open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Камянецкі сельсавет

**Камяне́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — горад (да 1983 года гарадскі пасёлак) Камянец (не ўваходзіў у склад).

Утвораны 14 красавіка 1964 года ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці БССР з цэнтрам у гарадскім пасёлку Камянец з пералічэннем у яго склад 13 населеных пунктаў (Вугляны, Голы Барок, Жданкі, Камароўшчына, Мартынюкі, Мурыны Вялікія, Мурыны Малыя, Падрачаны, Пруска Багуслаўская, Пруска Валгінова, Радасць, Чабахі, Чамяры I), якія знаходзіліся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Камянецкага пассавета, і 11 населеных пунктаў (Бабічы, Багачы, Горы, Жылічы, Завадзькавічы, Зянькі, Ліпна, Мікалаева, Палінаўка, Робенка і Сюлкі) Ратайчыцкага сельсавета. 4 верасня 1972 года скасавана вёска Падрачаны (злілася з вёскай Чамяры). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Камянецкага сельсавета 23 населеныя пункты. 15 красавіка 1985 года ў склад сельсавета з Рэчыцкага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (вёскі Вялікі Лес, Грудавікі, Дварцы, Лескі, Мачульскія, Паўлюкоўшчына і Перасек), у склад Відамлянскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Мурыны Вялікія, Мурыны Малыя і Радасць). 19 мая 1986 года скасаваны, населеныя пункты перададзены ў склад Войскага (11 населеных пунктаў: Бабічы, Багачы, Горы, Жылічы, Завадзькавічы, Зянькі, Ліпна, Мікалаева, Палінаўка, Робенка і Сюлкі) і Рэчыцкага (16 населеных пунктаў: Вугляны, Вялікі Лес, Голы Барок, Грудавікі, Дварцы, Жданкі, Камароўшчына, Лескі, Мартынюкі, Мачульскія, Паўлюкоўшчына, Перасек, Пруска Багуслаўская, Пруска Валгінова, Чабахі і Чамяры 1) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 27 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Камянецкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1964 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1986 годзе
Восаўскі сельсавет

Назву **Во́саўскі сельсавет** маюць:

* Восаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці
* Восаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крывіцкага раёна Маладзечанскай вобласці
* Восаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі
* Восаўскі сельсавет — назва Пратасевіцкага сельсавета Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці ў 1954—1964 гадах
* Восаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці

## Гл. таксама 
* Асавецкі сельсавет
* Асаўскі сельсавет
Малахавецкі сельсавет

**Малахаве́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Мірны.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Навамышскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР з цэнтрам у вёсцы Малахоўцы. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Валахоўскага сельсавета. З 8 красавіка 1957 года сельсавет у складзе Баранавіцкага раёна. У 1964 годзе ў склад сельсавета з Уцёскага сельсавета перададзена вёска Млынок. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Малахавецкага сельсавета было 13 населеных пунктаў. У 1975 годзе на тэрыторыі сельсавета ўзніклі вёска Прыгарадная і пасёлак Светлы. 16 сакавіка 1987 года цэнтр сельсавета быў перанесены ў пасёлак Мірны. 9 ліпеня 2012 года вёска Узногі была перададзеная ў склад Баранавічаў. 26 чэрвеня 2013 года ў склад сельсавета былі перададзеныя ўсе населеныя пункты — Багушы, Кадычыцы, Навасады, Рагозніца, Уцёс — ліквідаванага Уцёскага сельсавета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (13 населеных пунктаў) — 3337 чалавек, з іх 89,9 % — беларусы, 6,2 % — рускія, 2,0 % — палякі, 1,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (17 населеных пунктаў) — 1955 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Навамышскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Відамлянскі сельсавет

**Відамля́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Відамля.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Турнаўскага сельсавета. 20 мая 1957 года ў склад Ратайчыцкага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Алешкавічы, Браневічы і Дзямянчыцы). 13 кастрычніка 1961 года ў склад Камянецкага пассавета перададзены вёскі Мурыны Вялікія, Мурыны Малыя і Радасць. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 17 населеных пунктаў. 15 красавіка 1985 года ў склад сельсавета з Камянецкага сельсавета вернуты вёскі Мурыны Вялікія, Мурыны Малыя і Радасць. 7 верасня 2006 года ў склад сельсавета з Ратайчыцкага сельсавета перададзены вёскі Алешкавічы, Браневічы, Дзямянчыцы і Млыны.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2448 чалавек, з іх 74,5 % — беларусы, 10,9 % — украінцы, 6,7 % — палякі, 6,7 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 2203 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Воўчынскі сельсавет

**Во́ўчынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Воўчын.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Высокаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Навасёлкаўскага і Стаўскага сельсаветаў. 20 мая 1957 года ў склад Баршчэўскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (вёскі Пагубяцічы, Сегянеўшчына, Яцкавічы і хутары Ліскі, Ляшняны і Саколле). З 17 красавіка 1962 года ў складзе Камянецкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 18 населеных пунктаў.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2140 чалавек, з іх 75,0 % — беларусы, 13,9 % — украінцы, 8,7 % — рускія, 1,0 % — палякі, 0,6 % — армяне; паводле перапісу 2019 года — 1666 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Высокаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
1972 год у гісторыі астраноміі

**1972** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 3 сакавіка — запуск беспілотнага касмічнага апарата НАСА «***Піянер-10***».

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1955 год у гісторыі астраноміі

**1955** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* Чэрвень — Фрэд Хойл і  апісалі механізм утварэння **чырвоных гігантаў**.
* 20 чэрвеня — найдаўжэйшае ў XX стагоддзі поўнае сонечнае зацьменне, якое працягвалася 7 хвілін 8 секунд.
* 29 жніўня—5 верасня — IX Генеральная асамблея Міжнароднага астранамічнага саюза ў Дубліне.
* 14 снежня — найдаўжэйшае ў XX стагоддзі кольцападобнае сонечнае зацьменне, якое працягвалася 12 хвілін 9 секунд.

## Астранамічныя з’явы 
1955 год вызначыўся самымі доўгімі ў XX стагоддзі поўным сонечным зацьменнем (20 чэрвеня, 7 хв. 8 с.) і кольцападобным сонечным зацьменнем (14 снежня, 12 хв. 9 с.).

## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1838 год у гісторыі астраноміі

**1838** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 12 верасня – **Артур Аўверс**, нямецкі астраном (пам. 24.01.1915).

## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1915 год у гісторыі астраноміі

**1915** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 19 сакавіка – Плутон упершыню сфатаграфаваны, але не распазнаны як планета.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 21 чэрвеня — Вільгельм Глізэ, нямецкі астраном (пам. 1993).
* 24 чэрвеня — Фрэд Хойл, брытанскі астраном, касмолаг, пісьменнік (пам. 2001).

## Памерлі 
* 24 студзеня – Артур Аўверс, нямецкі астраном (нар. 1838).

## Крыніцы 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
КонтраБанда (гурт)

**«КонтраБанда»** — беларускі гурт з Мінска, самы запатрабаваны кавер-гурт сталіцы, у рэпертуару якога айчынныя і замежныя хіты на рускай, беларускай і англійскай мовах.

## Удзельнікі 
* Аляксандр Башлакоў — вядучы вакал, баян, перкусія (2011–)
* Іван Барзенка — гітара, вядучы і бэк-вакал, баян (2011–)
* Анатоль Ярмаловіч — бас-гітара (2011–)
* Яўген Садоўскі — клавішныя, бэк-вакал (2011–)
* Канстанцін Шакуноў — ударныя (2011–)

; Часовая шкала

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта
Катэгорыя:Поп-рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Квінтэты
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2011 годзе
Унутры сябе

**«Унутры сябе»** () — беларускі мастацкі фільм, зняты рэжысёрам Сяргеем Талыбавым у 2018 годзе. Атрымаў перамогу ў намінацыі «Лепшы фільм у ігравой форме» падчас цырымоніі ўзнагароджання Нацыянальнай кінапрэміяй Беларусі ў 2018 годзе.

## Сюжэт 
Малады таленавіты фатограф Максім Каверын, у якога ўсё ў жыцці добра: цікавая праца, прыгажуня жонка Вольга; нечакана атрымлівае заказ на серыю фатаграфій аднаго са старадаўніх дамоў горада. Уначы ён адпраўляецца рабіць здымкі. Тое, што ён убачыў у акне на другім паверсе, далей нечакана і трагічна развіла падзеі. Каханне, здрада, забойства, следства, «шкілеты ў шафе», псіхіятрычная клініка... Максім шукае выйсце з гэтага заблытанага клубка каб застацца сабой.

## Здымачная група 
*прадзюсары: Віктар Лабковіч, Андрэй Курэйчык, Сяргей Якубоўскі
*рэжысёр: 

## У ролях 
## Спасылкі 
* «Унутры сябе»  на сайце *КиноПоиск* 
*

Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы 2018 года
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Пацалунак восені

**«Пацалунак восені»** () — беларускі мастацкі фільм, зняты рэжысёрам Андрэем Голубевым у 2016 годзе.

## Сюжэт 
Маці і дачка вяртаюцца з адпачынку. Нечаканая паломка машыны прымушае іх шукаць дапамогі. На шчасце, непадалёк аказваецца ферма, дзе ім могуць дапамагчы. Але рамонт машыны зацягваецца і ім даводзіцца застацца ў якасці гасцей ня некаторы час. У выніку, мір і спакой людзей на ферме падвяргаюцца выпрабаванню, ставячы пад пытанне іх традыцыі і прынцыпы, якое амаль прыводзіць да трагедыі.

## Здымачная група 
*Рэжысёр-пастаноўшчык: Андрэй Голубеў
*Генеральны прадзюсар: Андрэй Голубеў

## У ролях 
## Спасылкі 
* «Пацалунак восені»  на сайце *КиноПоиск* 
*

Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы 2016 года
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Першая бітва за Брэгу

**Першая бітва за Брэгу** — бой за горад Марса-эль-Брэга падчас грамадзянскай вайны ў Лівіі 2 сакавіка 2011 года. Бітва пачалася, калі ўрадавыя войскі, падкантрольныя Кадафі, напалі на населены пункт, які тады знаходзіўся пад уладай сіл Пераходнага нацыянальнага савета (ПНС).

## Бітва 
Бітва пачалася ў першыя гадзіны 2 сакавіка 2011 года. У ноч на 2 сакавіка каля 200 добра ўзброеных салдат прыбылі ў Брэгу на больш чым 100 транспартных сродках. Ім атрымалася ўсталяваць кантроль над нафтаперапрацоўчым заводам, аэрапортам, а таксама ўніверсітэцкім гарадком. Далей на адлегласці 2-3 кіламетраў ад цэнтра горада, лаялісты навязалі паўстанцам бой і скавалі іх сілы.

Паколькі бітва вялася поўным ходам, пілоты лівійскіх ВПС, верныя Кадафі, бамбілі Адждабію. Тым не менш, праз некалькі гадзін, паўстанцкія падмацаванні адтуль прыбылі ў Брэгу і адкінулі байцоў сіл Кадафі да ўніверсітэцкага гарадка, дзе яны трапілі ў аблогу. Рухаючыся ўздоўж ўзбярэжжа, паўстанцы ўзбіраліся па пяшчаных выдмах на беразе ўверх па схіле да будынка ўніверсітэта, знаходзячыся пад пастаянным мінамётных агнём. У нейкі момант ваенны самалёт атакаваў выдмы ў спробе разагнаць апалчэнцаў, але ніхто з іх не пацярпеў, і аблога працягнулася. Па словах паўстанцаў, сілы Кадафі ва ўніверсітэце выкарыстоўвалі грамадзянскіх асоб у якасці жывога шчыта. Урадавыя войскі ў рэшце вырваліся, адступіўшы прыкладна на 8 кіламетраў на захад. Афіцэр паўстанцкіх сіл сказаў пра войскі Кадафі, што ў іх магчыма скончыліся боепрыпасы, і такім чынам яны былі вымушаныя адступіць. Журналісты, якія прыбылі з Бенгазі, убачылі чатырох мерцвякоў, два з якіх былі відавочна байцамі сіл Кадафі. Паўстанцы заявілі, што яны забілі 10 лаялістаў і ўзялі ў палон яшчэ некалькіх.

Наступленне на Брэгу стала першым буйнай аперацыяй урада супраць сіл апазіцыі ва ўсходняй частцы Лівіі. Перад нападам на горад Кадафі папярэдзіў апазіцыю, што ён будзе змагацца «да апошняга мужчыны і жанчыны». Пасля бітвы былі праведзены ўрачыстасці паўстанцамі і мясцовымі жыхарамі ў Брэге і Адждабіі. Па даных карэспандэнта BBC Джона Сімпсана, рэвалюцыянеры «вельмі ганарацца» перамогай пад Брэгай. Тады ж у мяцежнікаў была заўважана артылерыя — 106-мм безадкатная гармата M40.

4 сакавіка сілы апазіцыі пачалі штурм г. Рас-Лануф. 6 сакавіка прасоўванне паўстанцаў было спынены падчас бітвы за Бін-Джавад. 10 сакавіка ўрадавыя войскі адбілі Рас-Лануф . Байцы апазіцыі параілі мясцовым жыхарам пакінуць зону вакол Брэгі ў чаканні надыходу лаялістаў. 13 сакавіка пачалася Другая бітва за Брэгу. Паўстанцы спрабавалі абараняць жылыя раёны горада і нафтаперапрацоўчы завод. Аднак на наступны дзень горад апынуўся ў руках лаялістаў.

Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Лівіі
Катэгорыя:Сакавік 2011 года
Катэгорыя:Канфлікты 2011 года
Катэгорыя:Падзеі 2 сакавіка
Катэгорыя:2011 год у Лівіі
Цэнтральна-юпікская мова

**Цэнтральна-юпікская мова** (саманазвы: ''Yup'ik, Cup'ik'') — мова юпікскай групы эскімоскай галіны эскімоска-алеуцкай сям'і, на якой размаўляюць юпік Цэнтральнай Аляскі. У нашы дні налічваецца 19 000 носьбітаў.

## Пісьмовасць 
thumb|left|Югтун
У 1900 г. шаман Уякук склаў піктаграфічную складовую пісьмовасць *югтун*. Пазней ён замяніў піктаграмы на знакі, падобныя на лацінскае пісьмо. Югтун выкарыстоўваўся некаторымі місіянерамі сярод юпік. Адначасова каталіцкія і пратэстанцкія місіянеры ўжывалі для цэнтральна-юпікскай мовы літары лацінскага алфавіта. 

У 1960-я гг. група амерыканскіх лінгвістаў з Фэрбанксу на чале Айрын Рыд распрацавала варыянт арфаграфіі, прыдатны для англійскай клавіатуры. У ім спалучэнні лацінскіх літар і знакаў адлюстроўвалі спецыфіку маўлення юпік. Дзякуючы гэтаму стала магчымым друкаванне тэкстаў на цэнтральна-юпікскай мове без дадатковага абсталявання і з 1973 г. — выкладанне на ёй у школах Аляскі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Эскімоска-алеуцкія мовы
Катэгорыя:Мовы ЗША
Катэгорыя:Эскімосы
Уякук

thumb|left|Югтун
**Уякук** (юпік: *Uyaquq*, літаральна «шыя»; каля 1860 — 1924 гг.) — пратэстанцкі місіянер-эскімос, стваральнік арыгінальнай пісьмовасці на мове юпік. 

Уякук паходзіў з сям'і шамана з ніжняй плыні ракі Кускаквім. Пад уздзеяннем амерыканскіх місіянераў прыняў хрысціянства і займаўся яго распаўсюджваннем сярод суродзічаў. Уражаны магчымасцю пісьмовасці адлюстроўваць Біблію без скажэнняў вырашыў стварыць пісьмо для юпік. Лічыцца, што першы варыянт пісьма ён убачыў у сне. 

У 1900 г. Уякук прадставіў складовае пісьмо *югтун*, у якім выкарыстоўваў традыцыйныя эскімоскія піктаграмы. Праз 5 гадоў ён адмовіўся ад піктаграм на карысць складовых знакаў. Паколькі Уякук не ведаў англійскай мовы, то з дапамогай амерыканскіх місіянераў займаўся перакладам святога пісання на родную мову. Яны чыталі яму перакладзеныя тэксты ўслых, а ён запісваў на *югтун*.  

У нашы дні юпік карыстаюцца лацінкай, аднак *югтун* застаецца важнай часткай іх пісьмовай спадчыны.

## Літаратура 
* *Brooks, B.* Stories for Boys Who Dare to be Different. / Ben Brooks. — London: Hachette UK, 2018. ISBN 9781787471993

Катэгорыя:Вынаходнікі ЗША
Катэгорыя:Гісторыя ЗША
Алесь Усюкевіч

**Алесь Усюкевіч** (люты 1925 — 10 студзеня 2004) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, удзельнік падпольнага Саюза вызвалення Беларусі ў Навагрудку. Мянушка «Аршын». Брат Яўгена Усюкевіча

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1925 годзе ў в. Хадасы Любчанскай гміны Навагрудскага ваяводства, Польшча. У сям'і было тры браты, акрамя самога Алеся вядома таксама пра ягонага старэйшага брата Яўгена Усюкевіча. Пры польскай уладзе Алесь вучыўся ў школе ў Любчы. У 1939 г. паступіў у Лідскую тэхнічную школу, але пачалася Другая сусветная вайна, таму паехаць на вучобу не атрымалася. Пасля савецкай акупацыі Алесь працягваў вучобу ў любчанскай школе, а калі прыйшлі ўжо нямецкія акупанты — скончыў настаўніцкія курсы ў Наваградку. Падчас нямецкай акупацыі Беларусі разам з братам Яўгенам далучыўся да беларускага нацыянальнага руху. Працаваў настаўнікам пачатковых класаў у в. Ляхавічы ў былым Любчанскім раёне. 

Летам 1944 г. хацеў разам з немцамі эвакуявацца на Захад, але яму забараніў брат Яўген. У выніку Алесь быў мабілізаваны ў Чырвоную армію і ў яе складзе ваяваў супраць Германіі. Быў нагароджаны медалямі «За адвагу», «За баявыя заслугі», «За ўзяцце Кёнігсбергу» ды інш. Падчас вайны быў лёгка кантужаны. Дэмабілізаваўся ў ранзе сяржанта. Вярнуўся ў Навагрудак у 1945 г., у гэты час ягоны брат Яўген ужо знаходзіўся ў савецкім канцлагеры як лейтэнант 1-й беларускай дывізіі СС: яго разам з іншымі беларусамі амерыканцы выдалі саветам. Пасля вяртання Алесь вучыўся ў вячэрняй школе рабочай моладзі.

У канцы 1946 г. Алесь Усюкевіч далучыўся да антысавецкай беларускай падпольнай арганізацыі «Саюз вызвалення Беларусі» (СВБ), быў сакратаром арганізацыі (мянушка «Аршын»). Галоўнай цэллю арганізацыі было аддзяліць Беларусь ад СССР і ўтварыць незалежную дзяржаву. Арганізацыя базавалася на сістэме «троек», але належнай сістэмы канспірацыі не было. Пад канец мая 1947 года савецкія спецслужбы арыштавалі ў Баранавіцкім раёне 18 сяброў арганізацыі, якіх выдаў правакатар Алесь Бажко. У хуткім часе таксама было арыштаванае і кіраўніцтва арганізацыі, сам Алесь быў арыштаваны 30 траўня. Падчас допытаў яго прывялі асабіста да міністра дзяржбяспекі Цанавы, дзе Алесь схапіўшы табурэтку хацеў напасці на Цанаву, але быў схоплены ахоўнікамі і моцна збіты. 30 жніўня 1947 г. ваенны суд прысудзіў дзеячаў арганізацыі на тэрмін ад 8 да 25 гадоў лагераў. Алесь Усюкевіч атрымаў 10 гадоў савецкіх лагераў.

Зняволенне Алесь Усюкевіч адбываў у Казахскай ССР, дзе застаўся жыць па вызваленні і ажаніўся.  Памёр 10 студзеня 2004 г. у Паўладары ў Казахстане. Не рэабілітаваны. 

## Літаратура 
* Сяргей Ёрш, Саюз Вызваленьня Беларусі 1946—1947 гг., Слонім - Мінск 2005
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3

## Спасылкі 
* Уладзімер Арлоў. Імёны Свабоды — Алесь Усюкевіч
* Сяргей Ёрш. Кароткі нарыс гісторыі Саюзу Вызваленьня Беларусі

## Гл. таксама 
* Саюз вызвалення Беларусі (1946—1947)

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Члены Саюза вызвалення Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне
Рэчыцкі сельсавет (Брэсцкі раён)

**Рэ́чыцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Рэчыца.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Клейнікаўскага сельсавета. 8 верасня 1959 года сельсавет перайменаваны ў Клейнікаўскі сельсавет, цэнтр перанесены ў вёску Клейнікі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Бітва за Вазін

**Баі за Вазін** — узброеныя сутыкненні падчас лівійскай грамадзянскай вайны за авалоданне горадам Вазін, размешчанага недалёка ад лівійска-туніскай мяжы.

## Папярэднія падзеі 
У першыя дні вайны ў гарах Нафуса даволі хутка былі сфармаваны паўстанцкія атрады, якія змагаліся супраць урада Муамара Кадафі. Аднак рэвалюцыянеры панеслі сур’ёзныя паразы ад лаялістаў. Вазін яшчэ ў сакавіку быў узяты мяцежнікамі. Неўзабаве горад адбіла ўрадавая армія, адрэзаўшы адзін са шляхоў забеспячэння паўстанцкіх атрадаў з Туніса і Еўропы. Каб аднавіць пастаўкі ўзбраенняў і баепрыпасаў праз Вазін ад замежных саюзнікаў у горы Нафуса, паўстанцы пачалі рыхтаваць аперацыю па паўторнаму захопу горада.

## Баі 
21 красавіка атрады мяцежнікаў паспрабавалі штурмам узяць Вазін, але сустрэлі супраціў з боку ўрадавай арміі. Аднак крыху пазней паўстанцы змаглі заціснуць лаялістаў паміж горадам і Тунісам, тым самым блакаваўшы цэлую роту. У выніку 105 вайскоўцаў лівійскай арміі збеглі ў Туніс, дзе яны здаліся туніскім уладам.

Тым часам у самім горадзе мяцежнікі арыштавалі 13 чалавек, якія сімпатызавалі ўраду Муамара Кадафі. Неўзабаве аднавіліся пастаўкі з Туніса ў паўстанцкія атрады Нафускіх гор.

24 красавіка сілы кадафістаў пачалі абстрэльваць пазіцыі паўстанцаў блізу Вазіна.

28 красавіка ўрадавыя сілы вярнулі пад свой кантроль Вазін, адкінуўшы паўстанцаў да мяжы, дзе баі працягваліся на ўскраінах туніскага пагранічнага горада Дэхіба. Паведамлялася, што некалькі мяцежнікаў былі забіты, а яшчэ некалькі захоплены ў палон. На працягу дня мяцежнікі паспрабавалі контратакаваць. Баі працягваліся і ўначы, але рэвалюцыянерам не ўдалося дасягнуць значных вынікаў.

На наступную раніцу ў сутыкненнях на баку паўстанцаў прыняла ўдзел туніская армія. Туніскія вайскоўцы змаглі адкінуць назад войскі ўрада. Аднак аб’яднаным сілам ПНС і Туніса ўзяць Вазін не ўдалося. Горад атрымалася ўзяць толькі праз некалькі дзён.

1 мая кадафісты абстралялі тэрыторыю Туніса.

7 мая адноўленыя баявыя дзеянні ў Вазіне прывялі да ўзмацнення абстрэлаў тэрыторыі Туніса. Улады Туніса былі вымушаны эвакуіраваць ўсё мясцовае насельніцтва ў прымежным горадзе Дэхіба. Прыкладна 100 снарадаў упалі на тэрыторыі Туніса, у выніку чаго адзін дом быў пашкоджаны, аднак ахвяраў не было. Туніскія ўлады заявілі, што сітуацыя «вельмі небяспечная» і што яны будуць рабіць усё, каб абараніць сваю краіну.

Праз дзевяць дзён, 16 мая, туніскія войскі прадухілілі спробу перасячэння мяжы 200 салдат урадавай арміі. На здзіўленне, усё прайшло мірна і без прымянення зброі.

9 ліпеня аднавіліся сутыкненні ў Вазіне.

29 ліпеня паўстанцы атакавалі лаялістаў у населеным пункце Айн-Газае, які знаходзіцца недалёка ад Вазіна. Больш узброеных сутыкненняў паблізу Вазіна і на лівійскім-туніскай мяжы не адбывалася.

Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Лівіі
Катэгорыя:Красавік 2011 года
Катэгорыя:Май 2011 года
Катэгорыя:Чэрвень 2011 года
Катэгорыя:Ліпень 2011 года
Катэгорыя:Канфлікты 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Лівіі
Пятровіцкі сельсавет

Назву **Пятро́віцкі сельсавет** маюць:

* Пятровіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці
* Пятровіцкі сельсавет — назва Ракітніцкага сельсавета Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці ў 1965—2000 гадах
Манастыр (востраў)

**Манасты́р** (), таксама вядомы як **Манасты́рскі**, **Кляшто́р**, **Святы́** — востраў на возеры Неспіш. Прыкладная плошча — 0,021 км². У нашы дні незаселены.

## Геаграфія 
міні|злева|Карта
Востраў Манастыр месціцца на возеры Неспіш за 325 м на поўнач ад аднайменнай вёскі, за 5 км на ўсход ад Браслава.

Сфарміраваны ледавіковымі адкладаннямі. Пераважаюць пясчаныя глебы. Берагі зарастаюць трыснягом, дрэвамі і хмызнякамі. У цэнтральнай частцы вылучаецца некалькі нізін, куды ўвесну сцякаюць адталыя воды і фарміруюць невялікія часовыя азёры.

## Гісторыя 
Назва вострава Манастыр паходзіць ад пабудаванага на ім праваслаўнага мужчынскага манастыра Успення Багародзіцы, які ўпершыню ўзгадваецца пад 1500 г. у сувязі з перадачай манастыру Вялікай Княгіняй Аленай Іванаўнай 15 сялян. Пасля Берасцейскай уніі 1596 г. манастыр перайшоў у валоданне Ордэна Базыльян. У ім захоўваўся абраз Маці Божай Браслаўскай. У 1832 г. манастыр згарэў ад маланкі, але абраз захаваўся і быў перанесены ў касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Браслаў). 

У 1930-я гады востраў набыў селянін Ізідар Зямец і апрацоўваў тут зямлю. Пазней сюды прывозілі на лодках на пашу авечак, прыплывалі па ягады. 

У нашы дні востраў уваходзіць у склад ахоўваемай зоны Нацыянальнага парка Браслаўскія азёры. У 2019 годзе пачаліся археалагічныя раскопкі.

## Адлюстраванне ў культуры 
Манастыр на востраве на возеры Неспіш узгадваецца ў рамане Івана Шамякіна «Вялікая княгіня».

## Літаратура 
* Браслав и его окрестности : путеводитель / К. Шидловский; фото С. Плыткевич. – Мн., 2006 ISBN 985-6700-02-7

## Спасылкі 
* М. А. Плавінскі, В. М. Тарасевіч, М. І. Сцяпанава, В. А. Макоўская, ДАСЛЕДАВАННІ АРХЕАЛАГІЧНАЙ ЭКСПЕДЫЦЫІ МІЖНАРОДНАГА ДЗЯРЖАЎНАГА ЭКАЛАГІЧНАГА ІНСТЫТУТА ІМЯ А.Д. САХАРАВА БЕЛАРУСКАГА ДЗЯРЖАЎНАГА ЎНІВЕРСІТЭТА Ў 2019 ГОДЗЕ 
* У абдоймах вады: легендарныя беларускія астравы
* У.А. ЛОБАЧ, МІФАСЕМАНТЫКА АЗЁРАЎ І АСТРАВОЎ У ТРАДЫЦЫЙНАЙ КАРЦІНЕ СВЕТУ БЕЛАРУСАЎ

Катэгорыя:Астравы Беларусі
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Катэгорыя:Геаграфія Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Азёрныя астравы
Манастырскі востраў

**Манастырскі востраў**:
## Беларусь 
* Манастыр (Манастырскі востраў)

## Расія 
* Манастырскі востраў (Санкт-Пецярбург)
Бітва за Бін-Джавад

**Бітва за Бін-Джавад** — бітва за лівійскі горад Бін-Джавад (Бен-Джавад) паміж прыхільнікамі і праціўнікамі лідара краіны Муамара Кадафі падчас грамадзянскай вайны 2011 года.

## Ход баёў 
5 сакавіка, пасля перамогі ў бітве за Рас-Лануф, войскі апазіцыі рушылі ўздоўж ўзбярэжжа Міжземнага мора і захапілі горад Бін-Джавад. Тут паўстанцы спыніліся на ноч і планавалі раніцай наступаць на Сірт. Тым жа вечарам частка мяцежнікаў вярнулася ў Рас-Лануф для падрыхтоўкі аперацыі. Раніцай рэвалюцыянеры вярнуліся ў Бін-Джавад. Праязджаючы праз яго яны зразумелі, што войскі лаялістаў увайшлі ў горад напярэдадні ўвечары і занялі пазіцыі ў дамах і на дахах, падрыхтаваўшы засаду. Урадавыя войскі адкрылі агонь з аўтаматаў і РПГ, і апазіцыйныя сілы неўзабаве ў поўным засмучэнні пачалі адступленне ў бок г. Рас-Лануф. Падчас хаосу каля 50 апазіцыянераў не змаглі адступіць, і забарыкадаваліся ў адной з мячэцяў. Апазіцыйныя сілы на 20 тачанках (узброенных пікапах) спрабавалі прабіцца і выратаваць іх, але былі адбіты агнём артылерыі. Адзін грузавік пры гэтым быў знішчаны. Астатняя частка калоны хутка адступіла да ўскраіны горада. Новая лінія фронту пралегла за тры кіламетры на ўсход ад горада.

Раніцай 7 сакавіка агенцтва BBC паведаміла, што горад знаходзіцца пад кантролем урадавых сіл, і яны пачалі наступленне на Рас-Лануф.

9 сакавіка паўстанцы паспрабавалі захапіць Бін-Джавад яшчэ раз. Тым не менш пасля таго, як яны выпусцілі каля 50 ракет па горадзе і дабіўшыся некаторых поспехаў, сілы ПНС падвергнуліся ўдарам артылерыі і авіяцыі, адступіўшы пад Рас-Лануф. Па словах апазіцыянераў каля 50-60, пасля чаго ўрадавыя сілы пачалі контрнаступленне, дайшоўшы да Бенгазі, падзенне якога прадухіліла толькі ўмяшанне сіл НАТА.

27 сакавіка паўстанцы ўвайшлі ў Бін-Джавад. Перад гэтым сілы кааліцыі нанеслі серыю паветраных удараў.

Паўстанцы ў рэшце рэшт вярнуліся ў Бін-Джавад праз некалькі месяцаў пасля падзення Трыпалі ў жніўні 2011 года.

Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Лівіі
Катэгорыя:Сакавік 2011 года
Катэгорыя:Канфлікты 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Лівіі
Ваўковіцкі сельсавет

Назву **Ваўко́віцкі сельсавет** маюць:

* Ваўковіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Высокаўскага раёна Брэсцкай вобласці
* Ваўковіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці
Расненскі сельсавет

Назву **Ра́сненскі сельсавет** маюць:

* Расненскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобласці
* Расненскі сельсавет — назва Раснянскага сельсавета Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці ў 1940—2013 гадах
Раснянскі сельсавет

Назву **Расня́нскі сельсавет** маюць:

* Раснянскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці
* Раснянскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сенненскага раёна Віцебскай вобласці
Раснянскі сельсавет (Камянецкі раён)

**Расня́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Расна.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Расненскі сельсавет** у складзе Высокаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Старое Расна. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ваўковіцкага сельсавета. 26 лютага 1958 года ў склад сельсавета з Баршчэўскага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (вёскі Забалацце і Чарнёва). З 17 красавіка 1962 года ў складзе Камянецкага раёна. 4 верасня 1972 года скасавана вёска Старое Расна (злілася з вёскай Новае Расна). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 16 населеных пунктаў. 5 сакавіка 1981 года цэнтрам сельсавета вызначана Новае Расна. 11 ліпеня 1996 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Абяроўшчына, 26 красавіка 2013 года — у аграгарадок Расна. 20 снежня 2013 года сельсавет перайменаваны ў Раснянскі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2985 чалавек, з іх 82,2 % — беларусы, 8,5 % — украінцы, 7,6 % — рускія, 0,6 % — палякі; паводле перапісу 2019 года — 2491 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Высокаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Пашукоўскі сельсавет

**Пашуко́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Пашукі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Падбельскага сельсавета. 9 чэрвеня 1958 года ў склад сельсавета з Дзмітровіцкага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (вёскі Гулевічы, Клепачы, Навіцкавічы, Ступічава, Чарнакі, Шышова і Яменка). 15 студзеня 1962 года сельсавет перайменаваны ў Навіцкавіцкі, цэнтр перанесены ў вёску Навіцкавічы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Камянецкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1962 годзе
Навіцкавіцкі сельсавет

**Наві́цкавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Навіцкавічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Дзмітровіцкага сельсавета. 15 студзеня 1962 года Пашукоўскі сельсавет перайменаваны ў Навіцкавіцкі, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Навіцкавічы. 14 красавіка 1964 года ў склад новаўтворанага Камянюцкага сельсавета перададзены 12 населеных пунктаў (Гвоздзь I, Гвоздзь II, Глыбокі Вугал, Грані, Дуброва, Лавы, Ляцкія, Падбельскія Агароднікі, Пашуцкая Буда, Рэпішча, Саладуха і Яловы Груд). 4 верасня 1972 года скасаваны вёскі Падбела-II і Падбела-III (зліліся з вёскай Падбела-I), 19 ліпеня 1976 года — вёска Падлессе (злілася з вёскай Пашукі). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 12 населеных пунктаў.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1205 чалавек, з іх 90,8 % — беларусы, 5,1 % — украінцы, 3,5 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 857 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1962 годзе
Другая бітва за Бенгазі

**Другая бітва за Бенгазі** — бітва лівійскай грамадзянскай вайны 2011 года паміж войскамі ўрада М. Кадафі і паўстанцамі. Падчас бітвы Савет Бяспекі ААН прыняў рэзалюцыю 1973, якая адкрыла шлях міжнароднай інтэрвенцыю ў Лівіі.

## Бітва 
### Першая фаза (17—18 сакавіка) 
17 сакавіка з’явіліся паведамленні, што завязаліся баі на ўскраінах Бенгазі — апірышчы паўстанцаў. Перамога арміі Кадафі над апазіцыяй была дасягнута за кошт выкарыстання артылерыі, танкаў і авіяцыі. Тым часам у ноч на 18 сакавіка Савет Бяспекі ААН прыняў Рэзалюцыю 1973 ад 17 сакавіка (па Нью-Ёркскім часе), якая дазваляла прымяненне сілы ў Лівіі, выключаючы наземнае ўмяшанне. 19 сакавіка, згодна з паведамленнях тэлеканала Аль-Джазіра, карэспандэнты якога прысутнічалі ў Бенгазі, раніцай (07:30 па мясцовым часе) пачаўся абстрэл горада з артылерыйскіх гармат. У 9 гадзін раніцы праведзена першая атака на горад, якая, як паведамляецца, да сярэдзіны дня (14:30 па мясцовым часе) была адбіта. Стала таксама вядома, што самалёт паўстанцаў МіГ-23 быў памылкова збіты саюзнай сістэмай СПА на ўскраіне горада. Пілот не выжыў.

### Другая фаза (19—20 сакавіка) 
19 сакавіка (у 16:00 па мясцовым часе) французскія знішчальнікі ўвайшлі ў паветраную прастору Лівіі, здзейсніўшы паветраную разведку з мэтай падрыхтоўкі інтэрвенцыі.

Па паведамленнях Аль-Джазіры, падчас баёў за Бенгазі, з горада пачаўся паток бежанцаў на ўсход.

Раніцай 20 сакавіка ВПС Францыі, Вялікабрытаніі і ЗША нанеслі ўдар па танкавай калоне лаялістаў (на працягу двух гадзін). Агенцтва Reuters пацвердзіла, што французскай авіяцыяй было знішчана як мінімум 7 танкаў і дзве адзінкі БМП. У гэты ж дзень адмірал флота ЗША Майкл Мюлен заявіў, што міжнародная кааліцыя адбіла «атаку рэжыму на Бенгазі».

## Вынікі і значэнне бітвы 
Вынікам бітвы стала адступленне арміі Кадафі ад Бенгазі. Але галоўнай падзеяй стаў пачатак ваеннай інтэрвенцыі НАТА, якая працякала да канца канфлікту. Аднак, нягледзячы на ​​паразу пад Бенгазі і далучэнне да вайны Паўночнаатлантычнага альянсу, урадавая армія ўсё яшчэ валодала дастатковай моцай, каб стрымліваць прасоўванне сіл паўстанцаў. Больш за тое, праз 9 дзён пасля заканчэння бітвы лаялісты перайшлі ў контрнаступленне. Тым не менш хутка склалася патавая ваенная сітуацыя. Становішча змянілася толькі ўлетку, калі перавага паўстанцкіх сіл стала відавочнай.

Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Лівіі
Катэгорыя:Сакавік 2011 года
Катэгорыя:Канфлікты 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Лівіі
Гаўсманіт

{{Мінерал
 |Назва = Гаўсманіт
 |Выява = Hausmannite-120647.jpg
 |Подпіс     = 
 |Формула     = MnMnO
 |Колер        = карычнева-чорны, шэры
 |Колер рысы  = карычневы, чырванавата-буры
 |Бляск       = паўметалічны
 |Празрыстасць= празрысты, непразрысты
 |Спайнасць   = дасканалая па {001}
 |Сінгонія    = тэтраганальная
 |Параметры рашоткі = 
 |Цвёрдасць   = 5.5
 |Злом       = ракавісты
 |Прымесь     = Fe, Zn, Ba, Ca, Mg
 |Шчыльнасць   = 4,84
 |Паказчык пераламлення = 
}}
**Гаўсмані́т** — мінерал падкласа складаных аксідаў, аксід марганцу Mn^2+Mn2^3+ O4. Мае 72,03 % марганцу, 27,97 % кіслароду, прымесі жалеза, цынку, барыю, магнію, кальцыю і інш. Упершыню адкрыты і названы ў 1813 годзе нямецкім мінералогам, прафесарам Гётынгенскага ўніверсітэта І. Гаўсманам) і ў 1827 годзе названы ў яго гонар Вільгельмам Хайдынгерам.

Радовішчы гаўсманіту маюцца ў Англіі, Аўстраліі, Афрыцы, Бразіліі, Канадзе, ЗША, Намібіі, Казахстане, Расіі, Швецыі.

## Літаратура 
* 
* Гаусманит // Горная энциклопедия. / Под редакцией Е. А. Козловского. — М.: Советская энциклопедия, 1984—1991.

## Спасылкі 
* Гаусманит // Каталог Минералов. Ru
* Гаусманнит // Кристаллов.net — Систематика и классификация минералов, горных пород, метеоритов, окаменелостей
* Hausmannite Mineral Data // The Mineralogy Database
* Hausmannite // Mindat.org and the Hudson Institute of Mineralogy
* Гаусманит // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru 

Катэгорыя:Вокіслы (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы марганцу
Яўген Віктаравіч Вучэціч

**Яўген Віктаравіч Вучэціч** (, Екацярынаслаў — , Масква) — савецкі скульптар-манументаліст, педагог, прафесар. Віцэ-прэзідэнт Акадэміі мастацтваў СССР (1970—1974). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, падпалкоўнік у адстаўцы.

## Творы 
* Воін-вызваліцель (Трэптаў-парк)
* Радзіма-маці (Валгаград)
* Радзіма-маці (Кіеў)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Скульптары СССР
Вычулкаўскі сельсавет

**Вы́чулкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Вычулкі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Трышынскі сельсавет** у складзе Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Трышын. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Бярозаўскага сельсавета. 3 чэрвеня 1957 года ў склад сельсавета з Чэрнеўскага сельсавета перададзены вёскі Шчэбрын, Падбулькова і Булькова Зарэчча. 1 красавіка 1968 года перайменаваны ў Вычулкаўскі сельсавет, цэнтр перанесены ў вёску Вычулкі. 8 мая 1970 года сельсавет перайменаваны ў Чэрнінскі, цэнтр перанесены ў вёску Чэрні, вёскі Булькова, Вычулкі, Падбулькава, Шчэбрын і Ямна перададзены ў склад Тэльмінскага сельсавета, з Тэльмінскага сельсавета ў склад Чэрнінскага сельсавета перададзены вёскі Братылава, Бярдычы, Валоскі, Вітошкі, Вялікая Курніца, Вялікія Косічы, Вялюнь, Гутавічы, Забярэззе, Залессе, Збірагі, Карабаны, Клімовічы, Максімы, Машчонка,  Селяхі, Харытоны, Чэрні і хутары Бабры, Макасі, Малькі і Чэрні.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1970 годзе
Трэцяя бітва за Брэгу

**Трэцяя бітва за Брэгу** — бітва за авалоданне горадам Марса-эль-Брэга падчас лівійскай грамадзянскай вайны, у выніку чаго населены пункт перайшоў да сіл урада Муамара Кадафі. Штурм Брэгі праходзіў у рамках контрнаступлення лаялістаў на ўсходнім фронце, шмат у чым ажыццёўленым дзякуючы ваенным саветнікам з Беларусі, якія змаглі арганізаваць лівійскую ўрадавую армію пасля шэрагу паражэнняў і пачатку замежнай інтэрвэнцыі.

## Значэнне горада і мэты бітвы 
Для кадафістаў стаяла задача як мінімум узяць і трымаць пад кантролем горад. Як максімум — пачаць наступленне на ўсход. У гэты час баевікі спрабавалі адбіць яго. Завязалася пяціхвілінная перастрэлка, якая скончылася правалам і стратамі для мяцежнікаў. Пад націскам урадавай артылерыі рэвалюцыянеры адступілі. Неўзабаве пазіцыі лаялістаў падвергліся авіяўдару ВПС ЗША. Да канца дня, пасля цяжкага бою, лаялісты адбілі контратаку паўстанцаў на горад і аднавілі поўны кантроль над ім.

1-2 красавіка баі на ўсходніх ускраінах Брэгі працягваліся. Паведамлялася, што авіяцыя НАТА памылкова нанесла ўдар па групе паўстанцаў у дадзеным раёне, з прычыны чаго 14 чалавек загінулі. Адначасова група мяцежнікаў трапіла ў засаду каля ўніверсітэта, дзе знаходзіліся значныя сілы лаялістаў. Пасля гэтага паўстанцы адступілі.

2 красавіка Брэгай авалодалі сілы ПНС, але ўжо вечарам 3 красавіка, дзякуючы скарачэнню колькасці авіяўдараў НАТА кааліцыі, урадавыя войскі вярнулі сабе кантроль над горадам. Пачалася эвакуацыя жыхароў Новай Брэгі (раён 3).

5 красавіка паведамлялася, што паўстанцы трапілі ў чарговую засаду кадафістаў. Пасля гэтага апазіцыянеры былі выцеснены з горада і адступілі на 5 кіламетраў.

6 красавіка паўстанцы адступілі ад Брэгі і замацаваліся ў «раёне 40» (Эль-Арбін) паміж Брэгай і Адждабіяй.

7 красавіка авіяцыя НАТА памылкова знішчыла некалькі трафейных танкаў паўстанцаў, у выніку чаго ад 10 да 13 чалавек загінулі і яшчэ ад 14 да 22 чалавек былі паранена. Яшчэ 5 танкаў было пашкоджана.

Скарыстаўшыся збянтэжанасцю паўстанцаў, урадавыя войскі распачалі новы артылерыйскі ўдар па пазіцыях праціўнікаў Кадафі, пасля чаго тыя адступілі да Адждабіі, якая ўжо была ў зоне дасяжнасці артылерыі арміі лаялістаў.

## Наступствы 
Пасля ўзяцця Брэгі лаялісты атакавалі Адждабію, але на гэтым актыўная фаза баявых дзеянняў скончылася і пачалася патавая ваенна-палітычная сітуацыя, якая працягвалася да ліпеня.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Лівіі
Катэгорыя:Красавік 2011 года
Катэгорыя:Сакавік 2011 года
Катэгорыя:Канфлікты 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Лівіі
Анатоль Іванавіч Грыгор’еў

**Анатоль Іванавіч Грыгор’еў** (;  — ) — савецкі і расійскі вучоны, фізіёлаг, спецыяліст па касмічнай медыцыне, акадэмік РАН (1997, член-карэспандэнт АН СССР), віцэ-прэзідэнт РАН (2007—2017), акадэмік РАМН (1993, член-карэспандэнт АМН СССР).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 сакавіка 1943 года.

У 1966 годзе скончыў Другі Маскоўскі ордэна Леніна дзяржаўны медыцынскі інстытут імя Пірагова. Доктар медыцынскіх навук (1980), прафесар (1986), прафесар МДУ.

У 1988—2008 гадах дырэктар Інстытута медыка-біялагічных праблем Расійскай акадэміі навук.

Памёр 11 лютага 2023 года.

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія СССР (1989);
* заслужаны дзеяч навукі Расійскай Федэрацыі (1996);
* дзяржаўныя прэміі Расійскай Федэрацыі (2001, 2013).

## Спасылкі 
* Інстытут медыка-біялагічных праблем Расійскай Акадэміі навук 

Катэгорыя:Фізіёлагі СССР
Катэгорыя:Фізіёлагі Расіі
Катэгорыя:Постаці касмічнай медыцыны
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты РАН
Катэгорыя:Акадэмікі РАН і яе папярэднікаў
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Катэгорыя:Акадэмікі РАМН
Катэгорыя:Прафесары МДУ
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Выпускнікі РДМУ
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ
Дзмітровіцкі сельсавет

**Дзмітро́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Дзмітровічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Навіцкавіцкага сельсавета. 9 чэрвеня 1958 года ў склад Пашукоўскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (вёскі Гулевічы, Клепачы, Навіцкавічы, Ступічава, Чарнакі, Шышова і Яменка). 17 лістапада 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ражкоўскага сельсавета, вёскі Бялёва, Сарава і Старышова перададзены са складу Ратайчыцкага сельсавета. 14 красавіка 1964 года да сельсавета далучана частка скасаванага Агародніцкага сельсавета (8 населеных пунктаў: Агароднікі, Галёнчыцы, Галоўчыцы, Ганцавічы, Гарадзішча, Любашкі, Праходы і Станьковічы), у склад новаўтворанага Камянюцкага сельсавета перададзены 8 населеных пунктаў (Бародзічы, Белая, Гарошкаўка II, Елінскі Бор, Занавіны, Каменюкі, Пастухова Балота і Плянта). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 34 населеныя пункты. 24 верасня 1998 года ў склад Камянюцкага сельсавета перададзены вёскі Вілы, Гарошкаўка 1, Мшанкі, Селішча Вялікае, Селішча Малое.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2034 чалавекі, з іх 86,7 % — беларусы, 7,4 % — украінцы, 4,4 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 1626 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
1769 год у гісторыі астраноміі

**1769** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 3 чэрвеня — другое і апошняе ў XVIII стагоддзі праходжанне Венеры па дыску Сонца.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Сельская гаспадарка Бразіліі

На працягу ўсёй гісторыі Бразіліі сельская гаспадарка гуляла вялікую ролю ў эканоміцы краіны. Сёння аграрны сектар застаецца найважнейшай галіной гаспадаркі, складаючы 6,6 % ВУП і даючы (разам з харчовай прамысловасцю) амаль палову кошту экспарту тавараў. На працягу апошніх 150 гадоў краіна з’яўляецца найбуйнейшым у свеце вытворцам кавы. Сённяшняя Бразілія — сустветны лідар па вытворчасці цукру і вырошчванні апельсінаў, пагалоўю буйной рагатай жывёлы. Таксама Бразілія ўваходзіць у лік буйнейшых вытворцаў кукурузы, бананаў, соі, касавы, бразільскага арэха, сізаля і папаі. Найлепшым узроўнем развіцця сельскай гаспадаркі адрозніваюцца паўднёвы і паўднёва-ўсходні раёны. Паўночны і цэнтральна-заходні раёны слаба асвоеныя, паўночна-ўсходні пакутуе ад працяглых засух. Сельскагаспадарчае асваенне тэрыторыі выклікае абязлесенне, у першую чаргу, у Амазоніі, дзе вялізарныя плошчы экватарыяльнага лесу расчышчаюцца агнём пад патрэбы жывёлагадоўлі. Урад Лулы да Сілвы спыніў стымуляванне фермераў-мігрантаў і пастрожыў адказнасць за нанясенне шкоды лясам.

## Гісторыя сельскай гаспадаркі 
У 16 стагоддзі вядучай сельскагаспадарчай культурай Бразіліі становіцца цукровы трыснёг, у 19 стагоддзі адбываецца "кававы бум". Асаблівасці вырошчвання трыснягу і кавы вызначылі плантацыйны характар бразільскай сельскай гаспадаркі. У канцы ХІХ - пач ХХ ст. Бразілія зведала яшчэ адзін бум — каўчукавы, але ўжо ў 1920-я асноўным рэгіёнам вырошчвання гевеі стала Паўднёва-Усходняя Азія. У перыяд кіраўніцтва Варгаса (1930-я) поспехі сельскай гаспадаркі прывялі да таго, што Бразілію сталі называць "сусветным хлебным кошыкам". У пачатку ХХІ стагоддзя імкліва расце валавы збор цукровага трыснягу, соі і кукурузы, што звязана з палітыкай забеспячэння энергетычнай бяспекі і попытам на сусветным рынку.

## Раслінаводства 
Асноўнымі збожжавымі культурамі з’яўляюцца кукуруза (3 месца ў свеце) і рыс (1-е месца па-за межамі Азіі). Пшаніца вырошваецца ў самых паўднёвых штатах з субтрапічным кліматам, рыс культывуецца на незаліўных землях. Кава вырошчваецца на ўрадлівых глебах Бразільскага пласкагор'я ў штатах Мінас-Жэрайс і Сан-Паўлу. Да важных тэхнічных культур адносяцца бавоўнік і какава. Какава і трапічныя фрукты вырошчваюцца пераважна ў паўночным раёне.

## Жывёлагадоўля 
Бразілія — сусветны лідар ў такіх напрамках жывёлагадоўлі як вырошванне буйной рагатай жывёлы (218 млн галоў, 1-е месца ў свеце) і свінагадоўля (3-е месца ў свеце, 38 млн галоў). Асноўны рэгіён жывёлагадоўлі — саванны Бразільскага пласкагор'я, глебы якіх не адрозніваюцца ўрадзівасцю.
Мімі (фальклор)

**Мімі** — істоты, падобныя на фей, якія жывуць у Арнем-Лендзе ў фальклоры аўстралійскіх абарыгенаў Паўночнай Аўстраліі. Яны апісваюцца з надзвычай тонкімі і выцягнутымі целамі, настолькі тонкімі, што могуць зламацца ў выпадку моцнага ветру. Каб пазбегнуць гэтага, яны, як правіла, праводзяць большую частку свайго часу, жывучы ў расколінах скал. Яны навучылі абарыгенаў Аўстраліі, як паляваць і гатаваць мяса кенгуру.

Катэгорыя:Культура Аўстраліі
Катэгорыя:Абарыгены Аўстраліі
Катэгорыя:Духі
Катэгорыя:Фальклорныя персанажы
Жанааркінскі раён

**Жанааркінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка другога ўзроўню ў складзе Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Атасу.

## Спасылкі 
* Сайт районного акимата