open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Светлая (Клецкі раён)

**Све́тлая** (, ) (да 1964 года **Сабачкі**) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грыцэвіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
30 ліпеня 1964 года вёска Сабачкі Нясвіжскага раёна была перайменавана ў вёску Светлая.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Грыцэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Заастравечча

**Заастраве́чча** (, ) — аграгарадок у Клецкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Заастравецкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 30 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Клецк, за 157 км ад Мінска.
На захад ад аграгарадка працякае рака Лань.

## Насельніцтва 
* 1997 год — 2589 жыхароў, 1032 двары.

## Славутасці 
* Царква Святога Дыянісія (помнік архітэктуры пачатку XX стагоддзя)
* Каталіцкая капліца Св. Ганны (пабудавана ў 1997 г.)
* Каталіцкі касцёл, які не паспелі дабудаваць да пачатку вайны, а пасля вайны выкарыстоўваўся як аўтабаза.
* Крыж удзельнікам паўстання 1863—1864 гг. паміж  Заастравеччам і вёскай Узнога

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Заастравечча на сайце Radzima.org

Катэгорыя:Заастравецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Стараселле (Клецкі раён)

**Старасе́лле** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Заастравецкага сельсавета.

У 1940—1960 гадах цэнтр Старасельскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Заастравецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Логнавічы (Клецкі раён)

**Ло́гнавічы** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Заастравецкага сельсавета.

## Славутасці 
* Пакроўская царква 18 стагоддзя з вёскі Логнавічы была перавезена ў Беларускі дзяржаўны музей народнага дойлідства і побыту ().

## Спасылкі 
* Гісторыя вёскі Логнавічы

Катэгорыя:Заастравецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Усходняя Азія

thumb|350px|Далёкі Усход (Усходняя Азія) на карце сусвету

**Далёкі Усход** (**Усходняя Азія**) (кіт. 东亚, кар. 동아시아, яп. 東アジア) — назва рэгіёна, размешчанага на ўсходзе Азіі, які цягнецца па ўзбярэжжы Ціхага акіяна. Да гэтага рэгіёна звычайна адносяць: Японію, Паўночную Карэю, Паўднёвую Карэю, Тайвань, Кітай, ціхаакіянскае ўзбярэжжа Расіі, Манголію.

Рэльеф характарызуецца складаным спалучэннем гор і раўнін. Значная частка Усходняй Азіі распалагаецца ў зоне Заходне-Ціхаакіянскага геасінклінальнага пояса. Уласцівы вулканізм (Камчатка і горна-астраўныя дугі), назіраецца значная сейсмічная актыўнасць.

Клімат мусонны, сезонна-вільготны, часта адбываюцца тайфуны, паводкі.

Расліннасць прадстаўлена галоўным чынам лясамі, у паўночнай частцы лясы пераважна мяшаныя і тайговыя, на поўдні — шыракалістыя субтрапічныя і трапічныя. У раёнах з нізкай вільготнасцю лесастэпы і стэпы.

Далёкі Усход — самы населены рэгіён свету: на плошчы 5 млн. км² жыве 1,4 млрд чалавек.

Катэгорыя:Азія
Зубкі (Клецкі раён)

**Зубкі́** (, ) — аграгарадок у Клецкім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Цапра. Адміністрацыйны цэнтр Зубкаўскага сельсавета. За 10 кіламетраў на ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі Клецк, 137 кіламетраў ад Мінска.

## Насельніцтва 
* 700 жыхароў, 250 двароў (1997)

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Палац культуры
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Аляксеевіч Сайко (нар. 1951) — беларускі палітык.
* Аляксандр Пятровіч Сайко (нар. 1954) — фізік, доктар фізіка-матэматычных навук.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Радзіма.орг: Зубкі

Катэгорыя:Зубкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Галавачы (Клецкі раён)

**Галавачы́** (, ) — аграгарадок у Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красназвёздаўскага сельсавета.

З 12 кастрычніка 1940 года па 24 жніўня 1960 года цэнтр Галавацкага сельсавета, з 24 жніўня 1960 года — у складзе Зубкаўскага сельсавета, з 22 верасня 1980 года — у складзе Гурнаўшчынскага сельсавета, з 8 снежня 1995 года па 28 мая 2013 года — у складзе Зубкаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Красназвёздаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Нацыянал-сацыялізм

**Нацыянал-сацыялізм** або **нацы́зм** () — афіцыйная ідэалогія нацысцкай Германіі. Скарачэнне «нацызм» утварылася ад скарачэння «нацы» (*Nazi*, скарачэнне ад ), якім у Германіі звалі нацыянал-сацыялістаў па аналогіі з «соцы» — сацыял-дэмакратамі.

Нацызм мае шмат агульнага з фашызмам і звычайна класіфікуецца як адна з яго разнавіднасцяў; фашызм выкарыстоўваецца для пазначэння шырокага спектру палітычных рухаў, што існавалі ў розных краінах, у той час як тэрмін «нацызм» ужываюць толькі ў сувязі з нацысцкай партыяй ў Германіі і арганізацыямі, створанымі па яе падабенстве.

У сучаснай Германіі нацызм забаронены, аднак у свеце па-ранейшаму знаходзяцца прыхільнікі нацысцкай ідэалогіі; мноства неанацысцкіх арганізацый працягвае дзейнічаць як у Германіі, так і па ўсім свеце.

## Агульная характарыстыка 
* Расізм, сацыял-дарвінізм, еўгеніка, нардыцызм, расавая гігіена.
** Збольшага як следства гэтага — антысемітызм.
* Антымарксізм, антыкамунізм, антыбальшавізм, непрыняцце дэмакратыі.
* Таталітарызм, прынцып правадыра.
* Ідэя і палітыка пашырэння «жыццёвай прасторы», галоўнай чынам шляхам ваеннай экспансіі (*Lebensraumpolitik*).

## Ідэалогія 
Венгерскі філосаф-неамарксіст Д. Лукач у кнізе «Разбурэнне розуму» паказваў на тое, што з’яўленню нацысцкай ідэалогіі папярэднічала *«пэўная філасофская атмасфера, падрыў даверу да развагі і розуму, схільнасць паверыць ірацыяналізму, міфу і містыкі. І менавіта гэтую філасофскую атмасферу стварыла філасофія жыцця»*.

## Гл. таксама 
* Нацысцкая сімволіка
* Краіны Восі

Катэгорыя:Палітыка
Катэгорыя:Нацызм
Чаша (Клецкі раён)

**Ча́ша** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грыцэвіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1775 годзе вёска згадваецца як уладанне Яленскіх у Навагрудскім ваяводстве, налічвала 12 сялянскіх гаспадарак, пасля яго скасавання ўвайшла ў склад Грыцэвіцкага сельсавета.

У Вялікую Айчынную вайну з 27 чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. 7 вяскоўцаў загінулі на франтах.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1800 — 9 двароў, 74 жыхары; 1897 — 24 двары, 168 жыхароў (вёска), 1 двор, 9 жыхароў (хутар).
* **XX стагоддзе**: 1908 — 30 двароў, 209 жыхароў; 1921 — 36 двароў, 239 жыхароў; 1940 — 51 двор, 359 жыхароў; 1959 — 339 жыхароў; 1970 — 308 жыхароў; 1998 — 83 гаспадаркі, 172 жыхары.
* **XXI стагоддзе**: 2008 — 70 гаспадарак, 127 жыхароў; 2009 — 48 гаспадарак, 67 жыхароў.

## Славутасці 
* 
* За 0,3 км на ўсход ад вёскі знаходзіцца батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння Навінкоўскі дуб.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Грыцэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Палаўковічы

**Палаўко́вічы** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Зубкаўскага сельсавета.

## Гаспадарка 
Ферма «Палаўковічы» ПГП «Зубкі» (1100 галоў буйной рагатай жывёлы, з якіх 400 — дойны статак).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Зубкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Сякерычы (Клецкі раён)

**Сяке́рычы** (, ) — аграгарадок у Клецкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Зубкаўскага сельсавета.

Цэнтральная сядзіба СГК «Клецкі». Знаходзіцца за 4 км на паўночны ўсход ад горада Клецк і чыгуначнай станцыі Клецк, за 131 км ад Мінска.

## Назва 
Тапонімы тыпу Сякераўцы, Сякерычы беларускі савецкі географ В. Жучкевіч без ваганняў звязваў з блр. *сякера**.*

З іншага боку, было старое віленскае прозвішча Секер, ёсць латышскае *Sekers*, а сярод асноў у старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах былі асновы *Se-, Ker-*.

## Насельніцтва 
* 653 жыхара, 230 двароў (2002)

## Інфраструктура 
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну

## Вядомыя асобы 
* Марыя Мікалаеўна Худая (нар. 1940) — беларускі палітык.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Зубкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Сухлічы

**Су́хлічы** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Зубкаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Пятровіч Мацейка (1913—1975) — Героі Сацыялістычнай Працы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Зубкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Бурдж-Халіфа

**Дубайская вежа** ( — *Бурдж Дубай*; афіцыйная назва пасля адкрыцця — **Бурдж-Халіфа**) — хмарачос, які па форме нагадвае сталагміт, адкрыты 4 студзеня 2010 у самым буйным горадзе Аб'яднаных Арабскіх Эміратаў — Дубаі. З 21 ліпеня 2007 — самы высокі будынак у свеце. З 19 мая 2008 — самая высокая за ўсе часы існавання чалавецтва пабудова ў свеце (да гэтага рэкорд належаў Варшаўскай радыёмачце, якая ўпала ў 1991). Ацэначная вышыня - 828 м (пры колькасці паверхаў — больш за 160).

## Вышыня будынка 
## Фотагалерэя 

Выява:Burj2.jpg|1 лютага 2006
Выява:20060829_Burj_Dubai.jpg|29 жніўня 2006
Выява:Burjdubaifeb2107.jpg|21 сакавіка 2007
Выява:Burj Dubai 20071204.jpg|4 снежня 2007
Выява:Burj_dubai_3.11.08.jpg|11 сакавіка 2008
Выява:Burj dubai aerial closeup.jpg|11 сакавіка 2008

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Бурдж Дубай — небаскроб-сталагміт 

Катэгорыя:Небаскробы Дубая
Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй звыш 350 метраў
Жомайдзь (Клецкі раён)

**Жо́майдзь** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кухчыцкага сельсавета.

Да 1980 года вёска ўваходзіла ў склад Сіняўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1661 годзе згадваецца як вёска Жмойдзь у складзе маёнтку Нача ў Новагародскім ваяводстве ВКЛ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кухчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Кухчыцы

**Ку́хчыцы** (, ) — аграгарадок у Клецкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Кухчыцкага сельсавета. Месціцца за 7 км на паўднёвы захад ад Клецка, за 134 км ад Мінска, каля аўтамабільнай дарогі .

## Насельніцтва 
* 1998 год — 1064 жыхары, 388 двароў
* Соф’я Лабко (1919—1993) — Герой Сацыялістычнай Працы

## Славутасці 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў
* Помнік землякам, якія загінулі ў Другую сусветную вайну

## Літаратура 
*  — С. 64.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кухчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Заляшаны (Клецкі раён)

**Заляша́ны** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кухчыцкага сельсавета.

У 1940—1980 гадах цэнтр Заляшанскага сельсавета.

## Спасылкі 
Радзіма.орг: Заляшаны

Катэгорыя:Кухчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Іскры

**І́скры** (раней **Клапы́тычы**, **Клапы́чычы**), вёска ў Кухчыцкім сельсавеце Клецкага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
30 ліпеня 1964 года вёска Клапытычы Нясвіжскага раёна была перайменавана ў вёску Іскры.

Да 1980 года вёска ўваходзіла ў склад Заляшанскага сельсавета.

## Спасылкі 
Радзіма.орг: Іскры

Катэгорыя:Кухчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Ліскава

**Лі́скава** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кухчыцкага сельсавета.

Да 28 ліпеня 1980 г. з’яўлялася адміністрацыйным цэнтрам Ліскаўскага сельсавета Клецкага раёна.

## Вядомыя асобы 
* Андрэй Іванавіч Ліс (нар. 1976) — беларускі службовец, дэпутат.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кухчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Іосіф Казіміравіч Апанскі

**Іосіф Казіміравіч Апанскі** (, Сталярышкі, Вількамірскі павет, Ковенская губерня — , чыг. ст. Ждановічы) — супрацоўнік савецкіх спецслужб. Намеснік паўнамоцнага прадстаўніка АДПУ па Беларускай вайсковай акрузе і адначасова — начальнік Беларускага аддзялення Галоўнага мытнага ўпраўлення СССР. Адзін са стваральнікаў сістэмы палітычнага нагляду ў Беларусі і падрыхтоўшчыкаў спраў супраць беларускай інтэлігенцыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 ліпеня 1897 года ў в. Сталярышкі Вількамірскага павета Ковенскай губерні (цяпер — у Анікшчайскім раёне Літвы).

З пачаткам Першай сусветнай вайны бежанцам трапіў у Петраград, дзе вучыўся ў рэальным вучылішчы. Далучыўся да рэвалюцыйнага руху. Член РСДРП з 1916 года. У грамадзянскую вайну падпольна працаваў у Беларусі і Літве. У 1919 годзе — член Віленскага ДК КП(б)ЛіБ, выканкама гарсавета, рэўтрыбунала. Пасля — старшыня Мазырскага павятовага рэўкама.

У 1920 годзе — намеснік начальніка асобага аддзелу 16-й Беларуска-Літоўскай арміі. Гэты аддзел сфармаваў справу і расстраляў кіраўніка справамі па харчаванні арміі Фабіяна Шантыра (першага мужа Зоські Верас).

З 1922 года — у надзвычайнай камісіі Петраградскай ваеннай акругі, пасля — у Самары. У 1923 годзе — начальнік Вышэйшай пагранічнай школы АДПУ ў Маскве. Маючы званне камдыва, чытаў курс «Памежная справа і чэкісцкая методыка». У той самы час займаў пасаду памочніка начальніка аддзела пагранічнай аховы і старэйшага памочніка галоўнага інспектара войск АДПУ.

У 1924 годзе — намеснік старшыні Дзяржаўнага палітычнага ўпраўлення пры ЦВК Беларусі, намеснік паўнамоцнага прадстаўніка АДПУ пры СНК СССР па Беларускай вайсковай акрузе і адначасова з 1926 года — кіраўнік Беларускага аддзялення Галоўнага мытнага ўпраўлення СССР.

Адзін з арганізатараў ліквідацыі эсэраўскага руху на Беларусі. Займаўся разгромам арганізацыіі Юркі Лістапада і выстаўленнем на *правільны* савецкі шлях Якуба Коласа.

7 чэрвеня 1927 года Апанскі разам з кіроўцам АДПУ Голубевым ехаў на дрызіне. Пры нявысветленых абставінах каля чыгуначнай станцыі Ждановічы яна перакулілася, і абодва загінулі. Віну за аварыю ўсклалі на «контррэвалюцыю», а таксама на людзей, зямельныя надзелы якіх прылягалі да чыгункі. Дзве сям’і выслалі ў Архангельскую вобласць РСФСР.

Пахаваны разам з кіроўцам у Мінску на Вайсковых могілках. На агульным помніку напісана: «Ад рукі контррэвалюцыі».

## Ушанаванне памяці 
Імя Апанскага было нададзена адной з вуліц Мазыра. Да 1993 года імя Апанскага мела Кальварыйская вуліца ў Мінску.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Супрацоўнікі беларускіх спецслужбаў
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Анікшчэйскім раёне
Сталагміт

**Сталагмі́ты** (ад  — кропля) — нацечныя мінеральныя ўтварэнні (большая частка: вапняковыя, радзей гіпсавыя, саляныя), што растуць у выглядзе конусаў, слупоў са дна пячор і іншых падземных карставых поласцей насустрач сталактытам і нярэдка зліваюцца з імі, утвараючы сталагнат. Самым высокім у свеце лічыцца сталагміт, знойдзены ў пячоры Лас Вільяс (Куба). Яго вышыня — 63 м. У Еўропе — 35.6 м (пячора Бузго ў Славакіі).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геалогія
Лецяшын (Клецкі раён)

**Лецяшы́н** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красназвёздаўскага сельсавета. Знаходзіцца ў 13 км ад Клецка.

## Гісторыя 
Шляхецкая вёска вядомая з 18 стагоддзя.

У 1788 годзе ад Несялоўскіх гэты маёнтак купіў Францыск Чарноцкі (1757—1842), тады віцебскі падстолі, уласнік некалькіх іншых маёнткаў у былым Капыльска-Слуцкім княстве. З таго часу ажно да 1939 году была ўласнасцю Чарноцкіх. Пасля Францыска наступнымі ўласнікамі маёнтку былі: яго сын Караль Чарноцкі (1793—1870), сын Караля Густаў Чарноцкі (памёр у 1890) і сын Густава Стэфан Чарноцкі (1876—1941 хутчэй за ўсё ў Мінску ў вязніцы).

З 12 кастрычніка 1940 года вёска ў складзе Галавацкага сельсавета, з 24 жніўня 1960 года — у складзе Зубкаўскага сельсавета, з 22 верасня 1980 года — у складзе Гурнаўшчынскага сельсавета, з 8 снежня 1995 года па 28 мая 2013 года — у складзе Зубкаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2009 год — 56 чалавек

## Славутасці 
* Сядзіба Чарноцкіх — помнік архітэктуры канца XIX — пачатку XX стст.

## Вядомыя асобы 
* Васіль Кендыш (1908—2003) — беларускі грамадскі і рэлігійны дзеяч. Нарадзіўся ў вёсцы Чарапы, якая ў 1968 годзе злілася з в. Лецяшын.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Красназвёздаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Комлеўшчына

**Ко́млеўшчына** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Морацкага сельсавета.

Да 24 жніўня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Заастровіцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Руіны царквы

## Вядомыя асобы 
* Анатоль Сцяпанавіч Бойка (нар. 1954) — беларускі палітык.

## Спасылкі 
* 
* Радзіма.орг: Комлеўшчына

Катэгорыя:Морацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Узнога (Клецкі раён)

**Узно́га** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Морацкага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Прыдарожная капліца з распяццем

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Морацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Морач (Клецкі раён)

**Мо́рач** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Клецкім раёне Мінскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Морацкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 35 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Клецка, за 162 км ад Мінска.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 2079 жыхароў, 674 двары.

## Помнікі гісторыі і культуры 
* Узнясенская царква (19 ст.)
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Васілевіч Абабурка (нар. 1941) — беларускі мовазнавец.
* Янка Абабурка (1921—2009) — беларускі праваслаўны святар у Вялікабрытаніі.
* Аўген Груша (1935—2019) — дзеяч беларускай дыяспары ў Аўстраліі.
* Павел Сяргеевіч Зуевіч (нар. 1997) — беларускі футбаліст.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 521.

## Спасылкі 
* Глобус Беларусі Морач
* Радзіма.орг: Морач

Катэгорыя:Морацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Сталагнат

**Сталагна́т**, **сталакто́н** — нацечна-кропельны хемагенны адклад у карставых пячорах. Сталагнаты ўяўляюць сабой слупападобныя ўтварэнні, што ўзнікаюць пры злучэнні сталактытаў і сталагмітаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Хемагенныя ўтварэнні ў пячорах
Катэгорыя:Спелеалогія
Сталактыт

**Сталакты́ты** ( — кропля) — хемагенныя адклады ў карставых пяшчрах у выглядзе ўтварэнняў розных форм — конусы, саломінкі, грабёнкі, бахромы). Терміны «сталактыт» і «сталагміт» уведзеныя ў літаратуру ў 1655 г. дацкім натуралістам Оле Вормам.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геалогія
Нагорнае (Клецкі раён)

**Наго́рнае** (, ) — аграгарадок у Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красназвёздаўскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Нагорнаўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Крыжаўзвіжанскі касцёл (1933—1936)
* Плябанія (1925)
* Спаса-Праабражэнская царква (канец XVIII ст.) 
* Каталіцкія могілкі

Выява:Нагорнае. Спаса-Праабражэнская царква (01).jpg|Спаса-Праабражэнская царква
Выява:03 Крестовоздвиженский костёл.jpg|Крыжаўзвіжанскі касцёл
Выява:02 Крестовоздвиженский костёл.jpg|Крыжаўзвіжанскі касцёл
Выява:01 Крестовоздвиженский костёл.jpg|Каталіцкія могілкі

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Красназвёздаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Заполле (Клецкі раён)

**Запо́лле** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красназвёздаўскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Нагорнаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Радаслаў Казіміравіч Астроўскі (1887—1976) — прэзідэнт Беларускай Цэнтральнай Рады

## Спасылкі 
Катэгорыя:Морацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Кунцаўшчына (Клецкі раён)

**Ку́нцаўшчына**.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1800 — 6 чал.; 1897 — 145 чал.
* **XX стагоддзе**: 1908 — 44 чал.; 1940 — 134 чал.; 1959 — 217 чал.; 1970 — 247 чал.; 1988 — 150 чал.; 1998 — 114 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2009 — 47 чал.

## Інфраструктура 
У 1988 годзе ў вёсцы працавалі ферма буйной рагатай жывёлы, клуб, бібліятэка, сярэдняя школа, магазін.
На 2009 год дзейнічалі ферма і клуб-бібліятэка. Вёска ўваходзіла ў склад калгаса «Чырвоны Сцяг» (цяпер СВК «Лазавічы», цэнтр — в. Лазавічы).

## Славутасці 
* Сядзіба Вайніловічаў (2-я палова XIX — пачатак XX стст.). Захаваліся вінакурня і стайня.
* Царква ў гонар Казанскага абраза Маці Божай (драўляная, XIX ст.).

## Зноскі 

## Спасылкі 
* Кунцаўшчына на сайце Глобус Беларусі
* Кунцаўшчына на сайце Radzima.org

Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Катэгорыя:Морацкі сельсавет
Ганявічы (Клецкі раён)

**Ганяві́чы** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сіняўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сіняўскі сельсавет (Клецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Бабічы (Клецкі раён)

**Бабічы́** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Галынкаўскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Тучанскага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца за 17 км у напрамку на поўдзень ад горада Клецк, за 157 км ад Мінска, каля правага берага ракі Тучанка.

## Насельніцтва 
* 1995 год — 266 жыхароў, 98 двароў.

## Славутасці 
* Свята-Успенская царква (1863)

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Радзіма.орг: Бабічы

Катэгорыя:Галынкаўскі сельсавет (Клецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Карацк

**Кара́цк** (, ) — аграгарадок у Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Галынкаўскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Тучанскага сельсавета.

## Помнікі 
* Сядзіба Чарноцкіх (XIX—XX стст.).

Карацк. Капліца-пахавальня Я. Чарноцкай (01).jpg |Капліца-пахавальня Я. Чарноцкай
Карацк. Гаспадарчая пабудова (02).jpg|Сядзіба. Гаспадарчая пабудова
Карацк. Коні (01).jpg|Коні

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Сямёнавіч Будавей (нар. 1949) — беларускі мастак-графік. 

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Радзіма.орг: Карацк

Катэгорыя:Галынкаўскі сельсавет (Клецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Навінкі (Клецкі раён)

**Наві́нкі** (, ) — былая вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Тучанскага сельсавета.

Ліквідавана 28 снежня 2007 года.

## Спасылкі
Рудкі

**Рудкі́** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кухчыцкага сельсавета.

Да 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Ліскаўскага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у склад Тучанскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кухчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Янавічы (Тучанскі сельсавет)

**Янавічы** — былая вёска ў Тучанскім сельсавеце Клецкага раёна Мінскай вобласці.
Арагонская мова

**Арагонская мова** (idioma aragonés, luenga aragonesa) — гістарычная раманская мова іспанскай правінцыі Арагон. Раней лічылася дыялектам іспанскай, але сёння ўсё больш даследчыкаў разглядаюць яе як асобную мову.

## Гісторыя 
Да 1478 года арагонская мова ўжывалася як афіцыйная нароўні з каталонскай у каралеўстве Арагон. Пасля аб’яднання каралеўства з Кастыліяй пачала знікаць. У пачатку XX стагоддзя захавалася толькі ў вёсках на поўначы правінцыі. Час дыктатуры Франка стаў для гэтай мовы, як і для астатніх рэгіянальных моваў Іспаніі, цяжкім выпрабаваннем — яе фактычна забаранілі. Наступствы для мовы былі амаль фатальнымі. Апошні перапіс паказаў, што на арагонскай, як на роднай мове, размаўляе каля 10 тысяч чалавек. Яшчэ каля 20 тысяч трошкі ведаюць яе ці ўжываюць як другую мову (гэта стала магчыма дзякуючы руху за выратаванне і развіццё мовы — так званы, «рух араганесістаў»).

## Дыялекты 
Амаль кожная вёска на поўначы Арагона мае сваю гаворку. Гаворкі аб’ядноваюцца ў тры асноўныя дыялекты. Гэта ўскладняе стварэнне адзінага варыянта літаратурнай мовы.

## Асноўны рысы 
Арагонская мова мае шмат адрозненняў ад іспанскай у фанетыцы і лексіцы. Некаторыя рысы паказваюць яе роднасць да каталонскай мовы і гасконскага дыялекта аксітанскай мовы.

## Статус 
У 1997 годзе ў парламенце Арагона быў прапанаваны праект Закона пра мовы з мэтай надаць арагонскай мове статус афіцыйнай. Праект яшчэ знаходзіцца ў распрацоўцы.
Арагонская мова ужываецца таксама ў літаратуры i музыцы. Выдадзена некалькі слоўнікаў. Таксама яна выкладаецца як прадмет у некаторых школах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Партал, прысвечаны арагонскай мове  
* Акадэмія арагонскай мовы 
* Ligallo de fablans de l’aragonés  
* Asoziazion Cultural Nogara 
* Consello d’a Fabla Aragonesa 
* Sociedat Lingüistica Aragonesa  
* Charrando.com 
* Ethnologue ed. XV 
* Ethnologue ed. XIV  
* Вывучэнне арагонскай мовы 
* Слоўнік для дзяцей  
* Урокі арагонскага 

Катэгорыя:Мовы Іспаніі
Катэгорыя:Раманскія мовы
Красная Звязда (Клецкі раён)

**Кра́сная Звязда́** (, ), да 1969 года **Радзівілімонты** — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красназвёздаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Цэнтральная сядзіба СВК «Племзавод „Чырвоная Зорка“». Знаходзіцца за 8 км на паўднёвы захад ад Клецка, за 134 км ад Мінска.

## Гісторыя 
]]
У 18 стагоддзі маёнтак быў адной з летніх рэзідэнцый Радзівілаў.

21 студзеня 1969 года вёсцы цэнтральнай сядзібы племзавода «Чырвоная Зорка» прысвоена назва Красная Звязда.

## Насельніцтва 
* 2003 год — 619 жыхароў, 268 двароў.

## Помнікі 
* Фрагменты палаца-паркавага ансамбля «Радзівілімонты» (1780—1783).

## Вядомыя асобы 
* Баляслаў Туган-Таўрагінскі (1904—1974) — польскі гісторык, архівіст.

## Спасылкі 
* Глобус Беларусі: Чырвоная Зорка
* Радзіма.орг: Радзівілімонты (Чырвоная Зорка)

Катэгорыя:Красназвёздаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна

Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Сіняўка

**Сіня́ўка** (, ) — аграгарадок у Клецкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Сіняўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца каля ракі Нача, за 17 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Клецк, за 144 км ад Мінска, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Клецк, на скрыжаванні дарог  і .

## Гісторыя 
Вядома з XV стагоддзя ў Клецкім княстве. З 1552 года мястэчка, ва ўласнасці Боны Сфорца. У 1568—1690 гадах у Клецкай ардынацыі Радзівілаў. З 1793 года цэнтр воласці Слуцкага павета Мінскай губерні. У 1886 годзе ў Сіняўцы дзейнічалі валасная ўправа, 2 царквы, сінагога, малітоўны дом, паштовая станцыя, школа, 7 крам. З 27 ліпеня 1920 года Сіняўка ў Нясвіжскім павеце. З 1921 года цэнтр гміны Навагрудскага ваяводства Польскай Рэспублікі. З 1939 года вёска ў БССР. Цэнтр сельсавета з 1940 года. У час Вялікай Айчыннай вайны захопнікі стварылі ў Сіняўцы гета, у якім загубілі каля 700 жыхароў вёскі.

## Насельніцтва 
* 1886 год — 144 жыхары, 24 двары.
* 1905 год — каля 500 жыхароў.
* 2001 год — 1728 жыхароў, 714 двароў.

## Славутасці 
* Будынак былой паштовай станцыі (1-я палова 19 ст.)
* Свята-Мікалаеўская царква
* Брацкая магіла (1944).

## Вядомыя асобы 
* Аляксей Васільевіч Назарэўскі (1881 — ?) — беларуска-рускі грамадска-палітычны дзеяч.
* Лявон Мурашка (1924—2009) — оперны спявак (бас).

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-113. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1982 год.

## Спасылкі 
* Глобус Беларусі: Сіняўка
* Радзіма.орг: Сіняўка

Катэгорыя:Сіняўскі сельсавет (Клецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Катэгорыя:Мястэчкі Новагародскага ваяводства
Гідраформінг

**Гідраформінг** — выраб дэталей пры дапамозе высокага ціску вадкасці. У гідраформінгу ціск вадкасці заўсёды накіраваны пад прамым вуглом па адносінах да матэрыялу.

Гідраформінгавый працэс можа быць выкарыстаны для фармоўкі трубак і плоскіх лістоў. У абодвух выпадках, інструмент для фармоўкі, складаецца з верхняй і ніжняйhttp://ru.aptgroup.com/products/Products/presses/Hydroforming_Presses/HF/  палавінках.

Прынцып працы заснаваны на тым факце, што ў закрытай камеры з дапамогай штампа сустрэчный ціск стварае сілу ўдару. Для вырабу труб гідраформінгам, выкарыстоўваюцца два аксіяльны цыліндры, для герметычнасці і падачы матэрыялу. Гэты метад прадугледжвае наступныя унікальныя перавагі ў параўнанні з традыцыйнымі тэхналогіямі:

Высокая дакладнасць выканання элементаў
Здольнасць вырабляць складаныя кампаненты ў адзінай прэс-форме
Пашырэнне магчымасцяў для праектавання вырабаў
Нізкая вага за кошт меншага аб'ёму матэрыялу
Павелічэнне супраціву элемента выгібах і кручэння
Менш тонкі матэрыял
Меншае колькасць аперацыйhttp://iss-company.com/index_ru.html 

## Спасылкі 
* http://www.youtube.com/watch?v=7-g30c-0Msw

Катэгорыя:Прамысловасць
Стралкава

**Стра́лкава** (, ) — былая вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Красназвёздаўскага сельсавета.

Да 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Грыцэвіцкага сельсавета, да 21 студзеня 2004 года — у склад Тучанскага сельсавета. 27 снежня 2007 года Стралкава было ўключана ў склад вёскі Янавічы.

## Славутасці 
* Сядзіба (1909) — 

## Спасылкі 
* 
* Радзіма.орг: Стралкава

Катэгорыя:Янавічы (Красназвёздаўскі сельсавет)
Тэрарызм

**Тэрарызм** ( — жах) — грамадска небяспечная дзейнасць, якая складаецца ў свядомым, мэтанакіраваным ужыванні гвалту шляхам захопу закладнікаў, падпалаў, забойстваў, катаванняў, выбухаў, запалохвання насельніцтва і органаў улады або здзяйснення іншых замахаў, на жыццё або здароўе ні ў чым не вінаватых людзей або пагрозы здзяйснення злачынных дзеянняў з мэтай дасягнення сваіх мэт.

Агулам прынята, што дзеянні, здзейсненыя падчас вайны, у прыватнасці партызанскі рух, не кваліфікуюцца як тэрарыстычныя.

## Тэрор і тэрарызм 
Неабходна адрозніваць два роднасных, але розных, паняцця — тэрор і тэрарызм. Тэрор — гэта гвалт улады з яе дзяржаўным апаратам супраць народа з мэтай прыгнечання не толькі апазіцыі, але і ўсёй грамадскасці, з мэтай выклікаць жах і пакіданне думак аб супраціве. Іншымі словамі, тэрор — гэты гвалт з боку моцнага. Упершыню сістэмны палітычны тэрор быў разгорнуты якабінцамі падчас Французскай рэвалюцыі. Іх ідэалагічнымі нашчадкамі былі бальшавікі, якія разгарнулі чырвоны тэрор з мэтай прыгнечання палітычнай апазіцыі і распаўсюджвання сваёй улады за межы захопленых імі Пецярбургу і Масквы. Ахвяры ўладнага тэрору вылічаюцца шматлікімі тысячамі і нават мільёнамі людзей.

Затое тэрарызм — гэты гвалт «з боку больш слабага», гвалт, якое выходзіць ад апазіцыйных праслоек грамадства, радыкальна наладжаных і як правіла вельмі нешматлікіх. Тэрарызм носіць палітычную, сацыяльную або нацыянальную афарбоўку ў залежнасці ад мэт сваіх носьбітаў. Тэрарызм як з’ява пераследуе дзве асноўныя знакавыя мэты:

* Першае — здзейсніць ціск на органы ўлады, запалохаць, пасеяць страх і няўпэўненасць.
* Другой мэтай і ў той жа час прыкметай тэрарызму з’яўляецца выкліканне спачуванняў сваёй мэтавай аўдыторыі, гэта значыць той праслойцы грамадства, якая як лічыцца паддаецца прыгнёту або дыскрымінацыі, але саступае ў радыкальнасці тэрарыстам. Такім чынам, тэрарызм немагчымы без таго, каб тэрарысты не абвясцілі аб сваёй адказнасці за ажыццёўлены акт гвалту.

## Гл. таксама 
* Выбух у аэрапорце Дамадзедава
* Экатэрарызм

## Спасылкі 
* Terrorism Research Center 
* The terror finance blog  
* Terrorism Research Portal 
* International Terrorism and Security Research 
* Jihad Monitor  
* Crimestart  terrorism links 


Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Садовая (Клецкі раён)

**Садо́вая** (, ) (да 1964 — **Бля́чын**) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Зубкаўскага сельсавета.

Жывёлагадоўчая (малочная) ферма СГК «Клецкі».

## Гісторыя 
30 ліпеня 1964 года вёскі Блячын і Брыкаўшчына зліліся ў адзін населены пункт і былі перайменаваны ў вёску Садовая.

## Славутасці 
* Царква Св. Іаана Прадцечы — была пабудавана ў 1640.

## Вядомыя асобы 
* Георгій Вікенцьевіч Кулага (1919—1990) — беларускі вучоны-рэўматолаг.

## Спасылкі 
* Радзіма.орг: Садовая

Катэгорыя:Зубкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Гетман вялікі каронны

**Гетман вялікі каронны** — галоўны кіраўнік войска ў Польскім Каралеўстве.

### Спіс вялікіх каронных гетманаў 
* Мікалай Камянецкі — 1503—1515
* Мікалай Фірлей — 1515—1526
* Ян Амор Тарноўскі 1527—1559
* Мікалай Сяняўскі — 1561—1569
* Ежы Язлавецкі 1569—1575 (в.а.)
* Мікалай Мялецкі 1578/79—1580
* Ян Замойскі 1581—1605
* Станіслаў Жалкеўскі 1618—1620
* Станіслаў Канецпольскі 1632—1646
* Мікалай Патоцкі 1646—1651
* Станіслаў Рэвера Патоцкі 1654—1667
* Ян Сабескі 1668—1676
* Дымітр Ежы Вішнявецкі 1676—1682
* Станіслаў Ян Яблонаўскі 1683—1702
* Фелікс Казімір Патоцкі 1702
* Геранім Аўгустын Любамірскі 1702—1706
* Адам Мікалай Сяняўскі 1706—1726
* Станіслаў Матэвуш Жавускі 1726—1728
* Юзаф Патоцкі 1735—1751
* Ян Клеменс Браніцкі 1752—1771
* Вацлаў Пётр Жавускі 1773
* Францішак Ксаверый Браніцкі 1774—1793
* Пётр Ажароўскі 1793—1794

### Гл. таксама 
* Гетман польны каронны
* Гетман вялікі літоўскі

*
Гетман польны літоўскі

**Польны гетман літоўскі** — пасада ў Вялікім княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай, намеснік вялікага гетмана літоўскага

### Польныя гетманы 
* Юрый Радзівіл — 1521—1531
* Андрэй Неміровіч — 1536—1541
* Рыгор Аляксандравіч Хадкевіч — 1561—1566
* Раман Сангушка — 1569—1571
* Крыштоф Пярун Радзівіл — 1572—1589
* Ян Караль Хадкевіч — 1600—1605
* Крыштоф Радзівіл — 1615—1635
* Януш Кішка — 1635—1646
* Януш Радзівіл — 1646—1654
* Вінцэнт Гасеўскі — 1654—1662
* Міхаіл Казімір Пац — 1663—1667
* Уладзіслаў Валовіч — 1667—1668
* Міхаіл Казімір Радзівіл — 1668—1680
* Казімір Ян Сапега — 1681—1682
* Ян Агінскі — 1682—1684
* Юзаф Багуслаў Слушка — 1685—1701
* Міхаіл Сервацы Вішнявецкі — 1702—1703
* Рыгор Агінскі — 1703—1709
* Міхаіл Сервацы Вішнявецкі (зноў) — 1707—1709
* Людвік Канстанцін Пацей — 1709
* Станіслаў Эрнэст Дэнгаф — 1709—1728
* Міхаіл Казімір Радзівіл Рыбанька — 1735—1744
* Міхал Юзаф Масальскі — 1744—1762
* Аляксандр Міхаіл Сапега — 1762—1775
* Юзаф Сасноўскі — 1775—1780
* Людвік Тышкевіч — 1780—1791
* Сімон Марцін Касакоўскі — 1792—1793
* Юзаф Забела — 1793—1794

### Гл. таксама 
* Вялікія гетманы літоўскія

Катэгорыя:Гетманы польныя літоўскія
Катэгорыя:Цэнтральныя ўрады Вялікага Княства Літоўскага
Ураўненне Планка

**Ураўненне Планка**, **ураўненне Планка — Эйнштэйна**, **суадносіны Планка — Эйнштэйна**, **квантавая формула Планка** — формула, якая звязвае энергію фатона з яго частатой:
: E=h \nu,
дзе
*  — энергія фатона,
*  — пастаянная Планка,
* \nu — частата фатона (кванта)
З'яўляецца неад'емнай часткай квантавай механіцы і фактычна яе пачаткам.

Ураўненне было ўстаноўлена нямецкім вучоным Максам Планкам.

Залежнасць паміж энергіяй і частатой ва ўраўненні лінейная, а пастаянная Планка з'яўляецца пастаяннаю прапарцыянальнасці.

## Альтэрнатыўныя формы запісу 
Улічваючы суадносіны паміж скорасцю святла, яго частатой і даўжынёй хвалі
: \nu = \frac{\omega}{2\pi} = \frac{c}{\lambda}
(дзе \omega — кругавая частата фатона, \lambda — даўжыня хвалі,  — скорасць святла ў вакууме),
ураўненне Планка можна запісаць у выглядзе
: E = \hbar \omega=h \left(\frac{c}{\lambda}\right),
дзе
* \hbar = \frac{h}{2\pi} — пастаянная Дзірака.

Катэгорыя:Фізічныя законы і ўраўненні
Катэгорыя:Статыстычная фізіка
Катэгорыя:Квантавая механіка
Зернавая

**Зернава́я** (, ) (да 1964 года **Бядні́шкі**) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красназвёздаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 24 жніўня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Галавацкага сельсавета, пасля — у склад Зубкаўскага сельсавета.

30 ліпеня 1964 года вёска Бяднішкі Нясвіжскага раёна была перайменавана ў вёску Зернавая.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Красназвёздаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Цапэрка

**Цапэ́рка** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красназвёздаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
З 12 кастрычніка 1940 года вёска ў складзе Галавацкага сельсавета, з 24 жніўня 1960 года — у складзе Зубкаўскага сельсавета, з 11 мая 1967 года — у складзе Бабаевіцкага сельсавета (з 16 жніўня 1973 года Янавіцкі, з 23 ліпеня 1984 года Красназвёздаўскі сельсавет).

## Вядомыя асобы 
* Марыя Уладзіміраўна Багушэвіч
* Васіль Лук’янавіч Новік (1909—1989) — Герой Сацыялістычнай Працы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Красназвёздаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Бабаевічы

**Баба́евічы** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красназвёздаўскага сельсавета.

У 1940—1973 гадах цэнтр Бабаевіцкага сельсавета.

## Назва 
Беларускі савецкі географ В. Жучкевіч назву Бабаевічы выводзіў ад "*цюркскага прозвішча Бабаеў, што вытворная ад  слова "баба" - старык*".

З іншага боку, яшчэ ў XVI ст. назва вёскі неаднаразова фіксуецца як "Бамбаевічы".

Так жа сама суседнія Маствілавічы цяпер Масцілавічы, а Нарэйшавічы — Нарэшавічы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Красназвёздаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Цапра (вёска)

**Цапра́** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красназвёздаўскага сельсавета.

Да 24 жніўня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Грыцэвіцкага сельсавета.

## Архітэктура 
* Сядзіба (19 ст.)
* Крыжаўздвіжанская царква (канец 20 ст.).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Красназвёздаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Янавічы (Красназвёздаўскі сельсавет)

**Я́навічы** (, ) — аграгарадок у Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красназвёздаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1966 годзе вёска перададзена з Бабаевіцкага сельсавета ў склад Тучанскага сельсавета. У 1973—1984 гадах цэнтр Янавіцкага сельсавета. Да 21 студзеня 2004 года Янавічы ўваходзілі ў склад Тучанскага сельсавета. 28 снежня 2017 года ў межы Янавіч уключана вёска Стралкава.

## Славутасці 
* Сядзібна-паркавы ансамбль Яленскіх (1-я палова XIX стагоддзя) — 

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Канстанцін Адамавіч Шастак (1935—2013) — Герой Сацыялістычнай Працы (1988).

## Насельніцтва 
* 2010 год — 833 чалавекі
* 1999 год — 904 чалавекі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Красназвёздаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Арда (Клецкі раён)

**Арда́** (, ) — аграгарадок у Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчэпіцкага сельсавета.

Да 25 красавіка 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Даматканавіцкага сельсавета.
 
Помнікі: мусульманскія (татарскія) і хрысціянскія могілкі.

## Вядомыя асобы 
* Пётр Дзмітрыевіч Кухарчык

## Спасылкі 
* Глобус Беларусі: Арда
* 

Катэгорыя:Шчэпіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Гарбуноўшчына

**Гарбуно́ўшчына** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Шчэпіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Ліст карты N-35-102. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1982 год.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шчэпіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Гетман польны каронны

thumb|130px|Станіслаў Жалкеўскі
thumb|130px|Станіслаў Рэвера Патоцкі
thumb|130px|Стэфан Чарнецкі
thumb|130px|Ян Сабескі (партрэт у якасці караля Польшчы)
thumb|130px|Станіслаў Ябланоўскі
thumb|130px|Ян Клеменс Браніцкі
thumb|130px|Вацлаў Жавускі
**Польны гетман каронны** — пасада ў Каралеўстве Польскім і Рэчы Паспалітай, адпавядала намесніку вялікага гетмана кароннага.

У мірны час гетман вялікі звычайна знаходзіўся пры двары, займаўся адміністрацыйнымі пытаннямі і ажыццяўляў стратэгічнае кіраўніцтва, а гетман польны знаходзіўся «ў полі» (пар. з «фельдмаршал» — «палявы маршал»), кіраваў малымі аперацыямі, аховай межаў.

Гетман польны падпарадкоўваўся гетману вялікаму, у выпадку яго прысутнасці ў бітвах камандаваў перадавымі аддзеламі і артылерыяй. У выпадку адсутнасці гетмана вялікага, гетман польны камандаваў усім войскам. У мірны час гетман польны знаходзіўся на паўднёва-ўсходніх межах Рэчы Паспалітай і камандаваў невялікімі рэгулярнымі «кварцянымі войскамі» — аддзеламі, набранымі з уладанняў караля, якія адбівалі несупынныя набегі татараў і туркаў. У гэтыя аддзелы часта ўваходзілі рэестравыя ўкраінскія казакі.

### Польныя гетманы 
* Марцін Камянецкі 1520—1528
* Ян Кола 1528—1538
* Мікалай Сяняўскі 1539—1563
* Ежы Язлавецкі 1569—1575
* Мікалай Сяняўскі 1575—1584
* Станіслаў Жалкеўскі 1588—1618
* Станіслаў Канецпольскі 1618—1632
* Марцін Казаноўскі 1633—1636
* Мікалай Патоцкі 1637—1646
* Марцін Каліноўскі 1646—1652
* Станіслаў Рэвера Патоцкі 1652—1654
* Станіслаў Лянцкаронскі 1654—1657
* Ежы Себасцьян Любамірскі 1657—1664
* Стэфан Чарнецкі 1665
* Ян Сабескі 1666—1668
* Дымітр Ежы Вішнявецкі 1668—1676
* Станіслаў Ян Ябланоўскі 1676—1683
* Мікалай Геранім Сяняўскі 1683
* Анджэй Патоцкі 1684—1691
* Фелікс Казімір Патоцкі 1692—1702
* Геранім Аўгустын Любамірскі 1702
* Адам Мікалай Сяняўскі 1702—1706
* Станіслаў Матэвуш Жавускі 1706—1726
* Станіслаў Хамянтоўскі 1726—1728
* Ян Клеменс Браніцкі 1735—1752
* Вацлаў Пётр Жавускі 1752—1773
* Францішак Ксаверый Браніцкі 1773—1774
* Севярын Жавускі 1774—1794

### Гл. таксама 
* Вялікія гетманы каронныя
* Вялікія гетманы літоўскія

## Літаратура 
* *Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV—XVIII wieku, spisy*. Kórnik: wyd. PAN, 1992.
* Zdzisław Żygulski. *Hetmani Rzeczypospolitej*. — Kraków, 1994.
* *Poczet hetmanów Rzeczypospolitej. Hetmani koronni* / red. Mirosław Nagielski. — Warszawa, 2005.
* Maciej Franz. *Wojskowość Kozaczyzny Zaporoskiej w XVI—XVII wieku*. — Toruń, 2004

## Спасылкі 
* Спіс і гербы гетманаў польных каронных  

*
Капланавічы

**Капла́навічы** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красназвёздаўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Капліца на могілках

## Вядомыя асобы 
* Алена Мікалаеўна Сурта — гісторык-медыявіст, кандыдат гістарычных навук.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Красназвёздаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Якшычы

**Я́кшычы** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчэпіцкага сельсавета.

Да 25 красавіка 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Даматканавіцкага сельсавета.

## Назва 
Сярод наваградскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. згаданы баярын "***Якша***".

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шчэпіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Гардабайр

**Га́рдабайр** () — муніцыпалітэт (свабодная абшчына) і горад у Ісландыі, у рэгіёне Хёвудборгаршвайдзід, які з'яўляецца сталічнай агламерацыяй Рэйк’явіка. З насельніцтвам у 10272 жыхароў (на 2007 год), 10358 (на 2008 год) з'яўляецца шостым паводле насельніцтва горадам краіны.

Горад быў заснаваны ў 1876 годзе як *Гардахрэпур* () на паўвострвве Аўльфтанес, хаця яшчэ ў IX стагоддзі на тэрыторыі горада згодна з летапісам знаходзіліся дзве фермы — Віфільсстадзір і Скуластадзір. У 1976 ён атрымаў сучасную назву.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
4

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Ісландыі
Падцяжкі

thumb|250px|Падцяжкі
**Падцяжкі** — эластычныя стужкі, якія падтрымліваюць штаны, радзей спадніцы. Перакідаюцца праз плечы; ззаду звычайна перакрыжоўваюцца ці злучаюцца. З’явіліся як элемент працоўнага адзення. Былі шырока распаўсюджаны ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя, калі нашэнне куртак (пінжакоў, сурдутаў), якія іх затуляюць, было абавязковым. У наш час падцяжкі ў розных расфарбоўках час ад часу становяцца модным аксэсуарам у моладзевай адзежы.

Катэгорыя:Галантарэя
Катэгорыя:Сімволіка субкультур
Гусакі (Клецкі раён)

**Гусакі́** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчэпіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1903—1907 гадах у вёсцы адбыліся выступленні сялян супраць гаспадара маёнтка Навадворкі памешчыка Абуховіча з-за спрэчных зямель. Землі ва ўрочышчы Сухорда, Маліннік і Асіннік да сялянскай рэформы 1861 года знаходзіліся ў карыстанні сялян, але пасля адмены прыгону адышлі да памешчыка ў якасці адрэзкаў. Спробы сялян вярнуць іх праз суд не мелі поспеху. З 1903 годзе ў час патраў праходзілі штогадвовыя сутычкі сялян з адміністрацыяй маёнтка. Аканом і вартаўнікі забіралі жывёлу, сяляне адбівалі яе. У 1905 годзе кожны раз, калі на спрэчных землях з'яўляліся панскія рабочыя, сяляне праганялі іх сілай. У ліпені і кастрычніку 1905 года сялян уціхамірвалі з дапамогай паліцыі. Напружанасць захоўвалася і надалей. У кастрычніку 1906 года гусакоўцы адабралі ў панскіх батракоў лес, высечаны ва ўрочышчы Маліннік і Асіннік, у красавіку 1907 года не дазволілі заараць урочышча Сухорда, разагналі паліцыю. 7 мая 1907 года, калі сяляне з дубінамі і каламі зноў рушылі на поле з намерам спыніць работы, шлях ім перагарадзіла паліцыя. Не звяртаючы ўвагі на пагрозы, сяляне (каля 300 чалавек) кінуліся на стражнікаў. Прагучалі выстралы, 2 чалавекі былі забіты, некалькі паранена. Сяляне вымушаны былі адступіць. У час пахавання загінуўшай Х. Бамбежкі на могілках адбыўся мітынг. На ім выступіў прадстаўнік Мінскай акруговай сялянскай арганізацыі РСДРП Л. І. Кучынскі, які гаварыў пра нябожчыцу як пра ахвяру паліцэйскага тэрору. Знясіленыя доўгай і безвыніковай барацьбой сяляне вымушаны былі згадзіцца на выкуп спрэчных зямель.

## Літаратура 
* Гісторыя Беларускай ССР. Т. 2. — Мн., 1972. — С. 380, 414.
* Революционное движение в Белоруссии 1905—1907 гг. Документы и материалы. — Мн., 1955. — С. 229, 258, 638—639.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шчэпіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Георгій Аляксандравіч Калдун

**Георгій Аляксандравіч Калдун** (, ) — беларускі спявак, тэлевядучы, акцёр.

## Біяграфія 
Георгій Аляксандравіч Калдун нарадзіўся 9 снежня 1976 г. у Мінску.

У 6 гадоў пайшоў у школу № 127, дзе вучыўся да 9 класа, 10-11 вучыўся ў СШ № 16.

З 1993 па 1998 — БДУ, геафак, чырвоны дыплом, 2 гады аспірантуры.
Па ходзе вучобы працаваў у школах, у прыватнасці № 181, вёў экалогію ў 10-11 ліцэйскіх класах.

Пасля 5 курса трапіў у мадэльнае агенцтва Сашы Варламава, паўдзельнічаў у некаторай колькасці паказаў адзення і конкурсаў цырульніцкага мастацтва ў якасці мадэлі. Стаў пераможцам у намінацыі «Суперфотамадэль Беларусі 2006».

Зараз вядзе на тэлеканале АНТ тэлешоу «Адзін супраць усіх». Таксама працуе на тэлебачанні Украіны.

Мае брата Дзмітрыя — спевака, удзельніка конкурса «Еўрабачанне-2007», на якім ён атрымаў 6-е месца.

## Спасылкі 
* 
* Твары канала ОНТ — Георгій Калдун 
* 
*  
*  

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Тэлевядучыя Беларусі
Катэгорыя:Музыканты паводле алфавіта
Катэгорыя:Выпускнікі БДУ
Юрый Аляксандравіч Гальшанскі

**Юрый Аляксандравіч Гальшанскі** (памёр у ) — прадстаўнік роду Гальшанскіх, сын Аляксандра Юр'евіча, дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Упершыню з'яўляецца ў дакументах у 1502 годзе сярод паноў-рады. Намеснік беліцкі (1504), крайчы (1507—1510), ваявода кіеўскі (1508—1510).

## Радавод 
## Літаратура 
* Wolff J., Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895.

Юрый Аляксандравіч Гальшанскі
Катэгорыя:Ваяводы кіеўскія (Вялікае Княства Літоўскае)
Катэгорыя:Крайчыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Дзяржаўцы беліцкія
Аляксандр Анатолевіч Харчыкаў

**Аляксандр Анатолевіч Ха́рчыкаў** (; , Кеньша, Нікольскі раён, Пензенская вобласць — ) — рускі бард, паэт-спеўнік і выканавец аўтарскіх песень патрыятычнага характару, на думку прыхільнікаў, і фашысцкага, нацыянал-камуністычнага і антысеміцкага характару, на думку праціўнікаў.

## Біяграфія 
У 1966—1969 служыў у Ваенна-марскім флоце СССР. У 1968—1969 удзельнічаў у баявых дзеяннях у Егіпце, быў паранены. У 1974 годзе скончыў Мардоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Агарова па спецыяльнасці «Прамысловая электроніка».

Стаў вядомым у 1990-х гадах пасля таго, як некаторыя з яго твораў прагучалі ў тэлевізійнай праграме «600 секунд», пачалі выпускацца на касетах і кампакт-дысках, якія разыйшліся па ўсім былым Савецкім Саюзе і за яго межы. У рэпертуары больш за тры сотні песень пераважна патрыятычнай і апазіцыйнай скіраванасці. Гэтыя песні — роздумы пра лёс Расіі, пра жыццё яе народа. Ёсць таксама лірычныя і сатырычныя песні. Большую частка тэкстаў напісаў сам, у адной з песень выкарыстоўваў вершы Ю. Мухіна, у адной — А. Шырапаева. Выпушчаны 31 альбом. З іх адзін складаецца з любоўнай лірыкі, адзін — з марской лірыкі, адзін — з прыроднай і рэлігійнай лірыкі, і 28 — з песень на тэмы камунізму, патрыяцізму, нацыяналізму і нацыянал-камунізму («Арыйскі марш» («Белая раса»), «Расіяй кіруюць жыды», «На сэрца нуда» («Жыдам»), «Забі амерыканца», «Дабі абрэка», «Думаеш, чорны, цябе пашкадуе?»). Большасць альбомаў запісаны пад гітару, некалькі — пад сінтэзатар.

## Званні і ўзнагароды 
* Пераможца рэгіянальнага радыёконкурса «Памяць сэрца» (Санкт-Пецярбург, 1999).
* Пераможца конкурсу «Слаўся, Айчына!» (Масква, 1999).
* Лаўрэат 4-га, 5-га і 6-га Міжнародных фэстывалаў ваенна-патрыятычнай песні «22-га чэрвеня роўна ў чатыры гадзіны» (пас. Рах'я Ленінградскай вобласці) у 2001—2003 гадах.
* Пераможца конкурсаў «Песні супраціву» у 1997, 1998, 2000.
* Член Саюза пісьменнікаў Расіі.
* Прафесар Міжнароднай славянскай акадэміі адукацыі, навук і мастацтваў.
* Член-карэспандэнт Пятроўскай акадэміі навук і мастацтваў.
* Лаўрэат літаратурнай прэміі «Слова да народа» за 2006 год газеты «Савецкая Расія».
* Лаўрэат прэміі «За пэўнасць Расіі» імя кампазітара Георгія Свірыдава Пятроўскай акадэміі навук і мастацтваў (2007 год).

Катэгорыя:Паэты Расіі
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы
Гожаў

**Гожаў**:

* Гожаў Велькапольскі — горад у Любушскім ваяводстве Польшчы.
* Гожаў Слёнскі — горад у Апольскім ваяводстве Польшчы.
* Гожаў — вёска ў Падкарпацкім ваяводстве Польшчы.

## Гл. таксама 
* Хожаў — горад у Сілезскім ваяводстве Польшчы.