Гарады і вёскі Беларусі

**Гарады і вёскі Беларусі** — шматтомная энцыклапедыя на беларускай мове, выданне Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы, Выдавецтва «Беларуская энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі. Выпуск выдання ажыццяўляецца на заказ і пры фінансавай падтрымцы Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь.

У даведніку на аснове найноўшых архіўных і іншых крыніц адлюстраваны гісторыя і сучасны эканамічны і культурны стан усіх адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак Беларусі — 6 абласцей, 118 раёнаў, а таксама ўсіх населеных пунктаў кожнага раёна, у тым ліку тых, якія перасталі існаваць, пераважна спаленых нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў гады Вялікай Айчыннай вайны і не адноўленых (пра іншыя зніклыя і якія ўвайшлі ў межы іншых населеных пунктах звычайна змешчаны толькі адрывістыя звесткі ў артыкуле пра цэнтр сельсавета або пра вёску, з якой адбылося аб’яднанне).

Энцыклапедыя выпускалася ў 2004—2021 гады. У маі 2021 года выйшла завяршальная кніга апошняга 10 тома.

Змяшчае шмат каляровых і чорна-белымі здымкаў, малюнкаў, карт.

## Ацэнкі 
Былая загадчыца адной з рэдакцый «БелЭн» Тамара Кароткая адзначае, што шматтомныя энцыклапедыя «Гарады і вёскі Беларусі» — прадукт досыць даўні, яшчэ напрацоўкі Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору дваццацігадовай даўніны.

## Бібліяграфія 
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 1 : Гомельская вобласць, кн. 1 / С. В. Марцэлеў; рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: БелЭн, 2004. — 632 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 2 : Гомельская вобласць, кн. 2 / С. В. Марцэлеў; рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: БелЭн, 2005. — 520 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 3 : Брэсцкая вобласць, кн. 1 / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2006. — 528 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 4 : Брэсцкая вобласць, кн. 2 / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2007. — 608 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 5 : Магілёўская вобласць, кн. 1 / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2008. — 728 с. іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 6 : Магілёўская вобласць, кн. 2 / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2009. — 592 с. іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 7 : Магілёўская вобласць, кн. 3 / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2009. — 544 с. іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 8 : Мінская вобласць, кн. 1 / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2010. — 736 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 8 : Мінская вобласць, кн. 2 / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2011. — 464 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 8 : Мінская вобласць, кн. 3 / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2012. — 624 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 8 : Мінская вобласць, кн. 4 / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2013. — 528 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 8 : Мінская вобласць, кн. 5 / рэдкал.: У. Ю. Аляксандраў (дырэктар) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2014. — 360 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 9 : Гродзенская вобласць, кн. 1 / рэдкал.: У. У. Андрыевіч (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2015. — 656 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 9 : Гродзенская вобласць, кн. 2 / рэдкал.: У. У. Андрыевіч (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2016. — 848 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 9 : Гродзенская вобласць, кн. 3 / рэдкал.: У. У. Андрыевіч (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2017. — 792 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 10 : Віцебская вобласць, кн. 1 / рэдкал.: У. У. Андрыевіч (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2018. — 696 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 10 : Віцебская вобласць, кн. 2 / рэдкал.: У. У. Андрыевіч (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2019. — 728 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 10 : Віцебская вобласць, кн. 3 / рэдкал.: У. У. Андрыевіч (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2019. — 592 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 10 : Віцебская вобласць, кн. 4 / рэдкал.: В. У. Ваніна (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2020. — 776 с.: іл. .
# Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 10 : Віцебская вобласць, кн. 5 / рэдкал.: В. У. Ваніна (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2021. — 760 с.: іл. .

## Памылкі 
У энцыклапедыі дапушчана шмат памылак. Самыя распаўсюджаныя: алфавітнае сартаванне артыкулаў паводле рускамоўнага напісання, недакладныя звесткі, поўдзень блытаецца з поўначчу, пунктуацыйныя і стылістычныя памылкі. Якасць і падрабязнасць артыкулаў па розных раёнах можа адрознівацца.

