open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вялікія Вераб’евічы

**Вялі́кія Вераб’е́вічы** (, ) — аграгарадок у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вераб’евіцкага сельсавета.

У 2017 годзе ў Вялікія Вераб’евічы з вёскі Асташына быў перанесены цэнтр Асташынскага сельсавета, які пазней быў перайменаваны ў Вераб’евіцкі сельсавет.

## Славутасці 
* Свята-Георгіеўская царква
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вераб’евіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Малыя Вераб’евічы

**Малы́я Вераб’е́вічы** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вераб’евіцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Свята-Георгіеўская царква

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Грынь (нар. 1927) — удзельнік беларускага патрыятычнага падполля ў 1946—1947 гг.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вераб’евіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Пантусавічы

**Панту́савічы** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вераб’евіцкага сельсавета.

## Назва 
У канцы 18 ст. тут сама ля Пантусавічаў (Межнікі, Налібакі) фіксавалася прозвішча Пантус.

Якраз сярод наваградскіх "сакольнікаў" у Перапісе войска 1528 г. - “*Илья Паньтусовичъ*”.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вераб’евіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Поўбераг

**По́ўбераг** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вераб’евіцкага сельсавета.

Упершыню згадваецца ў 1428 годзе (*Puolbreha*), калі быў запісаны вял.кн. Вітаўтам у вена сваёй жонцы Ульяне. Да 1454 года належаў ужо пану Івашку Іллінічу, адзін з першых вядомых яго маёнткаў, калі і як перайшоў да яго не вядома. Напэўна, быў выслугай яго бацькі Іллі. Пасля смерці Івана перайшоў да яго сына Мікалая, які ў 1495 годзе называе сябе дзедзічам Паўберага, з 1519 года—галоўныя яго маёнтак. Нягледзячы важнасць для роду, маёнтак быў закладзены Мікалаем Мікалаевічам Іллінічам троцкаму яўрэю Шомаку. Потым маёнтак выкупіў наваградскі ваявода Ян Забярэзінскі. У Забярэзінскіх Паўбераг выкупіў Юрый Іванавіч Іллініч "па блізкасці сваёй" за 400 коп грошаў і завешчаў Богушу Багавіцінавічу.
## Славутасці 
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква 1839 г.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вераб’евіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Генюшы (Навагрудскі раён)

**Генюшы́** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Уселюбскага сельсавета.

Да 2017 года ўваходзіла ў склад Ацмінаўскага сельсавета.

## Назва 
Адны Генюшы – ля Ўселюба, другія Генюшы – паміж Малой Бераставіцай і Крынкамі. Ёсць літоўскія прозвішчы *Geniušas, Geniušis, Geniuša*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Уселюбскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Дзетамля

**Дзе́тамля** (, ) — вёска ў Беларусі, у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Уселюбскага сельсавета.

Да 2017 года ўваходзіла ў склад Ацмінаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
У напрамку на поўдзень ад вёскі працякае рака Дзетамлянка.

## Вядомыя асобы 
* Кастусь Мерляк (1919—2007) — беларускі грамадскі дзеяч на эміграцыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Уселюбскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Бенін (Навагрудскі раён)

**Бе́нін** (, ) — аграгарадок у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Уселюбскага сельсавета. Размешчана за 22 км на поўнач ад Навагрудка, 173 км ад Гродна, 45 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня.

Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бенінскага сельсавета.

## Назва 
Фіксаваліся лідскія прозвішчы Беніс, Бень, Беневіч, былі старыя літоўскія Бэнэйка, Бэнэйша. Ёсць літоўскія *Benys, Benaitis*, латышскае *Benis*. Аснова *Ben-* выкарыстоўвалася ў старажытных балцкіх двухасноўных імёнах.

## Насельніцтва 
* 239 жыхароў, 87 двароў (1995)

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Дом культуры і бібліятэка

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Уселюбскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Зенявічы (Навагрудскі раён)

**Зеняві́чы** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Уселюбскага сельсавета.

У 1940—1992 гадах цэнтр Зенявіцкага сельсавета. Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бенінскага сельсавета.

## Назва 
Якраз сярод наваградскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. - "***Зень** Жуковичъ*".

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Уселюбскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Пліса 1

**Пліса́ 1** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Уселюбскага сельсавета.

## Гісторыя 
Паводле інвентара маёнтка Дзяляцічы князёў Радзівілаў 1652 года, 1 морг над ракой Плісай трымаў шляхціч Грышка Калічыц з зямянскага сяла Калечыцы (цяпер не існуе) каля Дзяляціч. У XVIII стагоддзі зямянскі засценак Пліса ў дзве валокі. Сярод жыхароў у 1778 годзе згадваюцца Сцяпан Татарын, Бараноўскія, Мікуці, Тарлоўскія, Снітчэўскія і інш.

Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бенінскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 21 чалавек;
* 2008 год — 10 чалавек;
* 2009 год — 18 чалавек.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Уселюбскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Пліса 2

**Пліса́ 2** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Уселюбскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бенінскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 55 чалавек;
* 2008 год — 27 чалавек;
* 2009 год — 22 чалавекі

## Вядомыя асобы 
* Віктар Георгіевіч Сцянько (нар. 1949) — вучоны ў галіне хірургіі, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Уселюбскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Багудзенка

**Багудзе́нка** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Валеўскага сельсавета.

Да 1976 года вёска ўваходзіла ў склад Ятраўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Валеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Залесаўцы

**Зале́саўцы** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Плё́хава**) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Валеўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Валеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Ярошычы

**Яро́шычы** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Валеўскага сельсавета.

Знаходзіцца на Навагрудскім узвышшы. Паблізу вёскі мае выток рака Ятранка.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Валеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Агароднікі (Навагрудскі раён)

**Агаро́днікі** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Брольніцкага сельсавета.

Да 2017 года ўваходзіла ў склад Ваўковіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Брольніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Ваўковічы (Навагрудскі раён)

**Ваўко́вічы** (, ) — вёска ў Беларусі, у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Брольніцкага сельсавета.

У 1940—1954 і 1986—2017 гадах вёска з’яўлялася цэнтрам Ваўковіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 10 км у напрамку на ўсход ад горада Навагрудак, за 172 км ад Гродна, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Навадруцк.

## Насельніцтва 
* 1995 год — 252 жыхары, 99 двароў.

## Славутасці 
* Капліца-пахавальня на могілках

### Страчаная спадчына 
* Царква Успення Прасвятой Багародзіцы (1866)
* Могілкавая царква (XVIII). Спалена немцамі
* Фальварак

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 44.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Брольніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Сенненскае Загор’е

**Се́нненскае Заго́р’е** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вераб’евіцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Крыж на магіле Адама і Эвеліны Пуслоўскіх
* Свята-Аляксандра-Неўская царква (1994)
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вераб’евіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Будныя

**Бу́дныя** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Любчанскага сельсавета.

Да 6 мая 2004 года вёска ўваходзіла ў склад Вераскоўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Любчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Брольнікі

**Бро́льнікі** (, ) — аграгарадок у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Брольніцкага сельсавета.

## Назва 
У гэтым рэгіёне (Сноў) у канцы 18 ст. фіксавалася прозвішча Броль.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Брольніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Гарадзечна (Навагрудскі раён)

**Гарадзе́чна** (, ) — аграгарадок у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.

У 1940—2008 гадах цэнтр Гарадзечненскага сельсавета. З 2008 да 2017 года аграгарадок уваходзіў у склад Брольніцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 6 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Навагрудак, за 168 км ад Гродна, за 29 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня, на рацэ Валоўка.

## Насельніцтва 
* 1996 год — 506 жыхароў, 179 двароў.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Вікенцевіч Біруля (1873—1954) — беларускі рэлігійны дзеяч, протаіерэй.
* Язэп Сажыч (1917—2007) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, вайсковец.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 40.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ладзеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Літоўка (Навагрудскі раён)

**Літо́ўка** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці, на беразе аднайменнага возера. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.

Да 2017 года ўваходзіла ў склад Брольніцкага сельсавета.

## У літаратуры 
У паэме «Гражына» Адам Міцкевіч у рамантычным сэнсе растлумачыў назву «Літоўка». Паводле сюжэту, навагрудскі князь Літавор схіляўся да ганебнага саюзу з ворагамі Наваградка — тэўтонскімі рыцарамі. Князь не прыслухаўся да ўгавораў сябра, рыцара Рымвіда, і жонкі — княгіні Гражыны. Тады ўпотай ад яго Гражына, у шлеме і даспехах вывела войска да возера насустрач тэўтонцам. Князь Літавор кінуўся ў бітву на дапамогу невядомаму рыцару, і навагрудчане атрымалі перамогу. Гражына ж была смяротна паранена і загінула. А Літавор, адкрыўшы забрала бясстрашнага рыцара, быў здзіўлены і забіты горам, калі даведаўся, што гэта была яго любімая жонка. У гонар подзвігу Гражыны, нібыта, і назвалі возера «Літоўка».

## Славутасці 
* Вялікі камень Літоўскі са знакамі — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння
* Аграсядзіба ў стылі «фэнтэзі», з мноствам скульптур на фантастычныя і акультныя сюжэты, і іншых дзівосных артэфактаў, створаная навагрудскім прадпрымальнікам і мастаком-самавукам Сяргеем Ковалем у 2015—2018 гадах. Штуршком для стварэння сядзібы быў сюжэт паэмы «Гражына», спачатку па матывах паэмы быў перароблены мясцовы аўтобусны прыпынак, затым набыты дом былога старшыні калгасу, дзе падчас здымкаў мастацкага фільма «Сыновья уходят в бой» (рэжысёр Віктар Тураў, 1969) жыў спявак Уладзімір Высоцкі з жонкай Марынай Уладзі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ладзеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Несутычы

**Несуты́чы** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Брольніцкага сельсавета.

## Назва 
На думку В. Жучкевіча, *несутычы* — гэта тыя, што не сутыкаюцца.

## Славутасці 
* Капліца Святога Крыжа

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Стагановіч (1890—1988) — беларускі грамадскі і палітычны дзеяч.
* Тамара Аляксандраўна Стагановіч (нар. 1930) — амерыканская мастачка беларускага паходжання.
* Вячаслаў Іосіфавіч Стома (нар. 1949) — беларускі пісьменнік-натураліст.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Брольніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Суляцічы

**Суля́цічы** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Брольніцкага сельсавета.

Вядома прынамсі да 1430 года. Вялікі князь Вітаўт даў у свой час «Сулятичи» пану Рачку, а пазней яго жонцы пані Рачкавай. Паводле Р. Пятраўскаса, у пана Пятра Рачкі была дачка Ганна Мілохна, жонка пана Глеба Вяжэвіча, але лёс Суляцічаў тым часам не ясны.

Пазней Суляцічы нейкім чынам аказаліся ў валоданні князёў Заслаўскіх. Каля 1540 года ў складзе пасагу княжны Ганны Заслаўскай перайшлі да пана Яна Глябовіча.

У 1940—1954 гадах вёска — адміністрацыйны цэнтр Суляціцкага сельсавета.

Каля вёскі археалагічны помнік — курганны могільнік Суляцічы XI—XIII стагоддзяў. — 

## Старажытнае насельніцтва 
Тып сельскіх жыхароў ХІ-ХІІІ ст. левабярэжнага Прынёмання аднаўляецца антраполагамі паводле пахаванняў у курганным некропалі "Суляцічы".

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Брольніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Сунчыцы

**Су́нчыцы** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.

Да 2017 года ўваходзіла ў склад Брольніцкага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася прозвішча Сунь (Збляны з-пад Зэльвы), астравецкае Суневіч. З-пад Вільні былі Сун, Суновіч. Ёсць латышскае *Sūns*. Аснова *Sun*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ладзеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Нёўда (аграгарадок)

**Нёўда** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кашалеўскага сельсавета.

Да 2017 года ўваходзіў у склад Ваўковіцкага сельсавета.
## Геаграфія 
 і Нёўда.|злева]]Знаходзіцца за 4 км у напрамку на поўдзень ад горада Навагрудак, за 166 км ад Гродна, за 28 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня, на аўтамабільнай дарозе . Каля аграгарадка бярэ пачатак рака Нёўда.

## Насельніцтва 
* 2000 год — 304 жыхары, 114 двароў.

## Мемарыялы 
* Магіла ахвяр нацызму.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 309.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кашалеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Каменка (Кашалеўскі сельсавет)

**Ка́менка** () — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кашалеўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Каменныя магілы, курганны могільнік (X—XIII стагоддзі), за 1,5 км на захад ад вёскі, ва ўрочышчы Гавейша, за 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі — 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кашалеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Ігольнікі

**Іго́льнікі** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кашалеўскага сельсавета.

## Назва 
У канцы 18 ст. фіксавалася літоўскае жамойцкае (Кражы) прозвішча Ігал. У 19 ст. засведчанае троцкае Ігалкоўскі. Ёсць латышскія *Igals, Igalis.* Былі латгальскія *Igolnieks, Igalnīks.*

З іншага боку - блр. *іголка, ігла.*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кашалеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Кашалева

**Кашале́ва** (, ) — аграгарадок у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Кашалеўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 10 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Навагрудак, за 172 км ад Гродна, за 13 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня.

## Насельніцтва 
* 1998 год — 371 жыхар, 158 двароў.

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Вядомыя асобы 
* Ігар Іванавіч Бузоўскі (нар. 1972) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Міхась Навумовіч (1922—2004) — грамадскі дзеяч беларускай эміграцыі, мастак, фізіятэрапеўт.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 197.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кашалеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Батароўка (Навагрудскі раён)

**Батаро́ўка** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кашалеўскага сельсавета.

## Назва 
З-пад Горадні (Верцялішкі) было прозвішча Батаровіч, і побач яшчэ адна Батароўка. Было васілішскае Батар. Ёсць латышскае *Batars*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кашалеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Шатраўцы

**Ша́траўцы** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кашалеўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксаваліся крэўскія прозвішчы Шатроўскі, Шатровіч. Было літоўскае троцкае Шатра. Ёсць літоўскае *Šatraitis*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кашалеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Ацмінава

**Ацмі́нава** (, ) — аграгарадок у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Уселюбскага сельсавета.

Да 2017 года з’яўляўся цэнтрам Ацмінаўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксаваліся гервяцкія прозвішчы Атмініс, Атміновіч. Літоўскія *Atminas, Atminis а*д балцка-літоўскага двухасноўнага імя тыпу *At-minas*. Ёсць латышскае *Atminis*.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 27 км у напрамку на поўнач ад горада Навагрудак, за 200 км ад Гродна, за 50 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ваколіцы Навагрудка. Перуноў мост  // Навагрудскі гістарычна-краязнаўчы музей
* Праект ЭТНАЎСЁ

Катэгорыя:Уселюбскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Грабнікі (Навагрудскі раён)

**Грабнікі́** (, ) — хутар у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.

Побач з паселішчам знаходзіцца Наваградскі ветрапарк, што належыць філіялу РУП «Гроднаэнерга» Лідскія энергетычныя сеткі. Першая ветраўстаноўка з'явілася тут у 2011 годзе. У 2016 годзе непадалёк усталявалі адразу 5 падобных установак кітайскай кампаніі «HEAG».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ладзеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Жданавічы (Навагрудскі раён)

**Жда́навічы** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Жданавіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ладзеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Ладзенікі

**Ладзе́нікі** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Ладзеніцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 7 км у напрамку на поўнач ад Навагрудка, за 169 км ад Гродна, за 30 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня. Каля вёскі, на заходніх схілах Навагрудскага ўзвышша Пачынаецца рака Iзаўка (Ізва).

## Гісторыя 
Непадалёк выяўлены курганны могільнік X—XI стагоддзяў

## Насельніцтва 
* 1998 год — 378 жыхароў, 147 двароў.
* 2009 год — 393 чал.

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, загінулым у Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ладзеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Мітраполь (хутар)

**Мітрапо́ль** (, ) — былы хутар у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Ладзеніцкага сельсавета.

Ліквідаваны ў 2011 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Весялова (Навагрудскі раён)

**Весяло́ва** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Нягневіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Уладзіміравіч Агейка (нар. 1928) — удзельнік беларускага патрыятычнага падполля ў 1946—1947 гг.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Нягневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Лозкі (Навагрудскі раён)

**Ло́зкі** (, ) — в ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Нягневіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Кастусь Рамановіч (1927—2005) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў падпольнага Саюза вызвалення Беларусі.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Нягневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Мілушава

**Мі́лушава** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Нягневіцкага сельсавета.

У XV ст. вёскай валодалі Сенка Хмарыч, Васіль Храбтовіч і яго брат Іван Літавар Храбтовіч, падскарбій вялікі літоўскі. Упершыню Мілушава згадваецца 16 мая 1492 года ў дакуменце абмену цяглай службы на дзесяціну, якую Ян Літавар Храбтовіч сплочваў Лаўрышаўскаму манастыру з маёнтка Дзераўная.

## Назва 
Ад імя *Milušas* — літоўскія прозвішчы *Miluševičius, Milušauskas*, старое прозвішча *Miłusz* (з Восава). З утваральнікам -*uš*- таксама імёны *Girdžiušas, Maliušas*, ад якіх тапонімы Гірдзюшы, Малюшычы.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Рыгоравіч Каранеўскі (1939—2003) — беларускі педагог, журналіст, краязнавец, укладальнік кнігі «Памяць. Ашмянскі раён».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Нягневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Сланева

**Слане́ва** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Нягневіцкага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася відзаўскае прозвішча Сланеўскі, пад Вільняй было Сланоўскі (*Słonowski*). Ёсць латышскае *Slanis*, літоўскія *Slanys, Slanis*. Ля Браслава - Слонішкі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Нягневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Васілевічы (Навагрудскі раён)

**Васіле́вічы** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавета.

Да 16 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Налібацкага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Стаянкі перыяду неаліту — бронзавага веку, за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі, за 0,8 км на паўночны захад ад вёскі, за 0,6 км на паўночны захад ад вёскі — 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пятрэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Навіны (Навагрудскі раён)

**Наві́ны** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавета.

## Назва 
Засведчанае старое лідскае прозвішча Навін, з-пад Ліды (Васілішкі) было Навінскі. Фіксавалася старое ўсходнелітоўскае Навінас.

З іншага боку, ёсць блр. *навіна.*

## Гісторыя 
У 1624 годзе згадваюцца ў складзе Ахонаўскага войтаўства Дзятлаўскай (Здзянцёльскай) воласці ва ўласнасці Сапегаў.

## Катастрофа Су-25 
12 чэрвеня 2012 года за 2 км ад вёскі пацярпеў крушэнне знішчальнік Су-25 116-й штурмавой авіябазы з Ліды. Лётчык на авіяпалігоне паблізу горада Бярозаўка выконваў манеўры на гранічна малой вышыні. Пасля выканання задання а 15.35 на вышыні 200 метраў самалёт пачаў губляць кіраванне. Кіраўніком палёту была дадзена каманда лётчыку на катапультаванне. Але пілот лётчык 1-га класа падпалкоўнік Мікалай Грыднеў загінуў, адводзячы самалёт ад вёскі. Як сцвярджаюць відавочцы: «Ён ляцеў вельмі нізка. Над самай зямлёй, а потым знік. І тады моцна грымнула. Гук быў моцны, хоць да месца падзення ад дарогі было даволі далёка».

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пятрэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Новая Гута (Навагрудскі раён)

**Но́вая Гу́та** () — хутар у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1894 годзе прамыслоўцы Вільгельм Краеўскі і Юліус Столе пачынаюць будаваць тут шкляную гуту, а ў 1896 годзе атрымліваюць першую прадукцыю. На прадпрыемстве ў 1897 годзе працавала больш за 100 чалавек, а ў 1908 годзе — 454 чалавекі. Напярэдадні нямецкай акупацыі ў 1915 годзе ў Першую сусветную вайну шклозавод быў закрыты, затым разбураны.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пятрэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Байкі (Навагрудскі раён)

**Байкі́** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1662 г. згадваецца ў складзе Наваградскага ваяводства ВКЛ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ладзеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Вялікія Лезнявічы

**Вялі́кія Лезняві́чы** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.

Знаходзіцца на Навагрудскім узвышшы. За 1,3 км на ўсход ад вёскі мае выток рака Промша.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ладзеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Гагарына (Навагрудскі раён)

**Гага́рына** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.

Да 1969 года вёска мела назву **Драчылава**. У 1940—1954 гадах з’яўлялася цэнтрам Драчылаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Валерый Мікалаевіч Сакевіч (нар. 1955) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогій і абсталявання механічнай і фізіка-тэхнічнай апрацоўкі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ладзеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Пудзіна

**Пу́дзіна** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавета.

Да 16 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Налібацкага сельсавета.

## Назва 
Было лідскае Пудэйка, антрапанімічны суфікс -*eik*- у балцка-літоўскіх прозвішчах адзін з найбольш папулярных. Ёсць латышскія *Puds, Pudis*.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Народныя прыказкі, прымаўкі і песні жніва з вёсцы Пудзіна — pawet.net

Катэгорыя:Пятрэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Пятрэвічы (Навагрудскі раён)

**Пятрэ́вічы** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 12 км у напрамку на паўночны захад ад горада Навагрудак, за 174 км ад Гродна, за 35 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня.

## Насельніцтва 
* 2001 год — 511 жыхароў, 175 двароў.
* 2019 год — 550 чал.

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пятрэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Устрынь-Боркі

**У́стрынь-Бо́ркі** (, ) — хутар у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавета.

Праз лясное ўрочышча цячэ рака Чорная (левы прыток Нёмана).

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пятрэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Басіна (Навагрудскі раён)

**Ба́сіна** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Уселюбскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася лідскае прозвішча Бас, мёрскае Басоўскі, жалудоцкае Басэвіч. Ёсць літоўскае *Basys**,* латышскія *Bass, Basis**.* Аснова *Bas-* выкарыстоўвалася ў старажытных балцкіх двухасноўных імёнах.

## Вядомыя асобы 
* Эдвард Аляксандр Уладзіслаў О’Рурк (1876—1943) — граф, каталіцкі біскуп.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Уселюбскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Гірдаўка

**Гі́рдаўка** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Уселюбскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым жа панёманскім рэгіёне (Васілішкі) бытавала прозвішча Гірдзь. Ёсць літоўскія прозвішчы *Girdžius*, *Girdžiūnas,* звязваюцца з літоўскім *girdėti* "чуць"*.* Аснова *Gird-* выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах*.*

З іншага боку, у далейшай частцы Еўропы вядомае нямецкае прозвішча Hird, Hirdt.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Уселюбскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Аўдзеевічы (Навагрудскі раён)

**Аўдзе́евічы** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчорсаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Георгій Мікалаевіч Каржанеўскі (1949—2014) — беларускі грамадскі актывіст.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Шчорсаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Жадунь (Навагрудскі раён)

**Жа́дунь** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Валеўскага сельсавета.

Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Ятраўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Валеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Баравікі (Свіслацкі раён)

**Баравікі́** (, ) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Поразаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Поразаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Руда (Навагрудскі раён)

**Руда́** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавета. За 1 км у напрамку на паўночны захад ад вёскі ўпадае ў Нёман рака Ізва. 

## Гісторыя 
Вопіс парафій Лідскага дэканату ў 1784 г. згадвае вёску Руда ў складзе Беліцкай парафіі, як уласнасць князя Караля Радзівіла ў дзяржанні Статкевіча. Тут меліся карчма і млын. Каля вёскі існаваў неглыбокі і малы стаў, які жывіўся з рэчкі Ізва; на рацэ дзейнічаў тартак. Гасцінец вёў праз вёску Сялец да перавозу цераз Нёман, а далей да карчмы і вёскі Руда. Адсюль гасцінец да Наваградка ішоў пушчай да трушчобы пад назвай Глушыца, дзе меўся малы не балоцісты брод і дрэнны масток, далей дарога вяла пушчай. На ўсход, аж да вёскі Гезгалы цягнуліся разлеглыя сасновыя лясы, прыдатныя для будоўлі.

З 1795 г. вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пятрэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Астроўскі (Свіслацкі раён)

**Астро́ўскі** (, ) — пасёлак у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вердаміцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Свята-Пакроўская царква

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вердаміцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Дабраволя

**Дабраво́ля** (, ) — аграгарадок у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабравольскага сельсавета.

## Славутасці 
* Свята-Успенская царква (1861 год) — .

## Вядомыя асобы 
* Ніна Аляксандраўна Сасноўская (1892—1979) — беларускі мастак-графік, педагог.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Аграгарадок Дабраволя на сайце Radzima.org

Катэгорыя:Дабравольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Ціхаволя

**Ціхаво́ля** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабравольскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 27 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Свіслач, за 117 км ад Гродна, за 24 км ад чыгуначнай станцыі Свіслач.

## Насельніцтва 
* 2003 год — 235 жыхароў, 90 двароў.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Канстанцінавіч Петрушкевіч (нар. 1937) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр гандлю БССР (1986—1990)
## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 122.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дабравольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Ашчэп

**Ашчэ́п** (, ) — хутар у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навадворскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Навадворскі сельсавет (Свіслацкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Грынкі (Свіслацкі раён)

**Грынкі́ ** (, ), раней **Грынкі́ 2** — аграгарадок у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Нязбодзіцкага сельсавета.

Да 2 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Грынкоўскага сельсавета, у 1961—1976 гадах у складзе Дабравольскага сельсавета.

У 2009 годзе вёска Грынкі 2 атрымала статус аграгарадка і змяніла назву на Грынкі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нязбодзіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Нязбодзічы

**Нязбо́дзічы** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Нязбодзіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 17 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Свіслач, за 107 км ад Гродна, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Свіслач. Каля аграгарадка працякае рака Бярозаўка (прыток Калонкі).

## Насельніцтва 
* 2000 год — 297 жыхароў, 122 двары.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла пагранічнікаў.
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нязбодзіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Ракаўшчына (Нязбодзіцкі сельсавет)

**Ра́каўшчына** (, ) — былы хутар у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Нязбодзіцкага сельсавета.

Ліквідаваны ў 2015 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Бортнікі (Свіслацкі раён)

**Бо́ртнікі** (, ) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Свіслацкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Свіслацкі сельсавет (Свіслацкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Алісеевічы

**Алісе́евічы** (, ) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ханявіцкага сельсавета.

## Назва 
На польскай карце 1933 г. - *Алісевічы*.

Фіксаваліся прозвішчы Алісовіч (Дзераўная), Алісінскі (Відзы). Было літоўскае троцкае Алісэвіч. Ёсць літоўскія *Alisas, Alisaitis*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ханявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Дарані

**Дарані́** (, ) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ханявіцкага сельсавета.

## Назва 
У гэтым жа рэгіёне фіксавалася прозвішча Дараневіч (Магілёўцы). Было літоўскае занёманскае Дарановіч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ханявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Задваране (Свіслацкі раён)

**Задвара́не** (, ) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ханявіцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Царква Святой Ганны (1790)
* Сядзіба «Харашэвічы I» (XIX ст.)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ханявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Куклічы (Свіслацкі раён)

**Ку́клічы** (, ) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ханявіцкага сельсавета.

У 1940—1961 гадах цэнтр Кукліцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Тамара Іванаўна Паследняя (нар. 1960) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ханявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Лаўрынавічы (Свіслацкі раён)

**Лаўры́навічы** (, ) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ханявіцкага сельсавета.

У 1940—1961 гадах цэнтр Лаўрынавіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Васіль Віктаравіч Шкодзіч (каля 1905 — пасля 1931) — беларускі паэт і грамадска-палітычны актывіст у Заходняй Беларусі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ханявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Лубянка (Свіслацкі раён)

**Лубя́нка** (, ) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Ханявіцкага сельсавета.

За 2 км у напрамку на поўдзень ад вёскі на рацэ Лубянка знаходзіцца створанае ў 1978 годзе вадасховішча Лубянскае.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ханявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Мінічы (Свіслацкі раён)

**Мі́нічы** (, ) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ханявіцкага сельсавета.

## Назва 
З-пад Шчучына (Ішчална) фіксаваліся прозвішчы Мін, Мінэйка. Было горадзенскае Мініч, лідскае Міновіч. Ёсць літоўскія *Minas, Mineikis*. Аснова *Min*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ханявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Ханявічы (Свіслацкі раён)

**Ханяві́чы** (, ) — аграгарадок у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ханявіцкага сельсавета.

15 лістапада 1971 года да вёскі далучана суседняя вёска Навікі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ханявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Азгінавічы

**Азгі́навічы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Азгінавіцкага сельсавета.

Знаходзіцца за 12 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Слонім, за 180 км ад Гродна, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Слонім, на аўтамабільнай дарозе Слонім—Ружаны. Каля вёскі археалагічны помнік — селішча 1-га тысячагоддзя н.э.

## Насельніцтва 
* 1994 год — 94 жыхары ў 42 дварах.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азгінавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Асабнякі

**Асабнякі́** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азгінавіцкага сельсавета.

Да 17 чэрвеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Касцянёўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азгінавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Какошчыцы

**Како́шчыцы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азгінавіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Аркадзь Лявонцьевіч Валадось — оперны выканаўца
*  (1934—2016) — савецкі і ўкраінскі хірург
* Іван Якаўлевіч Дабрыян (1913—1970) — беларускі дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі, удзельнік партызанскага руху.
* Алесь Сучок (Пётр Навумавіч Дабрыян; 1916—1993) — беларускі паэт.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азгінавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Касцяні (Слонімскі раён)

**Касцяні́** (, ) — аграгарадок у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азгінавіцкага сельсавета, з 2020 года яго цэнтр.

У 1940—1960 гадах цэнтр Касцянёўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Яфімавіч Багданчук (1911—1933) — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі ў 1920—1930-я, адзін з пачынальнікаў камсамольскіх арганізацый на Слонімшчыне.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азгінавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Мяльканавічы

**Мялька́навічы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азгінавіцкага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Мільканавіцкага сельсавета, у 1960—1966 гадах цэнтр Мяльканавіцкага сельсавета.

## Назва 
На польскай карце 1933 г. - *Мільканавічы* (*Milkanowicze*).

Фіксаваліся віленскія прозвішчы Мількановіч, Мільканоўскі.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Бялько (1911—1933) — беларускі грамадскі дзеяч, паэт, рэдактар падпольнай газеты «Піянер».
* Антон Міхайлавіч Валынчык (1896—1985) — харавы дырыжор, кампазітар, педагог, выкладчык Навагрудскай беларускай гімназіі.
* Уладзімір Лявонцьевіч Сакалоўскі (1930—2013) — беларускі літаратуразнавец, даследчык беларуска-нямецкіх сувязяў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азгінавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Пасінічы

**Пасіні́чы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азгінавіцкага сельсавета.

## Назва 
Тут сама паблізу фіксавалася зэльвенскае прозвішча Пасініч. Было лідскае Пасінкевіч, віленскае Пасінка, старое літоўскае Пасін.
## Славутасці 
Свята-Георгіеўская царква 1863 г.
## Вядомыя асобы 
* Мікалай Антонавіч Лукашэвіч (нар. 1934) — беларускі матэматык

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азгінавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Ятвеск

**Ятве́ск** (, ) — хутар у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Нязбодзіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1662 г. згадваецца ў складзе ВКЛ.

Пасля падаўлення паўстання 1863—1864 гадоў пад кіраўніцтвам К. Каліноўскага за ўдзел у ім маёнтак Яцвеск, якім валодаў Ляскоўскі, быў перададзены царскаму генерал-маёру Булгарыну. Булгарын у 1879 годзе пабудаваў храм.

## Славутасці 
* Свята-Пакроўская царква (1879)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Нязбодзіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Стокі (Свіслацкі раён)

**Сто́кі** (, ) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Нязбодзіцкага сельсавета.

У 1950—1954 гадах цэнтр Стоцкага сельсавета. 17 сакавіка 1972 года вёскі Стокі-I і Стокі-II зліліся ў адзіны населены пункт — вёску Стокі.

## Вядомыя асобы 
* Юзаф Пашкоўскі (1787—1858) — пісьменнік і педагог.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Нязбодзіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Відзейкі

**Відзе́йкі** (, ) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Свіслацкага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася жалудоцкае прозвішча Відэйка. Ёсць літоўскія *Videika,* *Videikis.* Было ашмянскае Відзевіч, старое літоўскае Відовіч. Ёсць латышскае *Vids.* Аснова*Vid*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Свіслацкі сельсавет (Свіслацкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Свіслацкага раёна
Бабынічы (Слонімскі раён)

**Бабы́нічы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сянькоўшчынскага сельсавета.

Да 22 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Васілевіцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сянькоўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Васілевічы (Слонімскі раён)

**Васіле́вічы** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сянькоўшчынскага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 5 км у напрамку на паўночны захад ад горада Слонім, за 150 км ад Гродна, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Слонім.

## Гісторыя 
Да 22 снежня 2022 года Васілевічы ўваходзілі ў склад і з’яўляліся цэнтрам (з 1986 года) Васілевіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1996 год — 368 жыхароў, 133 двары.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.
* Магіла ахвяр фашызму.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сянькоўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Клепачы (Слонімскі раён)

**Клепачы́** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азярніцкага сельсавета.

## Гісторыя 
За 2,5 км на захад ад вёскі, за 20 м на поўдзень ад возера Бяздоннае знаходзіцца каменны могільнік канца XIV — пач. XVI ст. На пляцоўцы памерам 200х50 м больш за 100 магіл.

Магілы, згрупаваныя па 2, 3 і больш, працягнуліся няроўнымі радамі з поўначы на поўдзень. У галаве пахаванняў вялікія камяні, зрэдку крыху меншыя — у нагах. Некаторыя камяні абчасаны з бакоў, на адным выбіты крыж вышынёю 9 см. Характэрныя каменныя вымасткі авальнай формы. У пахаваннях найбольш старажытнай часткі могільніка выяўлены вуглі і інвентар (большасць даследаваных магіл без інвентару). Выяўлены рэшткі дамавін, вугалі, прасочаны рэшткі рытуальных вогнішчаў. Знойдзены фрагменты непаліванай, у т. л. моранай, ганчарнай керамікі. На венчыках некаторых гаршкоў лінейны арнамент у 1 ці 2 рады, у адным выпадку на тулаве хвалісты арнамент. Пахавальны інвентар бедны, у асноўным жаночыя ўпрыгожанні: бронзавае скроневае кольца з 3 кроплепадобнымі падвескамі, кольца з бронзавага дроту, перавітага на адным канцы кавалачкам дроту, з дзвюма ажурнымі падвескамі ў цэнтры; кольца з гладкага бронзавага дроту, двойчы перавітага другім кавалачкам дроту, завушніца ў форме запытальніка, шпількі для мацавання галаўных убораў, пярсцёнкі, аздобленыя 3 равочкамі і з круглым на вершам у выглядзе пласцінкі, бронзавая спражка з кавалачкам тканіны, расшытай тонкім медным дротам.

Аналіз вымасткаў, пахавальнага інвентару і абраду сведчыць, што, нягледзячы на афіцыйнае прыняцце хрысціянства, да пач. XVI ст. нябожчыкаў хавалі паводле язычніцкага абраду.
## Славутасці 
* Свята-Ільінская царква 1842 г.

## Літаратура 
* Квяткоўская А. Клепачы // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Рэдкал.: В. В. Гетаў [і інш.]. — Мн.: БелЭн, 1993. — 702 с.; іл. С. 329.

Катэгорыя:Азярніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Новая Стража

**Но́вая Стра́жа** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавета.

Да 6 жніўня 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Жыровіцкага сельсавета, да 28 жніўня 2013 года — у склад Велікашылавіцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Вялікія Шылавічы

**Вялі́кія Шы́лавічы** (, ) — аграгарадок у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 13 км у напрамку на поўдзень ад горада Слонім, за 161 км ад Гродна.

## Гісторыя 
Да 6 жніўня 1979 года Вялікія Шылавічы ўваходзілі ў склад Жыровіцкага сельсавета, да 28 жніўня 2013 года з’яўляліся цэнтрам Вялікашылавіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1996 год — 994 жыхары, 362 двары.

## Славутасці 
* Царква ў гонар Казанскага абраза Маці Божай (XIX ст.)

## Вядомыя асобы 
* Віталь Уладзіміравіч Скалабан (1947—2011) — беларускі гісторык, літаратуразнавец.
* Вольга Аляксандраўна Дубоўская-Салевіч (нар. 1983) — беларуская лёгкаатлетка (марафон).

## Літаратура 
*  — С. 389.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Бракава (Слонімскі раён)

**Бра́кава** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавета.

Да 22 ліпеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Жыровіцкага сельсавета.

## Назва 
Тут сама фіксавалася слонімскае прозвішча Брак. Было горадзенскае Бракоўскі, лідскае Браковіч, відзаўскае Бракевіч. Ёсць літоўскія *Brakas, Brakaitis*, латышскія *Brāķis, Braks*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Збочна

**Збо́чна** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азярніцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква 19 ст.

## Вядомыя асобы 
* Кандрат Лейка (1860—1921) — беларускі пісьменнік, празаік, драматург і педагог.
* Фёдар Антонавіч Багдановіч (1930 —) — беларускі спецыяліст у галіне аховы здароўя

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азярніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Вербалаты

**Ве́рбалаты** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавета.

## Назва 
Паводле літоўскага мовазнаўца К. Бугі, назвы Ваўкалата, *Pušalotas, Liepalotai* ад *vilkas* «воўк», *pušis* «сасна»*, liepa* «ліпа» і перадаюць значэнне зборнага назоўніка ("сасоннік", "ліпняк", "ваўкаўё"). Ёсць літоўскае *verba* "вярба".

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Гуменікі

**Гуме́нікі** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Капліца
* Камень-следавік
* Старыя могілкі

Гуменікі. Капліца ў вёсцы (02).jpg|Капліца ў вёсцы
Гуменікі. Капліца. Камень-следавік.jpg | Камень-следавік
Гуменікі. Старыя могілкі за капліцай.jpg| Старыя могілкі за капліцай

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Скоўдзічы

**Ско́ўдзічы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавета.

## Назва 
А. Рогалеў назву вёскі Скоўдзічы звязваў са скіфскім этнонімам *скалоты*.

Ля Чарнаўчыцаў пад Берасцем у XVIII фіксавалася прозвішча Скалдыцкі (у Сколдычах, якія тады ў метрыках называліся Скалдыцкія), было старое літоўскае Сколд. Ёсць латышскае прозвішча *Skaldis*, літоўскае *Skaldavičius*.

## Гісторыя 
З 1939 года ў БССР. Да 22 ліпеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Жыровіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Дзеравянчыцы

**Дзеравя́нчыцы** (, ) — аграгарадок у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 8 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Слонім, за 156 км ад Гродна.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1703 годзе як вёска ў Слонімскім павеце ВКЛ.

Да 22 ліпеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Жыровіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1997 год — 406 жыхароў, 136 двароў.

## Славутасці 
* Капліца-пахавальня

## Літаратура 
*  — С. 106.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Сурынка

**Су́рынка** (, ) — аграгарадок у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавета.

## Назва 
Паблізу фіксавалася слонімскае прозвішча Сурын, ружанскае Сурыновіч.

Як імя Сурын чатыры разы фігуруе ў "Рэвізіі Кобрыньскай эканоміі" 1563 г. ў мясцовасці ля Кобрыні (суседнія Ластаўкі, Стаўпы, Станкі, Багуславовічы): Сурын Ластоўчыч, Сурын Баўдзіч, Сурын Казловіч, Сурын Лагвіновіч. У канцы XIII ст. засведчанае балцка-прускае імя *Surynis*.

## Славутасці 
* Селішча Сурынка-1 (V–VIII, Х–ХІІІ стагоддзі), 0,5 км на паўднёва-заходняй ускраіне аграгарадка, на ўзвышшы, дзе размешчаны калгасны двор, на правым беразе р. Піла (левы прыток р. Була) — .
* Царква Святога Іллі (першая палова ХІХ стагоддзя) — .

## Вядомыя асобы 
* Хведар Данілюк (1887—1960) — беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Баяры (Слонімскі раён)

**Бая́ры** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзераўноўскага сельсавета.

На адлегласці 2 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца найвышэйшы пункт Слонімскага раёна (223,4 м). Узгорак назвы не мае.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзераўноўскі сельсавет (Слонімскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Ашнаравічы

**Ашна́равічы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзераўноўскага сельсавета.

## Назва 
Сучаснае Ашнарава на карце 1797 г. - "*Вейшнарава*". Былыя Вайшнарышкі (былі пад Астраўцом каля Мікшанаў) на карце Шуберта ХІХ ст. - "*Ашнарышкі*".

У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. сярод ашмянскага баярства - "*Вокшнар Адам*", у іншым месцы "*Адамъ Вокшнаровичъ*" выпраўляецца на "*Войшнарович*".

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна