Гудагай (вёска)

**Гудага́й** або **Малы Гудага́й** ( або *Maly Hudahaj*, , літ. *Gudagojis*) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.

Знаходзіцца за 5 км на паўднёвы захад ад Астраўца, за 8,5 км ад граніцы з Літвой. Чыгуначная станцыя на лініі Мінск — Вільня.

## Назва 
Назва балцкага паходжання ад асновы *гуд (gudas)* — «беларус». «Гудамі» ў даваеннай Літве было прынята называць беларусаў, але ў ранейшыя часы літоўцы (а таксама сярэднявечныя прусы) так называлі ўсіх, хто адрозніваўся мовай ці хаця б дыялектам (маглі называць і носьбітаў іншай гаворкі літоўскай мовы).

Ва ўжытку літоўскамоўных аўтахтонных жыхароў - *Gudagojis*, другі складнік ад літоўскага славізму *gojus* "гай, лясок".

## Гісторыя 
Упершыню Гудагай згадваецца ў кан. XVI ст. як паселішча ў складзе маёнтка Астравец—Урбаноўскі, якім у 1-й пал. XVII ст. валодаў Н. Лакуцеўскі. У розныя часы маёнтак знаходзіўся ва ўладанні Скірмантаў, Садоўскіх, Козел-Паклеўскіх.

[thumb|злева|180px|Касцёл і кляштар кармелітаў, [XVIII стагоддзе|XVIII ст.]]

19 студзеня 1764 уладальнік маёнтка Юзаф Война разам з жонкай Людвікай з Сулістроўскіх заснавалі ў Гудагаі драўляны касцёл Яўлення (у іншых крыніцах — Раства) Дзевы Марыі і кляштар, куды запрасілі манахаў кармелітаў босых Літоўскай правінцыі. Ва ўклад кляштару запісалі маёнтак Астравец—Урбаноўскі. У 1781, паводле інвентара, у склад маёнтка ўваходзілі фальварак (двор) і сёлы Гудагай, Бобаны, Кеждуны, Люлішкі, Шунелішкі. У касцёле знаходзіўся цудоўны абраз Дзевы Марыі, вядомы далёка за межамі парафіі.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Гудагай апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у другой пал. XIX — пач. XX стст. у Палянскай воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні. У 1832 па здушэнні вызваленчага паўстання расійскія ўлады зачынілі кляштар кармелітаў. Парафію падзялілі і далучылі да суседніх парафій, а касцёл, званіцу і іншыя пабудовы прадалі яўрэям пад знос. Цудоўны абраз знайшоў сховань у касцёле ў Ашмянах.

thumb|Касцёл, здымак пач. XX ст.

У 1856 незнесены яўрэямі касцёл набыў, а пазней аднавіў як капліцу кс. Данат Сямашка.

Па стане на 1866 у мястэчку было 11 двароў, на 1886 — 18 двароў, карчма. У 1874 праз Гудагай прайшла Лібава-Роменская чыгунка. 2 жніўня 1907 з аднаўленнем парафіі ў Гудагай вярнуўся цудоўны абраз.

У Першую сусветную вайну ў 1915 Гудагай занялі нямецкія войскі, пазней мястэчка займалі бальшавікі і польскае войска. Пасля польска-савецкай вайны (1919—1921), мястэчка апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, а затым з 1922 года ў міжваеннай Польскай Рэспублікі, з 1931 у Палянскай гміне Ашмянскага павета Віленскага ваяводства.

У 1939 Гудагай увайшоў у БССР, дзе ў 1940 стаў цэнтрам Гудагайскага сельсавета Астравецкага раёна. У Другую сусветную вайну з чэрвеня 1941 да ліпеня 1944 вёска знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. У 1962—1965 гг. Гудагай уваходзіў у склад Ашмянскага раёна.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1866 — 143 чал.; 1886 — 117 чал.
* **XX стагоддзе**: 1971 — 1077 чал.; 1995 — 975 чал.

## Інфраструктура 
У Гудагаі працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бібліятэка, дом культуры.

## Славутасці 
thumb|Абраз Маці Божай Гудагайскай
* Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Абраз Маці Божай Гудагайскай

## Страчаная спадчына 
* Кляштар кармелітаў (XVIII ст.)

## Літаратура 
* 
* Айцец Аркадзь Куляха. Санктуарый Маці Божай Шкаплернай у Гудагаі // «Наша Вера» № 2 (40), 2007.
* Gudogaje //  S. 904.

## Спасылкі 
* мяст. Гудагай на Radzima.org
* Гудагай — парафія Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі на Catholic.by
* Гудогай на Globustut.by

Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёна
Катэгорыя:Гудагайскі сельсавет

Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства