Стомленае сонца

**«Стомленае сонца»** — песня са словамі Іосіфа Альвека на музыку танга Ежы Пецярбурскага «Апошняя нядзеля» («To ostatnia niedziela»). Упершыню выканана ў 1937 годзе і тады ж запісана на пласцінку пад назвай «Раставанне» джазавым аркестрам Аляксандра Цфасмана і яго пастаянным салістам спеваком Паўлам Міхайлавым. У далейшым песню спявалі Георгій Вінаградаў, Іосіф Кабзон і іншыя вядомыя выканаўцы.

## Польскае танга 
**«Апошняя нядзеля»** () — танга Ежы Пецярбурскага на словы Зянона Фрыдвальда (1935 год), адзін з найбольш вядомых твораў польскай міжваеннай эстрады. Упершыню выканана Мечыславам Фогам, у далейшым карысталася асаблівай вядомасцю ў Польшчы ў выкананні Пятра Франчэўскага. У некаторых крыніцах называецца «танга самагубцаў», хоць звычайна гэту назва адносяць да іншага твору таго ж перыяду — песні Рэжо Шэрэша «Змрочная нядзеля». Арыгінальны тэкст уяўляе сабой скаргу закаханага юнака на тое, што дзяўчына кідае яго дзеля больш багатага і паспяховага суперніка, і просьбу прыйсці на апошняе спатканне ў нядзелю.

У Савецкім Саюзе гэта танга, як і вальс «Сіняя хустачка» Пецярбурскага, заваявала асаблівую папулярнасць. У канцы 1930-х гг. былі запісаныя тры рускія версіі «Апошняй нядзелі» — ва ўсіх выпадках з новымі рускімі тэкстамі, ніяк не звязанымі з польскім арыгіналам. Акрамя песні «Стомленае сонца», якая ўвайшла ў залаты фонд расійскай эстрады, са словамі Іосіфа Альвека, існавалі яшчэ «Песня пра поўдзень» у выкананні Клаўдзіі Шульжэнкі на словы Асты Галы (псеўданім паэткі Ганны Дзмітрыеўны Ермалаевай) і «Лісце падае з клёну» ў выкананні джаз-квартэта Аляксандра Разанава на словы Андрэя Волкава.

## Песня ў кінематографе 
Песня ці яе мелодыя так ці інакш выкарыстана ў мностве кінафільмаў:

* перафразаваны пачатак тэксту стаў назвай фільма «Стомленыя сонцам», у якім гучыць сама песня і шмат у чым з'яўляецца яе лейтматывам;
* арыгінальная песня на польскай мове гучыць у фільме Эфраіма Севелы «Папугай, які размаўляе на ідыш»;
* яе спявае другарадны персанаж (у выкананні акцёра Яцэка Вуйціцкага) у «Спісе Шындлера»;
* найгравае на грабянцы галоўны герой (акцёр Збігнеў Замахоўскі) у фільме «Тры колеры: Белы»;
* песня «To ostatnia niedziela» гучыць у фільме «Хроніка любоўных здарэнняў» (1986), дзеянне якога адбываецца ў 1939 г., напярэдадні вайны (рэжысёр Анджэй Вайда);
* неаднаразова гучыць у мультфільме Юрыя Нарштэйна «Казка казак»;
* мелодыя і словы песні гучаць таксама ў фільме «Заўтра была вайна», дзеянне якога адбываецца ў 1940 годзе;
* у фільме «Не можа быць!», дзеянне якога адбываецца ў канцы 1920-х гадоў, яна з'яўляецца адным з сімвалаў шырока зразумелай «перадваеннай эпохі»;
* гэтая мелодыя з'яўляецца асноўнай тэмай кінафільма «Да пабачэння, хлопчыкі!» рэжысёра Міхаіла Каліка;
* гучыць у фільме пра Чарнобыльскую катастрофу «Распад» Міхаіла Белікава;
* арыгінал песні праходзіць лейтматывам у серыяле «Чырвоны колер папараці» (рэж. Віктар Тураў, 1988). У кінаверсіі фільма («Пераправа», ) гучыць таксама варыянт песні на рускай мове;
* у якасці анахранізму прысутнічае ў фільме «Распуцін» рэжысёра Жазэ Даяна (2011): у 1916 годзе на балі ва Уладзіміра Растова пад яе танчыць загалоўны герой;
* гучыць у фільме «Анекдоты» (рэж. Віктар Цітоў, 1990);
* у фільме «Сібірыяда» (рэж. Андрэй Канчалоўскі, 1979);
* у трэцяй серыі адзінаццатага сезона серыяла «Татавы дочкі»;
* у шматсерыйным фільме «Курсанты» (рэж. Андрэй Кавун, 2004) песня гучыць некалькі разоў: яе спяваюць курсанты, маршыруючы, не паслухаўшыся старшыны, а таксама адзін з галоўных герояў, адводзячы грузавік з падпаленымі боепрыпасамі;
* у фільме «А зоры тут ціхія» (рэж. Рэнат Даўлецьяраў, 2015)
* у фільме «Вечны кліч». Фільм 2;
* у фільме «Ваенна-палявы раман»;
* у фільме «Яны сышлі з нябёсаў» (рэж. Наталля Трашчанка, 1986);
* у фільме «У бой ідуць адны "старыя"» (рэж. Леанід Быкаў, 1973 г.);
* у гумарыстычным тэлесерыяле «Асцярожна, мадэрн! 2» (серыя «Дача таварыша камбата»).

## Песня ў відэагульнях 
Кампазіцыя сустракаецца ў дзвюх розных аранжыроўках у саўндтрэку гульні «Atomic Heart».

## Тэкст песні 
## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Аўдыёзапіс арыгінальнага выканання (спявае Мечыслаў Фогг)
* «Апошняя нядзеля» — аўдыёзапіс з польскай пласцінкі
* *Палонскі В., Шэмета Л.* Утомленное солнце нежно с морем прощалось… // Зеркало недели (Киев). - №24 (348), 23-29 чэрвеня 2001.
* Тэксты і ноты рускіх версій танга
* *Драгілеў Д.* Лабірынты рускага танга. - СПб.: Алетейя, 2008. — 168 з — ISBN 978-5-91419-021-4.
* «Стомленае сонца» ў выкананні *Scarlet Hall Jazz Band* 
* «To ostatnia niedziela» у сучасным перакладзе

Катэгорыя:Танга
Катэгорыя:Песні СССР
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы са спасылкамі на элементы Вікіданых без беларускага подпісу