open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сяргей Гаўрылавіч Шыманскі

**Сяргей Гаўрылавіч Шыманскі** (; , Сувалкаўская губерня — ) — савецкі фатограф.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Сувалкаўскай губерні (цяпер Польшча) у сям’і памочніка настаяцеля Сувалкаўскага Успенскага сабора. З 1914 па 1920 г жыў ва Уладзіміры, дзе скончыў рэальнае вучылішча. У 1922 годзе паступіў у Харкаўскі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі. Працаваў у , навучаючы бездаглядных дзяцей мастацтву фатаграфіі, догляду і рамонту фотатэхнікі. На базе гэтай камуны быў створаны знакаміты .

Некалькі гадоў правёў ва ўкраінскай навуковай экспедыцыі ў Цэнтральны Цянь-Шань. Выпусціў кнігу «Фота у падарожжы» (Масква. «Мастацтва», 1937 г.), якая была дапаможнікам па фатаграфіі для турыстаў. Удзельнічаў у Фінскай і Вялікай Айчыннай войнах. У сакавіку 1943 г. быў прызначаны спецыяльным фотакарэспандэнтам . З камандзіровак у абложаны Ленінград, на Чудское возера, у Талін, Рыгу, раён Будапешта прывозіў сотні негатываў.

З 1947 года працаваў у Галоўным упраўленні аховы помнікаў архітэктуры. Здымаў Ленінград, Мінск, Сярэднюю Азію, Прыбалтыку. Яго працы публікаваліся ў серыі «Архітэктурныя помнікі ў мастацкай фатаграфіі» (), выдаваліся наборы краявідных паштовак з яго фотаздымкамі. Пазаштатны фотакарэспандэнт часопіса «», ТАСС.

## Спасылкі 
* Сергей Гаврилович Шиманский. Музей Российской Фотографии

Катэгорыя:Фатографы XX стагоддзя
Катэгорыя:Фатографы СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскага інстытута народнай гаспадаркі
Нангкхай

**Нангкхай**  (тайск. หนองคาย) — горад на паўночным усходзе Тайланда, на рацэ Меконг, сталіца аднайменнай правінцыі. Насельніцтва горада — 35 тысяч жыхароў. Мясцовыя прадукты — тытунь, ялавічына, мяса водных буйвалаў, шоўк і тапіёка. У Нангкхаі цераз Меконг пабудаваны сумешчаны аўтамабільна-чыгуначны мост, які злучае Тайланд з Лаосам.

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Універсітэт прыкладных навук Усходняй Швейцарыі

**Універсітэт прыкладных навук Усходняй Швейцарыі** () — швейцарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у горадзе Санкт-Гален, якая складаецца з некалькіх асобных вышэйшых школ, размешчаных у розных кантонах Усходняй Швейцарыі.

## Структура 
* Санкт-Галенская вышэйшая школа
* Раперсвільская вышэйшая тэхнічная школа
* Кураўскі інстытут тэхнікі і эканомікі
* Міждзяржаўны тэхналагічны інстытут

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Швейцарыі
Катэгорыя:Санкт-Гален
Эдвард Дэвід Бёрт

**Эдвард Дэвід Бёрт** (; нар. ) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Бермудскіх астравоў. Прэм'ер-міністр Бермудскіх астравоў з 19 ліпеня 2017 года. На сённяшні дзень, самы малады прэм'ер-міністр астравоў, які ўступіў на пасаду ва ўзросце 38 гадоў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 лістапада 1978 года на Бермудскіх астравах.

Вучыўся ва універсітэце Джорджа Вашынгтона па дзвюх спецыяльнасцях у галіне фінансаў і інфармацыйных сістэм і атрымаў ступень магістра ў галіне распрацоўкі інфармацыйных сістэм.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Бермудскіх астравоў
Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Джорджа Вашынгтона
Генцкі ўніверсітэт

**Генцкі ўніверсітэт** () — бельгійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Гент. Навучанне вядзецца пераважна на нідэрландскай мове.

## Структура 
* факультэт мастацтваў і філасофіі
* Факультэт біяінжынерыі
* факультэт права
* Факультэт (дакладных) навук
* Факультэт медыцыны і медыцынскіх навук
* Інжынерна-архітэктурны факультэт
* Факультэт эканомікі і дзелавога адміністравання
* Факультэт ветэрынарнай медыцыны
* Факультэт псіхалогіі і педагагічных навук
* Факультэт фармацэўтычных навук
* Факультэт палітычных і сацыяльных навук

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Бельгіі
Катэгорыя:Гент
Васіль Лукіч Нікіцін

**Васіль Лукіч Нікіцін** (, в. Піхцяі, Віцебскі павет, Віцебская губерня, Расійская імперыя, цяпер — Віцебскі раён, Віцебская вобласць, Беларусь — ) — беларускі савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.

## Біяграфія 
У 1936 годзе скончыў Віцебскі медыцынскі тэхнікум, а ў 1940 годзе Мінскае дзяржаўнае педагагічнае вучылішча імя Н. К. Крупскай.

У гады Вялікай Айчыннай вайны, з 1942 па 1944 гады камандзір 9-й партызанскай брыгады імя Кірава. Пасля вайны працаваў на кіруючых пасадах у партыйных, савецкіх і прафсаюзных органах савецкай улады. У 1958 годзе скончыў Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС.

З 1959 па 1961 гады старшыня Парыцкага раённага выканаўчага камітэта, а з 1961 па 1963 год — Светлагорскага раённага выканаўчага камітэта.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені (двойчы)
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Медаль «Партызану Айчыннай вайны» I ступені
* Медаль «Партызану Айчыннай вайны» II ступені

## Літаратура 
* Якабсон, А. С. На чале горада і раёна / А. С. Якабсон // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі: У 2 кн. / [Уклад. П. П. Рабянок; Рэдкал.: У. Дз. Бурачонак [і інш.]; Мастак Э. Э. Жакевіч. Кн. 2. — Мн.: Беларусь, 2003. — 749, [1] с. — С. 6336. — ISBN 985-01-0255-1.

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага каледжа імя акадэміка І. П. Антонава
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага гарадскога педагагічнага каледжа
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Хаселцкі ўніверсітэт

**Хаселтскі ўніверсітэт** () — бельгійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Хаселт. Навучанне вядзецца пераважна на нідэрландскай мове.

## Структура 
* факультэт архітэктуры і мастацтваў
* факультэт эканомікі бізнесу
* факультэт інжынерных тэхналогій
* факультэт права
* факультэт медыцыны і навук аб жыцці
* факультэт рэабілітацыйных навук
* факультэт (дакладных) навук
* школа транспартных навук
* школа адукацыйных студый
* школа сацыяльных навук

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Бельгіі
Катэгорыя:Хаселт
Калаідаскі ўніверсітэт прыкладных навук

**Калаідаскі ўніверсітэт прыкладных навук** () — швейцарская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у горадзе Цюрых. 

## Структура 
* дэпартамент права
* дэпартамент эканомікі
* дэпартамент аховы здароўя
* дэпартамент музыкі
* дэпартамент прыкладной псіхалогіі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Швейцарыі
Катэгорыя:Цюрых
Універсітэт прыкладных навук і мастацтваў Заходняй Швейцарыі

**Універсітэт прыкладных навук і мастацтваў Заходняй Швейцарыі** () — швейцарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у горадзе Дэлемон.

Уключае 28 школ у кантонах Фрыбур, Жэнева, Юра, Нёўшатэль, Вале, Во і Берн. З больш чым  установа з’яўляецца другім па велічыні ўніверсітэтам прыкладных навук у Швейцарыі пасля Цюрыхскага ўніверсітэта прыкладных навук. Прапануюцца 63 праграмы для бакалаўраў і магістраў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Швейцарыі
Брусельскі вольны ўніверсітэт (1970)

**Брусельскі вольны ўніверсітэт** () — бельгійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Брусель. Навучанне вядзецца пераважна на нідэрландскай мове.

У Бруселі сёння ёсць два ўніверсітэты, назвы якіх азначаюць у перакладзе «Брусельскі вольны ўніверсітэт»: франкамоўны () і нідэрландамоўны (). Ніводзін з іх не выкарыстоўвае англійскі пераклад сваёй назвы ў якасці міжнароднага найменавання для пазбягання блытаніны.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт утварыўся ў выніку расколу ў 1970 годзе адзінага да гэтага Брусельскага вольнага ўніверсітэта, які ў сваю чаргу быў заснаваны ў 1834 годзе фламандскім юрыстам П’ерам-Тэадорам Ферхагенам. Ён хацеў заснаваць незалежны ад дзяржавы і царквы універсітэт, дзе б панавала акадэмічная свабода. Адпаведна, універсітэт з’яўляецца плюралістычным — ён адкрыты для ўсіх студэнтаў на аснове роўнасці незалежна ад іх ідэалагічнага, палітычнага, культурнага або сацыяльнага паходжання — і кіруецца з дапамогай дэмакратычных структур, што азначае, што ўсе ягоныя члены — ад студэнтаў да прафесароў — удзельнічаюць у працэсах прыняцця рашэнняў.

ВНУ арганізавана ў 8 факультэтах, якія выконваюць тры цэнтральныя місіі ўніверсітэта: адукацыя, даследаванні і служэнне грамадству. Універсітэт дае адукацыю бакалаўрскага, магістарскага і доктарскага ўзроўняў каля 8 000 студэнтам і 1 000 аспірантам. Гэта таксама моцны даследчыцкі цэнтр, што ставіць яго на 189-ю пазіцыю сярод універсітэтаў па ўсім свеце. Яго навуковыя артыкулы ў сярэднім цытуюцца часцей, чым артыкулы любога іншага фламадскага ўніверсітэта.

## Структура 
* Факультэт права і крыміналістыкі
* Факультэт сацыяльных навук і бізнес-школа
* Факультэт псіхалогіі і педагагічных навук
* Факультэт (дакладных) і біяінжынерных навук
* Факультэт медыцыны і фармацыі
* Факультэт мастацтваў і філасофіі
* Факультэт інжынерыі
* Факультэт фізічнага выхавання і фізіятэрапіі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Бельгіі
Катэгорыя:Брусель
Брусельскі вольны ўніверсітэт (1834)

**Брусельскі вольны ўніверсітэт** () — бельгійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Брусель. Навучанне вядзецца пераважна на французскай мове.

У Бруселі сёння ёсць два ўніверсітэты, назвы якіх азначаюць у перакладзе «Брусельскі вольны ўніверсітэт»: франкамоўны () і нідэрландамоўны (). Ніводзін з іх не выкарыстоўвае англійскі пераклад сваёй назвы ў якасці міжнароднага найменавання для пазбягання блытаніны.

## Гісторыя 
Калі Бельгійская дзяржава была ўтворана ў 1830 годзе дзевяццю правінцыямі, якія аддзяліліся ад Каралеўства Нідэрландаў, у ёй было тры дзяржаўныя ўніверсітэты ў Генце, Льежы і Лёвене, але ніводнага ўніверсітэта ў новай сталіцы — Бруселі. Паколькі ўрад не жадаў фінансаваць новы дзяржаўны ўніверсітэт, група масонаў і інтэлектуалаў на чале з П’ерам-Тэадорам Верхагенам і Агюстам Баронам прапанавалі стварыць прыватны ўніверсітэт, што было дазволена Канстытуцыяй Бельгіі. Пасля таго, як у 1834 годзе Каталіцкая царква спансавала заснаванне Мехлінскага каталіцкага ўніверсітэта, 20 лістапада 1834 года адкрыўся Бельгійскі вольны ўніверсітэт. У 1836 годзе ён змяніў назву на сучасную.

З 1935 года некаторыя курсы выкладаліся як на французскай, так і на нідэрландскай мовах. Пачынаючы з 1963 года, усе факультэты прапаноўвалі курсы на абедзвюх мовах. У кастрычніку 1969 года, неўзабаве пасля моўнай спрэчкі ў Лёвенскім каталіцкім універсітэце, французская і нідэрландская грамады ўніверсітэта падзяліліся на дзве розныя ВНУ. З актам ад 28 мая 1970 года яны афіцыйна сталі двума асобнымі юрыдычнымі, адміністрацыйнымі і навуковымі суб’ектамі.

## Структура 
* Інстытут еўрапейскіх студый
* Міжфакультэцкая біяінжынерная школа
* Школа грамадскага здароўя
* Вышэйшы інстытут фізкультуры і кінезіятэрапіі
* Інстытут навук аб працы
* Інстытут статыстыкі і аператыўных даследаванняў
* Інстытут астраноміі і астрафізікі
* Школа эканомікі і менеджменту

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Бельгіі
Катэгорыя:Брусель
Баранаўка (Злынкаўскі раён)

**Баранаўка** () — вёска ў Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Спірыдонавабудскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Узгадваецца з XVIII стагоддзя як рудня; да Першага падзелу ўваходзіла ў склад Рэчы Паспалітай. Пазней — у Магілёўскай (з 1919 — Гомельскай) губерні, у тым ліку з 1861 года — у складзе Стараюркавіцкай воласці Гомельскага павета. Была ў парафіі вёскі Старыя Юркавічы. З 1877 года дзейнічаў дзёгцярны завод Азбеля.

З 1923 года ў Чуравіцкай воласці Навазыбкаўскага павета; у 1929—1932 у Чуравіцкім раёне, у 1932—1939 і 1959—1988 — у Навазыбкаўскім; у 1939—1959 і з 1988 года па цяперашні час — у Злынкаўскім раёне.

У 1920—2005 гадах у складзе Кажаноўскага сельсавета (у 1954—1959 часова ў Петрацінскім сельсавеце).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Злынкаўскага раёна
Спіс жонак губернатараў Гродзенскай губерні

thumb|left|120px|Герб Гродзенскай губерні
Гэта няпоўны спіс жонак губернатараў Гродзенскай губерні.

Губернатарская жонка не мела афіцыйнай службовай пасады, але звычайна прымала дастаткова актыўны самастойны ўдзел у грамадскім жыцці і ўплывала на розныя яго аспекты. Яна задавала моду, займалася дабрачыннасцю, узначальвала гурткі, камітэты і іншыя грамадскія аб’яднанні гарадскіх жанчын.

## Жонкі губернатараў Гродзенскай губерні 
Катэгорыя:Гродзенская губерня
Катэгорыя:Гродзенскія губернатары
Катэгорыя:Жанчыны Расійскай імперыі
Выдрэйскі сельсавет

**Выдрэ́йскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лёзненскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Вялікая Выдрэя.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Высачанскага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Малая Выдрэя. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Высачанскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года сельсавет у складзе Лёзненскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Вялікая Выдрэя. 23 лістапада 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Стасеўскага (8 населеных пунктаў: Вялікая Выдрэя, Малая Выдрэя, Станцыя Выдрэя, Клімчонкі, Мерзлякова, Пагосцішча, Хамяны і Чыкаўшчына) і Дабрамысленскага (3 населеныя пункты: вёскі Бор, Мар’янова і Рэчкі) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 11 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лёзненскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Высачанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Азярышча (Злынкаўскі раён)

**Азярышча** () — пасёлак у Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Спірыдонавабудскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Згадваецца з 1920-х гадоў; да Вялікай Айчыннай вайны пераважала ўкраінскае насельніцтва.

У 1920—2005 гадах у складзе Карпілаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Злынкаўскага раёна
Універсітэт прыкладных навук Паўночна-Заходняй Швейцарыі

**Універсітэт прыкладных навук Паўночна-Заходняй Швейцарыі** () — швейцарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у кантоне Ааргау. 

## Структура 
* школа прыкладной псіхалогіі
* школа архітэктуры, будаўніцтва і геаматыкі
* школа мастацтва і дызайну 
* школа навук аб жыцці
* школа музыкі 
* школа адукацыі 
* школа сацыяльнай працы 
* школа прыкладных навук 
* школа эканомікі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Швейцарыі
Катэгорыя:Ааргау
Фёдараўка (Злынкаўскі раён)

**Фёдараўка** () — вёска ў Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дзяніскавіцкага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. Аднак да Вялікай Айчыннай вайны пераважала ўкраінскае насельніцтва.

З 1923 года ў Чуравіцкай воласці Навазыбкаўскага павета; у 1929—1932 у Чуравіцкім раёне, у 1932—1939 і 1959—1988 — у Навазыбкаўскім; у 1939—1959 і з 1988 года па цяперашні час — у Злынкаўскім раёне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Злынкаўскага раёна
Губернатары Гродзенскай губерні

**Губернатар Гродзенскай губерні** — кіраўнік губерні ў складзе Расійскай імперыі, які валодаў адміністрацыйнай, судовай, ваеннай, фінансавай і палітычнай уладай. Губернатар прызначаўся імператарам згодна з дакладам міністра ўнутраных спраў з асоб, якія належалі вышэйшым колам дваранства. Губернатар з’яўляўся старшынёй губернскага праўлення, статыстычнага камітэта і губернскіх прысутнасцяў. Ён таксама быў старшынёй або членам каля 20 розных губернскіх камісій і камітэтаў.

На працягу існавання губерні гродзенскімі губернатарамі і выконваючымі іх абавязкі былі 36 чалавек, якія ў большасці сваёй з’яўляліся выхадцамі карэнных расійскіх губерняў: Разанскай, Наўгародскай, Пецярбургскай, Цвярской, Калужскай, Кастрамской і інш. Большасць з губернатараў былі праваслаўныя, але таксама сярод іх быў адзін ахрышчаны яўрэй (), трое вызнавалі каталіцтва (С. Ф. Урсын-Нямцэвіч, М. Т. Бутаўт-Андрайковіч і ), яшчэ трое — лютэранства (, В. В. Валь і ), а  вызнаваў англіканства.

Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года губернскія праўленні і пасады губернатараў былі ліквідаваныя, наўзамен іх уводзіліся пасады губернскіх камісараў Часовага ўрада.

Калі кіраванне губерняй прыйшлося па большай частцы на наступнага кіраўніка, то вылучаецца яго колерам і наадварот.

## Гродзенская губерня 
## Гл. таксама 
* Спіс жонак губернатараў Гродзенскай губерні

## Каментарыі 
## Літаратура 
* 
* 
* Butautas R: Po Žemaitijos dangum. Издательство Гедиминас. Вильнюс 2007, ISBN 9986-9300-7-3

*
Катэгорыя:Гродзенская губерня
Паўлаўка (Злынкаўскі раён)

**Паўлаўка** () — пасёлак у Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Злынкоўскага гарадскога паселішча.

## Гісторыя 
Вядома з другой паловы XIX ст. як хутар. У Навазыбкаўскім павеце Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі да 1917 года.

