open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вуліца Касманаўтаў (Магілёў)

**Вуліца Касманаўтаў** () — вуліца, адна з галоўных транспартных магістралей у заходняй частцы Магілёва. Размешчана ў Ленінскім раёне.

## Гісторыя 
Першапачаткова насіла назву **Какінакі**. Сучаснае аблічча вуліцы пачало складваецца з 1960-х гадоў. У 1961 годзе названа ў гонар савецкіх касманаўтаў.

## Размяшчэнне 
На большай частцы даўжыні арыентавана з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад, ад плошчы Касманаўтаў — з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Пачынаецца ад скрыжавання з праспектам Міру і вуліцай Якубоўскага, перасякае вуліцу Лазарэнкі, вуліцу Заслонава і Гаражны завулак, на скрыжванні з якімі размешчана плошча Касманаўтаў, пасля скрыжавання з вуліцай Чалюскінцаў, на якім узведзена двухузроўневая развязка, пераходзіць у праспект Шміта. Таксама з паўднёва-ўсходняга боку да вуліцы прымыкаюць завулкі Ламакі, Мічурына, Белякова, вуліцы Пакрышкіна, Расковай, завулак Сонечны, вуліцы Шпітальная, Сенная, завулак Сенны, вуліцы Панфілаўская, Пугачова, Раманава, Чырвонага Флоту. Даўжыня вуліцы складае каля 3,1 км.

## Забудова 
Забудову фарміруюць 5-, 9-павяховыя, пераважна жылыя, дамы, на частцы вуліцы захавалася забудова 1-павярховымі жылымі дамамі сядзібнага тыпу.

### Няцотны бок 
* № 1 — вучэбны корпус № 1 Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. А. Куляшова.
* № 3 — сталовая МДУ імя А. А. Куляшова.
* № 7 — Магілёўскі дзяржаўны бібліятэчны каледж імя А. С. Пушкіна.
* № 15 — Архітэктурна-будаўнічы каледж.
* № 21 — інтэрнат № 3 МДУ імя А. А. Куляшова.
* № 27 — вытворчае ўнітарнае прадпрыемства «Метыз».
* № 27а — Дом культуры ўнітарнага прадпрыемства «Метыз».
* № 37 — Магілёўхлебапрадукт.
* № 41а — Магілёўскі прафесійны ліцэй № 5.
* № 45 — інтэрнат ДУК Джэп Магілёўаблсельбуд.

### Цотны бок 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Магілёў)
Перавалочка

**Перавало́чка** — рака ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Расасенка (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 19 км. Плошча вадазбору 62 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 1,5 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад агарагарадка Ляхаўка, за 2 км на захад ад былой вёскі Пунішча. Упадае ў Расасенку на поўнач ад вёскі Казарынава. Вадазбор на захадзе Смаленскага ўзвышша.

Каля ракі вёскі Коршыкава, Дзям’янкава, Парфенкава.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-36-51. Выданне 1982 г.
* Ліст карты N-36-50. Выданне 1986 г. Стан мясцовасці на 1981 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Дубровенскага раёна
Катэгорыя:Басейн Дняпра
Перавалочня

**Перавало́чня, Перавалочная** — рака ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Лабжанка (прыток ракі Сож, басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 16 км. Плошча вадазбору 54 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 м/км. Выток ракі знаходзіцца ў напрамку на ўсход ад вёскі Лубянка. Упадае ў Лабжанку каля горада Клімавічы і аграгарадка Ціманава. Вадазбор на паўднёвым усходзе Аршанска-Магілёўскай раўніны. Каля аграгарадка Ціманава на рацэ вадасховішча.

Каля ракі вёскі Лубянка, Сямёнаўка, Кукуеўка, Стайкі, Дарагінь, аграгарадок Ціманава.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-36-88. Выданне 1989 года. Стан мясцовасці на 1985 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Клімавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Лабжанкі
Вуліца Каралёва (Магілёў)

**Вуліца Каралёва** () — вуліца ва ўсходняй частцы Магілёва, у Ленінскім і Кастрычніцкім раёнах.

## Гісторыя 
Першапачаткова насіла назву **Дняпроўская**. Сучаснае аблічча вуліцы складваецца з 1960-х гадоў. У 1972 годзе названа ў гонар Мікалая Піліпавіча Каралёва. У пачатку 1990-х гадоў цягнулася ад вуліцы Народнага Апалчэння да Дняпроўскага бульвара, яе працягласць складала 780 м.

У 1996 годзе па вуліцы адкрыты мост цераз Дняпро, які стаў найдаўжэйшым мостам горада (402 м).

## Размяшчэнне 
Арыентавана з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Пачынаецца ад скрыжавання з праспектам Міру, перасякае вуліцу Народнага Апалчэння, Тульскі завулак, Дняпроўскі бульвар, вуліцу Падгорную, раку Дняпро, вуліцу Фаціна, праспект Дзімітрава, на скрыжаванні з якімі ўзведзены двухузроўневыя развязкі. Даўжыня вуліцы складае каля 3,9 км.

## Забудова 
Забудову ў мікрараёне Юбілейны фарміруюць 5-павярховыя панэльныя і 9-павярховыя цагляныя, пераважна жылыя, дамы з убудаванымі на першых паверхах прадпрыемствамі гандлю і бытавога абслугоўвання.

### Цотны бок 
* Карпусы завода «Электрарухавік», яго сталовая і фізкультурна-аздараўленчы комплекс.
* 10а — СШ № 33

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Магілёў)
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Магілёў)
Катэгорыя:Вуліца Каралёва (Магілёў)
Быхаўскае прадмесце

**Быхаўскае прадмесце** — былая ўскраіна ў заходняй частцы Магілёва. Пачало фарміравацца з другой паловы XIX стагоддзя на месцы Задубравенскага пасада (вуліцы Ільінская, Баярская, Успенская, Быхаўская) і за яго межамі каля Стара-Жытомірскага тракта і дарогі Бабруйск — Магілёў (цяпер вул. Чалюскінцаў). Пры ўездзе ў горад стаяла так званая Быхаўская брама (не захавалася). Цяпер тэрыторыя былога Быхаўскага прадмесця ў межах Ленінскага і Кастрычніцкага раёнаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Магілёва
Віленскае прадмесце

**Ві́ленскае прадмесце** — былая ўскраіна ў паўночна-заходняй частцы Магілёва. Пачало фарміравацца ў другой палове XIX стагоддзя на месцы Віленскага пасада ў Новым горадзе ў раёне польскіх могілак і дарогу (цяпер вуліца Лазарэнкі), якая злучала Магілёў і Вільню. Пры ўездзе ў горад стаяла так званая Віленская брама (не захавалася). Тэрыторыя былога Віленскага прадмесця ўваходзіць у Ленінскі раён.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Магілёва
Віцебскі праспект (Магілёў)

**Ві́цебскі праспект** () — праспект у паўднёва-ўсходняй частцы Магілёва, у Кастрычніцкім раёне.

## Гісторыя 
Першапачаткова меў назву **Аршанская шаша**. У 1978 годзе атрымаў цяперашнюю назву.

## Размяшчэнне 
Арыентаваны з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. З'яўляецца працягам праспекта Дзімітрава, пачынаецца ад пуцеправода цераз чыгуначныя пуці, з поўначы прымыкаюць вуліцы Палтаўская і Аўтазаводская, з поўдня — Чавуская шаша. Па-за межамі горада пераходзіць у трасу . Даўжыня праспекта складае каля 2,7 км.

## Забудова 
Фарміраванне сучаснага аблічча праспекта пачалося ў 1970-я гг. У цяперашняй забудове пераважаюць 4-, 5-, 9-павярховыя, пераважна жылыя, дамы з убудаванымі прадпрыемствамі гандлю і бытавога прызначэння.

### Няцотны бок 
* № 5 — Магілёўскі вагонабудаўнічы завод
* № 5 — Магілёўскі аўтамабільны завод
* стадыён «Тарпеда»

### Цотны бок 
* № 8 — Магілёўская дзіцячая паліклініка № 2
* № 42 — Магілёўская паліклініка № 5
* № 56 — Яслі-сад № 48
* № 58 — Яслі-сад № 73
* № 70 — Магілёўская абласная псіхіятрычная бальніца

## Паркі 
Перспектыву праспекта замыкае лясны масіў Лубужскага лесапарку.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Магілёў)
Катэгорыя:Праспекты Магілёва
Плошча Гагарына (Магілёў)

**Плошча Гагарына** () — плошча ў паўднёвай частцы Магілёва. Размешчана ў Задняпроўскім жылым раёне, у Кастрычніцкім раёне.

## Гісторыя 
Названая ў 1974 годзе ў гонар Ю. А. Гагарына.

## Размяшчэнне 
Утворана на праспекце Шміта ў раёне прымыкання да яго вуліцы Сіманава. Трохвугольная ў плане, выцягнута з поўначы на поўдзень. З паўночнага ўсходу да плошчы прымыкае вуліца Гагарына.

## Забудова 
Усходні бок фарміруюць 5-, 9-павярховыя, пераважна жылыя, дамы мікрараёна Задняпроўе 1, паўднёва-заходні - кварталы забудовы па вул. Сіманава і Куцепава. З паўночнага захаду да плошчы прымыкаюць аўтазапраўка "Беларуснафта", аўтацэнтр Renault, аўтастаянка.

## Транспарт 
З'яўляецца разваротным кольцам, адыгрывае важную ролю ў ажыцяўленні транспартнага паведамлення паміж раёнамі горада.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Магілёў)
Катэгорыя:Плошчы Магілёва
Катэгорыя:Задняпроўе
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Юрыя Гагарына
Вуліца Будзённага (Магілёў)

**Вуліца Будзённага** () — вуліца ў Ленінскім раёне Магілёва, у гістарычным цэнтры горада.

## Гісторыя 
Адна з найстарэйшых вуліц горада, пачала фарміравацца ў XVII ст. Першапачаткова насіла назву **Шклоўскі завулак**. У XIX ст. перайменавана расійскімі ўладамі ў **Сувораўскую** вуліцу, у гонар расійскага палкаводца, які камандаваў здушэннем паўстання Касцюшкі. У 1922 годзе названа ў гонар савецкага военачальніка С. М. Будзённага. Сучаснае аблічча вуліцы пачало складваецца ў пачатку 1930-х гадоў. У 1931—1937 гадах пабудаваны шэраг жылых дамоў. У 1950-я гады ў выніку рэканструкцыі цэнтральнай часткі горада вуліца забудавана 3-, 4-павярховымі жылымі дамамі. Частка вуліцы ад вул. Першамайскай да вуліцы Ленінскай пасля рэканструкцыі Камсамольскага сквера стала пешаходнай.

## Размяшчэнне 
Арыентавана з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Да скрыжавання з вуліцай Ленінскай пешаходная, завяршаецца скрыжаваннем з вуліцай Піянерскай.

## Забудова 
### Няцотны бок 
* № 3 — 7-ае анкалагічнае аддзяленне паліятыўнага лячэння (хоспіс) Магілёўскага абласнога анкалагічнага дыспансера.

* № 11 — інстытут «Магілёўграмадзянпраект».

### Цотны бок 
* (*вул. Ленінская, 47*) — кінатэатр «Радзіма».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Магілёў)

Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Магілёва
Катэгорыя:Вуліцы Беларусі, названыя ў гонар Сямёна Будзённага
Fearless (песня Тэйлар Свіфт)

**«Fearless»** *(бел. «Бясстрашны»)* — пяты і апошні сінгл амерыканскай кантры спявачкі Тэйлар Свіфт з яе другога студыйнага альбома «Fearless», выпушчаны 3 студзеня 2010 пад лэйблам Big Machine. На цяперашні час сінгл мае плацінавую сертыфікацый у Амерыцы.

## Інфармацыя 
Песня была напісана ў маі 2006 года. Але яна ніколі не прызначалася для дэбютнага альбома, таму што Тэйлар лічыла, што яна не падыходзіць да тэмытэкі пласцінкі. Тэйлар і Ліз Роуз пачала пісаць песню разам, але потым паклікалі Хілары Ліндзі, каб яна дапамагла ім скончыць яе. Ліндзі пазней апавядала, што як толькі яны скончылі напісанне, яны ведалі, што песня будзе для другога альбома. Тэйлар казала, што гэтая песня аб лепшым спатканні, якое ёй яшчэ толькі мае адбыцца.

Тэйлар Свіфт апавядала сайту «That’s Country»:
Пазней спявачка вызначыла «Fealress» як песню "аб выдатным першым спатканні, калі ўсе твае сцены бурацца, і ты бясстрашна ўлюбляешся".

Першапачаткова песня была выкарыстана як прома-сінгл, але 3 студзеня 2010 года стала паўнапраўным пятым сінглам з аднайменнага альбома.

Найбольшую папулярнасц кампазіцыя мела у ЗША, дзе дасягнула 9 месца ў галоным хіт-парадзестала №10 ў кантры-чарце.

У якасці кліпа была выкарыстана відэа-нарэзка з тура «Fearless Tour».

Патаемнае пасланне — «I Loved You Before I Met You» (*бел. «Я кахала цябе да таго, як сустрэла»*).

## Версіі 
* **Лічбавая дыстрыбуцыя ЗША**
# "Fearless" (сінгл-версія) – 4:01
* **ЗША / Еўропа CD-сінгл**
# "Fearless" (радыё-версія) – 4:01

## Чарты 
### Штотыднёвыя чарты 
### Выніковыя гадавыя чарты
Вуліца Гагарына (Магілёў)

**Вуліца Гагарына** () — вуліца ў паўднёвай частцы Магілёва. Размешчана ў Задняпроўскім жылым раёне, у Кастрычніцкім раёне.

## Гісторыя 
Першапачаткова насіла назву **Лагерная**. Названая ў 1961 годзе ў гонар Ю. А. Гагарына.

## Размяшчэнне 
Арыентавана з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Пачынаецца ад скрыжавання з Пушкінскім праспектам, з паўднёвага захаду прымыкаюць вуліцы Дзям'яна Беднага, Герцэна, Крылова, бульвар Непакорных, завяршаецца скрыжаваннем з праспектам Шміта на плошчы Гагарына.  Даўжыня вуліцы складае каля 1680 м.

## Забудова
Сучаснае аблічча вуліцы пачало фарміравацца ў канцы 1960-х гадоў, забудавана 5-9-павярховымі жылымі дамамі. На ўчастку ад Пушкінскага пр. да  бульвара Непакорных захавалася забудова прыватнымі жылымі дамамі. Да вуліцы прымыкаюць мікрараёны Задняпроўе 1 і Задняпроўе 4.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Магілёў)
Катэгорыя:Задняпроўе
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Юрыя Гагарына
Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар касманаўтаў
Гваздоўка

**Гваздоўка** — былое ўрочышча ва ўсходняй частцы Магілёва. Згадваецца ў дакументах XVI—XVIII стст. Знаходзілася на месцы Нагорскай сотні (працяг Нагорскага пасада), недалёка ад ручая Дзебра і гары Машэкаўка. У сярэдзіне XVI ст. адсюль вазілі лес для будаўніцтва цэркваў у горадзе. У наш час тэрыторыя ўрочышча ўваходзіць у Ленінскі раён горада, абмежавана вуліцамі Боткіна (былая вул. Вялікая Гваздоўка), К. Маркса (былая вул. Зялёная) і Фабрычным завулкам, цяпер тут знаходзіцца гарадская бальніца хуткай дапамогі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Магілёва
Светлагорскі дзяржаўны індустрыяльны каледж

**Светлагорскі дзяржаўны індустрыяльны каледж** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў горадзе Светлагорску.

## Гісторыя 
1960 год — адкрыццё ў Шацілках вячэрняга філіяла Маладзечанскага політэхнічнага тэхнікума. Набор ажыццяўляўся па спецыяльнасцях «Кацельні паратурбінныя ўстаноўкі», «Электрычныя станцыі, сеткі і сістэмы», гэта было звязана па-першае з будованай Васілевіцкай ДРЭС.

Установа размяшчалася ў двухпаверховым будынку па вуліцы Зялёнай.

Першы выпуск адбыўся ў 1963 годзе, а ўжо ў наступным годзе пачаўся набор па спецыяльнасці «Тэхналогія хімічных валокнаў».

У 1965 годзе пераўтвораны ў Светлагорскі вячэрні індустрыяльны тэхнікум, а ўжо на наступны год філіял пераўтвораны ў самастойную ўстанову — Светлагорскі індустрыяльны тэхнікум.

Ва ўмовах буйнога росту горада, з 1969 года пачаўся прыём па спецыяльнасці «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва».

У 1982 годзе тэхнікум перанесены з вуліцы Зялёнай ў новы будынак (арх. У. К. Філатаў) па вуліцы Шашэйнай.

У 1983 годзе першы набор па спецыяльнасці «Водныя шляхі зносін» і «Эксплуатацыя суднавых энергетычных установак».

У 1990 годзе набор па спецыяльнасці «Мадэляванне і канструяванне швейных вырабаў».

У 1996 годзе набор па спецыяльнасці «Бухгалтарскі ўлік, аналіз і кантроль».

У 2007 годзе тэхнікум пераўтвораны ў Светлагорскі дзяржаўны індустрыяльны каледж.

## Спецыяльнасці 
* **Электразабеспячэнне** (па галінах)
* **Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва** (па напрамках)
* **Канструяванне і тэхналогія швейных вырабаў**
* **Хімічная тэхналогія арганічных рэчываў, матэрыялаў і вырабаў**
* **Суднаваджэння і эксплуатацыя рачнога флоту**
* **Эксплуатацыя ўнутраных водных шляхоў**
* **Бухгалтарскі ўлік, аналіз і кантроль**

## Дырэктары 
* 1963—1965 — Якаўлеў Мікалай Нікіціч.
* 1965—1978 — Арысік Тамара Уладзіміраўна.
* 1978—1987 — Падольскі Іван Сцяпанавіч.
* 1987—2002 — Фомчанка Станіслаў Гаўрылавіч.
* 2002—2015 — Скурчаеў Фёдар Цітавіч.
* з 2015 года — Вялічка Людміла Піліпаўна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Адукацыя ў Светлагорску
Катэгорыя:Каледжы Беларусі
Катэгорыя:1960 год у Беларусі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Гомельскай вобласці
Грабянёўскае

**Грабянёўскае возера**, або **Святое возера** — возера ў паўднёвай частцы Магілёва. Плошча 0,28 м². Даўжыня 0,82 км, максімальная шырыня 490 м, сярэдняя глыбіня 2,5 м, максімальная 12 м. Берагавая лінія (даўжыня 2,3 км) слабазвілістая. Схілы вышынёй 2-3 м, пакатыя, на паўднёвым захадзе стромкія. У паўднёвай частцы возера забалочаны востраў плошчай 0,04 км². Дно пясчанае, у раёне вострава — глеістае. Жывуць шчупак, акунь, плотка, мянтуз, язь. Месца адпачынку гараджан.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Магілёва
Катэгорыя:Азёры Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Магілёў)
Перасопенка

**Перасо́пенка, Перасопня** — рака ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Суша (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 18 км. Плошча вадазбору 60 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9 м/км. Пачынаецца за 2 км у напрамку на ўсход ад вёскі Убалацце. Упадае ў Сушу за 0,7 км на паўднёвы захад ад вёскі Перасопня. Вадазбор у межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Асноўны прыток — рака Перасека (справа).

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-95. Выданне 1981 г.
* Ліст карты N-35-96. Выданне 1981 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Клічаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Ольсы
Вуліца Грышына (Магілёў)

**Вуліца Грышына** () — вуліца ў паўночна-ўсходняй частцы Магілёва. Размешчана ў Ленінскім раёне.

## Гісторыя 
Першапачаткова насіла назвы **Чалябінская**, **Артылерыйская**. У 1965 годзе названа ў гонар савецкага военачальніка І. Ц. Грышына.

## Размяшчэнне 
Мае дугападобную форму. Пачынаецца ад Прывакзальнай плошчы са скрыжавання з вуліцай Першамайскай, перасякае завулак Уладзімірава, вуліцы Крупскай, Дарожную, Ленінскую, з поўдня прымыкаюць Чалябінскі 1-ы, 2-і і 3-і завулкі, завулак Бярозаўскі, з поўначы — вуліца 30 гадоў Перамогі, кругавое скрыжаванне з праспектам Міру, які прымыкае з паўднёвага захаду. Пераходзіць у вуліцу вёскі Палавінны Лог. Даўжыня вуліцы складае каля 4050 м.

## Забудова 
Сучаснае аблічча вуліцы пачало фарміравацца ў канцы 1960-х гадоў. Ад вуліцы Першамайскай да 3-га Чалябінскага завулка забудавана прыватнымі дамамі сядзібнага тыпу, далей пераважаюць 5-, 9-павярховыя жылыя дамы.

### Няцотны бок 
]]
* № 55 — Сярэдняя школа № 25
* (*вуліца 30 гадоў Перамогі, 1а*) — спартыўны комплекс «Алімпіец»
* № 87 — Дом культуры тэкстыльшчыкаў «Магатэкс» (1983)

### Цотны бок 
* № 82 — Магілёўскі абласны цэнтр гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя
* (*праспект Міру, 42*) — Магілёўліфтмаш
* № 96 — Тэхнапрыбор

## Славутасці 
Устаноўлены мемарыяльныя дошкі Грышыну (дом № 3) і К. Р. Уладзіміраву (д № 2).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Магілёў)
Помнік Вікіпедыі

{{Славутасць
|Тып                     = Помнік
|Беларуская назва        = {}
|Арыгінальная назва   = {}
|Выява             = {}
|Подпіс выявы     = {}
|Шырыня выявы      = {}
|Статус                  = {{{Сучасны статус|{}}}}
|Краіна                  = {}
|lat_dir = {}
|lat_deg = {}
|lat_min = {}
|lat_sec = {}
|lon_dir = {}
|lon_deg = {}
|lon_min = {}
|lon_sec = {}
|region  = {}
|CoordScale  = {}
|Горад                   = Слубіцы
|Назва месцазнаходжання = {}
|Месцазнаходжанне          = {}
|Каардынаты              = {}
|Скульптар               = {}
|Архітэктар              = {}
|Заснаванне               = {}
|Вышыня                  = {}
|Матэрыял                = {}
|Стан               = {}
|На карце           = {}
|Пазіцыйная карта       = {}
 |Памер карты           = {}
|Пазіцыйная карта 2     = {}
 |Памер карты 2         = {}
|Commons                 = {}
}}
**Помнік Вікіпедыі** — першы ў свеце помнік у гонар усіх стваральнікаў Вікіпедыі, узор мастацтва ў польскім горадзе Слубіцы, у выглядзе статуі работы Міграна Акапяна. Помнік адкрыты 22 кастрычніка 2014 года на Франкфурцкай плошчы ().

## Гісторыя 
 2014]]
Ідэю помніка падказаў каля 2010 года Кшыштаф Вайцяхоўскі, прафесар універсітэта і дырэктар Collegium Polonicum у Слубіцах. Польская Вікіпедыя — папулярны польскі сайт, і ён з мільёнам артыкулаў займае 12-е месца сярод Вікіпедый сусвету.

Па словах намесніка мэра П’ётра Лучынскага, манумент «адзначыць важнасць горада як адукацыйнага цэнтра». Ён будзе вышынёй да двух метраў. Яе кошт — прыкладна 50 000 злотых (каля 14 000 даляраў ЗША; 12000 еўра), гэтую суму аплацілі мясцовыя ўлады Слубіцаў. У цырымоніі таксама прыняў удзел Дарыюш Емельняк, аўтар кнігі аб праекце.

## Апісанне помніка 
Помнік уяўляе сабой афіцыйны лагатып Вікіпедыі, які трымаюць на руках чатыры чалавекі (двое мужчын і дзве жанчыны), якія стаяць на стосах кніг. Ён прысвечаны аўтарам Вікіпедыі — вольнай энцыклапедыі, якую можа рэдагаваць кожны. Вышыня помніка складае 1,7 м. Скульптура, вырабленая з ламінаванага матэрыялу, выглядае як металічная. Помнік усталяваны на прамавугольным пастаменце.

## Галерэя 

Wikipedia_Monument_2.JPG
Wikipedia_Monument_1.JPG
Wikipedia_Monument_3.JPG
The_unveiling_of_the_Wikipedia_monument_33.JPG
Wikipedia Monument in Slubice 20190918-1.jpg|Стан помніка на верасень 2019 года, бачныя сляды вандалізму

Катэгорыя:Творы 2014 года
Катэгорыя:Помнікі Польшчы
Катэгорыя:Вікіпедыя
Катэгорыя:Слубіцы
Уладзімір Аляксандравіч Чантурыя

**Уладзімір Аляксандравіч Чанту́рыя** (, Баку — , Мінск) — беларускі архітэктар, гісторык архітэктуры, педагог. Доктар архітэктуры (1965), прафесар (1968). Бацька архітэктара Юрыя Чантурыі.

## Біяграфія 
Скончыў у 1947 годзе Азербайджанскі індустрыяльны інстытут. У 1947—1949 у інстытуце «Белдзяржпраект» у Мінску, АН БССР, з 1953 выкладчык БПІ, з 1969 загадчык кафедры тэорыі і гісторыі архітэктуры. Член КПСС з 1953 года за кнігу «Гісторыя архітэктуры Беларусі» (дакастрычніцкі перыяд, 2-е выд., 1977).

## Творы 
* Архитектура Белоруссии конца XVIII — начала XIX века. Мн., 1962;
* Архитектура конца XVIII — начала XIX вв. // Всеобщая история архитектуры. М., 1968. Т. 6;
* Из истории белорусского зодчества // Наука и человечество. М., 1977;
* Архитектурные памятники Белоруссии. Мн., 1982;
* Атлас памятников архитектуры и мемориальных комплексов Белоруссии. Мн., 1983;
* История архитектуры Белоруссии. Т. 1 (Дооктябрьский период). 3 изд. Мн., 1985;
* Белоруссия, Литва, Латвия, Эстония. М., 1986 (у сааўт.);
* Памятники архитектуры и градостроительства Белоруссии. Мн., 1986;
* Белорусский «экватор». 2 изд. Мн., 1988 (у сааўт.).
 

## Літаратура 
* 
* 
*  — С. 215.
* *Воинов А. П., Воинов А. А.* Устремленность // Стр-во и архитектура Белоруссии. 1983. № 3.

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Дактары архітэктуры
Катэгорыя:Выкладчыкі БНТУ
Катэгорыя:Гісторыкі архітэктуры Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Алена Мікалаеўна Космач

**Алена Мікалаеўна Космач**, цяпер **Алена Эскрыдж Космач** () — беларускі і амерыканскі гісторык-славіст.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1958 годзе.

Скончыла Мінскі педінстытут імя Горкага, дзе пазней выкладала гісторыю славянскіх народаў. Таксама вучыла англійскую мову ў Кембрыджскім універсітэце. Абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Англа-савецкія навукова-тэхнічныя і культурныя сувязі ў 1924—1931 гг.» у 1985 годзе.

У 1994 годзе разам з першым мужам, доктарам гістарычных навук Генадзем Космачам, напісала кнігу «Трагедыя куміраў рэвалюцыі». З 2000-х гадоў пачала выкладаць еўрапейскую гісторыю ў Канадзе, дзе сустрэла другога мужа Роберта Эскрыджа, пераехала з ім жыць у Паўднёвую Караліну і пачала выкладаць еўрапейскую гісторыю ў Універсітэце Фрэнсіс Марыён, дзе працавала і станам на 2017 год.

З 2006 года доктар гістарычных навук. Вывучае знешнюю палітыку Расіі ў дачыненні да Кітая.

У першым шлюбе, з гісторыкам Генадзем Космачам (1953—2016), мае сына Паўла (нар. 1984), таксама гісторыка.

## Асноўныя публікацыі 
* Трагедия кумиров революции : Страницы политических биографий Н. И. Бухарина, А. И. Рыкова, Л. Д. Троцкого (1994, разам з Г. Космачам)
* Внешняя политика США в отношении Югославии (1943—1960 гг.): проблемы и подходы = Foreign policy of the United States of America towards Yugoslavia (1943—1960): problems and approaches : Монография / Е. Н. Космач ; Учреждение образования «Белорус. гос. пед. ун-т им. М.Танка» (2003)
* Политика США в отношении Югославии в 1943—1980 гг. : автореф. дис…. д-ра ист. наук / Космач Елена Николаевна ; Бел. гос. ун-т (2006)(і аднайменная манагафія 2007 г.)
* Дж. Кеннеди и Югославия: выработка внешнеполитического курса США  (2008)
* Alena N. Eskridge-Kosmach, «Russia in the Boxer Rebellion» (2008)
* Alena Eskridge-Kosmach The Boxer Rebellion and the Standpoint of the Russian Press (2013)
* Russian Press and the Ideas of Russia’s ‘Special Mission in the East’ and ‘Yellow Peril’ (2014)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* ПУБЛИКАЦИИ Е. КОСМАЧ // СВОДНЫЙ ЭЛЕКТРОННЫЙ КАТАЛОГ БИБЛИОТЕК БЕЛАРУСИ
* старонка на LinkedIn
* Рэйтынг д-ра Космач ва Універсітэце Фрэнсіс Марыён (англ.)

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Расіі
Чандрагупта Маур’я

**Чандрагу́пта** — старажытнаіндыйскі правіцель, заснавальнік дынастыі і дзяржавы Маур’я ў IV—III стагоддзях да н.э.; правіў каля 322 — каля 300 да н.э. (паводле іншых звестак 314—292 ці 290 да н.э.).

Схіляў Аляксандра Македонскага да паходу на імперыю Нанда. Пасля адыходу грэчаскіх войск з Індыі (325 да н.э.) перамог Дхану Нанда і захапіў уладу ў дзяржаве Магадха. Падпарадкаваў тэрыторыю Паўночнай Індыі і паводле дагавора з Селеўкам І Нікатарам (каля 305 да н.э.) далучыў да сваіх уладанняў раёны сучасных Белуджыстана і Усходняга Афганістана.

Пры Чандрагупце пачалі развівацца гандлёвыя, культурныя і дыпламатычныя сувязі Індыі з эліністычнымі краінамі Азіі і Міжземнамор’я.

## Літаратура 
*  С. 215.
* 
* Бонгард-Левин Г. М. Индия эпохи Маурьев. М., 1973.

Катэгорыя:Імперыя Маур’яў
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Індыі
Катэгорыя:Індыйскія манархі IV стагоддзя да н.э.
Рапуса

**Рапу́са** — рака ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Уса (басейн Нёмана).

## Назва 
Балцкі гідранімічны пашыральнік *-usa* у назвах дзесенскай ракі Нярусы, прускай ракі *Narussa*.

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 13 км. Плошча вадазбору 54 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 м/км. Выток ракі знаходзіцца каля аграгарадка Забалацце (у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Янавічы). Упадае ва Усу ў напрамку на захад ад вёсак Станькава і Каменка. Вадазбор узгорысты. Рэчышча каналізаванае ў ніжнім цячэнні. У межах вёскі Станькава на рацэ сажалка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-91. Выданне 1979 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Басейн Усы (верхні прыток Нёмана)
Ржача

**Ржа́ча**, **канал Р-3** — рака ў Жлобінскім і Рагачоўскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Ржаўка (прыток Дняпра).

Даўжыня ракі 16,1 км. Плошча вадазбору 62 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 0,8 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Селівонаўка Жлобінскага раёна. Упадае ў Ржаўку з тэрыторыі Рагачоўскага раёна прыкладна за 0,6 км на паўночны захад ад вёскі Ветачка. Вадазбор у межах Прыдняпроўскай нізіны. Рэчышча Ржачы каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-36-109. Выданне 1970 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гомельской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Жлобінскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Рагачоўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Дняпра
Прудоўка (значэнні)

**Прудоўка** — тапонім:

## Беларусь 
* Прудоўка — пасёлак у Добрушскім раёне Гомельскай вобласці
* Прудоўка — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Добрушскім раёне Гомельскай вобласці
* Прудоўка — рака ў Буда-Кашалёўскім і Чачэрскім раёнах Гомельскай вобласці
Прудоўка (рака)

**Прудо́ўка**, **Прусаўка** км (18,5 км, 12,5 км з іх на тэрыторыі Чачэрскага раёна). Плошча вадазбору 106 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 2 км у напрамку на паўночны захад ад вёскі Забалоцце Буда-Кашалёўскага раёна, вусце прыкладна за 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Рудня Дудзіцкая, прыкладна за 1 км ад былой вёскі Дудзічы Чачэрскага раёна. Рэчышча каналізаванае. Вадазбор нізінны.

Каля ракі вёскі Забалоцце, Рудня Дудзіцкая. Таксама каля ракі знаходзіліся былыя вёскі Харашоўка, Халочча, Дудзічы, былыя пасёлкі Паскубаўка, Новы Шлях.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-36-110. Выданне 1977 года.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гомельской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* 

Катэгорыя:Рэкі Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Басейн Сажа
Mystacinobiidae

**Mystacinobiidae** — манатыпнае сямейства двухкрылых.

Згодна з Catalogue of Life утрымлівае адзіны манатыпны род.
* Род *Mystacinobia*
** *Mystacinobia zelandica*

## Спасылкі 
* *Mystacinobiidae* 

Катэгорыя:Караткавусыя двухкрылыя
Катэгорыя:Сямействы насякомых
Альтыплана

thumb|Альтыплана ў Балівіі
**Алтыпла́на** (, літаральна "высокая раўніна") — вулканічнае плато ў цэнтральных Андах на вышыні каля 4000 м. Займае памежные раёны Балівіі, Перу, Чылі і Аргенціны. Агульная плошча - 170 000 км².

## Геаграфія 
Альтыплана разам з Тыбетам з'яўляюцца найвышэйшымі плато на нашай планеце. Сярэдняя шырыня — болей за 200 км, даўжыня — каля 600 км. На захадзе абмежавана хрыбтом Анд, які ўзвышаецца на 700 м над плато. Усходні хрыбет узвышаецца меней за 500 м.  

Каля 10 тысяч гадоў таму з кананчэннем апошняга ледавіковага перыяду на Альтыплана ўзнікла 2 бяссцёкавых басейна. Першы ўключае азёры Тытыкака і Паапо. Другі ўваходзіць у раён саланчака Уюні. З поўначы на поўдзень плато назіраецца апустыньванне.

## Геалогія 
Плато сфарміравалася ў месцы злучэння літасферных пліт Наска і Паўднёваамерыканскай паміж заходнім і ўсходнім хрыбтамі Анд. Прастора паміж хрыбтамі доўгі час з'яўлялася зборнікам асадкавых парод, якія былі падняты на паверхню вывяржэннем вулканаў. Паверхневыя пароды адносяцца да Кайназойскага і Палеазойскага перыядаў.  

Карысныя выкапні: золата, цынк, жалеза, літый, галіт і г. д.

## Клімат 
Для клімата Альтыплана характэрны доўгі сухі сезон, які цягнецца з красавіка да лістапада. Вільготны сезон з лістапада да сакавіка, калі выпадае 95 мм вільгаці. Колькасць ападкаў зніжаецца з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. З-за высокай празрыстасці атмасферы начныя згубы цяпла вышэй, чым на раўнінах. Ультрафіялетавае выпраменьванне на 20% больш, чым на ўзроўні акіяну. У найбольш цёплую пару года дзённая тэмпература падвышаецца да +20°C, а ўначы зніжаецца да -11°C. Прысутнічаюць моцныя вятры да 97 км у гадзіну і вышэй.

## Прырода 
Прырода Альтыплана прадстаўлена стэпавымі, пустыннымі і паўпустыннымі раёнамі. З-за недахопу кіслароду колькасць відаў флоры і фаўны абмежавана. Адметна высакагорнае дрэва кеноа. Распаўсюджаныя жывёлы: кондар, фламінга, лама, альпака.

## Гісторыя 
Паўночны захад Альтыплана — найстаражытнейшы рэгіён узнікнення земляробства. У Балівіі каля возера Тытыкака знойдзены старажытныя апрацаваныя палеткі, на якіх вырошчвалі бульбу (IV ст. да н. э.). Вучоныя мяркуюць, што першымі насельнікамі Альтыплана былі продкі уру. У II ст. да н. э. - X ст. н. э. плато з'яўлялася цэнтрам развіцця цывілізацыі Тыўанака. У XI - XIII стст. яго занялі аймара. У XV ст. Альтыплана ўвайшло ў склад імперыі інкаў. У XVI ст. заваявана іспанцамі. У XIX ст. было падзелена паміж Перу, Балівіяй, Аргенцінай і Чылі.

## Галерэя 

Altiplano Peru.JPG|Пейзаж паўночнага захаду (Перу)
Bolivia Altiplano - panoramio.jpg|Альтыплана ў Балівіі
Flickr - lo.tangelini - Altiplano.jpg|Вадаём на захадзе (Чылі)
Sur la Route provinciale 27, avant Tolar Grande, Argentine..JPG|Пустыня на поўдні Алтыплана, правінцыйны маршрут 27 (Аргенціна, правінцыя Сальта)

## Спасылкі 
* Altiplano — geography.name
* Origin of the high plateau in the central Andes, Bolivia, South America
* The Altiplano — National Geographic Magazine

Катэгорыя:Плато
Катэгорыя:Анды
Катэгорыя:Геаграфія Чылі
Катэгорыя:Геаграфія Перу
Катэгорыя:Рэльеф Аргенціны
Катэгорыя:Геаграфія Балівіі
Бернгард фон Бюлаў

**Бе́рнгард Ге́нрых Карл Ма́рцін фон Бю́лаў** (, 3 мая 1849, Клайн-Флотбек, Гальштэйн — 28 кастрычніка 1929, Рым) — нямецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч, рэйхсканцлер Германскай імперыі з 17 кастрычніка 1900 па 14 ліпеня 1909 года.

Катэгорыя:Рэйхсканцлеры Германіі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Быдгашча
Сцяпан Рыгоравіч Драбязка

**Сцяпа́н Рыго́равіч Драбя́зка** (нар. , вёска Уюнішча (цяпер у складзе п. г. т. Сосныця), Чарнігаўская вобласць, Украінская ССР) — доктар юрыдычных навук, Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь, прафесар кафедры тэорыі і гісторыі дзяржавы і права Юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, удзельнік Вялікай Айчынай вайны.

## Біяграфія 
Сцяпан Рыгоравіч нарадзіўся ў вёсцы Уюнішча ва Украінскай ССР.

У 1949 годзе скончыў Мінскі юрыдычны інстытут (зараз юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта). Паступіў у аспірантуру, якую скончыў у 1953 годзе, абараніўшы кандыдацкую дысертацыю па тэме «Закон саюзнай рэспублікі».

З 1950 года працуе на кафедры тэорыі і гісторыі дзяржавы і права юрыдычнага факультэта, якую ўзначальваў у перыяд з 1972 па 1989 гг.. Пачынаючы працу з пасады выкладчыка зараз займае пасаду прафесара.

## Узнагароды і званні 
Сярод узнагарод і званняў, неабходна ўказаць наступныя:
* Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь;
* Ганаровы работнік юстыцыі Беларусі;
* Лаўрэат вышэйшай юрыдычнай прэміі «Феміда»;
* Нагрудны знак Міністэрства юстыцыі «За адзнаку» ІІ ступені;
* Ордэн Айчынай вайны ІІ ступені (згодна з Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 11 сакавіка 1985);
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета Беларускай ССР;
* Медаль «За перамогу над Германіяй ў Вялікай Айчынай вайне» (ад 23.10.1945);
* Медаль «За працоўную доблесць» (ад 23.10.1945);
* Медаль «Ветэран працы» (ад 12.12.1985);
* Медаль «За доблесную працу» (ад 31. 03. 1970);
* Медаль «За шматгадовую добрасумленную працу» (ад 12.12.1985);
* Медалі ў гонар 20, 30, 40, 50 і 60 гадоў перамогі ў ВАВ;
* Медалі ў гонар 60 і 70 гадоў Узброеных сілаў;
* Медалі ў гонар 60 і 65 годдзя вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

## Бібліяграфія 
* Д75 Избранные труды / С. Г. Дробязко. – Минск : ЮрСпектр, 2022. – 656 с. – (Наследие права).

Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Дактары юрыдычных навук
Катэгорыя:Члены Цэнтральнай выбарчай камісіі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Заслужаныя юрысты Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чарнігаўскай вобласці
Эфект Мёсбаўэра

**Эфе́кт Мёсба́ўэра** — рэзананснае выпрамяненне і паглынанне гама-квантаў атамнымі ядрамі.

Адкрыты ў 1958 годзе Р. Л. Мёсбаўэрам.

Выкарыстоўваецца пры вывучэнні ўнутраных электрычных і магнітных палёў у крышталях, ваганняў атамаў крышталічнай рашоткі, пры правядзенні хімічнага аналізу і іншым. З'яўляецца самым дакладным метадам вымярэння энергіі электрамагнітнага выпрамянення, напрыклад, з дапамогай эфекта Мёсбаўэра вызначана гравітацыйнае чырвонае зрушэнне частаты фатонаў, прадказанае тэорыяй адноснасці.

Назіраецца для ядраў з малымі (да 150 кэВ) энергіямі ўзбуджэння, напрыклад, для жалеза-57, волава-119, цынку-67, ірыдыю-191; адпаведныя лініі выпрамянення маюць амаль натуральную шырыню.

Пры выпрамяненні (ці паглынанні) гама-кванта свабоднае ядро набывае пэўны імпульс і адпаведную энергію аддачы. Значэнне гэтай энергіі істотна перавышае шырыню лініі выпрамянення, а імавернасць рэзананснага паглынання малая.
Эфект Мёсбаўэра ўзнікае, калі імпульс аддачы перадаецца ўсяму крышталю як цэламу, у выніку чаго энергія на аддачу не выдаткоўваецца і энергетычны спектр выпрамянення (паглынання) мае вузкую лінію, энергія якой роўная энергіі адпаведнага пераходу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ядзерная фізіка
Катэгорыя:Спектраскапія
Рукапісы Мёртвага мора

**Ру́капісы Мёртвага мо́ра** — пісьмовыя помнікі на іўрыце, арамейскай, грэчаскай і іншых мовах, знойдзеныя каля заходняга ўзбярэжжа Мёртвага мора.

Першыя рукапісы Мёртвага мора знайшлі пастухі-арабы ў 1947 годзе. У ходзе археалагічных раскопак у 1940-х — 1960-х гадах адкрыты шматлікія сховішчы старажытных рукапісаў на папірусе, скуры, медзі і іншых матэрыялах.

Большая іх частка знойдзена ў Вадзі-Кумране ў 11 пячорах. Яны датуюцца II ст. да н.э. — 68 г. н.э.

Рэшткі рукапісаў складаюцца з больш чым 40 тысяч фрагментаў каля 800 твораў. Уключаюць дакананічныя спісы большай часткі кніг Старога Запавета, тлумачэнні біблейскіх тэкстаў, апакрыфічныя творы, а таксама дакументы гаспадарчай дзейнасці, якія належалі радыкальнай іўдзейскай секце — верагодна, секце есеяў.

Найбольш вядомыя помнікі: Статут, гімны, Дамаскі дакумент, скрутак вайны.

Рукапісы пячор Іўдзейскай пустыні (Вадзі-Мурабаат і іншыя) уяўляюць сабой дакументы гаспадарчай дзейнасці канца I — пачатку II ст. н.э. і архівы паўстання Бар-Кохбы (132—135); рукапісы Масады — апошняга ўмацавання іўдзейскіх паўстанцаў у час Іўдзейскай вайны 66—73 гг. н.э. — уключаюць каля 800 надпісаў гаспадарчага характару на чарапках (астраконах) на іўрыце і грэчаскай мове.

Да рукапісаў Мёртвага мора адносяць таксама шэраг дакументаў ранневізантыйскага і арабскага перыядаў (IV—VIII стст.) на сірыйска-палесцінскай, грэчаскай і арабскай мовах. Фрагментарнасць рэштак рукапісаў перашкаджае аднаўленню першапачатковых тэкстаў, таму значная іх частка не апублікавана.

## Літаратура 
* 
* Амусин И. Д. Рукописи Мертвого моря. М., 1960.
* Амусин И. Д. Находки у Мертвого моря. М., 1965.
* Амусин И. Д. Тексты Кумрана. М., 1971.
* Лившиц Г. М. Происхождение христианства в свете рукописей Мертвого моря. Мн., 1967.
* Старкова К. Б. Литературные памятники Кумранской общины. Л., 1973.

Катэгорыя:Біблеістыка
Катэгорыя:Старажытныя кнігі
Катэгорыя:Гісторыя Ізраіля
Катэгорыя:Біблейскія рукапісы
Каледж бізнесу і права

**Каледж бізнесу і права** (рус. Колледж бизнеса и права; **КБП, КБiП**) — прыватная сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. Мінску. Падрыхтоўвае спецыялістаў па спецыяльнасцях у правазнаўстве, лагістыцы, эканоміцы, бухгалтарскім уліку і інфармацыйных тэхналогіях.

## Гісторыя 
Каледж бізнесу і права заснаваны ў 1995 годзе як **Беларускі тэхнікум бізнеса і права** пры прыватнай вышэйшай установе адукацыi БІП (Універсітэце права і сацыяльна-інфармацыйных тэхналогій). Першапачаткова размяшчаўся ў будынку па адрасе пр. Ракасоўскага, 166А. У 2011 годзе быў перайменаваны ў **Каледж бізнесу і права**.

Першы выпуск адбыўся ў 1998 гаду. Да 2016 года калледж размяшчаўся ў прамысловых будынках на Партызанскім праспекце, 2А.

З 2017 года размешчаны па адрасе вуліца Калеснікава, 3.

Заснавальнікам каледжа з'яўляецца Таварыства з абмежаванай адказнасцю "БелТБП".

## Аддзяленні і спецыяльнасці 
* **Завочнае** 
* **Інфармацыйных тэхналогій**
** Праграмнае забеспячэнне інфармацыйных тэхналогій
*** Праграмнае забеспячэнне апрацоўкі эканамічнай і дзелавой інфармацыі
*** Камп'ютарная графіка
* **Эканамічнае**
** Банкаўская справа
** Бухгалтарскі ўлік, аналіз і кантроль
** Камерцыйная дзейнасць
* **Юрыдычнае**
** Правазнаўства
## Філіялы 
* г. Брэст - Каледж бізнесу і права (фiлiял, ажыццяўляе набор з 1996 года)
* г. Вілейка - Каледж бізнесу і права (філіял, не ажыццяўляе набор з 2015 года)
* г. Гродна - Гродзенскі каледж бізнесу і права (адасобленая ўстанова, ажыццяўляе набор з 1996 года). Да 31 кастрычніка 2007 года быў філіялам і меў назву "**Гродзенскі філіял прыватнай установы адукацыі "Тэхнікум бізнесу і права"**.
* г. Салігорск - Салігорскі эканамічны каледж (адасобленая ўстанова, не ажыццяўляе набор з 2020 года)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вуліца Калеснікава (Мінск)
Катэгорыя:Каледжы паводле алфавіта
Катэгорыя:Каледжы Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1995 годзе
Катэгорыя:1995 год у Мінску
Back to December (песня Тэйлар Свіфт)

**«Back to December»** *(бел. «Назад у снежань»)* — другі сінгл амерыканскай кантры-спявачкі Тэйлар Свіфт у падтрымку яе трэцяга студыйнага альбома «Speak Now», выпушчаны 15 ноября 2010 пад лэйблам Big Machine. Песня была напісана самой спявачкай, а сапрадзюсарам стаў Натан Чэпман. Сінгл увайшоў у дзясятку лепшых хітоў у Канадзе, дзе мае залаты статус, і ЗША, дзе стаў двойчы плацінавым.

## Інфармацыя 
«Back to December», як і ўсе 14 трэкаў з альбома «Speak Now», Тэйлар Свіфт напісала самастойна. Яна таксама стала сапрадзюсарам разам з Натанам Чэпманам. Першапачаткова песня з’яўлялася прома-сінглам, але 15 лістапада 2010 афіцыйна выйшла як другі сінгл у падтрымку альбома. Кампазіцыя прысвечана аднаму з каханых Тэйлар — акцёру Тэйлару Лотнеру, вядомаму по сазе «».

Песня атрымала станоўчыя водгукі музычнай крытыкі і інтэрнэт-выданняў: «Rolling Stone», Slant Magazine, «Roughstock», «The Oxonian Review», «New York Post», Sputnikmusic, Engine 145, Country Universe.

Тэйлар Свіфт распявадае пра кампазіцыю:У галоўным хіт-парадзе Амерыкі сінгл увайшоў у топ-10, апынуўшыся на 6 месцы. У кантры-чарце Hot Country Songs пікам песні стала 3 прыступка. У Аўстраліі кампазіцыя дайшла да 26 пазіцыі, а ў Новай Зеландыі — 24.

У выніковым гадавым кантры-чарце Hot Country Songs 2011 года песня апынулася на месцы № 38 і дасягнула пазіцыі № 74 у мультыжанравым амерыканскім хіт-парадзе Bilboard Hot 100. Гэта адзіная песня з альбома «Speak Now», якая ўвайшла ў выніковы гадавы чарт таго года. Да лістапада 2014 года наклад «Back to December» дасягнуў 1,9 мільёнаў копій у ЗША і каля 40 тысяч — у Канадзе.

Кліп быў зняты ў снежні 2010 года і выпушчаны 3 студзеня 2011 года. Рэжысёрам выступіў Ёан Лімойн.

Патаемнае пасланне — «Tay» (бел. *«Тэй»* — вытворная форма імя «Тэйлар»).

## Версіі 
* **Амерыканская/Брытанская/Еўрапейская лічбавая дыстрыбуцыя**
# «Back to December» &ndash; 4:54
* **Амерыканская акустычная лічбавая дыстрыбуцыя**
# «Back to December» (Акустычная версія) &ndash; 4:52

## Чарты 
### Штотыднёвыя чарты 
### Выніковыя гадавыя чарты
Павел Сяргеевіч Мягкоў

**Павел Мягкоў** (нар. , , Запарожская вобласць, Украіна) — украінскі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мелітопальскага футбола, дарослую кар’еру пачаў у мясцовым клубе «Алком» у Другой лізе. У пачатку 2011 года, пасля таго як «Алком» спыніў існаванне, перабраўся ў луганскую «Зару», дзе стаў выступаць за моладзевы склад. Дэбютаваў у Прэм’ер-лізе 20 лістапада 2011 года ў матчы супраць харкаўскага «Металіста» (1:5), правёўшы на полі ўсе 90 хвілін. Аднак, замацавацца ў асноўным складзе «Зары» не здолеў, згуляўшы за клуб толькі ў чатырох матчах Прэм’ер-лігі.

У лютым 2015 года перайшоў у «Александрыю». Па выніках сезона 2014/15 клуб перамог у Першай лізе і выйшаў у Прэм’ер-лігу. На працягу двух сезонаў Мягкоў выступаў за «Александрыю» ў Прэм’ер-лізе, правёўшы 19 матчаў і забіўшы 2 гола.

У чэрвені 2017 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Мінск». У складзе «Мінска» стаў трывалым іграком асновы, выступаў на пазіцыі левага абаронцы ці апорнага паўабаронцы. У снежні 2017 года стала вядома, што па заканчэнні сезона Мягкоў пакідае беларускі клуб.

У студзені 2018 года адправіўся на прагляд у ровенскі «Верас», і ў лютым афіцыйна стаў іграком гэтага клуба. У ліпені 2018 года, пасля таго як «Верас» памяняўся са «Львовам» месцам у Прэм’ер-лізе, пакінуў каманду. 26 верасня таго ж года перайшоў у польскі «Рух» з Хожава, падпісаўшы кантракт да 30 чэрвеня 2019 года з магчымасцю падаўжэння яшчэ на год.

У верасні 2019 года вярнуўся ва Украіну і стаў іграком запарожскага «Металурга». Сезон 2020/21 правёў у крэмэнчуцкім «Крэміні», а ў ліпені 2021 года перайшоў у «Краматорск». Пакінуў гэты клуб летам 2022 года.

## Міжнародная кар’ера 
У студзені 2012 года быў выкліканы Паўлам Якавенкам у склад моладзевай зборнай Украіны для ўдзелу ў Кубку Садружнасці ў Санкт-Пецярбургу. Правёў на турніры адну гульню — 22 студзеня 2017 года супраць Латвіі (2:0).

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Украіны: 2014/15

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Алком Мелітопаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Зара Луганск
Катэгорыя:Ігракі ФК Александрыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Верас Роўна
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Хожаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Металург Запарожжа
Катэгорыя:Ігракі ФК Крэмінь Крэмэнчук
Катэгорыя:Ігракі ФК Краматорск
Віталь Юр’евіч Балашоў

**Віталь Балашоў** (нар. , , УССР) — украінскі футбаліст, нападнік казахстанскага клуба «Туран» з Туркестана.

## Клубная кар’ера 
У дзіцяча-юнацкай футбольнай лізе Украіны выступаў за ДЮСШ горада Авідзіяпаль, пазней перабраўся ў адэскі «Чарнаморац». У 2008 годзе трапіў у асноўную каманду адэсітаў, дэбютаваў у Прэм’ер-лізе 9 мая 2009 года, правёўшы на полі другі тайм матча супраць днепрапятроўскага «Дняпра» (1:4). У сезоне 2009/10 з чатырма галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды, аднак «Чарнаморац» па выніках сезона страціў месца ў Прэм’ер-лізе. У сезоне 2010/11 адэскі клуб заняў другое месца ў Першай лізе і вярнуўся ў элітны дыівізіён.

У ліпені 2013 года быў аддадзены ў арэнду ўжгарадскай «Гаверле» на сезон 2013/14. У першай палове 2014 года не гуляў, па заканчэнні сезона вярнуўся ў «Чарнаморац». У чэрвені 2015 года па заканчэнні кантракта пакінуў адэскі клуб, а ў студзені 2016 года пасля прагляду стаў іграком кракаўскай «Віслы». У чэрвені 2016 года па пагадненні бакоў пакінуў польскі клуб. У лютым 2017 года стаў іграком малдаўскага клуба «Мілсамі», з якім заваяваў бронзавыя медалі чэмпіянату краіны.

У жніўні 2017 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Іслач». Стаў асноўным нападнікам каманды, аднак у кастрычніку выбыў з-за траўмы. У лістападзе 2017 года, за тур да заканчэння чэмпіянату, разам з іншымі ўкраінскімі легіянерамі пакінуў «Іслач».

У сакавіку 2018 года прыбыў на прагляд у данецкі «Алімпік» і ў выніку папоўніў склад клуба. У жніўні 2020 года перайшоў у расійскі клуб «Тамбоў», аднак ужо ў кастрычніку разарваў кантракт і неўзабаве стаў іграком «Чайкі» з Песчанакопскага, аднак так і не згуляў за яе.

У сакавіку 2021 года далучыўся да карагандзінскага «Шахцёра», дзе гуляў да чэрвеня. У жніўні 2021 года перайшоў у «Актабэ», пакінуў клуб у студзені 2023 года. У сакавіку 2023 года трапіў у заяўку «Турана» ў другім дывізіёне Казахстана.

## Міжнародная кар’ера 
З 2006 па 2009 год прыцягваўся да гульняў юнацкіх зборных Украіны розных узростаў. У 2012 годзе выступаў за моладзевую зборную Украіны.

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Малдовы: 2016/17
*   Сярэбраны прызёр чэмпіянату Казахстана: 2022

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Чарнаморац Адэса
Катэгорыя:Ігракі ФК Чарнаморац-2 Адэса
Катэгорыя:Ігракі ФК Гаверла Ужгарад
Катэгорыя:Ігракі ФК Вісла Кракаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілсамі
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Тамбоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Чайка Песчанакопскае
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Караганда
Катэгорыя:Ігракі ФК Актабэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Туран Туркестан
Лукаш Цясак

**Лукаш Цясак** (; нар. , Ж’яр-над-Гронам, Славакія) — славацкі футбаліст, абаронца клуба «Пагронне» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Славакіі.

## Клубная кар’ера 
Пачынаў прафесійную кар’еру ў складзе клуба «Дубніца», пазней гуляў у Славакіі за «Жыліну», «Рымаўску Собату», «Сеніцу» і «Татран». У складзе «Жыліны» двойчы станавіўся срэбраным прызёрам чэмпіянату Славакіі (2007/08, 2008/09).

У жніўні 2010 года падпісаў кантракт с луганскай «Зарой», стаўшы такім чынам першым славацкім футбалістам ва ўкраінскай Прэм’ер-лізе. За два сезоны правёў 33 матчы ў чэмпіянаце Украіны і 4 матчы ў Кубку, пасля чаго пакінуў клуб у якасці свабоднага агента.

У ліпені 2012 года перайшоў у маскоўскае «Тарпеда», якое тады выступала ў ФНЛ. Па выніках сезону 2013/14 дапамог камандзе выйсці ў Прэм’ер-лігу, сам быў прызнаны найлепшым абаронцам у сезоне ФНЛ. Пачынаў сезон 2014/15 у Прэм’ер-лізе ў складзе «Тарпеда», але хутка з-за фінансавых праблем пакінуў каманду і стаў іграком тульскага «Арсенала», які таксама толькі атрымаў месца ў Прэм’ер-лізе. Па выніках сезону 2014/15 «Арсенал» зноў вылецеў у ФНЛ, аднак абаронца застаўся ў камандзе.

У студзені 2016 года разарваў кантракт з «Арсеналам» і ў лютым стаў іграком казахстанскага «Кайрата», куды яго запрасіў галоўны трэнер Аляксандр Барадзюк, з якім Лукаш разам працаваў у маскоўскім «Тарпеда». 8 сакавіка 2016 года дэбютаваў у новай камандзе ў матчы за Суперкубак Казахстана супраць «Астаны», у серыі пенальці забіў вырашальны гол, чым прынёс трафей сваёй камандзе (0:0, па пенальці 5:4). У ліпені 2016 года з-за перавышэння колькасці легіянераў у камандзе быў адзаяўлены з «Кайрата» і неўзабаве вярнуўся ў тульскі «Арсенал». 30 кастрычніка 2016 года ў матчы з «Уфой» атрымаў траўму, з-за якой больш не з’яўляўся на полі, і ўзімку пакінуў каманду.

У ліпені 2017 года пасля прагляду падпісаў кантракт з беларускім клубам «Гомель». У складзе «Гомеля» замацаваўся на пазіцыі левага абаронцы. 18 лістапада 2017 года ў матчы з «Мінскам» (2:0) адзначыўся дублем.

У студзені 2018 года пакінуў гомельскі клуб і неўзабаве далучыўся да клуба другога дывізіёна Славакіі «Пагронне».

## Міжнародная кар’ера 
5 верасня 2015 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Славакіі ў адборачным матчы чэмпіянату Еўропы 2016 супраць Іспаніі (0:2).

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Славакіі (2): 2007/08, 2008/09
*  Уладальнік Суперкубка Казахстана: 2016

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Славакіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Славакіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Пагронне
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Тула
Катэгорыя:Ігракі ФК Кайрат Алматы
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Зара Луганск
Катэгорыя:Ігракі ФК Татран Прэшаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Сеніца
Катэгорыя:Ігракі ФК Жыліна
Катэгорыя:Ігракі ФК Рымаўска Собата
Катэгорыя:Ігракі ФК Дубніца