open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1-я Баранавіцкая партызанская брыгада

**1-я Баранавіцкая партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Навагрудскага, Карэліцкага, Любчанскага раёнаў. 8 ліпеня 1944 года брыгада (458 партызан, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
Брыгада была створана на базе атрадаў:
* атрад «Бясстрашны» (арганізаваны ў чэрвені 1942);
* атрад імя Фрунзэ (арганізаваны ў маі 1943);
* атрад «Арол» (арганізаваны ў маі 1943, у лютым 1944 быў перададзены партызанскай брыгадзе імя С. М. Кірава)
* атрад імя Молатава (арганізаваны ў сакавіку 1943).
Таксама ў склад брыгады ўваходзіў *атрад імя Сталіна*.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* С. Ф. Бубін

### Камісар 
* М. Ц. Цяперын

### Начальнік штаба 
* І. М. Гайко

## Гісторыя 
Парртызаны зрывалі нямецкія перавозкі па чыгуначных і шашэйных дарогах. У жніўні 1942 — жніўні 1943 гадоў атрад «Бясстрашны» на чыгуначным участку Полацк — Даўгаўпілс падарваў і пашкодзіў 29 эшалонаў, у студзені 1943 года ўдзельнічаў у разгроме апорнага пункта ў вёсцы Слабада, у лютым — сакавіку 1943 года вёў баі з карнікамі. 10 марта 1944 года партызаны брыгады правялі засадны бой на дарозе Навагрудак — Валеўка. 9 сакавіка 1944 года ў баі захапілі 2 кулямёты, 30 вінтовак, боепрыпасы. 1 — 8 ліпеня 1944 года вялі баі на дарогах, па якіх адступалі немцы.

## Памяць 
У гонар брыгады былі ўстаноўлены:
* стэла ў Лідзе ў 1965 годзе;
* абеліск у вёсцы Бакшты Іўеўскага раёна ў 1969;
* абеліск у вёсцы Ярэмічы Карэліцкага раёна ў 1979;
* мемарыяльная дошка ў Карэлічах у 1965.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Джавані Сабелі

**Джавані Сабелі** (; 23 верасня 1886 — 25 кастрычніка 1917) — італьянскі лётчык-ас, удзельнік Першай Балканскай і Першай сусветнай войнаў.

## Біяграфія 
### Раннія гады 
Джавані Сабелі нарадзіўся 23 верасня 1886 года ў Неапалі ў даволі багатай сям’і. Ён цікавіўся тэхнікай, асабліва маладой, на той момант, авіяцыяй. Пасля Сабелі паступіў на курсы лётчыкаў у Бруклендзе. 30 студзеня 1912 года хлопец атрымаў сертыфікат пілота Каралеўскага аэраклуба. Падчас Першай Балканскай вайны ён паехаў добраахвотнікам у Балгарыю, каб ваяваць супраць турак. Яго прызналі лепшым ваенным лётчыкам Балканскага Саюза. У сакавіку 1917-га лётчыка вярнулі на Італьянскі фронт.

10 жніўня 1917 года Сабелі збіў свой першы самалёт. 6 верасня ён змог знішчыць другую варожую машыну. 17 верасня збіў адразу два самалёта, а 29 верасня яму ўдалося дасягнуць адзнакі ў пяць збітых машын. За гэта Сабелі быў прысуджаны Сярэбраны медаль.

### Гібель 
25 кастрычніка 1917 года Сабелі быў збіты падчас сутыкнення з аўстрыйскай авіяцыяй. Яго цела не было знойдзена. Лётчык Феручыа Ранца, сябар загінулага, пасля здарэння намаляваў яго на ўласным самалёце *SPAD S.VII* у памяць аб пілоце.

## Літаратура 
* Varriale, Paolo. *Italian Aces of World War 1*. Osprey Pub Co, 2009. 

## Спасылкі 
* Спіс італьянскіх асаў Першай сусветнай вайны 

Катэгорыя:Лётчыкі Першай сусветнай вайны (Італія)
Катэгорыя:Загінулі ў Першую сусветную вайну
Сцяпан Піліпавіч Ажгірэй

**Сцяпан Піліпавіч Ажгірэй** (, в. Блонь, Ігуменскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя — ) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1948), дацэнт. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
У 1922 годзе уступіў у камсамол. Па кірунку Мінскага акругкама ЛКСМБ у 1925—1927 гадах вучыўся ў Усебеларускай савецкай партыйнай школе імя Молатава (г. Віцебск). З кастрычніка 1927 года па лістапад 1928 года праходзіў службу ў Чырвонай Арміі як курсант-аднагадовік. Падчас службы быў прыняты ў члены УКП(б). У 1928—1930 гадах знаходзіўся на партыйнай і савецкай працы ва установах КП(б)Б і дзяржаўнага кіравання горада Гомеля і горада Веткі. У верасні 1930 года паступіў на педагагічны факультэт БДУ, а пасля яго рэарганізацыі працягваў навучанне ў Мінскім педагагічным інстытуце імя А. М. Горкага, які скончыў у 1932 годзе. З верасня 1932 года і да чэрвеня 1934 года знаходзіўся на партыйнай і камсамольскай працы ў Петрыкаўскім раённым камітэце КП(б)Б і ЦК УЛКСМБ. Потым да студзеня 1937 года навучаўся ў аспірантуры Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КП(б)Б. Пасля сканчэння аспірантуры з 1937 па 1939 год працаваў настаўнікам СШ № 21, дырэктарам СШ № 19, загадчыкам Варашылаўскім раённым аддзелам народнай адукацыі горада Мінска. Са жніўня 1939 года і да чэрвеня 1944 года быў лектарам аддзела прапаганды і агітацыі ЦК КП(б)Б. 20 чэрвеня 1944 года быў прызначаны сакратаром Баранавіцкага абласнога камітэта КП(б)Б. На гэтай пасадзе ён прапрацаваў да скасавання вобласці ў 1954 годзе. Абіраўся дэпутатам Баранавіцкай абласнога савета дэпутатаў працаўнікоў. 1 лютага 1954 года быў прызначаны дырэктарам (з 1961 года — рэктар) Гомельскага педагагічнага інстытута. У лютым 1954 года быў абраны членам Гомельскага абласнога камітэта КПБ. Знаходзіўся на пасадзе рэктара Гомельскага педінстытута да 4 студзеня 1965 года, потым (да 1975 года) працаваў дацэнтам кафедры гісторыі КПСС.

## Навуковыя інтарэсы 
Палітычная гісторыя Беларусі; гісторыя Вялікай Айчыннай вайны; палітычнае выхаванне моладзі; палітычная асвета насельніцтва.

## Узнагароды 
* Ордэн «Знак Пашаны» (1944)
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Медаль «За працоўную доблесць»

## Літаратура 
* Большевики Барановичской области в Великой Отечественной войне : диссертация … кандидата исторических наук / Ажгирей С. Ф. — Москва, 1948.
* Сцяпан Піліпавіч Ажгірэй : [некралог] // Гомельская праўда. — 1981. — 18 верасня.
* Аб узнагароджанні ордэнамі і медалямі партызан, арганізатараў партызанскага руху, работнікаў навукі і культуры Беларускай ССР : Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР, 1 студзеня 1944 г. // Савецкая Беларусь. — 1944. — 1 лютага (№ 12). — С. 2. — У змесце: ордэнам «Знак Почета» Ажгірэя Сцяпана Філіпавіча.
* 

## Спасылкі 
* Ажгирей Степан Филиппович

Катэгорыя:Рэктары Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Вялікі тэатр (Санкт-Пецярбург)

**Вялікі тэатр** *(Каменны тэатр)* — пецярбургскі тэатр, які існаваў у 1784—1886 гадах, з 1886 года — Пецярбургская кансерваторыя. Знаходзіўся на Тэатральнай плошчы. У 1886 годзе будынак Каменнага тэатра быў часткова разабраны і перабудаваны ў сучасны будынак Пецярбургскай кансерваторыі.

## Будынак 
Будынак неаднаразова перабудоўваўся (першапачаткова глядзельная зала мела тры, пасля пяць ярусаў). У 1835—1838 гадах рэканструявана па праекце архітэктара А. К. Каваса, сцэна пераабсталявана .

## Гісторыя 
З 1783 года ў тэатры даваліся оперныя, балетныя, а таксама драматычныя (да стварэння ў 1832 годзе Александрынскага тэатра) спектаклі, праводзіліся канцэрты, балі і іншыя забаўляльныя мерапрыемствы. Да сярэдзіны XIX стагоддзя тут выступала імператарская прыдворная трупа.

У тэатры адбыліся прэм’еры опер М. І. Глінкі — «» (1836), якая адзначыла нараджэнне новай рускай класічнай оперы, і «» (1842). Ставіліся таксама оперы іншых рускіх кампазітараў; выступалі спевакі , П. В. Злоў, П. Т. і В. Ф. Рыкалавы, Г. Я. Пятрова, В. А. Пятроў, Леон Лявонаў, Р. Клімоўскі, А. Р. Яфрэмаў, В. А. Шэмаеў, Я. С. і А. І. Вараб’ёвы; танцоўшчыкі , , ,  і іншыя.

У 1847 годзе на сцэне Вялікага Каменнага тэатра дэбютаваў Марыус Петыпа, які змяніў на пасадзе галоўнага імператарскага балетмайстра іншага французскага харэографа Артура Сен-Леона і звязаў сваё жыццё з рускім балетам на цэлых паўстагоддзя. У іх пастаноўках выступалі на сцэне гэтага тэатра , , , Л. І. Іванаў, , , , М. М. Петыпа, , , А. Ф. Вяргіна, .

У 1886 годзе прайшоў апошні спектакль (опера «Кармэн» Ж. Бізэ); усе спектаклі былі перанесены ў будынак Марыінскага тэатра; будынак Вялікага тэатра быў перададзены  для перабудовы пад кансерваторыю і часткова разабраны і ўвайшоў у новы будынак Кансерваторыі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Леў Багавіцінавіч

**Леў Багавіцінавіч** (? — пасля 1505) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Багавіцінаў (Багавіцінавічаў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Багавіціна.

Каля 1487 года пачаў працаваць у канцылярыі ВКЛ. Пісар вялікі літоўскі ў 1487—1495, 1502—1505, ключнік берасцейскі ў 1487—1495 гадах, чашнік вялікі літоўскі ў 1501—1505 гадах, намеснік (дзяржаўца) крамянецкі з 1502 года.

Ад вялікага князя літоўскага Аляксандра ў 1497 годзе атрымаў маёнткі Шчураўцы і Фамінцы на Брацлаўшчыне, у 1501 годзе — с. Ворцель (Дакудава) у Берасцейскім павеце, якое ператварыў у горад з магдэбургскім правам. Валодаў таксама маёнткамі Радванічы ў Берасцейскім павеце, Навасёлкі і Неплі на Падляшшы, сёламі каля Браслава.

## Літаратура 
* 

Леў
Катэгорыя:Дзяржаўцы крамянецкія
Катэгорыя:Ключнікі берасцейскія
Богуш Багавіцінавіч

**Богуш Багавіцінавіч** (? — пасля 1505) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Багавіцінаў (Багавіцінавічаў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Багавіціна.

Гаспадарскі дваранін у 1487, намеснік пералайскі ў 1503—1505 гадах. Меў маёнткі Шумск, Шумбар і іншыя на Валыні, Нарвідзішкі ў Віленскім ваяводстве, Казярады.

## Літаратура 
* 

Богуш
Катэгорыя:Старосты пералайскія
Катэгорыя:Дваране гаспадарскія
Пётр Багавіцінавіч

**Пётр Багавіцінавіч** (? — да 1523) — землеўласнік.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Багавіцінаў (Багавіцінавічаў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Багавіціна.
 
Валодаў маёнткамі Тур’я і Расолаўцы на Валыні.

## Літаратура 
* 

Пётр
Эрколе Эрколе

**Эрколе Эрколе** (; 25 сакавіка 1885 — 2 кастрычніка 1967) — італьянскі генерал і лётчык-бамбардзіроўшчык.

## Біяграфія 
Эрколе нарадзіўся 23 сакавіка 1887 года ў горадзе Торэ-Анунцыата.

У 1907 годзе паступіў на службу ў італьянскую армію ў якасці афіцэра пяхоты, прайшоўшы навучанне ў Ваеннай акадэміі Мадэны. Пазней паступіў на курсы пілатавання ў Авіяна і з лютага 1912 года навучаўся ў навучальным лагеры Эймсберы, дзе 18 чэрвеня Эрколе атрымаў ліцэнзію пілота самалёта.

Пасля ўступлення Італіі ў Першую сусветную вайну Эрколе змагаўся ў шэрагах Каралеўскай арміі, у складзе авіяцыйнага батальёна. 28 мая 1915 года яго накіравалі ў 14-й разведвальную эскадрыллю. Пасля яе роспуску ў жніўні ўвайшоў у склад 1-й эскадрыллі Капроні. З лютага па красавік 1916 года Эрколе быў камандзірам гэтага падраздзялення.

7 чэрвеня зноў стаў камандзірам 11-й эскадрыллі. 25 жніўня эскадрыллю адпраўляюць у Албанію. 12 кастрычніка 1916 года Эрколе быў атакаваны ў небе над горадам Зарнека аўстрыйскім знішчальнікам *Hansa-Brandenburg C.I*. У выніку бою яго кампаньёны былі збіты, паліўны бак самалёта Эрколе апынуўся прабітым. Аднак пілоту ўдалося выраўнаваць самалёт і здзейсніць аварыйную пасадку прыкладна за 50 км ад італьянскіх пазіцый. На працягу наступных некалькіх дзён Эрколе прасоўваўся да дружалюбных войскаў. Як толькі ён дабраўся да італьянскага лагера, авіятара тэрмінова адправілі да ваендоктара Габрыэля Русо, які правёў аперацыю па частковай ампутацыі параненай нагі лётчыка.

6 мая 1917 года Эрколе прыняў камандаванне 74-й эскадрылляй, абсталяванай самалётамі *SAM S.2* і *Savoia-Pomilio SP.2*, якая прымала ўдзел у адзінаццатай бітве пры Ізонца. Ужо ў лістападзе маёр Эрколе перайшоў да камандавання Паўночнай ваеннай авіяцыйнай групай. Дадзены пост Эрколе займаў да студзеня 1918 года.

Пасля заканчэння вайны каля года займаў пасаду авіяцыйнага аташэ Італіі ў Францыі. У 1923-м ён прызначаны камандуючым Каралеўскіх ваенна-паветраных сіл. У 1935 года, у званні падпалкоўніка, працаваў у якасці абслуговага работніка ў 1-й тэрытарыяльнай паветранай зоне. Затым яго павышаюць да генерала авіяцыйнай брыгады.

Эрколе памёр у Рыме 2 кастрычніка 1967 года.

## Спасылкі 
* Ercole Ercole

Катэгорыя:Лётчыкі Першай сусветнай вайны (Італія)
Война Богушавіч Багавіцінавіч

**Война Богушавіч Багавіцінавіч** (? — ?) — землеўласнік.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Багавіцінаў (Багавіцінавічаў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Богуша Багавіцінавіча.

Валодаў маёнткамі Шумск і Казярады. Меў сыноў Тэадора і Яна.

## Літаратура 
* 

Война Богушавіч
Стральба ў Хайленд-Парку

4 ліпеня 2022 года ў Хайленд-Парку, прыгарадзе Чыкага, адбылася стральба падчас парада ў гонар Дня незалежнасці ЗША. У выніку нападу загінулі сем чалавек.

## Напад 
У 10 гадзін раніцы ў Хайленд-Парку быў прызначаны парад. Праз дзесяць—пятнаццаць хвілін пасля яго пачатку пачуліся стрэлы. Мясцовыя ўлады пазначылі пачатак стральбы на 10:14 па цэнтральным часе. Атака зафіксавана ў раёне Цэнтральнай авеню і 2-й вуліцы ў цэнтры горада. Відавочцы чулі ад 20 да 50 стрэлаў. Людзі не адразу зразумелі, што чуюць стральбу, вырашыўшы, што пачаўся феерверк, які сапраўды быў запланаваны ў праграме мерапрыемства. Неўзабаве мэр Нэнсі Ротэрынг заявіла, што парад адменены, і прапанавала прысутным пакінуць небяспечную зону. Чыноўнікі заклікалі людзей у цэнтры горада схавацца на месцы.

## Налётчык 
Увечары таго ж дня пасля шматгадзінных пошукаў у Хайленд-Парку і яго ваколіцах быў узяты пад варту 21-гадовы ўраджэнец Італіі Роберт Крыма, які падазраўся ў ажыццяўленні нападу. CNN адзначала, што ў апошнія некалькі гадоў у Крыма ўжо былі праблемы з органамі. Як заяўляў яго сваяк, у верасні 2019 года ён пагражаў «усіх забіць». У яго была калекцыя нажоў, якую пасля канфіскавала паліцыя. Ужо пасля вераснёўскага інцыдэнту Крыма на законных падставах набыў пяць адзінак агнястрэльнай зброі.

Для абароны абвінавачанага наняты адвакат Томас Дуркін. Іншы, Стыў Грынберг, быў найманы для прадстаўлення інтарэсаў бацькоў Крыма. Адвакат апублікаваў заяву ў Twitter ад імя бацькоў падазраванага.

Медыцынскі цэнтр North Shore University прыняў 26 пацярпелых. Ва ўсіх, як распавёў доктар Брыга Темпл, акрамя аднаго, былі агнястрэльныя раненні. Узрост параненых — ад 8 да 85 гадоў. Па словах Темпл, чацвёра ці пяцёра пацыентаў — гэта дзеці. 19 з іх прайшлі лячэнне і былі выпісаны. Астатніх перавялі ў іншыя лячэбныя ўстановы, а двое пацыентаў у стабільным стане засталіся ў бальніцы Хайленд-Парк.

Па словах прадстаўніка бальніцы Норт Шор-Хайленд-парк Джыма Энтані, у агульнай складанасці раненні атрымалі 31 чалавек. Пераважная большасць была дастаўлена з агнястрэльнымі раненнямі, астатнія людзі атрымалі траўмы падчас панікі і цісканіны на парадзе.

У другой палове дня 5 ліпеня ўлады паведамілі пра 47 пацярпелых. У той жа час у шпіталі памёр адзін з параненых. Такім чынам, колькасць ахвяр дасягнула 7 загінулых і 46 пацярпелых. Забітымі апынуліся 64-гадова, Кэтрын Гольдштэйн, 35-гадовая Ірына Макарці, 37-гадовы Кевін Макарці, 63-гадовая Жаклін Сандхейм, 88-гадовы Стывен Штраўс і 78-гадовы Нікалас Таледа-Сарагоса з Мексікі. Імя сёмай ахвяры, памерлай да раніцы 5-га чысла, не называлася.

## Рэакцыя 
Запланаваныя ўрачыстасці больш чым у 10 камунах ля Хайленд-Парку былі адменены.

## Гл. таксама 
* Выбух у Мінску (2008) — тэракт на Дзень незалежнасці Беларусі.

Катэгорыя:Ліпень 2022 года
Катэгорыя:Падзеі 4 ліпеня
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2022 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Чыкага
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў ЗША
Багавіцін Пятровіч Багавіцінавіч

**Багавіцін Пятровіч Багавіцінавіч** (? — пасля 1528) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Багавіцінаў (Багавіцінавічаў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Пятра Багавіцінавіча.

Крамянецкі гараднічы, войскі, мастаўнічы ў 1528 годзе. У 1523 годзе прадаў маёнтак Расолаўцы князям Астрожскім. У 1528 годзе ставіў у войска ВКЛ 14 коней. Ён і яго нашчадкі зваліся *Багавіцінамі-Шумбарскімі*.

## Сям’я 
Відаць, яго сынамі былі браты Павел і Міхал, што жылі ў сярэдзіне XVI стагоддзя.

## Літаратура 
* 

Багавіцін Пятровіч
Катэгорыя:Гараднічыя крамянецкія
Катэгорыя:Войскія крамянецкія
Катэгорыя:Мастаўнічыя крамянецкія
Іван Богушавіч Багавіцінавіч

**Іван Богушавіч Багавіцінавіч** (? — да 24 мая 1551) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Багавіцінаў (Багавіцінавічаў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Богуша Багавіцінавіча.

Стараста карнялаўскі ў 1527 годзе, дарагічынскі ў 1542 годзе, маршалак гаспадарскі з 1546 года, дзяржаўца даўгяльскі ў 1546 годзе, стараста крамянецкі ў 1548 годзе. Пасол у Маскву ў 1529 годзе.

Меў маёнткі Шумск, Казярады, Душава, Вялешын, Ворцель (апошні набыў у 1526 у стрыечнага брата Багавіціна Львовіча). У 1528 годзе ставіў у войска ВКЛ 15 коннікаў. Яго сын Стафан ад маёнтка Шумск зваўся Шумскім, а Бенядзікт — Шумскім і Казярадскім (Шумск, Казярады і Ворцель у 1573 падзяліў з братам Міхалам, маршалкам берасцейскім).

## Літаратура 
* 

Іван Богушавіч
Катэгорыя:Старосты карнялаўскія
Катэгорыя:Дзяржаўцы даўгяльскія
Будзе балець

**«Будзе балець»** () — брытанскі камедыйны тэлесерыял, з’яўляецца адаптацыяй кнігі-дзённіка Адама Кея і прысвечанага будням маладога доктара ў брытанскім шпіталі. Прэм’ера серыяла адбылася на тэлеканале BBC One 8 лютага 2022 года.

## Апісанне 
«Будзе балець» — адаптацыя кнігі-дзённіка Адама Кея, былога гінеколага адной з дзяржаўных бальніц у Брытаніі. Сцэнарый для серыяла стварыў сам Кей, які некалі сышоў з бальнічных калідораў у сферу тэлебачання.

У выніку выйшла стужка, што аб’ядноўвае ў сябе якасці як камедыі, так і драмы. Спачатку звяртаеш увагу на камедыйны складнік серыяла, і гэта заканамерна. Зыходны матэрыял для «Будзе балець» — напоўненыя жартамі мемуары Кея, ды і сам ён пасля медыцыны найбольш працуе ў сферы гумару і стэндапу.

Але пры гэтым Кей ператварае ўласныя дзённікавыя запісы ў шматузроўневы драматычны серыял. Гэта адначасова і прызнанне ў каханні да брытанскай Службы аховы здароўя, і глыбокая сага аб адносінах, і партрэт чалавека на мяжы, які адчайна спрабуе трымаць сябе пад кантролем і пры гэтым штодзённа выратоўвае жыцці іншых людзей. Героі серыяла вымушаныя працаваць з вельмі, вельмі вялікай колькасцю пацыентаў, нягледзячы на стому, ад якой часам засынаюць у машыне.

У галоўнай ролі — брытанец Бэн Уішоў, вядомы па фільме «Парфума: гісторыя аднаго забойцы» і па ролі К’ю ў трох апошніх стужках сагі пра Джэймса Бонда.

У «Будзе балець» Уішау дэманструе першакласную ігру: ён сумяшчае нястомны сарказм з абаяннем, калі гутарыць з пацыентамі, але пры гэтым доктар у выкананні Уішаў ледзьве не пераходзіць да садызму, калі вучыць малодшага калегу. Дома персанаж не здольны дзяліцца з партнёрам цяжкімі дэталямі сваёй працы, затое ён часам распавядае самае патаемнае публіцы, гледзячы пры гэтым проста ў камеру — і гэта адны з самых смешных момантаў у серыяле.

Але ж ёсць у «Будзе балець» і шмат драматызму — узяць хаця б скаргу пацыента на галоўнага героя, які нібыта злоўжывае службовым становішчам, гэтая гісторыя будзе трымаць вас у напружанні. А адна з серый прысвечаная меркаванаму выпадку хатняга гвалту, і гэта сапраўдны маленькі шэдэўр, створаны з вялікім клопатам і спачуваннем.

Нават гэтая кранальная серыя не падрыхтуе вас да эмацыянальных амерыканскіх горак бліжэй да кульмінацыі серыяла. Падрыхтуйцеся: вам сапраўды будзе балець.

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2022 года
Катэгорыя:Тэлесерыялы BBC
Вацлаў Паўлавіч Багавіцінавіч

**Вацлаў Паўлавіч Багавіцінавіч** (? — пасля 1596) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Багавіцінаў (Багавіцінавічаў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Паўла Багавіцінавіча.

Харужы валынскі ў 1593—1596 гадах. У 1585 годзе падзяліў Казярады з братам Янам і стрыечным братам Мікалаем Міхайлавічам.

Быў жанаты з княжной Соф’яй Чартарыйскай, дачкой . У 1595 годзе купіў у сваіх шваграў Юрыя і Міхала Чартарыйскіх маёнтак Сталавічы ў Новагародскім павеце, які ў 1596 годзе прадаў М. К. Радзівілу Сіротку.

## Літаратура 
* 

Вацлаў Паўлавіч
Катэгорыя:Харунжыя валынскія
У тумане

**«У тумане»** — аповесць беларускага пісьменніка Васіля Быкава, якая была створана ў 1987 годзе і з’явілася ў ліпеньскім нумары таго ж года ў маскоўскім літаратурным часопісе «Дружба народов» у перакладзе з беларускай на рускую.

У 2012 годзе Сяргей Лазніца экранізаваў навелу на «Беларусьфільме» ў Мінску з удзелам Уладзіміра Свірскага ў ролі чыгуначніка Сушчэні, Уладзіслава Абашына ў ролі партызана-разведчыка Колі Бурава і Сяргея Колесава ў ролі былога партработніка Войзіка. Фільм выйшаў у пракат нямецкіх кінатэатраў 15 лістапада 2012 года пад арыгінальнай назвай.

## Спасылкі
**Часнок І. Ч.* Разбурэнне метанаратыву ў аповесці В. Быкава «У тумане» 

Катэгорыя:Творы Васіля Быкава
Катэгорыя:Літаратурныя творы на беларускай мове
Катэгорыя:Аповесці
Катэгорыя:Кнігі 1987 года
У тумане (значэнні)

Назву **У тумане** маюць:
* «У тумане» — аповесць беларускага пісьменніка Васіля Быкава
* «У тумане» — мастацкі фільм паводле аповесці Васіля Быкава, зняты ў 1992 годзе
* «У тумане» — беларускі тэлевізійны фільм паводле аповесці Васіля Быкава, зняты ў 1994 годзе на студыі «Голас»
* «У тумане» — ваенны фільм рэжысёра Сяргея Лазніцы паводле аповесці Васіля Быкава, зняты ў 2012 годзе
Вялікі тэатр (значэнні)

**Вялікі тэатр** можа азначаць:
* Вялікі тэатр (Каменны тэатр) — тэатр у Санкт-Пецярбургу, першапачатковы праект Антоніа Рынальдзі (1775), затым Людвіга Цішбейна. Адкрыты ў 1783(4) годзе, перабудаваны ў 1805 годзе Тама дэ Тамонам, у 1818 адноўлены пасля пажару Антуанам Мадзюі, у 1835—1836 гадах рэканструяваны Альбертам Кавасам, у 1886 годзе перабудаваны для патрэб Санкт-Пецярбургскай кансерваторыі.
* Вялікі тэатр — тэатр у Маскве, пабудаваны па праекце Восіпа Бавэ, адкрыўся 6 (18) студзеня 1825 года, у 1853-56 гадах адноўлены пасля пажару Альбертам Кавасам, рэканструяваны ў 2005—2011 гадах.
* Вялікі тэатр — тэатр у Варшаве (Польшча), пабудаваны ў 1825—1833 гадах па праекце Антоніа Караці, разбураны ў перыяд Другой сусветнай вайны, адноўлены ў 1965 годзе.

## Гл. таксама 
* Вялікі тэатр Гаваны (да 1985 года — Палац Галісійскага цэнтра) — тэатр у Гаване (Куба), пабудаваны на месцы тэатра 1837 года, знесенага ў 1905 годзе, адкрыты ў 1915 годзе.
* Вялікі драматычны тэатр імя Г. А. Таўстаногава — тэатр, заснаваны ў Санкт-Пецярбургу ў 1919 годзе па ініцыятыве пісьменніка Максіма Горкага і актрысы Марыі Андрэевай, з 1992 года — імя Г. А. Таўстаногава.
* Вялікі тэатр оперы і балета Рэспублікі Беларусь — тэатр оперы і балета ў Рэспубліцы Беларусь, заснаваны ў 1933 годзе.
* Вялікі тэатр імя Алішэра Наваі — тэатр у Ташкенце, заснаваны ў 1939 годзе.
Спіс самых доўгіх мастоў

**Спіс самых доўгіх мастоў** як над зямлёй, так і над вадой. У спіс уваходзяць масты даўжынёй больш за 20 кіламетраў.

## Зноскі
## Спасылкі 
* Die größten Brücken der Welt / Portal zum Brückenbau (Самые длинные мосты в мире)
* 10 выдающихся мостов мира / Российская Газета, 2014-01-03
* 10 of the world’s longest bridges of various types / CNN, 2017
* The 15 Longest Bridges In The World / Business Insider, 2011,
* What Is The Longest Bridge In The World?

Катэгорыя:Масты
Катэгорыя:Параўнальныя спісы
Катэгорыя:Спісы:Архітэктура
Міхал Булгарын

**Міхал Булгарын** — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Булгарынаў герба «Булат». Нарадзіўся ў сям’і Юзафа, сына Тамаша Булгарына і Ганны з Ельскіх. Меў брата Яна.

Пісар земскі ваўкавыскі ў 1766—1783 гадах, дэпутат на Галоўны Трыбунал ВКЛ у Вільні ў 1766 г., камісар да камісіі скарбовай ВКЛ у 1777 г., паўторна дэпутат на Трыбунал у 1779 г., пасол на сойм 1773—1775 г. і з яго — дэпутат на перамовах з Расіяй, Прусіяй і Аўстрыяй па першым падзеле Рэчы Паспалітай, а таксама распарадчык фундушаў скасаванага Ордэна езуітаў, атрымаў Ялоўскае староства (1775 г.).

Сябра Пастаяннай Рады пры каралі польскім і вялікім князі літоўскім Станіславе Аўгусце Панятоўскім у 1775 г., яго гарачы прыхільнік, ваўкавыскі пасол на Чатырохгадовы сойм у 1788 г.

## Сям’я 
3 жонкай Казімірай Ельскай меў сыноў:
* Юзаф, у 1792—1795 г. падстолі ваўкавыскі;
* Марцін;
* Станіслаў;
* Калікст.

Міхал
Катэгорыя:Пісары земскія ваўкавыскія
Канстантынаў

**Канстанты́наў** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Чыжоўцы. Цэнтр вясковай гміны Канстантынаў Бяльскага павета Люблінскага ваяводства. Насельніцтва на 2011 год — 1519 чалавек. Знаходзіцца за 20 км на поўнач ад Бялы Падляскай, на скрыжаванні аўтамабільных дарог  і .

## Гісторыя 
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім 
Першы пісьмовы ўспамін пра Канстантынаў (пад назвай **Казярады**) датуецца 1452 годам. У XV ст. тут існавала драўляная царква. У розны час вёска знаходзілася ў валоданні Багавіцінавічаў, Шуйскіх, Сержпутоўскіх.

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Казярады перайшлі да Каралеўства Польскага. У 1616 годзе вёска стала ўладаннем Варшыцкіх. У 1729 годзе новы ўладальнік Караль Юзаф Сядльніцкі змяніў назву Казярадаў на Канстантынаў (у гонар жонкі Канстанцыі з Браніцкіх) і надаў паселішчу статус мястэчка. На 1775 год тут было 189 будынкаў.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Канстантынаў апынуўся ў складзе Аўстрыі, з 1809 года — у складзе Расійскай імперыі. На 1827 год у месце было 84 будынкі, на 1860 год — 69. У 1867 годзе ўтварыўся Канстантынаўскі павет Сядлецкай губерні з цэнтрам у Янаве.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Канстантынаў занялі войскі Германскай імперыі.

### Найноўшы час 
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Канстантынаў апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Канстантынаўскім павеце Люблінскага ваяводства.

У Другую сусветную вайну з верасня 1939 да жніўня 1944 года Канстантынаў знаходзіўся пад акупацыяй Трэцяга Рэйха.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1827 год — 818 чал.; 1860 год — 830 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 1519 чал.

## Славутасці 
* Касцёл Святой Альжбеты (1907—1909)
* Могілкі: каталіцкія, праваслаўныя
* Царква Покрыва Багародзіцы (1833)
* Сядзіба Сядльніцкіх (XVIII—XIX стагоддзі)

### Страчаная спадчына 
* Могілкі іўдзейскія

## Галерэя 

Zespół pałacowy pałac (poł. XVIII, 1 poł. XIX, XIX-XX) Konstantynów 02 JoannaPyka.JPG|Палац
Dawna cerkiew Konstantynów.jpg|Былая царква
Konstantynow-lub-kosciol.jpg|Касцёл Святой Альжбеты
Konstantynów-wooden-house-090728.jpg|Старая драўляная забудова

## Спасылкі
Хакейная Ліга чэмпіёнаў

**Хакейная Ліга чэмпіёнаў** () — спаборніцтва еўрапейскіх хакейных клубаў, заснаванае ў 2013 годзе. Арганізаваны пад эгідай Міжнароднай федэрацыі хакея з шайбай (IIHF).

## Пераможцы 
## Спасылкі
*Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Хакейныя лігі
Пётр Сцяпанавіч Пойта

**Пётр Сцяпанавіч Пойта** (, в. Харсы, Брэсцкі раён, БССР) — вучоны ў галіне будаўніцтва, педагог, рэктар Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта (2002—2018), заслужаны работнік адукацыі Беларусі (2017), доктар тэхнічных навук (2005), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1972 годзе па спецыяльнасці «прамысловае і грамадзянскае будаваўніцтва». З 1974 года працаваў у Брэсцкім інжынерна-будаўнічым інстытуце на будаўнічым факультэце прафесарам кафедры геатэхнікі і транспартных камунікацый, у 1986—1988 — загадчыкам кафедры асноў і фундаментаў, 1988—2009 — кафедры асноў, фундаментаў, інжынернай геалогіі і геадэзіі, 1993—1995 — дэкан факультэта, 1995—2002 — першы прарэктар, 2002—2018 — рэктар універсітэта.

Навуковыя інтарэсы: тэарэтычныя і эксперыментальныя асновы працы фундаментаў будынкаў і збудаванняў у складаных інжынерна-геалагічных умовах.

## Узнагароды 
* Медаль «За працоўныя заслугі» (30 жніўня 2007)
* Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (19 верасня 2013)

Мае званне «Ганаровы грамадзянін горада Брэста».

## Літаратура 
* Пойта Петр Степанович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 136.
* Пойта Петр Степанович // Брэст = Брест = Brest : 1000 : энциклопедия. — Минск, 2019. — С. 77.
* Пойта Петр Степанович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2009. — [Т. 1] : Брестская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 246.
* Пойта Петр Степанович // Профессора, доценты, преподаватели Брестского государственного технического университета (к 50-летию со дня основания) : библиографический справочник. — Брест, 2016. — С. 4—5.
* Наша история : 40-летию Брестского государственного технического университета посвящается (1966—2006 гг.). ― Брест, 2006. — Информация на с. 44, 62—63, 73, 82.

Катэгорыя:Рэктары Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дэканы будаўнічага факультэта БрДТУ
Хайленд-Парк (Ілінойс)

**Хайленд-Парк** () — горад у ЗША, у акрузе Лэйк штата Ілінойс. Насельніцтва — 29 763 чалавекі (2010). Адзін з самых вялікіх гарадоў, размешчаны на паўночным беразе Чыкага. Першая назва горада — **Порт-Клінтан**.

## Геаграфія 
Хайленд-Парк размешчаны па каардынатах  (42.182628, −87.809644). Па даных Бюро перапісу насельніцтва ЗША станам на 2010 год, горад меў плошчу 31,68 км², з якіх 31,59 км² — суша і 0,08 км² — вадаёмы.

## Дэмаграфія 
Паводле перапісу 2010 года, у горадзе пражывала 29 763 чалавек у 11 410 хатніх гаспадаркак у складзе 8516 сем’яў. Шчыльнасць насельніцтва склала 940 чалавек/км². Было 12256 кватэр (387/км2).

Расавы склад насельніцтва:
* 91,0 % — белых
* 2,9 % — азіятаў
* 1,8 % — чорных ці афраамерыканцаў
* 0,2 % — карэнных амерыканцаў
* 2,5 % — асоб іншых рас
Да двух або больш расаў належала 1,5 %. Доля іспанамоўных склала 7,3 % усіх жыхароў.

Па ўзроставым дыяпазоне насельніцтва размяркоўвалася наступным чынам: 25,9 % — асобы малодшай 18 гадоў, 54,8 % — асобы ва ўзросце 18—64 гадоў, 19,3 % — асобы ва ўзросце 65 гадоў і старэй. Медыяна ўзросту жыхара склала 45,4 гадоў. На 100 чалавек жаночага полу ў горадзе прыходзілася 93,7 мужчыны; на 100 жанчын ва ўзросце ад 18 гадоў і старэй — 90,1 мужчын таксама старэйшыя за 18 гадоў.

Сярэдні даход на адну хатнюю гаспадарку склаў 189 839 долараў ЗША (медыяна — 122 829), а сярэдні даход на адну сям’ю — 221 118 (медыяна — 152 823). Медыяна даходаў склала 118088 долараў для мужчын і 65771 долар для жанчын. За рысай беднасці знаходзілася 6,5 % чалавек, у тым ліку 10,3 % дзяцей ва ўзросце да 18 гадоў і 4,2 % чалавек ва ўзросце 65 гадоў і старэй.

Грамадзянскае працаўладкаванне насельніцтва складала 13 752 чалавекі. Асноўныя галіны занятасці: адукацыя, ахова здароўя і сацыяльная дапамога — 22,5 %, навукоўцы, спецыялісты, менеджары — 22,1 %, фінансы, страхаванне і нерухомасць — 10,7 %, мастацтва, забавы і адпачынак — 9,4 %.

## Вядомыя асобы 
У горадзе нарадзіўся:
* Біл Кэсідзі (1957) — амерыканскі палітык.

## Гарады-пабрацімы 
## Гл. таксама 
* Стральба ў Хайленд-Парку

Катэгорыя:Гарады Ілінойса
Чудзінскі бой

**Чудзінскі бой** — бой паміж партызанскім атрадам В. А. Васільева і нямецкімі акупантамі ў вёсцы Чудзін Ганцавіцкага раёна 11 кастрычніка 1942 года.

## Перадумовы 
Нямецкі гарнізон у вёсцы Чудзін, які налічваў каля 40 гітлераўцаў, узброеных 4 кулямётамі, аўтматамі і вінтоўкамі, уяўляў значную небяспеку для партызанскага атрада, бо ў выпадку блакады Арлікоўскага леса закрываў партызанам свабодны выхад цераз раку Морач у лясы Ганцавіцкага раёна.

## Бой 
Камандаванне атрада (камандзір В. А. Васільеў, камісар І. В. Зібараў) распрацавалі план разгрому гарнізона. У ноч на 11 кастрычніка атрад сканцэнтраваўся за 2 кіламетры на поўнач ад вёскі Чудзін, два аддзяленні партызан зрабілі засады на дарогах у вёскі Гаўрыльчыцы Лунінецкага і Колкі Клецкага раёнаў, каб не даць праціўніку магчымасці выйсці з гарнізона. Два ўзводы акружылі вёску. На досвітку 11 кастрычніка ўдарнае аддзяленне партызан зняло вартавога, і партызаны ўварваліся ў гарнізон. У выніку 1,5 гадзіннага бою ўзвод аховы, які засеў у будынку гарнізона быў часткова знішчаны, частка нямецкіх салдат прарвалася на ўскраіну вёскі, адкуль уцякла і схавалася ў балотах.

У ходзе вулічнага бою, які цягнуўся 2 гадзіны, партызаны знішчылі 6 і ўзялі ў палон 2 гітлераўцаў, захапілі 6 радыёпрыёмнікаў, 4 веласіпеды, 8 вінтовак, запас патронаў.

Нямецкі гарнізон у вёсцы Чудзін не быў адноўлены, што павялічыла партызанскую зону.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1942 года
Катэгорыя:Чэрвень 1942 года
Катэгорыя:Гісторыя Ганцавіцкага раёна
Катэгорыя:Падзеі 11 кастрычніка
Катэгорыя:1942 год у Беларусі
Катэгорыя:Кастрычнік 1942 года
Марка Лудзага

**Марка Лудзага** (, г. Брэшыя, Італія — ) — кіраўнік Суверэннага Мальтыйскага ордэна.

## Біяграфія 
Вучыўся ў братоў францышканаў, потым вывучаў медыцыну ў Падуанскім і Пармскім універсітэтах. Быў прыняты ў Мальтыйскі ордэн у 1975 годзе Вялікім прыяратам Ламбардыі і Венецыі. У 2003 годзе прынёс урачыстыя манаскія абяцанні. Удзельнічаў у шматлікіх міжнародных пілігрымках Мальтыйскага ордэна ў Люрд і ў нацыянальных італьянскіх пілігрымках у Асізі і Ларэта.

З 2010 года цалкам прысвяціў сваё жыццё Мальтыйскаму ордэну, пераехаў у Маркэ, дзе ўзначаліў Камэнду ордэна ў Віле Чыкаліні. З 2011 года быў Камандорам юстыцыі ў Вялікім прыяраце Рыма, выконваў абавязкі Дэлегата паўночнага Маркэ і быў адказным за бібліятэку. З 2017 па 2020 год быў дарадцам Італьянскай асацыяцыі Мальтыйскага ордэна. 8 лістапада 2020 года быў абраны кіраўніком Суверэннага Мальтыйскага ордэна.

 

Катэгорыя:Мальтыйскія рыцары
Катэгорыя:Італьянская арыстакратыя
Катэгорыя:Медыкі Італіі
Катэгорыя:Прадпрымальнікі Італіі
Цыпрыян Кізіта Луанга

**Цыпрыян Кізіта Луанга** (;  — , г. Кампала, Уганда) — каталіцкі арцыбіскуп.

## Жыццё і дзейнасць 
Нарадзіўся ў Кабакадэ ў рэгіёне Буганда што ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны. У 1964 годзе паступіў у семінарыю ў Нэнге, вучыўся таксама ў Нацыянальнай семінарыі ў Кампале. 8 красавіка 1978 года прыняў святарскае пасвячэнне, пасля чаго нёс душпастырскае служэнне ў архідыяцэзіі Кампалы і працягваў навучанне. У 1979 годзе вывучаў адміністрацыю і лінгвістыку ва Універсітэце Клермон-Ферана ў Францыі, а пазней вучыўся ў Папскім універсітэце Святога Крыжа ў Рыме, дзе ў 1994 годзе атрымаў ступень доктара кананічнага права.

30 лістапада 1996 года прызначыў яго першым біскупам новастворанай дыяцэзіі Касаны-Лувэра. Біскупскае пасвячэнне атрымаў 1 сакавіка 1997 года з рук кардынала Эмануэля Вамалы, стаўшы ў 2006 годзе яго наступнікам на пасадзе арцыбіскупа Кампалы.

2 лютага 2020 года арцыбіскуп Луанга выдаў дэкрэт, якім абавязаў вернікаў сваёй архідыяцэзіі прымаць святую Камунію ў вусны, а не на руку.

Загінуў пры невысветленых абставінах.

Катэгорыя:Каталіцкія архібіскупы
Катэгорыя:Рэлігія ва Угандзе
Матэа Марыя Дзупі

**Матэа Марыя Дзупі** (; нар. , Рым, Італія) — кардынал, кіраўнік італьянскага епіскапату.

## Жыццё і дзейнасць 
Нарадзіўся 11 кастрычніка 1955 года ў Рыме, будучы пятым з шасці дзяцей у сям’і.

У 1973 годзе, падчас навучання ў ліцыі Вірджыліё, ён пазнаёміўся з Андрэа Рыкардзі, заснавальнікам супольнасці святога Эгідыя (Sant’Egidio), і далучыўся да яе дзейнасці, скіраванай на дапамогу найбольш занядбаным.

Ва ўзросце дваццаці двух гадоў, пасля абароны дыпломнай працы па гісторыі хрысціянства ва ўніверсітэце Ла-Сапіенца, паступіў у семінарыю дыяцэзіі Палестрыны і праходзіў фармацыю да святарства ў Папскім Латэранскім ўніверсітэце, дзе атрымаў ступень бакалаўра тэалогіі.

Святарскае пасвячэнне прыняў 9 мая 1981 года, пасля чаго быў прызначаны вікарыем у рымскай базыліцы Санта-Марыя-ін-Трастэверэ. У 2000 годзе стаў пробашчам і заставаўся на гэтай пасадзе дзесяць гадоў. З 1983 па 2012 год ён быў таксама рэкатарам касцёла Санта-Крочэ ала Лунгара, а з 1995 па 2012 год членам святарскай рады Рымскай архідыяцэзіі. З 2005 па 2010 год быў прэфектам трэцяй прэфектуры Рыма; з 2000 па 2012 год — галоўным касцёльным асістэнтам супольнасці святога Эгідыя, ад імя якой быў пасярэднікам у Мазамбіку ў працэсе, што прывёў да міру пасля больш як сямнаццаці гадоў крывавай грамадзянскай вайны.

У 2010 годзе стаў пробашчам парафіі святых Сымона і Юды Тадэвуша ў Торэ-Анджэла, што на ўсходняй ускраіне Рыма, а ў 2011 годзе быў прэфектам сямнаццатай прэфектуры Рыма. Неўзабаве пасля гэтага, 31 студзеня 2012 года, Бенедыкт XVI прызначыў яго тытулярным біскупам Вільяновы і дапаможным біскупам Рымскай архідыяцэзіі (для Цэнтральнага сектара).

27 кастрычніка 2015 года Папа Францішак прызначыў яго Мітрапалітам Балонскім, а 5 кастрычніка 2019 года менаваў кардыналам. Матэа Дзупі з’яўляецца супрацоўнікам Дыкастэрыя па служэнні інтэгральнаму развіццю чалавека і Адміністрацыі маёмасці Апостальскага Пасаду.

24 мая 2022 года Папа Францішак менаваў кардынала Старшынёй Канферэнцыі Біскупаў Італіі.

Катэгорыя:Кардыналы Італіі
ФК Марыупаль

**«Марыупаль»** () — украінскі футбольны клуб. У 1997—2007, 2008—2015 і 2017—2022 гадах выступаў ва Украінскай Прэм’ер-лізе.

## Ранейшыя назвы 
* 1960—1966 — «Азоўсталь»
* 1966—1971 — «Азовец»
* 1971—1974 — «Металург»
* 1974—1976 — «Лакаматыў»
* 1976—1992 — «Наватар»
* 1992—1996 — «Азовец»
* 1996—2002 — «Металург»
* 2002—2017 — «Ільічовец»
* з 2017 — «Марыупаль»

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат УССР**
**  **Бронзавы прызёр** (**1**): 1963
* **Першая ліга Украіны**
**  **Чэмпіён** (**2**): 2008, 2017
**  **Бронзавы прызёр** (**1**): 1997
* **Другая ліга Украіны**
**  **Чэмпіён** (**1**): 1996

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба

Марыупаль
Андрэй Зунг-Лак

**Андрэй Зунг-Лак**, сап. **Чан Ан Зунг** (), , В’етнам — , г. Ханой, В’етнам) — каталіцкая святар, мучанік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў язычніцкай сям’і ў 1795 годзе, хрысціянства прыняў у 15 гадоў. 10 гадоў працаваў на ніве Пана як катэхізатар, у 25 гадоў пачаў рыхтавацца да прыняцця святарства.

Стаў святаром у 1823 годзе, займаўся актыўнай пастырскай працай ва ўмовах пераследу ў дыяцэзіі Ке-Дам.

У 1835 годзе быў у першы раз арыштаваны, але каталіцкая супольнасць змагла яго выкупіць за тры зліткі срэбра. У 1839 годзе быў зноў арыштаваны, адмовіўся адрачыся ад веры, пасля чаго перанёс катаванні і быў пакараны смерцю праз абезгалоўліванне ў Ханоі 21 снежня 1839 года.

У 1900 годзе яго беатыфікаваў Папа Леў XIII.

19 чэрвеня 1988 года Папа Ян Павел II далучыў да шэрагу святых 117 мучанікаў розных нацыянальнасцяў, касцёльнага статусу і сацыяльнага становішча, якія аддалі жыццё за Хрыста на тэрыторыі В’етнама. Першым у іх спісе стаяла імя святара Андрэя Зунг-Лака.

Катэгорыя:Абезгалоўленыя
Катэгорыя:Пакараныя смерцю
Катэгорыя:Рэлігія ў В’етнаме
Катэгорыя:Кананізаваныя ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя XIX стагоддзя
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Рафаэла Пэтрыні

**Рафаэла Пэтрыні** (; нар. , г. Рым, Італія) — законніца з кангрэгацыі Францішканак Сясцёр Эўхарыстыі, генеральны сакратар Губернатарства Дзяржавы Ватыкан.

## Біяграфія 
Скончыла Міжнародны незалежны ўніверсітэт Гвідо Карлі па спецыяльнасці паліталогія і абараніла дактарат на факультэце сацыяльных навук Папскага ўніверсітэта святога Тамаша Аквінскага ў Рыме, дзе цяпер выкладае эканоміку дабрабыту і сацыялогію эканамічных працэсаў. З 2005 года была супрацоўніцай Кангрэгацыі Евангелізацыі Народаў.

4 лістапада 2021 года была прызначана Генеральным сакратаром Губернатарату Дзяржавы Ватыкан.

Катэгорыя:Каталіцкія манахі
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Італіі
Віктар Іванавіч Ходыраў

**Віктар Іванавіч Ходыраў** (, г. Чкалаў, РСФСР — 2008) — беларускі вучоны ў галіне тэхналогіі машынабудавання. Доктар тэхнічных навук (1986), прафесар (1986).

## Біяграфія 
Скончыў Куйбышаўскі індустрыяльны інстытут імя В. У. Куйбышава ў 1962 годзе. Інжынер-механік па спецыяльнасці «Тэхналогія машынабудавання, металарэзныя станкі і прылады». Старэйшы навуковы супрацоўнік НДІ Проммаш у горадзе Куйбышаве (1962—1964).

У 1964—1970 гады працаваў асістэнтам і старэйшым выкладчыкам Арлоўскага філіяла Усесаюзнага завочнага машынабудаўнічага інстытута. У той жа час навучаўся ў аспірантуры фізіка-тэхнічнага інстытута АН БССР.

З 1970 па 1987 год працаваў дацэнтам, потым — загадчыкам кафедры «Металарэзныя станкі і прылады» Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута. З 1987 па 1998 год займаў пасаду рэктара Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута. У 1998—2008 гадах працаваў загадчыкам кафедры.

У 1985 годзе паспяхова абараніў доктарскую дысертацыю ў МВТВ імя Баўмана, у 1986 годзе яму прысвоена званне прафесара.

## Навуковая дзейнасць 
У навуковым плане вырашыў важныя заданні ў галіне апрацоўкі гарачатрывалых і нержавелых сплаваў, што ўжываюцца ў абароннай прамысловасці, з’яўляўся навуковым кіраўніком новага кірунку, злучанага з вакуумнай мадыфікацыяй металаў і сплаваў струменем нізкаэнергетычнай плазмы. Стварыў навуковую школу класічнага тыпу. Пад яго кіраўніцтвам абаронена 5 кандыдацкіх дысертацый, а яшчэ 4 выканана па тэматыцы, якой ён кіраваў. Аўтар дзвюх кніг, каля 130 навуковых артыкулаў, мае 40 аўтарскіх сведчанняў і патэнтаў.

## Узнагароды 
* Залаты медаль ВДНГ (1979)
* Грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1989)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце Беларуска-Расійскага ўніверсітэта

Катэгорыя:Рэктары Беларуска-Расійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Машынабудаўнікі СССР
Катэгорыя:Машынабудаўнікі Беларусі
Малгажата Банась

**Малгажата Банась**, сапр. **Людвіка Банась** (; , в. Клеча Дольна каля Вадавіцаў — , Навагрудак, БССР) — каталіцка манашка, назарэтанка.

## Біяграфія 
Нарадзілася 10 красавіка 1896 года ў в. Клеча Дольна (каля Вадавіцаў).

15 сакавіка 1917 года ўступіла ў Кангрэгацыю Сясцёр Святой Сям’і з Назарэта. Выконвала звычайныя паслугі ў розных законных дамах: у Вадавіцах, Стрыі, Кракаве, Гродне, Варшаве.

У 1934 годзе была скіравана ў Навагрудак. Падчас Другой сусветнай вайны, у 1939—1943 гадах, працавала ў мясцовым шпіталі.

Была адзінай сярод дванаццаці сясцёр назарэтанак, якая пазбегла арышту і расстрэлу гітлераўцамі 1 жніўня 1943 года. Пазней дапамагала ў пошуках ў лесе месца забойства сясцёр, прысутнічала пры іх эксгумацыі і перапахаванні пры навагрудскай фары. Сваё ацаленне зразумела як знак волі Божай, як знак таго, што яна павінна застацца ў Навагрудку, каб апекавацца навагрудскім фарным касцёлам і дапамагаць мясцовым вернікам, падтрымліваць у іх сэрцах дух каталіцкай веры.

Навагрудцы называлі сястру Малгажату «ахоўніцаю табэрнакулюма». Яна збірала вернікаў на малітву, упрыгожвала алтары, а калі не было святара, кіравала набажэнствамі. Сястра Малгажата арганізоўвала духоўную і матэрыяльную дапамогу для святароў і свецкіх вернікаў, сасланых у Сібір. Жыла ў цяжкіх умовах у сакрыстыі фарнага касцёла, нястомна малілася і працавала.

Памерла 26 красавіка 1966 года ў Навагрудку і пахавана на мясцовых могілках.

У 2021 годзе Папа Францішак ухваліў дэкрэт аб гераічнасці цнот ацалелай назарэтанкі з Навагрудка.

Катэгорыя:Манашкі
Партызанская брыгада «Уперад»

**Партызанская брыгада «Уперад»**  — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Юрацішкаўскага і Іўеўскага раёнаў. 6 ліпеня 1944 года брыгада (471 партызан, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру брыгады Барысу Адамавічу Булату было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Склад 
Брыгада была створана на базе атрадаў:
* імя Чкалава (арганізаваны ў ліпені 1942 года на базе груп Ф. І. Зайцава, І. М. Палешчука, С. С. Ключніка, І. М. Ляўковіча);
* імя Аляксандра Неўскага;
* «Бальшавік» (арганізаваны ў чэрвені 1943);
* «Гай» (арганізаваны ў маі 1943);
* «Сібірак» (арганізаваны ў верасні 1943 года на базе добраахвотнікаў-сібіракоў).
У красавіку 1944 года на базе атрада імя Аляксандра Неўскага, вылучанага з брыгады была створана партызанская брыгада імя Аляксандра Неўскага.

На момант злучэння брыгады з Чырвонай Арміяй, у яе склад уваходзілі:
* атрад імя Чкалава;
* атрад «Беларускі мсцівец»;
* атрад «Бальшавік»;
* атрад «Сібірак».

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* Б. А. Булат;
* Ф. Г. Камароў (выконваў абавязкі).

## Камісар 
* М. В. Пронькін.

### Начальнік штаба 
* М. У. Сабіла.

## Гісторыя 
Партызаны баявымі дзеяннямі зрывалі нямецкія перавозкі на чыгуначных участках Ліда — Маладзечна, Баранавічы — Ліда. У лютым 1944 года на ўчастку Яхімаўшчына — Юрацішкі спалілі 58 вагонаў з ваеннай тэхнікай, спынілі рух на 57 гадзін. Разграмілі 10 нямецкіх апорных пунктаў, у сакавіку правялі 15 баёў, захапілі 15 вінтовак, 2 кулямёты, боепрыпасы. У чэрвені 1944 года падарвалі 580 рэек.

## Памяць 
У 1965 годзе ў Лідзе ў гонар брыгады была пастаўлена стэла, у 1969 у вёсцы Бакшты Іўеўскага раёна — абеліск.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Віталь Іванавіч Халзакоў

**Віталій Іванавіч Халзакоў** (, г. Вельск, Архангельская вобласць, РСФСР) — інжынер-металург. Кандыдат тэхнічных навук (1958), дацэнт (1963). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Рэктар Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута (1975—1987).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 кастрычніка 1924 года ў Вельску.

У кастрычніку 1942 года быў пазваны ў Чырвоную Армію, дэмабілізаваны ў красавіку 1944 года пасля цяжкага паранення.

У 1949 годзе скончыў Інстытут сталі ў Маскве па спецыяльнасці «Металургія чыгуну». Працаваў у даменавым цэху завода «» (г. Запарожжа) памочнікам і майстрам змены. У 1957 годзе пасля сканчэння аспірантуры пры Інстытуце металургіі імя А. Н. Байкова АН СССР, працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам у тым жа інстытуце. У 1958 годзе пераехаў у Чалябінск, дзе працаваў старэйшым навуковым супрацоўнікам даменавай лабараторыі.

У 1958 годзе прысуджана навуковая ступень кандыдата тэхнічных навук. У 1962 годзе абраны дацэнтам кафедры «Тэхналогіі металаў» Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута, а ў кастрычніку 1963 года ВАК СССР прысвоіў яму навуковае званне дацэнта. Напачатку 1966 года абраны дэканам завочнага факультэта, а са студзеня 1968 года прызначаны прарэктарам па навуковай працы. З 1970 года працаваў прарэктарам па навучальнай працы.

12 мая 1975 года загадам міністра вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР прызначаны рэктарам Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута. На пасадзе знаходзіўся да 1987 года.

Навуковыя інтарэсы: металургічныя печы; доменная вытворчасць; арганізацыя вучэбнага працэсу і навукова-даследчай работы ў ВНУ; педагогіка вышэйшай школы.

## Узнагароды 
* Заслужаны работнік вышэйшай школы Беларускай ССР (1977),
* ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені,
* ордэн «Знак Пашаны»,
* медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна».

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце Беларуска-Расійскага ўніверсітэта
* Халзакоў, Віталій Іванавіч

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Рэктары Беларуска-Расійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дэканы інжынернага факультэта завочнай адукацыі Беларуска-Расійскага ўніверсітэта
Партызанская брыгада імя В. І. Чапаева (Р. Л. Кудрын)

**Партызанская брыгада імя В. І. Чапаева** — партызанская брыгада, створаная ў снежні 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Валожынскага, Навагрудскага, Іўеўскага раёнаў. 6 ліпеня 1944 года брыгада (464 партызаны, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
Брыгада была створана на базе атрадаў імя Чапаева (арганізаваны ў чэрвені 1942 года) і імя Пархоменкі (арганізаваны ў маі 1943), вылучаных партызанскай брыгадай імя І. В. Сталіна. На момант злучэння з Чырвонай Арміяй, у склад брыгады ўваходзілі:
* атрад імя Чапаева;
* атрад імя Пархоменкі;
* атрад імя Фурманава;
* атрад імя Лазо.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* Р. Л. Кудрын

### Камісар 
* П. А. Склемін

### Начальнік штаба 
* А. В. Сауцін

## Гісторыя 
Партызаны самастойна і разам з брыгадай імя Кірава знішчалі нямецкія гарнізоны і апорныя пункты на тэрыторыі Лідскага і Навагрудскага раёнаў, вялі баі супраць карнікаў, у тым ліку каля вёсак Каменка (31 сакавіка 1944), Такарышкі (19 мая 1944). У сакавіку 1944 года каля чыгуначнай станцыі Лістапады падарвалі каля 30 рэек, пусцілі пад адхон 2 эшалоны, на пад’яздных пуцях знішчылі 3 масты. У красавіку на дарозе Валожын — Вішнева падарвалі 2 машыны з жывой сілай праціўніка, на шашы Навагрудак — Ліда падбілі танк. У чэрвені на чыгуначным участку Ліда — Маладзечна падарвалі 350 рэек, у выніку чаго спынілі рух на чыгунцы на 2 сутак.

## Памяць 
У 1965 годзе ў Лідзе ў гонар брыгады была пастаўлена стэла, у 1969 у вёсцы Бакшты Іўеўскага раёна — абеліск, у 1980 у вёсцы Ляхавічы 1 Навагрудскага раёна — стэла.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе