open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Змітро Аляксандравіч Бяспалы

**Змітро Аляксандравіч Бяспалы** (28 жніўня 1934, вёска Вялікі Бор, Хойніцкі раён, Гомельская вобласць — 7 ліпеня 1999, ці 1997, Мінск) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 жніўня 1934 года ў вёсцы Вялікі Бор Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці ў сялянскай сям’і. Адзін год вучыўся ў Аўрамаўскай школе, потым у Вялікаборскай сямігодцы. У 1956 годзе скончыў Рэчыцкі землеўпарадчы тэхнікум. Працаваў землеўпарадчыкам у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Служыў у Паўночным флоце. Пасля дэмабілізацыі (1958) паступіў на аддзяленне журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (скончыў у 1963). Адначасова, з 1960 года, працаваў у часопісе «Вожык» — супрацоўнікам, намеснікам рэдактара аддзеау фельетонаў. З 1972 году — адказны сакратар інфармацыйна-метадычнага бюлетэня «Родная прырода», а з 1977 года — пасля рэарганізацыі бюлетэня ў часопіс — яго галоўны рэдактар. Сябра Саюза пісьменнікаў СССР і БССР з 1974 года. Жыў у Мінску. Пахаваны на Усходніх могілках.

## Творчасць 
Першае гумарыстычнае апавяданне было надрукавана ў 1963 годзе. Пісаў на беларускай і рускай мовах. Выдаў зборнікі гумарыстычных апавяданняў «Сякера пад лаваю» (1970), «Ад варот паварот» (1977). Для дзяцей напісаў кнігі аб прыродзе Беларусі «Лясныя хітруны» (1969; дапоўненае выданне ў 1986), «У лясной каморы» (1972), «Мядзведзеў пачастунак» (1976), «Страшны звер» (1978), «Дзіўны птах» (1981), «Казкі Сіняга лесу» (1983), «С полным лукошком: Записки грибника» (1985), «Звери Беловежской пущи» (1987), «Птицы Беловежской пущи» (1988). Склаў зборнік «Беларускія народныя жарты» (1970), адзін з аўтараў фотаальбома «Пакланіся прыродзе» (1984). Пераклаў з рускай мовы апавяданні пра жывёл, аповесць У. Сысоева «Залатая Рыгма».

У тэхнікуме друкаваўся ў раённай газеце «Дняпровец», у арміі — «На страже Заполярья» і «Комсомолец Заполярья».

## Літаратура 
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990. Мінск: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X
* Беларускія пісьменнікі: біябібліяграфічны слоўнік: у 6 т. — Мінск, 1992. — Т. 1. — С. 489—492
* Вожык № 8 — 2014

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Каліфарнійскі ўніверсітэт у Ірвайне

**Каліфарнійскі ўніверсітэт у Ірвайне** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Ірвайн у штаце Каліфорнія, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта адзін з дзесяці кампусаў сістэмы Каліфарнійскага ўніверсітэта. Ён прапануе 87 ступеняў бакалаўра і 129 вучоных і прафесійных ступеняў. Вучэльня класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. Выдаткі ўніверсітэта на даследаванні і распрацоўкі склалі 523,7 мільёна долараў у 2021 годзе. Універсітэт стаў сябрам Асацыяцыі амерыканскіх універсітэтаў у 1996 годзе. Па стане на студзень 2022 года ўніверсітэт налічваў 5 лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі, 7 лаўрэатаў Пулітцэраўскай прэміі, 6 лаўрэатаў «Genius Grant» Макартура, 37 стыпендыятаў Гугенхайма і 1 лаўрэат прэміі Цьюрынга.

## Структура 
* Школа мастацтваў
* Школа біялагічных навук
* Школа бізнесу
* Школа адукацыі
* Школа інжынерыі
* Школа гуманітарных навук
* Школа інфармацыі і камп'ютэрных навук
* Школа міждысцыплінарных студый
* Школа права
* Школа фізічных навук
* Школа сацыяльнай экалогіі
* Школа сацыяльных навук
* Школа медыцыны
* Школа медсястрынства
* Школа фармацыі і фармацэўтычных навук
* Праграма ў галіне грамадскага здароўя

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Каліфорнія
 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Каліфорніі
Катэгорыя:Сістэма Каліфарнійскага ўніверсітэта
Louna

**Louna** (МФА: , ) — расійскі музычны рок-гурт, заснавальнікі і актыўныя ўдзельнікі, якім пражываюць на пастаяннай аснове ў Ізраілі. Некаторыя журналісты называюць гурт «сайд-праектам» удзельнікаў музычнага рок-гурта Tracktor Bowling, хоць самі музыкі ў сваіх інтэрв'ю абвяргаюць гэты памылковы, на іх думку, эпітэт, настойваючы на ​​тым, што Louna — гэта самастойны гурт.

Пачынаючы з 2010 года, з выхадам дэбютнага альбома «Сделай громче!», песні калектыву атрымалі шырокую вядомасць, узначальваючы вядомыя «тэматычныя» хіт-парады. Тэксты песень гурта маюць яскрава выражаны вострасацыяльны кантэкст. За час свайго існавання гурт выпусціў шэсць нумарных альбомаў, два англамоўныя, два канцэртныя альбомы, два зборнікі лепшых песень і некалькі сінглаў.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* 2010 — «Сделай громче!»
* 2012 — «Время X»
* 2013 — «Behind a Mask» (англаязычны альбом)
* 2013 — «Мы — это Louna»
* 2016 — «Дивный новый мир»
* 2018 — «Полюса»
* 2018 — «Panopticon» (англаязычны альбом)
* 2020 — «Начало нового круга»
* 2022 — «Рубикон»

### Канцэртныя альбомы 
* 2013 — «Проснись и пой!»
* 2016 — «Песни о мире» (з Сімфанічным аркестрам Globalis)
* 2020 — «Live Show (Re:Public Minsk Belarus)»

### Зборнікі 
* 2015 — «The Best of»
* 2019 — «X (The Best of)»
* 2021 — «Обратная сторона»
* 2023 — «Обратная сторона. Часть 2»

### Сінглы 
* 2009 — «Армагеддон»
* 2009 — «Чёрный»
* 2009 — «Белый»
* 2010 — «Солнце»
* 2011 — «Кому веришь ты?» (feat. Тэм)
* 2012 — «Mama»
* 2013 — «Business»
* 2016 — «18+»
* 2018 — «Колыбельная / Лопасти»
* 2018 — «Так»
* 2018 — «Другие»
* 2018 — «Shadow Kingdoms» (feat. Craig Mabbit, Kevin Thrasher)
* 2018 — «Brave New World»
* 2019 — «S.N.U.F.F.»
* 2020 — «Полюса» (акустыка)
* 2020 — «Песня о мире» (акустыка)
* 2020 — «Сердца из стали» (акустыка)
* 2020 — «Вендетта» (акустыка)
* 2020 — «Из этих стен»
* 2020 — «В бой» (трыб'ют ДДТ)
* 2020 — «Станем стеной»
* 2020 — «Сигнал в пустоте»
* 2021 — «Незабудка»
* 2021 — «Напролом»
* 2022 — «Хочу перемен» (Кино cover)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 
* Louna на сайце Discogs

Катэгорыя:Ню-метал-гурты
Катэгорыя:Панк-рок-гурты Расіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2008 годзе
Pinus densiflora

**Pinus densiflora** — від сямейства .

У Японіі від вядомы як Акамацу ( літаральна «чырвоная хвоя»). Ён шырока культывуецца ў Японіі як для вытворчасці драўніны, так і ў якасці дэкаратыўнага дрэва і гуляе важную ролю ў класічным японскім садзе. Былі створаны шматлікія сарты, у тым ліку «стракаты паўкарлікавы» Oculus Draconis, ніцы, часта скажоны «Pendula» і шматствольны «Umbraculifera» (яп. 多形松, Tagyoushou, часам вымаўляецца як «Tanyosho»).

## Апісанне 
 з кнігі Зібальда і Цукарыні. , Sectio Prima, 1870]]
Pinus densiflora стала папулярным дэкаратыўным дрэвам і мае некалькі сартоў, але зімой яна жаўцее. Вышыня дрэва можа дасягаць 20-35 метраў. Дыяметр ствала 70-80&nbsp;см.

Ігольчатае лісце 8-12&nbsp;см даўжыні, сабрана ў пучок папарна. Шышкі 4-7&nbsp;см даўжынёй.

## Распаўсюджанне 
Краіны распаўсюджання: Кітай (Хэйлунцзян, Цзілінь, Ляанін, Шаньдун), Японія, Карэя, Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка, Рэспубліка Карэя, Расійская Федэрацыя.

## Спасылкі 
* *Conifer Specialist Group 1998. Pinus densiflora. In: IUCN 2012. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.1. *
* *www.conifers.org *
* *Edward F. Gilman and Dennis G. Watson (Pinus densiflora) *
* *Опис таксона *
* *eol.org *

Катэгорыя:Хвоя
Катэгорыя:Флора Азіі
Ельская аперацыя

**Ельская аперацыя** — баі 37-й Ельскай партызанскай брыгады ва ўзаемадзеянні з часцямі Чырвонай Арміі супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў 27—29 лістапада і 10—11 снежня 1943 года за вызваленне Ельска.

## Перадумовы 
Камандаванне 37-й Ельскай партызанскай брыгады ўстанавіла сувязь з 12-м гвардзейскім стралковым палком 1-га Украінскага фронту ў раёне горада Оўруч, паведаміла звесткі разведкі; быў распрацаваны план сумеснага ўзяцця Ельска, гарнізон якога налічваў каля 600 чалавек.

## Ход аперацыі 
Гвардзейскі стралковы полк і артдывізіён, якія былі вылучаны для ўдзелу у аперацыі, партызаны скрыта правялі да вёсак Вішанькі і Камуна. У ноч на 27 лістапада пасля артпадрыхтоўкі партызаны з поўдня, савецкія войскі з захаду і паўднёвага захаду ўварваліся ў Ельск і за некалькі гадзін авалодалі ім. Рэшткі разбітага праціўніка былі адкінуты да чыгуначнай станцыі Ельск, 3 дні гітлераўцы без поспеху контратакавалі. Вечарам 29 лістапада яны пачалі наступленне пры падтрымцы 54 танкаў і самаходных гармат. Партызаны і савецкія войскі вымушаны былі адысці. Праціўнік страціў у баях 540 салдат і афіцэраў. Пры паўторным узяцці Ельска 10—11 снежня 1943 года партызаны брыгады зноў прымалі ўдзел у баях за гарадскі пасёлак. Разам з падраздзяленнямі 415-й стралковай дывізіі 1-га Украінскага фронту яны знішчылі 3 танкі і больш за 300 салдат і афіцэраў праціўніка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1943 года
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:Лістапад 1943 года
Катэгорыя:Снежань 1943 года
Катэгорыя:Ельск
Чжоу Шэнь

**Чжоу Шэнь** (; нарадзіўся 29 верасня 1992 года), таксама вядомы як Чарлі Чжоу — кітайскі спявак. Спявае на кітайскай, англійскай, украінскай і рускай мовах.

## Творчасць 
Ён найбольш вядомы сваёй песняй «Big Fish», якая атрымала 8 узнагарод. У лістападзе 2017 года Чжоу выпусціў свой дэбютны альбом 深 的 深, створаны сумесна з прадзюсарам Гаа Сяасунам, аўтарам песень Інь Юэ і кампазітарам Цян Лэем. Ён выступаў у многіх тэлесерыялах і кітайскіх анімацыйных фільмах, такіх як «Вялікая рыба і бягонія», «Дауфа» і «Крыштальнае неба ўчора». У 2020 годзе Чжоу Шэнь заняў першае месца за выкананне песні «Da La Beng Ba» на шоў Singer 2020, імітуючы некалькі галасоў, у тым ліку галасы маленькай дзяўчынкі і мужчыны. Да красавіка 2020 года колькасць праглядаў гэтага кліпа на Bilibili перавысіла 10 мільёнаў, перавысіўшы колькасць праглядаў арыгінальнай песні; пасля таго, як песня (версія Чжоу) была выпушчана на Netease Cloud Music, яна дамінавала ў чарце на працягу некалькіх дзён, і гэты сінгл быў прайграны больш за 100 мільёнаў разоў і быў адзначаны лепшымі пошукавымі сістэмамі Кітая.

## Біяграфія 
Чжоу нарадзіўся ў Шааяне, правінцыя Хунань, а затым пераехаў у Гуян (правінцыя Гуйчжоу) са сваімі бацькамі ў другім класе пачатковай школы. Пазней ён быў прыняты ў сярэднюю школу № 6 Гуяна.

Пасля заканчэння сярэдняй школы з’ехаў на Украіну вывучаць стаматалогію. Аднак праз год ён прыняў рашэнне перайсці ва Львоўскую нацыянальную музычную акадэмію, каб замест гэтага вывучаць бельканта.

## Творчасць 
Першая серыя канцэртаў Чжоу, 深 空间, адбылася ў маі і чэрвені 2018 года, а таксама ў студзені, чэрвені і ліпені 2019 года. Яго другі канцэртны тур Planet C-929 пачаўся ў лістападзе 2019 года з прыпынкамі ў Пекіне, Нанкіне, Шэньчжэні, Чунцыне, Чэнду, Шанхаі і Гуанчжоу. У ліпені 2020 года Чжоу Шэнь правёў анлайн-канцэрт TME «Дабранач, да сустрэчы» на некалькіх платформах, сярод якіх QQ Music паглядзелі анлайн больш за 7,2 мільёна гледачоў.

## Узнагароды 
Чжоу атрымлівае ўзнагароду кожны год з 2016 года. У лістападзе 2019 года ён выйграў музычную прэмію MTV Europe Music Award у намінацыі . У жніўні 2020 года ён заняў 42-е месца ў спісе знакамітасцяў Кітая 2020 года па версіі Forbes.

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Кітая
Artema

**Artema** — род павукоў сямейства , упершыню апісаны Шарлем Валькенерам у 1837 годзе.

## Віды 
На ліпень 2021 года ў род уключаюць 12 відаў, якія сустракаюцца ў Афрыцы, Азіі, Грэцыі і Турцыі:

*  Walckenaer, 1837 (тыпавы)
*  Huber, 2019
*  Huber & Kwapong, 2013
*  Huber, 2019
*  (Thorell, 1881)
*  Huber, 2019
*  Kulczyński, 1901
*  Roewer, 1960
*  Huber, 2021
*  Aharon, Huber & Gavish-Regev, 2017
*  Spassky, 1934
*  (Roewer, 1960)

Катэгорыя:Павукападобныя Азіі
Катэгорыя:Павукападобныя Афрыкі
Катэгорыя:Павукі-сенакосцы
Стары Новы год (фільм, 2011)

«**Стары Новы год**» (, правільная назва «**Напярэдадні Новага года**») — амерыканская рамантычная камедыя рэжысёра Гары Маршала. Сусветная прэм’ера адбылася 9 снежня 2011 года.

## Сюжэт 
Розныя людзі з рознымі праблемамі перасякаюцца ў апошні дзень года ў Нью-Ёрку, спрабуючы, як прынята, вырашыць усе гэтыя праблемы да поўначы, каб не перанесці іх у новы год.

## У ролях 
* Хэлі Беры — медсястра Эмі
* Джэсіка Біл — Тэс Бірн
* Сэт Майерс — Грыфін Бірн
* Сара Полсан — Грэйс Шваб
* Тыль Швайгер — Джэймс Шваб
* Кэтрын Хейгл — Лора
* Сара Джэсіка Паркер — Кім Дойл
* Мішэль Пфайфер — Інгрыд Уізерс
* Хілары Суонк — Клэр Морган
* Эбігейл Брэслін — Хэйлі Дойл
* Карла Гуджына — доктар Морысэт
* Чэры Джонс — місіс Роўз Ахерн
* Кэтрын Макнамара — Лілі Боўман
* Ліа Мішэль — Эліза
* Аліса Мілана — медсястра Міндзі
* Зак Эфран — Пол Дойл, кур'ер
* Джон Бон Джові — Дэніэл Дженсен
* Ludacris — Брэндан, паліцэйскі
* Мэцью Бродэрык — містэр Булертан, бос Клэр Морган
* Роберт Дэ Ніра — Стэн Харыс
* Джош Дзюамель — Сэм Ахерн малодшы
* Гектар Элізонда — Лестэр Камінскі
* Джэйк Т. Осцін — Сэт Андэрсан
* Джэймс Белушы — ліфцёр
* Майкл Рубенс Блумберг — мэр Нью—Ёрка, камео
* Кэры Элвес — лекар
* Эштан Кутчэр — Рэндзі
* Джон Літгау — Джонатан Кокс
* Расэл Пітэрс — Суніл
* Раян Сікрэст — вядучы тэлешоў, камео
* Пэні Маршал - камео
* Сафія Вергара - Ава

## Крытыка 
Фільм атрымаў адмоўныя водгукі крытыкаў. На Rotten Tomatoes ён мае рэйтынг 7% на падставе 142 аглядаў крытыкаў і 45% рэйтынг ад больш чым 50 000 гледачоў. Фільм атрымаў пяць намінацый на кінапрэмію «Залатая маліна». Нягледзячы на ўсё гэта, ён быў умерана паспяховым у пракаце, сабраўшы 142 мільёны долараў.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Warner Bros.
Катэгорыя:Фільмы пра Нью-Ёрк
Катэгорыя:Навагоднія фільмы
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2011 года
Катэгорыя:Фільмы кампаніі New Line Cinema
Добрыя хлопцы (фільм, 1990)

«**Добрыя хлопцы**», або «**Слаўныя хлопцы**» () — амерыканскі фільм 1990 года рэжысёра Марціна Скарсэзэ. Адаптацыя нон-фікшн кнігі Нікаласа Піледжы «Wiseguy» 1985 года. У галоўных ролях Роберт Дэ Ніра, Рэй Ліёта, Джо Пешы, Латарынгія Брака і Пол Сарвіна. Фільм заснаваны на рэальных падзеях і распавядае гісторыю ўзлёту і падзення бандыта Генры Хіла, яго сяброў і сям'і з 1955 па 1980 год.

## Сюжэт 
Гісторыя пра Генры Хіла — гангстара-пачаткоўца, які займаецца рабаваннямі разам з саўдзельнікамі Джымі Канвеем і Томі Дэ Віта, якія з лёгкасцю забіваюць любога, хто ўстае ў іх на шляху.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Pinus parviflora

**Pinus parviflora** — від сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Іглічнае вечназялёнае дрэва, якое вырастае 15-25 м у вышыню і, як правіла, утварае высокую шырокую і густую канічную крону. Лісце (ігліца) іголкападобнае, сабрана ў пучкі па пяць, 5-6 см. Шышак 4-7&nbsp;см даўжынёй, з шырокай круглявай луской; насенне 8-11&nbsp;мм даўжыні, з зачаткамі крылцаў 2-10 мм.

Папулярнае дрэва бансай, а таксама вырошчваецца як дэкаратыўнае дрэва ў парках і садах. Карлікавы сорт «Adcock» атрымаў узнагароду Каралеўскага садаводчага таварыства.

## Распаўсюджанне 
Краіны распаўсюджання: Японія (Хакайда, Хонсю, Кюсю, Сікоку), Паўднёвая Карэя.

## Спасылкі 
* *Від на сайце **www.conifers.org** *
* *Conifer Specialist Group 1998. Pinus parviflora. У: МСОП 2012. Чырвоны спіс МСАП відаў, якія знаходзяцца пад пагрозай. Версія 2012.1. *

Катэгорыя:Хвоя
Катэгорыя:Флора Азіі
Томас Лубанга

**Томас Лубанга Дзьіла** (; нар. 29 снежня 1960) — кангалезскі ваенны злачынец, заснавальнік групоўкі «Саюз кангалезскіх патрыётаў». Першы асуджаны Міжнародным крымінальным судом.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Джыбе, сучасная правінцыя Ітуры ў ДР Конга. Скончыў Універсітэт Кісангані, атрымаўшы ступень у галіне псіхалогіі. На чале гэтай групоўкі Лубанга стаў адным з ключавых фігур у Ітурыйскіх канфлікце. Падчас баявых дзеянняў яго атрады здзейснілі шматлікія напады на мірных жыхароў (у тым ліку на глебе міжэтнічнай нянавісці), выкарыстоўвалі дзяцей-салдат і заўважаны ў іншых парушэннях правоў чалавека.

13 чэрвеня 2002 года падчас паездкі ў Кіншасу Лубанга быў арыштаваны, але праз дзесяць тыдняў вызвалены ў абмен на выкрадзенага міністра ўрада.

9 сакавіка 2005 года ў сувязі з забойствам дзевяці бангладэшскіх міратворцаў былы лідар баевікоў (да таго часу «Саюз кангалезскіх патрыётаў» зарэгістраваўся як палітычныя партыя) затрыманы. Першапачаткова яго трымалі пад вартай у адным з самых раскошных гатэляў Кіншасы, але праз некалькі месяцаў перавялі ў цэнтральную гарадскую турму.

Лубанга быў прызнаны вінаватым у выкраданні хлопчыкаў і дзяўчынак ва ўзросце да 15 гадоў і прымусе іх удзельнічаць у вайне. 10 ліпеня 2012 года ён прысуджаны да 14 гадоў турмы. Вызвалены 15 сакавіка 2020 года, адбыўшы поўны тэрмін пакарання (з улікам утрымання пад вартай да вынясення прысуду).

## Сям’я 
Жанаты.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Правадыры паўстанняў
Жан дэ Фларэт

**«Жан дэ Флорэт»** () — кінафільм рэжысёра , які выйшаў на экраны ў 1986 годзе. Экранізацыя аднайменнага рамана . Першая частка дылогіі (другая частка — «»).

Фільм заваяваў масавую папулярнасць, атрымаў вельмі станоўчыя водгукі крытыкаў; паказчык адабрэння на сайце Rotten Tomatoes — 100%. Быў намінаваны на шматлікія міжнародныя прэміі, атрымаў адну прэмію «Сезар» (лепшы акцёр, 1987) і чатыры прэміі BAFTA (у тым ліку за лепшы фільм, 1988).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Фільмы Італіі 1986 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1986 года
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы са спасылкамі на элементы Вікіданых без беларускага подпісу
Антонаўка (сорт яблыні)

**Антонаўка**, або **Антонаўка звычайная** — сартатып яблыні і восеньска-зімовыя сарты яблыкаў. У Беларусі больш за 60 падсартоў.

## Апісанне расліны 
Дрэвы Антонаўкі высокія, доўгажывучыя (да 120 гадоў), устойлівыя да хвароб і кліматычных умоў. Дрэва марозаўстойлівае, стойкае да паршы, добра апыляецца іншымі сартамі, таксама добры апыляльнік.

Дрэвы сорту Антонаўка добра фарміруюць крону, не патрабуюць частых турбот, простыя ў абслугоўванні, спачатку плоданосяць штогадова, пасля перыядычна.

Яблык зімовы і дасягае поўнай спеласці не раней за кастрычнік або нават лістапад. У лёжцы вельмі трывалы і выдатна захоўваецца ўсю зіму і нават да ліпеня наступнага года, чым і тлумачыцца вялікі попыт на яго ў гандляроў садавіной у часы, калі прамысловыя спосабы захоўвання садавіны не былі шырока распаўсюджаны.

## Ужыванне пладоў 
Сорт кансервуюць і ўжываюць для прыгатавання соусаў, павідла. З антонаўкі вырабляюць пасцілу, жэле, варэнне, мармелад. Скрылікамі антонаўкі начыняюць здобную выпечку. Таксама з пладоў Антонаўкі вырабляюць віно і сідр. Добра зарэкамендавалі сябе . Антонаўку ўжываюць у , а таксама пры .

## У культуры 
У «Зямлі пад белымі крыламі» Уладзімір Караткевіч так згадваў гэтыя яблыкі:

У 2019 годзе Пошта Расіі выпусціла паштовую марку з выявай Антоўнаўкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сарты яблыні
Маё сэрца біцца перастала

**«Маё сэрца біцца перастала»** () — фільм 2005 года рэжысёра Жака Адзіяра, рэмейк амерыканскага незалежнага фільма  — «» 1978 года. Прэм'ера фільма ў Францыі адбылася 16 сакавіка 2005 года.
## Сюжэт
Тама дваццаць восем гадоў і яму наканавана працягваць бацькаў бізнес — займацца цёмнымі, паўкрымінальнымі кантрактамі з нерухомасцю. Але выпадковая сустрэча дае надзею, што ён зможа, як маці, канцэртаваць як піяніст. Ён пачынае сур’ёзна рыхтавацца да праслухоўвання і займаецца з віртуознаю кітайскаю піяністкаю. Яна ані не гаворыць па-французску, музыка — адзіны сродак іх дачыненняў. Жаданне перамен прыводзіць да таго, што ён пачынае мроіць пра ўзнёслае каханне… Але пакуль што Тома прыходзіцца жыць двайным жыццём — днём ён іграе на раялі, а вечарамі, узброіўшыся бейсбольнаю бітаю, дапамагае бацьку выбіваць грошы з даўжнікоў і выганяць нелегальных эмігрантаў з неарэндаваных кватэр.
## У ролях
## Узнагароды і намінацыі
### Узнагароды
*2006 — Прэмія Брытанскай кінаакадэміі за найлепшы фільм не на англійскай мове (Паскаль Кашэтэ, Жак Адзіяр).
*2005 — Прыз «Срэбны мядзведзь» Берлінскага кінафестывалю за найлепшую музыку (Аляксандр Дэпля́).
*2006 — Восем прэмій «Сезар»: найлепшы фільм (Жак Адзіяр), найлепшы рэжысёр (Жак Адзіяр), найлепшая мужчынская роля другога плана (Нільс Арэструп), найлепшая акцёрка, якая падае надзеі (Фам Ліньдан), найлепшая музыка да фільма (Аляксандр Дэпля), найлепшы адаптаваны сцэнарый (Жак Адзіяр, Таніна Бенаквіста), найлепшы мантаж (Жульет Вельфлінг), найлепшая аператарская работа (Стэфан Фантэн).
*2006 — Прэмія Французскага сіндыката кінакрытыкаў за найлепшы фільм (Жак Адзіяр).
*2006 — Прэмія «Люм’ер» за найлепшы фільм (Жак Адзіяр).

### Намінацыі
*2005 — Намінацыя на прыз «Залаты мядзведзь» Берлінскага кінафестывалю (Жак Адзіяр).
*2005 — Дзве намінацыі на прэмію Еўрапейскай кінаакадэміі: прыз гледачоў найлепшаму рэжысёру (Жак Адзіяр), найлепшы акцёр (Рамэн Дзюрыс).
*2006 — Дзве намінацыі на прэмію «Сезар»: найлепшы акцёр (Рамэн Дзюрыс), найлепшы гук.

Катэгорыя:Фільмы Францыі 2005 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы Жака Адзіяра
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Сезар» за найлепшы фільм
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Сельская грамада

**Се́льская грамада́** () — найніжэйшая грамадска-адміністрацыйная адзінка ў Расійскай імперыі, некалькі сельскіх грамад утваралі воласці. 

Сельскія грамады былі створаны ў выніку рэформы графа Кісялёва па кіраванні казённай маёмасцю 1837—1841 гадоў і першапачаткова распаўсюджваліся толькі на дзяржаўных (казённых) сялян еўрапейскай часткі Расійскай імперыі. Адна сельская грамада ўключала або адзін вялікі населены пункт, або некалькі маленькіх суседніх. У ходзе вызвалення панскіх сялян ад прыгоннай залежнасці паводле сялянскай рэформы 1861 года сельскія таварыствы былі ўтвораны таксама для былых панскіх сялян, звычайна такія сельскія грамады складаліся з сялян аднаго ўладальніка.

Сельскія грамады былі калектыўнымі ўладальнікамі зямлі паселішчаў (вуліцы, праезды). Таксама сельскія грамады маглі быць калектыўнымі ўладальнікамі надзельнай зямлі, якія давалі іх асобным сялянам у часовае карыстанне. Кіраванне сельскай грамадой ажыццяўляў сельскі сход і сельскі стараста. Сельская грамада магла выбіраць або прызначаць службовых асоб, такіх як зборшчыкі падаткаў, пісары, наглядчыкі хлебных магазінаў, вучылішчаў і бальніц, лясных і палявых вартаўнікоў і іншых. Паводле сацыяльна-эканамічнай сутнасці сельская грамада была сельскай абшчынай.

Грамада была важным органам кантролю сялянскага жыцця, з яе згоды селянін мог мяняць месца жыхарства, ажыццяўляць сямейны раздзел і да т. п.

## На Беларусі 
У 1877 годзе на Беларусі было 6386 сельскіх грамад, пераважная бальшыня з якіх — грамады былых панскіх сялян, вызваленых ад прыгоннай залежнасці.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Расійскай імперыі
Катэгорыя:Сялянства Расійскай імперыі
Аляксандр Мікалаевіч Сямашка

**Аляксандр Мікалаевіч Сяма́шка** ( — ) — вучоны ў галіне вылічальнай тэхнікі і сістэм кіравання, доктар тэхнічных навук (1993), прафесар (1994). Палкоўнік.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар і сааўтар навуковых прац па многафункцыянальных аўтаматах, элементнай базе ЭВМ, тэорыі жывучасці складаных сістэм, а таксама шэрагу вынаходстваў.

Сярод апублікаванага:
* Многофункциональные автоматы и элементная база цифровых ЭВМ / Мищенко В. А., Козюминский В. Д., Семашко А. Н.; под ред. В. А. Мищенко. — М.: Радио и связь, 1981. — 240 с., ил., табл.
* Параллельная обработка информации: В 5 т. Т. 4: Высокопроизводительные системы параллельной обработки информации. — Кіеў, 1988 (у сааўтарстве).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Семашко, Александр Николаевич (доктор технических наук; род. 1952) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента
* Семашко Александр Николаевич // База патентов Беларуси 

Катэгорыя:Постаці тэхнікі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Катэгорыя:Палкоўнікі Беларусі
(5335) Дамокл

**(5335) Дамокл** () — невялікі астэроід з групы кентаўраў. Быў адкрыты 18 лютага 1991 года аўстралійскім астраном Робертам Макнотам ў абсерваторыі сайдынг-Спрынг і названы ў гонар Дамокла, персанажа старажытнагрэцкага міфа аб дамоклавым мечы (сімвале навіслай пастаяннай пагрозы, закліканага паказаць зменлівасць улады, пры знешнім бачным дабрабыце).

Т.я. астэроід характарызуецца моцна нахіленай арбітай з высокім эксцэнтрысітэтам, на падставе гэтага некаторыя навукоўцы вылучаюць іх у асаблівую групу астэроідаў — дамоклаіды, якія меркавана ўяўляюць сабой неактыўныя ядра камет.
Файл:Орбита_астероида_5335.png
Файл:Орбита_астероида_5335_(наклон).png
Файл:Орбита_астероида_5335_(плоскость).png
Пасля вывучэння гэтага аб'екта высветлілася, што яго арбіта моцна адрозніваецца ад арбіт усіх адчыненых раней малых цэл Сонечнай сістэмы: у пункце свайго перыгелія Дамокл перасякаў арбіту Марса, а ў Афеліі сыходзіў за арбіту Урана. Стабільнасць гэтай арбіты абгрунтоўваецца перш за ўсё яе высокім нахілам да плоскасці экліптыкі, паблізу якой знаходзяцца арбіты планет-гігантаў, што моцна зніжае сілу гравітацыйных абурэнняў на дадзеную арбіту з іх боку. Тым не менш, групе брытанскіх астраномаў, у складзе Дункана Стыла (Duncan Steel), Герхарда Хана (Gerhard Hahn), Марка Бейлі (Mark Bailey) і Дэвіда Эшэра (David J. Asher), у выніку разлікаў доўгатэрміновай дынамічнай эвалюцыі гэтага цела, удалося ўсталяваць, што існуе высокая верагоднасць пераходу дадзенага астэроіда на арбіту якая перасякае арбіту Зямлі, а гэта ўжо створыць пагрозу (хоць і малаверагодную) яго сутыкнення з нашай планетай. Збольшага менавіта таму Дамокл і атрымаў такую назву. А пазней былі выяўленыя і іншыя астэроіды з падобнымі арбітамі, якія некаторыя астраномы сталі вылучаць у асобную групу.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астэроіды, якія перасякаюць арбіту Урана
Катэгорыя:Астэроіды, якія перасякаюць арбіту Сатурна
Катэгорыя:Астэроіды, якія перасякаюць арбіту Юпітэра
Катэгорыя:Астэроіды, якія перасякаюць арбіту Марса
Катэгорыя:Астэроіды класа S
Сельскі стараста

Горацкага павета Магілёўскай губерні. Фота Вячаслава Косткі, 1903—1904 гг.]]
**Се́льскі ста́раста** () — найніжэйшая службовая асоба сялянскага грамадскага кіравання ў Расійскай імперыі, кіраўнік сельскай грамады.

Паводле дзяржаўнай вясковай рэформы 1830-х — 1850-х гадоў пасада сельскага старасты была ўведзена для паселішчаў казённага сялянства еўрапейскай часткі Расійскай імперыі, пазней у выніку сялянскай рэформы 1861 года таксама ў паселішчах былых панскіх сялян. 

Сельскі стараста выбіраўся сельскім сходам на 3 гады, галоўным чынам з «разважных» і пакорных сялян. Выступаў не толькі як кіраўнік сельскай грамады, але і як найніжэйшая асоба дзяржаўнага кіравання. З патрэбы склікаў сельскі сход, кіраваў абмеркаваннем узнятых на ім пытанняў, быў выканаўцам пастаноў сходу. Сачыў за ўтрыманнем у спраўнасці дарог, мастоў і іншых збудаванняў на землях сельскай грамады, сачыў за захаваннем збожжа ў сельскіх запасных магазінах. Выконваў фіскальныя абавязкі і адміністрацыйна-паліцэйскія функцыі: павінен быў сачыць за спраўнай выплатай сялянамі падаткаў і адбываннем натуральных павіннасцей, «захаваннем добрапрыстойнасці, парадку і бяспекі» на землях грамады. Меў права караць сялян: адпраўляць іх на грамадскія работы ці арыштоўваць на тэрмін да 2-х дзён, аштрафаваць на суму да 1 рубля.
 Горацкага павета Магілёўскай губерні. Фота Вячаслава Косткі, 1903—1904 гг.]]
Сельскі стараста наўпрост падпарадкоўваўся валасному старшыні, павінен быў выконваць распараджэнні паліцыі, міравога пасрэдніка, земскага ўчастковага начальніка і ўсіх прызначаных улад у сферы іх ведамства. Разам з валасным старшынёй быў галоўнай апорай улад на вёсцы.

Старасты былі ў дзяржаўных маёнтках і да XIX стагоддзя, а ў панскіх — да 1861 года, але прызначаліся ўладамі і памешчыкам адпаведна, і цалкам падпарадкоўваліся ім.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Пасады Расійскай імперыі
Катэгорыя:Сялянства Расійскай імперыі
12 угневаных мужчын (фільм, 1957)

«**12 угневаных мужчын**» () — юрыдычная драма 1957 года, рэжысёрскі дэбют Сідні Люмета. Экранізацыя аднайменнага тэлеспектакля Рэджынальда Роўза, які адпавядае ўсім канонам драматургіі класіцызму (адзінства месца, часу і дзеяння).

Сучаснымі кіназнаўцамі расцэньваецца як адна з найвялікшых юрыдычных карцін у гісторыі. Галоўны прыз Берлінскага кінафестывалю, тры намінацыі на прэмію «Оскар», у тым ліку за найлепшы фільм года. Па стане на студзень 2024 паводле вынікаў галасавання на найбуйнейшым міжнародным сайце, прысвечаным кіно — IMDb, займае 5 месца сярод найлепшых фільмаў усіх часоў.

## Сюжэт 
Гісторыя пачынаецца ў зале суда пасля заключных спрэчак па справе аб забойстве, і суддзя дае ўказанні прысяжным. Па тагачасных законах ЗША смяротны прысуд павінен быў выносіцца судом прысяжных аднагалосна. Пытанне, на якое яны шукаюць адказ, заключаецца ў тым, ці забіў 18-гадовы падазраваны ўласнага бацьку. Прысяжныя таксама былі праінфармаваныя, што прызнанне падазраванага вінаватым прывядзе да абавязковага пакарання смерцю (паводле сучаснага заканадаўства ЗША, гэтага больш не можа быць). Дванаццаць чалавек ідуць у пакой для пасяджэнняў, дзе пачынаюць знаёміцца і абмяркоўваць справу. Сюжэт фільма разгортваецца вакол цяжкасцей у вынясенні вердыкту з-за, у некаторых выпадках, прадузятасці некаторых членаў журы. Нягледзячы на неабходнасць абмеркавання, ніхто з членаў журы не звяртаецца да аднаго па імені, бо не ведае імёнаў; аднак у самым канцы героі Джозэфа Суіні і Генры Фонды вымаўляюць свае імёны (Макардэл і Дэвіс адпаведна).

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 1957 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1957 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты мядзведзь»
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Качка-цыранка

**Качка-цыранка**, **чыранка-свістунок**, **чырок-свістунок** (*Anas crecca*) — вадаплаўная птушка сямейства качыных.

## Апісанне 
Качка невялікіх памераў. Даўжыня цела 31-38 см, размах крылаў 58-64 см. Самка меншая за самца. Самец у шлюбным уборы светла-папялісты з галавой іржавага колеру, працяглай зялёнай плямай збоку. Самка, маладыя і самец у негнездавы час папяліста-бурыя з аліўкавым адценнем, пры складзеных крылах бачна зялёная частка люстэрка. У палёце цёмная галава, светлы ніз, верх крылаў аднаго колеру.

Голас падае вельмі рэдка, хрыплае краканне. Самец у гнездавы перыяд выдае звонкі кароткі свіст, самка — высокае, хрыплае краканне. Пад час харчавання пераклікаюцца хуткім «ге-ге-ге». 

## Пашырэнне 
Арэал: Еўропа i Азiя (акрамя поўдня), Паўночная Амерыка. Месца зiмовак: Заходняя i Паўднёвая Еўропа, Каспійскае мора, Паўднёвая Азiя, Паўночная i Усходняя Афрыка, Цэнтральная Амерыка i поўдзень Паўночнай Амерыкi. На Беларусі звычайны на гнездаваннi пералётны від, транзітны мігрант, зрэдку адзначаецца ў невялікай колькасці на зімоўцы.

Насяляе малыя вадаёмы са стаячай вадой, пасярод густой расліннасці, або далiны рэк па суседству з лясамi.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздо ладзіць паблiзу ад вады пад прыкрыццем куста. Яно вузкае i высокае чашападобнае з сухой травы, дыяметр каля 14 см, багатая высцiлка з чорна-шэрага пуху з белымi канцамi.

Яйкi (8-12) звычайна з аднолькавымi канцамi, авальныя, бела-жоўтыя або шэра-жоўтыя, памеры 45х31 мм.

## Падвіды 
* *А. с. crecca* — Еўропа, Азiя;
* *A. s. carolinensis* — цэнтральная i паўночная частка Паўночнай Амерыкi;
* *A. c. nimia* — заходнія Алеуцкія астравы.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Качыныя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Птушкі на марках
Забіць перасмешніка (фільм, 1962)

«**Забіць перасмешніка**» () - амерыканская драма 1962 года, экранізацыя аднайменнага рамана Харпер Лі. Галоўныя ролі выконваюць Грэгары Пек, Мэры Бэдэм і Філіп Олфард.

## Сюжэт 
Дзеянне адбываецца ў выдуманым мястэчку Мэйкомб, штат Алабама. Атыкус Фінч - аўдавелы юрыст, які выхоўвае дваіх дзяцей. Атыкус прызначаны абараняць у судзе чорнага Робінсана, абвінавачанага ў згвалтаванні белай дзяўчыны.

Акрамя тэмы расавых праблем на Поўдні, гэта гісторыя пра тое, як двое дзяцей з фантастычнага свету робяць першыя крокі ў зусім іншы свет - падлеткаў, дзе фармуюцца такія паняцці, як адказнасць, справядлівасць і спачуванне ў процівагу сацыяльнай і расавай няроўнасці.

## Узнагароды 
* Прэмія «Оскар» за лепшую мужчынскую ролю (Грэгары Пек)
* Прэмія «Оскар» за лепшую працу мастака&nbsp;— ч/б фільм
* Прэмія «Оскар» за лепшы адаптаваны сцэнар (Гортан Фут)
* Прэмія «Залаты глобус» за лепшую мужчынскую ролю (драма)&nbsp;— (Грэгары Пэк)

Амерыканскі інстытут кіно

* 100 найлепшых амэрыканскіх фільмаў за 100 гадоў &nbsp;— №&nbsp;34
* 10 лепшых амерыканскіх фільмаў AFI у 10 класічных жанрах &nbsp;— #1, жанр&nbsp;—10 лепшых судовых драм
* 100 гадоў лепшай музычнай музыкі да амерыканскіх фільмаў &nbsp;— #17

## Спасылкі 
*
Каліфарнійскі ўніверсітэт у Санта-Крузе

**Каліфарнійскі ўніверсітэт у Санта-Крузе** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Санта-Круз у штаце Каліфорнія, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта адзін з дзесяці кампусаў у сістэме Каліфарнійскага ўніверсітэта. Ён размешчаны ля заліва Мантэрэй, на ўскрайку прыбярэжнага горада Санта-Круз, кампус месціцца на 810 га пагоркаў, парослых лясамі з выглядам на Ціхі акіян. Сярод выкладчыкаў універсітэта лаўрэаты Нобелеўскай прэміі, лаўрэаты прэміі "Прарыў у галіне навук аб жыцці", 12 членаў Нацыянальнай акадэміі навук ЗША, 28 членаў Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук і 40 членаў Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі. Дзевяць выпускнікоў універсітэта з'яўляюцца лаўрэатамі Пулітцэраўскай прэміі. Вучэльня класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. Універсітэт таксама з'яўляецца членам Асацыяцыі амерыканскіх універсітэтаў.

## Структура 
* Аддзяленне мастацтваў
* Аддзяленне гуманітарных навук
* Аддзяленне сацыяльных навук
* Аддзяленне прыродазнаўчых навук
* Школа інжынерыі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Каліфорнія
 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Каліфорніі
Катэгорыя:Сістэма Каліфарнійскага ўніверсітэта
Яраслаў Кліментавіч Брэн

**Яраслаў Кліментавіч Брэн** (; ) — праваслаўны святар, этнолаг.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і святара Клімента Іванавіча Брэна з с. Голдава Лідскага павета. Ягоным дзядзькам быў святар і этнограф Келясцін Іванавіч Брэн. Бацька Яраслава памёр, калі яму было 9 год:
* Аляксей, падатны інспектар Тамашоўскага павета Люблінскай губерні;
* Аляксандр, старшы інспектар галоўных майстэрняў Паўднёва-Заходніх чыгунак у Адэсе;
* Уладзімір, судовы следчы 1-га ўчастка Мазырскага павета;
* Барыс, міравы суддзя пасада Дзялашыцы Мехаўскага павета Келецкай губерні (на 1908).

## Працы 
* Бренн Ярослав, ученик высшего отделения Литов. Семин. Слово в 22 неделю по Пятидесятнице. (ученический опыт) // Литовские епархиальные ведомости. 1863. № 8. С. 270—276.
* Бренн Ярослав, ученик Сем. Речь над гробом волонтера Лейб-Гвардии Павловского полка, Богдана Бренна // Литовские епархиальные ведомости. 1863. № 10. С. 348—350.
* Речь новопосвященного диакона Я.Брена над гробом почившего архипастыря // Литовские епархиальные ведомости. 1868. С. 971—972.
* Слово новопосвященного священника Ярослава Бренна над гробом почившего архипастыря // Вестник Западной России. 1868. кн. 9. С. 303.
* Бренн Ярослав, свящ. Особенности религиозного быта крестьян Бельского уезда, Гродненской губернии // Литовские епархиальные ведомости. 1887. № 1—2. С. 4—9; № 4. С. 27—29; № 5. С. 36—39; № 6. С. 46—48.
* Бренн Ярослав. Особенности религиозного быта крестьян Бельского уезда Гродненской губернии. Вильна: Типография губернского правления, 1887.

## Літаратура 
* N.N. Протоиерей Ярослав Бренн // Гродненские епархиальные ведомости. 1908. № 8. С. 49—54; № 9. С. 57—62.
* Borowik S. O budowniczym cerkwi w Starym Korninie // Przegląd Prawosławny (Białystok). 1999. X. S.25—26.
* Фіонік Д. Рэлігійны быт сялян Бельскага павета другой палавіны ХІХ ст. // Przegląd Prawosławny (Białystok). 2007. XІ. S.48—49.
* Sosna Grzegorz o., Troc-Sosna Antonina m. Hierarchia i kler kościoła prawosławnego w granicach II Rzeczypospolitej i Polski powojennej w XIX—XXI wieku. Ryboły, 2012. S. 138.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Этнолагі Беларусі
Катэгорыя:Праваслаўныя святары Беларусі
Брэн

**Брэн** мае значэнні:

## Імя ці тытул 
* Брэн — правадыр кааліцыі кельцкіх плямёнаў — галатаў.
* Брэн — правадыр кельцкага племя сенонаў.

## Прозвішча 
* Келясцін Іванавіч Брэн (1802—1875) — беларускі ўніяцкі і праваслаўны святар, краязнавец, этнограф, фалькларыст.
* П'ер Брэн (1900—1951) — бельгійскі футбаліст, паўабаронца.
* Раймон Брэн (1907—1978) — бельгійскі футбаліст, нападаючы.
* Яраслаў Кліментавіч Брэн (1844—1908) — беларускі праваслаўны святар, этнолаг.

## Адміністрацыйныя адзінкі 
* Брэн — камуна ў Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Бургундыя.
* Брэн — камуна ў Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Пікардыя.
* Брэн — кантон у Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Пікардыя.
* Брэн-л’Алё — камуна ў Валоніі, размешчаная ў правінцыі Валонскі Брабант, акруга Нівель.
* Брэн-ле-Конт — камуна ў Валоніі, размешчаная ў правінцыі Эно, акруга Суаньі.
* Брэн-ле-Шато — камуна ў Валоніі, размешчаная ў правінцыі Валонскі Брабант, акруга Нівель.
* Брэн-сюр-Сей — камуна ў французскім дэпартаменце Мёрт і Мозель, рэгіёна Латарынгія.
Крожскі езуіцкі калегіум

**Крожскі езуіцкі калегіум** — навучальная ўстанова каталіцкага манаскага ордэна езуітаў, якая дзейнічала ў Крожах.

У Крожах езуіты з’явіліся ў 1607 па запрашэнні жамойцкага біскупа М. Гедройца. Ён купіў для іх зямлю і запісаў 2000 венгерскіх дукатаў на будаўніцтва калегіума. 3 1608 года ў горадзе працавала езуіцкая місія, у 1615—1618 — рэзідэнцыя. 3 1618 года дзейнічаў калегіум. 3 1620 года ў ім працавала семінарыя для жмудскіх дзяцей (пераведзена з Вільні). У 1613 годзе біскуп М. Пац надзяліў калегіум 3 вёскамі, а князь М. К. Радзівіл Сіротка падараваў пад размяшчэнне калегіума свой замак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Езуіцкія калегіумы
Катэгорыя:Адукацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім
Катэгорыя:Крожскі езуіцкі калегіум
Катэгорыя:Кражы
Катэгорыя:Духоўныя навучальныя ўстановы Літвы
Юзаф Будзіла

**Юзаф (Восіп) Будзіла** (, ) — ваенны дзеяч Рэчы Паспалітай, пісьменнік-мемуарыст XVII ст.

## Біяграфія 
Быў мазырскім харунжым, каралеўскім палкоўнікам і інш. 3 1607 года знаходзіўся ў лагеры Лжэдзмітрыя II. У вайну Рэчы Паспалітай з Расіяй 1609—1618 гадоў удзельнічаў у баях за Маскву 1611—1612, адзін з галоўных военачальнікаў польска-літоўскага гарнізона ў горадзе. Пасля здачы Масквы рускаму ваяводу Дз. Пажарскаму сасланы ў Ніжні Ноўгарад, у 1612—1619 гадах зняволены ў турму.

## Творчасць 
Яго дзённік «Гісторыя Дзмітрыя фальшывага» — важная дакументальная крыніца для вывучэння т.зв. смутнага часу. Як літаратурны помнік вылучаецца вобразнасцю мовы, дынамізмам у апісанні гістрычных падзей, яркімі аўтарскімі ацэнкамі, багаццем інфармацыйнага матэрыялу.

## Творы 
* Дневник событий, относящихся к Смутному времени (1603—1613 гг.), известный под именем истории ложного Дмитрия // Русская историческая библиотека. Санкт-Петербург, 1872. Т.1. Памятники, относящиеся к Смутному времени.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мемуарысты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Каралеўскія палкоўнікі
Катэгорыя:Харунжыя мазырскія
Катэгорыя:Пісьменнікі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1609—1618 гадоў
Дзевяць месяцаў (фільм, 1995)

«**Дзевяць месяцаў**» () — амерыканская рамантычная камедыя 1995 года, якую напісаў, спрадзюсаваў і зрэжысаваў Крыс Каламбус. Сусветная прэм'ера адбылася 14 ліпеня 1995 года.

## Сюжэт 
Маладая шчаслівая пара з Сан-Францыска - дзіцячы псіхатэрапеўт Самюэль і настаўніца танцаў Рэбека разам ужо пяць гадоў. Рэбека, як усякая нармальная жанчына, марыць аб дзіцяці. Сэмуэл жа баіцца перамен. Пачынаецца адлік дзевяці месяцаў цяжарнасці.

Сябар Самюэля, мастак-няўдачнік, растаўся са сваёй каханай, таму што не хацеў мець дзяцей. Ён кажа, што нечаканая цяжарнасць – нож у спіну мужчыны, і на гэта здольныя толькі нізкія і подлыя жанчыны. Паміж закаханымі пачынаюцца сваркі, таму што неабходна шукаць вялікую кватэру, вялікую машыну, пазбавіцца ад ката.

Рэбека вырашае, што сыдзе ад Самюэля, калі той не змірыцца з думкай аб дзіцяці.

## У ролях 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1995 года
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Байцоўскі клуб (фільм)

«**Байцоўскі клуб**» () — амерыканскі псіхалагічны трылер 1999 года рэжысёра Дэвіда Фінчэра паводле аднайменнага рамана Чака Паланіка, які выйшаў трыма гадамі раней. Галоўныя ролі выканалі Эдвард Нортан, Брэд Піт.

## Сюжэт 
Супрацоўнік страхавой кампаніі пакутуе на хранічную бяссонніцу і адчайна спрабуе вырвацца з пакутліва сумнага жыцця. Аднойчы ў чарговай камандзіроўцы ён сустракае нейкага Тайлера Дзёрдэна - харызматычнага гандляра мылам. Тайлер упэўнены, што самаўдасканаленне - доля слабых, а адзінае, дзеля чаго варта жыць, - самаразбурэнне.

Праходзіць крыху часу, і вось ужо новыя сябры лупяць адзін аднаго на стаянцы перад барам, і ачышчальны мардабой дастаўляе ім вышэйшае шчасце. Далучаючы іншых мужчын да простых радасцяў фізічнай жорсткасці, яны засноўваюць таемны Байцоўскі клуб, які пачынае карыстацца неверагоднай папулярнасцю.

## У ролях 
## Спасылкі 
* 
* 
* Байцоўскі клуб на сайце «Кінакіпа» шматгалосы закадравы ад «Мой родны гук» (бел.)

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1999 года
Аляксандр V

**Аляксандр V**:

* Аляксандр V (каля 1339—1410) — антыпапа, выбраны саборам у Пізе замест антыпапы Бенедыкта XIII і Рыгора XII.
* Аляксандр V (1703/1704—1752) — цар Імерэтыі.
* Аляксандр V Князёк (пам. 1632) — гаспадар малдаўскі, гаспадар валашскі.
* Аляксандр V Македонскі — македонскі цар у 295 да н.э. — 294 да н.э. гадах.
Будслаўскія партрэты

**Бу́дслаўскія партрэ́ты** — партрэты з касцёла Унебаўзяцця Дзевы Марыі ў в. Будслаў Мядзельскага раёна. Прадстаўляюць рымскіх пап Мікалая IV, Сікста IV, Сікста V і Аляксандра V. Напісаны, верагодна, у сярэдзіне XVIII ст..

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Будслаў
Катэгорыя:Карціны паводле алфавіта
Катэгорыя:Карціны XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Жывапіс барока Беларусі
Катэгорыя:Папства
Санінкэ (значэнні)

* **Санінкэ** — народ у Заходняй Афрыцы
* **Санінкэ** — заходнеафрыканская мова
Сельскі сход

, 1900—1903 гады.]]
**Се́льскі схо́д** () — распарадчы орган саслоўнага сялянскага кіравання сельскай грамадой у Расійскай імперыі. З правядзеннем дзяржаўнай рэформы вёскі 1830—1850-х гадоў стаў састаўной часткай адміністрацыйна-гаспадарчага кіравання казённых сялян. Складаўся з выбарных сельскіх службовых асоб (сельскага старшыны, старастаў, зборшчыкаў падаткаў, наглядчыка сельскага хлебнага магазіна) і сялян (па 2 ад 10 двароў).

У дзяржаўных вёсках уласна Расіі, левабярэжжа і поўдня Украіны сельскі сход быў скасаваны ў выніку контррэформы М. М. Мураўёва канца 1850-х — пачатку 1860-х гадоў, калі яго функцыі перайшлі да валасных устаноў. На казённых землях Беларусі, Літвы і Правабярэжнай Украіны захаваліся ў ранейшым складзе. Паводле сялянскай рэформы 1861 года былі ўведзены для былых панскіх сялян, а з 2-й паловы 1860-х гадоў адноўлены для былых дзяржаўных сялян уласна Расіі, поўначы і поўдня Украіны. Права ўдзелу ў сельскім сходзе атрымалі ўсе гаспадары дамоў.

Галоўнай функцыяй сельскіх сходаў былі: выбар сельскіх службовых асоб, размеркаванне абшчынных зямель, раскладка і збор падаткаў, вырашэнне шэрагу гаспадарчых і бытавых пытанняў (выключэнне з грамады і прыём новых членаў, дазвол сямейных падзелаў, вызначэнне пазык з хлебных магазінаў, добраўпарадкаванне паселішчаў і іншае). У сходзе ўдзельнічалі ўсе сяляне-ўласнікі грамады, а пры вырашэнні спраў, якія не тычыліся сялянскага землеўладання, маглі быць запрошаны таксама беззямельныя сяляне, батракі, жанчыны. Права склікання сельскага схода мелі сельскі стараста, міравы пасрэднік, потым павятовыя па сялянскіх справах установы, пазней таксама земскі ўчастковы начальнік. Дзейнасць сельскіх сходаў была пад наглядам урадавых чыноўнікаў і мясцовай адміністрацыі. З увядзеннем інстытута земскіх участковых начальнікаў правы сельскіх сходаў былі значна абмежаваны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сялянства Расійскай імперыі
Чарадзей: Краіна Вялікага Дракона

«**Чарадзей: Краіна Вялікага Дракона**» () — тэлесерыял супольнай вытворчасці Аўстраліі, Польшчы і Кітая, які выйшаў на экраны ў 1997 годзе. Сіквел серыяла «Чарадзей», які мае з ім мала агульнага і ніяк не звязаны адзін з адным, акрамя галоўнага адмоўнага героя Ашкі і ідэі падарожжа паміж паралельнымі сусветамі. Рэжысёрам серыяла выступіў Ноэль Прайс, аўтарамі сцэнарыя — Марк Шырэфс і Джон Томсан.

## Сюжэт 
14-гадовая Кэці Морган праводзіла летнія канікулы разам са сваімі бацькамі Вікі, Карлам і братам Джошам, адпачываючы на прыродзе. Аднойчы, гуляючы па наваколлях, Кэці знайшла таямнічы карабель для падарожжа паміж паралельнымі сусветамі, вынайдзены Мэкам, навукоўцам з Краіны Вялікага Дракона. Выпадкова Кэці трапляе ў сусвет чарадзеяў, дзе адбывае пакаранне Ашка. Ашка вяртае сабе сілавыя даспехі і збягае на караблі, прыбываючы разам з Кэці ў Краіну Вялікага Дракона. Гэта краіна з паралельнага сусвету і нагадвае Старажытны Кітай, але дзе чатырыста гадоў таму быў вынайдзены камп’ютар, а ўсімі кіруе распешчаны дзесяцігадовы хлопчык Вялікі Дракон. Ашка робіць спробу захапіць гэтую краіну, тады Кэці і Мэк адпраўляюцца ў падарожжа ў паралельныя сусветы, каб выратаваць сям’ю Кэці і Імперыю Дракона.

## Вытворчасць 
Здымкі серыяла праходзілі ў Аўстраліі, Польшчы і Кітаі.

Краіну бессмяротных здымалі ў Польшчы, па большай частцы ў , дзе палац  служыў рэзідэнцыяй Лема і Гуін, а храм Дыяны ў парку палаца — домам доктара Эльва. Сцэны, у якіх Кэці вязуць у школу, здымаліся ў Старым горадзе Варшавы і ў .

Краіну Малоха здымалі ў Польшчы. Вёска і звалка лому здымаліся каля Кракава, а падземнае прыстанішча — у саляной шахце ў Вялічцы.

## Спіс эпізодаў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Чарадзей: Краіна Вялікага Дракона  на сайце «*Filmweb.pl*»
* 
* Чарадзей: Краіна Вялікага Дракона  на сайце «*spellbinder.tv*»
* Інтэрв’ю з Лорэн Х’юіт

Катэгорыя:Тэлесерыялы 1997 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Фантастычныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Тэлесерыялы Аўстраліі
Катэгорыя:Тэлесерыялы Польшчы
Катэгорыя:Тэлесерыялы Кітая
Катэгорыя:Тэлесерыялы пра паралельныя сусветы
Дзень незалежнасці (фільм, 1996)

«**Дзень незалежнасці**» () — амерыканскі навукова-фантастычны фільм 1996 года рэжысёра Роланда Эмерыха. У яго ёсць працяг 2016 года пад назвай «Дзень незалежнасці: Адраджэнне».

## Сюжэт 
Зямля падвяргаецца нападу прышэльцаў з космасу, і людзі не ў стане супрацьстаяць іх караблям. Прышэльцы без усялякіх тлумачэнняў руйнуюць горады і пераадольваюць любы супраціў. Тыя, хто выжыў з Лос-Анджэлеса, Вашынгтона, акругi Калумбія, і прылеглых раёнаў, тым не менш, збіраюць сілы каб нанесці ўдар у адказ. 4 ліпеня 1996 года будзе альбо канец чалавецтва, альбо Дзень незалежнасці ЗША, які стане таксама Днём незалежнасці ўсёй Зямлі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1996 года
Катэгорыя:Фільмы Роланда Эмерыха
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы 1996 года
Катэгорыя:Фільмы пра ўварванне прышэльцаў
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшыя візуальныя эфекты
Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Катэгорыя:Апакаліптычныя фільмы