Секешфехервар

thumb|right|180px|Кафедральны сабор

**Се́кешфе́хервар**  (IPA:['sikeʃfɛ'hɛrvar], , , , ) — горад у Венгрыі, адміністрацыйны цэнтр медзье Феер. Насельніцтва 101 465 чалавек (2005). У Сярэднявеччы Секешфехервар быў найважнейшым горадам Венгрыі, месцам размяшчэння каралеўскай рэзідэнцыі. У горадзе былі каранаваны 37 каралёў і 39 каралеў-жонак і пахаваны 15 кіраўнікоў.

## Геаграфія і транспарт 
thumb|left|250px|Секешфехервар — від зверху
Горад размешчаны прыкладна ў 65 кіламетрах да паўднёвага захаду ад Будапешта на раўніне на захад ад Дуная, прыкладна на паўдарогі паміж сталіцай і возерам Балатон. Секешфехервар — буйны чыгуначны вузел, злучаны аўтамабільнымі дарогай і чыгункай з Будапештам і найбуйнейшымі гарадамі краіны.

## Этымалогія 
Назву горада можна перакласці як «Стольны белы град» — гэта венгерскае імя ўзыходзіць да лацінскага «Альба Рэгія», імя, пад якім горад быў вядомы ў Сярэднявечча. Венгерскае *szék* азначае «прастол» і адлюстроўвае ролю горада ў ранневенгерскай гісторыі, калі ён быў рэзідэнцыяй каралёў,  — «белы»,  — «крэпасць», «горад». У часы турэцкага панавання горад быў вядомы як Бялград ці Істолні Бялград.

## Славутасці 
thumb|right|200px|Сад руін
thumb|right|200px|Замак Боры

* **Сад руін**. Раскрытыя археолагамі рэшткі падмурка знакамітай базілікі XI стагоддзя, у якой каранаваліся і былі пахаваны шматлікія каралі датурэцкай эпохі гісторыі Венгрыі. Базіліка была знішчана ў перыяд турэцкай акупацыі горада. Сад руін знаходзіцца ва ўсходняй частцы старога горада на плошчы Каранацыі.
* **Кафедральны сабор Св. Іштвана**. Знаходзіцца ў цэнтры Старога горада, збудаваны ў 1758—1768 гадах у стылі барока на месцы старажытнага гатычнага сабора, разбуранага туркамі.
* **Капліца Св. Ганны**. Невялікая капліца побач з кафедральным саборам. Пабудавана ў 1480 годзе. Адно з нешматлікіх будынкаў Сехешфехервара, якія перажылі як турэцкі прыгнёт, так і Другую сусветную вайну.
* **Біскупскі палац**. Знаходзіцца на цэнтральнай плошчы горада — Ратушнай. Створаны ў 1800 годзе ў стылі аўстрыйскі класіцызм (стыль цопф).
* **Ратуша**. Размешчана ў паўднёвай частцы Ратушнай плошчы, пабудавана ў 1690 годзе ў стылі барока, адзін з першых будынкаў, пабудаваных у горадзе пасля адваявання яго ў турак.
* **Палац Зічы**. Знаходзіцца заходней ратушы і прылягае да яе. 1781 год, стыль цопф.
* **Царква Св. Імрэ**. Займае ўвесь паўночны бок Ратушнай плошчы, пабудавана ў 1745 годзе, належыць ордэну францысканцаў.
* **Царква Св. Яна Непамуцкага**. Барочная царква размешчана на вуліцы Фё. Належыць цыстэрцыянцам.
* **Кармеліцкая царква** на поўдні Старога горада. Збудавана ў 1769 годзе, упрыгожана фрэскамі.
* **Тэатр Вёрошмарці**. Находится в северной части улицы Фё. Элегантное барочное здание.
* **Замак Боры**. Адзіная з архітэктурных славутасцей горада, створаная ў XX стагоддзі. Будаўніцтва замка праводзіў архітэктар і скульптар Ё. Боры. Будаўніцтва скончана ў 1959 годзе. Будынак выкананы ў эклектычным стылі, але ў той жа час гарманічна. Знаходзіцца на паўночным усходзе горада, удалечыні ад цэнтра.

## Музеі 
thumb|right|200px|Аптэка «Чорны арол»
thumb|right|200px|Помнік «Дзяржава» і Біскупскі палац
* **Музей-аптэка «Чорны арол»**. Знаходзіцца на цэнтральнай вуліцы старога горада — вуліцы Фё. Адкрыта езуітамі ў XVIII стагоддзі.
* **Археалагічны музей Св. Іштвана**. Знаходзіцца на вуліцы Фё насупраць аптэкі «Чорны арол». Прылягае да царквы цыстэрцыянцаў. Экспазіцыя раскрывае археалагічную гісторыю горада пачынаючы з рымскіх часоў да нашых дзён.
* **Гарадская мастацкая галерэя** — выстаўка венгерскага мастацтва XIX—XX стагоддзяў.
* **Музей лялек**.
* **Этнаграфічны музей**.

## Характэрныя манументы 
* **Дзяржава**. Адзін з сімвалаў горада, устаноўлены на цэнтральнай плошчы Старога горада — Ратушнай. Каменны атрыбут каралёў — дзяржава — увянчаны каронай і сімвалізуе каралеўскую ўладу.
* **Расколаты звон**. Устаноўлены ў заходняй частцы Ратушнай плошчы. Прысвечаны памяці ахвяр Другой сусветнай вайны.
* **Помнік Св. Іштвану**. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы Старога горада, на плошчы Св. Іштвана.
* **Помнік каралю Мацьяшу**. Рэльефная каменная фігура караля Мацьяша Корвіна размешчана на паўночнай сцяне археалагічнага музея.

## Гарады-пабрацімы 
*  Алба-Юлія (), Румынія
*  Аполе (), Польшча
*  Бірмінгем (), Алабама, ЗША
*  Благоеўград, Балгарыя
*  Браціслава (), Славакія
*  Задар (), Харватыя
*  Каджаелі (), Турцыя
*  Кемі (), Фінляндыя
*  Луганск, Украіна
*  Сарывон (), КНДР
*  Чорлі (), Англія
*  Чэнта (), Італія
*  Швебіш-Гмюнд (), Германія

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Гарады Венгрыі