Пабла Казальс

**Пабла Казальс-і-Дэфілья** (; 29 снежня 1876 г, Вендрэль, правінцыя Тарагона — 22 кастрычніка 1973 года, Сан-Хуан, Пуэрта-Рыка) — каталонскі віяланчэліст, дырыжор, кампазітар, музычна-грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Пабла Казальс — адзін з найбольш вядомых іспанскіх музыкантаў XX стагоддзя. Сын іспанца (Carlos Casals i Ribes) і пуэртарыканкі (Pilar Defilló de Casals), Казальс стаў адным з лепшых віяланчэлістаў усіх часоў. Нарадзіўся і рос побач з маці ў Пуэрта-Рыка да 1888, а потым яны пераехалі ў Барселону, дзе ён паступіў у муніцыпальную школу музыкі. З 1901 гастраляваў у многіх краінах свету (у 1905-1913 — штогод у Расіі як саліст і ў ансамблі з С. В. Рахманінавым, А. І. Зілоці, А. Б. Гальдэнвейзерам). З 1905 удзельнік фартэпіяннага трыо (з А. Корта і Ж. Цібо). Арганізатар першага ў Барселоне сімфанічнага аркестра (1920, дырыжор да 1936), Працоўнага музычнага таварыства (кіраваў у 1924-1936), музычнай школы, музычнага часопіса і нядзельных канцэртаў для рабочых у Каталоніі. На працягу кар'еры зроблена шмат запісаў Казальса не толькі пры выкананні музычных твораў у сольных і камерных канцэртах, і ў суправаджэнні аркестра, а таксама як дырыжора, але, мабыць, ён больш за ўсё вядомы па запісамі Баха для віяланчэлі, зробленым з 1936 па 1939 г. Вучань Х. Гарсія (віяланчэль), Т. Брэтона (кампазіцыя) і Х. Манастырыа (камерны ансамбль).

Актыўна дапамагаў рэспубліканцам падчас Грамадзянскай вайны 1936-1939 (гл. раздзел V яго ўспамінаў, выдадзеную першапачаткова на французскай мове Альбертам Ю. Канам (Albert E. Kahn) і перакладзеную на каталонскую пад назвай «Joia i Tristor» «Радасць і сум»). У знак пратэсту супраць франкісцкага рэжыму ў Іспаніі, а таксама супраць палітыкі неўмяшання з боку вядучых еўрапейскіх дзяржаў, Казальс адмаўляецца ад шырокай канцэртнай дзейнасці. Пасля падзення Іспанскай рэспублікі (1939) ён эмігруе ў Францы , а з 1956 жыве ў Сан-Хуану (Пуэрта-Рыка), дзе засноўвае сімфанічны аркестр (1959) і кансерваторыю (1960). Адзін з арганізатараў фестываляў у Прадесе (Францыя, 1950-1966) і Сан-Хуане (з 1957).

Паў Казальс памёр ад сардэчнага прыступу 22 кастрычніка 1973 г., ва ўзросце 96 гадоў, у г. Сан-Хуан дэ Пуэрта-Рыка, дзе жылі іншыя вядомыя ва ўсім свеце іспанцы, такія як паэт, нобелеўскі лаўрэат 1956 года па літаратуры Хуан Рамон Хіменес (Juan Ramón Jiménez) і пісьменнік Франсіска Аяла (Francisco Ayala García-Duarte). Ён быў пахаваны на мемарыяльных могілках Сан-Хуан-дэ-Пуэрта-Рыка. У гэтым горадзе Пуэрта-Рыка праводзіцца Фестываль Казальс і размешчаны музей Пабла Казальса. 9 лістапада 1979, пасля аднаўлення дэмакратыі ў Іспаніі, яго астанкі былі перанесены на могілкі Вендрэль, у яго родны горад, дзе ён зараз спачывае. У цэнтры горада Вендрэль знаходзіцца дом-музей Пабла Казальса, а ў раёне Сан-Сальвадор таго ж горада — штаб-кватэра фонду Пабла Казальса, дзе размяшчаецца іншы дом-музей, перад канцэртнай залай, якая носяць яго імя, з яго бюстам, аўтарам якога з'яўляецца скульптар Жазэф Марыя Зубіракс (Josep María Subirachs).

Перу Казальса-кампазітара належаць араторыя «Яслі» (1943), «Гімн Арганізацыі Аб'яднаных Нацый», вядомы таксама як «Гімн Свету» для аркестра (1971), сімфанічныя, харавыя, камерна-інструментальныя і іншыя творы. Вялікую вядомасць набыла каталонская народная «Песня птушак» ў яго перакладанні для віяланчэлі.

## Прызнанне 
З 1957 у розных краінах праводзяцца міжнародныя конкурсы імя Казальса (1-ы — у Парыжы) і ў гонар Казальса (у Будапешце). Адзін з найбуйнейшых выканаўцаў XX ст., Казальс не стварыў школы ў агульнапрынятым сэнсе гэтага слова, аднак яго ўклад як у выканальніцкую практыку (шырока вядомыя, напрыклад, распрацаваныя Казальсам новыя прыёмы віяланчэльнай аплікатуры і смычковай тэхнікі), так і ў сусветную музычную культуру ў цэлым, неацэнны. Вернасць маральным ідэалам, бескампрамісная маральная пазіцыя Казальс з'явіліся ўзорам і арыенцірам для многіх у крызісныя моманты гісторыі XX стагоддзя. Уручаючы ў 1945 Казальсу Ордэн Ганаровага легіёна, прэм'ер-міністр Францыі Ж. Бідо сказаў, звяртаючыся да музыканта: «Вы — адзін з галасоў сусветнага сумлення». Намінацыя на Нобелеўскую прэмію міру (1958), Медаль за свабоду (ЗША, 1963), Вялікі крыж Ордэна «За заслугі» (Францыя, 1971) і іншыя.

## Дыскаграфія 
*1926–1928: Казальс, Жак Цібо і Альфрэд Карто – першыя трыа Шуберта, Шумана і Мендэльсона, "Archduke" Бетховена, G Major Гайдна і "Какаду" Бетховена Варыяцыі (Запісаныя ў Лондане)
*1929, Брамс: Двайны канцэрт з Цібо і Карто, правядзення уласным аркестрам Казальс.
*1929: Канцэрт Брамса і Дворака
*1929: Бетховен: Чацвёртая сімфонія (запіс у Барселоне)
*1930: Бетховен: Месяцавая саната Op. 69, з Ота Шульхафам
*1936–1939: Бах: Cello Suites
*1936: Бетховен: Месяцавая саната Op. 102 No. 1; і Брамс: Cello Sonata Op. 99
*1936: Бакеріні: Cello Concerto в B-flat; і Бруз.
*1937: Дворак: Cello Concerto – Czech Philharmonic conducted by George Szell.
*1939: Бетховен: Cello Sonatas Nos. 1, 2, and 5, з Mieczysław Horszowski.
*1945: Месяцавыя канцэрты Эльгара і Гайдна: BBC Symphony. Дырыжор Эдрыан Болт.
*1950: Першыя запісы ў Калумбіі:
**Бах: Sonatas for Viola da Gamba, BWV 1027–1029, 
**Шуман: Fünf Stücke im Volkston, з Leopold Mannes
**Шуман: Cello Concerto, з Казальсам у ролі дырыжора.
*1951: На фестывалі ў Перпіньяне, уключаючы:
**Бетховен: Cello Sonata Op. 5 No. 2, and three sets of Variations, з Rudolf Serkin
**Бетховен: Trios, Op. 1 No. 2, Op. 70 No. 2, Op. 97, і the Clarinet Op. 11 transcription; таксама
**Шуберт: Trio No. 1, D.898, усе з Alexander Schneider і Eugene Istomin.
*1952: У Прадзе, уключаючы:
**Брамс: Trio Op. 8, з Isaac Stern і Myra Hess
**Брамс: Trio Op. 87, з Joseph Szigeti і Myra Hess
**Шуман: Trio Op. 63, і Шуберт: Trio No. 2, D.929, з Alexander Schneider і Mieczysław Horszowski
**Шуберт: C Major Quintet, і Isaac Stern, Alexander Schneider, Milton Katims і Paul Tortelier
**Брамс: Sextet No. 1, зноў з Stern, Schneider, і Katims, plus Milton Thomas і Madeline Foley
*1953: At Prades, including:
**Бетховен: Cello Sonatas Nos. 1, 3, 4, and 5, з Rudolf Serkin
**Бетховен: Trios Op. 1 No. 1, and Op. 70 No. 1, з Joseph Fuchs і Eugene Istomin
**Шуман: Cello Concerto in A minor, Op. 129, з Eugene Ormandy, якія дырыжаваў аркестрам.
*1954: У Прадзе (усе канцэрты с жывым гукам), уключаючы:
**Бетховен: Cello Sonata No. 5, and Op. 66 Variations, з Mieczysław Horszowski
**Бетховен: Trios Op. 70 No. 1, and Op. 121a, з Шымонам Гольдбергам і Rudolf Serkin
*1955: У Прадзе (усе канцэрты с жывым гукам), уключаючы:
**Брамс: Trios Nos. 1–3, з Yehudi Menuhin і Eugene Istomin
**Брамс: Clarinet Trio Op. 114, з кларнетыстам David Oppenheim і Eugene Istomin
**Бетховен: Trio Op. 70 No. 2, з Szymon Goldberg і Rudolf Serkin
*1956: У Прадзе (усе канцэрты с жывым гукам), уключаючы:
**Бах: Sonata BWV 1027 for Viola da Gamba, with Mieczysław Horszowski
**Шуман: Trio No. 2, з Yehudi Menuhin і Mieczysław Horszowski
**Шуман: Trio No. 3, з Шандарам Вегам і Rudolf Serkin
*1958: В Бетховен-Хаусе в Боне (усе канцэрты с жывым гукам), уключаючы:
**Бетховен: Sonata Op. 5 No. 1, з Вільгельмам Кемпфам.
**Бетховен: Sonatas Op. 5 No. 2, Op. 102 No. 2, і the Horn Op. 17 з Mieczysław Horszowski
**Бетховен: Trios Op. 1 No. 3, і Op. 97, з Sándor Végh і Mieczysław Horszowski
**Бетховен: Trio Op. 70 No. 1, з Sándor Végh і Karl Engel
*1959: У Прадзе (усе канцэрты с жывым гукам), уключаючы:
**Гайдн: "Farewell" Symphony (No. 45) і Моцарт "Linz" Symphony (No. 36)
**Бетховен: Trio Op. 1 No. 3, з Іехудай і Hephzibah Menuhin
**Шуберт: String Quintet, з Будапецкім струнным квінтэтам.
*1961: Мендэльсон: Piano Trio No. 1 з Аляксандрам Шнайдэрам і Mieczysław Horszowski (Запіс 13 лістапада 1961 года ў Белым доме)
*1963: Бетховен: Eighth Symphony
*1963: Мендэльсон: Fourth Symphony, at Marlboro
*1964–65: Бах: Brandenburg Concerti, at Marlboro
*1966: Бах: Orchestral Suites, at Marlboro
*1969: Бетховен: First, Second, Fourth, Sixth ("Pastorale"), and Seventh Symphonies
*1974: *El Pessebre (The Manger)* oratorio