У складзе Гомельскай губерні (1919-26), Бранскай губерні (1926-29), Заходняй вобласці (1929-37), Арлоўскай вобласці (1937-44) РСФСР.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Злынкаўскага раёна
Брусельскі вольны ўніверсітэт

**Брусельскі вольны ўніверсітэт** — вышэйшая навучальная ўстанова ў Бруселі (Бельгія).

## Гэтую назву маюць 
* Брусельскі вольны ўніверсітэт — універсітэт з пераважна французскай мовай навучання, заснаваны ў 1834 годзе.
* Брусельскі вольны ўніверсітэт — універсітэт з пераважна нідэрландскай мовай навучання, які выдзеліўся са старэйшага аднайменнага ўніверсітэта ў 1970 годзе.
Дабрынька (Злынкаўскі раён)

**Дабрынька** () — пасёлак у Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Рогаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Узнік у пачатку XX стагоддзя; першапачаткова ўваходзіў у Альхоўскі сельсавет.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Злынкаўскага раёна
Удонтхані

**Удонтхані**  (тайск. อุดรธานี) — сталіца аднайменнай правінцыі на паўночным усходзе Тайланда, насельніцтва каля 250 тыс. чалавек. Прыкладна за 50 км ад лаоскай мяжы і 560 км на паўночны ўсход ад Бангкока, на рацэ Мэнамлуанг, прытоку Меконга. Удонтхані звязаны чыгункай з Бангкокам, у горадзе ёсць аэрапорт для ўнутраных рэйсаў.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Тайланда
Удонтхані (правінцыя)

**Удонтхані** (тайск. อุดรธานี) — правінцыя ў Тайландзе. Знаходзіцца ў рэгіёне Ісан на паўночным усходзе краіны. Мяжуе з правінцыямі Нангкхай (на поўначы), Саканакхон (на ўсходзе), Каласін (на паўднёвым усходзе), Кханкэн (на паўднёвым захадзе), Нангбуалампху (на захадзе) і Лей (на паўночным захадзе). Плошча правінцыі — 11730 км². Адміністрацыйны цэнтр — горад Удонтхані.

Насельніцтва правінцыі — 1572300 чалавек (2014).

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Кханкэн

**Кханкэн** (тайск. ขอนแก่น) — горад, цэнтр аднайменнай правінцыі на паўночным усходзе Тайланда (рэгіён Ісан). Насельніцтва — каля 121 тысяч чалавек (2006). Адзін з найбуйнейшых гарадоў Тайланда. Кханкэн размешчаны на краі неўрадлівай раўніны карставага паходжання, плато Карат і ўрадлівай мясцовасці на поўнач ад яе. Ад Бангкока да Кханкэна па прамой 380 км, па дарозе 449 км. У горадзе ёсць аэрапорт. Праз Кханкэн праходзіць чыгуначная лінія, якая злучае Бангкок з лаоскай мяжой. Горад злучаны з усімі буйнымі гарадамі паўночнага ўсходу Тайланда рэгулярнымі аўтобуснымі маршрутамі.

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Пензенская губерня

**Пензенская губерня** — адміністрацыйная адзінка ў складзе Расійскай імперыі, РСФСР і СССР у 1796—1797 і 1801—1928 гадах. Губернскі цэнтр — Пенза.

## Гісторыя 
12 снежня 1796 года Пензенскае намесніцтва было пераўтворана ў Пензенскую губерню, у яе ўвайшла таксама частка ліквідаванага Саратаўскага намесніцтва.

31 снежня 1796 года Пензенская губерня была падзелена на 10 паветаў (уключаючы частку скасаванай Саратаўскай губерні).

5 сакавіка 1797 года Пензенская губерня пераназвана ў Саратаўскую. 11 кастрычніка 1797 года былую Пензенскую губерню загадана было падзяліць паміж суседнімі губернямі.

З 1797 па 1801 год Пензенская губерня была скасавана.

9 верасня 1801 года Пензенская губерня адноўлена ў межах да 11 кастрычніка 1797 года.

## Адміністрацыйны падзел 
Пасля аднаўлення Пензенскай губерні ў 1801 годзе ў яе склад увайшло 10 паветаў і гэты падзел захоўваўся да 1918 года:
# Гарадзішчанскі
# Інсарскі
# Керанскі
# Краснаслабодскі
# Макшанскі
# Нараўчацкі
# Ніжнеломаўскі
# Пензенскі
# Саранскі
# Чамбарскі
Ісан (рэгіён)

**Ісан** (тайск. ภาคอีสาน) — рэгіён на паўночным усходзе Тайланда, уключае 20 правінцый краіны.

## Геаграфія 
Плошча — каля 170 тыс. км². Ісан абмежаваны з поўдня Камбоджай, з усходу і з поўначы — Лаосам. На захадзе рэгіён аддзяляецца ад астатняй часткі краіны горнымі хрыбтамі Пхетчабун і Санкамбенг. Асноўная частка Ісана — плато Карат з сярэдняй абсалютнай вышынёй каля 200 м. Найбуйнейшыя рэкі — Мун, Чы і Сангкхрам (басейн Меконга).

Клімат рэгіёну — трапічны, у гарах — субтрапічны. Сярэднямесячная тэмпература — ад +19 °C зімой да +30 °C летам. У горных раёнах вельмі рэдка фіксаваліся тэмпературы ніжэй за нуль (абсалютны мінімум — −1,4 ° C). Ападкі — ад 1200 да 2000 мм у год, большасць дажджоў прыпадае на вільготны сезон (май-кастрычнік).

Ісан большую частку пакрыты вільготнымі трапічнымі лясамі, многія тэрыторыі з’яўляюцца ахоўнымі рэзерватамі.

Катэгорыя:Рэгіёны Тайланда
Чы (рака)

**Чы** () — рака ў Паўночна-Усходнім Тайландзе. Плошча вадазборнага басейна — 9300 км². Вытокі ракі знаходзяцца ў гарах Пхетчабун, далей рака працякае па плато Карат на ўсход, дзе ўпадае ў раку Мун недалёка ад Меконга.

Даўжыня ракі — 765 км. Не лічачы прымежных рэк Салуіна і Меконга, гэта самая доўгая рака Тайланда.

Катэгорыя:Рэкі Тайланда
Катэгорыя:Басейн Меконга
Кханкэн (правінцыя)

**Кханкэн** (тайск. ขอนแก่น) — правінцыя (чангват) Тайланда, размешчаная на паўночным усходзе краіны. Плошча — 10 886,0 км², насельніцтва — 1 735 096 чалавек (2010; 5-е месца). Адміністрацыйны цэнтр — горад Кханкэн. Буйны паўночна-ўсходні рэгіён, які размясціўся на плато Карат, і знаходзіцца каля 380 кіламетраў на паўночны ўсход ад Бангкока — сталіцы Тайланда.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Лей (горад)

**Лей** (тайск. เลย) — горад у Тайландзе, сталіца аднайменнай правінцыі. Горад знаходзіцца за 545 км на паўночны ўсход ад Бангкока і 150 км на захад ад Удонтхані. Размешчаны на левым беразе ракі Лей. Насельніцтва горада — 21906 чалавек (2015). Шчыльнасць насельніцтва — 1765 чал./км².

