open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сіманічы

**Сі́манічы** (, ) — аграгарадок у Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Сіманіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Размешчаны на рацэ Свінавод і аўтамабільнай дарозе Лельчыцы — Тураў (), за 25 км на паўночны захад ад раённага цэнтра Лельчыцы, за 52 км ад чыгуначнай станцыі Жыткавічы, за 42 км ад прыстані Тураў на рацэ Прыпяць. У складзе камунальнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Сіманічы».

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомы з 1520 года як сяло ў складзе Вялікага Княства Літоўскага, дзяржаўная ўласнасць. 3 1793 года ў складзе Расійскай імперыі, сяло Лельчыцкай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні.

3 20 жніўня 1924 года — цэнтр сельсавета.

У студзені 1943 года гітлераўскія захопнікі спалілі ўсю вёску і загубілі 21 жыхара, а ўсяго за вайну загінула 108 жыхароў.

## Насельніцтва 
* 1840 год — 31 двор, 250 жыхароў.
* 1886 год — 58 двароў, 376 жыхароў.
* 1909 год — сяло: 154 двары, каля 850 жыхароў; маёнтак: 1 двор, 8 жыхароў.
* 1917 год — сяло: 181 двор, 1055 жыхароў; маёнтак: 1 двор, 17 жыхароў.
* 1940 год — 245 двароў, 1206 жыхароў.
* 1998 год — 352 двары, 920 жыхароў.
* 2001 год — 338 двароў, 907 жыхароў.

## Інфраструктура 
Лясніцтва Нацыянальнага парку «Прыпяцкі». Сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, дзіцячы садок, бальніца, дом прыстарэлых, аптэка, Дом быту, аддзяленне сувязі, 2 крамы, бутэрбродная.

## Помнікі гісторыі і культуры 
* Богаяўленская царква.
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты M-35-9. Выданне 1989 года. Стан мясцовасці на 1986 год.

## Спасылкі 
* Сіманічы

Катэгорыя:Сіманіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лельчыцкага раёна
Карал Баржывой Прэсл

**Ка́рал Баржыво́й Прэсл** () (, Прага — , там жа) — багемскі батанік.

## Біяграфія 
Усё жыццё пражыў у Празе, быў прафесарам у Пражскім універсітэце.

У 1817 годзе ажыццявіў экспедыцыю на Сіцылію.

У 1820 годзе годзе апублікавала праца «Flora bohemica».

Яго старэйшы брат Ян Прэсл таксама быў вядомым батанікам.

Навуковы часопіс Preslia, які выдаецца ў наш час Чэшскім батанічным таварыствам названы ў гонар братоў.

## Літаратура 
* H. Riedl: Presl Karel Bořivoj. In: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815—1950 (ÖBL). Band 8, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1983, ISBN 3-7001-0187-2, S. 267 f.

Катэгорыя:Батанікі Чэхіі
Раўмізм

**Раўмі́зм** (, ад назвы фінскага горада Раўма) — ідэалогія, якая крытыкуе мэты традыцыйнага эсперанта-руху і вызначае эсперантыстаў як «самастойна выбраную дыяспарную моўную меншасць». Раўмізм прымяняе да мовы новыя лінгвістычныя прынцыпы, у адпаведнасці з якімі эсперанта з’яўляецца не толькі сродкам зносін, але і сродкам ідэнтыфікацыі яго носьбітаў.

## Маніфест Раўмы 
Раўмізм заснаваны на маніфесце Раўмы 1980 года, прынятым падчас ХХХІ міжнароднага моладзевага кангрэса эсперанта ў аднайменным фінскім горадзе.
Маніфест складаецца з пяці раздзелаў:
# *Крызіс ідэнтычнасці*: канстатацыя неабходнасці матываваць належнасць да эсперанта чым-небудзь канкрэтным.
# *Крытыка старых мэт*: ідэі надання афіцыйнага статуса эсперанта і ідэі супрацьпастаўлення англійскай мове.
# *Нашы мэты*: асноўная мэта — распаўсюджваць эсперанта, паступова рэалізуючы яго пазітыўныя каштоўнасці:
* Прапедэўтычная каштоўнасць эсперанта;
* Кантакты паміж простымі людзьмі;
* Недыскрымінацыйныя кантакты;
* Міжнародная культура новага тыпу.
# *Кангрэсы як шлях да росту*: павелічэнне колькасці эсперанта-сустрэч і ўзмацненне ўжывання эсперанта ў якасці працоўнай мовы падчас спецыяльных міжнародных канферэнцый.
# Заключэнне аб веры ў новую будучыню эсперанта.

## Esperanta Civito 
У жніўні 1998 года была заснавана арганізацыя *Esperanta Civito* (літаральна «Эсперантысцкі Поліс»), якая вызначае сабе як «паслядоўны рэалізатар раўмізму». *Esperanta Civito* імкнецца быць суб’ектам міжнароднага права, маючы некаторыя адзнакі дзяржаўнасці, такія як канстытуцыя, партыі, парламент.

## Крытыка 
Раўмізм, таксама як і *Esperanta Civito*, афіцыйна не прызнаецца большасцю эсперантыстаў.

## Гл. таксама 
* Канчатковая перамога — супрацьлеглая раўмізму ідэалогія эсперантыстаў.

Катэгорыя:Гісторыя эсперанта
Катэгорыя:Культура эсперанта
Эрнест Сен-Шарль Касон

**Эрне́ст Сен-Шарль Касо́н** (; 1819—1889) — французскі батанік.

Вядомы наступнымі працамі (створаныя сумесна з Э. Жэрменам і Крамчкам): «Observations sur quelques plantes critiques des environs de Paris» (1840); «Synopsis analytique de la flore des environs de Paris» (1840); «Flore descriptive et analytique des environs de Paris» (1845, 1861), «Notes sur quelques Plantes Critiques, Rares ou Nouvelles» (1851); «Catalogue des plantes observées en Syrie et en Palestine» (1854); «Sertum tunetanum» (1857).

Сумесна з Дзюр'е дэ Мезанеў Касон выдаў «Flore d’Algerie» (Парыж, 1854—1867, з 90 табліцамі). Акрамя таго, Касон напісаў «Compendium florae atlanticae» (Парыж, 1881).

thumb|

Катэгорыя:Батанікі Францыі
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Катэгорыя:Біёлагі XIX стагоддзя
Сімпатычная нервовая сістэма

right|thumb|250px|Анатомія інервацыі вегетатыўнай нервовай сістэмы. Сістэмы: сімпатычная (чырвоным) і парасімпатычная (сінім)
**Сімпатычная нервовая сістэма** (ад  — адчувальны, чуллівы) — частка аўтаномнай (вегетатыўнай) нервовай сістэмы, гангліі якой размешчаны на значнай адлегласці ад інервуемых органаў. Назва «сімпатычная нервовая сістэма» ўпершыню была ўжыта ў 1732 годзе, і выкарыстоўвалася для абазначэння ўсёй аўтаномнай нервовай сістэмы. Пасля гэтым тэрмінам сталі называць толькі частку нервовай сістэмы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нервовая сістэма
Катэгорыя:Неўралогія
Стыкс (спадарожнік)

**Стыкс** (*Styx*; раней: **S/2012 (134340) 1**, па старой сістэме: **S/2012 P 1**, неафіцыйна: **P5**) — пяты, самы маленькі, натуральны спадарожнік Плутона. Ён быў адкрыты Маркам Шоўалтэрам на 9 здымках, зробленых тэлескопам імя Хабла 26, 27 і 29 чэрвеня і 7 і 9 ліпеня 2012 года.

## Фізічныя характарыстыкі 
Дыяметр P5 складае ад 10 да 25 км. Гэтыя лічбы выводзяцца зыходзячы з ацэнкі альбеда спадарожніка ад 0,35 і 0,04.

