open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фенсал (Тытан)

.]]

**Фенсал** () — мясцовасць на спадарожніку Сатурна Тытане, якая мае цёмны колер на мультыспектральных здымках.  Каардынаты — . Мясцовасць Фенсал была выяўленая на радыёлакацыйных здымках касмічнага апарата Касіні. Названая імем хорама ў нарвежскай міфалогіі.Назва атрымала афіцыйнае зацвярджэнне ў 2006 годзе.

## Гл. таксама 
* Гідрасфера Тытана
* Тытан

## Спасылкі 
* Карта паўночнага полюса Тытана 

Катэгорыя:Паверхня Тытана
Вальдэмар III

**Вальдэмар III** (, 1314—1364) — кароль Даніі з 7 чэрвеня 1326. У 1325-26 гады і з 1330 года герцаг Шлезвіга пад імем Вальдэмар V.

Узышоў на прастол пасля звяржэння караля Крыстафера II. У Вальдэмара было шмат праціўнікаў, праз тры гады адрокся ад прастола.

## Абранне на прастол 
Сын герцага Шлезвіга Эрыка II і герцагіні Адэльхайд () — дачкі Генрыха I фон Гольштэйн-Рэндсбург ().

Калі яго далёкі сваяк Крыстафер II быў высланы з каралеўства, гольштэйнскай і дацкай знаці неабходна было абраць новага караля. Іх выбар паў на 11-гадовага герцага Шлезвіга Вальдэмара V — главу дынастычнай лініі, якая бярэ пачатак ад дацкага караля Абеля. З-за маладога ўзросту новага караля рэгентам і апекуном быў прызначаны яго дзядзька па матчынай лініі граф Гольштэйна Герхард III, які быў самым буйным уладальнікам закладзеных дацкіх земляў.

Пры каранацыі Вальдэмару, гэтак жа як у свой час Крыстаферу II, прыйшлося падпісаць пагадненні, якія абмяжоўвалі яго ўладу. У пагадненне былі дададзены новыя ўмовы, напрыклад, пра знішчэнне ўсіх замкаў у Сконэ, усе прадстаўнікі дваранства атрымалі права ўмацоўваць сядзібы. Самым важным было так званае «Улажэнне Вальдэмара» (*Constitutio Valdemariana*), дзе абумаўлялася, што ў будучым ніхто не меў права быць адначасова герцагам Шлезвіга і каралём Даніі.

Вальдэмар, прытрымліваючыся пагаднення, перадаў кіраванне ў Шлезвігу свайму дзядзьку Герхарду III.

## Кіраванне 
Практычна ўся ўлада ў Даніі цяпер належала знаці, што было вельмі непапулярна ў сярод сялян. Некаторыя новыя кіраўнікі была замежнікамі, шмат хто ўвёў новыя падаткі. У 1328 годзе на востраве Зеландыя сяляне паднялі мяцеж, які быў падушаны. У 1329 годзе паўстанне ўспыхнула ў Ютландыі, яно было таксама падушана. Урэшце, Герхарду III прыйшлося заклікаць на трон Крыстафера II. Вальдэмар ізноў стаў герцагам Шлезвіга.

У 1340 годзе адзіная сястра Вальдэмара Хельвіга (*Helvig*) ажанілася з дацкім каралём Вальдэмарам IV. У наступныя гады Вальдэмар вёў непаслядоўную палітыку ў адносінах да Даніі, у якой войны чаргаваліся з супрацоўніцтвам.

## Шлюбы і дзеці 
Жонка Рыхарда фон Лаўэнбург (). Дзеці:

* Генрых (пам. 1375) — герцаг Шлезвіга з 1364 года;
* Вальдэмар (пам. 1364);

Катэгорыя:Каралі дацкія
Катэгорыя:Манархі, зрынутыя ў дзяцінстве
Катэгорыя:Эстрыдсены
Свен III Гратэ

**Свен III Гратэ** (, каля 1125 — ) — кароль Даніі з 1146 года. Быў суправіцелем разам з траюрадным братам Кнудам V (1152—1154, 1157). Незаконнанароджаны сын Эрыка II.
[thumb|left|180px|Помнік Свена III у [Норбаргу, які ён заснаваў]]

Пасля адрачэння Эрыка III ад прастола ў 1146 годзе Свен быў абраны каралём Зеландыі і наступныя некалькі гадоў змагаўся з Кнудам V, які ў той час кіраваў у Ютландыі. Разам з іншым братам Вальдэмарам I у 1151 годзе вымусіў Кнуда V бегчы з Даніі ў Свяшчэнную Рымскую імперыю, дзе ён папрасіў дапамогі ў імператара. Умяшанне Фрыдрыха I дазволіла Кнуду стаць суправіцелем, Свен стаў «старэйшым каралём».

Жорсткія манеры і прагерманская арыентацыя Свена прывялі да незадаволенасці народа, і ў 1154 годзе ён быў зрынуты Кнудам V пры падтрымцы Вальдэмара I, які перайшоў на бок Кнуда. Пасля некалькіх гадоў выгнання ў 1157 годзе вярнуўся на радзіму і дамогся прымірэння з братамі. Данія былі падзелена на тры часткі, і Свен стаў кіраўніком Сконэ.

Падчас святкавання прымірэння ў Роскіле 9 жніўня 1157 года спрабаваў забіць двух іншых суправіцеляў (т.з. *«Крывавы баль у Роскіле»*). Кнуд V быў забіты, а Вальдэмар I бег у Ютландыю. 23 кастрычніка ён перамог Свена ў бітве і забіў яго пры спробе ўцячы на пустцы Гратэ, каля Вібарга (адсюль і яго мянушка).

Катэгорыя:Каралі дацкія
Катэгорыя:Пазашлюбнае нашчадства манархаў Даніі
Катэгорыя:Эстрыдсены
Асаму Дадзай

**Асаму Дадзай** (;  — ) — японскі пісьменнік. Нарадзіўся ў арыстакратычнай сям’і. Першая аповесць «Колер дасціпнасці» (1935), у якой ён апісаў сваю спробу самагубства, прынесла яму вядомасць. Дадзай адлюстроўваў жыццё арыстакратаў, якія пакутуюць ад песімізму і бязвер’я. Найбольш папулярныя сачыненні: «Жонка Віёна» (1947), «Сонца на заходзе» (1947), «Згуба чалавека» (1948). У стане глыбокай дэпрэсіі скончыў жыццё самагубствам.

Катэгорыя:Пісьменнікі Японіі
Катэгорыя:Пісьменнікі-самазабойцы
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Катэгорыя:Утапіліся
Кнютлінгі

**Кнютлінгі**, інакш **Кнутлінгі**, або **дынастыя Горма** — дынастыя кіраўнікоў Даніі ў VIII стагоддзі — 1042 годзе; Нарвегіі ў 976—995, 1000—1014 і 1028—1035 гадах, каралі Англіі ў 1013—1014 і 1016—1042 гадах.

Паходжанне дынастыі дакладна не ўсталявана: паводле адной з версій яе заснавальнік Свен быў нашчадкам Рагнара Скураныя Порткі, па іншай быў нашчадкам легендарных кіраўнікоў Даніі. Прадстаўнікі роду Кнютлінгаў Кнуд I Хардэкнуд і Горм аб'ядналі Данію. Пры Харальдзе I Сінязубым, Свене I Вілабародым і Кнудзе Вялікім Данія паспрабавала аб'яднаць Паўночную Еўропу

## Генеалогія 
thumb|Паўночная Еўропа пры Харальдзе I Сінязубым
* Свен
* Кнуд I Хардэкнуд. Сын дацкага конунга Свена каля 915 года кіраўнік Даніі
* Горм Стары (каля 950). Кароль Даніі каля 935 -каля 950. Сын дацкага конунга Хардэкнута.
* Гунхільд ( — 970). Дачка Горма Старога. Жонка Эрыка Крывавая Сякера караля Нарвегіі.
* Харальд I Сінязубы (-986). Сын Горма Старога. Кароль Даніі з 950.
* Кнуд Данаст (?940). Сын Горма Старога.
* Харальд Залаты (?965). Сын Кнута Данаста.

### Нашчадкі Харальда Сінязубага 
* Хокан (пам. 987)
* Гунхільд (пам. 1010). Дачка Харальда I Сінязубага. Ажанілася з Палігам Дэваншырскім.
* Ціра (пам. 1000). Жонка: 1) Стырб'ёрна Моцнага, шведскага конунга, 2) Бурыслава, кіраўніка венедаў, 3) Олафа I Тругвасана.
* Свен I Вілабароды (960-я — 1014). Сын Харальда I Сінязубага ад наложніцы. Кароль Даніі з 985 года, Нарвегіі з 1002 года, Англіі з 1013 года. Муж: 1) Гунхільды (або дачкі Мешкі Польскага, або Бурыслава Вендскага) памерла ў 1013 годзе; 2) Сігрыд Гордай.
* Харальд II (994—1018). Сын Свена I Вілабародага. Кароль Даніі і Нарвегіі з 1014 года
thumb|Паўночная Еўропа пры Кнудзе Вялікім
* Кнуд I Вялікі (995—1035). Сын Свена I Вілабародага. Кароль Даніі з 1018, Англіі з 1016, Нарвегіі з 1028. Муж Эмы Нармандскай, удавы Этэльрэда Англійскага (памерла ў 1052).
* Святаслава ()
* Эстрыд. Жонка: 1) Рычарда II, герцага Нармандыі, 2) Ульфа Торгільсана. Родапачынальніца дынастыі Эстрыдсенаў.
* Гіда. Дачка Свена I Вілабародага. Жонка Эйрыка, сына Хокана Магутнага, кіраўніка Нарвегіі і ярла Нартумбрыі.

#### Нашчадкі Кнуда Вялікага 
* Хардэкнуд (1018—1042). Сын Кнуда I Вялікага. Кароль Даніі з 1035 года. Кароль Англіі з 1040 года пад імем Кнуда II.
* Гунхільд (1020—1038). Дачка Кнуда I Вялікага. Жонка з 1036 года Генрыха III Чорнага
* Свейн (каля 1015—1035). Сын Кнуда I Вялікага ад наложніцы Эльфгіфу Нартгемптанскай. Кіраўнік Нарвегіі з 1030.
* Харальд Заячая Лапа (каля 1016—1040). Сын Кнуда I Вялікага ад наложніцы Эльфгіфу Нартгемптанскай. Кароль Англіі з 1035.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Каралеўскія дынастыі
Дайка

**Дайка** ( — сцяна з камяню) — інтрузіўнае цела з сякучымі кантактамі, даўжыня цела ў шмат разоў перавышае шырыню, а плоскасці эндакантактаў практычна паралельныя. Па сутнасці дайка ўяўляе сабой расколіну, якая была запоўненая магматычным расплавам. Дайкі маюць даўжыню ад дзесяткаў метраў да сотняў кіламетраў і шырынёй ад некалькіх сантыметраў да 5—10 км.

Дайка адносіцца да класа малаглыбінных (гіпабісальных) інтрузій. Пароды, якія іх складаюць, маюць непаўнакрышталічныя, парфіравыя або афіравыя структуры, што звязана з хуткім астуджэннем і крышталізацыяй расплаву.

## Спасылкі 
* Дайка // Энцыклапедыя Кругасвет 
* 
* Артыкул на сайце «Горная энциклопедия» 

Катэгорыя:Магматычныя горныя пароды
Абель (кароль Даніі)

**Абель** (; 1218 — 29 чэрвеня 1252) — кароль Даніі з 1250 года. Герцаг Шлезвіга з 1232 года. Сын дацкага караля Вальдэмара II і прынцэсы Берэнгарыі Партугальскай. Брат дацкіх каралёў Эрыка IV і Крыстафера I.

Абель быў каранаваны 1 лістапада 1250 года пасля смерці свайго брата Эрыка IV. Эрык IV быў, відаць, забіты людзьмі Абеля. Абель канфліктаваў з братам, аспрэчваючы права на трон. Хоць Абель разам з 24 дваранамі даў т.з. «клятву двух тузінаў» (), што не ўдзельнічаў у забойстве, меркаванне, што Эрык быў забіты па загадзе Абеля, да гэтага часу шырока распаўсюджана.

Абель і яго жонка Мехцільда Гольштэйнская () кіравалі ў Даніі палтара года. Ён быў забіты ў бітве 29 чэрвеня 1252 года падчас карнай экспедыцыі ў Паўночную Фрысландыю. Яго сын Вальдэмар быў захоплены архібіскупам Кёльна для атрымання выкупу, таму каралём Даніі стаў малодшы брат Абеля Крыстафер I (які быў каранаваны на Ражство 1252 года). Каралева-ўдава Мехцільда ў 1261 годзе ажаніла з ярлам Біргерам.

Нашчадкі Абеля кіравалі ў паўднёвай Ютландыі да 1375 года, часта сумесна са сваімі гольштэйнскімі сваякамі. Яны стваралі пастаянную праблему для дацкіх каралёў з-за сепаратысцкіх памкненняў.

Катэгорыя:Каралі дацкія
Катэгорыя:Эстрыдсены
Штэфан Марка Дакснер

**Штэфан Марка Дакснер** (; , Тысавец — , там жа) — славацкі грамадскі дзеяч, пісьменнік. Адзін з кіраўнікоў славацкага нацыянальнага руху ў 1848—1849 гадах. У 1860-х гадах — бачны дзеяч славацкай народнай партыі, укладальнік Мемарандума славацкай нацыі 1861 года, асноўным патрабаваннем якога было наданне аўтаноміі славакам ў межах Венгерскага каралеўства. Супрацоўнічаў у выданнях Маціцы славацкай і «Пештбудзінскіх ведамасцях» («Pestbudinske vedomosti»).

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Славакіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Славакіі
Антыхвост

**Антыхвост** — гэта тэрмін, які выкарыстоўваецца ў астраноміі для апісання аднаго з трох відаў хвастоў, якія з'яўляюцца ў каметы пры яе набліжэнні да Сонца. Асаблівасць гэтага хваста заключаецца ў тым, што ў адрозненне ад двух іншых хвастоў, пылавога і газавага , ён накіраваны ў бок Сонца, а не ад яго, таму ён геаметрычна процілеглы іншым хвастам. Антыхвост складаецца з буйных часціц пылу, якія, у сілу сваёй масы і памеру, слаба схільныя да ўплыву сонечнага ветру і, як правіла, застаюцца ў плоскасці арбіты каметы, у канчатковым выніку, прымаючы форму дыска. З-за даволі малой канцэнтрацыі часціц пылу убачыць гэты дыск у звычайных умовах практычна немагчыма. Таму яго можна зафіксаваць толькі з рэбры, калі ён досыць яркі для назірання. Гэта становіцца магчымым у кароткі прамежак часу, калі Зямля перасякае плоскасць арбіты каметы. У выніку дыск становіцца бачны ў форме невялікага хваста, накіраванага ў бок ад Сонца. 
.
Паколькі часціцы пылу прымаюць форму дыска, то цалкам натуральна, што антыхвост існуе не толькі наперадзе, але і ззаду, і па баках каметы. Але па баках каметы ён не бачны з-за каметнага ядра, а ззаду — губляецца за больш шчыльнымі і яркімі пылавым і газавым хвастамі.

Большасць праходзяць камет занадта малыя, каб у іх можна было адрозніць антыхвост, але ёсць і досыць буйныя для гэтага каметы, напрыклад, камета C/1956 R1 (Арэнда — Ралана) ў 1957 і C/1995 O1 (Хейла — Бопа) ў 1997.

## Гл. таксама 
* Воблака Оарта
* Пояс Койпера
* Пояс астэроідаў
* Сонечная сістэма

Катэгорыя:Каметы
Анатоль Андрэевіч Дронь

**Анатоль Андрэевіч Дронь** () (18 сакавіка 1945)&nbsp;— украінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, дыпламат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 сакавіка 1945 года ў пасёлку Сяднёў на Чарнігаўшчыне. Скончыў Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут (1972), Кіеўскую вышэйшую партыйную школу (1979). Кандыдат эканамічных навук.

Працаваў рабочым бетоншчыкам домабудаўнічага камбіната № 1 г. Кіеў. Служба ў Савецкай Арміі. Працаваў на цаліне ў Казахскай ССР. Намеснік старшыні выканкама Дарніцкага раённага Савета г. Кіева. Інструктар, загадчык сектара гарадскога гаспадаркі ў апараце ЦК Кампартыі Украіны. У 1986 удзельнік ліквідацыі наступстваў аварыі на ЧАЭС. З 1987 па 1991&nbsp;— намеснік міністра жыллёва -камунальнай гаспадаркі СССР. З 1990 па 1998 &nbsp;— Народны дэпутат Украіны 1-га і 2-га скліканняў. З 1991 па 1994 &nbsp;— старшыня Дзяржаўнага камітэта Украіны па жыццёва-камунальнай гаспадарцы. З 1994 па 1997&nbsp;— старшыня падкамітэту Камітэта ВР Украіны па пытаннях базавых галін і сацыяльна-эканамічнага развіцця рэгіёнаў. Са студзеня 1998 па чэрвеня 2003 г. &nbsp;— Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны у Рэспубліцы Беларусь. З ліпеня 2003 па люты 2005 г. &nbsp;— намеснік міністра замежных спраў Украіны па сувязях з Вярхоўнай Рады Украіны.

## Узнагароды 
* Ордэн "За заслугі" III ступені.

## Гл. таксама 
* Пасольства Украіны ў Рэспубліцы Беларусь

## Літаратура 
* Українська дипломатична енциклопедія: У 2-х т./Редкол.:Л.В.Губерський (голова) та ін. - К.:Знання України, 2004 - Т.1 - 760с. /стаття В.М.Матвієнко - 420с.
## Спасылкі 
* Офіційний сайт Верховної Ради України. Депутати 1-го скликання 
* Офіційний сайт Верховної Ради України. Депутати 2-го скликання

Катэгорыя:Паслы Украіны ў Беларусі
Катэгорыя:Дыпламаты Украіны
Дактыласкапія

**Дактыласкапія** (ад  — палец і  — гляджу, назіраю)— раздзел  крыміналістыкі, які вывучае будову скурных узораў рук у мэтах крыміналістычнай ідэнтыфікацыі асобы, крымінальнай рэгістрацыі і вышуку злачынцаў. На далоневай паверхні фаланг пальцаў рук прысутнічаюць рэльефныя папілярныя лініі, будова якіх абумоўлена радамі грабеньчыкавай выступаў скуры, падзеленых баразёнкамі. Гэтыя лініі ўтвараюць складаныя скурныя ўзоры (дугавыя, пецелькавыя і вітковыя), якія маюць наступныя ўласцівасці: індывідуальнасць (разнастайная сукупнасць папілярных ліній, якія ўтвараюць малюнак ўзору паводле іх канфігурацыі, месцазнаходжанні, ўзаемаразмяшчэння, і непаўторная ў іншым ўзоры); адносная ўстойлівасць (нязменнасць знешняй будовы ўзору, які ўзнікае яшчэ ў перыяд перанатальнага развіцця чалавека і захоўваецца на працягу ўсяго жыцця і пасля смерці да раскладання трупа); аднаўляльнасць (пры павярхоўным парушэнні скурнага покрыва папілярныя лініі аднаўляюцца ў ранейшым выглядзе). Усё гэта дазваляе ажыццяўляць: крыміналістычную ідэнтыфікацыю асобы па адбітках пальцаў рук, выяўленых на месцы злачынства; усталяванне злачынца, раней зарэгістраванага як судзімага, з дапамогай дактыласкапічнай рэгістрацыі; ідэнтыфікацыю неапазнанага трупа; вышук асоб, якія прапалі без вестак; усталяванне факту здзяйснення некалькіх злачынстваў адной асобай або аднаго злачынства некалькімі асобамі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Біяметрыя
Катэгорыя:Крыміналістыка
Катэгорыя:Ідэнтыфікацыя
Дамаклоіды

**Дамаклоіды** — нябесныя целы Сонечнай сістэмы, якія маюць арбіты, аналагічныя арбітам камет па параметрах (вялікі эксцэнтрысітэт і нахіл да плоскасці экліптыкі), але не праяўляюць каметнай актыўнасці ў выглядзе комы або каметнага хваста. Назву *дамаклоіды* атрымалі па імя першага прадстаўніка класа — астэроіда (5335) Дамокл. Станам на студзень 2010 года быў вядомы 41 дамаклоід.

Дамаклоіды маюць параўнальна невялікія памеры — самы вялікі з іх, 2002 XU93, мае дыяметр 72 км, а сярэдні дыяметр складае каля 8 км. Вымярэнні альбеда чатырох з іх (0,02-0,04) паказалі, што дамаклоіды з'яўляюцца аднымі з самых цёмных цел Сонечнай сістэмы, валодаючы, тым не менш, чырванаватым адценнем. З-за вялікіх эксцэнтрысітэтаў іх арбіты вельмі выцягнутыя, і ў афеліі яны знаходзяцца далей Урана (аж да 571,7 а. а. у 1996 PW ), а ў перыгеліі — бліжэй Юпітэра, а часам і Марса.

Лічыцца, што дамаклоіды з'яўляюцца ядрамі камет тыпу Галея, якія зарадзіліся ў воблаку Оарта і якія страцілі свае лятучыя рэчывы. Гэтая гіпотэза лічыцца праўдзівай таму, што ў досыць шматлікіх аб'ектаў, якія лічыліся дамаклоідамі, пасля выяўлялі кому і прылічвалі да класа камет. Іншыя пераканаўчае пацверджанне заключаецца ў тым, што арбіты большасці дамаклоідаў моцна нахіленыя да плоскасці экліптыкі, часам больш, чым на 90 градусаў — гэта значыць, некаторыя з іх паварочваюцца вакол Сонца ў кірунку, процілеглым руху вялікіх планет, што рэзка адрознівае іх ад астэроідаў. Першае з такіх цел, выяўленае ў 1999, было названа (20461) Діарэтса — «астэроід» наадварот.

## Спасылкі 
* [ftp://ftp.lowell.edu/pub/bas/damocloid Спіс дамаклоідаў]
* David Jewitt. The Damocloids

Катэгорыя:Астэроіды
Пётр Дзмітрыевіч Шапавал

**Пётр Дзмітрыевіч Шапавал** (; нар. 1 сакавіка 1948)&nbsp;— украінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, дыпламат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 сакавіка 1948 года, у с. Жаўтневае Каропскага раёна на Чарнігаўшчыне. Скончыў Нежынскі тэхнікум механізацыі сельскай гаспадаркі і Кіеўскі інстытут народнай гаспадаркі (1981), Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КП Украіны (1987).

* З 1967 па 1972 — працаваў памочнікам брыгадзіра трактарнай брыгады калгаса «Кастрычніцкая рэвалюцыя» Каропскага раёна, служыў у войску, працаваў настаўнікам вытворчага навучання.
* З 1972 па 1977 — працаваў у аўтапрадпрыемстваў г. Гародні Чарнігаўскай вобласці.
* З 1977 па 1985 — старшыня выканкама Гараднянскага гарсавета, затым — намеснік старшыні выканкама Гараднянскага райсавета.
* З 1985 па 1986 — намеснік загадчыка аддзела сельскай гаспадаркі і харчовай прамысловасці Чарнігаўскага абкама партыі.
* З 1986 па 1990 — першы сакратар Шчорскага райкама Кампартыі Украіны.
* З сакавіка 1990 года — намеснік старшыні аблсавету, 1-й намеснік старшыні аблвыканкама.
* З красавіка 1991 па жнівень 1991 года — першы сакратар Чарнігаўскага абласнога камітэта Кампартыі Украіны.
* З 1991 па 1994 — першы намеснік начальніка ўпраўлення сельскай гаспадаркі аблвыканкама, затым — першы намеснік начальніка ўпраўлення сельскай гаспадаркі Чарнігаўскай абласной адміністрацыі, старшыня абласнога камітэта «Воблагратэхсэрвіс».
* З 1994 па 1995 — абраны старшынёй Чарнігаўскага аблсавету і выканкама.
* З 1995 па 1998 — старшыня абласнога савета і дзяржадміністрацыі.
* З 1998 па 2001 — старшыня Чарнігаўскага аблсавету.
* З сакавіка 2001 па ліпень 2003 года &nbsp;— прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Украіны ў Кіргізіі.
* З 18 жніўня 2003 па 18 жніўня 2005 г&nbsp;— прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Украіны ў Рэспубліцы Беларусь.
* З 2006 па 2010&nbsp;— дэпутат Чарнігаўскага абласнога савета. Старшыня пастаяннай камісіі па пытаннях міжрэгіянальнага і трансгранічнага супрацоўніцтва, упаўнаважаны прадстаўнік дэпутацкай фракцыі «Партыя Рэгіёнаў».
* З 2010&nbsp;— старшыня Чарнігаўскага абласнога аддзялення Усеўкраінскай грамадскай арганізацыі «Сіла і гонар».

Заслужаны эканаміст Украіны, Дзяржаўны служачы 1-га рангу (10.1994). Дыпламатычны ранг — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол (01.2005). Воінскае званне — палкоўнік.

## Узнагароды 
* Ганаровае адрозненне Прэзідэнта Украіны (1996p)
* Ордэн Прападобнага Нестара Летапісца II ступені (1996);
* Ганаровая грамата ЦВК (2000);
* Ганаровая Грамата KM Украіны (2003p);
* Ганаровая Грамата Кыргызскай Рэспублікі (2003);
* Ганаровая грамата Вярхоўнай Рады Украіны (2007);
* Ордэн «За заслугі» II ступені (2008).
* Ганаровы доктар Кыргызска-расійскага славянскага ўніверсітэта (2003);
* Ганаровы грамадзянін г. Гародня (2008)

## Гл. таксама 
* Пасольства Украіны ў Рэспубліцы Беларусь

## Спасылкі 
* Чернігівська обласна рада
* Посольство України в Республіці Білорусь 
* - Чернігівський монітор

Катэгорыя:Паслы Украіны ў Беларусі
Катэгорыя:Дыпламаты Украіны
Ропна

**Ропна** — тапонім:

* Ропна — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Заходняя Дзвіна
* Ропна — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці
* Ропна — чыгуначны раз'езд у Полацкім раёне Віцебскай вобласці
Анатоль Максімавіч Зленка

**Анатоль Максімавіч Зленка** (; 2 чэрвеня 1938, Ставышчэ, Ставышчанскі раён, Кіеўская вобласць, УССР — 1 сакавіка 2021) — украінскі дзяржаўны дзеяч. Двойчы Міністр замежных спраў Украіны, з ліпеня 1990 г. па жнівень 1994 і з кастрычніка 2000 г. па верасень 2003.

## Адукацыя 
* Кіеўскі горны тэхнікум
* Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Тараса Шаўчэнкі (перакладчык-рэферэнт)

## Біяграфія 
На дыпламатычнай працы з 1967 г.
З 1967 г. — аташэ, другі сакратар аддзела міжнародных арганізацый МЗС УССР.
* 1973—1979 гг.&nbsp;— Супрацоўнік сакратарыяту ЮНЕСКА ў Парыже.
* 1979 — Дарадца аддзела міжнародных арганізацый МЗС УССР.
* 1979—1983 гг.&nbsp;— Адказны сакратар Камісіі УССР па справах ЮНЕСКА
* 1983—1987 гг.&nbsp;— Пастаянны прадстаўнік УССР пры ЮНЕСКА
* 1989—1990 гг.&nbsp;— Першы намеснік Міністра замежных спраў Украіны.
* 1990—1994 гг.&nbsp;— Міністр замежных спраў Украіны.
* 1994—1997 гг.&nbsp;— Пастаянны прадстаўнік Украіны пры ААН.
* 1997—2000 гг.&nbsp;— Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны у Французскай і Партугальскай Рэспубліцы, пастаянны прадстаўнік Украіны пры ЮНЕСКА.
* З кастрычніка 2000 па 2003&nbsp;— Міністр замежных спраў Украіны (другі раз)
* З кастрычніка 2003 г.&nbsp;— Дарадца Прэзідэнта Украіны па спецыяльных міжнародных пытаннях.
* 2004—2005 гг.&nbsp;— Прадстаўнік Украіны ў Камісіі ААН па правах чалавека 
* C 13 кастрычніка 2006 г. прызначаны дарадцам Прэм’ер-міністра Украіны В. Ф. Януковіча
* З лета 2006 года намеснік старшыні грамадзянска-палітычнага аб’яднання «Украінскі форум».
* З вясны 2009 член савета Грамадзянскага руху «Новая Украіна».
* З верасня 2010 года віцэ-прэзідэнт Кіеўскага славістычнага ўніверсітэта і дырэктар Інстытута славістыкі і міжнародных адносін . Валодае англійскай, іспанскай, партугальскай, французскай мовамі.

## Узнагароды 
* Ордэн князя Яраслава Мудрага IV&nbsp;ст. (2011), V&nbsp;ст. (2008)
* Ордэн «За заслугі» I&nbsp;ст. (2003), II&nbsp;ст. (1999), III&nbsp;ст. (1997)
* Ганаровая грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета УССР
* Ордэн Ганаровага легіёну (Францыя, 1998)
* Ордэн «За заслугі» (Партугалія, 1998)
* Ордэн Гонару (Грузія, 2003)

Катэгорыя:Дыпламаты Украіны
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Украіны
Катэгорыя:Пастаянны прадстаўнікі Украіны пры ААН
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Ропна (возера)

**Ро́пна** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Заходняя Дзвіна, за 6 км у напрамку на паўночны захад ад Полацка, каля вёскі Калектыўная, за 0,4 км на ўсход ад вёскі Ропна.

Плошча паверхні Ропна 0,37 (0,15) км². Даўжыня 0,98 (0,88) км, найбольшая шырыня 0,56 (0,25) км. Даўжыня берагавой лініі 2,15 (2,05) км. Найбольшая глыбіня 3,4 м, сярэдняя — 1,9 м. Аб’ём вады ў возеры 0,7 млн м³.
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны стромкія, вышынёй 5 м. Берагавая лінія слабазвілістая. У возера ўпадае ручай і выцякае ручай у Заходнюю Дзвіну.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-22. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1986 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Заходняй Дзвіны
Валянцін Аляксандравіч Налівайчанка

**Валянцін Аляксандравіч Налівайчанка** (; , Запарожжа)&nbsp;— украінскі дыпламат і актывіст дзяржавы, у 2006—2010 гадах кіраўнік Службы бяспекі Украіны.

## Біяграфія 
З адзнакай скончыў Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Тараса Шаўчэнкі. Пасля аднаўлення незалежнасці Украіны паступіў на дыпламатычную службу. З 1994 па 1997 служыў у якасці другога, а затым першага і сакратара Пасольства Украіны ў Фінляндыі, Даніі і Нарвегіі. У 1997—2001 гадах быў першым сакратаром, саветнікам, начальнікам аддзела і намеснікам начальніка Дэпартамента консульскіх спраў Міністэрства замежных спраў Украіны. З 2001 па 2003 служыў у якасці генеральнага консула Украіны ў Вашынгтоне. Вярнуўшыся дадому, уступіў на пасаду кіраўніка Дэпартамента па консульскіх пытаннях (да 2004 года), пасля чаго займаў пасаду намесніка міністра замежных спраў і член Камісіі па пытаннях грамадзянства пры Прэзідэнце Украіны (да 2006 года). З лютага па май 2006 года ён быў паслом Украіны ў Мінску.

29 мая 2006 быў прызначаны намеснікам кіраўніка Службы бяспекі Украіны, на чале антытэрарыстычнага цэнтра пры СБУ. З 6 снежня 2006 года да 6 сакавіка 2009 выконваў абавязкі кіраўніка СБУ. 6 сакавіка 2009 г. рашэннем прэзідэнта афіцыйна стаў кіраўніком установы. З красавіка 2007 года ён быў таксама сябрам Савета нацыянальнай бяспекі і абароны Украіны.

Кандыдат у прэзідэнты (2019).

## Узнагароды 
* 26 чэрвеня 2007 г быў узнагароджаны ордэнам Яраслава Мудрага V ступені.

## Гл. таксама 
* Пасольства Украіны ў Рэспубліцы Беларусь

## Спасылкі 
* Офіційний сайт Валентина Наливайченка 
* Лідери України
* Валентин Наливайченко
* Указ Президента України
* Біяграфія  

Катэгорыя:Паслы Украіны ў Беларусі
Катэгорыя:Дыпламаты Украіны
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Украіны
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Раман Пятровіч Бязсмертны

**Раман Пятровіч Бяссмертны** (15 лістапада 1965, Матыжын, Кіеўская вобласць)&nbsp;— украінскі палітык, гісторык, дыпламат.

## Біяграфія 
У 1994—2007 гады займаў мандат парламента Вярхоўны савет. Ён належаў да Народна-дэмакратычнай партыі, якая пераехала ў Блок «Наша Украіна». Служыў у якасці намесніка прэм’ер-міністра па рэформе Мясцовае самакіраванне Юлія Цімашэнка і Юрый Еханураў. З мая 2006 года па ліпень 2007 года з’яўляўся старшынёй праўлення выканаўчага камітэта Народнага саюза «Наша Украіна». У красавіку 2007 года ён быў намеснікам кіраўніка сакратарыята прэзідэнта Віктара Юшчанкі.

24 лютым 2010 г. прызначаны паслом Украіны ў Беларусі. па 3 чэрвеня 2011.

Кандыдат у прэзідэнты (2019).
## Гл. таксама 
* Пасольства Украіны ў Рэспубліцы Беларусь

## Спасылкі 
* «Білоруси більші європейці за українців»&nbsp;— Роман Безсмертний // Журнал «Країна» №&nbsp;126, 14.06.2012
* Дзеркало тижня, №&nbsp;4 (532), 5 лютого 2005 
* Роман Безсмертний: В Україні білоруська влада вилетіла б, як корок із шампанського // Україна молода, №&nbsp;99-100, 10.06.2011

Катэгорыя:Паслы Украіны ў Беларусі
Катэгорыя:Дыпламаты Украіны
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Украіны
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Мукачэва
Ігар Дзмітрыевіч Ліхавы

**Ігар Дзмітрыевіч Ліхавы** (); нар. 12 чэрвеня 1957, с. Врубліўка, Раманіўскі раён, Жытомірская вобласць)&nbsp;— украінскі музейны дзеяч, палітык, дыпламат. Міністр культуры і турызму Украіны ва ўрадзе Еханурава.

## Біяграфія 
* 1974—1979 &nbsp;— вучыўся ў Адэскім політэхнічным інстытуце, спецыяльнасць — інжынер-электрамеханік. Мае таксама кваліфікацыю сацыёлага.
* 1979—1985 &nbsp;— Канеўскі электрамеханічны завод «Магніт» (энергетык цэха, інжынер-канструктар).
* 1985—1987 &nbsp;— партыйная праца ў Каневе (інструктар і загадчык аддзелам гарадскім КПУ).
* 1987—1989 &nbsp;— 1-й намеснік старшыні Канеўскага гарвыканкама (пытанні развіцця культуры і спорту, адукацыі, турызму, замежных сувязяў і працы камунальных службаў).
* Жнівень 1989 — кастрычнік 2005 &nbsp;— дырэктар Канеўскага дзяржаўнага музея-запаведніка Т. Р. Шаўчэнкі, генеральны дырэктар Шаўчэнкаўскага нацыянальнага запаведніка.
* 1997 — атрымаў званне Заслужанага работніка культуры Украіны.
* Верасень 2004 — май 2005 &nbsp;— навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі Украіны НАН Украіны.
* Згодна з Указам Прэзідэнта Украіны ад 5 кастрычніка 2005 года № 1415/2005 быў прызначаны міністрам культуры і турызму Украіны.
* З 6 лютага 2007 па 6 красавіка 2010 года&nbsp;— быў паслом Украіны ў Рэспубліцы Беларусь.

## Гл. таксама 
* Пасольства Украіны ў Рэспубліцы Беларусь

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Міністэрства культуры і мастацтваў Украіны

Катэгорыя:Выпускнікі Адэскага нацыянальнага політэхнічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Паслы Украіны ў Беларусі
Катэгорыя:Дыпламаты Украіны
Стурэ

**Стурэ** — знатны шведскі род, з якога паходзяць наступныя асобы:

* Стэн Стурэ Старэйшы
* Свантэ Нільсан
* Стэн Стурэ Малодшы
* Нільс Стурэ
Свантэ Стурэ

**Свантэ Нільсан Стурэ** (каля 1460 — ) — рэгент Швецыі ў эпоху распаду Кальмарскай уніі, з 21 студзеня 1504 года.

## Біяграфія 
Бацька Свантэ належаў да роду Стурэ толькі па маці і даводзіўся блізкім сваяком Карлу VIII. Быўшы адным з галоўных прыхільнікаў Стурэ Старэйшага, ён вырашыў зыход бітвы пад Брункебергам, калі былі разбіты войскі дацкага караля Крысціяна II, што прынесла яму вялікую славу ў Швецыі. Памёр у 1494 годзе.

Свантэ Нільсан камандаваў у 1495 годзе войскамі, пасланымі супраць рускіх да Выбарга, і выцесніў апошніх з Фінляндыі, але затым самавольна пакінуў армію і зноў заняў месца ў дзяржаўным савеце, дзе выступіў заўзятым праціўнікам рэгента Стурэ Старэйшага.

Прымірыўшыся з апошнім, Свантэ Нільсан удзельнічаў у мецяжы 1501 года супраць дацкага караля Ганса. Пасля смерці Стурэ Старэйшага ён быў абраны рэгентам і ў саюзе з ганзейскімі гарадамі давёў да канца вайну з Даніяй на сушы і на моры.

Пасля яго смерці ў 1512 годзе рэгентам быў абраны яго сын Стэн Стурэ Малодшы.

Катэгорыя:Рэгенты Швецыі
Стэн Стурэ Малодшы

**Стэн Стурэ Малодшы** (каля 1492 — ) — рэгент Швецыі з 23 ліпеня 1512, які паспяхова ваяваў з датчанамі і непрыяцелямі ўнутры краіны, але загінуў на возеры Меларэн, адыходзячы параненым пасля паражэння ў бітве з Крысціянам II на лёдзе возера Осунд, зусім яшчэ маладым. Сын Свантэ Нільсана, бацька Нільса Стурэ.

На момант смерці яго бацькі вяршэнства ў дзяржаўным савеце мела прадацкая партыя, якая абрала рэгентам Эрыка Троле. 20-гадовы Стэн Стурэ ўзначаліў сялянскае паўстанне, авалодаў Стакгольмам і абвясціў сябе рэгентам.

Паколькі царква прыняла бок датчан, Стурэ імкнуўся падпарадкаваць яе сабе. У 1517 г. ён паланіў архібіскупа Густава Троле, пасля чаго яго прыхільнікі пры падтрымцы датчан абвясцілі вайну рэгенту, а Папа Рымскі адлучыў яго ад царквы.

Пасля гібелі Стурэ да верасня 1520 г. весці вайну з датчанамі працягвала яго ўдава Крысціна Юленшэрна. Праз тры гады Кальмарская унія была скасавана, і на шведскі прастол узыйшоў Густаў Ваза.

## Літаратура 
* *Ahlenius K.* Sten Sture d.y. och Gustaf Trolle 1514—1517 // Historisk Tidskrift. — Stockholm, 1897.

Катэгорыя:Рэгенты Швецыі
Олаф II Б’ёрнсан

'''Олаф II Б'ёрнсан''' (, памёр у ) — напаўлегендарны кароль Швецыі (970—975), паводле «Сагі пра Хервёр» і «Прадзі пра Стырб'ёрна Чэмпіёна» кіраваў сумесна са сваім братам Эрыкам Пераможцам.

Олаф быў бацькам Стырб'ёрна Моцнага і Гірыд ад яго жонкі Інгеборгі Трандсдотэр. Ён быў атручаны падчас балю, па меркаванні яго сына, сваім братам Эрыкам. Па рашэнні шведскага тынга, Эрык пазбавіў Стырб'ёрна ўлады і абвясціў суправіцелем сваё ненароджанае дзіця, на падставе таго, што гэта будзе сын (пазней сапраўды нарадзіўся сын — Олаф Шатконунг).

## Літаратура 
* Олаф II Б'ёрнсан 

Катэгорыя:Каралі шведскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Катэгорыя:Мунсё (дынастыя)
Міжзоркавая камета

**Міжзорныя каметы** — гэта каметы, якія гіпатэтычна існуюць у міжзорным асяроддзі, не звязаныя сіламі прыцягнення з якой-небудзь зоркай. Хоць ні адной такой каметы яшчэ не было выяўлена, мяркуецца, што гэтыя аб'екты вельмі распаўсюджаныя ў міжзорнай прасторы.. І няма ніякіх падстаў меркаваць, што ў іншых зорных сістэмах утварэнне камет адбываецца па якім-небудзь іншых механізмах, ён павінен выключаць падобнае рассейванне. Улічваючы, што ні адной каметы з хуткасцю руху, якая перавышае хуткасць уцёкаў ад Сонца, да гэтага часу выяўлена не было. Паводле іншых аналізаў, праведзеных LINEAR, верхняя мяжа знаходзіцца на ўзроўні ў 4,5 на адну а. а. у кубе.

## Гл.таксама 
* 3I/ATLAS

Катэгорыя:Каметы
Катэгорыя:Гіпатэтычныя астранамічныя аб’екты
Тынг

**Тынг** (сканд. *ting*, ,  — Таг) — старажытнаскандынаўскі і германскі ўрадавы сход, які складаецца са свабодных мужчын краіны ці вобласці. Тынгі, як правіла, мелі не толькі заканадаўчыя паўнамоцтвы, але і права выбіраць правадыроў ці каралёў. Пад скандынаўскім уплывам, тынгі з'явіліся ў паўночнай Англіі і на востраве Мэн. У славянскіх краінах аналагам тынга з'яўляецца веча.

## Пераемнасць традыцый 
Шматлікія з парламентаў і мясцовых заканадаўчых сходаў Скандынавіі да гэтага часу маюць у сваёй назве слова «тынг», як напрыклад дацкі Фолькетынг і нарвежскі Стортынг. Ісландскі Альтынг лічыцца найстарэйшым у свеце актыўным парламентам.

Катэгорыя:Скандынавія
*
Катэгорыя:Гісторыя права
Катэгорыя:Колішнія заканадаўчыя органы
Біргер Магнусан (кароль Швецыі)

**Біргер Магнусан** (Birger Magnusson, каля  — ) — кароль Швецыі ў 1290—1318 гадах з дынастыі Фолькунгаў. Фактычна не кіраваў.

## Біяграфія 
Сын Магнуса Ладуласа, абвешчаны каралём у раннім дзяцінстве, фармальна пачаў кіраваць з 1290 года, пасля смерці бацькі. Рэгентам пры малалетнім каралі быў Торгільс Кнутсан, якога Магнус Ладулас прызначыў марскалкам (маршалкам). У гады яго рэгенцтва Швецыя пацярпела ад голаду і эпідэміі чумы напачатку 1290-х, у 1300 здзейснены няўдалы ваенны паход супраць Ноўгарада, з мэтай захапіць вусце Нявы. За адно лета каля ўпадзення Охты ў Няву была пабудавана крэпасць Ландскрона. Але ў маі 1301 года яна была ўзята рускімі і разбурана.

Біргер быў каранаваны ў 1302 годзе і амаль адразу ж запатрабаваў ад братоў Эрыка і Вальдэмара гарантый лаяльнасці. У 1305 годзе яны, аднак, паўсталі супраць яго ўлады, арыштавалі і запатрабавалі аддаць ім пад кіраванне большую частку краіны, пакінуўшы ў караля толькі тытул і невялікія ўладанні. Пасля гэтага па іх патрабаванні быў пакараны смерцю Торгільс, які даводзіўся аднаму з братоў, Вальдэмару, адначасова цесцем і хросным бацькам.

У снежні 1317 года Біргер завабіў братоў у замак Нючэпінга, схапіў і пасадзіў у падзямелле, дзе яны неўзабаве памерлі ад голаду. Аднак значная частка шведскай знаці паўстала супраць караля, яго войскі былі разбіты, а сам ён быў вымушаны бегчы ў Данію да свайго зяця Эрыка Менведа. Неўзабаве Менвед памёр і да ўлады ў Даніі прыйшоў яго брат Крыстафер, які сімпатызаваў прыхільнікам пакараных смерцю герцагаў, якія ўзвялі на шведскі трон малалетняга сына Эрыка Магнуса. Праз год Магнус быў абвешчаны яшчэ і каралём Нарвегіі, паколькі быў унукам памерлага караля Хокана. Аб’яднанне манархій пахавала надзеі Біргера і яго прыхільнікаў на вяртанне ўлады. Гісторыя забойства Біргерам братоў і наступнае паўстанне лягло ў аснову першай шведскай хронікі — «Хронікі Эрыка»

У 1320 годзе сын Біргера Магнус, які раней здаўся ў палон на ўмовах асабістай недатыкальнасці, быў пакараны смерцю ў Стакгольме. Неўзабаве памёр і сам Біргер.

Катэгорыя:Фолькунгі
Катэгорыя:Каралі шведскія
Хвост каметы

(17P/Holmes) у 2007 годзе, справа бачны блакітны іонны хвост]]

**Хвост каметы** — выцягнуты шлейф з пылу і газу каметнага рэчыва, які ўтвараецца пры набліжэнні каметы да Сонца і бачны дзякуючы рассейванні на ім сонечнага святла. Звычайна накіраваны ад Сонца.

## Механізм фарміравання 
Пры набліжэнні каметы да Сонца з паверхні яе ядра пачынаюць сублімаваць лятучыя рэчывы з малой тэмпературай кіпення, такія як вада, монааксід, аксід вугляроду, метан, азот і, магчыма, іншыя змёрзлыя газы. Гэты працэс прыводзіць да ўтварэння комы, якая можа ў папярочніку дасягаць 100 000 км. Выпарэнне гэтага бруднага лёду вызваляе пылавыя часціцы, якія адносяцца газам ад ядра. Малекулы газаў у коме паглынаюць сонечнае святло і перавыпраменьваюць яго затым на розных даўжынях хваль (гэта з'ява называецца флуарэсцэнцыяй), а пылавыя часціцы рассейваюць сонечнае святло ў розных напрамках без змены даўжыні хвалі. Абодва гэтыя працэсы прыводзяць да таго, што кома становіцца бачнай для іншага назіральнік.

