open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Альянс юных патрыётаў за нацыянальны ўздым

**Альянс юных патрыётаў за нацыянальны ўздым** (), таксама **Маладыя патрыёты** () — ультранацыяналістычны рух у Кот-д’Івуары, саюзны левацэнтрысткай партыі «Івуарыйскі народны фронт».

У арганізацыю прымаюцца асобы ва ўзросце да 25 гадоў, у тым ліку прадстаўнікі івуарыйскай дыяспары за мяжой.

## Стварэнне 
Рух створаны 26 верасня 2002 года, праз тыдзень пасля пачатку Першай Івуарыйскай вайны, Шарлем Б’е-Гудэ, які ў сувязі з грамадзянскай вайной тэрмінова вярнуўся на радзіму з Манчэстэра.

Альянс аб’яднаў некалькі моладзевых арганізацый, у тым ліку:
* Каардынацыя маладых патрыётаў;
* Федэрацыя студэнтаў і школьнікаў Кот-д’Івуара
* Івуарыйскі рух за рэпатрыяцыю;
* Рух за рэспубліканскае сумленне;
* Сеткі івуарыйскай дыяспары (галоўным чынам у Лондане).

Некаторыя з членаў руху ў мінулым ўдзельнічалі ў звяржэнні генерала Рабера Геі, які спрабаваў сфабрыкаваць вынікі прэзідэнцкіх выбараў 2000 года. Першапачаткова арганізацыя атрымала дапамогу ад міністра абароны Моіса Ліда Куасі.

У пачатку 2003 года да «Маладых патрыётаў» далучыліся Калектыў патрыятычных жаночых рухаў, Варты свету (жаночая арганізацыя, у якой складаліся дзяўчыны ва ўзросце ад 15 да 23 гадоў) і Прафесійныя патрыятычныя гурткі. Арганізацыя атрымала свайго пасярэдніка ў сувязях з івуарыйскім урадам у асобе начальніка Генеральнага штаба Куё Тэа Нарцыса.

## Кіраўніцтва 
У штаб Альянсу, акрамя Шарля Б’е-Гудэ, увайшлі Жан-Ів Дыбоп’е, Рычард Дакуры, Ідрыс Уатара, Ахуа Сталонэ, Сейду Конэ і Цьеры Легрэ.

## Ідэалогія 
Ідэалогія «Маладых патрыётаў» грунтуецца на наступных прынцыпах:
* Барацьба за свабоду і абарона сваіх інстытутаў;
* Барацьба з неакаланіялізмам;
* Ліквідацыя любой замежнай прысутнасці ў Кот-д’Івуары;
* Строгае выкананне Канстытуцыі;
* Захаванне рэсурсаў краіны за івуарыйцамі.

## Дзейнасць 
У ходзе ваенных канфліктаў 2002—2007 і 2010—2011 гадоў арганізацыя выступала на баку прэзідэнта Ларана Гбагбо. «Маладыя патрыёты» правялі шэраг антыпаўстанцкіх дэманстрацый. Толькі за паўгода свайго існавання рух правёў чатыры буйныя акцыі (2 кастрычніка, 2 снежня 2002-га і 18 студзеня, 1 лютага 2003-га). У чэрвені 2004 года члены Альянсу арганізавалі забастоўку перад базай 43-га батальёна марской пяхоты УС Францыі, пратэстуючы супраць прысутнасці ў краіне замежных войск і дзейнасці групоўкі «Новая сіла». У лістападзе таго ж года, на фоне французска-івуарскага канфлікту, яны зладзілі пагромы ў кварталах, дзе жылі замежнікі, і ўступілі ў некалькі сутычак з французскай арміяй.

У ходзе Другой Івуарыйскай вайны арганізацыя здзейсніла шэраг злачынстваў і нават парушыла свой прынцып аб строгім захаванні Канстытуцыі. Лідар Шарль Б’е-Гудэ нават трапіў на лаву падсудных Міжнароднага крымінальнага суду, але быў апраўданы.

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2002 годзе
Катэгорыя:Нацыяналістычныя арганізацыі
Катэгорыя:Ваенна-палітычны крызіс у Кот-д’Івуары
Пётр Пятровіч Карабач

**Пётр Пятровіч Карабач** (, Гродзенская вобласць, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
У 1995 годзе скончыў Віцебскую дзяржаўную акадэмію ветэрынарнай медыцыны. Працоўную дзейнасць пачынаў на пасадзе галоўнага заатэхніка калгаса «Першага мая» Сенненскага раёна. У 2000—2003 гадах працаваў у падраздзяленні ваенізаванай аховы Першамайскага РАУС г. Віцебск аб'яднання «Ахова пры МУС Рэспублікі Беларусь». У чэрвені—жніўні 2005 года — намеснік дырэктара па вытворчасці камунальнага унітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Сялюты». З 2006 па сакавік 2010 года працаваў намеснікам дырэктара па жывёлагадоўлі, галоўным заатэхнікам сельскагаспадарчага вытворчага кааператыва  «Альгоўскае». У сакавіку 2010 года быў прызначаны дырэктарам ААТ «Адраджэнне» Віцебскага раёна.

29 чэрвеня 2015 года, на паседжанні раённага Савета дэпутатаў, аднагалосна быў абраны на пасаду старшыні Гарадоцкага раённага выканаўчага камітэта..

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Старшыні Гарадоцкага раённага выканаўчага камітэта
Сяргей Уладзіміравіч Шлычкоў

**Сяргей Уладзіміравіч Шлычкоў** — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь (2021—2025). Палкоўнік. Кандыдат ваенных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Працаваў першым намеснікам начальніка (па навуковай рабоце) Навукова-даследчага інстытута Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь — 2019 гадах працаваў дырэктарам Беларускага інстытута сістэмнага аналізу і інфармацыйнага забеспячэння навукова-тэхнічнай сферы.

13 лістапада 2019 года назначаны начальнікам упраўлення навукі і інавацыйнага развіцця Апарату Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь. Пазней працаваў намеснікам начальніка ўпраўлення цыфравізацыі і інавацыйнага развіцця — загадчыкам аддзела навукі і інавацыйнага развіцця Апарату Савета Міністраў Беларусі.

21 снежня 2021 года прызначаны старшынёй Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь. 20 лістапада 2025 года зняты з пасады.

## Крыніцы
Касцяёўскі сельсавет

**Касцяё́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лёзненскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Касцяёва.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Высачанскага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Высачанскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года сельсавет у складзе Лёзненскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 19 лютага 1958 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бабінавіцкага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў: Глінкі, Забары, Касцяёва-Янава, Ордзеж, Рублева 2-е, Салаўёва і Сасновая Наспа.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лёзненскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Высачанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1958 годзе
Федэрацыя студэнтаў і школьнікаў Кот-д’Івуара

**Федэрацыя студэнтаў і школьнікаў Кот-д’Івуара, ФСШКІ** () — івуарыйская асацыяцыя школьнікаў і студэнтаў.

ФСШКІ была створана ў 1990 годзе групай студэнтаў на чале з Марсьялем Жазефам Аіпо, які стаў першым генеральным сакратаром арганізацыі. Сваёй мэтай удзельнікі руху ставілі барацьбу за пашырэнне сваіх правоў, што не былі прадстаўлены ім рэжымам Дэмакратычнай партыі Кот-д’Івуара. Федэрацыя атрымала падтрымку тагачаснай галоўнай апазіцыйнай партыі — Івуарыйскага народнага фронту.

У 2000 годзе паміж студэнтамі двух суперніцкіх аддзяленняў ФСШКІ, якія змагаліся за кантроль над кампусамі, разгарэўся канфлікт. Кожны з бакоў у наступным годзе прызначыў свайго генеральнага сакратара, Жан-Ів Тыбадэ для адной і Поля Геі для іншай. Раскол у Федэрацыі дасягнуў кульмінацыі ў красавіку 2001 года.

У 2000-х гадах, на фоне грамадзянскай вайны, арганізацыя дзейнічала як апалчэнне, выступіўшы на баку прэзідэнта Ларана Гбагбо. У ходзе канфлікту члены Федэрацыі былі абвінавачаны ва ўчыненні розных злачынстваў. У прыватнасці, у 2004 годзе члены руху з Абіджанскага ўніверсітэта разбурылі міжнародны ліцэй імя Жана-Мерма.

17 красавіка 2011 ФСШКІ склала зброю і вярнулася да мірнай дзейнасці.

У ліпені 2016 года, пасля студэнцкіх забастовак, Федэрацыя, як і ўсе студэнцкія саюзы ў краіне, былі забаронены. Тым не менш яна працягвае ажыццяўляць сваю дзейнасць.

Катэгорыя:Адукацыя ў Кот-д’Івуары
Катэгорыя:Палітыка Кот-д’Івуара
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1990 годзе
Катэгорыя:Студэнцкія арганізацыі
Васіль Мікалаевіч Муранкоў

**Васіль Мікалаевіч Муранкоў** (, в. Альхоўка, Горацкі раён, Магілёўская воблассць, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працоўную дзейнасць пачаў у 1986 годзе ў якасці начальніка мяса-малочнага комплексу буйной рагатай жывёлы калгаса «Шлях Леніна» Горацкага раёна, з 1996 па 2000 год галоўны заатэхнік гэтага ж калгаса.

З 2000 па 2005 год працаваў намеснікам начальніка ўпраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання па жывёлагадоўлі Аршанскага раённага выканаўчага камітэта, а з 2005 па 2010 год — першым намеснікам старшыні, начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Аршанскага райвыканкама.

У 2010 заняў пасаду старшыні Гарадоцкага раённага выканаўчага камітэта. 29 чэрвеня 2015 года, на паседжанні раённага Савета дэпутатаў быў зняты з пасады старшыні райвыканкама, бо звярнуўся ў Віцебскі аблвыканкам з заявай аб вызваленні яго ад пасады ў сувязі з пераходам на іншую працу.

З 2015 па 2019 год — старшыня Аршанскага раённага аб’яднання прафсаюзаў.

З 9 кастрычніка 2019 года Васіль Муранкоў прыступіў да абавязкаў першага намесніка старшыні Горацкага раённага выканаўчага камітэта.

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Старшыні Гарадоцкага раённага выканаўчага камітэта
Унукавічы (Навазыбкаўская гарадская акруга)

**Унукавічы** () — сяло ў Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Вядома з першай паловы XVI ст. У XIX ст. называлася таксама Раданежскае — ад царквы Сергія Раданежскага (пабудавана ў 1855 годзе).

Да 1917 года сяло ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі.

З 1919 года ў Гомельскай губерні РСФСР, з 1926 года ў складзе Бранскай губерні. З 1929 па 1937 гады ў Заходняй вобласці, затым у складзе Арлоўскай вобласці.

Са жніўня 1941 да верасня 1943 года пад нацысцкай акупацыяй.

У 1944 годзе ўвайшло ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Халевіцкага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Навазыбкаўскай гарадской акругі
Машкінскі (Навазыбкаўская гарадская акруга)

**Машкінскі** () — пасёлак у Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Вядомы з 1920-х гадоў, на карце 1941 года адзначаны як Пішчавік (34 двары).

З 1929 па 1937 гады ў Заходняй вобласці, да 1944 года ў складзе Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Халевіцкага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Навазыбкаўскай гарадской акругі
Халевічы

**Халевічы** () — вёска ў Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Да Лютаўскай рэвалюцыі вёска ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года вёска абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года вёска ўключана ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Аднак да мая 1919 года ў складзе Чарнігаўскай губерні Украінскай ССР, пасля чаго была перададзена ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.

З 1929 па 1937 гады ў Заходняй вобласці, да 1944 года ў складзе Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшла ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года адміністрацыйны цэнтр Халевіцкага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Навазыбкаўскай гарадской акругі
Чыянграй

**Чыянграй** (тайск. เชียงราย) — горад у паўночным Тайландзе, сталіца аднайменнай правінцыі. Насельніцтва — 136 тыс. чалавек. У горадзе жывуць таксама малыя народы акха, карэны, лісу, мяа. Чыянграй заснаваў у 1262 кароль Менграй на рацэ Кок на месцы паселішча народнасцяў лава і монаў, доўгі час горад быў сталіцай каралеўства Лана (Краіна мільёна рысавых палёў), якое пазней было заваяванае бірманцамі. За 10 км ад цэнтра горада размешчаны міжнародны аэрапорт.

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Дзмітрый Мікалаевіч Анучын

**Дзмітрый Мікалаевіч Анучын** (27 жніўня [8 верасня] 1843,  — , ) — рускі географ (першы ў Расіі прафесар геаграфіі), антраполаг, этнограф, археолаг, музеязнаўца, заснавальнік навуковага вывучэння геаграфіі, антрапалогіі і этнаграфіі ў Маскоўскім універсітэце — «стваральнік рускай універсітэцкай геаграфічнай школы», заслужаны прафесар Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта (1906). У 1902 годзе ўвёў у абарачэнне тэрмін «антрапасфера» (1902). Аўтар прац па этнічнай антрапалогіі і антрапагенезе, этнаграфіі, першабытнай археалогіі, агульнай фізічнай геаграфіі, краіназнаўстве і гісторыі навукі.

У 1896 годзе абраны ардынарным акадэмікам па кафедры заалогіі Імператарскай Санкт-Пецярбургскай Акадэміі навук, ганаровы член Імператарскай Санкт-Пецярбургскай Акадэміі навук (1898), член-карэспандэнт Парыжскага антрапалагічнага таварыства (1879), правадзейны член Італьянскага таварыства антрапалогіі (1880) і антрапалагічнага таварыства ў Вашынгтоне (1883), ганаровы член Каралеўскага антрапалагічнага інстытута ў Лондане (1897), член Рускага горнага таварыства (1900). З 1916 года — ганаровы член Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта.
Кок (рака)

**Кок** () — рака ў М’янме і Тайландзе. Даўжыня ракі — 285 км. Вытокі ракі знаходзяцца ў штаце Шан у М’янме. У Паўночным Тайландзе Кок працякае па правінцыях Чыянгмай і Чыянграй, дзе ўпадае ў Меконг.

З буйных гарадоў на рацэ размешчаны Чыянграй.

Катэгорыя:Рэкі Тайланда
Катэгорыя:Рэкі М’янмы
Катэгорыя:Прытокі Меконга
Чыянграй (правінцыя)

**Чыянграй** (тайск. เชียงราย) — самая паўночная з 77 правінцый Тайланда. Мяжуе з правінцыямі Тайланда Пхаяу, Лампанг і Чыянгмай, а на поўначы — з М’янмай і Лаосам. Насельніцтва —  чалавек (2010), якія пражываюць на тэрыторыі  км². Адміністрацыйны цэнтр — горад Чыянграй. Правінцыя падзелена на 18 ампхоі.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Чыянгмай

**Чыянгмай** — найбуйнейшы горад на поўначы Тайланда, сталіца аднайменнай правінцыі, за 700 км на поўнач ад Бангкока.

Размешчаны сярод гор на рацэ Пінг, прытоку ракі Менам-Чао-Прая, а за 90 км на паўднёвы захад ад горада знаходзіцца самая высокая горная вяршыня Тайланда Інтханон, у ваколіцах горада размешчана гара Дойсутхеп, частка нацыянальнага парку Дойсутхеп-Дайпуй. Чыянгмай вядомы як старажытны культурны цэнтр краіны, турыстычны цэнтр. У горадзе размешчана адна з найбуйнейшых тайскіх вышэйшых устаноў — Чыянгмайскі ўніверсітэт. Тут знаходзіцца таксама адзін з рэгіянальных цэнтраў Французскага інстытута Далёкага Усходу.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Чыянгмай (правінцыя)

**Чыянгмай** () — адна з 77 правінцый Тайланда, размешчана на поўначы краіны. Правінцыя не мае выхаду да мора, мяжуе з тайландскімі правінцыямі Чыянграй, Лампанг, Лампхун, Так і Мэхонгсан, а таксама штатам М’янмы Шан.

Насельніцтва —  чалавек (2010, 6-е месца сярод правінцый), якія пражываюць на тэрыторыі  км² (2-е месца). 13 % жыхароў правінцыі належаць да нацыянальных меншасцяў («горных плямёнаў»). Адміністрацыйны цэнтр правінцыі — горад Чыянгмай, найбуйнейшы горад Паўночнага Тайланда. Правінцыя падзелена на 24 раёны-ампхоі.
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Дойсутхеп

**Дойсутхеп** () — гара ў ваколіцах горада Чыянгмай. Вышыня над узроўнем мора — 1601 м. Геалагічна складзена гранітам. Дойсутхеп — частка хрыбта Лойлар. Разам з суседняй вяршынай Дойпуй (1685 м) з’яўляецца часткай нацыянальнага парку Дойсутхеп-Дойпуй.

На вяршыні Дойсутхепа, размешчанай за 15 км ад цэнтра Чыянгмая, у 1383 годзе быў пабудаваны будысцкі храм Ват Прахат Дой Сутхеп.

Катэгорыя:Горы Тайланда
Чыянгмайскі ўніверсітэт

**Чыянгмайскі ўніверсітэт** (, ), скарочана มช. або CMU — дзяржаўны даследчы ўніверсітэт правінцыі Чыянгмай. Універсітэт, заснаваны ў 1964 годзе, стаў першым рэгіянальным універсітэтам Тайланда і першым універсітэтам, размешчаным на поўначы Тайланда.

## Гісторыя 
Чыянгмайскі ўніверсітэт быў заснаваны па дзяржаўным плане развіцця рэгіянальнай адукацыі, прынятым у 1958 годзе. Галоўны кампус універсітэта, размешчаны на гарах Дойсутхеп, быў адкрыты 18 чэрвеня 1964 года.

Спачатку меў 3 факультэты — факультэт натуральных навук, гуманітарны факультэт і факультэт сацыяльных навук. Зараз Чыянгмайскі ўніверсітэт складаецца з 21 факультэта, 1 школы, 3 каледжаў і 3 інстытутаў, размешчаных на тэрыторыі 14,2 км², 4 кампусаў. У 2018 годзе вучылася больш за 35 000 навучэнцаў (каля 29 000 бакалаўраў, 5 000 магістрантаў, 250 ардынатараў і 1 400 аспірантаў). Студэнтам прапануюцца інтэрнаты, размешчаныя на тэрыторыі ўсіх кампусаў.

Катэгорыя:Універсітэты Тайланда
Катэгорыя:Чыянгмай
Лампанг (правінцыя)

**Лампанг** (тайск. ลำปาง) — правінцыя на поўначы Тайланда ў даліне ракі Ванг, за 600 км ад Бангкока. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі — горад Лампанг. У VII стагоддзі гэтая вобласць належала каралеўству Харыпунчай. У XI стагоддзі гэтыя землі заняла Кхмерская імперыя, а з 1292 года перайшлі ва ўладанні караля Менгрэй. У XVI стагоддзі гэтыя мясціны былі заняты Бірмай. У XVIII стагоддзі землі былі адваяваныя Сіямам.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Кок

**Кок**:
* **Кок** — кухар на флоце, суднах і караблях.

## Прозвішча 
* Вім Кок — прэм’ер-міністр Нідэрландаў
* Ганс Герман Кок — нацысцкі злачынец
* Рычард Кок — 15-ы губернатар Тэхаса

## Тапонім 
* Кок (акруга, Тэхас)
* Кок (рака)
Накхонсітхамарат

**Накхонсітхамарат** (тайск. นครศรีธรรมราช) — горад у аднайменнай правінцыі на поўдні Тайланда, за 780 км на поўдзень ад Бангкока. Хоць горад калісьці знаходзіўся на ўзбярэжжы Сіямскага заліва, цяпер з-за адступлення мора ён апынуўся за 26 км ад берага. У мінулым цэнтр дзяржавы Накхонсіхтамарат (Лігор). Адсюль па Тайландзе распаўсюдзіўся будызм галіны тхеравада.

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Накхонсітхамарат (правінцыя)

**Накхонсітхамарат** (тайск. นครศรีธรรมราช) — правінцыя Тайланда, размешчаная на поўдні краіны, на заходнім беразе Сіямскага заліва. Адміністрацыйны цэнтр — горад Накхонсітхамарат. На гербе правінцыі намалявана святыня Пхра Бараматхат Чэдзі, адна з найбольш важных славутасцяў поўдня Тайланда пабудаваная ў XIII стагоддзі. Выява гэтага храма акружана 12 жывёламі, якія сімвалізуюць 12 гарадоў, якія з’яўляліся часткай правінцыі.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Новыя сілы (групоўка)

**Новыя сілы** () — кааліцыя ўзброеных груповак, якая дзейнічала ў Кот-д’Івуары ў гады Першай і Другой Івуарыйскіх войн. Змагалася супраць сіл прэзідэнта Ларана Гбагбо.

