Ландварова

**Ландварова** або **Ляндварова**, таксама **Ля́нтварыс** () — горад у Літве, цэнтр сянюніі Троцкага раёна Віленскага павета. Размешчаны за 9 км ад Трокаў, за 18 км ад Вільні. Чыгуначны вузел на Вільню, Гродню, Коўню.

## Назва 
Тапонім «Ляндварова» мае нямецкае паходжанне і ўтварыўся ад слоў *Land* (зямля) і *Warte* (варта).

Варыянты назвы горада ў беларускіх тэкстах: *Ландварова, Ляндварова*, *Ляндвароў*.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў 1596 годзе, але паводле археалагічных даследаванняў першыя пасяленні існавалі тут яшчэ ў XI—XII стагоддзях.

У розныя часы Ландварова было ва ўладанні Кунцэвічаў, Сапегаў, Нарушэвічаў, манахаў-бенедэктынаў, Хадкевічаў, Французевічаў, Грыневічаў, Дамброўскіх.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года мясцовасць апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Троцкім павеце Віленскай губерні. У 1850 годзе Ландварова разам з чатырма фальваркамі (Карпаўка, Пятухова, Рачкуны і Устрань) набыў Юзаф Тышкевіч. У 1862 годзе праз паселішча прайшла чыгунка. Станам на 1881 год у Ландварове было 29 двароў, на 1896 — 39.

За часамі Першай сусветнай вайны з 1915 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка заняты польскімі войскамі.

У 1920 годзе Ландварова апынулася ў Сярэдняй Літве, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Віленскім павеце Віленскага ваяводства. У беларускай гістарыяграфіі землі вядомы як Заходняя Беларусь. У другой палове верасня 1939 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. 10 кастрычніка 1939, згодна з літоўска-савецкім дагаворам, бальшавікі перадалі мястэчка ў склад Літвы.

З 1940 года ў Літоўскай ССР. 3 жніўня 1946 Ландварова атрымала статус горада. У 2001 годзе афіцыйны зацверджаны гарадскі герб.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1866 год — 162 чал., усе каталікі; 1881 год — 385 чал.; 1896 год — 385 чал.; 1897 год — 300 чал.
* **XX стагоддзе**: 1923 год — 2 тыс. чал.; 1939 год — 2,5 тыс. чал.; 1959 год — 4216 чал.; 1966 год — 5,5 тыс. чал.; 1970 год — 8235 чал.; ; 1976 год — 9,6 тыс. чал.; 1979 год — 10 167 чал.; 1989 год — 12 694 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2001 год — 11 773 чал.; 2010 год — 11 417 чал.

### Нацыянальны склад 
Паводле даных перапісу 2021 года, нацыянальны склад горада быў наступным:

## Адукацыя 
У Лентварысе ёсць наступныя навучальныя ўстановы:

* Гімназія імя Матэюса Шымелёніса;
* Гімназія імя Генрыка Сянкевіча; *(адукацыя на польскай мове)*
* Гімназія «Версме»; *(адукацыя на рускай мове)*
* Лентварская пачатковая школа.

## Славутасці 
* Гаспадарчы двор Тышкевічаў (XIX ст.)
* Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1910—1926)
* Палаца Тышкевічаў (XIX ст.)

### Страчаная спадчына 
* Капліца (1905)

## Галерэя 

Выява:Landvarova, Tyškievič. Ляндварова, Тышкевіч (N. Orda, 1875-77).jpg|Акварэль Н. Орды, XIX ст.
Выява:Napoleon Orda - Landwarów 02.jpg|Літаграфія з акварэлі
Выява:Landvarova, Tyškievič. Ляндварова, Тышкевіч (A. Römer, 1869).jpg|Ляндварова, Альфрэд Ізідор Ромер, 1869
Выява:Landvarova, Tyškievič. Ляндварова, Тышкевіч (N. Orda, 1875-77) (2).jpg|Н. Орда, XIX ст.
Выява:Lentvaris Palace in the 19th century.jpg|С. Анташэвіч, 1887

## Вядомыя асобы 
У Ляндварове памёр і пахаваны ўдзельнік беларускага хрысціянскага руху XX ст., рэлігійны і культурна-асветны дзеяч Казімір Кулак (1890—1989).

## Гарады-пабрацімы 
*  Уронкі, Польшча
*  Арнэта, Польшча

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хадкевічы
Катэгорыя:Сапегі
Катэгорыя:Тышкевічы