open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Смольны манастыр

**Смольны манастыр** (*Васкрасенскі дзявочы Смольны манастыр*) — жаночы манастыр, функцыянаваў ў Санкт-Пецярбургу ў 1744—1764 гадах. У гэтыя гады манастыр адбудоўваўся пад асабістым наглядам імператрыцы Лізаветы Пятроўны, якая жадала ў канцы жыцця аддаліцца сюды на спакой. Яна загадала забудаваць мясціны на месцы «Смольнага дома» — палаца, у якім яна пражыла свае юныя гады. У манастырскі комплекс павінны былі ўвайсці храм з дамовымі цэрквамі і званіцай і інстытут для дзяўчат з дваранскіх сем'яў.

Архітэктарам манастырскага сабора стаў Ф. Б. Растрэлі. Сабор быў закладзены ў кастрычніку 1748 года, узвядзенне пачата ў маі 1751 г., але неўзабаве пачалася вайна з Прусіяй, пасля якой фінансавання для будаўніцтва было недастаткова і будаўніцтва пайшло марудна. Высокая званіца так і не была пабудавана.

У 1764 годзе Кацярына Другая пры манастыры заснавала інстытут высакародных дзяўчат (адкрыццё інстытута адбылося 28 чэрвеня 1764 г.); планавалася, што выхаваннем маладых дзяўчат будуць займацца манашкі, якія прывозіліся сюды з іншых манастыроў. Аднак, манашкі аказаліся няздольныя займацца педагагічнай дзейнасцю, з прычыны чаго «Кацярына II, у рэшце рэшт, павінна была прызнаць, што манастыр не мог мець будучыню».

Сабор былога манастыра быў дабудаваны архітэктарам В. П. Стасавым толькі ў 1835 годзе.

У 1848 годзе ўказам Мікалая Першага заснаваны новы жаночы манастыр з такой жа назвай *Васкрасенскі Новадзявочы манастыр*.

У цяперашні час у будынках былога манастыра размяшчаюцца розныя ўстановы, уключаючы Факультэт сацыялогіі СПбДУ, Факультэт міжнародных адносін СПбДУ, таксама з 2009 г. факультэт паліталогіі Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Гл. таксама 
* Смольны інстытут
* Смольны сабор

Катэгорыя:Манастыры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Колішнія манастыры Расіі
Катэгорыя:Праваслаўныя манастыры
Катэгорыя:Руская архітэктура XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Санкт-Пецярбург
Мала-Калінкін мост

**Мала-Калінкін мост** (таксама *Мала-Калінкінскі мост*) — злучае Каломенскі і Пакроўскі востраў цераз канал Грыбаедава ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга.

## Размяшчэнне 
Размешчаны ў месцы ўпадзення канала Грыбаедава ў Фантанку, адпаведна па паўночнай (няцотнай) набярэжнай паміж дамамі № 199 і 201. На гэтае ж скрыжаванне выходзіць і Садовая вуліца.

Бліжэйшая станцыя метрапалітэна (2 км) — «Балтыйская».

## Гісторыя 
Мост атрымаў назву ад Калінкінскай вёскі, якая знаходзілася тут у XVIII стагоддзі .

Пабудаваны ў 1783 інжынерам І. М. Барысавым, адначасова з пабудовай гранітных набярэжных канала. Па канструкцыі быў падобны з Пікалавым мостам і іншымі мастам у ніжнім цячэнні Екацярынінскага канала: трохпралётны драўляны мост, на бутавых, абліцаваных гранітам апорах, з разводным сярэднім пралётам.

У 1808 мост быў рэканструяваны, пры гэтым шырыня маставога палатна павялічылася з 10 м да 16,22 м. Каменныя апоры былі адрамантаваны з разборкай мура ў межах двух шэрагаў гранітнай абліцоўкі з забіўкай дадатковых паль.

У другой палове XIX стагоддзя была праведзена замена сярэдняга разводнага пралёта. У 1908, у сувязі з пракладкай трамвайных рэек, мост быў пашыраны; замест драўляных бэлек былі ўсталяваныя клёпаныя металічныя з чыгуннымі процівагамі; гістарычнае аблічча захаванае. У 1952 і 1970 па праекце архітэктара А. Л. Ротача былі адноўлены таршэры з ліхтарамі і гранітныя абеліскі на рачных апорах. Даўжыня моста 27,7 м, шырыня — 16,22 м.

Катэгорыя:Масты Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Масты цераз канал Грыбаедава
Нарвская трыумфальная брама

**На́рвскія трыумфа́льныя варо́ты** — помнік архітэктуры стылю ампір ў Санкт-Пецярбургу. Размешчаны на плошчы Стачак паблізу станцыі метро «Нарвская».

Трыумфальныя вароты пабудаваныя ў 1827—1834 (архітэктар Васіль Пятровіч Стасаў, скульптары С. С. Піменаў, В. І. Дэмут-Маліноўскі (калясніца ў групе Славы, постаці воінаў і двух коней), П. К. Клот (першая сур’ёзная праца) у памяць пра герояў Айчыннай вайны 1812 года. Вышыня больш за 30 м, шырыня 28 м, шырыня пралёта больш за 8 м, вышыня пралёта 15 м.

## Драўляныя трыумфальныя вароты 
Першапачаткова трыумфальныя вароты былі пабудаваныя для сустрэчы рускіх войскаў, якія вярталіся з Еўропы ў 1814 на , непасрэдна ля мяжы горада паблізу  па праекту Джакама Кварэнгі з дрэва і алебастру. Тэрмін узвядзення склаў адзін месяц

Вароты ўпрыгожвалі калясніца з шасцю коньмі, кіраваная багіняй Славы, скульптуры рымскіх воінаў.

Кварэнгі прадставіў два праекты брамы: з архітраўным перакрыццем і з аркай. З абодвух бакоў ад аркі змяшчаліся трыбуны для гледачоў і аркестраў. Расійскія войскі ў 1814 годзе прайшлі пад аркай 4 разы: 30 ліпеня, 8 верасня, 18 кастрычніка, 25 кастрычніка.

Мастацтвазнаўцы адзначаюць, што скульптура Нарвскіх варот адрозніваецца строгасцю і прастатой, яна пазбаўленая алегарычнага ўскладнення вобразаў, гэтак характэрнага для манументальна-дэкаратыўных твораў таго часу.

Абапал брамы маюцца надпісы: Пачаты 26 жніўня 1827. Адкрыты 17 жніўня 1834 года. Таксама маюцца надпісы аб месцах вырашальных бітваў, аб воінскіх злучэннях.

Паглядзець на новыя вароты прыбыла імператарская сям’я. Таксама быў выпушчаны бронзавы медаль.

## Этапы рэстаўрацыі 
Эфектная спачатку медзь, ужо праз некалькі гадоў пасля адкрыцця ва ўмовах пецярбургскага клімату стала карадзіраваць. Да канца XIX стагоддзя вароты рэстаўрыравалі, замяніўшы медныя лісты на жалезныя, што толькі ўзмацніла карозію. У 1925 была пачатая новая рэстаўрацыя, аднак яе перапыніла Вялікая Айчынная вайна, падчас якой вароты моцна пацярпелі ад артабстрэлаў і бамбёжак. Пасля вайны вароты рэстаўрыраваліся яшчэ тройчы: 1949-51, 1979-80, 2002—2003. З 1987 года ў верхняй частцы варот адкрыты музей, у якім прадстаўлена атрыбутыка Айчыннай вайны 1812 года, праводзяцца тэматычныя выстаўкі.

