open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Врбас (рака)

**Врбас** () — рака ў Босніі і Герцагавіне, правы прыток Савы. Даўжыня ракі складае 240 км, сярэдні расход вады — 102 м³/c. Этымалогія назвы ўзыходзіць да серба-харвацкага «Врба» (вярба).

Врбас бярэ пачатак на схіле гары Враніца (баснійская частка Дзінарскага нагор’я). Цячэ амаль на ўсім працягу на поўнач, у верхнім цячэнні рака мае горны характар, у рэчышчы — парогі, ёсць некалькі вадаспадаў. У ніжнім цячэнні рака становіцца больш спакойнай.

На берагах ракі знаходзіцца горад Баня-Лука, дэ-факта сталіца Рэспублікі Сербскай. Найбуйнейшы прыток — рака Врбаня, якая ўпадае ў Врбас у межах Бані-Лукі. Врбас упадае ў Саву каля горада Србац.

У 1982 годзе вышэй Бані-Лукі на Врбасе была пабудавана гідраэлектрастанцыя Бочац, у сувязі з чым на рацэ ўтварылася вадасховішча (Jezero Bočac) даўжынёй каля 20 кіламетраў.

## Фотагалерэя 

Файл:Vrbas sa Gradskog mosta u Banja Luci.jpg|Врбас каля Бані-Лукі
Выява:Jajce Waterfall Total.jpg|Вадаспад каля Яйцаў
Выява:Vrbas reka.jpg|Вадасховішча Бочац
Выява: Врбас у Новоселији.jpg|Врбас каля Наваселіі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэкі Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Прытокі Савы
Ярмоліна

**Ярмоліна** — тапонім.

## Беларусь 
* Вёска Ярмоліна — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці

## Расія 
* Горад Ярмоліна — горад у Калужскай вобласці
* Ярмоліна (Рослаўльскі раён)
Белгаан (горад)

**Белга́ан**, або **Белга́ўм** () —  горад на поўдні Індыі, у штаце Карнатака. Адміністрацыйны цэнтр акругі Белгаўм. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора — 750&nbsp;метраў. Вузел чыгунак і аўтадарог, маецца аэрапорт. Гандлёва-транспартны цэнтр у буйным баваўнаводчым раёне Дэкана. У горадзе размешчаны баваўняныя, харчовыя (ачыстка рысу, алейная і інш.), хімічныя, дрэваапрацоўчыя прадпрыемствы. Выплаўка алюмінію. Саматужная вытворчасць адзення, скураных вырабаў, запалак. 

## Насельніцтва 
Паводле звестак усеіндыйскага перапісу 2001 года, у горадзе пражывала 399 600 чалавек, з якіх мужчыны складалі 51 %, жанчыны — адпаведна 49 %. Узровень пісьменнасці сталага насельніцтва складаў 78 % (пры агульнаіндыйскім паказчыку 59,5 %). Узровень пісьменнасці сярод мужчын складаў 84 %, сярод жанчын — 72 %. 11 % насельніцтва было маладзей за 6 гадоў.

## Літаратура 
* Белгаан. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Карнатакі
Драздова

**Драздова** —  жаночая форма прозвішча Драздоў, тапонім.

### Беларусь 
* Драздова — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці
* Драздова — вёска ў Бараўлянскім сельсавеце Мінскага раёна Мінскай вобласці
* Драздова Лаза — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці
### Расія 
* Драздова (Сычоўскі раён)
## Гл. таксама 
* Дроздава
Карчаватка

Назву **Карчава́тка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Карчаватка — вёска ў Докшыцкім раёне
* Гомельская вобласць
** Карчаватка — вёска ў Жыткавіцкім раёне
Србац

**Србац** (, ) — горад на поўначы Босніі і Герцагавіны, цэнтр аднайменнай абшчыны. Мяжуе з Харватыяй. Адміністрацыйна з’яўляецца часткай рэгіёна Баня-Лука Рэспублікі Сербскай. Знаходзіцца за 250 кіламетраў ад Заграба.

## Геаграфія 
Размешчаны на месцы ўпадзення ракі Врбас у Саву, найбуйнейшую раку былой Югаславіі. Возера Бардача.

## Клімат 
Паводле свайго геаграфічнага становішча горад трапляе ў зону кантынентальнага клімату. Самы цёплы месяц года — ліпень, з сярэдняй тэмпературай 25 °C. Самы халодны — студзень, з сярэдняй тэмпературай -5 °C. Сярэдняя гадавая колькасць ападкаў складае 875 мм.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу насельніцтва 2013 года колькасць насельніцтва горада склала 3&nbsp;005 чалавек, у абшчыне — 19&nbsp;001 чалавек.

Этнічны склад насельніцтва горада Србац паводле перапісу 1991 года:
* Усяго — 3,043 (100 %)
* Сербы — 2,605 (85,60 %)
* Югаславы — 209 (6,86 %)
* Харваты — 54 (1,77 %)
* Баснійцы — 51 (1,67 %)
* Іншыя — 124 (4,07 %)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Рэспублікі Сербскай
Драздова (возера)

**Драздова** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Нача, за 25 км у напрамку на паўднёвы захад ад Полацка, за 0,6 км на поўнач ад вёскі Багушова.

Плошча паверхні возера 0,16 км². Даўжыня 0,7 км, найбольшая шырыня 0,35 км, даўжыня берагавой лініі 1,65 км. Плошча вадазбору 2,75 км².

Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны спадзістыя вышынёй 4—5 м, на паўднёвым усходзе стромкія вышынёй да 15 м. Берагавая лінія звілістая. Берагі пераважна стромкія. У паўднёвай частцы з возера выцякае ручай у раку Нача.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Т. 2.
* Ліст карты N-35-21. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1985 г. 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Тузланскі кантон

**Тузланскі кантон** (, , ) — адзін з дзесяці кантонаў Федэрацыі Босніі і Герцагавіны, якая ўваходзіць у склад Босніі і Герцагавіны. Кантон быў утвораны паводле Вашынгтонскага пагаднення 1994 года паміж харватамі і баснійцамі.

## Геаграфія 
Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы Босніі і Герцагавіны, адміністрацыйным цэнтрам кантона з’яўляецца горад Тузла. Складаецца з абшчын Банавічы, Градачац, абшчына Добай-Істак, Грачаніца, Жывініцы, Кладань, Калесія, Лукавац, Сапна, Срабрэнік, Таочак і Челич, а таксама горада Тузла.

## Насельніцтва 
У 1991 годзе 60 % насельніцтва кантона складалі баснійцы, 28 % — сербы, 9 % — харваты. У 2002 годзе баснійцы складалі 90 % насельніцтва кантона.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кантоны Федэрацыі Босніі і Герцагавіны
Ляскавічы

Назву **Ля́скавічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Ляскавічы — вёска ў Іванаўскім раёне
* Гомельская вобласць
** Ляскавічы — вёска ў Акцябрскім раёне
** Ляскавічы — вёска ў Петрыкаўскім раёне
Налівайка

**Налівайка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Міхайлавіч Налівайка, беларускі літаратуразнавец
* Людміла Дзмітрыеўна Налівайка, беларускі мастацтвазнавец, мастак
* Севярын Налівайка, кіраўнік сялянска-казацкага паўстання
* Сяргей Эдуардавіч Налівайка, беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр па падатках і зборах
Вязычын

Назву **Вязы́чын** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Магілёўская вобласць
** Вязычын — вёска ў Асіповіцкім раёне
* Мінская вобласць
** Вязычын — вёска ў Бярэзінскім раёне
Мар’янова

Назву **Мар’яно́ва** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Мар’янова — вёска ў Бярозаўскім раёне
* Віцебская вобласць:
** Мар’янова — былы хутар у Браслаўскім раёне
** Мар’янова — вёска ў Лёзненскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Мар’янова — хутар у Ашмянскім раёне
** Мар’янова — вёска ў Лідскім раёне

### Літва 
* Мар’янова — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета.
Сувораў (горад)

**Сувораў** — горад (з 1954) у Тульскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Сувораўскага раёна. Насельніцтва — 18015 чал. (2014).

## Гісторыя 
У 1934 годзе ў раёне пачалася здабыча вогнетрывалай гліны, якую адпраўлялі на ст. Суворава, і руднік з мястэчкам атрымаў назву Сувораўскі. У 1949 годзе пачалося будаўніцтва Чарапецкай ГРЭС, новы пасёлак электрастанцыі таксама быў названы Сувораўскім. У 1951 годзе пасёлак Сувораўскі аднесены да катэгорыі рабочых пасёлкаў.

12 жніўня 1954 года рабочы пасёлак Сувораўскі Ханінскага раёна быў ператвораны ў горад раённага падпарадкавання Сувораў.

28 лютага 1958 г раённы цэнтр Ханінскага раёна быў перанесены з працоўнага пасёлка Ханін ў горад Сувораў, а раён перайменаваны ў Сувораўскі. З 2006 года горад утварае муніцыпальнае гарадское паселішча «горад Сувораў».

Катэгорыя:Гарады Тульскай вобласці
Гусеў (горад)

**Гусеў** (да 1946 — **Гумбінен** (); *Гумбіне* (); *Гóмбін* () — горад у Калінінградскай вобласці Расіі на рацэ Піса.  Плошча горада 16,3 км². За 112 км ад Калінінграда.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Калінінградскай вобласці
Адміністрацыйны падзел Босніі і Герцагавіны

**Федэратыўны лад Босніі і Герцагавіны** — дзяржава складаецца з мусульмана-харвацкага і сербскага этнітэтаў: Федэрацыі Босніі і Герцагавіны і Рэспублікі Сербскай, блізкімі паводле статусу да суб’ектаў канфедэрацыі, але без права выхаду з яе складу. Акруга Брчко кіруецца асобна ад этнітэтаў.

## Федэрацыя Босніі і Герцагавіны 
Падзелена на 10 кантонаў ().
* Унска-Санскі
* Пасаўскі
* Тузланскі
* Зеніцка-Добайскі
* Баснійска-Падрынскі
* Сярэднебаснійскі
* Герцагавіна-Нярэтванскі
* Заходнегерцагавінскі
* Сараеўскі
* Герцагбасанскі

Кантоны падзелены на 79 абшчын (харв., ).

## Рэспубліка Сербская 
thumb|right|250px|Рэгіёны (мезарэгіёны) Рэспублікі Сербскай паводле Тэр. плану 2008—2015
thumb|right|250px|Карта абшчын і рэгіёнаў Рэспублікі Сербскай

Рэспубліка Сербская, у адрозненне ад Федэрацыі Босніі і Герцагавіны, падзелена на рэгіёны ().

Тэрытарыяльны план Рэспублікі Сербскай 2008—2015 гг. утварае 6 рэгіёнаў () ці мезарэгіёнаў ():
# Прыедар (раней знаходзіўся ў складзе геаграфічнага рэгіёна Баня-Лука)
# Баня-Лука, у тым ліку 2 субрэгіёны: Мрконіч-Град і Градзішка
# Добай
# Біеліна, у тым ліку субрэгіён Зворнік
# Істочна-Сараева (Усходняе Сараева), у тым ліку субрэгіён Фоча
# Трэбінэ

Станам на 20 мая 2013 года, РС падзелена на 57 абшчын (), 6 гарадоў ці гарадскіх абшчын (), у тым ліку Істочна-Сараева, які ўключае як гарадская акруга 6 (з 57-мі) самастойных абшчын. Абшчыны і гарады (гарадскія абшчыны) уключаюць 2756 населеных пунктаў ().

: *Гл. таксама: Абшчыны Рэспублікі Сербскай*

Рэспубліка Сербская таксама падзяляецца на геаграфічныя рэгіёны ():
* Баня-Лука
* Добай
* Біеліна
* Зворнік
* Сараева-Раманія
* Фоча
* Трэбінэ

## Акруга Брчко 
Самакіравальная акруга Брчко з’яўляецца адначасова часткай Федэрацыі Босніі і Герцагавіны і Рэспублікі Сербскай. Таксама акруга знаходзіцца пад міжнародным назіраннем.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Федэралізм
Праўдзінск

**Праўдзінск** (да 1946 — **Фрыдланд**; ,  (таксама *Frydland*), ) — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Праўдзінскай раёна Калінінградскай вобласці. Горад размешчаны на рацэ Лава, за 53 км на паўднёвы ўсход ад Калінінграда. Прамысловасць — харчовая, перапрацоўка сельгаспрадукцыі. На Лаве дзейнічае Праўдзінская ГЭС магутнасцю 1,14 МВт.
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Калінінградскай вобласці
Яснагорск (Тульская вобласць)

**Яснагорск** (да 1965 — **Лапцева**) — горад у еўрапейскай частцы Расіі, адміністрацыйны цэнтр Яснагорскага раёна Тульскай вобласці.

Насельніцтва — 15872 чал. (2015). Плошча — 11,75 км² (1175 га).

Горад вырас са старадаўняга сяла Лапцева, упершыню згадваецца ў 1578 годзе. Яго хуткаму развіццю ў канцы XIX стагоддзя спрыялі будаўніцтва Маскоўска-Курскай чыгункі і заснаванне завода па вырабе сельскагаспадарчых прылад. У 1938 годзе пераўтвораны ў рабочы пасёлак, а з 1958 года мае статус горада. З 1965 года носіць сучасную назву.

Размешчаны ў паўночнай частцы Сярэднярускага ўзвышша на рацэ Вашана (прыток Акі), за 32 км на поўнач ад Тулы і за 142 км на поўдзень ад Масквы.

У межах горада знаходзіцца чыгуначная станцыя Яснагорск на лініі Масква — Тула. Дзейнічаюць прадпрыемствы машынабудаўнічага, металаапрацоўчага комплексу і харчовай прамысловасці.

Катэгорыя:Гарады Тульскай вобласці
Бранск (значэнні)

Назву **Бранск** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Бранск — вёска ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласці

### Польшча 
* Бранск — горад у Падляскім ваяводстве

### Расія 
* Бранск — горад, адміністрацыйны цэнтр Бранскай вобласці.

## Іншае 
* «Бранск» — міжнародны аэрапорт.
* К-117 «Бранск» — падводная лодка праекту 667БДРМ «Дэльфін».
Арэхаўскі

Назву **Арэхаўскі** маюць:

### Населеныя пункты 
#### Беларусь 
* Арэхаўскі — пасёлак у Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці.
* Арэхаўскі — пасёлак у Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласці.

### Гл. таксама 
* Арэхава 
* Арэхавічы
* Арэхаўка 
* Арэхаўна
* Арэхаўская
Лучкі

Назву **Лучкі** маюць:
## Беларусь 
* Лучкі — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці
* Лучкі — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці
* Лучкі — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці
* Лучкі — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці
* Лучкі — пасёлак у Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласці
* Лучкі — пасёлак у Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці
* Лучкі — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці
## Расія 
* Лучкі (Сафонаўскі раён)
Юзафова

Назву **Юзафова** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Юзафова — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Юзафова — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Юзафова — вёска ў Германавіцкім сельсавеце Шаркаўшчынскага раёна
** Юзафова — вёска ў Радзюкоўскім сельсавеце Шаркаўшчынскага раёна

* Гродзенская вобласць:
** Юзафова — былая вёска ў Астравецкім сельсавеце Астравецкага раёна
** Юзафова — былы хутар у Трокеніцкім сельсавеце Астравецкага раёна

* Магілёўская вобласць:
** Юзафова — вёска ў Глускім раёне

* Мінская вобласць:
** Юзафова — вёска ў Барысаўскім раёне
** Юзафова — вёска ў Валожынскім раёне
** Юзафова — былая вёска ў Крупскім раёне
** Юзафова — вёска ў Смалявіцкім раёне
** Юзафова — былая назва вёскі Вялікая Малінаўка ва Уздзенскім раёне

## Гл. таксама 
* Юзафін
* Юзафіна
* Юзафінава
* Юзафіны
* Юзафоўка
* Юзафполле
* Юзафполь
* Юзэфінопаль
Іш-Чэль

**Іш-Чэль** — багіня месяца ў міфалогіі мая. Лічылася заступніцай сям'і, цяжарных, акушэрства. Жонка бога Іцамны.

## Імя 
Упершыню ў еўрапейскай літаратуры Іш-Чэль была ўзгадана Дыега дэ Ланда як багіня медыцыны. У захаваных тэкстах мая называецца бабуляй (*іш*). Імя *Чэль* адназначна не ідэнтыфікавана. Мяркуецца, што яно магло значыць вясёлку або чырвоны колер.

## Міфалогія 
Асобных міфаў пра Іш-Чэль не захавалася. Яна першапачаткова атаесамлялася са старым месяцам (ветахам), разглядалася як жонка бога Іцамны, ад якога нарадзіла 13 сыноў, стваральнікаў неба і зямлі. У міфалогіі Аахакі называецца прыёмнай маці Сонца і Месяца. У дрэздэнскім рукапісе ўзгадваецца разам з богам Чаакам.

Малявалася ў вобразе старой жанчыны з вушамі ягуара, часам з кіпцюрамі, спадніцай, упрыгожанай скрыжаванымі косткамі, са змяёй з расчыненай пашчай на галаве.

## Шанаванне 
У XVI ст. галоўным месцам шанавання Іш-Чэль з'яўляўся востраў Касумель. На невялікім востраве Мухерэс на поўнач ад Касумеля іспанскія канкістадоры знайшлі ідалы багіні. Картэс узгадваў, што на Юкатане існаваў звычай прынясення ў ахвяру Іш-Чэль нявінніц.

## Спасылкі 
* Ix-Chel, Goddess of the Moon 
* The Two faces of Ixchel — Everything about Cozumel 

Катэгорыя:Міфалогія мая
Катэгорыя:Багіні
Катэгорыя:Багі ўрадлівасці
Шчокіна

**Шчокіна** — горад (з 1938) у Тульскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Шчокінскага раёна. Размешчаны за 25 км на поўдзень ад цэнтра Тулы, чыгуначная станцыя на лініі Тула — Арол. Насельніцтва (на 2014 год) — 58531 чалавек.

## Гісторыя 
Паселішча заснавана ў 1870 годзе. У 1932 годзе пасёлак пры станцыі Шчокіна становіцца цэнтрам Шчокінскага раёна Маскоўскай вобласці (з 1937 года ў Тульскай вобласці). 1 ліпеня 1934 года быў утвораны працоўны пасёлак Шчокіна. У яго склад уключаны пасёлкі Новая Колпна і Сацыялістычны, населеныя пункты пры керамічным і кіслотатрывальным заводзе і пры чыгуначнай станцыі Шчокіна. 27 лістапада 1938 года рабочы пасёлак ператвораны ў горад Шчокіна. 18 ліпеня 1950 горад Шчокіна аднесены да катэгорыі гарадоў абласнога падпарадкавання. З 2006 года горад увайшоў у склад Шчокінскага раёна як муніцыпальнае ўтварэнне (гарадское паселішча) «горад Шчокіна».

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Таццяна Міхайлаўна Ледаўская (нар. 1966), савецкая і беларуская лёгкаатлетка, спецыялізавалася ў спрынце і бар’ерным бегу, чэмпіёнка свету і алімпійская чэмпіёнка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Тульскай вобласці
Яфрэмаў (горад)

**Яфрэмаў** — горад (з 1777) у Тульскай вобласці Расіі, з 2014 года — адміністрацыйны цэнтр муніцыпальнага ўтсварэння «горад Яфрэмаў» са статусам гарадской акругі. У 1727—1924 гадах — павятовы горад Яфрэмаўскага павета Тульскай губерні, у 1951—2006 гадах — горад абласнога падпарадкавання, з 1924 па 2014 год — з’яўляўся адміністрацыйны цэнтрам Яфрэмаўскага раёна, ператворанага ў гарадскую акругу, адзін з буйных па насельніцтву гарадоў вобласці. З’яўляецца адным з буйных цэнтраў у сферы эканоміцы, прамысловасці, транспарту, культуры, гісторыі і турызму на тэрыторыі Тульскай вобласці.

Мае статус монагорада Расійскай Федэрацыі.

Катэгорыя:Гарады Тульскай вобласці
Балбекі

Назву **Балбе́кі** маюць:

## Віцебская вобласць 
* Балбекі — былая вёска ў Гарадоцкім раёне
* Балбекі — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне
Беляі

Назву **Беляі́** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Беляі — былая вёска ў Гарадоцкім раёне
** Беляі — вёска ў Сенненскім раёне
** Беляі — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне
Амшары

**Амша́ры** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Падароскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Сегянеўшчына (Ваўкавыскі раён)

**Сегяне́ўшчына** (, ) — былы хутар у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Ізабелінскага сельсавета.

Ліквідаваны ў 2018 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Новы Строй

Назву **Новы Строй** маюць:

* Новы Строй — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці
* Новы Строй — пасёлак у Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці
Джэніфер Фіхтэр

**Джэніфер Крысцін Фіхтэр** (; ) — амерыканская школьная настаўніца, абвінавачаная ў 37 эпізодах спакушэння трох 17-гадовых старшакласнікаў. Паводле рашэння суда прызнана вінаватай.

## Біяграфія 
У чэрвені 2003 года Джэніфер скончыла старэйшую школу Пакстан (Paxon High School) у Джэксанвілі (Фларыда). У жніўні таго ж года паступіла ва ўніверсітэт Фларыды. Вучылася ва ўніверсітэце да снежня 2006 года і ў выніку атрымала ступень бакалаўра мастацтваў па спецыяльнасці англійская мова.

У жніўні 2007 года 22-гадовая Фіхтэр пачала працаваць настаўніцай у сярэдняй школе Робінсвуд горада Арланда. Яна выкладала english language arts (ELA), што даслоўна можна перакласці як англійская літаратура. Яна мае на ўвазе вывучэнне і ўдасканаленне моўных навыкаў. Традыцыйна асноўнымі складнікамі прадмета з’яўляюцца: літаратура і мова з пункту гледжання лінгвістыкі, а таксама ўменне чытаць, пісаць, пісьменна казаць, слухаць плюс навыкі візуальнай пісьменнасці. Аднак у лістападзе 2008 года адміністрацыя школы абвінаваціла Фіхтэр у «*недапушчальных адносінах*» з васьмікласнікамі і адхіліла ад выкладання, а ў снежні Джэніфер звольнілася.

У жніўні 2011 года пачала працаваць у старэйшай школе Кэтлін Kathleen High School у Лейкленд (акруга Полк, штат Фларыда).

## Следства і суд 
Джэніфер была арыштаваная ў красавіку 2014 года па абвінавачванні ў 37 эпізодах сексуальных адносін з непаўналетнімі. За кожны падобны эпізод Джэніфер пагражала да 15 гадоў турмы, аднак, у красавіку 2015 года яна адмовілася ад здзелкі са следствам, якія прапаноўвалі 25 гадоў турмы сумарна за ўсё эпізоды.

Штат Фларыда з’яўляецца адным з 12 штатаў ЗША, дзе ўзрост згоды складае 18 гадоў (у астатніх 38 штатах ўзрост згоды 17 або 16 гадоў).

Падчас суда Джэніфер раскаялася ў зробленым і прызналася, што адзін раз ёй давялося зрабіць аборт.

2 ліпеня 2015 года суддзя абвясціў прысуд, даслаўшы Джэніфер Фіхтэр у турму на 22 гады і назваўшы яе «*драпежніцай*».

## Спасылкі 
* Флоридская «хищница». Радио Свобода, 4.07.2015
* Учительница языка. За что Дженнифер Фихтер проведет 22 года в тюрьме. / The Insider. 08.07.2015

Катэгорыя:Злачынцы ЗША
Вашкелі

**Вашке́лі** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Радунскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Радунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Вяканцы

**Вяка́нцы** (, ) — хутар у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бастунскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Вяканцаўскага сельсавета. Да 11 студзеня 1966 года вёска ў складзе Пажыжмаўскага сельсавета, да 19 красавіка 1973 года — у складзе Пагародненскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Бастунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Варнакелі

**Варнаке́лі** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беняконскага сельсавета.

## Назва 
Было старое магілёўскае каталіцкае прозвішча Варнак, заходнелітоўскі тапонім *Varnakai* ("Варнакі"). 

## Геаграфія 
Знаходзіцца на левым беразе ракі Шальча, ля мяжы з Літвой. Размешчана за 16 км на паўночны ўсход ад Воранава, 149 км ад Гродна, 4 км ад чыг. ст. Беняконі.

## Гісторыя 
У 1835 г. Вераніка Остэн Сакен, як пасаг, перадала Варнакелі свайму мужу Адаму Рымшу. У другой палове XIX ст. вёска ў Беняконскай воласці Лідскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі. У 1897 годзе 84 дзесяціны зямлі, 13 коней.

З 1921 года ў складзе Польшчы, у Беняконскай гміне Лідскага павета.

З лістапада 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Воранаўскім раёне Баранавіцкай вобласці, з 12 кастрычніка ў Беняконскім сельсавеце. З 20 верасня 1944 года ў Гродзенскай вобласці. Землі належалі саўгасу «Беняконскі».

## Насельніцтва 
* 1897 год — 146 жыхароў, 13 двароў.
* 1921 год — 98 жыхароў, 21 двор.
* 1940 год — 112 жыхароў.
* 1960 год — 74 жыхары.
* 1970 год — 84 жыхары.
* 2004 год — 38 жыхароў, 14 гаспадарак.
* 2014 год — 15 жыхароў, 7 гаспадарак.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Беняконскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Занюны

**Заню́ны** (, ) — хутар у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бастунскага сельсавета.

Да 19 красавіка 1973 года хутар уваходзіў у склад Пагародненскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася горадзенскае прозвішча Заневіч. У тым жа панёманскім рэгіёне засведчаныя Зан, Зановіч. Ёсць літоўскія *Zanas, Zanaitis*, латышскія *Zāns, Zаns*. Аснова *Zan-* выкарыстоўвалася ў старажытных балцкіх двухасноўных імёнах.

З іншага боку, беларускі савецкі географ В. Жучкевіч назвы тыпу Зані зусім па сугуччы звязваў з назвай жыхароў Заходняй Грузіі "зані".

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Бастунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Кужы

**Кужы́** (, ) — хутар у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беняконскага сельсавета.

Да 1978 года хутар уваходзіў у склад Паляцкішскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Беняконскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Вільбікі

**Вільбікі́** (, ) — хутар у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Больцішскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама фіксавалася лідскае прозвішча Вільбік, з-пад Вільні было Вільбіковіч. Ёсць літоўскія *Vilbikas, Vilbikaitis*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Больцішскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Гартынкова

**Гартынко́ва** (, ) — хутар у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пераганцаўскага сельсавета.

Да 11 студзеня 1966 года Гартынкова ўваходзіла ў склад Пажыжмаўскага сельсавета, да 11 лютага 1972 года — у склад Пагародненскага сельсавета, да 19 студзеня 1996 года — у склад Воранаўскага пассавета, да 18 кастрычніка 2013 года — у склад Воранаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пераганцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Жамойцішкі

**Жамо́йцішкі** (, ) — хутар у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пераганцаўскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым рэгіёне фіксавалася іўеўскае прозвішча Жэмойта. З-пад Іўя (Дуды) было Жэмайтук, засведчанае лідскае Жэмайтэль. Ёсць літоўскае *Žemaitis* (ад *žemaitis* "жамойт, жыхар Жамойці") а з адпаведнымі памяншальнымі ўтваральнікамі - *Žemaitukas, Žemaitėlis* ("Жамойцік").

## Гісторыя 
У вопісе парафій Лідскага дэканату 1784 года ў складзе Гародзенскай парафіі згадваюцца фальварак і вёска Жамойцішкі, якія належаць да Віленскага кальвінскага збору.

Да 2013 года хутар уваходзіў у склад Воранаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пераганцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Доцішкі

**До́цішкі** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Цэнтр Доцішскага сельсавета. Размяшчаецца за 28 км на паўднёвы захад ад Воранава, каля шашы Радунь—Эйшышкі. 212 двароў, 552 жыхары (2014).

## Гісторыя 
Вядомы з 16 ст. У 1561 г. згадваецца як маёнтак Эйшышскага харужага Яна Аўсяніна, які выстаўляў у войска 1 каня. У 1567 г. маёнткам валодала харужыная Эйшышская Ганна Юндзілаўна.

Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Віленскай, з 1797 г. Літоўскай, з 1801 г. Гродзенскай, з 1842 г. Віленскай губернях. У сярэдзіне 19 ст. вёска і маёнтак у Лідскім павеце Віленскай губ.

3 1861 г. ў школе працаваў беларускі паэт Ф. Багушэвіч. Школу ўтрымліваў уласнік маёнтка А. 3вяровіч, удзельнік паўстання 1863 г., які 12.7.1863 г. ў баі каля Доцішак быў паранены.

У 1870 г. 63 рэвізскія душы. Паводле перапісу ў 1897 г. вёска, 21 двор, 167 жыхароў; у 1908 г. 11 двароў 133 жыхары, 165,5 дзес. зямлі, 28 коней; у маёнтку 9 жыхароў, 440 дзес. зямлі, уласнасць Кунцэвіча.

3 1921 г. ў складзе Польшчы, у Эйшышскай гміне Лідскага павета Навагрудскага ваяводства, вёска, 16 двароў, 78 жыхароў; калонія, 20 двароў, 146 жыхароў.

3 лістапада 1939 г. у БССР. 3 4.12.1939 г. у Баранавіцкай вобласці, з 15.1.1940 г. у Радунскім раёне, з 12.10.1940 г. у Чыжунскім сельсавеце, у вёсцы 92 жыхары, на хутары 159 жыхароў. З канца чэрвеня 1941 г. да сярэдзіны ліпеня 1944 г. акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. 3 20.9.1944 г. у Гродзенскай вобл. У 1944—1946 гг. у акцыях атрадаў Арміі Краёвай на тэрыторыі сельсавета загінулі 3 чал.

3 1950 г. у калгасе імя Будзённага. 3 1951 г. пачатковая школа, з 1955 г. няпоўная сярэдняя школа. 3 25 снежня 1962 г. у Воранаўскім раёне. 3 1958 г. пасля ўзбуйнення ў калгасе «За Радзіму». 3 11 лютага 1972 г. цэнтр Доцішскага сельсавета, фельчарска-акушэрскі пункт, 8-гадовая школа, клуб, бібліятэка, аддзяленне сувязі, швейная майстэрня, магазін. 3 2000 г. ў СВК «Ніва», з 2003 г. ў СВК «Доцішкі», у 2004 г. далучаны СВК «Нача-Агра». У 2004 г. 182 гаспадаркі, 460 жыхароў, базавая школа, сельскі клуб, фельчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы сад, 2 комплексныя прыёмныя пункты, музычная школа, аддзяленне сувязі, сталовая, магазін, ферма.

## Насельніцтва 
* 1960 год — 239 жыхароў
* 1970 год — 263 жыхары
* 2004 год — 460 жыхароў
* 2014 год — 552 жыхары

## Інфраструктура 
Сярэдняя школа, дзіцячы яслі-сад, Дом культуры, бібліятэка, комплексны прыёмны пункт, аддзяленне сувязі, філіял ААТ «ААБ Беларусбанк», магазін, закусачная (2014).

## Славутасці 
* Помнік на брацкай магіле савецкіх воінаў.
* Касцёл Божай Міласэрнасці (1997).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 9. Гродзенская вобласць. Кн. 1 / рэдкал.: У. Андрыевіч і інш. — Мн.: БелЭн, 2015. ISBN 978-985-11-0839-4.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Доцішскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Лебеднікі

**Лебеднікі́** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Доцішскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Доцішскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Мелевічы

**Ме́левічы** (, ) — хутар у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жырмунскага сельсавета.

## Назва 
Былі свіслацкія прозвішчы Мэлевіч, Мэль, гервяцкае Мелэйша. Ёсць літоўскія *Melys, Melionis*, латышскія *Mels, Mēls*. Аснова *Mel*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жырмунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Наваполле (Воранаўскі раён)

**Навапо́лле** (, ) — хутар у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пераганцаўскага сельсавета.

Да 11 студзеня 1966 года хутар уваходзіў у склад Пажыжмаўскага сельсавета. У 1966—2013 гадах хутар уваходзіў у склад Воранаўскага сельсавета і Воранаўскага пассавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пераганцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Мніхі

**Мні́хі** (, ) — былая вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Жырмунскага сельсавета.

Скасавана ў 2021 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Гіркі

**Гі́ркі** (, ) — аграгарадок у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Гіркаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 36 км у напрамку на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Воранава, за 88 км ад Гродна, за 27 км ад чыгуначнай станцыі Бастуны, каля аўтамабільнай дарогі Радунь—Астрына.

## Насельніцтва 
* 1996 год — 222 жыхары, 70 двароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 262.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гіркаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Апонаўцы

**Апо́наўцы** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета. 34 жыхары (2014).

## Гісторыя 
За 500 м на паўночны ўсход ад вёскі, на пакатым узвышшы, выцягнутым з усходу на захад знаходзіцца бескурганны могільнік балтаў. Памеры 150x80 м. Датуецца XIII — XV ст.

Вядома звыш 200 пахаванняў, для іх характэрны каменныя муроўкі прамавугольнай або авальнай формы з 1—2 вялікімі камянямі ў галавах і нагах. У мужчынскіх пахаваннях знойдзены баявыя сякеры, жалезныя нажы і кінжалы, крэсівы, паясныя рамяні, спражкі, у жаночых — сярэбраныя (адзін з выявай птушкі) і бронзавыя пярсцёнкі, скроневыя кольцы, бранзалеты і завушніцы, бразготкі, бронзавыя бляшкі рознай формы ад галаўнога ўбору, абшытыя дробнымі шклянымі пацеркамі, кавалкі тканіны адзення, пражскія грошы XIV ст. і літоўскія дэнарыі XIV—XV ст.

З 2-й паловы ХІХ ст. вядомы як вёска ў Забалацкай воласці Лідскага павета Віленскай губерні, уласнасць графа М. Патоцкага.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: БелЭн, 1993. — 702 с.; іл.
* Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 9. Гродзенская вобласць. Кн. 1 / рэдкал.: У. Андрыевіч і інш. — Мн.: БелЭн, 2015. ISBN 978-985-11-0839-4

Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Воранаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Бярозаўка (Місявіцкі сельсавет)

**Бяро́заўка** (, ) — вёска ў Беларусі, у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.

Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Смільгінскага сельсавета, да 17 кастрычніка 2005 года — у склад Забалацкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Місявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Валэйшы

**Валэ́йшы** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.

Да 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Місявіцкага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскае прозвішча *Valeiša*, з прозвішчным -*eiš*-. Ёсць літоўскія *Valys,* *Valeika*, латышскія *Vāls, Valis*. Навокал Ліды былі Валь, Валейка, Валевіч, Валеўскі. Аснова *Val*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Воранаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Гудзінішкі

**Гудзіні́шкі** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.

## Назва 
Тут сама ў Забалаці бытавала прозвішча Гудзіновіч. У іншым месцы блізка Літвы, у Дрысвятах - Гудзіноўскі і Гудзін. Ёсць літоўскае *Gudinas**,* тапонім *Gudiniškės*. Як асабістае імя засведчанае ў "Рэвізіі Кобрыньскай эканоміі" 1563 г. ля Кобрыні (в. Гарадзец): "*Гудинъ коваль*".

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Воранаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Дварчаны (Воранаўскі раён)

**Дварча́ны** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.

## Гісторыя 
Каменны могільнік перыяду сярэднявечча (XIII—XV стагоддзі) знаходзіцца на паўднёвай ускраіне вёскі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Воранаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Падэйкі

**Падэ́йкі** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.

Каля вёскі пачынаецца рака Ула (прыток Мяркіса).

Да 17 кастрычніка 2005 года вёска ўваходзіла ў склад Забалацкага сельсавета.

## Назва 
Тут сама вядомае лідскае прозвішча Падэйка, ёсць літоўскае *Padeika*. У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. сярод мясцовага васілішскага баярства – “*Воитех Подеиковичъ*”. Антрапанімічны суфікс -*eik*- у балцка-літоўскіх прозвішчах адзін з найбольш папулярных. З-пад Свіслачы (Верабейкі) было Падэйша.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Місявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Пяроўцы

**Пяро́ўцы** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася лідскае прозвішча Пероўскі, дзісенскае Перэйкоўскі. Было віленскае прозвішча Пер, ёсць латышскае *Pers*, літоўскія *Pereika, Perutis*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Воранаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Рэмзы

**Рэ́мзы** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася жалудоцкае прозвішча Рэмза.

## Гісторыя 
У 1662 г. згадваецца ў складзе Лідскага павету ВКЛ.

## Славутасці 
.]]
Ва ўрочышчы Будрэвічаў палетак, за 500 м на паўночны захад ад вѐскі знаодзіцца буйны ледавіковы валун. Мясцовыя жыхары называюць гэты валун Будрэвічаў камень. Геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння з 1999 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Воранаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Шынкаўшчына

**Шы́нкаўшчына** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.

## Назва 
На думку В. Жучкевіча, назва вёскі *Шынкі* паходзіць ад слова шынок.

На думку М. Бірылы, ад слова *шынка* паходзяць прозвішчы *Шынкін*, *Шынкевіч*, *Шынкоў*. Ад слова шынок паходзіць прозвішча *Шынкевіч*.

Ёсць даволі распаўсюджаныя прозвішчы Шынковіч, Шынкоўскі (напрыклад, з Лідскага краю). Без пазнейшых канчаткаў старое глыбоцкае Шынка. З Віленскага краю было Шынкавец, адсюль Шынкаўцы.

Ёсць літоўскія *Šinka, Šinkas,* *Šinkis*, латышскія *Šinka, Šinķis*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Воранаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Александрына (Воранаўскі раён)

**Александры́на** (, ) — хутар у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Канвелішскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Канвелішскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Драгуці

**Драгу́ці** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.

## Назва 
У гэтым рэгіёне фіксавалася прозвішча Драгуць, пры літоўскім прозвішчным утваральніку -*ut*-. З-пад Камянца (Вярховічы) у пачатку 18 ст. засведчанае прозвішча Драг, ёсць літоўскія *Dragas, Dragaitis*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Місявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Зенявічы (Воранаўскі раён)

**Зеняві́чы** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Кацярына Адамаўна Серафіновіч (нар. 1965) — член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Місявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Куклі

**Куклі́** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.

## Славутасці 
За 1,5 — 2 км на захад ад вёскі, на пагорку сярод поля, знаходзіцца каменны могільнік XII — XVII стст.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Місявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Місявічы (Воранаўскі раён)

**Місяві́чы** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.

З 11 лютага 1972 года цэнтр сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 64 км у напрамку на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Воранава, за 87 км ад Гродна, за 55 км ад чыгуначнай станцыі Бастуны.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 230 жыхароў, 86 двароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 475.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Місявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Алякшышкі

**Алякшы́шкі** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Доцішскага сельсавета.

Да 5 кастрычніка 2007 года ў складзе Нацкага сельсавета

## Назва 
Паблізу ваўкавыскіх Алекшыцаў фіксавалася прозвішча Алекша (Ятвезь). Было лідскае Алекшэвіч, старыя літоўскія Алекшун, Алекшоніс. У літоўскіх прозвішчах вядомы складнік -*ekša*.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Рамановіч (1871—1933) — генерал-маёр кавалерыі Расійскай імперыі і міжваеннай Польскай Рэспублікі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Доцішскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Якубаўцы

**Яку́баўцы** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.

У 1940—1972 гадах цэнтр Якубаўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Камень на доўгеньках якубаўскі — помнік прыроды мясцовага значэння.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Місявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Пузелі

**Пузе́лі** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. За 43 км на паўднёвы захад ад Воранава. 6 гаспадарак, 8 жыхароў (2014).

## Гісторыя 
Вядомы з 1690 г. як маёнткі Пузелевічы ў Нацкай парафіі, уладанні Станіслава Пузевіча і Мінкоўскага ў Лідскім павеце ВКЛ. Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Віленскай, з 1797 г. Літоўскай, з 1801 г. Гродзенскай, з 1842 г. Віленскай губернях. У 2-й пал. 19 ст. ваколіца ў Каняўскай вол. Віленскай губ., у складзе дзяржаўнага маёнтка Канява, 7 рэвізскіх душ. Паводле перапісу ў 1897 г. 4 двары, 37 жыхароў, у 1905 г. 33 жыхары, 218 дзес. зямлі. 3 1921 г. ў складзе Польшчы, у Эйшышскай гміне Лідскага павета Навагрудскага ваяв., аколіца ў Каняўскай гміне. 3 лістапада 1939 г. ў БССР. 3 12 кастрычніка 1940 г. вёска ўваходзіла ў склад Нацкага сельсавета Радунскага, затым Воранаўскага раёнаў, з 5 кастрычніка 2007 года ўваходзіць у склад Доцішскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1921 — 50 жыхароў, 7 двароў
* 1960 — 86 жыхароў
* 1970 — 42 жыхары
* 1991 — 23 жыхары, 9 гаспадарак
* 2004 — 15 жыхароў, 8 гаспадарак
* 2014 — 8 жыхароў, 6 гаспадарак

## Славутасці 
* Каменныя магілы за 0,7 км ад вёскі, на ўзвышшы ва ўрочышчы Пяцкушкі — 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 9. Гродзенская вобласць. Кн. 1 / рэдкал.: У. Андрыевіч і інш. — Мн.: БелЭн, 2015. ISBN 978-985-11-0839-4.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Доцішскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Сабалюнцы

**Сабалю́нцы** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Доцішскага сельсавета.

Да 5 кастрычніка 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Нацкага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскае прозвішча *Sabaliūnas*.

Недалёка ад в. Сабалі ў "Рэвізіі Кобрыньскай эканоміі" 1563 г. засведчаны "*Соболь Тереховичъ*" (ля Кобрыні ў в. Залессе). Там сама неаднаразова прозвішча "Сабалевіч".

На думку В. Жучкевіча, назвы вёсак Сабалёўка, Сабалеўшчына, Сабалі, Сабалькі, Сабалюнцы паходзяць ад прозвішчаў, шырокае распаўсюджанне якіх сведчыць аб вялікай колькасці сабалёў у беларускіх лесах у мінулым. Той жа думкі быў і М. Бірыла, які прозвішчы *Собаль, Собалеў, Сабаленка, Саболька, Сабалеўскі* выводзіў ад слова собаль.

З іншага боку, мяркуецца, што антрапонімы, што паслужылі крыніцай прынамсі для некаторых тапонімаў тыпу Сабалі, могуць быць ад старажытнабалцкага двухасноўнага імені тыпу *Sa-balas*. Ёсць літоўскія прозвішчы *Sabalas, Sabalionis**.*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Доцішскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Смільгіні (Доцішскі сельсавет)

**Смільгі́ні** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Доцішскага сельсавета.

Да 5 кастрычніка 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Нацкага сельсавета.

## Гісторыя 
З 1921 года ў Польшчы. 

Паводле Ольгерда Хамінскага, станам на 1927-1933 гг. у гэтай вёсцы доля літоўскамоўнага насельніцтва складала 26-50 %.

З 1939 года ў БССР.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Доцішскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Асава (Воранаўскі раён)

**Асава́** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пагародзенскага сельсавета.

## Гісторыя 
З 1921 года ў складзе Польшчы. З 1939 года ў БССР. У 1940—1963 гадах цэнтр Асаўскога сельсавета.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Касцёл Святога Георгія (1910) — 
* Плябанія

Асава. Касцёл (04).jpg|Касцёл Святога Георгія
Асава. Плябанія (01).jpg|Плябанія 
Асава. Новая плябанія(?) (01).jpg|Новая плябанія

## Вядомыя асобы 
* Галіна Аляксандраўна Булыка (нар. 1960) — беларуская пісьменніца, перакладчык.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* radzima.org

Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Тальманты

**Тальманты́** (, ) — хутар у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Доцішскага сельсавета.

Да 5 кастрычніка 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Нацкага сельсавета.

## Назва 
У гэтым рэгіёне фіксавалася прозвішча Тальмонт. Ёсць літоўскае *Talmantas*, латышскае *Talmants*. Ад старажытнага балцка-літоўскага двухасноўнага імені *Tal-mantas*.

Якраз сярод радуньскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. - “*Шымъко Талмонътовичъ*”.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Доцішскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Гольманцішкі

**Го́льманцішкі** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пагародзенскага сельсавета.

Да 19 красавіка 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Паляцкішскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Шаўры

**Шаўры́** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Доцішскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з другой паловы XIX ст., уласнасць Нарбутаў. Побач з вёскай існаваў маёнтак (фальварак).

У 1889 годзе ў краязнаўчым часопісе «Wisła» быў апублікаваны нарыс Біруты «Дажынкі на Літве» з апісаннем жніўнага абраду з песнямі ў в. Шаўры.

У Першую сусветную вайну з верасня 1915 года да канца 1918 года тэрыторыя акупавана германскімі войскамі. Са студзеня 1919 года ў складзе БССР, у красавіку занята польскімі войскамі. З ліпеня да верасня 1920 года кантралявалася Чырвонай Арміяй, затым ізноў польскімі войскамі. З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі.

З 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.

Да 5 кастрычніка 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Нацкага сельсавета.

## Славутасці 
* Мемарыяльны камень удзельнікам паўстання 1863-64 гг.
* Сядзіба
* Сямейны могільнік роду Остык-Нарбутаў.

## Вядомыя асобы 
* Тэадор Нарбут (1784—1864) — гісторык, інжынер.
* Людвік Нарбут (1832—1863) — вайсковец, удзельнік паўстання 1863—1864 гг.
* Станіслаў Нарбут (1853—1926) — вучоны-медык.
* Францішак Нарбут (1845—1892) — капітан узброеных сіл паўстанцаў 1863—1864 гг.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 9. Гродзенская вобласць. Кн. 1 / рэдкал.: У. Андрыевіч і інш. — Мн.: БелЭн, 2015. ISBN 978-985-11-0839-4.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Доцішскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Павіланцы (Пагародзенскі сельсавет)

**Павіла́нцы** (, ) — хутар у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пагародзенскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вёска Павіланцы згадваецца ў вопісе парафій Лідскага дэканату 1784 года. Палова яе належала польнаму гетману літоўскаму Людвіку Тышкевічу, другая палова — асоўскай парафіі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Юндзілішкі

**Юндзілі́шкі** (, ) — хутар у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пагародзенскага сельсавета.

Да 2013 года хутар уваходзіў у склад Паляцкішскага сельсавета.

## Назва 
Ад балцка-літоўскага імя *Jundila* літоўскае прозвішча *Jundila*, тапонімы *Jundilai, Jundiliškės.* З асновай *Jund-* (без утваральніка -*il*-) прозвішча *Junda*, тапонім *Jundiškės*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Паляцкішкі

**Паляцкі́шкі** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пагародзенскага сельсавета.

Да 2013 года Паляцкішкі былі цэнтрам Паляцкішскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 10 км у напрамку на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Воранава, за 250 км ад Гродна, за 14 км ад чыгуначнай станцыі Беняконі.

## Насельніцтва 
* 2000 год — 437 жыхароў, 169 двароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 30.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Вайцяшуны

**Вайцяшу́ны** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пераганцаўскага сельсавета.

Да 11 студзеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Пажыжмаўскага сельсавета, да 11 лютага 1972 года — у склад Тракельскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пераганцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Валаткішкі

**Валаткі́шкі** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пераганцаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
З 1921 года ў складзе Польшчы. 

Паводле Ольгерда Хамінскага, станам на 1927—1933 гг. у гэтай вёсцы доля літоўскамоўнага насельніцтва складала 51-100 %.

З 1939 года ў БССР.

Да 29 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Воранаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пераганцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Вінцукі

**Вінцукі́** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пераганцаўскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Вянцукскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама (у Ліпнішках) фіксавалася прозвішча Вінцук. Было і лідскае Вінцукевіч. Літоўскія *Vincius, Vincaitis* мяркуюцца ад імя Вінцэнт. Былі астравецкія Вінцойць, Вінцуць, Вінцовіч.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пераганцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Мікшавічы

**Мі́кшавічы** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пераганцаўскага сельсавета.

## Назва 
У наваколлі Іўя бытавала прозвішча Мікша. Як асабістае імя засведчанае ў "Рэвізіі Кобрыньскай эканоміі" 1563 г. ля Бярозы: "*Микша Пацкевичъ*". Ёсць літоўскае, латышскае прозвішча *Mikša*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пераганцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Подзітва (Пагародзенскі сельсавет)

**По́дзітва** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пагародзенскага сельсавета.

## Гісторыя 
З 1921 года ў складзе Польшчы, у Эйшышскай гміне Навагрудскага ваяводства. У вёсцы 39 двароў, 215 жыхароў, у фальварку 2 двары, 37 жыхароў. 

Паводле Ольгерда Хамінскага, станам на 1927-1933 гады доля літоўскамоўнага насельніцтва складала 51-90 %.

З 1939 года ў БССР. З 12 кастрычніка 1940 года ў Даўгялашскім сельсавеце. Затым з 29 красавіка 1960 года да 19 красавіка 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Паляцкішскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* radzima.org

Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Ягелы

**Яге́лы** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пераганцаўскага сельсавета.

## Назва 
Ягела, Ягеловіч – старыя астравецкія прозвішчы, было віленскае Ягелевіч. Ёсць літоўскае *Jagela*. Быў прускі тапонім *Jogelehnen**.* Было балцка-літоўскае двухасноўнае імя *Jo-gelas*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пераганцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Баляненты

**Баляне́нты** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым жа панёманскім рэгіёне (Беняконі) фіксавалася прозвішча Баль. З-пад Ваўкавыска (Поразава) было Балейка і Балейша. Прозвішча Баліч фіксавалася ў Міхалішках.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Белічаны (Гродзенскі раён)

**Беліча́ны** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета.

Да 1 верасня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Сільванавецкага сельсавета, да 20 верасня 2002 года — у склад Лойкаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна