open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gloiocephala

**Gloiocephala** — род грыбоў сямейства . Род шырока распаўсюджаны, але ў асноўным вядомы ў трапічных і субтрапічных раёнах і налічвае каля 30 відаў.

## Апісанне 
Грыбы гэтай групы вельмі дробныя і растуць на сцеблах і лісці аднадольных раслін, такіх як асака, звычайна ў вільготных месцах. У большасці відаў іх пладовыя целы не развіваюцца ў тыповую грыбную форму — пласцінкі часта рэдукаваныя да жылкападобных структур або зусім адсутнічаюць, а ножка можа быць асіметрычнай, кароткай або адсутнічаць.

У Еўропе растуць пяць відаў: , , ,  і .

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Агарыкальныя
Катэгорыя:Роды грыбоў
Lamproderma

**Lamproderma**&nbsp;— род міксаміцэтаў сямейства . Уключае 46 відаў.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Стэманітальныя
Элеанора Міхайлаўна Сцябляк

**Элеанора Міхайлаўна Сцябля́к** (, нар. , ) — украінская артыстка балета, педагог. Народная артыстка Украіны (1999). Жонка балетмайстра, галоўнага харэографа Кіеўскага акадэмічнага тэатра імя Т. Р. Шаўчэнкі Анатоля Шэкеры.

## Біяграфія 
Нарадзілася 25 красавіка 1940 года ў Жытоміры ў сям’і драматычных акцёраў.

У 1959 годзе скончыла Кіеўскае дзяржаўнае харэаграфічнае вучылішча (клас Наталлі Веракундавай).

З 1959 па 1982 год была артысткай Кіеўскага тэатра оперы і балета імя Т. Р. Шаўчэнкі. Гастралявала з тэатрам у Партугаліі, Швецыі, Даніі, Японіі, Нарвегіі, Румыніі, Італіі, Венгрыі, Германіі і іншых краінах.

У 1974 годзе Элеаноры Міхайлаўне было прысвоена званне Заслужанай артысткі УССР.

У 1981 годзе скончыла балетмайстарскае аддзяленне .

З 1982 года працавала балетмайстрам-рэпетытарам Нацыянальнай оперы Украіны.

Як педагог-рэпетытар і балетмайстар рыхтуе партыі з маладымі выканаўцамі. Сярод яе вучняў — вядомая македонская балерына Таня Вуйсыч-Тадароўская.

## Творчасць 
Балерына лірыка-рамантычнага плана з яркім драматычным талентам. Выявы, створаныя Элеанорай Сцябляк, былі поўныя экспрэсіі, унутранай дынамікі, псіхалагізму.

Сярод партый — Адэта-Адылія («Лебядзінае возера» П. І. Чайкоўскага), Раймонда, Джульета («Рамэа і Джульета» С. С. Пракоф’ева), Кітры («Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Фрыгія («Спартак» А. Хачатурана) і іншыя.

У 1971 годзе Элеанора Міхайлаўна Сцябляк знялася на кінастудыі імя Аляксандра Даўжэнкі ў ролі Лесі Украінкі ў мастацкім фільме «Апанаваная».

## Узнагароды 
* Заслужаная артыстка Украінскай ССР (1974),
* Народная артыстка Украіны (1999).

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета Украіны
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетныя педагогі Украіны
Катэгорыя:Балетныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі XXI стагоддзя
Раіса Аляксееўна Хілько

**Раіса Аляксееўна Хілько́** (нар. ) — украінская савецкая артыстка балета, прыма-балерына Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы і балета Украіны імя Тараса Шаўчэнкі, балетмайстар-рэпетытар Нацыянальнай оперы Украіны. Народная артыстка УССР (1978).

## Біяграфія 
Раіса Хілько нарадзілася 21 верасня 1950 года ў горадзе Днепрапятроўск.

У 1968 годзе скончыла Кіеўскае харэаграфічнае вучылішча (клас Наталлі Веракундавай), а ў 1984 годзе — балетмайстарскае аддзяленне ГІТІСа.

У 1968—1993 гадах — артыстка Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы і балета Украіны імя Тараса Шаўчэнкі.

У 1978 годзе атрымала залаты медаль у міжнародным конкурсе артыстаў балета ў Варне.

З 2000 года — балетмайстар-рэпетытар Нацыянальнай оперы Украіны.

Гастралявала ў Японіі, Італіі, Іспаніі, Францыі, Германіі, Партугаліі, Венгрыі, Балгарыі, Егіпце, Аргенціне, Бразіліі, Перу, Нікарагуа і іншых краінах.

## Творчасць 
Балерына лірыка-рамантычнага плана.

Сярод яе партый — Адэта-Адылія («Лебядзінае возера» П. І. Чайкоўскага), Жызель («Жызель» А. Адана), Аўрора («Спячая прыгажуня» П. І. Чайкоўскага), Эгіна («Спартак» А. Хачатурана, харэаграфія А. Шэкеры), Мехменэ Бану («Легенда аб каханні» ), Раймонда («Раймонда» А. Глазунова), Маўка («» ) і інш.

## Літаратура 
* Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.- М.: Советская энциклопедия, 1981.- 623 стр. с илл.
* Енциклопедія українознавства : Словникова частина : [в 11 т.] / Наукове товариство імені Шевченка; гол. ред. проф., д-р Володимир Кубійович. — Париж — Нью-Йорк : Молоде життя, 1955—1995.
* Мистецтво України : Біографічний довідник / упоряд.: А. В. Кудрицький, М. Г. Лабінський; за ред. А. В. Кудрицького. — К. : «Українська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1997. — 700 с. — ISBN 5-88500-071-9.
* Хилько Раїса Олексіївна [Текст] // Нашого цвіту по всьому світу: маленькі розповіді про тих, хто вже прославив чи нині прославляє Україну, працюючи на Батьківщині та закордоном. Ч.1 :інформаційний дайджест / підгот. Л. В. Тараненко, О. Б. Буц, О. Л. Орлова, А. О. Хворостяна; відп. за вип. О. І. Шарабура. — Д. : КЗК «Дніпропетровська обласна бібліотека для дітей», 2015. — С. 90.

Катэгорыя:Балетныя педагогі Украіны
Катэгорыя:Балерыны СССР
Катэгорыя:Балерыны Украіны
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Ceratiomyxa

**Ceratiomyxa** — род грыбападобных арганізмаў, які адносіцца да класу .

 — адзін з найбольш шырока распаўсюджаных і часта сустракаемых міксаміцэтаў у свеце.

## Біялагічнае апісанне 
Споры ўтвараюцца экзагенна, кожная — на асобнай тонкай ножцы, раскіданыя па паверхні спарафора. Спарафоры звычайна прамыя, галінаваныя або пераплятаюцца, часам у выглядзе буйнапорыстай сетачкі, афарбоўка іх белая або жоўтая.

Пры прарастанні спор утвараюцца амебоідны чатырох’ядравы пратапласт, які пераходзіць у ніткападобную фазу, папярэднюю мітозу. Пасля мітозу ўтвараюцца восем гаплоідных клетак з доўгім (часам таксама з кароткім) жгуцікам.

## Сістэматыка 
### Сінонімы 
* , nom. nov.
* , nom. illeg.
* , nom. rej.

### Віды 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Martin G. W., Alexopoulos C. J., Farr M. L. The Genera of Myxomycetes. — 1983. — P. 38—39. — ISBN 0-87745-124-9.
* Olive L. S. The Mycetozoans. — 1975. — P. 29—32. — ISBN 0-12-526250-7.

Катэгорыя:Протастэліды
Трыхія зменлівая

**Трыхія зменлівая** (*Trichia varia*) — від міксаміцэтаў парадку , упершыню апісаны Іаганам Фрыдрыхам Гмелінам у 1794 годзе.

## Апісанне 
Яго спарангій мае памеры ад 0,6 да 0,9 міліметра, а ножка — ад 0,1 да 0,5 міліметра. Мае бледна-аранжавы колер і адрозніваецца ад іншых прадстаўнікоў гэтага роду двума спіральнымі палосамі на элатэрах. Ён распаўсюджаны ў розных частках свету.

Катэгорыя:Міксаміцэты
Бадамія пухіраватая

**Бадамія пухіраватая** (*Badhamia utricularis*) — від міксаміцэтаў сямейства . Упершыню ён быў апісаны як   у 1789 годзе і аднесены да роду  .

## Апісанне 
Сапратроф. Мае хромава-жоўтае распасцёртае вегетатыўнае цела (плазмодый) і шэрыя, падоўжана-яйцападобныя, радзей шарападобныя спарангіі. Жыве ў лясах, на Беларусі трапляецца часта ў маі-верасні.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бадамія
Didymium

**Didymium**&nbsp;— род міксаміцэтаў сямейства . Назва ўпершыню апублікавана ў 1797 годзе.

## Класіфікацыя 
Род *Didymium* уключае 243 віды:

## Літаратура 
* Schrader, H.A. 1797. Nova genera plantarum. Pars prima cum tabulis aeneis coloratis. :1-32 — P.20

Катэгорыя:Фізаральныя
Арцырыя аголеная

**Арцырыя аголеная** (*Arcyria denudata*) — від міксаміцэтаў сямейства .

## Апісанне 
Прадстаўляе сабой цыліндрычныя або амаль трубчастыя целы вышынёй каля 2 міліметраў і ўнутраным радыусам паўміліметра, хоць у момант максімальнай спеласці яны могуць дасягаць 6 міліметраў у вышыню. Мае чырванаваты колер, падобны на цагляны, з тэндэнцыямі да ружовых адценняў, сцябло такога ж колеру і дыяметр у спелым стане 1,5 міліметра.

## Асяроддзе пражывання 
Яны растуць на кары і мёртвых ствалах дрэў у перыяд з вясны да восені, аддаючы перавагу лісцяным пародам, хоць яго таксама можна знайсці на іншых відах.

## Ядомасць 
Від не класіфікуецца як ядомы, хоць яго прыём не выклікае захворвання.

## Спасылкі 
* Arcyria denudata (L.) Wettst. 1886

Катэгорыя:Арцырыевыя
Comatricha nigra

**Comatricha nigra** — шырока распаўсюджаны від міксаміцэтаў сямейства .

## Апісанне 
Расце на лясной падсцілцы на спарахнелай драўніне. Спарангій дасягае агульнай вышыні 2-8 мм, у той час як чорная, падобная на валасы ножка звычайна ў 2-6 разоў перавышае даўжыню спарангія. Колер спарангія вар’іруецца ў залежнасці ад стадыі яго развіцця, ад напаўпразрыстага белага да ружовага, ярка-чырвонага і ў канчатковым выніку да чорнага.

Катэгорыя:Стэманітальныя
Ксіларыя

**Ксіларыя** (*Xylaria*)&nbsp;— род грыбоў сямейства . Назва была ўпершыню апублікавана ў 1789 годзе і паходзіць ад грэчаскага слова xýlon, што азначае дрэва.

## Апісанне 
Стромы вертыкальныя, цыліндрычныя, булавападобныя, ніткападобныя, лапатападобныя, прамыя або адагнутыя. Перытэцыі ў перыферычным пласце стромы пагружаныя, з часам злёгку выступаюць, шарападобныя або яйкападобныя. Аскі цыліндрычныя, 8-споравыя. Споры эліптычныя або тупа-верацёнападобныя, аднаклетачныя, чорныя. Канідыяльнае споранашэнне развіваецца на паверхні маладой стромы, пакрываючы яе шэрым або бялёсым налётам.

## Віды 
Па стане на 18 лістапада 2019 года база Species Fungorum уключае 240 відаў роду *Xylaria*.

## Галерэя 

Geweihförmige_Holzkeule_-_Staghorn_fungus_-_Xylaria_hypoxylon_-_01.jpg|
Xylaria longipes 2013-09-17 3.jpg|
Xylaria polymorpha (Pers.) Grev 879754.jpg|
Xylaria against Penicillium.jpg|Узаемадзеянне  і  у падвойнай культуры

## Літаратура 
* Schrank, F. von P. 1789. Baierische Flora. 1:1-753&nbsp;— P.200

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Аскаміцэты
Стэманітыс

**Стэмані́тыс** (*Stemonitis*) — род міксаміцэтаў сямейства , шырока распаўсюджаны ў прыродзе, за выключэннем Антарктыкі.

Апісана каля 20 відаў (дадзеныя 2017 года), на тэрыторыі былога СССР выяўлена 8 відаў (1993). Спарангіі прадстаўнікоў роду, вонкава не адрозныя ад сучасных, былі знойдзены ў мелавым бірманскім бурштыне.

## Апісанне 
 белы або жоўты. Споранашэнне мае выгляд шматлікіх цыліндрычных «пярынак» (спарангіяў), якія размешчаны на субстраце амаль вертыкальна, утвараючы групы. Спарангій 2—20 мм вышынёй з больш ці менш выяўленай ножкай. Унутры спарангія ножка пераходзіць у калонку, якая праходзіць амаль па ўсёй яго даўжыні. Ад калонкі адыходзяць ніткі капіліцыя; на паверхні спарангія (пад перыдыем) яны ўтвараюць большай часткай замкнёную сетку. Перыдый мае выгляд плёнкі, хутка знікаючы.

Споры ў масе чорныя ці карычневыя, у праходным святле бура-фіялетавыя.

Адрозніваць асобныя віды цяжка, для дакладнай ідэнтыфікацыі звычайна неабходная мікраскапія.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Распаўсюджаны род, сустракаецца галоўным чынам летам і восенню на гнілым дрэве, адмерлых галінах, лісці.

Межы роду даволі размытыя. Ад блізкага роду  адрозніваецца замкнёнай сеткай капіліцыя на паверхні спарангія.

## Асноўныя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Стэманітальныя
Trichiaceae

**Trichiaceae** — сямейства міксаміцэтаў парадку . 6 родаў, 78 відаў (2013).

## Біялагічнае апісанне 
Спорасховішчы — плазмодыякарпы або спарангіі (часам псеўдаэталіі). Спарангіі рознай формы: круглявыя, цыліндрычныя або булавападобныя, могуць быць прыўзняты на ножцы, у некаторых прадстаўнікоў няправільнай формы, адзінкавыя або ў групах.

Капіліцый прадстаўляе сабой сетку з галінаваных валокнаў альбо мноства асобных нітак. Ніткі капіліцыя полыя. Маюць розную арнаментацыю (спіралепадобныя або колцападобныя патаўшчэнні, шыпікі, сетачка); часам гладкія. Тыповы капіліцый з ізаляваных нітак са спіральнымі патаўшчэннямі.

Споры звычайна ярка-жоўтыя ў масе, у некаторых прадстаўнікоў — чырвоныя або бурыя.

Роды сямейства адрозніваюць ў асноўным па прыкметах капіліцыя і перыдыя. Межы некаторых родаў, як і самога сямейства, некалькі размытыя.

## Прадстаўнікі 
Спіс родаў па стане на 2013 год:

*  — 5 відаў;
*  — 26 відаў;
*  — 6 відаў;
*  — 7 відаў;
*  — 1 від;
*  — 33 віды.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Міксаміцэты
Парламенцкія выбары на Фарэрскіх астравах (1924)

**Выбары ў Лёгтынг Фарэрскіх астравоў** — выбары ў прадстаўнічы орган Фарэрскіх астравоў, якія прайшлі 22 студзеня 1924 года. Колькасць мандатаў была пашырана да 23-х.

На выбарах Партыя саюза набрала большасць галасоў і атрымала 13 мандатаў, у той момант як Партыя самакіравання набрала такую ж колькасць, як і ў 1920 годзе — 10.

## Вынікі выбараў 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Løgtingið 150: hátíðarrit: 150 ár liðin, síðani Løgtingið varð endurstovnað. Hátíðarrit 3. Løgtingið. — Tórshavn: Løgtingið, 2003. — Ss. 78—79, 149—175.
* Waag, E. Val og valtøl 1906—1966. — Klakksvík: Egiđ forlag, 1967. — Ss. 1—12.

1924
Катэгорыя:1924 год на Фарэрскіх астравах
Катэгорыя:Падзеі 22 студзеня
Катэгорыя:Студзень 1924 года
Катэгорыя:Выбары 1924 года
Ордэн княгіні Вольгі

**Ордэн княгіні Вольгі** () —  для ўзнагароджання жанчын за выдатныя заслугі ў дзяржаўнай, вытворчай, грамадзянскай, навуковай, адукацыйнай, культурнай, дабрачыннай і іншых сферах грамадскай дзейнасці, выхаванні дзяцей у сям’і.

Аўтар знака ордэна — мастак .

## Гісторыя 
* 15 жніўня 1997 года Указам Прэзідэнта Украіны Л. Д. Кучмы № 827/97 заснаваны знак адрознення Прэзідэнта Украіны «Ордэн княгіні Вольгі» I, II, III ступені. Указам таксама зацверджаны Статут знака адрознення і апісанне знакаў ордэна.
* 16 сакавіка 2000 года Вярхоўная Рада Украіны прыняла Закон «Аб дзяржаўных узнагародах Украіны», якім была ўстаноўлена дзяржаўная ўзнагарода Украіны — ордэн княгіні Вольгі I, II, III ступені. Законам было прадугледжана, што яго дзеянне распаўсюджваецца на праваадносіны, звязаныя з узнагароджаннем асоб, удастоеных . Прэзідэнту было рэкамендавана прывесці свае рашэнні ў адпаведнасць з прынятым Законам.

Катэгорыя:Ордэны Украіны
Міладоўскі

**Міладоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вітольд Феафілавіч Міладоўскі (1837—1863) — удзельнік паўстання 1863—1864.
* Фларыян Міладоўскі — кампазітар, піяніст, педагог.
Парламенцкія выбары на Фарэрскіх астравах (1928)

**Выбары ў Лёгтынг Фарэрскіх астравоў** — выбары ў прадстаўнічы орган Фарэрскіх астравоў, якія прайшлі 23 студзеня 1928 года.

На выбарах Партыя самакіравання атрымала большасць мандатаў — 11. Партыя саюза, нягледзячы на тое, што набрала большасць галасоў, атрымала 10 мандатаў. На выбарах упершыню прыняла ўдзел Сацыял-дэмакратычная партыя, якая атрымала 2 мандаты.

## Вынікі выбараў 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Løgtingið 150: hátíðarrit: 150 ár liðin, síðani Løgtingið varð endurstovnað. Hátíðarrit 3. Løgtingið. — Tórshavn: Løgtingið, 2003. — Ss. 78—79, 149—175.
* Waag, E. Val og valtøl 1906—1966. — Klakksvík: Egiđ forlag, 1967. — Ss. 1—12.

1928
Катэгорыя:1928 год на Фарэрскіх астравах
Катэгорыя:Падзеі 23 студзеня
Катэгорыя:Студзень 1928 года
Катэгорыя:Выбары 1928 года
Землетрасенне ў Гуаясе (2023)

18 сакавіка 2023 года на поўдні Эквадора адбылося моцнае землетрасенне магнітудай 6,8. Эпіцэнтр знаходзіўся недалёка ад узбярэжжа кантона Балао, прыкладна ў 80 км на поўдзень ад Гуаякіля. Штуршкамі былі закрануты эквадорскія правінцыі Эль-Ора, Азуай і Гуаяс, а таксама памежныя раёны Перу.

## Тэктанічная абстаноўка 
У актыўнай тэктоніцы Эквадора дамінуюць наступствы субдукцыі пліты Наска пад Паўднёва-Амерыканскую пліту. Краіна знаходзіцца ў паўночнай вулканічнай зоне, дзе зона субдукцыі рухаецца з хуткасцю 7 см/год на паўночны ўсход. Паўночная частка Эквадора ляжыць над субдуцыраванай часткай хрыбта Карнегі і з’яўляецца вобласцю, дзе пліта Наска лічыцца моцна звязанай з Паўднёва-Амерыканскай плітой, што выклікае незвычайна вялікую дэфармацыю ўнутры пліты.

У Эквадоры часта адбываюцца моцныя землятрусы. За мінулыя 250 гадоў адбылося 32 землетрасенні магнітудай 6,0 і больш.

У агульнай складанасці абрынуліся 84 будынкі, пашкоджаны 180 дамоў, 80 школ, 33 медыцынскія ўстановы, 14 аб’ектаў грамадскай інфраструктуры, 20 аб’ектаў прыватнай інфраструктуры і адзін мост. Улады паведамілі аб 16 загінулых

Штуршкі адбыліся таксама на перуанскай тэрыторыі. У Тумбесе, недалёка ад мяжы з Эквадорам, загінулі двое чалавек: 4-гадовая дзяўчынка і падлетак, у тым ліку з-за апоўзняў. У трох правінцыях рэгіёну абрынуліся пяць дамоў, пашкоджаны 38 будынкаў, дзве медустановы і чатыры школы. 32 чалавекі засталіся без даху над галавой, яшчэ 102 пацярпелі.

## Рэакцыя 
Прэзідэнт Эквадора Гільерма Ласа заклікаў суайчыннікаў захоўваць спакой, дадаўшы, што «брыгады надзвычайных сітуацый мабілізуюцца, каб аказаць усю сваю падтрымку пацярпелым».

Катэгорыя:Землетрасенні ў Перу
Катэгорыя:Сакавік 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 18 сакавіка
Катэгорыя:Землетрасенні 2023 года
Каця Зайцынгер

**Каця Зайцынгер** (ням.: Katja Seizinger, нар. , , зямля Паўночны Рэйн-Вестфалія, ФРГ) — нямецкая гарналыжніца, трохразовая алімпійская чэмпіёнка, чэмпіёнка свету і двухразовая ўладальніца Кубка свету. 3 разы прызнавалася найлепшай спартсменкай года ў Германіі (1994, 1996, 1998).

Адзіная двухразовая ўладальніца Кубка свету ў гісторыі нямецкага гарналыжнага спорту.

## Спартыўная кар’ера 
### Кубак свету 
Дэбютавала ў Кубку свету 10 снежня 1989 года ў амерыканскім Стымбат-Спрынгс у камбінацыі. Упершыню паднімалася на прызавы подыум Кубка свету 11 лютага 1990 года ў французскім Мерыбелі на трасе супергіганта ва ўзросце 17 гадоў.

За кар’еру атрымала 36 перамог на этапах Кубка свету (хуткасны спуск — 16, супергігант — 16, гіганцкі слалам — 4). Па агульнай колькасці перамог на этапах Каця займае 6-е месца ў гісторыі Кубка свету. Цікава, што ў камбінацыі, якую яна выйграла на Алімпіядзе-1998 у Нагана, на этапах Кубка свету Каця толькі 2 разы паднімалася на подыум — 1 раз яна была другой і 1 раз трэцяй.

Усяго за кар’еру Каця 202 разы стартавала на этапах Кубка свету і 76 разоў паднімалася на подыум (хуткасны спуск — 32, супергігант — 27, гіганцкі слалам — 14, слалам — 1, камбінацыя — 2). Такім чынам Каця была ў тройцы найлепшых на этапах Кубка свету ва ўсіх пяці сучасных дысцыплінах.

### Зімовыя Алімпійскія гульні 
У 1994 годзе Каця стала алімпійскай чэмпіёнкай у Лілехамеры, а ў 1998 годзе на Алімпіядзе ў Нагана яна выйграла другое запар алімпійскае золата ў хуткасным спуску, стаўшы першай гарналыжніцай у гісторыі, якой удалося перамагчы ў адной дысцыпліне на двух Алімпіядах запар. На той жа Алімпіядзе гэта ўдалося і італьянцы Дэборы Кампаньёны, якая выйграла другое золата ў гіганцкім слаламе.

Завяршыла кар’еру ў сакавіку 1998 года ва ўзросце 25 гадоў.

Катэгорыя:Спартсмены Германіі
Хільдэ Герг

**Мацільда «Хільдэ» Герг** (ням.: Mathilde «Hilde» Gerg, нар. , Ленгрыс) — нямецкая гарналыжніца, алімпійская чэмпіёнка і чэмпіёнка свету, пераможца 20 этапаў Кубка свету. Універсал, паспяхова выступала ва ўсіх дысцыплінах гарналыжнага спорту. Стрыечная сястра гарналыжніцы Аннемары Герг.

## Біяграфія 
У Кубку свету Герг дэбютавала 17 студзеня 1993 года, у лютым 1994 года атрымала сваю першую ў кар’еры перамогу на этапе Кубка свету, у супергіганце. Усяго мае на сваім рахунку 20 перамог на этапах Кубка свету, большасць з якіх у хуткасных дысцыплінах. Найлепшым дасягненнем у агульным заліку Кубка свету, з’яўляецца для Герг 2-е месца ў сезоне 1998/99. Чатыры разы Герг перамагала ў асобных заліках Кубка свету, у супергіганце ў сезонах 1996/97 і 2001/02 і ў камбінацыі ў сезонах 1997/98 і 1998/99.

На Алімпійскіх гульнях 1994 года ў Лілехамеры заняла 18-е месца ў супергіганце і 8-е месца ў камбінацыі, акрамя таго стартавала ў гіганцкім слаламе і слаламе, але ў абедзвюх дысцыплінах сышла з дыстанцыі ў другой спробе.

На Алімпійскіх гульнях 1998 года ў Нагана заваявала залаты медаль у слаламе, апярэдзіўшы Дэбору Кампаньёны ўсяго на 0,06 сек, і бронзавы медаль у камбінацыі, акрамя гэтага была 9-й у хуткасным спуску, 10-й у супергіганце і 13-й вігант слаламе.

На Алімпійскіх гульнях 2002 года ў Солт-Лэйк-Сіці заняла 4-е месца ў хуткасным спуску і 5-е месца ў супергіганце, акрамя таго стартавала ў камбінацыі, але не дабралася да фінішу.

За сваю кар’еру ўдзельнічала ў шасці чэмпіянатах свету, на якіх у асабістых відах заваявала тры бронзавыя медалі, а на чэмпіянаце свету 2005 года заваявала золата ў камандных спаборніцтвах.

Выкарыстоўвала лыжы вытворчасці фірмы Voelkl. Завяршыла спартовую кар’еру ў 2005 годзе.

Катэгорыя:Спартсмены Германіі
Зільке Краўсхаар-Пілах

**Зільке Краўсхаар-Пілах** (, нар. , , Германія) — нямецкая саначніца, выступала за зборную Германіі з 1995 па 2008 год. Прымала ўдзел у трох зімовых Алімпійскіх гульнях і выйграла тры медалі рознай вартасці, залаты ў Нагана (1998), бронзавы ў Солт-Лэйк-Сіці (2002) і сярэбраны ў Турыне (2006) — усё ў жаночых адзіночных заездах.

## Біяграфія 
Зільке Краўсхаар-Пілах з’яўляецца ўладальніцай дзесяці ўзнагарод чэмпіянатаў свету, чатыры разы яна дасягала першага месца (адзіночкі: 2004; змешаныя каманды: 2000, 2001, 2007), чатыры разы другога (адзіночкі: 2000, 2001; змешаныя каманды: 199 (адзіночкі: 2007, 2008). Дзесяць разоў спартсменка атрымлівала подыум чэмпіянатаў Еўропы, мае ў паслужным спісе сем залатых медалёў (адзіночкі: 1998, 2004, 2006; змешаныя каманды: 1998, 2000, 2004, 2006) і тры сярэбраныя (адзіночкі: 200).

Пяць разоў Краўсхаар выйгравала агульны залік Кубка свету, у сезонах 1998—1999, 2000—2001, 2001—2002, 2005—2006 і 2006—2007. Апошні ў сваёй кар’еры заезд правяла 16 лютага 2008 года, фінішаваўшы трэцяй у праграме жаночага адзіночнага катання, гэтак жа, як на сваім кубкавым дэбюце 30 лістапада 1996 года.

З ліпеня 2006 года замужам за нямецкім бізнесменам Міхаэлем Пілахам. 24 студзеня 2008 г. выклала на аўкцыён eBay свае сані, з якімі выступала на працягу ўсёй кар’еры, адзначыўшы пры гэтым, што ўсе атрыманыя ад іх продажу сродкі пойдуць на падтрымку маладых саначнікаў. У выніку лот быў выкуплены яе саначным клубам у Оберхофе за 1160 еўра. На дадзены момант Зільке Краўсхаар-Пілах працуе кіраўніцай у штаце санна-бабслейнай федэрацыі Германіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Саначнікі Германіі
Катэгорыя:Саначнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Саначнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Саначнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па санным спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны міру па санным спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па санным спорце
Таццяна Хюфнер

**Таццяна Хюфнер** (, нар. , , ГДР) — нямецкая саначніца. Алімпійская чэмпіёнка і прызёр Алімпійскіх гульняў, васьміразовая чэмпіёнка свету, двухразовая чэмпіёнка Еўропы.

Алімпійская чэмпіёнка гульняў 2010 года ў Ванкуверы, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2006 года ў Турыне, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 года ў Сочы, трохразовая чэмпіёнка свету, двойчы сярэбраны прызёр чэмпіянатаў Еўропы. Пачала займацца саначным спортам у 1992 годзе, у складзе дарослай зборнай Германіі з 2003 года. На працягу трох сезонаў 2007-08, 2008-09, 2009-10 гадоў нязменны пераможца выніковых залікаў этапаў кубка свету ў заездах адзіночак сярод жанчын. У лютым 2008 года стала першай жанчынай, якой удалося выйграць пяць этапаў розыгрышу кубка свету запар.

Завяршыла кар’еру ў 2019 годзе.

На клубным узроўні выступала за нямецкі клуб WSC Erzgebirge Oberwiesenthal. Вучылася ў Гамбургскай акадэміі дыстанцыйнага навучання па спецыяльнасці псіхалогія.

Катэгорыя:Саначнікі Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па санным спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Саначнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Саначнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Саначнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Саначнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету
Зонеберг

**Зонеберг** () — горад у Германіі, размешчаны ў гістарычнай вобласці Франконія і ў федэральнай зямлі Цюрынгія; цэнтр аднайменнага раёна. Утварае разам з суседнім горадам Нойштат-бай-Кобург, горадам-партнёрам, геаграфічна і эканамічна цэласную адзінку. Насельніцтва горада —  (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 45,44 км². Афіцыйны код — 16 0 72 018.

Да 1920-х гадоў горад Зонеберг быў цэнтрам сусветнай цацачнай прамысловасці, што адлюстравалася ў яго нефармальнай мянушцы «Сусветная сталіца цацак» () — сімвалам гэтай дзейнасці з’яўляецца Нямецкі музей цацкі, які функцыянуе ў горадзе. У 1925 годзе ў горадзе адкрылася Зонебергская абсерваторыя.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Зільке Краўсхаар-Пілах, нямецкая саначніца

Катэгорыя:Гарады Цюрынгіі
Зондэрсгаўзен

**Зондэрсгаўзен** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Цюрынгія. Заснаваны ў 1125 годзе. Да 1909 года служыў сталіцай княства Шварцбург-Зондэрсгаўзен.

Уваходзіць у склад раёна Кіфгойзер. Насельніцтва —  (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 114,36 км². Афіцыйны код — 16 0 65 067. Горад падзяляецца на 4 гарадскія раёны.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Гунда Німан-Штырнеман, нямецкая канькабежка

Катэгорыя:Гарады Цюрынгіі
Началава (значэнні)

**Началава** — шматзначны тэрмін.

## Населеныя пункты 
* Началава — сяло ў Астраханскай вобласці Расіі.

## Прозвішча 
* Юлія Віктараўна Началава (1981—2019) — расійская спявачка, актрыса і тэлевядучая.
Шмалькальдэн

**Шмалькальдэн** () — горад у Германіі, на паўднёвым захадзе зямлі Цюрынгія. Размешчаны на паўднёва-заходнім схіле Цюрынгенскага Лесу, у месцы зліцця рэк Шмалькальдэ і Штыле. Уваходзіць у склад раёна Шмалькальдэн-Майнінген.

На 31 снежня 2015 года насельніцтва горада — .

## Гісторыя 
31 снежня 1530 года пратэстанцкія князі і імперскія гарады аб’ядналіся ў Шмалькальдэне ў Шмалькальдэнскую лігу, якая ў 1546—1547 гадах уступіла ў Шмалькальдэнскую вайну супраць імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Карла V і каталіцкай лігі, якая стала адной з лігі.

1 лістапада 2010 года горад згадваўся ў СМІ ў сувязі з тым, што на яго тэрыторыі ўтварылася карставая варонка на плошчы каля 600 м² і глыбінёй 20 метраў.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Франк Люк, нямецкі біятланіст
* Свен Фішэр, нямецкі біятланіст

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Цюрынгіі
Сімона Хаўсвальд

**Сімона Хаўсвальд** (дзявочае прозвішча — Хэ-Саон Дэнкінгер; ням.: Simone Hauswald (He-Soon Denkinger); нар. , , Бадэн-Вюртэмберг) — нямецкая біятланістка, чэмпіёнка свету па біятлонку . Уладальніца Малога кубка свету ў заліку спрынтарскіх гонак у сезоне 2009/2010.

## Біяграфія 
Яе бацька — немец, маці — карэянка. Сымона — ваеннаслужачая бундэсвера, неаднаразовы прызёр чэмпіянатаў свету па лыжных відах спорту сярод ваенных у біятлоне і лыжных гонках.

Сымона Хаўсвальд пачала займацца біятлонам у 12 гадоў. У 1998 годзе яна выйграла індывідуальную гонку на 12,5 км, а ў 1999 годзе — эстафетную гонку 3x7,5 км і срэбра ў індывуальнай гонцы чэмпіянату свету сярод юніёраў. У 2002 годзе Дэнкінгер атрымала сур’ёзную траўму, але ўжо праз год зноў вярнулася ў склад асноўнай зборнай каманды Германіі. На чэмпіянатах свету 2003 і 2004 гадоў Сымона заваявала дзве бронзавыя ўзнагароды ў складзе эстафетнай каманды сваёй краіны. На чэмпіянаце свету па біятлоне 2004 года ў Аберхофе Сімона была за крок ад асабістага медаля чэмпіянату свету, заняўшы чацвёртае месца ў мас-старце. Пачынаючы з 2004 года яна трывала ўваходзіць у трыццатку наймацнейшых біятланістак свету. Найлепшы поспех у агульным заліку Кубка свету — 2 месца ў сезоне 2009/2010.

Пачынаючы з сезона 2008/2009 Сымона выступае пад прозвішчам свайго мужа — Штэфена Хаўсвальда.

У канцы сезона 2009—2010 аб’явіла аб завяршэнні спартыўнай кар’еры.
Паш

**Паш** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аліна Іванаўна Паш (нар. 1993) — украінская спявачка, рэпер;
* Ульрыка Паш (1735—1796) — шведская мастачка, партрэтыстка і мініяцюрыстка жанра ракако, член Шведскай Каралеўскай акадэміі свабодных мастацтваў.
Антоні Людвік Рудаміна-Дусяцкі

**Антоні Людвік Рудаміна-Дусяцкі** (; ? — 1750) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, падкаморы браслаўскі (1724—1750). Староста субоцкі і біржанскі ў 1720-х гадах.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага Рудамінаў-Дусяцкага герба «Трубы». Сын Яна Казіміра Рудаміна-Дусяцкага.

Быў пасолм на сойм 1729 года ад Браслаўскага павета. Як пасол на канвакацыйны сойм 1733 года ад Інфлянцкага ваяводства быў членам Генеральнай канфедэрацыі, якая была створана на гэтым сойме 27 красавіка 1733 года. У 1735 годзе падпісаў рэзалюцыю Генеральнай рады Варшаўскай канфедэрацыі; падтрымліваў Аўгуста . Пасол Браслаўскага павета на сойм пацыфікацыйны 1735 года і пасол інфлянцкі на сойм надзвычайны пацыфікацыйны 1736 года. Пасол ад Браслаўскага павета на сойм 1740 года.

## Сям'я 
Быў жанаты з Францішкай (ці Барбарай) з роду Гадэбскіх і з Аленай з роду Касцюшкаў.

У шлюбе з Францішкай (ці Барбарай) нарадзіўся прынамсі Мікалай Андрэй Рудаміна-Дусяцкі (1721—1775)

## Літаратура 
* Rodzina: herbarz szlachty polskiej. T. 15 / ze zbiorów Seweryna Hr. Uruskiego i Materjałów Archiwalnych; oprac. przez Aleksandra Włodarskiego. — Warszawa: Księgarnia Gebethnera i Wolffa, 1931. — [4], 384 s. — S. 299.
* Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: spisy. T. 1. Województwo wileńskie XIV—XVIII wiek / pod red. Andrzeja Rachuby; oprac. Henryk Lulewicz, Andrzej Rachuba, Przemysław P. Romaniuk; przy współpr. Uładzimira Jemialianczuka i Andreja Macuka; Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. — Warszawa: DiG, 200. — 764 s. — S. 560, 718.

Антоні Людвік
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Члены Генеральнай канфедэрацыі (1733)
Катэгорыя:Варшаўскія канфедэраты (1733)
Катэгорыя:Падкаморыя браслаўскія
Катэгорыя:Старосты субоцкія
Катэгорыя:Старосты біржанскія
Лесахімія

**Лесахі́мія** — раздзел хіміі, галіна ведаў, якая вывучае прыроду, уласцівасці і хімічныя пераўтварэнні лясной расліннай сыравіны і тэхналогію яе перапрацоўкі.

У якасці сыравіны выкарыстоўваюцца асобныя часткі дрэва, якія адрозніваюцца па хімічнаму складу і ўласцівасцям, — драўніна, кара, лісце, жывіца (тарпатына) і інш. Прадуктамі прамысловай перапрацоўкі з’яўляюцца цэлюлоза, драўняны вугаль, каніфоль і каніфольныя кляі, шкіпінар, дубільныя рэчывы, палімеры тэрпенаў, эфірныя алеі і інш.

