Гродзенскі піўзавод

**Гродзенскі піўзавод** — колішняя беларуская кампанія па вытворчасці піва, якая была размешчана ў Гродна. З 2020 года комплекс будынкаў знаходзіцца на рэканструкцыі пад шматфункцыянальны комплекс з музеем, рэстарацыяй і міні-броварам. Праектам прадугледжваецца выяўленне рэшткаў надрэчнага фасада палаца Сапегаў канца XVII ст..

## Гісторыя 
### Палац у XVII—XVIII стст. 
Архітэктурны помнік XVII ст., першапачаткова палац Сапегаў, потым Агінскіх на тэрыторыі гістарычнага раёна Падол (Ніжні горад). Будынак пазначаны на карце Гродна 1665 года.

У 1706 годзе палац належаў троцкаму ваяводзе Юзафу Агінскаму, у 1750-1770-я — польнаму пісару літоўскаму, будучаму вялікаму гетману літоўскаму Міхалу Казіміру Агінскаму. У 1779 годзе будынак набыў гродзенскі маршалак Казімір Вольмер, у 1789 годзе ўладальнікам стаў літоўскі канцлер Аляксандр Сапега, у 1801 годзе купіў граф Міхал Дзяконскі.

### XIX ст.: Перабудова пад бровар дынастыі Кунцаў 
Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай будынкам як складам тавараў карысталіся гродзенскія купцы. У пачатку 1860-х гадоў будынкам валодаў Ошар Вільнер, які заснаваў тут бровар. З 1868 года ўладальнікам будынка стаў аўстрыйскі купец Юзаф Кунц (Восіп Кунц на расійскі манер) і трымаў там невялікі піваварны завод. Актыўная вытворчасць піва пачалася пасля ўстаноўкі соладавай вежы ў 1877 годзе. У падзямеллях былога палаца адбываўся працэс ферментацыі піва, там жа яно захоўвалася ў дубовых бочках. На бровары Кунца працавала 18 чалавек — гэта быў самы буйны піўзавод Гродна ў 1870-я.

Юзаф Кунц у 1897 годзе перадаў кіраванне заводам сваім сынам Ігнацію і Францу. Пад іх кіраўніцтвам якасць піва пагоршылася. У 1911 годзе расследаванне паказала, што Ігнацій Кунц у кожную варку дадаваў 18 пудоў цукру, што павялічвала канчатковы выхад прадукту, але пагаршала яго якасць. Справу аб банкруцтве прадпрыемства завялі ў лістападзе 2010 года, на той момант у прадпрыемства было каля 40 крэдытораў і пазыкі ў памеры каля 1 млрд недэнамінаваных рублёў. Ліквідацыя прадпрыемства расцягнулася, канчаткова яго ліквідавалі і выкраслілі з Адзінага дзяржаўнага рэестру 27 сакавіка 2014 года.

## Спробы адраджэння і рэканструкцыя 
У 2012 годзе завод прададзены зарэгістраванай у Барысаве сумеснай расійска-беларускай кампаніі «Экапрамэнерга», якая планавала адрэстаўрыраваць і мадэрнізаваць стары бровар, адкрыць музей піва. Аднак працы не праводзіліся, з завода была вывезена большая частка металічнага абсталявання і канструкцый, якія можна было спілаваць — бочкі для сусла, трубы, лесвіцы. Пасля завод перадалі новастворанай фірме «ЖаВаС-Інвест», у якой былі фактычна тыя ж уладальнікі, што і ў папярэдняга пакупніка. Але новы ўладальнік ужо не нёс абавязацельстваў па ахове гістарычнай каштоўнасці і ўцягванні яе ў камерцыйную дзейнасць. У выніку завод быў пакінуты інвестарам. У лютым 2017 года эканамічны суд Гродзенскай вобласці вярнуў завод дзяржаве. Будынак зноў выставілі на продаж. 21 мая 2017 года на піўзаводзе здарыўся пажар.

У 2020 годзе комплекс будынкаў піўзавода купіла з аўкцыёну фірма ТАА «МБА Інвестмент» — рэзідэнт СЭЗ «Гроднаінвест» з польскім капіталам. Пасля рэканструкцыю комплекс мусіць пераўтварыцца ў бізнес-цэнтр з гатэлем, музеем гісторыі гродзенскага піва, мініброварам, фудкортам і гандлёвымі кропкамі.

Першапачатковыя візуалізацыі праекту паказвалі ідэю рэканструкцыі галоўнага будынка ў абліччы піўзавода XIX стагоддзя з фрагментарным раскрыццём зандажамі захаваных элементаў першапачатковых фасадаў. Пасля правядзення даследаванняў было прынята рашэнне аб неабходнасці максімальнага выяўлення рэстаўрацыйнымі прыёмамі фасада магнацкай рэзідэнцыі XVII ст., які захаваўся ў аб’ёме будынка піўзавода Кунца ХІХ ст. Навуковы кіраўнік праекта архітэктар-рэстаўратар Забела Раман.

Да сярэдзіны чэрвеня 2023 года на тэрыторыі комплексу знеслі ўсе будынкі савецкай эпохі. Падчас рэстаўрацыйных работ адкрыты аркі палацавых лоджый з боку Нёмана, адноўлены часткова страчаныя пілястры першапачатковага фасада, раскапаныя раней недаследаваныя падвалы. Адноўленыя таксама архітэктурныя элементы ХІХ ст., дададзеныя ў працэсе будаўніцтва піўзавода, але якія адсутнічалі да моманту пачатку рэканструкцыі.

Аб’ект плануецца здаць у трэцім квартале 2026 года.

## Спасылкі 
* 

 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Гродна
Катэгорыя:Піваварныя кампаніі Беларусі