Рубен Віктаравіч Амбарцумян

**Рубен Віктаравіч Амбарцумян** (; нар. 28 кастрычніка 1941, Елабуга) — савецкі і армянскі матэматык. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Арменія (1986, член-карэспандэнт з 1982), доктар фізіка-матэматычных навук (1975), прафесар (1976). Аўтар серыі прац па стахастычнай і інтэгральнай геаметрыі.

## Біяграфія 
Сын астрафізіка Віктара Амбарцумяна. Скончыў МДУ ў 1962 годзе, пачаў працу ў Інстытуце матэматыкі АН Армянскай ССР. Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1968), доктар фізіка-матэматычных навук (1975), абарону правёў у Матэматычным інстытуце імя В. А. Сцяклова РАН. У 1979—1986 гадах — кіруючы кафедрай у Ерэванскім дзяржаўным універсітэце.

У 1970—1980 гадах дзякуючы сваім працам у матэматыцы Амбарцумян стварыў новы навуковы кірунак — камбінаторную інтэгральную геаметрыю, якая ўжывалася ў даследаванні рашэнні заданняў стахастычнай геаметрыі. У прыватнасці, стараннямі Амбарцумяна ўдалося вырашыць заданні стереологии геаметрычных выпадковых працэсаў, знайсці рашэнні класічнай задання Бюфона-Сільвестра і чацвёртай праблемы Гільберта ў двухмернай і трохвымернай прасторах. Таксама Амбарцумянам прапанавана фактарыяльная сістэма злічэння ў геаметрычнай тэорыі імавернасцей.

Амбарцумян таксама займаецца гістарычнымі даследаваннямі: у 2015 годзе апублікаваў кнігу «Вільсанаўская Арменія», якая выйшла ў Германіі.

## Некаторыя работы 
### На рускай 
* О случайных полях отрезков и случайных мозаиках на плоскости // Теория вероятн. и её примен., 18:3 (1973), 515—526
* Об одном приложении связи броуновского блуждания с задачей Дирихле // Теория вероятн. и её примен., 10:3 (1965), 539—543.
* Аналитические результаты комбинаторной интегральной геометрии: Обзор // 1999, 34 (6). pp. 7-51. ISSN 00002-3043

### На англійскай 
* A note on pseudometrics on the plane. Zeitschrift für Wahrscheinlichkeitstheorie und Verwandte Gebiete 37, 145—155 (1976).
* Sevan Methodologies revisited: Random line processes, Journal of Contemporary Mathematical Analysis  , Volume 48, 2013, Issue 1, pp. 4-22
* Parallel X-ray Tomography of Convex Domains as a Search Problem in Two Dimensions, Journal of Contemporary Mathematical Analysis  , Volume 48, 2013, Issue 1, pp. 23-34
* Stochastic Geometry, Geometric Statistics, Stereology (Proceedings of the Conference held at Oberwolfach, 1983). Teubner — Texte zur Mathematik, Band 65, Leipzig 1983
* Stochastic and Integral Geometry, (Proceedings of the Second Sevan Symposium on Integral and Stochastic Geometry), in Acta Applicandae Mathematicae, Vol 9, Nos 1-2 (1987)
* Chord calculus and stochastic geometry, Journal of Contemporary Mathematical Analysis, Vol 42, 2007, pp. 3-27
* A. A. Krasnovsky Jr., N. N. Drozdova, Ya. V. Roumbal, A. V. Ivanov, and R. V. Ambartzumian, "Biophotonics of molecular oxygen: activation efficiencies upon direct and photosensitized excitation, " Chin. Opt. Lett. 3, S1-S4 (2005)
* Ambartzumian, R. V. (2013) Parallel X-ray tomography of convex domains as a search problem in two dimensions. Հայաստանի ԳԱԱ Տեղեկագիր. Մաթեմատիկա, 48 (1). pp. 37-52. ISSN 00002-3043

### Кнігі 
* Р. В. Амбарцумян. Комбинаторная интегральная геометрия с приложениями к математической стереологии. — 1982 (английский перевод опубликован John Wiley & Sons, Inc.)
* Р. В. Амбарцумян, Й. Мекке, Д. Штоян. Введение в стохастическую геометрию. — М.: Наука, 1989
* Р. В. Амбарцумян. Дифференциальные и интегральные вычисления факторизации и геометрическая вероятность. — 1990 (английский перевод опубликован Cambridge University Press)
* Р. В. Амбарцумян. Вильсоновская Армения: истории за провалившимся проектом. — 2015
* 1983: Конференция по стохастической геометрии, Обервольфах, ФРГ
* 1985: Второй симпозиум по интегральной геометрии, Севан, СССР
* 1991: Конференция по стохастической геометрии, Обервольфах, ФРГ
* 2013: Швейцарско-армянской круглый стол

## Узнагароды 
* Медаль Ананіі Шыракацы (14.10.2013).
* Премия Ленинского комсомола Армении (1965).

## Спасылкі 
*