Гродна Азот

**ААТ «Гродна Азот»** — адно з найбуйнейшых прадпрыемстваў хімічнай галіны ў Беларусі. Уваходзіць у склад Беларускага дзяржаўнага канцэрну па нафце і хіміі (канцэрн «Белнафтахім»). Знаходзіцца па адрасе: Гродна, праспект Касманаўтаў, 100.

Член Рэспубліканскага саюза будаўнікоў.

## Гісторыя 
Прадпрыемства размешчана прыкладна ў двух кіламетрах на ўсход ад мяжы гарадской забудовы. Створана ў 1963 годзе як азотна-тукавы завод. З 1963 года пачалася вытворчасць аміяку і карбаміду. Пасля ўводу ў строй вытворчасці капралактама ў 1970 годзе завод ператвораны ў хімічны камбінат. У 1971 годзе прысвоена імя Сяргея Прытыцкага, адначасова ўведзены ў дзеянне цех аміяка і другая чарга цеху карбаміду. У 1975 годзе ператвораны ў Гродзенскае вытворчае аб’яднанне «Азот», у 1981 годзе ўзнагароджана ордэнам Дружбы народаў. Уключае 5 вытворчасцяў, 39 цахоў, 24 службы. Выпускае каля 50 відаў хімічнай прадукцыі, у тым ліку аміяк вадкі тэхнічны (976,8  тон у год), азотныя ўгнаенні (карбамід — 785 тыс. тон у год, карбаміда-аміячная сумесь (КАС) — 720 тыс. тон у год, сульфат амонія — 319 тыс. тон у год), метанол тэнічны (80 тыс. тон у год), капролактам (111,2 тыс. тон у год), паліва біядызельнае (200 тыс. тон у год) і двухвокіс вугляроду вадкі (24 тыс. тон у год).

З’яўляцца горадавызначальным прадпрыемствам. На сваім рахунку мае палац культуры, санаторый-прафілакторый, турыстычную базу, бібліятэкі, паліклініку, спартыўна-стралковы клуб, піянерскі лагер, дзіцячыя садкі, газету «Гродзенскі хімік», жаночы хакейны клуб «Рытм Азот».

Пасля прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 2020 года, вынікі якіх, як мяркуецца, былі сфальсіфікаваны, супрацоўнікі ААТ «Гродна Азот» падтрымалі пратэсты ў Беларусі і заклікі да нацыянальнай забастоўкі, аднак шмат з іх было затрымана і збіта міліцыянтамі. На «Гродна Азоце» была найбольшая колькасць тых, хто падтрымаў страйк сярод усіх прадпрыемстваў краіны.

«Гродна Азот» і «Хімвалакно» — асноўны пастаўшчык поліаміднай тэхнічнай ніткі з ЕАЭС у Расію, дзе яна выкарыстоўваецца для вытворчасці бронекамізэлек.

## Кіраўніцтва 
* Аляксандр Аляксеевіч Лаўрычэнка (1 жніўня 1960 — 1 чэрвеня 1961)
* Іван Васільевіч Антонаў (1 чэрвеня 1961 — 30 лістапада 1965)
* Гімн Іванавіч Салаўёў (30 лістапада 1965 — 25 студзеня 1978)
* Уладзімір Андрэевіч Іваноў (25 студзеня 1978 — 10 ліпеня 1992)
* Валерый Валянцінавіч Лангоў (13 ліпеня 1992 — 9 лістапада 2004)
* Аляксандр Міхайлавіч Радзевіч (6 снежня 2005 — 26 чэрвеня 2009)
* Ігар Фёдаравіч Жылін (12 жніўня 2009 — 4 лютага 2011)
* Канстанцін Паўлавіч Маянаў (30 жніўня 2011 — 20 верасня 2017)
* Ігар Міхайлавіч Бабыр (21 верасня 2017 — 29 студзеня 2021)
* Ігар Васільевіч Ляшэнка (з 30 студзеня 2021)

## Санкцыі 
З 2006 года ААТ «Гродна Азот» і «Гродна Хімвалакно» (з перапынкамі. Апошняе ўключэнне было ў чэрвені 2021 года. 9 жніўня 2021 года ў спіс быў уключаны генеральны дырэктар ААТ «Гродна Азот» Ігар Ляшэнка.

2 снежня 2021 года «Гродна Азот» і «Гродна Хімвалакно» трапілі ў чорны спіс Еўрасаюза. 20 снежня кампаніі ў свой санкцыйны спіс уключыла Швейцарыя. 22 снежня да адпаведнага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Сербія, Чарнагорыя.

У 2022 годзе да санкцый супраць прадпрыемства далучыліся Украіна і Японія.

### Рэакцыя на санкцыі 
3 красавіка 2021 года паведамлялася, што даччыная кампанія ААТ «Гродна Азот» аб’явіла тэндэр на адгрузку прадукцыі, адной з умоў якога была магчымасць указання ў дакументах у якасці грузаадпраўшчыка іншай кампаніі. Згодна з заяўкай, гэтая ўмова была звязана з пагрозай санкцый.

У некалькіх расследаваннях, выпушчаных у 2023 годзе, журналісты з Беларускага расследавальніцкага цэнтра і літоўскай Siena заявілі, што прадукцыя «Гродна Азота» пасля ўвядзення санкцый супраць завода прадаецца ў ЕС з дапамогай некалькіх кампаній, зарэгістраваных у Кыргызстане, Узбекістане, Сербіі і Літве. У кастрычніку 2024 года паведамлялася аб пастаўках ва Украіну прадукцыі «Гродна Азота» пад выглядам вырабленай у Туркменістане праз кампанію, зарэгістраваную ў ААЭ. Улетку 2025 года выйшлі яшчэ два расследаванні, прысвечаныя абыходу санкцый супраць «Гродна Азота» з выкарыстаннем кампаній, зарэгістраваных у Казахстане, Туркменістане, Польшчы і ААЭ.

21 лютага 2024 года Суд Еўрапейскага саюза ў Люксембургу адхіліў іск «Гродна Азота» і яго філіяла «Хімвалакно», якія патрабавалі адмяніць санкцыі ЕС.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Гродна
Катэгорыя:Хімічныя і нафтахімічныя кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы СССР
Катэгорыя:Белнафтахім
Катэгорыя:Вытворцы мінеральных угнаенняў
Катэгорыя:Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў Чорным спісе ЕС