2С25

**2С25 «Спрут-СД»** (індэкс ДАБТУ — '''аб'ект 952''') — расійская авіядэсантны самаходны супрацьтанкавы лёгка плаваючы танк.

Сістэма 2С25 «Спрут-СД» была распрацавана ў канструктарскім бюро Валгаградскага трактарнага завода і екацярынбургскім ОКБ-9 пад навуковым кіраўніцтвам клімаўскага Цэнтральнага навукова-даследчага інстытута дакладнага машынабудавання (ЦНДІДакМаш). Галоўным канструктарам шасі выступіў А. В. Шабалін, а распрацоўка 125-мм гарматы 2А75 вялася пад кіраўніцтвам У. І. Наседкіна.

САУ 2С25 «Спрут-СД» прызначалася для барацьбы з танкамі, іншай бронетэхнікай і жывой сілай праціўніка ў інтарэсах падраздзяленняў паветрана-дэсантных войскаў і марской пяхоты. Гэтая машына, якая камбінавала магутнае танкавае ўзбраенне з лёгкай плаваючай браніраванай платформай, была прызначана для павышэння прамой агнявой падтрымкі дэсанта.

Аднак, нягледзячы на амбіцыйную канцэпцыю, праект сутыкнуўся з шэрагам праблем. Складанасць канструкцыі, асабліва паветранай дэсантнай сістэмы, і высокая кошт перашкодзілі шырокаму ўнясенню машыны ў войскі. Вытворчасць засталася абмежаванай, і «Спрут-СД» не стаў масавай зброяй для дэсантнікаў. Яго гісторыя ілюструе тыповыя цяжкасці стварэння высокаспецыялізаванай і лёгкай, але пры гэтым магутна ўзброенай тэхнікі для паветрана-дэсантных войскаў.

## Гісторыя стварэння 
Да канца 1960-х гадоў на ўзбраенні Савецкай арміі ВС СССР знаходзіліся плывучыя танкі ПТ-76 . (Па абароненасці ПТ-76 адпавядаў лёгкім танкам .) Гэтымі танкамі ўзбройваліся ў асноўным выведвальныя падраздзяленні сухапутных войскаў, а таксама лінейныя часткі марской пяхоты. З прыняццем у 1966 годзе на ўзбраенне баявой машыны пяхоты БМП-1 мэтазгоднасць далейшага выкарыстання танкаў ПТ-76 была пастаўлена пад сумненне, аднак, на думку маршала А. А. Грэчкі, адмаўляцца ад тэхнікі такога класа было нельга. Акрамя таго, эфектыўнасць такога класа ўзбраення як лёгка плавучы танк была пацверджана досведам выкарыстання танкаў ПТ-76 падчас араба-ізраільскіх войн. Таму ў васьмігадовы план навукова-даследчых доследна-канструктарскіх работ была ўключана распрацоўка новага лёгкага плаваючага танка, праўзыходнага па сваіх характарыстыках танк ПТ-76Б і яго замежныя аналагі. Да пачатку 1980-х гадоў было распрацавана некалькі мадэляў новага танка і, у прыватнасці, лёгкі танк « Аб'ект 934 ». 21 лютага 1980 года на нарадзе Ваенна-тэхнічнай рады Міністэрства абароны СССР было прынята рашэнне аб закрыцці работ па новым лёгкім танку ў сувязі з пачаткам работ па новай баявой машыне пяхоты « Аб'ект 688 »   .

### Папярэднія прапрацоўкі 
Папярэдне ў 1982 годзе ЦНДІДакМаш правёў навукова-даследчую працу па стварэнні лёгкай самаходнай супрацьтанкавай гарматы калібра 125 мм. У ходзе работ быў выраблены макетны ўзор САУ на базе баявой машыны пяхоты БМП-2, які пацвердзіў прынцыповую магчымасць яе стварэння. Вынікі даследаванняў сталі падставай для пратакола Камісіі Прэзідыума Савета міністраў СССР ад 29 ліпеня 1983 года, у якім прадпісвалася правядзенне папярэдніх работ па ацэнцы магчымасці распрацоўкі самаходнай супрацьтанкавай гарматы на базе вузлоў і агрэгатаў перспектыўнай баявой машыны дэсанта  .

### Выпрабаванні і прыняцце на узбройванне 
У 1984 годзе было зацверджана тактыка-тэхнічнае заданне на стварэнне 125-мм дэсантаванай самаходнай супрацьтанкавай гарматы "Спрут-СД", 20 кастрычніка 1985 года Рашэннем ваенна-прамысловай камісіі Савета міністраў СССР была афіцыйна пачата распрацоўка новай 125-мм СПТП для ПДВ . У лютым 1986 года была пачата распрацоўка сродкаў дэсантавання для САУ 2С25. Сродкі дэсантавання атрымалі абазначэнне П260 і ствараліся на базе парашутна-рэактыўных сродкаў П235, якія прызначаліся для дэсантавання БМП-3 . У перыяд з 1990 па 1991 гады былі праведзены Дзяржаўныя выпрабаванні САУ 2С25. Аднак выпрабаванні сістэмы П260 выявілі яе недахопы, асноўнымі з якіх з'яўляліся: складанасць у эксплуатацыі, высокі кошт выраба, складанасць касетнага блока парашутна-рэактыўнага тармазнога рухавіка. 30 мая 1994 гады рашэннем ВПС РФ, ПДВ РФ і распрацоўніка сродкаў дэсантавання - маскоўскага заводу "Універсал" - была адменена распрацоўка парашутна-рэактыўных сродкаў дэсантавання П260, гэтым жа рашэннем была пачата распрацоўка бесплатформеннай сістэмы дэсантавання П260М "Спрут-ПДР-ПДПДП". У 2001 годзе былі праведзены дадатковыя выпрабаванні САУ 2С25. 9 студзеня 2006 года загадам Міністра абароны Расійскай Федэрацыі самаходная супрацьтанкавая гармата 2С25 была прынята на ўзбраенне Узброеных сіл Расіі     .

## Серыйную вытворчасць і мадыфікацыі 
Акрамя асноўнага варыянту САУ "Спрут-СД" для ПДВ, распрацоўваўся таксама і варыянт 125-мм самаходнай супрацьтанкавай гарматы для сухапутных войскаў, які атрымаў найменне "Спрут-ССВ". У адрозненне ад «Спрут-СД», «Спрут-ССВ» не мела магчымасці дэсантавання, а ў якасці базавага выкарыстоўвалася лёгкае шматмэтавае шасі «Планер», распрацаванае ў канструктарскім бюро Харкаўскага трактарнага завода і прызначанае для замены ў сухапутных войсках гусенічных цягачоў МТЛБ і МТЛБ . Работы па стварэнню СПТП "Спрут-ССВ" далей вырабу і выпрабаванняў доследных узораў не рушылі наперад. Акрамя гусенічнага варыянта, для сухапутных войскаў пад найменнем «Спрут-К» таксама прапрацоўваўся варыянт размяшчэння баявога аддзялення САУ 2С25 на колавай базе бронетранспарцёра БТР-90, аднак і гэты варыянт на ўзбраенне УС РФ прыняты не быў  .

Серыйная вытворчасць СПТП 2С25 была разгорнута ў 2005 годзе (гэта значыць да афіцыйнага прыняцця на ўзбраенне) на Валгаградскім трактарным заводзе і вялася аж да 2010 года, пасля чаго была спынена для далейшай мадэрнізацыі САУ "Спрут-СД". Да чэрвеня 2015 года канцэрнам " Трактарныя заводы " быў сабраны першы доследны ўзор СПТП **"Спрут-СДМ-1"** . Пасля завяршэння мадэрнізацыі плануецца прадоўжыць серыйную вытворчасць "Спрут-СД" для патрэб Міністэрства абароны Расіі      .

## Апісанне канструкцыі 
### Бранявы корпус і вежа 
Шасі СПТП 2С25 захавала геаметрыю і кампанавальныя рашэнні лёгкага танка « Аб'ект 934 ». Корпус выкананы са зварных лістоў бранявога алюмінія. У перадпакоі часткі корпуса па цэнтры размешчана аддзяленне кіравання з працоўным месцам механіка-кіроўцы. Справа ад механіка-вадзіцеля ўстаноўлена месца камандзіра, злева - наводчыка СПТП на маршы і пры дэсантаванні. У сярэдняй частцы корпуса размешчана баявое аддзяленне, на даху корпуса ўсталяваны паваротны пагон дыяметрам у святла 2340 мм з якая верціцца вежай і баявым аддзяленнем. У баявым аддзяленні размешчаны працоўныя месцы наводчыка і камандзіра САУ, механізаваныя кладкі і аўтамат зараджання гарматы. У задняй частцы корпуса знаходзіцца маторна-трансмісійнае аддзяленне з сілавой усталёўкай. Браніраванне лабавых праекцый вежы і карпусы ўзмоцнена сталёвымі накладкамі і забяспечвае экіпажу абарону ад куль калібра 12,7-мм у сектары ±40°, а таксама кругавую абарону ад куль калібра 7,62-мм і аскепкаў артылерыйскіх снарадаў   

### Узбраенне 
Асноўным узбраеннем 2С25 з'яўляецца 125-мм гладкаствольная гармата 2А75, якая ўяўляе сабой мадыфікаваную версію танкавай гарматы 2А46 і яе мадыфікацый. Першапачаткова прылада планавалася абсталяваць дульным тормазам для памяншэння сілы супраціву адкату, аднак у выніку праблема аддачы прылады пры стральбе была вырашана павелічэннем даўжыні адкату да 740 мм, а таксама выкарыстаннем механізмаў гідрапнеўматычнай падвескі шасі для паглынання рэшткавага імпульсу аддачы прылады. Маса прылады складае 2350 кг. Гармата стабілізавана ў дзвюх плоскасцях і забяспечана аўтаматам зараджання, які забяспечвае максімальную хуткастрэльнасць да 12 стрэлаў у хвіліну. Аўтамат зараджання ўключае ў сябе канвеерны механізм, у якім размяшчаюцца 22 касеты са стрэламі, ланцужны механізм уздыму касет, ланцужны дасылальнік і механізм выдалення стрэляных гільзаў з баявога аддзялення. Стральба з гарматы можа весціся з грунту ў дыяпазоне вуглоў ад -7 да +15 ° па вертыкалі пры стральбе наперад і ад -3 да +17 ° - пры стральбе назад. Акрамя таго, САУ "Спрут-СД" здольная весці агонь на плаву ў дыяпазоне ± 35 ° па гарызонце. Вазімы боекамплект САУ 2С25 складае 40 стрэлаў. Дадаткова з прыладай спараны 7,62-мм кулямёт ПКТ з боекамплектам у 2000 патронаў у адной стужцы     .

Для навядзення і ажыццяўлення стральбы з гарматы і спаранага з ім кулямёта працоўнае месца наводчыка абсталявана дзённым манакулярным пераскапічным прыцэлам 1А40М-1. Прыцэл абсталяваны ўбудаваным далямерам і балістычным вылічальнікам і дазваляе вымяраць далёкасці да мэт, выпрацоўваць кут бакавога апярэджання пры стральбе па якія рухаюцца мэтам, а таксама ажыццяўляць навядзенне комплексу кіраванага ўзбраення па лазерным прамяні. Найбольшая прыцэльная далёкасць пры стральбе з выкарыстаннем прыцэла 1А40М-1 складае да 5 км аскепкава-фугаснымі снарадамі, да 4 км бранябойна-падкалібернымі, кумулятыўнымі і кіраванымі снарадамі і да 1,8 км пры стральбе са спаранага кулямёта. Для дзеянняў у начных умовах САУ 2С25 забяспечана начным оптыка-электронным комплексам ТО1-КО1Р з начным прыцэлам наводчыка ТПН-4Р. Далёкасць распазнання мэты тыпу танк складае да 1,5 км. Месца камандзіра абсталявана прыцэлам-прыборам навядзення камандзіра 1К13-3С. Прыбор 1К13-3С дазваляе весткі выведку і навядзенне прылады як у дзённых, так і ў начных умовах, і складаецца з лазерны канал навядзення кіраванага ўзбраення, балістычны вылічальнік і ўбудаваны далямер. Па сваіх функцыянальных магчымасцях комплексы разведкі і навядзення камандзіра і наводчыка практычна ідэнтычныя     .

### Рухавік і трансмісія 
У 2С25 усталёўваецца апазітны 6-цыліндравы чатырохтактны дызельны рухавік 2В-06-2С магутнасцю   вадкаснага астуджэння. Трансмісія механічная, з гідратарнсфарматарам, фрыкцыйным пераключэннем перадач і гідрааб'ёмным механізмам павароту  .

### Хадавая частка 
Хадавая частка 2С25 уяўляе сабой мадыфікаванае шасі лёгкага танка « Аб'ект 934 ». Хадавая частка складаецца з сямі пар адзінарных гумавых апорных і шасці пар падтрымных коўзанак . У задняй частцы машыны знаходзяцца вядучыя колы, у пярэдняй - накіроўвалыя . Гусенічная стужка складаецца са сталёвых двухгрэбневых звёнаў з гума-металічнымі шарнірамі. Падвеска 2С25 - гідрапнеўматычная, з змяняным дарожным прасветам . Кожны апорны каток абсталяваны пнеўматычнай рысорай, якая выконвае ролю сілавога цыліндру пры змене кліранс, а таксама функцыю гідраўлічнага амартызатара. Кліранс можа змяняцца ад 100 да 500 мм, час змены складае не больш за 7 секунд   .

### Сродкі дэсантавання 

Файл:Aviacon_Zitotrans_Ilyushin_Il-76_MRD-1.jpg|alt=Военно-транспортный самолёт Ил-76| Ваенна-транспартны самалёт Іл-76
Файл:AN-124_(6052236966)_(2).jpg|alt=Транспортный самолёт Ан-124| Транспартны самалёт Ан-124
Файл:Mil_Mi-26_on_the_MAKS-2009_(01).jpg|alt=Многоцелевой транспортный вертолёт Ми-26| Шматмэтавы транспартны верталёт Мі-26
САУ «Спрут-СД», як і іншая тэхніка ПДВ, мае магчымасць дэсантавацца як пасадачным, так і парашутным спосабам з самалётаў тыпу Іл-76 і Ан-124 . Акрамя таго, САУ 2С25 можа перавозіцца на знешняй падвесцы транспартнага верталёта Мі-26 . Дэсантаванне парашутным спосабам з вышынь ад 400 да 1500 метраў ажыццяўляецца з дапамогай сродкаў П260М, пры гэтым хуткасць самалёта павінна складаць ад 300 да 380 км/г. Сродкі дэсантавання П260М распрацаваны на базе сродкаў ПБС-950, прызначаных для дэсантавання баявой машыны дэсанта БМД-3 . Аснову П260М складае спецыяльна распрацаваная четырнадцатикупольная сістэма МКС-350-14М, агульны пляц парашутаў якой складае  . Сродкі дэсантавання П260М таксама абсталяваны сістэмай арыентацыі САУ пры спуску па кірунку ветра, а таксама механізмам паскоранай расшвартоўкі. Агульная маса сродкаў дэсантавання П260М складае ад 1802 да 1902 кг; такім чынам, агульная маса дэсантаванай САУ 2С25 не перавышае 20 т    .

## Аператары 
*  — больш 36 адзінак 2C25

## Крыніцы 
Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі