open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Знаменка

**Зна́менка**:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Знаменка — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці
* Знаменка — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці
* Знаменка — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці
* Знаменка (Падонкі) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці
### Казахстан 
* Знаменка (Акмолінская вобласць)
* Знаменка (Усходне-Казахстанская вобласць)

### Расія 
* Знаменка — пасёлак гарадскога тыпу ў Арлоўскай вобласці
* Знаменка — гарадскі пасёлак у Яранскім раёне Кіраўскай вобласці
* Знаменка — вёска ў Мінусінскім раёне Краснаярскага края
* Знаменка — вёска ў Прыморскім края

* Самарская вобласць:
** Знаменка — вёска ў Багатаўскім раёне 
** Знаменка — вёска ў Ялхоўскім раёне 

* Знаменка — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці
* Знаменка — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Знаменскага раёна Тамбоўскай вобласці
* Знаменка — вёска ў Боградскім раёне Хакасіі

### Украіна 
* Знам’янка ці Знаменка — горад у Кіраваградскай вобласці

## Вуліцы 
* Знаменка — вуліца ў Маскве

## Іншае 
* Знаменка — сядзіба 18 стагоддзя ў Ленінградскай вобласці

## Глядзіце таксама 
* Знаменская
Капцэвічы

Назву **Капцэ́вічы** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Капцэвічы — вёска ў Капцэвіцкім сельсавеце Петрыкаўскага раёна
** Капцэвічы — пасёлак у Петрыкаўскім раёне
** Капцэвічы — вёска ў Лучыцкім сельсавеце Петрыкаўскага раёна
## Гл. таксама 
* Копцевічы
Волак

**Волак** — сухапутны шлях зносін прызначаны для перацягвання (валачэння) суднаў паміж вадаёмамі.

Часцей для волакаў выбіраліся месцы найбольшага збліжэння вадаёмаў, напрыклад рэк розных басейнаў. Працягласць валокаў звычайна не перавышала 20-30 км. Волакам маглі карыстацца ў адным ці абодвух напрамках руху, у залежнасці ад рэльефу мясцовасці. Звычайна валокамі карысталіся ў перыяд навігацыі (з вясны па восень). Судны перацягвалі па сушы на катках або выгружаныя на адным баку тавары перавозіліся ці пераносіліся па волаку і грузіліся на судны на яго іншым баку.

## Старажытны свет 
Найбольш вядомы Дыёлк — волак праз Карынфскі перашыек.

## На тэрыторыі Беларусі 
Да зручных волакаў прыплывала шмат гандляроў, тут сяліліся рамеснікі і іншы працоўны люд, які абслугоўваў волак, такім чынам пры волаках ствараліся адкрытыя гандлёва-рамесныя паселішчы. На аснове «волакавай» тапаніміі, аналізу тапаграфіі і геамарфалагічнага характару мясцовасці на тэрыторыі Беларусі даследчыкі (І. Д. Гарбачэўскі, М. П. Загоскін, В. А. Жучкевіч і інш.) выявілі каля 20 сярэдневечных волакаў. Таксама звесткі пра валокі даюць археалагічныя і нумізматычныя матэрыялы.

### Мядзельскі волак 
Праз перашыек паміж возерам Мядзел (басейн Заходняй Дзвіны) і возерам Мястра (басейн Нёмана). На перашыйку знаходзіўся «двор» Волак (цяпер не існуе) і пры ім вёска Волачак (цяпер нежылая).

### Друцкі волак 
На месцы Друцкага волаку, паміж вёскамі Дроздава і Скавышкі, выяўлены шэраг курганных могільнікаў колішніх адкрытых гандлёва-рамесных паселішчаў, пры раскопках знойдзены гіркі-разнавагі і дэталі шаляў у пахаванні, а таксама вялікая колькасць разнастайных пацерак, упрыгожанняў са срэбра і інш. (X—XI ст.).

### Арэхаўскі волак 
На месцы волаку з Дняпра ў Заходнюю Дзвіну праз раку Лучоса пры раскопках курганных могільнікаў выяўлены рэчыўны комплекс (VIII—XI ст.) падобны да знаходак на Друцкім волаку.

## Літаратура 
* Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя. — Мн.: БелЭн, 1993.
* Гісторыя Беларусі. У 6 т. / Вяргей В., Ганецкая І., Гурын М. — Т. 1. — Мн.: Экаперспектыва, 2000.
* *Данилевич В. Е.* Пути сообщения Полоцкой земли до конца XIV ст. — Юрьев, 1898.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Водны транспарт
Ліпск

Назву **Ліпск** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Ліпск — вёска ў Ганцавіцкім раёне.
** Ліпск — вёска ў Ляхавіцкім раёне.

* Ліпск — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці
* Ліпск — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці
* Ліпск — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці

### Германія 
* Ліпск — славянская назва Лейпцыга

### Польшча 
* Ліпск — горад у Падляскім ваяводстве
* Ліпск (гміна)

## Іншае 
* Ліпск — курганны могільнік каля в. Ліпск Докшыцкага раёна.
* Ліпск — курганны могільнік каля в. Ліпск Ляхавіцкага раёна.

## Глядзіце таксама 
* Ліпа
* Ліпава
* Ліпавая
* Ліпавец
* Ліпавіца
* Ліпакі
* Ліпанты
* Ліпаў
* Ліпаўка
* Ліпаўкі
* Ліпаўцы
* Ліпаціна
* Ліпка
* Ліпкі
* Ліплюны
* Ліплянск
* Ліпляны
* Ліпна 
* Ліпні 
* Ліпнік 
* Ліпнікі 
* Ліпніца 
* Ліпнішкі
* Ліпня 
* Ліпнякі 
* Ліпнянск
Пагост

Назва **Паго́ст** мае некалькі значэнняў:

* Пагост — буйное пасяленне сельскага тыпу.

## Населеныя пункты 
**Паго́ст** — распаўсюджаная назва населеных пунктаў. 

### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Пагост-Загародскі — вёска ў Пінскім раёне

* Віцебская вобласць:
** Пагост — вёска ў Аршанскім раёне
** Пагост — вёска ў Гарадоцкім раёне
** *Пагост* — гістарычная назва вёскі Пабеда ў Шумілінскім раёне

* Гомельская вобласць:
** Пагост — вёска ў Жыткавіцкім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Пагост — вёска ў Глускім раёне

* Мінская вобласць:
** Пагост — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Пагост — вёска ў Вілейскім раёне
** Пагост 1 (Пагост-1) — вёска ў Салігорскім раёне
** Пагост 2 (Пагост-2) — вёска ў Салігорскім раёне

### Расія 
* Архангельская вобласць:
** Пагост — вёска ў Каргапольскім раёне (Ашэвенскае сельскае паселішча).
** Пагост — вёска ў Каргапольскім раёне (Паўлаўскае сельскае паселішча).
** Пагост — вёска ў Каргапольскім раёне (Вухоцкае сельскае паселішча).
** Пагост Навалочны — вёска ў Каргапольскім раёне

* Ленінградская вобласць:
** Пагост — вёска ў Гатчынскім раёне 

### Украіна 
* Пагост-Зарэчны — г.п. ў Ровенскай вобласці

## Іншае 
* Пагост — вадасховішча ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі

## Падвойныя назвы 
* Андамскі Пагост
* Гусеўскі Пагост
* Ільінскі Пагост
* Мягорскі Пагост
* Новы Пагост
* Пятніцкі Пагост
* Рапусаўскі Пагост
* Самінскі Пагост

## Глядзіце таксама 
* Пагост Кіжы
Сяргей Міхайлавіч Гігевіч

**Сяргей Гігевіч** (нар. , ) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер.

## Клубная кар’ера 
Пачаў кар’еру ў сталічным РВАРы, потым трапіў у мінскае «Дынама», дзе правёў некалькі добрых сезонаў. У 2010 годзе стаў іграком «Мінска» і замацаваўся ў аснове. У ліпені 2013 года пакінуў асноўны склад «Мінска», але працягнуў выступаць за дубль.

У студзені 2014 года папоўніў склад дэбютанта Вышэйшай лігі «Слуцка», але ў сакавіку 2014 года, перад самым стартам чэмпіянату, кантракт са «Слуцкам» быў разарваны. У выніку ў красавіку 2014 стаў іграком «Іслачы».

У ліпені 2014 года пакінуў «Іслач» у сувязі з заканчэннем кантракта, а ў жніўні стаў іграком «Віцебска». Дапамог віцебскаму клубу вярнуцца ў Вышэйшую лігу па выніках сезона 2014. У студзені 2015 года пакінуў «Віцебск» па заканчэнні кантракта.

З лютага 2015 года зноў апынуўся ў «Іслачы», і ў выніку пачаў у гэтым клубе сезон 2015. Аднак, з-за траўм гуляў мала, а ў ліпені пакінуў каманду. У жніўні падпісаў кантракт са «Смаргонню», дзе стаў выступаць на пазіцыі абаронцы.

У пачатку 2016 года стаў іграком «Оршы». Пакінуў каманду па заканчэнні сезона 2017.

## Міжнародная кар’ера 
Гуляў за моладзевую зборную Беларусі, у тым ліку на чэмпіянаце Еўропы ў Швецыі ўлетку 2009 года.

## Трэнерская кар’ера 
Пасля зыходу з «Оршы» завяршыў кар’еру і стаў працаваць дзіцячым трэнерам. У студзені 2019 года ўвайшоў у трэнерскі штаб мінскага НФК. У маі 2019 года пасля адстаўкі галоўнага трэнера Аляксея Кучука таксама пакінуў каманду.

У сакавіку 2021 года далучыўся да трэнерскага штаба мінскага «Дынама». Пакінуў клуб у чэрвені 2021 года ўслед за галоўным трэнерам Леанідам Кучуком.

У снежні 2021 года атрымаў трэнерскую ліцэнзію катэгорыі A.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі: 2004
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (4): 2005, 2006, 2008, 2009
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2010
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2013

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК РВАР Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Гарадзенскае ваяводства

**Гарадзенскае ваяводства** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Вялікім Княстве Літоўскім. Сталіца — горад Гродна.

## Гісторыя 
Утварылася па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793) на аснове Гарадзенскага і Мерацкага паветаў, спыніла сваё існаванне ў выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) і была пераўтворана ў Гродзенскі павет Слонімскай губерні.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел 
Падзялялася на тры зямлі:
* Гарадзенскую: Гарадзенская, Азёрская, Тэалінская, Гоская, Квасоўская, Мастоўская, Эйсмантаўская, Ліпскай, Краснаборская, Каменская, Індурская, Лунянская, Вялікабераставіцкая, Рачкоўская, Выгерская, Філіпаўская, Праросленская, Віжанская, Еленёўская, Краснапольская, Сейненская, Берніцкая, Янавецкая, Шніборская і Бакалараўская парафіі.
* Ваўкавыскую: складалася з ранейшых парафій, акрамя Ялоўскай, далучанай да Сакольскай зямлі, а таксама Рэплянскай і Ваўпянскай.
* Сакольскую: складалася з астатніх парафій Гарадзенскага павета, акрамя далучаных да Мерацкай зямлі.

## Ураднікі 
На Вальным сойме было прадстаўлена дзвюма сенатарамі (ваяводам і кашталянам) і шасцю пасламі (два з кожнай зямлі).

Ваяводы:
* Антоній Сухадольскі (7.3.1794, намінаваны з кашталяна мерацкага — 1795)

Кашталяны:
* Казімір Вольмер (намінаваны яшчэ ў Гарадзенскім павеце 12.1.1793, прывілей атрымаў 26.10.1793 — 1795)

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Гродна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1793 годзе
*
Абубакар Камара

**Абубакар Камара** (; нар. , Конакры, ) — гвінейскі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
Пачаў займацца футболам у родным горадзе Конакры. У 2007 годзе трапіў у склад мінскага МТЗ-РІПА (пазней перайменаваны ў «Партызан»). Хутка стаў адным з асноўных ігракоў клуба. Застаўся ў «Партызане» і пасля яго вылету з Вышэйшай лігі ў 2010 годзе (атрымаў від на жыхарства ў Беларусі і таму не лічыўся легіянерам). Дапамог клубу вярнуцца ў вышэйшы дывізіён па выніках сезону 2011.

Пасля таго як у пачатку 2012 года «Партызан» спыніў існаванне, Камара падпісаў кантракт з клубам «Мінск». Улетку 2012 года спыніў выступленні за мінскі клуб.

З 2013 па 2017 год выступаў у чэмпіянаце Туніса. У пачатку 2018 года стаў іграком клуба «Сундбюберг» з чацвёртага дывізіёна Швецыі, у жніўні таго ж года пакінуў яго.

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2008
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2008

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Гвінеі
Катэгорыя:Ігракі ФК Сундбюберг
Катэгорыя:Ігракі ФК Сіды-Бузід
Катэгорыя:Ігракі ФК Габес
Катэгорыя:Ігракі ФК Метлаўі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Партызан Мінск
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Мінскага раёна

|}

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Мінск
Катэгорыя:Гісторыя Мінскага раёна

Катэгорыя:Культура Мінскага раёна
Аляксандр Уладзіміравіч Сачыўка

**Аляксандр Сачыўка** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца мінскага «Дынама» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец школы мінскага «Тарпеда», выступаў потым за дубль мінскіх «Дынама» і «Дарыды». У 2005 годзе стаў іграком мінскай «Змены» (у 2006 годзе пераўтворана ў клуб «Мінск»), дзе адразу стаў адным з асноўных абаронцаў, на працягу 12 сезонаў з’яўляўся аплотам абароны мінчан. Доўгі час быў віцэ-капітанам каманды.

У студзені 2014 года падоўжыў кантракт з клубам. У сезоне 2014 стаў капітанам каманды пасля зыходу Андрэя Разіна. У маі 2014 года некаторы час выкарыстоўваўся як апорны паўабаронца, у чэрвені 2014 года не гуляў з-за траўмы, але пазней вярнуўся на звыклае месца цэнтральнага абаронцы.

У студзені 2015 года чарговы раз падоўжыў кантракт з «Мінскам». У сезоне 2016 забіў 6 галоў у чэмпіянаце, у тым ліку 16 верасня аформіў хет-трык у матчы са «Славіяй», які стаў увогуле адзіным у Вышэйшай лізе.

У снежні 2016 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». У складзе дынамаўцаў стаў асноўным цэнтральным абаронцам, дапамог камандзе выйграць срэбраныя медалі чэмпіянату 2017. У снежні 2017 года падоўжыў кантракт з «Дынама». У сезоне 2018 стаў радзей з’яўляцца на полі.

У жніўні 2018 года, разарваўшы кантракт з «Дынама», стаў іграком салігорскага «Шахцёра». Неўзабаве замацаваўся ў стартавым складзе салігорскай каманды. У лістападзе 2019 года падоўжыў кантракт з «Шахцёрам» да канца 2021 года.

У пачатку 2022 года, пакінуўшы «Шахцёр», трэніраваўся з іванаўскім «Тэкстыльшчыкам», але ў сакавіку па сямейных абставінах вярнуўся ў Беларусь і ў красавіку перайшоў у мінскае «Дынама». У снежні 2022 года падоўжыў пагадненне са сталічным клубам. У студзені 2024 года падпісаў новы кантракт з дынамаўцамі.

## Міжнародная кар’ера 
Гуляў за моладзевую зборную Беларусі, у тым ліку на чэмпіянаце Еўропы ў Швецыі ўлетку 2009 года.

У кастрычніку 2015 года быў упершыню выкліканы ў нацыянальную зборную Беларусі, але тады так і не згуляў за яе. Дэбютаваў у зборнай 1 чэрвеня 2017 года, правёўшы на полі першыя 60 хвілін у таварыскім матчы супраць Швейцарыі (0:1).

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (3): 2020, 2021, 2023
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2017, 2018
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2010, 2019
*  Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2013, 2019
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2021
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі (2): 2006, 2008
*  У спісе 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Беларусі (6): 2016, 2017, 2019, 2020, 2021, 2023

## Статыстыка выступленняў 
## Грамадзянская пазіцыя 
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дарыда
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Салігорск
Сеўрукі

**Сеўрукі** — тапонім.

## Населеныя пункты 
### Брэсцкая вобласць 
* Сеўрукі — вёска ў Баранавіцкім раёне

### Віцебская вобласць 
* Сеўрукі — вёска ў Браслаўскім раёне

### Гродзенская вобласць 
* Сеўрукі — вёска ў Воранаўскім раёне

### Гомельская вобласць 
* Сеўрукі — вёска ў Гомельскім раёне
Сяргей Віталевіч Пушнякоў

**Сяргей Пушнякоў** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Слуцк».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец школы футбольнага клуба «Мінск», гуляў за дубль, а з 2011 года стаў праходзіць у асноўны склад каманды.

Сезон 2013 распачаў, звычайна выходзячы на замену, а ў маі атрымаў траўму. У жніўні вярнуўся ў строй, часам стаў з’яўляцца і ў стартавым складзе на пазіцыі левага атакуючага паўабаронцы.

У сезоне 2014 ужо стаў трывала прыцягвацца да асноўнага складу, нярэдка з’яўляўся ў стартавым складзе. Стаў выкарыстоўвацца пераважна як цэнтральны паўабаронца. У студзені 2015 года падоўжыў кантракт з «Мінскам».

У студзені 2016 года папоўніў склад латвійскага «Спартака», які ўзначаліў беларускі спецыяліст Алег Кубараў. Разам са «Спартаком» двойчы стаў чэмпіёнам Латвіі.

У студзені 2018 года вярнуўся ў Беларусь, папоўніўшы склад «Гарадзеі», дзе неўзабаве стаў адным з асноўных ігракоў. У лістападзе 2018 года на два гады падоўжыў кантракт з клубам. Па заканчэнні сезона 2020 «Гарадзея» спыніла існаванне, і паўабаронца пакінуў клуб.

У чэрвені 2021 года далучыўся да інданезійскага клуба «Персікаба 1973», які ўзначальваў беларускі трэнер Ігар Крывушэнка. Замацаваўся ў стартавым складзе каманды. Застаўся ў клубе пасля звальнення Крывушэнкі ў лістападзе 2021 года, а ў красавіку 2022 года пакінуў «Персікаба 1973».

У ліпені 2022 года стаў іграком «Мінска». Хутка замацаваўся ў стартавым складзе каманды. У снежні 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Мінск».

У сакавіку 2023 года стаў іграком «Слуцка». Па выніках сезона 2023 з пяцю галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды ў чэмпіянаце. У снежні 2023 года падоўжыў кантракт з клубам.

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за моладзевую зборную Беларусі.

## Дасягненні 
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2013
*   Чэмпіён Латвіі (2): 2016, 2017

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак Юрмала
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Персікаба 1973
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Рубель

**Рубе́ль** — традыцыйная назва валют Беларусі і Расіі.

## Грашовыя адзінкі 
### Сучасныя валюты 
* Беларускі рубель — грашовая адзінка Беларусі (з 1992 г.)
* Прыднястроўскі рубель — грашовая адзінка Прыднястроўя (з 1994 г.)
* Расійскі рубель — грашовая адзінка Расіі (з 1992 г.)

### Гістарычныя валюты 
* Рубель Расійскай імперыі (да 1917 г.)
* Срэбны рубель (1704—1897)
* Екацярынбургскі рубель (1725—1727)
* Асігнацыйны рубель (1769—1849)
* Сестрарэцкі рубель (1771)
* Пугачоўскі рубель (1777)
* Канстанцінаўскі рубель (1825)
* Вясельны рубель (1841)
* Залаты рубель (1897—1917)
* Брутаўскі рубель (1915)
* Лібаўскі рубель (1915—1917)
* Ост–рубель (1916—1918)
* Царыцынскі рубель (1917)
* Керанкі (1917—1919)
* Адэскі рубель (1917—1918)
* Кубанскі рубель (1918—1919)
* Данскі рубель (1918—1920)
* Сібірскі рубель (1918—1920)
* Харбінскі рубель (1918—1920)
* Латвійскі рубель (1918—1921, 1992—1993)
* Армянскі рубель (1918—1922)
* Туркестанскі рубель (1918—1922)
* Рубель Паўночна-заходняга войска (1919)
* Рубель Узброеных Сіл Поўдня Расіі (1919—1920)
* Грузінскі рубель (1919—1921)
* Савзнакі (1919—1924)
* Азербайджанскі рубель (1920—1922)
* Рубель Далёкаўсходняй рэспублікі (1920—1922)
* Закаўказскі рубель (рубель ЗСФСР) (1922—1924)
* Савецкі рубель (1923—1992)
* Перакладны рубель (1964—1991)
*  (1991—1992)
* Таджыцкі рубель (1995—2000)
* Хакаскі рубель (1995)

### Іншыя значэнні 
* Інвалютны рубель
* Медны рубель
* Рубель (манета)
* Рубль, гурт — рок-гурт Сяргея Шнурава
* Рубль, сінгл — першы сінгл групы «Рубль»

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Рубель — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці

## Іншыя значэнні 
* Рубельскі

Катэгорыя:Нумізматыка
Аляксандр Аляксеевіч Свярчынскі

**Аляксандр Свярчынскі** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец школы футбольнага клуба «Мінск», гуляў за фарм-клуб «Мінск-2» і дубль, а з 2011 года пачаў трапляць у асноўны склад каманды. У сезоне 2013 замацаваўся ў асноўным складзе ў якасці правага абаронцы, чаргаваўся на гэтай пазіцыі з Раманам Бегуновым.

У пачатку сезону 2014 выхадзіў на замену, але неўзабаве Раман Бегуноў быў пераведзены ў цэнтр, і Свярчынскі стаў асноўным правым абаронцам каманды. У студзені 2015 года падоўжыў кантракт з «Мінскам».

У лютым 2016 года пакінуў «Мінск» і стаў іграком славацкага клуба «Земплін». Па заканчэнні сезону 2015/16 вярнуўся ў Беларусь і стаў трэніравацца з мінскім «Дынама», з якім 12 ліпеня 2016 года падпісаў кантракт. Спачатку гуляў у стартавым складзе мінчан, але ў верасні страціў месца ў аснове. У снежні 2016 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Дынама».

У сакавіку 2017 года далучыўся да «Іслачы» і неўзабаве падпісаў пагадненне з клубам. Стаў асноўным цэнтральным абаронцам каманды, але ў чэрвені 2017 года пакінуў «Іслач» і неўзабаве зноў папоўніў склад «Земпліна». Спачатку гуляў у стартавым складзе славацкага клуба, пазней стаў заставацца на лаўцы запасных. У снежні 2017 года пакінуў «Земплін».

У лютым 2018 года вярнуўся ў «Мінск», аднак у ліпені таго ж года па ўзаемнай згодзе пакінуў клуб і неўзабаве перайшоў у армянскі «Гандзасар». Ужо ў верасні 2018 года пасля канфлікту з кіраўніцтвам пакінуў армянскую каманду.

У пачатку 2019 года, завяршыўшы кар’еру, заснаваў у Літве IT-кампанію «Alex Sverch Football Promotion Group MB», якая займаецца распрацоўкай дадаткаў у індустрыі спорту. У верасні 2020 года анансаваў стварэнне асацыяцыі футбалістаў для юрыдычнай абароны, медыцынскай падтрымкі і перападрыхтоўкі пасля завяршэння кар’еры.

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2016
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2013

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Гандзасар Капан
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Земплін Міхалаўцы
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск-2
Старынка

Назву **Стары́нка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Старынка — былы хутар у Мёрскім раёне
** Старынка (нежыл.) — вёска ў Талачынскім раёне
** Старынка — вёска ў Жарскім сельсавеце Ушацкага раёна
** Старынка — вёска ў Сарочынскім сельсавеце Ушацкага раёна

* Магілёўская вобласць:
** Старынка — вёска ў Горацкім раёне
** Старынка — вёска ў Мсціслаўскім раёне
** Старынка (нежыл.) — вёска ў Слаўгарадскім раёне

* Мінская вобласць:
** Старынка — вёска ў Валожынскім раёне
** Старынка — хутар у Вілейскім раёне
** Старынка — вёска ў Смалявіцкім раёне

## Падвойныя назвы 
* Усходняя Старынка

## Глядзіце таксама 
* Старына 
* Старынкі 
* Старынцы 
* Старыны
* Старыца
* Старыцы
Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь

**Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь** (***Мінархбуд Беларусі***) — ведамства ўрада Беларусі, упаўнаважанае распрацоўваць і ажыццяўляць дзяржаўную палітыку ў сферы будаўніцтва. Міністр прызначаецца і здымаецца з пасады прэзідэнтам, а яго намеснікі (4, адзін з каторых першы) — урадам па ўзгадненні з прэзідэнтам.

## Гісторыя 
У 1994 годзе ўрад ператварыў Дзяржаўны камітэт па архітэктуры і будаўніцтве ў Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва. Пастановай ад 18 кастрычніка 1994 года № 125 урад Беларусі надаў міністэрству часовую ўставу. Больш як праз 2 гады Пастановай ад 14 красавіка 1997 года № 307 урад надаў ведамству сталую ўставу. Паводле Пастановы ад 25 кастрычніка 2001 года № 1541 МАБ Беларусі атрымала новую ўставу.

## Склад 
* Цэнтральны апарат — 4 галоўныя ўпраўленні, 4 упраўленні, 2 аддзелы;
* Прадпрыемствы «Аргтэхстром», «Бабруйскі домабудаўнічы камбінат», «Баранавіцкі камбінат жалезабетонных канструкцый», «Барысаўскі крыштальны завод», «Беларускі цэментны завод» (Касцюковічы, Магілёўская вобласць), «Белбудцэнтр», «Белгеалстром», «Белдзяржпраект», «БелНДІБ», «БелНДІПгорадабудаўніцтва», «Белпрамнастройка», «Белстромаўтаматыка», «Будкамплект», «Будтэх», «Будтэхнорм», «Будтэхпрагрэс», «Віцебскі домабудаўнічы камбінат», «Гарынскі камбінат будаўнічых матэрыялаў» (Рэчыца, Гомельская вобласць), «Геасервіс», «Гомельскі вылічальны цэнтр», «Граніт» (Мікашэвічы, Лунінецкі раён, Брэсцкая вобласць), «Жалезабетонмантаж», «Завод глінянай цэглы» (Новалукомль, Чашніцкі раён, Віцебская вобласць), баранавіцкі, маладзечанскі і рагачоўскі «Заводы жалезабетонных вырабаў», «Завод жалезабетонных канструкцый» (Магілёў), «Інкатэх», «Клімавіцкі вапнавы завод», «Кранмаш», «Крычаўцэментнашыфер», «Магілёўскі домабудаўнічы камбінат», «Магілёўскі завод зборнага жалезабетону», «Маладзечанскі завод металаканструкцый», «Мантажаўтаматыка» (Магілёў), «Мінсктыппраект», «Мінпласт», «Металіст» (Орша), «Наваполацкжалезабетон», «НДІБМ» (Навукова-даследніцкі інстытут будаўнічых матэрыялаў), «НДПТІБ» (Навукова-даследніцкі і праектна-тэхналагічны інстытут будаўніцтва), «Прамбудсістэма», «Радыёбуд», «Рэчыцкі камбінат будаўнічых матэрыялаў», «Спецжалезабетон» (Мікашэвічы), «Спецрамонт», «Строммаш», «Строммашына» (Магілёў), «Цепламантаж», «Эксплуатацыйнік»;
* Навучальныя ўстановы — Беларускі дзяржаўны тэхнікум прамысловасці будаўнічых матэрыялаў, будаўнічае і мантажнае вучылішча;
* Часопіс «Архітэктура і Будаўніцтва» ().

## Міністры 
* Дзмітрый Міхайлавіч Мікулёнак (2018—2020)
* Руслан Віктаравіч Пархамовіч (2020—2025)
* Аляксандр Віктаравіч Студнеў (з 2025)

## Спасылкі 
* Сайт Мінбудархітэктуры РБ

Архітэктуры
Катэгорыя:З’явіліся ў 1994 годзе
Тубуаі

**Тубуа́і** (саманазва *Tupai*) — карэннае палінезійскае насельніцтва астравоў Тубуаі ў Французскай Палінезіі. Жывуць таксама на Таіці. Агульная колькасць — 12 000 чал.

## Гісторыя 
Згодна археалагічным даследаванням, астравы Тубуаі пачалі засяляцца каля VI ст. н. э. Аднак ёсць меркаванні, што гэта адбылося яшчэ раней — у першыя стагоддзі нашай эры. Продкі тубуаі адыгралі значную ролю ў каланізацыі астравоў усёй Усходняй Палінезіі. Магчыма, адсюль адбылося засялення знакамітага вострава Рапануі. Рапа-Іці, найбольш усходні з астравоў Тубуаі, быў заселены пазней. Яго жыхары развіваліся ізалявана і склалі этнічную групу, самастойную ад астатніх тубуаі.

З XVIII ст. тубуаі кантактавалі з еўрапейцамі. Мараплаўцы сведчылі, што ўсе астравы былі густа населены. У 1789 г. паўстанцы з карабля «Баўнці» захапілі востраў Тубуаі, але з-за супраціўлення астравіцян былі вымушаны пакінуць яго. У канцы XVIII — XIX стст. з-за распаўсюджання прывезеных еўрапейцамі эпідэмічных захворванняў колькасць жыхароў астравоў Тубуаі скарацілася амаль у 10 разоў. Дзякуючы дзейнасці французскіх місіянераў сярод выжылых распаўсюдзілася хрысціянства. У канцы XIX ст. астравы Тубуаі былі далучаны да французскіх уладанняў у Палінезіі.

Да XX ст. назва *тубуаі* выкарыстоўвалася ў дачыненні толькі тубыльцаў вострава Тубуаі. Жыхары іншых астравоў карысталіся асабістымі саманазвамі (*руруту*, *раіваваэ*, *рыматара* і інш.). Першапачаткова яны былі аб’яднаныя ў адзіную групу мовазнаўцамі, якія вызначылі, што астравіцяне Тубуаі размаўляюць на розных гаворках адной мовы. Прыняцце хрысціянства, страта многіх асаблівых культурных каштоўнасцяў у выніку скарачэння насельніцтва, працэс перасялення з вострава на востраў прывялі да далейшага аб’яднання астравіцян у адзіную моўна-культурную групу, якая адрознівалася ад іншых этнічных груп Французскай Палінезіі.

## Традыцыйная культура 
Галоўнымі заняткамі тубуаі здаўна былі земляробства, рыбалоўства і менавы гандаль з іншымі астравамі Усходняй Палінезіі. Апрацоўвалі камень, ракавіны, выраблялі тапу. Археолагамі знойдзены каменныя статуі, якія ў мініяцюры нагадваюць мааі вострава Рапануі і *цікі* Маркізскіх астравоў. Клімат астравоў Тубуаі значна больш прыдатны для росту дрэваў, чым на суседніх астравах Таварыства, таму вываз драўніны для будаўніцтва лодак меў вельмі важнае значэнне.

У XIX ст. многія рысы традыцыйнай культуры былі страчаны. Аднак захавалася знакамітае спеўнае і танцавальнае мастацтва.

## Спасылкі 
* Countries and Their Cultures: French Polynesia
* Robert F. Kay, Traveling in French Polynesia
* Bollt, Robert J., Peva : the archaeology of a valley on Rurutu, Austral Islands, East Polynesia
* Raivavae Archaeological Project 

Катэгорыя:Палінезійскія народы
Катэгорыя:Народы Французскай Палінезіі
Саваі

**Сава́і** (самаан.: *Savai’i*) — найбуйнейшы востраў у групе астравоў Самоа. Плошча — 1 694 км². Насельніцтва — 43 958 чалавек (2016 г.).

## Прырода 
Востраў Саваі мае вулканічнае паходжанне, вельмі гарысты. Найвышэйшы пункт, гара Сілісілі (1 858 м), з’яўляецца адной з самых высокіх вяршынь Палінезіі. Апошні раз вулканічная актыўнасць назіралася ў пачатку XX ст.

На востраве Саваі шмат малых рэк, ёсць вадаспады.

Клімат трапічны пасатны, вельмі вільготны. Сезон мусонаў цягнецца з лістапада да красавіка. Востраў знаходзіцца ў зоне ўздзеяння трапічных цыклонаў.

Насельніцтва жыве пераважна на ўзбярэжжы. Цэнтральную частку Саваі займае дажджавы лес (72 699 га) з багатай трапічнай флорай. Фаўна прадстаўлена яшчаркамі, казуркамі, кажанамі, пацукамі, дзікімі свіннямі і чарапахамі. Каля вёскі Аўалу арганізаваны запаведнік для аховы месца размнажэння чарапах.

## Гісторыя 
Саваі быў населены каля 3000 гадоў таму палінезійцамі. Мясцовае насельніцтва ўдзельнічала ў засяленні іншых астравоў Акіяніі. Магчыма, што міф пра Гаваікі ўзнік у сувязі з назвай вострава.

У 1962 г. увайшоў у склад дзяржавы Самоа.

## Інфраструктура 
Адміністрацыйна Саваі падзяляецца на 6 раёнаў *itūmālō*.

У адрозненне ад суседняга вострава Уполу, на Саваі захоўваецца традыцыйны лад жыцця. Асноўныя заняткі насельніцтва — сельская гаспадарка і рыбалоўства. Актыўна развіваецца турызм.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Турыстычны даведнік
* Горная флора

Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Аўстраліі і Акіяніі
Саваі
Кірыл Ігаравіч Дубоўскі

**Кірыл Ігаравіч Дубоўскі** (нар. , ) — сучасны беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Скончыў факультэт фінансаў і банкаўскай справы БДЭУ, па адукацыі эканаміст. Працаваў па спецыяльнасці, апошнія гады працуе ў IT-сферы. Жанаты.

## Творчасць 
Піша ў жанры кароткай прозы на рускай і беларускай мовах. Аўтар зборніка кароткай прозы «Харошы раман» («Логвінаў», 2012), прэзентацыя якога прайшла ў Галерэі «Ў» пры падтрымцы кампаніі «Будзьма беларусамі!».

*«Адпачатку аўтар патлумачыў гасцям імпрэзы, чаму зборнік кароткай прозы ён назваў „Харошым раманам“. Такую назву носіць першае апавяданне кнігі, якое абвяргае вядомае сцвярджэнне пра тое, што любы, нават самы благі аўтар, можа напісаць адзін харошы раман пра сваё жыццё. Недарэчны герой „Харошага рамана“, малады графаман, гэтага не патрапіў. Не атрымалася ў яго і яшчэ адна рэч, у якой ён паспрабаваў быць арыгінальным, ахвяраваўшы сваім жыццём (якая менавіта рэч, пакуль расказваць не будзем, хай чытачы прачытаюць пра гэта самі). Нягледзячы на нібыта маркотную фабулу, апавяданні ў кнізе, уключна з „Харошым раманам“ вясёлыя, іранічна-саркастычныя.»*

## Узнагароды 
Фіналіст конкурсаў маладых літаратараў да 100-годдзя газеты «Наша ніва» (Мінск, 2007), «Слово.doc» (Мінск, 2009), імя Ларысы Геніюш (Мінск, 2010).

## Спасылкі 
* Кніга «Харошы раман» (электронная версія)
* Асобныя творы на Літрадыё, у т.л. у аўтарскім выкананні
* Публікацыі ў часопісе «Дзеяслоў»: http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/konk28?OpenDocument http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/konk48?OpenDocument 
* Пераклады на беларускую мову ў часопісе «Паміж»: http://bk.baj.by/pamizh/8_2009/article_15.htm http://bk.baj.by/pamizh/9_2011/pamizh-9-2011.pdf 

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Уполу

**Уполу** (самаан.: *Upolu*) — востраў у групе астравоў Самоа. Плошча — 1 125 км². Насельніцтва — 134 024 чал. (2001 г.). На Уполу знаходзіцца горад Апія, сталіца Самоа.

## Геаграфія і прырода 
Уполу лічыцца адным з самых прыгожых астравоў Ціхага акіяна. Знаходзіцца ў 15 266,3 км ад Беларусі (ад нулявога кіламетра ў Мінску да пляжа Ваіяла ў горадзе Апія). Сярэдняя даўжыня — 45 км.

Мае вулканічнае паходжанне. Цэнтральная частка вострава вельмі гарыстая. Найвышэйшы пункт — гара Фіта (1 113 м). У 2009 г. адбыўся землятрус, які суправаджаўся цунамі.

Шмат малых рэк. Ёсць вадаспады.

Клімат трапічны пасатны, вельмі вільготны. Сезон мусонаў цягнецца з лістапада да красавіка. Уполу знаходзіцца ў зоне ўздзеяння трапічных цыклонаў. У 1889 г. цыклон знішчыў ваенныя эскадры ЗША і Германіі, якія рыхтаваліся да баявых дзеянняў.

Прырода вострава надзвычай разнастайная. Значная частка ўзбярэжжа занята пляжамі і насаджэннямі какосавай пальмы. Асабліва вядомы пляж Аганоа з чорным вулканічным пяском. У гарах і на скалістай частцы ўзбярэжжа арганізаваны нацыянальны парк О-Ле-Пупу-Пуе, вядомы сваімі лесам, пячорамі і вадаспадамі. У пячоры Фатумеа створана купальня для наведвальнікаў. На паўвостраве Тафуа захаваўся старажытны дажджавы лес.

## Гісторыя 
Каля 2600 — 3000 гадоў таму востраў быў населены носьбітамі культуры Лапіта, якія з’яўляюцца прамымі продкамі сучасных астравіцян.

У 1722 г. адкрыты галандскім мараплаўцам Якабам Рагевенам.

У 1830 г. Маліетоа Ваіінупа, вярхоўны правадыр Уполу, абвясціў сябе валадаром усяго архіпелага Самоа. Горад Апія стаў галоўным гандлёвым і палітычным цэнтрам.

У 1890—1894 гг. на віле Ваіліма каля Апіі жыў вядомы брытанскі пісьменнік Роберт Льюіс Стывенсан, які актыўна ўдзельнічаў у мясцовым грамадскім жыцці. Пасля смерці Стывенсан быў пахаваны на востраве, а Ваіліма ператворана астравіцянамі ў яго музей.

У 1899 г. Уполу трапіў пад кантроль Германіі. У 1914 г. быў захоплены Новай Зеландыяй. У 1962 г. увайшоў у склад дзяржавы Самоа.

## Інфраструктура 
Самы буйны населены пункт Уполу — горад Апія, які з’яўляецца сталіцай, фінансавым і эканамічным цэнтрам Самоа. У заходняй частцы вострава дзейнічае міжнародны аэрапорт. Большасць вёсак і курортаў звязана сеткай асфальтаваных дарог.

Галоўныя галіны эканомікі — сельская гаспадарка і турызм.

## Спасылкі 
* Upolu — Your Gateway 
* Samoa (Upolu)

Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Аўстраліі і Акіяніі
Уполу
Капліца-пахавальня Нонхартаў

**Капліца-пахавальня Нонхартаў** — капліца ў паўднёва-ўсходняй частцы вёскі Гайцюнішкі, каля дарогі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1633 г. з цэглы як кальвінскі збор па фундацыі дачкі ўладальніка Гайцюнішак П. Нонхарта Зузаны. Стала сямейнай пахавальняй Нонхартаў, а пазней Шротэраў і іншых уладальнікаў Гайцюнішак кальвінскай веры (Стэцкевічаў, таксама пахаваны Остэн - Сакены).

Царква доўгі час мела асобнага пастара, ці казначэя. У XIX ст. была філіялам ("прычэтнай" царквой) Віленскай лютэранскай парафіі.

## Архітэктура 
Прамавугольны ў плане будынак і такая ж алтарная частка. Асноўны аб'ём быў накрыты вальмавым дахам. Сцены прарэзаны лучковымі аконнымі праёмамі, завершаны шырокімі прафіляванымі карнізамі і ўмацаваны магутнымі контрфорсамі, схілы якіх накрыты дахоўкай. Галоўны фасад не меў шчыта, а над уваходам узвышалася вежачка-сігнатурка. Тарэц алтарнай апсіды быў завершаны трохвугольным франтонам. Дэкор на фасадах амаль адсутнічаў. У інтэр'еры асноўны аб'ём быў перакрыты цыліндрычным скляпеннем з распалубкамі. У сутарэннях знаходзіліся труны з муміфікаванымі целамі пахаваных. Высокую каштоўнасць мелі алтар і казальніца XVII ст. Капліца зруйнавана ў часы, калі ў доме-крэпасці знаходілася школа механізатараў. Пры гэтым гатычная цэгла выкарыстоўвалася на будаўніцтва гаспадарчых пабудоў.

Засталіся руіны, часткі паўночнай і заходняй сцен.

## Галерэя 

Выява:Zbór luterański, Hajciuniški.jpg|Капліца-пахавальня, 1900-я, фота Я. Балзункевіча
Выява:Zbór luterański, Hajciuniški ( Bułhak).jpg|Капліца-пахавальня, 1920-я, фота Я. Булгака
Выява:Hajciuniškaŭski zbor. Гайцюнішкаўскі збор (J. Bułhak, 1929).jpg|Капліца-пахавальня, 1930-я 
Выява:Hajciuniški. Гайцюнішкі (J. Bułhak, 1934).jpg|Капліца-пахавальня, 1934 

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Культавыя збудаванні Воранаўскага раёна
Катэгорыя:Гайцюнішкі
Катэгорыя:Нонхарты
Севершчына

thumb|Герб Севернай краіны 1672
**Севершчына**, **Северская зямля** — гістарычны рэгіён, у склад якога ўваходзілі землі вадазбору сярэдняй і ніжняй Дзясны, Сейма і ніжняга Сожа.

Аб’ядноўваў наступныя гарады: Ноўгарад-Северскі, Чарнігаў, Любеч, Старадуб, Трубчэўск, Бранск, Карачаў, Болдыж, Дамагашч, Пераяслаў, Пуціўль, Рыльск, Курск, Глухаў, Белгарад.

Назва фіксуецца ў крыніцах XIV—XVIII стст. і з’яўляецца вытворнай ад этноніму «север» (севяране) — наймення ўсходнеславянскай дыялектна-этнаграфічнай групы дняпроўскага левабярэжжа (VIII—XII стст.). Паняцце «Северская зямля» ахоплівала толькі частку северскага этнаграфічнага арэалу, вядомага з археалагічных помнікаў часоў старадаўняй Русі — уласна, тыя тэрыторыі, якія ў другой палове XI — першай палове XIII стст. уваходзілі ў склад Чарнігаўскага княства. Пазней тут існавала Северскае княства. Адзінства Северскай зямлі было выключна этнаграфічным і не падкрэслівалася адміністрацыйна-праўніцкімі ўтварэннямі.

У сярэдзіне XIV ст. вялікі князь Альгерд далучыў Севершчыну да Вялікага Княства Літоўскага. Адпаведна з Андрусаўскай дамовай (1667) рэгіён канчаткова перайшоў пад уладу Масковіі.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі северскія землі падзялілі паміж сабой Украінская ССР і РСФСР, невялікая частка рэгіёна ўвайшла ў склад Беларускай ССР.

## Гл. таксама 
* Ліцвіны Севершчыны

## Літаратура 
* Беларускія плямёны. Севяране // Я. Станкевіч. Гістарычныя творы. — Мн.: «Энцыклапедыкс», 2003. — 776 с.
* 

Катэгорыя:Гістарычная геаграфія Беларусі
Катэгорыя:Гістарычная геаграфія Украіны
Катэгорыя:Гістарычная геаграфія Расіі
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Еўропы
Таймыр (значэнні)

**Таймыр** — тапонім:

* Таймыр — возера на паўвостраве Таймыр ў Краснаярскім краі Расіі
* Таймыр — востраў у Карскім моры
* Таймыр — паўвостраў ў Расіі, самая паўночная мацерыковая частка сушы Еўразійскага кантынента

## Гл. таксама 
* Таймырскі заліў
* Таймырская нізіна
* Таймырскі праліў
Таймыр (востраў)

**Таймы́р** () — востраў у Карскім моры каля ўзбярэжжа паўвострава Таймыр на захад ад Таймырскага заліва. Ад мацярыка аддзелены Таймырскім пралівам. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Краснаярскага края Расіі. З 1993 года востраў Таймыр з’яўляецца часткай Вялікага Арктычнага запаведніка.

Востраў Таймыр адкрыты ў 1878 годзе экспедыцыяй Нордэншэльда на караблі «Вега».

Плошча вострава каля 350 км², даўжыня каля 37 км, шырыня каля 18,5 км. Вышыні да 235 м (гара Негры). Востраў складзены пераважна з пясчанікаў і сланцаў. Берагі моцна зрэзаны. Тундравая расліннасць.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Астравы Карскага мора
Таў

**Таў** (самаан.: *Ta‘ū*) — самы вялікі востраў у групе астравоў Мануа. Уваходзіць у склад Амерыканскага Самоа. Плошча — 44,31 км². Насельніцтва — 790 чал. (2010 г.).

## Прырода 
Востраў мае вулканічнае паходжанне, вельмі гарысты. Найвышэйшы пункт — гара Лата (968 м). На вышыні 450 м знаходзяцца вадаспады Лаўфуці.

Цэнтральная і паўднёвая часткі ўваходзяць у склад Нацыянальнага парка Амерыканскага Самоа. Тут захаваліся рэшткі старажытнага лесу. Фаўна прадстаўлена шматлікімі птушкамі, крабамі і чарапахамі.

## Гісторыя 
Востраў Таў быў населены носьбітамі культуры Лапіта ў 1 тысячагоддзі да н. э., магчыма раней за іншыя астравы Самоа. У сярэднявеччы ён быў падпарадкаваны спадчыннай дынастыі правадыроў ''Ту'і Мануа*, якія вялі свой род ад танганскіх *Ту'і Тонга''. Да сяр. XX ст. Таў быў шчыльна населены. Галоўнымі заняткамі астравіцян здаўна былі міжастраўны гандаль, земляробства і рыбалоўства.

У 1904 г. анексаваны ЗША.

У 1920-ыя гг. на Таў працавала вядомая амерыканская антраполаг Маргарэт Мід.

## Інфраструктура 
На Таў маецца некалькі паселішчаў. Функцыі адміністрацыйнага цэнтра выконвае вёска Лума на захадзе вострава. Са знешнім светам Таў звязаны 2 аэрапортамі — грамадскім і прыватным, а таксама 2 прычаламі для невялікіх марскіх суднаў.

Асноўныя заняткі насельніцтва — рыбалоўства і экалагічны турызм.

## Спасылкі 
* National Park of American Samoa
* Ta'u 

Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Аўстраліі і Акіяніі
Таў
Таў
Занальна сканструяваная мова

**Занальна сканструяваная мова** (zonal constructed language) - планавыя мовы, сканструяваныя для пэўных моўных груп і/ці лінгвістычных рэгіёнаў.
Найбольшую вядомасць маюць пангерманскія, панславянскія (напрыклад словіа і міжславянская мова), панлацінскія занальна спланаваныя мовы.
Да занальна сканструяваных моў магчыма аднесці так званыя еўраклоны (Eŭroklones) - мовы, створаныя для міжнародных зносін (згодна са сцвяржэннямі іх стваральнікаў), але якія фактычна утрымліваюць лексічны матэрыял толькі еўрапейскіх моў, ці часткі еўрапейскіх моў. Прыкладам еўраклона з'яўляецца эсперанта, створаны на аснове лексікі раманскіх і германскіх моў.

Катэгорыя:Штучныя мовы
Сутана

клірык у сутане.]]
**Сута́на** ( ад  — спадніца, раса) — доўгае адзенне з вузкімі доўгімі рукавамі рымска-каталіцкага, англіканскага і кальвінісцкага духавенства. Выкарыстоўваецца ў прыватным жыцці і пад убраннем для набажэнстваў у храме.

Сутана зашпільваецца на шэраг гузікаў і мае стаячы каўнер. У залежнасці ад рангу асобы мае розны колер: 
* каляровыя (чорныя, зялёныя, фіялетавыя, чырвоныя) — у міністрантаў;
* чорная — у ксяндзоў;
* чорная, абшытая фіялетавымі ніткамі — у канонікаў, прэлатаў, біскупаў;
* фіялетавая — у біскупаў;
* пурпуровая — у кардыналаў;
* белая — Папы Рымскага.

Кожны манаскі ордэн мае сваю форму і колер сутаны — габіта — расы, узгоднены з блаславенства Папы.

## Літаратура 
* 
* Сута́на // 
* *Завальнюк У. М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.
* Сутана // *Власов В. Г.* Новый энциклопедический словарь изобразительного искусства: В 10 т. — Спб.: Азбука-классика, 2004—2009. 

## Спасылкі 
* Сутана  // Энцыклапедыя Кругасвет 

Катэгорыя:Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства
Катэгорыя:Аблачэнне лютэранскага духавенства
Кантралюемая мова

**Кантралю́емая мо́ва** (спрошчаная натуральная мова) — абмежаваная версія натуральнай мовы, створаная для выканання пэўных задач. Падвід натуральнай мовы, створаны шляхам абмежавання ў выкарыстоўванні граматыкі, тэрміналогіі і моўных зваротаў шляхам рэгламентуючых правілаў з мэтай зніжэння ці выкаранення яго шматзначнасці і складанасці.

Традыцыйна, кантралюемыя мовы падзяляюцца на дзве групы: у адной, усе намаганні скіраваны на паляпшэнне зразумеласці для чалавека (напрыклад, для тых, каму мова тэксту не з'яўляецца роднай); у другой гэтыя меры скіраваны на стварэнне надзейнай у плане аўтаматычнага семантычнага аналізу мовы.

Мэты стварэння такіх моў розныя. Напрыклад, так званы бэйсік-інгліш, створаны ў 1925 годзе англійскім лінгвістам Чарльзам Огдэнам, быў прызначаны для навучання  англійскай мове карэннага насельніцтва шматлікіх англійскіх калоній. Спецыяльныя мовы былі створаны на базе англійскай для уніфікацыі паведамленняў прагнозу надвор'я, зносін у паветранай прасторы, паліцэйскіх перамоў.

Найбольш шырокае практычнае прыкладанне маюць спрошчаныя тэхнічныя мовы, створаныя для рэгламентацыі лінгвістычнай часткі працэсу стварэння тэхнічнай дакументацыі.
У цяперашні час асаблівае значэнне набыло ўяўленне аб кантралюемых мовах у сувязі з развіццём сістэм машыннага перакладу.

Згодна з функцыянальным ужываннем асобныя кантралюемыя мовы магчыма суаднесці з прафесійным жаргонам розных груп, але жаргон і слэнг адлюстроўваюць больш жывое развіццё гутарковай мовы, не звязваючы сябе фармальнымі правіламі.

Катэгорыя:Сацыялінгвістыка
Катэгорыя:Мовы
Суражскі павет (значэнні)

**Суражскі павет:**

* Суражскі павет — павет у Полацкай (1777—1796) і Віцебскай (1802—1866) губернях
* Суражскі павет — павет у Чарнігаўскай губерні
United World College Maastricht

**United World College Maastricht** — трынаццаты каледж аб’яднанага свету. Знаходзіцца ў горадзе Маастрыхт, Нідэрланды. Паўстаў у 2009 годзе на базе International School Maastricht і International Primary School Joppenhof. У цяперашні час у каледжы вучыцца каля 850 чалавек больш за 100 краін. Сярод іх студэнты з Беларусі. Абітурыенты каледжа з Беларусі могуць прачытаць патрабаванні прыёму на сайце Нацыянальнага камітэта УВК Беларусі.

## Выпускнікі з Беларусі 
Студэнты з Беларусі таксама вучыліся ў каледжы. Гэта: Марыя Строцава, Дар'я Давідоўская, Юльяна Мішур, Аляксандра Гваздзёва, Алена Міхалковіч, Алесь Вераб'ёў. Самыя таленавітыя змаглі атрымаць права на стыпендыю фонду Дэвіса для навучання ў прэстыжных амерыканскіх універсітэтах:
* Алесь Вераб'ёў&nbsp;— каледж Лютэра;
* Дар'я Давідоўская&nbsp;— каледж Лютэра;
* Юльяна Мішур&nbsp;— Фларыдскі ўніверсітэт.

## Нататкі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 

Катэгорыя:Каледжы аб’яднанага свету
Катэгорыя:Міжнародныя недзяржаўныя арганізацыі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Нідэрландаў
Катэгорыя:Маастрыхт
Тутуіла

**Тутуі́ла** (самаан.: *O Tutuila*) — востраў у групе астравоў Самоа. Плошча — 140,3 км². Насельніцтва — 57 600 чал. (2006 г.). На Тутуіле знаходзіцца горад Пага-Пага, эканамічны і палітычны цэнтр Амерыканскага Самоа.

## Прырода 
Тутуіла — самы вялікі востраў, які належыць ЗША на поўдзень ад экватара. Мае вулканічнае паходжанне. Апошні раз вулканічная актыўнасць назіралася ў 1866 г. Востраў даволі гарысты. Найвышэйшы пункт — гара Матафаа (653 м).

Клімат трапічны пасатны, вельмі вільготны. Сезон мусонаў доўжыцца з лістапада да красавіка і суправаджаецца моцнымі цыклонамі. З мая па кастрычнік дзьмуць паўднёвыя і паўднёва-заходнія вятры, якія астуджаюць спякотнае надвор'е. Сярэднегадавая тэмпература трымаецца каля 27° C.

Усходняя частка вострава пакрыта лясамі. Фаўна прадстаўлена шматлікімі птушкамі, чарапахамі, пацукамі, кажанамі. Ёсць 2 віды змей, аднак абодва неатрутныя. На поўначы вострава арганізаваны Нацыянальны парк Амерыканскага Самоа. Ахоўваюцца таксама буйныя залівы ў паўднёвай і заходняй частках.

Мясцовай экалогіі пагражаюць прамысловасць і дзейнасць амерыканскіх ваенных. У бухце Пага-Пага забаронена лавіць рыбу, паколькі вада і донная расліннасць атручаны цяжкімі металамі.

## Гісторыя 
Тутуіла была населена прыкладна ў 600 г. да н. э. палінезійцамі. Мясцовыя правадыры падпарадкоўваліся правадырам з Уполу.

Востраў адкрыты ў 1722 г. галандскім мараплаўцам Якабам Рагевенам. Анексаваны ЗША ў 1900 г.

11 студзеня 1942 г. Тутуіла была абстраляна японскімі ваеннымі, аднак па іроніі лёсу снарады пашкодзілі толькі краму адзінай на востраве японскай сям’і Шымасакі.

Пры прэзідэнце Кенэдзі пачалася мадэрнізацыя Тутуілы, былі пабудаваны міжнародны аэрапорт, сетка асфальтаваных дарог, школ, рыбакансервавая прамысловасць. З кан. XX ст. развіваецца турызм.

## Славутыя мясціны 
* Рынак Фагатога — гандлёвы і транспартны цэнтр вострава
* Нацыянальны парк Амерыканскага Самоа
* Бухта Пага-Пага

## Спасылкі 
* Tutuila Volcano
* National Park of American Samoa
* TUTUILA 

Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Аўстраліі і Акіяніі
Тутуіла
Тутуіла
My Time On Earth (альбом)

**«My Time On Earth»** — кампіляцыйны альбом выканаўцы музыкі кантры Білі Гілмэна, які быў выдадзены лэйблам «Sony Music Special Products» у 2007 годзе. Альбом складаецца з найлепшых песень Білі Гілмэна з яго першага і трэцяга альбомаў «One Voice» i «Dare to Dream» адпаведна. Ніякага новага матэрыялу ў альбоме не было.

## Трэк-ліст 
Катэгорыя:Альбомы Білі Гілмэна
Рэзультант

**Рэзультант** — лікавая велічыня, якая дазваляе праверыць два мнагачлены на наяўнасць агульных каранёў.
З дапамогай рэзультанта можна звесці развязанне сістэмы алгебраічных ураўненняў да развязання аднаго ўраўнення з адным невядомым.

## Азначэнне 
Рэзультант вызначаюць або праз вызначнік матрыцы Сільвестра, або праз карані мнагачленаў. Абодва гэтыя азначэнні раўназначныя, і калі адно з іх прыняць за зыходнае, то другое атрымліваецца як вынік.

### Праз вызначнік матрыцы Сільвестра 
Для двух мнагачленаў
: f(x) = a_n x^n + a_{n-1} x^{n-1} + \dots + a_1 x + a_0,
: g(x) = b_m x^m + b_{m-1} x^{m-1} + \dots + b_1 x + b_0
**рэзультант** азначаюць як вызначнік матрыцы (так званай матрыцы Сільвестра) парадку :
: 
R(f,g) = \left|
\begin{array}{cccccccc}
a_n & a_{n-1} & \dots & a_1 & a_0\\
& a_n & a_{n-1} & \dots & a_1 & a_0\\
& & \ddots & \ddots & \dots & \ddots & \ddots\\
& & & a_n & a_{n-1} & \dots & a_1 & a_0\\
b_m & b_{m-1} & \dots & b_1 & b_0\\
& b_m & b_{m-1} & \dots & b_1 & b_0\\
& & \ddots & \ddots & \dots & \ddots & \ddots\\
& & & b_m & b_{m-1} & \dots & b_1 & b_0
\end{array}
\right|,

дзе на свабодных месцах стаяць нулі.

### Праз карані мнагачленаў 
Няхай
: f(x) = a_n x^n + a_{n-1} x^{n-1} + \dots + a_1 x + a_0,
: g(x) = b_m x^m + b_{m-1} x^{m-1} + \dots + b_1 x + b_0.
Калі \alpha_1,\alpha_2,\dots,\alpha_n − карані мнагачлена , а \beta_1,\beta_2,\dots,\beta_m − карані , то **рэзультант** вызначаюць як
: 
R(f,g) = a_n^m b_m^n \prod_{1\le i\le n \atop 1\le k\le m} (\alpha_i - \beta_k).

## Уласцівасці 
* Рэзультант пары мнагачленаў роўны нулю, калі і толькі калі яны маюць агульны корань.

### Тоеснасці 
Няхай  і  − мнагачлены, і , .

*: R(f,g) = a_n^m \prod_{i=1}^n g(\alpha_i) = (-1)^{m\cdot n} b_m^n \prod_{k=1}^m f(\beta_k)

*: R(g,f) = (-1)^{m\cdot n} R(f,g)

*: R(fh, g) = R(f,g) R(h,g)

* Калі  і , то
*: R(p,g) = R(f,g)

### Сувязь з дыскрымінантам (адрознікам) 
Няхай поле  мае нулявую характарыстыку. Тады для любога мнагачлена f(x) = a_n x^n + \dots + a_1 x + a_0 \in K[x] праўдзіцца тоеснасць
: 
a_n D(f) = (-1)^{n(n-1)/2} R(f,f').

## Гл. таксама 
* Дыскрымінант

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Алгебра
Катэгорыя:Мнагачлены
Катэгорыя:Ураўненні
Татарнік

**Тата́рнік**, **анапордум**). Пашыраны ў Еўропе, Заходняй Азіі і Паўночнай Афрыцы. На тэрыторыі Беларусі 1 від — .

## Гаспадарчае значэнне 
Меданосныя, лекавыя, дэкаратыўныя расліны, часам — пустазелле.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Onopordum // The Plant List
* Genus: *Onopordum* L. // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy)
* *Onopordum acanthium* L. // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Астравыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Меданосныя расліны