open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Карлуш Жуніёр Гомеш

**Карлуш Дамінгуш Гомеш Жуніёр** ( або *Cadogo*; , Балама) — бізнесмен, банкір і палітык Рэспублікі Гвінея-Бісау.

Прэм’ер-міністр Гвінеі-Бісаў з 10 мая 2004 года па 2 лістапада 2005 года і з 25 снежня 2008 года па 10 лютага 2012 года.

## Біяграфія 
Быў абраны ў Нацыянальную народную Асамблею Гвінеі-Бісау на першых шматпартыйных выбарах, якія адбыліся ў 1994 годзе. У 1996 годзе ён стаў віцэ-спікерам Нацыянальнай Асамблеі.

У тым жа 1996 годзе ён прызначаны на пасаду другога сакратара ECOWAS (Эканамічная супольнасць краін Заходняй Афрыкі), а таксама віцэ-прэзідэнта Міжпарламенцкага Камітэта ECOWAS.

У маі 1998 года быў абраны ў прэзідыум палітбюро Афрыканскай партыі незалежнасці Гвінеі-Бісаў і Каба-Вэрдэ. У 1999 годзе стаў сакратаром партыі па знешнеэканамічных пытаннях. З 2002 года — старшыня партыі.

У сакавіку 2004 года, калі партыя атрымала большасць галасоў у Нацыянальнай Асамблеі, Карлаш прыступіў да абавязкаў прэм’ер-міністра. Аднак праз паўтара гады быў адпраўлены ў адстаўку, пасля абрання Жуана Бернарду Віейры на пасаду прэзідэнта краіны.

Пасля выбараў у Нацыянальную Асамблею 2008 года Карлаш Гомеш стаў прэм’ер-міністрам краіны другі раз.

10 лютага 2012 года ён сышоў з пасады прэм’ер-міністра, каб прыняць удзел у прэзідэнцкіх выбарах, якія былі прызначаны на 9 студзеня пасля смерці прэзідэнта Малама Саньі.

Пасля яго перамогі ў першым туры прэзідэнцкіх выбараў 2012 года ён быў скінуты ў выніку дзяржаўнага перавароту яшчэ да правядзення другога тура. Пасля чаго пакінуў краіну і жыве ў Партугаліі і Каба-Вэрдэ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Гвінеі-Бісау
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты
Катэгорыя:Асобы
Осаму Тэдзука

**Осаму Тэдзука** (;  — ) — вядомы японскі мангака, аніматар, урач і доктар медыцынскіх навук. Унёс вялікі ўклад у справу станаўлення анімэ і мангі.

Тэдзуку часта называюць «богам анімэ і мангі», бо менавіта яго працы прынеслі гэтым стылявым напрамкам папулярнасць у Японіі. Акрамя таго, Тэдзука аказаў істотны ўплыў на эвалюцыю мангі і анімэ, заклаўшы асновы іх будучага развіцця. Ім быў прыдуманы характэрны стыль адмалёўкі твару з павялічанымі і моцна дэталізаванымі вачыма. Тэдзука стварыў яго пад уражаннем ад амерыканскіх мультперсанажаў таго часу, такіх, як Бэці Буп, Мікі Маўс і інш.

Прыкладам неверагоднай прадукцыйнасці Осаму можа служыць апублікаваны ў Японіі зборнік «Поўны збор мангі Осаму Тэдзукі» (, ), які складаецца з практычна 400 танкабонаў або больш чым 80 тысяч старонак. Нягледзячы на назву, у гэтую падшыўку ўвайшлі толькі апошнія перамалёўкі выбраных твораў. Поўны жа спіс апублікаваных работ Тэдзукі ўключае больш за сем сотняў найменняў, якія займаюць каля 170 тысяч старонак, і ўсё роўна гэта не ахоплівае яго творчасць цалкам.

Першая прафесійная манга — *Machan no Nikkicho* (1946). Сярод шырока вядомых твораў Тэдзукі — , Black Jack, Princess Knight, Phoenix, Jungle Emperor Leo (Kimba the White Lion) (сюжэт якога быў творча перапрацаваны пазней кампаніяй Дыснея пры стварэнні мультфільма *Кароль Леў*), Adolf.

Тэдзука вядомы сваімі эксперыментальнымі мультфільмамі, такімі як Jumping (1984, складаецца цалкам з татальнай анімацыі), Broken Down Film (1985, імітацыя дэфектаў плёнкі і гульня з гэтым), Legend of the Forest (1987, па ходзе дзеяння імітуюцца стылі ад зараджэння анімацыі да 50-х гадоў) і інш.

Тэдзука ўзначальваў анімацыйную студыю Mushi Production, якая першай у Японіі стварала анімацыю для паказу па тэлебачанні. Назва студыі абгульвае адзін з сімвалаў кандзі («虫»), які сустракаецца ў запісу імя Осаму.

У 1989 годзе, ва ўзросце 60 гадоў, Тэдзука памёр ад раку страўніка. У 1994 годзе ў горадзе , дзе ён вырас, адкрыўся музей яго памяці.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Осаму Тэдзукі 

Катэгорыя:Памерлі ад раку страўніка
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Атрапін

**Атрапін** () — антыхалінергічны (М-халінаблакатар) сродак. Хімічна ўяўляе сабой рацэмічную сумесь трапінавага эфіру D-і L-тропавай кіслаты. L-стэрэаізамер атрапіну — гіасцыямін.

Сінонім: *Atropinum sulfuricum*.

Алкалоід, які змяшчаецца ў розных раслінах сямейства паслёнавых: (Atropa belladonna), (Hyoscyamus niger), розных відах дурману (Datura stramonium) і інш. Сярэдняя смяротная доза 400 мг/кг.

Катэгорыя:Алкалоіды
Дараэмон

**«Дораэмон»** () — папулярны манга-серыял, створаны мангака-дуэтам Фудзіка Фудзіа. Пасля — анімэ-серыял. Сюжэт апавядае пра ката-робата па мянушцы Дараэмон, які перамясціўся ў часе з XXII стагоддзя, каб дапамагчы школьніку, якога зваць Набіта Нобі. Першы выпуск мангі з'явіўся ў снежні 1969 года адначасова ў шасці розных часопісах. Усяго было створана 1344 выпускі. Яны апублікаваныя выдавецтвам Shogakukan пад брэндам Tentoumushi () у 45 тамах.

«Дараэмон» быў узнагароджаны прэміяй Shogakukan ў катэгорыі "лепшая дзіцячая манга" ў 1982 годзе, а таксама прэміяй Асамы Тэдзукі ў 1997 годзе.

## Анімэ 
Першы, кароткі і непапулярны мультсерыял (26 эпізодаў) паказваўся ў 1973 годзе на Nippon Television. У 1979 годзе TV Asahi пачалі паказ новага мультсерыяла пра Дараэмона. Гэты серыял быў вельмі папулярны, было знята 1787 эпізодаў.

У гонар юбілею Дараэмона TV Asahi 15 красавіка 2005 года запусціла новы мультсерыял з іншымі сэю (знята ўжо больш за 300 эпізодаў).

Акрамя серыялаў, пра Дараэмона знята 28 поўнаметражных і 8 кароткаметражных мультфільмаў. Акрамя таго, выпушчана некалькі дзясяткаў гульняў для розных платформаў.

Катэгорыя:Манга
Тамагочы

thumb|Тамагочы
**Тамагочы** () — віртуальны хатні гадаванец. Ідэя належала кампаніі *Bandai* — трэцяму па велічыні цацачнаму гіганту планеты.

Слова паходзіць ад ( [тамаго] - «яйка» і склада ち [ці], што можа азначаць пачуццё блізкасці. Таксама магчыма канчатак узяты ад ( [Уот] (ад англ. Watch - назіранне, нагляд) або ( [тамадаці] — сябар. Таму тамагочы можа азначаць «сябар-яйка». 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Тамагочы для еўрапейскіх краін 
* Афіцыйны сайт Тамагочы ў ЗША
* Афіцыйны сайт Тамагочы ў Японіі

Катэгорыя:Bandai
Катэгорыя:Электронныя гульні
Катэгорыя:З’явіліся ў 1996 годзе
Bandai

— японская кампанія, якая займаецца вытворчасцю цацак. Заснавана ў 1950 годзе. Адным з самых вядомых яе вынаходстваў з’яўляюцца тамагочы. Вядомая таксама гульнёй «Пучы пучы», імітатарам пузырыстага ўпаковачнага поліэтылену.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі

Катэгорыя:Вытворцы цацак Японіі
Дарога жыцця

з прадуктамі на Ладажскім возеры, верасень 1942 года]]
**Дарога жыцця** — падчас Вялікай Айчыннай вайны адзіная транспартная магістраль праз Ладажскае возера. У перыяды навігацыі — па вадзе, зімой — па лёдзе. Звязвала з 12 верасня 1941 па сакавік 1943 года блакадны Ленінград з краінай. Аўтамабільная дарога, пракладзеная па лёдзе, часта завецца *Лядовай дарогай жыцця* (афіцыйна — Ваенна-аўтамабільная дарога № 101). У маяка Асінавец існуе таксама музей «Дарога жыцця».

## Спасылкі 
* Схема маршрутаў.
* Дарога жыцці будзе адрамантавана. 
* Будаўніцтва чыгункі праз Ладажскае возера (Зіма 1942—1943 гг.)  
* «Дарога жыцці» (Філіял Цэнтральнага ваенна-марскога музея).
* Дарога жыцці на сайце «Энцыклапедыя Санкт-Пецярбурга». 
* Катастрофа ў Ладажскім возеры 17 верасня 1941 г.
* Караблі і судны, загінулыя на Ладазе ў 1941-43 гг. 
* «На Ладазе» (з кнігі «Савецкі рачны транспарт у Вялікай Айчыннай вайне»).

Катэгорыя:Блакада Ленінграда
Катэгорыя:Ваенная лагістыка
Катэгорыя:Гістарычныя дарогі Расіі
Катэгорыя:Ладажскае возера
Катэгорыя:Мемарыяльныя комплексы
Васіль Міхайлавіч Сокал

**Васіль Міхайлавіч Сокал** ( — 2002) — мемуарыст, краязнаўца, настаўнік, публіцыст, нарысіст выдатнік народнай асветы, інвалід Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. ў вёсцы Зубелевічы Навагрудскага павета (сёння — Ляхавіцкі раён Брэсцкай вобласці). У 1944 годзе быў прызваны в рады Чырвонай Арміі і адасланы на фронт. А ў ліпені 1946 года был зволены ў запас і вярнуўся ў вёску Зубелевічы. У верасні 1946 года палучыў першае працоўнае месца камсорга Падлескай школы. Скончыў факультэт філалогіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

З 1985 года быў членам камісіі па напісанні кнігі «Памяць. Ляхавіцкі раён».

У 1987 годзе выйшаў з радоў КПСС па ідэалагічных матывах.

Працаваў настаўнікам, загадчыкам па вучэбнай частцы і дырэктарам сельскіх школ.

## Працы 
* На хвалях часу: летапіс. — Мн.: Медысонт, 2008.
* Парадоксы і метамарфозы Івана Шамякіна — Беларуская маладзёжная, № 4 (155), 2000.
* З кім вы, сейбіты «Разумнага, добрага, вечнага»? — Наша Слова № 8(39) 24. 2. 1999.
* За лепшую будучыню. — артыкул у кнізе «Памяць. Ляхавіцкі раён». Пад рэд. В. У. Скалабана — Беларуская Савецкая энцыклапедыя імя П.Броўкі, 1989. — с.157-167.

## Літаратура 
* Васіль Сокал // На хвалях часу: летапіс — Мн.: Медісонт, 2008. ISBN 978-985-6887-16-4

## Спасылкі 
* Васіль Сокал, На хвалях часу // Беларуская інтэрнэт-бібліятэка Kamunikat.org.

Катэгорыя:Мемуарысты
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ляхавіцкім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Інваліды Вялікай Айчыннай вайны
ЛГБТ

**ЛГБТ** (таксама выкарыстовываецца **ГЛБТ**;  ці ) — абрэвіятура, якая выкарыстоўваецца для абазначэння супольнасці лесбіянак (***L**esbian*), геяў (***G**ay*), бісексуалаў (***B**isexual*) і трансгендараў (***T**ransgender*). Паняцце выкарыстоўваецца з 1990-х гадоў і ёсць адаптацыяй абрэвіятуры «ЛГБ», якая ў сярэдзіне-канцы 1980-х гадоў стала замяняць выраз «гей-супольнасць», наконт якога было меркаванне, што словазлучэнне не прадстаўляе ўсіх, хто адносіцца да сексуальных меншасцей.

Абрэвіятура стала звычайнай з’явай для самавызначэнне, была прынята большасцю ў цэнтрах супольнасці сексуальнасці і гендарнай ідэнтычнасці і большасцю медыя ў ЗША, а таксама ў некаторых іншых англамоўных краінах.

Абрэвіятура **ЛГБТ** заклікана падкрэсліць разнастайнасць сексуальнасці і гендарнай ідэнтычнасці на аснове культуры. Яна можа ўжывацца і да тых, хто не з’яўляецца гетэрасексуальным ці цысгендарным, а не толькі да лесбіянак, геяў, бісексуалаў і трансгендэраў. Для таго, каб прызнаць гэтае ўключэнне, з 1996 года абрэвіятура дадае літару **К**(**Q**) для тых, хто ідэнтыфікуе сабе як «квір» (англ. *Queer*), або «сумняецца» (англ. *Questioning*) у сваёй сексуальнай ідэнтычнасці — **ЛГБТК** (англ. ***LGBTQ***). З 1999 года інтэрсексуалы (***I**ntersex*) прапаноўваюць абрэвіятуру **ЛГБТІ** (англ. ***LGBTI***), у далейшым аб’яднаную з папярэдняй **ЛГБТКІ** (англ. ***LGBTQI***). У канцы таксама можа дадавацца **А** ў значэнні асексуалы (***A**sexual*) і **П** у значэнні пансексуалы (***P**ansexual*). Іншыя ўжываюць абрэвіятуру **ЛГБТ+**, каб ахапіць спектр гендара і сексуальнасці.

## Гл. таксама 
* ЛГБТ-супольнасць
* Сексуальныя меншасці
* Даследчыкі ЛГБТ
* ЛГБТ-турызм
* ЛГБТ-рух
* Сімволіка ЛГБТ-руху
* ЛГБТ-тэматыка ў серыялах
* ЛГБТ-СМІ
* Гімн ЛГБТ
* Правы ЛГБТ у дзяржавах і тэрытарыяльных абласцях
* Правы ЛГБТ у Беларусі

Катэгорыя:Гомасексуальнасць
Катэгорыя:Бісексуальнасць
Катэгорыя:Тэрміны ЛГБТ
Катэгорыя:Трансгендарнасць
Аб’яднанне студэнтаў-беларусаў Літоўскага ўніверсітэта імя Вітаўта Вялікага

**Аб’яднанне студэнтаў-беларусаў Літоўскага ўніверсітэта імя Вітаўта Вялікага** *ў Коўна*. Існавала з лютага 1933 да 1936 (?). Займалася нацыянальна-культурнай дзейнасцю, праводзіла навуковыя чытанні і дыспуты, стымулявала беларускіх студэнтаў да вывучэння беларускага края. Налічвала 15 чалавек, у праўленне ўваходзілі А.Вус, А.Зэйгліш, Л.Раманенка, Д.Рудзь, Г.Чэркас. Супрацоўнічала з Беларускім культурна-асветным таварыствам у Коўне.

## Літаратура 
* Васілеўскі, Ю. Р. Аб’яднанне студэнтаў-беларусаў Літоўскага ўніверсітэта імя Вітаўта Вялікага / Ю. Р. Васілеўскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 2. Беліцк — Гімн / БелЭн; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с.: іл. — С. 27. — ISBN 5-85700-142-0.

