ГАЗ-66

**ГАЗ-66** — савецкі і расійскі грузавы аўтамабіль грузападымальнасцю 2 тоны з колавай формулай 4х4. Выраблены 965 941 экземпляр. З’яўляецца найбольш масавым паўнапрывадным двухвосевым грузавіком у Савецкай Арміі УС СССР і ў народнай гаспадарцы СССР і Расіі ў 1960-1990 гады.

## Канструкцыя 
thumb|Выгляд ззаду
**ГАЗ-66** — грузавы аўтамабіль падвышанай праходнасці колавай формулы 4х4, скампанаваны па схеме «кабіна над рухавіком». Канструктар машыны — А. Д. Прасвірын.

Кабіна — суцэльнаметалічная, двухмесная. Платформа — металічная, з адкідным заднім бортам і надколавымі нішамі. Абсталёўвалася двума або трыма (у залежнасці ад камплектацыі) падоўжнымі адкіднымі лаўкамі, пяццю здымнымі дугамі і тэнтам.

Уніфікаваны па некаторых агрэгатах з аўтамабілем ГАЗ-53 — рухавік, каробка перадач, задні мост.

Рухавік — бензінавы, карбюратарны, 8-цыліндравы, з V-падобным размяшчэннем цыліндраў і верхнім размяшчэннем клапанаў. Працоўны аб'ём — 4,25 л, магутнасць — 115-125 к.с. пры 3200 аб / хв.

Каробка перадач — чатырохступеньчатая, з сінхранізатарамі на III і IV перадачах.

Выява:Газ-66 снизу ф1.JPG|Пярэдні мост
Выява:Газ-66 снизу ф3.JPG|Задні мост

Падвеска — залежная, на аднолькавых для пярэдняга і задняга мастоў падоўжных паўэліптычных рысорах, з гідраўлічнымі тэлескапічнымі амартызатарамі двухбаковага дзеяння на абодвух мастах, без падрысорнікаў. Канцы рысор замацаваныя ў гумовыя апоры. Тармазная сістэма — аднаконтурная, паасобная з гідраўлічным прывадам з вакуумным узмацняльнікам. Нажныя тормазы барабанныя; стаяначны — барабанны трансмісійны тормаз.

За кошт магутнага рухавіка, нізка размешчанага цэнтра вагі, шырокай каляіны, малых пярэдняга і задняга звесаў, меў выдатную прахадзімасць: на цвёрдай глебе пераадольваў уздымы крутасцю да 31 градуса, мог перасоўвацца па глыбокім гурбах, глейкім грунце, сыпучых пясках і праз брод глыбінёй да 80 см.

## Мадыфікацыі 
### ГАЗ-66Б 
thumb|left|БМ-21В на шасі ГАЗ-66Б
У пачатку 1960-х асноўным самалётам ваенна-транспартнай авіяцыі быў Ан-12Б. Ён меў грузавую кабіну вышынёй ад 2,4 м (пад цэнтрапланам) да 2,6 м. Габарытная вышыня стандартнага ГАЗ-66 была 2,49 м, і машына ўсталяваная на парашутную платформу, не змяшчалася ў самалёце. Таму для дэсантных войскаў быў распрацаваны аўтамабіль з мяккім верхам кабіны.

У якасці базы для стварэння дэсантнага аўтамабіля была абраная мадыфікацыя *ГАЗ-66-05*, аснашчаная шынамі пераменнага ціску, лябёдкай самавыцягвання і экранаваным электраабсталяваннем. Суцэльнаметалічная кабіна была перароблена ў складаную, якая мела брызентавы верх. Усталяваная здымная рамка ветравога шкла, раздымныя дзверы са здымнымі бакавінамі і раздымная рулявая калонка.

Парашутнае дэсантаванне аўтамабіляў *ГАЗ-66Б* ажыццяўлялася на платформах з самалётаў Ан-12Б, Ан-22 і Іл-76М з выкарыстаннем шматкупальных парашутных сістэм.

### ГАЗ-66-21, ГАЗ-66-22, ГАЗ-66-31 
thumb|ГАЗ-САЗ-3511 на базе ГАЗ-66-31
Пасля распаду СССР у 1992 годзе завод сутыкнуўся з сур'ёзным падзеннем папыту на аўтамабіль. Для загрузкі канвеера былі ствараныя новыя мадыфікацыі, арыентаваныя на цывільны сектар рынка: *ГАЗ-66-21* (базавы бартавы грузавік), *ГАЗ-66-22* (бартавы грузавік з лябёдкай) і *ГАЗ-66-31* (шасі). Іх прынцыповым адрозненнем ад вайсковага ГАЗ-66-16 стала падвышаная да 3,5 т грузападымальнасць, дасягнутая шляхам устаноўкі задняга моста ГАЗ-3307 з двухсхільнай ашыноўкай. Замест армейскага кузава аўтамабілі *ГАЗ-66-21* і *66-22* атрымалі драўляную платформу з трыма адкіднымі бартамі ад ГАЗ-3307. Сістэма цэнтралізаванай падпампоўкі шын, а таксама самаблакіраваныя міжколавыя дыферэнцыялы і дадатковы паліўны бак на гэтыя мадыфікацыі не ўсталёваліся.

### ГАЗ-66-40, ГАЗ-66-41 
У 1995 годзе пачалі выпускацца *ГАЗ-66-40* і *ГАЗ-66-41*, якія атрымалі 4-цыліндравы дызель паветранага астуджэння: у першага — у турбіраваным, а ў другога — у атмасферным выкананні.

## Машыны на шасі ГАЗ-66 
thumb|left|ГАЗ-66 з КУНГам К66
thumb|left|ГАЗ-66 з КУНГам К66Н
* **Ваенныя**
** **К66**, **КМ66**, **К66Н** — аўтамабілі-фургоны шматмэтавага прызначэння з уніфікаванымі кузавамі (КУНГ).
** **Р-142Н** — камандна-штабная машына.
** **ТЗ-2-66Д** — палівазапраўшчык на базе *ГАЗ-66Б*.
thumb|МЗ-66
thumb|АП-2
thumb|ДДА-66
** **МЗ-66** — маслазапраўшчык на базе *ГАЗ-66-14*.
** **ЗСЖ-66** — запраўшчык адмысловымі вадкасцямі на базе *ГАЗ-66-14*.
** **ВСЗ-66** — водаспіртазапраўшчык для запраўкі лятальных апаратаў спіртам, водна-спіртавымі сумесямі і дыстыляванай вадой.
** **АС-66 МПП** — санітарны аўтамабіль для эвакуацыі параненых.
** **АП-2** — аўтаперавязачная для аказання першай урачэбнай дапамогі ў палявых умовах.
** **ПКМПП-01** — рухомы комплекс медыцынскага пункта палка.
** **СУМПАЛ-01** — судова-медыцынская і патолага-анатамічная лабараторыя.
** **АЛ-3** — санітарна-бактэрыялагічная лабараторыя.
** **ДДА-66** — дэзінфекцыйна-душавы аўтамабіль.
** **ПКС-125** — перасоўная кухня-сталовая.
** **ГЗСА-3714** — фургон для перавозкі хлебабулачных вырабаў.
** **ГЗСА-3713** — фургон для перавозкі медыкаментаў.
** **ГЗСА-947** *(1966-1976)* — фургон для перавозкі пошты.
** **АВЦ-1,7** — цыстэрна для перавозкі пітной вады.
** **АЦПТ-1,7** — цыстэрна для перавозкі малака.
** **ГАЗ-САЗ-3511** — самазвал на шасі *ГАЗ-66-31* з трохбаковай разгрузкай.
* **Пажарныя аўтамабілі**
** **АСО-12(66)-90A** — пажарны аўтамабіль сувязі і асвятлення на шасі ГАЗ-66-01. Прызначаўся для асвятлення месца працы пажарных падраздзяленняў на пажары, забеспячэння сувязі штаба пажаратушэння з цэнтральным пунктам пажарнай сувязі, а таксама для дастаўкі разліку і інструменту да месца пажару. У кузаве размяшчалася электрасілавая ўстаноўка, якая складалася з генератара, пераўтваральніка частаты і іншых элементаў. На даху ўстаноўлена антэнная прылада. У камплект спецабсталявання таксама ўваходзілі радыёстанцыі, пражэктары і рознае электраабсталяванне.
** **АЦ-30(66)146** — пажарная аўтацыстэрна. Мела запас вады аб'ёмам 1500 л і бак для пенаўтваральніка. У адмысловым адсеку ўсталявана пажарная помпа ПН-40У.
* **Аўтобусы**
** 38АС
** ПАЗ-3201
** ПАЗ-3206

Выява:38AC military ambulance oldtimergallery2023 2.jpg|Вайсковы аўтобус 38АС
Выява:ПАЗ-3102 ф8.JPG|ПАЗ-3201
Выява:ПАЗ-3206.JPG|ПАЗ-3206

## Экспарт 
Пастаўлена на экспарт 46 262 машыны, у тым ліку і ў экзатычныя краіны, як Сейшэлы ці Сан-Тамэ і Прынсіпі.

## Літаратура 
*  
* 
* 

## Спасылкі 
* Считать несекретным! // gruzovikpress.ru 

## Гл. таксама 
* ГАЗ-63
* ГАЗ-3308

66