open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мікола Каранеўскі

**Мікола Каранеўскі** ( — ) — грамадскі дзеяч беларускай дыяспары ў Аўстраліі. 

## Біяграфія 
Вучыўся ў Варшаўскай палітэхніцы, Львоўскім політэхнічным інстытуце (1940—1941), аднак дыплом інжынера атрымаў ужо па заканчэнні Другой сусветнай вайны ў Мюнхене. Ад 1949 года — у Аўстраліі. Спачатку жыў у Мельбурне, дзе ўдзельнічаў у арганізацыі беларускай грамады. Пры канцы 1950-х гадоў перабраўся з сям'ёй у Сідней, дзе актыўна ўключыўся ў грамадскую дзейнасць. У 1966—1973 гадах — старшыня Беларускага аб’яднання ў Новым Паўднёвым Уэльсе. Адзін з арганізатараў Беларускага культурна-грамадскага клуба ў Сіднеі. Доўгі час займаўся распаўсюдам беларускай літаратуры і фундаваў беларускую выдавецкую справу. Пахаваны на беларуска-ўкраінскай дзялянцы могілак Роквуд у Сіднеі.

## Літаратура 
* *Гардзіенка, Н.* Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І.Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с., [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3).

Катэгорыя:Члены Беларускага аб’яднання ў Новым Паўднёвым Уэльсе (прыхільнікі Рады БНР)
Мікалай Каранеўскі

* Мікалай Аляксандравіч Каранеўскі
* Мікола Каранеўскі
Рут Дрэйфус

**Рут Дрэйфус** (фр. Ruth Dreifuss, нар.  г., ) — швейцарскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

Атрымала адукацыю ў Жэнеўскім універсітэце, працавала журналістам. Уступіла ў Сацыялістычную / Сацыял-дэмакратычную партыю ў 1964 годзе. Нядоўгі час займала пасаду асістэнта ў Жэнеўскім універсітэце. Пазней — эксперт Швейцарскага агенцтва па развіцці, сакратар Швейцарскага гандлёвага савета. Член заканадаўчага сходу Берна ў 1989—1992.
Дрэйфус

**Дрэйфус** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Альфрэд Дрэйфус — французскі афіцэр
* Жулі Дрэйфус — французская актрыса
* Рут Дрэйфус — прэзідэнт Швейцарыі
* Рычард Дрэйфус — амерыканскі акцёр
Новае Жыцьцё (Аўстралія)

**«Новае Жыцьцё»** — часопіс беларускай дыяспары ў Аўстраліі, выдаваўся на беларускай мове ў 1950 — 1960 гады.

## Гісторыя 
У 1950 годзе Уладзімір Клуніцкі наладзіў выданне часопіса як бюлетэня Беларускага аб’яднання ў Аўстраліі. Пасля выхаду 7 нумара і падзелу арганізацыі ён ператварыўся ў два асобныя выданні.

Інфармацыйны бюлетэнь прыхільнікаў Рады БНР у 1951 годзе рэдагаваў Аляксандр Смаль, а пазней Міхась Лужынскі разам з Уладзімірам Бакуновічам. Калі апошні выехаў у 1953 годзе ў Бельгію, часопіс заняпаў.

Сярод аўтараў інфармацыйнага бюлетэня БЦР-аўскага Беларускага аб’яднання ў Аўстраліі, што ад лістапада 1951 года выходзіў таксама як працяг папярэдніх сямі нумароў, былі Сцяпан Шнэк, Сяргей Розмысл, Адам Жураўлевіч. На старонках «Новага Жыцьця» змяшчаліся артыкулы агульнага характару на гістарычныя ці рэлігійныя тэмы, каментары да матэрыялаў у іншых эміграцыйных выданнях, навіны з жыцця беларусаў у ЗША, Вялікабрытаніі, Канадзе, а найбольш навіны Аўстраліі і дзейнасці нацыянальных арганізацый. Сярод матэрыялаў часопіса рэгулярныя нарысы аб геаграфіі асобных штатаў краіны.

Выданне друкавалася з перапынкамі і ў розных месцах. Апошні нумар часопіса выйшаў у 1960 годзе.

## Літаратура 
* *Гардзіенка, Н.* Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І.Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с., [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3).

Катэгорыя:Часопісы Аўстраліі
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:1950 год у Аўстраліі
Шмід

**Шмід** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міхаэль Шмід — швейцарскі фрстайліст
* Самуэль Шмід — прэзідэнт Швейцарыі
* Хельга Шмід — генеральны сакратар АБСЕ
Генадзь Фёдаравіч Шутаў

**Генадзь Фёдаравіч Шутаў** (, Запарожжа, Украіна — , ) — беларускі акварэліст, графік. Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (1996).

## Біяграфія 
Скончыў у 1959 годзе Віцебскае мастацка-графічнае педвучылішча, у 1970 годзе — Маскоўскі паліграфічны інстытут. У 1976—1986 гадах старшыня праўлення Віцебскай абласной арганізацыі Саюза мастакоў БССР.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1967 года.

## Творчасць 
Працаваў пераважна ў акварэлі, аддаючы перавагу нацюрмортам і краявідам. Раннія творы па характары рамантычныя, зарыентаваныя на натурна-канкрэтныя прыёмы акварэльнага пісьма: «Восень у вёсцы» (1956), «Хутка вясна» (1962), «Палявыя кветкі» (1963), «Цішыня» (1964), «Блакітнае змярканне» (1965), «Ветраны дзень» (1966), «Стары Віцебск» (1967), «Браслаўскія прасторы» (1968), «Вясна ў старым горадзе» (1969), «Клайпеда» (1970), «Каля сцен Старой Ладагі» (1971), «Змярканне» (1974); серыі «Беларускі нацюрморт» (1970), «Віцебск» (1972), «Шклозавод „Нёман“» (1973), «Наваполацкі нафтаперапрацоўчы завод» (1972-75), «Мой горад» (1972-75), «Зямля беларуская» (1977), «Новабудоўлі Беларусі» (1978).

У канцы 1970-х вызначыліся іншыя мастацкія прыярытэты і своеасаблівая аўтарская манера жывапісу. Сярод асноўных работ: нацюрморты «Нацюрморт з вэнджанай рыбай» (1983), «Піжма» (1984), «Сланечнікі ў чорным збане» (1988), «Люпін і шкло» (1989), «Рыбы і ракавіны» (1991), «Зялёная лямпа» (1993), «Дзьмухаўцы» (1993), «Настурцыя ў гранёнай шклянцы» (1993), «Празрысты нацюрморт» (1994), «Сем лямпаў» (1994), «Гарлачыкі з возера Дашкава» (1995), «Маятнік» (1995), «На краі вечнасці» (1995), «Непатрэбныя ключы» (1998), «Забаўны букет» (2000), «Матулі прысвячаецца» (2000), «Праламленні. Паўлу Філонаву прысвячаецца» (трыпціх, 2001), «Згаслая лямпа Шагала» (2002), «Рэквіем цэрквам ХХ стагоддзя, што загінулі» (2006), «Размова з часам» (трыпціх, 2007); пейзажныя кампазіцыі «Пінск. Францысканскі касцёл» (1986), «Віцебск. Ратуша» (1991), «Глыбокае. Траецкі касцёл» (1992), «Сілуэт Шчэцына» (1992), «Віцебск 100 гадоў таму» (1995), «Выцягнутыя маўчаннем» (1996-97), серыі «Зялёна Гура» (1981), «Брэсцкая крэпасць» (1981), «Сілуэты Кіева» (1981), «Помнікі архітэктуры Віцебшчыны» (1986-87), «Дары зямлі беларускай» (1985-86), «Матэрыя мастацтваў» (1999), «Віцебскія дваркі» (2003) і інш.

Акварэльным кампазіцыям уласцівыя філасафічнасць і сімвалічная знакавасць, канцэптуальнасць, спецыфічныя трансфармацыі прасторы і часу, маляўнічая і пластычная вытанчанасць формаў, рытмічная раўнавага, аўтарская стылістыка мастацкай мовы.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (1986). Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (1996).

## Літаратура 
* Цыбульский, М. Л. Шутов Геннадий Федорович / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Минск : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 619.
* Шутаў Генадзь Фёдаравіч // Беларускі саюз мастакоў : 1938—1998 : энцыкл. даведнік / аўт.-склад. Б. А. Крэпак [і інш.]. — Мінск : ВТАА «Кавалер Паблішэрс», 1998. — С. 623. — На беларус. і англ. мовах.

Катэгорыя:Акварэлісты Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Надзея Лужынская

**Надзея Лужынская** ( — ) — грамадская дзяячка беларускай дыяспары ў Аўстраліі.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў в. Брусы (Мядзельскі раён) у сям'і рыбакоў. Атрымала пачатковую асвету і вучылася на краўчыху. У 1944 годзе паехала ў Германію шукаць вывезеных немцамі бацькоў. У беларускім лагеры Ватэнштэт (Зальцгітэр) пазнаёмілася й пабралася шлюбам з Міхасём Лужынскім. У 1950 годзе выехала ў Аўстралію. Жыла ў Сіднеі, нарадзіла трох дзяцей: сына і двух дачок. Разам з мужам актыўная ўдзельніца беларускай грамады Сіднея. Ад заснавання — сяброўка Беларускага аб’яднанне ў Новым Паўднёвым Уэльсе, а пазней і Беларускага грамадска-культурнага клуба. Некаторы час была старшынёй Жаночага камітэту. Актыўная ўдзельніца беларускіх нацыянальных мерапрыемстваў, выстаў. Дапамагала ў падрыхтоўцы беларускіх радыёпраграм. Пахаваная на беларуска-ўкраінскай секцыі могілак Роквуд у Сіднеі.

## Літаратура 
* *Гардзіенка, Н.* Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І.Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с., [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мядзельскім раёне
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Аўстраліі
Катэгорыя:Члены Беларускага аб’яднання ў Новым Паўднёвым Уэльсе (прыхільнікі Рады БНР)
Катэгорыя:Члены Беларускага культурна-грамадскага клуба
Дахау (горад)

**Да́хау** (, ) — горад у Германіі, на поўдні зямлі Баварыя, за 17 км ад Мюнхена. Заснаваны ў VIII стагоддзі. У ім пражывае каля 40 000 жыхароў, якія працуюць у асноўным у Мюнхене. Статус горада — 15 лістапада 1933 года. Пасля Другой сусветнай вайны горад рос у асноўным за кошт перасяленцаў з Усходняй Прусіі, якія прыехалі сюды. Яны стварылі квартал на ўсходзе горада. У выніку гэтага росту Дахау 1 лютага 1973 г. атрымаў статус акруговага цэнтра.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Хельга Шмід — генеральны сакратар АБСЕ

Катэгорыя:Гарады Баварыі
Мерц

**Мерц** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іаган Каспар Мерц — аўстрыйскі гістарыст, кампазітар
* Іван Мерц — блажэнны рымска-каталіцкай царквы
* Ханс-Рудольф Мерц — прэзідэнт Швейцарыі
* Фрыдрых Мерц — канцлер Германіі
Ханс-Рудольф Мерц

**Ханс-Рудольф Мерц** (ням. Hans-Rudolf Merz; нар. , Герызау, Апенцэль-Аўсерродэн, Швейцарыя) — швейцарскі палітык, які прадстаўляе ліберальную Свабодную дэмакратычную партыю, прэзідэнт Швейцарыі па ратацыі на 2009, член Федэральнага савета з 2004 года.

## Біяграфія 
У 1969—1974 гадах быў сакратаром партыйнай арганізацыі РДП у Санкт-Галене. У 1997 быў абраны ад роднага паўкантона Апенцэль-Аўсерродэн у Савет кантонаў — верхнюю палату швейцарскага парламента, дзе ўзначальваў камітэт па фінансах і ўваходзіў у склад камітэта па знешняй палітыцы. 10 сьнежня 2003 года ён быў абраны ў Федэральны савет, дзе стаў кіраўніком Федэральнага дэпартамента фінансаў. 10 снежня 2008 года Мерц, як даўні член Федэральнага савета, быў абраны прэзідэнтам, атрымаўшы 185 з 209 галасоў дэпутатаў парламента. На гэтай пасадзе ён стаў пераемнікам свайго аднапартыйца Паскаля Кушпена, у перыяд прэзідэнцтва якога ў 2008 годзе быў віцэ-прэзідэнтам.

24 верасня 2010 года, падчас паседжання ў Швейцарыі, Ханс заблытаўся ў складаных эканамічных і юрыдычных тэрмінах, і калі зразумеў, што не разумее, пра што кажа, засмяяўся і прымусіў смяяцца ўсю залу. Паседжанне было перанесена.

6 жніўня 2010 года Мерц абвясціў аб сваёй адстаўцы ў кастрычніку.
Паскаль Кушпен

**Паскаль Кушпен** (, нар. , Марціньі, кантон Вале, Швейцарыя) — швейцарскі палітычны дзеяч. Прэзідэнт Швейцарыі ў 2003 і ў 2008 (па ратацыі). Прадстаўнік Радыкальнай Дэмакратычнай партыі.

Нарадзіўся ў горадзе Марціньі (кантон Вале). У 1968 упершыню абраны ў гарадскі савет, у 1979 — у Федэральны сход. У 1989—1996 узначальваў «радыкальную» фракцыю. У 1998 абраны ў члены Федэральнага савета (урада) Швейцарыі, дзе працаваў міністрам эканомікі (1998—2002) і ўнутраных спраў (з 2003).

12 чэрвеня 2009 года аб’явіў, што выйдзе ў адстаўку з пасады міністра ўнутраных спраў 31 кастрычніка. Яго пераемнікам стаў Дзідзье Буркгальтэр.
Марціньі (Швейцарыя)

**Марціньі** (, , , ) — камуна ў Швейцарыі, франкамоўны цэнтр акругі Марціньі ў кантоне Вале. Размешчаны на скрыжаванні дарог, якія злучаюць Італію, Францыю і Швейцарыю. Адна дарога звязвае яго праз перавал Вялікі Сен-Бернар з Аоста (Італія), другая праз перавал Коль дэ ла Форкля вядзе ў Шамані (Францыя). Зімой Марціньі карыстаецца папулярнасцю з-за шматлікіх бліжэйшых гарналыжных курортаў Альпаў, такіх як Верб’е. Размешчаны на вышыні 471 м, за 33 км на паўднёвы ўсход ад Мантро. Знаходзіцца на ўсходнім краі даліны Роны, ля падножжа Швейцарскіх Альпаў, і размешчаны ў пункце, дзе паўднёва-заходняя плынь Роны паварочвае на 90 градусаў на поўнач і накіроўваецца да ўпадзення ў Жэнеўскае возера. Рака Дрансэ сцякае з Альпаў і ўпадае ў Рону менавіта тут.

Катэгорыя:Камуны кантона Вале
Хельга Шмід

**Хельга Марыя Шмід** (ням.: Helga Maria Schmid; нар. , Дахау, Баварыя, ФРГ) — нямецкі палітык і дыпламат, першая жанчына на пасадзе генеральнага сакратара АБСЕ.

У 1980—1987 гадах праходзіла навучанне ў Мюнхенскім універсітэце, дзе вывучала раманскія мовы, літаратуру і гісторыю. У 1988—1990 годзе стажыравалася Венскай дыпламатычнай акадэміі, дзе вывучала еўрапейскае права, эканоміку і міжнародныя адносіны.

У 1990—1991 гадах была асістэнтам асабістага сакратара кіраўніка міністэрства замежных спраў Германіі Ганса-Дзітрыха Геншэра. У 1991—1994 гадах працавала ў аддзеле па сувязях з грамадскасцю і прэсай у нямецкім пасольстве ў Вашынгтоне. З 1994 па 1998 год была палітычнай саветніцай міністра замежных спраў Клауса Кінкеля, у 1998—2000 гадах заняла тую ж пасаду пры кіраўніку МЗС Ёшку Фішэры. З 2000 па 2003 год працавала намеснікам кіраўніка палітычнага аддзела Міністэрства замежных спраў Германіі, а з 2003 па 2005 год заняла пасаду кіраўніка.

У 2006 годзе Шмід заняла пасаду кіраўніка аддзела планавання палітыкі і ранняга папярэджання ў Генеральным сакратарыяце Савета Еўрапейскага саюза ў Бруселі. Пасля стварэння Еўрапейскай службы знешніх сувязяў (ЕСЗС) у 2010 годзе, перайшла на працу ў ЕЗВС, дзе ўзначаліла перамовы з Іранам на тэму ядзернага ўзбраення. У 2016 годзе заняла пасаду генеральнага сакратара ЕСЗС.

У верасні 2020 года па рэкамендацыі Хайка Мааса была вылучана кандыдатам на пасаду генеральнага сакратара Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе (АБСЕ). 4 снежня 2020 года была афіцыйна прызначаная на пасаду.
Туркуэн

**Туркуэн** (, ) — камуна ў Францыі, рэгіён О-дэ-Франс, дэпартамент Нор, акруга Ліль, кантоны Туркуэн-1 і Туркуэн-2. Трэці па колькасці насельніцтва горад дэпартамента, размешчаны на мяжы з Бельгіяй, за 11 км на паўночны ўсход ад Ліля. У цэнтры горада знаходзіцца чыгуначная станцыя Туркуэн лініі Ліль-Мускрон.

Насельніцтва — 97 368 чалавек (2017).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Камуны Францыі
Эвелін Відмер-Шлумпф

**Эвелін Відмер-Шлумпф** (; нар. , Фельсберг, кантон Граўбюндэн, Швейцарыя) — швейцарскі палітык, якая прадстаўляе Кансерватыўную дэмакратычную партыю.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1981 годзе Цюрыхскі ўніверсітэт. У 1985 была абрана ў акруговы суд Трына і была яго старшынёй у 1991—1997. 12 снежня 2007 года на выбарах у Федэральны савет Швейцарыі атрымала ў другім туры перамогу над лідэрам Швейцарскай народнай партыі Крыстафам Блохерам, атрымаўшы партфель кіраўніка федэральнага дэпартамента юстыцыі і паліцыі. У верасні—лістападзе 2008 года адначасова выконвала абавязкі кіраўніка дэпартамента фінансаў, замест хворага Ханса-Рудольфа Мерца. Была прэзідэнтам Швейцарыі ў 2012 годзе.

У 2015 годзе прыняла рашэнне больш не абірацца ў Федэральны Савет краіны.
Царква Святой Тройцы (Стамбул)

**Царква Святой Тройцы** (, ) — праваслаўны храм Канстанцінопальскай архіепіскапіі Канстанцінопальскай праваслаўнай царквы; размешчаны ў Стамбуле, у раёне ў Беёглуе(Пяра) каля пл. Таксім
Таксім (Meşelik Sok. No. 11/1 Taksim/İstanbul).

Адкрыты ў 1880 годзе і лічыцца самым вялікім праваслаўным культавым будынкам цяперашняга Стамбула.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Стамбула
Гомельскі тлушчавы камбінат

**Гомельскі тлушчавы камбінат** — беларускае прадпрыемства, размешчанае ў Навабеліцкім раёне Гомеля.

## Гісторыя 
У 1928 годзе ў адпаведнасці з першым пяцігадовым планам развіцця народнай гаспадаркі СССР ў Гомелі пачалося будаўніцтва маргарынавага завода, у 1932 годзе ён быў уведзены ў эксплуатацыю. У 1935 годзе быў уведзены ў эксплуатацыю мылаварны завод. У 1936 годзе здадзены ў эксплуатацыю гідрагенізацыйны завод, і прадпрыемствы аб’ядналі ў тлушчавы камбінат. Пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны ў сувязі з набліжэннем да горада лініі фронту камбінат быў эвакуіраваны ў Троіцк. Да 1948 году камбінат адноўлены. Вырабляліся маянэзы, маргарыны, дзіцячае мыла. Прадукцыя камбіната пастаўлялася не толькі ва ўсе рэспублікі Савецкага Саюза, але і ў іншыя сацыялістычныя краіны. 

З 1991 года ўваходзіць у канцэрн «Белдзяржхарчпрам» Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь. 

У чэрвені 2008 года ААТ «Гомельскі тлушчавы камбінат» узнагароджаны дыпломам I ступені да залатога медаля «За высокую якасць прадукцыі»

У 2010-я гады эканамічнае становішча прадпрыемства пагоршылася. У 2014 годзе камбінат распачаў «народнае *IPO*» па продажы акцый фізічным асобам, але прадаў невялікую іх колькасць. 23 лістапада 2018 года па ўзгадненні з Гомельскім аблвыканкамам і крэдыторамі (прыватнымі і дзяржаўнымі банкамі) пачаўся разгляд справы аб эканамічнай неплацежаздольнасці кампаніі. 26 сакавіка 2019 года суд устанавіў працэдуру санацыі прадпрыемствы да 29 верасня 2020 года.

## Сучасны стан 
Станам на 2018 год прадпрыемства валодала магутнасцямі па вытворчасці 10,5 тыс. т маргарынавай прадукцыі ў год, 10 тыс. т маянэзу, 10 тыс. т фасаванага расліннага алею, 8,9 тыс. т гаспадарчага мыла і 5,1 тыс. т туалетнага мыла. У 2018 годзе было выраблена 2,9 тыс. т маянэзу, 1,8 тыс. т гаспадарчага мыла, 1,4 тыс. т маргарыну, 1 тыс. т расліннага алею налівам, 0,5 тыс. т туалетнага мыла, па 0,1 тыс. т кетчупа і расліннага алею бутыляванага. На прадпрыемстве было занята 690 чалавек. У 2018 годзе 49% выручкі было атрымана ад рэалізацыі маянэзу, 28%  — ад рэалізацыі туалетнага і гаспадарчага мыла, 20 — ад рэалізацыі маргарынавай прадукцыі, 2 — ад рэалізацыі бутыляванага расліннага алею.

97,7% прадукцыі было рэалізавана на ўнутраным рынку, 2,3 % — на знешнім. Паводле ацэнкі прадпрыемства, яно займае 45 % рынку Рэспублікі Беларусь па мыле гаспадарчым, 14% па туалетным, 8% па маянэзе, 4% па маргарынавай прадукцыі, 3% па кетчупе, 1% па фасаваным раслінным алеі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* В банкроты и обратно. Как оживляют гомельский жиркомбинат, *Onliner.by* (16 февраля 2021 года)

Катэгорыя:Прадпрыемствы харчовай прамысловасці Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Гомеля
Катэгорыя:Навабеліцкі раён
Гурток моладзі польска-літоўска-беларускай і маларускай

**Гурток моладзі польска-літоўска-беларускай і маларускай** — маладзёжная арганізацыя выхадцаў з Польшчы, Літвы, Беларусі і Украіны. Існаваў у 1889—1893 гадах у Пецярбургу. Аб’ядноўваў пераважна студэнтаў тэхналагічнага інстытута. Са складу гуртка (быў непастаянны, налічваў каля 25 чал.) выбіраліся старшыня і касір. У розны час старшынямі прызначаліся К. Дабкевіч, І. Вілейшыс, М. Дамашэвіч, з красавіка 1893 года беларускі паэт-рэвалюцыянер А. Гурыновіч. Меў касу ўзаемадапамогі.

Спачатку кірунак дзейнасці гуртка быў асветніцкі: распаўсюджванне сярод рабочых і сялян легальнай літаратуры для ўзняцця агульнага ўзроўню адукаванасці. Кнігі выпісвалі з Варшавы і набывалі ў Пецярбургу. Паступова ва ўмовах развіцця рэвалюцыйнага руху гурток эвалюцыяніраваў да палітычнай работы. Некаторыя яго члены сталі прапагандыстамі ў рабочых гуртках, падтрымлівалі кантакты з сацыял-дэмакратычнымі арганізацыямі. Спыніў існаванне пасля арышту актыву (К. Акуліч, І. Непакайчыцкі, А. Гурыновіч і інш.).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Арганізацыі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:З’явіліся ў 1889 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1893 годзе
Катэгорыя:Рэвалюцыйныя арганізацыі Расійскай імперыі
Руці-бай-Бюрэн

**Руці-бай-Бюрэн** (ням.: Rüti bei Büren) — камуна ў Швейцарыі, у кантоне Берн. Уваходзіць у склад акругі Бюрэн. Насельніцтва — 836 чалавек (на 31 снежня 2006 г.). Афіцыйны код — 0393. Плошча — 6,5 км². З гэтай плошчы 3,19 км² ці 49,0 % выкарыстоўваюцца ў сельскагаспадарчых мэтах, а 2,46 км ² ці 37,8 %, пакрытыя лясамі. З астатняй тэрыторыі 0,62 км² ці 9,5 % заселеныя (будынкі ці дарогі), 0,23 км² ці 3,5 % — гэта рэкі ці азёры.

Муніцыпалітэт размешчаны на правым беразе ракі Аарэ.

Катэгорыя:Гарады Швейцарыі
Жазеф Дайс

**Жазеф Дайс** (; нар. , , Швейцарыя) — швейцарскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, дыпламат, эканаміст. З 14 верасня 2010 года — старшыня 65-й сесіі Генеральнай Асамблеі ААН.

Нарадзіўся ў кантоне Фрыбур, дзе пачаў сваю палітычную кар’еру як чалец мясцовага парламента. Таксама на працягу доўгага часу быў мэрам роднага горада Барберэш.

У 1991 годзе абраны ў Федэральны Сход Швейцарыі, дзе прадстаўляў Хрысціянска-дэмакратычную народную партыю.

Член Федэральнага савета Швейцарыі ў 1999—2006, як начальнік дэпартамента замежных спраў у 1999—2002, а затым як начальнік дэпартамента эканомікі. Прэзідэнт Швейцарыі ў 2004 годзе.

У наш час Дайс з’яўляецца дэканам факультэта эканамічных і сацыяльных навук у Фрыбурскім універсітэце, а таксама з’яўляецца чальцом савета дырэктараў шэрагу фінансавых арганізацый. Жанаты, мае траіх сыноў.
Морыц Лоенбергер

**Морыц Лоенбергер** (, нар. , Біль, кантон Берн, Швейцарыя) — швейцарскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

Скончыў універсітэт Цюрыха. У 1972—1991 займаўся адвакацкай практыкай. З 1969 чалец Сацыял-дэмакратычнай партыі Швейцарыі. У 1972—1980 узначальваў цюрыхскае аддзяленне гэтай партыі. Выбіраўся ў гарадскі савет Цюрыха. Член урада кантона Цюрых у 1991—1995.

Член Федэральнага савета Швейцарыі, начальнік дэпартамента аховы навакольнага асяроддзя, транспарту, энергетыкі і камунікацый з 1995. Віцэ-прэзідэнт Швейцарыі ў 2000, 2005 і 2010 гадах. Прэзідэнт Швейцарыі ў 2001 і 2006. 2 снежня 2009 года трэці раз абраны віцэ-прэзідэнтам на 2010 год, да канца тэрміну не дапрацаваў.
Ніна Іванаўна Гусельнікава

**Ніна Іванаўна Гусельнікава** (нар. , г. Ніжні Ноўгарад, Расія) — беларуская і руская артыстка оперы (лірыка-капаратурнае сапрана). Заслужаная артыстка Беларусі (1951).

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Ніжнім Ноўгарадзе (Расія). Пасля заканчэння школы працавала сакратаром-машыністкай і адначасова прымала ўдзел у канцэртах мастацкай самадзейнасці. Музычную адукацыю пачынала ў Горкім, потым вучылася ў Беларускай кансерваторыі, якую закончыла ў 1950 годзе. Студэнткай 4-га курса кансерваторыі стала салісткай Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. Таленавітая маладая спявачка адразу была заўважана калектывам і кіраўніцтвам тэатра. 

У 1952—1964 гадах салістка Вялікага тэатра ў Маскве.

Ніна Гусельнікава прымала ўдзел у конкурсах II Сусветнага кангрэсу студэнтаў (1950, Прага), III Сусветнага фестывалю моладзі і студэнтаў (1951, Берлін), дзе атрымала Першую прэмію. У 1951 г спявачка стала заслужанай артысткай Беларусі. 

## Творчасць 
Валодаючы голасам мяккага, пяшчотнага тэмбру, тонкай музыкальнасцю, стварыла на беларускай сцэне пранікнёныя вобразы Марфы («» М. Рымскага-Корсакава), Антаніды («Іван Сусанін» М. Глінкі), Мікаэлы («Кармэн» Ж. Бізэ), Джыльды, Віялеты («Рыгалета», «Травіята» Д. Вердзі), Лакмэ (аднайм. опера Л. Дэліба), Разіны («Севільскі цырульнік» Д. Расіні), Аксаны («Запарожац за Дунаем» С. Гулак-Арцямоўскага), Дуні («Марозка» М. Красева) і інш.

## Узнагароды 
Заслужаная артыстка Беларусі (1951).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сапрана
Самуэль Шмід

**Самуэль Шмід** (ням.: Samuel Schmid; нар. , Руці-бай-Бюрэн, кантон Берн, Швейцарыя) — швейцарскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

Член Федэральнага савета Швейцарыі, начальнік дэпартамента абароны і спорту ў 2000—2008. Віцэ-прэзідэнт Швейцарыі ў 2004 годзе. Прэзідэнт Швейцарыі ў 2005 годзе.

## Начальнік ваеннага ведамства 
Дзейнасць Шміда на пасадзе начальніка ваеннага ведамства склалася няўдала. У прыватнасці, яму не ўдалося правесці праз парламент праграму пераўзбраення арміі. Таксама вялікі ўрон яго рэпутацыі прынесла прызначэнне кіраўніком узброенымі сіламі Швейцарыі Роланда Нефа, якога абвінавацілі ў нявартым такой высокай пасады паводзінах. Шмід быў абраны ў Федэральную раду, быўшы чальцом кансерватыўнай Швейцарскай народнай партыі, але неўзабаве пасля абрання быў змушаны пакінуць сваю партыю і перайсці ў ізноў нядаўна створаную на аснове яе ўмеранага крыла Бюргерска-дэмакратычную партыю.

## Падрабязнасці адстаўкі 
Выйшаў у адстаўку з пасады члена Федэральнага савета пад націскам як ліберальных сіл, якія абвінавачвалі яго ў недастаткова радыкальным праекце ваеннай рэформы, так і кансерватараў з Народнай партыі, якія страцілі з выхадам Шміта з партыі сваё месца ў Федэральным савеце. Сам Шмід заявіў, што сыходзіць з пасады па стане здароўя і з прычыны прыязнасці да войска, якое можа пацярпець ад занадта рэзкіх рэформаў. На месца, якое вызвалілася пасля адстаўкі Шміда, у Федэральным савеце прэтэндаваў Крыстаф Блохер, аднак пацярпеў паражэнне дзякуючы сваёй рэпутацыі нацыяналіста.
Кепска будзе!

**«Ке́пска бу́дзе!»** (лацін.: *Kiepska budzie!*) — паэма Францішка Багушэвіча. Упершыню апублікаваная ў «Дудцы беларускай» (1891).

Ігар Запрудскі называе твор паэмай-прыпавесцю. Максім Гарэцкі характарызаваў гэтую паэму як «*самы эпічны твор усёй беларускай паэзіі*».

## Вобразы 
Аліндарка, галоўны герой паэмы, з’яўляецца персаніфікацыяй Беларусі. Да таго ж, на думку Ігара Запрудскага, паэт у сваім творы ўзнаўляе айчынную гісторыю:*Маці, якая рана памірае, — Русь ці Кіеўская Русь, бацька, што трагічна сканаў, “устраміўшы ў плот галоўку”, — Літва ці ВКЛ, кума ці хросная маці — праваслаўе, да якога аўтар ставіўся крытычна, спагадлівая цётка — уніяцкая царква, што “незадоўга змёрла”, “як за сына” адпусціўшы Аліндарку да клапатлівага айчыма — Польшчы. Якраз з-за пасынка айчым таксама трапляе ў астрог, як Польшча з Беларуссю ў расійскую няволю. У такім выпадку, будучыня для творцы бачылася так: Польшча, як і айчым, адразу становіцца вольнай, а затым дамагаецца свабоды і прызнання для Беларусі (Аліндаркі)*.

## Уплыў 
У 2014 годзе выйшаў раман беларускага пісьменніка Альгерда Бахарэвіча «Дзеці Аліндаркі».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Творы Францішка Багушэвіча
Катэгорыя:Паэмы на беларускай мове
Катэгорыя:Творы 1891 года
Сент

**Сент** (, ) — французскі горад у дэпартаменце Прыморская Шаранта, на захадзе краіны, за 76 км уверх па цячэнні Шаранты ад Ла-Рашэлі. Ад гэтага горада паходзіць назва гістарычнай вобласці Сентонж. Насельніцтва — 26 011 чалавек (2010).

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Новай Аквітаніі
Беат Янс

**Беат Янс** (; нар. , , Швейцарыя) — швейцарскі палітычны дзеяч, член Сацыял-дэмакратычнай партыі, вучоны-эколаг. З 1 студзеня 2024 года — член Федэральнага савета Швейцарыі і міністр паліцыі і юстыцыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Базелі, скончыў у Цюрыху Швейцарскую вышэйшую тэхнічную школу па фермерскай гаспадарцы. На працягу дзесяці гадоў працаваў кіраўніком аддзела і членам кіруючага складу ў Швейцарскай асацыяцыі аховы прыроды ў Базелі. Некалькі гадоў выкладаў у Базельскім універсітэце.

З 1998 года Янс член Сацыял-дэмакратычнай партыі Швейцарыі. Праз два гады ён узначаліў аддзяленне партыі ў сваім кантоне Базель-Штат, які ўзначальваў да 2005 года. Пры гэтым працягваў працаваць у розных экалагічных арганізацыях. З 2015 да 2020 года быў намеснікам лідара партыі.

Улетку 2023 года, пасля правядзення рэферэндумаў, дзейны прэзідэнт Швейцарыі Ален Берсэ заявіў, што гэты год стане яго апошнім у Федэральным савеце, ён дапрацуе свой тэрмін да 31 снежня. Беат Янс вылучыў увосень сваю кандыдатуру ў Федэральны савет краіны. 13 снежня 2023 года Федэральны сход абраў новы Федэральны савет краіны на наступны год, у які ўвайшоў Беат Янс, выйграўшы выбары ў трэцім туры.

Жанаты і мае дзвюх дачок. Пражывае ў Базелі. Яго жонка і дзеці маюць другое грамадзянства ЗША.
Зент (Граўбюндэн)

**Зент** () — вёска і былая камуна ў Швейцарыі, у кантоне Граўбюндэн. Да 2014 года мела статус асобнай камуны. 1 студзеня 2015 года ўвайшла ў склад камуны Скуоль. Уваходзіць у склад рэгіёну Энджадзіна-Баса/Валь-Мюштайр (да 2015 года ўваходзіла ў акругу Ін). Насельніцтва — 861 чалавек (31 снежня 2006 года). Афіцыйны код — 3763.

Катэгорыя:Камуны кантона Граўбюндэн
Псіхолага-педагагічны факультэт БрДУ імя А. С. Пушкіна

**Псіхолага-педагагічны факультэт** Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна быў створаны ў 1969 годзе як *педагагічны* шляхам падзелу факультэта мовы і літаратуры і падрыхтоўкі выкладчыкаў пачатковых класаў. У сувязі з адкрыццём на педагагічным факультэце спецыяльнасці «Псіхалогія» ў 1999 годзе факультэт перайменаваны ў *псіхолага-педагагічны*. У 2025 годзе аб’яднаны з сацыяльна-педагагічным факультэтам у факультэт педагогікі і псіхалогіі БрДУ імя А. С. Пушкіна.

Навучанне вялося па 3 спецыяльнасцях: пачатковая адукацыя, псіхалогія, практычная псіхалогія.

## Кафедры ў 2025 годзе 
* Педагогікі і методык пачатковай адукацыі
* Псіхалогіі

## Дэканы 
* Таццяна Віктараўна Нічышына
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Псіхолага-педагагічны факультэт БрДУ імя А. С. Пушкіна 

Катэгорыя:1969 год у Брэсце
Катэгорыя:З’явіліся ў 1969 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2025 годзе
Катэгорыя:Факультэты БрДУ імя А. С. Пушкіна
БрДУ імя А. С. Пушкіна
БрДУ імя А. С. Пушкіна
Сацыяльна-педагагічны факультэт БрДУ імя А. С. Пушкіна

**Сацыяльна-педагагічны факультэт** Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна быў створаны ў 1984 годзе як *факультэт дашкольнага выхавання*. З 2003 — *факультэт дашкольнай адукацыі*, з 2006 быў пад сучаснай назвай. У 2025 годзе аб’яднаны з псіхолага-педагагічным факультэтам у факультэт педагогікі і псіхалогіі БрДУ імя А. С. Пушкіна.

Навучанне вялося па 3 спецыяльнасцях: дашкольная адукацыя, спецыяльная і інклюзіўная адукацыя з прафілізацыяй «Лагапедыя», сацыяльна-педагагічная і псіхалагічная адукацыя.

## Кафедры ў 2025 годзе 
* Спецыяльных педагагічных дысцыплін
* Сацыяльнай педагогікі і псіхалогіі
* Педагогікі

## Дэканы 
* Галіна Іванаўна Займіст (1984—1988)
* Аляксандр Мікалаевіч Перавалаў (1988—1998)
* Ларыса Дзмітрыеўна Гусарава (1998—2006)
* Анатоль Мікалаевіч Герасевіч (2006—2010)
* Надзея Аляксандраўна Леанюк (2010—2025)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сацыяльна-педагагічны факультэт БрДУ імя А. С. Пушкіна 

Катэгорыя:1984 год у Брэсце
Катэгорыя:З’явіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:Факультэты БрДУ імя А. С. Пушкіна
БрДУ імя А. С. Пушкіна
Факультэт замежных моў БрДУ імя А. С. Пушкіна

**Факультэт замежных моў** Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна быў створаны ў 1994 годзе ў адпаведнасці з рашэннем Вучонага савета БДПІ імя А.С. Пушкіна ад 28.09.1994 года і загадам рэктара БДПІ імя А.С. Пушкіна №736-да ад 07.10.1994.

## Кафедры 
* Англійскай філалогіі
* Нямецкай філалогіі і лінгвадыдактыкі
* Замежных моў

## Спасылкі 
* Факультэт замежных моў БрДУ імя А. С. Пушкіна.

Катэгорыя:1994 год у Брэсце
Катэгорыя:З’явіліся ў 1994 годзе
Катэгорыя:Факультэты БрДУ імя А. С. Пушкіна
Didgori-2

**Дыдгоры-2** () — бронетранспарцёр з сямейства бронемашын Didgori, распрацаваных у Грузіі. Назва выбрана ў гонар Дыдгорскай бітвы.

## Апісанне 
Бронемашына сабрана на базе амерыканскага пікапа Ford F-Series.

Мае звычайную кампаноўку з пярэднім размяшчэннем рухавіка, аддзяленнем кіравання ў сярэдняй частцы, у кармавой частцы размешчана дэсантнае аддзяленне. Экіпаж машыны складаецца з 3 чалавек, прадугледжана магчымасць перавозкі 6 пяхотнікаў. Корпус бронемашыны зварны, выраблены са сталёвых бранявых лістоў. Браніраванне забяспечвае абарону ад агню з стралковай зброі і аскепкаў артылерыйскіх снарадаў. У бартах баявога аддзялення маецца дзве дзверы для кіроўцы і камандзіра машыны, трэція дзверы для пасадкі і высадкі дэсанту знаходзяцца ў карме машыны. Лабавое шкло куленепрабівальнае.

Узбраенне — устаноўка з 7,62-мм кулямётам Garwood Industries M134G.

Прывад павароту блока ствалоў — знешні або ад патоку паветра. Хуткастрэльнасць рэгулюецца рэастатам электрапрывада і вар’іруецца ад 300 да 6000 стрэлаў у хвіліну. Маса ўстаноўкі — 22,7 кг. Боепрыпас — патрон 7,62 НАТА. 

Браніраванне ў адпаведнасці з патрабаваннямі 3-га ўзроўню STANAG:
* супрацьмінная абарона: куля бранябойная Bofors Carl Gustaf FFV, іншае абазначэнне AP M993 (стрыжань WC) патрона 7,62 мм x 51 на дыстанцыі 30 метраў пры хуткасці сустрэчы 930 м/с;
** кут (кірунак) падыходу кулі: 360° (вакол);
* супрацьаскепкавая абарона: падрыў 155 мм аскепкава-фугаснага снарада на дыстанцыі 80 м;
* супрацьмінная абарона: падрыў супрацьтанкавай міны фугаснага дзеяння (маса зарада 6 кг ВР).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Georgian Army, Navy and Air Force

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Філалагічны факультэт БрДУ імя А. С. Пушкіна

**Філалагічны факультэт** Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна быў створаны 1 лістапада 1950 года як факультэт мовы і літаратуры Брэсцкага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна. З 1969 пад сучаснай назвай.

## Кафедры 
* Беларускага і рускага мовазнаўства
* Беларускага і рускага літаратуразнаўства і журналістыкі

## Спасылкі 
* Філалагічны факультэт БрДУ імя А. С. Пушкіна.

Катэгорыя:1950 год у Брэсце
Катэгорыя:З’явіліся ў 1950 годзе
Катэгорыя:Факультэты БрДУ імя А. С. Пушкіна
БрДУ імя А. С. Пушкіна
Факультэт фізічнага выхавання і спорту БрДУ імя А. С. Пушкіна

**Факультэт фізічнага выхавання і спорту** Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна быў створаны ў 1972 годзе як факультэт фізічнага выхавання. З 1 верасня 2021 года ў адпаведнасці з загадам рэктара ад 29 чэрвеня 2021 года № 386 факультэт фізічнага выхавання перайменаваны ў факультэт фізічнага выхавання і турызму. З 1 студзеня 2024 года ў адпаведнасці з загадам рэктара ад 30 кастрычніка 2023 г. № 739 факультэт фізічнага выхавання і турызму перайменаваны ў факультэт фізічнага выхавання і спорту.

## Кафедры 
* Спартыўных дысцыплін і методык іх выкладання
* Лёгкай атлетыкі, плавання і лыжнага спорту
* Анатоміі, фізіялогіі і бяспекі чалавека
* Фізічнай культуры

## Дэканы 
* Віталь Пятровіч Арцем’еў (1972—1973)
* Сяргей Сямёнавіч Кацэвіч (1973—1978)
* Барыс Дзхмітрыевіч Іонаў (1978—1980)
* Міхаіл Маркавіч Няпраўскі (1980—1984)
* Мікалай Іванавіч Прыступа (1984—2015)
* Міхаіл Васілевіч Галавач (2015—2016)
* Сяргей Аляксандравіч Суркоў (з 2016)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Факультэт фізічнага выхавання і спорту БрДУ імя А. С. Пушкіна.

Катэгорыя:1972 год у Брэсце
Катэгорыя:З’явіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Факультэты БрДУ імя А. С. Пушкіна
Юрыдычны факультэт БрДУ імя А. С. Пушкіна

**Юрыдычны факультэт** Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна быў створаны ў 1996 годзе. На факультэце вядзецца падрыхтоўка спецыялістаў па спецыяльнасці першай ступені вышэйшай адукацыі: 6-05-0421-01 «Правазнаўства» і 6-05-0412-02 «Бізнес-адміністраванне». На другой ступені вышэйшай адукацыі (магістратура) падрыхтоўка ажыццяўляецца па спецыяльнасцях 7-06-0421-01 «Юрыспрудэнцыя» і 7-06-0311-01 «Эканоміка».

## Кафедры 
* Грамадзянска-прававых дысцыплін
* Тэорыі і гісторыі дзяржавы і права
* Філасофіі і эканомікі

## Спасылкі 
* Юрыдычны факультэт БрДУ імя А. С. Пушкіна.

Катэгорыя:1996 год у Брэсце
Катэгорыя:З’явіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Факультэты БрДУ імя А. С. Пушкіна
БрДУ імя А. С. Пушкіна
Карал (завод)

**ААТ «Карал»** — беларускае прыборабудаўнічае прадпрыемства, размешчанае ў Гомелі.

## Гісторыя 
Электравакуумны завод, які стаў базай для будучага прадпрыемства, быў створаны ў 1964 годзе; неўзабаве быў пабудаваны завод «Модуль». На прадпрыемстве выраблялі ваенную прадукцыю, медыцынскія прыборы, п’езаэлектрычныя рэзанатары для тэлевізараў і радыёапаратуры, а таксама кінескопы. Завод быў прадпрыемствам поўнага вытворчага цыклу, меў уласныя магутнасці па вытворчасці спецыяльнага шкла і зборачны цэх. Акрамя грамадзянскай прадукцыі, ён вырабляў абсталяванне, якое выкарыстоўвалася ў ракетнай і касмічнай тэхніцы. Частка прадукцыі выраблялася ў засакрэчаным падземным цэху.

У пачатку 1990-х гадоў становішча прадпрыемства рэзка пагоршылася з-за спынення ваенных заказаў і падзення попыту на асноўную грамадзянскую прадукцыю — кінескопы (з 500 тысяч да 18 тысяч). У сярэдзіне 1990-х гадоў амерыканская кампанія «Westray» дамовіліся аб супрацоўніцтве з заводам, утварыўшы сумеснае прадпрыемства па вытворчасці кінескопаў. Неўзабаве інвестар выйшаў з праекта альбо па прычыне вялікіх капіталаўкладанняў, прадугледжаных бізнес-планам (300 млн долараў), альбо з-за адмовы замежных банкаў крэдытаваць праект з-за палітычных рызык. У 1998 годзе, пасля заканчэння тэрміну інвестыцыйнага дагавора, ААТ «Westrey-Карал» было пераўтворана ў ААТ «Карал».

## Сучасны стан 
Станам на 2020 год завод вырабляў вырабы з кварцавага шкла, корпуса інтэгральных мікрасхем і інструменты. У былых карпусах завода, перададзеных СЭЗ «Гомель-Ратон», арганізавана некалькі вытворчасцяў, у тым ліку выпуск шклатары.

У 2019 годзе на прадпрыемстве працавала 178 супрацоўнікаў, выручка за год склала 2,8 млн рублёў (каля 1,3 млн долараў), чысты прыбытак — 72 тыс. рублёў (каля 35 тыс. долараў). 68,8% выручкі паступіла ад вытворчасці карпусоў інтэгральных мікрасхем, 24,15% — ад вытворчасці кварцавага шкла. 100% акцый належаць дзяржаве.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Вытворцы электронікі
Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Гомеля
Фідэль Давіла

**Фідэль Давіла Аронда** () — іспанскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, генерал-лейтэнант, удзельнік Іспана-амерыканскай вайны, Рыфскай вайны, грамадзянскай вайны ў Іспаніі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Барселоне. Бацькі — Матэа Давіла Гіла і Ірэн Аронда Арыя. 

Ва ўзросце 16 гадоў паступіў у Таледскую пяхотную акадэмію, якую скончыў у 1896 годзе. У час іспана-амерыканскай вайны 1898 года служыў у пяхоце на Кубе.

У званні падпалкоўніка накіраваны ў Іспанскае Марока, дзе ўдзельнічаў у Рыфскай вайне. У 1929 годзе павышаны да брыгаднага генерала, быў начальнікам Генеральнага штаба VII ваеннай акругі.  

Пасля гібелі генерала Мола ў авіякатастрофе Давіла змяніў яго на пасадзе камандуючага Паўночнай арміяй.

31 студзеня 1938 года прызначаны міністрам абароны ў складзе першага ўрада Франсіска Франка.

У жніўні 1939 года стаў генерал-капітанам II ваеннай акругі (Севілья). З мая 1941 года — начальнік Высокага генеральнага штаба, з ліпеня 1945 года — міністр арміі. У 1946 годзе выйшаў у запас.  

У кастрычніку 1949 года, з нагоды паездкі Франка ў Партугалію, быў выкліканы на дзевяць дзён узначаліць урад. Атрымаў дваранскі тытул маркіза. У 1951 годзе стаў членам Савета Каралеўства і прызначаны прэзідэнтам Вышэйшага геаграфічнага савета.

## Абвінавачванні 
Быў адным з трыццаці пяці высокапастаўленых службовых асоб рэжыму Франка, пасмяротна абвінавачаных у 2008 годзе Нацыянальным судом за злачынствы супраць чалавечнасці, учыненыя падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі і ў першыя гады франкісцкай дыктатуры.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены Іспанскай фалангі
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (франкісты)
Катэгорыя:Генералы Іспаніі
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Курт Фурглер

**Курт Фурглер** (; ,  — , там жа) — швейцарскі палітык, прэзідэнт.

## Біяграфія 
Курт Фурглер вывучаў юрыспрудэнцыю ва ўніверсітэтах Фрыбура, Жэневы і Цюрыха. Атрымаў доктарскую ступень у галіне міжнароднага права. З 1950 па 1971 год працаваў адвакатам. Адначасова з 1954 па 1971 год быў членом Нацыянальнага савета Швейцарыі, а з 1957 па 1960 — чальцом Вялікай рады кантона Санкт-Гален.

У 1964 годзе ён быў старшынёй Парламенцкай камісіі па расследаванні скандалу з закупкай французскіх знішчальнікаў «Міраж» для ВПС Швейцарыі.

8 снежня 1971 года Фурглер абраны ў Федэральны савет (урад) Швейцарыі.

З 8 снежня 1971 года па 31 снежня 1986 года — член Федэральнага савета Швейцарыі. З 1 студзеня 1972 года па 31 снежня 1982 года — начальнік дэпартамента (міністр) юстыцыі і паліцыі. З 1 студзеня 1983 года па 31 снежня 1986 года — начальнік дэпартамента эканомікі. У 1976, 1980, 1984 гадах — віцэ-прэзідэнт Швейцарыі.
У 1977, 1981, 1985 гадах — прэзідэнт Швейцарыі. За ўклад у аб’яднанне Еўропы Курт Фурглер у 1989 годзе быў удастоены Прэміі Рабера Шумана.

Памёр 23 ліпеня 2008 года ва ўзросце 84 гады ад сардэчнай недастатковасці.
Прастора (матэматыка)

**Прасто́рай** у матэматыцы называецца мноства, элементы якога (часта называюцца пунктамі) звязаны дачыненнямі, падобнымі да звычайных сувязяў у эўклідавай прасторы (напрыклад, можа быць вызначана адлегласць паміж пунктамі, роўнасць фігур і г.д.). Прасторавыя структуры служаць асяроддзем, у якім будуюцца іншыя формы і канструкцыі; напрыклад, у эўклідавай геаметрыі вывучаюцца ўласцівасці плоскіх або прасторавых фігур.

Развіццё паняцця прасторы пачалося ў XIX стагоддзі, калі Панселе стварыў геаметрыю праекцыйнай прасторы, а Лабачэўскі — неэўклідаву геаметрыю. У сярэдзіне XIX стагоддзя з’явілася паняцце шматмернай рыманавай прасторы (1854); Рыман таксама першым стаў даследаваць бясконцамерную прастору функцый.

У сучаснай матэматыцы разглядаюцца разнастайныя абагульненыя прасторы — напрыклад, комплексная праекцыйная прастора ў геаметрыі, лінейныя прасторы ў лінейнай алгебры, прастора падзей у тэорыі імавернасцей, фазавая прастора фізічнай сістэмы. Пунктамі (элементамі) гэтых прастор могуць быць геаметрычныя фігуры, функцыі, станы фізічнай сістэмы і г.д.

## Прыклады 
* 
* 
* Вектарная прастора
* Імавернасная прастора
* 
** 
* 
* 
* 
* Прастора Мінкоўскага
* 
* 
* Тапалагічная прастора

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Аксіяматычныя тэрміны
Шаранта (рака)

**Шаранта** (фр.: Charente) — рака на паўднёвым захадзе Францыі. Выток размешчаны ў заходняй частцы Цэнтральнага масіва; працякае па паўночным краі Гаронскай нізіны, праз дэпартаменты Верхняя В’ена, В’ена, Шаранта і Прыморская Шаранта. Пры ўпадзенні ў Біскайскі заліў Атлантычнага акіяна (каля марскога порта Рашфор) утварае эстуарый даўжынёй каля 15 км. Найбуйнейшыя прытокі — Ом, Сон-Санет, Тардуар, Туўр, Нэ, Сень, Антан, Бутон, Арну. Даўжыня ракі — 381 км, вадазборная плошча — 9855 км².

Катэгорыя:Рэкі Францыі
Жан-Паскаль Дэламюра

**Жан-Паскаль Дэламюра** (; , Вевэ, кантон Во, Швейцарыя — , , кантон Во, Швейцарыя) — швейцарскі палітык, прэзідэнт.

## Біяграфія 
Жан-Паскаль Дэламюра скончыў Лазанскі ўніверсітэт у 1960 годзе з дыпломам бакалаўра палітычных навук. З 1961 па 1964 год быў намеснікам выканаўчага дырэктара Нацыянальнай выставы ў Лазане.

Палітычная кар’ера Дэламюра пачалася ў 1965 годзе, калі ён стаў сакратаром Свабоднай дэмакратычнай партыі ў кантоне Во і быў абраны ў Муніцыпальны савет (заканадаўчы орган) Лазаны. З 1969 па 1981 год быў членам Гарадскога савета (урада), а з 1974 мэрам Лазаны. У 1981 годзе абраны ў Кантанальны савет Во, дзе на працягу двух гадоў узначальваў дэпартамент сельскай гаспадаркі, прамысловасці і гандлю. Адначасова з 1975 па 1983 год быў чальцом Нацыянальнай рады парламента Швейцарыі. 7 снежня 1983 гады абраны ў Федэральны савет (урад) Швейцарыі. З 7 снежня 1983 года па 30 сакавіка 1998 года — член Федэральнага савета Швейцарыі. З 1 студзеня 1984 года па 31 снежня 1986 года — начальнік ваеннага дэпартамента. З 1 студзеня 1987 года па 31 сакавіка 1998 года — начальнік дэпартамента эканомікі. У 1988, 1995 гадах — віцэ-прэзідэнт Швейцарыі. У 1989, 1996 гадах — прэзідэнт Швейцарыі. У сакавіку 1998 года Дэламюра быў змушаны сысці ў адстаўку па стане здароўя. Памёр 4 кастрычніка таго ж года ад раку печані.
Рэнэ Фельбер

**Рэнэ Фельбер** (фр. René Felber; , Біль, кантон Берн, Швейцарыя — ) — швейцарскі сацыял-дэмакратычны палітык, прэзідэнт.

## Біяграфія 
Пасля навучання ў Неўшатэлі, Рэнэ Фельбер з 1955 па 1964 год працаваў настаўнікам у Дамбрэсоне і Ле-Локлі. У 1958 годзе ўступіў у Сацыял-дэмакратычную партыю, а праз два гады быў абраны ў Генеральны савет Ле-Локле. Яшчэ праз чатыры гады, у 1964, стаў мэрам Ле-Локле і быў ім 16 гадоў. Адначасова ў 1965—1976 гг. быў чальцом Вялікага савета (парламента) кантона Неўшатэль і Нацыянальнага савета Швейцарыі (1967—1981). У 1981 годзе Фельбер увайшоў у кантанальны ўрад Неўшатэля, дзе ўзначаліў дэпартамент па справах фінансаў і царквы.

У снежні 1987 года абраны ў Федэральны савет Швейцарыі. З 1 чэрвеня 1984 года па 20 мая 1985 года — прэзідэнт Кантанальнага савета Неўшатэля. З 9 снежня 1987 года па 31 сакавіка 1993 года — член Федэральнага савета Швейцарыі. З 1 студзеня 1988 года па 31 сакавіка 1993 года — начальнік дэпартамента замежных спраў. З 1 студзеня па 31 снежня 1991 года — віцэ-прэзідэнт Швейцарыі. З 1 студзеня па 31 снежня 1992 года — прэзідэнт Швейцарыі.
Падаў у адстаўку ў сакавіку 1993 года, пасля таго як у яго быў дыягнаставаны рак мачавога пузыра.

Памёр 18 кастрычніка 2020 года.
Івердон-ле-Бен

**Івердон-ле-Бен** () — камуна і горад у кантоне Во, Швейцарыя. Знаходзіцца за 60 км ад Берна, на Неўшатэльскім возеры.

## Гісторыя 
Падчас рымскага валадарства горад называўся Eburodunum, пазней проста Івердон, камуна змяніла сваю назву на Івердон-ле-Бен у 1981 годзе, нагадаўшы тым самым, што месца з'яўляецца цэнтрам тэрмальных крыніц.

Горад таксама вядомы сваім замкам, які быў пабудаваны паміж 1260 і 1270 гг. для абароны горада. У замку пражывалі савойскія герцагі, потым, пасля заваёвы горада Бернам у 1536 г. — намеснікі, прызначаныя Бернам. У 1805 годзе горад купляе замак і стварае ў ім інстытут пад шэфствам Іагана Песталоці. З 1830 г. у замку таксама існуе музей горада.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Камуны кантона Во
Флавіа Коты

**Флавіа Коты** (; , Муральта, кантон Тычына, Швейцарыя — ) — швейцарскі юрыст, палітык, прэзідэнт.

## Біяграфія 
Флавіа Коці наведваў школу ў Асконе, затым бенедыктынскую школу ў Зарнене. Вышэйшую адукацыю атрымаў ва ўніверсітэце Фрыбура, скончыўшы юрыдычны факультэт.

Пасля заканчэння ўніверсітэта Коты працаваў адвакатам і натарыусам у Лакарна. У 1964 годзе абраны ў гарадскі савет Лакарна, а праз тры гады ў Вялікі савет кантона Тычына. У абодвух саветах сядзеў да 1975 года, калі ўвайшоў ва ўрад кантона і ўзначальваў у ім дэпартаменты эканомікі, юстыцыі, ваенны і ўнутраных спраў. У 1977—1978 і 1981—1982 гадах узначальваў Кантанальны савет Тычына. З 1983 па 1986 год быў членам Нацыянальнага савета Швейцарыі.

У 1981—1984 гадах узначальваў Хрысціянска-дэмакратычную народную партыю кантона Тычына, а ў 1984—1986 гадах — Швейцарыі.

10 снежня 1986 года Флавіа Коты абраны ў Федэральны савет Швейцарыі. З 10 снежня 1986 года па 30 красавіка 1999 года — член Федэральнага савета Швейцарыі. З 1 студзеня 1987 года па 31 снежня 1993 года — кіраўнік Міністэрства ўнутраных спраў Швейцарыі. З 1 красавіка 1994 года па 30 красавіка 1999 года — кіраўнік Міністэрства замежных спраў Швейцарыі. На гэтай пасадзе ўпершыню старшыняваў як прадстаўнік Швейцарыі ў АБСЕ (1996 год). У 1990, 1997 гадах — віцэ-прэзідэнт Швейцарыі. У 1991, 1998 гадах — прэзідэнт Швейцарыі.

Катэгорыя:Прэзідэнты Швейцарыі
Дамадосала

**Дамадосала** () — горад і аднайменная камуна ў рэгіёне П’емонт на поўначы Італіі. Дамадосала размешчаны ў зліцця рэк Бонья і Точэ ў даліне Асола. Знаходзіцца ў падножжа Італьянскіх Альпаў. Чыгуначны вузел, злучае праз Сімплонскі тунэль чыгункі Італіі і Швейцарыі і, праз перасадку на чыгунку Дамадосала-Лакарна, які забяспечвае сувязь заходніх кантонаў з кантонам Тычына.

Заступнікі камуны — святыя Гервасій і Пратасій, святкаванне 19 чэрвеня.

Катэгорыя:Гарады П’емонта
Тамаш Гусаржэўскі

**Тамаш Гусаржэўскі** (, Варшава — , Вільня) — тэолаг, гісторык, педагог, прадстаўнік асветніцкага кірунку ў гістарычнай навуцы Польшчы, Літвы і Беларусі. Прафесар тэалогіі (1760).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Варшаве.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар працы «Прамова пры пачатку публічных лекцый па ўсеагульнай гісторыі ў Галоўнай школе Вялікага Княства Літоўскага» (Вільня, 1784). Гусаржэўскі паўплываў на фарміраванне светапогляду І. Лялевеля і распрацоўку ім гістарычна-сацыялагічнай канцэпцыі, яго педагагічная дзейнасць спрыяла пашырэнню ў Польшчы, Літве і Беларусі асветніцкіх ідэй.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Літвы
Катэгорыя:Багасловы Польшчы
Катэгорыя:Багасловы Літвы
Катэгорыя:Багасловы Беларусі
Соф’я Якаўлеўна Гурыч

'''Соф'я Якаўлеўна Гурыч''' (нар. , Менск — ) — беларуская актрыса, рэжысёр. Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1985). 

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Менску. Скончыла Беларускую студыю пры Цэнтральным тэатральным вучылішчы ў Ленінградзе ў 1937 годзе. У 1937—1941 гадах працавала ў Тэатры юнага гледача БССР. У 1944—1948 гадах рэжысёр Брэсцкага і ў 1955—1957 гадах Гомельскага абласнога драматычнага тэатраў. 3 1966 года рэжысёр, у 1967—1986 галоўны рэжысёр Беларускага рэспубліканскага радыё. 

Памерла  года.

## Творчасць 
Выконвала ролі травесці: Фелікс («Наша зброя» А. Крона), Гешка («Чарамыш, брат героя» паводле Л. Касіля) і маладых дзяўчат: Валя Брузжак («Як гартавалася сталь» паводле М. Астроўскага), Зербінета («» Мальера) і інш. Яе персанажы натуры актыўныя, дзейсныя. валявыя, энергічныя, сыграныя тэмпераментна, ярка: Жэня Шаўрова («Блакітнае і ружовае» А. Бруштэйн), Маленькая разбойніца («Снежная каралева» Я. Шварца), Тоня («Старыя сябры» Л. Малюгіна), Лізета («Гульня кахання і выпадку» П. Марыво) і інш. Сярод пастановак: «Сын» С. Паташова (1947), «Сустрэча з юнацтвам» А. Арбузава (1948), «Гісторыя аднаго кахання» К. Сіманава (1955), «Васа Жалязнова» М. Горкага (1956), «Калі цвіце акацыя» М. Віннікава (1957) і інш.

## Узнагароды 
Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1985). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1984).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Актрысы тэатра Беларусі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай тэатральнай студыі пры Цэнтральным тэатральным вучылішчы ў Ленінградзе