Мікалай Мікалаевіч Шчакаціхін

**Мікола (Мікалай) Мікалаевіч Шчакаціхін** (,  — , Белябей, Башкірская АССР) — беларускі мастацтвазнавец, гісторык і тэарэтык мастацтва, педагог.

## Біяграфія 
### Сям’я і дзяцінства 
Нарадзіўся ў Маскве. Маці Мікалая, Лідзія Пятроўна Шчакаціхіна нарадзіла сына ад інжынера, які рана пакінуў сям’ю.

Сястра маці М. Шчакахіна, Варвара Пятроўна, была жонкай расійскага юрыста . Іх сын, знакаміты савецкі музыкант Аляксандр Барысавіч Гальдэнвейзер пакінуў пра сваю цётку Лідзію такія ўспаміны:

З дзяцінства размаўляў на 4 мовах, пазней вывучыў яшчэ некалькі (паводле розных звестак, ведаў 12 моў).

### Адукацыя і прафесійная дзейнасць 
, А. М. Вазнясенскі, М. М. Нікольскі, У. І. Пічэта, У. М. Ігнатоўскі, Я. Ю. Лёсік, А. А. Міхайлоўскі; Сярэдні рад: І. М. Салаўёў, С. Я. Вальфсон, Я. І. Барычэўскі, А. А. Савіч, Д. А. Жарынаў, Я. К. Успенскі, І. Я. Герцык; Верхні рад: У. М. Перцаў, **М. М. Шчакаціхін**, В. В. Якунін, М. М. Піятуховіч.]]
Скончыў у 1914 годзе  і зрабіўся паэтам. Ён уваходзіў у малавядомы літаратурны гурток, які застаўся ў летапісах адным-адзіным друкаваным зборнікам «Дворец мечтаний» і некалькімі публічнымі выступамі. У 1915 годзе выйшаў альманах гуртка, які ўтрымлівае шэсць яго вершаў. На адным з маскоўскіх аўкцыёнаў у 2018 годзе быў выстаўлены рукапісны зборнік «Щекатихин Н. Браслет экстазов», атрыбуцыя і набыццё якога дазволілі пашырыць корпус вершаў М. Шчакаціхіна ў некалькі разоў.

У 1914—1918 вучыўся ў Маскоўскім універсітэце, куды паступіў на гісторыка-філалагічны факультэт, праз год перавёўся на прыродазнаўчае аддзяленне фізіка-матэматычнага, а ў 1917 годзе вярнуўся назад на гісторыка-філалагічны. З 1922 года ў Мінску. У 1922—1924 працаваў у БДУ, дацэнт; у 1925—1928 — у Інбелкульце (стварыў пры Інбелкульце Камісію па гісторыі мастацтва), у 1929—1930 — у БелАН. Разглядзеў і апісаў будынак Мінскай халоднай сінагогі.

У 1928 годзе выдаў т. 1 сваёй галоўнай працы «Нарысы з гісторыі беларускага мастацтва». Прадоўжыць гэта выданне не здолеў, бо 18 ліпеня 1930 быў арыштаваны ДПУ БССР па справе «Саюза вызвалення Беларусі». У час арышту навуковы супрацоўнік БелАН, дацэнт БДУ, гадаваў дваіх дзяцей.

## Памяць 
У 2008 годзе на доме Кастравіцкай (вул. Валадарскага, 24) у Мінску, дзе ў 1922—1930 гадах жыў Мікалай Шчакаціхін, устаноўлена мемарыяльная дошка (скульптар К. Селіханаў). На адкрыцці дошкі з прамовамі выступілі дырэктар Нацыянальнага мастацкага музея Уладзімір Пракапцоў, старшыня праўлення Беларускага фонду культуры Уладзімір Гілеп, пісьменнік Арсень Ліс і іншыя.

## Творы 
* Феликс Валлотон. М., 1918;
* Васіль Вашчанка — магілёўскі гравёр канца XVI — пачатку XVIII сталецця. Мн., 1925;
* Матар’ялы да гісторыі беларускага малярства XVIII ст. // Віцебшчына. Т. 1. 1925;
* Фрэскі Полацкага Барысаглебскага манастыра // Наш край. 1925, № 1;
* Наша сучаснае мастацтва і нацыянальны стыль // Трыбуна мастацтва. 1925, № 3; 
* Гравюры i кнiжныя аздобы ў выданьнях Францiшка Скарыны // Чатырохсотлецьце беларускага друку 1525–1925. Мн., 1926. С. 180–227; 
* Беларуская архiтэктура ў XI-XII ст. Мн., 1927; 
* На шляхох новага беларускага мастацтва // Полымя. 1927, № 2;
* Да пытання аб храналогіі «Малой падарожнай кніжыцы» Скарыны: Scoriniana // Запіскі аддзела гуманітарных навук Інбелкульта. Кн. 3. Працы клясы гісторыі. Т. 2. — Мн., 1928;
* Нарысы з гісторыі беларускага мастацтва. Т. 1. Мн., 1928; факсімільнае выд.: Мн., 1993;
* Помнікі старадаўняй архітэктуры XVII—XVIII стагоддзяў у Мінску // Запіскі аддзела гуманітарных навук. Мн., 1928. Кн. 6. Працы камісіі гісторыі мастацтва. Т. 1, сш. 1;
* Сучаснае беларускае мастацтва. Праваднік па аддзеле сучаснага беларускага малярства і різьбярства. Мн., 1929;
* Новы Менск // Чырвоная Беларусь. 1930, № 1.

## У філатэліі 
* У 2021 годзе быў выпушчаны мастацкі маркіраваны канверт *«Вядомыя асобы Беларусі. М. М. Шчакаціхін»* . Дызайн канверта Святлана Цырулік.
* У 1996 годзе, да 100 — годдзя з дня нараджэння навукоўца, РУП «Белпошта» выпусціла паштовую марку.

File:Nikolai Schekotihin 125 Anniversary Cover of Belarusan Post 2021.jpg
Выява: 1996. Stamp of Belarus 0202.jpg

## Літаратура 
* 
* 
*  — C. 466.
* 
* 
* 
** *Ліс А.* Мікола Шчакаціхін. — Мн., 1968;
** 

## Спасылкі 
* Шчакаціхін Мікалай Мікалаевіч
* 

Катэгорыя:Памерлі ў Башкартастане
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы СССР
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Асуджаныя па справе «Саюза вызвалення Беларусі»
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР