open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Барыс Фёдаравіч Баннікаў

**Барыс Фёдаравіч Баннікаў** (12 кастрычніка 1923 — 15 кастрычніка 1943) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, кулямётчык 42-га стралковага палка 106-ай Забайкальскай стралковай дывізіі 27-га стралковага корпуса 65-й арміі Цэнтральнага фронту, Герой Савецкага Саюза (), чырвонаармеец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 кастрычніка 1923 года ў вёсцы Таранкі цяпер Багародскага раёна Кіраўскай вобласці ў сялянскай сям'і. Рускі. У самым пачатку вайны на фронт пайшлі бацька і старэйшы брат, і ўсе клопаты па гаспадарцы ляглі на плечы маладога Барыса. Працаваў у калгасе.

У 1943 годзе быў прызваны ў Чырвоную армію Багародскім райваенкаматам. З верасня таго ж года на фронце. Вызначыўся ў баях пры фарсіраванні Дняпра восенню 1943 года.

15 кастрычніка 1943 пры фарсіраванні Дняпра ў раёне пасёлка Лоеў (Лоеўскі раён Гомельскай вобласці Беларусі) чырвонаармеец Баннікаў з 4 добраахвотнікамі адным з першых пераадолеў раку, захапіў ўчастак траншэі праціўніка і адкрыў агонь, прыкрываючы пераправу роты. Загінуў у гэтым баі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 30 кастрычніка 1943 года за мужнасць і адвагу, праяўленыя пры фарсіраванні Дняпра, і ўстойлівасць падчас баёў на прыдняпроўскім плацдарме чырвонаармейцу Баннікаву Барысу Фёдаравічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза пасмяротна.

Маці Барыса, Матрона Іонаўна, некалькі гадоў нічога не ведала пра сына. Толькі ў кастрычніку 1947 года на яе імя прыйшла Грамата аб прысваенні Б. Ф. Банникову высокага звання.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза
* Ордэн Леніна

## Памяць 
* Пахаваны каля вёскі Крупейкі Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці ў брацкай магіле.
* Яго імем названы вуліцы ў пасёлку Багародскае і ў вёсцы Таранкі.
* У родным калгасе штогод праводзяцца раённыя лыжныя спаборніцтвы на прыз Героя Савецкага Саюза Б. Ф. Баннікава.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Лоеўскім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіраўскай вобласці
Даніла Вячаслававіч Нячаеў

**Даніла Нячаеў** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ» і нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Клубная кар’ера 
З 2017 года, пасля выхаду магілёўскага «Дняпро» ў Вышэйшую лігу, пачаў гуляць за дубліруючы склад клуба. У жніўні 2017 года разам з іншымі маладымі ігракамі падпісаў паўнавартасны трохгадовы кантракт з магіляўчанамі.

У 2018 годзе стаў прыцягвацца і да асноўнага складу. Дэбютаваў у асноўнай камандзе магіляўчан 24 лістапада 2018 года, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у матчы з мінскім «Дынама» (0:3) на пазіцыі левага абаронцы.

У лютым 2019 года, пасля таго як стала вядома пра аб’яднанне «Дняпра» з мінскім «Промнем», адправіўся на прагляд у аб’яднаную каманду, але не падышоў і пазней далучыўся да «Ліды». У сакавіку 2019 года афіцыйна папоўніў склад склад аб’яднанай каманды (якая атрымала назву «Дняпро») і быў адпраўлены ў арэнду ў лідскі клуб. У складзе «Ліды» быў трывалым іграком стартавага складу.

У лютым 2020 года пасля прагляду падпісаў кантракт з бабруйскай «Белшынай». Пачынаў сезон 2020 у дублі, аднак неўзабаве замацаваўся ў асноўнай камандзе. Гуляючы ў якасці абаронцы, за сезон забіў гол і аддаў 5 галявых перадач, што не выратавала бабруйскі клуб ад вылету ў Першую лігу.

У студзені 2021 года перайшоў у барысаўскі БАТЭ, дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У сакавіку 2023 года з-за забароны Міністэрства спорту і турызму не быў дапушчаны да чэмпіянату Беларусі і пэўны час не ўдзельнічаў у афіцыйных матчах. У ліпені 2023 года нарэшце падпісаў новы кантракт з клубам і неўзабаве прыняў удзел у матчах кваліфікацыі Лігі чэмпіёнаў УЕФА супраць албанскага «Партызані». У снежні 2023 года пакінуў БАТЭ.

У студзені 2024 года афіцыйна быў дапушчаны да прафесійнай дзейнасці спартсмена ў Беларусі камісіяй пры Генпракуратуры. У лютым 2024 года стаў іграком жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ».

## Міжнародная кар’ера 
4 верасня 2020 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у адборачным матчы чэмпіянату Еўропы супраць Нідэрландаў (0:7).

24 сакавіка 2021 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі, адгуляўшы другі тайм таварыскага матча супраць Гандураса (1:1).

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2021
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2022
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2021
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі (2): 2022, 2024
*  У спісе 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Беларусі: 2022

## Статыстыка выступленняў 
## Грамадзянская пазіцыя 
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.

Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Красная Гара (Краснагорскі раён)

**Кра́сная Гара́** (), да 1922 года **Папо́ва Гара́** — пасёлак гарадскога тыпу ў Расіі, на рацэ Беседзі. Адміністрацыйны цэнтр Краснагорскага раёна Бранскай вобласці. Насельніцтва на 2016 год — 6306 чалавек. Знаходзіцца за 202 км на захад ад Бранска, за 15 км ад граніцы з Беларуссю, за 56 км на паўночны захад ад чыгуначнай станцыі Клінцы.

## Гісторыя 
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Маскоўскай дзяржавай 
Упершыню згадана пад 1387 годам вартавое паселішча ў Мсціслаўскім княстве Вялікага Княства Літоўскага. З 1483 года разам з Мсціслаўскім княствам у складзе Віленскага ваяводства. У 1500 годзе старадубскі князь Сямён Мажайскі, які ў 1499 годзе разам са сваімі ўладаннямі перайшоў з вялікалітоўскага падданства ў маскоўскае, разам з маскоўскім войскам захапіў Папову Гару. 28 жніўня 1501 года ў Горадні вялікі князь Аляксандр перадаў сваёй жонцы Алене некалькі паселішч, у тым ліку і замак Папову Гару. Па выніках вайны 1500—1503 гадоў горад застаўся ў складзе Маскоўскай дзяржавы. У канцы 1530-х гадоў з Паповагорскай воласці сфарміраваўся Паповагорскі ўезд (павет).

У 1607 годзе ў Папову Гару з Прапойска прыбыў Ілжэдзмітрый I. Горад вярнуўся ў склад Вялікага Княства Літоўскага, што пацвердзіла Дэўлінскае перамір’е 1618 года. 13 красавіка 1619 года каралевіч Уладзіслаў выдаў універсал, згодна з якім «гарадзішча Папова Гара з воласцю» перайшлі пад яго кіраванне. У 1620 годзе ў месце з’явілася залога, тут збудавалі касцёл. У 1625 годзе ўтварыўся Старадубскі павет Смаленскага ваяводства, у склад якога ўвайшла Папова Гара.

У 1648 годзе казакі Хмельніцкага захапілі Папову Гару. У 1649 годзе Вялікае Княства Літоўскае вярнула кантроль над горадам, але ў 1651 годзе казакі зноў захапілі яго.

### Пад уладай Маскоўскай дзяржавы і Расійскай імперыі 
Згодна з Андрусаўскім перамір’ем 1667 года Папова Гара апынулася ў складзе Маскоўскай дзяржавы. У XVII—XVIII стагоддзях яна ўваходзіла ў склад Старадубскага палка. У XIX ст. горад стаў цэнтрам воласці Суражскага павета Чарнігаўскай губерні.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай беларуская частка Чарнігаўскай губерні абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, дзе меў з’явіцца Суражскі павет («падраён») Гомельскага раёна, 16 студзеня была перададзена РСФСР. 31 кастрычніка 1922 года Папова Гара была перайменавана ў Красную Гару. У 1968 годзе паселішча атрымала афіцыйны статус пасёлка гарадскога тыпу.

## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Працуе сыраробны завод.

## Славутасці 
* Гарадзішча
* Курганы радзімічаў

### Страчаная спадчына 
* Царква Святой Тройцы

## Вядомыя асобы 
* Рыгор Мікітавіч Мядзведскі — беларускі іканапісец 18 стагоддзя, майстар насценнай размалёўкі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Паповагорская воласць у складзе Старадубскага павета Смаленскага ваяводства ВКЛ , Беларуская Смаленшчына

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бранскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснагорскага раёна (Бранская вобласць)
Рэтрыт

**Рэтрыт** (; [ɹɪˈtɹiːt] — «адзінота», «выдаленне ад грамадства») — англійскае слова, якое ўвайшло ў многія іншыя мовы, у тым ліку і ў беларускую як міжнароднае абазначэнне баўлення часу, прысвечанага духоўнай практыцы.

Рэтрыты бываюць самотныя і калектыўныя; на калектыўных часцей за ўсё праводзіцца навучанне практыцы медытацыі. Некаторыя рэтрыты праводзяцца ў цішыні, тады як іншыя суправаджаюцца інтэнсіўным зносінамі ў залежнасці ад асаблівасцяў духоўнай традыцыі і ўдзельнікаў. Рэтрыты часта праводзяцца ў сельскай мясцовасці, у гарах ці ў іншых аддаленых ад цывілізацыі месцах. Існуюць ретрытныя цэнтры, да якіх таксама можна прылічыць манастыры. Некаторыя рэтрыты могуць праводзіцца ў цемры (цёмны рэтрыт), што шырока распаўсюджана ў практыцы Дзогчэн школы тыбецкага будызму .

Час рэтрыту выкарыстоўваецца для разважанняў, малітваў або медытацыі. Рэтрыты адыгрываюць надзвычай важную ролю ў будызме, у якім яны сталі агульнапрынятай практыкай з часоў васы — уведзенага заснавальнікам будызму Гаўтамай Будай звычаю штогод надаваць ретрыту тры месяцы на перыяд сезону дажджоў. У дзэн-будызме рэтрыты вядомыя пад назвай сешын (або сесін). Медытатыўныя рэтрыты з’яўляюцца важнай практыкай у суфізме — містычным шляху ісламу. Напісаная больш за 700 гадоў таму кніга суфійскага настаўніка  пад назвай «Рысалат ал анвар» («Пасланні святла») — гэта даведнік для падарожжа ўнутр сябе. Выкарыстоўваюцца ў ёга-культуры. Рэтрыты таксама папулярныя ў многіх хрысціянскіх цэрквах, уключаючы пратэстантызм, каталіцызм і англіканства, дзе яны разглядаюцца як адлюстраванне саракадзённага посту Хрыста ў пустыні.

Рэтрыты з’яўляюцца агульнапрынятай практыкай у квакерстве.

## Літаратура 
* *Cooper, David A.*&#x20;Silence, Simplicity & Solitude: A Complete Guide to Spiritual Retreat.&nbsp;— SkyLight Paths Publishing, 1999.&nbsp;— ISBN 978-1893361041.
* Merianne Liteman, Sheila Campbell, Jeffrey Liteman, *Retreats that Work: Everything You Need to Know About Planning and Leading Great Offsites, Expanded Edition*, ISBN 0-7879-8275-X
* Stafford Whiteaker, *The Good Retreat Guide*, ISBN 1-84413-228-5
* *Zangpo, Ngawang.*&#x20;Jamgon Kongtrul’s Retreat Manual.&nbsp;— Snow Lion Publications, 1994.&nbsp;— ISBN 978-1559390293.

## Спасылкі 
* Retreat Finder

Катэгорыя:Медытацыя
Катэгорыя:Паняцці будызму
Катэгорыя:Рэлігія
Камунараўскі сельсавет (Любанскі раён)

**Камуна́раўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Любанскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр сельсавета — аграгарадок Сосны.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Ніжынскі (Нежынскі) сельсавет** у складзе Любанскага раёна Слуцкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Ніжын (у 1928—1935 гадах — вёска Кузьмічы). З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Бабруйскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Любанскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Любанскім раёне Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Любанскім раёне Мінскай вобласці, з 20 верасня 1944 года ў складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года ў Мінскай вобласці.

16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Камуна, сельсавет перайменаваны ў Камунараўскі, са складу Даманавіцкага сельсавета Старобінскага раёна перададзена вёска Забярэзінец. У 1978 годзе скасаваны хутар Вострыя Ёлкі. 13 сакавіка 2008 года цэнтр сельсавета перанесены ў аграгарадок Сосны.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 3339 чалавек, з іх 97,4 % — беларусы, 1,5 % — рускія, 0,3 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 2491 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Дзяніс Дзмітрыевіч Фірага

**Дзяніс Фірага** (нар. , Бараўляны, Мінскі раён) — беларускі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мінскай футбольнай школы «Фартуна», з 2017 года пачаў выступаць за дубліруючы склад «Іслачы». У канцы 2018 года стаў таксама прыцягвацца да асноўнай каманды. 24 лістапада 2018 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе ў матчы перадапошняга тура супраць «Слуцка» (1:0), выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы. Неўзабаве падпісаў першы трохгадовы кантракт з клубам.

У далейшым выступаў у асноўным за дубль, у 2020 годзе правёў яшчэ адзін матч у Вышэйшай лізе. У ліпені 2021 года быў аддадзены ў арэнду ў «Маладзечна». У лістападзе 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Іслач».

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Маладзечна
Соснаўскі сельсавет

**Со́снаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Любанскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр сельсавета — аграгарадок Сосны 2 (да 2013 г. пасёлак Сосны).

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Загальскі сельсавет** у складзе Глускага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Загалле. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Глускім раёне БССР. 5 красавіка 1936 года перададзены ў склад Любанскага раёна Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Любанскім раёне Мінскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Мінскай вобласці. 1 красавіка 1960 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Сосны, а сельсавет перайменаваны ў Соснаўскі. У 1964 годзе ў склад Малагарадзяціцкага сельсавета перададзены пасёлак Зыслаў.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2164 чалавекі, з іх 96,7 % — беларусы, 1,9 % — рускія, 0,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1548 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Глускага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Sollicitudo omnium ecclesiarum

**Sollicitudo omnium ecclesiarum** (*«Клопат аб усіх цэрквах»*) – папская була, якая была выдана Папам Піям VII 7 жніўня 1814 г. Дакумент аднаўляў у сусветным маштабе дзейнасць скасаванага ў 1773 г. Таварыства Ісуса (Ордэна езуітаў).

Насуперак папскай волі, выказанай Кліментам XIV у папскім брэвэ *Dominus ac Redemptor*, ордэн працягнуў дзейнасць у шэрагу краін, перадусім у Расійскай імперыі, дзе на далучаных у 1772 г. беларускіх землях здаўна існавалі іх адукацыйна-місіянерскія пляцоўкі. Спачатку Папа Пій VII даў сваю вусную згоду на захаванне езуіцкай арганізацыі на Беларусі (1783), а 7 сакавіка 1801 г. у брэвэ *Catholicae fidei* афіцыйна прызнаў Таварыства Ісуса ў Расіі. Генеральны вікарый Францішак Караў быў абвешчаны генералам Таварыства Ісуса ў Расіі.

## Літаратура 
* Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772–1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот ; пер. А.Н. Коваля. – М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. – 632 с.
*Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1773–1905. Cz. 1 : 1773–1820. – Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1907. – 517 s.

Катэгорыя:Папскія дакументы
Катэгорыя:Ордэн езуітаў
Катэгорыя:1814 год у Еўропе
Любанскі сельсавет (Любанскі раён)

**Лю́банскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Любанскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр сельсавета — гарадскі пасёлак Любань.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Любанскага раёна Слуцкай акругі. Цэнтр — мястэчка Любань. Скасаваны 24 верасня 1926 года ў сувязі з утварэннем Любанскага местачковага савета і Слабадскога сельсавета.

16 ліпеня 1954 года ўтвораны зноў у складзе Любанскага раёна Мінскай вобласці шляхам аб’яднання скасаваных Слабадскога і Тальскага сельсаветаў, цэнтр — гарадскі пасёлак Любань. 10 красавіка 1969 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Таль, сельсавет перайменаваны ў Тальскі сельсавет.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Любанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1969 годзе
Міньцзян

**Міньцзя́н** () — рака ў паўднёва-ўсходняй частцы Кітая, у правінцыі Фуцзянь. Упадае ва Усходне-Кітайскае мора.

Даўжыня ракі 577 км. Плошча вадазбору 60 800 (каля 56 000) км². Сярэдні расход вады каля 2000 м³/с. Працякае пераважна ў адгор’ях гор Уішань. Упадае ва Усходне-Кітайскае мора, утвараючы эстуарый. Суднаходная ў ніжнім цячэнні. Вада з ракі выкарыстоўваецца пераважна на арашэнне.

На рацэ ГЭС, горад Наньпін. У эстуарыі — порт Фучжоў.

## Літаратура 
* Міньцзя́н // 

## Спасылкі 
* [Миньцзян (река на юго-востоке Китая) // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru](https://megabook.ru/article/Миньцзян%20(река%20на%20юго-востоке%20Китая))
* Min River // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Рэкі Кітая
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Ціхі акіян
Дарасінскі сельсавет

**Дарасі́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Любанскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Дарасіно.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Слуцкага раёна Слуцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Бабруйскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Слуцкім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Слуцкім Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Мінскай вобласці. 25 снежня 1962 года падчас узбуйнення раёнаў перададзены ў склад Любанскага раёна. 27 лістапада 1989 года ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Урэцкага пассавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Няжараўка, Хацінава і Чапаева). 29 верасня 2006 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Урэцкага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі вёскі Дарасіно, Замошша, Ляскі і пасёлак Радуга.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Любанскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слуцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2006 годзе
Канстанцін Міхайлавіч Быкаў

{{Навуковец 
 |Імя                  = Канстанцін Міхайлавіч Быкаў
 |Арыгінал імя         = 
 |Фота                 = 
 |Шырыня               = 
 |Подпіс               = 
 |Дата нараджэння      = 
 |Месца нараджэння     = 
 |Дата смерці          = 
 |Месца смерці         =
 |Грамадзянства        = 
 |Навуковая сфера      = фізіялогія
 |Месца працы          = 
 |Навуковая ступень    = 
 |Навуковае званне     = 
 |Альма-матэр          = 
 |Навуковы кіраўнік    = 
 |Знакамітыя вучні     = 
 |Вядомы як            = 
 |Вядомая як           = 
 |Узнагароды і прэміі  = 
{ style="background:transparent"
       
-
     
-
 
}
 |Роспіс               = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікікрыніцы          = 
}}
**Канстанцін Міхайлавіч Бы́каў** (;  — ) — вучоны ў галіне фізіялогіі, акадэмік Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1944), Акадэміі навук СССР (1946). Заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1940). Генерал медыцынскай службы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Чухлама Кастрамской губерні (Расійская імперыя). У 1912 годзе скончыў Казанскі ўніверсітэт. Працаваў у ім да 1921 года пад кіраўніцтвам М. А. Міслаўскага. У час Першай сусветнай вайны быў урачом на фронце.

## Літаратура 
*  — С. 371.
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник. / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 1992.
* 

## Спасылкі 
* Быков Константин Михайлович // Сайт РАН
* Быков Константин Михайлович // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru

Катэгорыя:Фізіёлагі СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Казанскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Казанскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Ваенна-медыцынскай акадэміі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалямі РАН
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР
Катэгорыя:Выкладчыкі СПбДУ
Катэгорыя:Медыкі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кастрамской вобласці
Аб’яднаны інстытут праблем інфарматыкі НАН Беларусі

**Аб’яднаны інстытут праблем інфарматыкі НАН Беларусі** — дзяржаўная навуковая ўстанова ў Рэспубліцы Беларусь. Размешчаны ў Мінску па вул. Сурганава, 6.

Перад будынкам устаноўлены помнік Якаву Барысавічу Зяльдовічу.

## Гісторыя 
]]
У 1965 годзе на базе лабараторый кібернетычнага профілю Інстытута матэматыкі і вылічальнай тэхнікі АН БССР быў утвораны **Інстытут тэхнічнай кібернетыкі АН БССР**. Інстытут быў вызначаны міжгаліновай галаўной арганізацыяй па ўжыванні матэматычных метадаў і вылічальнай тэхнікі для аўтаматызацыі працэсаў тэхнічнай падрыхтоўкі вытворчасці ў машынабудаванні.

У 1989 годзе да інстытута было далучана Спецыяльнае канструктарска-тэхналагічнае бюро з доследнай вытворчасцю, якое было створано ў 1975 годзе. А ўжо у 1995 годзе да інстытута быў далучаны Вылічальны цэнтр АН Беларусі.

У 1996 годзе на базе лабараторый і аддзелаў Інстытута тэхнічнай кібернетыкі НАН Беларусі было ўтворана навукова-даследчае аб’яднанне «Кібернетыка» у складзе Інстытута тэхнічнай кібернетыкі АН Беларусі, навукова-інжынернага прадпрыемства «Інфармацыйныя тэхналогіі», навукова-інжынернага прадпрыемства «Геаінфармацыйныя сістэмы», інжынернага прадпрыемства «Навуковае прыборабудаванне» і навукова-інжынернага прадпрыемства «Сістэмы аўтаматызацыі».

У 2002 годзе дзяржаўная навуковая ўстанова «Інстытут тэхнічнай кібернетыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі», навукова-даследчае аб’яднанне «Кібернетыка» і навукова-інжынернае прадпрыемства «Сістэмы аўтаматызацыі» рэарганізуюцца шляхам зліцця ў дзяржаўную навуковая ўстанову «Аб’яднаны інстытут праблем інфарматыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі» (АІПІ НАН Беларусі).

У 2007 годзе Аб’яднаны інстытут праблем інфарматыкі быў рэарганізаваны ў форме далучэння да яго навуковай установы «Нацыянальны цэнтр інфармацыйных рэсурсаў і тэхналогій» Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Дырэктары інстытута 
Дырэктары інстытута: — Сяргей Уладзіміравіч Круглікаў

## Спасылкі 
Катэгорыя:Арганізацыі Мінска
Катэгорыя:Навуковыя інстытуты Беларусі
Генадзь Казак

**Генадзь Казак** (1924 — канец 1940-х) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, арганізатар і кіраўнік падпольнага Саюза вызвалення Беларусі ў Навагрудку. Мянушка «Віктар».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Брацянка Навагрудскага ваяводства (цяпер Навагрудскі раён Гродзенскай вобласці). Меў сярэднюю адукацыю. Падчас Другой сусветнай вайны ў 1944 г. быў вывезены на прымусовыя работы ў Германію, дзе працаваў на заводзе па рэмонту самалётаў у Эгеры. Паступіу ў школу малодшых афіцэраў Беларускага легіёна ў Берліне, якой кіраваў Барыс Рагуля. Падчас навучання Генадзь Казак уступіў у Беларускую Незалежніцкую Партыю, узначаліў школьную арганізацыю БНП. Пасля вайны вярнуўся ў Беларусь як рэпатрыянт, жыў у Навагрудку. У лістападзе 1946 г. арганізаваў Саюз вызвалення Беларусі — падпольную моладзевую арганізацыю, мэтай якой было стварэнне незалежнай беларускай дзяржавы. Меў мянушку «Віктар». Арганізацыя працавала сістэмай 
«троек», але належнай канспірацыі не было. У выніку арганізацыя была выдадзена спецыяльна засланымі правакатарамі і савецкія спецслужбы нават атрымалі пратаколы пасяджэнняў кіраўніцтва арганізацыі.

Генадзь Казак быў арыштаваны 30 мая 1947 года, быў моцна катаваны на допытах у Баранавіцкай турме. У жніўні таго ж года асуджаны трыбуналам войск МДБ у Баранавічах. Трапіў у Карагадзінскі канцлагер МДБ Казахскай ССР у в. Долінка, дзе амаль адразу памёр. Не быў рэабілітаваны.

## Літаратура 
* Валаханович И. А. Антисоветское подполье на территории Беларуси в 1944—1953 гг. — Мн., 2002.

## Гл. таксама 
* Саюз вызвалення Беларусі (1946—1947)

## Спасылкі 
* [Біяграфія Генадзя Казака на старонцы Леаніда Маракова(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D1%9E)]

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Члены Беларускай незалежніцкай партыі
Катэгорыя:Члены Саюза вызвалення Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне
Данііл Ігаравіч Кавалёў

**Данііл Кавалёў** (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца гомельскага «Паперпрама».

З’яўляецца пасынкам (сынам жонкі ад першага шлюбу) беларускага футбаліста Дзмітрыя Ігнаценкі.

## Клубная кар’ера 
З 2018 года пачаў выступаць за дубль магілёўскага «Дняпра». У канцы сезона стаў таксама прыцягвацца да асноўнай каманды. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 24 лістапада 2018 года, выйшаўшы на замену ў другім тайме ў матчы з мінскім «Дынама» (0:3).

У пачатку 2019 года перабраўся ў мінскае «Дынама», дзе выступаў за дубль. У студзені 2020 года вярнуўся ў «Дняпро», часам выхадзіў на замену. У ліпені 2020 года на правах арэнды далучыўся да «Горак».

У лютым 2021 года стаў іграком «Смаргоні». Спачатку выхадзіў у стартавым складзе, але хутка страціў месца ў аснове, стаў заставацца на лаўцы запасных. У ліпені 2021 года пакінуў смаргонскі клуб і неўзабаве далучыўся да гомельскага «Лакаматыва», дзе гуляў да чэрвеня 2022 года.

У жніўні 2022 года стаў іграком «Оршы», пакінуў клуб па заканчэнні сезона 2022. У сакавіку 2023 года далучыўся да «Асіповічаў». У лютым 2024 года перайшоў у гомельскі «Паперпрам».

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Горкі
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Катэгорыя:Ігракі ФК Асіповічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Паперпрам Гомель
Каткаўскі сельсавет

**Ка́ткаўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глускага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 г. — вёска) Катка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Глускага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Глускім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў Глускім раёне Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Мінскай вобласці, з 23 студзеня 1960 года — Магілёўскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 30 ліпеня 1966 года ў складзе Бабруйскага раёна.

20 лістапада 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Бярозаўскага сельсавета (8 населеных пунктаў: аграгарадок Бярозаўка, вёскі Жукавічы, Згода, Зелянковічы, Зубарэвічы, Падлужжа, Поблін, Розлевічы). 13 красавіка 2018 года вёскі Зелянковічы і Зубарэвічы перададзены ў склад Казловіцкага сельсавета.

Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета (9 населеных пунктаў) — 837 чалавек, з іх 95,9 % — беларусы, 2,9 % — рускія, 0,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (15 населеных пунктаў) — 811 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага раёна
Максім Васілевіч Бялоў

**Максім Бялоў** (нар. ) — беларускі футбаліст, брамнік гродзенскага «Нёмана».

## Клубная кар’ера 
У 2016 годзе пачаў прыцягвацца да складу магілёўскага «Дняпра», правёў за яго два матчы ў Першай лізе, выходзячы на замену ў канцы сустрэчы. З 2017 года, пасля выхаду магілёўскай каманды ў Вышэйшую лігу, стаў гуляць за дубліруючы склад клуба. Зрэдка прыцягваўся таксама да асноўнай каманды ў якасці трэцяга брамніка. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 24 лістапада 2018 года, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у матчы з мінскім «Дынама» (0:3).

У лютым 2019 года, пасля таго як стала вядома пра аб’яднанне «Дняпра» з мінскім «Промнем», накіраваўся на прагляд у аб’яднаную каманду, пазней праходзіў прагляд у бабруйскай «Белшыне». У сакавіку 2019 года афіцыйна стаў іграком аб’яднанай каманды, якая атрымала назву «Дняпро». У складзе магілёўскага клуба зноў стаў выступаць за дубль.

У лютым 2020 года падпісаў кантракт з салігорскім «Шахцёрам». У сезоне 2020 выступаў за дубль клуба. У студзені 2021 года падоўжыў кантракт з гарнякамі. У першай палове 2021 года з’яўляўся на лаўцы запасных асноўнай каманды, а пасля адправіўся на службу ў армію. У 2022 года зноў стаў выступаць за дубль «Шахцёра».

У лютым 2023 года стаў трэніравацца з гродзенскім «Нёманам» і ў выніку падпісаў трохгадовы кантракт з клубам.

## Дасягненні 
* Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2023
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2024
* Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2021

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Салігорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Завалочыцкі сельсавет

**Завало́чыцкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глускага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. — вёска) Завалочыцы. Плошча — 225,15 км².

Утвораны 24 чэрвеня 1960 года года ў складзе Глускага раёна Магілёўскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Гарадоцкага, Макавіцкага і Сіманавіцкага сельсаветаў, вёскі Баравішча, Дуброва, Людзвінова і Ольніца перададзены ў склад Хвастовіцкі сельсавет. З 25 снежня 1962 года па 30 ліпеня 1966 года ў складзе Бабруйскага раёна. У сакавіку 1977 года скасавана вёска Тоўсты Лес, 12 жніўня 1980 года — вёска Славіна. 20 лістапада 2013 года ў склад Калаціцкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Бабірова, Горнае, Масцішча, Ясенцы). 13 красавіка 2018 года вёскі Бабірова, Горнае і Ясенцы вернуты ў склад Завалочыцкага сельсавета.

Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета (16 населеных пунктаў) — 1306 чалавек, з іх 92,7 % — беларусы, 5,6 % — рускія, 0,9 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (15 населеных пунктаў) — 898 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1960 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага раёна
Лявон Шчука

**Лявон Шчука** (; 11 красавіка 1696, Упіцкі павет — 17 красавіка 1733, Нясвіж) — езуіцкі святар і педагог.

Пасля заканчэння езуіцкіх школ 31 ліпеня 1712 г. уступіў у Вільні ў Таварыства Ісуса. Пад кіраўніцтвам прафесара Людвіка Сакульскага скончыў настаўніцкую семінарыю ў Крожах (1714—1715), а потым выкладаў у езуіцкіх школах, у тым ліку ў Пултуску (1715—1716). У 1718—1721 гг. вывучаў філасофію ў Віленскай акадэміі, а ў 1722—1726 гг. — тэалогію ў Варшаве, дзе і быў высвечаны на ксяндза.

Як здольны красамоўца і паэт быў прафесарам рыторыкі для экстэрнаў у Варшаўскім езуіцкім калегіуме (1726—1727) і для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі ў Слуцку (1727—1728). З 1728 па 1731 гг. — прафесар філасофіі ў Полацкім езуіцкім калегіуме і прэфект касцёла ў Экімані, а потым прафесар маральнай тэалогіі і прфект школ у Мінскім езуіцкім калегіуме (1731—1732) і прэфект школ у Нясвіжскім езуіцкім калегіуме (1732—1733).

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Нясвіжскага езуіцкага калегіума
Кіраўскі сельсавет (Глускі раён)

**Кі́раўскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глускага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Балашэвічы.

Утвораны 15 студзеня 1971 года ў складзе Глускага раёна Магілёўскай вобласці БССР з цэнтрам у пасёлку Кіраўскае ў складзе населеных пунктаў Бервы, Вільча, Карпавічы і Кіраўскае Барысаўшчынскага сельсавета, Доўгі Лес, Кляшчоўка, Прыварацце і Старое Сяло Казловіцкага сельсавета і Балашэвічы і Зарэчча Хваставіцкага сельсавета. 23 жніўня 2005 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Балашэвічы. 23 снежня 2009 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Казловіцкага сельсавета.

Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета складала 719 чалавек, з іх 97,8 % — беларусы.

На момант скасавання ў сельсавет уваходзілі 10 населеных пунктаў: Балашэвічы, Бервы, Вільча, Доўгі Лес, Зарэчча, Карпавічы, Кіраўскае, Кляшчоўка, Прыварацце і Старое Сяло.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Глускага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1971 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2009 годзе
Нясвіжская настаўніцкая семінарыя

**Нясвіжская настаўніцкая семінарыя** — навучальная ўстанова для падрыхтоўкі настаўнікаў пачатковых школ, якая дзейнічала ў Нясвіжы з 1875 па 1919 гады. Займала будынак скасаванага дамініканскага кляштара.

## Гісторыя 
Была адкрыта па ініцыятыве царскага ўрада як *«асветны і адукацыйны фарпост, які будзе служыць адпорам польскаму каталіцызму, што гняздзіцца ў Нясвіжыі яго ваколіцах»*. Фінансавалася з дзяржаўнага бюджэту, таксама атрымлівала грашовую дапамогу ад мясцовай сельскай грамады, Нясвіжскай павятовай земскай управы. *«Гэта была найбольш зручная школа для тых, хто не меў за што вучыцца: там не бралі платы за навуку, а лепшым вучням, якія добра вучыліся, давалі стыпендыю»*.

Тэрмін навучання 3—5 гадоў. Меліся фізічны, прыродазнаўчы кабінеты, хімічная лабараторыя, клас для заняткаў ручной працай, актавая зала, вучнёўская дамавая праваслаўная царква, інтэрнат для навучэнцаў. У пачатку 1900-х гадоў пры семінарыі была ўтворана метэаралагічная станцыя, у 1910 годзе — музей наглядных навучных дапаможнікаў і прыстасаванняў. Станам на 1914 год фундаментальная бібліятэка семінарыі мела 1850 найменняў кніг (3630 тамоў), вучнеўская бібліятэка адпаведна 980 і 1710. Пры семінарыі дзейнічала ўзорная пачатковая школа (вучылішча).

У час Першай сусветнай вайны, семінарыя была эвакуіравана ў Вязьму, дзе працавала з 1915 па 1917 гады. У гэты час на вучобу прымаліся пераважна бежанцы — беларусы. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі пачалі прымаць асоб неправаслаўнага веравызнання і жаночага полу. Летам 1917 года на запыт Нясвіжскага гарадскога самакіравання семінарыя вернута ў Нясвіж. Педагагічная рада семінарыі распрацавала праграмы і курсы датычныя беларускай гісторыі і мовы. Курс лекцый па гісторыі Беларусі чытаў С. А. Кулагін, геаграфію Беларусі чытаў С. А. Гурыновіч. В. Гадлеўскі выкладаў беларускую мову, а таксама для навучэнцаў-каталікоў выкладаў па-беларуску асновы рэлігіі. Пры семінарыі адкрылася беларуская бібліятэка-чытальня. У кастрычніку 1919 года В. Гадлеўскаму было даручана правесці беларусізацыю семінарыі.

У снежні 1919 года семінарыя закрылася з-за адмовы ў фінансаванні з боку польскай акупацыйнай улады.

## Славутыя навучэнцы 
* Адам Багдановіч
* Антось Галіна
* Павел Дземідовіч
* Якуб Колас
* Янка Нёманскі
* Аляксандр Сержпутоўскі
* Васіль Сташэўскі
* Кузьма Чорны

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Настаўніцкая семінарыя з няпростай гісторыяй


Катэгорыя:Колішнія навучальныя ўстановы Беларусі
Катэгорыя:Настаўніцкія семінарыі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1875 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1919 годзе
Катэгорыя:1875 год у Беларусі
Народныя вучылішчы

**Народныя вучылішчы** — адукацыйныя ўстановы ў Расійскай імперыі з канца XVIII стагоддзя. Статутам 1786 года арганізоўваліся галоўныя і малыя народныя вучылішчы, у 1804 годзе яны былі рэарганізаваныя адпаведна ў гімназіі і павятовыя вучылішчы. У 1864 годзе былі створаныя пачатковыя народныя вучылішчы. У 1918 годзе замененыя працоўнымі школамі.

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Расійскай імперыі
Юзаф Залескі

**Юзаф Залескі** (; 20 чэрвеня 1727, Беларусь — каля 1793) — езуіцкі святар і педагог.

Пасля заканчэння езуіцкіх школ 18 жніўня 1750 г. уступіў у Вільні ў Таварыства Ісуса. У 1752—1753 гг. выкладаў у Пінскім езуіцкім калегіуме. З 1753 па 1756 гг. вывучаў філасофію ў Нясвіжскім езуіцкім калегіуме, а потым з 1757 па 1761 гг. — тэалогію ў Полацкім езуіцкім калегіуме. У Полацку быў высвечаны на ксяндза.

Прафесар рыторыкі, паэтыкі і гісторыі для экстэрнаў у Нясвіжы (1761—1765), прафесар рыторыкі для семінарыстаў-езуітаў настаўніцкай семінарыі ў Слуцку (1765—1769), місіянер у мястэчку Кабылкі пад Варшавай (1770—1771), прэфект школ у Мінску (1771—1772), прэфект касцёлу ў Экімані (1772—1773).

Пасля скасавання Таварыства Ісуса папскім брэвэ *Dominus ac Redemptor* (1773) працаваў прэфектам школ у Пінску. Верагодна, у 1782 г. пераехаў у Крожы, дзе выконваў абавязкі прапаведніка у школах Адукацыйнай камісіі (1787—1788). Потым, пакуль дазваляла здароўе, некаторы час настаўнічаў у Нясвіжы.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Нясвіжскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выпускнікі Полацкага езуіцкага калегіума
Цельшаўскі павет

**Це́льшаўскі павет** (, ) — адміністрацыйная адзінка Ковенскай губерні, якая існавала ў 1795 — 1920 гадах. Павятовы горад — Цельшы.

## Гісторыя 
Павет утвораны ў 1795 годзе ў складзе Віленскай губерні пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай. У 1842 годзе павет увайшоў у склад навастворанай Ковенскай губерні.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 1897 года насельніцтва павета складала 183&nbsp;351 чалавек, у тым ліку ў горадзе Цельшы — 6205 жых.
### Нацыянальны склад 
Нацыянальны склад паводле перапісу 1897 года:
* літоўцы — 148&nbsp;890 чал. (81,2 %),
* яўрэі — 22&nbsp;696 чал. (12,4 %),
* латышы — 4264 чал. (2,3 %),
* палякі — 2775 чал. (1,5 %),
* рускія — 2323 чал. (1,3 %),

## Адміністрацыйны падзел 
У 1913 годзе ў павеце было 18 валасцей: 

## Ураднікі павета 
* Цельшаўскія павятовыя маршалкі
## Гл. таксама 
* Цяльшэйскі павет

## Спасылкі 
* 
* Карта Цельшаўскага павета

Катэгорыя:Паветы Віленскай губерні
Катэгорыя:Паветы Ковенскай губерні
Касцёл Святога Яна Хрысціцеля і кляштар дамініканцаў (Нясвіж)

**Касцёл Святога Яна Хрысціцеля і кляштар дамініканцаў ** — страчаны рэлігійны комлекс у Нясвіжы, дзейнічаў у 1672—1877 гадах.

## Гісторыя 
Мураваны трохнефавы касцёл св. Яна Хрысціцеля быў асвечаны ў 1680 годзе. Да 1835 года пры кляштары дзейнічала школа, у якой пачынаў вучобу, сярод іншых, Уладзіслаў Сыракомля. У 1877 годзе кляштар скасаваны, будынкі пераробленыя пад Нясвіжскую настаўніцкую семінарыю. Пасля Другой сусветнай вайны разбураны.

Нясвіж
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Нясвіжскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1672 годзе
Катэгорыя:1672 год у Еўропе
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1877 годзе
Катэгорыя:Дамініканскія кляштары Беларусі
Аляксей Іванавіч Бруханаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Аляксей Іванавіч Бруханаў
|арыгінал імя     = Алексей Иванович Брюханов
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|апісанне выявы   = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1942—1943
|званне           = 
|род войскаў      = пяхота
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}

**Аляксей Іванавіч Бруханаў** (1923—1943) — сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

## Біяграфія 
Аляксей Бруханаў нарадзіўся 15 сакавіка 1923 года ў горадзе Южа (цяпер — Іванаўская вобласць) у рабочай сям'і. Рана застаўся без бацькоў, выхоўваўся старэйшай сястрой. Не скончыўшы школу, пайшоў працаваць. Быў рабочым, затым памочнікам майстра на Южскай прадзільна-трыкатажнай фабрыцы. У 1942 годзе быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Удзельнічаў у Сталінградскай бітве, з баямі дайшоў да Дняпра. Да кастрычніка 1943 года сяржант Аляксей Бруханаў камандаваў аддзялення 320-й асобнай разведвальнай роты 193-й стралковай дывізіі 65-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

15 кастрычніка 1943 г. падчас фарсіравання Дняпра ў раёне пасёлка Лоеў Гомельскай вобласці Беларускай ССР разам з групай разведчыкаў Бруханаў першым пераправіўся праз раку на заходні бераг і знішчыў нямецкі дзот, забяспечыўшы тым самым поспех пераправы ўсяго батальёна. 17 кастрычніка 1943 года загінуў у баі. Быў пахаваны ў вёсцы Калпень таго ж раёна, у 1957 годзе перапахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Казярогі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 30 кастрычніка 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» сяржант Аляксей Бруханаў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Леніна і Айчыннай вайны 2-й ступені, а таксама шэрагам медалёў.

Мемарыяльная дошка ў памяць аб Бруханове ўстаноўлена Расійскім ваенна-гістарычным таварыствам на школе № 2 горада Южа, дзе ён вучыўся.

## Літаратура 
* 
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. Минск, 1984.
* Подвиг. 3-е издание, испр. и доп. Ярославль, 1980.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Лоеўскім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі Сталінградскай бітвы
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Тэадат Невядомскі

**Тэадат Невядомскі** (; 22 снежня 1692, Літва — 10 лістапада 1761, Вільня) — дзеяч каталіцкага касцёлу і Ордэна езуітаў, педагог.

Пасля заканчэння курса рыторыкі ў езуіцкіх школах 18 ліпеня 1714 г. уступіў у Вільні ў Таварыства Ісуса. Прайшоўшы выпрабаванні ў навіцыяце, два гады займаўся выкладаннем, у там ліку як настаўнік інфімы ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1716—1717). Вывучаў філасофію ў Полацку (1718—1721) і тэалогію ў Вільні (1723—1727). Таксама ў сталіцы ВКЛ быў высвечаны на ксяндза (1726). У наступныя гады — прафесар рыторыкі для экстэрнаў у Нясвіжы (1727—1728), прэфект школ і прафесар рыторыкі для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі ў Слуцку (1728—1730), прафесар філасофіі ў Варшаве (1731—1733).

У 1733 г. быў накіраваны ў Рым, дзе займаў пасаду пенітэнцыярыя для палякаў у базіліцы Св. Пятра (1733—1746), а потым пракуратара па справах беатыфікацыі Андрэя Баболі (1747—1755). Атрымаў ад папы Бенедыкта XIV згоду на правядзенне часткі беатыфікацыйнага працэсу А. Баболі ў Пінску. Пасля вяртання на Радзіму займаў пасаду прэпозіта Дому прафесаў у Вільні (1758—1761).

Ад імя езуітаў, якія працавалі ў Інфлянтах, выдаў панегірык у гонар інфлянцкага біскупа Аўгусціна Адама Весэля *Corona Anni Sancti proavita gratiarum cornua Illmi… Augustini Adami Wessel* (Вільня, 1725).

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Нясвіжскага езуіцкага калегіума
Ковенскі павет (Расійская імперыя)

**Ковенскі павет** (, ) — адміністрацыйная адзінка Ковенскай губерні, якая існавала ў 1795—1920 гадах. Павятовы горад — Коўна.

## Гісторыя 
Павет утвораны ў 1795 годзе ў складзе Віленскай губерні пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай. У 1842 годзе павет увайшоў у склад ізноў утворанай Ковенскай губерні.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 1897 года насельніцтва павета складала 227&nbsp;431 чалавек, у тым ліку ў Коўне — 70&nbsp;920 жых.

### Нацыянальны склад 
Нацыянальны склад паводле перапісу 1897 года:
* літоўцы — 94&nbsp;236 чал. (41,4 %),
* палякі — 52&nbsp;847 чал. (23,2 %),
* яўрэі — 45&nbsp;126 чал. (19,8 %),
* рускія — 26&nbsp;478 чал. (11,6 %),
* немцы — 5145 чал. (2,3 %)

## Адміністрацыйны падзел 
У 1913 годзе ў павеце было 16 валасцей: 

## Ураднікі павета 
* Ковенскія павятовыя маршалкі

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паветы Віленскай губерні
Катэгорыя:Паветы Ковенскай губерні
Бярозаўскі сельсавет (Глускі раён)

**Бяро́заўскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глускага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Бярозаўка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Глускага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Глускім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў Глускім раёне Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Мінскай вобласці, з 23 студзеня 1960 года — Магілёўскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 30 ліпеня 1966 года ў складзе Бабруйскага раёна. 20 лістапада 2013 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Каткаўскага сельсавета.

Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета — 679 чалавек, з іх 96,3 % — беларусы.

На момант скасавання ў сельсавет уваходзілі 8 населеных пунктаў: аграгарадок Бярозаўка, вёскі Жукавічы, Згода, Зелянковічы, Зубарэвічы, Падлужжа, Поблін, Розлевічы.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Глускага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Перакальскі нацыянальны латышскі сельсавет

**Перака́льскі нацыя́нальны латы́шскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глускага раёна Палескай вобласці. Цэнтр — хутар Перакалле.

Утвораны 24 верасня 1926 года ў складзе Глускага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Глускім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў Глускім раёне Палескай вобласці. 20 лістапада 1938 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Новадуброўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Глускага раёна
Катэгорыя:Нацыянальныя латышскія сельсаветы БССР
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1938 годзе