Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы

**Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы** — вышэйшая навучальная ўстанова ў Гродна.

ГрДУ імя Янкі Купалы ідзе па шляху фарміравання рэгіянальнага ўніверсітэцкага комплекса, які аб’ядноўвае таксама і ўстановы сярэдняй прафесійнай адукацыі. Так у структуру ўніверсітэта ўваходзяць Ваўкавыскі каледж, Гуманітарны каледж, Тэхналагічны каледж і Лідскі каледж.

Сістэма менеджменту якасці ГрДУ імя Янкі Купалы адпавядае нацыянальным і міжнародным стандартам якасці серыі ISO.

Паводле міжнароднага рэйтынгу Webometrics, які штопаўгода састаўляецца паводле аналізу афіцыйных сайтаў устаноў вышэйшай адукацыі, Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы сярод беларускіх ВНУ ўжо некалькі год запар займае другое месца (2011)

## Гісторыя 
Заснаваны Пастановай № 209 СНК БССР «Аб мерапрыемствах па арганізацыі народнай адукацыі ў заходніх абласцях Беларусі» ад 22 лютага 1940 года як **Гродзенскі настаўніцкі інстытут**, часам згдаваецца памылковая дата 20 лютага 1940 года. Першым дырэктарам інстытута быў С. Я. Раскін. На двух аддзяленнях — беларускай мовы і літаратуры, рускай мовы і літаратуры і фізіка-матэматычным — рыхтавалі настаўнікаў 5-7 класаў няпоўнай сярэдняй школы. На першы курс было прынята больш за 100 студэнтаў. Заняткі пачаліся 7 сакавіка 1940 года, некаторыя крыніцы даюць гэту дату як планаваную, а не фактычную дату пачатку заняткаў.

У 1941 годзе нацысты акупіравалі горад на наступны дзень пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны, знішчылі абсталяванне і навучальныя кабінеты, у памяшканні інстытута арганізавалі шпіталь. 15-тысячны фонд бібліятэкі быў спалены. Многія выкладчыкі і студэнты ваявалі на фронце, удзельнічалі ў партызанскім руху. Пасля вызвалення Гродна ў ліпені 1944 года пачалася падрыхтоўка да адкрыцця інстытута, які стаў першым ўніверсітэтам у Заходняй Беларусі . Рэктарам застаўся А. В. Бадакоў. У структуры ўніверсітэта дзейнічалі 5 факультэтаў: матэматычны, фізічны, гістарычны, філалагічны і факультэт педагогікі і методыкі пачатковага навучання. Працаваў факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі з двума аддзяленнямі: будучых педагогаў і будучых даследчыкаў, а таксама факультэт маладых настаўнікаў-стажораў. Дзейнічалі 25 кафедраў і курс грамадзянскай абароны. З 1 верасня пачалі працу дзве новыя кафедры: дыферэнцыяльных ураўненняў і дзяржавы і права. У тым жа годзе пры гістарычным факультэце было адкрытае аддзяленне правазнаўства, на базе якога з 1981 года распачаў сваю працу факультэт правазнаўства У 1989 г. быў адкрыты факультэт фізічнага выхавання, якія рыхтаваў настаўнікаў фізічнага выхавання для агульнаадукацыйных школ, і аддзялення польскай мовы і літаратуры на базе філалагічнага факультэта. 1 сакавіка 2013 года рэктарам універсітэта прызначаны Андрэй Дзмітрыевіч Кароль. На паседжанні, на якім міністр адукацыі Сяргей Маскевіч прэзентаваў калектыву ГрДУ новапрызначанага рэктара, Шапіра таксама заявіў, што «ва ўніверсітэце шаснаццаць чалавек, якія заклікаюць звергнуць уладу». Пасля гэтага ў знак пратэсту супраць прэсінгу на выкладчыкаў звольніўся выкладчык юрыдычнага факультэта Ігар Кузьмініч.

У сакавіку 2013 года гісторыка Вячаслава Шведа, аўтара ідэі выдання падручніка «Гродназнаўства», яго актыўнага ўкладальніка і рэдактара, звольнілі з пасады загадчыка кафедры беларускай культуры і рэгіянальнага турызму, а 1 красавіка Рада ўніверсітэта не абрала яго на пасаду прафесара па конкурсе. Швед у адказ заявіў, што выбары былі сфальсіфікаваныя, а звальненне з’яўляецца палітычным рашэннем.

Пасля звальнення Шведа з’явіліся чуткі аб ліквідацыі Факультэта гісторыі і сацыялогіі. 29 жніўня 2013 года аб’яднаннем Факультэта гісторыі і сацыялогіі, Факультэта турызму і сэрвісу, кафедры журналістыкі і кафедры лінгвістыкі і міжкультурных камунікацый філалагічнага факультэта быў створаны Факультэт гісторыі, камунікацыі і турызму. Таксама ў 2013 годзе аднавіў сваю працу факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі.

У 2013 годзе таксама была звольненая гісторык і культуролаг Вольга Сабалеўская, у 2014 годзе — гісторык Іна Соркіна, Сяргей Сноп, гісторыкі Святлана Куль-Сяльверстава і Юлія Юркавец, у 2015 годзе — гісторык і археолаг Генадзь Семянчук, літаратуразнавец Ала Петрушкевіч.

Адукацыйны партал універсітэта ў 2014 годзе атрымаў інтэрнэт-прэмію «Tibo» у намінацыі «Адукацыя і навука», а ў 2015 годзе ГрДУ імя Янкі Купалы дамогся другога месца сярод нацыянальных ВНУ ў міжнародным рэйтынгу Webometrics і ўвайшоў у дзесятку лепшых ВНУ беларусі па асноўных паказчыках дзейнасці

## Факультэты 
* Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі
* Інжынерны факультэт
* Факультэт псіхалогіі
* Фізіка-тэхнічны факультэт
* Факультэт фізічнай культуры
* Філалагічны факультэт
* Ваенны факультэт
* Педагагічны факультэт
* Факультэт матэматыкі і інфарматыкі
* Факультэт гісторыі, камунікацыі і турызму
* Юрыдычны факультэт
* Факультэт эканомікі і кіравання
* Факультэт біялогіі і экалогіі
* Факультэт мастацтваў і дызайну
* Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў

## Вывучэнне польскай мовы 
З 1989 па 2022 існавала адзіная ў Беларусі кафедра польскай філалогіі, заснавальнікам і шматгадовым загадчыкам і выкладчыкам якой была Святлана Піліпаўна Мусіенка.

## Абвінавачванні ў палітычных рэпрэсіях студэнтаў 
ВНУ абвінавачваецца ў выключэнні студэнтаў з-за палітычных прычын. Паводле рапарту польскага Фонду «Свабода і Дэмакратыя», Сяргей Маскевіч, рэктар універсітэта, выключаў студэнтаў за іх палітычную дзейнасць. Яго наступнік Яўген Роўба запатрэбаваў з-за гэтых самых прычынаў скрэсліць Яўгена Скрабутана. Паводле рапарту, прымала ў гэтым удзел таксама Т. І. Бадзюкова, былая прарэктар па справах выхавання ВНУ, а Н. А. Карпіцкая, прарэктар па адміністрацыйных справах, дамапагала Бадзюковай у пераследзе студэнтаў. У дзеяннях супраць студэнтаў, якія займаліся палітычнай дзейнцасцю, удзельнічаў таксама супрацоўнік універсітэта Н. А. Валковіч.

## Рэктары 
* Самуіл Якаўлевіч Раскін (1940)
* Дзяменцій Пятровіч Кардаш (1940—1941)
* Мікалай Васілевіч Уласавец (1944—1949)
* Іосіф Мікалаевіч Малюкевіч (1949—1955)
* Дзмітрый Спірыдонавіч Маркоўскі (1955—1973)
* Аляксандр Васільевіч Бадакоў (1973—1994)
* Леанід Мікалаевіч Ківач (1994—1997)
* Сяргей Аляксандравіч Маскевіч (1997—2005)
* Яўген Аляксеевіч Роўба (2005—2013)
* Андрэй Дзмітрыевіч Кароль (2013—2017)
* Ірына Фёдараўна Кітурка (з 2017)

## Вядомыя выкладчыкі 
* Таццяна Піліпаўна Сцяшковіч (1904—1986) — беларускі філолаг, мовазнавец, педагог.
* Іван Якаўлевіч Лепешаў (1924—2014) — беларускі мовазнавец.
* Якаў Навумавіч Мараш (1917—1990) — беларускі гісторык.
* Барыс Маркавіч Фіх (1923—1977) — беларускі гісторык.
* Якаў Іосіфавіч Рыўкінд (1910—1977) — беларускі матэматык.
* Нікіфар Дзмітрыевіч Бяспамятных (1910—1987) — беларускі матэматык, педагог.
* Міхаіл Аляксандравіч Ткачоў (1942—1992) — беларускі археолаг, гісторык.
* Аляксандр Уладзіміравіч Мілінкевіч (нар. 1947) — беларускі палітык і навуковец.
* Павел Уладзіміравіч Сцяцко (1930—2020) — беларускі мовазнавец.
* Сяргей Аркадзьевіч Піваварчык (нар. 1962) — беларускі гісторык-археолаг.
* Святлана Валянцінаўна Марозава (нар. 1954) — беларускі гісторык.

## Вядомыя выпускнікі 
* Васіль Уладзіміравіч Быкаў (1924—2003) — беларускі і савецкі пісьменнік і грамадскі дзеяч.
* Аляксей Нічыпаравіч Карпюк (1920—1992) — беларускі пісьменнік, грамадскі дзеяч.
* Данута Бічэль-Загнетава (нар. 1937) — беларуская паэтэса.
* Міхаіл Паўлавіч Касцюк (1940—2019) — беларускі гісторык.
* Фёдар Міхайлавіч Янкоўскі (1918—1989) — беларускі мовазнавец і празаік.
* Вольга Валянцінаўна Корбут (нар. 1955) — беларуская гімнастка, чатырохразовая алімпійская чэмпіёнка.
* Алена Ваўчэцкая (нар. 1943) — беларуская гімнастка.
* Анатоль Аляксандравіч Брусевіч (нар. 1977) — беларускі паэт, перакладчык, даследчык гісторыі польскай літаратуры, польска-беларускіх літаратурных сувязяў.
* Руслан Барысавіч Гагуа (нар. 1972) — беларускі гісторык, музыкант.
* Альбіна Аляксандраўна Семянчук (нар. 1963) — беларускі гісторык.
* Аляксей Мікалаевіч Загідулін (нар. 1978) — беларускі гісторык.
* Зміцер Кісель (1962—2005) — беларускі публіцыст, журналіст, гісторык.
* Іван Рыгоравіч Ціхан (нар. 1976) — беларускі атлет, кідальнік молата.
* Дзмітрый Крывашэй (нар. 1972) — беларускі гісторык.
* Сяргей Аркадзьевіч Піваварчык (нар. 1962) — беларускі гісторык-археолаг.
* Святлана Валянцінаўна Марозава (нар. 1954) — беларускі гісторык.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Университет и его педагоги / под ред. Ю. П. Золотухина. — Гродно : ГрГУ, 2006. — 362 с. ISBN 985-417-833-1.
* Гродзенскі дзяржаўны універсітэт імя Янкі Купалы: Гістарычны нарыс / С. А. Габрусевіч, І. П. Крэнь. — Гродна : ГрДУ, 2001. — 174 с. ISBN 985-417-241-4.
* Основные результаты работы Университета в 2010 году / под общ. ред. Е. А. Ровбы. — Гродно : ГрГУ, 2011. — 341 с.
* Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы: бібліяграфічны даведнік / пад рэдакцыяй В. М. Чарапіцы. — Гродна: ГрДУ, 1999. — 595 с.
* Прафесары Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы, 1940—2012: біябібліяграфічны слоўнік / Габрусевіч С. А., Роўба Я. А. — 2-е выд. — Мінск, 2013.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ГрДУ 

Катэгорыя:Універсітэты Гродна

Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Янкі Купалы
Катэгорыя:1940 год у Гродне