Вагон

а]]
**Чыгу́начны ваго́н** (, ад  - воз). Прататып - невялікі воз, уяўляў сабой скрыню, якая перасоўваўся па драўляных рэйках на горных прадпрыемствах.

Вагон з'яўляецца адзінкай рухомага састава чыгунак. Вагон прызначаны для перавозкі грузаў ці пасажыраў і абсталяваны, адпаведна, усімі неабходнымі прыладамі для іх перавозкі і для ўключэння вагона ў склад цягніка.

У Расіі правобразы вагона - ваганеткі - з'явіліся на рудніковых і ўнутрызаводскіх рэйкавых дарогах у 1764 годзе на Калыванава-Васкрасенскім заводзе на Алтаі, а затым у 1788 годзе на Аляксандраўскім заводзе ў Петразаводску, у 1810 на Змяінагорскай рудні, а з паравой цягай - на Ніжнетагільскай чыгунцы, пабудаванай у 1834 годзе.

Для Царскасельскай чыгункі рухомы састаў, у тым ліку і вагоны, былі закуплены ў Англіі. Вытворчасць першых вагонаў для чыгункі паміж Масквой і Санкт-Пецярбургам было наладжана на Аляксандраўскім заводзе (Санкт-Пецярбург) у 1846 годзе.

## Тыпы і класіфікацыя вагонаў 
Вагоны адрозніваюцца па ліку колавых пар (воснасці) — выпускаюцца 2, 3, 4, 6, 8-восныя; па будове хадавых частак — каляскавыя і некаляскавыя. Асноўныя параметры, якія характарызуюць вагон: грузападымальнасць, уласная маса вагона (тара), восевая нагрузка, нагрузка на 1 м шляху (пагонная нагрузка).

У наш час чыгункі Расіі валодаюць паркам пасажырскіх і грузавых вагонаў: суцэльнаметалічны пасажырскі (СВ, купэйны, плацкартавы, міжабласны), суцэльнаметалічны багажны (паштова-багажны), платформа, крыты вагон, паўвагон, цыстэрна, хопер, рэфрыжэратарныя вагоны (ці вагоны-тэрмасы) і рэфрыжэратарныя секцыі, спецыялізаваныя вагоны (для перавозкі кантэйнераў (фітынгавыя платформы), для перавозкі аўтамабіляў, для перавозкі драўніны, бітумавозы, транспарцёры, зборна-раздаткавыя вагоны, вагоны для перавозкі быдла, вагоны для перавозкі паперы і г.д.).

Для паездак па чыгунках высокапастаўленых дзяржаўных службовых асоб і для кіраўніцтва чыгунак выпускаюцца новыя, ці пераабсталёўваюцца са звычайных пасажырскіх, вагоны-салоны. Вагоны-салоны могуць мець браняванне падваконнага пояса, куленепрабівальныя шклы і ўзмоцненую, з прычыны павелічэння вагі з-за бранявання, экіпажную частку з трохвосевымі каляскамі.

Некаторыя вагон-салоны, якія маюць гістарычнае значэнне, захаваны ў музеях.

Image:Etat cie double-deck passenger car fr-01.jpg|Двухпавярховы пасажырскі вагон
Image:Wagon of Vasily Bluher.jpg|Браняваны вагон-салон Блюхера
Image:4-axle tipper wagon (2).jpg|Вагон-самаскід (думпкар) чатырохвосевы 
Image:Багажный вагон 2.JPG|Багажны вагон.

## Вагоны грузавога парку 
### Крыты вагон 
### Паўвагон 

Image:DB-Eanos31805377769-0.JPG|Паўвагон

### Вагон-цыстэрна 

Image:Tank car2090.jpg|Вагон-цыстэрна

Цыстэрны прызначаны для перавозкі вадкасцей: нафтапрадуктаў, хімічна-актыўных і агрэсіўных вадкіх рэчываў, звадкаванага газу (прапан-бутан, кісларод), вады, малака. Вагоны-цыстэрны выкарыстоўваюцца таксама для перавозкі мукі і цэменту.

### Платформа 
### Фітынгавая платформа 
Фітынгавая платформа прызначана для перавозкі грузаў ў кантэйнерах.

### Хопер 

Image:Hopper_in_Moscow.jpg|Вагон-хопер

## Вагоны пасажырскага парку 
### Мадэльны шэраг 
Вагоны старога мадэльнага шэрагу:
* 61-4174 — вагон пасажырскі купэйны "СВ"
* 61-4179 — вагон пасажырскі купэйны з усталёўкай кандыцыянавання паветра
* 61-4186 — вагон пасажырскі купэйны штабны
* 61-4194 — вагон пасажырскі некупэйны з усталёўкай кандыцыянавання паветра
Вагоны новага мадэльнага шэрагу:
* 61-4440 — вагон пасажырскі купэйны
* 61-4445 — вагон пасажырскі купэйны штабны
* 61-4447 — вагон пасажырскі некупэйны
* 61-4458 — вагон пасажырскі з месцамі для сядзення

### Тыпы вагонаў 
* Л - двух-мясцовы мяккі, СВ. 9 двух-мясцовых купэ.
* М - мяккі. Вагон-люкс.
* К - купэйны. Прыклад: цвёрды купаваны вагон пабудовы ГДР. 36 месцаў + двух-мясцовае купэ правадніка.
* П - плацкартавы. 54 спальныя месцы.
* О - агульны. 81 месца для сядзення.
* С - месцы для сядзення. Міжабласны з крэсламі для сядзення - 56, 60, 62 ці 64 месцы ў залежнасці ад мадэлі вагона.

Вагоны падвышанай камфортнасці, у залежнасці ад катэгорыі і комплексу дадатковых паслуг падзяляюцца на:
* Э - эканамічны
* Б - бізнес

Вагоны RIC:
* I клас (22 месцы)
* II клас (33 месцы)

## Гл. таксама 
* Валагоцкі вагонарамонтны завод
* Двухпавярховы вагон
* Цвярскі вагонабудаўнічы завод
* Фірмовы пасажырскі цягнік
* Шырыня каляіны
* Чыгунавоз

## Нататкі 
## Спасылкі 
* Расшыфроўнік нумароў вагонаў 


Катэгорыя:Чыгуначны транспарт