15 кастрычніка

__NOTOC__

**15 кастрычніка** — дзвесце восемдзесят восьмы (дзвесце восемдзесят дзявяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
.]]
* 533: Візантыйскі палкаводзец Велізарый ўступае ў Карфаген, які ён адбіў у вандалаў.
* 1432: Падпісана Гарадзенская унія, палітычны акт дзяржаўнага саюза Польшчы і ВКЛ.
* 1552: Войскі Івана Грознага заваявалі Казанскае ханства.
* 1570: Заснаваны горад Пхеньян.
* 1581: У Парыжы каралева-маці Францыі Кацярына Медычы прадставіла сваім гасцям першы ў гісторыі публічны балет — «Камічны балет каралевы».
* 1582: Папа Рымскі Рыгор XIII ўводзіць грыгарыянскі каляндар.
* 1806: У склад Расійскай імперыі ўключана Бакінскае ханства.
* 1815: Пачынаецца ссылка Напалеона Банапарта на востраў Святой Алены.
* 1863: Пад час выпрабаванняў, у час Грамадзянскай вайны ў ЗША патанула першая падводная лодка *Hunley*, пры гэтым загінуў яё стваральнік Гарацый Лаўсан Ханлі і яшчэ сем чалавек.
* 1880: Праз 632 гады скончана будаўніцтва Кёльнскага сабора.
* 1889: Адкрыўся Цэнтральны вакзал Амстэрдама.
* 1914: Прэзідэнтам ЗША В. Вільсанам падпісаны Закон Клейтана, які ўрэгуляваў дзейнасць трэстаў.
* 1928: Нямецкі дырыжабль «Граф Цэпелін» здзейсніў першы камерцыйны рэйс праз Атлантычны акіян.
* 1925: Пушчаны Віцебскі аўтобус.
* 1940: На экраны кінатэатраў выйшаў фільм Чарлі Чапліна «Вялікі дыктатар».
* 1945: Падчас Другой сусветнай вайны расстраляны былы прам’ер-міністр вішыцкага ўрада Францыі П'ер Лаваль, якога абвінавачвалі ў дзяржаўнай здрадзе.
* 1945: Пачала першы год працы Беларуская гімназія ў ДП-лагеры ў Ватэнштаце (Германія). Дырэктарам школы быў Вацлаў Пануцэвіч.
* 1946: Герман Герынг, адзін з кіраўнікоў нацысцкай Германіі, выпівае атруту за некалькі гадзін да пакарання смерцю.
* 1950: У Саўт-Рыверы (ЗША) Мікалаем Лапіцкім і Святаславам Коўшам было заснавана Аб’яднанне Праваслаўных Беларусаў.
* 1961: У Лондане заснавана праваабарончая арганізацыя «Міжнародная Амністыя».
* 1962: Пачынаецца кубінскі ракетны крызіс.
* 1964: Уведзены ў дзеянне нафтаправод «Дружба».
* 1968: Адбыўся першы выступ «Led Zeppelin».
* 1985: На пленуме ЦК КПСС М. С. Гарбачоў аб’явіў аб планах эканамічнай перабудовы.
* 1990: Савецкі лідар Міхаіл Гарбачоў узнагароджаны нобелеўскай прэміяй за ўклад у змяншэнне міжнароднай напружанасці і ажыццяўленне палітыкі галоснасці.
* 1991: Абвешчаны суверэнітэт Босніі і Герцагавіны.
* 1995: Садам Хусейн атрымлівае 99,96 % галасоў на прэзідэнцкіх выбарах у Іраку.
* 1997: Пачаўся праект даследаванняў Сатурна і Тытана — Касіні-Гюйгенс.
* 2000: У Парыжы на Манмартры адкрылі «Сцяну Кахання», на якой на 311 мовах напісана «Я цябе кахаю».
* 2003: У КНР запушчаны першы касмічны карабель з касманаўтам (тайканаўтам) на борце — «Шэньчжоў-5».
* 2003: Ільхам Аліеў стаў прэзідэнтам Азербайджана пасля смерці свайго бацькі Гейдара Аліева.

## Нарадзіліся 
.]]
* 70 да н.э.: Публій Вергілій, старажытнарымскі паэт
* 1608: Эванджэліста Тарычэлі, італьянскі матэматык і фізік
* 1795: Фрыдрых Вільгельм IV, прускі кароль (пам. 1861)
* 1814: Міхаіл Лермантаў, рускі паэт (пам. 1841)
* 1832: Фрыдрых Тыцьен, нямецкі астраном
* 1844: Фрыдрых Ніцшэ, нямецкі філосаф (пам. 1900)
* 1847: Ральф Альберт Блейклак, мастак
* 1879: Джэйн Дарвел, амерыканская актрыса
* 1885: Ёганес Свейнсан К'ярваль, ісландскі мастак (пам. 13.4.1972)
* 1909: Сяргей Ракіта, беларускі паэт
* 1914: Лявон Случанін, беларускі паэт
* 1921: Сеймур Бензер, амерыканскі фізік, малекулярны біёлаг
* 1926: Мішэль Фуко, французскі філосаф, тэарэтык культуры і гісторык (пам. 25.6.1984)
* 1932: Яан Раэтс, эстонскі кампазітар
* 1936: Мішэль Амон, французскі акцёр тэатра і кіно
* 1944: Таісія Доўнар, беларускі юрыст
* 1949: Аляксей Якімовіч, беларускі пісьменнік
* 1978: Вольга Фадзеева, беларуская і расійская актрыса

## Памерлі 
* 1389: Урбан VI, Папа Рымскі
* 1648: Сімонэ Кантарыні, італьянскі мастак
* 1817: Тадэвуш Касцюшка, герой нацыянальна-вызваленчага руху ў Рэчы Паспалітай і ў ЗША (нар. 4.2.1746?)
* 1817: Іаган Людвіг Буркхарт, швейцарскі ўсходазнавец
* 1833: Міхал Клеафас Агінскі, кампазітар, дыпламат, дзяржаўны дзеяч ВКЛ (нар. 25.9.1765)
* 1875: Тэадор Хоземан, нямецкі мастак
* 1934: Раймон Пуанкарэ, французскі дзяржаўны дзеяч
* 1959: Сцяпан Бандэра, украінскі палітычны дзеяч (нар. 1.1.1909)
* 1989: Вера Пола, беларуская актрыса (нар. 7.2.1901)
* 2014: Мары Дзюбуа, французская актрыса
* 2022: Алесь Жук, беларускі пісьменнік і перакладчык

## Святкуюць 

К15