open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Малое Узнясенне

**Храм Узнясення Хрыста на Мікіцкай** («Малое Узнясенне») — праваслаўны храм Цэнтральнага благачыння Маскоўскай епархіі.

Размешчаны ў Прэсненскім раёне Цэнтральнай адміністрацыйнай акругі Масквы па адрасе Вялікая Мікіцкая вуліца, д. 18. Галоўны пасад асвечаны ў гонар свята Узнясення Хрыстова.

З 1830-х гадоў у народзе шырока распаўсюдзілася назва храма «Малое Узнясенне», у адрозненне ад «Вялікага Узнясення» — навейшай царквы Узнясення за Мікіцкімі Варотамі (1827—1848). Да пабудовы Вялікага Узнясення храм менаваўся «Старым Узнясеннем».

Першая згадка пра царкву адносіцца да 1548 года. Яе драўляны будынак быў знішчаны пажарам у 1629 годзе. Сучасны мураваны будынак быў пабудаваны ў 1634 годзе. У 1680-я гады храм перабудоўваўся, да яго дадалі паўднёвы прыдзел святых Пракопа і Іаана Усцюжскіх. У 1690 годзе ў храме згадваецца таксама паўночны прыдзел свяціцеля Мікалая.

У 1737 годзе храм пацярпеў ад пажару і быў адноўлены ў 1739 годзе. Пры гэтай рэканструкцыі да яго быў прыбудаваны паўночны прыдзел у памяць адсячэння кіраўніка Іаана Прадцечы. У 1764 годзе храм быў надбудаваны васьмікутным барочным барабанам, увянчаным адной вежачкай.
Бутырскі раён

**Бутырскі раён** () — раён у Паўночна-ўсходняй адміністрацыйнай акрузе горада Масквы. Раёну адпавядае ўнутрыгарадскае муніцыпальнае ўтварэнне муніцыпальная акруга Бутырская. Тэрыторыя раёна размешчана на поўнач ад Трэцяга транспартнага кальца паміж чыгункамі Савёлаўскага і Ленінградскага напрамкаў. Адзін са старых раёнаў Масквы (згадваецца з 1700).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Мой Вер

**Мой Вер (Moï Ver)**, народжаны Маісей Верабейчык () — авангардны фатограф і мастак.

Часам яго згадваюць як Moi Weï ці Мойша Верабейчык (Moshé Vorobeichic). Аўтар шматлікіх фатаграфій, якія дакументуюць жыццё яўрэйскай абшчыны ў гарадах міжваеннай Польшчы , а таксама пачаткі яўрэйскай дзяржавы, створанай падчас брытанскага мандату ў Палесціне .

## Біяграфія 
Маісей Варабейчык нарадзіўся 4 снежня 1904 года ў Заскавічах, старэйшы з чатырох дзяцей Шлоймы і Шыфры, народжанай Цукерман. У 1915 годзе пераехаў з сям’ёй у Вільню, дзе яны жылі на вуліцы Вялікая Пагулянка, 11. Бацька валодаў лесапільняй і гандляваў піламатэрыяламі. Яго мастацкі талент выявіўся падчас вучобы ў яўрэйскай гімназіі. Восенню 1923 года пачаў вучыцца на факультэце выяўленчых мастацтваў Віленскага ўніверсітэта, у тым ліку вучыўся фатаграфіі ў Яна Булгака. У кастрычніку 1927 года паехаў вучыцца ў Баўхаўс у Германіі, дзе пазнаёміўся з вядучымі прадстаўнікамі сусветнага авангарду (Ёзэф Альберс, Васіль Кандзінскі, Паўль Клее), найбольшы ўплыў на яго падыход да фатаграфіі зрабіў Ласла Мохай-Надзь. Падчас знаходжання ў Дэсау набыў фотаапарат Leica, з дапамогай якога ў 1929 годзе зрабіў серыю фатаграфій віленскага яўрэйскага квартала. Некаторыя з гэтых фатаграфій былі апублікаваныя ў альбоме *«Ein Ghetto im Osten.* *Vilna»* (Orell Fussli Verlag, 1931), які выйшаў у Цюрыху. Восенню 1929 года пачаў вывучаць фатаграфію ў Тэхнічнай школе фатаграфіі і кінематаграфіі ў Парыжы, таксама вучыўся ў Акадэміі Мадэрна Фернана Лежэ. У гэты час паводле парады Андрэ Мальро ён узяў сабе мастацкі псеўданім Moï Ver. Памёр у Ізраілі ў 1995 годзе.

Авангардныя фатаграфіі Мой Вера 1930-х гадоў захоўваюцца ў калекцыях музеяў фатаграфіі па ўсім свеце. Дачка Мой Вера, Мая Равіў-Варабейчык, перавыдала яго парыжскі альбом (англійская версія, Steidl Verlag 2002).

## Выставы 
У 2019 у Літоўскай нацыянальнай галерэі прайшла выстава «Мой Вер. Фотамантаж мадэрну».

У красавіку 2023 года Цэнтр Пампіду ў Парыжы арганізаваў выставу работ мастака, якая была паказана ў Музеі Варшавы ў кастрычніку таго ж года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Яўрэі ў Польшчы
Катэгорыя:Мастакі Ізраіля
Катэгорыя:Яўрэі ў Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Сіянізм
Катэгорыя:Фатографы Беларусі
Катэгорыя:Фатографы XX стагоддзя
Фелікс Валянцінавіч Яшкоў

**Фелікс Валянцінавіч Яшкоў** (нар. , Энгельс, Саратаўская вобласць, Расія) — беларускі мытнік, дзяржаўны службовец і дэпутат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 9 кастрычніка 1964 года ў горадзе Энгельсе Саратаўскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Скончыў Свярдлоўскае сувораўскае ваеннае вучылішча, Кіеўскае вышэйшае ваеннае авіяцыйнае інжынернае вучылішча, Інстытут нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Праходзіў ваенную службу ў Узброеных сілах Расійскай Федэрацыі. Працаваў інспектарам аддзела кадраў, старшым інспектарам аператыўнага аддзела, старшым інспектарам інспекцыі па асабовым складзе, старшым аператыўным упаўнаважаным групы ўласнай бяспекі, старшым аператыўным упаўнаважаным па асабліва важных справах групы ўласнай бяспекі; намеснікам начальніка Мсціслаўскай і Мінскай рэгіянальнай мытняў па праваахоўнай рабоце; намеснікам начальніка ўпраўлення — начальнікам аддзела мытных расследаванняў Упраўлення арганізацыі барацьбы з кантрабандай і адміністрацыйнымі мытнымі правапарушэннямі Дзяржаўнага мытнага камітэта Беларусі; начальнікам Гомельскай мытні.

Начальнік Аператыўнай мытні, дзяржаўны саветнік мытнай службы III рангу.

Быў членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі 7-га склікання.

## Узнагароды 
Мае Падзячны ліст Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Узнагароджаны медалямі «За бездакорную службу» II і I ступені, ганаровымі граматамі Парламенцкай асамблеі АДКБ, Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц СНД, Адміністрацыі Прэзідэнта Беларусі, Нацыянальнага сходу; юбілейнай медалём «МПА СНД. 30 гадоў».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:мытнікі Беларусі
Гомельскі дзяржаўны дарожна-будаўнічы каледж

**Гомельскі дзяржаўны дарожна-будаўнічы каледж імя Ленінскага камсамола Беларусі** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў Гомелі. З 2016 года працуе як філіял Рэспубліканскага інстытута прафесійнай адукацыі. Размяшчаецца па адрасе плошча Працы, 1.

## Гісторыя 
1 кастрычніка 1930 года ў Гомелі быў адкрыты *Гомельскі дарожна-будаўнічы тэхнікум*, створаны Галоўдартрансам БССР на базе 9-гадовай чыгуначнай школы. У гэтыя ж гады быў заснаваны аўтатранспартны тэхнікум са спецыяльнасцю «Эксплуатацыя і рамонт аўтамабіляў і трактароў». Улетку 1931 года два тэхнікумы былі аб’яднаны ў *Гомельскі аўтадарожны тэхнікум*. Першы выпуск 69 спецыялістаў адбыўся ў 1933 годзе, сярод іх — Кірыл Мазураў, будучы дзяржаўны і партыйны дзеяч. У 1954 годзе — ''Гомельскі аўтамабільна-дарожны тэхнікум. У 2018 годзе закрыта спецыяльнасць «Банкаўская справа», у 2019 годзе — «Архітэктура». У 2019 годзе адкрыта спецыяльнасць «Аперацыйная дзейнасць у лагістыцы».

## Спецыяльнасці 
За сваю гісторыю каледж рыхтаваў спецыялістаў у сферы будаўніцтва і эксплуатацыі дарог, аўтамабільнага транспарту, архітэктуры, банкаўскай справы, камерцыйнай дзейнасці.

На сёння асноўнымі спецыяльнасцямі з’яўляюцца:
* дарожна-будаўнічыя і меліярацыйныя работы;
* тэхнічнае абслугоўванне камп’ютарнай тэхнікі;
* аперацыйная дзейнасць у лагістыцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:1930 год у Гомелі
Катэгорыя:Каледжы Гомеля
Катэгорыя:Плошча Працы (Гомель)
Навагрудскі гандлёва-эканамічны каледж

**Навагрудскі гандлёва-эканамічны каледж** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў Навагрудку Гродзенскай вобласці. З 2017 года філіял Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта. Размяшаецца па адрасе вуліца Міцкевіча, 15.

## Гісторыя 
Загадам Міністэрства гандлю СССР № 154 ад 8 ліпеня 1947 года Мінскі тэхнікум савецкага гандлю быў пераведзены ў горад Навагрудак Баранавіцкай вобласці. Тэхнікум размясціўся ў былым доме для ваяводскіх чыноўнікаў.

18 мая 1965 года загадам Міністэрства вышэйшай, сярэдняй спецыяльнай і прафесійнай адукацыі БССР № 392 тэхнікум быў пераўтвораны ў *Навагрудскі дзяржаўны гандлёва-эканамічны тэхнікум.

3 лютага 1997 года загадам Міністэрства адукацыі Беларусі № 53 тэхнікум быў перайменаваны ў *Навагрудскі дзяржаўны гандлёва-эканамічны каледж''.

3 сакавіка 2016 года каледж быў рэарганізаваны шляхам далучэння да Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта. З 1 верасня 2017 года каледж працуе як яго філіял.

## Спецыяльнасці 
Падрыхтоўка вядзецца на дзённай і завочнай формах навучання, на бюджэтнай і камерцыйнай асновах. Каледж мае тры аддзяленні: бухгалтарскае, эканамічнае і банкаўскае.

Навучэнцы атрымліваюць падрыхтоўку па спецыяльнасцях:
* «Эканоміка і арганізацыя вытворчасці на прадпрыемствах гандлю»;
* «Бухгалтарскі ўлік, аналіз і кантроль»;
* «Банкаўская справа»;
* «Камерцыйная дзейнасць».

Штогод ажыццяўляецца прыём каля 320 чалавек.

## Інфраструктура 
У распараджэнні каледжа два вучэбныя карпусы агульнай плошчай каля 6000 м², што дазваляе арганізаваць навучальны працэс у адну змену па пяцідзённым графіку. Для іншагародніх навучэнцаў ёсць два інтэрнаты на 940 месцаў, што дазваляе забяспечыць жыллём усіх ахвотных.

Створаны спецыяльныя кабінеты і лабараторыі, максімальна набліжаныя да ўмоў працы ў галіне: «Вучэбная крама», «Вучэбная бухгалтэрыя», «Вучэбны банк», а таксама лабараторыя інфармацыйных тэхналогій.

## Супрацоўніцтва 
Навучэнцы праходзяць вытворчую практыку на буйных прадпрыемствах гандлю — ААТ «Вялікая Крыніца», ААТ «Дзіцячы свет», АДА «КамРадГандаль» і інш., у гандлёвых арганізацыях Гродна, Брэста, Мінска. Па банкаўскіх спецыяльнасцях практыка арганізуецца ў Беларусбанку, Белінвестбанку, МТБанку і іншых.

## Педагагічны склад 
У філіяле працуе 59 выкладчыкаў, з якіх 89,6 % маюць вышэйшую і першую кваліфікацыйныя катэгорыі. Больш за 20 выкладчыкаў з’яўляюцца выпускнікамі самога каледжа.

## Дырэктары 
* 1947—1974 — Адам Антонавіч Касабуцкі
* 1974—1989 — Павел Трафімавіч Марчанка
* 1989—2012 — Зінаіда Мікалаеўна Шляхцюк
* З чэрвеня 2012 — Аляксандр Браніслававіч Аліевіч

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Навагрудскага гандлёва-эканамічнага каледжа

Катэгорыя:Каледжы Беларусі
Катэгорыя:Адукацыя ў Навагрудку
Катэгорыя:1947 год у Беларусі
Global Spirit

**Global Spirit** — студыйны альбом нямецкага музыканта Карунэша, выдадзены ў 2000 годзе на лэйбле *Oreade Music*. Альбом аб’ядноўвае элементы нью-эйджу, сусветнай музыкі і эмбіенту, уключаючы ўплывы індыйскай, сярэднеўсходняй, афрыканскай і індзейскай традыцый.  

## Гісторыя
Карунэш (сапр. Бруна Ройтэр) атрымаў духоўнае імя падчас падарожжаў у Індыю, дзе ён захапіўся медытацыяй і вучэннем Оша. На пачатку 2000-х ён супрацоўнічаў з лэйблам *New Earth Records*, які спецыялізаваўся на крос-культурнай і медытатыўнай музыцы.  

*Global Spirit* стаў спробай паказаць «адзіны дух у многіх галасах», аб’яднаўшы электронныя гукавыя палí з традыцыйнымі этнічнымі інструментамі і вакальнымі сэмпламі.  

## Музычны стыль
Альбом характарызуецца спалучэннем сінтэзатараў, электронных рытмаў і традыцыйных інструментаў: сітaр, флейта, скрыпка, дыджэрыду, нэй. У многіх кампазіцыях выкарыстоўваюцца спеўныя сэмплы ці харавыя ўстаўкі.  

* *«Punjab»* змяшчае фрагмент песні *«Aao Huzoor Tumko»* у выкананні Ашы Бхосле (1968). 
* *«Alibaba»* мае сярэднеўсходнія матывы і ўтрымлівае сэмпл нэй-імправізацыі *«Ney Taksimi/Aziz İstanbul»* турэцкага музыканта Мюніпа Утанды. 
* *«Earthsong»* і яе рэпрыза пабудаваныя на барабанных рытмах і індзейскіх спевах. 
* *«Native Rituals»* і *«Kubula Ma»* выкарыстоўваюць афрыканскія рытмічныя структуры.  

## Спіс кампазіцый
### Удзельнікі 
* Карунэш — кампазіцыя, клавішныя, прадзюсаванне  
* Нікалас Керн — діджэрыду  
* Дон Лэкс — скрыпка  
* Гові — сітaр  
* Дадатковыя вакалісты і сэмплы (ня ўказаныя ў буклеце)  

## Водгукі
Альбом быў станоўча прыняты ў колах нью-эйдж і сусветнай музыкі. Крытыкі адзначалі крос-культурны характар, рытмічную даступнасць і атмасфернасць. Асаблівай папулярнасцю карыстаюцца трэкі *Punjab* і *Earthsong*, якія ўваходзяць у плэйлісты для ёгі, медытацыі і рэлаксацыі.  

## Выданне
* 2000 — CD і касета (New Earth Records)  
* Пазней перавыдадзены ў лічбавым фармаце (Spotify, Apple Music, YouTube Music)  

## Гл. таксама
* Карунэш  
* Zen Breakfast  
* Нью эйдж  

## Спасылкі
* Global Spirit у каталогу Discogs
* Агляд на AllMusic
* Karunesh на Last.fm
Раменкі (раён Масквы)

**Раменкі** () — раён у Маскве, размешчаны ў Заходняй адміністрацыйнай акрузе, а таксама адпаведнае яму аднайменнае ўнутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне. Размяшчаюцца прыкладна на ўмераным паўднёвым захадзе горада. Мяжа раёна з поўначы праходзіць па восі Трэцяга транспартнага кальца, з Захаду — па каляіне Кіеўскага напрамку Маскоўскай чыгункі і па восі вуліцы Лабачэўскага, з поўдня — пасярэдзіне парку імя 50-годдзя Кастрычніка, з Усходу — уздоўж Праспекта Вярнадскага. На тэрыторыі Раменак знаходзяцца Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава, 16 пасольскіх гарадкоў, кінастудыя «Масфільм».

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Раменкі

**Раменкі**:
* Раменкі (раён Масквы)
* Раменкі (станцыя метро)
Дзелавы цэнтр

**Дзелавы цэнтр**:
* Дзелавы цэнтр (станцыя метро, Вялікая кальцавая лінія)
* Дзелавы цэнтр (станцыя метро, Калінінска-Сонцаўская лінія)
* Дзелавы цэнтр (станцыя метро, Філёўская лінія)
Краіна для жыцця

**Краіна для жыцця**:
* Краіна для жыцця — грамадскі рух, заснаваны Сяргеям Ціханоўскім.
* Краіна для жыцця — фонд дапамогі беларускім палітычным зняволеным і іх сем’ям.
Ламаносаўскі праспект

**Ламаносаўскі праспект** () — праспект у Паўднёва-заходняй і Заходняй адміністрацыйнай акрузе горада Масквы. Праходзіць ад вуліцы Вавілава паралельна Універсітэцкаму праспекце да Масфільмаўскай вуліцы.

Перасякае Ленінскі праспект, Праспект Вярнадскага, Мічурынскі праспект, плошчы плошчу Джавахарлала Неру, плошча 60-годдзя СССР і Індзіры Гандзі.

Справа прымыкаюць вуліцы: Каперніка, Лебедзева, Мендзялееўская і Дружбы.

Нумарацыя дамоў вядзецца ад вуліцы Вавілава.
Катэгорыя:Вуліцы Масквы
Катэгорыя:Праспекты Масквы
Плошча Гагарына

**Плошча Гагарына**:
## Беларусь 
* Плошча Гагарына (Магілёў)
## Расія 
* Плошча Гагарына (Масква)
* Плошча Гагарына (станцыя МЦК)
Катлоўка

**Катлоўка**:

## Беларусь 
* Катлоўка (Астравецкі раён)

## Расія 
* Катлоўка (прыток Масквы)
* Катлоўка (раён Масквы)
Говарава

**Говарава**:

## Прозвішча 
* Зінаіда Віктараўна Говарава — беларускі архітэктар
* Любоў Анатолеўна Говарава — беларуская плыўчыха

## Тапонім 
* Говарава (станцыя метро)
Вуліца Асіпенка

**Вуліца Асіпенка** — назва вуліц у розных населеных пунктах краін былога СССР.

## Беларусь 
* вуліца Асіпенка — вуліца ў Асіповічах.
* вуліца Асіпенка — вуліца ў Баранавічах.
* вуліца Асіпенка — вуліца ў Брэсце.
* вуліца Асіпенка — вуліца ў Гродне.
* вуліца Асіпенка — вуліца ў Добрушы.
* вуліца Асіпенка — вуліца ў Магілёве.
* вуліца Асіпенка — вуліца ў Мінску.
Балтыйская жаночая гандбольная ліга 2013/2014

**Балтыйская жаночая гандбольная ліга 2013/2014** — 2-і чэмпіянат балтыйскай жаночай гандбольнай лігі.  

## Турнірная табліца 
## Спасылкі 
* Baltijos moterų lyga. 4 savaitgalis  
* БНТУ-БелАЗ выиграл Балтийскую лигу
Катэгорыя:2013 год у гандболе
Катэгорыя:2014 год у гандболе
2013
Навінскі бульвар

**Навінскі бульвар** (да 1877 года — Навінскі Вал, Навінскае гулянне, у 1940—1990 гадах — вуліца Чайкоўскага) — вуліца ў Цэнтральнай адміністрацыйнай акрузе горада Масквы, участак Садовага Кальца. Праходзіць ад Смаленскай плошчы (вугал Праточнага завулка), перасякаючы вуліцу Новы Арбат, да Кудрынскай плошчы. Нумарацыя дамоў вядзецца ад Смаленскай плошчы. Бульвар, які ўзнік у 1860-я гады, быў высечаны ў 1937 годзе. Да Навінскага бульвара прымыкае з няцотнага боку Вялікі Дзявяцінскі завулак.
Катэгорыя:Вуліцы Масквы
Вуліца Варвашэні (Мінск)

**Вуліца Варвашэні** — вуліца ў Заводскім раёне Мінска. Названа ў гонар І. Дз. Варвашэні. Да 2005 г. называлася *Енісейскай*, 2 будынкі забудовы 1950-х гг. знесены, частка аднесена да новых адрасоў.

## Славутасці 
* Беларусь партызанская;

* д. 4 (пабудова 1970-71 гг.) — СШ № 120 з манументальным пано на сцяне спартзалы;
* інтэрнаты № 8, 9, 10 МАЗ (пабудова 1970-71 гг.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Вуліца Варвашэні на ATO.BY
* Вуліца Варвашэні ў базе даных Геадзэн
* Вуліца Варвашэні на сайце Адміністрацыі Заводскага раёна (фатаграфіі)
* Вуліца Варвашэні ў архітэктурнай базе Рhotobuildings
* Пессимист скажет: Сан-Франциско. Оптимист ответит: Минск, улица Варвашени // Блогер Денис Блищ
* Прогулка по улице Варвашени, бывшей Енисейской. Часть 1. Автостанция и «Красный дом» // Библиотека Минчанина
* Прогулка по улице Варвашени, бывшей Енисейской. Часть 2. Обелиск «Беларусь партизанская» // Библиотека Минчанина
* Статьи о монументе *Беларусь партизанская* // Библиотека Минчанина

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Катлоўка (раён Масквы)

**Катлоўка** () — раён у Маскве, размешчаны ў Паўднёва-заходняй адміністрацыйнай акрузе, а таксама аднайменнае ўнутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне. Раён абмяжоўваецца: на захадзе — вуліцамі Кржыжаноўскага і Вялікай Чаромушкінскай, на поўначы — палосамі адводу Малога кальца Маскоўскай чыгункі і злучальнай чыгуначнай лініі, на ўсходзе — памалагічным рассаднікам імя Леніна, на поўдні — Нахімаўскім праспектам (мяжа праходзіць часткова па русле ракі Катлоўка і па Севастопальскім праспекце).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Уладзімір Міхайлавіч Бачараў

**Уладзімір Міхайлавіч Бачароў** (20 ліпеня [2 жніўня] 1910, станцыя Колпна, Арлоўская губерня — 13 лістапада 1936, наваколлі Мадрыда, Іспанія) — Герой Савецкага Саюза (31 снежня 1936; пасмяротна), капітан (193)

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 ліпеня (2 жніўня) 1910 года на чыгуначнай станцыі Колпна (цяпер пасёлак Арлоўскай вобласці) у сям’і чыгуначнага качагара. Рускі. З 1912 года жыў у Курску. У 1928 годзе скончыў 9 класаў школы № 42 (цяпер — школа № 34).

У войску са студзеня 1929 гады. У 1929 годзе скончыў Вольскую ваенна-тэарэтычную школу ВПС, у 1931 годзе — Арэнбургскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў. Служыў у страявых часцях ВПС (у Беларускай ваеннай акрузе); быў сцяг-штурманам авіяэскадрыллі, камандзірам авіяатрада.

Удзельнік баявых дзеянняў у Іспаніі з лістапада 1936 года на пасадзе камандзіра знішчальнага авіяатрада. Здзейсніў 4 баявыя вылеты на знішчальніку І-16, правёў 1 паветраны бой.

13 лістапада 1936 года быў збіты ў паветраным баі і здзейсніў вымушаную пасадку на варожай тэрыторыі, дзе быў захоплены франкістамі, падвергнуты зверскім катаванням і забіты.

За мужнасць і гераізм, праяўленыя пры выкананні воінскага абавязку, Пастановай Цэнтральнага Выканаўчага Камітэта СССР ад 31 снежня 1936 гады камандзіру авіяцыйнага атрада ў войсках рэспубліканскай Іспаніі капітану Бачарову Ўладзіміру Міхайлавічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Звяза.

Пахаваны ў брацкай магіле ў раёне Мадрыда (Іспанія).
Хакару Хасімота

**Хакару Хасімота** ( — ) — японскі ўрач, навуковец, які ўпершыню апісаў захворванне, пазней названае тырэяідытам Хасімота.

Нарадзіўся ў вёсцы Мідаі (прэфектура Міэ), скончыў медыцынскі факультэт Універсітэта Кюсю ў 1907 годзе, затым вучыўся ў аддзяленні хірургіі пад кіраўніцтвам першага японскага нейрахірурга Хаяры Міякэ (1867—1945).

У 1912 годзе апублікаваў артыкул, у якім упершыню быў апісаны аутоіммунный тыраідыт, пазней названы імем вучонага.

Вучыўся ва Універсітэце Георга-Аўгуста ў Гётынгене, затым у Англіі. У 1916 годзе вярнуўся на радзіму і стаў доктарам у Ігамаці. У 1934 годзе памёр ад брушнога тыфа.

Катэгорыя:Медыкі Японіі
Копцева (раён Масквы)

**Копцева** () — раён у Маскве. Размешчаны ў Паўночнай адміністрацыйнай акрузе і абгінае Ціміразеўскі парк, Вялікую Садовую сажалку і палі Ціміразеўскай акадэміі. Назва паходзіць ад мясцовасці Копцева (Георгіеўскае), радавога ўладання князёў Шуйскіх, якая ўвайшла ў склад Масквы ў 1917 годзе як дачная мясцовасць. Сёння гэта зялёны раён, жылая забудова склалася ў 1930-1970-я гады з шэрагам аддзяленняў маскоўскіх ВНУ і спецыялізаваных медыцынскіх устаноў.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Хоўрына

**Хоўрына**:
* Хоўрына (раён Масквы)
* Хоўрына (станцыя метро)
Хоўрына (раён Масквы)

**Хоўрына** () — раён у Паўночнай адміністрацыйнай акрузе Масквы і аднайменнае ўнутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне.

Да рэформы 1991 тэрыторыя сучаснага раёна ўваходзіла ў склад Ленінградскага раёна Масквы. Межы раёна праходзяць па вуліцы Флоцкай, далей па вуліцы Лавачкіна, Фестывальнай вуліцы, Смольнай вуліцы, Беламорскай вуліцы, Левабярэжнай вуліцы, безназоўным праезду. Далей, перасякаючы МКАД па гарадской мяжы горада Масквы, восі паласы адводу Кастрычніцкай чыгункі, восям вуліц Фестывальнай і Анежскай да вуліцы Флоцкай. Хоўрына мяжуе з Галавінскім раёнам на поўдні, з раёнам Заходняе Дзягуніна на ўсходзе, з Левабярэжным на захадзе.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Юліян Эйсманд

]]
**Юліян Эйсманд** (; ) — польскі паэт, аўтар паляўнічых апавяданняў, байкапісец, літаратурны перакладчык, лейтэнант пяхоты Войска Польскага, узнагароджаны Крыжам Доблесці.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 лютага 1892 года ў Варшаве ў сям’і Францішка Тэадора, мастака, і Марыі, дачкі пісьменніка Юльяна Веняўскага. Вывучаў польскую філалогію ў Ягелонскім універсітэце ў Кракаве і Варшаўскім універсітэце.

Пайшоў добраахвотнікам у Польскую армію. Вучыўся ў знакамітай афіцэрскай школе ў Сен-Сіры, якую скончыў і быў зацверджаны ў званні другога лейтэнанта. 1 чэрвеня 1921 года служыў у Дэпартаменце I Міністэрства ваенных спраў, а яго часткай быў 79-ы пяхотны полк. 3 мая 1922 года яму было прысвоена званне лейтэнанта. У 1923 годзе служыў у сваім палку ў Слоніме, а ў 1924 годзе ўжо быў у рэзерве.

Быў заўзятым паляўнічым — не толькі паляваў, але і рэдагаваў паляўнічыя часопісы і выдаваў паляўнічыя календары. У 1929 годзе стаў віцэ-прэзідэнтам Лігі аховы прыроды.

Працаваў чыноўнікам, адначасова развіваў сваю літаратурную і рэдакцыйную дзейнасць.

Загінуў 29 чэрвеня 1930 года каля возера Марское Вока недалёка ад мяжы Польшы з Чэхаславакіяй у аўтамабільнай аварыі

## Прыватнае жыццё 
Ажаніўся з Янінай, народжанай Шайнкёніг (1900—1961), дачкой Міхала і Зоф’і, народжанай Пацей, з якой у яго было два сыны: Юльян (нар. 1920), які пасля Другой сусветнай вайны пасяліўся ў Швейцарыі, афіцэр Французскага ваеннага крыжа ў 1939—1945 гадах (ён змяніў прозвішча на Д’Эйсмон), і Станіслаў (1922—2009). Нашчадкі Юльяна ў цяперашні час жывуць у Швейцарыі і Францыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі Польшчы
Катэгорыя:Палессе
Джэфры Райт

**Джэфры Чарльз Райт** (; нар. , Вашынгтон) — амерыканскі акцёр. Лаўрэат прэмій «Тоні», «Эмі» і «Залаты глобус», а таксама намінант на «Оскар» (2024).

## Біяграфія 
Райт нарадзіўся ў Вашынгтоне, акруга Калумбія. Маці працавала мытным адвакатам, а бацька памёр, калі Райту быў адзін год. Джэфры скончыў прыватную школу Сент-Олбанс, пасля чаго паступіў у Амхерстскі каледж, дзе атрымаў ступень бакалаўра паліталогіі ў 1987 годзе. Райт планаваў працягнуць навучанне ў школе права, аднак у выніку абраў акцёрства. Ён атрымаў стыпендыю для навучання ў Школе мастацтваў Ціш у Нью-Ёркскім універсітэце, але сышоў адтуль праз два месяцы, бо зразумеў, што не мае патрэбы ў настаўніку.

Райт пачаў кар’еру са з’яўленняў на сцэне оф-Брадвейскіх тэатраў у Нью-Ёрку і Вашынгтоне. У 1990 годзе ён выканаў сваю першую буйную ролю ў фільме «Прэзумпцыя невінаватасці» з Харысанам Фордам. У 1991 годзе ён далучыўся да Акцёрскай кампаніі, пасля чаго з’явіўся ў пастаноўках «Сон у летнюю ноч» і «Кроўныя путы» Атола Фугарда. У 1993 і 1994 гадах Райт выконваў ролю дрэг-квін Беліз у п’есе Тоні Кушнера «Анёлы ў Амерыцы», за якую атрымаў прэмію «Тоні» за найлепшую мужчынскую ролю другога плана ў п’есе.

Яго наступнымі праектамі былі як галоўныя, так і ролі другога плана ў такіх фільмах, як «Баскія» (1996), дзе ён выканаў ролю мастака Жана-Мішэля Баскія, «Знакамітасць» (1998), «Пагоня з Д’яблам» (1999) і «Шафт» (2004). У 2003 годзе Райт вярнуўся да ролі Беліз у міні-серыяле HBO «Анёлы ў Амерыцы», за якую быў удастоены прэмій «Залаты глобус» і «Эмі». У 2004 годзе ён з’явіўся ў фільме Джонатана Дэмі «Маньчжурскі кандыдат».

31 кастрычніка 2019 года стала вядома, што Джэфры Райт сыграе камісара Джэймса Гордана ў новым кінакоміксе пра Бэтмэна «Бэтмен» (2022), пастаноўкай якога займаецца Мэт Рыўз.

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Цэп

**Цэп** — прасцейшая драўляная прылада для малацьбы збожжа. Складаецца з гладка выструганай палкі — цапільна (даўжыня 1,2—2 м, дыяметр 2,5—4 см) і біча (даўжыня 45—95 см, дыяметр 3,5—5 см), рухома змацаваных паміж сабой.

Звычайна біч быў круглы з патаўшчэннем на канцы. Цапільна рабілі з лёгкіх парод (хвоі, ляшчыны), біч — з цвёрдых парод дрэва (дубу, грабу).

Спосабы мацавання біча да цапільна:
* гужавы, альбо гужыкам (у паўночных, паўднёва-ўсходніх, усходніх, цэнтральных, радзей у заходніх раёнах);
* з дапамогай адной ці двух капіц (паўднёва-ўсходнія, паўднёва-заходнія і цэнтральныя раёны);
* пятліцавы (паўднёва-заходняе Палессе);
* хамуцікам (паўднёва-ўсходнія, цэнтральныя раёны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сельскагаспадарчыя інструменты
З жыццяпісу Якуба Коласа

**«З жыццяпі́су Яку́ба Ко́ласа»** — зборнік дакументаў і матэрыялаў, прысвечаных жыццю і дзейнасці беларускага паэта Якуба Коласа. Выдадзены ў Мінску ў 1982 годзе выдавецтвам «Навука і тэхніка». Падрыхтаваны гісторыкам і літаратуразнаўцам Генадзем Кісялёвым. Працяг зборнікаў «Пачынальнікі» і «Пуцявінамі Янкі Купалы».

## Змест 
У зборніку апублікаваны дакументы, якія тычацца паходжання беларускага паэта, яго вучобы, дзейнасці як творчай, так і службовай, а таксама ўдзелу ў грамадскім руху. Матэрыялы паказваюць уклад Якуба Коласа ў культуру Беларусі, таксама характарызуючы грамадскае асяроддзе, у якім ён быў. У кнізе сустракаюцца дакументы розных устаноў (судовых, цэнзурных і іншых), датаваных раней за 1917 год, матэрыялы перыяду БССР, прэса, успаміны пісьменніка, эпісталярная спадчына і публіцыстычныя творы.

Самі дакументы, апублікаваныя ў зборніку, узяты з наступных устаноў: Літаратурны музей Якуба Коласа, ЦДАМЛіМ БССР, ЦДГА БССР, ЦДАКР БССР, Дзяржаўны архіў Мінскай вобласці, Архіў АН БССР, ЦДАЛіМ СССР, ЦДГА СССР, ЦДГА Літоўскай ССР. Выкарыстаны матэрыялы з бібліятэк Мінска, Вільні, Масквы, дакументы з прыватных збораў таксама ўвайшлі ў зборнік.

Тэксты ў кнізе падзяляюцца на беларускамоўныя, рускамоўныя і польскамоўныя. Польскамоўныя дакументы перакладзены на беларускую мову. У зборніку ёсць падрабязны каментарый, які багаты на дадатковыя факты, таксама прысутнічае інфармацыя пра ненадрукаваныя крыніцы. Прыведзены біяграфічныя даведкі. У кнізе змешчаны 24 ілюстрацыі, ёсць імянны паказальнік.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Якуб Колас
Катэгорыя:Выданні Беларусі
Катэгорыя:Кнігі 1982 года
Знішчальнік-бамбардзіроўшчык

]]
**Знішчальнік-бамбардзіроўшчык** — франтавы (тактычны) знішчальнік, здольны наносіць удары па наземным і надводным цэлям бомбавым узбраеннем.

Сам тэрмін «знішчальнік-бамбардыроўшчык», хоць і выкарыстоўваецца да гэтага часу, але страчвае сваё значэнне з тых часоў, як у паветраную вайну былі ўведзеныя рэактыўныя снарады і кіраваныя ракетныя ўстаноўкі. Сучасныя самалёты з аналагічнымі функцыямі ў цяперашні час звычайна часта называюць шматмэтавымі баявымі самалётамі або ўдарнымі знішчальнікамі.

## Адрозненні ад штурмавіка і бамбардзіроўшчыка 
Такі самалёт спалучае якасці знішчальніка і франтавога бамбардзіроўшчыка і, як правіла, здольны ўжываць узбраенне класа «паветра-зямля». Асноўным адрозненнем ад штурмавіка з’яўляецца абмежаваная здольнасць весці паветраны бой. Як правіла, удары па наземных цэлях наносяцца бамбардзіроўшчыкамі і штурмавікамі пад прыкрыццём знішчальнікаў. Знішчальнікі-бамбардзіроўшчыкі здольныя дзейнічаць без прыкрыцця, бо маюць і манеўраныя характарыстыкі, і ўзбраенне, дастатковыя для процідзеяння знішчальнікам праціўніка і ўхілення ад агню варожых сродкаў СПА. З іншага боку, бамбардзіроўшчыкі і штурмавікі добра выконваюць задачы па нанясенні па наземным (марскім) праціўніку масіраваных авіяўдараў (у тым ліку па стацыянарным аб’ектам ці буйным баявым караблям), але для свабоднага палявання за мабільным праціўнікам (напрыклад, адзінкавыя танкі або грузавыя машыны) тыя ж бамбардзіроўшчыкі і штурмавікі нярэдка проста нязручныя. Знішчальнік-бамбардзіроўшчык, наадварот, здольны дзейнічаць без прыкрыцця і аптымальны для выканання такой задачы. Аднак яшчэ адным недахопам знішчальніка-бамбардзіроўшчыка (у параўнанні са звычайным бамбардзіроўшчыкам) з’яўляецца больш абмежаваны боезапас для нанясення ўдараў па наземных цэлях.
]]
Іншай «прыкметай» называюць тое, што знішчальнік-бамбардзіроўшчык звычайна распрацоўваецца на базе самалёта-знішчальніка з далейшай адаптацыяй для іншых мэтаў, у той час як бамбардзіроўшчыкі і штурмавікі распрацоўваюцца спецыяльна для бамбардзіровак і нападаў.

## Крыніцы 

Катэгорыя:Класіфікацыя самалётаў
Замкавая крыніца (Чачэрск)

**За́мкавая крыні́ца** — крыніца ў горадзе Чачэрск Гомельскай вобласці. Размешчана на паўночнай ускраіне горада, ля падножжа Замкавай гары, на левым беразе ракі Чачора.

## Апісанне 
Крыніца ўяўляе сабой выхад вады з-пад пагорка. У 2021 годзе тэрыторыя вакол яе была значна добраўпарадкавана: абсталявана зона адпачынку з лаўкамі, усталявана труба для зручнага набору вады, а падыход выкладзены бетоннай плітой. Ручай, што выцякае з крыніцы, упадае ў раку Чачору.

## Гісторыя і якасць вады 
Назва крыніцы непарыўна звязана з Чачэрскім замкам, які існаваў на Замкавай гары з часоў Сярэднявечча.

Паводле даследаванняў, праведзеных у лістападзе 2021 года пасля работ па добраўпарадкаванні, якасць вады ў крыніцы здавальняючая і адпавядае санітарным нормам. Аднак адзначаецца, што раней, у 2012 годзе, вада была непрыдатнай да ўжывання з-за перавышэння мікрабіялагічных паказчыкаў і ўтрымання нітратаў. Якасць вады можа змяняцца ў залежнасці ад сезона і знешніх умоў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Замкавая крыніца на сайце «Родники Беларуси»

Катэгорыя:Крыніцы Беларусі
Катэгорыя:Чачэрск
Катэгорыя:Гідраграфія Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Крыніцы Чачэрскага раёна
Даніэль Ланчыцкі

**Даніэль Ланчыцкі** (, таксама **Даніэль з Ланчыцы**; каля 1530 — каля 1600) — друкар, прадаўжальнік традыцый Францыска Скарыны ў кнігадрукаванні.

## Біяграфія 
Працаваў у Пінчове (1558—1562), Нясвіжы (1562—1571), Заслаўі (ці Уздзе). У 1572—1576 узначальваў Лоскую друкарню. У 1576—1580 гадах  працаваў у друкарні М. Радзівіла ў Вільні. У 1594—1600 гадах трымаў уласную друкарню.

Выдаў шэраг кніг на польскай і лацінскай мовах, у тым ліку творы Сымона Буднага, Пятра з Ганёндза і іншых. У выданнях Буднага выкарыстоўваў элементы мастацкага афармлення кніг Скарыны.

Пасля смерці Ланчыцкага абсталяванне яго друкарні, верагодна, перайшло да Акадэмічнай друкарні ў Вільні.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Анушкин А. *На заре книгопечатания в Литве*. — Вильнюс, 1970.

Катэгорыя:друкары Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Постаці Нясвіжа
Катэгорыя:Постаці Заслаўя
Катэгорыя:Постаці Вільні
Катэгорыя:Постаці Лоска
Нясвіжская друкарня (XVIII стагоддзе)

**Нясвіжская друкарня** — друкарня ў Нясвіжы, якая дзейнічала ў 1750—1790-х гадах.

Заснаваная Радзівіламі, у 1751 годзе яна была падаравана мясцоваму калегіуму езуітаў.

У друкарні працаваў гравёр Г. Ляйбовіч. За час існавання было надрукавана каля 70 выданняў — белетрыстычных, рэлігійных, палемічных і вучэбных твораў, а таксама панегірыкаў на польскай і лацінскай мовах.

Сярод найбольш вядомых выданняў — *«Пра жыццё і справы Аляксандра Вялікага»* Курцыя Руфа (1763), *«Жыццё і ерасі Вальтэра»* Ф. Нана (1781), *«Артыкулы вайсковыя»* (1754), а таксама альбом медзярытаў *«Выявы роду князёў Радзівілаў»* (1758), які ўключаў 165 гравюр на медзі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Мальдзіс А. І. Кнігадрукаванне Беларусі ў XVIII ст. // Книга, библиотечное дело и библиография в Белоруссии. Мн., 1974.
* Шматаў В. Ф. Беларуская кніжная гравюра XVI—XVIII стст. Мн., 1984. С. 170—175.
* Сапега Т. Гісторыя друкарскай дзейнасці Радзівілаў у Нясвіжы // Беларускі фестываль камернай музыкі «Музы Нясвіжа» — 10 год разам. Мн.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Друкарні Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Гісторыя Нясвіжа
Катэгорыя:1750-я ў Беларусі
Жэнеўева Град

**Жэнеўева Град** (; 5 ліпеня 1944, Парыж — 8 лістапада 2024, Ла-Шасе-Сен-Віктар) — французская актрыса. Адмысловую папулярнасць за межамі Францыі набыла, зняўшыся ў камедыях аб жандарме («Жандарм ажэніцца» і інш.) рэжысёра Жана Жыро.

## Фільмаграфія 
* 1961 — «Капітан Фракас»
* 1964 — «Жандар з Сен-Трапэ» / *Le Gendarme De Saint-Tropez*

Катэгорыя:Актрысы Францыі
Нясвіжская друкарня

**Нясвіжская друкарня**:
* Нясвіжская друкарня — друкарня ў Нясвіжы, якая дзейнічала ў XVI стагоддзі. Першая на тэрыторыі Беларусі друкарня, якая выкарыстоўвала кірылаўскія шрыфты.
* Нясвіжская друкарня — друкарня ў Нясвіжы, якая дзейнічала ў 1750—1790-х гадах.
Квінт Курцый Руф

**Квінт Курцый Руф** () — рымскі гісторык, які напісаў «Гісторыю Аляксандра Вялікага Македонскага» (*Historiae Alexandri Magni Macedonis*) — адзін з найбольш поўных жыццяпісаў палкаводца, што дайшлі да нашых дзён.

## Біяграфія 
Пра час жыцця Квінта Курцыя Руфа існуюць розныя меркаванні. Называюцца даты пачынаючы ад мяжы I стагоддзя да н.э. і I стагоддзя н. э. аж да пачатку II стагоддзя н. э. Паводле меркавання большасці даследчыкаў, ён жыў у I стагоддзі н. э. і напісаў сваю працу ў часы кіравання імператара Клаўдзія (41—54 гады).

Імя Квінта Курцыя Руфа згадваецца ў некаторых старажытнарымскіх гістарычных дакументах, якія дайшлі да нашых дзён. Аднак у даследчыкаў няма адзінага меркавання наконт таго, ці тычацца ўсе гэтыя згадкі аўтара «Гісторыі Аляксандра Вялікага».

Тацыт згадвае нейкага Курцыя Руфа як аднаго з вядомых дзеячаў эпохі Юліяў-Клаўдзіяў. У «Аналах» (*Annalium ab excessu divi Augusti*, 16 кніг, якія ахопліваюць перыяд з 14 па 68 гады) гаворыцца наступнае: «Пра паходжанне Курцыя Руфа, пра якога некаторыя перадаюць, што ён сын гладыятара, не стану сцвярджаць няпраўды і саромеюся сказаць праўду». Паводле Тацыта, дасягнуўшы сталага ўзросту, Курцый Руф адправіўся ў Афрыку разам з квестарам, «якому дасталася гэта правінцыя». У Афрыцы ў Курцыя Руфа быў прывід у вобразе жанчыны, ад якой ён пачуў наступнае: «У гэту правінцыю, Руф, ты вернешся праконсулам». Пасля вяртання ў Рым Курцый Руф атрымаў квестуру, а затым і прэтуру. Пры гэтым, як сцвярджае Тацыт, імператар Тыберый пра паходжанне Курцыя Руфа заявіў: «Руф, як мне здаецца, нарадзіўся ад сябе самога». У дакуменце таксама даецца і характарыстыка Курцыя Руфа: «Дажыўшы да глыбокай старасці, з вышэйшымі агідна ліслівы, з ніжэйшымі — напышлівы, з роўнымі — няўжыўчывы, ён дабіўся консульства, трыўмфальных адзнакаў і, нарэшце, правінцыі Афрыкі, пражыўшы жыццё ў адпаведнасці з прадказаным яму лёсам».

Апавяданне пра Курцыя Руфа змешчана і ў адным з лістоў Плінія Малодшага. Там гаворыцца пра чалавека, які нарадзіўся пры імператары Аўгусце, пачаў кар'еру пры Тыберыі, пры Клаўдзіі ў 45 годзе стаў консулам, атрымаў трыўмфальныя адзнакі, камандаваў рымскім войскам у Верхняй Германіі і, нарэшце, пры Нероне стаў намеснікам Афрыкі.

Імя Квінта Курцыя Руфа згадваецца таксама ў спісе знакамітых рытараў сярэдзіны I стагоддзя н. э. у Светонія.

## Гл. таксама 
* «Гісторыя Аляксандра Вялікага»
* Арыян, «Анабасіс Аляксандра»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гісторыя Аляксандра на партале Simposium

Курэй
Курэй
Курэй
Катэгорыя:Антычныя пісьменнікі, чые працы дайшлі да нашага часу
Катэгорыя:Старажытнарымскія пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі I стагоддзя
Катэгорыя:Курцыі
Катэгорыя:Біёграфы Аляксандра Македонскага
Плошча Гагарына (Масква)

**Плошча Гагарына** () — плошча ў Паўднёва-заходняй і Паўднёвай акругах горада Масквы на Ленінскім праспекце, ад яе промнямі разыходзяцца вуліца Касыгіна і праспект 60-годдзя Кастрычніка. Пад плошчай у тунэлі праходзяць Акруговая чыгунка і Трэцяе транспартнае кальцо.

Названа 11 красавіка 1968 года ў гонар першага чалавека, які здзейсніў палёт у космас, Ю. А. Гагарына ў сувязі з тым, што на гэтай плошчы 14 красавіка 1961 года жыхары Масквы сустракалі першага касманаўта. Раней паўночная частка плошчы называлася плошчай Калужскай Заставы, бо тут у 1742—1852 гадах на Камер-калежскім вале знаходзілася застава пры ўездзе ў Маскву па Калужскай шашы.

Катэгорыя:Плошчы Масквы
Мікалай Ланчыцкі

**Мікалай Ланчыцкі** (, каля Нясвіжа — , Коўна) — дзеяч каталіцкай царквы, езуіт, педагог і публіцыст. Сын Даніэля Ланчыцкага.

## Біяграфія 
Вучыўся ў школе пры Віленскім кальвінскім зборы і Віленскай акадэміі. У 1592 годзе ўступіў у ордэн езуітаў. У 1593 годзе з’ехаў у Рым, дзе да 1601 вывучаў рыторыку, філасофію і тэалогію, атрымаў сан святара.

У 1601—1606 гадах працаваў у цэнтральным архіве ордэна, удзельнічаў у падрыхтоўцы першага тома гісторыі ордэна М. Арландзіні. У 1607—1609 гадах выкладаў Свяшчэннае Пісанне, палемічную тэалогію і старажытнаяўрэйскую мову ў Віленскай акадэміі, адначасова быў прэфектам Папскай і дыяцэзіяльнай семінарый.

У 1609—1614 гадах выкладаў палемічную тэалогію ў Львоўскай акадэміі, адначасова кіраваў будаўніцтвам калегіума. У 1615 годзе ўдзельнічаў у 7-й генеральнай кангрэгацыі ордэна ў Рыме, пасля заставаўся ў цэнтральным архіве для ўпарадкавання дакументаў папярэдніх генералаў.

У 1617—1620 гадах — рэктар калегіума ў Калішы, у 1620—1621 гадах выкладаў у Познані, у 1622—1631 гадах — рэктар калегіума ў Кракаве. У 1625—1630 гадах зноў у Рыме. З 1631 года ўзначаліў Літоўскую правінцыю ордэна. З 1635 года выкладаў у навучальных установах Чэшскай правінцыі.

У 1643—1649 гадах выкладаў кананічнае права ў Нясвіжы. У 1645—1646 гадах быў удзельнікам 8-й генеральнай кангрэгацыі ў Рыме. З 1649 — духоўнік у Браневе, а з 1652 — у Коўне, дзе і памёр.

## Творчасць 
Аўтар маральна-рэлігійных твораў, пераважна на лацінскай мове. Найбольш вядомая кніга — «*De piis erga Deum et coelites affectibus*» («Аб праведнай любові да Бога і небажыхароў»), якая была перакладзена на нямецкую, польскую, французскую, англійскую і чэшскую мовы.

У творы «*Discursus pro Ruthenis unitis*» («Размова за рускі саюз») падтрымаў планы ўніятаў на саюз з праваслаўнай царквой. Хоць яго абвінавачвалі ў Рыме ў спрыянні праваслаўным, дамогся прыняцця рашэння аб забароне прапаведнікам і выкладчыкам выступаць супраць праваслаўных догматаў і літургіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:езуіты Беларусі
Катэгорыя:езуіты Польшчы
Катэгорыя:Каталіцкія багасловы
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Пра апраўданне грэшнага чалавека перад Богам

**«Пра апраўданне грэшнага чалавека перад Богам»** — страчаны твор Сымона Буднага, выдадзены 11 кастрычніка 1562 года ў Нясвіжскай друкарні. Другое выданне, выдадзенае ў гэтай друкарні пасля таксама кірылічнага «Катэхізіса» Буднага.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сымон Будны
Катэгорыя:Кнігі 1562 года
Катэгорыя:Літаратурныя творы на старабеларускай мове
Катэгорыя:Страчаныя творы
Лоская друкарня

**Лоская друкарня** — друкарня ў мястэчку Лоск Ашмянскага павета (цяпер вёска ў Валожынскім раёне) у другой палове XVI ст.. Адзін з галоўных цэнтраў арыянскага кнігадрукавання ў Вялікім Княстве Літоўскім.

## Гісторыя 
Друкарня заснавана магнатам-арыянінам Я. С. Кішкам, які ў 1572 годзе выкупіў у братоў М. Кавячынскага і Г. Кавячынскага абсталяванне Нясвіжскай друкарні і перавёз у свой замак у Лоску. У друкарні выходзілі кнігі на польскай і лацінскай мовах, вядома каля дваццаці выданняў.

Дакладна невядома, да якога часу працавала друкарня ў Лоску — магчыма, да смерці Яна Кішкі ў 1592 годзе.

## Значэнне 
Выданні Лоскай друкарні вызначаліся вострай палемічнай накіраванасцю, якая выходзіла за межы чыста тэалагічных праблем і закранала пытанні дзяржаўнай і сацыяльнай перабудовы грамадства.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Drukarze dawnej Polski od XV do XVIII wieku*. Z. 5. Wrocław; Kraków, 1959.

Катэгорыя:Друкары Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Лоск
Святая крыніца (Будзішча)

**Святая крыніца** — крыніца ў вёсцы Будзішча Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці. Мае статус гідралагічнага помніка прыроды мясцовага значэння.

## Апісанне 
Размешчана ў паўночнай частцы вёскі, на правым беразе ручая. Уяўляе сабой невялікае возера з б’ючым ключом. Берагі ўмацаваны драўляным зрубам. Вада з крыніцы паступае ў два басейны: адзін для набору вады, другі — для мыцця.

Тэхнічныя характарыстыкі:
* **Дэбіт**: 90 л/хв.
* **Якасць вады**: здавальняючая.

## Гісторыя і значэнне 
Крыніца шануецца мясцовымі жыхарамі як святая. Паводле павер’я, калі чалавек прыходзіць да крыніцы са злымі намерамі, вада ў ёй чарнее.

Існуе гісторыя пра японскага навукоўца, які вывучаў наступствы чарнобыльскай катастрофы і завяшчаў развеяць свой прах над гэтай крыніцай, што і было выканана яго сваякамі.

У сувязі з перыядычнымі праблемамі з вадаправодам у вёсцы, крыніца з’яўляецца важнай крыніцай пітной і гаспадарчай вады для нешматлікіх жыхароў Будзішча.

## Галерэя 

File:Sviataja krynitsa Budzishcha ahulny vyhliad u zmierku (2023-05-26).webp|Агульны выгляд на змярканні.
File:Sviataja krynitsa Budzishcha vyhliad dna i vytokau vady (2023-05-26).webp|Празрыстая вада дазваляе разглядзець пясчанае дно і ключы, з якіх б'е вада.
File:Sviataja krynitsa Budzishcha pieraliu vady z asnounaha zrubu (2023-05-26).webp|Месца пераліву вады са зруба ў ручай.
File:Sviataja krynitsa Budzishcha afrarnyja rushniki na slupie (2023-05-27).webp|Ахвярныя рушнікі, павязаныя на слупе.
File:Sviataja krynitsa Budzishcha zrub z kruzhkami i vadaspuskam (2023-05-27).webp|Фрагмент зруба з кубкамі для піцця і канструкцыяй вадаспуску.
File:Sviataja krynitsa Budzishcha kultavy navies z afrarnymi rushnikami u zmierku (2023-05-26).webp|Культавы драўляны крыж з стрэшкай ды рушнікамі ў змярканні.
File:Sviataja krynitsa Budzishcha dno i kluchy u ranishnim sviatle (2023-05-27).webp|Дно і ключы ў ранішнім святле.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Крыніцы Чачэрскага раёна
Фелікс Балямоўскі

**Фелікс Балямоўскі** — беларускі друкар другой паловы XVI стагоддзя. Апошні, пасля Яна Карцана, кіраўнік Лоскай друкарні Кішкаў.

Імем Балямоўскага пазначаны два выданні: кніга Аляксандра Вітрэлінуса «*Развага ў другім Евангеллі Іаана*» (1586) і падручнік Яна Ліцынія Намыслоўскага «*Сентэнцыі, неабходныя ў грамадскім жыцці*» (1589). Пасля гэтага звесткі пра Балямоўскага адсутнічаюць. Відаць, ён узначальваў друкарню да яе закрыцця пасля 1592 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Друкары Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Постаці XVI стагоддзя
Катэгорыя:Постаці  Лоска
Пра дзве сутнасці Хрыста

**«Пра дзве сутнасці Хрыста»** або **«Аб двух прыродах Хрыста»**.

Да нашага часу ні аднаго паасобніка гэтага выдання не захавалася, але пра яго добра вядома з крытычнага разбору твора Буднага, які зрабіў цюрыхскі прафесар тэалогіі Ёзіяс Зімлер. Між іншым, ён паведамляе, што твор Буднага меў прысвячэнне менскаму кашталяну Івану (Яну Янавічу) Глябовічу. Гэта цалкам можна дапусціць і таму, што ў 1580-я гг. у Вільні пад пратэкцыяй Яна Глябовіча дзейнічала друкарня, у якой працаваў Даніэль Ленчыцкі, які таксама быў першым друкаром у Лоску. У ёй, у прыватнасці, выдадзена кніга *«Typis et sumtibus Illustris ас Magnifici Domini Do. Ioannis Hlebouicij, Castellani Minscensis MDL supremi Thesaurarij, Vpitensis Capitanaei etc. Per Danielem Lancicium, Vilnae, A.D. 1584.»* з гравіраваным гербам Глябовіча.

## Крыніцы
Кліны (Слаўгарадскі раён)

**Кліны́** (, ) — былая вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіла ў склад Каменкаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзілася за 2,5 км ад Слаўгарада. Побач з дарогай .

Бліжэйшыя населеныя пункты Благадаць, Гайшын, Дубна, Рудня і інш. 

Праз вёску цячэ ручай, левы прыток ракі Галуба. На захад ад вёскі цячэ рака Сож. Паблізу Блакітная крыніца.

## Гісторыя 
У 1910 годзе ў Старынскай воласці Чэрыкаўскага павета Магілёўскай губерні Расійскай імперыі, 23 двары, 195 жыхароў (90 мужчын, 105 жанчын), на рацэ Галуба.

23 мая 1945 года Прапойскі раён перайменаваны ў Слаўгарадскі раён. З 25 снежня 1962 года ў складзе Краснапольскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Слаўгарадскага раёна. 

Пасля аварыі на ЧАЭС вёска расселена.

## Насельніцтва 
* 1910 год — 23 двары, 195 жыхароў — гідралагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння, зацверджаны ў 1985 годзе. У 2016 годзе Блакітная крыніца атрымала статус дзяржаўнай прыродаахоўнай установы. Крыніца ўяўляе сабой невялікае возера з цёмна-сіняй ніколі не замярзаючай вадой. Пад ім на глыбіні 2,5 метра размешчаны кратэр, з якога і б’юць падземныя воды. Традыцыя паломніцтва і пакланення «Блакітнай крыніцы» ўключана ў Дзяржаўны рэестр гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.
* Памятны камень з выявай Кацярыны. Прысвечаны легендзе аб паходжанні Блакітнай крыніцы. 
* Капліца святых пакутнікаў Макавеяў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Клины на карте Беларуси
Венецыянскі кінафестываль 2025

**82-і Венецыянскі кінафестываль** праходзіў з 27 жніўня па 6 верасня 2025 года.

Старшынёй журы быў прызначаны амерыканскі рэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар . Фільмам адкрыцця кінафестывалю стала карціна «» рэжысёра Паала Сарэнціна.

Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога льва — атрымаў фільм «Бацька маці сястра брат» рэжысёра Джыма Джармуша. Ганаровага «Залатога льва» за ўклад у кінематограф атрымалі нямецкі рэжысёр, сцэнарыст і акцёр Вернер Херцаг і амерыканская актрыса Кім Новак.

## Пераможцы 
### Асноўны конкурс 
Пераможцы ў асноўным конкурсе:
* Залаты леў — «Бацька маці сястра брат» (рэж. Джым Джармуш)
* Гран-пры журы — «» (рэж. )
*  —  («»)
*  —  («»)
*  — Тоні Сервіла («»)
*  — ,  («»)
*  — «» (рэж. )
*  —  («»)

### Ганаровыя ўзнагароды 
Залатога льва за прыжыццёвыя дасягненні атрымлалі:
* Вернер Херцаг
* Кім Новак

## Крыніцы 
Катэгорыя:Венецыянскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2025 года
Катэгорыя:Жнівень 2025 года
Катэгорыя:Верасень 2025 года
Катэгорыя:2025 год у Італіі
Катэгорыя:Падзеі ў Венецыі
Таццяна Вабішчэвіч

**Таццяна Вабішчэ́віч**:
* Таццяна Іванаўна Вабішчэвіч (нар. 1980) — беларускі літаратуразнавец.
* Таццяна Барысаўна Вабішчэвіч (нар. 1981) — беларускі медыцынскі работнік, паэт-аматар.
Генадзь Іванавіч Мацур

**Генадзь Іванавіч Мацур** (нар. , Чашнікі, Віцебская вобласць) — беларускі мастак, кніжны дызайнер, каліграф, выкладчык. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1960 годзе ў Чашніках Віцебскай вобласці. У 1979 годзе скончыў Мінскае мастацкае вучылішча, у 1984 годзе — Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут.  

Працаваў мастацкім рэдактарам, галоўным мастаком выдавецтва «Беларусь», выкладчыкам у Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў. Супрацоўнічаў з шэрагам беларускіх і замежных выдавецтваў.  

З 1994 года прымае ўдзел у выставах каліграфіі. Лаўрэат рэспубліканскіх і міжнародных конкурсаў мастацтва кнігі.  

## Узнагароды 
Лаўрэат міжнародных конкурсаў мастацтва кнігі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:мастакі Беларусі
Катэгорыя:каліграфы Беларусі
Задорынка

**Задо́рынка** (, ) — былы хутар у Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіў у склад Жарскага сельсавета.

Скасаваны 14 лютага 1983 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі