open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Валерый Піліпавіч Гаранькоў

**Валерый Піліпавіч Гаранькоў** (нар. , г. Чэрыкаў, Магілёўская вобласць) — беларускі фармаколаг, арганізатар фармацэўтычнай справы. Доктар фармацэўтычных навук (1989), прафесар (1989).

## Біяграфія 
Скоячыў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Фармацыя», 1964), 1-ы Маскоўскі дзяржаўны медыцынскі інстытут імя І. М. Сечанава (аспірантура, 1971).
    
Працаваў у Віцебскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1964—1972), Беларускім інстытуце ўдасканалення ўрачоў (1973—1992, дацэнт, загадчык кафедры арганізацыі і эканомікі фармацыі), Беларускай рэспубліканскай ВА «Фармацыя» (1992—1995, 1997—1998, генеральны дырэктар), ЗАТ «Белфармінтор» (1995—1997, дырэктар), ЗАТ «Малкут» (1999—2002), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2002, хімічны факультэт, кафедра радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій, прафесар, у 2002—2007 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: лекавае забеспячэнне; аптэчная служба; фармацэўтычны рынак; медыцынскія кадры; медыцынская інфарматыка.

## Узнагароды 
Значок «Выдатнік аховы здароўя» (1984), ганаровыя граматы Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (1991, 2001), Рэспубліканскага камітэта Беларускага прафсаюза работнікаў аховы здароўя (1991), Рэспубліканскага камітэта Беларускага прафсаюза работнікаў аховы здароўя (1991) і інш.

## Бібліяграфія 
* Социально-экономическая эффективность использования материальных и трудовых ресурсов в аптечной службе и пути ее повышения : автореферат диссертации … доктора фармацевтических наук : 15.00.01 / Гореньков Валерий Филиппович. — Москва, 1989.
* Экономика фармации / В. Ф. Гореньков. — Минск, 1982.

Катэгорыя:Фармаколагі СССР
Катэгорыя:Фармаколагі Беларусі
Катэгорыя:Фармацэўты
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Іван Мікалаевіч Станкевіч

**Іван Мікалаевіч Станке́віч** ( — ) — вучоны ў галіне гісталогіі і фармакалогіі, доктар медыцыны (1860), прафесар.

## Біяграфія 
Паходзіў з дваран Магілёўскай губерні. Католік. У 1852 годзе скончыў 2-ю Кіеўскую гімназію і паступіў на медыцынскі факультэт Імператарскага ўніверсітэта Святога Уладзіміра ў Кіеве. Універсітэт скончыў са званнем лекара ў 1857 годзе. У 1858—1860 гадах) года — ардынарны прафесар. У вольны час аб’язджаў вёскі Харкаўскага павета і аказваў бясплатную медыцынскую дапамогу.

У 1882 годзе з-за хваробы І. М. Станкевіч выйшаў у адстаўку. Памёр 2 сакавіка 1882 года ў Харкаве.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па вывучэнню гісталагічнай будовы сухажылляў, лекавага ўплыву карболазотнакіслага аміяку.

Сярод апублікаваных прац:
* Об операции искусственных преждевременных родов (1856);
* Паталогоанатомические исследования о строении пахиоковых грануляций. — Киев, 1861;
* Критический разбор рассуждения Вермана «о глазном зеркале» // Современная медицина. 1860. № 47-48;
* О физиологическом действии карболазотнокислого аммиака и терапевтическое его употребление // Медицинский вестник. 1874. № 13.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Профессора и преподаватели российских университетов (вторая половина XVIII — начало XX в.)  // Томскі дзяржаўны ўніверсітэт

Катэгорыя:Фармаколагі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гістолагі
Катэгорыя:Дактары медыцыны
Катэгорыя:Постаці Імператарскага Харкаўскага ўніверсітэта
Наца

**Наца** () — камуна ў Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Вартбург. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Міла. Насельніцтва — 590 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 12,71 км². Афіцыйны код — 16 0 63 058.

Катэгорыя:Камуны Цюрынгіі
Мацюхі

**Мацюхі**:
* Мацюхі (Бяляеўскае сельскае паселішча)
* Мацюхі (Селязнёўскае сельскае паселішча)
Бурайда

**Бурайда** () — горад у цэнтральнай частцы Саудаўскай Аравіі. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Эль-Касім. Размешчаны на вышыні 607 м над узроўнем мора. Насельніцтва —  чалавекі (паводле звестак перапісу 2004 года). Большасць будынкаў у горадзе — глінабітныя, гэтак жа, як і ў іншых гарадах Неджда. Аэрапорт, які выконвае як унутраныя, так і міжнародныя рэйсы. Бурайда злучана са сталіцай краіны, Эр-Рыядам, трасай даўжынёй 317 км. Універсітэт.

Катэгорыя:Гарады Саудаўскай Аравіі
Герб Астравоў Кука

Цэнтральны элемент герба Астравоў Кука — шчыт сіняга колеру, у цэнтры якога размешчана кольца з 15 белых зорак, якія сімвалізуюць 15 астравоў архіпелага. Справа ад шчыта намаляваная белая крачка (або какаіа на мове маоры астравоў Кука), якая сімвалізуе неба і чысціню. У дзюбе яна трымае крыж, які сімвалізуе хрысціянскую веру. Злева ад шчыта намалявана лятучая рыба (або марора), якая сімвалізуе багацце акіяна. Рыба трымае раратонгскую дубінку, як знак багацця традыцый астравоў Кука.

Шчыт вянчае галаўны ўбор (пары-кура) Арыкі (вярхоўнага правадыра астравоў Кука), які сімвалізуе важнасць традыцый. На залатой стужцы пад шчытом напісана назва краіны — «Cook Islands». Пад шчытом таксама намаляваны лісце какосавай пальмы, якое паказвае ўрадлівасць глеб.

Герб Астравоў Кука быў створаны Пітэрам Бідам, прафесарам Універсітэта Окленда, і прыняты ў 1980 годзе.

Астравы Кука
Астравы Кука
Катэгорыя:Астравы Кука
Mercedes-Benz Sprinter

**Mercedes-Benz Sprinter** — сямейства малатанажных аўтамабіляў кампаніі Mercedes-Benz.

Існуе чатыры варыянты даўжыні кузава (тры варыянты колавай базы) і тры варыянты вышыні даху, мае двухсхільныя або аднасхільныя колы задняй восі. Грузападымальнасць шасі да 3350 кг.

Даступна вялікая колькасць мадыфікацый: пасажырскі мікрааўтобус, маршрутнае таксі (19+7 месцаў), міжгародні мікрааўтобус (да 20 месцаў), грузавы фургон, бартавы грузавік, аўтарэфрыжэратар, спецыялізаваныя аўтамабілі (хуткая дапамога, перасоўны штаб, маніпулятар, кран) і інш.

Даступныя варыянты з поўным прывадам і АКПП. Існуе магчымасць пакупкі шасі.

Як у Еўропе, так і ў Беларусі шырока распаўсюджана практыка пераабсталявання і даабсталявання Mercedes-Benz Sprinter у іншых вытворцаў кузава.

## Гл. таксама 
* Volkswagen LT
* Volkswagen Crafter

## Спасылкі 
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Sprinter
Юрый Глазкоў

**Юрый Глазкоў**:
* Юрый Васільевіч Глазкоў (1930—2007) — фізік-оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1982), прафесар (1982).
* Юрый Мікалаевіч Глазкоў — савецкі касманаўт
Уладзімір Іосіфавіч Дзяшко

**Уладзімір Іосіфавіч Дзяшко** (нар. ) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2021).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Пінскім раёне. Скончыў Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут па спецыяльнасці «Прамысловае і цывільнае будаўніцтва». Працоўную дзейнасць пачаў у 1979 годзе. Працаваў майстрам СУ № 85, прарабам, галоўным інжынерам вытворчага аб’яднання «Гроднапрамбуд».

У красавіку 2024 года быў выбраны дэлегатам на Усебеларускі народны сход 7-га склікання ад Беларускага грамадскага аб’яднання ветэранаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Намеснікі міністра архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання
Гушча

**Гушча** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Валерый Іванавіч Гушча — беларускі ўрач-хірург і палітык
* Васіль Сямёнавіч Гушча — беларускі ўрач-оталарынголаг і арганізатар аховы здароўя
* Ян Гушча — польскі паэт, празаік, перакладчык

## Населеныя пункты 
* Пушча — вёска ў Любамльскім раёне Валынскай вобласці Украіны
Долар Саламонавых Астравоў

**Долар Саламонавых Астравоў** () — нацыянальная валюта Саламонавых Астравоў, падзяляецца на 100 цэнтаў.

## Гісторыя 
У гады брытанскага пратэктарата афіцыйнай грашовай адзінкай архіпелага з’яўляўся фунт Саламонавых Астравоў, затым аўстралійскі фунт і, нарэшце, аўстралійскі долар.

Долар Саламонавых Астравоў пачаў уводзіцца ў абарачэнне з 24 кастрычніка 1977 года, замяніўшы сабой аўстралійскі долар. Сваю назву валюта атрымала ў гонар аўстралійскай валюты. З моманту набыцця незалежнасці ў 1978 годзе новая валюта зрабілася афіцыйнай грашовай адзінкай маладой дзяржавы. На працягу двух гадоў долар Саламонавых Астравоў быў прывязаны да аўстралійскага долара.

У 1983 годзе ўраду Саламонавы Астравоў удалося ўмацаваць долар, прыраўняўшы яго да аўстралійскага долара. У снежні 1997 года ўрад правёў дэвальвацыю да амерыканскага долара на 20 %.

## Манеты 
У 2006 годзе Цэнтральны банк Саламонавых Астравоў спыніў чаканку манет наміналамі 1 і 2 цэнта, бо вытворчыя выдаткі пры існуючай цане на метал значна перавышалі іх вартасць. Апошняя серыя манет з датай 2012 года складаецца з наміналаў у 10, 20, 50 цэнтаў, а таксама 1 і 2 долары.

## Банкноты 
Банкноты былі ўведзены ў абарачэнне ў 1977 годзе наміналамі 2, 5 і 10 долараў. У 1981 у абарачэнне выйшла купюра вартасцю 20 долараў, а ў 1986 — 50 долараў. Частка купюр надрукавана на палімернай аснове. Банкноты, якія выпускаліся да 1986 года, упрыгожаны партрэтам англійскай каралевы Лізаветы II. Пасля 1986 года ў абарачэнне выйшлі купюры з дзяржаўным гербам Саламонавых Астравоў. У 2006 годзе Цэнтральны банк Саламонавых Астравоў выпусціў купюру наміналам 100 долараў. Рашэнне аб увядзенні ў абарачэнне новай купюры было прынята ў сувязі з павышаным выкарыстаннем 50-доларавых купюр, запас якіх у цэнтральным сховішчы Банка стаў змяншацца.

Катэгорыя:Саламонавы Астравы
Саламонавы Астравы
Сасна (прыток Дона)

**Сасна** — рака ў Арлоўскай і Ліпецкай абласцях Расіі, правы прыток Дона. Агульны напрамак цячэння ракі — на ўсход. Даўжыня — 296 км, плошча басейна — 17 400 км². Шырокая даліна. Жыўленне ў значнай меры крынічнымі водамі і снегавое. Ледастаў звычайна з лістапада — снежня па сакавік — красавік.

На Сасне размешчаны пасёлак гарадскога тыпу Калпна і гарады Ліўны і Ялец.

Рака суднаходная ад вусця да г. Ліўны, але рэгулярны рух суднаў адсутнічае.

Катэгорыя:Рэкі Арлоўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Ліпецкай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Дона
Антоніа Сакіні

**Антоніа Марыя Гаспара Сакіні** (; ,  — , ) — італьянскі кампазітар, прадстаўнік музыкі ракако. Аўтар 45 опер, 8 араторый, духоўнай музыкі, 2 сімфоній, а таксама камернай музыкі.

## Творчасць 
Вучыўся музыцы ў Неапалі пад кіраўніцтвам Франчэска Дурантэ. Працаваў у Падуі і Рыме, быў дырэктарам кансерваторыі ў Венецыі, потым некаторы час працаваў у Мюнхене і Штутгарце. У 1772—1782 гг. знаходзіўся ў Лондане, апошнюю частку жыцця правёў у Парыжы. Оперы яго ставіліся спачатку ў Італіі («Alessandro nell' Indie», «Scipione in Cartagine»), потым у Лондане («Il Cid», «Tamerlano», «Lucio Vero», «Nitetti», «Perseo») і Парыжы («Rinaildo», «Dardanus», «Oedipe à Colonne» і інш.).

Іншыя яго творы — імшы, матэты, санаты для скрыпкі, трыа, квартэты.

Быў сябрам масонскай ложы Saint Jean d'Écosse du Contrat social.

Катэгорыя:Кампазітары Італіі
Катэгорыя:Кампазітары XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Італіі
Катэгорыя:Масоны ВУФ
Кацярына Мікалаеўна Панамарова

**Кацярына Мікалаеўна Панамарова** — беларуская ўрач-неўролаг. Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (1999), кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт, дзяржаўны медыка-судовы эксперт-неўролаг.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Мінусінску Краснаярскага края. З адзнакай скончыла Томскі медінстытут, клінічную ардынатуру ў Цэнтральным інстытуце ўдасканалення ўрачоў у Маскве. На працягу 25 гадоў займалася неўралогіяй у Сібіры. Многія з яе вучняў, падрыхтаваных на кафедры нервовых хвароб Новасібірскага дзяржаўнага медінстытута, пасля сталі знакамітымі неўролагамі як у Расіі, так і ў іншых краінах.

У Мінск Кацярына Мікалаеўна пераехала ў 1980 годзе ўслед за мужам. Доўгі час кіравала неўралагічным аддзелам НДІ неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі. Заснавала і ўзначальвала міястэнічны цэнтр на базе 5-й ГКБ.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Краснаярскім краі
Катэгорыя:Неўролагі Беларусі
Катэгорыя:Неўролагі Расіі
Катэгорыя:Неўролагі СССР
Аляксандр Львовіч Гулевіч

**Аляксандр Львовіч Гулевіч** (нар. , Маладзечна, Мінская вобласць) — беларускі хімік-аналітык. Доктар хімічных навук (2003), прафесар (2004).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (хімічны факультэт, спецыяльнасць «Хімія», 1976).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (хімічны факультэт, кафедра аналітычнай хіміі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: аніёнабменная экстракцыя арганічных і металакомплексных аніёнаў; распрацоўка плёначных іонаселектыўных электродаў.

## Бібліяграфія 
* Анионообменная экстракция органических анионов высшими четвертичными аммониевыми солями и ее аналитическое применение : диссертация … доктора химических наук : 02.00.02 : защищена 02.12.2002 : утверждена 21.05.2003 / Гулевич Александр Львович. — Минск, 2002.
* Сложные химические равновесия : учебное пособие / А. Л. Гулевич. — Минск, 2002.
* Экстракционные методы разделения и концентрирования веществ : учебное пособие / А. Л. Гулевич, С. М. Лещев, Е. М. Рахманько. — Минск, 2009.
* Analytical application of high-molecular quaternary ammonium salts / E. M. Rakhman’ko [et al.] // Fresenius' Zeitschrift für Analytische Chemie. — 1989. — Vol. 335, iss. 1. — P. 104—110.

## Літаратура 
* 
* Гулевич Александр Львович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 278.
* Гулевич Александр Львович // Минская область : энциклопедия : [в 2 т.]. — Минск, 2007. — Т. 1. — С. 496.
 

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Аляксандр Трафімавіч Зорка

**Аляксандр Трафімавіч Зорка** ( — ) — беларускі ўрач-псіхіятр і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (1996).

## Біяграфія 
Працаваў урачом-ардынатарам Віцебскай абласной псіханеўралагічнай бальніцы (1968—1973). Пазней загадчык аддзялення, галоўны ўрач Віцебскай абласной псіханеўралагічнай клінічнай бальніцы (1973—1982). Намеснік загадчыка аддзела аховы здароўя Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта (1982—1986). Галоўны ўрач Рэспубліканскай псіхіятрычнай клінічнай бальніцы з 1986 года.

## Літаратура 
* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь / Белорус. ассоц. социал-гигиенистов и организаторов здравоохранения; ред.-сост.: М. З. Ивашкевич, А. В. Манулик. — Минск, 2002. — С. 78

## Спасылкі 
* 85 лет со дня рождения Александра Трофимовича Зорко  

Катэгорыя:Псіхіятры Беларусі
Катэгорыя:Псіхіятры СССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Яўген Іваноў

**Яўген Іваноў**:
* Яўген Аляксеевіч Іваноў (1924—1985) — матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1969), прафесар (1970). Член-карэспандэнт АН БССР (1977).
* Яўген Пятровіч Іваноў (нар. 1939) — беларускі гематолаг. Доктар медыцынскіх навук (1974), прафесар (1976).
* Яўген Яўгенавіч Іваноў (нар. 1967) — беларускі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (2021), дацэнт (2006).
Валянцін Вікенцьевіч Баршчэўскі

**Валянцін Вікенцьевіч Баршчэўскі** — беларускі ўрач-уролаг, спецыяліст па лячэнні . Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (2000), доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Займаў пасаду дырэктара Рэспубліканскага навукова-даследчага інстытута пульманалогіі і фтызіятрыі. Потым працягнуў працаваць у гэтай лячэбнай установе.

Катэгорыя:Фтызіятры Беларусі
Катэгорыя:Фтызіятры СССР
Катэгорыя:Уролагі Беларусі
Катэгорыя:Уролагі СССР
Анатоль Паўлавіч Майстровіч

**Анатоль Паўлавіч Майстровіч** — беларускі ўрач-тэрапеўт і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (1997).

## Біяграфія 
Працаваў галоўным урачом Шчучынскай цэнтральнай раённай бальніцы з 1972 па 2001 гады.

## Узнагароды 
* Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (1997)
* Ганаровы грамадзянін горада Шчучына

Катэгорыя:Тэрапеўты Беларусі
Катэгорыя:Тэрапеўты СССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Шчучына
Юрый Васілевіч Глазкоў

**Юрый Васілевіч Глазкоў** (, г. Таганрог, Растоўская вобласць, Расія — ) — фізік-оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1982), прафесар (1982).

## Біяграфія 
Скончыў Узбекскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Алішэра Наваі (фізіка-матэматычны факультэт, 1953), Дзяржаўны аптычны інстытут імя С. І. Вавілава (аспірантура, 1957).

Працаваў у Інстытуце фізікі АН БССР (1957—1969, навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1969 — загадчык кафедры будовы рэчыва хімічнага факультэта, з 1992 — прафесар кафедры агульнай фізікі фізічнага факультэта, з 1994 — вядучы навуковы супрацоўнік кафедры арганічнай хіміі хімічнага факультэта), Інстытуце фізіка-арганічнай хіміі НАН Беларусі (1997—2005, вядучы навуковы супрацоўнік).

Навуковыя інтарэсы: фотахімія; спектраскапія каардынацыйных злучэнняў.

## Бібліяграфія 
* Радиоспектроскопия промежуточных продуктов фотохимических реакций с участием порфириновых соединений : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.04.05 / Глазков Юрий Васильевич. ― Минск, 1981.
* Применение инфракрасной спектроскопии к изучению кристаллизации стекол системы окись натрия — кремнезем : автореферат диссертации … кандидата физико-математических наук / Ю. В. Глазков. ― Минск, 1962.

## Літаратура 
* 
* Глазков Юрий Васильевич / А. И. Болсун // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 44.
* Глазков Юрий Васильевич // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 62—63.
* Глазков Юрий Васильевич // Физический факультет / Белорусский государственный университет. ― Минск, 2008. — С. 112—113.

Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Уладзімір Еўдакімавіч Казак

**Уладзімір Еўдакімавіч Казак** (7.11.1936, Касцюкі, Барысаўскі раён —) — беларускі ўрач. Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (1999).

## Узнагароды 
* заслужаны ўрач Беларусі
* выдатнік аховы здароўя
* кавалер ордэна «Знак Пашаны»

## Літаратура 
* Здравоохранение. — 1997. — № 1. — С. 58.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі СССР
Роберт Аляксандравіч Часнойць

**Роберт Аляксандравіч Часнойць** (нар. 1954) — беларускі ўрач-кардыёлаг, арганізатар аховы здароўя і дзяржаўны дзеяч. Кандыдат эканамічных навук. Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (2000).

## Біяграфія 
Скончыў Міхалішкаўскую СШ (1971), Гродзенскі медыцынскі інстытут (1977), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (1998). Працаваў галоўным урачом Гервяцкай участковай бальніцы, намеснікам начальніка і начальнікам Упраўлення аховы здароўя Гродзенскага аблвыканкама, у 2006—2010 гадах — першым намеснікам міністра аховы здароўя Беларусі.

У 2010 годзе быў абраны старшынёй Рэспубліканскага камітэта прафсаюза медыцынскіх работнікаў.

У 1999—2001 гадах быў дэпутатам Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў. З 2000 па 2004 гады — дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Кардыёлагі Беларусі
Катэгорыя:Кардыёлагі СССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Намеснікі міністра аховы здароўя Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў 23-га склікання
Дзмітрый Іванавіч Мяцеліца

**Дзмітрый Іванавіч Мяцеліца** (нар. , г. Смаленск, Расія) — беларускі фізіка- і біяхімік. Доктар хімічных навук (1976), прафесар (спецыяльнасць «Біяхімія», 1988).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (спецыяльнасць «Хімія», 1961).
    
Працаваў у Інстытуце хімічнай фізікі АН СССР (пас. Чорнагалоўка, Маскоўская вобласць; 1961—1971), Інстытуце фізіка-арганічнай хіміі АН БССР (1972—1973), Інстытуце біяарганічнай хіміі НАН Беларусі (1974—2007, з 1977 — загадчык лабараторыі механізмаў і кінетыкі ферментатыўных працэсаў, у 1985—2007 — лабараторыі прыкладной энзімалогіі), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2009, хімічны факультэт, кафедра радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: біяарганічная хімія ферментатыўнага каталізу; хімічная і ферментатыўная кінетыка.

## Узнагароды 
Медаль СССР «Ветэран працы» (1990), прэмія спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па сацыяльнай падтрымцы адораных навучэнцаў і студэнтаў (1998) і інш.

## Бібліяграфія 
* Механизмы реакций жидкофазного гидроксилирования органических соединений : автореферат диссертации … доктора химических наук : 02.00.04 / Метелица Дмитрий Иванович. — Черноголовка [Московская область], 1975.
* Активация кислорода ферментными системами / Д. М. Метелица. — Москва, 1982.
* Моделирование окислительно-восстановительных ферментов / Д. И. Метелица. — Минск, 1984.
* Catalytic activity and thermostability of dehydrogenase conjugates with cortisol and progesterone / D. I. Metelitsa [et al.] // Bioconjugate Chemistry. — 1991. — Vol. 2, iss. 5. — P. 309—316.

## Літаратура 
* Метелица Дмитрий Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 728—729.
* 

Катэгорыя:Фізікахімікі СССР
Катэгорыя:Фізікахімікі Беларусі
Катэгорыя:Біяхімікі СССР
Катэгорыя:Біяхімікі Беларусі
Наталля Васілеўна Логінава

**Наталля Васілеўна Логінава** (нар. , Гомель) — беларускі хімік, спецыяліст у галіне неарганічнай і фізічнай хіміі. Доктар хімічных навук (2011), дацэнт (1998), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Хімія», 1976).

Працавала ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1976, хімічны факультэт, кафедра неарганічнай хіміі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: хімія біялагічна актыўных каардынацыйных злучэнняў металаў.

## Бібліяграфія 
* Исследование особенностей процессов химического усиления фотохимических эффектов в фотослоях на основе соединений висмута : диссертация … кандидата химических наук : 02.00.04 : защищена 11.01.1983 : утверждена 04.05.1983 / Логинова Наталья Васильевна. — Минск, 1983.
* Синтез и свойства металлокомплексов производных пространственно экранированных о-дифенолов и о-аминофенолов — нового класса биологически активных соединений : диссертация … доктора химических наук : 02.00.01 : защищена 16.11.2010 : утверждена 16.02.2011 / Логинова Наталья Васильевна. — Минск, 2010.
* Бионеорганическая химия. Металлокомплексы в медицине : учебно-методическое пособие / Н. В. Логинова. — Минск, 2010.
* Металлокомплексы в медицине: от дизайна к химиотерапии и диагностике / Н. В. Логинова. — Минск, 2006.
* Redox-active antimicrobial metal complexes with sterically hindered o-diphenol and o-aminophenol derivatives / N. V. Loginova [et al.] // Biometals : Molecular Structures, Binding Properties and Applications. — New York, 2010. — P. 59—90.
 

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Іспанскі ваенны саюз

**Іспанскі ваенны саюз, ІВС** () — паўлегальнае аб’яднанне кансерватыўна настроеных афіцэраў УС Іспанскай Рэспублікі. Падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі большасць членаў арганізацыі далучыліся да нацыяналістычных сіл.

## Кіраўніцтва 
ІВС быў заснаваны ў канцы 1933 года палкоўнікам Эміліа Радрыгесам Тардучы. Тардучы, які быў прыхільнікам рэжыму Мігеля Прыма дэ Рыверы, аднадумцы палічылі занадта радыкальным, таму хутка яго замяніў капітан Барталамэ Барба Эрнандэс. У кіраўніцтва арганізацыі ўвайшлі таксама Рыкарда Рада Пераль, Валянцін Галарса Марантэ, Луіс Арэдонда Акунья, Рафаэль Санчэс Сакрыстан і Гумерсінда дэ ла Гандара Марэла.

З 1935 года саюз узначальваў генерал Хасэ Санхурха, а пазней — Франсіска Франка і Мануэль Годэд.

## Мэты 
Сваёй мэтай ІВС паставіў «выратаванне Іспаніі», гэта значыць змену ўлады ў краіне шляхам ваеннага перавароту. Меркавалася зрынуць левы ўрад і ўсталяваць ваенную дыктатуру на чале з кансерватыўным афіцэрствам альбо аднавіць манархію.

## Склад 
Да арганізацыі далучыліся манархісты, фалангісты і фашысты.

## Літаратура 
* Ranzato, Gabriele (2014). El gran miedo de 1936. Cómo España se precipitó en la Guerra Civil [La grande paura del 1936: Come la Spagna precipitò nella Guerra Civile]. Madrid: La Esfera de los Libros. ISBN 978-84-9060-022-1.
* Stanley G. Payne, *Falange: A History of Spanish Fascism*, 1961.
* Paul Preston, The Politics of Revenge: Fascism and the Military in Twentieth-Century Spain, 1995.
* Шубин А. В. Великая испанская революция. — М.:URSS, Книжный дом «Либроком», 2011.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Арганізацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1933 годзе
Катэгорыя:Ваенныя арганізацыі
ЖФК УКС СМС Лодзь

**«УКС СМС»** () — польскі жаночы футбольны клуб з горада Лодзь.

## Дасягненні 
### Чэмпіянат Польшчы 
*  Чэмпіён **(1)**: 2022
*  Срэбраны прызёр **(1)**: 2021

### Кубак Польшчы 
*  Фіналіст **(1)**: 2020/21

## Статыстыка выступленняў 
## Легіянеры 
*  Анастасія Харланава (2018)
*  Таццяна Маркушэўская (2020)
*  Эрнэсціна Абамбіла (з 2021) 

## Спасылкі 
* UKS SMS Łódź
Сяргей Міхайлавіч Ляшчоў

**Сяргей Міхайлавіч Ляшчоў** (нар. , с. Аляксандраўскае, Стаўрапольскі край, Расія) — беларускі хімік, спецыяліст у галіне фізічнай і аналітычнай хіміі. Доктар хімічных навук (1995), прафесар (2000).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (хімічны факультэт, спецыяльнасць «Хімія», 1976).

Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (хімічны факультэт, кафедра аналітычнай хіміі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: экстракцыя арганічных рэчываў; даследаванне ўласцівасцей растваральнікаў.

## Бібліяграфія 
* Экстракционные системы на основе полярных неводных растворителей и их применение для разделения и анализа гидрофобных органических веществ : диссертация … доктора химических наук : 02.00.02 ; 02.00.04 : защищена 14.03.1995 : утверждена 05.12.1995 / Лещев Сергей Михайлович. — Минск, 1995.
* Экстракционные методы разделения и концентрирования веществ : пособие для студентов химического факультета специальности 1-31 05 01 «Химия» (по направлениям) / А. Л. Гулевич, С. М. Лещев, Е. М. Рахманько. — Минск, 2009.
* Regularities of extraction in systems on the basis of polar organic solvents and use of such systems forseparation of important hydrophobic substances / Sergey M. Leschev // Ion Exchange and Solvent Extraction. A Series of Advances. — 2001. — Vol. 15. — P. 295—330.

## Літаратура 
* 
* Лещев Сергей Михайлович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 471.
* Лещев Сергей Михайлович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 166.

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Яўген Пятровіч Іваноў

**Яўген Пятровіч Іваноў** (нар. , в. Дзернавая, Краснапольскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі гематолаг. Доктар медыцынскіх навук (1974), прафесар (1976). Галоўны гематолаг (1988—1996), галоўны дзіцячы гематолаг (1989—1992) Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1962).
    
Працаваў у НДІ гематалогіі і пералівання крыві (1965—1970, у 1968—1970 — загадчык лабараторыі згусання крыві; і ў 1988—1999 — дырэктар); Беларускім дзяржаўным інстытуце ўдасканалення ўрачоў (1970—2000; з 1974 — прафесар кафедры клінічнай і лабараторнай дыягностыкі, з 1978 — загадчык кафедры гематалогіі і трансфузіялогіі); Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2001; у 2001—2002 — загадчык кафедры клінічнай медыцыны, 2003—2007 — прафесар кафедры фармацыі, з 2008 — прафесар кафедры радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій).

Навуковыя інтарэсы: даследаванне канцэрагенных эфектаў малых доз чарнобыльскай радыяцыі; гемастазіялогія; клінічная гематалогія; трансплантацыя касцявога мозгу; лейкеміі ў сувязі з аварыяй на ЧАЭС. Стваральнік беларускай школы гемастазіёлагаў. 15 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў.

## Узнагароды 
Медаль «За доблесную працу» (1970), значок «Выдатнік аховы здароўя» (1983) і інш.

## Бібліяграфія 
* Геморрагии и тромбозы при лейкозах : (патогенез, клиника, диагностика и терапия) : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 14.00.29 / Иванов Евгений Петрович. — Рига, 1973.

## Літаратура 
* Иванов Евгений Петрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 693.
* 
* Иванов Евгений Петрович // Заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования, 1931—2011 : к 80-летию БелМАПО. — Минск, 2011. — С. 161—163.

Катэгорыя:Гематолагі СССР
Катэгорыя:Гематолагі Беларусі
Стэфан Валынскі

**Стэфан Валынскі** () — епіскап уладзімірскі, прападобны.

## Біяграфія 
Нарадзіліся не пазней 1046 года, імаверна, паходзіў з баярскага роду (або балгарскага, бо некаторымі крыніцамі названы мянушкай **балгарскі**).

У маладосці, у 1060—1062 гадах, здзяйсняў манаскі подзвіг у Пячэрскім манастыры пад кіраўніцтвам ігумена Феадосія, быў яго любімым вучнем. Пасля пастрыжэння ў манахі пастаўлены кіраўніком хору або ўстаўшчыкам.

Загадам ігумена Феадосія прапаведаваў братам у царкве слова Божае. Перад смерцю Феадосій, па жаданні манахаў, у 1074 годзе прызначыў Стэфана ігуменам Пячэрскага манастыра, завяшчаў выконваць статут і скончыць будаўніцтва новага галоўнага мураванага манастырскага храма. Стэфан разбудоўваў манастыр і абнёс яго драўлянай сцяной. У 1078 годзе па невядомых прычынах брація выступіла супраць яго, ён быў вымушаны не толькі пакінуць ігуменства, але і Пячэрскі манастыр.

Потым Стэфан паблізу Пячэрскага манастыра, на схіле гары каля ўрочышча Клоў, заснаваў з дапамогай набожных баяр новы манастыр у гонар Палажэння рызы Прасвятой Багародзіцы ва Улахерне. Але Клоўскі манастыр існаваў нядоўга, у 1096 годзе разбураны полаўцамі падчас нападу на Кіеў. Як ігумен Клоўскага манастыра Стэфан здабыў агульную пашану. Калі памёр уладзімірскі епіскап Ілля, да 1090 года мітрапаліт кіеўскі Іаан паставіў на яго месца Стэфана.

Стэфан прыязджаў з Валыні ў Кіеў у 1091 годзе, пасля адкрыцця мошчаў Феадосія, каб удзельнічаць ў пераносе мошчаў з пячоры ва Успенскі сабор.

Вызначыўся добрымі справамі.

Памёр 27 красавіка 1094 года. Пахаваны ў валынскім Уладзіміры. Памяць святога Стэфана шануецца 10 мая (27 красавіка юліянскага календара).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Стефан з Києва // 
* Стефан з Києва //  Архівавана з першакрыніцы 12 верасня 2022 г.

Катэгорыя:Святыя Украіны
Катэгорыя:Праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Епіскапы
ЖФК Шлёнск Уроцлаў

**«Шлёнск»** () — польскі жаночы футбольны клуб з горада Уроцлаў.

## Дасягненні 
### Чэмпіянат Польшчы 
*  Чэмпіён **(8)**: 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008
*  Срэбраны прызёр **(2)**: 2000, 2009
*  Бронзавы прызёр **(4)**: 1998, 2010, 2011, 2014

### Кубак Польшчы 
*  Уладальнік **(4)**: 2002/03, 2003/04, 2006/07, 2008/09
*  Фіналіст **(3)**: 2001/02, 2005/06, 2013/14

## Статыстыка выступленняў 
## Спасылкі 
* KS AZS Wrocław

Шлёнск
Катэгорыя:Уроцлаў
ЖФК Чарні Сасновец

**«Чарні»** () — польскі жаночы футбольны клуб з горада Сасновец.

## Дасягненні 
### Чэмпіянат Польшчы 
*  Чэмпіён **(13)**: 1980, 1981, 1984, 1985, 1986, 1987, 1989, 1991, 1997, 1998, 1999, 2000, 2021

### Кубак Польшчы 
*  Уладальнік **(13)**: 1984/85, 1986/87, 1988/89, 1994/95, 1995/96, 1996/97, 1997/98, 1998/99, 1999/2000, 2000/01, 2001/02, 2020/21, 2021/22

## Статыстыка выступленняў 
## Легіянеры 
*  Таццяна Маркушэўская (2020)
*  Ганна Сас (з 2022)

## Спасылкі 
* Czarni Sosnowiec
Аляксандр Навумавіч Амітон

**Аляксандр Навумавіч Аміто́н** (, г. Варшава — ) — савецкі скрыпач і педагог. Заслужаны артыст БССР (1940). Прафесар (1947).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Варшаве ў сям’і краўца Навума Восіпавіча Амітона і Фрэйды Барысаўны, якія паходзілі з сем’яў варшаўскіх яўрэяў ашкеназаў. Апроч ідыш, у сям’і размаўлялі па-польску, і пры нараджэнні хлопчык атрымаў імя Олюш. У 1911 годзе сям’я пераехала ў Марыупаль, асцерагаючыся Першай сусветнай вайны, а пазней — у 1924 годзе — у Маскву.

Вучыўся ў Маскве ў Музычнай школе імя Гнесіных. У 1935 скончыў Маскоўскую кансерваторыю і аспірантуру пры ёй у 1937. Член КПСС з 1940 года. У 1937—1941 і 1944—1951 гг. выкладаў і быў дэканам струннага факультэта Беларускай кансерваторыі. У 1940 загадчык кафедры струнных інструментаў, а ў 1951 — прафесар кансерваторыі.

Як скрыпач-саліст і ансамбліст шмат выступаў у канцэртах, меў у рэпертуары і творы беларускіх кампазітараў.

У 1951—1957 прафесар Бакінскай кансерваторыі, затым загадваў кафедрай струнных інструментаў у Новасібірскай кансерваторыі. З 1967 г — першы загадчык кафедры струнных інструментаў Растоўскага музычна-педагагічнага інстытута.

## Узнагароды 
Лаўрэат Усесаюзнага конкурсу скрыпачоў, віяланчэлістаў і піяністаў (1937—1938).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Бакінскай музычнай акадэміі
Незалежны навуковец

**Незалежны навуковец** (), гістарычны тэрмiн — **джэнтльмен навукі** () — фінансава незалежны вучоны, які праводзіць навуковыя даследаванні без непасрэднага дачынення да дзяржаўных інстытутаў, такіх як універсітэт або дзяржаўныя інстытуты даследаванняў. Выраз «джэнтльмен навукі» ўзнік у Еўропе пасля Рэнесансу, але ўжо ў XX стагоддзі яго выкарыстанне стала рэдкім з ростам дзяржаўнага і прыватнага фінансавання. Большасць незалежных навукоўцаў у нейкі момант сваёй кар’еры далучаліся да нейкай акадэмічнай установы.

## Гісторыя 
Самафінансаванне навуковых даследаванняў шырока практыкавалася з эпохі Адраджэння да канца XIX стагоддзя, у тым ліку падчас віктарыянскай эпохі ў Англіі. Многія незалежныя навукоўцы былі аднымі з першых членаў Лонданскага каралеўскага таварыства. Колькасць незалежных навукоўцаў знізілася ў сувязі са з’яўленнем доступу да буйнамаштабнага фінансавання, як дзяржаўнага, так і карпаратыўнага.

## Перавагі і заганы 
Найбольш верагоднай адмоўнай рысай самафінансавання з’яўляецца тое, што ўласныя сродкі могуць быць абмежаваныя. Галоўная станоўчая рыса — адсутнасць шматлікіх нязручнасцей, такіх акадэмічная бюракратыя, адміністрацыйныя абавязкі і неабходнасць пісаць і дасылаць заяўкі на гранты ў арганізацыі, якія аказваюць фінансавую падтрымку навуковай дзейнасці. Таксама самафінансаванне дазваляе навукоўцу лепш кантраляваць кірунак сваіх даследаванняў, паколькі навуковыя інвестыцыі ў выглядзе грантаў часцей за ўсе накіроўваюцца інвестарамі на дасягненне пэўных асабістых мэт, якія могуць не супадаць з мэтамі навукоўца. Акрамя таго, права інтэлектуальнай уласнасці на адкрыццё належыць адкрывальніку, а не інвестару. Шмат хто лічыць, што цяперашняя сістэма грантаў моцна душыць навуковы прагрэс, бо навукоўцы павінны загадзя ўказваць чаканыя вынікі, каб атрымаць фінансаванне. І далёка не заўсёды можна ў такіх умовах прадбачыць адкрыццё.

## Літаратура 
* Бесараб С. В. Почему любительская наука важна для «Беларуси в эпоху перемен» // Патрэон — patreon.com, 27 сентября 2020, 14:24
* Martello R. The Life and Times of Sir Goldsworthy Gurney: Gentleman Scientist and Inventor, 1793—1875 (review) // *Victorian Studies*. — Volume 42. — Number 4. — pp. 688—690
Хабр

**Хабр**, да 2018 года **Хабрахабр** — сайт, які спалучае рысы сацыяльнай сеткі і калектыўнага блога, створаны для публікацыі навін, аналітычных артыкулаў, меркаванняў, звязаных з інфармацыйнымі тэхналогіямі, Інтэрнэтам, бізнесам і навукай.

Створаны ў чэрвені 2006 года. Выдавец — кампанія «Тэматычныя медыя». Паводле інтэрнэт-рэйтынгу Alexa, на канец чэрвеня 2016 года, «Хабрахабр» быў вельмі блізкі да ТОП-1000 самых наведвальных сайтаў свету. 24 красавіка 2018 года змяніў назву з Хабрахабр на скарочаную — Хабр.

Змест сайта фарміруецца карыстальнікамі-добраахвотнікамі, якія пішуць у калектыўныя і персанальныя блогі, публікуюць падкасты, перакладаюць замежныя артыкулы, праводзяць апытанні (галасаванні) і трымаюць сувязь з іншымі карыстальнікамі. З 2011 года на Хабры дзейнічае гэтак званая *ППА — Праграма Заахвочвання Аўтараў*, у межах якой уладальнікі партала выплачваюць грашовую узнагароду аўтарам добрых публікацый.

Катэгорыя:Блогі
Катэгорыя:Сайты
Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
Генеральны сакратар НАТА

**Генеральны сакратар НАТА** — міжнародны дыпламат, які з’яўляецца галоўнай службовай асобай НАТА.

## Спіс 
## Спасылкі 
* Спіс сакратароў НАТА на афіцыйным сайце НАТА
Станіслаў Антонавіч Мячкоўскі

**Станіслаў Антонавіч Мячкоўскі** (нар. , в. Паўленкі, Глыбоцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі хімік, спецыяліст у галіне фізічнай і аналітычнай хіміі. Доктар хімічных навук (1996), прафесар (2001).

## Біяграфія 
Скончыў у 1959 годзе хімічны факультэт БДУ па спецыяльнасці «Хімія».
  
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце на кафедры аналітычнай хіміі хімічнага факультэта, прафесар.

Навуковыя інтарэсы: тэорыя раствораў.

## Бібліяграфія 
* Селективная сольватация и ионные процессы в контактных системах : диссертация … доктора химических наук : 02.00.04 : защищена 11.10.1994 : утверждена 09.01.1996 / Мечковский Станислав Антонович. — Минск, 1994.
* Бренстедовская и льюисовская рК-спектроскопия катионообменных систем / С. А. Мечковский // Выбраныя навуковыя працы Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : у 7 т. — Мінск, 2001. — Т. 5. — С. 536—547.
* Льюисовская рК-спектроскопия фитоматериалов / С. А. Мечковский [и др.] // Сорбционные и хроматографические процессы. — 2002. — Т. 2, вып. 1. — С. 32—39.

## Літаратура 
* 
* Мечковский Станислав Антонович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 736.
* Мечковский Станислав Антонович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 193.

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Глыбоцкім раёне
Яўген Анатолевіч Стральцоў

**Яўген Анатолевіч Стральцоў** (нар. , Мінск) — беларускі фізікахімік. Доктар хімічных навук (2003), прафесар (2005).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Хімія», 1979; аспірантура, спецыяльнасць «Неарганічная хімія», 1982).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (хімічны факультэт, кафедра неарганічнай хіміі, прафесар, з 2010 — кафедра электрахіміі, загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: электрахімія паўправаднікоў, атамных слаёў металаў і халькагенаў; нанаструктураваныя матэрыялы; электрасінтэз неарганічных злучэнняў.

## Узнагароды 
Прэмія спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па сацыяльнай падтрымцы адораных навучэнцаў і студэнтаў (1999), дыплом Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2002).

## Бібліяграфія 
* Электрохимический синтез наноструктурированных и микрогетерогенных систем на основе полупроводниковых халькогенидов и металлов : диссертация … доктора химических наук : 02.00.04 : защищена 12.11.2002 : утверждена 30.04.2003 / Стрельцов Евгений Анатольевич. — Минск, 2002.
* Электрохимический синтез халькогенидов и твердых растворов металлов / Е. А. Стрельцов // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя хімічных навук. — 2000. — № 4. — С. 15—22.
* Metal underpotential deposition on tellurium and selenium. Electrochemical preparation of metal chalcogenide films and nanostructures / E. A. Streltsov, N. P. Osipovich and D. K. Ivanou // Focus on Surface Science Research. — New York, 2005. — P. 1—68.
 

## Літаратура 
* Стрельцов Евгений Анатольевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 133.
* 

Катэгорыя:Фізікахімікі СССР
Катэгорыя:Фізікахімікі Беларусі
Клічаўскі бой (1942)

**Клічаўскі бой** — бой партызанскіх фарміраванняў Магілёўскай вобласці супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у гарадскім пасёлку Клічаў 20 сакавіка 1942 года.

У выніку баявых дзеянняў партызан Магілёўскай вобласці ў сакавіку 1942 года нямецка-фашысцкія акупанты былі выгнаны амаль з усёй тэрыторыі Клічаўскага, часткова Асіповіцкага і Кіраўскага раёнаў, у гарадскім пасёлку Клічаў быў блакіраваны нямецкі гарнізон (каля 250 чалавек).

## Падрыхтоўка да бою 
У ноч на 20 сакавіка 1942 года партызаны завяршылі падрыхтоўку да аперацыі па разгрому Клічаўскага гарнізона. Галоўны ўдар па цэнтры пасёлка наносілі Клічаўскі атрад (камандзір А. С. Юркаўцаў) і атрад В. І. Лівенцава, якія былі ўзброены вінтоўкамі, аўтаматамі, а таксама мелі гармату і 3 кулямёты, з поўначы — атрад В. П. Свістунова. Шляхі магчымага адыходу праціўніка і прыбыцця варожых падмацаванняў кантралявалі 620-ы атрад (камандзір — В. М. Сырцоў) і частка атрада Свістунова.

## Бой 
На досвітку 20 сакавіка 1942 года партызаны з двух бакоў уварваліся ў пасёлак. Узвод партызан на чале з І. К. Віталем і П. М. Вікторчыкам выбіў праціўніка з будынка былога райвыканкама. Частка гарнізона супраціўлялася на паўднёвай ускраіне пасёлка, спрабавала прабіцца да дарогі на Бабруйск, частка замацавалася ў 2-павярховым з цэглы будынку школы, бой за якую цягнуўся 3 гадзіны. У выніку 12-гадзіннага бою Клічаў быў поўнасцю вызвалены, забіта каля 120 акупантаў, 50 захоплены ў палон, захоплена зброя праціўніка. У баі загінула 11, паранена 13 партызан.

## Вынікі 
З разгромам гарнізона ў Клічаве завяршылася вызваленне ўсяго Клічаўскага раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў, была створана Клічаўская партызанская зона, партызаны атрымалі магчымасць прымаць самалёты з Вялікай зямлі. На працягу 3 месяцаў пасля сакавіцкага бою 1942 года партызаны ўтрымлівалі Клічаў. У ліпені 1942 года пад націскам пераўзыходзячых сіл праціўніка яны былі вымушаны пакінуць пасёлак.

## Памяць 
У гонар баявых дзеянняў партызан у 1942 годзе ў Клічаве ў 1967 годзе быў насыпаны курган Славы, пастаўлены помнік у 1957 годзе.

## Гл. таксама 
* Клічаўскі бой (1943)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Клічаўскага раёна
Катэгорыя:Падзеі 20 сакавіка
Катэгорыя:Канфлікты 1942 года
Катэгорыя:1942 год у Беларусі
Клічаўскія баі

**Клічаўскія баі** — баі партызанскіх фарміраванняў Магілёўскай вобласці супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у гарадскім пасёлку Клічаў 20 сакавіка 1942 і 21 красавіка 1943 гадоў.

## Значэнні 
* Клічаўскі бой (1942)
* Клічаўскі бой (1943)
Валерый Фёдаравіч Байнёў

**Валерый Фёдаравіч Байнёў** (нар. , г. Балхаш, Карагандзінская вобласць, Казахстан) — эканаміст і спецыяліст у галіне электратэхнічных комплексаў і сістэм. Доктар эканамічных навук (2001), кандыдат тэхнічных навук (1995), прафесар (2004).

## Біяграфія 
Скончыў Мардоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. П. Агарова ў 1992 годзе па спецыяльнасці «Прамысловая электроніка».
    
Працаваў у навукова-венчурным прадпрыемстве «Эліал» (г. Саранск, з 1992 — інжынер-праграміст); Мардоўскім дзяржаўным універсітэце (з 1995); Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2000 — эканамічны факультэт, кафедра менеджменту, прафесар, з 2014 — загадчык кафедры інавацыйнага менеджменту).

Навуковыя інтарэсы: энергетыка; эканоміка энергетыкі; эканоміка прамысловасці; прамысловая палітыка; інавацыйная палітыка. Пазапрафесійная дзейнасць: літаратурная творчасць (паэзія).

## Бібліяграфія 
* Научно-технический прогресс и энергосбережение: потребительстоимостный анализ : диссертация … доктора экономических наук : 08.00.05 : защищена 15.02.2000 : утверждена 16.02.2001 / Байнев Валерий Федорович. — Санкт-Петербург, 2000.
* Электропривод с бесконтактным асинхронизированным вентильным двигателем : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.09.03 / Байнев Валерий Федорович. — Нижний Новгород, 1995.
* Россия — Беларусь : инновационая политика и интеграционное взаимодействие / Е. Ленчук [и др.]. — Москва, 2006.
* Переход к инновационной экономике в условиях межгосударственной интеграции : тенденции, проблемы, белорусский опыт / В. Ф. Байнев, В. В. Саевич. — Минск, 2007.
* Экономика предприятия и организация производства : учебное пособие / В. Ф. Байнев. — Минск, 2003.

## Літаратура 
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Энергетыкі
Катэгорыя:Вучоныя Расіі
Катэгорыя:Інжынеры Расіі
Сцефановіч

**Сцефановіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Людміла Іосіфаўна Сцефановіч (нар. 1958) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук, прафесар.
* Мікіта Сцефановіч (нар. 2000) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Сцяпан Сцяпанавіч Палонік

**Сцяпан Сцяпанавіч Палонік** (нар. , в. Вяляцічы, Барысаўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (2005), прафесар (2012).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава ў 1970 годзе па спецыяльнасці «Эканоміка», у 1987 годзе Мінскую вышэйшую партыйную школу.
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце на кафедры эканамічнаналітычнай эканомікі і эканаметрыкі эканамічнага факультэта, прафесар.

Навуковыя інтарэсы: дзяржаўнае прагназаванне, рэгуляванне; сацыяльна-эканамічнае развіццё; інвестыцыі; эканамічная бяспека.

## Бібліяграфія 
* Совершенствование системы управления макроэкономическим равновесием в рыночных условиях (на примере агропромышленного комплекса Республики Беларусь) : диссертация … доктора экономических наук : 08.00.05 : защищена 22.12.2004 : утверждена 06.07.2005 / Полоник Степан Степанович. — Минск, 2004.
* Инвестиции: анализ, прогноз, управление / С. С. Полоник. — Минск, 2007.
* Лесные ресурсы Беларуси: анализ, оценка, прогноз / С. С. Полоник. — Минск, 2005.
* Экономическая безопасность Республики Беларусь в условиях финансового кризиса: внешнеэкономические и финансовые аспекты / С. С. Полоник. — Минск, 2009.

 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце БНТУ

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага абласнога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага раённага Савета дэпутатаў
Таццяна Аляксандраўна Савіцкая

**Таццяна Аляксандраўна Савіцкая** (нар. , Полацк, Віцебская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне фізічнай хіміі і хіміі высокамалекулярных злучэнняў. Доктар хімічных навук (2021), дацэнт (1994), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1974 годзе хімічны факультэт БДУ па спецыяльнасці «Хімія».
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1967, хімічны факультэт, кафедра фізічнай хіміі, прафесар, у 1978—1990 — старшы навуковы супрацоўнік Навукова-даследчага інстытута фізіка-хімічных праблем БДУ).

Навуковыя інтарэсы: рэалогія суспензій і раствораў; інтэрполіэлектралітныя комплексы; сумесі цэлюлозы з сінтэтычнымі палімерамі.

## Бібліяграфія 
* Новые композиционные материалы на основе природных полимеров: целлюлозы, хитина, крахмала и лигнина : автореферат диссертации … доктора химических наук : 02.00.06 : защищена 21.05.2021 : утверждена 15.12.2021 / Савицкая Татьяна Александровна. ― Минск, 2021.
* Совмещение целлюлозы с различными синтетическими и искусственными полимерами в неводных средах : автореферат диссертации … кандидата химических наук : 02.00.04 / Савицкая Татьяна Александровна. — Минск, 1981.
* Влияние водорастворимых полимеров на устойчивость и реологические свойства суспензий волокнистого активированного угля / Т. А. Савицкая, Т. Н. Невар, Д. Д. Гриншпан // Коллоидный журнал. — 2006. — Т. 68, № 1. — С. 93—99.
* The effect of Water-Soluble Polymers on the Stability and Rheological Properties of Suspensions of Fibrous Activated Carbon / T. A. Savitskaya, T. N. Nevar, D. D. Grinshpan // Colloid Journal. — 2006. — Vol. 68, № 1. — P. 93—99.

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Катэгорыя:Фізікахімікі СССР
Катэгорыя:Фізікахімікі Беларусі
Людміла Іосіфаўна Сцефановіч

**Людміла Іосіфаўна Сцефановіч** (нар. , Мінск) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (2013), дацэнт (2009), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Бухгалтарскі ўлік», 1980), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (спецыяльнасць «Дзяржаўнае кіраванне», 2002), Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Англійская мова», 2005), Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт (аспірантура, спецыяльнасць «Бухгалтарскі ўлік, статыстыка», 2005; дактарантура, 2013).
    
Працавала ў Нацыянальным банку Рэспублікі Беларусь (1980—2015), Беларускім дзяржаўным універсітэце (эканамічны факультэт, кафедра банкаўскай эканомікі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: банкаўская справа; фінансы і крэдыт; бухгалтарскі ўлік і справаздачнасць у банках; фінансавая справаздачнасць; аналіз дзейнасці банкаў; безнаяўныя разлікі; рознічныя плацяжы; лічбавы банкінг.

## Узнагароды 
Нагрудны знак «Ганаровы работнік банкаўскай сістэмы Беларусі» (2008), ганаровыя граматы Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2010), Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь (1997, 2005, 2015), падзякі Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь (1997, 1999, 2000).

## Бібліяграфія 
* Стратегия развития бухгалтерского учета и отчетности в банках в условиях глобализации международных рынков капитала : диссертация … доктора экономических наук : 08.00.12 : защищена 10.04.2013 : утверждена 30.10.2013 / Стефанович Людмила Иосифовна. — Минск, 2012.
* Реформирование системы бухгалтерского учета и отчетности в банках Республики Беларусь / Л. И. Стефанович. — Минск, 2006.
* Карточный рынок Беларуси: карточки, инфраструктура, операции / Людмила Стефанович // Банкаўскі веснік. — 2014. — № 8. — С. 64—71.
 

 

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі