Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка

**Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка** — установа вышэйшай адукацыі, універсітэт (з 8 верасня 1993). Знаходзіцца ў Мінску, Беларусь. Ажыццяўляе падрыхтоўку выкладчыкаў матэматыкі, хіміі, фізікі, псіхалогіі, геаграфіі і іншых. Першая мінская педагагічная навучальная ўстанова.

Універсітэт узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1972), Ганаровым дзяржаўным сцягам Рэспублікі Беларусь (1997). Правадзейны член Еўразійскай асацыяцыі ўніверсітэтаў.

## Гісторыя 
### Мінскі настаўніцкі інстытут (1914—1918) 
22 чэрвеня 1914 года імператар Мікалай II зацвердзіў даклад міністра народнай асветы Л. А. Касо пра стварэнне Мінскага настаўніцкага інстытута, і ўжо 1 ліпеня дырэктарам інстытута быў прызначаны Дз. А. Сцяпура, які праводзіў падрыхтоўчую работу па адкрыцці навучальнай установы. Інстытут быў афіцыйна адкрыты 21 лістапада 1914 года.

Восенню 1915 года быў эвакуяваны ў Яраслаўль да 1918 года.

Пастановай Усерасійскага з’езду (1918) Мінскі настаўніцкі інстытут набыў статус ВНУ і перайшоў на 4-гадовы тэрмін навучання.

### Мінскі беларускі педагагічны інстытут (1918—1920) 
Створаны 30 снежня 1918 года на базе Мінскага настаўніцкага інстытута. Размяшчаўся ў будынку былога Мінскага рэальнага вучылішча. Тэрмін навучання 4 гады. Складаўся з літаратурна-мастацкага, сацыяльна-гістарычнага, прыродазнаўчага, геаграфічнага, фізіка-хімічнага і фізіка-матэматычнага факультэтаў (цыклаў). Навучалася 150 студэнтаў. Інстытут меў фізічны і педагагічны кабінеты, хімічную лабараторыю, бібліятэку (5 тыс. тамоў). У карыстанне яму перададзены былы Мінскі гарадскі музей. За інстытутам ва ўрочышчы Антонаўка пад Мінскам быў замацаваны фальварак, дзе існавалі агранамічная, батанічная, заалагічная лабараторыі, біялагічны кабінет, птушнік, пчальнік, доследнае поле, ферма, метэаралагічная станцыя. У навучальным працэсе асноўная ўвага аддавалася педагагічным дысцыплінам, беларусазнаўству, рабіліся спробы перавесці выкладанне на беларускую мову. У сакавіку-маі 1919 года па абвінавачанні ў контррэвалюцыйнай дзейнасці арыштаваны выкладчыкі С. Балкавец і Б. Тарашкевіч, пасля арышту інтэрніраваны ў Смаленск В. Іваноўскі і А. Неканда-Трэпка, «да высвятлення палітычнага крэда» забаронена чытаць лекцыі Я. Карскаму.

Пасля заняцця Мінска польскімі войскамі 14.8.1919 года будынак інстытута забраны пад шпіталь. Польскія ўлады вылучылі інстытуту часовы крэдыт у 35 тысяч польскіх марак. Паводле пастановы Часовага Беларускга нацыянальнага камітэта ад 15.9.1919 года інстытут абвяшчаўся беларускай дзяржаўнай установай. Для правядзення беларусізацыі навучальнага працэсу і рэарганізацыі структуры інстытута створана камісія на чале з У. Ігнатоўскім і Я. Карскім. На працягу 1919/20 навучальнага года выкладанне пераводзілася на беларускую мову, 6 факультэтаў рэарганізаваны ў літаратурна-гістарычны і геаграфічна-прыродазнаўчы факультэты з фізіка-хімічным і фізіка-матэматычным аддзяленнямі. 3 правядзеннем беларусізацыі не згадзіліся і пакінулі інстытут выкладчыкі М. Маслаковец, А. Нікольскі, Я. Сняткоў. У навучальную праграму ўводзіліся таксама польская мова і літаратура, гісторыя Польшчы і польскай культуры.

Па-антыпольску настроеная частка студэнтаў і выкладчыкаў, члены радыкальнай плыні «Маладой Беларусі», у студзені 1920 года па ініцыятыве Ігнатоўскага стварылі Беларускую камуністычную арганізацыю. У знак пратэсту супраць «польскага ўціску» і ў сувязі з нязгодай з прапольскай арыентацыяй Часовага Беларускага нацыянальнага камітэта прэзідыум інстытута на чале з Ігнатоўскім падаў у адстаўку. Паводле пастановы Беларускай школьнай рады Міншчыны ад 1.3.1920 года інстытут узначалілі В. Іваноўскі (рэктар) і А. Неканда-Трэпка (намеснік), якія намагаліся пераўтварыць інстытут у беларускі нацыянальны ўніверсітэт. Інстытут пераведзены ў будынак былой Мінскай праваслаўнай духоўнай семінарыі, выкладчыкамі запрошаны М. Гарэцкі, В. Дружчыц, Х. Імшэнік, С. Любіч-Маеўскі, Л. Більдзюкевіч, А. Данілевіч, І. Канчэўскі і іншыя. Пры інстытуце створана аспірантура, спецыяльная камісія па выпрацоўцы беларускай навуковай тэрміналогіі. Членамі камісіі падрыхтавана «Арыхметычная тэрміналогія» (выдадзена ў Вільні ў 1921). Інстытуту была падпарадкавана Мінская балотная доследная станцыя.

### Мінскі інстытут народнай адукацыі (1920—1921) 
Пасля прыходу Чырвонай Арміі ў жніўні 1920 на базе Мінскага беларускага педагагічнага інстытута быў створаны Мінскі інстытут народнай адукацыі. Фактычна дзейнічалі 3 аддзяленні: 1-е для падрыхтоўкі педагогаў у дашкольныя ўстановы (тэрмін навучання 2 гады); 2-е для настаўнікаў пачатковых школ (3 гады); 3-е для настаўнікаў сярэдніх школ (4 гады). Ад 1 верасня 1921 у склад Мінскага белпедтэхнікума былі перададзены 1-е і 2-е аддзяленні, 3-я аддзяленне на працягу 1921—1922 было ўключана ў склад факультэта грамадскіх навук БДУ.

### Мінскі педагагічны інстытут (1922—1993) 
Заснаваны ў 1922 годзе як педагагічны факультэт БДУ. З 28 ліпеня 1931 года на аснове педагагічнага факультэта БДУ была створана самастойная навучальная ўстанова — Беларускі дзяржаўны вышэйшы педагагічны інстытут (у 1936—1993 — Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Максіма Горкага).

### Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт (з 1993) 
8 верасня 1993 Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Максіма Горкага атрымаў статус універсітэта. У 1995 годзе ўніверсітэту нададзена імя беларускага народнага паэта Максіма Танка. Таксама з 1995 года дзейнічае Музей гісторыі БДПУ.

У лютым 2006 года Геральдычная камісія зацвердзіла сімволіку БДПУ. У 2014 годзе зацверджаны гімн універсітэта, аўтар слоў — выкладчык універсітэта і беларускі паэт Мікола Шабовіч.

### Структура 
Ва ўніверсітэце налічваецца 13 факультэтаў і інстытутаў:
* Гістарычны факультэт
* Філалагічны факультэт
* Факультэт сацыяльна-педагагічных тэхналогій
* Факультэт дашкольнай адукацыі
* Фізіка-матэматычны факультэт
* Факультэт пачатковай адукацыі
* Факультэт эстэтычнай адукацыі
* Факультэт прыродазнаўства
* Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі
* Факультэт фізічнага выхавання
* Інстытут псіхалогіі
* Інстытут інклюзіўнай адукацыі
* Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі

### Вывучэнне польскай мовы 
У другой палове 1990-х гадоў у Інстытуце замежных моў Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта праводзіліся заняткі польскай мовы. Ініцыятыва іх стварэння з’явілася ў 1995 годзе. У тым самым годзе ўніверсітэт даў дазвол на сфарміраванне працоўнай групы, якая б займалася навучаннем польскай і беларускай моў. Установа пачала супрацоўніцтва з Сілезскім універсітэтам у Польшчы. У 2000 годзе 26 студэнтаў ВНУ ўпершыню атрымалі дыпломы, якія дазвалялі ім выкладаць польскую мову. У пачатковы перыяд работы заняткаў малая колькасць падручнікаў, абмежаваныя магчымасці стажыровак і практыкі ў Польшчы з’яўляліся перашкодамі ў іх правядзенні. Адсутнасць адпаведных навуковых кадраў, перад усім спецыялістаў з галіны польскай філалогіі, а таксама адсутнасць уступных іспытаў даводзілі да таго, што ўзровень навучання быў у той час нізкі для акадэмічных стандартаў, параўнальны з моўнымі курсамі. У 2001 годзе ўстанова атрымала падтрымку з боку дзеячаў Таварыства «Вспульнота польска» і Фонду «Дапамога палякам на ўсходзе», дзякуючы якім атрымалася адрэмантаваць паланістычную майстэрню, а таксама перадаць багаты метадычны кнігазбор і фільмы. Рамонт скончыўся 18 снежня 2001 года і значна палепшыў умовы працы выкладчыкаў і студэнтаў. У пазнейшыя часы на настаўніцкую спецыялізацыю па польскай мове ў Інстытуце замежных моў прымалі 25 асоб, калі кандыдатаў было ў 6 разоў болей.

## Рэктары 
* 1914—1918 Дзмітрый Антонавіч Сцяпура
* 1931—1932 Васіль Рыгоравіч Рудніцкі
* 1932—1934 Васіль Іванавіч Волкаў
* 1934—1936 Абрам Навумавіч Мельцэр
* 1937—1939 Ізраіль Рувімавіч Леўтаў
* 1939—1940 Рыгор Андрэевіч Пазняк
* 1940—1941 Іван Фядотавіч Ермакоў
* 1944—1945 Міхаіл Фядотавіч Жаўрыд
* 1946—1953 Максім Васільевіч Макарэвіч
* 1953—1970 Іван Емяльянавіч Лакін
* 1970—1977 Фрол Парфіравіч Шмыгаў
* 1977—1993 Аляксандр Цімафеевіч Караткевіч
* 1993—2003 Леанід Ніканоравіч Ціханаў
* 2003—2014 Пётр Дзмітрыевіч Кухарчык
* з 2014 — Аляксандр Іванавіч Жук

## Вядомыя выпускнікі 
* Анатоль Майсеевіч Бардовіч
* Альгерд Бахарэвіч
* Юры Бохан
* Мікалай Сямёнавіч Васілеўскі
* Ірына Ганецкая
* Аляксандр Груша
* Аляксандр Гужалоўскі
* Уладзімір Ермалаеў
* Юлія Зарэцкая
* Таццяна Мікалаеўна Караткевіч
* Аляксей Анатольевіч Мельнікаў
* Ігар Вячаслававіч Мельнікаў
* Віктар Іванавіч Несцяровіч
* Уладзімір Някляеў
* Андрэй Радаман
* Генадзь Сагановіч
* Таццяна Сівец
* Уладзімір Ільіч Содаль
* Ціхан Чарнякевіч
* Канстанцін Іванавіч Шабуня

## Вядомыя выкладчыкі 
* Міхаіл Восіпавіч Біч
* Леанід Уладзіміравіч Калядзінскі
* Ібрагім Барысавіч Канапацкі
* Ігар Васільевіч Карпенка
* Алена Мікалаеўна Космач
* Генадзь Аркадзевіч Космач
* Ірына Рамуальдаўна Чыкалава
* Рамуальд Аляксандравіч Чыкалаў
* Мікола Шабовіч
* Раман Фёдаравіч Ляпіч

## Літаратура 
* 
* *Уладзімір Ляхоўскі*, Беларускі універсітэт: з гісторыі стварэння // Спадчына, 1994, № 4.
*  

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт універсітэта


Катэгорыя:Вышэйшыя педагагічныя навучальныя ўстановы