open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Станіслаў Браніслававіч Сарэла

**Станіслаў Браніслававіч Сарэла** (, в. Эйтуны, Лідскі раён, Гродзенская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне апрацоўкі металаў ціскам. Кандыдат тэхнічных навук (1971), дацэнт (1977). Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі (1999, член-карэспандэнт з 1996), член-карэспандэнт Міжнароднай інжынернай акадэміі (2003).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 мая 1942 года ў в. Эйтуны Лідскага раёна Гродзенскай вобласці.

У 1964 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Машыны і тэхналогія апрацоўкі металаў ціскам». У 1970 годзе скончыў аспірантуру Беларускага політэхнічнага інстытута.
    
Працаваў у Гомельскім дзяржаўным тэхнічным універсітэце імя П. В. Сухога (у 1972—1987 — намеснік дэкана, дэкан вячэрняга факультэта, 1987—2001 — прарэктар па вучэбнай рабоце, першы прарэктар, 2001—2007 — рэктар, з 2007 — дацэнт кафедры «Металургія і тэхналогія апрацоўкі матэрыялаў» механіка-тэхналагічнага факультэта).

Навуковыя інтарэсы: структурныя ператварэнні пры высокаскорасным дэфармаванні металаў і сплаваў; напружана-дэфармаваны стан матэрыялаў пры пластычным дэфармаванні; тэхналогія і аснастка вырабу дэталей халоднай штампоўкай.

Памёр 26 лютага 2021 года

## Узнагароды 
Медаль «Ветэран працы» (1990), ганаровыя граматы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2002), Прэзідыума ЦК Беларускага прафсаюза работнікаў адукацыі і навукі (2003), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2007) і інш.

## Літаратура 
* Сарело Станислав Брониславович // Путь в науку : кандидаты наук вузов и НИИ Гомельщины. — Гомель, 2007. — Вып. 4. — С. 191—192.

Катэгорыя:Рэктары ГДТУ імя П. В. Сухога
Катэгорыя:Дэканы завочнага факультэта ГДТУ імя П. В. Сухога
Катэгорыя:Выкладчыкі механіка-тэхналагічнага факультэта ГДТУ імя П. В. Сухога
Касцёл Святой Марыі Магдаліны (Львоў)

**Касцёл Святой Марыі Магдаліны** — рымска-каталіцкі храм у цэнтры Львова, які сёння з'яўляецца Будынкам арганнай і камернай музыкі.

## Гісторыя 
Будынак рыма-каталіцкага касцёла святой Марыі Магдаліны быў пабудаваны паміж 1600 і 1612 гадамі манахамі-дамініканцамі за межамі гарадскіх умацаванняў на месцы старога драўлянага храма. Будаўніцтва скончана ў 1635 годзе. Памятка архітэктуры неаднаразова падвяргалася спусташэнню. У 1648 годзе манастырскія ўмацаванні, як і найбліжэйшы шпіталь Святога Лазара, захапілі войскі Багдана Хмяльніцкага, а ў другой палове XVII стагоддзя касцёл пацярпеў ад пажару. У 1754-1758 годзе касцёл пашырыў і перабудаваў архітэктар Марцін Урбанік: быў зменены фасады, дабудаваныя вежы. Перад 1764 годам дзве статуі святых Дамініка і Гіяцынта на фасадзе храма выканаў Себасцьян Фесінгер. Пасля 1783 года храм стаў парафіяльным, у манастыры зладзілі жаночую турму, якая перастала дзейнічаць у 1922 годзе.

Сучасны выгляд святыня атрымала ў 1870 годзе. У наш час збудаванне з'яўляецца трохнефавай шасцістолпнай базілікай з выцягнутымі хорамі і гранёнай апсідай, перакрытымі крыжовымі скляпеннямі. Простыя плоскасці бакавых фасадаў рытмічна раздзеленыя абапал высокіх вокнаў, адцяняюць насычаны дэкаратыўнымі элементамі галоўны фасад. Традыцыі рэнесансу спалучаюцца тут з рысамі стылю барока ("шлемы" на вежах паставілі ў канцы XIX стагоддзя).

У 1920-х гадах манастыр быў рэстаўраваны пад кіраўніцтвам прафесара Уладзіслава Клімчака. Праведзена яго адаптацыя для патрэб політэхнічнага ўніверсітэта. У 1932 годзе тут быў усталяваны выраблены ў Чэхіі арган фірмы "Gebrüder Rieger", найбуйнейшы на тэрыторыі Украіны. У савецкі перыяд з 1962 года у будынку некаторы час змяшчалася спартыўная зала. У 1960-х гадах будынак быў прыстасаваны пад арганную залу Львоўскай кансерваторыі імя Мікалая Лысенкі. З 1998 года ў будынку касцёла праходзяць рымска-каталіцкія набажэнствы. Каталіцкая парафія святой Марыі Магдаліны дамагаецца поўнай перадачы ў іх рукі будынку былога касцёла.

Катэгорыя:Славутасці Львова
Катэгорыя:Касцёлы Львова
Катэгорыя:Львоўская архідыяцэзія
Мікалай Іванавіч Пятроў

**Мікалай Іванавіч Пятро́ў** (;  — ) — вучоны, гісторык, літаратуразнавец, этнограф, доктар багаслоўя (1876), доктар рускай мовы і славеснасці (1907), член-карэспандэнт Пецярбургскай акадэміі навук (1916), акадэмік Украінскай акадэміі навук (1919).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Вазнясенскае Макар’еўскага павета Кастрамской губерні. У 1850—1856 гадах вучыўся ў Макар’еўскім духоўным вучылішчы, у 1856—1861 — у Кастрамской духоўнай семінарыі. У 1865 годзе скончыў Кіеўскую духоўную семінарыю. Быў прызначаны выкладчыкам славеснасці і лацінскай мовы ў Валынскую духоўную семінарыю, з 12 жніўня 1868 года сакратар яе праўлення, з 7 лістапада — магістр багаслоўя. З 1870 года выкладаў у Кіеўскай духоўнай акадэміі. З 24 красавіка 1870 года — дацэнт, з 17 верасня — экстраардынарны прафесар кафедры тэорыі славеснасці і гісторыі расійскай літаратуры. З 1872 года года займаў пасаду сакратара Царкоўна-гістарычнага і археалагічнага таварыства пры акадэміі. Адначасова ў 1870—1873 гадах выкладчык рускай мовы ў Кіеўскім пяхотным юнкерскім вучылішчы. У 1873 годзе быў абраны членам Савета Кіеўскай духоўнай акадэміі. У 1875 годзе абараніў дысертацыю і атрымаў ступень доктара багаслоўя і ў 1876 годзе званне ардынарнага прафесара Кіеўскай духоўнай акадэміі. У 1890—1911 гадах уваходзіў у склад яе праўлення; з 4 жніўня 1895 года — заслужаны ардынарны прафесар; з 1912 года — ганаровы прафесар. 10 мая 1907 года вучоным саветам Харкаўскага ўніверсітэта М. І. Пятрову прысуджана ступень доктара рускай мовы і славеснасці. У 1916 годзе абраны членам-карэспандэнтам Петраградскай акадэміі навук і зацверджаны ў званні ганаровага члена Маскоўскай духоўнай акадэміі; 14 верасня 1918 года абраны акадэмікам Украінскай акадэміі навук.

Памёр М. І. Пятроў 20 (ці 21) чэрвеня 1921 года. Пахаваны ў Кіеве.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Аўтар прац па царкоўнай гісторыі, археалогіі, літаратуразнаўству, этнаграфіі, філалогіі, музейнай справе, гісторыі тэатра і інш. Быў членам 40 навуковых таварыстваў, у тым ліку Рускага археалагічнага таварыства, Гістарычнага таварыства Нестара-летапісца, Украінскага навуковага таварыства ў Кіеве.

У 1884—1887 гадах рэдагаваў «Киевские епархиальные ведомости».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Петров Николай Иванович (1840—1921), педагог, историк, литературовед, этнограф, искусствовед; Член-корреспондент Петербургской АН, академик Украинской Академии наук
* Николай Иванович Петров // Православная энциклопедия «Азбука веры»

Катэгорыя:Гісторыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Кіеўскай духоўнай акадэміі
Катэгорыя:Філолагі Расіі
Катэгорыя:Этнографы Расіі
Катэгорыя:Багасловы
Катэгорыя:Маскоўская духоўная акадэмія
Царква Святой Ганны (Львоў)

**Царква Святой Ганны** — дзеючы грэка-каталіцкі храм у цэнтры Львова, былы рымска-каталіцкі касцёл Святой Ганны.

## Гісторыя 
Першай пабудовай на гэтым месцы была драўляная капліца, пабудаваная ў 1507 годзе майстрамі кравецкага цэха ў памяць аб некалькіх цэхавых вучнях, якія загінулі на гэтым месцы ў бойцы з гарадской вартай. У 1509 годзе капліцу спалілі падчас аблогі горада валашскімі войскамі Багдана ІІІ Сляпога. Пасля гэтага храм пабудаваны часткова з каменю, часткова з дрэва. У 1599 годзе зноў асвечаны, што можа сведчыць аб яшчэ адной перабудове. Падчас аблогі Львова войскамі Хмяльніцкага ў 1648 годзе храм зноў спалены.

Толькі ў 1670 годзе руіны, перададзеныя ордэну аўгустынцаў у 1673 годзе, пачалі аднаўляць, падчас чаго ў прыватнасці быў пабудаваны манастыр. Наступная перабудова храма адбылася ў 1730 годзе. У 1756 годзе пры касцёле зацверджана брацтва Святога Яна. У 1783 годзе манастыр скасаваны аўстрыйскімі ўладамі. У 1810 годзе перад касцёлам усталяваная скульптура Яна Непамука. У 1820 годзе храм стаў парафіяльным. У манастыры размешчана трохкласавая школа. У 1824 годзе храм зноў асвячоны (абрад правёў арцыбіскуп Анджэй Анквіч). У 1853-1862 гадах перабудавана вежа, устаноўлены гадзіны і чатыры званы, збудаваная апсіда. Падчас гэтай жа рэстаўрацыі скляпенні апсіды і галоўнага нефа распісаны фрэскамі Марціна Яблонскага. У храме знаходзіўся 10-рэгістравы орган з адным мануалам і педаллю. У другой палове XIX ст. у храме было 5 драўляных барочных алтароў, амбон. У 1911 годзе прыход перанесены ў новапабудаваны касцёл Святой Лізаветы, але пазней падзелены і касцёл Святой Ганны зноў стаў парафіяльным.

У савецкі час храм ператвораны ў касу продажу чыгуначных білетаў, а пазней - у мэблевую краму. Унутранае аздабленне цалкам знішчана. Страчаныя ўсе алтары і роспісы, знішчаны гадзіннік і забраныя ўсе званы, дэмантаваны і вывезены ў Літву арган. У 1992 годзе храм перададзены Украінскай грэка-каталіцкай царкве.

Катэгорыя:Славутасці Львова
Катэгорыя:Грэка-каталіцкія храмы Львова
Балаклава (значэнні)

**Балаклава**:
* Балаклава — населены пункт на паўднёва-заходнім узбярэжжы Крымскага паўвострава.
* Балаклава — галаўныя ўборы.

## Гл. таксама 
* Балаклаўская бітва
Квадрат (алгебра)

У арыфметыцы і алгебры **квадрат** ліку — вынік перамнажэння двух аднолькавых множнікаў:
:.

Паслядоўнасць квадратаў неадмоўных цэлых лікаў пачынаецца лікамі:
:0, 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 100, 121, 144, 169, 196, 225, 256, 289, 324, 361, 400, 441, 484, 529, 576, 625, 676, 729, 784, 841, 900, 961, 1024, 1089, 1156, 1225, 1296, 1369, 1444, 1521, 1600, 1681, 1764, 1849, 1936, 2025, 2116, 2209, 2304, 2401, 2500, … (паслядоўнасць A000290 у OEIS)

## Гл. таксама 
* Куб (алгебра)
* Чацвёртая ступень
* Пятая ступень
* Шостая ступень
* Сёмая ступень
* Восьмая ступень

Катэгорыя:Тэорыя лікаў
Катэгорыя:Цэлалікавыя паслядоўнасці
Радзюк

**Радзю́к** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Алена Васілеўна Радзюк (нар. 1952) — беларускі архітэктар.
* Алесь Салавей (Альфрэд Васілевіч Радзюк) (1922—1978) — беларускі паэт.
* Аляксей Леанідавіч Радзюк (нар. 1986) — беларускі гісторык.
* Аляксандр Рыгоравіч Радзюк (нар. 1975) — беларускі гісторык.
* Андрэй Анатолевіч Радзюк (нар. 1990) — беларускі валейбаліст.
* Войтка Іосіфавіч Радзюк (1922—1987) — малдаўскі брыгадзір, Герой Сацыялістычнай Працы.
* Пётра Радзюк (1913-2005) — беларускі настаўнік, дзеяч нацыянальнага руху.
Касцёл Марыі Снежнай (Львоў)

**Касцёл Марыі Снежнай** — дзеючы грэка-каталіцкі храм у цэнтры Львова (афіцына — Царква Маці Божай Нястомнай Дапамогі УГКЦ), былы рымска-каталіцкі касцёл. Адзін з самых старых храмаў Львова.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў 1344 годзе. Шэраг даследчыкаў мяркуе, што царква пабудавана яшчэ ў XIII стагоддзі. Дакумент 1358 года гаворыць, што царкве ўжо вельмі доўгі час належаў млын на рацэ Полтве. Гэты дакумент пацвярджае, што храм да таго часу ўжо даўно існаваў. Пры ім дзейнічала першая рымска-каталіцкая парафія у горадзе. У 1415 годзе парафія перанесена ў Лацінскую катэдру, а царква стала філіяльнай. Храмам займаўся адзін з вікарыяў, а пазней - канонікаў. У XIV-XV стагоддзях Львоў быў акружаны абарончай сцяной, а царква, што апынулася за яе межамі, была абнесена ўласнай сцяной таўшчынёй 2 метры. Двойчы храм адбудаваны пасля пажараў 1623 і 1683 гадоў. У 1685 годзе з просьбай аб перадачы закінутай царквы да магістрата звярталіся толькі трынітарыі. Аднак гарадскі савет і капітула выступілі супраць, і манахі самастойна заклалі свой манастыр ужо ў цэнтры горада.

У 1763 годзе Львоў з прыгарадамі быў падзелены на шэсць прыходаў і царква стала цэнтрам аднаго з іх. Да прыходу аднесена паўночная частка Кракаўскага прадмесця, а таксама вёскі Клепараў, Галоска і Бруховічы. Капітула складалася з трох канонікаў і трох прэлатаў. У XVIII стагоддзі да паўночнай сцяны нефа прыбудаваны аднапавярховы дом арганіста. У 1888-1892 гадах праведзена перабудова па праекце Юльяна Захарэвіча. Дабудаваная плябанія з невысокай вежай, уласным асобным уваходам і агароджай ад вуліцы Снежнай. Прыбудовы выкананы ў неараманскім стылі з нетынкованым цагляным мурам.

Пасля Другой сусветнай вайны храм працягваў дзейнічаць. 12 красавіка 1951 года ён быў зачынены, а прыход ліквідаваны. Частка ўнутранага убранства знішчана, а частка — перададзена ў іншыя храмы, а таксама музей рэлігіі і атэізму, і гістарычны музей. У храме уладкаваны склад. У 1960-х гадах знішчана скульптура Маці Божай, якая стаяла перад уваходам (паходзіла з манастыра місіянераў на Жоўкіўскім прадмесці). Да сцен храма прымацаваныя драцяныя расцяжкі электрычнай лініі трамвая, пушчанага па вуліцы Гонты ў 1950 годзе. З прычыны гэтага праз восем гадоў прыйшлося праводзіць абследаванне і ўмацаванне падмуркаў, сцен, рамонт даху. З 1988 года тут знаходзіўся музей фатаграфіі. У 1995 годзе храм перададзены манахам-рэдэмптарыстам Украінскай грэка-каталіцкай царквы, асвечаны як Царква Маці Божай Нястомнай Дапамогі.

Катэгорыя:Славутасці Львова
Катэгорыя:Грэка-каталіцкія храмы Львова
Новацярэшкавіцкі сельсавет

**Новацярэ́шкавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Новыя Цярэшкавічы.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Дзятлавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Старацярэшкавіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гомельскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дзятлавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Андрэй Уладзіміравіч Басалыга

**Андрэй Уладзіміравіч Басалы́га** (нар. 1970, Мінск) — беларускі графік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і мастака Уладзіміра Басалыгі.

У 1986—1990 гадах вучыўся ў Мінскім мастацкім вучылішчы імя A. K. Глебава, у 1990—1996 гадах — на кафедры графікі Беларускай акадэміі мастацтваў.

Член Саюза мастакоў Беларусі з 1997 года. З 2016 года старшыня секцыі «Графіка» Беларускага саюза мастакоў.

## Творчасць 
Працуе ў станковай графіцы. Займаецца літаграфіяй, стварае афорты, кампазіцыя часта будуецца на характэрнай падковападобнай лініі. Звяртаецца да пытанняў агульначалавечага характару, закранае тэмы культуры і гісторыі. Удзельнік Беларускай біенале жывапісу, графікі і скульптуры (2008—2018).

## Сям’я 
У шлюбе з мастачкай Вольгай Нікішынай, з якой пазнаёміліся яшчэ школьнікамі, а потым разам вучыліся ў мастацкім вучылішчы. Маці жонкі, Тамара Федасеенка, была мастачкай па касцюмах, а дзед Уладзімір Федасеенка — беларускі пісьменнік. Маюць траіх дзяцей. Старэйшыя сыны звязаны з мастацтвам і дызайнам, а малалетняя дачка займаецца музыкай, танцамі і малюнкам.

## Спасылкі 
* Басалыга Андрей

Катэгорыя:Графікі Беларусі
Васіль Пятровіч Стаўроў

**Васіль Пятровіч Стаўро́ў** (; , г. Кушва, Свярдлоўская вобласць, Расія — ) — беларускі вучоны, спецыяліст у галіне механікі і тэхналогіі кампазіцыйных матэрыялаў. Доктар тэхнічных навук (1981), прафесар (1984).

## Біяграфія 
Скончыў Чалябінскі політэхнічны інстытут (1962; аспірантура, 1967; дактарантура, 1981).

Працаваў на Уральскім машынабудаўнічым заводзе, Свярдлоўскім аддзяленні НДІ матэматыкі АН СССР, Уральскім політэхнічным інстытуце, Гомельскім дзяржаўным універсітэце, Гомельскім політэхнічным інстытуце (рэктар, 1981—1986).

Працаваў у Міністэрстве вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР (намеснік міністра), Міністэрстве адукацыі і навукі Рэспублікі Беларусь (намеснік міністра)

Выкладаў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1991, факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, кафедра супраціўлення матэрыялаў, загадчык кафедры ў 1994—2005, з 2005 — кафедра механікі матэрыялаў і канструкцый, прафесар).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: механіка і тэхналогія кампазіцыйных матэрыялаў — мадэляванне структуры, працэсаў дэфармавання і ўзбурэння кампазітаў; распрацоўка і даследаванне метадаў атрымання кампазітаў з тэрмапластычнай матрыцай і працэсаў формаўтварэння вырабаў з іх.

## Узнагароды 
Узнагароды: медаль «За асваенне цалінных зямель», нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» і інш.

## Публікацыі 
* Статистические задачи материаловедения стекловолокнитов в аспекте управления качеством машиностроительных изделий : автореферат диссертации … доктора технических наук. — Минск, 1981.
* Технологические испытания реактопластов / В. П. Ставров, В. Г. Дедюхин, А. Д. Соколов — М.: Химия, 1981. — 246 с. 20 см.
* Механика композиционных материалов : учебное пособие / В. П. Ставров. — Минск, 2008.
* Статистическая механика композитных материалов / С. Д. Волков, В. П. Ставров. — Минск, 1978.
* Конструирование и расчёт изделий из композиционных материалов — Мн., 1999.
* *Ставров, В. П.* Вероятностная оценка стоимости проектов разработки и освоения производства изделий из полимерных материалов / В. П. Ставров, Л. Ю. Пшебельская // Труды БГТУ. Сер. VII, Экономика и управление. — 2008. — Вып. XVI. — С. 169—171.
* Основы научной и инновационной деятельности : пособие для студ. вузов / В. П. Ставров. — Минск: БГТУ, 2010. — 318 с. — ISBN 978-985-434-950-3.

## Літаратура 
* Ставров Василий Петрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 85.
* 

## Спасылкі 
* Ставров Василий Петрович   // Факультэт фізікі і інфармацыйных тэхналогій ГДУ імя Ф. Скарыны
* База патентов Беларуси  
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 
* Памяти коллеги. Ставров Василий Петрович  // Штомесячная газета ГДТУ імя П. В. Сухога № 7 (81), кастрычнік 2012.

