open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Максім Кіравіч Амосаў

**Максім Кіравіч Амосаў** (10 (22) снежня 1897, Хатырыкскі наслег, Намскі ўлус, Якуцкая вобласць — 28 ліпеня 1938, Масква) — савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч, актыўны ўдзельнік змагання за ўсталяванне Савецкай улады ў Сібіры.

## Біяграфія 
Максім Амосаў разам з Платонам Аюнскім і Ісідарам Барахавым згуляў вырашальную ролю ва ўтварэнні Якуцкай АССР у красавіку 1922 года. Старшыня СНК ЯАССР (чэрвень 1925 — жнівень 1928), 18 сакавіка 1937 года па ўказанні ЦК УКП(б) Амосаў прыехаў у сталіцу Кіргізіі, горад Фрунзэ, дзе праходзіў VIII пленум Кіргізскага абкама. 22 сакавіка ён быў абраны 1 сакратаром Кіргізскага ОК УКП(б). У гэтыя дні завяршыў сваю працу V Надзвычайны Усёкіргізскі з’езд Саветаў, на якім пад непасрэдным кіраўніцтвам Амосава была прынята Канстытуцыя Кіргізскай ССР. Такім чынам, ён стаяў ля вытокаў кіргізскай дзяржаўнасці. У ліпені 1937 года на I з’ездзе КП(б) Кіргізіі Амосаў абраны 1 сакратаром Цэнтральнага Камітэта.

## Спасылкі 
* Официальный web-сервер органов государственной власти РС(Я)
* Максим Аммосов и НЭП в Якутии 
* БСЭ
* Киргизия. Правители 
* К 80-летию научно-исследовательской экспедиции Российской Академии Наук по Якутии 1925 года
* Судьба Максима: Опыт реконструкции политической биографии М. К. Аммосова (1897—1938)

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Вартасныя лічбы

**Ва́ртасныя лі́чбы** — усе лічбы набліжанага ліку ад першай злева, адметнай ад нуля, да апошняй запісанай лічбы (акрамя нулёў на канцы цэлых лікаў). Напрыклад, калі ўзважванне праведзена з дакладнасцю да 1 г, то вынік узважвання можа быць запісаны як 0,320 кг, дзе вартаснымі лічбамі будуць З, 2 і 0.

Вартасныя лічбы выкарыстоўваюцца ў навуковай літаратуры каб чытач меў магчымасць зразумець, наколькі дэталёвым было вымярэнне. Напрыклад, запіс 32 кг (2 вартасныя лічбы) указвае на меншую пэўнасць у выніках, чым 32,0 кг (3 вартасныя лічбы) або 32,00 кг (4 вартасныя лічбы). Канцэпцыя вартасных лічбаў прымяняецца толькі тады, калі ў прыведзеных значэннях закладзена некаторая хібнасць. Напрыклад, у сцверджанні «1 кг рэчыва эквівалентны 1000 г» ніякай няпэўнасці няма, таму паняцце хібнасці і значных лічбаў не прымяняецца да яго так, як да вымераных велічынь.

Вартасную лічбу называюць праўдзівай, калі абсалютная хібнасць набліжанага ліку не перавышае палавіны адзінкі разраду гэтай лічбы. Напрыклад, у запісе скорасці святла  = (299 796 ± 4) км/с праўдзівыя вартасныя лічбы 2, 9, 9, 7 і 9. Апошняя лічба 6 не праўдзівая вартасная лічба, бо стаіць у разрадзе адзінак, а хібнасць 4 км/c большая за 0,5 км/c (палова разраду).

Калі цэлы лік канчаецца адным ці некалькімі нулямі, звычайна мяркуецца, што ўсе гэтыя нулі не з’яўляюцца вартаснымі лічбамі (тады запіс 6800 г мае дзве вартасныя лічбы — 6 і 8), але ў залежнасці ад кантэксту трактоўка падобнага запісу можа адрознівацца. У такім выпадку для адназначнага ўказання на пэўнасць вымярэння можа выкарыстоўвацца :
* 6,8 × 10³ г — дзве вартасныя лічбы (эквівалентна 6800 г),
* 6,80 × 10³ г — тры вартасныя лічбы,
* 6,800 × 10³ г — чатыры вартасныя лічбы (таксама сустракаецца форма 6800. г з кропкай на канцы ліку),
* і г.д.

## Арыфметычныя аперацыі 
Пры правядзенні арыфметычных аперацый з набліжанымі значэннямі, пэўнасць выніку абмежавана аперандам з найменшай пэўнасцю. Правілы вызначэння няпэўнасці аперандаў залежаць ад тыпу аперацыі: у вартасных лічбах для множання і дзялення або ў колькасці знакаў пасля коскі для складання і аднімання.

Для матэматычных і фізічных канстант і пэўных значэнняў колькасць вартасных лічбаў прымаецца роўнай бясконцасці.

### Складанне і адніманне 
Вынік складання і аднімання няпэўных значэнняў (з вартаснымі лічбамі) мае столькі ж знакаў пасля коскі, як значэнне з найменшай колькасцю знакаў пасля коскі. Для гэтага вынік аперацыі акругляецца.

Прыклады:
* 45,24 + 2,**5** = 47,**7**4 ≈ 47,**7**
* 9,**9** - 0,25 = 9,**6**5 ≈ 9,**7**

### Множанне і дзяленне 
Пры множанні і дзяленні значэнняў з вартаснымі лічбамі, вынік мае столькі ж вартасных лічбаў, як і значэнне з найменшай іх колькасцю.

Прыклады:
* **4,6** * 8,21 = **37**,766 ≈ **38**
* 21,28 / 0,**10** = **21**2,8 ≈ **21**0

## Гл. таксама 
* Набліжанае вылічэнне

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Лічбы
Катэгорыя:Вылічальная матэматыка
Катэгорыя:Метралогія
Катэгорыя:Вымярэнне
Філікі Этэрыя

**«Філікі Этэрыя»** (), альбо **«Таварыства сяброў»** ці **«Таварыства паплечнікаў»**, — таемная арганізацыя 19 стагоддзя, мэтай якой было звяржэнне асманскага валадарства ў Грэцыі і стварэнне незалежнай грэчаскай дзяржавы. Таварыства было заснавана ў 1814 годзе ў Адэсе, а яго членамі, у асноўным, былі маладыя фанарыёты з Расійскай Імперыі, сербы і мясцовыя грэчаскія атаманы. Адным з лідараў арганізацыі быў Аляксандр Іпсіланці. 

«Філікі Этэрыя» згуляла ключавую ролю ў падрыхтоўцы грэчаскай вайны за незалежнасць. Па яго ініцыятыве ўспыхнулі паўстанні ў Малдаўскім княстве, Валашскім княстве і на Пелапанесе. 1 студзеня (па юліянскім календары) 1822 года Нацыянальны сход у Эпідаўры абвясціў незалежнасць Грэцыі. Праз 15 дзён сцяг Гетэрыі быў заменены на бела-сіні грэчаскі сцяг, пасля чаго таварыства фактычна было распушчана.

Катэгорыя:Грэчаскі нацыяналізм
Катэгорыя:Вайна за незалежнасць Грэцыі
Катэгорыя:Тайныя таварыствы
Бабруйскае жыццё

«**Бабруйскае жыццё**» — бабруйская гарадская грамадска-палітычная газета, орган Бабруйскага гарадскога выканаўчага камітэта. Выходзіць штотыднёва ў сераду аб’ёмам у 32 паласы. Падпісны індэкс на «Белпошце» 64100.

## Гісторыя 
Заснаваная 28 лістапада 1918 года. Спачатку газета насіла назву «*Известия Бобруйского революционного комитета (ревкома)*», а з лютага 1919 года — «*Коммунист*». З 1924 года выдавалася як акруговая газета, з 1932 — раённая. У 1928—1931 гадах газета выдавала штомесячны літаратурны дадатак «Вясна». З № 6 за 1931 год дадатак выходзіў пад назвай «Ударнік». Да 1925 года газета «Камуніст» выдавалася на беларускай мове. У 1925—1930 гадах адказным сакратаром-рэдактарам газеты быў Міхась Лынькоў.

У Вялікую Айчынную вайну на акупаванай тэрыторыі выдавалася газета «*Бабруйскі партызан*». З ліпеня 1944 года выходзіла як гарадская газета. З утварэннем Бабруйскай вобласці на базе яе з кастрычніка 1944 да студзеня 1954 года выходзіла Бабруйская абласная газета «*Савецкая радзіма*». У 1954—1956 гадах пасля скасавання Бабруйскай вобласці «Камуніст» зноў орган гаркама КПБ і гарвыканкама, з 1956 года — аб’яднаная газета.

Са студзеня 1991 года – «Бабруйскае жыццё».

## Сучаснасць 
Выходзіць па-руску і па-беларуску штотыдзень у сераду. Змяшчае матэрыялы пра грамадска-палітычнае жыццё Бабруйска, афіцыйную інфармацыю, матэрыялы з гісторыі горада, праграму тэлебачання, рэкламу, мае забаўляльныя рубрыкі і г.д. Рэдакцыя месціцца на адрасе горад Бабруйск, вуліца Сацыялістычная, 103.

## Галоўныя рэдактары 
* 2002—2014 — Аляксандр Канстанцінавіч Казак.
* 2024-н. в. Мария Павловна Бересневич

## Спасылкі 
* Сайт газеты 
* Электронная версія газеты на сайце Бабруйскага гарвыканкама 
* Друк Бабруйскага раёна 

Катэгорыя:Газеты Бабруйска
Катэгорыя:1918 год у Бабруйску
Катэгорыя:Сацыялістычная вуліца (Бабруйск)
Справа Бейліса

**Справа Бейліса** — судовы працэс па абвінавачванні яўрэя Менахема Мендэля Бейліса ў рытуальным забойстве 12-гадовага вучня Кіева-Сафійскага духоўнага вучылішча Андрэя Юшчынскага 12 сакавіка 1911 года.

Абвінавачванне ў рытуальным забойстве было ініцыявана актывістамі чарнасоценных арганізацый і падтрыманае часткай правых палітыкаў і чыноўнікаў, у тым ліку міністрам юстыцыі Іванам Шчэглавітавым. Мясцовыя следчыя, якія лічылі, што гаворка ідзе аб крымінальным забойстве з помсты, былі адхіленыя ад справы. Праз 4 месяцы пасля выяўлення трупа Юшчынскага Бейліс, які працаваў непадалёку ад гэтага месца на заводзе прыганятым, быў арыштаваны ў якасці падазраванага і правеў у турме 2 гады.

Працэс адбыўся ў Кіеве 23 верасня — 28 кастрычніка 1913 года і суправаджаўся, з аднаго боку, актыўнай антысеміцкай кампаніяй, а з другога — грамадскімі пратэстамі усерасійскага і сусветнага маштабу. Бейліс быў апраўданы. Даследчыкі лічаць, што сапраўднымі забойцамі былі пакупніца крадзенага Вера Чабярак і крымінальнікі з яе прытону, аднак гэтае пытанне так і застаўся невысветленым. Справа Бейліса стала самым гучным судовым працэсам у дарэвалюцыйнай Расіі.

## Літаратура 
* 
* 
* *Грутупс А.* Бейлисада: Дело об обвинении Менделя Бейлиса в ритуал. убийстве / Пер. с латыш. В.Резонг. Рига: Atēna, 2007. 472 с. ISBN 9984-34-295-5
* *Кацис Л. Ф.* В. Жаботинский и В. Розанов. Литературное обозрение, 1998, № 4.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Кіева
Катэгорыя:Крывавы паклёп
Катэгорыя:Канфлікты 1910-х гадоў
Катэгорыя:Судовыя працэсы
Аблога Трыполіцы

.]]

**Аблога Трыполіцы**, альбо **Падзенне Трыполіцы**, (, ) — ранняя перамога Грэцыі ў вайне за незалежнасць ад Асманскай імперыі, якая пачалася раней у тым жа годзе.

Сумна вядомая масавым забойствам мусульманскага і габрэйскага насельніцтва, якое адбылося пасля ўзяцця горада грэчаскімі сіламі. Паводле слоў ваеннага гісторыка Элісана Філіпса, «іншыя зверствы грэкаў бляднелі на фоне жудасных сцэн, якія адбываліся пасля ўзяцця Трыполіцы».

Катэгорыя:Канфлікты 1821 года
Катэгорыя:Вайна за незалежнасць Грэцыі
Катэгорыя:Аблогі XIX стагоддзя
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Грэцыі
Катэгорыя:Трыпаліс (Грэцыя)
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Асманскай імперыі
Катэгорыя:Бітвы Грэцыі
Катэгорыя:Бітвы Асманскай імперыі
Катэгорыя:1821 год у Еўропе
Крывавы паклёп

**Крывавы паклеп** — неабгрунтаваныя сцвярджэнні аб тым, што якая-небудзь група людзей здзяйсняе чалавечыя ахвярапрынашэнні, есць людзей, выкарыстоўвае іх кроў у рытуальных мэтах і т. п. Меркаванымі часцяком ахвярамі з’яўляюцца дзеці.

## Крывавы паклеп на ранніх хрысціян 
Адкрытае абвінавачванне ранніх хрысціян ў прынясенні чалавечых ахвяр з мэтай выкарыстання іх крыві ў рытуальных мэтах ўпершыню ўзнікла ў Рымскай імперыі ў пачатку нашай эры. Ранні хрысціянскі тэолаг Тэртуліян ў 200 годзе ў сваім трактаце Апологетік пісаў пра «усе тое, у чым ілжыва абвінавачваюць нас, а менавіта: колькі кожны з нас зжэр забітых дзяцей». У рускай мове гэта з’ява традыцыйна пазначаецца словазлучэннем «крывавы паклёп».

Гэтыя абвінавачванні ў адрас хрысціянаў праіснавалі прынамсі да сярэдзіны XIX стагоддзя, калі выйшла кніга Г. Даумера, падтрыманая ў 1847 годзе Карлам Марксам: «Як вядома, найважнейшай рэччу ў хрысціянстве з'яўляецца ахвярапрынашэнне. Даумер у сваёй кнізе даказвае, што хрысціяне па-сапраўднаму закалывалі людзей і на святых трапезах прычашчаліся чалавечым мясам і пілі чалавечую кроў».

## Крывавы паклеп на ерэтыкоў 
У сярэднія стагоддзі асабліва часта ва ўжыванні крыві абвінавачваліся катары і вальдэнсы. Пазней забойства і паглынанне немаўлятаў стала сустракацца сярод абвінавачванняў у працэсе пераследу людзей, якія падазраваліся ў вядзьмарстве. У 16 стагоддзі іспанскія марыскі падвяргаліся абвінавачваннях у тым, «што яны атручваюць ваду і ежу хрысціян, п'юць чалавечую кроў». Апошні працэс у сярэднія стагоддзя супраць хрысціянскіх ерэтыкоў быў накіраваны супраць фратічеллі, якія жылі ў Анконской марцы. Абвінавачванні ў рытуальнай зьнішчэнні немаўлятаў вылучаліся ў XVIII стагоддзі супраць хлыстоў. Вядомы даследчык-этнограф В. Д. Бонч-Бруевіч назваў гэтыя абвінавачанні «крывавым паклепам на хрысціян». Падобныя абвінавачванні маглі накіроўвацца не толькі на рэлігійных, але і на палітычных апанентаў, пурытане абвінавачвалі ў выкраданні дзяцей з мэтай людаедства кавалераў Карла I. Падобныя абвінавачванні здараліся і ў адрас хрысціянскіх місіянераў ад жыхароў Кітая, Мадагаскара і г . д.

## Крывавы паклеп на яўрэяў 
Эліністычныя пісьменнікі, якія варожа адносіліся да яўрэяў і іх рэлігіі, часам абвінавачвалі іх у чалавечых ахвярапрынашэннях, як, напрыклад, у пісаннях Апіона (I ст. н. э.), жыхара Александрыі (гл. Іосіф Флавій, Апіон 2:89-102).

У сярэднявеччы абвінавачванні атрымалі шырокае распаўсюджванне з XII стагоддзя, спачатку ў Англіі. З тых часоў абвінавачванні яўрэяў у рытуальных забойствах хрысціян шматкроць паўтараліся, уключаючы таксама і сучаснасць.

У Расійскай імперыі крывавыя паклепы на яурэяў з’явіліся пасля падзелаў Польшчы ў канцы XVIII стагоддзя. Найбольш вядомыя справы: Гродзенскае справа (1816-1830), Веліжское справа (1823-1835), Справа Бейліса (1911-1913).

## Літаратура 
* .
* 
* *Панченко А. А.* історія «кровавого навета». Хрістовщіна і скопчество: фольклор і традіціонная культура русскіх містіческіх сект.  — М.: ОГі, 2002. — С. 161—168.
* 

*
Тэадорас Калакатроніс

**Тэадорас Калакатроніс** (;  — ) — грэчаскі генерал і лідар у вайне за незалежнасць (1821—1829) ад Асманскай імперыі. Найбольшым поспехам Калакатроніса была перамога над асманскай арміяй на чале з Махмудам Драмалі Пашам у бітве пры Дэрвенакіі ў 1822 годзе. У 1825 годзе ён быў прызначаны галоўнакамандуючым грэчаскімі ўзброенымі сіламі на Пелапанесе. Сёння Калакатроніс уваходзіць у лік самых шаноўных герояў вайны за незалежнасць.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Грэцыі
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Збавіцеля
Катэгорыя:Военачальнікі Грэцыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Грэцыі
Катэгорыя:Палітыкі Грэцыі
Катэгорыя:Удзельнікі Грэчаскай вайны за незалежнасць
Выбары ў Еўрапейскі парламент 2014 (Грэцыя)

**Выбары ў Еўрапейскі парламент у Грэцыі 2014** для абрання дэлегацыі ад Грэцыі ў Еўрапейскім парламенце адбыліся 25 мая 2014 года ў адзін дзень з мясцовымі выбарамі. Лік месцаў, атрыманых Грэцыяй, скараціўся з 22 да 21 у выніку пераразмеркавання месцаў у Еўрапейскім парламенце ў 2013 годзе.

## Вынікі 
;Заўвагі

Катэгорыя:Выбары 2014 года
Катэгорыя:2014 год у Грэцыі
Станіслаў Сяргеевіч Гаварухін

{{Кінематаграфіст
 |імя                  = Станіслаў Гаварухін
 |арыгінал імя       = Станіслаў Сяргеевіч Гаварухін
 |імя пры нараджэнні     = Станіслаў Сяргеевіч Гаварухін
 |гады актыўнасці      = 1964 — цяперашні час
 |узнагароды              = {

}
}}
**Станіслаў Сяргеевіч Гавару́хін** (; ) — савецкі і расійскі кінарэжысёр, сцэнарыст і палітычны дзеяч. Заслужаны дзеяч мастацтваў Украінскай ССР (1986). Народны артыст Расійскай Федэрацыі (2006).

Член расійскай палітычнай партыі «Адзіная Расія» з 2005 года. Дэпутат Дзяржаўнай думы Федэральнага сходу Расійскай Федэрацыі VI склікання (з 21 снежня 2011 года) ад партыі «Адзіная Расія», старшыня Камітэта Дзяржаўнай думы па культуры.

## Біяграфія 
У 1958 годзе скончыў геалагічны факультэт Казанскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя В. І. Ульянава-Леніна і каля года працаваў геолагам Сярэдневолжскага геолага-разведвальнага ўпраўлення. У 1959—1961 гадах працаваў рэдактарам і асістэнтам рэжысёра на Казанскай студыі тэлебачання.

У 1966 годзе з адзнакай скончыў рэжысёрскі факультэт Усесаюзнага дзяржаўнага інстытута кінематаграфіі (УДІКа) (майстэрня Якава Сегеля). Дыпломная праца — фільм «Цётка Каця».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены «Адзінай Расіі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты арол»
Катэгорыя:Члены Саюза кінематаграфістаў СССР
Катэгорыя:Кінадакументалісты
Катэгорыя:Ганаровыя члены РАМ
Катэгорыя:Палітыкі Расіі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Расіі
Катэгорыя:Мастакі Расіі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Расіі
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі ад аднамандатных акруг
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі I склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі II склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі III склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі IV склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі V склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі VI склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі VII склікання
Катэгорыя:Старшыні камітэтаў Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі кінематаграфічных мастацтваў і навук Расіі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай» 1 ступені
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Ілья)

**Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса** — помнік архітэктуры неараманскага стылю. Пабудаваны ў цэнтры вёскі Ілья (цяпер Вілейскі раён Мінскай вобласці) у пачатку XX ст. з цэглы і вапнавых блокаў.

## Архітэктура 
Да асноўнага прамавугольнага ў плане накрытага двухсхільным дахам аб'ёму далучаны нізкая паўкруглая апсіда і кубападобнае крыло трансепта з боку паўднёва-ўсходняга фасада. Галоўны фасад расчлянёны двухступеньчатымі контрфорсамі на 3 часткі, у цэнтры — галоўны ўваход, вырашаны арачным праёмам з парталам і аркатурным абрамленнем. Фасад завершаны двухгранным шчытом, у тымпане якога 3 арачныя нішы і люкарна, аб'яднаныя аркай. Бакавыя метровай таўшчыні сцены рытмічна расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі і контрфорсамі ў прасценках. Архітэктурны дэкор (ліштвы праёмаў, карніз, русты) выкананы цаглянай муроўкай. У інтэр'еры зала касцёла была перакрыта скляпеннем (не захавалася), у крыле трансепта крыжовае скляпенне.

У канцы 1990-х г. надбудавана драўляная вежа.

## Гл. таксама 
* Вілейскі дэканат

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Вілейскага раёна
Катэгорыя:Ілья
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неараманскім стылі
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Бітва пад Езнай

**Бітва пад Езнай** - бітва падчас літоўска-савецкай вайны, якая адбылася 9-13 лютага 1919 года.

## Храналогія падзей 
* 9 лютага 1919 года 7 стралковы полк (РСЧА) колькасцю 900 чалавек захапіў мястэчка Езна, на поўдзень ад Коўна (літ. Kaunas).

* 10 лютага літоўскія войскі (300 чалавек) з Прэнаў і Коўны атакавалі полк РСЧА, які не паспеў замацавацца, але пацярпелі паразу і адыйшлі: 18 літоўцаў былі забітыя і 33 былі ўзятыя ў палон.

* 13 лютага Узмоцненая літоўскімі і саксонскімі добраахвотнікамі, літоўская армія напала зноў і ўзяла Езну.
Катэгорыя: Гісторыя Літвы
Ілья Ягоравіч Вінакураў

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя = Ілья Ягоравіч Вінакураў
| Выява = 
| Шырыня = 180px
| пасада = Першы сакратар Якуцкага абкама КПСС
| сцяг = Symbol-hammer-and-sickle.svg
| парадак = 13
| перыядпачатак = снежань 1946 года
| перыядканец = май 1951 года
| папярэднік = Георгій Іванавіч Масленнікаў
| пераемнік = Сямён Захаравіч Барысаў
| пасада_2 = Старшыня СНК-Савета Міністраў Якуцкай АССР
| сцяг_2 =
| парадак_2 =
| перыядпачатак_2 = снежань 1943 года
| перыядканец_2 = снежань 1946 года
| папярэднік_2 = Уладзімір Аляксеевіч Муратаў
| пераемнік_2 = Сямён Захаравіч Барысаў
| дата нараджэння = 
| месца нараджэння = 
| дата смерці = 
| месца смерці =
| партыя = КПСС
| прафесія =
| адукацыя = Вышэйшыя курсы савецкага будаўніцтва пры УЦВК
| вучоная ступень =
| узнагароды = { Style = "background: transparent"
     
-
   
}
}}
**Ілья Ягоравіч Вінакураў** ( года, Кусаган-Ыальскі наслег, Намскі раён, Якуцкая вобласць, Расійская імперыя — ) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, першы сакратар Якуцкага абкама УКП (б) (1946—1951).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Кусаган-Ыальскім наслегу () Намскага раёна Якуцкай вобласці. У 1898 годзе бацька памёр ад хваробы, а праз год маці аслепла. Па хадайніцтве наслега Ілью Вінакурава прызначылі на пансіён ў царкоўна-прыхадскую школу вёскі Контэ-Крэст, дзе ён вучыўся ў 1904—1908 гадах.

Па заканчэнні школы да 1920 года парабкаваў: уладкаваўся работнікам у аднаго улуснага купца, з мая 1916 года становіцца паляўнічым — зарабляў рыбу і пушнога звера на Новасібірскіх астравах у склад Булунскім раёне, палову здабычы аддаваў гаспадару. У 1920 годзе, у адзін са сваіх прыездаў у сяло Казачае, дзе ён прадаваў сваю долю здабычы, даведаўся пра падзенне ўлады Калчака і ўсталяванні савецкай улады. Летам таго ж года вяртаецца ў роднае сяло з намерам прыняць удзел у падзеях, якія адбываюцца. Уступіў ў створаны ўлус саюз сяльгасрабочых, быў абраны зямельным дэпутатам, старшынёй камісіі па ўліку хлеба на складах кулакоў. У 1921 годзе стаў членам УКП (б), прайшоў двухмесяцовыя савецка-партыйныя курсы, пасля заканчэння якіх быў залічаны ў штат Якуцкага губрэўкама.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* Виртуальный музей имени И. Е. Винокурова 
* Краткий справочник по фондам филиала Национального архива Республики Саха (Якутия). 2001

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Першыя сакратары Якуцкага абкама КПСС
Касцёл Святога Лінуса (Пеляса)

**Касцёл Святога Лінуса** — каталіцкі храм, помнік архітэктуры эклектыкі з выкарыстаннем стылізаваных форм готыкі, знаходзіцца ў цэнты вёскі Пеляса (Воранаўскі раён, Гродзенскай вобласці).

## Гісторыя 
Парафіяльны касцёл узгадваецца тут як ужо дзеючы ў складзе Лідскага дэканата ў сярэдзіне XVI ст. (заснаваны ў 1553). Магчыма, гэтая святыня знікла падчас «шведскага патопу» 1654-67 гадоў ці была скасавана, паколькі адзначалася як «найбяднейшая». Па некаторых звестках, да адраджэння самастойнай парафіі тут дзейнічала капліца ад вавёрскай парафіі.

Адраджэнне парафіі адбылося толькі ў 1917 годзе, калі тут быў пабудаваны драўляны касцёл, асвечаны пад тытулам Св. папы Лінуса. У 1935 годзе на месцы драўлянага ўзнёсся ўжо каменны касцёл, і 23 верасня таго ж года яго пад гістарычным тытулам асвяціў кс. прэлат Беляўскас. Фундатарам святыні стаў кс. Будрэцкіс, а будаўніцтвам кіраваў кс. Туцінас.

Перад Другой сусветнай вайной колькасць вернікаў пеляскай парафіі перавышала 2000 чалавек.

У 1956 годзе савецкія ўлады зачынілі касцёл і прыстасавалі яго пад збожжасховішча, сцягнуўшы купал вежы трактарамі.

Толькі ў 1989 годзе будынак святыні вярнулі парафіянам. Пакуль ішла рэстаўрацыя, вернікі збіраліся ў капліцы, пабудаванай у «прыбалтыйскім стылі» каля парафіяльных могілак (гэта двухсхільная драўляная «палатка» са складанымі вокнамі-вітражамі). 23 верасня таго ж года архібіскуп Юліус Сцепанавічус асвяціў адбудаваны касцёл.

## Архітэктура 
Касцёл пабудаваны з бутавага каменю і атынкаванай цэглы ў даволі эклектычным стылі з выкарыстаннем стылізаваных форм готыкі. Ён уяўляе сабой аднавежавы зальны храм з паўкруглай апсідай з дзвюма сакрысціямі.

трохнефная аднавежавая базіліка. Галоўны фасад, фланкаваны двума атынкаванымі пінаклямі, завершаны магутнай чацверыковай званіцай, накрытай шатровым дахам з такой самай вежачкай. Карнізам галоўны фасад падзелены на 3 ярусы. Першы з іх вылучаны па цэнтры магутным перспектыўным стральчатым парталам галоўнага ўвахода. Другі ярус вырашаны высокім двухсхільным шчыпцом, расчлянёным лапаткамі на 3 часткі і фланкіраваны шатровымі вежачкамі з крыжамі. Трэці ярус — масіўны чацвярык званіцы з шатровым пакрыццём і сігнатуркай у завяршэнні. Франтальная грань званіцы прарэзана стральчатым акном-біфорыумам. Архітэктурна-эстэтычны эфект храма ствараецца спалучэннем паліхромнай высакаякаснай бутавай муроўкі сцен з атынкаванымі і пабеленымі элементамі архітэктурнага дэкору — крутлымі люкарнамі, лапаткамі, ліштвамі стральчатых аконных праёмаў, прафіляванымі карнізамі.

Інтэр’ер, перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі на папружных арках з распалубкамі над вокнамі, упрыгожваюць тры алтары: галоўны — з разьбяным Укрыжаваннем, левы бакавы — Маці Божай Вастрабрамскай, правы — Св. Казіміра, аднак пакуль што яны аформлены як часовыя. Над уваходам зроблены арганыя хоры.

Перад святыняй усталявана цікавая драўляная разьбяная кампазіцыя з Укрыжаваннем у «літоўскім» стылі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* slowo.grodnensis.by

Катэгорыя:Касцёлы Воранаўскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Пеляса
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі эклектыкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1935 годзе
Цэнзура ў СССР

**Цэнзура ў СССР** — кантроль савецкіх і партыйных органаў СССР над зместам і распаўсюджваннем інфармацыі, у тым ліку друкаванай прадукцыі, музычных і сцэнічных твораў, твораў выяўленчага мастацтва, кінематаграфічных і фатаграфічных твораў, перадач радые і тэлебачання, з мэтай падаўлення ўсіх крыніц інфармацыі, альтэрнатыўных афіцыйным, абмежаванні або недапушчэння распаўсюджвання ідэй і звестак, якія лічыліся шкоднымі ці непажаданымі.

Сістэма ўсеагульнай палітычнай цэнзуры ўключала розныя формы і метады ідэалагічнага і палітычнага кантролю — нараўне з прамымі (забарона публікацыі, цензорское ўмяшанне, адхіленне рукапісаў) ужываліся самыя разнастайныя ўскосныя метады, якія адносяцца да кадравай, выдавецкай, ганарарнай палітыцы.
Цэнзура кантралявала ўсе ўнутраныя афіцыйныя каналы распаўсюджвання інфармацыі: кнігі, перыядычныя выданні, радые, тэлебачанне, кіно, тэатр і г. д., інфармацыю, якая паступае звонку (глушэння замежных радыестанцый, якія вяшчаюць на мовах народаў СССР, скрупулезны кантроль друкаванай прадукцыі замежных СМІ на прадмет «антысаветчыны»).
Таксама шырока была распаўсюджана і самацэнзура.

Асноўнымі аб’ектамі цэнзуры былі так званая «антысавецкая прапаганда» (у якую ўключалася ўсе, што не адпавядала бягучым ідэалагічным устаноўкам), ваенныя і эканамічныя сакрэты (напрыклад, інфармацыя аб месцах зняволення і геаграфічныя карты), негатыўная інфармацыя аб стане спраў у краіне (катастрофы, эканамічныя праблемы, міжнацыянальныя канфлікты, адмоўныя сацыяльныя з’явы і г . д.), любая інфармацыя, якая магла выклікаць непажаданыя алюзіі.

Цэнзура ў СССР насіла ў першую чаргу ідэалагічны характар. Адны даследчыкі адзначаюць, што савецкая цэнзура, у прыватнасці, не перашкаджала паказу сцэн гвалту, калі яны адпавядалі бягучым ідэалагічным устаноўкам — напрыклад, дэманстравалі знішчэнне ворагаў савецкай улады або выкрывалі зверства ворага, але пры гэтым іншыя даследчыкі адзначаюць, што на працягу ўсяго перыяду савецкай аўдыевізуальнай гісторыі не існавала такой праблемы, як негатыўнае ўздзеянне вобразаў гвалту ў тэлевяшчанні.

Большасць даследчыкаў адзначае татальны характар савецкай цэнзуры і падпарадкаванне цэнзурных органаў кантролю з боку Камуністычнай партыі Савецкага Саюза. Праваабаронцы сцвярджалі, што цензурная практыка парушае міжнародныя абавязацельствы СССР.

## Літаратура 
* 
*
Ояр Ваціетыс

**О́яр О́тавіч Ва́ціетыс** (; , хутар Думп'і, Валкаўскі раён, Латвія — , ) — латышскі паэт. Заслужаны дзеяч культуры Латвіі (1972). Народны паэт Латвіі (1977). Вучыўся ў Латышскім універсітэце. Дзяржаўная прэмія СССР (1982).

## Творчасць 
Друкаваўся з 1950 года. Чалавек як стваральнік усіх каштоўнасцей, як частка прыроды і гегемон жыцця, яго адносіны да Сусвету, гісторыі, народа і часу — асноўнае ў кнігах паэзіі Ваціетыса «Вецер далёкіх вандраванняў» (1956), «Дыханне» (1966, Дзяржаўная прэмія Латвіі 1967), «Час зязюль» (1968), «Гама» (1976), «Антрацыт» (1978), «Правапіс маланкі» (1980). Аўтар аповесці «Вачыма тых дзён» (1958).

Асобныя вершы Ваціетыса у перакладзе Рыгора Барадуліна выйшлі на беларускай мове ў зборніку «Латышская савецкая паэзія».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Латвійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Латвіі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Латвійскай ССР
Катэгорыя:Шматмоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Народныя паэты Латвійскай ССР
Катэгорыя:Перакладчыкі на латышскую мову
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Эдуард Вэйдэнбаўм

**Эдуард Вэ́йдэнбаўм** (; 3 кастрычніка 1867, хутар Глазніекі, Прыекульская воласць, Вендэнскі павет, Ліфляндская губерня, Расійская імперыя, цяпер Цэсіскі раён, Латвія — 24 мая 1892) — латышскі паэт.

У 1887—1892 гадах вучыўся ў Дэрпцкім (Тартускім) універсітэце. Памёр у час выпускных экзаменаў.

## Творчасць 
Адзін з найбольш папулярных паэтаў у асяроддзі па-рэвалюцыйнаму настроенай інтэлігенцыі і рабочых Латвіі 1890-х гадоў. У паэзіі Вэйдэнбаўм — крытыка буржузнай маралі і рэлігіі, рэакцыйных тэндэнцый латышскай літаратуры, думкі пра хуткацечны час і несправядлівасці жыцця, услаўленне дружбы, хараства прыроды.

Вершы Вэйдэнбаўма распаўсюджваліся ў рукапісах. У 1908 годзе пісьменнік Э. Трэйман-Зваргуліс выдаў зборнік яго твораў, за што быў зняволены ў турму.

Пісаў нарысы па пытаннях палітэканоміі, права, па механіцы. Перакладаў на латышскую мову творы Гарацыя, Ф. Шылера.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі Латвіі
Катэгорыя:Паэты Латвіі
Катэгорыя:Перакладчыкі Латвіі
Катэгорыя:Перакладчыкі на латышскую мову
Андрыс Вэянс

**А́ндрыс Вэ́янс** (, сапраўднае імя **Донат Геранімавіч Калнач**; , , Латвія) — латышскі паэт. Заслужаны дзеяч культуты Латвіі (1965). Скончыў у 1950 годзе Рыжскі  педагагічны  інстытут.

## Творчасць 
Друкуецца з 1946 года. Аўтар зборнікаў вершаў «Маладосць» (1953), «Сонца узнімаецца вышэй» (1957, Дзяржаўная прэмія Латвіі, 1957), «Гады і сляды» (1964), «За возерам высокія горы» (1977), «Экватар раздзяляе шлях» (1981), зборніка вершаў і прозы «Белы карабель у сініх водах» (1974) і інш. У творах узнімае праблемы развіцця асобы, яе грамадзянскай адказнасці, узаемасувязі лёсу чалавека і народа. Паэзіі Вэянса характэрны гарманічнасць пачуццяў, вобразнасць, музычнасць.

Пераклаў на латышскую мову зборнікі вершаў П. Панчанкі, асобныя творы Я. Купалы, Я. Коласа, П. Броўкі, М. Танка, П. Пестрака, Р. Барадуліна, B. Віткі, А. Зарыцкага, К. Кірэенкі, C. Шушкевіча.

## Беларускія пераклады 
На беларускую мову творы Вэянса пераклалі Э. Агняцвет, Р. Барадулін, Е. Лось.

У кнігах:
* Ветрык, вей… Мн., 1959;

## Літаратура 
* Веян Андрыс. 

Катэгорыя:Латышскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Латвіі
Катэгорыя:Паэты XX стагоддзя
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Латвійскай ССР
Катэгорыя:Выпускнікі  Рыжскага педагагічнага інстытута
Катэгорыя:Перакладчыкі Латвіі
Катэгорыя:Перакладчыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Перакладчыкі на латышскую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Латвійскай ССР
Адмаўленне Халакоста

**Адмаўленне Халакоста** (*рэвізіянізм Халакосту*) — сцвярджэнні, згодна з якімі Халакоста не існавала ў тым выглядзе, у якім яго апісвае агульнапрынятая гістарыяграфія. У сваёй тэорыі змовы адмоўцы Халакоста вылучаюць тэзісы аб масавых падробках, маштабных фальсіфікацыях і ўтойванні фактаў на карысць яўрэяў. Пры гэтым у асноўным аспрэчваюцца наступныя палажэнні:
* масавая гібель яўрэяў была вынікам мэтанакіраванай палітыкі афіцыйных уладаў Трэцяга рэйха;
* для масавага знішчэння яўрэяў былі створаны і выкарыстоўваліся газавыя камеры і лагеры знішчэння;
* колькасць ахвяр сярод яўрэйскага насельніцтва на тэрыторыях, падкантрольных нацыянал-сацыялістам і іх саюзнікам, дасягае ад 5 да 6 мільёнаў чалавек.
Таксама адмоўцы часта сцвярджаюць, што вышэйназваная інфармацыя была свядома сфальсіфікаваная сіяністамі для вымагальніцтва грошай у Германіі і яе саюзнікаў, а таксама для апраўдання стварэння Дзяржавы Ізраіль.

Большасць прафесійных гісторыкаў характарызуе адмаўленне Халакоста як антынавуковую і прапагандысцкую дзейнасць. Яны адзначаюць, што адмоўцы ігнаруюць навуковыя метады даследаванняў, а таксама часта вызнаюць антысеміцкія і неанацысцкія погляды.

Генеральная Асамблея ААН без галасавання ў Рэзалюцыі № 60/7 ад 21 лістапада 2005 года адхіляе любое поўнае або частковае адмаўленне Халакоста як гістарычнай падзеі. А 26 студзеня 2007 года напярэдадні Міжнароднага дня памяці ахвяр Халакоста Генеральная Асамблея ААН прыняла Рэзалюцыю № 61/255 «Адмаўленне Халакоста», якая асуджае адмаўленне Халакоста як гістарычнага факта . У шэрагу краін публічнае адмаўленне Халакоста з'яўляецца супрацьзаконным.

Катэгорыя:Антысемітызм
Катэгорыя:Тэорыі змовы
Катэгорыя:Халакост
Вэлта Вілціня

{{Тэатральны дзеяч
|Імя              = Вэлта Вілціня 
|Арыгінал імя   = 
|Выява      = 
|Шырыня           = 150 px
|Апісанне выявы = 
|Імя пры нараджэнні = 
|Дата нараджэння    = 
|Месца нараджэння   = 
|Прафесія        = 
|Грамадзянства      = →
|Дата смерці      = 
|Месца смерці     =  
|Тэатр = 
|Узнагароды =
{ style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
 
}
|сайт =
|рознае =
}}

**Вэ́лта Э́йнаўна Ві́лціня** (, сапраўднае імя — *Аўсма*; 13 снежня 1928 — 8 студзеня 1995) — латышская савецкая ,  і . Народная артыстка СССР (1965). Народны артыст СССР (1965).

## Біяграфія 
Вэлта Вілціня нарадзілася 13 снежня 1928 года ў мястэчку Упэсгрыва, цяпер у Мэрсрагскім краі Латвіі.

У 1948 годзе скончыла балетную студыю пры Рыжскім тэатры оперы і балета (педагог І. Стродэ). У 1949—1973 гадах салістка гэтага тэатра.

У 1956 і 1958 годзе выступала на сцэне Вялікага тэатра (партыі *Зарэмы* і *Джульеты*), уваходзіла ў гэтыя гады ў склад яго трупы падчас гастроляў тэатра ў Лондане і Бруселі.

З 1968 года педагог-рэпетытар Рыжскага тэатра оперы і балета.

Член КПСС з 1963 года. Дэпутат Вярхоўнага Савета Латвійскай ССР 7-га склікання і Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання.

Памерла 8 студзеня 1995 года ў Рызе. Пахавана на Лясных могілках.

## Творчасць 
Сярод партый: Баранеса («Саета свабоды» А. Скултэ), Скайдрытэ («Стабурадзе» А. Калніньша, Дзяржаўная прэмія Латвіі, 1958), Адэта—Адылія, Аўрора («Лебядзінае возера», «Спячая прыгажуня» П. Чайкоўскага), Жызэль («» A. Адана), Джульета («Рамэа і Джульета» С. Пракоф’ева), Кармэн («Кармэн-сюіта» Ж. Бізэ—Р. Шчадрына) і інш.

## Літаратура 
* Вілцынь Велта Эйнаўна. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Выпускнікі Рыжскага харэаграфічнага вучылішча
Катэгорыя:Народныя артысты Латвійскай ССР
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Латвійскай ССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Постаці Латвійскай нацыянальнай оперы
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Латвійскай ССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Латвійскай ССР
Іван Сямёнавіч Дмухайла

**Іва́н Сямё́навіч Дмуха́йла** ( — ) — беларускі мастак-пейзажыст, заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Украіне. Прадед быў іканапісцам, маці распісывала коміны.

* 1939 — Днепрапятроўскае мастацкае вучылішча. Вучыўся ў М. Паніна, У. Коранева.
* 1941 — настаўнік па маляванню ў сельскай школе.
* 1949 — пачатак удзелу ў мастацкіх выстаўках.
* 1958 — уступленне ў Саюз мастакоў БССР.
* 1996 — заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь

Працаваў у станковым жывапісе — у жанрах лірычнага пейзажа і нацюрморта. Яго творы хвалілі такія карыфеі жывапісу, як Вітольд Бялыніцкі-Біруля і Віталь Цвірка.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, фондах Саюза мастакоў Беларусі, Гродзенскім гісторыка-археалагічным музеі.

Удава мастака — Марыя Пятроўна Вейнер

## Спасылкі 
* 
* Мастацкая галерэя БелАрт. Іван Сямёнавіч Дмухайла
* «Оттенки серебряного» // Советская Белоруссия 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў БССР
Эвалдс Вілкс

**Э́валдс Вілкс** (; сапраўднае імя **Э́валдс Ла́ціс** (); , г. Валка, Латвія — ) — латышскі пісьменнік.

## Творчасць 
Друкаваўся з 1941 года. Першы зборнік «Людзі адной праўды» (1949) пра падзеі Вялікай Айчыннай вайны. У зборніках апавяданняў «У асеннія дні» (1955, Дзяржаўная прэмія Латвіі, 1957), «Зялёнае дрэва» (1960), «З-за мінуты спазнення» (1961), «Дзікун» (1968), «Добры знаёмы» (1973) і інш. праблемы сучаснасці, характары людзей працы, карціны роднай прыроды. Яго творы вызначаюцца паглыбленым раскрыццём сац. вытокаў псіхалогіі чалавека.

## Пераклады 
На беларускую мову асобныя творы Вілкса пераклаў М. Арочка.

## Літаратура 
* Вілкс Эвалд. 

### Беларускія пераклады 
* Чалавек нарадзіўся. Мн., 1961.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Латышскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Латвіі
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Грыдніца

**Гры́дніца**, у старажытнарускай архітэктуры — вялікае памяшканне ў княжацкім палацы або асобная пабудова, дзе жыла грыдзь (малодшая княжацкая дружына), прымалі гасцей, наладжвалі святочныя баляванні.

На Беларусі ў XVI—XVIII стст. — жылы пакой для чэлядзі ў сядзібным доме або флігель, які злучаўся з панскімі пакоямі сенцамі, часам уключаў камору; асобныя жылыя будынкі ў традыцыях народнага жылля, з 1 або 2 жылымі пакоямі. Грыдніцай называлі таксама вялікія жылыя пакоі ў манастырах, часам — курныя хаты пры корчмах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Старажытнаруская архітэктура
Катэгорыя:Архітэктура Беларусі
Рыхардс Глазупс

{{Музыкант
 |Імя              = Рыхардс Глазупс
 |Арыгінал імя   = 
 |Выява      = 
 |Апісанне выявы = 
 |Фон              = 
 |Дата нараджэння    = 20.5.1920
 |Месца нараджэння   = 
 |Дата смерці      = 19.5.1993
 |Месца смерці     = 
 |Краіна           =  →  →  
 |Прафесіі        = , 
 |Жанры            = 
 |Узнагароды          =
{ style="background:transparent"

}
{ style="background:transparent"

}
 |Вікісховішча        = 
}}
**Ры́хардс Гла́зупс** (; 20 мая 1920, , Латвія — 19 мая 1993, , Латвія) — латышскі дырыжор. Народны артыст Латвіі (1976). Народны артыст СССР (1981). 

## Біяграфія 
Рыхард Глазуп нарадзіўся 20 мая 1920 года ў Рызе.

Скончыў Латвійскую кансерваторыю ў 1944 годзе па класе аргана, у 1950 годзе — па класе сімфанічнага дырыжавання, у 1952 годзе — па класе кампазіцыі ў А. П. Скултэ (раней вучыўся ў класе Я. Віталса).

З 1944 года — дырыжор, у 1967—1976 гг. — галоўны дырыжор Тэатра оперы і балета Латвійскай ССР ў Рызе.

Рыхард Глазуп памёр 19 мая 1993 года. Пахаваны ў Рызе на 1-х Лясных могілках.

## Творчасць 
Пад яго кіраўніцтвам пастаўлены оперы «Банюта» А. Калніньша, «Залаты конь» А. Жылінскіса, «» М. Рымскага-Корсакава, «Заручыны ў манастыры» С. Пракоф'ева, «» Р. Вагнера, «» Л. Бетховена, «» Б. Сметаны, балеты «Навальніца вясной» А. Скултэ, «» С. Пракоф'ева і інш. Аўтар музычных твораў (кантат «Свету—мір!», 1962; тэма і варыяцыі для аргана і інш.).

## Літаратура 
* Глазуп Рыхард. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Латвійскай музычнай акадэміі імя Язэпса Віталса

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Латвіі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Балетныя дырыжоры
Катэгорыя:Оперныя дырыжоры
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Латвійскай ССР
Катэгорыя:Постаці Латвійскай нацыянальнай оперы
Катэгорыя:Народныя артысты Латвійскай ССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Лясных могілках
Грым

**Грым** (ад  — падмалёўваць твар) — мастацтва змяняць вонкавы выгляд акцёра, пераважна яго твар, з дапамогай грыміравальных фарбаў, пластычных і валасяных наклеек, парыка, прычоскі і інш.; адзін са сродкаў стварэння акцёрскага вобраза. Характар грыму ў тэатры і кіно залежыць ад мастацкіх асаблівасцей твора, рэжысёрскай канцэпцыі, задумы акцёра і стылю афармлення спектакля.

У кіно мастацтва грыму мае спецыфіку: улічваюцца ўмовы аператарскай тэхнікі, асаблівасці кінаплёнкі, характар асвятлення. Буйны план на экране асабліва ў каляровым кіно патрабуе крапатлівай работы грымёра-мастака.

У цырку грым як адзін са сродкаў стварэння акцёрскага вобраза выкарыстоўваецца прадстаўнікамі жанру клаунады.

## Гісторыя 
Гісторыя грыму ў тэатры узыходзіць да старажытных народных абрадаў і гульняў, якія вымагалі ад удзельнікаў вонкавага пераўвасаблення. Народныя акцёры Сярэднявечча — скамарохі, жанглёры і інш. — размалёўвалі твар сажай, сокам раслін. У XV—XVI стст. удзельнікі прадстаўленняў карысталіся фантастычнымі маскамі і прымітыўна-рэалістычным грымам. Тэатр класіцызму XVII—XVIII стст. стварыў ідэалізаваны, абагульнены грым. Развіццё рэалізму ў рускім тэатры XIX ст. садзейнічала росквіту мастацтва грыму, стварэнню грыму-партрэта; грым стаў адным з істотных кампанентаў рэжысёрскай задумы спектакля. З таго часу існуе прафесія мастака-грымёра.

## Беларусь 
У беларускім тэатры развіццё грымёрскага мастацтва звязана з імёнамі буйных акцёраў, якія непасрэдна удзельнічалі ў стварэнні грыму (Г. Глебаў, Б. Платонаў, С. Бірыла, У. Крыловіч, П. Малчанаў, A. Кістаў, А. Ільінскі). Значны уклад у станаўленне мастацтва грыму зрабілі беларускія мастакі-грымёры С. Школьнікаў, Р. Волкаў, А. Буднік, В. Навіцкая, С. Пінхасік, B. Міронава, Л. Звездачотава і інш.

У беларускім кіно і на тэлебачанні развіццю мастацтва грыму садзейнічалі грымёры Р. Храпуцкі, У. Дзяменцьеў, У. Белавусаў, А. Чартовіч і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэатр
Катэгорыя:Тэрміналогія кіно і відэа
Катэгорыя:Касметыка
Касцёл Перамянення Гасподняга (Крэва)

**Касцёл Перамянення Гасподняга** — рымска-каталіцкі храм у в. Крэва (Смаргонскі раён, Гродзенскай вобл.). Размяшчаецца ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя 
Гісторыя касцёлу ў Крэва сягае ў XIII ст. Касцёл шмат разоў разбуралі, і кожны раз ён адбудоўваўся. У 1626 годзе храм аднаўляў Гаштольд. У 1704 годзе Закрэўскі фундаваў касцёлу 2 алтары і ахвяраваў фальваркі Закрэўшчына і Таншчызна.

У 1868 годзе храм перароблены пад праваслаўную царкву. Старажытны барочны касцёл канчаткова быў зруйнаваны падчас Першай сусветнай вайны, калі праз Крэва праходзіла лінія фронту.

Пабудаваны ў 1934—1936 гадах з дрэва касцёл на месцы ранейшага храма (паводле праекта 1932 года архітэктара Пятра Стаброўскага, разам з Норбскім, пад кіраўніцтвам ксяндза Ч. Кардэля) у 1961 годзе касцёл быў зачынены і прыстасаваны пад бальніцу. Пры гэтым ад сакральнай архітэктуры захаваўся толькі крыжасты план святыні, у астатнім усё было зменена — зніклі вежы, разабраны дах і надбудаваны другі паверх. З алтарнай пліты зрабілі ўваходны прыступак. У 2003 годзе будынак разабраны.

Паводле архітэктурна-стылёвай характарыстыкі гэта быў прыклад мадэрну з выкарыстаньнем гістарычных стыляў — неабарока (агульная планіроўка й вырашэнне франтону) і неарэнесансу (трактоўка вежаў). Буйнамаштабная сіметрычна-восевая кампаэіцыя храма была заснавана на класічнай 3-нефавай з трансептам базіліцы. Сілуэт галоўнага фасада фарміравалі 2 высокія 4-ярусныя чацверыковыя вежы са шпілямі ў завяршэнні (знесены пасля закрыцця касцёла). Перапады ярусаў вылучаліся шырокімі гонтавымі адлівамі, асноўны ярус завяршаўся адкрытай слуповай галерэяй-звонам. Асноўны аб’ём меў 2-ярусную кампазіцыю за кошт перападу вышынь бакавых і цэнтральнага нефа, 2-схільны дах на франтальным фасадзе выступаў фігурным барочным франтонам паміж вежамі, над вальмай апсіды завяршаўся сігнатуркай. Прамавугольныя крылы трансепта таксама мелі 2-ярусную будову пад вальмавымі дахамі. Неашаляваныя сцены з бруса чляніліся прамавугольнымі аконнымі праёмамі з брусам-сцяжкамі ў прасценках. Замест карніза будынак апяразваў рытмічны рад бэлек-кранштэйнаў, што неслі вынас гонтавага даху. Пасля скасавання храма быў надбудаваны 2 паверх.

У 1997 годзе на яго месцы ўзвялі мураваны касцёл пад тытулам Перамянення Пана. Гэта велічны дзвюхвежавы зальны храм у стылі неабарока з сакрыстыяй у прамавугольнай апсідзе, які сваімі дзвюма вежамі ў нечым апелюе да архітэктуры ранейшага касцёлу. За касцёлам захаваліся драўляныя будынкі былога плябаннага комплексу.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* slowo.grodnensis.by

Катэгорыя:Крэва
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Касцёлы Смаргонскага раёна
Катэгорыя:1997 год у Беларусі
Жэрмэна Хэйнэ-Вагнэрэ

{{Музыкант
 |Імя              =  Жэрмэна Леапольдаўна Хэйнэ-Вагнэрэ
 |Выява      = 
 |Апісанне выявы = 
 |Дата нараджэння    = 
 |Месца нараджэння   = 
 |Дата смерці      = 
 |Месца смерці     = 
 |Краіна           = 
 |Прафесіі        = 
 |Жанры            = 
 |Узнагароды          = 
{ style="background: transparent"
   
}
{ style="background: transparent"
  
}
 |Вікісховішча        = 
}}
**Жэ́рмэна Хэ́йнэ-Ва́гнэрэ** (; нар. 23 чэрвеня 1923, , Латвія) — латышская камерная  (лірыка-драматычнае сапрана), , . Народны артыст СССР (1969). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Латвіі (1957).

## Біяграфія 
У 1950 годзе скончыла Латвійскую кансерваторыю. У 1950—1975 гадах салістка Латвійскага тэатра оперы і балета.

Актыўна выступала як канцэртная спявачка. Гастралявала па гарадах СССР і за мяжой (Югаславія, Румынія, Балгарыя, Венгрыя, Ісландыя, Фінляндыя, Польшча, ГДР).

Выкладала ў Латвійскай кансерваторыі. Ганаровы прафесар Латвійскай музычнай акадэміі імя Я. Віталса (2000).

Дэпутат Вярхоўнага Савета Латвійскай ССР 5-га склікання.

## Творчасць 
Дасканалае вакальнае майстэрства спалучаецца ў яе творчасці з яркім драматычным талентам. Сярод партый: Банюта («Банюта» А. Калніньша), Спідола («Агонь і ноч» Я. Медыня), Гундэга («Прынцэса Гундэга» А. Скултэ), Леанора, Дэздэмона, Ліда, Тоска, Віялета («Трубадур», «Атэла», «Аіда», «Тоска», «Травіята» Дж. Вердзі), галоўныя партыі ў операх Р. Вагнера «Тангейзер», «Лаэнгрын», «Валькірыя» і інш. Выканала партыі сапрана ў 9-й сімфоніі Л. Бетховена, «Рэквіеме» Вердзі, «Асуджэнні Фаўста» Г. Берліёза і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Латвійскай музычнай акадэміі імя Язэпса Віталса
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Латвіі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Выкладчыкі Латвійскай музычнай акадэміі імя Язэпса Віталса
Катэгорыя:Народныя артысты Латвійскай ССР
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Латвійскай ССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Латвійскай ССР
Катэгорыя:Постаці Латвійскай нацыянальнай оперы
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Латвійскай ССР
Leopard 1

**Леапард 1** () — першы асноўны баявы танк ФРГ. З’яўляецца першым масавым танкам Германіі пасля Другой Сусветнай вайны. Танк выкарыстоўваецца таксама ў 13 іншых краінах. У перыяд з 1964 па 1984 гады было створана 4744 танкі.

Знаходзіўся на ўзбраенні Узброеных сіл ФРГ да 2010 года; яму на змену прыйшоў Леапард 2.

## Гісторыя стварэння 
Гісторыя стварэння «Леапарда» сыходзіць у 1956 год, калі Італія, Францыя і Заходняя Германія (ФРГ) вырашылі сумесна распрацаваць асноўны танк, які мог бы скласці канкурэнцыю па агнявой моцы, мабільнасці і бронеабароне асноўным танкам дзяржаў — удзельніц Варшаўскага дагавора. У 1965 годзе вопытныя ўзоры былі сабраны ў Германіі (Францыя адмовілася супрацоўнічаць), і пасля комплексных выпрабаванняў была выбрана мадэль Ф. Паршэ. Вытворчасць пачалася ў 1965 годзе на заводзе Krauss-Maffei. Леапард стаў асноўным танкам Узброеных сіл ФРГ, а таксама ў Нідэрландах, Бельгіі, Нарвегіі, Даніі, Аўстраліі і Італіі, дзе гэты танк збіраўся па ліцэнзіі.

## Спасылкі
Андрэйс Упітс

{{Пісьменнік
| Імя               = Андрэйс Упітс
| Арыгінал імя    = 
| Мова твораў = латышская
| Кірунак       = сацыялістычны рэалізм
| Жанр              = раман, навела
| Гады актыўнасці   = 1899—1970
| Узнагароды           ={ style="background:transparent"

}
{ style="background:transparent"
-
       
-
  
-
  
}
| Прэміі = 
}}
**А́ндрэйс У́пітс** (; , в. Рэмерсгоф, , Расійская імперыя, цяпер  Латвія — ) — латышскі , ,  і . Народны пісьменнік Латвіі (1943). Акадэмік АН Латвіі (1946). Герой Сацыялістычнай Працы (1967). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Латвіі (1957).

## Творчасць 
Друкаваўся з 1897 года. У трылогіі «Рабежніекі» (1908—1921) паказаў жыццё латышскага сялянства. Аўтар зборнікаў апавяданняў «Маленькія камедыі» (кн. 1—2, 1909—1910), «Трывога» (1912), «Адліга» (1919), «Метамарфозы» (1923), «Голае жыццё» (1926), «Апавяданні пра пастараў» (1930) і інш.; раманаў «Жанчына» (1910), «Золата» (1914), «Па вясёлкавым мосце» (1926), «На мяжы вякоў» (1937—1940), «Прасвет у хмарах» (1951), дылогіі «Зямля зялёная» (1945, Дзяржаўная прэмія СССР, 1946). Пісаў працы па гісторыі літаратуры і інш.

## Пераклады 
На беларускую мову яго асобныя творы перакладалі К. Езавітаў, А. Жук, Х. Лялько, У. Пігулеўскі, Я. Скрыган.

## Літаратура 
* 

### Беларускія пераклады 
* Апавяданні. Мн., 1957;
У кнігах:
* Песня Даўгавы. Мн , 1-986;

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Латвійскай ССР
Катэгорыя:Дэпутаты «Народнага Сойма» Латвіі
Катэгорыя:Намеснікі Старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета Латвійскай ССР
Катэгорыя:Народныя пісьменнікі Латвійскай ССР
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Катэгорыя:Члены КПСС
Юлійс Фэдэрс

**Ю́лійс Во́лдэмарс Фэ́дэрс** (), таксама **Юлій Іванавіч Федэрс** (; 19 чэрвеня 1838, Кокенгаўзен, Ліфляндская губерня — 19 студзеня 1909, Ніжын, Чарнігаўская губерня) — латышскі жывапісец; адзін з заснавальнікаў латышскага рэалістычнага пейзажнага жывапісу.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1838 у Ліфляндскай губерні. Скончыў гімназію пастара Бергмана ў Рызе. Намерваўся прысвяціць сябе медыцыне. Вучыўся ў 1856—1862 гадах у Пецярбургскай акадэміі мастацтваў, у 1875—1876 гадах у Дзюсельдорфскай акадэміі мастацтваў.

Выкладаў у навучальных установах Елгавы, у Расіі.

## Творчасць 
Сярод твораў: «Пейзаж з маланкавым небам» (1873), «Рака Персе» (1890), «Даліна ракі Гаўі» (1891), «Руіны замка ў Кокнэсэ» (1904), «У парку Сігулды» (1905—1907).

File:Jūlijs Feders - Chalk Hills - Google Art Project.jpg
File:Jūlijs Feders - Graveyard - Google Art Project.jpg
File:Jūlijs Feders - The Gauja Valley - Google Art Project.jpg|Даліна ракі Гаўі
Запущенный сад 1887 Феддерс Юлий Иванович.jpg|

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акадэмікі Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Мастакі Латвіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кокнэсэ
Катэгорыя:Памерлі ў Ніжыне
Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Выпускнікі Дзюсельдорфскай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Латвіі