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Фошнае

**Фошнае** () — вёска ў Краснагорскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Калюдаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснагорскага раёна (Бранская вобласць)
Лей (правінцыя)

**Лей** (тайск. เลย) — правінцыя ў Тайландзе. Знаходзіцца ў рэгіёне Ісан. Размяшчаецца на паўночным усходзе Тайланда на мяжы з Лаосам. Правінцыя падзелена на 14 раёнаў (ампхэ). Асноўны даход правінцыі прыносіць сельская гаспадарка — пераважна, вырошчванне розных збожжавых культур: арэхаў макадаміі, маракуі і аравійскай кавы ў высакагор’і, бананаў, кунжуту і каучуку ў далінах.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Лей

**Лей**:

## Прозвішча 
* Вілі Лей — нямецкі даследчык, папулярызатар навукі
* Роберт Лей — нямецкі дзяржаўны дзеяч

## Тапонім 
* Лей (горад)
* Лей (правінцыя)
* Лей (Сардзінія)

## Іншае 
* Малдаўскі лей
* Румынскі лей
Танентаўнджы

**Танентаўнджы** — горны хрыбет на захадзе Тайланда і часткова ў М’янме.

Працягласць хрыбта — каля 500 км. Максімальная вышыня — 2079 м. Хрыбет складзены пераважна гранітамі, вапнякамі і пясчанікамі. Раздзелены глыбокімі падоўжнымі далінамі на паралельна выцягнутыя горныя масівы (асабліва на захадзе і паўднёвым захадзе). На тэрыторыі хрыбта растуць лістападныя трапічныя лясы з прымешкай ціка, вышэй за 1200 м — участкі цвёрдалістых вечназялёных лясоў. У заходніх адгор’ях маюцца радовішчы цынкавых і вальфрамавых руд.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Горы Тайланда
Катэгорыя:Горы М’янмы
Катэгорыя:Горныя хрыбты Азіі
Пётр Васільевіч Загорскі

**Пётр Васільевіч Загорскі** (, в. Крацэвічы, Барысаўскі раён, Барысаўская акруга, Беларуская ССР (цяпер — Барысаўскі раён, Мінская вобласць, Беларусь — ) — беларускі савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.

## Біяграфія 
У гады Вялікай Айчыннай вайны прымаў удзел у савецкім партызанскім руху на Беларусі. З 1943 года — партызан атрада імя Варашылава партызанскай брыгады імя Панамарэнкі.

Пасля вайны працаваў на партыйнай рабоце ў Гомельскім абкоме, Рэчыцкім, Светлагорскім райкоме КПБ, намеснікам дырэктара завода зборнага жалезабетону.

З 1965 па 1966 гады старшыня Светлагорскага раённага выканаўчага камітэта.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені
* Ордэн «Знак Пашаны»

## Літаратура 
* *Якабсон, А. С.* На чале горада і раёна / А. С. Якабсон // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі: У 2 кн. / [Уклад. П. П. Рабянок; Рэдкал.: У. Дз. Бурачонак [і інш.]; Мастак Э. Э. Жакевіч. Кн. 2. — Мн.: Беларусь, 2003. — 749, [1] с. — С. 635. — ISBN 985-01-0255-1.

## Спасылкі 
* 
* Загорский Петр Васильевич // Праект «Память народа»

Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Крынкаўскі сельсавет (Лёзненскі раён)

**Кры́нкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лёзненскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Крынкі.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Высачанскага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — станцыя Крынкі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Высачанскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года сельсавет у складзе Лёзненскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Круг. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Высачанскага сельсавета, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Крынкі.
1 красавіка 1960 года ў склад сельсавета з Дабрамысленскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Бор, Мар’янова і Рэчкі), 17 ліпеня 1964 года са Стасеўскага сельсавета — 8 населеных пунктаў (Вялікая Выдрэя, Клімчонкі, Малая Выдрэя, Мерзлякова, Пагосцішча, Хамяны і Чыкаўшчына і чыгуначная станцыя Выдрэя). 9 ліпеня 1965 года ў склад сельсавета з Бабінавіцкага сельсавета перададзены 9 населеных пунктаў (Асіпова, Вялікія Калінавічы, Кучыншчына, Малыя Калінавічы, Ордзеж, Рудакі, Салаўёва, Сасновая Наспа і Шніткі). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Крынкаўскага сельсавета 46 населеных пунктаў. 21 сакавіка 2008 года скасавана вёска Старына.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2117 чалавек, з іх 87,9 % — беларусы, 10,7 % — рускія, 0,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1890 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Высачанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Нан

**Нан** (тайск. น่าน) — горад на поўначы Тайланда, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Насельніцтва — 20 413 чалавек (2005). Горад размешчаны недалёка ад мяжы з Лаосам на правым беразе ракі Нан. З Бангкокам, размешчаным за 670 км на поўдзень, горад звязваюць авіярэйсы чатыры разы на тыдзень. З суседнімі гарадамі існуюць рэгулярныя аўтобусныя зносіны. У горадзе дзейнічае музей, захаваліся старажытныя будынкі, у тым ліку старыя ваты і гарадская сцяна.

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Новая Масква (Краснагорскі раён)

**Новая Масква** () — пасёлак у Краснагорскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Краснагорскага гарадскога паселішча.

## Зноскі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснагорскага раёна (Бранская вобласць)
Нан (правінцыя)

**Нан** (тайск. น่าน) — правінцыя (чангват) на поўначы Тайланда. Адміністрацыйны цэнтр — горад Нан. Нан знаходзіцца ў горнай мясцовасці. Найвышэйшы пункт ляжыць на вышыні 2079 м над узроўнем мора. Правінцыя ляжыць за 670 км на поўнач ад сталіцы Тайланда Бангкока. Клімат — субэкватарыяльны, але не такі гарачы, як у іншых частках краіны.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Нан (рака)

**Нан** (тайск. แม่น้ำน่าน) — рака ў Тайландзе, адзін з вытокаў ракі Менам-Чао-Прая. Нан бярэ пачатак у аднайменнай правінцыі каля мяжы з Лаосам, далей цячэ ў паўднёвым і паўднёва-паўднёва-заходнім кірунку па правінцыях Утарадыт, Пхітсанулак і Пхічыт. У правінцыі Накхонсаван Нан зліваецца з ракой Пінг, утвараючы раку Менам-Чао-Прая.

Даўжыня ракі — 390 км, плошча басейна — 57 947 км². Галоўны прыток — рака Іом, астатнія прытокі малыя. У правінцыі Пхітсанулак на рацэ распаўсюджаны дамы-лодкі.

Клімат на ўсім працягу ракі трапічны з павышаным увільгатненнем. Улетку тэмпература часта перавышае +40 °C, у халодны перыяд можа ўначы зніжацца да +15 °C і ніжэй.

Якасць вады пасля развіцця гарадоў на рацэ пагаршаецца. Таксама назіраецца неспрыяльная бактэрыялагічная абстаноўка. У 1976—1985 гадах у правінцыі Пхітсанулак у якасці ірыгацыйнага праекта была пабудавана дамба.

Катэгорыя:Рэкі Тайланда
Катэгорыя:Басейн Паўднёва-Кітайскага мора
Пінг (рака)

**Пінг** — рака на паўвостраве Індакітай, на паўночным захадзе Тайланда, правы прыток найбуйнейшай ракі краіны — Менам-Чао-Прая.

Свой пачатак бярэ ў паўночна-ўсходняй частцы горнага хрыбта Танэнтаўнджы, на поўначы Тайланда. У ніжнім цячэнні працякае па Менамскай нізіне. На рацэ знаходзяцца гарады Чыянгмай, Так, Лампхун, Накхонсаван і Кампхэнгпхет. Найбуйнейшы прыток (левы) — рака Ванг. Вышэй вусця Ванга ў 1966 годзе было пабудавана вадасховішча даўжынёй больш за 100 км, гідравузел Бхумібол з плацінай вышынёй 154 м і ГЭС магутнасцю каля 500 МВт.

Рака найбольш паўнаводная з красавіка па лістапад — у перыяд мусонных дажджоў, воды ракі выкарыстоўваюцца ў ірыгацыйным земляробстве (рысаводства).

Плошча басейна ракі — 33 896 км², а з галоўным прытокам — ракой Ванг — 44 688 км². Даўжыня ракі 569 км (каля 800 км з прытокамі). Каля ракі размешчаны аднайменны нацыянальны парк.

Катэгорыя:Рэкі Тайланда
Катэгорыя:Басейн Паўднёва-Кітайскага мора
Іом (рака)

**Іом** (тайск. ยม) — рака ў Тайландзе. Бярэ свой пачатак на нагор’і Фіпанам, у паўночнай правінцыі Пхаяу, пасля чаго працякае ў паўднёвым кірунку па Менамскай нізіне, дзе ўпадае ў раку Нан. Агульная плошча вадазборнага басейна складае каля 55 тыс. км²; даўжыня — каля 600 км; расход вады — каля 430 м³/с.

Катэгорыя:Рэкі Тайланда
Катэгорыя:Басейн Паўднёва-Кітайскага мора
Яўген Яфімавіч Савасценка

**Яўген Яфімавіч Савасценка** (, в. Стаўбун, Беларуская ССР, цяпер Веткаўскі раён, Гомельская вобласць, Беларусь — ) — беларускі савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.

## Біяграфія 
У 1954 годзе скончыў Маскоўскі педагагічны інстытут. Працаваў у партыйных, савецкіх і гаспадарчых органах Гомельскай вобласці.

З 1966 па 1967 гады старшыня Светлагорскага раённага выканаўчага камітэта.

У 1978—1983 гадах быў першым сакратаром Гомельскага гаркама КПБ.

У 1970 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут, а ў 1982 годзе — Маскоўскую акадэмію грамадскіх навук.

## Узнагароды 
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971, 1973)
* Ордэн Дружбы народаў

## Літаратура 
* Якабсон, А. С. На чале горада і раёна / А. С. Якабсон // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі: У 2 кн. / [Уклад. П. П. Рабянок; Рэдкал.: У. Дз. Бурачонак [і інш.]; Мастак Э. Э. Жакевіч. Кн. 2. — Мн.: Беларусь, 2003. — 749, [1] с. — С. 636. — ISBN 985-01-0255-1.

Катэгорыя:Першыя сакратары Гомельскага гаркама КПБ
Катэгорыя:Выпускнікі БНТУ
Ваенны пераварот у Буркіна-Фасо (студзень 2022)

**Ваенны пераварот у Буркіна-Фасо** — ваенны пераварот, здзейснены ў студзені 2022 года ўзброенымі сіламі Буркіна-Фасо. У выніку падзей зрынуты прэзідэнт краіны Рок Кабарэ.

## Перадгісторыя
У 2014 годзе ў Буркіна-Фасо адбылося паўстанне, падчас якога быў скінуты Блез Кампаарэ — прэзідэнт, што кіраваў краінай з 1987 года. У 2015-м дзяржаву ўзначаліў Рок Марк Крысціян Кабарэ. 

У лістападзе 2021 года пасля таго, як тэрарысты забілі 49 вайскоўцаў і 4 мірных жыхароў ля залатой шахты на поўначы краіны, у Буркіна-Фасо ўспыхнулі масавыя пратэсты. Пратэстоўцы выказвалі незадаволенасць недастатковым узроўнем бяспекі і недастатковым забеспячэннем Узброеных Сіл харчаваннем. У выніку пратэстаў з пасады сышоў прэм’ер-міністр Ласіна.

19 студзеня 2022 года ў Буркіна-Фасо быў абмежаваны доступ да сацыяльнай сеткі Facebook, якую ўлады назвалі «адным з інструментаў дэстабілізацыі ў краіне». Таксама з’явіліся паведамленні аб перабоях у рабоце Інтэрнэту. Улады назвалі тое, што адбылося «актамі дэманстрацыі незадаволенасці з боку вайскоўцаў».

23 студзеня з’явіліся паведамленні аб перабоях у рабоце мабільнай сувязі і Інтэрнэту ў краіне. Быў уведзены каменданцкі час, які дзейнічаў з 20:00 па 05:30. Пратэсты пачаліся і ў іншых гарадах краіны, а грамадзянскія пратэстоўцы заявілі аб салідарнасці з ваеннымі. СМІ паведамілі аб тым, што сям’я прэзідэнта пакінула краіну. Армейцы таксама вызвалілі асуджанага за спробу перавароту ў 2015 годзе генерала Жыльбэра Д’ендэрэ. 

24 студзеня прэзідэнт Буркіна-Фасо размясціў у сваім Twitter наступнае паведамленне:

Прэзідэнт не ўдакладніў сваё месцазнаходжанне.

## Наступствы 
Новы рэжым не змог ліквідаваць праблему з радыкаламі і нават саступіў некаторыя тэрыторыі джыхадзістам і іншым баевікам. 30 верасня 2022 года ў Буркіна-Фасо адбыўся новы ваенны пераварот, у выніку якога часовы прэзідэнт Поль-Анры Сандаага Даміба быў скінуты. Яго места заняў Ібрагім Траорэ.

## Зноскі 
Катэгорыя:Студзень 2022 года
Катэгорыя:Падзеі 24 студзеня
Катэгорыя:2022 год у палітыцы
Катэгорыя:Дзяржаўныя перавароты
Катэгорыя:Канфлікты 2022 года
Забор’е (Краснагорскі раён)

**Забор’е** () — сяло ў Краснагорскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Макарыцкага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай сяло абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала сяло разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснагорскага раёна (Бранская вобласць)
Іван Самойлавіч Бражнык

**Іван Самойлавіч Бражнык** (, в. Санжара-Цернаватка, Палтаўская губерня, Украінская Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка (цяпер — Сахноўшчынскі раён, Харкаўская вобласць, Украіна — ) — беларускі савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.

## Біяграфія 
У 1944 годзе скончыў Чкалаўскае ваенна-авіяцыйнае вучылішча, пасля чаго да 1946 года працаваў лётчыкам-інструктарам. З 1946 па 1949 гады працаваў пілотам Брэсцкага, Мазырскага авіяатрадаў грамадзянскага паветранага флоту.

У 1958 годзе скончыў Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПБ. Займаў кіруючыя пасады ў гаспадарчых і партыйных органах Мазыра, Калінкавіч, Жыткавіч Гомельскай вобласці.

З 1967 па 1974 гады старшыня Светлагорскага раённага выканаўчага камітэта. У 1974 годзе абраны старшынёй Гомельскага абласнога камітэта прафсаюза працаўнікоў дзяржаўных устаноў.

## Узнагароды 
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ордэн «Знак Пашаны»

## Літаратура 
* Якабсон, А. С. На чале горада і раёна / А. С. Якабсон // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі: У 2 кн. / [Уклад. П. П. Рабянок; Рэдкал.: У. Дз. Бурачонак [і інш.]; Мастак Э. Э. Жакевіч. Кн. 2. — Мн.: Беларусь, 2003. — 749, [1] с. — С. 635. — ISBN 985-01-0255-1.

Катэгорыя:Выпускнікі Арэнбургскага вышэйшага ваеннага авіяцыйнага Чырванасцяжнага вучылішча лётчыкаў імя І. С. Палбіна
Сафіеўка (Злынкаўскі раён)

**Сафіеўка** () — пасёлак у Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Рогаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Згадваецца з сярэдзіны XIX ст., спачатку як хутар з тартаком. У 1877 годзе ўладкавана запалкавая фабрыка. Уваходзіла ў Навазыбкаўскі павет Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі да 1917 года.

У складзе Гомельскай губерні (1919-26), Бранскай губерні (1926-29), Заходняй вобласці (1929-37), Арлоўскай вобласці (1937-44) РСФСР.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Злынкаўскага раёна
Інтханон

**Інтханон** — гара ў правінцыі Чыянгмай, найвышэйшы пункт Тайланда, уяўляе сабой гранітны баталіт. Вышыня над узроўнем мора — 2559 м, па іншых дадзеных — 2565 м. Гара раней была вядомая як Дойлуанг. У 1954 годзе на тэрыторыі каля гары для захавання лясоў і фаўны быў створаны нацыянальны парк, плошчу якога ў 1972 і 1975 гадах пашырылі да 482,40 км². У гонар 60-годдзя караля Тайланда Рамы IX і пазней каралевы ў 1987 і 1992 гадах на схілах гары былі пабудаваны два храмы.

Катэгорыя:Горы Тайланда
Навазыбкаўская гарадская акруга

**Навазыбкаўская гарадская акруга** () — муніцыпальнае ўтварэнне (гарадская акруга) на паўднёвым захадзе Бранскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Навазыбкаў.

## Геаграфія 
Плошча гарадской акругі — 1029,97 км². Размешчана на захадзе Бранскай вобласці.

Мяжуе:
* на поўначы з Гардзееўскім і Краснагорскім раёнамі Бранскай вобласці;
* на захадзе з Добрушскім і Веткаўскім раёнамі Гомельскай вобласці Беларусі;
* на ўсходзе з Клінцоўскім раёнам Бранскай вобласці;
* на поўдні з Клімаўскім і Злынкаўскім раёнамі Бранскай вобласці.

Асноўныя рэкі — Іпуць, Вага, Карна.

## Гісторыя 
Гарадская акруга ўтворана 10 чэрвеня 2019 года ў выніку аб’яднання ўсіх скасаваных сельскіх паселішчаў Навазыбкаўскага муніцыпальнага раёна і гарадской акругі горада Навазыбкава, якая не ўваходзіла ў яго склад.

## Транспарт 
 Бранск — Навазыбкаў — мяжа Рэспублікі Беларусь — Кобрын

## Славутасці 
* Манастыр Св. Мікалая ў в. Каташын.
* Сядзібна-паркавы комплекс Муханавых у в. Любін Хутар.
* Царква Св. Тройцы ў в. Стары Крывец.
* Царква Успення Прасв. Багародзіцы ў в. Свяцк.
* Царква Св. Сергія Раданежскага ў в. Унукавічы (Раданежскае).

## Гл. таксама 
* Літвіны Севершчыны

## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Бранскай вобласці

Катэгорыя:Муніцыпальныя ўтварэнні Расіі
Нясвоеўка

**Нясвоеўка** () — вёска ў Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Да Лютаўскай рэвалюцыі вёска ў складзе Суражскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года вёска абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі, але не была падкантрольная ёй.

25 сакавіка  1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад Гомельскай губерні РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.

З 1929 па 1937 гады ў Заходняй вобласці, да 1944 года ў складзе Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшла ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Верашчацкага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Навазыбкаўскай гарадской акругі
Андрэас Кромер

**Андрэас (Андрэй) Кромер** (1-я пал. XVІІ стагоддзя — пасля 1649) — беларускі архітэктар нямецкага паходжання, які працаваў на беларускіх землях у XVII стагоддзі ў стылі барока.

## Творчасць 
 ў 1871 годзе.]]
У канцы 1640-х гадоў па праекце архітэктара А. Кромера пачалося будаўніцтва мураваных будынкаў праваслаўнага жаночага  ў Мінску. Яно не было скончана з-за ваенных дзеянняў, а пазнейшая пабудова вялася па праекце іншага архітэктара.

У 1647—1649 гадах у Мінску ўзвёў мураваны касцёл у гонар Святога Войцеха, біскупа і мучаніка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XVII стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары барока
Віхолка (сяло)

**Віхолка** () — сяло ў Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Вядома з сярэдзіны XVIII ст. як хутар, пазней вёска ва ўладанні Кіева-Пячэрскай лаўры. У 1859 годзе сяло Суражскага павета Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі, 80 двароў.

З мая 1919 года ў складзе Гомельскай губерні РСФСР, з 1926 года ў Бранскай губерні. З 1929 па 1937 гады ў Заходняй вобласці, затым у складзе Арлоўскай вобласці.

Са жніўня 1941 да верасня 1943 года пад нацысцкай акупацыяй.

У 1944 годзе ўвайшло ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Верашчацкага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Навазыбкаўскай гарадской акругі
Верашчакі (Навазыбкаўская гарадская акруга)

**Верашчакі** () — сяло ў Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Узнікла меркавана ў другой пал. XVII ст.; упершыню згадваецца ў 1700 годзе. У XVIII ст. — уладанне Кіева-Пячэрскай лаўры. З 1782 года — у Суражскім павеце, з 1861 — цэнтр Верашчакскай воласці Расійскай імперыі.

У 1921—1929 — у Клінцоўскім павеце РСФСР (да 1923 — валасны цэнтр, затым ва Ушчэрпскай воласці), з 1929 — у Навазыбкаўскім раёне.

Са жніўня 1941 да верасня 1943 года пад нацысцкай акупацыяй.

У 1944 годзе сяло ўвайшло ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Верашчацкага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.

## Культура 
Сяло вядома народнымі песнямі, некаторыя з іх увайшлі ў рэпертуар . Існуе фалклорна-этнаграфічны калектыў «Карагод».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Навазыбкаўскай гарадской акругі
Грозны (Навазыбкаўская гарадская акруга)

**Грозны** () — пасёлак у Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Пасёлак узнік у 1920-х гадах. На карце 1941 года быў адзначаны як безымянны хутар. Да 1944 года ў Арлоўскай вобласці, затым увайшоў у склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Верашчацкага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Навазыбкаўскай гарадской акругі
Махонаўка (Навазыбкаўская гарадская акруга)

**Махонаўка** () — пасёлак у Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Вядомы з 1930-х гадоў. Тэрыторыя належала да Заходняй вобласці, з 1937 па 1944 гады ў складзе Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Верашчацкага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Навазыбкаўскай гарадской акругі
Верхлічы

**Верхлічы** () — сяло ў Краснагорскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любаўшанскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай сяло абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала сяло разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснагорскага раёна (Бранская вобласць)
Сіні Калодзец

**Сіні Калодзец** () — сяло ў Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Сядзіба Му­ха­навых у ХІХ ст.

Да Лютаўскай рэвалюцыі сяло ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні. У сакавіку 1917 года створаны Навазыбкаўскі Савет рабочых і салдацкіх дэпутатаў. Тэрыторыя акупавана германскімі войскамі з сакавіка/красавіка 1918 года, а ў снежні 1918 за­нята Чырвонай Арміяй. 1 студзеня 1919 года пастановай І з’езда КП(б) Беларусі разам з часткай Чарнігаўскай губерні Навазыбкаўскі павет уключаўся ў Беларускую ССР, але I Усебеларускі з’езд Саветаў, які прайшоў 2-3 лютага, не ўхваліў гэта рашэнне.

Да мая 1919 года ў складзе Чарнігаўскай губерні Украінскай ССР, пасля чаго ў Гомельскай губерні РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў складзе Бранскай губерні. З 1929 па 1937 гады ў Заходняй вобласці, затым у складзе Арлоўскай вобласці.

Са жніўня 1941 да верасня 1943 года пад нацысцкай акупацыяй.

У 1944 годзе ўвайшло ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Замішаўскага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.

## Славутасці 
­Комплекс былой сядзібы Муханавых «Любін Хутар» (2-я пал. ХІХ ст.), адін з найцікавейшых у Бранскай вобласці паомнікаў архітэктуры і садова-паркавага мастацтва перыяду эклектыкі (захаваліся флігелі, карпусы служб, канюшня, пейзажна-рэгулярны парк).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Навазыбкаўскай гарадской акругі
Рыгор Васілевіч Канавалаў

**Рыгор Васі́левіч Канава́лаў** (, в. Лагуны Гомельскага павета , цяпер  Гомельскай вобласці — ) — дзяржаўны дзеяч БССР.

## Біяграфія 
З сялян. Член КПСС (1938). 

Скончыў Камуністычны інстытут журналістыкі імя Кірава ў Мінску (1939), ВПШ пры ЦК КПСС (1956). 

Працаваў у газеце «Чырвоная Полаччына» (1933—1934), Дзяржаўным выдавецтве БССР (1938—1941). У Вялікую Айчынную вайну на Паўднёва-Заходнім, Сталінградскім, 1-м Украінскім франтах. З 1946 года ў апараце ЦК КПБ: інструктар, загадчык сектара, намеснік загадчыка аддзела прапаганды і агітацыі. З 1960 года намеснік старшыні Дзяржаўнага камітэта па радыёвяшчанні і тэлебачанні пры Савеце Міністраў БССР, з 1963 да 1975 года старшыня Дзяржаўнага камітэта Савета Міністраў БССР па друку.

Узнагароджаны 4 ордэнамі, медалямі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы БССР
Крутабярозка

**Крутабярозка** () — вёска ў Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Да Лютаўскай рэвалюцыі вёска ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года вёска абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года вёска ўключана ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Аднак да мая 1919 года ў складзе Чарнігаўскай губерні Украінскай ССР, пасля чаго была перададзена ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.

З 1929 па 1937 гады ў Заходняй вобласці, да 1944 года ў складзе Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшла ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Замішаўскага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Дзянісавіч Арэшчанка (1924—2017) — лесавод і эканаміст.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Навазыбкаўскай гарадской акругі
Прудоўка (Навазыбкаўская гарадская акруга)

**Прудоўка** () — пасёлак у Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
На карце 1941 года не адзначаны, паказаны на карце 1989 года як пасёлак з 60 жыхарамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Навазыбкаўскай гарадской акругі