open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кніга Суддзяў (Скарына)

**Кніга Суддзяў** («*Книга судей еже от еврей называются Шофътимъ*») — пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет 15 снежня 1519 года.

## Змест кнігі 
На тытульным лісце змешчана гравюра і пашыраная назва кнігі («*Зуполъне выложены на русъкий языкъ доктором Франъциском Скориною из славнаго града Полоцка Богу ко чти и людем посполитым к науце починаются*»). На першым аркушы прадмова: «*Предославие доктора Франъциска Скорины с Полоцька в книги судей Израилевых*». На 4-47 аркушах выдадзены тэкст усіх 21 раздзелаў кнігі Суддзяў, на апошнім аркушы — кароткае пасляслоўе.

## Друкарскія асаблівасці выдання 
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб'ём — 48 аркушаў, якія сабраны ў 6 сшыткаў (на восемь аркушаў у сшытку). Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм, на паласе - 22 радкі. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя змешчана на верхнем баку аркуша ўверсе справа. Выданне ўпрыгожана ілюстрацыяй «Самсон і леў» (тытульны ліст, на выяве Самсон раскрывае пашчу ільву), 2 застаўкамі, канцоўкай і 24 ініцыяламі. Застаўка змешчана перад асноўным тэкстам, на ёй выяўлены шчыт з зацьменнем сонца і сірэны з рыбінымі хвастамі; такая ж застаўка маецца ў яшчэ 7 другіх пражскіх выданнях. Другая малая застаўка змешчана перад пасляслоўем на 48 аркушы. Ініцыялы змешчаны ў пачатку раздзелаў, прадмовы і пасляслоўя.

Захавалася 11 экзэмпляраў выдання, з іх 4 поўныя.

## Літаратура 
* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед./ Беларус. Сав. Энцыклапедыя; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с.: іл. ISBN 5-85700-003-3

## Спасылкі 
* Книга Судей сыновъ Израилевыхъ, зовемая от Евреи Шофтимъ, по-греческии же Критесос, а по латине Юдикумъ

Катэгорыя:Францыск Скарына
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Празе
Катэгорыя:Кніга Суддзяў
Інга і Ануш Аршакян

**Інга и Ануш Аршакян** () — армянскі фолк-дуэт. Сёстры Аршакян прадстаўлялі Арменію на Еўрабачанні 2009 у Маскве з песняй «Jan Jan» («Ջան ջան») — «Джан джан».

## Біяграфія 
**Ануш Аршакян** (24 снежня 1980, Ерэван)
Скончыла музычную школу імя Асламазяна па класе фартэпіяна. У 1994 годзе заваявала першае месца і прыз глядацкіх сімпатый на конкурсе ў Омску. З гэтага часу яна пачынае выступаць у якасці аўтара і кампазітара. Яе песні пачынаюць карыстацца вялікім поспехам. Пасля сканчэння музычнай школы яна паступае ў коледж імя Бабаджаняна па класе фартэпіяна. У 1999 годзе яна дэбютуе ў якасці салісткі, выступаючы з дзяржаўным філарманічным аркестрам Арменіі. З 2001 па 2005 год яна навучаецца ў Ерэванскай кансерваторыі па класе джаз-вакалу.

**Інга Аршакян** (18 сакавіка 1982, Ерэван)
Скончыла музычную школу імя Асламазяна і коледж імя Бабаджаняна, па класе скрыпкі ў 1997 годзе. У 1998 годзе Інга далучылася да сваёй сястры Ануш і яны сталі выступаць разам, выконваючы не толькі дуэты, але і арыі, дзе вялікую ролю гуляе скрыпка. Паралельна з яе навукай з 1999 года працавала ў ансамблі скрыпачоў імя Ачемяна, выступаючы з ім у розных турнэ. Пасля серыі сольных выступаў у ЗША, Канадзе, Аргенціне і Францыі, а таксама замежных канцэртаў з тэатрам, Інга разам са сваёй сястрой пачынае сольную кар’еру. У 2002 годзе Інга скончыла музычны коледж і па слядах сваёй сястры паступіла ў Ерэванскую кансерваторыю па класе джазавага вакалу, якую скончыла ў 2005 годзе.

## Дуэт 
Інга і Ануш спяваюць і чыняць з ранняга дзяцінства, а выступаць дуэтам на прафесійнай сцэне яны пачалі з 2000 г.
Іх дуэт выступаў у складзе Дзяржаўнага тэатра песні Арменіі. З 2003 г. яны пачалі сольную кар’еру. Сёстры выступалі з канцэртамі і ў Арменіі і за мяжой — у гарадах ЗША, Расіі, Германіі, у Тэгеране, Лондане, Парыжы. З 2008 г. Інга і Ануш супрацоўнічаюць з кампаніяй «ШАРМ Холдинг».

Па дадзеных адборачнага тура, які адбыўся 14 лютага 2009 г. Інга і Ануш прадставілі Арменію на конкурсе песні «Еўрабачанне» 12 мая ў Маскве і замкнулі лепшую дзясятку выканаўцаў. У верасні 2011 года бралі ўдзел у фестывалі «Супольнасць на Волзе», якія праходзіў у рамках міжнароднага кангрэса «Культура як рэсурс мадэрнізацыі» ва Ульянаўску.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* *Menq ev mer sarery* ()
* *Tamzara* ()
* *Menqenq, mer sarere* ()

### Сінглы 
* «Ser Yerevan»
* «Im Anune Hayastan E»
* «Jan Jan»
* «Gutan»
* «The road»
* «You Will Not Be Alone»
* «Don Hay»

### DVD 
* «The Road» (2010)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Аршакян
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2009
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Арменіі
Кніга Эсфір (Скарына)

**Кніга Эсфір** («*Книга Есъферъ еже от евреи называютъся Мъгиля*») — недатаванае пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет каля 1519 года.

## Змест кнігі 
На тытульным лісце змешчана гравюра і пашыраная назва кнігі («*Зуполне выложены доктором Франциском Скориною с Полоцька града славного*»), а на адвароце — прадмова: «*Предословие доктора Франъциска Скорины с Полоцька въ книги Есъфера царици*». На 3-17 аркушах выдадзены тэкст першых 9 раздзелаў кнігі Эсфір, на 17 аркушы — кароткае пасляслоўе. Аркуш 18 уяўляе сабой шмуцтытул, на якім адноўлена гравюра першага аркуша, а таксама дададзена: "*Сие же речи нижей положеные написаны суть во книгахъ греческаго и латинъскаго языка выкладу посполитого. И абы не было уменъшено в руском языку, положилъ есмъ яко в тых писмахъ все зуполне*". Далей на аркушах 18-25 змешчаны тэкст астатніх раздзелаў (з 10 па 16-ы), а ў канцы — кароткае пасляслоўе.

## Друкарскія асаблівасці выдання 
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб'ём — 26 аркушаў (адваротны бок апошняга аркуша - пусты), якія сабраны ў 3 сшыткі. Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя змешчана на верхнем баку аркуша ўверсе справа. Выданне ўпрыгожана 2 аднольнамымі ілюстрацыямі «Эсфір перад Асверам» (тытульны ліст і 18 аркуш), 2 застаўкамі і 20 ініцыяламі. Вялікая застаўка змешчана перад асноўным тэкстам, на ёй выяўлены шчыт з зацьменнем сонца і сірэн з рыбінымі хвастамі; такая ж застаўка маецца ў яшчэ 7 другіх пражскіх выданнях. Малая застаўка знаходзіцца перад пасляслоўем на аркушы 26. Канцоўка завяршае пасляслоўе да першых 9 раздзелаў кнігі на аркушы 17. Ініцыялы змешчаны ў пачатку раздзелаў, прадмоў і пасляслоўяў.

Захавалася 9 экзэмпляраў выдання, з іх 4 поўныя.

## Літаратура 
* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед./ Беларус. Сав. Энцыклапедыя; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с.: іл. ISBN 5-85700-003-3

## Спасылкі 
* Книга Есъферъ, царици, онаже выбавила естъ сыны Ізраилевы от руки Амановы, иже былъ выпросилъ ихъ у царя Асъвера

Катэгорыя:Францыск Скарына
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Празе
Арман Фальер

**Арман Фальер** (; 6 лістапада 1841, Мезін, дэпартамент Ло і Гарона — 22 чэрвеня 1931, Лан, дэпартамент Ло і Гарона) — французскі дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Францыі (Трэцяя Рэспубліка; 1906—1913).

## Біяграфія 
Дзед Фальера быў кавалём, бацька — каморнікам і судовым прыставам. У палітыцы з 1870-х, у 1883 годзе непрацяглы час быў прэм'ер-міністрам, затым на працягу 16 гадоў займаў розныя міністэрскія пасты. У 1899 годзе, пасля абрання Эміля Лубэ прэзідэнтам рэспублікі, змяніў яго на пасадзе старшыні Сената, а ў 1906 годзе стаў пераемнікам Лубэ і як прэзідэнт краіны, перамогшы на выбарах Поля Думера.

Актыўна браў удзел ва ўмацаванні Антанты, але быў праціўнікам вайны з Германіяй. Фальер сустрэў афіцыйна расійскага імператара Мікалая Аляксандравіча ў Шэрбуры ў 1909 годзе. Сыходзячы з пасады ў 1913 годзе (пасля 7-гадовага тэрміну не балатаваўся на наступны), ён сказаў, маючы на ўвазе жорстка антыгерманская пазіцыю свайго пераемніка Раймона Пуанкарэ: «Я саступаю месца вайне». І праўда, 1-я сусветная вайна пачалася ўжо ў 1914 годзе.

Фальер быў актыўным праціўнікам смяротнага пакарання і на пасадзе прэзідэнта памілаваў многіх асуджаных да смяротнага пакарання.

Катэгорыя:Прэзідэнты Францыі
Зляціна

**Зля́ціна** — нізіннае балота на ўсходзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі, у пойме р. Правая Лясная. Плошча балота складае 4,3 тыс. га, у межах прамысловага паклада 3,5 тыс. га. Глыбіня торфу да 3,3 м, сярэдняя 1,7 м, ступень распаду 42 %, попельнасць 16,9 %. Станам на 1 студзеня 1978 года запасы торфу 9.3 млн т. Невялікая здабыча торфу на ўгнаенне. Асушана адкрытай сеткай 2,8 тыс. га, выкарыстоўваецца пад ворыва і сенажаць. На неасушанай частцы пераважаюць хмызнякі і асокі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Камянецкага раёна
Афелія Карапетаўна Амбарцумян

{{Музыкант
 |Імя              = Афелія Амбарцумян
 |Дата нараджэння    = 
 |Месца нараджэння   =
 |Дата смерці      = 
 |Месца смерці     = 
 |Гады актыўнасці  = 1940—1990
 |Краіна           = 
 |Прафесіі        = 
 |Жанры            = 
 |Узнагароды          = {
 
}
{
 
}
}}
**Афе́лія Ка́рапетаўна Амбарцумя́н** (; 9 студзеня 1925 — 13 чэрвеня, 2016) — савецкая і армянская спявачка, народная артыстка Армянскай ССР (1959).

## Біяграфія 
Афелія Амбарцумян нарадзілася ў Ерэване. Скончыла музычнае вучылішча імя Раманоса Мелікяна, пасля чаго была запрошана ў ансамбль народных інструментаў радыё. Выконвала творы Саят-Навы. Узнагароджана Ордэнам Святога Месропа Маштоца за вялікі ўклад у армянскае песеннае мастацтва.

## Спасылкі 
* Офелия Амбарцумян, королева армянской песни
* Песня Афеліі Амбарцумян, словы і музыка Саят-Навы

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Арменіі
Золата (раман)

**Золата** — незакончаны раман Ядвігіна Ш., напісаны ім у 1920 годзе. Адзін з першых твораў буйнога эпічнага жанру ў беларускай літаратуры.

Раман «Золата» ўпершыню быў апублікаваны ў газеце «Беларус».

## Апісанне 
Раман спалучае ў сабе рэалістычныя, рамантычныя і дэтэктыўныя прыёмы і сродкі і раскрывае тэму ўлады грошай, іх згубнага ўплыву на чалавека. Падзеі ў рамане адбываюцца на Беларусі пасля адмены прыгоннага права.

Цэнтральнымі героямі з'яўляюцца Мікола Стрончык, яго дачка Зося, Васіль Дубінскі, Прузына Салянічышка, Алёкса Гуронак, карчмар Лейба. Сюжэт твора будуецца вакол дэманічнай па натуры Зосі. Яна кахае Алёксу, якога бацькі хочуць ажаніць з багатай Прузынай. Люта ненавідзячы сваю саперніцу, Зося робіць закаханага ў яе Васіля Дубінскага забойцам Прузыны (яе кінулі ў калодзеж). Падазроным жа ў злачынстве аказаўся не Васіль, а Алёкса, які з-за гэтага вымушаны эмігрыраваць у Амерыку.

Зося ў хуткім часе выходзіць замуж за Васіля, сумеснае жыццё для якога становіцца невыносным, трагічным. У стане афекту (калі нованароджаную дачку назвалі Прузынаю) ён кідаецца ў калодзеж. Самагубства Васіля ўспрымаецца як божае пакаранне, помста за заўчасную смерць дзяўчыны. У рамане перавага аддаецца сюжэту, дзеянню, меладраматычным сцэнам, а не псіхалагічнаму раскрыццю вобразаў, раскрыццю сацыяльна-класавых канфліктаў.

Катэгорыя:Творы Ядвігіна Ш.
Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
Золата (значэнні)

**Золата**

* Золата — хімічны элемент
* Золата (раман) — адзін з першых беларускіх раманаў
* народная назва віду
Кніга Юдзіф (Скарына)

**Кніга Юдзіф** («*Книги Иудифъ вдовици*») — пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет 9 лютага 1519 года.

## Змест кнігі 
На тытульным лісце змешчана гравюра і пашыраная назва кнігі («*Зуполъне выложены на руский языкъ докъторомъ Франциском Скориною изъ славнаго града Полоцька напредъ Богу ко чти и людемъ посполитым к научению*»), а на адвароце — прадмова, у якой Скарына коратка выкладае гісторыю Асірыйскай, Вавілонскай і Персідскай дзяржаў, а таксама абставіны патрыятычнага ўчынку Юдзіфі. У канцы прамовы асветнік указвае, што першапачаткова кніга была напісана на халдзейскай мове. На 3-26 аркушах выдадзены тэкст 16 раздзелаў кнігі Юдзіф, на апошнім аркушы — кароткае пасляслоўе.

## Друкарскія асаблівасці выдання 
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб'ём — 26 аркушаў (адваротны бок апошняга аркуша - пусты), якія сабраны ў 3 сшыткі. Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя змешчана на верхнем баку аркуша ўверсе злева. Выданне ўпрыгожана ілюстрацыяй «Юдзіф і Алаферн» (тытульны ліст), застаўкай і 19 ініцыяламі. У некаторых экзэмплярах гравюра размалявана. Застаўка змешчана перад асноўным тэкстам, на ёй выяўлены шчыт з зацьменнем сонца і сірэн з рыбінымі хвастамі; такая ж застаўка маецца ў яшчэ 7 другіх пражскіх выданнях. Віньетка завяршае тэкст прадмовы. Канцоўка завяршае пасляслоўе да першых 9 раздзелаў кнігі на аркушы 17. Ініцыялы змешчаны ў пачатку раздзелаў, прадмовы і пасляслоўя.

Захавалася 9 экзэмпляраў выдання.

## Літаратура 
* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед./ Беларус. Сав. Энцыклапедыя; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с.: іл. ISBN 5-85700-003-3

## Спасылкі 
Катэгорыя:Францыск Скарына
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Празе
Сітцаўскі дуб-волат

**Сі́тцаўскі дуб-волат** — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння у вёсцы Сітцы Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі.

Дрэва дуба звычайнага. Узрост каля 500 гадоў. Вышыня складае 26 м, дыяметр 2 м. Ахоўны статус нададзены ў 1963 годзе.

Паводле народнага падання, пад дубам адпачываў нацыянальны герой Беларусі і Польшчы Тадэвуш Касцюшка. Сітцаўскаму дубу-волату прысвечана «Балада пра дуб саўгаса Сітцы» народнага паэта Беларусі Петруся Броўкі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Сітцы
Катэгорыя:Дрэвы-помнікі
Катэгорыя:Славутасці Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Дубы
Цна (прыток Свіслачы)

**Цна** — рака ў Беларусі у Мінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Свіслач (басейн Дняпра).

## Назва 
Даследчыкі мяркуюць, што назва мае балцка-прускае або славянскае паходжанне.  Цна.

## Гідраграфія 
 (цяпер на тэрыторыі Мінска)]]
Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 70 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 м/км. Вадазбор у межах Мінскага ўзвышша. Рэчышча Цны каналізаванае амаль на ўсім працягу.

Цна выцякала з балаціны, на паўночным ускрайку якой была вёска Забалоцце, з-пад пагорка, на якім цяпер могілкі (паміж Забалоццем і Дроздава).

На карце 1797 г. рэчка пазначаная як «Цнянка». Паселішчы на яе берагах абазначаліся як «Цна-Хмарынская», «Цна-Ёдкава» і «Цнянка».

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-80. Выданне 1985 г. Стан мясцовасці на 1981 г.

Катэгорыя:Прытокі Свіслачы (прыток Бярэзіны)
Катэгорыя:Рэкі Мінска
Катэгорыя:Рэкі Мінскага раёна
Марля

у марлі]]

**Марля** ( — вэлюм) — вельмі рэдкая, празрыстая і разам з тым лёгкая па вазе тэкстыльная баваўняная тканіна. Празрыстасць і лёгкасць гэтай тканіны дасягаецца тым, што як асноўныя, так і ўтковыя ніткі не прылягаюць ў марле адна да адной шчыльна, як у звычайных тканінах, а аддзяляюцца больш ці менш прыкметнымі прамежкамі. Па спосабе выпрацоўкі марлю можна падпадзяліць на марлю тонкую і марлю звычайную (падкладачную).

Выпускаецца адбеленая, радзей суровая.

## Прымяненне 
Тонкая марля, абястлушчаная і беленая асаблівым хімічным спосабам або апрацаваная карболавай кіслатой называецца гіграскапічнай або карбанізаванай і паступае для медыцынскіх мэтаў як перавязачны матэрыял (для бінтоў і г . п.).

Марля звычайная, беленая або афарбаваная ў розныя колеры ўжываецца на падшэўку да сукенак, а асабліва апрэтаваная (жорсткая) ідзе як падшэўка на жаночыя капялюшы, адзежныя падолы і іншае (швейны прыклад). Таксама выкарыстоўваецца для падклейкі геаграфічных карт.

## Літаратура 
* «», том 12 (1932 г.), столб. 565, статья «Марля»
## Спасылкі 
Катэгорыя:Баваўняныя тканіны
Змеепадобныя елкі

**Змеепадо́бныя е́лкі** — помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Брэсце, Беларусь. Растуць у заходняй частцы Парку культуры і адпачынку на ўчастку разам з іншымі дрэвамі елкі распаўсюджаных формаў. Уся група дрэў абнесена металічнай агароджай. Марфалагічна змененая форма елкі еўрапейскай (''Picea abies 'virgata' ''); мае доўгія маларазгалінаваныя бакавыя галінкі. Узрост каля 80 гадоў, вышыня каля 10 м. Каштоўная дэкаратыўная культура. Ахоўны статус нададзены ў 1968 годзе.

Падобныя формы адзначаны ў Чырвонабярэжскім (Жлобінскі раён), Грудзінаўскім (Быхаўскі раён), Бярозаўскім (Навагрудскі раён), Ігнаціцкім (Мінскі раён) і Раваніцкім (Чэрвеньскі раён) парках.

## Літаратура 
* 
Катэгорыя:Батанічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Прырода Брэста
Катэгорыя:Славутасці Брэста
Катэгорыя:Знакамітыя дрэвы
Катэгорыя:Дрэвы-помнікі
Слабадское (балота)

**Слабадское** — балота нізіннага (93 %) і пераходнага (7 %) тыпаў у Докшыцкім (1,5 тыс. га) і Лепельскім (0,7 тыс. га) раёнах Віцебскай вобласці, на тэрыторыі Бярэзінскага біясфернага запаведніка ў вадазборы ракі Сергуч. Усход балота прымыкае да берагоў азёраў Вольшыца і Плаўна. Плошча балота складае 2,2 тыс. га, у межах прамысловага паклада 2,1 тыс. га. Сярэдняя глыбіня торфу 2.5 м, ступепь распаду нізіннага 35 %, пераходнага 13 %, попельпасць адпаведна 10 % і 4 %. На 1 студзеня 1984 запасы торфу складалі 9,5 млн. т. Балота ў натуральным стане. Месцамі ўчасткі хваёвых і бярозавых лясоў, хмызнякі з вярбы і вольхі, травяное покрыва з асок, сфагнавыя імхі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Бярэзінскі біясферны запаведнік
Катэгорыя:Нізінныя балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Балоты Лепельскага раёна
Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Правіла Хунда

**Правіла Хунда** — правіла квантавай хіміі, якое вызначае парадак запаўнення арбіталей пэўнага падслоя і фармулюецца наступным чынам: сумарнае значэнне спінавага квантавага ліку электронаў дадзенага падслоя павінна быць максімальным. Сфармулявана Фрыдрыхам Хундам ў 1925 годзе.

Гэта азначае, што ў кожная з арбіталей падслоя запаўняецца спачатку адным электронам, а толькі пасля расходавання незапоўненых арбіталей на гэтую арбіталь дадаецца другі электрон. Пры гэтым на адной арбіталі знаходзяцца два электрона з паўцэлымі спінамі процілеглага знака, якія спарваюцца (утвараюць двухэлектроннае воблака) і, у выніку, сумарны спін арбіталі становіцца роўным нулю.

**Іншая фармулёўка**: Ніжэй па энергіі ляжыць той атамны тэрм, для якога выконваюцца дзве ўмовы.
# Мультыплетнасць максімальная;
# Пры супадзенні мульціплетнасцей сумарны арбітальны момант L максімальны.

Разбярэм гэта правіла на прыкладзе запаўнення арбіталей p-падузроўняў «p»-элементаў другога перыяду (гэта значыць ад бора да неона (у прыведзенай ніжэй схеме гарызантальнымі рысачкамі пазначаны арбіталі, вертыкальнымі стрэлкамі — электроны, прычым кірунак стрэлкі пазначае арыентацыю спіна).

Як бачна, спачатку з’яўляецца адзін электрон на 2px-арбіталі, затым адзін электрон на 2py-арбіталі, пасля гэтага адзін электрон на 2pz-арбіталі, затым з’яўляюцца парныя электроны на 2px-, 2py- і 2pz-арбіталях.

## Літаратура 
* G. Herzberg, Atomic Spectra and Atomic Structure (Dover Publications, 1944)

Катэгорыя:Атамная фізіка
Слаўнае балота

**Сла́ўнае** — балота вярховага тыпу ў беларусі, у Талачынскім, Крупскім і Круглянскім раёнах, па водападзеле рэк Еленка і Можа (прытокі ракі Бобр).

Мае значныя запасы бітумінознага і гідролізнага торфу, уваходзіць у склад Міжрэчанскай комплекснай сыравіннай базы. Плошча балота складае 4,1 тыс. га, у межах прамысловага паклада 3,2 тыс. га. Глыбіня торфу да 7,8 м, сярэдняя 3,2 м, ступень распаду 22 %, попельнасць 2 %. Станам на 1 студзеня 1984 запасы торфу 10 млн т. На балоце ёсць сапрапель, на 45 % плошчы — подсцільны торф. Балота ў натуральным стане пад рэдкім хваёвым лесам.

На балоце азёры Касмачэўскае, Сярэдняе, Яложынскае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вярховыя балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Талачынскага раёна
Катэгорыя:Балоты Крупскага раёна
Катэгорыя:Балоты Круглянскага раёна
Зеленаборскі сельсавет

**Зеленабо́рскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — гарадскі пасёлак Зялёны Бор.

30 кастрычніка 2009 года Зеленаборскі пассавет рэарганізаваны ў сельсавет.

Насельніцтва паводле перапісу 2009 года — 1167 чалавек, з іх 90,1 % — беларусы, 8,3 % — рускія, 1,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1205 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2009 годзе
Цна (прыток Ушы)

**Цна** — рака ў Вілейскім і Маладзечанскім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Уша (басейн Віліі).

## Назва 
М. Фасмер назву Цна параўноўвае са ст.-пруск. *tusna-* «ціхі», авест. *tušna-*, *tušni-* «ціхі», ст.-інд. *tūsním* «ціха» і з *тушыць*. Менш пераканаўчым ён лічыць вывядзенне *Цна* з **Дьсна* і збліжэнне з Дзясной.

Назвы тыпу Цна фіксуюцца на Верхнім Падняпроўі, Верхнім Павоччы, Верхнім Падонні. Ул. Тапароў, следам за К. Бугам, звязвае іх з балцка-прускім *tusnan* "ціхі".

В. Жучкевіч на гэта заўважае, што ў Беларусі дадзеныя рэкі адрозніваюцца як раз самым хуткім цячэннем (за выключэннем прытока Гайны) у параўнанні з рэкамі, у якія яны ўпадаюць. Найбольш верагодным ён лічыць тлумачэнне назвы ад славянскага *дзесная* «правая». А. Сабалеўскі тлумачыў назву ад славянскага *тъсьнъ* «вузкая».

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 23 км. Плошча вадазбору 130 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 м/км. Пачынаецца каля вёскі Рашаткі Маладзечанскага раёна, упадае ва Ушу прыкладна за 3 км у напрамку на ўсход ад вёскі Турэц-Баяры. Рэчышча каналізаванае. Вадазбор у межах Нарачанска-Вілейскай нізіны.

Каля ракі вёскі Цна (Вілейскі раён), Чарчонава (Маладзечанскі раён).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Вілейскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Ушы (прыток Віліі)
Кібіны

**Кібіны** (, па-караімску: *кыбын*, мн. лік *кыбынлар*) — піражкі з дражджавога цеста з мясным фаршам (традыцыйна бараніна, цяпер усё часцей свініна) і вялікай колькасцю цыбулі. Выпякаюць кібіны на блясе.

Традыцыйная страва караімаў, ад якіх распаўсюдзілася ў Літве.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Літоўская кухня
Катэгорыя:Стравы з мукі
Катэгорыя:Стравы з мяса
Катэгорыя:Караімы
Катэгорыя:Пірагі
Злотынь

**Злотынь**, або **Урочышча Злотынь** — нізіннае балота на поўдні Пінскага раёна, у пойме р. Прыпяць. Плошча балота складае 2.5 тыс. га, у межах прамысловага паклада 1,2 тыс. га. Глыбіня торфу да 1,9 м, сярэдняя 0,7 м, ступень распаду 36 %, попельнасць 23 %. На 1 студзеня 1978 года запасы торфу 1,6 млн т. Не асушалася. У раслінным покрыве пераважаюць хмызнякі, асокі, месцамі трыснёг і імхі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Катэгорыя:Балоты Пінскага раёна
Катэгорыя:Нізінныя балоты Беларусі
Рыгор Васілевіч Ксяндзоў

**Рыгор Васільевіч Ксяндзо́ў** (1916, вёска Рэчкі, , Гомельская вобласць — 2006, ) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1946).

## Біяграфія 
Рыгор Ксяндзоў нарадзіўся 23 красавіка 1916 года ў вёсцы Рэчкі (цяпер — Веткаўскі раён Гомельскай вобласці Беларусі). Скончыў Гомельскі сельскагаспадарчы тэхнікум. У 1937 годзе Ксяндзоў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1940 годзе ён скончыў Краснадарскае ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў-назіральнікаў і штурманаў. З чэрвеня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У чэрвені 1942 года Ксяндзоў скончыў Разанскую вышэйшую ваенную авіяцыйную школу штурманам. У баях два разы быў паранены.

Да канца вайны гвардыі капітан Рыгор Ксяндзоў быў штурманам эскадрыллі 33-га гвардзейскага бомбардировочного авіяпалка 12-й бамбардзіровачнай авіядывізіі  . За час баёў ён здзейсніў 255 баявых вылетаў.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года за «мужнасць і гераізм, праяўленыя ў баявых вылетах» гвардыі капітан Рыгор Ксяндзоў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка».

Пасля заканчэння вайны Ксяндзоў працягнуў службу ў Савецкай Арміі. Скончыў Ваенна-паветраную акадэмію. У 1961 годзе ў званні палкоўніка Ксяндзоў быў звольнены ў запас. Пражываў і працаваў у Мінску. Памёр 1 лістапада 2006 года, пахаваны на Паўночных могілках Мінска.

Быў таксама узнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Айчыннай вайны 1-й ступені, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.

## Ушанаванне памяці 
* Помнік на алее выбітных ураджэнцаў Веткаўскага раёна на цэнтральнай плошчы г. Ветка.

## Літаратура 
* 
* *Воробьёв В. П., Ефимов Н. В.* Герои Советского Союза. Справочник — СПб., 2010.

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Расціслаў Мікалаевіч Юрэнеў

**Расціслаў Мікалаевіч Юрэ́неў** (, г. Віцебск — ) — расійскі кіназнавец, крытык, сцэнарыст. Заслужаны дзеяч мастацтваў Расіі (1969). Доктар мастацтвазнаўства (1961), прафесар (1963).

## Жыццё 
Скончыў у 1936 годзе Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі, з 1939 выкладаў у ім. З 1948 працаваў у Інстытуце гісторыі мастацтваў, з 1973 у НДІ тэорыі і гісторыі кіно.

## Творчасць 
Аўтар манаграфій пра кінарэжысёраў: «Рыгор Аляксандраў» (1939), «Аляксандр Даўжэнка» (1959), «Эйзенштэйн» (1962), «Кінарэжысёр Яўген Чарвякоў» (1972); прац па праблемах кінамастацтва: «Савецкая кінакамедыя» (1964), «Кароткая гісторыя савецкага кіно» (1979), «Наватарства савецкага кінамастацтва» (1986).
Напісаў сцэнарыі дакументальных фільмаў «Сяргей Эйзенштэйн» (1958), «Усевалад Пудоўкін» (1960), «Нараджэнне савецкага кіно» (1968), «Кіно расказвае пра сябе» (1969), «І. А. Пыр'еў» (1979) і інш.

### Творы 
* Советский биографический фильм. [М.], 1949.
* Кино за рубежом. М., 1961.
* Смешное на экране. М., 1964.
* Канн — Москва — Венеция. М., 1964.
* Искусство, рожденное Октябрем. М., 1968.
* Советское киноведение. М., 1977.
* Александр Медведкин, сатирик. М., 1981.
* Книга фильмов. М., 1981.
* Чудесное окно: Краткая история мирового кино. М., 1983.
* Эйзенштейн: Замыслы. Фильмы. Метод. М., 1985.
* Кино Японии послевоенных лет. М., 1993.
* Мой милый ВГИК. М., 1994.
* Краткая история киноискусства. М., 1997.

## Літаратура 
*  — С. 220.

Катэгорыя:Кінакрытыкі СССР
Катэгорыя:Кінакрытыкі Расіі
Катэгорыя:Члены Саюза кінематаграфістаў СССР
Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў РСФСР
Катэгорыя:Постаці расійскага кіназнаўства
Катэгорыя:Выпускнікі УДІКа
Катэгорыя:Выкладчыкі УДІКа
Лыка (адзінка даўжыні)

**Лыка** — адзінка вымярэння даўжыні: «а напротивъ того огорода взяли отменою у Яска Томковича пролянку простого поля у одно лыко»; «а напротивъ того огорода батько нашъ далъ отцу ихъ и дҍтемъ его отмену въ поли в тоежъ лыко». Гэта слова ўжывалася са значэннем «прылада вымярэння»: «ихъ привилья лыкомъ есмо вымерали». Пра тое, што на Беларусі лыка ўжывалася як мерка, пісаў Дз. Пахілевіч. На яго думку, прычына ўжывання тая, што вяроўкі з іншага матэрыялу для вымярэння непрыгодныя: пяньковыя ссыхаецца і тым самым парушае меру, а пры вымярэнні сырой зямлі робіцца мокрай і падаўжаецца. Дрэнна карыстацца і медным ланцугом, бо ён цяжкі, часта закручваецца, колцы заскокваюць, у лесе такія ланцугі часта ірвуцца. Ён лічыл, што даўжыня лыка — адзінкі вымярэння — была такая самая, як і шнура.

Па паходжанню, слова лыка, агульнаславянскае, але з метрычным значэннем выяўлена толькі ў старабеларускай мове, у якой ужывалася словазлучэнне «поделити въ лыко» — раздзяліць зямельныя ўчасткі, памераўшы іх лыкам: «Тогды мають въ лыко и лихое и доброе поделити наполы».

## Літаратура 
* Скурат, К. У. Даўнія беларускія меры: (лексічны аналіз) / К. У. Скурат; [рэд.: М. А. Жыдовіч, А. І. Жураўскі]; АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Я. Коласа. — Мн.: Навука і тэхніка, 1974. — 190, [1] с. — С. 21 — 22.

Катэгорыя:Гістарычныя адзінкі вымярэння
Катэгорыя:Адзінкі вымярэння плошчы
Павел Віктаравіч Мажэйка

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Павел Віктаравіч Мажэйка
|дата нараджэння  = 28.12.1911
|месца нараджэння = вёска Сапажкі, , Гомельскай вобласці
|дата смерці      = 19.1.1987
|месца смерці     = , Гомельскай вобласці
|выява            = 
|подпіс           = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1931—1950
|званне           = 
|род войскаў      = авіяцыя
|пасада           = 
|частка           = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-

}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}

**Мажэйка Павел Віктаравіч** (1911—1987) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Павал Мажэйка нарадзіўся 28 снежня 1911 года ў вёсцы Сапажкі (цяпер — Кармянскі раён Гомельскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння пяці класаў школы і школы фабрычна-заводскага вучнёўства працаваў рольшчыкам на Нова-Барысаўскай папяровай фабрыцы, пазней загадваў школьным аддзелам Барысаўскага райкама ВЛКСМ. У снежні 1931 года Мажэйка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1933 годзе ён скончыў Ленінградскую ваенна-тэарэтычную школу лётчыкаў, у 1935 годзе — Арэнбургскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў і летнабаў, у 1939 годзе — курсы ваенкамаў-лётчыкаў. З пачатку Вялікай Айчыннай вайны — на яе франтах.

Да красавіка 1945 года маёр Павел Мажэйка камандаваў эскадрылляй 525-га штурмавога авіяпалка 227-й штурмавой авіядывізіі   4-га Украінскага фронту. Да таго часу ён здзейсніў 107 баявых вылетаў на бамбардзіроўку і штурмоўку вялікіх колькасцяў баявой тэхнікі і жывой сілы праціўніка, нанёсшы яму вялікія страты.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага савета СССР ад 29 чэрвеня 1945 года маёр Павел Мажэйка быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка».

Пасля заканчэння вайны Мажэйка працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1950 годзе ў званні падпалкоўніка ён быў звольнены ў запас. Пражываў і працаваў у горадзе Добруш Гомельскай вобласці Беларускай ССР. Памёр 19 студзеня 1987 года.

Быў таксама узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Аляксандра Неўскага, двума ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, ордэнам Чырвонай Зоркі і шэраг медалёў.

## Памяць 
* У гонар Мажэйка названая вуліца ў Сапажках.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Сезон 2016 ФК Нёман Гродна

У 2016-м годзе футбольны клуб «Нёман» з Гродна прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах: 
* Чэмпіянаце Беларусі 2016 (14 месца), 
* Кубку Беларусі 2016/2017 (паражэнне ў 1/8 фінала).

## Склад каманды 
### Ігракі 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

*Заўвагі*
# Ігрок пакінуў «Нёман» (яго нумар можа быць выдадзены іншаму іграку).
# Пасля рыскі пададзены ігракі, якія прыйшлі ў каманду ў сярэдзіне сезону.

* Капітан каманды: 
**  Сяргей Сасноўскі

### Трэнерскі штаб 
*  Сяргей Саладоўнікаў (1958 г.н.) — галоўны трэнер (да красавіка)
*  Алег Кірэня (1975 г.н.) — трэнер, в.а. галоўнага трэнера (красавік—чэрвень)
*  Ігар Кавалевіч (1968 г.н.) — галоўны трэнер (з чэрвеня)
*  Павел Бацюта (1969 г.н.) — трэнер (з чэрвеня)
*  Сяргей Шляхавы (1978 г.н.) — трэнер брамнікаў
*  Дзмітрый Траско (1969 г.н.) — галоўны трэнер дубля

## Трансферы 
### Зіма 2015—2016 
#### Прыйшлі ў клуб 
* З арэнды

#### Пакінулі клуб 
* З арэнды
** У арэнду

### Лета 2016 
#### Прыйшлі ў клуб 
* У арэнду
** З арэнды

#### Пакінулі клуб 
* У арэнду

### Восень 2016 
#### Прыйшлі ў клуб 
#### Пакінулі клуб 
## Спасылкі 
* Сезон 2016 на сайце football.by
* Сезон 2016 на сайце teams.by

2016
Нёман Гродна
Катэгорыя:2016 год у Гродне
Барэцкая дуброва

**Барэ́цкая дуброва** — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана за 1 кіламетр на поўнач ад вёскі Кушняры, за 200 метраў на захад ад будынка Барэцкага лясніцтва, выдзел 7 квартала № 182. Дуброва ялова-грабова-чарнічная. Плошча дубровы складае 3,6 га. Узрост дрэў 110—120 гадоў, вышыня 24 м, дыяметр 0,6 м. Эталоннае насаджэнне дубу з рэдкім удзелам у ніжніх ярусах грабу звычайнага, елкі еўрапейскай. Ахоўны статус нададзены ў 1963 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Батанічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Івацэвіцкага раёна
Катэгорыя:Лясныя масівы Беларусі
Фёдар Аляксеевіч Малышаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Фёдар Аляксеевіч Малышаў
|датя нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1942—1945
|званее           = 
|род войскаў      = Партызаны
|пасада           = 
|частка           = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-

-

-

-

}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Фёдар Аляксеевіч Малышаў** (1914—2005) — капітан Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, партызан Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Фёдар Малышаў нарадзіўся 20 красавіка 1914 года ў вёсцы Заполле (цяпер — у межах вёскі Камаровічы Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння Мінскага політэхнічнага інстытута працаваў інжынерам на торфапрадпрыемстве. Неўзабаве пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны апынуўся ў акупацыі, вярнуўся ў родную вёску. Разам са сваімі братамі ўступіў у партызанскі атрад. Актыўна займаўся дыверсійнай дзейнасцю з ліпеня 1942 года, з лістапада таго ж года камандаваў дыверсійнай групай 78-га атрада 125-й Капаткевіцкай партызанскай брыгады.

Пад кіраўніцтвам Малышава група правяла вялікую колькасць дыверсійных акцый, пусціўшы пад адкос 19 варожых эшалонаў з баявой тэхнікай і жывой сілай.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 жніўня 1944 года за «ўзорнае выкананне заданняў камандавання ў барацьбе супраць нямецкіх захопнікаў у тыле праціўніка і паказаныя пры гэтым адвагу і геройства» капітан Фёдар Малышаў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка».

Пасля вайны Малышаў працаваў у Міністэрстве паліўнай прамысловасці Беларускай ССР, загадваў тарфяной лабараторыzq, кандыдат тэхнічных навук. Пражываў у Мінску. Памёр 1 мая 2005 года, пахаваны на Усходніх могілках Мінска.

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны 1-й ступені і «Знак Пашаны», беларускім ордэнам «За службу Радзіме» 3-й ступені, шэрагам медалёў.

У гонар Малышава названая сярэдняя школа № 48 у Мінску.

## Літаратура 
* 
* Люди легенд. Выпуск 2. М., 1966.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. Минск, 1984.

Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Петрыкаўскім раёне
Юрый Іосіфавіч Нікіцін

**Юрый Іосіфавіч Нікі́цін** (нар. ) — вучоны ў галіне фізіялогіі. Доктар біялагічных навук (1976), прафесар (1979).

## Біяграфія 
Ю. І. Нікіцін нарадзіўся ў вёсцы Сяляне Заходнедзвінскага раёна Калінінскай (сучаснай Цвярской) вобласці. У 1950 годзе скончыў Навумаўскі ветэрынарны тэхнікум (Пскоўская вобласць), працаваў ветэрынарным фельчарам. У 1957 годзе з адзнакай скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут. Працаваў галоўным ветэрынарным урачом, начальнікам раённай сельгасінспекцыі, старшынёй райвыканкама ў Заходнедзвінскім раёне. У 1962 годзе аспірант кафедры фізіялогіі Віцебскага ветэрынарнага інстытута. У 1962 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1969 года г. дацэнт кафедры, у 1979—2006 гг. прафесар  кафедры фізіялогіі. З кастрычніка 1968 г. па лістапад 1971 г. дэкан факультэта завочнага навучання, з красавіка 1978 г. па студзень 1979 года — дэкан ветэрынарнага факультэта.

## Навуковая дзейнасць 
Ю. І. Нікіцін вывучэннем фізіялогіі стрававання і рэзістэнтнасці сельскагаспадарчай жывёлы. З'яўляецца аўтарам 118 навукова-метадычных прац.

Сярод апублікаванага:
* Справочник клинико-биологических показателей животных (2001);
* Физиологические показатели животных (2008);
* Справочник клинико-биологических показателей животных (2001);
* Физиологические основы этологии сельскохозяйственных животных (2003);
* Физиология сельскохозяйственных животных (2006, 2008 г.) і інш.

Ю. І. Нікіцін з'яўляецца аўтарам 4-х рацяналізатарскіх  прапаноў. Пад яго кіраўніцтвам выкананы і абаронены 2 кандыдацкія дысертацыі.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровымі граматамі Віцебскага аблвыканкама і Віцебскай акадэміі ветэрынарнай медыцыны, граматай Міністэрства адукацыі, значком «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* История кафедры нормальной и патологической физиологии ГУО «Витебская ордена «Знак Почёта» государственная академия ветеринарной медицины» 
* История факультета заочного обучения ГУО «Витебская ордена «Знак Почёта» государственная академия ветеринарной медицины» 

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Фізіёлагі СССР
Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Катэгорыя:Фізіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Брашэвіцкая карыя-экзот

**Брашэ́віцкая ка́рыя-экзо́т** — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння
ў Драгічынскім раёна Брэсцкай вобласці. Размешчана ў а. Брашэвічы, у садзе за адміністрацыйным будынкам Брашэвіцкага лясніцтва Драгічынскага лясгаса, выдзел 8 квартала № 102. , адзіны на Беларусі пладаносны экзэмпляр. Узрост каля 95 гадоў, вышыня 24,9 м, дыяметр ствала 0,54 м. Каштоўная дэкаратыўная i арэхаплодная парода. Ахоўны статус нададзены ў 1972 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Батанічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Дрэвы-помнікі
Катэгорыя:Славутасці Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Брашэвічы
Сезон 2016 ФК Мінск

У 2016-м годзе футбольны клуб «Мінск» прымаў удзел у трох афіцыйных турнірах: 
* Чэмпіянаце Беларусі 2016 (4 месца),
* Кубку Беларусі 2015/2016 (паражэнне ў паўфінале), 
* Кубку Беларусі 2016/2017 (выхад у чвэрцьфінал).

## Склад каманды 
### Ігракі 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

*Заўвагі*
# Ігрок пакінуў «Мінск» (яго нумар можа быць выдадзены іншаму іграку).
# Пасля рыскі пададзены ігракі, якія прыйшлі ў каманду ў сярэдзіне сезону.

* Капітан каманды:  Аляксандр Сачыўка

### Трэнерскі штаб 
*  Георгій Кандрацьеў (1960 г.н.) — галоўны трэнер
*  Андрэй Скорабагацька (1968 г.н.) — старшы трэнер
*  Андрэй Разін (1979 г.н.) — трэнер па навукова-метадычнай працы
*  Ігар Патапаў (1966 г.н.) — трэнер брамнікаў
*  Аляксандр Лухвіч (1970 г.н.) — галоўны трэнер дубля

## Трансферы 
### Зіма 2015—2016 
#### Прыйшлі ў клуб 
* З арэнды
** У арэнду

#### Пакінулі клуб 
* З арэнды
** У арэнду

### Лета 2016 
#### Прыйшлі ў клуб 
* З арэнды

#### Пакінулі клуб 
* З арэнды
** У арэнду

## Спасылкі 
* Сезон 2016 на сайце football.by
* Сезон 2016 на сайце teams.by

2016
Мінск
Катэгорыя:2016 год у Мінску
Свята-Мікалаеўская царква (Узмёны)

**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Узмёны Мёрскага раёна Віцебскай вобласці. Размяшчаецца ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1882 годзе з цэглы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя чатырохчасткавая: званіца (васьмярык на чацверыку), нізкая трапезная, кубападобная малітоўная зала, пяцігранная апсіда з рызніцай. Шацёр званіцы і пакаты чатырохсхільны дах асноўнага аб’ёму завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі. Элементы архітэктурнага дэкору (аркатурныя фрызы, лапаткі, ліштва лучковых аконных праёмаў) выкананы цаглянай муроўкай.

## Літаратура 
*  — С. 314
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Мёрскага раёна
Катэгорыя:Узмёны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1882 годзе
Катэгорыя:1882 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Свята-Міхайлаўская царква (Уселюб)

**Свята-Міхайлаўская царква** — праваслаўны храм у в. Уселюб Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на заходняй ускраіне вёскі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў XVIII стагоддзі з цэглы на месцы храма 1630 года. Пашырана ў 1848 годзе.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры барока і рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана прамавугольным у плане аб'ёмам з паўкруглай апсідай, двухсхільны дах над якой пераходзіць у кананічны, над якім на васьмігранным барабане ўзвышаецца цыбулепадобная галоўка. Магутныя плоскасныя сцены (таўшчыня 1,5 м) расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі з глыбокімі адхіламі. Над трохвугольным франтонам галоўнага фасада надбудавана драўляная званічка (васьмярык на чацверыку) з цыбулепадобнай галоўкай.

## Інтэр'ер 
У інтэр'еры плоскую столь падтрымліваюць 2 слупы, трохгранны іканастас вылучае апсіду і бакавыя рызніцы; пры ўваходзе створаны нартэкс з хорамі на 2-м ярусе. Абраз 1761 г. «Велікамучаніца Варвара».

## Званіца-брама 
Асобна перад храмам пастаўлена двух'ярусная чацверыковая мураваная званіца-брама, завершаная шатром з макаўкай. У яе афармленні выкарыстаны кілепадобныя франтоны.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Уселюб
Катэгорыя:Храмы Навагрудскай епархіі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Беларусі
Сезон 2016 ФК Крумкачы Мінск

У 2016-м годзе футбольны клуб «Крумкачы» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах: 
* Чэмпіянаце Беларусі 2016 (11 месца),
* Кубку Беларусі 2016/2017 (паражэнне ў 1/16 фінала).

## Склад каманды 
### Ігракі 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

*Заўвагі*
# Ігрок пакінуў «Крумкачы» (яго нумар можа быць выдадзены іншаму іграку).
# Пасля рыскі пададзены ігракі, якія прыйшлі ў каманду ў сярэдзіне сезону.

* Капітан каманды:  Філіп Іваноў

### Трэнерскі штаб 
*  Алег Дулуб (1965 г.н.) — галоўны трэнер (да кастрычніка)
*  Васіль Хамутоўскі (1978 г.н.) — трэнер брамнікаў (са жніўня), в.а. галоўнага трэнера (з кастрычніка)
*  Сяргей Паўлюковіч (1974 г.н.) — старшы трэнер (да кастрычніка)
*  Аляксандр Ванюшкін (1962 г.н.) — трэнер (да кастрычніка)
*  Якаў Залеўскі (1980 г.н.) — трэнер (з кастрычніка)
*  Ігар Логвінаў (1983 г.н.) — трэнер брамнікаў (да жніўня)
*  Аляксей Кучук (1986 г.н.) — галоўны трэнер дубля

## Трансферы 
### Зіма 2015—2016 
#### Прыйшлі ў клуб 
* У арэнду

#### Пакінулі клуб 
* З арэнды

### Лета 2016 
#### Прыйшлі ў клуб 
#### Пакінулі клуб 
* У арэнду

### Восень 2016 
#### Прыйшлі ў клуб 
#### Пакінулі клуб 
## Спасылкі 
* Сезон 2016 на сайце football.by
* Сезон 2016 на сайце teams.by

2016
Крумкачы Мінск
Катэгорыя:2016 год у Мінску
Грос

**Грос** () — распаўсюджанае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вальтэр Грос — палітычны дзеяч нацысцкай Германіі
* Віллем Грос — эстонскі празаік, драматург
* Дэвід Джонатан Грос — амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2004)
* Карай Грос — венгерскі палітычны дзеяч
* Мір’яна Грос — вядомая Югаслаўская і Харвацкая пісьменніца і гісторык яўрэйскага паходжання
* Міхаэль Грос — нямецкі плывец
* Рыка Грос — нямецкі біятланіст
Верхачэнне (возера)

**Верхачэ́нне** — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 15 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 0,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Калошкі, у басейне ракі Тросніца.

Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,15 км, найбольшая шырыня 0,10 км. Даўжыня берагавой лініі 0,4 км.

Схілы катлавіны вышынёй 5—7 м, пад лесам. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй 25—100 м.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Заходняй Дзвіны
Спаса-Ушэсцеўская царква (Хвошна)

**Спаса-Ушэсцеўская царква** — праваслаўны храм у в. Хвошна Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі, на ўзгорку.

## Гісторыя 
Пабудавана ў першай палове XIX стагоддзя з цэглы. У 1922 годзе канфіскавана каштоўнае літургічнае начынне.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры класіцызму. Вырашана крыжовым у плане аб’ёмам, завершаным у сяродкрыжжы двухсхільных дахаў магутным васьмігранным светлавым барабанам з арачнымі аконнымі праёмамі і цыбулепадобным купалам у завяршэнні. Прамавугольная ў плане апсіда фланкіравана нізкімі бакавымі рызніцамі. Прамавугольны ўваходны партал і паўкруглая люкарна над ім акаймаваны арачнай нішай. Фасады завершаны трохвугольнымі франтонамі, крапаваны адзінарнымі і падвойнымі пілястрамі, прарэзаны высока ўзнятымі прамавугольнымі і лучковымі аконнымі праёмамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Хвошна
Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Свята-Троіцкая капліца (Хорск)

**Свята-Троіцкая капліца** — праваслаўны храм у вёсцы Хорск Столінскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі.

## Гісторыя 
На могілках. Пабудавана ў канцы XIX стагоддзя з дрэва. Прыпісная да Троіцкага прыхода вёскі Туры.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Вырашана чатырохгранным зрубам, накрытым шатровым дахам. Да фасада далучаны нізкі прытвор пад двухсхільным пакрыццём. У 1980-я гады фасады ашаляваны ў 2 ярусы (верхні гарызантальна, ніжні вертыкальна), прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. У 2017 годзе фасад быў аздоблены фальш брусам, заменены драўляныя вокны і дзверы на пластыкавыя, зроблены навес над уваходам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. — 2000 экз. — ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Столінскага раёна
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Храмы Святой Тройцы
Катэгорыя:Хорск
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Свята-Пакроўская царква (Хоцімск)

**Свята-Пакроўская царква** — драўляны праваслаўны храм у гарадскім пасёлку Хоцімску Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Першамайскай, на могілках.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1892 годзе з дрэва як могілкавая капліца. У савецкія часы царква была адзінай дзеючай у Хоцімску. У 1969 годзе да храма былі дабудаваны алтар і прытвор са званіцай.

Настаяцелем царквы з 1958 года быў іерэй Кірыл Бадзіч, у цяперашні час гэтую пасаду займае іерэй Павел Сыцэвіч.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Вырашана працяглым прамавугольным зрубам, да якога далучаны квадратныя ў плане прытвор і апсіда. Дах над асноўным зрубам завершаны васьмігранным светлавым барабанам, прытвор — 1-яруснай чацверыковай шатровай званіцай з макаўкай. Гарызантальна ашаляваныя сцены расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, аздоблены ліштвамі з сандрыкамі. У дэкоры выкарыстана разьба па дрэве. Малітоўная зала двухсветлавая, перакрыта плоскай столлю, прасценкам вылучаны бабінец.

## Літаратура 
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Хоцімска
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:1892 год у Беларусі
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Храмы Магілёўскай і Мсціслаўскай епархіі
Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Цвеціна)

**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — праваслаўны храм у Беларусі, у вёсцы Цвеціна Мёрскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1864—1867 гадах з цэглы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Мае трохчасткавую кампазіцыю: двух’ярусная шатровая званіца, прамавугольны ў плане двух’ярусны пад шатровым дахам аб’ём малітоўнай залы і трохгранная апсіда. Фасады дэкарыраваны паўкалонамі, антаблементам з сухарыкамі, броўкамі над арачнымі аконнымі праёмамі. Званіца і дах асноўнага аб’ёму завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі.

## Інтэр’ер 
Абразы: «Атрыманне крыжа» (канец XVIII — 1-я палова XIX ст.), «Пакланенне вешчуноў», «Яўленне Хрыста анёлам» (абодва мяжа XVIII—XIX ст.).

## Літаратура 
*  — С. 314
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Мёрскага раёна
Катэгорыя:Цвеціна
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Катэгорыя:1867 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі