Суд Еўрапейскага саюза

**Суд Еўрапейскага саюза** — інстытут судовай улады Еўрапейскага саюза. Суд праводзіць свае пасяджэнні ў Люксембургу, і ў яго склад уваходзяць Еўрапейскі суд (вышэйшая інстанцыя), Суд агульнай юрысдыкцыі (першая інстанцыя) і Трыбунал грамадзянскай службы.

Суд быў заснаваны ў 1952 годзе і называўся Суд Еўрапейскага аб’яднання вугля і сталі (з 1958-га — Суд Еўрапейскіх супольнасцяў). З уступленнем у сілу Лісабонскага дагавора суд ў 2009 годзе памяняў назву на цяперашнюю і фармальна ўключыў у сябе Еўрапейскі суд разам з двума падпарадкаванымі палатамі: Суд агульнай юрысдыкцыі (былы Суд першай інстанцыі) і Трыбунал грамадзянскай службы.

## Юрысдыкцыя 
Суд рэгулюе разнагалоссі паміж дзяржавамі-членамі; паміж дзяржавамі-членамі і самім Еўрапейскім саюзам; паміж інстытутамі ЕС; паміж ЕС і фізічнымі або юрыдычнымі асобамі, у тым ліку служачых яго ворганаў. Суд дае заключэнні па міжнародных пагадненнях; ён да таго ж выносіць папярэднія пастановы па запытах нацыянальных судоў аб тлумачэнні ўстаноўчых дагавораў і нарматыўна-прававых актаў ЕС. Рашэнні Суда ЕС абавязковыя для выканання на вобласці ЕС. Па агульнаму правілу юрысдыкцыя Суда ЕС распаўсюджваецца на сферы кампетэнцыі ЕС. У адпаведнасці з Маастрыхцкай дамовай Суду прадастаўлена права накладаць штрафы на дзяржавы-удзельніцы, якія не выконваюць яго пастановы.

## Гісторыя 
У адпаведнасці з Парыжскім дагаворам 1951 года, у якім была заснавана еўрапейская супольнасць па вуглю і сталі, шэсць дзяржаў-членаў-заснавальнікаў стварылі еўрапейскую супольнасць па вуглю і сталі. Пасля, у адпаведнасці з рымскімі дамовамі 1957 года, у якіх былі заснаваны еўрапейская супольнасць па атамнай энергіі (Еўратам) і Еўрапейская эканамічная супольнасць (ЕЭС), суд Еўрапейскай камісіі быў заменены судом Еўрапейскіх супольнасцяў (CJCE). Пасля гэтага апошняя стала агульнай юрысдыкцыяй ўсіх трох абшчын. З 2009 года і Лісабонскай дамовы мы гаворым пра CJUE, а не CJCE.

## Паўнамоцтвы 
Асноўная задача Суда Еўрапейскага Саюза выкладзена ў артыкуле 19 Дамовы аб ЕС, згодна з якой «ён забяспечвае захаванне права пры тлумачэнні і ўжыванні дагавораў». Дзяржавы-члены таксама ўдзельнічаюць у гэтай працы, паколькі яны павінны стварыць у рамках сваёй кампетэнцыі сродкі прававой абароны, неабходныя для прымянення права Саюза, каб грамадзяне пры звароце ў нацыянальныя суды ўжывалі гэта права.

### Сродкі прававой абароны ў сувязі з невыкананнем і захаваннем дагавораў 
Суд можа быць перададзены на разгляд у выпадку падазрэння ў парушэнні адным з дзяржаў-членаў дагавора ў адпаведнасці з артыкуламі 258—260 дамовы аб функцыянаванні Еўрапейскага Саюза (TFUE). Канфіскацыя можа быць праведзена камісіяй або дзяржавамі-членамі, якія могуць паказаць на парушэнні права Саюза іншай дзяржавы-члена.

Ініцыяванне камісіяй працэдур па парушэнні дагавораў адыгрывае важную ролю ў падтрыманні судовай сістэмы ў рамках Саюза. Камісія ў якасці захавальніка дагавораў абавязаная ўмешвацца, калі яна канстатуе парушэнне дзяржавамі-членамі мэтаў права Саюза. У выпадку пагрозы парушэння або парушэння дагавораў камісія аўтаматычна не ініцыюе судовы працэс, а можа паспрабаваць дасягнуць дружалюбнага рашэння шляхам перамоваў. Сама працэдура падзелена на два этапы :

* матываванае заключэнне: камісія дае рэкамендацыі або рэкамендацыі, якія дазваляюць ёй прыцягваць увагу дзяржаў-членаў да магчымых недахопаў або злачынстваў ;
* працэдура сама па сабе: яна пачынаецца са скаргі. Скарга падаецца толькі ў тым выпадку, калі адпаведная дзяржава-член не сочыць за пазіцыяй камісіі, выкладзенай у паведамленні.

Матываванае заключэнне з’яўляецца умовай прымальнасці скаргі ў Еўрапейскі суд. Яна дазваляе атрымаць інфармацыю аб становішчы спраў і заслухаць пісьмовыя і вусныя заўвагі дзяржавы-члена. Матываванае заключэнне прадастаўляецца нават у тым выпадку, калі дзяржава-член падае апеляцыю ў сувязі з парушэннем дагавора іншай дзяржавай-членам: у гэтым выпадку яно павінна звярнуцца ў камісію, як гэта прадугледжана ў артыкуле 259 ТФЕС.

Пасля падачы скаргі Еўрапейскі суд выносіць рашэнне, парушыла дзяржава-член заканадаўства ЕС. Калі суд пацвердзіць гэта парушэнне, адпаведнае дзяржава-член «абавязана прыняць меры, звязаныя з прывядзеннем у выкананне рашэння суда». Калі якая-небудзь дзяржава-член не сочыць за рашэннем суда, суд можа па просьбе камісіі запатрабаваць выплаты аднаразовай сумы або штрафу.

### Папярэдняе пытанне 
Працэдура дасудовай перадачы (або дасудовае пытанне, ці дасудовае выключэнне) забяспечвае адзінае і правільнае прымяненне права Саюза (артыкул 267 ТФЕС). Нацыянальныя суды могуць разам з дасудовым пытаннем задаваць пытанні аб тлумачэнні права Саюза або рэчаіснасці судовай практыкі Суда. Суддзя павінен перадаць становішча для тлумачэння, калі яно стварае праблему тлумачэння або рэчаіснасці, зыход якой вызначае разгляданы ім спрэчка, пры ўмове, што яго рашэнне не падлягае абскарджанню і што дадзены акт не з’яўляецца ясным.

### Хадайніцтва аб адмене 
З апеляцыяй на адмену, паводле артыкулаў 263 і 264 TFUE, органы, а таксама іншыя ўстановы ЕС могуць кантралявацца. Дзяржавы-члены, органы ЕС, фізічныя і юрыдычныя асобы могуць заявіць у скарзе, што юрыдычны акт з’яўляецца незаконным. Асобныя асобы павінны быць непасрэдна і індывідуальна закрануты, каб атрымаць права на падачу скаргі. Скарга павінна быць пададзеная на працягу двух месяцаў у адпаведнасці з пунктам 6 артыкула 263 TFUE. У адпаведнасці з артыкулам 256 tfue суд ЕС прымае рашэнне ў першай інстанцыі, а суд ЕС-у другой инстанции.

Згодна з французскай мадэлі, дапушчальнымі з’яўляюцца толькі наступныя прычыны (пункт 2 артыкула 263 ТФЕС): «некампетэнтнасць, парушэнне істотных формаў, парушэнне дагавораў або якіх-небудзь нормаў права, якія тычацца іх прымянення, або злоўжыванне ўладай». Пазоўнік не абавязаны ў дакладнасці тлумачыць прычыны скаргі, але яго месца павінна ўтрымліваць доказы дэфекту з фактамі і, па меншай меры, намякаць на прычыну аспрэчвання.

Для апеляцый на адмену, якія не звязаны з ўстановамі, якія ўваходзяць у склад органаў ЕС, можна — паводле статуту ўстановы-прадугледзець папярэдні працэс (напрыклад, патрабаванне аб тым, каб Камісія ЕС займалася гэтай справай да падачы скаргі).

### Прыцягненне да адказнасці 
Суд Еўрапейскага Саюза, згодна з артыкулам 268 TFUE, кампетэнтны разглядаць спрэчкі, якія тычацца кампенсацыі шкоды, аб якім гаворыцца ў другім і трэцім падпунктах артыкула 340 гэтага ж дагавора. Такім чынам, у дачыненні да пазабіржавы адказнасці Саюз павінен пакрыць у адпаведнасці з агульнымі прынцыпамі, агульнымі для правоў дзяржаў-членаў, шкода, прычыненую яго ўстановамі або агентамі пры выкананні імі сваіх функцый. Такім чынам, гэта дапушчальна толькі ў дачыненні да дэліктнага адказнасці.

У адпаведнасці з артыкулам 340 TFUE дагаворная адказнасць Саюза рэгулюецца правам, дастасавальным да дагаворах у адпаведнай дзяржаве-члене. У адпаведнасці з артыкулам 272 TFUE Суд Еўрапейскага Саюза валодае юрысдыкцыяй выносіць рашэнні на падставе арбітражнай агаворкі, якая змяшчаецца ў дамове публічнага або прыватнага права, заключаным саюзам або ад яго імя. Аднак у адваротным выпадку нацыянальныя суды былі б кампетэнтныя ў адпаведнасці з артыкулам 274 TFUE.

У адпаведнасці з артыкулам 256 кампетэнтнымі судамі з’яўляюцца суд першай інстанцыі і суд другой інстанцыі.

### Спрэчкі аб дзяржаўнай службе 
У адпаведнасці з артыкулам 270 Tfue Суд Еўрапейскага Саюза кампетэнтны выносіць рашэнні па любым спрэчцы паміж Саюзам і яго агентамі, г.зн. яго ўстановамі, службовымі асобамі або любымі іншымі службоўцамі. У адпаведнасці з артыкулам 256 tfue суд разглядае такія спрэчкі ў першай інстанцыі. У адпаведнасці з гэтай жа артыкулам апеляцыя можа быць пададзена на падставе яе рашэння ў суд.

## Асаблівасці 
### Агульная знешняя палітыка і палітыка бяспекі 
У галіне агульнай знешняй палітыкі і агульнай палітыкі бяспекі суды Еўрапейскага Саюза валодаюць невялікай кампетэнцыяй, і Лісабонскі дагавор не змяніў гэтага. Толькі супраць абмежавальных мер, абвешчаных Саветам ЕС, могуць падаць скаргу адпаведныя асобы.

### Прасторы бяспекі, свабоды і правы 
Што тычыцца былога трэцяга кампанента (супрацоўніцтва паліцыі і судовых органаў па крымінальных справах), то юрысдыкцыя судоў Еўрапейскага Саюза была абмежаваная. У прынцыпе, кампетэнцыя гэтых юрысдыкцый прымяняецца з часу Лісабонскай дамовы. Разам з тым захоўваюцца некаторыя асаблівасці: суды Еўрапейскага Саюза ў адпаведнасці з артыкулам 276 TFUE не ўпаўнаважаны прымаць рашэнні аб рэчаіснасці або адноснасці паліцэйскіх мер (у тым ліку ў дачыненні да падтрымання грамадскага парадку і ўнутранай бяспекі), а таксама іншых мер пераследу.

## Працоўная мова 
Французская мова з’яўляецца рабочым мовай суда.

## Будынак суда ЕС 
Усе судовыя органы Саюза грунтуюцца ў Люксембургу, аддзеленыя ад палітычных інстытутаў, якія базуюцца ў Бруселі і Страсбургу. Суд размешчаны ў будынку палаца, які ў цяперашні час пашыраецца, у Люксембургскім квартале Кірхберг. У 1996 годзе ў мэтах пашырэння супольнасці задача па далейшым пашырэнні і патроенай патэнцыялу суда была ўскладзена на групу, якую ўзначальвае Дамінікам Перо. Архітэктар акружае будынак цалкам артаганальных кольцам, якое ўпісваецца ў ландшафт і месціць у сябе офісы і кабінеты суддзяў і генеральных адвакатаў, а таксама вялікі дарадчы зала. Ніжэй гэтага асноўнага корпуса вялікая галерэя сувязі рэарганізавана, пашырана, служачы касцяком для цэлага ў яго ролі сувязі з перадгор’ямі другога пашырэння, у той жа час ён размяркоўвае руху да двух новых 103-метровым вежам, самым высокім у краіне. Усе гэтыя аперацыі былі завершаны ў 2008 годзе. Трэцяя вежа, яшчэ больш вялікая, распрацоўваецца архітэктарам Дамінікам Перо.

23 ліпеня 1952 г. Люксембург быў абраны штаб-кватэрай суда з установай еўрапейскага супольнасці па углю і сталі. Яго першае слуханне было праведзена 28 лістапада 1954 года ў будынку ўнізе вілы Вобан, дзе ён знаходзіўся да 1959 года, дзе ён быў пераведзены ў будынак ўзбярэжжа Эйха, а затым у будынак палаца ў 19728 годзе.

У 1965 годзе дзяржавы-члены заснавалі Люксембург у якасці пастаяннага месца знаходжання суда. Будучыя судовыя органы (суд першай інстанцыі і суд Дзяржаўнай службы) будуць таксама грунтавацца ў горадзе. Рашэнне было пацверджана Еўрапейскім Саветам у Эдынбургу ў 1992 годзе. Аднак ні ў адной пісьмовай форме не прадугледжваецца стварэнне будучых органаў У Люксембургу. Эдынбургскае рашэнне было далучана да Амстэрдамскага дагавору. У сувязі з ніцкі дамовай Люксембург заявіў, што ён не будзе прэтэндаваць на месца апеляцыйных палат Упраўлення па гарманізацыі на ўнутраным рынку, нават калі яму прыйдзецца стаць судовым органом8.

## Архіў 
Суд перадаў свае гістарычныя запісы ў гістарычны архіў Еўрапейскага Саюза ў Фларэнцыі. На міжнароднай канферэнцыі, якая адбылася 9 снежня 2015 года ў Фларэнцыі, старшыня суда Коен Ленаертс афіцыйна адкрыў гістарычныя дакументы суда для даследавання і публікі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Суда Еўрапейскага саюза

Катэгорыя:Суды паводле алфавіта