Віцезслаў Незвал

**Ві́цезслаў Не́звал** (; , в. , Аўстра-Венгрыя — , , Чэхаславакія) — чэшскі пісьменнік і перакладчык, адзін з заснавальнікаў чэшскага паэтызму, лідар сюррэалізму, народны пісьменнік (1953). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Чэхаславакіі 1951, 1953.

### Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і вясковага настаўніка ў Маравіі (в. Біскаўпкі непадалёк ад Мараўскага Крумлава), з 1903 года сям'я жыла ў Шэмікавіцах.
З 1911 года наведвае гімназію ў Тршэбічы, якую заканчвае ў 1919 годзе.

Падчас Першай сусветнай вайны быў прызваны ў войска, але праз два месяцы звольнены. Адзін семестр наведваў юрыдычны факультэт Брненскага ўніверсітэту, потым перавёўся на філасофскі факультэт Карлавага ўніверсітэта, які таксама не скончыў.

У 1922 годзе ўступіў у мастацка-літаратурную суполку «Дэветсіл» (разам з Карэлам Тэйге). Па часе стаў палітычным ініцыятарам чэшскага авангарднага руху. У 1924 годзе ўступіў у Камуністычную партыю Чэхаславакіі.
Працаваў сакратаром у рэдакцыі Масарыкавага навуковага слоўніка, пасля прысвяціў сябе літаратурнай дзейнасці. Друкаваўся ў чэшскай прэсе. Працаваў у тэатры. У межах «Дэветсілу» удзельнічаў у фарміраванні паэтызму.

Падарожжа ў СССР, Францыю, Італію і Грэцыю вельмі паўплывала на Незвалаў светапогляд. Падчас вандровак знаёміўся з вядомымі сюррэалістамі (у т.л. з Андрэ Брэтонам і Полем Элюарам), пад уплывам якіх заснаваў Суполку сюррэалістаў Чэхаславацкай рэспублікі (1934), якую сам у 1938 годзе распусціў.

Пасля Другой сусветнай вайны актыўна ўдзельнічаў у дзейнасці КПЧ, атрымаў шэраг афіцыйных узнагарод. Творчасць гэтага перыяду — пошук сябе ў сацыялістычным рэалізме.

Памёр Незвал у выніку інфаркту і шкарлятыны.

## Творчасць 
Дэбютаваў кнігай рамантычна-сімвалісцкіх вершаў «Мост» (; 1922). У аналагічнай манеры напісаны вершы зборнікаў «Пантаміма» (; 1924), «Маленькі сад руж» (1926), «Надпісы на магілах» (; 1927), паэмы «Дзівосны чараўнік» (; 1922), «Акрабат» (; 1927), «Эдысан» (; 1928). Супраць сацыяльнага і нацыянальнага прыгнёту скіраваны паэма «Сігнал часу» (; 1931), вершы зборнікаў «Пяць пальцаў» (; 1932), «Зваротны білет» (1933), п'еса «Каханкі з кіёска» (1932). Сюррэалістычныя ўплывы выявіліся ў кніжным эсэ «Сучасныя паэтычныя кірункі» (1937), зборніках сацыяльнай паэзіі «Прага з пальцамі дажджу» (1936), «Маці Надзея» (1938), «Пяць мінут за горадам» (1939). Антыфаш. пафас у сатыр, паэме «Прусакі» (1939), ліра-эпічнай хроніцы «Гістарычнае палатно» (1939). У зборніках паэзіі «Вялікія куранты» (1949), «Спеў міру» (1950), «З роднага краю» (1951), «Крылы» (1952), «Васількі і гарады» (1955) гуманіст, матывы, высокая паэтычная тэхніка спалучаюцца з рытарычнасцю і лозунгавасцю. Аўтар п'ес у вершах, кіна- і радыёсцэнарыяў і інш. Пераклаў асобныя творы А. Рэмбо, Г. Гейнэ, П. Элюара, А. Пушкіна і інш.

## Творы 
### Літаратурныя пачаткі 
* *Jaro*
* *Melancholičtí upíři*
* *Most* — напісаны пад уплывам пралетарскай паэзіі. Адлюстроўвае час навучання ў гімназіі.
* *Večerní*
* *Jarní selanka*
* *Letnice*

### Паэтызм 
* *Pantomima* («Пантаміма», 1924) — першы паэтыстычны зборнік
* *Abeceda* («Абэцэда»)
* *Básně na pohlednice* (1926)
* *Nápisy na hroby* (1926) — дробная паэтыстычная проза
* *Dobrodružství noci a vějíře* (1927)
* *Hra v kostky* (1928)
* *Básně noci* (1930)
* *Podivuhodný kouzelník* («Дзіўны чараўнік») — адзін з твораў, які выразна паўплываў на развіццё паэтызму. Сімвал паэтызму.
* *Akrobat* («Акрабат»)
* *Edison* («Эдысан»)
* *Signál času* («Сігнал часу»)
* *Snídaně v trávě* (1931)
* *Jan ve smutku* (1931)
* *Květy zla*
* *Pět prstů*
* *Skleněný havelok* (1932) («Шкляны плашч») — паступовы пераход да сюррэалізму.
* *Zpáteční lístek* (1933)
* *Sbohem a šáteček* (1934) («Бывай і хустачка»)

### Сюррэалізм 
* *Žena v množném čísle* (1936)
* *Absolutní hrobař* (1937)
* *Praha s prsty deště* («Прага з пальцамі дажджу»)
Адначасна з сюррэалістычнымі творамі Незвал пісаў і несюррэалістычную паэзію і выдаваў пад псеўданімамі:
* *52 hořkých balad věčného studenta Roberta Davida* («52 горкія балады вечнага студэнта Роберта Давіда», 1936) — наследаванне Франсуа Віёну.
* *100 sonetů zachránkyni věčného studenta Roberta Davida* («100 санетаў выратавальніцы вечнага студэнта Роберта Давіда»)
* *70 básní z podsvětí na rozloučenou se stínem věčného studenta Roberta Davida*
Каля 1937 года Незвал пакідае сюррэалістычную паэтыку і пераходзіць да паэзіі калектыўных і нацыянальных каштоўнасцей.
* *Matka naděje* (1938)
* *Pět minut za městem* (1939)

### Сацрэалізм 
* *Historický obraz* (1945)
* *Velký orloj* (1949)
* *Stalin* (1949)
* *Zpěv míru* (1950)
* *Z domoviny* (1951)
* *Křídla* (1952)
* *Chrpy a města* (1955)
* *Nedokončená* (1960)

### Проза 
Большую частку прозы выдаў у 20-30-х гадах. Паглыбленне ў тэмы падсвядомасці і сну.
* *Kronika z konce tisíciletí*
* *Posedlost*
* *Chtěla okrást lorda Blamingtona*
* *Dolce farniente*
* *Pan Marat*
* *Jak vejce vejci*
* *Monako* (раманета)
* *Karneval* (раманета)
* *Valérie a týden divů*
* *Anička, skřítek a slaměný Hubert*
* *Sexuální nocturno* (1931)
* *Věci, květiny, zvířátka a lidé pro děti*
* *Z mého života*
* *Neviditelná Moskva* 1935
* *Ulice Git-le-Ceur* 1936)
* *Pražský chodec* 1938)

### Драматургія 
* *Milenci z kiosku* (1932)
* *Manon Lescaut* (пераклад)
* *Loretka* (1941)
* *Dnes ještě zapadá slunce nad Atlantidou* (1956)
* *Tři mušketýři*
* *Nový Figaro*
* *Schovávaná na schodech*

### Іншае 
Выдаў энцыклапедыю сучасных паэтычных кірункаў і некалькі літаратуразнаўчых прац: пра творчасць Іржы Волькера, Карэла Чапека, Іозефа Чапека, Яраслава Врхліцкага, Петра Безруча і інш.
Пераклаў некалькі прац Анры Брэтона.

## Пераклады 
На беларускую мову зборнік «Васількі і гарады» пераклаў X. Жычка, паасобныя вершы — Л. Баршчэўскі, В. Вітка, А. Вялюгін, П. Макаль, В. Матэвушаў, С. Панізнік, П. Прыходзька, С. Шушкевіч.
* Васількі і гарады: Вершы і паэмы / Пер. з чэш. мовы Х. Жычка. — Мн. : Мастац. літ., 1986. — 111 с, 1л.партр. — (Паэзія народаў свету).

## Літаратура 
* Незвал Віцезслаў. 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Чэшскамоўныя паэты
Катэгорыя:Сюррэалісты
Катэгорыя:Народныя артысты Чэхаславакіі
Катэгорыя:Пахаваныя на Вышаградскіх могілках