open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Урад выратавання Сірыі

**Урад выратавання Сірыі** (**УВС**, , ) — дэ-факта альтэрнатыўны ўрад сірыйскай апазіцыі, сфармаваны ў лістападзе 2017 года ісламісцкай групоўкай «Хаят Тахрыр аш-Шам» у ходзе грамадзянскай вайны ў Сірыі. Станам на снежань 2024 года, УВС кантраляваў мухафазу Ідліб, большую частку мухафазы Халеб і частку тэрыторыі Латакіі і Хамы.

Падкантрольнае насельніцтва — каля 4 000 000 чалавек. Штаб-кватэра размешчана ў Ідлібе. Афіцыйная мова — арабская. УВС фактычна ўяўляў сабой аўтарытарную мілітакратычную ісламскую рэспубліку, цалкам падпарадкаваную кіраўніцтву «Хаят Тахрыр аш-Шам».

У снежні 2024 года Мухамед аль-Башыр быў упаўнаважаны сфармаваць новы ўрад на пераходны перыяд пасля захопу Дамаска апазіцыйнымі сіламі.

На яго базе ўтвораны Пераходны ўрад Сірыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:2017 год у Сірыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2017 годзе
Катэгорыя:Сірыйская апазіцыя
Катэгорыя:Антыўрадавыя баявыя фракцыі сірыйскага канфлікту
Катэгорыя:Палітычная апазіцыя
Чыда (цыклон)

**Цыклон «Чыда»** — трапічны цыклон, які абрынуўся на Паўднёва-Усходнюю Афрыку ў снежні 2024 года. Выклікаў разбурэнні і вялікую колькасць ахвяр, асабліва на востраве Маёта, які ўваходзіць у склад аднайменнага заморскага рэгіёну Францыі. Вядома як мінімум пра 119 пацверджаных загінулых.

Цыклон «Чыда» сфармаваўся 10 снежня  ў паўднёва-заходняй частцы Індыйскага акіяна і хутка нарастаў у інтэнсіўнасці. 12 снежня «Чыда» абрынуўся на астравы Агалега, частку Маўрыкія, стаўшы самым моцным цыклонам з часоў цыклона «Андры» ў 1983 годзе. Шторм працягнуў рух на захад, прайшоў на поўнач ад Мадагаскара і 15 снежня абрынуўся на мацерыковую частку Афрыкі прыкладна за 30 км на поўдзень ад горада Пемба ў правінцыі Каба-Дэльгада ў Мазамбіку. 16 снежня ў 6:00 UTC цэнтр цыклона знаходзіўся на поўдні Малаві з максімальнымі ўстойлівымі вятрамі 74 км/г.

Прэфект Франсуа-Ксаўе Б’евіль класіфікаваў «Чыда» як самы моцны цыклон, які абрынуўся на Маёту з 1934 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Снежань 2024 года
Катэгорыя:Цыклоны
Катэгорыя:Катастрофы 2024 года
Castlevania: Symphony of the Night

**«Castlevania: Symphony of the Night»** ― камп’ютарная гульня ў жанры , распрацаваная і выпушчаная японскай кампаніяй «Konami» для «PlayStation» у 1997 годзе. Гульня ўваходзіць у серыю «» і служыць працягам «» і больш ранняй «». У «Rondo of Blood» галоўны антаганіст серыі граф Дракула быў зрынуты, але яго пераможца Рыхтэр Бяльмонт знік без вестак, а праз чатыры гады замак Дракулы зноў паўстаў з ніадкуль. Сын Дракулы  — -паўкроўка, які стаў паляўнічым на вампіраў ― адпраўляецца ў замак, каб знішчыць гэтае месца канчаткова.

У адрозненне ад папярэдніх гульняў серыі, распрацаваная пад кіраўніцтвам Тору Хагіхары і  «Symphony of the Night» уяўляе сабой не экшан-, а першую ў серыі гульню-. Яна прапануе гульцу складана ўладкованы нелінейны мір са мноствам сакрэтаў і ўтоеных праходаў; па ходзе гульні Алукард набывае новыя здольнасці і знаходзіць розныя прадметы, якія дапамагаюць яму змагацца з ворагамі і трапляць у раней недаступныя месцы. Менавіта «Symphony of the Night» разам з «» заклала асновы жанру метроідваній, і як наступныя гульні серыі «Castlevania», так і шматлікія гульні-метраідванні іншых распрацоўнікаў пераймалі геймплэю «Symphony of the Night». Хоць першапачатковыя продажы гульні былі сціплымі, з часам «Symphony of the Night» здабыла культавы статут; розныя аглядальнікі звалі яе лепшай у серыі і ўключалі ў спісы лепшых гульняў у гісторыі.

## Зноскі 
### Каментарыі 
### Крыніцы 
## Спасылкі 
* *Прохождение Castlevania: Symphony of the Night* на «Shedevr»
* Castle of Dracula — рускамоўны сайт аб «Castlevania»

Катэгорыя:Гульні для Android
Катэгорыя:Гульні для iOS
Катэгорыя:Гульні для PlayStation Portable
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў Японіі
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з адкрытым светам
Apharyngostrigea cornu

**Apharyngostrigea cornu** — від плоскіх чарвей сямейства .

Сярод метацэркарных гаспадароў адзначаны  і .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Cotylurus

**Cotylurus** — род смактуноў сямейства .

## Распаўсюджанне 
Віды гэтага роду сустракаюцца ў Еўропе, Паўночнай Амерыцы і Аўстраліі.

## Віды 
*  
*  
*  
*  
*  
*  
* 
*  
*  
*  
*  

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Халакост у Рэчыцкім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Рэчыцкага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Масавыя забойствы адбываліся ў Рэчыцы, Васілевічах, вёсках Горваль (33 чалавекі 7 верасня 1941 года), Дуброва, Крынкі, Холмеч (каля 60 чалавек) і іншых месцах.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна адно гета — у Рэчыцы, дзе да другой паловы снежня 1941 года замучылі і забілі каля 3500 чалавек.

У Рэчыцкім раёне 7 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Анішчанка Вольга, Багданава Алена, Залатухіна Фядора, Сопат Сцяпан і Аляксандра, Белы Філіп, Белая Юліяна.

Тры помнікі забітым яўрэям устаноўлены ў Рэчыцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Рэчыцкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Рэчыцкага раёна
StarCraft

**«StarCraft»** (ад  ― літаральна «зорнае рамяство»; часам перакладаецца як «зорнае мастацтва») ― камп’ютарная гульня ў жанры стратэгіі ў рэальным часе, распрацаваная і выпушчаная кампаніяй «Blizzard Entertainment» у 1998 годзе. 30 лістапада таго ж года быў выпушчаны  ― «», які дадаў у гульню новых гульнявых юнітаў і які працягнуў сюжэт арыгінала. У 2000 году гульня была партаваная на гульнявую прыстаўку «» — порт уключаў у сябе як арыгінальную гульню, так і дадатак «Brood War» (для яго актывацыі патрабаваўся аксэсуар «Expansion Pak», які ўсталёўваўся ў кансоль замест «Jumper Pak», пашыраючы аператыўную памяць прыстаўкі «Nintendo 64»). У 2010 годзе выйшла першая частка сіквела-трылогіі «», у 2013 годзе ― другая, «», у 2015 годзе ― трэцяя, «», у 2016 годзе выйшла DLC «».

У Расіі гульня выдадзена кампаніяй «», але не была афіцыйна .

25 сакавіка 2017 года адбыўся афіцыйны анонс перавыдання гульні пад назвай «».
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* «25 гульняў усіх часоў» па версіі сайта «IGN»: старонкі 1, 2 і 3.
* «StarCraft» на серверы battle.net.
* StarCraft-вікі.
* Speeddemosarchive — відэа, якое дэманструе хуткае праходжанне гульні.
* История создания StarCraft на сайте habrahabr.ru. 4 сакавіка 2013 года.

