Лаздуны 1

**Лазду́ны 1** () — аграгарадок ў Беларусі, у  Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Лаздунскага сельсавета. Знаходзяцца за 14 км на ўсход ад Іўя, за 12 км ад чыг. ст. Юрацішак на лініі Ліда—Маладзечна.

## Ранейшы моўна-этнічны склад 
Паводле даваеннага даследчыка моўнага стану на беларуска-літоўскім памежжы (ад Браслава да Горадні) Ольгерда Хамінскага, станам на 1927-1933 гг. у гэтай вёсцы доля літоўскамоўнага насельніцтва складала **51-90** %.

## Гісторыя 
Упершыню Лаздуны згадваюцца ў XVI ст. як валоданне Радзівілаў, якія цягам стагоддзяў перадавалі іх у заклад іншым асобам. Ад свайго заснавання паселішча ўваходзіла ў склад Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. У 1591 годзе Лаздуны згадваюцца як маёнтак, што знаходзіўся ў закладзе ў Бруханскіх, пазней у Магільніцкіх, з 1614 г. у віленскага купца Вендана. Цягам 1645—1699 гг. Лаздунамі валодаў стольнік браслаўскі М. Більдзюкевіч. Станам на 1690 год у паселішчы было 15 дымоў.

У пачатку XVIII ст. Лаздуны перайшлі ў валоданне Ромераў, пазней Панорскіх. Станам на 1735 годзе тут было 45 дымоў. У 1744 годзе ў Лаздунах збудавалі касцёл, які належаў да Суботніцкай парафіі.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Лаздуны апынуўся ў складзе Расійскай імперыі. Апошні ардынат Дамінік Геранім Радзівіл у 1806 годзе падараваў мястэчка Валадковічам. За Корвін-Мілеўскімі ў 1859 годзе ў Лаздунах нанава адбудавалі касцёл. У 1861 года тут адбыліся сялянскія выступленні. Паводле вынікаў перапісу (1897) у *мястэчку Лаздуны* быў 91 двор, працавалі хлебазапасны магазін, школа граматы; у *маёнтку Лаздуны* з фальваркамі — 8 двароў, дзейнічалі касцёл, вінакурня, карчма. На 1909 год у мястэчку было 122 двары.

У Першую сусветную вайну Лаздуны занялі нямецкія войскі. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) мястэчка апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Лугамавіцкай гміне Валожынскага павета Навагрудскага ваяводства. У гэты час у *мястэчку Лаздуны* было 156 двароў, у *фальварку Лаздуны* — 14 двароў. Цягам 1920—1930 гг. тут дзейнічала сельскагаспадарчая школа.

У 1939 годзе Лаздуны ўвайшлі ў БССР. Статус *мястэчка Лаздуны* панізілі да вёскі. У колішнім *маёнтку Лаздуны* дзейнічалі сыраварня, школа, крама. У Другую сусветную вайну з 25 чэрвеня 1941 да 7 ліпеня 1944 вёска знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. З 16 ліпеня 1954 года цэнтр новаўтворанага Лаздунскага сельсавета. 3 20 студзеня 1960 г. Лаздуны ўваходзяць у склад Іўеўскага раёна.
Выява:Łazduny. Лаздуны (1915).jpg|Агульны выгляд
Выява:Łazduny-kaścioł.jpg|Касцёл
Выява:Korvin-Mileŭski Manor in Łazduny.jpg|Сядзіба
Выява:Łazduny-siadziba.jpg|Сядзіба, палац

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1866 год — 456 чал.; 1897 год — 838 чал. у *мястэчку Лаздуны* і 111 чал. у *маёнтку Лаздуны*
* **XX стагоддзе**: 1905 год — 797 чал. у *мястэчку Лаздуны* і 213 чал. у *маёнтку Лаздуны*; 1909 год — 870 чал.; 1921 год — 700 чал. у *мястэчку Лаздуны* і 118 чал. у *фальварку Лаздуны*; 1970 год — 714 чал.; 1999 год — 923 чал.; 2009 год — 840 чал.

## Інфраструктура 
У Лаздунах працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, бібліятэка, дом культуры.

## Эканоміка 
Сельская гаспадарка. 

## Славутасці 
* Касцёл Святых Сымона і Тадэвуша (1904—1910)
* Парк пры колішняй сядзібе (XIX ст.)

### Страчаная спадчына 
* Сядзіба Корвін-Мілеўскіх (XIX ст.)

## Зноскі 
## Літаратура 
* Łazduny //  S. 617—618.
* 
* 
* Корвін-Мілеўскі Гіпаліт. Успаміны пра семдзесят гадоў (1855–1925). Ridero, — 2025. — 276 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаздунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Іўеўскага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства