Іосіф Юльевіч Каракіс

**Іосіф Юльевіч Каракіс** () — украінскі савецкі архітэктар, горадабудаўнік і педагог, адзін з найбольш вядомых прадстаўнікоў кіеўскай архітэктурнай школы XX стагоддзя. Аўтар больш за 40 тыпавых праектаў школ і грамадскіх і жылых будынкаў у Кіеве і іншых гарадах СССР. Працаваў у стылях канструктывізм, неакласіцызм і мадэрнізм.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1902 годзе ў мястэчку Балта (цяпер Адэская вобласць, Украіна) у яўрэйскай сям’і. У 1909—1917 гадах вучыўся ў Вінніцкім рэальным вучылішчы, дзе праявіў цікавасць да жывапісу і архітэктуры. У 1917—1919 гадах працаваў памочнікам дэкаратара ў гарадскім тэатры Вінніцы. У 1925 годзе паступіў на архітэктурны факультэт таго ж інстытута, а ў 1929 годзе скончыў яго з адзнакай. З 1926 года працаваў тэхнікам на будаўніцтве Кіеўскага чыгуначнага вакзала пад кіраўніцтвам архітэктара А. Вербіцкага.

З 1931 года выкладаў у Кіеўскім інжынерна-будаўнічым інстытуце. У гэты перыяд ён стварыў шэраг буйных праектаў, сярод якіх:
*  (1931);
*  (1934—1935);
* Габрэйскі тэатр у Кіеве (1936—1939);
*  (1937—1939).
* Тыпавы праект Гарнізоннага дома афіцэраў (Дома Авацыі) (1932—1933). Праект рэалізаваны на тэрыторыі УССР у Гуйве, Луганску, Харкаве, Звягелі (Ноўгарадзе-Валынскім), Азёрным і РСФР у Варонежы і Энгельсе. Усяго планавалася пабудаваць паводле дадзенага тыпавога праекта 12 будынкаў у розных гарадах СССР.

### Ваенныя гады 
У 1941 годзе Каракіс быў эвакуіраваны на ўсход. У 1942—1944 гадах ён з’яўляецца галоўным архітэктарам і кіраўніком архітэктурна-будаўнічага бюро Фархадскай ГЭС (Узбекістан).

### Пасляваенны перыяд 
Пасля вайны Каракіс быў пераведзены ў Кіеў і аднавіў выкладчыцкую і праектную дзейнасць. У 1950-х ён стаў вядучым архітэктарам інстытута  (дзяржаўны інстытут праектавання гарадоў) і пазней  (Украінский занальны навукоува-даследчы і праектны інстытут эксперыментальнага праектавання) дзе з 1963 па 1976 гады кіраваў аддзелам тыпавых праектаў школ.

Паводле ацэнак даследнікаў, паводле яго тыпавых праектаў у СССР пабудавана звыш 4500 школ.

Памёр Каракіс Іосіф Юльевіч 23 лютага 1988 года ў Кіеве.

## Рэпрэсіі і ідэалагічны ціск 
У верасні 1951 года Каракіс падпаў пад ідэалагічны пераслед у рамках кампаніі «барацьбы з касмапалітызмам» і антыяўрэйскай кампаніяй у СССР 1948—1953 гг. Яго абвінавацілі ў празмерным выкарыстанні нацыянальных і барочных матываў у архітэктуры, а пасля ў зацятай прыхільнасці да стылістыцы архітэктуры канструктывізму да вайны. На сходзе ў Кіеўскім інжынерна-будаўнічым інстытуце яму прапанавалі публічна пакаяцца, але ён адказаў: «Я всегда жил и работал по совести…», выклікаўшы апладысмэнты слухачоў. Пасля гэтага яго звольнілі з інстытута і пазбавілі магчымасці выкладаць. У яго абарону выступілі студэнты, якія накіравалі адміністрацыі «ліст трынаццаці», патрабуючы вяртання архітэктара да выкладання. Іосіф Юльевіч быў абвінавачаны ў «украінскім буржуазным нацыяналізме», а праз некаторы час — у касмапалітызме.

## Украінскае барока ў творчасці 
Архітэктурная спадчына Каракіса адлюстроўвае ўплыў украінскага нацыянальнага стылю і барочных матываў. У яго пасляваенных будынках, асабліва ў гасцініцы  Луганск, (1947—1950), даследчыкі адзначаюць выкарыстанне дэкаратыўных элементаў, якія паходзяць з украінскага барока: мазаічныя ўзоры, кампазіцыйныя формы, арнаментальныя карнізы, фігурныя шчыты. Культуролаг Андрэй Пучкоў адзначаў, што яго працы «спалучаюць прафесійную дакладнасць з мастацкай пластычнасцю і адчуваннем месца». Даследчык Эдуард Хадакоўскі называў яго «адным з найбольш паслядоўных прадстаўнікоў украінскага канструктывізму», які «захоўваў ідэю гармоніі паміж функцыяй і нацыянальнай формай нават у часы ідэалагічнага ціску».

Працаваў у плыні канструктывізму і неакласіцызму, імкнуўся спалучыць функцыянальнасць і эстэтыку, улічваючы гістарычнае асяроддзе горада. У неакласічнай савецкай архітэктуры шырока выкарыстоўваў матывы архітэктуры барока, за што ў 1951 годзе быў абвінавачаны ва ўкраінскім буржуазным нацыяналізме.

Быў адным з ініцыятараў стандартызацыі школьнага будаўніцтва ў СССР і выступаў за захаванне архітэктурнай спадчыны.

## Памяць 
Каракіс пахаваны на Байкавых могілках у Кіеве.

У 2000-х гадах у Кіеве і Вінніцы былі арганізаваны выставы, прысвечаныя яго архітэктурнай спадчыне і вучням архітэктара.

На гонар Іосифа Каракіса названа Спецыялізаваная школа № 80 у Кіеве.

На 115 гадавіну выйшла фундаментальнае выданне ўнука Каракіса  , прысвечанае жыццю, творчасці і лёсу дойліда.

## Асноўныя архітэктурныя працы 
* 
*  (1931).
*  (1937—1939).
* Жылы дом каманднага складу па вул. Інстытуцкая, 15-17, Кіеў (1935—1937);
* Дзіцячы садок № 1 «Орлятка» завода «Арсенал» (1940);
*  (1934—1935);
* Тыпавы праект Гарнізоннага дома афіцэраў (Дома Авацыі) (1932—1933) у Гуйве, Луганску, Харкаве.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Архітэктары-мадэрністы
Катэгорыя:Тэарэтыкі архітэктуры
Катэгорыя:Ахвяры барацьбы з касмапалітызмам
Катэгорыя:Архітэктары Кіева
Катэгорыя:Педагогі Украіны
Катэгорыя:Архітэктары Украіны
Катэгорыя:Артыкулы з няяснымі сцверджаннямі