Бітва за Абіджан

**Бітва за Абіджан** — завяршальныя падзеі другой грамадзянскай вайны ў Кот-д’Івуары.

## Сітуацыя ў краіне 
28 лістапада 2010 года ў Кот-д’Івуары былі праведзены прэзідэнцкія выбары. Двума галоўнымі кандыдатамі сталі дзеючы прэзідэнт Ларан Гбагбо і апазіцыянер Аласан Уатара. Вынікі галасавання выклікалі спрэчкі, а хутка і ўзброеныя сутыкненні.

Прыхільнікі Уатары, якіх падтрымалі Францыя і міратворчыя сілы ААН, на момант пачатку канфлітку ўмацаваліся на поўначы краіны, але ў сакавіку 2011 года разгарнулі наступленне на поўдзень, дзе засяродзіліся войскі Гбагбо.

30 сакавіка атрады Уатары без бою ўзялі пад свой кантроль сталіцу краіны Ямусукра, а 31 сакавіка яны ўвайшлі ў . Апошнім буйным горадам, які заставаўся за войскамі Гбагбо, быў Абіджан.

## Баявыя дзеянні 
### Папярэднія сутыкненні 
Першыя сутыкненні ў горадзе адбыліся яшчэ ў пачатку сакавіка. Тады ў іх ўдзельнічалі паліцыя, верная Гбагбо, і грамадзянскія прыхільнікі Уатары. Асноўныя падзеі адбываліся ў раёне Абабо. Гвалт вымусіў звыш 200 000 чалавек пакінуць горад. Ахвярамі супрацьстаяння сталі 6 жанчын з лагера Уатары, якія загінулі ў сутыкненні з сілавікамі.

### Да паланення Гбагбо 
Напярэдадні баёў у Абіджане пачалі ўзводзіць барыкады з аўтамабільных пакрышак. Штурм горада пачынаўся 31 сакавіка, калі лаяльныя Уатары апалчэнцы групоўкі «Рэспубліканскія сілы Кот-д’Івуара» на ўзыходах уваходзяць у Абіджан. Узброеныя атрады бяруць пад ахову .

Першыя баі адбыліся ля прэзідэнцкай рэзідэнцыі ў прыгарадзе Какады. 1 красавіка французскія вайскоўцы па загадзе Нікаля Сарказі ўварваліся ў краіну, высадзіўшыся на паўднёвай ускраіне Абіджана, аргументаваўшы гэта мэтай *«абароны французскіх грамадзян»*. Адначасна міратворцы ААН захопліваюць аэрапорт.

З 4 на 5 красавіка французскія войскі і сілы ААН праводзяць верталётны рэйд на пазіцыі войск Гбагбо. Пад удары трапілі яго рэзідэнцыя і ваенная база Акуеда. У атацы ўдзельнічалі два верталёты Мі-24П украінскага міратворчага кантынгенту, якія абстралялі з 30-мм гармат хованкі з ваеннай тэхнікай і знішчылі склад са зброяй і артылерыйскімі снарадамі. Па машынах адкрылі агонь з зямлі, але пілоты паспелі здзейсніць супрацьзенітны манеўр і сышлі на віражы са слізгаценнем.

9 красавіка сілы, падначаленыя Ларану Гбагбо, перайшлі ў наступленне: яны занялі стратэгічна важныя кварталы Абіджана і наблізіліся да штаб-кватэры Аласана Уатары.

11 красавіка французскія войскі зноў абстралялі ракетамі з верталётаў рэзідэнцыю. Пасля нападу з паветра французскі спецназ распачаў наступленне на аб’ект. Для падаўлення супраціўлення праціўніка былі вылучаны 30 адзінак бранятэхнікі. У выніку атакі Гбагбо быў захоплены ў палон і перададзены прыхільнікам Уатары.

### Пасля паланення Гбагбо 
Пасля 11-га чысла рэшткі прыхільнікаў Гбагбо пад пачаткам  працягвалі змагацца, засяродзіўшыся ў раёнах Ёпугон і Абабо. Аласан Уатара заклікаў іх скласці зброю. Атрымаўшы адмоўны адказ, новыя ўлады распачалі ваенную аперацыю ў Абабо. 27 красавіка ў адным з баёў загінуў сам Кулібалі. Хутка Абабо перашоў да войск Уатары. Пазней, 4 мая, рэспубліканская гвардыя захапіла Ёпунгон, і апошнія атрады прыхільнікаў Гбагбо спынілі супраціў.

## Вынікі і наступствы 
У сувязі з пачаткам баёў у Абіджане вылілася гуманітарная катастрофа, паколькі ў горад не паступала харчаванне. На фоне сутыкненняў фіксуюцца акты рабавання і вандалізму. Баі і рост злачыннасці пагражаюць бяспецы замежных грамадзян, таму з 3 красавіка французскія войскі праводзяць эвакуацыю 12 тысяч суайчыннікаў.

У дзень завяршэння сутыкненняў рашэннем Канстытуцыйнага савета Аласан Уатара афіцыйна абвяшчаецца Прэзідэнтам Рэспублікі.

30 лістапада 2011 года былы прэзідэнт краіны Ларан Гбагбо і яго памочнік Шарль Б’е-Гудэ паўсталі перад Міжнародным крымінальным судом. Ім прад’яўляліся абвінавачванні ў злачынствах супраць чалавецтва, учыненых падчас узброенага канфлікту. 28 лютага 2016 года пачаліся слуханні па справе. Гбагбо стаў першым былым кіраўніком дзяржавы, які асабіста паўстаў перад судом у Гаазе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бітвы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Ваенна-палітычны крызіс у Кот-д’Івуары
Катэгорыя:Канфлікты 2011 года
Катэгорыя:Сакавік 2011 года
Катэгорыя:Красавік 2011 года
Катэгорыя:Май 2011 года
Катэгорыя:Абіджан