open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Паала Пецы

Яго Эксцэленцыя **Паала (Павел) Пецы** FSCB (, ; нар. ) — італьянскі і расійскі рымска-каталіцкі царкоўны дзеяч. Арцыбіскуп, Мітрапаліт мітраполіі Маці Божай з цэнтрам у Маскве, сустаршыня савета Хрысціянскага міжканфесійнага кансультацыйнага камітэта краін СНД і Балтыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 жніўня 1960 года ў Русі (Эмілія-Раманья, Італія).

У 1985—1990 гадах атрымліваў адукацыю ў галіне філасофіі і тэалогіі ў Папскім Універсітэце Святога Тамаша Аквінскага.

Валодае італьянскай, рускай, англійскай, іспанскай і партугальскай мовамі.

### Прэсвітар 
Атрымаў хіратонію прэсвітара 22 снежня 1990 года. Абараніў доктарскую дысертацыю па пастырскай тэалогіі ў Папскім Латэранскім універсітэце па тэме «*Каталікі Сібіры: паходжанне, ганенні, сённяшні дзень*» (італ. «*Cattolici in Siberia, le origini, le persecuzioni, l’oggi*»).

У 1993—1998 гадах дэкан цэнтральнага рэгіёна Сібіры (цяперашняй Праабражэнскай дыяцэзіі з цэнтрам у Новасібірску) і галоўны рэдактар «*Сібірскай каталіцкай газеты*» (рус. *Сибирская католическая газета*).

У 1998—2005 гадах генеральны вікарый Святарскага Брацтва місіянераў Святога Карла Барамеа, адказны за дзейнасць руху «*Comunione e Liberazione*» у Расіі.

З 2004 года выкладае ў Санкт-Пецярбургскай семінарыі «*Марыя — Царыца Апосталаў*», з 2006 года па 2008 год з'яўляўся яе рэктарам.

### Біскуп 
21 верасня 2007 года прызначаны на кафедру архідыяцэзіі Маці Божай з цэнтрам у Маскве замест арцыбіскупа Тадэвуша Кандрусевіча, які быў пераведзены ў Мінска-Магілёўскую архідыяцэзію.

Біскупская хіратонія Паала Пецы адбылася 27 кастрычніка 2007 года. Галоўным кансекрантам быў арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч — яго папярэднік на пасадзе кіраўніка архідыяцэзіі Маці Божай з цэнтрам у Маскве. Двума іншымі кансекрантамі былі Апостальскі нунцый Антоніа Меніні і Старшыня Канферэнцыі Каталіцкіх Біскупаў Расіі біскуп Іосіф Верт. Таксама на хіратоніі прысутнічалі расійскія біскупы Клеменс Пікель і Кірыл Клімовіч, Мітрапаліт архідыяцэзіі Найсвяцейшай Дзевы Марыі з цэнтрам у Астане Томаш Пэта і Біскуп Парынцінскі Джуліяна Фрыджэні.

Пасля хіратоніі з прывітальным словам да біскупа Паала Пецы звярнуўся нунцый Антоніа Меніні. Прысутны на богаслужэнні ад Рускай Праваслаўнай Царквы намеснік старшыні аддзела знешніх царкоўных сувязей Усевалад Чаплін зачытаў прывітанні ад Патрыярха Аляксія II і Мітрапаліта Смаленскага і Калінінградскага Кірыла. Таксама былі зачытаныя віншаванні ад свецкіх улад і ад галоўнага рабіна Масквы Пінхаса Гольдшміта.

19 студзеня 2010 года дэкрэтам Вялікага Магістра Ордэна Святой Труны Гасподняй Іерусалімскай кардынала Джона Патрыка Фолі прызначаны Вялікім Прыёрам дэлегатуры Ордэна ў Расійскай Федэрацыі.

26 ліпеня 2011 года атрымаў расійскае грамадзянства.

19 студзеня 2011 года абраны Старшынёй Канферэнцыі Каталіцкіх Біскупаў Расіі тэрмінам на тры гады. У 2014 годзе быў пераабраны на новы тэрмін. У сакавіку 2020 года зноў абраны на пасаду Старшыні Канферэнцыі.

З 27 кастрычніка 2012 года з'яўляецца членам Папскага Савета «*Cor Unum*».

Катэгорыя:Мітрапаліты мітраполіі Маці Божай з цэнтрам у Маскве
Янка Ніхаёнак

**Янка Ніхаёнак** ( — ) — беларускі грамадскі дзеяч, настаўнік.

## Біяграфія 
Янка Ніхаёнак нарадзіўся 6 сакавіка 1920 г. у Вермонце (ЗША) у сям’і беларускіх эмігрантаў. На пачатку 1920-х гг. сям’я вярнулася ў в. Лебедзева Маладзечанскага павета Віленскай губерні (сёння Маладзечанскі раён Мінскай вобласці).

У часе Другой сусветнай вайны настаўнічаў. У 1944 г. апынуўся ў Францыі.

У чэрвені 1947 г. як амерыканскі грамадзянін меў магчымасць адным з першых прыехаць у ЗША. Спачатку вярнуўся ў Вермонт, потым пераехаў у Чыкага, дзе скантактаваўся з дзеячамі Рады БНР Язэпам Варонкам і Янкам Чарапуком-Змагаром. У 1948 г. перабраўся ў Саўт-Рывер (Нью-Джэрсі), дзе выдаваў першы паваенны беларускі перыёдык у ЗША — «Беларус у Амэрыцы».

Адзін з заснавальнікаў Беларуска-Амерыканскага задзіночання, першы сакратар Галоўнай управы арганізацыі. Ад 1949 г. жыў у Нью-Ёрку. Дапамагаў у выданні першых нумароў газеты «Беларус». Пазней быў адным з рэдактараў моладзевага часопіса «Віці». У 1950-х гг. быў бібліятэкарам БАЗА. Як амерыканскі грамадзянін удзельнічаў у легалізацыі беларускіх арганізацый у ЗША. Быў адным з фундатараў набыцця Сабор Святога Кірылы Тураўскага ў Нью-Ёрку.

Памёр 4 студзеня 1986 г. у Нью-Ёрку.

## Спасылкі 
* З гісторыі Беларуска-Амэрыканскага Задзіночаньня
* БАЗА — 60 гадоў

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларуска-амерыканскага задзіночання
Касцюкоўскі сельсавет

Назву **Касцюко́ўскі сельсавет** маюць:

* Касцюкоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна БССР
* Касцюкоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёна Мінскай вобласці
Андрэеўскі сельсавет

Назву **Андрэ́еўскі сельсавет** маюць:

* Андрэеўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі
* Андрэеўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Церахоўскага раёна Гомельскай акругі
Будынак Гродзенскага аблвыканкама

**Будынак Гродзенскага аблвыканкама** — будынак у гістарычным цэнтры Гродна, размешчаны па плошчы Леніна, па адрасе вуліца Ажэшка, 3. Пабудаваны ў 1966 годзе па праекце архітэктара А. Міхеда, рэканструяваны ў 1979 годзе па праекце архітэктараў У. Еўдакімава, У. Праабражэнскага, М. Бярэзіна. У будынку размяшчаецца Гродзенскі абласны выканаўчы камітэт.

## Архітэктура 
Уяўляе сабой дзевяціпавярховы будынак прамавугольны ў плане. Галоўны фасад, арыентаваны на вул. Ажэшка, завершаны дэкаратыўным парапетам, у цэнтры якога герб БССР (чаканка, медзь). Першыя 2 паверхі галоўнага фасада абліцаваны шэрым гранітам, астатнія члянёны вертыкальнымі пілонамі. 3 боку дваровага фасада прыбудаваны трохпавярховы аб’ём (фае залы пасяджэнняў і выставачная). Зала пасяджэнняў мае верхняе дзённае асвятленне пры дапамозе зашклёных ліхтароў. У цэнтры будынка на 1-м паверсе размешчаны вестыбюль з лесвічна-ліфтавым вузлом. У фае над уваходам у залу пасяджэнняў рэльефнае гіпсавае пано «Нараджэнне рэспублікі» (скульпт. Г. Буралкін). У афармленні інтэр’ераў выкарыстаны шэры і белы мармур, дэкаратыўная муроўка. Унутраная планіроўка калідорнага тыпу. На 1-м паверсе размешчаны вестыбюль, службовыя памяшканні, на 2—7-м паверхах — рабочыя кабінеты.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гродзенскі абласны выканаўчы камітэт
Катэгорыя:Плошча Леніна (Гродна)
Катэгорыя:Вуліца Ажэшка (Гродна)
Катэгорыя:1966 год у Гродне
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гродна
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Антона Міхеда
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Уладзіміра Еўдакімава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Уладзіміра Праабражэнскага
Сморгаўка

**Смо́ргаўка** (**Смарго́ўка**) — колішняя вёска і прадмесце Мінска. Месціцца на поўнач ад Пярэспы. Была прыблізна там, дзе цяпер сыходзяцца мінскія вуліцы Прыгарадная, Някрасава, Карастаянавай.

## Назва 
Найбольш верагодна, што назва таго ж паходжання, што і старое літоўскае прозвішча Смарговіч (*Smorgowicz*), якое фіксавалася на поўдні ад Вільні.

## Гісторыя 
У канцы XIX стагоддзя ўрочышча ў Мінску (81 жыхар) і ўрочышча на поўнач ад Мінска, у Сёмкава-Гарадзецкай воласці Мінскага павета Мінскай губерні (3 двары, 22 жыхары). 9 ліпеня 1913 года ў Сморгаўцы адкрылася дача-калонія для жыдоўскіх слабасільных дзяцей пры мінскай супольнасці «Лінас-Гацэдэк».

За савецкім часам вёска. У 1930-я гады на поўнач ад Сморгаўкі быў хутар Сморгаўцы.

У наш час пра прадмесце нагадваюць Сморгаўскі тракт, пяць Сморгаўскіх завулкаў і Сморгаўскі праезд.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Smorgówka // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Tom X (Rukszenice — Sochaczew), 1889. — S. 833

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Ісак Майсеевіч Рабіновіч

**Ісак Майсеевіч Рабіно́віч** ( — ) — савецкі вучоны ў галіне будаўнічай механікі, доктар тэхнічных навук, прафесар, член-карэспандэнт Акадэміі навук СССР (1946), правадзейны член Акадэміі будаўніцтва і архітэктуры СССР (1956), Заслужаны дзеяч навукі тэхнікі РСФСР (1944), генерал-маёр-інжынер (1943), Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Магілёў. У 1904 годзе скончыў рэальнае вучылішча і паступіў на механічны факультэт Імператарскага маскоўскага тэхнічнага вучылішча. У 1911 годзе за ўдзел у рэвалюцыйным руху быў адлічаны з вучылішча і сасланы ў Аланецкую губерню. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі вярнуўся ў Маскву і ў 1918 годзе скончыў вучылішча. Пачаў працу ў створаным Навукова-эксперыментальным інстытуце шляхоў зносін і на кафедры будаўнічай механікі Маскоўскага вышэйшага тэхнічнага вучылішча. У 1932 абраны прафесарам і прызначаны начальнікам кафедры Ваенна-інжынернай акадэміі імя В. У. Куйбышава і з 1933 года загадчыкам кафедры будаўнічай механікі Маскоўскага інжынерна-будаўнічага інстытута.

Жыў у Маскве. Памёр 28 красавіка 1977 года. Пахаваны на Увядзенскіх могілках.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па дынаміцы збудаванняў, уздзеянню дынамічных нагрузак на пралёты мастоў і іншыя інжынерныя збудаванні, па гісторыі будаўнічай механікі. Аўтар падручнікаў, курсаў будаўнічай механікі стрыжнёвых сістэм.
У 1956 годзе ўвайшоў у першапачатковы склад Нацыянальнага камітэта СССР па тэарэтычнай і прыкладной механіцы.

Сярод апублікаванага:
* Применение теории конечных разностей к исследованию неразрезных балок. — М., 1921;
* К теории статически неопределимых ферм. — М., 1933;
* Расчёт сооружений на импульсивные воздействия. — М., 1970;
* Вопросы теории статического расчёта сооружений с односторонними связями. — М., 1975.

## Узнагароды і званні 
* Медаль «Серп і Молат» (1966)
* 2 ордэны Леніна (1953, 1966)
* Ордэн Чырвонага Сцяга (1953)
* 2 ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (1944, 1975)
* 2 ордэны Чырвонай Зоркі (1946, 1947)
* Медалі
* Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР (1944)

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Исаак Моисеевич Рабинович // Технический портал, посвященный Сопромату и истории его создания

Катэгорыя:Будаўнічая інжынерыя
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі і тэхнікі РСФСР
Катэгорыя:Выкладчыкі Маскоўскага дзяржаўнага будаўнічага ўніверсітэта
Катэгорыя:выкладчыкі Ваенна-інжынернай акадэміі імя В. У. Куйбышава
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Харкаўскі нацыянальны аўтамабільна-дарожны ўніверсітэт

**Харкаўскі нацыянальны аўтамабільна-дарожны ўніверсітэт** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаная ў Харкаве.

## Гісторыя 
Сваю гісторыю Харкаўскі нацыянальны аўтамабільна-дарожны ўніверсітэт пачаў у ліпені 1930 года як Харкаўскі аўтамабільна-дарожны інстытут, які пастановай Кабінета Міністраў Украіны ад 13 жніўня 1993 года па выніках дзяржаўнай акрэдытацыі прызнаны акрэдытаваным у поўным аб'ёме па IV ўзроўню і перайменаваны ў Харкаўскі дзяржаўны аўтамабільна-дарожны тэхнічны ўніверсітэт. 7 жніўня 2001 года ўказам Прэзідэнта Украіны ўніверсітэту прысвоены статус нацыянальнага.

## Факультэты 
* Аўтамабільны
* Дарожна-будаўнічы
* Механічны
* Транспартных сістэм
* Кіравання і бізнесу
* Падрыхтоўкі замежных грамадзян

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Універсітэты Харкава
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Харкава
Катэгорыя:1930 год ва Украіне
Харкаўскі нацыянальны педагагічны ўніверсітэт імя Рыгора Скаварады

**Харкаўскі нацыянальны педагагічны ўніверсітэт імя Рыгора Скаварады** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаная ў Харкаве.

## Гісторыя 
Вучэльня вядзе сваю гісторыю з 1804 года, калі на падставе ўказа імператара Аляксандра I быў заснаваны педагагічны інстытут. У 1917 годзе педагагічны інстытут быў аб’яднаны з Інстытутам высакародных дзяўчат. Рэформа адукацыі, якая была праведзена ў 1860-х гадах, арганізацыйна змяніла структуру інстытута, трансфармаваўшы яго ў Вышэйшыя педагагічныя курсы, якія праіснавалі да 1920-х гадоў. У 1945 годзе Харкаўскаму дзяржаўнаму педагагічнаму інстытуту прысвоена імя Рыгора Савіча Скаварады. У 1994 годзе згодна з пастановай Кабінета міністраў Украіны ён быў ператвораны ў Харкаўскі дзяржаўны педагагічны універсітэт імя Г. С. Скаварады. У 2004 годзе ўніверсітэту прысвоены статус нацыянальнага.

## Структура 
* Гістарычны факультэт
* Прыродазнаўчы факультэт
* Украінскі моўна-літаратурны факультэт імя Р. Ф. Квіткі-Аснаўяненкі
* Факультэт дашкольнай адукацыі
* Факультэт замежнай філалогіі
* Факультэт мастацтваў
* Факультэт пачатковага навучання
* Факультэт псіхалогіі і сацыялогіі
* Факультэт фізічнага выхавання і спорту
* Фізіка-матэматычны факультэт
* Юрыдычны факультэт
* Інстытут інфарматызацыі адукацыі
* Інстытут павышэння кваліфікацыі педагагічных работнікаў і менеджменту адукацыі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Універсітэты Харкава
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Харкава
Катэгорыя:1804 год ва Украіне
Факультэт эканомікі і фінансаў ПалесДУ

**Факультэт эканомікі і фінансаў ПалесДУ** — адзін з факультэтаў Палескага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Факультэт эканомікі і фінансаў створаны ў сакавіку 2020 года на зліцці двух факультэтаў: Факультэта банкаўскай справы і Эканамічнага факультэта.

Факультэт банкаўскай справы з’яўляецца пераемнікам Пінскага ўлікова-крэдытнага тэхнікума, які быў створаны ў адпаведнасці з Пастановай Савета Народных Камісараў СССР ад 30 кастрычніка 1944 года.

## Кафедры 
* Кафедра банкінгу і фінансавых рынкаў
* Кафедра фінансавага менеджменту
* Кафедра эканомікі і бізнесу
* Кафедра маркетынгу і міжнароднага менеджменту
* Кафедра міжкультурных камунікацый

## Спецыяльнасці 
* Фінансы і крэдыт
* Бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт у прамысловасці
* Лінгвістычнае забеспячэнне міжкультурных камунікацый (знешнеэканамічныя сувязі)
* Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве
* Маркетынг
* Бізнес-адміністраванне
* Менеджмент (у сферы міжнароднага турызму)
* Эканоміка (фінансавая і банкаўская)

### Магістратура 
* «Фінансы, падаткаабкладанне і крэдыт»
* «Бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт»
* «Эканоміка»
* «Маркетынг»

### Аспірантура 
* Фінансы, грашовае абарачэнне і крэдыт

## Дэканы 
* Таццяна Аляксандраўна Бучык

Эканомікі і фінансаў
ПалесДУ
Катэгорыя:З’явіліся ў 2020 годзе
Катэгорыя:2020 год у Беларусі
Дом па Савецкай вуліцы, 10 (Гродна)

**Дом па Савецкай вуліцы, 10** — будынак у Гродне, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада, на рагу вуліц Савецкай і Дамініканскай.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1880 годзе. У 1970 гг. змяшчалася крама «Тканіны».

5 сакавіка 1970 года ў выніку абвалу даху дома пад цяжарам снегу над кнігарняй, будынак быў падвергнуты капітальнай рэканструкцыі па праекце архітэктараў А. Сарокіна і А. Кузняцова, у выніку чаго з’явіўся трэці паверх і цалкам змяніўся фасад будынка. Тут размяшчаўся выканкам Гродзенскага гарадскога Савета народных дэпутатаў. Акрамя таго на першым паверсе працуюць крамы, кнігарня «Кнігі».

## Архітэктура 
Сучасны выгляд набыў пасля савецкай рэканструцыі. Цяпер будынак трохпавярховы, у плане складанай формы. Кампазіцыя галоўнага фасада сіметрычная. Цэнтральная і бакавыя часткі вылучаны рызалітамі, якія выходзяць за межы завяршальнага карніза. Унізе 3 паўцыркульныя праезды. 1-ы паверх аддзелены ад астатніх 2 гарызантальнымі цягамі. Вокны прамавугольныя ў ліштвах, у цэнтральнай частцы здвоеныя. Архітэктура будынка вырашана ў эклектычных формах.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Гродне
Катэгорыя:1873 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гродна
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Гродна)
Катэгорыя:Дамініканская вуліца (Гродна)
Via Imperii

]]
**Via Imperii** (Імператарская дарога) была адной з самых важных дарог, агульнавядомых як імперскія дарогі ( ''''   ) Свяшчэннай Рымскай імперыі . Гэты стары гандлёвы шлях пралягаў у напрамку поўдзень-поўнач ад Венецыі на Адрыятычным моры і Вероны ў Каралеўстве Італія праз перавал Брэнэр праз Германію да ўзбярэжжа Балтыкі

Гарады на маршруце карысталіся штапельным правам купцы былі абавязаны плаціць за дарогу і, у сваю чаргу, карысталіся абаронай імператарскай улады.

Катэгорыя:Гістарычныя дарогі і шляхі
Катэгорыя:Свяшчэнная Рымская імперыя
Катэгорыя:Гандлёвыя шляхі
Штапельнае права

у Кёльне]]
**Штапельнае права** (, ) — права, якое належала некаторым гарадам у сярэднявечнай Еўропе, і прымушала купцоў, якія ажыццяўлялі транзіт сваіх тавараў праз наваколлі горада, гандляваць гэтымі таварамі ў спецыяльна адведзеным месцы ў межах такіх гарадоў.

Штапельнае права было важнай прывілегіяй сярэдневечных гарадоў, бо яно палягчала забеспячэнне горада неабходнымі прадуктамі, павялічвала даходы гарадской казны дзякуючы сыскванню рыначных збораў з тавараў. Апроч абагачэння, гэтае права давала гарадскім ўладам дапаўняльныя рычагі эканамічнага ўплыву на іншыя гарады, дазваляючы затрымліваць ці перакупляць тавар, які ідзе транзітам.
Катэгорыя:Ганза
Катэгорыя:Гісторыя права Германіі
Катэгорыя:Сярэдневяковае права
Гандлёвы шлях

Старажытнай Русі : волжскі шлях адзначаны чырвоным колерам, Дняпроўскі — фіялетавым.]]
**Гандлёвы шлях** — гэта маршрут, які склаўся ў пэўных палітыка-геаграфічных умовах, якія забяспечваегандлёва-эканамічныя сувязі паміж рознымі дзяржавамі, рэгіёнамі (краінамі) і гэтак далей.

## См. таксама 
* Міжнародны гандаль
* Гандлёвая манета
* Суэцкі канал
* Панамскі канал

Катэгорыя:Гандлёвыя шляхі
Катэгорыя:Гістарычныя дарогі і шляхі
Катэгорыя:Міжнародны гандаль
Катэгорыя:Артыкулы са сцвярджэннямі без крыніц больш 14 дзён
Каралеўства Італія (сярэднявечнае)

**Каралеўства Італія** (; ; ), таксама званае **Імперскай Італіяй** (, ) — адно са складовых каралеўстваў Свяшчэннай Рымскай імперыі, разам з каралеўствамі Германія, Багемія і Бургундыя.

Першапачаткова яно ўключала большую частку паўночнай і цэнтральнай Італіі, але пазней саступіла свае ўсходнія часткі Венецыі і Папскай вобласці.

Яго першапачатковай сталіцай была Павія да XI стагоддзя.

## Гісторыя 
У 961 годзе Папа Ян XII звярнуўся да караля Германіі Атона I з просьбай аб абароне супраць караля Італіі Берэнгара II і паабяцаў яму імператарскую карону. Атон I неадкладна перайшоў Альпы, здабыў перамогу над Берэнгарам II і быў прызнаны каралём лангабардаў (Італіі), а затым рушыў на Рым. 2 лютага 962 года Атон I быў памазаны на царства і каранаваны імператарам.

Італьянскае каралеўства Ламбардыя ўвайшло ў склад утворанай у 962 годзе Свяшчэннай Рымскай імперыі. Аднак 15 лютага 1002 года, неўзабаве пасля смерці імператара Атона III, італьянская шляхта ў Павіі абвясціла каралём Італіі маркграфа Іўрэі Ардуіна, праўнука Адальберта I Іўрэйскага . У студзені 1003 года пасланая ў Італію новым германскім каралём Генрыхам II Святым армія была разбіта, але ў 1004 годзе Генрых асабіста адправіўся з арміяй у Італію, разбіўшы Ардуіна, і 15 мая каранаваўся ў Павіі італьянскай каронай. Але пасля яго вяртання з Італіі Ардуін хутка зноў стаў фактычным кіраўніком каралеўства. Восенню 1013 года Генрых зноў арганізаваў паход у Італію, вымусіўшы Ардуіна адступіць, а сам ён у Рыме 14 лютага 1014 года быў каранаваны папай імператарскай каронай. Пасля сыходу Генрыха з Італіі Ардуін зноў пачаў актыўныя дзеянні, захапіў шэраг гарадоў і разбурыў валодання біскупаў, якія падтрымлівалі імператара. Але праціўнікі Ардуіна пад кіраўніцтвам маркграфа Каносы Баніфацыя паспяхова супрацьстаялі яму. У выніку Ардуін пацярпеў паразу, да ваенных няўдач дадаліся праблемы са здароўем. У выніку ён адрокся ад прастола схаваўся ў манастыры Фрутуарыя блізу Турына, дзе і памёр 14 снежня 1015 года. Хаця яго сыны і паплечнікі працягнулі барацьбу супраць імператара, але з 1014 года Італьянскае каралеўства канчаткова стала часткай імперыі, а яе кіраўнікі выкарыстоўвалі тытул караля Італіі. Пры гэтым з сярэдзіны XIV стагоддзя імператары Свяшчэннай Рымскай імперыі (за выключэннем Максіміліяна I і Карла V) мелі чыста намінальны ўладу ў Італіі і не ўмешваліся ў яе ўнутраныя і знешнія справы (гл. таксама гвельфы і гібеліны).

Катэгорыя:Італьянскія дзяржавы
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Катэгорыя:Каралеўствы
Катэгорыя:Свецкія княствы Свяшчэннай Рымскай імперыі
Катэгорыя:Сярэдневяковая Італія
Антон Пятровіч Рабушка

**Антон Пятровіч Рабу́шка** (нар. ) — беларускі вучоны, матэматык і фізік-тэарэтык, доктар фізіка-матэматычных навук (1972), прафесар (1974). Заслужаны работнік народнай асветы Беларусі (1991).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску. Скончыў школу і паступіў на фізіка-матэматычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які скончыў у 1954 годзе. Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце, дзе прайшоў шлях ад асістэнта да дацэнта. З 1970 года працаваў у Беларускім аграрным тэхнічным універсітэце, дзе ў 1972—1998 гадах займаў пасаду загадчыка кафедры матэматыкі. Потым — выкладчык у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па вывучэнню руху цел і яго ўласцівасцей у агульнай тэорыі адноснасці, шэрагу падручнікаў па вышэйшай матэматыцы. Распрацаваў тэорыю рэлятывісцкага руху цел з уласным вярчэннем, электрычнымі зарадамі і магнітнымі момантамі. Выявіў шэраг новых заканамернасцей і сфармуляваў умовы іх эксперыментальнай праверкі.

Сярод апублікаванага:
* Движение тел в общей теории относительности. — Мн., 1979.
* Учебные пособия нового поколения: инновационные искания и модели / А. П. Рябушко, И. Е. Юруть // Новые методы и формы обучения и контроля знаний студентов : тезисы научно-методической конференции, Минск, 25-26 октября 1994 г. — Мн.: БГАТУ, 1994.
* Индивидуальные задания по высшей математике: Операционное исчисление. Элементы теории устойчивости. Теория вероятностей. Математическая статистика. Учебное пособие. — Мн.: Вышэйшая школа, 2006.
* Движение тела в поле тяготения среды с учетом лобового сопротивления в ньютоновском приближении теории тяготения Эйнштейна / А. П. Рябушко, Т. А. Жур // Научно-инновационная деятельность в агропромышленном комплексе : сборник научных статей 3-й Международной научно-практической конференции, Минск, 29—30 мая 2008 г. : в 2 ч. Ч. 1. — Мн.: БГАТУ, 2008.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Ольга ПАСИЯК* Легенда БНТУ — профессор Антон Петрович Рябушко // Советская Белоруссия № 25 (24655). Вторник, 10 февраля 2015.

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі СССР
Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі Беларусі
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Дом па Савецкай вуліцы, 12 (Гродна)

**Дом па Савецкай вуліцы, 12** — будынак у Гродне, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1900 годзе. Першапачаткова належаў друкару Давіду Мейлахавічу, сыну пачынальніка выдавецкай справы ў Гродне Майсея Мейхалавіча (навучэнца Імператарскай Акадэміі мастацтваў). Сыны Майсея — Давід і Іосель у 1868 сталі першымі ўладальнікамі літаграфій у Гродне, а ў 1893 сын Давіда Зундель адчыніў уласную выдавецкую фірму. Пажар 1885 зруйнаваў будынак Мейхалавіча, будынак у канцы 1890 гг. быў праданы купцам Франкам. Апошнія пабудавалі тут будынак з усімі выгодамі, у якім размяшчалася ў тым ліку і крама Жураўскага. Франк аддаў плошчы ў доме для гарадской публічнай бібліятэкі (з 1903). Таксама тут знаходзілася  (1903), агент Расійскага страхавога таварыства (1910), камера судовага следчага па важных справах (1911). У 1926 пражываў доктар С. Біргер, працавала кнігарня «Культура». У 1937 у будынку працаваў Іпатэчны гаспадарчы банк. Пасля вайны (з 15 верасня 1944) на першым паверсе пачала працаваць піўная крама мясцовага бровара. У 1946 у будынку знаходзілася абласная кантора «Саюзутыль». У красавіку 1962 арачны праезд перададзены мясцовай краме і перароблены пад гандлёвае памяшканне. У 1970 у доме знаходзілася крама каапгандлю «Журавінка». Увогуле, перабудовы савецкага часу значна змянілі знешні выгляд аднаго з самых яскравых мадэрнавых будынкаў у Гродне.

Цяпер у доме знаходзіцца «IdeaBank».

## Архітэктура 
Выкарыстоўваўся як жылы дом. Трохпавярховы Г-падобны ў плане будынак. Кампазіцыя галоўнага фасада ярусная, сіметрычная. Паверхі аддзелены карнізамі. Бакавыя часткі вылучаны рызалітамі. У цэнтры 1-га паверха і па рызалітах 3-га балконы з чыгуннымі літымі агароджамі. Балконы 2-га паверха аб’ядноўваюць 3 прамавугольныя праёмы. Усе праёмы 3-га паверха лучковыя з ліштвамі. Завяршае сцены развіты карніз.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гродна
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Гродна)
Катэгорыя:1900 год у Гродне
Слуцкі лясгас

**Слуцкі лясгас** — дзяржаўная лесагаспадарчая ўстанова ў Мінскай вобласці.

## Лясныя масівы 
Слуцкі лясгас размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Мінскай вобласці на тэрыторыі Слуцкага (70,9 %), Пухавіцкага (15 %), Старадарожскага (8,1 %) і Любанскага (6 %) адміністрацыйных раёнаў. Найбольшая працягласць тэрыторыі лясгаса — з поўначы на поўдзень — 58 км і з усходу на захад — 57 км.

Агульная плошча лясгаса на 1 студзеня 2020 года складае 61289,2 га, у тым ліку пакрытыя лесам землі 54965 га.

## Лясніцтвы 
* Амговіцкае лясніцтва
* Вараб’ёўскае лясніцтва
* Гольчыцкае лясніцтва
* Жылін-Бродскае лясніцтва
* Селецкае лясніцтва
* Урэцкае доследна-вытворчае лясніцтва

## Кіраўнікі 
* Піліп Сцяпанавіч Ушакоў (1936-1958)
* Аляксей Данілавіч Ганчароў (1958-1973)
* Яраслаў Аляксандравіч Гурыновіч (1973-?)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Катэгорыя:Лясгасы Беларусі
Катэгорыя:Слуцкі раён
Катэгорыя:Пухавіцкі раён
Катэгорыя:Старадарожскі раён
Катэгорыя:Любанскі раён
Рыжскі завулак (Наваполацк)

**Рыжскі завулак** (, ) — завулак у паўночна-ўсходняй частцы горада Наваполацка ў мясцовасці Копцева.

## Апісанне 
Працягласць складае каля 300 метраў. Пачынаецца ад кальцавога скрыжавання аўтамабільнай дарогі  (Віцебск — Наваполацк — мяжа з Латвіяй) і вуліцы Калініна ля маста праз Заходнюю Дзвіну, цягнецца на паўночны ўсход у бок чыгункі Полацк — Даўгаўпілс. Побач знаходзіцца чыгуначная станцыя Рапнянская. Жылая забудова адсутнічае, па гэтым адрасе значацца выключна прамысловыя, складскія, адміністратыўныя, гандлёвыя і іншыя нежылыя будынкі.

Гэта фактычна адзіная вуліца Наваполацка, размешчаная на правым беразе Заходняй Дзвіны (без уліку пасёлкаў Міжрэчча і Баравуха, якія адміністрацыйна таксама адносяцца да Наваполацка).

## Сацыяльныя аб’екты 
* Прадуктовыя крамы
* Крамы будаўнічых матэрыялаў
* Ветэрынарная клініка
* Аўтарамонтныя майстэрні

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Катэгорыя:Завулкі
Гарнастай у Беларусі

]]
**Гарнастай** для Беларусі — абарыгенны від сысуноў, прадстаўнік беларускай фаўны куніцавых.

## Гісторыя 
Гістарычна гарнастай на беларускіх землях быў звычайным відам, яго здабывалі дзеля .

З-за  з боку амерыканскай норкі гарнастай пазбаўляецца важных відаў грызуноў у сваім рацыёне —  і , што выклікае значнае зніжэнне колькасці гарнастаяў па ўсёй тэрыторыі Беларусі.

## Сучасная папуляцыя 
У Беларусі шырока распаўсюджаны на ўсёй тэрыторыі, сустракаецца ва ўсіх раёнах, але ўсюды адносна рэдкі.

## Ахова і паляванне 
У 2014 годзе гарнастай быў уключаны ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь і паляванне на яго забаронена.

## Біялогія 
Гарнастай насяляе розныя тыпы лесу, аддаючы перавагу ўзлескам і вырубкам, асабліва пры наяўнасці ў іх густога падлеску. Ахвотна пасяляецца ў хмызняках па берагах рэк, старыц, азёр і меліярацыйных каналаў, а таксама на палях і лугах з зараснікамі хмызнякоў па ўскраінах, грудамі камянёў, валамі; сустракаецца паблізу паселішчаў чалавека. Пазбягае або рэдка сустракаецца гарнастай на чыстых балотных масівах, у борах і асабліва ў борах з мёртвым покрывам; рэдкі ён і ў сухіх бярэзніках.

Гэты від не толькі звычайны ў аграцэнозах, але і захоўваецца нават ва ўмовах вялікага горада, такога, як Мінск, у тых месцах, дзе прыроднае асяроддзе не да канца ператворана і назіраюцца канцэнтрацыі мышападобных грызуноў у асноўным сінантропных відаў. Гарнастай захаваўся на найбольш спрыяльных участках па берагах Свіслачы, на пустках у былой пойме рэчкі Лошыцы, зарослых і часткова акультураных торфараспрацоўках блізу мікрараёна Уручча, пустках па лініях электраперадач і ў іншых месцах.

## У культуры 
### У філатэліі 
 
File:1194-1197 (Čyrvonaja kniha Respubliki Bielaruś. Sysuny) - First day cover.jpg|Канверт першага дня Беларусі, 2017 год
File:1195 (Čyrvonaja kniha Respubliki Bielaruś. Sysuny).jpg|Паштовая марка Беларусі, 2017 год
File:1194-1197 (Čyrvonaja kniha Respubliki Bielaruś. Sysuny) - Sheet.jpg|Малы аркуш Беларусі, 2017 год

## Літаратура 
* Гайдук В. Е. «Горностай»/ Звери: Популярный энциклопедический справочник (Животный мир Беларуси). Минск, 2003. С.115-117
* Сидорович В. Е. «Норки, выдра, ласка и другие куньи» Минск, 1995. −191с.
* Гричик В. В., Бурко Л. Д. «Животный мир Беларуси. Позвоночные : учеб. пособие» Минск, 2013. −399 с.
* Сержанин И. Н. «Млекопитающие Белоруссии». Издание 2-е. Минск, 1961. −321с.
* Савицкий Б. П. Кучмель С. В., Бурко Л. Д. «Млекопитающие Беларуси». Минск, 2005. −319с.

Катэгорыя:Куніцавыя
Катэгорыя:Сысуны Беларусі
Алімпійская вуліца (Наваполацк)

**Алімпійская вуліца** (, ) — вуліца ў Наваполацку.

## Апісанне 
Размешчана ў 6-м мікрараёне горада і цягнецца з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад ад вуліцы Маладзёжнай да вуліцы Камсамольскай. Працягласць вуліцы складае каля 800 метраў, шырыня — па адной паласе ў кожны бок. Узнікла ў пачатку 1980-х гадоў у выніку актыўнага жылёвага будаўніцтва. Забудова тыповая, пераважна панэльная, у 9-12 паверхаў. Рэгулярны рух грамадскага транспарту па вуліцы адсутнічае. З паўднёвага ўсходу да вуліцы прымыкае Вымяральніцкі лесапарк ().

## Сацыяльныя аб’екты 
* інтэрнаты заводу «Вымяральнік»
* яслі-сад № 28
* гандлёвыя аб’екты

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Дом па Савецкай вуліцы, 20 (Гродна)

**Дом па Савецкай вуліцы, 20** — будынак у Гродне, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада, на рагу вуліц Савецкай і Віленскай (№ 2).

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1897 годзе (па іншых звестках у 1900).

У XIX ст. на месцы дома стаялі два старыя драўляныя дамы Людзежа Садоўскага. Згодна ацэнцы 1886 дамы былі самыя танныя на ўсёй вуліцы Саборнай. Мураваныя дамы былі пабудаваны новым уладальнікам Шэвелем Лейбай Федэрам у 1901, у тым жа годзе адчынена гасцініца «Камерцыйная» з рэстаранам. З 1907 працавала кавярня Алтэра Хазана. Пасля дабудовы ў 1912 трэцяга паверху колькасць нумароў гатэля павялічылася з 13 да 24. У 1920-я гатэль пачаў называцца «Гандлёвым», у пакоях № 2-3 якога з 19 кастрычніка 1920 года працавала бюро Беларускай ваеннай камісіі па запісу ў беларускі клас Варшаўскай школы падхарунжых; а ў 1926 у гатэлі спыняўся пасол В. Рагуля. У тым жа годзе ў будынку працавала фотамайстэрня Рубінштэйна. 3 пачатку 1930-х гг. у доме працаваў «Паморскі Базар» («Bazar Pomorski», уласнік Алаіз Хэйк), у якім прадаваліся тканіны і сукно. У пачатку 1930-х гг. будынак быў атынкаваны і набыў сённяшні выгляд.

## Архітэктура 
Трохпавярховы прамавугольны ў плане будынак з аднасхільным дахам. Кампазіцыя галоўнага фасада асіметрычная. У левай частцы, вылучанай рызалітам, знаходзіцца галоўны ўваход і лесвічны блок. 1-ы паверх аддзелены ад 2-га карнізам. Здвоеныя аконныя праёмы 1-га паверха лучковыя, 2-га і 3-га — прамавугольныя. Завяршальны карніз непрафіляваны, з невялікім вынасам. У архітэктуры будынка выкарыстаны элементы стылю мадэрн.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гродна
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Гродна)
Катэгорыя:Віленская вуліца (Гродна)
Катэгорыя:Збудаванні Гродна ў стылі мадэрн
Катэгорыя:1897 год у Гродне
Набярэжная вуліца (Наваполацк)

**Набярэжная вуліца** (, ) — вуліца ў Наваполацку.

## Апісанне 
Размешчана ў паднёва-ўсходняй частцы горада на тэрыторыі былой вёскі Падкасцельцы на беразе Заходняй Дзвіны паралельна вуліцы Якуба Коласа. Працягласць вуліцы складае каля 400 метраў. На паўночным захадзе пераходзіць у вуліцу Прыдзвінскую. На вуліцы знаходзіцца тузін індывідуальных пераважна драўляных дамоў сядзібнага тыпу з гаспадарчымі пабудовамі і агародамі. Рэгулярны рух грамадскага транспарту па вуліцы адсутнічае. Вуліца мае нетыповы для мадэрністычнага Наваполацка цалкам «вясковы» выгляд.

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Вуліца Дружбы (Наваполацк)

**Вуліца Дружбы** (, ) — вуліца ў цэнтральнай частцы Наваполацка.

## Апісанне 
Размешчана ў цэнтральнай частцы горада (паміж 4-м і 5-м мікрараёнамі, з аднаго боку, і 6-м мікрараёнам з другога) і цягнецца з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад ад вуліцы Якуба Коласа да вуліцы Камсамольскай. Працягласць вуліцы складае каля 1 км, шырыня — па адной паласе ў кожны бок. Узнікла ў канцы 1970-х — пачатку 1980-х гадоў у выніку актыўнага жыллёвага будаўніцтва і хуткага пашырэння гарадской мяжы на паўднёвы ўсход. Забудова тыповая, пераважна панэльная, у 5-9 паверхаў. Рэгулярны рух грамадскага транспарту па вуліцы адсутнічае.

## Забудова 
* гімназія № 2
* школа № 7
* школа № 8
* яслі-сад № 3
* школа мастацтваў № 1 (музычная школа)
* банк
* аптэка
* суд
* гандлёвыя аб’екты
* № 11 — былое  (архітэктар А. Караткоў).

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Лельчыцкая партызанская брыгада

**Лельчыцкая брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў верасні 1943 года на базе атрадаў імя М. І. Кутузава, імя М. І. Калініна, імя А. В. Суворава. Дзейнічала на акупаванай тэрыторыі Лельчыцкага раёна. 15 студзеня 1944 брыгада (661 партызан, шэсць атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* партызанскі атрад імя М. І. Кутузава (арганізаваны ў лістападзе 1943 года, да чэрвеня 1943 года Лельчыцкі);
* партызанскі атрад імя М. І. Калініна (арганізаваны ў маі 1943 года);
* партызанскі атрад імя А. В. Суворава (арганізаваны ў чэрвені 1943 года);
* партызанскі атрад імя І. В. Сталіна;
* партызанскі атрад імя К. Я. Варашылава;
* Сіманавіцкі партызанскі атрад.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* Канстанцін Міхайлавіч Дамбоўскі

### Камісар 
* Раман Лук’янавіч Лін

### Начальнік штаба 
* Парфірый Рыгоравіч Ганчароў

## Гісторыя 
Партызаны вясной 1943 года правялі аперацыі па знішчэнню нямецкіх суднаў на Прыпяці, летам, разам з атрадамі Мазырскай партызанскай брыгады імя Аляксандра Неўскага і атрадамі ўкраінскіх партызан разбілі гарнізон у вёсцы Скрыгалаў Мазырскага раёна. У ліпені — жніўні 1943 года вялі баі з карнікамі, знішчылі 35 аўтамашын з жывой сілай немцаў. У жніўні 1943 года ўдзельнічалі ў аперацыі «рэйкавая вайна» на чыгуначным участку Ельск — Багуцічы — Славечна. Зімой 1944 года разам з часцямі Чырвонай Арміі вызвалілі вёскі Астражанка, Замошша, Сіманічы, пабудавалі мост цераз раку Убарць.

## Памяць 
У 1980 годзе ў вёскі Маркоўскае Лельчыцкага раёна ў гонар брыгады быў устаноўлены мемарыяльны знак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Лельчицкая бригада 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Ганьск

**Ганьск** () — тапонім у Польшчы.

## Населеныя пункты 
* Люблінскае ваяводства
** Ганьск Первшы — вёска ва Уладаўскім павеце, сядзіба гміны Ганьск.
** Ганьск Другі — вёска ва Уладаўскім павеце.
** Ганьск-Калонія — вёска ва Уладаўскім павеце.

## Іншае 
* Ганьск — вясковая гміна ва Уладаўскім павеце Люблінскага ваяводства.
Дуянаўскі сельсавет

**Дуя́наўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Дуянаўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Насовіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Прыбыткаўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гомельскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Насовіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Ганьск Первшы

**Ганьск Первшы** (, да 1967 года — **Ганьск**, таксама **Ганск**) — вёска ў Польшчы, за 20 км на паўднёвы захад ад Уладавы і за 60 км на ўсход ад Любліна. Уваходзіць у склад Уладаўскага павета Люблінскага ваяводства, сядзіба гміны Ганьск. Насельніцтва на 2018 год — 959 чалавек.

## Гісторыя 
Першая захаваўшаяся дакументальная згадка пра Ганьск адносіцца да 1372 года. У дакуменце, які захоўваецца ў Люблінскім дзяржаўным архіве, згадваецца двор, уласнікам якога быў Ян Ганскі. Усе будынкі былі драўлянымі, маёнтак уключаў каля 7500 валок зямлі, у тым ліку лугі, балоты і лясы.

У часы Польскага Каралеўства вёска была цэнтрам ардынацыі Ганскіх, якая налічвала да 10 тысяч моргаў ворнай зямлі. У ваколіцах вёскі захаваліся рэшткі гарадзішча-крэпасці часоў сярэднявечча. 

На 1827 год у вёсцы, якая тады была часткай Царства Польскага, быў 81 двор і пражывала 615 чалавек. З 1867 года — у складзе Сядлецкай губерні.

Станам на 10 верасня 1921 года ў вёсцы было 64 дамы (з іх 1 бязлюдны) і 411 жыхароў, з якіх:
* 198 мужчын і 213 жанчын;
* 305 праваслаўных, 88 каталікоў, 10 іўдзеяў, 8 евангельскіх хрысціян;
* 307 «тутэйшых», 86 палякаў, 10 габрэяў, 7 немцаў, 1 чалавек іншай нацыянальнасці.

Да 1967 года вёска насіла назву Ганьск і ўключала ў сябе тэрыторыі цяперашніх асобных вёсак Ганьск Другі і Ганьск-Калонія. У 1954—1972 гадах вёска была сядзібай аднайменнай грамады. У 1975—1998 гадах вёска адміністрацыйна ўваходзіла ў склад Хэлмскага ваяводства.

Сёння мясцовасць мае статус салецтва і з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Ганьск, рымска-каталіцкай парафіі Святога Раймунда і Ганьскага дэканата. 

## Спасылкі
Факультэт дадатковай адукацыі ПалесДУ

**Факультэт дадатковай адукацыі ПалесДУ** — адзін з факультэтаў Палескага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Факультэт быў утвораны загадам рэктара ад 1 лістапада 2016 года № 478. Факультэт у сваёй дзейнасці кіруецца Палажэннем «Аб факультэце дадатковай адукацыі». Навучальны працэс на факультэце ажыццяўляецца ў адпаведнасці з нарматыўнымі дакументамі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь і іншых органаў кіравання, унутрывузаўскай дакументацыяй, якая рэгламентуе дзейнасць прафесарска-выкладчыцкага складу, слухачоў і супрацоўнікаў універсітэта.

## Спецыяльнасці 
* Банкаўская справа (кваліфікацыя «спецыяліст банкаўскай справы»)
* Падаткі і падаткаабкладанне (кваліфікацыя «спецыяліст па падатках і падаткаабкладанні»)
* Дзелавое адміністраванне (кваліфікацыя «менеджар-эканаміст»)
* Трэнерская работа (з указаннем віду спорту) (кваліфікацыя «трэнер-выкладчык»)
* Сучасная замежная мова (знешнеэканамічная дзейнасць) (кваліфікацыя «перакладчык-рэферэнт»)
* Бухгалтарскі ўлік і кантроль у прадпрымальніцкай дзейнасці (кваліфікацыя «бухгалтар-эканаміст»)
* Тураператарская і турагенцкая дзейнасць (кваліфікацыя «менеджар па фарміраванні і продажы турыстычнага прадукту»)

## Дэканы 
* Вольга Анатольеўна Хмель

Дадатковай адукацым
Катэгорыя:З’явіліся ў 2016 годзе
Катэгорыя:2016 год у Беларусі
Выгнанне (фільм, 2007)

«**Выгнанне**» () — расійскі мастацкі фільм 2007 года, зняты рэжысёрам Андрэем Звягінцавым па матывах аповесці Уільяма Сараяна.

## Сюжэт 
Сям’я з дваімі дзецьмі прыязджае на бацькаву радзіму. Усё як звычайна, двухтыднёвы адпачынак у вёсцы. Але ўвечары маці Вера (Марыя Баневі) неўспадзеўкі аб’яўляе мужу (Канстанцін Лаўраненка), што яна цяжарная, але дзіця не яго. Пакутлівы стан Аляксандра пагаршаецца яшчэ і тым, што сын расказвае яму, як яго найлепшы сябар і партнёр па бізнесе, Роберт, прыходзіў да іх у госці. У гэты час бацька быў у працяглай камандзіроўцы, а хлопчыка з сястрой не было дома. У адно імгненне мужчына траціць амаль усё — жонку, сям’ю і сябра. Перад Аляксандрам паўстае балючае пытанне: «*Што рабіць з Верай? Забіць? Прагнаць? Ці дараваць ёй?*». І ён як галава сям’і павінен зрабіць гэты выбар…

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 7 кінаўзнагародамі і яшчэ 13 намінацыямі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2007 года
Катэгорыя:Фільмы Расіі 2007 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Расіі
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Звягінцава
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Андрэя Звягінцава
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Алега Негіна
Гуманітарны факультэт ПДУ

**Гуманітарны факультэт ПДУ** — адзін з факультэтаў Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Створаны ў 2017 годзе шляхам аб’яднання спартыўна-педагагічнага і гісторыка-філалагічнага факультэтаў.

## Кафедры 
* кафедра гісторыі і турызму
* кафедра сусветнай літаратуры і замежных моваў
* кафедра славянскай філалогіі
* кафедра тэхналогіі і методыкі выкладання
* кафедра фізічнай культуры і спорту

## Спецыяльнасці 
* Абслуговая праца і выяўленчае мастацтва
* Гісторыя
* Дашкольная адукацыя
* Замежныя мовы (па напрамках)
* Практычная псіхалогія
* Рамана-германская філалогія
* Тэхнічная праца і тэхнічная творчасць
* Турызм і гасціннасць
* Фізічная культура

### Магістратура 
* Айчынная гісторыя
* Літаратура народаў краінаў замежжа (з указаннем канкрэтнай літаратуры)
* Тэорыя і методыка навучання і выхавання (замежныя мовы)
* Тэорыя і методыка фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі, аздараўленчай і адаптыўнай фізічнай культуры

### Аспірантура 
* Літаратура народаў краінаў замежжа

## Дэканы 
* Дзяніс Аляксандравіч Кандакоў (2017—2020)
* Аляксандр Сяргеевіч Кірыенка (2020—2022)
* Аляксей Леанідавіч Радзюк (з 2022)

Катэгорыя:Стралецкая вуліца (Полацк)
Катэгорыя:З’явіліся ў 2017 годзе
Катэгорыя:2017 год у Беларусі

ПДУ
ПДУ
ПДУ
Рабушка

**Рабушка** — прозвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Антон Пятровіч Рабушка (нар. 1929) — матэматык, фізік-тэарэтык.
* Арцём Сяргеевіч Рабушка (нар. 1998) — беларускі гандбаліст.
* Людміла Іванаўна Рабушка (нар. 1951) — артыстка балета, Народная артыстка БССР.
Дом па Савецкай вуліцы, 14 (Гродна)

**Дом па Савецкай вуліцы, 14** — будынак у Гродне, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада, на рагу вуліц Савецкай і Найдуса.

## Гісторыя 
На месцы будынка стаялі касцёл і бальніца Святога Духа, які быў пабудаваны на ўклад каралевы Боны ад 9 кастрычніка 1551 г. Касцёл узводзіўся на так званым Пушкарскім месцы, абарончай мяжы горада 16 ст. З 17 ст. ён выконваў ролю прытулка для галечных і бяздольных. Касцёл праіснаваў да пачатку 19 ст., пасля чаго яго перабудавалі ў Дом міласэрнасці. Будынак меў нехарактэрныя для беларускай архітэктуры рысы — чатыры круглых калоны, прыкметны ўплыў італьянскага дойлідства. Вядома, што касцёл меў невялікія памеры, знаходзіўся ў сярэдзіне комплексу. Першы раз касцёл перабудоўваўся ў 1792, тады па фундацыі віленскага біскупа Ігнацыя Масальскага быў дабудаваны другі паверх, пасля яшчэ ў 1802, 1817, 1843, 1890.

Пасля канфіскацыі касцёла пасля паўстання 1863—1864 гадоў, будынак набыў купец Абель Тарлоўскі, які пасля пажару 1885 года перапрадаў дом Іоўну Хозэ. Пасля смерці Хозэ ў 1896 яго сын Альтэрам-Шмуэль перарабіў будынак пад гатэль «Славянскі» на 25 нумароў. Акрамя гатэлю ў будынку Хозэ-малодшага знаходзіўся шырокі спектр устаноў: гэта і пякарня Салавейчыка, і дробны гандаль садавіной Цывы Мышкоўскай, і цырульня Фрэнкеля, і мэбельная крама Урансона, і галантарэйная крама крама Смажановіча, і суконная крама разам з кравецкай майстэрняй Маркуса Прэнскага, і нават крама пахавальных прынадлежнасцей Г. Баўма. У 1910 у доме працавала «хуткапячатная» Сары Ган, а таксама жыў урач М. Хлявінскі. У 1928 годзе ў якасці ўласнікаў будынка выступаюць тры асобы: Філійс Назарко, Хоша Фрукт і Самуэль Хозэ, у будынку працавала сталоўка «Cynke». Самуэль Хозэ пашырыў гатэль, першы паверх дома здаў «Polski Bank Kresowy», гандлёвы дом «Палонія», рэдакцыя газеты «Grodner moment», гарнізоннае казіно, рэстаран Райнера і кандытарская, выдавецтва Гана і кніжная крама. У канцы 30-х гадоў працавала вінна-гастранамічная крама Мухенберга. Падчас другой сусветнай вайны ў будынку змяшчаўся нямецкі ваенны пансіянат «Стары Сябра», сталоўка якого знаходзілася ў касцёле. У гэты ж час была зруйнавана апсіда касцёла.

Пасля 1944 г. будынак займаў абласны камітэт КПБ, які, перасяліўшыся ў Новы замак, вызваліў яго пад Гродзенскі гарвыканкам у снежні 1952 года. На першым паверсе ў 1945 годзе была адчынена кнігарня «Навука», якая мела гандлёвую плошчу 119 м² і займалася продажам навукова-тэхнічнай літаратуры, букіністычных кніг. Таксама ў савецкі час у будынку знаходзіўся савет Ленінскага раёна таварыства барацьбы за цвярозасць. У канцы XX ст. — выканкам Ленінскага райсавета народных дэпутатаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1843 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гродна
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Гродна)
Катэгорыя:Вуліца Найдуса (Гродна)
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Гродне
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гродна
Вуліца Якуба Коласа (Наваполацк)

**Вуліца Якуба Коласа** (, ) — вуліца ў Наваполацку, названая ў гонар Якуба Коласа.

## Апісанне 
Размешчана ва ўсходняй частцы горада (5-ы, 6-ы, 7-ы, 9-ы мікрараёны) і цягнецца з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход ад вуліцы Калініна да вуліцы Генова ўздоўж Заходняй Дзвіны. Працягласць вуліцы складае каля 4,2 км (адна з самых працяглых у горадзе). Забудова правага (верхняга) боку вуліцы — тыповая, пераважна панэльная, у асноўным у 9 паверхаў. З левага (ніжняга) боку да вуліцы прымыкае пойма Заходняй Дзвіны, засаджаная дрэвамі і кустарнікамі, якія ўтвараюць пойменны парк. Рэгулярны рух грамадскага транспарту па вуліцы адсутнічае.

## Сацыяльныя аб’екты 
* школа № 12
* школа № 14
* № 12 — Палац дзяцей і моладзі.
* № 46 —  (не працуе; 1981—1983, архітэктар А. Караткоў). Будынак пабудаваны як Навучальна-вытворчы камбінат Упраўлення нафтаправода «Дружба».
* № 48 — гасцініца «Нафтан».
* № 52 — Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса.
* Праваслаўная царква ў гонар нараджэння Св. Яна Хрысціцеля

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
MACV-SOG

**MACV-SOG** (, літар. *«Камандаванне па аказанні ваеннай дапамогі В’етнаму — група даследаванняў і назіранняў»*) — звышсакрэтнае падраздзяленне спецназа ЗША, створанае для вядзення спецаперацый. Дзейнічала падчас В’етнамскай вайны ў розных краінах: В'етнаме (паўночным і паўднёвым), Лаосе, Камбоджы, Бірме, у прыгранічных абласцях Кітая у MACV-SOG праходзілі ваенную службу больш за 2 тысячы амерыканцаў і 8 тысяч в’етнамцаў.

## Гісторыя 
Падраздзяленне было сфарміравана 24 студзеня 1964 года як частка Military Assistance Command, Vietnam (MACV) генералам Харкінсам. Першапачаткова называлася «Special Operations Group», затым было перайменавана ў «Studies and Observations Group (SOG)», займаючыся пошукам збітых амерыканскіх лётчыкаў, трэніроўкай агентаў сярод паўстанцаў, разведкай, нападамі ў тыле ворага, прапагандай і псіхалагічнай вайной. Падраздзяленне прыняло ўдзел амаль ва ўсіх буйных кампаніях В’етнамскай вайны, у тым ліку ў інцыдэнце ў Танкінскам заліве, які паскорыў ўступленне Злучаных Штатаў у вайну, у аперацыях Steel Tiger, Tiger Hound, Commando Hunt і Lam Son 719, а таксама вяло сваю дзейнасць падчас Тэцкага наступлення, баявых дзеянняў у Камбоджы і Велікоднага наступлення.

Падраздзяленне было афіцыйна расфармаванае 30 красавіка 1972 года, пасля чаго яго месца заняла Strategic Technical Directorate Assistance Team 158.

## Структура 
З амерыканскага боку ў падраздзяленні ў асноўным служыў спецыяльна навучаны персанал з сіл спецыяльнага прызначэння арміі ЗША (US Army Special Forces), а таксама некаторая колькасць вайскоўцаў спецназа ВМС (Navy SEAL), ВПС ЗША, ЦРУ і каманд FORECON з Корпуса марской пяхоты ЗША.

Значная колькасць в’етнамскіх салдат, якія служылі ў MACV-SOG, былі адабраны з Special Commando Unit, звычайна складаліся з 6 або 12 чалавек, з якіх толькі 3 былі амерыканцамі, а астатнія — карэннымі жыхарамі Паўднёвага В’етнама.

З лістапада 1967 года MACV-SOG дзяліўся на тры наземныя падраздзяленні «Command & Control Detachment» (раней «Forward operating bases»): South, Central і North, а таксама на падраздзяленні марской і авіяцыйнай разведкі.

## Гл.таксама 
*  (OPLAN 34A)

## Спасылкі 
* Vietnam and Southeast Asia Documents — MACSOG  // DoD, OSD/JS FOIA Library

Катэгорыя:Зніклі ў 1972 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1964 годзе
Катэгорыя:Узброеныя сілы ЗША падчас В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Узброеныя сілы ЗША
Багатырова

**Багатырова** — тапонім, жаночая форма прозвішча Багатыроў.

## Прозвішча 
* Валянціна Васілеўна Багатырова — беларускі вучоны-эканаміст

## Тапонім 
### Беларусь 
* Багатырова (Мінскі раён)
* Багатырова 1

### Казахстан 
* Багатырова (Усходне-Казахстанская вобласць)