open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рудкаўшчынскі сельсавет

**Ру́дкаўшчынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Горацкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Рудкаўшчына.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Аршанскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Аршанскім раёне БССР. З 5 красавіка 1935 года ў складзе Горацкага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 20 лістапада 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Саўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 594 чалавекі, з іх 94,9 % — беларусы, 3,9 % — рускія, 0,5 % — украінцы.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў: агарагарадок Рудкаўшчына, вёскі Валаўцы, Ермалоўка, Казлы, Кустоўка і Хамянічы.

## Інфраструктура 
Праз сельсавет праходзіла рэспубліканская аўтадарога Крычаў — Орша — Лепель .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Горацкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Аршанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Эўтаназія

**Эўтаназія** (радзей эйтаназія) (грэч.: ευ-«добры» θάνατος «смерць») — практыка спынення (або скарачэння) жыцця чалавека, які пакутуе невылечным захворваннем, цярпіць невыносныя пакуты, задавальненне просьбы без медыцынскіх паказанняў у бязбольнай ці мінімальна балючай форме з мэтай спынення пакут. Пярэчыць клятве Гіпакрата.

«Кароткі Оксфардскі слоўнік» дае тры значэнні словы «эўтаназія»: першае — «спакойная і лёгкая смерць», другое — «сродкі для гэтага», трэцяе — «дзеянні для яе ажыццяўлення».

Tэрмін «эўтаназія» выкарыстоўваецца таксама ў дачыненні да ўсыплення лабараторных і бадзяжных жывёл.

## Класіфікацыя 
У асноўным разглядаюць некалькі відаў эўтаназіі:

* Добраахвотная – пацыент дае згоду на правядзенне працэдуры.
* Нядобраахвотная – згоду пацыента немагчыма атрымаць.
* Прымусовая – супраць волі пацыента.
* Пасіўная – адмова ад лячэння ці тэрапіі, неабходных для падтрымання жыцця.
* Актыўная – прымяненне смяротных рэчываў для спынення жыцця.

## Прававы статус эўтаназіі 
Эўтаназія з'яўляецца дыскусійнай тэмай у грамадстве, пры гэтым штогод павялічваецца колькасць краін, у якіх яна становіцца законнай. Сярод іх Нідэрланды, Бельгія, Люксембург, Калумбія, Канада, Іспанія, Новая Зеландыя, Эквадор, Швейцарыя.

У Беларусі эўтаназія забаронена Законам «Аб ахове здароўе». У артыкуле 31 таксама адзначаецца, што "асоба, якая свядома заахвоціла іншую асобу да эўтаназіі і (ці) здзейсніла эўтаназію, нясе адказнасць у адпаведнасці з заканадаўчымі актамі.

## Крыніцы 
## Гл. таксама 
* Біяэтыка
* Праграма забойства Т-4
* Самагубства
* Кайсяку
* Марфалагічная свабода
* Эўтаназія жывёл
* Эўтаназійны турызм
* Джэк Кеваркян


Катэгорыя:Танаталогія
Перадазіроўка

**Перадазіроўка** — медыцынскі тэрмін, які апісвае выпадак прыёму лекавага або наркатычнага прэпарата ў дозах больш рэкамендуемых або тых, якія ўжываюцца звычайна. Перадазіроўка лекамі або наркотыкам можа наносіць моцную, часам незваротную шкоду арганізму і нават прывесці да смерці.

Перадазіроўка (перавышэнне дозы) прадугледжвае істотнае перавышэнне бяспечнай дозы лекаў або наркотыку, памылку, а не наўмыснае атручванне.

Катэгорыя:Фармакалогія
Катэгорыя:Наркотыкі
Катэгорыя:Таксікалогія
Паршынскі сельсавет

**Па́ршынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Горацкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Паршына.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Горацкага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Горацкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Будскага сельсавета.

20 чэрвеня 1966 года ўтвораны зноў у Горацкім раёне Магілёўскай вобласці БССР з цэнтрам у вёсцы Паршына ў складзе 13 населеных пунктаў: 7 населеных пунктаў (Іванова, Нівішчы, Паляшчыцы, Паршына, Пуплы, Тосна і Целяшоўка) Будскага сельсавета і 6 населеных пунктаў (Азаравічы, Вялікая Каралёўка, Кузавіна, Малая Каралёўка, Равячына і Тушкава) Панкратаўскага сельсавета. 26 сакавіка 1987 года ў склад новаўтворанага Горацкага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Азаравічы, Іванова, Нівішчы, Тосна і Тушкава). 21 лістапада 1989 года ў склад сельсавета з Горацкага сельсавета вернуты 3 населеныя пункты (Іванова, Нівішчы і Тосна). 13 чэрвеня 2002 года да сельсавета далучана частка скасаванага Горацкага сельсавета (6 населеных пунктаў: Буды, Задарожжа, Кацялёва, Кварцяны, Славікі і Сураўцова). 20 лістапада 2013 года ў склад сельсавета з Ленінскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (вёскі Андрухі, Воўкаўшчына, Зайцава, Макараўка, Чашнікі і Шалаханаўка), з Горскага сельсавета — вёска Малое Марозава.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (18 населеных пунктаў) — 1685 чалавек, з іх 92,6 % — беларусы, 5,4 % — рускія, 1,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (25 населеных прунктаў) — 1305 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1966 годзе
Прылада

**Прылада** або **прыбор** — спецыяльнае прыстасаванне, механізм, снасць, апарат, прызначаныя для выканання пэўнай работы (напрыклад, вымярэння, рэгулявання, кантролю, награвання і г.д.).

*Гл. таксама*: прыладабудаванне, вымяральныя прылады.

У шырэйшым сэнсе «прыладай» (адз. л.) могуць называць наогул усякае прыстасаванне для выканання нейкай работы або дзеяння (прылады працы, прылады вытворчасці, сельскагаспадарчыя прылады), а «прыборам» (адз. л.) або «прыладамі» (мн. л.) могуць называць набор або камплект прадметаў для выканання аднаго працэсу, напрамку работ (напрыклад, чарнільны або сталовы прыбор, рыбалоўныя або спартыўныя прылады).

У Беларускай савецкай энцыклапедыі (1969—1975) гэты тэрмін у яго вузкім значэнні даецца толькі як «прылада», у Руска-беларускім політэхнічным слоўніку (1997—1998), складзеным у Інстытуце мовазнаўства НАНБ — выключна як «прыбор»; у Тлумачальным слоўніку беларускай мовы (4-е выд., 2005), складзеным у Інстытуце мовазнаўства, і ў Беларускай энцыклапедыі (1990-я — 2000-я гг.) тэрміны «прылада» і «прыбор» даюцца як раўназначныя, але вытворныя тэрміны даюцца толькі для варыянту «прыбор».

## Літаратура 
* 
* Прылада // 
* Тлумачальны слоўнік беларускай мовы. — 4-е выд. — Мн.: БелЭн, 2005.

Катэгорыя:Праектаванне
Шаломаносны васіліск

**Шаломаносны васіліск** (*Basiliscus basiliscus*) — від яшчарак з роду васіліскаў.

## Знешні выгляд 
Шаломаносны васіліск — дзённая яшчарка з доўгімі пальцамі і вострымі кіпцюрамі. На галаве самцоў прысутнічае грэбень. Большасць васіліскаў да 30 см даўжынёй і важаць 200—600 г, але сустракаюцца і асобнікі да 75 см даўжынёй. Хвост васіліска складае амаль дзве траціны даўжыні яго цела. Гэта цудоўныя плыўцы, здольныя заставацца пад вадой на працягу паўгадзіны. Яны таксама добра і хутка бегаюць, часам развіваючы хуткасць па зямлі да 11 км/гадзіну. Валодаюць здольнасцю бегаць па вадзе, утрымліваючы сваё цела на паверхні дзякуючы пачаргавальным ўдарам задніх ног. Па паверхні вады васіліск можа прабегчы да 400 метраў з хуткасцю 12 км/г.

