open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Свята-Пакроўская царква (Дудаковічы)

**Свя́та-Пакро́ўская царква́** — праваслаўны храм у вёсцы Дудаковічы Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці. Размешчана ва ўсходняй частцы вёскі, на ўзвышаным рэльефе.

## Гісторыя 
Пабудавана ў другой палове XIX стагоддзя з цэглы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Цэнтрычны кубападобны аб'ём завершаны васьмігранным свтлавым шатровым барабанам. Прамавугольны партал галоўнага ўвахода вылучаны глыбокім рызалітам, аб'яднаны з арачным аконным праёмам хораў высокай арачнай нішай, завершаны 2-гранным шчытом. Такім жа рызалітам вылучана апсіда. Бакавыя ўваходы з магутнымі перспектыўнымі парталамі. Архітэктура будынка насычана дэкаратыўнай пластыкай — аркатурнымі фрызамі, прафіляванымі ліштвамі арачных аконных праёмаў, вуглавымі калонкамі-бочкамі, прамавугольнымі нішамі.

У інтэр'еры пануе двухсветлавыя, перакрытыя самкнутым васьмігранным скляпеннем прастора барабана, які падтрыманы чатырма магутнымі слупамі і перакінутымі паміж імі аркамі. 8 бакавых прасторавых ячэек перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі на распалубках.

## Літаратура 
*  — С. 266
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Круглянскага раёна
Катэгорыя:Дудаковічы
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Станіслаў Костка Нейман

**Ста́ніслаў Ко́стка Не́йман** (; , ,  — , , Чэхаславакія) — чэшскі паэт. Народны пісьменнік Чэхаславакіі (1945).

Вучыўся ў Гандлёвай акадэміі. Удзельнік нацыянальна-вызваленчага руху чэшскай моладзі «», быў зняволены. Дэбютаваў сімвалісцкімі зборнікамі «Я — апостал новага жыцця» (1896) і «Слава сатаны сярод нас» (1897). Ідэямі нацыянальнага і сацыяльнага вызвалення прасякнуты зборнікі «Сон пра натоўп, які страціў надзею, і іншыя вершы» (1903), «Чэшскія песні» (1910). Антыфашысцкі пафас характэрны для паэтычных зборнікаў «Сэрца і хмары» (1935), «Саната зямных даляглядаў» (1937), «Бяздонны год» (1945), «Зачумленыя гады» (1946). Аўтар зборнікаў пейзажнай і філасофскай лірыкі («Кніга лясоў, узгоркаў і вод», 1914), інтымнай («Каханне», 1933), кніг публіцыстыкі і мемуараў.

## Пераклады 
На беларускую мову паасобныя яго вершы пераклалі М. Аўрамчык, М. Гамонка, X. Жычка, К. Кірэенка, М. Машара, С. Шушкевіч і інш.

## Літаратура 
* Нейман Станіслаў Костка. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Чэшскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Чэшскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Чэхаславакіі
Катэгорыя:Камуністы Чэхіі і Славакіі
Катэгорыя:Рэдактары Чэхіі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Чэхіі
Катэгорыя:Журналісты Чэхаславакіі
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з французскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Народныя мастакі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Мадэрнізм
Катэгорыя:Анархісты Чэхаславакіі
Катэгорыя:Анарха-камуністы
Катэгорыя:Мемуарысты Чэхіі
Свята-Георгіеўская царква (Друя)

**Свята-Георгіеўская царква** — праваслаўны храм у аграгарадку Друя Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
На могілках. Пабудавана ў XIX стагоддзі з дрэва.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным зрубам пад двухсхільным дахам, завершаным па цэнтры цыбулепадобнай галоўкай, а над франтонам — шатровым чатырохгранным барабанам. З усходняга боку далучана пяцігранная апсіда, ад фронту — нізкі прытвор. Гарызантальна ашаляваныя фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі. Гмах царквы ўзняты на бутавы цокаль.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Друя
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Бажэна Немцава

**Бажэна Не́мцава** (, дзявочае **Ба́рбара Па́нклава** (); , , Аўстрыйская імперыя — , , Чэхія, Аўстрыйская імперыя) — чэшская пісьменніца; адна з заснавальнікаў рэалізму ў чэшскай літаратуры.

## Творчасць 
Літаратурную дзейнасць пачала з апрацовак народных казак: «Народныя казкі і паданні» (ч. 1—7, 1845—1847). Вядомасць прынеслі апавяданні і аповесці пра жыццё сялян: «Барушка» (1853), «Карла» (1855), «Дзікая Бара», «Горная вёска», «У замку і каля замка» (усе 1856) і інш. Лепшы яе твор — «Бабулька» (1855) сцвярджае ідэю адукаванай гуманнай улады, што апіраецца на волю і мудрасць народа. Цыклы нарысаў «Карціны домажліцкага наваколля» (1845—1847), «Лісты з Францішкавых лазняў» (1846), «Карціны жыцця славакаў» (1859) і інш. адметныя сацыяльна-палітычнай накіраванасцю. Сабрала і выдала ў перакладзе на чэшскую мову «Славацкія казкі» (1857—1858).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вене
Катэгорыя:Памерлі ў Празе
Катэгорыя:Пахаваныя на Вышаградскіх могілках
Катэгорыя:Чэшскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменніцы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменніцы Чэхіі
Катэгорыя:Пісьменнікі рэалізму
Свята-Ільінская царква (Ёды)

**Свята-Ільінская царква** — праваслаўны храм у в. Ёды Шаркаўшчынскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1945 годзе з дрэва на месцы ранейшага храма (упамінаецца ў 1880).

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Працяглы прамавугольны зруб пераходзіць у трохсценную апсіду, над якой двухсхільны гонтавы дах пераходзіць у вальмавае пакрыццё. Галоўны плоскасны фасад завершаны трохвугольным франтонам з фігурнай шалёўкай і слыхавым аконным праёмам па цэнтры. Гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі з аканіцамі.

## Інтэр'ер 
Унутры перагародкай вылучаны вузкі прытвор, апсіда — драўляным 1-ярусным іканастасам простай работы, царскія вароты якога маюць 4 авальныя кляймы з выявамі евангелістаў. Абразы: «Святы Сімяон Богапрыемец», «Святы Васіль і Аляксандр Неўскі», «Архангел Гаўрыіл» (канец 18 — пачатак 19 ст.).

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шаркаўшчынскага раёна
Катэгорыя:Ёды
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:1945 год у Беларусі
Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Садовы)

**Свята-Параскева-Пятніцкая царква** — праваслаўны храм у пасёлку Садовы Пінскага раёна Брэсцкай вобласці. У многіх крыніцах аднесены да суседняй вёскі Жабчыцы.

## Гісторыя 
Знаходзіцца ў цэнтры пасёлка Садовы. Пабудавана ў 1788 г. з дрэва як уніяцкая. У 1863 адноўлена і пераведзена ў праваслаўе.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Трохчасткавую аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю храма складаюць прамавугольныя зрубы прытвора і малітоўнай залы, накрытыя агульным дахам, пяцігранная апсіда з бакавымі рызніцамі. Цэнтр двухсхільнага гонтавага даху завершаны двух'ярусным васьмігранным барабанам з цыбулепадобным купалам. Двух'ярусны прытвор (2-і ярус — званіца) накрыты больш нізкім двухсхільным дахам, франтон якога рытмічна спалучаецца з франтонам асноўнага аб'ёму. Вертыкальна ашаляваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Садовы (Пінскі раён)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Пінскага раёна
Катэгорыя:Заходнепалеская школа дойлідства
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Святой Параскевы Пятніцы
Катэгорыя:1788 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Любар Нідэрле

**Лю́бар Ні́дэрле** (; , г. Клатаві, Чэхія — ) — чэшскі археолаг, этнограф і гісторык-славіст. Член Чэшскай акадэміі навук. Сын чэшскага філолага Індржыха Нідэрле.

## Біяграфія 
У 1887 годзе скончыў філасофскі факультэт Пражскага ўніверсітэта. У 1889 годзе быў слухачом лекцый па антрапалогіі і археалогіі ў Мюнхене, у 1889—1890 гадах працаваў у лабараторыях антрапалагічнай школы ў Парыжы, у 1893 годзе вывучаў археалагічныя калекцыі ў Варшаве, Кіеве, Цвяры. Працаваў прафесарам дагістарычнай археалогіі і этнаграфіі Пражскага ўніверсітэта (1898—1929). Заснавальнік і першы дырэктар Археалагічнага інстытута у Празе (1919—1924). Акрамя таго, з 1928 быў першым кіраўніком Славянскага інстытута ў Празе.

У 1907—1908 гадах займаў пасаду дэкана філасофскага факультэта ўніверсітэта. У 1927—1928 гадах — рэктар Карлава ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Займаўся першабытнай і антычнай, потым славянскай археалогіяй. У 1893 годзе выдаў кнігу «Чалавецтва ў дагістарычныя часы», дзе пададзена археалогія Еўропы ад палеаліту да сярэдневякоўя. У 1902—1934 апублікаваў шматтомную працу «Славянскія старажытнасці» (т. 1—З, 1902—1919; 2-я частка пад назвай «Культура старажытных славян», т. 1—З, 1911—1934). У 1931 выйшла праца Нідэрле «Кіраўніцтва па славянскай археалогіі», дзе падагульнены вынікі яго археалагічным даследаванняў.

## Літаратура 
* Нідэрле Любар // 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вучоныя Чэхіі
Катэгорыя:Славісты Чэхіі
Катэгорыя:Гісторыкі Чэхіі
Катэгорыя:Даследчыкі дагістарычнай эпохі
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты РАН (1917—1925)
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Карлава ўніверсітэта
Катэгорыя:Рэктары ВНУ Чэхіі
Катэгорыя:Члены Чэшскай акадэміі навук і мастацтваў
Катэгорыя:Члены Польскага навуковага таварыства ў Львове
Бярнард Ваяводка

**Бярнард Ваяводка** (; ?,  — ліпень ) — матэматык, друкар i перакладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Кракаве. Аўтар кнігі па матэматыцы «Алгарытм — навука лічбы» (Кракаў, 1553). Па запрашэнні дзеяча рэфармацыі Мікалая Радзівіла Чорнага ў 1553 пераехаў у Берасце, дзе ўзначаліў першую на тэрыторыі сучаснай Беларусі друкарню, якая дзейнічала ў 1550—1570-я гады.

## Творчасць 
Першыя выданні друкарні (Вялікі i Малы Катэхізісы, перакладныя тэалагічныя творы Крыштафа Імлера, Урбана Рэгіуса) адпавядалі патрэбам рэфармацыйнага руху, які быў накіраваны супраць каталіцкай царквы i меў антыфеадальны характар. На думку даследчыкаў, Ваяводка прымаў таксама ўдзел у падрыхтоўцы да выдання Берасцейскай Бібліі 1563 года — помніка польскамоўнага кнігадрукавання на Беларусі.

## Літаратура 
* 
* Drukarze dawnej Polski : od XV do XVIII wieku. Z. 5, Wielkie Księstwo Litewskie. Wrocław; Kraków. 1959, S. 248—255.

Катэгорыя:Матэматыкі Польшчы
Катэгорыя:Постаці Брэста
Катэгорыя:Друкары Вялікага Княства Літоўскага
Іван Вікенцьевіч Дабравольскі

**Іван Вікенцьевіч Дабравольскі** — , , , фалькларыст,  і музычны дзеяч.

## Біяграфія 
Выхадзец з Магілёўшчыны. Быў рэгентам хору і капельмайстрам духавой і інструментальнай музыкі магілёўскага епіскапа . Каля 1810 года разам з капэлай пераехаў у Астрахань, дзе правёў больш за 30 гадоў. 3 пачатку 1840-х гадоў працаваў настаўнікам музыкі ў Гродзенскай гімназіі, узначальваў аматарскі аркестр, які выконваў творы кампазітараў-класікаў.

У 1816—1818 гадах ён выдаваў «Азиатский музыкальный журнал». Гэта была першая ў Расіі спроба выкарыстання літаграфскага спосабу ў нотадрукаванні, а таксама запісу, публікацыі і апрацоўкі з ужываннем прыёмаў еўрапейскай кампазітарскай тэхнікі музычнага фальклору народаў Сярэдняй Азіі і Каўказа. У часопісе друкаваліся і інструментальныя п'есы для хатняга музіцыравання, у т.л. самога Дабравольскага («Паланэз» для скрыпкі і інш.).

## Літаратура 
* 
* Коростин А. Ф. Начало литографии в России, 1816—1818. М., 1943. С. 73-77
* Капилов А. Л. Скрипка белорусская. Мн., 1982.

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Расіі
Катэгорыя:Постаці Магілёва
Катэгорыя:Нотадрукаванне
Сцяпан Іванавіч Бышкоўскі

**Сцяпан Іванавіч Бышкоўскі** (; 1720-я — пасля 1784) — рускі музычны дзеяч, адзін з заснавальнікаў нотадрукавання ў Расіі.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкай сям’і. У 1760-1780-х гг. (да 1784) працаваў у маскоўскай Сінадальнай друкарні наборшчыкам (з 1743), камісарам (з 1758), пратакалістам (з 1760), наглядчыкам (з 1768), сакратаром (з 1772). З 1766 г. рыхтаваў першыя выданні пеўчых кніг у кіеўскай квадратнай натацыі: Ірмалогія, Актоіха, Абіхода, Свят, Азбукі пачатковага навучэння простаму нотнаму спеву (1772), скарочанага Абіхода (1778). Упершыню ў Расіі стварыў шрыфт для наборнага друкавання аднагалосых пеўчых кніг; планаваў і друкаванне шматгалосных партытур. Склаў «Нотную з кароткімі прыкладамі граматыку», з якой у Азбуку ўвайшла толькі «Гвідава рука» (сярэдневяковы метад дэманстрацыі гукавой сістэмы, які прыпісваецца Гвіда д’Арэца).

Асноўныя матэрыялы, якія належаць Бышкоўскаму, захоўваюцца ў РДАСА, у фондзе канторы Сінадальнай друкарні (Ф. 1184).

## Літаратура 
* Безсонов П. А. Судьба нотных певческих книг // ПО. 1864. Май. С. 28-53; Июнь. С. 92-130;
* Теплов Л. К. К вопросу о начале нотопечатания в России // Полиграфическое производство. 1950. № 3. С. 31-32;
* Вольман Б. Л. Рус. печатные ноты XVIII в. Л., 1957. С. 19-21.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Друкары Расіі
Катэгорыя:Нотадрукаванне
Катэгорыя:Постаці XVIII стагоддзя
Свята-Мікалаеўская царква (Дубай)

**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Дубай Столінскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1906 г. з дрэва паводле праекта архітэктара В. І. Струева. У ансамбль з царквой уваходзіць 3-арачная драўляная брама, завершана 3 галоўкамі.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры неарускага стылю. Падоўжна-восевая кампазіцыя чатырохчасткавага храма складаецца з прытвора, бабінца, малітоўнай залы і пяціграннай апсіды з невялікімі бакавымі рызніцамі. Над прытворам узведзена васьмігранная шатровая званіца, шацёр якой завершаны макаўкай і апяразаны каля аснавання трохвугольнымі франтонамі і какошнікамі, па гранях дэкарыраваны люкарнамі. Асноўны кубападобны аб’ём перакрыты самкнутым паўсферычным купалам, над якім узведзены васьмігранны барабан з цыбулепадобнай галоўкай, а па вуглах — макаўкі на шыях. Грані купала прарэзаны кілепадобнымі бочкамі (прыём старажытнарускай церамной архітэктуры). Фасады дэкарыраваны гарызантальнай шалёўкай, на фоне якой вылучаюцца арачныя аконныя праёмы. Уваход аформлены ганкам на 4 разных калонах.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Дубай (Столінскі раён)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Столінскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Святога Мікалая
Катэгорыя:1906 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Віктара Струева
Свята-Георгіеўская царква (Дубіна Юрздыцкая)

**Свята-Георгіеўская царква** — праваслаўны храм у в. Дубіна Юрздыцкая Валожынскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1868 г. з бутавага каменю. Дзейнічае з 1990 г.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Сіметрычна-восевая аб'ёмна-прасторавая кампазіцыя храма чатырохчасткавая: шатровая трох'ярусная (васьмярык на 2 чацверыках) вежа-званіца, прамавугольная ў плане трапезная, малітоўная зала, акруглая апсіда. Асноўны аб'ём быў завершаны чатырохсхільным пакатым дахам з цыбулепадобным купалам на барабане ў цэнтры (цяпер заменены на двухсхільны). Шатровае завяршэнне званіцы не захавалася. Галоўны і бакавыя ўваходы падкрэслены прамавугольнымі парталамі. На фоне бутавай муроўкі сцен вылучаюцца атынкаваныя элементы архітэктурнага дэкору — ліштвы здвоеных лучковых аконных праёмаў, вуглавыя лапаткі, карнізы нескладанага профілю, аркатура.

## Інтэр'ер 
Унутры памяшканні перакрыты плоскай столлю.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Катэгорыя:Дубіна Юрздыцкая
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Валожынскага раёна
Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Свята-Ільінская царква (Дубок)

**Свята-Ільінская царква** — праваслаўны храм у в. Дубок Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана на мяжы 18 — 19 ст. з дрэва.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Прамавугольны ў плане зруб храма пераходзіць у трохгранную апсіду, па фронце праз кароткі бабінец да яго далучана трох'ярусная чатырохгранная званіца. Асноўны аб'ём накрыты агульным дахам з вальмамі над апсідай, шацёр званіцы і апсіды завершаны макаўкамі. Архітэктурная выразнасць пазбаўленага дэкору будынка дасягаецца выключна кампазіцыйнымі сродкамі, што спрадвеку было характэрна для народнага дарўлянага дойлідства: гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў фігурных ліштвах, вуглы апрацаваны накладнымі, у апсідзе паўцыркульная люкарна.

## Інтэр'ер 
Сцены малітоўнай залы, якая непасрэдна раскрываецца ў апсіду і бабінец, зрублены з брусоў, не ашаляваны, пафарбаваны.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Дубок (Брэсцкі раён)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Свята-Пакроўская царква (Жабінка)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у г. Жабінка Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на вул. Камсамольскай.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1885 годзе з дрэва.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры эклектыкі з выкарыстаннем утрыраваных форм класіцызму і рэтраспектыўна-рускага стылю. Складаецца з прытвора, бабінца, асноўнага зруба, пяцісценнай апсіды з бакавымі рызніцамі. чатырохсхільны пакаты дах завершаны васьмігранным барабанам з гранёным паўсферычным купалам. Такі ж купал завяршае чацверыковую званіцу над бабінцам. Галоўны і бакавыя ўваходы вырашаны стылізаванымі порцікамі з трохвугольнымі франтонамі. Арачныя аконныя праёмы акаймаваны руставанымі архівольтамі, фрыз вырашаны поясам гарадкоў.

Евангелле з друкарні Мамонічаў. Жабінка.jpg|Евангелле з друкарні Мамонічаў. 1600-1644 гг., аклад 1838 г. МСБК НАН
Евангеліст Мацвей. 1838 г. Фрагмент аклада Евангелля. З г. п. Жабінка Брэсцкай вобл.jpg|Евангеліст Мацвей. Фрагмент аклада Евангелля
Абразанне Гасподняе. Жабінка.jpg|«Абразанне Гасподняе». XVII ст. МСБК НАН
Маці Божая з дзіцем. Жабінка.jpg|«Маці Божая з дзіцем». XVII-XVIII стст. МСБК НАН

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Жабінка
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:1885 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пакрова Найсвяцейшай Багародзіцы
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Жабінкаўскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Ступа (значэнні)

**Ступа:**

* Ступа — пасудзіна для размолвання і перапрацоўкі зерня на крупы.
* Ступа — будысцкае культавае збудаванне.
* Ступа — рака ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі.
Францішак Ондржычак

**Фра́нцішак О́ндржычак** (; , Прага — 12.4.1922) — чэшскі , , .

Вучыўся ў Пражскай (1873—1876) і Парыжскай (1877—1879) кансерваторыях у А. Беневіца і Л. Ж. Масара. У 1879—1881 саліст аркестра Ж. Э. Падлу ў Парыжы. З 1909 г. выкладчык, з 1912 г. дырэктар заснаванай ім Новай венскай кансерваторыі, з 1919 г. кіраўнік скрыпічнага класа Ніколі майстэрства пры Пражскай кансерваторыі.

## Творчасць 
Яго выкананне вылучалася віртуознасцю, чысцінёй інтанавання, адточанасцю дэталей і эмацыянальнасцю. Аўтар твораў для скрыпкі і фартэпіяна, у т.л. «Фантазіі на тэмы оперы „Іван Сусанін“ Глінкі» (1889), «Чэшскай рапсодыі» (1906), танцаў і інш. п’ес, кадэнцый да скрыпічных канцэртаў Н. Паганіні, І. Брамса, В. А. Моцарта і інш. Напісаў (разам з С. Мітэльманам) метадычную працу «Новы метад навучання вышэйшай тэхніцы скрыпічнай ігры…» (1909; з дадаткам — 15 мастацкіх эцюдаў для скрыпкі сола).

## Літаратура 
*
Чудава

**Чудава** () — горад (з 1937 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Чудаўскага муніцыпальнага раёна на поўначы Наўгародскай вобласці. Горад размешчаны на Прыільменскай нізіне, на рацэ Керасці (прыток Волхава, басейн Ладажскага возера), за 73 км ад Вялікага Ноўгарада.

Насельніцтва — 15 008 чал. (2015).

## Гісторыя 
У 1923 годзе прыстанцыйны пасёлак Чудава атрымлівае статус пасёлка гарадскога тыпу, які з 1 жніўня 1927 года стаў цэнтрам Чудаўскага раёна Наўгародскай акругі Ленінградскай вобласці (23 ліпеня 1930 года падзел на акругі ў СССР быў скасаваны). 25 чэрвеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай Прэзідыума УЦВК пасёлак Чудава быў ператвораны ў рабочы пасёлак.

20 чэрвеня 1937 года чарговай пастановай Прэзідыума УЦВК пасёлак Чудава атрымаў статус горада раённага падпарадкавання.
## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Аляксеевіч Авечкін (1913—1980) — пісьменнік.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Наўгародскай вобласці
Земан

**Земан** — чэшскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Ольбрахт (Каміл Земан) — чэшскі пісьменнік, Народны пісьменнік Чэхаславакіі.
* Мілаш Земан — чэшскі палітык, першы ўсеагульна абраны прэзідэнт Чэхіі.

Катэгорыя:Чэшскія прозвішчы
Кувез

**Кувез** ( — інкубатар) — апарат са штучным мікракліматам, у які змяшчаюць неданошаных дзяцей для сагравання і засцярогі іх ад страты цяпла. У кувезе аўтаматычна рэгулююцца аптымальныя тэмпературы (33-38 ° С), вільготнасць (85-100 %) і ўтрыманне кіслароду (33-60 %); прадугледжана таксама пастаянная падача кіслароду. Догляд дзіцяці ажыццяўляецца праз адмысловую адтуліну або рукавы; назіранне за дзіцём праводзяць праз празрыстыя сценкі кувеза.

Катэгорыя:Акушэрства
Катэгорыя:Медыцынскае абсталяванне
Катэгорыя:Неанаталогія
Катэгорыя:Медыцынская тэрміналогія
Кубенскае возера

**Ку́бенскае возера** () — возера ў Валагодскай вобласці Расіі (басейн Паўночнай Дзвіны). Пераўтворана ў 1917 годзе ў вадасховішча.

Плошча паверхні 648 км² (уласна возера — 407 км²). Сярэдняя глыбіня каля 3 м. Размешчана ў забалочанай нізіне на вышыні 109 м. Даўжыня каля 60 км, шырыня да 15 км. Дно пераважна пясчанае. Жыўленне змяшанае, з перавагай снегавога. Размах ваганняў узроўню да 1,5 м. Замярзае ў кастрычніку — лістападзе, ускрываецца ў канцы красавіка — маі. З возера выцякае рака Сухана, ля яе вытоку — плаціна для сезоннага рэгулявання і суднаходны шлюз.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Озеро Кубенское // Государственный водный реестр РФ
* *Измайлова А. В.* Кубенское озеро // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Азёры Валагодскай вобласці
Блахін

**Блахін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Уладзіміравіч Блахін (нар. 1952) — украінскі футбаліст.
* Аляксандр Віктаравіч Блахін (нар. 1951) — расійскі дыпламат, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол РФ у Рэспубліцы Беларусь (2002—2005).
* Аляксандр Паўлавіч Блахін (нар. 1951) — беларускі фізік.
* Андрэй Віктаравіч Блахін (нар. 1972) — беларускі фізікахімік. Доктар хімічных навук (2005), прафесар (2011).
* Мікалай Мікалаевіч Блахін (1912—1993) — савецкі хірург, анколаг.
* Фёдар Цімафеевіч Блахін (1903—1974) — Герой Савецкага Саюза, ганаровы грамадзянін Віцебска.
Палачанін (выдавецтва)

**«Палача́нін»** — беларускае выдавецкае таварыства, якое існавала ў 1910 годзе ў Вільні. Выдала ў друкарні Марціна Кухты зборнік гумарыстычных вершаў Альберта Паўловіча «Снапок» (1910) і паэму Тараса Шаўчэнкі «Кацярына» (1911) у перакладзе Хведара Чарнышэвіча (рэдактар перакладу — Янка Купала). Вокладку паэмы ўпрыгожвае малюнак на ўзор слуцкага пояса.

## Літаратура 
* «Палачанін» //  — С. 541.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1910 годзе
Катэгорыя:1910 год у Вільні
Дзясны

[thumb|справа|228px|**Ротавая поласць**:  1. Верхняя [Губы|губа () 2. Дзясна () 3. Цвёрдае паднябенне () 4. Мяккае паднябенне () 5. Язычок () 6. Паднябенная міндаліна () 7. Перашыек зева () 8. Вялікія карэнныя зубы () 9. Малыя карэнныя зубы () 10. Іклы () 11. Разцы () 12. Язык ()]]
**Дзясны** () — слізістая абалонка, якая пакрывае альвеалярны адростак верхняй сківіцы і альвеалярную частку ніжняй сківіцы і ахоплівае зубы ў вобласці шыйкі. З клінічнага і фізіялагічнага пункту гледжання ў дзясне адрозніваюць міжзубны (дзясенны) сасочак, краявую дзясну або дзясенны край (свабодная частка), альвеалярную дзясну (прымацаваная частка) і рухомую дзясну.

Катэгорыя:Поласць рота
Кубена

**Кубена** — рака ў Архангельскай і Валагодскай вобласці Расіі, упадае ў Кубенскае возера, належыць басейну Паўночнай Дзвіны.

Даўжыня — 368 км, плошча басейна — 11 000 км², сярэдні расход у ніжнім цячэнні — 52,2 м³/сек.

Пачынаецца на Конашскім узвышшы. На рацэ размешчаны горад Хараўск.

Катэгорыя:Басейн Паўночнай Дзвіны
Катэгорыя:Рэкі Архангельскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Валагодскай вобласці
Фёдар Цімафеевіч Блахін

{{Ваенны дзеяч
 |імя     = Фёдар Цімафеевіч Блахін
 |арыгінал імя =   
 |перыяд жыцця   =  
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння =
 |дата смерці    = 
 |месца смерці   = 
 |выява = 
 |шырыня = 
 |апісанне выявы        =     
 |мянушка       =  
 |прыналежнасць =
 |гады службы    =  
 |званне         = Старшы сяржант 
 |род войскаў      = 
 |камандаваў     = 
 |частка          = 
 |бітвы       = 
 |узнагароды        = 
{ style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
    
}
 |сувязі          = 
 |у адстаўцы     = 
}}
**Фёдар Цімафеевіч Блахін** (, Раманаўка, цяпер Пільнінскі раён, Горкаўская вобласць — ) — Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і селяніна. Рускі. Член КПСС з 1944. Адукацыя сярэдняя. Працаваў загадчыкам аддзела Райхарчгандля, на будаўніцтве дарогі Горкі — Казань. У Савецкую Армію прызваны ў сакавіку 1943 года і накіраваны на фронт. Камандзір сапёрнага ўзвода 875-га стралковага палка (158-я стралковая дывізія, 39-я армія, Трэці Беларускі фронт) старшы сяржант Блахін з групай байцоў 26 чэрвеня 1944 года першым уварваўся на замініраваны мост праз Заходнюю Дзвіну, знішчыў ахову, перарэзаў бікфордаў шнур і ліквідаваў небяспеку падрыву. Дзякуючы яго мужнасці і знаходлівасці мост быў выратаваны, што стварыла ўмовы для далейшага паспяховага наступу і вызваленню г. Віцебска. Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 24 сакавіка 1945 года. У 1945 годзе дэмабілізаваны, вярнуўся ў родныя мясціны, працаваў загадчыкам планавым аддзелам, затым старшынёй райвыканкама. Узнагароджаны ордэнам Леніна, Чырвонага Сцяга, медалямі. Ганаровы грамадзянін Віцебска. Пахаваны ў Горкім. Мемарыяльная дошка ўстаноўлена на выратаваным ім мосце ў Віцебску.

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1.
* Навечно в сердце народном: Справочник / Главный ред. И. П. Шамякин. — 3-е изд., испр. и доп. — Мн.: БелСЭ, 1984. — 607 с. — 65 000 экз.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Віцебска
Катэгорыя:Сапёры Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры ўзводаў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжагародскай вобласці
Новазеландская біягеаграфічная вобласць

**Новазеландская біягеаграфічная вобласць** — біягеаграфічная вобласць, якая ўваходзіць у царства . Займае Паўднёвы і Паўночны астравы Новай Зеландыі, астравы Макуоры, Окленд, Чатэм і інш. (ад 29 да 54° паўднёвай шыраты).

У флоры больш за 1800 відаў вышэйшых раслін, з якіх больш за 3/4 эндэмічныя. Шмат раслін-неабіёнтаў. Пераважаюць сямействы: , , , , , , ,  і інш. Шмат папарацей, у т.л. буйных дрэвападобных, эпіфітаў і ліян. Генетычна раслінны і жывёльны свет вобласці звязаны з флорай і фаунай крайняга поўдня Паўднёвай Амерыкі і Паўдёва-Усходняй Аўстраліі. Фауна бедная па відах, астраўнога тыпу. З млекакормячых (акрамя неабіёнтаў) 2 эндэмічныя віды лятучых мышэй. Птушак больш за 200 відаў, шмат эндэмічных. Характэрны марскія птушкі: , , ,  і інш. З нелятаючых характэрны , некаторыя . З паўзуноў (20 відаў) пашыраны эндэмічныя роды геконаў (5 відаў) і сцынкаў (9 відаў). Найбольш характэрны паўзун — . З земнаводных — жабы з роду . Прэснаводных рыб мала (1 від вугра, некалькі відаў з сямейства  і інш.). Фаўна насякомых багатая (матылёў больш за 1000 відаў). Шматлікія наземныя малюскі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Біягеаграфічныя рэгіёны
Катэгорыя:Натагея
Катэгорыя:Новая Зеландыя
Катэгорыя:Прырода Акіяніі
Чырвоная кніга Азербайджана

thumb|Марка Азербайджана з выявай касача (*Iris acutiloba*) занесенага ў Чырвоную кнігу Азербайджана. 
**Чырвоная кніга Азербайджана** — анатаваны і ілюстраваны пералік рэдкіх відаў і падвідаў, якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення на тэрыторыі Азербайджана, і падлягаюць ахове; асноўны дакумент, у якім абагульнены матэрыялы аб сучасным стане рэдкіх і якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення відаў жывёл і расліны, на падставе якога распрацоўваюцца навуковыя і практычныя мерапрыемствы, накіраваныя на іх ахову, узнаўленне і рацыянальнае выкарыстанне. Кніга адлюстроўвае інфармацыю аб мерапрыемствах у сітуацыі з рэдкімі відамі дзікіх жывёл і раслін на тэрыторыі ўсёй Рэспублікі, у тым ліку і на належным Азербайджанскай Рэспубліцы сектары Каспійскага мора (возера).

У адпаведнасці з патрабаваннямі законаў Азербайджана «Аб захаванні прыроды і выкарыстання прыродных рэсурсаў» і «Аб захаванні і выкарыстанні прыроднага свету» рэдкія і знікаючыя віды ўключаюцца ў "Чырвоную кнігу" Рэспублікі, паляванне дазволена толькі пры наяўнасці ліцэнзіі, што выдаецца Дзяржаўным Камітэтам экалогіі.

Больш за 10% раслін Азербайджана лічацца пад пагрозай знікнення, 450 відаў з іх былі прадстаўлены як экзатычныя і выміраючыя віды, з мэтай уключэння ў другое выданне Чырвонай кнігі Азербайджанскай Рэспублікі. У першае выданне 1989 былі ўключаныя тры выгляду, якія лічацца глабальна знікаючымі - Iris acutiloba, Calligonum bakuense і Astragalus bakuenses. У 1982 годзе ўлады прызналі, што 2,124 відаў раслін з'яўляюцца рэдкімі, эндэмікаў, знікаючымі і эканамічна важнымі (Дзяржаўны Загад нумар 167).

Заканадаўства Азербайджанскай Рэспублікі друкуе Чырвоную кнігу кожныя 10 гадоў.

## Структура 
Першы выпуск «Чырвонай кнігі» Азербайджана (1989) уключаў 140 відаў раслін і 108 відаў жывёл (з іх 14 відаў млекакормячых, 36 відаў птушак, 5 відаў рыб, 5 відаў земнаводных і 8 відаў рэптылій, 40 відаў насякомых). Віды флоры і фауны занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі па дзвюх катэгорыях: тыя, якія знаходзяцца пад пагрозай і рэдкія віды. Першая катэгорыя ўключае ў сябе віды, папуляцыя і арэал пасялення якіх пад уздзеяннем шэрагу негатыўных фактараў (выміранне або знішчэнне арэала пасялення, моцна знізіліся і дасягнулі крытычнай адзнакі. Віды, чыя папуляцыя схільная да зніжэння і, якія сустракаюцца на невялікіх тэрыторыях, ставяцца да другой катэгорыі . малавывучаныя віды, а таксама віды пра колькасць якіх вельмі мала інфармацыі, і віды, пры арганізацыі аховы якіх узнікаюць цяжкасці, лічацца рэдкімі відамі.

## Гл. Таксама 
* Чырвоная кніга
* Флора Азербайджана
* Фауна Азербайджана
* Геаграфія Азербайджана

## Спасылка 
* Свет жывёл 
* Артыкул пра Чырвоная кніга Азербайджана  
* Чырвоная кніга Азербайджана  
* Міністэрства экалогіі і прыродных рэсурсаў Азербайджана  
* Азербайджанскае Арніталагічни Грамадства  

Азербайджан
Катэгорыя:Прырода Азербайджана
Іван Ольбрахт

**І́ван О́льбрахт** (; сапраўднае імя — **Ка́міл Зе́ман**, ; 6 студзеня 1882, Семілі, Багемія, Аўстра-Венгрыя — 20 снежня 1952, Прага, Чэхаславацкая Рэспубліка) — чэшскі пісьменнік. Народны пісьменнік Чэхаславакіі (з 1946).

Вучыўся ў Берлінскім і Карлавым універсітэтах. У Другую сусветную вайну ўдзельнік руху Супраціўлення.

## Творчасць 
Сваёй творчасцю развіваў традыцыі крытычнага рэалізму. Першы зборнік апавяданняў «Пра злых адзіночак» (1913). Аўтар псіхалічных раманаў «Самы цёмны астрог» (1916), «Дзіўнае сяброўства акцёра Есенія» (1919). Вынік наведвання ў 1920 годзе Расіі — зборнік рэпартажаў «Замалёўкі сучаснай Расіі» (1920—1921). Вядомасць прынёс раман «Ганна- пралетарка» (1928) пра рэвалюцыйныя падзеі ў Чэхаславакіі. Галоўным прынцыпам новай эпікі лічыў міф: раман «Мікола Шугай, разбойнік» (1933, экранізацыя 1947), зборнік апавяданняў «Яўрэйскае мястэчка ў даліне» (1937).

## Пераклады 
На беларускую мову асобныя яго творы пераклаў Ю. Лявонны. 

## Літаратура 
* Ольбрахт, Іван. 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі Чэхіі
Катэгорыя:Перакладчыкі на чэшскую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з нямецкай мовы
Катэгорыя:Народныя артысты Чэхаславакіі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Чэхіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Чэхіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Чэхаславакіі
Катэгорыя:Камуністы Чэхіі і Славакіі
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Крывавусыя крошкі-молі

**Крывавусыя крошкі-молі** (*Bucculatricidae*) — сямейства насякомых атрада матылёў.

## Апісанне 
Дробныя матылі (размах крылаў 7—11 мм). Пярэднія крылы ланцэтападобныя, вастраверхія, ад белага да карычневага колеру, небліскучыя або з металічным бляскам. Малюнак адсутнічае або складаецца з плям і косых штрыхоў на кастальным і заднім краях крыла. Заднія крылы вузкія, вастраверхія, з доўгімі махрамі. Жылкаванне крылаў рэдукаванае. На галаве чубок лускавінак. Вусікі доўгія, амаль дасягаюць даўжыні пярэдняга крыла. 

## Пашырэнне 
У фаўне Еўропы каля 50 відаў, на Беларусі адзначаны 3 віды.

## Асаблівасці біялогіі 
Вусені кормяцца на дрэвавых і травяністых раслінах. У ранніх узростах вусені мініруюць лісце раслін, утвараючы змеепадобныя або спіральныя міны. Пазней пакідаюць міны і кормяцца адкрыта, прагрызаюць у лісці адтуліны. Акукліваюцца на паверхні ліста ў рабрыстым кокане. Цыкл развіцця кароткі, за год развіваецца некалькі пакаленняў.

## Літаратура 
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.3 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш — Мн.: БелСЭ, 1984.

Катэгорыя:Молі
Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Матылі
Курасоўшчына (парк)

**Курасоўшчына**, або **Курасоўшчынскі парк** — парк культуры і адпачынку ў Мінску ў мікрараёне Курасоўшчына, у межах вуліц Казінца, Каржанеўскага і Брэсцкай. У парку знаходзіцца штучнае вадасховішча Лошыца. Парк праектаваўся як частка Лошыцкай воднай сістэмы і водна-зялёнай сістэмы Мінска.

## Гісторыя 
Парк быў створаны ў 1985 г. *«у гонар 40-годдзя перамогі савецкага народа ў Вялікай Айчыннай вайне»*. Пры будаўніцтве парку быў выкарыстаны натуральны прыродны ландшафт (зялёны масіў) наяўнага Лошыцкага вадасховішча.

Само Лошыцкае вадасховішча было створана ў 1970-х гг. выключна для практычных мэт — забеспячэння тэхнічных працэсаў прадпрыемства «Інтэграл», якое знаходзілася побач са ствараемым вадасховішчам, — шляхам перакрыцця рэчкі Лошыца ў двух месцах.

Пры будаўніцтве парку былі створаны набярэжная, дарожкі, асвятленне, электрападстанцыя, грамадскі туалет.

У парку планавалася будаўніцтва палаца культуры НВА «Інтэграл», якое так і не было пачата.

Да пачатку 1990-х гг. парк прыйшоў у запусценне.

У 2000-х гг. пачалася рэканструкцыя парку, было ачышчана вадасховішча, пабудаваны веладарожкі, а таксама спартыўны аб’ект «Сонечная даліна» з выкарыстаннем штучнага ўзвышша, якое ўтварылася яшчэ ў ходзе будаўніцтва Лошыцкага вадасховішча, — у якасці схілу для гарналыжных відаў спорту. Былі пабудаваны пад’ёмнікі і ўстаноўкі для штучнага аснежвання схілаў, а таксама рэстаран і кемпінг. Да чэмпіянату свету па хакеі на лёдзе, які прайшоў у Мінску ў 2014 г., на тэрыторыі парку быў пабудаваны гатэль «Холт Тайм».

## Славутасці 
У заходняй частцы парку (аддзеленай ад асноўнага масіву парку вуліцай Казінца) знаходзіцца помнік архітэктуры канца XIX ст., вядомы як «Белая дача».

## Літаратура 
* Архитектура Советской Белоруссии — Architecture of the Soviet Byelorussia / В. И. Аникин, И. И. Бовт, А. А. Воинов, Ю. В. Потапов, В. Э. Соколовский; Под общ. ред. В. И. Аникина. — Москва : Стройиздат, 1986. — 319 с.
* Архітэктура Беларусі : нарысы эвалюцыі ва ўсходнеславян. і еўрап. кантэксце: у 4 т. / А. І. Лакотка [і інш.]; навук. рэд. А. І. Лакотка. — Мінск : Беларус. Навука, 2009. — Т. 4, кн. 2. Архітэктура XX — пачатку XXI ст. — 790 с.
* *Воинов, А. А.* История архитектуры Белоруссии: учеб. для вузов по спец. 1201 «Архитектура» : в 2 т. / А. А. Воинов. — Минск : Выш. шк., 1987. — 2-е изд., перераб. и доп. — Т. 2 (Советский период). — 293 с.
* Градостроительство Белоруссии / В. И. Аникин, Е. Л. Заславский, И. А. Иодо и др.; Под общ. ред. А. В. Сычевой. — Минск : Высшая школа, 1988. — 247 с.
* *Потапов, Л. С.* Силуэт Минска / Л. С. Потапов. — Минск : Наука и техника, 1980. — 144 с.

## Спасылкі 
* Парк «Курасовщина». История с продолжением  // mk.by
* Парк Курасовщина обустроят для скейтбордистов // blizko.by
* «Солнечная долина»  // s-dolina.by
* Парк Курасовщина // tuda-suda.by
* Парк Курасовщина // park-kurasovshhina.chatoff.by
* Парки Минска: зеленые уголки города  // svobodno.by

Катэгорыя:Паркі Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Катэгорыя:Курасоўшчына (жылы раён)
Катэгорыя:Лошыцкая водная сістэма
Катэгорыя:З’явіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:1985 год у Мінску
Грабніца Небамуна

**Грабніца Небамуна** — пахаванне страражытнаегіпецкага пісара і ўлікоўца збожжа па імені Небамун, дакладнае знаходжанне якой цяпер страчана.

## Гісторыя 
Вядома, што грабніца знаходзілася ў Фіванскім некропалі, які размешчаны на заходнім узбярэжжы ракі Ніла ў Фівах (сучасны Луксор, Егіпет). Грабніца стала крыніцай знакамітых дэкараваных сцэн, знятых з яе сцен, якія цяпер выстаўляюцца ў Брытанскім музеі ў Лондане.

Сам Небамун, які жыў каля 1350 года да н.э., быў чыноўнікам сярэдняга рангу, які служыў пісарам і ўлікоўцам зерня ў Фіванскім храмавым комплексе, прысвечаным Амону. Яго грабніца была адкрыта ў 1820 годзе маладым грэкам, Джаванні («Янні») д'Атаназі, які дзейнічаў як агент для егіптолага Генры Сальта, брытанскага генеральнага консула.

## Апісанне 
Абтынкаваныя сцены грабніцы былі багата і па-майстэрску ўпрыгожаны жывымі фрэскамі, якія паказваюць ідэалізаванае ўяўленне пра жыццё і дзейнасць Небамуна.

Самымі вядомымі выявамі з грабніцы з'яўляецца фрэска, на якой Небамун палюе на птушак, танцуючыя дзяўчыны на піру і пруд у садзе. У 2009 годзе Брытанскі музей адкрыў новую галерэю, прысвечаную адлюстраванню адзінаццаці адноўленых фрагментаў сцен з грабніцы. Яны былі апісаны як найвялікшыя захаваныя карціны са Старажытнага Егіпта, і як адзін з найвялікшых скарбаў музея.

## Галерэя 

File:Tomb of Nebamun.jpg|«Паляванне вяльможы на Ніле». Фрагмент роспісу грабніцы Небамуна
File:Nebamun tomb fresco dancers and musicians.png|Танцоры і музыкі
File:Cat, Tomb of Nebamun.jpg|Кот, які атакуе птушак

## У культуры 
. «Ta Matete», 1892]]
. «Іосіф — наглядчык збожжасховішча фараона», 1874]]
Розныя сцэны з карцін былі выкарыстаныя сучаснымі мастакамі. Лоўрэнс Альма-Тадэма ўключыў сцэну, на якой пасуцца гусі, для аздаблення сцяны ў сваёй карціне «Іосіф — наглядчык збожжасховішча фараона» (1874), а Поль Гаген выкарыстаў частку сцэны банкету ў якасці кампазіцыйнага плану ў яго «Ta Matete» (1892).

Катэгорыя:XIV стагоддзе да н.э.
Катэгорыя:Грабніцы
Катэгорыя:Старажытны Егіпет
Катэгорыя:Пахавальні
Катэгорыя:Фіванскія некропалі
Басілуца

**Басілуца** () — адзін з Ліпарскіх астравоў. Уваходзіць у склад Італіі. Агульная плошча — 0,29 км². Незаселены.

## Геаграфія 
Востраў Басілуца належыць да паўночна-ўсходняй групы Ліпарскіх астравоў. Знаходзіцца ў 3,53 км на паўночны ўсход ад вострава Панарэя, у 14,54 км на паўднёвы захад ад Стромбалі. Даўжыня з захаду на ўсход — 822 м. Найбольшая шырыня — 524,3 м. Каля заходняга берага месціцца невялікі астравок Спінацола, плошча якога ўсяго 0,005 км². Басілуца мае вулканічнае паходжанне. Востраў сфарміраваўся каля 50 тысяч гадоў таму. Суша складаецца з базальтаў, пемзы, абсідыяну і іншых вулканічных парод. Берагі спадзістыя. Верхняя частка ўяўляе сабою нахіленае плато. Найвышэйшы пункт — 165 м над узроўнем мора.

## Прырода 
Плато Басілуца пакрыта зараснікамі карлікавых пальм, гваздзіковых дрэў, лаванды і г. д. На востраве жывуць гарбаткі і яшчаркі.

## Гісторыя 
На востраве Басілуца знаходзяцца рэшткі старажытнарымскай вілы, што функцыянавала ў I ст. да н. э. - I ст. н. э., уключала прычал, дом, сажалку і іншыя пабудовы. У пазнейшы перыяд на востраве не было сталага насельніцтва. У XIX ст. - пачатку XX ст. належаў ліпарскаму біскупству, выкарыстоўваўся сезонна для жывёлагадоўлі і вырошвання гародніны. З 1991 г. з'яўляецца запаведнікам.

## Літаратура 
* Ward, Ph. The Aeolian Islands: The Original History and an Exploration of the Islands — The Oleander Press, 2013. ISBN 9780902675438

## Спасылкі 
* Delightful Islands of Italy 
* Panarea history and etymology 

Басілуца
Басілуца
Ціханаў

**Ціханаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адам Фаміч Ціханаў (1905—?) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі і машын лесанарыхтовак і лясной гаспадаркі.
* Аляксандр Іванавіч Ціханаў (нар. 1947) — савецкі біятланіст.
* Анатоль Алегавіч Ціханаў (нар. 1964) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне эканамічнай тэорыі. Доктар эканамічных навук (2004), прафесар (2013).
* 
* Вячаслаў Васілевіч Ціханаў (1928—2009) — савецкі і расійскі акцёр.
* Іван Ціханавіч Ціханаў (1922—1993) — беларускі мастак.
* Леанід Ніканоравіч Ціханаў (1938—2021) — беларускі педагог, гісторык.
* 
* Рыгор Мацвеевіч Ціханаў (1912—1944) — Герой Савецкага Саюза.
* Юрый Станіслававіч Ціханаў (нар. 1978) — беларускі шахматыст, гросмайстар.
Адамаў

**Адамаў** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Аркадзь Рыгоравіч Адамаў (1920—1991) — рускі савецкі пісьменнік.
* Леанард Іларыёнавіч Адамаў (1941—1977) — савецкі футбаліст.
* Лявон Тыгранавіч Адамаў (1929—2014) — узбекскі архітэктар.
* Уладзімір Уладзіміравіч Адамаў (1875—1937?) — беларускі батанік-фларыст.

## Тапонім 
* Гміна Адамаў, Замойскі павет
* Гміна Адамаў, Лукоўскі павет
Марцін Кнудсен

**Ма́рцін Ханс Кры́сціян Кну́дсен** (, , Хасмарк, востраў Фюн — ) — дацкі фізік і акіянограф, член (1909) і сакратар (1917-46) Дацкай АН. Скончыў Капенгагенскі ўніверсітэт (1906), прафесар там жа (1912-41; у 1927—1928 — рэктар). Адзін з заснавальнікаў Міжнароднага савета па вывучэнні мораў (1899). Прэзідэнт Міжнароднай асацыяцыі фізічнай акіянаграфіі (1930-36). Кнудсену належаць працы па кінетычнай тэорыі газаў.

Вынайшаў батометр, аўтаматычную піпетку для вызначэння салёнасці вады і іншыя прыборы. Усталяваў сталасць суадносін кампанентаў салёнага складу, распрацаваў спосаб вызначэння колькасці хлору ў марской вадзе і разліку яе салёнасці па ўтрыманні ў ёй хлору.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1871 годзе
Катэгорыя:Фізікі Даніі
Катэгорыя:Члены Гётынгенскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены Прускай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены Акадэміі навук ГДР
Катэгорыя:Члены Дацкай каралеўскай акадэміі навук
Катэгорыя:Выкладчыкі Капенгагенскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Рэктары Капенгагенскага ўніверсітэта
Здэнек Неедлы

**Здэ́нек Не́едлы** (; , г. , Чэхія — , ) — чэхаславацкі гісторык культуры, грамадскі дзеяч. Член Чэшскай акадэміі навук і мастацтваў (1907). Замежны член-карэспандэнт АН СССР (1947), шэрагу іншых замежных акадэмій навук. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Чэхаславакіі 1951.

## Біяграфія 
Скончыў Карлаў універсітэт у Празе ў 1899 годзе, у 1909—1939 гг. выкладаў у ім. Ініцыятар заснавання ў 1925 годзе і старшыня «Таварыства культурнага і эканамічнага збліжэння з Новай Расіяй». Адзін з кіраўнікоў створанай у 1930 арганізацыі савецка-чэхаславацкай дружбы «Саюз сяброў СССР». Змагаўся супраць пагрозы фашызму і вайны.

У 1939 годзе эмігрыраваў у СССР. У 1939—1945 гг. прафесар Маскоўскага ўніверсітэта і навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі АН СССР.

З 1945 года прафесар Карлава ўніверсітэта. У 1945—1953 гг. на міністэрскіх пасадах, у 1953 намеснік прэм'ер-міністра, потым член урада (міністр без партфеля) Чэхаславакіі. Заснавальнік і з 1952 года прэзідэнт Чэхаславацкай АН. Старшыня Саюза чэхаславацка-савецкай дружбы, з 1945 года Славянскага камітэта Чэхаславакіі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар манаграфій пра Б. Сметану, З. Фібіха, даследаванняў па гісторыі чэшскіх гусіцкіх песень, прац па гісторыі чэшскага і іншых славянскіх народаў, чэхаславацкай культуры, гісторыі музыкі, па эстэтыцы, выяўленчым і тэатральным мастацтве.

## Дачыненні з Беларуссю 
У 1920-я г. ў Празе выступаў на літаратурных вечарах, прысвечаных Я. Купалу, Я. Коласу, Ц. Гартнаму, з лекцыямі і дакладамі пра Беларусь, беларускую народную песню. У 1925 годзе сустракаўся ў Празе з Я. Купалам і М. Чаротам, у 1927 годзе прыязджаў у Мінск. З 1939 года намеснік старшыні Усеславянскага камітэта, працаваў разам з Я. Купалам, Я. Коласам, К. Крапівой, М. Лыньковым. Аўтар артыкулаў пра Беларусь, яе гісторыю і культуру: «Беларусы» (1927), «БССР» (1929), «Нашы блізкія сябры», «Прывітанне беларусам» (абодва 1944). Падпісаў «Пратэст чэхаславацкіх інтэлігентаў» (1927) супраць расправы над Беларускай сялянска-работніцкай грамадой.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Карлава ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Карлавага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі МДУ
Катэгорыя:Рэдактары паводле алфавіта
Катэгорыя:Рэдактары Чэхаславакіі
Катэгорыя:Рэдактары часопісаў
Катэгорыя:Члены Чэхаславацкай АН
Катэгорыя:Міністры Чэхаславакіі
Катэгорыя:Дэпутаты Нацыянальныя сходы Чэхаславакіі
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Замежныя члены АН СССР
Катэгорыя:Члены Саюза кампазітараў СССР
Катэгорыя:Постаці музыказнаўства XX стагоддзя
Катэгорыя:Музыказнаўцы Чэхіі
Катэгорыя:Постаці чэхаславацкага музыказнаўства
Катэгорыя:Гісторыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі Чэхіі
Катэгорыя:Постаці чэхаславацкай гістарыяграфіі
Катэгорыя:Постаці літаратуразнаўства XX стагоддзя
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Чэхіі
Катэгорыя:Постаці чэхаславацкага літаратуразнаўства
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Чэхаславакіі
Панарэя

**Панарэ́я** () — адзін з Ліпарскіх астравоў. Уваходзіць у склад Італіі. Агульная плошча — 3,34 км². Насельніцтва (2011 г.) - 280 чал.

## Геаграфія 
Востраў Панарэя належыць да паўночна-ўсходняй групы Ліпарскіх астравоў. Знаходзіцца ў 14,06 км на паўночны ўсход ад вострава Ліпары, у 155 км на паўночны ўсход ад Палерма, у 400 км на паўднёвы ўсход ад Рыма. Даўжыня з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад — 2,74 км. Найбольшая шырыня — 1,75 км. Мае вулканічнае паходжанне. Сфарміраваўся каля 150 тысяч гадоў таму як частка сцяны кальдэры вялікага падводнага вулкана. Лічыцца самым старым з геалагічнага пункту гледжання востравам Ліпарскага архіпелага. 

Ландшафт вострава надзвычай разнастайны. Яго галоўную частку складае горнае ўзвышша да 420 м над узроўнем мора. Сустракаюцца шырокія расколіны, скалы, натуральныя плато і старажытныя штучныя тэрасы. Населена пераважна ўсходняя частка Панарэі. На поўначы вылучаецца зона фумарол. Распаўсюджаныя горныя пароды — базальт, пемза, абсідыян, граніт, сера.

## Прырода 
У глыбокай старажытнасці паверхня вострава Панарэя была пакрыта лесам. Аднак ужо ў бронзавым веку яго ландшафт і прырода былі значна зменены чалавекам. У нашы дні заходняя і цэнтральная часткі вострава заняты зараснікамі хмызнякоў, тут сустракаюцца здзічэлая масліна, каперсы, апунцыя і іншыя расліны. Фаўна прадстаўлена птушкамі і яшчаркамі.

Значная частка Панарэі мае запаведны статус.

## Гісторыя 
Востраў Панарэя быў населены ў XIV ст. да н. э. На паўднёвым захадзе вострава археолагамі знойдзены рэшткі мікенскага паселішча, якое ўмяшчала каля 20 будынкаў. Паколькі ўжо ў антычнасці Панарэя пакутвала ад нападаў піратаў, склад насельніцтва стала змяняўся. У другой палове 1 тысячагоддзя да н. э. астравіцяне знаходзіліся ў саюзе з Карфагенам, але ў 252 г. да н. э. былі заваяваны рымлянамі. 

У сярэднявеччы Панарэя аспрэчвалася паміж арабамі і нармандскай сіцылійскай дынастыяй. У пачатку XVI ст. востраў некаторы час быў захоплены асманскімі карсарамі, якія вывезлі адсюль усё насельніцтва. У другой палове XVII ст. Панарэя зноў была населена выхадцамі з Сіцыліі. 

Пасля далучэння да Італіі многія выхадцы з Панарэі эмігрыравалі ў ЗША і Лацінскую Амерыку.

## Эканоміка 
Найбольш развітыя галіны эканомікі Панарэі — турызм і будаўніцтва лодак.

## Літаратура 
* Ward, Ph. The Aeolian Islands: The Original History and an Exploration of the Islands — The Oleander Press, 2013. ISBN: 9780902675438

## Спасылкі 
* PANAREA TRAVEL GUIDE AND TOURISM
* The history of the Aeolian Islands

Панарэя