open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leptopoma

**Leptopoma** — род  са шчэлепамі і  сямейства .

## Віды 
У род уключаюць наступныя віды:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* † 
* 
* 
* 
* 
* 
* )
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
* 
* 
* † 
* 
* † 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* )
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* )
* 
* 

## Спасылкі 
* Pfeiffer, L. (1847). Ueber die Eintheilung der Cyclostomaceen. Zeitschrift für Malakozoologie. 4: 45-48
* Crosse H. (1878). Diagnoses generis novi Pneumonopomorum et Volutae novae. Journal de Conchyliologie. 26(2): 163—166.
* Adams, H. & Adams, A. (1853—1858). The genera of Recent Mollusca; arranged according to their organization. London, van Voorst. Vol. 1: xl + 484 pp.; vol. 2: 661 pp.; vol. 3: 138 pls.
* Herrmannsen, A. N. (1846—1852). Indicis Generum Malacozoorum primordia. Fischer, Cassel.

Катэгорыя:Бруханогія
Urechis unicinctus

**Urechis unicinctus** — від марскіх чарвякоў з падкласу . У еўрапейскіх мовах (у тым ліку англійскай і беларускай) не існуе ніякай агульнапрынятай назвы гэтага віду, за выключэннем лацінскай. Аднак у англамоўных краінах з-за сваёй формы чарвякі атрымалі неафіцыйную назву «рыба-пеніс» (з-за сваёй формы) і «(тоўсты) чарвяк-карчмар» (бо ў сваіх норах часта суседнічае з іншымі жывёламі). Такімі ж мянушкамі ўзнагароджаны іншы, вельмі падобны, від — .

## Апісанне 
Дарослыя асобіны могуць дасягаць даўжыні 10-30 см.

*Urechis unicinctus*, як і іншыя эхіўрыды, жыве ў норах у пяску і гразі.

## Сінонімы 
У сінаніміку віду ўваходзяць 2 біномены:

* 
* 

## Выкарыстанне чалавекам 
Гэтых чарвякоў звычайна ўжываюць у ежу ў Японіі і асабліва Карэі; у апошняй іх часта ядуць з соллю і кунжутавым алеем. На Хакайда (Японія) гэту жывёлу называюць рутцу і падаюць на стол разам з сашымі або ў вараным выглядзе.

У кітайскай кухні *Urechis unicinctus* гатуюць у смажаным выглядзе разам з гароднінай або робяць з іх парашок, які выкарыстоўваецца ў якасці ўзмацняльніка смаку — умамі. Прынамсі, *Urechis unicinctus* лічыцца важным кампанентам у шаньдунскай кухні, і існуюць шматлікія рэцэпты для яго выкарыстання.

Таксама жывёла выкарыстоўваецца ў якасці прынады падчас рыбалкі і ў якасці аднаго са сродкаў традыцыйнай кітайскай медыцыны.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1880 годзе
Катэгорыя:Эхіўрыды
Катэгорыя:Карэйская кухня
Катэгорыя:Кітайская кухня
Катэгорыя:Японская кухня
Тарханкут (мыс)

**Тарханку́т** (, , ) — мыс у Крыме, на захадзе Тарханкуцкага паўвострава, паміж Караджынскай бухтай і адкрытай акваторыяй Чорнага мора. Складаецца з вапнякоў неагенавага ўзросту, якія ўтвараюць антыклінальную складку, выражаную ў рэльефе ўвалам (Тарханкуцкае ўзвышша). Паверхня ўкрыта кавыльна-тыпчаковай расліннсцю. Бераг абрывісты, скалісты, з глыбавымі абвальнымі і зсоўнымі нагрувашчваннямі. На паўднёвым узбярэжжы — запаведнае ўрочышча Вялікі Атлеш.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Географічна енциклопедія України: [в 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. Т. 3. — К.: Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1993. 

Катэгорыя:Берагі Чорнага мора
Катэгорыя:Геаграфія Крыма
Катэгорыя:Мысы Украіны
Куквіл

**Куквіл** () — горад у ЗША, у акрузе Патнэм, штат Тэнесі. Насельніцтва — 30 435 чалавек (2010). Плошча — 85,09 км², з якіх 84,63 км² суша і 0,46 км² вадаёмы. Тэнесійскі тэхналагічны ўніверсітэт.

Катэгорыя:Гарады Тэнесі
Mycena acicula

**Mycena acicula** — грыб сямейства . Раней род  не вылучалі з сямейства .

Сінонімы:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Біялагічнае апісанне 
* Капялюшык 0,3-1 см у дыяметры, ярка-аранжавага колеру, у цэнтры з чырванаватым адценнем, па краі светла-жоўты, у маладым узросце паўшарападобнай, затым выпукла-званочкавай формы, нярэдка з хвалістым краем.
* Мякаць тонкая, жаўтлявага колеру. Пах і смак адсутнічаюць.
* Гіменафор пласціністы, пласцінкі белага колеру, з жаўтлявым адценнем, прырослыя да ножкі, часта размешчаныя.
* Ножка 2-5 см даўжынёй і 0,05-0,1 см таўшчынёй, цытрынава-жоўтага колеру, у аснове святлейшая, полая, ломкая. Кольца на ножцы няма.
* Споры неамілоідныя, бясколерныя, 8-12×2,5-4 мкм, верацёнападобнай або цыліндрычнай формы. Базідыі чатырохспоравыя.
* Неядомы.

## Экалогія 
Сустракаецца рэдка, адзіночна або невялікімі групамі з лета па восень. Сапратроф.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Неядомыя грыбы
Катэгорыя:Агарыкальныя
Пажар у Яганэсбургу (2023)

31 жніўня 2023 года ў Цэнтральным дзелавым раёне ў паўднёваафрыканскім горадзе Яганэсбург у пяціпавярховым закінутым будынку на скрыжаванні вуліц Дэлверс і Альберт, які выкарыстоўваўся ў якасці неафіцыйнага жылля бяздомнымі, адбыўся пажар. Інцыдэнт стаў адным з самых страшных пажараў у ПАР.

## Будынак 
Будынак, дзе адбыўся пажар, знаходзіўся па адрасе Альберт-стрыт 80. Пабудаваны ў 1954 годзе. Першапачаткова ён выкарыстоўваўся як офіс Дэпартамента па нееўрапейскіх справах Яганэсбурга і служыў прапускным пунктам для забеспячэння выканання законаў аб прапусках, якія кантралявалі перамяшчэнне чарнаскурых людзей у горадзе ў рамках сістэмы апартэіду. З 1994 года ў будынку размяшчаўся жаночы прытулак. Пазней тут была клініка. У 2019 годзе пабудову занялі сквотэры.

## Здарэнне 
Пажар пачаўся каля 1:30 ночы. У будынку знаходзілася прыкладна 400 чалавек. Многія жыхары, ратуючыся, выскачылі з вокнаў будынка, некаторыя з іх не выжылі. У выніку здарэння загінулі па меншай меры 73 чалавекі і яшчэ 52 пацярпелі. Як заявіла член савета Мгчыні Тсваку, высокая колькасць ахвяр была абумоўлена тым, што перагародкі і вароты ўнутры будынка не дазволілі людзям выратавацца. Акрамя таго, каля 300 чалавек (141 хатніх гаспадарак) апынуліся без даху над галавой. 

## Заўвагі 
Катэгорыя:Яганэсбург
Катэгорыя:Жнівень 2023 года
Катэгорыя:Пажары 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 31 жніўня
Ваенна-прамысловы комплекс СССР

**Ваенна-прамысловы комплекс СССР** — сукупнасць усіх відаў ваеннай вытворчасці ў СССР.

## Гісторыя 
Савецкі ВПК ствараўся ў 1920—1930-я гады на базе пабудаваных раней абаронных прадпрыемстваў. Як пастаянна дзеючая сістэма ўзаемасувязяў суб’ектаў эканамічнай і сацыяльна-палітычнай структуры сфармаваўся ў пасляваенныя гады, ва ўмовах Халоднай вайны.

Да пачатку 80-х гадоў СССР стаў першым у свеце пастаўшчыком узбраенняў (па аб’ёме паставак), апярэдзіўшы ЗША. Савецкі ВПК выйшаў за рамкі адной дзяржавы, ператварыўшыся ў найважную сілу ў сусветнай эканоміцы і міжнародных адносінах:
* **Ваенная авіяцыя**. Асноўныя цэнтры — Масква і Падмаскоўе. Найбольш вядомая прадукцыя — самалёты серый МіГ, Су, Ту, Як, Ан і верталёты серый Ка і Мі.
* **Ракетна-касмічная тэхніка**. Асноўныя цэнтры — Масква, Падмаскоўе, Міяс і Жалезнагорск. Найбольш вядомая прадукцыя — балістычныя ракеты для «Топаль-М».
* **Артылерыйскія сістэмы**. Асноўныя цэнтры — Валгаград, Перм, Екацерынбург, Падольск, Ніжні Ноўгарад. Найбольш вядомая прадукцыя — «Град», «Ураган», «Смерч».
* **Стралковая зброя**. Асноўныя цэнтры — Іжэўск і Тула. Найбольш вядомая прадукцыя — Аўтамат Калашнікава.
* **Бранятанкавая тэхніка**. Асноўныя цэнтры — Валгаград, Харкаў, Омск, Ніжні Тагіл, Арзамас. Найбольш вядомая прадукцыя — Т-72.
* **Ваенныя караблі**. Асноўныя цэнтры — Санкт-Пецярбург, Ніжні Ноўгарад, Камсамольск-на-Амуры.
* **Боепрыпасы**. Асноўныя цэнтры — Паволжа, Заходняя Сібір, Урал.
Таксама выпускалася хімічная і ядзерная зброя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Быстрова И. В. Военно-промышленный комплекс в экономике СССР в годы холодной войны. — М.: ИРИ РАН, 2000. — С. 3. — 359 с.

Катэгорыя:Абаронная прамысловасць
Катэгорыя:Эканоміка СССР
Chirodectes maculatus

**Chirodectes maculatus*** — від медуз з атраду . Вылучаецца ў манатыпны род ***Chirodectes***.

## Гісторыя вывучэння 
Першы і адзіны навукова вывучаны асобнік віду *Chirodectes maculatus* быў злоўлены 2 мая 1997 года на знешнім краі Вялікага Бар’ернага рыфа прыкладна ў 43 км ад узбярэжжа паўночна-ўсходняга Квінслэнду, Аўстралія. Ён быў знойдзены на глыбіні 5 метраў ад паверхні. Аднак даследчыкі, якія ўпершыню апісалі яго, выказалі здагадку, што ён мог быць занесены ў гэты раён , які бушаваў непадалёк ад паўночна-ўсходніх берагоў Аўстраліі ў сакавіку 1997 года. Купал гэтай медузы меў вышыню каля 15 см, яго можна было назіраць у даследчай лабараторыі на працягу ўсяго некалькіх гадзін з-за таго, што ён быў вельмі далікатным.

Другі вядомы асобнік гэтага віду быў заўважаны дайверамі 26 снежня 2021 года ў водах непадалёк ад Паўночнага ўскрайку вострава Новая Ірландыя ў архіпелагу Бісмарка.

У 2022 годзе прадстаўнік віду быў зняты ля ўзбярэжжа Папуа — Новай Гвінеі дайверам Дарыянам Борчэрдсам. Гэта толькі другая вядомая дакументацыя гэтага рэдкага віду медуз.

## Арэал 
Трапічны від, які жыве ў заходняй акваторыі Ціхага акіяна. Сустракаецца вельмі рэдка.

## Таксанамія 
Від быў апісаны ў 2005 годзе брытанска-аўстралійскай групай біёлагаў і першапачаткова аднесены да роду  Agassiz, 1862 з сямейства  Thiel, 1936.

## Ядавітасць 
Выпадкі ўжальвання чалавека медузай *Chirodectes maculatus'' не вядомыя, пры даследаванні выяўленых асобнікаў ні адзін з іх не датыкаўся з целам чалавека, аднак з прычыны яе адносна вялікіх памераў і надзвычайнай атрутнасці некаторых прадстаўнікоў атраду  мяркуецца, што і гэты від таксама ядавіты.

Катэгорыя:Жыгучыя
Iotaphora admirabilis

**Iotaphora admirabilis** — від матылькоў сямейства .

## Апісанне 
Даўжыня пярэдняга крыла 24-26 мм. Агульны тон афарбоўкі крылаў светла-зялёнага колеру (пры выцвітанні з часам становіцца аліўкавым). Па вонкавым краі крылаў праходзіць белая палоска, пакрытая папярочна размешчанымі чорнымі рыскамі, а ўнутры ад яе праходзіць аблямоўка жоўтага колеру ўздоўж паласы і аналагічная аблямоўка маецца ля кораня пярэдніх крылаў. На замыкальнай вочка жылцы крыла знаходзіцца чорны штрых.

## Арэал 
Арэал віду ўключае Паўднёвае Прымор’е у Расіі і Кітай. Засяляе далінныя змешаныя лясы.

## Біялогія 
Аселы від. У год развіваецца ў адным пакаленні. Час лёту матылькоў адбываецца ў другой палове ліпеня — жніўні. Вусені — монафагі. Харчуюцца выключна лісцем . Вусень сваёй афарбоўкай і формай цела нагадвае паўразгарнуты ліст кармавой расліны. Акукляецца паміж сухім лісцем, сцягнутымі шаўкавінкай.

Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Пядзенікі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1883 годзе
Чангоні

**Раён наскальных малюнкаў Чангоні** () — помнік сусветнай спадчыны ў цэнтральнай частцы Малаві. Уяўляе сабою 127 участкаў наскальных малюнкаў, раскіданых на плошчы 126,4 км². 

Раён наскальных малюнкаў Чангоні месціцца высока на плато цэнтральнай Малаві на пакрытых лесам гранітных узгорках. Найбольш старажытныя малюнкі былі зроблены паляўнічымі, продкамі пігмеяў, у каменным веку. Традыцыю працягвалі банту, з прыходам якіх пачаўся жалезны век. Вядома, што земляробы чэва малявалі на скалах да XX ст. Наскальныя малюнкі Чангоні адлюстроўваюць культурную гісторыю мясцовых народаў і іх рытуальныя сімвалы. Мяркуецца, што паляны сярод скал з'яўляліся месцамі ініцыяцыі. 

У 2004 г. раён Чангоні быў унесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* Chongoni Rock-Art Area — UNESCO World Heritage Centre
* Smith, B.W. 2014. Chongoni rock art area. In Smith, C. (ed.) Encyclopedia of Global Archaeology: 1448-1452. New York: Springer
* Chongoni World Heritage Site Guide

Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Гісторыя Малаві
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Малаві
Катэгорыя:Петрогліфы
Сезон 2008/2009 «Вікторыі» Гродна

У сезоне 2008/2009 жаночы баскетбольны клуб «Вікторыя» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2008/2009 (** 4 месца**),
* Кубак Беларусі 2008 (**4 месца**).