## Лесахімія ў Беларусі 
]]
Навуковыя даследаванні ў галіне лесахіміі Беларусі пачаліся ў 1929 годзе ў Інстытуце хіміі Акадэміі навук БССР. Вядуцца ў Інстытуце фізіка-арганічнай хіміі НАН Беларусі і Беларускім дзяржаўным тэхналагічным ўніверсітэце. Сярод вучоных у галіне лесахіміі: У. В. Шкатэлаў, К. М. Караткоў, Х. А. Чэркас, М. І. Міцкевіч, І. І. Бардышаў, В. В. Базыльчык.

## Гл. таксама 
* Лесахімічная прамысловасць Беларусі

## Літаратура 
* 
* Химическая энциклопедия / Под ред. И. Л. Кнунянца. — М.: Советская энциклопедия, 1988.
* 

Катэгорыя:Хімічная тэхналогія
Катэгорыя:Лясная прамысловасць
Розмары Акерман

**Розмары Акерман** (народжаная **Вічас**, нар.  года, Лоза, Саксонія, Германія) — германская лёгкаатлетка (скачкі ў вышыню), чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў 1976 года ў Манрэалі. Першая жанчына, якая скокнула ў вышыню на 2 метры (26 жніўня 1977 года, Берлін).

## Спартыўная кар’ера 
У 1972 годзе пад дзявочым прозвішчам Вічас выступала за зборную ГДР на мюнхенскай Алімпіядзе, дзе заняла 7-е месца з вынікам 1,85 м.

Вынікі спартоўкі хутка раслі. У жніўні 1974 года яна скокнула на 1,94 м, паўтарыўшы сусветны рэкорд Іарданкі Благоевай. Праз два тыдні, 8 верасня, на чэмпіянаце Еўропы ў Рыме яна заваявала залаты медаль з сусветным рэкордам (1,95 м).

У 1974 годзе яна выйшла замуж за гандбаліста Манфрэда Акермана і змяніла прозвішча.

Пік кар’еры Розмары Акерман прыпаў на 1976 год. 8 мая 1976 года яна чарговы раз перавысіла сусветны рэкорд, скокнуўшы на 1,96 м. На Алімпійскіх гульнях у Манрэалі 28 ліпеня 1976 года яна заваявала залаты медаль з вынікам 1,93 м.

У 1977 годзе Акерман паўтарыла свой сусветны рэкорд (1,96 м), 14 жніўня на Кубку Еўропы перавысіла яго (1,97 м), а 26 жніўня ў Заходнім Берліне пераадолела планку на вышыні 2,00 м.

У 1978 Акерман заняла другое месца на чэмпіянаце Еўропы ў Празе, прапусціўшы наперад італьянку Сару Сімеоні, якая ўстанавіла новы сусветны рэкорд (2,01 м). Акерман пераадолела планку на той жа вышыні, аднак падчас танца, які рушыў за гэтым, радасці ссунуўся адзін з матаў, стукнуў па стойцы і збіў планку. У выніку вышыня не была залічана, Акерман засталася другой з вынікам 1,99 м.

Акерман пайшла з вялікага спорту ў 1980 годзе, пасля Алімпіяды ў Маскве, дзе яна заняла 4-е месца.
Акерман

**Акерман** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Малін Акерман, канадская актрыса і мадэль шведскага паходжання
* Розмары Акерман, нямецкая лёгкаатлетка
Стэфка Кастадзінава

**Стэфка Георгіева Кастадзінава** (; нар.  г., ) — балгарская лёгкаатлетка, скакуха ў вышыню, чэмпіёнка летніх Алімпійскіх гульняў 1996, двухразовая чэмпіёнка свету, прэзідэнт Балгарскага алімпійскага камітэта.

Кастадзінава выйгравала два чэмпіянаты свету на адкрытым паветры (1987 і 1995). У памяшканні яна станавілася лепшай пяць разоў (1985, 1987, 1989, 1993 і 1997), чаго не ўдавалася яшчэ нікому.

Свой першы рэкорд свету Кастадзінава ўстанавіла 1 чэрвеня 1986 года ў Сафіі, і тады ён быў роўны 2,08 м. Праз год, 30 жніўня 1987 года — на чэмпіянаце свету ў Рыме яна палепшыла ўласнае дасягненне яшчэ на сантыметр.

Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры яна занялася спартыўна-арганізацыйнай работай, была віцэ-прэзідэнтам Балгарскай лёгкаатлетычнай федэрацыі, віцэ-прэзідэнтам Балгарскага алімпійскага камітэта, 11 лістапада 2005 года стала яго прэзідэнтам.
Хайке Хенкель

**Хайке Хенкель** (; пры нараджэнні *Хайке Рэдэцкі*; нар.  года, , Шлезвіг-Гольштэйн, ФРГ) — нямецкая лёгкаатлетка, якая спецыялізавалася ў скачках у вышыню. Алімпійская чэмпіёнка 1992 года, чэмпіёнка свету 1991 года, чэмпіёнка свету 1991 года ў памяшканні, чэмпіёнка Еўропы 1990 года, двухразовая чэмпіёнка Еўропы ў памяшканні (1990 і 1992).

Лепшая лёгкаатлетка свету па версіі IAAF у 1992 годзе і лепшая лёгкаатлетка 1991 года па версіі часопіса Track & Field News. 20 разоў выйгравала чэмпіянат Германіі.

Была замужам за плыўцом Райнерам Хенкелем, але потым яны развяліся. Цяпер замужам за былым дзесяціборцам Паўлем Маерам.

Асабісты рэкорд у памяшканні — 207 см — WR*, на стадыёне — 205 см.

На Алімпійскіх гульнях 1992 года Хенкель была асноўным фаварытам, з’яўляючыся да таго моманту дзейнай чэмпіёнкай свету і Еўропы як на адкрытым паветры, так і ў памяшканні. У фінале 8 жніўня на Алімпійскім стадыёне Хайке нечакана адчула праблемы на вышыні 197 см, узяўшы яе толькі з трэцяй спробы. Аднак затым немка з першай спробы брала 200 см і 202 см. Акрамя Хенкель ніхто не ўзяў вышыню 202 см. Рэкардсменка свету Стэфка Кастадзінава засталася толькі чацвёртай з вынікам 194 см.

Катэгорыя:Скакуны ў вышыню
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1992 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1984 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Хвоя (значэнні)

Назву **Хвоя** маюць:
* Хвоя (сасна) — род вечназялёных дрэваў, радзей кустоў, сямейства .
* Хвоя — батанічны помнік прыроды мясцовага значэння ў Зэльвенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі
Лілія Валер’еўна Літкоўская

**Лілія Валер’еўна Літкоўская** (;  , Кіеў, УССР) — украінскі дызайнер і мадэльерка. Уладальніца брэнда жаночага адзення «Litkovskaya».

## Біяграфія 
Яшчэ ў раннім дзяцінстве Лілію далучалі да свету моды. Яе дзядуля працаваў у швейным цэху і яна вельмі любіла праводзіць з ім час на працы. З гадамі яе захопленасць модай толькі расла. Юная Лілія Літкоўская збірала выразкі з модных часопісаў і марыла стаць мадэльерам. У студэнцкія гады яна шыла вопратку для сябе і пад заказ аднакурснікам.

* 2006 — стварае сезонныя калекцыі ў калабарацыі з іншымі маладымі дызайнерамі.
* 2008 — далучыўся да студыі дызайну «ANNLEE». Становіцца стылістам музычных гуртоў «Тартак» і «Таліта Кум», стварае вобразы артыстаў для здымак кліпаў; стыліст у праграме «Шанс» і мастак па касцюмах у фільмах Р. Балаяна .
* 2009 — заснаваў лэйбл Litkovskaya — мінімалістычны брэнд жаночага адзення. Яна атрымала ўзнагароду ў намінацыі «Лепшы дызайнер жаночага адзення» па версіі ўкраінскага выдання Elle.
* 2010 — Літкоўская атрымала прыз за лепшую пастаноўку ў рамках Ukrainian Fashion Week.
* 2011 — прызнаны лепшым дызайнерам жаночага адзення экспертамі Ukrainian Fashion Week.
* 2011 — трапіла на Тыдзень высокай моды ў Парыжы, а менавіта на паказ Maison Margiela, які стаў пераломным для дызайнера.
* 2013 — увайшла ў спіс Vogue Talents, 200 самых перспектыўных маладых дызайнераў свету, ініцыяваны італьянскім выданнем Vogue. Лэйбл таксама дэбютаваў на міжнародным рынку, адкрыўшы незалежны шоурум падчас тыдня моды ў Парыжы.
* 2014 — Best Fashion Awards за лепшы паказ.
* 2014 — адзін з найбуйнейшых рытэйлераў «Opening Ceremony» пачаў прадаваць уборы Ліліі.
* 2015 — у трэці раз атрымлівае прэмію Best Fashion Awards як лепшы дызайнер жаночага адзення.
* 2017 — дызайнер прадставіла сваю працу на Тыдні моды ў Парыжы.
* 2018 — сумесная калекцыя брэнда Litkovskaya і MustHave. Тварам калабарацыі стала Мішэль Андрадэ.
* 2019 — эксперт праекта «Подіум».

У сезоне восень-зіма 2018/2019 Ліля Літкоўская стварыла невялікую калекцыю абутку разам з карэйскім брэндам Reike Nen.

## Кліенты 
* Алёша
* Святлана Лабада
* Ані Лорак
* Алена Вінніцкая
* Марыя Ефрасініна
* Gallina і інш.

## Сям’я 
У ліпені 2022 года Лілія Літкоўская выйшла замуж за былога сакратара РНБА Аляксандра Данілюка.

## Спасылкі 
* 
*  
*
Сыны старадаўняй Літвы

**«Сыны́ старада́ўняй Літвы́»** ― студыйны альбом беларускага гурта «Ceilidh Ceol», які быў выдадзены ў 2013 годзе. Канцэпцыяй альбома з’яўляецца выкананне ірландскіх гістарычных песень, якія Алесь Чумакоў пераклаў на беларускую мову.

## Спіс песень 
## Удзельнікі запісу 
* Алесь Чумакоў ― гуслі

## Водгукі крытыкаў 
Музычны журналіст Сяргей Будкін адзначыў, што альбом *«атрымаўся сапраўды вельмі сьветлы, нават наіўны»*.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Альбом на афіцыйным сайце гурта

Катэгорыя:Альбомы 2013 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Ceilidh Ceol»
Голас Берасцейшчыны

**«Голас Берасцейшчыны»** () — газета, друкаваны орган таварыства Украінскага грамадска-культурнага аб’яднання Берасцейшчыны. Выдавалася штоквартальна ў Брэсце ў 1991-99 накладам каля 2,7 тыс. экз. Выступала ў абарону культурна-нацыянальных правоў украінцаў краю, абвяргала паклёпы шавіністаў і сепаратыстаў пра палескае ўкраінства.

Публікавала матэрыялы пра дзейнасць таварыства, пра гісторыю Берасцейшчыны, культуру яе насельніцтва, змяшчала звесткі пра жыццё Украіны і ўкраінцаў у іншых краінах.

## Літаратура 
* Голос Берестейщини / В. Г. Леонюк // Енциклопедія Сучасної України [Електронний ресурс] / Редкол.: І. М. Дзюба, А. І. Жуковський, М. Г. Железняк [та ін.] ; НАН України, НТШ. — К. : Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2006. — Режим доступу : https://esu.com.ua/article-26541

Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1991 годзе
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, закрытыя ў 1999 годзе
Палонская

**Палонская** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Вераніка Вітольдаўна Палонская — савецкая актрыса тэатру і кіно
* Лізавета Рыгораўна Палонская — руская пісьменніца і паэтка, перакладчыца, журналіст

## Гл. таксама 
* Наталля Дзмітрыеўна Палонская-Васіленка — украінскі гісторык-эмігрант
* Палонскі
Георг Філіп Тэлеман

**Георг Філіп Тэлеман** (; 14 сакавіка 1681, г. Магдэбург, Германія — 25 чэрвеня 1767) — нямецкі кампазітар, капельмайстар, музычны тэарэтык, адзін з буйнейшых кампазітараў XVIII ст.

## Біяграфіяныя звесткі 
Вучыўся музыцы ў гарадской школе Магдэбурга і ў К. Кальвера. Працаваў арганістам, пісаў оперы для гарадскога тэатра ў Лейпцыгу. З 1704 прыдворны капельмайстар пры герцагскім двары ў Польшчы, працаваў у Эйзенаху, Франкфурце-на-Майне (Германія), з 1721 музік-дырэктар пяці галоўных цэркваў у Гамбургу.

## Творчасць 
Адзін з першых перайшоў ад поліфаніі да гамафонна-гарманічнагна стылю кампазіцыі. Значнае месца ў яго творчасці займае інструментальная музыка, у аснове якой праграмныя творы. Аўтар опер (больш за 40), араторый, кантат, пасіёнаў, мес, магніфікатаў, аркестровых сюіт, у т.л. праграмных («Дон Кіхот»), канцэртаў з саліруючымі інструментамі, камерна-інструментальных і вакальных твораў, больш як 700 песень.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кампазітары Германіі
Бацярства

**Бацярства** — львоўская субкультура, якая існавала з сярэдзіны XIX да сярэдзіны XX стагоддзя.

Назва «бацяр», верагодна, паўстала ад венгерскага «betyar», што азначае твар, які мае дзіўныя погляды і здзяйсняе непрадказальныя ўчынкі, авантурыста, валацугу.

## Гісторыя 
Львоўскія бацяры паўсталі на Лычакаві і Пагулянцы, ў парку «Пагулянка». Там былі для гэтага ідэальныя перадумовы: Пагулянка была цэнтрам львоўскіх забавак. Бацяры гуртуюцца вакол «садкоў» — пабаў пры мясцовых броварах. Першыя (у першай палове XIX стагоддзе) бацяры былі хуліганамі, гультаямі і кішэннікамі.

З часам яны перасталі красці і буяніць, затое ўсяляк пачалі высмейваць Аўстра-Венгерскую імперыю. Вядомая гісторыя, калі бацяр, гуляючы па плошчы Рынак, голасна заявіў, што «мае імператара ў адным месцы». Яго адразу ж арыштавала жандармерыя. Аднак бацяры нанялі яму адваката, які здолеў звесці ў судзе яго віну да ўказання няслушнага месца знаходжання Франца Іосіфа І, за што яго асудзілі на два дні ў турме.

Бацяры набывалі забаўныя і рамантычныя рысы. Іх лозунгам служыў заклік: «Любіць Львоў, любіць жанчын і любіць жартаваць». Удзел асобных бацяр на польскім баку ў польска-ўкраінскай вайне выклікала распаўсюджванне легенды аб «геройскіх бацярах і дзецях» як галоўных стваральніках перамогі польскіх войскаў. Папулярнасць бацяры набылі ў часы Польскай Рэспублікі, калі папулярызавалася іх мова — Львоўская гвара і бацярскія песні. З 1933 да 1939 года да агульнапольскага эфіру выходзіла рэгулярная папулярная бацярская перадача Львоўскага радыё «На вясёлай Львоўскай хвалі» (), якую вялі яе аўтары польскія акцёры Генрык Фогельфенгер () (Тонька) і Казімеж Вайда () (Шчэпцьа).

Бацяры пакінулі ў спадчыну гумарыстычна-лірычныя песенькі, анекдоты, апавяданні, якія сёння называюць «бацярскім фальклорам».

Бацяр Багдан Рыбка так характарызуе львоўскіх бацяраў:У 2008 годзе Львоўская гарадская ўлада ўвяла Дзень львоўскіх бацяр, які праходзіцца на 1 мая пад заклікам «Бацяры ўсіх краін, яднайцеся».

## У культуры 
* Фільм Высакародныя валацугі (2018)

## Спасылкі 
* Сусветны бацярскі партал 
* Львоўскі Бацяр. — артыкул у часопісе «Тиждень»
* Homo leopolensis esse. *Наталка Касмалінская, Юра Ахрыменка.* Homo leopolensis esse. / Часопіс «Ї» 
* У Львове адзначылі Дзень бацяр (рэпартаж). 5 канал
* У Львове адзначаюць Дзень бацяра. Украінскае Нацыянальнае інфармацыйнае агенцтва
* *Д. Ярысевіч*. Энцыклапедыя сучаснай Украіны. — Т.2. Кіеў, 2003. С. 317
* *W.Jakubowska*. Mit lwowskiego batiara. — Warszawa, 1998. 

Катэгорыя:Крымінальныя субкультуры
Катэгорыя:Субкультуры
Катэгорыя:Культура Львова
Катэгорыя:Гісторыя Львова
Сезон 2003 ЖФК Надзея Магілёў

У 2003 годзе жаночы футбольны клуб «Надзея» з Магілёва прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2003 (2 месца),
* Кубак Беларусі 2003 (фіналіст).

## Склад каманды 
* Таццяна Махоўская
* Слонкіна
* Яўсеева
* Святлана Новікава
* Надзея Туркова
* Алена Зяцева
* Балабайкіна
* Таццяна Воўкава
* Святлана Знайдзёнава
* Ірына Балматова
* Галіна Станкевіч
* Наталля Ластачкіна (капітан)
* Ірына Траццякова
* Інэса Пеўзнер
* Алеся Зяцева
* Вальноўская
* Аксана Знайдзёнава

## Літаратура 
* Женский футбол // Всё о футболе. — 2003. — 2 сентября (№ 34 (229)). — С. 6.
* Плысов В. В борьбе за медали // Всё о футболе. — 2003. — 16 сентября (№ 36 (231)). — С. 13.
* Краснов В. В лидеры выходит «Надежда» // Всё о футболе. — 2003. — 18 июня (№ 23 (218)). — С. 13.
* Шарбур В. За возрождение былой надежды // Всё о футболе. — 2003. — 20 августа (№ 32 (227)). — С. 8.

2003
Надзея Магілёў
Катэгорыя:2003 год у Магілёве
Аксана Валер’еўна Знайдзёнава

**Аксана Валер’еўна Знайдзёнава** (нар. , Магілёў, Беларусь) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі. Майстар спорту Беларусі і Украіны. Сястра беларускай футбалісткі Святланы Знайдзёнавай.

## Клубная кар’ера 
Футболам пачала займацца ў 1997 годзе, калі ёй было 13 гадоў, выступала за ФК «Надзея» (Магілёў). У «Нафтахіміку» з 2006 года.

Чэмпіён Украіны 2007 года, бронзавы прызёр Чэмпіянату Украіны 2006 года. Сярэбраны прызёр чэмпіянатаў Беларусі 2004 і 2005 гадоў. Уладальнік Кубка і Суперкубка Беларусі 2005 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Михаленя А. Золушки в бутсах // Все о футболе. — 2004. — 20 января (№ 2 (248)). — С. 10.
 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ў міні-футбол Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Украіны
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Нафтахімік
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Жытлабуд-1 Харкаў
Гунда Німан-Штырнеман

**Гунда Німан-Штырнеман** (ням.: Gunda Niemann-Stirnemann, народжаная — Клееман ням.: Kleemann; нар. , , акруга Эрфурт, ГДР) — нямецкая канькабежка, трохразовая алімпійская чэмпіёнка, 11-разовая чэмпіёнка свету на асобных дыстанцыях, 8-разовая чэмпіёнка Еўропы ў класічным мнагаборстве.

На працягу кар'еры ўстанавіла 18 сусветных рэкордаў, першы з якіх у снежні 1990 года, а апошні - у сакавіку 2001 года (ва ўзросце 34 гадоў).

* Чэмпіёнка свету ў класічным мнагабор'і - 8 разоў (1991-93, 1995-99)
* Чэмпіёнка Еўропы ў класічным мнагабор'і - 8 разоў (1989-92, 1994-96, 2001)
* 98 разоў перамагала на асобных дыстанцыях на этапах Кубка свету
Каток у Эрфурце, дзе Гунда пражыла большую частку жыцця, названы ў яе гонар — «Гунда-Німан-Штырнеман-Хале» (ням.: Gunda-Niemann-Stirnemann-Halle).

У 2001 годзе Гунда Німан перапыніла кар'еру, каб нарадзіць дачку. Вярнулася ў сезоне 2003/2004 і планавала ўдзельнічаць на Алімпійскіх гульнях 2006 года ў Турыне, але атрымала траўму спіны і ў кастрычніку 2005 года аб'явіла аб завяршэнні спартыўнай кар'еры.
Алег Паўлавіч Марозаў

**Алег Паўлавіч Марозаў** (нар. 1 студзеня 1941) — савецкі і беларускі дызайнер. Член Беларускага саюза дызайнераў.

## Біяграфія 
Алег Паўлавіч Марозаў нарадзіўся ў 1941 годзе ў горадзе Клічаў Магілёўскай вобласці ў БССР.

У 1973 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытытут. навучаўся ў Алега Віктаравіча Чарнышова.

З 1961 года прымае ўдзел ў выставах у Расіі, Беларусі,Літве і Балгарыі.

З 1987 года з’яўляецца членам Беларускага саюза дызайнераў. Спецыялізуецца на дызайне мэблі.

Узнагароджаны «Ордэнам Пашаны».

Сярод асноўных прац — наборы мэблі для сталовай «Беларуская хата», кухні «Вязынка», «Вячэра».

## Літаратура 
*
Ірына Траццякова

**Ірына Траццякова** (нар. , Магілёў, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
У 2003 годзе выступала за магілёўскую «Надзея», з 2004 года за віцебскі «Універсітэт».

У 2016 годзе перайшла ў «Зорку-БДУ» з «Бабруйчанкі», дзе выступала апошнія гады мінулым сезоне правяла за бабруйскую каманду 19 матчаў, у якіх двойчы адрознівалася забітымі мячамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Женский футбол // Всё о футболе. — 2003. — 2 сентября (№ 34 (229)). — С. 6.

## Спасылкі 
* ИРИНА ТРЕТЬЯКОВА ПОКИДАЕТ ДНЕПР 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Універсітэт Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Сезон 2003 ЖФК Універсітэт-95 Віцебск

У 2003 годзе жаночы футбольны клуб «Універсітэт-95» з Віцебска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2003 (3 месца),
* Кубак Беларусі 2003 (паўфіналы).

## Склад каманды 
* Літвін
* Жулева
* М. Лушчынская
* Анастасія Лушчынская
* Петрачкова (капітан)
* Глядко
* Мікалаева
* Літвінава
* Жукава
* Мілашэўская
* Вярэнева
* Іна Бацяноўская
* Сергеенка
* Волкава
* Урэзалава
* Земяровіч
* Алена Бузінова
* А. Луцкевіч
* Васільева
* Канашонак
* Кісялёва

## Літаратура 
* Плысов В. «Бобруйчанка» оказалась сильнее // Всё о футболе. — 2003. — 8 июля (№ 26 (221)). — С. 13.
* Плысов В. Скучать не приходилось // Всё о футболе. — 2003. — 12 августа (№ 31 (226)). — С. 7.
* Плысов В. В борьбе за медали // Всё о футболе. — 2003. — 16 сентября (№ 36 (231)). — С. 13.

2003
Універсітэт Віцебск
Катэгорыя:2003 год у Віцебску