Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны горны ўніверсітэт

**Нацыянальны мінеральна-сыравінны ўніверсітэт «Горны»** — адзін з вядучых і найбуйнейшых ВНУ Санкт-Пецярбурга, першая горна-тэхнічная навучальная ўстанова Расіі.

У кастрычніку 2009 года ўвайшоў у лік універсітэтаў — пераможцаў конкурснага адбору праграм развіцця ўніверсітэтаў, у дачыненні да якіх устанаўліваецца катэгорыя «нацыянальны даследчы ўніверсітэт».

## Гісторыя 
Нацыянальны мінеральна-сыравінны ўніверсітэт «Горны» — першая ў Расіі і другая ў свеце (заснавана ўсяго на 7 гадоў пазней ) вышэйшая **горна**-тэхнічная навучальная ўстанова, заснаваная ўказам імператрыцы Кацярыны II 21 кастрычніка (3 лістапада) 1773 года.

Ініцыятарам адкрыцця і пачатку будаўніцтва за ўласныя грошы першага ў Расіі Горнага вучылішча па падрыхтоўцы спецыялістаў горнай справы з'яўляецца башкірскі руднапрамысловец , які ў 1771 звярнуўся ў Берг-Калегію з ініцыятывай аб заснаванні Горнага вучылішча: * «…каб начальнікі заводаў ці наглядчыкі іх прац і промыслу былі дасведчаныя людзі, бо яны часта пытацца павінны, і ад разумнага і абазнанага ахвотней слухаць навучанні, чым ад дурнога невука, то прасіць, каб завесці афіцэрскую школу, як тут кадэцкія карпусы і акадэміі…»*. На ўтрыманне вучылішча *«пакуль апошняе будзе існаваць»* Ісмагіл Тасімаў і члены «ініцыятыўнай групы» абяцалі плаціць з кожнага пуду пастаўленай імі руды па паўпалушцы з атрыманай на яе платы, што паслужыла важным аргументам на карысць спрыяльных адносін імператрыцы Кацярыны II да гэтай ініцыятывы. У дакладзе Сенату «Аб заснаванні горнай школы» Берг-калегія ўхваліла прапановы башкіраў, прычым прызнала *«не толькі гэтае карысным, але і неабходна патрэбным для ўсяго Горнага корпуса» *.

Акадэмік , выпускнік Горнага кадэцкага корпуса, у 1830 годзе пісаў, што *«па наравістасці лёсу, башкірцы былі вінаватымі нашай асветы ў справе горнай»*.

21 кастрычніка (3 лістапада па новым стылі) 1773 года Кацярына II зацвердзіла рашэнне Сената аб стварэнні першай горна-тэхнічнай школы ў Расіі, якая была названая не кадэцкі корпус, а Горным вучылішчам, *«каб у гэтай установе маглі навучацца не толькі дваранскія дзеці»*. 28 чэрвеня 1774 адбылося ўрачыстае адкрыццё Пецярбургскага горнага вучылішча. Па першапачатковым плане студэнты Горнага вучылішча павінны былі навучацца 3-3,5 года.

Аж да 1792 Горнае вучылішча ўтрымлівалася на сродкі руднапрамыслоўцаў. У 1792 годзе Сенат перавёў вучылішча на казённае ўтрыманне.

*Горнае вучылішча* ў далейшым было ператворана ў *Горны кадэцкі корпус* (1804), са стандартным тэрмінам навучання 3 гады, і затым кадэцкі корпус ператвораны ў *Інстытут * (1834) з пераходам да пяцігадовай сістэмы вышэйшай інжынернай адукацыі, у 1866 годзе — у *Горны інстытут*, у 2011 годзе — у *Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны горны ўніверсітэт*, і, нарэшце, пасля аб'яўнання ў 2011 годзе з Паўночна-Заходнім дзяржаўным завочным тэхнічным універсітэтам у 2012 годзе — у *Нацыянальны мінеральна-сыравінны ўніверсітэт «Горны»*.

