open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Навінкоўскі дуб

**Навінкоўскі дуб** — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Клецкім раёне Мінскай вобласці.

## Апісанне 
Дуб чарэшчаты. Узрост, вышыня і дыяметр ствала на момант абследавання не пазначаны ў агульнадаступных крыніцах.

Помнік прыроды быў заснаваны з мэтай захавання ўнікальнага экзэмпляра дрэва.

## Размяшчэнне 
Помнік прыроды знаходзіцца за 19 км на поўдзень ад горада Клецк, за 10 км на захад ад вёскі Заастравечча і за 0,3 км на ўсход ад вёскі Чаша. Дакладнае месцазнаходжанне: за 50 метраў на поўнач ад раённай дарогі паміж вёскамі Чаша і Драбаўшчына, у выдзеле 18 квартала № 92 Навінкоўскага лясніцтва ДЛГУ «Клецкі лясгас».

## Статус аховы 
Ахоўны статус прысвоены пастановай Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь ад 26 красавіка 2007 года № 40 "Аб аб'яўленні асобных векавых і рэдкіх парод дрэў батанічнымі помнікамі прыроды рэспубліканскага значэння".

На тэрыторыі помніка прыроды забараняецца:
* знішчэнне, уключаючы рубку або пашкоджанне дрэў і іншай драўняна-хмызняковай расліннасці;
* узвядзенне пабудоў, пракладка новых дарог, правядзенне работ, звязаных з парушэннем зямель, змяненнем гідралагічнага рэжыму тэрыторыі;
* прагон і пасьба жывёлы;
* распальванне вогнішчаў;
* праезд, стаянка і мыйка аўтамабіляў, матацыклаў і іншых аўтатранспартных сродкаў;
* устаноўка намётаў, правядзенне масавых мерапрыемстваў па-за ўстаноўленымі для гэтага месцамі;
* забруджванне і засмечванне тэрыторыі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Батанічныя помнікі прыроды Беларусі
Катэгорыя:Дрэвы-помнікі
Катэгорыя:Славутасці Клецкага раёна
Брацкая магіла (Рэчкі)

**Брацкая магіла** (1941—1944) — ваеннае пахаванне ў в. Рэчкі (Крывасельскі сельсавет), знаходзіцца ў скверы.

У ёй пахаваны 79 воінаў Чырвонай Арміі і партызан. У 1957 г. на магіле пастаўлены абеліск. Помнік таксама ўшаноўвае памяць 43 землякоў, што загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

На абеліску змешчаны мемарыяльныя дошкі з устаноўленымі прозвішчамі загінуўшых. Тэрыторыя вакол помніка добраўпарадкавана, забрукавана пліткай. Перад помнікам зроблены невялікі кветнік.

## Спасылкі 
* heritage.gov.by

Катэгорыя:Брацкія магілы Беларусі
Катэгорыя:Рэчкі (Крывасельскі сельсавет)
Віктар Мікалаевіч Капыцько

**Віктар Мікалаевіч Капыцько** () — беларускі кампазітар, кінакампазітар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 кастрычніка 1956 года ў Мінску.

У 1971—1975 гадах вучыўся ў Сярэдняй спецыяльнай музычнай школе пры Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі па спецыяльнасці «Тэорыя музыкі».

У 1982 годзе скончыў кампазітарскае аддзяленне Ленінградскай кансерваторыі.

Член Беларускага саюза кампазітараў з 1985 года.

Памёр 14 снежня 2025 года.

## Творчасць 
Працаваў у разнастайных музычных жанрах.

Сярод асноўных твораў кампазітара — тры оперы, камерная інструментальная і вакальная музыка, у тым ліку меса ў гонар Святога Францыска Асізскага, араторыя «Куранты» паводле ананімнага славянскага зборніка XVIII стагоддзя, шматлікія камерныя сольныя кантаты, камерная сімфонія «Біблійныя Сцэны», аркестравыя творы, творы для хору.

Першая опера «Дзяўчынка, якая наступіла на хлеб» паводле казкі Ханса Крысціяна Андэрсана была пастаўлена на Ленінградскім тэлебачанні ў 1983 годзе. Другая опера па матывах апавядання Антона Чэхава «Сіняя барада і ягоныя жонкі» выконвалася на сцэне Вялікага тэатра оперы і балета Беларусі ў 2006 годзе. Трэцяя опера «Прызначаны час» паводле аднайменнага апавядання Рэя Брэдберы была здзейснена ў канцэртным выкананні ў Беларускай дзяржфілармоніі ў сакавіку 2020 года.

Стварыў музыку да экранізацый тэатральных спектакляў савецкага рэжысёра Георгія Таўстаногава: у 1986 годзе да «Дзядзькі Вані» Антона Чэхава, у 1989 — да «Апошняга Палкага Закаханага» паводле п'есы Ніла Саймана.

Творчасць кампазітара звязана з рознымі відамі сучаснага мастацтва. В. Капыцько стварыў музыку для больш чым 30 пастановак драматычнага і лялечнага тэатраў у Беларусі, Расіі, Германіі, Польшчы, Латвіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Беларусі
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Кінакампазітары Беларусі
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Балетныя кампазітары
Ганчак (сабака)

]]
**Ганчакі** — вялікая група парод паляўнічых сабак.

Паляўнічае прызначэнне ганчакоў — адчуваць след чацвераногай дзічыны, гнаць яе брэхам па гэтым слядзе і пераследваць дзічыну альбо да поўнага знясілення, альбо да таго часу, пакуль яна не кінецца на паляўнічага. Ганчакі розных парод падобныя па знешнім выглядзе і спосабе працы. Гэта самая вялікая група сучасных паляўнічых сабак (паводле некаторых дадзеных, звыш 80 парод).

Паляванне з ганчакамі атрымала асаблівае развіццё ў Еўропе ў Сярэднявеччы, асабліва ў Францыі, дзе было выведзена шмат парод ганчакоў, многія з якіх ужо згублены. У Англіі культывавалася парфорснае паляванне і выводзіліся пароды англійскіх ганчакоў для розных відаў палявання хар'еры і біглі для палявання на зайцоў, фоксхаўнды для лісіц, стагхаўнды для аленяў, отэрхаўнды для палявання на выдр, пароды бладхаундаў, якія ідуць па крывавым слядзе параненай жывёлы (напрыклад, басэт-хаўнды) і г.д.). Такая разнастайнасць спецыялізаваных ганчакоў узнікла дзякуючы кельцкім ганчакам, якія з'явіліся ў Еўропе ў VII—V стагоддзях да н.э. Кельцкія ганчакі мелі суцэльную пясочную або карычневую афарбоўку, валодалі яркім інстынктам пераследу жывёлы па яе слядах і выдатнай здольнасцю арыентавацца ў зарасніках і вяртацца да месца, адкуль яны падышлі да жывёлы, а таксама выбіральнасцю ў працы з рознымі жывёламі.

У Беларусі ў стадыі адраджэння знаходзіцца нацыянальная гістарычная парода — беларускі ганчак.

## Літаратура 
* Э.Р.Самусенка. Ганчакі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. С. 31.

Катэгорыя:Паляўнічыя пароды сабак
Ашуканы палітрэдактар

**Ашуканы палітрэдактар** — сатырычнае апавяданне Максіма Гарэцкага, напісанае ў 1929 годзе і апублікаванае пасмяротна ў 1993 годзе.

Упершыню надрукавана ў часопісе «Полымя», 1993 № 2, публікацыя Галіны Гарэцкай. Уваходзіць у рукапісны цыкл «Люстрадзён» падпісаны псеўданімам Мізэрыус Монус (1929-30), захоўваецца ў ЦНБ НАН Беларусі. У дзённіку-календары датуецца 25 жніўня, 3 верасня 1929 г.

Тэкст апавядання, як і ўсяго цыкла, не апрацаваны да канца, таму сустракаюцца пэўныя недакладнасці, але паслядоўнасць разгортвання сюжэта не парушана. Штуршком для напісання твора палужыў рэальны факт. Аўтар даў у Беларускае дзяржаўнае выдавецтва свой «Зборнік апавяданняў» (1928), але кніга ў свет не выйшла, бо палітрэдактар (г. зн. цэнзар) Будзінскі даў адмоўны водзыў.

Апавяданне ўвайшло ў зборнікі выбраных твораў Максіма Гарэцкага (2009, 2016).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Літаратурныя творы паводле алфавіта
Катэгорыя:АпавяданніКатэгорыя:Творы 1929 годаКатэгорыя:Творы Максіма Гарэцкага
Катэгорыя:Цэнзура ў СССР
Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Аперацыя «Паўночны молат»

У ноч на 22 чэрвеня 2025 года ваенна-паветраныя і ваенна-марскія сілы ЗША правялі ваенную аперацыю пад кодавай назвай «Паўночны молат» () супраць некалькіх ядзерных аб’ектаў у Іране. Сярод іх — завод па ўзбагачэнні ўрану Форда, ядзерны аб’ект у Нетэнзе і Ісфаханскі цэнтр ядзерных тэхналогій і даследаванняў. Гэтыя ядзерныя аб’екты з’яўляліся аднымі з найбольш значных цэнтраў па ўзбагачэнні ўрану ў Іране. У ходзе атакі было выкарыстана чатырнаццаць супрацьбункерных авіябомбаў GBU-57, дастаўленых стэлс-бамбардзіроўшчыкамі Northrop B-2 Spirit, а таксама 30 ракет «Тамагаўк», запушчаных з падводнай лодкі тыпу «Агаё» (былі задзейнічаны сем самалётаў B-2, якія даляцелі да Ірана з некалькімі дазапраўкамі ў паветры з авіябазы Уайтмен у ЗША, і адна падводная лодка, а таксама знішчальнікі-бамбардзіроўшчыкі Цэнтральнага камандавання Узброеных Сіл ЗША, якія наносілі ўдары па аб’ектах СПА Ірана; з улікам самалётаў-запраўшчыкаў і разведвальных самалётаў у аперацыі было задзейнічана звыш 125 самалётаў). Падзея адбылася на фоне ізраільскай ваеннай аперацыі супраць Ірана, якая пачалася 13 чэрвеня, і ўдараў у адказ Ірана па Ізраілі. Паводле ацэнак амерыканскай разведкі, гэтыя ўдары не змаглі знішчыць іранскую ядзерную праграму, а толькі замарудзілі яе на пару месяцаў.

23 чэрвеня ў адказ Іран нанёс удар па амерыканскай ваеннай базе «Аль-Удэйд» у Катары, выпусціўшы 6 ракет і абвясціўшы аб пачатку аперацыі «Благаслаўленне Перамогі».

## Крыніцы
Катэгорыя:Падзеі 22 чэрвеня
Катэгорыя:Чэрвень 2025 года
Катэгорыя:Вайна на Блізкім Усходзе (з 2023)
Мандат ААН

**Мандат ААН** — гэта тэрмін, які звычайна ўжываецца для абазначэння доўгатэрміновай міжнароднай місіі, санкцыянаванай Генеральнай Асамблеяй ААН або Саветом Бяспекі ААН.

Мандаты ААН часта звязаны з міратворчымі аперацыямі. Такі міратворчы мандат можа выдаваться па правілах VI або VII главы Статута ААН.

Калі мандат па артыкуле 42 VII главы Статута ААН дазваляе выкарыстоўваць сілу (паветраныя, марскія ці сухапутныя сілы для падтрымання ці аднаўлення міжнароднага міру і бяспекі, а таксама прыняцця неабходных мераў), то яго называюць *шырокім мандатам*.

Катэгорыя:Міратворчыя місіі і аперацыі ААН
Катэгорыя:Міжнароднае права ўзброеных канфліктаў
Гарадзішча (Даўгінава)

**Гарадзішча** (VI стагоддзе да н.э. — VII стагоддзе н.э.) — археалагічны помнік, знаходзіцца за 1 км на паўночны ўсход ад аграгарадка  Даўгінава.

## Апісанне 
З заходняга, паўднёва-заходняга і паўночнага бакоў да гарадзішча прымыкае балота. Пляцоўка авальная, памерам 47х40 м, нахіленая ў заходнім напрамку. З поўдня, усходу і поўначы ўмацавана валам вышынёй 2-2,5 м, шырынёй у аснове каля 10-12 м. Абследаваў у 1967 г. А. Р. Мітрафанаў. Адносіцца да жалезнага веку. Стан здавальняючы.

## Спасылкі 
* heritage.gov.by

Катэгорыя:Гарадзішчы Вілейскага раёна
Катэгорыя:Даўгінава
Сядзіба Багдановічаў (Стайкі)

**Сядзібна-паркавы комплекс «Двор Стайкі»** — помнік архітэктуры другой паловы ХVІІІ — XIX стагоддзяў, знаходзіцца на паўночны ўсход ад вёскі Стайкі (Вілейскі раён). Захаваліся рэшткі былой сядзібы: фрагменты парку, воднай сістэмы, гаспадарчыя пабудовы (будынак былога бровара, рэшткі склепа, стайні, тока).

Па звестках Р. Афтаназі, ужо ў першай палове ХVІІІ ст., а, магчыма, і раней Стайкі належалі роду Багдановічаў герба «Багорыя». Сядзіба ў Стайках будавалася Тадэвушам Багдановічам у другой палове ХVІІІ ст. ў стылі барока.

Размешчана сядзіба ў маляўнічым узвышаным месцы. Мела асіметрыча-восевую кампазіцыю. Больш верагодна, што сядзібны дом быў пабудаваны ў канцы ХVІІІ ст., меў рысы класіцызму. Будынак стаяў на даволі высокім цокалі, быў аднапавярховы, драўляны, атынкаваны. Галоўны фасад вылучаўся чатырохкалонным тасканскім порцікам з тэрасай. З тыльнага боку сядзібнага дома таксама існавала тэраса. У доме было шмат фамільных каштоўнасцей. Паведамляецца, што ў доме спыняўся Напалеон Банапарт. На чырвоным століку 2 снежня 1812 г. ён падпісаў загад аб прымяненні палявых судоў да марадзёраў. Пазнейшая дабудова правага крыла ўнесла ў кампазіцыю дома элемент асіметрыі. Адначасова пачалося пераафармленне парку ў пейзажны.

## Спасылкі 
* heritage.gov.by
* 

Катэгорыя:Славутасці Вілейскага раёна
Катэгорыя:Стайкі (Вілейскі раён)
Малявічы (археалагічны помнік)

**Курганны могільнік, каменныя магілы** (IX—XI стагоддзі) — археалагічны помнік, за 2,1 км на паўднёвы захад ад вёскі Малявічы (Вілейскі раён), на правым беразе Віліі.

## Апісанне 
 і бляшкі-накладкі налобнага венчыка з каляровага металу.]]

Каля 20 насыпаў некалі займалі паўночную і паўночна-ўсходнюю частку могілак, справа ад дарогі на Альхоўку (Вілейскі раён), злева пры дарозе на Уладыкі. Мясцовая назва Паганскія Могілкі. Дыяметр іх быў 3,5-6 м, вышыня 0,4-0,9 м. У час інвентарызацыі курганы не выяўлены. Хутчэй за ўсё яны знішчаны сучаснымі магіламі, некаторыя з іх вельмі зараслі і цяпер не бачны.

Больш за 50 каменных магіл з круглымі або авальнымі каменнымі вымасткамі або абкладзеных камянямі па перыметры.

Вядомы з канца XIX ст., абследавалі ў 1980 годзе А. Р. Мітрафанаў, у 1985 годзе Я. Г. Звяруга.

## Спасылкі 
* heritage.gov.by

Катэгорыя:Малявічы (Вілейскі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Вілейскага раёна
Спіс дэпутатаў Баранавіцкага раённага Савета дэпутатаў 29-га склікання

**Спіс дэпутатаў Баранавіцкага раённага Савета дэпутатаў 29-га склікання** — спіс дэпутатаў, абраных падчас адзінага дня галасавання 25 лютага 2024 года. Усяго ў Баранавіцкі раённы Савет дэпутатаў уваходзіць 26 дэпутатаў.

## Кіраўніцтва 
* Старшыня Савета — Аляксей Генадзевіч Яромка.
* Намеснік старшыні — Алена Анатолеўна Свістун.

## Спіс дэпутатаў 
## Камісіі Савета 
У Баранавіцкім раённым Савеце дэпутатаў 29-га склікання дзейнічаюць 4 пастаянныя камісіі:

* **Па пытаннях законнасці і правапарадку, дэпутацкай этыцы**
** Старшыня — Аляксандр Леанідавіч Кавальчук;
** Намеснік — Сяргей Сяргеевіч Сліва;
** Сакратар — Наталля Іванаўна Артуганава.

* **Па пытаннях бюджэту і сацыяльна-эканамічнага развіцця**
** Старшыня — Алег Валер’евіч Данілаў;
** Намеснік — Іван Дзмітрыевіч Будзінскі;
** Сакратар — Жанна Канстанцінаўна Мушкевіч.

* **Па аграрных пытаннях, экалогіі, рацыянальным выкарыстанні прыродных рэсурсаў**
** Старшыня — Юрый Аляксандравіч Лявонцьеў;
** Намеснік — Ілья Уладзіміравіч Кухарчык;
** Сакратар — Алена Анатолеўна Ліхач.

* **Па пытаннях сацыяльна-культурнай сферы і сацыяльнай абароны насельніцтва**
** Старшыня — Сняжана Васільеўна Мароз;
** Намеснік — Таццяна Аляксандраўна Санчук;
** Сакратар — Аксана Леанідаўна Кабушка.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Дэпутаты Баранавіцкай раённай Рады дэпутата 29 склікання 

*
Катэгорыя:Спісы:Баранавіцкі раён
Баранавіцкі раённы
Любча (Вілейскі раён)

**Лю́бча** — вёска на тэрыторыі Вілейскага раёна, знішчаная разам з жыхарамі ў час Вялікай Айчыннай вайны. У 1955—1978 гады створаны мемарыяльны комплекс «Месца спаленай вёскі Любча».

## Гісторыя 
Вёска размяшчалася за 2 км на ўсход ад в. Малявічы, пры грунтавой дарозе, якая звязвала вёскі Малявічы, Любча, Боркі. У ёй налічвалася 23 двары, перад вайной у вёсцы жылі 95 чалавек.

Раніцай 5 мая 1943 г. у вёску прыехалі карнікі, якія пад выглядам праверкі правільнасці аплаты падаткаў, спачатку сабралі ўсіх мужчын у доме Станкевіча. А затым сталі іх выводзіць у гумно. Тых, хто спрабаваў збегчы, расстрэльвалі. Загнаўшы мужчын у будынак, карнікі зачынілі дзверы, абклалі будынак саломай і падпалілі. Тром мужчынам удалося ўратавацца. Жанчын з дзецьмі карнікі сабралі ў другім гумне на ўскраіне вёскі і зажыва спалілі. Ніхто не ўратаваўся. Усяго ў агні загінулі 93 чалавекі. Пасля вайны вёска не адрадзілася.

## Ушанаванне памяці 
У 1955 г. на брацкай магіле астанкаў спаленых жыхароў вёскі была пастаўлена стэла. 1978 г. на месцы спаленай вёскі ўзведзены мемарыял. З боку в. Малявічы пры дарозе стаіць паказальнік «Любча». Адразу за ім з паўднёвага боку ад дарогі вузкая дарожка вядзе да месца, дзе спалілі жанчын і дзяцей. На месцы гаспадарчага будынка пастаўлены памятны знак. Далей па грунтавой дарозе, праз колькі дзесяткаў метраў, таксама з паўднёвага боку знаходзіцца брацкая магіла, у якой пахаваны астанкі любчан, і помнік на ёй. На мемарыяльнай дошцы пералічаны ўсе 23 сям’і, што жылі ў вёсцы і былі загублены карнікамі. На месцы кожнага дома ўстаноўлена мемарыяльная пліта, з прозвішчам загінуўшай сям’і. Дзве пліты знаходзяцца паблізу брацкай магілы, з паўднёвага боку ад дарогі. Уздоўж галоўнай вуліцы ўстаноўлены 20 пліт на месцы хат. Яшчэ адна хата знаходзілася асобна на паўночна-ўсходняй ўскраіне вёскі, паблізу гумна, у якім было спалена мужчынскае насельніцтва Любчы. На месцы будынка, у якім спалілі мужчын, пастаўлены памятны знак.

Вёска ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе «Хатынь».

## Спасылкі 
* 
* heritage.gov.by

Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Гарадзішча (Вілейка)

**Гарадзішча** перыяду ранняга жалезнага веку (VI стагоддзе да н.э. — VII стагоддзе н.э.) — археалагічны помнік, знаходзіцца за 0,5 км на паўночны захад ад горада Вілейка, былы хутар Гарадзішча.

## Апісанне 
Размешчана на мысе прыроднага ўзвышша, з паўднёвага боку ўмацавана ровам шырынёй 10-13 м і валам вышынёй 1,5-2 м. Заходні і паўночны бакі ўмацаваны 2 валамі вышынёй 1-1,5 м і 2 равамі шырынёй 5-6 м. Пляцоўка амаль круглая, памерам 65х70 м, значна пашкоджана познімі пахаваннямі.

Вядома з канца XIX ст., абследавалі ў 1982 г. М. М. Чарняўскі, у 1985 г. Я. Г. Звяруга. Раскопкі не праводзіліся. Адносіцца да жалезнага веку. Стан здавальняючы. Стаіць ахоўны знак.

## Спасылкі 
* heritage.gov.by

Катэгорыя:Гарадзішчы Вілейскага раёна
Спіс дэпутатаў Брэсцкага раённага Савета дэпутатаў 29-га склікання

**Спіс дэпутатаў Брэсцкага раённага Савета дэпутатаў 29-га склікання** — спіс дэпутатаў, абраных падчас адзінага дня галасавання 25 лютага 2024 года. Усяго ў Брэсцкі раённы Савет дэпутатаў уваходзіць 28 дэпутатаў.

## Кіраўніцтва 
* Старшыня Савета — Уладзімір Міхайлавіч Хвацік.
* Намеснік старшыні — Вадзім Міхайлавіч Кушнярук.

## Спіс дэпутатаў 
## Камісіі Савета 
У Брэсцкім раённым Савеце дэпутатаў 29-га склікання дзейнічаюць 5 пастаянных камісій:

* **Па пытаннях законнасці Савета, аховы грамадскага парадку, захавання правоў і свабод грамадзян**
** Старшыня — Алег Лявонцьевіч Міхальчук.

* **Па пытаннях бюджэту і сацыяльна-эканамічнага развіцця**
** Старшыня — Вадзім Міхайлавіч Кушнярук.

* **Па аграрных пытаннях, ахове навакольнага асяроддзя і экалогіі**
** Старшыня — Васіль Пятровіч Жалянгоўскі.

* **Па пытаннях працы мясцовага кіравання і самакіравання**
** Старшыня — Міхаіл Іванавіч Астапчук.

* **Па пытаннях сацыяльна-культурнай сферы і сацыяльнай абароны насельніцтва**
** Старшыня — Дзяніс Пятровіч Лапурка.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Дэпутаты Брэсцкага раённага Савета дэпутатаў 29 склікання 

*
Катэгорыя:Спісы:Брэсцкі раён
Брэсцкі раённы
Фляндроўка

**Фляндроўка** — спосаб аздаблення керамічных вырабаў, заснаваны на расцяканні, расчэсванні фарбы па паверхні ў выглядзе зігзагаў, палос, хваль. У Беларусі тэхніка фляндроўкі вядомая з канца ХІХ стагоддзя. Лічыцца адной з характэрных прыкметаў традыцыйнай івянецкай керамікі: на сырыя (неабпаленыя) гліняныя вырабы наносяцца зялёны, белы і чорны пігменты, а затым іх «расчэсваюць» адмысловымі грабеньчыкамі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Фляндроўка — slounik.org

Катэгорыя:Кераміка
Катэгорыя:Кераміка Беларусі
Баранавіцкі раённы Савет дэпутатаў

**Баранавіцкі раённы Савет дэпутатаў** — прадстаўнічы дзяржаўны орган і асноўнае звяно сістэмы мясцовага самакіравання на тэрыторыі Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. З’яўляецца юрыдычнай асобай. Падсправаздачны ў сваёй дзейнасці грамадзянам і адказны перад імі. У сваю чаргу Савету па пытаннях, аднесеных да яго кампетэнцыі, падсправаздачны Баранавіцкі раённы выканаўчы камітэт.

Савет дэпутатаў праводзіць пасяжэнні ў Баранавічах, у будынку па Савецкай вуліцы, 79.

## Статус і парадак абрання 
Савет з’яўляецца выбарным органам. Дэпутаты Савета абіраюцца грамадзянамі раёна на аснове ўсеагульнага, свабоднага, роўнага і прамога выбарчага права пры таемным галасаванні тэрмінам на 5 гадоў. Выбары праводзяцца ў адзіны дзень галасавання:
* па пытаннях законнасці і правапарадку, дэпутацкай этыцы;
* па пытаннях бюджэту і сацыяльна-эканамічнага развіцця;
* па аграрных пытаннях, экалогіі, рацыянальным выкарыстанні прыродных рэсурсаў;
* па пытаннях сацыяльна-культурнай сферы і сацыяльнай абароны насельніцтва.

## Кампетэнцыя 
У адпаведнасці з артыкулам 17 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб мясцовым кіраванні і самакіраванні», да выключнай кампетэнцыі Савета адносяцца.

## Старшыні 
* з 2024 года — Аляксей Генадзевіч Яромка.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка раённага Савет дэпутатаў на сайце Баранавіцкага раённага выканаўчага камітэта

Катэгорыя:Арганізацыі Баранавічаў
Катэгорыя:Раённыя саветы Беларусі
Катэгорыя:Баранавіцкі раён
Вежын

**Ве́жын** () — былая вёска на тэрыторыі Акцябрскага раёна, знішчаная разам з жыхарамі ў час Вялікай Айчыннай вайны.

## Геаграфія 
Размяшчалася за 4 км на паўднёвы захад ад вёскі Гаць Ламавіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1909 годзе *ўрочышча Вежын* у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі. 

Перад вайной у вёсцы жыло 110 чалавек. Вёска знішчана нямецка-фашысцкімі акупантамі разам з жыхарамі  ў час Вялікай Айчыннай вайны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Спіс дэпутатаў Баранавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў 29-га склікання

**Спіс дэпутатаў Баранавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў 29-га склікання** — спіс дэпутатаў, абраных падчас адзінага дня галасавання 25 лютага 2024 года. Усяго ў Баранавіцкі гарадскі Савет дэпутатаў уваходзіць 37 дэпутатаў.

## Кіраўніцтва 
* Старшыня Савета — Віктар Вікенцьевіч Каласоўскі.
* Намеснік старшыні — Сяргей Леанідавіч Герасімчык.

## Спіс дэпутатаў 
## Камісіі Савета 
У Баранавіцкім гарадскім Савеце дэпутатаў 29-га склікання дзейнічаюць 6 пастаянных камісій:

* **Па пытаннях законнасці і правапарадку, дэпутацкай этыцы**
** Старшыня — Ірына Валер’еўна Шаламіцкая.

* **Па пытаннях эканомікі, бюджэту і падаткаабкладання**
** Старшыня — Васіль Іванавіч Сухаверхі.

* **Па экалогіі, горадабудаўніцтву, землекарыстанню і па рацыянальным выкарыстанні прыродных рэсурсаў**
** Старшыня — Валянцін Уладзіміравіч Аляксандравіч.

* **Па пытаннях сацыяльна-культурнай сферы, ахове здароўя і сацыяльнай абароны насельніцтва**
** Старшыня — Эльміра Якубаўна Багдановіч.

* **Па пытаннях мясцовага самакіравання і кіравання камунальнай уласнасцю**
** Старшыня — Аляксандр Мікалаевіч Зубік.

* **Па пытаннях развіцця малога і сярэдняга бізнесу, знешнеэканамічных сувязях**
** Старшыня — Мікалай Мікалаевіч Сцяцко.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Дэпутаты Баранавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў 29 склікання 

*
Катэгорыя:Спісы:Баранавічы
Баранавіцкі гарадскі
Мірская кераміка

**Мірская кераміка**, традыцыйныя ганчарныя вырабы XV—XX ст. з гарадскога пасёлку Мір Карэліцкага раёну. Як цэнтр ганчарнага рамяства Мір вядомы з XV стагоддзя. Выраблялі на ганчарным крузе гаршковую кафлю, якая паступова трансфармавалася ў місачную (гл. *Мірская кафля*). Адначасова развівалася вытворчасць бытавога керамічнага посуду з ангобнай размалёўкай і штампаваным арнаментам (з XVII стагоддзя існаваў ганчарны цэх).

Асабліва пашырылася ганчарства ў канцы XIX — 1-й палове XX стагоддзя. Тут выраблялі чарнаглянцаваны, гартаваны (рабы, абварны), светлагліняны паліваны посуд (гаршкі, глякі, збанкі, міскі, слоікі, цёрлы, спарышы, бабачнікі), утылітарна-мастацкія вырабы (вазы, вазоны, попельніцы, упрыгожаныя лепкай, фігурныя пасудзіны ў выглядзе львоў, мядзведзяў, бараноў), дзіцячыя цацкі. Посуд вызначаецца простымі выразнымі формамі, падкрэсленымі палівай зялёнага ці карычневага колераў, гладкімі і хвалістымі паяскамі белага ангобу на плечуках. Чарнаглянцавыя вырабы аздаблялі дэкорам з рамбічнай сеткі. З 1980-х гадоў промысел не існуе.

## Літаратура 
* Сахута Я. М. Мірская кераміка // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугараджы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн. : БелЭн, 2000. Т. 10. C. 469.

Катэгорыя:Культура Міра
Баранавіцкі гарадскі Савет дэпутатаў

**Баранавіцкі гарадскі Савет дэпутатаў** — прадстаўнічы дзяржаўны орган і асноўнае звяно сістэмы мясцовага самакіравання на тэрыторыі горада Баранавічы Брэсцкай вобласці Беларусі. З’яўляецца юрыдычнай асобай. Падсправаздачны ў сваёй дзейнасці грамадзянам і адказны перад імі. У сваю чаргу Савету па пытаннях, аднесеных да яго кампетэнцыі, падсправаздачны Баранавіцкі гарадскі выканаўчы камітэт.

Савет дэпутатаў праводзіць пасяджэнні ў Баранавічах, у будынку па Савецкай вуліцы, 79:
* па пытаннях развіцця малога і сярэдняга бізнесу, знешнеэканамічных сувязях;
* па пытаннях эканомікі, бюджэту і падаткаабкладання;
* па экалогіі, горадабудаўніцтве, землекарыстанні і па рацыянальным выкарыстанні прыродных рэсурсаў;
* па пытаннях законнасці і правапарадку, дэпутацкай этыцы;
* па пытаннях мясцовага самакіравання і кіравання камунальнай уласнасцю;
* па пытаннях сацыяльна-культурнай сферы, ахове здароўя і сацыяльнай абароны насельніцтва.

## Кампетэнцыя 
У адпаведнасці з артыкулам 17 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб мясцовым кіраванні і самакіраванні», да выключнай кампетэнцыі Савета адносяцца:
* зацвярджэнне праграм сацыяльна-эканамічнага развіцця, мясцовага бюджэту і справаздачы аб яго выкананні;
* вызначэнне парадку кіравання і распараджэння камунальнай уласнасцю;
* усталяванне мясцовых падаткаў і збораў;
* прызначэнне мясцовых рэферэндумаў;
* зацвярджэнне на пасадзе старшыні Баранавіцкага гарадскога выканаўчага камітэта.

Таксама Савет удзельнічае ў рэалізацыі грамадзянскіх ініцыятыў, накіраваных на паляпшэнне якасці жыцця насельніцтва.

## Склад 
### 29-е скліканне 
Выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў 29-га склікання адбыліся ў адзіны дзень галасавання 25 лютага 2024 года. У Баранавіцкі гарадскі Савет дэпутатаў было абрана 37 дэпутатаў.

## Старшыні 
* з 2024 года — Віктар Вікенцьевіч Каласоўскі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка гарадскога Савета дэпутатаў на сайце Баранавіцкага гарвыканкама

Катэгорыя:Арганізацыі Баранавічаў
Катэгорыя:Гарадскія Саветы дэпутатаў Брэсцкай вобласці
Вяцер

**Вя́цер****, Яцер** () — былы хутар у Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі.

## Геаграфія 
Побач размяшчаліся населеныя пункты Колбік, Перавеснае, Перакалле і інш.

## Гісторыя 
У 1909 годзе *хутар Яцер* у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі. 

Да 22 ліпеня 1971 года *хутар Вяцер* у складзе Акцябрскага сельсавета, жыхары хутара пераехалі ў вёску Залессе. 

28 ліпеня 1971 года хутар Вяцер скасаваны.

## Насельніцтва 
* 1909 год — 68 жыхароў, 7 двароў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Вятер на Старой карте.
* Ятер на Старой карте.
* Справочник. Ятер.

Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Акцябрскага раёна
Паўднёвы (пасёлак)

**Паўднёвы** — колішні пасёлак у Мінску.

## Гісторыя 
Узнік на пачатку 1950-ых як жылы пасёлак будаўнікоў, а затым і працаўнікоў канструктарскага бюро і вытворчасці колавых цягачоў МАЗ (ОКБ-1), непадалёк ад  Магілёўскай шашы за паўднёвай ускраінай тэрыторыі Мінскага аўтазавода, адсюль і яго назва. Пасёлак складаўся з палутара дзясяткаў малапявярховых дамоў і будынка мясцовай крамы. 

У 1957 годзе за пасёлкам быў пабудаваны Беларускі філіял Навукова-даследчага інстытута
ліцейнай прамысловасці і яго вопытны завод (сення ААТ БелНДІЛіт). Так сама, каля пасёлка знаходзіўся Беларускі філіял Навукова-даследчага інстытута аўтамабільнай прамысловасці (БелНДІАўтапром) і яго вопытны завод . 

У 1963 годзе паблізу прайшла Мінская кальцавая аўтадарога. Пазней, у пасёлак быў пушчаны гарадскі аўтобус маршрута нумар 21 "Маладзежны пасёлак - Паўдневы пасёлак". 

Жылевая частка пасёлка была знесена ў 1970-ыя гады  ў сувязі з пашырэннем Паўднёвай часткі Мінскага аўтазавода і паляпшэннем жыллёвых умоваў жыхароў пасёлка. Зараз на гэтым месцы адзін з механа-зборных цэхоў Мінскага завода колавых цягачоў i адна з яго прахадных, а паблізу знаходзіца вуліца Машынабудаўнікоў.

Сам тапонім Паўночнага пасёлка існаваў прыкладна да пачатку 1980-ых гадоў. Так у телэфонным даведніку 1981 года адрэс Навукова-даследчых інстытутаў ляцця і аўтамабільнай прамысловасці быў без вуліцы (вуліца Машынабудаўнікоў яшчэ не існавала), а толькі як Паўночны пасёлак. Верагодна і прыпынак аўтобуса нумар 17 на кальцавой аўтадарозе на прыканцы 1970-ых таксама меў такую ж назву. 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Прэамбула

**Прэамбула** ў праве (,  — ідучы наперадзе, папярэдні;  — папярэдні) — гэта ўступная або ўводная частка нарматыўнага акта.

Да актаў з прэамбулай адносяцца ўказы, законы, пастановы. У ёй звычайна канцэнтравана выкладаюцца мэты, задачы, прынцыпы акта, а таксама умовы, абставіны, матывы і іншыя зыходныя ўстаноўкі, якія сталыся падставай для яго стварэння. Прэамбула — важная частка нарматыўнага акта, дзе таксама можа ўказвацца сфера яго дзеяння.

У шырокім сэнсе прэамбула — гэта ўступная частка важнага акта ці міжнароднага дагавора, якая змяшчае ўказанні на абставіны, матывы і мэты яго выдання.

Катэгорыя:Тэорыя дзяржавы і права
Бард

**Бард** (ад кельцк. **bardos*) — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Бард — паэт і спявак у сярэднявечнай Еўропе.
* Бард — выканаўца ў жанры аўтарскай песні.
* Бард — конскі даспех.

## Прозвішча 
* Ален Бард (1933—2024) — амерыканскі хімік.
*  (нар. 1961) — шведскі спявак і кампазітар.
*  (1815—1897) — амерыканскі мастак.
*  (1900—1944) — нямецкая актрыса.
*  (нар. 1959) — амерыканскі палітычны аналітык.

## Персанажы 
* Бард Лучнік — персанаж твора Дж. Р. Р. Толкіна «Хобіт».

## Іншае 
* Бард — крэпасць на поўначы Італіі.
* Бард-рок — музычны напрамак на стыку аўтарскай песні і рок-музыкі.
*  — каледж у штаце Нью-Ёрк, ЗША.
* *Bard* — былая назва чат-бота Gemini ад кампаніі Google.
Галасаванне

— другі тур мясцовых выбараў у Познані ў 2006 годзе.]]
**Галасава́нне** — падача голасу за каго-небудзь або што-небудзь. Гэта адна з найбольш пашыраных працэдур для высвятлення меркаванняў, настрояў і спадзяванняў людзей па важных праблемах палітычнага жыцця і ўладнай практыкі.

## Віды 
[міні|злева|Галасаванне ўзняццем рук на зборы студэнтаў у [Грэцыя|Грэцыі.]]
Адрозніваюць некалькі відаў галасавання. Яно бывае *адкрытае* і *закрытае* (тайнае). Таксама існуе *пайменнае* галасаванне, пры якім афіцыйна рэгіструецца, як прагаласаваў пэўны член парламента ці іншага органа.

## Прымяненне 
Галасаваннем вырашаецца лёс дэмакратычна выбіраемых кіраўнікоў дзяржаў і мясцовых органаў улады, членаў парламента, дэпутатаў і іншых асоб, якія выбіраюцца на дзяржаўныя пасады насельніцтвам. Таксама праз гэтую працэдуру могуць прызначацца кіраўнікі і супрацоўнікі тых або іншых органаў і ўстаноў.

Для вырашэння ключавых пытанняў дзяржаўнага і грамадскага жыцця можа праводзіцца народнае галасаванне — рэферэндум.

## Гл. таксама 
* Выбарчая сістэма

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Выбары
Катэгорыя:Дэмакратыя
Бард (Сярэднявечча)

.]]
**Бард** ( ад кельцкага *bardos*, узыходзіць да праіндаеўрапейскага  '''' — «усхваляць, ухваляць»)&nbsp;— спявак-казачнік у старажытных кельцкіх плямёнах.

## Гісторыя 
У сярэднявеччы (галоўным чынам у Ірландыі, Уэльсе, Шатландыі) бардам называлі прафесійнага паэта-спевака, які мог быць вандроўным або прыдворным.

Выкананне твораў адбывалася пад уласны акампанемент на кроце (струнны шчыпковы інструмент). У рэпертуар уваходзілі гераічныя песні-балады, баявыя, рэлігійныя і сатырычныя песні, элегіі і іншае.

## Сучаснае значэнне 
У наш час бардам называюць аўтара і выканаўцу аўтарскай песні.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паэты
Катэгорыя:Музыканты
Катэгорыя:Кельцкая культура
Катэгорыя:Сярэдневяковая літаратура
Катэгорыя:Аўтарская песня
Катэгорыя:Вандроўныя артысты
Бардзюр

**Бардзю́р** ( ад *bord* — край) — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Бардзюр — паласа, якая абрамляе край чаго-небудзь (малюнка, тэксту, тканіны).
* Бардзюр — у дарожным будаўніцтве элемент, які аддзяляе праезную частку ад тратуара або газона.
* Бардзюр — у дэкаратыўным садаводстве вузкая паласа з нізкіх раслін, якая акаймоўвае клумбу, газон або дарожку.

## Крыніцы
Баркас

**Барка́с**, **барка́з** () — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Баркас — самаходнае судна невялікіх памераў для перавозак у порце.
* Баркас — вялікая вёславая шлюпка (на 14—22 вёслы), якая выкарыстоўваецца ў ваенна-марскім флоце.

## Крыніцы
Перавеснае (хутар)

**Перавеснае** () — былы хутар у Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Цяпер урочышча.

## Геаграфія 
Побач размяшчаліся населеныя пункты Вяцер, Колбік, Перакалле, Пціч і інш., чыгуначная станцыя Ратміравічы.

## Гісторыя 
У 1909 годзе *хутар Перавеснае* ў Рудабельскай (Акцябрскай) воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі. 

Згадваецца ў спісах населеных месцаў Мінскай губерні 1909 года. 

У 1926 годзе *хутар* *Перавеснае 1-2* у Перакальска-Латышскім сельсавеце Глускага раёна Бабруйскай акругі БССР. 

Знаходзіўся ў складзе Каткаўскага сельсавета Глускага раёна Магілёўскай вобласці і ў складзе Акцябрскага сельсавета Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці.

## Насельніцтва 
* 1909 год — 35 жыхароў, 4 двароў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Справочник. Перевесное.
* Хутор Перевесное.
* Хутор Перевесное на карте.

Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Акцябрскага раёна
Баян

{{Музычны інструмент
| назва                   = Баян
| выява                   = 
| подпіс                  = Гатовы баян «Эцюд 205» тульскай фабрыкі (СССР)
| класіфікацыя            = Ручны гармонік
| роднасныя інструменты   = Акардэон
| дыяпазон                =  \new PianoStaff > 
| подпіс дыяпазону        = Дыяпазон левай гатовай клавіятуры стандартнага баяна: *фа* контрактавы — *мі* вялікай актавы. Дыяпазон правай 52-кнопкавай: *сі-бемоль* вялікай актавы — *до-дыез'' чацвёртай актавы.
| гук                     = 
| апісанне гуку           = 
}}
**Бая́н** (ад імя старажытнарускага спевака-казачніка Баяна)&nbsp;— язычковы пнеўматычны клавішны музычны інструмент, удасканалены храматычны гармонік. Дыяпазон інструмента складае 4—5 актаў. Найбольш пашыраны ў Расіі, папулярны на Беларусі.

## Гісторыя 
Папярэднікамі баяна з'яўляюцца чатырохрадовы пецярбургскі і трохрадовы «венскі» гармонікі. У распрацоўцы канструкцыі інструмента ўдзельнічалі як рускія, так і нямецкія майстры. Сама назва «баян» была ўведзена ў 1907 годзе рускімі майстрамі.

На Беларусі баяны вырабляла Маладзечанская фабрыка музычных інструментаў.

## Канструкцыя і віды 
Адрозніваюць некалькі відаў баянаў:
* *Гатовыя*&nbsp;— інструменты з падрыхтаванымі стандартнымі акордамі ў басе.
* *Гатова-выбарныя*&nbsp;— інструменты, у якіх клавіятура левай рукі мае кнопкі для здабывання ўсіх гукаў храматычнай гамы і кнопкі «гатовых» акордаў.

## Выкарыстанне 
Баян выкарыстоўваецца як сольны, ансамблевы і аркестравы інструмент. Клас баяна існуе ў спецыяльных музычных навучальных установах рознага ўзроўню.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музычныя інструменты
Катэгорыя:Рускія народныя музычныя інструменты
Катэгорыя:Клавішныя музычныя інструменты
Катэгорыя:Гармонікі
Баян (пясняр)

», В. М. Васняцоў, 1910]]
**Бая́н** — легендарны рускі пясняр XI—XII стагоддзяў.

## Звесткі пра асобу 
Упершыню згадваецца ў «Слове пра паход Ігаравы», аўтар якога называе яго ўнукам Вялеса, язычніцкага Бога ўсіх славян, і з пашанай гаворыць пра яго паэтычнае майстэрства.

Паводле меркаванняў, Баян быў дружыннікам князя Святаслава Яраславіча і складаў песні-«славы» ў гонар князя і яго дружыны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Старажытнарускія пісьменнікі XI стагоддзя
Катэгорыя:Паэты
Катэгорыя:Персанажы «Слова пра паход Ігараў»
Катэгорыя:Легендарныя асобы
Беар

**Беар** (, ) — французскае і нямецкае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
*  (нар. 1989) — уругвайскі тэнісіст.
*  (1930—2015) — французскі шансанье, кампазітар і паэт.
*  (нар. 1993) — швейцарскі музыкант.
*  (нар. 1984) — брытанская актрыса.
* Эмануэль Беар (нар. 1963) — французская актрыса.
Вольга Вялічка

**Вольга Віктараўна Вялічка** () — беларуская псіхолаг, грамадская актывістка і літаратарка. Вядома як стваральніца сістэмы паліятыўнай дапамогі ў Гродне, дабрачыннай арганізацыі «Гродзенскі дзіцячы хоспіс» і аўтарка дакументальнай кнігі пра псіхалагічныя траўмы дзяцей палітзняволеных.

## Біяграфія 
З 2008 года была першай і нязменнай дырэктаркай Гродзенскага дзіцячага хоспіса. Пад яе кіраўніцтвам арганізацыя вырасла з 2 супрацоўнікаў і 8 апекаваных да апекі над 80 сем’ямі. Для забеспячэння працы хоспіса Вялічка асвоіла навыкі эканаміста і планавіка, а таксама дызайнера — разам з калегамі стварыла праект «Святаянік» па адаптыўным адзенні для людзей з інваліднасцю. У хоспісе быў абсталяваны ўнікальны сенсорны пакой для расслаблення дзяцей і безбар’ерны кінатэатр. Жыццёвая філасофія Вольгі грунтуецца на павазе да дзяцей як да асоб, а не як да «набору дыягназаў».

Падчас прэзідэнцкіх выбараў 2020 года Вольга Вялічка была незалежнай назіральніцай ад штаба Віктара Бабарыкі. Пасля выбараў увайшла ў Савет народнага даверу ў Гродне, мэтай якога было развязанне палітычнага крызісу. За ўдзел у пратэстах яе затрымалі, амаль суткі Вялічка правяла ў ізалятары часовага ўтрымання і была аштрафавана.

У сувязі з актыўнай грамадскай дзейнасцю Вялічка пачаліся шматлікія праверкі хоспіса ДФР, МНС, санстанцыяй, у хоспіса адабралі арандаваныя памяшканні ў паліклініцы № 2, канфіскавалі апарат штучнай вентыляцыі лёгкіх, набыты за спонсарскія сродкі.

У кастрычніку 2020 года праз пагрозу крымінальнага пераследу і магчымага адабрання ўласных дзяцей Вольга з сям’ёй вымушана выехала ў Літву. 20 жніўня 2021 года ўлады ліквідавалі Гродзенскі дзіцячы хоспіс.

У Вільні Вольга Вялічка працягвала працу псіхолага, засяродзілася на дапамозе дзецям палітвязняў. Таксама Вялічка займаецца каардынацыяй ініцыятывы «Урачы за праўду і справядлівасць», якая даследуе стан медыцыны ў беларускіх месцах зняволення.

У Беларусі супраць Вольгі Вялічка заведзены крымінальныя справы за нясплату падаткаў (арт. 243 КК), удзел у пратэстах (арт. 342 КК), незаконную арганізацыю дзейнасці грамадскага аб’яднання (арт. 193-1 КК) — справа заведзена ў чэрвені 2022 года за распараджэнне рахункамі хоспіса пасля яго ліквідацыі.

У 2024 годзе ў рамках «спецыяльнага вядзення» (завочна) Вольгу Вялічка асудзілі да 9 гадоў пазбаўлення волі і штрафу памерам 12 000 рублёў, гэта першы вядомы выпадак прымянення адноўленага артыкула 193-1 КК.

## Сям’я 
З мужам Сяргеем Вялічкам выхоўвае сына Міхаіла і дачку Радаславу.

## Творчасць 
Вынікам працы псіхолагам з дзецьмі палітвязняў стала кніга «Ад двух да пятнаццаці. Мая мама ў турме» (выдавецтва «Gutenberg Publisher», 2023), дзе сабраны ўспаміны, сны і казкі дзяцей, запісаныя падчас тэрапіі. Прадмову да выдання напісала нобелеўская лаўрэатка Святлана Алексіевіч.

У 2024 годзе Вольга Вялічка з кнігай «Ад двух да пятнаццаці: Мая мама ў турме» атрымала прэмію імя Алеся Адамовіча «*за гуманістычнае асэнсаванне беларускага турэмнага досведу з перспектывы дзяцей рэпрэсаваных бацькоў*».

У 2025 годзе кніга «Ад двух да пятнаццаці. Мая мама ў турме» трапіла ў лонг-ліст прэміі імя Ежы Гедройця за 2024 год.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены Каардынацыйнай рады
Смуга (Акцябрскі раён)

**Сму́га** — былая вёска на тэрыторыі Акцябрскага раёна, знішчаная разам з жыхарамі ў час Вялікай Айчыннай вайны.

## Геаграфія 
Размяшчалася за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Курын Ламавіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1909 годзе *хутар Смуга* ў Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі.

Перад вайной у вёсцы жыло 205 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Адамовіч А. М. Я з вогненнай вёскі… / А. М. Адамовіч, Я. А. Брыль, У. А. Калеснік. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1983.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гомельская вобласць / Рэдкал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Беларуская Савецкая Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1985.
* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: энцыклапедыя / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Беларуская Савецкая Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1990.
* Памяць. Беларусь. Рэспубліканская кніга / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1995.
* Хатынский некрополь: документы и материалы / Редкол.: В. И. Адамушко [и др.]. — Минск: Национальный архив Республики Беларусь, 2014.
* Сожжённые деревни Белоруссии, 1941—1944: Документы и материалы / Редкол.: В. И. Адамушко [и др.]. — Москва: Фонд «Историческая память», 2017.
* Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область: Сборник архивных документов и материалов / Редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: Национальный архив Республики Беларусь; — Москва: Фонд «Историческая память», 2021.

## Спасылкі 
* 
* Деревня Смуга . Гомельскі абласны музей ваеннай славы.

Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Калініна (Акцябрскі раён)

**Калі́ніна** () — былы пасёлак у Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі.

## Геаграфія 
Побач размяшчаліся населеныя пункты Новыя Завалёны, Новая Дуброва, Старыя Завалёны, Старая Дуброва і інш.

## Гісторыя 
Пасёлак знаходзіўся ў складзе Акцябрскага сельсавета Акцябрскага раёна Палескай вобласці БССР.

26 чэрвеня 1969 года пасёлак Калініна скасаваны, жыхары пераехалі ў вёску Новая Дуброва.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Акцябрскага раёна
Кены (станцыя)

**Кены** () — станцыя чыгункі ў пасёлке Кальваляй, Літва.

Апошні прыпыначны пункт перад літоўска-беларуска мяжой на лініі Вільня — Маладзечна з літоўскага боку (пасля закрыцця прыпыначнага пункту Шумск). Наступная станцыя з беларускага боку — Гудагай.

Канцавы прыпынак для прыгарадных паяздоў маршрута Вільня — Кены.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*
Баян (значэнні)

**Бая́н** — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Баян — музычны інструмент, удасканалены храматычны гармонік.
* Баян — легендарны старажытнарускі спявак-казачнік.
* Баян — археалагічная культура эпохі неаліту на тэрыторыі Румыніі і Балгарыі.
* Баян — у інтэрнэт-сленгу паўторная публікацыя жарту або інфармацыі.

## Асобы 
### Імя 
* Баян I (VI ст.) — аварскі каган.
* Баян II (VII ст.) — аварскі каган.
* Батбаян (VII ст.) — апошні кіраўнік Вялікай Балгарыі.
*  (XIV ст.) — хан Белай Арды.
*  (XIII ст.) — князь волжскіх булгар.
*  (1236—1295) — мангольскі палкаводзец дынастыі Юань.
*  (пам. 1340) — канцлер дынастыі Юань.
*  (XVIII ст.) — казахскі народны герой.
*  (VIII ст.) — ісламскі рэлігійны дзеяч.

### Прозвішча 
*  (1880—1966) — рускі пісьменнік.
*  (1905—1945) — татарскі паэт.
*  (нар. 1976) — расійскі футбаліст, функцыянер.
*  (нар. 1964) — расійскі дзяржаўны дзеяч, міністр фінансаў Рэспублікі Тува.

## У тэхніцы 
* Баян — паруcна-вінтавы корвет расійскага імператарскага флоту.
* Баян — браняносны крэйсер расійскага імператарскага флоту.
* Баян — браняносны крэйсер расійскага імператарскага флоту, названы ў гонар папярэдняга.
*  — савецкая мабільная ваенная радыёстанцыя.

## Тапонімы 
*  — сяло ў Азербайджане.
* Баянаул — пасёлак у Казахстане.
* Баян — назва некалькіх самонаў у Манголіі.
* Баян — назва некалькіх сёлаў у Расіі.
*  — вёска ў Славакіі.
*  — павет у горадзе Харбін, Кітай.

## Іншае 
*  — музычная газета Расійскай імперыі.

## Гл. таксама 
* Баян (імя)
* Боян (значэнні)

## Крыніцы
Аляксандр Хацкевіч (літаратар)

**Аляксандр Хацкевіч** () — сучасны беларускі літаратар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1993 або 1994 годзе ў Віцебску. Беларускую ведае са слоўнікам.

## Прызнанне 
* За апавяданне «Салдат» атрымаў узнагароду ад Саюза пісьменнікаў Беларусі.
* У 2023 годзе з «Замак на ўзгорку» намінаваны на прэмію «Дэбют» імя Максіма Багдановіча ў катэгорыі «Проза» за кнігі, выдадзеныя ў 2021—2022 гадах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* https://genius.com/artists/5051

Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Бровар (Карэлічы)

**Бровар** — колішняе прамысловае прадпрыемства, якое дзейнічала ў Карэлічах. Захаваўся гаспадарчы будынак, помнiк прамысловай архiтэктуры.

## Гісторыя 
У інвентары мястэчка Карэлічы за 1886—1889 гг. маюцца звесткі аб бровары. Названы год будаўніцтва — 1858 г. У 1920-1930-я гады належыў графу Жалтоўскаму. На другім паверсе бровара жылі работнікі, на першым — знаходзілася стайня. Пасля Вялікай Айчыннай вайны і да канца 1980-х гадоў выкарыстоўваўся пад жылыя памяшканні.

## Архітэктура 
Мураваны прамавугольны ў плане на высокім цокалі аднапавярховы будынак. Быў накрыты двухсхільным дахам. Цяпер дах і трохвугольныя франтоны на тарцовых фасадах страчаны. Цокаль мае бутавую муроўку, аддзелены ад сцяны паверха цягай. Вуглавыя лапаткі вымураваны з цэглы і патынкаваныя. На тарцовых і заходнім фасадах у цокалі маюцца дзвярныя і аконныя праёмы. Галоўны ўваход быў арачнага абрысу. Фасадныя сцены першага паверха патынкаваныя, прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, аформленымі клінчатымі перамычкамі. Пад дахам праходзіць карніз. Дэкор адсутнічае.

## Спасылкі 
* heritage.gov.by

Катэгорыя:Славутасці Карэлічаў
Катэгорыя:Эканоміка Карэліцкага раёна
Катэгорыя:1858 год у Беларусі
Вайсковыя могілкі (Карэлічы)

**Вайсковыя могілкі** — ваенныя пахаваннi на паўночна-заходняй ускраіне Карэлічаў, знаходзяцца па вуліцы 8-га Сакавіка.

Тут пахаваны 87 воінаў, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну ў 1944 годзе пры вызваленні Карэлічаў, і 6 партызан. На кожнай магіле — цэментныя пліты з прозвішчамі пахаваных. Усяго ўстаноўлены прозвішчы 22 воінаў. У 1967 г. на могілках пастаўлены абеліск.

## Спасылкі 
* heritage.gov.by

Катэгорыя:Карэлічы
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Рэчыцкая міні-ЦЭЦ

**Рэ́чыцкая міні-ЦЭЦ**&nbsp;— цеплаэлектрацэнтраль у горадзе Рэчыца Гомельскай вобласці. З’яўляецца філіялам «Рэчыцкія электрычныя сеткі» РУП «Гомельэнерга». Уведзена ў эксплуатацыю ў 2011 годзе.

## Гісторыя 
Будаўніцтва міні-ЦЭЦ пачалося ў ліпені 2010 года на пляцоўцы кацельні ААТ «Рытм», якая была перададзена на баланс РУП «Гомельэнерга». Праект рэалізоўваўся ў рамках Дзяржаўнай комплекснай праграмы мадэрнізацыі асноўных вытворчых фондаў Беларускай энергетычнай сістэмы. Кошт праекта ацэньваўся ў 80 млрд рублёў, з якіх значную частку склаў замежны крэдыт.

## Тэхнічныя характарыстыкі 
На станцыі ўсталявана абсталяванне, якое працуе па арганічным цыкле Рэнкіна (ORC). Асаблівасцю тэхналогіі з’яўляецца выкарыстанне ў якасці рабочага цела ў турбагенератары пароў сіліконавага масла, а ў якасці цепланосiта ў катлах — тэрмамасла. Гэта павышае каэфіцыент карыснага дзеяння і памяншае карозію дэталяў.

Асноўнае абсталяванне ўключае:
* 2 тэрмамасляныя катлаагрэгаты цеплавой магутнасцю па 12 МВт.
* 2 паравыя турбіны магутнасцю па 2,1 МВт.

Сумарная ўсталяваная электрычная магутнасць складае 4,2 МВт, цеплавая — 19,6 МВт. Гадавая выпрацоўка электраэнергіі дасягае 13 млн кВт·г, цеплавой энергіі — 100 тыс. Гкал.

Станцыя забяспечвае цяплом каля 25 % горада, у тым ліку мікрараён Новарэчыцкі, ваенны гарадок, цэнтральную раённую бальніцу і шэраг навучальных устаноў. Для ачысткі выкідаў выкарыстоўваецца двухступеньчатая сістэма (мультыцыклоны і электрафільтр).

## Паліва і эканамічны эфект 
Міні-ЦЭЦ працуе на мясцовых відах паліва. У летні перыяд выкарыстоўваецца драўняная шчэпка, зімой — брыкетаваны торф. Гадавая патрэбнасць у торфе ацэньваецца ў 38 тыс. тон.

Выкарыстанне мясцовых відаў паліва дазваляе штогод эканоміць значныя аб'ёмы прыроднага газу (у 2015 годзе эканомія склала 10,2—13 млн м³).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Цеплавыя электрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Эканоміка Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Рэчыца
Катэгорыя:2011 год у Беларусі
Брацкая магіла (Мір)

**Брацкая магіла** — ваеннае пахаванне, знаходзіцца ў пасёлку Мір (Карэліцкі раён) па вул. Чырвонаармейская.

Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан з’явілася ў 1944 годзе. Пахаваны 41 воін і 5 партызан Вялікай Айчыннай вайны. У 1951 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна на пастаменце. Па баках пастамента стэлы, на якіх размешчаны мемарыяльныя дошкі з імёнамі загінулых.

## Спасылкі 
* heritage.gov.by

Катэгорыя:Брацкія магілы Беларусі
Катэгорыя:Мір (Карэліцкі раён)
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Лунінецкая міні-ЦЭЦ

**Луніне́цкая міні-ЦЭЦ**&nbsp;— цеплаэлектрацэнтраль у горадзе Лунінец Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад філіяла «Пінскія цеплавыя сеткі» РУП «Брэстэнерга». Уведзена ў эксплуатацыю ў снежні 2015 года.

## Гісторыя 
Будаўніцтва міні-ЦЭЦ пачалося ў 2012 годзе ў рамках Дзяржаўнай праграмы будаўніцтва энергакрыніц на мясцовых відах паліва на 2010—2015 гады. Акт уводу ў эксплуатацыю датаваны 2016 годам паводле звестак РУП «Белэнергабуд».

## Тэхнічныя характарыстыкі 
Станцыя ўяўляе сабой поўнасцю аўтаматызаваны аб'ект. Устаноўленая электрычная магутнасць складае 4,7 МВт, цеплавая&nbsp;— 62,4 Гкал/г.

Асноўнае абсталяванне:
* Два паравыя катлы на мясцовых відах паліва вытворчасці Белаазёрскага энергамеханічнага завода:
** Е-20-3,9-440 (прадукцыйнасць 20 т/г пара);
** Е-10-3,9-440 (прадукцыйнасць 10 т/г пара).
* Паравая турбіна Siemens SST-110 з проціціскам і адборам тыпу ПР 4,7-3,4/0,49/0,06 магутнасцю 4,7 МВт.
* Электрагенератар Siemens DIG 150m/4W магутнасцю 5700 кВ·А.

Міні-ЦЭЦ уключана паслядоўна ў схему цеплазабеспячэння горада разам з гарадской кацельняй, якая знаходзіцца прыкладна за кіламетр ад яе і можа выкарыстоўвацца ў якасці рэзервовай крыніцы.

## Паліва і эканамічны эфект 
У якасці паліва выкарыстоўваюцца мясцовыя віды паліва: драўняная шчэпка (каля 60 %) і фрэзерны торф (каля 40 %).

Планавая гадавая выпрацоўка электраэнергіі складае 26,47 млн кВт·г, водпуск цяпла&nbsp;— 103,5 тыс. Гкал. Увод станцыі дазваляе замясціць значную частку прыроднага газу і зэканоміць каля 14 тыс. тон умоўнага паліва ў год.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Цеплавыя электрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Эканоміка Лунінца
Катэгорыя:2015 год у Беларусі
Катэгорыя:Брэстэнерга

Катэгорыя:Цеплавыя электрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Энергетыка Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Лунінец