open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кабала

**Кабала** (у перакладзе з іўрыту — «атрыманне») — вучэнне духоўнага самавыпраўлення. Першым кабалістам з’яўляецца Аўраам, прадаўжальнікамі і захавальнікамі — яўрэйскі народ. Стваральнікам новай кабалістычнай методыкі быў вялікі кабаліст Рашбі (II-е ст. н.э., поўнае імя рабі Шымон Бар Йохай), аўтар вядомай кабалістычнай кнігі «Зогар», у якой пры дапамозе так званай «мовы галін» ён апісаў увесь шлях выпраўлення чалавечага эгаізму і дасягнення еднасці з Творцам. Наступнае развіццё і карэкціроўку гэтая методыка атрымала толькі ў XVI-ым стагоддзі. Кабалістам, які стварыў новы метад зразумення усевышняга свету для свайго пакалення, быў АР'І (поўнае імя Іцхак Лурыя Ашкеназі; 1534—1572). Апошнім даследчыкам, які зрабіў кабалістычныя веды прымальнымі для нашага пакалення, быў Йегуда Ашлаг (1884—1954), вядомы пад імем Бааль Сулям па назве свайго каментара «Сулям» [Perush Ha-Sulam] да «Кнігі Зогар». Бааль Сулям лічыцца заснавальнікам сучаснай навукі кабала, бо з’яўляецца стваральнікам новага падыходу да прац АР'І. Ён распрацаваў методыку зразумення вонкавага, духоўнага свету, якая адпавядае тыпу душ, якія зыходзяць ў наш свет сёння. Сучасным прадаўжальнікам з’яўляецца Міжнародная Акадэмія Кабалы пад кіраўніцтвам вучонага-кабаліста, ураджэнца горада Віцебска, доктара філасофіі М.Лайтмана. Міжнародны сайт Акадэміі на 36-ці мовах: http://www.kab.info http://www.kab.info

## Азначэнне Кабалы паводле Бааль Суляма 
"Мудрасць гэтая ўяўляе сабой не больш і не менш, як парадак
сыходжання каранёў, абумоўлены сувяззю прычыны і выніку,
падпарадкоўвальны сталым і абсалютным законам, якія звязаныя паміж
сабой і накіраваныя на адну ўзнёслую, але вельмі ўтоеную мэту,
званую «расчыненне Боскасці Творцы Яго тварэнням у гэтым свеце…» (з артыкулу Бааля Суляма «Сутнасць Кабалы»)

## Спасылкі 
* Cabala — Article at Jewishencyclopedia.com
* «What is Kabbalah?» — Article from the Hassidic Chabad-Lubavitch movement at Chabad.org
* Kabbalah and Jewish Mysticism — Kabbalah article at JewFaq.org
* Kabbalah.com — Official site of the Kabbalah Centre
* Kabbalah.info — Official site of *Bnei Baruch*
* Kabbalaonline.org — Orthodox kabbalah reference portal
Язэп Дамінікавіч Дашута

**Язэп Дамінікавіч Дашута** (, Саколка, Гродзенская губерня, цяпер Падляшскае ваяводства, Польшча — , кляштар у Улацлаўку, Польшча) — рымска-каталіцкі святар, манах-марыянін, грамадскі і культурны дзеяч, педагог.

## Біяграфія 
У 1905—1910 гадах вучыўся ў Сакольскім гарадскім 4-класным вучылішчы. У 1911 годзе паступіў у Віленскую духоўную каталіцкую семінарыю. Быў членам гуртка беларусаў-семінарыстаў. Пасвечаны ў святары 26 мая 1918 года. Прызначаны вікарыем у парафію Дабжынаў Беластоцкага дэканата. З 1921 года вучыўся ў Люблінскім каталіцкім універсітэце. З 1925 года у кляштары марыянаў у Друі. Пасля навіцыяту выехаў на далейшую вучобу ў Рым, дзе праз год абараніў доктарскую дысертацыю па кананічным праве. У канцы 1927 года вярнуўся ў Друю.

Браў удзел у заходнебеларускім рэлігійным і культурна-асветным жыцці. Пераследаваўся польскімі свецкімі ўладамі. Дэпартаваны паліцыяй з друйскага кляштара 23 чэрвеня 1938 года. Жыў у кляштарах марыянаў у Скужцы каля Седльцаў, Грудзёндзы, Улацлаўку (Польшча). Падтрымліваў кантакты з беларускім асяродкам марыянаў у Лондане. Пахаваны ў Варшаве.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскай каталіцкай духоўнай семінарыі
Тамаш Францавіч Домбаль

**Тамаш Францавіч Домбаль**, (, в. Собаў Тарнабжэгскага павета, Галіцыя, Аўстра-Венгрыя, цяпер Падкарпацкае ваяводства, Польшча — , Мінск, НКУС; Псеўданімы: *Т. Ордан*) — эканаміст, публіцыст, дзеяч міжнароднага сялянскага руху. Прафесар (1932), акадэмік БелАН (1933), доктар эканамічных навук (1934). Аўтар прац пра міжнародны сялянскі рух, эканоміку Беларусі.

## Біяграфія 
У 1909—1914 гадах вучыўся ў Венскім і Кракаўскім універсітэтах. У 1919 годзе дэпутат польскага сейма, быў адным з ініцыятараў стварэння ў ім камуністычнай фракцыі ў ліпені 1921 года. Арыштаваны ў снежні 1921 года; асуджаны на 6 гадоў зняволення. У выніку абмену палітвязнямі, з 1923 года ў СССР. Ініцыятар склікання ў 1923 годзе І Міжнароднай сялянскай канферэнцыі ў Маскве; намеснік генеральнага сакратара Выканкама Сялянскага Інтэрнацыянала. 

У 1922 годзе, пасля нацыяналізацыі, Барысаўскаму хрустальнаму заводу было прысвоена імя Тамаша Домбаля.

У 1926 годзе заснаваў навукова-даследчы Міжнародны аграрны інстытут. Скончыў Маскоўскую сельскагаспадарчую акадэмію (1927), Інстытут чырвонай прафесуры (1932). У 1932—1935 гадах віцэ-прэзідэнт АН БССР, дырэктар Інстытута эканомікі БелАН. Арыштаваны 29 снежня 1936 года. Асуджаны Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР на расстрэл. Рэабілітаваны 21 снежня 1956 года.

## Асноўныя працы 
* Задачи и достижения Крестинтерна. М.: Новая деревня, 1925.
* Кароткі нарыс развіцця народнай гаспадаркі БССР // Усе раёны БССР. Мн.: ІЭ БАН, 1933.
* Праграма комплекснага эканамічнага вывучэння раёнаў БССР. Мн.: ИЭ БАН, 1933.
* Праблема «Вялікага Дняпра» // Запіскі Беларускай Акадэміі навук. 1934. Кн. 2.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Акадэмік Домбаль Томаш Францавіч
* Тамаш Францавіч Домбаль у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Дэпутаты Заканадаўчага сейма
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Дактары эканамічных навук
Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты НАНБ
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Венскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Ігнацій (Бранчанінаў)

**Епіскап Ігнацій** (свецкае імя — **Дзмітрый Аляксандравіч Бранчанінаў**; , сяло Пакроўскае, Грязавецкі павет, Валагодская губерня — , Бабаеўскі манастыр, цяпер Кастрамская вобласць) — епіскап Праваслаўнай Рускай Царквы. Багаслоў і прапаведнік вельмі кансерватыўных поглядаў.

Услаўлены Рускай праваслаўнай царквой у ліку свяціцеляў на Памесным Саборы РПЦ 1988 года. Памяць — 30 красавіка па юліянскім каляндары.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 лютага 1807 года ў сяле Пакроўскім Грязавецкага павета Валагодскай губерні; са старадаўняга дваранскага роду Бранчанінавых. У дзяцінстве ён адчуў схільнасць да глыбокай малітвы і адзіноты. У 1826 годзе, па патрабаванні бацькі, Дзмітрый скончыў Ваеннае інжынернае вучылішча. Перад юнаком лунала добрая свецкая кар'ера, але ён падае прашэнне аб адстаўцы, жадаючы прыняць манаства. Прашэнне здаволена не было, і Дзмітрый Аляксандравіч накіраваўся на службу ў Дынабургскую крэпасць, дзе цяжка захварэў і неўзабаве быў вызвалены ад свецкіх прац.

Па выздараўленні ён паступіў паслушнікам у Аляксандра-Свірскі манастыр. Затым перайшоў са сваім старцам, іераманахам Леанідам (Львом) у Опціну пустынь. 28 чэрвеня 1831 года епіскапам Валагодскім Стэфанам быў пастрыжаны ў манаства з імем Ігнацій у гонар святога мучаніка Ігнація Баганосца; 4 ліпеня быў пасвечаны ў іерадыяканы, а 25 ліпеня - у іераманахі. Праз некаторы час быў вызначаны настаяцелем Пельшэмскага Лапотава манастыра.

28 студзеня 1833 года быў узведзены ў сан ігумена. У тым жа годзе яму было даручана кіраванне Троіца-Сергіевай пустэллю пад Пецярбургам. Тут быў створаны хор, парады якому даваў М.І. Глінка.

27 кастрычніка 1857 года ў пецярбургскім Казанскім саборы быў хіратанісанаваны ў епіскапа Каўказскага і Чарнаморскага; 4 студзеня 1858 прыбыў у Стаўрапаль.

За нядоўгі чатырохгадовы тэрмін кіравання епархіяй Свяціцелю ўдалося наладзіць яе жыццё, але хвароба прымусіла яго прасіць аб звальненні на супакой. У 1861 годзе прашэнне было здаволенае і ён з'ехаў у Мікола-Бабаеўскі манастыр Кастрамской епархіі, дзе вёў адасобленае малітоўнае жыццё, стварыў шматлікія вядомыя творы («Прынашэнне сучаснаму манаству», «Отечник» і інш.), працягваў перапіску з духоўнымі дзецьмі.

16 красавіка 1867 года, у першы дзень Вялікдня, ён адслужыў сваю апошнюю Літургію. Сканаў 30 красавіка 1867 года.

Пасля кананізацыі, яго мошчы былі перанесеныя Толгскі манастыр у Яраслаўскай вобласці.

## Спасылкі 
* Літаратурныя багаслоўскія творы свяціцеля *БИБЛИОТЕКА ПРАВОСЛАВНАЯ БЕСЕДА*
* http://www.predanie.ru/mp3/Svjatitel_Ignatij_Brjanchaninov *творы І.Бранчанінава ў mp3*
* Свяціцель Ігнацій Бранчанінаў *Праваслаўны каляндар*
* Ігнацій Стаўрапольскі, свяціцель  На партале *Рускае праваслаўе*
* Ігнацій Бранчанінаў, св.

Катэгорыя:Праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Святыя
Greenways.by

**greenways.by** — інтэрнэт-рэсурс, які змяшчае інфармацыю пра "Зялёныя Шляхі - Greenways" – шматфункцыянальныя маршруты прыроднай і культурнай спадчыны, якія праходзяць уздоўж натуральных экалагічных калідораў, рэк, гістарычных гандлёвых шляхоў, старых чыгунак.

Прадстаўлена сетка "Зялёных Шляхаў" у Беларусі, а таксама іншых краінах Цэнтральнай і Усходняй Еўропы.

Каардынатар праекту – Грамадскае Аб’яднанне "Агра- і Экатурызм".

## У Сеціве
* Галоўная старонка 

Катэгорыя:Беларуская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Польская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Руская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Англійская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Экатурызм
Катэгорыя:Сайты
Алесь Дубровіч

**Алесь Дубровіч**, сапр. **Аляксей Рыгоравіч Рэдзька** (, в. Галубічы Дзісенскага павета Віленскай губерні, цяпер в. Каралевічы, , Віцебская вобласць — , Глыбоччына) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Друкавацца пачаў у 1928 годзе (карэспандэнцыі ў газеце «Доля працы»). У 1933 годзе апублікаваны яго першы верш «Беларусь». Удзельнік 1-га нелегальнага з’езда заходнебеларускіх пісьменнікаў (Вільня, 1933). Арыштаваны польскімі ўладамі ў 1934 годзе за падпісанне і публікацыю «Дэкларацыі групы паэтаў да ўсіх пісьменнікаў Заходняй Беларусі». Два з паловай гады без суда правёў у віленскай турме на Лукішках. Палітвязні выдавалі рукапісны часопіс «Краты», дзе ён змяшчаў свае творы пад псеўданімамі Макар і Мікіта. Пасля вызвалення ў 1936 годзе ўзяў псеўданім «Алесь Дубровіч». Актыўна друкаваўся ў заходнебеларускіх перыядычных выданнях («Беларускі летапіс», «Калоссе»).  

У кастрычніку 1939 года быў дэлегатам Народнага сходу ў Беластоку. У 1940 годзе пасля з’яднання Заходняй Беларусі з БССР працаваў карэспандэнтам газеты «Вілейская праўда». 

У гады вайны ў антыфашысцкім падполлі. Быў арыштаваны ў канцы лістапада 1942 года акупацыйнымі ўладамі; расстраляны.

Памяць ушанаваная на помніку каля в. Галубічы Глыбоцкага раёна, на месцы расстрэлу.

## Сям'я 
Дзед вядомага дудара, музыканта і майстра народных інструментаў Дзмітрыя Дзёміна.

## Творы 
* У кн.: Сцягі і паходні. Мн., 1965;
* Крывёю сэрца. Мн., 1967;
* Радзіме — радок і жыццё. Мн., 1986.

## Ушанаванне памяці 
* Помнік на месцы расстрэлу патрыётаў, непадалёк ад вёскі Галубічы.
* Адна з вуліц горада Глыбокае носіць імя Алеся Дубровіча.
* У 2012 годзе ў Глыбокім была адкрыта Алея гонару, на якой устаноўлены бюст паэта.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Зняволеныя Вілейскай турмы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Глыбоцкім раёне
Катэгорыя:Зняволеныя Лукішскай турмы
Катэгорыя:Дэпутаты Народнага Сходу Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Расстраляныя на акупаванай тэрыторыі СССР
Экамузей

**Экамузей** — сетка блізкаразмешчаных аб'ектаў, якія ўяўляюць сабой "жывую" калекцыю, што дэманструе прыродныя і культурныя багацці рэгіёна і служыць крыніцай дадатковага прыбытку для мясцовых жыхароў. 

## Крытэрыі экамузеяў
Характэрныя рысы рэгіёна ўяўляюцца ў выглядзе лучнасці прыродных асаблівасцяў і дзейнасці людзей, мінулай і сапраўднай. Экамузей паказвае аўтэнтычнасць месца шляхам прэзентацыі прыродна-культурных рэсурсаў і дзейнасці яго жыхароў, аб'ядноўваючы гэта з пасоўваннем, спазнаннем і развіццём рэгіёну, ствараючы пры гэтым магчымасць інтэграцыі людзей і ініцыятыў. 

*Экамузеі засноўваюцца на мясцовай прыроднай і культурнай спадчыне, і з'яўляюцца спосабам яго захавання, культываванні і экспанаванні.
*Экамузеі грунтуюцца на аўтэнтычных элементах спадчыны, для яго перапрацоўкі і ажыўленні. 
*Экамузеі ствараюцца і кіруюцца "знізу" (напрыклад, мясцовай/рэгіянальнай арганізацыяй або ўстановай).
*Экамузеі прапагандуюць тэхналогіі і транспартныя сродкі, спрыяльныя для навакольнага асяроддзя. 
*Экамузеі інтэгруюць усе ключавыя элементы: інфармацыйны цэнтр з дакументацыяй, месцы і аб'екты, размешчаныя на тэрыторыі рэгіёна, "жывыя" майстар-класы і паказы, сетка маршрутаў і сцежак, падзеі на маршруце - у аб'яднаны турпрадукт. 
*Экамузеі дапамагаюць з'яўленню і ўмацаванню нацыянальнай самасвядомасці і актывізацыі мясцовых супольнасцяў. 
*Экамузеі ствараюцца і развіваюцца на партнёрскай аснове мясцовага ўзроўня.

## Асноўныя элементы экамузея
*інфармацыйны цэнтр з дакументацыяй
*калекцыя славутасцяў (экспанатаў), размешчаных на тэрыторыі
*майстар-класы і дэманстрацыйныя паказы 
*сетка пазначаных маршрутаў і сцежак
*цыклічныя і разавыя святы

## Экамузеі ў краінах Еўропы
Тэрмін "экамузей" упершыню быў уведзены ў Францыі Хуга дэ Варынам (Hugues de Varine) у 1971, а першыя ініцыятывы, якія атрымалі статут экамузеяў, з'явіліся ў Ле Крэўсот (Le Creusot) у 1974 і ў Гранд Ланд (Grande Lande) у 1975. Краіна, дзе досыць рана развіўся рух экамузеяў, - Швецыя, у якой з'явіліся значныя па маштабе, рэгіянальныя прадпрыемствы. У Польшчы яны развіваюцца, напрыклад, у  Дольным Шлёнску, Усходніх Карпатах і інш.

Экамузеі часта служаць напаўненнем рэгіянальных, нацыянальных або міжнародных Зялёных Шляхоў (Greenways).

## У Сеціве
Адмысловая старонка на greenways.by 

Катэгорыя:Музеі
Зялёныя Шляхі - Greenways

**Зялёныя Шляхі - Greenways** — шматфункцыянальныя маршруты для перамяшчэння па іх на транспартных сродках без матораў.

Такія маршруты праходзяць уздоўж прыродных калідораў, гістарычных гандлёвых шляхоў, рэк і чыгунак і каардынуюцца мясцовымі супольнасцямі з мэтай падахвочвання да ўстойлівага развіцця і прапаганды здаровага ладу жыцця. Зялёныя шляхі з'яўляюцца асновай для рэалізацыі мясцовых ініцыятыў сацыяльнага характару і праектаў, звязаных з аховай прыроды і ландшафтаў, захаваннем культурнай спадчыны, экалагічным турызмам і транспартам, які не забруджвае навакольнае асяроддзе. Такія маршруты ў роўнай ступені адказваюць патрэбнасцям і мясцовых жыхароў, і падарожнікаў, уносячы ў той жа час уклад у ажыўленне лакальнай эканомікі.

Маршруты, прызначаныя для перамяшчэння турыстаў выключна транспартнымі сродкамі без матораў, якія створаныя і развіваюцца такім чынам, каб аб'ядноўваць і захоўваць баланс паміж станам навакольнага асяроддзя і жыццёвым узроўнем насельніцтва ў рэгіёне. Такія маршруты павінны адначасова адпавядаць і экалагічным фактарам, і забяспечваць нерызыкоўнасць перамяшчэння для турыстаў з рознымі фізічнымі магчымасцямі.

Зялёны Шлях — Greenways — гэта пазначаная на мясцовасці траса, у якой ёсць свая назва (з выкарыстаннем слова «зялёны маршрут» або «greenway»), лагатып і дэвіз/тэматыка маршруту. Інфармацыя аб маршруце распаўсюджваецца ў выглядзе буклетаў, карт, даведнікаў; у маршруту ёсць свой вэб-сайт і інфармацыйная сістэма ўздоўж усёй трасы (шчыты, інфармацыйныя пункты і г.д.). Маршрут адпавядае асноўным патрабаванням захавання бяспекі, асабліва ў адносінах веласіпедыстаў і пешых турыстаў. Ён развіваецца і кіруецца асноўным каардынатарам (арганізацыя, установа, тэрытарыяльны орган самакіравання і т.п.) са згоды і пры ўзаемадзеянні з іншымі партнёрамі ў рэгіёне. Маршрут з'яўляецца складовай часткай ужо існуючых або тых, якія распрацоўваюцца дзеля стратэгіі і планаў развіцця турызму і транспартнай сістэмы, упісваецца ў камунікацыйную і турыстычную сетку рэгіёна і асобных сельскіх рад, і звязаны з сістэмай грамадскага транспарту.

## Гл. таксама 
* Greenways.by

## Спасылкі 
* greenways.by 

Катэгорыя:Экатурызм
Дзень Святога Валянціна

thumb|Валянцінка

**Дзень Святога Валянціна**, **Дзень закаханых** — неафіцыйнае свята, якое адзначаецца 14 лютага.

У некаторых каталіцкіх дыяцэзіях у гэты дзень адзначаюць памяць Святога Валянціна. Свята, аднак, мае свецкі характар. У гэты дзень дораць каханым і дарагім людзям кветкі, паштоўкі ў форме сардэчка, часта з паэтычнымі, любоўнымі тэкстамі — валянцінкі.

Дзень святога Валянціна адзначаецца ў гонар раннехрысціянскага святога, што насіў гэтае імя, але паходзіць ад рымскіх Луперкалій. Луперкаліі былі фестывалем эратызму; Луперк — адна з мянушак Фаўна, бога мілавання і заступніка статкаў. Штогод 15 лютага ў Рыме праводзілася свята, падчас якога ў ахвяру прыносіліся жывёлы. З іх скур вырабляліся бізуны. У часе Луперкалій голыя хлопцы з папругамі з казлінай скуры бегалі між жанчынамі і сцябалі іх. Жанчыны ахвотна падстаўлялі сябе пад удары, лічачы, што гэта дасць ім плоднасць і лёгкія роды. У канцы абраду жанчыны таксама раздзяваліся дагала.

У 494 годзе Папа Геласій I паспрабаваў забараніць Луперкаліі. Святу, якое прыйшло ім на замену, быў прызначаны нябесны заступнік — святы Валянцін, якога ў 269 годзе рымскі імператар Клаўдзій II загадаў забіць за прапаведніцкую дзейнасць сярод моладзі. Ён быў пакараны 14 лютага.

У познім сярэднявеччы ў Францыі і Англіі жыццё св. Валянціна паступова пачало абрастаць легендамі, звязанымі з таемным шлюбам закаханых пар. Паводле легенды, імператар лічыў, што самотны мужчына — без сям'і, жонкі і абавязкаў — лепш змагаецца на полі бітвы, і забараніў мужчынам жаніцца. Святы Валянцін употай асвячаў шлюбы. Святара кінулі ў турму, асудзілі на смерць. У турме святы Валянцін пазнаёміўся з дачкой наглядчыка — Юліяй. Закаханы святар перад смерцю напісаў ёй прызнанне ў каханні — валянцінку.

Раней у беларусаў-католікаў Валянцін быў звычайным прысвяткам земляробчага календара.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Дасье БЕЛТА

Катэгорыя:Святы 14 лютага
Валянцін
Катэгорыя:Каханне
Катэгорыя:Народнае хрысціянства
Хацкель Майсеевіч Дунец

**Хацкель Майсеевіч Дунец** (студзень , Слонім Гродзенскай губерні, цяпер Гродзенская вобласць — , Мінск, НКУС) — крытык, публіцыст.

## Біяграфія 
Атрымаў сярэднюю педагагічную адукацыю. У 1918—1919 працаваў загадчыкам сталовай. З 1920 у РКП(б); на партыйнай рабоце ў Віцебску. З 1926 жыў у Мінску. Публікаваўся з 1927. Быў намеснікам рэдактара яўрэйскай газеты «Акцябэр» («Октобэр»), рэдактарам газеты «Літаратура і мастацтва»; адным з кіраўнікоў яўрэйскай секцыі СП БССР. У 1930 — лютым 1935 — намеснік наркама асветы БССР, затым — культработнік на заводзе імя Кірава. Сябра СП БССР (з 1934).

У сярэдзіне 1930-х гг. абвінавачваўся ў трацкізме. У 1935 выключаны з партыі і зняты з усіх адказных пасад. Працаваў культработнікам на заводзе імя Кірава. Арыштаваны 8.6.1936; 27.8.1936 прыгавораны пазасудовымі органамі да 5 гадоў выпраўленча-працоўных лагераў; накіраваны ва Ухт-Пячорскі лагер. Зноў арыштаваны ў красавіку 1937, дастаўлены ў Мінск і Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР ад 28.10.1937 г. асуджаны да вышэйшай меры пакарання. Расстраляны 29.10.1937 у Мінску. Рэабілітаваны па справе 1936 г. — 24.01.1967 г. Судовай калегіяй Вярхоўнага суда БССР, 1937 г. — 02.02.1967 г. Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР.

## Навуковая дзейнасць 
Дэбютаваў артыкулам у 1927 у часопісе «Штэрн» («Зорка»). Пісаў на ідыш. Разглядаючы яўрэйскую літаратуру, выказваўся і пра творчасць беларускіх пісьменнікаў. Асобнымі выданнямі выйшлі публіцыстычныя і літаратурна-крытычныя працы «Аб масавай рабоце на яўрэйскай мове» (1929), «Дасягненні нацыянальнай палітыкі ў БССР» (1930), «Тэорыя паэзіі Літвакова» (1931), «У змаганні» (1931), «За Магнітабуд літаратуры» (1932), «Пра пісьменнікаў і творы» (1933), «На літаратурныя тэмы» (1934).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слоніме
Анатоль Дзяркач

**Анато́ль Дзярка́ч**, сапраўднае імя **Анато́ль Рыго́равіч Зіміё́нка** (, мяст. Турэц, Навагрудскі павет, цяпер Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць — , Менск, НКУС) — беларускі паэт, сатырык, гумарыст, мемуарыст.

## Біяграфія 
З сям’і фельчара. Скончыў народную школу ў мястэчку Турэц, а пасля народнае вучылішча ў Навагрудку (1904). Служыў пісарам у земскай і гарадской управах у Мінску. Член партыі эсэраў. У 1908 годзе арыштаваны, адпраўлены ў ссылку. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года служыў у мінскіх адміністрацыйных органах Часовага ўрада.

Па абвяшчэнні Беларускай ССР працаваў у газеце «Беларуская вёска», з 1924 года — рэдактар сатырычнага часопіса «Дубінка» (дадатак да газеты «Звязда»). Працаваў у газеце «Піянер Беларусі», часопісе «Полымя». Член Саюза пісьменнікаў БССР з 1934 года.

Трапіў пад палітычныя рэпрэсіі. Арыштаваны 16 кастрычнік 1936 года, расстраляны 5 верасня 1937 года ў Менску. Пасмяротна рэабілітаваны ў 1957 годзе.

## Творчасць 
Дэбютаваў у друку ў 1904 годзе; спачатку пісаў на рускай мове. Працуючы ў сатырычным жанры, узяў сабе псеўданім *Анатоль Дзяркач*. Пісаў творы для дзяцей. Перакладаў з рускай і ўкраінскай моў. Аўтар успамінаў.

### Творы 
* Пра папоў, пра дзякоў, пра сялян-мужыкоў: Сатырычныя вершы. Менск, 1925;
* Міколава гаспадарка: Агра-паэма. Менск, 1927;
* Нашы прыяцелі. Менск, 1928;
* Звяры нашых лясоў. Менск, 1929;
* Бог удвох. Менск, 1930;
* Усім патроху…: Сатыра і гумар: Вершы. Менск, 1930;
* Качаргой па абразох. Менск, 1930;
* Оккупация и интервенция в Белоруссии. Минск, 1932.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  С.162
* 
* 

## Спасылкі 
* Паэт-сатырык Анатоль Дзяркач  на kamunikat.org
* 

Катэгорыя:Мемуарысты СССР
Катэгорыя:Мемуарысты Беларусі
Катэгорыя:Мемуарысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Гумарысты СССР
Катэгорыя:Гумарысты Беларусі
Катэгорыя:Гумарысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Сатырыкі СССР
Катэгорыя:Сатырыкі Беларусі
Катэгорыя:Сатырыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з украінскай мовы
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Hard Rock Cafe

thumb|right|200px|Парыжскае Hard Rock Cafe
**Hard Rock Cafe** — сетка кафэ-бараў, заснаваная Ісаакам Тыгрэтам і Пітарам Мортанам. Першае кафэ адчынілася ў 1971 у Лондане, у памяшканні былога аўтамабільнага магазіна Rolls Royce. На данны момант існуе 143 Hard Rock Cafe, размешчанных у 36 краінах свету.

Вялікую вядомасць кафэ набыло з-за атмасферы, якая ў ім пануе, тут знаходзяцца шматлікія музычныя памяткі, якія набываюцца на аукцыёнах. Hard Rock Cafe валодае самай вялікай калекцыяй прадметаў такога тыпу на ўсім свеце.

Памяткі, такія як гітары з подпісамі артыстаў, білеты на канцэрты або рэдкія фатаграфіі якія вясяць на сценах кафэ. Калекцыя была пачата ў 1979 частым госцем лонданскага кафэ — Эрыкам Клаптанам, які ўручыў кафэ непадпісаную гітару маркі Fender. Піт Таунсэнд, гітарыст рок-гурта The Who, праз некаторы час таксама падараваў сваю гітару з подпісам «*Мая такая ж добрая, як яго! Віншую, Піт.*».

Першае Hard Rock Cafe ва Усходняй Еўропе адчынілася ў 2003 у Маскве, першае ў Цэнтральнай Еўропе, адчынілася у 2007 у Варшаве.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Hard Rock Cafe

Катэгорыя:Рок
Катэгорыя:Сеткі кафе
Катэгорыя:Сямінолы
Улад III Цэпеш

**Улад III Цэпеш**, **Дракула** ( — ) гаспадар Валахіі ў 1448, 1456—1462 і 1476. Паслужыў прататыпам для рамана Брэма Стокера «Дракула».

## Жыццяпіс 
Улад III нарадзіўся ад шлюбу Улада ІІ Дракула і трансільванскай князёўны, у венгерскім мястэчку Сігішаара. У 1436 Улад ІІ Дракул становіцца гаспадаром Валахіі, і па палітычным прычынам аддае сваіх дзяцей, Улада ІІІ і  Рада, у заклад турэцкаму султану Мехмеду ІІ. Пасля смерці Улада ІІ, Мехмед ІІ пасадзіў на валахскі сталец яго сына, маладога Улада, разлічваючы на яго лаяльнасць. У 1448 Улад Цепеш першы раз становіцца гаспадаром Валахіі. Венгры ў адказ на гэта выслалі войска на Валахію. Улад збягае да свайго дзядзькі Богдана ІІ ў Малдавію. Адкуль у 1456 з дапамогай валашскіх баяр і венграў вяртае свой сталец. За другі час праўлення Улад праславіўся як жорсткі і бязлітасны ўладар, ён адмовіўся плаціць даніну Турцыі і ў наступным даў адпор турэцкай арміі, па загадзе Улада было забіта каля 100 тыс. чалавек. У 1462 пад націскам баяр, вымушаны збегчы ў Венгрыю. У 1476 зноў становіцца гаспадаром і ў тым жа годзе забіты баярамі.

## Імя 
Прозвішча «Це́пеш» у перакладзе з румынскай мовы азначае «коласадзіцель», гэтую мянушку ён атрымаў за спосаб якім караў сваіх ворагаў і падначаленых. Мянушку «Дракула» («сын дракона») ён атрымаў ад свайго бацькі, які браў членства ў рыцарскім ордэне Драконаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Басарабы
Катэгорыя:Румынскія серыйныя забойцы
Катэгорыя:Прататыпы літаратурных персанажаў
Катэгорыя:Манархі, якія загінулі ў баі
Катэгорыя:Гаспадары валашскія
Флора

**Флора** ( — багіня кветак і вясны) — сукупнасць відаў раслін, якая склалася гістарычна, на дадзенай тэрыторыі.

Флора Зямлі налічвае каля 375 тыс. відаў раслін. Даследаванне флоры — прадмет раздзела батанікі — фларыстыкі.

## Гл. таксама 
* Фаўна

## Літаратура 
* Теоретические и методические проблемы сравнительной флористики. М., 1987
* Экалагічны слоўнік — Экологический словарь: Кніга для вучняў. Мн.: Народная асвета, 1993. ISBN 5-341-00761-1

## Спасылкі 
Катэгорыя:Расліны
Катэгорыя:Біягеаграфія
Аляксандр Андрэевіч Данілевіч

**Аляксандр Андрэевіч Данілевіч** (нар. , в. Моўчадзь Слонімскага павета Гродзенскай губ., цяпер Баранавіцкі раён Брэсцкай вобл. — , Вільня) — педагог, матэматык, публіцыст.

## Біяграфія 
Скончыў Свіслацкую настаўніцкую семінарыю (1896). Вучыўся на фізіка-матэматычным факультэце універсітэта Шаняўскага ў Маскве. У 1915 годзе за ўдзел у рэвалюцыйным руху высланы ў Верхаянск Іркуцкай губерні.

Восенню 1917 года прыехаў у Мінск. Працаваў у першых беларускіх навучальных установах. Публікаваўся ў газетах «Вольная Беларусь», «Беларускі шлях», «Звон», «Беларусь», «Беларускае жыццё», часопісе «Рунь».

З 1920 года ў Заходняй Беларусі. Выкладаў матэматыку ў Навагрудскай і Віленскай беларускіх гімназіях. Распрацоўваў беларускую матэматычную тэрміналогію, аўтар падручніка па матэматыцы на беларускай мове. Пасля 2-й сусветнай вайны чытаў курс вышэйшай матэматыкі ў віленскіх ВНУ. Памёр у 1954 годзе ў Вільні, пахаваны на Ліпаўскіх могілках недалёка ад царквы, 100 метраў ад Яна Цеханоўскага.

Да вянка на магіле быў прымацаваны фотаздымак яго вучняў (7-га класа Навагрудскай беларускай гімназіі) з тэкстам:

## Літаратура 
* 
* Чэмер А. Наваградская беларуская гімназія / Андрэй Чэмер. — Вільнюс: Savarenas, 1997. — 135 с : іл. ; 20 см — ISBN 9986-749-04-2.

Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Навагрудскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Моўчадзі
Катэгорыя:Члены Мінскай беларускай школьнай рады
Фаўна

**Фа́ўна** ( — багіня лясоў і палёў, апякунка жывёльных статкаў у рымскай міфалогіі) — сукупнасць усіх відаў жывёл, якія жывуць на пэўнай тэрыторыі. Тэрмін прымяняецца да жывёл розных сістэматычных катэгорый, аб’яднаных агульнасцю месца пражывання і спосабу жыцця.

Фаўна Зямлі налічвае не менш за 1,5 млн відаў, пры гэтым штогод адкрываюцца і апісваюцца тысячы новых відаў.

## Гл. таксама 
* Флора

## Літаратура 
* Экалагічны слоўнік — Экологический словарь: Кніга для вучняў. Мн.: Народная асвета, 1993. — ISBN 5-341-00761-1.

Катэгорыя:Біялогія
Катэгорыя:Жывёлы
Ордэн Дракона

**Ордэн Дракона** (*лац*: Societas Draconistrarum; *ням*: Drachenorden) — рыцарскі ордэн заснаваны ў 1408 імператарам Свяшчэннай рымскай імперыі Жыгімонтам, дзеля абароны хрысціянства і барацьбы супраць Асманскай імперыі.

Ордэн дзейнічаў пад эгідай папы рымскага і найперш ставіў мэту выгнання турак з Еўропы і захавання Канстанцінопаля ў складзе еўрапейскай цывілізацыі, але паражэнне рыцараў пад Варнай заставіла гэтую мэту нерэалізаванай.

Членства ў ордэне з'яўлялася вялікай павагай, таму што ў склад яго ўваходзіла толькі 24 рыцары. Адметнай рысай ордэна быў медальён у выглядзе дракона, які меў форму полумесяца, з выявай крыжа.

Членамі ордэна былі Ян Хуньядзі, Улад Цепеш і іншыя выбітныя барацьбіты за захаванне хрысціянства на Балканскім паўвостраве.

## Гл. таксама 
* Аблога Канстанцінопаля, 1453
* Бітва пад Варнай

Катэгорыя:Рыцарскія ордэны
Лепельскае

**Лепельскае возера**, або **Лепель** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Пышнагорскага ўзвышша, у басейне ракі Ула (выцякае з возера), на паўночнай ускраіне горада Лепель.

Плошча 10,18 км². Найбольшая глыбіня 33,7 м. Даўжыня 7,57 км. Найбольшая шырыня 2,03 км. Даўжыня берагавой лініі 39,65 км. Аб’ём вады 74,67 млн м³. Плошча вадазбору 1279,6 км².

## Назва 
Паводле Казіміра Бугі, назва возера балцкая, першапачаткова корань гучаў як *Lēpja*, назва звязаная з латышскім *lēpa* «вадзяная лілія», літоўскім *lėpis* «*Calla palūstris* (Белакрыльнік балотны)».

## Апісанне 
left|thumb|Лепельскае возера на касмічным здымку.
Катлавіна падзяляецца на 3 часткі, якія маюць мясцовыя назвы: паўночная — Кусцінскае возера (глыбіня 23 м), паўднёвая — Гарадское возера (19,5 м), усходняя — Белае возера (33,7 м). Схілы катлавіны на поўдні і паўднёвым усходзе і месцамі на 3 вышынёй да 25 м, з асыпкамі і апоўзнямі, месцамі задзернаваныя; астатнія вышынёй каля 10 м, пад пасевамі, на ўсходзе пад лесам. Шмат заліваў і паўастравоў. Берагі нізкія, задзернаваныя, месцамі пад хмызняком, на поўдні і паўднёвым усходзе зліваюцца са схіламі, участкамі абразійныя.

У 1958 г., калі на ракі Ула была пабудавана Лепельская ГЭС, узровень возера падняты прыкладна на 4 м, што істотна змяніла яго гідралагічны рэжым і канфігурацыю берагавой лініі.

Падводная частка катлавіны ўскладнена шматлікімі мелямі на месцы былых астравоў і ўпадзінамі. Дно да глыбіні 7—7,5 м выслана пяскамі, глыбей — сапрапелямі. Прыбярэжная расліннасць утварае паласу шырынёй ад 3 м да 300 м, зрэджаную каля абразійных берагоў. Упадаюць рэкі Эса (на поўдні) і Зеха (на поўначы). У возеры вельмі багаты жывёльны свет.

Выкарыстоўваецца для адпачынку і ў аздараўленчых мэтах (на беразе база адпачынку, пансіянат «ЛОДЭ»).

## Наваколлі 
У наваколлі возера вядомы Лепельскія курганныя могільнікі. На востраве знаходзяцца археалагічныя помнікі розных перыядаў.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі : энцыклапедыя / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2007. — с. 248.

Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Улы
Эро (дэпартамент)

**Эро** () — дэпартамент на поўдні Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Лангедок-Русільён. Парадкавы нумар 34. Адміністрацыйны цэнтр — Манпелье. Насельніцтва 309,8 тыс. чалавек (21-е месца сярод дэпартаментаў (2008)).

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі 6&nbsp;224 км&sup2;.

Дэпартамент уключае 3 акругі, 49 кантонаў і 343 камун.

## Гісторыя 
Эро — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утворанных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Лангедок.

Катэгорыя:Дэпартаменты Францыі
Мікалай Мікалаевіч Дурнаво

**Мікалай Мікалаевіч Дурнаво** (4 лістапада 1876, Масква — 27 кастрычніка 1937, Салаўкі) — рускі мовазнавец, адзін з родапачынальнікаў лінгвагеаграфічнага вывучэння ўсходнеславянскіх моў. Акадэмік АН БССР (1928), член-карэспандэнт АН СССР (1924), магістр рускай мовы і славеснасці (1916), прафесар (1918).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт (1899). У 1904—1910 і з 1915 — прыват-дацэнт Маскоўскага, у 1910—1915 — прыват-дацэнт імператарскага Харкаўскага ўніверсітэтаў, у 1918—1921 — прафесар Саратаўскага універсітэта. У 1924—27 жыў і працаваў у Чэхаславакіі. З 1928 у Мінску. Супрацоўнік Інбелкульта і БелАН; прафесар педагагічнага факультэта БДУ. Даследаваў славянскае мовазнаўства, дыялекталогію і гісторыю рускай мовы.

З 1903 уваходзіў у склад . Сумесна з Д. М. Ушаковым і  стварыў карту рускіх дыялектаў, дзе прадстаўлена класіфікацыя рускіх, беларускіх і ўкраінскіх гаворак, абгрунтаваныя тэарэтычныя прынцыпы лінгвістычнай геаграфіі пачатку ХХ ст. Аўтар «Граматычнага слоўніка» (1924) — першага рускага слоўніка лінгвістычных тэрмінаў.

Займаўся даследаваннем гісторыі беларускай мовы і яе дыялектаў. Вывучаў Супрасльскі рукапіс (1926), напісаў артыкул «Увагі да беларускай фанетыкі» (1929).

Аўтар каля 190 навуковых прац, у тым ліку 3-х манаграфій.

У 1929 пазбаўлены звання акадэміка АН БССР і ў пачатку 1930 з’ехаў у Маскву. Арыштаваны 28.12.1933 па сфабрыкаванай АДПУ .
Паводле пастановы Калегіі АДПУ ад 29.3.1934 асуджаны на 10 гадоў лагераў. Паўторна арыштаваны ў 1937 і расстраляны. У 1938 пасмяротна пазбаўлены звання члена-карэспандэнта АН СССР.

Рэабілітаваны 26.10.1964. Адноўлены ў званні акадэміка АН БССР у 1978, у званні члена-карэспандэнта АН СССР у 1990.

## Выбраная бібліяграфія 
* Избранные работы по истории русского языка. — М. : Яз. рус. культуры, 2000. — XXXVI, 780 с. (Studia philologica). — ISBN 5-7859-0097-1.
* Грамматический словарь: Грамматические и лингвистические термины. — М. : Флинта, Наука, 2001. — 180, [3] с. — ISBN 5-89349-377-X; 5-02-002756-1.
* Введение в историю русского языка. — Изд. 2-е. — Москва : URSS, Либроком, 2010. — 294, [1] с., [2] л. карт. — (Лингвистическое наследие XX века). — ISBN 978-5-397-00993-5.

## Літаратура 
*  — С. 262.
* Дурново Николай Николаевич  // 

## Спасылкі 
* 
* Мікалай Мікалаевіч Дурнаво ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Выпускнікі гісторыка-філалагічнага факультэта Маскоўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Русісты
Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Дыялектолагі
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Катэгорыя:Акадэмікі Акадэміі навук Беларускай ССР
Міхаіл Гарбачоў (значэнні)

**Міхаіл Гарбачоў**:
* Міхаіл Васілевіч Гарбачоў (нар. 1921) — рускі савецкі перакладчык.
* Міхаіл Канстанцінавіч Гарбачоў (нар. 1983) — беларускі футбаліст.
* Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў (1931—2022) — савецкі палітычны і грамадскі дзеяч, Генеральны сакратар ЦК КПСС, першы і адзіны Прэзідэнт СССР.
Лангедок-Русільён

**Лангедок-Русільён** () — рэгіён на поўдні Францыі. Галоўны горад — Манпелье. Насельніцтва — 2,548 млн чалавек (9-е месца сярод рэгіёнаў).

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі 27 376 км². Рэгіён уключае дэпартаменты Гар, Лазер, Эро, Од і Пірэнеі Усходнія. Праз яго працякаюць рэкі Эро, Рона.

## Гісторыя 
У выніку Альбігойскіх войн (1209—1229 гг.) Тулузскае графства трапляе ў залежнасць ад каралеўства Францыя. Пасля смерці апошняга графа Тулузскага Раймунда VII (1249 г.) кіраванне тэрыторыямі пераходзіць яго дачцэ Жанне і яе мужу Альфонсу Пуацье — брату французскага караля Людовіка IX. Паколькі яны памерлі бяздзетнымі (1271 г.), улада над землямі цалкам засяродзілася ў руках французскіх каралёў.

## Спасылкі 
* Site officiel du conseil régional Languedoc-Roussillon 
* Préfecture Languedoc-Roussillon
* Paysages et découverte de la Lozère-Gévaudan en photos ! 
* Environnement en Languedoc-Roussillon ! 
* Languedoc-Roussillon Guide
* The Languedoc for visitors

Катэгорыя:Рэгіёны Францыі
Мотальскі сельсавет

**Мо́тальскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Моталь.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Дзедавіцкі сельсавет** у складзе Іванаўскага раёна Пінскай вобласці. Цэнтр — вёска Дзедавічы. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года гарадскі пасёлак Моталь скасаваны, яго тэрыторыя перададзена ў Дзедавіцкі сельсавет, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Моталь, а сельсавет перайменаваны ў Мотальскі.. У 1962 годзе ў склад сельсавета з Моладаўскага сельсавета перададзена вёска Тышкавічы. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў складзе Драгічынскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Мотальскага сельсавета было 5 населеных пунктаў. 21 ліпеня 1980 года скасаваны вёскі Дзедавічы, Заазер’е і Панцавічы (далучаны да вёскі Моталь).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 5249 чалавек, з іх 97,3 % — беларусы, 1,2 % — рускія, 1,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 4742 чалавекі.

У склад сельсавета ўваходзяць аграгарадкі Моталь і Тышкавічы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Ігар Рурыкавіч

**Ігар Рурыкавіч** — князь кіеўскі (912—945); сын Рурыка.

Пры валадарстве Ігара русы двойчы нападалі на прыкаспійскія землі Азербайджанскага ханства, няўдала ў 913 і адносна няўдала ў 943 гадзе. Сам Ігар двойчы хадзіў у паходы на Візантыю, няўдала (941;  грэчаскі агонь) і адносна ўдала (944).

Праявіў сябе як нерашучы і няўмелы военачальнік. Называецца карысталюбным і сквапным; у летапісных звестках менавіта праяве сквапнасці прыпісваецца яго гібель у паходзе супраць драўлян.

За смерць князя Ігара драўлянам жорстка адпомсціла яго жонка — вялікая княгіня кіеўская Вольга.

[thumb|200 px|Князь Ігар збірае даніну з драўлян у 945. Мастак [Клаўдзій Васільевіч Лебядзеў|К.&nbsp;В. Лебядзеў]]

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вялікія князі кіеўскія
Святаслаў Ігаравіч

**Святаслаў Ігаравіч** (942? — ) — князь кіеўскі (каля 960—972).

Сын Ігара. Фармальна быў князем з 945 года, але праз малалецтва ўладу здзяйсняла яго маці княгіня Вольга.

Увесь час свайго валадарства правёў у войнах. У 960-я гады здзейсніў паспяховыя паходы супраць хазараў, на Паўночны Каўказ супраць ясаў і касогаў, на волжскіх балгараў, канечна падпарадкаваў вяцічаў, захапіў Тмутаракань. У 967/968 годзе ўварваўся ў Балгарыю, тады праціўніцу Візантыі, і спрабаваў далучыць частку балгарскай зямлі да сваіх уладанняў; пабудаваў горад Пераяславец, куды хацеў перанесці сталіцу з Кіева. Адбіў паход печанегаў на Кіеў (968). Пасля смерці княгіні Вольгі (969) аддаў Русь сваім тром сынам, а сам вярнуўся ў Балгарыю (970), пачаў вайну з Візантыяй, пасля поспехаў на пачатку, пацярпеў поўнае паражэнне. Пры вяртанні ў Кіеў вясною 972 года Святаслаў быў перахоплены войскам печанегаў і забіты.

Святаслаў апісваецца ў візантыйскім летапісе як чалавек сярэдняга росту, з плоскім носам, блакітнымі вачыма і густымі бровамі, рэдкай барадой і густымі вусамі. Валасы на галаве былі выстрыжаны, пакінута адной пасма, якая адзначала яго высакароднасць. Моцная шыя, шырокія грудзі, целасклад вельмі стройны. Белая вопратка нічым не адрознівалася ад вопраткі іншых, апроч чысціні.

## Літаратура 
* Кантата "Баляда про Святослава" 
* 

Катэгорыя:Вялікія князі кіеўскія
Хазары

**Хаза́ры**  (*Кузарым*),  (*ал-Хазар*),  (*Хазар*),  (*Хазарой*),  (Хазір), , )  — саюз цюркамоўных, пераважна вандроўных плямёнаў, якія ў 1-м тыс. насялялі тэрыторыі Дагестана, Ніжняга Паволжа, Прыазоўя, Падоння і Крыма.

Пад назвай **акацыры** жылі ў стэпах Паўночнага Каўказа, упамінаюцца ў дакументах 5 ст. У 448 былі падпарадкаваныя правадыром гунаў Атылам. У 626—630 актыўна ўдзельнічалі ў вайне цюркаў супраць Персіі. У гэты час у хазараў адбываўся распад родавых зносін і фармаванне класавага грамадства. У сярэдзіне 7 ст. узнікла самастойная дзяржава хазараў ― Хазарскі каганат. Пасля разгрому каганату кіеўскім князем Святаславам (965;  паход Святаслава) хазары перасталі існаваць як самастойныя плямёны.

## Гл. таксама 
* Хазарскі каганат

## Літаратура 
*  С.15.
* Артамонов М. И. История хазар, Л., 1962.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Цюркскія народы
Катэгорыя:Зніклыя народы Еўропы
Катэгорыя:Старажытныя народы
Печанегі

**Печане́гі** — саюз цюркскіх плямёнаў, які існаваў у 8—11 ст.

Печанегі спачатку размяшчаліся на тэрыторыі паміж Аральскім морам і Волгай; займаліся качавой жывёлагадоўляй. У канцы 9 ст. пад націскам хазараў і агузаў перасяліліся ў стэпы Паўночнага Прычарнамор'я ад нізоўяў Дона да Дуная. У 10 ст. падзяляліся на 8 плямёнаў, кожнае з якіх складалася з 5 родаў. На чале плямёнаў стаялі «вялікія князі», на чале родаў ― «малыя князі». У гэты час у печанегаў распадаўся першабытнаабшчынны лад, складваліся феадальныя адносіны. Візантыя часта выкарыстоўвала печанегаў у войнах супраць венграў, балгараў і Русі (915, 920, 968, 972, 988—997). У 1036 печанегі былі разбіты кіеўскім князем Яраславам, у сяр. 11 ст. яны адышлі да Карпат і Дуная, часткова перасяліліся ў Венгрыю і Балгарыю, часткова ўвайшлі ў склад полаўцаў, часткова аселі на рускіх землях і аславяніліся.

## Літаратура 
* *Гетаў В. В.* Печанегі //  — С. 428.
* *Плетнёва С. А.* Печенеги, торки и половцы в южнорусских степях // Материалы и исследования по археологии СССР. № 62, 1968.
* *Paroń A.* Pieczyngowie. Koczownicy w krajobrazie politycznym i kulturowym średniowiecznej Europy. — Wrocław: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, 2015. — 520 s.

Катэгорыя:Зніклыя народы Азіі
Катэгорыя:Зніклыя народы Еўропы
Джуртэлеку-Шымлеўлуй

**Джуртэлеку-Шымлеўлуй** (), населены пункт у Румыніі, у паўночна-заходняй Трансільваніі.

## Насельніцтва Джуртэлеку-Шымлеўлуй 
## Спасылкі 
* http://www.donau-archaeologie.de/doku.php/kataloge/grabkatalog/g/giurtelec 
* http://www.mek.oszk.hu/04700/04750/html/293.html
* http://www.hiszi-map.hu/catalog/displayimage.php?pid=2337&fullsize=1

Катэгорыя:Населеныя пункты Румыніі
Катэгорыя:Сэлаж
Полаўцы

**По́лаўцы**, **кыпчакі**, **куманы**  — народ цюркскай групы часоў сярэднявечча. Упершыню ўзгадваюцца ў рускіх летапісах пад 1054 г. 

У сяр. 10 ст. перасяліліся з Паўночна-Заходняга Казахстана ў стэпы Паўночнага Прычарнамор'я і Каўказа; у 11 — 15 ст. гэтая тэрыторыя называлася **Палавецкай зямлёй**. У полаўцаў не склалася адзінай дзяржавы, яны мелі асобныя племянныя аб'яднанні (саюзы) на чале з ханамі, займаліся жывёлагадоўляй, былі цесна звязаныя з Харэзмам, Руссю, Візантыяй, Венгрыяй, Балгарыяй. Полаўцы рабілі набегі на Русь; асобныя рускія князі выкарыстоўвалі іх у міжусобнай барацьбе. У 1103 полаўцы былі пераможаныя Уладзімірам Манамахам, часткова адыйшлі ў Грузію. З 12 ст. ізноў узмацнілі набегі на рускія землі. У час нашэсця манголаў на Усходнюю Еўропу (1223) полаўцы былі разбітыя на Паўночным Каўказе ў бітве на р. Калка. Усходнія полаўцы (кыпчакі) уліліся ў мангольскае войска, асімілявалі адносна малалікіх манголаў і пазней склалі асноўную частку насельніцтва Залатой Арды; пазней увайшлі ў склад народнасцяў татараў, казахаў, башкіраў. Непасрэднымі нашчадкамі полаўцаў лічацца кумыкі, балкарцы, карачаеўцы. 

Заходняя група полаўцаў пры нашэсці Батыя адыйшла ў Венгрыю, потым у Балгарыю.

## Літаратура 
* *Гетаў В. В.* Полаўцы //  — С.484,485.
* *Кудряшов К. В.* Половецкая степь — М., 1948.
* *Голубовский П.* Печенеги, торки и половцы до нашествия татар — Киев, 1884.

Катэгорыя:Зніклыя народы Еўропы
Катэгорыя:Зніклыя народы Азіі
Катэгорыя:Цюркскія народы
Катэгорыя:Старажытныя народы
Бразільскі карнавал

**Бразільскі карнавал** — фестываль, які праходзіць штогод у Бразіліі за 40 дзён да Вялікадня і адзначае пачатак Вялікага посту. Пад час посту католікі павінны ўстрымацца ад усіх цялесных спакус і спажывання мяса. Карнавал можа разглядацца як развітанне з чалавечымі задавальненнямі. З’яўляецца самым вялікім народным святам краіны.

## Гісторыя 
Карнавал бярэ пачатак ад партугальскай масленіцы, пад час якой людзі абліваліся вадою, пяском і попелам, кідаліся тухлымі яйкамі і інш. Партугальская масленіца адзначалася напярэдадні Вялікага посту па каталіцкаму календару, што сімвалізавала вызваленне ад грахоў — гэты аспект і стаў асноўным зместам фестывалю.

Катэгорыя:Культура Бразіліі
Катэгорыя:Карнавалы
Amatory

**[AMATORY]** () — расійскі рок-гурт з Санкт-Пецярбургу, заснаваны ў 2001 годзе.

## Удзельнікі 
* Аляксандр [ALEX] Паўлаў — гітара
* Дзяніс [DENVER] Жыватоўскі — гітара, спеў
* Вячаслаў [SLAVA] Сакалоў — спеў
* Дзмітрый [JAY] Рубаноўскі — гітара
* Данііл [STEWART] Святлоў — бубны

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* Вечно прячется судьба (2003)
* Неизбежность (2004)
* Книга Мёртвых (2006)
* VII (2008)
* Инстинкт обречённых (2010)
* 6 (2015)
* Doom (2019)

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы Расіі
Катэгорыя:Гурты альтэрнатыўнага метала Расіі
ФК Айнтрахт Франкфурт

**«Айнтрахт» Франкфурт** — футбольны клуб з горада Франкфурт-на-Майне, Гесэн, Германія. Хатні стадыён — Дойчэ банк Парк, Франкфурт-на-Майне.

## Гісторыя 
Клуб заснаваны ў 1899 годзе.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка клуба
* Афіцыйная старонка прыхільнікаў клуба

Айнтрахт Франкфурт
Этнонім

**Этно́нім** (ад   (*ethnos*) — племя, народ і  (*onyma*) — імя, назва) — тэрмін азначэння будзь-якога этнасу або этнічнай супольнасці — роду, племені, пляменнага саюзу, правадырства, народу, народнасці, нацыі. Напрыклад, беларусы, украінцы, палякі, чэхі, славакі, лужыцкія сербы, балгары, венгры, немцы, шведы, французы, баскі, каталонцы, іспанцы, партугальцыі, албанцы, грэкі. 

Бываюць макраэтнонімы (абазначаюць вялікія этнічныя супольнасці) ды мікраэтнонімы (абазначаюць маленькія этнічныя аб’яднанні).

### Гл. таксама 
* Экзонім (экзаэтнонім)
* Палітонім
* Тапонім
* Глатонім
* Харонім
* Катайконім
* Анамастыка
* Антрапаніміка
* Тапаніміка
* Айканіміка
* Этнаграфія

Катэгорыя:Мовазнаўства
Катэгорыя:Анамастыка
Катэгорыя:Імёны
Паравы кацёл

**Паравы́ кацёл** — прыстасаванне для атрымання пары за кошт энергіі спальвання арганічнага паліва, якая выкарыстоўваецца паза гэтым прыстасаваннем і мае ціск большы за атмасферны. Паравымі катламі таксама называюць электрычныя катлы, праз якія атрымоўваюць пару.

Паравыя катлы бываюць двух тыпаў: *вадатрубныя* і *газатрубныя* (жаратрубныя). У першых вада цячэ ўнутры трубак, якія абмываюцца дымавымі газамі; у другіх — дымавыя газы, а вада і пара абмываюць трубы. Першапачаткова ў шырокім ужытку былі газатрубныя катлы, якія мелі меншыя памеры і больш высокі ККДз, але з-за канструктыўных асаблівасцяў у іх абмяжоўваўся ціск пары і парапрадукцыйнасць. Таму пачалі распаўсюджвацца вадатрубныя катлы, якія з цягам часу дасягнулі высокай ступені дасканаласці і сталі больш шырока ўжывацца ў параўнанні з газатрубнымі, якія зараз знаходзяць абмежаванае выкарыстанне.

## Кацёл-утылізатар 
Адным з відаў паравых катлоў з’яўляецца кацёл-утылізатар, які не мае камеры згарання (топкі) і выкарыстоўвае цеплавую энергію газаў асноўнага тэхналагічнага працэсу (дымавыя газы рухавікоў унутранага згарання, энергетычнага, сушыльнага абсталявання і г.д.).

Катэгорыя:Цеплаэнергетыка
Катэгорыя:будова паравоза
Фрунзенская (станцыя метро, Мінск)

**Фрунзенская** () — станцыя Аўтазаводскай лініі Мінскага метрапалітэна. Адкрыта 31 снежня 1990 года ў складзе першага ўчастка Аўтазаводскай лініі. Размяшчаецца паміж станцыямі «Маладзёжная» і «Няміга». Да адкрыцця ў 1995 годзе другога участка Аўтазаводскай лініі «Фрунзенская» была канцавой.

Да 1990 года станцыю планавалася назваць «Юбілейнай», бо яна размяшчаецца побач з Юбілейнай плошчай (Фрунзенскі раён Мінска). Аднак у выніку станцыя была названа ў гонар М. Фрунзэ.

Станцыя «Фрунзенская» пабудавана па праекце архітэктараў М. Лапато, У. Шкарупіна, пры ўдзеле У. Целяпнёва і мастака Л. Зільбера.

## Канструкцыя 
Станцыя аформлена ў савецкім стылі. Тарцы станцыі ўпрыгожаны латуннымі мастацкімі кампазіцыямі. Уваходы на станцыю размешчаны ў падземных пераходах, на ўсходзе — пад перакрыжаваннем вуліц Раманаўская Слабада, Мельнікайтэ, Кальварыйская, Сухая, на захадзе пад вуліцай Кальварыйскай.

## Фотагалерэя 

Выява:Frun 03.jpg|Пуць з боку «Нямігі»
Выява:Frun 01.jpg|Назва станцыі на пуцявой сцяне
Выява:Frun 04.jpg|Усходні выхад
Выява:Frun 06.jpg|Скульптурныя дэталі
Выява:Frun 05.jpg|
Выява:Frun 07.jpg|
Выява:Frun 08.jpg|Заходні выхад
Выява:Frun 09.jpg|Скульптуры над заходнім выхадам

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Аўтазаводская лінія метро (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:1990 год у Мінску
Айтос

**Айтос** — горад у складзе абшчыны Айтос Бургаскай вобласці Балгарыі, з’яўляецца другім па плошчы горадам вобласці.

## Гісторыя 
Айтос гэта старажытнае паселішча, заснаванае фракійцамі, яго астанкі гавораць аб тым што паселішча існавала ўжо ў неаліце. На месцы паселішча між 650—750 гг. была пабудавана крэпасць «Aetos» (па-грэчаску Арол), якая і дала сённяшнюю назву гораду. У 1206 быў разбураны крыжакамі. Толькі ў 1488 цалкам адбудаваны. У эпоху Адраджэння горад вядомы пад назвай *Арол* або *Арловец*. 

## Насельніцтва 
Статыстычныя данныя гавораць аб узросце насельніцтва Айтоса. У 1884 — 3933 жыхары, у 1946 — 9929 чалавек, а ў 1985 горад меў насельніцтва 23 000 чалавек.

## Рэлігія 
Жыхары горада і абшчыны ў асноўным хрысціяне і мусульмане. У горадзе маецца царква і мячэць.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада  
* Радыё і тэлебачанне Айтос 

Катэгорыя:Гарады Бургаскай вобласці