open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Інтэлігібельнасць

**Інтэлігібельнасць** ( — зразумелы, выразны, зразумелы розумам) — філасофскі тэрмін, які пазначае пазнанне, а больш дакладна, разуменне, даступнае выключна розуму або інтэлектуальнай інтуіцыі. Паняцце інтэлігібельнасць у некаторых сістэмах ідэалістычнай філасофіі пазначае звышпрыродныя, звышпачуццёвыя рэчы, сутнасці.

Тэрмін «Інтэлігібельнасць» стварае пару паняццю «сэнсібельнасць», то бок, процілеглы пачуццёваму спазнанню.

## Антычнасць 
Упершыню падзел прадметаў пазнання на інтэлігібельныя (intelligibilis) і сэнсібельныя (sensibilis) дае Платон. Пад інтэлігібельнасцю ён разумеў «свет ідэй» — гэта значыць свет інтэлектуальных сутнасцяў, якія можна ўгледзець і спасцігнуць толькі пры дапамозе розуму. Інтэлігібельная рэч — гэта і ёсць ідэя. Такую трактоўку распрацаваў у сваёй філасофіі Платон і яна зацвердзілася аж да сённяшняга дня.

Уласцівасці інтэлігібельнага прадмета (ідэі): тоеснасць, ненароджанасць і незнішчальнасць. Уласцівасці сэнсібельнай рэчы: зменлівасць.

## Сярэднія вякі 
У схаластыцы пад Інтэлігібельнасцю разумеецца «агульныя сутнасць» (універсалы). Часта пад імі разумелі пяць прэдыкабілій Арыстоцеля: род, від, вызначэнне, уласнае, прыўваходзячае.

Вылучаюць два выгляду інтэлігібельнасці:

* эсэнцыяльная інтэлігібельнасць — пазнанне ідэй наўпрост, непасрэдна розумам.
* Акцыдэнтная інтэлігібельнасць — пазнанне ідэй апасродкавана, праз тыя якасці і ўласцівасці, у якіх ідэя праяўляецца.

## Нямецкая класіка 
Кант развівае ідэю інтэлігібельнасці як ідэю ноумэн, так званую. «рэч-у-сабе», якая дадзена толькі ў розуме, але якую немагчыма пазнаваць пачуццёвым, эмпірычным спосабам, якую можна толькі думаць, але не пазнаваць.

* Пазнанне інтэлігібельных аб’ектаў адбываецца трансцэндэнтным шляхам — шляхам, якія бяруць пачатак выключна ў чалавечым розуме, сканчаючыся таксама ў ім.
* Пазнанне сэнсібільных аб’ектаў адбываецца іманентным шляхам — шляхам, не якія выходзяць (не трансцэндыруючым) са сферы вопыту.

## Літаратура 
* Найноўшы філасофскі слоўнік
* Філасофскі энцыклапедычны слоўнік

Катэгорыя:Філасофская тэрміналогія
Траўка (тэлесерыял)

**«Траўка»** () — амерыканскі камедыйна-драматычны тэлесерыял, створаны Джэнджы Коэн, які трансляваўся на тэлеканале «Showtime» з 7 жніўня 2005 года па 16 верасня 2012 года. За гэты перыяд было паказана восем сезонаў, якія ўключаюць у сябе 102 серыі.

Серыял атрымаў як вялікія рэйтынгі, так і адзнаку крытыкаў, стаўшы адным з самых паспяховых праектаў тэлеканала «Showtime». Таксама праект атрымаў шэраг узнагарод, уключаючы «Залаты глобус», «Эмі», прэмію Гільдыі сцэнарыстаў ЗША, «Малады акцёр» і «Спадарожнік».

## Асноўныя персанажы 
* Нэнсі Ботвін (Мэры-Луіз Паркер) — аўдавелая домагаспадыня, якая дзеля выжывання пачала гандляваць марыхуанай
* Эндзі Ботвін (Джасцін Кірк) — брат памерлага першага мужа Нэнсі, дзядзька яе сыноў
* Сайлас Ботвін (Хантар Пэрыш) — старэйшы сын Нэнсі
* Шэйн Ботвін (Аляксандр Гоулд) — сын Нэнсі
* Даг Уілсан (Кевін Нілан) — бухгалтар, напачатку - старшыня гарадской рады, потым - безпрацоўны
* Сілія Ходс (Элізабет Перкінс) — сяброўка Нэнсі са складаным характарам
* Хелія Джэймс (Тоні Патана) — наркадылер-аптавік
* Конрад Шэпард (Рамані Малка) — пляменнік Хеліі, які займаецца вырошчваннем марыхуаны

## Фабула 
Дзеянні серыяла пачынаюцца ў Каліфорніі, ў мястэчку з выдуманай назвай Агрэсцік - заможным прадмесці Лос-Анджэлеса. Пазней - у прыбярэжным Рэн-Мар (у рэальнасці - Дэль-Мар), а таксама ў Мексіцы, адкуль у ЗША патрапляе значная частка марыхуаны (адсюль і назва серыяла), і Нью-Ёрку. Слова "Агрэсцік" () у англійскай мове азначае "асаблівасць поля або вёскі" (таксама з'яўляецца анаграмай слова "цыгаркі" (), стала назвай для неіснуючага ў рэальнасці мястэчка, у якім напачатку разгортваюцца дзеянні серыяла.

Агрэсцік з'яўляецца месцам пражывання тыповага амерыканскага "сярэдняга класу", а таксама домам для Нэнсі Ботвін, чый муж раптам памёр ад сардэчнага прыступу. Нэнсі не мае ніякіх крыніц даходу і вымушана становіцца дылерам "траўкі" - яна распаўсюджвае яе па суседзях і знаёмых, каб забяспечыць сабе і двум сынам існаванне і падтрымліваць іх лад жыцця, тыповы для "сярэдняга класу". Сыны Нэнсі, Сайлас і Шэйн, наведваюць мясцовую школу. Нэнсі і яе вечна заклапочаная сваёй прыгажосцю і становішчам сяброўка Сілія знаходзяцца ў бацькоўскім камітэце школы, старшынёй якога з'яўляецца Сілія. Афраамерыканка Хэйлі Джэймс праз свайго пляменніка Конрада пастаўляе Нэнсі марыхуану. Эндзі, брат пакойнага мужа галоўнай гераіні, - не вельмі сур'ёзны, але пры гэтым вельмі дасведчаны ў пытаннях узаемаадносін з жанчынамі, намагаецца падтрымаць сям'ю Ботвінаў и хацяб часткова замяніць пляменнікам памерлага бацька, а Нэнсі - мужа.

## Зноскі 
Катэгорыя:Тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2005 года
Катэгорыя:Сітуацыйная камедыя
Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Руквуд (могілкі)

**Руквуд**, **Роквуд** () — могілкі ў заходнім прыгарадзе Сіднея.

Могілкі былі створаныя ў 1868 годзе, размешчаныя за 17 кіламетраў на захад ад дзелавога цэнтра горада. Плошча некропаля каля 300 гектараў, што робіць яго найбуйнейшым у Паўднёвым паўшар’і. На могілках больш за мільён пахаванняў.

## Беларусы, пахаваныя на могілках 
* Надзея Лужынская — беларускі грамадскі дзеяч, кіраўнік Жаночага камітэта пры Беларускім культурна-грамадскім клубе.
* Міхась Зуй (1909—1995) — беларускі грамадскі і палітычны дзеяч.
* Аляксандр Смаль (1912—1990) — рэдактар інфармацыйнага бюлетэня «Новае Жыцьцё».
* Аркадзь Качан (1921—1982) — беларускі грамадскі і вайсковы дзеяч.
* Аўгіння Каранеўская (1919—1983) — актыўная дзяячка беларускага руху ў Аўстраліі.
* Мікола Каранеўскі (1916—1973) — грамадскі дзеяч беларускай дыяспары ў Аўстраліі.
* Язэп Малецкі (1906—1982) — беларускі грамадскі дзеяч, рэдактар і выдавец; урач.
* Адам Чурыла (1911—1972) — беларускі грамадскі дзеяч у Аўстраліі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Аўстралія (zbsb.org)

Катэгорыя:З’явіліся ў 1868 годзе
Катэгорыя:1868 год у Аўстраліі
Катэгорыя:Могілкі Аўстраліі
Катэгорыя:Сідней
Давід Дыоп (пісьменнік)

**Давід Дыоп** (нар. , Парыж) — французскі пісьменнік і акадэмік, спецыяліст па літаратуры XVIII стагоддзя. Узнагароджаны Ганкураўскай прэміяй ліцэістаў у 2018 годзе і Міжнароднай Букераўскай прэміяй у 2021 годзе за раман «Уначы ўся кроў — чорная».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і францужанкі і сенегальца. З пяцігадовага ўзросту жыў у Дакары, правёў большую частку дзяцінства ў Сенегале. Пасля сканчэння сярэдняй школы, 18-гадовым вярнуўся вучыцца ў Францыю. Дыоп атрымаў доктарскую ступень у ўніверсітэце Сарбоны за даследаванні французскай літаратуры XVIII стагоддзя.

У кастрычніку 2021 года выйшла кніга Давіда Дыопа *La Porte du voyage sans retour* (Брама беззваротнага падарожжа).

Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
ФК АвіяДар Орша

**«АвіяДар»** — беларускі аматарскі футбольны клуб з Оршы Віцебскай вобласці. У 2021 годзе выступаў у Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
Катэгорыя:Спорт у Оршы
АвіяДар Орша
Замошскі сельсавет (Асіповіцкі раён)

**Замо́шскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Замошша.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Лучыцкі сельсавет** у складзе Асіповіцкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Лучыцы. 21 жніўня 1925 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Замошша, сельсавет перайменаваны ў Замошскі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Асіповіцкім раёне БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. З 20 верасня 1944 года сельсавет у складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Магілёўскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Бабруйскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Асіповіцкага раёна. 26 сакавіка 1987 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад зноў утворанага Асіповіцкага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 15 населеных пунктаў: вёскі Агула, Акцябр, Асіповічы II, Асіповічы III, Брадзішча, Булгары, Вялікая Гарожа, Замошша, Засялечча, Літвінава, Лучыцы, Малая Гарожа, Паляна, Прудок і Ясянец.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1987 годзе
ФК Газавік Віцебск

**«Газавік»** — беларускі аматарскі футбольны клуб з Віцебска. У цяперашні час выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя 
Клуб быў заснаваны ў 2002 годзе, выступаў у чэмпіянаце Віцебскай вобласці. У 2020 годзе стаў чэмпіёнам вобласці, а ў 2009, 2011, 2014 і 2020 гадах — уладальнікам Кубка Віцебскай вобласці.

У 2021 годзе ў выніку аб’яднання Другой лігі з чэмпіянатамі абласцей «Газавік» далучыўся да Другой лігі, дзе атрымаў упэўненую перамогу ў Віцебскім дывізіёне і другі раз запар стаў чэмпіёнам вобласці. У плэй-оф жа віцебская каманда па выніку дзвюх сустрэч саступіла «Асіповічам» (1:1, 1:2) і выбыла з далейшай барацьбы.

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Крыніцы 
Газавік Віцебск
ФК Дзятлава

**«Дзятлава»** — беларускі аматарскі футбольны клуб з Дзятлава Гродзенскай вобласці. У цяперашні час выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя 
Доўгі час каманда з Дзятлава выступала ў чэмпіянаце Гродзенскай вобласці пад назвай «Белая Русь». У 2021 годзе ў выніку аб’яднання Другой лігі з чэмпіянатамі абласцей «Белая Русь» далучылася да Другой лігі. У маі 2021 года Дзятлаўскі агракомплекс стаў уладальнікам клуба, з-за чаго быў праведзены рэнэймінг і клуб пачаў называцца «Граніт-Агра».

15 жніўня 2021 года клуб адмовіўся ад удзелу ў матчы 15-га тура з «Астраўцом», у выніку чаго клубу было залічана тэхнічнае паражэнне.

У пачатку сезона 2022 каманда змяніла назву на «Дзятлава».

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Крыніцы 
Дзятлава
Выбранніца (балет)

**Выбранніца** — балет у 3-х дзеяннях Яўгена Глебава па матывах паэм Янкі Купалы «Магіла льва», «Сон на кургане», «Драматычная паэма», «Курган». Лібрэта А. Вярцінскага і А. Дадышкіліяні.

## Гісторыя пастановак 
Быў пастаўлены Беларускім дзяржаўным тэатрам оперы і балета. Прэм’ера адбылася ў Мінску 28 мая 1969 года. Дырыжор — Т. Каламійцава, балетмайстар-пастаноўшчык — А. Дадышкіліяні, мастак — Я. Чамадураў. Наталька — А. А. Карзянкова, Машэка — М. Г. Грышчанка, Князь — Л. С. Чэхаўскі, Няўзіра — К. М. Малышава.

У 1970 годзе музыка балета ўдастоена Дзяржаўнай прэміі БССР. 20 чэрвеня 1970 года балет быў пастаўлены Новасібірскай дзяржаўным тэатрам оперы і балета. Дырыжор — Г. Арлоў, балетмайстар-пастаноўшчык — А. Дадышкіліяні, мастак — А. Марозаў. На Усесаюзным конкурсе ў адзначэнне 100-годдзе з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна музыка балета ўдастоена ганаровага дыплома.

Катэгорыя:Балет у Беларусі
Вас

**Вас** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Даніэль Вас — дацкі футбаліст

## Тапонім 
* Вас (Венета)
Гуайкуру

[thumb|Малюнак [1822 г.]]
**Гуайкуру** — група індзейскіх народаў Паўднёвай Амерыкі, якая размаўляе на гуайкуруанскай плыні моўнай сям'і матака-гуайкуру. 

## Гісторыя 
Сучасныя генетычныя даследаванні сведчаць пра тое, што народы гуайкуру — абарыгены тэрыторыі, якая ахоплівае памежжа краін Балівія, Парагвай і Аргенціна. Магчымы генетычны ўнёсак да прыходу еўрапейцаў зрабілі выхадцы з цэнтральнай Аргенціны. Вельмі блізкімі па мове і культуры да гуайкуру з'яўляюцца народы віцы. 

У XVI ст., калі іспанцы і партугальцы пачалі каланізацыю Новага Свету, плямёны гуайкуру насялялі рэгіён Гран-Чака і рэчышча ракі Парагвай. Апошняя назва, як і назва сучаснай краіны Парагвай, паходзяць ад наймення гуайкуруанскага племені паягуа. 

Супольная назва **гуайкуру** паходзіць з мовы гуарані і значыць «дзікун». Першапачаткова яна адносілася да паўночнага племені мбая, што займалася вандроўным паляваннем і збіральніцтвам паабапал ракі Парагвай. Мбая здолелі падпарадкаваць сабе земляробаў-аравакаў гуана і ў XVII ст. паспяхова асвоілі конегадоўлю, што дапамагло ім весці войны супраць іспанцаў і саюзных ім гуарані. Аднак мбая моцна пацярпелі ад эпідэмічных хвароб, што распаўсюдзіліся ў сувязі з еўрапейскай каланізацыяй. У 1760-я гг. яны пераправіліся праз раку Парана на ўсход і сталі саюзнікамі партугальцаў (потым — бразільцаў). Нашчадкамі мбая з'яўляецца народ кадывеу.

Паўднёвыя групы гуайкуру таксама займаліся вандроўным паляваннем і збіральніцтвам. У XVII — XVIII стст. частка з іх далучылася да езуіцкіх місій, дзе асвоіла земляробства і рамёствы. Іншыя займаліся конегадоўляй, рабілі напады на іспанскія паселішчы. Эпідэміі і войны з еўрапейцамі прывялі да змяншэння колькасці карэннага насельніцтва. У XIX ст. іх тэрыторыі былі ўключаны ў склад Аргенціны. 

## Народы гуайкуру 
* Абіпон 
* Кадывеу
* Макаві 
* Паягуа 
* Пілага 
* Тоба

## Спасылкі 
* Guaycuruan languages
* Mbaya Indians
* Ney Alves de Arruda, Historia y cultura de la nación indígena Mbayá-Guaycurúe: elementos de su trayectoria en la frontera colonial hispano-portuguesa del siglo XVIII
* Helmut Schindler, Equestrian and Non-Equestrian Indians of the Gran Chaco during the Colonial Period 
* Genetic structure of Mataco-Guaycurú speakers from Argentina and the extent of their genetic admixture with neighbouring urban populations

Катэгорыя:Індзейцы Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Народы паводле моўных груп
Катэгорыя:Гуайкуру
Апалонія Савёнак

**Апалонія Савёнак** (дзявочае **Раткевіч**; , Лагойшчына — , Памона, Нью-Джэрсі, ЗША) — беларускі педагог, пісьменніца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1901 годзе на Лагойшчыне.

Скончыла БДУ. Сябра Краязнаўчага таварыства БДУ. У 1922 годзе пазнаёмілася з будучым мужам Лявонам Савёнкам, які з групай глыбоцкіх настаўнікаў прыехаў у Менск на пачатку першай беларусізацыі.

У 1920—1930-х настаўнічала. Ад 1944 г. — на эміграцыі. У Беларускай гімназіі ў лагерах Остэргофен і Розенгайм у Германіі выкладала беларускую мову і літаратуру, аўтарка некалькіх падручнікаў для дзяцей. Ад пачатку 1950-х жыла ў ЗША, у Нью-Джэрсі.

Запісала успаманы пра беларускае нацыянальнае жыццё 1920-1930-х гадоў.

Памёрла ў 1982 годзе. Пахаваная на беларускіх могілках у Іст-Брансвіку (Нью-Джэрсі) побач з мужам.

## Сям’я 
Жонка Лявона Савёнка. У 1922 г. у іх нарадзіўся сын Лёдзік, а ў 1927 — дачка Зора.

Катэгорыя:Пісьменніцы ЗША
Катэгорыя:Мемуарысты ЗША
Катэгорыя:Мемуарысты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменніцы XX стагоддзя
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Міжнародная Букераўская прэмія

**Міжнародная Букераўская прэмія** () — міжнародная літаратурная прэмія, створаная ў 2005 годзе як дадатак да Букераўскай прэміі. Прэмія ўручаецца за літаратурны твор, перакладзены на англійскую мову і выдадзены ў Вялікабрытаніі. Памер прэміі — 50 000 фунтаў стэрлінгаў, якія дзеляцца пароўну паміж аўтарам і перакладчыкам кнігі.

## Гісторыя 
Прэмія была заснавана ў 2005 годзе і да 2015 года ўручалася раз у два гады аўтару, які пісаў на любой мове пры наяўнасці англійскага перакладу. Прэмія ўручалася не за твор, а за агульны ўклад аўтара ў міжнародную мастацкую літаратуру. Памер прэміі складаў 60 000 фунтаў стэрлінгаў.

З 2016 года прэмія ўручаецца за твор, перакладзены на англійскую мову і выдадзены ў Вялікабрытаніі. Памер прэміі — 50 000 фунтаў стэрлінгаў, якія, каб падкрэсліць важнасць перакладу, дзеляцца пароўну паміж аўтарам і перакладчыкам кнігі. На ўдзел маюць права як раманы, так і зборнікі кароткіх апавяданняў. Кожны аўтар і перакладчык, які трапіў у шорт-ліст, атрымлівае 1 000 фунтаў стэрлінгаў.

## Лаўрэаты 
* 2005 — Ісмаіль Кадарэ
* 2007 — Чынуа Ачэбэ
* 2009 — Эліс Манро
* 2011 — Філіп Рот
* 2013 — Лідзія Дэвіс
* 2015 — Ласла Краснагаркаі
* 2016 — Хан Ган *«Вегетарыянка»* (), перакладчык Дэбара Сміт
* 2017 — Давід Гросман *«Конь уваходзіць у бар»* (), перакладчык Джэсіка Коэн
* 2018 — Вольга Такарчук *«Бягуны»* (), перакладчык Джэніфер Крофт
* 2019 — Джоха Аль-Харты *«Нябесныя целы»* (), перакладчык Мэрылін Бут
* 2020 — Лукас Рэйневелд *«Няёмкі вечар»* (), перакладчык Мішэль Хатчысан
* 2021 — Давід Дыоп *«Уначы ўся кроў — чорная»* (), перакладчык Ганна Маскавакіс.
* 2022 — Гітанджалі Шры *«Магіла з пяску»* (), перакладчык Дэйзі Роквел
* 2023 — Георгій Гаспадзінаў *«Часасховішча»* (), перакладчык Анджэла Родэль
* 2024 — Джэні Эрпенбек *«Кайрас»* (), перакладчык Міхаэль Хофман

## Крыніцы 
Катэгорыя:Літаратурныя прэміі
Катэгорыя:Букераўская прэмія
Андрэй Рыгоравіч Капуцкі

**Андрэй Рыгоравіч Капуцкі** (псеўданімы: *Я. Пралеска*; *Язэп Пралеска*; партыйныя псеўданімы: *Лёкса*; *Хвастоў*; , Маладзечна — , Менск, НКУС) — грамадскі і палітычны дзеяч, празаік, паэт, журналіст.

## Біяграфія 
Скончыў Маладзечанскую настаўніцкую семінарыю, у 1916 годзе прызваны ў войска. У 1917 годзе жыў у Петраградзе. З 1918 года ў Маладзечне. У перыяд нямецкай і польскай акупацыі займаўся падпольнай дзейнасцю. Адзін з заснавальнікаў і кіраўнікоў Беларускай рэвалюцыйнай арганізацыі (1922), разам з якой у снежні 1923 года ўступіў у КПЗБ. Неаднаразова арыштоўваўся польскімі ўладамі — у 1919—1922, 4.10.1925 (апошні раз прасядзеў у турме без суда 14 месяцаў).

У ліпені 1927 года нелегальна перайшоў польска-савецкую мяжу. Жыў у Менску, працаваў у рэдакцыі газеты «Звязда», часопіса «Полымя рэвалюцыі». У сакавіку 1928 года разам з С. Клінцэвічам па даручэнні ЦК КПЗБ удзельнічаў у забойстве ў Вільні М. Гурына-Маразоўскага.

Зноў вярнуўся ў БССР. У 1931 годзе скончыў Камуністычны ўніверсітэт Беларусі. Працаваў у Гістпарце пры ЦК КП(б)Б, загадчыкам сектара друку ЦК КП(б)Б, в. а. рэдактара газеты «Савецкая Беларусь». Як паэт публікаваўся з 1929 года.

Арыштаваны 29 верасня 1933 года ў Менску па адрасе вул. Рэвалюцыйная, д. 1, кв. 6 па справе «Беларускага нацыянальнага цэнтра». 9 студзеня 1934 года прыгавораны да расстрэлу. Расстраляны 9.1.1934 або 17.5.1934. Рэабілітаваны 16 жніўня 1956 года. Асабовая справа К. № 10182-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Памяць 
Імем Капуцкага названа вуліца ў Маладзечне.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Справа Беларускага нацыянальнага цэнтра
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Рэдактары Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Порплішча (гміна)

**Гміна Порплішча** () — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года ў Навагрудскім ваяводстве, Віленскай зямлі, Віленскім ваяводстве Польскай Рэспублікі. Сядзіба размяшчалася ў Порплішчы (395 жых. у 1921 годзе).

Першапачаткова гміна ўваходзіла ў склад Вілейскага павета. 7 лістапада 1920 года была ўключана ў склад новаўтворанага Дунілавіцкага павета пад Упраўленнем прыфрантавых і этапных тэрыторый. 19 лютага 1921 r. разам з астатнім паветам увайшла ў склад новаўтворанага Навагрудскага ваяводства. 13 красавіка 1922 года гміна разам з астатнім Дунілавіцкім паветам была ўключана ў склад Віленскай зямлі, ператворанай 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства. 1 студзеня 1926 года гміна з Дунілавіцкага павета (які адначасова змяніў назву на *Пастаўскі павет*) перададзена ў склад Дзісенскага павета таго ж ваяводства.

11 красавіка 1929 года ў склад гміны Порплішча перададзены часткі тэрыторый гмін Докшыцы, Глыбокае і Параф’янава, у той час як у іх былі уключаны часткі гміны Порплішча.

У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.

## Дэмаграфія 
Паводле перапісу насельніцтва Польшчы 1921 года ў гміне пражывала 6 036 чал., 2 251 вызнавалі каталіцтва, 3 720 праваслаўе, 9 евангельскую веру, 37 іўдаізм, 19 іслам. Таксама 2 728 жых. назвалі сябе палякамі, 3 290 — беларусамі, 5 — яўрэямі, 4 — рускімі, 8 — літоўцамі, 1 — эстонцам. Мелася 1 026 жылых будынкаў.

Катэгорыя:Гміны Вілейскага павета
Катэгорыя:Гміны Дунілавіцкага павета
Катэгорыя:Гміны Дзісенскага павета
Джордж Браўн (ваенны)

**Джордж Скрэтчлі Браўн** (; 17 жніўня 1918, Мантклер, Нью-Джэрсі — 5 снежня 1978, Эндрус, Мэрыленд) — амерыканскі ваенны дзеяч, генерал ВПС ЗША (1968), 8-ы старшыня Аб’яднанага камітэта начальнікаў штабоў (1974—1978) і 8-ы начальнік штаба ВПС (1973—1974). Удзельнік Другой сусветнай, Карэйскай і В’етнамскай войнаў.

## Біяграфія 
Браўн нарадзіўся 17 жніўня 1918 года ў Мантклеры, штат Нью-Джэрсі. Скончыў сярэднюю школу ў Лівенворце, штат Канзас, і, правучыўшыся год ва Універсітэце Місуры. У 1937 годзе атрымаў прызначэнне ў Ваенную акадэмію ЗША ў Вэст-Пойнце, Нью-Ёрк. Яе Браўн скончыў у 1941 годзе, пасля чаго паступіў на лётную падрыхтоўку ў Пайн-Блаф, штат Арканзас.

З 1942 да красавіка 1944-га ён служыў на розных пасадах, у тым ліку камандзірам 329-й бамбардзіровачнай эскадрыллі. Выконваў заданні па ахове марскіх канвояў у Атлантычным акіяне. 1 жніўня 1943 г. прыняў удзел у бамбардзіроўцы нафтаперапрацоўчыя завода ў румынскім Плаешці.

У 1946 году Браўн далучыўся да штаба камандавання СПА ў Мітчэл-Філд, Нью-Ёрк, у якасці памочніка начальніка штаба авіяцыі па аперацыях, а затым стаў памочнікам намесніка па аперацыях.

Падчас Карэйскай вайны ў ліпені 1950 гады стаў камандзірам 62-й групы на базе ВПС Макорд у Вашынгтоне, якая дзейнічала паміж Заходнім узбярэжжам і Японіяй. На працягу 1951 года i ў пачатку 1952 года кіраваў 56-м знішчальны авіяполк на базе ВПС Селфрыдж, штат Мічыган.

У ліпені 1953 года Браўн прыняў на сябе камандаванне 3525-м навучальным крылом на базе ВПС Уільямс у Арызоне. У 1956 годзе ён паступіў у Нацыянальны ваенны каледж, а пасля яго заканчэння ў 1957 годзе займаў пасаду начальніка штаба ВПС ЗША. У чэрвені 1959 года быў абраны памочнікам намесніка міністра абароны, а затым стаў памочнікам міністра абароны.

У жніўні 1963 года Браўн прызначаны камандуючым базы ВПС Макгуайр, штат Нью-Джэрсі. Са жніўня 1966 па жнівень 1968 служыў памочнікам старшыні Аб’яднанага камітэта начальнікаў штабоў у Вашынгтоне, акруга Калумбія. Затым ён прыняў камандаванне 7-й ваенна-паветранай арміяй, а таксама стаў намеснікам камандуючага па паветраных аперацыях Камандавання ваеннай дапамогі ЗША ў В’етнаме (MACV).

У верасні 1970 г. генерал Браўн уступіў на пасаду камандуючага Камандавання сістэм ВПС са штаб-кватэрай на базе ВПС Эндрус, штат Мэрылэнд.

1 жніўня 1973 года генерал Браўн быў прызначаны прэзідэнтам начальнікам штаба ВПС ЗША, а 1 ліпеня 1974 года — старшынёй Аб’яднанага камітэта начальнікаў штабоў Міністэрства абароны.

Памёр 5 снежня 1978 года. Быў пахаваны на Арлінгтонскіх могілках.

## Спасылкі 
* Brown, George Scratchley 

Катэгорыя:Лётчыкі ЗША
Катэгорыя:Генералы ЗША
Катэгорыя:Лётчыкі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Лётчыкі Карэйскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Вяліканямкоўскі сельсавет

**Вяліканямко́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) Вялікія Нямкі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Маланямкоўскага і Пералёўскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Веткаўскім раёне БССР. У 1931 годзе з часткі сельсавета ўтвораны Маланямкоўскі сельсавет. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Свяцілавіцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Казацка-Балсунскага сельсавета. З 17 снежня 1956 года ў складзе Чачэрскага раёна, з 14 лістапада 1957 года — Веткаўскага раёна, з 25 снежня 1962 года — Гомельскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — адноўленага Веткаўскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Вяліканямкоўскага сельсавета 7 населеных пунктаў. 23 лістапада 2021 года скасаваны пасёлак Новаміхайлаўка.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (7 населеных пунктаў) — 819 чалавек, з іх 94,6 % — беларусы, 4,2 % — рускія, 0,6 % — украінцы, 0,5 % — армяне; паводле перапісу 2019 года (7 населеных пунктаў) — 606 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свяцілавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гомельскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Пуанты

**Пуанты** () — балетныя туфлі з цвёрдым наском. Танец на пуантах — танец на кончыках пальцаў пры выцягнутым пад’ёме нагі. Упершыню скарыстала славутая балерына XIX стагоддзя, прадстаўніца італьянскай балетнай дынастыі Марыя Тальёні.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэрміналогія ў балеце
Катэгорыя:Танец
Катэгорыя:Абутак
Жаночы Кубак Беларусі па футболе 2010

**Жаночы Кубак Беларусі па футболе 2010** — 19-ы розыгрыш Жаночы Кубак Беларусі.

## Папярэдні раўнд 
### Першыя матчы 
### Матчы ў адказ 
## Сетка 
## Фінал 
## Спасылкі 
* Жаночы Кубак Беларусі па футболе 2010
* WOMEN’S CUP 2010

Катэгорыя:2010 год у жаночым футболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2010 годзе
2010
Марыя Тальёні

**Марыя Тальёні** (; ,  — , ) — славутая балерына XIX стагоддзя, прадстаўніца італьянскай балетнай дынастыі Тальёні ў трэцім пакаленні, адна з цэнтральных фігур балета эпохі рамантызму.

Марыя нарадзілася ў сям’і балетмайстра і харэографа Філіпа Тальёні. Унучка прыдворнага спевака Крыстафера Крысціяна Карстэна, саліста Каралеўскай оперы ў Стакгольме. Марыя вучылася ў Вене, Стакгольме, а затым у Парыжы ў Франсуа Кулона. Пазней бацька займаўся з Марыяй сам. У 1822 годзе ён паставіў балет «Прыём маладой німфы да палаца Тэрпсіхоры», з якім Марыя дэбютавала ў Вене. Танцорка адмовілася ад уласцівых у той час балету цяжкіх нарадаў, парыкоў і грыму, выходзячы на сцэну толькі ў сціплай лёгкай сукенцы.

Парыжскую публіку Марыя заваявала ў 1827 годзе ў «Венецыянскім карнавале», з тых часоў яна часта танчыла ў парыжскай Гранд-Опера. Затым яна танчыла ў Лондане, у тэатры Ковент-Гардэн. У сакавіку 1832 года ў парыжскай Гранд-Опера адбылася прэм’ера балета «Сільфіда», адзначыла пачатак эпохі балетнага рамантызму. Менавіта яна тады ўвяла ў балет пачку і тады ж упершыню прадэманстравала танец на пуантах-пальцах ног.

Наступныя пятнаццаць гадоў Марыя Тальёні гастралявала па ўсёй Еўропе: ад Лондана да Берліна і ад Мілана да Санкт-Пецярбурга. Яе рэпертуар складаўся, пераважна, з пастановак бацькі. Лепшыя ролі яе былі ў балетах: «Бог і Баядэрка», «Сільфіда», «Зефір і Флора».

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Рославлева Н. П.* Тальо́ни // Театральная энциклопедия. В 5 томах. / Под редакцией С. С. Мокульского (том 1), П. А. Маркова (тома 2—5). — М., Советская энциклопедия, 1961—1967. — Т. 5: Табакова — Яшугин. — М., 1967. — Стб. 38—41. — 1136 стб. с илл., 8 л. илл. — 38 000 экз.

## Спасылкі 
* Итальянская Сильфида: как великая Мария Тальони начала новую эпоху в балетном искусстве // Часопіс «Вокруг света»
* Мария Тальони в образе Сильфиды // Артефакт — проект Минкультуры России
* *Ирина Скляревская* Тальони, отец и дочь // Вопросы театра, 2011.
* Romanticism: The Taglioni Family // 500 Years of Italian Dance, im Archiv der New York Public Library (NYPL)

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Францыі
Катэгорыя:Артысты балета Італіі
Катэгорыя:Артысты балета XIX стагоддзя
Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2020

**Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2020 года** прайшоў 29 сакавіка на стадыёне ФК «Мінск». У матчы сустрэліся чэмпіён і ўладальнік кубка 2019 года мінскі клуб «Мінск» і срэбны прызёр чэмпіянату і фіналіст кубка 2019 года клуб «Зорка-БДУ».

## Справаздача аб матчы 
## Спасылкі 
* СУПЕРКУБОК 2020

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2020 годзе
2020
Катэгорыя:2020 год у жаночым футболе
Тоба (значэнні)

***Тоба** — вулкан на востраве Суматра ў Інданезіі
***Тоба** — возера на востраве Суматра
***Тоба** — індзейскі народ у Аргенціне
Рэйнгольд Морыцавіч Гліэр

**Рэйнгольд Морыцавіч Гліэр** (імя пры нараджэнні — Рэйнгольд Эрнест Гліэр; ,  — ) — рускі кампазітар, дырыжор, педагог, музычна-грамадскі дзеяч. Народны артыст СССР (1938). Лаўрэат трох Сталінскіх прэмій I ступені (1946, 1948, 1950). Кавалер трох ордэнаў Леніна (1945, 1950, 1955). Старшыня Усерасійскага таварыства драматургаў і кампазітараў (1924—1930). Аўтар музыкі гімна горада Санкт-Пецярбурга.

## Біяграфія 
У 1900 годзе скончыў Маскоўскую кансерваторыю.

З 1913 года прафесар (з 1914 года дырэктар) Кіеўскай, з 1920 года Маскоўскай кансерваторый.

## Творчасць 
У сваёй творчасці прадаўжаў традыцыі рускай музычнай класікі (лініі эпічнага сімфанізму).

Аўтар 5 опер, якія мелі вялікае значэнне для развіцця музычнай культуры Азербайджана і Узбекістана, у т.л. «Шахсенем» (1927); «Лейлі і Меджнун» (1940) і «Гюльсара» (1949), абедзве з Т. Садыкавым.

З сямі яго балетаў асабліва значныя
* «Чырвоны мак», пастаўлены ў 1927 годзе, пазней «Чырвоная кветка». Быў пастаўлены ў Дзяржаўным тэатры оперы і балета Беларусі ў 1933 і 1950 гадах;
* «Медны коннік» (1949, Дзяржаўная прэмія СССР 1950);
* «Тарас Бульба» (1952);
* «Дачка Кастыліі» (1955).

Аўтар праграмных сімфанічных твораў, у т.л. 3-я сімфонія «Ілья Мурамец» (1911), сімфанічная карціна «Запарожцы» (1921), паэма «Запавет» (1929), канцэртаў, у т.л. для арфы (1938) і каларатурнага сапрана (1943, Дзяржаўная прэмія СССР 1946) з аркестрам, інструментальных ансамбляў (за 4-ы квартэт Дзяржаўная прэмія СССР 1948), п’еса для фартэпіяна, скрыпкі, віяланчэлі з фартэпіянам, рамансаў і песень, музыкі для драматычных спектакляў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Кампазітары Расіі
Катэгорыя:Кампазітары Украіны
Катэгорыя:Кампазітары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Дырыжоры СССР
Катэгорыя:Дырыжоры Расіі
Катэгорыя:Дырыжоры Украіны
Катэгорыя:Дырыжоры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Кінакампазітары СССР
Катэгорыя:Кінакампазітары Расіі
Катэгорыя:Музычныя педагогі СССР
Катэгорыя:Музычныя педагогі Расіі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Украіны
Катэгорыя:Музычныя педагогі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расіі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Украіны
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Балетныя кампазітары
Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства
Катэгорыя:Кампазітары-песеннікі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы СССР
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Расіі
Нясвіжская балетная школа

**Нясвіжская балетная школа** — балетная школа, якая дзейнічала ў 1758—1790 гадах у г. Нясвіж пры Нясвіжскім тэатры Радзівілаў.

## Гісторыя 
Школа была створана М. К. Радзівілам Рыбанькай. У ёй рыхтавалі для тэатра артыстаў балета з дзяцей прыгонных.

Кіраўнікамі школы былі:
* Л. М. Дзюпрэ (1758—1760);
* Я. Аліўе (з 1762);
* А. Лойка (з 1779);
* Г. Петынеці (з 1780).

У кантракце, заключаным 3 сакавіка 1758 года з Л. М. Дзюпрэ на 3 гады, было запісана, што «ён будзе таксама вучыць васьмярых дзяцей і маладых людзей для балета ў тэатры».

У «Дыярыушы» ад 9 снежня 1759 года адзначана: «упершыню хлопчыкі і дзяўчынкі выконвалі балет, добра ў іх атрымлівалася». Першы балет з удзелам навучэнцаў школы — «Балет з Арлекінам».

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Нясвіжа
Катэгорыя:Балетныя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1758 годзе
Катэгорыя:1758 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1790 годзе
Катэгорыя:Гісторыя тэатра Беларусі
Крэйг Вудкрафт

**Крэйг Вудкрафт** (; нар. 3 снежня 1969, Таронта, Антарыа, Канада) — былы прафесійны канадскі хакеіст (крайні нападаючы). Дзеючы галоўны трэнер клуба Кантынентальнай хакейнай лігі «Дынама» (Мінск), якім кіраваў раней у сезоне 2016/2017. Уваходзіў з склад трэнерскага штаба нацыянальнай зборнай Беларусі па хакеі з шайбай у якасці асістэнта галоўнага трэнера на працягу трох Чэмпіянатаў свету па хакеі з шайбай. З 2021 года — галоўны трэнер нацыянальнай зборнай Беларусі па хакеі з шайбай.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Галоўныя трэнеры зборнай Беларусі па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Трэнеры ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Хакеісты Канады
Катэгорыя:Хакейныя трэнеры Канады
Гаэтана Петынеці

**Гаэтана Петыне́ці** (; таксама **Петынелі**, ) — танцоўшчык, педагог і балетмайстар 2-й паловы 18 стагоддзя.

## Біяграфія 
Працаваў у Неапалі.

У 1774—1779 гадах разам з братам Людавікам Петынеці працаваў у прыдворным тэатры і тэатральнай школе А.Тызенгаўза ў Гродне. Пастаноўшчык балетаў «Квартэт дудароў», «Другі балет пекараў», «Сялянскі балет» (усе ў 1778 годзе, у апошнім выступалі яго вучні).

З 1779 года па запрашэнні К. С. Радзівіла працаваў танцорам і балетмайстрам Нясвіжскага тэатра. Разам з А.Лойкам і Ф.Каселі ў 1784 годзе удзельнічаў у падрыхтоўцы балетаў «Арфей і Эўрыдыка» («Арфей у пекле») і, магчыма, «Пігмаліён». Пакінуў Нясвіж у 1786 годзе.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Балетмайстры паводле алфавіта
Мар’яна Малінская

**Мар’яна** (таксама Марыя) **Малі́нская** (відаць, таксама Малевіч) (1767? — ?) — танцоўшчыца.

## Біяграфія 
Родам з Палесся. Прыгонная падскарбія надворнага літоўскага А.Тызенгаўза. Вучылася ў яго балетных школах у Гродне і Паставах.

У верасні 1778 года ўдзельнічала як салістка ў школьным спектаклі «Балет Вясковы» Г.Петынеці на сцэне Гродзенскага тэатра.

У 1785—1794 гадах у складзе балетнай трупы «Таварыства танцоўшчыкаў яго каралеўскай вялікасці» ў Варшаве, выступала на каралеўскіх сцэнах і ў Нацыянальным тэатры. Была першай танцоўшчыцай, карысталася поспехам у публікі. Выконвала партыі Сіліі («Капітан Сандор на востраве Караліна»), Эляны («Шлюб самнiтаў»), выступала таксама ў балетах «Гілас і Сільвія», «Кора і Алонза, або Дзяўчаты Сонца», «Мірза і Ліндор», «Лукас і Калінета».

У 1795—1797 гадах салістка нямецкага тэатра ў Львове.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Артысты балета Беларусі
Катэгорыя:Артысты балета XVIII стагоддзя
Уладзімір Васілевіч Макараў

**Уладзімір Васілевіч Макараў** (, Цвер, РСФСР — ) — мовазнавец, спецыяліст у галіне раманскага мовазнаўства. Доктар філалагічных навук (1973), прафесар (1974).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 лістапада 1928 года ў Цвяры ў сям’і рабочага. У 1949 году скончыў аддзяленне французскай мовы факультэта замежных моў Калінінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя М. І. Калініна. У 1954 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Прафесійна-вытворчая лексіка ў раманах Э. Золя». У 1959 годзе яму было прысвоена вучонае званне дацэнта кафедры французскай мовы.

Для больш глыбокага вывучэння малдаўскай (румынскай) мовы ў 1962 годзе разам з сям’ёй пераехаў на месца жыхарства ў горад Бельцы (Малдаўская ССР). Тут на працягу двух гадоў працаваў загадчыкам кафедры французскай мовы на факультэце замежных моў Бельскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Алека Русо.

У 1964 годзе запрошаны на працу прарэктарам па навуковай рабоце ў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў, дзе сумяшчаў працу прарэктара з загадваннем кафедры іспанскай мовы і з арганізацыяй факультэта іспанскай мовы.

У 1973 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Да праблемы лексіка-семантычнай дыферэнцыяцыі раманскіх моў» ў Маскоўскім дзяржаўным універсітэце імя М. В. Ламаносава. У 1974 годзе яму было прысвоена вучонае званне прафесара кафедры «Лексікалогія іспанскай мовы» МДПІ.

У 1974 годзе перайшоў на працу прафесарам кафедры замежных моў у Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут.

З 1978 па 1984 гады працаваў Пастаянным прадстаўніком Беларускай ССР пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па пытаннях адукацыі, навукі і культуры пры ЮНЕСКА (Парыж, Францыя), працягваючы займацца навуковай працай.

У 1984 годзе працаваў прафесарам на кафедры «Агульнае і славянскае мовазнаўства» у Беларускім дзяржаўным універсітэце імя У. І. Леніна. У 1988 годзе абраны загадчыкам кафедры рускай мовы як замежнай БДУ.

У 1990 годзе ўпершыню ў Беларусі праходзілі выбары рэктараў ВНУ калектывамі студэнтаў і выкладчыкаў, і на пасаду рэктара МДПІ быў абраны Уладзімір Васільевіч Макараў. За час працы ім быў створаны вучоны савет па абароне доктарскіх дысертацый, актывізавана работа па падрыхтоўцы навуковых кадраў, арганізоўваліся стажыроўкі выкладчыкаў за мяжой. У 1993 годзе інстытуту прысвоены статус універсітэта з перайменаваннем ў Мінскі дзяржаўны лінгвістычны універсітэт (МДЛУ).

У 1995 годзе ў сувязі са сканчэннем тэрміну абрання на пост рэктара прызначаны на пасаду прафесара кафедры лексікалогіі французскай мовы факультэта французскай мовы МДЛУ.

У 2013 годзе выйшаў на пенсію, а ў 2018 годзе па запрашэнні рэктарата МДЛУ аднавіў працу па кіраўніцтву дыпломамі і дысертацыямі студэнтаў, магістрантаў і аспірантаў.

Памёр у 2019 годзе.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэктары Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта
Шклоўская балетная школа

**Шклоўская балетная школа** — балетная школа пры Шклоўскім тэатры Зорыча ў канцы 18 стагоддзя.

## Гісторыя 
«Тэатральным танцам» навучалі балетмайстры П. Барцанці (да 1783 года), Марыядзіні (1780-я гады), М. Пранчынскі (1795—1798). Навучэнцамі былі прыгонныя з навакольных вёсак і кадэты Шклоўскага корпуса. Паводле сведчання сучасніка, 20 сялянскіх дзяўчат, якія жылі разам у асобным будынку, атрымлівалі ў школе і агульную адукацыю: вывучалі французскую мову. Выхаванцы школы вызначаліся высокім прафесійным майстэрствам. Сярод іх П. і К. Азарэвічы, К.Буткевіч, Я.Чуцікаў і іншыя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя тэатра Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Шклова
Катэгорыя:Балетныя навучальныя ўстановы
Свіслацкі тэатр Тышкевіча

**Сві́слацкі тэатр Тышке́віча** — прыватнаўласніцкі тэатр у 18 — 19 стагоддзях у г. Свіслач.

## Гісторыя 
[thumb|злева|110px|[Вінцэнт Тышкевіч]]
Тэатр быў створаны да 1788 года графам В.Тышкевічам як аматарскі. У паказах, якія адбываліся ў суправаджэнні прыгоннай капэлы, удзельнічалі вучні гімназіі, жыхары мястэчка, прыцягваліся сяляне. Вядома, што ў 1788 годзе кіраўніком капэлы і «прыдворным кампаністам» быў італьянскі кампазітар К. Чыпрыяна. Музыкальны рэпертуар складаўся з твораў кампазітараў Дж. Паізіела, І. С. Баха, Л. Бакерыні і інш. Выступалі таксама «вольныя» драматычныя, оперныя і балетныя трупы Я.Шыманскага (1803), М.Кажынскага (1817—1819), якія Тышкевіч браў на сваё ўтрыманне.

## Будынак 
Будынак тэатра пастаўлены ў пачатку 19 стагоддзя ў Свіслацкім парку. Уяўляў сабой 1-павярховае П-падобнае ў плане драўлянае збудаванне пад гонтавым дахам. Падзяляўся перагародкай на дзве роўныя сіметрычныя часткі (тэатральную і балетную). Тэатральная частка складалася з вялікай тэатральнай залы і блока з 4 артыстычных прыбіральняў. Балетную частку ўтваралі 2 роўныя па памерах танцываяльныя залы з антыкамерай, злучанай з агульнай для ўсяго будынка прыхожай, за якой размяшчалася кухня.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя тэатра Беларусі
Дзень народнага адзінства

**Дзень народнага адзінства** — назва святаў у Беларусі і Расіі.

* Дзень народнага адзінства (Расія)
* Дзень народнага адзінства (Беларусь)
Дзень народнага адзінства (Беларусь)

**Дзе́нь наро́днага адзі́нства** — дзяржаўнае свята Рэспублікі Беларусь, якое адзначаецца штогод 17 верасня. Уведзена 7 чэрвеня 2021 года ў гонар частковага далучэння Заходняй Беларусі да БССР, якое пачалося 17 верасня 1939 года з паходу Чырвонай арміі ў Заходнюю Беларусь і Украіну (тагачасную Польскую Рэспубліку).

Створанае на ўзор Дня народнага адзінства ў Расіі, як рэакцыя на пратэсты супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў 2020 года і далейшае абвяшчэнне рэжымам Аляксандра Лукашэнкі 2021 года «*Годам народнага адзінства*».

## Святкаванне ў 2021 годзе 
17 верасня 2021 года засталося працоўным днём. Яго святкаванне прыняло форму мерапрыемстваў, арганізаваных дзяржаўнымі структурамі і праўладнымі грамадскімі аб’яднаннямі. Сярод іншага яно ўключыла ў сябе правядзенне флэшмобаў з дзяржаўнай сімволікай, у тым ліку кулінарнага ў Бабруйску, аўтапрабегаў, канцэртаў у буйных гарадах, галоўны канцэрт адбыўся на Мінск-Арэне. У гонар новага свята ў Брэсце была ўсталявана мемарыяльная дошка чырвонаармейцам, якія загінулі ў 1939 годзе ў Заходняй Беларусі, помнік васільку ў Магілёве, новы помнік на тэрыторыі былога канцлагера ў Бярозе, у Баранавічах быў адкрыты Музей народнага адзінства .

## Крытыка 
Гісторык Аляксандр Пашкевіч адзначае, што далучэнне Заходняй Беларусі да БССР прывяло да масавых сталінскіх рэпрэсій у гэтай частцы Беларусі, таму дата не можа адзначацца як свята. Таксама адной з прычын выбару дату Пашкевіч называе канфлікт паміж Польшчай і рэжымам Лукашэнкі, які працягваецца пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года, а таксама жаданне спадабацца Расіі. Міністэрства замежных спраў Польшчы назвала незразумелым базаванне беларускай палітыкі «*на спадчыне пакта Гітлера і Сталіна*» (гл. Пакт Молатава — Рыбентропа), таксама ў заяве гаворыцца, што заснаванне свята «*Гэта жэст, які з’яўляецца часткай дзеянняў Расіі, накіраваных на пераасэнсаванне надзвычай складанай гісторыі нашага рэгіёна, што сур’ёзна перашкодзіць Беларусі ў дыялогу і ўзаемаразуменні з суседнімі краінамі, а таксама з краінамі ўсёй Еўропы*». Інстытут нацыянальнай памяці Польшчы назваў свята «*Днём адзінства двух таталітарызмаў*».

Палітолаг Вольф Рубінчык адзначаў, што да 1941 года мяжа паміж усходняй і заходняй часткамі Беларусі, нягледзячы на адміністрацыйнае «ўз’яднанне», фактычна заставалася, без адмысловага дазволу праз яе не пускалі, і ўжо ў пасляваенныя гады «заходнікі» працяглы час заставаліся ў СССР грамадзянамі другога гатунку. Паводле даследчыка, сапраўднае адзінства дасягаюць не штыкамі, а 17 верасня ў канцы ХХ ст. — пачатку ХХІ ст. амаль не адзначалі ў народзе як свята.

## Гл. таксама 
* Вуліца 17 верасня
* бульвар 17 Верасня ў Мінску

## Спасылкі 
* Дзень народнага адзінства: настальгія па СССР або спроба памірыцца?

Катэгорыя:Святы Беларусі
Катэгорыя:Заходняя Беларусь
Катэгорыя:Святы 17 верасня
Катэгорыя:2021 год у Беларусі
Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2019

**Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2019 года** прайшоў 29 сакавіка на стадыёне спартыўна-аздараўленчага комплекса «Алімпійскі». У матчы сустрэліся чэмпіён і ўладальнік кубка 2018 года клуб «Мінск» і фіналіст кубка Беларусі 2018 года клуб «Іслач-РДВАР».

## Справаздача аб матчы 
## Спасылкі 
* СУПЕРКУБОК 2019

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2019 годзе
2019
Катэгорыя:2019 год у жаночым футболе
Бандэйранты

[thumb|Помнік бандэйрантам у [Сан-Паўлу]]
**Бандэйранты** (ад  «сцяг») — удзельнікі прыватных партугальскіх экспедыцый углыб Лацінскай Амерыкі ў XVII — XVIII ст. Бандэйранты садзейнічалі геаграфічным даследаванням, адкрыццю карысных выкапняў і ўнутранай каланізацыі. Аднак яны таксама сумна вядомы як рабаўнікі і гандляры рабамі. 

## Гл. таксама 
* Канкістадоры

## Спасылкі 
* Bandeirantes, Natives, and Indigenous Slavery
* Bandeirantes: heróis ou vilões?
* Como os bandeirantes, cujas homenagens hoje são questionadas, foram alçados a 'heróis paulistas'
* Como era uma expedição dos bandeirantes?

Катэгорыя:Злачыннасць
Катэгорыя:Гісторыя Бразіліі
Абіпон

**Абіпо́н** ()  — індзейскі народ, тубыльцы рэгіёна Гран-Чака. Зніклі як этнічная супольнасць у канцы XIX — пачатку XX ст.

Відавочна, абіпон першапачаткова насялялі поўнач Гран-Чака, а ў пачатку іспанскай каланізацыі прасунуліся на поўдзень, магчыма пад ціскам гуарані, і занялі паўднёвы бераг Параны, недалёка ад яе вусця. У XVIII ст. яны ўяўлялі сабою 3 папуляцыі, якія карысталіся адзінай мовай і зваліся іспанцамі **абіпон**:
* *Riikahé*, або сельскія абіпон
* *Jaaukanigás*, або водныя абіпон
* *Nakaigetergehé*, або горныя абіпон

*Riikahé* былі жыхарамі раўнін. *Nakaigetergehé* насялялі лясныя прасторы. *Jaaukanigás* аддавалі перавагу жыццю на берагах ракі. 

Галоўнымі заняткамі ўсіх трох груп першапачаткова былі вандроўныя паляванне, збіральніцтва і рыбалоўства. Пад 1641 г. іспанцы паведамлялі, што абіпон трымаюць коней. Конныя воіны рабілі рабаўнічыя рэйды на іспанскія паселішчы, захоплівалі еўрапейскія тавары, свойскую жывёлу і людзей, часцей жанчын і дзяцей. Іспанцы паведамлялі пра адносна лагоднае стаўленне захопнікаў да палонных. Яны маглі вольна перамяшчацца па лагеру, уступаць у шлюб, быць перакладчыкамі і дарадцамі, аказваць дапамогу ў гаспадарчых справах. У абіпон былі правадыры, што ўзначальвалі групы маладых воінаў. 

Асноўнай зброяй абіпон былі лук і дзіда. Мужчыны і жанчыны мелі звычай праколваць розныя часткі цела. Жанчыны рабілі татуіроўкі. Мужчыны жаніліся ў сталым узросце на маладых дзяўчатах, выплочвалі іх бацькам выкуп. Для рэгулявання спажывання рэсурсамі часта практыкаваліся дзетазабойствы. Апошняе разам з эпідэмічнымі хваробамі, прынесенымі з пачаткам каланізацыі, прывяло да рэзкага скарачэння насельніцтва. У 1768 г. заставалася толькі 5 000 мужчын і жанчын. 

Коннае паляванне дазваляла абіпон здабываць болей харчу, аднак вынікам неашчадных забойстваў дзікіх жывёл стала іх скарачэнне. Да таго іспанскія каланісты і метысы перайшлі да загоннай жывёлагадоўлі, калі свойская жывёла знаходзілася пад сталай аховай. Такім чынам абіпон сутыкнуліся да сярэдзіны XVIII ст. з праблемай забеспячэння.

Важную ролю ў лёсе абіпон адыграў Марцін Дабрыжофер (1718 — 1791), езуіт чэшскага паходжання. Ён займаўся місіянерскай справай і адначасова вывучаў культуру гэтага народа. У выніку паміж 1748 г. і 1763 г. на тэрыторыях абіпон былі заснаваны 4 місіі, дзе індзейцы засвойвалі навыкі сельскай гаспадаркі, вучыліся ў школах, мелі самакіраванне. Аднак у 1768 г. езуіты былі выгнаны з калоній, а місіі спусцелі. Толькі ў 1850-х гг. зноў былі адчынены місіі францысканцаў. Яны дзейнічалі да 1912 г. пакуль не былі нацыяналізаваны. Рэшткі абіпон, што жылі ў місіях, былі вымушаны шукаць працу ў гарадах і сельскіх паселішчах у якасці наёмных рабочых. У выніку яны былі асіміляваны аргенцінцамі.   

## Спасылкі 
* Abipones - Pueblos Originarios de América
* Abipón People
* Julio Del Barco, EL MISIONERO DOBRIZHOFFER, LOS ABIPONES Y SANTA FE
* Carlos D. Paz, "PUES NOSOTROS SOMOS CAPACES ... " RECLAMOS INDÍGENAS EN LAS FRONTERAS ABIPÓNSANTAFESINAS. SEGUNDA MITAD DEL SIGLO XVIII  

Катэгорыя:Індзейцы Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Гісторыя Аргенціны
Катэгорыя:Зніклыя народы Амерыкі
.мкд

**.мкд** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Паўночнай Македоніі, быў зарэгістраваны 20 сакавіка 2014 года. Даменам кіруе македонская акадэмічная даследчая сець MARnet.

З 19 лістапада па 3 снежня 2012 года агенцтва збірала магчымыя варыянты для новага дамена. 3 снежня MARnet абрала шэсць прапаноў: .мкд, .мак, .македонија, .рмкд, .рм і .рмак. На другім этапе працэсу грамадзяне Македоніі прагаласавалі за канчатковы варыянт Македонскага кірылічнага дамена. Канчатковы варыянт .мкд быў афіцыйна абвешчаны ў студзені 2013 года.

## Гл. таксама 
* .mk