І Юаньцзі

**І Юаньцзі** (; на Тайвані і ў старой англамоўнай літаратуры часта выкарыстоўваецца : *I Yüan-chi*) (каля 1000 — каля 1064) — кітайскі жывапісец часоў эпохі Паўночнай Сун, які праславіўся сваім майстэрствам у малюнку жывёл, асабліва малпаў. Па сведчанні сучаснікаў, ён месяцамі блукаў па горах на мяжы сучасных Хубэя і Хунаня, назіраючы за аленямі і гібонамі ў іх натуральным асяроддзі пражывання

Галандскі сінолаг Роберт ван Гулік, знаўца паводзін гібонаў, адзначаў, як натуральна іх выявіў у палотнах І Юаньцзі. Да прыкладу, І Юаньцзі ніколі не маляваў «ланцуг гібонаў», якія звісаюць з дрэва і трымаюць адзін аднаго за рукі — матыў, папулярны ў традыцыйным кітайскім мастацтве, але не адлюстроўвае рэальных паводзін гэтых малпаў.

І Юаньцзі правёў большую частку свайго жыцця на поўдні Кітая, служачы настаўнікам-настаўнікам у канфуцыянскім храме свайго роднага горада. У эру Чжыпін (1064—1067) яго два разы запрашалі да імператарскага двара для выканання жывапісных работ. Першы раз да двара імператара Ін-цзуна ў Кайфыне, ён быў запрошаны ў 1064 годзе мастак распісаў кветкамі, галубамі і паўлінамі дэкаратыўныя шырмы для імператарскіх аўдыенцый у Зале Паста Інлі ў маўзалеі Цзінлін. Пазней ён зноў працаваў у імператарскім палацы. Апошняй працай, распачатай І Юаньцзі, стала замоўленая імператарам «Карціна ста гібонаў» (百猿图). Аднак мастак памёр, намаляваўшы толькі некалькі гібонаў.

## Спіс твораў І Юаньцзі 
ы.]]

(па кнізе James Cahill «An index of early Chinese painters and paintings: Tang, Sung, and Yüan» University of California Press. 1980, pp 104–105)

* Малпа і павук. Роспіс веера. Прыпісваецца. Паўднёвасунская праца? Пекін, Гугун
* Тры малпы на старым суку. Роспіс веера. Сунская праца. Гугун, Пекін
* Малпа сядзіць на зямлі і трымае котку на грудзях, другая котка назірае. Выдатная праца ў манеры гун-бі ў бледных танах. Скрутак. Надпіс Хуэйцзуна. Калафоны Чжаа Мэнфу і Чжана Сі. Арыгінал? Гугун, Тайбэй
* Гібоны і алень. Роспіс веера. Прыпісваецца. Верагодна складае пару з карцінай, якая прыпісваецца Ма Шыжуну ў гэтым жа зборы. Абедзве падобныя на старанна зробленыя ў Мінскую эпоху копіі з сунскіх работ. Гугун, Тайбэй
* Тры малпы на ядлаўцовым дрэве. Роспіс веера. Юаньская або больш позняя праца. Гугун, Тайбэй.
* Бамбук і трусы. Альбомны ліст. Падпісаны. Позняя копія. Гугун, Тайбэй
* Малпа, хапаючая птушаня чаплі з гнязда. Роспіс веера. Прыпісваецца. Раней захоўвалася ў калекцыі Манчжурскага кіруючага дома.
* Самка малпы з дзіцянём на дрэве; унізе алень і аленяня. Роспіс веера. Прыпісваецца. Калекцыя Чжан Дацяня.
* Малпа, якая нахмурылася, на старым дрэве. Альбомны ліст. Прыпісваецца. Раней захоўвалася ў калекцыі Ц. Д. Чэня, Ганконг
* Тры малпы на дубе. Роспіс веера. Прыпісваецца. Калекцыя Чжана Бецзі, Тайбэй.
* Маленькія птушачкі, якія сабраліся на дрэве каля каменя. Фрагмент скрутка? Стаіць подпіс. Праца перыяду Мін або Цын. Калекцыя Баа Дуанчэнь.
* Малпы, якія граюць на дрэвах і камянях. Скрутак, шоўк, туш. Прыпісана паэма імператара Цяньлуна. Калафон юаньскага мастака Цянь Сюаня. Копія? Осака, муніцыпальны музей.
* Белая гусь на рачным беразе. Скрутак; шоўк, туш, фарбы. Прыпісваецца. Осака, муніцыпальны музей.
* Тры гібоны, якія залазяць на дрэва. Падпісана імем мастака. Мінская праца. Галерэя Фрыр, Вашынгтон
* Некалькі работ з Метраполітэн-музея, Нью-Ёрк, якія яму прыпісваюцца: Пейзаж з козамі (скрутак); Кветкі і птушкі (скрутак); Альбом з малюнкамі рознай фаўны; Малпы, якія напалі на гняздо жураўля (альбомны ліст).
* Два гібоны, якія забаўляюцца на дрэве локвы. Падпісана. Позняя праца. Брытанскі музей, Лондан.
* Два чорныя гібоны на галінках дрэва. Падпісана імем мастака. Пячаткі сунскага і мінскага перыядаў. Значна больш позняя праца. Музей далёкаўсходніх старажытнасцяў, Стакгольм.
* Гібон, які сядзіць на камені каля голага дрэва. Альбомны ліст. Сунская праца, якая прыпісваецца І Юаньцзі. Апублікавана ў выданні Сагена.

## Літаратура 
*  — С. 86—88.
*  — С. 165.
*  — P. 116—118.

Катэгорыя:Мастакі XI стагоддзя