open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сярагі

**Сяра́гі** (, ) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Сяражскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 8 кіламетраў на паўночны захад ад Слуцка, за 110 кіламетраў ад Мінска, а 8 км ад чыгуначнай станцыі Слуцк.

## Насельніцтва 
* 632 жыхары, 271 двор (2002)

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Клуб
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Памятныя мясціны 
* Свята-Пакроўская царква
* Брацкая магіла партызан і савецкіх воінаў
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну

## Вядомыя асобы 
* Васіль Васілевіч Шахновіч (1922—1983) — савецкі ваенны дзеяч.
* Сяргей Рыгоравіч Вайцяховіч (1903—1977) — адзін з кіраўнікоў камуністычнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Пінскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
* Тамара Фёдараўна Розава (нар. 1940) — беларускі архітэктар.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-103. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1984 год.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сяражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёна
Святлана Пятроўна Сяргеенка

**Святлана Пятроўна Сярге́енка** (, Мінск) — беларуская габаістка. Заслужаная артыстка Беларускай ССР (1985).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускую кансерваторыю ў 1973 годзе. У 1972—1989 гадах і з 2000 года салістка Дзяржаўнай акадэмічнага сімфанічнага аркестра Беларусі, з 1991 года — ансамбля «Класік-авангард», з 1994 года — малога сімфанічнага аркестра Беларускага тэлебачання і радыё.

Дыпламант міжнароднага конкурсу «Пражская вясна» (1974), лаўрэат Усесаюзнага конкурсу выканаўцаў на драўляных духавых інструментах (1979, Мінск).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Габаісты СССР
Катэгорыя:Габаісты Беларусі
Катэгорыя:Музыканты XX стагоддзя
Катэгорыя:Музыканты XXI стагоддзя
Кінарэжысёр

міні
міні
**Кінарэжысёр** — адна з асноўных прафесій у мастацтве кіно, кіруючы ўдзельнік працэсу стварэння фільма, які адказвае за мастацкія і сцэнічныя складнікі карціны. 

У тыповым выпадку ў абавязкі рэжысёра ўваходзіць:
* азначэнне агульнага мастацкага стылю фільма;
* рэалізацыя сцэнарыя;
* кіраўніцтва акцёрамі, як з пункта гледжання мізансцэны, так і з пункта гледжання манеры гульні і іншых выразных сродкаў;
* кіраўніцтва працай аператара;
* кіраўніцтва мантажом фільма.

## Глядзіце таксама 
* Рэжысёр
* Тэатральны рэжысёр
* Спіс кінарэжысёраў
** Спіс кінарэжысёраў Беларусі
** Спіс кінарэжысёраў СССР

Катэгорыя:Кінапрафесіі
*
Станіслаў Фердынанд Жавускі

**Станіслаў Фердынанд Жавускі** (; 1737, Падгорцы — , Паграбішча) — дзяржаўны і вайсковы дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, Рэчы Паспалітай. Падстолі (1759—1760) і харунжы вялікі літоўскі (1760—1782); ротмістр панцырны (1755), генерал-маёр кароннай арміі (1757).

Трымаў Хэлмскае староства. Кавалер Ордэна Белага Арла (1760).

## Біяграфія 
Прадстаўнік шляхецкага роду Жавускіх герба «Крыўда», сын Вацлава Пятра, гетмана вялікага кароннага, і Ганны з Любамірскіх. Меў братоў Юзафа і Севярына.

Абіраўся паслом на соймы. Быў фельдмаршалам аўстрыйскім. 24 верасня 1759 атрымаў урад падстолія, 30 мая 1760 — харунжага вялікага літоўскага.

Ажаніўся з Кацярынай Каралінай Радзівіл. У шлюбе меў сыноў Адама і Севярына, а таксама дачок Тэафілю, Ганну, Францішку і Караліну.

Станіслаў Фердынанд
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Памерлі ў Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Харунжыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Падстоліі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Барскія канфедэраты
Катэгорыя:Старосты хэлмскія
Цячэнне Ламаносава

**Цячэнне Ламаносава** () — халоднае цячэнне, экватарыяльнае падпаверхневае супрацьцячэнне ў Атлантычным акіяне. Працягласць каля 5000 км. Шырыня ад 370—440 км на захадзе, да 185—220 км на ўсходзе. Максімальная скорасць цячэння 3,6 км/гадз у сярэдняй частцы патоку. Рухаецца на ўсход паміж 2° паўднёвай шыраты і 22° паўночнай шыраты на глыбіні ад 50 да 200 м пад Паўднёвым Пасатным цячэннем, якое ідзе на захад.

Цячэнне было адкрыта пятай савецкай экспедыцыяй на навукова-даследчым судне «Міхаіл Ламаносаў» (14 красавіка — 7 ліпеня 1959 года).

Вялікі ўклад у вывучэнне цячэння ўнёс выбітны савецкі геафізік А. Г. Калеснікаў.

## Гл.таксама 
* Цячэнне Кромвела
* Марскія цячэнні
* Агульная цыркуляцыя акіяна

Катэгорыя:Цячэнні Атлантычнага акіяна
Хрыбет Ламаносава

**Хрыбет Ламаносава (Ламаносава хрыбет)** — падводны хрыбет у Паўночным Ледавітым акіяне.
 да Паўночнага полюса]]
Распасціраецца ад Новасібірскіх астравоў праз цэнтральную частку акіяна да вострава Элсмір у Канадскім Арктычным архіпелагу амаль на 1800 км. Шырыня ад 60 да 200 км. Узвышаецца над дном акіяна ў сярэднім на 3300—3700 м. Аддзяляе катлавіну Макарава ад катлавіны Падводнікаў. Найменшая глыбіня над асобнымі вяршынямі 900 м. Схілы стромкія, расчлянёныя каньёнамі, укрытыя слоем пясчаністага ілу.

Адкрыты ў 1948 годзе савецкімі экспедыцыямі. Названы ў гонар М. В. Ламаносава.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Карта дна Паўночнага Ледавітага акіяна (выява каля 1 Мб)
* Тэкст Канвенцыі ААН па марскім праве (UNCLOS 1982)

Катэгорыя:Акіянічныя хрыбты
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Міхаіла Ламаносава
Катэгорыя:Паўночны Ледавіты акіян
Міхал Шчука

**Міхал Шчука** (? — каля 1709) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, кашталян менскі (1701—1709).

## Біяграфія 
Паходзіў з роду Шчукаў герба «Грабе». Быў троцкім земскім пісарам, потым цівуном. Прызначаны кашталянам менскім у 1701 годзе «па смерці Андрэя Пузыны». На сойме 1703 года быў абраны дэпутатам на Скарбовы Трыбунал. Памёр да лістапада 1709 года.
 

## Літаратура 
* Niesiecki K. Herbarz Polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1846.

Міхал
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Цівуны троцкія
Катэгорыя:Пісары земскія троцкія
Ян Пётр Юдзіцкі

**Ян Пётр Юдзіцкі** (каля 1705 — 1780) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Юдзіцкіх герба ўласнага «Радван зменены». Нарадзіўся каля 1705 года ў сям'я Антонія, які быў паслядоўна харунжым, падкаморым і маршалкам рэчыцкім. 

Харунжы рэчыцкі з 1729 года, пісар вялікі літоўскі з 1755 года, кашталян менскі з 5 снежня 1758 па 4 студзеня 1777 года (пасля смерці брата Міхала).

Памёр у 1780 годзе.

## Сям'я 
Быў жанаты з Элеанорай Рудаміна-Дусяцкай, радунскай старасцічанкай.

## Літаратура 
* 
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 – Warszawa 1904-1938.

Ян Пётр
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Харунжыя рэчыцкія
Аляксандр Юзэфовіч-Глябіцкі

**Аляксандр Юзэфовіч-Глябіцкі** (? — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, аршанскі староста (з 1723), кашталян менскі з 2 чэрвеня 1740 года.

З роду Юзэфовічаў-Глябіцкіх герба «Ляліва», сын Юрыя, віцебскага падстолія і полацкага войскага, уладальніка маёнткаў Бікаленічы (Bikolenicze) i Шчучын. Ажаніўся з Дамінікай Масальскай, дачкой гарадзенскага старосты Яна Масальскага. Меў сына Яна, які быў аршанскім старостам у 1746 годзе і паслом на сойм у 1764 годзе.

## Літаратура 
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 – Warszawa 1904-1938.

Геранім
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Старосты аршанскія
Міхал Юдзіцкі

**Міхал (Дзмітрый) Юдзіцкі** (каля 1700 — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага,

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Юдзіцкіх герба ўласнага «Радван зменены». Нарадзіўся каля 1700 года ў сям’і Антонія, які быў паслядоўна харужым, падкаморым і маршалкам рэчыцкім.

рэчыцкі харужы з 1715 года і маршалак з 1729 года. Маршалак Трыбунала ВКЛ у 1740 годзе. Прыхільнік партыі Чартарыйскіх. Кашталян менскі з 1742 года.

Памёр  года.

## Сям’я 
Меў сыноў: Антонія, жанатага з Соф’яй Уніхоўскай, і Юзафа. Таксама дачок:
* Марыяну, замужам за ўпіцкім старостам князем Крыштафам Пузынам;
* Тэафілю, замужам за ваўкавыскім падстоліем Эразмам Радавіцкім;
* Барбару, першы раз замужам за дыяменцкім старостам Казімірам Тызенгаўзам, а другі раз за жамойцкім старостам Антоніем Гелгудам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 — Warszawa 1904—1938.

Міхал
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Маршалкі земскія рэчыцкія
Катэгорыя:Харунжыя рэчыцкія
Катэгорыя:Маршалкі Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Ян Павел Юдзіцкі

**Ян Павел Юдзіцкі** (? – пасля 1702) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, кашталян менскі ў 1694 годзе. Уладальнік Докшыц.

З роду Юдзіцкіх герба ўласнага «Радван зменены», сын ясвонскага старосты і кашталяна менскага Аляксандра і Ганны Феліцыяны Венжык-Рудскай. Быў жанаты на Яне Мінкевіч.

Магчыма, аднак, што быў не кашталянам, а толькі кашталянічам.

## Літаратура 
* Boniecki A. Herbarz polski, T. 1-17, dodatek – Warszawa 1899-1913.
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 – Warszawa 1904-1938.
* Metryka Litewska. Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego: Województwo wileńskie 1690 r. / Opracował Andrzej Rachuba. Warszawa: PWN, 1989. 371 s.

Ян Павел
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Крыштаф Есьман (кашталян менскі)

**Крыштаф Есьман** (? — 1697) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, кашталян менскі.

## Біяграфія 
Паходзіў з роду Есьманаў герба «Корчак». Паручык каралеўскі, камендант замкавай залогі ў Біржах, адважна бараніў гэтую фартэцыю ад шведаў. Быў віштынецкім старостам у 1669 годзе, кашталянам менскім.

Меў дачку Канстанцыю, якая выйшла замуж за полацкага будаўнічага Дамініка Прысецкага, і трох сыноў: Крыштафа, Дамініка і Францішка. Крыштаф быў віштынецкім войтам, памёр у 1701 годзе.

## Літаратура 
* Boniecki A. Herbarz polski, T. 1-17, dodatek – Warszawa 1899-1913.
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 – Warszawa 1904-1938.

Крыштаф, кашталян менскі
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Старосты віштынецкія
Марцін Стравінскі

**Марцін Стравінскі** (? — 1594) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян менскі (1590—1592) і віцебскі (з 1592).

## Біяграфія 
Быў цівуном і гараднічым троцкім. Войт магілёўскі з 1580. Маршалак гаспадарскі ў 1580—1590, потым кашталян менскі і віцебскі, таксама староста румбарскі (1589). Пазычаў грошы каралю Стэфану Баторыю на Інфлянцкую вайну 1558—1582.

## Сям'я 
Прадстаўнік роду Стравінскіх герба «Суліма», сын Яна. Меў братоў Эразма, Крыштафа і Бальцара.

Быў жанаты з Данімістрай Копаць, меў сына Гераніма Максіміліяна, старосту рагачоўскага, і дачку Соф'ю, якая выйшла за аршанскага падкаморага Рыгора Сапегу.

## Літаратура 
* 
* 

Марцін
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны віцебскія
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Маршалкі гаспадарскія
Катэгорыя:Цівуны троцкія
Катэгорыя:Гараднічыя троцкія
Катэгорыя:Старосты румбарскія
Катэгорыя:Войты магілёўскія
Катэгорыя:Магілёўскі магістрат
Мікалай Чацвярцінскі

**Мікалай Святаполк-Чацвярцінскі** (? — 1659 ці ) — князь, дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян менскі (1649—1661).

## Біяграфія 
Паходзіў з роду князёў Святаполк-Чацвярцінскіх герба ўласнага «Руская Пагоня», сын брацлаўскага падкаморага Стафана і Ганны Бокій.

Пасол на соймы 1632, 1639, 1648, дэпутат Кароннага трыбунала ў 1649, каралеўскі ротмістр. 5 лютага 1649 года прызначаны кашталянам менскім «па Гедэоне Раецкім».

У 1634 пазычыў пэўную суму свайму стрыю Фёдару, а ў 1645 судзіўся аб збеглых у Косніцу падданых са Станіслаўскім. У 1664 удзельнічаў у падзеле маёнткаў з братам Стэфанам.

Быў актыўным абаронцам праваслаўя. Адхіліў прапанову Багдана Хмяльніцкага далучыцца да казацкага паўстання, як каралеўскі ротмістр прыняў удзел у бітвах з казакамі пад Зборавам (1649) і Берасцечкам (1651).

Ажаніўся з дачкой князя Льва Саламярэцкага Даміцыляй, ад якой атрымаў маёнткі Сэхаў, Курчыца і Варонне, і меў трох сыноў: каралеўскага ротмістра Стэфана, Мікалая Адама і Аляксандра Гіларыя.

## Літаратура 
* Boniecki A. Herbarz polski, T. 1-17, dodatek – Warszawa 1899-1913.
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 – Warszawa 1904-1938.
* 

Мікалай
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Шыман Друцкі-Любецкі

**Шыман Дамінік Друцкі-Любецкі** (каля  — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, кашталян менскі (1710).

## Біяграфія 
Паходзіў з роду Друцкіх-Любецкіх герба «Друцк зменены», сын Мікалая, уладальніка Любавіч (Аршанскі павет), Луніна і Пагоста (Пінскі павет), і Крысціны Статкевіч, дачкі новагародскага кашталяна Багдана.

уладзімірскі староста ў 1695, оўруцкі стольнік у 1707, маршалак Трыбунала ВКЛ у 1693. 28 лютага 1710 года перад смерцю прызначаны кашталянам менскім.

Разам з братам Багданам актыўна ўдзельнічаў на баку «рэспубліканцаў» у грамадзянскай вайне ў Вялікім Княстве Літоўскім 1696—1702 гадоў.

Быў жанаты двойчы: з пінскай харунжычанай Яанай Гадэбскай і Францішкай Копаць. Меў сына Юзафа. Францішка ў другі раз выйшла за кухмістра вялікага літоўскага Караля Залускага і памерла ў Любавічах 20 лістапада 1756 года.

## Літаратура 
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 – Warszawa 1904-1938.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej, Poznań, T.1-31, 1879—1908
* 

Шыман
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Старосты ўладзімірскія
Катэгорыя:Маршалкі Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Глыбокае (возера, Полацкі раён)

**Глыбокае возера** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Палата, за 47 км на паўночны ўсход ад Полацка, у межах гідралагічнага заказніка «Глыбокае—Чарбамысла, Вялікае Астравіта» («Глыбокае—Вялікае Астравіта»).

Плошча паверхні 0,42 км². Даўжыня 1,11 км, найбольшая шырыня 0,8 км. Даўжыня берагавой лініі 3,36 км. Найбольшая глыбіня 11,5 м, сярэдняя каля 5,2 м. Аб’ём вады 2,2 млн м³. Плошча вадазбору 1,94 км².
Катлавіна возера складанага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 15—17 м стромкія, на поўначы возера да 2 м і спадзістыя, пад хваёвым лесам. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі вышынёй да 0,5 м, месцамі зліваюцца са схіламі катлавіны, пясчаныя, у паўночнай частцы тарфяністыя. Мелкаводдзе вузкае. Дно да глыбіні 3,5—4 м пясчанае, глыбей залягаюць апясчаненыя ілы і на глыбінях больш за 5,5 м — сапрапель. У паўночна-ўсходняй частцы возера востраў плошчай каля 0,1 га. На захадзе злучана кароткай пратокай з возерам Пустое.

Вада ў возеры вызначаецца нізкай мінералізацыяй і высокай кіслотнасцю (pH 4,8—5). Возера алігатрофнае, бяссцёкавае. Да глыбіні 9,5 м распаўсюджваюцца імхі. Расце палушнік азёрны — рэдкі для Беларусі ахоўны від раслін.

З рыб у возеры водзіцца пераважна акунь.

## Літаратура 
* *Богдзель І. І.* Глыбокае возера // 
* 
* 

## Спасылкі 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь
* Сайт Полацкага райвыканкама 

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Палаты
Аляксандр Юдзіцкі

**Аляксандр Юдзіцкі** (? — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, каралеўскі дваранін, рэчыцкі войскі, ясвонскі староста з 1664, кашталян менскі з 1672 года.

З роду Юдзіцкіх герба ўласнага «Радван зменены», сын рэчыцкага стольніка Канстанціна і Цэцыліі Ясенскай, дачкі пісара літоўскага Мікалая і Марыны Сапегі.

Набыў у Масальскага ясвонскае староства, якое потым перадаў сыну Ежы Канстанціну. Падпісаў ад віленскага і менскага ваяводстваў элекцыю караля Яна Казіміра. Быў палкоўнікам каралеўскіх войскаў і рэгіментарам у Жамойці. У 1655 годзе вызначыўся ў баявых дзеяннях супраць шведаў у Жамойці. На чале харугвы ўдзельнічаў у вайне з Маскоўскай дзяржавай 1654-1667. Ахвяраваў значныя грошы на набор салдатаў дзеля шведскай і маскоўскай войнаў, якія сойм 1677 года даручыў яму вярнуць.

Валодаў землямі ў Ашмянскім, Рэчыцкім і Слонімскім паветах.

Быў жанаты з Ганнай Феліцыянай Венжык-Рудскай і меў з ёй трох сыноў: рэчыцкага падстолія і ясвонскага старосту Ежы Канстанціна, луцкага каноніка Мікалая і Яна Паўла.

## Літаратура 
* 
* Boniecki A. Herbarz polski, T. 1-17, dodatek – Warszawa 1899-1913.
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 – Warszawa 1904-1938.

Аляксандр
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Старосты ясвонскія
Катэгорыя:Войскія рэчыцкія
Суцін

Назву **Суцін** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Суцін — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці

## Прозвішча 
* Хаім Саламонавіч Суцін (1893—1943) — французскі мастак-экспрэсіяніст беларускага паходжання
Alright, Still

**Alright, Still** — дэбютны альбом Лілі Ален, які быў выдадзены ў Злучаным Каралеўстве 17 ліпеня 2006 лэйблам Regal Zonophone Records, 14 ліпеня 2006 у кантынентальнай Еўропе, 4 кастрычніка 2006 у Японіі, 30 студзеня 2007 у ЗША.

## Спіс песень 
# «Smile» (Лілі Ален, Іёла Бабалола, Дарэн Льюіс) — 3:17
#* Сэмпл «Free Soul» гурта The Soul Brothers
# «Knock 'Em Out» (Лілі Ален, Іёла Бабалола, Дарэн Льюіс) — 2:53
#* Сэмпл «Big Chief» ад Professor Longhair
# «LDN» (Лілі Ален, Артур Рэйд, Іёла Бабалола, Дарэн Льюіс) — 3:10
#* Сэмпл «Reggae Merengue» ад Tommy McCook & The Supersonics
# «Everything’s Just Wonderful» (Лілі Ален, Грэг Кёрсцін) — 3:28
# «Not Big» (Лілі Ален, Грэг Кёрсцін) — 3:16
# «Friday Night» (Clean Edit) (Лілі Ален, Пабла Кук, Джоні Бул) — 3:06
# «Shame for You» (Лілі Ален, Блэір Мак-Кічэн) — 4:06
# «Littlest Things» (Лілі Ален, Марк Ронсан, Pierre Bachelet, Hervé Roy) — 3:02
# «Take What You Take» (Лілі Ален, Іёла Бабалола, Дарэн Льюіс) — 4:06
# «Friend of Mine» (Лілі Ален, Іёла Бабалола, Дарэн Льюіс) — 3:57
# «Alfie» (Лілі Ален, Грэг Кёрсцін) — 2:46
#* Сэмпл «Puppet on a String» ад Sandie Shaw

* **U.S. Edition**

«Nan You’re a Window Shopper» (Clean Edit)(Лілі Ален, Іёла Бабалола, Дарэн Льюіс) — 2:58
«Smile (Mark Ronson Version Revisited)» (Clean Edit) — 3:13

* **U.S. Itunes Edition**

«Blank Expression» — 2:30 

* **Japan edition**

«Cheryl Tweedy» — 3:15
«Absolutely Nothing» — 4:02

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Лілі Ален на MySpace

Катэгорыя:Дэбютныя альбомы
Даніла Раманавіч

**Дані́ла Рама́навіч** (; 1201 або 1204 — ) — князь галіцкі (1205—1206, 1211—1212, 1229—1231, 1233—1235, 1238—1264), уладзімірскі (1215—1231), вялікі князь кіеўскі (1240), першы кароль рускі (1254—1264).

## Біяграфія 
Сын Рамана Мсціслававіча. Пасля доўгай і напружанай барацьбы аднавіў і адбудаваў Галіцка-Валынскую дзяржаву, створаную яго бацькам. З пераменным поспехам адбіваў мангольскую экспансію, адначасова нейтралізуючы ваенныя спробы заходніх суседзяў умешвацца ва ўнутраныя справы яго дзяржавы.

З 1211 княжыў у Галічы, у 1212 выгнаны, з 1221 — на Валыні. У 1229 завяршыў аб’яднанне валынскіх зямель, у склад якіх былі ўключыны Бярэсце, Кобрын, Бельск, Драгічын; яму падпарадкоўваліся таксама тураўскія і пінскія князі. У 1223 годзе ўдзельнічаў у бітве з мангола-татарамі на Калцы, быў паранены. Разбіў сілы  ў бітве пад Драгічынам (1237 ці 1238). У 1238 годзе канчаткова авалодаў Галічам, у 1239 — Кіевам, стаў вялікім князем кіеўскім.

Спрыяў развіццю гарадоў, прыцягваючы туды рамеснікаў і купцоў. Пры ім былі пабудаваны Холм, Львоў, Крамянец, Данілаў, Стажок, абноўлены Драгічын. Перанёс сталіцу Галіцка-Валынскага княства з Галіча ў Холм.

Ваяваў супраць Польшчы і Венгрыі (1245), літоўскіх феадалаў, прымусіў яцвягаў плаціць даніну. Канфліктаваў з літоўскімі князямі Міндоўгам і Войшалкам. Сын Данілы Раманавіча Шварн быў жанаты з дачкой Міндоўга, а другі сын — Раман — атрымаў ад Міндоўга Новагародак, Ваўкавыск і Слонім.

Каб стварыць кааліцыю супраць мангола-татараў, у 1254 годзе прыняў ад Папы Рымскага каралеўскую карону (каранаваўся ў Драгічыне). Выступаў супраць пашырэння каталіцтва. У 1259 годзе вымушаны прызнаць залежнасць ад манголаў і ў 1260—1261 гадах па іх загадзе знішчыць некаторыя гарадскія ўмацаванні ў княстве.

Перыяд яго княжання быў часам найбольшага эканамічна-культурнага ўздыму і палітычнага ўзмацнення Галіцка-Валынскай дзяржавы. Мяжа княства праходзіла па Карпатах, Дняпры і Дунаі, пры ім яно стала адной з найбуйнейшых дзяржаў у Еўропе.

## Літаратура 
* *Ермаловіч М.* Старажытная Беларусь: Полацкі і Новагародскі перыяды, 2-е выд. — Мн.: Маст. літ., 1990. — 366 с.: іл. ISBN 985-02-0503-2
* *Грыцкевіч А.* Даніла Галіцкі // 
* *Грыцкевіч А.* Даніла Галіцкі // 

Катэгорыя:Князі галіцка-валынскія
Катэгорыя:Вялікія князі кіеўскія
Ян Караль Мнішак

**Ян Караль Мнішак** (1716 — ) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай. Староста галіцкі, каронны лоўчы ў 1736—1742 гадах, падкаморы вялікі літоўскі з 1742 года; генерал-лейтэнант каронных войскаў. Трымаў шматлікія староствы.

## Сям’я 
Сын кракаўскага кашталяна Юзафа Мнішка і яго другой жонкі Канстанцыі Тарла.
У 1741 ажаніўся з Кацярынай Замойскай, дачкой смаленскага ваяводы Міхала Здзіслава Замойскага.

Меў сыноў Юзафа, Станіслава Ежы і Міхала Ежы, а таксама дзвюх дачок: Альжбету, якая стала жонкай Яна Домбскага, і Людвіку, якая выйшла за князя Аўгуста Казіміра Сулкоўскага.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Мнішкаў 

Ян Караль
Катэгорыя:Падкаморыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Лоўчыя вялікія каронныя
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Катэгорыя:Генералы Рэчы Паспалітай
Курыльскае цячэнне

і Курыльскае цячэнне]]
]]

**Курыльскае цячэнне, або Аясіа** - халоднае паверхневае цячэнне на паўночным захадзе Ціхага акіяна, якое рухаецца з поўначы на поўдзень уздоўж усходніх берагоў Курыльскіх астравоў і вострава Хакайда.

Тэмпература вады зімой 0-5°С, летам 8-16°С. Скорасць 0,5-0,9 км/гадз. Каля 40° паўночнай шыраты пры сустрэчы з цячэннем Курасіа адбываецца інтэнсіўнае перамешванне паверхневых вод і іх заглыбленне, што дае пачатак Паўночна-Ціхаакіянскаму цячэнню.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1999. — 560 с.:іл.

Катэгорыя:Цячэнні Ціхага акіяна
Сербахарвацкая Вікіпедыя

**Сербахарвацкая Вікіпедыя** (, **Харватасербская вікіпедыя**, ) — раздзел Вікіпедыі на сербахарвацкай мове, мове былой Югаславіі.

На чэрвень 2023 года змяшчае 458 271 артыкулаў. Па гэтым паказчыку раздзел знаходзіцца на  месцы сярод усіх раздзелаў Вікіпедыі.

## Асаблівасці 
У адрозненне ад Сербскай Вікіпедыі, гэты раздзел не ўтрымлівае сістэм пераўтварэння тэксту — тэкст бачны ў тым алфавіце, у якім быў уведзены.
Аўтары самі выбіраюць, пісаць артыкул на кірыліцы ці на лацініцы, а ў апошнім выпадку прытрымвацца сербскай ці харвацкай арфаграфіі.

Падобнае «двухмоўе» прыкметна і на галоўнай старонцы, і ў афармленні нацыянальнага вэб-інтэрфейсу (надпісы на кірыліцы і лацінцы дублююць адзін аднаго), і нават у датах (назвы месяцаў адначасова прыведзены ў дзвюх версіях: славянскія (харвацкія) лацінкай, і лацінскія (сербскія) кірыліцай).

Актыўнасць у раздзеле непрапарцыйна малая колькасці ўдзельнікаў, і значная частка яе зводзіцца да ўзгадненняў розных варыянтаў арфаграфіі ў назвах артыкулаў (стварэнне перанакіраванняў і г. д.).

## Гісторыя 
Сербахарвацкая Вікіпедыя была заснавана амаль адначасова з сербскай, харвацкай і баснійскай.
Мэтазгоднасць стварэння гэтага раздзела з самага пачатку ставілася пад сумнеў, аднак на той момант раздзел было вырашана ўсёткі развіваць.

Тым не менш, раздзел моцна адстаў у сваім развіцці ад трох больш «спецыфічных», якія выкарыстоўваюць больш вузейшую норму мовы і, магчыма, арыентаваных нацыянальна.
Сербахарвацкі раздзел быў зачынены на кароткі час напачатку 2005 года як неактыўны.

* 7 кастрычніка 2005 года — 1000 артыкулаў.
* 22 ліпеня 2006 года — 5 тыс. артыкулаў.
* 10 красавіка 2007 года — 10 тыс. артыкулаў.
* 4 лістапада 2008 года — 20 тыс. артыкулаў.
* 8 лістапада 2011 года — 50 тыс. артыкулаў.
* 4 ліпеня 2012 года — 60 тыс. артыкулаў.

## Спасылкі 
* Сербахарвацкая Вікіпедыя (галоўная старонка)
* Сербская Вікіпедыя (галоўная старонка)
* Vecernji.hr: Wikipedia na mala vrata uvodi srpsko-hrvatski jezik  

Катэгорыя:Сербскахарвацкая мова
Катэгорыя:Раздзелы Вікіпедыі
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2003 годзе
Мадагаскарскае цячэнне

**Мадагаскарскае цячэнне** — цёплае паверхневае цячэнне Індыйскага акіяна каля ўсходніх і паўднёвых берагоў вострава Мадагаскар; галіна Паўднёвага Пасатнага цячэння.

Накіравана на поўдзень і паўднёвы захад са скорасцю 2-3 км/гадз. Сярэдняя тэмпература вады на паверхні за год да 26°С. Салёнасць вады больш за 35‰. На паўднёвым захадзе часткова злучаецца з цёплым цячэннем мыса Іголкавага.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1999. — 560 с.:іл.

Катэгорыя:Цячэнні Індыйскага акіяна
Катэгорыя:Геаграфія Мадагаскара
Русінская Вікіпедыя

**Русінская Вікіпедыя** () — раздзел Вікіпедыі на русінскай мове, створаны 23 студзеня 2011 года. Па стане на   ўтрымлівае   і займае 150-е месца ў спісе Вікіпедый па колькасці артыкулаў.

## Гісторыя 
Першапачаткова раздзел існаваў у тэставым рэжыме ў рамках Вікіінкубатара — праекта фонду Вікімедыя, прызначанага для тэсціравання новых моўных раздзелаў і праектаў. Тэставы раздзел быў створаны яшчэ ў 2007 годзе, аднак амаль не развіваўся з-за адсутнасці актыўных удзельнікаў. Сітуацыя змянілася ў 2010 годзе пасля прыходу ўдзельніка Gazeb, які актыўна прыняўся ствараць новыя артыкулы.

У кастрычніку 2010 года моўным камітэтам было прынята рашэнне на карысць стварэння самастойнага раздзела на русінскай мове. Адкрыццё раздзела адбылося 23 студзеня 2011 года.

## Спасылкі 
* Русінская Вікіпедыя
* Requests for new languages/Wikipedia Rusyn
* Русиньска вікіпедія ся родить во вікі-інкубаторї 

Катэгорыя:Раздзелы Вікіпедыі
Катэгорыя:Русінская мова
Катэгорыя:Славянскія Вікіпедыі
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2011 годзе
Мазамбікскае цячэнне

**Мазамбікскае цячэнне** — цёплае паверхневае цячэнне ў Мазамбікскім праліве, у заходняй частцы Індыйскага акіяна; галіна Паўднёвага Пасатнага цячэння. Накіравана на поўдзень, уздоўж берагоў Афрыкі, дзе пераходзіць у цячэнне мыса Іголкавага.

Скорасць да 2,8 км/гадз (у перыяд з лістапада да красавіка). Сярэдняя тэмпература вады на паверхні за год да 25°С. Салёнасць 35‰.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1999. — 560 с.:іл.

Катэгорыя:Цячэнні Індыйскага акіяна
Ежы Аўгуст Мнішак

**Ежы Аўгуст Мнішак** (1715 — ) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай.

## Біяграфія 
Каронны лоўчы ў 1732—1736, падкаморы ВКЛ у 1736—1742, маршалак надворны каронны ў 1742—1767, староста генеральны вялікапольскі ў 1757—1778, кашталян кракаўскі з 1773.

Валодаў шматлікімі староствамі, у тым ліку Крычаўскім.

У палітычным жыцці падтрымліваў Аўгуста III, далучыўся да Радамскай канфедэрацыі.

## Сям'я 
Сын кракаўскага кашталяна Юзафа Мнішка і яго другой жонкі Канстанцыі Тарла. У 1738 ажаніўся з Бігільдай Шэмбак, а пасля яе смерці ў 1747 паўторна з Марыей Амаліей Бруль (у 1750). У другім шлюбе меў дачку Юзэфу Амалію, якая стала жонкай Станіслава Шчэнснага Патоцкага.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Мнішкаў 

Ежы Аўгуст
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны кракаўскія
Катэгорыя:Маршалкі надворныя каронныя
Катэгорыя:Падкаморыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Лоўчыя вялікія каронныя
Катэгорыя:Старосты крычаўскія
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога апостала Андрэя Першазванага
Катэгорыя:Памерлі ў Красненскім павеце (Падкарпацкае ваяводства)
Адам і Ева

[thumb|250px|*«[Адам і Ева»,* дыптых працы Дзюрэра]]
**Адам** ( — *Сын Землі* ці *чалавек*) і **Ева** (, *Хава* — *якая жыве* ці *даруе жыццё*) — у Бібліі першыя людзі на Зямлі, створаныя Богам і прабацькі чалавечага роду.

У Пяцікніжжы (—) прыводзіцца даволі падрабязнае апісанне жыцця першай чалавечай пары. Асноўныя сюжэтныя элементы складаюцца са стварэння Адама і Евы, спакусы і грэхападзення; выгнання з Эдэма; а таксама наступнага рассялення людзей па свеце па-за Эдэмскім садам.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Першалюдзі
Катэгорыя:Сюжэты Старога Запавету

Катэгорыя:Кніга Быццё
Катэгорыя:Персанажы Старога Запавету
Саамскія мовы

**Саа́мскія мовы** — група роднасных моў, на якіх размаўляюць саамы (састарэлая назва — лапары) на поўначы Скандынаўскага паўвострава, у Фінляндыі і на Кольскім паўвостраве ў Расіі.

Уваходзяць у фіна-волжскую групу фіна-вугорскай галіны ўральскай моўнай сям’і. У складзе фіна-волжскай групы саамскія мовы ўтвораць адну з падгруп, у большай ступені роднасную прыбалтыйска-фінскай падгрупе (у якую ўваходзяць у тым ліку фінская, карэльская і эстонская мовы) і ў меншай ступені — марыйскай і мардоўскай падгрупам.

Агульная колькасць носьбітаў — каля 25 тысяч чалавек пры ацэнцы саамскага насельніцтва ў межах 80 тысяч.

## Агульнае распаўсюджванне 
Саамскія мовы распаўсюджаны ў паўночнай частцы Нарвегіі (колькасць носьбітаў каля 27 тысяч чалавек пры агульнай колькасці ад 40 да 60 тысяч чалавек), на поўначы Швецыі (каля 17 тысяч носьбітаў пры агульнай адзнацы колькасці саамскага насельніцтва да 25 тысяч) і Фінляндыі (каля 4 тысяч носьбітаў пры агульнай колькасці каля 7 тысяч чалавек), а таксама на Кольскім паўвостраве ў Расіі (787 носьбітаў паводле даных перапісу 2002 года пры агульнай колькасці саамаў у Расіі каля 2 тысяч). У іншых краінах колькасць саамаў малаважна (ва Украіне — 3 носьбіты пры агульнай колькасці саамаў 136 чалавек (2001)).

## Літаратура 
* Bergsiand K., Hasselbrink G., Sámien lukkeme-gärjá, Oslo, 1957
* Itkonen T. I., Koltanja kuolanlapin sanakirja. Wörterbuch des Kolta- und Kolalappischen, Helsinki, 1958.
* Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Онлайн-версия
* Nielsen K., Læerebok i Lappisk, Bd 1—3, Oslo, 1926—1929
* Nielsen K., Nesheim A., Lappisk ordbok, Bd 1—5, Oslo, 1932—1962
* Wiklund K., Entwurf einer urlappischen Lautlehre, Helsinki, 1896


Катэгорыя:Фіна-волжскія мовы
Катэгорыя:Мовы Нарвегіі
Катэгорыя:Мовы Расіі
Катэгорыя:Мовы Фінляндыі
Катэгорыя:Мовы Швецыі
Неса Дэвіл

**Неса Дэвіл** (; нар. , Острава, Чэхаславакія) — чэшская порнаактрыса. Сапраўднае імя — **Ні́кала І́раскава** ().

## Кар'ера 
Неса Дэвіл — чэшская порнаактрыса. Упершыню яна з'явілася на экране ў кастынгах П'ера Вудмана, неўзабаве пасля гэтага падпісаўшы свой ​​першы прафесійны кантракт з «Woodman Entertainment» (2007). Вядомасць акторцы прынесла роля ў фільме «Drunk Sex Orgy», які атрымаў высокія адзнакі на конкурсе AVN Awards. Аргенцінская прэса лічыць Несу адной з самых яркіх зорак сучаснага порна.

Катэгорыя:Порнаактрысы Чэхіі
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Смяротнасць

thumb|300px|Колькасць смерцяў за год у свеце на кожную тысячу чалавек.
**Смяротнасць**&nbsp;— дэмаграфічны паказчык колькасці смерцяў у пэўнай папуляцыі або пэўнай падгрупе насельніцтва ў адзінку часу, часцей за ўсё вызначаецца як колькасць смерцяў на 1000 чалавек у год. Паказчык можа выкарыстоўвацца як для вызначэння поўнага колькасці смерцяў у пэўнай краіне, так і для пэўных груп, у прыватнасці вылучаюць смяротнасць немаўлят (да 1 года), дзіцячую смяротнасць (да 5 гадоў), смяротнасць дарослых (пасля 15 гадоў), мацярынскую смяротнасць, смяротнасць ад пэўных хвароб і іншыя падгрупы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дэмаграфія
Катэгорыя:Сацыяльная гігіена
Катэгорыя:Сацыяльныя праблемы
Катэгорыя:Танаталогія
Катэгорыя:Актуарныя разлікі
Азербайджанская дзяржаўная харавая капэла

**Азербайджанская дзяржаўная харавая капэла** — функцыянуе пры Азербайджанскай дзяржаўнай філармоніі з 1966 года. Рэпертуар капэлы ўключае больш за тысячу твораў азербайджанскіх і замежных кампазітараў (І. С. Бах, В. А. Моцарт, Д. Вердзі, К. Орфун, І. Стравінскі, Васіф Адыгезалаў, Мамед Куліеў і інш), у тым ліку народныя песні, а таксама розныя ўзоры харавой музыкі. За гады функцыянавання калектыў капэлы паспяхова выступаў на ўсесаюзных і міжнародных фестывалях і мерапрыемствах, якія праводзяцца як у Азербайджане, так і за яго межамі.

## Дырыжоры капэлы 
* Першым мастацкім кіраўніком і галоўным дырыжорам капэлы быў заслужаны дзеяч мастацтваў Азербайджана Е. Новрузаў.
* З 1996 года мастацкім кіраўніком і галоўным дырыжорам Азербайджанскай дзяржаўнай харавой капэлы з'яўляецца прафесар, народны артыст Азербайджанскай Рэспублікі Гюльбаджи Иманова.

## Спасылкі 
* Удзельнікі Міжнароднага Фестывалю «Свет Мугама»    
* Азербайджанская Дзяржаўная Харавая Капэла  

Катэгорыя:Хоры Азербайджана
Катэгорыя:Аркестры Азербайджана
Катэгорыя:Баку
Катэгорыя:Культура Азербайджана
Катэгорыя:З’явіліся ў 1966 годзе
Азербайджанскі дзяржаўны аркестр народных інструментаў

**Азербайджанскі дзяржаўны аркестр народных інструментаў** — першы нотны аркестр народных інструментаў у Азербайджане. Быў створаны ў 1931 годзе па ініцыятыве заснавальніка азербайджанскай прафесійнай музыкі Узеіра Гаджыбекава па прынцыпе сімфанічнага аркестра.

Аркестр народных інструментаў Азербайджана з’яўляецца першым такім аркестрам народных інструментаў на ўсім Усходзе. Ён сыграў важную ролю ў развіцці нацыянальнай музычнай культуры краіны. Першапачатковы склад аркестра складаўся ўсяго толькі з пяці інструментаў — тара, кяманчы, балабана, дэфа і нагары. Затым у склад аркестра былі ўведзеныя такія інструменты, як гоша-нагара, зурна, тютек, канон, фартэпіяна і іншыя.

Аркестр з’яўляецца пастаянным удзельнікам шматлікіх мерапрыемствах дзяржаўнага маштабу, паспяхова гастралюе па ўсім свеце, выступаў на шматлікіх прэстыжных міжнародных фестывалях. Так, у 2004 і 2005 гадах калектыў быў двойчы удастоены высокай прэміі «Гызыл Чянг» XIX і XX фестывалю міжнароднай музыкі «Фаджр», які праводзіцца ў сталіцы Іранскай Ісламскай Рэспублікі — Тэгеране.

## Дырыжоры аркестра 
Мастацкім кіраўніком і галоўным дырыжорам аркестра з’яўляецца прафесар Агавердзі Пашаеў, заслужаны дзеяч мастацтваў Азербайджанскай Рэспублікі.

## Спасылкі 
* Удзельнікі Міжнароднага Фестывалю «Свет Мугама» 
* Музычныя калектывы Азербайджана

Катэгорыя:Аркестры Азербайджана
Катэгорыя:Баку
Катэгорыя:Культура Азербайджана
Катэгорыя:З’явіліся ў 1931 годзе
Дзіцячая смяротнасць

**Дзіцячая смяротнасць** (*under-5 mortality*) — смяротнасць дзяцей ва ўзросце да 5 гадоў. Па статыстыцы ЮНІСЕФ у 2010 годзе склала 7.6 млн, паменшыўшыся з 8.1 млн у 2009, 8.8 million in 2008, і з 12.4 у 1990. Скарачэнне дзіцячай смяротнасці да 2015 года — адна з мэт развіцця тысячагоддзя ААН.

Асноўныя прычыны дзіцячай смяротнасці:
* Дзіцячая смяротнасць (неанатальныя прычыны)
* пнеўманія
* дыярэя
* малярыя
* адзёр
* ВІЧ/СНІД

Катэгорыя:Дэмаграфічная тэорыя
Катэгорыя:Сацыяльная гігіена
Катэгорыя:Танаталогія
Катэгорыя:Педыятрыя
Зеха

**Зеха** — рака ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці.

Выцякае з возера Пышна і ўпадае ў Лепельскае возера ў 1 км на ўсход ад населенага пункта Юркаўшчына. Даўжыня ракі каля 18 км.

У басейне Зехі знаходзяцца азёры Пышна, Доўгае, Азёрцы, Азаранкаўскае (Азаранскае), Забалоцце, Ворань і інш. У раку ўпадаюць ручаі, каналы і рака (ручай?) Студзёнка.

На рацэ вёска Заазер'е.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Лепельскі раён — Прырода Лепельскага раёна — Водныя рэсурсы
* Рэкі роднага краю  // Лепельскі край, 9  верасня 2011 г.
* Лепельскае возера 

Катэгорыя:Рэкі Лепельскага раёна
Фёдар Фёдаравіч Раўчакоў

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя     =Фёдар Фёдаравіч Раўчакоў 
 |арыгінал імя = 
 |дата нараджэння  = 17.09.1910
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці    = 20.04.1952
 |месца смерці   = 
 |партрэт        = 
 |подпіс        = 
 |мянушка       = 
 |псеўданім      = 
 |прыналежнасць = 
 |гады службы    = 1928—1945
 |званне         = 
 |род войскаў      = пяхота
 |камандаваў     = 
 |частка          = 
 |бітвы       = Савецка-фінляндская вайна, 1939-1940, Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды        = { style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
   
-
   
-
  
}
 |Commons        = 
 |сувязі          = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс        = 
}}
**Фёдар Фёдаравіч Раўчакоў** (—) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).
## Біяграфія 
Ф. Ф. Раўчакоў нарадзіўся ў вёсцы Кузькавічы (зараз ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці). Скончыў сярэднюю школу. У Чырвонай Арміі з 1928 года. У 1933 г. скончыў ваенную ветэрынарна-фельчарскую школу ў Ленінградзе і служыў у 25-й кавалерыйскай дывізіі. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гг. Падчас Вялікай Айчыннай вайны з ліпеня 1941 г. на Паўднёва-Заходнім, 1-м Беларускім і 2-м Беларускім франтах. У 1943 годзе скончыў 2-е Маскоўскае пяхотнае вучылішча. Удзельнічаў у баях на ўзбярэжжы Ладажскага возера, абароне Ленінграда, вызваленні гарадоў Смаленск, Сафонава, на подступах да Віцебска, вызваленні Польшчы, Вісла-Одэрскай аперацыі і інш.

Рота 965-га стралковага палка 274-й стралковай дывізіі пад камандаваннем старшага лейтэнанта Ф. Раўчакова вызначылася 29 ліпеня 1944 года — у ліку першых фарсіравала раку Вісла і захапіла плацдарм у раёне горада Пулавы (Польшча), адбіла 8 контратак праціўніка, захапіла вышыню і садзейнічала пераправе іншых падраздзяленняў палка.

З 1945 года Ф. Ф. Раўчакоў у запасе. Жыў у Ленінградзе і працаваў у міліцыі. Памёр 20 красавіка 1952 г. Пахаваны ў вёсцы Буткава Лужскага раёна Ленінградскай вобласці.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» № 5955
* Ордэн Леніна
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Медаль «За адвагу»
* Медаль «За баявыя заслугі»
* Медаль «За абарону Ленінграда»
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.»

## Памяць 
* Імем Героя названа адна з вуліц у Быхаве.
* У вёсцы Кузькавічы помнік Ф. Ф. Раўчакову.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Владимир СТЕПАНЕНКО* Именем героя // СБ-Беларусь Сегодня

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Быхаўскім раёне
Катэгорыя:Афіцэры СССР
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Пышна (возера)

**Пы́шна** — возера ў Беларусі, у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Зеха, за 14 км на паўночны захад ад горада Лепель, на поўдзень ад вёскі Пунішча.

Плошча паверхні возера 0,34 км². Даўжыня 1,4 км, найбольшая шырыня 0,43 км найбольшая глыбіня дасягае 5,2 м, сярэдняя каля 3,2 м. Плошча вадазбору 20,9 км². Аб’ём вады 1,08 млн м³.
Катлавіна Пышна лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны вышынёй ад 2—3 да 10—12 метраў, спадзістыя. Берагавая лінія звілістая. Берагі сплавінныя, месцамі пясчаныя. Пойма забалочаная, шырынёй ад 10—40 да 700 м (на паўднёвым захадзе і паўночным усходзе). Дно возера выслана сапрапелем.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. У Пышна ўпадае ручай з возера Доўгае, на паўночным усходзе выцякае рака Зеха. Зарастае больш за 70 % плошчы возера. Сярод раслін: аер, хвошч, трыснёг, чарот, гарлачыкі, харавыя водарасці.

У возеры водзяцца лешч, акунь, шчупак, лінь, плотка, краснапёрка і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-46. Выданне 1980 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Улы
Юзаф Мнішак

{{ДД
 | беларускае імя = Юзаф Мнішак
 | поўнае імя =Józef Wandalin Mniszech
 | арыгінальнае імя =Józef Mniszech
 | партрэт =Józef_Wandalin_Mniszech.JPG
 | шырыня партрэта = 250px
 | подпіс =Юзаф Мнішак
 | герб= POL COA Kończyc III.png
 | шырыня герба =100px
 | подпіс герба= Герб «Мнішак»

 | тытул =Кашталян кракаўскі
 | парадак = 
 | перыядпачатак =1742
 | перыядканец       = 1747
 | перыяд праўлення =
 | папярэднік =Януш Антоні Вішнявецкі
 | пераемнік = Юзаф Патоцкі

 | дата нараджэння =
 | месца нараджэння =
 | дата смерці = 
 | месца смерці =
 | пахаваны = 
 | пахаваная =
 | род =
 | бацька =
 | маці = 
 | муж =
 | жонка = Элеанора АгінскаяКанстанцыя Тарла
 | дзеці = *ад другога шлюбу*:Ежы Аўгуст, Ян Караль, Альжбета, Людвіка
 | рэлігія =
 | узнагароды ={ style="background: transparent"
 
}
 | аўтограф =
 | Commons            =
 | Rodovid=
}}

**Юзаф Мнішак** (1670 — ) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай.

## Біяграфія 
Староста санацкі з 1691. Праз шлюб з прадстаўніцай роду Агінскіх уцягнуты ў вайну шляхты ВКЛ супраць Сапегаў; удзельнічаў у Алькеніцкай бітве 1700. Пасля гібелі Міхала Сапегі атрымаў пасаду генерала артылерыі ВКЛ. У 1704 далучыўся да Сандамірскай канфедэрацыі. Маршалак надворны ВКЛ у 1706—1713, маршалак вялікі каронны ў 1713—1742, кашталян кракаўскі з 1742.

Кавалер ордэнаў Белага Арла і расійскага Андрэя Першазванага.

Адзін з буйнейшых магнатаў Рэчы Паспалітай, на Гарадзеншчыне валодаў Рудавай і Вялікай Бераставіцай, дзе заснаваў францысканскі кляштар. Мецэнат.

## Сям’я 
Сын валынскага ваяводы Ежы Яна Мнішка і Ганны з Хадкевічаў, дачкі віленскага кашталяна Яна Казіміра Хадкевіча.

Двойчы быў жанаты: спачатку (з 1694) з Элеанорай Агінскай, дачкой мсціслаўскага ваяводы Шымана Караля Агінскага. Дзяцей з ёй не меў. Пасля яе смерці ажаніўся ў 1712 у другі раз з Канстанцыей Тарла.
У другім шлюбе меў сыноў Ежы Аўгуста і Яна Караля, а таксама дзвюх дачок:
Альжбету, якая стала жонкай графа Караля Веляпольскага, і Людвіку, якая выйшла за
Юзафа Патоцкага.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Мнішкаў 

Юзаф
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны кракаўскія
Катэгорыя:Маршалкі вялікія каронныя
Катэгорыя:Маршалкі надворныя літоўскія
Катэгорыя:Генералы літоўскай артылерыі
Прачысценская царква (Гродна)

**Прачысценская царква** — помнік археалогіі ў горадзе Гродна.
Пабудавана ў XII ст. на сучаснай вуліцы Д. Гарадзенскага ў тэхніцы рознаслаёвай муроўкі з выкарыстаннем дэкаратыўных элементаў, характэрных для Гродзенскай архітэктурнай школы.

## Гісторыя 
]]
Ад галоўнага фасада застаўся толькі падмурак. У апсіднай частцы муроўка сцен захавалася на вышыню да 1,5 м, паніжаецца ў заходнім кірунку. У 1-й палове XV ст. храм капітальна адрамантаваны з выкарыстаннем буйнапамернай цэглы-пальчаткі цёмна-чырвонага колеру. Храм быў знішчаны пажарам каля 1654. З 2-й паловы XVII ст. на гэтым месцы размяшчаліся магільныя скляпы, зробленыя ў выглядзе паўцыліндрычных аб’ёмаў. У пачатку XVIII ст. рэшткі храма разабраны, а пры будаўніцтве манастыра базыльянак, якое пачалося ў 1720, засыпаны будаўнічым друзам.

## Архітэктура 
Царква ўяўляла сабой 6-слупавы 3-нефавы храм з 3 прамавугольнымі ў плане апсідамі. Даўжыня яго 12,5 м, шырыня 3,8 м, даўжыня падкупальнай прасторы 3,35 м. Падмуркі царквы глыбінёй 0,5 м складзены насуха з камянёў розных памераў. Вышэй за каменны падмурак ідзе муроўка на цамяначнай рошчыне. Пераважае плінфа вялікага памеру. Пры раскопках знойдзена некалькі экзэмпляраў лякальных цаглін, якія выкарыстоўваліся для вымуроўкі калонак, карнізаў і іншых архітэктурных дэталей верхняй часткі храма. Ніжнія 5 радоў муроўкі сцен выступаюць на 0,2 м, утвараючы ступеньчаты цокаль, які ахоплівае будынак па ўнутраным перыметры. Аналагічны цокаль ёсць і з вонкавага боку. Муроўка сцен парацковая, без пэўнага парадку ў чаргаванні старчкоў і рубаў. У цэнтральнай апсідзе выяўлены рэшткі 2 канструкцый з плінфы. Адна з іх мае фігурныя абрысы і прымыкае непасрэдна да ўсходняй сцяны, другая, прамавугольная ў плане, размяшчаецца пасярод алтара.

У паўднёва-заходняй частцы храма выяўлены рэшткі падлогі з маёлікавых плітак зялёнага, жоўтага і карычневага колеру. Акрамя таго, у розных частках храма пры раскопках трапляліся квадратныя, трохвугольныя, трапецападобныя са скошанымі вугламі, круглыя, сегментападобныя пліткі і шматлікія іх фрагменты. У царкве каля паўднёвага партала выяўлены прыступкі з 2 апрацаваных камянёў. Знойдзены таксама абломкі галаснікоў, фрагменты і цэлыя часткі дэкору сцен — паліваных плітак у выглядзе пялёсткаў, крыжоў, іх цэнтральных частак квадратнай формы. Для аздаблення фасадаў у муроўку з плінфы ўводзіліся шліфаваныя камяні розных памераў. У завалах будаўнічага матэрыялу знойдзены кавалкі расплаўленага свінцу (відавочна, рэшткі першапачатковага пакрыцця храма). Пад царквой залягае культурны пласт XI—XII ст. таўшчынёй 0,2—0,6 м.

## Даследаванні 
Даследаванні рэшткаў царквы праведзены ў 1980 архітэктурна-археалагічнай экспедыцыяй Міністэрства культуры БССР (кіраўнік І. М. Чарняўскі) пры ўдзеле археалагічнага атрада Гродзенскага ўніверсітэта (кіраўнік М. А. Ткачоў).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гродна
Катэгорыя:З’явіліся ў XII стагоддзі
Азербайджанскі дзяржаўны сімфанічны аркестр імя Узеіра Гаджыбекава

**Азербайджанскі дзяржаўны сімфанічны аркестр імя Узеіра Гаджыбекава** () — адзін з найбуйнейшых музычных калектываў Азербайджана. Быў заснаваны ў 1920 годзе, адным з першых у СССР, па ініцыятыве заснавальніка азербайджанскай прафесійнай музыкі Узеіра Гаджыбекава.

У фарміраванні аркестра прымалі непасрэдны ўдзел такія дырыжоры, як Рэнэ Батон (Францыя), Ота Клемперэр (Германія), Фрыц Штидри (Аўстрыя), Мікалай Галаванаў (Расія) і іншыя. Аркестр з'яўляецца лаўрэатам Усесаюзнага конкурсу 1967 года.

У рэпертуар сімфанічнага аркестра ўваходзяць творы азербайджанскіх і замежных кампазітараў. Імя Узеіра Гаджыбекава аркестр носіць з 1944 года. А ў 1960 годзе ён стаў заслужаным калектывам рэспублікі. З вялікім поспехам праходзілі гастролі аркестра ў ЗША, Еўропе (Германія, Швейцарыя, Францыя, Англія), Азіі (Егіпет, Турцыя) і іншых замежных краінах.

## Дырыжоры аркестра 
* З 1938 года на працягу доўгіх гадоў аркестрам кіраваў дырыжор Ніязаў, ганараваны на гэтай пасадзе звання народны артыст СССР.
* Галоўным дырыжорам Азербайджанскага дзяржаўнага сімфанічнага аркестра імя Узеіра Гаджыбекава, пачынаючы з 1984 года з'яўляецца народны артыст Азербайджанскай Рэспублікі, кавалер ордэна «Славы», лаўрэат дзяржаўных прэмій, прафесар Раўф Абдулаеў. Ён нястомна кіруе аркестрам вось ужо больш за 25 гадоў.
* Дырыжор — Фахраддин Керымаў, заслужаны дзеяч мастацтваў Азербайджана.
* Дырыжор — Ялчын Адыгезалаў.

## Спасылкі 
* Удзельнікі Міжнароднага Фестывалю «Свет Мугама»    
* Азербайджанскі Дзяржаўны сімфанічны аркестр імя Узеіра Гаджыбекава 
* Музычныя калектывы Азербайджана 

Катэгорыя:Сімфанічныя аркестры Азербайджана
Катэгорыя:Баку
Катэгорыя:Культура Азербайджана
Катэгорыя:З’явіліся ў 1920 годзе
Галіна Пятроўна Маркіна

**Галіна Пятроўна Маркіна** (нар. , Варонеж — ) — беларуская актрыса. Народная артыстка БССР (1976).

## Біяграфія 
Нарадзілася 23 лістапада 1934 года ў Варонежы. Бацька — Пётр Аляксандравіч Маркін (1903—1958), заслужаны артыст БССР (1955); маці — Вольга Сцяпанаўна Захарава (1908—1981), заслужаная артыстка БССР (1955).

Скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1956, педагог Дз. Арлоў), адначасова — філалагічны факультэт Варонежскага ўніверсітэта. З 1956 года — актрыса Брэсцкага тэатра імя ЛКСМБ, з 1959 года працавала ў Беларускім тэатры імя Я. Купалы, з 1961 года — у Беларускім тэатры імя Я. Коласа.

Памерла 27 кастрычніка 1985 года.

## Творчасць 
Выконвала ролі гераінь у сучасным і класічным рэпертуары. Найлепшыя ролі ў беларускай драматургіі: Зося Савіч, Марозава («Сэрца на далоні», «Крыніцы» паводле І. Шамякіна), Корзун («Вайна пад стрэхамі» паводле А. Адамовіча), Маці («Зацюканы апостал» А. Макаёнка). З іншых роляў: Жэнька Шульжэнка («Фабрычная дзяўчына» А. Валодзіна), Ксеня («Разлом» Б. Лаўранёва), Соф’я («Зыкава» М. Горкага), Спірыдонава («Шостага ліпеня» М. Шатрова), Марыя Сцюарт (аднайменная п’еса Ф. Шылера), Беатрычэ («Многа шуму з нічога» У. Шэкспіра), Анісся («» Л. Талстога), Матухна Кураж («Матухна Кураж» Б. Брэхта).

## Літаратура 
* Маркіна Галіна Пятроўна // Беларуская савецкая энцыклапедыя. У 11 т. Т. 7 / рэдкал.: П. У. Броўка і інш. — Мінск, 1973. — С. 20.
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Актрысы СССР
Катэгорыя:Актрысы Беларусі
Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варонежы
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Якуба Коласа
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя