open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ільза Кох

**Ільза Кох** (, народжаная **Ільза Кёлер** (Ilse Köhler); ,  — , Айхах, Баварыя) — нацысцкая злачынца, супрацоўніца дапаможнай службы СС; жонка кашталяна канцлагера Бухенвальд Карла Ота Коха. У пасляваенны перыяд стала вядома пад мянушкай «Бухенвальдская ведзьма»

У кастрычніку 1948 года ўлады ЗША даручылі ўраду Баварыі ўзбудзіць крымінальную справу супраць Кох за злачынствы, учыненыя супраць грамадзян Германіі. Адразу пасля вызвалення з турмы для ваенных злачынцаў у Ландсбергу ў кастрычніку 1949 года, Кох была ўзятая пад варту. У канцы 1949 года ў акруговы суд Аўгсбурга былі прад’яўлены абвінавачанні супраць яе, у тым ліку забойствы. 15 студзеня 1951 года Кох было прад’яўлена абвінавачанне ў падбухторванні да забойства, замаху на забойства і падбухторванні да нападу пры абцяжваючых абставінах. Яна была прыгаворана да пажыццёвага зняволення. Яна была адзінай жанчынай у Германіі, прысуджанай да пажыццёвага зняволення ў сувязі са злачынствамі нацыстаў (агулам абвінавачванні былі вылучаныя супраць 165 мужчын). 1 верасня 1967 года яна павесілася ў сваёй камеры ў баварскай жаночай турме ў Айхаху, дзе знаходзілася з 1949 года.

Вобраз Ільзы Кох паслужыў прататыпам для гераіні фільмаў «Ільза, ваўчыца СС» (1975), «Ільза — захавальніца гарэма нафтавага шэйха» (1976), «Ільза — лютая турэмшчыца» (1977), «Ільза, тыгрыца з Сібіры» (1977).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Рэспубліка Дагамея

**Рэспубліка Дагамея** (), сёння Бенін, — самакіраваная аўтаномія ў Французскай Супольнасці (1958—1960) і незалежная дзяржава (1960—1975) у Заходняй Афрыцы. Назва была дадзена па назве, якая раней выкарыстоўваўся ў калоніі і гістарычнай мясцовай дзяржавы.

Аўтаномная рэспубліка абвешчана 11 снежня 1958 года на падставе вынікаў рэферэндуму. Да дасягнення аўтаноміі яна была калоніяй Французская Дагамея, частка Французскага Саюза.

Французская Дагамея некаторы час падтрымлівала ідэю аб стварэнні і ўваходжанні ў Федэрацыю Малі (Малі і Сенегал), якая існавала ў 1959—1960 гадах, аднак пад ціскам суседняга з ёй Берага Слановай Косці яна (як і Рэспубліка Верхняя Вольта) адмовілася ад удзелу ў гэтай федэрацыі.

1 жніўня 1960 года Рэспубліка Дагамея дасягнула поўнай незалежнасці ад Францыі, а ў 1975 годзе была перайменавана ў Народную Рэспубліку Бенін.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Былыя калоніі Францыі
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Афрыкі
Ойген Коган

**Ойген Коган** (, ,  — , Кёнігштайн) — нямецкі публіцыст, сацыёлаг, палітолаг.

## Біяграфія 
Сын дыпламата яўрэйскага паходжання. Дзяцінства і юнацтва правёў у каталіцкім манастыры. Вучыўся эканоміцы і сацыялогіі ў Мюнхене, Фларэнцыі, Вене. Па поглядах — левы хрысціянскі дэмакрат. У 1927—1932 гадах працаваў журналістам у Вене, рэдагаваў каталіцкі часопіс « Schönere Zukunft». У 1927 годзе абараніў у Вене дыплом аб фашысцкай тэорыі карпаратыўнай дзяржавы. Развіваў сацыялагічныя погляды Отмара Шпана. Быў блізкі да Венскага гуртка.

З 1936 года ў актыўнай апазіцыі нацызму, з 1937 года — пад назіраннем гестапа. З верасня 1939 па 1945 — вязень Бухенвальда (пад нумарам 9093). У канцлагеры працаваў сакратаром доктара Эрвіна Дзінг-Шулера, які ставіў доследы (у тым ліку з узбуджальнікамі тыфу) над зняволенымі. Выкарыстоўваў сваё становішча для дапамогі і выратавання шэрагу ахвяр нацызму, уключаючы Стэфана Эсэля і двух брытанскіх разведчыкаў, нумары якіх ён змяніў нумарамі вязняў, якія загінулі ад тыфа. СС унесла імя Когана ў спіс з 46 асоб, якія падлягалі неадкладнаму знішчэнню пры набліжэнні сіл Антыгітлераўскай кааліцыі, аднак яму ўдалося пазбегнуць расправы, бо напярэдадні вызвалення лагера Дзінг-Шулер вывез і адвез у сховішча свайго сакратара.

Пасля Другой сусветнай вайны ўдзельнічаў у кансалідацыі хрысціянскай дэмакратыі ў зямлі Гесэн. У прапанаванай ім з аднадумцамі «Праграме народнай партыі», якая паўплывала на складанне Канстытуцыі Гесэна, выступаў за «эканамічны сацыялізм на дэмакратычнай аснове». З 1946 года разам з Вальтэрам Дзірксам выпускаў лева-каталіцкі часопіс культуры і палітыкі «Франкфурцкія сшыткі» (разыходзіўся тыражом 75 тысяч экземпляраў). Неўзабаве разышоўся ў поглядах з кіраўніцтвам Хрысціянска-дэмакратычнага саюза Германіі, крытыкаваў палітыку Адэнаўэра, выступаў супраць рэмілітарызацыі ФРГ і ядзернай зброі, адстойваў прынцыпы еўрапейскага федэралізму. У 1951—1968 гадах — прафесар палітычнай навукі ў Дармштацкім тэхнічным універсітэце. Вітаў прымірэнне ФРГ з Польшчай, СССР і Чэхаславакіяй у рамках «Усходняй палітыкі» Вілі Бранта.

## Галоўная кніга 
Набыў папулярнасць пасля выхаду кнігі «Эсэсаўская дзяржава: сістэма нямецкіх канцлагераў» (1946), першага даследавання сацыяльнага ладу нацысцкіх канцэнтрацыйных лагераў, якое праклала дарогу далейшым даследаванням лагернага свету і захоўвае аўтарытэтнасць па сённяшні дзень. Кніга перакладзена на іншыя мовы, у Германіі яна была прададзена ў колькасці 500 тысяч экзэмпляраў.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Палітолагі Германіі
Катэгорыя:Сацыёлагі Германіі
Catatropis

**Catatropis** — род дыгенетычных смактуноў сямейства .

## Арэал 
Віды гэтага роду сустракаюцца ў Еўропе, Амерыцы, Аўстраліі.

## Віды 
У родзе вылучаюць наступныя віды:

* 
*  
*  
* 
*  
*  
*  
*  
*  

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Plagioporus skrjabini

**Plagioporus skrjabini** — від дыгенетычных смактуноў сямейства .

## Гаспадары 
Сярод гаспадароў *Plagioporus skrjabini* адзначаны:

* Слімак  служыць першым прамежкавым гаспадаром і  і .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Катэгорыя:Паразіты рыб
Катэгорыя:Паразіты малюскаў
Федэрацыя Малі

**Федэрацыя Малі** () — залежная (падобна брытанскім дамініёнам) дзяржава ў складзе Французскай Супольнасці, якая існавала ў Заходняй Афрыцы (макрарэгіёне Заходні Судан) у канцы 50-х — пачатку 60-х гадоў XX стагоддзя.

Федэрацыя Малі складалася з былых калоній Французскі Судан (Суданская Рэспубліка, цяпер дзяржава Малі) і Сенегал (Рэспубліка Сенегал). Яна была заснавана ў 1959 годзе і праіснавала да 1960 года, калі яе асобным часткам была дадзена поўная незалежнасць. У 1958 годзе жаданне далучыцца да планаванай Федэрацыі выказвала таксама Верхняя Вольта, аднак пад ціскам суседняга з ёй Берагу Слановай Косці яна ў рэшце рэшт адмовілася ад удзелу ў Малійскай Федэрацыі. Таксама некаторы час ідэю аб стварэнні і ўваходжанні ў федэрацыю падтрымліваў урад Дагамеі. Плошча Федэрацыі складала 1 436 190 км². Колькасць насельніцтва была роўная 6 млн. 900 тысячам чалавек (на 1960 год). Сталіцай федэрацыі быў Дакар. Назва яе павінна была замяніць прыўнесенае французамі Найменне краіны *Судан* і традыцыйна нагадваць пра існаванне на гэтай тэрыторыі Старажытнай Імперыі Малі у XI—XVIII стагоддзях.

Старшыня ўрада федэрацыі Мадзіба Кейта, выступаючы 17 студзеня 1959 года перад Дзяржаўным сходам у Дакары пасля прыняцця там Канстытуцыі краіны, заявіў: *Малі — знакамітае імя, якое належыць усёй Заходняй Афрыцы; сімвал магутнасці, здольнасці да палітычнай, адміністрацыйнай, гаспадарчай і культурнай арганізацыі чорнага чалавека. Гэтае слова, якое ўжо цяпер у сэрцах і душах пакідае містычную пячатку вялікай надзеі будучыні — Афрыканскай нацыі! Дзяржаўная Асамблея Дакара! Сваім галасаваннем вы заклалі падставу для адзінства Афрыкі!*

Палітычна стварэнне Федэрацыі Малі ўвасабляла ў жыццё панафрыканскія ідэі негрыцюда.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Сенегала
Катэгорыя:Гісторыя Малі
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Афрыкі
Мастацкі камбінат

**Мастацкі камбінат** (афіцыйна: *Мастацкае ўнітарнае прадпрыемства «Мастацкі Камбінат» Грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз мастакоў*») — прадпрыемства мастацкага фонду БССР (1958—1990), потым увайшоў у сістэму ГА «Беларускі саюз мастакоў».

## Гісторыя 
Створаны ў 1950-я гады пад імем *Цэнтральныя мастацка-афармленчыя майстэрні Беларускага аддзялення Мастацкага Фонду СССР*.

Мэтай майстэрняў было забеспячэнне мастакоў творчай працай. За час існавання камбіната былі створаны такія аб’екты як Кобрынскі ваенна-гістарычны музей імя А. В. Суворава, Археалагічны музей «Бярэсце», установы культуры «Брэсцкі абласны краязнаўчы музей», Мемарыяльны комплекс «Брэсцкая крэпасць-герой», пастаянная экспазіцыя Слуцкага краязнаўчага музея, Музея гісторыі горада Мінска, Музея ВАВ, гісторыка-культурнага музея-запаведніка «Нясвіж» і іншыя.

Пад патранажам Мастацкага камбіната былі аформлены такія будынкі як:
* Палац Рэспублікі,
* Палац Незалежнасці,
* Дзелавы і культурны комплекс Пасольства Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі
* Прадстаўніцтва РБ за мяжой.
Камбінат браў удзел у афармленні будынкаў Нацыянальнай бібліятэкі, Вярхоўнага суда Рэспублікі Беларусь.

Камбінат працуе над афармленнем новых станцый мінскага Метрапалітэна, а таксама над вытворчасцю сувенірных вырабаў.

## Выстаўкі 
У красавіку 2018 года, разам з іншымі мастацка-вытворчымі прадпрыемствамі ГА «Беларускі саюз мастакоў» УП «Мастацкі камбінат» прымаў удзел у выстаўцы «АРТ–КАМБІНАТ».

## Крыніцы 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Культура Мінска
Катэгорыя:Беларускі саюз мастакоў
Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Тасіра Маюдзумі

**Тасіра Маюдзумі** (; ) — японскі кампазітар.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Такійскім універсітэце мастацтваў (1945—51) і Парыжскай кансерваторыі (1951—52). У 1953 разам з Я. Акутагавай і І. Данам арганізаваў авангардысцкі гурток «Група траіх», у 1957 — фестываль музыкі ў г. Каруідзава.

Зазнаў уплыў музыкі А. Месіяна і І. Стравінскага. Эксперыментаваў у галіне канкрэтнай музыкі і электроннай музыкі, выкарыстоўваў дадэкафонію, алеаторыку. У шэрагу твораў (сімфоніі «Нірвана», 1958; «Мандата», 1960; сімфанічная паэма «Сэнсара», 1962) звяртаўся да традыцый будыйскай музыкі. З 1970-х гадоў развівае прынцыпы японскай народнай музыкі, імкнецца да інтэграцыі еўрапейскага і традыцыйнага японскага музычнага мастацтва.

Аўтар оперы «Залаты павільён» (1976), балетаў «Бугаку» (паст. 1962), «Алімпійцы» (паст. 1965), мюзікла «Мілая жанчына» (лібрэта К. Абэ), араторыі (1959), кантат, твораў для прыдворнага аркестра гагаку, камерна-інструментальных ансамбляў, хароў, музыкі да кінафільмаў і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кампазітары Японіі
Аляксандр Альфрэдавіч Машэўскі

**Аляксандр Альфрэдавіч Машэўскі** () — беларускі навуковец, урач-анколаг; доктар медыцынскіх навук (1995), прафесар (1999).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 красавіка 1940 года ў Смаленску.

У 1963 годзе скончыў Данецкі медыцынскі інстытут па спецыяльнасці «Лячэбная справа».

Прафесійны шлях пачаў з пасады хірурга, потым — галоўнага ўрача медсанчасткі шахты «Паўночная» Данецкай вобласці.

З 1968 года працаваў у НДІ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі Міністэрства аховы здароўя БССР (пазней — Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр анкалогіі і медыцынскай радыялогіі імя М. М. Аляксандрава). Прайшоў шлях ад доктара лабараторыі комплекснай тэрапіі да намесніка дырэктара па навуковай рабоце, апошнюю пасаду займаў з 1990 года. З 2015 года працаваў старшынёй Цэнтральнай экспертнай камісіі па раннім выяўленні анкалагічных захворвання. 

Памёр 1 лютага 2025 года.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па арганізацыі проціракавай барацьбы, дыягностыцы злаякасных новаўтварэнняў, камбінаваных і комплексных метадах лячэння злаякасных пухлін.

## Узнагароды 
* Знак «Выдатнік аховы здароўя»;
* ганаровыя граматы Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь, Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь;
* знак «За заслугі перад беларускай анкалогіяй»;
* ганаровы грамадзянін Мінскага раёна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Анколагі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Мінскага раёна
Гарычка тыбецкая

**Гарычка тыбецкая** (*Gentiana tibetica*) — від кветкавых травяністых раслін сямейства гарычкавых.

Радзіма — Тыбет, Гімалаі; інтрадукавана ў Еўропе. Вышыня да 50 см, з авальна-ланцэтным лісцем, жаўтаватымі кветкамі. Выкарыстоўваецца на камяністых участках, газонах, у бардзюрах. На Беларусі цвіце ў ліпені.

Зімаўстойлівыя расліны. Размнажаюцца дзяленнем куста і насеннем.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарычка
Катэгорыя:Травы
Hemiscolopendra marginata

**Hemiscolopendra marginata** — распаўсюджаны від мнаганожак сямейства .

## Апісанне 
Мнаганожкі сярэдняга памеру, дарослыя асобіны дасягаюць каля 4 см у даўжыню.

*Hemiscolopendra marginata* — першы від шматножак, у якога выяўлены палавы дымарфізм у складзе яду.

## Арэал 
Жыве на усходзе Злучаных Штатаў і ў некаторых частках Мексікі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1821 годзе
Катэгорыя:Скалапендры
Дзмітрый Пятровіч Барташэвіч

**Дзмітрый Пятровіч Барташэвіч** () — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 16 лютага 1971 года ў Вілейцы.

У 1993 годзе скончыў Віцебскі тэхналагічны інстытут лёгкай прамысловасці па спецыяльнасці «Машыны і апараты тэкстыльнай, лёгкай прамысловасці і бытавога абслугоўвання».

У 1993—2003 гадах працаваў на вілейскім заводзе «Зеніт» на розных пасадах — ад інжынера па маркетынгу да камерцыйнага дырэктара.

У 2004 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве».

У 2004—2005 гадах працаваў галоўным спецыялістам па эканамічных пытаннях РУП «Зеніт». У 2005—2012 гадах займаў пасаду намесніка дырэктара па камерцыйнай рабоце і маркетынгу, дырэктара ААТ «Электрамодуль». У 2012—2014 гадах быў дырэктарам ПВУП «Завод СВТ».

У 2014—2017 гадах — генеральны дырэктар ААТ «Амкадор — Белвар».

27 студзеня 2017 года прызначаны намеснікам Старшыні Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь. 12 сакавіка 2021 года прызначаны першым намеснікам Старшыні Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь.

У цяперашні час працуе генеральным дырэктарам ААТ «„Амкадор“ — кіруючая кампанія холдынгу»".

## Сям’я 
* Сын — Арцём (нар. 2001), скончыў факультэт радыёфізікі і камп'ютарных тэхналогій БДУ, фізік-інжынер.

## Узнагароды 
* Медаль «За ўклад у развіццё Еўразійскага эканамічнага саюза» (2019).

## Крыніцы
Вячаслаў Станіслававіч Аўгусціновіч

**Вячаслаў Станіслававіч Аўгусціновіч** () — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння ў 1974 годзе 8-мі класаў Заслаўскай сярэдняй школы год правучыўся ў Мінскім мастацкім вучылішчы. У 1978―1980 гадах служыў тэрміновую вайсковую службу ў Арміі (Мар’іна Горка). У 1986 годзе скончыў аддзяленне прамысловага мастацтва Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута. Да сярэдзіны 1990-х працаваў мастаком на Мінскім мастацкім камбінаце. 

Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
Пасля сканчэння Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута працаваў у галіне выяўленчай і мастацкай галаграфіі. Станам на 2025 год пераважна працуе ў станковым жывапісе ў жанрах карціны, пейзажа, партрэта.

З 1986 года ўдзельнічае ў рэспубліканскіх і міжнародных выстаўках, сярод якіх персанальная выстаўка ў Лілі (Францыя, 2011). Работы мастака знаходзяцца ў прыватных калекцыях Германіі, Італіі, Польшчы, Кітая, Расіі і ЗША.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* онлайн-галэрэя Artcenter.by
* выстаўка жывапісу «Фарбы душы», Ивенецкий музей традиционной культуры
* Дакрануцца фарбамі да сэрца, час. «Светлы Шлях», 18.10.2023
* Выставка «Родной край» Вячеслава Августиновича в Художественном музее , Брестский областной краеведческий музей

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Віленская рысавальная школа

ў Вільні, ад якой арка вяла да Віленскай рысавальнай школы (праца Станіслава Флеры, вучня гэтай школы, 1903)]]
**Віленская рысавальная школа** — мастацкая школа, якая дзейнічала ў Вільні з 1866 па 1915 год.

## Гісторыя школы 
, заснавальніка Віленскай рысавальнай школы]]
Першым у горадзе выказаў намер стварыць школу малявання настаўнік Віленскай прагімназіі Іван Пятроў. Ён прадставіў праект школы кіраўніку Віленскай навучальнай акругі Івану Карнілаву, які прадаставіў памяшканне для школы. Нягледзячы на тое, што на стварэнне школы былі выдзелены сродкі, яе па нейкіх прычынах не адкрылі.

У 1866 годзе Карнілаў звярнуўся ў Пецярбургскую Акадэмію мастацтваў з просьбай выбраць мастака для стварэння ў Вільні школы малявання. Рэктар Пецярбургскай акадэміі Аляксандр Разанаў парэкамендаваў мастака Івана Трутнева, выпускніка Акадэміі мастацтваў. У той час ён выкладаў у гімназіі ў Віцебску. Трутнеў пагадзіўся супрацоўнічаць і прыехаў у Вільню. Ён распрацаваў вучэбную праграму, якую потым неаднаразова ўдасканальваў.

Праект Івана Трутнева ўключаў два аддзяленні: рамесна-рысавальнае і жывапіснае. Новаствораная ўстанова атрымала назву «Віленская школа рамёстваў і класы жывапісу». Навучанне ў школе было бясплатным. На вучобу прымаліся дзеці з 12 гадоў, незалежна ад іх сацыяльнага становішча. У школе маглі вучыцца дзеці як дваран, так і сялян Хлопчыкі і дзяўчынкі навучаліся асобна. Значную частку абсталявання, неабходнага для вучэбнага працэсу, набыў сам Іван Трутнеў. У рысавальнай школе вучыліся палякі, яўрэі, рускія, вучні прыязджалі з Беларусі, Польшчы і Украіны.

У 1912 г., пасля смерці кіраўніка Віленскай рысавальнай школы Івана Трутнева, школу ўзначаліў Іван Рыбакоў, але ён прапрацаваў толькі месяц і быў адхілены ад пасады як няздатны да кіраўніцтва. Новым кіраўніком школы быў прызначаны Сяргей Южанін, які ў хуткім часе запрасіў сабе ў памочнікі Мікалая Сяргеева-Корабава, выпускніка Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў. Па яго прыездзе школа была абноўлена і зноў стала папулярнай.

## Выхаванцы 
Віленскую рысавальную школу скончылі акварэліст і фатограф Станіслаў Флеры, скульптар Баляслаў Балзукевіч, жывапісец і архітэктар Юзаф Камароўскі. У Віленскай рысавальнай школе вучыліся Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч, Юзаф Балзукевіч, Луцыя Балзукевіч, Адам Мендзыблоцкі, Баляслаў Буйко, Вітаўтас Кайрукшціс, Леў Антакольскі, Юозас Зікарас, Жак Ліпшыц, Хаім Суцін і іншыя.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Адукацыя ў Расійскай імперыі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1866 годзе
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Вільні
Катэгорыя:Мастацкая адукацыя ў Літве
Катэгорыя:Мастацкая адукацыя ў Беларусі
Zygaena laeta

**Zygaena laeta** — від матылькоў сямейства .

## Апісанне 
Размах крылаў — 25-32 мм. Патагіі і тэгулы чырвоныя. Пярэдняе крыло чорнае з чырвонымі плямамі; плямы без жаўтлява-белага абрамлення. Задняе крыло чырвонае з чорным вонкавым краем. Брушка чорнае з шырокім чырвоным паяском (на 4-5 сегментах).

Файл:(MHNT)_Zygaena_laeta_-_Bzenec_Tchéquie_-_male_dorsal.jpg|♂ 
Файл:(MHNT)_Zygaena_laeta_-_Bzenec_Tchéquie_-_male_ventral.jpg|♂ △

## Распаўсюджанне 
Арэал: паўднёвыя раёны Цэнтральнай і Усходняй Еўропы, Паўночны Каўказ, Малая Азія і Блізкі Усход.

## Асаблівасці біялогіі 
Дае 1 пакаленне ў год. Матылі дзённыя, лёт імага — у ліпені-жніўні. У кладцы 10-35 яец, яйцы развіваюцца 6-12 дзён. Вусень харчуецца лісцем віду , акукляецца ў канцы чэрвеня — ліпені ў верацёнападобным жаўтлява-шэрым «пергаментным» кокане. Фаза кукалкі доўжыцца 12-17 дзён, зімуе вусень. Месцы знаходжання — участкі цаліннага стэпу, яры, нізкагорныя травяністыя схілы.

## Пагрозы 
Пагрозы: паражэнне вусеня натуральнымі паразітамі  і скарачэнне месцаў знаходжання з-за гаспадарчай дзейнасці.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Чырвоная кніга Украіны 

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1790 годзе
Катэгорыя:Стракаткі
Фіней

**Фіней** () — асоба старажытнагрэчаскай міфалогіі, цар Фракіі, сын цара Ціра Агенора, брат Кадма, альбо сын Фенікса і брат Еўропы. 

Атрымаў ад Апалона дар прадказання, але за раскрыццё таямніц багоў быў асляплены Зеўсам, Пасейдонам ці Барэем. Па падказцы жонкі Ідэі, ён асляпіў сваіх сыноў ад першага шлюбу ад Клеапатры і кінуў іх дзікім звярам. За гэта багі пакаралі яго, і кожны раз, як толькі Фіней сядаў за стол паесці, прыляталі гарпіі, якія раскрадалі і апаганьвалі ежу.

Арганаўты, асабліва сыны Барэя Зэт і Калаід, вызвалілі Фінея, за што ён паказаў ім марскі шлях. Па іншай версіі, Фіней груба сустрэў арганаўтаў і быў забіты Гераклам.

Памылкова згадваецца як цар Аркадыі. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фракія ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Дакійская міфалогія
Катэгорыя:Кіраўнікі Балгарыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Румыніі
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Асобы
Халакост у Барысаўскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Барысаўскага раёна былі забітыя, а нешматлікія выратаваныя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Масавыя забойствы яўрэяў у раёне адбываліся ў Барысаве, Зембіне, Мсціжы, вёсках Чарнёўка, Бродаўка, Лошніца, Крацэвічы, Дзедзілавічы, Малое Стахава, Зачысце, Плітчанка, у працоўным лагеры пры торфапрадпрыемстве «Белае балота» (цяпер пасёлак Чырвоны Кастрычнік) і іншых месцах.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 3 гета:
* У гета горада Барысаў (27 жніўня — 21 кастрычніка 1941) былі забітыя каля 9000 габрэяў.
* У гета пасёлка Зембін (ліпень — 18 жніўня 1941) былі забітыя 927 габрэяў.
* У гета вёскі Мсціж (восень — зіма 1941) былі забітыя больш за 100 габрэяў.

У Барысаўскім раёне 14 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Дуброўскі Аляксандр, Скавародка Канстанцін, Фралова Алена, Варатнік (Шульц) Алена, Грэнка Ефрасіння, Мажэйка Ванда, Мазуркевіч Фёдар, Чорная Ганна, Чорны Віктар, Стэльмашонак (Чорная) Валянціна, Бружнік Атыля, Шумелава (Бружнік) Вольга, Мірук Марыя, Ваўкавец Лідзія.

Помнікі загінулым яўрэяўм устаноўлены ў Зембіне, Чырвоны Кастрычнік, Малое Стахава, Барысаве, Мстіжы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Барысаўскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Барысаўскага раёна
GMA Network

**GMA Network Inc.** (таксама вядомая як **GMA Network** або проста **GMA**) — філіпінская медыякампанія са штаб-кватэрай у Кесан-Сіці. Гэта другі па велічыні медыякангламерат на Філіпінах пасля ABS-CBN.

21 красавіка 2017 г. прэзідэнт Філіпін Радрыга Дутэртэ падпісаў рэспубліканскі акт № 10925, які падоўжыў ліцэнзію GMA Network яшчэ на 25 гадоў. З тых часоў GMA Network разам з ABS-CBN стала адной з вядучых медыякампаній на Філіпінах.

## Тэлеканалы 
### Нацыянальная
;Ток
* GMA
** DZBB-TV (Маніла)
** DZEA-TV (Дагупан)
** D-12-ZB-TV (Батангас)
** DWAI-TV (Нага)
** DYXX-TV (Ілоіла)
** DYGM-TV (Бакалод)
** DYSS-TV (Себу)
** DXMJ-TV (Давао)
* GTV
** DWDB-TV (Маніла)
* Heart of Asia
* I Heart Movies

;Былы
* Channel V Philippines
* Citynet Television
* DepEd TV
* Fox Filipino
* GMA News TV
* Hallypop
* Pinoy Hits
* QTV/Q

### Інтэрнацыянальная
* GMA Pinoy TV
* GMA Life TV
* GMA News TV

## Радыёстанцыі 
### AM (Super Radyo) 
** DZBB 594 (Маніла)
** DZSD 1548 (Дагупан)
** DYSP 909 (Пуэрта-Прынсеса)
** DYSI 1323 (Ілоіла)
** DYSB 1179 (Бакалод)
** DYSS 999 (Себу)
** DXRC 1287 (Замбаанга)
** DXGM 1125 (Давао)

### FM (Barangay FM) 
** DWLS 97.1 (Маніла)
** DWRA 92.7 (Багіо)
** DWTL 93.5 (Дагупан)
** DWWQ 89.3 (Тугегарао)
** DWQL 91.1 (Русена)
** DYHY 97.5 (Пуэрта-Прынсеса)
** DWCW 96.3 (Нага)
** DYMK 93.5 (Ілоіла)
** DYEN 107.1 (Бакалод)
** DYRT 99.5 (Себу)
** DXLX 100.7 (Кагаян-дэ-Ора)
** DXRV 103.5 (Давао)
** DXCJ 102.3 (Генерал-Сантас)

## Інтэрнэт 
* GMANetwork.com
* GMA News Online
* GMA On Demand
* Kapuso Stream

## Даччыныя кампаніі 
* Alta Productions Group, Inc.
* Citynet Network Marketing and Productions, Inc.
* GMA International
* GMA Network Films, Inc. (GMA Pictures)
* GMA New Media, Inc.
** Digify
** GMA Affordabox
** GMA Now
* GMA Worldwide, Inc.
* MediaMerge Corporation
* RGMA Marketing and Productions, Inc. 
** GMA Music
** GMA Playlist
* Scenarios, Inc.
* Script2010, Inc.

## Аддзелы 
* GMA Entertainment Group
* GMA Integrated News
* GMA Kapuso Foundation
* GMA Public Affairs
* GMA Radio
* GMA Regional TV
* GMA Sports
* Sparkle GMA Artist Center
* Synergy: A GMA Collaboration

## Гл. таксама 
* ABS-CBN

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кампаніі Філіпін
Саўка (Латвія)

**Саўка** () — населены пункт у Віесіцкім краі Латвіі. Уваходзіць у склад Саўцкай воласці (адміністрацыйны цэнтр - вёска Лонэ). Знаходзіцца на беразе возера Саўкас.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Манэра

**Манэра** () — крыптавалюта арыентаваная на прыватнасць. Выкарыстоўвае кольцавыя падпісанні, канфідэнцыйныя транзакцыі і сакрэтныя адрасы для забеспячэння ананімнасці карыстальнікаў. Яна была запушчана 18 красавіка 2014 года як форк Bytecoin і хутка набыла папулярнасць дзякуючы свайму высокаму ўзроўню бяспекі і канфідэнцыйнасці. Паводле прыхільнікаў Манэра, гэтая крыптавалюта ўвасабляе «духоўнага пераемніка ранніх антысістэмных каранёў Біткойна». Манэра крытыкавалася за выкарыстанне злачынцамі, тэрарыстамі і аўтарытарнымі рэжымамі для абыходу санкцый.

## Гісторыя 
Манэра з’явілася як форк Bytecoin у 2014 годзе. Першапачаткова яна называлася BitMonero, але пазней назва была скарочана да Манэра. Праект хутка прыцягнуў увагу дзякуючы сваёй арыентаванасці на прыватнасць і дэцэнтралізацыю. У наступныя гады супольнасць і распрацоўшчыкі актыўна ўдасканальвалі алгарытмы і метады шыфравання, каб зрабіць крыптавалюту яшчэ больш бяспечнай і ананімнай.

## Тэхналогія 
Манэра выкарыстоўвае некалькі перадавых тэхналогій:

* **Кольцавыя падпісанні** — дазваляюць схаваць асобу адпраўніка, змешваючы яго транзакцыю з іншымі.
* **Канфідэнцыйныя транзакцыі (RingCT)** — забяспечваюць шыфраванне сум транзакцый.
* **Сакрэтныя адрасы** — генеруюць унікальны адрас для кожнай транзакцыі, што ўскладняе адсочванне атрымальніка.

### Майнінг 
Майнінг — гэта працэс стварэння новых блокаў і пацверджання транзакцый у блокчейне шляхам рашэння складаных матэматычных задач, за што ўдзельнікі ўзнагароджваюцца крыптавалютай. Майнінг Манэра заснаваны на алгарытме RandomX, які аптымізаваны для працы на звычайных працэсарах, што спрыяе дэцэнтралізацыі сеткі. Майнеры ўдзельнічаюць у працэсе стварэння новых блокаў і атрымліваюць узнагароды ў выглядзе XMR. Адной з унікальных асаблівасцей Манэра з’яўляецца сістэма хваставой эмісіі (tail emission): пасля дасягнення пэўнай колькасці блокаў (каля 18,4 мільёна XMR) эмісія не спыняецца цалкам, а працягваецца з мінімальнай стаўкай 0,6 XMR за блок. Гэтая сістэма забяспечвае ўстойлівасць сеткі і стымуляванне майнераў на працягу ўсяго часу існавання Манэра, робячы яе інфляцыйнай крыптавалютай з доўгатэрміновай перспектывай.

## Крытыка 
Манэра часта крытыкуецца за сваю высокую ступень ананімнасці, якая робіць яе прывабнай для незаконных фінансавых аперацый, асабліва на даркнэце. Паводле дакладу Савета Бяспекі ААН, тэрарыстычная групоўка Ісламская дзяржава заклікала да ахвяраванняў у Манэра. Гэтая спрэчка прывяла да таго, што крыптабіржаў Binance і Kraken прыпынілі гандаль у Манэра.

## Гл. таксама 
* Біткойн
* Крыптавалюта

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Крыптавалюты
Катэгорыя:Ананімныя сеткі
Катэгорыя:Крыптаграфічнае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Кросплатформавае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Свабоднае сеткавае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне, напісанае на C++
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне з ліцэнзіяй MIT
Катэгорыя:З’явіліся ў 2014 годзе
Эмбурга (Елгаўскі край)

**Эмбурга** () — населены пункт у Елгаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Салгальскай воласці. Знаходзіцца на правым беразе ракі Ліелупэ каля рэгіянальнай аўтадарогі P94 (Елгава - Стальгэнэ - Цодэ). За 24 км ад горада Елгава.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Хельмут Краўзэ

**Ханс Хельмут Краўзэ** (; ) — нямецкі лёгкаатлет, які выступаў у бегу на сярэднія дыстанцыі. Удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў 1928 года.

## Біяграфія 
Хельмут Краўзэ нарадзіўся 18 ліпеня 1907 года ў нямецкім горадзе Брэслау (зараз польскі горад Вроцлаў).

Выступаў у лёгкаатлетычных спаборніцтвах за берлінскую «Тэўтонію-1899». Тройчы выйграваў чэмпіянат Германіі: у 1928 годзе ў эстафеце 4х1500 метраў, у 1930—1931 гадах — у бегу на 1500 метраў.

У 1928 годзе заваяваў золата Сусветных універсітэцкіх гульняў у Парыжы у бегу на 1500 метраў з вынікам 4 хвіліны 1,6 секунды. У 1930 годзе ўдзельнічаў у Сусветных універсітэцкіх гульнях у Дармштадце.

У 1928 годзе ўвайшоў у склад зборнай Германіі на летніх Алімпійскіх гульнях у Амстэрдаме. У бегу на 1500 метраў заняў у паўфінале 2-е месца, у фінале — 7-е месца з вынікам 3.59, 0, саступіўшы 5,8 секунды Хары Ларвэ з Фінляндыі.

Да пачатку Другой сусветнай вайны быў сельскім святаром у сілезскай абшчыне.

Падчас вайны служыў у вермахце. Даслужыўся да лейтэнанта, камандаваў батальёнам.

Загінуў 26 лютага 1944 года ў вёсцы Дзевашычы Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці (цяпер у Беларусі) у баі з савецкімі партызанамі.

## Асабісты рэкорд 
* Бег на 1500 метраў — 3.56,4 (1928)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Загінулі ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1928 года
Катэгорыя:Бегуны на сярэднія дыстанцыі Германіі
Катэгорыя:Ваенныя Трэцяга рэйха
Гароза (Елгаўскі край)

**Гароза** () — населены пункт у Елгаўскім краі Латвіі. Уваходзіць у склад Салгальскай воласці. Знаходзіцца на беразе ракі Гароза каля рэгіянальнай аўтадарогі P93 (Елгава — Іецава).

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Саўкас

**Саўкас** () — праточнае эўтрофнае возера ў Саўцкай воласці Віесіцкага краю Латвіі. Адносіцца да басейна Ліелупэ.

Размяшчаецца за 11 км на паўднёвы захад ад горада Віесітэ, на поўдні Сэлійскага ўзгарання Аўгшзэмскага ўзвышша. Узровень зрэзу вады знаходзіцца на вышыні 78,5 м над узроўнем мора. Акваторыя прамавугольнай формы, выцягнутая ў субшыротным напрамку на 6,2 км, шырынёй — да 1,5 км. Плошча воднай паверхні — 7,71 км² (па іншых дадзеных — 7,5 км² або 7,18 км²). Сярэдняя глыбіня складае 5,1 м, найбольшая — 9,5 м. Берагавая лінія слаба парэзана, працягласць — 14,8 км.
Катэгорыя:Азёры Латвіі
Глуда

**Глу́да** () — населены пункт у Елгаўскім краі Латвіі. Уваходзіць у склад Глудскай воласці (адміністрацыйны цэнтр — вёска Накатнэ). Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P96 (Пуры — Аўцэ — Грывайшы).

Чыгуначная станцыя Глуда лініі Глуда — Рэньгэ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Далбэ

**Да́лбэ** () — населены пункт у Цэнскай воласці Елгаўскага краю (у 2009—2021 гг. — Азаліецкага краю, да гэтага — Елгаўскага раёна) Латвіі. Размешчаны на рацэ Міса, за 28 км ад Рыгі і 14 км ад Елгавы, па абодвум бакам аўтатрасы A8 і чыгункі Рыга - Елгава. У межах пасёлка знаходзіцца прыпыначны пункт Далбэ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Зіедкалнэ

**Зіедкалнэ** () — вёска ў Елгаўскім краі Латвіі. Уваходзіць у склад Вілцкай воласці. Знаходзіцца на правым беразе ракі Свэтэ, каля рэгіянальнай аўтадарогі P103 (Добэлэ — Баўска). За 41 км ад Елгавы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Ласасіна

**Ласасіна**:

## Беларусь 
* Ласасіна (Віцебскі раён)

## Расія 
* Ласасіна (Хабараўскі край)
Ласасіна (Хабараўскі край)

**Ласасіна** () — рабочы пасёлак у Савецка-Гаванскім раёне Хабараўскага краю Расіі.

Утварае гарадское паселішча Рабочы пасёлак Ласасіна як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчаны ва ўсходняй частцы краю, на поўнач ад горада Савецкая Гавань, на беразе Татарскага праліва. За 8 км ад найбліжэйшай чыгуначнай станцыі. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1969 года, пасля вылучэння са складу горада Савецкая Гавань.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Хабараўскага края
Zygaena loti

**Zygaena loti** — від матылькоў сямейства .

## Апісанне 
Памер 25-35 мм. Лёт імага ў ліпені — жніўні. Вусені харчуюцца на .

Файл:(MHNT)_Zygaena_loti_loli_-_Amiel_Tarn_France_-_female_dorsal.jpg|link=Vaizdas:(MHNT)_Zygaena_loti_loli_-_Amiel_Tarn_France_-_female_dorsal.jpg| ♀
Файл:(MHNT)_Zygaena_loti_loli_-_Amiel_Tarn_France_-_female_ventral.jpg|link=Vaizdas:(MHNT)_Zygaena_loti_loli_-_Amiel_Tarn_France_-_female_ventral.jpg| ♀ △

## Ахова 
Від занесены ў Чырвоную кнігу Літвы .

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Zygaena loti (Denis & Schiffermüller, 1775)
* Slender Scotch Burnet Zygaena loti

Катэгорыя:Стракаткі
Вуліца Олевістэ

**Вуліца Олевістэ** () — вуліца працягласцю 82 метры ў гістарычным раёне Стары горад Таліна (Эстонія), злучае вуліцу Пік і вуліцу Лай.

## Гісторыя 
Назву вуліца атрымала ад царквы Святога Олафа (Олевістэ).

## Забудова вуліцы 
Цотны бок вуліцы займае царква Святога Олафа.

* Дом 1 — Міністэрства ўнутраных спраў Эстоніі
* Дом 3
* Дом 5

Катэгорыя:Вуліцы Таліна
Сен-Жан-сюр-Рышэлье

**Сен-Жан-сюр-Рышэлье** () — горад у правінцыі Квебек, Канада, у адміністрацыйнай вобласці Мантэрэжы.
## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Цэнтр вытворчасці тэкстылю, прадуктаў харчавання і вырабаў з драўніны.

Катэгорыя:Гарады Квебека
Бэрвірцава

**Бэрвірцава** () — населены пункт у Елгаўскім краі Латвіі. Уваходзіць у склад Сэсаўскай воласці. Знаходзіцца на рацэ Вірцава. За 32 км ад горада Елгава.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Дом культуры, бібліятэка, медпункт, некалькі магазінаў, драўляны сядзібны дом з паркам.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Артэга

**Артэга** () — іспанскае прозвішча і імя ўласнае. З’яўляецца часткай поўнага імя мноства персаналій і часткай назвы шэрагу населеных пунктаў і муніцыпалітэтаў.

## Персаналіі 
* Антоніа Артэга — палкоўнік Народнай арміі Іспанскай Рэспублікі, удзельнік грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў.
* Даніэль Артэга — нікарагуанскі палітык, прэзідэнт краіны.
* Джэна Артэга — амерыканская актрыса.
* Хасэ Артэга-і-Гасет — іспанскі філосаф, культуролаг.
Blastobasidae

**Blastobasidae** — сямейства молепадобных матылькоў.

## Апісанне 
Матылі дробных і сярэдніх памераў. Размах крылаў 10-25 мм, рэдка да 40 мм. Галава гладкая, у прылеглых лускавінках вочы буйныя, голыя; вочкі адсутнічаюць. Вусікі карацейшыя за пярэдняе крыло, ніткападобныя; іх базальны членік звычайна прыкметна сплошчаны і пашыраны. У будове вусікаў праяўляецца палавы дымарфізм: у самца знізу вейчыкі гусцейшыя і даўжэйшыя, чым у самкі. Сківічныя шчупікі кароткія, абгарнуты вакол асновы хабатка. Губныя шчупікі даволі доўгія, шабляпадобна выгнутыя, альбо кароткія, у прылеглых лускавінках. Хабаток добра развіты, у базальнай траціне густа пакрыты лускавінкамі. Пярэднія крылы падоўжана-ланцэтападобныя, афарбоўка цьмяная, шэрых або бураватых адценняў; малюнак невыразны, утвораны цёмнымі перавязямі або невялікімі плямамі. Жылкаванне поўнае.

## Біялогія 
Біялогія большасці відаў не вывучана. Матылькі ў прыродзе трымаюцца вельмі ўтойліва, актыўныя толькі ноччу і ў масе прыцягваюцца на крыніцы святла. Пладавітасць пры наяўнасці дадатковага харчавання дасягае 150—200 яец. Працягласць жыццёвага цыкла вельмі розная: ад 2-3 месяцаў (у трапічных абласцях) да 2 гадоў (у тайговай зоне). Зімуюць вусені ўсіх узростаў. Для прадстаўнікоў сямейства характэрная сапрафагія. Вусені нешматлікіх адносна добра вывучаных відаў развіваюцца ў гнілой драўніне, падсцілцы іглічных і лісцевых лясоў, грыбах, гнёздах вусеняў іншых лускакрылых, хадах насякомых-свідроўшчыкаў, вельмі рэдка ў кветках і пладах жывых раслін. Неаднаразова адзначалася факультатыўнае і нават аблігатнае харчаванне мёртвымі і жывымі (чарвяцы і шчытоўкі) насякомымі і прадуктамі іх метабалізму. Вусені акукляюцца ў шчыльных авальных коканах, пакрытых часціцамі субстрата.

## Сістэматыка 
Невялікае, сустветна распаўсюджанае сямейства, відавы склад вывучаны слаба, трактоўка часткі родаў дыскусійная.

### Роды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Матылі
Рытэ

**Рытэ** () — населены пункт у Віесіцкім краі Латвіі. Уваходзіць у склад Рыцкай воласці (цэнтр — вёска Цырулі). Знаходзіцца каля аўтадарогі P72 (Ілукстэ — Бэбрэнэ — Біржы). За 70 км ад горада Екабпілса.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Гай Пірс

**Гай Эдвард Пірс** (; ) — брытанскі і аўстралійскі  тэатра, кіно і тэлебачання, музыкант, нарадзіўся ў Вялікабрытаніі, але вырас і жыве ў Аўстраліі.

Лаўрэат тэлевізійнай прэміі «Эмі» (2011), намінант на прэміі «Оскар», BAFTA і «Залаты глобус».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
*
Брэмені-Кяйк

**Брэмені-Кяйк** ( — Брэменскі праход) — вуліца працягласцю 69 метраў у гістарычным раёне Стары горад Таліна (Эстонія), цераз праход у гарадской крапасной сцяне злучае вуліцы Венэ і Уўс.

## Гісторыя 
Праход пракладзены ў XIX стагоддзі. Названы ў 1996 годзе. Назва звязана з вежай Брэмені, якая знаходзіцца паблізу.

У 2009 годзе дом № 1 у Брэменскім праходзе атрымаў падзяку за «лепшы сучасны інтэр’ер у сярэднявечным памяшканні».
Катэгорыя:Вуліцы Таліна
Ваналін

**Ваналін** () — мікрараён у раёне Кесклін горада Таліна (Эстонія).

## Геаграфія 
Размешчаны ў цэнтральнай частцы Таліна. Мяжуе з мікрараёнамі Каламая, Касісаба, Кельмікюла, Садама, Сюдалін і Тынісмяэ. Плошча — 1,1 км². Ваналін часткова акружаны зонай зялёных насаджэнняў, куды ўваходзяць парк Хірвэ, Тоампарк, сад Кануці і інш. У Тоампарку знаходзіцца сажалка Шнелі.

## Вуліцы і плошчы 
Па мікрараёне Ваналін праходзяць вуліцы: Валі, Вана-Віру, Віру, Вяйке-Кар’я, Вяйке-Ранавяраў, Вісмары, бульвар Каарлі, Ая, Фалгі, Хар’ю, Інсенеры, Кануці, Камандзін, бульвар Мерэ, Нунэ, бульвар Пых’я, Пярнуская шаша, Ранамяэ, Суўр-Кар’я, Суўр-Клоастры, Суўр-Ранавяраў, Суўрцюкі, Тоампеа, Тоампуестээ, Уўс і іншыя невялікія вуліцы. На тэрыторыі мікрараёна знаходзяцца плошчы Свабоды, Віру і Ратушная плошча.
Катэгорыя:Мікрараёны Таліна
Трубаўкладачнае судна

стрынгер (белага колеру)]]

**Трубаўкладачнае судна**, **трубаўкладчык** — спецыялізаванае судна, прызначанае для пракладкі падводных трубаправодаў
). Першае трубаўкладачнае судна было створана ў ЗША ў 1956 годзе для пракладкі трубаправода па марскому дну каля горада Камеран.

Бываюць самаходныя і несамаходныя. Корпус трубаўкладчыка мае спрошчаную форму. Часам у трубаўкладчыкі пераабсталююць баржы або судны іншага тыпу. Будуюцца трубаўкладачныя судны з корпуса катамараннага тыпу або са стабілізуючымі калонамі, асабліва для раёнаў з суровымі кліматычнымі ўмовамі. Трубаўкладчыкі са звычайным корпусам працуюць пры хваляванні да 3—4 і ветры да 5—7 балаў, з карпусамі-катамаранамі або са стабілізуючымі калонамі — пры хваляванні да 5—6 і ветры да 7—9 балаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Судно-трубоукладчик «Академик Черский» // Российское информационное агентство Рустим
* *Букин Владислав* Флагман трубоукладочного флота России — ТУБ «Фортуна» // Портал «Корабел.ру»

Катэгорыя:Будаўнічыя тэхналогіі
Катэгорыя:Трубаправодны транспарт
Катэгорыя:Тыпы цывільных суднаў
Batrachedridae

**Batrachedridae** — невялікае сямейства молепадобных матылькоў.

## Апісанне 
Матылі невялікія, цьмяна-афарбаваныя, маюць надзвычай характэрную позу спакою: высока прыўзняты пярэдні канец цела і накіраваныя назад ногі надаюць ім «позу жабы» (адкуль паходзіць навуковая назва). Размах крылаў 9-20 мм. Губныя шчупікі даволі доўгія, загнутыя ўверх. Вусікі ніткападобныя, амаль дасягаюць вяршыні пярэдняга крыла.

Пярэднія крылы вельмі вузкія, лінейныя. Малюнак звычайна абмяжоўваецца 2 цёмнымі кропкамі. Заднія крылы вельмі вузкія, лінейныя, з 5-7 жылкамі. Даўжыня іх махроў у 8-10 разоў перавышае шырыню крыла.

Гусеніцы фітафагі, пераважна на генератыўных частках дрэвавых раслін з падкласаў ,  і , а таксама . Нешматлікія віды звязаны з іглічнымі і травяністымі аднадольнымі падкласу . Асобныя віды другасна перайшлі да драпежніцтва на какцыдах, альбо сустракаюцца як каменсалы ў гнёздах павукоў і мурашак. Пераважаюць вузкія алігафагі. Вусені вельмі рухомыя і будуюць трубчастыя шаўкавінныя хады на паверхні і ў паражнінах харчовага субстрата. У некаторых амерыканскіх відаў могуць рабіць чахлікі. У тропіках шкодзяць какосавай і фінікавай пальмам.

## Арэал 
Распаўсюджванне касмапалітычнае. У сусветнай фаўне вядома 6 родаў і каля 150 відаў, пераважна з трапічных і субтрапічных абласцей. У Палеарктыцы 10 відаў.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Матылі
Катэгорыя:Сямействы насякомых
Пірыта (раён)

**Пірыта** () — раён Таліна, сталіцы Эстоніі.

## Геаграфія 
Размешчаны на паўночным усходзе горада. На поўдні мяжуе з раёнам Ласнамяэ, на паўднёвым захадзе — з раёнам Кесклін. На захадзе выходзіць да Талінскага заліва Балтыйскага мора. Плошча — 18,88 км² (11,8 % ад агульнай плошчы Таліна).

## Мікрараёны 
Уключае ў сябе 9 мікрараёнаў:

* Пірыта,
* Мерывялья,
* Маар’ямяэ,
* Козэ (Пірыта-Козэ),
* Мяхэ,
* Клоастрыметса,
* Лепіку,
* Лаякюла,
* Іру.
Галоўныя вуліцы: Пірыта, Козэ, Мерывялья, Рандверэ, Пярнамяэ.

Па тэрыторыі раёна працякае рака Пірыта.

Пірыта, як і Нымэ, — адзін з прэстыжных раёнаў Таліна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Таліна
Пірыта

**Пірыта**:
* Пірыта (вуліца)
* Пірыта (мікрараён)
* Пірыта (раён)
* Пірыта (рака)
Пагар

**Пагар**:

## Расія 
* Пагар (Пагарскі раён)

## Украіна 
* Пагар (Львоўская вобласць)
Арава

**Арава**:
## Беларусь 
* Арава (археалагічны помнік)
* Арава (Круглянскі раён)
## Украіна 
* Арава (Львоўская вобласць)
## Эстонія 
* Арава (Анія)
Trichuridae

**Trichuridae** — сямейства круглых чарвей, у які ўключаны тыпавы род  і некаторых менш шырока вядомых прадстаўнікоў.

Род  асабліва добра вядомы як распаўсюджаны паразіт свойскіх жывёл і, радзей, чалавека.

## Роды 
У сямейства ўключаны наступныя роды:

*  Freitas & Lent, 1935
* 
*  Teixeira de Freitas & Jorge da Silva, 1960
*  Teixeira de Freitas & Machado de Mendonça, 1960
*  Rudolphi, 1819
*  Mas-Coma & Esteban, 1985
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сямействы круглых чарвей
Катэгорыя:Круглыя чэрві
Радэбойль

**Радэбойль** (, , таксама *Radobyl*, ) — горад у Германіі, у зямлі Саксонія, уваходзіць у раён Майсен. Размешчаны на паўночны захад ад Дрэздэна, на рацэ Эльба.

Упершыню згадваецца ў 1349 годзе. Пасля будаўніцтва ў 1879 годзе чыгуначнай станцыі Радэбойль пачаў бурна развівацца, далучыў да сваёй тэрыторыі бліжэйшыя камуны. У 2002 годзе разліў Эльбы прывёў да сур’ёзных разбурэнняў, наступствы якіх ліквідавалі да 2004 года. Плошча — 26,06 км².
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады на Эльбе
Ліванскі бурштын

**Ліванскі бурштын** — разнавіднасць выкапневых смол, якая сустракаецца на тэрыторыі Лівана. Узоры бурштыну, аналагічныя ліванскім, знаходзяць таксама ў Іарданіі. Сфарміраваўся ў першай палове мелавога перыяду, у  веку. Лічыцца самым старажытным з усіх бурштынаў, у якіх былі знойдзены шматлікія інклюзы біялагічнага паходжання.

У 22 з больш чым 370 вядомых месцазнаходжанняў ліванскага бурштыну прысутнічаюць насякомыя і іншыя членістаногія. У трох найбуйнейшых месцазнаходжаннях у сукупнасці было сабрана каля 7000 інклюзаў. У якасці магчымых крыніц смалы, з якой сфармаваўся ліванскі бурштын, разглядаюцца голанасенныя з сямействаў  і .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мелавы перыяд
Катэгорыя:Прырода Лівана
Катэгорыя:Бурштын
Кубак Беларусі па валейболе 2006

**Кубак Беларусі па валейболе 2006** — 16-ы розыгрыш Кубак Беларусі. Лепшыя гульцы турніру (па версіі БФВ): Андрэй Марголь (Заходні Буг Брэст), Андрэй Часнавіцкі (Тэхнапрыбор-Бела), Яўгеній Русак (Камунальнік).

## Вынікі чатырох 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Новогодние трофеи

Катэгорыя:2006 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2006 годзе
Катэгорыя:Кубак Беларусі па валейболе
Cishynia Uspaminau

**Cishynia Uspaminau** (Цішыня Успамінаў) — малады беларускі фольк-гурт, натхнёны багатай культурнай спадчынай Беларусі і творчасцю беларускіх музыкаў, якія ствараюць і падтрымліваюць аўтэнтычную музыку. Іх аднайменны альбом, выпушчаны ў снежні 2024 года, уключае восем трэкаў.

Спалучаючы фолк і эмбіент, *Цішыня Успамінаў* выходзіць на сцяжыну фэнтэзійнага (ад слова — «фэнтэзі») гучання, пашыраючы сваю аўдыторыю да тых, каму блізкая не толькі славянская міфалогія, але скандынаўскія матывы.

Атанальны спеў, меланхолія, мінімалістычныя аранжыроўкі — музыкі нібыта «ачышчаюць» фолк да яго сарцавіны, каб пакінуць спеў, мелодыю і ўмоўнасць — апошняя нараджаецца праз атмасферную электроніку. Гурту цікава надаць беларускаму фолку таямнічы арэол, зацягнуць у прастору магіі, старажытнасці, фантазіі.

## Гісторыя гурта 
Праект быў заснаваны ў 2024 годзе Янай Кліндухавай і Аляксандрам Сярогіным ва Уроцлаве. Абодва заснавальнікі паходзяць з Віцебску.

Пасля пераезду ў Польшчу Аляксандр пачаў пісаць вершы пра Радзіму, пачуцці, успаміны і культуру. Яна, не маючы музычнай адукацыі, але будучы самаадукаванай у гэтай сферы, стварыла мелодыю да аднаго з яго вершаў. Так узнікла першая сумесная кампазіцыя пад назвай *Polymia*. Пасля гэтага яны вырашылі працягваць ствараць музыку разам.

У 2025 годзе да гурта далучылася новая ўдзельніца — Валерыя Хоміч.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* ***«Cishynia Uspaminau»***  У снежні 2024 года Cishynia Uspaminau выпусцілі аднайменны альбом, які ўключае восем трэкаў.https://open.spotify.com/album/08a2AtqsTBPFHo0pLoeheW?si=GLsAnLCiQpSxgWMBAwZmig
** Karčma
** Cishynia Uspaminau
** Raka
** Klič
** Štoj pa Moru
** Polymia
** Kupalinka
** Smuha

### Сінглы 
* ***«Za tumanam»*** (2025)
* ***«Car-Dub (King Oak)»*** (2025)
* ***«Taniec Iskraŭ»*** (2025)

## Склад 
* Яна Кліндухава: вакал, аранжыроўка.
* Аляксандр Сярогін: тэксты, аранжыроўка.
* Валерыя Хоміч: бэк-вакал.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка Spotify
* Старонка Bandcamp
* Старонка Apple Music
* Акаўнт Instagram
* Канал TikTok

__INDEX__
Катэгорыя:Фолк-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2024 годзе
Мопс

**Мопс** (; *Мопсус*) — імя некалькіх асоб старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Носьбіты 
* Мопс — арганаўт і сын Ампікса ад Німфы.
* Мопс — фракійскі кароль, які ўладырыў задоўга да Траянскай вайны, нароўне з Сіпулам Скіфскім, быў выгнаны з Фракіі каралём Лікургам. Пазней ён і Сіпул разграмілі лівыйскіх амазонак ў бітве, у якой іх каралева Мірына была забіта, і фракійцы пераследвалі ацалелых амазонак аж да Лівіі.
* Мопс, сын Манта (альбо Рачыса ці Апалона).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фракія ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Дакійская міфалогія
Катэгорыя:Кіраўнікі Балгарыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Румыніі
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Міфалагічныя персанажы паводле алфавіта
Катэгорыя:Арганаўты
Элкшні

**Элкшні** () — населены пункт у Віесіцкім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Элкшнінскай воласці. Знаходзіцца на беразе ракі Дзіенвідсусэя каля рэгіянальнай аўтадарогі P73 (Вэцумніекі — Нерэта — Субатэ). За 47 км ад горада Екабпілс.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Salvage Hunters

**«Salvage Hunters»** () – , у якой гандляр дэкаратыўнымі прадметамі Дру Прытчард падарожнічае па краіне ў пошуках  ў крамах, на кірмашах і ў старых сядзібах, каб перапрадаць іх у інтэрнэце або ў сваёй краме.

Праграма выходзіць на «» з 2011 года, у 17 серыях.

## Гл. таксама
*
*

## Зноскі
## Спасылкі
*
*
Lonicera japonica

**Lonicera japonica** — від раслін, які паходзіць з Усходняй Азіі, уключаючы Кітай, Японію і Карэю. Гэта павойная ліяна, якая шырока выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна, але ў некаторых рэгіёнах стала інвазійным відам.

## Апісанне 
Бружмель японскі з’яўляецца ліянападобнай раслінай, якая можа дасягаць да 10 метраў у даўжыню. Яе лісце процілеглае, простае, авальнай формы, даўжынёй 3-8 см. Кветкі двухгубыя, спачатку белыя, з часам становяцца жоўтымі і маюць моцны прыемны водар. Плады — невялікія чорныя ягады.

## Падвіды 
Існуе некалькі падвідаў бружмелю японскага:
— *Lonicera japonica var. chinensis* — фіялетавыя вяночкі, белыя ўнутры.
— *Lonicera japonica var. japonica* — бела-жоўтыя кветкі, тыповы падвід.
— *Lonicera japonica var. miyagusukiana* — тэтраплоід, расце на астравах Рукю.

## Экалогія і інвазіўнасць 
Бружмель японскі з’яўляецца інвазійным відам у многіх краінах, уключаючы ЗША, Аўстралію і Новую Зеландыю. Яна хутка распаўсюджваецца, утвараючы густыя зараснікі, якія замінаюць росту мясцовых відаў раслін. У некаторых рэгіёнах яе продаж і вырошчванне забаронены.

## Вырошчванне і выкарыстанне 
Бружмель японскі часта вырошчваюць у дэкаратыўных мэтах. Яна лёгка размнажаецца насеннем, чаранакамі або адводкамі. Папулярныя культурныя формы, такія як 'Hall’s Prolific', шырока выкарыстоўваюцца ў садаводстве.

## Таксічнасць 
Нягледзячы на прывабны выгляд, усе часткі расліны, акрамя нектара, могуць быць таксічнымі пры ўжыванні.

## Лекавыя ўласцівасці 
У традыцыйнай кітайскай медыцыне бружмель японскі вядомы як «цзінь ін хуа» (金银花), што азначае «залатая-срэбная кветка». Яна выкарыстоўваецца для лячэння запаленняў, прастуды і ліхаманкі. Адвар кветак мае антыбактэрыйныя і супрацьвірусныя ўласцівасці.

## Гаспадарчае значэнне і выкарыстанне 
Акрамя медыцынскага прымянення, расліна можа выкарыстоўвацца для кантролю эрозіі глебы і стварэння жывой загарадзі.

## Спасылкі 
* Lonicera japonica на Wikipedia (англ.)
* Бружмель японскі на Plants of the World Online
* Энцыклапедыя раслін 

Катэгорыя:Бружмель
Катэгорыя:Лекавыя расліны