Палавая спеласць надыходзіць у 1,5-2 гады. За сезон самка адкладае па 10-20 яек. Нованароджаныя яшчаркі важаць каля 2 г.

## Харчаванне 
Шаломаносныя васіліскі сілкуюцца казуркамі, кветкамі раслін і дробнымі хрыбетнікавымі (змеямі, рыбамі, птушкамі і іх яйкамі). На васіліскаў палююць драпежныя птушкі, больш буйныя змеі, рыбы і паўзуны.

Катэгорыя:Ігуанавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Акмеізм

**Акмеі́зм** (ад  — «вышэйшая ступень, вяршыня, красаванне, квітнеючая пара») — літаратурная плынь, якая ўзнікла ў пачатку XX стагоддзя ў Расіі і супрацьстаяла сімвалізму. 

Акмеісты імкнуліся пераадолець схільнасць паэтаў-сімвалістаў да «звышрэальнага», шматзначнасці і цякучасці вобразаў, ускладнёнай метафарычнасці і ў сваю чаргу абвяшчалі матэрыяльнасць, прадметнасць тэматыкі, стварэнне пачуццёвых, пластычна-ясных вобразаў, выступалі за дакладнасць і выразнасць паэтычнага слова. Для паэзіі акмеістаў уласцівы своеасаблівая «прыземленасць», схільнасць да камернасці і эстэтызму, паэтызацыя мінулай культуры і біялагічнага пачатку, пачуццяў спрадвечнага чалавека (адсюль і другая назва акмеізму — *адамізм*, ад імя Адам).  Акмеісты лічылі, што ў выніку адыходу ад сімвалізму паэзія стане свабоднай, а Восіп Мандэльштам успрымаў акмеізм як «тугу па сусветнай культуры».

Станаўленне акмеізму шчыльна звязана з дзейнасцю «Цэха паэтаў», цэнтральнымі фігурамі якога з'яўляліся арганізатары акмеізму Мікалай Гумілёў і Сяргей Гарадзецкі. Іншыя вядомыя акмеісты — раннія Ганна Ахматава і Восіп Мандэльштам. Акмеісты выдавалі часопіс «Гіпербарэй» (1912 — 1913), альманахі. 

Тэрмін «акмеізм» быў прапанаваны ў 1912 г. Мікалаем Гумілёвым і Сяргеем Гарадзецкім: на іх думку, на змену сімвалізму ў крызісе ідзе кірунак, які абагульняе досвед папярэднікаў і выводзіць паэта да новых вяршыняў творчых дасягненняў. Сучаснікі давалі тэрміну і іншыя тлумачэнні: Уладзімір Пяста бачыў яго вытокі ў псеўданіме Ганны Ахматавай, па-латыні гучала як «*akmatus*», некаторыя паказвалі на яго сувязь з грэчаскім «*akme*» — «вастрыё». Назва для літаратурнага плыні, па сведчанні Андрэя Белага, была абрана ў запале палемікі і не з'яўлялася цалкам абгрунтаваным: аб «акмеізме» і «адамізме» ў жарт загаварыў Вячаслаў Іваноў, Мікалай Гумілёў падхапіў выпадкова кінутыя словы і ахрысціў акмеістами групу блізкіх да сябе паэтаў.

Акмеізм аказаў уплыў на жывапіс (Канстанцін Каровін, Барыс Кустодзіеў, Піліп Малявін) і музыку (Анатоль Лядаў, Ігар Стравінскі).

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Літаратура
Забойства

**Забойства** (арт. 139—143 КК Рэспублікі Беларусь) — гвалтоўнае пазбаўленне жыцця. Паняцце «забойства» звычайна выкарыстоўваецца ў дачыненні да гвалтоўнага і супрацьпраўнага пазбаўлення жыцця чалавека. Звычайна забойства маральна і юрыдычна асуджаецца. Сучаснае беларускае крымінальнае права разумее пад забойствам толькі наўмыснае пазбаўленне жыцця чалавека; у праве іншых краін забойствам можа называцца і неасцярожнае прычыненне смерці (ва Крымінальным кодэксе Рэспублікі Беларусь неасцярожнае прычыненне смерці вылучаецца ў асбоны 144 артыкул).

## Гл.таксама 
* Крывавая помста
* Забойства Сільвіі Лайкенс

## Спасылкі 
* Статыстыка забойстваў паводле краін
Млечны Шлях (значэнні)

* Млечны Шлях — дыфузная святлівая паласа няправіпьнай формы, што перасякае нябесную сферу.
* Млечны Шлях — уласная назва нашай Галактыкі.
Гарганцюа і Пантагруэль

**Гарганцюа і Пантагруэль** () — сатырычны раман французскага пісьменніка Франсуа Рабле ў пяці кнігах пра двух добрых веліканаў-абжор, бацьку і сына. Раман высмейвае мноства чалавечых заганаў (у тым ліку заганы феадальнага грамадства, цемрашальства і дэспатызм), сучасную Рабле дзяржаву і царкву.

## Спасылкі 
* Гарганцюа і Пантагруэль. Урыўкі

Катэгорыя:Франсуа Рабле
Катэгорыя:Літаратура Францыі
Катэгорыя:Раманы на французскай мове
Катэгорыя:Раманы XVI стагоддзя
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Сатырычныя раманы
Катэгорыя:Парыж у культуры і мастацтве
Прадмесце

**Прадме́сце** (ад  ад *miasto* — «горад») — частка забудовы сярэдневяковага горада, якая знаходзілася па-за яго абарончымі мурамі. У функцыянальным і сацыяльным сэнсе блізкае да пасада. Звычайна ўзнікала пры плошчах перад уязнымі брамамі і развівалася ўздоўж дарог, якія вялі ў горад. Прадмесці мела жылыя і прамысловыя функцыі, часам — абслугоўвання і адпачынку. Для прадмесця характэрна меншая, чым у цэнтральных раёнах горада, шчыльнасць забудовы, сціпласць і прастата архітэктурных вырашэнняў, наяўнасць садоў і агародаў.

Падчас нападу ворага прадмесце, звычайна, цалкам знішчалася. Нярэдка яно падпальвалася або знішчалася іншымі спосабамі самімі абаронцамі горада — каб не даць праціўніку скрытна падабрацца да сцен і выкарыстоўваць будаўнічы матэрыял для пабудовы аблогавых машын. Насельніцтва прадмесця пры нападзе ворага хавалася за гарадскія сцены.

У залежнасці ад значнасці горада прадмесце магло ўзводзіць уласныя абарончыя збудаванні, якія з часам станавіліся часткай агульнагарадской фартыфікацыйнай сістэмы. Падобным чынам узнікалі новыя прадмесці ў Парыжы, Маскве, Ноўгарадзе, Віцебску, Магілёве і інш.

Пазней, з стратай гарадскімі сценамі значнасці, прадмесцямі сталі называцца як ускраінныя раёны горада, так і тыя, якія знаходзяцца за гарадской мяжой, бліжэйшыя да горада, паселішча.

