Дыядор Сіцылійскі

**Дыядор Сіцылійскі** (, , каля 90 —30 гг. да н.э.) — старажытнагрэчаскі гісторык і міфаграф; родам з Агірыума на Сіцыліі.

## Працы і гістарычная спадчына 
Дыядор прысвяціў 30 гадоў стварэнню сваіх гістарычных зборнікаў (*Bibliotheca Historia*) і распачаў для гэтага шэраг падарожжаў. У 50-х гадах да н.э. ён наведаў пталамееўскі Егіпет, дзе стаў сведкам расправы натоўпу над адным рымскім грамадзянінам, які выпадкова забіў свяшчэнную ў тых краях жывёлу — кошку. Толькі праз 25 гадоў, ужо пасля смерці Дыядора, імператар Актавіян ператворыць Егіпет у рымскую правінцыю. Практычна адначасова з Дыядорам, які пісаў на грэчаскай і галоўным чынам пра грэкаў, ствараў гісторыю свайго народа рымлянін Лівій.

«Гістарычная бібліятэка» Дыядора складалася з 40 кніг, падзеленых на 3 часткі:
* Першыя 6 кніг аглядныя, апісваюць геаграфію, культуру і гісторыю старажытных дзяржаў: Егіпта (кніга I); Месапатаміі, Індыі, Скіфіі (кніга II); Паўночнай Афрыкі (кніга III); Грэцыі і Еўропы (кніга IV—VI).
* У наступнай частцы (кнігі VII—XVII) Дыядор выкладае гісторыю свету ад Траянскай вайны да смерці Аляксандра Вялікага.
* Апошняя частка мае дачыненне да эпохі дыядохаў (кнігі XVIII—XX) і да гальскай вайны Юлія Цэзара (захаваліся фрагменты да XXXIII кн.), гэта значыць да падзей, сведкам якіх быў сам Дыядор.

Дыядор сабраў звесткі ад шматлікіх аўтараў, вядомы Гекатэй Мілецкі, Герадот, Геранім з Кардыі, Дзіянісій, Дурыс, Клітарх, Ктэсій, Мегасфен, Палібій, Пасідоній, Тымей з Таўраменіі, Феопамп, Эфар і інш. — усяго вядома 87 імёнаў старажытнагрэчаскіх аўтараў, на якіх ён спасылаецца ў сваёй працы. У сваім сачыненні ён хутчэй не аналізаваў, а манатонна пералічваў паслядоўнасць падзей, устаўляючы цэлыя фрагменты арыгінальных аўтараў. Але «Гістарычная бібліятэка» не з’яўляецца сачыненнем кампілятыўнага характару. Падчас вывучэння прац Дыядора было даказана, што ў большасці выпадкаў атрыманы з арыгінальных крыніц матэрыял падвяргаўся літаратурнай апрацоўцы.

Дыядор з’яўляецца адзінай крыніцай звестак пра працяглыя гістарычныя перыяды і служыць добрым дадаткам да перыядаў, асветленых іншымі аўтарамі. Эпоха дыядохаў у яго адлюстравана найбольш дакладна, як і гісторыя Старажытнай Грэцыі пасля персідскіх войн да Пелапанескай вайны. Дыядор дапушчае памылкі ў рымскай храналогіі, што не дзіўна для чалавека, для якога лацінская не была роднай мовай.

## Публікацыі 
### Тэксты 
«Гісторыя» Дыядора захавалася часткова, цалкам дашлі да нашага часу кнігі I—V і з XI па XX, а таксама фрагментарна кнігі IX і X. Апошні поўны збор сачыненняў знік, калі туркі разрабавалі візантыйскі Канстанцінопаль у 1453 годзе. Астатнія кнігі вядомы па фрагментах, якія цытавалі ў сваіх працах візантыйскія аўтары. Еўропа адкрыла для сябе Дыядора ў сярэдзіне XVI стагоддзя, калі яго кнігі (на мове арыгінала) былі надрукаваны ў Швейцарыі.

* Грэчаскі тэкст у Вікікрыніцах (кн. I—V, XI—XVII)
* Грэчаскі тэкст па Дындорфу: Vol. II pt. 1 (1828). Libr. XV—XX; Vol. II pt. 2 (1829). Excerpta. Fragmenta; Vol. III (1828); Vol. IV (1828); Vol. V (1828).
* Навейшае выданне: Vol. I (1888). Lib. I—IV; Vol. V (1906). Lib. XIX—XX
* У серыі «Loeb classical library» кніга выдадзена ў 12 тамах (№ 279, 303, 340, 375, 384, 399, 389, 422, 377, 390, 409, 423).
* У серыі «Collection Budé» распачата выданне: (апублікаваны 11 тамоў: кн. 1-3, 11, 12, 14, 15, 17-19, 21-26; гл. таксама тут пра публікацыі)
* Diodor, Book IX—XVII (грэч.)

## Літаратура 
* *Трофимов М. П.* Историческая концепция Диодора Сицилийского : Авт. дисс… к.и.н. — Саратов, 2009

## Спасылкі 
* «Гістарычная бібліятэка» Дыядора ў англійскай Вікікрыніцы (толькі асобныя кнігі)
* Поўны англійскі пераклад 1814 года: Vol. I; Vol. II
* Англійскі пераклад кніг I—XXXII па выданні ў «Loeb classical library»
* Французскі пераклад XVIII стагоддзя: Том 7.

Катэгорыя:Гісторыкі Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Гісторыкі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Гісторыкі I стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Постаці Сіцыліі