open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Возера Вечнасці

**Возера Вечнасці** () — месяцавае мора, размешчанае ў паўночна-ўсходнім квадранце бачнага боку Месяца. Селенаграфічныя каардынаты аб'екта — , дыяметр складае 117 км. Абодва гэтыя ўчасткі пакрытыя базальтавай лавай.
Воранаў

**Воранаў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Іванавіч Воранаў (1904—1943) — Герой Савецкага Саюза.
* Віталь Воранаў (нар. 1983) — беларускі перакладчык, выдавец.
* Генадзь Іванавіч Воранаў (1910—1994) — савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.
* Данііл Сямёнавіч Воранаў (нар. 1925) — беларускі архітэктар.
* Мікола Воранаў (нар. 1936) — беларускі пісьменнік.
* Мікалай Мікалаевіч Воранаў (1899—1968) — савецкі военачальнік.
* Натан Майсеевіч Воранаў (1916—1978) — беларускі жывапісец.
* Сцяпан Трафімавіч Воранаў (1906—1959) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху.

**Воранаў** — тапонім.
* Воранаў — вёска ў Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці

## Гл. таксама 
* Воранава

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Возера Забыцця

**Возера Забыцця** () — вобласць на адваротным боку Месяца.

Селенаграфічныя каардынаты аб'екта — , дыяметр складае 50 км.

## Этымалогія 
Упершыню Возера Забыцця было адзначана на карце «Maps of Lunar Hemispheres», выдадзенай Антанінам Руклем (:en:Antonín Rükl) у 1972 годзе.

У 1976 годзе гэтая назва была зацверджана Міжнародным астранамічным саюзам.

## Спасылкі 
* Возера Забыцця ў THE MOON WIKI
Возера Зімы

**Возера Зімы** () — адносна невялікае месяцавае мора, размешчанае ў паўночна-заходняй частцы бачнага боку Месяца, на тэрыторыі Зямлі Снягоў (). Селенаграфічныя каардынаты аб'екта  — , дыяметр складае 50 км.
Амбівалентнасць

**Амбівале́нтнасць** (ад  — «вакол», «з абодвух бакоў» і  — «сіла») — дваістасць адносін да чаго-небудзь; прызнанне адначасовай наяўнасці ў дзеяннях, феноменах двух супрацьлеглых пачуццяў (звычайна станоўчых, пазітыўных і адмоўных, негатыўных) у адносінах да якога-небудзь аб’екта.

Катэгорыя:Пачуцці
Возера Лета

**Возера Лета** () — адносна невялікае месяцавае мора, якое складаецца з двух адносна маленькіх частак, размешчаных ва ўсходняй частцы бачнага боку Месяца. Селенаграфічныя каардынаты аб'екта — , дыяметр складае 90 км. Іншая частка возера размешчана на паўднёвы ўсход ад першага кампанента, і фармуе падоўжаны, «расплывісты» ўчастак.

## Літаратура 
*
Возера Надзеі

**Возера Надзеі** () — адносна невялікае месяцавае мора, размешчанае ў паўночна-ўсходнай частцы бачнага боку Месяца.

Селенаграфічныя каардынаты аб'екта — , дыяметр складае 80 км.

## Этымалогія 
Гэтая вобласць першапачаткова атрымала назву «Струве» () і пад № 346 была ўключана ў першую афіцыйную наменклатуру аб'ектаў на паверхні Месяца Міжнароднага астранамічнага саюза, выдадзеную Благг і Мюлерам у 1935.

У каталогу *The System of Lunar Craters*, выдадзеным Д. Артурам у 1963-1966 гадах, кратэр Ота Струвэ быў перайменаваны ў Струве. Каб пазбегнуць блытаніны, разгляданай вобласці было прысвоена назва Мора Струве().

У 1976 Возера Надзеі атрымала цяперашнюю назву.

## Спасылкі 
* Возера Надзеі ў THE MOON WIKI (англ.)
Цэнтральная Македонія

**Цэнтральная Македонія** () — адміністрацыйная вобласць (перыферыя) у паўночнай частцы рэспублікі Грэцыя. Займае цэнтральную частку грэчаскай Македоніі. Адміністрацыйна ўключае номы Халкідыкі, Салонікі, Пела, Піерыя, Іматыя, Кілкіс і Серэ. Колькасць насельніцтва 1 881 869 чалавек (2011).
Адміністрацыйны цэнтр вобласці — горад Салонікі.

Катэгорыя:Балканы
Юліян Тувім

**Юліян Тувім** (; нар. 13 верасня 1894, Лодзь — пам. 27 студзеня 1953, Закапанэ) — польскі , , , .

У 1920 быў сярод сузаснавальнікаў літаратурнай групы «Скамандэр». У 1939—1946 — у эміграцыі (Францыя, ЗША). Аўтар паэтычных зборнікаў «Словы ў крыві» (1926), «Цыганская Біблія» (1933), «Змест у полымі» (1936), «Слапеўні» (1937), паэм «Баль у оперы» (1936), «Польскія кветкі» (1949), шматлікіх вершаў для дзяцей (Бамба і інш.), перакладаў («Слова пра паход Ігараў», творы Арыстафана, А. Пушкіна, А. Рэмбо і інш.)

## Беларускія пераклады 
## Беларускія пераклады 
Паэмы «Баль у оперы» і «Польскія кветкі» пераклаў Васіль Сёмуха, асобныя творы перакладалі Анатоль Вялюгін, Юрый Кісялеўскі, Максім Лужанін, Максім Танк, Міхась Шушкевіч, Эдзі Агняцвет, Сяргей Дзяргай, Пятрусь Макаль, Уладзімір Мархель, Рыгор Няхай, Язэп Семяжон, Станіслаў Шушкевіч, Алег Лойка, Марыя Пушкіна, Андрэй Стэфановіч і іншыя.
* Падарунак дзецям: Вершы / Пер. з пол. А. Вялюгіна, С. Дзергая. — Мн. : Дзяржвыд БССР. Рэд. дзіцячай і юн. літ., 1956. — 62с.
* Польскія кветкі / Пер., прадм. і заўв. В. Сёмухі. — Мн. : Мастац.літ., 1984. — 270с.,1л.партр.

## Спасылкі 
* Юльян Тувім на сайце «ПрайдзіСвет»

Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Дзіцячыя паэты
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Польшчы
Катэгорыя:Члены ПЭН-клуба
Катэгорыя:Члены Саюза польскіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі ПНР
Катэгорыя:Ганаровыя дактары ўніверсітэтаў Польшчы
Усходняя Македонія і Фракія

**Восточная Македония и Фракия** () — адміністрацыйная вобласць (перыферыя) у паўночна-ўсходняй частцы Грэцыі. Адміністрацыйны цэнтр вобласці — горад Каматыні (па-турэцку і па-балгарску вядомы таксама як Гюмюрджына). Плошча сучаснай вобласці — 14 157 км².

## Гісторыя 
Цяперашняя адміністрацыйная адзінка амаль супадае з гісторыка-геаграфічнай вобласцю ''Беламор'е'', якая пасля распаду Асманскай імперыі і пачатку тэрытарыяльнай экспансіі Балгарыі належала апошняй да 1918 года і займала рэгіён Заходняй Фракіі і частку Македоніі паміж рэкамі Струма і Места.

## Адміністрацыйны падзел 
Адміністрацыйна ўключае з македонскія номы Драма і Кавала, а таксама заходнефракійскія Ксанты, Радопі і Эўрас.

## Насельніцтва 
Насельніцтва — 608 182 чалавек (2011), з якіх 83 % — грэкі-хрысціяне і каля 17 % складаюць мусульмане турэцкага, балгарскага, цыганскага і мегленарумынскага паходжання.

Катэгорыя:Балканы
Аляксандр Дубчак

**Аляксандр Ду́бчак** (; , Угровец, Чэхаславакія — , Прага, Чэхаславакія) — чэхаславацкі дзяржаўны і грамадскі дзеяч, на пасадзе першага сакратара ЦК Камуністычнай партыі Чэхаславакіі ў снежні 1968-красавіку 1969 — галоўны ініцыятар курсу рэформаў, вядомых як Пражская вясна.

## Гл. таксама 
* Пражская вясна
* Дзве тысячы слоў
* Дэманстрацыя 25 жніўня 1968 года

Катэгорыя:Палітыкі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Сацыялісты
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Сахарава
Катэгорыя:Паслы Чэхаславакіі ў Турцыі
Юркі Катайнен

**Юркі Тапані Катайнен** (, нар. , Сійлін'ярві, Паўночнае Сава) — прэм’ер-міністр Фінляндыі (абраны 22 чэрвеня 2011 г), старшыня партыі Нацыянальная кааліцыя (Кокаамус), дэпутат парламента з 24 сакавіка 1999 г.

## Спасылкі 
* 
* Юркі Катайнен  на сайце партыі Кокаамус (Нацыянальная кааліцыя)

Катэгорыя:Міністры фінансаў Фінляндыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Фінляндыі
Катэгорыя:Палітыкі Фінляндыі
Эспарцэт пясчаны

**Эспарцэт пясчаны** (*Onobrychis arenaria*) — травяністая расліна сямейства бабовых.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з шматлікімі прамастойнымі або прыўзнятымі простымі або разгалінаванымі сцёбламі вышынёй 50-120 см. Лісце перыста-складанае на доўгіх чаранках, з 5-12 парамі ланцэтных, з ніжняга боку каротка апушаных лісцікаў. Прыліснікі шырока трохвугольныя, шылападобна завостраныя, бугарчастыя, па краі перапончатыя. Кветкі фіялетава-ружовыя з цёмнымі палоскамі, сабраны ў густую (перад цвіценнем) верхавінкавую гронку. Чашачка трубчаста-званочкавая, валасістая. Плод — каротка апушаны струк.

## Пашырэнне 
Еўразійскі лесастэпавы рэліктавы від. Пашырэнне: Сярэдняя Еўропа, Каўказ, Міжземнамор’е, Малая і Сярэдняя Азія, Сібір; у Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах на паўночнай мяжы арэала. Месцы росту: астэпаваныя схілы, пясчаныя абочыны дарог, высечкі і ўзлескі ў сасняках, адкрытыя або слаба аблесеныя ўзгоркі.

## Асаблівасці біялогіі 
Цвіце ў чэрвені-ліпені, пладаносіць у ліпені-жніўні. Размнажэнне насеннае.

## Выкарыстанне 
Каштоўная кармавая і дэкаратыўная расліна.

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

Катэгорыя:Эспарцэт
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1825 годзе
Нордкін

**Нордкін** або **Кінарудэн** () — мыс у Нарвегіі, самая паўночная кантынентальная кропка Еўропы. Мыс уяўляе сабой скалу, ускраек паўвострава Нордкін. Геалагічна складзены кварцавымі пясчанікамі, вышыня — да 234 м. Баранцава мора ля берагоў не замярзае. Расліннасць бедная, тыповая для тундры.

На захадзе ад Нордкіна размешчаны востраў Магероя, на якім размешчаны мысы Нордкап і Кніўшэльёдэн, абвешчаныя самымі паўночнымі пунктамі Еўропы (не лічачы аддаленага вострава Мядзвежы і архіпелага Шпіцберген).

Адміністрацыйна мыс адносіцца да фюльке Фінмарк.

Катэгорыя:Мысы Нарвегіі
Нур-фіёрд

thumb|Нур-фіёрд
thumb|Карта Нур-фіёрда

**Нур-фіёрд** () — шосты па даўжыні фіёрд Нарвегіі (даўжыня 106 км). Таксама **Нур-Фіёрд** называецца традыцыйная вобласць Нарвегіі, размешчаная вакол фіёрда. Фіёрд і вобласць размешчаны на заходнім узбярэжжы Нарвегіі, у фюльке Согн-ог-Ф’юранэ.

У склад вобласці Нур-Фіёрд уваходзяць камуны Селье, Вадсёй, Бремангер, Эйд, Глопен, Хорніндаль і Струн. Плошча вобласці 4295 км², насельніцтва — каля 33 тысяч чалавек.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фіёрды Нарвегіі
Ютунхеймен

**Ютунхеймен** () — нагор’е на поўдні Нарвегіі, на паўночны ўсход ад вярхоўяў Согне-фіёрда. Пераважныя вышыні складаюць 1500—2000 м, найвышэйшы пункт — гара Гальхёпіген (2469 м), самая высокая ў Скандынаўскіх гарах. Нагор’е складзена старажытнымі крышталічнымі пародамі (габро і дыябаз), рассечана глыбокімі далінамі. Клімат суровы, кантынентальны; сярэдняя тэмпература студзеня складае −10 °C, ліпеня — 14,5 °C; колькасць ападкаў складае 1300—2000 мм у год. У ландшафце пераважае горная тундра.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нагор’і
Катэгорыя:Геаграфія Нарвегіі
Номы Грэцыі

**Номы** (прэфектуры; , адз. лік ) — адміністрацыйныя адзінкі другога ўзроўню Грэцыі.
thumb|right|400px|Прэфектуры Грэцыі
thumb|200px|Правінцыя Атыка
Ніжэй пералічаны ўсе номы (прэфектуры) Грэцыі па іх размяшчэнні ў адміністрацыйных акругах і паводле нумарацыі на карце.

## Атыка 
1. Атыка — на карце прэфектур (номаў) Атыка паказана пад адным нумарам для зручнасці адлюстравання. Насамрэч яна падзелена на 4 номы (намархіі), паказаныя на карце ніжэй:
: 1.1. Афіны
: 1.2. Усходняя Атыка
: 1.3. Пірэй
: 1.4. Заходняя Атыка

## Цэнтральная Грэцыя 
2. Эўбея 
3. Эўрытанія 
4. Факіда 
5. Фтыятыда 
6. Беотыя

## Цэнтральная Македонія 
7. Халкідыкі 
8. Іматыя 
9. Кілкіс 
10. Пела 
11. Піерыя 
12. Серэ 
13. Салонікі

## Крыт 
14. Ханья 
15. Іракліён 
16. Ласіты 
17. Рэтымнан

## Усходняя Македонія і Фракія 
18. Драма 
19. Эўрас 
20. Кавала 
21. Радопі 
22. Ксанты

## Эпір 
23. Арта 
24. Яніна 
25. Прэвеза 
26. Тэспратыя

## Іанічныя астравы 
27. Керкіра (Корфу) 
28. Кефалінія 
29. Лефкас 
30. Закінф 

## Паўночныя Эгейскія астравы 
31. Хіяс 
32. Лесбас 
33. Самос 

## Пелапанес 
34. Аркадзія 
35. Аргаліда 
36. Карынфія 
37. Лаконія 
38. Месінія 

## Паўднёвыя Эгейскія астравы 
39. Кіклады 
40. Дадэканес

## Фесалія 
41. Кардыца 
42. Ларыса 
43. Магнісія 
44. Трыкала

## Заходняя Грэцыя 
45. Ахая 
46. Этолія і Акарнанія 
47. Эліда

## Заходняя Македонія 
48. Флорына 
49. Грэвена 
50. Касторыя 
51. Казані

## Аян-Орас 
Аўтаномны рэгіён, на карце пазначаны сімвалам «**а**».
Оле Ліла-Ольсен

**Оле Андрэас Ліла-Ольсен** (, , Осла, Нарвегія — , там жа) — выбітны нарвежскі стралок, пяціразовы алімпійскі чэмпіён. Самы тытулаваны нарвежскі спартсмен у гісторыі летніх Алімпіяд.

Нарадзіўся ў сям’і буйных землеўладальнікаў. Вучыўся на агранома. У 1910 годзе ажаніўся. Стральбой пачаў займацца ў 1905 годзе, выйграў шэраг нацыянальных спаборніцтваў. У 1920 годзе быў уключаны ў нацыянальную зборную Нарвегіі для ўдзелу ў Алімпійскіх гульнях у Антверпене, на гульнях выйграў тры залатыя камплекты ўзнагарод, два ў камандных спаборніцтвах, адзін у індывідуальнай дысцыпліне. На наступнай Алімпіядзе ў Парыжы, выйграў яшчэ два камплекты залатых узнагарод. Памёр у 1940 годзе.

## Спасылкі 
* Біяграфічны артыкул пра спартсмена 
* Прафайл спартсмена на сайце sports-reference.com  

Катэгорыя:Стралкі Нарвегіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нарвегіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па стралковым спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1920 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1924 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1924 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1920 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года
Чэмпіёны Формулы-1 сярод Канструктараў

: італьянская каманда, якая выйграла найбольшую колькасць залікаў Кубка Канструктараў]] 
**Тытул Чэмпіёна Формулы-1 сярод Канструктараў** атрымлівае найлепшы канструкатар балідаў Формулы-1 (уладальнік інтэлектуальных правоў на рухавік і шасі), які вызначаецца ў канцы сезона па найбольшай колькасці набраных ачкоў падчас гонак Гран-Пры. У залік Кубка Канструктараў ідуць ачкі, якія былі атрыманы ў кожнай гонцы кожным з пілотаў канструктара. Да 1979 года толькі вынік найлепшага пілота прыносіў ачкі канструктару.

 VW5 аднайменная англійская каманда стала першым уладальнікам Кубка Канструктараў у 1958 годзе]]
Упершыню Кубак Канструктараў быў атрыманы ў 1958 годзе камандай Vanwall. 15 розных канструктараў атрымлівалі кубак за гады існавання асобнага заліку для канструктараў. Scuderia Ferrari з'яўляецца найбольш паспяховым канструктарам з 16 перамогамі (з іх 6 запар з 1999 па 2004 гады). Канструктары толькі з 5 краін атрымлівалі перамогу ў агульным заліку: Вялікабрытаніі, Германіі, Італіі, Аўстрыі і Францыі. Двойчы канструктары атрымлівалі перамогу ў заліку карыстаючыся чатырма рознымі мадэлямі (Cooper у 1960 і Lotus у 1970).

У 2007 годзе Ferrari атрымала свой 16-ты тытул дзякуючы дыскваліфікацыі каманды McLaren з-за гісторыі са шпіянажам.

## Спіс пераможцаў 
### Заўвагі 
:*&nbsp;– пазначае пілота, які стаў Чэмпіёнам Свету.
#  Указаныя толькі тыя пілоты, якія набіралі ачкі для агульнага заліку. Нумары балідаў паказаныя толькі там, дзе яны застваліся нязменнымі падчас усяго сезона (у дужках пазначаны пілоты, якія выходзілі на старт у якасці замены асноўных).
#  Паказаныя толькі ачкі, якія пайшлі ў залік Чэмпіяната Канструктараў.
#  McLaren набралі 203 ачка, але каманда дыскваліфікаваная ў канцы сезона.
#  Сістэма размеркавання ачкоў была зменена пачынаючы з 2010 года.

## Статыстыка 
### Паводле канструктараў 
† – Benetton удзельнічалі як брытанская каманда з 1986 па 1995, і як італьянская  з 1996 па 2001.

### Паводле краін 
### Паводле вытворцаў рухавікоў 
### Паводле вытворцаў шын 
## Гл. таксама 
* Чэмпіёны Формулы-1

Катэгорыя:Формула-1
Катэгорыя:Сезоны Формулы-1
Сігб’ёрн Обстфелер

**Сігб’ёрн Обстфелер**, або **Сігб’ёрн Обстфельдэр** (; , Ставангер — , Капенгаген) — нарвежскі пісьменнік.

Обстфелер найболей вядомы як паэт-мадэрніст. Яго першы зборнік «Вершы» (*Digte*, 1893) — адзін з ранніх узораў нарвежскай літаратуры мадэрнізму. Спрабаваў сябе і ў жанры апавядання, а таксама пісаў п’есы. У творах заўважна моцны ўплыў французскага рэаліста Шарля Бадлера. Творы Обстфелера часта называюць літаратурным аналагам карцін Эдварда Мунка, які быў яго блізкім сябрам. Усё жыццё Обстфелер змяняў прафесіі, падоўгу не затрымліваючыся на адным месцы. Памёр ад сухотаў у Капенгагене ў 1900 годзе і пахаваны ў дзень, калі нарадзілася дачка — адзінае дзіця Обстфелера.

## Беларускія пераклады 
* Выбраная паэзія / Сігб’ёрн Обстфэльдэр. — Мінск : Зміцер Колас, 2018. — 93, [1] с. — («Паэты планеты»). Пераклад Л. Баршчэўскага.

## Спасылкі 
* Сціхні, цудоўная музыка ночы…

Катэгорыя:Нарвежскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Нарвегіі
Катэгорыя:Нарвежскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Нарвегіі
Хардангер-фіёрд

**Хардангер-фіёрд** () — фіёрд у паўднёва-заходняй Нарвегіі, трэці па даўжыні ў свеце і другі ў краіне. Фіёрд акружаны скалістымі гарамі вышынёй да 1,5 км, з якіх спадае мноства вадаспадаў, у прыватнасці вадаспад Верінгсфосен вышынёй 145 м і Ск'егадалс. Хардангер-фіёрд дзеліцца на мноства больш дробных фіёрдаў, у тым ліку Квінхерадс, Гранвін, Сёр, Эйд і Оса.  Пачынаецца на поўдзень ад Бергена, ля вострава Стур у Паўночным моры і цягнецца да плато Хардангер. Максімальная глыбіня 891 м, ля ўваходу — 253 м. Прылівы паўсутачныя, велічынёй каля 1 м.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 

Катэгорыя:Фіёрды Нарвегіі
Элегія (калектыў аўтарскай песні)

**Калектыў аўтарскай песні «Элегія»** — вакальна-інструментальны ансамбль аўтарскай песні, створаны ў 1999 ў Вілейцы. Кіраўнік **Таццяна Захарыч**. Дэбют адбыўся на Беларускім тэлебачанні ў праграме «Мы, пэўна, апошнія з тых», прысвечанаму творчасці земляка паэта Івана Лашуткі.

Калектыў і яго ўдзельнікі — лаўрэаты і дыпламанты абласных, нацыянальных, міжнародных фестываляў-конкурсаў.

Званне «Народны калектыў» прысуджана ў 2003 годзе.

Калектыў цесна супрацоўнічае з народным ансамблем гітарыстаў «Адэліта».

## Удзел у фестывалях і конкурсах 
* «Лицедейство старого города», 2003, Віцебск.
* «Віцебскі лістапад», 2004, Віцебск
* «Петербургский аккорд», 2004, Мінск
* «Бардаўская восень», 2005, Польшча
* «Напеў зямлі маёй», 2006, Мар’іна Горка
* «Ратуйце людзі ўсё жывое!», 2009
* Фестываль польскай культуры, 2008
* «Калядная зорка», 2011, Маладзечна
* «Бард-рыбалка», 2011, Магілёўская вобласць
* Нацыянальны фестываль песні і паэзіі «Маладзечна — 2011»
* «Дажынкі — 2011», Маладзечна

## Рэпертуар 
У рэпертуары «Элегіі» больш за 90 песень на ўласныя тэксты і музыку, а таксама на вершы беларускіх паэтаў Навума Гальпяровіча, Людмілы Рублеўскай, Васіля Жуковіча, Веры Вярбы і іншых, паэтаў-землякоў, вядомых бардаў: лірычныя, раманс, турыстычныя, гумарыстычныя, шансон, інструментальная класічная, народная музыка, беларускія народныя песні, уласныя інструментальныя творы.

## Дыскаграфія 
Запісаныя 5 дыскаў з песнямі, у т. л. Два апошніх — «Іду са словам да людзей» (2009), «На востраве душы» (2012) в рамках проекта «Незабыўныя імёны Вілейшчыны».

## Удзельнікі 
* Таццяна Захарыч — кіраўнік, аўтар-выканаўца, фортэпіяна, гітара.
* Уладзімір Лапцік — гітара, аранжыроўка песень
* Аксана Жук — скрыпка
* Уладзімір Цанунін — гітара, аўтар-выканаўца
* Аляксандр Сяліцкі — гукарэжысёр

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Музычныя калектывы Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1999 годзе
Катэгорыя:Культура Вілейкі
Вяргейчык

**Вяргейчык** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Яфімаўна Вяргейчык, Герой Сацыялістычнай Працы
* Кірыл Юр’евіч Вяргейчык, беларускі футбаліст
Алена Яфімаўна Вяргейчык

**Алена Яфімаўна Вяргейчык** (, в. Навасёлкі,  — 17 ліпеня 2016) — Герой Сацыялістычнай Працы (1973).

## Біяграфія 
З 1960 года цялятніца, з 1976 года брыгадзір брыгады па адкорму маладняку буйной рагатай жывёлы ў саўгасе «Судкова» Хойніцкага раёна. Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за поспехі ў выкананні сацыялістычных абавязацельстваў па павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак прадуктаў жывёлагадоўлі. Дэпутат і член Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР у 1971—1975 гадах.

## Спасылкі 
* Пакуль працую — жыву… 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Члены Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Аналагавы сігнал

**Ана́лагавы сігна́л** — сігнал даных, у якога кожны з прадстаўленых параметраў апісваецца функцыяй часу і бесперапыннай множнасцю магчымых значэнняў.

Аналагавыя сігналы апісваюцца бесперапыннымі функцыямі часу, таму аналагавы сігнал часам завуць кантынуальным сігналам. Аналагавым сігналам супрацьпастаўляюцца дыскрэтныя (квантаваныя, лічбавыя).

Катэгорыя:Радыётэхнічныя сігналы
Лічбавы сігнал

right|300px|thumb|Аналагавы сігнал і ўзор пераўтварэння аналагавага сігнала ў лічбавы
**Лічбавы сігнал** — сігнал дадзеных, у якога кожны з прадстаўляючых параметраў апісваецца функцыяй дыскрэтнага часу і канчатковым мноствам магчымых значэнняў.

Сігналы ўяўляюць з сябе дыскрэтныя электрычныя ці светлавыя імпульсы. Вузкапалосныя сістэмы (baseband) перадаюць даныя ў выглядзе лічбавага сігналу адной частаты.
Дыскрэтны лічбавы сігнал складаней за Аналагавы сігнал перадаваць на вялікія адлегласці. Выкарыстанне ў лічбавых сістэмах алгарытмаў праверкі і аднаўлення лічбавай інфармацыі дазваляе істотна павялічыць надзейнасць перадачы інфармацыі.

Праз шумы і змены параметраў ліній перадачы ён мае флуктуацыі па амплітудзе, фазе/частаце, палярызацыі.

Катэгорыя:Радыётэхнічныя сігналы
Трыт

**Трыт** — выкарыстоўваецца ў інфарматыцы, лічбавай і вылічальнай тэхніцы.

1 трыт (трор) роўны трайковаму лагарыфму трох магчымых станаў (кодаў) аднаго трайковага разраду.

1 трыт (трор) = log3(3 [магчымых станаў (кодаў)])

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння інфармацыі
Катэгорыя:Камп'ютарная арыфметыка
Катэгорыя:Сістэмы злічэння
Катэгорыя:Трайковыя камп'ютары
Ганна Казіміраўна Вяржбіцкая

{{Картка:Асоба
|імя               = Ганна Казіміраўна Вяржбіцкая
|арыгінал_імя      = 
|партрэт           = 
|памер             = 
|подпіс            = 
|апісанне          = 
|імя пры нараджэнні= 
|род дзейнасці     = 
|дата нараджэння   = 
|год нараджэння    = 
|месца нараджэння  = 
|грамадзянства     = 
|падданства        = 
|дата смерці       = 
|год смерці        =
|месца смерці      = 
|бацька            = 
|маці              = 
|муж               = 
|жонка             = 
|дзеці             = 
|узнагароды і прэміі= { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
}
|сайт =
|Commons =
|Rodovid =
}}
**Га́нна Казімі́раўна Вяржбі́цкая** (, г. Барысаў — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966). Заслужаны аграном БССР.

## Біяграфія 
Скончыла  у Мічурынску ў 1940 годзе. З 1947 года аграном, у 1961-71 дырэктар саўгаса «Стара-Барысаў». З 1973 года старшы аграном Мінскага абластнога ўпраўлення прафесійна-тэхнічнай адукацыі.

Званне Героя прысвоена за поспехі ў развіцці жывёлагадоўлі, павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак сельскагаспадарчай прадукцыі.

Член ЦК КПБ у 1954-56 і 1961-66. Член  у 1966-77.

Катэгорыя:Аграномы Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя аграномы БССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Хальфдан Х’ерульф

**Хальфдан Х’ерульф (К’ерульф)** (; , Хрысціянія-) — нарвежскі кампазітар, піяніст, дырыжор; адзін з заснавальнікаў нарвежскай кампазітарскай школы. У 1845-49 гг. кіраўнік мужчынскага хору Студэнцкага таварыства, у 1857-59 гг - сімфанічных абанементных канцэртаў у Хрысціяніі. Буйнейшы папярэднік Эдварда Грыга. Для яго музыкі ўласцівы нацыянальны рамантычны каларыт, лірызм, прыгажосць мелодый. Стваральнік нарвежскага нацыянальнага раманса (каля 200). Сярод іншых твораў хары, фартэпіянныя п'есы, апрацоўкі народных мелодый. Аўтар музычна-крытычных артыкулаў.

## Літаратура 
*
Джытэр

**Джытэр** ( — трымценне) ці фазавае трымценне лічбавага сігналу даных — непажаданыя фазавыя і/ці частотныя выпадковыя адхіленні перадаванага сігналу. Узнікаюць з прычыны нестабільнасці задавальнага генератара, змен параметраў лініі перадачы ў часе і рознай хуткасці распаўсюду частотных складнікаў аднаго і таго ж сігналу.

## Літаратура 
* M. Bondarenko and V.I. Slyusar. Methods for estimating the ADC jitter in noncoherent systems. // Radioelectronics and Communications Systems. - Volume 54, Number 10, 2011. – Pp. 536 - 545. - DOI: 10.3103/S0735272711100037. http://slyusar.kiev.ua/en/IZV_2011_10.pdf
* 

Катэгорыя:Электроніка
Катэгорыя:Лічбавая апрацоўка сігналаў
Марыя Барысаўна Вератнёва

**Марыя Барысаўна Вератнёва** (, в. Скачыхі, Ушацкі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

З 1952 года даярка, з 1963 года свінарка саўгаса «Кублічы» (да 1963 года калгас «Новы свет») Ушацкага раёна. Званне Героя прысвоена за поспехі ў выкананні 5-гадовага плана продажу дзяржаве прадуктаў жывёлагадоўлі. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1971-75.

## Літаратура 
* Вератнёва Марыя Барысаўна // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2003. — С. 518.
* Салтук, А. Трапяткі агеньчык / А. Салтук // Віцебскі рабочы. — 1971. — 13 чэрв.
* Хвощ, В. Огонь сердца / В. Хвощ // Знаменосцы трудовой славы / сост. Г. С. Гужва, В. Г. Скопа, Е. Я. Рыклин. — Мн., 1984. — С. 56 — 58.

## Спасылкі 
* Вератнёва Марыя Барысаўна

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ушацкім раёне
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Таліца (рака)

**Та́ліца** — рака ў Беларусі, у Старадарожскім, Слуцкім і Любанскім раёнах Мінскай вобласці, правы прыток ракі Арэса (басейн Прыпяці).

Даўжыня ракі 40 км. Плошча вадазбору 455 км². Сярэдні расход вады ў вусці 2,1 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6 м/км. Пачынаецца каля вёскі Мядзведня ў Старадарожскім раёне. Упадае ў Арэсу каля горада Любань. Рэчышча каналізаванае.

Асноўныя прытокі — рэкі Бярозаўка і Няжараўка, Дубнікоўскі канал (правыя).

Каля ракі населеныя пункты Языль, Таль і інш.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь») 
* Основные характеристики речных бассейнов (с площадью водосбора более 200 кв. км) Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь») 

Катэгорыя:Рэкі Старадарожскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Слуцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Любанскага раёна
Катэгорыя:Басейн Пцічы
Эрна Сульберг

**Э́рна Су́льберг** (, МФА: ; нар.  г., Берген) — нарвежскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. З 2004 года лідар Кансерватыўнай партыі Нарвегіі.

## Біяграфія 
Эрна Сульберг нарадзілася ў Бергене ў 1961 годзе. Пры вучобе ў школе ёй давялося выпрабаваць шэраг цяжкасцяў у сувязі з дыслексіяй. У школе яна грала ў аркестры, брала ўрокі фартэпіяна. Пасля заканчэння школы яна паступіла ў Бергенскі ўніверсітэт, які скончыла ў 1986 годзе па спецыяльнасці сацыялогія і паліталогія.

У маладосці яна стала членам Кансерватыўнай партыі і ў хуткім часе ўвайшла ў кіраўніцтва спачатку моладзевага крыла, затым і самой партыі. З 1989 года з’яўляецца пастаянна членам Стортынга. У 2001 годзе яна ўвайшла ва ўрад Х’еля Магнэ Буневіка міністрам камунальнай гаспадаркі. Працавала ва ўрадзе 4 гады. Паказала сябе валявым і мэтанакіраваным палітыкам і 9 мая 2004 года ўзначаліла Кансерватыўную партыю.

У верасні 2013 года на Парламенцкіх выбарах у Нарвегіі альянс з чатырох правых партый атрымаў большасць. Прэм’ер-міністр Нарвегіі Енс Столтэнберг заявіў аб хуткай адстаўцы з гэтай пасады.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Нарвегіі
Катэгорыя:Жанчыны-кіраўнікі дзяржаў і ўрадаў
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Аляксандр Каландрэлі

[thumb|Конная статуя [Фрыдрых Вільгельм IV|Фрыдрыха Вільгельма IV працы Каландрэлі]]
**Аляксандр Эміль Ладавіка Каландрэлі** (; 9 мая 1834, Берлін — 26 мая 1903, Ланквіц) — нямецкі скульптар італьянскага паходжання.

У 1848—1852 гг. вучыўся ў Берлінскай Акадэміі мастацтваў, затым займаўся ў майстэрнях Драке і Фішэра і нарэшце ў 1864 г. заснаваў уласную майстэрню. З 1884 г. прафесар Акадэміі мастацтваў.

Пачаўшы сваю мастацкую дзейнасць з невялікіх васковых фігур, Каландрэлі заваяваў вядомасць як манументаліст — перш за ўсё, такімі працамі, як конныя помнікі Фрыдрыху Вільгельму IV і Вільгельму I, статуя мастака Петэра Карнеліуса і г.д. Каландрэлі таксама належыць частка рэльефаў Помніка перамогі ў Берліне, статуі «Вяртанне воіна» (; з групы «Чатыры вайсковыя групы» і «Эльба» (з групы «Чатыры нямецкія рэкі») у Ціргартэне і іншыя працы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скульптары Германіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1834 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 9 мая
Катэгорыя:Памерлі ў 1903 годзе
Катэгорыя:Памерлі 26 мая
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Скульптары паводле алфавіта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Берліне
Катэгорыя:Памерлі ў Ланквіцы
Эсекіба

**Эсекі́ба** () — найбуйнейшая рака Гаяны. Даўжыня — каля 700 км.

Эсекіба бярэ пачатак на Гвіянскім нагор'і і ўпадае ў Атлантычны акіян. Цячэ ў паўночным напрамку. У сярэдняй і ніжняй плыні фарміруе шырокую прырачную нізіну. Найбольшыя прытокі — Куюні і Мазаруні. У вусці ўтварае дэльту шырынёй да 20 км, з 365 астравамі, у тым ліку Легуанам і Хогам. Рака выносіць у акіян значную колькасць глею.

Эсекіба была адкрыта і ўпершыню даследавана іспанскімі канкістадорамі ў 1499 годзе.

Па меркаванні ўладаў Венесуэлы тэрыторыя па левым беразе Эсекіба (больш за 60% тэрыторыі Гаяны) складае венесуэльскі штат Гаяна-Эсекіба.

## Спасылкі 
*Joseph G Singh, The Magnificent Essequibo River
*GUYANA LAND OF MANY WATERS

Катэгорыя:Рэкі Гаяны
Локшына хуткага прыгатавання

**Локшына хуткага прыгатавання** — апрацаваная (напрыклад, абсмажаная ў алеі) сухая локшына, для прыгатавання якой дастаткова дадаць гарачую ваду і прыправы. Прадукт танны і просты ў прыгатаванні, што робіць яго адной з самых папулярных страў у свеце.

## Гісторыя 
Лічыцца, што першай локшынай хуткага прыгатавання была кітайская локшына *Е-фу*, якая з’явілася ў XVI стагоддзі ў Кітаі. Кажуць, што кухар магістрата горада Янчжоў выкарыстаў моцна абсмажаную локшыну, якую можна было падаваць гасцям проста падагрэтую з рознымі булёнамі.

Бацькам сучаснай локшыны хуткага прыгатавання лічыцца японец тайваньскага паходжання Мамофуку Андо, які заснаваў кампанію *Nissin Food Products Co., Ltd* і які арганізаваў першую ў свеце вытворчасць локшыны *Chikin Ramen* (са смакам курыцы) у 1958 годзе. 25 жніўня 1958 года новы прадукт з’явіўся на прадуктовым рынку Японіі.

Іншай важнай падзеяй у гэтай галіне лічыцца прадстаўленая ў 1971 годзе кампаніяй Nissin локшына хуткага прыгатавання ў кубку з пенапласту *«Cup Noodle»*. Яе можна прыгатаваць без выкарыстання посуду прама ў гэтым кубку. Пасля ў кубак пачалі дадаваць сушаную гародніну, што зрабіла страву супам.

## Спасылкі 
* Локшына хуткага прыгатавання: «плюсы» і «мінусы»

Катэгорыя:Фастфуд
Катэгорыя:Локшына
Катэгорыя:Японская кухня
Катэгорыя:Японскія вынаходніцтвы
Сядоў

**Сядоў** — прозвішча:

## Вядомыя носьбіты 
* Валянцін Васілевіч Сядоў (1924—2004) — савецкі і расійскі археолаг-славіст
* Георгій Якаўлевіч Сядоў (1877—1914) — расійскі гідрограф, палярны даследчык
* Леанід Іванавіч Сядоў (1907—1999) — расійскі вучоны ў галіне механікі і прыкладной матэматыкі
* Мікалай Сядоў (нар. 1994) — беларускі футбаліст
Любанскае вадасховішча

**Лю́банскае** — вадасховішча ў Беларусі, у Любанскім і Старадарожскім раёнах Мінскай вобласці на рацэ Арэса, 7 км у напрамку на поўнач ад горада Любань. Створана ў 1966 г. на месцы балотнага масіву ў мэтах рэгулявання рачнога сцёку і жыўлення вадой сажалак рыбакамбіната «Любань».

Плошча воднай паверхні 22 км². Даўжыня 11,8 км, найбольшая шырыня 4,2 км. Даўжыня берагавой лініі 38 км. Найбольшая глыбіня 6,3 м. Аб’ём вады 39,5 млн м³. Плошча вадазбору 850 км². Катлавіна вадасховішча — затоплены балотны масіў. Выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Берагавая лінія звілістая. Больш за 20 % берагоў вадасховішча — дамбы абвалавання. На левым беразе ў ніжняй частцы вадасховішча 2 мелкаводныя залівы. На вадасховішчы 5 астравоў агульнай плошчай 0,5 км². Дно выслана торфам, ілам, пяском. Сярэднегадавыя ваганні ўзроўню вады каля 80 см. Сярэдні шматгадовы сцёк 142 млн м³. Зарастае каля 20 % плошчы вадасховішча. На паўднёвым усходзе ўпадае ручай Ёхна.

У вадасховішчы водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь, карась, карп, амур белы, плотка, гусцяра, лінь і інш.

Каля вадасховішча паляўніча-рыбалоўныя базы «Любань» і «Дзікае возера».

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Водохранилища — Минская область — Морфометрические показатели и характерные уровни водохранилищ // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Вадасховішчы Любанскага раёна
Катэгорыя:Вадасховішчы Старадарожскага раёна
Катэгорыя:Басейн Пцічы
Антанас Венцлава

**Анта́нас Венцлава** (; 1906—1971) — літоўскі , , , , дзяржаўны дзеяч. Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1952). Народны пісьменнік Літоўскай ССР (1965). Член ВКП (б) з 1950 года.

## Біяграфія 
Антанас Венцлава нарадзіўся ў сям’і селяніна. У 1925 скончыў сярэднюю школу ў г. Марыямпале і да 1929 служыў у дэпартаменце зямельнай рэформы ў Каўнасе. У 1932 годзе скончыў факультэт гуманітарных навук Універсітэта Вітаўта Вялікага ў Каўнасе. У 1933—1934 гадах выкладаў у сярэдняй школе Каўнаса; у 1934—1939 гадах — Клайпеды. У 1930—1931 гадах уваходзіў у літаратурную групу  і рэдагаваў літаратурны часопіс «» ().

У 1940—1943 гадах народны камісар асветы Літоўскай ССР, у 1944—1946 гадах — дацэнт Каўнаскага Дзяржаўнага ўніверсітэта. Член-карэспандэнт АН Літоўскай ССР (1949). Член ЦК КП Літоўскай ССР у 1952-60.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Лапінскене А.* Венцлава // 
* Шевченківський словник: У двох томах / Інститут літератури імені Т. Г. Шевченка Академії Наук УРСР. — К.: Головна редакція УРЕ, 1978.
* Литва. Краткая энциклопедия. Vilnius: Vyriausoji enciklopedijų redakcija, 1989, с. 72, 73, 74, 170—171.
* Антанас Венцлова [биографическая справка] // А. Венцлова. Ты знаешь край… Москва: Правда, 1965, с. 2 (Библиотека «Огонёк», № 22).
* О. М. Євстаф'єва. Венцлова Антанас Томасович // Українська літературна енциклопедія. — Т. 1. — К., 1988., с. 289—290.
* Antanas Venclova epochų vėjuose. — Vilnius, 2007.

## Спасылкі 
* Venclova, Antanas 
* Дом-музей сям’і Вянцлавы  

Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Літоўскай ССР
Катэгорыя:Літоўскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Літоўскамоўныя паэты
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Катэгорыя:Міністры адукацыі Літвы
Катэгорыя:Народныя пісьменнікі Літоўскай ССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 5-га склікання
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кальварыйскім самакіраванні
Кімберлі

**Кі́мберлі** ( ці *Kimberly*) — шэраг імёнаў уласных у англамоўных краінах:

## Прозвішча 
* Джон Кімберлі (1826—1902) — англійскі дзяржаўны дзеяч.

## Імя 
* Кімберлі Уільямс (англ. *Kimberly Williams*) — амерыканская кіно- і тэлеактрыса, прадзюсар.

## Геаграфічныя аб'екты 
* Кімберлі — акруга ў Аўстраліі (поўнач штата Заходняя Аўстралія).
* Кімберлі — плато ў Аўстраліі.
* Кімберлі — горад у ПАР.
* Кімберлі — горад у Канадзе.

## Іншае 
* Кімберлі-Кларк — амерыканская карпарацыя;
* Працэс Кімберлі — (дзеючая) сістэма сертыфікацыі дыяментаў, здабытых легальным шляхам.
Япона-кітайская вайна

**Япона-кітайская вайна**:

* Япона-кітайская вайна, 1894—1895
* Япона-кітайская вайна, 1937—1945
Ямайка (значэнні)

**Ямайка**:
* Ямайка — краіна ў Вест-Індыі
* Востраў Ямайка — востраў, які займае аднайменная краіна
* Праліў Ямайка — праліў у Карыбскім моры паміж астравамі Ямайка і Гаіці
* Ямайка, кааліцыя — кааліцыя нямецкіх палітычных партый
Юндзіл

**Юндзіл** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Пётр Эмануэль Юндзіл (1839 — пасля 1864) — удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў.
* Станіслаў Баніфацы Юндзіл (1761—1847) — батанік, заолаг і прыродазнавец.
* Францішак Юндзіл (1825—1865) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў.
* Юзаф Юндзіл (1794—1877) — батанік.
Аўгуст Гаўль

**Гео́рг А́ўгуст Гаўль** (;  года, Гросгайм, цяпер раён Ганау, Гесэн —  года, Берлін, Германія) — нямецкі скульптар-анімаліст.

## Біяграфія 
Сын муляра Філіпа Гаўля (1840—1910), Аўгуст Гаўль з 13 гадоў пачаў навучацца ў мастацкай школе ў Ганау. Затым на працягу двух гадоў працаваў на фабрыцы па вырабе сярэбраных вырабаў. У 1888 годзе ён з дапамогай свайго настаўніка Вайсэ быў накіраваны на вучобу ў Берлін. Працягваючы вучыцца ў майстэрні скульптара Аляксандра Каландрэлі, стаў сталым наведвальнікам Музея прыкладных мастацтваў. Там ён атрымаў абанемент для наведвання Берлінскага заапарка і захапіўся вывучэннем экзатычных жывёл, цэлымі днямі робячы замалёўкі з натуры.

З 1894 па 1898 гады А. Гаўль працаваў у майстэрні вядомага берлінскага скульптара Рэйнгальда Бегаса і браў удзел у абмеркаванні ўзвядзення манумента кайзеру Вільгельму I каля Гарадскога палаца. У 1897 годзе быў накіраваны ў паездку ў Італію.

У 1898 годзе Гаўль стаў адным з заснавальнікаў Берлінскага сецэсіёну, у які ўвайшлі такія мастакі, як Макс Ліберман і Вальтэр Лейстыкаў.

У 1900 годзе Аўгуст Гаўль ажаніўся з Кларай Хертэль (1874—1940). У іх нарадзіліся дзве дачкі (Катарына і Шарлота) і сын Карл Петэр.

У 1912 годзе стварыў скульптурную кампазіцыю «Зубры, якія змагаюцца», якая была перададзена Кёнігсбергу і ўсталявана перад будынкам Вярхоўнага суда Усходняй Прусіі, сімвалізуючы барацьбу абароны і абвінавачвання. Адна з нешматлікіх захаваных у горадзе пасля Другой сусветнай вайны скульптура і сёння ўпрыгожвае Калінінград.

А. Гаўль супрацоўнічаў з вядомым берлінскім выдаўцом і гандляром творамі мастацтва Паўлем Касірэрам. Сярод яго блізкіх сяброў былі Генрых Цыле і Эрнст Барлах.

Гаўль адмовіўся ад абрання сенатарам Берлінскай акадэміі мастацтваў, палічыўшы, што можа паспяхова займацца мастацтвам і без афіцыйнага статусу.

Шэраг яго твораў знаходзяцца ў родным Ганау (на Рохусплац і перад школай каля фантана Гаўля). Бронзавая скульптура арла яго працы ўсталявана на вяршыні гары ў горным масіве Рон. Перад берлінскім Рэнесанс-тэатрам у 1911 годзе быў усталяваны яго фантан з качкамі.

Аўгуст Гаўль сканаў у Берліне ў 1921 годзе ад раку.

## Творы 

Выява:Gaul1.JPG|Перад будынкам тэатра Адраджэння, Берлін
Выява:Lion-A. Gaul.JPG|Старая нацыянальная галерэя, Берлін
Выява:Hh-schafe.jpg|*Klöpperhaus*, Гамбург
Выява:Hamburg-Stadtpark-Pinguinbrunnen-August Gaul.jpg|Гарадскі парк Гамбурга
Выява:Wisente Gaul Kiel2007.jpg|Музей мастацтваў, Кіль
Выява:Fliegerdenkmal-Adler.jpg|Скульптура арла на помніку лётчыкам на гары Васеркупэ
Выява:August Gaul - Porträt des Orang-Utan 'Jumbo' (1895).jpg|Бюст арангутана Джамба (злева).

## Спасылкі 
* Біяграфія Аўгуста Гаўля
* Біяграфія Аўгуста Гаўля
* Біяграфія і спіс прац Аўгуста Гаўля на сайце «Нямецкія біяграфіі» 

Катэгорыя:Скульптары Германіі
Катэгорыя:Памерлі ў Берліне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ганау
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Катэгорыя:Мастакі-анімалісты
Катэгорыя:Берлінскі сецэсіён
Катэгорыя:Постаці Кёнігсберга
Катэгорыя:Скульптары паводле алфавіта
Эдмунд Іванавіч Вярыга

**Эдмунд Іванавіч Вярыга** ( — ) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1863-64 у Літве і Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся каля 1840 г. у сям’і адміністратара маёнтка Веркі (паблізу Вільні). Скончыў Віленскую гімназію.

З 1857 вучыўся ў Пецярбургскім універсітэце, вёў рэвалюцыйную работу сярод студэнтаў, агітацыю сярод сялян Барысаўскага павета.

## Літаратура 
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Лагойскага раёна: У 2 кн. Кн. 1. / Рэд. кал. Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мінск.: БелЭН, 2003. 560 с. — С. 150—151

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Фо (суп)

**Фо** (в’етн. *phở*) — страва в’етнамскай кухні, суп з локшынай, у які пры сервіроўцы дадаюць ялавічыну або кураціну, часам кавалачкі смажанай рыбы або рыбныя шарыкі. У першым выпадку страва носіць назву *фо бо* (в’етн. *phở bò*), а ў другім — *фо га* (в’етн. *phở gà*), у трэцім — *фо ка* (в’етн. *phở cá*). Локшыну для супу звычайна робяць з рысавай мукі. Страву ўпрыгожваюць азіяцкай разнавіднасцю базіліка, мятай, лаймам і праросткамі бабоў мунг. Страва асацыюецца з Ханоем, дзе ў 1920-х адкрыўся першы рэстаран фо.

## Гісторыя 
 і ялавічнай грудзінкай]]
Фо з’явіўся ў пачатку XX стагоддзя ў паўночнай частцы В’етнама. Верагодна, фо з’явіўся на паўднёва-захадзе ад Ханоя, у Намдзінь, і на яго з’яўленне паўплываў французскі каланіяльны ўрад (да яго каровы лічыліся працоўнымі жывёламі, і ў ежу іх не выкарыстоўвалі).

Фо, прыгатаваны з ялавічынай, з’явіўся каля 1930 года. Фо з курацінай з’явіўся ў 1939 годзе, магчыма, таму, што ялавічына не прадавалася на рынках па панядзелках і пятніцах у той час.

Пасля падзелу В’етнама ў 1954 годзе, больш за мільён чалавек збеглі ў Паўночны В’етнам на поўдзень. Фо, раней непапулярны на поўдні, стаў карыстацца попытам. Новыя змены ў мясе і булёне, а таксама дадатковыя гарніры, такія як лайм, парасткі фасолі, в’етнамскі базілік (húng quế), і соус хойсін (tương đen), не будучы болей абмяжоўванымі паўночнымі кулінарнымі традыцыямі, сталі звычайнай ежай.

Падчас Вайны ў В’етнаме бежанцы распаўсюдзілі фо па ўсім свеце. Асабліва папулярны ў буйных гарадах са значнай колькасцю в’етнамскага насельніцтва, напрыклад, у Парыжы, на заходнім узбярэжжы Канады (Ванкувер, Вікторыя), у Тэхасе , Новым Арлеане, у Арланда, Фларыдзе і ў Вашынгтоне; у імігранцкіх заходніх раёнах Сіднэя і Мельбурна. У 2011 годзе фо названы кампаніяй CNN 28-й самай смачнай стравай свету ().

## Спасылкі 
* Інтэрв’ю пра фо з поварам в’етнамскага кафэ
* Bloom, Dan. «What’s that Pho? — French loan words in Vietnam hark back to the colonial days» // Taipei Times, 29.05.2010
* Pho Ha Noi  // VietnamWiki.net. «Pho Hanoi», *Vietnam Travel Wiki*,December 28, 2009
* *Lam, Andrew*. Surprising locations to find *phở*, «Pho», *All Things Considered*, National Public Radio, September 2, 1999
* Norris, Michele. «From Pho to Fast Food, an Immigrant’s Tale», *All Things Considered*, National Public Radio, February 6, 2007 Biography of Bich Minh Nguyen
* Prakash, Snigdha. «Pho Sells», *Morning Edition*, National Public Radio, June 3, 2002. *Campbell* soup markets *phở*
* Sullivan, Michael. «Vietnamese Pho Chain Takes on U.S. Competition», *Morning Edition*, National Public Radio, March 20, 2007. Introduction of chain restaurant in the USA
* Vietnam Food. Different types of Pho and famous Pho restaurants in Hanoi. Pho (Noodle Soup) — Introduction 
* The Price Tag on the World’s Most Expensive Bowl of Soup? $5,000

Катэгорыя:В’етнамская кухня
Катэгорыя:Супы
Катэгорыя:Фастфуд
Катэгорыя:Вулічная ежа
Вярсоцкі

**Вярсоцкі** — мужчынскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Людвігавіч Вярсоцкі (нар. 1977) — беларускі дзяржаўны службовец.
* Віктар Іванавіч Вярсоцкі (1923—2004) — беларускі жывапісец і педагог.
* Вячаслаў Віктаравіч Вярсоцкі (нар. 1955) — беларускі жывапісец.
* Янка Вярсоцкі (1888—1937) — беларускі каталіцкі святар, грамадскі дзеяч.
Адэліта (ансамбль гітарыстаў)

**Народны ансамбль гітарыстаў «Адэліта» ** — інструментальны ансамбль, створаны ў 1990 годзе пры Вілейскай дзіцячай школе мастацтваў. Удзельнікі ансамбля: выкладчыкі і навучэнцы школы. У чэрвені 2012 годзе ансамблю прысвоена званне «Народны».

Каларыт гучанню ансамбля надае спалучэнне гітары з рознымі інструментамі, такімі як скрыпка, флейта, валторна, шэрагам ударных інструментаў і інш. Калектыў цесна супрацоўнічае з хорам старэйшых класаў школы, народным калектывам аўтарскай песні «Элегія».

## Рэпертуар 
Рэпертуар ансамбля складаюць аўтарскія творы і апрацоўкі Уладзіміра Лапціка, творы беларускіх і замежных кампазітараў розных стыляў, жанравых накірункаў і эпох. Сярод іх як творы шырока вядомыя і папулярныя, так і творы мала знаёмых аўтараў.

## Дыскаграфія 
## Удзельнікі 
* Уладзімір Лапцік —кіраўнік.
* Кірыл Хацяновіч — гітара
* Касоўская Лізавета — гітара, тамбурын
* Дыяна Данец — тамбурын, гітара
* Захар Чачулін — гітара
* Павел Чарапан — гітара
* Уладзіслаў Лемяшонак — гітара
* Вольга Грыгоніс — флейта
* Андрэй Бараноўскі — гітара, маракасы
* Леанід Новік — акардэон
* Святлана Каркотка — вакал
* Надзея Лапцік — скрыпка
* Ягор Каханоўскі — гітара
* Кацярына Якутовіч — флейта

## Спасылкі 
* http://adelita.ts9.ru/  Афіцыйная старонка
* Фотарэпартаж аб канцэрце ансамбля  // «Рэгіянальная газета»

Катэгорыя:Музычныя калектывы Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Культура Вілейкі
Віктар Іванавіч Вярсоцкі

**Віктар Іванавіч Вярсоцкі** (, г.  — ) — беларускі жывапісец і педагог. Заслужаны настаўнік БССР (1966).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 чэрвеня 1923 года ў Мінску. Удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне. У 1951 годзе скончыў Мінскае мастацкае вучылішча. Удзельнічаў у мастацкіх выстаўках з 1951 года. На педагагічнай працы з 1952 года.

У 1968 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, дзе вучыўся ў В. Волкава, І. Ахрэмчыка, Х. Ліўшыца і Н. Воранава.

## Творчасць 
Працуе ў жанры лірычнага, гарадскога і мемарыяльнага пейзажу.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Барыс Крэпак* Камбат вызваляў Варшаву…  // Культура, № 3 (1495) 16.01.2021 — 22.01.2021 г.
* **Память народа** — электронный банк документов периода Великой Отечественной войны 
* Музейный комплекс «Дорога памяти»  

Катэгорыя:Заслужаныя настаўнікі БССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Польшчы
Катэгорыя:Афіцэры СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Беларусі XXI стагоддзя
Літоўскі правінцыйны камітэт

**Літоўскі правінцыйны камітэт** (ЛПК) быў створаны ў Вільні ўлетку 1862 года з мэтай падрыхтоўкі паўстання супраць царызму. Фармальна ЛПК быў падпарадкаваны Цэнтральнаму Нацыянальнаму камітэту (ЦНК). У ЛПК уваходзілі прадстаўнікі як «чырвоных», так і «белых». Па ініцыятыве ЛПК збіраліся сродкі на правядзенне паўстання, набывалася зброя і былі створаныя мясцовыя рэвалюцыйныя арганізацыі: Гродзенская (Кастусь Каліноўскі), Мінская (А. Трусаў), Наваградская (У. Борзабагаты) і іншыя. Найбольш масавай і актыўнай сярод мясцовых арганізацый была Гродзенская. Кастусь Каліноўскі, яе кіраўнік, стаў адным з уплывовых кіраўнікоў ЛПК, а ў кастрычніку 1862 года ўзначаліў яго. Сярод членаў камітэту былі Зыгмунт Чаховіч і Ян Козел-Паклеўскі.

У студзені 1863 года на тэрыторыі Польшчы пачалося паўстанне, што стала нечаканасцю для беларускіх рэвалюцыянераў, але было неадкладна падтрымана імі. 1 лютага ЛПК абвясціў сябе Часовым Правінцыйным урадам Літвы і Беларусі і выдаў праграмныя дакументы, якія дублявалі праграму польскіх аднадумцаў. Насельніцтва края заклікалася да паўстання, усе жыхары незалежна ад веры, стану і паходжання аб'яўляліся свабоднымі і раўнапраўнымі. У сялянскую ўласнасць пераходзілі зямельныя надзелы, з памешчыкамі за зямлю павінна была разлічыцца дзяржава. Рэкруцкая павіннасць замянялася 3-гадовай усеагульнай ваеннай павіннасцю. Аднаўлялася ўніяцкая царква.

Сярод кіраўнікоў паўстання адсутнічала адзінства, разгарнулася барацьба за ўладу. «Белыя» ўсталявалі кантроль над кіруючымі органамі спачатку ў Варшаве, а потым і на месцах. У сакавіку 1863 года ЛПК быў распушчаны і створаны «Аддзел кіраўніцтва правінцыямі Літвы». Каліноўскі і яго паплечнікі падпарадкаваліся, каб пазбегнуць расколу.

## Літаратура 
*  — С. 386.
* Алег Латышонак, Яўген Мірановіч. Гісторыя Беларусі ад сярэдзіны XVIII ст. да пачатку XXI ст. - 2-е выд. - Смаленск: Інбелкульт, 2013. - 368 с. ISBN 978-5-9904531-6-6.

Катэгорыя:Паўстанне 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1861 годзе
Катэгорыя:1862 год у Вільні
Цэнтральны нацыянальны камітэт

166px|thumb|right|Пячатка Цэнтральнага нацыянальнага камітэта
**Цэнтральны нацыянальны камітэт** (ЦНК; , KCN) — тайны орган «чырвоных» па падрыхтоўцы да паўстання 1863—1864 гадоў. Ён быў павінны: пашырыць заканспіраваную сетку паўстанцаў, усталяваць нацыянальны падатак, склікаць нацыянальную паліцыю. 12 жніўня 1862 ЦНК абяцаў сялянам права ўласнасці на зямлю за выкуп, а таксама звярнуўся да яўрэяў — прызнаючы іх раўнапраўнымі чальцамі вольнага польскага грамадства. Заснаваны ў чэрвені 1862 на базе мэрыі горада Варшавы, з мэтай узяць пад кантроль усю падрыхтоўку да паўстання ў Царстве Польскім. Адозвай ад 1 верасня 1862 абвясціў сябе рэальнай уладай нацыі і патрабавала падпарадкавання з боку ўсяго грамадства.

## Дзейнасць ЦНК 
Друкаваны орган ЦНК — газета «Ruch».
Згодна з Маніфестам 22 студзеня 1863 Цэнтральны Нацыянальны Камітэт абвясціў сябе Часовым нацыянальным урадам, дэкляраваў пачатак паўстання і вызваленне ад прыгону тых сялян, якія падтрымаюць паўстанне. Пасля падзення ў красавіку 1863 дыктатуры Марыяна Лангіевіча і пераходу ўлады ў рукі «белых» з 10 мая афіцыйна называецца Нацыянальны Урад ().

## Члены камітэту 
* Оскар Авейдэ  (з 3 студзеня 1863).
* Стэфан Баброўскі () (з 3 студзеня 1863 па 19 студзеня 1863).
* Уладзіслаў Данілоўскі ().
* Яраслаў Дамброўскі (), мэр горада Варшава.
* Агатон Гілер (), замежныя справы і пытанні друку да 3 студзеня 1863.
* Юзаф Каятан Яноўскі (), унутраныя справы, справы Літвы і Русі.
* Зігмунт Падлеўскі (), ваенны камендант Варшавы, справы ваенныя.
* Вітольд Марчэўскі ().
* кс. Кароль Мікашэўскі (), справы духоўныя і пытанні апекі.
* Ян Майкоўскі (), пытанні скарбу, а з 3 студзеня 1863 і пытанні друку.
* Браніслаў Шварц ().

## Літаратура 
*  — С. 123.
* Kizwalter T., Nałęcz T.: *Historia Polski. Polska 1831—1939* («Historia» — Biblioteka Gazety Wyborczej t. 11), wyd. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, ISBN 978-84-9819-818-8;
* Maroń J., Piotrowski J., Czapliński M., Rosik S., Fras Z.: *Słownik Encyklopedyczny. Historia*, wyd. Europa, 1999, ISBN 83-85336-95-8.

Катэгорыя:Паўстанне 1863—1864 гадоў