open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Антон Сямёнавіч Будзіловіч

** Будзіловіч Антон Сямёнавіч ** (, Коматава, цяпер Гродзенскі раён — , Санкт-Пецярбург) — расійскі гісторык, філолаг–славіст, публіцыст і грамадскі дзеяч. Член-карэспандэнт Санкт-Пецярбургскай акадэмія навук (1882). Тайны саветнік.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў сям'і уніяцкага святара. Вучыўся ў Віленскай гімназіі, Жыровіцкім духоўным вучылішчы, Літоўскай духоўнай семінарыі, але стаць святаром не захацеў. У 1864 годзе паступіў на гісторыка-філалагічны факультэт Імператарскага Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта, дзе вывучаў славянскія дыялекты і рускую літаратуру. Студэнцкая праца А. Будзіловіча *«О литературной деятельности М. В. Ломоносова»* была адзначана залатым медалём. Быў астаўлены на кафедры для падрыхтоўкі да пасады выкладчыка  па славянскай філалогіі. Навуковымі кіраўнікамі А. Будзіловіча былі вядомыя рускія вучоныя І. Сразнеўскі, І. Ламанскі і М. Сухамлінаў. 
У 1869 годзе стаў прыват-дацэнтам славянскіх дыялектаў у Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі, з 1870 года працаваў выкладчыкам у Імператарскім Санкт-Пецярбургскім гісторыка-філалагічным інстытуце.
У 1871 годзе абараніў магістарскую працу на тэму «Исследование языка древнеславянского перевода ХІІІ слов Григория Богослова по рукописи Императорской Публичной библиотеки ХІ века», пасля чаго наведаў славянскія землі розных еўрапейскіх дзяржаў і еўрапейскай часткі Турэччыны, дзе вывучаў мясцовыя дыялекты славянскіх моў, літаратуру і этнаграфію (1872–1873).

З 1875 года займаў пасаду прафесара Гісторыка-філалагічнага інстытута (г. Нежын). У 1881–1891 гадах прафесар рускай і царкоўнаславянскай мовы Варшаўскага універсітэта, па сумяшчальніцтву дэкан гісторыка-філалагічнага факультэта.

Рэктар Юр’еўскага (Тартускага) універсітэта (1892–1901).

Член савета расійскага міністэрства народнай асветы. З 1907 года рэдактар газеты «Московские ведомости».

Памёр у 1908-м годзе ў Санкт-Пецярбургу.

## Погляды 
Антон Будзіловіч быў перакананым славянафілам. Ён адстойваў ідэю славянскай узаемнасці і цеснага супрацоўніцтва славянскіх народаў. Некаторыя адносяць яго да панславістаў. Таксама Антон Будзіловіч актыўна цікавіўся жыццём галіцкіх і закарпацкіх руснакоў, бо сам быў жанаты з дачкой віднага руснацкага дзеяча Адольфа Дабранскага. У адносінах да будучыні Расійскай Імперыі Антон Будзіловіч цвёрда прытрымліваўся манархічных поглядаў і быў членам рускай манархічнай арганізацыі «Рускае сабранне» .

## Літаратура 
*  — С. 113.

Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродзенскім раёне
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены Рускага ўкраіннага таварыства
Катэгорыя:Выкладчыкі Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі
(97) Клато

**97 Клато́** (97 Klotho) — астэроід Галоўнага астэроіднага пояса. Адкрыты 17 лютага 1868 года французскім астраномам Эрнстам Вільгельмам Тэмпелем у Марсельскай абсерваторыі, Францыя. Астэроід названы ў гонар Клато, адной з трох багінь лёсу ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.

Па спектральнай класіфікацыі Толена, Клато адносіцца да астэроідаў класа M, аднак радыёлакацыйныя назіранні альбеда не даюць прамых пацверджанняў пра значную наяўнасць жалезна-нікеліевых кампазітаў у складзе яго паверхні. Эксперыменты, якія праводзяцца з мэтай даследавання колькаснага спетральнага ўплыву сонечнага ветра на астэроіды, выявілі, што фізічныя ўласцівасці Клато сумяшчальныя з энстатытавымі хандрытамі. Аналагічныя ўласцівасці былі выяўлены таксама ў астэроіда Лютэцыя, побач з якім у ліпені 2010 года праляціць еўрапейскі касмічны зонд «Разета». Магчыма, што даследаванні Лютэцыі з блізкай адлегласці дазволяць больш даведацца пра паверхневы склад Клато.

Назіранні за Клато ў сакавіку 1990 гады дазволілі вызначыць яго адносна вялікі перыяд вярчэння, які складае каля паўтары зямных сутак.

Астэроід не перасякае арбіту Землі і абарочваецца вакол Сонца за 4,36 юліянскіх гадоў.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (1—100)
* Галоўны пояс астэроідаў

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1868 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
(8) Флора

**8 Флора** (**Flora**) — астэроід дыяметрам 141,0 км.

Альбеда 0,21(белы=1). Абсалютная зорная велічыня +6,49. Сінадычны перыяд 3,3 гады. Вялікая паўвось 2,201 а.а. Арбітальны эксцэнтрысітэт 0,156. Нахіл арбіты да экліптыкі 5°53‘. Аргумент перыцэнтра 285°00‘. Даўгата ўзыходзячага вузла 111°03‘. Сярэдняя анамалія 206.0°.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (1—100)
* Галоўны пояс астэроідаў

## Спасылкі 
* 
* 
* Арбіта астэроіда ў сонечнай сістэме (Near-Earth Object Program).

Катэгорыя:Астэроіды класа S
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1847 годзе
Катэгорыя:Сямейства Флоры
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
Катэгорыя:Астэроіды
(5) Астрэя

**5 Астрэя** (**Astraea**; у ранняй навуковай літаратуры **Astræa**) — буйны астэроід у галоўным астэроідным поясе. Першым у небе яго пабачыў 8 снежня 1845 г. нямецкі астраном-аматар Карл Людвіг Хенке.

## Арбіта 
Параметры арбіты тыповыя для астэроідаў. Вялікая паўвось роўная 2.573 а.а., перыгелій 2.077 а.а., афелій 3.070 а.а., нахіл да экліптыкі 5.369°, эксцэнтрысітэт 0.193, абарочваецца вакол Сонца за 4.13 гадоў.

## Фізічныя характарыстыкі 
Астрэя мае памер 167×123×82 км. Паверхня складзеная светлымі горнымі пародамі (адбіваюць 23% святла). Паводле спектру належыць да S-тыпу астэроідаў.

## Глядзіце таксама 
* Спіс астэроідаў (1—100)

## Спасылкі 
* Арбіта астэроіда ў Сонечнай сістэме (Near-Earth Object Program) 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1845 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
(2) Палада

**2 Палада** (**Pallas**) — другі адкрыты астэроід. Быў адкрыты 28 сакавіка 1802 г. Генрыхам Вільгельмам Ольберсам і названы ў гонар Палады — дочкі Трытона і сяброўкі Афіны Палады з старажытнагрэчаскай міфалогіі (хоць у грэкаў гэта магло быць і мужчынскім іменем, і эпітэтам самой Афіны, але лічыцца, што першыя астэроіды атрымлівалі толькі жаночыя імёны).

Адносіцца да галоўнага пояса астэроідаў і мае арбітальныя параметры:
* вялікая паўвось арбіты 2,772 а.а.;
* перыгелій 2,135 а.а., афелій 3,410 а.а.;
* нахіл 34,852°
* эксцэнтрысітэт 0,230;
* перыяд звароту 4,62 гады.
Мае альбеда 0,159, што дае на адлегласці ў 1 а.а. свяцільнасць у 4,13 зорнай велічыні і адносіцца да спектральнага класа B. Адно абарачэнне вакол сваёй восі астэроід здзяйсняе за 0,32555 дня (~7,8 гадзін).

Палада з’яўляецца другім па памерах целам галоўнага пояса астэроідаў — 570×525×500 км (крыху пераўзыходзячы Весту). Паколькі ў жніўні 2006 г. Цэрэра была пераведзена ў статус карлікавай планеты, у сапраўдны момант Палада з’яўляецца найбольшым астэроідам.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (1—100)
* Галоўны пояс астэроідаў

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Арбіта астэроіда ў сонечнай сістэме (Near-Earth Object Program).

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1802 годзе
Катэгорыя:Астэроіды класа B
Катэгорыя:Сямейства Палады
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам звыш 400 км
(3) Юнона

**3 Юнона** (**Juno**) — трэці астэроід.

Адкрыты 1 верасня 1804 года Карлам Людвігам Хардынгам і названы ў гонар Юноны — жонкі Юпітэра, вярхоўнага рымскага бажаства. Адносіцца да галоўнага пояса астэроідаў, узначальваючы аднайменнае сямейства Юноны, і мае арбітальныя параметры: вялікая паўвось 2.668 а. а., перыгелій 1.978 а. а., афелій 3.357 а. а., нахіленне 12.972°, эксцэнтрысітэт 0.258, перыяд звароту 4,36 года. Адзін з даволі буйных астэроідаў галоўнага пояса — па розных ацэнках ад 234 да 267 км у дыяметры, абарачэнне вакол сваёй восі здзяйсняе за 0,3004 дня. Мае альбеда 0.238, што дае на адлегласці ў 1 а. а. свяцільнасць у 5.33 зорнай велічыні і адносіцца да спектральнага класа S.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (1—100)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Арбіта астэроіда ў сонечнай сістэме (Near-Earth Object Program).
* 
* 

Юнона
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1804 годзе
(7) Ірыда

**(7) Ірыда** (**Iris**) — астэроід дыяметрам 203 км.

Альбеда 0,21(белы=1). Вялікая паўвось 2,385 а. а. Арбітальны эксцэнтрысітэт 0,231. Абсалютная зорная велічыня 5,51. Сідэрычны перыяд 3,7 гадоў. Нахіл арбіты да экліптыкі 5°31‘. Аргумент перыцэнтра 145°11‘. Даўгата ўзыходзячага вузла 259,55‘. Сярэдняя анамалія 313,9°.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (1—100)
* Галоўны пояс астэроідаў

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Арбіта астэроіда ў сонечнай сістэме (Near-Earth Object Program).
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1847 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
(6) Геба

**6 Геба** (6 Hebe) (грэч. 'Ήβη) — адзін з самых вялікіх астэроідаў галоўнага кольца, і, магчыма, крыніца H-хандрытных метэарытаў, якія складаюць 40% усіх метэарытаў, што сутыкаюцца з Зямлёй.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1847 годзе
Г
Гульня тронаў (тэлесерыял)

**«Гульня тронаў»**, ці **«Гульня прастолаў»** () — амерыканскі тэлесерыял у жанры фэнтэзі, створаны па матывах цыкла раманаў «Песня Лёду і Агню» пісьменніка Джорджа Марціна. Прэм’ера ў ЗША адбылася на канале HBO 17 красавіка 2011 года. 19 красавіка 2011 года, неўзабаве пасля паказу першага эпізоду, было абвешчана пра падаўжэнне серыяла на другі сезон. У Расіі і СНД серыял дэманструе тэлеканал «Fox Life» з 8 верасня 2011 года.