## Музей-помнік «Нарвскія трыумфальныя вароты» 
З’яўляецца філіялам . У памяшканнях варот, куды вядуць дзве вітыя лесвіцы, працуе Музей вайсковай славы. Музей створаны ў 1978 годзе рашэннем Галоўнага ўпраўлення культуры г. Ленінграда. У 1987 годзе ў Дзяржаўным музеі гарадской скульптуры з’явіўся новы аддзел — «Нарвскія трыумфальныя вароты».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Медаль памятная «Пераможнай Расійскай Імператарскай Гвардыі. 18 жніўня 1834» 
* Сферическая панорама Нарвских триумфальных ворот 
* Яндекс панорама
* Нарвские триумфальные ворота 
* Архитектура Санкт-Петербурга 
* Энциклопедия СПб 

Катэгорыя:Брамы Расіі
Катэгорыя:Трыумфальныя аркі
Катэгорыя:Вайна 1812 года ў помніках
Катэгорыя:Помнікі архітэктуры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Помнікі Санкт-Пецярбурга
Аляксей Аляксандравіч

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя     = Вялікі князь Аляксей Аляксандравіч
|арыгінал імя = Аляксей Аляксандравіч
|дата нараджэння  = 
|дата смерці    = 
|месца нараджэння =  
|месца смерці = 
|партрэт = Alexei Alexandrovitch Romanov.jpg
|подпіс = Вялікі князь Аляксей Аляксандравіч, генерал-адмірал
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы =
|званне = генерал-адмірал
|род войскаў =  Флот
|камандаваў = ВМФ Расійскай імперыі
|частка =
|бітвы =
|узнагароды ={ style="background:transparent"
 
-

}
|сувязі = **бацька**: Аляксандр II **маці**: Марыя Аляксандраўна **жонка**: Аляксандра Васільеўна Жукоўская (1842—1899) **цесць**: В. А. Жукоўскі
|у адстаўцы =
}}

**Вялікі князь Аляксей Аляксандравіч** (; 2 (14) студзеня 1850, Санкт-Пецярбург — 1 (14) лістапада 1908 года, Парыж) — чацвёрты сын імператара Аляксандра II і імператрыцы Марыі Аляксандраўны; расійскі военачальнік. Член Дзяржаўнага савета (з 1 студзеня 1881); генерал-адмірал (15 мая 1883); адмірал (1 студзеня 1888); генерал-ад’ютант (19 лютага 1880).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вялікія князі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Адміралы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі
Катэгорыя:Удзельнікі руска-турэцкай вайны 1877—1878
Катэгорыя:Падарожнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ганаровыя члены Імператарскага праваслаўнага палесцінскага таварыства
Катэгорыя:Генерал-ад’ютанты (Расійская імперыя)
Віцебскі праспект (Санкт-Пецярбург)

**Віцебскі праспект** — адна з галоўных магістраляў паўднёвай часткі Санкт-Пецярбурга, адзін з асноўных ўездаў у горад. Праходзіць ўздоўж чыгункі ад злучальнай галіны і Паркавай вуліцы праз Маскоўскую шашу, кальцавую аўтадарогу і мікрараён Шушары да Пецярбургскай шашы пры ўездзе ў Пушкін. З'яўляецца працягам Паветраплавальнай вуліцы пасля пераходу праз Артылерыйскі пуцеправод. Праходзіць па тэрыторыі Маскоўскага і Пушкінскага раёнаў горада. Нумарацыя дамоў пачынаецца ад Паркавай вуліцы.

Перайменаваны 12 лістапада 1962 па найменні ўчастка прылеглай чыгункі.

## Гісторыя 
Да лістапада 1962 гэты вялікі праезд называўся Купчынская дарога, бо ён вёў у былую вёску Купчына.

У 1966 годзе быў пабудаваны аўтадарожны пуцеправод праз праспект Славы і вуліцу Ціпанава.

26 мая 2005 года адкрыты ўчастак ад ст. м. «Купчына» да Маскоўскай шашы з пуцеправодам над пуцямі метрапалітэна.

Катэгорыя:Праспекты Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Віцебска‏
Тройца-Ізмайлаўскі сабор

**Троіца-Ізмайлаўскі сабор** (Троіцкі сабор) — праваслаўны сабор на Троіцкай плошчы ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга. Поўнае найменне — **Сабор Святой Жываначальнай Троіцы лейб-гвардыі Ізмайлаўскага палка**.

Прыход храма адносіцца да Санкт-Пецярбургскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы, уваходзіць у склад Адміралцейскай дабрачыннай акругі. Настаяцель — протаіерэй Генадзь Бартаў.

## Гісторыя 
Пры імператара Пятры I на гэтым месцы стаяла драўляная капліца.

### Першыя храмы 
Першы, паходны, храм лейб-гвардыі Ізмайлаўскага палка быў асвечаны  года, неўзабаве пасля прыбыцця палка ў Санкт-Пецярбург. Паходны храм-намёт устанаўліваўся ў летні перыяд бліжэй да вусця Фантанкі, у вёсцы Калінкінай. У царкве знаходзіліся іконы, напісаныя іканапісцам І. Р. Адольскім. Узімку чыны палка маліліся ў парафіяльных храмах. Пасля перамяшчэння палка вышэй па рацэ, у 1742 годзе храм быў перанесены ў драўляную казарму. Пасля чарговага пераносу ён быў зноўку асвячоны  года і атрымаў новы іканастас.

 года епіскапам  быў закладзены новы драўляны пяцігаловы храм з прыбудоўкай мучаніка Іаана Воіна, асвечаны  года. Узорам для будаўніцтва храма была царква ў маёнтку духоўніка імператрыцы Лізаветы Пятроўны протаіерэя  . Выявы для храма былі напісаны . У царкве знаходзіліся пазалочаны сярэбраны посуд, падораны імператрыцай, а таксама , вышытыя ёю.

Набажэнствы ў царкве здзяйсняліся толькі ў летні перыяд, паколькі храм быў халодным. Узімку службы праходзілі ў храме, які быў наладжаны ў казармах. Царква моцна пацярпела падчас паводкі ў 1824 годзе: у храме «вада стаяла на тры аршыны».

### Сабор 
 (1769—1848). Троіцкі (Ізмайлаўскі) сабор у Санкт-Пецярбургу (1828—1835). Паштовая марка Расіі, 1994 г.]]

Пасля паводкі архітэктару В. П. Стасаву было прапанавана распрацаваць праект новага каменнага храма. Пры гэтым узорам павінна была заставацца старая драўляная царква.

Закладку новага храма здзейсніў  года мітрапаліт . На ўрачыстасці прысутнічалі імператрыца Марыя Фёдараўна і цэсарэвіч Аляксандр Мікалаевіч. Будаўніцтва ажыццяўлялася на асабістыя сродкі імператара Мікалая I і казённыя грошы. Кошт узвядзення сабора склаў 3 мільёны рублёў. Праз чатыры гады будынак быў начарна гатовы, і пачалася ўнутранае аздабленне. У працэсе будаўніцтва даводзілася аднаўляць сарваны  года бурай купал і перапісваць некаторыя абразы.

 года мітрапаліт Маскоўскі  ўрачыста асвяціў храм.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт сабора 
* Народны каталог праваслаўнай архітэктуры
* Вонкавы від Траецкага сабора да пажару 2006 года 

Катэгорыя:Храмы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Адміралцейскі раён
Катэгорыя:Саборы Расіі
Рувім

**Рувім** - ( Rəʾuven, Rəʾûḇēn) - старэйшы сын Якава ад яго жонкі Ліі (Быц. 29:32) і адзін з 12 родапачынальнікаў каленаў яўрэйскага народа.

## Этымалогія імя 
Тэкст Пяцікніжжа дае два розных этымалогіі імя *Рувім*. Першае тлумачэнне даецца Торай ў тым, што назва імя адносіцца да Бога, Які быў сведкам пакут Ліі, у сувязі з яе статусам менш любімай жонкі Якава. У гэтым выпадку імя "Рувім" паходзіць ад слоў *raa beonyi*, што азначае *"Ен бачыў мае пакуты"*. Другое тлумачэнне адносіцца да надзеі Ліі ў тым, што з нараджэннем Рувіма, Якаў будзе больш любіць яе. Тады яго імя звязана са словам *yeehabani*, што тлумачыцца *"ён будзе кахаць мяне"*.

## Апісанне ў Бібліі 
У Бібліі апісваецца сэксуальная сувязь Рувіма з Валай, служанкі Рахілі. Паводзіны Рувіма выклікалі гнеў  Якава настолькі, што ён даў права першынства Рувіма, які быў першым у сям'і, Іосіфу. У час змовы супраць Іосіфа, Рувім быў сярод тых, хто пераконваў іншых братоў, каб не забіваць Іосіфа, а потым спрабаваў выратаваць яго. З Быц. 37:29 відаць, што Рувіма не было ў той час, калі Іосіф быў прададзены купцам у рабства. Не знайшоўшы Іосіфа ў рове, Рувім горка плакаў і крычаў, думаючы, што брат яго мёртвы. Рувім пасля лічыў, што праблемы братоў ў Егіпце былі Боскім пакараннем за іх змову. У класічнай равінскай літаратуры Рувім апісваецца, як чалавек, якім рухае пачуццё адказнасці за сваіх братоў (так як ён быў старэйшым). Высакароднасць характару Рувіма выяўляецца ў поўнай гатоўнасці, з якою ён прапаноўваў жыццё сваіх уласных сыноў, як заклад у забеспячэнне жыцця Веніяміна (другога сына Рахілі ад Якава), калі Якаў адмаўляўся адпусціць яго разам з братамі ў Егіпет. К таму часу, калі Іосіф запрасіў братоў да сябе ў Егіпет, Рувім меў ужо чатырох сыноў (Быц. 46:9). Парад смерцю Якав вымавіў наступныя слова паконт Рувіма: "Рувім, першынец мой! ты - цвярдыня мая і пачатак сілы маёй, вяршыня годнасці і вяршыня магутнасці; але ты бушаваў, як вада; ды ня ўтрымаешся; бо ты ўзышоў на ложак бацькі твайго, ты апаганіў пасцель маю, на якую ўзышоў" (Быц. 49:3,4). Далейшае пакаленне Рувіма не адрознівалася ні сваёй колькасцю, ні сваёй сілаю, па перасяленні ў Ханаан; атрымала надзел за Іарданам, як больш прыдатным для пастушага жыцця.

## Спасылкі 
* *Jewish Encyclopedia* 

Катэгорыя:Персанажы Пяцікніжжа
Катэгорыя:Пакаленні Ізраіля
Катэгорыя:Якаў
Катэгорыя:Асобы
Замаскварэцкая лінія

«**Замаскварэцкай лінія**» (да 1990 года («**Горкаўская-Замаскварэцкая**», таксама вядомая як «**зялёная лінія**») — храналагічна трэцяя лінія Маскоўскага метро. Спачатку была пабудавана як частка другой чаргі развіцця метрапалітэна. Цяпер даўжыня лініі складае 36,9 км, на ёй размешчаныя 20 станцый. Сярэдні час паездкі па лініі 52 хвіліны. Сярэдняя хуткасць руху цягнікоў — 42 км / гадз. Амаль уся лінія размешчаная пад зямлёй (за выключэннем перагону паміж станцыямі «Аўтазаводская» і «Каломенская»), дзе лінія выходзіць на паверхню і праз метрамост перасякае Маскву-раку.

## Гл. таксама 
* Станцыя метро Беларуская

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лініі Маскоўскага метрапалітэна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1938 годзе
Катэгорыя:1938 год у Маскве
Леанора Авіская

**Леанора Авіская**, таксама **Леанора ду Візэу** (парт. Leonor de Avis, 2 мая 1458 — 17 лістапада 1525, Лісабон) — каралева Партугаліі з 1481 па 1495, з Авіскай дынастыі.

Леанора была дачкой Фернандуша Партугальскага, герцага Візэу, сына караля Партугаліі Дуартэ I. Маці яе, Беатрыз, была партугальскай прынцэсай, унучкай караля Жуана I. У 1481 годзе Леанора выходзіць замуж за караля Жуана II. Такім чынам, муж Леаноры быў па бацькавай лініі яе стрыечным братам, а па матчынай — траюрадным.

## Літаратура 
* AMEAL, João, *Dona Leonor, Princesa Perfeitíssima*, Livraria Tavares Martins, Porto, 1968.
* SERRÃO, Joaquim Veríssimo, História de Portugal, II volume.

Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Партугаліі
Катэгорыя:Авіская дынастыя
Катэгорыя:Інфанты Партугаліі
Web Gallery of Art

**Web Gallery of Art** — віртуальны музей еўрапейскай скульптуры і жывапісу XII — сярэдзіны XIX стагоддзя. Галерэя змяшчае больш 17 тысяч рэпрадукцый, а таксама каментары прац і біяграфіі аўтараў. На сайце існуе магчымасць правядзення электроннай экскурсіі па галерэі.

## Стваральнікі 
### Еміль Крэн (Emil Krén) 
Доктар фізічных навук, працуе ў наш час у KFKI Computer Systems Corporation у Будапешце.

### Даніэль Маркс (Dániel Marx) 
Навуковы супрацоўнік на кафедры інфарматыкі Будапешцкага Універсітэта Тэхналогій і Эканомікі.

## Факты 
* Галерэя займае каля 2 гігабайт сервернай прасторы.

## Спасылкі 
* The Web Gallery of Art
* Реўю часопіса Forbes 
* Спіс сайтаў, рэкамендуемых BBC

Катэгорыя:Базы даных у Інтэрнэце
Катэгорыя:З’явіліся ў 1996 годзе
Ро Дэ У

**Ро Дэ У** (; , каля г. Тэгу, Генерал-губернатарства Карэя — , Сеул) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Рэспублікі Карэя. Генерал арміі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 снежня 1932 года. 

Скончыў Карэйскую ваенную акадэмію (1955). Служыў у паўднёвакарэйскіх войсках у В’етнаме ў час в’етнамскай вайны 1964—1973 гг. З 1979 года — камандуючы Сеульскім гарнізонам, войскамі грамадзянскай бяспекі. Удзельнік дзяржаўнага перавароту 1979 г. на чале з Чон Ду Хванам і задушэння паўстання ў горадзе Кванджу ў 1980 годзе. У 1981 годзе — міністр па палітычных пытаннях, у 1982 годзе — міністр спорту, у 1982—1983 гг. — міністр унутраных спраў. З 1985 года — старшыня, з 1987 — лідар Дэмакратычнай партыі справядлівасці (з 1990 г. — Дэмакратычная ліберальная партыя). У 1988—1993 гг. — Прэзідэнт Рэспублікі Карэя. У 1995 годзе арыштаваны і прыгавораны да турэмнага зняволення за хабарніцтва і ўдзел у дзяржаўным перавароце 1979 г. У 1998 годзе памілаваны.

Памёр 26 кастрычніка 2021 года ў Сеуле.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Міністры Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Прэзідэнты Паўднёвай Карэі
Пак Чон Хі

**Пак Чон Xі** (, ; , в. Сангмары, прав. Паўночны Кёнсан, Карэя, Японія — , , Паўднёвая Карэя) — ваенны і дзяржаўны дзеяч Рэспублікі Карэя. Генерал-маёр (1961).

## Біяграфія 
Скончыў настаўніцкае вучылішча ў г. Тэгу і ваенную школу ў Токіа (1944). У час Другой сусветнай вайны афіцэр японскай Квантунскай арміі. 3 1946 у паўднёвакарэйскіх узброеных сілах. Удзельнік карэйскай вайны 1950—1953 гадоў. Узначаліў ваенны пераварот 16 мая 1961 года. У 1961—1963 гадах старшыня Вярхоўнай рады нацыянальнай рэканстрўкцыі. У кастрычніку 1963 выбраны прэзідэнтам Рэспублікі Карэя. Ініцыіраваў эканамічныя рэформы, якія спрыялі хуткаму эканамічнаму росту краіны, ператварэнню яе ў індустрыяльную дзяржаву. У 1971 увёў у краіне надзвычайнае становішча, дамогся прыняцця новай канстытуцыі, якая скасавала прамыя прэзідэнцкія выбары. Забіты адным з паплечнікаў.

## Спасылкі 
* Палітычная біяграфія Пак Чон Хі

Катэгорыя:Ваенныя Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Ахвяры палітычных забойстваў
Катэгорыя:Прэзідэнты Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Забітыя прэзідэнты
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў Карэі
Чон Ду Хван

**Чон Ду Хван** (전두환; , прав. Кёнсан-Намдо, Японская Карэя — ) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Рэспублікі Карэя. Генерал (1978).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 студзеня 1931 года.

Скончыў Карэйскую ваенную акадэмію (1955), служыў у арміі. Камандаваў паўднёвакарэйскімі войскамі ў Паўднёвым В’етнаме ў 1960-я гады. Кіраваў расследаваннем забойства прэзідэнта Пак Чжон Хі (26.10.1979), што выкарыстаў для расправы з палітычнымі канкурэнтамі. У маі 1980 года ўзначаліў дзяржаўны пераварот, жорстка падавіў народнае паўстанне ў г. Кванджу. У жніўні 1980 года прымусіў парламент выбраць сябе прэзідэнтам Рэспублікі Карэя (1980—88). Працягваў эканамічную палітыку Пак Чжон Хі, якая спрыяла хуткаму росту эканомікі, паступова змякчаў паліцэйскі рэжым. 3 1988 года ў адстаўцы. У 1995 годзе арыштаваны і прыгавораны да смяротнага пакарання (заменена пажыццёвым зняволеннем) за масавыя забойствы ў г. Кванджу ў 1980 і карупцыю ў час яго прэзідэнцтва. Памілаваны ў 1998 годзе.

Памёр 23 лістапада 2021 года.

## Спасылкі 
* Старонка Чон Ду Хвана на афіцыйным сайце прэзідэнта Паўднёвай Карэі 

Катэгорыя:Ваенныя Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Прэзідэнты Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Прысуджаныя да смяротнага пакарання
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Егіпецкі музей (Турын)

**Егіпецкі музей** у Турыне (*Museo Egizio*) — першы ў свеце музей, прысвечаны цывілізацыі Старажытнага Егіпта. Гісторыя музейнага збору ўзыходзіць да 1730-х гадоў, калі сардзінскі кароль Карл Эмануіл III, у рукі якога патрапіла алтарная таблічка з храма Ізіды, адправіў у Егіпет батаніка Віталіяна Данаці для пошуку егіпецкіх старажытнасцяў, падобных ёй.

У 1824 годзе Шампальён, працуючы над папірусамі з турынскага збору, абвясціў пра расшыфроўку іерогліфаў, і Еўропу захліснула хваля егіптаманіі. У тым жа годзе кароль Карл Фелікс, не павыкупляючыся на выдаткі, набыў для свайго музея збор Бернардына Дравеці, які, прадстаўляючы інтарэсы Напалеона ў Каіры, на працягу шматлікіх гадоў скупляў егіпецкія старажытнасці.

У працяг XIX стагоддзі музей папоўніўся зборамі егіптолага Эрнэста Ск'япарэлі, аднак з часам музейная калекцыя стала саступаць па паўнаце і значнасці як збору Луўра, так і берлінскаму Егіпецкаму музею. Апошнім значным даданнем да калекцыі стаў невялікі храм, вывезены з Нубіі ў перыяд будаўніцтва Асуанскай плаціны.

Егіпецкі музей — адзін з найбольш наведвальных у Турыне. Штогод тут бывае звыш паўмільёна турыстаў. Напярэдадні Зімовай Алімпіяды ў Турыне будынак музея быў перабудаваны, а ў 2004 годзе ўрад у парадку эксперыменту перадаў кантроль над музеем у рукі спецыялізаванага прыватнага фонду.

## Гл. таксама 
* Турынскі папірус

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Wolfgang Kosack: «Schenute von Atripe» De judicio finale. Papyruskodex 63000.IV im Museo Egizio di Torino // Einleitung, Textbearbeitung und Übersetzung herausgegeben von Wolfgang Kosack. Berlin 2013, Verlag Brunner Christoph, ISBN 978-3-9524018-5-9
* Wolfgang Kosack:*Basilios «De archangelo Michael»: sahidice Pseudo — Euhodios «De resurrectione»: sahidice Pseudo — Euhodios «De dormitione Mariae virginis»: sahidice & bohairice :  nebst Varianten und Fragmente. In Parallelzeilen ediert, kommentiert und übersetzt von Wolfgang Kosack.* Christoph Brunner, Berlin 2014. ISBN 978-3-906206-02-8.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Музеі Італіі
Катэгорыя:Егіпталогія
Катэгорыя:Археалагічныя музеі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1824 годзе
Катэгорыя:Калекцыі старажытнаегіпецкага мастацтва
Катэгорыя:Турын
Нацыянальны археалагічны музей (Мадрыд)

**Нацыянальны археалагічны музей**,  (да 2009 — «Нацыянальны археалагічны музей Іспаніі») — знаходзіцца ў Палацы бібліятэк і музеяў (Palacio de Bibliotecas y Museos) у гор. Мадрыд, дзе таксама знаходзіцца Нацыянальная бібліятэка, а раней, да зліцця з Музеем Прада ў 1971 г., таксама знаходзіўся Музей сучаснага мастацтва. Музей знаходзіцца на вуліцы Серана побач з Плошчай Калумба.

Музей заснаваны ў 1867 г. паводле дэкрэту Ізабелы II у сувязі з неабходнасцю стварыць музей, дзе б захоўваліся этнаграфічныя і археалагічныя знаходкі, прадметы дэкаратыўнага мастацтва і нумізматычная калекцыя.

У гэтым музеі, адным з лепшых у Мадрыдскай аўтаноміі, знаходзіцца мноства помнікаў старажытнасці. У садзе створана пышная і дакладная копія пячор Альтамира (правінцыя. Сантандэр), адзін з найбольш важных узораў наскальных малюнкаў перыяду палеаліту ў Еўропе. Найбольш важным экспанатам унутры іх з'яўляюцца тры скульптуры: Дама з Эльчэ (IV ст. да н. э.), Дама з Басы і Дама-даразахавальніца з узгорка Святых (правінцыя. Альбасетэ) — шэдэўры іберыйскай культуры. А таксама некалькі залатых скарбаў ібераў і культавых карон вестготаў з Гварасара VIII ст.

Таксама сярод скарбаў музея варта адзначыць егіпецкія саркафагі і муміі, прадметы дэкаратыўна-прыкладнага мастацтва рымскага перыяду гісторыі Іспаніі, арабскія археалагічныя знаходкі і прадметы эпохі Адраджэння.

## Спасылкі 
* Página web del Museo Arqueológico Nacional
* Fotos del museo 

Катэгорыя:Музеі Мадрыда
Катэгорыя:Археалагічныя музеі
Катэгорыя:Прыродазнаўчыя музеі
Катэгорыя:Нацыянальныя музеі Іспаніі
Катэгорыя:Нацыянальны археалагічны музей, Мадрыд
Еўрапейскі віртуальны музей

**Еўрапейскі віртуальны музей** — інтэрнэт-сайт, арганізаваны пры падтрымцы Еўрапейскага саюза. На сайце прадстаўлены дагістарычны перыяд Еўропы ў выглядзе фатаграфій экспанатаў з найбуйнейшых еўрапейскіх музеяў, даследуюцца дагістарычныя шляхі Еўропы.

Сайт музея прадстаўлены на 4 мовах: англійскай, італьянскай, румынскай і балгарскай.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт на 4-х мовах
* Rossella Lorenzi. Virtual Museum of the European Roots launched on the Internet 

Катэгорыя:Віртуальныя музеі
Катэгорыя:Археалагічныя музеі
Катэгорыя:Дагістарычная Еўропа
Уладзімір Антонавіч Багіна

**Уладзімір Антонавіч Багі́на** () — беларускі геолаг. Кандыдат геолага-мінералагічных навук, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1978), член-карэспандэнт Беларускай інжынернай акадэміі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Карнюткі (зараз у Валожынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння ў 1958 годзе геаграфічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта накіраваны на працу на Палессе, у Беларускую кантору разведачнага свідравання, дзе прайшоў шлях ад калектара да старшага геолага ўчастка свідравання і тэматычнай партыі. Пасля адкрыцця першага ў Беларусі Рэчыцкага радовішча нафты (1964) і арганізацыі трэста «Белнафтагазразведка» быў прызначаны галоўным геолагам Рэчыцкай нафтаразведачнай экспедыцыі глыбокага свідравання. З 1969 года стаў начальнікам аддзела нафты і газу, з 1973 года намеснікам начальніка Упраўлення геалогіі пры Савеце Міністраў БССР, пераўтворанага пазней у РУП «Белгеалогія». З 1998 года — загадчык лабараторыі нафтагазаноснасці БелНДГРІ.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па нафтавай геалогіі і тэктоніцы Прыпяцкага прагіну.
Пры непасрэдным удзеле У. А. Багіны былі адкрыты і разведаны першыя, а затым шэраг іншых радовішчаў нафты ў Беларусі. Удзельнічаў у арганізацыі пошукаў і разведкі нафты, якія праводзіла аб’яднанне «Беларусьгеалогія» ў Заходняй Сібіры.

Сааўтар патэнтаў.

## Літаратура 
* Уладзімір Антонавіч Багіна (Да 75-годдзя з дня нараджэння) // Літасфера. № 1 (32). 2010.
* 

## Спасылкі 
* Богино, Владимир Антонович (кандидат геолого-минералогических наук; род. 1934) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента

Катэгорыя:Геолагі Беларусі
Катэгорыя:Геолагі СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валожынскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі геаграфічнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Беларускай інжынернай акадэміі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маладзечанскім павеце
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Роберт Эдуард Лі

**Роберт Эдуард ЛІ** (; 19 студзеня 1807, Стратфард, штат Віргінія, ЗША — 12 кастрычніка 1870) — ваенны дзеяч ЗША. Генерал-маёр (1861).

## Біяграфія 
Скончыў ваенную акадэмію ва Уэст-Пойнце (1829), у 1852—55 узначальваў яе. Удзельнік амерыкана-мексіканскай вайны 1846—48. 3 1855 камандзір коннага палка ў штаце Тэхас. У 1859 кіраваў задушэннем паўстання Дж. Браўна. У час грамадзянскай вайны ў ЗША 1861—65 камандаваў узброенымі сіламі штата Віргінія, потым галоўнакамандуючы арміяй паўднёвых (канфедэратыўных) штатаў. Атрымаў шэраг перамог, паказаў сябе таленавітым арганізатарам і палкаводцам, але ў 1863 страціў ваенную ініцыятыву, капітуляваў у 1865. 3 кастрычніка 1865 прэзідэнт каледжа імя Дж. Вашынггона ў г. Лексінгган.

Маёнтак Роберта Лі ў Арлінгтане (каля г. Вашынгтон) ператвораны ў нацыянальныя брацкія могілкі.

Катэгорыя:Военачальнікі ЗША
Катэгорыя:Удзельнікі Амерыкана-мексіканскай вайны
Катэгорыя:Генералы арміі Канфедэрацыі
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі ЗША
Уладзімір Антонавіч Кавальскі

**Уладзімір Антонавіч Кавальскі** (21.12 (па дакументах 21.10).1912, в. Варонеж, Глухаўскі павет, Чарнігаўская губерня, Расійская імперыя — , Мінск, НКВД) — паэт, драматург; пісаў на польскай мове.

## Біяграфія 
З двухгадовага ўзросту выхоўваўся ў Кіеве. Пасля смерці бацькі (1925) працаваў на цукровым заводзе, у фасфарытных шахтах (Ярмолінскі раён), кур’ерам у банку (г. Хмяльніцкі), сакратаром сельсавета (вёска Зарэчча Праскураўскага раёна). З 1929 вучыўся ў польскай тэатральнай студыі Вышэйшага музычна-драматычнага інстытута ў Кіеве. У 1930 пераехаў у Мінск. Працаваў загадчыкам польскага сектара Камітэта радыёвяшчання пры СНК БССР. Публікавацца пачаў з 1930 у мінскім польскамоўным часопісе «Orka». Супрацоўнічаў з польскімі газетамі і часопісамі, якія выходзілі ў Кіеве, Маскве; з украінскім друкам. Член СП Беларусі з 1934. Адзін з арганізатараў і кіраўнікоў польскай секцыі СП БССР. Напісаў п’есы «Штурм чарнаводаў» (пастаўлена ў польскім тэатры ў Кіеве, 1931), «Сям’я Варанцовых» (рыхтавалася да пастаноўкі ў польскім тэатры ў Мінску, 1935)

Арыштаваны ў лістападзе 1937. Тыраж апошняга зборніка «Вершы пра Грузію» быў канфіскаваны. Расстраляны. Рэабілітаваны ў 1979.

Паэтычныя творы У. Кавальскага перакладаліся на беларускую, грузінскую, літоўскую, рускую мовы.

## Бібліяграфія 
* Chłopi w Marchat. Mińsk, 1930;
* Dwa poematy. Mińsk, 1934;
* Poezje. Mińsk, 1934;
* Droga na północ: Poezje. Mińsk, 1930;
* Rodzina Worońców: Sztuka sceniczna w ośmiu obrazach z prołogiem. Mińsk, 1936.

## Літаратура 
* *Гапава В.* Непражытае жыццё: Да 75-годдзя з дня нараджэння і да 50-годдзя з дня смерці Уладзіміра Кавальскага // ЛіМ. 1987, 25 снеж.
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990 / Уклад. А. Гардзіцкі. — Мн., 1994.
* 

Катэгорыя:Драматургі Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сумскай вобласці
Ad extirpanda

**Ад экстырпанда** (; абвешчана 15 мая 1252 г., адменена ў 1816 г.) — папская була, якая дазволіла каталіцкай інквізіцыі катаваць падазраваных у ерасі.

## Гісторыя 
Па патрабаванні інквізіцыі, Папа Рымскі Інакенцій IV абвясціў булу «Ad extirpanda» (літар. «для выкаранення»). Катаванні афіцыйна забараніў Папа Пій VII у 1816 годзе. Знакамітая була таксама ўстанавіла максімальны тэрмін, адведзены на выкананне прысуду — пяць дзён. У Іспаніі прысуды выконваліся неадкладна, прычым адбывалася гэта звычайна па святах, каб народ мог палюбавацца гледзішчам.

Катаванні, якія раней ужываліся як самая крайняя мера, пасля ўказу сталі выкарыстоўвацца рэгулярна і ўжываліся таксама да «сведак». Цікава, што, нават калі сам абвінавачваны адразу прызнаваў сваю віну, ён усё адно павінен быў паўтарыць сваё прызнанне пад катаваннем, паколькі лічылася, што ён прызнаўся, спалохаўшыся катаванняў, а значыць яго сведчанні могуць быць «ненадзейныя», а віна — няпоўнай.

24 кастрычніка 1307 года па ўказе французскага караля Філіпа IV прайшлі катаванні рыцараў-тампліераў, якія прызналіся ў педэрастыі. 25 кастрычніка і самага вялікага магістра ордэна прымусілі паўтарыць свае сведчанні перад сходам прафесараў Парыжскага ўніверсітэта.

Катэгорыя:Інквізіцыя
Катэгорыя:1252 год у Еўропе
Катэгорыя:Папскія дакументы
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў праве
П’етра Ардуіна

'''П'етра Ардуі́на''' (, 18 ліпеня 1728 — 13 красавіка 1805) — італьянскі біёлаг, батанік.

## Біяграфія 
П'етра Ардуіна нарадзіўся ў італьянскай камуне Капрына-Веранезэ 18 ліпеня 1728 года.

Ён быў прафесарам эканомікі ў горадзе Падуя.

## Навуковыя працы 
* *Animadversionum botanicarum specimen*. 1759 і 1764.
* *Memorie di osservazioni e di sperienze sopra la cultura e gli usi di varie plante*. 1766.

File:Arduino, Pietro – Animadversionum botanicarum specimen, 1759 – BEIC 6933345.jpg|*Animadversionum botanicarum specimen*, 1759

## Літаратура 
* Fritz Encke, Günther Buchheim, Siegmund Seybold (Hrsg.): *Zander Handwörterbuch der Pflanzennamen*. 13. Auflage. Ulmer Verlag, Stuttgart 1984, ISBN 3-8001-5042-5.

## Спасылкі 
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Pietro Arduino
* Pietro Arduino (1728 — 1805)

Катэгорыя:Біёлагі Італіі
Катэгорыя:Батанікі Італіі
Катэгорыя:Эканамісты Італіі
Тэя

**Тэя**, **Фея** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі тытаніда, старэйшая дачка Урана і Геі, сястра і жонка Гіперыёна, маці Геліяса (Сонца), Эас (ранішняга світанку) і Селены (месяца) . Паводле Ксенагора, нарадзіла ад Акіяна керкопаў Кандула і Атланта.

Катэгорыя:Тытаны
Катэгорыя:Багі
Эас

**Э́ас** (, эал. Αυως/**Авос**, іан. 'Hώίς, дар. 'Αώς, ат. 'Έως; з прагрэч. ausos, мікен. **a-wo-i-jo**; сюды ж адносіцца ) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі багіня світанку, дачка Гіперыёна і тытаніды Тэі, сястра Геліяса і Селены (паводле іншых варыянтаў яна была дачкой Геліяса; маці яе лічылася часам і Ноч). Яе завуць Паланціядай. Жонка Астрэя, яе дзеці: Анемы (вятры) і Астры (зоркі).
[thumb|злева|300px|*[Гвіда Рэні* «Аўрора» ці «Калясніца Аўроры».]]

Эас з'яўлялася ранняй раніцай, выходзячы з акіяна, і на калясніцы, запрэжанай выдатнымі канямі, узносілася на неба. Паэты, пачынаючы з Гамера, апісвалі прыгажосць Эас і яе пышнасць, завучы яе «ружаперстай», «прыгожакучаравай», «злататроннай», «апранутай у шафранавы пеплас» і інш. Яе эпітэт тлумачаць так: «Перад узыходам сонца на небе з'яўляюцца разыходныя з цэнтра ружовыя палосы, якія нагадваюць растапыраныя пальцы рукі».

Багіня з ружовымі пальцамі, як яе заве Гамер, падымаецца раніцай са свайго ложа, выплывае на сваіх боскіх канях Лампасе і Фаэтоне з глыбіні мора і азарае святлом сусвет. Ужо ў Гамера Аўрора завецца багіняй дня і атаясамляецца (асабліва ў трагікаў) з Гемерай (днём).

Імя Эас паходзіць ад праіндаеўрапейскага кораня *h2aus-os-. У рымскай міфалогіі Эас адпавядае Аўрора, у балцкай — Аўшра, у індаарыйскай — Ушас.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія багіні
Катэгорыя:Тытаны
Катэгорыя:Багі
Гіперыён (тытан)

**Гіперыё́н** ( — **вельмі высокі**) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі  тытан, сын Урана і Геі , муж сваёй сястры Тэі, бацька Геліяса , Селены і Эас.

Гіперыён — «зіхатлівы» бог, літаральна «ідучы наверсе», гэта значыць, па небе, і таму атаясамляецца ён з Геліясам — нярэдка ў Гамера, у эліністычнай міфалогіі — увесь час; так, сыны Геліяса называюцца **Гіперыянідамі**.

Паводле эўгемерыстычнаму вытлумачэнню, Гіперыёнам назвалі чалавека, які першым спасцігнуў рух нябесных свяцілаў, чаму яго і сталі зваць «бацькам» іх .

Катэгорыя:Тытаны
Катэгорыя:Багі
Нефела

**Нефела** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Літаральна яе імя азначае «Хмара, воблака» (лат. *Небула*) і яна ўвасабляе гэту метэаралагічную з’яву. Жонка Афаманта, маці Фрыкса і Гелы. Дапамагае сваім дзецям. Наслала Эрыній на Іно. Змясціла Авена з залатым руном сярод сузор’яў.

Паводле фесалійскім паданням, Нефела — маці кентаўраў, якая нарадзіла іх у Пелефранійскай пячоры . Дапамагала ім у бітве з Гераклам, абрынуўшы моцны лівень.

Паводле Ферэкіда, Кефал паклікаў яе падчас палявання.

Катэгорыя:Німфы
Катэгорыя:Міфы Беотыі
Катэгорыя:Міфы Фесаліі
Кентаўры

[thumb|[Жан Батыст Рэньё. Хірон навучае Ахіла.]]
**Кентаўры** () у грэчаскай міфалогіі — дзікія смяротныя істоты з галавой і тулавам чалавека на целе каня, жыхары гор і лясных гушчароў.

Ніжняя частка цела кентаўра з чатырма нагамі як у каня, грудзі, галава і рукі як у чалавека. Паводле міфаў, амаль усе Кентаўры народжаны ад цара племені лапіфаў (у Фесаліі на паўночным усходзе Грэцыі) Іксіёна і хмары, што па волі Зеўса набыла аблічча Геры. Буйныя, нястрымныя істоты, акрамя Фола і Хірона (выхавацеля Ахіла, Ясона і інш. герояў), якія ўвасабляюць мудрасць і памяркоўнасць. Суправаджаюць Дыяніса.

Меркавана, кентаўры першапачаткова былі ўвасабленнем горных рэк і бурных ручаёў. У гераічных міфах адны кентаўры з’яўляюцца выхавальнікамі герояў, іншыя — варожыя да іх.

Сцэны з т.зв. кентаўрамахіі (бітвы лапіфаў з кентаўрамі) і іншых міфалагічных падзей, звязаных з Кентаўрамі, адлюстраваны ў скульптурных выявах храма Зеўса ў Алімпіі, Гефестэёна і Парфенона ў Афінах (V ст. да н.э.), насценным жывапісе ў Пампеях, у скульптуры (Мікеланджэла Буанароці, Агюст Радэн), жывапісе (П. П. Рубенс, Ф. Салімена і інш.).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Энцыклапедыя антычнай міфалогіі: Кентаўры 
* 
* «Скрыжаванне кентаўраў» — сайт, на якім сабраны апавяданні, артыкулы і малюнкі пра жыццё і культуры кентаўраў розных эпох і пакаленняў. 

Катэгорыя:Міфічныя істоты ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Катастэрызмы
Катэгорыя:Міфічныя коні
Катэгорыя:Міфы Фесаліі
Катэгорыя:Негеральдычныя фігуры
Archives of Dermatology

***Архівы дэрматалогіі*** () — штомесячны прафесійны медыцынскі часопіс, які выдаецца American Medical Association з кастрычніка 1882 года.

У часопісе публікуюцца арыгінальныя даследаванні і дыскусіі, якія датычацца эфектыўнасці дыягностыкі і лячэння ў рамках хірургічнай, педыятрычнай, герыятрычнай, пластычнай дэрматалогіі.

## Гл. таксама 
* American Medical Association
* Journal of the American Medical Association
* Спіс медыцынскіх часопісаў

## Спасылкі 
* Online версія часопіса
* Вэб-сайт Journal of the American Medical Association
* Вэб-сайт American Medical Association

Катэгорыя:Медыцынскія часопісы
Катэгорыя:Часопісы на англійскай мове
Катэгорыя:Дэрматалогія
American Medical Association

**American Medical Association** ці **AMA** (*Амерыканская медыцынская асацыяцыя*), заснаваная ў 1847 годзе, з’яўляецца самай вялікай асацыяцыяй урачоў і студэнтаў у ЗША. Хоць у апошнія гады колькасць членаў асацыяцыі памяншаецца, каля 20 % усіх практыкуючых урачоў у ЗША з’яўляюцца яе членамі.

## Мэты і задачы 
Да мэт і задач асацыяцыі адносяцца:

* Пасоўванне медыцыны як навукі і практычнай дзейнасці;
* Паляпшэнне медыцынскага абслугоўванне і стануздароўя насельніцтва;
* Матываванне цікавасці урачоў і пацыентаў да рашэння праблем, звязаных са здароўем;
* Лабіраванне законапраектаў, накіраваных на паляпшэнне аховы здароўя;
* Фандрэйзінг
* Падтрыманне і рэгулярны выпуск перыядычных выданняў, уключаючы Journal of the American Medical Association.

Акрамя таго, AMA штогод аказвае падтрымку ў памеры каля 1 000 000 долараў студэнтам, якія знаходзяцца ў складаным фінансавым становішчы (па выплаце даўгоў за жыллё ці навучанне).

## Гл. таксама 
* Academy of Natural Sciences
* Journal of the American Medical Association
* Archives of Dermatology

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт AMA
* Асацыяцыя AMA
* Палітычная дзейнасць AMA (на Opensecrets.org)
* Архівы AMA

Катэгорыя:Медыцына ў ЗША
Катэгорыя:Арганізацыі медыцынскія і аховы здароўя
Journal of the American Medical Association

***JAMA: The Journal of the American Medical Association*** — штотыднёвы міжнародны медыцынскі часопіс, які выдаецца American Medical Association. Па стане на 2010 год *JAMA* з'яўляецца самым чытаным медыцынскім часопісам у свеце. Імпакт фактар (2011) = 30,026.

## Гісторыя 
Часопіс быў заснаваны ў 1883 годзе і з тых часоў выдаецца бесперапынна.

З самага першага выпуску *JAMA* публікуе матэрыялы даследаванняў і прац, якія належаць не Асацыяцыі, а аўтарам саміх матэрыялаў. Такім чынам American Medical Association здымае з сябе якую-небудзь адказнасць за выкарыстанне, невыкарыстанне ці няслушнае выкарыстанне публікуемых матэрыялаў.

## Рубрыкі і тыпы матэрыялаў 
На рэгулярнай аснове *JAMA* публікуе матэрыялы наступных тыпаў:

* Нататкі рэдактара
* Каментары
* Медыцынскія навіны
* Агляды і водгукі
* Арыгінальныя даследаванні
* Перапіска
* Статыстычныя даныя
* Эсэ

## Выданні на іншых мовах 
Па стане на пачатак 2010 года часопіс выдаецца на 21 мове.

## Заўвагі 
## Гл. таксама 
* Спіс 100 самых уплывовых часопісаў біялогіі і медыцыны за апошнія 100 гадоў
* Archives of Dermatology

## Спасылкі 
* AMA — American Medical Association
* Архівы American Medical Association 

Катэгорыя:Медыцына ў ЗША
Катэгорыя:Медыцынскія часопісы
Антон Іванавіч Абрамовіч

**Анто́н Іва́навіч Абрамо́віч** (каля 1811, Віцебскі павет&nbsp;— пасля 1854)&nbsp;— беларускі кампазітар, піяніст і музычны педагог XIX стагоддзя.

## Біяграфія 
Музыцы навучаўся ў бацькі. Пасля 1832 года пераехаў і жыў у Санкт-Пецярбургу. Быў вядомы ў расійскай сталіцы як піяніст-выканаўца і педагог, склаў уласную школу ігры на фартэпіяна.

## Творчасць 
Антону Абрамовічу належаць адны з першых спроб стварэння нацыянальна-характэрных музычных твораў, у аснове якіх ляжаць мелодыі беларускіх народных песень і танцаў.

У 1843 годзе ў першым томе альманаха Рамуальда Падбярэскага «Rocznik Literacki» былі надрукаваны яго музычныя варыянты (песні) на словы Яна Баршчэўскага «Дзеванька» і «Гарэліца». Гэтая праца была высока ацэнена тагачасным літаратурным крытыкам Міхалам Грабоўскім, які адзначыў вялікую заслугу кампазітара: *«Мы ўдзячны пану Антону Абрамовічу за спісанне колькіх мелодый беларускіх народных спеваў. Пакідаем кампетэнтным суддзям сказаць, ці мае беларуская музыка адрозны характар у шэрагу іншых славянскіх… Мы лічым за найвялікшую заслугу спісванне такіх спеваў»*. Крытык лічыў гэта неабходным матэрыялам для авалодвання нацыянальнай танічнай паэзіяй.

Найбольш вядомым творам кампазітара з’яўляецца праграмная васьмічасткавая музычная паэма для фартэпіяна «Беларускае вяселле». Яна была апублікавана ў трэцім томе «Rocznika Literackiego» (1846) разам з вялікім артыкулам Р.&nbsp;Падбярэскага «П. Антон Абрамовіч. Музыкант». Апублікаваны артыкул і ноты былі ўклеены ў альманах у самы апошні момант пасля 112 старонкі (імаверна, каб пазбегнуць цэнзурнай забароны выдання). У сваім артыкуле Р.&nbsp;Падбярэскі, абапіраючыся на творы Я.&nbsp;Баршчэўскага, падрабязна тлумачыў змест частак паэмы: «Уступ» (з імітацыяй голасу дуды і стуку капытоў), «Сватаўство», «Княгіня галосіць», «Дзявочы вечар», «Прыезд у царкву», «Хор у царкве» (на матыў «О, Спасіцелю наш, Пане»), «Блаславенне» (на матыў «Баслаў Бог, да вяселле іграць») і «Кругавая». Выдавец шчыра раіў кампазітару і далей скіроўваць намаганні на апрацоўку беларускіх народных песень, бо бачыў у гэтым ягоны сапраўдны і непаўторны шлях у музыцы.

Сярод іншых твораў кампазітара таксама вылучаюцца п’есы «Беларускія мелодыі» і «Зачараваная дуда» для фартэпіяна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Яны праславілі наш край / Падрыхтаў У. І. Мезенцаў // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкалегія: А. П. Красоўскі і інш.; Уклад. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Маст. літ., 2004. — С. 81. — 772 с.: іл.
* Каханоўскі Г. А., Малаш Л. А., Цвірка К. А. Беларуская фалькларыстыка: Эпоха феадалізму. — Мн., 1989.
* Кісялёў Г. Радок у энцыклапедыю // Кісялёў Г. Героі і музы. — Мн., 1982.
* Мальдзіс А. І. Падарожжа ў XIX ст. — Мн., 1969.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1811 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебскім павеце (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Памерлі ў 1854 годзе
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Кампазітары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Піяністы Беларусі
Катэгорыя:Піяністы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Расійскай імперыі
Рагнеда Мсціслаўна

**Рагнеда Мсціслаўна** (? — ) — дачка вялікага князя кіеўскага Мсціслава Уладзіміравіча.

На думку Ф. Б. Успенскага, няма пэўнасці, што прататыпам імя для дачкі Мсціслаў абраў менавіта Рагнеду Рагвалодаўну, паказальна, што пры выбары імёнаў дочкам ён прынамсі двойчы звярнуўся да скандынаўскіх, якія ўвайшлі ў княжацкі антрапанімікон за часам вялікага князя Уладзіміра Святаславіча. Так, адну з Мсціславен звалі Мальфрыдай, як сваячку або родзічку, меркаваную некаторымі даследчыкамі ці то маці, ці то жонку Уладзіміра, яшчэ адну -- Інгеборгай, яе імя напэўна адсылае да дзеда Інгэ Стэнкільсана і прапрабабы Інгігерды Улафсдотэр.

У летапісе Рагнеда Мсціслаўна згадваецца пад 1169 годам у паведамленні пра смерць свайго брата, вялікага князя Расціслава Мсціславіча. Выступае самастойнай асобай, раіць хвораму вял.кн. Расціславу не ехаць да Кіева, а застацца ў Смаленску. Расціслаў і памірае на шляху да Кіева, у Рагнедзіным сяле Зарубе. Муж Рагнеды Мсціслаўны не названы, на думку Ф. Успенскага, напэўна, да гэтага часу яна была ўдавою. З летапісаў вядома, што некалькі дачок Мсціслава былі замужам на Русі, адна з Усеваладам Ольгавічам (унукам Святаслава Яраславіча), другая -- Яраславам Святаполчычам (унукам Ізяслава Яраславіча), трэцяя -- Брачыславам Давыдавічам (унукам Усяслава Брачыславіча), іх імёны летапісы не называюць, нейкая з іх, магчыма, і ёсць Рагнеда Мсціслаўна. Таксама, Рагнеда магла быць яшчэ адной, восьмай, дачкой Мсціслава або адной з дачок выданых замуж за мяжу, якая вярнулася на Русь, але імёны апошніх вядомы з заходніх крыніц — таму версія малаверагодная.

На думку Ф. Успенскага, Рагнеда Мсціслаўна напэўна была жонкай Усевалада Ольгавіча, князя чарнігаўскага і вял.кн. кіеўскага, бо гледзячы з летапісу мела аўтарытэт у свайго брата кн. Расціслава Мсціславіча, што натуральна для ўдавы вялікага князя кіеўскага, якая ў свой час упэўніла мужа даць наўгародскі сталец аднаму са сваіх братоў Мсціславічаў. Пагатоў, вядома, што ўдава Усевалада памерла ў 1179 годзе. З крыніц жа імя жонкі вял. кн. Усевалада Ольгавіча не вядома, толькі пазнейшы Густынскі летапіс называў яе **Марыяй**, яшчэ пазней В. Тацішчаў -- '''Агаф'яй'*.

## Літаратура 
* *Успенский Ф. Б.* Скандинавы — Варяги — Русь: Историко-филологические очерки. — М.: Языки славянской культуры, 2002.
* *Литвина А. Ф., Успенский Ф. Б.'' Выбор имени у русских князей в X—XVI вв. Династическая история сквозь призму антропонимики. — М., 2006. — С. 366.

Катэгорыя:Манамахавічы
Катэгорыя:Князёўны Русі
Атамант

**Атамант** ці **Афамант** ці **Атамас** — у старажытнагрэчаскай міфалогіі цар Архамена ў Беотыі, або цар Фесаліі (у «Фрыксе 1» Еўрыпіда).

Сын Эола  і Энарэты. Ад багіні Нефелы ў яго нарадзіліся дзеці Фрыкс і Гела, ад Іно — дзеці Леарх і Мелікерт, ад Феміста — дзеці Леўкон, Эрытрый, Схеней, Птой .

Забіў Леарха, калі Гера наслала на Афаманта вар’яцтва за тое, што ён узяў на выхаванне Дыяніса. Выгнаны з Беотыі і пасяліўся ў зямлі, названай Афамантыя.
У Беотыі паказвалі Афамантава поле .

Цар Архамена Андрэй выдзеліў яму вобласць Каранеі і Галіярта. Ён усынавіў сваіх траюрадных пляменнікаў Галіярта і Корана . Заснаваў горад Гал у Фтыяцідзе .

Прапанаваў сябе ў ахвяру Зеўсу . Ахейцы збіраліся закалоць яго як збавіцельную ахвяру, але Кіцісор выратаваў яго і наклікаў гнеў бога на сваіх нашчадкаў, якія жылі ў Алосе .

Дзеючая асоба трагедыі Эсхіла «Афамант, ці Фрыкс» (фр.1-4а Рат) і дзвюх трагедый Сафокла «Афамант» (фр.4-6 Рат), дзвюх трагедый Еўрыпіда «Фрыкс», саціраўскай драмы Ксенокла Старэйшага «Афамант», трагедый Астыдаманта Малодшага, невядомага аўтара, Энія і Акцыя «Афамант», дзвюх камедый пра Афаманта .

Імя Афаманта атаясамліваецца з народам афаманцаў — «варварамі», якія з часам успрынялі грэчаскую культуру.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Беотыі
Мухамор пантэрны

**Мухамор пантэрны**, **мухамора шэрая**, **мухамора плямістая** (*Amanita pantherina*) — ядавіты грыб роду  сямейства .

## Назва 
**Навуковыя сінонімы**:
* 
* 
* 

## Апісанне 
Шапка дыяметрам 4-12 см, шчыльная, спачатку паўсферычная, затым выпуклая і цалкам паднятая з тонкім рубчатым краем і (часам) невялікімі звісаючымі шматкамі, якія засталіся ад агульнага пакрывала. Скурка бураватага колеру, гладкая і бліскучая, пакрытая мноствам дробных белых шматкоў, лёгка аддзяляецца ад яе. Шапка бывае светла-бурага, карычняватага, аліўкава-бруднага і шараватага колеру.

Мякаць белая, не мяняе свой колер на паветры, вадзяністая, далікатная, c непрыемным пахам і саладкаватым густам.

Пласцінкі частыя, белыя, не прырасталі да ножкі, часам з бураватымі плямамі ў старых грыбоў.

Ножка 4-12 см у вышыню, ∅ 1-1,5 см, белая, цыліндрычная, злёгку звужаная дагары, унізе клубнепадобна-пашыраная, полая, з белай прырослыя вольвай у выглядзе колцападобнага абадка, часам шматслаёвая. Паверхня ножкі злёгку варсістая. Кальцо, размешчанае вельмі нізка, вісячае, гладкае, крохкае, часам можа адсутнічаць.

Споравы парашок белы, споры 11×7,5 мкм, шырокаэліпсаідальныя.

## Экалогія і распаўсюджванне 
Утварае мікарызу з многімі дрэвамі, сустракаецца ў іглічных, змешаных і шыракалістых лясах, часта пад хвояй, дубам, букам, аддае перавагу шчолачным глебам. Шырока распаўсюджаны ва ўмераным клімаце Паўночнага паўшар'я.

**Сезон** сярэдзіна ліпеня — канец верасня (масава ў жніўні і пачатку верасня).

## Таксічнасць 
50px|left
Грыб моцна атрутны. Змяшчае як характэрныя для іншых атрутных мухамораў мускарын і мускарыдзін, так і скапаламін і гіасцыямін, якія сустракаюцца ў відах радоў ,  і некаторых іншых атрутных раслінах.

## Галерэя 

Image:Amanita pantherina MdE 1.jpg
Image:Amanita pantherina 060820wb.jpg
Image:Amanita pantherina MdE 2.jpg
Image:Grauer Wulstling-1.jpg|Ілюстрацыя А.&nbsp;Шмальфуса, 1897 г.
Amanita pantherina 100.jpg
Amanita pantherina100.jpg
Amanita.pantherina2.-.lindsey.jpg

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Грыбы і грыбная кулінарыя: папулярны энцыклапедычны даведнік / Г. Сяржаніна, І. Яшкін. — Мінск: Беларуская асацыяцыя кулінараў, 2005. — 387 с. — ISBN 985-6081-34-3.
* 

## Спасылкі 
* Amanita pantherina на сайце «Грибы Калужской области» 
* Amanita pantherina на сайце toadstool.ru 

Катэгорыя:Мухамор
Катэгорыя:Ядавітыя грыбы