна** () — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кайдакаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Вяземскага раёна (Смаленская вобласць)
Распаўсюджванне COVID-19 у Перу

Першы выпадак заражэння каранавіруснай інфекцыяй COVID-19 у Перу быў зафіксаваны 6 сакавіка 2020. Захварэлым стаў 25-гадовы мужчына, які пабываў у Іспаніі, Францыі і Чэхіі.

Станам на 2023 год у краіне зафіксавана 4,5 млн выпадкаў заражэння, у тым ліку 220 тысяч смерцяў.

## Храналогія 
6 сакавіка 2020 года было абвешчана аб першым пацверджаным выпадку захворвання ў Перу ад 25-гадовага перуанца, што пражываў у Ліме і нядаўна наведаў Францыю, Іспанію і Чэхію.

10 сакавіка было пацверджана 11 выпадкаў захворвання, з якіх 7 новых выпадкаў былі звязаны з першым вядомым заражаным у Перу. На наступны дзень былі зарэгістраваныя два новыя выпадкі захворвання. У сувязі з глабальнай пандэміяй урад прыняў рашэнне адмяніць заняткі ў дзяржаўных і прыватных школах у якасці меры засцярогі да 30 сакавіка.

15 сакавіка прэзідэнт Марцін Віскара абвясціў аб увядзенні 15-дзённага каранціну з 16 сакавіка, усталяваўшы строгія правілы праз 9 дзён пасля таго, як у краіне быў заўважаны першы выпадак захворвання. Была ўведзена забарона на ўсе паездкі паміж правінцыямі, уезды ў краіну і выезды з яе, а таксама забарона на карыстанне самалётамі, лодкамі, цягнікамі, аўтобусамі і прыватнымі аўтамабілямі.

16 сакавіка чацвёра мексіканцаў, якія адпачывалі ў Куска, не змаглі вярнуцца ў Мексіку да 2 красавіка, паколькі ўсе рэйсы былі адмененыя і межы Перу былі закрытыя. Акрамя таго, тысячы амерыканскіх, ізраільскіх, аўстралійскіх і брытанскіх турыстаў, якія спыніліся ў асноўным у Куска і Ліме, таксама не змаглі пакінуць краіну.

17 сакавіка, у другой поўны дзень каранціну, грамадзяне Перу павінны былі запоўніць анлайн-форму, каб атрымаць дазвол на выезд. Ваенныя маршыравалі па вуліцах Лімы, каб не дапусціць парушэння каранціну. У 8 гадзін вечара перуанцы і госці Перу выйшлі на свае гаўбцы і выглянулі з вокнаў, каб паапладзіраваць лекарам, ваенным, паліцыі і іх намаганням.

18 сакавіка ўрад зрабіў больш жорсткімі меры каранціну, увёўшы каменданцкі час з 8 вечара да 5-й раніцы, калі грамадзянам не дазвалялася пакідаць свае дамы. Каля 153 чалавек у Ліме і Кальяо былі затрыманыя ў тую ноч за парушэнне новых абмежаванняў.

19 сакавіка Мінсельгас паведаміў аб першай смерці з-за віруса — памёр 78-гадовы мужчына. У той жа дзень колькасць загінуўшых дасягнула 3 чалавек.

20 сакавіка прэзідэнт Віскара абвясціў, што Элізабэт Хінастроза сыходзіць са сваёй пасады міністра аховы здароўя. Новым кіраўніком ведамства стаў Віктара Заморы Месіі, які, па словах лідара дзяржавы, меў больш вопыту работы ў сектары грамадскай аховы здароўя. Прэзідэнт таксама сказаў, што калі ўсе грамадзяне будуць паважаць каранцін і належным чынам выконваць яго, надзвычайнае становішча можа быць адменена.

## Статыстыка 
## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны дзяржаўны сайт пра абстаноўку з COVID-19 у Перу

Катэгорыя:Пандэмія COVID-19
Катэгорыя:2020 год у Перу
Брацкая магіла (Глыбачка)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў вёсцы Глыбачка Ушацкага раёна Віцебскай вобласці.

## Апісанне 
Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан размешчана ў цэнтры вёскі. Пахаваны 1400 воінаў і партызан, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну. Сярод пахаваных — Герой Савецкага Саюза Барыс Іванавіч Юркін.

У 1966 годзе на брацкай магіле савецкіх воінаў і партызан, што загінулі пры вызваленні вескі і раёна, устаноўлена скульптура воіна. Матэрыял — бетон. Вышыня — 2,5 метра. Сілумінавыя дошкі з тэкстам.

## Літаратура 
*  — С. 428.
* *Законнікаў, С.* Памяць будзе вечнай / С. Законнікаў // Чырвоная змена. — 1966. — 15 лістап.
* *Пепелка, В.* Ты вечна будзеш у памяці народнай, вялікі подзвіг воіна-героя / В. Пепелка // Патрыёт (Ушачы). — 1968. — 23 мая.

Катэгорыя:Брацкія магілы Ушацкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Глыбачка (Глыбачанскі сельсавет)
Брацкая магіла (Дубраўка)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў вёсцы Дубраўка Ушацкага раёна Віцебскай вобласці.

## Апісанне 
Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан размешчана ў цэнтры вёскі. Пахаваны 40 (па іншай інфармацыі — 104) воінаў і партызан, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Сярод пахаваных — Герой Савецкага Саюза Канстанцін Пракопавіч Кутрухін.

У 1964 годзе на магіле пастаўлены помнік: скульптура воіна. Матэрыял — бетон. Вышыня — 3,5 метра.

## Літаратура 
*  — С. 428—429.
* Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2003. — С. 393.

Катэгорыя:Брацкія магілы Ушацкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:Дубраўка (Ушацкі раён)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Брацкая магіла (Кублічы)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў аграгарадку Кублічы Ушацкага раёна Віцебскай вобласці.

## Апісанне 
Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан размешчана на вясковай плошчы. Тут пахаваны 24 воіны і 58 партызан, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

У 1954 годзе на магіле пастаўлены абеліск. Матэрыял — бетон, абліцавальная плітка. Вышыня — 3,0 метра. У 1975 годзе ўсталявана сілумінавая пліта з тэкстам.

У 2013 годзе праведзены рэстаўрацыйна-аднаўленчыя працы абеліска.

## Літаратура 
*  — С. 431.
* Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2003. — С. 394.

Катэгорыя:Брацкія магілы Ушацкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:Кублічы
Брацкая магіла (Павулле)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў вёсцы Павулле Ушацкага раёна Віцебскай вобласці. Уласнік — Вяркудскі сельскі выканаўчы камітэт.

## Апісанне 
На брацкай магіле пахаваны 60 воінаў і партызан.

У 1958 годзе была усталявана скульптура воінаў. Вышыня — 2 метра. Матэрыял — бетон. У 1975 годзе ўсталявана сілумінавая дошка з тэкстам. У 1983 года скульптура рэстаўрыравана.

## Літаратура 
*  — С. 433

Катэгорыя:Брацкія магілы Ушацкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Павулле (Ушацкі раён)
Георгіеўскія могілкі

**Георгіеўскія могілкі** — могілкі ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, размешчаныя па трасе М8, за 2 км на поўнач ад Рубы, раёна Віцебска.

Заснаваныя ў 2011 годзе з блаславення архіепіскапа Віцебскага і Аршанскага Дзімітрыя. На тэрыторыі могілак пабудаваны Свята-Георгіеўскі храм.

## Вядомыя асобы, пахаваныя на могілках 
* Віктар Мікалаевіч Дашкевіч (1945—2020) — беларускі акцёр тэатра.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Могілкі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2011 годзе
Катэгорыя:2011 год у Беларусі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Віцебскага раёна
Магілёўская бальніца №1

**Магілёўская бальніца № 1** (Лаўсанаўская) — бальніца ў Магілёве. Размешчана па вул. Акадэміка Паўлава, 2, на паўднёва-ўсходняй ускраіне горада. Побач знаходзіцца Магілёўскі абласны анкалагічны дыспансер.

З’яўляецца шматпрофільнай спецыялізаванай лячэбна-прафілактычнай установай на 750 коек для аказання кругласутачнай стацыянарнай медыцынскай дапамогі па ўсіх асноўных раздзелах медыцыны: тэрапія і кардыялогія, хірургія, акушэрства і гінекалогія, інфекцыйная паталогія.

У бальніцы працуе больш за 1000 супрацоўнікаў. Штогод лячэнне праходзіць звыш 28000 чалавек, выконваецца больш за 1000 аперацый, прымаецца больш за 3000 родаў.

## Гісторыя 
У 1967 годзе ў раёне Слаўгарадскай шашы на ўскраіне горада каля ляснога масіва распачата будаўніцтва бальніцы КСВ на 930 коек. 31 жніўня 1972 года загадам абласнога аддзела аховы здароўя медслужба камбіната сінтэтычнага валакна перайменавана ў медсанчастку КСВ.

24 кастрычніка 1974 года інфекцыйнае аддзяленне бальніцы прыняло першага хворага. З лістапада 1974 года паступова адкрываюцца аддзяленні бальніцы. У 1977 годзе медыка-санітарная частка КСВ складалася са стацыянара на 900 коек, паліклінікі на 600 наведванняў і 13 пунктаў аховы здароўя. У стацыянары разгорнута 19 лячэбных аддзяленняў і 16 спецыялізаваных кабінетаў.

У 1989 годзе ўведзены ў эксплуатацыю корпус аднаўленчага лячэння, дзе размясціліся: фізіятэрапеўтычнае аддзяленне з бальнеалячэбніцай і 2 неўралагічныя аддзяленні.

## Галоўныя ўрачы 
* красавік 1974 — красавік 1997 — Сцяпан Іосіфавіч Ільяшук
* красавік 1997 — лістапад 2004 — Віктар Панцялеевіч Ісачкін
* лістапада 2004 — кастрычнік 2012 — Уладзімір Іванавіч Пячкоўскі
* з лістапада 2012 — Віктар Сяргеевіч Клачкоў

## Структура 
Маюцца наступныя стацыянарныя лячэбныя аддзяленні:
* артапедычнае аддзяленне;
* хірургічнае аддзяленне;
* практалагічнае аддзяленне;
* акушэрскія аддзяленні;
* два гінекалагічныя аддзяленні;
* тэрапеўтычнае аддзяленне
* два кардыялагічныя аддзяленні;
* два неўралагічных аддзяленні;
* аддзяленні нефралогіі і гемадыялізу;
* дзіцячае інфекцыйнае боксавае аддзяленне;
* рэнтгеналагічнае аддзяленне, у тым ліку і кабінет камп’ютарнай тамаграфіі;
* аддзяленне функцыянальнай дыягностыкі (ультрагукавыя даследаванні, эндаскапічныя даследаванні);
* клініка-дыягнастычная лабараторыя (абсталявана сучаснымі шматфункцыянальнымі аналізатарамі і выконвае шырокі спектр даследаванняў);
* фізіятэрапеўтычнае аддзяленне;
* аддзяленне анестэзіялогіі і рэанімацыі, у тым ліку «Кабінет лячэння болю» і кабінет «Лазернай тэрапіі».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бальніцы Магілёва
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Магілёў)
Катэгорыя:Вуліца Акадэміка Паўлава (Магілёў)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:1974 год у Магілёве
Азоркаў

**Азоркаў** () — горад у Польшчы, размешчаны за 30 км на поўнач ад Лодзі і за 130 км на захад ад Варшавы. Уваходзіць у склад Згежскага павета Лодзьскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Азоркаў. Плошча 15,46 км². Насельніцтва 19,7 тыс. чалавек.
Валянцін Іванавіч Даніловіч

**Валянцін Іванавіч Даніловіч** (, Калодзішчы, Мінскі раён, Мінская вобласць, БССР — , Крым) — савецкі выпрабавальнік парашутнай і касмічнай тэхнікі, . Шасціразовы рэкардсмен свету па парашутным спорце. Першы чалавек у свеце, які пабываў у стане бязважкасці ў самалёце-лабараторыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і вайскоўца Івана Іосіфавіча і хатняй гаспадыні Марыі Данілаўны Даніловічаў. Дзед працаваў старшынёй калгаса ў Негарэлым, быў расстраляны як польскі шпіён.

У дзяцінстве пераехаў з сям’ёй у вёску Дубовы Лог, дзе пайшоў у школу. Потым жыў у Асіповічах, Лапічах, скончыў школу на Сахаліне.

У 1954 годзе паступіў у Маскоўскі авіяцыйны інстытут, падчас навучання захапіўся парашутным спортам. 11 лютага 1956 года ўстанавіў свой першы сусветны рэкорд у скачках з парашутам на дакладнасць прызямлення. У 1957 годзе стаў удзельнікам сусветнага парашутнага групавога рэкорда.

Падчас вучобы ў інстытуце пачаў займацца фатаграфіяй, удзельнічаў у фотавыстаўках, стаў адным з піянераў паветранай здымкі з замацаваным на ахоўным шлеме фотаапаратам.

У 2001 годзе камандуючы паветрана-дэсантнымі войскамі Расіі генерал-палкоўнік Георгій Шпак звярнуўся да Прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнкі з просьбай пасмяротна прысвоіць Валянціну Даніловічу званне Героя Беларусі «за вялікі ўнёсак у стварэнне і выпрабаванне новых узораў парашутна-дэсантнай тэхнікі, праяўленыя пры гэтым высокае прафесійнае майстэрства, мужнасць і гераізм».

## Літаратура 
*  — С. 138

Катэгорыя:Памерлі ў Крыме
Катэгорыя:Постаці авіяцыі СССР
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Апачынскі павет

**Апачынскі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Лодзьскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе.  Цэнтр павета — горад Апочна. Займае плошчу 1040,19 км². Насельніцтва павета складае 77,3 тыс. чалавек.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка павета
Вірус мазаікі каласоўніку безасцюковага

**Вірус мазаікі каласоўніку безасцюковага** () — хваробатворны вірус мазаікі  сямейства .

## Апісанне 
BMV мае сферычныя часціцы дыяметрам 28-30 нм.

## Экалогія і эпідэміялогія 
Тэмпература інактывацыі віруса 70-75. Вірус належыць да групы тыповых прыродна-очаговых патагенаў і з’яўляецца адным з распаўсюджаных фітавірусаў. Устойлівая цыркуляцыя BMV у прыродзе ажыццяўляецца з дапамогай імага і лічынак , здольных пераносіць вірус з дзікарослага пустазелля на культурныя збожжавыя. BMV заражае віды з прыкладна 50 родаў метлюжковых. З двухдольных раслін у кола раслін-гаспадароў уваходзіць некалькі родаў з шасці сямействаў. У прыродзе вірус захоўваецца на шматгадовых пустазеллях-рэзерватарах, такіх як ,  і інш.

## Генетыка 
BMV быў упершыню ізаляваны ў 1942 годзе з  яго геномная будова была вызначана ў 1970-я гады і была цалкам секвеніравана з наяўнымі ў продажы клонамі да 1980-х гадоў.

## Шкоднасць і меры барацьбы 
Вірус пашкоджвае 0,5-1,5 % пасеваў азімых  і , , , , каласоўнікаў  і , .

На большасці збожжавых культур гэты вірус выклікае сімптомы хларатычнасці, мазаічную плямістасць, светла-зялёныя палосы ўздоўж жылак і дэфармацыю лісця, затрымку росту і кусцістасць. Цэнтральны ліст дэфармуецца і робіцца ніткападобным. Расліны адстаюць у росце, выкалошванне затрымліваецца, каласы не даюць зерня. Пашкоджанне мае ачаговы характар.

Ахоўныя мерапрыемствы накіраваны на барацьбу з насякомымі-пераносчыкамі віруса і ліквідацыю пустазелля-рэзерватараў. Меры барацьбы: сяўба ў аптымальныя тэрміны, знішчэнне пустазелля, крыніц інекцыі, прасторавая ізаляцыя ад шматгадовых злакавых траў не менш як на 500 метраў, правільны севазварот.

## Спасылкі 
* Власов Ю. И., Ларина Э. И. Сельскохозяйственная вирусология. М.: Колос, 1982. 237 с.
* Власов Ю. И., Теплоухова Т. Н. Вирус мозаики костреца (ВМК) и пути его распространения в природе. Тез. докл. совещания «Проблемы вирускых болезней зерновых культур и пути их решения». Тверь: ВНИИМЗ. 20-23 июль 1993. С. 7-8.
* Дубоносов Т. С., Панарин И. В., Каневчева И. С. Вирусные болезни злаков. М.: Колос, 1975. 118 с.
* Ларина Э. И. Вирус мозаики костра безостого, его свойства и особености биологии. / Шестое Всесоюзное совещание по вирусным болезням растений. Киев, 7-8 мая 1971. Тез. докл. Ч. 1. М., 1971. С. 99-100.
* Панарин И. В. Защита злаковых культур от вирусных болезней. М.: Россельхозиздат, 1985. 77 с.
* Развязкина Г. М., Белянчикова Ю. В., Приданцева Е. А. Вирусная эпифитотия на злаках в Краснодарском крае. / Биол. науки. 1967. № 12. С. 118—122.
* Цыпленков А. Е. Вирусные болезни зерновых в Ростовской области. / Тез. докл. совещания «Проблемы вирусных болезней зерновых культур и пути их решения». Тверь: ВНИИМЗ. 20-23 июля 1993. С. 13-14.
* Цыпленков А. Е. Профилактика вирусных болезней зерновых культур. / АГРО 21, № 4, 1999. С. 16-17.
* Brunt A. A., Crabtree K., Dallwitz M. J., Gibbs A. J., Watson L., Zurcher E. J., eds. 1996—2006. «Plant Viruses Online: Descriptions and Lists from the VIDE Database»

Катэгорыя:Вірусы
Катэгорыя:Вірусныя раслінныя патагены і захворванні
Катэгорыя:Захворванні збожжавых
Цяцюшнік прамастаячы

**Цяцю́шнік прамастаячы** (*Euphrasia stricta*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Назвы 
Цяцюшнік прамастойны, цяцюшнік прамы, кашэчы сардэчнік, кашачы сядзечнік.

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна вышынёй 5—50. Мезафіт Украіны і шэрагу рэгіёнаў Расіі.

## Выкарыстанне 
Лекавая расліна. Настой травы выкарыстоўваецца ў якасці вяжучага, процізапаленчага і гіпатэнзіўнага сродку.

## Літаратура 
*  — С. 306.
* 

## Спасылкі 
* 
* *Euphrasia stricta* D.Wolff // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Заразіхавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1809 годзе