Самані

**Самані́** (па-таджыкску: сомонӣ, ISO 4217: *TJS*) — афіцыйная валюта Таджыкістана, названа ў гонар сярэднявечнага эміра Ісмаіла Самані. Уведзены ў абарачэнне 30 кастрычніка 2000 года, замяніўшы таджыкскі рубель. Курс абмену новай валюты складаў 1 самані да 1000 таджыкскіх рублёў, абмен цягнуўся да 1 красавіка 2001 года.

Літарны код ISO 4217 — **TJS**, лічбавы — **972**, афіцыйны сімвал — **с**. Адзін самані дзеліцца на 100 дырамаў. Існуюць банкноты вартасцю 1, 5, 10, 20, 50 і 100 самані і 1, 5, 20 і 50 дырамаў, а таксама манеты 1, 5, 10, 20, 25, 50, дырамаў і 1, 3 і 5 самані.

Інфляцыя на жнівень 2023 г. складае 4,2 %.

## Манеты 
### Серыя 2001—2018 гадоў 
Манеты гэтага выпуску чаканіліся на Санкт-Пецярбургскім манетным двары. На манетах 2006 года выпуску, у параўнанні з манетамі 2001 года, павялічаны відарыс наміналу. У 2018 годзе былі выпушчаны манеты наміналам 1, 3 і 5 самані са змененым дызайнам, адчаканеныя на Казахстанскім манетным двары.

### Серыя 2011 года 
З мэтай паляпшэння якасці грашовага абарачэння 15 чэрвеня 2011 года была выпушчана новая серыя манет наміналам у 5, 10, 20 і 50 дырамаў і 1 самані. Манеты наміналам у 1 і 2 дырамы былі выпушчаны ў абарачэнне з 2 лютага 2013 года. Усе манеты чаканяцца на Казахстанскім манетным двары.

Усе манеты мінулых выпускаў (2001 і 2006 гады) застаюцца законнымі сродкамі плацяжу.

У 2015 і 2017 гадах былі выпушчаны манеты наміналам 5, 10, 20, 50 дырамаў і 1 самані (толькі ў 2017) з некалькі змененым дызайнам.

### Памятныя манеты 
Нацыянальны банк Таджыкістана выпускае памятныя і юбілейныя манеты з каштоўных (золата — наміналамі 50, 100 і 200 самані і срэбра — наміналамі 1, 3, 5, 50, 100 і 500 самані) і некаштоўных металаў (біметал — наміналам 3 і 5 самані, мельхіёр і нейзільбер — наміналам 1 самані), пачынаючы з 2004 года, калі былі выпушчаны чатыры манеты, прысвечаныя 10-годдзю Канстытуцыі Таджыкістана і 80-годдзю Душанбэ.

Па стане на пачатак 2015 года было выпушчана 30 разнавіднасцяў манет, у тым ліку 5 біметалічных, 2 з мельхіёру, 1 з нейзільбера, 19 са срэбра 925 пробы і 3 з золата 900 пробы.

## Банкноты 
Банкноты вартасцю 1, 5, 20, 50 дырамаў і 1, 5, 10, 20, 50 і 100 самані былі выпушчаны ў абарачэнне з 30 кастрычніка 2000 года ў адпаведнасць з Указам Прэзідэнта Рэспублікі Таджыкістан № 415.

У 2010 годзе былі выпушчаны мадыфікацыі банкнот у 1, 5, 10 і 20 самані са змененым каляровым афармленнем, а таксама новыя банкноты наміналам у 3, 200 і 500 самані (з 10 верасня).

25 снежня 2012 года выпушчаны мадыфікацыі банкнот наміналам 5 і 10 самані з дадатковым галаграфічным ахоўным элементам.

З 5 сакавіка 2013 года ў абарачэнне былі ўведзены мадыфікацыі банкнот наміналам 20, 50 і 100 самані, якія маюць новы элемент абароны: тры апошнія лічбы серыйнага нумара надрукаваны на кінеграме з дапамогай лазера і маюць павышаны рэльеф, які можна адрозніць няўзброеным вокам і навобмацак.

31 жніўня 2017 года Нацбанк Таджыкістана выпусціў у абарачэнне мадыфікацыі банкнот 10, 20, 50 і 100 самані, якія маюць новыя элементы аховы. На ўсіх банкнотах заменены подпіс старшыні Нацбанка, а год зменены на 2017. На банкноце ў 100 самані на адным баку зменены ахоўныя палосы, эмблема банка зменшана. На адваротным баку банкноты металізаваная ахоўная нітка стала шырэйшай, флаг рэспублікі і эмблема банка таксама зменшаны.

У 2021 годзе банкноты 10, 20, 50, 100, 200 і 500 самані былі мадыфікаваныя — подпіс старшыні Нацбанка зноў заменены.

### Ахоўныя элементы 
* Дырамы:
# Папера, якая змяшчае бясколерныя ахоўныя валокны, люмінесціруючыя чырвоным, сінім і зялёным святлом
# Вадзяны знак у выглядзе эмблемы Нацыянальнага банка Таджыкістана
# Металізаваная ахоўная нітка аконнага тыпу з паўтаральным тэкстам «БМТ» ( — Нацыянальны банк Таджыкістана)
# Мікратэкст з выявай наміналу банкноты на таджыкскай (пярэдні бок) і англійскай мовах (адваротны)
# Серыйны нумар з магнітнымі ўласцівасцямі
* Самані:
# Папера, якая змяшчае бясколерныя ахоўныя валокны, люмінесціруючыя чырвоным, сінім і зялёным святлом
# Вадзяны знак у выглядзе партрэта чалавека, намаляванага на банкноце
# Металізаваная ахоўная нітка аконнага тыпу з паўтаральным тэкстам «БМТ»
# Мікратэкст з выявай наміналу банкноты на таджыкскай (пярэдні бок) і англійскай мовах (адваротны)
# Гарызантальна размешчаны серыйны з магнітнымі ўласцівасцямі
# Друкавана-ціснуты элемент супраць капіявання: пры разглядзе банкноты пад рознымі кутамі ў малюнку «цюльпана» відаць некалькі лікаў, якія абазначаюць намінал банкноты
# Сумяшчальныя элементы ўзору ў светлым крузе на пярэднім і адваротным баках утвараюць эмблему НБТ
# Галаграфічная ахоўная паласа з эмблемамі НБТ і тэкстам на таджыкскай і англійскай мовах (у банкнот наміналам 20-500 самані; у 5 і 10 самані — з 2012 года)
# Метка для людзей з аслабленым зрокам
# Рэльефная выява апошніх трох лічбаў серыйнага нумара на кінеграме (з 2013 года ў банкнот наміналам 20, 50 і 100 самані)

## Сімвал самані 
У верасні 2015 года Нацыянальны банк Таджыкістана аб’явіў аб пачатку конкурсу на распрацоўку сімвала самані, які павінен быў завяршыцца да пачатку кастрычніка. Аднак скончыўся ён безвынікова, да гэтага часу сімвалам нацыянальнай валюты Таджыкістана з’яўляецца звычайнае скарачэнне — літара «с».

## Рэжым валютнага курса 
## Крыніцы 
## Спасылки 
* 
* 

Катэгорыя:Азіяцкія валюты
Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Эканоміка Таджыкістана