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1998 года
Катэгорыя:Гульні для Nintendo 64
Катэгорыя:Гульні для Mac OS
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Стратэгіі ў рэальным часе
Катэгорыя:Кааператыўныя камп’ютарныя гульні
Apatemon gracilis

**Apatemon gracilis** — від плоскіх чарвей сямейства .

## Апісанне 
Прадстаўнікі віду з’яўляецца гермафрадытамі і могуць вырабляць як мужчынскія, так і жаночыя палавыя клеткі. Від жыве ў вельмі вільготных умовах.

Сярод прамежкавых гаспадароў адзначаны , ,  і 

Сярод канчатковых гаспадароў адзначаны ,  і .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Артур Усеваладавіч Камароўскі

**Артур Усеваладавіч Камароўскі** (нар. , Мір) — беларускі паэт, мастак, рэдактар інтэрнэт-часопіса «Таўбін».

## Біяграфія 
Нарадзіўся  у г.п. Мір. У 2013 годзе скончыў факультэт беларускай філалогіі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта, па спецыяльнасці «беларуская філалогія», у 2014 скончыў магістратуру па спецыяльнасці «літаратуразнаўства».

Выпускнік школы маладога пісьменніка «WRights» СБП па кірунках прозы і паэзіі (2013 і 2020 гадах).

Член ПЭН-цэнтра. Удзельнік арт-гурта "ВІА «Красный Борщевик».

З 21 лютага 2021 года пражываў у Львове, з красавіка 2021 у Тбілісі, са жніўня 2022 у Варшаве.

З 2022 года заснавальнік і рэдактар інтэрнэт-часопіса Таўбін.

## Творчасць 
### Літаратура 
Пачынае пісаць першыя творы з 10 гадоў, некалькі вершаў былі надрукаваныя ў Зэльвенскай раённай газеце «Полымя».

Аўтар паэтычных зборнікаў «Вада пачынае жыць» (2020), «Corpus Vile» (2023), «Я і ёсць забаронены сцяг» (2023). Перакладае з украінскай, польскай, англійскай і шведскай моў.

Браў удзел у шматлікіх беларускіх і міжнародных літаратурных і паэтычных фестывалях, сярод іх: «Stralcouski fest» (Мінск, 2019, 2020), «Pradmova» (Мінск, 2020), «Guczna fest» (Варшава, 2023), «Merci Poesi» (Гётэбарг, 2024) а гэтак жа ў міжнароднх фестывалях перформансу «Performensk» (Мінск, 2019), «Now festival» (Тбілісі, 2022), разам з камандай у міжнародных фестывалях «Eve’s Ribs» (Санкт-Пецярбург, 2018, 2019), «Carbonarium» (Кіеў, 2019), «Dotyk» (Мінск, 2020).

Вершы Камароўскага перакладзены на англійскую, польскую, украінскую, шведскую, нарвежскую, эстонскую, італьянскую, рускую мовы.

### Мастацтва 
Як мастак працуе ў калажы, акцыянізме, перформансе. Удзельнік выставы «Ciahlicy» (Мінск, 2018). Куратар выстаў «Close borders» (Варшава, 2023), «Pokuć» (Варшава, 2024).

## Узнагароды 
* прэміяй Максіма Багдановіча за кнігу «Вада пачынае жыць» (2021)
* доўгі спіс прэміі Наталлі Арсенневай за кнігу «Вада пачынае жыць» (2021)
* кароткі спіс прэміі Міхала Анемпадыстава з кнігай «Corpus Vile» (2024)

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Міры
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Дэбют»
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Рыга (карная аперацыя)

**Аперацыя «Рыга»** () — кодавая назва карнай антыпартызанскай аперацыі германскіх акупацыйных войскаў і калабарацыянісцкіх падраздзяленняў супраць савецкіх партызан і мясцовага насельніцтва ў Рудзенскім раёне, на поўнач і паўночны захад ад в. Шацк 15—16 мая 1942 года.

Праводзілася сіламі 603-га ахоўнага палка і паліцэйскімі мясцовых гарнізонаў. Ва ўрочышчы Воўчы Востраў (за 6 км на поўнач ад Шацка) групоўка карнікаў была сустрэта савецкімі партызанскімі атрадамі М. М. Нікіціна. Не вытрымаўшы шчыльнага і трапнага агню партызан, праціўнік, падабраўшы забітых і параненых адступіў. 

Карная аперацыя правалілася з цяжкімі стратамі для карнікаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карныя аперацыі нямецкага войска
Катэгорыя:1942 год у Беларусі
Катэгорыя:Май 1942 года
Катэгорыя:Канфлікты 1942 года
Барацьба (газета)

**Барацьба** — газета Слонімскага антыфашысцкага камітэта Баранавіцкай вобласці, якая публікавалася ў 1944 годзе пад час Другой сусветнай вайны.

## Гісторыя 
Газета выдавалася ў 1944 годзе ў партызанскім атрадзе імя Фелікса Дзяржынскага, які ўваходзіў у склад брыгады імя Канстанціна Ракасоўскага. Месцам яе выхаду стаў лес «Ваўчыныя норы» на поўдні Слонімшчыны. Друкаваны орган выпускаўся разам з іншымі падпольнымі выданнямі, такімі як "Вольная праца" і "За Радзіму". Вядома пра два нумары “Барацьбы” на беларускай мове (19 і 28 чэрвеня 1944 года). Рэдактарам быў Анатоль Іверс.

## Змест 
Газета асвятляла выпадкі гвалту нямецкіх акупацыйных сіл над мірным насельніцтвам, заклікала жыхароў рэгіёну да супраціву, публікавала матэрыялы аб сітуацыі на франтах і інфармавала аб падзеях, звязаных з адкрыццём другога фронту саюзнымі войскамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Газеты Баранавічаў
Катэгорыя:Газеты XX стагоддзя
Трдат (архітэктар)

**Трдат**, **Тырыдат**, **Тырдат** () — армянскі архітэктар сярэдзіны X — пачатку XI стагоддзя, заснавальнік школы армянскага дойлідства X—XI стагоддзяў. Прыдворны дойлід Анійскага царства дынастыі Багратыдаў.
]]
Працы архітэктара адметныя дасканаласцю арачна-скляпенных канструкцый, гарманічнай яснасцю прасторавых кампазіцый, лаканічнай выразнасцю дэкору. Сярод прац: кафедральныя саборы ў Аргіне (977—988) і Ані (989—1001), царква Грыгорыя ў Ані (Гагікашэн; 1001—1010, трохярусная ратонда). Рэстаўрыраваў купал сабора Святой Сафіі ў Канстанцінопалі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* *Оганесян К. Л.* Зодчий Трдат. — Ереван: Изд-во АН Армянской ССР, 1951. — 108 с. — 800 экз.
* Трдат, Тиридат, Тирдат // Популярная художественная энциклопедия. Архитектура. Живопись. Скульптура. Графика. Декоративное искусство. В 2 т. / Под ред. Полевого В. М. Ред. кол.: В. Ф. Маркузон, Д. В. Сарабьянов, В. Д. Синюков (зам. гл. ред.) — М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986. — Книга II. М—Я, 1986. — С. 302. — 432 с, ил., 32 л. ил. — 200 000 экз.

## Спасылкі 
* *Алиса Поплавская* Архитектор Трдат — мастер реставрации купола Святой Софии Константинопольской // Армянский музей Москвы и культуры наций

Катэгорыя:Архітэктары Арменіі
Украінафобія

**Украінафобія** — разнавіднасць ксенафобіі, агрэсіўнае непрыняцце існавання Украіны, яе суверэнітэту і ўкраінскай нацыі, форма ірацыянальнай і злоснай варожасці да Украіны як дзяржавы, да ўкраінцаў як народа, а таксама да іх культуры, мовы і гісторыі, традыцый і менталітэту, нянавісць да ўсяго ўкраінскага, варожае стаўленне да ўкраінскасці і ўсіх праяваў украінскай нацыянальна-культурнай самабытнасці, адмаўленне існавання ўкраінскай нацыі.

## Паняцце 
У заканадаўстве Украіны паняцце украінафобія вызначаецца наступным чынам:

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Перевезій В*. Українофобія // Політична енциклопедія / редкол.: Ю. Левенець (голова), Ю. Шаповал (заст. голови). — К. : Парламентське видавництво, 2011. — С. 728—729. — ISBN 978-966-611-818-2.
* *Музичко О. Є.* Українофобія // Енциклопедія історії України: Україна—Українці. Кн. 2 / Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін.; НАН України. Інститут історії України. — К.: Наукова думка, 2019. — С. 541—543. — 842 с. — ISBN 978-966-00-1740-5.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ксенафобія
Марына Дзмітрыеўна Троіцкая

**Марына Дзмітрыеўна Тро́іцкая** () — беларуская савецкая актрыса тэатра і  радыё, Заслужаны дзеяч культуры Беларускай ССР (1971).

## Біяграфія 
Нарадзілася 22 снежня 1913 года ў Мінску.

У 1931 годзе скончыла драматычныя курсы пры Беларускім тэхнікуме сцэнічнага мастацтва ў Мінску. З 1931 года працавала ў Вандроўным тэатры імя Ф. Э. Дзяржынскага. У 1932—1949 гадах — актрыса Беларускага тэатра імя Янкі Купалы.

З 1949 года М. Д. Троіцкая на Беларускім радыё. Працавала ў якасці тонмайстра ў 1949—1957 гадах, рэжысёра літаратурна-драматычнага вяшчання ў 1957—1963 гадах, галоўнага рэжысёра ў 1964—1974 гадах.

Памерла ў 1990 годзе.

## Творчасць 
На Беларускім радыё М. Д. Троіцкая паставіла больш за 30 радыёпастановак, сярод якіх радыёспектаклі па творах беларускіх пісьменнікаў: «Зорка Венера» Б. Бур’яна і І. Нісневіча (1960), «Збянтэжаны Саўка» Л. Родзевіча і «Вераснёвыя ночы» К. Чорнага (1963), «Навальніца над полем» («Людзі на балоце») І. Мележа і «Бацькаўшчына» К. Чорнага (1966), «Сэрца на далоні» І. Шамякіна (1967), «Вяртанне ў маладосць» («Гарадок Устронь», «На парозе будучыні») М. Лобана (1968), «Круты бераг ракі» В. Быкава (1973), «Новая зямля» па паэме Я. Коласа (1976) і іншыя. Аўтар запісаў майстроў беларускай сцэны, літаратурных і музычных кампазіцый, радыёвіктарын, радыёчасопісаў, буйных і малых радыёпастановачных форм.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*  — С. 267.
* 

## Спасылкі 
* Беларусь у асобах і падзеях: Троіцкая Марына Дзмітрыеўна  // Нацыянальны цэнтр інтэлектуальнай уласнасці

Катэгорыя:Актрысы тэатра СССР
Катэгорыя:Актрысы тэатра Беларусі
Хрызапраз

з хрызапразу, золата, каштоўных камянёў і брыльянтаў, якая належала Фрыдрыху Прускаму. Каля 1765 года. Музей Вікторыі і Альберта ў Лондане]]
**Хрызапра́з** (ад  і ) — мінерал, аксід крэмнію SiO, разнавіднасць халцэдону.

Колер ад смарагдава-зялёнага да яблычна-зялёнага і травяна-зялёнага (вызначаецца наяўнасцю злучэнняў нікелю, утрыманне NiO 0,3—1,1 % і болей). Часам мае прымесі тальку і серпенціну. Бляск матавы, васкавы, паўшкляны. Паўпразрысты, часам апалесцыруе. Цвёрдасць 6,5—7 па шкале Моаса. Шчыльнасць 2,6 г/см³.

## Паходжанне і радовішчы 
Утварэнне хрызапразу звязваецца з гіпергеннымі працэсамі выветрывання дунітаў і серпенцінітаў або з іх гідратэрмальнай перапрацоўкай. Сустракаецца ў кары выветрывання ўльтраасноўных парод у выглядзе жыл і пражылкаў.

Галоўныя радовішчы знаходзяцца ў Аўстраліі, Індыі, Бразіліі, Балгарыі, Польшчы (Сілезія), Расіі (Урал), ЗША, Казахстане.

## Выкарыстанне 
Ювелірны і вырабны камень. У Еўропе вядомы і здабываўся з XIV стагоддзя. Асабліва шырока выкарыстоўваўся ў XVII—XVIII стагоддзях у ювелірных вырабах, царкоўным начынні, фларэнтыйскай мазаіцы і інкрустацыях.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Chrysoprase // Mindat.org
* Хризопраз // Каталог Минералов

Катэгорыя:Вокіслы (мінералы)
Катэгорыя:Разнавіднасці кварцу
Катэгорыя:Вырабныя камяні
Халакост у Рагачоўскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Рагачоўскага раёна былі забітыя, а нешматлікія выратаваныя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Яўрэяў у раёне забівалі ў Рагачове, вёсках Журавічы, Новыя Журавічы, Свержань, Гарадзец, Доўск, Забалацце, Стоўпня, Ціхінічы, Побалава (130 чалавек 28 кастрычніка 1941 года), Хатоўня (171 чалавек ва ўрочышчы Старына 1 студзеня 1942 года), Востраў (46 чалавек у верасні 1941 года) і многіх іншых месцах.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна 6 гета: 
* У трох гета горада Рагачоў (10 верасня 1941 — 20 сакавіка 1942) былі закатаваныя і забітыя больш за 3000 чалавек.
* У Гарадзецкім гета (верасень  — кастрычнік 1941) загінулі каля 400 чалавек) загінула 260 (274, Завадская Ефрасіння, Шчагельская Ядвіга.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Рагачове, Журавічах і Свержане.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Рагачоўскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Рагачоўскага раёна
Смерць фашызму

**Смерць фашызму** — беларуская газета і орган Любчанскага падпольнага райкама КП(б)Б Баранавіцкай вобласці ў гады Другой сусветнай вайны .

## Гісторыя 
Выдавалася ў партызанскай брыгадзе імя Фелікса Дзяржынскага, якая дзейнічала ў Налібоцкай пушчы . Вядома аб 14 нумарах (№ 8-22), выпушчаных з 1 красавіка па 29 чэрвеня 1944 года на рускай мове. Рэдактарам выдання з’яўляўся Н. А. Працэнка.

Пасля вызвалення Беларусі газета працягнула выходзіць пад назвай «Ленінскі шлях» як орган Любчанскага райкама КПБ і раённага Савета дэпутатаў рабочых Баранавіцкай, а пазней Гродзенскай вобласці (са студзеня 1954 года). Выпуск выдання спыніўся на сотым нумары за 13 снежня 1956 года ў сувязі з ліквідацыяй Любчанскага раёна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Газеты XX стагоддзя
Катэгорыя:Газеты Беларусі на рускай мове
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, закрытыя ў 1956 годзе
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1944 годзе
Смерць фашыстам

**Смерць фашыстам** — беларуская падпольная партызанская газета часоў Другой сусветнай вайны, якая з’яўлялася органам Радашковіцкага падпольнага райкама КП(б)Б Вілейскай вобласці і партызанскага атрада «Чырвоны сцяг» брыгады імя Міхаіла Фрунзэ.

## Гісторыя 
З 1 студзеня па 7 мая 1944 года на рускай мове было выдадзена 12 нумароў газеты (№ 1-10, 12 і 13).

Пасля вызвалення Беларусі ад нямецкіх войскаў газета стала выходзіць пад назвай «Сцяг Ільіча» і з’яўлялася друкаваным органам Радашковіцкага райкама КПБ і раённага Савета дэпутатаў рабочых Маладзечанскай вобласці . Яе выпуск працягваўся да шостага нумара ад 20 студзеня 1960 года, пасля чаго спыніўся ў сувязі з ліквідацыяй Радашковіцкага раёна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Газеты XX стагоддзя
Катэгорыя:Газеты Беларусі на рускай мове
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1944 годзе
Шляхецкі рух

**Шляхецкі рух**, у літоўскай гістарыяграфіі таксама **старалітоўцы** — сепаратысцкі рух у Расійскай імперыі, які выступаў за аднаўленне Рэчы Паспалітай, у тым ліку яе складовай часткі — Вялікага Княства Літоўскага. Быў прадстаўлены польскай і вялікалітоўскай (беларуска-літоўскай) шляхтай. 

## Гісторыя 
Пасля падзелаў 1772, 1793 і 1795 гадоў Рэчы Паспалітай — федэрацыі, у склад якой уваходзілі Каралеўства Польскае і Вялікае Княства Літоўскае, значная частка былой дзяржавы апынулася ў складзе Расійскай імперыі. Мясцовая шляхта, усведамляючы сваё вялікалітоўскае або польскае паходжанне, лічыла сябе прадстаўнікамі народа Рэчы Паспалітай, размаўляла на польскай мове, у значнай ступені знаходзілася ў арбіце польскай культуры. Усведамленне страты дзяржаўнасці, якое падсілкоўвалася ўспамінамі пра былыя палітычныя правы, а таксама з дапамогай існуючай сістэмы школьнай адукацыі, арыентаванай на польска-вялікалітоўскую культуру (у большасці школ выкладанне вялося на польскай мове), праз каталіцкі касцёл і іншае, фармавала патрыятычныя настроі. У асяроддзі шляхты паўсталі пратэст супраць расійскага панавання і імкненне да барацьбы за аднаўленне Рэчы Паспалітай.

Перыяд актыўнасці шляхецкага руху прыпадае на 1794—1863 гады і ўключае ў сябе паўстанне Касцюшкі 1794 года, паўстанне 1830—1831 гадоў, паўстанне 1863—1864 гадоў. 

Пасля правалу апошняга выступлення на беларуска-літоўскіх землях ідэя аднаўлення Рэчы Паспалітай у цэлым і Вялікага Княства Літоўскага ў прыватнасці губляе сваю актуальнасць. Літоўцы і беларусы, пачаўшы ўсведамляць сябе як нацыі, перайшлі да ідэй пабудовы нацыянальных дзяржаў (да Першай сусветнай вайны — толькі як аўтаномій у складзе Расіі). Аднак палітычная спадчына Вялікага Княства Літоўскага заняла важнае месца ў іх ідэалогіях. Менавіта са шляхты, у асноўным, паходзяць вядомыя дзеячы беларускага нацыянальнага руху XIX—XX стагоддзяў — такія як браты А. і І. Луцкевічы, В. Іваноўскі, А. Пашкевіч, Я. Купала і іншыя.

Нягледзячы на тое, што літоўцы і беларусы з другой паловы XIX пайшлі ўласнымі шляхамі, ідэя аб’яднаць два народы ў рамках адной аўтаноміі ці дзяржавы праіснавала аж да сярэдзіны 1920-х гадоў (гл. Краёўцы, Вялікае Княства Літоўска-Беларускае, Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка).

У сваю чаргу польскі сацыялістычны рух (Польская партыя сацыялістычная на чале з Юзафам Пілсудскім) аказаўся больш пераемным былым шляхецкім ідэям Рэчы Паспалітай, бо прадугледжваў пабудову сваёй дзяржавы не на польскіх этнаграфічных межах, а на межах Рэчы Паспалітай да падзелаў у 1772 г. і на федэралісцкіх прынцыпах; а польскія нацыяналісты (нацыяльныя-дэмакраты на чале з Раманам Дмоўскім) выступалі за стварэнне польскай дзяржавы выключна ў польскіх этнаграфічным межах.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сепаратызм
Катэгорыя:Гісторыя Літвы
Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Шляхта
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1795—1918)
Трацяк

**Трацяк** — шматзначны тэрмін.

## Прозвішча 
* Вольга Трацяк (нар. 1979) — мовазнаўца.
* Павел Трацяк (нар. 1974) — музыкант, гітарыст.
* Янка Трацяк (нар. 1956) — беларускі культуролаг, пісьменнік.

## Іншае 
* Трацяк — грашова-лікавая адзінка і манета.

## Гл. таксама 
* Траццяк
Прэмія імя Наталлі Арсенневай

**Прэмія імя Наталлі Арсенневай** — літаратурная ўзнагарода, прысуджаецца за найлепшую беларускую паэтычную кнігу.

Заснаваная ў 2016 годзе Беларускім ПЭН-цэнтрам, Саюзам беларускіх пісьменнікаў і Згуртаваннем беларусаў свету «Бацькаўшчына».

З 2021 года арганізацыяй гэтай падзеі займаюцца Беларускі ПЭН і Міжнародны саюз беларускіх пісьменнікаў.

## Лаўрэаты 
* 2017 — Уладзімір Някляеў з кнігай «Толькі вершы»
* 2024 — Ганна Шакель з кнігай «Цела мігдалу»
* 2025 — Сяргей Прылуцкі з кнігай «Нічога нястрашнага»

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя прэміі
Катэгорыя:2016 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2016 годзе
Катэгорыя:Паэтычная прэмія імя Наталлі Арсенневай
Cotylurus brevis

**Cotylurus brevis** — від плоскіх чарвей сямейства .

## Апісанне 
Сярод прамежкавых гаспадароў адзначаны , , .

Сярод канчатковых гаспадароў адзначаны птушкі , , , .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Балацянік балотны

**Балацянік балотны** (*Stagnicola palustris*) — від прэснаводных бруханогіх малюскаў з сямейства .

## Экалогія 
Жыве ў стаялай прэснай вадзе

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Балацянікі
Трацяк (манета)

**Траця́к** (, ) — польская грашова-лікавая адзінка і дробная сярэбраная, пазней білонная і медная манета.

У пачатку XIV стагоддзя 1 траццяк быў роўны 1/2 квартніка, 1/4 пражскага гроша, які раўняўся 12 дэнарыям. Як манета Траццяк з’явіўся пры Казіміры III пад назвай «чвэрць гроша» або «паўквартнік». У 1398 годзе (у канцы XIV стагоддзя) квартнік адпавядаў 1/6 гроша, які раўняўся 18 дэнарыям, і атрымаў назву «трацяк», так званы трайны дэнарый (часам «тэрнар» або «малы квартнік»). Чаканілася пражскія і мазавецкія манеты ў 1398—1403 гадах. Пазней трацяк зноў набыў функцыі грашова-лікавай адзінкі. Трацякі потым выпускаліся пры Жыгімонце Старым у 1527—1546 гадах і Жыгімонце III ў 1591—1627 гадах. Пры Жыгімонце III у Кракае, Познані, Лабжаніцы і Олькушы выпускаліся рэальныя трацякі масай 0,568 г (0,1 г чыстага серабра).

На беларускіх землях трацяк абарачаўся ў XVII стагоддзі. На украінскіх землях трацяк быў грашова-лікавай адзінкай у XIX стагоддзі і адпавядаў 6 капейкам.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Сярэдневяковыя манеты
Катэгорыя:Манеты Польшчы
Stagnicola corvus

**Stagnicola corvus** — від прэснаводных бруханогіх малюскаў сямейства .

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ў Аўстрыі, Албаніі, Бельгіі, Балгарыі, Вялікабрытаніі, Германіі, Даніі, Ірландыі, Італіі, Латвіі, Люксембургу, Нідэрландах, Нарвегіі, Польшчы, Румыніі, Славакіі, Украіне, Венгрыі, Францыі, Чэхіі, Швейцарыі і Швецыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Балацянікі
Крыў

**Крыў** () — ва ўсходнеславянскай міфалогіі родапачынальнік племя крывічоў.

Паводле лінгвіста Макса Фасмера, крывічы назваліся ад імя родапачынальніка племя Крыва.

Імя *Крыў*, як мяркуецца, звязана з абазначэннем крывага і левага (як сярэднягрэчаскае імя Лаій, літаральна *левы*), а таксама з літоўскім найменнем вярхоўнага жраца Крывэ-Крывайтэса.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *В. В. Иванов, В. Н. Топоров* Мифологические географические названия как источник для реконструкции этногенеза и древнейшей истории славян // в кн.: Вопросы этногенеза и этнической истории славян и восточных романцев. — М., 1976.
* *В. В. Иванов* Язык как источник при этногенетических исследованиях // в кн.: Вопросы этногенеза и этнической истории славян и восточных романцев. — М., 1976.

Катэгорыя:Крывічы
Катэгорыя:Асобы
Яўген Яўгенавіч Машанкоў

**Яўген Яўгенавіч Машанкоў** (нар. ) — расійскі баскетбаліст. Цэнтравы. Кандыдат у майстры спорту Расіі. Выступаў за клубы Беларусі.

## Біяграфія 
Выступаў за беларускія клубы: РТІ-АЗАА (Асіповічы, 1998/99), РТІ-АЗАА-2 (Асіповічы, 1999), «Тэмп-АШВСМ» (Магілёў, 1999—2001, 2001/02, 2004/05), «Лакаматыў-КіС» (Віцебск, 2001).

Таксама выступаў за клубы Расіі: ТКЗ (Таганрог, 1996/97), «Нафтавік» (Разань, 1997/98), «Універсітэт» (Іжэўск, 1998), «Северсталь» (Чарапавец, 2002/03), «Спартак-Прымор’е» (Уладзівасток, 2003/04), «Стары Собаль» (Ніжні Тагіл, 2005/06), «Варонеж-СКІФ» (Варонеж, 2007).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце statbasket.ru

Катэгорыя:Баскетбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі «Разані» (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі РТІ
Катэгорыя:Ігракі «Свіслачы» Асіповічы
Катэгорыя:Ігракі «Барысфена» Магілёў
Катэгорыя:Ігракі «Рубона» Віцебск
Катэгорыя:Ігракі «Спартака-Прымор’е»
Катэгорыя:Ігракі БК «Стары Собаль»
Pleurothallidinae

**Pleurothallidinae** — падтрыба шматгадовых раслін трыбы  сямейства , уключае 29 родаў і больш чым 4000 відаў, што складае прыкладна 15-20 % відаў сямейства. Пераважная большасць з іх эпіфіты з сімпадыяльным тыпам росту парасткаў.

Многія віды гэтай падтрыбы з’яўляюцца аднымі з найбольш папулярных архідэй ў пакаёвым і аранжарэйным кветкаводстве, асабліва прадстаўнікі родаў , ,  і .

Наступныя роды лічацца монафілетычнымі: , , , , , , , , , ,  і .

Некаторыя віды падтрыбы апыляюцца макрацамі.

## Роды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Галерэя 

Файл:Pleurothallis_bicarinata.jpg|
Файл:Dilomilis_montana_(as_Octomeria_serratifolia)_-_Curtis'_55_(N.S._2)_pl._2823_(1828).jpg|
Файл:Lindenia_-_Iconographie_des_Orchidees_-_plate_143.jpg|
Файл:Lepanthes_calodictyon_-_Curtis'_87_(Ser._3_no._17)_pl._5259_(1861).jpg|
Файл:Masdevallia_peristeria_-_Curtis'_101_(Ser._3_no._31)_pl._6159_(1875).jpg|
Файл:Masdevallia_coccinea_and_Masdevallia_pachysepala_(as_Masdevallia_elephanticeps_var._pachysepala)_-_Xenia_vol_1_pl_74_(1858).jpg|
Файл:Neocogniauxia_monophylla_(as_Laelia_monophylla)_-_Curtis'_109_(Ser._3_no._39)_pl._6683_(1883).jpg|
Файл:Octomeria_graminifolia_-_Curtis'_54_(N.S._1)_pl._2764_(1827).jpg|
Файл:Pleurothallis_immersa.jpg|
Файл:Porroglossum_muscosum_(as_Masdevallia_muscosa)_-_Curtis'_125_(Ser._3_no._55)_pl._7664_(1899).jpg|
Файл:Scaphosepalum_pulvinare.jpg|
Файл:Specklinia_aristata_(as_Pleurothallis_barberiana)_-_Curtis'_112_(Ser._3_no._42)_pl._6886_(1886).jpg|
Файл:Stelis_ophioglossoides.jpg|
Файл:Trisetella_triaristella_(as_Masdevallia_triaristella)_-_Curtis'_102_(Ser._3_no._32)_pl._6268_(1876).jpg|
Файл:Cryptophoranthus_dayanus_143-8740.jpg|
Файл:Acianthera_recurva_05.jpg|
Файл:Anathallis_obovata,_the_South_American_Bonnet_Orchid_(11023299286).jpg|
Файл:Barbosella_cogniauxiana_-_Flickr_003.jpg|
Файл:Diodonopsis_erinacea_Orchi_EcKo_053.jpg|
Файл:Dracula_trichroma_Orchi_11.jpg|
Файл:Dresslerella_pilosissima.jpg|
Файл:Dryadella_edwallii_Orchi_099.jpg|
Файл:Kraenzlinella_anfracta.png|
Файл:Lepanthes_platysepala_(31656665576).jpg|
Файл:Ogród_Botaniczny_UJ_w_Krakowie_126_-_cropped.jpg|
Файл:Masdevallia_sp.-IMG_8894.JPG|
Файл:Myoxanthus_punctatus.jpg|
Файл:Ronaldella_determannii.jpg|
Файл:Phloeophila_nummularia.jpg|
Файл:Platystele_umbellata_Orchi_007.jpg|
Файл:Pleurothallopsis_nemorosa.jpg|
Файл:Restrepia_falkenbergii_Orchi_01.jpg|
Файл:Flickr_-_ggallice_-_Orchid_(5).jpg|

## Крыніцы 
## Літаратура 
* DNA-based reclassification of the Pleurothallidinae
* Alec M. Pridgeon, Rodolfo Solano and Mark W. Chase — Phylogenetic relationships in Pleurothallidinae (Orchidaceae): combined evidence from nuclear and plastid DNA sequences; American Journal of Botany. 2001;88:2286-2308 

Катэгорыя:Архідныя
Абдзірала пладовы

**Абдзірала пладовы** ці **Абдзірала звычайны** (*Erannis defoliaria*) — від матылькоў сямейства .

## Апісанне 
Самец з вялікімі, падоўжанымі крыламі; пярэднія крылы саламяна-жоўтага колеру, а часам і цёмныя, у аснове і ля аблямоўкі карычневыя, з сярэдняй чорнай плямай. У размаху 4-5 см. Самцы матылькоў ахвотна ляцяць на святло, як і многія начныя матылі. Самка бяскрылая, па колеры белая з чорнымі кропкамі. Лётае восенню — з дваццатых лікаў верасня і да сярэдзіны кастрычніка; самкі ў гэты час напаўзаюць па ствалах дрэў уверх, каб адкласці свае жаўтлявыя яйцы пад лускавінкі пупышак. Яйцы зімуюць, а вясной вусені аб’ядаюць пупышкі, асабліва кветкавыя, чым моцна шкодзяць пладовым садам. Дарослы вусень — бураваты або жаўтлявы, з жоўтай бакавой паласой і цёмна-бурымі плямамі; водзіцца на розных лісцевых і пладовых дрэвах. Акукляецца ў чэрвені-ліпені ў зямлі.

## Меры барацьбы 
Лепшыя меры супраць гэтага пядзеніка — накладванне ў жніўні лоўчых (клейкіх) кольцаў на ствалы дрэў, каб не даць самкам спаўзці на дрэвы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Пядзенікі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1815 годзе
Euchoeca nebulata

**Euchoeca nebulata** — від матылькоў сямейства .

## Распаўсюджанне 
Сустракаецца ў палеарктычнай эказоне.

## Апісанне 
Даўжыня яго пярэдніх крылаў складае ад 23 да 25 мм. Лёт імага з мая па верасень у залежнасці ад рэгіёна.

Вусень жыве на бярозах і вольхах.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пядзенікі
Anisus leucostoma

**Anisus leucostoma** — еўрапейскі від невялікіх прэснаводных слімакоў, якія дыхаюць паветрам, водных лёгачных бруханогіх малюскаў сямейства .

## Апісанне 
Ракавіна гэтага віду складае каля 8 мм, звычайна планіспіральная і шчыльна закручаная, з белым рабром у адтуліне.

## Распаўсюджанне 
Гэты від сустракаецца ў розных еўрапейскіх краінах і на астравах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* *Anisus leucostoma* на Animalbase

Катэгорыя:Катушкі
Triphosa dubitata

**Triphosa dubitata** — від матылькоў сямейства . Від быў упершыню апісаны Карлам Лінеем у 10-м выданні *Systema Naturae* 1758 года.

## Распаўсюджанне 
Сустракаецца ад паўночна-заходняй Афрыкі праз Палеарктыку да Японіі.

## Апісанне 
Размах крылаў 38-48 мм. У залежнасці ад месцазнаходжання лёт імага са жніўня па верасень.

Вусені харчуюцца на такіх відах, як , ,  і .

## Падвіды 
* *Triphosa dubitata dubitata*
* *Triphosa dubitata amblychiles* Prout, 1937

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* The tissue at *UKMoths*
* *Fauna Europaea*
* *Lepiforum. e.V.*

Катэгорыя:Пядзенікі
Муракамі

**Муракамі** — японскае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Харукі Муракамі — японскі пісьменнік і перакладчык.
* Ютака Муракамі — японскі мастак.
Cotylurus cornutus

**Cotylurus cornutus** — від плоскіх чарвей сямейства .

## Апісанне 
Сярод прамежкавых гаспадароў адзначаны ,  і .

Сярод канчатковых гаспадароў згаданыя такія віды птушак, як , , , , ,  і .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Ютака Муракамі

**Ютака Муракамі** (14 чэрвеня 1936, , прэфектура Сідзуока — 22 ліпеня 2022) — японскі мастак.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння сярэдняй школы і працы ў дызайнерскай кампаніі і ў якасці супрацоўніка ў мэрыі  дэбютаваў як ілюстратар кнігі «» пісьменніка , які атрымаў  ў 1960 годзе. Твор быў апублікаваны ў «» у тым жа годзе. З таго часу ён стварыў мноства ілюстрацый для штотыднёвікаў і газетных серыялаў многіх раманістаў, а таксама арыгінальныя ілюстрацыі для кніг з малюнкамі і вокладак кніг. На працягу многіх гадоў ён адказваў за вокладку для літаратурнага часопіса «» выдавецтва  з моманту яго першага выпуску ў 1962 годзе.

На працягу сваёй кар’еры ён стаў лаўрэатам шматлікіх прэмій, у тым ліку прэміі  у 1998 годзе.

## Творчасць 
Шырока вядомы як мастак, які выдатна адлюстроўваў у тэхніцы мокрай акварэлі пейзажы і выявы катоў.

Пакінуў пасля сябе багатую спадчыну выяў і карцін, а таксама публікацыі па тэхніцы акварэлі.

## Бібліяграфія 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Cпасылкі 
* 
* 村上豊さんの作品一覧 — 絵本なび

Катэгорыя:Постаці прэфектуры Сідзуока
Катэгорыя:Мастакі Японіі
Radix ampla

**Radix ampla** — від дыхаючых паветрам прэснаводных слімакоў, водных лёгачных бруханогіх малюскаў сямейства .

## Распаўсюджанне 
Від сустракаецца ў еўрапейскіх краінах, у тым ліку:

* Германія
* Польшча
* Чэхія
* Славакія

і іншыя краіны Цэнтральнай і Усходняй Еўропы. Затым праз Палеарктыку ў Сібір.

## Экалогія 
Від жыве ў спакойных частках рэк і азёр. У асноўным яны трымаюцца на берагавой лініі ля паверхні вады і сустракаюцца адносна рэдка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Vinarski, M.V.; Glöer, P. (2007). Taxonomical notes on Euro-Siberian freshwater molluscs. 1. Turbo patulus Da Costa, 1778 is not a senior synonym of Limneus ampla Hartmann, 1821 (Mollusca: Gastropoda: Lymnaeidae) Ruthenica. 17(1-2): 55-63

Катэгорыя:Балацянікі
Cotylurus strigeoides

**Cotylurus strigeoides** — від плоскіх чарвей сямейства .

## Апісанне 
Сярод прамежкавых гаспадароў адзначаная .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Radix auricularia

**Radix auricularia** — від дыхаючых паветрам прэснаводных слімакоў, водных лёгачных бруханогіх малюскаў сямейства .

## Апісанне 
Ракавіна вышынёй 25-40 мм і шырынёй 20-30 мм, валодае вельмі шырокім вусцем. Афарбоўка ад бледна-рагавой да шэрай. Сустракаецца ў прэсных стаялых вадаёмах ля берагоў. Аддае перавагу глеістым грунтам. Жыве ў Еўразіі (акрамя паўднёва-ўсходняй часткі).

## Біялогія 
Як і іншыя лёгачныя слімакі, балацянікі пазбаўленыя першасных шчэлепаў і дыхаюць атмасферным паветрам з дапамогай лёгкага.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Московская Н. Б. — Раковины мира. История, коллекционирование, искусство. — Москва: Аквариум-Принт, 2007 — С. 217. — 256 с. — ISBN 978-5-98435-602-2.

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Балацянікі
Кабашнікаў

**Кабашнікаў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Віталь Паўлавіч Кабашнікаў (нар. 1941) — вучоны-фізік.
* Канстанцін Паўлавіч Кабашнікаў (1927—2012) — беларускі фалькларыст.
Фіза пузырыстая

**Фіза пузырыстая** (*Physa fontinalis*) — від слімакоў сямейства . Віду не пагражае знікненне.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Распаўсюджаны ў Аўстрыі, Албаніі, Бельгіі, Балгарыі, Вялікабрытаніі (Паўночная Ірландыя), Германіі, Даніі, Эстоніі, Іране, Ірландыі, Іспаніі (Канарскія астравы), Італіі, Канадзе, Латвіі, Літве, Ліхтэнштэйне, Люксембургу, Нідэрландах, Нарвегіі, Польшча, Паўночная Македонія, Румынія, Расія (Заходняя Сібір і Калінінград), Славакія, Славенія, Сербія (Косава), Турцыя, Украіна (Крым), Венгрыя, Фінляндыя, Францыя, Харватыя, Чарнагорыя, Чэхія, Швейцарыя і Швецыя.

## Ахова 
Папуляцыя віду стабільная.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лёгачныя малюскі
Physella acuta

**Physella acuta** — від прэснаводных бруханогіх малюскаў сямейства . Відавая назва *acuta* перакладаецца з лацінскай як «востры».

## Распаўсюджанне 
Радзімай віду з’яўляецца Паўднёвая Еўропа і Паўночная Афрыка. У многіх краінах Еўропы (напрыклад Вялікабрытанія, Данія, Польшча, Беларусь і інш.) лічыцца інвазіўным. Апісаны від *Physa heterostropha* (Say, 1817), што сустракаецца на ўсходзе ЗША (Мэрыленд, Нью-Джэрсі, Тэнэсі і Вірджынія) і на Кубе, цяпер лічыць малодшым сінонімам *P. acuta*. Завезены ў Чылі.

Жыве ў прэснаводных рэках, ручаях, азёрах, сажалках і балотах. Часта сустракаецца ў антрапагенных вадаёмах, у выкідах цёплай вады з электрастанцый і ў некаторых рэках, але вельмі рэдка і нешматліка ў гліністых сажалках. Ён можа добра выжыць у часовых суровых умовах (экстрэмальныя тэмпературы і забруджванне вады), калі яны недаўгавечныя.

## Апісанне 
Левазакручаная ракавіна, даўжынёй 8-16 мм, дыяметрам 5-9 мм, з не занадта выпуклымі, авальна-падоўжанымі, тонкімі, гладкімі віткамі, злёгку бліскучымі і празрыстымі, з блізка размешчанымі лініямі росту, без прыкметных спіральных ліній. Віткі раўнамерна і хутка растуць, жаўтлявага адцення. Верх ракавіны кароткі, выразна выяўлены. У цалкам палаваспелых асобін губа ракавіны белага колеру.

Цела слімака чорнае або цёмна-шэрае з фіялетавым адценнем. Мантыя пакрыта залацістымі плямамі, якія бачныя скрозь панцыр. Антэны шэрыя, амаль празрыстыя. Вочы маленькія і чорныя.

## Спосаб жыцця 
Тыповае асяроддзе пражывання віду — неглыбокія і цёплыя стаячыя або павольна бягучыя вадаёмы з глеістай або пясчанай глебай і пышнай расліннасцю. Добра пераносіць перыядычнае пагаршэнне параметраў вады. У многіх вадаёмах паспяхова суіснуе з іншымі відамі слімакоў. Харчуецца пераважна дэтрытам і зялёнымі водарасцямі, а таксама дыятомавымі водарасцямі. Яйцы памерам 0,8-1 × 0,5 мм, у колькасці 20-400 (звычайна менш за 50) штук, адкладаюцца ў падоўжаныя коканы. Пры спрыяльных умовах маладняк вылупляецца праз 20 дзён. Спеюць праз 17-18 дзён. За год бывае 2 пакаленні.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* *Physa acuta* at AnimalBase taxonomy, short description, distribution, biology, status (threats), images
* https://web.archive.org/web/20071007012447/http://www.aquarium-kosmos.de/inhalt/50/blasenschnecken-physella-acuta

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1805 годзе
Катэгорыя:Лёгачныя малюскі
Capillaria aerophila

**Capillaria aerophila** — від круглых чарвей, які паразітуе ў дыхальных шляхах сабак, ліс і прадстаўнікоў сямейства каціных. У залежнасці ад ступені інвазіі яны выклікаюць слабейшы або мацнейшы трахеіт і бранхіт.

## Марфалагічныя асаблівасці 
Самкі памерам каля 30 мм, а самцы — 25 мм. Яйцы бочкападобнай, злёгку асіметрычнай формы з двума коркамі на абодвух полюсах. Іх паверхня злёгку шурпатая, сеткаватая, памеры 65 — 70 мкм.

## Жыццёвы цыкл 
Яйцы праглынаюць з макроццем, якое вылучаецца пры кашлі. Вонкі яны выводзяцца з калам. Пры спрыяльных умовах вонкавага асяроддзя яны вылупляюцца і прыкладна праз 5-7 тыдняў развіваюцца да лічынкі III стадыі. Заглынанне лічынак канчатковымі гаспадарамі адбываецца з заражанай ежай. Яны праходзяць праз слізістую абалонку з кішачніка гаспадара і па крывацёку трапляюць у лёгкія. Тут яны дасягаюць палавой спеласці прыкладна праз 40 дзён.

## Гаспадары і распаўсюджанне 
*Capillaria aerophila* была знойдзена на ўсіх кантынентах і сустракаецца ў сабак, катоў і шырокага спектру дзікіх млекакормячых. У якасці гаспадароў былі зарэгістраваныя наступныя віды:

*  у Паўночнай Амерыцы
*  у Паўночнай Амерыцы
*  у Ісландыі
*  у Паўночнай Амерыцы
*  у Еўропе
*  у Паўночнай Амерыцы
*  у Расіі
*  у Азіі, Аўстраліі, Еўропе, Новай Зеландыі, Паўночнай Амерыцы і Паўднёвай Амерыцы
*  у Паўночнай Амерыцы
*  у Паўднёвай Амерыцы
*  у Азіі, Еўропе, Паўночнай Амерыцы, Паўднёвай Амерыцы
*  у Еўропе (Бурація)
*  у Еўропе
*  у Еўропе
*  у Еўропе
*  у Паўночнай Амерыцы
*  у Азербайджане
*  у Паўночнай Амерыцы
*  у Еўропе
*  sp.) у Еўропе, Новай Зеландыі
*  некалькі выпадкаў зарэгістраваны ў Еўропе, Іране і Марока
*  у Еўропе
*  у Японіі
*  у Японіі
*  у Паўночнай Амерыцы
*  у Японіі
*  у Паўночнай Амерыцы
*  у Паўночнай Амерыцы
*  у Еўропе і Японіі
*  у Еўропе і Паўночнай Амерыцы
*  у Бураціі
*  у Еўропе

## Распаўсюджанасць 
Зарэгістраваны ўзровень заражэння сабак і катоў, якіх утрымліваюць у якасці свойскіх жывёл у Еўропе і Паўночнай Амерыцы, як правіла, складае менш за 10 %. У дзікай прыродзе паказчыкі захворвання дзікімі лісамі дасягаюць 74 % і 88 % адпаведна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *«Болести на котката»*, издателство «АРИА» 1999 г. ISBN 954-8720-09-4

Катэгорыя:Круглыя чэрві
Катэгорыя:Паразіты катоў
Святло Кайласа

**Святло Кайласа** — індуісцкі рух у Беларусі. Уваходзіў у шываісцкі рух. Ён быў забаронены ўладамі Беларусі.

У 2002 годзе галоўныя актывісты руху: Таццяна Акаданава, Сяргей Акаданаў і Сяргей Алісеявіч былі асуджаныя да турэмнага зняволення. У цяперашні час Таццяна і Сяргей Акаданавы знаходзяцца ў ЗША ў статусе ўцекачоў. Рэпрэсіям падвергліся таксама індуісцкія актывісты Сяргей Раманчык, Таццяна Жылевіч, Сяргей Сілібін, Ірына Сілібіна, Ігар Юсупаў і Ірына Галавіна. У 2003 годзе на лідара групы Наталлю Салаўёву і іншых прыхільнікаў напала міліцыя Многія з прыхільнікаў трапілі ў турму, а астатнія ўцяклі ў ЗША і іншыя краіны. Зараз у Беларусі няма арганізаванай дзейнасці гэтага руху.

## Гл. таксама 
* Індуізм у Беларусі
* Шываізм

## Зноскі 
Катэгорыя:Індуізм у Беларусі
Катэгорыя:Рэлігійныя арганізацыі Беларусі
Яраслаў Міхайлавіч Паушкін

**Яраслаў Міхайлавіч Паушкін** (,  — ) — хімік-арганік. Акадэмік АН БССР (1970), доктар тэхнічных навук (1948), прафесар (1949). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі хіміка-тэхналагічны інстытут імя Дз. І. Мендзялеева (1938), дзе працаваў да 1943 асістэнтам, дацэнтам. У 1945—1970 — дацэнт, прафесар Маскоўскага інстытута нафтахімічнай і газавай прамысловасці імя І. М. Губкіна, з 1960 — загадчык кафедры тэхналогіі нафтахімічнага сінтэзу. У 1950—1960 — загадчык лабараторыі Інстытута нафты АН СССР, адначасова ў 1951—1956 — загадчык лабараторыі Акадэміі нафтавай прамысловасці. У 1970—1974 — загадчык аддзела Інстытута фізіка-арганічнай хіміі АН БССР, адначасова ў тыя ж гады — загадчык кафедры Беларускага тэхналагічнага інстытута імя С. М. Кірава. З 1976 — старшы навуковы супрацоўнік-кансультант Інстытута гаручых выкапняў (Масква).
 
## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя працы ў галіне нафтахімічнага сінтэзу паліў і спецыяльных відаў палімераў. Даследаванні па тэарэтычных і прыкладных праблемах паліў для паветрана-рэактыўных і рэактыўных рухавікоў. Адкрыў рэакцыю алкіравання араматычных вуглевадародаў аляфінамі. Распрацаваў метады сінтэзу палімерных паўправаднікоў, якія выкарыстоўваюцца ў якасці новых матэрыялаў для радыёэлектронікі.

Ордэн Айчыннай вайны ІІ ступені (1985), медалі.

Аўтар больш за 500 навуковых прац, у тым ліку 15 манаграфій, 5 падручнікаў, больш за 100 вынаходніцтваў.

## Асноўныя працы 
* Химия реактивных топлив. М., 1962
* Нефтехимический синтез в промышленности. М., 1966
* Нефтехимическая наука и промышленность. М., 1972
* Жидкие и твердые химические ракетные топлива. М., 1978
* Технология нефтехимического синтеза. 2-е изд. М., 1985 (у суаўт.)

## Літаратура 
* Национальная академия наук Беларуси: персональный состав, 1928—2018. — Минск: Беларуская навука, 2018. — 614 с. ISBN 978-985-08-2360-1. — С. 222—223.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Паушкін Яраслаў Міхайлавіч у базе даных «Гісторыя беларускай навукі ў асобах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Я. Коласа НАН Беларусі

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Катэгорыя:Хімікі Расіі
Гастамысл

**Гастамысл** () — правадыр славен, мяран, крывічаў. Легендарны наўгародскі князь IX стагоддзя, уведзены ў гістарыяграфію Васілём Тацішчавым.

Тацішчаў сцвярджаў, што Гастамысл быў абраны ільменскімі славенамі і выгнаў варагаў з паўночна-заходняй Русі. Аднак даследчыкі лічаць гэтую частку яго аповеду сумніўнай, магчымай выдумкай самога Тацішчава. Гісторыкі, такія як Мюлер і Карамзін, не верылі ў існаванне Гастамысла, лічачы яго імя вынікам няправільнага тлумачэння.

Імя Гастамысла было запісана ў 844 годзе, калі Людовік Нямецкі перамог «рэкса Гастамуізлі» з Бодрычаў. Кіраванне Гастамысла звязваюць з канфедэрацыяй паўночных плямёнаў, якая процістаяла варажскай пагрозе ў сярэдзіне IX стагоддзя. Сяргей Платонаў і Аляксей Шахматаў меркавалі, што сталіца канфедэрацыі знаходзілася на тэрыторыі сучаснай Русі, і Гастамысл мог быць адным з яе кіраўнікоў.

## Зноскі 
Катэгорыя:Крывічы (Асобы)
Катэгорыя:Асобы
Халакост у Воранаўскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Воранаўскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Самыя масавыя забойствы яўрэяў у раёне адбываліся ў Воранаве і Радуні, а таксама ў вёсцы Гарадзішча.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 2 гета:
* У гета пасёлка Воранава (лета 1941 — 11 мая 1942) былі закатаваныя і забітыя каля 2000 чалавек.
* У гета пасёлка Радунь (лістапад 1941 — 10 мая 1942) загінулі больш за 2000 чалавек.

У Воранаўскім раёне 7 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага Мемарыяльнага комплексу Катастрофы і гераізму яўрэйскага народа «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Коркуць Казімір, Гаўрылкевіч Антон, Ухта Антоній і Марыя, Матаніс Анеля, Фелікс і Браніслаў.

Па даных камісіі садзейнічання НДК, у Воранаўскім раёне было расстраляна 1604 яўрэі, у тым ліку 492 жанчыны і 299 дзяцей. Камісія змагла ўсталяваць імёны не ўсіх загінулых, а толькі 1387 імёнаў і прозвішчаў.

Вялікую работу па ўвекавечанні памяці загінуўшых яўрэяў Воранаўскага раёна правёў Э. Ярмусік, склаўшы спісы загінулых вязняў Воранаўскага і Радуньскага гета з указаннем прозвішча, імя і года нараджэння.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Воранаве і ў Радуні.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Воранаўскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Воранаўскага раёна
Ондржэй Боўла

**Ондржэй Боўла** (нар. , Пршыбрам, Чэхія) — чэшскі валейбаліст.

## Біяграфія 
У 1997—2004 гадах гуляў у «Дукле Ліберац», затым перайшоў у вышэйшую французскую лігу (Лігу А). Затым ён перайшоў у вышэйшую турэцкую лігу. Выступаў за «Маліе Мілі Піянга» (Анкара, 2011—2013). У 2013 годзе перайшоў у валейбольную каманду «Брно» (2013/2014). У 2014 годзе перайшоў у каманду другога польскага дывізіёна «Цупрум Любін» (2014/2015).

У 2019 годзе завяршыў кар’еру ў валейбольным Брно.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2012/13
*   Бронзавы прызёр Кубка Беларусі (1): 2012/13

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ondřej Boula

Катэгорыя:Валейбалісты Чэхіі 
Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па валейболе
Катэгорыя:Трэнеры жаночай зборнай Чэхіі па валейболе
Андрэй Леўчанка

**Андрэй Леўчанка** (нар. , Харкаў, Украіна) — украінскі валейбаліст.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Харкаўскай сярэдняй школе № 155, дзе пачаў займацца валейболам з сямі гадоў. Першы трэнер быў М. І. Падабед. З 2001 года — гулец моладзевай каманды харкаўскага «Лакаматыва».

З 2002 па 2008 год вучыўся ў Харкаўскай дзяржаўнай акадэміі фізічнай культуры, з 2008 па 2012 год — у Харкаўскім авіяцыйным інстытуце па спецыяльнасці «Эканоміка прадпрыемства».

Абараняў колеры харкаўскага «Лакаматыва» (2004—2008). У сезоне 2008—2009 пераехаў у Латвію ў клуб «Кулдыга». У 2009 годзе вярнуўся ў «Лакаматыў» і правёў два сезоны. Сезон 2011—2012 правёў у складзе французскага «Араго дэ Сет» з горада Сет . З 2012 па 2014 год выступаў за беларускі «Шахцёр» з Салігорска.

У складзе зборнай Украіны стаў пераможцам Залатой Еўралігі ў 2017 годзе.

## Спасылкі 
* Andriy Levchenko 
* Андрей Левченко: новый сезон, новые задачи

Катэгорыя:Валейбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па валейболе
Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Украіны
Катэгорыя:Майстры спорту Украіны
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры Украіны
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Украіны па валейболе
Катэгорыя:Трэнеры «Праметэя» Дніпро
Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскай дзяржаўнай акадэміі фізічнай культуры
Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскага авіяцыйнага інстытута
Катэгорыя:Трэнеры «Рэшэтыліўкі» (валейбол)
Катэгорыя:Члены партыі УДАР