## На Беларусі 
[250px|thumb|[Ракаўскае прадмесце]]

На Беларусі вядомы з даўніх часоў. Аснову іх забудовы складалі невялікія драўляныя жылыя дамы з гаспадарчымі пабудовамі. У беларускіх гарадах з XVI ст. прадмесці мелі Мінск (Траецкае прадмесце, Ракаўскае прадмесце, Ляхаўка, Старажоўка, Грушаўка, Камарова), Гродна (Каложа), Магілёў (Пелагееўка), Віцебск (Задунаўе), Полацк (Запалоцце), Пінск (Каралін), Гомель (хутар Сеўрукі). У XVII—XVIII стст. прадмесці з'явіліся і ў мястэчках, напрыклад, у Волме.

## Гл. таксама 
* Пасад
* Слабада
* Прыгарад

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты
Катэгорыя:Горад
Васіліскі

**Васіліскі** або **Базіліскі** (*Basiliscus*) — род яшчарак сямейства ігуанавых. Налічвае чатыры віды, распаўсюджаных у трапічнай Амерыцы, у прыватнасці ў Гвіяне, Коста-Рыцы і Панаме.

## Апісанне 
У самцоў на патыліцы трохкутны грэбень, папярочная зморшчына на горле і скурысты грэбень ўздоўж спіны і пярэдняй траціне хваста, які падтрымліваецца падоўжанымі асцюкаватымі атожылкамі пазванкоў.

## Спосаб жыцця 
Жывуць ля вады, на дрэвах і хмызняках. Асноўную ежу складаюць насякомыя. Здольныя бегаць па паверхні вады, трымаючыся за кошт частых удараў перапончатых задніх ног і таму, што апускаюць лапы вертыкальна на ваду — павярхоўная плёнка вады не паспявае прарвацца пад вагой цела.

## Спасылкі 
* JCVI Reptile Databfse: Basiliscus

Катэгорыя:Ігуанавыя
Эміль Лахуд

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя        = Эміль Джаміль Лахуд
| арыгінал імя   = اميل جميل لحود
| выява = Lebanon.EmileLahoud.01.jpg
| апісанне выявы =
| шырыня = 220 px
| пасада = Прэзідэнт Лівана
| парадак = 11
| сцяг =
| перыядпачатак = 24 лістапада 1998
| перыядканец = 23 лістапада 2007
| папярэднік = Эліяс Храўі
| пераемнік = Фуад Сіньёра (в. а.)  Мішэль Сулейман
| партыя =
| дата нараджэння = 12.1.1936
| месца нараджэння = 
| дата смерці =
| месца смерці =
| веравызнанне = Хрысціянін-мараніт
| бацька = Джаміль Лахуд
| маці = Адрына Баджакіян
| муж =
| жонка = Андрэ Амадзян
| дзеці =
| узнагароды ={ style="background: transparent"

}
{ style="background: transparent"

}
{

-

-

-

}
{

}
| вікісховішча = Émile Jamil Lahoud
}}
**Эміль Джаміль Лахуд** (араб. اميل لحود; нар. 12 студзеня 1936) — 11-ы прэзідэнт Лівана (1998-2007).

## Біяграфія 
Эміль Лахуд нарадзіўся ў 1936 годзе ў горадзе Баабдат раёна Паўночны Метн ў правінцыі Горны Ліван ў сям'і хрысціян-маранітаў, па бацьку - араб, а яго маці мела армянскія карані. У гады грамадзянскай вайны ваяваў на баку Мішэля Ауна. Заручыўшыся падтрымкай Сірыі, выбудаваў кар'еру да прэзідэнта Лівана. 15 кастрычніка 1998 г. на сесіі парламента Лівана абраны прэзідэнтам. За Лахуда прагаласавалі ўсе 118 дэпутатаў, якія прысутнічалі ў зале пасяджэнняў парламента дэпутатаў (з 128 дэпутатаў парламента). Уступіў у пасаду 24 лістапада 1998.

23 лістапада 2007 года склаў з сябе паўнамоцтвы.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Прэзідэнта Лівана 
* LE GENERAL-PRESIDENT EMILE LAHOUD: L’HOMME, LE MILITAIRE ET LE CHEF CHARISMATIQUE 
* Les commandants en chef de l’Armée — Emile Lahoud 

Катэгорыя:Прэзідэнты Лівана
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Каралі Ніла»
Гіда Вестэрвэле

**Гіда Вестэрвэле** (;  — ) — нямецкі палітык, з 2001 старшыня ліберальнай палітычнай партыі СвДП. Віцэ-канцлер і міністр замежных спраў Германіі з 28 кастрычніка 2009.

24 кастрычніка 2009 г. блок Хрысціянскіх дэмакратычных партый, які ўзначальвае канцлер Германіі Ангела Меркель, і «Свабодная дэмакратычная партыя» на чале з Гіда Вестэрвеле абвясцілі аб стварэнні правацэнтрысцкай кааліцыі. Згодна з кааліцыйным пагадненнем Гіда Вестэрвэле заняў пост віцэ-канцлера і міністра замежных спраў.

## Вестэрвэле 
2 лістапада 2010 года наведаў з афіцыйным візітам Рэспубліку Беларусь.

## Асабістае жыццё 
Вестэрвэле са сваім спадарожнікам жыцця Міхаэлем Мронцам (2009) Гіда Вестэрвэле вядомы ў Германіі сваёй гомасексуальнай арыентацыяй. Свой камінг-аўт Вестэрвэле здзейсніў у 2004 годзе, прыйшоўшы са сваім партнёрам Міхаэлем Мронцам на прыём з нагоды дня нараджэння Ангелы Меркель. 17 верасня 2010 года яны заключылі грамадзянскі саюз.

У кастрычніку 2009 года ў інтэрв’ю нямецкаму штотыднёвіку «Stern» Вестэрвэле заўважыў: «Калі б нямецкая талерантнасць стала б прыкладам і для іншых краін, гэта ўмацавала бы нашу знешнюю палітыку». У тым жа інтэрв’ю Вестэрвэле прапанаваў урэзаць дапамогу тым краінам, якія развіваюцца, у якіх жанчын не лічацца за людзей, а геяў і лесбіянак прыцягваюць да судовай адказнасці толькі за іх сексуальную арыентацыю.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Адвакаты паводле алфавіта
Катэгорыя:Адвакаты Германіі
Катэгорыя:Члены Свабоднай дэмакратычнай партыі Германіі
Катэгорыя:Члены бундэстага Германіі
Катэгорыя:Віцэ-канцлеры Германіі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Германіі
Віктар Каваленка

**Віктар Каваленка**:
* Віктар Антонавіч Каваленка — беларускі крытык і літаратуразнавец.
* Віктар Віктаравіч Каваленка — украінскі футбаліст.
Віктар Антонавіч Каваленка

**Віктар Антонавіч Кавале́нка** (, в. Сакаўшчына, цяпер , Мінская вобласць — 17 жніўня 2001, Мінск) — беларускі крытык, літаратуразнавец, празаік. Доктар філалагічных навук (1978). Акадэмік НАН Беларусі (1994).

## Біяграфія 
Вучыўся ў Лідскім педагагічным вучылішчы, якое закончыў у 1948 годзе. Затым скончыў Мінскі педагагічны інстытут (1953). Доктар філалагічных навук (1978).

З 1958 года працаваў у Інстытуце літаратуры АН Беларусі, у 1982—1997 гадах — дырэктар.

## Творчасць 
Аўтар кніг крытыкі і літаратуразнаўства «Пошукі і здзяйсненні» (1963), «Давер» (1967), «Прага духоўнасці» (1975), «Праблемы сучаснай беларускай крытыкі» (1977), «Жывое аблічча дзён» (1979), «Покліч жыцця» (1987) і інш., рамана «Падвышанае неба» (1975).

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР імя Якуба Коласа (1980). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1981).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Віктар Антонавіч Каваленка ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі
* 

Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Крытыкі СССР
Катэгорыя:Крытыкі Беларусі
Адунаік

**Адунаік** () — у творах Дж. Р. Р. Толкіна — мова дунаданаў Нуменора. Першая паўнавартасная мова Аданаў. Склаўся да моманту перасялення часткі Аданаў у Нуменор на аснове сіндарына і прымітыўнай гаворкі таліска, якая адчула, у сваю чаргу, моцны ўплыў нандарына і аварына. Прыкметныя ў адунаіку ўкрапіны і іншых эльфійскіх моў.

Нуменорскія кіраўнікі, пачынаючы з шаснаццатага па ліку караля, бралі сабе два імі — на квэнья, як таго патрабавала традыцыя, і на адунаіку.

З падзеннем Нуменора мова адунаік паступова выйшла з ужытку, бо выжылыя нуменорцы, якія перабраліся ў Серадзем’е, аддавалі перавагу сіндарыну. Тым не менш, адунаік паспеў аказаць пэўны ўплыў на мовы Аданаў Серадзем’я, на яго аснове пазней сфарміравалася так званая ўсеагульная мова — вестран, мова міжнародных зносін народаў Серадзем’я.

## Спасылкі 
* Курс Адунаіка, складзены нямецкім лінгвістам Торстэнам Рэнкам 

Катэгорыя:Серадзем’е
Катэгорыя:Мовы Серадзем’я
Валарын

**Валарын** — у творах Дж. Р. Р. Толкіна мова Валар і Маяр. Самая старажытная мова Арды. Аказала некаторы ўплыў на квэнья, моцны ўплыў на кхуздул (Аулэ вучыў гномаў мове, падобнай да валарыну), а праз яго — адунаіку. Стваральнік Чорнай мовы, Саўран, таксама выкарыстаў для сваёй мовы скажоны валарын.

## Спасылкі 
* Х. Феўскангер. Валарын — як зіхаценне клінкоў 

Катэгорыя:Штучныя мовы
Катэгорыя:Мовы Серадзем’я
Паўночна-Заходняе рускае веча

**Паўночна-Заходняе рускае веча**, руская манархічная партыя ў Паўночна-Заходнім краі Расійскай імперыі (канец 1905-май 1906). Штаб-кватэра ў Вільні. Выдавала газету "Белая Русь".

Быўшы па сваіх праграмных усталёўках манархічнай арганізацыяй, «Рускае Веча» вельмі блізка стаяла да акцябрыстаў, з якімі нават вяло перамовы
пра аб'яднанне. Галоўная мэта партыі фіксавалася ў Статуце: «...стоячы на глебе маніфеста 17 кастрычніка 1905 г., Грамадства «Паўночна-Заходняе Рускае Веча» мае мэтай аб'яднанне рускага насельніцтва Паўночна-заходняга края ў выглядах аховы рускіх народных інтарэсаў у вобласці грамадска-палітычнага жыцця ва ўсіх яго праявах. «Рускае Веча» імкнулася зарыентаваць усё праваслаўнае насельніцтва Беларусі і Літвы на падтрымку самаўладдзя як спрадвечна рускай улады. Партыя высунула і адпаведны лозунг: «Рускія людзі, заходнія ўскраіны, аб'яднайцеся!».

Цэнтральны савет заходзіўся ў Вільне і складаўся з 14 членаў. У маі 1906 года ў выніку ўнутраных супярэчнасцяў арганізацыя спыніла існаванне.

## Літаратура 
* Бондаренко К. М. Правый и консервативный монархизм на территории Беларуси в 1905-1917 гг. // Актуальныя праблемы гісторыі Беларусі: стан, здабыткі і супярэчнасці, перспектывы развіцця: Матэрыялы рэспуб. навук. канф.: У 4 ч. Ч. 2 / Пад рэд. І.П.Крэня, У.І.Навіцкага, І.А.Змітровіча. – Гродна: ГрДУ, 2003.- С. 83-87.

Катэгорыя:Рускія аб’яднанні і рухі
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Уладзімір Іванавіч Корбан

**Уладзімір Іванавіч Корбан** (, , , Віцебская вобласць — ) — беларускі літаратар, байкапісец. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1970).

## Біяграфічныя звесткі 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў на заводах у Барані, Ленінградзе, Лідзе, Оршы. З канца 1946 года да студзеня 1948 года — дырэктар цвіковага завода ў Лідзе. З 1952 года працаваў у часопісе «Вожык», з 1967 — галоўны рэдактар.

## Творчасць 
Друкаваўся з 1946. Аўтар зборнікаў сатырычных і гумарыстычных вершаў, баек і вершаваных фельетонаў «Мы іх ведаем» (1950), «Байкі» (1953), «3 вецярком» (1957), «Гарачая прыпарка» (1959), «Не на сваім месцы» (1965), «Свінні ў рэпе» (1968), «Дзям’янаваюшка» (1970), «Выбранае» (1970) і інш., зборнікаў апавяданняў і гумарэсак «Да цешчы на бліны» (1963), «Дзядзькава крыўда» (1982). Аўтар кніг для дзяцей «Янка і санкі» (1957), «Пра жывёл і пра звяроў», «Учора, сёння і заўжды» (абедзве 1963), «Суседні двор» (1967) і інш. Яго творы вылучаюцца акгуальнасцю тэматыкі, сатырычнай вастрынёй, мастацкай прастатой. Пераклаў на беларускую мову паасобныя творы I. Крылова, Л. Украінкі, С. Алейніка, Т. Масэнкі і інш.

## Прэміі і ўзнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны II ст., Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны».

## Памяць 
У Барані ў сярэдняй школе № 15 створаны літаратурны музей імя Корбана, адна з вуліц горада названа ягоным імем, у мясцовым скверы ўстаноўлены памятны знак, пасаджана алея з манчжурскага арэха, праводзіцца літаратурны конкурс, з 1980 гарадская бібліятэка-філіял № 7 носіць імя байкапісца. У Оршы і Барані ўстаноўлены памятныя дошкі ў гонар літаратара.

## Выбраная бібліяграфія 
* Шклянка чаю: Выбраше. Мн., 1970.
* Выбранае. Мн., 1976.
* Дзядзькава крыўда: Апавяданні, гумарэскі, турысцкія замалёўкі. Мн., 1982.
* Не на сваім месцы: Байкі. Мн., 1990.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Казека Я.* Няходжанай дарогай. — Мн., 1973. — С. 121—150.
* Корбан Уладзімір Іванавіч // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал.: І. Э. Багдановіч [і інш.]. — Мн., 1993. — Т. 2. — С. 374.
* Корбан Уладзімір Іванавіч //  — С. 417.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Байкапісцы
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Гумарысты Беларусі
Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Заходняя Фландрыя

**Заходняя Фландрыя** (, , , ) — адна з дзесяці правінцый Бельгіі і адна з пяці фламандскіх правінцый. Мяжуе з Усходняй Фландрыяй, Эно, Францыяй і Нідэрландамі. Абмываецца Паўночным морам. Сталіца — Бругэ. Складаецца з 64 муніцыпалітэтаў.

## Асноўныя даныя 
* Плошча — 3125 км²
* Найвышэйшы пункт — узгорак Кемелберг, 154 метры над узроўнем мора
* Важнейшыя рэкі — Ізер, Ліс, Мандэла
* Насельніцтва — 1 138 503 (станам на 1 студзеня 2005)
* Паўвостраў — Стэрненейланд

### Спіс камун 
1. Alveringem
2. Anzegem
3. Ardooie
4. Астэндэ *(горад)*
5. Avelgem
6. Beernem
7. Blankenberge *(горад)*
8. Bredene
9. Бругэ *(горад)*
10. Damme *(горад)*
11. De Haan
12. De Panne
13. Deerlijk
14. Dentergem
15. Дыксмёйдэ *(горад)*
16. Gistel *(горад)*
17. Harelbeke *(горад)*
18. Heuvelland
19. Hooglede
20. Houthulst
21. Ichtegem
22. Іпр *(горад)*

23. Ingelmunster
24. Izegem *(горад)*
25. Jabbeke
26. Кноке-Хейст
27. Koekelare
28. Коксейдэ
29. Kortemark
30. Кортрэйк *(горад)*
31. Kuurne
32. Langemark-Poelkapelle
33. Ledegem
34. Lendelede
35. Lichtervelde
36. Lo-Reninge *(горад)*
37. Менен *(горад)*
38. Месен *(горад)*
39. Meulebeke
40. Middelkerke
41. Moorslede
42. Nieuwpoort *(горад)*
43. Oostkamp

44. Oostrozebeke
45. Oudenburg *(горад)*
46. Pittem
47. Poperinge *(горад)*
48. Roeselare *(горад)*
49. Ruiselede
50. Spiere-Helkijn
51. Staden
52. Цілт *(горад)*
53. Torhout *(горад)*
54. Veurne *(горад)*
55. Vleteren
56. Варэгем *(горад)*
57. Wervik *(горад)*
58. Wevelgem
59. Wielsbeke
60. Wingene
61. Zedelgem
62. Зонебеке
63. Zuienkerke
64. Zwevegem

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Маршалкоўская вуліца (Варшава)

**Маршалкоўская вуліца** () — адна з галоўных вуліц Варшавы, важная камунікацыйная артэрыя ў кірунку поўнач-поўдзень. Даўжыня 3580 м. Пралягае ад плошчы Люблінскай уніі да Банкаўскай плошчы.

Забудоўваецца з XVIII стагоддзя. У 1960—1969 гадах на ўсходнім боку вуліцы на ўчастку ад Ерусалімскіх алей да Свентакшыскай вуліцы пабудаваны комплекс будынкаў гандлёвага, офіснага і жыллёвага прызначэння, вядомы як Усходняя сцяна ().

## Галерэя 

Выява:Warszawa street.jpg
Выява:Warszawa. Ul. Marszalkowska. 191- (67220595) (cropped).jpg
Выява:Warszawa - Marszałkowska1867.jpg
Выява:Marszałkowska.JPG

## Спасылкі 
* Architektura przedwojennej Warszawy
* Projekt przemiany ul. Marszałkowskiej autorstwa Forum Rozwoju Warszawy 
* [O Marszałkowskiej na Warszawikii](http://warszawa.wikia.com/wiki/Marsza%C5%82kowska_(ulica))
* Przewodnik po Warszawie (do 1944 roku)

Катэгорыя:Вуліцы і плошчы Варшавы
Маас

**Маас** — гідронім і прозвішча.

## Гідронім 
* Рака Маас — рака ў Францыі, Бельгіі і Нідэрландах.

## Прозвішча 
* Васіль Фёдаравіч Маас — расійскі архітэктар.
* Вольфрам Маас — нямецкі дыпламат, пасол ФРГ у Рэспубліцы Беларусь (2012—2015).
Герб Мастоў

**Герб Мастоў** — адзін з сімвалаў горада Масты Мастоўскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 455. Аўтар герба М. М. Ялінская, мастак В. А. Ляхор.

## Апісанне 
Герб уяўляе сабой перасечаны варажскі шчыт, у верхнім чырвоным полі якога намаляваны залаты мост, у ніжнім блакітным — плыт з шасці бярвёнаў сярэбранага колеру.

Мост сімвалізуе шматлікасць гэтых пабудоў у рэгіёне. А плыт паказвае на даўнюю спецыялізацыю мясцовых жыхароў, якія здаўна нарыхтоўвалі і сплаўлялі лес па Нёмане ў Гродна і далей — Коўна, Кралявец і Мемель.

## Гл. таксама 
* Сцяг Мастоў

## Спасылкі 
* [Указ [Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь](http://www.pravo.by/pdf/2006-114/2006-114(003-024).pdf)(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад  г. № 455.]

Катэгорыя:Масты (горад)
Масты
Пельтыгера гарызантальная

**Пельтыгера гарызантальная** (*Peltigera horizontalis*) — від лішайнікаў рода Пельтыгера сямейства Пельтыгеравыя.

## Апісанне 
Слаявіна ліставатая, буйналопасцевая, даўжынёй да 150 мм, часам утварае акруглыя разеткі. Лопасці шырынёй 10—30 мм, з закругленымі канцамі і прыўзнятымі роўнымі, хвалістымі краямі. Слаявіна зверху гладкая, бліскучая, блакітнавата- або карычнявата-шэрая, к цэнтру звычайна стракатая ад сеткі шырокіх карычняватых звіслых жылак, якія зліваюцца ў амаль суцэльны лямец. Рызіны размешчаны пучкамі, радзей у выглядзе шчотачак або вузкіх косак. Апатэцыі шырокаэліптычныя, гарызантальныя, размешчаны на канцах лопасцей

## Распаўсюджанне 
Звычайна сустракаецца на глебе, сярод імхоў і лішайнікаў у вільготных месцах.

Пашырэнне: Еўропа, Азія (Кітай, Японія), паўночная і трапічная Афрыка, Паўночная Амерыка (ЗША, Канада), Ньюфаўндленд, Тасманія. Вельмі рэдкі прадстаўнік рэліктавага комплексу субарктычнага перыяду, які расце ў лясных паясах гор і на раўніне. У Беларусі знойдзены ў Гомельскай (Лельчыцкі р-н), Гродзенскай (Свіслацкі р-н) і Мінскай (Лагойскі р-н) абласцях.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Пельтыгера гарызантальная ў Чырвонай кнізе Беларусі 
* Выявы 
* Выявы

Катэгорыя:Пельтыгеравыя
Кралэвэць

**Краляве́ц** ці **Кралэвэць** () — горад у Сумскай вобласці Украіны. Плошча 31,54 км². Насельніцтва 20 132 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя 
* 1601: дата заснавання.
* 1638: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1964: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Сумскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Кралэвэцкага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты Канатопскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1601 годзе
Герб Шчучына

**Герб Шчучына** — адзін з сімвалаў горада Шчучын Шчучынскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 455. Мастак В. А. Ляхор.

## Гісторыя 
Гістарычны герб быў нададзены гораду каралём Рэчы Паспалітай Станіславам Аўгустам Панятоўскім 12 кастрычніка 1761 г., але выява таго герба не захавалася, вядома, што герб прадстаўляў сабою пячатку з манаграмай, якая складалася з першых літар імя і прозвішча яго тагачаснага ўладальніка мястэчка Ігната Сцыпіёна. Гэтая манаграма, упершыню прадстаўленая даследчыкам А. Цітовым, была пакладзена за аснову сучаснага герба.

## Апісанне 
Сучасны герб уяўляе сабой барочны шчыт, у блакітным полі намалявана залатая карона, пад ёй — сярэбраная манаграма Сцыпіёнаў, якая складаецца з дзвюх лацінскіх літар «I» і «S».

## Гл. таксама 
* Сцяг Шчучына

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* [Указ [Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь](http://www.pravo.by/pdf/2006-114/2006-114(003-024).pdf)(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад  г. № 455.]

Шчучын
Катэгорыя:Шчучын
Канстанцін Аляксеевіч Пушкарэвіч

**Канстанцін Аляксеевіч Пушкарэвіч** (, Слонім — люты , Ленінград, гатэль «Асторыя») — славяназнавец, філолаг і літаратуразнавец.

Удзельнік дарэвалюцыйнага гуртка, які збіраўся на кватэры мовазнаўца Б. Эпімаха-Шыпілы у Санкт-Пецярбургу. Скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Петраградскага універсітэта (1917). З 1919 г. выкладаў у Томскім універсітэце, з 1925 г. у ЛДУ. Доктар філалагічных навук (1940). З 1941 г. — прафесар, загадчык кафедры. Супрацоўнік Інстытута этнаграфіі АН СССР.

Пасля смерці Б. Эпімаха-Шыпілы захоўваў яго асабісты архіў, які пасля смерці Пушкарэвіча трапіў да Л. Бэндэ, а пасля смерці апошняга ў Дзяржаўны архіў БССР у 1963 г. У ПФА РАН захоўваецца архіў К. Пушкарэвіча (ф. 792, 84 адз. зах., 1929—1941).

Аўтар прац па літаратуры, гісторыі, мовах і культуры славянскіх народаў. Пераклаў на рускую аповесць Зм. Бядулі «Салавей» і зборнік апавяданняў Ц. Гартнага «Трэскі на хвалях».

## Літаратура 
* Аксенова Е. П., Горяинов А. Н., Молок Ф. А. Константин Алексеевич Пушкаревич // Славяноведение. 1993. № 6. С. 84-97;
* ЭГБ. — Мн., 2001. Т. 6, кн. 1. С. 10.

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слоніме
Катэгорыя:Памерлі ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Выпускнікі СПбДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Томскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Перакладчыкі на рускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Грэчаскі алфавіт

**Грэ́часкі алфаві́т** — алфавіт грэчаскай мовы і іншых моў грэчаскай групы. Ён бесперапынна выкарыстоўваецца з канца 9-га альбо пачатку 8-га стагоддзя да н. э. Грэчаскі алфавіт, бадай, першы алфавіт, які ўключаў у сябе і зычныя і галосныя. Стандартна складаецца з 24 літар, а таксама, у дакласічную эпоху ў некаторых дыялектах гречаскай мовы ужываліся яшчэ 4 літары —  (**дыгама**),  (**сан**),  (**копа**),  (**сампі**). У класічнай гречаскай мове дыгама, сан і копа выкарыстоўваліся для запісу лікаў.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Умбілікарыя апаленая

**Умбілікарыя апаленая** (*Umbilicaria deusta*) — від грыбоў рода  сямейства , які расце на скалах.

## Арэал 
Распаўсюджаны ў Паўночным паўшар’і ў арктычных абласцях і ў гарах умеранай вобласці па ўсёй Галарктыцы. У Беларусі знаходзіцца за межамі свайго асноўнага арэалу. Вядомы толькі на тэрыторыі Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці ў наваколлі вёскі Пліса.

## Ахова 
Ахоўваецца ў Беларусі і Літве.

## Спасылкі 
* Умбілікарыя апаленая ў Чырвонай кнізе Беларусі 
* Выявы
* Апісанне 

Катэгорыя:Аскаміцэты
Дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне 2011

**Дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне 2011** — дзявяты Дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне. Яго фінал адбыўся
3 снежня 2011 года ў сталіцы Арменіі — Ерэване, на пляцоўцы Канцэртнана комплекса імя Карэна Дземірчана. У гэтым годзе свой сыход падцвердзілі Сербія і Латвія, але па некаторых сведках на конкурс могуць вярнуцца Іспанія і Румынія, і могуць дэбютыраваць Італія, Сан-Марына і Славакія.

## Арганізацыя конкурса 
### Змены ў правілах конкурсу 
Акно для галасавання, як і ў дарослым конкурсе, будзе адкрыта па завяршэння выканання ўсіх конкурсных песень (вяртанне да правіла, якое дзейнічала ў 2003—2005 гадах). А таксама ўпершыню з 2004 года вяшчальнікі абвесцяць цалкам усё балы — што стала магчымым з нізкім лікам якія ўдзельнічаюць краін.

### Месца правядзення 
18 студзеня 2011 Еўрапейскі Вяшчальны Саюз вырашыў правесці конкурс 2011 года ў Ерэване, у Канцэртным комплексе імя Карэна Дземірчана.
Канкурэнтамі Арменіі былі Беларусь, Расія, Швецыяі і Грузія.

### Візуальны дызайн 
15 ліпеня 2011 ЕВС на пасяджэнні арганізацыйнай групы конкурсу ў Жэневе зацвердзіў візуальны дызайн конкурсу. Гэта паласы эквалайзера ў форме гары, якія нагадваюць вядомую армянскую гару Арарат. Таксама быў зацверджаны дэвіз конкурсу «Reach For The Top!» (Імкнучыся да вяршыні!). Распрацоўкай візуальнага дызайну Дзіцячага конкурсу песні Еўрабачанне 2011 займалася студыя вядомага беларускага мастака-графіка Антона Баранава, якая таксама распрацоўвала візуальны дызайн для Дзіцячага конкурсу песні Еўрабачанне 2010.

### Вядучыя конкурсу 
Нацыянальная тэлерадыёкампанія Арменіі ARMTV на сёння працягвае пошук вядучых конкурсу, і адной з магчымых кандыдатур на ролю вядучага з'яўляецца тэлевядучы і комік Гарык Марцірасян.

## Нацыянальныя адборы 
З траўня па кастрычнік 2011 года, па правілах конкурсу, у кожнай краіне-удзельніцы праходзілі нацыянальныя адборы сярод дзяцей, якія падалі свае заяўкі на ўдзел у конкурсе. Правядзенне фіналаў конкурсу размеркавалася наступным чынам:

## Удзельнікі 
## Удзельнікі былых конкурсаў 
* . Кацярына Рабава, Дзіцячае Еўрабачанне 2009, 2 месца
* . Дорыян Длака, Дзіцячае Еўрабачанне 2010, 12 месца

## Вяртанне 
*  — не ўдзельнічала з 2009 года.
*  — магчымы дэбют.
*  — магчымы дэбют.
*  — магчымы дэбют.

## Сыход 
*  — фінансавыя праблемы.
*  — фінансавыя праблемы і незацікаўленнасць гледачоў.
*  — адмова.
*  — адмова.
*  — адмова.
*  — адмова.
*  — адмова.
*  — адмова.
*  — адмова.
*  — адмова.
*  — адмова.
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт дзіцячага конкурсу песні Еўрабачанне
* Дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне

2011
Катэгорыя:2011 год у Ерэване
Катэгорыя:Падзеі ў Ерэване
Катэгорыя:Падзеі 3 снежня
Катэгорыя:Снежань 2011 года
Ньеўр (дэпартамент)

**Ньеўр** (франц. *Nievre*) — дэпартамент на ўсходзе цэнтральнай часткі Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Бургундыя. Парадкавы нумар 58. Адміністрацыйны цэнтр — Невер. Насельніцтва 225,2 тыс. чалавек (83-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

Плошча тэрыторыі 6817 км².

Дэпартамент уключае 4 акругі, 32 кантона і 312 камун.

Ньеўр — адзін з першых 83 дэпартаментаў, створаных у сакавіку 1790 г. Знаходзіцца на тэрыторыі былой правінцыі Нівернэ.

## Вядомыя асобы 
* Луі Антуан Сен-Жуст

## Спасылкі 
* Prefecture website  (in French)
* http://www.nievre-tourisme.com/
Герб Ліды

**Герб Ліды** — адзін з сімвалаў горада Ліды. З’яўляецца адным з старэйшых гербоў Беларусі. Ліда атрымала свой герб паводле магдэбургскага права 17 верасня 1590 г. падпісанага Жыгімонтам III.

Герб прадстаўляе сабою барочны шчыт разбіты «у слуп». У правым полі чырвонага колеру залаты леў, павернуты ўправа, у левым блакітным — два перахрышчаных залатых ключы.

Леў — папулярная геральдычная жывёла, ён асацыіруецца з сілай, магутнасцю, велікадушнасцю, высакароднай адвагай. Лідскі леў стаіць у звычайнай геральдычнай позе, на задніх лапах, пярэднімі атакоўвае, павёрнуты ў профіль, язык высунуты з пашчы, хвост узняты і загнуты; але ў адрозненні ад тыповых ільвоў на лідскім гербе выява павёрнута ўлева. Чырвонае поле — сімвалічнае поле, якое прамочана крывёю ваяроў. Толькі тры беларускія гарады маюць выяву ільва на сваіх гербах: Ліда, Слонім і Гарадок (Віцебская вобл.). Скрыжаваныя залатыя ключы адзіныя на беларускіх гербах. Блакітны колер азначае паветра, ключы на блакітным — магчыма ключы ад рая, калі жыццё пражыў мужна.

6 красавіка 1845 г. указам Мікалая I, герб быў зменены на новы, які ўяўляў сабою шчыт, падзелены на дзве паловы. У верхняй палове — герб Віленскай губерні (пагоня), у ніжняй сноп хлеба і серп. Сённяшні герб горада прадстаўлены ў выглядзе ад 1590 г.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 30 мая 2002. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 85.

## Гл. таксама 
* Гербы беларускіх гарадоў

## Літаратура 
* 
* Памяць: Ліда. Лідскі р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі / Рэдкал. В. Баранаў і інш. — Мн.: Беларусь, 2004.

Ліда
Катэгорыя:Ліда
Уаза (дэпартамент)

**Уаза** () — дэпартамент на поўначы Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Пікардыя. Парадкавы нумар 60. Адміністрацыйны цэнтр — Бавэ. Насельніцтва 766,4 тыс. чалавек (25-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

Плошча тэрыторыі 5887 км². Праз дэпартамент працякае рака Уаза.

Дэпартамент уключае 4 акругі, 41 кантона і 693 камуны.

Уаза — адзін з першых 83 дэпартаментаў, створаных у сакавіку 1790 г. Знаходзіцца на тэрыторыі былой правінцыі Іль-дэ-Франс.

## Вядомыя асобы 
* Тама Куцюр
* С. Ленглен (1899—1938) — французская тэнісістка, двухразовая алімпійская чэмпіёнка 1920 года

## Спасылкі 
* Oise Tourist Board 
* Conseil General website  (In French)
Дэпартаменты Францыі

**Дэпартаменты Францыі** () — асноўныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі ў Французскай Рэспубліцы. 100 дэпартаментаў Францыі згрупіраваныя ў 22 кантынентальныя і заморскія рэгіёны. Дэпартаменты падзяляюцца на акругі (), а тыя, у сваю чаргу, на кантоны ().

Плошча дэпартаментаў у кантынентальнай Францыі, як правіла, ад 4000 да 8000 км², колькасць насельніцтва вар'іруецца ад 100 тыс. да 1 млн. чалавек. Дэпартаменты афіцыйна пранумераваныя ў адпаведнасці з алфавітным парадкам падчас французскай рэвалюцыі (у цяперашні час ёсць выключэнні з алфавітнага парадку).
Рэгіёны Францыі

**Рэгіёны Францыі** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка верхняга ўзроўню ў Францыі. Рэгіён уяўляе сабой пэўную тэрыторыю, якая характарызуецца ўласнай культурай ці сацыяльнай ідэнтычнасцю. Краіна да 2016 года была падзелена на 26 рэгіёнаў, 21 з іх размешчаныя на кантынентальнай частцы краіны, а 4 на заморскіх тэрыторыях. Рэгіёны падзяляюцца на дэпартаменты.

У 2014 быў зацверджаны новы адміністрацыйны падзел, які ўступіў у сілу у пачатку 2016. Адміністрацыйныя адзінкі былі ўзбуйнены і цяпер метрапольная Францыя дзеліцца на 13 рэгіёнаў. Да 4-х заморскіх рэгіёнаў быў дададзены пяты — Маёта.

## Спіс рэгіёнаў (да 2016 года)
Нор (дэпартамент)

**Нор** (, літаральна — «поўнач») — дэпартамент на поўначы Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Нор-Па-дэ-Кале. Парадкавы нумар — 59. Адміністрацыйны цэнтр — Ліль. Насельніцтва — 2,555 млн чалавек (1-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

Плошча тэрыторыі 5743 км². Праз дэпартамент працякаюць рэкі Ізер, Шэльда, Самбра.

Дэпартамент уключае 6 акруг, 79 кантонаў і 652 камуны.

Нор — адзін з першых 83 дэпартаментаў, створаных у сакавіку 1790 г. Знаходзіцца на тэрыторыі былой французскай часткі Фландрыі.

## Вядомыя асобы 
* П’ер Рышар
* Філіп Нуарэ
* Анры Маціс
* Марсель Лефеўр
* Джамбалонья
* Андрэ Стыль

## Спасылкі 
* Prefecture website 
* Conseil General website
Эвернія распасцёртая

**Эвернія распасцёртая** (*Evernia divaricata*) — від грыбоў рода Эвернія сямейства Umbilicariaceae, які расце на скалах.

## Апісанне 
Слаявіна даўжынёй 8-20 см, барадападобная, павіслая, мяккая, жаўтавата-, шэравата- ці бледна-зеленаватая, густая, радзей слаба разгалінаваная, звычайна без пэўнага органа прымацаваня. Лопасці шырынёй 0,8-2 мм, у месцах галінаванняў шырынёй да 3-5 мм, радыяльна-вуглаватыя, па ўсёй даўжыні кольцападобна патрэсканая з бачнай у трэшчынах белаватай сарцавінай, сімпадыяльна, дыхатамічна, часам няпэўна разгалінаваныя ад самай асновы або толькі ў верхавінкавай частцы, з раскіданымі па ўсёй даўжыні дробнымі шыпападобнымі адросткамі даўжынёй 2-5 мм.

Эвернія распасцёртая ўтрымлівае ўснінавую кіслату.

## Пашырэнне 
Еўропа, Паўднёвая Азія, Паўночная і Паўднёвая Амерыка, Грэнландыя. На тэрыторыі Беларусі вядомы ў Брэсцкай (Пружанскі і Столінскі раёны), Віцебскай (Верхнядзвінскі і Расонскі раёны), Гомельскай (Лельчыцкі раён), Мінскай (Мядзельскі раён) і Магілёўскай (Асіповіцкі раён) абласцях.

Аддае перавагу хваёвым лясам.

## Ахова 
Ахоўваецца ў Беларусі, Польшчы і Літве.

## Спасылкі 
* Апісанне 
* Выявы
* Выявы

Катэгорыя:Пармеліевыя
Верхні Рэйн

**Рэйн Верхні** () — дэпартамент на ўсходзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Эльзас. Парадкавы нумар 68. Адміністрацыйны цэнтр — Кальмар. Насельніцтва 708 тыс. чалавек (29-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

Плошча тэрыторыі 3525 км². Праз дэпартамент працякае рака Рэйн.

Дэпартамент уключае 2 акругі, 54 кантона і 293 камуны.

Верхні Рэйн — адзін з першых 83 дэпартаментаў, створаных у сакавіку 1790 г. Знаходзіцца на тэрыторыі былой правінцыі Эльзас.

## Спасылкі 
* Prefecture
* Conseil general
Боская камедыя

**Боская камедыя** (, пазней '''') — паэма, напісаная Дантэ Аліг’еры ў перыяд з 1307 па 1321 гг. Манументальны твор позняга сярэдневякоўя, які ўяўляе сабой энцыклапедыю філасофіі, касмагоніі, гісторыі, рэлігіі, маралі, палітычных поглядаў еўрапейскага чалавека напярэдадні Адраджэння.

Сюжэтнай канвой паэмы з’яўляюцца апавяданні пра падарожжы паэта (яго суправаджаюць спачатку Вергілій, потым каханая Беатрычэ Партынары, якая вельмі рана памерла) па тым свеце. Твор падзелены на 3 часткі (кантыкі): «Пекла», «Чысцец» і «Рай». Яны ў сваю чаргу складаюцца з карцін, што адпавядаюць сярэдневяковым уяўленням аб замагільным жыцці, у якое трапляе кожны чалавек пасля смерці, атрымліваючы там тое, што заслужыў раней: хто цярпіць за свае грахі ў Пекле, хто — ачышчаецца ад смяротных грахоў у Чысцы, хто за сваю маральную цноту і дасканаласць перажывае светлыя пачуцці ў Раі. У алегарычнай форме Дантэ Аліг’еры гаворыць аб сучаснасці, яскрава звязваючы яе з Антычнасцю. Стройная лагічная схема твора базіруецца на сімволіцы лічбаў (пачынаючы ад лічбы 3 — сімвала Тройцы: 3 кантыкі, тэрцына — асноўны вершаваны памер, кожная кантыка складаецца з 33 песень і г.д.).

У адрозненне ад многіх іншых твораў эпохі Адраджэння, паэма была напісана не на лацінскай, а на жывой італьянскай мове.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Боская камедыя
Катэгорыя:Рэнесансная літаратура
Катэгорыя:Кнігі 1321 года
Катэгорыя:Гвельфы і гібеліны
Ніжні Рэйн (дэпартамент)

**Рэйн Ніжні** (франц. Bas-Rhin) — дэпартамент на паўночным усходзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Эльзас. Парадкавы нумар 67. Адміністрацыйны цэнтр — Страсбург. Насельніцтва 1,026 млн чалавек (18-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

Плошча тэрыторыі 4755 км². Праз дэпартамент працякае рака Рэйн.

Дэпартамент уключае 7 акруг, 44 кантона і 526 камун.

Ніжні Рэйн — адзін з першых 83 дэпартаментаў, створаных у сакавіку 1790 г. Двойчы пасля свайго стварэння Ніжні Рэйн апыняўся ў складзе Германіі: першы раз (з 1871 па 1918 г.) — у выніку паразы ў франка-прускай вайне, другі (з 1940 па 1945 г.) — падчас Другой сусветнай вайны.

## Спасылкі 
* Prefecture
* Conseil general
Орн

* Рака Орн, Германія
* Рака Орн, Францыя
* Дэпартамент Орн
Орн (дэпартамент)

**Орн** () — дэпартамент на паўночным захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Ніжняя Нармандыя. Парадкавы нумар 61. Адміністрацыйны цэнтр — Алансон. Насельніцтва 292,3 тыс. чалавек (73-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

Плошча тэрыторыі 6103 км². Праз дэпартамент працякае рака Орн.

Дэпартамент уключае 3 акругі, 40 кантонаў і 505 камун.

Орн — адзін з першых 83 дэпартаментаў, створаных у сакавіку 1790 г. Знаходзіцца на тэрыторыі былых правінцый Нармандыя і Перш.

## Выдатныя асобы 
* Жак-Рэнэ Эбер

## Спасылкі 
* Prefecture website  (in French)
* Conseil General website  (in French)
Рона (значэнні)

**Рона**:

* Рака Рона, рака ў Швейцарыі і Францыі
* Дэпартамент Рона, дэпартамент на паўднёвым усходзе Францыі
* востраў Паўночная Рона, востраў на поўначы Шатландыі
Эн

* Эн  — назва літары Нн сучасных кірылічных алфавітаў
* Эн (en) — назва літары Nn лацінскага алфавіту
* Рака Эн — рака Францыі
* Дэпартамент Эн — дэпартамент на ўсходзе Францыі
* Камуна Эн — камуна Францыі ў дэпартаменце Прыморская Шаранта.
Ізер

**Ізер**:

* Рака Ізер, прыток Роны
* Рака Ізер, басейн Паўночнага мора
* Дэпартамент Ізер, дэпартамент Францыі
* Вольфганг Ізер, нямецкі філолаг
Прэфектура (Францыя)

**Прэфектура** () ў сучаснай Францыі мае наступныя значэнні: 
* пасада прэфекта (кіраўніка дэпартамента)
* адміністрацыя дэпартамента (дзяржаўны орган, якім кіруе прэфект)
* будынак, у якім размяшчаюцца прэфект і падначаленая яму адміністрацыя
* горад, дзе знаходзіцца гэты будынак (адміністрацыйны цэнтр дэпартамента).

У адрозненне ад канстытуцыйнага тэрміна «дэпартамент» (арт. 72 Французскай Канстытуцыі 1958) тэрмін «прэфектура» ў Канстытуцыі не сустракаецца.

## Гл. таксама 
* Супрэфектура
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Францыі
Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Акруга (Францыя)

**Акруга** () ў Францыі — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, меншая, чым дэпартамент. 100 дэпартаментаў краіны ўключаюць у сябе агульным чынам 342 акругі, такім чынам у сярэднім у адзін дэпартамент уваходзіць па 3—4 акругі.

Адміністрацыйны цэнтр акругі называецца супрэфектурай, альбо прэфектурай у тым выпадку, калі з’яўляецца адначасова адміністрацыйным цэнтрам дэпартамента.

Акругі падзяляюцца на кантоны і камуны.

Ад акруг трэба адрозніваць муніцыпальныя акругі — адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі ў складзе вялікіх гарадоў (Парыж, Марсель, Ліён).

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Францыі