open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксандр Лаўрэнцьевіч Яфрэмаў

**Аляксандр Лаўрэнцьевіч Яфрэмаў** (, Гомель — ) — беларускі мікрабіёлаг, глебазнавец, батанік, эколаг. Доктар біялагічных навук (2000), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Біялогія», 1972), Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (аспірантура, 1982).
    
Прааваў у Інстытуце эксперыментальнай батанікі НАН Беларусі (з 1968, лабараторыя глебавай энзімалогіі, у 2000—2002 — загадчык лабараторыі), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 2002, лесагаспадарчы факультэт, кафедра лясных культур і глебазнаўства, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: мікрабіялогія; экалогія; біягеннасць глеб; гідралесамеліярацыя; экалогія лясных біягеацэнозаў; глебы лясных фітацэнозаў; лесааднаўленне і лесаразвядзенне.

## Бібліяграфія 
* Зонально-типологический анализ биогенных процессов в почвах сосновых лесов Беларуси : диссертация … доктора биологических наук : 03.00.05 ; 03.00.16 : защищена 19.10.1999 : утверждена 17.03.2000 / Ефремов Александр Лаврентьевич. — Минск, 1999.
* Нуклеиновые кислоты и количество микроорганизмов в почвах вертикальных зон Северо-Западного Кавказа : автореферат диссертации … кандидата биологических наук : 03.00.07 / Ефремов Александр Лаврентьевич. — Москва, 1981.

 

## Літаратура 
* 
* Ефремов Александр Лаврентьевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 510.
* Ефремов Александр Лаврентьевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2012. — Т. 3 : Гомельская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 247.
* Яфрэмаў Аляксандр Лаўрэнцьевіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 38.
* Александр Лаврентьевич Ефремов (1947—2010) / А. В. Пугачевский [и др.] // Ботаника (исследования). — Минск, 2017. — Вып. 46. — С. 350—352.
 

Катэгорыя:Мікрабіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Глебазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Батанікі Беларусі
Катэгорыя:Эколагі Беларусі
Сагадахок (акруга)

**Акруга Сагадахок** (, ) — акруга на паўднёвым захадзе штата Мэн, ЗША. Насельніцтва —  чалавек (2020). Адміністрацыйны цэнтр — горад Бат.

Акруга Сагадахок была створана ў 1854 годзе, першапачаткова яна ўваходзіла ў склад акругі Ёрк, а потым у акругу Лінкальн. Назва паходзіць ад ракі Сагадахок, ранняй назвы ракі Кенэбек. З мовы абенакі яно перакладаецца як «вусце вялікай ракі».

## Геаграфія 
Плошча акругі складае  км², з іх  км² (68 %) — суша, а 301 км² (30 %) — вада. Ён мае самую маленькую плошчу сярод усіх акруг штата і складаецца з прыбярэжнай вобласці, абмежаванай на паўднёвым захадзе рэкамі Андраскогін і Нью-Медоўз, на поўдні — Атлантычным акіянам, на паўднёвым усходзе — ракой Бэк-Рывер і залівам Шыпскот, і на паўночны ўсходзе — ракой Кенэбек.

### Суседнія акругі 
* Кенэбек — поўнач
* Лінкальн — усход
* Камберленд — захад
* Андраскогін — паўночны захад

## Дэмаграфія 
Паводле перапісу 2020 года ў акрузе Сагадахок жылі  чалавек. Сярэдні ўзрост насельніцтва — 46,8 год. Насельніцтва акругі па ўзроставым дыяпазоне размеркавалася наступным чынам: 18,8 % — жыхары маладзейшыя за 18 гадоў, 58,7 % — ад 18 да 65 гадоў і 22,5 % — ва ўзросце 65 гадоў і старэй. Расавы склад: белыя — 92,8 %, афраамерыканцы — 0,8 %, карэнныя амерыканцы — 0,3 % і азіяты — 0,7 %. 1,8 % насельніцтва — лацінаамерыканцы.

У 2020 годзе медыяны даход на сям’ю ацэньваўся ў  $, на хатнюю гаспадарку — у  $. 11,2 % насельніцтва пражываюць за рысай беднасці. 38,2 % маюць вышэйшую адукацыю. 63,4 % былі супрацоўнікамі прыватных кампаній, 3,4 % — самазанятыя работнікі, 8,2 % — супрацоўнікі прыватных некамерцыйных арганізацый, 13,7 % — дзяржаўныя служачыя, 11,3 % — самазанятыя ў уласным незарэгістраваным бізнэсе або хатняй гаспадарцы.

## Галерэя 

Image:Harbor Fog (37128843201).jpg|Гавань у Робінхудзе — раёне недалёка ад горада Араўсік
Image:Bath downtown 09.07.2012 14-53-01.jpg|Цэнтр горада Бат
Image:Kennebec River (25145873369).jpg|Рака Кенэбек

Катэгорыя:Акругі Мэна
Бабруйскі дзяржаўны лесатэхнічны каледж

**Бабруйскі дзяржаўны лесатэхнічны каледж** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў Бабруйску.

## Гісторыя 
Пастановай СНГ БССР у 1930 годзе быў заснаваны Бабруйскі лесатэхнічны тэхнікум. У 1938 годзе тэхнікум пераназваны ў Бабруйскі тэхнікум механічнай апрацоўкі драўніны.

## Спецыяльнасці 
* Абсталяванне дрэваапрацоўчай прамысловасці;
* Тэхналогія дрэваапрацоўчай вытворчасці;
* Эканоміка і арганізацыя вытворчасці.

## Дырэктары 
* П. І. Штыцко (1930—?)
* Т. М. Шаўчук (1944—?)
* Аляксандр Уладзіміравіч Кубрак

## Гл. таксама 
* Адукацыя ў Беларусі
* Каледж

## Літаратура 
* Чирук, Г. Славен техникум выпускниками / Галина Чирук // Коммерческий курьер. — 2010. — 8 дек. — С. 7.

Катэгорыя:Каледжы Бабруйска
Катэгорыя:1930 год у Бабруйску
Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт
Катэгорыя:Тэхнічныя навучальныя ўстановы
Стаянаў

**Стаянаў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Анастас Стаянаў (1931—2004) — балгарскі паэт, пісьменнік, журналіст і публіцыст.
* Людміл Стаянаў (1886—1973) — балгарскі пісьменнік, перакладчык.
* Крум Стаянаў (нар. 1991) — балгарскі футбаліст.
* Пётр Стаянаў (нар. 1952) — балгарскі палітык.
Арустук (акруга)

**Акруга Арустук** (, ) — акруга на поўначы штата Мэн, ЗША. Насельніцтва на 2020 год складала  чалавек. Адміністрацыйны цэнтр — горад Хоўлтан.

Утвораная ў 1839 годзе акруга Арусток займае самую вялікую плошчу сярод графства Новай Англіі. Яго назва паходзіць ад слова на мове мікмакаў, якое азначае «чыстая» або «прыгожая вада». Паўднёвы рэгіён быў заселены англійскімі і ірландскімі імігрантамі, у той час як паўночны рэгіён быў заселены акадцамі французскага паходжання. У 1870-ых шведы пачалі сяліцца каля горада Карыбу.

