open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзмітрый Сяргеевіч Ліхачоў

**Дзмітрый Сяргеевіч Ліхачоў** (; , Санкт-Пецярбург, Расійская імперыя — , Санкт-Пецярбург, Расійская Федэрацыя) — савецкі і расійскі філолаг, літаратуразнавец, гісторык культуры, акадэмік РАН (да 1991 — АН СССР). Мае негалосны тытул «сумлення нацыі».

Аўтар фундаментальных прац, прысвечаных гісторыі рускай літаратуры (галоўным чынам старажытнарускай) і рускай культуры. Аўтар прац (у тым ліку больш за сорак кніг) па шырокаму колу праблем тэорыі і гісторыі старажытнарускай літаратуры, многія з якіх перакладзеныя на англійскую, балгарскую, італьянскую, польскую, сербскую, харвацкую, чэшскую, французскую, іспанскую, японскую, кітайскую, нямецкую і іншыя мовы. Аўтар 500 навуковых і каля 600 публіцыстычных прац. Ліхачоў ўнёс значны ўклад у развіццё вывучэння старажытнарускай літаратуры і мастацтва. Кола навуковых інтарэсаў Ліхачова вельмі шырокае: ад вывучэння іканапісу да аналізу турэмнага побыту зняволеных. На працягу ўсіх гадоў сваёй дзейнасці з’яўляўся актыўным абаронцам культуры, прапагандыстам маральнасці і духоўнасці. Прымаў непасрэдны ўдзел у захаванні і рэстаўрацыі розных культурных аб’ектаў Санкт-Пецярбурга і прыгарадаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Сцэнарысты Расіі
Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Катэгорыя:Вязні Белбалтлага
Ніка Мак-Брэйн

'''Майкл Генры 'Ніка' Мак-Брэйн''' (, , , Англія) ― англійскі рок-музыка, больш за ўсё вядомы як ударнік у хэві-металічным гурце Iron Maiden, да якога ён далучыўся ў 1982 годзе.

## Спасылкі 
* Ніка Мак-Брэйн на афіцыйным сайце Iron Maiden 
* Ніка Мак-Брэйн на сайце рускамоўных фанаў Iron Maiden 

Катэгорыя:Удзельнікі Iron Maiden
Катэгорыя:Музыканты Вялікабрытаніі
Янік Герс

**Янік Роберт Герс** (, 27 студзеня 1957, Гартпул, Англія) ― англійскі рок-музыка, аўтар музычных твораў, перш за ўсё вядомы як гітарыст папульрнага хэві-металічнага гурта Iron Maiden. Яго бацька, Баляслаў, быў афіцэрам польскага ваена-марскога флота.

## Спасылкі 
* Янік Герс на афіцыйным сайце Iron Maiden  
* Янік Герс на сайце рускамоўных аматараў Iron Maiden 

Катэгорыя:Гітарысты Вялікабрытаніі
Адрыян Сміт

**Адрыян Фрэдэрык Сміт** (, , Лондан, Англія) — англійскі рок-музыка, мастак, аўтар песень, прадзюсар, перш за ўсё вядомы як адзін з трох гітарыстаў хэві-металічнага гурта «Iron Maiden».

## Спасылкі 
* Адрыян Сміт на афіцыйным сайце Iron Maiden  
* Адрыян Сміт на сайце рускамоўных фанаў Iron Maiden 

Катэгорыя:Гітарысты Вялікабрытаніі
Георг IV

{{Дзяржаўны дзеяч
| тытул         = кароль Вялікабрытаніі і Гановера
| парадак = 5
| сцяг = Flag of the United Kingdom.svg
| сцяг2=Flag of Hanover (1692).svg
| беларускае імя                  = Георг IV 
| арыгінальнае імя       = George IV
| імя пры нараджэнні = Георг Аўгуст Фрэдэрык
| партрэт        = George IV 1821 color.jpg
| шырыня партрэта   = 300px
| перыядпачатак  = 29 студзеня 1820
| перыядканец  = 26 чэрвеня 1830
| каранацыя  = 19 ліпеня 1821 г.
| папярэднік  = Георг III
| пераемнік  = Вільгельм IV
| дата нараджэння  = 12.8.1762
| месца нараджэння = Лондан
| дата смерці = 26.6.1830
| месца смерці = Віндзорскі замак, Віндзар
| дынастыя = Гановерская дынастыя
| жонка = Караліна Браўншвайгская
| дзеці = Шарлота Аўгуста
| бацька = Георг III
| маці = Шарлота Мекленбург-Стрэліц
| узнагароды =
{

-

-

-

-

}
| аўтограф = George IV Signature.svg
| Commons = George IV of the United Kingdom
}}
**Георг IV** (, , 12 жніўня 1762 — 26 чэрвеня 1830) — кароль Вялікабрытаніі і Гановера з 29 студзеня 1820, з Гановерскай дынастыі. Фактычна узначальваў краіну значна раней, на мяжы стагоддзяў, калі абвастрылася псіхічная хвароба яго бацькі, Георга III. 5 лютага 1811 Георг III быў прызнаны недзеяздольным, і з гэтага часу яго старэйшы сын быў абвешчаны прынцам-рэгентам і заставаўся ім да смерці бацькі 29 студзеня 1820. Перыяд 1811—1820 называецца эпохай Рэгенцтва (анг. Regency).

8 красавіка 1795 ажаніўся з Каралінай Браўншвайгскай (17 мая 1768 — 7 жніўня 1821), ад якой меў дачку Шарлоту Аўгусту (7 студзеня 1796 — 6 лістапада 1817).

Катэгорыя:Манархі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Каралі Гановера
Катэгорыя:Гановерская дынастыя
Катэгорыя:Рэгенты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Каралеўскія члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Асобы на манетах
Галілейскае мора

**Галілейскае мора** (таксама вядома як ***Тыверыядскае возера***, а ў сучасным Ізраілі як **возера Кінерэт** (іўр. ים כנרת, ям Кінерэт; араб. بحيرة طبريا, Бухайрат-Табары; таксама мора Кінерэт або Хінерэцкае, Тыверыядскае мора, Генісарэцкае возера) — прэснаводнае возера на паўночным усходзе Ізраіля.

Узбярэжжа возера з’яўляецца адным з самых нізкіх участкаў сушы на Зямлі — 213 м ніжэй за ўзровень мора. Гэта самае нізкае прэснаводнае возера на Зямлі. Узровень вады схільны да зменаў на працягу года ў залежнасці ад ападкаў і спажывання вады. Максімальная глыбіня — 45 м, плошча — у сярэднім 165 км².

Катэгорыя:Азёры Ізраіля
Алжырскі дынар

**Алжырскі дынар** — нацыянальная валюта Алжыра, роўная 100 сантымам. У звароце знаходзяцца банкноты наміналамі 100, 200, 500, 1000 і 2000 дынараў і манеты наміналамі 1/4, 1/2, 1, 2, 5, 10, 20, 50 і 100 дынараў.

## Гісторыя 
Да незалежнасці грашовай адзінкай краіны быў алжырскі франк. Пасля здабыцця незалежнасці ў 1964 годзе Алжыр ўвёў у абарачэнне ўласную валюту — алжырскі дынар.

У ходзе дэвальвацыі дынара ў красавіку і верасні 1994 года алжырскі дынар страціў больш за 60 % кошту. У разліку бюджэту на 1998 год яго курс ацэньваўся 58 дынараў = 1 долар. На 1999 планавалася зніжэнне курсу да 59,5 дынараў = 1 долар. У сакавіку 1999 г. афіцыйна курс долара склаў 64,55 дынара.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Эканоміка Алжыра
Бербера

**Бербера** — горад на паўночным-захадзе дзяржавы Самалі. У цяперашні час кантралюецца самаабвешчаным Самалілендам. Адзіная абароненая гавань на паўднёвым узбярэжжы Адэнскага заліва.

Горад быў адміністрацыйным цэнтрам Брытанскага Самалі да 1941.

Збудаванне глыбакаводнага порта скончана ў 1969 годзе савецкімі вайскоўцамі будаўнікамі. Да грамадзянскай вайны ў Самалі ён выкарыстоўваўся як савецкая ваенна-марская база, пазней выкарыстоўваўся амерыканцамі. У цяперашні час выкарыстоўваецца ў якасці гандлёвага порта.

Марскім шляхам звязаны з еменскім Адэнам, які знаходзіцца за 255 км на поўнач. Аўтамабільнымі дарогамі горад злучаны з самалійскімі кантынентальнымі гарадамі Харгейса (150 км) і Буран (120 км), а таксама са сталіцай суседняй Эфіопіі Адыс-Абебай (790 км).

## Насельніцтва 
* 1968 год — 20 тыс. чал.
* 1980 год — 40—65 тыс. чал.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Бербе́ра // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 46. — 459 с. — 70 000 экз.

Катэгорыя:Гарады Самаліленда
Катэгорыя:Порты Аравійскага мора
Стыў Харыс

**Стывен Персі Стыў Харыс** (, 12 сакавіка, Лондан, Англія) ― англійскі музыкант, заснавальнік, аўтар большасці твораў і басіст хэві-металічнага гурта Iron Maiden. Таксама грае на клавішных і з’яўляецца бэк-вакалістам.

## Альбомы, запісаныя ў складзе Iron Maiden 
* *Iron Maiden* (1980)
* *Killers * (1981)
* *The Number of the Beast* (1982)
* *Piece of Mind* (1983)
* *Powerslave* (1984)
* *Live After Death* (1985)
* *Somewhere in Time* (1986)
* *Seventh Son of a Seventh Son* (1988)
* *No Prayer for the Dying* (1990)
* *Fear of the Dark* (1992)
* *A Real Live One* (1993)
* *A Real Dead One* (1993)
* *Live at Donington* (1993)
* *The X Factor* (1995)
* *Virtual XI* (1998)
* *Brave New World* (2000)
* *Rock In Rio* (2002)
* *Dance of Death* (2003)
* *Death on the Road* (2005)
* *A Matter of Life and Death* (2006)
* *The Final Frontier* (2010)
* *En Vivo!* (2012)

## Спасылкі 
* Стыў Харыс на афіцыйным сайце Iron Maiden  
* Стыў Харыс на сайце рускамоўных фанаў Iron Maiden 
* Кароткая біяграфія на сайце Peoples.ru 

Катэгорыя:Бас-гітарысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Музыканты хеві-метала
Катэгорыя:Музыканты Iron Maiden
Герб Самаліленда

**Герб Самаліленда**, былога брытанскага пратэктарату, быў апублікаваны 14 кастрычніка 1996 разам са сцягам Самаліленда, пасля адабрэння іх праектаў Нацыянальнай Канферэнцыяй. Рэспубліка Самаліленд, дэкларавала сваю незалежнасць ад Самалі ў 1991 годзе, але па-ранейшаму не прызнаная ні адной дзяржавай свету.

### Гісторыя гербаў дзяржавы 

Image:Badge of British Somaliland (1903–1950).svg|Першая эмблема Брытанскага Самалі (1903-1950)
Image:Badge of British Somaliland (1950–1952).svg|Апошняя эмблема Брытанскага Самалі (1950-1960)

## Гл. таксама 
* Герб Самалі

Катэгорыя:Культура Самаліленда
Самаліленд
Транссахарскі газаправод

thumb|right|150px|Транссахарскі газаправод пазначаны чырвоным колерам
**Транссахарскі газаправод** — праектуемы магістральны газаправод у Афрыцы. Пагадненне пра яго будаўніцтва было заключана 3 ліпеня 2009 года ў Абуджы поўным саставам краін, па якіх вызначана праходжанне трасы газаправода, — Алжырам, Нігерам і Нігерыяй. Прыродны газ павінен паступаць з радовішчаў у Нігерыі па трубаправодзе да Міжземнага мора, у якасці асноўнага атрымальніка газу прадугледжваюцца спажыўцы ў Еўрапейскім саюзе. Працягласць Транссахарскага газаправода перавысіць 4 тысячы кіламетраў, планаваная магутнасць — парадку 30 млрд м³ у год. Завяршэнне будаўніцтва было намечана на 2015 год.  

Катэгорыя:Газаправоды
Катэгорыя:Сахара
Катэгорыя:Транспарт у Алжыры
Катэгорыя:Транспарт у Нігеры
Катэгорыя:Транспарт у Нігерыі
Місурата (муніцыпалітэт)

**Місурата** () — муніцыпалітэт у Лівіі. Сталіца — горад Місурата. Насельніцтва 550 938 чалавек (2006 год).

## Геаграфічнае становішча 
На паўночным усходзе Місурата абмываецца водамі Міжземнага мора. Унутры краіны мяжуе з наступнымі муніцыпалітэтамі: Сурт (усход), Эль-Джабал-эль-Гарбі (поўдзень, паўднёвы захад), Эль-Маргаб (захад, паўночны захад).

## Гл. таксама 
* Горад Бені-Валід

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Лівіі
Эль-Маргаб (муніцыпалітэт)

**Эль-Маргаб** () — муніцыпалітэт у Лівіі. Сталіца — горад Аль-Хумс. Насельніцтва 432 202 чалавек (2006 год).

## Геаграфічнае становішча 
На поўначы Эль-Маргаб абмываецца водамі Міжземнага мора. Унутры краіны мяжуе з наступнымі муніцыпалітэтамі: Місурата (усход), Эль-Джабал-эль-Гарбі (захад), Тарабулус (паўночны захад).

## Гл. таксама 
* Горад Тархуна

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Лівіі
Сцяг Самаліленда

Сучасны **Сцяг Самаліленда**, былой брытанскай часткі Самалі, быў прыняты 14 кастрычніка 1996 года, пасля зацвярджэння нацыянальнай канферэнцыяй. Дзяржава Самаліленд, якая абвясціла незалежнасць 18 мая 1991 г., да гэтага часу не прызнана ні адной краінай у свеце.

На зялёнай паласе намаляваная Шахада белага колеру. Такая ж намалявана на сцягу Саудаўскай Аравіі. Белая паласа змяшчае чорную пяціканцовую зорку, якая сімвалізуе пять рэгіёнаў, у якіх жывуць самалійцы. Пяццю рэгіёнамі з'яўляюцца: Брытанскі Самаліленд, Італьянскі Самаліленд, Французская Самаліленд (Джыбуці), Агад (Эфіопія) і паўночны ўсход Кеніі.

## Сімвалы сцяга 
* Зялёны - Дабрабыт
* Белы - Мір
* Чырвоны - Кроў герояў, якія загінулі ў барацьбе за свабоду.
* Шахада - Іслам
* Чорная зорка - Выяўленне мары аб вялікім Самалі.

Выява:Flag of the United Kingdom.svg| Сцяг Вялікабрытаніі 1884 — 1903
Выява:Flag of British Somaliland (1903–1950).svg| Сцяг Брытанскага Самаліленда 1903 — 1950
Выява:Flag of British Somaliland (1950–1952).svg| Сцяг Брытанскага Самаліленда 1950 — 
Выява:Flag of Somalia.svg| Сцяг Самаліленда  — 

Самаліленд
Сцяг
Чыгуначны транспарт у Алжыры

Першыя чыгункі былі пабудаваны ў Алжыры ў 1862 годзе

Чыгункі кіруюцца нацыянальным аператарам SNTF () існуючым з 1962 года. Шырыня каляіны 1435 мм (2888 км) і 1055 мм (1085 км). У лакаматыўным парку цеплавозы і электравозы.

Асноўныя грузы дарогі: жалезная руда, фасфаты, вугаль.

Каля 20 % замежнагандлёвых перавозак ажыццяўляецца чыгуначным транспартам.

Сетка чыгунак Алжыра звязана з чыгункамі Туніса.

## Чыгуначныя сувязі з сумежнымі краінамі 
*  Туніс — аднолькавая каляіна — 1435 мм.
*  Марока — аднолькавая каляіна — 1435 мм. Зачынена ў 1990-ых.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Транспарт у Алжыры
Алжыр
Эль-Джыфара

**Эль-Джыфара** () — муніцыпалітэт у Лівіі. Сталіца — горад Эль-Азізія. Плошча 1 940 км². Насельніцтва 451 175 чалавек (2006 г.).

## Геаграфічнае становішча 
На поўначы і захадзе Эль-Джыфара абмываецца водамі Міжземнага мора. Унутры краіны мяжуе з наступнымі муніцыпалітэтамі: Тарабулус (усход), Эль-Джабал-эль-Гарбі (поўдзень), Эз-Завія (захад).

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Лівіі
Эль-Азізія

**Эль-Азізія** () — горад у паўночна-заходняй Лівіі, сталіца акругі Эль-Джыфара, размяшчаецца прыблізна ў 55 км да паўднёвага захаду ад Трыпалі.

Да 2001 года Эль-Азізія была цэнтрам аднайменнай акругі.

Эль-Азізія — буйны гандлёвы цэнтр на плато Сахель Джэфар.

Па даных перапісу 2009 года, насельніцтва горада складае прыблізна 4,000 чалавек.

## Клімат 
13 верасня 1922 года ў горадзе была зафіксавана самая высокая ў свеце тэмпература паветра ў цені, якая дасягнула 57,7 °C (136 °F).

Аднак гэты рэкорд не сведчыць пра тое, што Эль-Азізія самае гарачае месца на Зямлі. Сярэдняя тэмпература ў горадзе ніжэй, чым у Далоле (Эфіопія), дзе гэты паказчык роўны 34,4 °C.

Катэгорыя:Гарады Лівіі
Марзук (муніцыпалітэт)

**Марзук** () — муніцыпалітэт у Лівіі. Сталіца — горад Мурзук. Плошча — 349,790 км². Насельніцтва 78 621 чалавек (2006 г.).

## Геаграфічнае становішча 
На поўдні Марзук мяжуе з Нігерам і Чадам. Унутры краіны Марзук мяжуе з наступнымі муніцыпалітэтамі:
* На поўначы: Вадзі-эль-Хаят, Сабха, Эль-Джуфра.
* На захадзе: Гат.
* На ўсходзе: Эль-Куфра.

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Лівіі
Эль-Куфра

**Эль-Куфра** () — найбуйнейшы муніцыпалітэт у Лівіі. Сталіца — горад Аль-Джаф. Плошча — 483 510 км². Насельніцтва 50 104 чалавек (2006 г.). Эль-Куфра з'яўляецца часткай гістарычнай вобласці Кірэнаіка.

## Геаграфічнае становішча 
Размешчаны ў паўднёва-усходнім «вугле» краіны. Мяжуе з Егіптам, Суданам і Чадам. Амаль усю плошчу муніцыпалітэта пакрывае пустыня Сахара.

## Цікавы факт 
Раней муніцыпалітэт Эль-Куфра быў яшчэ шырэй і ўключаў вялікі пустынны раён на поўначы. Аднак у 2007 годзе ён быў перададзены іншаму муніцыпалітэту Лівіі.

## Гл. таксама 
* Горад Аль-Джаф

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Лівіі
Мурзук

**Мурзук** (**Марзук**, ) — горад у Лівіі, сталіца муніцыпалітэта Мурзук.

Насельніцтва — 43 тысячы жыхароў (2005). Мурзук — 25-ы па велічыні горад краіны.

Размешчаны на паўднёвым захадзе Лівіі. Размешчаны ў Лівійскай пустыні. У 1310 годзе на месцы горада была пабудавана крэпасць. У наш час Марзук размясціўся вакол аазіса.

Катэгорыя:Гарады Лівіі
Гаровэ

**Гаровэ** — сталіца самаабвешчанай дзяржавы Пунтленд, якая знаходзіцца на тэрыторыі Самалі, таксама з'яўляецца сталіцай правінцыі Нугал. У горадзе размешчаны прэзідэнцкі палац, будынкі парламента і ўрадавых міністэрстваў. 

Насельніцтва Гаровэ складае прыкладна 60 000 чалавек. Гэта трэці па велічыні горад самаабвешчанай дзяржавы пасля Басаса і Галкаё.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Самаліленда
Катэгорыя:Пунтленд
Пунтленд

**Пунтленд** (, ) — самаабвешчанае (12 жніўня 1998 года) і не прызнанае ні адной краінай свету дзяржаўнае ўтварэнне ў паўночна-ўсходняй частцы Самалі.

Тэрыторыя дзеліцца на 9 правінцый. Сталіца — горад Гаровэ. Насельніцтва — каля 3,5 млн чал. (ацэнка, перапісаў не было).

Улады Пунтленда падтрымлівалі намаганні ўраду Самалі па захаванні адзінай дзяржавы. Аднак, у красавіку 2024 года ўлады Пунтленда абвясцілі, што будуць функцыянаваць як незалежная дзяржава на фоне спрэчак пра змены ў Канстытуцыі Самалі.

## Назва 
Паводле Канстытуцыі краіны — *Самалійская Дзяржава Пунтленд*.

Прызнаўшы Пераходны федэральны Статут Самалійскай Рэспублікі, паводле дамоўленасцяў дасягнутых у Найробі ў 2004 годзе, улады Пунтленда прызнаюць легітымным другое афіцыйнае найменне — *Аўтаномны раён Пунтленд*.

Названы па старажытнай зямлі Пунт.

## Карты 

Выява:Somalia map states regions districts.svg|Фактычныя межы
Выява:Pre-2023 Puntland new regions map.jpg|Правінцыі Пунтленда з 1 жніўня 2012 года
Выява:Karte Somaliland.png|Пунтленд і суседнія краіны, размеркаванне плямёнаў
Выява:Puntland oil.png|Радовішчы нафты ў Пунтлендзе


Катэгорыя:Самалі
Катэгорыя:Непрызнаныя дзяржавы
Тархуна

**Тархуна** () — горад у Лівіі, муніцыпалітэт Эль-Маргаб. Размешчаны ў 80 км на поўдзень ад Трыпалі. Насельніцтва (разам з Міслатай) па перапісу 2003 года складала 296 000 чалавек. У XIX — пер. пал. XX стагоддзя быў вядомы пад назвай Аль-Байрат. Сваю цяперашнюю назву атрымаў са здабыццём Лівіяй незалежнасці. Буйны вытворца сельскагаспадарчай прадукцыі (аліўкавы алей, збожжавыя, фігі, вінаград, арэхі). Юрыдычны факультэт універсітэта Аль-Насера.

Катэгорыя:Гарады Лівіі
Герб Самалі

**Герб Самалі** ўяўляе сабой блакітны шчыт з залатой аблямоўкай, які мае ў цэнтры сярэбраную пяціканцовую зорку. Шчыт увенчаны стылізаванай залатой каронай з пяццю зубцамі і падтрымліваецца двума звернутымі адзін да аднаго леапардамі натуральнага колеру, якія стаяць на змацаваных залатой стужкай скрыжаваных дзідах пад скрыжаванымі зялёнымі пальмавымі галінамі. 

## Апісанне 
Сучасны герб Самалі быў прыняты 10 кастрычніка 1956 г, калі Самалі яшчэ не была незалежнай дзяржавай. Пасля абвяшчэння незалежнасці брытанскага і італьянскага Самалі, і аб'яднання іх у адзіную дзяржаву, сімвалізм пяціканцовай зоркі ў гербе Самалі набыў новае значэнне - аб'яднанне ўсіх самалійцаў, якія жывуць у пяці розных дзяржавах (Джыбуці, Кенія, Самалі, Самаліленд, Эфіопія), у адзіную дзяржаву - Вялікае Самалі.

## Гісторыя герба 
### Герб Брытанскага Самалі 
### Герб Італьянскага Самалі 
## Спасылкі 
* Герб Самалі на Сrwflags.com 

## Гл. таксама 
* Сцяг Самалі
* Герб Самаліленда

Самалі
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Самалі
Самалійская мова

**Самалійская мова** (ці проста **самалі**) — мова, якая належыць да кушыцкай галіны афразійскай надсям'і моў. На гэтай мове размаўляюць у асноўным у Самалі, але таксама і ў такіх краінах як Джыбуці (большасць насельніцтва), Эфіопія і Кенія. З-за грамадзянскай вайны ў Самалі, носьбіты мовы распаўсюдзіліся па ўсім свеце. Сапраўдная колькасць носьбітаў самалі невядомая, але прыкладна ацэньваецца ў 15-25 млн. Блізкімі да самалі мовамі з'яўляюцца мовы арома і атара. У мове сустракаюцца запазычанні з арабскай, па большай частцы сярод рэлігійных тэрмінаў. Існуюць запазычанні з англійскай і італьянскай моў, якія засталіся ад каланіяльнага мінулага.

## Спасылкі 
* Самалійская мова на lingvisto.org 
* Старонка пра самалійскую пісьменнасць на omniglot.com

Катэгорыя:Кушыцкія мовы
Катэгорыя:Мовы Джыбуці
Катэгорыя:Мовы Самалі
Катэгорыя:Мовы Эфіопіі
Эз-Завія

**Эз-Заві́я** (ар.: **الزاوية**)  — горад у Лівіі.

Горад размяшчаецца на паўночным захадзе Лівіі, на міжземнаморскім узбярэжжы, у 40 кіламетрах на захад ад Трыпалі. З'яўляецца сталіцай аднайменнага раёна Эз-Завія.

Падчас Грамадзянскай вайны ў Лівіі моцна разбураны.

## Насельніцтва 
Насельніцтва — 186 тысяч жыхароў (2005), 7-ы па велічыні горад краіны.

## Спасылкі 
* Libya: Districts & Cities — Population Statistics & Maps
* Az-Zawiyah page on Encyclopædia Britannica Online.
* Map of Az Zawiyah on the dynamic atlas of *Encarta Online* (encarta.msn.com). 
* Az Zawiyah dynamic map from Google Maps.

Катэгорыя:Гарады Лівіі
Пеліканападобныя

**Пеліканападобныя**, весланогія (*Pelecaniformes*) — атрад вадаплаўных птушак.

Вядомы з ранняга эацэну (каля 40 млн г. назад). Падзяляюцца на 6 сямействаў: бакланавыя, змеяшыйкавыя, олушавыя, пеліканавыя, фаэтонавыя і фрэгатавыя, 56 відаў.

Птушкі сярэдніх і буйных памераў, размах крылаў да 3 м, маса ад 400 г да 14 кг. Апярэнне шчыльнае, густое. Ногі кароткія, з плавальнай перапонкай (злучае ўсе 4 пальцы). Ёсць гарлавы мяшок (акрамя фаэтонавых).

Пашыраны ўсюды, акрамя палярных абласцей, пераважна ў субтропіках на ўзбярэжжах мораў, па бзрагах рэк, азёр. Большасць відаў селіцца калоніямі. На Беларусі адзначаны як рэдкі від — баклан вялікі і залётны від — пелікан ружовы.

Кормяцца рыбай і іншымі воднымі жывёламі. Манагамы. Нясуць да 6 яец.

Некаторыя віды бакланаў, олушаў і пеліканаў — асноўныя выпрацоўшчыкі гуана на ўзбярэжжах Паўднёвай Амерыкі і Паўднёвай Афрыкі.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Атрады птушак
Герб Сьера-Леонэ

**Герб Сьера-Леонэ** (нараўне з сцягам), былі развіты геральдычнай палатай і прадстаўлены ў 1960 годзе. Шчыт на зброі адлюстроўвае льва ніжэй зігзагападобнай мяжы, прадстаўляючы Горы Ільва, у гонар якіх назвалі краіну. Гэта таксама адлюстроўваюць тры факелы, якія прызначаюцца, каб сімвалізаваць адукацыю і прасоўванне. У аснове хвалістыя лініі, якія паказваюць мора. З боку шчыта - ільвы, падобныя тым, што былі раней на каланіяльным варыянце. Тры галоўныя колеры шчыта - зялёны, белы і сіні - выкарыстоўваліся, каб сфармаваць сцяг. Зялёны колер прадстаўляе сельскагаспадарчыя і прыродныя рэсурсы, сіні колер сімвалізуе Гавань Фрытаўна, і белы сімвалізуе адзінства і правасуддзе. У аснове шчыта ёсць нацыянальны дэвіз «Адзінства, Свабода, Правасуддзе».

Сьера-Леонэ
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Сьера-Леонэ
Герб Танзаніі

**Герб Танзаніі** ўяўляе шчыт воіна, які мае залатую частку на верхняй частцы, якая суправаджаецца ўнізе сцягам Танзаніі. 

Залатая частка сімвалізуе карысныя выкапні ў Аб'яднанай рэспубліцы; чырвоная частка пад сцягам сімвалізуе багатую ўрадлівую глебу Афрыкі; у той час як хвалістыя лініі сімвалізуюць зямлю, мора, возера і прыбярэжныя лініі Аб'яднанай рэспублікі. 

У залатой частцы сцяга ёсць падпаленая паходня, сімвал свабоды (UHURU), асветы і ведаў; дзіда, знак абароны свабоды, перакрыжаваныя сякера і матыка - інструменты, якія людзі Танзаніі выкарыстоўваюць у развіцці краіны. 

Шчыт стаіць на перадгор'і гары Кіліманджара. Іклы слана, якія падтрымліваюць мужчына і жанчына, з кустоўем гваздзікі ў нагах мужчыны і баваўняным суквеццем у нагах жанчыны паказваюць тэму супрацоўніцтва і роўнасці палоў. 

Аб'яднаны дэвіз рэспублікі - Uhuru na Umoja - напісаны на суахілі і азначае «Свабода і Адзінства».

Танзанія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Танзаніі
Герб Тога

**Герб Рэспублікі Тога** складаецца з сярэбранага шчыта авальнай формы з зялёным краем. У шчыце намаляваныя два прыслоненыя чырвоныя ільва, паміж якімі, пасярэдзіне залатога шчыта на залатым фоне абрэвіятура «Рэспубліка Тога» (RT), на якую абапіраюцца два прыслоненыя сцягі, а над імі стужка з дэвізам краіны. Герб быў прыняты 14 сакавіка 1962.
[thumb|left|герб [Тогаленд|нямецкага Тога]]

Ільвы трымаюць лук і стралу, традыцыйную зброю бітвы, каб паказаць, што сапраўдная свабода тогалезскага народа ў яго руках, і што яго сіла заключаецца, перш за ўсё, у яго ўласных традыцыях. Прыслоненыя ільвы, якія стаяць на задніх нагах, паказваюць пільнасць тогалезскага народа ў ахове сваёй незалежнасці, з раніцы да вечара.

На стужцы надпіс («Адзінства, Мір, Салідарнасць»), больш ранні варыянт — (Праца, Свабода, Радзіма).

## Літаратура 
* 

Тога
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Тога
Ракхайн

* **Ракхайн** — штат у складзе дзяржавы М’янма
* **Ракхайн** — горы ў М’янме
* **Ракхайн** — народ у М’янме
* **Ракхайн** — тыбета-бірманская мова
Герб Туніса

thumb|150px|left|Папярэдняя версія герба Туніса

**Герб Туніса** — шчыт, на якім намалявана судна з ільвом, які трымае меч, і шалі. У цэнтры, толькі пад суднам, ёсць арабскі тэкст з нацыянальным дэвізам: «Свабода - Парадак - Правасуддзе». Цэнтральная эмблема нацыянальнага сцяга вышэй шчыта. Фон з'яўляецца залатым ва ўсіх секцыях.

Туніс
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Туніса
Тэнерэ

thumb|right|300px|Барханы Тэнерэ
**Тэнерэ** (берберс. Tiniri) — раён пустыні на поўдні цэнтральнай частцы Сахары, плошчай больш за 400 000 км². Уяўляе сабой пясчаную раўніну, размешчаную на паўночным усходзе Нігера і захадзе Чада. Тэнерэ знаходзіцца ў прасторы паміж нагор'ямі Аір і Ахагар і горным масівам Тыбесці. Назва паходзіць ад слова «пустыня» на мове тамашэк.

## Клімат 
Клімат пустыні трапічны, кантынентальны. Ападкі выпадаюць не кожны год. У некаторых месцах дажджоў не бывае гадоў па 30.

## Флора і фаўна 
Расліннасць у пустыні практычна адсутнічае. Жывёльны свет таксама вельмі бедны.

## Насельніцтва і гаспадарка 
Асноўныя багацці пустыні: Сонца і соль, якую здабываюць у раёне Більмы. Соль транспартуюць на вярблюдах, але ў апошні час жыхары аддаюць перавагу джыпам, на якіх можна хутчэй перасекчы пустыню.

Карэннае насельніцтва пустыні — гэта качэўнікі-туарэгі.

## Гісторыя 
На тэрыторыі Тэнерэ выяўлены неалітычныя паселішчы.

Катэгорыя:Сахара
Катэгорыя:Геаграфія Нігера
Катэгорыя:Геаграфія Чада
Парламент Алжыра

**Парламент Алжыра** — заканадаўчы орган Алжыра, які складаецца з дзвюх палат: Савет Нацыі (верхняя палата) і 
Народная нацыянальная асамблея (ніжняя палата). Заканадаўчая ўлада ў Алжыры падзялілася на дзве палаты ў 1996 годзе.

Алжыр
Катэгорыя:Палітыка Алжыра
Шэйх Шарыф Ахмед

**Шэйх Шарыф Ахмед** (, ; нар. 25 ліпеня 1964) — самалійскі палітык, 2-ы старшыня Савета па аднаўленні міру і цэласнасці Самалі (з 31 студзеня 2009) з моманту ўстанаўлення анархіі ў краіне. Прэзідэнт Самалі ў 2009—2012 гадах. Старшыня Савета кандыдатаў у прэзідэнты Самалі. Заснавальнік і лідар палітычнай партыі Хіміла Каран () і кіраўнік Форуму нацыянальных партый () у Самалі

## Спасылкі 
* Interview in Der Spiegel

Катэгорыя:Прэзідэнты Самалі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Савет Нацыі Алжыра

**Савет Нацыі Алжыра** (ﻣﺠﻠﺲ الأمة) — верхняя палата парламента Алжырскай Народнай Дэмакратычнай Рэспублікі, утворанага пасля папраўкі да Канстытуцыі ад 28 лістапада 1996 года.

Складаецца з 144 членаў, прызначаных на шасцігадовы тэрмін, палова якіх перапрызначаецца праз кожныя 3 гады. 1/3 (48 членаў) прызначаюцца Прэзідэнтам Алжыра. Астатнія 2/3 (96 членаў) абіраюцца разам з дэпутатамі, абранымі ад мясцовай улады.

Членам Савета Нацыі можа быць грамадзянін Алжырскай Народнай Дэмакратычнай Рэспублікі, які дасягнуў 40 гадоў і пражыў на тэрыторыі краіны не меней 5 гадоў. Член Савета Нацыі не можа адначасова з’яўляцца членам урада, сілавых структур.

## Прэзідэнты Савета Нацыі 
* Башыр Баумаза (1997—2002)
* Абдэль Кадэр Бенсалах (2 ліпеня 2002 — 9 красавіка 2019)
* Салех Гуджыл (з 9 красавіка 2019)

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Палітыка Алжыра
Алжыр
Давід Дако

**Давід Дако** (; , Бучыа, Сярэдняе Конга, Французская Экватарыяльная Афрыка — , Яўндэ, Камерун) — прэзідэнт Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі з 14 жніўня 1960 г. па 1 студзеня 1966 года і з 20 верасня 1979 г. г. па 1 верасня 1981 г.

Катэгорыя:Прэзідэнты Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі
Катэгорыя:Прэм'ер-міністры Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі
Французская Экватарыяльная Афрыка

**Французская Экватарыяльная Афрыка** (, AEF) — каланіяльнае валоданне Францыі ў цэнтральнай Афрыцы ў 1910—1958 гадах. У склад Французскай Экватарыяльнай Афрыкі ўваходзілі Габон, Сярэдняе Конга (Рэспубліка Конга), Убангі-Шары (Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка), Чад (з 1920). Сталіца (рэзідэнцыя губернатара) — Бразавіль (у Конга).

У 1911 годзе Францыя ў выніку Агадырскага крызісу страціла частку тэрыторыі, якая ўвайшла ў германскую калонію Камерун, аднак пасля паразы ў Першай сусветнай вайне тэрыторыя была вернутая.

Падчас Другой сусветнай вайны Французская Экватарыяльная Афрыка падтрымлівала сілы «Свабоднай Францыі», за выключэннем Габона, які знаходзіўся на баку ўрада Вішы да лістапада 1940 года. Бразавільская канферэнцыя 1944 года стала першым крокам на шляху дэкаланізацыі Французскай Афрыкі.

Катэгорыя:Каланіяльная Афрыка
Катэгорыя:Гісторыя Францыі
Катэгорыя:Былыя калоніі Францыі
Палачнікі

**Зданевыя**, **прывідавыя**, **палачнікі** (*Phasmatodea*) — атрад насякомых.

Атрад уключае каля 2,5 тыс. відаў. Пашыраны пераважна ў тропіках і субтропіках. Жывуць на раслінах.
Даўжыня да 35 см (самыя вялікія з насякомых). Самкі буйнейшыя за самцоў. Форма цела палачкападобная (адсюль адна з назваў) або лістападобная (у лістацелаў). Крылаў у большасці відаў няма. Вочы добра развітыя. Ногі хадзільныя. Ротавы апарат грызучы.

Расліннаедныя. У развіцці — партэнагенез, ператварэнне няпоўнае. Паводзіны і афарбоўка зданевых маюць прыстасавальнае значэнне: у нерухомым стане яны падобныя на галінкі, сцёблы, кавалкі кары, лісце. Здольныя доўга знаходзіцца ў стане «васковай гнуткасці» (каталепсія). Уласціва аўтатамія, страчаныя часткі цела лёгка ўзнаўляюцца.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Атрады насякомых
Брус Дзікінсан

**Пол Брус Дзікінсан** (; ) ― англійскі рок-музыкант, пісьменнік, спартсмен (фехтавальшчык), пілот грамадзянскай авіяцыі, радыёвядучы, прадзюсар, акцёр, больш за ўсё вядомы як вакаліст хэві-металічнага гурта «Iron Maiden».

## Біяграфія 
Дзікінсан на пачатку кар’еры паспрабаваў свае сілы ў некалькіх лакальных англійскіх гуртах, накшталт «Styx» (1976), «Speed»(1977—1978) і «Shots» (напачатку 1979). Пасля гэтага ён прымкнуў да хард-рок гурта «Samson» пад канец 1979 года, дзе набыў некаторую папулярнасць. На той час ён выступаў пад мянушкай «Bruce Bruce». У 1981 годзе Брус пакідае Samson і прымыкае да гурта «Iron Maiden» па запрашэнні Стыва Харыса. На наступны год Дзікінсан разам з гуртам выпускае пласцінку *«The Number of the Beast»*, што адразу набывае плацінавы статус. Пасля гэтага спявак становіцца вядомым на ўвесь свет. Гурт выдаў яшчэ некалькі альбомаў пакуль у 1993 годзе Брус не пакінуў калектыў.

Пасля развітання з Iron Maiden, Дзікінсан вырашыў займацца сольнай кар’ерай і сабраў свой калектыў, названы сваім імем — «Bruce Dickinson». Гурт граў у стылі хард-рок, эксперыментуючы з рознымі стылямі. Але ў 1999 годзе Брус разам з былым калегам Адрыянам Смітам зноў апынаецца ў складзе Iron Maiden, з якім не развітваецца і да сёння.

### Дзяцінства 
Пол Брус Дзікінсан нарадзіўся ў маленькім шахцёрскім мястэчку Уорксап (Нотынгемшыр). Яго маці Соня працавала ў краме абутку, а яго бацька быў механікам у войску. Нараджэнне Дзікінсана падштурхнула іх да шлюбу, бо на той час у Англіі аборты былі пад забаронай. Напачатку маладым дапамагалі бацькі — дзядуля Бруса працаваў шахцёрам. Сваё роднае мястэчка Дзікінсан пазней адлюстраваў у кампазіцыі «Born In '58» з сольнага альбома *«Tattooed Millionaire»*.

Дзікінсан спачатку пайшоў у школу *«Manton Primary»*, але калі яму было шэсць гадоў сям’я пераехала ў Шэфілд, таму Брус быў вымушаны пайсці ў новую школу *«Manor Top»*, якая малому не падабалася. Пасля шасці месяцаў навучання ў школе ў Шэфілдзе бацькі вырашылі аддаць маленькага Бруса ў прыватную школу *«Sharrow Vale Junior»*.

## Дыскаграфія 
### Самотнік 
* «Tears of the Dragon» (1994)

## Спасылкі 
* Брус Дзікінсан на афіцыйным сайце Iron Maiden  
* Брус Дзікінсан на сайце рускамоўных фанаў Iron Maiden 

Катэгорыя:Музыканты Вялікабрытаніі
Біл Шэнклі

**Уільям (Біл) Шэнклі** (; , , графства Усходні Эйршыр — ) — шатландскі футбольны трэнер, доўгі час узначальваў «Ліверпул», адзін з самых паспяховых і паважаных брытанскіх спецыялістаў. Афіцэр Ордэна Брытанскай імперыі.

Катэгорыя:Футбалісты Шатландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Шатландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Прэстан Норт Энд
Катэгорыя:Ігракі ФК Карлайл Юнайтэд
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Шатландыі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Ліверпул
Катэгорыя:Трэнеры ФК Хадэрсфілд Таўн
Катэгорыя:Трэнеры ФК Уоркінгтан
Катэгорыя:Трэнеры ФК Грымсбі Таўн
Катэгорыя:Трэнеры ФК Карлайл Юнайтэд
Катэгорыя:Члены Залы славы англійскага футбола
Катэгорыя:Члены Залы славы шатландскага футбола
Катэгорыя:Трэнеры-пераможцы Кубка УЕФА і Лігі Еўропы УЕФА
Шахат

**Шахат** () — горад у Лівіі, муніцыпалітэт Эль-Джэбал-Эль-Ахдар. Размешчаны за 15 кіламетрах на ўсход ад горада Аль-Байда.

Падчас грамадзянскай вайны ў 2011 годзе горад перайшоў на бок паўстанцаў.

Катэгорыя:Гарады Лівіі
Георг I (кароль брытанскі)

**Георг I** (, ; ,  — , ) — кароль Вялікабрытаніі з 1 жніўня 1714 года, першы прадстаўнік Гановерскай дынастыі на каралеўскім троне Вялікабрытаніі.

## Цікавыя факты 
У гонар Георга I названы штат ЗША — Джорджыя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гановерская дынастыя
Катэгорыя:Курфюрсты Гановера
Катэгорыя:Прэтэндэнты на трон Францыі
Катэгорыя:Вельфы
Катэгорыя:Гісторыя XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Манархі Вялікабрытаніі
Сяргей Ракіта

**Сяргей Ракіта**, сапраўднае імя **Сяргей Васілевіч Законнікаў** (, в. Ліцвінава, Аршанскі павет, Магілёўская губерня, цяпер , Віцебская вобласць — , ст. Сухабязводнае, Горкаўская вобласць, ГУЛАГ; Іншы псеўданім: *С. Асот*; Крыптанімы: *Р. С.*) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Наватухіньскую школу другой ступені (1925). Быў камсамольскім актывістам, з 1927 член Аршанскага акруговага камітэта ЛКСМБ. У 1929 накіраваны на працу ў гомельскую абласную газету «Палеская праўда». З 1930 адказны сакратар Гомельскай філіяла БелАПП. У 1932—1933 гг. служыў у Чырвонай Арміі. Працаваў у Мінску ў рэдакцыях газет, на радыё, у Дзяржвыдавецтве БССР. Адначасова вучыўся ў Мінскім Камуністычным інстытуце журналістыкі. Арыштаваны 19.10.1936 у Мінску па адрасе: вул. Гарбарная, д. 33, кв. 8. Асуджаны пазасудовым органам НКВД 5.10.1937 як «член контррэ­валюцыйнай нацыянал-фашысцкай арганізацыі» і за «антысавецкую дзейнасць» да 10 гадоў ППК. Адпраўлены на лесапавалы ў Горкаўскай вобласці. Загінуў у лагеры. Рэабілітаваны Прэзідыумам Вярхоўнага суда БССР 29.12.1954. Асабовая справа С. Ракіты № 9935-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Творчасць 
Будучы вучнем, дасылаў допісы ў аршанскую акруговую газету «Камуністычны шлях». Дэбютаваў вершамі ў 1928 г. у «Аршанскім маладняку», тады ж стаў выступаць з нарысамі (газета «Савецкая Беларусь»). У 1930—1931 гг. выдаў у Гомелі 2 зборнікі паэзіі.

Паэзіі Сяргея Ракіты ўласцівы агітацыйнасць і дэкларатыўнасць.

## Творы 
* Разгон: (вершы). — Гомель, 1930 (у сааўтарстве з Р. Казаком, В. Палескім);
* Я агітую за пяцігодку: (вершы). — Гомель, 1931.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
** Шушкевіч, С. Паэт-агітатар першых пяцігодак // Шушкевіч С. Выбр. тв.: У 2 т. Мн., 1978. Т. 2;
** Паўлюкоўскі, І. Вітаў пяцігодак будні // ЛіМ. 1979, 26 кастр.;
* Марціновіч, А. А. Сувязь: літаратурна-крытычныя артыкулы / А. А. Марціновіч. — Мн., 1994. — С. 253.
* Пруднікаў, П. Паэт трагічнага лёсу / П. Пруднікаў // Полымя. — 1993. — № 2. — С. 211.
* 
*  — Т. 5., 1995. — С. 134—135.
* Ракіта Сяргей Васільевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 1998. — Т. 6. — С. 284.
* Ракіта Сяргей Васільевіч // Памяць: Дубровенскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: А. Я. Гаўруцікаў [і інш.]; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мн., 1997. — Кн. 1. — С. 515.
* Ракіта Сяргей Васільевіч // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн., 1987. — Т. 4. — С. 482.

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дубровенскім раёне
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Сяргей Законнікаў

**Законнікаў** — прозвішча.

* Сяргей Васілевіч Законнікаў (1909—1942; псеўд.: *Сяргей Ракіта*) — беларускі паэт
* Сяргей Іванавіч Законнікаў (нар. 1946) — беларускі паэт і грамадскі дзеяч
Таццяна Міхайлаўна Ліёзнава

**Таццяна Міхайлаўна (Майсееўна) Ліёзнава** (; , Масква — , Масква) — савецкі кінарэжысёр. Народны артыст СССР (1984).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Маскве 20 ліпеня 1924 г. у сям'і Майсея Аляксандравіча і Іды Ізраілеўны Ліёзнавай.

Пасля школы Таццяна Ліёзнава паступіла ў Маскоўскі авіяцыйны інстытут, але правучылася там усяго адзін семестр, пасля чаго паступіла ў ВГIК на курс С. А. Герасімава і Т. Ф. Макаравай. Па заканчэнні выпрабавальнага семестра педагогі вырашылі яе адлічыць, бо палічылі, што ў яе невялікі жыццёвы досвед і што яго недастаткова для прафесіі рэжысёра. Аднак Таццяна Міхайлаўна змагла пераканаць педагогаў у адваротным, паказаўшы свае навучальныя працы.

У 1949 годзе Ліёзнава скончыла рэжысёрскі факультэт ВГІКа, атрымаўшы дыплом з адзнакай.

## Рэжысёрскія працы 
* 1958 — Памяць сэрца
* 1961 — Еўдакія
* 1963 — Ім скараецца неба
* 1965 — Рана раніцай
* 1967 — Тры таполі на Плюшчысе
* 1973 — Сямнаццаць імгненняў вясны
* 1980 — Мы, ніжэйпадпісаныя
* 1981 — Карнавал
* 1986 — Канец свету з наступным сімпозіумам

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР
Герб Судана

**Герб Судана** быў прыняты ў 1969 годзе. На гербе змешчана выява птушкі-сакратара, шчыт, які адносіцца да часу Мухамеда ібн Абдула, самазванца-Махдзі, які кіраваў Суданам ў 19-м стагоддзі. Два скруткі змешчаныя ў гербе; верхні з нацыянальным дэвізам, Ал-nasr lana النصر لنا («Перамога за Намі»), і ніжэй, з назвай дзяржавы, جمهورية السودان Джамахірыя Судан («рэспубліка Судана»).

Птушка-сакратар была абраная як аналогія, суданскі варыянт Арла Саладзіна і Ястраба Куарэша, якія прысутнічаюць у эмблемах некаторых арабскіх дзяржаў, і звязаных з арабскім нацыяналізмам.

## Гісторыя герба 
thumb|150px|Нацыянальная эмблема Судана да 1970 г.
Да 1970 г. выкарыстоўвалася эмблема з насарогам і дзвюма пальмамі.

Судан
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Судана
Віскоза

300 px|right|Сінтэз ксантагената цэлюлозы (віскозы).
**Віскоза** — (ад  — глейкі) высокаглейкі канцэнтраваны раствор ксантагената цэлюлозы ў разведзеным растворы NaOH.

Пры апрацоўцы кіслатой віскозы ксантагенат цэлюлозы разбураецца з вылучэннем зыходнай цэлюлозы, якая вылучаецца з раствора.

Віскоза ўжываецца для вытворчасці штучнай скуры (кірза), віскозных невалакністых вырабаў (цэлюлозная плёнка, пластыфіцыраваная гліцэрынам — цэлафан) і для прадзення віскознага валакна.

З валокнаў, атрыманых штучным чынам, скручваюць ніткі, якія кладуцца ў аснову гэтага прыемнага навобмацак матэрыялу. Бляск віскозы супастаўны з шаўковым, за што яе называюць «штучным шоўкам». Штучная поўсць з віскозы ў 1930-х гадах называлася «вістра».

Катэгорыя:Поліцукрыды
Конская сіла

**Ко́нская сі́ла** (к. с.) — адзінка вымярэння магутнасці. Навукоўцы вельмі рэдка карыстаюцца гэтай адзінкай з-за яе неадназначнага азначэння, але нягледзячы на гэта, яна атрымала шырокае распаўсюджванне, асабліва ў аўтамабільнай індустрыі.

Стандартнай адзінкай сістэмы СІ для вымярэння магутнасці з'яўляецца ват.

Конская сіла ўпершыню прапанаваная Джэймсам Уатам, які ацэньваў магутнасць сваіх паравых рухавікоў. Меркавалася, што конь можа паднімаць у сярэднім 33 000 фунт-футаў у хвіліну (напрыклад, 330 фунтаў (150 кг) з хуткасцю 100 футаў (30 хв) у хвіліну), што складае роўна 745.69987158227022 Вт. Гэтую адзінку дагэтуль ужываюць у англійскамоўных краінах (пазначэнне HP).

У большасці еўрапейскіх краін, у тым ліку ў Беларусі, конская сіла вызначаецца як 75 кгс•м/с, што складае роўна 735.49875 Вт (часам гэта завуць «мэтрычная конская сіла»; пазначэнне PS (ням.), CV (фр.), pk (нід.)).

Існуюць і іншыя пазначэнні конскай сілы.

Катэгорыя:Тэорыя аўтамабіля
Катэгорыя:Адзінкі вымярэння магутнасці
Катэгорыя:Рухавік унутранага згарання
Стэрадыян

**Стэрадыя́н** (ср, sr) — адзінка вымярэння цялеснага вугла.

Стэрадыян роўны цялеснаму вуглу з вяршыняй у цэнтры сферы, які выразае на паверхні сферы плошчу, роўную плошчы квадрата, з бокам, роўнай радыусу сферы.

Калі такі цялесны вугал мае выгляд кругавога конуса, то вугал яго расчынення складзе: \theta = 2 \arccos \left( 1 - \frac{1}{2\pi} \right) \approx 1.144 \,\text{rad}
(прыблізна 65,541° ці 65°32′28″).

Поўная сфера ўтварае цялесны вугал **4π** ср.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння
Катэгорыя:Вуглы
Катэгорыя:Адзінкі вымярэння адносін велічынь
Конус

thumb|right|250px|Прамы кругавы конус.
thumb|right|241px|Усечаны кругавы конус.
**Конус** (ад  «шышка») — цела, атрыманае аб’яднаннем ўсіх прамянёў, што зыходзяць з аднаго пункта (вяршыні конусу) і якія праходзяць праз плоскую паверхню. Часам конусам называюць частку такога цела, атрыманую аб’яднаннем ўсіх адрэзкаў, якія злучаюць вяршыню і пункты плоскай паверхні (апошнюю ў такім выпадку называюць асновай конусу, а конус называюць абапіраным на дадзенае аснаванне). Гэтак жа можна сказаць што гэта цела, атрыманае пры кручэнні прамавугольнага трыкутніка вакол аднаго з яго катэтаў.

Катэгорыя:Геаметрычныя целы
Катэгорыя:Алгебраічная геаметрыя
Цыліндр

thumb|162px|right|Прамы кругавы цыліндр
**Цыліндр** ( — валік, каток) — геаметрычнае цела, абмежаванае цыліндрычнай паверхняй і двума паралельнымі плоскасцямі, якія перасякаюць яе. Цыліндрычная паверхня - паверхня, якая атрымліваецца такім паступальным рухам прамой (утваральнай) ў прасторы, што вылучаная кропка утваральнай рухаецца ўздоўж плоскай крывой (накіравальнай). Частка паверхні цыліндру, абмежаваная цыліндрычнай паверхняй завецца бакавой паверхняй цыліндру. Іншая частка, абмежаваная паралельнымі плоскасцямі, гэта асновы цыліндру. Такім чынам мяжа асновы будзе па форме супадаць з накіравальнай.

У большасці выпадкаў пад цыліндрам маецца на ўвазе прамы кругавы цыліндр, у якога накіравальная - акружнасць і асновы перпендыкулярныя утваральнай. У такога цыліндру ёсць вось сіметрыі.

Іншыя віды цыліндру - эліптычны, гіпербалічны, парабалічны. Паводле азначэння прызма таксама з'яўляецца разнавіднасцю цыліндру.

## Спасылкі 
Катэгорыя:геаметрычныя целы
Герб Чада

**Герб Чада** быў прыняты ў 1970 годзе. У цэнтры знаходзіцца шчыт з хвалістымі сінімі лініямі, з узыходзячым сонцам над ім. Шчыт падтрымліваюць каза і леў. Ніжэй шчыта размешчаны медаль і скрутак з нацыянальным дэвізам («Адзінства, Праца, Прагрэс») на французскай мове.

Хвалістыя лініі на шчыце з'яўляюцца сімвалам возера Чад, узыходзячае сонца сімвалізуе новы пачатак. Каза злева ўяўляе паўночную частку нацыі, у той час як паўднёвая частка прадстаўлена ільвом. Ордэн у аснове шчыта - медаль.

Чад
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Чада
Эканамічная супольнасць краін Цэнтральнай Афрыкі

thumb|Краіны ЭКАЦАС + члены КПСЦА
**Эканамічная супольнасць краін Цэнтральнай Афрыкі (ЭКАЦАС)** () — гандлёва-эканамічны саюз краін Цэнтральнай Афрыкі.

## Гісторыя стварэння 
Эканамічная супольнасць краін Цэнтральнай Афрыкі было ўтворана ў 1994 на базе Мытнага і эканамічнага саюза Цэнтральнай Афрыкі. Асноўная мэта стварэння Супольнасці — садзейнічанне рэгіянальнай інтэграцыі шляхам гарманізацыі эканамічнай і валютнай палітыкі.
У рамках саюза выкарыстоўваецца агульная валюта — Франк КФА.

Катэгорыя:Гандлёвыя блокі
Катэгорыя:Валютныя саюзы
Катэгорыя:Эканоміка Афрыкі
Айхах-Фрыдберг (раён)

**Айхах-Фрыдберг** () — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Айхах. Раён уваходзіць у зямлю Баварыя. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Швабія. Займае плошчу 783,09 кв. км. Насельніцтва 127246 чал. Шчыльнасць насельніцтва 162 чалавек/кв.км. Афіцыйны код раёна 09 7 71.

Раён падзяляецца на 24 абшчыны.

## Спасылкі 
* www.lra-aic-fdb.de Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Раёны Баварыі
Жан-Бедэль Бакаса

**Жан-Бедэль Бакаса** (;  — ) — прэзідэнт Цэнтральнаафрыканскай Рэспублікі з 1 студзеня 1966 года па 4 снежня 1976, а затым імператар Бакаса I з 4 снежня 1976 па 20 верасня 1979, маршал (19 мая 1974). Адзін з самых эксцэнтрычных дыктатараў XX стагоддзя.

У 1978 годзе выдаў Указ пра нашэнне школьнай формы, выкліканыя ім падзеі прычыніліся да звяржэння рэжыму Бакасы ў 1979 годзе.

## Пазнейшыя падзеі 
1 снежня 2010 года прэзідэнт ЦАР Франсуа Базізэ падпісаў указ пра поўную рэабілітацыю Жан-Бедэля Бакасы, у адпаведнасці з якім зрынуты імператар быў «адноўлены ва ўсіх правах». Базізэ назваў Бакасу «вялікім гуманістам» і «сынам нацыі, прызнаным усімі ў якасці вялікага будаўніка» і падкрэсліў: *«Я жадаю гаварыць пра Бакасу. Ён пабудаваў краіну, а мы разбурылі ўсё, што ён пабудаваў»*.

12 студзеня 2011 года французскі замак Ардзікур, які раней належаў Жан-Бедэлю Бакасе, быў прададзены на аўкцыёне за 915 тысяч еўра. Замак знаходзіцца пад Парыжам і мае жылую плошчу амаль 550 м². На яго тэрыторыі таксама знаходзіцца дом для прыслугі, парк і аўтамабільны гараж.

## Спасылкі 
* Сайт пра Бакасу   
* Банкнота ЦАІ 
* Jean-Bedel Bokassa. Oeuvres 

### Відэаматэрыялы 
* Інтэрв’ю з Бакасай у Абіджане (1983)  
* Дакументальныя кадры 

## Литература 
* Riccardo Orizio: *Allein mit dem Teufel. Begegnungen mit sieben Diktatoren*, Kreuzlingen, München 2004.
* Кривушин И. В. Император Бокасса I и власть в постколониальной Африке // Новая и новейшая история. 2006. № 1. С. 152—167.

Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Катэгорыя:Манархі Афрыкі
Катэгорыя:Прэзідэнты Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі
Катэгорыя:Імператары
Катэгорыя:Канібалізм
Катэгорыя:Людаеды
Катэгорыя:Зрынутыя манархі
Катэгорыя:Палітыкі-эмігранты
Катэгорыя:Фельдмаршалы і маршалы
Катэгорыя:Удзельнікі Індакітайскай вайны
Катэгорыя:Цэнтральнаафрыканская Імперыя
Рыхард Зоргэ

**Рыхард Зоргэ** (, агентурны псеўданім **Рамзай**; , Сабунчы, Бакінскі павет, Бакінская губерня, Расійская імперыя (цяпер Азербайджан) — , Токіа, Японская імперыя) — савецкі разведчык часоў Другой сусветнай вайны, Герой Савецкага Саюза (1964, пасмяротна).

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Артылерысты Першай сусветнай вайны (Германія)
Аляксей Андрэевіч Аракчэеў

**Аляксей Андрэевіч Аракчэеў** (; 23 верасня (4 кастрычніка) 1769, маёнтак бацькі ў Наўгародскай губерні — 21 красавіка (3 мая) 1834, с. Грузіна Наўгародскай губерні) — рускі дзяржаўны і ваенны дзеяч, граф (1799), генерал ад артылерыі (1807). Паходзіў з дваранскага роду Аракчэевых.

## Спасылкі 
* *Аммон Ф. Г.* В фаворе у кесаря: Александр I и Аракчеев 

Катэгорыя:Ваенныя міністры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннага інжынерна-касмічнага ўніверсітэта імя А. Ф. Мажайскага
Катэгорыя:Генералы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Расійскія камандзіры напалеонаўскіх і рэвалюцыйных войнаў
Катэгорыя:Павел I
Катэгорыя:Удзельнікі руска-шведскай вайны 1808—1809
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Аляксандра Неўскага
Катэгорыя:Ваенная галерэя
Катэгорыя:Ганаровыя аматары Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Айхштэт (раён)

**Айхштэт** () — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Айхштэт. Раён уваходзіць у зямлю Баварыя. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Верхняя Баварыя. Займае плошчу 1.214,41 кв. км. Насельніцтва 123295 чал. Шчыльнасць насельніцтва 102 чалавек/кв.км. Афіцыйны код раёна 1 09 76.

Раён падзяляецца на 30 абшчын.

## Спасылкі 
* www.landkreis-eichstaett.de Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Раёны Баварыі
Айхах

**Айхах** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Баварыя.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Швабія. Уваходзіць у склад раёна Айхах-Фрыдберг. Насельніцтва складае 20805 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 92,97 км ². Афіцыйны код — 09 7 71113.

Катэгорыя:Гарады Баварыі
Андрэй Аляксандравіч Папоў

{{Ваенны дзеяч
 |імя     = Андрэй Аляксандравіч Папоў 
 |арыгінал імя =   
 |дата нараджэння  = 
 |дата смерці    = 
 |месца нараджэння = 
 |месца смерці   = 
 |выява =
 |шырыня = 200 px
 |апісанне выявы        =     
 |мянушка       =  
 |прыналежнасць = 
 |гады службы    = 
 |званне         = Адмірал
 |род войскаў      = 
 |камандаваў     = 
 |частка          = 
 |бітвы       = 
 |узнагароды        = 
{ style="background:transparent"
   
}
{ style="background:transparent"
   
}
{ style="background:transparent"
   
}
 |сувязі          = 
 |у адстаўцы     = 
}}

**Андрэй Аляксандравіч Папоў** (; 22 верасня (4 кастрычніка) 1821, Пецярбург — 6 (18) сакавіка 1898, Пецярбург) — рускі флатаводзец, караблебудаўнік, адмірал.

## Узнагароды 
### Расійскія 
* Ордэн Св. Ганны 3-й ступені.
* Ордэн Св. Ганны 2-й ступені «з мячамі і імператарскай каронай».
* Ордэн Святога Уладзіміра 4-й ступені «з бантам».
* Ордэн Св. Уладзіміра 3-й ступені «з мячамі».
* Ордэн Святога Станіслава 1-й ступені.
* Ордэн Святога Аляксандра Неўскага.
* Залатая шабля з надпісам «За храбрасць».

### Замежныя 
* Персідскі ордэн Льва і Сонца 1-й ступені.
* Саксонскі ордэн Эрнесцінскага Двара.
* Нідэрландскі ордэн Дубавога вянка.
* Сербскі ордэн Якава 1-й ступені.

Катэгорыя:Выпускнікі Марскога кадэцкага корпуса
Катэгорыя:Адміралы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Караблебудаўнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Удзельнікі Крымскай вайны
Айхштэт

**Айхштэт** (ням. Eichstätt) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Баварыя.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Верхняя Баварыя. Уваходзіць у склад раёна Айхштэт. Насельніцтва складае 13835 чалавек (на 31 снежня 2009 года). Займае плошчу 47,84 км ². Афіцыйны код — 1 09 76123.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Крысціян Вінк — нямецкі мастак

Катэгорыя:Гарады Баварыі