open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Генадзь Васілевіч Сарафанаў

**Генадзь Васілевіч Сарафа́наў** (; , Сіненькія, Саратаўская вобласць — , Лявоніха, Маскоўская вобласць) — савецкі лётчык-касманаўт, кандыдат тэхнічных навук, палкоўнік (2 верасня 1974), Герой Савецкага Саюза (1974).

Скончыў Балашоўскае вышэйшае ваенна-авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў у 1964 годзе. У 1965—1986 гадах у Цэнтры падрыхтоўкі касманаўтаў. 26—28 жніўня 1974 года з Л. С. Дзёміным здзейсніў (як камандзір) палёт на касмічным караблі «Саюз-15». Правёў у космасе 2,2 сутак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Асобы на марках
Раманенка

**Раманенка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вальдэмар Віктаравіч Раманенка — беларускі вучоны ў галіне клінічнай медыцыны
* Пракоп Логвінавіч Раманенка — удзельнік баёў на тэрыторыі Беларусі ў гады ВАВ
* Юрый Віктаравіч Раманенка — савецкі касманаўт
Аляксей Аляксандравіч Губараў

**Аляксей Аляксандравіч Губараў** (; , сяло Гвардзейцы, Самарская вобласць, РСФСР -) — савецкі касманаўт, двойчы Герой Савецкага Саюза (1975, 1978). Лётчык-касманаўт (1975). Герой ЧССР (1978). Генерал-маёр авіяцыі (1983).

## Біяграфія 
Скончыў ваенна-марское авіяцыйнае вучылішча ў 1952 годзе, Ваенна-паветраную акадэмію імя Гагарына ў 1961 годзе. У 1963-81 гадах у атрадзе касманаўтаў. 11 студзеня-9 лютага 1975 года з Г. М. Грэчкам здзейсніў палёт на касмічным караблі «Саюз-17» (як камандзір) і на арбітальнай станцыі «Салют-4»; 2-10 сакавіка 1978 года з У.Рэмекам — палёт на касмічным караблі «Саюз-28» (як камандзір; першы ў свеце міжнародны экіпаж па праграме «Інтэркосмас») і на арбітальнай станцыі «Салют-6» (асноўны экіпаж: Ю. В. Раманенка, Грэчка) з прыстыкаваным да яе касмічным караблём «Саюз-27». правёў у космасе 37,5 сут. Залаты медаль К. Э. Цыялкоўскага АН СССР.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы на марках
Джангітау

**Джангіта́у** ( — «Новая гара»), **Джанга** () — горная вяршыня ў цэнтральнай частцы Галоўнага Каўказскага хрыбта на мяжы Кабардзіна-Балкарыі (Расія) і Грузіі. Вышыня галоўнай вяршыні 5085 м. Гэта пятая па вышыні вяршыня расійскай часткі Каўказа, і другая ў Грузіі (пасля Шхары). Складзена з гранітаў. У раёне Джангітау бярэ пачатак адзін з самых буйных ледавікоў Безенгі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горныя вяршыні Грузіі
Катэгорыя:Горныя вяршыні Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Кабардзіна-Балкарыі
Катэгорыя:Горныя вяршыні Каўказа
Катэгорыя:Горныя вяршыні-пяцітысячнікі
Мешулам Лявонцін

**Мешулам Лявонцін** (, 1884, Магілёў — 18 верасня 1957, Тэль-Авіў) — ізраільскі ўрач.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і дзеяча яўрэйскага асадніцкага руху ў Палестыне Залмана-Давіда Лявонціна і Ціпоры Каган. Пачаў вывучэнне медыцыны ў Маскоўскім універсітэце, атрымаў доктарскую ступень ва ўніверсітэце Мюнхена.

У 1911 годзе эміграваў у Палестыну. У гады Першай сусветнай вайны служыў ваендоктарам ў яўрэйскіх частках брытанскай арміі. З пачатку 1920-х гадоў па 1933 год узначальваў лякарню «Хадаса» у Тэль-Авіве (пасля 1933 года кіраўнік эпідэміялагічнага аддзялення гэтай бальніцы), стаяў ля вытокаў службы хуткай дапамогі ў ішуве «Маген Давід Адом», у 1936 годзе стварыў першую службу здачы крыві ў Палестыне. Падчас Другой сусветнай вайны ўваходзіў у кіраўніцтва грамадзянскай абароны ў Палестыне.

## Спасылкі 
Мешулам Лявонцін — артыкул з Расійскай яўрэйскай энцыклапедыі
Іосіф Валяр’янавіч Ляшчынскі

**Іосіф Валяр’янавіч Ляшчынскі** (нар. , Івянец, Польская Рэспубліка) — беларускі танцоўшчык. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1967).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў звычайнай местачковай сям’і. Бацька Валяр’ян Ляшчынскі быў майстрам-мулярам, які з арцеллю будаўнікоў узводзілі храмы і палацы, жылыя дамы і крамы ў Івянцы, Валожыне, Барысаве, Вільні. А маці Юзэфа з роду Сасноўскіх была хатняй гаспадыняй і займалася выхаваннем дзяцей.

У сямігадовым узросце паступіў у першы клас школы, дзе пасаду дырэктара займала Марыя Асіповіч, унучка Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча. Быў вучнем былога саліста Варшаўскага тэатра оперы і балета Уладзіслава Аскеркі, які быў настаўнікам Івянецкай школы за польскім часам. У школе ставіліся тэатральныя пастаноўкі, дзейнічалі гурткі танцаў і спеваў. Аскерка заўважыў здольнага вучня і прывіў любоў да харэаграфіі і народных танцаў.

Закончыў курсы па харэаграфіі пры Мінскім абласным Доме народнай творчасці і рэжысёрскае аддзяленне Мінскага культасветвучылішча.

У Івянцы працаваў у кафляным цэху Івянецкага прамкамбіната і адначасова кіраваў танцавальным калектывам у Доме культуры. Яго прызначылі інструктарам Івянецкага Дома культуры, а праз год — дырэктарам.

Музычным кіраўніком у Доме культуры, супрацоўніцай Ляшчынскага ў яго харэаграфічнай дзейнасці была музыкант, вучаніца К. Паплаўскага Стэфа Чылюк, якая працавала з ім з 1956 года.

Мастацкі калектыў пад кіраўніцтвам Ляшчынскага набыў шырокую вядомасць у Беларусі, неаднаразова выступаў і за яе межамі.

## Узнагароды 
У 1967 годзе было прысвоена ганаровае званне «Заслужанага дзеяча культуры БССР».

## Літаратура 
* Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя: у 2 т. / Пад агульнай рэдакцыяй А. В. Сабалеўскага. Т. 2 : Л―Я / [рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш.] — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2003. — С. 41. — 571, [1] с.: іл. — ISBN 985-11-0259-8.
* 

## Спасылкі 
* Майстар агітацыйнага танца з Івянца 

Катэгорыя:Танцоўшчыкі СССР
Катэгорыя:Танцоўшчыкі Беларусі
Катэгорыя:Танцоўшчыкі XX стагоддзя
Ключ 75

**Ключ 75** 木 (піньінь mù) са значэннем «дрэва» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 34 ключоў, якія складаюцца з чатырох рыс. У слоўніку Кансі налічваецца 1 369 іерогліфаў з 49,030 з гэтым ключом.

## Варыянты формы 
Старажытны знак адлюстроўваў ствол, карані і галіны.

Файл:木-bronze.svg|Бронзавыя надпісы Цзіньвэнь
Файл:木-seal.svg|Малая пячатка Чжуаншу
Файл:木-bigseal.svg|Вялікая пячатка Чжуаншу

## Прыклады іерогліфаў 
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў. 

## Літаратура 
* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.), 1987. — .
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е выд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — .

## Спасылкі 
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)

Катэгорыя:Іерагліфічныя ключы
Дзёмін

**Дзёмін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзмітрый Альбертавіч Дзёмін — дудар
* Іван Міхайлавіч Дзёмін — гаспадарчы дзеяч БССР
* Леў Сцяпанавіч Дзёмін — савецкі касманаўт
Покацкі сельсавет

**По́кацкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Покаць.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Чачэрскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Падасоўскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. У 1930 годзе з часткі сельсавета адноўлены Падасоўскі сельсавет, які 29 кастрычніка 1934 года скасаваны і далучаны да Покацкага сельсавета. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Свяцілавіцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Бабіцкага сельсавета. З 17 снежня 1956 года ў складзе Чачэрскага раёна. 23 лістапада 1961 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Залескага (5 населеных пунктаў: вёскі Гарадоўка, Падасоўе, Покаць, пасёлкі Дубок і Свабода) і Нісімкавіцкага (8 населеных пунктаў: вёска Бабічы, пасёлкі Іванаўка, Карма, Макаўе, Мікольск, Новазалессе, Новы Мікольск і Пустынькі) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 13 населеных пунктаў.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свяцілавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1961 годзе
Рычард Ноўлз

**Рычард Томас Ноўлз** (;  — ) — генерал-лейтэнант арміі ЗША, удзельнік Другой сусветнай, Карэйскай і В’етнамскай войнаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 снежня 1916 года ў Чыкага, скончыў Універсітэт Ілінойса.

У 1942 годзе ўступіў у армію ЗША. У 1944 годзе прыняў удзел у высадцы ў Нармандыі. У 1950 годзе ўдзельнічаў у Інчхонскай дэсантнай аперацыі і пазней быў узнагароджаны Сярэбранай зоркай.

10 лютага 1964 года Ноўлз прызначаны выконваючым абавязкі камандзіра 11-й дэсантна-штурмавой дывізіі і атрымаў званне брыгаднага генерала. У 1965 годзе стаў памочнікам камандзіра 1-й кавалерыйскай дывізіі. У гэты ж час ён дапамагаў у зняцці аблогі Плэймі і ўдзельнічаў у бітве за Я-Дранг. Пазней Ноўлз служыў камандзірам 196-й пяхотнай брыгады. У ліпені 1967 года прыняў на сябе камандаванне аператыўнай групай «Арэгон», у якую ўвайшла 196-я брыгада. У 1974 годзе выйшаў на пенсію.

З 1983 па 1998 год Ноўлз быў прадстаўніком рэспубліканцаў у заканадаўчым органе штата Нью-Мексіка.

Ён памёр 18 верасня 2013 года ў сваім доме ў Розуэле і быў пахаваны на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках.

Катэгорыя:Генералы ЗША
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў Карэі
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Валынка

* Валынка — духавы музычны інструмент.

## Тапонімы 
### Беларусь 
* Валынка — рака ў Гарадоцкім і Віцебскім раёнах Віцебскай вобласці.
* Валынка — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці.
* Валынка — прадмесце Брэста.

### Украіна 
* Валынка — вёска ў Сосныцкім раёне Чарнігаўскай вобласці.
Салаухін

**Салаухін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Рэм Іванавіч Салаухін (1930—1988) — вучоны ў галіне эксперыментальнай фізікі, механікі і газадынамікі.
* Уладзімір Аляксеевіч Салаухін (1924—1997) — рускі савецкі пісьменнік і публіцыст.
Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Мінск)

**Касцёл Святога Антонія Падуанскага** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Мінск. Знаходзіцца па адрасе вул. Ясеніна, 68.

## Гісторыя 
Парафія існуе з 1996 года. Да пабудовы храма набажэнствы праходзілі ў памяшканні ЖЭС № 84 па адрасе пр. Газеты Звязда, 18A.

5 мая 2019 года ў касцёле адбылася першая святая Імша. Будаванне ажыццяўлялася за кошт ахвяравання вернікаў.

## Архітэктура 
Храм адрозніваецца прастатой, пераважаюць рысы, характэрныя для неаготыкі, улучаючы шатровую вежу-званіцу над галоўным уваходам, а таксама стральчатыя вокны, што ўпрыгожваюць бакавы фасад. Ззаду будынка храма ёсць памяшканні на калонах, для таго, каб была магчымасць праводзіць імшы на вуліцы.

## Спасылкі 
* Мінск (Малінаўка) — парафія Св. Антоніяя — http://catholic.by/

Катэгорыя:Храмы Святога Антонія Падуанскага
Катэгорыя:Касцёлы Мінска
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:2019 год у Мінску
Катэгорыя:Вуліца Ясеніна (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 2019 годзе
Вісвальдас Кульбокас

Мансіньёр **Вісвальдас Кульбокас** (; , Клайпеда, Літва) — рымска-каталіцкі тытулярны архібіскуп Мартаны, дыпламат.

## Біяграфія 
Дыпламатычную службу пры Святым Пасадзе распачаў у ліпені 2004 года. Служыў у ватыканскіх прадстаўніцтвах у Ліване, Нідэрландах, Расіі, а таксама працаваў у аддзеле сувязяў з дзяржавамі Дзяржсакаратарыяту Святога Пасаду і ў Кеніі. Валодае італьянскай, французскай, іспанскай, англійскай і расейскай мовамі.

Быў перакладчыкам на сустрэчах Папы Францішка з прэзідэнтам Пуціным і з Маскоўскім Патрыярхам Кірылам, а таксама наведаў Беларусь падчас візіту ў краіну Дзяржаўнага Сакратара Яго Святасці Папы Францішка кардынала П’етро Параліна.

15 чэрвеня 2021 года стаў шостым Апостальскім нунцыем ва Украіне.

 

Катэгорыя:Апостальскія нунцыі ва Украіне
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Літвы
Катэгорыя:Тытулярныя біскупы
Катэгорыя:Дыпламаты Ватыкана
Замак у Мошне

**Замак у Мошне** — палац у вёсцы Мошна, Апольскае ваяводства Польшчы. Размешчаны на поўдні краіны, за 30 км на поўдзень ад горада Аполе. У будынку дзейнічае гатэль і рэстаран.

## Гісторыя 
Замак быў пабудаваны ў сярэдзіне XVII стагоддзя. Эклектычны комплекс складаецца з перабудаванай пасля пажару ў 1896 годзе барокавай цэнтральнай часткі, неагатычнай усходняй і неарэнесанснай заходняй частак.

З 1866 па 1945 гады аб’ект быў рэзідэнцыяй сілезскай сям’і Ціле-Вінклер. Яе прадстаўнікі аказалі найбольшы ўплыў на цяперашні выгляд аб’екта. Галоўным фундатарам замка быў Франс Губерт Ціле-Вінклер. Вясной 1945 года сям’я Ціле-Вінклер пакінула замак, уцякаючы ў Германію.

У 1945 годзе ў замку дыслакаваліся жаўнеры Чырвонай арміі, якія спустошылі аб’ект, раскраўшы мэблю і іншыя рэчы. Пасля вайны ў замку размяшчаліся розныя ўстановы. З 1972 па 2013 гады тут дзейнічаў Цэнтр лячэння неўрозаў, які пазней пераехаў у новы будынак.

У частцы мясцовага парку ў 1948 годзе быў створаны дзяржаўны конезавод. У цяперашні час ён знаходзіцца ў прыватнай уласнасці.

## Архітэктура 
Вышыня замка і яго шматлікія вежы робяць уражанне вертыкалізму. Паверхня аб’екта налічвае агулам 8 тысяч квадратных метраў, на якіх размешчаныя 365 пакояў, а агульная кубатура будынка складае 65 тысяч кубічных метраў.

Катэгорыя:Палацы Польшчы
Катэгорыя:Апольскае ваяводства
Замак Бабаліцы

**Замак Бабаліцы** — замак у горадзе Бабаліцы, Сілезскае ваяводства.

## Гісторыя 
Замак быў пабудаваны ў сярэдзіне XIV стагоддзя каралём Казімірам Вялікім на месцы ранейшага драўлянага аб’екта. Бабаліцкая крэпасць была часткай буйной сістэмы абароны «Арліныя гнёзды», якая павінна была бараніць заходнія межы дзяржавы.

У 1370 годзе замак трапіў у рукі князя Уладзіслава Апольчыка, які праз некалькі гадоў аддаў яго ў арэнду венгерскаму шляхціцу, якога звалі Анджэем Вугорцам.

У канцы XVI стагоддзя замак быў сур’ёзна пашкоджаны падчас наступлення Максіміліяна Габсбурга. Пасля гэтага прайшло яшчэ некалькі спробаў яго рэстаўрацыі. Аднак у выніку Шведскага патопу замак быў амаль поўнасцю разбураны. З гэтага часу стан аб’екта пагаршаўся цягам, як мінімум, наступных 300 гадоў.

Сёння замак належыць сям’і Лясецкіх, якая адрэстаўравала гістарычны будынак. Адбудаваны быў як верхні, так і ніжні замак з дворам, брамай і мурамі. Частка спецыялістаў жорстка раскрытыкавала ўладальнікаў за спосаб яе правядзення.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Сілезскага ваяводства
Катэгорыя:Замкі Польшчы
Замак у Рэшалі

**Замак у Рэшалі** — замак у польскім горадзе Рэшаль. У замку месціцца аддзел музея Варміі і Мазур з сядзібай у Ольштыне, а таксама гатэль і рэстаран.

## Гісторыя 
Першыя згадкі пра драўляную вартаўнічую вежу, пабудаваную тэўтонцамі ў лукавіне ракі Сайна, адносяцца да 1241 года. Раней у гэтым месцы існавала прускае гарадзішча. Паселішча, якое ўзнікла побач з вартаўнічай вежай, атрымала гарадскія правы ў 1337 годзе.

У 1350 годзе біскуп Ян І з Майсена пачаў будаўніцтва цаглянай крэпасці. Будаўнічыя работы працягваліся паўстагоддзя. Ад 1355 да 1373 гадоў рэалізацыю праекта працягваў пераемнік Яна І з Майсена — Ян ІІ Стрыпрок. У гэты перыяд замак атрымаў сваю першапачатковую форму — з аднаго крыла з жылымі памяшканнямі, з астатніх бакоў замкавы двор акружалі муры.

Другі этап прыпадае на часы біскупа Генрыка ІІІ Сарбома, які ў новым паўднёвым крыле замка арганізаваў жылыя памяшканні для біскупаў.

У канцы XIV і пачатку XV стагоддзяў каля заходняга муру і ўязной брамы былі дабудаваныя новыя часткі. Гэтую форму з невялікімі зменамі замак захаваў па сённяшні дзень. Спачатку ў замку былі яшчэ аркады, але яны былі разбураныя ў 1822 годзе.
 
Пазнавальнай рысай замка з’яўляецца вежа ў паўночна-заходнім куце комплексу. Вежа ў ніжняй частцы квадратная, у верхняй — круглая. У ходзе археалагічных работ у супрацьлеглым куце крэпасці былі выяўленыя падмуркі другой, падобнай вежы. Таксама ў ходзе археалагічных работ высветлілася, што першапачаткова замкавая брама размяшчалася ў паўднёвай сцяне крэпасці і была перанесена пасля таго, як у гэтым месцы былі пабудаваныя жылыя памяшканні.

Аб’ект страціў сваё значэнне ў другой палове XVIII стагоддзя. Дакументы з 1767 года сведчаць, што замкавы комплекс быў моцна пашкоджаны. Да 1795 года замак быў пераўтвораны ў турму.

У пачатку XIX стагоддзя замак двойчы пустошылі пажары. Пасля гэтых трагічных падзеяў ён быў перададзены лютэранскай абшчыне, якая пачала яго рамонт. У выніку гэтых работ знешні выгляд замка быў дастаткова зменены. Паўднёвая частка замка была перабудаваная ў касцёл. Астатнія часткі замка былі прыстасаваныя для жылых мэтаў.

У міжваенны перыяд у замку пачаліся працы па рэканструкцыі, якія з перапынкамі працягваюцца да гэтага часу.

 

Катэгорыя:Замкі Польшчы
Катэгорыя:Рэшаль
Катэгорыя:Славутасці Вармінска-Мазурскага ваяводства
Юрый Віктаравіч Раманенка

**Юрый Віктаравіч Раманенка** (нар.  г., пас. Калтубанаўскі, Бузулукскі раён, Арэнбургская вобласць, РСФСР) — лётчык-касманаўт СССР (1978), двойчы Герой Савецкага Саюза (1978, 1980). Палкоўнік (1977; у адстаўцы).

## Біяграфія 
Скончыў Чарнігаўскае вышэйшае ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў у 1966 годзе. З 1970 года ў Цэнтры падрыхтоўкі касманаўтаў імя Ю. А. Гагарына. 10 студзеня 1977 — 16 сакавіка 1978 года з Г. М. Грэчкам здзейсніў палёт на касмічным караблі (КК) «Саюз-26» і арбітальнай станцыі (АС) «Салют-6». У час палёту да АС прыстыкоўваліся КК «Саюз-27» (экіпаж У. А. Джанібекаў, А. Р. Макараў), грузавы транспартны карабель «Прагрэс-1», КК «Саюз-28» (экіпаж А. А. Губараў, У.Рэмек). На Зямлю вярнуўся на КК «Саюз-27». 18-26 верасня 1980 года з А.Тамаё Мендэсам здзейсніў палёт на КК «Саюз-38» і АС «Салют-6» (асноўны экіпаж АС Л. І. Папоў, В. В. Румін); 6 лютага — 29 снежня 1987 года з А. І. Лавейкіным — на КК «Саюз ТМ-2» і АС «Мір» (на Зямлю вярнуўся на КК «Саюз ТМ-3»). У палётах удзельнічаў як камандзір. Правёў у космасе 430, 76 сут. Залаты медаль імя К. Э. Цыялкоўскага АН СССР.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы на марках
Мендэс

**Мендэс** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арнальда Тамаё Мендэс — кубінскі касманаўт
* Сэм Мендэс — амерыканскі рэжысёр
Арнальда Тамаё Мендэс

**Арнальда Тамаё Ме́ндэс** (, нар.  года, Гуантанама) — першы кубінскі касманаўт, Касманаўт Рэспублікі Куба (1980), Герой Рэспублікі Куба (1980), Герой Савецкага Саюза (1980),

## Біяграфія 
Асірацеўшы ў дзяцінстве, працаваў з 13 гадоў. У юнацтве ўдзельнічаў у Кубінскай рэвалюцыі. Скончыў Кубінскую акадэмію ВПС і стаў пілотам кубінскіх ВПС. У 1961 годзе скончыў Тэхналагічны інстытут імя Эхерсіта Рэбельдэ (Instituto Tecnologico «Ejercito Rebelde») ў Гаване. З красавіка 1961 па май 1962 года вучыўся ў СССР у Ейском вышэйшым ваенным авіяцыйным вучылішчы лётчыкаў, асвоіў знішчальнік МіГ-15. З 1969 па 1971 год вучыўся ў Вышэйшай школе Рэвалюцыйных Узброеных Сіл імя генерала Максіма Гомеса.

Адабраны удзельнікам савецкай праграмы «Інтэркосмас» 1 сакавіка 1978 года. Запасным касманаўтам быў Хасэ Арманда Лопес Фалькон.

Стартаваў разам з Юрыем Раманенкам на касмічным караблі «Саюз-38» 18 верасня 1980 года ў 19:11 UTC. Пасля стыкоўкі з арбітальнай станцыяй «Салют-6» Тамайо і Раманенка правялі эксперыменты з мэтай высвятлення прычын сіндрому адаптацыі ў космасе. Здзейсніўшы вакол Зямлі 124 абароты (7 сутак 20 гадзін і 43 хвіліны), Тамаё і Раманенка прызямліліся ноччу за 180 км ад Жэзказгана.

Пазней Тамаё Мендэс стаў дырэктарам Таварыства ваенна-патрыятычнага адукацыі SEPMI, кубінскага аналага ДТСААФ і байскаўтаў. Неўзабаве яму было прысвоена званне брыгаднага генерала, і ён быў прызначаны дырэктарам па міжнародных справах кубінскіх ВПС.

З 1992 года заняў пасаду начальніка Упраўлення знешніх зносін Міністэрства Рэвалюцыйных Узброеных сіл Рэспублікі Куба.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Тамайо Мендес, Арнальдо // ТАСС
* Тамайо Мендес Арнальдо // Сайт Расійскага таварыства дружбы з Кубай
* Арнальдо Тамайо Мендес // Космонавты программы «Интеркосмос»

Катэгорыя:Касманаўты
Катэгорыя:Постаці Кубы
Савіных

**Савіных** — прозвішча.

## Вядомвыя носьбіты 
* Андрэй Уладзіміравіч Савіных (нар. 1962) — беларускі дыпламат.
* Віктар Пятровіч Савіных (нар. 1940) — савецкі касманаўт.
Дванаццаць месяцаў

**«Дванаццаць месяцаў»** — літаратурна-мастацкае выданне, створанае выдавецтвам «Мастацкая літаратура» ў 2020 годзе.

## Змест 
Праект «Дванаццаць месяцаў» складаецца з дванаццаці кніг, у якія ўвайшлі знакамітыя казкі народаў свету, а таксама лепшыя творы беларускіх і замежных дзіцячых пісьменнікаў. Гэта своеасаблівы казачны каляндар, які можна чытаць цэлы год — штодня па адной незвычайнай гісторыі. Асаблівасць праекта ў тым, што пры яго ажыццяўленні выкарыстаны кніжныя ілюстрацыі, створаныя ў розныя гады лепшымі беларускімі мастакамі. Многія з гэтых малюнкаў складаюць залаты фонд айчыннай кніжнай графікі.

## Спасылкі 
* Дванаццаць месяцаў. Кніга 1 — OZ.by
* Дванаццаць месяцаў. Кніга 1 — Кнігарня «Галіяфы» 
* Детская литература | Дванаццаць месяцаў. Кніга 1. СТУДЗЕНЬ-ЯНВАРЬ
* «Дванаццаць месяцаў. Кніга 3: сакавiк» 2020, уклад. Бадак, А. М. 
* Дванаццаць месяцаў. Кн. 1. Студзень — Январь 

Катэгорыя:Кнігі 2020 года
Гарадзенская беларуская акружаная камендатура

Гарадзенская беларуская акружаная камендатура-орган беларускай вайсковай улады ў Гродна ў красавіку 1919 года. Падпарадкоўвалася ўладам Рэспублікі Летувы.

## Гісторыя 
Створана ў красавіку 1919 года ў Гродна, пасля перадачы немцамі ўлады ў горадзе Летуве (немцы не прызнавалі БНР).

Беларускі камендант Гродна Л. Калугін.

Начальнік беларускага гарнізона Гродна Канстанцін Езавітаў.

## Склад беларускага гарнізона камендатуры Гродна 
* Першы беларускі полк Войска Рэспублікі Летува.
* Беларускі батальён беларускай камендатуры Гродна Войска Рэспублікі Летува
* Беларускі першы кавалярыйскі швадрон Войска Рэспублікі Летува.
* Беларускі грэнадзерскі звяз Войска Рэспублікі Летува.
* Беларускі кулямётны звяз Войска Рэспублікі Летува.

Дом камендатуры, беларускія вайскоўцы патрапілі на фотаздымкі мясцовых газет таго часу.

## Гл. таксама 
* Войска Беларускай Народнай Рэспублікі
* Беларускае войска

## Літаратура 
* Жаўнеры БНР / Алег Латышонак. — 3-е выд., перапрацаванае. — Смаленск: Інбелкульт, 2014. — 373 с.

Катэгорыя:Вайсковыя арганізацыі беларускай гісторыі
Катэгорыя:1919 год у Гродне
Катэгорыя:Узброеныя сілы Літвы
Ваўчынае логава

**Ваўчынае логава** — сакрэтны вайсковы аб’ект у часы Другой сусветнай вайны, дзе знаходзілася штаб-кватэра Адольфа Гітлера, цяпер музейная ўстанова каля в. Герлаж, Вармінска-Мазурскае ваяводства.

## Гісторыя 
На пачатку восені 1940 года прадстаўнікі камандавання вермахта і нямецкі інжынер Фрыц Тот прыбылі ў лес непадалёка мясцовасці Герлаж.

Будаўнічыя работы пачаліся ў лістападзе 1940 гада. Паводле афіцыйнай інфармацыі, немцы будавалі хімічны завод «Асканія». На паверхні 250 гектараў узнікла каля 200 аб’ектаў. Гэта былі бамбасховішчы, больш лёгкія канструкцыі з бетону і цэглы, а таксама драўляныя баракі. Комплекс меў таксама 2 аэрадромы і чыгуначны вакзал.

Галоўны аэрадром размяшчаўся за 6 км ад штаб-кватэры ў вёсцы Вілямова. Другі, запасны аэрадром — недалёк ад вёскі Парч.
У аб’ект можна было ўехаць з трох бакоў: з усходу, захаду і поўдня.

Каля кожнай брамы былі вартаўнічыя пасты. Уся тэрыторыя комплексу была замаскіраваная і падзеленая на тры зоны бяспекі. За асабістай бяспекай фюрэра назірала некалькі батальёнаў СС і паліцыі. Апрача таго, ахове жыхароў і гасцей комплексу служылі пункты супрацьпаветранай абароны, мінныя палі, калючы дрот, а таксама пастаянныя і мабільныя пасты ахоўнікаў.

Сучаснае тэхнічнае абсталяванне, водазабесьпячэнне, каналізацыя, ачышчальні, ідэальная сувязь, асфальтавыя і бетонныя дарогі, асвятленне, цырульня, саўна, кінатэата рабіла гарадком самадастатковым.

Найважнейшыя бункеры ня мелі вокнаў,  нагадвалі прамавугольныя бетонныя блокі, якія звужаліся ўгары. Яны мелі па некалькі дзвярэй. Здымкі, зробленыя ўнутры іх, паказваюць, што бункеры мелі таксама па некалькі падземных паверхаў. У іх былі ліфты і іншыя адмысловыя забеспячэнні.

20 лістапада 1944 года Адольф Гітлер канчаткова пакінуў «Ваўчынае логава». Два дні пазней фельдмаршал Вільгельм Кейтэль загадаў разбурыць штаб-кватэру. У ноч з 24 на 25 студзеня 1945 года пачалося ўзрыванне бункераў і баракаў. Праз два дні, 27 студзеня Чырвоная армія захапіла комплекс без адзінага стрэлу.

## Аперацыя «Валькірыя» 
Нягледзячы на ўсе гэтыя меры бяспекі, менавіта ў гэтай штаб-кватэры 20 ліпеня 1944 года адбыўся няўдалы замах на жыццё Адольфа Гітлера. Яго арганізаваў і правёў палкоўнік Клаўс фон Штаўфенберг.

Нягледзячы на старанную падрыхтоўку змоўшчыкаў, Гітлер пацярпеў толькі нязначна і яшчэ ў той жа дзень прымаў у «Ваўчыным логаве» Беніта Мусаліні.

Катэгорыя:Адольф Гітлер
Катэгорыя:Музеі Вармінска-Мазурскага ваяводства
Залатая табакерка

**«Залатая табакерка»** — зборнік беларускіх народных казак, выдадзены ў 2012 годзе выдавецтвам «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі».

## Змест
У збонік увайшлі вядомыя беларускія народныя казкі «Ганарыстая варона», «Вучоны рак», «Каваль-асілак», «Прагны багацей», «Кот Максім» і іншыя. Для чытання дарослым дзецям.

## Спасылкі
*http://www.inbooker.com/ru/book/zalataya-tabakerka-belarusk-ya-narodnyya-kazk-db450 

Катэгорыя:Кнігі 2012 года
Каталіцкі веснік

**«Каталіцкі веснік»** — каталіцкае выданне Віцебскай дыяцэзіі ў Беларусі.

## Гісторыя 
Газеты заснавана ў 2011 годзе. Зарэгістравана ў Міністэрстве інфармацыі Рэспублікі Беларусь 5 красавіка 2011 года.

3 снежня 2012 года быў створаны сайт газеты.

Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:2011 год у Беларусі
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:Віцебская дыяцэзія
Катэгорыя:Каталіцкія СМІ Беларусі
Сігітас Тамкявічус

**Сігітас Тамкявічус** (; , в. Гудоніс, Лаздзіяйскі раён, Літва) — літоўскі кардынал, арцыбіскуп Каўнаскай архідыяцэзіі. Былы палітычны вязня СССР.

## Біяграфія 
Вучыўся у Каўнаскай духоўнай семінарыі (1976—1981), дзе быў рэдактарам падпольнай газеты «Хроніка літоўскага Каталіцкага Касцёла», у якой друкаваліся матэрыялы пра пераслед вернікаў. Быў таксама адным з заснавальнікаў Камітэту абароны правоў вернікаў.

у 1983 годзе быў арыштаваны і прабываў да 1988 года ў Пермскіх і Мардоўскіх лагерах. Пасля гэтага ён быў высланы ў Сібір.

1 верасня 2019 года Папа Францішак быў прызначыны кардыналам. Тамкявічус стаў першым кардыналам, прызначаным у краінах былога Савецкага Саюза ў трэцім тысячагоддзі — і падчас пантыфікату Бенедыкт XVI.

 

Катэгорыя:Каўнаская архідыяцэзія
Катэгорыя:Савецкія дысідэнты
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Літвы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Езуіты Літвы
Катэгорыя:Кардыналы Літвы
Мікалай Дубінін

**Мікалай Дубінін** (нар. , г. Навашахцінск, Растоўская вобласць, Расія) — расійскі каталіцкі дзеяч, біскуп. Францішканін з’яўляецца таксама гвардыянам кляштару св. Антонія Цудатворцы ў Санкт-Пецярбургу.

## Біяграфія 
Падрыхтоўку да святарства праходзіў у інстытутах Ордэну братоў меншых канвентуальных у Польшчы. Вечныя манаскія абяцанні прынёс у кастрычніку 1998 года. Прэзбітэрскае пасвячэнне атрымаў 24 чэрвеня 2000 года. З 2002 па 2005 год вывучаў літургіку ў Інстытуце пастырскай літургіі св. Юстыны ў Падуі (Італія).

З 2000 па 2005 год служыў у розных парафіях, якімі апякуюцца канвентуальныя францішкане. З 2005 па 2018 год быў генеральным кусташам Расійскай кустодыі св. Францішка Асізскага. З 2005 года кіруе Выдавецтвам францішканаў у Маскве. З 2006 года выкладае літургіку і гамілетыку ў Вышэйшай духоўнай семінарыі «Марыя — Каралева Апосталаў» у Санкт-Пецярбургу і з’яўляецца сакратаром Літургічнай камісіі пры Канферэнцыі Каталіцкіх Біскупаў у Расіі.

З 2008 па 2013 год быў намеснікам галоўнага рэдактара Каталіцкай энцыклапедыі. З 2009 года старшыня Расійскай канферэнцыі старэйшых настаяцеляў (CORSUM).

З 2015 года узначальвае Камісію па пытаннях катэхізацыі і літургіі ў архідыяцэзіі Маці Божай у Маскве.

у 2020 годзе Папа Францішак прызначыў дапаможным біскупам архідыяцэзіі Маці Божай у Маскве.

 

Катэгорыя:Рымска-каталіцкія дыяцэзіі мітраполіі Маці Божай з цэнтрам у Маскве
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Расіі
Бабіцкі сельсавет (Свяцілавіцкі раён)

**Ба́біцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Бабічы.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Чачэрскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Свяцілавіцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Покацкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свяцілавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Падасоўскі сельсавет

**Падасо́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна БССР. Цэнтр — вёска Падасоўе.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Чачэрскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Покацкага сельсавета.

Утвораны зноў у 1930 годзе ў складзе Чачэрскага раёна БССР з часткі Покацкага сельсавета. 29 кастрычніка 1934 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Покацкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свяцілавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1930 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1934 годзе
Віркаўскі сельсавет

**Ві́ркаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Віркаў.  

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Свіслацкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Свіслацкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Клічаўскага раёна БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Кіраўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Клічаўскага раёна. 23 снежня 2009 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Нясяцкага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 424 чалавекі, з іх 98,3 % — беларусы, 0,9 % — рускія.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў: вёскі Віркаў, Земляніца, Калінаўка, Лянёўка, Міхалоў і Старое Сяло.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Клічаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свіслацкага раёна (Бабруйская акруга)
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кіраўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2009 годзе
Леў Міхайлавіч Крамарэўскі

**Леў Міхайлавіч Крамарэўскі** (, г. , Украіна — ) — балетмайстар-харэограф, педагог-рэпетытар Вялікага тэатра СССР, артыст балета.

## Біяграфія 
Танцавальнаму мастацтву вучыўся прыватна ў балерыны Ю. Сядовай.

У 1930—1933 гадах балетмайстар Беларускай студыі оперы і балета. Запрасіў у студыю артыстаў з танцавальнай групы БДТ-1, навучэнцаў харэаграфічнага класа Беларускага музычнага тэхнікума, аматараў, падрыхтаваў з імі пастаноўку балета «Чырвоны мак» Р. Гліэра (1933), якая дала пачатак балетнаму рэпертуару Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. Працаваў балетмайстарам тэатра да 1937 года, паставіў таксама балет «Канёк-Гарбунок» Ц. Пуні. Ставіў танцы ў операх «Кармэн» Ж. Бiзэ, «Князь Ігар» А. Барадзіна, «Пікавая дама» П. Чайкоўскага і інш.

У 1930-я — 1940-я гады працаваў у тэатрах оперы і балета Сярэдняй Азіі. Працаваў у тэатрах оперы і балета Алма-Аты і Фрунзэ.

З’яўляецца стваральнікам балета ў Кіргізіі і першым харэографам і стваральнікам знакамітага балета «Чалпон», балета «Селькінчэк».

Заслужаны дзеяч мастацтваў Кіргізскай ССР.

Працаваў у мімічным ансамблі Вялікага тэатра ў Маскве.

Пахаваны на Увядзенскіх могілках.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетмайстры паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетмайстры СССР
Катэгорыя:Балетмайстры XX стагоддзя
Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Беласток)

**Касцёл Святога Антонія Падуанскага** — драўляны каталіцкі храм у сяле Беласток, Томская вобласць, Расія.

## Гісторыя 
Першы драўляны храм быў пабудаваны ў 1908 годзе палякамі, якія перасяліліся ў Сібір пасля сталыпінскай рэформы.

У красавіку 2017 года касцёл згарэў (ён быў адным з двух драўляных касцёлаў пачатку ХХ стагоддзя, якія захаваліся ў Расіі). Супольнасць парафіянаў абвясціла пра збор сродкаў на яго аднаўленне. Ахвяраванні прыходзілі з Польшчы, Германіі, Вялікабрытаніі, ЗША і Расіі, было сабрана каля 110 тысяч еўра. Летам 2019 года пачалося будаўніцтва. Першае набажэнства прайшло на Божае Нараджэнне ў 2019 годзе, калі будаўніцтва яшчэ ішло.

Касцёл пабудаваны з брусу.
 

Катэгорыя:Томская вобласць
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Расіі
Катэгорыя:Драўляныя храмы
Катэгорыя:Храмы Святога Антонія Падуанскага
Катэгорыя:Адноўленыя будынкі і збудаванні
Міхаіл Юр’евіч Сазонаў

**Міхаіл Юр’евіч Сазонаў** (1956 — ) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1956 годзе. Скончыў геаграфічны факультэт БДУ. Працаваў геолагам у навукова-даследчых і інжынерна-пошукавых арганізацыях. У 1980-х перайшоў у МУС БССР. Займаўся барацьбой з эканамічнай злачыннасцю і карупцыяй. Працуючы ў міліцыі, атрымаў юрыдычную адукацыю. Удзельнічаў у ліквідацыі аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

У 1993 годзе з пасады намесніка начальніка рэспубліканскага ўпраўлення па барацьбе з эканамічнай злачыннасцю быў накіраваны ў парламенцкую антыкарупцыйную камісію, якую ўзначальваў Аляксандр Лукашэнка. Падчас прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 1994 года быў адным з кіраўнікоў штаба ў камандзе А. Лукашэнкі.

З 1994 года працаваў у Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Быў намеснікам і першым намеснікам кіраўніка. Як сцвярджаў А. Фядута, менавіта М. Сазонаў і яго паплечнік Ю. Малумаў рэкамендавалі на пасаду старшыні Цэнтрвыбаркама Л. Ярмошыну. 24 снежня 1998 года прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, курыраваў пытанні, звязаныя з развіццём адносін з Расіяй, удзельнічаў у падрыхтоўцы дамовы аб стварэнні Саюзнай дзяржавы. У якасці памочніка прэзідэнта ў канцы 1990-х вёў перамовы з апазіцыяй, якія скончыліся безвынікова.

У 2000 годзе пайшоў у адстаўку з дзяржаўнай службы і заняўся бізнесам.

Памёр 5 студеня 2021 года ва ўзросце 64 гадоў.

## Сям’я 
* Жонка — Раіса Дашкевіч.
* Брат — Аляксандр Юр’евіч Сазонаў, Міністр прадпрымальніцтва і інвестыцый Рэспублікі Беларусь (1996—2000).

Катэгорыя:Міліцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Беларусі
Роберт Мак-Дэйд

**Роберт Аляксандр Мак-Дэйд** (; 11 жніўня 1922 — 14 кастрычніка 2009) — палкоўнік арміі ЗША, удзельнік Другой сусветнай, Карэйскай і В’етнамскай войнаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 жніўня 1922 года ў Нью-Ёрку. У 1942 годзе ўступіў у шэрагі амерыканскай арміі.

Быў адным з адносна нешматлікіх афіцэраў, якія служылі ў пяхотным атрадзе ў трох войнах: у паўднёвай частцы Ціхага акіяна падчас Другой сусветнай вайны, дзе Мак-Дэйд камандаваў стралковым узводам, у Карэйскай вайне, дзе ўзначальваў стралковую роту, і падчас вайны ў В’етнаме, дзе кіраваў пяхотным батальёнам. Чатыры разы быў паранены ў баі. У ходзе апошняга канфлікту атрымаў баявую славу за бітву ў даліне Ядранг. У В’етнаме Мак-Дэйд таксама пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай Элінор Ван Інген. Яна працавала ў Сайгоне ад Дзяржаўнага дэпартамента. Яны ажаніліся ў 1974 годзе.

Апроч баявых заданняў, Мак-Дэйд займаў вайсковыя пасты ў Вашынгтоне (акруга Калумбія), Нью-Ёрку, Германіі і Панаме.

У 1975 годзе ён выйшаў на пенсію. У наступныя гады разам з жонкай кіраваў галерэяй Goat Alley ў Саг-Харбары. 14 кастрычніка 2009 года ва ўзросце 87 гадоў Мак-Дэйд памёр. Яго пахавалі на Оклендскіх могілках.

## Спасылкі 
* OPERATION SILVER BAYONET: THE BATTLE OF THE IA DRANG
* Rescue at LZ Albany 
* Jack Smith’s account of the battle 
* LZ Albany 

Катэгорыя:Ваенныя ЗША
Катэгорыя:Палкоўнікі
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў Карэі
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Марыяна Чаклінская

**Марыяна Чаклі́нская** (каля , г.  — ?) — беларуская і польская артыстка балета.

## Біяграфія 
Прыгонная падскарбія надворнага літоўскага А.Тызенгаўза. Вучылася ў яго балетных школах у Гродне і Паставах.

У 1778 годзе дэбютавала як фігурантка ў школьным спектаклі «Сялянскі балет» Г.Петынеці на сцэне Гродзенскага тэатра Тызенгаўза.

З 1785 года салістка балетнай трупы «Таварыства танцоўшчыкаў яго каралеўскай вялікасці» ў Варшаве, выступала на каралеўскіх сцэнах і ў «Тэатры нарадовым». Танцавала ў балеце «Лукас і Калінета» (1785) і іншых. Працавала да 1797 года.

Магчыма, была адпушчана на волю.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Артысты балета XVIII стагоддзя
Разалія Лаўцэвіч

**Разалія Лаўцэ́віч (Лаўцінская, Лаўчынская)** (па мужу **Дукштэйн**) ( ?, Пастаўшчына — ?) — танцоўшчыца.

## Біяграфія 
Прыгонная падскарбія надворнага літоўскага А.Тызенгаўза. Вучылася ў яго балетнай школе ў Гродне.

У жніўні 1778 года ўдзельнічала як салістка ў школьным спектаклі «Балет высковы» Г.Петынеці на сцэне Гродзенскага тэатра.

У 1785—1794 гадах уваходзіла ў балетную трупу «Таварыства танцоўшчыкаў яго каралеўскай вялікасці» ў Варшаве, выступала на каралеўскай сцэне і ў Нацыянальным тэатры.

Пасля паўстання 1794 года танцавала ў балетных трупах С.Гальніцкага і Т.Трускаляскага.

У 1797 годзе па ініцыятыве і за кошт былога караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага выехала ў Пецярбург і паступіла фігуранткай у балетную трупу імператарскіх тэатраў.

З 1799 года выступала пад прозвішчам мужа Дукштэйн.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Артысты балета XVIII стагоддзя
Раян Краўзер

**Раян Краўзер** (; нар. , Портленд, штат Арэгон, ЗША) — амерыканскі лёгкаатлет, чэмпіён Летніх Алімпійскіх гульняў 2016 у штурханні ядра. Сусветны рэкардсмен у штурханні ядра з вынікам 23,37 метра (18 чэрвеня 2021).

Катэгорыя:Лёгкаатлеты ЗША
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Штурхальнікі ядра
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2020/2021

**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2020/2021** — 29-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе.

## Клубы-ўдзельнікі 
## Рэгулярны сезон 
### Першы этап 
### Другі этап 
#### Група А 
#### Група Б 
## Плэй-оф 
### За 5-8 месцы 
## Гульні за 9-11 месцы 
## Турнірная табліца 
## Статыстыка 
### Ачкі 
### Перадачы 
### Падборы 
## Узнагароды 
* MVP:  Уладзімір Верамеенка (Цмокі-Мінск)
* Найлепшы абаронца:  Дзюпры Мак-Браер (ЦАР-Барысфен)
* Найлепшы нападаючы:  Крыстафер Клайберн (Цмокі-Мінск)
* Найлепшы цэнтравы:  Брукс Дэ Бішап (ЦАР-Барысфен)
* Найлепшы малады баскетбаліст:  Уладзіслаў Блізнюк (Цмокі-Мінск)
* Найлепшы баскетбаліст па выніках галасавання сярод аматараў:  Уладзімір Верамеенка (Цмокі-Мінск).

## Глядзі таксама 
* Кубак Беларусі па баскетболе 2020

## Спасылкі 
* Eurobasket 2020-2021
* Proballers Premier League 2020-2021
* Proballers Premier League Playoffs 2020-2021
* Proballers Premier League Playdowns 2020-2021

2021
Катэгорыя:2020 год у баскетболе
Катэгорыя:2021 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2020 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2021 годзе
Хубертус (карная аперацыя)

**Аперацыя «Хубертус»** () — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх акупацыйных улад у Другой сусветнай вайне супраць партызан і насельніцтва абапал чыгуначнай лініі Васілевічы — Рэчыца ў Рэчыцкім, Хойніцкім, Васілевіцкім і Калінкавіцкім раёнах. Працяг карнай аперацыі «Асвячэнне храма». Праводзілася ў два этапы «Hubertus-I» 24—28 кастрычніка і «Hubertus-II» 3—6 лістапада 1943 года.

## Сілы карнікаў 
Аперацыя праводзілася сіламі 862-га і 628-га ахоўных батальёнаў, 581-га дывізіёна палявой жандармерыі, асобных рот і батальёнаў 47-га ландвернага, 57-га, 608-га, 613-га ахоўных палкоў і інш.

## Ход аперацыі 
Карнікі разлічвалі шчыльным кальцом блакіраваць Гомельскае партызанскае злучэнне ў Узнажскім лесе (каля вёскі Узнаж Васілевіцкага раёна), а потым знішчыць партызан і мясцовых жыхароў, якія знаходзіліся пад іх абаронай. На працягу сутак партызанская брыгада «Жалязняк», Рэчыцкая партызанская брыгада імя К. Я. Варашылава, партызанская брыгада «Бальшавік», 101-я Даманавіцкая партызанская брыгада і асобныя атрады партызанскага злучэння Палескай вобласці пад кіраўніцтвам Гомельскага падпольнага абкама КП(б)Б утрымлівалі рубяжы абароны ў раёне вёсак Шоўкавічы, Васількова, Красналужжа, Смалярня (Васілевіцкі раён), Валадарск (Рэчыцкі раён), у ходзе баёў нанеслі праціўнікам страты.

Да сыходу 25 кастрычніка ў партызан скончыліся боепрыпасы, камандаванне прыняло рашэнне аб прарыве блакады і пераправе на левы бераг ракі Бярэзіна. У ноч на 26 кастрычніка партызаны разам з насельніцтвам і параненымі на плывучым мосце, пабудаваным брыгадай «Жалязняк», пераправіліся цераз раку і выйшлі ў раён хутара Глушніца (Стрэшынскі раён). У Узнажскім лесе, адцягваючы на сябе праціўніка вялі баі 101-я Даманавіцкая партызанская брыгада, асобны Парыцкі партызанскі атрад імя С. М. Кірава, некалькі атрадаў з брыгад імя Варашылава і «Бальшавік». Партызаны, якія выйшлі з блакады, былі неўзабаве знойдзены савецкай авіяразведкай. У раёне хутара Глушніца прызямлілася некалькі савецкіх ваенна-транспартных самалётаў. Атрымаўшы боепрыпасы і адправіўшы за лінію фронту параненых байцоў, партызаны вярнуліся на месцы базіравання. 28 кастрычніка аперацыя была прыпынена для перагрупоўкі сіл.

3 лістапада карнікі, атрымаўшы ў падмацаванне два ахоўныя батальёны і бранятанкавую штурмавую групу, пачалі аперацыю ў раёне вёсак Амелькаўшчына, Дубровіца (Хойніцкі раён), Маладуша. Аднак дасягнуўшы шашы на ўчастку Дубровіца — Маладуша, гітлераўцы далей прасунуцца не змаглі: яны пацярпелі страты ў жывой сіле і тэхніцы і адвялі свае войскі на перагрупоўку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карныя аперацыі нямецкага войска
Катэгорыя:Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:Партызанскі рух падчас Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Бітвы Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:Кастрычнік 1943 года
Катэгорыя:Лістапад 1943 года
Катэгорыя:Гісторыя Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Калінкавіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Хойніцкага раёна
Беларуская студыя оперы і балета

**Беларуская студыя оперы і балета** створана на базе спецыяльнага вышэйшага опернага класа Беларускага музычнага тэхнікума з мэтай падрыхтаваць у рэспубліцы адкрыццё тэатра оперы і балета. Існавала з кастрычніка 1930 года да мая 1933 года.

## Кіраўніцтва 
Кіраўнікі:
* дырыжор — І. Гітгарц
* балетмайстар — Л. Крамарэўскі,
* хормайстар і галоўны канцэртмайстар Г. Пятроў,
* рэжысёр-асістэнт В. Барысевіч.

Вакальным кансультантам быў вядомы спявак А. Баначыч.

## Трупа 
Сярод студыйцаў былі
* *спевакі* — Л. Александроўская, С. Архіпаў, І. Балоцін, Т. Баначыч, Я. Бжазiнская, П. Валадзько, Л. Васюковіч, М. Гульман, М. Дзянісаў, С. Друкер, А. Зайцава, М. Зубковіч, В. Каліноўскі, Г. Касценіч, Д. Кроз, Ф.Левіна, Я. Мілашэўскі, Ц. Мільчына, К. Нікалаевіч, М. Пігулеўскі, К. Пуроўскі, М. Русін, К. Саліна, Дз. Салохін, Н. Сімага, Я. Чавычалаў, В. Чыслова, Р. Шапіра, М. Швайко;
* *танцоры* — В. Бурэка, У. Бухаўцоў, Я. Вяпрынскі, І. Вярбіцкі, Р. Гімпелева, Н. Гурвіч, С. Дрэчын, К. Калітоўская, Л. Крамарэўская, Я. Макарэвіч, Т. Новікава, К. Пекур, Т. Рубцова, Н. Фінская, Г. Шчолкіна.

## Рэпертуар 
Пастаўлены оперы «Залаты пеўнік» М. Рымскага-Корсакава (рэжысёр У. Тазаўроўскі), «Кармэн» Ж. Бiзэ (рэжысёр Б. Норд), балет «Чырвоны мак» Р. Гліэра (усе на сцэне БДТ-1).

Мастацкі ўзровень двух апошніх спектакляў паказаў, што калектыў студыі дастаткова падрыхтаваны для рэарганізацыі яе ў сталы тэатр, які быў адкрыты 23 мая 1933 года як Дзяржаўны тэатр оперы і балета Беларусі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Прадвеснікі нацыянальнай оперы 

Катэгорыя:Балет у Беларусі
Катэгорыя:Опера ў Беларусі
Дзмітрый Аляксандравіч Сямёнаў

**Дзмітрый Аляксандравіч Сямёнаў** ( — ) — беларускі грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску 11 чэрвеня 1926 года. Ягоныя бацькі, Аляксандр і Алёна з Турцэвічаў, былі эканамістамі з вышэйшай адукацыяй.

У Другую сусветную вайну ў часе нямецкай акупацыі вучыўся ў мінскай фельчарскай школе і працаваў у Краязнаўчым музеі пад кіраўніцтвам Антона Шукелойця.

У 1944 годзе выехаў у Германію. Жыў у беларускіх лагерах для перамешчаных асоб, удзельнічаў у беларускім скаўтынгу, дапамагаў Антону Адамовічу ў выданні «Ведамак». Аўтар «Дзённіка», які вёў у 1943—1947 гадах (выдадзены ў Мінску ў 2012 годзе) і які быў знойдзены, дзякуючы ягонай дачцэ Раіне. Дзённік Дзмітрый Сямёнаў пачаў весці 1 студзеня 1943 года, там ён сістэматычна запісваў тагачасныя падзеі: бягучае жыццё, вучобу, прызнанні ў каханні, паходы ў кіно, падрабязны рэпертуар мінскіх кінатэатраў за немцамі, сістэматычныя аблавы паліцыі, харчаванне ў той галодны час, таксама дакладна натуе і пазнейшае жыццё ў Германіі перад капітуляцыяй, першыя паваенныя гады.

У пачатку 1950-х прыбыў у ЗША. Жыў у Нью-Джэрсі. Вывучаў паліталогію ў Ратгерскім універсітэце. Працаваў хімікам.

Памёр 29 верасня 1982 года. Пахаваны ў Іст-Брансуіку на могілках царквы Жыровіцкай Божай Маці БАПЦ.

## Цікавыя факты 
* Дырэктар Беларускага інстытута навукі і мастацтва ў ЗША Вітаўт Кіпель падрабязна пракаментаваў «Дзённік».

## Літаратура 
* Дзмітры Сямёнаў. Дзённік. 1943—1947. Мінск: Медысонт, 2012. — 334 с. — (Бібліятэка часопіса «Беларускі Гістарычны Агляд», 23). ISBN 978-985-6982-68-5

## Спасылкі 
* Мінск пад нямецкай акупацыяй: выйшаў «Дзённік» Дзімы Сямёнава (1943—1947)

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Беларусы ў Германіі
Катэгорыя:Аўтары знакамітых дзённікаў
Ібрагім Раісі

**Сеед Ібрагім Раісі** (, ) — палітычны і дзяржаўны дзеяч Ірана. Прэзідэнт Ірана (2021—2024).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 снежня 1960 года ў Мешхедзе. У 1980 годзе Ібрагім Раісі атрымаў рэлігійную адукацыю і пачаў будаваць сваю кар’еру ў новай прававой сістэме, якая наступіла пасля Ісламскай рэвалюцыі. У 1985 годзе пераехаў жыць у Аан, дзе быў прызначаны на пасаду намесніка пракурора горада. У 1988 годзе прымаў удзел у арганізацыі пакарання праціўнікаў рэжыму, у тым ліку і членаў Арганізацыі маджахедаў іранскага народа. З 1989 па 1994 год займаў пасаду пракурора Тэгерана. У 1994 годзе яго павысілі да начальніка генеральнай інспекцыі Ірана.

У 2004 годзе Ібрагім Раісі быў прызначаны намеснікам пракурора Ірана. У 2005 годзе прэзідэнт Махмуд Ахмадзінежад прапанаваў яму пасаду міністра бяспекі, але той адмовіўся. У жніўні 2014 года Раісі стаў генеральным пракурорам Ірана. У сакавіку 2016 года ён сышоў у адстаўку з гэтай пасады і ўзначаліў адзін з самых багатых фондаў ісламскага свету Астан-і Кудс Разаві. У маі 2017 года стаў кандыдатам на пасаду прэзідэнта Ірана, але прайграў Хасану Рухані.

У 2019 стаў кіраўніком судовай улады.

На выбарах у чэрвені 2021 года зноў вырашыў балатавацца і перамог з істотным адрывам. За Раісі было аддадзена больш за 17,8 мільёна галасоў. Яго галоўнага суперніка Махсена Разалі, які ў мінулым узначальваў Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР), падтрымалі больш за 3,3 мільёна выбаршчыкаў.

19 траўня 2024 года загінуў у авіякатастрофе ў правінцыі Усходні Азербайджан. Пахаваны ў Мешхедзе.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Биография Ибрагима Раиси на сайте foreignpolicy.com
* Биография Ибрагима Раиси на сайте theguardian.com
* Президентские выборы в Иране 2017 года

Катэгорыя:Пракуроры
Катэгорыя:Прэзідэнты Ірана
Катэгорыя:Спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах