open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхалёўскі сельсавет (Бабруйскі раён)

**Міхалё́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Новы Гарадок.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бабруйскага 2-га раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Міхалёва. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Бабруйскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бабруйскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. У 1938 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Новы Гарадок. З 20 верасня 1944 года ў складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бортнікаўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага 2-га раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Чистое серебро

**«Чистое серебро»** () ― мінскі андэрграўндны гурт, які быў створаны Уладзімірам Зялінскім у 1988 годзе і трымаўся стылю арт-року.

## Гісторыя 
Першапачатковая гурт быў трыа без жывой ударнай секцыі і складаўся з вакаліста-гітарыста-рытм-праграміста Зялінскага, клавішніка Канстанціна Сакалоўскага і басіста Аляксандра Салаўёва. У 1990 годзе прыняў удзел у фестывалях «Азія дауысы» (Алма-Ата), «Тры колеры» (III прэмія).

З цягам часу склад музыкантаў гурта мяняўся, акрамя франтмена Зялінскага, ён займеў барабаншчыка. Гурт спыніў існаванне ў 2003 годзе ў сувязі са смерцю Зялінскага.

У 2009 годзе ўведзены ў Залу славы беларускага рок-н-рола па версіі партала «Тузін Гітоў». Сярод найбольш вядомых спеваў: «Карнавал», «Романс».

## Удзельнікі 
* Уладзімір Зялінскі — вакал, гітары, рытм-праграммаванне (1988—2003)

;Былыя ўдзельнікі
* Канстанцін Сакалоўскі — клавішныя (1988 — ?)
* Аляксандр Салаўёў — бас-гітара (1988 — ?)
* Аркадзь Дрофман — барабаны (? — ?)
* Алег Хамутоў — гітара (? — ?)
* Юрый Задзіран — гітара (? — ?)
* Алег *«Паганіні»* Усціновіч — бас-гітара (? — ?)

## Дыскаграфія 
Захаваліся дэма-запісы з сессій 1989 года ў Мінску і 2001 года ў Беластоку. Большасць арыгіналаў запісаў Зялінскі трымаў пры сабе ў торбе, якая пасля яго смерці знікла. Знайшліся толькі аўдыёкасэта з копіямі запісаў апошніх гадоў працы гурта і арыгіналы першых запісаў 1988 года. Паводле Аляксандра Памідорава, яшчэ павінны недзе быць імправізаваныя запісы 1987 года як яшчэ безназоўнага гурта, а таксама канцэртныя відэа.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* «Як стаць сьвятым (ч. 1)» КРАКАТУК № 023

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1988 годзе
Отторженная возвратих

, які трымае карты зямель, далучаных у 1772 і 1793 гадах]]
**«Отторженная возвратих»** ( — *адрынутае вярнула*) — дэвіз часоў расійскай імператрыцы Кацярыны II, звязаны з падзеламі Рэчы Паспалітай і далучэннем заходнерускіх зямель да Расійскай імперыі. У ім было адлюстравана бачанне гэтых падзей расійскім бокам як справядлівае і легітымнае вяртанне ў склад адзінай Рускай дзяржавы аднятых зямель Старажытнай Русі. Далучэнне да Расіі заходнерускіх зямель успрымалася ў рамках дзяржаваўтваральнай канцэпцыі трыадзінага рускага народа і разглядалася як працяг векавога працэсу збірання рускіх зямель. Відаць, фраза адсылае да фармулёўкі імператрыцы ў «Маніфесце з нагоды далучэння да Расіі губерні Ізяслаўскай, Брацлаўскай, Мінскай» 1793 года, дзе гаворыцца, што падзел Рэчы Паспалітай дазволіў Расіі «*вярнуць ёй старажытны яе здабытак, большай часткай аднавернае з намі насельніцтва, ад продкаў нашых у часы ўнутраных мецяжоў і знешніх нашэсцяў несправядліва адрынутае, (…) без стрэлу далучыць*».

Фраза на царкоўнаславянскай мове была выгравіравана па загадзе імператрыцы на памятных медалях, які выдавалія рускім ваенным за заслугі ў здушэнні паўстання Касцюшкі. Акрамя гэтага, яна была высечана на помніку Кацярыне II у Вільні. Рускі гісторык Міхаіл Каяловіч лічыў, што выбіты на медалі з нагоды падзелаў Польшчы «знакаміты выраз» *отторженная возвратихъ* ёсць цалкам натуральным і законным абазначэннем векавога працэсу паміж Расіяй і Польшчай вакол Заходняй Расіі, якую Расія заўсёды разглядала як сваю зямлю і заўсёды нагадвала пра гэта Польшчы.

Характэрна, што пасля прыняцця Свяшчэнным Сінодам у 1839 годзе рашэння аб  далучэнні Грэкакаталіцкай царквы да Рускай праваслаўнай царквы на адмыслова адлітым памятным залатым медалі было напісана: «Отторгнутые насилием (1596), воссоединены любовию (1839)» (), дзе 1596 год адсылаў да заключэння Берасцейскай царкоўнай уніі.

## Гл. таксама 
* Фарміраванне тэрыторыі Расійскай імперыі

## Літаратура 
* *А. П. Липранди* «Отторженная возвратих». Падение Польши и воссоединение Западно-Русского края. — Санкт-Петербург, 1893.

Катэгорыя:Кацярына II
Катэгорыя:Падзелы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Змяненне тэрыторыі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гісторыя Украіны
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1569—1795)
Катэгорыя:Русь
Катэгорыя:Палітыка Расійскай імперыі
Катэгорыя:Культура Расійскай імперыі
Катэгорыя:Дэвізы
Катэгорыя:Крылатыя выразы
Катэгорыя:Рускія фразы
Урад Рамана Скірмунта

**Урад Рамана Скірмунта** — 2-і Народны сакратарыят (урад) Беларускай Народнай Рэспублікі, які так і не быў цалкам сфаміраваны ў перыяд з 14 мая па 21 ліпеня 1918 года.

14 мая 1918 года на 10-м паседжанні Рады БНР місію стварэння новага складу Народнага сакратарыята даверылі Раману Скірмунту. Мэты працы новага кабінета Р. Скірмунт прадставіў 21 мая, аднак не знайшоўшы падтрымкі сярод прадстаўнікоў БПС-Ф і БПС-Р, ён 23 мая рашыўся скласці давераны яму мандат. Адстаўка не была прынятая, Рада БНР падоўжыла час фарміравання ўрада на месяц, а выканаўчая ўлада заставалася ў руках урада Я. Варонкі.

На 12-м пасяеджанні II сесіі Рады БНР 9 ліпеня Р. Скірмунт прадставіў склад новага ўрада і «Дэкларацыю намераў новага кабінета Народнага Сакратарыята», дзе асноўнай задачай было ўсталяванне добрых адносін з нямецкай акупацыйнай уладай. Новы склад урада быў зацверджаны нязначнай колькасцю галасоў («за» — 22 чал. «супраць» — 8 чал., 6 — «устрымаліся»).

Сярод галоўных замежных партнёраў бачыў Літву і Украіну, пры гэтым адмаўляў межавых праблемаў з Польшчай. Раман Скірмунт лічыў, што мяжой паміж БНР і Польшчай будзе заходняя мяжа, якая існавала да гэтага часу з Каралеўствам Польскім. Нягледзячы на гэта палітычным партнёрам бачыў Польшчу, а не Расію, што
выклікала незадаволенасць з боку беларускіх сацыял-рэвалюцыянераў і сацыял-федэралістаў. Яго сацыяльная праграма таксама выклікала супраціў праз радыкальную аграрную рэформу і імкненне пазбавіць маёмасці землеўласнікаў, дый праз той факт, што ён сам з’яўляўся заможным землеўласнікам. Гэтае незадавальненне зрабіла немагчымым існаванне новага кабінету.

## Склад урада 
Катэгорыя:Урады, якія з’явіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Урады Беларусі
Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:1918 год у Беларусі
Тамара Рыгораўна Сухадольская

**Тамара Рыгораўна Сухадольская** (нар. у  годзе ў в. Возерскае Карэліцкага р-на) — беларускі навуковец, педагог, кандыдат эканамічных навук, дацэнт.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыла Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію ў 1972 годзе. У 1983 годзе таксама скончыла аспірантуру Беларускага навукова-даследчага інстытуту эканомікі і арганізацыі сельскай гаспадаркі ў Мінску.

Дысертацыю на саісканне навуковай ступені кандыдата эканамічных навук па спецыяльнасці «Эканоміка, арганізацыя кіравання і планавання народнай гаспадаркі (сельская гаспадарка)» абараніла ў 1988 годзе ў Минску. Тэма дысертацыі: «Арганізацыйна-эканамічныя рэзервы павышэння эфектыўнасці буракаводства ва ўмовах індустрыялізацыі: на матэрыялах калгасаў і саўгасаў Беларускай ССР».

У 1992 годзе Вышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь прысвоіла ёй навуковае званне старшага навуковага супрацоўніка па спецыяльнасці «Эканоміка, арганізацыя кіравання і планавання народнай гаспадаркі (сельская гаспадарка)». У 2010 годзе Прэзідыум Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь прысвоіў ёй навуковае званне дацэнта па спецыяльнасці «Эканоміка».

У 1972 годзе пачала працаваць аграномам-насенневодам, галоўным аграномам калгасу ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. З 1974 года пачала працаваць на пасадзе галоўнага агранома, пасля — на пасадах навуковага супрацоўніка і старшага навуковага супрацоўніка Беларускага навукова-даследчага інстытуту эканомікі і арганізацыі сельскай гаспадаркі. З 1994 года — вядучы навуковы супрацоўнік Беларускага навукова-даследчага інстытута эканомікі і інфармацыі АПК. З 1995 года працавала ў фондзе «Мінскаблдзяржмаёмасць» на пасадах галоўнага спецыяліста аддзела прыватызацыі камунальнай маёмасці, начальніка аддзела прыватызацыі камунальнай маёмасці, намесніка начальніка аддзела рэфармавання дзяржаўнай маёмасці і маёмасных адносін. З 2010 па 2024 год працавала ў Інстытуце прадпрымальнікай дзейнасці на пасадах дацэнта кафедры маркетінга і менеджмента, дацэнта кафедры эканомікі і кіравання.

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе пытанні канкурэнтаздольнасці таварнай прадукцыі аграрнага сектара эканомікі, пытанні інавацый як ключавога фактару эканамічнага развіцця, пытанні развіцця кансалтынгавых паслуг, інавацыйнай дзейнасці як ключавога фактару эканамічнага развіцця, пытанні ацэнкі эканамічнага эфекту і выяўлення тэндэнцый у змене паказчыкаў, якія характарызуюць эканамічнае развіццё малога і сярэдняга бізнесу, даследуе сямейны запар у сельскай гаспадарцы, аграпрамысловы комплекс ва ўмовах пераходу да рынку і т. д.

## Спасылкі 
* Зводны электронны каталог бібліятэк Беларусі
* Біяграфія на сайце ІПД
* Google Scholar 

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Аграномы Беларусі
Панцялееў

**Панцялееў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Лангін Фёдаравіч Панцялееў — расійскі выдавец, грамадскі дзеяч
* Уладзімір Іванавіч Панцялееў — беларускі скульптар
Іван Іванавіч Панаеў

**Іван Іванавіч Панаеў** (; 15 [27] сакавіка 1812,  — 18 лютага [2 сакавіка] 1862, там жа) — рускі пісьменнік, літаратурны крытык, журналіст, мемуарыст. Муж Аўдоцці Бранскай.

Нарадзіўся ў дваранскай сям’і; унук свайго поўнага цёзкі пракурора І. І. Панаева; пляменнік паэта У. І. Панаева. Адукацыю атрымаў у Дваранскім пансіёне пры Санкт-Пецярбургскім універсітэце (1830). Да 1845 года быў на казённай службе.

Друкаваўся з 1834 года. Панаеў памёр 18 лютага (2 сакавіка) 1862 года ад разрыву сэрца на руках у сваёй жонкі Аўдоцці Якаўлеўны. Пахаваны на Фарфораўскіх могілках. У сярэдзіне 1930-х гг. перапахаваны на Літаратарскіх мастках.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1
Сямён Васілевіч Панпушка

**Сямён Васілевіч Панпушка** (;  — ) — рускі хімік-артылерыст, выкладчык Міхайлаўскай артылерыйскай акадэміі і вучылішча, загінуў пры падрыхтоўцы 6-цалёвага снарада мелінітам.

Вучыўся ў Ніжагародскай ваеннай гімназіі, а ў 1872 годзе як лепшы вучань пераводзіцца ў Міхайлаўскае артылерыйскае вучылішча. Па заканчэнні выпускных экзаменаў (1875) за дысцыплінарны правіну быў пераведзены феерверкерам у 35-ю артылерыйскую брыгаду і падвергнуты арышту. У верасні 1875 года пераведзены на службу ў Кранштацкага прыгонную артылерыю.

У 1877 годзе паступіў у Міхайлаўскую артылерыйскую акадэмію і ў 1880 годзе скончыў яе з занясеннем імя на мармуровую дошку. Правёў навучальны семестр ў Вісбадэне ў прафесара Фрэзеніуса і вярнуўся ў Расію з бліскучым атэстатам.

Паступіў на Санкт-Пецярбургскі гарматны завод, затым перавёўся ў Арсенал і ў 1882 годзе запрашаецца рэпетытарам па хіміі ў Артылерыйскае вучылішча. З восені 1887 па канец 1888 года ў замежнай камандзіроўцы вывучае вытворчасць выбуховых рэчываў у Францыі, Італіі, Бельгіі, Англіі і Германіі. Па вяртанні напісаў і надрукаваў (1890) салідную працу «Заводскае прыгатаванне піраксіліну і нітрагліцэрыну» (Міхайлаўская прэмія).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Капітаны (Расійская імперыя)
Мікалай Мікалаевіч Паўлоўскі

**Мікалай Мікалаевіч Паўлоўскі** (; 6 (18) снежня 1884, Арол, Расійская імперыя — , , СССР) — навуковец у галіне гідраўлікі і гідратэхнікі, акадэмік Акадэміі навук СССР (1932), спецыяліст у галіне гідраўлікі грунтовых вод, адкрытых патокаў, фільтрацыі і гідратэхнічнага будаўніцтва. Заснавальнік навуковай гідраўлічнай школы.

М. М. Паўлоўскі прымаў удзел у стварэнні буйных гідратэхнічных збудаванняў у СССР — Волхаўскай, Дняпроўскай і Свірскай гідраэлектрастанцый, у будаўніцтве Маскоўскага метрапалітэна, удзельнічаў ва ўрадавых экспертызах па праблеме Вялікай Волгі і па праекце абароны Ленінграда ад паводак.

Мікалай Мікалаевіч Паўлоўскі загінуў 12 мая 1937 года ў Ленінградзе ў выніку няшчаснага выпадку, патрапіўшы пад грузавы аўтамабіль. Пахаваны на Багаслоўскіх могілках.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Лангін Фёдаравіч Панцялееў

**Лангін Фёдаравіч Панцялееў** (; 1840—1919) — расійскі выдавец, грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 (18) кастрычніка 1840 года ў Сальвычагодску Архангельскай губерні, дваранін. Скончыў гімназію ў Волагдзе ў 1858 годзе і юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта ў 1862 годзе.

У канцы 1850-х — пачатку 1860-х — выкладчык матэматыкі ў малалетніх пеўчых Прыдворнай пеўчай капэлы. Студэнтам ажаніўся з пісьменніцай і перакладчыцай С. В. Латкінай. Быў членам тайнай рэвалюцыйнай арганізацыі «Зямля і воля», і ў снежні 1864 года быў арыштаваны за рэвалюцыйную дзейнасць і падтрымку Паўстання 1863-64 гадоў, асудзілі на 6-гадовую катаргу, замененай па прыбыцці ў Сібір (у Енісейская губерню) пасяленнем.

У 1876 годзе Панцялееў вярнуўся ў Пецярбург, а ў наступным годзе арганізаваў выдавецтва навуковай літаратуры. За 1877—1907 гады ён выдаў звыш 250 кніг, у тым ліку 4-томны збор твораў М. А. Дабралюбава і сачыненні А. Міцкевіча. P 1905 года быў сябрам партыі кадэтаў, супрацоўнічаў у многіх яе перыядычных выданнях, уваходзіў у склад Пецярбургскага гарадскога камітэта. У сакавіку 1917 года быў абраны старшынёй савета «Таварыства памяці дзекабрыстаў».

Памёр 16 снежня 1919 г. у Петраградзе. Пахаваны на Літаратарскіх мастках.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Яўген Міканоравіч Паўлоўскі

**Яўген Міканоравіч Паўлоўскі** (; -) — рускі заолаг, энтамолаг, стваральнік савецкай школы паразіталогіі, генерал-лейтэнант медыцынскай службы (1943).

Заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1935), акадэмік Акадэміі навук СССР (1939) і Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1944), ганаровы член Акадэміі навук Таджыкскай ССР (1951), прафесар Ваенна-медыцынскай Акадэміі (ВМА), начальнік кафедры біялогіі і паразіталогіі ВМА (1921—1965), дырэктар Заалагічнага інстытута АН СССР (1942—1962). Прэзідэнт Усесаюзнага энтамалагічнага таварыства (1931—1965), прэзідэнт Геаграфічнага таварыства СССР (1952—1964). Герой Сацыялістычнай Працы. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 2-4-га скліканняў.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Белгародскай вобласці
Васіль Васілевіч Матэ

**Васіль Васілевіч (Іаган-Вільгельм) Матэ** (23 лютага [6 сакавіка] 1856 ці 6 сакавіка 1856, Вержбалова, Царства Польскае — 9 [22] красавіка 1917 або 22 красавіка 1917, ) — рускі мастак, малявальшчык, гравёр, акадэмік і сапраўдны член Імператарскай Акадэміі мастацтваў.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілкавішкіскім раёне
Ганна Пятроўна Астравумава-Лебедзева

**Ганна Пятроўна Астравумава-Лебедзева** (; 5 [17] мая 1871,  — , ) — руская і савецкая мастачка, гравёр, акварэліст, майстар пейзажу, мемуарыстка.

Дачка сенатара, тайнага саветніка Пятра Іванавіча Астравумава і яго жонкі Марыі Кліменцьеўна Чаховіч (пам. 1921). У 1889—1892 гадах наведвала Цэнтральнае вучылішчы тэхнічнага малявання барона А. Л. Штыгліца (1889—1892), дзе яе галоўным выкладчыкам быў В. В. Матэ.

1892—1900 — вучылася ў Вышэйшым мастацкім вучылішчы пры Імператарскай Акадэміі мастацтваў у В. В. Матэ, І. Я. Рэпіна, К. А. Савіцкага і П. П. Чысцякова, якое скончыла са званнем мастака па класе гравюры В. В. Матэ, прадставіўшы 14 гравюр на дрэве, у тым ліку каляровых, што з’явілася для таго часу наватарствам у тэхніцы т. зв. высокага друку.

1898—1899 — працавала ў Парыжы ў майстэрні Джэймса Уістлера. З 1899 года актыўна ўдзельнічала ў дзейнасці мастацкай суполкі «Свет мастацтва» і «Чатыры мастацтвы» (з 1924). Удзельнік мастацкіх выставак з 1900 года.

У 1901 годзе стварыла шэраг гравюр для часопіса «Свет мастацтва» (№ 1 за 1902 год). У 1905 годзе выйшла замуж за навукоўца-хіміка С. В. Лебедзева, які ўпершыню сінтэзаваў у прамысловым маштабе штучны каўчук. 1918—1922 — выкладала ў Вышэйшым інстытуце фатаграфіі і фотатэхнікі. 1934—1935 — выкладала ва Усерасійскай акадэміі мастацтваў. У час Вялікай Айчыннай вайны працавала ў блакадным Ленінградзе, стварыла шэраг пранізлівых графічных вобразаў. 1949 — сапраўдны член АМ СССР.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Уладзімір Іванавіч Паладзін

**Уладзімір Іванавіч Паладзін** (; 11 (23) ліпеня 1859,  — , ) — рускі батанік і біяхімік, акадэмік Пецярбургскай акадэміі навук (1914, член-карэспандэнт 1905). Заснавальнік школы фізіёлагаў і біяхімікаў раслін (С. П. Костычаў, М. А. Максімаў, Д. А. Сабінін, С. Д. Львоў, М. М. Іваноў, С. М. Манская і інш.). Бацька А. У. Паладзіна, біяхіміка, прэзідэнта Акадэміі навук УССР у 1946—1962 гадах.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Батанікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Батанікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Батанікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Біяхімікі
Уладзімір Андрэевіч Опель

**Уладзімір Андрэевіч Опель** (; 11 (23) снежня 1872, , Расійская імперыя — , Ленінград, СССР) — расійскі хірург, доктар медыцынскіх навук (1899), прафесар (1908), сапраўдны стацкі саветнік, старшыня XX-га ўсесаюзнага з’езду хірургаў (1928), заснавальнік хірургічнай навуковай школы, адзін з заснавальнікаў сасудзістай, эндакрыннай, ваенна-палявой хірургіі ў СССР.

Уладзімір Андрэевіч з’яўляецца заснавальнікам вучэння аб этапным лячэнні параненых, неабходнасці набліжэння актыўнай хірургічнай дапамогі параненым да поля бою, спецыялізацыі ваенна-палявых шпіталяў.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Хірургі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Памерлі ад менінгіту
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Сасудзістыя хірургі
Катэгорыя:Правадзейныя стацкія саветнікі
Катэгорыя:Медыкі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Начальнікі Імператарскай медыка-хірургічнай акадэміі
Катэгорыя:Дактары медыцыны
Катэгорыя:Выпускнікі санкт-пецярбургскіх гімназій Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі
Ольгіна (гістарычны раён)

**Ольгіна** — гістарычны раён Санкт-Пецярбурга, які прымыкае да гістарычнага раёна Лахта з захаду. Уключаны ў межы горада 17 студзеня 1963 года. Уваходзіць у Прыморскі раён Пецярбурга ў складзе ўнутрыгарадскога муніцыпальнага ўтварэння Лахта-Ольгіна.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Санкт-Пецярбурга
Сяргей Фёдаравіч Ольдэнбург

**Сяргей Фёдаравіч Ольдэнбург** (; 14 (26) верасня 1863, сяло Бянкіна, Забайкальская вобласць (цяпер Нерчынскі раён, Забайкальскі край), Расійская імперыя — , , СССР) — рускі і савецкі ўсходазнавец, адзін з заснавальнікаў рускай індалагічнай школы, акадэмік Расійскай акадэміі навук (1903) і акадэміі навук СССР, акадэмік Усеукраінскай акадэміі навук (1925), абавязковы сакратар акадэміі навук у 1904—1929 гадах, член РБТ. Адзін з лідараў партыі кадэтаў, член Дзяржаўнага савета (1912—1917), міністр народнай асветы Часовага ўрада (1917).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1 

## Спасылкі 
* Сяргей Фёдаравіч Ольдэнбург у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Забайкальскім краі
Катэгорыя:Акадэмікі Акадэміі навук Беларускай ССР
Дзілялева

**Дзілялева** () — вёска ў Расіі, у Валагодскім раёне Валагодскай вобласці.

Уваходзіць у склад Ноўленскага сельскага паселішча (з 1 студзеня 2006 года па 8 красавіка 2009 года ўваходзіла ў Бярэзнікоўскае сельскае паселішча), з пункту гледжання адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу — у Бярэзнікоўскі сельсавет.

За 74 км ад раённага цэнтра Волагды па трасе А119. Паводле перапісу 2002 года насельніцтва — 1 чалавек. У 2009 годзе пастаянных жыхароў не засталося, толькі сезонныя дачнікі.

Дзілялева — радзіма авіяканструктара Сяргея Уладзіміравіча Ільюшына.

Катэгорыя:Населеныя пункты Валагодскай вобласці
Гюстаў Курбэ

**Жан Дэзірэ Гюстаў Курбэ** (; , Арнан — , Ла-Тур-дэ-Пейльц, Во, Швейцарыя) — французскі жывапісец, пейзажыст, жанрыст і партрэтыст. Лічыцца адным з завяршальнікаў рамантызму і заснавальнікаў рэалізму ў жывапісе. Адзін з найбуйнейшых мастакоў Францыі на працягу XIX стагоддзя, ключавая фігура французскага рэалізму.

Катэгорыя:Мастакі Францыі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Францыі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Францыі
Катэгорыя:Мастакі-рэалісты
Канцэртная зала «Кастрычніцкая»

**Вялікая канцэртная зала «Кастрычніцкая»** — канцэртная пляцоўка ў Санкт-Пецярбургу. Адрас: Лігаўскі праспект, 6. Умяшчальнасць — 3727 месцаў (у тым ліку балкон 1043).

Наведвальнасць канцэртнай залы — каля мільёна гледачоў у год. Зала была адкрыта восенню 1967 года, да 50-годдзя Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі. «Кастрычніцкая» была пабудаваная ў 1967 годзе па праекце аўтарскага калектыву, які ўзначальваў А. У. Жук: архітэктары А. У. Жук, В. А. Каменскі, Ж. М. Вяржбіцкі, інжынеры Я. Б. Галкін, М. В. Максімаў.

Будынак характарызуецца строгай геаметрыяй, фасад упрыгожвае велізарны вітраж. Над галоўным уваходам знаходзіцца бронзавы фрыз, выкананы скульптарам М. К. Анікушыным. Перад уваходам у будынак — скульптура «Кастрычнік» (скульптар А. Ц. Мацвееў. Статуя адлітая з бронзы ў 1968 годзе паводле арыгіналу 1927 года).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Канцэртныя залы Расіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Культура Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:З’явіліся ў 1967 годзе
Асінавая Рошча

**Асінавая Рошча** (; ) — гістарычны раён на поўначы Санкт-Пецярбурга, у раёне перасячэння Выбаргскай (А122) і Прыазёрскай шашы (А129), паблізу кальцавой аўтадарогі. У Асінавай Рошчы знаходзіцца сядзіба Вяземскіх.
## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Санкт-Пецярбурга
Аяць

**Аяць** () — рака ў Ленінградскай і Валагодскай абласцях Расіі, левы прыток Свіры (басейн Ладажскага возера). Бярэ свой пачатак з Чаймвозера на Вепсаўскім узвышшы на тэрыторыі Валагодскай вобласці. Вышыня вытоку — 222 м над узроўнем мора. Даўжыня Аяці — 266 км, плошча вадазборнага басейна — 5220 км². Расход вады за 39 км ад вусця — 51,8 м³/с. Вышыня вусця — 4,6 м над узроўнем мора.

Ад вытоку да вёскі Алёхаўшчына берагі пераважна пагорыстыя, пакрытыя лесам. Да в. Вінніцы Аяць — рэчка шырынёй 5-10 м, глыбіня рэдка перавышае 1 м.

Катэгорыя:Басейн Ладажскага возера
Катэгорыя:Рэкі Валагодскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Ленінградскай вобласці
Чуйкоў

**Чуйкоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Іванавіч Чуйкоў — двойчы Герой Савецкага Саюза
* Сямён Апанасавіч Чуйкоў — жывапісец
Сямён Апанасавіч Чуйкоў

**Сямён Апанасавіч Чуйкоў** (; 17(30).10.1902, Пішпек, цяпер  — ) — савецкі жывапісец, народны мастак СССР (1963). Сапраўдны член АМ СССР (1958).

## Біяграфія 
Вучыўся ў М. Г. Хлудава ў г. Алматы, у Маскве ва ВХУТЕМАСа-Вхутеине (1924-30). У пачатку 1930-х гг. быў ініцыятарам арганізацыі Кіргізскага саюза мастакоў і Кіргізскага музея выяўленчых мастацтваў ў г. Фрунзэ. Выкладаў у АМ (1930-32) і Мастацкім інстытуце імя В. І. Сурыкава (1947-48) у Маскве. Абапіраючыся на традыцыі рускага рэалістычнага мастацтва, Чуйкоў распрацоўвае кіргізскую нацыянальную тэматыку: у жанравым і пейзажным жывапісе ён паказвае жыццё людзей і прыроду Кыргызстана, а ў 50-60-я гг., пасля падарожжаў ў Індыю, увасобіў вобразы гэтай краіны. Творам Чуйкова ўласцівыя пластычная яснасць, строгасць і прастата кампазіцыі, тонкая, эмацыйна выразная распрацоўка каляровых адносін. Ён раскрываў значнасць вобразаў людзей з народа ў малафігурных кампазіцыях, кожны раз па-іншаму вырашаў праблему суадносін фігуры і пейзажу, фігуры і плоскасці палатна. У працэсе развіцця ў творчасці Чуйкова ўсё больш нарасталі рысы манументальнасці. У 1970-х гадах нярэдка звяртаўся да формы трыпціха. Творчы Чуйкова групуюцца ў цыклы — «Кіргізская калгасная сюіта» (1939-48), «У нас у Кіргізіі» (1946-67), «Нашы браты» (1952-67). Творы: «Раніца» (1947), «Дачка Савецкай Кіргізіі» (1948, абодва — у Траццякоўскай галерэі, Масква), «У дарозе», «Гімалаі», «На набярэжнай у Бамбеі вечарам» (усе — 1954), «Дачка чабана» (1956; усе — у Траццякоўскай галерэі, Масква); «Аб простых людзях Індыі» (трыпціх, 1957-60), «Чорная мадонна» (1962, абодва — у Рускім музеі, Санкт-Пецярбург), «Жывая вада» (1966, Траццякоўская галерэя, Масква), «Яны хочуць жыць» (трыпціх , 1967 г., Мастацкі фонд СССР), «Дотык да вечнасці» (1973). Дзяржаўная прэмія СССР (1949, 1951), Дзяржаўная прэмія Кіргізскай ССР імя І. Сатылганава (1972). Узнагароджаны ордэнам Леніна, 4 іншымі ордэнамі, а таксама медалямі.

У 1966 годзе падпісаў ліст 25-ці дзеячаў культуры і навукі генеральнаму сакратару ЦК КПСС Л. І. Брэжневу супраць рэабілітацыі І. В. Сталіна.
Ідэльсон

**Ідэльсон** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іосіф Якаўлевіч Ідэльсон — беларускі тэхнік-архітэктар
* Раіса Веніямінаўна Ідэльсон — мастачка і паэтэса
Хрысціянства ў Беларусі

**Хрысціянства** — самая распаўсюджаная рэлігія ў Беларусі.

Па дадзеных даследчага цэнтра Pew Research Center у 2010 годзе ў Беларусі пражывала 6,83 млн хрысціян, якія складалі 71,2 % насельніцтва краіны. Энцыклапедыя «Рэлігіі свету» ацэньвае долю хрысціян у 2010 годзе ў 73,7 % (7 млн вернікаў).

Найбуйнейшым напрамкам хрысціянства ў краіне з’яўляецца праваслаўе, далей ідуць каталіцтва і пратэстанцтва. Да 2000 года ў Беларусі дзейнічала каля 2700 хрысціянскіх цэркваў і месцаў набажэнствы, якія належаць 26 розным хрысціянскім дэнамінацыям.

## Гл. таксама 
* Рэлігія ў Беларусі
* Праваслаўе ў Беларусі
* Каталіцтва ў Беларусі
* Пратэстанцтва ў Беларусі

Катэгорыя:Рэлігія ў Беларусі
Піліп Андрэевіч Малявін

**Піліп Андрэевіч Малявін** (; 10 [22] кастрычніка 1869 — ) — рускі жывапісец, графік. Працаваў на стыку мадэрна, імпрэсіянізму і экспрэсіянізму. Аўтар ленініяна. Акрамя У. Леніна, пісаў з натуры А. Луначарскага, Л. Троцкага. Член аб’яднанняў «Свет мастацтва» і «Саюз рускіх мастакоў».
Марыя Клаўдзіеўна Ценішава

Княгіня **Марыя Клаўдзіеўна Ценішава** (народжаная *Пяткоўская*, па айчыму — Марыя Морыцаўна фон Дэзен; у першым шлюбе — Мікалаева, 20 мая [1 чэрвеня] 1858, , Расійская імперыя — , Ла-Сель-Сен-Клу (прыгарад Парыжа), Францыя) — расійская дваранка, грамадскі дзеяч, мастачка-эмальер, педагог, мецэнат і калекцыянер. Заснавальніца мастацкай студыі ў Пецярбургу, мастацкай школе і Музея рускай даўніны ў Смаленску, рамеснага вучылішча ў Бежыцы, а таксама мастацка-прамысловых майстэрняў ва ўласным маёнтку Талашкіна. Прадстаўніца рускага культурнага нацыяналізму.
Сяргей Уладзіміравіч Ільюшын

**Сяргей Уладзіміравіч Ільюшын** (; 18 (30) сакавіка 1894, Дзілялева, Валагодскі павет, Валагодская губерня, Расійская імперыя — , , СССР) — савецкі авіяканструктар, распрацоўшчык самага масавага баявога самалёта ў гісторыі — штурмавіка Іл-2. Тройчы Герой Сацыялістычнай Працы (1941, 1957, 1974), адзіны лаўрэат сямі Сталінскіх прэмій (1941, 1941, 1943, 1946, 1947, 1950, 1951), лаўрэат Ленінскай прэміі (1960), Дзяржаўнай прэміі СССР (1971). Кавалер васьмі ордэнаў Леніна (1936, 1941, 1945, 1945, 1954, 1964, 1971, 1974). Генерал-палкоўнік інжынерна-тэхнічнай службы (1967; з 1971 года — генерал-палкоўнік-інжынер). Акадэмік АН СССР (1968).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валагодскай вобласці
Катэгорыя:Авіяканструктары
Энке

**Энке** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іаган Франц Энке — нямецкі астраном
* Роберт Энке — нямецкі футбаліст
Добасненскі сельсавет

**До́басненскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Жылічы.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Асаўніцкага і Харлапавіцкага сельсаветаў з цэнтрам у вёсцы Добасна. 24 чэрвеня 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Лешчанскага сельсавета. 8 ліпеня 1960 года ў склад Паўлавіцкага сельсавета перададзены вёскі Лешчанка і Падлешчанка. 12 сакавіка 2004 года ў склад Скрыпліцкага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Барчыцы, Глыбокавічы і Кісцяні). 3 кастрычніка 2018 года цэнтр сельсавета перанесены з вёскі Новая Добасна ў аграгарадок Жылічы.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2880 чалавек, з іх 90,1 % — беларусы, 7,8 % — рускія, 1,1 % — украінцы, 0,6 % — грузіны; паводле перапісу 2019 года — 1939 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Глен Мэтлак

**Глен Мэтлак** (; нар. , , Англія) — брытанскі бас-гітарыст, найбольш вядомы як удзельнік арыгінальнага складу панк-гурта Sex Pistols. Бубнач гурта Пол Кук заявіў, што Мэтлак напісаў значную частку музыкі і большасць тэкстаў, тым часам як вакаліст Джон Лайдан зрабіў некаторыя іх карэкціроўкі. Афіцыйна Мэтлаку прылічана суаўтарства 10 з 12 песень альбома Never Mind the Bollocks, Here’s the Sex Pistols. Ён таксама працягвае пісаць сваю ўласную музыку і праводзіць турнэ з рознымі гуртамі, у тым ліку з Sex Pistols. Публічна выступіў супраць Brexit.

Катэгорыя:Бас-гітарысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Спевакі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Вялікабрытаніі
Ян Святаполк-Мірскі

**Ян Святаполк-Мірскі** () — ураднік, дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Святаполк-Мірскіх герба «Бялыня». Сын Антонія, падкаморага браслаўскага, і Эміліі са Свірскіх.

## Сям’я 
У шлюбе з Тэкляй з Зяновічаў, дачкой Антонія, падкаморыя полацкага, і Элеаноры Важынскай, меў трох дочак і двух сыноў:
* Іван;
* Клаўдзій;
* Юзэфа, у шлюбе з Бярнардам Чаховічам;
* Марыя, у шлюбе з Лісоўскім, падкаморым лепельскім;
* Ганна, у шлюбе з Беліковічам, падкаморым полацкім.

## Літаратура 
* Uruski Seweryn. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej. T.11 s. 123
* 

Катэгорыя:Масоны Беларусі
Катэгорыя:Суддзі гродскія браслаўскія
Катэгорыя:Падкаморыя браслаўскія
Паўлавіцкі сельсавет (Кіраўскі раён)

**Па́ўлавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Паўлавічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бабруйскага 2-га раёна Бабруйскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Бабруйскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бабруйскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе Кіраўскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 8 ліпеня 1960 года ў склад сельсавета з Добасненскага сельсавета перададзены вёскі Лешчанка і Падлешчанка. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 19 населеных пунктаў. 22 сакавіка 2013 года на тэрыторыі сельсавета ўтвораны хутар Таццянін.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1345 чалавек, з іх 86,0 % — беларусы, 12,0 % — рускія, 0,9 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1114 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага 2-га раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Кубак Беларусі па гандболе 2020

**Кубак Беларусі па гандболе 2020** — 24-ы розыгрыш кубка Беларусі па гандболе. Фінал чатырох адбыўся ў Пінску 22-23 жніўня 2020 года. Перамогу атрымаў клуб «Мяшкоў Брэст».

## Паўфіналы 
## Матч за 3-е месца 
## Фінал 
## Спасылкі 
* Матчи Кубок Беларуси 2019/20
* УЛАДАЛЬНІКІ КУБКА РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ (МУЖЧЫНЫ)

Катэгорыя:2020 год у гандболе
Катэгорыя:2020 год у Пінску
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2020 годзе
2020
Катэгорыя:Спорт у Пінску
Партызанская брыгада імя П. К. Панамарэнкі (С. М. Іваноў)

**Партызанская брыгада імя П. К. Панамарэнкі** — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1943 года на базе атрадаў «Сокал» (арганізаваны ў жніўні 1942 года) і імя Цімашэнкі (арганізаваны ў маі 1943 года) вылучаных 2-й Мінскай партызанскай брыгадай. Дзейнічала на акупаванай тэрыторыі Пухавіцкага, Старадарожскага, Ганцавіцкага, Косаўскага, Ружанскага раёнаў. 13 ліпеня 1944 года брыгада (623 партызаны, 4 атрады і адзін кавалерыйскі эскадрон) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* партызанскі атрад «Сокал»;
* партызанскі атрад імя Цімашэнкі;
* партызанскі атрад імя Талаіхіна;
* партызанскі атрад імя Панамарэнкі;
* кавалерыйскі эскадрон імя Сталіна.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* С. М. Іваноў

### Камісар 
* Р. Д. Юркевіч

### Начальнік штаба 
* І. Н. Цішчанка

## Гісторыя 
У снежні 1943 года брыгада зрабіла баявы рэйд з Пухавіцкага ў Клецкі раён, летам 1944 года — у Ружанскі раён і ўвайшла ў партызанскае злучэнне Беластоцкай вобласці.

Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгуначных участках Рудзенск — Асіповічы, Баранавічы — Ганцавічы. На дарозе Будча — Дзяніскавічы падарвалі некалькі аўтамашын з жывой сілай праціўніка. Вялі баі па ліквідацыі нямецкіх апорных пунктаў. Разам з партызанскімі брыгадамі імя Леніна Пінскай вобласці і 12-й кавалерыскай брыгадай імя Сталіна Мінскай вобласці разбілі нямецкі гарнізон у вёсцы Дзяніскавічы Ганцавіцкага раёна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Пётр Барташэвіч

**Пётр Барташэвіч** (, Вільня — ) — беларускі каталіцкі царкоўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1914 годзе ў Вільні, дзе скончыў школу і гімназію. У 1934 паступіў вучыцца ў Віленскую каталіцкую духоўную семінарыю. У 1939 атрымаў ступень магістра тэалогіі. 16 чэрвеня 1940 у Вільні арцыбіскуп Рамуальд Ялбжыкоўскі ўдзяліў яму прэзбітэрскае пасвячэнне.

Спачатку служыў вікарыем у Шумску, а пазней — у віленскай Кальварыі. У кастрычніку 1941 г. быў накіраваны на працу ў Зембіне пад Мінскам, але не трапіў туды. Па просьбе Антонія Зянкевіча, тагачаснага генеральнага вікарыя біскупа, застаўся ў парафіі ў Глыбокім.

У 1943 годзе быў пробашчам парафіі ў Пярплішчы, у 1946 г. — пробашчам парафіі ў Крулеўшчызне. Восенню быў арыштаваны і прывезены ў Полацк. Яго абвінавацілі ў тым, што ён не верыць у моц Чырвонай арміі, прымушаў дзяцей маліцца і актыўна ўдзельнічаў у сустрэчах святароў.

У пачатку 1949 быў асуджаны на 25 гадоў лагераў, пазбаўленне грамадзянскіх правоў на 5 гадоў і канфіскацыю маёмасці. Спачатку быў накіраваны ў турму ў Оршу, адтуль — у лагер Старая Вятка ў Комі АССР. Праз два гады быў высланы ў лагер Чуна ў Сібір. Быў вызвалены 1 мая 1955 г., прыбыў у парафію ў Пярплішчы, дзе касцёл быў ужо зачынены.

Ксёндз Пётр звярнуўся ў Гродна, дэкан Міхал Арановіч накіраваў яго ў Адэльск. 13 чэрвеня 1955 г., пасля атрымання адпаведных дакументаў, пачаў там працу. Займаўся моладдзю, пры касцёле арганізаваў спартыўныя спаборніцтвы. Яго выхаванцам з'яўляецца Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч. У адэльскай школе дзеці не ўступалі ў піянеры і камсамол, улады вінавацілі ў гэтым ксяндза.

У яго былі адабраны дакументы (т. зв. даведка). Пасля сустрэчы ў Маскве са старшынёй Найвышэйшай рады па справах рэлігіі святар дакументы атрымаў.

У 1963 г. ён быў вымушаны пакінуць парафію ў Адэльску і накіравацца ў Жалудок, дзе выконваў функцыі пробашча. Дзякуючы старанням кс. Пятра ў Вышэйшую духоўную семінарыю ў Рызе быў прыняты Антоні Ханько, будучы канцлер біскупскай курыі ў Гродне. Ксёндз Пётр разам з кс. Юзафам Грасевічам заснаваў патаемную супольнасць сясцёр Маці Божай Міласэрнасці. У 1990 г. ён стаў папскім прэлатам.

Памёр ў 1991 годе ў Жалудку, дзе быў пахаваны каля магілы сваёй маці.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вільнюсе
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Антон Ігнатавіч Зянкевіч

**Антон Ігнатавіч Зянкевіч** () — беларускі каталіцкі святар, грамадскі і культурны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 верасня 1888 года ў Дзісне. Паходзіў з шляхецкай сям’і Ігната і Антаніны з Верхаводкаў Зянкевічаў. Быў ахрышчаны 16 кастрычніка 1888 года ў мясцовым касцёле.

Вучыўся ў Сестранцэвіцкім павятовым вучылішчы ў Пецярбургу. У 1905 годзе паспяхова здаў уступныя экзамены ў Віленскую духоўную каталіцкую семінарыю. Аднак праз адсутнасць вольных месцаў прыняты ў лік семінарыстаў толькі ўвосень 1907 года. Падчас вучобы ў Вільні далучыўся да беларускага нацыянальна-культурнага руху. Пасвечаны ў святары 10 чэрвеня 1911 года. Потым вывучаў філасофію ў Інсбруку (Аўстрыя). Доктар тэалогіі.

З 1917 служыў у Дзісенскім дэканаце. У жніўні 1918 года ўдзельнічаў у з’ездзе каталіцкіх святароў Дзісенскага павета ў Германавічах, які прыняў пастанову пра шырокае ўжыванне беларускай мовы ў набажэнствах у касцёле. У 1919—1921 — вікарый у касцёле ў Дзісне, вярнуў каталікам касцёл у Мікалаёве, які пасля 1863 года расійскія ўлады перадалі праваслаўнай Царкве. Кароткі час у пачатку 1920-х служыў у касцёле Святога Стафана ў Вільні. Выступаў у абарону беларускага святара Міхаіла Пятроўскага, арыштаванага ў 1921 годзе ўладамі Сярэдняй Літвы. У 1922—1924 — пробашч у Друі. У час служэння ў Дзісне, Мікалаёве і Друі карыстаўся ў казаннях беларускай мовай.

З 1924 году дэкан і пробашч у парафіі Глыбокае. Адзін з 15 беларускіх святароў, якія 19 мая 1925 году на агульнапольскай канферэнцыі біскупаў выступілі ад імя беларускага духавенства з мемарыялам у справе беларусізацыі нацыянальнага рэлігійнага жыцця.

Актыўна ўдзельнічаў у рэлігійным і грамадскім жыцці Глыбокага, праз палітычную сітуацыі ў ІІ Рэчы Паспалітай не мог ужываць у сваёй дзейнасці беларускую мову. У 1928 годзе прызначаны прэфектам (настаўнікам рэлігіі) у глыбоцкай гімназіі імя Люблінскай Уніі. У 1931 годзе абраны кансультантам у святарскую сінадальную раду пры Віленскай Мітрапалітальнай курыі.

Быў прыхільнікам адраджэння рэлігійнай Уніі. У 1928 годзе арганізаваў у Глыбокім місіі, на якія запрасіў уніяцкіх святароў. Выказваў ідэю стварэння ўніяцкай парафіі ў былой базыльянскай царкве ў адлеглым за тры кіламетры ад Глыбокага Беразвеччы.

У гады Другой сусветнай вайны па-ранейшаму ўзначальваў Глыбоцкі дэканат. У 1942 годзе ўвёў у касцёле казанні на беларускай мове, нягледзячы на варожыя адносіны і непрыхільнасць мясцовых польскіх каталіцкіх святароў і польскіх вернікаў.

Памёр у 1951 годзе, пахаваны на могілках Копцеўка ў Глыбокім.

## Літаратура 
* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны / Уклад. Ю. Гарбінскі. — Мн.- Мюнхен: Беларускі кнігазбор, 1999. ISBN 985-6318-65-3

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Маладосць (значэнні)

Назву **Маладосць** маюць:
*Маладосць — перыяд жыцця.
*«Маладосць» — беларускі штомесячны літаратурна-мастацкі і грамадска-палітычны ілюстраваны часопіс.
*«Маладосць» — мастацкі фільм 2015 года рэжысёра Паала Сарэнціна.
Мастацтва (значэнні)

Назву **Мастацтва** маюць:
*Мастацтва — працэс ці вынік выяўлення ўнутранага свету ў мастацкім вобразе.
*«Мастацтва» — штомесячны грамадска-палітычны і навукова-папулярны часопіс па пытаннях мастацтва.
Сяргей Будкін

**Сяргей Будкін** ( , ) — беларускі , прадзюсар, рэдактар партала «Тузін Гітоў», аўтар перадачы «Belsat Music Live». З 2020 года ўзначальвае Беларускі фонд культурнай салідарнасці. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 лютага 1982 у Мінску. Скончыў Беларускі Калегіюм па спецыяльнасці «Журналістыка» ў 2004 годзе, у 2005 годзе — факультэт журналістыкі БДУ (тэма дыпломнай працы «Праблемы беларускага шоу-бізнэсу»). У 2005 годзе стаў сябрам БАЖ. Стажыраваўся ў Польшчы, Літве, Швецыі, Германіі.

## Ацэнкі 
Вецер Механічны, сузаснавальнік партала «Тузін Гітоў», падчас інтэрв’ю з Вольгай Самусік з «Музыкальной газеты» ў 2005 годзе прылічыў Будкіна да ліку *«вядучых музычных журналістаў і крытыкаў»*.

У 2011 годзе на пытанне Змітра Баяровіча з «Ultra-music.com» пра добрых музычных крытыкаў Павел Свярдлоў, рэдактар Еўрапейскага радыё для Беларусі, сярод іншых адзначыў і Сяргея Будкіна, бо той *«варта піша пра музыку»*.

## Узнагароды і намінацыі 
* Дыплом «За актыўную падтрымку маладзёжнай творчасці і значны ўклад у развіццё беларускага рок-руху» (Сяргей Будкін і «Тузін Гітоў») («Рок-кола», 2007)
* 2 месца ў катэгорыі грамадсказначных праектаў за трайны DVD і серыю канцэртаў «Тузін. Немаўля» (Сяргей Будкін, «Тузін Гітоў», ) (фестываль рэкламы і камунікацыі «AD.NAK-2014»)
* 2 месца ў катэгорыі грамадсказначных праектаў за «Re:Песьняры» (фестываль рэкламы і камунікацыі «AD.NAK-2015»)
* Спецыяльная згадка ў катэгорыі «Забаўляльнае тэлебачанне» за «Belsat Music Live» (The Adami Media Prize-2018)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Харонім

**Харо́нім** (ад  — «рэгіён» або «краіна», і  — «назва») — лінгвістычнае паняцце, абазначае ўласнае імя асобнага рэгіёна або краіны. Вывучэнне рэгіянальных назваў і назваў краін вядома як харанімія. Як харонімы гэта падклас тапонімаў, харанімічныя даследаванні ёсць адметным адгалінаванне ўнутры тапанімічных даследаванняў, а таксама належаць да больш шырокага поля анамастычных даследаванняў. Харанімічныя даследаванні найперш сканцэнтраваны на пытаннях, звязаных з паходжаннем (этымалогіяй) і значэннямі (семантыкай) харонімаў. Як назвы рэгіёнаў і краін маюць вялікае гістарычнае, культурнае, палітычнае і грамадскае значэнне, абшар харанімічных даследаванняў цесна звязана з сацыялінгвістычнымі і этналінгвістычнымі даследаваннямі.

## Літаратура 
* *Подольская Н. В.* Словарь русской ономастической терминологии. Изд. 2-е, перераб. и доп. / А. В. Суперанская. — М.: Наука, 1988. — 192 с. с. — .
* *Мельникова, Т. Н.* Проблема классификации топонимов. — Культурно-языковые контакты: Сб. науч. тр.. — Владивосток: Изд-во Дальневост. ун-та, 2003. — С. 144—148.

Катэгорыя:Анамастыка
Катэгорыя:Тапаніміка
Джэймс Уістлер

**Джэймс Эбат Мак-Нейл Уістлер** (, часам Мак-Ніл, , Лоўэл, Масачусетс, ЗША — , , Вялікабрытанія) — амерыканскі мастак, майстар жывапіснага партрэта, а таксама афорта і літаграфіі. Адзін з вядомых таналістаў — папярэднікаў імпрэсіянізму і сімвалізму. Прыхільнік канцэпцыі «мастацтва дзеля мастацтва». Афіцэр ордэна Ганаровага легіёна (1892).

## Біяграфія 
Вучыўся ў Расійскай імперыі і ЗША, але большую частку актыўнага жыцця правёў у Англіі. Найбольш вядомы партрэтамі сваіх сучаснікаў. Зазнаў уплыў рэалістаў у асобе свайго сябра Гюстава Курбэ і прэрафаэлітаў, а таксама японскага мастацтва. У шэрагу творчых метадаў быў блізкі да імпрэсіянізму. Адным з самых вядомых твораў Уістлера з’яўляецца партрэт яго маці: «Аранжыроўка у шэрым і чорным. Маці мастака». Аказаў уплыў на два пакаленні мастакоў у Еўропе і ў Злучаных Штатах. Быў дружны з Дантэ Расеці, Эдуардам Манэ, Клодам Манэ, Обры Бёрдслі, паэтамі Стэфанам Малармэ і Оскарам Уайльдам.

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Фелікс Журня

**Фелікс Журня** ( — ) — каталіцкі святар заходняга абраду, манах-марыянін, рэлігійны і культурна-грамадскі дзеяч, удзельнік беларускага хрысціянскага руху, гісторык, публіцыст, бібліяфіл, педагог.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1913 годзе ў в. Зарэчча на Браслаўшчыне. Паходзіў з сялянскай сям’і беларусаў-католікаў.

У 1927 г. паступіў у Друйскую гімназію пры кляштары айцоў марыянаў. У час вучобы з асаблівай павагай ставіўся да святара Я. Германовіча. З 1932 г. — у ордэне марыянаў. Пасля заканчэння гімназіі разам з іншымі беларускімі клерыкамі прадоўжыў вучобу ў Вільні, дзе паглыбляў свае веды па тэалогіі і філасофіі.

У 1938 г., пасля дэпартацыі польскімі ўладамі беларускіх святароў і клерыкаў з Друйскага кляштара айцоў марыянаў, пераехаў у Варшаву. Там прадоўжыў вучобу. Пасвячоны ў святары ў 1943 годзе.

Да 1966 г. праводзіў душпастырскую працу ў Польшчы пры марыянскіх кляштарах: выконваў абавязкі шпітальнага капелана і магістра навіцыята. Служыў пры капліцы сясцёр Міласэрнасці ў парафіі Гара Кальварыя Варэцкага дэканата. Пасля заснавання ў Варшаве Беларускага грамадска-культурнага таварыства прымаў удзел у яго пасяджэннях і культурна-нацыянальных нарадах.

У 1966 г. па ініцыятыве і пры падтрымцы беларускіх святароў пераехаў у Вялікабрытанію. Супрацоўнічаў з беларускім рэлігійным часопісам «Божым шляхам». Выступаў на яго старонках з артыкуламі тэалагічнага і культурна-асветнага характару. Даследаваў гісторыю беларускіх рэлігійных выданняў XIX—XX ст. Дзейны сябра Беларускай каталіцкай місіі ў Вялікабрытаніі. У апошнія гады душпастырскай дзейнасці быў абраны суперыёрам Беларускага дома марыянаў у Лондане.

У складзе беларускай дэлегацыі святароў у 1982 знаходзіўся ў Ватыкане. 1.12.1982 г. на аўдыенцыі ў папы Іаана Паўла II браў удзел у абмеркаванні пытання пра стан каталіцкай царквы і пастырскай працы сярод беларусаў на бацькаўшчыне і ў эміграцыі. Неўзабаве пасля вяртання з Рыма раптоўна памёр у Лондане.

## Літаратура 
* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны / Уклад. Ю. Гарбінскі. — Мн. — Мюнхен: Беларускі кнігазбор, 1999. ISBN 985-6318-65-3

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Бібліяфілы Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі