Шон Пен

**Шон Джасцін Пен** (; нар. ) — амерыканскі  і , . Лаўрэат прэміі «Оскар» за галоўныя ролі ў фільмах «Таямнічая рака» і «Харві Мілк». Адзін з самых тытулаваных акцёраў сучаснасці, прызёр трох найбуйнейшых кінафестываляў свету — Канскага, Венецыянскага (двойчы) і Берлінскага.

## Біяграфія 
[thumb|180px|left|Шон Пен на [Канскі кінафестываль|Канскім кінафестывалі, 1997]] год
Шон Пен нарадзіўся 17 жніўня 1960 года ў горадзе Санта-Моніка (штат Каліфорнія) у сям’і рэжысёра Леа Пена і актрысы Айлін Раян. Бацькі яго бацькі, Леа Пена (Leo Z. Penn, 1921—1998), былі яўрэйскімі імігрантамі з Віленскай губерні, якія прыехалі ў ЗША ў 1898 і 1914 гадах. Маці Шона — Айлін Раян (Eileen Ryan, народжанай Анучы, нар. 1928) — каталічка італьянскага і ірландскага паходжання. Пен выхоўваўся ў свецкай сям’і і з’яўляецца агностыкам. У школе Пен вучыўся з Эміліа Эстэвесам, Чарлі Шынам і Робам Лоу, якія пасля сталі акцёрамі. Яго малодшы брат, Крыс Пен, таксама стаў акцёрам.

У 19 гадоў Пен пераязджае ў Нью-Ёрк. Сваю кінакар’еру пачаткаў са здымак у тэлесерыялах. Упершыню зняўся ў кіно ў 1981 годзе ў карціне «Адбой» («Кадэты») (*Taps*), дзе разам з ім ігралі Том Круз і Цімаці Хатан. Атрымаў вядомасць пасля выканання ролі ў камедыі «Хуткія змены ў школе Рыджмант-Хай» (*Fast Times at Ridgemont High*, 1982). Яшчэ большую папулярнасць ён набыў, сыграўшы ролі ў фільмах «Дрэнныя хлопцы» (*Bad Boys*, 1983) і «Агенты Сокал і Снегавік» (*The Falcon and the Snowman*, 1985), у апошнім ізноў сыграў разам з Т. Хатанам.

У 1985 годзе ўвагу СМІ прыцягнула яго жаніцьба з поп-спявачкай Мадоннай. З ёю ён сыграў у «Шанхайскім сюрпрызы», які лічыцца адным з яго самых няўдалых фільмаў. У 1989 годзе іх шлюб распаўся.

У 1991 годзе Пен дэбютаваў як рэжысёр, паставіўшы па ўласным сцэнарыі фільм «Беглы індзеец». У 1995 годзе ён сыграў у драме Ціма Робінса «Мярцвяк ідзе» са С’юзан Сарандан, за ролю ў якой атрымаў намінацыю на «Оскар» і «Сярэбраны мядзведзь» 46-га Берлінскага кінафестывалю. Іншым фільмам, дзе ён выступіў як рэжысёр стаў «Паставы на скрыжаванні» з Джэкам Нікалсанам у галоўнай ролі.

У 1996 годзе Пен ажаніўся з актрысай Робін Райт, з якой пазнаёміўся падчас здымак фільма «Стан раз’юшанасці» (1990). У 1997 годзе ён іграе ў фільмах «Паварот» Олівера Стоўна і Дэвіда Фінчэра «Гульня».

У 1997 годзе Пен атрымаў прэмію як найлепшы акцёр на Канскім кінафестывалі за ролю ў фільме Ніка Касавеціса «Яна цудоўная». З ім іграла яго жонка, Робін Райт, і Джон Траволта. У 1999 годзе Пен атрымаў другую намінацыю на «Оскар» за ролю ў фільме Вудзі Алена «Салодкі і гадкі».

У 2003 годзе атрымаў прыз Венецыянскага кінафестывалю Кубак Вольпі за найлепшую мужчынскую ролю за ролю ў фільме «21 грам».

У маі 2010 года быў асуджаны на 3 годы ўмоўна за збіваццё журналіста (інцыдэнт адбыўся ў кастрычніку 2009 года).

## Грамадская дзейнасць 
[thumb|220px|З экс-жонкай [Робін Райт]]
18 кастрычніка 2002 года Пен заплаціў 56 000 долараў за публікацыю адкрытага ліста да Джорджа Буша ў газеце The Washington Post. У лісце, апублікаваным на правах рэкламы, Пен раскрытыкаваў амерыканскую палітыку ў дачыненні да Ірака. У снежні 2002 года Пен наведаў Ірак. Падчас трохдзённага візіту ён наведаў шпіталь Багдада, дзе знаходзяцца дзеці — ахвяры амерыканскіх санкцый супраць Ірака, сустрэўся з віцэ-прэм’ерам Тарыкам Азізам і міністрам аховы здароўя.

У чэрвені 2005 года Пен наведаў Іран у якасці карэспандэнта газеты *San Francisco Chronicle*, дзе сустрэўся з іранскімі дзеячамі культуры ў Музеі кінематаграфіі Тэгерана. Пен падрыхтаваў рэпартаж пра ход прэзідэнцкіх выбараў і іранскую ядзерную праграму, наведаў мячэць і Тэгеранскі ўніверсітэт, сустрэўся з сынам былога прэзідэнта Ірана Алі Акбара Хашэмі Рафсанджані.

У верасні 2005 года Пен асабіста ўдзельнічаў у аказанні дапамогі ахвярам урагану «Катрына» ў Новым Арлеане.

У перыяд з верасня па кастрычнік 2011 Шон Пен здзейсніў тур паводле краін «арабскай вясны». У прыватнасці, ён наведаў Егіпет і Лівію, дзе заявіў, што ўражаны адвагай паўстанцаў.

## Фільмаграфія 
### Акцёр 
* 1981 — Адбой / *Taps*
* 1982 — Хуткія змены ў школе Рыджмант-Хай / *Fast Times at Ridgemont High*
* 1983 — Дрэнныя хлопцы / *Bad Boys*
* 1984 — Навыперадкі з месяцам / *Racing With The Moon*
* 1984 — Узломшчыкі / *Crackers* — *Дзілард*
* 1985 — Яблык ад яблыні… / *At Close Range*
* 1985 — Агенты Сокал і Снегавік / *The Falcon and the Snowman*
* 1985 — Ва ўпор / *At Close Range*
* 1987 — Шанхайскі сюрпрыз / *Shanghai Surprise*
* 1988 — Колеры / *Colors*
* 1988 — Суд у Берліне
* 1989 — Мы — не анёлы / *We’re no angels*
* 1989 — Ваенныя страты / *Casualties of War*
* 1990 — Стан раз’юшанасці / *State Of Grace*
* 1991 — У ложку з Мадоннай / *In Bed With Madonna*
* 1993 — Шлях Карліта / *Carlito’s Way*
* 1995 — Мярцвяк ідзе / *Dead Man Walking*
* 1997 — Гульня / *The Game*
* 1997 — Паварот / *U Turn*
* 1997 — Яна цудоўная / *She’s So Lovely*
* 1998 — Перапалох / *Hurlyburly*
* 1998 — Тонкая чырвоная лінія / *The Thin Red Line*
* 1999 — Салодкі і гадкі / *Sweet And Lowdown*
* 2000 — Вага вады / *Weight of Water*
* 2000 — На віле / *Up at the villa*
* 2001 — Я — Сэм / *I Am Sam *
* 2001 — Сябры (2 эпізоды) / *Friends *
* 2003 — 21 грам / *21 Grams*
* 2003 — Таямнічая рака / *Mystic River*
* 2004 — Забіць прэзідэнта. Замах на Рычарда Ніксана / *The Assassination of Richard Nixon*
* 2005 — Перакладчыца / *The Interpreter*
* 2005 — Два з паловай чалавека (2-гі сезон, 1-я серыя) / *Two and a Half Men*
* 2006 — Уся каралеўская раць / *All the King’s Men *
* 2008 — Аднойчы ў Галівудзе/ *What Just Happened*
* 2008 — Харві Мілк / *Milk*
* 2010 — Гульня без правіл / *Fair Game*
* 2011 — Дрэва жыцця / *The Tree of Life*
* 2011 — Дзе б ты ні быў / *This must be the place*
* 2013 — Паляўнічыя на гангстараў / *The Gangster Squad*
* 2013 — Таемнае жыццё Уолтэра Міці / *The Secret Life of Walter Mitty*
* 2014 — Стралок / *The Gunman*

### Рэжысёр 
* 1991 — Беглы індзеец / *The Indian Runner*
* 1995 — Паставы на скрыжаванні / *The Crossing Guard*
* 2001 — Абяцанне / *The Pledge*
* 2002 — 11 верасня / *11’901 September 11*
* 2007 — У дзікіх умовах / *Into the Wild*

## Узнагароды і намінацыі 
### Узнагароды 
* 1996 — «Сярэбраны мядзведзь» Берлінскага кінафестывалю — найлепшая мужчынская роля, за фільм «Мярцвяк ідзе»
* 1997 — Прыз Канскага кінафестывалю — найлепшая мужчынская роля, за фільм «Яна цудоўная»
* 1998 — Кубак Вольпі Венецыянскага кінафестывалю — найлепшая мужчынская роля, за фільм «Перапалох»
* 2003 — Кубак Вольпі Венецыянскага кінафестывалю — найлепшая мужчынская роля, за фільм «21 грам»
* 2004 — Прэмія «Оскар» — найлепшая мужчынская роля, за фільм «Таямнічая рака»
* 2004 — Прэмія «Залаты глобус» — найлепшая мужчынская роля ў драме, за фільм «Таямнічая рака»
* 2009 — Прэмія «Оскар» — найлепшая мужчынская роля, за фільм «Харві Мілк»
* 2009 — Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША — найлепшая мужчынская роля, за фільм «Харві Мілк»

### Намінацыі 
* 1994 — Прэмія «Залаты глобус» — найлепшая мужчынская роля другога плана, за фільм «Шлях Карліта»
* 1996 — Прэмія «Оскар» — найлепшая мужчынская роля, за фільм «Мярцвяк ідзе»
* 1996 — Прэмія «Залаты глобус» — найлепшая мужчынская роля ў драме, за фільм «Мярцвяк ідзе»
* 1996 — Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША — найлепшая мужчынская роля, за фільм «Мярцвяк ідзе»
* 2000 — Прэмія «Оскар» — найлепшая мужчынская роля, за фільм «Салодкі і гадкі»
* 2000 — Прэмія «Залаты глобус» — найлепшая мужчынская роля ў камедыі ці мюзікле, за фільм «Салодкі і гадкі»
* 2002 — Прэмія «Оскар» — найлепшая мужчынская роля, за фільм «Я — Сэм»
* 2002 — Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША — найлепшая мужчынская роля, за фільм «Я — Сэм»
* 2004 — Прэмія BAFTA — найлепшая мужчынская роля, за фільм «21 грам»
* 2004 — Прэмія BAFTA — найлепшая мужчынская роля, за фільм «Таямнічая рака»
* 2004 — Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША — найлепшая мужчынская роля, за фільм «Таямнічая рака»
* 2009 — Прэмія «Залаты глобус» — найлепшая мужчынская роля ў драме, за фільм «Харві Мілк»
* 2009 — Прэмія BAFTA — найлепшая мужчынская роля, за фільм «Харві Мілк»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Катэгорыя:Уладальнікі прыза за найлепшую мужчынскую ролю Канскага кінафестывалю