Пралог

**Пралог** (ад старажытнагрэчаскага πρόλογος *prólogos*, дзе πρό *пра* — «да, перад» і λόγος *логас* — «слова, гаворка») — гэта ўступ да твора, які ўстанаўлівае кантэкст і дае перадумовы, часта нейкую ранейшую гісторыю, якая звязана з асноўнай, і іншую разнастайную інфармацыю. Старажытнагрэчаскае слова πρόλογος уключае сучаснае значэнне слова *«пралог»*, але мела больш шырокае значэнне, больш падобнае на значэнне *прадмовы*. Такім чынам, значэнне пралога ў *грэчаскай драме* было вельмі вялікім.

## Антычнасць і Сярэдневякоўе 
]]
 1598 года. П’еса належыць да паджанру «гумарыстычнай камедыі».]]
На лацінскай сцэне пралог часта быў больш складаным, чым у Афінах, і ў старанна прадуманай кампазіцыі вершаў, якія Плаўт дадае да сваіх п’ес, мы бачым, якое значэнне ён надаў гэтай частцы забаў; часам, як у прадмове да *Канатаў*, Плаўт дасягае вяршыні свайго генія ў сваіх спрытных і рамантычных пралогах, звычайна ўкладзеных у вусны асоб, якія не з’яўляюцца ў самой п’есе.

Мальер аднавіў пралог Плаўта ва ўступе да свайго *Амфітрыёна*. Расін прадставіў Піетыю як прамоўцу пралогу, якім пачыналася яго харавая трагедыя *Эсфір*.

Традыцыі старажытных жыва паўплывалі на ранніх сучасных драматургаў. Містэрыі і цуды Сярэднявечча не толькі пачаліся з пропаведзі, але і калі драма ў яе сучасным разуменні была ўведзена ў праўленне Лізаветы, пралог з’явіўся разам з ёй, непасрэдна адаптаваны з практыкі Еўрыпіда і Тэрэнцыя. *Томас Саквіл*, лорд Бакхерст, падрыхтаваў своеасаблівы пралог у нямым спектаклі для п’есы *Гарбадук* 1562 года; а таксама напісаў знакамітую *Індукцыю*, якая фактычна з’яўляецца пралогам да зборніка кароткіх рамантычных эпасаў, напісаных рознымі аўтарамі.

## Елізавецінскі перыяд 
Пралогі драмы эпохі Адраджэння часта выконвалі пэўную функцыю пераходу і ўдакладнення для гледачоў. Пралог, прамоўлены адным акцёрам, выступаў у якасці звароту да ўвагі і спачування гледачоў, забяспечваючы гістарычны кантэкст, кіраўніцтва па тэмах п’есы, а часам і агаворку ці аб’яву. У гэтым выпадку пралог, як і любы сцэнарны спектакль, існаваў ў выглядзе тэксту, акцёра, які прамаўляе гэты тэкст, і прэзентацыі мовы, як яна прамаўляецца. Пераносячы гледачоў з рэальнасці ў свет п’есы, пралог сцірае межы паміж гледачамі, акцёрамі, персанажамі, драматургамі — па сутнасці, ён стварае адрозненне паміж уяўнай прасторай унутры п’есы і знешнім светам.*Бэн Джонсан* часта выкарыстоўваў пралог, каб нагадаць гледачам пра складанасці паміж імі і ўсімі аспектамі спектакля.

Акцёр, які чытаў пралог, з’яўляўся апранутым у чорнае, што рэзка кантраставала з мудрагелістымі касцюмамі, якія выкарыстоўваліся падчас п’есы. Ен здымаў капялюш і не насіў макіяжу. Магчыма, ён нёс кнігу, скрутак або плакат з назвай п’есы. &#x200A;Яго прадстаўлялі тры кароткія гукі трубы, на трэці з якіх ён выхадзіў на сцэну і замаў месца ўнізе. Ён тройчы пакланяўся па прыдворнай модзе, а потым гаварыў да публікі.&#x200A; Елізавецінскі пралог быў унікальны тым, што ўключаў у сябе элементы як класічных, так і сярэднявечных традыцый. У класічнай традыцыі пралог адпавядаў аднаму з чатырох паджанраў: *сустатыкас*, які рэкамендуе альбо п’есу, альбо паэта; *эпітыметыкас*, у якім праклёны кідаюцца супраць суперніка або падзяка выказваецца гледачам; *драматыкас*, у якім тлумачыцца сюжэт п’есы; і мікстас, які змяшчае ўсё гэта. У сярэднявечнай традыцыі можна ўбачыць праявы маральнасці і сціпласці, а таксама метатэатральнай самасвядомасці і непрыхаванага ўсведамлення фінансавага кантракту, які заключаюць платныя акцёры і драматургі, а таксама плацячая аўдыторыя.

## У мастацкай літаратуры 
У пралоге апавяданне можа весціся ад імя аўтара або персанажа. Тэрмін «пралог» можа і не прыгадвацца ў творы, але пэўная яго частка па сваім значэнні з’яўляецца пралогам (напрыклад, І-я частка ў паэме Я.Купалы *Курган*, у якой апісваецца старадаўні курган). Бывае не ў кожным мастацкім творы. У адрозненне ад *прадмовы* пралог заўсёды мастацкі.

Пралогі здаўна выкарыстоўваліся ў недраматычнай мастацкай літаратуры, прынамсі з часоў *Кентэрберыйскіх аповедаў* Джэфры Чосера, хоць у Чосера былі пралогі да многіх апавяданняў, а не адзін у пачатку кнігі.

У рамане *Музей рамана «Этэрна»* аргенцінскага пісьменніка *Маседоніа Фернандэса* прадстаўлена больш за 50 аўтарскіх пралогаў. Іх стыль вар’іруецца ад метафізічнага да гумарыстычнага, псіхалагічнага, да разважанняў пра мастацтва рамана і г.д.

## Гл. таксама 
* Эпілог

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тэорыя літаратуры