Тэлесерыял з’яўляецца адным з самых буйнабюджэтных праектаў на сучасным амерыканскім тэлебачанні і самым дарагім у жанры фэнтэзі. Паказаныя сезоны «Гульні тронаў» атрымалі высокія водгукі крытыкаў, хоць многія з іх адмоўна ставяцца да празмернасці ў серыяле крывавага гвалту і эратычных сцэн. Вакол «Гульні тронаў» узнікла вялікая фан-супольнасць. «Гульня тронаў» намінавалася на шматлікія прэстыжныя ўзнагароды, у тым ліку двойчы на прэмію «Эмі» за найлепшы драматычны серыял, атрымала прэмію «Х’юга» за найлепшую пастаноўку; акрамя таго, узнагароды атрымлівалі і акцёры, якія здымаліся ў тэлесерыяле — так, Пітэр Дынклэйдж, які выканаў у серыяле ролю Тырыяна Ланістэра, быў ганараваны прэміяй «Эмі» за найлепшую мужчынскую ролю другога плана і прэміяй «Залаты глобус» за найлепшую мужчынскую ролю другога плана.

## Сюжэт 
Сюжэт заснаваны на сазе Джорджа Марціна «Песня Лёду і Агню»; кожнаму сезону супастаўляецца адна кніга гепталогіі, з якіх на гэты момант напісаны пяць.

Дзеянне кніг адбываецца на фоне палітычных інтрыг і, пазней, грамадзянскай вайны ў барацьбе за ўладу над выдуманым кантынентам Вестэрас. Роберт Баратэан, кароль Сямі Каралеўстваў, просіць свайго старога сябра Эдарда Старка стаць яго новым Правіцай — галоўным саветнікам. Эдард, падазраючы, што яго папярэднік на гэтым пасту быў забіты, прымае пасаду, каб расследаваць акалічнасці забойства і абараніць караля. У той жа час сваякі каралевы, Ланістэры, спрабуюць узяць Вестэрас пад свой поўны кантроль. Паралельна за морам апошнія прадстаўнікі раней зрынутай Баратэанам каралеўскай сям’і Таргарыеныў адшукваюць саюзнікаў, здольных вярнуць ім трон Сямі Каралеўстваў. Канфлікт паміж гэтымі і іншымі сем’ямі, у тым ліку Грэйджоямі, Талі, Арэнамі і Тырэламі, прыводзіць да вайны. Тым часам, на поўначы, абуджаецца забытае зло, якое стала легендай. Сярод вайны і палітычнай блытаніны, невялікае брацтва, Начны дазор, застаецца адзіным, што стаіць паміж светам людзей і гэтым жахам.

## Беларуская агучка 
Пра пераклад і агучку 8 сезону серыяла 29 красавіка 2019 года паведаміл відэасэрвіс VOKA. Серыі будуць дадавацца на ўласную платформу VOKA па меры выхаду.

## Гл. таксама 
* The Rains of Castamere
* Песня Лёду і Агню

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-сайт серыяла (англ.)
* Афіцыйны вэб-сайт пра вытворчасць серыяла  (англ.)
* Game of Thrones. Westeros.org — раздзел найбуйнейшага фэн-сайта Джорджа Марціна, прысвечаны серыялу (англ.)
* 7kingdoms.ru — рускамоўны фэн-сайт серыяла

Катэгорыя:Песня Лёду і Агню
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2011 года
Катэгорыя:Тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Фэнтэзійныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Тэлесерыялы тэлеканала HBO
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў фантастыкі
NGC 3919

**NGC 3919** (іншыя абазначэнні — **UGC 6810**, **MCG 3-30-119**, **ZWG 97.161**, **PGC 37032**) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Леў.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1864 годзе
3919
Катэгорыя:Леў (сузор’е)
NGC 3918

**NGC 3918** (іншыя абазначэнні — **PK 294+4.1**, **ESO 170-PN13**, **AM 1147-565**) — планетарная туманнасць у сузор’і Цэнтаўр.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1834 годзе
3918
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
Катэгорыя:Планетарныя туманнасці
Мікалай Мікалаевіч Каржанеўскі

**Мікалай Мікалаевіч Каржанеўскі** () — савецкі ваенны дзеяч, удзельнік вызвалення Беларусі ад нямецкіх захопнікаў ў гады Вялікай Айчыннай вайны, генерал-маёр (1942), камандзір 26-й гвардзейскай стралковай дывізіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 снежня 1906 года ў горадзе Фастаў Кіеўскай губерні (сучасная Кіеўская вобласць Украіны).

У 1924 годзе па камсамольскай пуцёўцы быў накіраваны ў Адэскую ваенную школу. У 1937 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ і служыў начальнікам штаба дывізіі ў Забайкальскай ваеннай акрузе.
 ў Гарадку]]
Падчас Вялікай Айчыннай вайны удзельнічаў у бітве пад Масквой. З сакавіка 1942 года — камандзір 26-й гвардейскай Усходне-Сібірскай стралковай дывізіі. Дывізія пад яго камандаваннем вызначылася ў снежні 1943 года пры вызваленні горада Гарадок (Віцебская вобласць) у ходзе Гарадоцкай аперацыі і атрымала ганаровае найменне «Гарадоцкая».

Загінуў 5 студзеня 1944 года ад выбуху снарада пры руху ў напрамку Віцебска. Пахаваны ў Гарадку на Ваенных могілках. На яго магіле ўстаноўлены бюст.

## Ушанаванне памяці 
* Імем М. М. Каржанеўскага названа адна з вуліц горада Гарадок.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Ваенныя дзеячы СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
NGC 3916

**NGC 3916** (іншыя абазначэнні — **UGC 6819**, **MCG 9-20-5**, **ZWG 269.6**, **ZWG 268.94**, **IRAS11481+5525**, **PGC 37047**) — спіральная галактыка (Sb) у сузор’і Вялікая Мядзведзіца.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1789 годзе
3916
Катэгорыя:Вялікая Мядзведзіца (сузор’е)
NGC 3915

**NGC 3915** (іншыя абазначэнні — **IC 2963**, **MCG -1-30-36**, **IRAS11468-0450**, **PGC 36933**) — галактыка ў сузор’і Дзева.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1784 годзе
3915
Катэгорыя:Дзева (сузор’е)
NGC 3907B

**NGC 3907B** (іншыя абазначэнні — **UGC 6793**, **MCG 0-30-26**, **IRAS11468-0048**, **ZWG 12.92**, **KCPG 304A**, **PGC 36928**) — спіральная галактыка (Sb) у сузор’і Дзева.

Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога і быў дададзены пазней.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

3907
Катэгорыя:Дзева (сузор’е)
NGC 3901

**NGC 3901** (іншыя абазначэнні — **UGC 6675**, **MCG 13-9-1**, **ZWG 351.68**, **ZWG 352.6**, **KARA 496**, **PGC 36386**) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Жырафа.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1801 годзе
3901
Катэгорыя:Жырафа (сузор’е)
NGC 3890

**NGC 3890** (іншыя абазначэнні — **NGC 3939**, **UGC 6788**, **MCG 13-9-3**, **ZWG 352.8**, **IRAS11465+7434**, **PGC 36925**) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Дракон.

Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі **NGC 3890**, **NGC 3939**.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1797 годзе
3890
Катэгорыя:Дракон (сузор’е)
Паслядоўнасць Хабла

**Паслядоўнасць Хабла** — класіфікацыя галактык, прапанаваная ў 1936 Эдвінам Хаблам. З тых часоў прапанаваны больш падрабязныя класіфікацыі, але класіфікацыя Хабла ўсё яшчэ актуальная.

center|frame|Для спіральных галактык памер балджа і таўшчыня рукавоў «злева направа» меншаюць, канцэнтрацыя пылу павялічваецца.
right|thumb|350px

* **E0**—**E7** — эліптычныя галактыкі, маюць адносна раўнамернае размеркаванне зорак без відавочнага ядра. Лічба паказвае эксцэнтрысітэт: галактыкі **E0** практычна шарападобныя, з павелічэннем нумара развіваецца сплюснутасць. Лік паказвае форму праекцыі на плоскасць назірання, а не рэальную форму галактыкі, якую можа быць цяжка вызначыць.
* **S0** — лінзападобныя галактыкі дыскападобнай формы з відавочна выяўленым цэнтральным балджам (пукатасцю), але без назіраемых рукавоў.
* **Sa**, **Sb**, **Sc**, **Sd** — спіральныя галактыкі, якія складаюцца з балджа і вонкавага дыска, які змяшчае рукавы. Літара паказвае, наколькі шчыльна размешчаны рукавы.
* **SBa**, **SBb**, **SBc**, **SBd** — спіральныя галактыкі з перамычкай, у якіх цэнтральны балдж перасякае яркі **бар** (перамычка), ад якога адыходзяць рукавы.
* **Irr** — няправільныя галактыкі, якія не могуць быць аднесены ні да аднаго з пералічаных класаў. Галактыкі тыпу **IrrI** утрымліваюць рэшткі спіральнай структуры, а **IrrII** маюць зусім няправільную форму.

Сам Хабл лічыў гэту паслядоўнасць эвалюцыйнай. Па яго меркаванні эвалюцыя адбывалася ад эліптычных да спіральных галактык. З тых часоў эліптычныя галактыкі завуць раннім класам, а спіральныя — познім.

Часам схему, намаляваную на малюнку, завуць *«камертонам Хабла»*.

## Гісторыя 
Паслядоўнасць Хабла была прапанавана Эдвінам Хаблам у 1926 годзе,
 і мадыфікавана ім жа ў 1936 годзе. У 1936 годзе быў дададзены клас лінзападобных галактык.

## Гл. таксама 
* Марфалагічная класіфікацыя галактык
* Пекулярныя галактыкі

## Крыніцы 
Катэгорыя:Астрафізіка
*
Катэгорыя:Класіфікатары
Кашталяны новагародскія

Пасада новагародскага кашталяна з'явілася ў 1566 годзе.

## Спіс кашталянаў новагародскіх
Аляксандр Іванавіч Хадкевіч

**Аляксандр Іванавіч Хадкевіч** (каля 1475 — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, мецэнат. Ваявода новагародскі (з 1544), канюшы надворны літоўскі (з 1502), маршалак гаспадарскі (1506—1509, 1511—1547). Пачынальнік узвышэння роду Хадкевічаў.

Трымаў Пунскае (1506), Берасцейскае (1529) ды Кнышынскае (1530) староствы.

## Біяграфія 
З магнацкага роду Хадкевічаў герба «Касцеша», сын Івана Хадкевіча і князёўны Агнешкі-Сафіі Бельскай.

Праз маці стрыечны пляменнік братоў Ягайлавічаў — вялікага князя Аляксандра, караля польскага Ян Ольбрахта і вялікага князя Жыгімонта Старога. Меў дзвюх сясцёр — Аграфену і Якумілу.

Меў вялізныя зямельныя ўладанні ў паўночна-ўсходняй частцы Вялікага Княства Літоўскага з цэнтрам у Гарадку. У 1498 годзе са смаленскім епіскапам Іосіфам Солтанам заснаваў праваслаўны манастыр у Гарадку, але ў 1502 годзе манахі з’ехалі ў *Сухі Груд*.

Пасля мецяжа Глінскіх пазбаўлены ўрадаў і кінуты ў вязніцу за іх падтрымку, але неўзабаве вызвалены.

Аляксандр Хадкевіч пабудаваў у 1510—1511 гадах Супраслеўскі манастыр. Канстанцінопальскі патрыярх Ерамія II Транас выдаў адмысловы эдыкт з дазволам на яго заснаванне. Першай у манастыры была пахавана маці Аляксандра Хадкевіча.

11 мая 1513 года ажаніўся з князёўнай Васілісай з роду Яраславічаў. У шлюбе меў трох сыноў, што запачаткавалі тры галіны роду Хадкевічаў: Гераніма, Рыгора (абодва каля 1505 года, Вільня) і Юрыя (1515, Трокі); таксама сына Івана, які памёр маладым, дачок Соф’ю (1517, Вільня), якая была замужам за падчашым Станіславам Кезгайлам, а потым за канюшым Ярашам Карыцкім; і Аляксандру — замужам за Паўлам Сапегам.

Пасля смерці пахаваны разам з жонкай у Супраслеўскім манастыры.

## Радавод 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Кіркене, Г.* Новы погляд на род Хадкевічаў — графаў на Шклове і Мышы / Г. Кіркене // ARCHE. — 2014. — № 6. — С. 59—70.

## Спасылкі 
* Генеалогія магнацкіх радоў Рэчы Паспалітай 

Аляксандр Іванавіч
Катэгорыя:Маршалкі гаспадарскія
Катэгорыя:Ваяводы новагародскія
Катэгорыя:Старосты берасцейскія
Катэгорыя:Старосты кнышынскія
Катэгорыя:Старосты пунскія
Катэгорыя:Пахаваныя ў Супрасльскім Дабравешчанскім манастыры
Гародна (возера, Шумілінскі раён)

**Гаро́дна** — возера ў Беларусі ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Заходняя Дзвіна.

Плошча возера 0,28 км². Найбольшая глыбіня 4 м. Даўжыня 0,9 км, найбольшая шырыня 0,51 км. Даўжыня берагавой лініі 2,4 км. Плошча вадазбору 87 км².Катлавіна выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны спадзістыя, на ўсходзе ўзвышаныя, параслі хмызняком. Берагавая лінія слабазвілістая.

Возера слабапраточнае. Злучана ручаямі з азёрамі Сосна і Лезвінка. На заходнім беразе возера вёска Гародна.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Гордно  // Белоруссий Посейдон 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Шумілінскага раёна‎
Кураслеп

**Курасле́п**, або **Анемона** (*Anemone*) — род кветкавых раслін, які ўключае ў сябе каля 120 відаў у сямействе .

## Батанічнае апісанне 
''.]]
Шматгадовыя травяністыя карэнішчавыя расліны, зрэдку — паўкусты. Вышыня 20—50 см. Прыкаранёвае лісце на чаранках, часам адсутнічае. Кветкі буйныя, адзіночныя або ў парасонападобных суквеццях.

Цвіценне адбываецца ранняй вясной,  і .

## Гл. таксама 
* Anemone tomentosa
* Анемона пяшчотная

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Anemone // ИАС «ООПТ России»
* Anemone // The Plant List


Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
NGC 3876

**NGC 3876** (іншыя абазначэнні — **UGC 6730**, **MCG 2-30-29**, **ZWG 68.55**, **IRAS11428+0926**, **PGC 36644**) — галактыка ў сузор’і Дзева.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1784 годзе
3876
Катэгорыя:Дзева (сузор’е)
Гародна (возера, Бешанковіцкі раён)

**Гаро́дна** — возера ў Беларусі ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Астроўніца (басейн Заходняй Дзвіны) на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Бешанковічы. Уваходзіць у Астровенскую групу азёр.

Плошча люстра возера 0,85 км². Даўжыня 2,04 км, найбольшая шырыня 0,69 км. Найбольшая глыбіня 6,5 м. Катлавіна Гародна карытападобнай формы выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй ад 12 да 22 метраў. Берагі вышынёй да 1 м сугліністыя. Мелкаводдзе (да глыбіні 2 м) займае каля 16% плошчы. Дно выслана пяскамі, гліністым ілам. Прыбярэжная надводная расліннасць займае паласу  да 30 метраў.Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадае ручай, выцякае рака Астроўніца.На возеры два астравы агульнай плошчай 0,4 га.

У возеры водзяцца лешч, шчупак, акунь, лінь, плотка і інш.

Ля возера знаходзіцца вёска Гародна, праходзіць аўтамабільная дарога .

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Озёра Бешенковичского района 

Катэгорыя:Азёры Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Заходняй Дзвіны
Шапка Манамаха

thumb|Шапка Манамаха
**Шапка Манамаха** — галоўная рэгалія рускіх вялікіх князёў і цароў. Сімвал-карона самадзяржаўя ў Расіі. Уяўляе сабой залаты філігранны востраканечны галаўны ўбор сярэднеазіяцкай працы канца XIII — пачатку XIV стагоддзя з сабалінай аблямоўкаю, упрыгожаны каштоўнымі камянямі: жэмчугам, рубінамі, ізумрудамі і крыжам.

«Шапка Манамаха» адносіцца да ліку самых старажытных рэгалій, якія захоўваюцца ў Аружэйнай палаце Маскоўскага Крамля. Пачынаючы з Івана Каліты, ва ўсіх духоўных граматах маскоўскіх князёў згадваецца «шапка залатая». Магчыма, што менавіта яна ўпершыню ў 1572 годзе ў завяшчанні Івана Грознага была названая «шапкай Манамаха».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Маскоўская дзяржава
Катэгорыя:Кароны
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Расіі
Шаміль

**Шаміль** (, Гімры (цяпер Унцукульскі раён, Заходні Дагестан — , Медзіна, цяпер Саудаўская Аравія) — правадыр каўказскіх горцаў, у 1834 прызнаны імамам тэакратычнай дзяржавы — Паўночна-Каўказскі імамат, у якім аб'яднаў горцаў заходняга Дагестана і Чачні, а затым і Чаркесіі. Аварац. Да заключэння перамір'я пры штурме Гуніба ў 1859 князем Барацінскім энергічна вёў барацьбу супраць Расійскай імперыі. Перавезены ў Калугу, а затым у Кіеў, атрымаў нарэшце абяцаны яшчэ на Гунібе дазвол здзейсніць Хадж у Меку, затым у Медзіну, дзе і памёр.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.17, Мн., 2003, С.365

Катэгорыя:Гісторыя Дагестана
Катэгорыя:Імамы Каўказа
Катэгорыя:Удзельнікі Каўказскіх войн
Катэгорыя:Гісторыя Чачні
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Шальнік

**Ша́льнік** (*Alísma*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя водныя травяністыя расліны. Сцябло прамастойнае. Лісце суцэльнае, на чаранках, у прыкаранёвай разетцы. Кветкі белага колеру, з трыма пялёсткамі, сабраныя ў мяцёльчатыя суквецці. Плод — шматарэшак.

## Арэал 
Налічваецца каля дзесяці (11) відаў, шырока распаўсюджаныя па ўсім свеце. Большай часткай — у Паўночным паўшар’і, таксама ў Аўстраліі, Паўднёва-Усходняй Азіі, Усходняй Афрыцы і Цэнтральнай Амерыцы. На тэрыторыі Беларусі сустракаюцца 3 віды шальніка: , , .

## Значэнне 
З’яўляюцца кормам андатры і качак. Трава ў свежым выглядзе ядавітая для жывёл.

## Літаратура 
*  — С. 365.

## Спасылкі 
* 
* Частуха // Проект «Архив природы России» 
* Alisma // The Plant List


Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Аўстраліі і Акіяніі
Юрый Пац

**Юрый Пацавіч (Пац)** (? — 1505) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Маршалак гаспадарскі і намеснік ковенскі з 1480, ваявода кіеўскі (1486—1492), намеснік новагародскі (1492—1496) і полацкі (1496—1501).

Валодаў маёнткамі ў Лідскім і Берасцейскім паветах.

Сын Паца Доўкшавіча, праўдападобнага пачынальніка Пацаў. Яго бацька Доўкша быў сынам Кіманта (меркавана паходжаннем з Горадні) і згадваўся ў перыяд 1401-1432.

Ажаніўся з Фядорай Рагацінскай (у каталіцтве Соф'я), удавой кобрынскага князя, меў з ёй адзінага сына Мікалая. Фядора пасля смерці Юрыя Паца выйшла за Мікалая Радзівіла Старога.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Пацаў 

Юрый
Катэгорыя:Намеснікі полацкія
Катэгорыя:Намеснікі новагародскія
Катэгорыя:Ваяводы кіеўскія (Вялікае Княства Літоўскае)
Катэгорыя:Старосты ковенскія
Катэгорыя:Маршалкі гаспадарскія
Мікалай Пац

**Імя Мікалай мела некалькі прадстаўнікоў роду Пацаў:**
* Мікалай Юр’евіч Пац (1500—1545) — лоўчы вялікі літоўскі, ваявода падляшскі.
* Мікалай Мікалаевіч Пац (1527—1585) — біскуп кіеўскі, кашталян смаленскі.
* Мікалай Паўлавіч Пац (1570—1642) — біскуп жамойцкі.
* Мікалай Дамінікавіч Пац (?—1595) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, падкаморы берасцейскі.
* Мікалай Стэфан Пац (1623—1684) — вялікалітоўскі дзяржаўны і рымска-каталіцкі дзеяч, ваявода троцкі, біскуп віленскі.
Гарбуз

**Гарбуз** (*Cucurbita*) — род травяністых раслін сямейства .

## Апісанне 
Адна- і шматгадовыя травяністыя расліны. Сцёблы доўгія. Лісце буйнае. Плод — гарбузіна — шматнасенная (несапраўдная) ягада. Насенне багатае алеем і бялкамі.

## Пашырэнне 
Радзіма — Цэнтральная Амерыка. Вядома 13 культурных відаў, якія вырошчваюць на розных кантынентах. На Беларусі культывуюць , і яго разнавіднасці — кабачкі, патысоны, таксама  і .

## Выкарыстанне 
Харчовыя, кармавыя, алейныя і дэкаратыўныя расліны. Плады вараць, пякуць, выкарыстоўваюць на кандытарскія вырабы. З насення вырабляюць алей.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарбузовыя
Краснагорск (Буда-Кашалёўскі раён)

**Краснаго́рск** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Шырокаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 20 км на ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 29 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На поўначы, захадзе і поўдні меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з просталінейнай шыротнай вуліцы, да якой на ўсходзе далучаецца кароткая мерыдыянальная вуліца. Забудова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1930 годзе арганізаваны калгас, працавала арцель па здабычы торфу. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 20 двароў, 12 жыхароў вёскі загінулі на фронце. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Камінтэрн» (цэнтр — вёска Шырокае). Да 1966 года пасёлак уваходзіў у склад Акцябрскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 22 гаспадаркі, 33 жыхара.

### Дынаміка 
* 1926 год — 39 двароў, 185 жыхароў.
* 1940 год — 49 двароў, 350 жыхароў.
* 1959 год — 202 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 22 гаспадаркі, 33 жыхара.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Шырокаўскі сельсавет
Мікалай Юр’евіч Пац

'''Мікалай Юр'евіч Пац''' (? — каля 1550) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Лоўчы ВКЛ у 1509—1542, падкаморы ВКЛ у 1527—1542, ваявода падляшскі з 1543.

Меў шматлікія маёнткі, у якіх у 1528 было каля 7500 сялянскіх двароў.

## Сям'я 
Сын Юрыя Паца, намесніка полацкага.

Ажаніўся з князёўнай Аляксандрай Гальшанскай. Меў ад яе чатырох сыноў: Мікалая, Станіслава, Дамініка і Паўла, ад якіх пайшлі галіны роду, а таксама дачок Ядвігу, Аляксандру і Фядору.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Пацаў 

Мікалай Юр'евіч
Катэгорыя:Ваяводы падляшскія (Вялікае Княства Літоўскае)
Катэгорыя:Лоўчыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Падкаморыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Дваране гаспадарскія
NGC 3873

**NGC 3873** (іншыя абазначэнні — **UGC 6735**, **MCG 3-30-106**, **ZWG 97.137**, **KCPG 300A**, **PGC 36670**) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Леў.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1864 годзе
3873
Катэгорыя:Леў (сузор’е)
Чырвоны Курган (Буда-Кашалёўскі раён)

**Чырво́ны Курга́н** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 23 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 50 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель. Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Выяўленыя археолагамі два курганных магільніка (18 і 50 насыпаў, у 1 і 1,5 км на паўночны захад ад пасёлка) сведчаць пра засяленне гэтых месцаў з даўніх часоў. Сучасны пасёлак заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Найболей актыўная забудова даводзіцца на 1920-я гады. У 1929 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў баях каля вёскі загінулі 13 савецкіх салдатаў (пахаваны ў брацкай магіле). У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 23 гаспадаркі, 32 жыхара.

### Дынаміка 
* 1926 год — 19 двароў, 98 жыхароў.
* 1959 год — 134 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 23 гаспадаркі, 32 жыхара.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Красны (Буда-Кашалёўскі раён)

**Кра́сны** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 17 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 36 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Побач аўтамабільная дарога Жлобін — Гомель. Планіроўка складаецца з просталінейнай, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі вуліцы, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны на пачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1930 годзе жыхары ўступілі ў калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінуў 21 жыхар. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 19 гаспадарак, 24 жыхары.

### Дынаміка 
* 1926 год — 17 двароў, 96 жыхароў.
* 1959 год — 138 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 19 гаспадарак, 24 жыхары.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Красны Свет

**Кра́сны Свет** (, ) — былы пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Старабудскага сельсавета.

У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС жыхары пераселены ў чыстыя месцы.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 10 км на поўдзень ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 34 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Гомель. Планіроўка складаецца з двух кароткіх амаль паралельных паміж сабой шыротных вуліц, забудаваных аднабакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1929 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ўваходзіў у склад калгаса «Авангард» (цэнтр — вёска Старая Буда).

У 1969 годзе ў пасёлак перасяліліся жыхары суседняга пасёлка Янаўка.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка 
* 1925 год — 15 двароў.
* 1959 год — 54 жыхара (паводле перапісу).
* 1990-я — жыхары пераселены.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Крыўск (Буда-Кашалёўскі раён)

**Крыўск** (, ) — аграгарадок у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Цэнтр Крыўскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 16 км на поўдзень ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 34 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
Рака Іволька (прыток ракі Уза).

## Транспартная сетка 
Побач аўтадарога Жлобін — Гомель.

Планіроўка складаецца з ледзь выгнутай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, да цэнтра якой з захаду пад прамым вуглом далучаецца кароткая просталінейная вуліца. На ўсходзе паралельна да галоўнай ідуць тры кароткія просталінейныя вуліцы. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. У 1987 годзе пабудаваны цагляныя дамы на 50 кватэр, у якіх размясціліся перасяленцы з забруджаных радыяцыяй месцаў пасля Чарнобыльскай катастрофы.

## Гісторыя 
Знойдзены ў 1901 годзе скарб з іспана-нідэрландскіх, галандскіх, польскіх і іншых манет XVII стагоддзя сведчыць пра дзейнасць чалавека на гэтай тэрыторыі з даўніх часоў. Па пісьмовых крыніцах вядомая з канца XIX стагоддзя як паселішча ў Чабатовіцкай воласці Беліцкага павета Магілёўскай губерні. Памешчыца Пазняк мела ў вёсцы ў 1830 годзе 251 дзесяціну зямлі і млын. Затым вёска была ў валоданні памешчыкаў Радзевіча і Караткевіча. Па рэвізскіх матэрыялах 1859 года ў складзе маёнтка Аляксандрава, у валоданні В. Быкоўскага. Гаспадар аднайменнага маёнтка валодаў у 1878 годзе 1028 дзесяцінамі зямлі і піцейным домам. Дзейнічала Нікалаеўская царква на могілках, якая ў 1876 годзе была капітальна адрамантавана. У 1883 годзе ў Чабатовіцкай воласці Гомельскага павета. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: царква, 2 хлебазапасныя магазіны, 2 ветракі, 2 алейні, карчма. У народным вучылішчы ў 1907 годзе было 67 вучняў.

З 8 снежня 1926 года цэнтр Крыўскага сельсавета Уваравіцкага, з 17 красавіка 1962 года Буда-Кашалёўскага раёнаў Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці.

У 1930 годзе арганізаваны калгас імя С. М. Будзённага, працавалі льнозавод (з 1932 года), шавецкая майстэрня, гамарня, 2 ветракі, сталярная майстэрня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны на франтах загінулі 158 жыхароў. У памяць пра загінуўшых у цэнтры вёскі ў 1973 годзе ўсталяваны скульптурная група і сцяна з імёнамі загінуўшых.

У 1969 годзе ў вёску перасяліліся жыхары пасёлкаў Будзішча і Дубраўка. Цэнтр калгаса імя В. І. Чапаева. Ільнозавод, пільня, млын, швейная майстэрня, сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы сад, аддзяленне сувязі, сталовая, 4 крамы.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 272 гаспадаркі, 694 жыхары.

### Дынаміка 
* 1883 год — 82 двары, 384 жыхары.
* 1897 год — 150 двароў, 964 жыхары (паводле перапісу).
* 1959 год — 719 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 272 гаспадаркі, 694 жыхара.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Крыўскі сельсавет
Куляшова (Буда-Кашалёўскі раён)

**Куляшо́ва** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кашалёўскага сельсавета.

На захадзе мяжуе з лесам.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 3 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 51 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым аўтадарогах, якія адыходзяць ад Буда-Кашалёва. Планіроўка складаецца з просталінейнай шыротнай вуліцы, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны на пачатку 1920-х гадоў на былых памешчыцкіх землях перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1929 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 14 двароў, 8 жыхароў вёскі загінулі на фронце. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Шарыбаўскі» (цэнтр — вёска Шарыбаўка).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 16 гаспадарак, 23 жыхары.

### Дынаміка 
* 1940 год — 19 двароў, 87 жыхароў.
* 1959 год — 195 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 16 гаспадарак, 23 жыхары.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Кашалёўскі сельсавет
Куляшоўка (Буда-Кашалёўскі раён)

**Куляшо́ўка** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кашалёўскага сельсавета.

Паблізу ёсць паклады гліны.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 6 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 54 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На поўдні меліярацыйны канал.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарогах, якія адыходзяць ад Буда-Кашалёва. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана ў другой палове XIX стагоддзя. Па перапісу 1897 года засценак Куляшоўка (ён жа Сялец); знаходзіліся хлебазапасны магазін, вятрак. У 1925 годзе ў Кашалёўскім сельсавеце Бабруйскай акругі. У 1930 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў кастрычніку 1943 года акупанты спалілі 14 двароў. У 1959 годзе ў складзе саўгаса імя П. Я. Галавачова (цэнтр — вёска Кашалёва).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 10 гаспадарак, 19 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1897 год — 12 двароў, 97 жыхароў (паводле перапісу).
* 1925 год — 18 двароў.
* 1940 год — 19 двароў.
* 1959 год — 147 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 10 гаспадарак, 19 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Кашалёўскі сельсавет
Курганне (Буда-Кашалёўскі раён)

**Курга́нне** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Рагінскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 24 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 49 км ад Гомеля.

### Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай, блізкай да шыротнай арыентацыі вуліцы, забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з канца XIX стагоддзя як вёска ў Мяркулавіцкай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. Па перапісу 1897 года знаходзіліся хлебазапасны магазін, 2 фальварка. У 1925 годзе мястэчка і аднайменная хутар, якія пазней аб'ядналіся ў адзін населены пункт. У 1929 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Дзербічы» (цэнтр — вёска Дзербічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 16 гаспадарак, 27 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1897 год — 14 двароў, 107 жыхароў (паводле перапісу).
* 1925 год — 5 двароў; у аднайменнай сялібе 9 двароў.
* 1959 год — 127 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 16 гаспадарак, 27 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Рагінскі сельсавет
Лускаўніца

**Лускаўніца**, **Агнёўка**, **Лускаватка** (*Pholiota*) — род грыбоў сямейства страфарыевых. Часам лускаўніцамі называюць віды грыбоў з роду палёўка ці палявік (*Agrocybe*) сям. Бальбіціевых.

## Апісанне 
Пладовае цела — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам да 12 см, ад паўшарападобнай да распасцёртай, з лускавінкамі або голая, клейкая ці сухая. Агульнае пакрывала рана знікае. Пласцінкі зыходныя па ножцы або прырослыя. Ножка з лускавінкамі, з кольцам ці без яго. Мякаць мяккая, бураватая, у некаторых горкая, мае слабы пах рэдзькі. Споры гладкія, пераважна ржава-жоўтыя.

## Распаўсюджанне 
Адрозніваецца каля 30 відаў. Пашыраны ва ўмераных шыротах, некаторыя ў тропіках і субтропіках. На Беларусі каля 10 відаў, найбольш вядомыя , , , . Агульная народная назва іх — воўчы грыб.

Паўпаразіты, актыўна разбураюць драўніну, трапляюцца на ствалах мёртвых і жывых дрэў, ламаччы і інш. Пладовыя целы з’яўляюцца ў ліпені—верасні.

## Спажыванне 
Грыбы неядавітыя, ёсць ядомыя, але не спажываюцца.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Страфарыевыя
Катэгорыя:Роды грыбоў
Чырвоны Акцябр

**Чырво́ны Акця́бр** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 24 км на паўднёвы ўсход ад Буда-Кашалёва, 15 км ад чыгуначнай станцыі Лазурная (на лініі Жлобін — Гомель), 23 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Шаша Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы амаль мерыдыянальнай арыентацыі (абапал шашы) і забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседняй вёскі Чэрапаўка на былых памешчыцкіх землях. Першапачаткова пасёлак быў вядомы пад назвай Чэрапаўка-II, у 1924 годзе атрымаў сучасную назву. У 1929 годзе жыхары ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Краснаакцябрскі» (цэнтр — вёска Акцябр).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год - 21 гаспадарка, 46 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1926 год - 8 двароў, 36 жыхароў.
* 1959 год - 105 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год - 21 гаспадарка, 46 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. - Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Акцябрскі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Лебедзеў (Буда-Кашалёўскі раён)

**Ле́бедзеў** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 19 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 57 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель. Планіроўка складаецца з ледзь выгнутай кароткай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай аднабакова драўлянымі сядзібамі.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Па хуткім часе тут пачаў працаваць вятрак. Найболей актыўная забудова даводзіцца на 1920-я гады. У 1929 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы). Да 18 студзеня 1965 года пасёлак уваходзіў у склад Смычкоўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 14 гаспадарак, 20 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1959 год — 56 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 14 гаспадарак, 20 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Кучынск

**Ку́чынск** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Шырокаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 15 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 37 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На паўднёвым захадзе і ўсходзе меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
Побач шаша Доўск — Гомель. Забудова драўляная сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны ў канцы XIX стагоддзя. Па перапісу 1897 года — хутар. У 1925 годзе ў Забалоцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі. У 1929 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 8 жыхароў. З 16 ліпеня 1954 года вёска ўваходзіла ў склад Рагінскага сельсавета. У 1959 годзе ў складзе калгаса «Іскра» (цэнтр — вёска Забалоцце). З 1964 года вёска ў складзе Халоцкага сельсавета, з 18 студзеня 1965 года да 24 кастрычніка 2002 года — у складзе Забалоцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 1 гаспадарка, 1 жыхар.

### Дынаміка 
* 1897 год — 1 двор, 10 жыхароў (паводле перапісу).
* 1925 год — 17 двароў.
* 1959 год — 104 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 1 гаспадарка, 1 жыхар.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Шырокаўскі сельсавет