open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гарманізацыя

)]]
, № 1)]]
**Гарманіза́цыя** — выяўленне танальна-функцыянальнай сутнасці пэўнай мелодыі і суправаджэнне яе адпаведнымі акордамі.

## Асноўныя прынцыпы 
Галоўныя прынцыпы гарманізацыі (функцыі акордаў, ладава-танальныя адхіленні, мадуляцыі і інш.) вызначаюцца ладава-інтанацыйнай будовай самой мелодыі. Пэўная мелодыя можа быць гарманізавана па-рознаму (гарманічнае вар’іраванне), што з’яўляецца вынікам яе разнастайнай мастацкай інтэрпрэтацыі.

Гарманічнае вар’іраванне ў межах пэўнай музычнай структуры — фактар развіцця, абнаўлення музыкі. Гарманізацыя раскрывае не толькі багацце мелодыі, але і магчымасці гармоніі, яе ўплыў на розныя сродкі музычнай выразнасці, што відавочна ў разнастайных транскрыпцыях, парафразах, фантазіях, варыяцыях.

## Гарманізацыя народных мелодый 
Асаблівае значэнне мае гарманізацыя народных мелодый. Калі пры гарманізацыі народнай мелодыі адбываецца поліфанізацыя фактуры і ў параўнанні з першакрыніцай ускладняецца музычная форма, больш правамерна гаварыць пра апрацоўку народнай мелодыі, чым пра ўласна гарманізацыю, хоць часта гэтыя тэрміны атаясамліваюць.

## У музычнай адукацыі 
Гарманізацыя мелодый (рашэнне гарманічных задач) — аснова навучання ў курсе практычнай гармоніі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музычная тэрміналогія
Катэгорыя:Гармонія
Катэгорыя:Тэорыя музыкі
Апрацоўка (музыка)

**Апрацо́ўка** ў музыцы — змяненне арыгінальнага нотнага тэксту музычнага твора з пэўнай мэтай.

## Сутнасць і віды 
Мэтамі апрацоўкі могуць быць:
* прыстасаванне твора для выканання іншым складам выканаўцаў (аранжыроўка);
* прывядзенне ў адпаведнасць з тэхнічным узроўнем пэўнага выканаўцы (аблегчанае пералажэнне або, наадварот, віртуозная транскрыпцыя);
* стварэнне акордавага суправаджэння да аднагалоснай мелодыі (гарманізацыя);
* мадэрнізацыя твора.

Апрацоўкай называюць таксама далучэнне інструментальнага суправаджэння да народнай песні або яе харавое выкладанне.

## Апрацоўка народных мелодый 
Апрацоўкай народных мелодый займаліся з канца XVIII стагоддзя многія вядомыя кампазітары, сярод якіх І. Гайдн, Л. Бетховен, І. Брамс, М. Балакіраў, М. Рымскі-Корсакаў, П. Чайкоўскі, А. Лядаў і іншыя. Падобныя апрацоўкі паступова вылучыліся ў самастойны музычны жанр, які атрымаў вялікае развіццё ў многіх нацыянальных кампазітарскіх школах, у тым ліку ў беларускай.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музычная тэрміналогія
Катэгорыя:Тэорыя музыкі
Літвінам, запісаўшымся ў мой Альбом, на пажагнанне

**«Літві́нам, запіса́ўшымся ў мой Альбо́м, на пажагна́нне»** () — верш беларускага паэта Арцёма Вярыгі-Дарэўскага, напісаны ў кастрычніку 1858 года. Адзін з нешматлікіх беларускамоўных твораў аўтара, якія захаваліся да нашага часу.

## Гісторыя стварэння 
Верш быў напісаны паэтам у кастрычніку 1858 года пры ад’ездзе з Вільні і «ахвяраваны» ім М. Рэніеру. Твор звязаны з вядомым «Альбомам» Вярыгі-Дарэўскага — своеасаблівым літаратурна-грамадскім помнікам, у якім пакідалі свае аўтографы многія дзеячы беларускай культуры сярэдзіны XIX стагоддзя.

## Захаванне рукапісу 
Арыгінальныя беларускія творы А. Вярыгі-Дарэўскага амаль не захаваліся. Верш дайшоў да нас дзякуючы копіі, зробленай даследчыкам беларускай літаратуры Рамуальдам Зямкевічам у 1913 годзе. Зямкевіч спісаў яго са старой копіі, а не з арыгінала, зверыўшы почырк з лістом Вярыгі да Ігната Легатовіча.

У 1913 годзе ў артыкуле «Памажыця!» ў газеце «Наша Ніва» паведамлялася, што ў рэдакцыі знаходзіцца «арыгінал» паэмы Вярыгі «Братом літвіном». Аднак даследчыкі мяркуюць, што гаворка ішла менавіта пра тую ж копію верша «Літвінам, запісаўшымся...».

У міжваенны перыяд копія Зямкевіча захоўвалася ў Беларускім музеі ў Вільні. Пасля Вялікай Айчыннай вайны яе адшукаў у сваім асабістым архіве Я. Шутовіч, ад якога дакумент трапіў у Цэнтральную навуковую бібліятэку АН БССР (цяпер — імя Якуба Коласа НАН Беларусі), дзе і захоўваецца цяпер.

## Публікацыя 
Упершыню верш быў апублікаваны ў 1971 годзе ў хрэстаматыі беларускай літаратуры XIX стагоддзя. Публікацыя была зроблена з купюрамі, а назва твора была адвольна мадэрнізавана складальнікамі: *«Літвінам, што запісаліся ў мой „Альбом“, на развітанне»*.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вершы на беларускай мове
Катэгорыя:Літаратурныя творы 1858 года
Катэгорыя:Творы Арцёма Вярыгі-Дарэўскага
Вакальная музыка

**Вака́льная му́зыка** — музыка для спеваў; галіна музычнага мастацтва, у якой асноўная сэнсавая нагрузка ўскладаецца на пеўчы голас.

## Спецыфіка 
Вакальная музыка (за выключэннем вакаліза) звязана з літаратурным тэкстам і таму адносіцца да жанру праграмнай музыкі. Спецыфіка вакальнай музыкі заключаецца ў тым, што вакальны мелас нараджаецца ў выніку цеснага ўзаемадзеяння моўнай прасодыі з уласна музычнай інтанацыяй.

У старажытных формах фальклору гэтая сувязь мела сінкрэтычны характар, а пасля падзелу паэзіі і музыкі на самастойныя віды мастацтва — сінтэтычны. Вакальная музыка можа быць з інструментальным і аркестравым суправаджэннем або без яго (а капэла).

## Жанры 
Вакальная музыка ахоплівае камерна-вакальныя творы для аднаго, двух ці трох галасоў (песня, раманс, вакальны дуэт, трыа), ансамбля ці хору (харавая мініяцюра, паэма, канцэрт), буйныя творы для хору з аркестрам (кантата, араторыя, вакальна-сімфанічная паэма), а таксама сцэнічныя творы (опера, аперэта, мюзікл).

## У рэлігійным кульце 
З даўніх часоў вакальная музыка выкарыстоўваецца ў рэлігійным кульце. Песнапенні складаюць асноўную частку богаслужэнняў праваслаўнай царквы (літургія, усяночнае трыванне, паніхіда) і каталіцкай (меса, рэквіем; гл. Царкоўная музыка).

## У беларускай музыцы 
Традыцыі свецкай харавой вакальнай музыкі на Беларусі закладзены ў канцы XV стагоддзя ў кантах і псальмах. Яна займала значнае месца ў творчасці многіх пакаленняў беларускіх кампазітараў.

У 1980—1990-я гады беларускія кампазітары пачалі распрацоўваць новыя для нацыянальнага мастацтва жанры: духоўны харавы канцэрт (Л. Шлег, А. Бандарэнка), літургію (А. Залётнеў, С. Бельцюкоў), месу (А. Літвіноўскі), вакальную сімфонію (А. Мдывані, А. Сонін, В. Войцік). Вакальная музыка розных жанраў прадстаўлена і ў творах кампазітараў беларускага замежжа (М. Равенскі, М. Шчаглоў, Э. Зубковіч і інш.).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вакальная музыка
Вакальна-сімфанічная паэма

**Вака́льна-сімфані́чная паэ́ма** — буйны музычны твор (часцей адначасткавы), звязаны з літаратурным тэкстам. Прызначаны пераважна для спевакоў-салістаў (часам чытальніка), хору і сімфанічнага аркестра.

## Агульная характарыстыка 
Узаемадзеянне музыкі са словам абумоўлівае праграмнасць гэтага жанру, а таксама характэрную тэндэнцыю да ўзаемадзеяння розных формаў і жанраў. Ад кантаты і араторыі вакальна-сімфанічная паэма адрозніваецца большай цэласнасцю, што дасягаецца значнай роляй скразнога сімфанічнага развіцця, выкарыстаннем прынцыпаў монатэматызму і інш. У некаторых творах гэтага жанру выкарыстоўваюцца прынцыпы тэатралізацыі і элементы сцэнічнага дзеяння.

Вытокі вакальна-сімфанічнай паэмы знаходзяцца ў прынцыпах паэмнага сімфанізму Ф. Ліста.

## У сусветнай музыцы 
У рускай музыцы XIX—XX стагоддзяў вядомыя вакальна-сімфанічныя паэмы «Званы» С. Рахманінава, «Паэма памяці С. Ясеніна» Г. Свірыдава і іншыя.

## У беларускай музыцы 
Пачатак беларускай вакальна-сімфанічнай паэмы паклалі М. Аладаў («Над ракой Арэсай», 1933) і А. Багатыроў («Паэма-казка пра Мядзведзіху», 1937).

Да гэтага жанру ў беларускай музыцы належаць «Буравеснік» Я. Цікоцкага (1944), «Попел» С. Картэса (1966), «Два твары зямлі» Дз. Смольскага (1969), «Вечна жывыя» (1959) і «Героям Брэста» (1975) Г. Вагнера, «Янка Купала» В. Помазава (1983). Сярод вакальна-сімфанічных паэм 1980—1990-х гадоў — «Радуйся, Францыск Скарына» Э. Наско, «Зямля» Э. Казачкова, «Памяці маці» У. Кур’яна, «Настальгія» Г. Ермачэнкава і іншыя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музычныя жанры
Катэгорыя:Сімфанічная музыка
Катэгорыя:Вакальная музыка
Катэгорыя:Музычная тэрміналогія
Бюксы

**Бюксы** ( = банка) — шкляныя тонкасценныя шкляначкі з прыцёртай накрыўкай, якія выкарыстоўваюцца ў аналітычнай практыцы для ўзважвання проб і высушвання.

Катэгорыя:Лабараторны посуд
Амаформы

**Амафо́рмы** (ад  — аднолькавы +  — форма, выгляд, абрыс) — амонімы, словы, якія ў асобных граматычных формах супадаюць гучаннем і напісаннем, але не супадаюць значэннем. Амаформы з'яўляюцца разнавіднасцю частковай аманіміі.

## Прыклады 
Амаформы могуць быць словамі той самай або розных часцін мовы:
* *«го́ры»* (назоўны склон множнага ліку назоўніка *«гара»*) і *«го́ры»* (месны склон адзіночнага ліку назоўніка *«гора»*);
* *«кліч»* (назоўнік) і *«кліч»* (дзеяслоў загаднага ладу);
* *«ву́сны»* (назоўнік) і *«ву́сны»* (прыметнік).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лексікалогія
Катэгорыя:Семантыка
Схаваны трэк

У галіне гуказапісу **схаваны трэк** (часам яго называюць **прывідным трэкам**, **сакрэтным трэкам** або **неўключаным трэкам**, англ. **hidden track**) — гэта песня або аўдыёфрагмент, які быў размешчаны на кампакт-дыску, аўдыёкасеце, LP-пласцінцы або іншым носьбіце такім чынам, каб яго не заўважыў звычайны слухач. У некаторых выпадках музычны твор мог проста не быць у спісе трэкаў, а ў іншых выпадках выкарыстоўваюцца больш складаныя метады. У рэдкіх выпадках «схаваны трэк» з'яўляецца вынікам памылкі, якая адбылася на этапе мастэрынгу запісанага носьбіта. З моманту з'яўлення лічбавых і стрымінгавых сэрвісаў, такіх як iTunes і Spotify, у канцы 2000-х і пачатку 2010-х гадоў уключэнне схаваных трэкаў у студыйныя альбомы паменьшылася.

Часам незразумела, ці з'яўляецца музычны твор «схаваным». Напрыклад, «Her Majesty», перад якой ідзе чатырнаццаць секунд цішыні, першапачаткова не была ўключана ў спіс The Beatles «*Abbey Road*», але пазначаецца ў сучасных версіях альбома. Гэтая і іншыя песні спрэчваюць вызначэнне тэрміна, што прыводзіць да адсутнасці адзінай думкі адносна таго, што лічыцца схаваным трэкам. Замест гэтага такія рэчы пазначаюцца як невыразныя аўдыёэксперыменты, памылкі або проста неад'емная частка суседняй песні на запісе.

## Глядзіце таксама 
* Велікоднае яйка (медыя)
* Бок B

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Схаваныя песні

Катэгорыя:Песні
Ітацкі

**Іта́цкі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Цяжынскім раёне Кемераўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ітацкага гарадскога паселішча.

## Геаграфія 
Пасёлак знаходзіцца каля ракі Ітатка (прыток Чулыма), ад якой і атрымаў назву. За 250 км ад Кемерава. Размешчаны ўздоўж федэральнай аўтатрасы М-53 Новасібірск - Іркуцк.

У пасёлку знаходзіцца чыгуначная станцыя Ітат.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кемераўскай вобласці
Sehnsucht

***Sehnsucht*** — другі студыйны альбом нямецкага Neue Deutsche Härte гурта Rammstein. Ён быў выпушчаны 22 жніўня 1997 года на лэйблах Motor Music у Еўропе і Slash Records у ЗША. Гэта адзіны альбом, цалкам на нямецкай мове, які атрымаў плацінавы статус ад RIAA ў ЗША. Альбом дасягнуў першага месца ў аўстрыйскіх і нямецкіх чартах.

У 2020 годзе часопіс *Metal Hammer* уключыў яго ў свой спіс 10 лепшых альбомаў 1997 года.

## Вокладка 
Буклет альбома раскладваецца, адкрываючы шэсць розных вокладак, па адной для кожнага ўдзельніка гурта. Вокладку стварыў аўстрыйскі мастак Готфрыд Хельнвайн , які таксама стварыў вокладку для альбома Scorpions *Blackout*, на якую падобная вокладка *Sehnsucht*.

## Спіс трэкаў 
 

### Заўвагі 
* Ціль Ліндэман – галоўны вакал
* Рыхард Круспэ – сола-гітара, бэк-вакал
* Пауль Ландэрс – рытм-гітара, бэк-вакал
* Алівер Рыдэль – бас-гітара, бэк-вакал (трэк 1)
* Крысціян "Флэйк" Лорэнц – клавішныя
* Крыстаф Шнайдэр – ударныя

**Дадатковы вакал**

* Bobo – вакал у "Engel"

## Зноскі 
Катэгорыя:Альбомы Rammstein
Катэгорыя:Альбомы 1997 года
Катэгорыя:Папярэджанні CS1: бот: невядомы статус арыгінальнага URL
Катэгорыя:Альбомы на нямецкай мове
Аргумент (логіка)

**Аргуме́нт** () — суджэнне (або іх сукупнасць), якое прыводзіцца для пацвярджэння праўдзівасці іншага суджэння, канцэпцыі, тэорыі.

## Аргумент у логіцы 
У логіцы аргумент — гэта пасылка доказу (інакш — падстава або довад доказу). Часам аргументам называюць увесь доказ цалкам.

## Аргументацыя 
Лагічныя довады для абгрунтавання якога-небудзь палажэння называюцца аргументацыяй. Гэты тэрмін таксама азначае працэс лагічнага доказу ісціннасці пэўнага палажэння (суджэння) пры дапамозе аргументаў (такіх як аксіёмы, азначэнні і выказванні аб фактах).

Аргументацыя ажыццяўляецца ў адпаведнасці з правіламі пабудовы доказаў (правілы катэгарычнага сілагізму, умоўна-раздзяляльнага, умоўнага сілагізму і інш.). Спосаб сувязі аргументаў паміж сабой ці з тэзісам (палажэннем, якое аргументуецца) называецца дэманстрацыяй, формай доказу або формай аргументацыі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Логіка
Катэгорыя:Рыторыка
Артыкул

**Арты́кул** (ад  — арыткул, раздзел) — шматзначны тэрмін.

* Артыкул — навуковы, публіцыстычны або літаратурна-крытычны твор у перыядычным выданні, зборніку ці кнізе.
* Артыкул — асобная самастойная частка нарматыўнага акта.

## Крыніцы
Аргумент

**Аргуме́нт** (ад  — апавяданне, довад, тэма) — шматзначны тэрмін.

## Логіка і рыторыка 
* Аргумент — сцвярджэнне (пасылка) або група сцвярджэнняў, якія прыводзяцца для доказу іншага сцвярджэння (заключэння).

## Матэматыка 
* Аргумент функцыі — незалежная пераменная, ад значэнняў якой залежаць значэнні функцыі.
* Аргумент камплекснага ліку — адна з велічынь, звязаных з камплексным лікам.
* Аргумент максімізацыі, Аргумент мінімізацыі — значэнні, пры якіх функцыя дасягае свайго максімуму або мінімуму.

## Інфарматыка 
* Аргумент — значэнне, якое перадаецца функцыі (працэдуры), або яго сімвальнае імя.

## Астраномія 
* Аргумент перыцэнтра (аргумент перыгея, аргумент перыгелія) — велічыня, якая вызначае арыентацыю арбіты нябеснага цела.
* Аргумент шыраты — велічыня, якая вызначае становішча нябеснага цела на арбіце.

## Іншае 
* Аргумент (драматургія) — кароткі змест п’есы.
* «Аргумент» — расійскі цяжкі беспілотны лятальны апарат.

## Гл. таксама 
* Аргументы і факты — расійская штотыднёвая грамадска-палітычная газета.
Артыкул воінскі

**Арты́кул во́інскі** — першы вайскова-крымінальны і вайскова-працэсуальны кодэкс Расіі.

## Гісторыя 
Распрацаваны ў перыяд стварэння Пятром І рэгулярнай арміі. Выдадзены ў 1715 годзе. Нормы Артыкула воінскага выкарыстоўваліся таксама ў агульнацывільных судах. Дзейнічаў да выдання ў 1839 годзе вайскова-крымінальны статута.

## Змест і значэнне 
Паводле Артыкула воінскага, найбольш цяжкімі злачынствамі лічыліся здрада, замах на воінскіх начальнікаў, невыкананне загаду, дзеянні супраць дзяржавы, арміі і іншыя. Дакумент прадугледжваў розныя меры пакарання: біццё бізунамі, шпіцрутэнамі, клеймаванне жалезам, высылку на катаргу, пакаранне смерцю і іншыя.

Артыкул воінскі змяшчаў таксама палажэнні аб вартаўнічай ахове, у яго была ўнесена воінская прысяга і іншае. У XVIII—XIX стагоддзях «артыкулам» называлі, акрамя таго, параграф статута, а таксама ружэйныя прыёмы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вайсковыя статуты
Катэгорыя:Узброеныя сілы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Пётр I
Катэгорыя:Гісторыя XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Крыніцы права ў Рускай дзяржаве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1716 годзе ў Расіі
Катэгорыя:Крыніцы права ў Расійскай імперыі
Артыкул (публікацыя)

**Арты́кул** (ад  — раздзел) — невялікі (бывае і значны па памеры) навуковы, публіцыстычны або літаратурна-крытычны твор у газеце, часопісе, зборніку, кнізе. У ім ставіцца пэўная праблема, разглядаецца актуальная грамадска-сацыяльная, палітычная, эканамічная ці іншая сітуацыя, аналізуецца пэўная мастацкая з'ява і г.д. Характарызуецца надзённасцю гучання і аператыўнасцю.

## Віды артыкулаў 
У адпаведнасці са зместам вылучаюць наступныя віды артыкулаў:
* **Праблемныя** — уздымаюць важныя пытанні грамадскага і культурнага жыцця.
* **Аналітычныя** — асэнсоўваюць дзейнасць дзяржаўных інстытутаў, тэндэнцыі ў развіцці мастацтва, творчасць асобных аўтараў.
* **Дыскусійныя** — выяўляюць розныя погляды ў ацэнцы з'яў рэчаіснасці, грамадскага жыцця, твораў мастацтва.
* **Аглядныя** — аналізуюць творы пэўнай тэматыкі ці праблематыкі, знаёмяць з новымі мастацкімі з'явамі, якія з'явіліся за пэўны прамежак часу.

## Стылістычныя асаблівасці 
Прыналежнасць да розных відаў літаратуры абумоўлівае асаблівасці формы выказвання і мовы артыкула.
* **Навуковы артыкул** вызначаецца строгай лагічнасцю ў выкладзе думкі, аргументаванасцю назіранняў і вывадаў, аб'ектыўнасцю аўтарскай пазіцыі, выкарыстаннем прафесійнай лексікі і тэрміналогіі.
* **Крытычны артыкул** прадугледжвае аналіз зместу і формы твора, ацэнку яго ідэйна-мастацкіх вартасцей, ужыванне агульнавядомых тэрмінаў.
* **Публіцыстычны артыкул** адрозніваецца зваротам да актуальных праблем рэчаіснасці, пэўнай аўтарскай суб'ектыўнасцю, выбарам больш жывой і вобразнай мовы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Публіцыстыка
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Навуковыя публікацыі
Катэгорыя:Жанры журналістыкі
Архітэктоніка (значэнні)

**Архітэкто́ніка** ( — будаўнічае мастацтва) — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Архітэктоніка — у архітэктуры і выяўленчым мастацтве мастацкае выяўленне заканамернасцяў будовы твора.
* Архітэктоніка — у літаратуры агульная будова літаратурнага твора.
*  — творчы калектыў амерыканскіх архітэктараў.
*  — род марскіх бруханогіх малюскаў.
Арэст

**Арэ́ст** — шматзначны тэрмін.

## Імя 
* Арэст — мужчынскае імя грэчаскага паходжання.
* Арэст — у старажытнагрэчаскай міфалогіі сын Агамемнана і Клітэмнестры.
*  (V ст.) — рымскі прэфект Егіпта.
* Арэст (свецкае імя *Ануфрый Костка*; ?—1850/1854) — беларускі летапісец, ігумен.

## Прозвішча 
*  (1859—1918) — прэзідэнт Гаіці.
*  (1913—1991) — савецкі геафізік.

## Мастацтва 
* «Арэст» — трагедыя Эўрыпіда.
* Арэстэя — трылогія трагедый Эсхіла.

## Астраномія 
*  — астэроід.

## Іншае 
*  — парусны карвет Чарнаморскага флоту Расійскай імперыі.
Ар’ергард

**Ар’ерга́рд** (ад  — задні, тылавы +  — варта) — мотастралковая (танкавая) часць (падраздзяленне), якая прызначана для прыкрыцця войскаў у час іх адыходу або маршу ад фронту ў тыл.

## Задачы 
Асноўная задача ар’ергарда — затрымаць наступаючыя сілы праціўніка, каб выйграць час, неабходны для адрыву галоўных сіл, і забяспечыць ім планамерны адыход на новыя рубяжы.

## Склад і тактыка 
Ар’ергард ідзе следам за галоўнымі сіламі. Яго склад, задачы і аддаленасць ад галоўных сіл залежаць ад памеру калоны і баявых абставін. Звычайна асноўныя сілы ар’ергарда ўзмацняюцца ці падтрымліваюцца іншымі спецыяльнымі падраздзяленнямі і авіяцыяй.

## Гл. таксама 
* Авангард

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенная справа
Катэгорыя:Ваенная тактыка
Катэгорыя:Воінскія фарміраванні
Аскетызм

«Анахарэт», 1881 год. Нацыянальны музей у Варшаве.]]

**Аскеты́зм** (ад  — які практыкуецца ў чым-небудзь; падзвіжнік) — маральны прынцып, які прадугледжвае строгі лад жыцця, добраахвотнае адмаўленне ад матэрыяльных дабротаў, абмежаванне і прыглушэнне пачуццёвых жаданняў дзеля маральнага самаўдасканалення ці здзяйснення якіх-небудзь сацыяльных ідэалаў. Паводле значэння проціпастаўляецца геданізму, эўдэманізму, эпікурэізму.

## Аскетызм у рэлігіі 
Доўгі час тэарэтычнае абгрунтаванне і практычнае ўвасабленне аскетызму звязвалі з рэлігійным светапоглядам. Яскравым прыкладам рэлігійнага аскетызму ў хрысціянстве з'яўляецца манаства.

## Сацыяльны аскетызм 
Аскетызм уласцівы і розным сацыяльным формам пратэсту. Часам ён разглядаўся як найважнейшая ўмова для мабілізацыі фізічных і духоўных сіл асобы ў барацьбе за ідэі роўнасці і справядлівасці.

## Гл. таксама 
* Аскет

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

*
Катэгорыя:Апрашчэнне
Катэгорыя:Рэлігійныя канцэпты
Катэгорыя:Манаства
Катэгорыя:Хрысціянскія дабрадзейнасці
Аташэ

**Аташэ́** ( — літаральна «прымацаваны») — штатная пасада ў пасольствах і місіях, а таксама адзін з малодшых дыпламатычных рангаў.

## Спецыялізацыя 
У міжнароднай дыпламатычнай практыцы існуюць спецыяльныя аташэ:
* гандлёвы аташэ,
* фінансавы аташэ,
* ваенны аташэ,
* аташэ па пытаннях культуры (культурны аташэ),
* аташэ па пытаннях друку (прэс-аташэ) і іншыя.

Усе аташэ ўключаюцца ў склад дыпламатычнага прадстаўніцтва і карыстаюцца дыпламатычнымі прывілеямі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дыпламатыя
Катэгорыя:Дыпламатычныя рангі
Катэгорыя:Пасады
Архівазнаўства

**Архівазна́ўства** — комплексная дысцыпліна, якая вывучае гісторыю, арганізацыю, тэорыю і практыку работы архіваў у галіне ўліку, апісання, выкарыстання, забеспячэння захаванасці дакументаў, навуковай арганізацыі працы і эканомікі архіўнай справы.

## Гісторыя 
Практычнае архівазнаўства як набор правілаў па захаванні, уліку і выкарыстанні дакументаў існуе з глыбокай старажытнасці. У XVI—XVIII стагоддзях у краінах Заходняй Еўропы склалася «навука пра архівы», якая вызначала іх месца ў дзяржаўным апараце, класіфікацыю дакументаў, іх апісанне і выкарыстанне для практычных мэтаў. З канца XVIII стагоддзя распрацоўваліся пытанні камплектавання, захаванасці з мэтай навуковага выкарыстання дакументаў і экспертызы.

Да канца XIX стагоддзя архівазнаўства аформілася ў самастойную навуковую дысцыпліну, з’явіліся нацыянальныя школы архівазнаўства. З пачатку XX стагоддзя ў архівазнаўства ўвайшлі паняцці фондавага прынцыпу класіфікацыі дакументаў, камплектавання архіваў кінафотафонадакументаў і інш.; з сярэдзіны XX стагоддзя выкарыстоўваюцца аўтаматызаваныя сістэмы пошуку дакументальнай інфармацыі. У былым СССР вынікі распрацовак друкавалі ў часопісе «Советские архивы», «Трудах Всесоюзного научно-исследовательского института документоведения и архивного дела» і іншых.

## Архівазнаўства ў Беларусі 
На Беларусі распрацоўка пытанняў архівазнаўства вядзецца ў Беларускім навукова-даследчым цэнтры дакументазнаўства, археаграфіі і архіўнай справы і дзяржаўных архівах. Як спецыяльная гістарычная дысцыпліна архівазнаўства выкладаецца на гістарычных факультэтах універсітэтаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архівазнаўства
Архітэктоніка

**Архітэкто́ніка** (ад  — будаўнічае мастацтва) — тэрмін, які азначае мастацкае выяўленне заканамернасцяў будовы, уласцівых канструкцыйнай сістэме будынка, скульптуры ці твора дэкаратыўнага мастацтва. У шырокім сэнсе — будова любога мастацкага твора (карціна, сімфонія, кінафільм, раман і г.д.), якая абумоўлівае суадносіны яго галоўных і другарадных элементаў.

## Архітэктоніка ў архітэктуры 
У архітэктуры архітэктоніка выяўляецца ў суразмернасці, супадпарадкаванасці, прапарцыянальнасці, маштабнасці і рытмічнасці ўсіх элементаў будынкаў і збудаванняў. Яна садзейнічае цэласнаму эстэтычнаму ўспрыманню архітэктурнага твора, у якім арганічна спалучаюцца яго лагічная функцыянальна-канструкцыйная аснова, кампазіцыя, дэкор і іншае.

Кожны архітэктурны стыль надае своеасаблівасць архітэктоніцы пэўнай эпохі:
* У антычнай архітэктуры Старажытнай Грэцыі і Рыма найбольш дасканалай была архітэктоніка класічнага архітэктурнага ордара, заснаванага на мастацкай перапрацоўцы стоечна-бэлечнай сістэмы.
* У готыцы і ў эпоху Адраджэння мастацкая выразнасць будынкаў грунтавалася на архітэктоніцы арачных канструкцый.
* У архітэктуры барока архітэктоніка часцей грунтавалася на апасродкаваным выяўленні дынамікі канструкцый з дапамогай ордэрных элементаў дэкору.
* У эпоху класіцызму архітэктоніка базіравалася на выразных гарманічных прапорцыях, сіметрыі, ураўнаважанасці аб’ёмаў і выкарыстанні класічных ордэрных кампазіцый.

Дасканаласць архітэктонікі народнага драўлянага дойлідства заключаецца ў непарушным адзінстве яго архітэктурнай формы і функцыянальна-канструкцыйнага зместу.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэорыя архітэктуры
Катэгорыя:Эстэтыка
Катэгорыя:Мастацтва
Афсетны друк

**Афсе́тны друк**, **афсе́т** () — спосаб друкавання, пры якім фарба з друкарскай формы перадаецца пад ціскам на паверхню гумаватканіннага палатна, а з яго на паперу ці іншыя матэрыялы.

## Віды і прынцып дзеяння 
thumb|Прынцыповая схема дзеяння афсетнай машыны
Афсетны друк бывае плоскі (друкарская форма плоская), высокі (друкавальныя элементы формы ўзвышаюцца) і глыбокі (друкавальныя элементы формы паглыбленыя).

Прынцып афсетнага друку быў прапанаваны ў ЗША ў 1905 годзе пры стварэнні афсетнай друкарскай машыны. Ён заснаваны на выбіральнасці змочвання друкарскай формы фарбамі і вадой, што дасягаецца спецыяльнай фізіка-хімічнай апрацоўкай паверхні формы. У працэсе друку форму па чарзе змочваюць вадой і накатваюць фарбы, пасля чаго пад ціскам уводзяць у кантакт з паверхняй гумаватканіннай пласціны, а апошнюю — з паперай ці іншым матэрыялам.

Адбываецца двухразовая перадача адлюстравання, дзякуючы чаму папера не ўваходзіць у непасрэдны кантакт з формай. Гэта памяншае знос формы, павялічвае скорасць і паляпшае якасць друкавання.

## Прымяненне 
Для афсетнага друку выкарыстоўваюць ратацыйныя (гл. ратапрынт) і афсетныя друкарскія машыны. З дапамогай гэтага спосабу вырабляюць чорна-белую і шматколерную друкарскую прадукцыю.

Атрымліваюць пашырэнне спосабы афсетнага друку, заснаваныя на электронных і камп’ютарных сістэмах. Яны дазваляюць выключаць шэраг прамежкавых тэхналагічных працэсаў, паляпшаючы якасць гатовай прадукцыі і скарачаючы затраты часу на яе выраб.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Спосабы друку
Катэгорыя:Паліграфія
Аўкцыён

.]]
. «Вавілонскі рынак нявест», 1875. Каралеўскі каледж Холаўэй.]]
**Аўкцыён** (, *auctionis*) — публічны продаж тавараў, уладальнікам якіх становіцца пакупнік, што прапанаваў за іх самую высокую цану.

## Арганізацыя і правядзенне 
Аўкцыёны праводзяцца ў вызначаных месцах па ўстаноўленых правілах спецыялізаванымі фірмамі, якія працуюць на камісійных пачатках.

## Віды аўкцыёнаў 
Адрозніваюць прымусовыя і добраахвотныя аўкцыёны. *Прымусовыя* праводзяцца паводле рашэння судовых органаў, каб спагнаць даўгі з неплацельшчыка. *Добраахвотныя* арганізуюць уладальнікі тавараў для іх найбольш выгаднага продажу.

## Спецыялізаваныя аўкцыёны 
Традыцыйнай формай міжнароднага гандлю з’яўляюцца *міжнародныя аўкцыёны*, на якіх рэалізуюцца тавары пэўнай наменклатуры: воўна, футра, чай, тытунь, кветкі, коні, прадметы раскошы, антыкварыят, творы мастацтва і іншыя.

На аўкцыёнах таксама прадаюць канфіскаваную і безгаспадарную маёмасць, якая паводле права на спадчыну пераходзіць ва ўласнасць дзяржавы.

На *валютных аўкцыёнах* ажыццяўляецца купля-продаж валюты праз упаўнаважаныя на гэта банкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Міжнародны гандаль
*
Катэгорыя:Бізнес-мадэлі
Аўтарытэт

**Аўтарытэ́т** ( ад  — улада, уплыў) — ідэйнае і сацыяльна-псіхалагічнае ўздзеянне адной асобы або групы (арганізацыя, партыя) на іншую асобу або групу, нават народ; адна з формаў ажыццяўлення ўлады.

## Сутнасць і праяўленне 
Аўтарытэт праяўляецца ў здольнасці яго носьбітаў (асоб, груп) уплываць, не звяртаючыся да прымусу, на паводзіны і погляды іншых людзей у пэўнай галіне дзейнасці або грамадскага жыцця ў цэлым. Уздзеянне носьбітаў аўтарытэту абумоўлена іх высокай кампетэнтнасцю, ведамі, вопытам, маральнымі якасцямі.

Формы, у якіх аўтарытэт рэалізуецца, і сіла яго ўздзеяння залежаць ад узроўню развіцця культуры грамадства.

## Віды аўтарытэту 
У залежнасці ад сферы і спосабу ўплыву адрозніваюць палітычны, маральны, рэлігійны і іншыя віды аўтарытэту.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Міжасобасныя адносіны
Катэгорыя:Сацыяльныя ролі
Катэгорыя:Паняцці сацыяльнай філасофіі
Афіша

, каляровая літографія Альфонса Мухі (1896).]]
**Афі́ша** () — від рэкламы, паведамленне пра спектакль, канцэрт, лекцыю, кінафільм ці іншае культурна-масавае, відовішчнае або спартыўнае мерапрыемства.

## Віды і тэхніка выканання 
Афішы размнажаюць паліграфічным або трафарэтным спосабам. У залежнасці ад дызайну афіша можа быць шрыфтавая, маляваная або з выкарыстаннем фатаграфіі.

## Гісторыя 
Як выдавецкая, відовішчна-тэатральная і гандлёвая аб’ява афіша вядома ў Еўропе з XVI стагоддзя. Масавае пашырэнне атрымала ў XIX стагоддзі.

### У Беларусі 
На Беларусі афіша пашырана з сярэдзіны XIX стагоддзя. Напрыклад, друкаваная афіша папярэднічала пастаноўцы першай беларускай оперы «Ідылія» С. Манюшкі ў 1852 годзе.

У галіне стварэння афіш працуюць многія беларускія плакатысты: У.&nbsp;Васюк, У.&nbsp;Жук, У.&nbsp;Крукоўскі, І. Радунскі, В.&nbsp;Смаляк, М.&nbsp;Стома, І.&nbsp;Уладычык і іншыя.

## Гл. таксама 
* Плакат
* Анонс

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Віды рэкламы
Катэгорыя:Плакат
Катэгорыя:Паліграфія
Аўтограф

**Аўто́граф** ( — уласнаручна напісанае) — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Аўтограф — уласнаручны подпіс або надпіс, звычайна на кнізе, фатаграфіі, творы мастацтва, які пакідаецца аўтарам або вядомай асобай на памяць.
* Аўтограф — аўтарскі рукапісны тэкст твора, ліста і іншых дакумента.
* Аўтограф — савецкі рок-гурт.
*  — амерыканскі хард-рок-гурт.
*  — галерэя сучаснага мастацтва.

## Крыніцы
Аўтограф (рукапіс)

» Янкі Купалы (1908).]]
**Аўто́граф** (ад  — сам +  — пішу) — уласнаручна напісаны аўтарам тэкст твора, ліста, дакумента.

Як тэксталагічны тэрмін, аўтограф — гэта аўтарскі рукапісны тэкст мастацкага твора, навуковай працы, дзённікаў, лістоў і іншага. Аўтарызаваны (пісьмова ўхвалены аўтарам) машынапісны тэкст прыраўноўваецца да аўтографа.

Аўтограф з'яўляецца важнай крыніцай для ўстанаўлення кананічнага тэксту твора і вывучэння творчага працэсу аўтара (гл. Тэксталогія).

Збіраюць, вывучаюць і захоўваюць аўтографы архівы, музеі, бібліятэкі (у рукапісных аддзелах), а таксама прыватныя асобы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Тэксталогія
Катэгорыя:Кнігі
Катэгорыя:рукапісы
Беларуская доля

**Белару́ская до́ля** — назва беларускіх газет.

## Выданні 
* Беларуская доля — газета Беларускага пасольскага клуба, якая выдавалася ў Вільні ў 1925 годзе.
* Беларуская доля — штодзённая газета, якая выдавалася ў Гродне ў 1927 годзе.

## Крыніцы
Беларуская літаратурна-мастацкая камуна

**«Белару́ская літарату́рна-маста́цкая каму́на»** (БЛМК) — літаратурнае аб'яднанне беларускіх пісьменнікаў, якое існавала з верасня 1927 года да красавіка 1928 года.

## Гісторыя 
Створана ў выніку выхаду з літаратурнага аб’яднання «Маладняк» групы маладых пісьменнікаў. Ініцыятарам стварэння быў П. Шукайла. Існавалі літаратурныя гурткі камуны пры Полацкім і Магілёўскім педтэхнікумах, а таксама ў вёсках Случчыны і Полаччыны. Аб’яднанне самаліквідавалася, пасля чаго яго члены зноў увайшлі ў склад «Маладняка».

## Творчыя прынцыпы 
Члены аб’яднання захапляліся футурызмам, арыентаваліся на ЛЕФ і творчую практыку У.&nbsp;Маякоўскага ў форме вонкавага пераймання.

## Выданні 
Аб’яднанне выдала два нумары часопіса «Росквіт» (1927—1928).

## Вядомыя члены 
Сярод членаў аб’яднання былі А.&nbsp;Атава (Канановіч), П.&nbsp;Броўка, У.&nbsp;Варава, Я.&nbsp;Відук (Я.&nbsp;Скрыган), Ю.&nbsp;Лявонны (Л.&nbsp;Юркевіч), У.&nbsp;Прыбыткоўскі, Я.&nbsp;Сукала, М.&nbsp;Шалай, П.&nbsp;Шукайла і іншыя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Літаратурныя аб’яднанні Беларусі
Катэгорыя:1928 год у Беларусі
Беларуская ніва

**Белару́ская ні́ва** — назва беларускіх газет.

## Выданні 
* Беларуская ніва — газета, якая выдавалася ў Мінску ў 1921 годзе.
* Беларуская ніва — газета Беларускай сялянска-работніцкай грамады, якая выдавалася ў Вільні ў 1925—1926 гадах.
Беларускі гуманітарны адукацыйна-культурны цэнтр

**Белару́скі гуманіта́рны адукацы́йна-культу́рны цэнтр** (БГАКЦ) — установа Міністэрства адукацыі і навукі Рэспублікі Беларусь, мэтай якой з'яўляюцца навучанне, выхаванне і перадпрафесійная падрыхтоўка будучых дзеячаў беларускай культуры і навукі.

## Гісторыя 
Заснаваны 28 лістапада 1990 года па ініцыятыве Міністэрства адукацыі і Таварыства беларускай мовы імя Ф. Скарыны. У 1992 годзе былі адчынены філіялы цэнтра ў Брэсце, Гомелі, Гродне, Магілёве і Светлагорску.

## Структура і дзейнасць 
У структуру цэнтра ўваходзілі гуманітарны ліцэй (з 1991), метадычны, выдавецкі, кінатэлевізійны і вытворчы аддзелы. Цэнтр рыхтаваў і выдаваў навучальныя і метадычныя дапаможнікі, здымаў навучальныя фільмы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Установы культуры
Катэгорыя:Арганізацыі Мінска
Катэгорыя:Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны
Катэгорыя:Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь
Аляксандр Апанасавіч Патабня

**Аляксандр Апанасавіч Патабня** (*Пацябня*, *Патэбня*) () — украінскі і рускі філолаг-славіст; кіраўнік харкаўскай лінгвістычнай школы. Брат Андрэя Патабні. Член-карэспандэнт Пецярбургскай акадэміі навук (1877).

## Біяграфія 
Скончыў Харкаўскі ўніверсітэт (1856), з 1875 прафесар гэтага універсітэта. Развіваў псіхалагічны кірунак у рускім мовазнаўстве. Асноўныя працы па агульным мовазнаўстве, тэорыі славеснасці, тыпалогіі, лексікалогіі, гістарычнай стылістыцы, семасіялогіі, літаратурнай мове, тэорыі фразеалогіі. Вялікі ўклад яго ў славістыку, асабліва ў славянскую дыялекталогію, параўнальна-гістарычную граматыку славянскіх моў, даследаванне рускай і ўкраінскай моў.

## Асноўныя творы 
* О некоторых символах в славянской народной поэзии.&nbsp;— X., 1860;
* Українські пісні, видані коштом О.&nbsp;С.&nbsp;Баліної (1863);
* «Про зв’язок деяких уявлень у мові» (1864);
* О мифическом значении некоторых обрядов и поверий.&nbsp;— X., 1865;
* Заметки о малорусском наречии (1871);
* Малорусская народная песня, по списку XVI века (1877);
* Рец. на сб. «Народные песни Галицкой и Угорской Руси, собранные Я.&nbsp;Ф.&nbsp;Головацким».&nbsp;— СПб., 1880;
* Значения множественного числа в русском языке  (1888);
* Из записок по русской грамматике. (Ч. 1-2). Изд. 2-е (1888);
* Объяснения малорусских и сродных народных песен.&nbsp;— T. 1. «Веснянки»&nbsp;— Варшава, 1883, T. 2. « Колядки и щедровки» &nbsp;— Варшава, 1889;
* Мысль и язык.&nbsp;— X., 1892;
* Из записок по русск. грамматике. Т. 1  (1874), Т. 2  (1874), Т. З,&nbsp;— X., 1899, Т. 4.&nbsp;— М.; Л., 1941;
* Руководство к обучению грамоте, составленное для малорусских воскресных школ (1899);
* Из лекций по теории словесности.&nbsp;— X., 1894 (3-е вид.&nbsp;— X., 1930);
* Из записок по теории словесности.&nbsp;— X., 1905;
* 1. О некоторых символах в славянской народной поэзии ; 2. О связи некоторых представлений в языке ; 3. О Купальских огнях и сродных с ними представлениях ; 4. О доле и сродных с нею существах&nbsp;— Х., 1914
* Потебня А.&nbsp;А.&nbsp;Слово о Полку Игореве: текст и примечания: c доп. из черновых рукописей «О Задонщине» ; Объяснение малорусской песни XVI века / Ал. Аф. Потебня.&nbsp;— 2-е изд.&nbsp;— Харьков: Тип. «Мирный Труд», 1914.&nbsp;— 233, 2 с. 
* Полное собрание сочинений: Мысль и язык. Т. І.&nbsp;— 1926.
* Ударение. К., 1973;
* Эстетика и поэтика,&nbsp;— M., 1976;
* Естетика і поетика слова.&nbsp;— К., 1985;
* Теоретическая поэтика.&nbsp;— М., 1990;
* Слово и миф. М., 1989;
* Слово о полку Игореве (Текст и примечания)  (1878);
* Мова. Національність. Денаціоналізація. Статті і фрагменти . Упорядкування і вст. стаття *Ю. Шевельова*. Н.-Й., 1992;
* Мысль и язык. К., 1993;
* Полн. собр. трудов: Мысль и язык. Т. І.&nbsp;— М., 1999.

## Ушавананне памяці 
* Інстытут мовазнаўства імя А. А. Патабні НАН Украіны

## Літаратура 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Філолагі Расіі
Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Славісты Расіі
Катэгорыя:Філолагі Украіны
Катэгорыя:Мовазнаўцы Украіны
Катэгорыя:Славісты Украіны
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты РАН і яе папярэднікаў
Беларускі дакументацыйны цэнтр

**Белару́скі дакументацы́йны цэнтр** (БДЦ) — беларуская праваабарончая арганізацыя, зарэгістраваная ў Літве. Заснаваны 19 кастрычніка 2012 года па ініцыятыве беларускіх праваабаронцаў, адвакатаў і сваякоў палітычных зняволеных.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Праваабарончыя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Недзяржаўныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:2012 год у Беларусі
Катэгорыя:Праваабарончыя арганізацыі Літвы
Катэгорыя:Недзяржаўныя арганізацыі Літвы
Катэгорыя:2012 год у Літве
Катэгорыя:Арганізацыі Вільні
Іжморскі

**Іжморскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Іжморскім раёне Кемераўскай вобласці Расіі. Размешчаны за 150 км ад абласнога цэнтра — горада Кемерава на Транссібірскай чыгуначнай магістралі.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кемераўскай вобласці
Зеленагорскі (Кемераўская вобласць)

**Зеленагорскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Крапівінскім раёне Кемераўскай вобласці Расіі. Другі па колькасці насельніцтва пасёлак у раёне. Пасёлак размешчаны на левым беразе ракі Том і на правым беразе ракі Вялікай Кедраўкі, на заходняй мяжы горнай сістэмы Кузнецкага Алатау.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кемераўскай вобласці
Беларускі дом друку

**«Белару́скі дом дру́ку»** — выдавецка-паліграфічны комплекс у Мінску. Заснаваны ў 1917 годзе.

## Гісторыя 
Гісторыя прадпрыемства пачынаецца з Мінскай губернскай друкарні, якая дзейнічала з 1797 года. У 1917 годзе яна была пераўтворана ў друкарню СНК Заходняга фронту. З 1918 года называлася 1-й Савецкай друкарняй, а з 1930 года — друкарняй імя Сталіна.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны паліграфісты наладзілі ў друкарні выпуск падпольных выданняў — перыядычнага лістка «Вестник Родины», газеты «Звязда» і іншых, а таксама дапамагалі ствараць друкарні ў партызанскіх атрадах. Пасля вайны паліграфічная база была адноўлена.

У 1960 годзе на базе друкарні было заснавана выдавецтва «Звязда», і друкарня ўвайшла ў яго склад. У 1969—1991 гадах — выдавецтва ЦК КПБ. Са студзеня 1992 года прадпрыемства знаходзілася ў сістэме Дзяржаўнага камітэта па друку, з лютага 1992 — у падпарадкаванні Савета Міністраў, а з 1994 года — Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

## Выдавецкая дзейнасць і магутнасці 
Прадпрыемства выдае газеты, часопісы, кнігі. Сярод найбольш вядомых выданняў, якія тут друкаваліся, — газеты «Звязда», «Чырвоная змена», «Белорусская нива», «Советская Белоруссия», а таксама часопісы «Вожык», «Алеся», «На экранах».

У 1927 годзе друкарня выдавала 9 газет, 7 часопісаў, каля 70 тысяч экзэмпляраў падручнікаў і іншых выданняў. У 1995 годзе тут друкавалася больш за 100 назваў газет і 67 часопісаў. Магутнасць друкарні складала больш за 14 мільёнаў кніг і 11 мільёнаў экзэмпляраў брашур у год.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Выдавецтвы Беларусі
Катэгорыя:Друкарні Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Мінска
Яшкінскі раён

**Яшкінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Кемераўскай вобласці Расіі і аднайменнае былое муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён, ператвораны ў 2019 годзе ў муніцыпальную акругу).

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Яшкіна. Размешчаны ў паўночнай частцы вобласці. Плошча — 3,5 тыс. км². За 83 км ад Кемерава. Каля 60 % тэрыторыі пакрыта лясамі. Асноўныя водныя артэрыі — рэкі Том і Яя.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кемераўскай вобласці
Цяжынскі раён

**Цяжынскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Кемераўскай вобласці — Кузбас Расіі і аднайменнае былое муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён, ператвораны ў 2019 годзе ў муніцыпальную акругу).

Адміністрацыйны цэнтр раёна — пасёлак гарадскога тыпу Цяжынскі. Размешчаны на паўночным усходзе Кемераўскай вобласці. Мяжуе на ўсходзе з Краснаярскім краем.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Кемераўскай вобласці
Бялоўскі раён (Кемераўская вобласць)

**Бялоўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і скасаванае муніцыпальнае ў (муніцыпальны раён) у Кемераўскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Вішнёўка.

З 1 чэрвеня 2021 года муніцыпальны раён пераўтвораны ў Бялоўскую муніцыпальную акругу.

## Геаграфія 
Раён знаходзіцца на поўначы Паўднёвага Кузбаса. Плошча — каля 3,2 тыс. км². Раён мяжуе на захадзе з Гур’еўскім раёнам, на паўночным захадзе — з Ленінск-Кузнецкім, на поўначы — з Крапівінскім, на ўсходзе — з Новакузнецкім, на поўдні — з Пракоп’еўскім раёнам.

Тэрыторыя раёна размешчана ў стэпавай, лесастэпавай і горана-лясной зонах. Лес сустракаецца па ўсёй тэрыторыі ў выглядзе невялікіх масіваў, якія чаргуюцца з разнатраўна-зернавіннымі зёлкавымі стэпамі. Глебавае покрыва раёна, у асноўным, прадстаўлена чарназёмамі звычайнымі вышчалачанымі, цёмна-шэрымі і шэрымі ляснымі глебамі.

Гідраграфічная сетка прадстаўлена ракой Іня і яе прытокамі — Уроп, Ялоўка, Вялікі і Малы Бачат.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Кемераўскай вобласці
Іжморскі раён

**Іжморскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Кемераўскай вобласці Расіі. У рамках арганізацыі мясцовага самакіравання ў межах раёна існуе муніцыпальнае ўтварэнне Іжморская муніцыпальная акруга (з 2004 да 2019 гг. — муніцыпальны раён).

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Іжморскі.

## Геаграфія 
Іжморскі раён размешчаны ў паўночнай частцы Кемераўскай вобласці, ляжыць на стыку Заходне-Сібірскай раўніны з Кузнецкім Алатау і Кузнецкай катлавінай. Плошча раёна — 3580 км ², што складае 3,8 % тэрыторыі Кемераўскай вобласці — Кузбаса.

З поўначы на ​​паўднёвы ўсход раёна працягнуўся Арчэкаскі камлюк, які з’яўляецца водападзелам паміж басейнамі рэк Яя і Кія.

Размешчаны за 150 км ад абласнога цэнтра г. Кемерава на Транссібірскай чыгуначнай магістралі. Праз раён таксама праходзяць аўтамагістралі Кемерава-Томск, Новасібірск-Краснаярск.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Кемераўскай вобласці
Багема

**Баге́ма** ( — літаральна «цыганшчына») — асяроддзе мастацкай інтэлігенцыі (акцёраў, музыкантаў, мастакоў), якое бесклапотным, эксцэнтрычным ладам жыцця выяўляе сваю абыякавасць да агульнапрынятых нормаў.

## Этымалогія і гісторыя 
Назва паходзіць ад Багеміі — гістарычнай вобласці Чэхіі, якая раней памылкова лічылася радзімай цыганоў. З’явы, падобныя да багемы, вядомы з даўніх часоў, аднак сама назва «багема» ўзнікла ў Францыі ў XIX стагоддзі. Першая багемная групоўка, куды ўваходзілі В. Гюго, Т. Гацье і іншыя, была створана каля 1830 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Субкультуры
Катэгорыя:Лад жыцця
Катэгорыя:Мастацтва
Катэгорыя:Сацыяльныя групы
Кемераўскі раён

**Кемераўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Кемераўскай вобласці Расіі і аднайменнае былое муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён, ператвораны ў 2019 годзе ў муніцыпальную акругу).

Адміністрацыйны цэнтр — горад Кемерава (не ўваходзіць у склад раёна і акругі).

## Геаграфія 
Кемераўскі раён размешчаны на паўночным захадзе Кузбаса. Плошча раёна — 4391 кв. км, што складае 4,59 працэнта тэрыторыі Кемераўскай вобласці. Кемераўскі раён мяжуе: на поўдні — з Крапівінскім і Прамысловаўскім раёнамі, на ўсходзе — з Іжморскім, Чабулінскім, Тысульскім раёнамі, на захадзе — з Тапкінскім, на поўначы — з Яйскім і Яшкінскім раёнамі.

Плошча тэрыторыі — 4,4 тыс.км².

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Кемераўскай вобласці
Барыс Аляксандравіч Кутавы

**Бары́с Алякса́ндравіч Кутавы́** (нар. , Ічня, Чарнігаўская вобласць, Украінская ССР) — беларускі інжынер-тэхнолаг паліграфічнай вытворчасці, кіраўнік выдавецтва «Беларускі дом друку» (1984—2003). Заслужаны работнік прамысловасці Рэспублікі Беларусь, Выдатнік друку Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 мая 1938 года ў горадзе Ічня Чарнігаўскай вобласці ва Украіне ў сям'і ветэрынарнага ўрача і акушэркі. У 1955 годзе скончыў Ічнянскую сярэднюю школу.

У 1961 годзе скончыў Львоўскі паліграфічны інстытут імя Івана Фёдарава, атрымаўшы дыплом інжынера-тэхнолага паліграфічнай вытворчасці. Пасля заканчэння інстытута быў накіраваны ў Мінск, у друкарню імя Сталіна (пазней — выдавецтва ЦК КПБ, цяпер — РУП «Выдавецтва „Беларускі дом друку“»).

На прадпрыемстве прайшоў шлях ад майстра да начальніка формнага цэха. У 1972 годзе быў прызначаны намеснікам дырэктара па вытворчасці. З 1984 па 2003 год узначальваў выдавецтва.

Пад яго кіраўніцтвам уступалі ў строй новыя вытворчыя магутнасці, праводзілася мадэрнізацыя вытворчасці, асвойваліся перадавыя тэхналогіі друку. У канцы 1980-х гадоў выдавецтва ЦК КПБ стала адной з буйнейшых друкарняў у СССР. Пасля пераўтварэння ў «Беларускі дом друку» ў 1991 годзе прадпрыемства пад кіраўніцтвам Б. А. Кутавога асвоіла выпуск новых відаў прадукцыі, уключаючы бланкі беларускіх пашпартоў, ваенны білет, каштоўныя паперы і паштовыя маркі.

## Узнагароды 
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Медаль «За доблесную працу»
* Ганаровыя граматы Вярхоўнага Савета БССР
* Ганаровыя граматы Савета Міністраў БССР
* Заслужаны работнік прамысловасці Рэспублікі Беларусь
* Нагрудны знак «Выдатнік друку Беларусі»
* Ганаровая грамата Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 6 мая
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1938 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ічні
Катэгорыя:Супрацоўнікі Беларускага дома друку
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі прамысловасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Выдатнікі друку Беларусі
Рэндарынг

**Рэндарынг** або **адмалёўка** ( — «візуалізацыя») — тэрмін у камп'ютарнай графіцы, які абазначае працэс атрымання выявы па мадэлі з дапамогай камп'ютарнай праграмы.

Тут мадэль — гэта апісанне любых аб'ектаў або з'яў на строга вызначанай мове або ў выглядзе структуры даных. Такое апісанне можа ўтрымліваць геаметрычныя даныя, становішча пункта назіральніка, інфармацыю аб асвятленні, ступень прысутнасці нейкай рэчывы, інтэнсіўнасць фізічнага поля і інш.

Прыклад візуалізацыі могуць складаць радарныя касмічныя здымкі, якія прадстаўляюць у выглядзе выявы даныя, атрыманыя з дапамогай радыёлакацыйнага сканавання паверхні касмічнага цела, у дыяпазоне электрамагнітных хваляў, нябачных чалавечым вокам.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Камп’ютарная графіка
Ленінск-Кузнецкі раён

**Ленінск-Кузнецкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Кемераўскай вобласці Расіі. У рамках арганізацыі мясцовага самакіравання ў межах раёна існуе муніцыпальнае ўтварэнне Ленінск-Кузнецкая муніцыпальная акруга (з 2004 да 2019 гг. — муніцыпальны раён).

Адміністрацыйны цэнтр — горад Ленінск-Кузнецкі (уваходзіць у склад раёна).

## Геаграфія 
Раён размешчаны ў цэнтральнай і паўночна-заходняй частцы Кемераўскай вобласці, у цэнтры Кузнецкай катлавіны і адносіцца да стэпавых раёнах вобласці. Рэльеф мясцовасці ўзгорысты. Клімат — рэзка кантынентальны, з працяглай і халоднай зімой, гарачым, але кароткім летам. Кірунак вятроў пераважна — паўднёва-заходні.

Плошча — 2,4 тыс. км². Раён мае 134,9 тыс. га. раллі, лясамі і хмызнякамі занята 26,1 тыс. га., балотамі — 4,8 тыс. га. Плошча сельгасугоддзяў займае 83 % (у тым ліку ралля — 58,2 %), лясы — 8,5 %, вады — 0,8 %, іншыя землі — 7,7 %.

Карысныя выкапні — каменны вугаль, у пойменнай частцы ракі Іня размешчаны радовішчы будаўнічых пяскоў (некандыцыйных).

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Кемераўскай вобласці
Тапкінскі раён

**Тапкінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (адміністрацыйны раён) у Кемераўскай вобласці Расіі. У рамках арганізацыі мясцовага самакіравання ў межах раёна і райцэнтра існуе Тапкінская муніцыпальная акруга (з 2004 да 2019 гг. — муніцыпальны раён).

Адміністрацыйны цэнтр — горад Тапкі (у раён не ўваходзіць). Раён размешчаны на захадзе Кемераўскай вобласці. На поўначы ён мяжуе з Юргінскім раёнам, на ўсходзе — з Кемераўскім раёнам, на поўдні — з Прамышленнаўскім раёнам, на захадзе — з Новасібірскай вобласцю.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Кемераўскай вобласці