Катэгорыя:Рэктары ГДТУ імя П. В. Сухога
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Катэгорыя:Намеснікі міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Матэрыялазнаўцы СССР
Катэгорыя:Матэрыялазнаўцы Беларусі
Альберт Сямёнавіч Шагінян

**Альберт Сямёнавіч Шагінян** (, г. Армавір, Краснадарскі край, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне машыназнаўства, гідраўлічных і электрагідраўлічных сочачых сістэм. Доктар тэхнічных навук (1984), прафесар (1988).

## Біяграфія 
Скончыў Растоўскі інстытут сельскагаспадарчага машынабудавання (1957).
    
Працаваў на Армавірскім заводзе выпрабавальных машын (майстар, начальнік цэха), Армавірскім спецыяльным канструктарсім бюро выпрабавальных машын (кіраўнік канструктарскай групы, загадчык лабараторыі, загадчык канструктарскага аддзела), Спецыяльным канструктарскім бюро сейсмічнай тэхнікі Упраўлення промыславай і палявой геафізікі Міністэрства нафтавай прамысловасці СССР (г. Гомель; з 1973, дырэктар — галоўны канструктар). Выкладаў у Гомельскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт імя П. В. Сухога (1986—2000, рэктар).

Навуковыя інтарэсы: тэорыя імпульсных і вібрацыйных крыніц сейсмічных сігналаў; распрацоўка і ўкараненне сейсмаразведачнай і вымяральнай тэхнікі; гідраўліка.

## Узнагароды 
Узнагароды: званні «Заслужаны дзеяч навукі Беларускай ССР» (1985), «Заслужаны вынаходнік Беларускай ССР» (1980).

## Літаратура 
* Некоторые вопросы динамики испытательных машин статического действия : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 161 / А. С. Шагинян. — Новочеркасск, 1969.
* Шагінян Альберт Сямёнавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 17. — С. 357.
* Шагинян Альберт Семенович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 561.
* Творец, ученый, создатель : Шагинян Альберт Семенович / С. Сарело // Путь в науку. — Гомель, 2006. — Вып. 3 : Очерки о докторах и профессорах — выпускниках и сотрудниках вузов и НИИ Гомельщины. — С. 295—299.

Катэгорыя:Рэктары ГДТУ імя П. В. Сухога
Балаклава (галаўныя ўборы)

**Балаклава** — галаўны ўбор, які закрывае галаву, лоб і твар, пакідаючы невялікі прарэз для вачэй, рта ці для авала твару.

## Гісторыя 
Назоўнік балаклава гучыць як цюркізм, але пазычаны з англійскай мовы, якія ўзялі слова ад назвы горада Балаклава і затокі на паўднёвым захадзе Крыму. 25 кастрычніка 1854 года адбылася бітва Крымскай вайны, было халодна і брытанскія ваенныя замовілі для салдатаў вязаныя каўпакі з прарэзамі для вачэй.

Сама шапка больш старажытная за бітву, іншыя яе назвы ў гісторыі — уланская, тампліерская шапка.

Катэгорыя:Галаўныя ўборы
Катэгорыя:Маскі
Міхаіл Яўгенавіч Лусцянкоў

**Міхаіл Яўгенавіч Лусцянкоў** (, г. Магілёў) — беларускі спецыяліст у галіне машыназнаўства, сістэм прывадаў і дэталей машын. Доктар тэхнічных навук (2015), дацэнт (спецыяльнасць «Механіка», 2003), прафесар (2017).

## Біяграфія 
Скончыў Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут (спецыяльнасць «Тэхналогія машынабудавання, металарэзныя станкі і інструменты», кваліфікацыя «Інжынер-механік-менеджар», 1997), Магілёўскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт (аспірантура, 2000).

Выкладае ў Беларуска-Расійскім ўніверсітэце (з 2000, аўтамеханічны факультэт, кафедра «Асновы праектавання машын», прафесар, з 2011 — першы прарэктар, з 2019 — рэктар).

Навуковыя інтарэсы: даследаванні механічных перадач; перадачы з прамежкавымі целамі качэння; прывады.

Катэгорыя:Рэктары Беларуска-Расійскага ўніверсітэта
Штослад

**Што́слад** () — сталярнае прыстасаванне ў выглядзе латка для пілавання дошак (таксама любога іншага профільнага піламатэрыялу) пад вуглом, які, як правіла, складае 45° ці 90°. Вырабляецца з пластмасы, часам з дрэва ці алюмініевых сплаваў.

Матэрыял укладваецца ў латок штослада (часам прыціскаецца шрубцынгай) і распілоўваецца праз бакавыя прарэзы. Для працы са штосладам выкарыстоўваецца адмысловая піла з цвёрдым высокім палатном і дробным зубам, як правіла, без разводкі (шліцоўка).

Выкарыстоўваецца для распілоўвання плінтусаў, багетных планак, дошак для дзвярных вушакоў, іншага піламатэрыялу і да т.п. пры падрыхтоўцы злучэння «на вус».

Металічны штослад мае пілу (ці накіравальнікі для яе) на паваротнай пляцоўцы, якую можна зафіксаваць пад любым вуглом.

## Літаратура 
* Стусло // Н. Комиссарова. Все о ремонте. Современная иллюстрированная энциклопедия. ЭКСМО, 2014. С. 15.
* Jacob, Walter W. Justus Traut’s Improved Miter Box // The Chronicle of the Early American Industries Association, Inc. 60.1 (2007): 33. 
* Jacob, Walter W. Stanley’s Open-Front Miter Box, No. 150 // The Chronicle of the Early American Industries Association, Inc. 60.2 (2007): 84. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сталярныя інструменты
Сяргей Міхайлавіч Бялоў

**Сяргей Міхайлавіч Бялоў** (, в. Дзяшоўкі, Казельскі раён, Калужская вобласць, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне трактарабудавання. Кандыдат тэхнічных навук (1963), прафесар (1986). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (кваліфікацыя «Інжынер-механік трактарабудавання», 1956).
  
Выкладаў у Магілёўскім машынабудаўнічым інстытуце (1969—1975, рэктар), Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі (1956—1969 і з 1975, аўтатрактарны факультэт, кафедра «Трактары», прафесар, у 1975—1988 — прарэктар па вучэбнай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: стварэнне абсталявання і распрацоўка методык правядзення выпрабаванняў аўтатрактарнай тэхнікі; педагогіка вышэйшай школы.

; Асноўныя працы:
* Исследование явления самовыключения прямозубых шестерен и зубчатых муфт тракторных коробок перемены передач : автореферат диссертации … кандидата технических наук / Белов С. М. — Минск, 1963.

## Узнагароды 
Ордэны Айчыннай вайны II ступені, Дружбы народаў, медалі «За ўзяцце Кёнігсберга», «За баявыя заслугі», «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» і інш., званне «Заслужаны работнік вышэйшай школы Беларускай ССР» (1977).

Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (1996, у аўтарскім калектыве) — *за цыкл падручнікаў і навучальных дапаможнікаў «Трактары» для вышэйшых навучальных устаноў*.

## Літаратура 
* .
*  — С. 251.
* Белов Сергей Михайлович // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 53—54.
* Белов Сергей Михайлович // Профессорско-преподавательский состав ММИ — МГТУ — Белорусско-Российского университета (1961—2006). — Могилев, 2009. — С. 7.
* Кузнец, солдат, профессор : [Белов С. М.] / Петр Теплюк // Радости творчества : очерки о деканах автотракторного факультета и его сотрудниках, лауреатах Государственной премии Республики Беларусь / Петр Теплюк. — Минск, 2001. — С. 100—122.

Катэгорыя:Рэктары Беларуска-Расійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Машынабудаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Машынабудаўнікі СССР
Анатоль Ігнатавіч Рыбчынскі

**Анатоль Ігнатавіч Рыбчынскі** (нар. , г. Крычаў, Магілёўская вобласць) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Скончыў у 1962 годзе Мінскае мастацкае вучылішча, у 1967 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Вучыўся ў Н. Галоўчанкі, Л. Лейтмана, П. Любамудрава. Удзельнік мастацкіх выставак з 1966 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1972 года. Жыве ў г. Мінску.

## Творчасць 
Працуе ў станковай графіцы, жывапісе, акварэлі. Асноўныя творы: графічныя лісты «Вогненныя старты», «Сын зямлі беларускай», «Адроджаны з попелу», «Паўстанне на Магілёўшчыне», «Азёрны край. Лепельшчына»; цыкл «Палескія замалёўкі»; акварэлі «Па Казахстане», «Зямля Салігорская»; палотны «Першы снег на Браслаўшчыне», «Восень», «Зіма на Міншчыне», «Нябесны звон», «Адвечны боль». Творы знаходзяцца Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П. Масленікава, Гродзенскім музеі гісторыі рэлігіі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Арцём Рыбчынскі

**Арцём Рыбчынскі** (нар. 1976, Мінск) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і мастака. У 1991—1995 гадах вучыўся ў Мінскім мастацкім вучылішчы, у 1995—2000 гадах на факультэце культуралогіі БДУКМ.

Член Беларускага саюза мастакоў з 2003 года.
## Творчасць 
Працуе ў жывапісе, фатаграфіі, відэа, інсталяцыі, мультымедыя. Аўтар паштовых марак, канвертаў і адмысловых штэмпеляў.

## Спасылкі 
* Асабістая старонка

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі марак
Чкалаўскі сельсавет (Гомельскі раён)

**Чка́лаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Чкалава.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года **Жаробінскі сельсавет** у складзе Дзятлавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Жаробнае. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Гомельскім раёне БССР. З 10 лютага 1931 года ў межах гарадской рысы горада Гомеля. З 27 ліпеня 1937 года ў складзе Гомельскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 20 красавіка 1939 года цэнтр сельсавета перайменаваны ў Чкалава, сельсавет перайменаваны ў Чкалаўскі. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Бабовіцкага сельсавета. 23 мая 1959 года вёска Чкалава перададзена ў склад Дзятлавіцкага сельсавета, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Бабовічы. 3 верасня 1965 года сельсавет перайменаваны ў Бабовіцкі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гомельскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дзятлавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1965 годзе
Ігар Сяргеевіч Сазонаў

**Ігар Сяргеевіч Сазонаў** (, Магілёў) — беларускі вучоны ў галiне машынабудавання. Доктар тэхнічных навук (2003), прафесар (2005).

## Біяграфія 
Скончыў Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут у 1973 годзе.

З 1998 года па 2018 год быў рэктарам Беларуска-Расійскага ўніверсітэта.
 
Навуковыя інтарэсы: дынаміка руху, сістэмы аўтаматызаванага кіравання мабільнымі колавамі машынамі; дынамічнае рэгуляванне рэжымаў руху поўнапрывадных колавых машын.

## Бібліяграфія 
# Сазонов, И. С. Теория автомобиля: учебное пособие / И. С. Сазонов, В. А. Ким, Ки Йонг Чой. — Могилев: Бел.-Рос. ун-т, 2017. — 164с.: ил.
# Сазонов, И. С. Математическая модель торможения автомобиля с учетом упруго-диссипативных связей: статья / И. С. Сазонов, В. А. Ким, Ки Йонг Чой, О. В. Билык, А. С. Мельников, С. Ю. Билык //Сборник VII Белорусского конгресса по теоретической и прикладной механике «Механика — 2016», 5-7 октября 2016 г., г. Минск
# Сазонов, И. С. Регулирование зазора тормозных колодок колесного тормоза: статья / И. С. Сазонов, А. С. Мельников, В. А. Ким, А. А. Мельников // Могилев: Вестник Бел.-Рос. ун-та. — 2016. — № 4. — 8с.
# Сазонов, И. С. Повышение нагрузочной способности и КПД кулачково-роликовых передач: монография / И. С. Сазонов, М. Е. Лустенков, А. П. Прудников. — Могилев: Бел.-Рос. ун-т, 2016. — 162 с.
# Сазонов, И. С. Основы создания САБ АТС на силовом анализе: монография / И. С. Сазонов, В. А. Ким, Ки Йонг Чой, Г. О. Котиев. — Могилев: Бел.-Рос. ун-т, 2016. — 256 с.
# Sazonov, I.S. The foundations of algorithms of active safety systems of mainline motor vehicles (SUB ATS) based on measurement and analysis of force factors: article / I.S. Sazonov, V.A. Kim, Ki-Yong Choi, E.I. Marukovich // 2015 CIS-Korea Conference on Science and Technology: dedicated to 25 th anniversary of diplomatic relations between Russia and Korea, Moscow, July 19-21, 2015. — S. 350—353.
# Сазонов, И. С. Тормозные системы колесных машин: монография/ И. С. Сазонов, Н. П. Амельченко, В. А. Ким, А. С. Мельников, Д. А. Дубовик. — Могилев: Бел.-Рос. ун-т, 2011. — 360 с.
# Сазонов, И. С. Динамика колесных машин: монография/ И. С. Сазонов, Н. П. Амельченко, В. А. Ким, Д. А. Дубовик, А. М. Стасилевич, Э. И. Ясюкович. — Могилев: Бел.-Рос. ун-т, 2006. — 467 с.
# Сазонов, И. С. Динамическое регулирование режимов движения полноприводных колесных машин: монография/ И. С. Сазонов. — Мн.: БГПА, 2001. — 185 с.

## Узнагароды 
* Медаль «За працоўныя заслугі» (2006),
* ганаровы работнік вышэйшай прафесійнай адукацыі Расійскай Федэрацыі (2006),
* ганаровае званне «Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (2011).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэктары Беларуска-Расійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дэканы будаўнічага факультэта Беларуска-Расійскага ўніверсітэта
Рыбчынскі

**Рыбчынскі** - мужчынскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Ігнатавіч Рыбчынскі (нар. 1936) — беларускі мастак.
* Арцём Рыбчынскі (нар. 1976) — беларускі мастак.
* Віктар Антонавіч Рыбчынскі — беларускі акцёр тэатра і кіно
Сонечныя зацьменні IX стагоддзя

У перыяд з 801 па 900 год адбылося 222 сонечныя зацьменні.

## Адметныя зацьменні IX стагоддзя 
* 5 мая 840: Існуе меркаванне, што сын Карла Вялікага, імператар Захаду Людовік Баварскі памёр неўзабаве пасля зацмення, нібыта перапалохаўшыся ад убачанага. Трое яго сыноў адразу распачалі барацьбу за прастол, што прывяло да падзелу імперыі на часткі, на аснове якіх пазней сфарміраваліся сучасныя дзяржавы Францыя, Германія і Італія.

## Спіс зацьменняў IX стагоддзя 
Ніжэй прыведзена табліца, у якой пералічаны ўсе сонечныя зацьменні IX стагоддзя ў храналагічным парадку. Табліца змяшчае наступныя слупкі:
* **Дата** — дата зацьмення.
* **Час** — час максімальнай фазы зацьмення, гэта значыць момант максімальнага збліжэння восі конуса месяцавага ценю з цэнтрам Зямлі. Час максімальнай фазы прыводзіцца ў Зямным часе (TT).
* **Сарас** — серыя сонечных зацьменняў, да якіх адносіцца дадзенае зацьменне. Сонечныя зацьменні аднаго сараса паўтараюцца з перыядычнасцю раз у 18 гадоў 11 дзён і 8 гадзін.
* **Тып** — тып сонечнага зацьмення. Выкарыстоўваюцца наступныя абазначэнні: поўнае   П  , кольцападобнае   К  , гібрыднае   Г  , частковае   Ч  .
* **Гама** — параметр, які апісвае, наколькі цэнтральным з’яўляецца зацьменне. Гама роўная мінімальнай адлегласці ад восі конуса месяцавага ценю да цэнтра Зямлі падзеленай на экватарыяльны радыюс Зямлі.
* '*** — доля вуглавога дыяметра Сонца, якая аказалася зацемнена.
* **Каардынаты** — геаграфічныя каардынаты пункта максімальнага зацьмення.
* **Шырыня*' — шырыня месяцавага ценю ў кіламетрах.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў з 801 па 900 год на сайце НАСА

09
Катэгорыя:IX стагоддзе
Лесагаспадарчы факультэт БДТУ

**Лесагаспадарчы факультэт** — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Лесагаспадарчы факультэт з’яўляецца найстарэйшым ва ўніверсітэце. Ён вядзе сваю гісторыю з 1930, калі на базе Горацкай сельскагаспадарчай акадэміі быў створаны Беларускі лесатэхнічны інстытут. Да 1961 года ў гэтым універсітэце рыхтаваліся кадры для ляснога комплексу рэспублікі.

Асноўным напрамкам працы калектыву факультэта ў апошнія гады з’яўляецца стварэнне i ўдасканаленне шматузроўневай сістэмы падрыхтоўкі спецыялістаў лясной гаспадаркі, адпавядаючай сусветным стандартам.

## Кафедры 
* Кафедра лесаводства
* Кафедра лесаўпарадкавання
* Кафедра лесааховы i драўніназнаўства
* Кафедра ландшафтнага праектавання i садова-паркавага будаўніцтва
* Кафедра лясных культур i глебазнаўства
* Кафедра турызму, пыродакарыстання і паляўніцтвазнаўства

## Спецыяльнасці 
* «Лясная гаспадарка» (Кваліфікацыя «Інжынер лясной гаспадаркі»), спецыялізацыі:
* «Лесазнаўства i лесаводства»
* «Лесапаляўнічая гаспадарка і пабочнае карыстанне лесам»
* «Ахова лесу»
* «Інфармацыйныя сістэмы ў лясной гаспадарцы»
* «Лесааднаўленне i гадавальніцкая гаспадарка»
* «Садова-паркавае будаўніцтва» (Кваліфікацыя «Інжынер садова-паркавага будаўніцтва»)
* «Турызм i прыродакарыстанне» (Кваліфікацыя «Спецыяліст па турызму і прыродакарыстанню»)

### Магістратура 
* «Лесазнаўства i лесаводства, лясныя пажары і барацьба з імі»
* «Лясныя культуры, селекцыя i насенняводства»
* «Ахова раслін»
* «Азеляненне населеных пунктаў»
* «Лесаўпарадкаванне i лясная таксацыя»
* «Ландшафтнае праектаванне i будаўніцтва»

### Аспірантура 
* «Ахова раслін»
* «Лесазнаўства, лесаводства, лесаўпарадкаванне, лясная таксацыя»
* «Лясныя культуры, селекцыя, насенняводства»

## Дэканы 
* Юрый Дзмітрыевіч Сіроткін (1960—1965)
* Юрый Мікалаевіч Азніеў (1965—1967)
* Валерый Кірылавіч Гвоздзеў (1991—2011)
* Алег Усеваладавіч Марозаў
* Васіль Аляксандравіч Ярмаловіч
* Мікалай Тарасавіч Юшкевіч

Катэгорыя:1930 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1930 годзе

Катэгорыя:Вуліца Свярдлова (Мінск)
Манета (Мінск)

**Манета** — скульптурная кампазіцыя ў Мінску, на Камуністычнай вуліцы, 49 каля будынка галоўнага офісу Банка Дабрабыт. Аўтар — скульптар Канстанцін Аляксандравіч Касцючэнка, архітэктары А. С. Кобрусеў і У. І. Архангельскі.

## Гісторыя 
Скульптура была падаравана гораду банкам у гонар свайго дваццацігоддзя. На адкрыцці помніка 23 верасня 2020 года прысутнічалі між іншых глава Нацбанка Беларусі Павел Калаур, намеснік старшыні праўлення Нацбанка Дзмітрый Лапко і кіраўнік Банка Дабрабыт Ігар Ліхагруд.

File:Coin (obverse) in Minsk.jpg
File:Coin (reverse) in Minsk.jpg

## Гл. таксама 
* Спіс помнікаў Мінска

## Літаратура 
* *Манета манет* // Наша гісторыя. № 12(29) — 2020.

## Спасылкі 
* УНИКАЛЬНАЯ СКУЛЬПТУРА «МОНЕТА» ПОЯВИЛАСЬ ВОЗЛЕ ОФИСА БАНКА ДАБРАБЫТ  
* На минской улице установили монету весом в 2 тонны 

Катэгорыя:Помнікі Мінска
Катэгорыя:Помнікі грошам
Катэгорыя:Камуністычная вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Творы Канстанціна Касцючэнкі
Катэгорыя:2020 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Уладзіміра Архангельскага
Бітва за Дакто

**Бітва за Дакто** (, ) — агульная назва серыі баёў паміж падраздзяленнямі ўзброеных сіл ЗША і Паўднёвага В’етнама з аднаго боку, і Паўночнага В’етнама — з другога, якія адбыліся ў лістападзе 1967 года на Цэнтральным пласкагор’і Паўднёвага В’етнама.

## Перадумовы 
Населены пункт Дакто () размяшчаўся ў цяжкапраходнай і маланаселенай мясцовасці недалёка ад в’етнама-лаоскай мяжы. Восенню 1967 года тут дзейнічала 1-я дывізія Арміі Паўночнага В’етнама. Наступленне было адной з аперацый у серыі так званых «пагранічных бітваў», закліканых адцягнуць амерыканскія падраздзяленні і ўвагу камандзіраў ЗША ад густанаселеных раёнаў краіны, якія былі мэтай будучага Тэцкага наступлення.

## Ход 
3 лістапада адбылося першае сутыкненне. У рамках аперацыі «Макартур» (*MacArthur*) каля Дакто была задзейнічана брыгада 4-й пяхотнай дывізіі ЗША, амаль уся 173-я паветрана-дэсантная брыгада, а таксама падраздзяленні паўднёвав’етнамскай арміі. Першыя два тыдні бітва характарызавалася серыяй кароткіх і разлютаваных баёў за кантроль над вышынямі ў асноўным паўднёвей і на паўднёвы захад ад Дакто. Своечасовая перакідка амерыканскіх падмацаванняў адыграла сваю ролю — паўночнав’етнамскія падраздзяленні пачалі адыход у Лаос, дзе маглі перагрупавацца і атрымаць папаўненні. Адыход прыкрываў 174-ы полк, які заняў пазіцыі на вышыні 875 ля самай мяжы.

Штурм вышыні 875 амерыканскімі войскамі стаў самым кровапралітным эпізодам усёй бітвы. Батальён 173-й брыгады, які пачаў штурм 19 лістапада, панёс найцяжэйшыя страты. Пасля прыбыцця яшчэ аднаго батальёна, 23 лістапада вышыня была ўзята. Узяцце вышыні 875 лічыцца канцом бітвы за Дакто.

## Вынікі 
Камандуючы войскамі ЗША і саюзнікаў у В’етнаме генерал Уільям Уэстморленд абвясціў пра перамогу ў бітве, хоць зыход баявых дзеянняў быў неадназначны. У гісторыі вайны ў В’етнаме бітва пры Дакто засталася менш прыкметнай, чым шмат у чым падобная бітва ў даліне Я-Дранг у лістападзе 1965 года, аднак па маштабнасці і лютасці пераўзыходзіла яе. Паводле заходніх ацэнак, страты ЗША склалі 361 забітымі, Паўднёвага В’етнама 73 забітымі. Страты Паўночнага В’етнама склалі ад 1000 да 1664 забітымі.

## Спасылкі 
* Дэвидсон Ф. Б. Война во Вьетнаме (1946—1975) = Vietnam at War: The History 1946-1975. — М.: Изографус, Эксмо, 2002. — С. 816.

Катэгорыя:Лістапад 1967 года
Катэгорыя:Канфлікты 1967 года
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Бітвы В’етнама
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Мемарыяльны комплекс вызваліцелям (Пінск)

**Мемарыяльны комплекс вызваліцелям** — мемарыял у Пінску, размешчаны ў цэнтральным парку культуры і адпачынку.

## Гісторыя 
5 ліпеня 1944 г. часці Чырвонай Арміі выйшлі да Пінскіх балот. Нямецка-фашысцкія войскі выкарысталі цяжкапраходныя поймы Прыпяці, Піны, Ясельды і стварылі моцную лінію абароны. У ноч з 11 на 12 ліпеня 1944 г. на паўднёва-ўсходняй ускраіне Пінска з караблёў Дняпроўскай ваеннай флатыліі быў высаджаны дэсант 1323-і стралковы полк   1-га Беларускага фронту і атрад маракоў. Дэсантнікі выбілі ворага з прыбярэжных умацаванняў і пачалі рухацца да цэнтра горада. Завязаліся жорсткія баі. Асабліва цяжкае становішча склалася ў паласе 2-га батальёна, калі варожыя танкі, самаходныя ўстаноўкі і пяхота прарваліся да Піны. На дапамогу дэсантнікам прыйшлі маракі бранякатараў. Бранякатар № 92, які вёў агонь з адкрытай пазіцыі, адрэзаў пяхоту фашыстаў, хоць сам трапіў пад моцны абстрэл ворага. У гэты час часці  , якія прайшлі па Пінскіх балотах з поўначы на поўдзень, каля в. Вулька далучыліся да 61-й арміі і разам пачалі наступаць на Пінск. Пераадольваючы ўпартае супраціўленне ворага, часці Чырвонай Арміі паспяхова фарсіравалі рэкі Прыпяць, Ясельду, Піну і раніцай 14 ліпеня вызвалілі Пінск ад ворагаў.

У 1950—1967 гг. па месцы высадкі дэсанта, там, дзе знаходзіцца брацкая магіла 155 савецкіх воінаў, маракоў Чырванасцяжнай Дняпроўскай ваеннай флатыліі і партызан, якія загінулі пры вызваленні Пінска ў Вялікую Айчынную вайну, створаны мемарыяльны комплекс (архітэктар М. Заржэцкі, І. Кулік, скульптар А. Шмакаў).

## Архітэктура 
Планіроўка комплексу мае восевую кампазіцыю. У пачатку алеі на набярэжнай Піны ўстаноўлены па пастаменце з бетону бранякатар № 92 і стэла з памятным надпісам. Перспектыву алеі замыкае прамавугольная пляцоўка, якая падводзіць да двухмаршавай лесвіцы. Паміж маршамі зроблены парапет з прымацананымі да яго дошкамі з 155 імёнамі загінуўшых вызваліцеляў. Лесвіца вядзе да галоўнай кампазіцыйнай часткі комплексу — бетоннай стэлы з бронзавымі барэльефамі матроса, салдата і жанчыны. Каля падножжа стэлы Вечны агонь. 3 2 бакоў стэлы ўстаноўлены абеліскі на магілах Герояў Савецкага Саюза Ціхана Ігнатавіча Калініна і Аляксея Цімафеевіча Кулікова.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мемарыяльныя комплексы Беларусі
Катэгорыя:Помнікі Пінска
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Творы Аляксея Шмакава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Міхаіла Заржэцкага
Катэгорыя:Караблі-помнікі
Мікалай Паўлавіч Пятроў

**Мікалай Паўлавіч Пятро́ў** (;  — ) — рускі вучоны ў галіне механікі і інжынер, генерал-інжынер, прафесар, Ганаровы член Пецярбургскай акадэміі навук (1894). Бацька М. М. Пятрова.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Трубчэўск Арлоўскай губерні. Пачатковую адукацыю атрымаў у сям’і. У 1855 годзе скончыў Канстанцінаўскі кадэцкі корпус. З 1855 годзе ў чыне прапаршчыка служыў у лейб-гвардзейскім Фінляндскім палку. У 1857 годзе скончыў афіцэрскія класы Мікалаеўскага інжынернага вучылішча і служыў на кафедры матэматыкі пад кіраўніцтвам М. В. Астраградскага. У 1866 годзе быў накіраваны ў камандзіроўку за мяжу з мэтай вывучэння прыкладной механікі. Пасля вяртання з камандзіроўкі ў 1866 годзе выкладаў у Мікалаеўскай інжынернай акадэміі і з 1871 года ў Санкт-Пецярбургскім практычным тэхналагічным інстытуце. У 1888—1892 гадах займаў пасаду старшыні Упраўлення казённых дарог, з 1892 года старшыня Інжынернага савета Міністэрства шляхоў зносін, з 1893 года — сябра (намеснік) міністра шляхоў зносін. У 1895 годзе кіраваў Камісіяй па збудаванню Сібірскай чыгункі.

Па ініцыятыве М. П. Пятрова створана Маскоўскае інжынернае вучылішча ведамства шляхоў зносін (сучасны Расійскі ўніверсітэт транспарту).

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па гідрадынамічнай тэорыі змазкі, тэорыі вісказіметрыі, прыкладной механіцы, чыгуначнай тэхніцы. Вывеў закон трэння пры наяўнасці змазкі, заклаў асновы гідрадынамічнай тэорыі трэння ў машынах. Праводзіў даследаванне метадаў разліку цягі цягнікоў, ціску колаў на рэйкі і іх трываласці, дзейнасці тармазных сістэм на чыгуначным транспарце.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Петров Николай Павлович (13.5.1836 — 15.1.1920)  // Афіцыйны сайт Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага тэхналагічнага інстытута
* Учёные и изобретатели. // История РЖД

Катэгорыя:Інжынеры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Фізікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенныя інжынеры
Партызанская брыгада «Бальшавік»

**Партызанская брыгада «Бальшавік»** — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1943 года на базе атрада «Бальшавік» (арганізаваны ў жніўні 1941 года). Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Гомельскага, Добрушскага, Веткаўскага, Свяцілавіцкага, Кармянскага, Лоеўскага, Буда-Кашалёўскага, Уваравіцкага, Чачэрскага, Рэчыцкага, Васілевіцкага, Хойніцкага раёнаў. 23 лістапада 1943 года брыгада (531 партызан, тры атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзірам дыверсійных груп Фёдару Пятровічу Котчанку і Аляксандру Лаўрэнцьявічу Ісачанку прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Склад 
* партызанскі атрад «Бальшавік»;
* партызанскі атрад «Патрыёт Радзімы»;
* партызанскі атрад імя В. П. Чкалава.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* Іван Фёдаравіч Гамарка (кастрычнік — лістапад 1943).

### Камісар 
* Васіль Нікітавіч Палянічка (кастрычнік — лістапад 1943).

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунках і шашэйных дарогах Гомель — Калінкавічы, Гомель — Жлобін. У ліпені — жніўні 1943 года атрад «Бальшавік» падарваў 42 варожыя эшалоны, у баях знішчыў больш за 40 аўтамашын, у Навабеліцы падарваў склады боепрыпасаў і гаручага. Самастойна і з іншымі партызанскімі злучэннямі разграмілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Асінаўка, Рудня Барталамееўская, Будзішча, Валосавічы, Палессе Чачэрскага, Казацкія Балсуны, Пералёўка Свяцілавіцкага, Баршчоўка Лоеўскага, Узнаж Васілевіцкага, Якімаўка Гомельскага раёнаў; у лістападзе 1943 года разам з брыгадамі «Жалязняк», імя П. К. Панамарэнкі, 108-м атрадам імя Р. І. Катоўскага напалі на нямецкі гарнізон у вёсцы Горваль Рэчыцкага раёна і захапілі калону аўтамашын. Разам з часцямі Чырвонай Арміі вялі баі каля вёскі Баравікі і чыгуначнай станцыі Шацілкі.

## Памяць 
У 1967 годзе каля пасёлка Барэц Гомельскага раёна ў гонар брыгады была пастаўлена стэла.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Бригада «Большевик» 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Студзёнагуцкі сельсавет

**Студзёнагу́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Студзёная Гута.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Дзятлавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Цярухскага сельсавета.

16 ліпеня 1954 года ўтвораны зноў у складзе Церахоўскага раёна Гомельскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Краўцоўскага і Цярухскага сельсаветаў. З 8 красавіка 1957 года сельсавет у складзе Гомельскага раёна. 11 студзеня 1973 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Церуха, сельсавет перайменаваны ў Цярухскі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гомельскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дзятлавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Церахоўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1973 годзе
Касцюковіч

**Касцюковіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Мікалаевіч Касцюковіч (нар. 1952) — вучоны ў галіне тэарэтычнай фізікі.
* 
* Сяргей Сцяпанавіч Касцюковіч (1923—2015) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі машына- і прыборабудавання, метралагічнага забеспячэння.
* Фёдар Трафімавіч Касцюковіч (1902—1994) — беларускі спецыяліст у галіне эканомікі лясной гаспадаркі. Доктар сельскагаспадарчых навук (1966), кандыдат эканамічных навук, прафесар (1967).
Замосцеўскі сельсавет

Назву **Замо́сцеўскі сельсавет** маюць:

* Замосцеўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі
* Замосцеўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі
Чарнянскі сельсавет (значэнні)

Назву **Чарня́нскі сельсавет** маюць:

* Чарнянскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці
* Чарнянскі сельсавет — назва Белабалоцкага сельсавета Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці ў 1926—1983 гадах
Фёдар Трафімавіч Касцюковіч

**Фёдар Трафімавіч Касцюковіч** (, в. Боркі, Мінская губерня — ) — беларускі спецыяліст у галіне эканомікі лясной гаспадаркі. Доктар сельскагаспадарчых навук (1966), кандыдат эканамічных навук, прафесар (1967). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 сакавіка 1902 года ў в. Боркі Мінскай губерні (цяпер — Барысаўскі раён Мінскай вобласці).

Скончыў Беларускую дзяржаўную акадэмію сельскай гаспадаркі (1928), Ленінградскую лесатэхнічную акадэмію (аспірантура).

Працаваў ва Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце лясной гаспадаркі (г. Пушкіна, Маскоўская вобласць; з 1938, старшы навуковы супрацоўнік), Беларускім навукова-даследчым інстытуце лясной гаспадаркі (1948—1953, дырэктар), Беларускім тэхналагічным інстытуце (1953—1961, рэктар, адначасова загадчык кафедры), Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (1967—1981, прафесар кафедры эканомікі сельскай гаспадаркі).

Навуковыя інтарэсы: эканоміка, арганізацыя і планаванне лесагаспадарчай вытворчасці; размяшчэнне дрэвавых парод; роля лесу і асаблівасці мнагалетніх насаджэнняў у лясной гаспадарцы, ахоўных насаджэннях; вышэйшая лесатэхнічная адукацыя.

## Літаратура 
* Основы социалистического лесохозяйственного производства : автореферат диссертации … доктора сельскохозяйственных наук / Ф. Т. Костюкович. — Минск, 1962.
* Касцюковіч Фёдар Трафімавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1972. — Т. 5. — С. 504.
* Касцюковіч Фёдар Трафімавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 8. — С. 162.
* Костюкович Федор Трофимович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 243.
* Костюкович Федор Трофимович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2017. — Т. 5 : Минская область : в 3 кн., кн. 2. — С. 141.
* Лесоэкономической науке Беларуси — 90 лет / А. В. Неверов, В. П. Демидовец // Труды БГТУ. — Минск, 2013. ― № 7. ― С. 6―8. (В содержании сведения о Костюковиче Ф. Т.)

Катэгорыя:Рэктары БДТУ
Палескі сельсавет

Назву **Пале́скі сельсавет** маюць:

* Палескі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці
* Палескі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці
* Палескі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці