Павал Орсаг Гвездаслаў

]]

]]

**Па́вал Орсаг Гве́здаслаў** (), сапраўднае імя **Павал Орсаг** (псеўданімы: Hviezdoslav, Jozef Zbranský, Syn ľudu; 2 лютага 1849, Вышні Кубін — 8 лістапада 1921, Долны Кубін) — славацкі паэт, драматург, пісьменнік, перакладчык, юрыст, член Рэвалюцыйнага народнага сходу ЧСР (1918) і ганаровы старшыня Маціцы славацкай (1919).

Гвездаслаў — адна з найвыдатнейшых з'яў у культуры канца XIX — пачатку XX стагоддзя і славацкай літаратуры ў цэлым, рэфарматар славацкай мовы і стылістыкі.

## Жыццяпіс 
Быў трэцім дзіцем у збяднелай сялянскай сям'і, меў брата і сястру. Першапачатковую адукацыю атрымаў у роднай Ораве (1854—1859) і ў суседніх вёсках Ясенава і Лешціны (1860). Вялікі ўплыў на яго светапогляд аказаў у гэты час лешцінскі настаўнік Адольф Медзіградскі, які вучыў іх славацкай мове. Ён жа пераканаў бацькоў накіраваць сына ў венгерскую гімназію ў Мішкальцы, зважаючы на яркі талент хлапца. Адзін год Павал дапамагаў на ферме свайму стрыю Яну, аднак урэшце сям'я вырашыла адаслаць яго ў Мішкальц да іншага стрыя, адносна заможнага і бяздзетнага краўца Паўла.

У 1921 стан здароўя рэзка пагоршыўся, прайшоў курс лячэння ў Празе і Лугачавіцах, сканаў у Долным Кубіне, дзе й пахаваны.

## Творчасць 
Пісаць вершы пачаў у час навучання па-венгерску і нямецку. Публікавацца пачаў у 60-х гадах XIX стагоддзя пад псеўданімам *Jozef Zbranský*. Дэбютаваў нізкай вершаў «Паэтычныя першынцы» (1868). У 1871 разам з Коламанам Баншэлам рэдагаваў альманах «Napred», але гэты зборнік выклікаў у старэйшага пакалення (Ёзаф Міласлаў Гурбан, Андрэй Сытнянскі і інш.) такі моцны адпор, што малады паэт не меў магчымасці друкавацца ў адзіным славацкім літаратурным месячніку «Orol». Сітуацыя змянілася толькі пасля сыходу Сытнянскага з рэдакцыі «Арла». Публікаваўся, акрамя гэтага, і ў часопісе «Slovenské pohľady».

Псеўданімам *Hviezdoslav* упершыню скарыстаўся ў 1877 у вершаваным некралогу па Вільяме Паўліні-Тоце, пасля чаго выкарыстоўваў яго да канца жыцця.

Аўтар цыклаў «Сны маладосці» (1877), «Санеты» (1882—1886), «Псалмы і гімны» (1882—1892), «Парасткі» (1885—1893), «Праходкі вясною» і «Праходкі летам» (абодва 1898), «Скрухі» (1900—1915), «Водгулле» (1909—1919), «Крывавыя санеты» (1914); эпічных паэм «Леснікова жонка» (1886), «Эжа Влкалінскі» (1890), «Табар Влкалінскі» (1897—1899); філасофска-этычных твораў на біблейскія сюжэты (паэмы «Рахіль», 1892; «Каін» і «Сон Саламона», абедзве 1900; трагедыя «Ірад і Ірадыяда», 1909, і інш.).

Перакладаў творы рускіх (Аляксандр Пушкін — «Цыганы», «Барыс Гадуноў», «Каўкаскі палонны» і іншыя, Міхаіл Лермантаў — «Дэман»), нямецкіх паэтаў (Ёган Вольфганг Гётэ — «Фаўст», Фрыдрых Шылер — «Песня пра звон»), польскія творы (Адам Міцкевіч, Юльюш Славацкі). Перакладаў і п'есы з англійскай (Уільям Шэкспір — «Гамлет», «Макбет», «Сон у летнюю ноч»), з венгерскай пераклаў вершы Шандара Пецёфі і п'есу Імрэ Мадач «Трагедыя чалавека».

## Творы 
### Лірычныя нізкі 
* 1882 / 1886 — *Sonety*
* 1885 / 1896 — *Letorosty I.*, *Letorosty II.* a *Letorosty III.*
* 1885 / 1896 — *Žalmy a hymny*
* 1898 — *Prechádzky jarom*
* 1898 — *Prechádzky letom*
* 1903 — *Stesky*
* 1914—1918 — *Krvavé sonety*

### Паэтычныя зборнікі ды іншае 
* 1868 — *Básnické prviesenky Jozefa Zbranského*
* 1879 — *Ilona Žltovlas*
* 1880 — *Krb a vatra* (толькі рукапіс, нявыдадзены)
* 1888 — *Čierny tok*
* 1888 — *Mlyn v Tatrách*
* 1889 — *Na obchôdzke*
* 1890 — *V žatvu*
* 1891 — *Poludienok*
* 1892 — *Obed a večera*
* 1909 / 1911 — *Stužková a Dozvuky*

### Эпічныя творы 
* 1882 — *Agar*
* 1884 / 1886 — *Hájnikova žena*
* 1888 — *Bútora a Čútora*
* 1890 — *Ežo Vlkolinský*
* 1884 / 1886 — *Gábor Vlkolinský*
* 1892 — *Ráchel*
* 1897 — *Vianoce*
* 1900 — *Kain* (táto zbierka nebola vydaná)
* 1900 — *Sen Šalamúnov*

### Драмы 
* 1868 — *Vzhledanie*
* 1869 — *Pomsta*
* 1871 — *Otčim*
* 1879 — *Oblaky*
* 1904 — *Na Luciu*
* 1909 — *Herodes a Herodias*

## Літаратура 
* Гвездаслаў Павал. 

### Беларускія пераклады 
* З «Крывавых санетаў» // Славацкая паэзія. Мн., 1990;
* Krvavé sonety = Крывавыя санеты : [на славацкай і беларускай мовах]. Мн., 2024.

## Памяць 
Імем Паўла Орсага названая вёска Гвездаславаў, некалькі плошчаў і вуліц, а таксама вадаспад і малая планета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Парасткі ІІІ. Верш
* Творы Паўла Орсага Гвездаслава

Катэгорыя:Пісьменнікі Славакіі
Катэгорыя:Паэты Славакіі
Катэгорыя:Асобы на марках