open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Роланд Кох

**Роланд Кох** (ням.: Roland Koch, нар. 24 сакавіка 1958, Франкфурт-на-Майне) — германскі палітык (Хрысціянска-дэмакратычны саюз).

Атрымаў юрыдычную адукацыю ў Франкфурцкім універсітэце, працаваў адвакатам. З 1999 года прэм’ер-міністр зямлі Гесэн, з 5 красавіка 2008 года в. а. прэм’ер-міністра.

Па выніках праведзеных у канцы 2008 датэрміновых выбараў у ландтаг Кох зноў стаў прэм’ер-міністрам, сфармаваўшы кааліцыю з СвДП.

25 мая 2010 года Кох абвясціў аб сваім рашэнні сысці з пасады прэм’ер-міністра і лідара ХДС у правінцыі Гесэн.

## Літаратура 
* Hajo Schumacher: *Roland Koch: verehrt und verachtet*. Fischer-Taschenbuch-Verlag, Frankfurt 2004, ISBN 3-596-16153-3
* Roland Koch, Hugo Müller-Vogg: *Beim Wort genommen: Roland Koch im Gespräch mit Hugo Müller-Vogg*. Societäts-Verlag, Frankfurt 2002, ISBN 3-7973-0829-9
* Roland Koch (Hrsg.): *Die Zukunft der Bürgergesellschaft: Ehrenamt: neue Ideen & Projekte*. Verlag Olzog, München 2002, ISBN 3-7892-8086-0
* Roland Koch: *Gemeinsam Chancen nutzen: Reden und Aufsätze des hessischen Ministerpräsidenten Roland Koch*. Societäts-Verlag, Frankfurt 2001, ISBN 3-7973-0793-4

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Інфармацыя пра Роланда Коха на сайце ўрада зямлі Гесен  

Катэгорыя:Постаці Гесэна
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 24 сакавіка
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры федэральных земляў Германіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Франкфурце-на-Майне
Катэгорыя:Члены ХДС
Каралеўства Ісландыя

**Каралеўства Ісландыя** (, ) — гістарычная дзяржава, існаваўшая ў 1918 – 1944 у асабістай уніі з Даніяй.

З 1380 Ісландыя практычна ўвесь час знаходзілася пад кантролем дацкага манарха (да 1814 фармальна належала Нарвегіі). У 1874 ёй ўпершыню была нададзена ўласная Канстытуцыя і самакіраванне, якое было пашыранае ў 1904. 1 снежня 1918 быў падпісаны Акт аб уніі, паводле якога Ісландыя прызнавалася як цалкам незалежная дзяржава на чале з дацкім каралём Крысціянам X.

Пасля акупацыі Даніі Нацысцкай Германіяй 9 красавіка 1940 сувязь з дацкім урадам была парушаная. 10 красавіка ўлада над Ісландыяй перайшла да мясцовага парламента – Альтынга, які выбраў часовым кіраўніком краіны Свейна Б'ёрнсана.

Пасля разрыву з Даніяй Ісландыя заняла пазіцыю нейтралітэту, не падтрымаўшы ні Вось, ні Саюзнікаў. Але 10 мая 1940 Вялікабрытанія пачала ўварванне ў Ісландыю, высадзіўшы 800 вайскоўцаў у Рэйк’явіку. Ісландскі ўрад выразіў пратэст супраць «гвалтоўнага парушэння» нейтралітэту, але ўжо 17 мая востраў быў цалкам акупаваны брытанскімі войскамі, а на тэрыторыю краіны дэсантавалася яшчэ 4.000, і прэм'ер-міністр Ісландыі Герман Ёўнасан звярнуўся па радыё да грамадзян краіны з просьбай ветліва аднесціся да брытанскіх салдат. У ліпні 1941 кантроль над востравам перайшоў да ЗША, бо Брытаніі патрабавалася армія ў іншых месцах. Да канца Другой сусветнай вайны Ісландыя заставалася пад акупацыяй Саюзнікаў.

24 мая 1944 адбыўся рэферэндум, на якім большая частка прагаласавала за незалежнасць ад Даніі і рэспубліканскую форму кіравання. Першым прэзідэнтам Ісландыі стаў Свейн Б’ёрнсан. Тым часам Данія заставалася пад нацысцкай акупацыяй, і многія датчане былі абражаныя тым, што гэтае рашэнне было прынятае ў такі час. Тым не менш, дацкі кароль Крысціян X накіраваў віншавальную тэлеграму маладой рэспубліцы.

Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Еўропы
Катэгорыя:Гісторыя Ісландыі
Гуга (герцаг Бургундыі)

**Гуга Чорны** (, каля 890 - 17 снежня 952) — герцаг Бургундыі з 923/936, 2-і сын Рычарда I Заступніка і Адэлаіды, дачкі Конрада II, графа Асера.

## Спасылкі 
* Die Genealogie der Franken und Frankreichs — Die fränkischen Adelsgeschlechter des Mittelalters
* Histoire du Comté de Bourgogne ou Franche-Comté du IXème au XIVème siècle

Катэгорыя:Герцагі бургундскія
Катэгорыя:Дынастыя Базанідаў
Катэгорыя:Постаці французскай гісторыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Катэгорыя:Асобы
Наталля Кірылаўна Нарышкіна

**Наталля Кірылаўна Нарышкіна** () (, , Маскоўская дзяржава — ) — руская царыца, другая жонка цара Аляксея Міхайлавіча, дачка баярына , маці Пятра I. Наталля Кірылаўна выхоўвалася ў маскоўскім доме баярына , дзе, як лічыцца, яе і ўбачыў Аляксей Міхайлавіч. Наталля Кірылаўна была закліканая на сабраны з усёй краіны агляд нявест і павянчана з царом 22 студзеня 1671 г., калі ёй было 19 гадоў. Ад гэтага шлюбу нарадзіліся дзве дачкі і сын, у жывых засталіся двое — сын Пётр — будучы цар Пётр I і дачка .
Тэадор Адорна

**Тэадор Людвіг Візенгрунд Адорна** (; , Франкфурт-на-Майне, Германская імперыя — , Вісп, Швейцарыя) — нямецкі філосаф яўрэйскага паходжання, сацыёлаг і тэарэтык музыкі. Прадстаўнік Франкфурцкай крытычнай школы.

Займаўся музыказнаўствам. Вучыўся і пасля выкладаў ва Франкфурцкім універсітэце імя Іагана Вольфганга Гётэ. З 1934 года быў у эміграцыі ў Вялікабрытаніі, з 1938 — у ЗША. З 1949 года — зноў у Франкфурце-на Майне, прафесар універсітэта. З 1953 кіраўнік Інстытута сацыяльных даследаванняў.

Распрацоўваў праблемы сацыялогіі культуры, музыкі і літаратуры. Выступаў з крытыкай культуры і грамадства (кніга «Дыялектыка Асветніцтва», 1948; сумесна з Максам Хоркхаймерам). Лічыў, што развіццё чалавецтва суправаджаецца нарастаючым супрацьстаяннем грамадства і прыроды, стратай індывідуальнай свабоды. Тэадор Адорна пісаў пра «новы тып варварства», які склаўся пад уплывам пашырэння спецыфічнай тэхналагічнай свядомасці. Адметнай рысай такой свядомасці з'яўляецца пастаяннае імкненне да падаўлення чалавечай індывідуальнасці, стварэння грамадства «татальнага адміністравання» і няўхільнай дэгуманізацыі яго членаў. Распрацаваў канцэпцыю «новай музыкі» як пратакольнай фіксацыі «непрасветленых пакут». Сярод асноўных работ — «Аўтарытарная асоба» (1950), «Уводзіны ў сацыялогію музыкі» (1962), «Негатыўная дыялектыка» (1966) і інш.

## Літаратура 
* Культуралогія: Энцыкл. даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6

## Спасылкі 
Катэгорыя:Камуністы Германіі
Катэгорыя:Філосафы Германіі
Катэгорыя:Сацыёлагі Германіі
Катэгорыя:Постаці нямецкага музыказнаўства
Катэгорыя:Франкфурцкая школа
Катэгорыя:Філосафы XX стагоддзя
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Сацыялогія культуры
Катэгорыя:Сацыялогія мастацтва
Катэгорыя:Філасофія мастацтва
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Франкфурце-на-Майне
Катэгорыя:Даследчыкі фашызму
Катэгорыя:Музычныя эстэтыкі
Бадэн

**Ба́дэн** () — рэгіён на паўднёвым захадзе Германіі, састаўная частка зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Цэнтрам Бадэна з’яўляецца горад Карлсруэ.

## Гісторыя 
Бадэн быў дзяржавай Свяшчэннай Рымскай імперыі Германскай нацыі. Ён утварыўся на месцы Брайсгау — сярэдневяковага графства ў Швабіі. З 1112 года кіраўнікі Бадэна з дынастыі Цэрынгенаў сталі звацца маркграфамі.

Прыблізна праз сотню гадоў Бадэн быў падзелены на дзве часткі. Адна частка, званая Бадэн-Бадэн, стала каталіцкай, а іншая — Бадэн-Дурлах — пратэстанцкай.

У 1771 годзе пасля згасання старэйшай лініі Бадэн-Бадэна адбылося аб’яднанне зямель пад кантролем Бадэн-Дурлахскага маркграфа Карла Фрыдрыха.

У 1803 годзе кіраўнік Бадэна стаў адным з нямногіх курфюрстаў Свяшчэннай Рымскай імперыі. Аднак гэта выбітнае права доўжылася толькі на працягу трох гадоў, да падзення імперыі ў жніўні 1806 года, праз восем месяцаў пасля разгромнай бітвы пад Аўстэрліцам.

У тым жа годзе курфюрства ператварылася ў вялікае герцагства і ўзбагацілася дадатковай тэрыторыяй. Бадэн стаў незалежнай дзяржавай з адной з самых ліберальных у той час канстытуцый і адным з ачагоў рэвалюцыі 1848—1849 гадоў, задушанай Прусіяй.

З 1871 года Бадэн увайшоў у склад Германскай імперыі.

Пасля 1945 года да заснавання Федэратыўнай Рэспублікі Германія паўночны Бадэн уваходзіў у амерыканскую акупацыйную зону, паўднёвы — у французскую. У 1952 годзе пасля рэферэндума адбылося аб’яднанне з Вюртэмбергам.

## Буйныя гарады 
* Карлсруэ
* Мангейм
* Гайдэльберг
* Фрайбург
* Канстанц
* Пфорцгейм
* Бадэн-Бадэн
* Раштат
* Офенбург

## Гл. таксама 
* Бадэнская памылка колеру
* Спіс кіраўнікоў Бадэна

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Германіі
Катэгорыя:Бадэн-Вюртэмберг
Жоржы Фернанду Бранку ды Сампаю

**Жо́ржы Ферна́нду Бра́нку ды Сампа́ю** (, //, , , Партугалія — , Аэйраш, Партугалія) — партугальскі палітычны дзеяч, прэзідэнт Партугальскай Рэспублікі з 1996 па 2006 (перавыбраны на другі тэрмін у 2001).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 верасня 1939 года ў Лісабоне.

Скончыў юрыдычны факультэт Лісабонскага ўніверсітэта ў 1961 годзе. З 1978 — сябра сацыялістычнай партыі Партугаліі, старшыня партыі з 1989 па 1991. У 1979—1984 — член Еўрапейскай камісіі па правах чалавека. У 1989—1995 — мэр Лісабона.

Па заканчэнні другога прэзідэнцкага тэрміна ў маі 2006 года Бранку ды Сампаю быў прызначаны спецыяльным прадстаўніком Генеральнага Сакратара ААН па глабальным плане барацьбы з туберкулёзам.

У 2005 годзе прымаў удзел у Лісабонскім паўмарафоне. Жанаты, мае дваіх дзяцей.

Памёр 10 верасня 2021 года ў Аэйрашы.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Прэзідэнта Партугальскай Рэспублікі

Катэгорыя:Прэзідэнты Партугаліі
Катэгорыя:Члены Сацыялістычнай партыі, Партугалія
Катэгорыя:Мэры Лісабона
Жан Мартэн Шарко

**Жан Мартэн Шарко** (; 29 лістапада 1825 — 16 жніўня 1893) — французскі ўрач-псіхіятр, настаўнік Зігмунда Фрэйда, спецыяліст па неўралагічных хваробах, заснавальнік новага вучэння аб псіхагеннай прыродзе істэрыі. Правёў вялікую колькасць клінічных даследаванняў у галіне псіхіятрыі з выкарыстаннем гіпнозу як асноўнага інструмента доказу сваіх гіпотэз. Заснавальнік кафедры псіхіятрыі ў Парыжскім універсітэце. Член Парыжскай Акадэміі навук (з 1863 года). Быў членам Французскага Геаграфічнага таварыства. Сярод вучняў — П’ер Марыя Фелікс Жанэ.
[thumb|left|150px|Шарко чытае лекцыю пра істэрыю. Жанчыну трымае вучань Шарко [Жазеф Бабінскі]]

## Спасылкі 
* A Brief Biography of Charcot from a Freudian perspective
* Biography of Charcot
* An off off Broadway show about Charcot and hysterics  

Катэгорыя:Медыкі Францыі
Катэгорыя:Псіхіятры Францыі
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Катэгорыя:Медыкі XIX стагоддзя
Генрых Густаў Магнус

**Генрых Густаў Магнус** (; ,  — , ) — вядомы нямецкі фізік і хімік. Нарадзіўся ў яўрэйскай сям’і, прыняў хрысціянства.

## Біяграфія 
Вывучаў фізіку і хімію 6 гадоў — спачатку ў Берлінскім універсітэце, затым яшчэ год (1828) ў Стакгольме, у лабараторыі Берцэліуса, а пасля ў Парыжы ў Гей-Люсака і Ценара. У 1831 г. Магнус быў запрошаны лектарам фізікі і тэхналогіі ў Берлінскі ўніверсітэт, потым быў прафесарам фізікі да 1869 У 1840 г. Магнус абраны членам Берлінскай акадэміі. Магнус нястомна працаваў усё сваё жыццё над разнастайнымі пытаннямі фізікі і хіміі. Яшчэ студэнтам (1825) ён апублікаваў першую сваю працу аб самазагаранне металічных парашкоў, у 1828 г. адкрыў названую яго імем плацінавую соль (PtCl 2NH3). З 1827 па 1833 займаўся пераважна хіміяй, затым працамі ў галіне фізікі. З гэтых апошніх найбольш вядомыя даследаванні над паглынаннем газаў крывёю (1837-45), над пашырэннем газаў ад награвання (1841-44), над пругкасцю пароў вады і водных раствораў (1844-54), над тэрмаэлектрычнасцю (1851), электролізам (1856), індукцыяй токаў (1858-61), цеплаправоднасцю газаў (1860), палярызацыяй прамяністага цяпла (1866-68) і пытаннем аб цеплаправоднасці газаў (з 1861).

Катэгорыя:Фізікі Германіі
Катэгорыя:Хімікі Германіі
Катэгорыя:Фізікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Іўдзеі, якія прынялі хрысціянства
Viza Незалежнай Рэспублікі Мроя

**«Víza Незале́жнай Рэспу́блікі Мро́я»** — зборнік песень беларускіх выканаўцаў, трыб’ют гурта «N.R.M.», запісаны ў 2003 годзе. Прэзентацыя альбому адбылася 12 лістапада 2003 года ў канцэртнай зале «Мінск».

## Змест 
## Выдаўцы 
* Віталь Супрановіч: прадзюсар і менеджар
* Павал Апановіч: прадзюсар і менеджар
* Сяргей Лабандзіеўскі: майстарынг
* Ягор Шумскі: дызайн
* Алесь Таболіч: арт-дызайн

Катэгорыя:N.R.M.
Катэгорыя:Альбомы 2003 года
Джэймс Бейкер

{{Дзяржаўны дзеяч
|беларускае імя     = Джэймс Адысан Бейкер
|арыгінал імя  = James Addison Baker III
|партрэт         = JamesBaker.jpeg
|тытул           = Дзяржаўны сакратар ЗША
|парадак         = 61
|перыядпачатак	 = 20 студзеня 1989
|перыядканец	 = 23 жніўня 1992
|папярэднік	 = Джордж Шульц
|пераемнік        = Лоўрэнс Іглбергер
|прэзідэнт       = Джордж Герберт Уокер Буш
|партыя          = Рэспубліканская партыя
|сцяг            = Seal of the United States Department of State.svg
|сцяг2           = Flag of the United States.svg
|сцяг_2            = US-DeptOfTheTreasury-Seal.svg
|тытул_2           = міністр фінансаў ЗША
|парадак_2         = 67
|перыядпачатак_2	 = 4 лютага 1985
|перыядканец_2	 = 17 жніўня 1988
|папярэднік_2	 = Дональд Рэйган
|пераемнік_2        = Нікалас Брэйдзі
|прэзідэнт_2       = Рональд Рэйган
|партыя_2          = 
|сцяг2_2            = Flag of the United States.svg

| пасада_3      = Кіраўнік адміністрацыі прэзідэнта ЗША 
 | парадак_3        = 16
 | сцяг_3           = US-WhiteHouse-Logo.svg
 | сцяг2_3          = Flag of the United States (Pantone).svg
 | перыядпачатак_3   = 24 жніўня 1992
 | прэзідэнт_3      = Джордж Буш-старэйшы
 | перыядканец_3    = 20 студзеня 1993
 | папярэднік_3 = 
 | пераемнік_3       = 

 | пасада_4      = Кіраўнік адміністрацыі прэзідэнта ЗША 
 | парадак_4        = 10
 | сцяг_4           = US-WhiteHouse-Logo.svg
 | сцяг2_4          = Flag of the United States (Pantone).svg
 | перыядпачатак_4   = 20 студзеня 1981
 | прэзідэнт_4      = Рональд Рэйган
 | перыядканец_4    = 3 лютага 1985
 | папярэднік_4 = 
 | пераемнік_4       = Дональд Рыган

|дата нараджэння   = 
|месца нараджэння = 
|муж = 
|дзеці = 
|веравызнанне = Епіскапальная царква
|прафесія = юрыст, палітолаг
|адукацыя = 
|навуковая ступень =
|узнагароды =
{

}
|бацька = 
|маці = 
|аўтограф = James A Baker III sig.jpg
 }}
**Джэймс Адысан Бейкер III** (, 28 красавіка 1930, Х’юстан) — амерыканскі палітык, які займаў пасаду кіраўніка адміністрацыі прэзідэнта Рэйгана, сакратара Казначэйства ЗША, а 1989 па 1992 - дзяржаўнага сакратара ЗША.

## Сям'я 
Жанаты на С'юзан Гарнет, восем дзяцей.

## Працы 
* The Politics of Diplomacy: Revolution, War and Peace, 1989—1992 (ISBN 0-399-14087-5).

## Спасылкі 
* Біяграфія

Катэгорыя:Дзяржаўныя сакратары ЗША
Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Катэгорыя:Кабінет Джорджа Буша Старэйшага
Катэгорыя:Кабінет Рональда Рэйгана
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Х’юстане
Катэгорыя:Кіраўнікі адміністрацыі прэзідэнта ЗША
Белы дом

**Белы дом** () — афіцыйная рэзідэнцыя прэзідэнта ЗША, размешчаная ў Вашынгтоне (акруга Калумбія) па адрасе: Пенсільванія-авеню, 1600 (англ.: 1600, Pennsylvania Avenue).

Белы дом быў афіцыйнай рэзідэнцыяй ўсіх прэзідэнтаў ЗША, за выключэннем Джорджа Вашынгтона, які займаў гэты пост з 1789 па 1797 г. На момант завяршэння будаўніцтва Белага дома ў 1800 годзе Прэзідэнтам краіны з’яўляўся Джон Адамс. У жніўні 1814 Белы дом быў спалены брытанцамі, пасля чаго рэканструяваны і адноўлены.

Ён уяўляе сабой асабняк у паладыянскім стылі (архітэктар Джэймс Хобан). Будаўніцтва пачалося ў 1792, скончылася 1 лістапада 1800 года. У гэты ж дзень першым яго гаспадаром стаў другі прэзідэнт ЗША Джон Адамс.

У Белым доме шэсць паверхаў: два цокальныя, два для афіцыйных прыёмаў і два для сям’і Прэзідэнта. Наведвальнікі, якія прыходзяць у Белы дом на экскурсію, маюць магчымасць убачыць самыя прыгожыя і гістарычныя памяшканні, у тым ліку Усходні пакой, Зялёны пакой, Блакітны пакой, Чырвоны пакой і Сталовую для афіцыйных мерапрыемстваў. Гэтыя памяшканні выкарыстоўваюцца Прэзідэнтам і Першай лэдзі для прыёму гасцей і кіраўнікоў з іншых краін. У Авальным кабінеце Прэзідэнт ажыццяўляе сваю дзейнасць па кіраванню краінай — падпісвае законапраекты і ўрадавыя распараджэнні і сустракаецца са сваімі супрацоўнікамі, наведвальнікамі і гасцямі.

У журналісцкай мове тэрмін «Белы дом» выкарыстоўваецца як сінонім адміністрацыі прэзідэнта ЗША (аналагічна «Крэмль», «Елісейскі палац» і г. д.) Адлюстраваны на банкноце ў 20 долараў.

## Гл. таксама 
* Выканаўчы офіс Прэзідэнта ЗША

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 
* 
* 
* 
* Белы дом на linkedin

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні ЗША
Катэгорыя:Вашынгтон
Катэгорыя:Пасада прэзідэнта ЗША

Катэгорыя:Славутасці ЗША
Катэгорыя:Афіцыйныя рэзідэнцыі кіраўнікоў дзяржавы
Манумент Вашынгтона

**Манумент Вашынгтона** () — абліцаваны Мэрылендскім мармурам гранітны абеліск вагой 91 тыс. тон і вышынёй 169 метраў.

Быў узведзены ў 1848—1884 гадах у Вашынгтоне, паміж Белым домам і Капітоліем, па праекце Роберта Мілса як помнік першаму прэзідэнту ЗША, Джорджу Вашынгтону. Да пабудовы Эйфелевай вежы быў самым высокай пабудовай на Зямлі. На верх манумента можна ўзлезці па лесвіцы з 896 прыступак альбо пры дапамозе ліфта. Цікавы факт, што з усходняга боку на вяршыні манумента высечаныя 2 лацінскія словы «Laus Deo», што ў перакладзе азначае «Слава Богу». Кожны новы дзень у сталіцы ЗША пачынаецца з таго, што першы прамень сонца азарае гэты надпіс.

14 сакавіка 1973 года два амерыканскія манументалазы ўзабраліся на манумент, гісторыя гэтага апісана ў часопісе «Плэйбой» за жнівень 1974 года.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1885 годзе
Катэгорыя:Вашынгтон
Катэгорыя:Помнікі ЗША
Катэгорыя:Манументы
Вашынгтон
Катэгорыя:Абеліскі
Катэгорыя:Джордж Вашынгтон
Цэрусіт

**Цэрусіт**, *белая свінцовая руда*  — мінерал, карбанат свінца, каштоўная свінцовая руда. Назва паходзіць ад  — воск,  —  бялілы, ад падабенства колеру (перш за цэрусіт выкарыстоўваўся ў касметыцы як пудра), назва дадзена ў 1845 годзе аўстрыйскім мінералогам В. Хэйдзінгерам.

## Радовішчы 
Месцы праявы — Германія, Зімбабвэ, Аўстралія (Брокен), ЗША (Арызона, Каліфорнія, Нью-Мексіка, Каларада), Польшча (Ніжняя Сілезія), Расія (Усходняе Забайкалле, Алтай), Казахстан.
Крышталі, прыдатныя для агранкі, сустракаюцца ў Чэхіі, Італіі (Сардзінія), Аўстрыі (Блайберг), Шатландыі, Намібіі (Цумеб), ЗША (Пенсільванія, паўднёвая частка Скалістых гор).

Зблытаць агранены цэрусіт можна з алмазам і іншымі бясколернымі і карычняватымі ювелірнымі камянямі.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.17, Мн.,2003, С.181

## Спасылкі 
* Характарыстыка цэрусіта 
* Цэрусіт у базе мінералаў 

Катэгорыя:Карбанаты (мінералы)
Катэгорыя:Вырабныя камяні
Катэгорыя:Мінералы свінцу
Катэгорыя:Руды
Жазеф Бабінскі

**Жазеф Бабінскі** (, ; , Парыж — , там жа) — французскі ўрач-неўрапатолаг польскага паходжання. Член Парыжскай Акадэміі навук (1914).

## Творы 
* Étude anatomique et clinique sur la sclérose en plaques. — P. 1885.
* Sur le réflexe cutane plantaire dans certaines affections organiques du système nerveux central. «Compte rendu de la Société de biologie». 1896. ser. 10, t. 3, p.&nbsp;207.

## Літаратура 
* Joseph Jules Babinski, в кн. Major R. Н., History of medicine, v. 2, Springfield, 1954, p.&nbsp;965.

Катэгорыя:Медыкі Францыі
Катэгорыя:Неўролагі
Катэгорыя:Постаці французскай неўралогіі
Міністр фінансаў ЗША

**Міністр фінансаў ЗША** (, літаральна *Сакратар казначэйства ЗША*) — кіраўнік Міністэрства фінансаў ЗША, у асноўныя функцыі якога ўваходзіць вызначэнне і выкананне эканамічнай і грашовай палітыкі ЗША, рэгуляванне экспарту і імпарту, фінансавых арганізацый, збор падаткаў, друк папяровых грашовых знакаў і чаканка манет. Прызначаецца прэзідэнтам ЗША «па савеце і са згоды» Сената ЗША.

## Спіс міністраў фінансаў ЗША 
Роберт Морыс быў першым чалавекам, прызначаным на пост міністра фінансаў (Джорджам Вашынгтонам). Аднак па стане здароўя Морыс адхіліў гэту прапанову, і першым міністрам фінансаў па рэкамендацыі Морыса стаў Аляксандр Гамільтан. Раней (з 1781 па 1784 год) Морыс кіраваў фінансамі Кантынентальнага кангрэса (называючыся суперінтэндантам фінансаў). У 1784—1789 гады фінансамі Кангрэса кіраваў савет з трох камісіянераў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Міністэрствы фінансаў ЗША

Катэгорыя:Міністэрства фінансаў ЗША
Лоўрэнс Іглбергер

**Лоўрэнс Сідні Іглбергер** (; 1 жніўня 1930, Мілуокі — 4 чэрвеня 2011, Шарлотсвіл) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч і дыпламат, які займаў пасаду дзяржаўнага сакратара ЗША ў адміністрацыі прэзідэнта Джорджа Буша Старэйшага.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Дзяржаўнага дэпартамента ЗША
* Гутарка Аліева з Іглбергерам 

Катэгорыя:Дзяржаўныя сакратары ЗША
Аляксандр Гамільтан

**Аляксандр Гамільтан** (; 11 студзеня 1755 або 1757 — 12 ліпеня 1804) — дзяржаўны дзеяч ЗША, выбітны дзеяч Амерыканскай рэвалюцыі. Ідэолаг і кіраўнік Партыі федэралістаў з моманту яе стварэння. Аўтар праграмы паскоранага гандлёва-прамысловага развіцця ЗША, 1-ы міністр фінансаў ЗША.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Alexander Hamilton at MetaLibri.

Катэгорыя:Бацькі-заснавальнікі ЗША
Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Катэгорыя:Кабінет Джорджа Вашынгтона
Катэгорыя:Забітыя на дуэлі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры ЗША
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Цімаці Франц Гайтнер

**Цімаці Франц Гайтнер** (; нар. 18 жніўня 1961 года, Бруклін, Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі эканаміст і фінансіст, 75-ы міністр фінансаў ЗША (з 26 студзеня 2009 года). 9-ы прэзідэнт Федэральнага рэзервовага банка Нью-Ёрка (2003—2009).

## Спасылкі 
* Інфармацыя пра Тимоти Гайтнере на сайце «The New York Times» .

Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Катэгорыя:Кабінет Барака Абамы
Катэгорыя:Фінансісты ЗША
Катэгорыя:Палітыкі ЗША
Катэгорыя:Прэзідэнты Федэральнага рэзервовага банка Нью-Ёрка
Катэгорыя:Савет па міжнародных адносінах
Генры Полсан

**Генры Мэрыт Полсан** (; нар. 28 сакавіка 1946) — 74-ы міністр фінансаў ЗША, член савета кіраўнікоў міжнароднага валютнага фонду. Раней служыў у якасці старшыні і галоўнага выканаўчага дырэктара Goldman Sachs.

## Дзяцінства 
Нарадзіўся ў Палм-Біч, Фларыда у сям’і аптовых прадаўцоў ювелірных вырабаў. Быў выгадаваны ў Барынгтан Хілс, Ілінойс як хрысціянскі вучоны.

У 1970 годзе Полсан атрымаў ступень магістра дзелавога адміністравання ў Harvard Business School.

Катэгорыя:Прадпрымальнікі ЗША
Катэгорыя:Мецэнаты ЗША
Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Катэгорыя:Кабінет Джорджа Буша Малодшага
Вэб-дызайн

**Вэб-дызайн** (ад ) — галіна вэб-распрацоўкі і разнавіднасць дызайна, у задачы якой уваходзіць праектаванне карыстальніцкіх вэб-інтэрфейсаў для сайтаў альбо вэб-дадаткаў. Вэб-дызайнеры праектуюць лагічную структуру вэб-старонак, прадумваюць найбольш зручныя вырашэнні падачы інфармацыі, таксама займаюцца мастацкім афармленнем вэб-праекта. У выніку злучэння дзвюх галін чалавечай дзейнасці дасведчаны вэб-дызайнер павінен быць знаёмым з сучаснымі вэб-тэхналогіямі і мець адпаведныя мастацкія якасці.
Вэб-дызайн — від графічнага дызайна, накіраваны на распрацоўку і афармленне аб’ектаў інфармацыйнага асяродзя інтэрнэта, закліканы забяспечваць высокія спажывецкія уласцівасці і эстэтычныя якасці. Такое тлумачэнне адасабляе вэб-дызайн ад вэб-праграмавання, падкрэслівае спецыфіку прадметнай дзейнасці вэб-дызайнера, пазіцыянуе вэб-дызайн як від графічнага дызайну.

## Гл. таксама 
* HTML
* CSS
* JavaScript
* Adobe Flash
* Графічны дызайн
* PHP
* Вэб 2.0
* Адаптыўны вэб-дызайн

## Спасылкі 
* W3C — Web Standards
Дзяржаўны дэпартамент ЗША

**Дзяржаўны дэпартамент ЗША** () — міністэрства ва ўрадзе ЗША, узначаленае Дзяржаўным сакратаром. Утвораны ў 1789 годзе. Першым дзяржсакратаром ЗША стаў Томас Джэферсан. 

З 21 студзеня 2009 года дэпартамент узначальвае Хілары Клінтан, якая змяніла на гэтай пасадзе Кандалізу Райс.

Дзяржаўны дэпартамент ЗША выконвае функцыі міністэрства замежных спраў.

## Структура дэпартамента 
Падраздзяленне Дзярждэпартамента ЗША — Бюро па дэмакратыі, правам чалавека і працы публікуе штогадовы даклад пра падтрымку Злучанымі Штатамі правоў чалавека і дэмакратыі ў свеце.

Падрыхтоўкай дыпламатычных працаўнікоў займаецца Інстытут замежнай службы, які таксама з'яўляецца падраздзяленнем Дзярждэпартамента. Дырэктар інстытута мае ранг памочніка Дзяржсакратара ЗША.

## Гл. таксама 
* Дзяржаўны сакратар ЗША
* Спіс Дзяржаўных сакратароў ЗША
* Інстытут замежнай службы, ЗША

## Спасылкі 
* 

ЗША
Катэгорыя:Міністэрствы ЗША
NASDAQ

**Фондавая біржа NASDAQ**, ці проста **NASDAQ** — амерыканская фондавая біржа. Назва з’яўляецца скарачэннем поўнай назвы *National Association of Securities and Dealers Automated Quotations*. Найбуйнейшая ў ЗША электронная біржа. На біржы прадстаўленыя прыкладна 3 700 кампаній, што робіць яе біржай з аб’ёмам гандлю большым за ўсе астатнія ў свеце.

## Індэксы NASDAQ 
На NASDAQ каціруюцца акцыі не толькі высокатэхналагічных кампаній, таму ўзнікла цэлая сістэма індэксаў, кожны з якіх адлюстроўвае сітуацыю ў адпаведнай галіне эканомікі. Цяпер існуе трынаццаць такіх індэксаў, у аснове якіх ляжаць каціроўкі каштоўных папер, якімі гандлююць у электроннай сістэме NASDAQ.

### Nasdaq Composite 
Індэкс Nasdaq Composite уключае акцыі ўсіх кампаній, якія каціруюцца на біржы NASDAQ (усяго больш за 5000). Рыначны кошт разлічваецца так: агульная колькасць акцый кампаніі памнажаецца на бягучы рыначны кошт адной акцыі.

### Nasdaq-100 
У Nasdaq-100 уключаны 100 найбуйнейшых па капіталізацыі кампаній, акцыі якіх гандлююцца на біржы NASDAQ. У індэкс не ўключаюцца кампаніі фінансавага сектара. Па стане на 2021 год 57 % Nasdaq-100 складаюць тэхналагічныя кампаніі. На біржы Nasdaq фонд пад цікерам QQQ з высокай дакладнасцю паўтарае дынаміку Nasdaq-100.

### Іншыя індэксы NASDAQ 
* NASDAQ Bank Index — для кампаній банкаўскага сектара
* NASDAQ Biotechnology Index — для медыцынскіх і фармацэўтычных кампаній
* NASDAQ Computer Index — для кампаній, якія распрацоўваюць праграмнае і апаратнае забеспячэнне для камп’ютараў
* NASDAQ Financial Index — для кампаній фінансавага сектара, акрамя банкаў і страхавых кампаній
* NASDAQ Industrial Index — для прамысловых кампаній
* NASDAQ Insurance Index — для страхавых кампаній
* NASDAQ Telecommunications Index — для тэлекамунікацыйных кампаній.

## Гл. таксама 
* Спіс фондавых біржаў
* Спіс амерыканскіх фондавых біржаў
* Кампаніі, якія маюць лістынг акцый на NASDAQ
* NASDAQ OMX Group
* Індэксы NASDAQ

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт NASDAQ 

Катэгорыя:Фондавыя біржы
Катэгорыя:Паўночнаамерыканскія фондавыя біржы
Катэгорыя:Кампаніі ЗША
Катэгорыя:Члены WFE
Катэгорыя:Інавацыйная эканоміка
Фондавая біржа

[thumb|right|[Нью-Ёркская фондавая біржа]]
[thumb|right|[Лонданская фондавая біржа () у Лонданскім сіці (City of London)]]
**Фондавая біржа** — арганізацыя на ўзаемных пачатках, якая надае мажлівасць брокерам і трэйдэрам гандляваць рознымі відамі каштоўных папер. Звычайна, няма абавязку гандляваць каштоўнымі паперамі непасрэдна на біржы. Можна рабіць гэта ў абход, тады гэтае пагадненне завецца пазабіржавым.

## Задачы фондавай біржы 
# Падаванне цэнтралізаванага месца, дзе можа адбывацца як продаж каштоўных папер іх першым уладальнікам, так і іх перапродаж другі раз;
# Выяўленне раўнаважкага біржавога кошту;
# Акумуляванне часова свабодных грашовых сродкаў і спрыянне перадачы права ўласнасці;
# Забеспячэнне галоснасці, адкрытасці біржавога гандлю;
# Забеспячэнне арбітражу;
# Забеспячэнне гарантый выканання пагадненняў, заключаных у біржавой зале;
# Распрацоўка этычных стандартаў, кодэкса паводзін удзельнікаў біржавога гандлю.

## Фондавыя біржы ў ЗША 
Найбольшае распаўсюджванне фондавыя біржы атрымалі ў ЗША. Найбуйнейшымі з іх з'яўляюцца:
* NYSE (Нью-Ёркская фондавая біржа)
* NASDAQ (Нацыянальная электронная фондавая біржа ЗША)
* CME (Чыкагская таварная біржа)
* NYMEX (Нью-Ёркская таварная біржа)
* GLOBEX (Глабальная электронная гандлёвая платформа)

## Фондавыя біржы ў Еўропе 
У Еўропе размешчаны 68 дзеючых фондавых біржаў. 8 з іх уваходзяц у склад амерыканскай групы NASDAQ OMX Group, 5 - у склад Euronext.
Узаемная арганізацыя

**Узаемная арганізацыя**, ці **арганізацыя на ўзаемных пачатках** — звычайна, але не заўжды, прадпрыемства ці кампанія, мэта якой — рабіць прадукты ці паслугі сваім пачаткоўцам. Ад кааперацыі адрозніваецца тым, што сябры арганізацыі не інвестуюць грошы непасрэдна ў яе, але атрымліваюць права голаса падчас кіраўніцтва арганізацыяй і частку прыбытку, якая залежыць непасрэдна ад кліенцкіх зносін.

Прыбыткі арганізацыі звычайна інвестуюцца зноў у яе, каб патрымліваць паступовы рост арганізацыі, а таксама, каб забяспечыць яе бяспеку.

Катэгорыя:Арганізацыі
Катэгорыя:Віды прадпрыемстваў
Аляксей Леанідавіч Кудрын

**Аляксей Леанідавіч Кудрын** (; , Добэлэ, Латвійская ССР) — расійскі дзяржаўны дзеяч, міністр фінансаў Расійскай Федэрацыі (з мая 2000), Намеснік Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі (у маі 2000 — сакавіку 2004 і з верасня 2007). Дэкан Факультэта свабодных мастацтваў і навук Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Спасылкі 
* Біяграфія 

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Расіі
Катэгорыя:Міністры фінансаў Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа
Катэгорыя:Намеснікі Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Супрацоўнікі адміністрацыі прэзідэнта Расіі
Катэгорыя:Фінансісты Расіі
Катэгорыя:Эканамісты Расіі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Томскай вобласці
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Латвіі
Катэгорыя:Члены Савета бяспекі Расіі
Катэгорыя:Выкладчыкі ВШЭ
Катэгорыя:Члены савета дырэктараў РАТ «АЭС Расіі»
Катэгорыя:Выпускнікі СПбДУ
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Махачкалы
Катэгорыя:Дэканы СПбДУ
Андрэй Міхайлавіч Харкавец

**Андрэй Міхайлавіч Харкавец** (, , БССР — ) — міністр фінансаў Рэспублікі Беларусь (2008—2014).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (1985 г.), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (2006 г.).

З 1985 працаваў у Міністэрстве фінансаў БССР і Рэспублікі Беларусь на розных пасадах. З 1995—2006 гг. — начальнік Галоўнага дзяржаўнага казначэйства. 2006—2008 гг. Першы намеснік Міністра фінансаў. 14 жніўня 2008 прызначаны на пасаду Міністра фінансаў Рэспублікі Беларусь, быў вызвалены ад пасады 21 ліпеня 2014.

## Спасылкі 
* Біяграфія і фота

Катэгорыя:Выпускнікі БДЭУ
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністра фінансаў Рэспублікі Беларусь
Рэферэндум у Ісландыі (1944)

**Рэферэндум у Ісландыі** адбыўся 24 мая 1944. На рэферэндум выносіліся два пытанні: разрыў уніі з Даніяй і прыняцце новай рэспубліканскай канстытуцыі.

## Вынікі 
### Разрыў уніі з Даніяй 
### Рэспубліканская форма кіравання 
17 ліпеня 1944 Ісландыя была абвешчаная незалежнай рэспублікай. Нягледзячы на тое, што многіх датчан абразіла гэта рашэнне, якое было прынятае, калі Данія яшчэ заставалася пад нямецкай акупацыяй, дацкі кароль Крысціян X накіраваў ісландцам свае віншаванні.

Катэгорыя:Гісторыя Ісландыі
Ісландыя
Верхняя Рака (акруга Гамбіі)

**Ве́рхняя Рака́** () — акруга на ўсходзе Гамбіі.
* Адміністрацыйны цэнтр — Басэ-Санта-Су.
* Плошча — , насельніцтва — 

## Геаграфія 
На захадзе мяжуе з акругай Цэнтральная Рака, на поўначы, усходзе і поўдні з Сенегалам. Праз усю тэрыторыю акругі з усходу на захад працякае рака Гамбія.

## Адміністрацыйны падзел 
Адміністрацыйна акруга падраздзяляецца на 4 раёна:

* Усходні Фуладу
* Кантара
* Санду
* Вулі

Катэгорыя:Акругі Гамбіі
Заходні раён (Гамбія)

**Заходні раён** () — акруга на захадзе Гамбіі.
* Адміністрацыйны цэнтр — Брыкама.
* Плошча — , насельніцтва — 

## Геаграфія 
thumb|280px|left|Адміністрацыйны падзел акругі

На паўночным захадзе мяжуе з Банжулам, на паўночным усходзе з акругай Ніжняя Рака, на ўсходзе і поўдні з Сенегалам. На поўначы знаходзіцца вусце ракі Гамбія, заходняя частка акругі выходзіць да Атлантычнага акіяна.

## Адміністрацыйны падзел 
Адміністрацыйна акруга падраздзяляецца на 9 раёнаў.

Катэгорыя:Акругі Гамбіі
Ніжняя Рака (акруга Гамбіі)

**Ні́жняя Рака́** () — акруга ў Гамбіі.
* Адміністрацыйны цэнтр — Манса Конка.
* Плошча — , насельніцтва — 

## Геаграфія 
На паўднёвым захадзе мяжуе з акругай Заходні раён, на поўначы з акругай Паўночны Бераг па рацэ Гамбія, на паўночным усходзе з акругай Цэнтральная Рака, на поўдні з Сенегалам.

## Адміністрацыйны падзел 
Адміністрацыйна акруга падраздзяляецца на 6 раёнаў:

* Цэнтральны Яра
* Усходні Яра
* Заходні Яра
* Цэнтральны К'янг
* Усходні К'янг
* Заходні К'янг

Катэгорыя:Акругі Гамбіі
Землетрасенне ў Перу (2011)

**Землетрасенне ў Паўночным Перу 24 жніўня 2011 года** — моцнае землетрасенне магнітудай 7,0. Адбылося ў 12 гадзін 46 хвілін ночы мясцовага часу ў 82 км на поўнач ад Пукальпа. Гіпацэнтр землетрасення залягаў на глыбіні 145 кіламетраў блізка ад мяжы з Бразіліяй.

## Наступствы 
Людзі, якія жывуць на тэрыторыях паміж гарадамі Чакайбамба і Учубамба, былі ізаляваны з прычыны таго, што тэлефонныя лініі спынілі працу. Працы ў шахтах і на энергетычных аб’ектах не былі закрануты землетрасеннем. Магістральны нафтаправод у Пукальпа не быў пашкоджаны.

У перуанскім Чандыгарху 2 чалавекі атрымалі раненні з прычыны таго, што іх дом абваліўся, 18 вучняў школ у Какейнэ атрымалі траўмы ў таўкатні, калі яны ў паніцы кінуліся ўцякаць з класаў. 1 жанчына памерла ад нервовага крызу, выкліканага землетрасеннем.

У Манарамба падземны штуршок выклікаў апоўзень і пакінуў жыхароў без электрычнасці і сувязі, яшчэ 1 апоўзень адбыўся ў Маракана.

Катэгорыя:Землетрасенні ў Перу
Катэгорыя:Землетрасенні 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Перу
Катэгорыя:Падзеі 24 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 2011 года
Цэнтральная Рака (акруга Гамбіі)

**Цэнтральная Рака** () — акруга ў цэнтральнай частцы Гамбіі. Раней зваўся **Востраў Макарці** () па востраву, які знаходзіцца на рацэ Гамбія.
* Адміністрацыйны цэнтр — Янянбурэх (былы Джорджтаўн).
* Плошча — , насельніцтва — 

## Геаграфія 
На захадзе мяжуе з акругай Паўночны Бераг, на паўднёвым захадзе з акругай Ніжняя Рака, на ўсходзе з акругай Верхняя Рака, на поўначы і поўдні з Сенегалам. Праз усю тэрыторыю акругі з усходу на захад працякае рака Гамбія.

## Адміністрацыйны падзел 
Адміністрацыйна акруга падраздзяляецца на 10 раёнаў:

* Заходні Фуладу
* Янянбурэх
* Ніжні Салум
* Ньямина Данкунку
* Усходні Ньяміна
* Заходні Ньяміна
* Ньяні
* Ньянья
* Самі
* Верхні Салум

Катэгорыя:Акругі Гамбіі
Адміністрацыйны падзел Ганы

thumb|right|150px|Адміністрацыйны падзел Ганы
Гана падзелена на 10 рэгіёнаў, якія складаюцца з 170 абласцей, у тым ліку 40 гарадскіх утварэнняў і 6 метраполій.

## Спасылкі 
*
Вінаградаў

**Вінаградаў** — рускае прозвішча, таксама тапонім.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Паўлавіч Вінаградаў (1895—1975) — савецкі геахімік, двойчы Герой Сацыялістычнай Працы.
* Аляксей Дзмітрыевіч Вінаградаў (1919—1944) — Герой Савецкага Саюза.
* Андрэй Юр’евіч Вінаградаў (нар. 1976) — расійскі гісторык-антыказнавец, візантыніст, археолаг і перакладчык.
* Валянцін Мікалаевіч Вінаградаў (1933—2011) — савецкі кінарэжысёр.
* Васіль Пятровіч Вінаградаў (бальшавік)
* Віктар Ніканавіч Вінаградаў (нар. 1933) — беларускі матэматык.
* Георгій Паўлавіч Вінаградаў (1908—1980) — савецкі спявак (лірычны тэнар), заслужаны артыст РСФСР.
* Дзмітрый Іванавіч Вінаградаў — хімік-кераміст.
* 
* Леў Аляксеевіч Вінаградаў (1877—1938) — беларускі і расійскі юрыст, краязнавец.
* Мікалай Уладзіміравіч Вінаградаў (1897—1972) — беларускі псіхіятр.
* Міхаіл Кліменцьевіч Вінаградаў (нар. 1944) — беларускі архітэктар.
* Павел Вінаградаў (нар. 1988) — беларускі актывіст, вязень сумлення.
* Сяргей Арсенавіч Вінаградаў (1869—1938) — рускі мастак.
* Сяргей Леанідавіч Вінаградаў (нар. 1981) — расійскі футбаліст.
* Юрый Германавіч Вінаградаў (1946—2000) — расійскі гісторык-антыказнавец, археолаг і эпіграфіст
* Яраслаў Міхайлавіч Вінаградаў — беларускі архітэктар.

## Тапонім 
* Вынаградзіў (Вінаградаў) — горад у Закарпацкай вобласці Украіны

## Гл. таксама 
* Вінаградава
* Валянцін Вінаградаў, альбо беларускае кіно, якога няма

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Крысціян X

**Крысціян X** (; Christian Carl Frederik Albert Alexander Vilhelm, 26 верасня 1870, Капенгаген, Данія — 20 красавіка 1947, там жа) — кароль Даніі з 14 мая 1912 і кароль Ісландыі з 1 снежня 1918 па 17 чэрвеня 1944 (пад імем Крысціян I).

## Біяграфія 
Крысціян нарадзіўся ў замку Шарлотэнлун каля Капенгагена ў сям’і Фрэдэрыка VIII і Лавізы Шведскай.
Ён быў першым Глюксбургам, якія нарадзіліся ў Даніі. Атрымаў ваенную адукацыю. Меў чыны: шведскага генерал-маёра (15 мая 1912), шведскага, нарвежскага і германскага адмірала (24 лютага 1913), брытанскага адмірала (29 лістапада 1920), прускага генерал-палкоўніка. З 1906 года кронпрынц і член Дзяржаўнага савета. У 1912 годзе ўспадкаваў дацкі прастол.

У 1920 годзе быў праведзены рэферэндум, па выніках якога Паўночны Шлезвіг і частка Цэнтральнага Шлезвіга былі вернутыя ў склад Даніі. Спроба Крысціяна X дамагчыся вяртання ўсяго Цэнтральнага Шлезвіга прывяла да ўнутрыпалітычнага крызісу, які паставіў пад пагрозу існаванне дацкай манархіі (найстарэйшай у Еўропе). Пасля акупацыі Даніі ў красавіку 1940 года кароль застаўся ў краіне і стаў сімвалам маральнага супраціўлення датчан. У 1942 годзе быў фактычна заключаны пад хатні арышт.

Крысціян X быў пляменнікам прынцэсы Дагмары Дацкай (расійскай імператрыцы Марыі Фёдараўны) і стрыечным братам Мікалая II. Яго малодшы брат прынц Карл стаў каралём Нарвегіі пад імем Хокан VII.

Катэгорыя:Асобы на манетах
Катэгорыя:Глюксбургі
Катэгорыя:Праведнікі народаў свету
Катэгорыя:Каралі дацкія
Adobe

**Adobe Inc.** (*Эдо́ўбі*) — амерыканская кампанія са штаб-кватэрай у Сан-Хасэ, Каліфорнія. Adobe спецыялізуецца на праграмах для стварэння і публікацыі шырокага спектру кантэнту, уключаючы графіку, фатаграфіі, ілюстрацыі, анімацыю, мультымедыя, відэа, кінафільмы і друк. Сярод флагманскіх прадуктаў кампаніі вылучаюцца праграма для рэдагавання выяў Adobe Photoshop, праграма для рэдагавання вектарнай графікі Adobe Illustrator, фармат файла PDF і праграма для працы з ім Adobe Reader. Шэраг прадуктаў ад Adobe прапануецца як частка SaaS-сэрвіса Adobe Creative Cloud.

Adobe была заснаваная ў снежні 1982 года Джонам Уорнакам і Чарльзам Гешке, якія пакінулі Xerox PARC для працы над мовай апісання старонак PostScript. У 1985 годзе кампанія Apple Computer атрымала ліцэнзію на PostScript для выкарыстання ў сваіх прынтарах LaserWriter, што стала пачаткам рэвалюцыі ў настольных выдавецкіх сістэмах. Пазней Adobe распрацоўвала анімацыйную платформу Adobe Flash, набытую у кампаніі Macromedia, праграму рэдагавання відэа Adobe Premiere, платформу для лоў-код () вэб-распрацоўкі Adobe Muse.

Станам на 2022 год Adobe мела больш за 26 000 супрацоўнікаў па ўсім свеце.

## Вядомыя прадукты 
### Праграмы для графічнага дызайну 
* Photoshop
* Illustrator
* Photoshop Elements
* Acrobat DC
* FrameMaker
* Adobe XD
* InDesign
* Lightroom
* Express
* InCopy

### Праграмы для вэб-дызайну 
* Dreamweaver
* Flash
* ColdFusion
* Content Server
* LiveCycle

### Праграмы рэдагавання відэа, аўдыя і візуальных эфектаў 
* After Effects
* Premiere Pro
* Premiere Elements
* Audition
* Character Animator
* Prelude
* Animate

## Гл. таксама 
* PDF
* PostScript
* TIFF

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Adobe Systems, Inc.

*
Сан-Хасэ (Каліфорнія)

**Сан-Хасэ́, Сан-Хазэ** (, мянушка: *cталіца Крамянёвай даліны*) — горад у ЗША, на захадзе Каліфорніі. Адміністрацыйны цэнтр акругі Санта-Клара. Насельніцтва — 954 тыс. чалавек (2006).

## Геаграфія 
## Гісторыя 
Горад заснаваны ў 1777 годзе.

## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Сан-Хасэ лічыцца сталіцай Крамянёвай даліны. Тут расквартавана не меней за 25 кампаній са штатам больш за 1000 чалавек. Сярод іх — такія высокатэхналагічныя карпарацыі, як Adobe Systems, BEA Systems, Cisco і eBay. Дзейнічае міжнародны аэрапорт.

### Інфармацыя аб кампаніях 
* Nayna Networks
* Adobe Systems
* eBay

## Гарады-пабрацімы 
*

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* City of San Jose Web site
* Photos of San Jose — Terra Galleria
* San Jose Silicon Valley Chamber of Commerce
* San Jose — Dublin Sister City Program
* San Jose and Santa Clara Election Information
* Pictures of damage from the 1906 earthquake at Silicon Valley History Online
* Map of neighborhoods and neighboring cities

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Катэгорыя:Крамянёвая даліна
Стывен Чу

**Стывен Чу** (, , нар. 28 лютага 1948, горад Сент-Луіс, штат Місуры, ЗША) — амерыканскі фізік-эксперыментатар. За даследаванні ў галіне астуджэння і ўлоўлівання атамаў з выкарыстаннем лазерных тэхналогій у 1997 годзе ўзнагароджаны Нобелеўскай прэміяй па фізіцы (сумесна з Клодам Коэнам-Тануджы і Уільямам Філіпсам).

З 21 студзеня 2009 года па 22 красавіка 2013 года — міністр энергетыкі ў адміністрацыі прэзідэнта ЗША Барака Абамы.

У 2017 быў выбраны замежным членам НАН Беларусі.

Прафесар Стэнфардскага ўніверсітэта (фізіка, малекулярная і клетачная фізіялогія). Апублікаваў больш за 280 прац па атамнай фізіцы і фізіцы палімераў, біяфізіцы, біялогіі, біявізуалізацыі, батарэях і іншых энергетычных тэхналогіях.

## Спасылкі 
* Аўтабіяграфія Стывена Чу на сайце Нобелеўскага камітэта.
* Нобелеўская лекцыя Стывена Чу
* Хатняя старонка Стывена Чу на сайце Стэнфардскага ўніверсітэта.

Катэгорыя:Міністры энергетыкі ЗША
Катэгорыя:Кабінет Барака Абамы
Катэгорыя:Фізікі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Замежныя члены НАНБ
Катэгорыя:Замежныя члены Кітайскай акадэміі навук
Піт Паўлаў

**Піт Па́ўлаў**, поўнае імя **Пётр Паўлаў** (нар. , ) — беларускі музыкант, удзельнік гуртоў N.R.M., Pete-Paff, GARADzKIJA, PAPARAĆ, Pit Pawlaw.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і вайсковага ўрача і медыцынскай сястры. Дзяцінствам жыў Германіі, дзе бацькі служылі ў складзе Групы савецкіх войск у Германіі, вучыўся ў школе, займаўся спортам — плаваннем, грэка-рымскай барацьбой. Скончыў МРТІ. Служыў у паветрана-дэсантных войсках УС СССР.

З 1994 года — гітарыст гурта «N.R.M.», пасля зыходу з калектыву Лявона Вольскага — вакаліст гурта. Заснавальнік і лідар гуртоў «GARADzKIJA» і «Pete-Paff». У 1999—2005 гадах — удзельнік гурта KRIWI. Стваральнік і кіраўнік ініцыятывы «ЖывыГукOn-line». Грае канцэрты з гуртам Pit Pawlaw.

Актыўна ўдзельнічаў ў пратэстах 2020 года ў Беларусі. Граў перад страйкоўцамі на фабрыках і падчас шэсцяў. Быў адным са стваральнікаў ініцыятывы «Дваровыя канцэрты». Граў болей за сто разоў у мінскіх дварах. Граў разам з гуртам і сольна шмат дабрачынных інтэрнэт канцэртаў у падтрымку палітычных зняволеных.

На сваім YouTube-канале пачаў весці праграму "Як граць гэтую песню", каб падтрымаць музыкаў і навучыць людзей граць песні пратэсту.

На сваім YouTube-канале пачаў весці цыкл праграм PAMIEŽŽA

У 2022 годзе рэлакаваўся ў Варшаву.

Выступаў з канцэртамі разам з гуртамі і сольна ў Кілі (Германія), Стакгольме (Швецыя), Таліне (Эстонія), Рызе (Латвія), Вільні (Літва), Тбілісі, Батумі (Грузія), Капенгагене (Данія), Гаазе (Нідэрланды), Лімасоле (Кіпр)

У 2022 годзе выдаў альбом Pit Pawlaw — Zbroja. Zołata. Kabiety (Зброя. Золата. Кабеты).

## Творчы шлях 
* студэнцкі гурт «Испорченный понедельник» на базе Мінскага тэхналагічнага інстытута (1983—1985)
* у войску — стваральнік і кіраўнік ВІА «Голубые береты» (1985—1987, але не аднайменны цяперашні гурт)
* гітарыст рок-гурта «Poltergeist» (1990—1992)
* гітарыст гурта «Мроя» (1993—1994)
* гітарыст гурта «N.R.M.» (з 1994)
* гітарыст і вакаліст гурта  «N.R.M.» (з 2007)
* гітара, домра, мандаліна — гурт KRIWI (1999—2005)
* стварэнне гурта «GARADzKIJA» (з 2003)
* стварэнне гурта «Pete-Paff» (з 2003)

## Удзел у праектах 
* «Narodny Albom»
* «Сьвяты вечар 2000»
* «Я нарадзіўся тут»
* Вольныя танцы: слухай сваё (1999)
* Вольныя танцы: альтэрнатыва_by (2001)
* Personal Depeche (2003)
* Viza Незалежнай Рэспублікі Мроя (2003)
## Дыскаграфія 
* N.R.M. — ŁaŁaŁaŁa (1995)
* N.R.M. — Одзірыдзідзіна (1996)
* N.R.M. — Пашпарт Грамадзяніна N.R.M. (1998)
* N.R.M. — Тры Чарапахі (2020)
* N.R.M. — Дом Культуры (2002)
* N.R.M. — 06 (2007)
* N.R.M. — Д. П. Б. Ч. (2013)
* Народны Альбом (1997)
* Сьвяты Вечар (1999)
* Я нарадзіўся тут (2000)
* Personal Depeche (2003)
* KRIWI За туманам… (1998)
* KRIWI Людзям Live (1999)
* KRIWI Minsk-Berlin (2002)
* PAPARAĆ Pete-Paff - Pahłybleńnie (2003)
* Pit Pawlaw — GARADzKIJA (2003)
* Pit Pawlaw — Zbroja. Zołata. Kabiety. (2022)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:N.R.M.
Катэгорыя:Гітарысты Беларусі
Міністр энергетыкі ЗША

**Міністр энергетыкі ЗША** — глава міністэрства энергетыкі ЗША, член кабінета ЗША, і пятнаццаты ў лініі наследавання прэзідэнцкіх паўнамоцтваў. Пасада была створана 1 кастрычніка 1977 са стварэннем Міністэрства энергетыкі, калі прэзідэнт Д.Картэр падпісаў адпаведны закон. У паўнамоцтвы новага міністэрства ўвайшоў кантроль за доўгатэрміновымі даследаваннямі і развіццём энергетычных тэхналогій, энергазахаванне, даследаванні ў вобласці ядзернай энергетыкі, збор даных, а таксама прагназаванне ў вобласці энергетыкі. Пасля заканчэння халоднай вайны міністэрства энергетыкі таксама надавала ўвагу пытанням захаванняў радыеактыўных адыходаў і падтрыманню якасці навакольнага асяроддзя.

Першым міністрам энергетыкі быў былы міністр абароны і дырэктар ЦВУ Д. Шлезінгер. За час існавання пасады міністра энергетыкі гэты пост займала 12 чалавек. Першай жанчынай і першай афраамерыканкай на пасту міністра энергетыкі была Хейзел О’Ліры, яна ж займала гэта пост найбольш працяглы тэрмін — 4 года. Першым іспанамоўным міністрам энергетыкі стаў Федэрыка Пенья. З 20 студзеня 2009 па 22 красавіка 2013 міністрам быў нобелеўскі лаўрэат 1997 года па фізіцы Стывен Чу.

## Спіс міністраў энергетыкі ЗША 
## Спасылкі 
* www.doe.gov — Афіцыйны сайт Міністэрства энергетыкі ЗША 

Катэгорыя:Міністры ЗША
Катэгорыя:Міністры энергетыкі ЗША
Бадуэн I (кароль Бельгіі)

**Бадуэн I** (; ; 7 верасня 1930 — 31 ліпеня 1993) — кароль бельгійцаў з 17 ліпеня 1951 да канца жыцця. Старэйшы сын Леапольда III і Астрыд Шведскай.

## Біяграфія 
Пасля вайны (да 1950 года) разам з бацькам знаходзіўся ў эміграцыі ў Швейцарыі. Скончыў Жэнеўскі каледж.

З 17 ліпеня 1951 года, пасля адрачэння Леапольда III, стаў каралём.

У снежні 1960 года ажаніўся з з іспанскай арыстакраткай ; іх шлюб аказаўся бяздзетным.

У 1990 годзе, не жадаючы абвастраць адносіны з каталіцкай царквой, Бадуэн заявіў, што па рэлігійных матывах не можа падтрымаць закон, які дазваляе аборты. Тады, з яго згоды, бельгійскі ўрад прыняў адстаўку караля (на адзін дзень), і кабінет міністраў, які прыняў на сябе ўсю паўнату ўлады, зацвердзіў закон.

У кіраванне Бадуэна Бельгія:
* Уступіла ў Еўрапейскае аб’яднанне вугалю і сталі (1951 год), а ў 1957 годзе падпісала Рымскі дагавор, стаўшы адным з шасці чальцоў Еўрапейскай эканамічнай супольнасці.
* Страціла свае афрыканскія калоніі (1960 год).
* Завяршыла пераход ад унітарнай дзяржавы да федэратыўнай, што спрыяла рашэнню складаных нацыянальных праблем у гэтай краіне.

Памёр Бадуэн у Матрыле (Іспанія) 31 ліпеня 1993 года. Трон заняў яго брат Альберт II.

## Памяць 
У гонар Бадуэна I названы самы вялікі стадыён Бельгіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Каралі бельгійскія
Катэгорыя:Постаці Бельгіі
Стывен Крэйн

**Стывен Крэйн** (; , Ньюарк, Нью-Джэрсі, ЗША — , Бадэнвайлер, Германія) — амерыканскі паэт, празаік і журналіст, прадстаўнік імпрэсіянізму, заснавальнік верлібра ў амерыканскай паэзіі. Аказаў вялікі ўплыў на англамоўную культуру.

## Беларускія пераклады 
Паасобныя паэтычныя творы С. Крэйна на беларускую пераклала Ю. Цімафеева.
* Выбраныя вершы / Стывен Крэйн. — Мінск : Зміцер Колас, 2020. — 82 с. — («Паэты планеты»).

## Спасылкі 
* 
* Стывэн Крэйн на ПрайдзіСвеце

Катэгорыя:Паэты ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Лінда Бак

**Лінда Бак** (; ) — амерыканская біёлаг, лаўрэатка Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (2004) за даследаванні «нюхальных рэцэптараў і арганізацыі сістэмы органаў нюху». З дапамогай метаду, распрацаванага лабараторыяй Лінды Бак, было паказана, што нюхальная сістэма выкарыстоўвае камбінаторную схему кадзіравання пахаў. Выпускніца Вашынгтонскага ўніверсітэта, у якім жа і выкладае, пачынаючы з 2003 года.

Катэгорыя:Біёлагі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі
Балалайка

**Балалайка** — рускі народны трохструнны шчыпковы музычны інструмент, ад 600—700 мм (балалайка прыма) да 1,7 метраў (балалайка-кантрабас) даўжынёй, з трохкутным злёгку выгнутым (у XVIII—XIX стагоддзях таксама авальным) драўляным корпусам.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рускія народныя музычныя інструменты
Баланіт

**Баланіт** — запаленне скуры галоўкі палавога члена. Часцей адбываецца запаленне скуры галоўкі палавога члена і ўнутранага лістка крайняга цела - баланапастыт. Можа развівацца як ускладненне інфекцыйнага (ганарэі, трыхаманіязу, кандыдозу, герпесу, сіфілісу) або неінфекцыйных (цукровага дыябету, псарыязу і інш.) захворванняў.

## Літаратура 
* Панкратаў // Современная сексология. Энциклопедия. — Под общей редакцией доктора медицинских наук В. А. Доморацкого. — Мн.: БелЭн., 2008. — 384 с.: іл.

Катэгорыя:Андралагічныя захворванні
Катэгорыя:Захворванні
Катэгорыя:Пеніс
Бадэнвайлер

**Бадэнвайлер** () — камуна ў Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг.

Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Фрайбург. Уваходзіць у склад раёна Брайсгау — Верхні Шварцвальд. Насельніцтва складае 3916 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 13,02 км ². Афіцыйны код — 08 3 15 007.

Курорт з рымскіх часоў, руіны рымскіх пабудоў. Месца смерці амерыканскага пісьменніка Стывена Крэйна (1900) і рускага пісьменніка Антона Паўлавіча Чэхава (1904), якія знаходзіліся ў курортным Бадэнвайлеры на лячэнні (абодва памерлі ад сухотаў).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга