Каралеўская акадэмія навук, пісьменства і прыгожых мастацтваў Бельгіі

**Карале́ўская акадэ́мія наву́к, пісьме́нства і прыго́жых маста́цтваў Бе́льгіі** (), часта званая проста **Каралеўскай акадэміяй Бельгіі** або **Тэрэзіянай** () — незалежная навуковая супольнасць, якая аб’ядноўвае вучоных і дзеячаў мастацтва Французскай супольнасці Бельгіі. З’яўляецца франкамоўным аналагам Каралеўскай фламандскай акадэміі навук і мастацтваў Бельгіі. Абедзве акадэміі размяшчаюцца ў Палацы акадэмій у Бруселі.

## Гісторыя 
Папярэднікам акадэміі было літаратурнае таварыства, заснаванае ў 1769 годзе пад эгідай Карла фон Кобенцля, паўнамоцнага міністра Аўстрыйскіх Нідэрландаў пры імператрыцы Марыі Тэрэзіі. У 1772 годзе пераемнік Кобенцля, князь Георг Адам фон Штаремберг, пераўтварыў таварыства ў навуковую акадэмію. Гэтая ўстанова атрымала права называцца *Імператарскай і каралеўскай акадэміяй навук і пісьменства Бруселя* патэнтам імператрыцы ад 16 снежня 1772 года. Менавіта ў гонар Марыі Тэрэзіі акадэмія атрымала неафіцыйную назву «Тэрэзіяна».

Акадэмія спыніла сваё існаванне пасля французскай акупацыі Аўстрыйскіх Нідэрландаў, правёўшы апошняе пленарнае пасяджэнне 21 мая 1794 года.

Вільгельм I, кароль Аб’яднанага каралеўства Нідэрландаў, аднавіў дзейнасць установы каралеўскім указам ад 17 мая 1816 года пад назвай *Каралеўская акадэмія навук і пісьменства*.

Пасля Бельгійскай рэвалюцыі 1830 года акадэмія заняла трывалае месца ў грамадскім жыцці краіны. 1 снежня 1845 года кароль Леапольд I прысвоіў ёй назву *Каралеўская акадэмія навук, пісьменства і прыгожых мастацтваў Бельгіі*. Ён стварыў тры класы (аддзяленні): навук, пісьменства і прыгожых мастацтваў, кожны з якіх складаўся з 30 членаў бельгійскай нацыянальнасці.

Сярод членаў-заснавальнікаў былі такія вядомыя дзеячы, як мастакі Нікез дэ Кейзер, Густаў Ваперс, скульптар Гіём Гефс, скрыпачы Шарль Агюст дэ Берыё і Анры В'етан, музыказнаўца Франсуа-Жазэф Феціс.

У 1938 годзе была створана асобная фламандская акадэмія, у той час як Каралеўская акадэмія заставалася двухмоўнай установай. Моўныя праблемы прывялі да таго, што ў 1971 годзе адбыўся падзел на дзве незалежныя аднамоўныя арганізацыі: франкамоўную *Каралеўскую акадэмію навук, пісьменства і прыгожых мастацтваў Бельгіі* і нідэрландскамоўную *Каралеўскую акадэмію навук, пісьменства і прыгожых мастацтваў Бельгіі* (апошняя ў 1999 годзе змяніла назву на *Каралеўскую фламандскую акадэмію*).

У 2001 годзе абедзве акадэміі стварылі сумесную асацыяцыю Каралеўскія акадэміі навук і мастацтваў Бельгіі (RASAB) для каардынацыі дзейнасці і прадстаўлення інтарэсаў на міжнароднай арэне.

## Структура і члены 
Акадэмія падзяляецца на чатыры класы, пасяджэнні якіх праходзяць штомесяц:
* **Клас навук**: матэматычныя, фізічныя, хімічныя, біялагічныя, геалагічныя навукі і звязаныя з імі дысцыпліны.
* **Клас пісьменства і маральных і палітычных навук**: гісторыя, археалогія, літаратура, філасофія, сацыялогія, эканоміка, права, псіхалогія.
* **Клас мастацтваў**: жывапіс, архітэктура, скульптура, музыка, кіно, выяўленчае мастацтва, гісторыя мастацтваў, мастацтвазнаўства.
* **Клас тэхнічных навук**: розныя інжынерныя дысцыпліны і іх уплыў на грамадства (дададзены ў 2009 годзе).

Кожны клас складаецца з 50 правадзейных членаў і 50 замежных асацыяваных членаў.

## Прэзідэнты і сакратары 
Кіраўніцтва акадэміяй ажыццяўляе пастаянны сакратар (). З 2007 года гэтую пасаду займаў Эрвэ Аскен (Hervé Hasquin), пазней яго змяніў Дзідзье Вівіерс.

Прэзідэнты акадэміі абіраюцца тэрмінам на адзін год. Сярод вядомых прэзідэнтаў мінулага былі Жазэф дэ Крумпіпен, Гасвін дэ Стасар, Нікез дэ Кейзер, Анры Алексіс Брыяльмон.

## Вядомыя члены 
За час існавання акадэміі яе членамі былі многія выдатныя асобы, у тым ліку:
* Андрэ-Мары Ампер (1825)
* Чарлз Дарвін (1870)
* Віктор Арта (1919)
* Поль Дзюка (1920)
* Мануэль дэ Фалья (1935)
* Джорджа дэ Кірыка (1958)
* Поль Дэльво (1958)
* Дзмітрый Шастаковіч (1960)
* Сальвадор Далі (1972)
* П’ер Алешынскі (1987)
* Жак Дэлор (1999)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт акадэміі 
* Сайт асацыяцыі RASAB 

Катэгорыя:Акадэміі навук
Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Бельгіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1772 годзе
Катэгорыя:Культура Бельгіі
Катэгорыя:Акадэміі мастацтваў