Прыклады памылак:
* **Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць**

* Іванаўскі раён
# «Крочаўскі…» на старонцы 359. Павінна быць Кротаўскі.
# «Сочаўскі…» на старонцы 359. Павінна быць Сачыўскі.
# «Снічаўскі…» на старонцы 359. Павінна быць Снітаўскі.

* Івацэвіцкі раён

# Старонка 439, карта Івацэвіцкага раёна: пазначана няслушная назва — *Б**е**лавічы*, замест Бялавічы.

* **Т. 4, кн. 2. Брэсцкая вобласць**

* Камянецкі раён
# «Вярховіцкі, Воўчынскі…» на старонцы 8. Алфавітнае сартаванне артыкулаў паводле рускамоўнага напісання.

* Ляхавіцкі раён
# «Нацкі, Агарэвіцкі…» на старонцы 249. Алфавітнае сартаванне артыкулаў паводле рускамоўнага напісання.

* Маларыцкі раён
# «Масевіцкі, Макранскі…» на старонцы 323. Няслушнае сартаванне артыкулаў.

* Пінскі раён
# Парушаны парадак населеных пунктаў: Ботава, Бердуны, Бярозавічы… Вулька Гарадзішчанская, Выжлавічы, Вылазы, Высокае, Вулька Лаўская…
# «Пасяніцкі, Парахонскі…» на старонцы 365. Няслушнае сартаванне артыкулаў.
# «Малая Вулька — вёска ў Хойнаўнскім с/с…» на старонцы 432. Памылка ў назве, слушная назва — Хойнаўскі.

* Пружанскі раён
# «Вялікі Краснік… за 30 км на ПнЗ ад Пружан… 47 км ад чыг. ст. Аранчыцы…» і «Малы Краснік… за 31 км на ПнУ ад Пружан… 48 км ад чыг. ст. Аранчыцы…» на старонках 500 і 520. Памылка ў адлегласці і арыентаванні.
# «Гарадняны… за 10 км на Пд ад Пружан… 5 км ад чыг. ст. Аранчыцы…» на старонцы 501. Памылка ў адлегласці і арыентаванні.
# «Інтэрнацыянальны… за 12 км на Пд ад Пружан… 4 км ад чыг. станцыі Аранчыцы…» на старонцы 508. Памылка ў адлегласці.
# «Каштанаўка… за 7 км на Пд ад Пружан… 6 км ад чыг. станцыі Аранчыцы…» і «Чахец… за 18 км на Пд ад Пружан… 10 км ад чыг. станцыі Аранчыцы…» на старонках 511 і 542. Памылка ў адлегласці.
# «Лінова… за 12 км на Пд ад Пружан…» на старонцы 517. Памылка ў адлегласці.
# «Малыя Якавічы… за 2 км на Пн ад Пружан… 23 км ад чыг. ст. Аранчыцы…» на старонцы 520. Памылка ў адлегласці.
# «Пружаны… 12 км ад чыг. ст. Аранчыцы на лініі Баранавічы—Брэст…» на старонцы 480. Памылка ў адлегласці.
# «Слабодка… за 10 км на Пн ад Пружан… 23 км ад чыг. станцыі Аранчыцы…» на старонцы 535. Памылка ў адлегласці і арыентаванні.
# «Сланімцы… за 5 км на Пд ад Пружан… 8 км ад чыг. ст. Аранчыцы…» на старонцы 535. Памылка ў адлегласці.

* **Т. 8, кн. 1. Мінская вобласць**

* Валожынскі раён
# «Ляшчоўскі, Лоскаўскі, Ластаянцаўскі… Вішнеўскі, Валожынскі…» на старонцы 335. Алфавітнае сартаванне артыкулаў паводле рускамоўнага напісання.

* **Т. 8, кн. 2. Мінская вобласць**

* Дзяржынскі раён
# Ружа**н**паль замест Ружампаль на старонцы 89.

* **Т. 8, кн. 5. Мінская вобласць**

* Пухавіцкі раён
# «Iзбішча… у пач. 20 ст. 24 двары, 273 жыхары» на старонцы 146. Інфармацыя тычыцца вёскі Навасёлкаўскай воласці (цяпер у Блонскім сельсавеце); даных за 1917 і 1926 гады няма ўвогуле. Па даных за 1960 год трэба ўдакладненне.

* Чэрвеньскі раён
# «Адынь… 6 гаспадарак, 9 жыхароў (2013)…» на старонцы 274. Колькасць двароў і насельніцтва значна заніжаная.
# «Амяло…» на старонцы 276. Няма даных перапісаў 1908, 1917 і 1926 гадоў, дзе населены пункт упамінаецца пад назвай *Імяло*.
# «Буда… У канцы 19 ст. маёнтак у Грабёнскай воласці…» на старонцы 280. Насамрэч маёнтак у Грабёнскай воласці — гэта іншая вёска Буда, яе тычацца і даныя перапісаў 1897 і 1917 гадоў, магчыма, і некаторая іншая інфармацыя, тады як вёска, пра якую ідзе гаворка, адносілася да Юрэвіцкай воласці.
# «Буйное…» на старонцы 280. Няма даных перапісаў 1908, 1917 і 1926 гадоў, дзе населены пункт упамінаецца пад назвай *Межніца* (не блытаць з іншай вёскай Межніца).
# «Бярозаўка…» на старонцы 281. Інфармацыя па дасавецкай гісторыі вёскі тычыцца вёскі Бярозаўка Бярэзінскага сельсавета Бярэзінскага раёна. Вёска Руднянскага сельсавета, імаверна, заснавана ў пачатку XX ст., але побач яе месца яшчэ у XIX ст. быў маёнтак Драхча.
# «Бярозаўка 1…» і «Бярозаўка 2…» на старонцы 281: геаграфічныя апісанні вёсак пераблытаны месцамі.
# «Валадута…» на старонцы 282. Няма даных перапісу 1908 і часткова 1917: упамінаецца толькі засценак Валадута, а быў яшчэ фальварак Баяры-Валадута.
# «Вінаградаўка… Засн. ў 1922 г. як пасёлак Вінаградаўка на свабодных землях…» на старонцы 285. Аднак на захад ад яго, непасрэдна у заходняй частцы сучаснай вёскі існаваў фальварак Слатвін, пра які ў кнізе не распавядаецца.
# «Вішанька — вёска ў Руднянскім с/с… У пач. 1930-х… працавала дрэваапрацоўчая арцель „1 Мая“…» на старонцы 285. Арцель «1 Мая» працавала побач з Вішанькай Валевачоўскага сельсавета, акрамя таго, гэта самастойны населены пункт, у артыкуле пра які пра гэта не распавядаецца. Акрамя таго, у артыкуле пра вёску Руднянскага сельсавета няма даных перапісу 1908, пра вёску Валевачоўскага сельсавета — 1917 гадоў.
# «Вялікі Бор… З 20.8.1924 г. засценак Дзедзін Бор у Дамавіцкім с/с…» на старонцы 288. Дзедзін Бор — гэта іншая вёска на тэрыторыі цяперашняга Раваніцкага сельсавета, зараз не існуе. Вялікі Бор з 20.8.1924 г. увайшоў у склад Грабёнскага сельсавета.
# «Гарадок…» на старонках 289—290. Няма даных перапісаў 1908 і 1917 гадоў.
# «Дубнікі… З 20.8.1924 г. вёска Дубраўка ў Калодзежскім с/с…» на старонцы 297. Магчыма, інфармацыя тычацца цяперашняга пасёлка Індом.
# «Дуброва… З 20.8.1924 г. вёска ў Вайнілаўскім с/с…» на старонцы 297. Імаверна, Грабянецкім.
# Прапушчаны пасёлак Індом Чэрвеньскага сельсавета, да 1930-х вядомы як хутар Дубраўка.
# «Красная Змена… Вядома з 1-й пал. 20 ст….» на старонках 310—311. Насамрэч населены пункт існаваў яшчэ ў 2-й палове 19 стагоддзя як фальварак, затым пасёлак Юравічы, глядзіце таксама *Юравічы* на старонцы 350.
# «Красная Ніва — вёска у Руднянскім сельсавеце… Засн. ў 1923 г. шляхам перайменавання б. вёскі Чорная Рудня…» на старонцы 311. Перайменаванне — не заснаванне, вёска пад назвай Чорная Рудня існавала і да 1923 года, такім чынам, апісваецца не ўся гісторыя вёскі. Тым часам, на картах канца XIX ст. вёскі няма.
# «Лежні… У 1960 г. вёска Лежнеўка, 38 жыхароў…» на старонцы 314. Лежнеўка — гэта іншая вёска, не існуе з 1988 года, гл. стар. 282 пра вёску Вайнілава.
# «Любішына… 171 гаспадарка, 5 жыхароў (2013)…» на старонцы 316. Колькасць насельніцтва значна заніжаная, не адпавядае колькасці двароў (дачы гэтымі данымі як двары не ўлічваюцца).
# «Малінаўка…» на старонцы 318. Паблытаны аднайменныя вёскі Лядскага і Раваніцкага сельсаветаў. Так, напісана, што з вёскай Лядскага сельсавету «…У 1966 г.… аб’ядналася вёска Бізаўка», хаця гэтая інфармацыя тычацца вёскі Раваніцкага сельсавету, як і інфармацыя пра дасавецкую гісторыю вёскі. Вёска Лядскага сельсавету на пачатку XX ст. называлася Давыдаўкай і ўваходзіла ў склад Якшыцкай воласці. Савецкая і паслясавецкая гісторыя лядзенскай Малінаўкі апісаная слушна. Пра раваніцкую вёску інфармацыі вельмі мала, акрамя таго, памылкова згаданы населены пункт Маліннік Грабёнскай воласці, хаця, больш імаверна, гэта цяперашняя вёска Мяжонка.
# «Матусоўка…» на старонках 318—319. Няма даных перапісаў 1908 і 1917 гадоў, дзе вёска згадана пад назвай *Галава Матусова*.
# «Мехаўка…» на старонцы 319. Няма даных перапісаў 1908 і 1917 гадоў, дзе вёска згадана пад назвамі *Падзадабрычча Новае* і *Мехава (Нова-Падзадырачча)*.
# «Первае Мая… Засн. ў 2-й пал. 20 ст….» на старонцы 327. Насамрэч населены пункт існаваў яшчэ ў 2-й палове 19 стагоддзя як урочышча Вадапой.
# «Слабодка — вёска ў Руднянскім с/с… Паводле перапісу 1897 г. ў Грабёнскай вол., вёска Слабодка (яна ж Белалужжа)…» на старонцы 336. Трэба ўдакладненне: магчыма, Белалужжа — вёска Белая Лужа, цяпер на тэрыторыі Смалявіцкага раёна як населены пункт не існуе.
# «Хутар, Хутар Раваніцкі…» на старонцы 346. Няма даных перапісу 1908.
# «Юравічы…» на старонцы 350. Упамінаюцца фальварак і створаны на яго месцы ў 1921 годзе пасёлак, хаця яны знаходзіліся на тэрыторыі цяперашняй вёскі Красная Змена.
# «Язоўкі… У 1960 г. вёска Юрздаўка, 168 жыхароў, у Раваніцкім, пасля ў Лядскім сельсаветах…» на старонцы 351. Юрздыка (Юрздаўка) — гэта іншая вёска, з 1962 года ў межах вёскі Раванічы, гл. стар. 332 пра вёску Раванічы.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* «Гарады і вёскі Беларусі». Гомельшчына пачынае…  // Звязда, Алена Ляўковіч

Катэгорыя:Беларускія энцыклапедыі
Катэгорыя:Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі