open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лангр

**Лангр** () — горад на рацэ Марна ў французскім дэпартаменце Верхняя Марна, рэгіёне Гранд-Эст.

## Славутасці 
Старадаўнія сцены, з развалінамі рымскай трыўмфальнай аркі; сабор (XII ст.); карцінная галерэя, музей старажытнасцей, публічная бібліятэка. Помнік Дзідро, які тут нарадзіўся.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Жан Дзювэ, французскі гравёр
* Дэзідэрый Рышардо, прапаведнік, гісторык

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Гранд-Эст
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Верхняя Марна
Гаспар Дзюгэ

**Гаспа́р Дзюгэ**, **Гаспа́р Пусэн** (; 1613 ці 1615,  — , там жа) — французскі (па іншым азначэнні — італьянскі) жывапісец, малявальшчык і гравёр, прадстаўнік рамантызму, швагер і паслядоўнік жывапісца Нікала Пусэна.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і французскага кандытара, які ўладкаваўся ў Італіі. У 1630 годзе вядомы мастак Нікала Пусэн ажаніўся з Ганнай Дзюгэ, сястрой Гаспара, і жыў у 1631—1635 гадах разам з сям’ёй будучага мастака ў Рыме.

Пусэн, бачачы мастацкія здольнасці маладога чалавека, яго захопленасць прыродай, заахвочваў Гаспара да заняткаў жывапісам і даў яму першыя ўрокі жывапіснага майстэрства. Дзюгэ на першую пару паспяхова пераймаў настаўніку, завошта і атрымаў мянушку «Гаспар-Пусэн», але, у адрозненне ад «старэйшага Пусэна», пісаў невялікія па памеры, камерныя пейзажы.

Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты
Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі барока
Карэл Дзюжардэн

**Карэл Дзюжардэн** (фр.: Karel Dujardin; ,  — , ) — нідэрландскі мастак і гравёр.

## Біяграфія 
Карэл Дзюжардэн вучыўся ў Клааса Берхема і Паўлюса Потэра. Ён пабываў у Італіі і пражываў у Ліёне. У 1656 годзе ўдзельнічаў у стварэнні таварыства «Pictura» у Гаазе. Пазней ён некаторы час пражываў у Амстэрдаме, потым з’ехаў у Італію і памёр у Венецыі.

Дзюжардэн пісаў пераважна пейзажы Італіі, на якіх маляваў для ажыўлення жывёл, жанравыя карціны і партрэты і гістарычныя палотны. Асабліва вядомыя яго сцэны з сельскага жыцця. Вялікая колькасць работ Дзюжардэна знаходзіцца ў Луўры і ў Эрмітажы ў Санкт-Пецярбургу, а таксама ў Амстэрдаме, Гаазе, Каселі і Берліне.

У пачатку творчасці Дзюжардэн аддаваў перавагу чыстым залацістым колерам, а з 1660 г. ён пісаў у халодных серабрыстых танах. 52 гравюры Дзюжардэна з’яўляюцца шэдэўрамі гэтага напрамку мастацтва.
Жазеф Дзюкро

**Жазеф Дзюкро** (фр. Joseph Ducreux;  — ) — французскі мастак-партрэтыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і мастака. Спачатку вучыўся ў свайго бацькі. У 1760 годзе пераехаў у Парыж, дзе хутка атрымаў вядомасць дзякуючы партрэтам. Навучаўся ў Марыса Кантэна дэ Латура. У 1769 годзе ездзіў у Вену, каб напісаць партрэт імператрыцы Марыі-Антуанэты перад яе вяселлем з Людовікам. Працаваў у тым ліку пры двары караля Людовіка XVI, за адзін з партрэтаў якога атрымаў ад манарха баронскі тытул.

Ён таксама намаляваў апошні партрэт караля перад пакараннем смерцю падчас Вялікай Французскай рэвалюцыі; сам мастак падчас рэвалюцыйных падзей з’ехаў у Лондан, але ў 1793 годзе вярнуўся і пасяліўся ў Парыжы, заснаваўшы буйны салон для мастакоў і музыкаў (Жак Луі Давід дапамог яму працягнуць афіцыйную кар’еру). Памёр па дарозе з Парыжа ў Сен-Дэні.

Дзюкро вядомы асаблівай увагай да фізіягномікі пры стварэнні сваіх партрэтаў. Таксама ён напісаў некалькі аўтапартрэтаў, на якіх часта адлюстроўваў розныя эмоцыі і станы, у тым ліку пазяханне.

У Дзюкро было некалькі дзяцей. Яго старэйшы сын Жуль быў мастаком і капітанам пяхоты, які загінуў у Бітве пры Жэмапе. Яго старэйшая дачка, Роўз-Адэлаіда Дзюкрэ, таксама стала мастачкай.
Карпантра

**Карпантра** () — горад у Францыі, размешчаны на паўднёвым усходзе краіны, у дэпартаменце Ваклюз рэгіёна Праванс — Альпы — Лазурны Бераг. Уваходзіць у акругу Карпантра, утвараючы 2 кантоны — Карпантра-Поўнач і Карпантра-Поўдзень. Плошча горада — 37,92 км². Насельніцтва камуны на 2010 год —  чалавек.

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Праванс — Альпы — Лазурны Бераг
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Ваклюз
Жазеф Сіфрэд Дзюплесі

**Жазеф Сіфрэд Дзюплесі** (фр.: Joseph-Siffred (-Siffrein) Duplessis; —) — французскі мастак-партрэтыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Карпантра. Вучыўся спачатку ў бацькі, затым у Жазефа Габрыеля Імбера пры манастыры Вільнёў-лез-Авіньён, пасля працаваў у Рыме, у атэлье П’ера Сублейраса (1699—1749). У Італіі Дзюплесі пасябраваў з Клодам Жазефам Вернэ. Ён вярнуўся ў Карпантра, правёў нядоўгі час у Ліёне, а потым прыбыў у 1752 годзе ў Парыж, дзе яго прынялі ў Акадэмію Святога Лукі. У 1769 годзе выставіў дзесяць карцін у парыжскім Салоне. Сярод людзей, намаляваных на яго карцінах, — Людовік XVI, Жак Нэкер і Бенджамін Франклін.

Партрэты Франкліна працы Дзюплесі з 1929 года выкарыстоўваюцца ў дызайне купюры ў сто долараў ЗША.
Эцьен Дзюмусцье

**Эцьен Дзюмусцье** (фр. Étienne II Dumonstier, 1520 ці 1540 — , , Францыя) — французскі прыдворны мастак каралёў з дынастыі Валуа і Генрыха IV Бурбона, прадстаўнік дынастыі мастакоў Дзюмусцье.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1520 ці 1540 гадах. Старэйшы сын мастака Жафруа Дзюмусцье, брат мастакоў П’ера і Косма II Дзюмусцье. Верагодна, вучыўся жывапісу ў свайго бацькі і Франсуа Клуэ. Яго імя з’яўляецца ўпершыню ў дакументах на выплату заробку каралём у 1568 годзе. Сума заробку 400 ліўраў — амаль у два разы большая, чым у Франсуа Клуэ, нягледзячы на маладосць мастака. Захаваліся і іншыя дакументы на выплаты Эцьену Дзюмусцье каралеўскага заробку.

У 1569—1570 годзе Эцьен разам з братам П’ерам быў пасланы Кацярынай Медычы ў Вену. Тут яны выконвалі работы для імператарскага двара Максіміліяна ІІ. Даследчыкі мяркуюць, што Эцьен з’яўляўся даверанай асобай Кацярыны Медычы ў ажыццяўленні дыпламатычных місій.

Меў у Парыжы свой дом, выконваў абавязкі valet du chambre, быў прыдворным жывапісцам апошніх каралёў з дынастыі Валуа і Генрыха IV Бурбона. 1 красавіка 1574 года ён ажаніўся з Ганнай Ліньер, ад якой у яго быў сын, Жыль, які нарадзіўся ў тым жа годзе па дадзеных рэестра царквы Сен-Жэрмен-л’Асеруа. Пасля смерці жонкі ён зноў ажаніўся 29 студзеня 1585 года з Мары Лесаж. Яго сын ад гэтага шлюбу, які нарадзіўся ў канцы 1585 года, П’ер II, стаў вядомым мастаком. Даніель Дзюмусцье — самы знакаміты ў гэтай сям’і, магчыма, быў вучнем Эцьена, які даводзіўся яму дзядзькам. Вядома, што 29 жніўня 1603 года, незадоўга да смерці, Эцьен Дзюмусцье пражываў у Парыжы на Rue Des Quatre Fils. 27 верасня 1603 года ён цяжка захварэў. Сканаў мастак 23 кастрычніка 1603 года. Пахаваны ў царкве Сен-Жан-ан-Грэў.
Шуйскае

**Шуйскае** — тапонім.

## Казахстан 
* Шуйскае (Акмолінская вобласць)

## Расія 
* Шуйскае (Валагодская вобласць)
* Шуйскае (Смаленская вобласць)
Дзюпрэ

**Дзюпрэ** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Агюстэн Дзюпрэ, французскі медальер
* Анні Дзюпрэ, французская актрыса, пісьменніца
* Джавані Дзюпрэ, італьянскі скульптар
* Жуль Дзюпрэ, французскі мастак
* Жыльбер Дзюпрэ, французскі оперны спявак
* Луі Дзюпрэ (мастак)
* Луі Дзюпрэ (танцоўшчык)
* Марсель Дзюпрэ, французскі кампазітар
Guano Apes

**«Guano Apes»** — альтэрнатыўны рок-квартэт з Гётынгена, Германія, утвораны ў 1994 годзе.
## Дыскаграфія
**Студыйныя альбомы**

* *Proud Like a God* (1997)
* ''Don't Give Me Names* (2000)
* *Walking on a Thin Line* (2003)
* *Bel Air* (2011)
* *Offline'' (2014)

## Зноскі
## Спасылкі
Катэгорыя:Рок-гурты Германіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1994 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1990-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2000-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2010-х
Катэгорыя:Квартэты
Луі Дзюпрэ (мастак)

**Луі Дзюпрэ** (фр. Louis Dupré; , Версаль — , ) — французскі мастак і філэлін.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў дэпартаменце Сена і Уаза ў 1789 годзе. Пра яго сям’ю і дзіцячы ўзрост невядома нічога, акрамя таго, што ў яго былі брат і сястра і што яго бацькі ў 1819 годзе яшчэ жылі.

Яго вучоба ў мастацкім вучылішчы, якое стварыў Жак-Луі Давід (афіцыйны мастак Напалеона) вызначыла яго асобу і змест яго мастацтва. Яго знаёмства з кардыналам і біскупам Ліёна Жазефам Фешам (дзядзькам Напалеона), уплывовым царкоўным і палітычным чалавекам і знаўцам мастацтва, аказалася карысным для Дзюпрэ. У 1811 годзе кардынал паслаў яго ў Касель, да двара Жэрома Банапарта, караля Вестфаліі. У тым жа годзе Жэром даў яму тытул прыдворнага мастака.

У Каселі Дзюпрэ прабыў два гады (1811—1812). У 1813 годзе з’ехаў у Рым, дзе прабыў два гады, пасля чаго пераехаў таксама на два гады ў Неапаль (1814—1816). У 1816 годзе ён вярнуўся ў Рым і заставаўся там да 1819 года. У 1817 годзе ён упершыню прыняў удзел у парыжскай выставе, дзе выставіў партрэт мастака Dunouy. У Італіі Дзюпрэ падарожнічаў па краіне, вывучаў і капіраваў помнікі, у асноўным роспісы, і практыкаваецца ў партрэце і пейзажы.

У лютым 1819 года Дзюпрэ наведаў грэчаскія землі разам з трыма англійскімі падарожнікамі (Heyet, Hay і Viwian). Ангельцы ўзялі на сябе яго выдаткі, у абмен на гэта Дзюпрэ павінен быў перадаць ім замалёўкі і карціны помнікаў і краявідаў краіны. Чатыры вандроўцы і іх маленькае суправаджэнне прайшлі ад вострава Керкіра, Эпір, Фесалію, Сярэднюю Грэцыю, Атыку і астравы Сараніцкага заліва.

Падарожнікі расталіся; Дзюпрэ працягнуў сваё падарожжа ў Канстанцінопаль, а затым быў запрошаны Міхаілам Суцасам у Бухарэст, у той час як ангельцы вярнуліся ў Англію. Яго падарожжа скончылася вяртаннем у Рым 18 красавіка 1820 года.

Дзюпрэ быў у рэгіёнах, дзе вылілася Грэчаская рэвалюцыя, за год да яе пачатку. Персанажы, характары і краявіды, адлюстраваныя ім, атрымалі пазней, акрамя мастацкага, і дакументальнае значэнне. Многія гістарычныя працы, якія тычацца гэтай эпохі, суправаджаюцца працамі Дзюпрэ. Дзюпрэ не прымаў непасрэднага ўдзелу ў Вызваленчай вайне Грэцыі, але ў сілу філэлінізму яго прац яго залічаюць да філэлінаў. У 1824 годзе ён прыняў у другі раз удзел у парыжскай выставе, дзе быў узнагароджаны залатым медалём за працу «Марк Фурый Каміл выганяе галат з Рыма» і дзе яго працы з грэцкай тэматыкай атрымалі прыхільны водгук.
Ліпін Бор

**Лі́пін Бор** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Вашкінскага раёна Валагодскай вобласці і Ліпінаборскага сельскага паселішча. Размешчана на беразе Белага возера, у сасновым бары. Назва «Ліпін» адна з версій паддання звязвае з імем уласным Ліпа (Алімпіяда) — так звалі дачку мясцовага памешчыка, які падарыў ёй гэтыя мясціны. Бліжэйшыя населеныя пункты — Зарэчны, Васільеўская, Лук’янава.

Па перапісе 2002 года насельніцтва — 3845 чалавек (1777 мужчын, 2068 жанчын). Пераважная нацыянальнасць — рускія (98 %). Паводле перапісу 2010 года — 3672 чалавекі (1670 мужчын, 2002 жанчыны).

Катэгорыя:Населеныя пункты Валагодскай вобласці
Шуйскае (Валагодская вобласць)

**Шу́йскае** () — сяло ў Валагодскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Міжрэчанскага раёна і Суханскага сельскага паселішча. Заснавана ў XIII стагоддзі, першыя згадкі датуюцца 1627 годам. Размешчана на правым беразе ракі Суханы, паміж вусцямі двух яе прытокаў — Шуі і Шэйбухты. Плошча в. Шуйскае — 767,5 га. За 94 км ад Волагды.

Катэгорыя:Населеныя пункты Валагодскай вобласці
Сазонава

**Сазонава** — жаночая форма прозвішча Сазонаў, таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Людміла Аляксандраўна Сазонава — беларускі архітэктар

## Тапонім 
* Сазонава (Смаленская вобласць)
* Сазонава (Чагадошчанскі раён)
Аполле

**Апо́лле** — назва шэрагу рэгіёнаў і населеных пунктаў у Беларусі, Польшчы, Расіі і Украіне, дзе натуральна спалучаліся бязлесныя ўчасткі ворных зямель разам з засаджанымі дрэвамі і травяністымі плошчамі з шэрымі ляснымі глебамі і умерана-кантынентальнымі кліматычнымі ўмовамі.

## Тапаніміка 
* Аполле — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі.
* Аполле — этнагеаграфічны рэгіён на захадзе Украіны.
Сазонава (Чагадошчанскі раён)

**Сазо́нава** — рабочы пасёлак у Чагадошчанскім раёне Валагодскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 2706 чал. (2021). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра 12 км. Адлегласць ад цэнтра пасёлка да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі 2 км.

Размешчаны на рацэ Песь (басейн Волгі), на захадзе вобласці, каля чыгуначнай станцыі Агарова на лініі Кабожа — Падбароўе.

Утварае гарадское паселішча «Пасёлак Сазонава». Код АКТМА — 19654162.

## Гісторыя 
Гісторыя пасёлка цесна звязана з функцыянаваннем гуты, пабудаванай у 1860 годзе памешчыкам М. А. Бакуніным побач з вёскай Белыя Крыжы і сядзібай Пакроўскае. Завод некалькі разоў мяняў уладальнікаў, з 1893 года ім валодаў граф Міхаіл Паўлавіч Талстой; спецыялізаваўся пераважна на вытворчасці бутэлек. Сядзіба Пакроўскае пасля смерці графа Міхаіла Паўлавіча Талстога перайшла да яго сына — графа Віктара Міхайлавіча Талстога (1888—1944).

Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1947 года. Да 1923 года пасёлак насіў назву Белыя Крыжы (перайменаваны ў гонар трагічна загінулага пры рамонце шкловарнай печы работніка шклозавода Дзяніса Сазонава).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Валагодскай вобласці
Калегіяцкі касцёл

, больш вядомы як Вэстмінстэрскае абацтва]]
 ў Бельску Падляскім з’яўляецца калегіятай.]]
**Калегіяцкі касцёл**, або **калегіята** (, , , ) — каталіцкі касцёл, які не мае статусу кафедральнага сабора і не належыць ні да якога кляштара ці манаскага ордэна, але пры якім існуе калегіяцкі капітул канонікаў, які не варта блытаць з абшчынай манаскага ордэна, а інтэрнат канонікаў — з манастыром.

Канонікі ў калегіяце жывуць і служаць Богу супольна. У адрозненне ад манахаў яны валодаюць прыватнай уласнасцю (у тым ліку нерухомасцю), атрымліваюць рэнту ад даходаў сваёй царквы (кіруюць царкоўнай уласнасцю разам), не даюць урачыстых абяцанняў (акрамя цэлібату для канонікаў, высвечаных у дыяканы) і вольныя ў любы момант пакінуць абшчыну.

Да Трыдэнцкага сабора месца секулярнага каноніка ў дадзенай царкве можна было абмяняць на такое ж месца ў іншай царкве, ці сыходзячы, перадаць сваё месца сваяку. У гістарычныя часы месца секулярнага каноніка даравалася свецкай уладай асобам, якія мелі асаблівыя заслугі перад гэтай уладай. Фундатарамі калегіяцкіх касцёлаў нярэдка былі прадстаўнікі свецкай арыстакратыі і нават каралі. Фармальнасці для заняцця пасады секулярнага каноніка абмяжоўваліся танзураваннем; высвячэнне не патрабавалася.

Пасля рэформаў Другога Ватыканскага сабора высвячэнне каноніка ў сан святара ўжо абавязковае. Паколькі канонікі не належаць ніякаму афіцыйнаму манаскаму ордэну, яны не носяць спецыфічных ордэнскіх убораў.

Калегіяцкія цэрквы сустракаюцца таксама ў англіканстве, як напрыклад, Калегіяцкі касцёл св. Пятра ў Вэстмінстэры, больш вядомы як Вэстмінстэрскае абацтва, капліца Святога Георгія ў Віндзарскім замку і інш.

## Гл. таксама 
* Духавенства

## Спасылкі 
Катэгорыя:Царкоўная структура Рымска-Каталіцкай Царквы
Казімір Шапка Хатольскі

**Казімір Шапка Хатольскі** (? — ?) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Хатольскіх герба «Любіч IV».

Войскі віцебскі ў 1655 годзе.

У 1640 годзе атрымаў прывілей на віцебскае пісарства, аднак кароль польскі і вялікі князь літоўскі Уладзіслаў Ваза адмовіў Хатольскаму па прычыне таго, што прывілей яму на пісарства меў пазнейшую дату, чым у Мікалая Кіселя Дарагініцкага. У 1648 годзе, на элекцыі, быў выбаршчыкам (электарам) Яна II Казіміра Вазы ад Віцебскага ваяводства. Падчас Патопа 1654—1667 гадоў патрапіў у палон і адмовіўся прысягаць рускаму цару Аляксею Міхайлавічу. У 1655 годзе ён падпісаў у Казані грамату сойміка ссыльнага дваранства Віцебскага ваяводства.

## Літаратура 
* Rodzina: herbarz szlachty polskiej. T. 2, Broniewski-Czekoński / oprac. przez S. Uruskiego; przy współudz. A. A. Kosińskiego; wykończony i uzup. przez A. Włodarskiego. — Warszawa: Gebethner i Wolff, 1905. — [4], 404 s. — S. 246.

## Спасылкі 
Казімір
Катэгорыя:Войскія віцебскія
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў (Рэч Паспалітая)
Алег Георгіевіч Конанаў

**Алег Конанаў** (нар. , Курск, РСФСР) — савецкі і беларускі футбаліст, беларускі і расійскі трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам расійскага клуба «Тарпеда» з Масквы.

## Кар’ера 
Быў трэнерам львоўскага клуба «Карпаты» ў 2008—2011 гадах. У часе ягонага трэнерства клуб двойчы запар займаў пятае месца ва ўкраінскай Прэм’ер-лізе.

Пасля львоўскай каманды адзін сезон трэніраваў «Севастополь», а ў 2013—2016 гадах расійскі «Краснодар». У маі 2017 года стаў галоўным трэнерам чачэнскага клуба «Ахмат», аднак у кастрычніку таго ж года падаў у адстаўку.

У чэрвені 2018 года ўзначаліў тульскі «Арсенал», а ў лістападзе 2018 года перайшоў у на пасаду галоўнага трэнера маскоўскага «Спартака». Пакінуў клуб у верасні 2019 года.

З лютага па лістапад 2020 года быў галоўным трэнерам латвійскай «Рыгі», а ў чэрвені 2022 года зноў апынуўся ў тульскім «Арсенале». Пакуніў клуб у студзені 2023 года.

У ліпені 2023 года ўзначаліў раменскі «Сатурн», аднак ужо ў жніўні пакінуў клуб. У студзені 2024 года быў прызначаны галоўным трэнерам маскоўскага «Тарпеда».

## Узнагароды 
У маі 2011 года за выдатныя заслугі ў развіцці спорту ў Львове быў узнагароджанны «Ганаровым знакам святога Юрыя».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Іскра Смаленск
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Зара Луганск
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Будаўнік Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Хожаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Расіі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Карпаты Львоў
Катэгорыя:Трэнеры ФК Севастопаль
Катэгорыя:Трэнеры ФК Краснадар
Катэгорыя:Трэнеры ФК Ахмат Грозны
Катэгорыя:Трэнеры ФК Арсенал Тула
Катэгорыя:Трэнеры ФК Спартак Масква
Катэгорыя:Трэнеры ФК Рыга
Катэгорыя:Трэнеры ФК Сатурн Раменскае
Катэгорыя:Трэнеры ФК Тарпеда Масква
Уладзіслаў Нікіцюк

**Уладзіслаў Нікіцюк** (нар. , в. Дзевяткаўцы, Ваўкавыскі раён) — спартсмен, кідальнік дзіды, прызёр чэмпіянатаў Еўропы і Алімпійскіх гульняў. Заслужаны майстар спорту. Трэнер варшаўскай каманды «Гвардыя».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка Анатоля і Анастасіі, у 1960 годзе скончыў сярэднюю школу ў Беластоку, у 1967 годзе — Акадэмію фізічнага выхавання ў Варшаве, атрымаў ступень магістра.

Уваходзіў у склад каманд кідальнікаў дзіды «Спойня» Беластока (1955—1956), «Ягелоніі» Беластока (1957—1960), «АЗС» Варшавы (1961—1965), «Узбярэжжа» Гданьска (1966 г.) і «Варшаўскай Гвардыі» (1967—1973), выхаванец трэнера Зыгмунта Шэлеста.

У 1959 годзе ён усталяваў рэкорд свету сярод юніёраў — 79,12 (12 ліпеня, Кракаў). 28-разовы ўдзельнік зборнай Польшчы ў міжнародных сустрэчах (28 спаборніцтваў, 9 асабістых рэкордаў), 7-разовы чэмпіён (1962, 1964, 1967, 1968, 1970, 1971, 1973) і рэкардсмен Польшчы ў кіданні дзіды з вынікам 86,10 (23 чэрвеня 1968 г. у Сааріярві). 4-кратны удзельнік чэмпіянатаў Еўропы (1962, 1966, 1969, 1971), бронзавы прызёр у Белградзе (1962 годзе з вынікам 77,66) і срэбны ў Будапешце (1966) з вынікам 81,76, саступіўшы толькі Лусісу з каманды СССР (84,48). Акрамя таго, 2-разовы ўдзельнік фіналу Кубка Еўропы (1967, 1970). У 1969 годзе стаў чэмпіёнам Вялікабрытаніі. У Стакгольме (1970) заняў першае месца з вынікам 82,46.

 
Катэгорыя:Лёгкаатлеты Польшчы
Катэгорыя:Удзельнікі летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Удзельнікі летніх Алімпійскіх гульняў 1964 года
Катэгорыя:Кідальнікі кап’я Польшчы
Катэгорыя:Трэнеры Польшчы
Рудзенск — Сяргеевічы (вузкакалейная чыгунка)

**Рудзенск — Сяргеевічы (вузкакалейная чыгунка)** — адна з найбольш працяглых у Рэспубліцы Беларусь вузкакалейных чыгунак (ВКЧ або вузкакалейка ці малая чыгунка), якая пабудаваная і эксплуатуецца філіялам Торфабрыкетны завод «Сяргеевіцкае» вытворчага рэспубліканскага унітарнага прадпрыемства «МІНГАЗ». Вядомая як вузкакалейка Сяргеевіцкага торфапрадпрыемства. Неафіцына завецца Рудзенскай ВКЧ. Знаходзіцца ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, злучае гарадскія пасёлкі Рудзенск і Праўдзінскі з торфараспрацоўкамі. Шырыня каляіны — 750 мм. Эксплуатацыйная даўжыня — каля 40 км.

## Гісторыя 
Чыгунка пабудаваная да 1929 года. У перыяд найбольшага пашырэння мела даўжыню да 90 км і злучалася з ВКЧ Слуцкага торфапрадпрыемства. Злучэнне вузкакалеек было ліквідаванае ў 1970-я гады.

Да 1944 года мелася галіна, накіраваная на поўдзень у раён вёсак Кабылічы (сучасн. Пцічанская) і Вецярэвічы Пухавіцкага раёна. Галіны, якія накіроўваліся да выпрацаваных распрацовак торфу, паступова ліквідуюцца. Разам з тым да новых пакладаў ужо ў 2000-я гады будаваліся новыя лініі.

## Сучасны стан 
Торфапрадпрыемства, якое абслугоўваецца вузкалейкай знаходзіцца ў Праўдзінскім, дзе функцыянуе станцыя «Цэнтральная» і дэпо.

Адна лінія злучае цэнтр вузкакалейнай сеткі са станцыяй «Перагрузачная» ў Рудзенску, дзе адбываецца перавалка прадукцыі на чыгунку шырокай каляіны на лініі Мінск — Асіповічы на станцыі «Рудзенск». Аднак у цяперашні час вываз прадукцыі пераважна ажыццяўляцца аўтатранспартам.

Дзве іншыя галіны малой чыгункі накіроўваюцца да станцыі «Акунінава» каля вёскі Прыстань, а таксама да станцый «Галышоўка», «Валасач» і «Калодзіна». Значная частка сеткі, у тым ліку лінія са станцыі «Валасач» на балота Грэшчына, не выкарыстоўваецца.

На малой чыгунцы эксплуатуюцца цеплавозы ТУ6А и ТУ8.

## Зноскі 
Катэгорыя:Чыгункі Беларусі
Катэгорыя:Транспарт Пухавіцкага раёна
Касцёл Святога Якуба (Гданьск)

**Касцёл Святога Якуба** () — старажытны касцёл у Гданьску.

Храм з'яўляецца прыкладам познегатычнага касцёльнага будаўніцтва. Раннябарочны купал на вежы быў перанесены з гарадской брамы Святога Якуба. У 1815-1948 гадах храм не выконваў рэлігійных функцый. Ён перажыў час Другой сусветнай вайны ў добрым стане — быў толькі нязначна пашкоджаны. Дзякуючы гэтаму захавалася ўнікальная познерэнесансная столь з бруса з лістоўніцы. Элементамі цяперашняга інтэр'еру з'яўляюцца вітражы, у тым ліку вялікі вітраж у прэсбітэрыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Касцёлы Гданьска 
Катэгорыя:Гданьская архідыяцэзія
Касцёл Святога Яна (Гданьск)

**Касцёл Святога Яна** () — старажытны касцёл у Гданьску.

Гэта трохнефавы зальны касцёл з аднанефавым трансептам. Кожны з трох прыдзелаў нефа накрыты асобным дахам. Даўжыня касцёла 55,10 метраў, шырыня 20,18 метраў. Вышыня чатырох'яруснай вежы 47 метраў. Яна ўпрыгожана фальшвокнамі і арнаментаванымі фрызамі, што адлюстроўвае шматэтапны час яго будаўніцтва. Вежа накрыта нізкім вальмавым дахам і ўвянчана тонкай вежачкай.

Будаўніцтва храма пачалося ў 1377 годзе на месцы драўлянай капліцы, пабудаванай у 1353 годзе. Да 1415 года пабудаваны заходні неф, трансепт і аднанефавы прэзбітэрый. У 1450-1463 гадах неф быў павялічаны, прэзбітэрый атрымаў прыдзелы. У 1453 годзе была зроблена спроба павялічыць вышыню вежы касцёла, што адбылося толькі пасля Трынаццацігадовай вайны. У 1559 годзе касцёл перададзены пратэстантам. У 1679 годзе былі знесены франтоны, а на ўсходняй сцяне пастаўлены контрфорсы, каб выратаваць усходнюю сцяну ад абвальвання з-за руйнавання падвальнага падмурка пры пахаванні памерлых у восем слаёў. У 1945 годзе царква была значна разбурана падчас вайны. 

Касцёл быў адрамантаваны звонку, але ўнутры ён заставаўся ў руінах. У 1991 годзе ён быў перададзены каталіцкім царкоўным уладам. У 1995 годзе на падставе дамовы паміж Гданьскай архідыяцэзіяй касцёл Святога Яна быў перададзены Балтыйскаму цэнтру культуры. Па нядзелях а 12-й гадзіне імша праводзіцца тут на кашубскай, нямецкай і польскай мовах.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Касцёлы Гданьска 
Катэгорыя:Гданьская архідыяцэзія
Касцёл Святой Брыгіты (Гданьск)

**Касцёл Святой Брыгіты** () — старажытны касцёл у Гданьску.

Касцёл знаходзіцца ў Старым горадзе Гданьска. Яго пачалі будаваць у сувязі з кананізацыяй Святой Быргіты ў 1391 годзе і завяршылі ў 1397 годзе. Калі мошчы Святой Быргіты перавозіліся з Рыма ў Вадстэну, урачыстая працэсія спынілася на некаторы час у Гданьску, а пасля яе кананізацыі было вырашана, што касцёл і кляштар будуць пабудаваныя ў яе памяць.

Кляштар працягваў сваю дзейнасць і пасля Рэфармацыі ў пачатку XVI стагоддзя, а калі кляштар у Вадстэне быў зачынены, каля дзесяці сясцёр-брыгітак пераехалі сюды пад ахову караля Жыгімонта ІІІ. У 1807 годзе манастыр выкарыстоўваўся як шпіталь падчас напалеонаўскіх войнаў, а пад уладай Прусіі манастыр быў распушчаны ў 1817 годзе і разбураны ў 1851 годзе.

Касцёл быў моцна пашкоджаны на апошнім этапе Другой сусветнай вайны, але быў адрэстаўраваны ў 1974 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Касцёлы Гданьска 
Катэгорыя:Гданьская архідыяцэзія
Міжземнаморскі ўніверсітэт

**Міжземнаморскі ўніверсітэт** — вышэйшая навучальная ўстанова ўніверсітэцкага тыпу

* Міжземнаморскі ўніверсітэт (Чарнагорыя)
* Міжземнаморскі ўніверсітэт (Францыя)
Доня-Горыцкі ўніверсітэт

**Доня-Горыцкі ўніверсітэт** () — чарнагорская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Падгорыца.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт размешчаны ў Доня-Горыцы, прыгарадзе Падгорыцы. Універсітэт быў створаны ў 2007 годзе як другі прыватны ўніверсітэт у Чарнагорыі. Яго будынак займае плошчу 16 700 м² і ў цяперашні час уяўляе сабой найбуйнейшы прыватны аб’ект у краіне.

## Структура 
* Факультэт міжнароднай эканомікі, фінансаў і бізнесу
* Факультэт прававых навук
* Факультэт інфармацыйных сістэм і тэхналогій
* Факультэт гуманітарных навук
* факультэт мастацтваў
* Політэхнічны факультэт
* Факультэт спартыўнага менеджменту
* Факультэт харчовых тэхналогій, бяспекі харчовых прадуктаў і экалогіі
* Факультэт дызайну і мультымедыя
* Факультэт культуры і турызму
* Факультэт прыкладных навук
* Факультэт міжнароднага гасцінічнага менеджменту
* Факультэт англійскай мовы і літаратуры

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Чарнагорыі
Катэгорыя:Падгорыца
Касцёл Святой Барбары (Гданьск)

**Касцёл Святой Барбары** () — старажытны касцёл у Гданьску.

Даўжыня храма - 36 метраў, шырыня - 18 метраў, вышыня - 10 метраў. Карысная плошча складае 648 квадратных метраў. Саракаметровая вежа выходзіць на вуліцу Доўгія агароды.

Тры бронзавыя званы, размешчаныя ў вежы, адлітыя Фрыдрыхам Вільхельмам Шылінгам, з'яўляюцца падарункам святароў Магдэбургскай дыяцэзіі. Першапачаткова яны прызначаліся для Марыяцкай базылікі. Яны важаць каля 1200, 2000 і 2700 кг адпаведна. Яны названы: Марыя - Каралева Польшчы, Святая Барбара і Сэрца Ізуса. Яны прыводзяцца ў рух ад ланцуговых прывадаў.

Новая сцяна, створаная пасля зносу паўднёвага прыдзелу, упрыгожана сучаснымі вітражамі, распрацаванымі гданьскай мастачкай Барбарай Масальскай. Дэкор прэзбітэрыя таксама сучасны. Касцёл упрыгожваюць сем гістарычных скульптур, перададзеных Нацыянальным музеем.

Касцёл неаднародны па стылі, пераважна гатычны, верхнія паверхі і купал рэканструяваны ў часы Рэнесансу, усходні франтон (не да канца рэканструяваны) - у часы барока. Аднанефавая, чатырохпралётная базіліка, узведзена на плане няправільнага прамавугольніка з масіўнай чатырохграннай вежай з захаду (пастаўленай пад вуглом і ссунутай ад восі на поўдзень) і чатырохграннай рызніцай. Унутры контрфорсы выцягнуты ў два рады неглыбокіх капліц, у тоўстай заходняй сцяне размяшчаецца круглая лесвіца.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Касцёлы Гданьска 
Катэгорыя:Гданьская архідыяцэзія
Дзюшан

**Дзюшан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Марсель Дзюшан — французскі мастак
* Сюзанна Дзюшан — французская мастачка
Здзіслаў Шпакоўскі

**Здзіслаў Шпакоўскі** (, г.Свіслач — ) — сацыёлаг, гісторык, публіцыст і журналіст, выкладчык універсітэта, член Нацыянальных Узброеных Сіл і Арміі Краёвай падчас Другой сусветнай вайны і пасляваенны перыяд, актывіст апазіцыі ў часы ПНР, палітык правага толку пасля 1989 года.

## Біяграфія 
Падчас Другой сусветнай вайны ўдзельнічаў у польскім руху Супраціву. З 1942 года удзельнік Нацыянальных Узброеных Сіл, а затым АК .

Пасля вайны да 1947 года сябра Нацыянальнага ваеннага саюза. У 1950 гады называўся «ворагам народнай улады». Неаднаразова затрымліваўся і дапытваўся міліцыяй і службай бяспекі. Жыў у Варшаве. На мяжы 1950—1960 гадах належаў да Клубу Крывога кола — ліберальнай арганізацыі, якая дзейнічала ў Варшаве.

У 1958 годзе пачаў працаваць у каталіцкім часопісе «Сувязь». У 1966—1988 гадах узначальваў аддзел найноўшай польскай гісторыі. У наступныя гады рэдагаваў аддзел паэзіі. Адначасова быў членам і шматгадовым старшынёй гістарычнага аддзела Варшаўскага клуба каталіцкай інтэлігенцыі, які выдаваў часопіс.

Выкладаў у Люблінскім каталіцкім універсітэце. Падпісваў лісты ў абарону збітых студэнтаў, рэпрэсаваных працоўных заводаў з Радама і Урсуса. У 1978 годзе быў адным з заснавальнікаў Таварыства акадэмічных курсаў і выкладаў на іх. У 1979 годзе разам з Войцехам Зэмбіньскім арганізавалі нелегальны камітэт пагаднення па самавызначэнню нацыі.

У 1980 годзе быў уцягнуты ў «Салідарнасць». Улетку таго ж года стаў дарадцам страйкавага камітэта ў Любліне. Ён таксама быў актывістам душпастарства Людзі Працы «Воля». У пачатку снежня 1981 года падпісаў Катынскі Акт на Павонзках. 13 снежня 1981 года быў інтэрнаваны.
 
У 1983—1989 гадах выступіў з серыяй лекцый у варшаўскіх касцёлах. Удзельнічаў у шматлікіх дэманстрацыях за незалежнасць. У снежні 1989 года разам з Зэмбіньскім стварыў Партыю Вернасці Рэчы Паспалітай, выступаючы супраць пагадненняў Круглага стала. Рэдагаваў гістарычны раздзел «Газеты польскай». 27 ліпеня 2006 года маршалак Сенату Польшчы Богдан Барусевіч уручыў яму афіцэрскі крыж ордэна Адраджэння Польшчы.
 

Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Журналісты Польшчы
Катэгорыя:Дысідэнты Польшчы
Сюзанна Дзюшан

**Сюзанна Дзюшан-Кроці** (; , Бленвіль-Крэвон — , Нёі-сюр-Сен) — французская мастачка.

## Жыццё і творчасць 
Сюзанна Дзюшан вырасла ў асяроддзі, надзвычайна насычаным мастацтвам. Малодшая сястра французскіх мастакоў і скульптараў Марселя Дзюшана, Раймона Дзюшан-Віёна і Жака Віёна. У 1919 годзе Сюзанна другі раз выходзіць замуж — за швейцарскага мастака і графіка Жана Кроці. У якасці вясельнага падарунка Марсель Дзюшан даслаў ім падручнік геаметрыі і інструкцыі па вырабе рэдзі-мейда — кнігу трэба было падвесіць на ганку і дазволіць ветру і дажджу паступова разарваць яе на часткі.

Творчасць пары мастакоў, што развівалася на пачатку XX стагоддзя ў асяроддзі розных мадэрнісцкіх, авангардных плыняў Парыжскай школы, прайшла шлях ад дадаізму праз прадметнае мастацтва да абстракцыянізму высокага ўзроўню. Адной з яркіх ілюстрацый ранняга перыяду ў творчасці С. Дзюшан з’яўляецца палатно «Разбураная і адноўленая мультыплікацыя», якое захоўваецца ў Чыкагскім інстытуце прыгожых мастацтваў (*Multiplication brisée et rétablie*, 1918—1919).

На працягу ўсяго жыцця Сюзанна працягвала ўдзельнічаць у выставах, такіх як выстава «Femmes Peintures Français» (1925) у Галерэі Барбазанж, арганізаваная жанчынамі-мастакамі, якія жадалі атрымаць прызнанне ў свеце мастацтва. Яна таксама выстаўлялася разам з Мары Ларансен у «Les Femmes Artistes d’Europe» у Нацыянальнай галерэі Жэ-дэ-Пом у 1937 годзе.

У 1945 годзе пасля вайны Сюзанна Дзюшан становіцца членам Саюза жанчын і скульптараў, рэгулярна выстаўляла пейзажы, партрэты і кветкавыя нацюрморты ў сваіх салонах.

У 1967 годзе Марсель Дзюшан, апошні з жывых прадстаўнікоў творчай сям’і, арганізаваў у Руанскім музеі прыгожых мастацтваў рэтраспектыўную выставу, дзе можна было пазнаёміцца і з работамі С. Дзюшан. У наш час найбуйнейшы збор яе палотнаў захоўваецца ў Музеі мастацтваў Філадэльфіі. Выставы яе твораў апошнім часам праходзілі ў парыжскім Цэнтры Пампіду, нью-ёркскім Музеі сучаснага мастацтва, у Доме мастацтваў у Мюнхене і інш.
Бернар Дзюфур

**Бернар Дзюфур** ( — ) — французскі мастак.

Дзюфур вывучаў сельскагаспадарчае машынабудаванне, потым вучыўся ў Акадэміі Гранд Шамьер у Парыжы. Спачатку пісаў абстрактныя карціны, потым далучыўся да руху «Новае фігуратыўнае мастацтва». Падчас нямецкай акупацыі прыцягнуты да ваеннай працы. Яго адправілі ў Германію з Аленам Роб-Грые, там яны сустрэлі Клода Алье. Зімой 1944—1945 гадоў ён паступіў у Гейдэльбергскі ўніверсітэт і вывучаў творчасць Эжэна Дэлакруа і Стэфана Малармэ. Пасля вайны капіяваў творы Мікеланджэла і Тынтарэта ў Луўры.

Яго першая персанальная выстава адбылася ў Galerie Maeght у 1948 годзе, пасля чаго адбыліся выставы ў галерэі Жанны Бухер паміж 1951 і 1953 гадамі. Заахвочаны гэтымі поспехамі, неўзабаве ён падпісаў эксклюзіўны кантракт з арт-дылерам П’ерам Лёбам. Ён супрацоўнічаў з многімі пісьменнікамі, у тым ліку з Рэнэ дэ Салье, Андрэ П’ер дэ Мандзіяргесам, Жоржам Ламбрыхсам, Полем Тэвененам і Аленам Жуфруа. У канцы 1950-х гадоў ён пачаў прыцягваць увагу за межамі Францыі; у 1959 годзе ўдзельнічаў у другой выставе дакументаў у Каселі.
Франсуа Дзюфрэн

**Франсуа Дзюфрэн** (François Dufrene, ,  — ) — французскі мастак.
Жыў у Парыжы. Дзякуючы сяброўству з Раймонам Энсам і Жакам Маэ дэ ла Вільгле, ён пачаў працаваць у тэхніцы калажа на плакатах і ў 1960 годзе зрабіўся адным з заснавальнікаў руху «новы рэалізм».
Шарль Дзюфрэн

**Жорж-Шарль Дзюфрэн** (, Мільмон — , Ла-Сен-сюр-Мер) — французскі жывапісец, гравёр, скульптар і дэкаратар.

Ён паходзіў з сям’і маракоў і рыбакоў, якія паходзілі з Гранвіля. Пакінуў школу, каб вывучыць гравюру, затым адправіўся ў Парыж, дзе паступіў у Нацыянальную вышэйшую школу вытанчаных мастацтваў і ўладкаваўся ў майстэрні Юбера Понскарма. Пазней стаў памочнікам скульптара і медаліста Аляксандра Шарпанцье.

Аднак яго больш захапляў жывапіс, рабіў пастэль у кавярнях, цырках і генгетах на манер Тулуз-Латрэка. Яго першая выстава адбылася ў Салоне Société Nationale des Beaux-Arts у 1903 годзе. Пасля гэтага ён і яго блізкі сябар, амерыканскі гравёр Герберт Леспінас (1884—1972), адправіліся ў працяглае падарожжа ў Італію і спыніліся ў Віле Медычы. У 1908 годзе ён працаваў у Брэтані па запрашэнні Жана Фрэла.
Дзюфур

**Дзюфур** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Бернар Дзюфур — французскі мастак
* Жан Мары Леон Дзюфур — французскі энтамолаг
* Сільвен Дзюфур — французскі снаўбардыст

## Тапонім 
* Дзюфур (пік)
Дзюфрэн

**Дзюфрэн** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ізабель Кален Дзюфрэн — франка-амерыканская актрыса
* Франсуа Дзюфрэн — французскі мастак
* Шарль Дзюфрэн — французскі мастак
Apple Music

**«Apple Music»** — музычны стрымінгавы сэрвіс, прадстаўлены кампаніяй «Apple» на « 2015», якая прадстаўляе доступ да мільёнаў кампазіцый з бібліятэкі «».
## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Музычныя сеткавыя рэсурсы
Карнеліс Дзюсарт

**Карнеліс Дзюсарт** (,  — ) — нідэрландскі жывапісец і гравёр, належаў да галандскай школы. Ён быў сынам кампазітара, карыльянера і арганіста Жаан Дзюсарта.

Дзюсарт быў прыняты ў Гарлемскую гільдыю Святога Лукі ў 1679 годзе. Ён быў верным паслядоўнікам Адрыяна ван Остадэ, таксама ў гравюры.
Верт

**Верт** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ізабель Верт — нямецкі спартсмен-коннік
* Нікаля Верт — французскі гісторык
Spotify

**«Spotify»** — стрымінгавы сэрвіс, які дазваляе легальна праслухоўваць музычныя кампазіцыі, аўдыёкніжкі і падкасты, не спампоўваючы іх на прыладу. Даступны ў выглядзе вэб-сайта, праграм для ўсіх аперацыйных сістэм, смартфонаў, смарт-прылад і медыя-сістэм аўтамабіляў. На сэрвіс прыпадае больш за 36 % сусветнага аўдыёстрымінгу, ён даступны ў большасці краін Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, практычна ва ўсіх краінах Еўропы, некаторых краінах Азіі і Афрыкі, у Аўстраліі і Акіяніі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кампаніі, якія маюць лістынг акцый на Нью-Ёркскай біржы
Катэгорыя:Вытворцы праграмнага забеспячэння ЗША
Катэгорыя:Музычныя сеткавыя рэсурсы
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Android
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Windows
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для iOS
Аперацыя «Тайфун» (1989)

**Аперацыя «Тайфун»** — перадапошняя планавая вайсковая аперацыя савецкіх войск у Афганскай вайне (1979—1989). Была праведзена з 23 па 26 студзеня 1989 года ў правінцыях Парван, Баглан, Кундуз з мэтай *«нанясення магчыма большай шкоды сілам апазіцыі ў цэнтральных і паўночных правінцыях краіны»*.

## Перадумова 
Па ўспамінах Героя Савецкага Саюза генерала Валерыя Вастраціна,

## Праведзенне 
Агульнавайсковая аперацыя часцей і падраздзяленняў 108-й і 201-й мотастралковых дывізій і іншых часцей АКСВА праводзілася на шырокім фронце правінцый Парван, Баглан і Кундуз з мэтай стабілізацыі ваенна-палітычнага становішча ў паўночна-ўсходняй зоне Рэспублікі Афганістан перад пачаткам вываду савецкіх войскаў з ДРА.

Камандаванне аперацыяй ажыццяўляў генерал-лейтэнант Б. У. Громаў.

У мэтах мінімізацыі страт савецкай арміі баявыя дзеянні вяліся пераважна бескантактавым спосабам: былі праведзены масіраваныя авіяцыйныя бамбардзіроўкі і артылерыйскія абстрэлы пазіцый баевікоў Ахмад-Шаха Масуда; выкарыстоўваліся ў тым ліку тактычныя ракеты.

## Вынікі 
За час аперацыі загінула ўсяго некалькі савецкіх салдат; страты сіл апазіцыі вызначыць немагчыма. Было разбурана некалькі дзясяткаў кішлакоў, загінула больш за 1000 мірных жыхароў.

Згодна з галоўным ваенным саветнікам у Рэспубліцы Афганістан генерал-палкоўнікам Міхаілам Сацковым, падчас баявых дзеянняў афганскія жанчыны выходзілі на дарогу на перавале Саланг і кідалі пад колы і вусені савецкай бранятэхнікі сваіх мёртвых дзяцей.

Пасля аперацыі Ахмад-Шах Масуд даслаў ліст на імя савецкага пасла ў Афганістане Юлія Варанцова, у якім заявіў:

## Гл. таксама 
* Алег Аляксандравіч Юрасаў — гвардыі маёр ПДВ, які загінуў у ходзе аперацыі і ўдастоены звання Героя Савецкага Саюза.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Боровик А. Г.* Афганистан: ещё раз про войну. — М.: Международные отношения, 1990.

## Спасылкі
* *Ляховский А.* «Если мне прикажут стрелять, я приказ выполню, но себя прокляну» // НВО НГ, фев 2009
* *Андрей Грешнов.* 20 лет назад в Афганистане началась последняя операция советских войск // РИА Новости, янв 2001

Катэгорыя:Студзень 1989 года
Катэгорыя:Бітвы СССР
Катэгорыя:Афганская вайна (1979—1989)
Google Play

**«Google Play Store»** (проста — *«Play Store»*, ужыванне ў  — *«Play Маркет»*; ранейшая назва — *«Android Market»*) — , а таксама гульняў, кніг, музыкі і фільмаў ад кампаніі «Google», які дазваляе іншым кампаніям прапаноўваць уладальнікам прылад з аперацыйнай сістэмай «Android» усталёўваць і  розныя праграмы.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 2012 годзе
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 2013 годзе
Катэгорыя:Сайты паводле алфавіта
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Android
Катэгорыя:Распаўсюджванне праграмнага забеспячэння
Катэгорыя:Прапрыетарнае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Інтэрнэт-магазіны
Катэгорыя:Сэрвісы Google
SoundCloud

**«SoundCloud»** (ад  — воблака гуку) — анлайн-платформа і сайт для распаўсюджвання алічбаванай гукавой інфармацыі (напрыклад, ), якая валодае функцыямі сацыяльнай сеткі, а таксама аднайменная кампанія.
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Кампаніі Германіі
Катэгорыя:Музычная індустрыя
Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
Катэгорыя:Сеткавыя супольнасці
Катэгорыя:Электронная камерцыя
Катэгорыя:Музычныя сеткавыя рэсурсы
Жуль Дзюпрэ

**Жуль Дзюпрэ** (фр. Jules Dupré; ,  — , Л’Іль-Адам) — французскі мастак, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў барбізонскай школы. Лічыцца заснавальнікам сучаснага французскага пейзажу.

## Жыццё і творчасць 
Ж. Дзюпрэ нарадзіўся ў сям’і фабрыканта, вытворцы фарфоравых вырабаў. Як мастак-пейзажыст дэбютаваў у 1831 годзе на Парыжскім салоне з пяццю сваімі творамі. Пісаў практычна выключна французскі пейзаж (акрамя некаторых работ 1835—1839 гадоў, створаных у Англіі).

У 1867 годзе на Сусветнай выставе дэманструюцца 12 карцін Ж. Дзюпрэ. Пасля гэтага мастак працяглы час не выстаўляў свае творы — да Нацыянальнай выставы 1883 года, дзе можна было ўбачыць восем новых яго работ. Большасць яго прац, як правіла, пераходзіла да пакупнікоў і замоўцам прама з яго майстэрні. Цяпер жа гэтыя творы сустракаюцца ў грамадскіх і прыватных калекцыях. Напрыклад, у Кушалеўскай галерэі Імператарскай акадэміі мастацтваў знаходзіліся два пейзажы Дзюпрэ. Ж. Дзюпрэ было прысвоена званне афіцэра ордэна Ганаровага легіёна.

Ж. Дзюпрэ з’яўляецца прадстаўніком так званага «інтымнага пейзажа», які адлюстроўвае не столькі прыгажосць адлюстраванай прыроды, колькі адпаведнасць яе настрою і перажыванням мастака, якая падаецца з дапамогай фарбы, лініі і святла.

Памёр жывапісец 6 кастрычніка 1889 года ў Л’Іль-Адане, каля Парыжа.
Данііл Сяргеевіч Мядзведзеў

**Данііл Сяргеевіч Мядзведзеў** (; нар. , ) — расійскі прафесійны тэнісіст, былая першая ракетка свету ў адзіночным разрадзе. Пераможца аднаго турніру Вялікага шлема (Адкрыты чэмпіянат ЗША-2021), фіналіст трох турніраў Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат ЗША-2019, Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі-2021, Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі-2022), пераможца Выніковага турніру ATP 2021 года, пераможца 13 турніраў ATP у адзіночным разрадзе, уладальнік Кубка Дэвіса і Кубка ATP 2021 года ў складзе зборнай Расіі. Адзін з трох расійскіх тэнісістаў у гісторыі, якія перамагалі на турніры Вялікага шлема ў мужчынскім адзіночным разрадзе.

Катэгорыя:Тэнісісты Расіі
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года
Міжземнаморскі ўніверсітэт (Чарнагорыя)

**Міжземнаморскі ўніверсітэт** () — чарнагорская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Падгорыца.

## Агульная характарыстыка 
Міжземнаморскі універсітэт з’яўляецца першым прыватным універсітэтам у Чарнагорыі. Ён быў заснаваны 30 мая 2006 года. Сядзіба ўніверсітэта знаходзіцца ў Падгорыцы. З моманту свайго заснавання Міжземнаморскі ўніверсітэт функцыянуе як адзіная юрыдычная асоба ў адпаведнасці з Балонскай дэкларацыяй. Якасць навучальных праграм на ўсіх факультэтах універсітэта ў 2008 годзе праверана экспертнай камісіяй Савета па вышэйшай адукацыі Чарнагорыі. Універсітэт быў паўторна акрэдытаваны на наступныя пяць гадоў, што з’яўляецца паказчыкам высокай якасці працы.

## Структура 
* Факультэт турызму
* Факультэт эканомікі і бізнесу
* Факультэт інфармацыйных тэхналогій
* Факультэт выяўленчых мастацтваў
* Факультэт замежных моў
* Юрыдычны факультэт
* Інжынерны факультэт

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Чарнагорыі
Катэгорыя:Падгорыца
Нюксеніца

**Нюксеніца** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Нюксенскага раёна Валагодскай вобласці (з 18 красавіка 1924 года). Адміністрацыйны цэнтр Нюксенскага сельскага паселішча. Назву Нюксеніца атрымала ад ракі Нюксеніцы, якая дзеліць сяло на дзве няроўныя часткі. Размешчана на левым беразе ракі Суханы. За 315 км ад Волагды.

Катэгорыя:Населеныя пункты Валагодскай вобласці
MusicBrainz

**«MusicBrainz»** (MusicBrainz.org) — праект стварэння адкрытай музычнай энцыклапедыі. «MusicBrainz» захоўвае звесткі аб музыцы, якая калі-небудзь была запісаная, а не саму музыку. Гэтак жа, як і , «MusicBrainz» быў заснаваны ў адказ на камерцыялізацыю , але, у адрозненне ад freedb, «MusicBrainz» пайшоў далей, чым проста сховішча  аб кампакт-дысках.
## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Анлайнавыя энцыклапедыі
Катэгорыя:Базы даных у Інтэрнэце
Катэгорыя:Музычныя сеткавыя рэсурсы
Сяло імя Бабушкіна

**Сяло імя Бабушкіна** () — буйное сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Бабушкінскага раёна Валагодскай вобласці. Размешчана на беразе ракі Лядзеньгі, за 249 км на ўсход ад Волагды.

Адміністрацыйны цэнтр Бабушкінскага сельскага паселішча і Бабушкінскага сельсавета. Насельніцтва па даных перапісу 2002 года — 4105 чалавек (1962 мужчыны, 2143 жанчыны). Пераважная нацыянальнасць — рускія (98 %).

Паводле перапісу 2010 года насельніцтва — 4035 чалавек (1920 мужчын, 2115 жанчын).

Катэгорыя:Населеныя пункты Валагодскай вобласці
Вусце (Усць-Кубінскі раён)

**Вусце** () — сяло ў Валагодскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Усць-Кубінскага раёна і Усцьянскага сельскага паселішча. Размешчана за 70 км на паўночны захад ад Волагды пры ўпадзенні ракі Кубены ў Кубенскае возера.

Насельніцтва па перапісе 2010 года — 3938 чалавек. 10 лістапада 1932 г. пераўтворана ў пасёлак гарадскога тыпу. 1 студзеня 2004 года Вусце зноў стала сялом.

Катэгорыя:Населеныя пункты Валагодскай вобласці
Tidal

**«Tidal»** (пішацца маюскулам) — інтэрнэт-сэрвіс падпіскі на , падкасты і патокавае відэа, які спалучае ў сабе гук  і музычныя відэаролікі высокай якасці з эксклюзіўным кантэнтам і спецыяльнымі функцыямі для музыкі. Tidal быў запушчаны ў 2014 годзе нарвежскай публічнай кампаніяй «Aspiro» і зараз знаходзіцца ў кантрольным пакеце акцый «Block». Сэрвіс даступны ў 52 краінах свету.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кампаніі Нарвегіі
Катэгорыя:Музычныя сеткавыя рэсурсы
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Android
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для iOS
Катэгорыя:Прапрыетарнае праграмнае забеспячэнне
Пітэр Гэбрыел

**Пітэр Браян Гэбрыел** (, нар. ) — англійскі спявак, аўтар песень і музычны прадзюсар. Пачынаў кар’еру вакалістам, флейтыстам і перкусіяністам брытанскага прог-рок-гурта *Genesis*, затым пачаў паспяховую сольную кар’еру, быў прадзюсарам вялікай колькасці запісаў этна-выканаўцаў, вядомы сваёй гуманітарнай дзейнасцю.

У 2002 годзе альбом «Passion: Music for The Last Temptation of Christ» Пітэра Гэбрыела з музыкай для фільма «Апошняя спакуса Хрыста» быў уключаны ў рэйтынг 25 самых уплывовых эмбіент-альбомаў усіх часоў (англ.: The 25 Most Influential Ambient Albums Of All Time). З’яўляецца лаўрэатам прэмій «Грэмі» і *Polar Music Prize*.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Peter Gabriel* (1977; вядомы як *Peter Gabriel 1* і *Car*)
* *Peter Gabriel* (1978; вядомы як *Peter Gabriel 2* і *Scratch*)
* *Peter Gabriel* (1980; вядомы як *Peter Gabriel 3* і *Melt*)
* *Peter Gabriel* (1982; вядомы як *Peter Gabriel 4* і *Security*)
* *So* (1986)
* *Us* (1992)
* *Up* (2002)
* *Scratch My Back* (2010)
* *New Blood* (2011)
* *I/O* (2023)
* *O\I* (2026)

**Саўндтрэкі**

* *Birdy* (1985)
* *Passion* (1989)
* *OVO* (2000)
* *Long Walk Home* (2002)
Нусрат Фацех Алі Хан

**Нусрат Фацех Алі Хан** (, , Пакістан — , , Вялікабрытанія) — пакістанскі спявак, які ў асноўным выконваў музыку ў суфійскім стылі кавалі. Ён надзвычай папулярны сярод прыхільнікаў гэтага стылю; паводле Кнігі рэкордаў Гінеса, да 2001 года было выпушчана 125 альбомаў з яго музыкай, што з’яўляецца рэкордам для запісаў у стылі кавалі. Атрымаў мянушку «Шахіншах кавалі», што азначае «Цар цароў кавалі».

## Біяграфія 
Нусрат нарадзіўся 13 кастрычніка 1948 года ў пакістанскім горадзе Лаялпур (Фейсалабад), куды яго бацькі пераехалі з Індыі за год да нараджэння сына. Сям’я Хан на працягу 600 гадоў займалася музыкай. У дзяцінстве хлопчык не адрозніваўся вакальнымі здольнасцямі, таму яго бацька — вядомы выканавец кавалі Устад Фацех Алі Хан хацеў, каб ён стаў доктарам ці інжынерам. Але ў 17 гадоў юнак убачыў сон, у якім яго ўжо памерлы да гэтага часу бацька завяшчаў Нусрату працягнуць сямейную справу і стаць спеваком. І Нусрат пачаў вучыцца мастацтву кавалі ў сваіх дзядзькоў — Устада Мубарака Алі Хана, Устада Саламата Алі Хана і Устада Навазіша Алі Хана. У 1964 годзе ён стаў удзельнікам ансамбля свайго бацькі, а ў 1971 годзе, пасля хваробы Устада Мубарака Алі Хана, 23-гадовы Нусрат узначаліў ансамбль.

Абапіраючыся на пакінутыя бацькам і дзядзькам запісы выступаў, Нусрат распрацаваў свой уласны стыль выканання кавалі, падняўшы яго эстэтычнае і духоўнае значэнне на новы ўзровень, і стаў знакамітым выканаўцам у Пакістане і за яго межамі. У якасці асноўных інструментаў выкарыстоўваліся табла і фісгармонія. Яго брат Фарух Фацех Алі Хан на працягу 25 гадоў граў у ансамблі на фісгармоніі.

У 1985 годзе Нусрат выступіў з канцэртам у Вялікабрытаніі, а затым здзейсніў турнэ па ўсёй Еўропе.

У 1989 годзе ён упершыню прыбыў з гастролямі ў ЗША. Тут жа прыняў удзел у запісе музыкі для кінафільмаў. У гэты час асаблівая вядомасць прыйшла да яго дзякуючы працы з Пітэрам Гэбрыелам над гукавой дарожкай да фільма «Апошняя спакуса Хрыста» (1988) і ўдзелу ў запісе альбомаў канадскага музыканта Майкла Брука. За гэтым рушыў услед шэраг альбомаў, супрацоўніцтва з іншымі заходнімі музыкамі, музычныя турнэ па розных (больш за 40) краінах.

Памёр у 1997 годзе ў Кромвельскім шпіталі Лондана з-за спынення сэрца.
Shazam

**Shazam** (*шазам*) —  кросплатформавы праект, які дазваляе карыстальніку па гуку распазнаваць песні. Раней быў даступны толькі камерцыйны праект для мабільных прылад, цяпер ёсць праграмы для iOS, Android, macOS,  і пашырэнне для Google Chrome.

Праграма выкарыстоўвае ўбудаваны мікрафон смартфона або камп’ютара, каб атрымаць кароткі ўзор гуку. Карыстальнік запісвае фрагмент гучання працягласцю 10 секунд, Shazam аналізуе яго, стварае ідэнтыфікатар і шукае адпаведнасць у базе даных з мільёнамі песень. Калі адпаведнасць знойдзена, праграма адпраўляе карыстальніку інфармацыю пра выканаўца, назву песні і альбом. Некаторыя рэалізацыі Shazam уключаюць адпаведныя спасылкі на такія сэрвісы, як iTunes, Apple Music, Spotify або YouTube.

Кампанія Shazam Entertainment Limited заснавана ў 1999 годзе ў Лондане. 24 верасня 2018 года кампанія была набыта Apple за 400 мільёнаў долараў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кампаніі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1999 годзе
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Android
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для iOS