Рышэлье (вышыўка)

]]
**Рышэлье**, **Рышылье** — асаблівы від вышыўкі, у якім шыўкі наносяцца на тканіну, цалкам запаўняючы фрагмент палатна. Адносіцца да вышыўкі гарадскога тыпу.

Рышэлье, таксама вядомая як *punto tagliato* на італьянскай мове, уяўляе сабой тэхніку рукадзелля, пры якой часткі тэкстылю, звычайна бавоўны або лёну, адразаюцца, а атрыманая «адтуліна» ўмацоўваецца і запаўняецца вышыўкай або іголкавымі карункамі.

Тэхніка рышэлье прадстаўляе сабой ажурны малюнак, які складаецца з перапляцення геаметрычных фігур з расліннымі элементамі і перамычкамі. рышэлье лічыцца адным з самых вытанчаных відаў вышыўкі. рышэлье звязана з тэхнікай мярэжкі. Пры працы з цягнутымі ніткамі звычайна адводзяцца (абразаюцца і выдаляюцца) толькі ніткі асновы або ўтка, а тыя ніткі, што засталіся ва ўтворанай адтуліне, звязваюцца рознымі спосабамі. У іншых відах рышэлье могуць быць працягнутыя як асноўныя, так і ўточныя ніткі.

Сучасная ажурная вышыўка выконваецца практычна на ўсіх відах тканін. Колер палатна і нітак можа супадаць ці быць кантрасным. Таўшчыня ніткі падбіраецца згодна таўшчыні палатна. Таксама існуе машынная вышыўка ў тэхніцы рышэлье.

## Гісторыя 
, шкляныя пацеркі, штучныя гагатныя камяні]]
Упершыню карункавая вышыўка была завезена ў Еўропу з краін Усходу. Пад уздзеяннем мясцовых культур і модных традыцый ажурная вышыўка паступова змянялася і трансфармавалася.

Па іншых крыніцах тэхніка рышэлье зарадзілася ў Італіі ў перыяд Італьянскага Адраджэння, у XIV, XV і XVI стагоддзях.

Перыяд бурнага ўздыму ажурнай вышыўкі ў Еўропе датуецца XIV—XV стагоддзямі.

У вышыўцы эпохі Адраджэння і працах рышэлье малюнак фармуецца шляхам выразання фонавай тканіны.

У  рышэлье шырока выкарыстоўвалася ў дызайне і ўпрыгожванні некаторых відаў каўнераў.

Хупавая, паветраная вышыўка была прывілеем . Асабліва папулярнымі былі высокія каўняры, , вышытыя па контуры . У некаторых вырабах элементы ўзору злучаліся адмысловымі брыдамі (перамычкі, якія запаўняюць прастору на месцы выразанай тканіны і ўтвараюць малюнак вышыўкі.) ствараючы эфект лёгкасці і ажурнасці. Таксама элементы ажурнай вышыўкі прысутнічалі на насоўках,  і прадметах інтэр’еру. Многія знатныя дамы праводзілі свой вольны час за вышыўкай. Было адкрыта шмат майстэрняў і спецыяльных жаночых школ, у якіх дзяўчаты высакароднага паходжання навучаліся гэтаму віду мастацтва.

Гэты від рукадзелля міграваў па краінах усяго свету, уключаючы Вялікабрытанію, Індыю і ЗША.

Рышэлье па-ранейшаму пераважае ў модзе сёння, і хоць яны розныя, рышэлье звычайна памылкова прымаюць за карункі. Узор з вушкамі — адзін з найбольш вядомых відаў рышэлье ў сучаснай модзе.

У вышыўцы дадзенага тыпу малюнак зыходзіць з адтулін, а не з тканіны.

### Легенды назвы вышыўкі 
Лічыцца, што вышыўка рышэлье сваёй назвай абавязаная ўсемагутнаму кардыналу Рышэлье, міністру Людовіка XIII. Існуе некалькі версій. Адна з легенд абвяшчае, што менавіта ён загадаў абмежаваць увоз дарагіх раскошных карункаў, якія Францыя купляла тады ў Італіі, і замяніць іх карункавай вышыўкай па палатне мясцовай вытворчасці. Па іншай версіі вышытыя карункі былі любімымі ўпрыгожваннямі адзення кардынала. Ён насіў каўняры, абшэўкі, пальчаткі і батфорты, аздобленыя ажурнай вышыўкай. А яшчэ адна легенда кажа, што сам кардынал любіў у вольны час вышываць у тэхніцы рышэлье і дасягнуў у гэтай галіне поспеху.

### Традыцыйнае рышэлье па краінах 
#### Чэхія 
Шчыльна апрацаваны рышэлье быў традыцыйным у многіх частках Чэхіі. Матывы могуць быць круглымі, дугападобнымі або лістападобнымі. Паколькі матывы часта размяшчаліся вельмі блізка адзін да аднаго, вышыўка выглядала як карункі, калі ўсе цэнтры матываў былі зрэзаныя.

#### Італія 
), XVI—XVII стагоддзя. Раскрой тканіны з ігольчастымі напаўняльнікамі, вышыўкай, апрацоўкай знятых элементаў. Матыў — выгнутая вінаградная лаза з лісцем; на адной пальмеце намаляваная фігура, якая стаіць, а на другой — леў.]]
У кнігах па вышыванні пасля 1560 года асноўная ўвага надавалася вышыўцы рышэлье, паколькі яна стала вельмі папулярнай у Італіі.

#### Мадэйра 
У 1850-х гадах англічанка Міс Фелпс прыехала на Мадэйру, каб палепшыць сваё здароўе, і давала ўрокі англійскай вышыўкі.

У 1920-я гады была створана Гільдыя вышывальшчыц Мадэйры. Сярод яе мэтаў было ўсталяваць аплату і стандарты для вышывальшчыц на востраве. Статыстыка гільдыі, кажа, што многія жанчыны на Мадэйры займаліся вышыўкай, каб зарабіць грошы для сваіх сем’яў.

#### Нідэрланды 
Рышэлье было папулярна ва ўсіх Нідэрландах. Асабліва вытанчаная форма вышыўкі рышэлье называецца сніверк і выкарыстоўваецца для ўпрыгожвання адзення, у тым ліку фартухоў і блузак, а таксама прадметаў хатняга ўжытку, такіх як навалачкі.

Да сярэдзіны XX стагоддзя ў Сібіры ўсё большую папулярнасць атрымліваюць карункавыя тэхнікі рышэлье і мярэжка, асаблівай вытанчанасцю адрознівалася багата дэкараваная пасцельная бялізна: навалачкі, падзоры, вугалкі і падкоўдранікі. Нехарактэрныя для сялянскіх майстрых Сібіры арыстакратычныя тэхнікі карункапляцення былі прыўнесены і адаптаваныя майстрыхамі, выхадцамі з краін Балтыі, нямецкіх паселішчаў Паволжа, Заходняй Украіны ў канцы XIX — першай палове XX стагоддзя. У гэты ж перыяд пры вырабе карункавага тэкстылю хатнія майстрыхі нароўні з традыцыйнымі тэхнікамі актыўна звяртаюцца да больш складаных — мярэжкі, рышэлье, пры гэтым геаметрычны арнамент выціскаюць раслінныя ўзоры, часам сюжэтныя выявы.

Адзенне з карункамі дадзенага тыпу захоўваецца і экспануецца ў многіх музеях: , Ялецкімузеі народных рамёстваў і промыслаў (Ялец).

Існуюць музейныя інсталяцыі інтэр’ераў савецкіх кватэр 1940-я гадоў, дзе на серванце і на палічках можна ўбачыць , вышытыя ў тэхніцы рышэлье (Дзяржынскі краязнаўчы музей (Ніжагародская вобласць))

## Віды рышэлье 
Розныя формы рышэлье традыцыйна папулярныя ў шэрагу краін. Стылі  з выкарыстаннем вышыўкі рышэлье ўключаюць , карункі , раннюю , іспанскае рышэлье, дацкае  і , якая распаўсюджана ў Індыі.

Існуюць віды рышэлье: ад найменшай колькасці зрэзанай тканіны (рышэлье эпохі Адраджэння) да найбольшай (рышэлье Reticella) .

Тэхніка рышэлье бывае некалькіх відаў. Акрамя таго, выкарыстанне лазера для вышыўкі дазваляе вышывальшчыцы або стваральніку ствараць унікальныя дызайны, такія як «траўлены выгляд», шляхам змены глыбіні лазернага рэзу на тканіне.

## Літаратура 
* Вышивка полукрестом, крестом, ришелье, гладью. — Москва : АО «Торговый дом ГУМ», 1993. — 24 с.
* Еремеева З. А. Руководство по машинной вышивке. — Москва: Всесоюзное Кооперативное Издательство, 1954. — 35 с.

## Спасылкі 
* 
* Виртуальный музей текстильного искусства 

Катэгорыя:Карункі
Катэгорыя:Вышыўка
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі