open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гомельская мужчынская гімназія

**Гомельская мужчынская гімназія** — колішняя навучальная ўстанова ў Гомелі. Заснавана ў 1866 на базе 3-класнага вучылішча як 4-класная прагімназія, з 1877 — 6-класная. У 1897 пераўтворана ў поўную 8-класную гімназію з падрыхтоўчым класам (1—4-ы класы паралельныя). Падпарадкоўвалася Віленскай навучальнай акрузе. Утрымлівалася за кошт дзяржаўных сродкаў і платы за навучанне. Вучыліся пераважна дзеці мяшчан, дваран, чыноўнікаў і заможных сялян. У 1909 — каля 30 выкладчыкаў, 471 навучэнец.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гімназіі Расійскай імперыі
Катэгорыя:1897 год у Гомелі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Гомеля
Катэгорыя:Віленская навучальная акруга
Анры Шарль Манген

**Анры Шарль Манген** (; ,  — , Сен-Трапэ) — французскі мастак-постімпрэсіяніст, прадстаўнік кірунку фавізм.

Манген навучаўся ў Вышэйшай школе прыгожых мастацтваў у Парыжы пад кіраўніцтвам Гюстава Маро, дзе пасябраваў з Альберам Марке, Анры Мацісам, Альберам Гіёмам, Жоржам Руо і Шарлем Камуанам. Выпрабаваў вялікі ўплыў імпрэсіянізму, які выявіўся ў шырокім выкарыстанні ім яркіх пастэльных адценняў. Ён ажаніўся ў 1899 годзе і зрабіў шматлікія партрэты сваёй жонкі Жанны і іх сям’і.

У 1902 год правёў першую выстаўку, у Салоне незалежных і пасля ў Восеньскім салоне. Многія яго карціны адлюстроўваюць міжземнаморскія пейзажы, якія сталі верхам яго працы ў напрамку фавізму.

Пасля Восеньскага салона 1905 года Амбруаз Валар набыў 142 карціны мастака, а таксама пастэлі і малюнкі на агульную суму 7000 франкаў.

У 1908 годзе Манген са сваім сябрам Альберам Марке адправіўся ў пошуках натхнення ў Італію. У 1909 годзе мастак удзельнічаў у групавой выстаўцы ў Расіі. Першая персанальная выстаўка Мангена адбылася ў 1910 годзе ў парыжскай галерэі Druet. Работы Мангена былі таксама прадстаўлены на Міжнароднай выстаўцы сучаснага мастацтва ў Нью-Ёрку ў 1913 годзе.

У пачатку Першай сусветнай вайны ён пераязджае з сям’ёй у Швейцарыю і застаецца там да 1919 года, пасля чаго вяртаецца ў Нёі-сюр-Сен і з 1920 года працуе на віле L’Oustalet у Сен-Трапэ.

У 1920 годзе Манген выстаўляецца ў Галерэі Марселя Бернхейма разам з Отманам, Тырманам, Аляксандрам-Полем Кану і іншымі. У 1938 годзе галерэя Druet закрылася, карціны мастака выкупіў яго сын, з іх восем палотнаў былі знішчаны самім Мангенам. У 1940 годзе некаторыя з работ Мангена былі выстаўлены на Венецыянскай біенале.

Падчас Другой сусветнай вайны мастак працаваў у Парыжы, Сен-Трапэ і Авіньёне.

Катэгорыя:Мастакі Францыі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Францыі XX стагоддзя
Катэгорыя:Фавізм
Быдгашчскае ваяводства

**Быдгашчскае ваяводства** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, якая існавала ў Польшчы ў розныя часы:
* Быдгашчскае ваяводства (1863)
* Быдгашчскае ваяводства (1945—1950)
* Быдгашчскае ваяводства (1950—1975)
* Быдгашчскае ваяводства (1975—1998)

## Гл. таксама 
* Быдгашч
* Куяўска-Паморскае ваяводства
Хросны бацька (саўндтрэк)

«**Хросны бацька**» () — саўндтрэк Ніна Рота да аднайменнага фільма. Альбом быў выпушчаны ў 1972 годзе на вініле і перавыдадзены ў 1991 годзе на CD.

## Спіс кампазіцый 
Катэгорыя:Саўндтрэкі Ніна Рота
Катэгорыя:Саўндтрэкі 1972 года
Катэгорыя:Саўндтрэкі
Жан Малуэль

**Жан Малуэль** (, на радзіме вядомы як Ян Малвал, ; 1370,  — 1415, ) — мастак нідэрландскага паходжання, адзін з найбуйнейшых майстроў Бургундскай школы. Ён быў прыдворным мастаком Філіпа II Смелага, герцага Бургундыі, і яго пераемніка Жана Бясстрашнага. Працаваў у стылі інтэрнацыянальнай готыкі.

## Біяграфія 
Родны горад мастака — Неймеген, дзе ён, верагодна, навучаўся ў майстэрні бацькі, мастака Вільяма Малвала. Рэгіструецца ў якасці мастака ў 1382 годзе. Ажаніўшыся, Жан Малуэль пераехаў з сям’ёй у Парыж, дзе быў у 1396 годзе заўважаны герцагам Бургундыі Філіпам Смелым. Герцаг у 1397 годзе запрашае Малуэля ў Дыжон у якасці прыдворнага мастака і камердынера. З гэтага часу мастак працаваў да канца сваіх дзён пры Двары герцагаў Бургундскіх. Каля 1400 года на службу да герцага паступілі і пляменнікі мастака, сыны яго сястры Мехтыльды — браты Лімбург.

У 1405 годзе, неўзабаве пасля смерці Філіпа, ён вярнуўся ў Неймеген, ажаніўся і зноў з’ехаў у Дыжон. Згодна з дакументамі, ён выконваў шматлікія дэкаратыўныя працы, стварыў надмагілле герцага Філіпа Смелага (1410). Па заказах сына Філіпа, Жана Бясстрашнага, ён піша карціны, пяць алтароў для кляштара Шанмоль (з 1398), партрэт самога Жана (1412). Ніводны з гэтых твораў не захаваўся. Мастаку прыпісваюць працы бургундскага паходжання, выкананыя ў той жа час.

Аўтарства вялікага тонда «Аплакванне Хрыста» (Парыж, Луўр) з гербам Філіпа Смелага на абарачэнні ўпэўнена прыпісваюць Малуэлю. Карціна была створана, магчыма, каля 1400—1410 гадоў. У тонда мастак аб’яднаў два сюжэты, парушыўшы агульнапрынятую форму, «Аплакванне» і «Троіцу»: разам з Марыяй і Хрыстом намаляваны Бог-айцец і святы дух.

Майстар бліскуча справіўся з тонда, даволі складаным фарматам для кампазіцыйнай пабудовы. Магчыма, што карціна-тонда — вынаходства Малуэля: у тонда, якія з’явіліся пазней, адчуваецца ўплыў яго стылю.

У 1415 годзе ён памёр у Дыжоне, пакінуўшы жонку і чацвярых дзяцей. Яна вярнулася ў Неймеген, дзе працягвала атрымліваць пенсію ад герцага.

Распісаў Калодзеж продкаў.

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XV стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XIV стагоддзя
Катэгорыя:Прыдворныя мастакі
Быдгашчскае ваяводства (1950—1975)

**Быдгашчскае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў Польшчы ў 1950—1975 гадах. Сядзібай ваяводскіх улад быў горад Быдгашч.

Быдгашчскае ваяводства, створанае пасля адміністрацыйнай рэформы 1950 года, уключала ў сябе ўвесь этнаграфічны рэгіён Куявія, Хэлмінскую і Добжынскую землі, а таксама частку Памор’я і Вялікай Польшчы.

Катэгорыя:Гісторыя Куяўска-Паморскага ваяводства
Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1944—1975)
Міцкевічаўскі батальён

**Міцкевічаўскі батальён** або **батальён Адама Міцкевіча** (, ) — польскі пяхотны батальён, складовая частка XIII-й польскай інтэрбрыгады, якая змагалася ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі на баку рэспубліканцаў.

## Кароткая гісторыя 
Утвораны з роты імя Міцкевіча і батальёна імя Палафокса. Рота першапачаткова сфарміравана 18 лістапада 1936 года ў Альбасетэ. Некаторы час падпарадкоўвалася камандаванню Чапаеўскага батальёна. Пасля перафармавання ў батальён з 4 па 27 кастрычніка 1937 года атрад Міцкевіча складаўся ў XIII-й інтэрбрыгадзе. Распушчаны 24 верасня 1938 года.

Батальёнам выдавалася газета «Żołnierz Wolności».

## Камандны склад 
### Камандзіры 
* Баляслаў «Эдуард» Малаец (27 кастрычніка 1937 — 28 сакавіка 1938)
* Ян Гацек (28 сакавіка — 8 красавіка 1938)
* Леон Вахавяк (8 красавіка — 10 чэрвеня 1938)
* Францішак Ксенжарчык (10 чэрвеня- — 24 верасня 1938)

### Палітрукі 
* Васіль Ласовы (27 кастрычніка — 16 снежня 1937)
* Лама Аргенціньчык (16 снежня 1937 — 16 лютага 1938)
* Ігнасій «Фаерберг» Кжэмень (16 лютага — 14 чэрвеня 1938)
* Баеслаў Масьланкевіч (14 чэрвеня — 25 ліпеня 1938)
* Эміліа Руэда (25 ліпеня — 2 верасня 1938)
* Раблес (2 — 20 верасня 1938)
* Баляслаў Алень (20 — 24 верасня 1938)

### Ад’ютанты 
* Раман Штэфаньскі (27 кастрычніка 1937 — 16 лютага 1938)
* Леон Вахавяк (16 лютага — 16 сакавіка 1938)
* Ян Гацэк (16 — 28 сакавіка 1938)
* Генрык Тарунчык (28 сакавіка — 9 красавіка 1938)
* Даніэль Абрамовіч (9 красавіка — 27 ліпеня 1938)
* Віктар Менцэль (27 ліпеня — 24 верасня 1938)

## Спасылкі 
* Garibaldi Les Brigades Internationals — Batallons 
Катэгорыя:Інтэрнацыянальныя брыгады
Уладзімір Цеханавецкі

**Уладзімір Іванавіч Цеханавецкі** (; пам. , Масальшчына) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Цеханавецкіх. Нарадзіўся ў сям’і Яна (Івана) Цеханавецкага (1792—1854), клімавіцкага маршалка, і Клацільды з Галынскіх.

Займаў пасаду маршалка шляхты Клімавіцкага павета.

У якасці пасагу ад жонкі атрымаў Масальшчыну.

Пахаваны на Польскіх могілках Магілёва.

## Сям’я 
У шлюбе з Людвікай з Войніч-Сянажэцкіх, дачкой Платона Войніч-Сянажэцкага і Аляксандры з Жукоўскіх. Дзеці:

* Яніна (1866—1916), у шлюбе з Янам Галынскім (1863—1943);
* Зыгмунт (нар каля 1870);
* Платон (каля 1870—1938);
* Марыя (нар. каля 1870), у шлюбе з Аляксандрам Канстанцінам Міхалам Броэль-Плятэрам (нар. 1845);
* Аліця (нар. каля 1870), у шлюбе з Уладзімірам Комарам.
## Літаратура 
* *Краснолуцкий, А.Ю.* Злая судьба рода Голынских? / А.Ю. Краснолуцкий. — Санкт-Петербург : Политехн. ун-т, 2009. — 233 с.

Уладзімір
Катэгорыя:Памерлі ў Магілёўскім раёне
Сяргей Барысавіч Рэпкін

**Сяргей Барысавіч Рэпкін** (нар. , г. Брэст) — беларускі эканаміст, спартыўны трэнер (гандбол). Кандыдат эканамічных навук (2017), дацэнт (2011).

## Біяграфія 
Скончыў Рэспубліканскае вучылішча алімпійскага рэзерву (спецыяльнасць «Фізічная культура і спорт», 1998), Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве», 2004; аспірантура, 2008).
    
Працаваў у спецыялізаванай дзіцяча-юнацкай школе алімпійскага рэзерву (1999, трэнер-выкладчык), Кастрычніцкім ФАЦ (Мінск, 1999—2001, трэнер-выкладчык), Рэспубліканскім цэнтры алімпійскай падрыхтоўкі па гандболу (1999, 2001—2004, трэнер-выкладчык), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (2004—2017, кафедра фізічнай культуры і спорту, з 2009 — загадчык кафедры), Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры (з 05.2017, рэктар).

Навуковыя інтарэсы: эканоміка спорту.

## Літаратура 
* Экономика игровых видов спорта в Республике Беларусь: стратегия развития и организационно-методический инструментарий ее реализации : диссертация … доктора экономических наук : 08.00.05 : защищена 12.05.2017 : утверждена 20.12.2017 / Репкин Сергей Борисович. ― Минск, 2017.
* Экономическая оценка человеческого капитала и эффективность его использования инвестором в игровых видах спорта : диссертация … кандидата экономических наук : 08.00.05 : защищена 29.02.2008 : утверждена 11.06.2008 / Репкин Сергей Борисович. ― Минск, 2008.
* Экономика спортивной организации: методы финансового планирования и анализа / Д. А. Панков, С. Б. Репкин. — Минск, 2004.

Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Рэктары БДУФК
Турмонт

**Турмонт**, таксама **Турмантас** () — мястэчка ў Езяроскім раёне Уцянскага павета Літвы, сядзіба сянюніі. Чыгуначная станцыя на мяжы з Латвіяй.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
Вёска і сядзіба ўпершыню згадваюцца ў 1789 годзе, у Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. 

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года Турмонт апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Браслаўскім (з 1836 г. Новааляксандраўскім) павеце.

У 1862 годзе праз мястэчка прайшла чыгунка і была пабудавана станцыя Варшаўска-Пецярбургскай чыгункі.

За часамі Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Турмонт заняты войскамі Германскай імперыі.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. З другой паловы сакавіка 1919 года пад кантролем Польшчы.

У 1919—1939 гадах у складзе Польшчы. У беларускай гістарыяграфіі землі вядомы як Заходняя Беларусь. На польска-латвійскай мяжы была чыгуначная станцыя, дзе ажыццяўляўся памежны і мытны кантроль. У мястэчку была школа, суд, сядзіба гміны, рыначная плошча і сінагога. У 1927 годзе тут пачалося будаўніцтва мураванай капліцы, а ў 1933 годзе — касцёла. Пасля вайны большасць палякаў былі прымусова выселены адсюль у Польшчу.

Паводле перапісу насельніцтва 1921 года тут пражывала 18 чалавек, з іх 4 праваслаўныя і 14 старавераў. Пры гэтым усе жыхары дэкларавалі польскую нацыянальнасць. Было 2 жылыя будынкі. У 1931 годзе ў мястэчку пражываў ужо 621 чалавек, было 93 жылыя дамы, у 5 будынках у засценку пражываў яшчэ 31 чалавек. Мястэчка адносілася да праваслаўнай парафіі ў Дрысвятах. Яно падпарадкоўвалася мясцоваму гарадскому і земскаму суду ў Вільні. Тут размяшчалася паштовая станцыя, якая абслугоўвала значную частку гміны.

У другой палове верасня 1939 года Турмонт заняты Чырвонай Арміяй, 10 кастрычніка 1939 года паводле дагавора з СССР тэрыторыя Віленскай вобласці перададзена Літве. З 1940 года ў Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах пад акупацыяй Германіі.

У 1958 годзе паселішчу быў нададзены статус гарадскога пасёлка.

З 1990 года ў складзе адноўленай незалежнай Літвы. У 1999 годзе нададзены статус мястэчка.

Turmanto GS1.jpg|Пагранічны пераход, 1930-я гг.
Turmanto GS2.jpg|Чыгуначная станцыя, 1930-я гг.
Turmantas 1930.jpg|Чыгуначная станцыя, 1930-я гг.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Лазні Рудзіеўскага

**Лазні Рудзіеўскага** (або **Цэнтральныя лазні**) — грамадская лазня ў Гомелі канца ХІХ — пачатку 40-х гг. ХХ ст.

Трохпавярховы будынак лазні ўзведзены ў 1898 г. на вуліцы Фельдмаршальскай. Архітэктурна быў вырашыны ў цагляным стылі. Лазня стала адной з першых электрыфікаваных грамадскіх устаноў Гомеля. Забор вады здзяйсняўся з ракі Сож пры дапамозе вадакачкі, якая месцілася ў яры ад вуліцы Князя Паскевіча. Уладкаванне лазні было падпарадкавана саслоўнаму грамадскаму падзелу: у цэнтральнай частцы будынка знаходзілася дваранскае аддзяленне, у правым крыле — агульнае мужчынскае, а ў левым, верагодна — агульнае жаночае.

Ацяпленне ажыццяўлялася не заўсёды з выканнем правіл бяспекі. У студзені 1911 г. паведамлялася, што некалькі чалавек (у т. л., рабін з сынам) так моцна ўчадзелі падчас мыцця, што толькі «вялікімі намаганнямі атрымалася іх прывесці да прытомнасці». Часам нараканні выклікаў і санітарны стан лазні. Напрыклад, прыезджы на кірмаш камерсант у пачатку таго ж года скардзіўся, што пасля купання «з меркаванняў эканоміі» яму паднеслі мокрую прасціну «кагадзе кінутую адным спадаром». Здараліся і парушэнні пажарнай бяспекі. Так, увесну 1911 г. «загарэлася сажа ў люку, адкуль агонь перайшоў на дах будынка». Пажар быў лакалізаваны дзвюма пажарнымі дружынамі.

Асноўная назва паходзіць, відаць, ад прозвішча першага ўладальніка. Яго напісанне ў дарэформеннай рускай арфаграфіі адрозніваецца ў розных крыніцах: *«Рудзіевскій»* і *«Рудзѣевскій»*. На 1910 г. ўстанова значылася як «былая лазня Рудзіеўскага». Прапусканая здольнасць лазні ацэньвалася ў 1 тыс. чалавек за дзень пры 245 працоўных днях за год. На той час лазня складалася з агульнага аддзялення і нумароў, якія аплочваліся па адрозных тарыфах.

Пасля аднаўлення лазня функцыянавала да пачатку баявых дзеянняў 1941 г. Будынак быў істотна пашкоджаны падчас аднаго з авіяналётаў і пасля вайны не аднаўляўся.

## Гл. таксама 
* Лазні Лагорыа

Катэгорыя:1898 год у Гомелі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гомеля
Катэгорыя:Лазні
Эмілі Блант

**Эмілі Алівія Лора Блант** (; нар. , Уондсуэрт, Вялікі Лондан) — брытанская і амерыканская актрыса. Уладальніца прэмій «Залаты глобус» (2007) і Гільдыі кінаакцёраў ЗША (2019).

Дэбют Блант на тэлеэкране адбыўся ў 2003 годзе ў гістарычным эпасе «Каралева супраць Рыма» аб гераічным лёсе каралевы Баўдзікі, ролю якой выконвала папулярная брытанская актрыса Алекс Кінгстан. У наступным годзе Блант з’явілася ў адной з галоўных роляў у драме сталення «Маё лета кахання». Яна згуляла Тамзін, маніпулятыўную інтэлектуалку, якая прыехала на адпачынак у англійскія прадмесці і сустрэла там недалёкую дзяўчыну Мону, якая пакутуе ад нуды правінцыі і тут жа ўлюбляецца ў яркую Тамзін. Блант разам з партнёркай па фільме Наталі Прэс была названа найлепшай новай актрысай аўтарытэтнымі выданнямі ў Вялікабрытаніі (BBC) і ЗША («Varity»).

Пасля прыкметнага поспеху «Майго лета кахання» Блант атрымала прапанову папрацаваць у Галівудзе — ёй дасталася роля снабісцкай асістэнткі Эмілі ў экранізацыі «Д’ябал носіць Prada». Entertainment Weekly заявіла, што Блант звярнула ўсю ўвагу на сябе (). Першапачаткова меркавалася, што фільм будзе бенефісам актрысы Эн Хэтэўэй, якая іграла галоўную ролю, аднак ігра Блант звярнула на сябе ўвагу, што пацвердзіла яе намінацыя на «найлепшую актрысу другога плана» прэміі «Залаты глобус» 2007 года, і намінацыя на прэмію Брытанскай кінаакадэміі BAFTA.

У той жа год Блант была паўторна намінаваная на «Залаты глобус» у катэгорыі «Найлепшая актрыса другога плана на тэлебачанні» за ролю ў тэлевізійнай драме «Дачка Гідэона» і атрымала перамогу.

У 2007—2008 гадах Блант прыняла ўдзел у некалькіх праектах, сярод якіх экранізацыя бестсэлера Карэн Джой Фаўлер «Жыццё па Джэйн Осцін», дзе Блант выканала ролю Прудзі, закамплексаванай настаўніцы французскай мовы, якая вырашаецца на здраду абыякаваму мужу з юным студэнтам. Акрамя таго, яна сыграла ў драме «Вялікі Бак Ховард», дзе яе партнёрамі былі такія акцёры як Том Хэнкс, Колін Хэнкс і Джон Малкавіч.

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Актрысы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Акцёры агучвання Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША
Катэгорыя:Кінаактрысы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Мікалай Сакалоў

**Мікалай Сакалоў**:
* Мікалай Аляксандравіч Сакалоў (1859—1922) — рускі кампазітар і музыказнаўца.
* Мікалай Аляксеевіч Сакалоў — следчы па справе аб забойстве сям’і расійскага імператара Мікалая II.
* Мікалай Канстанцінавіч Сакалоў — беларускі гісторык.
* Мікалай Мацвеевіч Сакалоў (1859—1906) — расійскі архітэктар.
* Мікалай Мікалаевіч Сакалоў (1875—1923) — расійскі мовазнавец і педагог.
Ёнас Гар Сцёрэ

**Ёнас Гар Сцёрэ** (; нар. 25 жніўня 1960, Осла) — нарвежскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Лідар Рабочай партыі з 2014 года. Дзеючы прэм’ер-міністр Нарвегіі з 14 кастрычніка 2021 года. У мінулым — міністр замежных спраў Нарвегіі (2005—2012), міністр аховы здароўя і сацыяльнага забеспячэння Нарвегіі (2012—2013), дэпутат стортынга (парламента Нарвегіі) з 2009 года.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Нарвегіі
Леанід Ігнацьевіч Жарыкаў

**Леанід Ігнацьевіч Жарыкаў** (, в. Новая Бель, Лёзненскі раён, Віцебская вобласць — ) — беларускі ўрач спартыўнай медыцыны. Кандыдат медыцынскіх навук (1966), дацэнт (1968).

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1951), Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры.
    
Працаваў у Віцебскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (з 1951, старшы выкладчык кафедры фізічнага выхавання, ЛФК і ўрачэбнага кантролю, у 1952—1961 — загадчык кафедры), Беларускім дзяржаўным інстытуце фізічнай культуры (з 1950-х, у 1962—1970 — рэктар, адначасова дацэнт педагогікі і псіхалогіі, кафедры спартыўнай медыцыны).

Навуковыя інтарэсы: спартыўная медыцына; праблема павышанага артэрыяльнага ціску і гіпертанічнай хваробы ў спартсменаў; фукцыянальны стан сардэчна-сасудзістай сістэмы спартсменаў; методыка ўрачэбна-педагагічных назіранняў; урачэбны кантроль; спартыўная псіхалогія.

## Літаратура 
* О влиянии некоторых факторов внешней среды на изменения уровня артериального давления у спортсменов : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук / Л. И. Жариков. — Минск, 1966.
* Жариков Леонид Игнатьевич // Спортивная энциклопедия Беларуси. — Минск, 2005. — С. 193.
* Белорусский государственный университет физической культуры: о времени, о спорте, о себе. — Минск, 2007. — О Жарикове Л. И.: с. 82, 99, 130, 198, 226, 229, 236—237.
* Кафедре спортивной медицины 80 лет / Гамза Н. А. // Мир спорта. — 2019. — № 3. — С. 110—114.

Катэгорыя:Рэктары БДУФК
Віктар Аляксеевіч Сакалоў

**Віктар Аляксеевіч Сакалоў** (, ст. Спірава, Цвярская вобласць, РСФСР — ) — беларускі вучоны ў галіне фізкультуры і спорта, педагог, заслужаны трэнер Беларусі (1973), заслужаны дзеяч фізічнай культуры Беларусі (1983). Доктар педагагічных навук (1992), прафесар (1989)

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры (1964).
   
Працаваў у Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (1970—1985, загадчык кафедры фізічнага выхавання), Акадэміі фізічнага выхавання і спорту Рэспублікі Беларусь (1985—1995, рэктар), Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя М. Танка (з 1997, прафесар кафедры тэорыі і методыкі фізічнай культуры, у 1997—2008 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: тэорыя і методыка фізічнай культуры; спартыўная трэніроўка; аздараўленчая фізічная культура; матывацыя фізічнай і спартыўнай дзейнасці навучэнскай моладзі і механізмы яе выхавання.

## Літаратура 
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 21.
* Спортивная энциклопедия Беларуси. — Минск, 2005. — С. 402
* Сущность, структура и содержание социально-педагогических факторов, детерминирующих физкультурную активность студенческой молодежи : автореферат диссертации в форме научного доклада … доктора педагогических наук : 13.00.04 / Соколов Виктор Алексеевич. — Киев, 1991.
* Мотивация занятий физической культурой и спортом школьников : автореферат диссертации … кандидата педагогических наук : 13.00.04 / Соколов Виктор Алексеевич. — Минск, 1973.
* Соколов Виктор Алексеевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 21.
* Соколов Виктор Алексеевич // Спортивная энциклопедия Беларуси. — Минск, 2005. — С. 402.
* Памяти Виктора Алексеевича Соколова / Усенко И. В. // Мир спорта. — Минск, 2014. — № 3. — С. 69—70.
* Белорусский государственный университет физической культуры: о времени, о спорте, о себе. — Минск, 2007. — Информация на с. 6. 7, 135, 2139, 212, 303, 304.

Катэгорыя:Рэктары БДУФК
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы фізічнай культуры БССР
Батальён імя Хасэ Палафокса

**Батальён імя Хасэ Палафокса** ( — польскі добраахвотніцкі батальён, які ўдзельнічаў у грамадзянскай вайне ў Іспаніі на баку рэспубліканцаў.

## Кароткая гісторыя 
Утвораны 28 чэрвеня 1937 года, залічаны ў склад 150-й інтэрбрыгады: у яго складзе змагаліся польскія і савецкія добраахвотнікі, а таксама іспанцы з батальёна «Пасьянарыя». На пасадах камандзіраў былі вайскоўцы, якія служылі ў РСЧА. 4 жніўня дзве роты батальёна Палафокса перанакіраваны ў 13-ю інтэрбрыгаду, астатняя частка батальёна перайшла туды ў пачатку кастрычніка. Пазней батальёны Палафокса і Міцкевіча аб’ядналіся ў 4-ы батальён 13-й інтэрбрыгады. Батальён Палафокса дэ-факта існаваў да 23 верасня 1938 года.

## Склад 
* 1-я рота
* 2-я рота імя Нафталі Батвіна
* 3-я рота імя Адама Міцкевіча
* 4-я рота імя Тараса Шаўчэнкі
* 5-я рота імя Людвіга Варынскага

## Камандзіры 
*  Ян Ткачоў (6 ліпеня 1937 – 16 лютага 1938, загінуў)
*  Юзеф Шляхта (16 – 17 лютага 1938)
*  добраахвотнік Сальвадарэ (17 лютага — 18 чэрвеня 1938)
*  Фернанда Д’Ара «Сеньёр» (18 чэрвеня – 3 жніўня 1938)
*  Іштван Мальнар (3 жніўня – 24 верасня 1938)

## Палітрукі 
* / Мікалай Дворнікаў «Станіслаў Тамашэвіч» (6 ліпеня 1937 – 16 лютага 1938, загінуў)
*  добраахвотнік Манола (16 лютага — 15 мая 1938)
*  Эўгеніюш Шчур (15 мая — 24 верасня 1938)

## Ад’ютанты 
*  Баляслаў Малаец «Эдуард» (6 ліпеня – 27 кастрычніка 1937)
*  Юзаф Шляхта (27 кастрычніка 1937 – 12 студзеня 1938)
*  Генрык Тарунчык (12 студзеня — 16 лютага 1938)
*  Адам Левіньскі (16 лютага –27 ліпеня 1938, загінуў)
*  Ежы Браўн (27 ліпеня — 18 верасня 1938)
*  Павел Шонфельд (18 – 21 верасня 1938, загінуў)
*  Ежы Браўн (21 – 24 верасня 1938)

## Спасылкі 
* Garibaldi Les Brigades Internationals - Batallons (es)

Катэгорыя:Інтэрнацыянальныя брыгады
Радашковіцкае ўзвышша

.]]
**Радашковіцкае ўзвышша** знаходзіцца на паўночным захадзе Мінскай вобласці, пераважна ў Маладзечанскім раёне, у складзе Мінскага ўзвышша. З’яўляецца водападзелам (у цэнтральнай частцы) паміж рэкамі Балтыйскага і Чорнага мораў. Паводле В. А. Дзяменцьева паўночна-заходняя частка ўтварае Аляхновіцкае ўзвышша.

Радашковіцкае ўзвышша абмежавана верхнім участкам даліны р. Заходняя Бярэзіна (прыток р. Нёман), ускраінай Нарачана-Вілейскай нізіны на поўначы, плаўна пераходзіць да Валожынскага ўзвышша на захадзе і зліваецца з Лагойскім узвышшам на паўночным усходзе. Найбольшая вышыня 335 м (гара Маяк, Валожынскі раён).

У тэктанічных адносінах тэрыторыя прымеркавана да паўночна-ўсходняй часткі Беларускай антэклізы. Асадкавы чахол складзены з сярэднедэвонскіх глін, мергеляў, даламітаў, пясчанікаў. Антрапагенавыя ўтварэнні ўключаюць адклады ўсіх ледавіковых (акрамя паазерскай) і міжледавіковых эпох. Пераважаюць дняпроўскія, сожскія марэнныя адклады, магутнасць якіх перавышае 250 м. На вяршынях узгоркаў і град марэна буравата-карычневая, лёгкасугліністая і супясчаная з вялікай колькасцю валуноў.

.]]
У рэльефе узвышша сістэма градава-ўзгорыста-ўвалістых утварэнняў спалучаецца з групамі і асобнымі купалападобнымі марэннымі і камавымі ўзгоркамі. Адносныя вышыні дасягаюць 35—50 м. На камавых участках, дзе захаваліся хвойныя лясы, а стромкасць схілаў 20—25°, рэльеф набывае гарысты характар. Паўночны схіл мае выгляд уступу вышынёй каля 50 м над Нарачана-Вілейскай нізінай. Вуглы нахілу 25—30°. Эразійная сетка ўключае даліны рэк, шматлікія лагчыны сцёку, кароткія яры. На спадзістых схілах сфарміраваліся дэлювіяльныя шлейфы.

У межах узвышша знаходзяцца вярхоўі рэк Свіслач, Уша, Заходняя Бярэзіна. Даліны і вярхоўі рэк адрозніваюцца значнай глыбінёй і распрацаваны ў выніку рэгрэсіўнай эрозіі.

Асноўная частка ўзвышша значна разарана, лясная і лугавая расліннасць трапляецца мясцінамі. З поўначы на поўдзень тэрыторыю перасякае Вілейска-Мінская водная сістэма.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Рэльеф Мінскай вобласці
Катэгорыя:Узвышшы Беларусі
Валожынскае ўзвышша

**Валожынскае ўзвышша** знаходзіцца ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці, плаўна пераходзіць да Радашковіцкага ўзвышша на ўсходзе, з захаду адчляняецца далінай Бярэзіны ад Ашмянскага ўзвышша, на поўначы мяжуе з Нарачана-Вілейскай нізінай. Даследчыкі разглядаюць яго як заходнюю частку Мінскага ўзвышша або ўключаюць у склад Ашмянскага ўзвышша.

Рэльеф складаны, узгорыстыя ўчасткі чаргуюцца з рачнымі далінамі, зандравымі раўнінамі, паўднёва-заходнія схілы парэзаны лагчынамі і ярамі. Найвышэйшы пункт — 332,6 м — знаходзіцца на ворным полі за 0,4 км на паўночны захад ад в. Залессе, 0,8 км на паўднёвы ўсход ад в. Крэчаўцы, 1,6 км на паўночны ўсход ад в. Новы Двор (Валожынскі раён); маецца геадэзічная адзнака вышыні, каардынаты: 54º03,799' пн.ш., 27º01,977' у.д..

Катэгорыя:Узвышшы Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Мінскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Валожынскага раёна
Магілёўская жаночая гімназія

**Магілёўская жаночая (Марыінская) гімназія** — колішняя навучальная ўстанова ў Магілёве.

## Гісторыя 
Магілёўская жаночая (Марыінская) гімназія з невялікім пансіёнам на 30 дзяўчынак адкрыта 1 студзеня 1865 г. Першапачаткова знаходзілася за горадам, на правым беразе Дняпра на дачы Піпенберг (паміж сучаснымі заводам штучнага валакна імя Куйбышава і п. Буйнічы). У 1872 г. гімназія набыла аднапавярховы мураваны будынак па Дняпроўскім праспекце ў Магілёве. Пазней дабудаваны яшчэ два паверхі і ў 1877 г. 2-павярховы флігель для лазні, пральні і памяшканняў для аканомкі, кашталяншы і фельчара. Пазней яны былі аб’яднаны ў адзін будынак, які набыў форму літары П.

У 1980-я гады ў школе фарміруецца сістэма дыферэнцыйнага навучання, ствараюцца клубы, гурткі па інтарэсах, пазнавальныя і навукова-пазнавальныя творчыя аб’яднанні; працуюць профільныя класы: фізіка-матэматычныя, хіміка-біялагічныя, гуманітарныя, спартыўныя. Школа з’яўлялася эксперыментальнай пляцоўкай па апрацоўцы мадэлі шматпрофільнай школы.

У 1990-я гады праходзілі апрабацыю новыя падыходы дыферэнцыяцыі і індывідуалізацыі навучальнага працэса, укараненне навучальнай мадэлі «Шаг за шагом».

Зараз у школе створаны ўсе ўмовы для развіцця і навучання: арганізавана два профільных дзесятых класа — фізіка-матэматычны і хіміка-біялагічны, працягвае работу беларускамоўны клас на 1-й ступені навучання і выхавання, больш за 80 факультатыўных заняткаў, працуюць гурткі, спартыўныя секцыі.

## Літаратура 
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Магілёўская вобласць / АН БССР, Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; галоўны рэдактар С. В. Марцэлаў. — Мінск, 1986. — С. 65 : фота.
* Кирдяшкина, Е. Первая и старейшая / Екатерина Кирдяшкина // Веснік Магілёва. — 2013. — 27 сентября. — С. 10 : фото.
* Краткая записка о пятидесятилетнем существовании Могилевской женской гимназии (1865—1915 гг.) [Электронный ресурс] / Национальная библиотека Беларуси. — Электронные текстовые, графические данные (1, 30 Гб). — Могилев на Днепре : Губернская типография, 1915. — 6 с. — Минск : Национальная библиотека Беларуси, [2009]. — 1 электронный оптический диск (CD-ROM) : 12 см. — Отдельные оттиски из газеты «Могилевский вестник» от 10 января 1915 г. № 7. — Заглавие сформулировано на основе анализа электронного ресурса. — Диск помещен в контейнер 14, 5х12, 5х1 см.
* Могилев : энциклопедический справочник / редактор И. П. Шамякин. — Минск, 1990. — С. 128—129.
* Науменко, В. В. Очерки истории образования Могилевщины / В. В. Науменко, В. С. Богданов, А. Г. Агеев ; Управление образования Могилевского областного исполнительного комитета. — Могилев, 2012. — С. 129—143 : фото.
* Старосвецкая, Н. 139 лет уроков / Н. Старосвецкая // Могилевская правда. — 2005. — 21 января. — С. 20 : фото.

Катэгорыя:Школы паводле алфавіта
Катэгорыя:Гімназіі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Першамайская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Магілёва
Катэгорыя:Гімназіі Беларусі
Катэгорыя:1865 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1865 годзе
Міхаіл Яфімавіч Кобрынскі

**Міхаіл Яфімавіч Кобрынскі** (нар. , г. Рэчыца, Гомельская вобласць) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне агульнай педагогікі, гісторыі педагогікі і адукацыі. Доктар педагагічных навук (2001), прафесар (2002).

## Біяграфія 
Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізічнае выхаванне», 1973; спецыяльнасць «Гісторыя», 1983).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры (з 1999, спартыўна-педагагічны факультэт масавых відаў спорту, кафедра педагогікі, прафесар, у 1999—2012 — рэктар).

Навуковыя інтарэсы: маральна-духоўнае выхаванне; алімпійская адукацыя; кіраванне фізічнай культурай і спортам.

## Узнагароды 
Ордэн СССР «Знак Пашаны» (1986), званне «Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь».

## Спасылкі 
* Кобринский Михаил Ефимович

Катэгорыя:Рэктары БДУФК
Івянецкае ўзвышша

**Івянецкае ўзвышша** — паўднёва-заходняя частка Мінскага ўзвышша, размешчана на ўсходзе Валожынскага і поўначы Дзяржынскага раёнаў Мінскай вобласці. Мяжуе на захадзе з Верхнянёманскай нізінай, на поўдні — са Стаўбцоўскай раўнінай, на поўначы і ўсходзе з Мінскім узвышшам. Вышыня 210—280 м, найбольшая 345 м (Дзяржынская гара, найвышэйшы пункт Беларусі).

Тэрыторыя прымеркавана да Валожынскага грабена Беларускай антэклізы. Геалагічная аснова складзена з сярэднедэвонскіх пясчана-гліністых адкладаў (з праслойкамі даламіту, мергелю, гіпсу) і верхнемелавой мергельнай тоўшчы. Антрапагенавыя адклады магутнасцю больш за 150 м.

Паводле ўмоў фарміравання рэльефу ўзвышша ўяўляе сабой лёдападзельны масіў. Дугападобныя грады, што разыходзяцца на паўднёвы захад і ўсход, звязваюць яго з Навагрудскім і Аршанскім узвышшамі. Грады адмяжоўваюць прылеглыя нізіны, чым таксама падкрэсліваецца міжлопасцевае размяшчэнне тэрыторыі з характэрнай масіўна-ўзгорыстай паверхняй.

Выраўнаваная хвалістая паверхня, ускладненая невысокімі ўзгоркамі — камамі (адносныя перавышэнні 5—20 м) і буйнымі астраўнымі канцова-марэннымі ўзгоркамі. Фарміравалася ў зоне акумуляцыі сожскага ледавіка, пасля адступлення якога значна зменена эразійна-дэнудацыйнымі працэсамі. Асабліва моцна былі размыты прыдалінныя участкі водападзельных прастораў. Некаторыя глыбока ўрэзаныя лагчыны занятыя далінамі невялікіх прытокаў Іслачы і Пцічы. Прыдалінныя схілы ўзвышша стромкія (10—25°), астатнія спадзістыя, паступова пераходзяць у водна-ледавіковую раўніну.

Глебы дзярнова-падзолістыя супясчаныя, радзей сугліністыя, месцамі эрадзіраваныя. Участкі лясоў (хваёвыя, дубовыя, яловыя). Ёсць сухадольныя лугі. Пад ворнымі землямі каля 60 % тэрыторыі.

## Літаратура 
* *Комаровский М. Е.* Минская и Ошмянская возвышенности. — Минск: Институт геологических наук НАН Беларуси, 1995. — 128 с. — ISBN 985-6117-14-3 
* 

Катэгорыя:Узвышшы Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Мінскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Валожынскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Дзяржынскага раёна
Мікалай Міхайлавіч Калюноў

**Мікалай Міхайлавіч Калюноў** (, в. Вёдрава, Раднікоўскі раён, Іванаўская вобласць, Расія — , г. Мінск, БССР) — беларускі ўрач лячэбнай фізічнай культуры. Дацэнт (1954).

## Біяграфія 
Скончыў Цэнтральны інстытут фізічнай культуры (Масква, 1930), Іванаўскі медыцынскі інстытут (1945).

Працаваў у Іванаўскім тэхнікуме фізічнай культуры (1930—1941, дырэктар), Іванаўскім медыцынскім інстытуце (1930—1941, 1942—1944, з 1942 — загадчык кафедры агульнавайсковай падрыхтоўкі), Іванаўскім абласным камітэце па справах фізічнай культуры і спорту (1944—1948, старшыня), Маскоўскім тэхнікуме фізічнай культуры (1948—1949, дырэктар), Беларускім дзяржаўным інстытуце фізічнай культуры (1949—1962, рэктар, адначасова ў 1951—1959 — загадчык кафедры гігіены і лячэбнай фізкультуры), Мінскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (у 1962—1965 — загадчык кафедры фізічнага выхавання, 1964—1970 — кафедры ўрачэбнага кантролю і лячэбнай фізкультуры, 1970—1972 — дацэнт кафедры).

Навуковыя інтарэсы: праблемы лячэбнай фізкультуры; урачэбны кантроль.

Памёр у Мінску, пахаваны на могілках «Чыжоўка».

## Літаратура 
* Физическая культура и здоровье человека / Н. М. Калюнов. — Минск, 1953.
* Калюнов Николай Михайлович // Заведующие кафедрами и профессора Минского медицинского института (1921—1996) : биографический справочник / Н. Ф. Змачинская, М. В. Мальковец, А. Н. Пересада. — Минск, 1999. — С. 302—303.

## Спасылкі 
* Калюнов Николай Михайлович (01(14).05.1907-18.02.1972) 

Катэгорыя:Рэктары БДУФК
Катэгорыя:Выпускнікі Іванаўскай медыцынскай акадэміі
Сутыкненні ў Нагорным Карабаху (2022)

**Узброеныя сутыкненні ў Нагорным Карабаху** — узброеныя сутыкненні паміж узброенымі сіламі Азербайджана з аднаго боку і арміяй абароны непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі з другога боку, якія доўжыліся з 1 па 3 жніўня 2022 года. Азербайджан ускладаў віну за пачатак баявых дзеянняў на армянскі бок. У сваю чаргу, Арменія і непрызнаная Нагорна-Карабахская Рэспубліка абвінавачвалі азербайджанскі бок. Расійскі міратворчы кантынгент таксама ўсе тры дні называў Азербайджан вінаватым у парушэнні рэжыму спынення агню.

3 жніўня Азербайджанам пачата **аперацыя “Адплата”** (). Як заяўляе Міністэрства абароны Азербайджанскай Рэспублікі, ваенная кампанія запушчана ў адказ на гібель азербайджанскага вайскоўца ў выніку «тэрарыстычна-дыверсійнай аперацыі супраць падраздзяленняў азербайджанскай арміі» , і з мэтай прадухілення «спробы захопу вышыні Кырхкыз».

У Арменіі і ў Нагорным Карабаху сутыкненні ахарактарызавалі як чарговую праяву «армянаненавісніцтва», спробу «запалохвання армян Нагорнага Карабаха», а таксама этнічную чыстку і «паўзучую акупацыю Нагорнага Карабаха».

Па выніку сутыкненняў армія Азербайджана заявіла аб узяцці вышынь Кырхкыз, Сарыбаба і некаторых іншых. Аднак прадстаўнікі расійскага міратворчага кантынгенту адмаўлялі парушэнне лініі судакранання.

Катэгорыя:Карабахскі канфлікт
Катэгорыя:Жнівень 2022 года
Катэгорыя:Канфлікты 2022 года
Брэд Фідэль

**Брэд Айра Фідэль** (; нар. , ) — амерыканскі кампазітар, аўтар музыкі для кіно і тэлебачання. Найбольш вядомы сваім супрацоўніцтвам з рэжысёрам Джэймсам Кэмеранам у працы над фільмамі «Тэрмінатар» (1984) і «Тэрмінатар 2: Судны дзень» (1991).

## Выбраная фільмаграфія 
* «Тэрмінатар» (1984)
* «Тэрмінатар 2: Судны дзень» (1991)
* «Праўдзівая хлусня» (1994)
* «» (1995)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Брэд Фідэль на сайце «Internet Movie Database»

Катэгорыя:Кінакампазітары ЗША
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Тэрмінатар (саўндтрэк)

«**Тэрмінатар**» () — саўндтрэк Брэда Фідэля да аднайменнага фільма. Альбом быў выпушчаны ў 1984 годзе.

## Спіс кампазіцый 
Катэгорыя:Саўндтрэкі Брэда Фідэля
Катэгорыя:Саўндтрэкі 1984 года
Катэгорыя:Саўндтрэкі
Яўрэйская рота імя Нафталі Батвіна ў інтэрбрыгадзе

**Яўрэйская рота інтэрбрыгад імя Нафталі Батвіна** (, ) — рота з добраахвотнікаў-яўрэяў у складзе XIII інтэрбрыгады імя Яраслава Дамброўскага, якая ўдзельнічала ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі.

## Перадгісторыя 
У 1936 г. за чатыры месяцы да пачатку вайны пачалося антыбрытанскае і антыяўрэйскае паўстанне арабаў у падмандатнай Палесціне. У сувязі з ім Палесцінская камуністычная партыя апынулася ў цяжкім становішчы — па ўказанні Камінтэрна яна павінна была падтрымаць арабскае паўстанне, пайдучы на канфлікт з сіяністамі. Але распачатая ў Іспаніі грамадзянская вайна дазволіла яўрэям-камуністам Палесціны знайсці сабе ўжыванне ў гэтай краіне.

## Дзейнасць 
Роту з яўрэяў-добраахвотнікаў сфарміраваў 12 снежня 1937 года Фарол Гузман, камандзір роты другога батальёна Палафокса XIII інтэрбрыгады імя Яраслава Дамброўскага. У яе ўвайшлі 152 чалавекі з Палесціны, Польшчы, Францыі, Бельгіі і Іспаніі. У загадзе гаварылася: 

У шэрагах роты імя Батвіна змагаліся не толькі яўрэі, але і італьянцы, некалькі палякаў, грэк, а таксама двое арабаў — Элі Абдул Халак і Файзі Набулсі. Быў таксама, прынамсі, адзін некамуністычны добраахвотнік-сіяніст з Палесціны — Залман Зальцман, які затым напісаў мемуары.

Рота імя Батвіна праіснавала 9 месяцаў, удзельнічаючы ў баях. Але 21 верасня 1938 года ў бітвы каля ракі Эбра падраздзяленне было разбіта праўзыходнымі сіламі войскаў Франсіска Франка. Частка байцоў роты загінула ў баі, іншых франкісты расстралялі пасля паланення, а 86 байцоў былі адпраўлены ў лагеры для ваеннапалонных.
## Прэса 
30 снежня 1937 года з’явілася газета на ідыш пад назвай «Батвін». У яе перадавіцы гаварылася: 

Было выдадзена ўсяго шэсць нумароў газеты.

## Могілкі 
Загінуўшыя яўрэйскія добраахвотнікі пахаваны ў агульнай магіле ў Барселоне, а 9 чалавек — у Мадрыдзе, дзе на могілках ёсць помнік з надпісам: 

## Спасылкі 
* Анна Школьник. 20 фактов о евреях, сражавшихся за Республику
* Маша Хинич. Судьба «Бригадистас» из Эрец-Исраэль
* The Naftali Botwin Company by Mitch Abidor

Катэгорыя:Інтэрнацыянальныя брыгады
Катэгорыя:Яўрэйскія арганізацыі
Хуткасная дарога R8 (Славакія)

**Хуткасная дарога R8** () — запланаваная хуткасная аўтамагістраль у Славакіі, якая пасля будаўніцтва злучыць гарады Нітра, Топальчаны і Банаўцы-над-Бэбраваў. *R8* будзе праходзіць у калідоры дарогі  і злучаць хуткасныя аўтамагістралі  і .

Агульная праектная працягласць дарогм будзе скадаць 54,64116 км.

Будаўніцтва хуткаснай аўтамагістралі чакаецца толькі ў аддаленай перспектыве пасля 2030 года, пры гэтым не выключана, што неабходнасць яе будаўніцтва будзе пераацэнена.

Хуткасная дарога R8 была ўключана ў спіс хуткасных аўтамагістраляў пасля ўступлення ў сілу Закона аб дарожным руху 1 лютага 2009 г.

Катэгорыя:Дарогі Славакіі
Міядыстрафія Дзюшэна

**Міядыстрафія Дзюшэна** або **міяпатыя Дзюшэна**, **міядыстрафія Дзюшэна-Бекера** — генетычная хвароба. Названая ў гонар французскага ўрача-неўролага Гіёма Бенжамена Армана Дзюшэна.

## Агульныя звесткі 
Хварэюць хлопчыкі і вельмі рэдка дзяўчынкі. Хвароба выклікаецца дэлецыямі або дуплікацыямі аднаго ці некалькіх экзонаў, або кропкавымі мутацыямі ў гене дыстрафіна. Асноўнае праява — слабасць цягліц, цяжкасць рухаў з дзіцячага ўзросту, якая прагрэсуе з часам. Прыкметы захворвання — спецыфічная хада і пастава ў хлопчыкаў, якія цярпяць на хваробу, позні пачатак хадзьбы, горшае ў параўнанні з аднагодкамі маўленне, псеўдагіпертрафія лытак. Патрабуе лабараторнай дыягностыкі — звычайна біяпсіі цягліцавай тканкі і генетычнай даследаванні. З 8-10 гадоў хворым трэба мыліцы, з 12 большасць з іх прыкаваныя да інвалідных вазкоў, з 16-18 адчуваюць дыхальныя парушэнні. Таксама характэрныя пашкоджанні сэрца (развіваецца кардыяміяпатыя) і зніжэнне інтэлекту. Механізм развіцця зніжэння інтэлекту дакладна не вызначаны. Смерць звычайна наступае на другім-трэцім дзесяцігоддзі жыцця. Сярэдняя працягласць жыцця хворых складае 25 гадоў, аднак некаторыя жывуць даўжэй.

## Лячэнне 
Радыкальнага лячэння міядыстрафіі Дзюшэна пакуль не прапанавана.

Ёсць толькі сімптаматычнае лячэнне. Стэроіды здольныя запаволіць развіццё хваробы.

У снежні 2019 года «Сарэпта» атрымала дазвол FDA на «Выёндыс 53» (Vyondys 53, галадырсен) — новы прэпарат, прызначаны для лячэння цягліцавай дыстрафіі Дзюшэна ў пацыентаў з пацверджанай мутацыяй гена дыстрафіна, прыдатнай для тэрапеўтычнага пропуску экзона 53.

У жніўні 2020 года амерыканская «Эн-Эс Фарма» (NS Pharma) у складзе японскай «Ніпон Сіняку» (Nippon Shinyaku) заручылася адабрэннем FDA на «Вілтэпса» (Viltepso, вілталарсэн) — новы лекавы прэпарат, прызначаны для лячэння цягліцавай дыстрафіі Дзюшэна ў пацыентаў з пацверджанай мутацыяй гена дыстрафіна, прыдатнай для карэкціроўкі пропускам экзона 53.

Іншыя прэпараты —  і касімерсен. Праходзіць клінічныя выпрабаванні .

## Спасылкі 
* Пра захворванне
* МойМио. Парады бацькам пацыентаў 
* МИОПАТИЯ.BY — інфармацыйна-даведачны рэсурс пра праблемы з нервова-цягліцавымі захворваннямі
* Дабрачынны фонд «Гардзей»
Хуткасная дарога R1 (Славакія)

**Хуткасная дарога R1** () — хуткасная аўтамагістраль у Славакіі, якая пасля канчатковага будаўніцтва злучыць гарады Браціслава, Трнава, Серадзь, Нітра, Жарновіца, Ж’яр-над-Гронам, Зволен, Банска-Бістрыца і Ружамберак. *R1* з'яўляецца часткай еўрапейскіх дарог , ,  і .

Агульная праектная працягласць складае 268 км, з якіх 174,6 км знаходзяцца ў эксплуатацыі і 93,4 км знаходзяцца ў стадыі падрыхтоўкі.

На скрыжаванні Нітра—Зволен дарога R1 падзяляецца на дарогу R1 у напрамку Зволена і хуткасную аўтамагістраль **R1A**, якая была створана ў 1970-х і 1980-х гадах шляхам рэканструкцыі былой дарогі  і вядзе ў горад Нітра, дзе яна заканчваецца на скрыжаванні дарог ,  і .

## Гісторыя 
Да 1989 года на часткі трасы цяперашняй хуткаснай аўтамагістралі R1 планавалася будаўніцтва трасы **D65**.

Раней, да адкрыцця дарогі R1 на ўчастку Нітра,Захад—Селянец, цяперашняя дарога R1A была пазначана як R1.

У адпаведнасці з Графікам падрыхтоўкі і будаўніцтва аб'ектаў дарожнай інфраструктуры ад красавіка 2021 года, да канца 2028 года будзе адкрыты і будавацца толькі адзін участак дарогі R1, а менавіта ўчастак Банска-Бістрыца—Шалкова.

## Участкі ў будаўніцтве 
### Банска-Бістрыца—Словенска-Люпча 
Катэгорыя:Дарогі Славакіі
ФК Градзец-Кралавэ

**«Градзец-Кралавэ»** — чэшскі футбольны клуб з горада Градзец-Кралавэ, заснаваны ў 1905 годзе. Чэмпіён Чэхіі (1994/1995). У цяперашні час выступае ў Першай лізе. Хатнія матчы часова праводзіць на Гарадскім стадыёне ў Млада Болеславе.

## Статыстыка выступленняў 
### Міжнародныя кубкі 
## Ранейшыя назвы 
* СК «Градзец-Кралавэ» (1905—1949)
* «Сокал» (1949—1950)
* «Шкода» (1950—1953)
* «Спартак ЗВУ» (1953—1956)
* «Спартак» (196—1978)
* «Спартак ЗВУ» (1978—1989)
* «РЗ Спартак ЗВУ» (1989—1990)
* СКП «Спартак» (1990—1993)
* СКП «Фамей» (1993—1994)
* СК «Градзец-Кралавэ» (1994—2005)
* ФК «Градзец-Кралавэ» (з 2005)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба

Градзец-Кралавэ
Аперацыя «Світанак» (2022)

**Аперацыя «Світанак»** () — мэтанакіраваная ваенная аперацыя Ізраіля супраць «Ісламскага джыхаду ў Палесціне» (ІДП). У ходзе аперацыі, мэтававаным забойствам быў забіты военачальнік групіроўкі ІДП Тайсіра Джабары.

## Перадгісторыя 
1 жніўня 2022 года ізраільскія сілы арыштавалі Басема аль-Саадзі, лідара «Ісламскага джыхаду ў Палесціне» на Заходнім беразе р. Іардан.

5 жніўня спецыяльны каардынатар Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па блізкаўсходнім мірным працэсе Тор Венэсланд, як паведамляецца, наведаў дом аль-Саадзі ў Джэніне і сустрэўся з членамі яго сям’і ў рамках намаганняў па прадухіленні эскалацыі паміж Ізраілем і ІДП. Пазней Венэсланд выступіў з заявай, у якой выказаў занепакоенасць з нагоды «эскалацыі паміж палесцінскімі баевікамі і Ізраілем, якая працягваецца, уключаючы мэтанакіраванае забойства сёння лідара палесцінскага ісламскага джыхаду ў Газе. Гэта адбываецца на фоне росту напружанасці на акупаваным Заходнім беразе і ў сектары Газа за апошнія тыдні», і заклікаў усе бакі прадухіліць далейшую эскалацыю.

## Ход падзей 
Раніцай 5 жніўня Ізраіль нанёс авіяўдар па жылым доме, дзе знаходзіўся военачальнік групіроўкі ІДП Тайсір Джабары. Сярод дзесяці забітых было 4 забітых баевікоў ІДП, 5-гадовая дзяўчынка і 23-гадовая жанчына. 6 жніўня у Сектары Газа былі нанесеныя наступныя авіяўдары, у выніку якіх загінула 5 чалавек, у тым ліку двое мужчын у Хан-Юнісе і пажылая жанчына ў Бейт-Хануне, якая святкавала вяселле.

Камандаванне тылу Ізраіля папярэдзіла мірных жыхароў у радыусе 80 км ад Сектара Газа, каб яны рыхтаваліся да ракетнага абстрэлу. ІДП заявіла, што выпусцілі па Ізраілі сотню ракет.

Раніцай 6 жніўня Ізраіль арыштаваў 20 чалавек на Заходнім беразе, 19 з якіх былі членамі «Ісламскага джыхаду ў Палесціне».

7 жніўня баевікі ПІД заявілі аб згодзе на перамір’е, дасягнутай пры пасярэдніцтве Егіпта. Улады Ізраіля пацвердзілі згоду на перамір’е і падкрэслілі гатоўнасць прымяніць сілу ў выпадку парушэння рэжыму спынення агню. Перамір’е пачалося а 23:30 па мясцовым часе (20:30 па Грынвічы). Першапачаткова планавалася, што яно пачнецца а 20:00.

## Дыпламатыя 
Пасол Палесціны ў ААН Рыяд Мансур паведаміў, што Савет Бяспекі ААН збярэцца 8 жніўня, каб абгаварыць сітуацыю. Аб правядзенні сустрэчы прасілі ААЭ, Кітай, Францыя, Ірландыя і Нарвегія.

Катэгорыя:2022 год у Ізраілі
Катэгорыя:2022 год у Сектары Газа
Катэгорыя:Ізраільска-палесцінскі канфлікт
Катэгорыя:Канфлікты 2022 года
Катэгорыя:Жнівень 2022 года
Адэская духоўная семінарыя

**Адэская духоўная семінарыя** () — вышэйшая спецыяльная навучальная ўстанова Украінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхата.

## Гісторыя 
Урачыста адкрыта 1 кастрычніка 1838 года як Херсонская духоўная семінарыя (да 1871 года).

У 1920 годзе загадам Губернскага аддзела народнага адукацыі была закрыта, будынак быў перададзены Адэскаму сельскагаспадарчаму інстытуту.

У 1945 годзе семінарыя як Пастырска-багаслоўскія курсы, праз год рэарганізаваныя ў семінарыю.

8 чэрвеня 1960 года Навучальны камітэт пры Святым Сінодзе прыняў рашэнне пра закрыццё Кіеўскай духоўнай семінарыі. Студэнты былі переведзены ў Адэскую семінарыю.

## Рэктары 
* Антоній (Мельнікаў) (1963 — 25 мая 1965)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Адэскай духоўнай семінарыі


Катэгорыя:1838 год ва Украіне
Катэгорыя:Праваслаўе ў Адэсе
Ежы Пратасевіч

**Ежы (Юрый) Войцех Пратасевіч** (; 1795/1796, Боркі — ) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Пратасевічаў. Нарадзіўся ў сям’і Стэфана і Юзэфы. 27 красавіка 1797 года ахрышчаны ў Раготнаўскім касцёле.

Памёр  года ва ўзросце 76 гадоў. Пахаваны на могілках у в. Дварэц, магіла захавалася.
Варшаўскае ваяводства (1944—1975)

**Варшаўскае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў Польшчы ў 1944—1975 гадах.

Сядзібай ваяводскіх улад быў горад Варшава (не ўваходзіў у яго склад, будучы горадам на правах ваяводства).

Утворана шляхам аднаўлення 22 жніўня 1944 года пастановай Польскага камітэта нацыянальнага вызвалення ад 21 жніўня 1944 года аб парадку прызначэння органаў агульнага кіравання першай і другой інстанцыі даваеннага Варшаўскага ваяводства.

У 1973 годзе ў ваяводcтве было 28 сельскіх і 5 гарадскіх паветаў.

## Гл. таксама 
* Варшава
* Мазавецкае ваяводства
* Польская Народная Рэспубліка

Катэгорыя:Гісторыя Мазавецкага ваяводства
Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1944—1975)
Казімір Пратасевіч

**Казімір Пратасевіч** (; 1896—1949) — дзяржаўны дзеяч Польскай Рэспублікі, падпольшчык у гады Другой сусветнай вайны.

## Біяграфія 
Паходзіў з беларускага шляхецкага роду Пратасевічаў. Меў брата  (1899—1991), грамадзянскага інжынера.

Быў рэферэндарам у Віленскім ваяводскім урадзе, а затым са жніўня 1929 г. пераведзены на пасаду рэферэндара ў старостве Пастаўскага павета. У 1931 годзе быў старшынёй  ў Пастаўскім павеце.

Да мая 1936 г. займаў пасаду гарадскога старосты ў Львове. Звальненне адбылося пасля . У 1936—1939 гадах выконваў функцыі старосты Маладзечанскага павета.

У 1936 годзе быў старшынёй праўлення спартыўнага клуба , у тым ліку яго футбольнай секцыі.

У гады Другой сусветнай вайны дзейнічаў у падполлі пад псеўданімам «Сокал» (). Выконваў абавязкі кіраўніка аддзела бяспекі  з чэрвеня 1943 г. па снежань 1944 г., калі быў арыштаваны НКУС.

## Сям’я 
Быў у шлюбе з Яаннай Лысак.

## Узнагароды 
* Залаты Крыж Заслугі (11 лістапада 1937 г)
* Медаль Незалежнасці (15 красавіка 1932)
* Сярэбраны Крыж Заслугі (28 сакавіка 1929)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Палітыкі Польшчы