## Склад каманды 
*  Аляксандра Зубрыцкая
*  Вераніка Валеўская
*  Надзея Богдан
*  Аляксандра Шымкавяк
*  Аляксандра Мусатава
*  Юлія Жук
*  Марыя Рашчэня
*  Анжэла Каханская
*  Караліна Падшывалава
*  Вераніка Адамік
*  Юлія Кейда
*  Вераніка Яканен
*  Анфіса Шульга
*  Аліцыя Куроўская
*  Вікторыя Адамік (пераведзена ў галоўную каманду падчас сезона)

## Трэнеры каманды 
*  Вікторыя Дацун (галоўны трэнер)
*  Наталля Сачук

## Гл. таксама 
* Сезон 2007/2008 «Вікторыі» Гродна
* Сезон 2009/2010 «Вікторыі» Гродна

## Спасылкі 
* 2008-2009

2008/2009
Вікторыя Гродна
Катэгорыя:2008 год у Гродне
Катэгорыя:2009 год у Гродне
Маломбэ

**Маломбэ** () — прэснаводнае возера на поўдні Малаві. Утвараецца на рацэ Шырэ, дзеліць яе плынь на верхнюю і ніжнюю. Плошча паверхні (2017 г.) — 314 км². Найбольшая глыбіня — каля 5,6 м. 

Возера Маломбэ сфарміравалася ў паўднёвай частцы Вялікай рыфтавай даліны ў выніку затаплення натуральнай западзіны ракою Шырэ. Сярэдняя частка адметна крутым схілам дна на захадзе. Паўднёвая частка паніжаецца спадзістым схілам да самага глыбокага месца. Дно пакрыта гразевымі адкладаннямі. 

Возера насяляе каля 10 відаў прамысловых рыб. Рыбалоўства вядзецца на працягу ўсяго года. У найбольш спрыяльныя гады вылаў рыбы дасягае 12 тысяч тон. Тым не меней, празмерны лоў прывёў да скарачэння рыбных рэсурсаў. Возера пацярпела ад рэгулявання ўзроўню вады на рацэ Шырэ. Яго ўзровень і плошча паверхні скараціліся.

## Спасылкі 
* Bathymetric Characteristics of Lake Malombe, Malawi
* Lake Malawi-Malombe Case Study
* Lake Malombe fishing communities' livelihood, vulnerability, and adaptation strategies

Катэгорыя:Азёры Малаві
Тарханкуцкае ўзвышша

**Тарханкуцкае ўзвышша** () — адносна павышаная заходняя частка раўнін Крыма, знаходзіцца на Тарханкуцкім паўвостраве. Вышыня да 179 м.

Геаструктурную аснову ўзвышша складаюць рознаўзроставыя блокі фундамента Скіфскай пліты, перакрытага асадачным чахлом мезазойска-кайназойскіх парод, верхні ярус якіх утвараюць вапнякі. Да асноўных належаць найбольш падняты Наваселіцкі (Еўпатарыйскі) блок у паўднёвай частцы і адасобленае ад яго вузкім грабенам Тарханкуцкае падняцце. У асадачным чахле прасочваецца серыя брахіантыклінальных складак. Значную ролю ў фарміраванні рэльефа адыгралі неаген-антрапагенавыя падняцці тэрыторыі. Рэльеф структурна-дэнудацыйны. Морфастуктурамі, якія адпавядаюць антыкліналям і сінкліналям, з’яўляюцца чатыры ўвалападобныя грады і міжградавыя паніжэнні. Морфаскульптурныя асаблівасці абумоўлены развіццём лагчынна-балкавых, а на ўзбярэжжы — пераважна абразійных форм, а таксама акумулятыўных утварэнняў у бухтах. З сучасных працэсаў пераважаюць абразійныя і зсоўныя.

Тарханкуцкае ўзвышша складаецца пераважна з вапнякоў, перакрытых лёсападобнымі суглінкамі. Паверхня хвалістая, градава-ўзгорыстая. У рэльефе з паўднёвага захаду на паўночны ўсход працягваюцца спадзістыя ўвалы (Бакальскі, Тарханкуцкі, Аленіўскі, Еўпатарыйскі), раздзеленыя карытападобнымі выцягнутымі паніжэннямі. Субшыротная працягласць паласы ўвалаў — 8-45 км. На ўзбярэжжы ўвалы ўтвараюць абрывістыя сценкі (Аленіўскі ўвал — да 60 м, Тарханкуцкі — скалы мыса Прыбойнага). Спадзістыя схілы ўвалаў глыбока рассечаны балкамі і лагчынамі. Гушчыня расчлянення 0,2-0,4 км/км², глыбіня — 40-80 м.

Характэрны стэпавыя мясцовасці — астанцова-водападзельныя, хваліста-прыводападзельныя, лагчынна-балкавыя. Уздоўж узбярэжжа развіваюцца абразійна-тэрасныя, зсоўныя і дэнудацыйна-схілавыя мясцовасці. На поўдні косы і перасыпы абмяжоўваюць азёры-ліманы ад мора, утвараючы акумулятыўныя выраўнаваныя берагі. Расліннасць стэпавая, сустракаюцца хмызнякі. Ворныя землі складаюць каля 50 % плошчы, пашы — 32 %, сады і вінаграднікі — 7 %, лесполасы — 1 %. Да запаведных аб’ектаў мясцовага значэння належаць ландшафтныя заказнікі Джангуль, Данузлаўскі, запаведныя ўрочышчы Вялікі Атлеш, Вялікі Кастэль. Карысныя выкапні: прыродны газ, будаўнічыя матэрыялы.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Географічна енциклопедія України: [в 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. Т. 3. — К.: Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1993. 

Катэгорыя:Рэльеф Крыма
Катэгорыя:Узвышшы Украіны
Уладзімір Якаўлевіч Сулкоўскі

**Уладзімір Якаўлевіч Сулко́ўскі** ( — ) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Брэст. У 1974 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. У 1974—1981 гадах выкладаў у Рэспубліканскай школе-інтэрнаце па музыцы выяўленчым мастацтве. Член Беларускага саюза мастакоў з 1981 года.

## Творчасць 
У. Я. Сулкоўскі працаваў у станковым жывапісе ў жанрах тэматычнай карціны, партрэта, пейзажа, нацюрморта. Яго творы адметныя класічным почыркам, своеасаблівай пабудовай кампазіцыі, фактурнай манерай, імкненнем да эпічнасці, мастацкай вобразнасцю і любоўю да беларускай зямлі.

Сярод твораў Уладзіміра Сулкоўскага: «Полацкі нацюрморт» (1974), «На родным Палессі» (1974), «Зямля Браслаўская» (1983), «Мой бераг родны» (1985), «Верасень» (1991), «Партрэт М. Багдановіча» (1991), «Навальніца на Палессі» (1992), «Курган» (2008), партрэты вядомых дзеячаў беларускай гісторыі і культуры — кіраўніка паўстання 1863—1864 гадоў Кастуся Каліноўскага, паэтаў Рыгора Барадуліна і Сяржука Сокалава-Воюша і інш. Напісаў серыю з 23 карцін «Радзіма Якуба Коласа» (1986—1989).

Працы мастака знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Нацыянальным цэнтры сучасных мастацтваў Рэспублікі Беларусь, Дзяржаўным літаратурна-мемарыяльным музеі Якуба Коласа, Літаратурным музеі Максіма Багдановіча і іншых музейных зборах Беларусі, Расіі, Украіны, Польшчы.

25 кастрычніка 1995 года Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Лукашэнка падарыў карціну «Зімовы дзень» («Wintertag») Арганізацыі Аб’яднаных Нацый ў гонар яе 50-й гадавіны.

## Літаратура 
* 
* 
* Уладзімір Сулкоўскі = Владимир Сулковский = Uladzimir Sulkowski / [аўтар тэксту і складальнік С. І. Анэйка.] — Мінск: Беларусь, 2020. — 78, [1] с.: іл. — (Славутыя мастакі з Беларусі = Знаменитые художники из Беларуси = Famous artists from Belarus). — ISBN 978-985-01-1400-6.

## Спасылкі 
* *Вікторыя АСКЕРА* Палескія адценні ў жывапісе Уладзіміра Сулкоўскага  // Літаратура і мастацтва
* Выстава твораў вядомага беларускага мастака Уладзіміра Сулкоўскага, прымеркаваная да 70-годдзя з дня яго нараджэння // Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь
* Сулковский Владимир Яковлевич // АртХаос
* *Изяслав Котляров* Светлогорской картинной галерее «Традиция» им. Г. Прянишникова исполняется 30 лет  // Светлагорскія навіны

Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Беларусі
Катэгорыя:Майстры нацюрморта Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Хюга

**Хюга** — горад у Японіі, размешчаны ў прэфектуры Міядзакі. Плошча горада — 336,29 км², насельніцтва — 61 887 чалавек (1 жніўня 2014 г.), шчыльнасць насельніцтва — 184,03 чал./км². Горад размешчаны на востраве Кюсю.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Масатора Кавана, японскі лёгкаатлет

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Міядзакі
Барбара Стрыцава

**Ба́рбара Стры́цава** (падчас замужжа — **За́главава-Стры́цава**, ; нар.  года, Пльзень, Чэхаславакія) — чэшская прафесійная тэнісістка; паўфіналістка аднаго турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Уімблдан-2019); пераможца двух турніраў Вялікага шлема ў парным разрадзе (Уімблдан-2019, 2023); фіналістка аднаго турніру Вялікага шлема ў парным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі-2020); пераможца 34 турніраў WTA (з іх два ў адзіночным разрадзе); першая ракетка свету ў парным разрадзе; шасціразовая ўладальніца Кубка Федэрацыі (2011, 2012, 2014, 2015, 2016, 2018) у складзе нацыянальнай зборнай Чэхіі; бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2016 года ў парным разрадзе.

У юніёрах: былая першая ракетка свету ў адзіночным і парным разрадах у юніёрскім рэйтынгу; пераможца двух юніёрскіх турніраў Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі-2002, 2003);  пераможца трох юніёрскіх турніраў Вялікага шлема ў парным разрадзе; пераможца парнага турніру Orange Bowl (2001).

## Агульная інфармацыя 
Ураджэнка Пльзеня — адна з дзвюх дачок Індржыха Стрыца і Ілоны Стрыцавай; яе сястру клічуць Івона.

Чэшка прыйшла ў тэніс у пяць гадоў; першым часам Барбара таксама паралельна займалася фігурным катаннем. Стрыцава аддае перавагу дзеянням за задняй лініяй; улюбёныя пакрыцці — трава і грунт.

14 лютага 2013 года ITF дыскваліфікавала чэшку на паўгады за парушэнне антыдопінгавых правіл (у яе аналізах быў знойдзены сібутрамін). Адлучэнне ад спаборніцтваў увайшло ў сілу з 16 кастрычніка 2012 года.

З 2007 па красавік 2015 года Барбара была замужам са сваім трэнерам Якубам Заглавай (кузэн іншай тэнісісткі жаночага тура — Сандры Заглававай). Пасля разводу ізноў пачала выступаць пад дзявочым прозвішчам.

У сакавіку 2021 года стала вядома, што Стрыцава рыхтуецца стаць маці, а ў верасні яна нарадзіла сына і назвала Вінсент.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
----
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі Чэхіі
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па тэнісе ў адзіночным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па тэнісе ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Федэрацыі (тэніс)
Катэгорыя:Тэнісісты, дыскваліфікаваныя за парушэнне антыдопінгавых правіл
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Джым Торп

**Джакабус Франсіскус Торп** (, сок-фокс Уа-То-Хак (Wa-Tho-Huk); , Prague, Індзейская тэрыторыя — , Ламіта, Каліфорнія) — амерыканскі спартсмен, лёгкаатлет (бег, скачкі ў даўжыню, вышыню і з шастом, кіданне дыска і дзіды, штурханне ядра, пяцібор’е, дзесяцібор’е), прымаў удзел таксама ў спаборніцтвах па баскетболе, бейсболе, амерыканскаму футболу (на прафесійным узроўні), хакеі, плаванні, тэнісе, боксе, стральбе з лука. Двухразовы пераможца летніх Алімпійскіх гульняў 1912 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лёгкаатлеты ЗША
Катэгорыя:Бейсбалісты ЗША
Катэгорыя:Мнагаборцы ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1912 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1912 года
Катэгорыя:Спартсмены некалькіх відаў спорту
Катэгорыя:Індзейцы
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Катэгорыя:Асобы на манетах
Торп

**Торп** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джым Торп — амерыканскі лёгкаатлет
* Ян Торп — аўстралійскі плывец
Сезон 2010/2011 «Вікторыі» Гродна

У сезоне 2010/2011 жаночы баскетбольны клуб «Вікторыя» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2010/2011 (**8 месца**),
* Кубак Беларусі 2010 (**групавы этап**).

## Склад каманды 
*  Анжэла Каханская
*  Караліна Падшывалава
*  Марыя Рашчэня
*  Надзея Богдан (пераведзена з галоўнай каманды падчас сезона)
*  Аляксандра Мусатава
*  Анастасія Горына
*  Валянціна Мышапуд
*  Анастасія Аўчыннікава
*  Ксенія Войшаль
*  Наталля Працкайла
*  Вераніка Валеўская
*  Віялета Кіўляк
*  Эмілія Кульбіцкая
*  Юлія Кейда
*  Вераніка Яканен
*  Алена Мартынава
*  Алёна Голубева
*  Вікторыя Нялепка
*  Аляксандра Шымкавяк

## Трэнеры каманды 
*  Вікторыя Дацун (галоўны трэнер)
*  Наталля Сачук

## Гл. таксама 
* Сезон 2009/2010 «Вікторыі» Гродна
* Сезон 2011/2012 «Вікторыі» Гродна

## Спасылкі 
* 2010-2011

2010/2011
Вікторыя Гродна
Катэгорыя:2010 год у Гродне
Катэгорыя:2011 год у Гродне
Кёрціс Маршал

**Кёрціс Маршал** (, нар. ) — аўстралійскі лёгкаатлет, спецыяліст па скачках з шастом. Выступае за зборную Аўстраліі па лёгкай атлетыцы з 2014 года, бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2023 года, двухразовы чэмпіён Гульняў Садружнасці (2018 і 2022), трохразовы чэмпіён Аўстраліі, удзельнік Алімпійскіх гульняў 2016 і 2020 гадоў.

## Біяграфія 
Кёрціс Маршал нарадзіўся 25 красавіка 1997 года ў горадзе Адэлаіда, Паўднёвая Аўстралія.

Упершыню заявіў аб сабе ў лёгкай атлетыцы на міжнароднай арэне ў сезоне 2014 года, калі ўвайшоў у склад аўстралійскай нацыянальнай зборнай і выступіў на сусветным першынстве сярод юніёраў у Юджыне, дзе з вынікам 5,00 м не змог пераадолець папярэдні кваліфікацыйны этап.

У 2015 годзе выйграў сярэбраны медаль на чэмпіянаце Аўстраліі ў Брысбене.

У 2016 годзе быў лепшым у заліку аўстралійскага нацыянальнага чэмпіянату ў Сіднеі, стаў сярэбраным прызёрам на юніёрскім сусветным першынстве ў Быдгашчы, уступіўшы ў фінале толькі амерыканцу Дзікіну Вольцу. Выканаўшы алімпійскі кваліфікацыйны нарматыў, шчасна прайшоў адбор на летнія Алімпійскія гульні ў Рыа-дэ-Жанэйра — у праграме скачкоў з тычкай паказаў вынік 5,60 метра, чаго аказалася недастаткова для выхаду ў фінал.

Пасля Алімпіяды ў Рыа Маршал застаўся ў складзе лёгкаатлетычнай каманды Аўстраліі і працягнуў прымаць удзел у найбуйнейшых міжнародных спаборніцтвах. У 2017 годзе на чэмпіянаце Аўстраліі ў Сіднеі ён зноў перасягнуў усіх сваіх сапернікаў, тады як на чэмпіянаце свету ў Лондане стаў сёмым.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Аўстраліі
Gastropacha

***Gastropacha*** — род начных матылькоў сямейства . Упершыню быў апісаны Охсенхаймерам у 1810 годзе.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
** 
* 
* 
** 
* 
** 
** 
* 
* 
** 
** 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Коканапрады
Крыстафер Нільсен (лёгкаатлет)

**Крыстафер Нільсен** (; нар.  г., Канзас-Сіці, Місуры) — амерыканскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца ў скачках з шастом. Сярэбраны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2020 у Токіа, прызёр чэмпіянатаў свету.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 13 студзеня 1998 года ў горадзе Канзас-Сіці, штат Місуры.

Скончыў сярэднюю школу Парк-Хіл у Канзас-Сіці, штат Місуры. Устанавіў рэкорд сярэдняй школы ЗША ў скачках з шастом на секцыйных спаборніцтвах класа 5 у Місуры (вынік 5,61 м).

Вучыцца ва Універсітэце Паўднёвай Дакоты.

6-разовы чэмпіён ЗША па скачках з тычкай у першай камандзе NCAA Division I і 3-разовы чэмпіён NCAA па скачках з тычкай па лёгкай атлетыцы. Нільсен трымае рэкорды школы Каётс у Паўднёвай Дакоце па скачках з тычкай у памяшканні 5,80 м (19 футаў 0 цаляў) і 5,86 м на адкрытым паветры (19 футаў 3 цалі) на адкрытым паветры.

Устанавіў рэкорд ЗША і NACAC для скачкоў з тычкай U-20 на адкрытым паветры — 5,75 м (18 футаў 10 цаляў), а для скачкоў з тычкай U-20 — для зачыненых памяшканняў — 5,70 метраў.

Удастоены звання лепшага палявога спартсмена Саміта 2017 года ў памяшканні і лепшага палявога спартсмена Саміта 2017 года.

Нільсэн выйграў Texas Relays у 2018 годзе, прайшоўшы дыстанцыю 5,80 метраў, пазней біўся з Сэмам Кендрыкс на Drake Relays 2018, дзе ён пераадолеў 5,78 метраў.

Заняў другое месца на чэмпіянаце NCAA I дывізіёна па лёгкай атлетыцы ў памяшканні 2019 года і выйграў тытул у скачках з тычкай у чэмпіянаце NCAA па лёгкай атлетыцы сярод мужчын I дывізіёна на адкрытым паветры, сабраўшы рэкорд на чэмпіянаце NCAA I дывізіёна па лёгкайй атлетыцы.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты ЗША
Масатора Кавана

**Масатора Кавана** (нар. , , Міядзакі) — японскі лёгкаатлет, спецыяліст па спартыўнай хадзьбе. Прадстаўляе зборную Японіі па лёгкай атлетыцы, пераможца чэмпіянатаў свету 2022 і 2023 гадоў, удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года.

## Біяграфія 
Масатора Кавана нарадзіўся 23 кастрычніка 1998 года ў Хюга.

Удзельнічаў у Алімпійскіх гульнях 2020 года ў Токіа — фінішаваў шостым у хадзьбе на 50 км з вынікам 3:51:56.

На чэмпіянаце свету 2022 года ў ЗША стаў сярэбраным прызёрам у спрынце на 35 кіламетраў. Дыстанцыю пераадолелі за 2:23:15.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які праходзіў у Будапешце, японская спартсменка стала бронзавым прызёрам чэмпіянату свету ў спартыўнай хадзьбе на 35 кіламетраў з вынікам 2:25:12 і лепшым асабістым часам сезон.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты
Катэгорыя:Спартсмены Японіі
Джувон Харысан

**Джувон Харысан** (; нар.  г., Хантсвіл, Алабама) — амерыканскі лёгкаатлет, скакун у вышыню і ў даўжыню. Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2023 года. Удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года.

## Біяграфія 
Харысан вучыўся ў Калумбійскай сярэдняй школе ў Хантсвілі, штат Алабама.

У 2018 годзе на юніёрскім чэмпіянаце свету ў Фінляндыі ў скачках у вышыню ён з вынікам 2,23 метра стаў бронзавым прызёрам.

27 чэрвеня 2021 года Харысан стаў пераможцам як у скачках у даўжыню, так і ў вышыню на Алімпійскім нацыянальным адборачным турніры ЗША ў Юджыне. На летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года ён стаў першым амерыканцам з часоў Джыма Торпа ў 1912 годзе, які ўдзельнічаў на Алімпійскіх гульнях як у скачках у даўжыню, так і ў вышыню. У вышыні з вынікам 2,33 метра стаў сёмым, а ў даўжыні з вынікам 8,15 метраў заняў выніковае пятае месца.

У 2023 годзе Харысан заваяваў сярэбраны медаль на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы ў Будапешце, заняўшы другое месца пасля дзейнага алімпійскага чэмпіёна Джанмарка Тамберы з Італіі, нягледзячы на тое, што таксама як і еўрапеец пераадолеў тыя ж 2,36 метра вышыні.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты ЗША
Уэйн Пінак

**Уэйн Пінак** (; нар. , Кінгстан) — ямайскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца ў скачках у даўжыню. Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2023 года.

## Біяграфія 
Пінак дэбютаваў на дарослым чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы ў 2022 годзе, у Юджыне, фінішаваўшы дзевятым у спаборніцтвах па скачках у даўжыню, з вынікам 7,88 метра. Да гэтага Уэйн у 2022 годзе выйграў скачкі ў даўжыню на чэмпіянаце NCAA па лёгкай атлетыцы I дывізіёна.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы Будапешце Пінок выйграў срэбра ў скачках у даўжыню з вынікам 8,50 метра.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Ямайкі
Сезон 2011/2012 «Вікторыі» Гродна

У сезоне 2011/2012 жаночы баскетбольны клуб «Вікторыя» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2011/2012 (**6 месца**).

## Склад каманды 
*  Алена Мартынава
*  Вікторыя Нялепка
*  Наталля Працкайла
*  Анастасія Горына
*  Віялета Кіўляк
*  Эмілія Кульбіцкая
*  Валянціна Мышапуд
*  Анастасія Аўчыннікава
*  Ксенія Войшаль
*  Алёна Голубева
*  Марыя Хмара
*  Ганна Царэвіч
*  Вераніка Яканен
*  Ганна Ермачкова

## Трэнеры каманды 
*  Вікторыя Дацун (галоўны трэнер)
*  Наталля Сачук

## Гл. таксама 
* Сезон 2010/2011 «Вікторыі» Гродна
* Сезон 2012/2013 «Вікторыі» Гродна

## Спасылкі 
* 2011-2012

2011/2012
Вікторыя Гродна
Катэгорыя:2011 год у Гродне
Катэгорыя:2012 год у Гродне
Таджэй Гейл

**Таджэй Гейл** (; нар.  г., Кінгстан) — ямайскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца ў скачках у даўжыню. Чэмпіён свету 2019 года, сярэбраны прызёр Панамерыканскіх гульняў 2019 года, чэмпіён Ямайкі 2019 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 жніўня 1996 года ў Кінгстане, Ямайка. Там жа скончыў сярэднюю школу Papine High School.

Трэніруецца пад кіраўніцтвам Стывена Фрэнсіса. У 2019 годзе Таджэй стаў першым ямайцам, які выйграў золата чэмпіянату свету ў скачках у даўжыню.

На Гульнях Садружнасці 2018 года ў аўстралійскім Голд-Косце ён заняў чацвёртае месца скокнуўшы на 8,12 м. Яго першая перамога ў брыльянтавай Лігі прыпала на 13 ліпеня 2018 года ў Рабаце. У жніўні таго ж года Таджэй стаў сярэбраным прызёрам чэмпіянату Паўночнай Амерыкі, Цэнтральнай Амерыкі і краін Карыбскага басейна з вынікам 8,24 м.

На Панамерыканскіх гульнях у Ліме, у 2019 годзе, ямайскі атлет стаў сярэбраным прызёрам у спаборніцтвах па скачках у даўжыню. Яго вынік — 8,17 метра. Гэта на 10 сантыметраў менш, чым у пераможцы спаборніцтваў.

28 верасня 2019 года Таджэй у горадзе Доха стаў чэмпіёнам свету ў скачках у даўжыню, паказаўшы ў першай жа спробы фінальных спаборніцтваў свой лепшы вынік за кар’еру — 8,69 метра.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы Будапешце Таджэй выйграў бронзу ў скачках у даўжыню з вынікам 8,27 метра.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Ямайкі
Metatrichia vesparium

**Metatrichia vesparium** — від слізевікоў сямейства .

## Апісанне 
### Макраскапічныя ўласцівасці 
Пладовыя целы ад булавападобных да цыліндрычных, сядзячыя або з хвосцікамі на субстраце. Могуць расці паасобку або групамі да 50 і больш асобных пладовых цел, злучаных разам на адным сцябле. Таксама можа ўтварыцца псеўдаэталія. Паверхня бліскучая чорная, чырванавата-карычневая да цёмна-чырвонай або медна-чырвонай. Пладовыя целы дасягаюць агульнай вышыні ад аднаго да трох міліметраў і дыяметра ад 0,2 да 0,8 міліметраў. У асобных выпадках яны могуць расці на плошчы ў некалькі квадратных метраў.

Сцябло можа быць розным. Часам яно толькі абазначана; часам дасягае ў даўжыню да двух міліметраў. Дыяметр — ад 0,1 да 0,3 міліметра; у групах можа мець таўшчыню да міліметра. Сцябло пляскатай формы і цёмна-чырвонага колеру. Паверхня маршчыністая. Перапончаты субстрат (гіпаталус) мае жаўтлява-белы колер, але афарбаваны ў чырвона-карычневы колер каля сцябла або пладовых цел.

Абалонка (перыдый) складаецца з двух слаёў. Унутраны празрысты і ў праходным святле выглядае светла-мядовым. Тоўсты вонкавы непразрысты пласт афарбаваны ў цёмна-чырванавата-карычневы колер. На верхнім баку пладоў звычайна маецца рэзка акрэсленае, злёгку выпуклае вечка. Рэдка пладовыя целы раскрываюцца нерэгулярна. Астатняя частка перыдыю пастаянная і пасля выхаду капіліцыя нагадвае асінае гняздо . Пазней ён разрываецца ўздоўж.

Капіліцый у масе выглядае ад цагляна-чырвонага да іржава-карычневага. Складаецца з вельмі эластычных нітак (элатэраў), якія пасля выхаду з пладовых тэл хутка і непарыўна пераплятаюцца адна з адной. Споры ад карычнева-чырвонага да колеру іржы. Плазмодый жоўтага, ад цёмна-чырвонага да чорнага колеру.

### Мікраскапічныя ўласцівасці 
Споры ад круглявай да шырокаэліптычнай формы. Круглыя споры маюць дыяметр ад 9 да 13 мікраметраў; Шырокаэліптычныя споры маюць памеры ад 8,5 да 9,5 на 11-12,5 мікрон. На паверхні ёсць дробныя бародаўкі.

### Падобныя віды 
*Від мае падабенства з . Аднак у апошняга пладовыя целы звычайна маюць сферычную форму, а капіліцый звычайна менш чырванаваты і хутчэй ад іржава-карычневага да карычневага. Мікраскапічна від адрозніваецца адсутнасцю шыпоў на больш позніх і больш доўгіх завостраных канцах (да 50 мікрон).

## Экалогія 
*Metatrichia vesparium* можна знайсці на ўсіх відах драўніны, прычым перавагу аддаюць цвёрдай. Рэдка расце і на пладовых целах драўняных грыбоў. Пладовыя целы можна сустрэць круглы год, але часцей за ўсё яна сустракаецца ў перыяд з сакавіка па май і з кастрычніка па лістапад. Назіраліся сувязі з , , , , , ,  і некаторымі відамі роду , сярод іншых; яго таксама можна знайсці разам з роднасным .

## Распаўсюджанне 
*Metatrichia vesparium'' — адзін з самых распаўсюджаных слізевікоў, які можна знайсці паўсюль. Ён распаўсюджаны па ўсім свеце.

## Літаратура 
* Hermann Neubert, Wolfgang Nowotny, Karlheinz Baumann: Die Myxomyceten Deutschlands und des angrenzenden Alpenraumes unter besonderer Berücksichtigung Österreichs. Band 1. Karlheinz Baumann Verlag, Gomaringen 1993, ISBN 3-929822-00-8.

Катэгорыя:Міксаміцэты
Сас

**Сас**:
* Сас (герб)

## Прозвішча 
* Анатоль Фаміч Сас — савецкі спартсмен (акадэмічная грэбля)
* Ганна Дзмітрыеўна Сас — беларуская футбалістка
* Эмешэ Сас — венгерская фехтавальшчыца, алімпійская чэпіёнка
Анатоль Фаміч Сас

**Анатоль Фаміч Сас** (; ,  — ) — савецкі спартсмен (акадэмічнае веславанне), алімпійскі чэмпіён (1968), заслужаны майстар спорту СССР (1968).

## Спартыўная кар’ера 
* Алімпійскі чэмпіён 1968 у веславанні на двойцы парнай з Аляксандрам Цімошыніным
* Удзельнік алімпійскіх гульняў 1964 — 7 месца (чацвёрка двухлопасцевая)
* Сярэбраны прызёр чэмпіянату Еўропы 1965
* Чэмпіён СССР: 1967 у веславанні на адзіночцы, 1968 на двойцы парнай

Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) СССР
Султан (значэнні)

**Султан** — шматзначны тэрмін.

* Султан — тытул вярхоўнага правіцеля ў шэрагу мусульманскіх дзяржаў.
* Султан — суквецце злакаў, несапраўдны колас.
* Султан — упрыгожанне з пёраў ці конскіх валасоў.
Мілціядыс Тэнтаглу

**Мілціядыс Тэнтаглу** (грэч. Μιλτιάδης Τεντόγλου; нар. , Салонікі) — грэчаскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца ў скачку ў даўжыню. Чэмпіён Алімпійскіх гульняў 2020 года, чэмпіён свету 2023 года, чэмпіён свету 2022 года ў памяшканні, двухразовы чэмпіён Еўропы (2018 і 2022) і двухразовы чэмпіён Еўропы ў памяшканні.

## Біяграфія 
У 2016 годзе на чэмпіянаце свету сярод юніёраў Мілтыядзіс заваяваў сярэбраны медаль.

18 чэрвеня 2017 года, на чэмпіянаце Грэцыі ў Патрах, ён абнавіў свой асабісты рэкорд да 8,30 м (+1,8 м/с). У ліпені ён выйграў тытул чэмпіёна Еўропы сярод юніёраў у Гросета са скачком 8,07 м.

20 ліпеня 2018 года ён выйграў балканскі чэмпіянат у Старой Загоры з вынікам 8,17 м.

8 жніўня 2018 года на чэмпіянаце Еўропы ў Берліне ён апярэдзіў усіх сапернікаў з вынікам 8,25 м стаў чэмпіёнам Еўропы ў скачках у даўжыню.

На чэмпіянаце Еўропы ў памяшканні ў польскім Торуні ў сакавіку 2021 года заваяваў залаты медаль чэмпіянату кантынента ў скачках у даўжыню з вынікам 8,35 метраў і стаў двухразовым чэмпіёнам Еўропы ў памяшканнях.

26 мая 2021 года ў Афінах устанавіў асабісты рэкорд — 8,60 м. Гэта трэці ў гісторыі вынік для еўрапейскіх скакуноў пасля Роберта Эміяна (8,86, 1987) і Луіса Цатумаса (8,66, 2007).

2 жніўня 2021 года Тэнтаглу выйграў золата на Алімпійскіх гульнях у Токіа. З вынікам 8,41 м грэк толькі па другім лепшым выніку апярэдзіў кубінца Хуана Мігеля Эчаварыю. Пры гэтым у кваліфікацыі Эчаварыя скокнуў на 8,50 м, але ў фінале не змог паўтарыць гэты вынік. Тэнтаглу стаў першым у гісторыі грэкам, які выйграў скачкі ў даўжыню на Алімпійскіх гульнях.

На чэмпіянаце свету ў памяшканні 2022 года выйграў золата з нацыянальным рэкордам (8,55 м). Таксама скокнуў на 8,51 м.

На чэмпіянаце свету 2022 года ў Арэгоне Тэнтаглу стаў другім з вынікам 8,32 м, золата выйграў кітаец Ван Цзянань (8,36 м).

Катэгорыя:Лёгкаатлеты
Катэгорыя:Спартсмены Грэцыі
Дзяржаўны ўніверсітэт імя Осціна Пі

**Дзяржаўны ўніверсітэт імя Осціна Пі** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Кларксвіл у штаце Тэнесі.

## Гісторыя 
Універсітэт быў заснаваны ў 1927 годзе і названы ў гонар тагачаснага губернатара штата Осціна Пі.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і літаратуры
* Каледж навук пра паводзіны і здароўе
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж паслядыпломнай адукацыі
* Каледж прыродазнаўчых навук, тэхналогій, інжынерыі і матэматыкі
* Школа тэхналогій і дзяржаўнага кіравання

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэнесі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэнесі
Катэгорыя:Кларксвіл (Тэнесі)
Прушынскі

**Прушынскі**:
* Прушынскія

## Прозвішча 
* Аляксандр Ксавер’евіч Прушынскі — беларускі і польскі грамадскі дзеяч, журналіст
* Аляксандр Уладзіміравіч Прушынскі (Алесь Гарун) — беларускі паэт
* Антон Антонавіч Прушынскі — мінскі фатограф
* Казімір Прушынскі — польскі вынаходнік
* Конрад Прушынскі — польскі дзеяч асветы
* Міхал Прушынскі — дзяржаўны службовец
* Станіслаў Прушынскі (маршалак шляхты)
* Станіслаў Ксаверый Прушынскі — ураднік Вялікага Княства Літоўскага
* Фелікс Раймунд Прушынскі — удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў
* Юзаф Прушынскі — ураднік Вялікага Княства Літоўскага
* Яўстах Прушынскі — мінскі губернскі маршалак (1863—1877)
Мікалай Якаўлевіч Мяскоўскі

**Мікалай Якаўлевіч Мяскоўскі** (; , Новагеоргіеўск, Варшаўская губерня, Расійская імперыя — , , СССР) — рускі і савецкі ,  і крытык, музычна-грамадскі дзеяч. Народны артыст СССР (1946). Лаўрэат пяці Сталінскіх прэмій (1941, 1946 — двойчы, 1950, 1951 — пасмяротна). Доктар мастацтвазнаўства (1940). Адзін з найбуйнейшых сімфаністаў першай паловы XX стагоддзя, які стварыў у 1908—1949 гадах 27 сімфоній.
Султан (суквецце)

]]
**Султа́н** (*anthurus*) — суквецце многіх злакаў, несапраўдны колас.

Падобны на складаны колас. З’яўляецца разнавіднасцю мяцёлкі. Складаецца са скучаных каласкоў з вельмі кароткімі галінкамі. Характэрны раслінам некаторых родаў злакаў (,  і інш.).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Анатомія раслін
Катэгорыя:Суквецці
Чыркоў

**Чыркоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арцём Чыркоў — беларускі спявак
* Барыс Пятровіч Чыркоў — савецкі акцёр
* Віктар Віктаравіч Чыркоў — Галоўнакамандуючы ВМФ Расіі
Барыс Пятровіч Чыркоў

**Барыс Пятровіч Чыркоў** (; 31 ліпеня [13 жніўня] 1901, с. Лазавая-Паўлаўка, Кацярынаслаўская губерня, Расійская імперыя — , , СССР) — савецкі } тэатра і кіно, педагог, }. Герой Сацыялістычнай Працы (1975), народны артыст СССР (1950), лаўрэат чатырох Сталінскіх прэмій (1941, 1947, 1949, 1952) і Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя К. С. Станіслаўскага (1979). Кавалер трох ордэнаў Леніна (1938, 1967, 1975).
Курманаўскі сельсавет

**Курма́наўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Курманава.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Мсціслаўскага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Мсціслаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 29 жніўня 1959 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Раздзельскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мсціслаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Мсціслаўскі сельсавет

**Мсцісла́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мсціслаўскага раёна Калінінскай акругі. Цэнтр — горад Мсціслаў.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Мсціслаўскага раёна Калінінскай акругі БССР. 24 верасня 1926 года скасаваны ў сувязі з утварэннем Мсціслаўскага гарсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мсціслаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1926 годзе
Сезон 2012/2013 «Вікторыі» Гродна

У сезоне 2012/2013 жаночы баскетбольны клуб «Вікторыя» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2012/2013 (**6 месца**),
* Кубак Беларусі 2012 (**4 месца**).

## Склад каманды 
*  Марыя Рашчэня
*  Віялета Кіўляк
*  Алёна Голубева
*  Вікторыя Скрабко
*  Караліна Падшывалава
*  Ксенія Войшаль (пераведзена ў галоўную каманду падчас сезона)
*  Наталля Працкайла
*  Валянціна Мышапуд
*  Ганна Царэвіч
*  Алена Мартынава
*  Анастасія Анцыферава
*  Марыя Мяснікова
*  Анастасія Горына (пераведзена ў галоўную каманду падчас сезона)
*  Ніна Салаўёва
*  Таццяна Хадзько
*  Аляксандра Мусатава
*  Ганна Ермачкова
*  Анастасія Аўчыннікава

## Трэнеры каманды 
*  Вікторыя Дацун (галоўны трэнер, да студзеня 2013 года)
*  Валянціна Навойчык (галоўны трэнер, са студзеня 2013 года)
*  Наталля Сачук

## Гл. таксама 
* Сезон 2011/2012 «Вікторыі» Гродна
* Сезон 2013/2014 «Вікторыі» Гродна

## Спасылкі 
* 2012-2013

2012/2013
Вікторыя Гродна
Катэгорыя:2012 год у Гродне
Катэгорыя:2013 год у Гродне
Вэб-фрэймворк

**Вэб-фрэймворк** (**WF**) або фрэймворк вэб-праграм (**WAF**) — праграмная аснова, прызначаная для падтрымкі распрацоўкі вэб-праграм, уключаючы вэб-сэрвісы, вэб-рэсурсы і вэб-інтэрфейсы. Вэб-фрэймворкі забяспечваюць стандартны спосаб стварэння і разгортвання вэб-праграм у Сусветнай павуціне. Вэб-фрэймворкі закліканы аўтаматызаваць працавыдаткі, звязаныя са звычайнымі дзеяннямі, якія выконваюцца пры распрацоўцы вэб-праграм. Напрыклад, шматлікія вэб-фрэймворкі прадастаўляюць бібліятэкі для доступу да баз даных, шабланізатары, кіраванне сеансамі і часта спрыяюць паўторнаму выкарыстанню кода. Хоць яны часта арыентаваны на распрацоўку дынамічных сайтаў, іх можна прымяняць і для статычных старонак.

## Гісторыя 
Паколькі дызайн WWW не быў дынамічным па сваёй сутнасці, раннія гіпертэксты ўяўлялі сабой тэкставыя файлы HTML з ручным кадаваннем, якія публікаваліся на вэб-серверах. Любыя мадыфікацыі апублікаваных старонак мусілі выконвацца іх аўтарам. У 1993 годзе быў уведзены стандарт Common Gateway Interface (CGI) для ўзаемадзеяння знешніх праграм з вэб-серверамі, які дазволіў ствараць дынамічныя вэб-старонкі з карыстальніцкім ўводам.

Аднак першапачатковыя рэалізацыі інтэрфейсу CGI звычайна негатыўна ўплывалі на нагрузку сервера, паколькі кожны запыт запускаў асобны працэс. У больш сучасных рэалізацыях нараўне з іншымі прыёмамі выкарыстоўваюцца пастаянныя працэсы, што дазваляе паменшыць нагрузку на рэсурсы сервера і павысіць агульную прадукцыйнасць.

У 1995 годзе ўпершыню з’явіліся асяроддзі распрацоўкі вэб-праграм на існуючых мовах праграмавання, а таксама новыя мовы, арыентаваныя на працу ў Інтэрнэце, такія як ColdFusion, PHP і Active Server Pages.

У канцы 1990-х гадоў сталі з’яўляцца развітыя «full stack» фрэймворкі, якія часта аб’ядноўвалі мноства бібліятэк, карысных для вэб-распрацоўкі, у адзіны праграмны стэк. У якасці прыкладу можна прывесці ASP.NET, Java EE, WebObjects, web2py, OpenACS, Catalyst, Molicious, Ruby on Rails, Laravel, Grails, Django, Zend Framework, Sails.js, Yii, CakePHP, Symfony.

Катэгорыя:Вэб-праграмы
Катэгорыя:Вэб-распрацоўка
Ліга Еўропы УЕФА 2023/2024

**Ліга Еўропы УЕФА 2023/24** — 53-ы розыгрыш штогадовага клубнага турніру ў еўрапейскім футболе і 13-ы пад назвай Ліга Еўропы УЕФА.

Фінал адбыўся на стадыёне «Авіва» ў сталіцы Ірландыі Дубліне 22 мая 2024 года. Італьянская «Аталанта» атрымала перамогу над «Баерам», перарваўшы рэкордную серыю нямецкага клуба без паражэнняў. Клуб-пераможца атрымаў месца ў групавым этапе Лігі Чэмпіёнаў УЕФА 2024/2025, а таксама згуляе з пераможцам Лігі Чэмпіёнаў УЕФА 2023/2024 у матчы за Суперкубак УЕФА 2024.

Гэты апошнім сезон з фарматам групавога этапу з 32 камандамі, з сезона 2024/2025 ўведзены новы фармат еўракубкаў.

## Рэйтынг асацыяцый 
Колькасць месц ад кожнай краіны размеркоўвалася ў залежнасці ад каэфіцыенту краін УЕФА на 2022 год, якія ўлічваюць выступленне каманд у еўракубках з 2017/18 па 2021/22 сезоны.

|}

## Кваліфікацыя 
### Трэці кваліфікацыйны раўнд 
#### Чэмпіёнскі шлях 
#### Шлях прадстаўнікоў ліг 
### Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф 
## Групавы этап 
### Група A 
### Група B 
### Група C 
### Група D 
### Група E 
### Група F 
### Група G 
### Група H 
## Плей-оф 
### 1/16 фіналу 
### 1/8 фіналу 
### 1/4 фіналу 
### 1/2 фіналу 
### Фінал 
Фінальны матч адбыўся 22 мая 2024 года ў Дубліне.

Катэгорыя:Ліга Еўропы УЕФА
Катэгорыя:2023 год у футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
FastAPI

**FastAPI** — вэб-фрэймворк на Python для стварэння API. Адзін з самых хуткіх і папулярных (пасля Django і Flask) вэб-фрэймворкаў на Python (на момант 2022 года).

## Апісанне 
FastAPI актыўна выкарыстоўвае дэкаратары, анатацыі тыпаў і інтраспекцыю кода, што дазваляе паменшыць колькасць шаблоннага кода ў вэб-праграме. FastAPI аўтаматычна генеруе і адлюстроўвае дакументацыю паводле спецыфікацыі OpenAPI.

У аснове FastAPI ляжаць дзве бібліятэкі — *Starlette* (ASGI-фрэймворк) і *Pydantic* (для апісання схем даных); FastAPI склейвае іх і рэалізуе некаторыя дадатковыя магчымасці — рэгістрацыю прадстаўленняў праз укараненне залежнасцяў, працу з аўтэнтыфікацыяй і аўтарызацыяй, аўтаматычную генерацыю дакументацыі і іншае . Магчыма выкарыстанне як асінхронных, так і сінхронных прадстаўленняў.

## Прызнанне 
Самы любімы вэб-фрэймворк на Python па апытанках сярод распрацоўшчыкаў на Stack Overflow (2021, 2022).

## Прыклад кода 
```python3
from fastapi import FastAPI

app = FastAPI()

@app.get("/")
async def root():
  return {"message": "Hello World"}
```

Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне, напісанае на Python
Катэгорыя:Фрэймворкі на Python
Сезон 2013/2014 «Вікторыі» Гродна

У сезоне 2013/2014 жаночы баскетбольны клуб «Вікторыя» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2013/2014 (**7 месца**).

## Склад каманды 
*  Марыя Мяснікова
*  Паліна Зялінская
*  Юлія Рукша
*  Віялета Кіўляк
*  Вераніка Рукша
*  Вольга Санько
*  Анастасія Бруцкая
*  Ганна Царэвіч
*  Таццяна Хадзько
*  Вікторыя Скрабко
*  Анастасія Анцыферава
*  Дар’я Калач
*  Алена Місюкевіч
*  Ганна Ермачкова
*  Таццяна Трафімовіч

## Трэнеры каманды 
*  Валянціна Навойчык (галоўны трэнер)
*  Вікторыя Дацун
*  Наталля Сачук

## Гл. таксама 
* Сезон 2012/2013 «Вікторыі» Гродна
* Сезон 2014/2015 «Вікторыі» Гродна

## Спасылкі 
* 2013-2014

2013/2014
Вікторыя Гродна
Катэгорыя:2013 год у Гродне
Катэгорыя:2014 год у Гродне
Тэнесійскі ўніверсітэт у Чатанузе

**Тэнесійскі ўніверсітэт у Чатанузе** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Чатануга ў штаце Тэнесі.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж інжынерыі і інфарматыкі
* Каледж здароўя, адукацыі і прафесійных студый
* Каледж бізнесу
* Школа аспірантуры
* Ганаровы каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэнесі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэнесі