open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Морыс (Мінесота)

**Морыс** () — горад у акрузе Стывенс, штат Мінесота, ЗША. На плошчы 11,7 км² (11,1 км² - суша, 0,7 км² - вада), паводле перапісу 2002 года, пражываюць 5068 чалавек. Шчыльнасць насельніцтва - 456,8 чал./км². Мінесоцкі ўніверсітэт у Морысе.

Катэгорыя:Гарады Мінесоты
C. C. Catch

**Караліна Катарына Мюлер** (; нар. , , Паўночны Брабант, Нідэрланды), больш вядомая як **Сі Сі Кеч (Кэч)** () — нямецкая спявачка нідэрландскага паходжання. Выконвае песні на англійскай мове ў стылях поп і дыска. З 2007 года жыла ў Лондане.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* Catch the Catch (1986)
* Welcome to the Heartbreak Hotel (1986)
* Like a Hurricane (1987)
* Big Fun (1988)
* Hear What I Say (1989)
Каларада-Сіці (Тэхас)

**Каларада-Сіці** () — горад у ЗША, размешчаны ў заходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Мітчэл. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 4146 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражываў 4001 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Каларада-Сіці

**Каларада-Сіці**:
* Каларада-Сіці (Арызона)
* Каларада-Сіці (Тэхас)
Каларада-Сіці (Арызона)

**Каларада-Сіці** — горад у акрузе Махавэ штата Арызона, ЗША. Заснаваны ў 1913 годзе прадстаўнікамі мармонскай секты Фундаменталісцкая Царква Ісуса Хрыста Святых Апошніх Дзён. Большая частка насельніцтва горада належыць да гэтай секты. У 2010 годзе ў горадзе пражываў 4821 чалавек (100-е месца ў штаце).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Арызоны
Канро (Тэхас)

**Канро** () — горад у ЗША, размешчаны на ўсходзе штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Мантгомеры. З'яўляецца часткай метрапалітэнскага арэала Вялікі Х'юстан. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 56 207 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2015 годзе ў горадзе пражывала 68 602 чалавекі.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Мантгомеры

**Мантгомеры**:

## Прозвішча 
* Бернард Лоу Мантгомеры — брытанскі фельдмаршал

## Тапонім 
* Мантгомеры (акруга, Тэхас)
* Мантгомеры (Алабама)
Руд ван Ністэлрой

**Рутгерус Ёханес Марцініюс ван Ністэлрой** (; нар. , Ос, Нідэрланды) — нідэрландскі футбаліст (нападнік) і трэнер. Станавіўся найлепшым бамбардзірам Лігі чэмпіёнаў УЕФА ў трох розных сезонах. У 2004 годзе быў уключаны ў спіс ФІФА 100 найлепшых жывых на той час ігракоў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Нідэрландаў
Катэгорыя:Ігракі зборнай Нідэрландаў па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэн Босх
Катэгорыя:Ігракі ФК Херэнвен
Катэгорыя:Ігракі ФК ПСВ
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Гамбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Малага
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Нідэрландаў
Катэгорыя:Трэнеры ФК ПСВ
Катэгорыя:Уладальнікі трафея Пічычы
Катэгорыя:ФІФА 100
Карсікана (Тэхас)

**Карсіка́на** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы штата Тэхас, за 55 кіламетраў на поўдзень ад Даласа. Горад з'яўляецца адміністрацыйным цэнтрам акругі Навара. Насельніцтва - 23 770 чалавек па дадзеных перапісу 2010 года.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Мантгомеры (акруга, Тэхас)

**Акруга Мантгомеры** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 293767 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 447 718 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Канро. Акруга Мантгомеры была сфарміравана ў 1837 годзе. Названа ад горада Мантгомеры.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Навара (акруга)

**Акруга Навара** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 45124 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 49 440 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Карсікана. Сфарміравана ў 1846 годзе. Названа ў гонар Хасэ Антоніа Навара, удзельніка тэхаскай рэвалюцыі і выканаўца тэхаскай дэкларацыі аб незалежнасці.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Чай Жун

**Чай Жун** (), храмавае імя **Шыцзун** (; 27 кастрычніка 921&nbsp;— 27 ліпеня 959)&nbsp;- другі імператар Позняй Чжоу перыяду Пяці дынастый і дзесяці дзяржаў.

## Біяграфія 
Яго бацька быў братам жонкі імператара Го Вэя. З дзяцінства Чай Жун як сын выхоўваўся ў сям’і цёткі. Го Вэй, які не меў сыноў, перад смерцю абвясціў сваім спадчыннікам Чай Жуна, бачачы ў ім добрага кіраўніка сваёй дзяржавы.

Лічыцца найбольш паспяховым імператарам усяго перыяду Пяці дынастый і дзесяці дзяржаў. Ён здолеў цэнтралізаваць ваенную ўладу, што дазволіла атрымаць шэраг перамог над Паўночнай Хань, Позняй Шу, Паўднёвай Тан, а таксама над Ляа. Хоць Чай Жун памёр заўчасна (усяго праз пяць гадоў пасля ўсшэсця на пасад), яго дзеі праклалі шлях да аб’яднання Кітая, завершанага імператарам Сун .

Пасля смерці Чай Жуна ў ліпені 959 года трон атрымаў у спадчыну яго сын Го Цзунсюнь.

## Дэвіз праўлення 
* *Сяньдэ* (顯德) 954—959

Катэгорыя:Кіраўнікі эпохі Пяці дынастый і дзесяці царстваў
Польская хакейная ліга 2023/2024

**Tauron хакейная ліга 2023/2024** — 89-ы Чэмпіянат Польшчы па хакеі з шайбай сярод польскіх каманд 2023—2024 гадоў.

## Клубы-ўдзельнікі 
## Турнірная табліца 
## Плэй-оф 
### Чвэрцьфінал 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Хакей у Польшчы
Катэгорыя:Спорт у Польшчы ў 2023 годзе
Катэгорыя:Спорт у Польшчы ў 2024 годзе
Катэгорыя:2023 год у хакеі
Катэгорыя:2024 год у хакеі
Лі Юй (паэт)

**Лі Юй** (таксама вядомы як **Лі Хоучжу** і **Лі Чун-гуан**; 937 — 15 жніўня 978) — кітайскі , апошні імператар дынастыі . Майстар лірычных рамансаў малой формы — цы. Стварыў лепшыя свае творы пасля таго, як пазбавіўся трона. Быў скінуты заснавальнікам Сунскай дынастыі і забіты пасля некалькіх гадоў палону.

Катэгорыя:Кітайскамоўныя паэты
Катэгорыя:Кіраўнікі эпохі Пяці дынастый і дзесяці царстваў
Катэгорыя:Забітыя кітайскія імператары
Мінесоцкі паўднёва-заходні дзяржаўны ўніверсітэт

**Мінесоцкі паўднёва-заходні дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, які месціцца ў горадзе Маршал у штаце Мінесота, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
У 1963 годзе горад Маршал быў выбраны для размяшчэння Мінесоцкага паўднёва-заходняга дзяржаўнага каледжа. Навучанне пачалося восенню 1967 года. Першыя 509 студэнтаў скончылі вучэльню ў 1971 годзе. Каледж быў перайменаваны ў Паўднёва-заходні дзяржаўны ўніверсітэт у 1975 годзе і ў Мінесоцкі паўднёва-ўаходні дзяржаўны універсітэт у 2003 годзе.

## Структура 
* Каледж мастацтваў, літаратуры і навук
* Каледж бізнесу, адукацыі і прафесійных студый

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мінесота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мінесоты
Спіс універсітэтаў штата Аляска

У штаце Аляска (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Аляскаўскі паўднёва-ўсходні ўніверсітэт
* Аляскаўскі ўніверсітэт у Анкарыджы
* Аляскаўскі ўніверсітэт у Фэрбанксе

## Прыватныя 
* Аляскаўскі Ціхаакіянскі ўніверсітэт
* Тэалагічная семінарыя Св. Германа
* Уэйлендаўскі баптысцкі ўніверсітэт

Аляска
Спіс універсітэтаў штата Айдаха

У штаце Айдаха (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Айдахаўскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Айдахаўскі ўніверсітэт
* Бойсэўскі дзяржаўны ўніверсітэт

## Прыватныя 
* Айдахаўскі ўніверсітэт імя Брыгама Янга
* Паўночна-заходні назаранскі ўніверсітэт

Айдаха
Леанід Веніямінавіч Валадарскі

**Леанід Веніямінавіч Валадарскі** (20 мая 1950, Масква — 7 жніўня 2023, Масква) — савецкі і расійскі перакладчык, пісьменнік і радыёвядучы. Вядомы галоўным чынам як  многіх фільмаў, якія з’явіліся на савецкіх і расійскіх экранах у 1980-х — пачатку 1990-х гадоў, калі агучваў мноства замежных кінафільмаў.

Аўтар перакладаў англійскай і амерыканскай мастацкай літаратуры. Адным з першых перакладаў на рускую мову творы Стывена Кінга.

Цікавіўся гісторыяй разведкі. Выступіў у якасці аўтара сцэнарыя і вядучага 10-серыйнага тэлефільма «Разведка, пра якую ведалі нямногія». Аўтар палітычнага дэтэктыва «„Снег“ з Цэнтральнай Амерыкі» (пра дзейнасць ЦРУ ў Цэнтральнай Амерыцы).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 мая 1950 года ў Маскве ў яўрэйскай сям’і.

Скончыў , дзе англійскую мову выкладаў яго бацька Веніямін Іосіфавіч.

Працаваў у Інстытуце Афрыкі АН СССР, затым — у Інстытуце міжнароднага рабочага руху АН СССР.

Атрымаў вядомасць сярод гледачоў за кошт сваёй манеры маўлення і спецыфічнага вымаўлення. У юнацтве двойчы зламаў нос (аварыя і бойка), з-за чаго меў характэрныя асаблівасці голасу, у сувязі з чым пра Валадарскага склалася меркаванне як пра «перакладчыка з прышчэпкай на носе» (у сувязі з гэтым таксама хадзіла , што голас скажаўся спецыяльна, каб пазбегнуць рэпрэсій збоку КДБ, хоць верагоднасць пазнавальнасці па голасе вельмі малая).

Ажаніўся ў 2022 годзе пасля працяглых адносін. У жонкі ёсць дачка.

### Смерць 
Па словах Аляксандры, падчарыцы Леаніда Веніямінавіча, у канцы 2022 года ён упаў і стукнуўся галавой, што справакавала павелічэнне застарэлай гематомы ў галаве. Цырымонія развітання з Валадарскім прайшла 11 жніўня ў ЦКБ № 1 Упраўлення справамі прэзідэнта.

## Пераклады кінафільмаў 
Валадарскі пачаў перакладаць кіно ў 1968 годзе. Працаваў на кінафестывалях. У канцы 1970-х (не пазней за 1979 год) з прыходам на рынак -касет з відэафільмамі да паслуг Валадарскага звяртаюцца відэапіраты. З гэтай прычыны часта выклікаўся ў якасці сведкі ў КДБ, міліцыю і пракуратуру. Ніколі не глядзеў фільмы з уласным перакладам.

Часта здымаўся ў тэлевізійнай рэкламе і агучваў некаторыя рэкламныя ролікі.

## Крытыка 
На думку рэжысёра , пераклады Валадарскага — гэта вялікая катастрофа, бо «з-за гугнявых інтанацый „забіваюцца“ эмоцыі акцёраў».

## Спасылкі 
* **Афіцыйны сайт** Леаніда Валадарскага
* Леанід Валадарскі на энцыклапедыі перакладу
* 13 перакладчыкаў эпохі VHS — прыклад перакладу Валадарскага фільма " Немязіда 2: Неб’юла "(«Nemesis 2: Nebula»)
* 

Катэгорыя:Памерлі ад сепсісу
Катэгорыя:Тэлевядучыя Расіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Аўтары дэтэктыўнай прозы
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Перакладчыкі прозы і драматургіі на рускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі на рускую мову
Катэгорыя:Вікіпедыя:Асобы, якія памерлі менш за год таму
Катэгорыя:Акцёры агучвання Расіі
Катэгорыя:Акцёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Радыёвядучыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Перакладчыкі Расіі
Катэгорыя:Перакладчыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Валадарскі

**Валадарскі** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* В. Валадарскі — дзеяч расійскага рэвалюцыйнага руху
* Леанід Веніямінавіч Валадарскі — савецкі і расійскі перакладчык, пісьменнік і радыёвядучы

## Тапонімы 
* Валадарскі — пасёлак у Астраханскай вобласці Расіі

## Гл. таксама 
* Валадарскі мост
* Валадарскі раён
* Валадарскі сельсавет
Hydnora africana

**Hydnora africana** — гэта каранёвы паразіт з рэдукаванымі вегетатыўнымі часткамі, які расце ў Паўднёвай Афрыцы. Расліна расце пад зямлёй, за выключэннем мясістай кветкі, якая расце над зямлёй і выпускае пах фекалій, каб прыцягнуць сваіх натуральных насякомых-апыляльнікаў, жукоў таксонаў ,  і .

Расліны-гаспадары:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Апісанне 
### Марфалогія 
Вегетатыўныя часткі гэтай расліны па вонкавым выглядзе больш падобныя на грыб, чым на расліну. Гэтыя расліны не ўтрымліваюць хларафіл і не ажыццяўляюць фотасінтэз. Яны атрымліваюць свае пажыўныя рэчывы выключна ад расліны-гаспадара. Расліна складаецца з тоўстых сакавітых каранёў без сцябла, а кветка развіваецца на паверхні каранёў расліны-гаспадара. Кветка выкарыстоўваецца як пастка, каб палегчыць апыленне. У расліны ёсць фермент, які дазваляе ёй раствараць карані раслін-гаспадароў, каб прымацавацца да іх. Прадстаўнікі віду прымацоўваюцца да каранёў расліны-гаспадара і забіраюць частку пажыўных рэчываў, якія атрымліваюцца ў выніку фотасінтэзу. Кветка мае сакавітую і тоўстую тэкстуру, надземная частка мае трубчастую форму з трыма адтулінамі. Ёсць тры структуры, званыя сегментамі калякветніка, якія можна параўнаць з чашалісцікамі, што злучаюцца ў верхняй частцы кветкі.

Кветка знаходзіцца там, дзе сегменты калякветніка злучаюцца. Пярэдняя частка трубкі змяшчае жаўтлява-аранжавыя структуры, якія ўваходзяць у трубку, гэта групы пылавікоў. Гэтыя групы пылавікоў сабраны ў пучкі і выкарыстоўваюцца як тычынка кветкі. Групы пылавікоў размешчаны трохвугольнікам, так што паміж іх ямкамі утвораецца зазор, і жукі падаюць на рыльца песціка паразітычнай расліны. У аснове кветкі ёсць паражніна, у якой знаходзяцца белыя семязавязі, з якіх паспявае насенне. Насякомыя, якія апыляюць кветкі, закопваюцца ў чашалісцікі кветак праз вельмі трывалыя валокны, што ўтрымліваюць чашалісцікі разам. Пасля таго як насякомыя прабылі ў кветках некалькі дзён, яна раскрываецца і выпускае насякомых, якія распаўсюджваюць пылок на іншыя кветкі паблізу.

### Плады 
Плады растуць пад зямлёй, іх поўнае паспяванне займае каля двух гадоў. Плод па смаку і кансістэнцыі падобны на бульбу. Кожны плод дае каля дваццаці тысяч насенін. Плады могуць дасягаць васьмі сантыметраў у дыяметры.

### Пах 
У віду вельмі рэзкі і непрыемны пах. Ён зыходзіць ад асмафораў, якія прадстаўляюць сабой белыя губчатыя вобласці на ўнутранай паверхні лісткоў калякветніка, што з часам мяняюць свой колер на шэры.

## Практычнае выкарыстанне 
Многія жывёлы, напрыклад, бабуіны, шакалы і лісы харчуюцца раслінай. Таксама яе ў ежу выкарыстоўваюць і мясцовыя жыхары. Звычайна для гатавання страў бяруць мякаць кветкі і насенне. На Мадагаскары плады лічацца адным з лепшых ласункаў. Кветкі і карані выкарыстоўваюцца мясцовымі жыхарамі для лячэння хвароб сардэчна-сасудзістай сістэмы.

## Спасылкі 
* Botanical Society of America: Hydnora africana
* Hydnora — Plants of the world online

Катэгорыя:Кірказонавыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1775 годзе
Спіс універсітэтаў штата Арызона

У штаце Арызона (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Арызонскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Арызонскі ўніверсітэт
* Паўночна-Арызонскі ўніверсітэт

## Прыватныя 
* Арызонскі хрысціянскі ўніверсітэт
* Атаўскі ўніверсітэт
* Бенедыктынскі ўніверсітэт у Месе
* Паркавы ўніверсітэт
* Універсітэт аэранаўтыкі імя Т. Эмбры і Дж. Рыдла
* Універсітэт Вялікага Каньёна
* Універсітэт імя М. Т. Браяна
* Універсітэт імя Э. Т. Сціла
* Універсітэт перадавых тэхналогій
* Універсітэт Сярэдняга Захаду
* Універсітэт «DeVry»
* Фініксаўскі ўніверсітэт

Арызона
Эвідэнцыйнасць

**Эвідэнцыйнасць** у лінгвістыцы — набор граматычных або лексічных значэнняў, якія выказваюць экспліцытнае ўказанне на *крыніцу звестак прамоўцы* адносна сітуацыі, якая імі паведамляецца. Эвідэнцыйнасць досыць распаўсюджаная ў мовах свету — яна з’яўляецца граматычнай катэгорыяй прыблізна ў кожнай чацвёртай мове. У такіх мовах у любым выказванні пры дапамозе адмысловых граматычных сродкаў паказваецца крыніца звестак таго, хто гаворыць — напрыклад, ці бачыў прамоўца тое, пра што ён паведамляе, на ўласныя вочы, цітолькі перадае сведчанні з чужых слоў, альбо ж такі гэта вынік яго ўласнай ментальнай дзейнасці (высноў, змеркаванняў, здагадак і г.д.). У рускамоўнай літаратуры для абазначэння гэтага панятку выкарыстоўваюцца і іншыя тэрміны: *пераказвальнасць/непераказвальнасць*, *відавочнасць/невідавочнасць* (*завочнасць*), *засведчанасць/незасведчанасць*.

## Гісторыя вывучэння 
З прычыны таго, што ў класічных індаеўрапескіх мовах катэгорыя крыніцы інфармацыі не граматыкалізавана, паняцце эвідэнцыйнасці ў лінгвістыцы сфармаваўся толькі напачатку XX стагоддзя пры апісанні такіх моў Паўднёвай Амерыкі, як кечуа і аймара.

Адным з першых навукоўцаў, які загаварыў пра паняцце эвідэнцыйнасці () як пра абавязковы паказчык крыніцы інфармацыі, быў амерыканскі этналінгвіст Франц Боас. У сваёй рабоце 1911 годзе Боас разважае пра выказванне *Чалавек хворы* у мове кваквала:

У выпадку, калі прамоўца сам не бачыў хворага чалавека, ён павінны ўказаць, ці атрымаў ён звесткі пра хваробу чалавека з другіх вуснаў або гэта яму наснілася.

Паняцце эвідэнцыйнасці як абавязковай граматычнай катэгорыі ўпершыню было ўведзена Раманам Якабсанам, які разглядаў яе як сферу значэнняў, якія ўказвалі на крыніцу звестак. Якабсан таксама першым вылучыў лад і эвідэнцыйнасць як дзве незалежныя катэгорыі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лінгвістычная тыпалогія
Спіс універсітэтаў штата Арэгон

У штаце Арэгон (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Арэгонскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Арэгонскі ўніверсітэт
* Арэгонскі ўніверсітэт навук аб здароўі
* Заходне-Арэгонскі ўніверсітэт
* Паўднёва-Арэгонскі ўніверсітэт
* Портлендскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Усходне-Арэгонскі ўніверсітэт

## Прыватныя 
* Малтномскі ўніверсітэт
* Нацыянальны універсітэт прыроднай медыцыны
* Портлендскі ўніверсітэт
* Уіламецкі ўніверсітэт
* Універсітэт заходніх штатаў
* Універсітэт імя Дж. Э. Бушнела
* Універсітэт імя Джорджа Фокса
* Універсітэт імя Ф. Лінфілд
* Універсітэт «Корбан»
* Ціхаакіянскі ўніверсітэт
* Ціхаакіянскі ўніверсітэт імя Д. С. Уорнера

Арэгон
Melodifestivalen

**Melodifestivalen** (, *melodi* — мелодыя, *festivalen* — фестываль) — музычны конкурс, які праходзіць у Швецыі, арганізаваны кампаніямі Шведскае тэлебачанне (SVT) і Шведскае радыё (SR) і вызначае прадстаўніка ад Швецыі на конкурс песні Еўрабачанне.

Праводзіцца амаль штогод, пачынаючы з 1958 года. З 2000 года Мелодыфестывалін стаў самай папулярнай праграмай у Швецыі. Конкурс транслюецца таксама па радыё і ў інтэрнэце.

У 2007 паўфіналы паглядзела каля 3,1 млн гледачоў, і каля 4 мільёнаў шведаў паглядзелі фінал. Шэсць пераможцаў фестывалю сталі пераможцамі самога конкурсу Еўрабачанне. Мелодыфестывалін аказвае таксама значны ўплыў на шведскую музыку. З увядзеннем чатырох паўфіналаў і раўнда «Другі шанец» у 2002 годзе колькасць удзельнікаў павялічылася да 32.

## Гісторыя 
Першы конкурс прайшоў у 1958 годзе. Перамагла Аліс Бабс з песняй «Samma stjärna lyser för oss två» (), пазней пераназванай у «Lilla stjärna» (). Яна заняла 4-е месца з 10 на конкурсе песні Еўрабачанне 12 сакавіка 1958 года.

Мелодыфестывалін не праводзіўся ў 1964 годзе з-за забастоўкі спевакоў, у 1970 годзе — з-за скандынаўскага пратэсту супраць сістэмы галасавання (у 1969 годзе перамаглі 4 краіны: Іспанія, Вялікабрытанія, Нідэрланды і Францыя), у 1976 годзе — пасля таго як SR арганізоўвала Еўрабачанне 1975, некаторыя левыя палітычныя групы выказалі меркаванне, што ў выпадку перамогі Швецыя не зможа дазволіць сабе прыняць конкурс зноў. Быў арганізаваны рух *Alternativfestivalen*, накіраванае супраць камерцыйнай музыкі. Швецыя таксама не адпраўляла выканаўцу ў тым годзе.

З 2002 года кіраўніком «Melodifestivalen» з’яўляецца Крыстэр Б’ёркман, пераможца Фестывалю 1992 года і ўдзельнік Еўрабачання 1992.

## Удзел 
Тысячы песень прынялі ўдзел у конкурсе з моманту яго пачатку. Нягледзячы на тое, што гэта не забаронена правіламі Еўрабачання, аўтары песень, якія жывуць па-за Швецыяй, не дапускаюцца да конкурсу. На саміх артыстаў правіла не распаўсюджваецца. Для ўдзелу ў конкурсе аўтары і выканаўцы павінны быць старэйшыя за 16 гадоў да моманту першага паўфіналу Еўрабачання.

## Галасаванне 
Да 1999 года пераможца Мелодыфестываліна вызначаўся журы, якое фармавалася па рэгіянальным або ўзроставаму крытэру. У 1993 годзе быў праведзены эксперымент з галасаваннем тэлегледачоў, але спроба апынулася няўдалай — шведская тэлефонная сетка выйшла з ладу з-за вялікай колькасці званкоў.

Пазней была ўведзена пазіцыйная сістэма галасавання, аналагічная фармату, як у конкурсе Еўрабачанне. Кожнае з 11 міжнародных журы аддае 1, 2, 4, 6, 8, 10 і 12 балаў сямі лепшым, на іх думку, песням. Гэтыя балы складаюць 50 % ад агульнай сумы, астатнія 50 % складаюць галасы тэлегледачоў. Калі песня атрымлівае 10 % галасоў тэлегледачоў, гэта эквівалентна 10 % ад 473 балаў. Агульны вынік галасавання — 2 × 473 балаў. Песня з найбольшай колькасцю балаў у канцы галасавання становіцца пераможцам.

## Пераможцы Мелодыфестываліна 
## Гл. таксама 
* Швецыя на конкурсе песні Еўрабачанне

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Музычныя конкурсы
Катэгорыя:Музыка Швецыі
Ваёмінгскі ўніверсітэт

**Ваёмінгскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Ларамі ў штаце Ваёмінг, ЗША. Адзіная ўстанова адукацыі з універсітэцкім статусам у штаце.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў сакавіку 1886 года, за чатыры гады да таго, як тэрыторыя Ваёмінга была прызнана 44-м штатам ЗША, і адкрыўся ў верасні 1887 года. Універсітэт незвычайны тым, што яго размяшчэнне ў штаце запісана ў канстытуцыі штата. Універсітэт прапануе больш за 120 праграм бакалаўрыяту, магістратуры і аспірантуры. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з высокай даследчай актыўнасцю.

## Структура 
* Каледж сельскай гаспадаркі і прыродных рэсурсаў
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж інжынерыі і прыкладных навук
* Каледж навук аб здароўі
* Ганаровы каледж
* Школа экалогіі і прыродных рэсурсаў
* Школа права
* Інстытут удасканалення нафтааддачы

## Вядомыя выпускнікі 
* Рычард Чэйні, віцэ-прэзідэнт ЗША

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты ЗША
Катэгорыя:Ваёмінг
Чжурчжэньская мова

**Чжурчжэньская мова** — мова чжурчжэняў, належала да ліку тунгуса-маньчжурскіх моў алтайскай сям’і. Блізкая да маньчжурскай мовы. У 1635 годзе  перайменаваў народ чжурчжэняў і чжурчжэньскую мову ў *«маньчжурскую»*. Чжурчжэні ў перыяд 1115—1234 гг. мелі сваю дзяржаву («Залатая дзяржава», дынастыя Цзінь), якая займала тэрыторыю .

## Пісьменства 
]]
У 1119 годзе з’явілася . Кароткія надпісы (часам, асобныя знакі) на чжурчжэньскай мове знаходзілі падчас раскопак на поўдні Прыморскага краю і ў паўночна-ўсходнім Кітаі на гліняных пасудзінах, бронзавых люстэрках і іншых прадметах. Вядома таксама дзевяць надпісаў на стэлах і камянях; самая ранняя — стэла 1185 года ў гонар перамогі чжурчжэняў над кіданямі, самая позняя —  1413 года.

Чытанне некалькіх сотняў знакаў (графем) чжурчжэньскага пісьма і значэнне запісваных імі слоў вядомыя дзякуючы кітайска-чжурчжэньскаму слоўніку, складзенаму падчас Мінскай дынастыі. Вымаўленне, якое даецца гэтым слоўнікам, аднак, вельмі прыблізнае, паколькі яно перадавалася з дапамогай кітайскага пісьма.

У сілу гістарычных прычын чжурчжэньская мова ўвабрала ў сябе шмат запазычанняў з мангольскай, цюркскай, кітайскай, карэйскай, а таксама, магчыма, іншых моў.

## Літаратура 
* *Певнов А. М.* Чжурчжэньский язык // Языки мира: Тунгусо-маньчжурские языки. М., 1997. ISBN 5-85759-047-7. Стр. 260—267.
* *Певнов А. М.* Чтение чжурчжэньских письмен / Отв. ред. С. Е. Яхонтов; Российская академия наук, Институт лингвистических исследований. СПб.: «Наука», 2004. 498 °C. ISBN 5-02-027006-7 Тираж 300 экз.
*  *The Sino-Jurchen Vocabulary of the Bureau of Interpreters* (Кітайска-чжурчжэньскі слоўнік з Бюро [вусных] перакладчыкаў [мінскай дынастыі]). (Uralic and Altaic Series, Vol. 153). Indiana University, Research Institute for Inner Asian Studies. Bloomington, Indiana, 1989. ISBN 0-933070-23-3.

Катэгорыя:Сярэдневяковыя мовы
Катэгорыя:Тунгуса-маньчжурскія мовы
Спіс універсітэтаў штата Вашынгтон

У штаце Вашынгтон (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Вашынгтонскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Вашынгтонскі ўніверсітэт
* Заходне-Вашынгтонскі ўніверсітэт
* Усходне-Вашынгтонскі ўніверсітэт
* Цэнтральна-Вашынгтонскі ўніверсітэт

## Прыватныя 
* Антыахійскі ўніверсітэт
* Бастырскі ўніверсітэт
* Вала-валаўскі ўніверсітэт
* Ціхаакіянскі лютэранскі ўніверсітэт
* П’юджэт-Саўндскі ўніверсітэт
* Сіэтлскі гарадскі ўніверсітэт
* Уітвортскі ўніверсітэт
* Універсітэт імя А. Ганзага

Вашынгтон
Красны Бор (станцыя метро)

«**Красны Бор**» — запланаваная канцавая станцыя Аўтазаводскай лініі Мінскага метрапалітэна, якая будзе размяшчацца пасля станцыі «Каменная Горка». Адкрыццё плануецца не раней за 2030 год.

## Гісторыя 
У сувязі з развіццём мікрараёнаў Каменная Горка і Красны Бор было прынята рашэнне пабудаваць пасля станцыі «Каменная Горка» новую станцыю. Спачатку планавалася, што станцыя атрымае назву «Віленская» ў сувязі з знаходжаннем побач трасы на Вільнюс, аднак з цягам часу назва ў праектах змянілася на сучасную. Спачатку планавалася адкрыць станцыю разам з першай чаргой Зеленалужскай лініі, аднак зараз можна сустрэць даты 2030—2040.

## Знаходжанне 
Станцыя будзе знаходзіцца на перакрыжаванні вуліц Брыкета і Прытыцкага, побач з гіпермаркетам «Гиппо».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Будуемыя і праектуемыя станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Аўтазаводская лінія метро (Мінск)
Жэнь-цзун (дынастыя Сун)

**Жэнь-цзун** (, асабістае імя Чжаа Чжэнь (), пасмяротнае імя Мін Сяа-хуандзі (, 30 мая 1010 — 30 красавіка 1063) — 4-ы кітайскі імператар з дынастыі Сун.

## Біяграфія 
Сын . З яго дзяцінствам звязана мноства паданняў. Лічылі, што ён рэінкарнацыя Лаа-цзы. Паводле легенды, маленькі спадчыннік увесь час плакаў, але быў вылечаны даосам, аблічча якога прыняў дух.

Кіраванне імператара, якое пачалося ў 1022 годзе, было самым доўгім у імперыі Сун. Акрамя таго, Жэнь-цзун змяніў найбольшую колькасць дэвізаў у гісторыі дынастыі. Аднак ён амаль не застаўся ў памяці. Войнаў Жэнь-цзун не вёў, за выключэннем памежных канфліктаў з Сі Ся, народ яго не любіў за павышэнне падаткаў. Зрэшты, Е Лун-лі ў «Гісторыі дзяржавы кіданяў» хваліць яго за гасціннасць ў адносінах да кіданьскіх бежанцаў.

Найважнейшымі падзеямі праўлення Жэнь-цзуна сталі народныя паўстання Ван Луня ў Шаньдуне (1043 год) і Ван Цзэ ў Хэбэі (1047). Абодва выступы былі жорстка падушаныя, але далі падставу загаварыць аб рэформах. Праект Фань Чжун’яня, які рэкамендаваў імператару абаперціся на сельскую гаспадарку і скараціць адміністрацыйны апарат, былі сабатаваныя вышэйшым чынавенствам. Няшмат чаго дамогся і Лі Гоу сваімі трактатамі аб узбагачэнні дзяржавы, ўціхамірванні народа і ўзмацненні арміі. Толькі пры пераемніку Жэнь-цзуна некаторыя яго ідэі знайшлі сваё ўвасабленне.

## У культуры 
Да часу праўлення Жэнь-цзуна адносіцца дзейнасць многіх выдатных людзей, напрыклад, юрыста Баа Чжэна, вядомага як «Баа Драконава Пячатка», мастака-анімаліста І Юаньцзі, паэт Ауян Сю і Мэй Яачэня. Жэнь-цзун згадваецца ў «Рачных затоках» Шы Наяня і «Развеяных чарах» Ло Гуаньчжуна і Фэн Мэнлуна. У «Развеяных чарах» ён паўстае ўзорам гасудара:
Імператар Жэнь-цзун быў кіраўніком мудрым і справядлівым, на пасадзе прызначаў людзей разумных і сумленных і прынёс народу спакой, за што ва ўзнагароду неба падаравала яму даўгалецце.

## Літаратура 
*  (у пер.)

Катэгорыя:Каранаваныя дзеці
Спіс універсітэтаў штата Гаваі

У штаце Гаваі (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Гавайскі ўніверсітэт Заходняга Ааху
* Гавайскі ўніверсітэт у Маноа
* Гавайскі ўніверсітэт у Хіла

## Прыватныя 
* Атлантычны міжнародны ўніверсітэт
* Гавайскі Ціхаакіянскі ўніверсітэт
* Ганалулскі ўніверсітэт імя У. Дж. Шамінада
* Універсітэт Акамаі
* Універсітэт Брыгама Янга на Гаваях

Гаваі
Спіс універсітэтаў штата Мантана

У штаце Мантана (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Заходне-Мантанскі ўніверсітэт
* Мантанскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Мантанскі дзяржаўны ўніверсітэт у Білінгсе
* Мантанскі тэхналагічны ўніверсітэт
* Мантанскі ўніверсітэт
* Паўночна-Мантанскі дзяржаўны ўніверсітэт

## Прыватныя 
* Універсітэт Апалос
* Універсітэт Правідэнс

Мантана
Спіс універсітэтаў штата Невада

У штаце Невада (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Невадскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Невадскі ўніверсітэт у Лас-Вегасе
* Невадскі ўніверсітэт у Рына

## Прыватныя 
* Нацыянальны ўніверсітэт
* Невадскі ўніверсітэт імя Дж. Тура
* Розманаўскі ўніверсітэт медыцынскіх навук
* Сьера-Невадскі ўніверсітэт
* Універсітэт усходняй медыцыны і акупунктуры Вонгу
* Фініксаўскі ўніверсітэт

Невада
Спіс універсітэтаў штата Юта

У штаце Юта (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Веберскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Паўднёва-Ютаўскі ўніверсітэт
* Універсітэт Ютаўскай даліны
* Ютаўскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Ютаўскі тэхналагічны ўніверсітэт
* Ютаўскі ўніверсітэт

## Прыватныя 
* Вэстмінстэрскі універсітэт
* Джойсаўскі ўніверсітэт медсястрынства і навук пра здароўе
* Заходні губернатарскі ўніверсітэт
* Розманаўскі медыцынскі ўніверсітэт
* Рокі-Вістаўскі ўніверсітэт
* Скалістагорскі медыцынскі ўніверсітэт
* Універсітэт Брыгама Янга
* Уэбстэрскі ўніверсітэт у Юце
* Фініксаўскі ўніверсітэт

Юта
Катала (Тэхас)

**Катала** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўднёвай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Ла-Саль. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 3603 чалавекі, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2017 годзе ў горадзе пражывала 4178 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Ла-Саль (акруга)

**Ла-Саль** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй жыло 5866 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 5810 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Катала. Сфарміравана ў 1856 годзе. Названа ў гонар Рэнэ-Рабера Кавелье дэ Ла Саля, французскага даследчыка, які падарожнічаў праз Тэхас.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Ла-Саль

**Ла-Саль**:
## ЗША 
* Ла-Саль (акруга)
## Італія 
* Ла-Саль (Вале-д’Аоста)
Рэнэ-Рабер Кавелье дэ Ла Саль

**Рэнэ-Рабер Кавелье дэ Ла Саль** (), або проста **Ла Саль** (,  — , Тэхас) — французскі даследчык Паўночнай Амерыкі, які першым з еўрапейцаў праплыў па рацэ Місісіпі і абвясціў увесь яе басейн валоданнем французскага караля пад імем Луізіяна.

Дзякуючы яго дзейнасці Францыя набыла (прынамсі, на паперы) велізарную тэрыторыю, якую Напалеон праз стагоддзе аддаў за бясцэнак пры здзяйсненні Луізіянскай угоды.

У гонар Ла Саля названа некалькі гарадоў і акруг у ЗША, адміністрацыйны раён Манрэаля, каралеўская ваенная акадэмія ў Канадзе і марка аўтамабіляў LaSalle, якія вырабляліся з 1927 па 1940 год кампаніяй General Motors.

## Крыніцы
Крэйн (Тэхас)

**Крэйн** () — горад у ЗША, размешчаны ў заходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 3353 чалавекі, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражывала 3723 чалавекі.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Крэйн (акруга)

**Акруга Крэйн** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 3996 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 4017 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Крэйн. Акруга Крэйн была сфарміравана ў 1887 годзе з участка акругі Том-Грын. Названа ў гонар Кэры Крэйна, прэзідэнта ўніверсітэта Бэйлар.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Крокет (Тэхас)

**Крокет** () — горад у ЗША, размешчаны ва ўсходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Х'юстан. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 6950 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2015 годзе ў горадзе пражывала 6554 чалавекі.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Кросбі

**Кросбі** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Бінг Кросбі — амерыканскі спявак і акцёр
* Дэвід Кросбі — амерыканскі гітарыст, спявак
* Сідні Кросбі — канадскі хакеіст
* Эндру Кросбі — канадскі грыбец

## Тапонім 
* Кросбі (акруга)
Хобс (горад)

**Хобс** () — горад на паўднёвым захадзе ЗША ў акрузе Лі штата Нью-Мексіка. Насельніцтва - 28657 чалавек (перапіс 2000). Па дадзеных Бюро перапісу насельніцтва ЗША, плошча 49,0 км².

Катэгорыя:Гарады Нью-Мексіка
Галап

**Галап** () — горад на паўднёвым захадзе ЗША, адміністрацыйны цэнтр акругі Мак-Кінлі штата Нью-Мексіка. Насельніцтва - 20 209 чалавек (перапіс 2000).

Горад размешчаны паблізу мяжы з Наваха-Нейшэн.

Катэгорыя:Гарады Нью-Мексіка
Завала (акруга)

**Акруга Завала** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 11600 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 11 585 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Крыстал-Сіці. Сфарміравана ў 1846 годзе. Названа ў гонар ракі Ларэнса дэ Завала, выканаўцы тэхаскай дэкларацыі аб незалежнасці і 1-га віцэ-прэзідэнта Рэспублікі Тэхас.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Х’юстан (акруга, Тэхас)

**Х’юстан** () — акруга ў ЗША, у штаце Тэхас. На 2000 год колькасць насельніцтва складала . Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала . Акруговы цэнтр — горад Крокет. Сфарміравана ў 1837 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Пралетарка

**Пралетарка**:
* Пралетарка (Зыранаўскі раён)
* Пралетарка (Уланскі раён)
Саратаўка

**Саратаўка**:
* Саратаўка (Карагандзінская вобласць)
* Саратаўка (Усходне-Казахстанская вобласць)
Лукоў (аэрапорт)

**Міжнародны аэрапорт Нанкін Лукоў** (ІАТА: **NKG**, ІКАО: **ZSNJ**) — галоўны аэрапорт, які абслугоўвае горад Нанкін (сталіца правінцыі Цзянсу). Станам на 2018 год з пасажырапатокам роўным 28500000 чалавек, займаў адзінаццатае месца ў Кітаі. Размешчаны ў прыгарадным раёне Цзянін, на адлегласці больш за 35 кіламетраў на поўдзень ад цэнтра горада Нанкін. Злучаны з горадам лініяй S1 Нанкінскага метрапалітэна.

Нанкін з'яўляецца хабам для авіякампаній China Eastern Airlines, Shenzhen Airlines, China Southern Airlines і XiamenAir. Нанкін з'яўляецца асноўнай базай для авіякампаніі China Postal Airlines, забяспечваючы грузавыя перавозкі ва ўсе буйныя гарады Кітая, ажыццяўляючы экспрэс-дастаўку і перавозку грузаў для пошты Кітайскай Народнай Рэспублікі. У 2017 годзе аэрапорт апрацаваў 25 822 936 пасажыраў і 374 214,9 тон грузаў.

Катэгорыя:Аэрапорты Кітая
Катэгорыя:Нанкін
Буляш Хайчыеўна Тадаева

**Буляш Хайчыеўна Тадаева** (1915—2014) — савецкая і расійская вучоная ў галіне мовазнаўства і лексікаграфіі. Спецыяліст па мангольскіх мовах і дыялектах.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і беднага скатавода Тода Хайчыева і Байн Чанкаевай, але бацька рана памёр. У 1931 годзе скончыла Маладэрбетаўскую сярэднюю школу, працавала настаўніцай. У 1938 з адзнакай скончыла Астраханскі педагагічны інстытут і працягнула выкладчыцкую дзейнасць. У 1940 годзе памёр айчым Б. Тадаевай, а яе маці засталася адна з гуртам дзяцей. У 1944 годзе маці і сама загінула ў перыяд . Б. Х. Тадаева была Ганаровым членам Таварыства манголазнаўцаў Расійскай акадэміі навук".

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Лексікографы
Катэгорыя:Дыялектолагі
Катэгорыя:Манголазнаўцы
Чынгэлтэй (лінгвіст)

**Чынгэлтэй** (12 чэрвеня 1924 — 27 снежня 2013; таксама **Chinggeltei** і **Chenggeltei** ) — кітайскі лінгвіст-манголазнавец, прафесар Універсітэта Унутранай Манголіі ў Хух-Хота, Унутраная Манголія, Кітай. Адзін з заснавальнікаў гэтага ўніверсітэта і яго першы віцэ-рэктар.

Унёс вялікі ўклад у вывучэнне моў мангольскіх народаў Кітая (у тым ліку ўдзельнічаў у сумеснай экспедыцыі з савецкай і расійскай манголазнаўцай Б. Х. Тадаевай), пісьмова-мангольскай мовы, і, асабліва, у дэшыфроўку кіданьскага пісьма.

## Выбраныя працы 
* 《蒙文文法》, 内蒙古日报社, 1949 . The first modern scientific grammar of the Mongolian language published in China
** Translated to English as Chinggaltai (1952), A grammar of the Mongol language, Hong Kong: The Evangelical Alliance Mission, OCLC 252252646
** Reprinted as Chinggaltai (1963), A grammar of the Mongol language, New York: Ungar, OCLC 1920867
** Translated to Cyrillic-orthography Mongolian as Монгол хэлний зүй: зургаадугаар дэвтэр, National University of Mongolia, 2007, OCLC 317393560
** John C. Street gave the 1963 English version a scathing review, criticising its «linguistic inanities» and «clumsy obfuscations».
* 《契丹小字研究》 [Study of the Lesser Khitan Script], Chinese Social Sciences Press, 1985, OCLC 16717597

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 金東昭 [Kim Dong-so] (1991), 金啓宗과 淸格爾泰―中國의 두 元老 알타이語學者 [Jin Qizong and Chinggeltei ―Two Chinese Altaists], Journal of the Altaic Society of Korea Т. 3 (1): 45-56, http://www.reportnet.co.kr/detail/371/370386.html 

Катэгорыя:Вучоныя Кітая
Катэгорыя:Манголазнаўцы
Навабрашчынскі сельсавет

**Навабра́шчынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Навабрашчына.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Шклоўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Шклоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Уланаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шклоўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Даляньскі метрапалітэн

**Даляньскі метрапалітэн** — метро ў горадзе Далянь (Кітай). 8 лістапада 2002 года адкрыта Лінія 1, новы ўчастак лініі адкрыты 28 снежня 2008 года. 1 мая 2014 адкрыта хуткасная лінія 8 (8 станцый, 42,7 км), 22 мая 2015 — Лінія 2 (17 станцый 20,7 км), 30 кастрычніка 2015 — лінія 1 (14 станцый і 17,7 км), у 2016 адкрыўся новы ўчастак Лініі 1 з 8 станцыямі. На ўсіх станцыях устаноўлены платформенныя рассоўныя дзверы.

Катэгорыя:Далянь
Катэгорыя:Метрапалітэны Кітая
Снегірова

**Снегірова** — тапонім.

## Казахстан 
* Снегірова (Усходне-Казахстанская вобласць)

## Расія 
* Снегірова (Рослаўльскі раён)
Alluaudia montagnacii

**Alluaudia montagnacii** — від сукулентных раслін роду  сямейства , які расце на тэрыторыі Мадагаскара ().

## Назва 
Родавая лацінская (навуковая) назва *Alluaudia* дадзена ў гонар  — французскага даследчыка і энтамолага.

Відавы эпітэт *montagnacii* дадзены ў гонар французскага батаніка .

Лістападнае дрэва, якое дасягае вышыні ад 6 да 10 м. Лісце разнастайнае, ад даўгаватага да круглявага, даўжыня лістоў складае ад 15 да 20 мм, шырыня — ад 5 да 20 мм.

Кветкі аднаполыя (двухдомныя) і складаюцца з зялёных чашалісцікаў даўжынёй ад 2 да 3 мм і белых пялёсткаў, якія могуць быць авальнымі або паўкруглымі і маюць даўжыню ад 2 да 5 мм. Кветкі згрупаваныя ў двупарныя пазухавыя суквецці.

Катэгорыя:Сукуленты
Катэгорыя:Флора Мадагаскара
Катэгорыя:Гваздзікакветныя
Людвінова (Чэрвеньскі раён)

**Людвіно́ва** (таксама **Людвіно́ў**, **Людвінаў**) — колішні фальварак у Смілавіцкай воласці Ігуменскага павета, на рацэ Слоўст, цераз раку ад фальварка Таклінова. Цяпер у межах Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці, на месцы фальварка садаводчае таварыства Волат-МЗКЦ.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
У другой палове XIX стагоддзя фальварак калежскага сакратара рыма-каталіцкага веравызнання Віктара Феафілавіча Катовіча, у Катовіча быў багаты кнігазбор гістарычнай і філасофскай літаратуры.

У 1908 годзе было 66 жыхароў.  У 1913 годзе ўласнасць Яна Катовіча (810 дзесяцін зямлі) і Адольфа Катовіча (589 дзесяцін). У 1917 годзе было 22 жыхары, усе палякі.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Праведзена нацыяналізацыя фальварка. У 1930-х гадах меў статус пасёлка. У 1938 годзе рэпрэсаваны адзін з жыхароў пасёлка, Дзятко Ігнацій Францавіч.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
*  

Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Чэрвеньскага раёна
Спіс універсітэтаў штата Каларада

У штаце Каларада (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Адамсаўскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Акадэмія ваенна-паветраных сіл ЗША
* Дэнверскі метрапалітарны дзяржаўны ўніверсітэт
* Заходне-Каларадскі ўніверсітэт
* Каларадска-Месенскі ўніверсітэт
* Каларадскі дзяржаўны глабальны ўніверсітэт
* Каларадскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Каларадскі дзяржаўны ўніверсітэт у Пуэбла
* Каларадскі ўніверсітэт у Боўлдэры
* Каларадскі ўніверсітэт у Дэнверы
* Каларадскі ўніверсітэт у Каларада-Спрынгс
* Паўночна-Каларадскі ўніверсітэт

## Прыватныя 
* Дэнверскі ўніверсітэт
* Каларадскі тэхнічны ўніверсітэт
* Каларадскі хрысціянскі ўніверсітэт
* Універсітэт «ДэУры»
* Універсітэт імя Ж. Ф. Рэжыса
* Універсітэт Наропы
* Універсітэт імя У. Т. Тафта

Каларада
Хань Дэжан

**Хань Дэжан** (; 941—1011), вядомы пад сваім , **Елюй Лун’юнь** (), **Сіннін** (), ці **Яагэ** () — кітайскі палітык. Займаў пасаду прэм’ер-міністра  падчас праўлення імператрыцы Сяа Чуо . Ён быў ураджэнцам Хэбэй Юйцянь (祖籍河北玉田) і нарадзіўся ў сям’і хоу Шы.

## Ранні перыяд жыцця 
Хань Дэжан нарадзіўся ў 941 годзе як чацвёрты сын , міністра Ляа (韓匡嗣 秦王) і лэдзі Сяа (蕭氏). Аднак яго бацька памёр на паўднёвым захадзе Нанкіна пасля таго, як адправіўся туды, каб сустрэцца з пасланнікам.

## Палітычная кар’ера 
### Праўленне імператара Цзін-цзуна 
Хань Дэжан служыў ваенным афіцэрам у 979 годзе (10-ы год праўлення імператара Цзін-цзуна з Ляа). Яго паступова павышалі. Ён застаўся ў Нанкіне і неўзабаве пасля павышэння стаў самым уплывовым і магутным міністрам.

У 979 годзе, у першы год эпохі Цяньхэна (乾亨), Хань ваяваў супраць уварвання дынастыі Паўночная Сун у Юду, Нанкін, і неўзабаве пасля яго паходу супраць яе быў узнагароджаны *Ляасінскай арміяй* (辽兴军). Пасля гэтага ён увайшоў у Паўночны суд у якасці сакрэтнага пасланніка Паўднёвага двара і стаў самым уплывовым чалавекам сярод народа Хань. На гэты момант Хань Дэжану было ўжо 38 гадоў.

### Праўленне імператара Шэн-цзуна 
Калі старэйшы сын імператара Цзін-цзуна, Елюй Лунсю (耶律隆绪) узышоў на трон як  у 982 годзе, імператрыца Сяа, удава Цзін-цзуна, стала яго рэгентам, таму што Шэн-цзуну было ўсяго 11 гадоў. Яна загадала Хань Дэжану ўзяць на сябе кіраўніцтва імператарскай гвардыяй. У 985 годзе Хань стаў палітыкам і прэм’ер-міністрам Ляа. Хань адыграў важную ролю ў прыняцці рашэнняў і стабілізацыі палітычнай сітуацыі ў першыя гады праўлення Шэн-цзуна.

Хань узначаліў сваю армію, каб разграміць войскі  і  ў іх экспедыцыі ў Паўночную Сун. Хань стаў герцагам Чуго (楚国公), а потым ванам Чу (楚王). Пазней ён быў прызначаны прэм’ер-міністрам Паўночнай Сун (北府宰相) і сакрэтным пасланнікам Тайнага савета (兼领枢密使). Ён таксама быў тайным саветнікам Паўночнай Сун (兼北院枢密使). Імператар даверыў яму і зрабіў ванам Ці (齐王).

Пасля заключэння  Хань стаў ванам Цзінь (晋国王) і атрымаў імперскае імя Ляа Елюй Лун’юнь (耶律隆运). Аднак у 1011 годзе ён рушыў услед за Шэн-цзунам у , дзе памёр і атрымаў  Вэнчжун (文忠). Яго храм быў пабудаваны ў .

## Спадчына 
Хань ніколі не жаніўся і не меў дзяцей. Ведаючы гэта, Шэн-цзун паслядоўна зрабіў спадчыннікамі Ханя двух сыноў свайго малодшага брата Елюй Лун’ю (耶律隆祐) — Елюй Цзун’е (耶律宗業) і . Аднак пераемнікаў ні ў таго, ні ў іншага не было. Такім чынам, падчас праўлення  яны ўзялі сваім спадчыннікам сына вана Вэй Елюй Цзунсі (耶律宗熙 魏王).

## У масавай культуры 
* У 2009 годзе ў тэлесерыяле KBS2 «»'' сыграў .
* У кітайскім тэлесерыяле 2020 года «» сыграў .

Катэгорыя:Военачальнікі Кітая
Катэгорыя:Дынастыя Ляа
Катэгорыя:Памерлі ў 1011 годзе
Айгульскае возера

**Айгульскае возера** () — бяссцёкавае салёнае возера на Прысівашскай нізіне ў Крыме. Належыць да групы Перакопскіх азёр. Плошча воднага люстра — 37,5 км². Сярэдняя глыбіня — 2 м, найбольшая — 4,5 м. 

Берагі, акрамя паўднёвых, крутыя, шмат невялікіх астравоў. Жывіцца за кошт донных крыніц, атмасферных ападкаў і паверхневага сцёку. Дно ўкрыта слоем мулу таўшчынёй 8-9 м.

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Оліферов А. М.* Айгульське озеро // Географічна енциклопедія України : у 3 т. Т. 1 / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. — К. : «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989. 

Катэгорыя:Азёры Крыма
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Ай-Петрынская яйла

**Ай-Петрынская яйла** — платападобны масіў Галоўнага пояса Крымскіх гор.

Працягваецца на 25 км ад Байдарскіх Варот на захадзе да Ялцінскай яйлы на ўсходзе. Вышыня да 1346 м (г. Рока). Крута абрываецца ў бок Паўднёвага берага Крыма скальнымі сценкамі вышынёй 50-600 м, паўночныя і паўночна-заходнія схілы спадзістыя. Пашыраны карставыя формы рэльефу, многа шахт і пячор, сярод якіх помнікі прыроды.

Ай-Петрынская яйла складаецца з вапнякоў. У межах яе выдзяляюць тры карставыя раёны Горна-Крымскай карставай вобласці (Заходні, Цэнтральны і Усходні Ай-Петрынскі) з шматлікімі карставымі лейкамі (звыш 1800 м) і паражнінамі-пячорамі (самыя вядомыя — Каскадная, Севастопальская, Скельская, Узунджа), калодзежамі і шахтамі (звыш 300 м). Многа перавалаў (Шайтан-Мердвен, Байдарскія Вароты і інш.).

Захаваліся прыродня лясы (бук, граб, хвоя, ясень, клён). Пераважае горна-стэпавая і горна-лугавая расліннасць з разнатраўна-тыпчаковымі і разнатраўна-злакавымі згуртаваннямі.

Знойдзены косткі вымерлых жывёл (пячорнага льва, пячорнага мядзведзя, рысі, сайгака і інш.). Вядомы аб’ект турызму Вялікі каньён Крыма. Раён рэкрэацыі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Душевський В. П.* Ай-Петринська яйла // Географічна енциклопедія України : у 3 т. Т. 1 / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. — К. : «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989. 

Катэгорыя:Крымскія горы
Кроўэл (Тэхас)

**Кроўэл** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночнай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Форд. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 948 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражывала 840 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Форд (акруга, Тэхас)

**Акруга Форд** () — акруга ў ЗША, штаце Тэхас. Афіцыйна ўтворана ў 1891 годзе з участкаў акруг Котл, Хардэмен, Кінг і Нокс, і названы ў гонар Роберта Леві Форда — пракурора і салдата ў грамадзянскай вайне. Станам на 2000 год, колькасць насельніцтва складала 1622 чалавекі. Акруговы цэнтр — горад Кроўэл.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Чорненскі сельсавет

**Чо́рненскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Чорнае.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як Чорненскі (Велікачорненскі) сельсавет у складзе Шклоўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Шклоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Чарнаруцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шклоўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Хардэмен (акруга, Тэхас)

**Хардэмен** () — акруга ў ЗША, у штаце Тэхас. Афіцыйна ўтворана ў 1889 годзе і названа ў гонар братоў Хардэмен, Бэйлі і Томаса Джонса - першапасяленцаў, юрыстаў і палітыкаў, якія ўдзельнічалі ў распрацоўцы і прыняцці тэхаскай дэкларацыі аб незалежнасці. Станам на 2000 год, колькасць насельніцтва складала 4724 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Куана, дзе і пражывае большасць насельніцтва.

Акруга Хардэмен уваходзіць у лік 46 акруг Тэхаса з дзеючым сухім законам або абмежаваннямі на продаж спіртных напояў.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Куітмен (Тэхас)

**Куітмен** () — горад у ЗША, размешчаны на паўночным усходзе штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Вуд. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 1809 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2015 годзе ў горадзе пражывала 1827 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Кросбі (акруга)

**Акруга Кросбі** () — акруга ў ЗША, штаце Тэхас. Афіцыйна ўтворана ў 1876 годзе і названа ў гонар Стывена Кросбі — зямельнага камісіянера сярэдзіны 19-га стагоддзя. Станам на 2000 год, колькасць насельніцтва складала 7072 чалавекі. Акруговы цэнтр — горад Кросбітан.

Акруга Кросбі ўваходзіць у лік 46 акруг Тэхаса з дзейным сухім законам або абмежаваннямі на продаж спіртных напояў.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса