Звычайная парша бульбы

**Звычайная парша бульбы** — бактэрыяльнае захворванне бульбы, пашкоджвае ў асноўным скурку клубня і радзей мякаць толькі падчас росту. На скурцы клубня утвараюцца бародаўкі або парэпаныя бурыя плямы, якія не зніжаюць якасць бульбы, але значна пагаршаюць яе знешні выгляд.

Звычайную паршу бульбы выклікаюць бактэрыі з тыпу  (раней называліся *прамяністыя грыбкі*, у цяперашні час адносяцца да бактэрый) віду , а таксама некалькі іншых відаў роду .

### Распаўсюджанасць 
Звычайная парша бульбы распаўсюджаная ва ўсіх зонах бульбаводства. Асноўныя фактары развіцця — умовы надвор’я, глебавыя ўмовы і ўзровень агратэхнікі.

### Шкоднасць 
Пры пашкоджванні бульбы звычайнай паршой адбываецца зніжэнне таварнай каштоўнасці клубняў: пагаршаюцца смакавыя якасці, зніжаецца ўтрыманне крухмалу на 5-30 %, павялічваюцца адходы пры вытворчасці харчовай бульбы, зніжаецца лёжкасць клубняў.

Пашкоджанні перыдэрмы ствараюць спрыяльныя ўмовы для заражэння клубняў іншымі раневымі патагенамі, у прыватнасці, узбуджальнікамі сухіх і мокрых гніляў.

### Сімптомы і жыццёвы цыкл узбуджальніка 
Патаген заражае карані, падземную частку сцябла бульбы, пранікае праз чачавічкі і раны ў першыя тыдні развіцця клубняў пасля пасадкі. На паверхні клубня ўтвараюцца невялікія неглыбокія язвы няправільнай формы, якія з часам павялічваюцца і цвярдзеюць. Язвы зліваюцца і часта ўтвараюць суцэльную скарынку. На свежавыкапаных клубнях бывае прыкметны белы павуціністы налёт міцэлія, які пры падсыханні клубня хутка высыхае і знікае.

Мякаць клубня пры гэтым марфалагічна змяняецца нязначна.

### Фактары развіцця хваробы 
Заражэнню клубняў перашкаджаюць глебавыя бактэрыі-антаганісты. Аднак іх ахоўны эфект знікае, калі на працягу першых тыдняў развіцця клубні застаюцца сухімі. Асабліва моцна звычайная парша праяўляецца на лёгкіх пясчаных і супясчаных глебах, а таксама моцна вапнаваных.

Вапна спрыяе росту і размнажэнню бактэрый. Для развіцця паршы звычайнай аптымальная нейтральная або слабашчолачная рэакцыя глебы (pH 6—7,5).

Развіццю захворвання таксама спрыяе недастатковае ўвільгатненне глебы ў перыяд клубнеўтварэння. Высокая тэмпература асабліва небяспечная ў фазе цвіцення бульбы (перыяд масавага завязвання клубняў). Выкарыстанне ў якасці ўгнаення неперапрэлага гною выклікае ўзмацненне развіцця звычайнай паршы. Патагены назапашваюцца ў асноўным на рэштках раслін пасля ўборкі ўраджаю ў глебе. На насенных клубнях, якія захоўваюцца ў аптымальных умовах, інфекцыя амаль не захоўваецца або захоўваецца ў нязначнай колькасці.

### Меры барацьбы 
* Захаванне севазвароту.  вельмі ўстойлівыя да неспрыяльных фактараў асяроддзя і могуць жыць у глебе на працягу многіх гадоў.
* Эфектыўная запашка сідэратаў у глебу: гарчыцы, лубіна, вікі, канюшыны, люцэрны, соі і іншых.
* Пажадана ўжываць фізіялагічна кіслыя ўгнаенні (сульфат марганцу або сульфат амонію ў дозе ).
* Вапнаванне глебы варта праводзіць у іншых звёнах севазвароту, паколькі неабходна падтрымліваць слабакіслую рэакцыю глебы.
* Прарошчванне і выбракоўванне хворых клубняў.
* Устаноўлена, што сарты з тонкай або чырвонай лупінай, больш успрымальныя да паршы звычайнай. Абсалютна ўстойлівых сартоў няма.
* Апрацоўка раслін рэчывамі, якія павышаюць імунны статус раслін і з’яўляюцца рэгулятарамі росту, у некаторай ступені зніжаюць паражэнне клубняў паршой звычайнай.
* Пасадка здаровага пасадачнага матэрыялу.
* Варта праводзіць арашэнне глебы, пачынаючы з развіцця клубняў (фаза бутанізацыі-цвіцення) і працягваючы на працягу месяца (неабходна, каб у гэты перыяд часу вільготнасць глебы была не ніжэй 75-80 % ад поўнай вільгацяёмістасці).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Захворванні бульбы