open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхель Эрхарт

**Міхель Эрхарт** (, каля 1440—1445 гадоў, меркавана Констанц — пасля 1522, Ульм) — нямецкі скульптар Позняга Сярэдневякоўя, які працаваў пераважна ў горадзе Ульм і яго ваколіцах. Належаў да познегатычнай .

## Жыццё і творчасць 
У маладосці доўгі час падарожнічаў па Еўропе, працаваў у Канстанцы і Страсбургу, а таксама ў Нідэрландах. Пачынаючы з 1469 года скульптар абгрунтоўваецца ва Ульме. Першапачаткова працаваў там у майстэрні Ёрга Сюрліна Старэйшага, прымаў удзел ва ўладкаванні хораў Ульмскага сабора (у 1469—1474 гадах). Пазней яму было даручана стварэнне цэнтральнага алтара сабора (не захаваўся). Не пазней 1474 года Міхель Эрхарт працуе ўжо ва ўласнай скульптурнай майстэрні. У гэтай майстэрні працавалі ў гэтай жа прафесіі і яго сыны  і Бернгарт Эрхарты. У творах, створаных Міхелем Эрхартам, выразна адчуваецца нідэрландская мастацкая традыцыя. Асабліва адчувальны ўплыў скульптара , у майстэрні якога ў Страсбургу Міхель, па ўсёй верагоднасці, некаторы час працаваў, а таксама нідэрландскага жывапісца XV стагоддзя Рагіра ван дэр Вейдена.

Адной з найбольш значных работ скульптара з’яўляюцца бюсты, якія ўпрыгожваюць хоры Ульмского сабора і прыпісваліся раней Ёргу Сюрліну Старэйшаму. Сярод іншых яго твораў варта адзначыць цэнтральны алтар у манастыры Блаўбойрэн (1493), распяцці ў «капэле Лепшых» (Besserer-Kapelle) Ульмскага сабора (пасля 1490), у  ў Швебіш-Халі (1494) і ў Царкве Святога Марціна ў Ландсгуце (1495), Алтар Марыі ў  (1500) і скульптура  ў Равенсбургу (1480 год).

Творы майстра, выкананыя ў познегатычным стылі, вызначаліся рэалістычнасцю і злучалі часцяком у сабе элементы скульптуры, разьбы і жывапісу. Шэраг вядомых работ Міхеля Эрхарта не захаваўся.

## Галерэя 

Ulm-Muenster-ChorgestuehlSyrlin-061209.jpg|Хоры Ульмскага сабора, бюст Вяргілія, каля 1470-1475
Ulm-Fischkastenbrunnen-Detail-061104.JPG|Рыцар ля Рыбнай крыніцы (Fischkastenbrunnen) ва Ульме, 1482
Michel Erhart Reliquienbueste der Hl. Maria Magdalena Ulm um 1475-80 Lindenholz Ulmer Museum-1.jpg|Бюст Марыі Магдаліны, ліпавая драўніна, каля 1475-1480 гады, Ульм
Blaubeuren-Hochaltar-SchreinfigurenDetail2.jpg|Багародзіца з Немаўлём
Blaubeuren Kloster Kirche Flügelaltar Schrein 03.jpg|Ян Хрысціцель (справа) і Святы Бенедыкт
Blaubeuren Kloster Kirche Flügelaltar Schrein 02.jpg|Ян Евангеліст (злева) і Святая Схаластыка

## Літаратура 
* Brigitte Reinhardt (выд.): *Michel Erhart & Jörg Syrlin d. Ä. Spätgotik in Ulm*. Konrad Theiss Verlag, Stuttgart 2002 г., ISBN 3-8062-1718-1.
* Barbara Maier-Lörcher: *Meisterwerke Ulmer Kunst*. Süddeutsche Verlags-Gesellschaft Ulm im Thorbecke-Verlag, Ostfildern 2004, ISBN 3-7995-8004-2.
* David Gropp: *Das Ulmer Chorgestühl und Jörg Syrlin der Ältere. Untersuchungen zu Architektur und Bildwerk* (= Neue Forschungen zur deutschen Kunst Bd. 4). Berlin 1999

Катэгорыя:Скульптары готыкі
Катэгорыя:Скульптары Германіі
Катэгорыя:Асобы, чыя дата смерці не вызначана
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1440-я гады
Аляшыцы

**Аляшыцы** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Любачоўскага павета Падкарпацкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Аляшыцы. Займае плошчу 4,98 км². Насельніцтва — 3193 чалавека (на 2004 год).
Ёрг Сюрлін (старэйшы)

(дрэва, 1469)]]
**Ёрг Сюрлін Старэйшы** (Сірлін) (; каля 1425, Ульм&nbsp;— каля 1491, Ульм)&nbsp;— нямецкі скульптар і разьбяр пераходнага перыяду паміж позняй готыкай і раннім Адраджэннем.

## Біяграфія 
Працаваў ва Ульме, дзе ўпершыню згадваецца ў 1449 годзе, калі ён узначальваў майстэрню. Пасля смерці яго справу працягнуў сын&nbsp;— Ёрг Сюрлін Малодшы (каля 1455—пасля 1523).

## Творчасць 
Галоўным творам Сюрліна Старэйшага і яго майстэрні лічыцца скульптурна-дэкаратыўнае афармленне з разьбянога дрэва для Ульмскага сабора, над якім працаваў на працягу 1468—1480 гадоў. Гэта галоўны алтар, які не захаваўся (1473—1480), патройнае крэсла епіскапа ў заходнім баку хораў (1468) і шэрагі крэслаў, размешчаныя ўздоўж паўднёвай і паўночнай сцен хораў (1469—1474).

Яго творам і творам, выкананым у майстэрні Сюрліна, уласцівыя рысы позняй готыкі, якія спалучаюцца з імкненнем да індывідуалізацыі чалавечага характару і вобразу.

## Літаратура 
* Большая советская энциклопедия.&nbsp;— М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.
* Европейское искусство: Живопись. Скульптура. Графика. — Энциклопедия: В 3 т. — М. : Белый город, 2006.

Катэгорыя:Скульптары Адраджэння
Катэгорыя:Скульптары Германіі
Руднік-над-Санам

**Руднік над Санам** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Ніжанскага павета Падкарпацкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Руднік над Санам. Займае плошчу 36,26 км². Насельніцтва — 6699 чалавек (на 2004 год).
Бяшчадскі павет

**Бяшчадскі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць як адміністрацыйная адзінка ў Падкарпацкае ваяводства. Цэнтр павета — горад Устшыкі Дольнэ. Займае плошчу 1138,17 км². Насельніцтва — 22 123 чалавекі (на 2015 год).
Temnostoma

**Temnostoma** — род журчалак.

Лічынкі некаторых відаў харчуюцца драўнінай лісцяных дрэў.

## Віды 
*  Loew, 1864
*  (Fabricius, 1794)
*  (Уокер, 1849)
*  Curran, 1939 год
*  (Fabricius, 1805)
*  (Walker, 1849)
*  Krivosheina & Mamayev, 1962
*  (Лоеў, 1864)
* '''' Violovitsh, 1976
*  (Робертсан, 1901)
*  Williston, 1887
*  (Ліней, 1758)

Катэгорыя:Журчалкі
Шчучынскае благачынне

**Шчучынскае благачынне**, **Шчучынская благачынная акруга** — акруга ў Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Храмы і прыходы 
# Царква Святога Міхаіла Арханёла (Шчучын)
# Богаяўленская царква (Шчучын)
# Свята-Мікалаеўская царква (Рымкі)
# Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Ракавічы)
# Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Мураванка)
# Спаса-Праабражэнская царква (Астрына)
# Свята-Пакроўская царква (Бершты)
# Свята-Успенская царква (Шніпкі)
# Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы (Першамайская)
# Царква ў імя святога вялебнага Марціна Тураўскага (Жалудок)
# Свята-Мікалаеўская царква (Нарашы)
# Свята-Іаана-Багаслоўская царква (Дэмбрава)
# Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы (Орля)
# Царква ў гонар Раства Хрыстова (Ражанка)
# Царква ў гонар Раства Іаана Прадцечы (Шчанец)
# Царква ў гонар абраза Божай Маці «Скорапаслушніца» (Галубы)

## Благачынныя настаяцелі 
Іерэй Аляксандр Пастэрняк.

## Спасылкі 
* Шчучынскае благачынне  на orthos.org
 

Катэгорыя:Рэлігія ў Шчучынскім раёне
Катэгорыя:Благачынныя акругі Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Acupalpus meridianus

**Acupalpus meridianus** — від жукоў роду .

Імага харчуюцца насякомымі.

Катэгорыя:Жужалі
Limnia (род насякомых)

**Limnia** — род двухкрылых сямейства .

## Віды 
*  Mayer, 1953
*  Rivosecchi & Santagata, 1979
*  (Robineau-Desvoidy, 1830)
*  Melander, 1920
*  Schiner, 1868
*  Hutton, 1904
*  Robineau-Desvoidy, 1830
*  Steyskal, 1978
*  Robineau-Desvoidy, 1830
*  Steyskal, 1978
*  Fisher & Orth, 1971
*  Robineau-Desvoidy, 1830
*  Steyskal, 1978
*  Elberg, 1965
*  (Day, 1881)
*  Fisher & Orth, 1978
*  (Fitch, 1855)
*  Yano, 1978
*  Cresson, 1920
*  (Loew, 1862)
*  Mayer, 1953
*  Hutton, 1904
*  Mayer, 1953
*  Sack, 1939
*  Hutton, 1901
*  Schiner, 1868
*  (Scopoli, 1763)

Катэгорыя:Караткавусыя двухкрылыя
Bombus campestris

**Bombus campestris** — від чмялёў сямейства . Распаўсюджаныя ў Палеарктыцы.

## Апісанне 
Даўжыня цела самцоў каля 15 мм; даўжыня цела самак каля 18 мм. Хабаток кароткі. На апошняй пары ног адсутнічае тыповы для чмялёў апарат для збору пылка, які неабходны, каб пракарміць лічынак.   у , ,  і іншых відаў. Уласных гнёздаў не будуе, яйкі і лічынкі развіваюцца ў гнёздах іншых відаў чмялёў.

## Ахова 
Занесены ў Чырвоную кнігу горада Масквы.

Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Чмялі
Dasysyrphus

**Dasysyrphus** — род журчалак.

## Віды 
*  (Fallén, 1817)
*  (Osten Sacken, 1875)
*  (Matsumura, 1917)
*  (Becker, 1921)
*  (Snow, 1895)
*  (Schiner, 1862)
*  (van der Goot, 1960)
*  (Zetterstedt, 1843)
*  (Osten Sacken, 1877)
*  Barkalov, 1990
*  Bagatshanova, 1980
*  (Hine, 1922)
*  (Williston, 1887)
*  (Verrall, 1873)
*  (Curran, 1925)
*  (Williston, 1887)
*  (De Geer, 1776)
*  (Stys & Moucha, 1962)
*  (Curran, 1921)
*  (Fallén, 1817)
*  (Meigen, 1822)

Катэгорыя:Журчалкі
Раготнаўскі сельсавет

**Раго́тнаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Раготна. Плошча — 60,0 км².

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Казлоўшчынскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Гродзенскай вобласці. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Дзятлаўскага раёна. 1 ліпеня 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Азяранскага сельсавета (7 населеных пунктаў: Агароднікі, Дудзічы, Івязь, Жыхі, Крамяніца, Харашкі і Чорны Луг). З 25 снежня 1962 года ў складзе Слонімскага раёна. З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Дзятлаўскага раёна. 26 сакавіка 1966 года ў склад сельсавета з Мяляхавіцкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Горка, Даўгялавічы, Зарэчча і Студзераўшчына). 21 снежня 2009 года ў склад Войневіцкага сельсавета перададзены 7 вёсак: Вялікія Шастакі, Горка, Даўгялавічы, Зарэчча, Лядзіны, Спасюкі і Студзераўшчына. 28 жніўня 2013 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Дварэцкага сельсавета, з іх 79,3 % — беларусы, 16,1 % — палякі, 2,3 % — рускія, 1,0 % — украінцы.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 12 населеных пунктаў: аграгарадок Раготна, вёскі Боркі, Дудзічы, Жыкавічы, Івязь, Навасёлкі, Петрукі, Пузавічы, Саваздзякі, Саннікі, Сямёнавічы, Яхноўшчына.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Казлоўшчынскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слонімскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Дзятлаўскі сельсавет

**Дзя́тлаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — горад Дзятлава (не ўваходзіць у склад).

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дзятлаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — гарадскі пасёлак Дзятлава. З 8 студзеня 1954 года ў Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Мулярскага сельсавета. 13 лютага 1960 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Малдуці. 1 ліпеня 1960 года ў склад Дварэцкага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Буцвілавічы, Кулікоўшчына, Літаварцы, Рыбалава, Слайкоўшчына і Ціцейкі). З 25 снежня 1962 года ў складзе Слонімскага раёна. 27 верасня 1963 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Малдуці. З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Дзятлаўскага раёна. 11 лютага 1972 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Засецкага сельсавета, у склад Данілавіцкага сельсавета перададзена вёска Ведравічы. 22 мая 1973 года цэнтр сельсавета вернуты ў гарадскі пасёлак (з 21 верасня 1990 года — горад) Дзятлава. 13 ліпеня 2007 года ў склад сельсавета з Вензавецкага сельсавета перададзены 10 вёсак: Апаліна-Басіна, Вянскі, Запашка, Каменка, Нямковічы, Пацаўшчына, Рэпішча, Сіратаўшчына, Труханавічы і Яцвезь. 24 лютага 2022 года ў склад Вензавецкага сельсавета вернута вёска Рэпішча.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (32 населеныя пункты) — 2297 чалавек, з іх 68,0 % — беларусы, 26,4 % — палякі, 3,3 % — рускія, 1,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (32 населеныя пункты) — 2001 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слонімскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Tricimba

**Tricimba** — род мух сямейства . Уключае 7 апісаных відаў .

## Віды 
*  (Becker, 1912)
*  (Meigen, 1830)
*  (Fallen, 1820)
*  (Becker, 1912)
*  Sabrosky, 1938
*  Malloch, 1913
*  (Adams, 1905)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Diptera.info

Катэгорыя:Злакавыя мухі
Scoliocentra

**Scoliocentra** — род мух сямейства . Уключае прынамсі 40 апісаных відаў

.

## Віды 
Гэтыя 44 віды належаць да роду *Scoliocentra*:

* *S. alpina* (Loew, 1862) c g
* *S. amplicornis* (Czerny, 1924) c g
* *S. biconfusa* Gorodkov, 1972 c g
* *S. borealis* (Czerny, 1924) i c g
* *S. brachypterna* (Loew, 1873) c g
* *S. caesia* (Meigen, 1830) i c g
* *S. caucasicus* Woznica, 2006 c g
* *S. ceianui* Martinek, 1985 c g
* *S. collini* Woznica, 2004 c g
* *S. confusa* (Wahlgren, 1918) i c g
* *S. czekanowskii* Gorodkov, 1977 c g
* *S. czernyi* Papp & Woznica, 1993 c g
* *S. defessa* (Osten Sacken, 1877) i c g
* *S. dupliciseta* (Strobl, 1894) c g
* *S. engeli* (Czerny, 1928) c g
* *S. europaeus* Papp & Woznica, 1993 c g
* *S. flavotestacea* (Zetterstedt, 1838) i c g
* *S. fraterna* Loew, 1863 i c g
* *S. glauca* (Aldrich and Darlington, 1908) i c g
* *S. gonea* (Garrett, 1925) i c g
* *S. gorodkovi* Papp & Woznica, 1993 c g
* *S. helvola* Loew, 1862 i c g
* *S. infuscata* (Gill, 1962) i c g
* *S. kamtschatica* Gorodkov, 1963 c g
* *S. mariei* (Séguy, 1934) c g
* *S. martineki* Papp & Woznica, 1993 c g
* *S. mongolicus* Papp & Woznica, 1993 c g
* *S. nigrinervis* (Wahlgren, 1918) c g
* *S. obscuriventris* Gorodkov, 1972 c g
* *S. perplexa* (Garrett, 1924) i c g
* *S. sabroskyi* (Gill, 1962) i c g
* *S. sackeni* (Garrett, 1925) i c g
* *S. scutellaris* (Zetterstedt, 1838) c g
* *S. scutellata* (Garrett, 1921) i c g
* *S. soosi* Papp & Woznica, 1993 c g
* *S. spectabilis* (Loew, 1862) i c g
* *S. thoracica* Collin, 1935 i c g
* *S. tianshanica* Gorodkov, 1977 c g
* *S. tincta* (Walker, 1849) i c g b
* *S. triangulata* (Garrett, 1925) i c g
* *S. troglodytes* (Loew, 1863) c g
* *S. tularensis* (Gill, 1962) i c g
* *S. ventricosa* (Becker, 1907) c g
* *S. villosa* (Meigen, 1830) c g

Катэгорыя:Караткавусыя двухкрылыя
Лезнявіцкі сельсавет

**Лезняві́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Лезнявічы.

Утвораны 21 красавіка 1977 года ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці БССР у складзе 12 населеных пунктаў, якія раней уваходзілі ў склад Таркачоўскага (7 населеных пунктаў: вёскі Барышына, Зарой, Кузьмічы, Лапушна, Лезнявічы, Уланаўшчына і Чудоўшчына) і Данілавіцкага (5 населеных пунктаў: вёскі Еленка, Карыца 2, Касцюкі, Навасады і Стараельня) сельсаветаў. 20 мая 1991 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Данілавіцкага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 12 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1977 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1991 годзе
Нараль

**Нараль** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Любачоўскага павета Падкарпацкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Нараль. Займае плошчу 12,4 км². Насельніцтва — 2111 чалавек (на 2004 год).
Гярбелевіцкі сельсавет

**Гярбе́левіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Мядзвінавічы.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Казлоўшчынскага раёна Гродзенскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Малдавіцкага і Яварскага сельсаветаў, цэнтр — вёска Гярбелевічы. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Дзятлаўскага раёна. З 25 снежня 1962 года ў складзе Слонімскага раёна. З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Дзятлаўскага раёна. 7 кастрычніка 1977 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Мядзвінавічы. У 1986 годзе скасавана вёска Мельнікі (злілася з вёскай Буйкі). 13 ліпеня 2007 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вензавецкага сельсавета (вёскі Белякі, Буйкі, Сачыўляны, Сцяткоўшчына і Явар) і Казлоўшчынскага пассавета (вёскі Гярбелевічы, Лозкі, Лявонавічы, Малдавічы, Мядзвінавічы, Сверплевічы і Скіпоравічы).

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 12 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Казлоўшчынскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слонімскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2007 годзе
Рудольф I (кароль Чэхіі)

**Рудольф I** (; 1281 — 3/4 ліпеня 1307, Гораждзёвіцы) — з 16 кастрычніка 1306 года кароль Чэхіі і тытулярны кароль Польшчы, герцаг Аўстрыі і Штырыі (пад імем Рудольф III) з дынастыі Габсбургаў. Першы Габсбург на чэшскім троне.

Катэгорыя:Габсбургі
Катэгорыя:Каралі чэшскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Штырыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Аўстрыі
Катэгорыя:Памерлі ад дызентэрыі
Катэгорыя:Памерлі ў Пльзенскім краі
Дэмбіцкі павет

**Дэмбіцкі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць як адміністрацыйная адзінка ў Падкарпацкае ваяводства. Цэнтр павета — горад Дэмбіца. Займае плошчу 776,36 км². Насельніцтва — 135 064 чалавекі (на 2015 год).
Дом Берлянда

**Дом Берлянда** — будынак у Мінску, размешчаны ў квартале, які прымыкае да Верхняга Горада, па адрасе Інтэрнацыянальная вуліца, 13. Пабудаваны ў XIX ст. з цэглы.

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі на гэтым зямельным пляцы, які знаходзіўся на рагу Саборнай плошчы і Праабражэнскай вуліцы, існавала драўляная і мураваная забудова. Драўляныя будынкі, якія выходзілі на вуліцу Праабражэнскую, былі цалкам знішчаны падчас вялікага пажару 1881 года, а мураваная забудова пашкоджана. Пасля пажару збоку вуліцы Праабражэнскай было пабудавана некалькі невялікіх мураваных дамоў і гаспадарчых пабудоў.

## Архітэктура 
Чатырохпавярховы, прамавугольны ў плане будынак. Плоскасць галоўнага фасада падзелена на гарызанталі карнізам, рытмічна члянёна прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Сцяна 1-га паверха апрацавана рустам. Дваровы фасад вылучаны рызалітамі. Арачныя праёмы, якія аддзяляюць будынак ад суседніх пабудоў, перакрыты крыжовымі скляпеннямі. Выкарыстоўваецца як жылы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* [ГІСТАРЫЧНАЯ ЗАБУДОВА ХІХ СТАГОДДЗЯ (ДОМ БЕРЛЯНДА)](http://spadchina.by/g%D1%96staryichnaya-zabudova-x%D1%96x-stagoddzya-(dom-berlyanda).html)

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Інтэрнацыянальная вуліца (Мінск)
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Мінску
Глогаў Малапольскі

**Глогаў Малапольскі** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Жэшоўскага павета Падкарпацкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Глогаў Малапольскі. Займае плошчу 13,73 км². Насельніцтва — 5156 чалавек (на 2006 год).

## Гарады-пабрацімы
Галантарэя

**Галантарэ́я** ( — літаральна *ветлівасць*, *далікатнасць*) — гандлёвая назва прадметаў упрыгожання, туалету і асабістага ўжытку. Асартымент галантарэі з улікам зыходных матэрыялаў зведзены ў групы: тэкстыльную (стужкі, тасьмы, гальштукі і інш.), з пластычных мас (грабяні, гузікі і інш.), металічныя (брошкі, спражкі і інш.), скураныя (пальчаткі, рамяні паясныя і інш.), шчоткі і люстэркі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Гандаль
Царква ў імя святога вялебнага Марціна Тураўскага (Жалудок)

**Царква ў імя святога вялебнага Марціна Тураўскага** — праваслаўны храм у г. п. Жалудок Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на цэнтральнай плошчы.

## Гісторыя 
Будынак быў перабудаваны ў 1998—1999 гадах з былой бальніцы. У 2002 годзе драўляны будынак царквы быў абкладзены цэглай. У 2008 годзе быў пастаўлены новы іканастас і зроблены ўнутраны рамонт храма.

## Архітэктура 
Вырашана прамавугольным у плане аб’ёмам пад 2-схільным дахам, завершаным над алтарнай часткай цыбулепадобнай галоўкай. Да фасада дабудаваны прамавугольны прытвор, над 2-схільным дахам якога надбудавана 2-ярусная (васьмярык на чацверыку) званіца, завершаная цыбулепадобным купалам. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны стральчатымі аконнымі праёмамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Жалудок
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1999 год у Беларусі
Свята-Успенская царква (Шніпкі)

**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у в. Шніпкі Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. У дадзены момант вёскі Ятвеск не існуе, а царква стаіць у полі, пры дарозе на Шніпкі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1873—1876 гадах у в. Ятвеск.

Храм быў закрыты ў хрушчоўскія часы, а з будынка зрабілі склад збожжа. У 1990-я гады будынак перадалі вернікам. Царква была адрэстаўравана.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Шніпкі
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1876 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Успення Багародзіцы
Залозніца цяністая

**Залозніца цяністая**, **Маташнік** (*Scrophularia umbrosa*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 60—120. Добра пераносіць цень. Цвіце ў чэрвені—ліпені.

Рэдкі і ахоўваемы від на тэрыторыі шэрагу рэгіёнаў.

## Літаратура 
* *Дзмітрыева С. А.* Залозніца //  — С. 328—329.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Залознікавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1827 годзе
Гур’еў

**Гур’еў** — шматзначны тэрмін:
* Гур’еў — былая назва горада Атырау.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Віктаравіч Гур’еў — беларускі тэатральны і кінаакцёр, сын Віктара Фёдаравіча Гур’ева.
* Віктар Іосіфавіч Гур’еў — эстонскі оперны спявак.
* Віктар Фёдаравіч Гур’еў (1926—2020) — беларускі оперны спявак.
* Сяргей Пятровіч Гур’еў — архітэктар Расійскай імперыі, які працаваў на тэрыторыі сучаснай Беларусі.

## Гл. таксама 
* Гур’ева
Кульбакі

Назву **Кульба́кі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Кульбакі — былы хутар у Столінскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Кульбакі — былая вёска ў Гродзенскім раёне
** Кульбакі — былая вёска ў Лідскім раёне
Малдавіцкі сельсавет

**Малдаві́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Казлоўшчынскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Малдавічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Казлоўшчынскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Гярбелевіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Казлоўшчынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Царква ў гонар Раства Хрыстова (Ражанка)

**Царква ў гонар Раства Хрыстова** — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Ражанка Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Савецкай, 14а.

## Гісторыя 
У 1990-х гадах была зарэгістравана рэлігійнага грамада ў гонар Свяціцеля Мікалая Цудатворца. У 1996 годзе было вырашана будаваць храм. 27 лютага 1998 года рашэннем Шчучынскага раённага выканаўчага камітэта быў перададзены ўчастак зямлі з будынкам. Будынак пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя і з’яўляўся былой сінагогай, якая была пераабсталяваная ў пасляваенны час у сельскі клуб.

30 верасня 2004 года храм быў асвячоны ў гонар Раства Хрыстова архіепіскапам Арцеміем.

У 2004—2005 гадах узведзена цагляная агароджа вакол храма і ўстаноўленыя арачныя чарырохстопныя брамы над уваходам да храма.

The former synagogue in Ražanka reconstructed to Orthodox church - panoramio.jpg
Synagogue in Rozhanka (Shchuchyn district) 1a.jpg
Synagogue in Rozhanka (Shchuchyn district) 1c.jpg
Synagogue in Rozhanka (Shchuchyn district) 1d.jpg
Ražanka, Belarus - panoramio.jpg
Former synagogue in Ražanka (2.10.2011).jpg
Ражанка. Царква Святога Мікалая (01).jpg

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Ражанка (аграгарадок)
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Колішнія сінагогі Беларусі
Дом па Інтэрнацыянальнай вуліцы, 13а (Мінск)

**Дом па вуліцы Інтэрнацыянальнай, 13а** — будынак у Мінску, размешчаны ў квартале, які прымыкае да Верхняга Горада. Пабудаваны ў XIX ст. з цэглы.

## Архітэктура 
Двухпавярховы, прамавугольны ў плане будынак, накрыты вальмавым дахам. Фасады вырашаны плоскасна, прарэзаны невялікімі прамавугольнымі і лучковымі аконнымі праёмамі. Выкарыстоўваецца як жылы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Інтэрнацыянальная вуліца (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Мінску
Свята-Іаана-Багаслоўская царква (Дэмбрава)

**Свята-Іаана-Багаслоўская царква** — драўляны праваслаўны храм у аграгарадку Дэмбрава Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Храм пабудавалі ў 1930-х гадах у вёсцы Завалкі. У 1962 годзе памёр пробашч парафіі протаіерэй Вікенцій Ненартовіч і царква была закрыта. Да 1991 года будынак выкарыстоўваўся мясцовым калгасам як збожжасховішча.

У 1991 годзе была зарэгістраваная грамада. Намаганнямі праваслаўных жыхароў будынак храма быў перанесены з вёскі Завалкі. 17 ліпеня 1993 года храм быў асвячоны архіепіскапам Валянцінам.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Дэмбрава
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Залозніца вузлаватая

**Зало́зніца вузлаватая** (*Scrophularia nodosa*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства 

## Назвы 
Залозніца вузлаватая, зябер, зябёр, падтыннік, падценнік, старавіца, воўчая крапіва, валляковая трава.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая і меданосная расліна. Ядавітая для буйной рагатай жывёлы і коней.

## Літаратура 
* *Дзмітрыева С. А.* Залозніца //  — С. 328—329.
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Залознікавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Свята-Георгіеўская царква (Краснасельскі)

**Свята-Георгіеўская царква** — мураваны праваслаўны храм у г. п. Краснасельскі Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Заводскай, 2.

## Гісторыя 
У 1996 годзе было распачата будаўніцтва храма. 11 студзеня 2003 года храм быў асвячоны.

## Архітэктура 
Вышыня храма з купаламі 36,9 метраў і з крыжом 40,79 метраў.

Твор архітэктуры ў стылізаваных формах старажытнарускага царкоўнага дойлідства. Вырашана кубападобным аб’ёмам, да якога далучана паўкруглая апсіда, нізкі прытвор, бакавыя паперці. Асноўны аб’ём завершаны 5-купаллем — цыбулепадобныя купалы на цыліндрычных барабанах (цэнтральны светлавы). Ідэнтычныя фасады па цэнтры вылучаны рызалітамі, завершанымі кілепадобнымі аркамі, па баках высокія арачныя аконныя праёмы. Кілепадобнае 3-лопаснае завяршэнне мае прытвор, над дахам якога ўзведзена макаўка на цыліндрычным барабане. Вырашэнне фасадаў 2-колернае: на жоўтым фоне цаглянай муроўкі вылучаны чырвонай цэглай фрызавая частка, маленькія крыжы пад вокнамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Краснасельскі
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:2003 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Святога Георгія
Plectrocnemia

**Plectrocnemia** - род ручайнікаў сямейства . У родзе налічваецца больш за 120 апісаных відаў

. 

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ручайнікі
Феліксава

Назву **Фе́ліксава** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Феліксава — былая вёска ў Браслаўскім раёне
* Гродзенская вобласць
** Феліксава — вёска ў Лідскім раёне
Загоршчына

Назву **Заго́ршчына** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Загоршчына — былая вёска ў Браслаўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Загоршчына — вёска ва Уздзенскім раёне
Грачыхіна

Назву **Грачы́хіна** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Грачыхіна — былая вёска ў Гарадоцкім раёне
* Гомельская вобласць:
** Грачыхіна — вёска ў Хойніцкім раёне
Шылавіцкі сельсавет (Слонімскі раён)

**Шы́лавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слонімскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Шылавічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Слонімскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 22 ліпеня 1966 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Жыровіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слонімскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1966 годзе
Паўночна-заходняя марыйская мова

**Паўночна-заходняя марыйская мова** (*Паўночна-заходні дыялект марыйскае мовы*; саманазва *йөтнӫмӓл-кӓсвел маре йӹлмӹ*) — фіна-ўгорская мова марыйскай падгрупы фіна-волжскай групы фіна-ўгорскіх моў, на якой размаўляе фіна-ўгорскі народ паўночна-заходнія марыйцы.

Распаўсюджаная у Яранскім, Тужынскім, Кікнурскім, Санчурскім раёнах Кіраўскай, Таншаеўскім, Шарангскім, Тонкінскім Ніжагародскай абласцей і часткова ў Кілемарскім і Мядзведзеўскім раёнах Рэспублікі Марый Эл.

## Сучасны паўночна-заходні марыйскі алфавіт 
## Гаворкі 
* Яранская гаворка — аснова пісьмовай мовы.
** Кікнурская падгаворка
** Тужынская падгаворка
** Санчурская падгаворка
* Шарангская гаворка
* Таншаеўская гаворка
* Ліпшынская гаворка

## Літаратура 
* Дзмітрыеў С. Д., Дзмітрыева В. М., Тужараў Г. М. Маре букварь: Иктӹмшӹ класслан учебник. Йошкар-Ола: Маре книгä издательствӹ, 1995.
* Іваноў І. Р., Тужараў Г. М. Паўночна-заходні дыялект марыйскае мовы. Іашкар-Ала, 1970.
* Іваноў І. Р., Тужараў Г. М. Слоўнік паўночна-заходнага дыялекту марыйскае мовы. Іашкар-Ала, 1971.

Катэгорыя:Марыйскія мовы
Мова
Дынаў

**Дынаў** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Жэшоўскага павета Падкарпацкага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляеца сядзібай вясковай гміны Дынаў. Займае плошчу 24,41 км². Насельніцтва — 6300 чалавек (на 2006 год).
Мацеша

**Мацеша** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Міхайлавіч Мацеша (нар. 1931) — вучоны, доктар медыцынскіх навук.
* Дзяніс Георгіевіч Мацеша (нар. 1986) — беларускі паэт, драматург, філосаф, фатограф.
* Златка Мацеша (нар. 1949) — харвацкі палітык.
Сацыялістычная Рэспубліка Боснія і Герцагавіна

**Сацыялістычная Рэспубліка Боснія і Герцагавіна** () — адна з 6 сацыялістычных рэспублік Сацыялістычнай Федэратыўнай Рэспублікі Югаславія. Сталіца -- Сараева. Цяпер — Боснія і Герцагавіна.

## Спасылкі 
* Сацыялістычная Федэратыўная Рэспубліка Югаславія ў Вялікай савецкай энцыклапедыі

Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Босніі і Герцагавіны
Боснія і Герцагавіна
Саколаў Малапольскі

**Саколаў Малапольскі** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Жэшоўскага павета Падкарпацкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Саколаў Малапольскі. Займае плошчу 15,55 км². Насельніцтва — 4028 чалавек (на 2012 год).
Кальбушоўскі павет

**Кальбушоўскі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць як адміністрацыйная адзінка ў Падкарпацкае ваяводства. Цэнтр павета — горад Кальбушова. Займае плошчу 773,93 км². Насельніцтва — 62 579 чалавекі (на 2015 год).
Аляксей Міхайлавіч Мацеша

**Аляксей Міхайлавіч Маце́ша** (нар. ) — вучоны ў галіне нервовых хвароб, доктар медыцынскіх навук (1986), прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся у вёсцы Хватаўка ( Магілёўскай вобласці Беларусі). У 1956 годзе скончыў Віцебскі медыцынскі інстытут. У 1966—2005 гг. працаваў у Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце, дзе ў 1978—1998 гг. займаў пасаду загадчыка кафедрай неўралогіі і нейрахірургіі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар больш за 120 навуковых прац па ўплыве наркатычных рэчываў на нервовую сістэму, клініка-імуналагічных узаемаадносінах пры захворваннях перыферычнай нервовай сістэмы, лячэнні хворых паркінсанізмам.

Сярод апублікаванага:
* Гистохимия гликогена центральной нервной системы при гипотермии и наркозе. — Мн., 1972. (разам з А. М. Гурленем)
* Специфичность церебральных механизмов наркотических состояний: автореф. дис. … д-ра мед. наук: (14.00.17 — норм. физиология) / Алексей Михайлович Матеша; Ордена Ленина АМН СССР, ННИ норм. физиологии им. П. К. Анохина. — [б. м.], 1985. — 53 с.
* Изменения иммунитета у больных неврологическими проявлениями поясничного остеохондроза под вилиягием общепринятой терапии. — Гродна, 1998. (у ссаўтарстве)

## Літаратура 
*  — С. 229.
* Мацеша Аляксей Міхайлавіч // Памяць: Бялыніцкі раён: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [Рэд. кал.: А. В. Агееў і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч]. — Мн.: Вышэйшая школа, 2000. — С. 439.

## Спасылкі 
* Бялыніччына: Краязн. энцыкл. даведнік / Укл. М. Карпечанка. —Мн.: Выд. В. Хурсік, 2011. — С. 88.  — ISBN 978-985-6888-64-2
* Гісторыя кафедры неўралогіі і нейрахірургіі // Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт
* Матеша, Алексей Михайлович (доктор медицинских наук; род. 1931)  // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Неўролагі СССР
Катэгорыя:Неўролагі Беларусі
Ваўкавыскае благачынне

**Ваўкавыскае благачынне**, **Ваўкавыская благачынная акруга** — акруга ў Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Храмы і прыходы 
# Свята-Петра-Паўлаўскі кафедральны сабор (Ваўкавыск)
# Свята-Мікалаеўская царква (Ваўкавыск)
# Свята-Дабравешчанская царква (Ваўкавыск)
# Свята-Пакроўская царква (Ваўкавыск)
# Царква Увядзення ў храм Прасвятой Багародзіцы (Ваўкавыск)
# Свята-Троіцкая царква (Рось)
# Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Сядзельнікі)
# Свята-Троіцкая царква (Падароск)
# Свята-Георгіеўская царква (Краснасельскі)
# Свята-Міхайлаўская царква (Ізабелін)
# Спаса-Праабражэнская царква (Воўпа). Да прыхода прыпісаны Свята-Петра-Паўлаўская царква (Воўпа) і Свята-Мікалаеўская царква (Дзятлавічы)
# Царква Сабора Беларускіх Святых (Вярэйкі)
# Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Лічыцы)

## Благачынныя настаяцелі 
Іерэй Аляксандр Юзва.

## Спасылкі 
* Ваўкавыскае благачынне  на orthos.org
 

Катэгорыя:Рэлігія ў Ваўкавыскім раёне
Катэгорыя:Благачынныя акругі Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Свята-Петра-Паўлаўскі кафедральны сабор (Ваўкавыск)

**Свята-Петра-Паўлаўскi кафедральны сабор** — мураваны праваслаўны храм у горадзе Ваўкавыску Гродзенскай вобласці. Размяшчаецца ў цэнтры горада на вул. Леніна, 21.

## Гісторыя 
16 кастрычніка 2004 года храм быў асвячоны мітрапалітам Філарэтам. Да храма прымыкаюць памяшканні нядзельнай школы з бібліятэкай і гаспадарчыя пабудовы.

## Архітэктура 
Пабудавана з цэглы. Вырашана цэнтрычным квадратным у плане аб’ёмам, завершаным цыбулепадобным купалам на цыліндрычным светлавым барабане. Асноўная архітэктурная тэма — закамарнае рытмічнае чляненне фасадаў, высока ўзнятыя вузкія арачныя аконныя праёмы.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Храмы Ваўкавыска
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:2004 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Святых Пятра і Паўла
Дзіванна джунгарская

**Дзіва́нна джунгарская** (*Verbascum songaricum*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Двухгадовая. Расце ў горных стэпах і лугах, горных хмызняках, на камяністых россыпах, па берагах вадаёмаў, каля дарог, на аблогах і пустках, у садах і агародах. Святлолюбівая расліна, ксерафіт, мезафіт і мезатроф. Цвіце на другі год жыцця ў ліпені—жніўні. Плады паспяваюць ў жніўні—верасні. Размнажаецца насеннем.

## Выкарыстанне 
Лекавая і дэкаратыўная расліна.

## Літаратура 
*  — С. 176—177.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзіванна
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Русіно (могілкі)

**Могілкі Русіно** — адзіныя дзеючыя могілкі Баранавічаў Брэсцкай вобласці, размешчаныя паміж горадам і вёскай Русіно. Адкрыты ў 1982 годзе. Станам на 2018 год займалі плошчу звыш 50 гектараў, колькасць пахаванняў складала амаль 45 тысяч.

## Вядомыя асобы, пахаваныя на могілках 
* Аляксандр Марфіцкі і Аляксандр Жураўлевіч — беларускія лётчыкі, якія загінулі ў авіякатастрофе на авіяшоу ў Польшчы 30 жніўня 2009.
* Віктар Антонавіч Сырыца (1953—2015) — беларускі гісторык і грамадскі дзеяч.
* Андрэй Мікалаевіч Жук (1976—2019) — французскі ваеннаслужачы беларускага паходжання, кавалер Ордэна Ганаровага легіёна (пасмяротна).
* Вольга Салаўёва — ахвяра выбуху ў мінскім метрапалітэне ў 2011 годзе.
* Венанцый Вікенцьевіч Бутрым (1936—2003) — паэт, пісьменнік, мастак.

У 2006 годзе на могілках былі перапахаваныя некалькі цынкавых трун, знойдзеных пры ўстаноўцы елкі на плошчы Леніна, дзе да 1947 года размяшчаліся старыя праваслаўныя могілкі.

## Спасылкі 
* З улікам пажаданняў, тэндэнцый і народных традыцый 
* Дзе продкі спяць… 
* У Баранавічах усталявалі помнікі загінулым у Польшчы лётчыкам 

Катэгорыя:Культавыя збудаванні Баранавічаў
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:1982 год у Беларусі
Катэгорыя:Могілкі Беларусі
Еўрапейскі аўтамабіль года

**Еўрапейскі аўтамабіль года** () — міжнародная ўзнагарода ў галіне аўтабудавання, якая прысуджаецца групай прафесійных еўрапейскіх аўтамабільных журналістаў. Конкурс праводзіцца з 1963 года, быў створаны па ініцыятыве галандскага часопіса Autovisie.

## Аўтамабілі-пераможцы 
## Статыстыка перамог паводле вытворцаў 
## Гл. таксама 
* Грузавы аўтамабіль года

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Прэміі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1964 годзе
Катэгорыя:Транспарт у Еўропе
Новаяльнянскі сельсавет

**Новаяльня́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — гарадскі пасёлак Наваельня.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дзятлаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Наваельня. 4 мая 1945 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя перададзена ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Новаяльнянскаму пассавету.

30 чэрвеня 2015 года Новаяльнянскі пассавет рэарганізаваны ў Новаяльнянскі сельсавет. У склад сельсавета ўваходзіць адзін населены пункт — гарадскі пасёлак Наваельня, які і з’яўляецца яго цэнтрам.

Насельніцтва пассавета паводле перапісу 2009 года — 3041 чалавек, з іх 84,5 % — беларусы, 6,9 % — палякі, 6,8 % — рускія, 1,2 % — украінцы. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2019 года — 2795 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1945 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2015 годзе
Тэрарыстычны акт у Магадыша (28 снежня 2019)

Раніцай 28 снежня 2019 года на вуліцы ў паўднёва-заходніх раёнах сталіцы Самалі Магадыша выбухнуў замініраваны грузавы аўтамабіль. Тэракт адбыўся на фоне шматгадовай грамадзянскай вайны ў Самалі.

## Напад 
Месцам нападу стаў ажыўлены квартал, дзе знаходзіўся КПП паліцыі і цэнтр збору падаткаў. Для акцыі баевікі выкарысталі замініраваны грузавік. Як стала вядома пазней, у машыне знаходзіўся тэрарыст-смяротнік, які і прывёў бомбу ў дзеянне. СМІ звязала гэты тэракт з тым, што самалійскія сілы, падтрыманыя Афрыканскім саюзам, пачалі буйнае наступленне для вызвалення падкантрольных ісламістам тэрыторый.

Выбух нанёс велізарную шкоду навакольным раёнам, а многія з загінулых абгарэлі да непазнавальнасці. Па меншай меры 15 з загінулых былі студэнтамі, якія накіроўваліся ва ўніверсітэт Бенадыр у мікрааўтобусе, што быў знішчаны выбухам. Многія людзі атрымалі раненні.

Мясцовыя крыніцы першапачаткова паведамлялі аб гібелі па меншай меры 76 чалавек і 70 параненых. Агенцтва Reuters, спасылаючыся на ацэнкі міжнароднай арганізацыі, паведаміла пра больш за 90 забітых. Сярод ахвяраў было шмат студэнтаў. Радыёстанцыя Dalsan паведаміла, што ўсе чатыры загінулыя замежнікі былі туркамі. 30 снежня групоўка Харакат аш-Шабаб узяла на сябе адказнасць за тэракт. Прадстаўнік групоўкі заявіў, што мэтай нападу была аўтакалона турэцкіх і самалійскіх салдат. Нацыянальнае агенцтва разведкі і бяспекі Самалі зрабіла заяву, што неназваная замежная краіна дапамагла арганізаваць тэрарыстычны акт.

## Рэакцыя 
Генеральны сакратар ААН Антоніу Гутэрыш рашуча асудзіў напад. Разам з тым, улады Магадыша заявілі, што колькасць ахвяр можа ўзрасці з-за таго, што шмат людзей былі шпіталізаваны ў цяжкім стане. З асуджэннем акцыі выступіла і МЗС Расіі.

## Наступствы 
Федэральны ўрад Самалі ў каардынацыі з Афрыканскім камандаваннем Узброеных сіл ЗША нанес у адказ тры авіяўдары па лідарам Харакат аш-Шабаб у рэгіёне Ніжняя Шабеле. У выніку гэтых авіяўдараў у вёсках Куно-Бароу і Аліёу-Бароу былі забітыя чатыры баевікі і знішчана два аўтамабілі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2019 годзе
Катэгорыя:Снежань 2019 года
Катэгорыя:Падзеі 28 снежня
Катэгорыя:Магадыша
Катэгорыя:Гісторыя Самалі
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты 2019 года
Катэгорыя:2019 год у Афрыцы
Graphomya

**Graphomya** — род двухкрылых сямейства  .

## Віды 
* *G. alaskensis* Arntfield, 1975
* *G. americana* Robineau-Desvoidy, 1830
* *G. columbiana* Arntfield, 1975
* *G. eustolia* Walker, 1849
* *G. idessa* (Walker, 1849)
* *G. interior* Arntfield, 1975
* *G. maculata* (Scopoli, 1763)
* *G. minor* Robineau-Desvoidy, 1830
* *G. minuta* Arntfield, 1975
* *G. occidentalis* Arntfield, 1975
* *G. transitionis* Arntfield, 1975
* *G. ungava* Arntfield, 1975

Катэгорыя:Сапраўдныя мухі
Hebecnema

**Hebecnema** — род двухкрылых сямейства .

## Віды 
* *H. anthracina* Stein, 1908
* *H. fulva* (Bigot, 1885)
* *H. fumosa* (Meigen, 1826)
* *H. nigra* (Robineau-Desvoidy, 1830)
* *H. nigricolor* (Fallén, 1825)
* *H. umbratica* (Meigen, 1826)
* *H. vespertina* (Fallén, 1823)

Катэгорыя:Сапраўдныя мухі
Paragus

**Paragus** — род журчалак падсямейства .

## Апісанне 
Твар пад вусікамі без западзіны. Першы тэргіт брушка добра развіты, прыкметна выступае за шчыток; яго сублатэральная даўжыня складае 3/4 даўжыні другога тэргіта.

## Віды 
Падрод *Afroparagus* Vujić & Radenković, 2008

* *P. borbonicus* Macquart, 1842

Падрод *Pandasyopthalmus* Stuckenberg, 1954

* *P. ascoensis* Goeldlin, 1981
* *P. atratus* Meijere, 1906
* *P. basilewskyi* Doesburg, 1955
* *P. angustifrons* Loew, 1863
* *P. angustistylus* Vockeroth, 1986
* *P. arizonensis* Vockeroth, 1986
* *P. asiaticus* Peck, 1979
* *P. bradescui* Stanescu, 1981
* *P. cinctus* Schiner & Egger, 1853
* *P. clausseni* Mutin, 1999
* *P. compeditus* Wiedemann, 1830
* *P. constrictus* Simic, 1986
* *P. dauricus* Mutin, 1999
* *P. finitimus* Goeldlin, 1971
* *P. flammeus* Goeldlin, 1971
* *P. glumaci* Vujic, Simic & Radenkovic, 1999
* *P. hermonensis* Kaplan, 1981
* *P. hyalopteri* Marcos-Garcia & Rojo, 1994
* *P. kitincheevi* Barkalov & Goguzokov, 2001
* *P. kopdagensis* Claussen, 1997
* *P. leleji* Mutin, 1985
* *P. longistylus* Vockeroth, 1986
* *P. majoranae* Róndani, 1857
* *P. medeae* Stanescu, 1991
* *P. oltenicus* Stanescu, 1877
* *P. oltenicus* Stanescu, 1977
* *P. pecchiolii* Róndani, 1857
* *P. punctulatus* Zetterstedt, 1838
* *P. quadrifasciatus* Meigen, 1822
* *P. romanicus* Stanescu, 1992
* *P. sexarcuatus* Bigot, 1862
* *P. strigatus* Meigen, 1822
* *P. vandergooti* Marcos-Garcia, 1986

Катэгорыя:Журчалкі
Вуліца Панціелева (Верхнядзвінск)

**Вуліца Панціелева ** (, ) — вуліца ў цэнтральнай частцы горада Верхнядзвінска.

## Апісанне 
Названа ў гонар Аркадзя Панціелева — старшага лейтэнанта Савецкай Арміі, які загінуў падчас баёў за горад 14 ліпеня 1944 года і пахаваны побач у гарадскім скверы.

Пачынаецца каля набярэжнай Заходняй Дзвіны ад вуліцы Гагарына і пралягае з захаду на ўсход да вуліцы Пралетарскай каля Дрысы. Працягласць вуліцы складае 600 метраў.

На вуліцы знаходзіццца некалькі двухпавярховых мураваных будынкаў, якія, аднак, прыпісаны да іншых вуліц (вул. Савецкай і вул. Ленінградскай). Астатняя забудова вуліцы — пераважна аднапавярховая сядзібнага тыпу.

## Помнікі 
У межах вуліц Савецкай, Ленінградскай, Пушкіна і Панціелева размешчаны гарадскі сквер, дзе знаходзяцца магілы байцоў Савецкай Арміі, які загінулі ў баях за горад у 1944 годзе (сярод якіх і Аркадзь Панціелеў), байцоў Чырвонай Арміі, якія загінулі ў верасні 1939 года падчас «польскай кампаніі», а таксама помнік Уладзіміру Леніну, помнік да 100-годдзя франка-рускай вайны 1812 года, ваенная тэхніка савецкага перыяду і інш.

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Верхнядзвінска

Катэгорыя:Вуліцы Верхнядзвінска
Катэгорыя:Вуліцы Беларусі, названыя ў гонар людзей
Заклятыя скарбы

**«Заклятыя скарбы»** — беларускі незалежны серыял у жанры хорар, першы сезон якога пабачыў свет у 2017 годзе ў сетцы Інтэрнэт. Серыял абыгрывае беларускія легенды і павер’і ў сучаснай інтэрпрэтацыі.

## Серыі 
### Галаву складзеш 
Бацька з сынам пайшлі на паляванне. Нечакана ў лесе пачалі адбывацца дзіўныя рэчы, і, як аказалася, нездарма — дзесьці тут ляжыць скарб, і мужчыны вырашаюць яго знайсці і забраць. Але ўсё мае сваю страшную цану.

### Кадук 
Кадук не мае ўлады над чалавекам, а чакае, пакуль хтосьці яго пакліча. I прыбягае ён у такі ліхі момант, калі што ні папросіш — усё збудзецца.

## Здымачная група 
* рэжысёр — Сяргей Аўсянік
* сцэнарый — Сяргей Аўсянік, Дзмітрый Шкрадзюк
* прадзюсар — Сяргей Аўсянік
* аператар — Павел Скакун
* кампазітар — Алёна Лях-Тарасава
* мастак — Філіп Лагуновіч-Чарапко
* мантаж — Максім Аляксеенка

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы Беларусі
Катэгорыя:Тэлесерыялы на беларускай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2017 года
Mydaeinae

**Mydaeinae** — падсямейства двухкрылых, якое ўключаецца да сямейства .

## Роды 
* *Brontaea* Kowarz, 1873
* *Graphomya* Robineau-Desvoidy, 1830
* *Hebecnema* Schnabl, 1889
* *Hemichlora* Van der Wulp, 1896
* *Mydaea* Robineau-Desvoidy, 1830
* *Myospila* Róndani, 1856
* *Scenetes* Malloch, 1936
* *Scutellomusca* Townsend, 1931

Катэгорыя:Сапраўдныя мухі
Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Сядзельнікі)

**Свята-Параскева-Пятніцкая царква** — мураваны праваслаўны храм у вёсцы Сядзельнікі Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Была пабудавана ў 1872 годзе па праекце гродзенскага архітэктара Мікалая Ціхвінскага. Царква з’яўляецца помнікам архітэктуры XIX стагоддзя.

У 1955 годзе царква была закрыта і ператворана ў склад.

У 1991 годзе будынак царквы быў вернуты праваслаўным вернікам. У снежні 1995 года царква была зноў асвечана мітрапалітам Філарэтам.

У царкве быў хрышчоны беларускі спявак і педагог Міхаіл Забэйда-Суміцкі.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Сядзельнікі
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1872 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мікалая Ціхвінскага
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі