open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вольга Піліпаўна Пруднікава

**Вольга Піліпаўна Пруднікава** (, Магілёў, Беларуская ССР, СССР) — беларуская дзяржаўная дзяячка, намеснік Міністра энергетыкі Рэспублікі Беларусь (2017—2025).

## Адукацыя 
У 1989 годзе скончыла Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут па спецыяльнасці «Фізічныя метады і прыборы кантролю якасці».

У 1999 годзе скончыла Беларускі інстытут правазнаўства па спецыяльнасці «Правазнаўства».

У 2010 годзе атрымала адукацыю ў Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве прамысловасці».

## Працоўная дзейнасць 
У 1989—1998 гадах працавала інжынерам, інжынерам другой катэгорыі па ахове прыроды і хімкантролю вытворча-тэхнічнага аддзела, затым намеснікам начальніка вытворча-тэхнічнага аддзела Магілёўскага прадпрыемства цеплавых сетак ВА «Магілёўэнерга».

З 1998 па 2010 год працавала намеснікам начальніка цеплатэхнічнай службы, начальнікам вытворча-тэхнічнага аддзела, намеснікам галоўнага інжынера па інавацыях і энергаэфектыўнасці і начальнікам вытворча-тэхнічнага аддзела РУП «Магілёўэнерга».

З 2010 па 2013 год — начальнік вытворча-тэхнічнага аддзела рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства электраэнергетыкі «Аб’яднанае дыспетчарскае ўпраўленне» у Мінску.

З 2013 па 2017 год — начальнік вытворча-тэхнічнага ўпраўлення дзяржаўнага вытворчага аб’яднання электраэнергетыкі Белэнерга.

Са студзеня 2017 года па май 2025 года — намеснік міністра энергетыкі Рэспублікі Беларусь.

2 чэрвеня 2025 года прызначана дырэктарам Дэпартамента энергетыкі Еўразійскай эканамічнай камісіі.

Катэгорыя:Выпускнікі БІП — Інстытут правазнаўства
Катэгорыя:Намеснікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Доўскі раён

**До́ўскі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР, якая існавала ў 1935 годзе. 

## Гісторыя 
Раён утвораны 12 лютага 1935 года ў складзе БССР. Цэнтр — вёска Журавічы. У склад раёна ўключаны 15 сельсаветаў: Абідавіцкі, Баханскі, Вяліказімніцкі (Зімніцкі, Малазімніцкі), Ісканскі, Сялец-Халапееўскі, Хатаўнянскі сельсаветы — з Быхаўскага раёна; Балатнянскі, Журавіцкі сельсаветы — з Кармянскага раёна; Рагоўскі (Рагінскі), Рэкценскі (Ракцянскі) сельсаветы — з Прапойскага раёна; Доўскі, Званецкі, Курганскі, Маластралкоўскі, Свержанскі сельсаветы — з Рагачоўскага раёна. 12 сакавіка 1935 года Рагоўскі (Рагінскі) сельсавет вернуты ў склад Прапойскага раёна. 5 красавіка 1935 года раён перайменаваны ў Журавіцкі раён.

## Літаратура 
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А. И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* 

Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1935 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1935 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Быхаўскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Рагачоўскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Кармянскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Слаўгарадскага раёна
Беатрыс Аск

**Эва Карын Беатрыс Аск** (, нар.  года, Свег, Хер’едален, Емтланд, Швецыя) — шведскі палітык і член Умеранай кааліцыйнай партыі. Дзеючы губернатар лена Сёдэрманланд з 1 студзеня 2020 года. У 1988 годзе і ў 1994—2019 гадах таксама з’яўлялася дэпутатам Рыксдага ад камуны Стакгольма. З 1991 па 1994 год працавала міністрам адукацыі Швецыі, з 2006 па 2014 год — міністрам юстыцыі Швецыі.

## Біяграфія 
Беатрыс нарадзілася ў горадзе Свег, Емтланд. У 1974 годзе скончыла навучанне ў Акране (ЗША), у 1976 годзе атрымала сярэднюю агульную адукацыю ў Швецыі. З 1978 па 1979 год вывучала міжнародную эканоміку ва Упсальскім універсітэце, аднак не скончыўшы яго пачала працаваць ва Умеранай кааліцыйнай партыі і Умеранай моладзевай лізе, яшчэ да таго як была абраная першай жанчынай-дырэктарам моладзевай лігі ў 1984 годзе. У 1986 годзе яе пераабралі і яна займала дадзеную пасаду на працягу яшчэ двух гадоў, перад тым як яна была абраная гарадскім камісарам, адказным за школы ў гарадскім савеце Стакгольма.

Пасля выбараў у 1991 годзе, калі Карл Більт стаў прэм’ер-міністрам Швецыі, Беатрыс пачала працаваць Міністрам адукацыі Швецыі. Сумесна з Перам Ункелем яна занялася перабудовай шведскай сістэмы адукацыі.

Пасля прайграных выбараў ў 1994 годзе Беатрыс стала партыйным прадстаўніком. З 1994 па 2006 год яна была таксама членам Рыксдага.

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Швецыі
Катэгорыя:Міністры Швецыі
Катэгорыя:Міністры юстыцыі
Катэгорыя:Міністры адукацыі Швецыі
Катэгорыя:Дэпутаты Рыксдага
Аляксандр Махноўскі

**Аляксандр (Алесь) Махноўскі** (24 верасня 1902, Дзвінск — 19 кастрычніка 1967) — беларускі настаўнік, грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 верасня 1902 года ў беларускай інтэлігенцкай сям’і ў Дзвінску. Ягоны бацька Сцяпан Махноўскі быў настаўнікам у Дзвінскім павеце. У час Першай сусветнай вайны сям’я Махноўскіх была эвакуаваная ў глыб Расіі, у горад Курск. Там малады Аляксандр атрымаў сярэднюю асвету.

, Кастусь Александровіч, Язэп Камаржынскі, Алесь Махноўскі]]
Пасля вайны Махноўскія вярнуліся ў Дзвінск, дзе мелі сваю маёмасць. Тут Аляксандр скончыў Беларускія настаўніцкія курсы і ў 1923 годзе атрымаў атэстат першага выпуску Дзвінскай дзяржаўнай беларускай гімназіі. Яшчэ будучы студэнтам настаўніцкіх курсаў і вучнем апошняга класа гімназіі, Аляксандр Махноўскі шмат дапамог у арганізацыі гэтых навучальных устаноў, прыцягнуўшы маладых дзвінчукоў. Тады ж быў тут арганізаваны тэатр і беларускае таварыства «Беларуская Хата».

У восень 1923 года Аляксандр Махноўскі, разам са сваёй жонкай Антанінай, таксама настаўніцай, выехаў на працу ў беларускую вёску, заняўшы становішча кіраўніка Пустыніскай 6-класнай школы. Пазней, аж да 1939 года ён працаваў у Прыдруйшчыне. У 1940—1941 годзе ён займаў становішча кіраўніка няпоўнай сярэдняй школы ў Ілукшчыне. Шмат дапамагаў бяднейшым вучням матэрыяльна, стварыўшы адмысловы фонд дапамогі. З’яўляўся прадстаўніком беларускага настаўніцтва ў Дзвінскай павятовай управе.
 
У час нямецкай акупацыі, у 1942—1944 гг. Махноўскі займаў становішча інспектара беларускіх школаў у Дзвінскім, Люцынскім і Ілукштанскім паветах, значна пашырыўшы беларускую школьную сетку, а таксама скамплектаваўшы найвялікшы лік настаўнікаў.

Увосень 1944 г. Аляксандр Махноўскі з сям’ёй падаўся на Захад. Пад Брэгенцам (Аўстрыя) трагічна загінуў яго адзіны сын. У 1949 г. прыехаў у ЗША. Тут ён адразу далучыўся да беларускай грамады, гуртуючы прыбылых сюды землякоў. Ён не забываўся таксама і тых. Дапамагаў беларускім сябрам, што засталіся ў Еўропе, прыехаць у Амерыку і, як мог, стараўся наладзіць ім тут прыпынак.

Напружаная фізічная праца і розныя клопаты зламалі яго, і на доўгі час ён мусіў адысці ад грамады і грамадскай працы. На заканчэнне свайго жыцця ён перанёс дзве цяжкія аперацыі, праляжаўшы тры месяцы ў шпіталі. Памёр 19 кастрычніка 1967 г. Пахаваны на беларускіх могілках ў Іст-Брансвіку.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Педагогі Латвіі
Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі
Хелена Янсан

**Хелена Янсан** (; , Шоўдэ (), Швецыя) — шведская арыентыроўшчыца, прызёр чампіянатаў свету і Еўропы па спартыўнаму арыентаванню.

Уладальніца шасці медалёў юніёрскіх чампіянатаў свету (),
два з якіх залатыя.

У 2008 годзе на чэмпіянаце Еўропы ў Вентспілсе (Латвія) заваявала бронзавы медаль у спрынце і золата ў эстафеце.

У тым жа 2008 годзе на чэмпіянаце свету ў Чэхіі ў спрынце заняла 3-е месца і атрымала бронзавы медаль.

На чэмпіянаце свету 2011 у Францыі Хелена атрымала медалі ва ўсіх відах праграмы: золата на сярэдняй дыстанцыі, срэбра ў спрынце і бронзавы медаль на доўгай дыстанцыі і ў эстафеце.

Катэгорыя:Жанчыны Швецыі
Катэгорыя:Спартсмены Швецыі
Ула Ліндквіст

**Ула Ліндквіст** (;  — ) — шведская арыентыроўшчыца, першая чэмпіёнка свету і Еўропы па спартыўным арыентаванні.

## Біяграфія 
Ула Ліндквіст з’яўляецца самай яскравай зоркай жаночага спартыўнага арыентавання пачатку 1960-х гадоў. У 1961 годзе была створана Міжнародная федэрацыя спартыўнага арыентавання і было вырашана праводзіць чэмпіянаты Еўропы. Першы чэмпіянат Еўропы прайшоў у верасні 1962 года ў Нарвегіі каля мястэчка Лётэн (). Першай чампіёнкай Еўропы сярод жанчын стала Ула Ліндквіст.

Праз два гады, на другім чэмпіянаце Еўропы Ула Ліндквіст заняла трэцяе месца, саступіла толькі прадстаўніцы Швейцарыі Маргрыт Томэн і сваёй суайчынніцэ Ганне-Марыі Вальстэн.

У 1965 годзе было вырашана пра змяненне чэмпіяната Еўропы ў чэмпіянат свету. На новым міжнародным турніры Ула зноў станавілася пераможцай — яна двойчы брала золата ў 1966 і ў 1968 гадах, а ў 1970 годзе на чэмпіяце свету ў ГДР заняла другое месца.. Такім чынам, Ула займала пераможныя месцы на чэмпіянатах Еўропы і свету на працягу амаль 10 год.

Ула Ліндквіст восем разоў запар (з 1967 па 1974) перамагала на буйнейшых шведскіх спаборніцтвах па арыентаванню О-Рынген.

Катэгорыя:Спартсменкі Швецыі
Тувэ Александэрсан

**Тувэ Малін Фрыда Александэрсан** ()  — шведская арыентыроўшчыца і скайранер. Васьміразовая чэмпіёнка свету ў арыентаванні на лыжах і сяміразовая ў арыентаванні бегам, чатырохразовая чэмпіёнка Еўропы па арыентаванні бегам, шматразовая прызёрка чэмпіянатаў свету і Еўропы па спартыўным арыентаванні на лыжах і па спартыўным арыентаванні бегам.

Знаходзіцца на вершыні спартыўных дасягненняў як бегавога, так і лыжнага арыентавання.

Тувэ Александэрсан стала пераможцай на сярэдняй дыстанцыі Чэмпіяната свету сярод юніёраў па спартыўным арыентаванні ў 2009 годзе ва 16-гадовым узросце, калі мела старэйшых канкурэнтаў. Яна таксама заваявала тытул чэмпіёнкі на сярэдняй дыстанцыі ў 2010 і 2012 гадах. Таксама выйграла два залатых медаля ў спрынце і ў эстафеце, два сярэбных і адзін бронзавы на доўгай дыстанцыі.

Заваявала залаты медаль у спрынтарскай дыстанцыі на Чэмпіянаце свету па спартыўным арыентаванні на лыжах у Швецыі ў 2011 годзе. У 2015 годзе чарговы раз выйграла чэмпіянат свету. Т. Александэрсан на чэмпіянаце свету ў Краснаярску (Расія) у 2017 годзе выйграла тры залатых медаля.

У 2016 годзе выйграла дзве індывідуальныя дысцыпліны на Чэмпіянаце свету па спартыўным арыентаванні бегам.

У 2017 годзе працягвала дамінаваць на Чэмпіянаце свету па спартыўным арыентаванні ў Эстоніі, дзе выйграла ўсе лясные дыстанцыі (сярэдняя, доўгая і эстафета).

У 2018 годзе на святовых спаборніцтвах выйграла сярэбныя медалі ў спрынце і эстафеце, залатыя — у змешанай эстафеце і доўгай дыстанцыі.

Выігрывала Кубак свету па спартыўным арыентаванні чатыры гады запар (2014—2017).

Тувэ выйграла індывідуальныя лясныя дысцыпліны Чэмпіяната Еўропы па спартыўным арыентаванні ў 2016 годзе. У 2018 годзе заваявала залатыя медалі ў спрынце і на доўгай дыстанцыі, таксама стала сярэбным прызёрам на сярэдняй дыстанцыі.

В 2017 годзе выйграла 29-кіламетровую гонку Limone Extreme па скайрынгу.

## Спасылкі 
* Асабісты веб-сайт

Катэгорыя:Спартсмены Швецыі
Барбара Рэгіна Дзіцш

**Барбара Рэгіна Дзіцш** () — баварская мастачка і гравёр.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў імперскім горадзе Нюрнбергу ў 1706 годзе ў сям’і мастакоў. Яе бацька Ян Ізраіл (1681—1754), брат Ян Крыстоф і сястра Маргарыта былі прыдворнымі мастакамі. Сама Барбара спецыялізавалася ў батанічнай ілюстрацыі акварэллю і гуашшу, таксама рабіла гравюры па матывах уласных работ. Яе карціны прадаваліся ў Германію, Англію і Францыю.

Выйшла замуж за мастака Нікалауса Матыза (*Nikolaus Matthes*), разам з ім пераехала ў Гамбург. Пад канец жыцця вярнулася ў Нюрнберг, дзе памерла ў траўні 1783.

## Галерэя 
Работы Барбары Дзіцш захоўваюцца ў  і ў музеі Геці.
Файл:Margaretha Barbara Dietzsch Apfelblüten.jpg|Кветка яблыні з матылькамі
Файл:A Study of a Thistle by Barbara Regina Dietzsch, watercolor.jpg|Эцюд з чартапалохам
Файл:Margaretha Barbara Dietzsch Weiße Hyacinthe.jpg|Белы гіяцынт
Файл:Bouquet (Pink Flowers), by Barbara Regina Dietzsch.jpg|Букет (ружовыя кветкі)
Файл:Anemones and a Phengaris arion) by Barbara Regina Dietzsch.jpg|Анемона з вялікім сінім матыльком (*Phengaris arion*)
Файл:Barbara Dietzsch, A Branch of Gooseberries with a Dragonfly, an Orange-Tip Butterfly, and a Caterpillar, 1725-1783, NGA 140129.jpg|Галіна агрэсту са страказой, матылём з аранжавымі крыльцамі і вусенем

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Работы Барбары Дзіцш у Музеі выяўленчых мастацтваў Сан-Францыска
* Барбара Дзіцш на Google Arts and Culture

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Нідзё

**Нідзё,** таксама **спадарыня Нідзё** (яп. 後深草院二条, *Go-Fukakusain no Nijō*; 1258 — ?) — японская прыдворная дама, паэтка і пісьменніца. Аўтарка аўтабіяграфічнай «Няпрошанай аповесці» — аднаго з найвялікшых твораў сярэднявечнай японскай літаратуры. Была фаварыткай імператара Го-Фукакусы з 1271 да 1283, пазней стала будыйскай манашкай.

## Біяграфія 
Спадарыня Нідзё паходзіць з роду Кога, галіны клана Мінамота. Яна нарадзілася ў 1258 годзе і належала да прыдворнай арыстакратыі. Яе бацька — старшы саветнік (дайнагон) Кога но Масатада (1228-1272), быў сынам першага міністра Кога но Міціміцу, а маці Сукэдаі — дачкой кіраўніка ваеннага ведамства, старэйшага дарадцы Сідзэ но Такаціка.

Яе сапраўднае імя не захавалася, імя «Нідзё» яна атрымала пры двары: у тыя часы прыдворных жанчын называлі па імёнах вуліц, і «спадарыня Нідзё» азначае «спадарыня з Другога праспекта».

### Прыдворнае жыццё 
Імператар Го-Фукакуса быў закаханы ў маці Нідзё, Сукэдаі, аднак тая памерла, калі Нідзё было два гады. У чатыры яе прадставілі імператарскаму двару, дзе яна праславілася як таленавітая паэтка і музыка. 

У 1271 годзе, калі ёй было 14, бацька падарыў яе імператару ў якасці наложніцы. Калі Нідзё было 15 гадоў, памёр яе бацька. Яшчэ праз год яна нараджае дзіця ад імператара, але немаўля памірае.

Акрамя сувязі з імператарам, Нідзё некаторы час была ў любоўных адносінах з сябрам дзяцінства — Саёндзі Санэкане. Ад яго яна нарадзіла дачку, якую аддала на выхаванне чужым людзям і больш ніколі не бачыла, каб не прагневіць імператара. Яшчэ адным палюбоўнікам быў прынц Сёдзё, ад якога нарадзіліся двое сыноў.

Кансорт Го-Фукакусы, Хігашы-нідзё, быў незадаволены паводзінамі Нідзё і прыхільнасцю імператара да яе. Па загадзе  Хігашы-нідзё яе выгналі пасля смерці Го-Фукакусы ў 1283, калі ёй было 32 года.

### Выгнанне 
Пасля выгнання Нідзё стала будыйскай манашкай. Яна шмат вандравала па манастырам і храмам Японіі, паўтараючы маршрут паэта Сайгё.

У канцы жыцця яна стварыла аўтабіяграфічную «Няпрошаную аповесць» у пяці скрутках, дзе падрабязна распавяла пра сваё жыццё. Акрамя гэтага твора, ніякіх біяграфічных звестак пра яе не засталося.

## Творчасць 
Твор «Няпрошаная аповесць» (とはずがたり, Тавадзу-гатары)  датуецца 1307 годам і апісвае падзеі з 1271 да 1306 гады. Доўгі час твор быў мала вядомы з — за таго, што надта падрабязна апісваў жыццё імператара. 

Адзіная копія скруткаў 17 стагоддзя была выяўленая сярод уладанняў імператарскага двара ў 1940 годзе Ямагішы Такухэем. Гэта была копія, вырабленая невядомым перапісчыкам XVII стагоддзя са страчанага арыгінала, дзе адсутнічалі фрагменты кнігі 5. Аповед быў упершыню апублікаваны ў 1950 годзе, а поўнае анатаванае выданне на японскай мове выйшла ў 1966 годзе. Першы пераклад на англійскую мову зроблены ў 1973, на рускую — у 1986.

Катэгорыя:Пісьменнікі Японіі
Элізабет Хэсельблад

**Марыя Элізабета Хесельблад** (; , Фаглавік, Вестра-Гёталанд, Швецыя — , , Італія) — шведская медсястра, каталіцкая манахіня, ігумення кляштара ордэна Сальваторэ дзі Санта Брыгіта на плошчы Фарнезе ў Рыме. Прылічана да ліку блажэнных Папам Рымскім Янам Паўлам II (2000) і кананізавана Папам Францыскам (2016). Праведнік народаў свету..

## Біяграфія 
Нарадзілася ў лютэранскай сям’і ў Фаглавіку і была пятай з 13 дзяцей. У 1888 годзе пераехала ў ЗША, дзе вучылася догляду хворых у шпіталі імя Рузвельта ў Нью-Ёрку. Пазней працавала ў гэтай сферы з амерыканскімі католікамі. 15 жніўня 1902 года прыняла каталіцкае хрышчэнне ў капліцы  ў Вашынгтоне.

З 25 сакавіка 1904 года Хесельблад жыла ў Рыме. У 1906 годзе ўвайшла ў ордэн Сальваторэ дзі Санта Брыгіта.

Памерла ў Рыме 24 красавіка 1957 года.

## Літаратура 
* 
* 
* Lars Cavallin: «Mother Mary Elisabeth Hesselblad OSsS from Fåglavik — pioneer of modern monastic life in Sweden» in Johnny Hagberg (editor): Monasteries and Monastic Life in the Medieval Diocese of Skara, Skara County Historical Society 2007.
* Marguerite Tjäder: Mutter Elisabeth — Die neue Blüte des Ordens saints Birgitta. EOS-Verlag, Sankt Ottilien 2002, ISBN 3-8306-7116-4.
* J. Berdonces, Hesselblad, Maria Elisabeth, in Dictionary of the institutes of perfection, vol. IV, Pauline Editions, Milan, 1977, coll. From 1530 to 1531.

## Спасылкі 
* Hesselblad Elisabetta (1870—1957)
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Кананізаваныя каталіцкія манашкі
Катэгорыя:Праведнікі народаў свету
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя XX стагоддзя
Катэгорыя:Медыкі Швецыі
Дзмітрый Юр’евіч Гара

**Дзмітрый Юр’евіч Гара** (нар. 1970, Тбілісі, ГССР, СССР) — беларускі ваенны, старшыня Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь (2021—2025). Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь з 2025 года.

## Біяграфія 
У 1993 годзе скончыў Ваенны Чырванасцяжны інстытут у Маскве па спецыяльнасці «Правазнаўства», у 2018 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Беларусі па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і эканоміка».

З верасня 1993 года па красавік 2008 года служыў на пасадах следчага, старшага следчага, следчага па асабліва важных справах следчага аддзела ўпраўлення КДБ. Потым быў назначаны начальнікам следчага аддзела. Займаў гэту пасаду да ліпеня 2008 года.

Жнівень 2008 года — лістапад 2009 года — начальнік трэцяга ўпраўлення Аператыўна-аналітычнага цэнтра пры Прэзідэнце Беларусі.

З лістапада 2009 года па снежань 2019 года — начальнік следчага ўпраўлення Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь.

Са снежня 2019 года да 2021 года займаў пасаду намесніка генеральнага пракурора Рэспублікі Беларусь.

11 сакавіка 2021 года прызначаны старшынёй Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь з прысваеннем спецыяльнага звання генерал-маёра юстыцыі.

23 снежня 2025 года прызначаны генеральным пракурорам Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды 
* Медалі «За бездакорную службу» III, II і I ступеняў.
* Медаль «За адзнаку ў воінскай службе».
* Ордэн «За службу Радзіме» III ступені.

## Санкцыі ЕС, ЗША, іншых краін 
21 чэрвеня 2021 года быў унесены ў Чорны спіс Еўрасаюза. Паводле рашэння Савета Еўрапейскага саюза як экс-намеснік генеральнага пракурора Гара нясе адказнасць за палітычна матываваныя крымінальныя справы супраць мірных дэманстрантаў, апазіцыянераў, журналістаў, грамадзянскай супольнасці і простых грамадзян, у прыватнасці за справу Сяргея Ціханоўскага; як кіраўнік міжурадавай камісіі па расследаванню скаргаў грамадзян пра злоўжыванні паўнамоцтвамі супрацоўнікамі праваахоўных органаў — за бяздзейнасць гэтай установы, нягледзячы на заявы на ўзбуджэнне крымінальных спраў; як старшыня Следчага камітэта — за пераслед праваабаронцаў і ўдзельнікаў мірных пратэстаў, — агулам за сур’ёзныя парушэнні правоў чалавека, падрыў вяршэнства закона, рэпрэсіі супраць грамадзянскай супольнасці і дэмакратычнай апазіцыі. З той жа фармулёўкай трапіў у санкцыйны спіс Швейцарыі. 6 ліпеня да чэрвеньскага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя.

9 жніўня 2021 года Гара быў унесены ў спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША.

У 2022 годзе санкцыі супраць яго ўвялі Японія, Украіна і Канада.

## Спасылкі 
* Дзмітрый Юр’евіч Гара  на сайце Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Старшыні Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Генерал-маёры (Беларусь)
Катэгорыя:Пракуроры Беларусі
Катэгорыя:Беларускія асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Ёхана Нільсан

**Эльза Ёхана Нільсан** (нар. , Упсала) — шведская пісьменніца. Таксама вядомая пад псеўданімам **Аманда Лінд**.

## Біяграфія 
Ёхана Нільсан нарадзілася ў Упсале, вырасла ў Бурлэнгэ. У падлеткавым узросце Нільсан падарожнічала з сям’ёй у Заір (цяпер Дэмакратычная Рэспубліка Конга). Сярод іншага, яна наведвала «станцыі місіі», дзе яе бацька працаваў як місіянер. Падарожжа натхніла пісьменніцу на напісанне рамана пра Афрыку «Я дачка леапарда». Нільсан вывучала тэалогію і паліталогію ва Універсітэце Упсалы, а таксама эканоміку ў Стакгольмскай школе эканомікі.

## Творчасць 
Ёхана піша раманы для дарослых, дзіцячыя і юнацкія кнігі, кнігі на простай шведскай мове (як для дарослых, так і для моладзі) і аўдыякнігі.

## Прызы і ўзнагароды 
* Літаратурная прэмія імя Валстрома і Відстранда (прэмія Пера Уэстберга), 2004 г.
* Літаратурная прэмія Карын Бойе, 2005 г.
* Стыпендыя Густава Фродынга, 2005 г.
* Чытацкая прэмія Стакгольма, 2006 г.
* Прыз шведскага радыё, 2015 г.
* Першая прэмія кніжнага журы ў намінацыі «Моладзь» (за «Амаль як Златан»), 2016 г.
* Прэмія муніцыпалітэта горада Бурлэнгэ ў галіне культуры, 2017 г.

## Літаратура 
* Bra Svenska A © 2004 Eva Hedencrona, Karin Smed-Gerdin, Peter Watcyn-Jones och Gleerups Utbildning AB.

## Спасылкі 
* https://johannanilsson.com/bocker/
* http://www.rabensjogren.se/nyheter/172644-johanna-nilsson-far-borlange-kommuns-kulturpris-2017
* http://www.rabensjogren.se/nyheter/172606-johanna-nilsson-nominerad-till-augustpriset
* https://johannanilsson.com/nastan-som-zlatan/

Катэгорыя:Пісьменніцы Швецыі
Alyona Alyona

**Alyona Alyona**, сапраўднае імя **Алёна Саўраненка** (нар. , п. г. Капітаніўка, Кіраваградская вобласць, Украіна) — украінская рэп-выканаўца, аўтарка песень.

## Біяграфія 
Да 2018 году Alyona Alyona працавала загадчыцай дзіцячага садка ў Барышыўцы. Але ўжо пасля першага выкладзенага на YouTube кліпу ў кастрычніку 2018 года стала папулярнай спявачкай. Ва Украіне трапіла ў многія рэйтынгі найлепшых выканаўцаў года.

22 верасня 2019 года атрымала міжнародную прэмію Anchor у Германіі, якую прысуджаюць самым перспектыўным новым выканаўцам.

## Хобі 
Акрамя музыкі, рэп-выканаўцу захапляюць фатаграфія, вышыванне і стварэнне макіяжу.

## Відэаграфія 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Украіны
Катэгорыя:Рэперы Украіны
Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Рыгора Скаварады ў Пераяславе
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2024
Аманда Лінд

**Аманда Сафія Маргарэт Лінд** (, народжаная *Ёхансан*, , нар. , Упсала) — шведскі палітычны дзеяч, эколаг. Дзейны міністр культуры і па пытаннях дэмакратыі, адказны за спорт і нацыянальныя меншасці, з 2019 года ў другім урадзе Стэфана Лёвена.

## Біяграфія 
Аманда вырасла ў Лулеа, куды сям’я пераехала, калі ёй было 3 гады. Яе бацька Эрык Х’юга Ёхансан стаў вікарыем акругі Сорсэле, а маці Ева Баск Ёхансан была фармацэўтам. Аманда вывучылася на псіхолага ва ўніверсітэце Умеа, які скончыла ў 2009 годзе. Працавала дзіцячым і падлеткавым псіхолагам у Савеце графства Вестэрнорланд, у 2009—2011 гадах.

У 1999 годзе Аманда стала членам Партыі зялёных, у 2010 годзе была прызначаная прадстаўніком «зялёных» у Хернёсандзе, а ў 2012 годзе прадстаўляла Вестерноррланд.

Аманда Лінд — былы дарадца і першы намеснік старшыні муніцыпальнага савета ў муніцыпалітэце Хернёсанда. Яна стала ў 2016 годзе сакратаром Партыі зялёных, змяніўшы Андэрса Уолнера.

У студзені 2019 года яна стала міністрам культуры і дэмакратыі, адказваючы таксама за спартыўныя пытанні, а таксама кіраўніком міністэрства культуры.

Аманда замужам за рэжысёрам Б’ёрном Оле Ліндэнам, мае дваіх дзяцей.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Швецыі
Катэгорыя:Міністры Швецыі
Катэгорыя:Дэпутаты Рыксдага
Катарына Хультлінг

**Ева Марыя (Катарына) Хультлінг** (, у замужжы Хультлінг-Шоберг (); нар. ) — шведская спартыўная журналістка і тэлевядучая, раней — кёрлінгістка.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і акцёра Артура Хультлінга. Вырасла ў Стакгольме і Вестэросе. Па заканчэнні музычнай гімназіі Адольфа Фрэдрыкса працавала тэлефаністкай у гатэлі «Reisen» у Стакгольме. Марыла стаць актрысай і паступала ў тэатральную школу, але не прайшла па конкурсе. Замест гэтага паступіла на факультэт журналістыкі і пачала працу ў якасці рэпарцёра на радыё Вермланда.

Адначасова Хультлінг сур’ёзна займалася спортам і на працягу некалькіх гадоў выступала на вышэйшым узроўні ў спаборніцтвах па кёрлінгу. Уваходзіла шведскую зборную, у складзе якой выйграла два сярэбраныя медалі чэмпіяната свету, а таксама два золата і два сярэбраныя медалі чэмпіяната Еўропы.

Грала пераважна на пазіцыі трэцяга. На нацыянальным узроўні гуляла ў камандах кёрлінг-клубаў Amatörföreningens CK (Стакгольм) і Karlstads CK (Карльстад).

### Дасягненні 
* Чэмпіянат свету па кёрлінгу сярод жанчын: срэбра (1979, 1982).
* Чэмпіянат Еўропы па кёрлінгу: золата (1982, 1983), серабро (1979, 1981).
* Чэмпіянат Швецыі па кёрлінгу сярод жанчын: золата (1979, 1982 г.).

Катэгорыя:Кёрлінгісткі Швецыі
Катэгорыя:Журналісты Швецыі
Катэгорыя:Тэлевядучыя
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы
Валянціна Георгіеўна Гаховіч

**Валянціна Георгіеўна Гаховіч** (, в. Грыцкевічы, Нясвіжскі раён — ) — беларускі настаўнік. Адзін з чатырох беларускіх педагогаў, якія атрымалі званне «Народны настаўнік СССР».

## Біяграфія 
Пасля вайны вучылася ў Навагрудскай СШ № 2. У 1952 годзе паступіла на філфак Мінскага педагагічнага інстытута імя М.Горкага, які скончыла ў 1956 годзе. Нейкі час працавала ў Асіповіцкім раёне на торфапрадпрыемстве. У 1959 годзе вярнулася ў Навагрудак і працавала настаўніцай рускай мовы і літаратуры ў сярэдняй школе № 3.

Унесла значны ўклад ва ўдасканаленне форм і метадаў вучэбнай і выхаваўчай працы ў школе. Падрыхтавала вялікую колькасць навучэнцаў-пераможцаў і прызёраў усесаюзных, рэспубліканскіх, абласных, раённых алімпіяд і конкурсаў.

## Літаратура 
* *Бржазоўскі, А.* Адкрыты ўрок / А.Бржазоўскі // Работніца і сялянка — 1985. — № 10.
* *Бржазоўскі, А.* Адкрыты ўрок / А.Бржазоўскі // Вуліцы горада расказваюць: Бібліядайджаст. Вуліца Міцкевіча / Навагрудская цэнтральная раённая бібліятэка. — 2007. — С.38-44
* Гаховіч Валянціна Георгіеўна //  — С. 494.

Катэгорыя:Выдатнікі народнай асветы БССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Постаці Навагрудка
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нясвіжскім раёне
Брыт Экланд

**Брыт Экланд** (, народжаная Брыт-Марыя Экланд (), нар. ) — шведская актрыса і фотамадэль, якая дамаглася прызнання ў Вялікабрытаніі.

Найбольш за ўсё запомнілася як дзяўчына Бонда ў дзявятым фільме пра англійскага суперагента «Чалавек з залатым пісталетам» (1974). Акрамя гэтага актрыса з’явілася ў шэрагу іншых вядомых брытанскіх карцін, сярод якіх «Прыбраць Картэра» (1971), «Плецены чалавек» (1973), «Бакстэр!» (1973) і «Каралеўскі бляск» (1975).

У 1964 году Экланд выйшла замуж за брытанскага акцёра Пітэра Селерса, ад якога нарадзіла дачку. Пасля разводу ў 1968 годзе ў яе быў шэраг гучных раманаў, у тым ліку з музыкамі Лу Адлерам і Родам Сцюартам. У 1984 годзе яна выйшла замуж за ўдарніка з Stray Cats Сліма Джыма Фэнтама, з якім пазней развялася.

У 2004 годзе на экраны выйшаў фільм «Жыццё і смерць Пітэра Селерса», у якім ролю Брыт Экланд выканала актрыса Шарліз Тэрон. У цяперашні час Экланд здымаецца на тэлебачанні, дзе выступае госцяй у розных тэлешоў.

Катэгорыя:Актрысы Швецыі
Катэгорыя:Фотамадэлі Швецыі
Лена Эндрэ

**Лена Эндрэ** (швед. Lena Endre; нар. ) — шведская актрыса кіно і тэлебачання, вядомая, у першую чаргу, у Швецыі і Нарвегіі дзякуючы ўдзелу ў фільме Ліў Ульман «Trolösa» (2000) і фільмах, знятым па трылогіі «Міленіум» Стыга Ларсана. Дэбют Эндрэ ў англамоўным кінематографе адбыўся ў 2012 годзе ў фільме Пола Томаса Андэрсана «Майстар», дзе галоўныя ролі гралі Хаакін Фенікс і Філіп Сеймур Хофман.

## Біяграфія 
Па заканчэнні ў 1986 годзе Стакгольмскай акадэміі выканальніцкага мастацтва атрымала вядомасць дзякуючы ўдзелу ў шведскіх тэлесерыялах 1980-х гадоў «Varuhuset» і «Lorry». Да гэтага, яшчэ студэнткай, ў 1984 годзе сыграла невялікую ролю ў трылеры «The Inside Man» рэжысёра Тома Клега з Дэнісам Хоперам у галоўнай ролі. З серыяла «Varuhuset» сышла, калі адчула, што занадта ўжылася ў свайго персанажа. У 1987 годзе прынята на працу ў Каралеўскі драматычны тэатр.

З тых часоў шмат здымалася на тэлебачанні і ў кіно, у першую чаргу ў Швецыі і Нарвегіі.

Вялікую вядомасць атрымала дзякуючы ўдзелу ў фільме Ліў Ульман «Trolösa» (Faithless, 2000), знятага па сцэнары Інгмара Бергмана і які ўдзельнічаў у Канскім кінафестывалі 2000 года. Таксама вялікая ўвага прыцягнула выкананне ёю ролі пракурора Катарыны Альсель, каханай Курта Валандэра, у другім сезоне серыяла «Валандер». Эндрэ таксама знялася ў двух фільмах дацкага рэжысёра Сімона Стаха: Dag och Natt (2004) і Himlens Hjärta (2008). Апошні фільм прынёс ёй намінацыю на нацыянальную кінапрэмію Guldbagge як лепшай актрысе. Сярод найбольш свежых работ Эндрэ — роля Эрыкі Бергер (швед. Erika Berger), рэдактара які займаецца журналісцкімі расследаваннямі выдання Millenium з аднайменнай кінатрылогіі: «Дзяўчына з татуіроўкай дракона», «Дзяўчына, якая гуляла з агнём» і «Дзяўчына, якая падрывала паветраныя замкі» (усе — 2009) — знятай па матывах кніг Стыга Ларсана.

Дэбют Эндрэ на англійскай мове адбыўся ў фільме Пола Томаса Андэрсана «Майстар» (2012), дзе галоўныя ролі згулялі Хаакін Фенікс, Філіп Сеймур Хофман, Эмі Адамс і Лора Дэрн.
Агнета Экемір

**Агнета Мары-Ан Экемір** (Agneta Marie-Anne Eckemyr, , Карлсбарг — ) — шведская актрыса і мадэль, пазней дызайнер адзення.

Працавала мадэллю, дзякуючы сваёй знешнасці атрымала шэраг кіно-і тэлевізійных роляў. Яе фота з’явіліся ў часопісе Life разам з фотаздымкамі пяці паўфіналістаў на ролю Джэймса Бонда ў фільме «На сакрэтнай службе Яе Вялікасці» (1969).

Неўзабаве пасля з’яўлення ў 1974 годзе ў сямейнай стужцы «Востраў на вяршыні свету» вытворчасці Disney, Экемір з’явілася на вокладцы і на старонках кастрычніцкага нумару Playboy за 1975 год у якасці Playboy Playmate.

Пасля завяршэння кінакар’еры занялася дызайнам адзення. Яе самыя апошнія распрацоўкі былі прадстаўлены на Älskling, на Калумбус-Авеню ў Нью-Ёрку; у адным квартале ад яе кватэры з выглядам на Цэнтральны парк.

## Фільмаграфія 
* 1971: Сляпы — Пілар
* 1974: Востраў на вяршыні свету — Фрэя
* 1975: Lejonet och jungfrun — Дзева
* 1977: Солянка па-кентукійску — Мінь Чоу (навэла «За прыгаршчу ен»)
* 1978: CHiPs эпізод Flashback! −1-я жанчына ў машыне
* 1979: Зіма забівае — Медсястра Адзін
* 1979: Дом Крыстафера — Ханна
* 1980: Flygnivå 450 — Айно
* 1981: Olsson per sekund eller Det finns ingen anledning till oro — Інгер
* 1982: Brusten himmel — Марта
Ляшчынская

**Ляшчынская** — жаночая форма прозвішча Ляшчынскі.

## Вядомыя носьбіты 
* Вольга Аляксееўна Ляшчынская (нар. 1946) — беларускі мовазнавец, педагог. Доктар філалагічных навук, прафесар.
* Марыя Ляшчынская (1703—1768) — каралева Францыі, жонка караля Людовіка XV. Дачка былога караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Ляшчынскага і Кацярыны Апалінскай.
Сафія Хелін

**Сафія Маргарэт Ётшэн’ельм Хелін** (швед. Sofia Margareta Götschenhjelm Helin; нар.  года, Хуўста, лён Эребру, Швецыя) — шведскі актрыса тэатра і кіно.

## Біяграфія 
Бацька Сафіі быў прадаўцом, а маці — медсястрой. Калі Сафіі Хелін было 10 дзён ад нараджэння, яе шасцігадовы брат загінуў у аўтакатастрофе; праз чатыры гады пасля гэтага яе бацькі развяліся. Сафія атрымала філасофскую адукацыю ў Лундскім універсітэце. У 1994—1996 гадах Сафія Хелін вучылася ў тэатральнай школе Кале Флюгарэ. У 2001 годзе яна скончыла Стакгольмскі тэатральны інстытут. У 2012 годзе Сафія Хелін здабыла папулярнасць у многіх краінах свету дзякуючы галоўнай ролі ў серыяле «Мост». Яна таксама вядомая па фільмах «Арн: Рыцар-тампліер» і «Арн: Каралеўства ў канцы шляху». На твары і руках Сафіі — шнары, якія яна атрымала ў выніку аварыі на ровары, калі ёй было 24 гады.
Леў узімку (фільм, 1968)

«**Леў узімку**» () — кінафільм. Экранізацыя аднайменнай п’есы Джэймса Голдмена.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Катэгорыя:Фільмы MGM
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы фільм»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — драма
Сафія Ледарп

**Сафія Марыянэ Ледарп** (швед. Sofia Marianne Ledarp; нар. , Стакгольм) — шведская актрыса.

## Біяграфія 
У 1996—2000 гадах вучылася ў Тэатральнай акадэміі Лулеа. Пасля заканчэння акадэміі працавала актрысай ў тэатры. На экране дэбютавала ў 2004 годзе, зняўлася ў некалькіх эпізодах серыяла «Om Stig Petrés hemlighet».

У 2007 годзе сыграла галоўную ролю ў фільме «Любіць каго-небудзь» (швед. Den man älskar). За гэтую працу атрымала ўзнагароду ў намінацыі «Лепшая актрыса» Кінафестывалю ў Капенгагене і прэміі «Залаты жук».

У 2009 годзе сыграла другарадную ролю (Малін Эрыксан) у трох фільмах, знятых па серыі кніг «Міленіум»: «Дзяўчына з татуіроўкай дракона», «Дзяўчына, якая гуляла з агнём» і «Дзяўчына, якая падрывала паветраныя замкі». У 2010 годзе згуляла таго ж персанажа ў серыяле «Міленіум».

Катэгорыя:Актрысы Швецыі
Рэбека Хемсэ

**Рэбека Хемсэ** (; нар. , Эвер’ярна (цяпер Ярна), камуна Сёдэртэлье) — шведская актрыса тэатра і кіно

## Біяграфія 
Выступала на сцэне стакгольмскага Teater Galeasen, Драматычнага тэатра Мальмё. У цяперашні час працуе ў Каралеўскім драматычным тэатры ў Стакгольме (Драматэн). Найбольш вядомая шырокаму гледачу па ролі дачкі дэтэктыва ў тэлевізійным серыяле Марцін Бек (1997—2009).

У 2004 годзе ўдзельнічала ў эксперыментальным фільме-інтэрв’ю шведскага фатографа Мірыям Бекстром «Рэбека».

## Фільмаграфія 
* 1993: Sökarna (Даніэль Фрыдэль, Петэр Картр’ерс)
* 1995: Sebastian (Свенд Вам)
* 1996: Nu är pappa trött igen! (Марыя-Луіза Экман)
* 1999: Happy End (Крысціна Улафсан)
* 2001: Syndare i sommarsol (Даніэль Альфрэдсан)
* 2002: Музыка для вяселляў і пахавання / Musikk for bryllup og begravelser (Уні Страўмэ)
* 2003: Дэталі / Detaljer (Крысціян Петры)
* 2004: Прывід возера / Strandvaskaren (Мікаэль Хофстрём)
* 2007 года: Гісторыя чужога кахання / Kærlighed på film (Оле Борнедаль)

Катэгорыя:Актрысы Швецыі
Май Сетэрлінг

**Май Сетэрлінг** (швед. Mai Zetterling; ,  — , ) — шведская акторка, сцэнарыст і рэжысёр.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Вестэросе, у сям’і рабочых. Пачынала граць у дзіцячым тэатры. У 17 стала актрысай Каралеўскага Драматычнага тэатра Швецыі (Драматэн). Вядомасць ёй прынесла роля ў фільме Альфа Шоберга «Цкаванне» (1944) па сцэнарыі Інгмара Бергмана, яна знялася і ў наступным фільме Шоберга «Ірыс і лейтэнант» (1946). Яшчэ важнай акцёрскай працай Сетэрлінг з’яўляецца загалоўная роля ў фільме «Фрыда» (1947), дзе яна грае германскую медсястру, якая ўратавала брытанскага афіцэра падчас Другой сусветнай вайны і ў падзяку вывезены ім у Вялікабрытанію . У 1948 Сетэрлінг знялася ў фільме Бергмана «Музыка ў цемры».

Кар’ера Сетэрлінг працягвалася з 1940-х па 1990-я гады. З пачатку 1960-х яна спрабуе сябе ў рэжысуры, першыя працы — кароткаметражная «Вайнушка» (1962) і дакументальныя фільмы на палітычныя тэмы. Поўнаметражным дэбютам становяцца «Любоўныя пары» 1964 года (намінацыя на Залатую пальмавую галіну Канскага МКФ). Яе фільмы, у тым ліку і гэты, адрозніваюцца ярка выяўленай сексуальнасцю. Для канадскага тэлебачання зняла некалькі эпізодаў серыяла-анталогіі «Аўтастопшчыкі» (1985).

Перадапошняя роля Сетэрлінг — роля Бабулі у камедыйным трылеры «Ведзьмы» (1989) па кнізе Раальда Даля. У 1990 годзе знялася ў палітычным трылеры Кена Лоўча «За завесай сакрэтнасці».

Аўтар некалькіх кніг для дзяцей, рамана «Начныя забавы» (1966), па якім паставіла аднайменны фільм (намінацыя на Залатога льва Венецыянскага МКФ). Напісала аўтабіяграфію «All Those Tomorrows» (1985).

Катэгорыя:Актрысы Швецыі
Алег Аляксандравіч Раманаў

**Алег Аляксандравіч Раманаў** (нар. , Гродна) — беларускі філосаф, доктар філасофскіх навук, прафесар, функцыянер рэжыму Лукашэнкі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 9 жніўня 1975 года ў Гродне.

Скончыў біялагічны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы па спецыяльнасці «Біялогія», затым там жа аспірантуру па спецыяльнасці «Сацыяльная філасофія» па 11 сакавіка 2021 года займаў пасаду першага прарэктара Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. З 11 сакавіка 2021 года па чэрвень 2022 года працаваў рэктарам Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Міжнародныя санкцыі 
У красавіку 2023 года Уладзімір Зяленскі ўвёў санкцыі супраць Раманава.

27 сакавіка 2025 года трапіў у санкцыйны спіс Еўрапейскага саюза.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, Савета Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў, Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта, Граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.

## Выбраная бібліяграфія 
* Восточнославянская цивилизация в горизонте открытой истории / О. А. Романов. — 2-е изд. — Гродно: ГрГУ, 2018. — 334 с.
* Восточнославянская цивилизация в горизонте открытой истории / О. А. Романов. — Гродно: ГрГУ, 2014. — 334 с.
* Современный социум: характер и направленность развития / Е. М. Бабосов, Ч. С. Кирвель, О. А. Романов. — Минск: Четыре четверти, 2013. — 725 с.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

* Біяграфія на сайце Савета Рэспублікі 
* Профіль аўтара ў Google Scholar

Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Дактары філасофскіх навук
Катэгорыя:Рэктары Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Вівека Сельдаль

**Вівека Крысціна Сельдаль** (швед. Viveka Kristina Seldahl, , Эверамер, правінцыя Емтланд, Швецыя — , ) — шведская актрыса, двухразовы ўладальнік прэміі «Залаты жук» за лепшую жаночую ролю (другі раз пасмяротна).

Стала вядомая дзякуючы ўдзелу ў серыяле «Raskens», пазней пераважна грала ў тэатры, часта з мужам Свенам Вальтэрам. Поспех у кінематографе прыйшоў у 1990 годзе.

Катэгорыя:Актрысы Швецыі
Юханна Сельстром

**Юханна Марыя Элінор Сельстром** (швед. Johanna Maria Ellinor Sällström), у дзявоцтве — **Берглунд** (швед. Berglund); , , Швецыя — , , лен Сконэ, Швецыя) — шведская актрыса. Лаўрэат прэміі «Залаты жук» (1998).

## Біяграфія 
Нарадзілася 30 снежня 1974 года ў Стакгольме. У 15-гадовым узросце дэбютавала на сцэне тэатра, сыграўшы ў экранізацыі камедыі Уільяма Шэкспіра «Сон у летнюю ноч». Яна здымалася ў кіно з 1994 года, за сваю кінакар’еру даўжынёю больш чым у дзесяць гадоў, сыграла каля 30-ці роляў у фільмах і серыялах. У 1998 годзе Юханна перамагла ў намінацыі «Лепшая жаночая роля» прэміі «Залаты жук» за ролю Сандры ў фільме «Пад паверхняй».

У 2000—2002 гады была замужам за Альбінам Сельстромам, ад якога нарадзіла сваю адзіную дачку — Талулу Сельстром (01.12.2001-23.11.2014).

У 2004 годзе адпачывала ў Тайландзе, Юханна і яе дачка Талула сталі ахвярамі землятрусу ў Індыйскім акіяне, ім цудам удалося выратавацца. Пасля гэтай падзеі ў Сельстом пачаліся сур’ёзныя праблемы з псіхікай. Юханна часта пакутавала ад дэпрэсій і праходзіла курс лячэння ў псіхіятрычнай клініцы, неўзабаве пасля выхаду з якой вырашыла звесці рахункі з жыццём. 32-гадовая актрыса скончыла жыццё самагубствам, наглытаўшыся таблетак 13 лютага 2007 года. 23 лістапада 2014 года, праз 7 гадоў пасля смерці Сельстром, яе дачка Талула таксама скончыла жыццё самагубствам за тыдзень да свайго 13-годдзя.
Ніна Ланглет

**Ніна Ланглет** (; , Санкт-Пецярбург, Расія — , Стакгольм, Швецыя) — грамадская дзеячка, музычны педагог, пісьменніца. Праведніца народаў свету.

## Біяграфія 
Ніна Ланглет (Ніна Мікалаеўна Бараўко) была дачкой піянера рускага эсперанта Мікалая Афрыканавіча Бараўко (1863—1913) і Антаніны Бараўко-Чайкоўскай (1872—1948). Яна вучылася музыцы ў Расіі, і ў 1923 годзе Вальдэмар Ланглет дапамог ёй прыехаць у Швецыю, каб працягнуць музычную адукацыю.

Ніна выйшла замуж за Вальдэмара Ланглета ў 1925 г. Сям’я пераехала ў Будапешт у 1931 г., дзе Вальдэмар Ланглет працаваў выкладчыкам шведскай мовы ва ўніверсітэце, а Ніна выкладала музыку. Там іх і застала вайна.

19 сакавіка 1944 г., як толькі нямецкая армія акупавала Венгрыю, гестапа пачало рэпрэсіі супраць асоб, імёны якіх былі загадзя ўнесены ў спісы ворагаў нацысцкага рэжыму. Гэтая сітуацыя, а таксама інфармацыя ўцекача з канцлагера пра жудасныя ўмовы ў іх і масавае знішчэнне вязняў, падштурхнулі Ніну і яе мужа Вальдэмара да рашэння арганізаваць дапамогу. Вальдэмар становіцца кіраўніком прадстаўніцтва Шведскага Чырвонага Крыжа ў Венгрыі.

Па іх ініцыятыве тысячы людзей атрымалі пасведчанне асобы, якое давала абарону Шведскага Чырвонага Крыжа, якое ў той час у Венгрыі называлі «пашпартам Ланглета». Усяго было выдадзена каля 25 тысяч такіх пасведчанняў.

Усіх выратаваных пасялілі ў 8 арэндаваных дамах, а таксама ў 9 кляштарах, 12 шпіталях, 47 дзіцячых садках.

Аднойчы Ніна і Вальдэмар усталі перад брамай жаночага кляштара, у якім хаваліся яўрэі, і не далі ўвайсці туды венгерскім паліцэйскім.

Самая вядомая падзея адбылася 14 лістапада 1944 г., калі яны ўбачылі каля будынка прадстаўніцтва Шведскага Чырвонага Крыжа вялікую групу яўрэяў, якіх абкружалі ўзброеныя венгерскія нацысты. Нягледзячы на страляніну, Ніна і Вальдэмар вызвалілі ўсіх захопленых яўрэяў і схавалі іх у будынку прадстаўніцтва.

Ланглеты разумелі, што зробленай імі працы недастаткова, бо ў горадзе заставалася каля 200 тысяч яўрэяў. У ліпені 1944 года для кіраўніцтва гуманітарным аддзелам прадстаўніцтва прыехаў Рауль Валенберг, які дапамог у рабоце па выдачы шведскіх ахоўных пашпартоў. Ён атрымаў ад венгерскага ўрада дазвол на выдачу 4500 пашпартоў, але выдаў дзясяткі тысяч.

Вальдэмар і Ніна былі вымушаны хавацца, бо былі завочна прысуджаныя нацыстамі да смерці — у адрозненне ад Валенберга, яны не мелі дыпламатычнай недатыкальнасці.

У канцы вайны Ніна і Вальдэмар здолелі пакінуць Венгрыю і вярнуліся ў Швецыю.
У 1966 г. Ізраіль абвясціў Ніну і Вальдэмара Ланглет праведнікамі свету.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Хосе Мария Родригес Эрнандес. Гуманитарная деятельность движения эсперантистов во время двух мировых войн и его связь с Международным Красным Крестом
* Е. С. Зайдман. В тени Валленберга
* Jefim Zajdman. Как я стал эсперанто-историком, или «Великолепная пятёрка» (И. Островский, Н. Боровко и А. Чайковская, В. и Н. Ланле)

Катэгорыя:Жанчыны Швецыі
Катэгорыя:Праведнікі народаў свету
Мары Робертсан

**Мары Шарлота Робертсан** (; нар. , Сунэ) — шведская кінаактрыса.

## Біяграфія 
Нарадзілася 14 красавіка 1977 года ў Сунэ (лен Вермланд). Дзяцінства правяла ў прыгарадзе Стакгольма Брэдэнгэ. Яшчэ ў падлеткавым узросце сыграла ролю ў тэлевізійным серыяле «Дзіця-дзьмухавец» (Maskrosbarn, 1989).

У гімназіі Мары ў якасці факультатыўнага прадмета вывучала драматычнае мастацтва. Затым год вучылася ў тэатральнай школе Кале Флюгарэ, адначасова працуючы тэлевядучай на ZTV у праграме «Вестманагатан 44». У 1998—2000 гадах здымалася ў серыяле «Параходства» (Rederiet).

У 2000—2004 гадах Робертсан працягвала вучобу ў Тэатральным інстытуце пры Гётэбаргскім універсітэце.

За сваю ролю ў камедыйнай карціне «Гоншчыцы» (Rallybrudar, 2008) была намінаваная на «Залатога жука» у катэгорыі «лепшая жаночая роля другога плана».

## Фільмаграфія 
* Maskrosbarn (1989), тэлесерыял
* Rederiet (1998), тэлесерыял
* Trettondagsafton (1999 г.)
* Ett litet rött paket (1999 г.), тэлесерыял
* Heartbreak Hotel (2006),
* Playa del Sol (2009), тэлесерыял
* Rallybrudar (2008)
* Saltön (2010), тэлесерыял
* Meteoren (2010), тэлесерыял
* Svensson, Svensson … i nöd & lust (2011)
* Hur många lingon finns det i världen? (2011)
* Мяжа (Gränsen, 2011)
* De närmaste (2012)
* Cockpit (2012)
* Сапраўдныя людзі (2012—2013), тэлесерыял
* Fjällbackamorden (серыя «Vänner för livet», 2013 года), тэлесерыял

Катэгорыя:Актрысы Швецыі
Катэгорыя:Тэлевядучыя
Соня Рутстром-Эдстром

**Соня Эдстром-Рутстром** (швед. Sonja Edström-Ruthström, , Лулеа — , там жа) — шведская лыжніца, алімпійская чэмпіёнка, прызёр чэмпіянатаў свету.

На Алімпіядзе-1952 у Осла стала 11-й у гонцы на 10 км.

На Алімпіядзе-1956 у Карціна-д’Ампеца ў абодвух відах жаночай праграмы, у гонцы на 10 км і эстафеце, заваявала па бронзавым медалі.

На Алімпіядзе-1960 у Скво-Вэлі стала алімпійскай чэмпіёнкай у эстафеце, у якой бегла апошні этап і, прыняўшы эстафету на першым месцы, з перавагай больш за хвіліну над савецкімі лыжніцамі, захавала лідарства, саступіўшы на сваім этапе толькі каля 20 секунд. У асабістай гонцы на 10 км Рутстром-Эдстром заняла 5-е месца.

За сваю кар’еру на чэмпіянатах свету заваявала два медалі, абедзве бронзавыя у эстафетных гонках, на чэмпіянатах 1954 і 1958 гадоў.

Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Ліндквіст

**Ліндквіст** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Інга-Ліна Ліндквіст — шведская пісьменніца
* Ула Ліндквіст — шведская арыентыроўшчыца, чэмпіёнка свету
* Эба Юханна Ліндквіст — шведская актрыса, кінарэжысёр
Персан

**Персан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аня Персан — шведская гарналыжніца, алімпійская чэмпіёнка
* Біргер Персан — шведскі арыстакрат, каралеўскі райца, галоўны суддзя правінцыі Упланд
* Лін Персан — шведская біятланістка
* Ніна Персан — шведскі музыкант, саліст і аўтар тэкстаў рок-гурта The Cardigans
* Ханс Ёран Персан — дзяржаўны і палітычны дзеяч Швецыі, прэм’ер-міністр краіны
* Хрысціян Генрых Персан — міколаг
Liriomyza flaveola

**Liriomyza flaveola** з’яўляецца від двухкрылых роду , сямейства . Упершыню яго апісаў Фален у 1823 годзе. Згодна з  *Liriomyza flaveola* не мае вядомых падвідаў.

Катэгорыя:Караткавусыя двухкрылыя
Аня Персан

**Аня Сафія Тэс Персан** (; , Тэрнабю, камуна Стуруман, лен Вестэрботэн, Швецыя) — шведская гарналыжніца, алімпійская чэмпіёнка 2006 года ў слаламе, сяміразовая чэмпіёнка свету, двухразовая ўладальніца Кубка свету ў агульным заліку.

Двойчы (2006 і 2007) Аня была ўдастоена Залатога медаля ад шведскай газеты «Svenska Dagbladet», штогод ўручаецца шведскаму спартсмену або камандзе, якія дабіліся найбольш выбітных дасягненняў (гэтая прэстыжная медаль не можа быць уручана аднаму спартсмену больш за 2 разы).

Завяршыла кар’еру вясной 2012 года.

Катэгорыя:Гарналыжнікі Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па гарналыжным спорце
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка свету па гарналыжным спорце
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка свету па гарналыжным спорце ў агульным заліку
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па гарналыжным спорце
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Сцяганосцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года