Нурлы кош

**«Нурлы кош»** (; літар. «светлая кочевка», «светлы пераезд») ― дзяржаўная праграма Рэспублікі Казахстан для рацыянальнага рассялення і садзейнічанне ва ўладкаванні:
* этнічных імігрантаў;
* былым грамадзянам Казахскай ССР, якія прыбылі для ажыццяўлення працоўнай дзейнасці на тэрыторыі Рэспублікі Казахстан;
* грамадзянам Казахстана, якія пражываюць у няўдалых раёнах краіны.
У цяперашні час рэалізуецца праграма на 2009 — 2011 гады. Праграма зацверджана пастановай Урада Рэспублікі Казахстан ад 2 снежня 2008 года № 1126.

## Перадумовы для прыняцця праграмы 
Асноўнымі перадумовамі для прыняцця праграмы былі неспрыяльная дэмаграфічная сітуацыя ў Казахстане пасля развалу СССР, а таксама матывы падтрымкі замежных этнічных казахаў шляхам перасялення іх на гістарычную радзіму і прадастаўлення ім грамадзянства Казахстана.

У сваім выступе на III Сусветным курултаі казахаў (верасень 2005 года) Прэзідэнт Казахстана Назарбаеў прывёў наступныя ацэнкі:«У цяперашні час замежныя казахі пражываюць у больш за 40 краінах свету, прычым пераважная іх большасць — у суседніх і сумежных з Казахстанам дзяржавах. Па апошніх звестках, у Узбекістане пражывае паўтара мільёны казахаў, у Кітаі — 1 мільён 500 тысяч, у Расіі — каля мільёна, у Туркменістане — 100 тысяч, у Манголіі — 80 тысяч, у Кыргызстане — 45 тысяч казахаў. З іншых краін казахі найбольш шматлікія і кампактна пражываюць у Турцыі, Іране і Афганістане. У краінах Еўропы казахі прадстаўлены жменька, а ў краінах Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі іх налічваюцца адзінкі.»Самы вялікі працэнт этнічных казахаў за мяжой — гэта нашчадкі тых, хто пакінуў Савецкі Саюз у 1920-е — 1930-е гады, уцякаючы ад палітычных беспарадкаў, рэпрэсій, гвалтоўнай калектывізацыі і голаду, прынеслі пакуты большай частцы казахскага насельніцтва. Лічыцца, што 200 000 казахаў пакінулі Савецкі Саюз, пераехаўшы пераважна ў Кітай, Манголію, Індыю, Афганістан, Іран і Турцыю, у той час як колькасць казахаў у суседніх савецкіх рэспубліках у перыяд з 1926 па 1930 гг. павялічылася ў 2,5 разы, склаўшы звыш 794 000 чалавек. У выніку «славянскай» іміграцыі, распачатай у 18 — 19 стагоддзях і працягнем ў савецкі перыяд, а таксама масавым перасяленнем і гвалтоўнай міграцыяй насельніцтва на тэрыторыю Казахстана, казахі ператварыліся ў нацыянальнае меншасць на сваёй уласнай радзіме. Да 1959 г. колькасць рускіх перавысіла колькасць казахаў у КазССР. Нягледзячы на тое, што ў наступныя гады гэтая тэндэнцыя змянялася, у 1989 г. у працэнтных адносінах колькасць казахаў толькі ненашмат перавышала колькасць рускіх. Але па дадзеных апошняга перапісу насельніцтва, якая праводзілася ў 2009 годзе доля казахаў павялічылася да — 63,1 % насельніцтва, доля рускіх знізілася да — 23,7 % за кошт гэтай палітыкі.

## Задачы праграмы 
Для дасягнення мэты Праграмы прадугледжваецца вырашыць наступныя задачы:

## Крытыка 
* Замежнымі інвестарамі не ў поўнай меры выконваюцца асаблівыя ўмовы па прафесійнай падрыхтоўцы мясцовага персаналу і замене імі замежных спецыялістаў.
* Стыхійнае перамяшчэнне ўнутраных мігрантаў стварае сацыяльнае напружанне, пагаршае незбалансаванасць ўнутранага рынку працы.
* Рассяленне этнічных імігрантаў па рэгіёнах адбываецца без уліку тэрытарыяльнага размяшчэння прадукцыйных сіл, мае месца другасная міграцыя. Значная частка оралманов пражываюць сёння ў працазалішніх рэгіёнах — у Паўднёва-Казахстанскай, мангістауская вобл, Алмацінскай і Жамбылская абласцях, тады як паўночныя рэгіёны сутыкаюцца з дэфіцытам кваліфікаваных працоўных рэсурсаў.
* Сістэма сацыяльнай падтрымкі оралманов патрабуе далейшага ўдасканалення. Асноўная частка сацыяльных выплат накіроўваецца на жыллёвую падтрымку і пераезд сем'яў, уключаных у квоту іміграцыі. Не адпавядае патрабаванням сённяшняга дня механізм жыллёвага ўладкавання, з прычыны чаго каля паловы сем'яў оралманов не маюць жылля.
* Адсутнічае комплексны падыход і каардынацыя дзеянняў органаў дзяржаўнага кіравання, занятых рашэннем міграцыйных пытанняў.
* Па дадзеных мясцовых выканаўчых органаў трэцяя частка этнічных імігрантаў працаздольнага ўзросту не занята працоўнай дзейнасцю.
* Нізкая эфектыўнасць іміджавай і інфармацыйна-прапагандысцкай працы сярод прадстаўнікоў казахскай дыяспары ў замежных краінах.
* Оралманы адчуваюць цяжкасці ў атрыманні прафесійнай адукацыі, прыладзе дзяцей у дашкольныя ўстановы.

## Гл. таксама 
* Оралманы
* Праграма вяртання суайчыннікаў у Расію

## Заўвагі 

## Спасылкі 
* Выраўноўванне магчымасцяў: шляхі адаптацыі маладога пакалення оралманов да сучаснай адукацыйнай сістэме Казахстана

Катэгорыя:Міграцыя насельніцтва
Катэгорыя:Насельніцтва Казахстана
Катэгорыя:Палітыка Казахстана