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Літвы
Катэгорыя:Арганізацыі Каўнаса
Катэгорыя:З’явіліся ў 1933 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1936 годзе
Пршыбар

**Пршы́бар** () — горад на ўсходзе Чэхіі, у Маравіі. Насельніцтва ў 2004 годзе складала каля 8800 чалавек.

Горад быў заснаваны нямецкімі каланістамі і зваўся па-нямецку **Фрайберг** (*Freiberg*). Упершыню згаданы ў буле Пржэмысла Отакара II, датаванай 1251 годам. У 1596 годзе пабудавана царква Св. Валянціна. У 1849 г. адкрыўся політэхнічны інстытут. Дом, дзе ў 1856 годзе нарадзіўся Зігмунд Фрэйд, з 2006 года адкрыты ў якасці музея.

## Спасылкі 
* Сайт мэрыі

Катэгорыя:Гарады Мараўскасілезскага края
Кіра Глігараў

**Кі́ра Глі́гараў** (, прозвішча пры нараджэнні **Панчаў**, 3 мая 1917, Шцп — 1 студзеня 2012, Скоп'е) — першы прэзідэнт Рэспублікі Македонія, вядомы македонскі і югаслаўскі (СФРЮ) палітык.

Глігараў нарадзіўся 3 мая 1917 года ў македонскім горадзе Шціп. Скончыў юрыдычны факультэт Белградскага ўніверсітэта. Удзельнічаў у Антыфашысцкім сходзе народнага вызвалення Македоніі (АСНОМ) — першым у гісторыі македонскім нацыянальным ўрадзе, адказваў у прэзідыуме АСНОМ за фінансы.

У пасляваенныя гады займаў адказныя пасады ў кіраўніцтве СФРЮ. У прыватнасці, займаў пасаду федэральнага сакратара (міністра) фінансаў у 1962—1967, намесніка старшыні Федэральнага выканаўчага савета (Урада) у 1967—1969. У гэтыя гады, будучы уплывовым палітыкам і эканамістам, ён актыўна прасоўваў ідэю эканамічных рэформаў у Югаславіі. Шырокая даследчая дзейнасць дапамагала яму ў стварэнні новых, прадуктыўных мадэляў эканомікі. Адной з сваіх задач ён бачыў пераход Югаславіі да рынкавых прынцыпаў.

27 студзеня 1991 абраны прэзідэнтам Македоніі, знаходзіўся на гэтай пасадзе да 19 лістапада 1999 года.

Катэгорыя:Палітыкі Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Выпускнікі Бялградскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Прэзідэнты Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Югаслаўскія партызаны
Асуай (правінцыя)

**Асуа́й** (ісп.: *Azuay*) — адна з 22 правінцый Эквадора, створана 25 чэрвеня 1824 г. Плошча складае 7 700 км², цэнтр — горад Куэнка. Горы правінцыі дасягаюць вышыні 4500 м над узроўнем мора ў нацыянальным парку Кахас. У адміністрацыйным плане падраздзяляецца на 15 кантонаў.

Асуай размешчана на панамерыканскай шашы, Куэнка злучана з Гуаякілем і Кіта ўнутранымі авіярэйсамі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Правінцыі Эквадора
Куэнка (Эквадор)

**Куэ́нка** (), заснаваны як **Са́нта-А́на-дэ-лас-Куа́тра-Ры́ас-дэ-Куэ́нка** () — трэці па велічыні (пасля Гуаякілю і Кіта) горад Эквадора, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Асуай. Знаходзіцца на вышыні прыблізна 2500 м у паўднёвай частцы эквадорскіх Андаў. Насельніцтва — 329 928 чал.

## Гісторыя 
Гарадское паселішча на месцы Куэнкі ўзнікла ў перыяд сярэднявечча. Яно было заснавана індзейцамі-каньяры і звалася Гуапанделіг. Пасля заваявання гэтага рэгіёна інкамі на яго месцы ўзнік буйны палітычны цэнтр **Тамеба́мба** (на кечуа, ), які часцяком называюць паўночнай сталіцай інкаў. Пасля захопу іспанцамі ў 1533 годзе інкскі горад быў разбураны. Але на яго руінах 12 красавіка 1557 года па загаду віцэ-караля Андрэса Гуртада-дэ-Мендосы быў закладзены горад **Са́нта-А́на-дэ-лас-Куа́тра-Ры́ас-дэ-Куэ́нка** «Святой Ганны на чатырох рэках» (у гонар іспанскага горада Куэнка) ().

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Cuancanos: La comunidad virtual de cuanca en el mundo&nbsp;— партал жыхароў 
* TavolaEcuador&nbsp;— даведнік па барах і рэстаранам эквадорскіх гарадоў 
* Municipalidad de Cuenca &nbsp;— урад горада 
* Cultura, tradicion y turismo de Cuenca — Ecuador&nbsp;— турыстычны сайт 

Катэгорыя:Гарады Эквадора
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1557 годзе
Балівар (правінцыя)

**Балі́вар** — адна з 22 правінцый Эквадора. Плошча складае 3 940 км². насельніцтва — 183 тыс. чал. Сталіца — горад Гуаранда. Размешчана ў заходняй кардэльеры Анд. У большай частцы правінцыі даволі халаднаваты клімат сьеры, у перадгор'ях — трапічны клімат.

Катэгорыя:Правінцыі Эквадора
Імбабура (правінцыя)

**Імбабу́ра ** (ісп.: *Imbabura*) — правінцыя Эквадора, размешчана на поўначы краіны ў эквадорскіх Андах, вядомая як правінцыя азёр і ўтрымлівае найбольш важныя азёры краіны Сан-Паўла, Куікоча і Яўаркоча. Сталіца правінцыі&nbsp;— горад Ібара, іншыя важныя гарады&nbsp;— Катачачы, Атавала і Атутанкі, клімат халаднаваты субтрапічны. Насельніцтва правінцыі&nbsp;— 344 044 жыхароў (INEC, 2001).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт правінцыі 
* Карта правінцыі Provincia de Imbabura

Катэгорыя:Правінцыі Эквадора
Карчы (правінцыя)

**Карчы** (ісп.: *Carchi*) — правінцыя Эквадора з насельніцтвам 162 тысячы жыхароў і плошчай 3.699 км². Адміністрацыйны цэнтр — горад Тулькан.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт правінцыі  

Катэгорыя:Правінцыі Эквадора
Вікенцій Равінскі

**Вікенцій Паўлавіч Равінскі** (, Духаўшчынскі павет, Смаленская губерня, цяпер Духаўшчынскі раён, Смаленская вобласць, Расія — ) — беларускі паэт, драматург. Найбольш верагодны аўтар паэмы «Энеіда навыварат».

## Біяграфічныя звесткі 
Паходзіў са шляхецкага роду. Служыў у расійскім войску. Удзельнік войнаў 3-й (1805 г.) і 4-й кааліцый (1806—1807 гг.), вайны 1812 г., паходу ў Заходнюю Еўропу. Асабліва вызначыўся ў бітве пры Шэнграбене (1805), дзе «храбра адкрываў сам сабе шлях праз варожыя калоны», за што атрымаў ордэн Ганны 3-га класа. У 1816 г. пайшоў у адстаўку ў чыне палкоўніка і вярнуўся на радзіму. У шлюбе з Праскоўяй Рымскай-Корсакавай меў 4 сыноў і 6 дачок.

З 1826 г. на цывільнай службе ў Арэнбургскай губерні. Жыў ва Уфе, Пензе (1828—1832 гг.), Кастраме (1832—1833 гг.). Пасля вярнуўся на радзіму.

Сістэматычнай адукацыі не атрымаў, але сам набыў разнастайныя веды. Валодаў французскай і нямецкай мовамі, цікавіўся гісторыяй і літаратурай. Поглядамі быў блізкі да дзекабрыстаў.

Пахаваны ў вёсцы Спас-Вуглы, па некаторых звестках, у царкве.

## Творчасць 
Літаратуразнаўцы вырашаюць на карысць В. Равінскага пытанне аўтарства паэмы «Энеіда навыварат». Паэма (захаваўся толькі пачатак) магла быць напісана ім у 1816—1825 на вёсцы ці ў 1827—1828, калі ён чакаў новага прызначэння і стажыраваўся ў Смаленскай удзельнай канторы. А. Кіркор пісаў, што аўтар паэмы «выдатна ведаў народ, яго паданні, норавы, звычаі і валодаў мовай, як нямногія. Яго гумар, уменне перадаваць народныя сцэны знамянуюць геніяльныя здольнасці». У 1890 г. яго ўнук Канстанцін Равінскі апублікаваў больш поўную версію твора ў «Смоленском вестнике».

Аўтар сатыры на аракчэеўскія парадкі «Вялікі муж субардынацыі», вершаў, у якіх высмейвалася самадурства паноў і апісваліся камічныя эпізоды з памешчыцкага жыцця (тэксты вядомыя з адзінага рукапісу ў Расійскай дзяржаўнай бібліятэцы), а таксама вершаванай камедыі «Шлюб паняволі» і нататкаў па гісторыі (рукапісы не выяўлены).

## Літаратура 
* 
* 
* *Кісялёў Г.* Загадка беларускай «Энеіды» — Мн., 1971.
* *Кісялёў Г.* Слядамі «Энеіды» // Полымя. 1996. № 10.
* 
* 
* *Киселёв, Г. В.* Разыскивается классик…: историко-литературная дилогия. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1989. — 414, [2] с. — С. 171—222. — ISBN 5-340-00076-1.

## Спасылкі 
* Гісторыя Беларусі. Асобы. Вікенці Равінскі 

Катэгорыя:Драматургі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Драматургі Беларусі
Катэгорыя:Драматургі паводле алфавіта
Катэгорыя:Драматургі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Паэты XIX стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Духаўшчынскім раёне
Катэгорыя:Палкоўнікі (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Удзельнікі вайны 1812 года
Гваздзік

**Гваздзі́к**, **Гваздзіка** (*Dianthus*) — род адна- ці двухлетніх травяністых раслін сямейства гваздзіковыя. Існуе каля 300 відаў.

## Арэал 
У асноўным распаўсюджаны ў Еўропе і Азіі, некалькі відаў сустракаюцца ў Паўночнай Афрыцы і адзін () — у прыпалярных частках Паўночнай Амерыкі. Від  часта вырошчваецца ў якасці дэкаратыўных кветак.

На тэрыторыі Беларусі 10 дзікарослых відаў.

Растуць у сухіх барах і шыракалістых лясах, на пясчаных мясцінах, лугах і ў поймах рэк. Гваздзік армерыяпадобны і гваздзік картузіянскі занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь. Гваздзік Борбаша (), вузкачашачны () і пышны () патрабуюць прафілактычнай аховы.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* . Садовая расліна.
* 
* 
** 
* . Садовая расліна.
* .
* 
* 
* 
* 

## Апісанне 
Шматгадовыя, рэдка аднагадовыя травяністыя расліны і паўкусты з прамастойным, прыўзнятым, простым або галінастым вузлаватым сцяблом. Лісце суцэльнае, супраціўнае, сядзячае, звычайна ланцэтнае, падоўжана-ланцэтнае, лінейнае, шылападобнае, ніжняе часта ў разетцы. Чашачка зрослалістая, пры аснове з лускападобнымі, прыціснутымі прыкветнікамі (характэрная прыкмета роду). Кветкі звычайна буйныя, духмяныя, белыя, зеленаватыя, ружовыя, пурпуровыя і інш., пяцічленныя, адзіночныя, сабраныя ў верхавінкавыя раскідзістыя або шчыльныя суквецці. Плод — каробачка.

Лекавыя, меданосныя, кармавыя і дэкаратыўныя расліны.

## Літаратура 
* *Кухарава Л. В. Луніна Н. М., Мазан І. П.* Гваздзік //  — С. 6.
Катапаксі (правінцыя)

**Катапа́ксі** (ісп.: *Cotopaxi*) — правінцыя ў цэнтральнай частцы Эквадора з насельніцтвам 385 тысяч жыхароў і плошчай 5 856 км² (па даных на сайце правінцыі; па іншых даных 5 287 км², 6 072 км²). Адміністрацыйны цэнтр — горад Латакунга.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт правінцыі  
* Ecuador en cifras

Катэгорыя:Правінцыі Эквадора
Тулькан

**Тулькан** () — горад у Эквадоры.

## Геаграфія 
Горад Тулькан размешчаны на крайняй поўначы Эквадора, непасрэдна на яго мяжы з Калумбіяй. Тулькан з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам і самым буйным горадам эквадорскай правінцыі Карчы. Горад ляжыць у горным ланцугу Анд на вышыні 2.960 метраў над узроўнем мора, на Панамерыканскай шашы, якая перасякае тут мяжу, насупраць калумбійскага горада Іпіялес.

## Клімат 
Клімат гэтага горада, які ляжыць высока ў гарах, незвычайна халаднаваты для трапічнага Эквадора.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Славутасці 
Галоўнай славутасцю Тулькана з’яўляюцца яго могілкі, упрыгожаныя майстэрска абрэзанымі зялёнымі кусцікамі і дрэвамі ў выглядзе садовых скульптур. Пачатак гэтай своеасаблівай творчасці быў пакладзены ў 1936 годзе жыхаром бліжэйшай вёскі Хасэ Франка і працягнуты яго сынамі.

Катэгорыя:Гарады Эквадора
Пастаса (правінцыя)

**Паста́са** (ісп.: *Pastaza*) — адна з 22-х правінцый Эквадора. Адміністрацыйны цэнтр —  горад Пуё.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Правінцыі Эквадора
Латакунга

**Латакунга** (ісп.: Latacunga) — горад у горнай частцы цэнтральнага Эквадора. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Катапаксі і кантона Латакунга. Насельніцтва 51689 чалавек (41,2% насельніцтва правінцыі Катапаксі, INEC, 2001), пераважна метысы і індзейцы.

Размешчаны недалёка ад вулкана на вышыні 2850 метраў над узроўнем мора. Сярэдняя гадавая тэмпература паветра - 12 ° C.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Эквадора
Пуё

**Пуё** (ісп.: Puyo) — горад у цэнтральнай частцы Эквадора, сталіца правінцыі Пастаса. Размешчаны на вышыні 953 м над узроўнем мора, на рацэ Пуё, у 155 км ад сталіцы краіны, горада Кіта.

Па дадзеных перапісу 2010 года насельніцтва Пуё складае 37 600 чалавек; па дадзеных перапісу 2001 года яно складала 24 432 чалавекі. Горад заснаваны 12 мая 1899 года. У мястэчку Шэл, а 10 км на паўночны захад ад Пуё ёсць невялікі аэрапорт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Эквадора
Нуэва-Лоха

**Нуэ́ва-Ло́ха** () (таксама вядомы як **Ла́га-А́грыа**) — горад у Эквадоры, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Сукумбіяс. Знаходзіцца ў лясах над прытокамі Амазонкі, цэнтр нафтаздабываючай прамысловасці. Узнік у 1960-х гадах пасля адкрыцця нафтавых радовішчаў з пачаткам іх эксплуатацыі амерыканскімі кампаніямі, у першую чаргу *TEXACO*. Насельніцтва — 34,505 (2001).

## Паходжанне назвы 
* **Нуэ́ва-Ло́ха**: з іпанскай «Новая Лоха», у гонар горада Лоха, адміністрацыйнага цэнтра аднайменнай правінцыі на поўдні Эквадора, адкуль паходзіла большасць першапасяленцаў гэтага горада.
* **Ла́га-А́грыа**: з іспанскай «Кіслае возера», калька з англійскай *Sour Lake*, мястэчка ў амерыканскім штаце Тэхас, дзе знаходзіцца цэнтральная сядзіба нафтавай кампаніі *TEXACO*.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Эквадора
Адзінства (Бабруйск)

**«Адзінства»** — група бабруйскіх сацыял-дэмакратаў у 1917 г., якая падзяляла погляды аднайменнай арганізацыі пецярбургскіх меншавікоў-абаронцаў на чале з Г. В. Пляханавым і інш. Выдзеліліся з Бабруйскай арганізацыі РСДРП пасля выхаду з яе бальшавікоў. Аснову «Адзінства» складалі чыноўнікі, ваенныя ўрачы, салдаты і інш. На арганізацыйным сходзе 29 верасня (12 кастрычніка) 1917 г. выбраны камітэт, у які ўвайшлі С. К. Харчанка (старшыня), С. Я. Вальфсон, І. А. Іваноў-Жыгулін, І. Д. Мальцаў, М. Н. Ткачоў. Камітэт звярнуўся да насельніцтва горада і салдат гарнізона з адозвай, у якой выклаў сваю платформу, накіраваў прывітанне Пляханаву. У кастрычніку 1917 г. група аб’ядноўвала каля 50 чалавек. Напярэдадні Кастрычніцкага перавароту вяла актыўную палітычную работу сярод мясцовых сацыял-дэмакратаў і насельніцтва, цесна супрацоўнічала з Бабруйскім сацыял-дэмакратычным камітэтам Бунда, падзяляла яго погляды. 13(26) кастрычніка 1917 г. «Адзінства» прадставіла ў Мінскую акруговую камісію па выбарах ва Устаноўчы сход свой спіс кандыдатаў, але з прычыны малалікасці ён ен быў зарэгістраваны. У час перавыбараў мясцовага Савета рабочых і салдацкіх дэпутатаў у снежні 1917 г. у яго склад увайшоў і старшыня камітэта групы. Больш познія звесткі пра групу «Адзінства» не выяўлены. Аналагічныя групы дзейнічалі ў Віцебску, Калінкавічах, на Заходнім фронце.

## Літаратура 
* Башко, П. К. «Адзінства» / П. К. Башко // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 2. Беліцк — Гімн / БелЭн; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с.: іл. — С. 53. — ISBN 5-85700-142-0.

Катэгорыя:Палітычныя арганізацыі беларускай гісторыі
Катэгорыя:Гісторыя Бабруйска
Віленская канферэнцыя

, Казіс Бізаўскас, Казімерас Шаўліс, Юсцінас Стаўгайціс, Ёнас Басанавічус, Сцяпонас Кайрыс, Ёнас Віляйшыс, Антанас Смятона, Павілас Дагяліс, Юозас Пакніс, Юргіс Шаўліс, Міколас Біржышка, Юозас Станкевічус, Пятрас Клімас]]
**Віленская канферэнцыя** () — з’езд літоўскіх дэлегатаў у Вільні 18—23 верасня 1917 г.

## Арганізацыя канферэнцыі 
13 мая 1917 г. генерал Эрых Людэндорф даў дазвол стварыць літоўскую раду, аднак не акрэсліў яе паўнамоцтваў. Нямецкая ваенная адміністрацыя згадзілася склікаць літоўскую канферэнцыю ў Вільні, якая склікала б раду. Арганізацыйны камітэт, які складаўся з 5 віленскіх дзеячаў і 16 прадстаўнікоў з правінцыі, сабраўся 1 — 4 жніўня 1917 г. і пастанавіў склікаць канферэнцыю 18 верасня. Быў абраны таксама Выканаўчы камітэт у складзе:
* Юргіс Шаўліс
* Пятрас Клімас
* Антанас Смятона
* Міколас Біржышка
* кс. Мацеюс Станкевічус.

Былі ўзгоднены ўмовы, якім мусілі адпавядаць дэлегаты на канферэнцыі: узрост — большы за 25 гадоў, адпаведны інтэлектуальны ўзровень і прыхільнасць да ідэі адбудовы незалежнай Літвы, затон не патрабавалася ведаць літоўскую мову.

## Канферэнцыя 
Канферэнцыя працягвалася з 18 да 23 верасня 1917 г. На паседжанні ў тэатры на Пагулянцы з 264 запрошаных прадстаўнікоў з’явіліся 214 чалавек. Старшынёй канферэнцыі быў абраны Ёнас Басанавічус Праграма паседжанняў ахоплівала чатыры найважнейшыя пытанні:
* палітычная будучы Літвы;
* літоўска-нямецкія стасункі;
* пытанні нацыянальных меншасцей;
* выбар Літоўскай Рады.

Дэлегаты ў аднагалосна прынятай рэзалюцыі выступілі за пабудову незалежнай дэмакратычнай дзяржавы ў этнаграфічных межах з невялікімі папраўкамі, якія ўлічвалі эканамічны фактар. Нацыянальным меншасцям гарантаваліся культурныя правы. Юрыдычныя падставы дзяржавы і дачыненні з іншымі дзяржавамі мусіў вызначыць скліканы ў Вільні Устаноўчы сход. У нямецкім пытанні была выказана згода на цесны палітычна-эканамічны саюз пры ўмове прызнання Германіяй незалежнасці Літвы яшчэ да склікання мірнай канферэнцыі .

На канферэнцыі было прынята рашэнне абраць з ліку ўдзельнікаў 20-асабовую Літоўскую Раду. 21 верасня былі абраныя члены Тарыбы, з якой праз два дні быў выбраны Прэзідыум. Удзельнікі канферэнцыі паслалі тэлеграму галоўнакамандуючаму нямецкіх войск на Усходзе з паведамленнем аб стварэнні Літоўскай Рады .

## Памяць 
17 верасня 2007 г. на будынку былога тэатра на Пагулянцы (цяпер Рускі драматычны тэатр Літвы) на вуліцы Басанавічуса ў Вільнюсе пры ўдзеле прэзідэнта Валдаса Адамкуса была адкрыта мемарыяльная пліта з тэкстам на літоўскай мове.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Čepėnas, P. Naujųjų laikų Lietuvos istorija. T. II. — Chicago, 1986.
* Lietuva vokiečių okupacijoje pirmojo pasaulinio karo metais 1915—1918. Lietuvos nepriklausomos valstybės genezė / Sud. E.Gimžauskas. — Vilnius, 2006.

Катэгорыя:1917 год у Вільні
Катэгорыя:Верасень 1917 года
Катэгорыя:Падзеі ў Вільні
Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута

**Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута** — навучальная ўстанова, якая існавала ў 1911—1922 гг. у Віцебску. Адкрыта па ініцыятыве Віцебскай вучонай архіўнай камісіі.

Мела факультэты:
* археалагічны
* археаграфічны
* гісторыі мастацтва (з 1917 г.)

Тэрмін навучання 3 гады, з 1917 г. — 4 гады, разлічаны на слухачоў з вышэйшай адукацыяй, але сярод іх пераважалі выпускнікі сярэдніх школ. У 1911 г. на 1-ы курс прынята каля 90 чал., у 1918/19 навучальным годзе вучылася 428 чал.
Выкладалі археолаг В. А. Гарадцоў, мастацтвазнаўства А.&nbsp;І.&nbsp;Успенскі, гісторыкі Б.&nbsp;Р.&nbsp;Брэжга (з 1918 г. загадчык аддзялення), А. П. Сапуноў (курс «Старажытнасці Паўночна-Заходняга краю»), У.&nbsp;М.&nbsp;Перцаў, этнограф У. М. Дабравольскі, філолагі Р. Ф. Брант, М. І. Навасадскі, С.&nbsp;І.&nbsp;Сабалеўскі і інш.

У пачатку 1919 г. аддзяленню перададзены бібліятэка (3700 тамоў), музей і гістарычны архіў (314 спраў) былой Віцебскай вучонай архіўнай камісіі, частка бібліятэкі (2 тыс. тамоў) былой Віцебскай езуіцкай калегіі. У распараджэнні аддзялення быў Віцебскі губернскі архіў (1,5 млн спраў). У 1922 г. аддзяленне выдавала рукапісны часопіс «Белорусский этнограф» (выйшлі 2 нумары).

## Літаратура 
* *Шибеко, З.* Из истории Витебских археологических «курсов» // Нёман. — 1980. — № 6. — С.
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1

Катэгорыя:Арганізацыі Віцебска
Катэгорыя:Гісторыя Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Віцебска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1911 годзе
Катэгорыя:1911 год у Віцебску
Катэгорыя:Маскоўскі археалагічны інстытут
Воля народу

**«Воля народу»** — газета рэвалюцыйна-дэмакратычнага кірунку. Выдавалася 21 — 25 кастрычніка 1923 г. у Вільні на беларускай мове.

Рэдактар-выдавец У. Знамяроўскі. У газеце супрацоўнічалі Я. Пачопка, А. Радкевіч і інш. Мела рубрыкі: «Палітычныя падзеі», «Весткі з вёскі», «З польскага сойму», «З газет», «Хроніка». Выступала супраць антынароднай палітыкі польскага ўрада, нацыянальнага прагнёту, узнімала пытанні сацыяльнага становішча сялянства ў Заходняй Беларусі. Заклікала да гуртавання беларускіх сіл і арыентацыі іх на беларускіх паслоў у сейме, аналізавала палітычнае становішча ў краіне (артыкул «Каму бэндзе гожай», а каму «бэндзе лепей» пад псеўданімам Віс), разглядала высунутую яшчэ ў 1910-я г. еўрапейскімі сацыял-дэмакратамі ідэю Злучаных Штатаў Еўропы (артыкул «Злучаныя Штаты Еўропы» Радкевіча), выказвала занепакоенасць узмацненнем таталітарных тэндэнцый у Германіі (публікацыя Кугельмана). Шмат увагі аддавала развіццю грамадскага самаўсведамлення працоўных, барацьбе за беларускую асвету, заклікала адкрываць прыватныя беларускія школы, ствараць сельскія кааператывы (публікацыі пад псеўданімам П.Бахрым), гурті артыстаў-аматараў, пасылаць «хадакоў» у сейм і ўрад. Змешчаны інтэрпеляцыя беларускіх дэпутатаў у сейм у сувязі са злоўжываннямі польскіх вайскоўцаў на заходнебеларускіх землях, матэрыялы пра рэпрэсіі польскіх улад у Валожынскім і Вілейскім павеце, інфармацыя аб падзеях у свеце (выступленні беспрацоўных у Берліне, Кёльне і інш. гарадах Германіі, дыверсіі ў рэдакцыях фашысцкіх газет і работу парламента ў Італіі, парламенцкія выбары ў Аўстрыі, міжнародную сялянскую канферэнцыю ў Маскве і інш.). Рэкламавала новыя кнігі, перыядычныя выданні, друкавала паралы сельскім гаспадарам. Выйшлі 2 нумары.

## Літаратура 
* Чарняева, А.І. «Воля народу» / А.І.Чарняева // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 2. Беліцк — Гімн / БелЭн; Рэдкал.: Б.І.Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э.Э.Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с.: іл. – С. 357. — ISBN 5-85700-142-0.

Катэгорыя:Газеты Вільні на беларускай мове
Катэгорыя:1923 год у Вільні
Катэгорыя:Газеты Заходняй Беларусі
Высачанскі раён

**Высача́нскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924—1931 гадах. Цэнтр — вёска Высачаны. Плошча 776 км², колькасць насельніцтва 32,3 тысяч чалавек, 420 населеных пунктаў (на 1925 год). 

Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Віцебскай акругі БССР з цэнтрам на станцыі Высачаны. 20 жніўня 1924 года падзелены на 10 сельсаветаў:
* Асінаўскі
* Бабінавіцкі
* Выдрэйскі
* Высачанскі
* Кабыльнікаўскі (Кабыльніцкі)
* Каралёўскі
* Касцяёўскі
* Крынкаўскі
* Старабабыльскі
* Стасеўскі.
Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 8 ліпеня 1931 года раён скасаваны, яго тэрыторыя перададзена Лёзненскаму раёну.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Лёзненскага раёна
Голас беларуса (Рыга)

**«Голас беларуса»** — штотыднёвая сялянска-работніцкая газета, орган беларускай нацыянальнай меншасці ў Латвіі, арганізаванай у 1921 г. у таварыства «Бацькаўшчына». Выдавалася ў 1925—1930 гг. у Рызе на беларускай мове. Рэдактар-выдавец К. Езавітаў. Ставіла мэту абуджаць нацыянальную свядомасць беларусаў у Латвіі, гуртаваць іх на сацыяльна-эканамічным і нацыянальным грунце, абараняць інтарэсы беларускага сялянства, работнікаў і інтэлігенцыі, развіваць культурную і нацыянальную самабытнасць. Пісала пра дзейнасць суполак, таварыстваў, інфармавала пра стан асветы, школьнай справы, жыццё беларусаў у Літве, Чэхаславакіі, Сібіры, Савецкай Беларусі. На старонках газеты змешчаны матэрыялы пра стварэнне Беларускага нацыянальнага камітэта ў Латвіі, арышты беларускіх грамадскіх дзеячаў і дэпутатаў сейма ў Польшчы, справаздача Езавітава пра Акадэмічную канферэнцыю па рэформе беларускага правапісу і азбукі (Менск, 1926), інфармацыя пра кніжныя навінкі ў Мінску, вершы В. Вальтара, П.Сокала і інш., пераклады на беларускую мову твораў Я. Райніса. Перадрукоўвала матэрыялы з газеты «Савецкая Беларусь», «Беларуская вёска» і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Газеты Латвіі на беларускай мове
Катэгорыя:1925 год у Рызе
Гомельская акруга

**Гомельская акруга** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1926—1930 гг. Утворана 8 снежня 1926 г. Цэнтр — Гомель. Плошча акругі 16 тысяч км², насельніцтва 675,2 тысяч чалавек (1927).

## Гісторыя 
Першапачаткова ўключала 9 раёнаў:
* Веткаўскі
* Гомельскі
* Дзятлавіцкі
* Добрушскі
* Насовіцкі
* Свяцілавіцкі
* Уваравіцкі
* Чачэрскі
* Чырванабудскі

Раёны падзяляліся на 244 сельсаветы. У склад акругі ўваходзілі 3 гарады (Ветка, Гомель, Добруш), 3 мястэчкі (Лоеў, Паддабранка, Чачэрск). У сувязі са скасаваннем Рэчыцкай акругі 9 чэрвеня 1927 г. у склад Гомельскай акругі перададзены:
* Брагінскі
* Васілевіцкі
* Горвальскі
* Камарынскі
* Лоеўскі
* Рэчыцкі
* Хойніцкі
* Холмецкі.

4 жніўня 1927 г. скасаваны Васілевіцкі, Горвальскі, Дзятлавіцкі, Добрушскі, Насовіцкі, Свяцілавіцкі, Холмецкі, Чырванабудскі раёны і ўтвораны Церахоўскі раён. 27 кастрычніка 1927 г. з Бабруйскай акругі перададзены Буда-Кашалёўскі раён. Акруговая газета «Палеская праўда». На 1 студзеня 1930 г. у Гомельскай акрузе 11 раёнаў, 4 гарады, 5 мястэчак і 224 сельсаветы. 26 ліпеня 1930 г. Гомельская акруга скасавана.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акругі Беларускай ССР
Катэгорыя:Гісторыя Гомельскай вобласці
Катэгорыя:1926 год у Гомелі
Панамерыканская шаша

[thumb|Панамерыканская шаша ад пасёлка [Прадха-Бэй, ЗША да горада Ушуая, Аргенціна.]]
**Панамерыка́нская шаша́** (назвы на іншых мовах глядзі ніжэй) — сетка дарог у Амерыцы, сумарная працягласць якіх складае 48 тыс. км. Калі не ўлічваць 87-кіламятровы Дар’енскі прабел, які размяшчаецца ў джунглях, на мяжы Панамы і Калумбіі, тая Панамерыканская шаша аб'ядноўвае нацыянальныя сеткі дарог кантынентальных дзяржаў Амерыкі ў адзіную сістэму.

Паводле Кнігі рэкордаў Гінэса Панамерыканская шаша — самая доўгая аўтамабільная траса ў свеце, аднак на стандартных транспартных сродках праехаць праз Дар'енскі прабел паміж Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкай немагчыма.

## Краіны 
240px|thumb|Карта *шаша «Аляска»* (чырвоная), якая ўваходзіць у сістэму Панамерыканскай шашы.
Панамерыканская шаша праходзіць па тэрыторыі 15 краін:
* Канада (неафіцыйна)
* Злучаныя Штаты Амерыкі (неафіцыйна)
* Мексіка
* Гватэмала
* Сальвадор
* Гандурас
* Нікарагуа
* Коста-Рыка
* Панама
* Калумбія
* Эквадор
* Перу
* Чылі
* Аргенціна

Важныя адгалінаванні таксама размяшчаюцца ў Балівіі, Бразіліі, Парагваі, Уругваі і Венесуэле.

## Назва 
* 
* ,  або 
* 
* 
* 
* 
* 

## Гл. таксама 
* Мост дзвюх Амерык

## Спасылкі 
* Панамерыканская шаша ў ВСЭ
* Pan-American Highway — MSN Encarta 
* Google Books — Mexico and the United States, Авторы: Lee Stacy

Катэгорыя:Міжнародныя сеткі аўтамабільных дарог
Катэгорыя:Транспарт у Паўднёвай Амерыцы
Катэгорыя:Транспарт у Паўночнай Амерыцы
Вагаршапат

**Вагаршапа́т** (), у 1945—1992 гадах **Эчміядзі́н** — горад у Армавірскай вобласці Арменіі, адзін з найбольш значных культурных і рэлігійных цэнтраў краіны.

## Этымалогія 
З II ст. да н. э. існаваў горад Вардкесаван; назву ад асабістага імя і арм. аван «паселішча». У 140-х гг. цар Вагаршак акружыў паселішча сценамі і назваў ад свайго імя Вагаршапат — «горад Вагарша». У II—IV стагоддзях горад быў сталіцай Вялікай Арменіі. У цэнтры знаходзіцца сабор, пабудаваны ў 303 г. на тым месцы, дзе святому Грыгорыю, асветніку армян, з’явіўся Хрыстос. У памяць аб гэтай падзеі сабор атрымаў назву Эчміядзін — літар. «Сашэсце адзінароднага». У 1945 годзе Вагаршапат быў перайменаваны ў Эчміядзін (арм. Էջմիածին) у гонар Эчміядзінскага манастыра — рэзідэнцыі Каталікоса Усіх армян, цэнтра Армянскай апостальскай царквы. У 1992 г. гораду вярнулі ранейшую назву, аднак ва ўжытку выкарыстоўваюцца абедзве назвы.

## Геаграфія 
Горад Эчміядзін размешчаны на Арарацкай раўніне, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Эчміядзін і за 30 км на захад ад Ерэвана. Насельніцтва 57,5 тыс. жыхароў (2010).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Віктар Ускоў (нар. 1986) — расійскі баскетбаліст.

## Літаратура 
* Эчміядзін //  С. 196.
* *Арутюнян В. М.* Эчмиадзин. — М., 1958.
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Інфармацыя пра горад  

 

Катэгорыя:Населеныя пункты марза Армавір
Яроміна (Віцебскі раён)

**Яроміна** (, ) — вёска ў Варонаўскім сельсавеце Віцебскага раёна, на аўтадарозе  Віцебск — Лёзна — мяжа з Расійскай Федэрацыяй. Назва вёскі паходзіць ад прозвішча Яромін. Плошча 135,2136 га.
## Гісторыя 
У канцы XIX ст. вядома як паштовая станцыя і хутар у складзе маёнтка Друкава ў Каралёўскай воласці Віцебскага павета і губерні. У 1905 г. хутар (1 двор) належаў памешчыку Заблоцкаму. У 1924—1954 гадах вёска ў складзе Каралёўскага сельсавета, у 1939—1954 гадах яго цэнтр. У 1930 г. арганізаваны калгас. У 1939 г. у Яроміна пераселены жыхары хутара Тропы. У 1941 г. у вёсцы 65 двароў, 275 жыхароў. У кастрычніку 1943 г. нямецкія акупацыйныя ўлады знішчылі тут 29 двароў і 25 мірных жыхароў. Вывезена ў Германі 10 чалавек. На фронце загінула 12 вяскоўцаў, у партызанах 6. Пасля вайны вёска адбудавалася не поўнасцю. У 1969 г. тут 59 двароў, 167 жыхароў.

На 1 студзеня 2003 г. 115 двароў, 258 жыхароў. 
## Інфраструктура 
У вёсцы размешчана цэнтральная сядзіба сельскагаспадарчага вытворчага кааператыва «Яроміна». Тут працуюць жывёлагадоўчая ферма, механізаваны двор, ФАП, клуб, бібліятэка, аддзяленне сувязі, АТС, магазін.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 10, кн. 2. Віцебская вобласць / Рэдкалегія: У. У. Андрыевіч (гал.рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 2019. — 728 с.: іл. ISBN 978-985-11-1126-4.
* З гісторыі населеных пунктаў / Падр. В. В. Віталева // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкалегія: А. П. Красоўскі і інш.; Уклад. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Маст. літ., 2004. — 772 с.: іл. — С. 768.

Катэгорыя:Варонаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёна
Тоні Тан

**Тоні Тан Кен Ям** (; , ) — сінгапурскі палітык, банкір і матэматык. Да 1 ліпеня 2011 года ён займаў пасады выканаўчага дырэктара і намесніка старшыні інвестыцыйнай карпарацыі Сінгапура (GIC) і старшыні Singapore Press Holdings Limited. Таксама ён з’яўляецца старшынёй нацыянальнага даследчага фонду Сінгапура і намеснікам старшыні Савета па даследаваннях, інавацыях і прадпрымальніцтву. У канцы 80-х Тоні Тану была прапанавана пасаду прэм’ер-міністра, аднак ён адмовіўся, але пазней увайшоў у кабінет міністраў: з 1995 па 2005 год ён быў намеснікам прэм’ер-міністра Сінгапура і міністрам абароны краіны з 1996 па 2003 г.

Катэгорыя:Прэзідэнты Сінгапура
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Аляксандр Парфіравіч Барадзін

**Аляксандр Парфіравіч Барадзін** (; 31 кастрычніка (12 лістапада) 1833, Санкт-Пецярбург — 15 (27) лютага 1887, там жа) — рускі кампазітар і навуковец-хімік.

## Біяграфія 
Скончыў Медыка-хірургічную акадэмію ў Пецярбургу (1856). Доктар медыцыны (1858). Прафесар (1864), загадчык кафедры хіміі (з 1874), акадэмік (1877) Медыка-хірургічнай акадэміі. Член-заснавальнік Рускага хімічнага таварыства (1868). Адзін з арганізатараў і педагогаў (1872—1887) Жаночых урачэбных курсаў. Музыцы вучыўся самастойна. Уваходзіў у «Магутную кучку». Найбольш значны твор — опера «Князь Ігар» (не завершана, скончана М. Рымскім-Корсакавым і А. Глазуновым, пастаўлена ў 1890 годзе).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кампазітары Расіі
Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Мілій Аляксеевіч Балакіраў

**Мілій Аляксеевіч Балакіраў** (; 21 снежня 1836 (2 студзеня 1837),  — 16 (29 мая) 1910, ) — рускі кампазітар, піяніст, дырыжор, кіраўнік «Магутнай купкі».

## Спасылкі 
* Біяграфія 
* Сайт пра жыццё і творчасці кампазітара
* 

Катэгорыя:Кампазітары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары Расіі
Катэгорыя:Піяністы Расіі
Катэгорыя:Кампазітары паводле алфавіта
Катэгорыя:Пахаваныя на Ціхвінскіх могілках
Катэгорыя:Асобы на марках
Франц Вікенцьевіч Абрамовіч

**Франц Вікенцьевіч Абрамовіч** — беларускі хірург, доктар медыцыны (1895).

## Біяграфія 
Скончыў Медыцынскую хірургічную акадэмію ў Пецярбургу ў 1889. У 1888—1889 гг. належаў да цэнтральнай арганізацыі пецярбургскага студэнцтва («Кадравікі»).

З 1891 года земскі ўрач у Пецяргофскім павеце Пецярбургскай губерні. З 1897 года завадскі ўрач у Наваторжскім павеце Цвярской губерні. У 1900-х гг. быў галоўным урачом Цвярской губернскай земскай бальніцы.

Быўшы вядомым хірургам свайго часу, Франц Вікенцьевіч Абрамовіч, які праводзіў унікальныя для таго часу аперацыі, сабраў у сваім аддзяленні маладых хірургаў, рыхтаваў вучняў. Памёр ад брушнога тыфу.

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Памерлі ад брушнога тыфу
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцкім павеце (Расійская імперыя)
Карагод

thumb|250px|А. Рабушкін, Карагод (1902)
[thumb|250px|[Міхаіл Мацвеевіч Філіповіч|М. Філіповіч. «Карагод (ляльнік)». 1921—1922]]
**Карагод** (*каравод*) — від народнага мастацтва, у якім харэаграфічныя рухі арганічна спалучаюцца з харавым спяваннем і драматызацыяй паэтычнага зместу (часам з інструментальным суправаджэннем).

## Традыцыі 
Пашыраны са старажытных часоў у народаў з каляндарна-земляробчай абраднасцю, асабліва ў славян і прыбалтаў. Звычайна прымеркаваны да пэўнага часу земляробчага календара.

Карагоды бываюць адкрытыя і закрытыя, падвойныя і адзінарныя, павольныя і хуткія з прытанцоўваннем; іх удзельнікі трымаюцца за рукі, часам за рагі хустак. Вясенне-летнія карагоды «вадзілі» на вуліцы і палянах павольна, плаўна, залучаючы ўсё новых удзельнікаў. Паводле харэаграфічнага малюнка іх падзяляюць на 4 групы: круг («кола»), калі ўдзельнікі рухаюцца ў ім справа налева «па сонцу» ці папераменна то ў адзін бок, то ў другі; процілеглыя рады, якія папераменна то сыходзяцца «сцяной на сцяну», то разыходзяцца; «пляценне»; шэсце, дзе ўдзельнікі рытмізаваным крокам рухаюцца ўздоўж вуліцы шарэнгай, звілістымі радамі ці больш адвольным гуртам. Зімовыя карагоды «гуляюць» пераважна ў хаце жвава, з прытанцоўваннем, ім уласцівы розныя выяўленчыя элементы, перайманне рухаў жывёл. Тыповыя сюжзты карагодаў: выхад на вуліцу, велічанне дзяўчат і кпіны з хлопцаў, выбар маладога і маладой, праводзіны ў войска, падзеі сямейнага жыцця, вырошчванне лёну, канапель, маку і інш.

Мелодыі карагодаў інтанацыйна блізкія тыповым напевам веснавых, купальскіх і калядных песень, але маюць і жанрава спецыфічныя рысы дзякуючы пэўнай структуры і рытму, абумоўленым рухам (з устойлівымі рытмаформуламі).

## Гл. таксама 
* Жыта
* Танок
* Селязень

## Літаратура 
* *Владыкина-Бачинская Н.* Русские хороводы и хороводные песни. — М.; Л., 1951;
* *Мажэйка З.* Карагод // Беларуская энцыклапедыя ў 18 т. — Т. 8. — Мн., 1999.

## Спасылкі 
* Карагод, каравод, танок

Катэгорыя:Народныя танцы
Катэгорыя:Рытуальныя танцы
Катэгорыя:Сёмуха
Карагеоргій

**Карагеоргій**, Георгій Чорны (сапр. Георгій Петравіч; , с. Вішавац, Сербія — ) — дзеяч сербскага нацыянальна-вызваленчага руху, заснавальнік дынастыі Карагеоргіевічаў.

Удзельнік антытурэцкага паўстання 1787 года, пасля паражэння якога ўцёк у аўстрыйскія ўладанні; за адмову пайсці з ім забіў бацьку (паводле іншых звестак, айчыма, адсюль мянушка «чорны»). У аўстра-турэцкую вайну 1788—90 гадоў узначальваў сербскі добраахвотніцкі атрад, які ваяваў на баку Аўстрыі. На чале атрада гайдукоў далучыўся да Першага сербскага паўстання 1804—13, выбраны яго кіраўніком. У 1808 годзе прызнаны ўрадавым саветам, а ў 1811 годзе і ўсімі паўстанцамі «вярхоўным сербскім правадыром» (фактычна князем). Імкнуўся да цэнтралізацыі дзяржаўнай улады, у знешняй палітыцы арыентаваўся на Расію. Пасля разгрому паўстання ў 1813 годзе ўцёк у Аўстрыю, у 1814 годзе — у Бесарабію. У 1817 годзе тайна годзе вярнуўся ў Сербію, дзе забіты паводле загаду Мілаша Абрэнавіча.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кіраўнікі Сербіі
Катэгорыя:Забітыя манархі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святой Ганны 1 ступені
Зімнік

Назву **Зі́мнік** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Зімнік — вёска ў Гарадоцкім раёне
* Гомельская вобласць
** Зімнік — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Зімнік — вёска ў Горацкім раёне
### Расія 
* Зімнік (Сафонаўскі раён)

## Прозвішча 
* Леакадзія Баляславаўна Зімнік (1936—2012) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971)
Красін

**Красін** — прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Андрэй Капітонавіч Красін, савецкі фізік
* Леанід Барысавіч Красін, расійскі рэвалюцыянер

## Тапонім 
* Красін — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці
Макаўе

Назву **Ма́каўе** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Макаўе — вёска ў Глыбоцкім раёне
* Гомельская вобласць:
** Макаўе — пасёлак у Марозавіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Макаўе — пасёлак у Камунараўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Макаўе — вёска ў Гомельскім раёне
** Макаўе — былы пасёлак у Чачэрскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Макаўе — былы хутар у Клічаўскім раёне
** Макаўе — вёска ў Крычаўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Макаўе — былая вёска ў Зачысцкім сельсавеце Барысаўскага раёна
** Макаўе — вёска ў Мсціжскім сельсавеце Барысаўскага раёна
** Макаўе — былая вёска ў Вілейскім раёне

## Іншае 
* Мядовы Спас
Антопальскі раён

**Анто́пальскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1940—1959 гадах. Цэнтр — гарадскі пасёлак Антопаль. Плошча раёна 900 км², 85 населеных пунктаў.

## Гісторыя 
Утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 12 кастрычніка 1940 года раён падзелены на 13 сельсаветаў: Акцябрскі, Аніскавіцкі, Асіпавіцкі, Галоўчыцкі, Гарадзецкі, Дзераўноўскі, Дзеткавіцкі, Дзямідаўшчынскі, Заніўеўскі, Іласкі, Каменскі, Першамайскі, Худлінскі.

16 ліпеня 1954 года скасаваны Асіпавіцкі, Дзераноўскі, Дзямідаўшчынскі, Заніўеўскі, Іласкі, Каменскі і Худлінскі, утвораны Грушаўскі і Імянінскі сельсаветы, вёскі Тыневічы і Пацы перададзены ў склад Драгічынскага раёна, вёска Пігановічы перададзена з Драгічынскага раёна. 31 сакавіка 1959 года скасаваны Акцябрскі сельсавет.

8 жніўня 1959 года раён скасаваны. Антопаль і 4 сельсаветы (Галоўчыцкі, Дзеткавіцкі, Імянінскі і Першамайскі) перададзены ў Драгічынскі раён, Аніскавіцкі, Гарадзецкі і Грушаўскі сельсаветы — у Кобрынскі раён.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1959 годзе

Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі