Сапяжанка

**Сапяжанка**, або **Бергамот польскі** — летні сорт грушы, папулярны ў Рэчы Паспалітай у XVIII ст. або *beyarmudu* ( — пан).

Назва *Сапяжанка* звязана з магнацкім родам Сапегаў, які прычыніўся развядзенню сорту ў Вялікім Княстве Літоўскім, на тэрыторыях якога яшчэ на пачатку XX ст. захаваліся дрэвы, пасаджаныя ў XVIII ст., але А. Грабніцкі лічыў. Рост дрэва троху мацнейшы за . Вага пладоў каля 60 г.

Масляністай мякаці, уласцівай сапраўдным , Сапяжанка не мае, нават у рэгіёнах, дзе дасягае высокіх якасцяў.

## Экалогія 
Дрэвы Сапяжанкі (Бергамота польскага) моцнарослыя, вызначаюцца адноснай вынослівасцю да ўмоў росту, але ў суровыя зімы падмярзаюць.

Дрэва любіць добрую, пажыўную глебу, і на дрэнных глебах плады яго застаюцца мала смачнымі і дробнымі.

## Вытворныя сарты 
Іван Мічурын удала прышчапіў гэты сорт у Казлове Тамбоўскай губерні.

З удзелам Сапяжанкі створаны сорт груш 'Кудзесніца': (Сапяжанка х Дружба) х Лагодная. Гэты сорт уключаны ў Дзяржаўны рэестр сартоў і дрэўна-кустовых парод Рэспублікі Беларусь у 2011 годзе.

## У літаратуры 
У аповесці «Над Нёмнам» Элізы Ажэшкі: «Стагадовая, мабыць, сапяжанка, сваё галлё, ужо бясплоднае, але густа пакрытае лісцем, паклала на вокны і сцены дому, чые пабеленыя аканіцы і нарожнікі весела з-за яе выглядалі». Не раз сапяжанку настальгічна згадваў у сваіх творах нобелеўскі лаўрэат Чэслаў Мілаш. Якуб Колас стварыў аўтабіяграфічнае вершаванае апавяданне «Грушы-сапяжанкі», у якім апісваецца, як хлапчукі, нарваўшы груш, змаглі ўцячы ад гаспадара сада. Сапяжанкам таксама прысвяціў верш Аляксей Зарыцкі.

## Літаратура 
* *Кухмістр Верашчака* Сапяжанка — арыстакратка сярод груш  / Ігуменскі тракт № 19 (77) // Звязда № 106 (27716) за 10.06.2014.
* *Рылов Г. П.*, *Стеркин И. В.* Путешествие за сортом. — М.: Агропромиздат, 1987.
* *J. Strumiłło*. Ogrody Północne, VII изд., Вильна, 1880 г., стар. 167 (пад назвай *Sapieżanka* (**rothe Bergamotte**))
* '**. Sad i ogród owocowy, 1882, стар. 327, 41 (пад назвай **Sapieżanka** (**Bergamote ronde d'été**, **Runde Sommer-Bergamotte'*) і 1893, с. 327, 52, таксама
* *Н. Кичуновъ''. Вѣстн. С., 1889 г., с 63, 65 (пад назвай **Сапѣжанка** ці **бергамотъ польскій**) — першае падрабязнае памалагічнае апісанне сорту з хромалітаграфіяй не тыповага плоду, з моцным канічным завастрэннем да ножкі і не характэрнай жоўтай афарбоўкай
* '**. Der Rationelle Obstbau in den nordwestlichen Provinzen des russischen Reiches : ein Handbuch der Obstkultur für Gärtner und Gartenfreunde, Riga, 1896, s. 160 (пад назвай **Bergamotte Sapieganka**).
* **'. Руководство к плодоводству для практиков по Гоше" под общей редакцией проф. А. Ф. Рудзкого, изд. II, 1899 г., с. 79. (пад назвай **Сапѣжанка**) — з малюнкам разрэзу плода, якаснае апісанне, з пазначэннем, між іншым, што мяжа развядзення гэтага сорта праходзіць некалькі далей на поўдзень, чым мяжа сорта , у Арле дрэва ўжо не стойкае да марозаў, але ў Варонежы толькі ў выключна суворыя зімы некалікі пашкоджваецца.
* * опытная помологическая станція*, 1899 г., с. 55, № 55 (пад назвай *Сапежанка*) — з пазначэннем, што ў Асламаве (Падольскай губерні) яна ў два-тры разы буйнейшая, чым на сваёй радзіме, у Літве, але саступае амаль усім астатнім грушам. Дрэва здаровае, вялікае і вельмі ўраджайнае.
* *Л. Симиренко*. Иллюстр. опис., 1901 г., с. 90, 89 (пад назвай **Bergamotte Sapiejanka**, **Sapieżanka**, **Бергамотъ польскій**, **Сапѣжанка**)

## Спасылкі 
* Сапяжанка, альбо Арыстакратка сярод ігруш

Катэгорыя:Сапегі
Катэгорыя:Груша
Катэгорыя:Сарты раслін