open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Крыжовы шлях

. Нясенне крыжа. 1324—1325]]

**Крыжовы шлях Ісуса Хрыста** або **Нясенне крыжа** () — новазапаветны эпізод, састаўная частка Пакут Хрыстовых, які ўяўляе сабой шлях, пройдзены Ісусам Хрыстом пад цяжарам крыжа. Хоць крыжовы шлях заканчваецца зняццем Ісуса Хрыста з крыжа, каталіцкая традыцыя ўключае ў яго месцы наступных падзей: зняцце адзення з Ісуса Хрыста, Укрыжаванне, памазанне цела Ісуса і Палажэнне ў труну.

У пераносным сэнсе «крыжовы шлях» — дарога пакут, жыццё, поўнае бедаў, якія стойка пераносяцца.

## Евангельскае апавяданне 
Пра нясенне крыжа апавядаюць усе чатыры евангелісты, прычым Матфей і Марк аднолькава:

Найбольш падрабязна пра крыжовы шлях распавядае Лука:

Іаан апісвае гэты эпізод вельмі сцісла, нічога не паведамляючы пра Сымона Кірынейскага:

У сваім тлумачэнні Феафілакт Балгарскі кажа: «Першыя тры кажуць, што Сымон нёс крыж Ісусаў, а Іаан — што яго нёс Сам Гасподзь. Таму, верагодна, было і тое, і другое: спачатку Сам Ісус нёс крыж, а потым, знайшоўшы на дарозе Сымона, усклалі на яго крыж».

## Гісторыя і стацыі 
На працягу стагоддзяў маршрут, які атаясняецца з Крыжовым шляхам Ісуса Хрыста, мяняўся некалькі разоў. У візантыйскія часы хрысціяне хадзілі па маршруце, падобным да сапраўднага, аднак не рабілі на ім прыпынкаў. У VIII стагоддзі маршрут быў зменены. Ён пачынаўся каля Гефсіманскага сада і пралягаў да гары Сіён, затым праз Храмавую гару да храма Труны Гасподняй. Пасля падзелу Цэркваў маршрут вызначаўся наяўнасцю цэркваў пэўнай канфесіі на маршруце.

З XIV па XVII стагоддзе францысканцамі быў зацверджаны цяперашні маршрут ад крэпасці Антонія да храма Труны Гасподняй спачатку з васьмю, а затым з чатырнаццаццю прыпынкамі (стацыямі). Стацыі прызначаліся для малітваў. Кожная стацыя давала права на атрыманне індульгенцыі. Прынятыя цяпер у каталіцтве 14 стацый, паслядоўнасць і змест стацый склаліся ў другой палове XVII стагоддзя і афіцыйна замацаваны ў 1731 годзе Папам Кліментам XII.

Сучасныя навукоўцы лічаць, што суд над Ісусам адбываўся ў палацы Ірада (Вежа Давіда) каля Яфскай брамы, у такім выпадку маршрут Крыжовага шляху не супадае з традыцыйным да храма Труны Гасподняй. Па гэтым маршруце ідуць дамініканцы. На месцах стацый у каталіцтве праводзяцца набажэнствы Крыжовага шляху. Першыя дзевяць стацый адзначаны лічбамі на вуліцы Вія Далароза, пяць апошніх знаходзяцца ўнутры храма Труны Гасподняй (не адзначаны лічбамі).

. Лічбамі адзначаны прыпынкі Крыжовага шляху]]

## У мастацтве 
## Гл. таксама 
* Набажэнства Крыжовага шляху

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мукі Хрыстовы
Катэгорыя:Жыццё Ісуса Хрыста
Піянер

**Піянер**:
* Касмічная праграма «Піянер»
* Піянер (кінатэатр, Мінск)

## Тапонім 
### Беларусь 
* Піянер (пасёлак)

### Казахстан 
* Піянер (Карагандзінская вобласць)
Касколь

**Касколь**:
* Касколь (Акмолінская вобласць)
* Касколь (Каскольская сельская акруга Улытаўскага раёна)
* Касколь (Паўладарская вобласць)
* Касколь (Церсаканская сельская акруга)
Яркава

**Яркава**:
* Яркава (Омская вобласць)
* Яркава (Цюменская вобласць)
Яркава (Омская вобласць)

**Яркава** () — сяло ва Усць-Ішымскім раёне Омскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Яркаўскага сельскага паселішча. Знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы Омскай вобласці, у межах Ішымскай раўніны, на левым беразе ракі Іртыш, за 16 км (па прамой) на паўднёвы ўсход ад вёскі Усць-Ішым, адміністрацыйнага цэнтра раёна. Абсалютная вышыня — 56 м над узроўнем мора.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Віліс Крыштопанс, прэм’ер-міністр Латвіі

Катэгорыя:Населеныя пункты Омскай вобласці
Цэнтральны дом мастака

**Цэнтральны дом мастака** (скар. **ЦДМ**) на Крымскім Вале — выставачны цэнтр у Маскве, установа Міжнароднай канфедэрацыі саюзаў мастакоў, адзін з самых вядомых падобных комплексаў у Расіі, які існаваў з 1979 года па 2019 год.

У гады існавання ЦДМ дзяліў будынак з Траццякоўскай галерэяй (Новай Траццякоўкай), займаючы заходнюю частку будынка. ЦДМ у Маскве спыніў сваё існаванне з красавіка 2019 года, а выставачная прастора перададзена Новай Траццякоўцы.

## Асноўная інфармацыя 
Будынак ЦДМ размяшчаецца ў цэнтры Масквы, у парку «Музеон».

* Колькасць выстаў у год — больш за 300.
* Наведвальнасць за год — каля 1 млн чалавек.
* Экспазіцыйная плошча — 9 000 м².
* Колькасць залаў — 27.
* Фонд пастаяннага захоўвання: жывапіс, графіка, ДПМ, скульптура, плакат, вырабы народных промыслаў з 20-х гадоў XX стагоддзя па цяперашні час — больш за 46 тысяч адзінак захоўвання.
* Кінаканцэртная зала — 600 месцаў.
* Прэс-цэнтр — 60 месцаў.
* Паркоўка — больш за 500 месцаў.

Катэгорыя:Культурная спадчына Расіі
Катэгорыя:Выстаўкі
Сезон 2002/2003 ГК Гараднічанка

У сезоне 2002/2003 жаночы гандбольны клуб «Гараднічанка» з горада Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2002/2003 (**Сярэбраны прызёр**),
* Кубак Беларусі 2003 (**Бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
* Іна Аўдзеенка (1970)
* Бабічава (1984)
* Таццяна Бобрык (1982)
* Анастасія Богдан (1985)
* Юлія Булава (1983)
* Таццяна Фаменка (1970)
* Марына Галіеўская (1985)
* Вольга Гуліда (1978)
* Ірына Камароўская (1985)
* Вольга Кміта (1985)	
* Ірына Магіліна (1982)
* Ганна Пагерыла (1981)
* Наталля Платанавіч (1981)	
* Вольга Рачкоўская (1983)
* Таццяна Шыцеева (, 1985)
* Ірына Сліж (1972)
* Алеся Сцельмачонак (1981)
* Таццяна Ушкар (1986)

## Гл. таксама 
* Сезон 2001/2002 ГК Гараднічанка
* Сезон 2003/2004 ГК Гараднічанка

## Спасылкі 
* Challenge Cup 2002/03
2002/2003
Гараднічанка
Катэгорыя:2002 год у Гродне
Катэгорыя:2003 год у Гродне
Анастасія Вакулава

**Анастасія Вакулава** (нар. , Баку, Азербайджан) — беларуская гандбалістка.
   
Скончыла Акадэмію Фізічнага выхавання і спорту ў Мінску.

Сваю спартовую кар’еру пачынала з плавання ў г. Баку ў клубе ККФ. Была ў складзе каманды па жаночым водным пола (г. Баку АзССР). Займацца гандболам пачала ў 3-м класе ў Баку. З 1993 года выступала за нацыянальную зборную Азербайджана. У 1994 годзе пераехала ў Бабруйск, дзе выступала за мясцовыя «Будаўнік» і «Дынама». Працавала трэнерам. З 2006 года гуляе ў бабруйскай «Бярэзіне».

Доўгі час працавала ў ДЮКФП (Дзіцяча-юнацкі клуб фізічнай падрыхтоўкі), а таксама трэнерам па спартовых гульнях.

## Спасылкі 
* Анастасия Вакулова: «За 12 лет соскучилась по гандболу»
* Давайте знакомиться. Наш инструктор по обучению плаванию ВАКУЛОВА АНАСТАСИЯ АЛЕКСАНДРОВНА.
* Anastasiya Vakulava

Катэгорыя:Гандбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Гандбалісткі Азербайджана
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Азербайджана па гандболе
Сезон 2006/2007 ГК Бярэзіна Бабруйск

У сезоне 2006/2007 жаночы гандбольны клуб «Бярэзіна» з горада Бабруйск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2006/2007 (**7 месца**).

## Склад каманды 
* Іна Аўдзеенка
* Алена Корзун
* Сняжана Барбанава
* Анастасія Вакулава
* Алеся Гулькава
* Алена Палякус
* Надзея Кісель
* Марта Корбут
* Марыя Шамко
* Наталля Смаланогава
* Наталля Бярэка
* Марына Бутыяшвілі
* Ганна Герасімовіч

## Трэнеры каманды 
*  Сяргей Баркін (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2007/2008 ГК Бярэзіна Бабруйск

## Спасылкі 
* До встречи, «Березина»!
2006/2007
Бярэзіна
Катэгорыя:2006 год у Бабруйску
Катэгорыя:2007 год у Бабруйску
Мэры Эн Кроу

**Мэры Эн Маскэл Кроў** (; , в. Грэйт-Мандэн, Хартфардшыр, Англія, Вялікабрытанія — , Хобарт, Тасманія, Аўстралія) — верыфікаваная брытанская доўгажыхарка. Яе ўзрост складаў 109 гадоў і 181 дзён.

## Біяграфія 
Нарадзілася 30 студзеня 1836 года, другая з адзінаццаці дзяцей Уільяма Маскела (19 ліпеня 1812—1889) і Мэры Мэліён (26 жніўня 1812—1883), якія пажаніліся 24 снежня 1833. Некаторыя крыніцы паказваюць, што яна нарадзілася 2 лютага 1836 г. У 1861 годзе выйшла за муж за Піцера Кроў (1839—1907), які заняўся малочнай гаспадаркай у Паўднёвым Хобарце. Са сваім мужам яна прыбыла ў Аўстралію на судне «Патан». 15 кастрычніка 1944 года пасля смерці Джона Франклоу стала найстарэйшым чалавекам на зямлі.

## Смерць 
Памерла 31 ліпеня 1945 года ў сваім доме па адрасе 41 Cascade Road, у Хобарце, Аўстралія, ва ўзросце 109 гадоў і 181 дзён. Пасля яе смерці найстарэйшым чалавекам на Зямлі стала Рэбека Лііс (1837—1946). Мэры Эн Кроў — апошні чалавек, які нарадзіўся ў 1836 годзе і апошні народжаны ў Вялікабрытаніі ў эпоху праўлення Вільгельма IV (1830—1837). На момант сваёй смерці яна з’яўлялася 7-м найстарэйшым чалавекам на Зямлі.

## Рэкорды даўгалецця 
* 18 снежня 1943 года, пасля смерці Ганны Уілер, стала 3-м найстарэйшым чалавекам на зямлі.
* 30 снежня 1943 гады, пасля смерці Генрыха Кінга, стала 2-м найстарэйшым чалавекам на Зямлі.
* 15 кастрычніка 1944 года, пасля смерці Джона Франклоу, Мэры Эн Кроў стала найстарэйшым чалавекам на Зямлі і апошнім чалавекам, народжаным у 1836 годзе.
* 30 студзеня 1945 года Мэры Эн Кроў споўнілася 109 гадоў і стала 11-ым чалавекам, які дасягнуў гэтага ўзросту.
* 14 лютага 1945 года абыйшла па ўзросце Рэйчэл Макартур.
* 24 лютага 1945 года абыйшла па ўзросце Марыю Федэлу Мантэмуру.
* 15 чэрвеня 1945 года абыйшла па ўзросце Джона Франклоу, стаўшы 7-м найстарэйшым чалавекам на Зямлі.

Катэгорыя:Доўгажыхары
Мікалай Васільевіч Півавараў

**Мікалай Васільевіч Півавараў** (; 20 снежня 1913, Антонаўка, Добрушскі раён — 22 лютага 1943, Гомель) — удзельнік Гомельскага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
 ў Гомелі.]]

Мікалай Півавараў нарадзіўся 20 снежня 1913 года ў вёсцы Антонаўка Добрушскага раёна. Працаваў на Гомельскім паравозавагонарамонтным заводзе. 

У пачатку Вялікай Айчыннай вайны ў групе высокакваліфікаваных рабочых рамантаваў ваенную тэхніку частак Чырвонай Арміі, якія абаранялі Гомель. 

Пасля акупацыі Гомеля гітлераўцамі стварыў на паравозавагонарамонтным заводзе з кадравых рабочых падпольную групу і кіраваў ёю (снежань 1941 — люты 1943). З ім усталявалі сувязь члены Гомельскага аператыўнага цэнтра Ц. С. Барадзін і І. Б. Шылаў, сакратар Гомельскага падпольнага гаркама ЛКСМБ А. Л. Ісачанка. 

Падпольшчыкі завода на чале з Н. У. Піваваравым выводзілі са строю каштоўнае абсталяванне, у тым ліку карусельны станок у механічным цэху, зварачны агрэгат і ацяпляльную сістэму ў зборачным цэху, падарвалі эшалон на станцыі Гомель-Пасажырскі; у маі 1942 сапсавалі паравы молат і надоўга спынілі працу кавальскага цэха. Яны распаўсюджвалі ўлёткі, зводкі Савінфармбюро.

У ноч на 4 лютага 1943 года ў гонар перамогі савецкіх войскаў пад Сталінградам паднялі над заводам чырвоны сцяг з надпісам «Да здравствует Красная Армия». 

У 1943 годзе Мікалай Півавараў загінуў. Пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені. 

Пахаваны ў брацкай магіле падпольшчыкаў і рабочых паравозавагонарамонтнага завода.

## Узнагароды і званні 
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені (пасмяротна).

## Памяць 
* У 1967 годзе на вагонарамонтнага завода імя В. І. Калініна каля адміністрацыйнага будынка завода пастаўлены помнік (аўтары П. Злотнікаў, І. Ратніцкі) у памяць 29-ці рабочым, загінулым у барацьбе з захопнікамі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. 
* Імем Мікалая Піваварава названа вуліца ў Чыгуначным раёне Гомеля (ранейшая назва — 1-я Іншагародняя), на доме № 3 усталявана мемарыяльная дошка.
* У Гомельскім вагонабудаўнічым заводзе ўсталявана мемарыяльная дошка з імем Мікалая Піваварава.
* У Гомельскай сярэдняй школе № 33 падпольшчыкам прысвечаны мемарыяльны стэнд.

## Гл. таксама 
* Цімафей Сцяпанавіч Барадзін
* Аляксандр Лаўрэнцьевіч Ісачанка
* Іван Барысавіч Шылаў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Пивоваров Николай Васильевич: [биографическая справка] // Их именами названы…: энциклопедический справочник / [гл. ред. И. П. Шамякин]. – Минск: БелСЭ, 1987. – С. 481-482.
* Пивоваров Николай Васильевич: [биографическая справка] // Гомель: энциклопедический справочник / [гл. ред. И. П. Шамякин]. – Минск: Белорусская Советская Энциклопедия им. П. Бровки, 1991. – С. 358-359.
* Рогалев, А. Ф. Гомель: страницы древней истории, формирование улиц, местные тайны и загадки / А. Ф. Рогалев. – Гомель: Барк, 2014. – С. 181-183.
* Пивоварова, улица [Электронный ресурс] // История Гомеля. – Режим доступа: https://gomelstreet.by/ulicy-goroda-gomel/ulicy-gomelya-na-bukvu-p/pivovarova-ulica.

## Спасылкі 
* Пивоваров Николай Васильевич. Гомельский областной музей военной славы.

Катэгорыя:Падпольшчыкі_Вялікай_Айчыннай_вайны
Катэгорыя:Пахаваныя_ў_Гомелі
Сезон 2007/2008 ГК Бярэзіна Бабруйск

У сезоне 2007/2008 жаночы гандбольны клуб «Бярэзіна» з горада Бабруйск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2007/2008 (**7 месца**).

## Склад каманды 
* Наталля Смаланогава
* Іна Аўдзеенка
* Марыя Шамко
* Юлія Галаўкова
* Марта Корбут
* Анастасія Вакулава
* Надзея Кісель

## Гл. таксама 
* Сезон 2006/2007 ГК Бярэзіна Бабруйск
* Сезон 2008/2009 ГК Бярэзіна Бабруйск

## Спасылкі 
* «Березина» — в финальном этапе
2007/2008
Бярэзіна
Катэгорыя:2007 год у Бабруйску
Катэгорыя:2008 год у Бабруйску
Кубак Беларусі па гандболе сярод жанчын 2008

**Кубак Беларусі па гандболе сярод жанчын 2008** — 11-ы розыгрыш кубка Беларусі па гандболе сярод жанчын. Перамогу атрымаў клуб "Гараднічанка ".

## 1/4 
## Паўфіналы 
## Фінал 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* Обладатели Кубка Республики Беларусь (женщины)
* «Березина» — в финальном этапе

Катэгорыя:2008 год у гандболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2008 годзе
2008
Іпаліт Клімашэўскі

**Іпаліт Клімашэўскі** (; ) — публіцыст, педагог, бібліятэкар.

У 1820—1822 і 1826—1827 гадах вывучаў філасофію ў Віленскім універсітэце. У 1827 годзе атрымаў ступень магістра філасофіі. Атрымаў пасаду прафесара польскай мовы ў 2-й Віленскай гімназіі.

У 1830 годзе выдаў «Noworocznik Litewski na Rok 1831» («Літоўскі каляндар на новы 1831 год»), дзе сярод іншага паведаміў пра Хроніку Быхаўца, знойдзеную ім у бібліятэцы Аляксандра Быхаўца ў Магілёўцах, і апублікаваў урывак з яе.

Удзельнічаў у паўстанні 1830—1831 гадоў. Пасля падаўлення паўстання, у 1832 годзе эмігрыраваў ва Францыю.

У 1841 годзе разам з А. Астроўскім, B. Звіркоўскім і Ф. K. Гадэбскім заснаваў у Версалі таварыства Віленскай бібліятэкі і на грамадскіх пачатках стаў яе першым бібліятэкарам. Бібліятэка прызначалася для эмігрантаў з абшараў былой Рэчы Паспалітай, меркавалася як аснова новага кнігазбору Віленскага ўніверсітэта, замест закрытага расійскімі ўладамі, называлася Bерсальска-Bіленскай або Польскай бібліятэкай у Версалі (*Biblioteka Polska w Wersalu*). Пачатак кнігазбору паклалі кнігі ахвяраваныя А. Астроўскім, Ф. Зельтнерам і іншымі, збор рукапісаў самога Клімашэўскага і пісьмовыя крыніцы, датычныя паўстання і жыцця эмігрантаў. У 1841—1843 гадах Клімашэўскі апублікаваў некалькі інфармацыйных паведамленняў пра бібліятэку. Да 1847 года ў бібліятэцы было 4 тысячы тамоў і два каталогі.

З 1847 года Клімашэўскі стаў дырэктарам эмігранцкай школы ў прыгарадзе Парыжа Батыньёлі і адначасова апекуном школьнай бібліятэкі з 2 тысяч тамоў, якая папаўнялася ахвяраваннямі, у тым ліку з кнігазбору Юзафа Крашэўскага. У 1849 годзе намаганнямі Клімашэўскага школьная бібліятэка аб’яднана з Bерсальска-Bіленскай.

Bерсальска-Bіленская бібліятэка рэгулярна папаўнялася з пазнанскіх кнігарань, ахвяраваў свае кнігі Іаахім Лялевель і іншыя. У 1865 годзе налічвала 21&nbsp;383 тамоў, 5 тысяч малюнкаў і гравюр, 2 тысячы геаграфічных карт і больш за 500 рукапісаў.

У 1874 годзе з прычыны праблем з памяшканнем бібліятэку вырашылі перавезці ў Польшчу, у Курнік да кнігазбораў Дзялынскіх. Пасля смерці Клімашэўскага гэта ажыццявіў яго пераемнік А. А. Рупрэхт, які неўзабаве таксама памёр.

У 1880 годзе бібліятэка перайшла да ўласнікаў Курніка Замойскіх, якія ў 1925 годзе стварылі так званы Курніцкі фонд і перадалі яго дзяржаве. У 1953 годзе фонды былой Версальска-Віленская бібліятэкі перададзены бібліятэцы Польскай акадэміі навук, рукапісы з батыньёльскіх збораў захоўваюцца ў Нацыянальнай бібліятэцы ў Варшаве.

Іпаліт Клімашэўскі пакінуў мемуары, частка іх, датычная Віленскага ўніверсітэта, апублікавана.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 465—466.

## Спасылкі 
*
Іван Барысавіч Шылаў

**Іван Барысавіч Шылаў** (; 1914, Бабовічы, Гомельскі раён — 1942, Гомель) — удзельнік Гомельскага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Іван Барысавіч Шылаў нарадзіўся ў 1914 годзе ў вёсцы Бабовічы Гомельскага раёна. Працаваў слесарам на дрэваапрацоўчым камбінаце. 

З 1934 года служыў у Чырвонай Арміі. У 1937 годзе скончыў ваеннае вучылішча. Адначасова вучыўся ў спецыяльнай школе разведкіравання Генштаба. З 1938 года Іван Шылаў становіцца слухачом завочнага аддзялення Ваеннай акадэміі імя М. Фрунзе. 

Падчас Вялікай Айчыннай вайны старшы лейтэнант удзельнічаў у абарончых баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў. 

З верасня 1941 адзін з кіраўнікоў падполля, з лістапада 1941 член Гомельскага падпольнага аператыўнага цэнтра па каардынацыі дзейнасці падпольных груп.

Удзельнічаў у падрыхтоўцы і арганізацыі дыверсій на станкабудаўнічым заводзе, тэлефоннай станцыі, чыгунцы, перадаваў звесткі ў партызанскі атрад «Бальшавік». 

Уладкаваўшыся ў 1942 матарыстам на электрастанцыю, стварыў там падпольную групу. 

У 1942 годзе Іван Шылаў загінуў. Пахаваны Іван Барысавіч у студэнцкім скверы ў Гомелі, які цяпер называецца Алеяй Герояў, у брацкай магіле падпольшчыкаў.

## Узнагароды і званні 
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені (пасмяротна).

## Памяць 
* Імя Героя носіць адна з вуліц у Чыгуначным раёне ў Гомелі (ранейшая назва Прудкоўская шаша). На доме № 1 у 1983 годзе ўстаноўлена памятная дошка пра назву вуліцы. 
* У Бабовіцкай сярэдняй школе захоўваюцца экспанаты, прысвечаныя І .Б. Шылаву. Сярод іх фатаграфіі Івана Барысавіча, яго бацькоў, маці Таццяны Фядосаўны і бацькі Барыса Ільіча, а таксама брата Паўла Барысавіча; копіі развітальных лістоў, стэнды і матэрыялы пра жыццёвы шлях Героя.

##  Гл. таксама 
* Цімафей Сцяпанавіч Барадзін
* Мікалай Васільевіч Півавараў
* Раман Іларыёнавіч Цімафеенка

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Их именами названы... : энциклопедический справочник. – Минск, 1987. – С. 683 - 684.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. – Мінск, 2003. – Т. 6, кн. 2. – С. 245.
* Курдесов, И. Время не властно: [мужественные патриоты Гомельского подполья: Е. И. Барыкин, А. А. Куцак, А. Л. Исаченко, Т. С. Бородин, И. Б. Шилов и другие] / Иван Курдесов // Гомельская праўда. – 2008 – 25 лістапада (№ 183). – С. 2 – Режим доступа: http://gorbibl.gomel.by/templates/ggcbs/images/gomelvpechati/gomelwow/118.pdf.
* Курдесов, И. Под псевдонимом Фридрих Генке: [Иван Борисович Шилов] / Иван Курдесов // Гомельская праўда. – 2009 – 5 лістапада. – С. 2 – Режим доступа: http://gorbibl.gomel.by/templates/ggcbs/images/gomelvpechati/gomelwow/169.pdf.

## Спасылкі 
* Шилов Иван Борисович.
* Шылаў Іван Барысавіч.
* Имя ему – ГЕРОЙ. Иван Шилов. Гомельские ведомости.

Катэгорыя:Падпольшчыкі_Вялікай_Айчыннай_вайны
Катэгорыя:Пахаваныя_ў_Гомелі
Савічуны

**Савічуны** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы.

## Гісторыя 
 і Савічунскі культурны цэнтр]]
У другой палове XIX стагоддзя вёска дзяржаўнага маёнтка Свіраны, у Віленскім павеце Віленскай губерні. Пасля 1861 года ў Рукойненскай воласці Віленскага павета.

За часамі Першай сусветнай вайны з 1915 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка заняты польскімі войскамі.

У 1920 годзе Савічуны апынуліся ў Сярэдняй Літве, з 1922 года ў складзе Польшчы. У беларускай гістарыяграфіі землі вядомыя як Заходняя Беларусь. Да 1 красавіка 1927 года ўваходзілі ў гміну Рукойні, пасля ў гміне Шумск.

У другой палове верасня 1939 года Савічуны заняты Чырвонай Арміяй, 10 кастрычніка 1939 года паводле дагавора з СССР тэрыторыя Віленскай вобласці перададзена Літве. З 1940 года ў Літоўскай ССР.

У Другую сусветную вайну з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

З 1990 года ў складзе адноўленай незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
 на будынку бібліятэкі]]
Непадалёк ад Савічунаў, у Свіранах нарадзіўся беларускі паэт Францішак Багушэвіч (1840—1900). У гонар яго названы вуліца і бібліятэка ў Савічунах, на будынку бібліятэкі памятная дошка на трох мовах (беларускай, літоўскай, польскай).

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Акты віленскіх цэхаў

**«Акты віленскіх цэхаў»** () — зборнік дакументаў па сацыяльна-эканамічнай і гаспадарчай гісторыі Вільні, а таксама гісторыі прафесійна-вытворчых карпарацый горада.

## Гісторыя выдання 
Першапачаткова зборнік быў падрыхтаваны ў 1920—1930-х гадах віленскімі гісторыкамі Генрыкам Лаўмянскім, Марыяй Лаўмянскай і Станіславам Касцялкоўскім.

## Змест 
У выданні змешчаны акты (у тым ліку прывілеі вялікіх князёў, выпіскі з соймавых пастаноў, судовыя выракі, перапіска), звязаныя з дзейнасцю віленскіх цэхаў, рамесных і мядовых «брацтваў», розных прафесійных карпарацый — лекараў, купцоў, членаў віленскага магістрата і іншых.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выданні гістарычных крыніц
Катэгорыя:Гісторыя Вільні
Катэгорыя:Кнігі 1939 года
Катэгорыя:Кнігі 2006 года
Катэгорыя:Цэхі
Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Акты Віленскай археаграфічнай камісіі

**Акты Віленскай археаграфічнай камісіі** (**АВАК**; ) — шматтомны збор дакументаў па гісторыі Беларусі і Літвы XIV—XIX стагоддзяў. Выдадзены ў Вільні ў 1865—1915 гадах (тамы 1—39).

## Змест 
У выданні сабраны дакументы на старабеларускай, рускай, польскай і лацінскай мовах. Яны асвятляюць палітычную, сацыяльна-эканамічную і царкоўную гісторыю, а таксама этнаграфію.

Матэрыялы зборнікаў падабраны і класіфікаваны па фармальнай прыкмеце:
* Тамы 1, 2, 9, 17, 18, 21, 22 — змяшчаюць матэрыялы земскіх і копных судоў, якія асвятляюць розныя пытанні гісторыі Вялікага Княства Літоўскага ў XV—XVIII стагоддзях (звесткі пра стан земляробства, становішча сялян, іх сацыяльнае расслаенне і інш.).
* Тамы 3—8, 23—24, 26—28, 30, 32, 36 — уключаюць матэрыялы гарадскіх судоў і магістратаў Мінска, Гродна, Вільні, Брэста і інш. Яны змяшчаюць звесткі пра гарадское самакіраванне, стан рамяства і гандлю.
* Тамы 35, 38 — публікацыя каштоўных інвентароў старостваў, маёнткаў, фальваркаў і вёсак за XVIII стагоддзе.

Асобныя тамы прысвечаны канкрэтным гістарычным падзеям і з’явам:
* Том 16 — дакументы, прысвечаныя царкоўнай уніі.
* Том 34 — матэрыялы пра вайну Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў.
* Том 37 — дакументы і матэрыялы пра вайну 1812 года.

## Ацэнка 
Выданне мела на мэце сцвердзіць справядлівасць далучэння Беларусі і Літвы да Расійскай імперыі, прапагандаваць ідэю пра «спрадвечна рускі» характар ВКЛ. Нягледзячы на недахопы (тэндэнцыйнасць падбору матэрыялаў, недакладнасці перадачы тэкстаў, друкарскія памылкі) мае вялікую каштоўнасць як крыніца па гісторыі Беларусі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выданні гістарычных крыніц
Катэгорыя:Віленская археаграфічная камісія
Катэгорыя:Кнігі 1865 года
Катэгорыя:Крыніцы медыцынскай інфармацыі
Іван Дракула

**Іва́н Драку́ла** або **Іва́шка Драку́ла**  (Віцебск — ?) — беларускі разьбяр па косці і дрэве ў XVII стагоддзі. У 1654—1676 гадах працаваў у Аружэйнай палаце Масквы. Жыў на Броннай слабадзе з іншымі выхадцамі з Вялікага Княства Літоўскага. Вырабляў кубкі, грабяні, куфэркі і іншыя рэчы, якія захавалі яго асабісты подпіс. Звольнены з Аружэйнай палаты за п’янства.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Разьбяры Беларусі
Катэгорыя:Разьбяры Расіі
Акты гістарычныя

**«Акты гістарычныя»** () — зборнік дакументаў па гісторыі Расіі. Выдадзены Археаграфічнай камісіяй у Санкт-Пецярбургу ў 1841—1842 гадах у 5 тамах. Яны ўключаюць расійскія гістарычныя акты, якія «тлумачаць з аднаго боку падзеі гістарычныя, а з другога боку дзяржаўны лад і кіраванне».

## Структура 
Матэрыялы выдання згрупаваны ў 5 тамах па храналагічным прынцыпе:
* Том 1. 1334—1598 гады.
* Том 2. 1598—1613 гады.
* Том 3. 1613—1645 гады.
* Том 4. 1645—1676 гады.
* Том 5. 1676—1700 гады.

Дадаткова ў 1843 годзе ў Санкт-Пецярбургу былі выдадзены імянны і геаграфічны паказальнікі да «Актаў…».

## Змест 
У зборніку змешчаны крыніцы па сацыяльна-эканамічнай, палітычнай, дыпламатычнай і ваеннай гісторыі, а таксама па гісторыі рускай царквы. Сярод апублікаваных дакументаў:
* асобныя дагаворныя граматы вялікіх і ўдзельных князёў XIV—XV стагоддзяў;
* даравальныя граматы духоўным і свецкім феадалам;
* устаўныя граматы і наказы ваяводам;
* дакументы пра збор дзяржаўных даходаў;
* Судзебнік 1497 года і Судзебнік 1550 года;
* пасланні цара Івана IV да Максіма Грэка і ў Кірыла-Белазёрскі манастыр;
* урывак следчай справы пра С. Ц. Разіна і іншае.

## Дапаўненні да «Актаў гістарычных» 
У 1846—1875 гадах выдаваліся «Дапаўненні да „Актаў гістарычных…“», якія з’яўляліся працягам асноўнага выдання. Падрыхтоўкай тэкстаў займаліся галоўным чынам Я. І. Бярэднікаў і М. А. Каркуноў.

Усяго ў 12 тамах было апублікавана каля 1800 дакументаў X—XVII стагоддзяў. Яны былі ўзятыя з архіваў і рукапісных збораў Імператарскай Публічнай бібліятэкі, Бібліятэкі Акадэміі Навук, Румянцаўскага музеума, Сінадальнай бібліятэкі, Сената, Міністэрства замежных спраў, Збройнай палаты, шэрагу манастыроў і губернскіх архіваў.

У 1848 годзе выйшлі «Дапаўненні да „Актаў гістарычных, якія адносяцца да Расіі“ / Сабраныя ў замежных архівах і бібліятэках і выдадзеныя Археаграфічнай камісіяй». Яны змяшчалі матэрыялы, якія ў асноўным адносяцца да гісторыі праваслаўя, каталіцтва і ўніяцтва на рускіх, украінскіх і беларускіх землях, а таксама ў Прыбалтыцы ў другой палове XIII — сярэдзіне XVIII стагоддзя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Акты историческіе // Энциклопедический словарь, составленный русскими учёными и литераторами. — СПб, 1861.
* 
* Акты исторические // Советская историческая энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия, 1973—1982.

## Спасылкі 
* Тэксты выданняў на сайце Дзяржаўнай публічнай гістарычнай бібліятэкі Расіі

Катэгорыя:Гістарычная навука ў Расіі
Катэгорыя:Выданні гістарычных крыніц
Катэгорыя:Гісторыя права Расіі
Катэгорыя:Археаграфічная камісія
Катэгорыя:Кнігі 1841 года
Акты Літоўска-Рускай дзяржавы

**«Акты Літоўска-Рускай дзяржавы»** () — зборнік дакументаў па сацыяльна-эканамічнай гісторыі Вялікага Княства Літоўскага XIV—XVI стагоддзяў. Выдадзены ў Маскве гісторыкам М. В. Доўнар-Запольскім. Выданне складаецца з вып. 1 (1899) і т. 2 (1897).

## Змест 
У зборніку змешчаны дакументы на старабеларускай і лацінскай мовах, узятыя з Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага.

Сярод апублікаваных матэрыялаў:
* прывілеі гарадам на магдэбургскае права;
* велікакняжацкія граматы на землі;
* інвентары;
* матэрыялы вальных соймаў: Віленскіх (1563 і 1565), Гарадзенскіх (1567 і 1568), Люблінскага (1569);
* апісанне межаў ВКЛ з Маскоўскай дзяржавай (1523);
* попіс гарадоў ВКЛ з указаннем колькасці воінаў, адпраўленых імі на вайну (каля 1513 года);
* кантракты на арэнду велікакняжацкіх мытняў і корчмаў;
* прыходна-расходныя кнігі велікакняжацкіх пісараў;
* уставы сялянам гаспадарскіх уладанняў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Выданні гістарычных крыніц
Катэгорыя:Кнігі 1897 года
Катэгорыя:Кнігі 1899 года
Акты Кангрэгацыі прапаганды веры

**«Акты Кангрэгацыі прапаганды веры»** () — серыя публікацый дакументаў па гісторыі царквы на тэрыторыі Беларусі і Украіны. Выдаецца ў Рыме з 1953 года базыльянскім ордэнам.

## Змест 
Выданне змяшчае акты (пратаколы) пасяджэнняў Кангрэгацыі прапаганды веры, створанай у 1622 годзе Рымскім Папам для каардынацыі місіянерскай дзейнасці. Кангрэгацыя распараджалася ўніяцкай царквой і кантралявала місіянерскую дзейнасць каталіцкіх ордэнаў на тэрыторыі Беларусі і Украіны.

У зборнікі ўвайшлі пасланні да папскіх нунцыяў, пратаколы «партыкулярных» кангрэгацый, на якіх прымаліся рашэнні аб дзейнасці ўніяцкай царквы ў Вялікім Княстве Літоўскім.

З’яўляецца каштоўнай крыніцай для вывучэння палітыкі рымскай курыі ў ВКЛ, а таксама сацыяльна-палітычнай, эканамічнай і ідэалагічнай дзейнасці ўніяцкай царквы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя хрысціянства
Катэгорыя:Грэка-каталіцкая царква на Беларусі
Катэгорыя:Кнігі 1953 года
Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Культура Рыма
Катэгорыя:Выданні гістарычных крыніц
Акты археаграфічнай экспедыцыі

**«Акты археаграфічнай экспедыцыі»** () — серыя дакументаў па гісторыі Расіі. Выдадзена Археаграфічнай камісіяй у Санкт-Пецярбургу ў 1836 годзе ў 4 тамах.

## Структура 
Матэрыялы выдання размеркаваны па тамах паводле храналагічнага прынцыпу:
* Том 1: 1294—1598 гады.
* Том 2: 1598—1613 гады.
* Том 3: 1613—1645 гады.
* Том 4: 1645—1700 гады.

Да «Актаў…» былі складзены імянны, геаграфічны і прадметны паказальнікі, якія выйшлі ў Санкт-Пецярбургу ў 1838 годзе.

## Змест 
У выданні змешчаны крыніцы па розных кірунках гісторыі:
* Сацыяльна-эканамічная: дакументы пра збор дзяржаўных даходаў, вышук збеглых сялян і інш.
* Палітычная і ваенная: матэрыялы пра выбранне на царства Барыса Гадунова, вайну з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў.
* Царкоўная: дакументы, якія тычацца царкоўнага расколу і іншых падзей.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Расіі
Катэгорыя:Выданні гістарычных крыніц
Катэгорыя:Кнігі 1836 года
Катэгорыя:Археаграфічная камісія
Акты караля польскага і вялікага князя літоўскага Аляксандра

**«Акты караля польскага і вялікага князя літоўскага Аляксандра»** () — зборнік актаў Аляксандра Ягелончыка. Выдадзены польскім гісторыкам Фрыдэрыкам Папэ ў Кракаве ў 1927 годзе.

## Змест 
Дакументы зборніка ахопліваюць перыяд з 1501 па 1506 год. Яны асвятляюць узаемаадносіны Польшчы з Вялікім Княствам Літоўскім, Маскоўскай Руссю, Прусіяй, рымскай курыяй, Валахіяй, Свяшчэннай Рымскай імперыяй, а таксама пытанні дзяржаўных і царкоўна-рэлігійных уній. У зборы змешчаны праекты мірных дагавораў, пасольскія інструкцыі, дзяржаўная перапіска, дакументы соймаў.

Большасць дакументаў прадстаўлена на лацінскай мове, частка — на нямецкай і старабеларускай. Матэрыялы для выдання былі выяўлены ў архівах Варшавы, Кёнігсберга, Гданьска і Фраўэнбурга.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Акты караля польскага і вялікага князя літоўскага Аляксандра

Катэгорыя:Выданні гістарычных крыніц
Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Польшчы
Катэгорыя:Кнігі 1927 года
Катэгорыя:Аляксандр Ягелончык
Акты Заходняй Расіі

**«Акты Заходняй Расіі»** (**АЗР**; ) — збор дакументаў па гісторыі Беларусі, Украіны і Літвы XIV—XVII стагоддзяў. Выдадзены Археаграфічнай камісіяй у Санкт-Пецярбургу ў 1846—1853 гадах у 5 тамах. Складальнік і рэдактар першых 4-х тамоў — І. І. Грыгаровіч.

## Структура 
Выданне ахоплівае перыяд з 1340 па 1699 год. Матэрыялы згрупаваны паводле храналагічнага прынцыпу:
* Том 1: 1340—1506 гады.
* Том 2: 1506—1544 гады.
* Том 3: 1544—1587 гады.
* Том 4: 1588—1632 гады.
* Том 5: 1633—1699 гады.

## Змест 
Усяго змешчана каля 2 тысяч дакументаў, пераважна на старабеларускай і стараўкраінскай мовах. Асноўную масу складаюць матэрыялы па палітычнай і царкоўнай гісторыі. Яны раскрываюць узаемаадносіны Вялікага Княства Літоўскага і Польшчы з Расіяй, Малдавіяй, Крымскім ханствам, Лівонскім ордэнам.

Сярод апублікаваных дакументаў:
* Заканадаўчыя акты: Вісліцкі статут, Кракаўскі і Варцкі статуты, Судзебнік Казіміра IV (1468), «Устава на валокі» (1557).
* Дыпламатычныя дакументы: дагаворныя і перамірныя граматы вялікіх князёў літоўскіх з маскоўскімі і цвярскімі вялікімі князямі, Ноўгарадам, Псковам, малдаўскімі гаспадарамі, а таксама дагаворныя граматы Ноўгарада і Пскова з Лівонскім ордэнам.
* Унутраныя акты: велікакняжацкія прывілеі Полацкай і Віцебскай землям, даравальныя граматы шляхце, духавенству і гарадам (на магдэбургскае права), фундушы царкоўным установам, устаўныя мытныя граматы, вопісы каралеўскіх валасцей і статуты аб кіраванні імі.

Выданне змяшчае багаты матэрыял пра важныя гістарычныя падзеі: Лівонскую (Інфлянцкую) вайну (1558—1583), Брэсцкую унію (1596), інтэрвенцыю Рэчы Паспалітай ў Расіі у пачатку XVII стагоддзя, казацкія войны сярэдзіны XVII стагоддзя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Кнігі 1846 года
Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Еўропы
Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Польшчы
Катэгорыя:Выданні гістарычных крыніц
Катэгорыя:Археаграфічная камісія
Сезон 2019/2020 ЖГК Віцебчанка

У сезоне 2019/2020 жаночы гандбольны клуб «Віцебчанка» з горада Віцебск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2019/2020 (**7 месца**),
* Кубак Беларусі 2020 (**4-е месца**).

## Склад каманды 
* Ралінская
* Фядаровіч
* Грахоўская
* Сінякова
* Панчанка
* Кулеш
* Шынкевіч
* Герасімчык
* Марціновіч
* Лапо
* Кухарчык

## Гл. таксама 
* Сезон 2018/2019 ЖГК Віцебчанка
* Сезон 2020/2021 ЖГК Віцебчанка

## Спасылкі 
* Витебчанка — Березина (Бобруйск) — 30:31 (15:11)
* Витебчанка — БНТУ-БелАЗ — 19:42 (8:25)

2019/2020
Віцебчанка
Катэгорыя:2019 год у Віцебску
Катэгорыя:2020 год у Віцебску
Сезон 2019/2020 ГК «Вікторыя-Бярэсце»

У сезоне 2019/2020 жаночы гандбольны клуб «Вікторыя-Бярэсце» з горада Брэст прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2019/2020 (**4 месца**),
* Кубак Беларусі 2020 (**1/4**).

## Склад каманды 
* Мінушова
* Брык
* Валова
* Сівуха
* Свідуновіч
* Оськіна
* Пташынская
* Бярынчык
* Кугач
* Бардзіян
* Шатохiна 
* Пучко
* Кузьмянкова
* Трызна
* Вдавічэнка

## Трэнеры каманды 
*  Уладзімір Саўко (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2018/2019 ГК «Вікторыя-Бярэсце»
* Сезон 2020/2021 ГК «Вікторыя-Бярэсце»

## Спасылкі 
* БНТУ-БелАЗ – Виктория-Берестье – 32:17 (16:10)
* РЦОР-БНТУ-2 – Виктория-Берестье – 26:21 (14:11)
* Виктория-Берестье – Витебчанка – 29:25 (15:12)
2019/2020
Вікторыя-Бярэсце
Катэгорыя:2019 год у Брэсце
Катэгорыя:2020 год у Брэсце
Сезон 2019/2020 ГК РЦАР-БНТУ-БелАЗ

У сезоне 2019/2020 жаночы гандбольны клуб «РЦАР-БНТУ-БелАЗ» з горада Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2019/2020 (**5-е месца**).

## Склад каманды 
* Сняжко
* Салей
* Чапляева
* Сотнікава
* Вакуліч
* Шаг
* Кішко
* Басевіч
* Халязнікава
* Мазун
* Іванчыкава
* Арлова
* Літвіновіч
* Жук
* П. Траян

## Гл. таксама 
* Сезон 2018/2019 ГК РЦАР-БНТУ-БелАЗ
* Сезон 2020/2021 ГК РЦАР-БНТУ-БелАЗ

## Спасылкі 
* Гомель — РЦОР-БНТУ-2 — 55:25 (28:13)
* РЦОР-БНТУ-2 – Виктория-Берестье – 26:21 (14:11)
2019/2020
РЦАР-БНТУ-БелАЗ
Катэгорыя:2019 год у Мінску
Катэгорыя:2020 год у Мінску
Пажар у жылым комплексе ў Ганконгу (2025)

**Пажар у жылым комплексе «Ванфук»** у Ганконгу, у акрузе Тайпоу, пачаўся 26 лістапада 2025 года. Загінулі сама меней 128 чалавек, 79 атрымалі раненні, 200 чалавек лічацца зніклымі без вестак. Пажар атрымаў найвышэйшую, 5-ю катэгорыю складанасці. Гэта другі такі сур’ёзны пажар з моманту перадачы Ганконга КНР у 1997 годзе і першы за 17 гадоў. Гэта таксама самы смяротны пажар у Ганконгу з часоў пажару на складзе ў 1948 годзе, у выніку якога загінулі 176 чалавек.

Пажар пачаўся звонку з-за сеткі, якая не адпавядала стандартам супрацьпажарнай абароны для будаўнічых рыштаванняў, і хутка распаўсюдзіўся, ахапіўшы спачатку чатыры будынкі, а затым амаль увесь жылы комплекс (сем з васьмі яго будынкаў). Паводле перапісу насельніцтва 2021 года, у комплексе пражывалі 4643 чалавекі.

Будаўнічая інспекцыя, праведзеная ў 2016 годзе, выявіла, што будынкам патрабуецца маштабны рамонт. У студзені 2024 года аб’яднанне ўласнікаў жылля прадставіла тры планы рамонту, кошт якіх вар’іраваўся ад 150 да 330 мільёнаў ганконгскіх долараў. Быў абраны план коштам 330 мільёнаў ганконгскіх долараў, які прадугледжваў поўную рэканструкцыю вонкавых сцен і кладку бруку.

## Пажар 
Паведамленне пра пажар паступіла ў 14:51 паводле Ганконгскага часу (UTC+08:00), агонь хутка распаўсюджваўся. Да 15:34 узровень быў павышаны з 1-га да 4-га, а затым да самага высокага 5-га ўзроўню ў 18:22. Афіцыйныя асобы заяўляюць, што пажар пачаўся на вонкавых будаўнічых рыштаваннях аднаго з будынкаў, а затым распаўсюдзіўся ўнутр і на іншыя будынкі. Міністр бяспекі Ганконга Крыс Тан заявіў, што хуткасць распаўсюджвання агню была незвычайна высокай.

Станам на 21:00 сем з васьмі будынкаў па-ранейшаму былі ахоплены агнём. Больш за тысячу жыхароў былі эвакуіраваны ў бліжэйшы гандлёвы цэнтр «Квон-Фук».

У 22:13 на іншым беразе ракі насупраць жылога комплексу, недалёка ад школы, успыхнуў невялікі лясны пажар, і пажарныя і супрацоўнікі хуткай дапамогі паспяшаліся на месца новага ўзгарання.

## Ахвяры 
Адным з загінулых стаў пажарны, які памёр, аказваючы дапамогу. Ён быў апазнаны як 37-гадовы Хо Вайхо, які прапрацаваў у пажарнай службе Ганконга дзевяць гадоў. Ён прыбыў на месца здарэння неўзабаве пасля таго, як паступіла паведамленне пра пажар, і прыкладна праз 30 хвілін страціў сувязь са сваімі калегамі; яго цела было знойдзена з апёкамі на твары. Кіраўнік адміністрацыі Ганконга  паведаміў, што прынамсі 279 чалавек прапалі без вестак.

## Гл. таксама 
*  — таксама ўзгаранне вышыннага будынка з-за пажаранебяспечнай ашалёўкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Падзеі 26 лістапада
Ганконг
Катэгорыя:Лістапад 2025 года
Катэгорыя:2025 год у Азіі
Сезон 2019/2020 ГК Гараднічанка

У сезоне 2019/2020 жаночы гандбольны клуб «Гараднічанка» з горада Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2019/2020 (**Бронзавы прызёр**),
* Кубак Беларусі 2020 (**Бронзавы прызёр	**).

## Склад каманды 
* Елісеева
* Рябчанка
* Разнічэнка
* Лукашэвіч
* Цвірко
* Нікалаевіч
* Супрановіч
* Русілка
* Шпак
* Сурган
* Карацай
* Пятрэнка
* Алфімава 

## Трэнеры каманды 
*  Алена Гусева (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2018/2019 ГК Гараднічанка
* Сезон 2020/2021 ГК Гараднічанка

## Спасылкі 
* Городничанка — Гомель — 17:40 (9:21)
* Витебчанка — Городничанка — 27:32 (15:14)
2019/2020
Гараднічанка
Катэгорыя:2019 год у Гродне
Катэгорыя:2020 год у Гродне
Паводка ў Цэнтральным В’етнаме (2025)

15 лістапада 2025 года ў Цэнтральным В’етнаме пачалася маштабная паводка. Яе прычынай сталі праліўныя дажджы (у некаторых месцах за тыдзень выпала 1900 мм ападкаў), якія выклікалі ўздым ўзроўню рэк (у некаторых выпадках — да максімальных значэнняў за ўсю гісторыю назіранняў) і апоўзні. Найбольш моцна пацярпелі правінцыі Даклак, Зялай, Біньдзінь, Кханьхоа. Загінулі 91 чалавек, 11 чалавек лічацца прапаўшымі без вестак, былі затопленыя больш за 235 000 дамоў і пашкоджаны больш за 80 000 га пасеваў. Шкода ацэньваецца ў 8,98 трыльёнаў донгаў ($341 млн).

Да 19 лістапада ўзровень ракі Ба перавысіў рэкордны ўзровень паводкі 1993 года, а размешчаная на гэтай рацэ гідраэлектрастанцыя Song BA Ha была вымушана прапускаць 16 120 м3/з вады, што складае максімальнае значэнне за ўсю гісторыю. Таксама гістарычныя максімальныя ўзроўні вады 19-20 лістапада былі перавышаныя на шэрагу іншых рэк. Па стане на 24 лістапада паводка яшчэ не завяршылася.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Катастрофы 2025 года
Катэгорыя:Лістапад 2025 года
Катэгорыя:Паводкі
Катэгорыя:2025 год у Азіі
Акты Тургенева

**«Акты Тургенева»** (; ) — серыйнае выданне дакументаў па гісторыі Расіі і суседніх краін (у тым ліку ВКЛ і Рэч Паспалітая). Падрыхтавана і выдадзена рускім гісторыкам і археографам А. І. Тургеневым у 2 тамах у Санкт-Пецярбургу ў 1841—1842 гадах.

## Змест 
У выданні апублікаваны дакументы з Ватыканскага тайнага архіва, а таксама з рымскіх, англійскіх і французскіх архіваў і бібліятэк. Мова дакументаў пераважна лацінская, сустракаюцца таксама дакументы на французскай, англійскай, італьянскай, нямецкай, грэчаскай і польскай мовах.

Храналагічны ахоп:
* Том 1: 1075—1584 гады.
* Том 2: 1231—1719 гады.

Сярод апублікаваных матэрыялаў:
* папскія булы і лісты папаў рымскіх да вялікіх князёў літоўскіх Гедзіміна, Ягайлы, Вітаўта;
* данясенні папскіх нунцыяў і легатаў;
* інструкцыі дыпламатам і паслам (напрыклад, С. Герберштэйну, А. Пасевіна);
* дыпламатычная перапіска, лісты Івана Грознага, Стэфана Баторыя;
* творы замежных аўтараў пра Расію.

Дакументы асвятляюць працэс заключэння Берасцейскай уніі (1596), адносіны Рэчы Паспалітай з Расіяй, Інфлянцкую вайну (1558—1582), вайну Рэчы Паспалітай з Расіяй 1609—1618 гадоў і іншыя падзеі.

## Дапаўненні 
У 1848 годзе, ужо пасля смерці ўкладальніка, Археаграфічная камісія выдала працяг серыі — «Дапаўненні да Актаў гістарычных, якія адносяцца да Расіі. Сабраны ў замежных архівах і бібліятэках» ().

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выданні гістарычных крыніц
Катэгорыя:Кнігі 1841 года
Катэгорыя:Археаграфія
Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Расіі
Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Курган Славы (Мазыр)

**Мемарыяльны комплекс** **«Курган Славы»** () — помнік Вялікай Айчыннай вайны, размешчаны практычна ў цэнтры горада Мазыр Гомельскай вобласці Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя і апісанне 
Мемарыяльны комплекс «Курган славы» з'яўляецца помнікам падзеям Вялікай Айчыннай вайны. 

875 дзён горад Мазыр быў акупаваны фашыстамі, з 22 жніўня 1941 года па 14 студзеня 1944 года. Войскі 1-га Беларускага фронту і байцы Палескага партызанскага злучэння 14 студзеня 1944 года вызвалілі горад Мазыр ад нямецкіх захопнікаў, 17 частак і злучэнняў Савецкай Арміі ў баях за горад атрымалі найменне Мазырскіх

## Памяць 
На Кургане Славы ў Мазыры ў памяць аб Героях устаноўлены мемарыяльныя пліты:

* Аляксандр Міхайлавіч Беленчык
* Канстанцін Фёдаравіч Захараў
* Джумагалі Калдыкараеў
* Міхаіл Максімавіч Катаеў
* Валянцін Сцяпанавіч Няжноў
* Антон Андрэевіч Рыжкоў
* Рыгор Мацвеевіч Ціханаў
* Мікалай Іванавіч Шмаргун
* Фёдар Міхайлавіч Языковіч

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Мемориальный комплекс Курган славы.
* Портал о фронтовиках.
* Мемориальный комплекс «Курган Славы».
* Мемориальный комплекс «Курган Славы», г. Мозырь, Гомельская область.
* Мемориальный комплекс «Курган Славы» в Мозыре | Обелиски великого подвига. СБ. Беларусь Сегодня.

Катэгорыя:Помнікі_Вялікай_Айчыннай_вайны_ў_Беларусі
Катэгорыя:Курганы_Беларусі
Катэгорыя:Гомельская_вобласць
Катэгорыя:Мемарыяльныя_комплексы_Беларусі
Катэгорыя:Мазыр
Мазырскія яры

**Мазырскія яры** — ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння ў г. Мазыр і Мазырскім раёне Заснаваны ў 1986 годзе з мэтай захавання, рэкрэацыйнага выкарыстання і павышэння ўстойлівасці лагчынна-яравых утварэнняў.

Плошча 1019,7 га. Размешчаны на ўзвышанай і расчлянёнай частцы Мазырскай грады на вышыні 150—200 м. Шчыльнасць яроў да 30 шт/км². Града складзена з пяскоў, пясчана-гравійнага матэрыялу, марэнных супескаў і суглінкаў.

Лясы бярозавыя, хваёвыя, дубовыя, чорнаальховыя, грабавыя і кляновыя; ёсць бук і піхта. У флоры больш за 500 відаў сасудзістых раслін, у т.л. занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі: венерын чаравічак сапраўдны, гусіная цыбуля пакрывальцавая, званочак сібірскі, клапагон еўрапейскі, кураслеп лясны, лілея кучаравая, мнаганожка звычайная. Шмат гаспадарча-карысных раслін, у т.л. ажына, барбарыс, маліна, каліна, шыпшына і інш.; у арнітафаўне шмат драпежных птушак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Мазырскага раёна
Катэгорыя:Ландшафтныя заказнікі рэспубліканскага значэння Беларусі
Платон Іларыёнавіч Майбарада

**Платон Іларыёнавіч Майбарада** (; ) — украінскі кампазітар. Брат Георгія Майбарады. Народны артыст Украіны (1968). Народны артыст СССР (1979).

## Біяграфія 
Скончыў Кіеўскую кансерваторыю (1947, клас Л. Равуцкага). Працаваў пераважна ў песенным жанры. У творчасці выкарыстоўваў формы, блізкія да ўкраінскага фальклору. Аўтар «Гераічнай уверцюры» для сімфанічнага аркестра (1947), вакальна-сімфанічнай паэмы «Таполі» (1966), папулярных песень, у т.л. «Ручнічок», «Родная маці мая», «Мы пойдзем, дзе травы паніклі», «Кіеўскі вальс», апрацовак народных песень, музыкі да драматычных спектакляў і кінафільмаў.

## Прэміі і ўзнагароды 
* Дзяржаўная прэмія СССР (1950).
* Дзяржаўная прэмія Украіны імя Т. Шаўчэнкі (1962).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кампазітары Украіны
Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Георгій Іларыёнавіч Майбарада

**Георгій Іларыёнавіч Майбарада** (; ) — украінскі кампазітар, педагог. Брат Платона Майбарады. Народны артыст СССР (1960).

## Біяграфія 
Скончыў Кіеўскую кансерваторыю (1941, клас Л. Равуцкага), у 1952—58 гады выкладаў у ёй. У 1962—69 гадах сакратар праўлення Саюза кампазітараў СССР, у 1967—69 — Саюза кампазітараў Украіны.

Працаваў у розных музычных жанрах. Многія творы героіка-патрыятычнай тэматыкі. Сярод твораў: оперы «Мілана» (паст. 1957), «Арсенал» (паст. 1960), «Тарас Шаўчэнка» (паст. 1964), «Яраслаў Мудры» (паст. 1973); вакальна-сімфанічных — кантата «Дружба народаў» (1948), паэма «Запарожцы» (1954); сімфоніі (1940, 1952, 1976, 1984); канцэрты для голасу (1969), для скрыпкі (1977) з аркестрам; сімфанічны паэмы «Лілея» (1939), «Каменяломы» (1941), «Гуцульская рапсодыя» (1949), сюіта «Кароль Лір» (1959); 30 хароў *a cappella*; вакальныя цыклы і рамансы (больш за 50), апрацоўкі народных песень; музыка да драматычных спектакляў і кінафільмаў.

## Прэміі і ўзнагароды 
* Дзяржаўныя прэміі Украіны імя Т. Шаўчэнкі (1963, 1983).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кампазітары Украіны
Леў Мікалаевіч Равуцкі

**Леў (Ляўко) Мікалаевіч Равуцкі** (; ) — украінскі кампазітар, педагог, грамадскі дзеяч. Доктар мастацтвазнаўства (1941). Акадэмік АН УССР (1957). Народны артыст СССР (1944).

## Біяграфія 
Скончыў Кіеўскую кансерваторыю (1916, па класе кампазіцыі Р. Гліэра), з 1935 яе прафесар. Творчасці ўласцівы вернасць нацыянальным і класічным традыцыям, апора на народнае мастацтва. Сярод твораў: кантата-паэма «Хусціна» (паводле Т. Шаўчэнкі; з фартэпіяна, 1923; з аркетрам, 1944), 2 сімфоніі (1920, 2-я рэд. 1957; 1927, апошняя рэд. 1970), канцэрт для фпартэпіяна з аркестрам (1934, 2-я рэд. 1963), харавая паэма «Ода песні» (1960), харавыя і сольныя апрацоўкі ўкраінскіх народных песень.

## Прэміі і ўзнагароды 
* Дзяржаўня прэмія СССР (1941).
* Дзяржаўная прэмія Украіны (1966).
* Герой Сацыялістычнай Працы (1969).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства
Катэгорыя:Кампазітары Украіны
Катэгорыя:Музычныя педагогі Украіны
Мікіта Генадзевіч Камароў

**Мікіта Генадзевіч Камароў** () — беларускі і расійскі хакеіст, нападаючы.  (2023).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 чэрвеня 1988 года ў горадзе Наваполацку. Выхаванец наваполацкага хакея. Выступаў у складзе мясцовай каманды "Хімік-СКА " ў Экстраліге Беларусі, а затым — у іншых камандах беларускага чэмпіянату і Вышэйшай хакейнай лігі ў Расіі. У сезоне 2014/15 дэбютаваў у КХЛ за каманду Аўтамабаліст з Екацярынбурга. Зарэкамендаваў сябе як адзін наймацнейшых  лігі. У 2020—2022 гадах гуляў за омскі «Авангард», стаўшы ў сезоне 2020/21 уладальнікам Кубка Гагарына. Сезон 2022/23 правёў у СКА. З сезона 2023/24 — у «Сочы».

У складзе беларускай зборнай правёў 26 матчаў, у тым ліку выступаў на Чэмпіянаце свету-2016. У 2017 годзе адмовіўся ад беларускага спартыўнага грамадзянства, каб не лічыцца легіянерам у маскоўскім «Дынама».

Улетку 2024 года Камароў увайшоў у трэнерскі штаб «Акадэміі СКА-Юніёр» у Санкт-Пецярбургу на сезон-2024/2025 у МХЛ. У ліпені 2025 года ўвайшоў у трэнерскі штаб ХК «Акадэмія Дынама Чырвоная Машына Юніёр » — каманды-навічка Моладзевай хакейнай лігі.

## Дасягненні 
### Камандныя 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* *Звесткі на Eliteprospects* 
* *Звесткі на The Internet Hockey Database* 
Катэгорыя:Майстры спорту Расіі
Катэгорыя:Хакейныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ХК СКА Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Ігракі ХК Авангард Омск
Катэгорыя:Ігракі ХК Віцязь Падольск
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Масква
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Аўтамабіліст Екацярынбург
Катэгорыя:Ігракі ХК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ХК Хімік Наваполацк
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Катэгорыя:Хакеісты Расіі
Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наваполацку
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1988 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 28 чэрвеня
Казімір Казіміравіч Петрусевіч

**Казімір Казіміравіч Петрусевіч** (; ) — беларускі і польскі вучоны-біёлаг, удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі. Акадэмік АН Польшчы (1952), доктар біялагічных навук (1937).

## Біяграфія 
Сын К. А. Петрусевіча. Скончыў Віленскі ўніверсітэт (1933), у якім працаваў асістэнтам (1928—37). Адзін з арганізатараў і сакратар студэнцкай арганізацыі «Фронт». У 1937 годзе арыштаваны польскімі ўладамі і прыгавораны да 4 гадоў турэмнага зняволення. Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР (верасень 1939) дырэктар сярэдняй школы ў Ганцавіцкім раёне. У час акупацыі Беларусі нацыстамі за сувязь з партызанамі схоплены гітлераўцамі і прыгавораны да расстрэлу, аднак паранены выратаваўся. З 1942 года ў партызанскім спецатрадзе НКДБ СССР «Сокалы».

З 1944 года ў Польшчы: намеснік міністра харчовага забеспячэння, марскога гандлёвага флоту, загадчык аддзела навукі і ВНУ ЦК ПАРП. У 1949—69 прафесар Варшаўскага ўніверсітэта, адначасова ў 1952—72 гадах арганізатар і дырэктар Інстытута экалогіі АН Польшчы. Аўтар прац па экалогіі і папуляцыі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Біёлагі Польшчы
Катэгорыя:Дактары біялагічных навук