## Арбітальныя характарыстыкі 
S/2012 (134340) 1 абарачаецца вакол Плутона паміж арбітамі Харона і Нікты. Вялікая паўвось яго арбіты складае 42±2 тыс. км. Перыяд абарачэння вакол Плутона складае каля 19 сутак, гэта значыць ён знаходзіцца ў рэзанансе 1:3 з Харонам.

## Назва 
Пасля адкрыцця спадарожніку было дана часавае абазначэнне S/2012 (134340) 1 у адпаведнасці з наменклатурай астранамічных аб’ектаў.

У галасаванні, якое было праведзена на спецыяльна створаным сайце Маркам Шоўалтэрам, які ўзначальваў групу вучоных, што адкрылі новы спадарожнік, перамаглі варыянты «Вулкан» і «Кербер». Аднак 2 ліпеня 2013 года аб’екту было афіцыйна прысвоена імя Стыкс, паколькі Вулкан не меў прамога дачынення да царства мёртвых.

## Гл. таксама 
* Спадарожнікі Плутона
* Гісторыя адкрыцця планет і спадарожнікаў Сонечнай сістэмы

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Спадарожнікі Плутона
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2012 годзе
Сімяон I

280px|thumb|right|Пашырэнне тэрыторыі Балгарыі ў перыяд кіравання Сімяона Вялікага
**Сімяон I Вялікі** (864 ці 865 — 27 мая 927) — князь Балгарыі з 893 года, з 918 года — цар. Трэці сын князя Барыса I, бацька Пятра I.

Прыйшоў да ўлады пасля таго, як Барыс I зрынуў свайго сына Уладзіміра, які ўзначаліў паганскую рэакцыю. З імем цара Сімяона звязаны Залаты век балгарскай дзяржавы. Яго ваенныя кампаніі супраць Візантыйскай імперыі, венграў і сербаў, давялі балгарскую дзяржаву да тэрытарыяльнага апагею, параўнальнага толькі з эпохай Крум. Балгарыя ператварылася ў самую магутную дзяржаву на Балканах і ва ўсёй Усходняй Еўропе. У яго часы Балгарыя распасціралася ад Будапешта, паўночных схілаў Карпат і Дняпра на поўначы да Адрыятычнага мора на захадзе, Эгейскага мора на поўдні і Чорнага мора на ўсходзе. Эпоха Сімяона I характарызавалася беспрэцэдэнтным культурным уздымам, названым пасля залатым векам балгарскай цывілізацыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Цары балгарскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Балгарыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы IX стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Сімфанічны аркестр

300px|thumb
**Сімфанічны аркестр** — вялікі калектыў інструменталістаў для выканання акадэмічнай музыкі пераважна заходнееўрапейскай традыцыі. Склаўся (колькасць удзельнікаў, склад інструментаў) у эпоху ранняй венскай класікі ў сувязі з з'яўленнем новага буйнога жанру — класічнай сімфоніі (адсюль спецыфічная назва). Пазней «сімфанічнай» стала называцца наогул ўся музыка для дадзенага інструментальнага складу — у тым ліку і створаная кампазітарамі сусветных нацыянальных школ.

## Буйныя сімфанічныя аркестры 
* Венскі сімфанічны аркестр
* Мерыдскі дзяржаўны сімфанічны аркестр

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Аркестры
Сімплексная сувязь

**Сі́мплексная сувязь** — сувязь, пры якой інфармацыя перадаецца толькі ў адным кірунку.

Ёсць два вызначэнні сімплекснай сувязі. 

* Па вызначэнні ANSI схема сімплекснай сувязі дазваляе перадаваць сігналы заўсёды толькі ў адным кірунку. Такая сувязь выкарыстоўваецца ў радыёвяшчанні, бо няма неабходнасці перадаваць якія-небудзь дадзеныя назад на радыёперадаючую станцыю. Іншы прыклад сімплекснай сувязі — аднанакіраваная сувязь паміж пускавой устаноўкай і ракетай з радыёкамандным кіраваннем, калі каманды перадаюцца ракеце, але прыём інфармацыі ад ракеты не прадугледжаны.
* Па вызначэнні ITU-T схема сімплекснай сувязі дазваляе перадаваць сігналы ў кожны момант часу толькі ў адным кірунку. У іншы момант часу сігналы могуць перадавацца ў процілеглым кірунку. Такі від сувязі звычайна называюць паўдуплекснай сувяззю. Прыкладам гэтага віду сувязі могуць служыць сеткавыя карты, злучаныя кааксіяльным кабелем і многія віды тэхналагічнай радыёсувязі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сувязь
Страва

**Страва** — ежа, прыгатаваная з некалькіх інгрэдыентаў. Звычайна вылучаюць першыя (булёны, супы), другія (мяса, рыба з гарнірамі, кашы і інш.), трэція (напоі, дэсерты) стравы. Таксама пэўныя стравы вызначаюцца як элементы нацыянальнай кухні, напрыклад, гуляш — нацыянальная венгерская страва.

Інструкцыі па гатаванні страў называюць рэцэптамі.
Квадратны метр

**Квадратны метр** (м²) — адзінка вымярэння плошчы ў сістэме СІ.

1 м² роўны плошчы квадрата с стараной у 1 метр.

1 м² =
* 0,000&nbsp;001 квадратных кіламетраў (км²)
* 100 квадратных дэцыметраў (дм²)
* 10 000 квадратных сантыметраў (см²)
* 1 000 000 квадратных міліметраў (мм²)
* 0,000&nbsp;1 гектараў
* 0,01 араў
* 1,195&nbsp;990 квадратных ярдаў
* 10,763&nbsp;911 квадратных футаў
* 1&nbsp;550,003&nbsp;1 квадратных цаляў

## Гл. таксама 
* Прыстаўкі СІ

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння плошчы
Катэгорыя:СІ
Іаган Карл Вільгельм Ілігер

**Іаган Карл Вільгельм Ілігер** (;  — ) — германскі заолаг і энтамолаг.

Быў сынам купца з Браўншвайга. Вывучаў энтамалогію пад кіраўніцтвам І. Х. Л. Хелвіга. Быў прафесарам, дырэктарам Берлінскага заалагічнага музея з моманту яго заснавання ў 1810 г. У 1802—1807 гг. Ілігер выдаваў «Этнамалагічны часопіс» ().

З асобных прац Ілігера вылучаецца «Сістэматычны нарыс сысуноў і птушак» (; 1811), які ўяўляў сабой спробу ўдасканалення сістэматыкі Лінея.

Катэгорыя:Энтамолагі Германіі
Катэгорыя:Постаці калеаптэралогі
Сінайкія

**Сінайкі́я** (адна з катэгорый *кватаранцтва*) — сумеснае жыццё двух відаў, пры якім асобіны аднаго віда выкарыстоўваюць цела асобіны або жыллё іншага віда для пражывання, пры гэтым не прыносяць гаспадару ні карысці, ні шкоды. Сінайкія з’яўляецца разнавіднасцю каменсалізму, заснаваны толькі на прасторавых, але трафічных сувязях. Кватаранцтва дзеляць на некалькі тыпаў:

* Сінайкія — тып сумеснага жыцця, пры якім адзін від пражывае ў жытле, напрыклад нары, гняздзе, мурашніку, іншае.
* Епіойкія — узаемадзеянне, пры якім кватарант жыве на паверхні цела гаспадара, напрыклад жывёлы, якія гняздуюць на дрэвах, вусаногія ракі, якія селяцца на кітах і акулах.
* Ендайкія — жыццё ўнутры цела гаспадара, напрыклад у кішэчніку коней можа пражываць нематода, якая сілкуецца інфузорыямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тыпы адносін паміж арганізмамі
Альбрэхт Вільгельм Рот

**Альбрэхт Вільгельм Рот** (, 7 студзеня 1757 — 16 кастрычніка 1834) — нямецкі.

## Навуковыя працы 
* *Beyträge zur Botanik*. 1782—1783.
* *Tentamen florae germanicae*. 1788—1800.
* *Catalecta botanica*. 1797—1806.
* *Novae plantarum species praesertim Indiae orientalis*. 1821.
* *Enumeratio plantarum phaenogamarum in Germania sponte nascentium*. 1827.
* *Manuale botanicum*. 1830.

## Літаратура 
* Wilhelm Olbers Focke: *Roth, Albrecht Wilhelm*. In: *Brem. Biographie des 19. Jahrhunderts*. 1912.
* Wilhelm Olbers Focke: *Roth, Albrecht Wilhelm*. In: *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB). Band 29, Duncker & Humblot, Leipzig 1889, S. 305.

## Спасылкі 
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Albrecht Wilhelm Roth
* Allgemeine deutsche Biographie & Neue deutsche Biographie (Digitale Register): Albrecht Wilhelm Roth

Катэгорыя:Батанікі Германіі
Катэгорыя:Міколагі Германіі
Катэгорыя:Медыкі Германіі
Олдфілд Томас

**Олдфілд Томас** (, , Мілбрук, Бедфардшыр — ) — брытанскі заолаг.

## Біяграфія 
Томас працаваў у Лонданскім музеі прыродазнаўства ў аддзеле сысуноў, з якіх ён прыкладна 2&nbsp;000 відаў і падвідаў апісаў упершыню.

Ён пачаў працаваць у музеі ў 1876 годзе і змяніў яго ў 1878 годзе на заалагічнае аддзяленне. У 1891 годзе ён ажаніўся з заможнай спадчынніцай. Яе фінансавыя сродкі дазволілі Томасу набыць для музейнай калекцыі вялікую колькасць экзэмпляраў сысуноў, якіх ён паступова апісаў. Томас скончыў самагубства ва ўзросце 71 года пасля смерці сваёй жонкі ў 1929 годзе.

## Літаратура 
* William Thomas Stearn: *The Natural History Museum at South Kensington*. ISBN 0434736007

Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Заолагі Вялікабрытаніі
Сіналогія

[thumb|right|270px|[Кітай у сучасных межах.]]
**Сіналогія** (ад познелацінскага *Sina* - Кітай), або **кітаязнаўства** — комплекс навук, якія вывучаюць гісторыю, эканоміку, палітыку, філасофію, мову, літаратуру, культуру старажытнага і сучаснага Кітая. У Кітаі для навукі пра мінулае гэтай краіны выкарыстоўваецца тэрмін 汉学 (hànxué) або 国学 (guóxué, можа быць перакладзена як «радзімазнаўства»). Першы часцей выкарыстоўваецца ў даследаваннях гісторыі і культуры ханьскага этнасу, другі - іншых нацыянальнасцей, якія жывуць на тэрыторыі Кітая. У Японіі для пазначэння гэтай навукі служыць тэрмін кангаку (汉学, даслоўна «ханьскае вучэнне»).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Guoxue
* Torbjörn Lodén, «Swedish Sinology: A Historical Perspective» 
* Sinology Project, University of Massachusetts, Amherst 

Катэгорыя:Усходазнаўства
Карл Антонавіч Меер

**Карл Анто́навіч фон Ме́ер** (, Віцебск, цяпер Беларусь — , Санкт-Пецярбург, Расія) — расійскі сістэматык-батанік.

## Біяграфія 
Вывучаў прыродазнаўчую гісторыю у Дэрпцкім універсітэце ў Карла Ледэбура.

Разам з Аляксандрам Бунгэ быў памочнікам Ледэбура ў падарожжы па Алтаю і Джунгарыі, а затым і ў «Флоры Алтая».

Быў памочнікам дырэктара (1831), а затым дырэктарам Імператарскага Батанічнага саду ў Санкт-Пецярбургу.

«Батанічны магазін К. А. Меера» размяшчаўся ў Маскве на Кузнецкім Мосце ў доме № 22—24.

## Імем Меера названы 
*  Pojark.

## Найбольш важныя працы 
* «Verzeichnis der Pflanzen, welche wahrend der 1829—1830 unternommenen Reise im Kaukasus und in Provinzen am westliehen Ufer des kaspischen Meeres gefunden und gesammelt worden sind» (СПб., 1831)
* «Verzeichnis der im Jahre 1833 am Saisang Nor und am Irtysch gesammelten Pflanzen» (СПб., 1841)
* «Florula provinciae Tambow» (СПб., 1844)
* «Versuch einer Monographie der Gattung Ephedra» (СПб., 1846, з 8 табліцамі)
* «Florula provinciae Wiatka» (СПб. і Лейпцыг, 1848).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Біёлагі Расіі
Катэгорыя:Батанікі Расіі
Катэгорыя:Падарожнікі
Катэгорыя:Стацкія саветнікі
Рычард Лоўрэнс Мілінгтан Сінг

**Рычард Лоўрэнс Мілінгтан Сінг** (; , Ліверпул — , ) — англійскі біяхімік, член Лонданскага каралеўскага таварыства (1950).

## Біяграфія 
Скончыў Кембрыджскі ўніверсітэт (1936). У 1941—1943 гадах працаваў у Асацыяцыі ваўнянай прамысловасці, з 1943 года — у Лістэраўскім інстытуце прафілактычнай медыцыны ў Лондане. З 1948 года кіраўнік аддзела біяхіміі і хіміі бялку Роўэцкага даследчага інстытута (Баксберн, Абердзін). З 1967 года ў інстытуце прадуктаў харчавання ў Норыджы.

## Асноўныя працы 
Распрацаваў тэарэтычныя асновы метаду размеркавальнай храматаграфіі і ўвёў яго ў практыку (1944). Адзін з заснавальнікаў аналітычнай хіміі бялкоў.

## Нобелеўская прэмія 
Нобелеўская прэмія па хіміі (1952, разам з А. Дж. П. Марцінам).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Біяхімікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Біёлагі XX стагоддзя
Сінаптазаўры

**Сінаптаза́ўры** (*Synaptosauria*, ад  — прыстаўка са значэннем сумесныя дзеянні, саўдзелу і σαῦρος — яшчар) — падклас вымерлых водных паўзуноў.

Акамянеласці сінаптазаўраў сустракаюцца ад пярмскага перыяду да канца мелу. Усе прадстаўнікі былі драпежнікамі. Сінанімічныя тэрмін — **эўрыяпсіды**.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вымерлыя паўзуны
Настольны камп’ютар

thumb|Персанальны настольны камп’ютар
**Настольны камп’ютар** () — стацыянарны персанальны камп’ютар, прызначаны ў першую чаргу для працы ў офісе ці ў хатніх умовах. Тэрмін звычайна выкарыстоўваецца для таго, каб пазначыць від камп’ютара і адрозніць яго ад камп’ютараў іншых тыпаў, напрыклад, партатыўнага камп’ютара, кішэннага камп’ютара, убудаванага камп’ютара або сервера.

Катэгорыя:Камп’ютар
Мінск-Паўднёвы

**Мінск-Паўднё́вы** (, , да 1911 — **пл. 176 вер**., да 1962 — **Козырава**) — станцыя Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Мінскай вобласці. Размешчана ў горадзе Мінску; на лініі Асіповічы I — Мінск-Пасажырскі, паміж прыпыначным пунктам Лошыца і станцыяй Мінск-Пасажырскі / прыпыначным пунктам Інстытут Культуры.

Станцыя адкрыта для выканання грузавых перавозак, з’яўляецца прыпыначным пунктам электрацягнікоў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Станцыі Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі
Катэгорыя:Станцыі 3 класа
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1962 годзе
Катэгорыя:1962 год у Мінску
Карл III

* Карл III, кароль Аквітаніі, кіраваў у 855—866.
* Карл III, кароль Багеміі
* Карл III, кароль Венгрыі, ён жа Карл VI (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі)
* Карл III, кароль Вялікабрытаніі (з 2022) 
* Карл III, кароль Іспаніі, кароль Іспаніі (1759—1788).
* Карл III, кароль Навары.
* Карл III Малы, кароль Неапалітанскі (XIV стагоддзе).
* Карл III Тоўсты (839—888) — кароль Усходне-Франкскага каралеўства (Германіі) (876—887), Заходне-Франкскага каралеўства (Францыі) (884—887), Італіі (879—887), Латарынгіі (Карл II) (882—887), імператар (881—887).
* Карл III Прастак — кароль Заходне-Франкскага каралеўства (Францыі) з 898 па 923 гады.
* Карл III, кароль Швецыі.
* Карл III Пармскі, герцаг Пармскі ў XIX стагоддзі.
* Карл III, князь Манака.
* Карл III Філіп (1661—1742) — пфальцграф на Рэйне, герцаг Юліха і Берга ў 1716—1742, з дынастыі Вітэльсбахаў.
* Карл III, герцаг Савойскі (1486—1553).
* Карл III, герцаг Латарынгіі, кіраваў у 1545—1608.
Карл III (кароль Неапаля)

**Карл III Малы** (; , Дураца — ) — кароль Неапаля з Анжуйскай дынастыі.

## Біяграфія 
Праўнук караля Неапаля Карла II.

Спачатку ўдала змагаўся з Джаваннай I, затым, пасля яе забойства ў 1382 годзе — меней удала з яе прыёмным сынам Людовікам Анжуйскім. Пасля яго смерці ў 1384 годзе Карл уступіў у зваду з Папам Рымскім Урбанам VI, хоць ім жа быў закліканы (1380 год) і каранаваны ў Рыме (1381 год).

Карл прыняў венгерскі трон у 1385 годзе па запрашэнні праціўнікаў удавы Людовіка I Вялікага, але неўзабаве (1386 год) быў забіты змоўшчыкамі. Яго прыхільнікі рассеяліся або былі перабіты.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Каралі венгерскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Неапалітанскага каралеўства
Катэгорыя:Анжу-Сіцылійскі дом
Катэгорыя:Забітыя манархі
Марыя (каралева Венгрыі)

**Марыя** (1371 — 17 мая 1395) — каралева Венгрыі з 1382 да яе смерці ў 1395 годзе.

## Біяграфія 
Дачка караля Польшчы і Венгрыі Лаяша I і яго другой жонкі Елізаветы Баснійскай. Імкнучыся захаваць цэласць дзяржавы, кароль зрабіў адзінай спадчынніцай сваю старэйшую дачку Марыю, якую паабяцаў у жонкі Жыгімонту Люксембургскаму. Але пасля смерці Лаяша I 1382 годзе пачалася барацьба за ўладу, Марыя стала каралевай Венгрыі, а яе сястра Ядзвіга — каралевай Польшчы.

Марыя стала каралевай Венгрыі ва ўзросце дзесяці гадоў, рэгентам пры ёй была яе маці, каралева Елізавета.

У 1385 годзе Марыя выйшла замуж за Жыгімонта Люксембургскага (1368—1437), сына імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Карла IV. Марыя памерла пры родах разам з дзіцем, пасля яе смерці Венгрыя адышла яе мужу.

Катэгорыя:Анжу-Сіцылійскі дом
Катэгорыя:Кіруючыя каралевы
Катэгорыя:Каралі венгерскія
Катэгорыя:Памерлі пры родах
Карл XV

**Карл XV** (,  — ) — трэці кароль Швецыі і Нарвегіі (у Нарвегіі як **Карл IV**) з дынастыі Бернадотаў з 1859, старэйшы сын Оскара I (з 1857 рэгент падчас хваробы бацькі). Першы Бернадот, які нарадзіўся ў Швецыі. Жанаты з Луізай Нідэрландскай, дачкой малодшага сына Вілема I (1850). Пры ім праведзены маштабныя рэформы, уведзены сучаснае мясцовае (1862), царкоўнае (1863) і крымінальнае права (1864). Дэвіз караля быў: *Land skall med lag byggas* — «Зямлю пабудуе закон». Ён жа ў 1866 спрыяў рэформе рыксдага. Прыхільнік саюза скандынаўскіх дзяржаў, аднак падчас дацка-нямецкай вайны за Шлезвіг прытрымліваўся нейтралітэту. Карл быў мастаком і паэтам.

Пакінуў толькі адну дачку, Лавісу (Луізу); сын памёр у 2-гадовым узросце, таму прастол атрымаў у спадчыну брат Карла Оскар II. Пасля дасягнення незалежнасці Нарвегіі яе каралём стаў у 1905 Хокан VII — унук Карла XV, сын яго дачкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бернадоты
Катэгорыя:Каралі шведскія
Катэгорыя:Каралі нарвежскія
Катэгорыя:Кавалеры Вышэйшага ордэна Святога Дабравешчання
Бернадоты

**Бернадоты** — кіруючая дынастыя каралеўства Швецыі, бярэ пачатак ад напалеонаўскага маршала Бернадота.

thumb|125px|Герб Бернадотаў

Інфармацыя з брашуры Шведскага інстытута з серыі «Агульныя даныя пра Швецыю».

## Спасылкі 
* www.royalcourt.se 

Катэгорыя:Каралі шведскія
Сіндыкат

**Сіндыкат** (ад грэч. Syndikos — які дзейнічае разам) — тэрмін, першапачаткова які адносіцца да трэйд-юніёнаў (прафесійных саюзаў). У больш позні час сіндыкат - гэта арганізацыйная форма манапалістычнага аб'яднання, пры якой увайшоўшыя ў яго кампаніі губляюць камерцыйную збытавую самастойнасць, але захоўваюць юрыдычную і вытворчую свабоду дзеянняў. Іншымі словамі, у сіндыкаце збыт прадукцыі, размеркаванне заказаў ажыццяўляецца цэнтралізавана.

## Гл. таксама 
* Картэль
* Трэст
* Канцэрн

## Літаратура 
* 
 

Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Катэгорыя:Канкурэнтнае права
Сінд

**Сінд** (, , ) — адна з чатырох правінцый Пакістана і радзіма сіндхаў. Розныя культурныя і этнічныя групы пражываюць у Сіндзе, у тым ліку бежанцы з Індыі падчас набыцця Пакістанам незалежнасці, а таксама мігрантаў з іншых правінцый. Асноўныя мовы: сіндхі і сірайкі.

## Геаграфія 
Правінцыя знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны. На паўночным усходзе мяжуе з правінцыяй Пенджаб, на паўночным захадзе ды захадзе — з правінцыяй Белуджыстан, на захадзе і паўднёвым усходзе праходзіць мяжа з Індыяй.

На паўднёвым захадзе праходзіць узбярэжжа Арабскага мора. На тэрыторыі правінцыі працякае рака Інд, якая ўпадае ў Арабскае мора на тэрыторыі Сінда. На поўдні правінцыі яна ўтварае сваю дэльту.

Плошча правінцыі складае 140 914 км².

## Адміністрацыйны падзел 
У склад правінцыі ўваходзяць раёны (дыстрыкты), агульная колькасць якіх налічвае 23.

## Дэмаграфія 
Колькасць насельніцтва складае 35 764 539 чалавек.

## Сімвалы правінцыі Сінд 

Image:Capra nubiana, Tierpark Hellabrunn – 03.jpg|Сімвал-жывёла
Image:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.25872 - Melanoperdix niger niger Vigors, 1829 - Phasianidae - skin specimen.jpeg|Сімвал-птушка
Image:Nerium oleander flowers leaves.jpg|Сімвал-кветка
Image:Acacia nilotica subsp. cupressiformis.jpg|Сімвал-дрэва
Image:Kushti in Pakistan.jpg|Provincial sport

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Урад Сінда 
* Khairpur Sindh Heritage & Welfare NGO 
* Дынастыі кіраўнікоў сінда
* Карта Сінда 
* 'Come on Sindh !' — A blog dedicated to the province of Sindh
* Карта акруг Сінда 
* Popular Sindhi Personalities 
* Sindh Attractions 
* http://www.statpak.gov.pk/depts/pco/statistics(http://www.statpak.gov.pk/depts/pco/statistics/pop_by_province/pop_by_province.html)
* 
* 

Сінд
Карл Аляксандр Клерк

**Карл Клерк** (; 1709—1765)— шведскі энтамолаг і арахнолаг.

## Біяграфія 
Член Каралеўскага навуковага таварыства Упсалы (*:en:Royal Society of Sciences in Uppsala*) з 1756 года, вучань і сябар Лінея, напісаў дзве важныя працы па энтамалогіі: 1) «Aranei suecici» (Стакгольм, 1757; английский перевод Martyns'a, Лондан, 1793); 2) «Icones insectorum rariorum, cum nominibus eorum trivialitus etc.» (Стакгольм, 1759). Апошную праца ў свой час Ліней зваў лепшай. Калекцыі насякомых Кларка больш 200 гадоў лічыліся прапаўшымі і былі «пераадкрыты» толькі ў 1970-я гады ў Батанічным садзе «Bergianska trädgården» у Стакгольме, дзе яна захавалася ў вельмі добрым стане. Сёння яны захоўваюцца ў музеі прыродазнаўства Швецыі (*:en:Swedish Museum of Natural History*).

Член Шведскай каралеўскай акадэміі навук з 1764 года.

## Віды, названыя ў гонар Клерка 
У гонар энтамолага Карла Клерка названы матылёк *Phalaena (Tinea) clerckella* Linnaeus 1758 (сучасная назва  (Linnaeus 1758) сям. ).

## Літаратура 
* Alb. Tullgren, «Clerck, Carl Alexander», *Svenskt biografiskt lexikon*, vol. 8 (1929).
* *Nordisk familjebok*, 2nd ed., vol. 5 (1906), col. 432 f.
* P. I. Persson (1978): *Carl Clercks insektsamling. En orörd samling från Linnés tid*. — Fauna Flora, Uppsala, 73: 137—143.
* G. S. Robinson, E. S. Nielsen (1983): *The Microlepidoptera described by Linnaeus and Clerck*. — Systematic Entomology, 8: 191—242.

## Спасылкі 
* http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/cache/toc/D222310.html

Катэгорыя:Энтамолагі Швецыі
Катэгорыя:Арахнолагі Швецыі
Катэгорыя:Дваранства Швецыі
Катэгорыя:Члены Шведскай каралеўскай акадэміі навук
Леапольд III

**Леапольд III** можа адносіцца да наступных манархаў:
* Леапольд III Святы (1073—1136) — маркграф Аўстрыі (з 1095 г.)
* Леапольд III (1351—1386) — герцаг Аўстрыі, Штырыі і Карынтыі (c 1365 г.)
* Леапольд III Фрыдрых Франц (1740—1817) князь Анхальт-Дэсау
* Леапольд III (1901—1983) — кароль Бельгіі (1934—1951)
Фердынанд III

**Фердынанд III**:

* Фердынанд III, кароль Кастыліі (1199—1252) — кароль Кастыліі
* Фердынанд III, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі (1608—1657) — імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі
* Фердынанд III, вялікі герцаг Тасканскі (1769—1824) — вялікі герцаг Тасканы
* Фердынанд III (1751—1825) — кароль Сіцыліі
Сінерэзіс

**Сінерэ́зіс** (ад  — сцісканне, памяншэнне) — самаадвольнае памяншэнне аб’ёму студзянёў або геляў, якое суправаджаецца аддзяленнем вадкасці.

Адбываецца ў выніку ўшчыльнення прасторавай структурнай сеткі, утворанай у студзянях макрамалекуламі, а ў гелях — часціцамі дысперснай фазы. Мае важнае значэнне ў тэхналогіі гум, хімічных валокнаў, пластмас, пры вытворчасці сыру, тварагу, у хлебапячэнні.

## Літаратура 
* 
* Геологический словарь: в 2-х томах. / Под редакцией К. Н. Паффенгольца и др. — М.: Недра, 1978.
* 

## Спасылкі 
* *Голубева Л. В., Долматова О. И., Губанова А. А., Гребенкина А. Г.* Изучение процесса синерезиса кисломолочных напитков // Пищевая промышленность, № 4/2015, С. 42—43.

Катэгорыя:Фізічная хімія
Катэгорыя:Фізічныя працэсы
Сінегаловік

**Сінегало́вік** (*Erýngium*) — род кветкавых раслін сямейства Парасонавыя (*Umbelliferae*).

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя, зрэдку аднагадовыя і двухгадовыя травяністыя расліны з моцным прамастойным сцяблом. Лісце чаргаванае, часта скурыстае, суцэльнае або перыста-раздзельнае, звычайна з калючымі зубцамі
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Eryngium // The Plant List

Катэгорыя:Парасонавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Сінец

**Сінец** (*Ballerus ballerus*) — від рыб з сямейства .

## Назва 
Спіна сіняя — адсюль назва. Народныя назвы: *кляпец*, *сіньга*, *сопа*.

## Апісанне 
Даўжыня цела да 40 см, маса да 1 кг. Падобны да ляшча. Адрозніваецца больш выцягнутым і сціснутым целам, дробнай луской, завостраным ротам, злёгку накіраваным угору, больш доўгім анальным плаўніком і інш. Галава невялікая. Спіна цёмна-сіняя, бакі і бруха серабрыста-белыя з залацістым адлівам, няпарныя плаўнікі бледна-шэрыя, грудныя — жаўтаватыя з чарнаватай аблямоўкай. Хваставы плаўнік з глыбокай выемкай.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў вадаёмах басейнаў Балтыйскага, Азоўскага, Каспійскага, Чорнага мораў. Азёрна-рачная рыба, якая водзіцца толькі ў праточных азёрах, што ляжаць у рэчышчах. Насяляе раўнінныя ўчасткі рэк з ціхім цячэннем, больш шматлікі ў вусцевых участках буйных рэк. На тэрыторыі Беларусі ў невялікай колькасці водзіцца ў рацэ Дняпро і яго прытоках (Прыпяць, Сож, Бярэзіна).

## Асаблівсці біялогіі 
Жыве чародамі. Зімуе на ямах у рэчышчах. Пасля таго як сыходзіць лёд, пакідае зімавальныя ямы і ідзе на пойму для нерасту.

Палаваспелымі становяцца асобіны на 4-м годзе жыцця пры даўжыні каля 20 см. Адкладвае ікру пры тэмпературы вады 7—9 °C. Нерасцілішчамі служаць залітыя паніжаныя ўчасткі пойм, затокі з леташняй расліннасцю. Плоднасць 4—25 тыс. ікрынак і больш.

Корміцца зоапланктонам, пераважна ніжэйшымі ракападобнымі, і бентасам.

Тэмп росту невысокі. Напрыклад у возеры Палік у 6-гадовым узросце маса сінца была каля 400 г.

## Промысел 
Прамысловае значэнне невялікае.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Карпавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Марыя Ганна Іспанская

**Марыя Ганна Іспанская** (; , Эскарыял — , Лінц) — іспанская інфанта, першая жонка Фердынанда III, імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі і караля Венгрыі.

## Бацькі 
Марыя Ганна была малодшай дачкой іспанскага караля Філіпа III і Маргарыты Аўстрыйскай. Малодшая сястра Ганны Аўстрыйскай і Філіпа IV. Старэйшая сястра кардынала-інфанта Фердынанда.

## Шлюб 
Напачатку 1620-х гадоў Якаў I разглядаў Марыю Ганну як магчымую нявесту для свайго сына і спадчынніка Карла I. Карл I нават наведаў Мадрыд, каб сустрэцца з ёй. Аднак паколькі Карл I адмовіўся прыняць каталіцызм, а Марыя Ганна адмовілася выйсці замуж за ератыка, гэты саюзы не мог адбыцца.

20 лютага 1631 года Марыя Ганна выйшла замуж за свайго кузена, будучага імператара Фердынанда III, ад якога ў яе было 6 дзяцей.

## Дзеці 
* Фердынанд IV (8 верасня 1633 — 9 ліпеня 1654).
* Марыяна Аўстрыйская (23 снежня 1634 — 16 мая 1696), жонка іспанскага караля Філіпа IV. Іх сын, Карл II — апошні з Габсбургаў на іспанскім прастоле.
* Філіп Аўгуст, эрцгерцаг Аўстрыі (1637—1639).
* Максіміліян Томас, эрцгерцаг Аўстрыі (1638—1639).
* Леапольд I (9 чэрвеня 1640 — 5 мая 1705), імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі
* Марыя Аўстрыйская (1646)

Катэгорыя:Габсбургі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатой ружай
Катэгорыя:Прынцэсы Іспаніі
Катэгорыя:Інфанты Партугаліі
Катэгорыя:Эрцгерцагіні Аўстрыйскія
Катэгорыя:Памерлі пры родах
Арсіноя III

**Арсіноя III** — егіпецкая царыца, дачка Пталамея III і Берэнікі II.
Верагодна, народжана паміж лістападам 246 і чэрвенем 245 гг. да н.э., відавочна, абвешчана царыцай пры сваім нараджэнні. Выйшла ажанілася са сваім братам Пталамеем IV у кастрычніка-лістападзе 220 г. да н.э., ад якога яна мела адзінага сына Пталамея V. Была аб'яднана разам з мужам у дынастычны культ багоў Філапатараў (Кахаючых бацьку) у 216—215 гг да н.э. Магчыма, адхілена Пталамеем V у канцы лета 204 г. да н.э., меркавана забіта Філімонам як агентам Сасібія або самога Пталамея IV, магчыма, згарэла пры пажары ў палацы. Пасмяротна ўшанавана з 199—198 г. да н.э. жрыцай дынастычнага культу ў Александрыі.
У літаратуры існуе блытаніна адносна яе сапраўднага імя.

Лівій заве яе Клеапатрай, а Юстын — Эўрыдзікай (у гэтым выпадку яна павінна быць Эўрыдзікай II).

Катэгорыя:Пталамеі
Катэгорыя:Царыцы Старажытнага Егіпта
Катэгорыя:Мужы і жонкі кіраўнікоў III стагоддзя да н.э.
Аляксандр I Карагеоргіевіч

**Аляксандр I Карагеоргіевіч** () (, Цэцінэ, Чарнагорыя — , Марсель, Францыя) — кароль сербаў, харватаў і славенцаў (1921—1929), кароль Югаславіі (1929—1934). Ваявода.

Сын Пятра I Карагеоргіевіча. У 1904 скончыў Пажаскі корпус у Санкт-Пецярбургу.

Падчас Першай Балканскай вайны і Другой Балканскай вайны камандаваў 1-й сербскай арміяй.

У 1913 годзе ўзнагароджаны ордэнам Святога апостала Андрэя Першазванага.

C 8 ліпеня 1914 года ў сувязі з хваробай Пятра I Карагеоргіевіча быў прызначаны прынцам-рэгентам Сербскага каралеўства.

Падчас Першай сусветнай вайны быў вярхоўным галоўнакамандуючым сербскай арміі.

5 верасня 1914 года расійскі імператар Мікалай II узнагародзіў яго ордэнам Святога Георгія 4-й ступені, а ў 1915 годзе гэтым жа ордэнам 3-й ступені.

Са снежня 1918 года — прынц-рэгент Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў, з 16 жніўня 1921 года — кароль Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў, з 3 кастрычніка 1929 года — кароль Югаславіі.

З 1929 года ўстанавіў ваенна-манархічную дыктатуру, заснаваную на прынцыпах карпаратывізму і сербскага нацыяналізму. У вонкавай палітыцы арыентаваўся на Францыю. Быў заступнікам рускай белай эміграцыі.

9 кастрычніка 1934 года Аляксандр Карагеоргіевіч і французскі міністр замежных спраў Луі Барту былі застрэлены ў Марселі Улада Чарназемскім, баявіком балгарскай тэрарыстычнай арганізацыі УМОРА, звязанай з харвацкімі тэрарыстамі-ўсташамі.

Катэгорыя:Каралі югаслаўскія
Нацыянальны Савет Манака

**Нацыянальны Савет** () — аднапалатны парламент Манака. Складаецца з 24 дэпутатаў, якія абіраюцца на 5 гадоў усеагульным галасаваннем. Выбаршчыкамі з'яўляюцца грамадзяне Манака абодвух полаў, якім споўнілася не меней 18 гадоў. Па мажарытарнай сістэме абіраюцца 16 членаў Нацыянальнага савета, па прапарцыйнай сістэме — 8.

## Апошнія выбары 
Вынікі выбараў 3 лютага 2008 года:

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Нацыянальнага савета Манака. 

Манака
Катэгорыя:Манака
Сініцкае Поле

**Сіні́цкае По́ле** (, ) — вёска ў Беларусі, у Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Буйнавіцкага сельсавета.

Размешчана за 12 км на паўднёвы ўсход ад Буйнавічаў, за 34 км на ўсход ад раённага цэнтра Лельчыцы, за 202 км ад Гомеля, за 58 км ад чыгуначнай станцыі Ельск. У складзе камунальнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Сінпольскае».

## Гісторыя 
Згадваецца ў царкоўных дакументах 1879 года як вёска Буйнавіцкай воласці Мазырскага павета.

3 20 жніўня 1924 да 16 ліпеня 1954 года цэнтр Сініцкапольскага сельсавета.

У ліпені 1943 года гітлераўскія захопнікі спалілі ўсю вёску і загубілі 20 жыхароў, а за ўвесь час акупацыі яны загубілі 30 жыхароў.

## Насельніцтва 
* 1909 год — 37 двароў, 279 жыхароў.
* 1917 год — 56 двароў, 329 жыхароў.
* 1923 год — 420 жыхароў.
* 1940 год — 115 двароў, 387 жыхароў.
* 1998 год — 137 двароў, 384 жыхары.
* 2001 год — 135 двароў, 407 жыхароў.

## Інфраструктура 
Базавая школа, клуб, бібліятэка, аддзяленне сувязі, філіял ашчаднага банка «Беларусбанк», крама.

## Вядомыя выхадцы 
Радзіма Героя Савецкага Саюза М. П. Сыдзько.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Сініцкае Поле

Катэгорыя:Буйнавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лельчыцкага раёна
Федэральны Парламент Бельгіі

[right|200px|thumb|Федэральны Парламент [Бельгія|Бельгіі]]**Федэральны Парламент** — заканадаўчы орган (парламент) Бельгіі, які складаецца з Палаты Прадстаўнікоў (нідэрл.: , , ) і Сената (нідэрл.: , , ).

## Палата Прадстаўнікоў 
Палата Прадстаўнікоў засядае ў Бруселі ў Нацыянальным палацы.

## Сенат 
**Сенат** складаецца з 71 членаў і фармуецца чатырма спосабамі.
* прамымі выбарамі (25 ад фламандцаў і 15 ад франкафонаў)
* прызначэннем ад правінцый (10 ад фламандцаў, 10 ад франкафонаў, 1 ад немцаў)
* прызначэннем іншымі сенатарамі (10 сенатараў)
* "па праву" (, ) - мужчынскія члены каралеўскай сям'і

## Злучаныя палаты 
Злучаныя палаты (, ) аб'ядноўваюць членаў абедзвюх палат парламента на агульнае паседжанне, прадугледжанае канстытуцыяй, у прыватнасці пры прынясенні клятвы манархам. 

## Спасылкі 
* Палата Прадстаўнікоў
* Сенат

Бельгія
Катэгорыя:Палітыка Бельгіі
Грызайль

[thumb|Вонкавыя створкі [трыпціха «Пакланенне вешчуноў» І. Босха]]

**Грыза́йль** ( ад *gris* — шэры) — від дэкаратыўнага жывапісу, які выконваецца ў розных адценнях якога-небудзь аднаго колеру, пераважна шэрага. Выкарыстоўваецца ў насценных размалёўках і пано. Імітуе скульптурны рэльеф або архітэктурныя кампазіцыі, вызначаецца выразнай святлоценявой мадэліроўкай выяў. Грызайль называюць і размалёўкі аднаколернай эмаллю (шэрай, карычневай, ружовай) з прамалёўкай золатам, у якіх таксама дасягаецца эфект рэльефнасці выявы.

## Гл. таксама 
* Ліможская эмаль

## Літаратура 
* 
* *Изаксон А. Гризайль* // Художник. 1962, № 7. С.61-62.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жывапісныя тэхнікі
Карацін

у садавіне і гародніне.]]
**Карацін** (ад  — морква) — жоўта-аранжавы пігмент, ненасычаны вуглевадарод з групы .

Эмпірычная формула С40H56. Нерастваральны ў вадзе, але раствараецца ў арганічных растваральніках. Утрымліваецца ў лісці ўсіх раслін, а таксама ў корані морквы, пладах шыпшынніку і інш. З’яўляецца  . Зарэгістраваны ў якасці харчовай дабаўкі Е160a.

## Спасылкі 
* Падрабязная відэалекцыя пра бэта-карацін
* Berkeley Wellness Guide to Dietary Supplements
* Beta-carotene on University of Maryland 

Катэгорыя:Харчовыя дабаўкі
Катэгорыя:Тэрпены і тэрпеноіды
Катэгорыя:Каратыноіды
Катэгорыя:Вітаміны
Катэгорыя:Фарбавальнікі
Шарлота Савойская

**Шарлота Савойская** (;  — ) — другая жонка караля Францыі Людовіка XI. Дачка Людовіка I, герцага Савойскага і Ганны дэ Лузіньян, прынцэсы Кіпрскай.

## Біяграфія 
У 1451 годзе, Шарлота ажанілася з дафінам Францыі Людовікам (будучым Людовікам XI), старэйшым сынам караля Францыі Карла VII і Марыі Анжуйскай. Нявесце было ўсяго дзесяць гадоў, у той час як яе жаніху дваццаць восем. Шлюб быў звычайным палітычным саюзам і муж удзяляў Шарлоце мала ўвагі. У іх нарадзіліся восем дзяцей, трое з якіх выжылі:
* Ганна (1461—1522), з 1473 года замужам за П’ерам II (1438—1503), герцагам дэ Бурбон,
* Жанна (1464—1505), з 1476 года замужам за Людовікам XII Арлеанскім (1462—1515), каралём Францыі,
* Карл VIII (1470—1498), кароль Францыі Карл VIII.

Шарлота памерла 1 снежня 1483 года, перажыўшы свайго мужа на некалькі месяцаў.

## Гл. таксама 
* Спіс дафін Францыі

Катэгорыя:Каралевы і імператрыцы Францыі
Катэгорыя:Савойская дынастыя
Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XV стагоддзя
Каспар Бекеш

thumb|200px|Герб «Бекеш», зацверджаны ў 1593 годзе Стэфанам Баторыем для сыноў Каспара Бекеша Уладзіслава і Гаўрыіла
**Каспар Бекеш** (, , ; , Трансільванія — , Гродна) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, сябар і паплечнік Стэфана Баторыя.

## Біяграфія 
Паходзіць са старадаўняга венгерскага роду. Яго бацька, Ласла, быў віцэ-банам лугоскім і нямецкім і атрымаў мянушку «Бекеш» ад мясцовасці, якой валодаў. З 1557 года служыў у Трансільваніі пры двары венгерскага караля Яна Жыгімонта Запальяі, быў яго казначэям і даверанай асобай. У 1565 годзе ўзначальваў пасольства ў Стамбул, мэтай якога было дамагчыся падтрымкі султана Сулеймана I супраць імператара Максіміліяна II, пасля яго смерці каталіцкая і праваслаўная цэрквы забаранілі хаваць яго на сваіх могілках.

## Літаратура 
* Бекеш Каспар // Вялікае Княства Літоўскае. Энцыклапедыя у 3 т. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 298. — 684 с. — ISBN 985-11-0314-4
* 
* Polski Słownik Biograficzny. — Tom I. — Ossolineum, 1935.
Герб Сеуты

**Герб Сеу́ты** — герб аўтаномнага горада Сеута, падобны да герба Партугаліі, бо горад захоплены каралём Жуанам Партугальскім 21 жніўня 1415 года.

Герб уяўляе сабою сярэбраны шчыт з барвовай аблямоўкай, абцяжаранай залатымі замкамі 2, 2, 2 і 1. У срэбры пяць блакітных шчыткоў, пакладзеных у прамы крыж і абцяжараных пяццю сярэбранымі безантамі, пакладзенымі ў касы крыж, кожны. Шчыт увянчаны маркізскай каронай.

## Сімволіка 
* На гербе метраполіі 3 замка знаходзяцца ў верхняй частцы шчыта і два ў ніжняй.
* Другім адрозненнем з’яўляецца карона, якая на партугальскім гербе традыцыйна была каралеўскай, на працягу кароткага часу каменная рэспубліканская карона, зараз жа на гербе Партугаліі няма ніякай кароны, у той час як на гербе Сеўты працягвае заставацца маркізская карона, таму што маркізскія тытулы дараваліся губернатарам маркі, памежнай тэрыторыі.

## Спасылкі 
* Інфармацыя пра сцяг і гербе  

## Гл. таксама 
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Сеуты
Катэгорыя:Гербы Іспаніі
Сцяг Такелау

У наш час Такелау з'яўляецца залежнай тэрыторыяй Новай Зеландыі. Афіцыйным дзяржаўным сцягам Такелау да 2009 года з'яўляўся сцяг Новай Зеландыі. Аднак часта насельніцтвам дзяржавы выкарыстоўваўся неафіцыйны альтэрнатыўны сцяг, тры зоркі на якім уяўлялі сабой тры атола, з якія складаюцца астравы Такелау.

У чэрвені 2007 года парламент Такелау прыняў рашэнне пра сцвярджэнне сцяга, гімна і нацыянальнага сімвала Такелау. Праект сцяга ўяўляў сабой сіняе палатно з выявай стылізаванага палінезійскага каноэ і чатырох зорак. Зоркі сімвалізавалі тры атола (Атафу, Нукунону і Факаофа) і таксама востраў Суэйнс, які культурна і гістарычна з'яўляецца часткай Такелау, але адміністрацыйна і палітычна — пад кіраваннем Амерыканскага Самоа. Размяшчэнне зорак на сцягу сімвалізавала геаграфічнае размяшчэнне астравоў.

У маі 2008 года, парламент Такелау ўхваліў заключныя версіі нацыянальных сімвалаў. У адрозненне ад папярэдняга праекта сцяга, размяшчэнне зорак стала сімвалізаваць сузор'е Паўднёвы Крыж.

7 верасня 2009 года, генерал-губернатарам быў прадстаўлены новы сцяг Такелау, першае афіцыйнае ўзняцце якога адбылося 21 кастрычніка 2009 года.

right|thumb|200px|Сцяг Новай Зеландыі
thumb|right|200px|Праект сцяга 1980 г.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Такелау
Такелау
Герб Эрытрэі

злева|міні|150px|Эмблема Эрытрэі

**Эмблема Эрытрэі** зацверджана ў дзень атрымання краінай незалежнасці 24 мая 1993. На ёй намаляваны вярблюд, акружаны аліўкавай галіной. Надпіс — **дзяржава Эрытрэя** на трох афіцыйных мовах краіны — англійскай — *State of Eritrea*, арабскай — *دولة إرتريا،*, і тыгрынья — *ሃገረ ኤርትራ*, чытаецца як *Hagere Ertra*.

## Спасылкі 
* The National Arms of Eritrea 

Катэгорыя:Эрытрэя
Эрытрэя
Занзан

**Занзан** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў паўночна-ўсходняй частцы краіны, мяжуе з Буркіна-Фасо і Ганай. Адміністрацыйны цэнтр — Бандуку. Плошча — 38 000 км², насельніцтва складае 957 314 чалавекі (на 2007 год).
Варадугу

**Варадугу** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Сегела. Плошча — 21 900 км², насельніцтва складае 456 708 чалавек (на 2007 год).
Сюд-Камаэ

**Сюд-Камаэ** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны, мяжуе з Ганай. Самы маленькі паводле плошчы рэгіён Кот-д’Івуара. Адміністрацыйны цэнтр — Адыяке. Плошча — 7 278 км², насельніцтва складае 612 129 чалавек (на 2007 год).
Сюд-Бандама

**Сюд-Бандама** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў паўднёвай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Дыво. Плошча — 10 677 км², насельніцтва складае 942 873 чалавек (на 2007 год).
Ян Самуэль Бекер

**Ян Самуэль Бекер** — саксонскі архітэктар 2-й паловы XVIII стагоддзя, вучань Яна Зігмунта Дэйбля. Працаваў у князёў Сапегаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся на пачатку 1730-х у Саксоніі. Магчыма, навучаўся ў майстэрні дрэздэнскага архітэктара , пасля якой быў прыняты ў Саксонскі будаўнічы дэпартамент.

У сярэдзіне XVIII стагоддзя з'явіўся ў ВКЛ. З 60-х гадоў працаваў у князёў Сапегаў.

Паводле інвентара 1793 года вядома, што за Бекерам лічылася аднапавярховая драўляная хата ў Ружанах, а апошняе дакументальнае пацверджанне яго пражывання тут датавана 1808 годам. Апошнія пенсійныя выплаты здзейсненыя ў Мінску, дзе, магчыма, і памёр дойлід.

## Творчасць 
Пабудаваў палац у в. Дзярэчын Зэльвенскага раёна (1786—87, сумесна з архітэктарам Л. Гуцэвічам), займаўся перабудовай палацавага комплексу (1784-86), Ружанскага Троіцкага касцёла дамініканцаў, Ружанскай Петрапаўлаўскай царквы базыльянаў і пабудова корпуса кляштара пры ёй (усе ў г. п. Ружаны Пружанскага раёна). За сваю працу над палацам архітэктар атрымаў ад Сапегаў пажыццёвую пенсію ў 2160, а пасля ў 2520 злотых.

Сярод яго іншых прац  ў . Акрамя праекта перабудовы ружанскіх уладанняў Сапегаў, захаваліся таксама і праекты для іх уладанняў у Вільні, Высокім, Дзярэчыне, Крыстыянпалі. Дзякуючы Самуэлю Бекеру палацава-паркавае мастацтва на Беларусі дасягнула якаснага еўрапейскага ўзроўня, а яго творы сталі ўзорам беларускага класіцызму.

Выява:Kosciol pod wezwamniem stanislawa biskupa i meczennika Niemirów Podlaskie 02.jpg|
Выява:Sapieha Estate in Ružany.jpg|Ружанскі палац
Выява:Dziarečyn, pałac (XX).jpg|Дзярэчынскі палац
Выява:Ruzhany325.JPG|Ружанскі касцёл Найсвяцейшай Тройцы

## Літаратура 
* 
* Kaлнін Валянцін. Архітэктура Яна Самуэля Бэкера // Спадчына. 1998. №3. С. 65-85.; №4. С. 74-85. // на pawet.net

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Германіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Германіі
Саван (рэгіён)

**Саван** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў паўночнай частцы краіны, мяжуе на поўначы з Буркіна-Фасо і Малі. Адміністрацыйны цэнтр — Караго. Плошча — 40 323 км², насельніцтва складае 1 386 445 чалавек (на 2007 год).
Нзі-Камаэ

**Нзі-Камаэ** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ўва ўсходзе частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Дымбакро. Плошча — 19 560 км², насельніцтва складае 1 038 166 чалавек (на 2007 год).
Муаен-Камаэ

**Муаен-Камаэ** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ўва ўсходзе краіны, мяжуе з Ганай. Адміністрацыйны цэнтр — Абенгуру. Плошча — 6 900 км², насельніцтва складае 557 086 чалавек (на 2007 год).
Муаен-Кавалі

**Муаен-Кавалі** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў заходняй частцы краіны, мяжуе з Ліберыяй. Адміністрацыйны цэнтр — Гігло. Плошча — 14 150 км², насельніцтва складае 505 706 чалавек (на 2007 год).
Лагюн

**Лагюн** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў паўднёвай частцы краіны, самы вялікі паводле колькасці насельніцтва рэгіён краіны, які мае да таго ж выхад да Гвінейскага заліва. Адміністрацыйны цэнтр — Абіджан. Плошча — 13 172 км², насельніцтва складае 4 804 106 чалавек (на 2007 год).
Лак (рэгіён)

**Лак** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Ямусукра. Плошча — 8 940 км², насельніцтва складае 681 812 чалавекі (на 2007 год).
Дыз-юіт Мантань

**Дыз-юіт Мантань** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў заходняй частцы краіны, мяжуе на захадзе з Гвінеяй і Ліберыяй. Адміністрацыйны цэнтр — Ман. Плошча — 16 600 км², насельніцтва складае 1 284 657 чалавек (на 2007 год).
Дэнгеле

**Дэнгеле** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў паўднёва-заходняй частцы краіны, мяжуе з Гвінеяй на захадзе і на поўначы з Малі. Адміністрацыйны цэнтр — Адыенэ. Плошча — 20 600 км², насельніцтва складае 316 045 чалавек (на 2007 год).
Ба-Сасандра

**Ба-Сасандра** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў паўднёва-заходняй частцы краіны, мяжуе з Ліберыяй на захадзе. Адміністрацыйны цэнтр — Сан-Педра. Плошча — 25 800 км², насельніцтва складае 1 202 761 чалавек (на 2007 год).
Агнебі

**Агнебі** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Агбавіль. Плошча — 9 080 км², насельніцтва складае 822 592 чалавекі (на 2007 год).
Бафінг

**Бафінг** () — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў паўночна-заходняй частцы краіны, мяжуе з Гвінеяй на захадзе. Адміністрацыйны цэнтр — Туба. Плошча — 8 720 км², насельніцтва складае 203 608 чалавек (на 2007 год).
Адміністрацыйны падзел Кот-д’Івуара

**Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Кот-д’Івуара** — падзел тэрыторыі Кот-д’Івуара на пэўныя часткі ў мэтах эфектыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіравання і мясцовага самакіравання. Згодна з падзелам Кот-д’Івуар падзяляецца на 8 правінцый. Кот-д’Івуар да 2011 года быў падзельны на 19 рэгіёнаў (), якія ў сваю чаргу складаліся з 81 дэпартамента () і 2 раёнаў ().

## Правінцыі 
thumb|250px|справа|Карта рэгіёнаў Кот-д’Івуара

У 2011 годзе ўведзена новы адміністрацыйны падзел:

* 12 эканамічных акруг і 2 аўтаномныя акругі;
* 30 рэгіёнаў;
* 95 дэпартаментаў;
* 497 субпрэфектур.

## Глядзіце таксама 
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел

## Спасылкі 
* Рэгіёны Кот-д’Івуара


Катэгорыя:Спісы:Кот-д’Івуар