open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ту-142

**Ту-142** (па кадыфікацыі НАТА: **«Bear-F»**) — савецкі далёкі супрацьлодкавы самалёт (ДСЛС). Пачатак эксплуатацыі — 15 лістапада 1972 года.

Першапачаткова прызначаўся для выяўлення і знішчэння ПЛАРБ суперніка ў раёнах патрулявання. Фактычна ў ВМФ прымяняецца для далёкай акіянскай разведкі, візуальнай або радыётэхнічнай, для дзяжурства ў сістэме пошукава-выратавальнай службы і толькі потым для пошуку і сачэння за ПЛАРБ (пасля заканчэння халоднай вайны).

У пачатку 1960-х гадоў у складзе ВМС ЗША з’явіліся атамныя падводныя лодкі — носьбіты балістычных ракет вялікай далёкасці. Па гэтай прычыне ад ВПК СССР запатрабаваліся адэкватныя меры. Праектаванне базавага самалёта супрацьлодкавай абароны (CЛА) у якасці сродку нейтралізацыі аднаго са складнікаў ядзерных сіл ЗША пачалося ў 1963 годзе. *Ту-142* з’явіўся далейшым развіццём і глыбокай мадэрнізацыяй серыйнага самалёта разведкі і цэлеўказання — Ту-95РЦ, у адрозненне ад якога мае новае крыло і апярэнне з выкарыстаннем суперкрытычных аэрадынамічных профіляў, інтэграваныя ў крылы паліўныя бакі і мадэрнізаваную кабіну з нязначна палепшанымі ўмовамі працы. У працэсе серыйнай вытворчасці неаднаразова мадыфікаваўся. Агулам пабудавана каля 100 экзэмпляраў самалётаў *Ту-142* розных мадыфікацый.

## Літаратура 
* 

## Зноскі 
Катэгорыя:Самалёты Тупалева
Lockheed Model 10 Electra

**Локхід Мадэль 10 Электра** () — двухматорны лёгкі транспартны і пасажырскі самалёт.

## Канструкцыя 
*Lockheed Electra L10* — двухрухавіковы вольнанясучы нізкаплан з крылом кансольнага тыпу суцэльнаметалічнай канструкцыі з гладкай працуючай абшыўкай, двухкілявым хваставым апярэннем і шасі можа хавацца з хваставым колам. Экіпаж — два чалавекі. Пасажыраўмяшчальнасць — 10 чалавек.

## Варыянты 
* **10-A/XR20-1/Y1C-36/Y1C-37/UC-36A** — з рухавікамі Pratt & Whitney R-985-13 Wasp Junior магутнасцю 450 л. с.
* **10-B/XR30-1/UC-36C** — з рухавікамі Wright R-975E-3 Whirlwind магутнасцю 450 л. с.
* **10-C** — з рухавікамі Pratt & Whitney R-985-CS Wasp Junior магутнасцю 450 л. с.
* **10-E/UC-36B** — з рухавікамі Wright R-1340-S3H1 Whirlwind магутнасцю 550 л. с.

## Літаратура 
* United States Congressional Serial Set, Volume 9983, U.S. Government Printing Office, 1936
* Michael O’Leary: Lockheed 10/12 Electra — Database. In: Aeroplane Monthly August 2001, S. 51-64
* René J. Francillon: Lockheed Aircraft since 1913, Putnam & Co., 2. überarbeitete Auflage 1987, ISBN 0-85177-805-4, S. 118—129
* Joseph P. Juptner: U.S. Civil Aircraft Series Volume 6, Aero Publishers, 1978, Nachdruck 1994 durch TAB Books, keine ISBN, S. 184—187, S. 212—214, S. 298 f.

## Зноскі 
Катэгорыя:Самалёты Lockheed
Катэгорыя:Пасажырскія самалёты
Джым Бродбент

**Джэймс «Джым» Бродбент** (, нар. , Лінкальн, Англія, Вялікабрытанія) — брытанскі акцёр кіно, тэатра і тэлебачання, лаўрэат прэмій «Оскар» (2002), «Залаты глобус» (2008) і BAFTA (2002, 2007), двухразовы намінант на прэмію «Эмі» (2002, 2007).

Джым Бродбент з’яўляецца адным з самых запатрабаваных і рознабаковых акцёраў сучаснага брытанскага кінематографа. Масаваму гледачу ён вядомы, перш за ўсё, сваімі ролямі ў фільмах: «Мулен Руж!», «Айрыс», «Дзённік Брыджыт Джонс», «Банды Нью-Ёрка», «Атлас аблокаў», серыі фільмаў «Гары Потэр» і серыяле «Гульня тронаў».

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры Вялікабрытаніі
Фарга (тэлесерыял)

**«Фа́рга»** () — амерыканскі тэлесерыял-анталогія ў жанры чорнай трагікамедыі, стваральнікам і аўтарам якога з’яўляецца Ной Хоўлі. Праект натхнёны аднайменным фільмам братоў Коэн 1996 года, якія выступілі выканаўчымі прадзюсарамі серыяла. Прэм’ера адбылася 15 красавіка 2014 года на канале FX.

Серыял атрымаў вялікую колькасць узнагарод і намінацый, у асноўным за акцёрскую гульню; у іх ліку сем прэмій «Эмі» (уключаючы прэмію «Найлепшы міні-серыял» за першы сезон) з 70 намінацый, тры прэміі «Залаты глобус» (уключаючы прэмію «Найлепшы міні-серыял або тэлефільм», таксама за першы сезон) з 14 намінацый і восем прэмій «Выбар тэлевізійных крытыкаў» (уключаючы прэмію «Найлепшы фільм/міні-серыял» двойчы за першыя два сезоны) з 22 намінацый.

## Сюжэт 
### Першы сезон 
У студзені 2006 года Лорн Малва (Білі Боб Торнтан), злачынец і сацыяпат, праязджае праз правінцыйнае мястэчка Беміджы штата Мінесота. Выпадковая сустрэча ў лякарні з Лестэрам Найгаардам (Марцін Фрымен), няўдачлівым страхавым агентам, трагічна змяняе жыццё апошняга, запускаючы шэраг жорсткіх забойстваў, да расследавання якіх прыступаюць мясцовыя паліцэйскія — Молі Солверсан і Гас Грымлі.

### Другі сезон 
Гісторыя другога сезона засяроджана вакол падзей, якія адбыліся зімой 1979 года ў Су-Фолс, штат Паўднёвая Дакота, пра які часта згадвалі на працягу першага сезона, а галоўнымі героямі сталі маладыя Лу Солверсан і яго жонка Бэтсі, маці Молі.

### Трэці сезон 
У 2010 годзе афіцэр прабацыі Сэнт-Клауд Рэй Стасі і яго ўмоўна-датэрмінова вызваленая дзяўчына Нікі Суонга мараць аб лепшым і багацейшым жыцці. Каб дасягнуць гэтага, яны спрабуюць скрасці каштоўную старадаўнюю марку ў больш паспяховага старэйшага брата Рэя, Эміта, самаабвешчанага «Караля парковак Мінесоты».

### Чацвёрты сезон 
Дзеянне пачынаецца ў Канзас-Сіці (штат Місуры) 50-х гадоў, дзе за лідэрства змагаюцца мафіёзныя групоўкі. Яўрэі варагуюць з ірландцамі, ірландцы з італьянцамі, італьянцы з афраамерыканцамі. І ёсць у гэтым горадзе адна традыцыя: у знак дасягнення згоды і перамір’я паміж кланамі кіраўнікі абменьваюцца сынамі і выхоўваюць іх як сваіх уласных.

### Пяты сезон 
Сезон разгортваецца ў Мінесоце і Паўночнай Дакоце восенню 2019 года. Да Дораці «Дот» Ліён, тыповай хатняй гаспадыні Сярэдняга Захаду, якая жыве ў Скандыі, Мінесота, вяртаецца таямнічае мінулае, каб пераследваць яе пасля таго, як яна трапляе ў складаную сітуацыю з уладамі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2014 года
Катэгорыя:Крымінальныя тэлесерыялы ЗША
Вар’яты (тэлесерыял)

**«Вар’яты»** або **«Утрапёныя»** () — амерыканскі драматычны тэлесерыял, які выходзіў на тэлеканале AMC з 19 ліпеня 2007 года па 17 мая 2015 года.

*«Вар’яты»* атрымалі шырокае прызнанне крытыкаў за сцэнар, акцёрскую гульню, рэжысуру, візуальны стыль і гістарычную дакладнасць. Cерыял заваяваў мноства ўзнагарод, уключаючы 16 прэмій «Эмі» і пяць прэмій «Залаты глобус». Гэта таксама быў першы базавы кабельны серыял, які атрымаў прэмію «Эмі» ў катэгорыі «Найлепшы драматычны серыял» і выйграваў яе кожны год на працягу першых чатырох сезонаў (2008–2011). Многія лічаць яго адным з найвялікшых тэлесерыялаў усіх часоў і часткай Залатога веку тэлебачання пачатку 21-га стагоддзя.

## Сюжэт 
У аснове сюжэту, які разгортваецца ў 1960-я гады, работа выдуманага рэкламнага агенцтва «Стэрлінг-Купер», размешчанага на прэстыжнай Мэдысан-авеню ў Нью-Ёрку. У цэнтры апавядання — жыццё яго крэатыўнага дырэктара Дона Дрэйпера (Джон Хэм) і яго калег. Супрацоўнікі прэстыжнага бюро на Мэдысан Авеню ў пагоні за знешнім бляскам жыцця пакутуюць ад унутранай пустаты — і самі называюць сябе «вар’ятамі».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2007 года
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы ЗША
Спадкаемцы (тэлесерыял, 2018)

**«Спадкаемцы»**, або **«Спадчыннікі»** () — амерыканскі сатырычны камедыйна-драматычны тэлесерыял, створаны Джэсі Армстрангам. Выходзіў на канале HBO з 3 чэрвеня 2018 года па 28 траўня 2023 года, на працягу чатырох сезонаў з 39 эпізодаў.

*«Спадкаемцы»* атрымалі шырокае прызнанне крытыкаў за сцэнарый, акцёрскую гульню, гумар, музычнае суправаджэнне, рэжысуру, вытворчыя каштоўнасці і даследаванне прадмета. Серыял атрымаў некалькі ўзнагарод, у тым ліку тры перамогі на «Залатым глобусе» за найлепшы тэлесерыял — драма і на «Эмі» за найлепшы драматычны серыял у 2020, 2022 і 2024 гадах, а таксама прэмію BAFTA.

## Сюжэт 
Серыял расказвае пра сям’ю Рой, уладальнікаў медыякангламерату «Уэйстар Ройка». У патрыярха сям’і Логана Роя імкліва пагаршаецца стан здароўя. Чацвёра яго дзяцей — старэйшы сын Конар; Кендал, які прагне ўлады; дзёрзкі Раман і Шыў, якая захапляецца палітыкай — пачынаюць рыхтавацца да будучыні без бацькі, і кожны з іх вядзе барацьбу за дамінуючае становішча ў кампаніі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2018 года
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы ЗША
Woolworth Building

**Woolworth Building** — небаскроб у Нью-Ёрку, пабудаваны ў 1910—1913 гадах як штаб-кватэра рознічнай сеткі F. W. Woolworth Company, якая пазней належала свецкай ільвіцы Барбары Хатан. Самы высокі будынак свету ў 1913—1930 гадах. Праз сто гадоў пасля пабудовы па-ранейшаму ўваходзіць у спіс пяцідзесяці найвышэйшых небаскробаў ЗША. Вышыня будынка 241 метр (57 паверхаў), кошт на момант пабудовы — 13500000 $. На 58 паверсе знаходзіцца пляцоўка для агляду.

У 1972 годзе гэты небаскроб быў аб’яўлены нацыянальнай гістарычнай славутасцю. Пасля нападу 11 верасня 2001 гады будынак знаходзіўся без электрычнасці і тэлефоннай сувязі некалькі тыдняў.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Небаскробы Манхэтэна
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 200 да 249 метраў
Івасюк

**Івасюк** () — украінскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міхаіл Рыгоравіч Івасюк — украінскі пісьменнік, літаратуразнаўца, фалькларыст, педагог, грамадскі і культурны дзеяч.
* Уладзімір Міхайлавіч Івасюк — украінскі кампазітар-выканавец, паэт, Герой Украіны (2009, пасмяротна).

## Гл. таксама 
* Іванюк
Гары Маршал

**Гары Маршал** (; , Бронкс, штат Нью-Ёрк, ЗША — , ЗША) — амерыканскі кінарэжысёр, акцёр, кінапрадзюсар і сцэнарыст. Найбольш вядомымі яго рэжысёрскімі працамі з’яўляюцца такія фільмы, як «За бортам», «Красуня», «Нявеста ва ўцёках», «Дзень святога Валянціна», «Дзённікі прынцэсы», «Стары Новы год» і «Нязносныя лэдзі».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і рэжысёра Энтані Уолеса і настаўніцы чачоткі Марджоры Ірэн. Вучыўся ў сярэдняй школе ДэВіта Клінтана і ў Паўночна-заходнім універсітэце, дзе ён вёў спартыўную калонку для The Daily Northwestern і быў сябрам брацтва Альфа-Таў Амега.

Маршал пачаў сваю кар’еру ў якасці аўтара жартаў для такіх комікаў, як Джоі Бішап і Філ Фостэр і сцэнарыста The Tonight Show з Джэкам Паарам.

У пачатку 60-х гадоў Маршал пачаў працаваць са сцэнарыстам Джэры Белсанам. Разам яны пішуць сцэнары для розных тэлешоў, напрыклад, для «Шоу Люсі» і адаптуюць п’есу Ніла Саймана «Дзіўная парачка» для тэлебачання.

У 70-х гадах Гары Маршал пачынае працаваць адзін. З’яўляюцца такія серыялы, як «Шчаслівыя дні», «Лаверна і Шырлі», галоўную ролю ў якім адыграла яго сястра Пені, «Морк і Міндэн».

У 80-х Маршал пасябраваў з Гектарам Элізонда, які з’яўляецца ва ўсіх фільмах рэжысёра, пачынаючы з дэбютнай карціны «Маладосць, бальніца, каханне».

Маршал памёр 19 ліпеня 2016 года на 81-м годзе жыцця ў бальніцы ў горадзе Бербанк (штат Каліфорнія). Пра гэта паведаміла ў аўторак яго агент Мішэль Бега. Паводле яе слоў, прычынай смерці рэжысёра сталі ўскладненні ад запалення лёгкіх. Перад гэтым ён перанёс інсульт.

## Зноскі 
Катэгорыя:Рэжысёры ЗША
40 Wall Street

**40 Wall Street** - 70-павярховы небаскроб на вуліцы Уол-стрыт у Нью-Ёрку, таксама вядомы пад назвай The Trump Building. Будаўніцтва будынка працягвалася 11 месяцаў і было завершана ў 1930 годзе.

Вышыня будынка па шпілі - 282,5 м. Небаскроб на працягу непрацяглага часу з'яўляўся самым высокім будынкам свету, але гэты тытул у яго забраў небаскроб Крайслер-білдынг, пабудаваны ў тым жа годзе ў тым жа горадзе.

Раней небаскроб называўся Bank of Manhattan Trust building. Сваю сучасную назву атрымаў у 1996 годзе пасля пакупкі яго Дональдам Трампам.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Небаскробы Манхэтэна
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 250 да 299 метраў
Верхулітса

**Верхулітса** () — вёска ў воласці Сетамаа павета Вырумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Вярска. Размешчана недалёка ад мяжы Эстоніі і Расіі, на крутым схіле ракі Мустоя, якая ўпадае ў возера Ырсава. Адлегласць да павятовага цэнтра — горада Выру — 39 кіламетраў, да валаснога цэнтра — пасёлка Вярска — 3 кіламетры. Вышыня над узроўнем мора — 49 метраў.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Каміла Маронэ

**Каміла Рэбека Маронэ** (, нар. , , Каліфорнія) — амерыканская актрыса, фотамадэль і манекеншчыца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям'і выхадцаў з Аргенціны акцёраў Максіма Маронэ і Люсілы Полак. Пасля разводу бацькоў яна засталася жыць з маці, якая з 2006 года была ў адносінах з Аль Пачына.

У 2013 годзе адбыўся кінадэбют Маронэ ў фільме Джэймса Франка «Букоўскі», які так і не выйшаў на экраны. Пасля заканчэння сярэдняй школы Беверлі-Хілз Маронэ пачала прафесійную кар'еру фотамадэлі, з'явіўшыся праз год на вокладцы турэцкага выдання «Vogue». У 2017 годзе яна ўдзельнічала ў якасці манекеншчыцы для курортнай калекцыі «Moschino». У 2018 годзе Маронэ вярнулася ў кіно, з'явіўшыся ў трылеры «Смага смерці» і камедыйным баявіку «Ніколі не вяртайцеся». У 2019 годзе яна атрымала прэмію «Узыходзячая зорка» на Міжнародным кінафестывалі ў Сан-Дыега. У 2023 годзе Маронэ выканала ролю Каміла Дан у псеўдабіяграфічным міні-серыяле "Дэйзі Джонс і The Six", за якую атрымала намінацыю на прайм-тайм прэмію "Эмі" як найлепшая актрыса другога плана ў міні-серыяле або фільме.

З канца 2017 года Каміла Маронэ сустракалася з акцёрам Леанарда Дзі Капрыа, які на 23 гады старэйшы за яе. У 2022 годзе пара расталася.
## Крыніцы
Дрэнь

**Дрэнь** можа значыць:

## Прозвішча 
* Вікенцій Васілевіч Дрэнь — беларускі будаўнік.

## Іншае 
* Дрэнь — брытанскі камедыйна-драматычны тэлесерыял.
Ту-4

**Ту-4** (выраб «Р», па кадыфікацыі НАТА: Bull - «**Бык**») — поршневы савецкі стратэгічны бамбардзіроўшчык, знаходзіўся на ўзбраенні ДА ВПС СССР з 1949 года да пачатку 1960-х гадоў. Самалёт з’яўляецца копіяй амерыканскага бамбардзіроўшчыка B-29, узноўленай метадам зваротнай распрацоўкі. Пры гэтым яго канструкцыя, абсталяванне, аж да інтэр’еру гермакабін, былі строга скапіяваныя з амерыканскага ўзору, за выключэннем гарматнага ўзбраення, вінтаматорнай групы сілавой устаноўкі і радыёстанцыі. Савецкія рухавікі мелі магутнасць 2400 к.с. у параўнанні з 2200 к.с. у арыгінала. Гарматнае абарончае ўзбраенне (10 хуткастрэльных гармат калібра 23 мм замест 12 кулямётаў калібра 12,7 мм у В-29) значна павысіла абараназдольнасць савецкай «суперкрэпасці». У СССР самалёт *Ту-4* быў апошнім серыйным цяжкім бамбардзіроўшчыкам з поршневымі рухавікамі.

Далёкасць *Ту-4* — 5100 км — не з’яўлялася міжкантынентальнай, таму ён адносіўся ў ВПС СССР да класа далёкіх бамбардзіроўшчыкаў. Да сярэдзіны 1950-х гадоў, калі ў СССР яшчэ не былі разгорнуты эскадрыллі цяжкіх стратэгічных бамбардзіроўшчыкаў новага пакалення, асноўную ўдарную моц складалі *Ту-4*, абсталяваныя сістэмай дазапраўкі палівам у паветры і здольныя нанесці зваротныя ўдары па перадавых базах ЗША ў Заходняй Еўропе, у тым ліку ў Англіі.

Асваенне серыйнай вытворчасці самалётаў *Ту-4* забяспечыла пераход савецкага цяжкага самалётабудавання ў найкароткія тэрміны на новы, больш высокатэхналагічны ўзровень. Пачынаючы з *Ту-4*, усе элементы абсталявання ў савецкім самалётабудаванні былі зведзены ў сістэмы. На *Ту-4* устаноўлена першая ў СССР і ў свеце сістэма дыстанцыйнага кіравання, распрацаваная Усесаюзным заводам № 118.

## Зноскі 
Катэгорыя:Самалёты Тупалева
Картачны домік (тэлесерыял)

**«Картачны домік»** () — амерыканскі серыял у жанры палітычнага трылера, створаны Бо Уілімонам. Адаптацыя аднайменнага міні-серыяла BBC паводле аднайменнага рамана Майкла Добса.

Прэм’ера першага сезона шоу, якое складаецца з 13 эпізодаў, адбылася на сэрвісе Netflix 1 лютага 2013 года.

*«Картачны домік»* атрымаў вельмі станоўчыя водгукі і шматлікія намінацыі на ўзнагароды, уключаючы 33 намінацыі на прэмію «Эмі» ў катэгорыі «Найлепшы драматычны серыял», «Найлепшы акцёр» для Кевіна Спэйсі і «Найлепшая актрыса» для Робін Райт. Гэта першы арыгінальны анлайн-серыял, які атрымаў асноўныя намінацыі на прэмію «Эмі». Шоу таксама атрымала восем намінацый на прэмію «Залаты глобус», пры гэтым Райт выйграла прэмію «Найлепшая актрыса — драматычны тэлесерыял» у 2014 годзе, а Спэйсі выйграў прэмію «Найлепшы акцёр — драматычны тэлесерыял» у 2015 годзе.

## Сюжэт 
Амбіцыйны кангрэсмен ад Дэмакратычнай партыі Фрэнк Андэрвуд у абмен на абяцанне зрабіць яго Дзяржаўным сакратаром ЗША дапамагае Гарэту Уокеру стаць прэзідэнтам ЗША. Аднак пасля выбараў кіраўнік адміністрацыі прэзідэнта Лінда Васкес паведамляе Андэрвуду, што ён не атрымае пасаду. Раз’юшаныя здрадай Фрэнк і яго жонка Клэр гатовыя пайсці на ўсё, каб адпомсціць новаспечанаму прэзідэнту.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2013 года
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы ЗША
Zombie (песня)

**«Zombie»** — песня-пратэст ірландскага рок-гурта The Cranberries, выйшла ў альбоме «No Need to Argue» у 1994 годзе. З’яўляецца адной з самых папулярных песень гурта. Займала найвышэйшую прыступку ў нацыянальных музычных чартах Аўстраліі, Францыі, Германіі, Бельгіі.

У 1993 годзе ў брытанскім горадзе Уорынгтан (Англія) прагучалі два выбухі ад закладзеных бомбаў. Тэракты арганізавалі баевікі ІРА (Ірландскай рэспубліканскай арміі). У выніку акцыі былі забітыя два хлопчыкі, Джонатан Бол і Цім Пэры, і пацярпелі іншыя людзі. Песня была напісана ў адказ на смерць гэтых двух хлопчыкаў.

Радок «It’s the same old theme since 1916» («Гэта тая ж старая гісторыя з часоў 1916 года») мае на ўвазе Велікоднае паўстанне, узнятае ў 1916 годзе з мэтай здабыцця незалежнасці Ірландыяй.

У 1994 годзе на песню зняты кліп, у якім скарыстаны кадры стральбы брытанскага патруля ў Паўночнай Ірландыі. Рэжысёр кліпа Сэмюэль Беер.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Антываенныя песні
Wake Up and Smell the Coffee

**Wake Up and Smell the Coffee** (з англ. — «Прачніся і адчуй водар кавы») — пяты студыйны альбом ірландскага рок-гурта The Cranberries, які выйшаў 22 кастрычніка 2001 года. Прадзюсарам альбома стаў Стывен Стрыт. Першым сінглам стала песня «Analyse». Гэта адзіны альбом гурта, выпушчаны лэйблам MCA Records. Аўтарам вокладкі з’яўляецца дызайнер Сторм Торгерсан.

У лістападзе 2001 года альбом дасягнуў 46 пазіцыі ў чарце Billboard па продажах. Сусветныя продажы да 2002 года склалі 1,3 млн экземпляраў.

## Спіс кампазіцый 
### Іншыя песні
## Крыніцы 
Катэгорыя:Альбомы 2001 года
МіГ-29М

**МіГ-29М** («9-15», па кадыфікацыі НАТА: **«Fulcrum-E»** — «Сродак дасягнення мэты», часам пазначаецца як Superfulcrum) — савецкі/расійскі шматфункцыянальны знішчальнік пакалення 4+, які з’яўляецца развіццём МіГ-29.

## Аварыі і катастрофы 
* 3 лістапада 2018 года ў Егіпце пацярпеў крушэнне МіГ-29М. Пілот паспеў катапультавацца. Прычынай інцыдэнту стала тэхнічная няспраўнасць.

## Зноскі 
Катэгорыя:Рэактыўныя знішчальнікі
Іл-102

**Іл-102** — савецкі эксперыментальны штурмавік.

## Канструкцыя 
* **Фюзеляж** — тыпу паўманакок. Гермакабіны лётчыка і бартавога стралка знаходзяцца ў цэнтральнай частцы фюзеляжа, паміж імі размешчаны паліўныя бакі. Па баках хваставой часткі фюзеляжа ўстаноўлены два аэрадынамічныя тармазы. Ліхтары кабін лётчыка і стралка ўтвораны плоскім бронешклом.
***Крыло** — стралападобнае, двухланжэроннае. У крыле размяшчаюцца грузаадсекі для бомбавага ўзбраення. Крыло мае закрылак, які займае 2/3 размаху, і двухсекцыйныя інтэрцэптары.
***Шасі** — трохапорнае. Асноўныя апоры двухколавыя, забяспечаныя пнеўматыкамі нізкага ціску, што дазваляе эксплуатаваць штурмавік з грунтавых аэрадромаў. Пярэдняя стойка прыбіраецца ў фюзеляж паваротам назад. Асноўныя стойкі прыбіраюцца ў крылавыя гандолы паваротам наперад.
***Сістэма выратавання** — катапультныя крэслы, якія забяспечваюць пакіданне самалёта на нулявой хуткасці і вышыні. Сістэма выратавання экіпажа — сінхроннае катапультаванне, аднабаковага дзеяння: лётчык катапультуючыся сам, аўтаматычна катапультуе стралка.
***Рухавікі** — два ТРДД РД-33І (І-88) з нефарсаванай цягай 2 х 5380 кгс канструкцыі ВКБ Ізотава, з’яўляюцца бесфарсажным варыянтам рухавіка РД-33.

## Зноскі 
Катэгорыя:Самалёты Ільюшына
Катэгорыя:Самалёты СССР
Банды Нью-Ёрка

**«Банды Нью-Ёрка»** () — амерыканская гістарычная драма рэжысёра Марціна Скарсэзэ, сцэнарый якой вольна заснаваны на аднайменнай кнізе Герберта Осберы. Прэм’ера фільма адбылася 9 снежня 2002 года. Гэта першае супрацоўніцтва рэжысёра Марціна Скарсэзэ і амерыканскага акцёра Леанарда Дзі Капрыа і другая сумесная праца Скарсэзэ і англійскага акцёра Дэніела Дэй-Льюіса, адзначанага за сваё пераўвасабленне прэміяй BAFTA і ўзнагародай Амерыканскай Гільдыі кінаакцёраў у катэгорі «Найлепшы акцёр», а таксама напінацыямі на «Оскар» і «Залаты глобус».

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы Марціна Скарсэзэ
Дрэнь (тэлесерыял)

**«Дрэнь»**, або **«Флібэг»** () — брытанскі камедыйна-драматычны тэлесерыял, створаны студыяй Two Brothers Pictures для канала BBC Three і Amazon Video. Стваральніца шоу таксама адыграла ў ім галоўную ролю. Серыял быў натхнёны камедыйнай п’есай, якую Фібі Уолер-Брыдж прадставіла на тэатральным фестывалі ў 2013 годзе.

Прэм’ера серыяла адбылася 21 ліпеня 2016 года, а другі і фінальны сезон завяршыўся 8 красавіка 2019 года.

Серыял атрымаў шырокае прызнанне крытыкаў, асабліва за яго сцэнарый, акцёрскую гульню, унікальнасць і асобу галоўнага персанажа. Многія крытыкі і гледачы назвалі яго адным з найвялікшых камедыйных серыялаў усіх часоў. Уолер-Брыдж выйграла прэмію BAFTA за найлепшую жаночую камедыйную ролю за першы сезон. Другі сезон атрымаў 11 намінацый на прэмію «Эмі» і выйграў шэсць, пры гэтым Уолер-Брыдж атрымала ўзнагароды «Найлепшы камедыйны серыял», «Найлешая актрыса» і «Найлепшы сцэнарый камедыйнага серыяла»; дадатковыя намінацыі за акцёрскае майстэрства атрымалі Сіян Кліфард, Алівія Колман і запрошаныя зоркі Фіёна Шоу і Крысцін Скот Томас. Серыял атрымаў прэмію «Залаты глобус» за найлепшы тэлесерыял і найлепшую жаночую ролю за Уолер-Брыдж.

## Сюжэт 
Дзеянні серыяла адбываюцца ў сучасным Лондане. Галоўная гераіня — адзінокая 30-гадовая жанчына, якая сутыкнулася з цяжкімі стратамі: пасля смерці маці памірае яе лепшая сяброўка. Флібэг, спрабуючы справіцца з горам, патанае ў алкаголі і выпадковых сексуальных сувязях, з-за чаго перыядычна трапляе ў прыгоды. Яе адносіны з сям’ёй таксама напружаныя: на свой дзень нараджэння бацька гераіні дорыць ёй сертыфікат на наведванне псіхатэрапеўта.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2016 года
Малады Папа

**«Малады Папа»** () — англамоўны італьяна-іспана-французскі серыял 2016 года рэжысёра Паала Сарэнціна. Галоўныя ролі выканалі Джуд Лоу і Даян Кітан.

Сусветная прэм’ера *«Маладога Папы»* адбылася 3 верасня 2016 года на 73-м Венецыянскім міжнародным кінафестывалі, дзе першыя два эпізоды былі паказаны па-за конкурсам, упершыню ў гісторыі фестывалю, калі тэлесерыял стаў часткай праграмы. Прэм’ера серыяла на тэлебачанні адбылася 21 кастрычніка 2016 года на Sky Atlantic у Італіі.

14 ліпеня 2017 года серыял атрымаў дзве намінацыі на прэмію «Эмі», стаўшы першым італьянскім тэлесерыялам, намінаваным на гэту прэмію.

## Сюжэт 
Гісторыя італаамерыканца Лэні Белардо, абранага Папам Рымскім Піем XIII (не блытаць з аднайменным антыпапам). Лэні — складаны чалавек, які паводзіць сябе эксцэнтрычна, і дзеянні яго на пасадзе Папы прадбачыць не вось так проста, таму кардыналы плятуць супраць яго інтрыгі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы на італьянскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы на іспанскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2016 года
Катэгорыя:Фільмы Паала Сарэнціна
Metropolitan Life Insurance Company Tower

**Metropolitan Life Insurance Company Tower** — небаскроб у Нью-Ёрку, самы высокі будынак горада з 1909 па 1913 год. 6 лютага 1978 года будынак быў дададзены ў рэестр гістарычных мясцін ЗША. Вышыня будынка 213 метраў (50 паверхаў). У 1913 годзе ў Нью-Ёрку быў пабудаваны Woolworth Building (246 м), які, у сваю чаргу, перасягнуў па вышыні Метлайф-таўэр на 33 метры. На Метлайф-таўэр знаходзяцца 4 цыферблаты гадзінніка па 8 метраў у дыяметры, памер лічбаў — 1,2 метра ў вышыню. Хвілінная стрэлка гадзінніка важыць 500 кг. У 2002 годзе ў будынак была інтэграваная сістэма ілюмінацыі, якая падсвятляе будынак у залежнасці ад пары года і значных падзей.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Небаскробы Нью-Ёрка
Халакост у Астравецкім раёне

У часы Другой сусветнай вайны на тэрыторыі Астравецкага раёна нацысты і іх прыхільнікі пачалі пагалоўнае знішчэнне яўрэяў. Акцыі паўтараліся мноства разоў у многіх месцах. За выдачу яўрэяў або іх месцазнаходжання немцы выдавалі мясцовым жыхарам прэміі — цукар і соль. У тых населеных пунктах, дзе яўрэяў забілі не адразу, іх утрымлівалі ў гета аж да поўнага знішчэння, выкарыстоўваючы на цяжкіх і брудных прымусовых працах, з-за чаго многія вязні памерлі ад непасільных нагрузак ва ўмовах пастаяннага голаду і адсутнасці медыцынскай дапамогі.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння, стварылі на тэрыторыі раёна 6 гета:
* Кемелішкі (Рытанскі сельсавет) (кастрычнік 1941 — 24 кастрычніка 1942), забітыя да 500 яўрэяў.
* Міхалішкі (канец верасня — пачатак кастрычніка 1941 — сакавік 1943), закатаваныя і забітыя сотні яўрэяў.
* Быстрыца (да 1944 года), забітыя 243 яўрэя (100 у 1941 годзе, 143 у 1944 годзе)
* Варняны (да 1944 года), забіты 173 яўрэя
* Астравец

Толькі невялікай колькасці яўрэяў у Астравецкім раёне ўдалося выратавацца, хаваючыся ў хованках і ў лясах.

У раёне 4 чалавекі былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*». Гэта:
* Ракаўская Мечыслава
* Сялевіч Ян
* Вішнеўскія Станіслаў і Браніслава

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Быстрыцы (2010), Кемелішках (1992), Міхалішках (2009).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Астравецкага раёна
Астравецкі раён
Рускі

**Ру́скі** — прадстаўнік рускага народа мужчынскага роду. Назву маюць:
* «Рускі» — апавяданне Максіма Гарэцкага, напісанае ў 1915 годзе.
* «Рускі» — кароткаметражны мастацкі фільм Віктара Аслюка, зняты ў 2013 годзе.
* Рускі — востраў у Японскім моры, які належыць Расіі.
* Рускі — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі.
Паводкі ў Іспаніі (2024)

У канцы кастрычніка 2024 года з-за праліўных дажджоў у некалькіх раёнах Паўднёва-Усходняй Іспаніі, у тым ліку Валенсіі, Кастыліі-Ла-Манча і Андалусіі, здарыліся маштабныя паводкі. У выніку загінулі прынамсі 217 чалавек. У каралеўстве была абвешчана трохдзённая жалоба.

## Ход падзей 
Шторм абрынуўся на Іспанію, а перадусім на Валенсію, увечары 29 кастрычніка. Па даных іспанскіх метэаролагаў, усяго за восем гадзін у Валенсіі выпала 491 мм ападкаў, што адпавядае прыблізна гадавой норме. За 24 гадзіны ў Валенсіі выпала найбольшая колькасць ападкаў з 1966 года. 

У Чыве выпала каля 500 літраў ападкаў на квадратны метр, як ва Уцьеле і Турысе было зафіксавана ў агульнай складанасці па 200 л/м2, а ў іншых паўднёва-ўсходніх муніцыпалітэтах — па 100 л/м2. У Андалусіі шторм нанёс шкоду будынкам, дарогам, мастам і сельскагаспадарчым угоддзям. Для выратавання некалькіх чалавек была задзейнічана Грамадзянская гвардыя. Іспанскае метэаралагічнае агенцтва AEMET абвясціла жоўты і аранжавы ўзроўні трывогі ў шэрагу рэгіёнаў. На поўдні і ўсходзе Іспаніі ўзровень павышаны да чырвонага. Больш за 1000 іспанскіх вайскоўцаў былі накіраваныя ў найбольш пацярпелыя раёны.

Мясцовыя ўлады падвергліся крытыцы за тое, што не папярэдзілі своечасова жыхароў аб небяспецы. Урад рэгіёна Валенсія прызнаў, што разаслаў SMS-паведамленні толькі праз восем гадзін пасля першых паведамленняў аб паводках і праз 10 гадзін пасля таго, як метэаралагічная служба краіны папярэдзіла аб «надзвычайнай небяспецы» ў рэгіёне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:2024 год у Іспаніі
Катэгорыя:Кастрычнік 2024 года
Катэгорыя:Паводкі 2024 года
Іштван Хорці

**Іштван Хорці** (; ) — венгерскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, старшы лейтэнант венгерскай авіяцыі. Сын рэгента Міклаша Хорці.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў харвацкім горадзе Пула. Палучыў дыплом інжынера. Скончыў лётную школу і ў 1929 г. пераведзены ў рэзерв ВПС.

Іштван атрымаў адукацыю ў Венгрыі і за мяжой, уключаючы навучанне ў ваеннай акадэміі ў Вест-Пойнце, ЗША.

У 1931 годзе ён пераехаў у Венгрыю, дзе працаваў у Дзяржаўным сталелітэйным канцэрне на заводзе MÁVAG. Тут ён прымаў удзел у распрацоўцы вядомага лакаматыва «424». У 1940 годзе яго прызначылі дырэктарам Венгерскай чыгункі па рэкамендацыі міністра гандлю Йозефа Варга. Гэта быў першы выпадак, калі пост дырэктара заняў чалавек, які не быў прафесійным чыгуначнікам.

10 лютага 1942 года яго абвясцілі афіцыйным пераемнікам свайго бацькі Міклаша на пасадзе кіраўніка дзяржавы, у тым ліку з-за дрэннага здароўя рэгента. У гэтым жа годзе ён добраахвотна пайшоў на савецка-германскі фронт. Аднак яго жыццё абарвалася 20 жніўня 1942 года, калі ён загінуў у авіякатастрофе ў Аляксееўке, Белгародской вобласці, падчас выканання баявога задання.

## Сям’я 
* У 1940 годзе Іштван Хорці ажаніўся на графіне Ілоне Эдэльсхайм-Дьюлаі. Іх старэйшы сын, Шарыф Іштван Хорці, нарадзіўся 17 студзеня 1941 года. Пазней ён скончыў Оксфард і Імперскі каледж, і доўгі час працаваў інжынерам.
* Іштван Хорці меў малодшага брата, Міклоша Хорці малодшага. У 1944 годзе яго выкралі нямецкія баевікі пад кіраўніцтвам Ота Скарцэні. Гітлер накіраваў Міклошу Хорці старэйшаму ультыматум, з патрабаваннем перадаць паўнамоцтвы пранямецкаму лідэру Партыі Скрыжаваных стрэл — Ферэнцу Салашы.

## Гл. таксама 
* Ферэнц Салашы
* Міклаш Хорці
* Ота Скарцэні
* Каралеўства Венгрыя (1920—1944)

## Крыніцы
Універсальная літоўская энцыклапедыя

**Універсальная літоўская энцыклапедыя** (; **VLE**) — універсальная навуковая энцыклапедыя на літоўскай мове. Друкавалася выдавецтвам «Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras».

## Гісторыя 
У друкаваным варыянце выпускалася з 2001 па 2015 год. У чэрвені 2017 годзе большасць тэкстаў і ілюстрацый, надрукаваных у VLE, былі размешчаны ў Інтэрнеце. З таго часу энцыклапедыя папоўнілася новымі артыкуламі і дапрацоўваецца, але толькі ў віртуальнай версіі.  

VLE стала першай друкаванай універсальнай энцыклапедыяй на літоўскай мове, выдадзенай пасля аднаўлення літоўскай дзяржаўнасці. Фактычна яна стала працягам Літоўскай савецкай энцыклапедыі 1976—1985 гадоў. 

## Апісанне 
Створана ў фармаце нямецкай энцыклапедыі Брокгаўза. Выдадзена 25 тамоў і адзін дадатковы на 800 старонак (агульны аб’ём — каля 20 тысяч старонак). Да сакавіка 2015 года выйшлі ўсе 25 тамоў энцыклапедыі і адзін том дадаткаў. Дваццаць пяць тамоў энцыклапедыі змяшчаюць амаль 122 тысячы артыкулаў і каля 25 тысяч ілюстрацый. 

У інтэрнэт-энцыклапедыі vle.lt на верасень 2021 года было 97 800 артыкулаў, больш за 56 000 ілюстрацый. Віртуальная версія налічвала больш за 3100 аўтараў. У сярэднім штомесяц выходзіла каля 50 новых артыкулаў. У 2020 годзе сайт VLE наведалі 236 тыс. унікальных наведвальнікаў. 

Асобныя тэматычныя артыкулы змяшчаюць артыкулы, прысвечаныя літуаністычнай тэматыцы — пра Літву і літоўцаў. Шмат месца ў VLE адведзена тэмам, забароненым або ігнараваным у савецкі перыяд: літоўская дзяржаўнасць, гісторыя каталіцкага касцёла, арміі, літоўскі супраціў акупацыі нацысцкай Германіі і СССР, Малая Літва, жыццё літоўцаў за мяжой.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Універсальныя энцыклапедыі
Катэгорыя:Навука ў Літве
Дзённік баскетбаліста

**«Дзённік баскетбаліста»** () — амерыканскі біяграфічны крымінальны драматычны фільм 1995 года, зняты Скотам Калвертам і заснаваны на аднайменным аўтабіяграфічным рамане, напісаным Джымам Кэралам. У ім распавядаецца гісторыя падлеткавых гадоў Кэрала як шматабяцальнага школьнага баскетбаліста і пісьменніка, у якога развілася залежнасць ад гераіну. У галоўных ролях Леанарда Дзі Капрыа, Бруна Кёрбі, Ларэйн Брако, Эрні Хадсан, Патрыкам Мак-Гоў, Джэймс Мадыё.

Прэм’ера «Дзённік баскетбаліста» адбылася на кінафестывалі «Сандэнс» 27 студзеня 1995 года. Фільм быў шырока паказаны ў кінатэатрах 21 красавіка 1995 года, атрымаў неадназначныя водгукі і сабраў у пракаце 2,4 мільёны долараў.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы 1995 года
Кундрусэ

**Кундрусэ** () — вёска ў воласці Сетамаа павета Вырумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Вярска.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Куксіна

**Куксіна**:
## Беларусь 
* Куксіна (Глыбоцкі раён)
## Эстонія 
* Куксіна (Сетамаа)
Міхаіл Аляксандравіч Шавель

**Міхаіл Аляксандравіч Ша́вель** (, Вільянава, Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць —) — беларускі тэатральны дзеяч, рэжысёр. Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь (2000).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1972 годзе. З 1972 года дырэктар Пружанскага раённага Дома культуры, з 1974 года ў Брэсцкім абласным Доме народнай творчасці, старшы інспектар упраўлення культуры, з 1976 года — памочнік намесніка старшыні Брэсцкага аблвыканкама. З 1980 года — дырэктар Брэсцкага абласнога тэатра лялек, з 1995 года — яго дырэктар-мастацкі кіраўнік.

Дзякуючы Шавелю ў Брэсцкім тэатры ўдала ўвасоблены на сцэне драматычныя творы Ніны Мацяш, Уладзіміра Ягоўдзіка, Галіны Васілеўскай, Нэлі Тулупавай, Уладзіміра Граўцова, Ігара Сідарука. Спектакль «Рыгорка — Ясная зорка» паводле п’есы Анатоля Вярцінскага з поспехам паказаны на сцэнах Беларусі, Германіі, Расіі і Украіны. З 1996 года — прэзідэнт аб’яднання «Беларускі цэнтр УНІМА». Аўтар ідэі і арганізатар правядзення штогадовага абласнога конкурсу «Берасцейскія зоркі», адзін з арганізатараў і кіраўнікоў міжнароднага фестывалю тэатраў драмы і лялек «Белая Вежа». З 1995 года ўзначальваў абласное аддзяленне грамадскага аб’яднання «Беларускі фонд культуры».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
*  — С. 559.

## Спасылкі 
* *Аляксей Шалахоўскі* Памяці Міхася Шавеля // Газета «Наша слова»

Катэгорыя:Рэжысёры СССР
Катэгорыя:Рэжысёры Беларусі
Вайна за незалежнасць Румыніі (1877-1878)

**Румынская вайна за незалежнасць** (), таксама вядомая як **Вайна за незалежнасць Румыніі 1877-1878 гадоў**, нацыянальна-вызваліцельная вайна Аб'яднанага княства Валахіі і Малдовы супраць Асманаў.

## Гісторыя 
На працягу многіх стагоддзяў Румынія знаходзілася пад кантролем Асманскай імперыі, што выклікала незадаволенасць сярод румын. Пазіцыі Асманскай імперыі паступова аслабелі, што прыводзіла да росту нацыяналістычных настрояў і імкнення да незалежнасці. Румыны марылі аб аб'яднанні сваіх земляў і стварэнні незалежнай дзяржавы, свабоднай ад замежнага панавання.

У 1877 годзе, скарыстаўшыся момантам аслаблення Асманскай імперыі, румынскія паўстанцы паднялі паўстанне. Неўзабаве да іх далучыліся вайска Расійскай імперыі, якія таксама вялі барацьбу супраць асманскіх сіл. Аб'яднаныя намаганні румынскіх і рускіх войскаў сыгралі ключавую ролю ў ходзе канфлікту, але ў паўстанне таксама прымала ўдзел .э

19 студзеня 1878 года Асманская імперыя запытала мір, прыняты Расіяй і Румыніяй. Перамога далася Румыніі коштам 19 тысяч чалавек. 13 ліпеня 1878 года незалежнасць Румыніі ад Порты была прызнана вялікімі дзяржавамі.

## Мірнае пагадненне 
Мірнае пагадненне паміж Расіяй і Асманскай імперыяй было падпісана 3 сакавіка 1878 года ў Сан-Стефана. Яно абвяшчала стварэнне Балгарскага княства, незалежнасць Сербіі, Чарнагорыі і Румыніі. Аднак гэтае пагадненне не было прызнана Вялікімі дзяржавамі, што прывяло да склікання Берлінскага кангрэса. Паводле Берлінскага трактату Румынія атрымала поўную незалежнасць, Паўночную Дабруджу, порт Канстанца і востраў Змяіны. Расіі адышла Бесарабія, якую Румынія атрымала пасля Крымскай вайны. Князь Караль I першапачаткова не згаджаўся з такім адчужэннем тэрыторыі, але Бісмарк пераканаў яго пайсці на кампраміс, каб атрымаць у будучыні эканамічныя выгады ад выхаду да Чорнага мора.

## Зноскі 
Катэгорыя:Гісторыя Румыніі
Бакінская вуліца (Мінск)

**Бакінская вуліца** — вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска. Названа ў гонар г. Баку. Ідзе ад вул. Варанянскага паралельна вул. Валадзько і потым завяршаецца скрыжаваннем з апошняй.

Будынкі вуліцы амаль выключна складаюць жылую забудову, большая частка з якой сядзібная аднапавярховая; некалькі шматпавярховых жылых дамоў былі пабудаваны у канцы 1987-88, 1998-1999 і 2001-2003 гг. У 2015-2016 гг. увялі ў эксплуатацыю дом 14, які выкарыстоўваецца ў якасці магазіна. 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Бакінская вуліца на сайце Мinskonline
* Бакінская вуліца на АТО.ВУ
* Бакінская вуліца на Photobuildings

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Алег Уладзіміравіч Жукаў

**Алег Уладзіміравіч Жукаў** () — беларускі паэт-песеннік, аўтар больш за трыста песень для расійскіх і беларускіх выканаўцаў, музыка, кампазітар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 студзеня 1937 года ў Днепрапятроўску.

Песеннай творчасцю займаўся са школьных гадоў. На прафесійным узроўні — з 1967 года са з’яўленнем першых песень, напісаных сумесна з Юрыем Антонавым, і працы вакалістам-інструменталістам у ВІА «Тоніка» Віктара Вуячыча (1967—1971).

Жукаў — аўтар каля трохсот запісаных песень. Аўтар сцэнарыяў для тэле- і радыёперадач, двух фільмаў-канцэртаў на беларускім ТБ. Выдаў дзевяць дыскаў, аўтар гімнаў музычных фестываляў «Славянскі базар», «Залаты шлягер», конкурсу «Тэлевяршыня».

Памёр 31 кастрычніка 2024 года ў Мінску ва ўзросце 87 гадоў.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паэты-песеннікі СССР
Катэгорыя:Паэты-песеннікі Беларусі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Францыска Скарыны
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Уладзіслаў Валер’евіч Ноздрын

**Уладзіслаў Валер’евіч Ноздрын** (нар. 5 снежня 1996, г. Мінск) — беларускі акцёр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 снежня 1996 года ў Мінску.

У 2018 годзе скончыў Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў (курс народнай артысткі Беларусі З. В. Белахвосцік). Атрымаў спецыяльнасць «Артыст драматычнага тэатра і кіно», 3 траўня 2024 года сумеснай заявай беларускіх праваабарончых арганізацый ён быў прызнаны палітычным зняволеным.

## Сям’я 
У шлюбе з актрысай Гражынай Быкавай-Ноздрынай.

## Творчасць 
### Ролі ў тэатры 
Асноўныя ролі ў РТБД ===

* Дзед Марозаў (2020), эпізод
* Успышка (2020), Тыква ў 20-22 гады
* Выпадковы кадр (2019), эпізод

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі
Табасалу

**Табасалу** () — пасёлак у павеце Хар'юмаа, Эстонія. Адміністрацыйны цэнтр воласці Харку. Адлегласць да Таліна — 13 км. Упершыню Табасалу быў згаданы ў 1317 годзе пад назвай Тапеселе (*Tappeselle*). У пасёлку ёсць гімназія, музычная школа, бібліятэка, спартыўны комплекс, некалькі магазінаў.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Дыялекты румынскай мовы

]]
**Дыялекты румынскай мовы** — тэрытарыяльныя разнавіднасці румынскай мовы. Мовазнаўцы называюць разнавіднасці румынскай мовы альбо «дыялектамі», альбо «субдыялектамі», у залежнасці ад іх гледжання на абшар, які ахоплівае румынская мова.

Лінгвістычная разнастайнасць румынскай мовы адлюстроўваецца ў шэрагу дыялектаў і субдыялектаў, якія змяняюцца ў залежнасці ад геаграфічнай зоны.

## Спіс 
* **Малдаўскі дыялект**, распаўсюджаны на тэрыторыі гістарычнай вобласці Малдова ў сучаснай Румыніі. Малдаўскія нацыяналісты вылучаюць яго як асобную мову. Малдаўскі дыялект шырока распаўсюджаны ў паўночна-ўсходняй частцы Румыніі, асабліва ў наступных гістарычных або адміністрацыйных абласцях:
** Ясы
** Сучава
** Баташані
** Нямц Гэты дыялект характарызуецца ўнікальнымі лексічнымі, фанетычнымі і граматычнымі асаблівасцямі, якія адрозніваюць яго ад іншых разнавіднасцяў румынскай мовы.
* **Трансільванскія дыялекты**, уяўляюць сабой групу дыялектаў. Гэтыя дыялекты распаўсюджаны на большай частцы гістарычнай вобласці Трансільванія, за выключэннем памежных раёнаў, куды праніклі дыялекты суседніх абласцей. Трансільванскія дыялекты выдзяляюцца па геаграфічным прынцыпе і не ўтвараюць генетычнага адзінства. У адрозненне ад іншых дыялектаў, такіх як мунтэнскі, малдаўскі і банатскі, гаворкі Трансільваніі раздрабнёныя на мноства дробных дыялектаў з незначнымі адрозненнямі, што ўскладняе іх дыялектную класіфікацыю. Схемы класіфікацыі, створаныя ў канцы XIX стагоддзя, ўключалі трансільванскі дыялект, аднак, у ходзе палявых даследаванняў і назапашвання вынікаў у пачатку XX стагоддзя, гэтая кропка гледжання была адхілена. У 1908 годзе Густаў Вайганд выкарыстоўваў крытэрый фанетычных адрозненняў і прыйшоў да высновы, што румынская мова Трансільваніі ўяўляе сабой мазаіку пераходных гаворак. Наступныя даследаванні пацвердзілі гэты выснову.
* **Банатскі дыялект**, з’яўляецца адным з дыялектаў распаўсюджаным на тэрыторыі гістарычнай вобласці Банат (Румынія і Сербія). Банатскі дыялект распаўсюджаны на паўднёвым усходзе Румыніі, у наступных паветах: Арад (у паўднёвай частцы), Караш-Северын, Тыміш, Хунедаара (у паўднёвай частцы). Таксама банатскі дыялект некаторымі даследчыкамі ўключае «унгурянскія гаворы», на якіх размаўляе частка влахаў Сербіі — у сербскай частцы Баната, гэта значыць у Паўднёва-Банатскім і Сярэдне-Банатскім акругах аўтаномнага краю Ваяводзіна, і ва Усходняй Сербіі на іншым беразе Дуная. Гэтыя гаворы вельмі блізкія да банатскага дыялекту румынскай мовы і таксама могуць лічыцца яго часткай.
* **Марамурскі дыялект**
* **Мунцянскі дыялект**
* **Крышанскі дыялект**

## Крыніцы 
Катэгорыя:Культура Румыніі
Катэгорыя:Румынская мова
Андрэй Міхайлавіч Шувалаў

**Андрэй Міхайлавіч Шувалаў** (; нар. , Ідрыца) — расійскі фехтавальшчык, трохразовы бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў. Заслужаны майстар спорту СССР (1991).

На Алімпіядзе ў Сеуле выйграў бронзавы медаль у індывідуальнай шпазе і камандным разам з Паўлам Калабковым, Уладзімірам Разнічэнкам, Міхаілам Цішко і Ігарам Ціхаміравым. На наступных Гульнях Аб'яднаная каманда, прадстаўленая Паўлам Калабковым, Сяргеем Краўчуком, Сяргеем Костаравым, Валерыем Захарэвічам і Андрэем Шувалавым зноў выйграла бронзу. У індывідуальным першынстве стаў 11-м.

У цяперашні час узначальвае мужчынскую зборную Расіі па фехтаванні на шпазе.

## Зноскі 
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі СССР
Тэтэрувя

**Тэтэрувя** () — вёска ў воласці Сетамаа павета Вырумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Мерэмяэ. Размешчана за 26 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад павятовага цэнтра — горада Выру — і за 28 кіламетраў на поўдзень ад валаснога цэнтра — пасёлка Вярска. Вышыня над узроўнем мора - 176 метраў.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Анарха-ўніверсалізм

**Анарха-ўніверсалізм** — аб’яднанне ў анархічным руху, створанае ў 1917 годзе. Заснавальнікі — Абай і Вольфам Гордзіны, якія выступалі пад псеўданімам Браты Гордзіны. 

Сярод асноўных ідэй — усёвынаходніцтва, то бок усё павінна стаць прадметам вынаходкі, і саюз пяці прыгнечаных, то бок прадстаўніцтва найбольш прыгнечаных слаёў (Асоба, Рабочы, Жанчына, Прыгнечаныя нацыі і Моладзь).

Ва ўтапічным творы «Краіна Анархія» Гордзіны апісваюць планету, на якой няма прыватнай уласнасці, усё з’яўляецца прадметам вынаходкі, ад рэчаў вакол, да нябесных свяцілаў, а пяці прыгнечаным супрацьпастаўленыя пяць гор пад назвай Роўнасць, Братэрства, Каханне, Свабода, Творчасць і пяць мораў пад назвай Камунізм, Касмізм, Гінізм, Анархізм, Амарфізм.

Пад уплывам анарха-ўніверсалізму Аляксандрам Святагорам быў створаны біякасмізм.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Герасимов Н.И. Кто такие братья Гордины? (на материале архивных документов Исследовательского института языка идиш в Нью-Йорке) // Отечественная философия. 2023. Т. 1. № 1. С. 77-88.

Катэгорыя:Анархізм
Ту-130

**Ту-130** (ДП — далёкі планіравальны) — ударны беспілотны лятальны апарат распрацаваны ў  Тупалева.

## Лётна-тэхнічныя характарыстыкі 
### Тэхнічныя характарыстыкі 
* Даўжыня: 8,80 м
* Размах крыла: 2,80 м
* Вышыня: 2,20 м
* Маса пустога: 2050 кг
### Лётныя характарыстыкі 
* Максімальная хуткасць: 10 М
* Практычная далёкасць: 4000 км
* Дынамічная столь: 100 км

## Зноскі 
Катэгорыя:Самалёты СССР
Катэгорыя:Самалёты Тупалева
Дэпрэсанты

**Дэпрэсанты** (ад  = прыгнечанне) — рэчывы, што прыгнечаюць, якія зніжаюць або падаўляюць псіхічнае ўзбуджэнне — актыўнасць цэнтральнай нервовай і / або дыхальнай сістэмы, нават калі гэта не асноўны аспект іх актыўнасці. Пры дастатковых дозах выклікаюць паслабленне напружання і тармажэнне.

Дэпрэсанты могуць ужывацца пры трывожным неўрозе, генералізованный трывожным разладзе, сацыяфобіі, панічных нападах, бяссоніцы, АКР, канвульсіях і дэпрэсіі.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Дэпрэсанты
Вуліца Вільямса (Мінск)

**Вуліца Вільямса** — вуліца ў мікрараёне Мінск-Свет Кастрычніцкага раёна Мінска, названая ў гонар вучонага В. Р. Вільямса.

## Гісторыя 
Да пачатку будаўніцтва ў раёне старога аэрапорта Мінска вуліца ўяўляла сабой сядзібную забудову побач з гэтым аэрапортам. У 2014 г. было прынята рашэнне аб зносе прыватнага сектара гэтай вуліцы пад шматпавярховую забудову мікрараёна Мінск-Свет, жыхары вуліцы пісалі скаргі ў 2015—2017 гг. і судзіліся з Мінгавыканкамам у 2017—2020 гг., каб захаваць забудову вуліцы некранутай, але практычна беспаспяхова. У цяперашні час вуліца ўяўляе сабо невялікі праезд побач з вул. Л. Шчамялёва.

## Славутасці 
* Прыватны батанічны сад дома 19 з унікальнымі раслінамі, знішчаны падчас ліквідацыі сядзібнай забудовы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Вуліца Вільямса на АТО.ВУ

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Дэперсаналізацыя

**Дэперсаналізацыя** ( +  — асоба) — стан адчужэння ад сябе, неадэкватнае ўспрыманне чалавекам сваёй асобы, свайго «Я». Прычынамі могуць быць псіхафізіялагічныя, сацыяльныя захворванні. Клінічны сіндром шэрагу псіхічных разладаў.

Хворым здаецца, што падзеі іх жыцця адбываюцца з кімсьці іншым, што яны «глядзяць» сваё жыццё ў кінатэатры. Дэперсаналізацыя, у пераважнай большасці выпадкаў, суправаджаецца дэрэалізаціяй і псіхічнай анестэзіяй. Лацінская назва — anesthesia psychica dolorosa. У МКХ-10 пазначаецца як «сіндром дэперсаналізацыі-дэрэалізацыі», які гістарычна называўся дэперсаналізацыяй. Працяглая дэперсаналізацыя з’яўляецца сур’ёзным станам, часта прыводзіць да самагубства.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Дафни Симеон, Джеффри Абугел. Я не я. Что такое деперсонализация и как с этим жить = Daphne Simeon, Jeffrey Abugel. Feeling Unreal: Depersonalization Disorder and the Loss of the Self. — М.: Альпина Паблишер , 2022. — 336 с. — ISBN 978-5-9614-4042-3.

Катэгорыя:Псіхапаталагічныя сіндромы
Уруст

**Уруст** () — востраў у праліве Скагерак, належыць Швецыі. Уваходзіць у склад камуны Уруст лена Вестра-Гёталанд. Цэнтральны горад вострава — Хенан. Уруст з плошчай 345,6 км ² з’яўляецца трэцім па велічыні востравам Швецыі пасля Готланда і Эланда.

Злучаны мастамі як з мацерыком так і з некалькімі бліжэйшымі астравамі, уключаючы Чорн. Унутраныя і ўсходнія часткі вострава ўяўляюць сабой парослыя іглічным лесам пласкагор’і і занятыя пад земляробства лагчыны. На захад ад даліны, якая цягнецца ад Хенана да Варачыля, узвышшы пераходзяць у парослыя верасам пусткі, якія змяняюцца ля ўзбярэжжа хмызняком і голымі скаламі.
Катэгорыя:Астравы Швецыі
Хенан

**Хенан** () — горад на паўднёвым захадзе Швецыі, Вестра-Гёталанд. Галоўны адміністрацыйны цэнтр камуны Уруст. Знаходзіцца на беразе праліва Катэгат. Размешчаны прыкладна за 400 км на паўднёвы захад ад Стакгольма і прыкладна за 80 км на паўночны захад ад цэнтра Гётэбарга. Невялікі порт.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Швецыі
Харку (пасёлак)

**Харку** () — пасёлак у аднайменнай воласці павета Хар’юмаа (Эстонія).  Харку ўпершыню згадваецца, верагодна, у 1242 годзе пад назвай Харкуа.

У Харку нарадзіўся палітык Эдгар Савісаар (1950–2022).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі