open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Праграма ЕС і Усходняга партнёрства «Культура і крэатыўнасць»

**Праграма ЕС і Усходняга партнёрства «Культура і крэатыўнасць»** (EU-Eastern Partnership Culture And Creativity Programme) — праграма, якая створана пры падтрымцы Еўрапейскага саюза. Яе галоўная мэта — забяспечыць падтрымку культурных і крэатыўных індустрый, а таксама спрыяць павелічэнню іх унёску ва ўстойлівае гуманітарнае і сацыяльна-эканамічнае развіццё ў Азербайджане, Арменіі, Беларусі, Грузіі, Малдове і Украіне.

## Прыярытэты Праграмы 
* Фарміраванне агульнага плана дзеянняў
* Узаемавыгаднае партнёрства
* Стварэнне спрыяльнага клімату для культуры
* Назапашванне вопыту, навучанне і спадчына
* Нарошчванне патэнцыялу крэатыўных і культурных індустрый
* Развіццё культурных арганізацый Усходняга партнёрства ў еўрапейскай культурнай прасторы
* Культура і крызіс

## Прамежкавыя і чакаемыя вынікі 
Адным з кірункаў праграмы з’яўляецца павышэнне кваліфікацыі журналістаў, якія асвятляюць культурную тэматыку.

У красавіку 2016 года адбылася сустрэча прадстаўнікоў СМІ і грамадскасці з былым рэдактарам BBC, незалежным прадзюсарам з Вялікабрытаніі Джорджам Керы.

З лістапада 2016 да красавіка 2017 года запланаваны майстар-класы па асновах культурнай журналістыкі для прадстаўнікоў СМІ і блогераў з удзелам міжнародных медыяэкспертаў.

## Выканаўцы 
Бюджэт Праграммы складае €4,2 мільёны, разлічана яна на 3 гады — з 2015 па 2018 г.

Праграма можа выступаць ініцыятарам іншых праектаў, разлічаных на культурніцкія даследаванні, пашырэнне інтарэсаў да культурных падзей і развіцце патэнцыялу ў сферы каммунікацыі. Адным з найбольш прыкметных праектаў у рамках Праграмы стала ініцыятыва «Крэатыўныя гарады і рэгіёны».

Праект курыруецца кансорцыумам пад кіраўніцтвам Брытанскага Савета ў партнёрстве з Фондам Сорас-Малдова, Нацыянальным цэнтрам культуры ў Польшчы і Гётэ-Інстытутам.

Катэгорыя:Еўрапейскі Саюз
Bungarus fasciatus

**Bungarus fasciatus** — ядавітая змяя сямейства аспідаў (*Elapidae*).

Сустракаецца ў трапічных лясах у Індыі, на поўдні Кітая і ў Бірме. Сярэдняя даўжыня 180 см, але часам змеі вырастаюць да 250 см.

Яна актыўная ў змрочны і начны час сутак. Рацыён змей уключае земнаводных, птушак, дробных млекакормячых і яшчарак, і залежыць ад месцапражыванняў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Аспіды
Усевалад Эмільевіч Меерхольд

**Усевалад Эмільевіч Меерхольд** (, сапраўднае — Карл Казімір Тэадор Маергольд, 28.1(9.2).1874, Пенза — , ) — савецкі рэжысёр і акцёр, народны артыст Рэспублікі (1923).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 	28 студзеня (9 лютага) 1874 года ў Пензе ў сям’і прадпрымальніка, выхадца з Германіі. У 1895 годзе паступіў на юрыдычны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта, у 1896 годзе — на 2-і курс драматычнага класа Музычна-драматычнага вучылішча Маскоўскага філарманічнага таварыства; пасля заканчэння ў 1898 годзе ўвайшоў у трупу Маскоўскага Мастацкага тэатра. Найбольш значныя ролі Меерхольда — Траплёў, Тузенбах («Чайка», «Тры сястры» Чэхава), Ёганэс («Адзінокія» Гаўптмана), Мальволіа, прынц Арагонскі («Дванаццатая ноч», «Венецыянскі купец» Шэкспіра). У 1902 годзе Меерхольд сышоў з ММТ; да 1905 года ўзначальваў арганізаванае ім «Таварыства новай драмы» (Херсон, Нікалаеў, Тбілісі), дзе выступіў і як рэжысёр.

У 1922-1924 гадах Меерхольд быў мастацкім кіраўніком маскоўскага Тэатра Рэвалюцыі. Пасля закрыцця Тэатра імя Меерхольда (1938) К. С. Станіслаўскі прыцягнуў Меерхольда да працы ў оперным тэатры.

20 чэрвеня 1939 года Меерхольд быў арыштаваны ў Ленінградзе. Пасяджэнне Ваеннай калегіі Вярхоўнага Суда СССР адбылося 1 лютага 1940 года. Калегія прысудзіла рэжысёра да расстрэлу. 2 лютага 1940 года прыгавор быў прыведзены ў выкананне. Пахаваны ў агульнай магіле на Данскіх могілках.

У 1955 годзе Вярхоўны суд СССР пасмяротна рэабілітаваў Меерхольда.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пахаваныя ў агульных магілах Данскіх могілак
Эстонская авіяцыйная акадэмія

**Эстонская авіяцыйная акадэмія** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая падрыхтоўвае спецыялістаў для авіяцыйных прадпрыемстваў і арганізацый Эстоніі. Знаходзіцца побач з аэрапортам Тарту, у 8 км ад Тарту ў в. Рэола. Навучанне праводзіца згодна з вучэбнымі праграмамі, якія адпавядаюць патрабаванням Міністэрства адукацыі і навукі Эстоніі, ІКАО, JAA, ЕАСА і Еўракантроля.

## Гісторыя 
Акадэмія заснавана 13 верасня 1993 г. як **Тартускі авіяцыйны каледж**, які 1 верасня 2008 г. быў рэарганізаваны ў авіяцыйную акадэмію.

Катэгорыя:Універсітэты Эстоніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Авіяцыйныя навучальныя ўстановы
Дружба (станцыя метро)

**Дружба** (; таксама **Барэкамуцю́н**) — канечная станцыя Ерэванскага метрапалітэна.

## Гісторыя
Станцыя адкрылася 7 сакавіка 1981 года ў складзе першага пускавога комплексу Ерэванскага метрапалітэна.

## Апісанне
На дадзены момант з'яўляецца канечнай станцыяй, хоць вядзецца будаўніцтва наступных станцый Ачапняк і Назарбекян. Станцыя размешчана ў цэнтры Ерэвана, у раёне Арабкір з выхадам на Праспект Маршала Баграмяна, да вуліц Кіевян (Кіеўская), Каленца і праспекта Камітаса.

Станцыя стане ў будучыні перасадкавай паміж лініямі № 1 і № 2.

## Спасылкі 
* "Дружба" на новом "Мире метро"
* Материал о станции на сайте «Мир метро»

Катэгорыя:Станцыі Ерэванскага метрапалітэна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1981 годзе
Катэгорыя:1981 год у Ерэване
Маршал Баграмян (станцыя метро)

**Ма́ршал Баграмя́н** (, *да канца 1980-х — «Сараланджы»*) — станцыя Ерэванскага метрапалітэна.

## Гісторыя
Адкрылася 7 сакавіка 1981 года.

## Апісанне
Станцыя размешчана ў цэнтры Ерэвана, у раёне Кентрон (даслоўны пераклад — «цэнтр») з выхадам на Праспект Маршала Баграмяна, Рэзідэнцыю Прэзідэнта Арменіі, Парламент Арменіі і парк «закаханых». Па праекце, станцыя будзе перасадкавай з другой лініяй Ерэванскага метрапалітэна. Станцыя названа ў гонар савецкага палкаводца, двойчы Героя Савецкага Саюза, Маршала Савецкага Саюза Івана Хрыстафоравіча Баграмяна.

## Спасылкі 
* "Маршал Баграмян" на новом "Мире метро"
* Материал о станции на сайте "Мир метро"

Катэгорыя:Станцыі Ерэванскага метрапалітэна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1981 годзе
Катэгорыя:1981 год у Ерэване
Пенжынская губа

**Пе́нжынская губа** () — паўночна-ўсходняя частка заліва Шэліхава ў Ахоцкім моры, каля берагоў Магаданскай вобласці і Камчацкага края Расіі.

Даўжыня 300 км, сярэдняя шырыня 65 км, глыбіня да 62 метраў. Упадае рака Пенжына. Замярзае з канца кастрычніка да красавіка. Вышыня прыліваў да 12,9 метраў (найбольшая для Ціхага акіяна).

## Літаратура 
* 
* Пенжинская губа // 

Катэгорыя:Залівы Ахоцкага мора
Катэгорыя:Залівы Расіі
Пекас (рака)

**Пекас** () — рака на паўднёвым захадзе ЗША, левы прыток ракі Рыа-Грандэ.

Даўжыня 1215 км, плошча вадазбору 101 тыс.км². Вытокі ў Скалістых гарах, перасякае ў глыбокай даліне плато Лана-Эстакада. У нізоўі сярэдні гадавы расход вады, у выніку выкарыстання вады на арашэнне, складае 8 м³/с, максімальны зрэдку перавышае 3000м³/с. На Пекасе — Карлсбад.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Нью-Мексіка
Катэгорыя:Рэкі Тэхаса
Парламенцкія выбары ў Эстоніі (1920)

**Парламенцкія выбары ў Эстоніі** — выбары ў I-ы Рыйгікогу Эстонскай Рэспублікі, якія прайшлі 27 — 29 лістапада 1920 г.

Выбары праходзілі па прапарцыйнай выбарчай сістэме ў 10 рэгіёнах Эстоніі, а размеркаванне мандатаў паміж палітычнымі сіламі — па метаду Д'Ондта.

## Вынікі 
## Літаратура 
* Elections in Europe: a data handbook / Dieter Nohlen, Philip Stöver, eds. — Baden-Baden: Nomos, 2010. — XXXI, 2070 p. — P. 574 — 586. — ISBN 978-3-8329-5609-7.

Катэгорыя:Выбары ў Эстоніі
Катэгорыя:Лістапад 1920 года
Катэгорыя:1920 год у Еўропе
Катэгорыя:Выбары 1920 года
Задашчэнскі сельсавет

**Задашчэ́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр сельсавета — вёска Задашчэнне.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Шацкага раёна Мінскай вобласці БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Грэскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Грэскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года сельсавет у Пухавіцкім раёне. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Грэскага раёна. З 5 красавіка 1935 года ў складзе Пухавіцкага раёна. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Слабадскога сельсавета.

Станам на 1 студзеня 1947 года ў склад сельсавета ўваходзілі 11 населеных пунктаў.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Белорусская ССР: административно-территориальное деление на 1 января 1947 года / Информационно-статистический отдел Президиума Верховного Совета БССР. — Минск: Государственное издательство БССР, 1947. — 300 с. — 10000 экз. С.144.
* 
* Памяць: Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А.Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск: Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шацкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Грэскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Тупі-гуарані (мовы)

**Ту́пі-гуара́ні** — найбуйнейшая галіна моўнай сям'і тупі. Распаўсюджана ў краінах Паўднёвай Амерыкі. Агульная колькасць носьбітаў — каля 6 млн чалавек.

## Паходжанне 
Большасць даследчыкаў лічаць, што агульны продак моў тупі-гуарані сфарміраваўся каля 2500 гадоў таму ў басейне ракі Амазонка. Адтуль носьбіты гэтых моў пачалі перасяляцца ў іншыя рэгіёны. Даныя лінгвістаў часткова падцверджаны антраполагамі. 

## Класіфікацыя 
Мовы тупі-гуарані падзяляюцца на 8 груп:
* Гуарані
* Гуараю
* Тупі 
* Тэнетэхара 
* Каябі 
* Кавахіб 
* Камаюра
* Аямпі

## Спасылкі 
* Origin and dispersion of the Tupiguarani
* Tupian Languages (Tupi-Guarani)
Альбін Брунаўскі

**А́льбін Бру́наўскі** (;  25 снежня 1935 —  20 студзеня 1997) — славацкі мастак, дызайнер, літограф, ілюстратар і настаўнік.  Народны мастак ЧССР (1985). Найбольш вядомы як ілюстратар дзіцячых кніг і дызайнер апошняй серыі банкнот чэхаславацкай кроны. Лічыцца адным з найбольш выдатных славацкіх мастакоў XX стагоддзя.

## Біяграфія 
Альбін Брунаўскі нарадзіўся ў чэхаславацкім гарадку Зохар (цяпер раён Малацкі Браціслаўскага края Славакіі), на Каляды 25 снежня 1935 года. Пачынаў як тэатральных мастак, маляваў плакаты. Вучыўся ў Браціслаўскай вышэйшай школе выяўленчых мастацтваў пад кіраўніцтвам прафесара Вінсента Хлозніка ў 1955-1961 гадах. Пазней Брунаўскі сам стаў выкладчыкам гэтай вышэйшай школы, працаваў там у 1966-1990 гадах, з 1981 года быў прызначаны прафесарам. У 1980-х года стаў аўтарам серыі банкнот чэхаславацкай кроны, пазней маляваў маркі

## Творчасць 
На працягу сваёй кар'еры Брунаўскі эксперыментаваў з рознымі графічнымі прыёмамі, на сюжэт яго твораў уплывалі як паэзія з літаратурай, так і іншыя мастакі. Падчас вучобы ён выкарыстоўваў тэхніку гравюры на дрэве і лінагравюры. Неўзабаве пасля гэтага, аднак, ён пачаў эксперыментаваць са «скрабком» і дробнай літаграфіяй. Афорт быў характэрны для яго графічнага мастацтва ў сярэдзіне 1960-х гадоў. Ён быў таксама і жывапісцам. Многія з яго ілюстрацый былі зроблены ў акварэлі, пазней ён напісаў нават некалькі буйных прац.

Гэтак жа як з цягам часу развівалася яго майстэрства ў розных тэхніках, змянялася і яго бачанне як мастака. У ранняй творчасці Брунаўскага былі моцныя сюррэалістычныя тэндэнцыі, а менавіта тэндэнцыі да індывідуалізму, абсурду і бескантрольнай гульні падсвядомасці. Пазней яго праца стала больш ацэначнай і крытычнай для чалавека ў стаўленні да сябе і грамадства.

## Узнагароды і прэміі 
Сярод шматлікіх узнагарод Альбіна Брунаўскага Залаты медаль Біенале ілюстрацыі ў Браціславе (1967) за ілюстрацыі да казкі «Русалачка» Х. К. Андэрсана, Залаты яблык Біенале ілюстрацыі ў Браціславе (1977, 1981). У 1985 годзе яму было прысвоена званне Народнага мастака ЧССР.

## Спасылкі 
* Albín Brunovský&#x20;— Painter, graphic artist, illustrator

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гердэра
Катэгорыя:Мастакі Славакіі
Катэгорыя:Мастакі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Браціслаўскім краі
Катэгорыя:Народныя мастакі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Выпускнікі Браціслаўскай вышэйшай школы выяўленчых мастацтваў
Катэгорыя:Выкладчыкі Браціслаўскай вышэйшай школы выяўленчых мастацтваў
Санта-Катарына (востраў)

**Санта-Катарына** () — востраў на поўдні Атлантычнага акіяна каля ўзбярэжжа бразільскага штата Санта-Катарына. Знакаміты археалагічнымі помнікамі старажытных індзейцаў. На востраве знаходзіцца адміністрацыйны цэнтр штата — горад Фларыянопаліс.

Агульная плошча сушы - 523 км². Насельніцтва (2014 г.) - 461 524 чал.

## Геаграфія 
Востраў Санта-Катарына выцягнуты з поўдню на поўнач на 52,94 км уздоўж узбярэжжа Бразіліі. Праз вузкі праліў (каля 400 м) на захадзе ў нашы дні перакінуты мост. Найбольшая шырыня з захаду на ўсход — 17,74 км.

Востраў мае гранітны фундамент з выхадам цвёрдых парод і ўзвышшамі на поўначы і на поўдні. У цэнтральнай частцы пераважаюць асадкавыя пароды. Найвышэйшы пункт — 523 м. У выніку эрозіі на ўзбярэжжы і ў гарах сфарміравалася некалькі пячор. Берагі звілістыя, з мноствам пясчаных пляжаў і кос. На ўсходзе яны фарміруюць шэраг азёр з саланаватай вадой. Самае вялікае возера Консісэу мае плошчу 19,71 км².

Клімат трапічны, вельмі вільготны. Найбольш спякотны месяц — люты, калі сярэдняя тэмпература тымаецца каля +28,4&nbsp;°C. У ліпені яна паніжаецца да +16,5&nbsp;°C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 1 517,8 мм.

## Прырода 
Каля 20% паверхні вострава Санта-Катарына пакрыта прыбярэжнымі трапічнымі лясамі. Астатнія землі заняты забудовай, плантацыямі, садамі і пашамі. Наземная фаўна моцна пацярпела з-за дзейнасці чалавека. Для захавання прыроды вострава на паўночна-заходнім беразе створаны заказнік.

## Гісторыя 
Першыя людзі з'явіліся на востраве Санта-Катарына ў 5 тысячагоддзі да н. э. На поўдні вострава ў мястэчку Пантану-ду-Сул знаходзіцца мегалітычны помнік, створаны каля 2500 гадоў таму. На скалах сустракаюцца шматлікія петрогліфы розных перыядаў да прыбыцця еўрапейцаў. Многія тысячагоддзі тубыльцы займаліся рыбалоўствам і збіральніцтвам. На пляжах вострава выяўлены *самбакі* — штучныя курганы з ракавін малюскаў.

У 1515 г. востраў быў адкрыты партугальцамі. Сваю сучасную назву ён атрымаў дзякуючы Себасцьяну Кабату ў гонар яго жонкі Кацярыны. Еўрапейскія мараплаўцы спыняліся на яго ўсходнім узбярэжжы, каб папоўніць запасы пітной вады. Магчыма, занесеныя імі хваробы спрыялі выміранню індзейцаў-стваральнікаў *самбакі*. На ўсходнім узбярэжжы і ў цэнтры пасяліліся індзейцы тупі-гуарані, што трапілі з тэрыторыі Парагвая. Яны займаліся земляробствам і выраблялі кераміку. Іх прысутнасць часткова адлюстравана ў тапаніміцы вострава.

З другой паловы XVII ст. партугальцы стваралі на востраве Санта-Катарына сталыя паселішчы. У 1675 г. было створана паселішча Носа-Сеньёра-ду-Дэстэра, якое ў XIX ст. было пераўтворана ў Фларыянопаліс. Першыя перасяленцы былі пераважна з Сан-Паўлу, пазней — з Азорскіх астравоў. Пасля 1822 г., калі Бразілія набыла незалежнасць, востраў Санта-Катарына некаторы час з'яўляўся месцам высылкі злачынцаў.

У нашы дні актыўна развіваецца турызм.

## Спасылкі 
* ROCK ART ON THE ISLAND OF SANTA CATARINA BRAZIL 
* ASPECTOS GEOLÓGICO-GEOMORFOLÓGICOS DO SUL DA ILHA DE SANTA CATARINA 
* Lista dos mamíferos do Estado de Santa Catarina, Sul Do Brasil
* Historia de Florianópolis - Guia Floripa 

Санта-Катарына
Санта-Катарына
Санта-Катарына
Спіс аб’ектаў PGC (1888001—1889000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (1888001—1889000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Клятвенная нявінніца

**Клятвенная нявінніца** (virgjineshtë) — жанчына, якая добраахвотна прыняла клятву  (поўнай адмовы ад шлюбу і сэксуальнага жыцця) і пераймае мужчынскую ролю ў сям'і. Пасля прынясення клятвы перад старэйшынамі вёскі з «клятвеннай нявінніцай» абыходзяцца як з мужчынам. Яна носіць мужчынскую вопратку, вядзе мужчынскі лад жыцця і мае права голасу ў кіраванні абшчынай нароўні з мужчынамі.

Дадзены феномен мае месца ў Албаніі. Упершыню пра існаванне «клятвенных дзеў» заходнееўрапейскім даследчыкам і падарожнікам стала вядома на рубяжы XIX—XX стагоддзяў. З'ява да гэтага часу сустракаецца ў кансерватыўных паўночных правінцыйных рэгіёнах Албаніі, хоць і паступова знікае.

Адной з прычын, якая прымушае дзяўчыну прымаць клятву бясшлюбнасці, з'яўляецца нежаданне ўступаць у навязаны ёй абшчынай шлюб. Іншым найважнейшым матывам можа быць адсутнасць мужчын на чале сям'і. Пры такім становішчы жанчыны ў сям'і аказваюцца неабароненымі і не маюць прадстаўніка ў савеце абшчыны. І толькі ў выпадку, калі адна з жанчын пераймае ролю мужчыны, сям'я мае абаронцу сваіх інтарэсаў у савеце. Такая сітуацыя можа паўстаць, напрыклад, пасля смерці бацькі — галавы сям'і, калі ў нёй адсутнічаюць іншыя паўналетнія мужчыны. У гэтым выпадку «мужчынам» становіцца адна з незамужніх жанчын, прыняўшы клятву цноты.

## Гл. таксама 
* 

## Літаратура 
* René Grémaux: *Woman Becomes Man in the Balkans.* In: *Third Sex Third Gender: Beyond Sexual Dimorphism in Culture and History* Gilbert Herdt (Editor), 1996 г., ISBN 0-942-29982-5
* Antonia Young: *Women Who Become Men: Albanian Sworn Virgins.* 2000, ISBN 1-859-73335-2
* Susan E. Pritchett Post: *The Myth of the Burrnesh*, paper, 1999, London: Center for South East European Studies
* Robert Elsie: Sworn Virgin. In: *Historical dictionary of Albania* (= European historical dictionaries 42) Lanham 2004. ISBN 0-8108-4872-4 S. 405-406.
* Alice Munro: *The Albanian Virgin.* In: *Open Secrets* 1994, ISBN 0-679-43575-1

## Спасылкі 
* Joshua Zumbrun. ''The of Sacrifices Albania's Sworn Virgins* // The Washington Post, 11.08.2007 (англ.)&nbsp;
* Dan Bilefsky. Albanian Custom Fades: Woman as Family Man // New York Times, 25.06.2008 (англ.)&nbsp;
* Dan Bilefsky. *Sworn to virginity and living as men in Albania* // New York Times, 23.06.2008 (англ.)&nbsp;
* Das Leben hat sie zu Männern gemacht // Stern, 03.04.2009 (ням.)&nbsp;
* Відэа: *«Sworn Virgins»''  // National Geographic (4 мін.)

Катэгорыя:Гендарныя даследаванні
Катэгорыя:Добраахвотная ці вымушаная адмова ад сексуальнасці
Катэгорыя:Культура Албаніі
Катэгорыя:Трансгендарныя ідэнтычнасці
Алатыр (рака)

**Ала́тыр** (, , ) — рака ў Расіі, працякае ў Ніжагародскай вобласці, Мардовіі і Чувашыі.

Вусце знаходзіцца за 277 км ад вусця па левым беразе Суры. Даўжыня 296 км, плошча басейна 11 тыс. км². Выток знаходзіцца прыкладна за 10 км на захад ад горада Первамайск. У вярхоўях утварае мяжу паміж Ніжагародскай вобласцю і Мардовіяй, затым цячэ па тэрыторыях Первамайскага, Лукаянаўскага і Пачынкаўскага раёнаў Ніжагародскай вобласці, Ічалкаўскага і Ардатаўскага раёнаў Мардовіі, ніжняе цячэнне знаходзіцца ў Алатырскім раёне Чувашыі. Упадае ў Суру на паўночнай ускраіне горада Алатыр.

Рака працякае па паўночнай частцы Прыволжскага ўзвышша, па лясістай мясцовасці. Прытокі: Інсар.

## Спасылкі 
* *Ретеюм К. Ф., Алексеевский Н. И.* Алатырь // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Прытокі Суры (прыток Волгі)
Катэгорыя:Рэкі Мардовіі
Катэгорыя:Рэкі Чувашыі
Катэгорыя:Рэкі Ніжагародскай вобласці
Музей Мікеля

**Музей Мікеля** () — філіял Эстонскага мастацкага музея, размешчаны на тэрыторыі палацава-паркавага ансамбля Кадрыёрг у Таліне. У ім прадстаўлена галоўным чынам калекцыя заходняга мастацтва і керамікі, а таксама кітайскі фарфор, падораны музею калекцыянерам Ёханэсам Мікелем у 1994 годзе.

## Гісторыя 
Музей быў заснаваны як месца для размяшчэння калекцый твораў мастацтва Ёханэса Мікеля, які ў 1994 годзе ахвяраваў свае зборы замежнага мастацтва Эстонскаму мастацкаму музею. Ёханэс Мікель (1907—2006), выхадзец з паўднёвай Эстоніі, вывучаў розныя дысцыпліны (у тым ліку і мастацтва) у Тартускім універсітэце, пасля Другой сусветнай вайны працаваў кіраўніком у некалькіх антыкварных крамах Таліна. Дзякуючы сваім сувязям ён змог сабраць калекцыю цяперашняга музея. У 1996 годзе пабудаваны ў 1754 годзе будынак былой кухні палаца Кадрыёрг быў адрамантаваны для размяшчэння ў ім калекцый Мікеля.

## Калекцыя 
Калекцыя музея складае каля 600 розных прадметаў мастацтва. Аснову калекцыі складае вялікая колькасць заходніх графічных работ XVI—XIX стагоддзяў, сярод якіх асабліва вылучаюцца творы, якія адносяцца да . У іх лік уваходзяць творы такіх майстроў, як Альбрэхт Дзюрэр, Лукас Кранах, Рэмбрант, Клод Ларэн, ,  і . Значную частку калекцыі складаюць таксама карціны прыкладна таго ж перыяду, сярод іх можна вылучыць карціны Мельхіёра дэ Хондэкутэра і , партрэт са студыі Антоніса ван Дэйка.

Акрамя таго, у музеі выстаўляюцца еўрапейская кераміка і кітайскі фарфор. Музей Мікеля — адзінае месца ў Эстоніі, дзе шырока прадстаўлена еўрапейская кераміка, якая ахоплівае некалькі стагоддзяў. Аснову калекцыі фарфору складае , таксама ў яе ўваходзяць сеўрскі фарфор,  і прадукцыя расійскага Імператарскага фарфоравага завода. Калекцыю кітайскага фарфору пераважна складае сіне-белы фарфор.

## Галерэя 

File:Campo Vaccino Lorrain.jpg|Клод Ларэн, *Кампа Вачына* (1636)
File:Dürer Herakles alistab molioniidid.jpg|Альбрехт Дюрер, *Геркулес, які перамагае Маліянідаў* (1496-1498)
File:Janinet Veenus ja Amor.jpg|Жан-Франсуа Жанэ, *Венера, якая абяззбройвае Амура* (c. 1768)
File:Corot - Itaalia maastik.jpg|Жан Батыст Камаль Кора, *Італьянскі пейзаж* (1865)
File:Adriaen van Ostade 1653.jpg|Адрыян ван Остаде, *Малітва* (1653)

## Гл. таксама 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт музея

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні, пабудаваныя ў 1754 годзе
Катэгорыя:Музеі Таліна
Катэгорыя:Мастацкія музеі Эстоніі
Розуэл

**Розуэл** () — горад акругі Чавес у паўднёва-ўсходняй частцы штата Нью-Мексіка, ЗША. Насельніцтва складае 45 293 чалавек па перапісу 2000 года. Цэнтр земляробства, развіта малочная гаспадарка, жывёлагадоўля, здабыча нафты. У Розуэле знаходзіцца штаб-кватэра Ваеннага Інстытута Нью-Мексіка (NMMI). Нацыянальны заказнік Горкае Возера размешчаны ў некалькіх мілях на паўночны ўсход ад горада на рацэ Пекас, нацыянальны парк Бяздонныя Азёры — за 12 міляў на ўсход ад Розуэла.

Гарадок Розуэл вядомы дзякуючы Розуэльскаму інцыдэнту.

Катэгорыя:Гарады Нью-Мексіка
Назарбекян (станцыя метро)

**«Назарбекя́н»** () — станцыя Ерэванскага метрапалітэна, якая будуецца і будзе злучана з дзейнай станцыяй «Барэкамуцюн» і станцыяй «Ачапняк», якая будуецца.

Станцыя будзе размешчана на паўночным захадзе Ерэвана, у раёне Ачапняк. Побач са станцыяй знаходзіцца гольф-клуб «Арарат» і элітны раён Ваагну.

Катэгорыя:Станцыі Ерэванскага метрапалітэна
Давідашэн (станцыя метро)

**«Давідашэн»** () — праектаваная станцыя Ерэванскага метрапалітэна.

Будаўнічыя працы павінны былі пачацца ў канцы 80-х гадоў. Але яны былі прыпынены з-за землетрасення ў Спітаку. Станцыя будзе размешчана на паўночным захадзе Ерэвана, у раёне Давідашэн.

## Спасылкі 
*metroworld.ruz.net

Катэгорыя:Станцыі Ерэванскага метрапалітэна
Лас-Крусес

**Лас-Крусес** () — найбуйнейшы горад і адміністрацыйны цэнтр акругі Донья-Ана ў штаце Нью-Мексіка, ЗША. Сярэдні гадавы даход на сям'ю — 37 670 долараў ЗША. Мужчыны мелі даход 30 923 долараў, жанчыны — 21 759 долараў. Даход на душу насельніцтва быў 15 704 долараў. Дзяржаўны ўніверсітэт Нью-Мексіка. Базіліка Святога Альбіна.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Анвар аль-Аўлакі, радыкальны ісламскі прапаведнік
* Клайд Уільям Томба, амерыканскі астраном

Катэгорыя:Гарады Нью-Мексіка
Ачапняк (станцыя метро)

**«Ачапня́к»** () — 11-я станцыя Ерэванскага метрапалітэна, якая будуецца і будзе злучана з дзейнай станцыяй «Барэкамуцюн».

Станцыя будзе размешчана на паўночным захадзе Ерэвана, у аднайменным раёне Ачапняк, ад якога і атрымала сваю назву. Станцыя будзе выходзіць на вуліцу Алабяна і з віду каньёна ракі Раздан.

Катэгорыя:Станцыі Ерэванскага метрапалітэна
Boiga

**Boiga** — род змей сямейства вужовых (*Colubridae*).

## Апісанне 
У даўжыню могуць дасягаць 2,8 м. Галава са скарочанай пысай рэзка абмежаваная ад шыі, тулава прыкметна пляскатае з бакоў. Заднебароздавыя ядавітыя змеі: ядаправодныя зубы нерухома прычляняюцца да задняй частцы верхняй сківіцы. Для чалавека ўкус не небяспечны.

Жывуць пераважна на дрэвах і кустах, дзе вядуць начны спосаб жыцця.

## Арэал 
Вядома больш за 30 відаў, якія насяляюць Паўднёвую і Пярэднюю Азію, трапічную Афрыку і Аўстралію. На тэрыторыі былога СССР, на поўдні Сярэдняй Азіі, сустракаецца адзін від роду — Boiga trigonatum (даўжыня да 1 м).

## Віды 
Род змяшчае 34 віды:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ананьева Н. Б., Орлов Н. Л., Халиков Р. Г., Даревский И. С., Рябов С. А., Барабанов А. В. Атлас пресмыкающихся Северной Евразии (таксономическое разнообразие, географическое распространение и природоохранный статус). — СПб.: Зоологический институт РАН, 2004. — С. 131. — 1000 экз. — ISBN 5-98092-007-2.
* Банников А. Г, Даревский И. С., Ищенко В. Г., Рустамов А. К, Щербак Н. Н. Определитель земноводных и пресмыкающихся фауны СССР. — М.: Просвещение, 1977. — С. 309. — 415 с.

Катэгорыя:Вужовыя
Лана-Эстакада

**Лана-Эстакада** () — плато ў ЗША, знаходзіцца ў паўднёвай частцы Вялікіх раўнін.

Паверхня плато роўная, слаба расчлянённая. Вышыня складае 700—1500 м. Плато складзена пераважна пясчанікамі і вапнякамі, месцамі пакрыта незамацаванымі пяскамі. Карст. Пастаяннае цячэнне мае толькі рака Пекас. Пераважае паўпустынная расліннасць.

Катэгорыя:Плато ЗША
Salsola arbuscula

**Salsola arbuscula** — від хмызнякоў роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Хмызнякі, якія дасягаюць вышыні 40—100 см. Кветкі ружовага колеру. Цвітуць у ліпені-верасні.

## Арэал 
Раёны Каспійскага і Аральскага мораў, пустыні Бетпак-Дала, Кызылкум, , паўвостраў Мангышлак.

## Значэнне 
У пустынных зонах выкарыстоўваецца як корм для жывёл і паліва.

## Літаратура 
* «Маңғыстау өсімдіктерінің каталогы», Ақтау, 2006

## Спасылкі 
* 
* *Salsola arbuscula* Pall. // ИАС «ООПТ России» 

Катэгорыя:Салянка
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1771 годзе
Валгадонскі эколага-гістарычны музей

**Валгадонскі экалога-гістарычны музей** (з 1969 па 2003 год — Валгадонскі гарадскі краязнаўчы музей) — музей у Валгадонску, найбуйнейшы музей усходняга рэгіёна Растоўскай вобласці.

## Гісторыя музея 
Музей быў створаны ў якасці народнага гарадскога краязнаўчага музея ў лютым 1969 года. У студзені 1977 гады ён ператвораны ў філіял Растоўскага абласнога музея краязнаўства. 23 кастрычніка 1993 года музею прысвоены самастойны статус. 30 ліпеня 2003 года ён пераназваны ў Дзяржаўную абласную ўстанову культуры «Валгадонскі экалога-гістарычны музей».

У наш час у складзе музея дзеюць тры падраздзяленні:

2 памяшканні з 12 экспазіцыйнымі заламі ў цэнтры горада Валгадонска і этнаграфічны комплекс «Казачы курэнь 19 стагоддзя» з падворкам, які стаіць асобна. У ім 19 верасня 2003 года адбылося адкрыццё Музея гісторыі данской народнай культуры, рамёстваў і побыту.

У структуры музея 6 аддзелаў: навукова-фондавы, навукова-этнаграфічны, навукова-экспазіцыйны, навукова-асветніцкі, тэхнічны, гаспадарчы. Таксама ў музеі ёсць свая навуковая бібліятэка і навукова-рэстаўрацыйная майстэрня. За гады існавання музея сфармавана значны фондавы сход — больш 100 тысяч прадметаў. Усе яны аб'яднаны ў тэматычныя калекцыі: рускі і данскі іканапіс, прадметы культавай метала-пластыкі XV — пачатку XX стст., мастацкі і побытавы метал, кераміка і шкло XVII — пачатку XX стст., малярства і графіка савецкіх, расійскіх і замежных майстроў, у тым ліку народных мастакоў СССР М. М. Жукава і І. А. Язева; матэрыялы па Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай вайне і іншыя:

«Крокі стварэння» - пра гісторыю стварэння Волга-Данскога суднаходнага канала і Цымлянскага гідравузла, дзякуючы якім і паўстаў горад Валгадонск. У экспазіцыі сабраны фатаграфіі, дакументы, асабістыя рэчы ўдзельнікаў гэтай грандыёзнай будоўлі;

«З глыбіні вякоў» - артэфакты перыяду каменнага, бронзавага, жалезнага вякоў, а таксама эпохі сярэднявечча, у прыватнасці прадметы, што адносяцца да салтава-маяцкай культуры перыяду росквіту Хазарскага каганата;

«Трагедыя данскога казацтва ў гады Грамадзянскай вайны 1917-1920 гг.»;

«Праваслаўны абраз на Доне»;

«Усходні рэгіён Растоўскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай Вайны 1941-1945 гг»

На выстаўцы «Храмы Дона» пададзены макеты храма ў імя Раства Хрыстова (станіца Ніжня-Кундручанская, пабудова 1902 г.), Свята-Траецкага храма (сл. Вялікая Мартынаўка, пабудова 1896 г.) і храма Ушэсця Госпадава (хутар Сусат Сямікаракорскага раёна, пабудова 1914 г.). У экспазіцыі пададзены царкоўныя кнігі, сярод якіх ёсць і стараверскія пеўчыя крука-карку рукапісы «Ірмасы» за аўтарствам Іаана Дамаскіна (Расія, канец XVIII - пачатак ХІХ стст.).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт музея
* ВЭИМ на сайте museum.ru
* ВЭИМ  на сайте Министерства культуры Ростовской области
* ВЭИМ на сайте Российской государственной библиотеки

Катэгорыя:Валгадонск
Зуша

**Зуша** () — рака ў Тульскай і Арлоўскай абласцях Расіі, правы прыток ракі Ака.

Рака бярэ пачатак у Каменскім раёне Тульскай вобласці. Працякае праз Карсакоўскі і Навасільскі раёны, у паўднёва-заходнім напрамку, а потым, каля горада Навасіль, даволі крута паварочвае на паўночны захад, праходзіць у Мцэнскім раёне і ўпадае ў раку Аку каля вёскі Гарадзішча, на мяжы з Болхаўскім раёнам.

Даўжыня Зушы 234 кіламетры, жыўленне ракі пераважна снегавое, расход вады каля горада Мцэнск каля 28 м³/сек.

Катэгорыя:Рэкі Тульскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Арлоўскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Акі (прыток Волгі)
Метаксія Мігранаўна Сіманян

**Метаксія́ Мігра́наўна Сіманя́н** (;  — ) — савецкая армянская актрыса тэатра і кіно, педагог. Народная артыстка СССР (1981). Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1950).

## Біяграфія 
Метаксия Сіманян нарадзілася 21 лютага 1926 года ў Ашгабаце (цяпер у Туркменіі).

У 1933 годзе разам з сям’ёй пераехала ў Ерэван.

У 1948 годзе скончыла акцёрскі факультэт Ерэванскага мастацка-тэатральнага інстытута (курс Вартана Аджэмяна). З гэтага ж года актрыса Армянскага тэатра імя Сундукяна. Яе першай ролю была *Ананэ* ў камедыі «Яшчэ адна ахвяра» Г. Сундукяна, а партнёрамі па сцэне былі Авет Авецісян і Вольга Гулазян.

Праз год згуляла *Ніну* ў драме «Маскарад» М. Лермантава. Гэта роля, створаная ў партнёрстве з Ваграмам Папазянам, Вагаршам Вагаршанам, Рачыя Нерсісянам прынесла актрысе вялікую славу і слыннасць. Тэма абароны годнасці жанчыны з’яўлялася цэнтральнай у творчасці актрысы.

У 1949 годзе згуляла роля *Армануш* у спектаклі «Гэтыя зоркі нашы», за якую, супольна з групай акцёраў, была ганаравана Сталінскай прэміі другой ступені ў вобласці літаратуры і мастацтва.

Рэпертуар М. Сіманян адрозніваўся шыратой і разнастайнасцю, пры гэтым яна аднолькава ўдала выступала ў п’есах айчынных, рускіх, заходнееўрапейскіх аўтараў. Яе лепшымі ролямі былі: *Дэздэмона* у п’есе «Атэла» У. Шэкспіра, *Настасія Піліпаўна* ў спектаклі па рамане «Ідыёт» Ф. М. Дастаеўскага, *Марта* у п’есе «Хто баіцца Вірджыніі Вулф?» Эд. Олбі.

Доўгія гады з’яўлялася вядучай актрысай Армянскага тэатра імя Сундукяна.

Гастралявала ў Маскве, Баку, Тбілісі, Бейруце, Дамаску і інш.

У кіно з 1947 года.

З 1968 года выкладала ў Ерэванскім мастацка-тэатральным інстытуце (з 1983 — прафесар).

Метаксія Сіманян памерла 11 жніўня 1987 года ў Ерэване, ва ўзросце 61 года. Пахавана на Тахмахскіх могілках.

## Узнагароды і прэміі 
* Народная артыстка Армянскай ССР (1965)
* Народная артыстка СССР (1981)
* Сталінская прэмія другой ступені (1950) — *за спектакль «Гэтыя зоркі нашы»*
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (27.06.1956)
* Ордэн Дружбы народаў (22.08.1986)

## Памяць 
, дом 20)]]
* У памяць пра М. М. Сіманян у Ерэване ўсталявана мемарыяльная дошка на доме, дзе яна жыла (вул. Абавяна, дом 20).
* У Арменіі штогод уручаецца тэатральная прэмія «Артыст» імя Метаксіі Сіманян.

## Спасылкі 
* 
* Несравненная Метаксия
* Метаксия Миграновна Симонян на сайте persons.am 
* Моя Метаксия. К 85-летию со дня рождения 
* Статья Симонян Метаксия Миграновна на сайте ru.hayazg.info
Свапа

**Свапа** () — рака ў Курскай і Арлоўскай абласцях, правы прыток Сейма.

Агульная працягласць Свапы складае 197 км, з іх на ўчастку Міхайлаўка — Дзмітрыеў-Льгоўскі — 35 км, Дзмітрыеў-Льгоўскі — вусце Свапы — 65 км. Рака пачынаецца на паўднёва-заходнім схіле Сярэднярускага ўзвышша.

Катэгорыя:Рэкі Курскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Арлоўскай вобласці
Унжа (прыток Волгі)

**У́нжа** () — рака на тэрыторыі Валагодскай і Кастрамской абласцей Расійскай Федэрацыі, левы прыток Волгі.

## Гідраграфія 
Утвараецца пры зліцці рэк Кемы і Лундангі на Паўночных Увалах і, працякаючы па тэрыторыі Кастрамской вобласці, упадае ва Унжынскі заліў Горкаўскага вадасховішча каля горада Юр’еўца. Працягласць ракі Унжы — 426 км, плошча басейна — 27 800 км². Расход вады — за 50 км ад вусця — 158 м³/с, найбольшы — 2520 м³/с, найменшы — 7,82 м³/с.

Асноўныя прытокі — Юза, Кунаж, Віга, Понга, Нея (правыя); Княжая, Мяжа, Пежанга, Ужуга, Пуміна, Белы Лух, Чорны Лух (левыя).

## На рацэ 
На рацэ гарады Калагрыў, Мантурава, Макар’еў.

Рака суднаходная ў нізоўі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Волгі
Катэгорыя:Рэкі Валагодскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Кастрамской вобласці
Калагрыў

**Калагрыў** () — горад (з 1778 года) у Кастрамской вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Калагрыўскага раёна і гарадскога паселішча горад Калагрыў.

Горад размешчаны на паўночным усходзе Кастрамской вобласці, уздоўж левага прытоку Волгі ракі Унжы. За 380 км ад Кастрамы, за 640 км ад Масквы.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Кастрамской вобласці
Альбукерке

**Альбукерке** — горад на паўднёвым захадзе ЗША, найбуйнейшы горад штата Нью-Мексіка, адміністрацыйны цэнтр акругі Берналільё. Насельніцтва па ацэнцы на 2014 год 558 000 чалавек, 32-гі па насельніцтве горад ЗША.

## Геаграфія 
Плошча Альбукерке складае 470 км², з якіх 468 км² суша, а 1,6 км² (0,35 %) — водная паверхня.

З поўначы на поўдзень праз Альбукерке працякае рака Рыа-Грандэ, з усходняга боку горада знаходзяцца горы Сандзія. Горад размешчаны ў межах крайняй паўночнай часткі пустыні Чыўаўа і мае тыповыя для гэтага экарэгіёна клімат, флору, фаўну, а таксама рэльеф. Знаходзячыся ў цэнтральнай частцы Нью-Мексіка, Альбукерке мае рысы ўплыву суседніх экарэгіёнаў, такіх як плато Каларада, а таксама горных масіваў Арызоны і Нью-Мексіка.

Альбукерке адзін з самых буйных гарадоў у ЗША, размешчаных на гэтак вялікай вышыні. Вышыня горада вагаецца ад 1490 метраў над узроўнем мора ў даліне Рыа-Грандэ, да 1950 м у перадгор'ях вышынь Сандзія і Гленвуд Хілс. Аэрапорт Альбукерке знаходзіцца на вышыні 1631 метра над узроўнем мора.

## Славутасці 
* Нацыянальны манумент Петрогліф
* Нацыянальная лабараторыя па вывучэнні сонечнай цеплавой энергіі
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Нью-Мексіка
Мантурава

**Мантурава** () — горад (з 1958 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Мантураўскага раёна Кастрамской вобласці (у склад раёна не ўваходзіць).

Насельніцтва — 15 804 чал. (2016).

Горад размешчаны на рацэ Унжа (прыток Волгі), за 261 км ад Кастрамы.

## Насельніцтва 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Кастрамской вобласці
Макар’еў

**Макар’еў** () — горад (з 1778 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Макар’еўскага раёна Кастрамской вобласці. Узнік як слабада пры Макар’ева-Унжанскім манастыры. Макар’еў размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Кастрамской вобласці, у нізоўі ракі Унжы, на яе правым беразе. Адлегласць ад абласнога цэнтра — Кастрамы — 186 кіламетраў, ад чыгуначнай станцыі Нея (на лініі Буй — Кацельніч) — 53 км, ад чыгуначнай станцыі Мантурава — 76 км.
## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Галіна Уладзіміраўна Ананчанка (нар. 1946) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі навучання і выхавання (музыка). Кандыдат педагагічных навук (1981), прафесар (2001).
* Уладзімір Аляксеевіч Ямелічаў (нар. 1930) — матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1973), прафесар (1975).

Катэгорыя:Гарады Кастрамской вобласці
Шар’я

**Шар’я** () — горад (з 1938 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр гарадской акругі Шар’я і Шар’інскага раёна Кастрамской вобласці.

Насельніцтва — 23 914 чал. (2016). Насельніцтва гарадской акругі — 36 677 чал. (2016). Горад размешчаны за 3 кіламетры ад ракі Вятлуга (прыток Волгі), за 328 км ад Кастрамы. Станцыя Шар’я — буйны чыгуначны вузел Транссібірскай магістралі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кастрамской вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1906 годзе
Буй (горад)

**Буй** () — горад (з 1536 года) у Кастрамской вобласці Расіі. За 103 км ад Кастрамы. У горадзе знаходзіцца адміністрацыйны цэнтр Буйскага муніцыпальнага раёна, але горад Буй уваходзіць у самастойнае муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Кастрамской вобласці — гарадская акруга горад Буй.

На левым беразе ракі Кастрамы (прыстань) пры вусці ракі Вёксы. Чыгуначны вузел Паўночнай чыгункі.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Кастрамской вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1536 годзе
Урад Эстоніі ў эміграцыі

**Урад Эстоніі ў эміграцыі** — Урад Эстоніі ў эміграцыі захоўваў фармальна-юрыдычную пераемнасць з апошнім урадам Эстоніі да савецкай анексіі ў 1940 г. да 1992 г. Але нягледзячы на гэты, да сённяшняга дня існуе т.зв. урад Ныме, які дзейнічае на тэрыторыі Эстоніі.

## Дзейнасць Урада падчас савецкай анексіі і нацысцкай акупацыі (1940 — 1945) 
17 чэрвеня 1940 г. савецкія войскі і Балтыйскі флот, падраздзяленні НКУС СССР пачалі ваенную аперацыю па анэксіі тэрыторыі Эстоніі. Вышэйшае кіраўніцтва Эстоніі прыйшло да высновы пра бессэнсоўнасць супраціву і пра неабходнасць пайсці на саступкі ў вобласці ўнутранай палітыкі. 21 чэрвеня 1940 г. урад Ю. Улуатса падаў у адстаўку, і прэзідэнт К. Пятс, пад націскам савецкага прадстаўніка ў Эстоніі А. Жданава быў вымушаны прызначыць камуніста І. Барбаруса новым прэм'ер-міністрам. Неўзабаве і сам К. Пятс быў арыштаваны савецкімі ўладамі і дэпартаваны разам сям'ёй у СССР. Але новы ўрад на чале з І. Барбурасам не быў прызнаны ні адной дзяржавай, акрамя СССР і нацысцкай Германіяй, што дало падставы Ю. Улуатсу і іншым дзяржаўным і палітычным дзеячам, якія пазбеглі арышту, спасылаючыся на арт. 46 Канстытуцыі Эстоніі 1938 г. («у выпадку, калі Прэзідэнт пакінуў сваю пасаду, ці не можа выконваць свае абавязкі, то гэтыя абавязкі ўскладаюцца на прэм'ер-міністра») стварыць урад у эміграцыі. Юрыдычныя падставы для такога акта падаюцца спрэчнымі, бо ўрад Ю. Улуатса быў адпраўлены ў адстаўку яшчэ дзеючым прэзідэнтам, і ім жа быў прызначаны новы старшыня ўраду.

Скарыстаўшыся германскім уварваннем на тэрыторыю СССР, «група Улуатса» спадзявалася зноў прыйсці да ўлады. 27 — 28 ліпеня 1941 г. па ініцыятыве Ю. Улуатса ў Тарту адбылася канферэнцыю, на якой абмяркоўвалася становішча ў Эстоніі. На канферэнцыі быў падпісаны мемарандум, які змяшчаў зварот да германскага ўраду, у якім прапаноўвалася стварыць новы ўрад, аднавіць дасавецкі дзяржаўны лад і правесці мабілізацыю. Але, афіцыйнага адказу на яго так і не было.

## Пасляваенная дзейнасць 
9 студзеня 1945 г. памёр ад хваробы Ю. Улуатс. Яго пераемнікам на пасадзе стаў Аўгуст Рэй, які займаў пасаду міністра замежных спраў у праіснаваўшым 2 дні ўрадзе О. Ційфа. Але афіцыйна, А. Рэй абвясціў урад на выгнанні толькі 12 студзеня 1953 г. у Осла (Нарвегія). 

16 ліпеня 1992 г. урад у выгнанні выдаў Дэкларацыю, у якой прызнаваў прэзідэнта суверэннай постсавецкай Эстоніі Л.-Г. Меры, і абвяшчаў аб спыненне сваёй дзейнасці. У той жа час, група на чале з М. Мацісэнам адмовілася прызнаваць роспуск ураду, бо постсавецкая эстонская палітычная эліта атрымала ўладу ад савецкіх акупацыйных органаў, а не згодна з Канстытуцыяй 1938 г. У дадатак М. Мацісэн апеляваў знаходжаннем расійскіх ваенных падраздзяленняў на тэрыторыі незалежнай Эстоніі (былі выведзены ў 1994 г.). У выніку раскола, М. Мацісэнам быў створаны т.зв. урад Ныме, які дзейнічае да сённяшняга дня на тэрыторыі Эстоніі.

## Старшыні ўрада 
## Літаратура 
* Ant, J. August Rei — Eesti riigimees, poliitik, diplomaat / Jüri Ant; [toimetanud H. Tamman; kujundanud K. Müller]. — Tartu: Rahvusarhiiv, 2012. — 359 lk.: ill., portr.

Катэгорыя:Урады ў выгнанні
Катэгорыя:Эстонская дыяспара
Чухлама

**Чухлама** () — горад (з 1381 года) у Кастрамской вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Чухламскага раёна, утварае гарадское паселішча горад Чухлама.

Горад размешчаны на беразе Чухламскага возера, за 50 км ад чыгуначнага вузла Галіч.
## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Канстанцін Міхайлавіч Быкаў (1886—1959) — вучоны-фізіёлаг, акадэмік Акадэміі навук СССР, Акадэміі медыцынскіх навук СССР.
* Мікалай Мікалаевіч Фігуроўскі — кінарэжысёр

Катэгорыя:Гарады Кастрамской вобласці
Валгарэчанск

**Валгарэчанск** () — прамысловы горад (з 1994 года) у Кастрамской вобласці Расіі, за 40 км ад Кастрамы ўніз па Волзе ў накірунку г. Плёс. Колькасць насельніцтва — 16 701 чал. (2016). З’явіўся ў 1964 годзе як пасёлак гарадскога тыпу. Яго нараджэнне было звязана з пачаткам будаўніцтва Кастрамской ДРЭС.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кастрамской вобласці
Нея

**Нея** () — горад (з 1958 года) у Кастрамской вобласці Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр муніцыпальнага раёна Горад Нея і Нейскі раён. Горад размешчаны на правым беразе ракі Нея, за 230 км ад Кастрамы. 
Чыгуначная станцыя Нея лініі Буй — Свяча Паўночнай чыгункі. Населены пункт узнік як пасёлак пры чыгуначнай станцыі Нея на лініі Волагда — Вятка (адкрыта ў 1906 годзе).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Кастрамской вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1906 годзе
Бунастамоз

**Бунастамоз** — гельмінтоз з групы нематадозаў, які паражае сельскагаспадарчых жывёл, і, рэдка, чалавека.

Для чалавека ўяўляе небяспеку , паразіт кішачніка буйной рагатай жывёлы (радзей — у авечак і коз), зебу і буйвалаў. Яйкі 95 X 50 мкм, авальныя, з аднаго боку плоскія, з тонкай шкарлупінай.

Лічынкі *Bunostomum phlebotomum* могуць паражаць скуру чалавека як вынік сіндрому .

Хвароба выяўляецца узнікненнем такіх сімптомаў, як сверб, утварэннем папул і з'яўленнем ацёкаў.

Катэгорыя:Рабдытыдозы
Катэгорыя:Рабдытыды
Microhylidae

**Microhylidae** — сямейства бясхвостых земнаводных.

## Класіфікацыя 
* Падсямейства 
** 
** 
** 
** 
** 
** .
** 
** 
** 
* Падсямейства 
** 
** 
** 
** 
** 
* Падсямейства 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* Падсямейства 
** 
** 
* Падсямейства 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* Падсямейства 
** 
** 
** 
* Падсямейства 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* Падсямейства 
** 
* Падсямейства 
** 
** 

## Спасылкі 
* Сямейства Microhylidae
Катэгорыя:Бясхвостыя земнаводныя
Neobatrachia

***Neobatrachia***  — падатрад земнаводных атрада бясхвостыя. Уключае 42 сямействы, 5600 відаў. Гэта найбольшы падатрад бясхвостых земнаводных, ён складае каля 97 % відаў ад агульнай колькасці.

## Апісанне 
Агульная даўжыня прадстаўнікоў гэтага падраду дасягае 37 см. Гэтыя жабы з'яўляюцца найбольш развітымі сярод бясхвостых. Адрозніваюцца ад іншых падатрадаў, перш за ўсё, будовай шкілета. Першыя 7 пазванкоў тулава — пярэднеўвагнутыя (працэльныя), астатнія — двойчыўвагнутыя (амфіцэльныя), радзей за ўсё працэльныя, як і крыжавы. Пераважна ўсе віды пазбаўленыя зубоў на сківічных костках. Здольныя далёка выкідваць язык, палюючы за здабычай. Вочы пераважна з гарызантальнымі зрэнкамі. Рэбры адсутнічаюць.

## Экалогія і спосаб жыцця 
Сустракаюцца ў розных ландшафтах. Розныя віды актыўныя днём і ноччу. Шэраг відаў здольныя рыць норы і падоўгу ў іх перажываць спякоту або холад. Могуць пераадольваць далёкія адлегласці, аддаляцца ад вадаёмаў на значныя адлегласці. Кормяцца беспазваночнымі, рыбай, земноводными, паўзунамі, птушанятамі, рыбай.

Гэта яйцакладныя і жывародныя земнаводныя.

## Арэал 
Жывуць практычна на ўсіх кантынентах, акрамя Антарктыды.

## Класіфікацыя 
* Allophrynidae
* Aromobatidae
* Arthroleptidae
* Brachycephalidae
* Brevicipitidae
* Bufonidae
* Calyptocephalellidae
* Centrolenidae
* Ceratobatrachidae
* Ceratophryidae
* Craugastoridae
* Cycloramphidae
* Dendrobatidae
* Dicroglossidae
* Eleutherodactylidae
* Heleophrynidae
* Hemiphractidae
* Hemisotidae
* Hylidae
* Hylodidae
* Hyperoliidae
* Leiuperidae
* Leptodactylidae
* Limnodynastidae
* Mantellidae
* Micrixalidae
* Microhylidae
* Myobatrachidae
* Nasikabatrachidae
* Nyctibatrachidae
* Petropedetidae
* Phrynobatrachidae
* Pseudidae
* Ptychadenidae
* Pyxicephalidae
* Ranidae
* Ranixalidae
* Rhacophoridae
* Rheobatrachidae
* Rhinodermatidae
* Sooglossidae
* Strabomantidae
* Telmatobiidae

## Літаратура 
* Günther E. Freytag, Bernhard Grzimek, Oskar Kuhn & Erich Thenius (Hrsg.): Lurche. In: Grzimeks Tierleben, Bd. 5: Fische 2, Lurche. Lizenzausgabe im dtv, München 1980, ISBN 3-423-03204-9
* Hoegg, Simone; Miguel Vences, Henner Brinkmann and Axel Meyer (July 2004). «Phylogeny and comparative substitution rates of frogs inferred from sequences of three nuclear genes». Molecular Biology and Evolution 21 (7): 1188—1200.

Катэгорыя:Бясхвостыя земнаводныя
Растоўская тэлевежа

**Растоўская тэлевежа** — тыпавая тэлевізійная і радыёвяшчальная вежа праекта 3803 KM, размешчаная ў Чыгуначным раёне Растова-на-Доне на вул. Барыкаднай. Тэлевежа з'яўляецца самым высокім збудаваннем у Растове-на-Доне. Яе вышыня складае 195 метраў. У зоне дзеяння яе перадатнікаў знаходзіцца значная частка (апроч, Новачаркаска) Растоўскай агламерацыі насельніцтвам 2,2 млн чалавек, што ўключае ў сябе апроч Растова-на-Доне, такія буйныя гарады, як Батайск, Азоў, Аксай. 

## Гісторыя 
Эпоха тэлевяшчання на тэрыторыі Растоўскай вобласці пачалася з будавання Растоўскай тэлевежы вышынёй 195 метраў. Вежу спраектаваў Маскоўскі інстытут сталёвых канструкцый. Яе ўзвядзенне вялося два гады і было завершана 29 красавіка 1958 года. 
Спробавыя тэлеперадачы пачаліся ўжо на наступны дзень — 30 красавіка 1958 года.

## Сучасны стан 
Крацістая ажурная металічная канструкцыя абапіраецца на чатыры бетонныя апоры. Секцыі вежы напераменку выфарбаваны ў чырвоны і белы колеры. Падсвятленне тэлевежы ў цёмны час сутак ужыццяўляецца з дапамогай усталяваных на ёй лазерных святлодыёдаў, што даюць раўнамернае асвятленне канструкцый без засвятленняў. Яркае свячэнне вежы дасягаецца шляхам выкарыстання флуарэсцэнтнай фарбы для афарбоўкі вонкавых элементаў. Яшчэ ў 2000 годзе журналісты пісалі, што стан тэлевежы патрабуе тэрміновага рамонту. Яе адхіленне ад восі ў пяць разоў перавышае норму. «Пенташіль» гэта 315-мятровая ажурная вежа, што ўяўляе сабой пяць вытанчана выгнутых узыходных апор. Пад будаўніцтва была вылучана пляцоўка ў раёне былога аэрадрома «Ніжнягнілаўскі». Праектам зацікавіліся сур'ёзныя фундатары. Агульны кошт усяго будаўніцтва, улучаючы комплекс размешчаных вакол вежы будынкаў, ацэньваўся прыкладна ў суму ад 60 да 90 мільёнаў долараў.

## Спасылкі 
* Почему телебашня светится ярко по ночам?

Катэгорыя:Растоў-на-Доне
Нерахта

**Нерахта** () — горад (з 1778 года) у Кастрамской вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Нерахцкага раёна і гарадскога паселішча горад Нерахта. Горад размешчаны на рацэ Нерахта (прыток Саланіцы), за 46 км ад Кастрамы.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Уладзімір Васілевіч Дзяржавін (1908—1975) — рускі паэт, перакладчык

Катэгорыя:Гарады Кастрамской вобласці
Хуан дэ Бермудэс

**Хуа́н дэ Берму́дэс** (; памёр каля 1570 г.) — іспанскі мараплавец. Удзельнічаў у першай экспедыцыі Хрыстафора Калумба ў Новы Свет (1492 - 1493 гг.). У 1503 г. падчас вяртання з Эспаньёлы ў Іспанію адкрыў Бермудскія астравы. 

## Спасылкі 
* [Juan de Bermudez](http://civilization.wikia.com/wiki/Juan_de_Bermudez_(Civ4Col))

Бермудэс
Бермудэс
Ліндэ (рака)

**Лі́ндэ** (, ) — рака ў Расіі, у Рэспубліцы Саха (Якуція), левы прыток ракі Лена.

Даўжыня ракі 804 км. Плошча вадазбору 20 000 км². Вытокі ракі знаходзяцца на Сярэднесібірскім пласкагор’і, дзе рака ўтварае парогі. Далей працякае па Цэнтральнаякуцкай раўніне.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ

Катэгорыя:Рэкі Якуціі
Катэгорыя:Прытокі Лены
Магілёўская шаша (Орша)

**Магілёўская шаша** (Харкаўскі лес) — урочышча на паўднёва-усходняй ўскраіне г. Орша, цяпер Мікрараён-3, месца масавых расстрэлаў, якія праводзіліся НКУС у 1930—1950 гадах. На дадзены момант месца расстрэлаў і пахавання ахвяр рэпрэсій не ўшанаванае, не мае памятных знакаў, нягледзячы на тое, што ў 1991 годзе Аршанскі гарвыканкам прыняў рашэнне на ўсталяванне мемарыяльнага знака на месцы масавых расстрэлаў Кабыляцкая гара і Магілёўская шаша. У 1990-я гады месца расстрэлаў у Харкаўскім лесе было ўшанаванае крыжам.

## Спасылкі 
* Смяротнае пакаранне ў Беларусі, Вільня 2015
* Месца расстрэлаў у прыгарадным лесе ў Оршы, па Магілёўскай шашы. 
* Расстрэльны лес, Магілёўская шаша каля Оршы
* Ці ўшануюць памяць расстраляных святароў? 
* «Крумкачы» на Кабыляцкай гары
* Памяць пра расстраляных у Воршы святароў

Катэгорыя:Рэпрэсіі ў БССР
Катэгорыя:правы чалавека
Катэгорыя:Орша