## Літаратура 
* Kirk H.L. Pablo Casals; a biography. New York: Holt, Rinehart and Winston, 1974
* Diran Alexanian. Traite Theorique et Pratique du Violoncelle. Paris : A.Z. Mathot, 1914
* Alavedra J. Pablo Casals. Madrid : Publicaciones Españolas, 1976
* Blum D. Casals and the art of interpretation. New York: Holmes & Meier Publishers, 1977
* Х. М. Корредор. Беседы с Пабло Казальсом. Ленинград : Музгиз, 1960
* Гинзбург Л. Пабло Казальс. М.: Музыка, 1966
* 
* Кан А. Радости и печали. Размышления Пабло Казальса, поведанные им Альберту Кану. Перев. с английского. М.: Прогресс, 1977
* *Pablo Casals*, Robert Baldock, Northeastern University Press, Boston (1992), ISBN 1-55553-176-8
* *Pablo Casals, a Biography*, H. L. Kirk, Holt Rinehart and Winston, New York (1974), ISBN 0-03-007616-1
* *Conversations with Casals.  With an Introduction by Pablo Casals.  With an Appreciation by Thomas Mann*, J. Ma. Corredor, E. P. Dutton, New York (1957)
* *Joys and Sorrows; Reflections by Pablo Casals as Told to Albert E. Kahn*, Pablo Casals, Simon and Schuster, New York (1973) ISBN 0-671-20485-8
* *Pablo Casals*, Lillian Littlehales, W. W. Norton, New York (1929)
* *Song of the Birds. Sayings, Stories and Impressions of Pablo Casals*, Compiled, Edited and with a Foreword by Julian Lloyd Webber, Robson Books, London (1985). ISBN 0-86051-305-X
* *Just Play Naturally.  An Account of Her Study with Pablo Casals in the 1950s and Her Discovery of the Resonance between His Teaching and the Principles of the Alexander Technique*, Vivien Mackie (in Conversation with Joe Armstrong), Boston-London 1984-2000, Duende Edition(2006). ISBN 1-4257-0869-2.
**Arnold Schoenberg Correspondence.  A Collection of Translated and Annotated Letters Exchanged with Guido Adler, Pablo Casals, Emanuel Feuermann, and Olin Downes,* Egbert M. Ennulat, The Scarecrow Press, Metuchen (1991).  ISBN 0-8108-2452-3
**The Memoirs of Pablo Casals,* Pablo Casals as Told to Thomas Dozier, Life en Espanol, New York (1959).
**Cellist in Exile.  A Portrait of Pablo Casals*, Bernard Taper, McGraw-Hill, New York (1962).
**Casals*,  Photographed by Fritz Henle, American Photographic Book Publishing Co., Garden City (1975).  ISBN 0-8174-0593-3.
**Virtuoso*, Harvey Sachs, Thames and Hudson, New York (1982), chapter six, pp.&nbsp;129–151 is devoted to Pablo Casals.  ISBN 0-500-01286-5.

## Спасылкі 
* Сайт Фонда Казальса
* Сайт музея Казальса ў Сан-Хуане
* Pau Casals' home town of El Vendrell
* Casals Festival , San Juan, Puerto Rico
* Festival Casals de Prades Prades, Pyrénées-Orientales, France
* Discography and bibliography
* Trio with Alfred Cortot and Jacques Thibaud — Performances records, Recordings and discography  (Youngrok Lee’s Classical Music page)
* 26-minute video report of Casals in Prades
* Interview with Marta Casals Istomin  June 16, 2012, Wigmore Hall

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Іспаніі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Віяланчэлісты