Кот Матроскін

**Кот Матроскін** — выдуманы кот, папулярны персанаж твораў дзіцячага пісьменніка Эдуарда Успенскага. Упершыню з’явіўся ў аповесці «Дзядзька Фёдар, сабака і кот» ў 1973 годзе.

На аснове твораў Успенскага былі створаны савецкія мультфільмы з удзелам Ката Матроскіна: («Трое з Прастаквашына», «Канікулы ў Прастаквашына», «Зіма ў Прастаквашына» (хоць першы мультфільм, дзе Матроскін з’явіўся ў 1975 годзе, называўся «Дзядзька Фёдар, сабака і кот: Матроскін і Шарык»)

## Апісанне 
Кот Матроскін — паласаты размаўляючы кот. Схільны да рацыянальнага мыслення: аддае перавагу з усяго здабываць матэрыяльную карысць. Перыядычна нагадвае аб тым, што яго мянушка — гэта «прозвішча такое». Бяздомны сталічны кот, які некалі жыў у прафесара Івана Трафімавіча Сёміна, які вывучаў мову жывёл; там ён і навучыўся разумець чалавечую мову і размаўляць на ёй. Потым нейкі час жыў у пад’ездзе шматпавярховага жылога дома. Пасля знаёмства з хлопчыкам па імі Дзядзька Фёдар знаходзіць свой дом у вёсцы Прастаквашына. Ён вельмі гаспадарлівы, разважлівы і эканомны, часам да крайнасці: напрыклад, малаком сваёй каровы ён аднойчы заняў усе якія знаходзяцца ў доме ёмістасці. Умее чытаць, пісаць і лічыць. З яго асаблівых талентаў вядома уменне вышываць і шыць на машынцы, а таксама гуляць на гітары і спяваць лірычныя песні з элементамі самааналізу і зваротам да асабістаму досведу. Любіць пакепліваць над лагодным Шарыкам, хоць у цэлым ставіцца да яго нядрэнна. Адзінае, што яго засмучае, — адсутнасць практычнай карысці ад Шарыка.

У больш позніх творах з цыклу пра Прастаквашына, персанаж зведаў сур’ёзную эвалюцыю, захаваўшы, тым не менш, свае асноўныя рысы. У 90-я гг. Матроскін застаецца беражлівым гаспадаром і дэманструе незвычайны розум і вынаходлівасць, якія мяжуюць з выкрутлівасцю, што дазваляе яму добра ўпісацца ў новыя жыццёвыя рэаліі (гл. «Цётка дзядзькі Фёдара, або Уцёкі з Прастаквашына») і нават праявіць прадпрымальніцкую ініцыятыву (гл. «Новыя парадкі ў вёсцы Прастаквашына»). У тэкстах гэтага часу Матроскін выглядае як найбольш прыстасаваны да новых умоў жыцця з усіх персанажаў цыклу, які ўмее знаходзіць выхады з мноства неадназначных сітуацый. У кнізе «Цётка дзядзькі Фёдара», падчас дэбатаў перад выбарамі мэра Прастаквашына, кот відавочна сімпатызуе кандыдату, высказывающему падкрэслена рынкавую і капіталістычную пазіцыю, тлумачачы гэта Шарыку тым, што той «… за тых заступаецца, хто шмат працуе і шмат хоча мець. Ён за такіх, як я».

## Агучванне 
Папулярнасць маляванаму кату прынёс голас народнага артыста СССР Алега Табакова.

Самога Табакова параўноўвалі з Матроскіным і нават дарылі адпаведныя падарункі. У разуменні дзяцей Табакоў і Матроскін — адна і тоя ж асоба, інакш як растлумачыць пытанні аб густах Матроскіна, адрасаваныя Алегу Табакову.

## Прататып 
Прататыпам ката Матроскіна стаў прыяцель Эдуарда Успенскага — Анатоль Тараскін, рэдактар кіначасопіса «Фіціль», які быў дамавітым, грунтоўным і разважлівым. Першапачаткова аўтар так і назваў ката — Тараскін, але Анатоль, даведаўшыся пра гэта, угаварыў гэтага не рабіць, баючыся карыкатурнасці.

Па прызнанні мастачкі-мультыплікатара, у трылогіі Уладзіміра Папова яна малявала Матроскіна з голасу Алега Табакова.

## У культуры 
Вобраз ката Матроскіна, як і іншых персанажаў з Прастаквашына, выкарыстоўваецца ў анекдотах. Як правіла, іх распавядаюць, імітуючы характэрную інтанацыю Алега Табакова. Пры гэтым самі анекдоты могуць мець непрыстойны характар і расказвацца людзьмі далёка не дзіцячага ўзросту.

«Сіндромам ката Матроскіна» — дзе чаго купіць на зіму, каб дажыць да маладой травы, — называе Мікалай Алейнікаў няздольнасць звычайных людзей разабрацца ў якія наступілі пасля 1991 года новых палітыка-эканамічных адносінах. Важна адзначыць, што такая трактоўка была дадзена ў 1991 годзе, да таго як пабачылі свет больш познія творы простоквашинского цыклу, у якіх асобах здолеў даволі ўдала адаптавацца да новых рэалій.

У лістападзе 2008 года ў горадзе Лухавіцы Маскоўскай вобласці адбылося ўрачыстае адкрыццё помніка паштару Печкіну. Сярод персанажаў скульптурнай кампазіцыі прысутнічаюць Матроскін і Шарык. Бронзавая кампазіцыя вышынёй амаль у два метра ўсталяваная насупраць будынка мясцовай пошты. Аўтар помніка — Паліна Гарбунова.

У жніўні 2015 года, у год 80-годдзя Алега Паўлавіча Табакова, у Саратаве адкрылі помнік, другі фігурай якога стаў кот Матроскін. Аўтар — скульптар Андрэй Шчарбакоў.

## У рэкламе 
* Кот Матроскін намаляваны на этыкетках малочных прадуктаў «Прастаквашына» і з’яўляецца сімвалам брэнда.
* Маюцца шматлікія выпадкі выкарыстання вобраза Матроскіна ў візуальнай рэкламе (паліграфія, грамадскі транспарт), не ўзгодненай з праваўладальнікам.

## У літаратуры для дзяцей 
* У 2005 годзе выдавецтва «Церамок» выпусціла серыю кніг «Школа ката Матроскіна»..
* У 2010 годзе ў выдавецтве «Акадэмія развіцця» выйшлі кнігі «Азбука ката Матроскіна», «Вучымся лічыць разам з Дзядзькам Фёдарам, Матроскіным і Шарыкам».

## Гл. таксама 
* Прастаквашына
* Шарык
* Паштальён Печкін
* Дзядзька Фёдар

## Спасылкі 
* «Я яшчэ і вышываць магу, і на машынцы таксама…» (гісторыя стварэння персанажа)

Катэгорыя:Персанажы паводле алфавіта
Катэгорыя:Выдуманыя каты