### Будынкі 
* Корпус, які выходзіць фасадам на Няву, паміж 21-й і 22-й лініямі Васільеўскага вострава, быў узведзены ў 1806—1811 гг. у стылі класіцызму па праекце А. Н. Вараніхіна.
* Царква пры інстытуце пабудавана па эскізах А. Н. Вараніхіна па праекце А. Я. Штаўберта (адноўлена ў 2004 годзе).
* Корпус, які выходзіць фасадам на Сярэдні праспект Васільеўскага вострава, размешчаны паміж 23-й і 24-й лініямі. Былы будынак Усесаюзнага НДІ горнай геамеханікі і маркшэйдарскай справы РАН. Тут размяшчаецца факультэт фундаментальных і гуманітарных дысцыплін. На тэрыторыі маецца спартыўны комплекс з басейнам.

## Сучаснасць 
У цяперашні час Санкт-Пецярбургскі горны універсітэт уяўляе сабой адзін з вядучых у сваёй вобласці навукова-адукацыйных цэнтраў Расіі, навучае 16500 студэнтаў, вядзе падрыхтоўку бакалаўраў, магістраў і спецыялістаў (інжынераў) па 97 напрамках i спецыяльнасцях на 9 факультэтах. На 40 кафедрах і ў філіялах інстытута працуюць звыш 120 дактароў навук і прафесараў, больш за 400 кандыдатаў навук і дацэнтаў, больш за 30 акадэмікаў расійскіх і міжнародных акадэмій.

ВНУ рыхтуе спецыялістаў для ўсіх галін горна-металургічнага і нафтагазавага комплексу, геалагічнай службы, прамысловага і грамадзянскага будаўніцтва Расіі, краін блізкага і далёкага замежжа. У Горным універсітэце вядуцца інтэнсіўныя даследаванні па асноўных праблемах развіцця сыравіннай базы краіны, рацыянальнага прыродакарыстання, распрацоўкі прагрэсіўных энергазберагальных тэхналогій здабычы і перапрацоўкі карысных выкапняў.

Горны музей — захавальнік унікальных калекцый, у якім знаходзіцца больш за 200 тысяч экспанатаў, сабраных з усіх кантынентаў і больш чым з 80 краін свету. Кніжна-часопісны збор Галоўнай бібліятэкі ўніверсітэта налічвае каля паўтары мільёнаў выданняў, мае вялікае навукова-гістарычнае значэнне.

Горны ўніверсітэт мае вышэйшы дзяржаўны статус адукацыйнай сістэмы Расіі, з'яўляючыся асабліва каштоўным аб'ектам культурнай спадчыны народаў Расіі, узнагароджаны чатырма ўрадавымі ўзнагародамі.

## Структура ўніверсітэта 
У структуру Санкт -Пецярбургскага дзяржаўнага горнага універсітэта ўваходзяць 9 факультэтаў, ваенная кафедра і 1 філіял — Кірышскі філіял:

* Механічны факультэт
* Геолагаразведачных факультэт
* Нафтагазавы факультэт
* Горны факультэт
* Энергетычны факультэт
* Эканамічны факультэт
* Хіміка-металургічны факультэт
* Будаўнічы факультэт
* Факультэт фундаментальных і гуманітарных дысцыплін

## Вядомыя асобы 
* Тамаш Зан — у кастрычніку 1837 ўладкаваўся бібліятэкарам у Горным інстытуце, заняўся выданнем «Геагнастычных назіранняў» — вынікам сямігадовых даследаванняў прыродных багаццяў Урала агульным аб’ёмам у сто друкаваных аркушаў. Таксама склаў карту Прыўральскага краю. У 1839 здаў экзамены на атрыманне кваліфікацыі горнага інжынера.
* Мікалай Калістратавіч Вайцяхоўскі — скончыў Ленінградскі горны інстытут у 1940 годзе.
* Клаўдзій Сцяпанавіч Дуж-Душэўскі (1891—1891) — беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог.

## Спасылкі 
* Ардальон Иванов — Воспоминания о воспитании в Горном корпусе, «Современник», 1859.
* Горный музей Санкт-Петербургского государственного Горного института
* Горный институт — «Прогулки по Петербургу» 
* История Главной библиотеки

Санкт-Пецярбургскі горны ўніверсітэт
Горны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1773 годзе
Горны
Катэгорыя:Нацыянальныя даследчыя ўніверсітэты Расіі