## Гісторыя 
19 верасня 2002 года на поўначы Кот-д’Івуар ўспыхвае ўзброенае паўстанне. Касцяком мяцежнікаў сталі звольненыя вайскоўцы. Іх кіраўніком быў Рабер Геі, але ён загінуў у першы дзень выступлення. Новым лідарам стаў Гіём Саро. Ён аб’яднаў антыўрадавых баевікоў у арганізацыю «Патрыятычныя сілы», якая ў снежні таго ж года разам з іншымі апазіцыйнымі групоўкамі стане часткай кааліцыі «Новыя сілы». Паўстанцы захапілі ўвесь поўнач краіны, але былі прыпынены французскімі войскамі, якія разам з міратворцамі ААН размясціліся ўздоўж фронту.

Да 2007 годзе «Новыя сілы» кантралявалі 60 % тэрыторыі дзяржавы (193 000 км²). Мяцежнікі захавалі за сабой паўночны раёны нават пасля падпісання мірнага пагаднення

У 2010—2011 годзе, на фоне спрэчкі вакол выніку прэзідэнцкіх выбараў, ваенны канфлікт успыхвае зноў. «Новыя сілы» разам з партыяй «Аб’яднанне рэспубліканцаў», заручыўшыся ваеннай дапамогай Францыі і Украіны, атрымалі перамогу ў супрацьстаянні з уладамі. Пасля вайны многія паўстанцы былі інтэграваны ў івуарыйскую армію. У студзені 2017 года ветэраны «Новых сіл» у шэрагах войска паднялі мяцеж, патрабуючы паляпшэння ўмоў жыцця і павышэння аплаты працы.

## Склад 
Кааліцыя аб’яднала ўзброеныя атрады такіх палітычны партый як Патрыятычны рух Кот-д’Івуара, Івуарыйскі рух Вялікага Захаду і Рух за справядлівасць і мір. У шэрагах паўстанцаў дзейнічалі прадстаўнікі народаў малінка, сенуфа, лобі, дзьюла.

## Камандаванне 
Начальнікам штаба прызначаны генерал Сумайла Бакаёка, а яго намеснікам — Ісіяка Уатара.

## Занаванне 
Войскі паўстанцаў былі разбіты на дзесяць зон, названых па адпаведным дэпартаментам:
* Зона 1 (Боуна). Камандуючы Муру Уатара. У пачатку паўстанне асабісты склад валодаў вялікай колькасцю дзяўчат. Жанчыны служылі ў падраздзяленні «Атчэнгэ», што ў перакладзе з маорэ азначае «мы ідзём туды».
* Зона 2 (Катыёла). Камандуючы Эрве Пелікан Туры.
* Зона 3 (Буаке). Камандуючыя Ісіяка Уатара да Вата і Шэрыф Усман.
* Зона 4 (Манкона). Камандуючы Зуман Уатара.
* Зона 5 (Сегела). Камандуючы Захар Кані, які лічыўся адным з самых жорсткіх паўстанцкіх камандзіраў. Хадзілі чуткі, што ён валодаў магічнымі здольнасцямі. Пасля канфлікту з кіраўніцтвам быў сасланы ў Буркіна-Фасо, а на яго месца прыйшоў Ісіяка Уатара.
* Зона 6 (Ман). Камандуючы Ласені Фафана.
* Зона 7 (Туба). Камандуючы Абудрахаман Траарэ.
* Зона 8 (Адзіене). Камандуючы Усман Кулібалі.
* Зона 9 (Бундыалі). Камандуючы Гаўсу Кані.
* Зона 10 (Карога). Камандуючы Фафіе Марцін Куаку. За неаднаразовыя ваенныя злачынствы трапіў пад санкцыі ААН.
У пачатку паўстання зоны «Новых сіл» былі перададзены ў вядзенне аператыўных камандуючых (АК), а затым — у вядзенне занальных камандзіраў (камзанаў).

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
Катэгорыя:Ваенна-палітычны крызіс у Кот-д’Івуары
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2002 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2011 годзе
Так (горад)

**Так** (тайск. ตาก) — горад на захадзе Тайланда, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Горад знаходзіцца ва ўсходняй частцы правінцыі, на правым беразе ракі Пінг, за 370 кіламетраў на паўночны захад ад сталіцы краіны Бангкока. Абсалютная вышыня — 108 метраў над узроўнем мора.

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Так (правінцыя)

**Так** () — адна з 77-і правінцый Тайланда, размяшчаецца на захадзе краіны ўздоўж мяжы з М’янмай. Насельніцтва —  чалавек (2010), плошча —  км². Адміністрацыйны цэнтр — горад Так, правінцыя падзяляецца на 9 ампхое.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Сяргей Герасімавіч Мікаэлян

**Сяргей Герасімавіч Мікаэлян** (; ,  — , , Расійская Федэрацыя) — савецкі і расійскі рэжысёр тэатра і кіно, сцэнарыст. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1976). Народны артыст РСФСР (1983).

## Біяграфія 
У 1951 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт ГИТИСС (майстэрня Б. Я. Захавы, М. В. Кнебель, А. Д. Папова), затым, у 1959 годзе, рэжысёрскія курсы пры кінастудыі «Масфільм».

Ставіў спектаклі ў тэатрах Саратава, Горкага, працаваў галоўным рэжысёрам Ташкенцкага рускага драматычнага тэатра імя М. Горкага (1954—1956).

З 1956 года — рэжысёр кінастудыі «Ленфільм». Яго дэбют у кіно адбыўся толькі ў 42 гады. Першай гучнай прэм’ерай Мікаэляна стала карціна пра навукоўцаў-геафізікаў па рамане Данііла Граніна «Іду на навальніцу». З 1959 па 1961 год быў рэжысёрам ЦКДЮФ імя М. Горкага.

У 1989 годзе становіцца мастацкім кіраўніком студыі «Петропаль». Памёр 10 снежня 2016 года ў Санкт-Пецярбургу. Пахаваны на Серафімаўскіх могілках (участак № 11В).
Ранерс

**Ранерс** — горад у Даніі, на ўсходзе Ютландыі, адміністрацыйны цэнтр камуны Ранерс. Знаходзіцца на поўнач ад Орхуса, ля вусця ракі Гудэна ўздоўж Ранерс-фіёрда. Насельніцтва — 64,9 тыс. (1972); 55358 (1992); 55739 (2004); 59842 (2009).

Упершыню згадваецца з 1086 года, гарадскі статут 1302 года. Стаў важным гандлёвым і царкоўным цэнтрам у Сярэднія вякі. Царква св. Мартэна (1490) і кляштар св. Духа (1510).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Даніі
Лампанг

**Лампанг** — горад у правінцыі Лампанг на поўначы Тайланда. Трэці па велічыні горад на поўначы Тайланда, сталіца правінцыі Лампанг і муніцыпалітэта Лампанг. Размешчаны ў даліне ракі Ванг, паміж Кхунтан на захадзе і Пі-Пан-Нум на ўсходзе. Рака, найбуйнейшы прыток ракі Менам-Чао-Прая, працякае прама праз горад.

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Пхітсанулок

**Пхітсанулок** (тайск. พิษณุโลก) — горад у паўночнай частцы Тайланда, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Размешчаны за 377 кіламетраў ад Бангкока. Плошча — 18,26 км², насельніцтва — 84 311 чалавек (ацэнка на 2010 год). Клімат трапічны, сезон мусонаў доўжыцца з траўня па кастрычнік.

Пхітсанулок — адзін з найстарэйшых гарадоў Тайланда. 2 універсітэты, ваенная база тайландскай арміі.

Паветраныя перавозкі горада абслугоўвае аэрапорт Пхітсанулок.

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Салаўёўка (Клімаўскі раён)

**Салаўёўка** () — сяло ў Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскахутарскога сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Вядома з 1710-х гадоў, належала Разумоўскаму.

Да Лютаўскай рэвалюцыі сяло ў складзе Навазыбкаўскага павета Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі.

У 1917 годзе тут была ўсталявана савецкая ўлада, адноўленая пасля перыяду германскай акупацыі ў 1918 годзе. У 1919 годзе сяло перададзена ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.

З 1929 года адміністрацыйны цэнтр Салаўёўскага сельсавета ў складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшло ў склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Захаравіч Насавец — Герой Савецкага Саюза

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Клімаўскага раёна
Пхітсанулок (правінцыя)

**Пхітсанулок** (тайск. พิษณุโลก) — адна з правінцый Тайланда, размешчана на поўначы цэнтральнай часткі краіны. Плошча — 10 816 км², насельніцтва — 896 095 чалавек (2010). На тэрыторыі правінцыі размешчаны 4 нацыянальныя паркі і некалькі храмаў.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Сангхла (возера)

**Сангкхла** () — возера ў Тайландзе, размешчанае на тэрыторыі паўвострава Малака, паміж правінцыямі Пхатхалунг і Сангкхла. Плошча паверхні — 1040 км².

У паўднёва-ўсходняй частцы возера звязана 380-метровым пралівам з Сіямскім залівам, вада саланаватая. У паўночнай частцы знаходзяцца мангравыя балоты, якія знаходзяцца пад абаронай Рамсарскай канвенцыі з 1998 года. Возера з’яўляецца адным з нямногіх прэснаводных водна-балотных экасістэм Тайланда, якія захаваліся некранутымі. Тут жыве невялікая папуляцыя рачнога дэльфіна Іравадзі, які знаходзіцца пад пагрозай знікнення.

На прыбярэжнай тэрыторыі пражываюць каля 5 тыс. тайскіх сем’яў, якія займаюцца рыбалоўным промыслам, жывёлагадоўляй і сельскай гаспадаркай.

Катэгорыя:Азёры Тайланда
Паўночны Тайланд

**Паўночны Тайланд** () — рэгіён на поўначы Тайланда, мяжуе з М’янмай і Лаосам. Прырода Паўночнага Тайланда прадстаўлена пераважна лясістымі гарамі, якія з’яўляюцца пачаткам Гімалаяў, і ўрадлівымі рачнымі далінамі. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора складае 1500 м, самы высокі пункт — гара Інтханон (2565 м). У ранейшыя часы схілы гор былі пакрыты густымі лясамі. Паўночны Тайланд — рэгіён ціка, дзе да гэтага часу ў лесе працуюць сланы.

Галоўныя рэкі: Іом, Пінг, Ванг і Нан.

## Клімат 
Са снежня па люты тэмпература днём вагаецца ад 20 °C да 28 °C, а ноччу ў гарах можа апускацца да 0 °C. Раніцай у правінцыі Чыянгмай у гэты час года бывае каля 10 °C цяпла, у астатніх правінцыях звыш 20 °C.

Спякотны сезон доўжыцца з красавіка па май, калі паветра праграваецца вышэй за 30 °C. У гэты перыяд магчымы моцныя кароткачасовыя навальніцы з праліўнымі дажджамі, якія яшчэ называюцца мангавымі дажджамі, бо прыпадаюць на час паспявання манга. Мангавыя дажджы на поўначы пачынаюцца раней (часам нават у лютым), на поўдні — пазней.

З чэрвеня па кастрычнік пачынаецца сезон дажджоў. У гэты перыяд тэмпература трымаецца на ўзроўні 23-33 °C.

Катэгорыя:Рэгіёны Тайланда
Накхонсаван (правінцыя)

**Накхонсаван** () — правінцыя ў цэнтральнай частцы Тайланда. Размешчана пры зліцці рэк Нан і Пінг, якія пры гэтым утвараюць раку Менам-Чао-Прая. На ўсход ад цэнтра правінцыі размешчана вадасховішча Барапхет, якое займае 224 км². Плошча — 9597,7 км², насельніцтва —  чал. (2010). Шчыльнасць насельніцтва — 101,65 чал./км². Адміністрацыйны цэнтр правінцыі — горад Накхонсаван.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Яла (правінцыя)

**Яла** (тайск. ยะลา) — адна з 77 правінцый Тайланда, на яе тэрыторыі размяшчаецца паўднёвы пункт краіны. Правінцыя не мае выхаду да мора, мяжуе з тайскімі правінцыямі Сангкхла, Патані і Наратхіват, а таксама з малайзійскімі штатамі Кедах і Перак.

Насельніцтва — 432245 чалавек (2010, 58-я з усіх правінцый), якія пражываюць на тэрыторыі 4521,1 км² (47-я).

Адміністрацыйны цэнтр Яла — горад Яла. Правінцыя падзелена на восем раёнаў-ампхе.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Забрама

**Забрама** () — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскахутарскога сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Першае паселішча заснавалася пад назвай **Падманастырская Слабодка**, ля Каменскага Успенскага манастыра, які быў заснаваны ў 1687 годзе і першапачаткова быў мужчынскім. У 1764 годзе ён быў скасаваны, а ў 1786 годзе быў адноўлены і стаў жаночым. Пасёлак уваходзіў у склад Куршанавіцкай воласці Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні.

20 лістапада 1917 года пасёлак абвяшчаўся часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года пасёлак уключаны ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай пасёлак абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Аднак да мая 1919 года ў складзе Чарнігаўскай губерні Украінскай ССР, пасля чаго быў перададзены ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.

У 1928 годзе Успенскі Каменскі манастыр быў закрыты рашэннем Бранскага губвыканкама ад 15 кастрычніка 1928 года. Каменныя будынкі і агароджу манастыра з часам сталі разбіраць для будаўнічых патрэб.

З 1929 года адміністрацыйны цэнтр Салаўёўскага сельсавета ў складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.

Пасля вайны ў ацалелых будынках манастыра размяшчаўся дзіцячы дом. У 1954 годзе ў дзіцячым доме здарыўся пажар.

У 2012 годзе аднавілі драўляны мост праз раку.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Клімаўскага раёна
Патрыятычны рух за ахову і аднаўленне

**Патрыятычны рух за ахову і аднаўленне** () — кіруючая ваенная хунта ў Буркіна-Фасо на чале з падпалкоўнікам Поль-Анры Сандаага Даміба. Створаны 24 студзеня 2022 года, пасля ваеннага перавароту, які здзейснены ўзброенымі сіламі Буркіна-Фасо, падчас якога быў затрыманы прэзідэнт краіны Рок Кабарэ.

## Склад МПСР 
* Прэзідэнт — Поль-Анры Сандаага Даміба (да 30.09.2022), Ібрагім Траорэ (з 30.09.2022)
* Віцэ-прэзідэнт — Сідзоры Кадэр Уэдраага (да 30.09.2022), Апалінер Іаахім К’елем дэ Тамбела (з 21.10.2022)

Катэгорыя:З’явіліся ў 2022 годзе
Катэгорыя:Палітыка Буркіна-Фасо
Накхонсаван

**Накхонсаван** — горад у цэнтральнай частцы Тайланда, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы правінцыі, у месцы зліцця рэк Пінг і Нан, паблізу возера Барапхет, за 205 км на паўночны-паўночны захад ад сталіцы краіны Бангкока. Абсалютная вышыня — 42 метры над узроўнем мора. У Накхонсаване размешчаны прадпрыемствы па перапрацоўцы рысу, а таксама па вытворчасці лесаматэрыялаў і паперы. На навакольных палях вырошчваюць рыс, бабовыя культуры, кукурузу, бавоўну, джут і кунжут. Паведамленне Накхонсавана з іншымі гарадамі ажыццяўляецца з дапамогай чыгуначнага, рачнога (у горадзе размешчаны адзін з найважнейшых рачных партоў Тайланда) і аўтамабільнага транспарту.

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Ягаднае (Клімаўскі раён)

**Ягаднае** () — вёска ў Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Чуравіцкага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Пастановай Бранскага губвыканкама хутар Ільянкоў Чуравіцкай валаці Навазыбкаўскага павета перайменаваны ў хутар Ягадны.

З 1929 года ў складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшла ў склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Клімаўскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Расіі
Сяргей Міхайлавіч Кішкін

**Сярге́й Міха́йлавіч Кі́шкін** (, в. Гусь-Жалезны Меленкаўскага павета  — ) — дзяржаўны і гаспадарчы дзеяч БССР. Лаурэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1950).

## Біяграфія 
З рабочых. Член КПСС (1930). Скончыў Маскоўскі інстытут сельскагаспадарчага машынабудавання імя Калініна (1935).

У 1924—1930 працаваў на Люберацкім заводзе сельскагаспадарчых машын (Маскоўская вобласць). У 1934—1955 інжынер, галоўны інжынер, начальнік цэха, зборачнага корпуса, аддзела тэхнічнага кантролю Горкаўскага аўтазавода. З 1955 года дырэктар Мінскага аўтазавода, начальнік упраўлення машына- і станкабудавання Саўнаргаса БССР, з 1962 года намеснік старшыні, старшыня Саўнаргаса БССР. З кастрычніка 1965 і да 1974 года намеснік старшыні Савета Міністраў БССР.

На XXII і на XXV з’ездах КПБ абіраўся кандыдатам у члены ЦК, на XXVI—XXVII з’ездах КПБ — членам ЦК КПБ. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 5—8 скліканняў. Узнагароджаны 4 ордэнамі, медалямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы БССР
Катэгорыя:Намеснікі Старшыні Савета Міністраў БССР
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі прамысловасці БССР
Кішкін

**Кі́шкін** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алесь Кішкін — беларускі музыкант.
* Сяргей Міхайлавіч Кішкін (1909—1993) — беларускі дзяржаўны і гаспадарчы дзеяч.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Поль-Анры Сандаага Даміба

**Поль-Анры Сандаага Даміба** (, , Верхняя Вольта) — ваенны і дзяржаўны дзеяч Буркіна-Фасо. Прэзідэнт Патрыятычнага руха за ахову і аднаўленне.

## Біяграфія 
Скончыў ваенную школу ў Парыжы. Мае ступень магістра ў галіне крыміналістыкі Кансерваторыі мастацтва і рамёстваў і сертыфікат эксперта па абароне ў галіне кіравання, камандавання і стратэгіі.

У часы праўлення прэзідэнта Блез Кампаарэ з’яўляўся супрацоўнікам Палка бяспекі прэзідэнта (РСП). У перыяд з 2015 да 2019 года Поль-Анры Даміба ўзначальваў узброеныя падраздзяленні Буркіна-Фасо, якія ў рэгіёнах Саэль і Поўнач вялі барацьбу з тэрарыстычнымі фарміраваннямі.

У студзені 2021 года двойчы прапаноўваў прэзідэнту Рок Кабарэ выклікаць падраздзяленні групы Вагнера для барацьбы з ісламістамі на поўначы краіны. Апошні матываваў сваю адмову тым, што гэта можа пагоршыць адносіны з заходнімі краінамі. У снежні 2021 года прэзідэнт Рок Кабарэ прызначыў Даміба камандуючым 3-й ваеннай акругай.

У студзені 2022 года здзейсніў ваенны пераварот і стаў часовым кіраўніком дзяржавы. Яго рэжым не змог ліквідаваць праблему з радыкаламі і нават саступіў некаторыя тэрыторыі джыхадзістам і іншым баевікам. 30 верасня ў Буркіна-Фасо адбыўся новы ваенны пераварот, у выніку якога часовы прэзідэнт Поль-Анры Сандаага Даміба быў скінуты. Яго места заняў Ібрагім Траорэ. Даміба пакінуў Буркіна-Фасо і накіраваўся ў Тога.

## Працы 
* Armées ouest-africaines et terrorisme: réponses incertaines / Paul-Henri Sandaogo Damiba. — 2021. — 160 p. — ISBN 978-2-38326-135-3.

Катэгорыя:Прэзідэнты Буркіна-Фасо
Катэгорыя:Падпалкоўнікі
Чуравічы

**Чуравічы** () — сяло ў Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Чуравіцкага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Слабада Чуравічы паселена ў 1709 годзе Іванам Чарналузскім па дазволе гетмана Скарападскага. Гэта была стараабрадніцкая слабада, першапачаткова называлася *Шчуравічы*.

Да Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі.

У 1917 годзе тут была ўсталявана савецкая ўлада, адноўленая пасля перыяду германскай акупацыі ў 1918 годзе. У 1919 годзе сяло перададзена ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню. З 1923 па 1929 год адміністрацыйны цэнтр Чуравіцкай воласці.

З 1929 года адміністрацыйны цэнтр Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. З 1944 года ізноў адміністрацыйны цэнтр Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года ў падпарадкаванні Клімаўскага раёна.

## Вядомыя асобы 
* Яўціх Емяльянавіч Бялоў — Герой Савецкага Саюза
* Іван Кандрацьевіч Краўцоў — Герой Савецкага Саюза
* Уладзімір Леанідавіч Ланін (нар. 1948) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі радыёэлектроннай апаратуры.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Клімаўскага раёна
Азат Нікагосавіч Тарасян

**Азат Нікагосавіч Тарасян** (, , Арменія — , Віцебск, Беларусь) — беларускі скульптар.

## Біяграфія 
Скончыў Ерэванскае мастацкае вучылішча імя П. Церлемязяна (1963), вучыўся ў Ерэванскім тэатральна-мастацкім інстытуце (1963—1964), скончыў Ленінградскае Вышэйшае мастацка-прамысловае вучылішча імя В. І. Мухінай (1969). Член Саюза мастакоў (1972). Жыў у Віцебску.

Памёр 14 студзеня 2023 года ў Віцебску.

## Творчасць 
Сярод работ — творы розных жанраў манументальнай і станковай скульптуры: помнікі, творы дэкаратыўнай скульптуры, рэльефы, пластыка малых форм, графіка. Асноўныя работы: конная статуя «Вястун новага свету» (1969), помнік воінам, што загінулі на Ціхмянскай вышыні (г. п. Лёзна, 1970), помнік С. М. Кіраву (Віцебскі раён, 1971), дэкаратыўны рэльеф «Віцебск старажытны» (гасцініца «Віцебск», 1975—1977), рэльеф «Космас» (на фасадзе кінатэатра «Космас», Наваполацк, 1975—1977), дэкаратыўна-мастацкая кампазіцыя «Медыцына» (на фасадзе будынка паліклінікі ў Наваполацку ў суаўтарстве з Б. Кузьмічовым, 1975), кампазіцыя «Медыцына» (на фасадзе будынка паліклінікі, Віцебск, 1979), скульптурная кампазіцыя «Сутока трох рэк» (Віцебск, 1985—1991), дзве скульптурныя групы на плошчы Перамогі (Віцебск, 1979-85), скульптура «Муза» (перад фасадам камбіната «Мастацтва», Віцебск, 1975—1977); серыя бронзавых бюстаў Герояў Савецкага Саюза для музея ў г. п. Бешанковічы (1980-я); скульптуры «Арфей» (у комплексе летняга амфітэатра, Віцебск, 1991—1994), «Ліра» (каля музычнай школы ў г. п. Лёзна, 1994—1997), 15 скульптурных партрэтаў вядомых кампазітараў (Віцебскае музычнае вучылішча, 1994—1997), мемарыяльная дошка і бюст Героя Савецкага Саюза Ф. Блахіна (1992—1995), скульптуры «Мацярынства» (фае Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта, 2000—2001), «Багіня медыцыны — Гігея» (2004) і інш.

## Літаратура 
* Азат Тарасян // Саюз творцаў [Выяўленчы матэрыял] = A Union of creators : фотаальбом / уклад. і аўт. тэксту М. Цыбульскі; аўт. уступ. У. Андрэйчанка; фат. В. Балоціна, М. Цыбульскага. — Мн. : Беларусь, 2005. — С. 123. — На беларус. і англ. мовах.
* Тарасян Азат Нікагосавіч // Беларускі саюз мастакоў : 1938—1998 : энцыкл. даведнік / аўт.-склад. Б. А. Крэпак [і інш.]. — Мн. : ВТАА «Кавалер Паблішэрс», 1998. — С. 545. — На беларус. і англ. мовах.
* *Цыбульский, М. Л.* Торосян Азат Никогосович / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 522—523.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Скульптары СССР
Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Брусельскі ўніверсітэт Святога Людовіка

**Брусельскі ўніверсітэт Святога Людовіка** () — бельгійская вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у Бруселі. Навучанне вядзецца пераважна на французскай мове.

Да 2012 года ён быў вядомы як Універсітэцкі факультэт Святога Людовіка. З верасня 2018 года ўніверсітэт выкарыстоўвае лагатып **UCLouvain** разам з Лувенскім каталіцкім універсітэтам у кантэксце будучага зліцця абодвух устаноў.

## Структура 
* Факультэт філасофіі, мастацтваў і гуманітарных навук
* Факультэт права
* Факультэт эканомікі, сацыяльных, палітычных навук і навук аб камунікацыях
* Факультэт перакладу і інтэрпрэтацыі
* Інстытут еўрапейскіх студый

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы 

Катэгорыя:Універсітэты Бельгіі
Катэгорыя:Каталіцкія ўніверсітэты
Катэгорыя:Брусель
Лувенскі каталіцкі ўніверсітэт

**Лувенскі каталіцкі ўніверсітэт** () — бельгійская вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у мястэчку Лувен-ла-Нёў у Валоніі. Навучанне вядзецца пераважна на французскай мове.

## Агульная характарыстыка 
Першапачаткова Лувенскі ўніверсітэт () быў заснаваны ў цэнтры гістарычнага горада Лувен (або па-нідэрландску Лёвен) у 1425 годзе і закрыты ў 1797 годзе, што робіць яго першым універсітэтам у краінах Бенілюкса. Лувенскі дзяржаўны ўніверсітэт быў заснаваны ў 1817 годзе і закрыты ў 1835 годзе. Новы каталіцкі ўніверсітэт быў заснаваны ў Мешліне ў 1834 годзе, Мешлінскі каталіцкі ўніверсітэт пераехаў у Лувен у 1835 годзе, што (часта, але спрэчна) вызначаецца як працяг гісторыі старой установы. У 1968 годзе Лувенскі каталіцкі ўніверсітэт падзяліўся на нідэрландамоўны Лёвенскі каталіцкі ўніверсітэт, які застаўся ў Лувене (Лёвене), і франкамоўны Лувенскі каталіцкі ўніверсітэт, які пераехаў у Лувен-ла-Нёў у Валоніі за 30 км на паўднёвы ўсход ад Бруселя. Універсітэт часта ўваходзіць у шэраг 50 найлепшых універсітэтаў у свеце па філасофіі і 20 найлепшых па тэалогіі.

## Структура 
* Факультэт права і крыміналогіі
* Факультэт філасофіі, мастацтваў і літаратуры
* Факультэт эканомікі, сацыяльных навук, паліталогіі і камунікацый
* Факультэт псіхалогіі і навук аб адукацыі
* Факультэт тэалогіі
* Лувенская школа менеджменту
* Факультэт медыцыны і стаматалогіі
* Факультэт фармацыі і біямедыцынскіх навук
* Факультэт грамадскага здароўя
* Факультэт навук аб руху
* Лувенская інжынерная школа
* Факультэт архітэктуры, інжынерыі і ўрбаністыкі
* Факультэт біяінжынерыі
* Факультэт (дакладных) навук

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Бельгіі
Катэгорыя:Каталіцкія ўніверсітэты
Катэгорыя:Валонскі Брабант
Льежскі ўніверсітэт

**Льежскі ўніверсітэт** () — бельгійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Льеж. Навучанне вядзецца пераважна на французскай мове.

## Структура 
* Факультэт філасофіі і літаратуры
* Факультэт права, паліталогіі і крыміналогіі
* Факультэт сацыяльных навук
* Факультэт (дакладных) навук
* Факультэт прыкладных навук
* Факультэт медыцыны
* Факультэт ветэрынарнай медыцыны
* Факультэт агранамічных навук і біяінжынерыі
* Факультэт псіхалогіі, лагапедыі і навук аб адукацыі
* Факультэт архітэктуры
* Льежская школа менеджменту

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Бельгіі
Катэгорыя:Льеж
Монскі ўніверсітэт

**Монскі ўніверсітэт** () — бельгійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Монс. Навучанне вядзецца пераважна на французскай мове.

## Структура 
* Факультэт інжынерыі
* Факультэт эканомікі і менеджменту
* Факультэт псіхалогіі і навук аб адукацыі
* Факультэт медыцыны і фармацыі
* Факультэт (дакладных) навук
* Факультэт перакладу і інтэрпрэтацыі
* Факультэт архітэктуры і горадабудаўніцтва

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Бельгіі
Катэгорыя:Монс
Старыя Юркавічы (Клімаўскі раён)

**Старыя Юркавічы** () — сяло ў Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новаюркавіцкага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў летапісах як ужо існуючае сяло ў складзе Рэчы Паспалітай у 1684 годзе. У складзе Расійскай імперыі пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай. З 1777 года ў складзе Беліцкага, пасля Гомельскага павета Магілёўскай губерні.

У 1917 годзе тут была ўсталявана савецкая ўлада, адноўленая пасля перыяду германскай акупацыі ў 1918 годзе. У 1919 годзе сяло перададзена ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.

З 1929 года ў складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшло ў склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Клімаўскага раёна
Людміла Уладзіміраўна Лузан

**Людміла Уладзіміраўна Лузан** (, Івана-Франкоўск, Украіна) — украінская вяслярка на байдарках і каноэ. Сярэбраны і бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2020 года, двухразовая чэмпіёнка Еўропы, шматразовы прызёр чэмпіянатаў Еўропы.

## Біяграфія 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Івана-Франкоўску
Беспарадкі ў Кот-д’Івуары (2008)

Летам і восенню 2008 года, праз паўтара года пасля завяршэння Першай Івуарыйскай вайны, па Кот-д’Івуары пракацілася хваля беспарадкаў, арганізаваных асобнымі атрадамі групоўкі «Новыя сілы». Ахвярамі гэтых падзей сталі прынамсі 12 чалавек, якія загінулі падчас сутыкненняў.

## Перадгісторыя 
19 верасня 2002 года на поўначы Кот-д’Івуара ўспыхвае ўзброенае паўстанне супраць прэзідэнта Ларана Гбагбо. Касцяком мяцежнікаў стала групоўка «Новыя сілы», а адным з лідараў — Гіём Саро. Паўстанцы захапілі ўсю поўнач краіны, але былі прыпынены французскімі войскамі, якія разам з міратворцамі ААН размясціліся ўздоўж фронту. «Новыя сілы» паспелі ўзяць каля 60% тэрыторыі дзяржавы (193 000 км²).

4 сакавіка 2007 года ва Уагадугу (Буркіна-Фасо) паміж урадам і апазіцыяй быў падпісаны мірны дагавор. Лідар «Новых сіл» Гіём Саро быў пасля прызначаны прэм’ер-міністрам і ўступіў на пасаду ў пачатку красавіка. 27 лістапада Гбагбо і Саро падпісалі яшчэ адно пагадненне, у якім прызначылі выбары на канец чэрвеня 2008 года.

У гэты ж час пачаліся мерапрыемствы па раззбраенні атрадаў паўстанцаў.

## Ход падзей 
### Буаке (16—17 чэрвеня) 
Да канца мая 2008-га 2568 баевікоў «Новых сіл» былі згрупаваны ў лагерах ля горада Буаке. Паўстанцаў апавясцілі, што ім будуць выплачаныя грашовыя сумы за раззбраенне. Аднак выдачу ўзнагароджанняў затрымалі на адзін тыдзень. Як вынік, 16 чэрвеня апазіцыянеры паднялі паўстанне, страляючы ў паветра і нападаючы на мірных жыхароў. На вуліцах ўзведзены барыкады.

### Буаке (жнівень) 
20 жніўня ў Буаке зноў успыхнула паўстанне. У ім прынялі ўдзел каля трох ста апалчэнцаў. 22 жніўня кіраўніцтву групоўкі ўдалося ўціхамірыць сваіх падначаленых.

### Сегэлэ (24 лістапада) 
24 лістапада лагер «Новых сіл» у Сегэлэ падвергнуўся нападу групы невядомых. Яны вызвалілі зняволеных і паспрабавалі забраць зброю і боепрыпасы. Падчас сутычкі паўстанцы забілі восем нападнікаў.

Катэгорыя:2008 год у Кот-д’Івуары
Катэгорыя:Чэрвень 2008 года
Катэгорыя:Жнівень 2008 года
Катэгорыя:Лістапад 2008 года
Катэгорыя:Канфлікты 2008 года
Катэгорыя:Ваенна-палітычны крызіс у Кот-д’Івуары
Новы Свет (Клімаўскі раён)

**Новы Свет** () — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новаюркавіцкага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У XIX ст. фальварак сяла Клюсы ў складзе Машчонскай воласці Гараднянскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года пасёлак абвяшчаўся часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года пасёлак уключаны ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай пасёлак абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Аднак да мая 1919 года ў складзе Чарнігаўскай губерні Украінскай ССР, пасля чаго быў перададзены ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.

З 1929 года ў складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.

Пасля распаду СССР паміж пасёлкам і вёскай Клюсы прайшла дзяржаўная мяжа Украіны і Расіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Клімаўскага раёна
Іванаўка (Клімаўскі раён)

**Іванаўка** () — вёска ў Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новаюркавіцкага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Дакладна вядома аб існаванні вёсцы ў сярэдзіне XIX ст. у складзе Гомельскага павета Магілёўскай губерні. 20 лістапада 1917 года вёска абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года вёска ўключана ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Аднак з 16 студзеня 1919 года ў складзе Гомельскай губерні РСФСР, пасля чаго была перададзена ў 1922 годзе ў склад Чуравіцкай воласці Навазыбкаўскага павета, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.

З 1929 года ў складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшла ў склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Клімаўскага раёна