open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дэбрэцыан Гебрэмікаэль

**Дэбрэцыан Гебрэмікаэль** (, 1950-я, Ында-Сыласе) — тыграйска-эфіопскі палітык і дзяржаўны дзеяч, удзельнік грамадзянскай вайны, член урадаў Мелеса Зенаўі і Хайлемарыама Дэсалена. З 2017 — старшыня Народнага фронту вызвалення Тыграя (НФВТ), з 2018 — кіраўнік адміністрацыі (прэзідэнт) рэгіёну Тыграй. У 2020 годзе ўзначаліў тыграйскі бок у ваенна-палітычным канфлікце з эфіопскім урадам Абія Ахмеда Алі.

Катэгорыя:Палітыкі Эфіопіі
Катэгорыя:Члены Народнага фронту вызвалення Тыграя
Народны фронт вызвалення Тыграя

**Народны фронт вызвалення Тыграя** (; ) **НФВТ** — эфіопскі паўстанцкі рух 1970-1980-х, пасля 1991 — левая палітычная партыя. Актыўна ўдзельнічаў у грамадзянскай вайне супраць рэжыму ЧВАС—РПЭ. Выступаў за незалежнасць рэгіёну Тыграй. Адыграў вырашальную ролю ў звяржэнні Менгісту Хайле Марыяма. У 1991 прыйшоў да ўлады ў складзе РДФЭН на чале з Мелесам Зенаўі. У розных формах захоўваў становішча кіруючай структуры да 2018. З 2019 перайшоў у апазіцыю на агульнанацыянальным узроўні, але заставаўся кіруючай партыяй у Тыграі. У 2020 годзе НФВТ уступіў у ваенны канфлікт з дзеючым урадам. 1 мая 2021 года ўрад абвясціў НФВТ тэрарыстычнай групоўкай.

## Гл. таксама 
* Члены Народнага фронту вызвалення Тыграя

Катэгорыя:1975 год у Эфіопіі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Эфіопіі
Катэгорыя:Нацыяналістычныя партыі
Катэгорыя:Партызанскія рухі
Віталь Крупіца

**Віталь Крупіца** ( — ) — беларускі футбаліст, грамадскі дзеяч.

## Біяграфічныя звесткі 
Выклікаўся ў юнацкую зборную Беларусі і выступаў за футбольны клуб «Масты». Затым ён прысвяціў сябе пляжнаму футболу. На працягу доўгіх гадоў кіраваў аддзяленнем гэтага віду гульні барысаўскага БАТЭ, выступаў за каманду «жоўта-сініх», з якой выйграў шэраг трафеяў. Член нацыянальнай зборнай Беларусі па пляжным футболе.

Потым прысвяціў сябе масаваму футболу. Быў начальнікам аддзела масавага футбола БФФ, апошнім часам працаваў у офісе ЮНІСЕФ у Беларусі.

Памёр ва ўзросце 39 гадоў ад раку. Засталіся жонка і трое дзяцей.

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Леанард Іларыёнавіч Адамаў

**Леанард Іларыёнавіч Адамаў** (, , Украінская ССР, СССР — 9 лістапада 1977, Мінск, Беларуская ССР, СССР) — савецкі футбаліст, нападнік. Ігрок зборнай СССР.

## Біяграфія 
Адзін з вядучых ігракоў «Дынама» (Мінск) у 1960-я гады. Выклікаўся ў зборную СССР на адзін матч супраць Югаславіі. Па заканчэнні кар’еры на трэнерскай працы. Скончыў жыццё самагубствам.

Пахаваны на Чыжоўскіх могілках.

## Дасягненні 
* Чэмпіён СССР: 1962

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Ігракі зборнай СССР па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры СССР
Катэгорыя:Трэнеры ФК Гомель
Катэгорыя:Самазабойцы, якія кінуліся з вышыні
Катэгорыя:Пахаваныя на Чыжоўскіх могілках
Заслужаны шахцёр Рэспублікі Беларусь

**«Заслужаны шахцёр Рэспублікі Беларусь»** — ганаровае званне.
Ганаровае званне «Заслужаны шахцёр Рэспублікі Беларусь» прысвойваецца высокапрафесійным рабочым, інжынерна-тэхнічным работнікам шахт, абагачальных фабрык горназдабыўной прамысловасці, якія працуюць на падземных работах дзесяць і больш гадоў або на паверхні пятнаццаць і больш гадоў, за заслугі ў здабычы руды, вытворчасці адпаведнай прадукцыі, паляпшэнні яе якасці, стварэнні, праектаванні і асваенні новых тыпаў абсталявання, ва ўкараненні новых прагрэсіўных тэхналогій, у будаўніцтве аб’ектаў горназдабыўной прамысловасці, развіцці навуковых даследаванняў, арганізацыі вытворчасці ў гэтай сферы.

## Некаторыя з узнагароджаных 
* Васілій Ягоравіч Мякінікаў (18 чэрвеня 2009)
* Аляксандр Яўгеньевіч Скарына (26 кастрычніка 2011)
* Валерый Мікалаевіч Старцаў (11 мая 2018)

## Спасылкі 
* Ганаровыя званні Рэспублікі Беларусь // Афіцыйны інтэрнет-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Ганаровыя званні Рэспублікі Беларусь
Якаў Кранц

**Якаў Кранц** (, Здзецел, Вялікае Княства Літоўскае — , Замасць, Аўстрыйская імперыя) — яўрэйскі прапаведнік.

## Біяграфія 
Вучыўся ў ешыбоце ў Мяжырычах Ровенскай вобласці, дзе здабыў славу красамоўца. У 1761 годзе заняў тут пасаду даршана (прапаведніка). Аб’ездзіў яўрэйскія абшчыны ў ваколіцах Львова, Любліна, Каліша, Замасця. У 18 гадоў прапаведаваў у Дубне (Украіна). У пропаведзях выкарыстоўваў фальклор, этычныя, галахічныя, кабалістычныя творы, інтэрпрэтуючы іх па-свойму.

Кнігі яго арацый, прытчаў (на іўрыце) выходзілі пасмяротна на Украіне, у Польшчы.

## Літаратура 
* Кранц Якаў // Пяткевіч. А. М. Людзі культуры з Гродзеншчыны: даведнік.- Гродна, 2000. — С.161.

Катэгорыя:Ахаранім
Катэгорыя:Памерлі ў Люблінскім ваяводстве
Хаім Хафец

**Хаім Хафец** (, Здзецел, Расійская імперыя — , Радунь, Польская Рэспубліка) — яўрэйскі духоўны лідар.

## Біяграфія 
У 1869 годзе стварыў ешыбот у Радуні, там навучалася адначасова 200 чалавек. Адтуль выпусціліся 12 галоўных рабінаў свету таго часу (цяпер у былым будынку ешыбота знаходзіцца дом культуры).

Катэгорыя:Памерлі ў Воранаўскім раёне
Катэгорыя:Ахаранім
Катэгорыя:Рабіны Беларусі
Вядомыя асобы Дзятлава

[thumb|200px|[Герб Дзятлава]]
Вядомыя ўраджэнцы Дзятлава:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Гжэгаж Латушынскі]]
[thumb|175px|[Альбрэхт Радзівіл (1717—1790)|Альбрэхт Радзівіл]]
[thumb|175px|[Ежы Радзівіл (1721—1754)|Ежы Радзівіл]]
[thumb|175px|[Мікалай Фаўстын Радзівіл|Мікалай Радзівіл]]
[thumb|175px|[Станіслаў Радзівіл (1722—1787)|Станіслаў Радзівіл]]
[thumb|175px|[Удальрык Крыштаф Радзівіл|Удальрык Радзівіл]]
[thumb|175px|[Хаім Хафец]]

## А 
* Карына Валер’еўна Альхавік (нар. 2000) — беларуская футбалістка.

## Б 
* Уладзімір Блюднік (нар. 1975) — беларускі мастак, паэт, празаік, член Беларускага культурна-асветніцкага цэнтра ў Познані.

## Г 
* Вячаслаў Вячаслававіч Губар (нар. 1949) — беларускі ўрач-анестэзіёлаг-рэаніматолаг. Кандыдат медыцынскіх навук (1985).

## Л 
* Гжэгаж Латушынскі (1933—2020) — польскі пісьменнік.
* Валянціна Міхайлаўна Лузіна (нар. 1952) — беларускі настаўнк і палітык.

## К 
* Іван Карызна — знакаміты віяланчэліст.
* Якаў Кранц (1741—1804) — яўрэйскі прапаведнік.

## Л 
* Ежы Лявінскі (1930—2022) — каталіцкі царкоўны дзеяч.

## М 
* Людміла Максімаўна Мірановіч (нар. 1949) — хімік. Доктар хімічных навук, прафесар

## О 
* Міхаіл Сяргеевіч Орда (нар. 1966) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч.

## П 
* Уладзімір Іванавіч Пакрышкін (нар. 1949) — беларускі канструктар оптыка-электроннай тэхнікі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (2004), кавалер ордэна Айчыны І ступені (2014).

## Р 
* Альбрэхт Радзівіл (1717—1790) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Староста рэчыцкі (1734—1773), генерал-маёр войскаў Вялікага Княства Літоўскага (з 1755).
* Ежы Радзівіл (1721—1754) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Ваявода наваградскі (з 1746). Староста любашанскі і новагародскі.
* Мікалай Фаўстын Радзівіл (1688—1746) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч. Чашнік (1706—1709) і мечнік вялікі літоўскі (1710—1729), ваявода новагародскі (1729—1740). Генерал-лейтэнант (1725).
* Станіслаў Радзівіл (1722—1787) — дзяржаўны і ваенны дзеяч ВКЛ. Унук Дамініка Мікалая Радзівіла, сын Мікалая Фаўстына Радзівіла, навагрудскага ваяводы.
* Удальрык Крыштаф Радзівіл (1712—1770) — пісьменнік, паэт і гісторык. Канюшы літоўскі (з 1734), вялікі пісар літоўскі і староста менскі (1739—1746). Генерал-лейтэнант войска ВКЛ.

## Ф 
* Феафан (Семяняка) (1879—1937) — праваслаўны царкоўны дзеяч, публіцыст, паэт, архіепіскап Мінскі і Беларускі (1930—1935).

## Х 
* Хаім Хафец (1839—1933) — яўрэйскі духоўны лідар.
Партызанская брыгада імя І. В. Сталіна (Л. П. Зяленін, С. Х. Арзуманян)

**Партызанская брыгада імя І. В. Сталіна** — партызанская брыгада, створаная ў ліпені 1943 года, да сакавіка 1944 дзейнічала на акупаванай тэрыторыі Жабінкаўскага, Кобрынскага, Брэсцкага, Дзівінскага, Маларыцкага раёнаў.

## Склад 
Брыгада была створана на базе атрадаў імя М. М. Чарнака (арганізаваны ў чэрвені 1941) і імя Варашылава. Адначасова былі арганізаваны новыя атрады імя Фрунзе і імя Жукава. У красавіку — маі 1944 года ў саставе брыгады дзейнічаў атрад М. І. Каліева, які быў уліты ў атрад імя М. М. Чарнака. Атрады імя Варашылава і імя Жукава, якія дзейнічалі ў складзе брыгады, у красавіку 1944 года былі перададзены для фарміравання партызанскай брыгады імя У. І. Леніна.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* Леанід Пятровіч Зяленін (ліпень — верасень 1943, загінуў);
* Сумбат Хачатуравіч Арзуманян (кастрычнік 1943 — сакавік 1944).

### Камісар 
* Карніл Аляксеевіч Шкаварада (ліпень 1943 — сакавік 1944).

### Начальнік штаба 
* Сяргей Мікітавіч Кіцьян (ліпень 1943 — сакавік 1944).

## Гісторыя 
Партызаны ў маі 1942 года разбілі гарнізон праціўніка ў вёсцы Велікарыта, захапілі турму адкуль вызвалілі зняволеных. У жніўні знішчылі 25 маёнткаў. У 1943 годзе ўдзельнічалі ў разгроме апорных пунктаў праціўніка ў Шацку (Валынская вобласць), райцэнтры Дамачава, наносілі ўдары па чыгуначным участкам Брэст — Ковель, Брэст — Уладава. У кастрычніку — лістападзе разбілі чыгуначную станцыю Дамачава. У студзені 1944 года зрабілі больш за 80 дыверсій на чыгуначных і шашэйных дарогах. Пасля выхаду ў савецкі тыл брыгада ўключана ў 160-ю стралковую дывізію, трымала абарону ў Любэшыўскім (Валынская вобласць) і Дзівінскім раёнах, прыкрывала пераправу цераз Прыпяць і правы фланг дывізіі каля вёскі Радастава.

22 сакавіка 1944 года брыгада (1063 партызаны; атрады імя Чарнака (да чэрвеня 1943 Старасельскі атрад, потым нададзена імя намесніка камандзіра атрада па разведцы М. М. Чарнака, які загінуў у баі), імя Фрунзе) паатрадна выйшла ў савецкі тыл. Атрады імя Чарнака і імя Фрунзе пасля выхаду ў савецкі тыл (сакавік 1944) рэарганізааны і ў маі зноў накіраваны ў тыл ворага. Другі раз злучыліся з Чырвонай Арміяй 21 ліпеня 1944 года.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Бригада имени И. В. Сталина 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Адносіны паміж Іракскім Курдыстанам і Сірыйскім Курдыстанам

**  **Іракскі Курдыстан**]]
**Дэмакратычная Федэрацыя Паўночнай Сірыі** (ДФПС) мае прыкметнае культурнае сваяцтва з **Іракскім Курдыстанам''', аўтаномным раёнам Ірака: і там, і там значную частку насельніцтва складаюць курды. Аднак у гэтых дзяржаўных утварэнняў маецца шмат палітычных рознагалоссяў. Іракскі Курдыстан і ДФПС супрацоўнічаюць у ваеннай сферы. У той жа час Рэгіянальны ўрад Курдыстана, які ўзначальвае Дэмакратычная партыя Курдыстана (KDP), з’яўляецца саюзнікам Турцыі і ўзаемадзейнічае з ёй у мэтах забеспячэння эканамічнай блакады ДФПС. «Султанская сістэма» Іракскага Курдыстана кантрастуе з дэмакратычным канфедэралізмам ДФПС.

## Ідэалагічныя адрозненні 
Адносіны ДФПС з Рэгіянальным урадам Курдыстана ў Іраку ўскладненыя. Дамінуючая палітычная сіла ДФПС, партыя «Дэмакратычны саюз» (PYD), уваходзіць ў Саюз суполак Курдыстана (KCK). Адна з праблем заключаецца ў тым, што кіруючая партыя Іракскага Курдыстана, Дэмакратычная партыя Курдыстана, разглядае сябе і саюзныя курдскія партыі ў іншых краінах як больш кансерватыўную і нацыяналістычную альтэрнатыву лібертарныя-сацыялістычнай ідэалогіі KCK, уключаючы курдскі нацыяналізм. З-за гэтага PYD знаходзіцца ў канфлікце з курдскімі нацыяналістычнымі поглядамі Курдскага нацыянальнага савета (KNC), заснаванага ў Сірыйскім Курдыстане пры падтрымцы KDP.

У 2012 годзе пры пасярэдніцтве прэзідэнта Іракскага Курдыстана Масуда Барзані быў сфармаваны Вышэйшы курдскі савет, які ўключае аднолькавую колькасць прадстаўнікоў PYD і KNC.

## Знешнепалітычны складнік. Турцыя і турэцка-курдскі канфлікт 
Арганізацыі-ўдзельнікі KCK ў суседніх дзяржавах з аўтахтоннымі курдскімі меншасцямі альбо абвешчаныя па-за законам (у Іране і ў Турцыі), альбо палітычна маргінальныя у параўнанні з іншымі курдскімі партыямі (у Іраку). Аднак ДФПС, кіраваная PYD, стала мадэллю для палітычнага парадку дня KCK і іх плана ў цэлым.

За межамі Сірыі ў ДФПС ёсць нямала прыхільнікаў — напрыклад, некаторыя курды ў Турцыі. Падчас баёў за Кабані многія этнічныя курдскія грамадзяне Турцыі перасеклі мяжу і ўдзельнічалі ў абароне горада ў якасці добраахвотнікаў. Пасля вяртання ў Турэцкі Курдыстан некаторыя з іх прынялі ўдзел у адноўленым турэцка-курдскім канфлікце, дзе навыкі, набытыя імі ў час бою ў Кабані, былі выкарыстаныя ў вулічных баях у Турцыі.

## Вайна з Ісламскай дзяржавай 
ДФПС і Іракскі Курдыстан ўсвядомілі неабходнасць кампрамісаў з-за пагрозы ў асобе ІД. Фарміраванні Пешмерга (узброеныя сілы Іракскага Курдыстана) прынялі ўдзел у баях за Кабані і каардынавалі свае дзеянні з YPG падчас баёў у Эль-Хасаке. Па некаторых дадзеных, абмяркоўвалася нават зліццё ўзброеных сіл сірыйскіх і іракскіх курдаў у новае фарміраванне з адзіным камандаваннем і іншай назвай і KNC, з другога.

Катэгорыя:Іракскі Курдыстан
Катэгорыя:Сірыйскі Курдыстан
Катэгорыя:Двухбаковыя адносіны
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Сірыі
Партызанская брыгада імя В. І. Чапаева (К. С. Гапасюк, Ф. М. Баранаў)

**Партызанская брыгада імя В. І. Чапаева** — партызанская брыгада, створаная ў студзені 1944 года, да ліпеня таго ж года дзейнічала на акупаванай тэрыторыі Антопальскага і Кобрынскага раёнаў.

## Склад 
Брыгада была створана на базе атрада імя Чапаева (арганізаваны ў красавіку 1942 на базе груп, якія дзейнічалі з ліпеня 1941). Пры фарміраванні брыгады атрад імя Чапаева быў разбуйнены, з выдзеленага ім асабістага складу былі арганізаваны атрады імя І. І. Арлова (камандзір атрада імя Чапаева І. І. Арлоў загінуў у баі), імя І. П. Паставалава (камандзір атрада І. П. Паставалаў загінуў у баі), імя Г. М. Малянкова.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* Канстанцін Сцяпанавіч Гапасюк (студзень — май 1944);
* Фёдар Мікалаевіч Баранаў (май — ліпень 1944).

### Камісары 
* Максім Пракопавіч Леановіч (студзень — ліпень 1944);
* Мікалай Сяргеевіч Карпічэнка (ліпень 1944).

### Начальнікі штаба 
* Іван Пятровіч Курапаў (студзень — май 1944);
* Валянцін Васілевіч Сцёпкін (чэрвень — ліпеь 1944).

## Гісторыя 
У 1943 годзе атрад імя Чапаева знішчыў 7 нямецкіх апорных пунктаў, 11 маёнткаў. Партызаны брыгады ў лютым — маі 1944 года правялі 32 дыверсіі на чынуначным участку Кобрын — Івацэвічы, знішчыўшы 22 варожыя аўтамашыны, 7 мастоў на шашэйных дарогах, у чэрвені падарвалі 940 рэек, вялі баі з праціўнікам, які спрабаваў уварвацца ў зону дыслакацыі брыгады.

19 ліпеня 1944 года брыгада (886 партызан, чатыры атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Бригада имени В. И. Чапаева 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Eupeodes bucculatus

**Eupeodes bucculatus** — від . Распаўсюджаны ў палеарктыцы.

## Апісанне 
Від вельмі падобны на такіх прадстаўнікоў гэтага ж роду, як ,  і , што аскладняе яго ідэнтыфікацыю.

## Арэал 
Распаўсюджаны ад Нарвегіі, Швецыі і Даніі на поўдзень да Партугаліі і Італіі і ад Ірландыі на ўсход праз Цэнтральную Еўропу ў Швейцарыю.

## Біялогія 
Сустракаецца ўздоўж рэк і ў таполева-вярбовых алювіяльных лясах і ў сталых нізінных балотах з зараснікамі вярбы і бярозы. Сілкуюцца на прадстаўніках родаў , , ,  і . Імага лётаюць з красавіка па май і з ліпеня па жнівень.

Катэгорыя:Журчалкі
Эдуард Пятровіч Шапко

**Эдуард-Антоні Пятровіч Шапко** (, г. Ліепая, цяпер Латвія — ) — беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1946).

## Біяграфія 
Сын дваран Шавельскага павета Ковенскай губерні Пятра Шапко і яго жонкі Адэлаіды з Пучырскіх, быў ахрышчаны ў Лібаўскім парафіяльным касцёле.

У 1922—1959 гадах у Беларускім тэатры імя Я. Купалы, дзе сфарміраваўся як акцёр пад кіраўніцтвам Е. Міровіча.

Члены Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1957 года.

## Творчасць 
Характарны і камедыйны акцёр. Яго мастацтва вылучалася сакавітасцю сцэнічных фарбаў, дэталёвай распрацоўкай паводзін і знешняга аблічча персанажа, дакладнасцю сацыяльных характарыстык вобразаў. Сярод лепшых роляў: Шмігельскі, Праменны («Партызаны», «Мілы чалавек» К. Крапівы), Прыстаў («Бацькаўшчына» К. Чорнага), Лейтэнант («Канстанцін Заслонаў» А. Маўзона), Кругляш («Гута» Р. Кобеца), Дароднаў, Лыняеў, Мілаўзораў, Барабошаў («», «», «», «» А. Астроўскага), Сімяонаў-Пішчык («Вішнёвы сад» А. Чэхава), Мантэкі («Рамэа і Джульета» У. Шэкспіра), Настаўнік філасофіі, Жак («», «» Мальера), фон Кальб («Каварства і каханне» Ф. Шылера), Пера Каленіч («» Б. Нушыча), Вернер («Рускія людзі» К. Сіманава), Рэдзька («У стэпах Украіны» А. Карнейчука) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры тэатра СССР
Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Арбарыст

**Арбарыст** (ад  — дрэва) — дрэвавод, спецыяліст па абслугоўванні і доглядзе дрэў як індывідуальных арганізмаў (лясныя супольнасці звычайна даглядаюць лесаводы). Арбарыст павінен мець або агульную адукацыю па спецыяльнасці, альбо прайсці курсы пры вышэйшай навучальнай установе.

Важную ролю ва ўзнікненні сучаснай галіны догляду дрэў ва ўрбанізаваным асяроддзі сыграў  — «бацька дрэвавай хірургіі». Вялікі ўклад у фарміраванне амерыканскай арбарыстычнай галіны ўнеслі  і . У Германіі значныя працы па арбарыстыцы выканаў .

Арбарысты актыўна выкарыстоўваюць альпінісцкі рыштунак, што дазваляе атрымаць доступ да вельмі высокіх дрэў ці тых, якія знаходзяцца ў недаступных месцах. Акрамя адукацыі па спецыяльнасці, арбарыст павінен валодаць навыкамі карыстання альпінісцкім рыштункам і мець мінімальную падрыхтоўку, для выканання работы на вышыні.

Арбарысты выдаляюць фаутныя ўчасткі дрэў (з пашкоджаннямі і дэфектамі ствалоў рознага паходжання), ліквідуюць іх небяспечныя часткі. Старыя ж дрэвы спілоўваюць проста пад корань па частках. Каб не пашкодзіць бліжэйшыя аб’екты, дрэва спілваецца па частках, кожная спілаваная частка спускаецца на зямлю з дапамогай вяроўкі і лябёдкі.

Сістэма ведаў і практычных мер, якія аб’ядноўваюцца мэтай распазнавання, лячэння і папярэджання хвароб, пашкоджанняў дрэў называецца .

## Спасылкі 
* АРБАРЫСТ
* Арбарыст
* Гісторыя арбарыстыкі

Катэгорыя:Лясная гаспадарка
Катэгорыя:Прафесіі
Cossidae

**Cossidae** — сямейства начных матылёў.

## Апісанне 
Матылі ад сярэдніх да вельмі буйных памераў (у Расіі ад 13 да 100 мм у размаху крылаў, у Аўстраліі да 220 мм — у ). Жылкаванне крылаў прымітыўнае. Афарбоўка разнастайная, пераважна бураватая або шэрая з сеткаватым малюнкам з дробных плям і рысачак. Хабаток кароткі — ротавы апарат недаразвіты. Імага не сілкуецца і жыве за кошт запасу пажыўных рэчываў, назапашаных у стадыі вусеня. Актыўныя ў змярканні і ноччу.

Вусені даволі буйныя з некалькі пляскатай галавой і добра развітым ротавым апаратам, голыя, мясістыя, белай, жоўтай ці чырвонай афарбоўкі. Маецца моцна склератызаваны шчыток на пярэдняспінцы. Вусені— ксілафагі, вядуць схаваны спосаб жыцця, прагрызаюць хады ў ствалах драўняных раслін або ў парастках і каранях травяністых раслін. Развіццё доўжыцца 2-3 гады. Зімуе вусень ў друзлым кокане. Пасля зімоўкі акукліваецца. Стадыя кукалкі працягваецца 3-6 тыдняў.

## Арэал 
Шырока распаўсюджаная група лускакрылых насякомых. Распаўсюджаныя паўсюдна, але пераважаюць у тропіках Азіі і Афрыкі. Сусветная фаўна налічвала на 2011 год — 971 від, якія адносяцца да 151 роду. У Палеарктыцы дадзенае сямейства на 2011 год было прадстаўлена 267 відамі.

## Эканамічнае значэнне 
У Расіі гаспадарчае значэнне маюць некалькі відаў: , які пашкоджвае драўніну пладовых дрэў; , вусені якога развіваюцца ў каранях і сцеблах трыснёга; , вусені якога паражаюць карані і цыбуліны часнаку;  і .

## Класіфікацыя 
Сямейства дзеліцца на 6-7 падсямействаў. Часам у яго ўключаліся сямействы ,  і .

## Літаратура 
* *Загуляев А. К.* 19. Сем. Cossidae — Древоточцы. // *Определитель насекомых Европейской части СССР.* Т. IV. Чешуекрылые. Первая часть. Л.: «Наука», 1978. С. 177—186.
* Чистяков Ю. А., 1999. *Семейство Cossidae — Древоточцы* // Определитель насекомых Дальнего Востока России. Т. 5 (2). С. 309—319.
* Древоточцы — статья из Большой советской энциклопедии.

 
Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Матылі
Сувідавіцкі сельсавет

**Суві́давіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камарынскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Сувіды.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Піркаўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Камарынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Яўгенія Дзмітрыеўна Горына

**Яўгенія Дзмітрыеўна Го́рына** (нар. ) — вучоны ў галіне селекцыі сельскагаспадарчых культур, доктар сельскагаспадарчых навук (1982).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці (у Беразіно Барысаўскага раёна). У 1950 годзе скончыла Ленінградскі сельскагаспадарчы інстытут. У 1955 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю. З 1956 года ў Беларускім навукова-даследчым інстытуце земляробства.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па біялагічных асаблівасцях, мутагенезе і эфектыўнасці метадаў селекцыі грэчкі. Вядучы аўтар сартоў «Юбілейная 2», «Чарнаплодная», сааўтар першага ў СССР тэтраплоіднага сорту «Іскра».

Сярод апублікаванага:
* Повышение урожайности гречихи сорта прогресс при посеве гибридными семенами и в смеси с другими сортами в БССР : Автореферат дис. на соискание учен. степени кандидата с.-х. наук / М-во высш. образования СССР. Ленингр. с.-х. ин-т. — Ленинград, 1955.
* Исходный материал, его биологические особенности и эффективность методов селекции гречихи: Автореф. дис. на соиск. учен. степ. д-ра с.-х. наук: (06.01.05). — Жодино, 1981.;
* За высокие урожаи гречихи / Глав. упр. с.-х. пропаганды и науки М-ва сельского хозяйства БССР. — Мн.: Госиздат БССР, 1955. (разам з А. М. Анохіным);
* Крупяные культуры. — Мн.: Урожай, 1968. (разам з А. М. Анохіным);
* Селекция и агротехника возделывания сортов гречихи в БССР. — Мн.: БелНИИНТИ, 1979. (разам з А. М. Анохіным).

## Літаратура 
*  — С. 111.
* 

## Спасылкі 
* Ботанические коллекции Беларуси  

Катэгорыя:Селекцыянеры СССР
Пётр Пятровіч Лабан

**Пётр Пятровіч Лабан** (нар. , в. Навапрудцы Лідскага раёна, цяпер у межах горада Ліды) — Заслужаны энергетык Рэспублікі Беларусь (2005).

## Біяграфія 
Пасля заканчэння сярэдняй школы працаваў электраманцёрам у Лідскіх электрасетках. У 1969 годзе скончыў Беларускі інстытут механізацыі і электрафікацыі сельскай гаспадаркі і вярнуўся ў Лідскія электрасеткі, быў прызначанынамесніка начальніка Воранаўскага раёна электрасетак. 1970 годзе вярнуўся ў Ліду, некалькі гадоў працаваў у службе рэлейнай аховы і аўтаматыкі.

У 1977 годзе прызначаны начальнікам Лідскага раёна электрасетак. У 1979 годзе едзе на працу ў ГДР у Групу савецкіх войскаў. Са жніўня 1980 года ізноў начальнік Лідскага раёна электрасетак. У маі 1985 года прызначаны дырэктарам Лідскіх электрасетак. Пад яго кіраўніцтвам пачалася тэхнічная эстэтызацыя падстанцый 110 кВ і вышэй, пачалі ўкараняцца перадавыя матэрыялы і тэхналогіі, праводзіцца камп’ютарызацыя прадпрыемства.

У 1988 годзе падчас землетрасення ў Арменіі дабраахвотна вызваўся ехаць у Арменію. Быў прызначаны камандзірам аддзела беларускіх энергетыкаў, які ў сціслыя тэрміны аднавіў электразабеспячэнне Спітака і Спітакскага раёна.
Пётр Пятровіч Лабан жанаты, мае дзвюх дарослых дачок.

## Узнагароды 
Ганаровы грамадзянін Лідскага раёна (2007). Узнагароджаны знакамі «Заслужаны энергетык Судружнасці Незалежных Дзяржаў», «Ганаровы энергетык Рэспублікі Беларусь», «Ветэран энергетыкі Беларускай энергасістэмы», Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, двойчы Ганаровай граматай Міністэрства энергетыкі Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Гродзенскага аблвыканкама.

За ўмелае кіраўніцтва аддзелам беларускіх энергетыкаў, смеласць у прыняцці рашэнняў, знаходлівасць і аператыўнасць у працы быў узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны».

 

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Лідскага раёна
Катэгорыя:Энергетыкі Беларусі
Ваенны кантынгент Сальвадора ў Іраку

**Ваенны кантынгент Сальвадора ў Іраку** — падраздзяленне Узброеных сіл Сальвадора, што ў 2003—2009 гг. прымала ўдзел у вайне ў Іраку.

Сальвадорскія войскі (адзін лёгкапяхотны батальён) былі адпраўлены на Блізкі Усход летам 2003 года і пасля акліматызацыі залічаны ў склад брыгады «Плюс-Ультра» (разам з вайскоўцамі іншых іспанамоўных краін). Сальвадорцы прыбылі ў Ірак у жніўні 2003 года. Яны былі раскватараваны ў горадзе Эль-Хіла ў цэнтральнай частцы Ірака. Іх асноўнымі задачамі з’яўляліся ахова важных аб’ектаў інфраструктуры, патруляванне дарог, якія праходзілі па тэрыторыі мухафазы Бабіль (па іх ажыццяўлялася забеспячэнне войскаў кааліцыі і іншыя грузаперавозкі).

29 лістапада 2005 года прэзідэнт Сальвадора Антоніа Сака абвясціў аб намеры паступова вывесці войскі з Ірака, у далейшым колькасць сальвадорского кантынгенту была зменшана да 200 чалавек. 23 студзеня 2009 года апошнія вайскоўцы Сальвадора пакінулі Ірак.

У агульнай складанасці (з улікам 11 ратацый асабістага складу), у 2003—2009 гады праз Ірак прайшлі да 3400 вайскоўцаў Узброеных сіл краіны. Страты склалі 5 чалавек забітымі і 30 параненымі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Міжнародныя кааліцыйныя сілы ў Іраку
Катэгорыя:Узброеныя сілы Сальвадора
Ліст прыпаведны

**Ліст прыпаведны** — адмысловы дакумент (дамова, патэнт) караля або гаспадара службовай асобе — ротмістру, у Польшчы і Вялікім Княстве Літоўскім на вярбоўку атрада — роты, у XV—XVIII ст.

Лісты прыпаведныя даваліся ротмістрам пры іх паступленні на службу, у іх каралём або гаспадаром вызначаліся яе ўмовы — плата за камбатанта (жаўнера), залежна ад характару ўзбраення, сумы і тэрміны выплат і г.д. Найстарэйшы вядомы цяпер *ліст прыпаведны* датаваны 1514 годам.

## Літаратура 
* *Бохан Ю.* Арганізацыя найманых аддзелаў у Вялікім Княстве Літоўскім у XV—XVI стст. // Спадчына № 4, 2002. — С. 80-90.

Катэгорыя:Дакументы
Катэгорыя:Войска Рэчы Паспалітай
Ала Мікалаеўна Сабалеўская

**Ала Мікалаеўна Сабалеўская** (нар. , Загорнае, Клецкі раён, Мінская вобласць) — беларуская выкладчыца, эканаміст па спецыяльнасці. Кандыдат эканамічных навук (1999), дацэнт (2003). Аўтар шматлікіх навучальных дапаможнікаў для студэнтаў эканамічных спецыяльнасцей.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Пасля заканчэння з адзнакай Беларускага дзяржаўнага інстытута народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава засталася там на пасадзе выкладчыка. Спецыялізуецца ў бухгалтарскім уліку, аналізе і аўдыце.

## Абраная бібліяграфія 
* Учет затрат и внутрихозяйственных расчетов на предприятиях АПК в условиях их реформирования : Дис. на соиск. учен. степ. канд. экон. наук : 08.00.12 : 23.04.1999 : 30.06.1999 / Бел. гос. экон. ун-т
* История развития бухгалтерского учета, анализа и аудита : конспект лекций / А. Н. Соболевская
* Бухгалтерский учет на автотранспорте : практикум : учебное пособие для вузов / П. Я. Папковская [и др.]; под ред. П. Я. Папковской
* Бухгалтерский учет в сельском хозяйстве : учеб. для студентов специальности «Бухгалтер. учет, анализ и аудит» учреждений, обеспечивающих получение высш. образования / А. П. Михалкевич [и др.]; под общ. ред. А. П. Михалкевича
* Учет и отчетность в логистике : учебное пособие для учащихся учреждений образования, реализующих образовательные программы среднего специального образования по специальности «Операционная деятельность в логистике» / [П. Я. Папковская и др.]; под редакцией П. Я. Папковской
* Бухгалтерский учет в сельском хозяйстве : учебник для студентов специальности «Бухгалтерский учет, анализ и аудит» учреждений, обеспечивающих получение высшего образования / А. П. Михалкевич и др. ; под редакцией А. П. Михалкевича

## Літаратура 
* Соболевская Алла Николаевна // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933—2008. — Минск, 2008. — С. 175.

## Спасылкі 
* Соболевская Алла Николаевна 

Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Мікалай Мельнікаў

**Мікала́й Ме́льнікаў**:
* Мікалай Пракопавіч Мельнікаў — расійскі вучоны ў галіне будаўнічай механікі.
* Мікалай Пятровіч Мельнікаў — савецкі беларускі дзяржаўны і палітычны дзеяч.
* Мікалай Пятровіч Мельнікаў (нар. 1950) — беларускі мастацтвазнаўца ў галіне мастацкай культуры Беларусі і старажытнабеларускага іканапісу.
Мікалай Пятровіч Мельнікаў

**Мікала́й Пятровіч Ме́льнікаў** (, в. Матвеева Валагодскай губерні — не пазней верасня  года) — савецкі беларускі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1895 годзе ў вёсцы Матвеева Валагодскай губерні. Член КПСС з 1919 года. У 1948 годзе скончыў экстэрнам 7 класаў сярэдняй школы ў г. Калінкавічы Палескай вобласці, у 1953 годзе парткурсы пры ЦК КПБ у Мінску.

З лістапада 1907 па студзень 1912 вучань фарбавальнай майстэрні Мікалаева ў Рыбінску. Са студзеня 1912 па май 1915 года рабочы-фарбавальнік фарбавальнай фабрыкі ў Петраградзе. З мая 1915 па люты 1916 года радавы 203-га запаснога батальёна ў Арле. У лютым—ліпені 1916 года яфрэйтар 86-га запаснога батальёна ў Камянец-Падольску. З ліпеня 1916 па студзень 1918 старшы унтэр-афіцэр 7-га пагранічнага пяхотнага палка на Паўднёва-Заходнім фронце. У лютым—жніўні 1918 года зноў рабочы-фарбавальнік фарбавальнай майстэрні Мікалаева ў Рыбінску. З верасня 1918 па май 1919 намеснік старшыні і ваенны кіраўнік валаснога камітэта беднаты і Пятоўскага валаснога ваеннага камісарыята ў Тоцемскім павеце Валагодскай губерні. З мая 1919 па лістапад 1924 камандзір узвода і сярэдняга кампалітсастава 1-га зводнага камуністычнага палка 2-й дывізіі РСЧА. 

### У БССР 
Са снежня 1924 па лістапад 1929 загадчык гаспадаркай 1-й савецкай бальніцы ў Гомелі. З лістапада 1929 па жнівень 1930 старшыня акружнога праўлення Саюза медсантруда ў Гомелі. Са жніўня 1930 па ліпень 1933 адказны сакратар цэнтральнага праўлення Саюза медсантруда ў Мінску. З ліпеня 1933 па кастрычнік 1934 старшыня цэнтральнага праўлення Саюза работнікаў жывёлагадоўчых саўгасаў у Мінску. 
З кастрычніка 1934 па люты 1935 намеснік сакратара Полацкага райкама КП(б)Б. У лютым 1935 — сакавіку 1936 дырэктар насенняводчай гаспадаркі ў Мінску. З сакавіка 1936 па май 1937 загадчык сельскагаспадарчага аддзела Полацкага акружкама КП(б)Б. З мая 1937 па май 1939 года 1-ы сакратар Расонскага райкама КП(б)Б. З мая 1939 па жнівень 1941 2-гі сакратар Віцебскага абкама КП(б)Б. Са жніўня 1941 па люты 1942 начальнік палітаддзела тылу 21-й арміі. У лютым—маі 1942 камісар аддзела ўмацаванага раёна штаба Паўднёва-Заходняга фронту. З мая 1942 па люты 1946 камісар, намеснік па палітчасці армейскага шпіталя лёгка параненых № 3989. З лютага 1946 па снежань 1949 1-ы сакратар Калінкавіцкага райкама КП(б)Б. Са снежня 1949 па сакавік 1950 года 2-гі сакратар, з сакавіка 1950 года 1-ы сакратар Мазырскага гаркама КП(б)Б. У 1954 годзе працягваў працаваць на гэтай пасадзе.

З 1960 года на пенсіі.

Партдакументы пагашаны Гомельскім абкамам КПБ у верасні 1962 года як на памерлага.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Другія сакратары Віцебскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Першыя сакратары Мазырскага гаркама КПБ
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Асадчы

**Аса́дчы** — украінскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Паўлавіч Асадчы (1904—?) — беларускі савецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч.
* Дзмітрый Сяргеевіч Асадчы (нар. 1992) — украінскі футбаліст.
Аляксей Паўлавіч Асадчы

**Аляксе́й Па́ўлавіч Аса́дчы** (, Крывы Рог, Херсонская губерня — не пазней ) — беларускі савецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч, палкавы камісар.

## Біяграфія 
Член УКП(б).

З 1920 года — на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы. У 1920—1950-я гг. — на гаспадарчай, савецкай і партыйнай рабоце ў Крывым Рогу і Беларускай ССР, 1-ы сакратар Лідскага павятовага камітэта КП(б) Беларусі, 1-ы сакратар Лідскага раённага камітэта КП(б) Беларусі, 2-гі сакратар Гомельскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, начальнік Палітычнага аддзела 37-й арміі, намеснік, в. а. начальніка Палітычнага аддзела 33-й арміі, сакратар Віцебскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі.

Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 1-га склікання.

Памёр да 1985 года.

## Спасылкі 
* Осадчий Алексей Павлович

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Катэгорыя:Другія сакратары Гомельскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Сакратары Віцебскага абкама КПБ
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Вядомыя асобы Драгічына

[thumb|200px|[Герб Драгічына]]
Вядомыя ўраджэнцы Драгічына:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Уладзімір Уладзіміравіч Кожух|Уладзімір Кожух]]

## Б 
* Ісраэль Беэры (1911—1972) — ізраільскі рабін.

## Д 
* Леў Антонавіч Дубовік (нар. 1940) — дзяржаўны дзеяч Беларусі, спецыя­ліст у галіне энергетыкі, заслужаны энергетык Беларусі.

## К 
* Сяргей Уладзіміравіч Калішэвіч (1903—1971) — вучоны ў галіне анатоміі і фізіялогіі раслін, кандыдат біялагічных навук (1941), дацэнт (1947). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
* Ганна Мікалаеўна Кісліцына (нар. 1967) — беларускі літаратурны крытык, літаратуразнавец, публіцыст. Доктар філалагічных навук (2016).
* Уладзімір Уладзіміравіч Кожух (1953—2017) — беларускі мастак.
* Мікалай Мікалаевіч Кудзяньчук (нар. 1969) — беларускі ўрач, дэпутат.

## М 
* Ганна Аляксандраўна Малышчык (нар. 1994) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў кіданні молата. Майстар спорту Беларусі.

## Н 
* Вольга Неўдах (нар. 1980) — пераможца конкурсу прыгажосці Міс Беларусь-2002, прадстаўляла Беларусь на міжнародным конкурсе «Міс Свету-2003» (Саніа, Кітай).

## С 
* Леанід Уладзіміравіч Сіліч (нар. 1954) — беларускі архітэктар.

## Х 
* Хаім Гохман (1851—1916) — вучоны механік і матэматык.

## Ш 
* Мікалай Мікалаевіч Шаўчук (нар. 1959) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Катэгорыя:Постаці Драгічына
Грамадская акадэмія навук

**Грамадская акадэмія навук** () — польская недзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая функцыянуе на базе трох кампусаў у Варшаве, Лодзі і Кракаве і мае прадстаўніцтвы ў іншых гарадах.

## Агульная характарыстыка 
Заснавана 19 снежня 1994 года ў Лодзі як Грамадская вышэйшая школа прадпрымальніцтва і кіравання. Устаноўчым органам вучэльні з’яўляецца Асацыяцыя польскіх асветнікаў. Абодва суб’екты таксама цесна звязаныя паміж сабой персанальна: рэктарам вучэльні з’яўляецца прэзідэнт асацыяцыі, прафесар Раман Патора. Вучэльня фармальна працуе па прынцыпах некамерцыйнай установы.

Вучэльні належыць агулам каля 20 будынкаў рознага прызначэння плошчай больш за 35 тыс. м². Філіялы вучэльні, акрамя Варшавы, Лодзі і Кракава, дзейнічаюць таксама ў такіх гарадах, як Бэлхатаў, Брадніца, Гарволін, Кельцы, Калабжэг, Остраў Велькапольскі, Серадз, Шчацінак, Свідніца, Тарнобжэг і Здуньска Воля.

ВНУ дае магчымасць атрымаць вышэйшую адукацыю першай і другой ступеняў у стацыянарным і нестацыянарным фармаце па спецыяльнасцях: адміністрацыя, архітэктура і гарадское планаванне, нацыянальная бяспека, журналістыка і сацыяльныя камунікацыі, эканоміка, кіно і аўдыёвізуальныя мастацтвы, філалогія, фінансы і бухгалтарскі ўлік, фізіятэрапія, геадэзія і картаграфія, графіка, інфарматыка, касметалогія, культуралогія, лагістыка, ахова навакольнага асяроддзя, педагогіка, спецыяльная педагогіка, медсястрынства, сацыяльная праца, псіхалогія, права, сацыялогія, міжнародныя адносіны, турызм і рэкрэацыя, кіраванне, ахова грамадскага здароўя і інш.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:1994 год у Польшчы
Фёдар Кузняцоў

**Фёдар Кузняцоў**:
* Фёдар Ісідаравіч Кузняцоў (1898—1961) — савецкі ваенны дзеяч
* Фёдар Спірыдонавіч Кузняцоў (1913—?) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага падполля і партызанскага руху ў Мінскай вобласці ў Вялікую Айчынную вайну
Міхаіл Кузняцоў

**Міхаіл Кузняцоў**:
* Міхаіл Мікалаевіч Кузняцоў (нар. 1940) — вучоны, доктар юрыдычных навук, прафесар.
* Міхаіл Ціханавіч Кузняцоў (1925—1944) — Герой Савецкага Саюза.
Мікалай Кузняцоў

**Мікалай Кузняцоў**:
* Мікалай Васілевіч Кузняцоў (нар. 1938) — гісторык.
* Мікалай Герасімавіч Кузняцоў (1904—1974) — савецкі ваенна-марскі дзеяч, Адмірал Флоту Савецкага Саюза.
* Мікалай Дзмітрыевіч Кузняцоў (1911—1995) — вучоны і канструктар рэактыўных авіяцыйных рухавікоў.
* Мікалай Іванавіч Кузняцоў (1864—1936) — рускі і савецкі вучоны-батанік
* Мікалай Іванавіч Кузняцоў (1911—1944) — савецкі разведчык, Герой Савецкага Саюза.
Вадзім Аляксандравіч Юрэвіч

**Вадзім Аляксандравіч Юрэвіч** (, Асіповічы, Мінская губерня — , Нью-Ёрк, ЗША) — эпідэміёлаг, генерал медыцынскай службы, доктар медыцыны, прафесар.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Пецярбургскім універсітэце, скончыў Ваенна-медыцынскую акадэмію ў Санкт-Пецярбургу. Падчас Першай сусветнай вайны арганізоўваў медыцынскую і эвакуацыйную службу, працаваў у зоне Бухарскай эпідэміі тыфу (1916).

З першага дня Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года далучыўся да рэвалюцыянераў. Вёў перамовы з камандаваннем Петрапаўлаўскай крэпасці і пераканаў здаць крэпасць. Быў прызначаны грамадскім начальнікам горада (да ліпеня 1917 года). Падчас Грамадзянскай вайны працаваў лекарам у Белай арміі.

У 1920 годзе эміграваў у Канстанцінопаль. Жыў і працаваў у Празе, Парыжы (сярод іншага, у зоне эпідэмій у Індакітаі). У 1946 годзе пераехаў у ЗША.

Аўтар шэрагу навуковых прац. Жыў і памёр у Нью Ёрку. Пахаваны ў Джэксане (Нью-Джэрсі).

Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў ЗША
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Францыі
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Чэхаславакіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Медыкі Францыі
Катэгорыя:Эпідэміёлагі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Начальнікі Імператарскай медыка-хірургічнай акадэміі
Катэгорыя:Медыкі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Адэскі нацыянальны медыцынскі ўніверсітэт

**Адэскі нацыянальны медыцынскі ўніверсітэт** &nbsp;- украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаная ў Адэсе. 

## Гісторыя 
Універсітэт быў заснаваны ў 1900 годзе як факультэт Наварасійскага ўніверсітэта . Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі быў рэарганизаваны ў Адэскі медыцынскі інстытут, названы тады ў гонар М.&nbsp;І.&nbsp;Пірагова . У 1990-х гадах навучальная ўстанова атрымала статус універсітэта і сучасную назву.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы

Катэгорыя:1900 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Адэсы
Катэгорыя:Нацыянальныя вышэйшыя навучальныя ўстановы Украіны
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1900 годзе
Адэскі нацыянальны марскі ўніверсітэт

**Адэскі нацыянальны марскі ўніверсітэт** — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Адэсе. 

## Гісторыя 
Універсітэт быў заснаваны ў чэрвені 1930 года як Адэскі інстытут інжынераў воднага транспарту. У 1945 годзе ён быў перайменаваны ў Адэскі інстытут інжынераў марскога флоту. Пастановай Кабінета міністраў Украіны ад 29 жніўня 1994 года інстытут быў перайменаваны ў Адэскі дзяржаўны марскі універсітэт. Указам Прэзідэнта Украіны ад 26 лютага 2002 года ўніверсітэту быў нададзены статус нацыянальнага.

## Структура 
* Факультэт водатранспартных і шэльфавых збудаванняў
* Факультэт суднабудаўніцтва, інфармацыйных тэхналогій і сістэматэхнікі
* Факультэт партавога інжынірынгу
* Інстытут марскога флоту
* Інстытут марскога бізнесу
* Марскі гуманітарны інстытут
* Факультэт па рабоце з замежнымі студэнтамі
* Чарнаморскі марскі каледж

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы 

Катэгорыя:1930 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Універсітэты Адэсы
Нацыянальны ўніверсітэт «Адэская марская акадэмія»

**Нацыянальны ўніверсітэт «Адэская марская акадэмія»** — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Адэсе. 

## Гісторыя 
* 7 чэрвеня 1944 года ўтворана Адэскае вышэйшае мараходнае вучылішча.
* 29 мая 1958 года вучылішча перайменавана ў Адэскае вышэйшае інжынернае марское вучылішча.
* 26 красавіка 1991 года яно ператворана ў Адэскую дзяржаўную марскую акадэмію.
* 21 верасня 2002 года акадэміі прысвоены статус нацыянальнай.
* 1 студзеня 2016 года акадэмію рэарганізавалі шляхам яе пераўтварэння ў Нацыянальны ўніверсітэт «Адэская марская акадэмія».

## Структура 
* Інстытут навігацыі
* Інстытут марскіх перавозак і тэхналогій
* Інстытут інжынерыі
* Інстытут аўтаматыкі і электрамеханікі
* Інстытут марскога права і менеджмента
* Інстытут ваенна-марскіх сіл
* Азоўскі марскі інстытут у Марыупалі
* Дунайскі інстытут у Ізмаіле

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы

Катэгорыя:1944 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Універсітэты Адэсы
Італьянскі вайсковы кантынгент у Іраку

**Італьянскі ваенны кантынгент у Іраку** — падраздзяленне Узброеных сіл Італіі, якое ў 2003—2006 гг. прымала ўдзел у вайне ў Іраку.

Італьянскія войскі прыбылі ў Ірак у ліпені 2003 года. Аднак ужо 15 сакавіка 2005 года прэм’ер-міністр Сільвіё Берлусконі абвясціў намеры вывесці італьянскія войскі з Ірака да верасня 2005 года. Праз суткі пад ціскам ЗША і Вялікабрытаніі кіраўнік дзяржавы ўзяў назад сваю заяву. 

31 мая 2005 года ў раёне Насірыі разбіўся верталёт АВ-412 італьянскага кантынгенту, загінулі 4 вайскоўцы Італіі.

У 2006 годзе новы прэм’ер-міністр Італіі Рамана Продзі зноў абвясціў аб вывадзе войск з Ірака. У выніку, апошнія італьянскія вайскоўцы пакінулі Ірак у лістападзе 2006 года.

Ваенная аперацыя італьянскага кантынгенту на тэрыторыі Ірака ў перыяд з 15 ліпеня 2003 да 1 снежня 2006 года атрымала афіцыйную назву аперацыя «Старажытны Вавілон» (L'operazione Antica Babilonia).

У маі 2017 года Італія зноў накіравала войскі ў Ірак, 500 вайскоўцаў 6-га палка берсальераў узялі пад ахову дамбу ў Масуле.

Страты італьянскага кантынгенту ў Іраку склалі 33 вайскоўцы загінулымі і не менш як 36 параненымі. У пералічаныя вышэй страты не ўключаны страты «кантрактнікаў» сіл кааліцыі (супрацоўнікі замежных прыватных вайскоўцаў і ахоўных кампаній, кампаній па размініраванні, аператары авіятэхнікі, а таксама іншы грамадзянскі персанал, які дзейнічаў у Іраку з дазволу і ў інтарэсах краін кааліцыі). Па даных з адкрытых крыніц, у ліку страт «кантрактнікаў» міжнароднай кааліцыі ў Іраку — не менш за 4 грамадзян Італіі.

## Гл. таксама 
* Італьянскі вайсковы кантынгент у Афганістане

## Зноскі 
Катэгорыя:Міжнародныя кааліцыйныя сілы ў Іраку
Катэгорыя:Узброеныя сілы Італіі
Пукцыніевыя

**Пукцыніевыя** (*Pucciniaceae*)&nbsp;— сямейства базідыяльных грыбоў класу . Прадстаўнікі сямейства выклікаюць хваробы раслін, пераважна ў метлюжковых. Сямейства ўключае 20 родаў і больш за 4900 відаў.

 ў асноўным з перыдыем, падушкападобныя, кароткія цыліндрычныя альбо сферычныя (тып аецыдыя) альбо вертыкальна выцягнутыя (тып роэстэлія), часам без перыдыя (тып цэома), акружаны  альбо без іх. Эцыдыяспоры альбо 4 на ножцы, альбо ў ланцужках. , як у асяроддзі парафіза, так і не. Урэдаспоры часам з парафізамі, аднаклетачныя, 1 на ножцы. Тэлейтаспоры адна-, двух- ці шматклеткавыя, галоўным чынам на ножцы, але часам сядзячыя, сабраныя ў цёмна-аранжавыя альбо цёмна-карычневыя ложы. Воскападобныя слупкі часам адзінкавыя, утвараюцца пад эпідэрмісам. Яны альбо застаюцца накрытымі, альбо ён прарываецца. Падчас прарастання клеткі тэлейтаспоры ўтвараюць базідыю, на якой утвараюцца базідыяспоры.

Катэгорыя:Сямействы грыбоў
Стараялчанскі сельсавет

**Стараялча́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камарынскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Старая Ёлча.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Ялчанскага (Новаялчанскага) сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Камарынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Сяргей Валер’евіч Масленчанка

**Сяргей Валер’евіч Масленчанка** (нар. , Асіповічы Магілёўскай вобласці) — беларусі філосаф і культуролаг. Кандыдат культуралогіі, дацэнт, палкоўнік міліцыі. З’яўляецца начальнікам кафедры філасофіі і ідэалагічнай работы Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь. Заслужаны работнік органаў унутраных спраў Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Скончыў з адзнакай 9 класаў Асіповіцкай СШ № 4, гісторыка-замежны факультэт Магілёўскага абласнога ліцэя № 1 пры МДУ імя А. А. Куляшова, аддзяленне культуралогіі факультэта філасофіі і сацыяльных навук Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар манаграфій «Субкультура и коммуникация» (2000), «Субкультура хакеров» (2003), «Социальная структура сетевого пространства» (2011), 7 дапаможнікаў і больш за 30 навуковых артыкулаў у айчынных і замежных выданнях, сааўтар першага ў Беларусі вучэбнага дапаможніка «Основы современного естествознания» (2009), вучэбнага дапаможніка «Культурология» (2011). Мае айчынныя і замежныя дзяржаўныя і грамадскія ўзнагароды.

## Літаратура 
* Вікторчык, Н. Чалавек арганізаваных ведаў / Ніна Вікторчык // Асіповіцкі край. — 2013. — 25 студзеня

Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Культуролагі Беларусі
Георгій Іванавіч Шпак

**Георгій Іванавіч Шпак** (нар. , г. Асіповічы) — расійскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, генерал-палкоўнік, камандуючы паветрана-дэсантнымі войскамі ў 1996—2003 гадах, 5-ы губернатар Разанскай вобласці (2004—2008).

## Біяграфія 
Пасля 8-мі класаў паступіў у Мінскае чыгуначнае вучылішча. Быў накіраваны ў лакаматыўнае дэпо Полацк слесарам па рамонту паравозаў. Паступіў у Разанскае ваеннае паветрана-дэсантнае вучылішча. Пасля заканчэння яго застаўся спачатку камандзірам узвода курсантаў, а потым выкладчыкам на кафедры тактыкі. Скончыў Ваенную акадэмію імя Фрунзэ. Пасля заканчэння назначаны камандзірам палка ў 103-ю Віцебскую дывізію ПДВ.

Два гады ваяваў у Афганістане, дзе быў удастоены ордэнам Чырвонага Сцяга і іншымі ўзнагародамі. Быў начальнікам штаба дывізіі ў Каўнасе, камдзівам у Пскове. Скончыў Ваенную акадэмію генштаба.

Быў губернатарам Разанскай вобласці.

## Літаратура 
* Шпак — фамилия генеральская // Памяць. Асіповіцкі раён. — Мн., 2002. — С.632-638
* Шпак — фамилия генеральская // Запаветы Леніна. — 2001. — № 2. — 10 студз. — С.2,4
* Степуро Н. Было у отца три сына, и все генералы / Н.Степуро // Нар.газ. — 2001. — 4 снеж. — С.4.
* Петрашкевіч В. Шпак — прозвішча генеральская. / В.Петрашкевіч // Рэспубліка. — 2000. — 23 снеж; 27 снеж.
* Долготович Б. Наши знаменитые Осиповчане / Б.Долготович // Запаветы Леніна. — 1998. — 21 лют. — С.2.

Катэгорыя:Супрацоўнікі адміністрацыі прэзідэнта Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Афганскай вайны (1979—1989)
Катэгорыя:Постаці паветрана-дэсантных войскаў СССР і Расіі
Катэгорыя:Генерал-палкоўнікі
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі IV склікання
Катэгорыя:Губернатары Разанскай вобласці
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ
Катэгорыя:Военачальнікі Расіі
Тролза-5265

**Тролза-5265 «Мегаполіс»** — сямейства расійскіх нізкападлогавых тралейбусаў вялікай умяшчальнасці для ўнутрыгарадскіх пасажырскіх перавозак, якое серыйна выраблялася з 2007 па 2019 год на ЗАТ «Тролза» ў горадзе Энгельсе (Саратаўская вобласць, Расія).

Катэгорыя:Тралейбусы паводле алфавіта
Лапко

**Лапко** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аркадзь Аляксандравіч Лапко (нар. 1955) — беларускі архітэктар.
* Вера Валер’еўна Лапко (нар. 1998) — беларуская тэнісістка.
* Мікалай Маркавіч Лапко (1934—?) — Заслужаны будаўнік БССР (1976).