### Суседнія акругі 
* Вашынгтон — паўднёвы ўсход
* Пенабскот — поўдзень
* Піскатакуіс — поўдзень
* Сомерсет — паўднёвы захад
* Нью-Брансуік, Канада — усход
* Квебек, Канада — захад

## Дэмаграфія 
Паводле перапісу 2020 года ў акрузе Арустук жылі  чалавек. Сярэдні ўзрост насельніцтва — 48,2 год. Насельніцтва акругі па ўзроставым дыяпазоне размеркавалася наступным чынам: 18,3 % — жыхары маладзейшыя за 18 гадоў, 57,6 % — ад 18 да 65 гадоў і 24,1 % — ва ўзросце 65 гадоў і старэй. Расавы склад: белыя — 93,2 %, афраамерыканцы — 0,7 %, карэнныя амерыканцы — 1,8 % і азіяты — 0,6 %. 1,4 % насельніцтва — лацінаамерыканцы.

У 2020 годзе медыяны даход на сям’ю ацэньваўся ў  $, на хатнюю гаспадарку — у  $. 15,1 % насельніцтва пражываюць за рысай беднасці. 22,4 % маюць вышэйшую адукацыю. 57,3 % былі супрацоўнікамі прыватных кампаній, 3,5 % — самазанятыя работнікі, 13,7 % — супрацоўнікі прыватных некамерцыйных арганізацый, 18,3 % — дзяржаўныя служачыя, 7,3 % — самазанятыя ў уласным незарэгістраваным бізнэсе або хатняй гаспадарцы. Акруга Арусток вядома сваімі фермамі бульбы.

## Галерэя 

Image:Sunset over Butterfield Brook at Aroostook National Wildlife Refuge (50584492556).jpg|Закат над Батэрфілд-Брук у Нацыянальным запаведніку Арустук
Image:Gray Memorial United Methodist Church and Parsonage.jpg|Мемарыяльная аб'яднаная метадысцкая царква ў Карыбу
Image:Potato farms in Aroostook County 1a33837v.jpg|Бульбяныя фермы ў акрузе Арусток

Катэгорыя:Акругі Мэна
Завочны факультэт БДТУ

**Завочны факультэт** — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Падрыхтоўка спецыялістаў без адрыву ад вытворчасці вядзецца ў БДТУ з 1949 года. Усяго за гады свайго існавання на факультэце завочнай адукацыі было падрыхтавана звыш 22 тысяч спецыялістаў для лясной, дрэваперапрацоўчай, хімічнай і іншых галін.

У наш час факультэт завочнай адукацыі з’яўляецца самым шматлікім у БДТУ. На факультэце навучаецца каля 2 000 студэнтаў па 13 спецыяльнасцях на першай ступені і каля 100 магістрантаў па 22 спецыяльнасці на другой ступені вышэйшай адукацыі.

На факультэце навучаюцца студэнты з замежных краін. Сярод студэнтаў-замежнікаў — прадстаўнікі Узбекістана, Туркменістана, Расіі. Навучальную і выхаваўчую працу са студэнтамі-завочнікамі арганізуюць 47 кафедраў універсітэта і 560 выкладнікаў, з якіх 65 % маюць навуковую ступень і званне.

## Дэканы 
* Юрый Дзмітрыевіч Сіроткін (1965—1972)
* Андрэй Раманавіч Гараноўскі (2002—2005)
* Андрэй Андрэевіч Саковіч (?-2016)
* Сяргей Аляксандравіч Прохарчык

Катэгорыя:Факультэты БДТУ
Катэгорыя:1949 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1949 годзе
Катэгорыя:Вуліца Свярдлова (Мінск)
Катэгорыя:Дыстанцыйная адукацыя
Сіндром дэфіцыту ўвагі і гіперактыўнасці

**Сіндром дэфіцыту ўвагі і гіперактыўнасці** (СДЎГ) — парушэнне нервовага развіцця, якое характарызуецца празмернай няўважлівасцю, гіперактыўнасцю і імпульсіўнасцю, якія з’яўляюцца паўсюднымі, перашкаджаюць у розных кантэкстах і ў некаторых выпадках не адпавядаюць узросту.   

### Праблема карыстання сацыяльнымі сеткамі 
Мета-аналізы і сістэматычныя агляды паказалі сувязь паміж карыстаннем інтэрнэтам, гульнявымі засмучэннямі, сацсеткамі(Brain rot) і СДЎГ(або яго сімптомамі, напрыклад, імпульсіўнасцю). Аднак прычынна-следчыя сувязі застаюцца невыразнымі. 

Катэгорыя:Псіхапаталагічныя сіндромы
Аляксандр Мінін

**Аляксандр Мінін**:
* Аляксандр Аляксандравіч Мінін, Герой Савецкага Саюза
* Аляксандр Васілевіч Мінін, беларускі інжынер і акадэмік
Look Back (манга)

гэта японская аднатомная вэб-манга напісаная і праілюстраваная Тацукі Фудзімота. Апублікаваная ў Shueisha's *Shōnen Jump+* у ліпені 2021.

## Сюжэт 
 з'яўляецца вучаніцай пачатковых класаў з талентам да малявання мангі, якую яна публікуе ў школьнай газеце. Пасля ўсхваленняў за яе выключныя навыкі, яна аказваецца аспрэчанай іншай вучаніцай , Якая пачынае публікаваць яе мангу побач з Fujino's, але паказвае сябе як найлепшую мастачку сярод іх дзвюх. Раз’юшаная гэтым, Fujinо кідаецца ў палепшанне сваіх навыкаў малявання, што прыводзіць да адчужэння сярод яе сябровак і сям'і, так як яна засяроджана на пераадоленні Kyomoto. Нягледзячы на палепшанні, у Fujino не атрымліваецца дасягнуць стандартаў Kyomoto і яна перастае маляваць. Калі яе клас заканчвае пачатковую школу, Fujino даручана прынясенне Kyomoto дыплом, так як яна баіцца кантактаваць з людзьмі і ніколі не выходзіць з свайго дома. Fujino уваходзіць у дом Kyomoto і знаходзіць груды альбомаў для малявання. Знаходзячы кавалак паперы яна малюе кароткі комікс у якім здзекваецца над Kyomoto, але ён ненаўмысна аказваецца ў пакоі Kyomoto, апавяшчая яе а прысутнасці Fujino. Kyomoto Выходзіць са свайго пакою каб сустрэць Fujino, раскрываючы сябе як вялікую фанатку, якая чытала яе мангу ў школьнай газеце даволі доўгі час. Надзвычай усцешаная энтузіястычнай ідэалізацыяй Kyomoto, Fujino сцвярджае што ў яе ёсць план прадставіць мангу для конкурсу і зноўку заняцца маляваннем.

У рэшце рэшт яны аб’ядноўваюцца, каб ствараць мангу, прадставіўшы некалькі аднатамовых коміксаў, яны атрымліваюць высокую ацэнку. У падлеткавым узросце Fujino кажа, што яна будзе выдаваць серыю мангі, але Kyomoto вырашае не далучацца да яе, бо хоча атрымаць фармальную мастацкую адукацыю. Fujino працягвае працаваць без яе, працуючы над сваёй мангай *Shark Kick*, якая становіцца дастаткова папулярнай, каб атрымаць анімэ экранізацыю.

## Зноскі 
Катэгорыя:Манга
Аляксей Мікалаевіч Мінін

**Аляксей Мікалаевіч Мінін** (, в. Малое Кратова, Пінежскі раён, Архангельская вобласць, Расія — ?) — спецыяліст у галіне драўніназнаўства, тэхналогіі і абсталявання дрэваапрацоўкі. Кандыдат тэхнічных навук (1956), прафесар (1973).

## Біяграфія 
Скончыў Архангельскі лесатэхнічны інстытут (1940).
    
Працаваў на Віцебскім фанерным заводзе (з 1940), Паволжскім фанерным заводзе (г. Зеленадольск, Татарстан, 1941—1948), Беларускім тэхналагічным інстытуце (з 1949, кафедра тэхналогіі клеяных матэрыялаў і пліт, у 1961—1981 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: выкарыстанне адходаў драўнянаў вытворчасці; аперацыйны разлік сыравіны ў фанернай вытворчасці.

## Бібліяграфія 
Исследование влияния основных факторов на физико-механические свойства брикетов из опилок хвойных пород без добавления вяжущих или желатинирующих веществ с целью выявления оптимальных промышленных режимов брикетирования : автореферат диссертации … кандидата технических наук / А. Н. Минин. — Минск, 1956.

 

## Літаратура 
* Мінін Аляксей Мікалаевіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1974. — Т. 11. — С. 641.
Адам Фаміч Ціханаў

**Адам Фаміч Ціханаў** (, в. Холбні, Горацкі павет, Магілёўская губерня — ?) — спецыяліст у галіне тэхналогіі і машын лесанарыхтовак і лясной гаспадаркі. Кандыдат тэхнічных навук (1936), прафесар (1968).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі лесатэхнічны інстытут (1932).
    
Працаваў у Сібірскім лесатэхнічным інстытуце (г. Краснаярск; 1937—1940), Беларускім тэхналагічным інстытуце імя С. М. Кірава (з 1940, у 1954—1978 — загадчык кафедры цягавых машын, 1955—1961 — намеснік дырэктара па навуковай і вучэбнай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: асваенне новай тэхнікі ў лесанарыхтоўчай прамысловасці Беларусі; комплексная механізацыя лесанарыхтовак.

## Бібліяграфія 
* Лекции по тяговым машинам (для студентов лесоинженерного факультета) / А. Ф. Тихонов. — Ленинград, 1960.
* Опыт работы передовиков лесозаготовок БССР / Д. К. Зенченко, А. A. Тихонов. — Минск, 1952. — Информация: кандидат технических наук.

 

## Літаратура 
* Ціханаў Адам Фаміч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1974. — Т. 11. — С. 118.
* Первый доктор технических наук Белорусского лесотехнического института имени С. М. Кирова Ульяницкий Владимир Андроникович (09.09.1898, Кельцы, Россия/Кельце, Польша — 28.02.1951, Киев, СССР) / И. Н. Кухаренко // Труды БГТУ. Серия 1, Лесное хозяйство, природопользование и переработка возобновляемых ресурсов. — Минск, 2017. — № 2. — С. 5—17. — В содержании информация о Тихонове А. Ф.
* 10-летие Белорусского лесотехнического института им. С. М. Кирова и 20-летие высшего лесного образования в БССР / [М. Н. Рудицын и др.]. — Гомель, 1940.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дубровенскім раёне
Вядомыя асобы Ульянаўска

[thumb|200px|[Герб Ульянаўска]]
Вядомыя ўраджэнцы Ульянаўска:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Іван Аляксандравіч Ганчароў|Іван Ганчароў]]

## А 
* Анатоль Альгертавіч Андрыжыеўскі (1944—2020) — фізік, спецыяліст у галіне цеплафізікі і тэарэтычнай цеплатэхнікі.

## Б 
* Аляксандр Міхайлавіч Болдзін (1892—1963) — савецкі хірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар

## В 
* Рустам Абдэлсаматавіч Валіулін (нар. 1976) — беларускі біятланіст. Займаецца біятлонам з 1985 года.
* Яўген Мікалаевіч Ворсін (нар. 1948) — беларускі хакеіст і трэнер, спартыўны функцыянер.

## Г 
* Іван Аляксандравіч Ганчароў (1812—1891) — рускі пісьменнік, член-карэспандэнт Пецярбургскай АН (1860).
* Дзмітрый Васілевіч Грыгаровіч

## З 
* Эдуард Аляксандравіч Зубялевіч

## К 
* Юрый Фёдаравіч Каралёў
* Аляксандр Фёдаравіч Керанскі

## Л 
* Уладзімір Ільіч Ленін

## М 
* Юрый Леанідавіч Максімаў

## У 
* Мікалай Аляксеевіч Умаў
* 

## Х 
* Міхаіл Пятровіч Хваткоў

## Ш 
* Вячаслаў Міхайлавіч Шырокаў
Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь» (П. М. Раманаў)

**Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь»** — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1942 года з асобных атрадаў «Сібірак» (створаны ў сакавіку 1942), імя Чапаева (створаны ў красавіку 1942), імя Катоўскага (створаны ў ліпені 1942). Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Бешанковіцкага, Асвейскага, Гарадоцкага, Дрысенскага, Расонскага і Ушацкага раёнаў. 30 чэрвеня 1944 года брыгада (421 партызан, 8 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру брыгады Раманаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Склад 
* атрад «Сібірак»;
* атрад імя Чапаева;
* атрад імя Катоўскага;
* атрад імя Лазо;
* атрад імя Шчорса;
* атрад імя Аляксандра Неўскага;
* атрад імя Кутузава;
* атрад імя Суворава.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* П. М. Раманаў (загінуў)

### Камісары 
* Дз. П. Падалец;
* М. Г. Жыжаў (загінуў).

### Начальнікі штаба 
* М. А. Дадзеркін;
* М. А. Звераў (загінуў);
* А. І. Ярашэнка.

## Гісторыя 
Партызаны наносілі ўдары  на чыгунках Віцебск — Даўгаўпілс, Полацк — Маладзечна, на шашэйных і грунтавых дарогах. Разбілі ў сакавіку 1943 года апорныя нямецкія пункты ў вёсках Гаі Дрысенскага, у чэрвені і ліпені 1943 у вёсках Свяча і Сокарава Бешанковіцкага раёна, у кастрычніку 1943 і студзені 1944 гарнізоны ў вёсцы Камень Лепельскага, у вёсках Дубраўка, Худакова, Ягадкі, Хлебаўшчына Ушацкага і Бешанковіцкага раёнаў. У жніўні і верасні 1943 года на чыгуначным участку Полацк — Празарокі падарвалі больш за 2 тысячы рэек. У час карнай экспедыцыі супраць партызан Полацка-Лепельскай партызанскай зоны ў красавіку — маі 1944 года вялі абарончыя баі на рубяжы вёсак Горы — Чарсцвяды — Загор’е, перакрылі праціўніку шляхі на Ушачы, больш за 10 дзён вялі баі каля вёсак Слабада — Казьяне — Пілатоўшчына, за вёску Сарочына і іншыя Ушацкага раёна.

## Памяць 
Брыгада ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе «Прарыў» у ліку 16 партызанскіх брыгад. У 1970 годзе ў вёсцы Чанавічы Бешанковіцкага раёна ў гонар атрадаў брыгады «Сібірак» і імя Чапаева пастаўлена стэла, у 1976 годзе ў вёсцы Турасполле Ушацкага раёна ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Гл. таксама 
* Лепельская аперацыя

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь» (І. І. Уласаў, С. Ц. Конанаў, А. М. Базылевіч)

**Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь»** — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1942 года на базе атрадаў І. І. Уласава (Бліна, пазней «За Савецкую Беларусь»), 2-га, 3-га, 4-га. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Мінскага, Смалявіцкага, Чэрвеньскага раёнаў. 2 ліпеня 1944 года брыгада (1752 партызаны, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* атрад імя Лазо;
* атрад «Ураган»;
* атрад «Камсамол»;
* атрад імя Кутузава;
* атрад «Пераможац».

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* І. І. Уласаў (Блін);
* С. Ц. Конанаў;
* А. М. Базылевіч.

### Камісары 
* А. Е. Лук'янаў;
* М. Ф. Варанцоў;
* В. П. Каралёў;
* А. М. Базылевіч;
* Р. А. Моўчан.

### Начальнікі штаба 
* Е. А. Іваноў;
* А. С. Грыгор'еў;
* А. М. Пракоф'еў.

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунках Мінск — Барысаў, Мінск — Асіповічы і шашэйных дарогах. У кастрычніку 1942 года каля вёскі Навазер’е Чэрвеньскага раёна вялі 8-гадзінны бой. У лістападзе 1942 года разбілі нямецкі гарнізон у вёсцы Вызваленне Чэрвеньскага раёна, у чэрвені 1944 — у вёсцы Загор’е Смалявіцкага раёна. У жніўні 1943 і чэрвені 1944 гадоў падарвалі 1,2 тысячы рэек. У красавіку 1944 падарвалі 22 эшалоны, разбілі 9, пашкодзілі 14 паравозаў, спалілі 2 масты, знішчылі 32 аўтамашыны. У сакавіку, лістападзе 1943, чэрвені 1944 гадоў вялі баі з карнікамі. 3 — 9 ліпеня 1944 года разам з Чырвонай Арміяй вялі баі па знішчэнню нямецкай групоўкі ў раёне Смалявіч.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Стральба ў Парыжы (2022)

23 снежня 2022 года трое валанцёраў курдскага культурнага цэнтра былі забіты і яшчэ чацвёра паранены падчас масавай стральбы ў 10-й акрузе Парыжа, Францыя. Следчыя палічылі інцыдэнт актам . Падазраваны прызнаўся, што кіраваўся расізмам, бо яму «не падабаюцца курды».

## Кантэкст 
У канцы XX і пачатку XXI стагоддзяў у Парыжы адзначаліся напады тэрарыстаў ісламісцкай, хрысціянскай, сепаратысцкай, вельмі левай і вельмі правай ідэалогій, а таксама палесцінскага, армянскага і турэцкага паходжання. Напад 23 снежня адбыўся на фоне росту гвалту з боку правых у Францыі.

## Стральба 
Масавая стральба адбылася на вуліцы Ангіен у 10-й акрузе Парыжа, недалёка ад курдскага культурнага цэнтра Ахмет-Кая. Нападнік, узброены Colt M1911, вырабіў тры стрэлы ў бок культурнага цэнтра, забіўшы двух чалавек. Затым ён зрабіў тры стрэлы ў напрамку курдскага рэстарана насупраць культурнага цэнтра, забіўшы яшчэ аднаго чалавека.

## Падазраваны 
Нападнік, 69-гадовы мужчына, ідэнтыфікаваны як Уільям Малет, быў арыштаваны ў цырульні супрацоўнікамі паліцыі з CSI 75. Яго хутка распазналі па пасведчанні асобы , знойдзенаму ў яго кашальку.

Падазраваны — былы машыніст цягніка SNCF, жыхар 10-й акругі.

У 2016 годзе ён зарэзаў рабаўніка кухонным нажом і ў чэрвені 2021 года быў прысуджаны да дванаццаці месяцаў турэмнага зняволення. У 2017 годзе быў прысуджаны да шасці месяцаў пазбаўлення волі за нелегальнае захоўванне зброі. Знаходзіўся пад следствам за «расісцкі гвалт з ужываннем зброі». Падчас слуханняў у следчага суддзі Малет рабіў абразлівыя выказванні расісцкага толку.

## Наступствы 
Расследаванне наўмыснага забойства, гвалту пры абцяжваючых абставінах і парушэнні правілаў абыходжання са зброяй было пачата і даручана крымінальнай брыгадзе DRPJ. 24 снежня Уільям Малет быў вызвалены з-пад варты і перададзены на псіхіятрычную экспертызу.

Катэгорыя:Падзеі 23 снежня
Катэгорыя:Снежань 2022 года
Катэгорыя:2022 год у Францыі
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў Францыі
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2022 годзе
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты, здзейсненыя ў Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Парыжы
Катэгорыя:X акруга Парыжа
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты 2022 года
RэZэрвацыЯ

**RэZэрвацыЯ** (Рэзервацыя) — беларуская творчая група, робіць пераклад і агучванне камп’ютарных гульняў і фільмаў.

## Гісторыя 
Група ўзнікла ў Барысаве ў 2004 годзе. Іх было трое, на чале з Сашам. Перакладалі толькі субцітры да фільмаў і анімэ. Дзейнасць заціхла.

У верасні 2012 група адроджана, публікуе першы варыянт перакладу гульні World of Tanks ад кампаніі Wargaming. Перакладае другую гульню той самай кампаніі — World of Warships. Да суполкі далучаецца група ўкраінскага перакладчыка Ігара Казака. Пераклады былі не афіцыйнымі, потым прызнаны распрацоўшчыкамі, у абноўленым выглядзе ўключаны ў афіцыйныя версіі гульняў. Працэс прызнання быў нялёгкім. У агучванні браў удзел музыкант Уладзіслаў Наважылаў з гурта Gods Tower.

У 2015 годзе з’явілася іхняя лакалізацыя «Легенд Айзенвальда» ад Aterdux Entertainment. Гэта першая ў гісторыі відэагульня, дзе беларускі пераклад быў афіцыйным.

Зімой 2020 суполка агучыла пачатак серыяла «Вядзьмар». Беларускае агучванне афіцыйна прадавала кампанія Netflix.

Распрацавалі праверку беларускага правапісу і іншыя праекты.

## Спіс агучаных перакладаў 
* World of Tanks (+украінская)
* World of Warships (+украінская)
* War Thunder
* Легенды Айзенвальда
* Айзенвальд: Лістападаўская кроў
**Фільмы**
* Вядзьмар (7 серый)

## Літаратура 
* Бярозка № 3 — 2017

## Спасылкі 
* by-reservation.com
* Вядзьмар
* Гутарка 24 мая 2016
* Гутарка з Aterdux Entertainment

Катэгорыя:Арганізацыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2004 годзе
Катэгорыя:Барысаў
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі на ўкраінскую мову
Катэгорыя:Кінематограф Беларусі
Катэгорыя:Інфарматыка
Мікалай Якаўлевіч Кісялёў

**Мікалай Якаўлевіч Кісялёў** (, сяло Багародскае, Уфімская губерня — , Масква) — савецкі палітрук, партызан атрада «Мсціўца» («Дзядзькі Васі») у Беларусі, які выратаваў жыццё 218 яўрэям з Даўгінаўскага гета, вывеўшы іх за лінію фронту ў жніўні — кастрычніку 1942 года. Праведнік народаў свету (2005).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 (19) снежня 1913 года ў вёсцы Багародскае Уфімскай губерні ў сялянскай сям’і.

У 1941 годзе скончыў Інстытут знешняга гандлю ў Маскве і пайшоў добраахвотнікам на фронт. На пасадзе палітрука ваяваў у складзе 29-й стралковай дывізіі 32-й арміі, якая апынулася ў акружэнні пад Вязьмай. Трапіў у палон, збег, выйшаў да падпольшчыкаў у вёсцы Ілья. У пачатку 1942 года ўступіў у атрад «Мсціўца» пад камандаваннем Васіля Варанянскага (Дзядзька Вася), які дзейнічаў у Вілейскім раёне Вілейскай вобласці.

Летам 1942 года атрымаў заданне забяспечыць пераход праз лінію фронту менш за 300 ацалелых з 3000 яўрэйскіх жыхароў вёскі Даўгінава. Пасля больш чым 1500-кіламетровага паходу вывеў праз лінію фронту 218 чалавек, большая частка з якіх былі старыя, жанчыны і дзеці.

Ваяваў да 1944 года. Пасля вайны ў 1946 годзе ажаніўся з Ганнай, сувязной, якая разам з ім суправаджала групу яўрэяў.

Жыў і працаваў у Маскве, у Міністэрстве знешняга гандлю, выхоўваў дачку Таццяну і сына Мікалая.

Памёр 27 кастрычніка 1974 года. Пахаваны ў Маскве на Вастракоўскіх могілках.

## Узнагароды 
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені (1948),
* медаль «За працоўную доблесць» (1966),
* праведнік народаў свету (2005).

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Надзея Захараўна Харытонава

**Надзея Захараўна Харытонава** (, с. Лапазна, Суражскі раён, Бранская вобласць, Расія — кастрычнік , Бранск) — лесавод. Доктар біялагічных навук (1973), кандыдат сельскагаспадарчых навук (1959), прафесар (1975).

## Біяграфія 
Скончыла Бранскі лесагаспадарчы інстытут (1945).
    
Працавала ў Савецкім лясгасе (Лябяжскае лясніцтва, Кіраўская вобласць; 1941—1943, памочнік ляснічага), Бранскам упраўленні лесааховы і лесанасаджэнняў (1945—1946, старшы інжынер), Бранскім тэхналагічным інстытуце (з 1946 — асістэнт, дацэнт кафедры энтамалогіі і фітапаталогіі, з 1973 — загадчык кафедры лесааховы), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1982—1995, прафесар кафедры лесааховы і садова-паркавага будаўніцтва).

Навуковыя інтарэсы: біялагічная ахова лесу ад шкоднікаў і хвароб; падрыхтоўка кадраў для лясной гаспадаркі.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны лесавод РСФСР» (1979) і інш.

## Бібліяграфія 
* Энтомофаги короедов и стволовых слоников в хвойных насаждениях Брянского лесного массива : автореферат диссертации … доктора биологических наук : 03.097 / Харитонова Надежда Захаровна. — Воронеж, 1970.
* Большой сосновый долгоносик и меры борьбы с ним в лесах Брянской области : автореферат диссертации … кандидата сельскохозяйственных наук / Харитонова Н. З. ― Воронеж, 1959.

 

## Спасылкі 
* Профессор Н. З. Харитонова, земля Брянская
 

Катэгорыя:Выкладчыкі Бранскага дзяржаўнага інжынерна-тэхналагічнага ўніверсітэта
Аляксандр Львовіч Бяршацкі

**Аляксандр Львовіч Бяршацкі** (, Адэса, Украіна — ) — спецыяліст у галіне дрэваапрацоўкі. Доктар тэхнічных навук (1952), прафесар (1935).

## Біяграфія 
Скончыў Санкт-Пецярбургскі практычны тэхналагічны інстытут (1913).
    
Працаваў у Архангельскім лесатэхнічным інстытуце (1932—1941, у 1934—1941 — дэкан факультэта механічнай тэхналогіі драўніны), Цэнтральным навукова-даследчым інстытуце механічнай апрацоўкі дрэва (г. Таўда, Свярдлоўская вобласць, 1941—1945), Беларускім тэхналагічным інстытуце (з 1944, у 1946—1955 — дэкан факультэта механічнай тэхналогіі драўніны, 1946—1963 — загадчык кафедры механічнай тэхналогіі драўніны).

Навуковыя інтарэсы: 

* механічная перапрацоўка драўніны; 
* фізіка-тэхналагічны напрамак у тэорыі рэзання драўніны; 
* методыка праектавання дрэваперапрацоўчых прадпрыемстваў; 
* арганізацыя лесатэхнічнай адукацыі.

## Бібліяграфія 
* Основные вопросы найвыгоднейшего продольного распиливания древесины : автореферат диссертации … доктора технических наук / А. Л. Бершадский. ― [Москва], 1952.
   
 

## Літаратура 
* Бершадский Александр Львович : биобиблиографический список / Белорусский государственный технологический университет. — Минск, 2018. — Годы жизни: 1885—1973.
* Бяршацкі Аляксандр Львовіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 3. — С. 413.
* Бершадский Александр Львович / Я. Г. Милешкевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 377.
* Белорусский технологический институт имени С. М. Кирова : краткий исторический очерк. — Минск, 1980. — Информация на с. 84 (фото, годы жизни 1885—1973), 85, 86.
 

Катэгорыя:Дэканы Архангельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дэканы БДТУ
Серафім Міхайлавіч Лебедзеў

**Серафім Міхайлавіч Лебедзеў** (, Міхайлаў, Разанская губерня, Расійская імперыя — , Гомель) — беларускі савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч, публіцыст.

## Біяграфія 
Член УКП(б) з 1927 г. У верасні таго ж года прызваны на службу ў Чырвоную Армію

З лютага 1942 г. працаваў па асаблівых даручэннях пры Ваенным Савеце 3-й ударнай арміі. З красавіка таго ж года — адказны арганізатар ЦК КП(б) пры Паўночна-Заходняй групе. Займаўся пашырэннем літаратуры у тыле праціўніка. Праводзіў работу па здабычы зброі і боепрыпасаў для партызанскіх атрадаў Беларусі.

З красавіка 1943 г. працаваў у аператыўным аддзеле Беларускага штаба партызанскага руху, займаўся пытаннямі партызанскага руху па Гомельскай вобласці, спрыяў арганізацыі баявой антынацысцкай дзейнасці на Гомельшчыне.          

З сакавіка 1953 па кастрычнік 1959 года знаходзіўся на пасадзе старшыні Выканаўчага камітэта Гомельскага гарадскога Савета:

* двойчы Ордэнам Чырвонай Зоркі
* Ордэнам Чырвонага Сцяга
* Медалём «За баявыя заслугі»
* Медалём «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Ордэнам «Айчыннай вайны» 1 ступені

## Кнігі 
* Гомель: Краткий историко-экономический очерк (Мінск, 1-е выд.: 1957; 2-е выд.: 1962)
* Опыт жилищного строительства методом народной стройки (город Гомель) / супольна з В. Б. Івановым (Мінск, 1958)
* Партийная библиотека (Масква, 1973)
* Из опыта работы школ молодого лектора при правлении Гомельской областной организации Общества «Знание» (Мінск, 1964)
* Наш край вчера, сегодня, завтра (Материал в помощь лекторам, докладчикам) (Гомель, 1976)

## Зноскі 
Катэгорыя:Старшыні Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Гомельскага гарадскога выканаўчага камітэта
Вядомыя асобы Луцка

[thumb|200px|[Герб Луцка]]
Вядомыя ўраджэнцы Луцка:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Ігар Уладзіміравіч Гузь|Ігар Гузь]]
 

## А 
* Ларыса Філалогаўна Аляксеева (1907—1998>) — беларуская савецкая спявачка (лірыка-каларатурнае сапрана). Народная артыстка БССР (1944).

## Б 
* Лявонцій Леанідавіч Бражэўскі (нар. 1963) — беларускі архітэктар.

## В 
* Віктар Іванавіч Валодзін (нар. 1945) — фізік, спецыяліст у галіне цеплатэхнікі і ядзернай энергетыкі.

## Г 
* Ігар Уладзіміравіч Гузь (нар. 1982) — украінскі палітык. Народны дэпутат Украіны VIII і IX скліканняў Вярхоўнай Рады.

## К 
* Тарас Уладзіміравіч Кабанаў
* Войцех Клочка

## С 
* Яраслаў Васілевіч Смелякоў

## Ц 
* Юрый Ігаравіч Цецярэнка
* Анатоль Аляксандравіч Цімашчук

## Ш 
* Вячаслаў Анатолевіч Шаўчук
* Віталь Пятровіч Шафар
Анатоль Альгертавіч Андрыжыеўскі

**Анатоль Альгертавіч Андрыжыеўскі** (, Ульянаўск, Расія — ) — фізік, спецыяліст у галіне цеплафізікі і тэарэтычнай цеплатэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1994) , прафесар.

## Біяграфія 
У 1969 годзе скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Фізіка», у 1977 годзе — аспірантуру Інстытута ядзернай энергетыкі АН БССР па спецыяльнасці «Цеплафізіка і малекулярная фізіка».
    
Працаваў у Фізіка-энергетычным інстытуце АН БССР (1969—1972), Інстытуце ядзернай энергетыкі НАН Беларусі (1972—1999), Інстытуце праблем энергетыкі НАН Беларусі (1999—2002), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (2002—2020; факультэт лясной інжынерыі, матэрыялазнаўства і дызайну, кафедра энергазберажэння, гідраўлікі і цеплатэхнікі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: фізічнае і матэматычнае мадэляванне эвалюцыйных экалагічных сістэм; метадалогія ацэнкі эканамічнай эфектыўнасці і мадэрнізацыі распрацаваных тэхналогій.

## Узнагароды 
Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2003) і інш.

## Бібліяграфія 
* Моделирование дисперсных парогазожидкостных систем в элементах энергетических установок : автореферат диссертации … доктора технических наук : 01.04.14 / Андрижиевский Анатолий Альбертович. — Минск, 1992.
* Моделирование и оптимизация тепломассообменных процессов : учебное пособие / А. А. Андрижиевский, В. И. Трифонов. — Минск, 2005.
* LOCADIS — a model and numerical code for simulating local aerosol dispersion / A. Andrijievskij, V. M. Fthenakis, A. Trifonov // Journal of Loss Prevention in the Process Industries. — 2001. — Vol. 14, iss. 1. — P. 61—67.

 

## Літаратура 
* Андрижиевский Анатолий Альгертович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 104.
* Андрыжыеўскі Анатоль Альгертавіч // Хто ёсть хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 43.
Віталь Іванавіч Еўмянькоў

**Віталь Іванавіч Еўмянькоў** (5 чэрвеня 1976, Магілёў — 25 снежня 2022, Магілёў) — беларускі літаратуразнаўца, пісьменнік, журналіст. Кандыдат філалагічных навук (2006). 

## Жыццяпіс 
Скончыў МДУ. Служыў у арміі. З 1999 года выкладаў у МДУ. Абараніў дысертацыю па тэме «Адам Міцкевіч і духоўна-эстэтычныя пошукі ў літаратуры Беларусі XIX ст.». Працаваў на кафедры літаратуры і міжкультурных камунікацый. Гаварыў па-беларуску. 

Выкладаў журналістыку. Рэдагаваў сайт city.mogilev.by і гарадскі партал mycity.by (2009—2012).

Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў.

Вясной 2021 звольнены з універсітэта па палітычных матывах (адначасова з Аляксандрам Агеевым і Ігарам Шарухам).

Памёр пасля працяглай хваробы 25 снежня 2022 года ў Магілёве. Пахаваны ў Магілёве.

## Творчасць і навуковая дзейнасць 
Друкаваўся ў магілёўскім гадавіку «Брама» і часопісе «Маладосць». Перакладаў з польскай мовы. Аўтар аповесці «Успаміны Ваяводы, або Пялёсткі белай ружы» (Мінск, 2008), паэмаў «Хоцімская вайна» і «Філаматы».

Даследаваў гісторыю беларускай літаратуры, асабліва часу Рэчы Паспалітай. Аўтар манаграфій «Адам Міцкевіч і духоўна-эстэтычныя пошукі ў літаратуры Беларусі XIX ст.» (Магілёў, 2009) і «Навіны „краёвыя“ і замежныя ў польскамоўных выданнях другой паловы XVI — першай чвэрці XVII ст. „Меркурый ардынарыйны“ (спроба апісання і верыфікацыі гістарычных крыніц)» (Магілёў, 2016), вучэбна-метадычны дапаможнік «Літаратурнае рэдагаванне і кнігавыданне на тэрыторыі Беларусі» (Магілёў, 2012—2014). Напісаў больш як 100 навуковых артыкулаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс навуковых твораў
* Старонка СБП
* Памёр Віталь Еўмянькоў
* У Магілёве памёр Віталь Еўмянькоў

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Мікрахвалевая печ

**Мікрахвалевая печ**, *ЗВЧ-печ* — электрапрылада, якая дазваляе здзяйсняць разаграванне водазмяшчальных рэчываў дзякуючы электрамагнітнаму выпраменьванню дэцыметровага дыяпазону (звычайна з частатой 2450 Мгц) і прызначаны для хуткага прыгатавання, падагрэву ці размарожванні ежы.

У прамысловасці гэтыя печы выкарыстоўваюцца для сушкі, размарозкі, плаўленні пластмасаў, разагравання клеяў, абпалу керамікі і г. д. У некаторых прамысловых печах частата выпраменьвання можа змяняцца (так званыя ).

У адрозненне ад класічных печаў (напрыклад, духоўкі ці рускай печы), разаграванне ежы ў ЗВЧ-печы адбываецца не толькі з паверхні разаграванага цела, але і па яго аб’ёму, які змяшчае палярныя малекулы (напрыклад, вады), бо радыёхвалі дадзенай частаты пранікаюць і паглынаюцца харчовымі прадуктамі прыкладна на 1,5 — 2,5 см па глыбіні ад паверхні. Гэта скарачае час разагравання ежы; сярэдняя хуткасць нагрэву ў ЗВЧ-печах складае 0,3-0,5 ° С у секунду.

## Літаратура 
* *Похлёбкин В. В.* Микроволновая печь // Кухня века. — М.: Полифакт, 2000. — 616 с.
* *Иваненко В. П., Мусаев А. Ф., Кузьмин В. В., Добряков А. Б., Азаев Р. А., Зуев Н. А.* Микроволновые печи и безопасность их эксплуатации // Научный журнал НИУ ИТМО. Серия «Процессы и аппараты пищевых производств». — 2007. — № 1. — С. 444—446.
* Stuart O. Nelson, Ashim K. Datta. Dielectric Properties of Food Materials and Electric Field Interactions // Handbook of Microwave Technology for Food Application / Ashim K. Datta. — Marcel Dekker, Inc., 2001. — P. 69—114. — 536 p. — ISBN 0-8247-0490-8. (англ.)
* Ashim K. Datta. Fundamentals of Heat and Moisture Transport for Microwaveable Food Product and Process Development // Handbook of Microwave Technology for Food Application / Ashim K. Datta. — Marcel Dekker, Inc., 2001. — P. 115—172. — 536 p. — ISBN 0-8247-0490-8. (англ.)
* Elder, R.L. Gundaker, W.E. Microwave ovens and their public health significance (англ.) // Journal of Milk and Food Technology. — 1971. — Vol. 34, no. 9. — P. 444—446.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кухонная тэхніка
Катэгорыя:Электрамагнітнае выпраменьванне
Катэгорыя:Печы
Кардон (матэрыял)

**Кардон** ( ад ) — від плотнай паперы. Ліставы матэрыял, пераважна расліннага паходжання, маса якога складае больш за 200 грамаў на квадратны метр.

Кардон вырабляюць на кардонных машынах з выкарыстаннем кудзелістых матэрыялаў: бурай драўнянай масы, паўцэлюлозы, сульфатнай цэлюлозы, макулатуры і інш.

Кардон з макулатуры даволі трывалы, але яго паверхня не вельмі гладкая. Кардон з анучнай масы лепшы за кардон з макулатуры: ён больш гладкі і трывалы.

Па прызначэнні кардон падзяляецца на ўпаковачны, паліграфічны, будаўнічы, тэхнічны, шматслаёвы і інш.

Кардон бывае аднаслаёвым і шматслаёвым. Унутраныя пласты шматпластовага кардону звычайна адліваюць з таннейшых кампазіцый, вонкавыя пласты — з больш трывалага і дарагога валакна.

Асноўнымі характарыстыкамі кардону з’яўляюцца: грамаж (маса 1 м²), таўшчыня, вільготнасць. Да ліку спецыяльных тэхнічных паказчыкаў адносяцца: здольнасць абсарбаваць, электраізаляцыйныя ўласцівасці, дэфармацыя пры ўвільгатненні і высушванні і інш.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Папера
Катэгорыя:Упаковачныя матэрыялы
Пробліск

«**Пробліск**» — згуртаванне беларускіх савецкіх пісьменнікаў.

Назва расшыфроўвалася: «Пролетарска-сялянская беларуская літаратурная суполка». Тагачасны правапіс захоўваў О ў нядаўніх запазычаннях, цяпер там А (пралетарская).

## Гісторыя 
Узнікла ў ліпені 1927 года ў Менску. Заснавальнікамі і сябрамі былі тыя, каго ў красавіку 1927 года выключылі з «Маладняка». Далучаліся іншыя.

Ставіла за мэту тварыць «пралетарскую літаратуру», адлюстроўваць у мастацтве «будаўніцтва сацыялізму». Была нешматлікай і не мела творчай праграмы, не вяла шырокай дзейнасці. Пазней сябры вярнуліся ў «Маладняк», ліквідаваўшы суполку «Пробліск» 28 снежня 1928 года.

## Члены 
* Янка Бобрык
* Васіль Каваль
* Тодар Кляшторны
* Валерый Маракоў
* Ізраіль Плаўнік
* Янка Туміловіч

Таксама:

* Алесь Гурло
* Алесь Звонак
* Сяргей Фамін
* Мікола Хведаровіч
* Нічыпар Чарнушэвіч

і іншыя

## Гл. таксама 
* 1927 год у гісторыі літаратуры

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Літаратурныя аб’яднанні Беларусі
Катэгорыя:Беларуская літаратура XX стагоддзя
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:1927 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1928 годзе
Віктар Іванавіч Валодзін

**Віктар Іванавіч Валодзін** (нар. , Луцк, Украіна) — фізік, спецыяліст у галіне цеплатэхнікі і ядзернай энергетыкі. Доктар тэхнічных навук (1999), прафесар. Член-карэспандэнт Беларускай інжынернай акадэміі.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1971; аспірантура, спецыяльнасць «Ядзерныя энергетычныя ўстаноўкі», 1974; дактарантура, 1996).

Працаваў у Інстытуце праблем энергетыкі АН Беларусі (1971—1997); Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1997, факультэт тэхналогіі і тэхнікі лясной прамысловасці, кафедра энергазберажэння, гідраўлікі і цеплатэхнікі, прафесар, у 2002—2012 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: комплекснае даследаванне цеплавых і гідраўлічных працэсаў метадамі матэматычнага мадэлявання і вылічальнага эксперымента ў цеплаабменных апаратах; інфармацыйнае забеспячэнне энергазберажэння.

## Бібліяграфія 
* Теоретические основы комплексного теплогидравлического расчета аппаратов систем охлаждения энергетических установок : диссертация … доктора технических наук : 05.14.03 : защищена 00.00.1999 : утверждена 22.12.1999 / Володин Виктор Иванович. — Минск, 1998.
 
 

## Літаратура 
* 
* Володин Виктор Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 786.
* Валодзін Віктар Іванавіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 46.
 

Катэгорыя:Цеплатэхнікі
Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь»

**Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь»** — назва партызанскіх брыгад на тэрыторыі БССР у гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Значэнні 
* Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь» (П. М. Раманаў)
* Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь» (Я. Дз. Васюцін)
* Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь» (А. І. Валынец)
* Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь» (І. І. Уласаў, С. Ц. Конанаў,  А. М. Базылевіч)
Кляўліна

**Кляўліна** () — населены пункт (тып: чыгуначная станцыя) у Самарскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Кляўлінскага раёна і сельскага паселішча станцыя Кляўліна. Размешчана на рацэ Вялікі Чарамшан. Знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы вобласці, у межах Высокага Заволжа, у лесастэпавай зоне, пры рацэ Вялікі Чарамшан, прыкладна за 165—170 км ад Самары. Насельніцтва — 6617 чалавек (2021).

Катэгорыя:Населеныя пункты Самарскай вобласці
Елхаўка (Елхаўскі раён)

**Елхаўка** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Елхаўскага раёна Самарскай вобласці Расіі, а таксама сельскага паселішча Елхаўка. Елхаўка размешчана на поўначы Самарскай вобласці на беразе ракі Кандурча. Праз сяло праходзіць аўтадарога Ульянаўск — Самара. Насельніцтва — 3277 чалавек (2021).

Катэгорыя:Населеныя пункты Самарскай вобласці
Бальшая Чарнігаўка

**Бальшая Чарнігаўка** () — сяло ў Самарскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Бальшачарнігаўскага раёна і аднайменнага сельскага паселішча. Размешчана на беразе ракі Бальшая Глушыца за некалькі кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Чарнігаўка (на лініі Пугачоў — Чырвонагвардзеец II). Заснавана ў 1848 годзе сялянамі-перасяленцамі з Калужскай і Чарнігаўскай губерняў. Насельніцтва — 6191 чалавек (2021).

Катэгорыя:Населеныя пункты Самарскай вобласці
Чално-Вяршыны

**Чално-Вяршыны** () — сяло ў Самарскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Чално-Вяршынскага раёна. Размешчана на беразе ракі Чалнінка пры чыгуначнай станцыі Чално (на лініі Ульянаўск — Бугульма). Таксама з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Сельскага паселішча Чално-Вяршыны. Насельніцтва — 5519 чалавек (2021).

Катэгорыя:Населеныя пункты Самарскай вобласці
Бальшая Глушыца (Самарская вобласць)

**Бальшая Глушыца** () — сяло ў Самарскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Бальшаглушыцкага раёна. Размешчана на беразе ракі Вялікі Іргіз, за 40 км ад чыгуначнай станцыі Чарнігаўка (на лініі Пугачоў — Чырвонагвардзеец II).

Таксама з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Сельскага паселішча Бальшая Глушыца.

Катэгорыя:Населеныя пункты Самарскай вобласці
Акцябрскае (Акцябрскі раён)

**Акцябрскае** () — сяло ў Арэнбургскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Акцябрскага раёна і Акцябрскага сельсавета. Размешчана на беразе ракі Вялікі Юшатыр, за 2 км ад чыгуначнай станцыі 28 км на Сцерлітамакскім напрамку Паўднёва-Уральскай чыгункі.

Заснавана ў 1785 годзе сялянамі-перасяленцамі з Варонежскай, Тамбоўскай і Тульскай губерняў як Дзедава. У 1800 годзе аб’ядналася з сялом Ісаевым, стала Ісаева-Дзедавым. У 1923—1938 гадах мела статус горада і называлася Кашырынскам у гонар М. Д. Кашырына. У 1923—1927 гадах Кашырынск быў цэнтрам Кашырынскага павета Арэнбургскай губерні.

У 1938 годзе Кашырынск быў пазбаўлены статуса горада і перайменаваны ў сяло Акцябрскае ў гонар Акцябрскай рэвалюцыі 1917 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Дамбараўскі

**Дамбараўскі** () — пасёлак у Арэнбургскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Дамбараўскага раёна (з 17 студзеня 1941 года) і Дамбараўскага пассавета. Чыгуначная станцыя Прафінтэрн. Заснаваны ў 1939 годзе пры Дамбараўскім вугальным басейне, 19 верасня 1939 года атрымаў статус рабочага пасёлка. У перыяд асваення цаліны пасёлак Дамбараўскі стаў перавалачным пунктам, які прымаў грузы для першацаліннікаў не толькі Дамбараўскага, але і Адамаўскага раёнаў, для большасці новаарганізаваных саўгасаў Паўночнага Казахстана.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Партызанская брыгада «Звязда»

**Партызанская брыгада «Звязда»** — партызанская брыгада, створаная ў жніўні 1942 года на базе Горацкага атрада, аформленага ў маі 1942 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Горацкага, Дрыбінскага, Шклоўскага, Аршанскага і Дубровенскага раёнаў. На жнівень 1942 года ў брыгадзе было 620 партызан. У канцы верасня ў сувязі з абмежаванымі магчымасцямі манёўраў ва ўмовах карных аперацый брыгада была разгрупавана на невялікія групы і атрад, агульнае кіраўніцтва якімі ажыццяўлялі камандзіры групы атрадаў Дз. Ф. Вайстроў, М. І. Кітаеў.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* М. І. Іўлеў;
* Дз. Ф. Вайстроў (выконваў абавязкі).

### Камісар 
* П. Н. Савінаў

### Начальнік штаба 
* Д. І. Тамашэўскі

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі баявыя дзеянні на чыгуначным участку Орша — Крычаў. У жніўні — верасні 1942 года падарвалі 9 і абстралялі 3 эшалоны, разбурылі тэлефонна-тэлеграфную лінію Шклоў — Горкі — Дрыбін, знішчылі 17 аўтамашын. У кастрычніку 1942 — лютым 1943 года правялі 16 баёў з карнікамі. Вясной 1943 года некалькі груп улілося ў атрад, які ў красавіку 1943 перабазіраваўся ў Чавускі раён і ў чэрвені ўвайшоў у партызанскі полк «Трынаццаць» як 4-ы батальён, які ў жніўні 1943 года быў разгорнуты ў 17-ю партызанскую брыгаду.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1942 годзе
Анатоль Васілевіч Жукаў

**Анатоль Васілевіч Жукаў** (, Ленінград, Расія — ) — спецыяліст у галіне машын і механізмаў лесанарыхтовак, лясной гаспадаркі і дрэваапрацоўчых вытворчасцей. Доктар тэхнічных навук (1980), прафесар (1981).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі лесатэхнічны інстытут (1960).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1966, факультэт тэхналогіі і тэхнікі лясной прамысловасці, кафедра лясных машын і тэхналогіі лесанарыхтовак, прафесар, у 1978—1985 і 1996—2002 — загадчык кафедры, у 1986—1990 — загадчык ГНДЛ «Механізацыя лесапрамысловых працэсаў і спецыяльных транспартных сістэм»).

Навуковыя інтарэсы: распрацоўка тэарэтычных асноў праектавання лесатранспартных машын, лесапрамысловага абсталявання.

## Бібліяграфія 
* Теоретические основы выбора технических параметров и улучшения эксплуатационных свойств специальных лесных машин : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.06.02 / Жуков Анатолий Васильевич. — Ленинград, 1978.
   
 

## Літаратура 
* 
* Жуков Анатолий Васильевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 567.
* О вкладе ученых Беларуси в развитие лесопромышленного дорожно-транспортного комплекса / Н. П. Вырко, И. И. Леонович, В. Н. Лой // Труды Белорусского государственного технологического университета. Серия 2, Лесная и деревообрабатывающая промышленность. — 2010. — Вып. 18. — С. 3—8. — Из содержания: Жуков Анатолий Васильевич. — С. 5—6.
 

Катэгорыя:Машынабудаўнікі СССР
Катэгорыя:Машынабудаўнікі Беларусі
Светлы (Светлінскі раён)

**Светлы** () — пасёлак (у 1960—1999 — пасёлак гарадскога тыпу) у Арэнбургскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Светлінскага раёна і Светлінскага пассавета. Заснаваны ў 1960 годзе як апорны пункт распрацоўкі Буруктальскага радовішча нікелевых руд. Найменне пасёлак атрымаў па колькасці светлых, сонечных дзён — Арэнбургская вобласць ненашмат саступае Крыму. У пасёлку размешчана чыгуначная станцыя Рудны Клад (на лініі Орск — Рудны Клад).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Уладзімір Барысавіч Кунтыш

**Уладзімір Барысавіч Кунтыш** (нар. , в. Лапацічы, Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне цеплатэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1994), прафесар (1994). Член-карэспандэнт Міжнароднай энергетычнай акадэміі, акадэмік Міжнароднай акадэміі холаду.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі тэхналагічны інстытут цэлюлозна-папяровай прамысловасці (спецыяльнасць «Цеплатэхніка», 1963; аспірантура, спецыяльнасць «Прамысловая цеплаэнергетыка», 1969).
    
Працаваў у Архангельскім лесатэхнічным інстытуце (1964—1993, кафедра супраціўлення матэрыялаў, дацэнт), Архангельскім дзяржаўным тэхнічным універсітэце (1993—2001, кафедра прамысловай цеплаэнергетыкі, загадчык кафедры), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 2001, факультэт тэхналогіі і тэхнікі лясной прамысловасці, кафедра энергазберажэння, гідраўлікі і цеплатэхнікі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: распрацоўка энергаэфектыўных цеплаабменнікаў, кампрэсарных станцый.

## Узнагароды 
Званне «Ганаровы работнік вышэйшай прафесійнай адукацыі Расійскай Федэрацыі» (2001) і інш.

## Бібліяграфія 
* Исследование теплоообмена и его интенсификация в трубных пучках теплообменников воздушного охлаждения : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.14.05 / Кунтыш Владимир Борисович. — Санкт-Петербург, 1993.
* Тепловой и аэродинамические расчеты оребренных теплообменников воздушного охлаждения / В. Б. Кунтыш, Н. М. Кузнецов. — Санкт-Петербург, 1992.
* Effect of the Relative Interfin Distance on the Thermal Сonvective Heat Transfer in Finned Tube Bundles and on Augmenting Heat Transfer / Kuntysh V. B., Iokhvedov F. M. // Heat transfer : soviet resorces. — 1971. — Vol. 3, № 2. — P. 50—61.
  
 

## Літаратура 
* Кунтыш Уладзімір Барысавіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 53.

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Расіі
Катэгорыя:Фізікі Беларусі