Дзеянне сонечнага выпраменьвання на каму прыводзіць да ўтварэння хваста каметы. Але і тут пыл і газ паводзяць сябе па-рознаму. Ультрафіялетавае выпраменьванне сонца іанізуе частку малекул газаў. Змены ў патоку сонечнага ветру могуць прыводзіць да назіраным хуткім зменам выгляду хваста і нават поўнага або частковага абрыву. Іоны разганяюцца сонечным ветрам да хуткасцяў ў дзесяткі і сотні кіламетраў у секунду , шмат вялікіх , чым хуткасць арбітальнага руху каметы. Таму іх рух накіравана амаль сапраўды ў кірунку ад Сонца, як і фармаваны імі хвост I тыпу. Іонныя хвасты маюць абумоўленае флуарэсцэнцыяй блакітнаватае свячэнне. На каметны пыл сонечны вецер амаль не дзейнічае, яе выштурхвае з комы ціск сонечнага святла. Пыл разганяецца святлом значна слабей, чым іоны сонечным ветрам, таму яго рух вызначаецца пачатковай арбітальнай хуткасцю руху і паскарэннем пад дзеяннем ціску святла. Пыл адстае ад іоннага хваста і фармуе выгнутыя ў кірунку арбіты хвасты II або III тыпу. Хвасты II тыпу фармуюцца раўнамерным патокам пылу з паверхні. Хвасты III тыпу з'яўляюцца вынікам кароткачасовага выкіду вялікага воблака пылу. З прычыны роскіду паскарэнняў, якія набываюцца пылінкамі рознага памеру пад дзеяннем сілы ціску святла, пачатковае воблака таксама расцягваецца ў хвост, звычайна выгнуты яшчэ мацней, чым хвост II тыпу. Пылавыя хвасты свецяцца рассеяным чырванаватым святлом.

## Гл. таксама 
* Камета
* Кома
* Камета Галея
* Вялікая камета
* Сонечны вецер

## Спасылкі 
* Таблица пылевых шлейфов, растянутых вдоль кометных орбит
Аўстралазія на летніх Алімпійскіх гульнях 1908

У сувязі з тым, што Алімпійская асацыяцыя Новай Зеландыі была ўтворана толькі ў 1911 годзе, на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 спартсмены Новай Зеландыі выступалі адзінай камандай са спартсменамі Аўстраліі. Гэта аб'яднаная каманда (30 спартсменаў, усё — мужчыны) выступала як каманда Аўстралазіі, і заваявала пяць алімпійскіх медаляў.

## Медалісты 
## Спасылкі 
* www.sports-reference.com 

Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года
Катэгорыя:Аўстралія на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Новая Зеландыя на Алімпійскіх гульнях
Паўднёвая Афрыка на летніх Алімпійскіх гульнях 1908

**ПАР** брала ўдзел у Летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года ў Лондане (Вялікабрытанія) у другі раз за сваю гісторыю, і заваявала адну залатую і адну сярэбраную медалі. Гэта першыя алімпійскія медалі, заваяваныя зборнай ПАР.

## Выява:Med 1.png Золата 
* Лёгкая атлетыка, мужчыны, 100 метраў — Рэджынальд Уолкер.

## Выява:Med 2.png Срэбра 
* Лёгкая атлетыка, мужчыны, марафон — Чарлз Хеферан.

## Спасылкі 
* База МАК
* Афіцыйныя алімпійскія справаздачы 
* www.sports-reference.com 

1908
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года
Калясонечныя каметы

**Калясонечныя каметы** () — каметы, якія ў перыгеліі праходзяць надзвычай блізка да Сонца, часам на адлегласці ўсяго некалькіх тысяч кіламетраў ад яго паверхні. Маленькія калясонечныя каметы могуць цалкам выпарыцца падчас такога збліжэння з Сонцам, тады як больш буйныя могуць вытрымаць некалькі мінанняў перыгелія. Аднак, ціск рэчыва ядра каметы, якое інтэнсіўна выпараецца, а таксама прыліўныя сілы, часта прыводзяць да фрагментацыі каметы (распаду ядра на асобныя часткі).

## Сямейства Крэйца 
Найбольш вядомымі калясонечнымі каметамі з'яўляюцца каметы групы Крэйца, якія паходзяць ад адной гіганцкай каметы, якая распаўся на мноства дробных фрагментаў пры яе першым праходжанні праз ўнутраную частку Сонечнай сістэмы.

Магчыма, праматкай гэтага сямейства з'яўляецца надзвычай яркая камета, якая назіралася Арыстоцелем і Эфорам ў 371 годзе да нашай эры.

Вялікія каметы 1843 і 1882 гадоў і камета Ікея — Секі 1965 з'яўляюцца фрагментамі адной каметы. Гэтыя каметы былі дастаткова яркімі, і маглі назірацца на дзённым небе паблізу Сонца, перавышаючы па яркасці нават поўны Месяц.

Пасля запуску касмічнага апарата SOHO ў 1995 годзе былі адкрыты сотні маленькіх калясонечных камет, большасць з якіх належыць сямейству Крэйца. Усе каметы групы Крэйца, адкрытыя SOHO, альбо падалі на Сонца, альбо цалкам руйнаваліся пры праходжанні перыгелія. Сямейства Крэйца аказалася нашмат больш, чым меркавалася раней. У бліжэйшым часе магчыма выяўленне новых яркіх членаў гэтага сямейства.

## Іншыя сямействы, а таксама спарадычныя каметы 
Да 2002 года было вядома толькі адно сямейства калясонечных камет — Крэйца. Пазней, дзякуючы касмічнаму апарату SOHO , былі адкрыты тры новых сямейства — Крахта, Марсдена і Майера, а таксама дзесяткі спарадычных камет, гэта значыць якія не ўваходзяць у вядомыя сямействы. Прыкладна 83% калясонечных камет, якія назіраліся SOHO, уваходзяць у групу Крэйца. Сям'і Марсдена і Крахта, відаць, звязаны з каметай 96P/Махгольца, якая таксама з'яўляецца родапачынальніцай метэорнага патоку Арыетыды. Мяркуецца, што сямейства Марсден і Крахт маюць кароткія перыяды абароту, тады як сямейства Майера мае сярэднія ці доўгія перыяды, так як у камет Майера вялікае нахіленне арбіты.

## Паходжанне 
Даследаванні паказваюць, што для камет з вялікім нахілам арбіты і перыгелійнай адлегласцю менш 2 а. а. кумулятыўнае ўздзеянне ад гравітацыйных абурэнняў на працягу некалькіх абаротаў вакол Сонца можа паменшыць перыгелійную адлегласць да вельмі малых значэнняў. Адно з даследаванняў паказвае, што камета Хейла — Бопа мае шанец 15% стаць у будучыні калясонечнай каметай.

## Спасылкі 
* SOHO sungrazers information 
* SOHO discovers its 1500th comet
* Cometography sungrazers page
Італія на летніх Алімпійскіх гульнях 1908

**Італія** брала ўдзел у летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года ў Лондан (Вялікабрытанія) у трэці раз за сваю гісторыю і заваявала два залатыя, два сярэбраныя медалі.

## Выява:Med 1.png Золата 
* Гімнастыка, мужчыны — Альберта Бралья.
* Грэка-рымская барацьба, мужчыны — Энрыка Пора.

## Выява:Med 2.png Срэбра 
* Лёгкая атлетыка, мужчыны, 800 метраў — Эміліа Лунгэ.
* Фехтаванне, мужчыны — Марчэла Берцінеці, Рыкарда Новак, Абеларда Аліўер, Алесандра Пірцыа Біролі.

## Спасылкі 
* База МАК
* Афіцыйныя алімпійскія справаздачы 
* sports-reference.com 

Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года
Італія на зімовых Алімпійскіх гульнях 1928

**Італія** брала ўдзел у зімовых Алімпійскіх гульнях 1928 года ў Санкт-Морыцы (Швейцарыя) у другі раз за сваю гісторыю, але не заваявала ніводнага медалю.

## Спасылкі 
* База МАК
* Афіцыйныя алімпійскія справаздачы 
* sports-reference.com 

1928
Катэгорыя:Краіны на зімовых Алімпійскіх гульнях 1928 года
Лагуна Уюні

**Уюні** () — лагуна, якая знаходзіцца на паўночным полюсе самага буйнога спадарожніка Сатурна — Тытана, па каардынатах . Лагуна () — падобная да возера фармацыя, якая пры радарным зандаванні мела слабае паглынанне радыёхваль, што кажа аб яе малой глыбіні, альбо поўнай адсутнасці вадкасці.

Дыяметр лагуны складае 27 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Лагуна складаецца з вадкіх вуглевадародаў (у асноўным з метану, этану і прапану). Лагуна Уюні з'яўляецца адной з многіх лагун, якія раскіданыя ўздоўж паўночнага полюса Тытана. Пры дапамозе радара Касіні яна была знойдзена ў 2007 годзе.

Названа ў гонар зямнога саланчаку Уюні, размешчанага на тэрыторыі Балівіі.

## Гл. таксама 
* Гідрасфера Тытана
* Тытан

## Спасылкі 
* Карта паўночнага полюса Тытана 

Катэгорыя:Паверхня Тытана
Б’ёрн Борг

**Б’ёрн Борг** (; ) — шведскі спартсмен (тэніс). Чэмпіён свету (1976), пераможца турніраў у Уімблдане (1976-80), турніра «Мастэрс» (1979, 1980), адкрытага першынства Францыі (1974-76, 1978-80) у адзіночным разрадзе. У 1977—1981 гадах лідар у рэйтынгу лепшых тэнісістаў свету.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэнісісты Швецыі
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў адзіночным разрадзе сярод юнакоў
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў мужчынскім адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў мужчынскім адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Члены Міжнароднай залы тэніснай славы
Тамашоўскі сельсавет

**Тамашо́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2007 года вёска) Тамашоўка.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Камароўскі сельсавет** у складзе Дамачаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Камароўка. 10 сакавіка 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Тамашоўка. 16 ліпеня 1954 года сельсавет перайменаваны ў Тамашоўскі. З 17 снежня 1956 года ў складзе Брэсцкага раёна. 8 верасня 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ліпінкаўскага сельсавета, населеныя пункты Багданы, Барысы, Дамброўка, Лашнева, Ліпінкі, Падлужжа, Шыкілі перададзены ў падпарадкаванне Дамачаўскага пассавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Тамашоўскага сельсавета было 7 населеных пунктаў.

## Склад 
У склад сельсавета ўваходзяць 7 населеных пунктаў:

У 1976 годзе скасавана вёска Станіславоўка.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2413 чалавек, з іх 81,1 % — беларусы, 13,6 % — украінцы, 4,4 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 2413 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дамачаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Егіпет на Алімпійскіх гульнях

Егіпет пачаў удзельнічаць на Алімпійскіх гульнях з 1912 года. Нароўні з Іракам і Ліванам Егіпет байкатаваў Алімпіяду 1956 года ў знак пратэсту супраць уварвання з боку Ізраіля, Вялікабрытаніі і Францыі падчас Суэцкага крызісу. Тым не менш, трое наезнікаў з Егіпта прынялі ўдзел у спаборніцтвах па коннаму спорту, якія адбыліся ў Швецыі на пяць месяцаў раней афіцыйнага старту Алімпіяды (з-за ўвядзенні карантыну ў Аўстраліі, якая прымала Гульні). У 1976 годзе Егіпет падтрымаў панафрыканскі байкот супраць Новай Зеландыі, якая мела сувязі з расісцкім рэжымам ПАР. Таксама краіна байкатавала Маскоўскую Алімпіяду ў 1980 годзе. У зімовых Алімпійскіх гульнях Егіпет удзельнічаў усяго адзін раз. у 1984 годзе на Гульнях у Сараева, Егіпет прадстаўляў гарналыжнік Джаміль эль-Рыдзі.

Усяго егіпецкія спартсмены заваявалі 24 медалі, галоўным чынам у спаборніцтвах па цяжкай атлетыцы.

Нацыянальны Алімпійскі камітэт Егіпта ўтвораны ў 1910 годзе.

## Медальны залік 
### Медалі на летніх Алімпійскіх гульнях 
### Медалі на зімніх Алімпійскіх гульнях 
### Медалі паводле відаў спорту 
## Гл. таксама 
Байкот Алімпійскіх гульняў

## Спасылкі 
* Статыстыка на Sports-reference.com 
* Егіпет на афіцыйным сайце Алімпійскага руху
* 
* Алімпійскі камітэт Егіпта
Камароўка (Брэсцкі раён)

**Камаро́ўка** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Тамашоўскага сельсавета. Размешчана за 66 км на поўдзень ад Брэста, на захадзе — р. Заходні Буг і дзяржаўная граніца з Польшчай. Аўтадарогай звязана з Брэстам.

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI стагоддзя як сяло ў Берасцейскім павеце Троцкага, з 1566 года — Берасцейскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Маёмасць праваслаўнай царквы. У 1580 годзе ўласнасць М. Казярадскага. У 1593 годзе пасля смерці сына брацлаўскага ваяводы Рамана Раманавіча Сангушкі вёска ў складзе маёнтка Ўладава ў Берасцейскім ваяводстве ВКЛ перайшло па спадчыне ягоным сёстрам Хадоры, жонцы троцкага кашталяна Аляксандра Пронскага, і Аляксандры, жонцы падляшскага ваяводы Януша Заслаўскага.

У XIX стагоддзі вёска ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні, уваходзіла ў склад маёнтка Прыбарава. У 1861 годзе ў Прыбараўскай воласці. Належала графу Замойскаму. У ліпені 1862 года ў вёсцы адбыліся сялянскія хваляванні. Сяляне адмовіліся выконваць згонную павіннасць і плаціць чынш грашыма або хлебам. У 1890 годзе ў вёсцы зямля належала сельскагаспадарчай абшчыне, якая мела 149 дзес. зямлі. Працавала царкоўна-прыходская школа, у якой вучыўся 31 хлопчык.

У 1905 годзе ў Прыбараўскай воласці. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Прыбараўскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. З 12 кастрычніка 1940 года цэнтр Камароўскага сельсавета ў Дамачаўскім раёне. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 40 вяскоўцаў.

У 1954 годзе Камароўскі сельсавет перайменаваны ў Тамашоўскі, у 1956 годзе аднесены да Брэсцкага раёна.

## Інфраструктура 
У складзе адкрытага акцыянернага таварыства «Камароўка» (цэнтр — аг. Тамашоўка). Ёсць клуб і бібліятэка.

## Насельніцтва 
* 50 двароў (1861)
* 140 двароў, 854 жыхары (1876)
* 116 двароў, 656 жыхароў (1897)
* 690 жыхароў (1905)
* 52 двары, 310 жыхароў (1921)
* 130 двароў, 540 жыхароў (1940)
* 819 жыхароў (1959)
* 780 жыхароў (1970)
* 213 гаспадарак, 463 жыхары (1997)
* 195 гаспадарак, 427 жыхароў (2005)

## Славутасці 
* Магіла ахвяр фашызму (1942) — 

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Пётр Ільіч Клімук, лётчык-касманаўт, генерал-маёр авіацыі, двойчы Герой Савецкага Саюза

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тамашоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна