open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Паліва (фільм)

**«Паліва»** () — польскі кароткаметражны мастацкі фільм беларускага рэжысёра Аляксандра Пералыгіна, зняты ў 2016 годзе на базе «».

## Сюжэт 
Томек ідзе ў краму, каб набыць хлеб і колу. Па дарозе ён сустракае Марту, з якой ён хадзіў у адзін клас у сярэдняй школе. Пасля моцных перакананняў дзяўчыны, ён згаджаецца пайсці з ёй дадому. Там справы адбываюцца нечакана для ўсіх.

## Акцёры 
## Здымачная група 
* рэжысёр — Аляксандр Пералыгін
* сцэнарый — Аляксандр Пералыгін
* аператар — Войцех Лісоўскі
* гук — Матэуш Кіяноўскі
* мантаж — Аляксандр Пералыгін

## Спасылкі 
* «Паліва» на «»
* «Паліва» на «»
* 

Катэгорыя:Кінакамедыі 2016 года
Катэгорыя:Фільмы Польшчы 2016 года
Катэгорыя:Кінакамедыі Польшчы
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Гартэнзія

**Гартэ́нзія, гідрангія** (*Hydrangea*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Кусты вышынёй 1—3 м, некаторыя віды — невялікія дрэвы і ліяны. Лісце простае, чаргаванае, на чаранках, эліпсоіднай або яйцападобнай формы, даўжынёй 5—20 см. Кветкі белага колеру, у шчыткападобных або мяцёльчатых суквеццях. Плод — шматнасенная каробачка.

Расліны ядавітыя.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліны роду распаўсюджаны на тэрыторыі Паўднёвай і Усходняй Азіі, у Паўднёвай і Паўночнай Амерыцы. Вільгацелюбівыя расліны. Цвітуць у чэрвені—жніўні. Размнажаюцца насеннем, садовыя формы — адводкамі, чаранкамі, атожылкамі, дзяленнем куста. Усе часткі расліны з'яўляюцца атрутнымі.

## Віды 
Род налічвае 35) відаў. Некаторыя з іх:
* 
* 
*  
* 
* 

Існуе шэраг садовых форм, у тым ліку гартэнзія стэрыльная (*Hydrangea arborescens sterilis*).

## Літаратура 
*  — С. 568.

## Спасылкі 
* 
* Hydrangea // The Plant List
* Genus: *Hydrangea* Gronov. // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy)

Катэгорыя:Кізілакветныя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Сяргееўшчына

Назву **Сярге́еўшчына** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Сяргееўшчына — вёска ў Лепельскім раёне
** Сяргееўшчына — былая вёска ў Лёзненскім раёне
* Мінская вобласць:
** Сяргееўшчына — былая вёска ў Маладзечанскім раёне
Эліят Рычардсан

**Эліят Лі Рычардсан** (; , , Масачусетс — , Бостан, Масачусетс) — дзяржаўны дзяржаўны дзеяч, міністр абароны ЗША (1973) і міністр гандлю (1976—1977).

Катэгорыя:Генеральныя пракуроры ЗША
Катэгорыя:Міністры абароны ЗША
Катэгорыя:Міністры гандлю ЗША
Катэгорыя:Міністры аховы здароўя і сацыяльных служб ЗША
Яўген Львовіч Шварц

**Яўген Львовіч Шварц** (; 9(21).10.1896,  — , ) — савецкі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і ўрача. Вучыўся на юрыдычным факультэце Маскоўскага ўніверсітэта (1914—1916). У друку выступіў у 1923 годзе; супрацоўнічаў з часопісамі «Вожык» і «Чыж». Тонкім разуменнем дзіцячай псіхалогіі, гумарам, жывым адчуваннем паэзіі дзяцінства адзначаны аповесці Шварца («Прыгоды Шуры і Марусі», «Чужая дзяўчынка», абедзве — 1937; «Першакласніцы», 1949). Эксцэнтрычная выдумка, дасціпная гульня са значэннем і гучаннем слова выявіліся ў яго першых п’есах («Ундэрвуд», пастаноўка 1929; «Скарб», пастаноўка 1933, выданне 1934; сатырычная камедыя «Прыгоды Гогенштаўфен», 1934). Шварц выкарыстаў сюжэты народных казак, казак Х. К. Андэрсена для стварэння ўласнага мастацкага свету і жывых арыгінальных характараў: п’есы «Голы кароль» (1934, надрукаваны 1960), «Чырвоная капялюшык» (1937), «Снежная каралева» (1938), «Цень» (1940).

У гады вайны стварыў антыфашысцкую п’есу-памфлет «Цмок» (1944, пастаноўка 1962 рэжысёр М. П. Акімавым у Ленінградскім тэатры камедыі). У пасляваенныя гады ў драматургіі Шварца ўзмацнілася ўвагу да псіхалагічных і бытавых падрабязнасцяў жыцця сучаснага чалавека — п’есы «Звычайны цуд» (1956), «Аповесць пра маладых мужа і жонку» (1958). Па яго сцэнарыях зняты фільмы «Папялушка» (1947), «Першакласніца» (1948), «Дон Кіхот» (1957, паводле М. Сервантэса) і інш.
Вора (прыток Клязьмы)

**Вора** () — рака ў Маскоўскай вобласці Расіі, левы прыток ракі Клязьма.

Даўжыня — 108 км, плошча вадазбору — 1220 км² (па іншых звестках даўжыня — 99 км, плошча вадазбору — 1160 км²).

У верхнім цячэнні ручай, рэчышча афармляецца толькі пасля праходжання праз возера Азярэцкае і вакольныя балоты. Працякае праз гарады Хацькова і Краснаармейск. У горадзе Ласіна-Пятроўскі ўпадае ў раку Клязьму за 551 км ад яе вусця.

Катэгорыя:Прытокі Клязьмы
Катэгорыя:Рэкі Маскоўскай вобласці
Украінскі скандал Трампа

**Палітычны скандал у ЗША з нагоды тэлефоннай размовы паміж прэзідэнтам ЗША Дональдам Трампам і прэзідэнтам Украіны Уладзімірам Зяленскім**, які выліўся ў верасні 2019 года, звязаны з абвінавачваннямі прэзідэнта Трампа ў злоўжыванні сваім становішчам з мэтай атрымання кампрамату супраць асноўнага патэнцыйнага апанента на будучых прэзідэнцкіх выбарах 2020 года — прадстаўніка Дэмакратычнай партыі Джо Байдэна, былога віцэ-прэзідэнта ЗША, у абмен на аказанне Украіне фінансавай і ваеннай дапамогі ў барацьбе з паўстанцамі. У амерыканскай прэсе скандал атрымаў назву **«Украінагейт»**.

Як стала вядома, у перыяд з мая па жнівень 2019 года прэзідэнт ЗША Дональд Трамп і яго асабісты адвакат Рудзі Джуліяні аказвалі ціск на новаабранага прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага, спрабуючы пераканаць яго аднавіць расследаванне дзейнасці Хантэра Байдэна — сына Джо Байдэна. 25 ліпеня паміж Трампам і Зяленскім адбылася тэлефонная размова, падчас якой Трамп асабіста папрасіў Зяленскага пасадзейнічаць расследаванню карупцыйных сувязей сям’і Байдэнаў і перадаць атрыманыя вынікі яго прадстаўнікам.

Пра ціск на ўкраінскія ўлады стала вядома дзякуючы рапарту інфарматара — ананімнага супрацоўніка разведвальнай супольнасці ЗША, які атрымаў доступ да гэтай інфармацыі. Белы дом паспрабаваў утаіць гэты факт ад Кангрэса, хоць па дзейсным заканадаўстве рапарт вынікала накіраваць на разгляд у камітэты па разведцы Палаты прадстаўнікоў і Сената.

Даведаўшыся, што Белы дом спрабуе схаваць ад Кангрэса рапарт інфарматара, спікер Палаты прадстаўнікоў Нэнсі Пэлосі 24 верасня ініцыявала расследаванне, якое папярэднічае аб’яве імпічменту Трампу.

31 кастрычніка Палата прадстаўнікоў Кангрэсу ЗША прыняла рэзалюцыю аб афіцыйным пачатку працэдуры імпічменту прэзідэнта Трампа.

15 лістапада ў час публічных слуханняў у рамках працэдуры імпічменту Трампа Белы дом апублікаваў мемарандум першай гутаркі прэзідэнта ЗША Дональда Трампа і прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага, якая адбылася ў красавіку пасля перамогі апошняга на выбарах.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* СМИ: сторонники Трампа пытались сменить руководство «Нафтогаза» // Коммерсантъ, 07.10.2019

Катэгорыя:2019 год ва Украіне
Катэгорыя:2019 год у ЗША
Катэгорыя:Дональд Трамп
Катэгорыя:2019 год у палітыцы
Катэгорыя:Скандалы
Свята-Антоніеўская царква (Дабрасельцы)

**Свята-Антоніеўская царква** — драўляны праваслаўны храм у в. Дабрасельцы Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі, на могілках.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1893 годзе. Царква прыпісана да прыхода Святой Ганны ў Міжэрычах.

Пабудавана з дрэва ў традыцыях царкоўнага дойлідства другой паловы XIX стагоддзя. Падоўжна-восевую кампазіцыю фарміруюць 2-ярусная 4-гранная званіца, кубападобны аб’ём малітоўнай залы.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Зэльвенскага раёна
Катэгорыя:Дабрасельцы
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1893 год у Беларусі
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Свята-Георгіеўская царква (Галынка)

**Свята-Георгіеўская царква** — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Галынка Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры паселішча.

## Гісторыя 
У 1896 годзе была пабудавана першая вядомая царква (3 лістапада 1896 года яна была асвечана). У 1943 годзе драўляныя часткі царквы згарэлі. У такім паўразбураным стане, царква прастаяла да 1972 года. У 1972 годзе сцены, падмурак і царкоўная агароджа былі разбураныя.

14 чэрвеня 1995 года мітрапалітам Філарэтам было асвечана месца пад будаўніцтва новай царквы. 23 кастрычніка 1996 года адбылася закладка царквы.

10 лістапада 2012 года архіепіскапам Арцеміем царква была асвечана.

## Архітэктура 
Пабудавана з цэглы. Вырашана манументальным прамавугольным у плане аб’ёмам з папярочным трансептам, на скрыжаванні якіх узведзены магутны 8-гранны светлавы барабан, завершаны цыбулепадобным купалам. Над фасадам надбудавана 4-гранная званіца, завершаная цыбулепадобным купалам на гранёным барабане. Бакавыя фасады расчлянёны на 3 арачныя праслы з высокімі і вузкімі арачнымі аконнымі праёмамі. Аркатурай крапаваны і франтальны фасад, па цэнтры якога, як і ў крылах трансепта, акруглы аконны праём (характэрны для стылю мадэрн).

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Зэльвенскага раёна
Катэгорыя:Галынка (Зэльвенскі раён)
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:2012 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Святога Георгія
Свіслацкае благачынне

**Свіслацкае благачынне**, **Свіслацкая благачынная акруга** — акруга ў Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці.

## Храмы і прыходы 
# Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Свіслач). Да прыхода прыпісана Свята-Пакроўская царква (Астроўскі)
# Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Свіслач)
# Свята-Міхайлаўская царква (Новы Двор)
# Царква Святой Ганны (Задваране). Да прыхода прыпісана Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Вялікая Свянціца)
# Свята-Петра-Паўлаўская царква (Гарнастаевічы)
# Свята-Пакроўская царква (Ятвеск)
# Свята-Успенская царква (Дабраволя)
# Царква Святой Тройцы (Поразава)

## Благачынныя настаяцелі 
Протаіерэй Сергій Шэлест.

## Спасылкі 
* Свіслацкае благачынне  на orthos.org
 

Катэгорыя:Рэлігія ў Свіслацкім раёне
Катэгорыя:Благачынныя акругі Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Свята-Міхайлаўская царква (Новы Двор)

**Свята-Міхайлаўская царква** — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Новы Двор Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Масушынская, 16.

## Гісторыя 
У 1868 годзе была пабудавана драўляная царква. У 1964 годзе яна была разабрана. Сёння на яе месцы знаходзіцца помнік савецкаму салдату.

Новы прыход быў зарэгістраваны 21 чэрвеня 1993 года. Храм асвечаны ў 1994 годзе. Знаходзіца ў 30 метрах па левым баку ад старой царквы.

У 2004 годзе быў пастаўлены новы іканастас. У 2008 годзе вакол храма была ўсталяваная агароджа.

Пры храме дзейнічае нядзельная школа.

## Архітэктура 
Пабудаваны з белай цэглы ў форме прастакутніка. Унутры абтынкаваны і пафарбаваны. Храм складаецца з асноўнай часткі і бабінца, лесвіца якога вядзе на званіцу. Царква мае два купалы з бляхі (не афарбаваны), крыжы на купалах звычайныя, металічныя, дах бляшаны.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Новы Двор (Свіслацкі раён)
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1994 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Святога Міхаіла
Падлясейскі сельсавет

**Падлясе́йскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Падлясейкі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гарадзішчанскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Баранавіцкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Падлясейскага сельсавета было 5 населеных пунктаў. 19 студзеня 1987 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Крошынскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадзішчанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1987 годзе
Узаемаіндукцыя

]]
**Узаемаіндукцыя (узаемная індукцыя)** — з’ява ўзнікнення ЭРС індукцыі ў адным контуры пры змяненні сілы току ў другім контуры і наадварот. Узаемаіндукцыя — прыватны выпадак электрамагнітнай індукцыі.

Пры змяненні сілы тока ў першым контуры, у другім узнікае ЭРС:

:   \mathcal{E_2} = - {{d\Psi_1} \over dt} = - L{dI_1 \over dt}

дзе

:  \mathcal{E_2} — электрарухальная сіла ў другім контуры,
:  \Psi_1 — поўны магнітны паток першага контуру,
:  I_1 — сіла тока ў першым контуры,
:  L — узаемная індукцыйнасць контураў.

Пры змяненні сілы току ў другім контуры, у першым узнікае ЭРС:

:   \mathcal{E_1} = - {{d\Psi_2} \over dt} = - L{dI_2 \over dt}

дзе

: \mathcal{E_1}— электрарухальная сіла ў першым контуры,
: \Psi_2— поўны магнітны паток другога контуру,
: I_2— сіла току ў другім контуры,
: L — ўзаемная індуктыўнасць контураў.

З’ява ўзаемаіндукцыі ўжываецца для павышэння і паніжэння напружання пераменнага току ў трансфарматарах.

## Гл. таксама 
* Электрамагнітная індукцыя
* Самаіндукцыя
* Трансфарматар

## Літаратура 
* *Никеров. В. А.* Физика: учебник и практикум для академического бакалавриата. — Юрайт, 2015. — 415 с. — .
* Малая Советская Энциклопедия т.2, Государственное научное издательство «Большая советская энциклопедия», 1958 г.
* *Хайкин С. Э.* «Словарь радиолюбителя», Госэнергоиздат, Москва 1960 г.
* *Евдокимов Ф. Е.* «Теоретические основы электротехники», «Высшая школа» 1981 г.
* *Калантаров П. Л., Цейтлин Л. А.* «Расчет индуктивностей» (справочная книга), Ленинград, ЭНЕРГОАТОМИЗДАТ Ленинградское отделение 1986 г.
* Взаимная индукция // Большая советская энциклопедия : в 66 т. (65 т. и 1 доп.) / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — М. : Советская энциклопедия, 1926—1947.

Катэгорыя:Магнетызм
Катэгорыя:Электратэхніка
Жаўтазель фарбавальны

**Жаўтазе́ль фарбавальны** (*Genista tinctoria*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Назва 
Жаўтазель фарбавальны, жаўтазель, жаўцідла, жаўціха, жоўцічнік, хварбідла, заяччы гарох, жаўсцень, прытуліца, дрок, жаўціла, жаўцічнік, жаўцюха, жоўтае зелле, зелянуха, ніцлаза, прытуліца, сачавіца , чысцік, лянок.

## Батанічнае апісанне 
Лістападны куст вышынёй да 1,5 м з моцным дравяністым карэнішчам, ад якога даходзяць прамастойныя, пруткападобныя, крыху рабрыстыя ствалы. Лісце чаргаванае, дробнае, з суцэльным краем, цёмна-зялёнае зверху, святлейшае знізу, па краях і на галоўнай жылцы апушанае. Каля асновы лісця маецца пара маленькіх прылісткаў шылападобнай формы. Кветкі ярка-жоўтага колеру, з матыльковым вяночкам, на апушаных кветаносах. Суквецце — гронка. Плод — голы струк чорнага колеру і даўжынёй 15—25 мм.

Расліна ядавітая.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Малой і Сярэдняй Азіі, амаль па ўсёй тэрыторыі Еўропы. Расце ў падлесках бярозава-хваёвых і бярозавых лясоў, на ўзлесках, схілах і прагалінах, у стэпах на пясчанай глебе. Святлолюбівая, ценевынослівая расліна. Цвіце ў чэрвені—ліпені. Плады паспяваюць у жніўні—верасні.

## Выкарыстанне 
Дэкаратыўныя і лекавыя расліны. У лекавых мэтах выкарыстоўваюцца наземныя часткі расліны ў якасці мачагоннага, жаўцягоннага, слабільнага і абязбольваючага сродкаў.

З кветак жаўтацезя фарбавальнага здабываюць жоўтую фарбу.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Genista tinctoria* L. (Дрок красильный) // ИАС «ООПТ России» 

Катэгорыя:Матыльковыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Катэгорыя:Фарбавальныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Кыргызскі ўніверсітэт эканомікі

**Кыргызскі ўніверсітэт эканомікі** — дзяржаўны ўніверсітэт у Кыргызстана, размешчаны ў Бішкеку. Спецыялізуючыся на эканоміцы і міжнародных адносінах, гэта адзін з найлепшых універсітэтаў Кыргызстана і адзін з найлепшых у эканоміцы Цэнтральнай Азіі. Ён быў заснаваны ў 1953 годзе.

Катэгорыя:Азіяцкія ўніверсітэты
Катэгорыя:Бішкек
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1953 годзе
Катэгорыя:Эканамічныя ўніверсітэты
Тыяры

[thumb|Фота [1909 г.]]
**Тыяры**, або **тыя** () — прадстаўнікі прывілегіраванай касты на Малабарскім ўзбярэжжы Індыі.

## Паходжанне 
Тыяры звычайна займалі прафесіі, звязаныя з мастацтвам, настаўніцкай дзейнасцю, практыкавалі аюрведу, ваенную справу. Становішча тыяраў у традыцыйным грамадстве Кералы нагадвала становішча большай па колькасці касты ілавараў, таму ў брытанскай каланіяльнай гістарыяграфіі яны разглядаліся як супольная каста. У нашы дні тыяры адвяргаюць сваяцтва з ілаварамі, паколькі маюць розныя міфалагічныя традыцыі адліку продкаў і істотныя адрозненні ў традыцыйным побыце. 

Выгляд тыяраў нагадвае паўднёвых еўрапейцаў, таму ў 1936 г. пісьменнік Шры-Камбіланантхан высунуў гіпотэзу аб іх паходжанні ад мінойцаў, якія мігрыравалі ў Індыю пасля руйнавання іх цывілізацыі. У апошнія гады распаўсюджваецца версія, заснаваная на сапраўдных генетычных даследаваннях, аб паходжанні тыяраў ад выхадцаў з тэрыторыі сучаснага Кыргызстана, што перасяліліся ў Малабар у жалезным веку.

## Асаблівасці культуры 
Тыяры традыцыйна спавядаюць індуізм у форме шываізму. Падзяляюцца на 8 экзагамных родаў. Шлюбы знутры аднаго і таго ж роду забаронены. Адлік сваяцтва і перадача спадчыны па жаночай лініі. Тыяры не практыкавалі выкуп нявесты або пасаг. У мінулым адрозніваліся ў вопратцы, паколькі не апраналі верхнюю частку цела. Тыяры знакаміты арганізацыяй маляўнічага свята *тэям*, якое суправаджаецца тэатральнымі і танцавальнымі відовішчамі, спевамі гістарычных песень.

## Галерэя 

Thiyya woman in 1909.jpg|Жанчына з аголенай верхняй часткай цела, фота 1909 г. 
Kadavaankott Maakkam Tottam 25.jpg|Свята *тэям*
Pullur kali.jpg|Танец Калі

## Спасылкі 
* thiyyars.com 
* Thiyyas Of Malabar
* Thiyya -Belchada community : A conspectus

Катэгорыя:Касты
Катэгорыя:Грамадства Кералы
Савіцкія

Назву **Саві́цкія** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Савіцкія — былая вёска ў Жабінкаўскім раёне
* Віцебская вобласць:
** Савіцкія — былы хутар у Глыбоцкім раёне
** Савіцкія — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне
Свята-Пакроўская царква (Ятвеск)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм на хутары Ятвеску Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры хутара.

## Гісторыя 
Пасля падаўлення паўстання 1863—1864 гадоў пад кіраўніцтвам Кастуся Каліноўскага за ўдзел у ім маёнтак Ятвеск, якім валодаў Станіслаў Ляскоўскі, быў перададзены царскаму генерал-маёру Булгарыну. 9 жніўня 1865 года архітэктар Мікалай Ціхвінскі прадставіў праект праваслаўнай царквы ў маёнтку, а ў 1870 годзе Сяргей Гур’еў склаў схематычны план Ятвеска з указаннем месца пад будаўніцтва царквы.

Аднак, з-за недахопу сродкаў, 2 сакавіка 1873 года грамадзянскі інжынер А. Лазінскі выканаў новы праект будынка.

Нарэшце, у 1879 годзе з чырвонай цэглы быў узведзены будынак храма. Першым настаяцелем прыхода быў айцец Леанід Коласаў, які ў 1880 годзе дамовіўся аб адкрыцці царкоўна-прыходскай школы.

У пачатку XX стагоддзя да царквы былі прыпісаны дзве царкоўна-прыходскія школы са 140 навучэнцамі, 10 вёсак, 52 дзесяцін зямлі. Налічвалася 2374 прыхаджан. Святаром быў Аляксей Савіцкі, які скончыў духоўную семінарыю, псаломшчыкам — студэнт семінарыі Аляксандр Богуш.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Храм складаецца з прытвору са званіцай і паўкруглай апсідай. Званіца аднаярусная, васьмерыковая, завершана шатром. Царква накрыта чатырохсхільным дахам. Аконныя праёмы арачныя, здвоеныя, з паўкалонамі па баках і пластычна распрацаваным цыбулепадобным заканчэннем. Дэкор фасадаў уключае арнаментальныя паясы, вугольныя лапаткі, нішы.

У інтэр’еры перакрыцце трапезнай плоскае, у асноўным аб’ёме крыжападобнае скляпенне. Паміж імі арачны праём. У алтарнай частцы размешчаны драўляны іканастас.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4. — С. 163

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Ятвеск
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1879 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пакрова Найсвяцейшай Багародзіцы
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Івана Калянкевіча
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Запольскі сельсавет (Лідскі раён)

**Запо́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Заполле.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Лідскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. У сельсавеце 24 паселішчы, 528 двароў, 2885 жыхароў.

З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да новаўтворанага Крупаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лідскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Крупаўскі сельсавет

**Кру́паўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Крупава.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Аполінскага і Запольскага сельсаветаў. 30 жніўня 1957 года ў склад Гервянікаўскага сельсавета перададзена вёска Белевічы. 3 красавіка 1959 года да сельсавета далучана частка скасаванага Гервянікаўскага сельсавета. 26 чэрвеня 1965 года ў склад Мыцкага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Банцавічы, Дайнава II, Заполле, Засценак Бельскія, Кульбакі і Рапэйкі), якія 11 лютага 1972 года вернуты назад у склад сельсавета. 27 сакавіка 1978 года ў склад сельсавета з Дубровенскага сельсавета перададзены вёскі Колышкі, Малейкаўшчына, Споркаўшчына, Стругі, Чахаўцы. 24 красавіка 1978 года з часткі сельсавета ўтвораны Дзітвянскі сельсавет, у яго склад перададзены 16 населеных пунктаў: Банцавічы, Бельскія, Дайнава 1, Дайнава 2, Дамейкі, Дзітва, Заполле, Засценак Бельскія, Кульбакі, Мальгі, Рапэйкі, Рылаўцы, Хрулі, Хутар Янцавічы, Янцавічы, Яўсеевічы. У 1986 годзе скасаваны вёскі Малыя Рэксці (далучана да вёскі Шаўдзюкі) і Сарокі (далучана да вёскі Вялікае Сяло). 21 лютага 2023 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дварышчанскага (8 населеных пунктаў: аграгарадок Гуды, вёскі Аўсядава, Верх-Ліда, Вялікае Сяло, Колышкі, Малэйкаўшчына, Споркаўшчына і Чахаўцы) і Дзітвянскага (16 населеных пунктаў: аграгарадок Крупава, вёскі Абрубы, Белевічы, Бенкевічы, Бярнуці, Верх-Крупава, Ворнішкі, Вялікія Рэксці, Жырмуны, Кербядзі, Козічы, Навіцкія 3, Наркуны, Пурсці, Чэрнікі і Шаўдзюкі) сельсаветаў.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 2977 чалавек, з іх 67,1 % — палякі, 26,0 % — беларусы, 4,6 % — рускія, 1,2 % — украінцы, 0,5 % — літоўцы; паводле перапісу 2019 года — 2665 чалавек.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 24 населеныя пункты.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лідскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2023 годзе
Кальбушова

**Кальбушова** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Кальбушоўскага павета Падкарпацкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Кальбушова. Займае плошчу 7,94 км². Насельніцтва — 9 200 чалавек (на 2007 год).
Лежайск

**Лежайск** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Ляжайскага павета Падкарпацкага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляеца сядзібай вясковай гміны Лежайск. Займае плошчу 20,29 км². Насельніцтва — 14 159 чалавек (на 2004 год).
Леска

**Леска** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Лескага павета Падкарпацкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Леска. Займае плошчу 15,09 км². Насельніцтва — 5700 чалавек (на 2008 год).
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Свіслач)

**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — мураваны праваслаўны храм у горадзе Свіслач Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Каліноўскага, 2.

## Гісторыя 
Закладка храма адбылася ў 2001 годзе. Закладку здзейсніў епіскап Гродзенскі і Ваўкавыскі Арцемій. 18 жніўня 2009 года на храм і званіцу былі ўсталяваныя купалы.

26 ліпеня 2013 года, указам архіепіскапа Арцемія на пасаду святара прыходу храма быў прызначаны іерэй Сергій Тарасевіч.

22 чэрвеня 2019 года храм асвяціў арцыпіскуп Арцемій.

Пры храме дзейнічае нядзельная школа.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Славутасці Свіслачы
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:2019 год у Беларусі
Юзафполле

Назву **Юзафпо́лле** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Юзафполле — былая вёска ў Талачынскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Юзафполле — вёска ў Астравецкім раёне
* Мінская вобласць:
** Юзафполле — былая вёска ў Маладзечанскім раёне

## Гл. таксама 
* Юзафполе
Балгарская камуністычная партыя

**Балгарская камуністычная партыя** — камуністычная партыя ў Балгарыі, кіруючая партыя ў краіне ў 1948—1990 гадах. Узнікла ў маі 1919 годзе ў выніку перайменавання *Балгарскай рабочай сацыял-дэмакратычнай партыі (цесных сацыялістаў)* у **Балгарскую камуністычную партыю (БКП)**. У 1924 годзе партыя была забароненая і дзейнічала нелегальна. У 1927 пад кантролем камуністаў была створана легальная **Рабочая партыя (РП)**, якая дапускала падвойнае сяброўства. У 1939 БКП і РП аб’ядналіся ў **Балгарскую рабочую партыю (камуністаў)**.

Пасля другой сусветнай вайны, у 1948 годзе, партыя аб’ядналася з *Балгарскай рабочай сацыял-дэмакратычнай партыяй (шырокіх сацыялістаў)* і была перайменавана ў Балгарскую камуністычную партыю. У гэтым жа годзе, БКП дамаглася дамінуючага ўплыву ў Вялікім народным сходзе Балгарыі, стаўшы фактычна кіруючай партыяй у краіне.

У 1990, з адменай арт. 1 канстытуцыі Балгарыі, якая абвяшчала БКП кіруючай сілай у грамадстве і дзяржаве, партыя пазбавілася манаполіі на ўладу. У гэтым ж годзе ў адпаведнасці з агульнапартыйным рэферэндумам, партыя была ператворана ў Балгарскую сацыялістычную партыю.

## Спасылкі 
* Балгарская камуністычная партыя  — *артыкул у Вялікай расійская энцыклапедыі*

Катэгорыя:Палітычныя партыі Балгарыі
Катэгорыя:Партыі аднапартыйных сістэм
Балгарыя
Валерый Міхайлавіч Макарэвіч

**Валерый Макарэвіч** (нар. ) — беларускі футбаліст, брамнік нацыянальнай зборнай Беларусі па пляжным футболе. У цяперашні час працуе трэнерам брамнікаў у клубе «Крумкачы».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Лідзе, займаўся ў футбольнай секцыі. Скончыў Рэспубліканскае вучылішча алімпійскага рэзерву (1999—2003) па спецыяльнасці «фізічная культура і спорт», трэнер па футболе, і БДУ (2006—2012) па спецыяльнасці «гісторыка-архівазнаўства», выкладчык.

Чэмпіён Беларусі сярод юнакоў, пераможца чэмпіянату Беларусі ў Першай лізе ў складзе каманды «Савіт» (2007). Таксама гуляў за «Ліду» (2008—2009), «Смаргонь», (2010—2011, 2015, 2017).

У 27 гадоў перайшоў у пляжны футбол. Адказваў за развіццё пляжнага футбола ў барысаўскім БАТЭ. Брамнік нацыянальнай зборнай Беларусі. Гулец года Беларусі-2019 па версіі асацыяцыі «Федэрацыя пляжнага футбола». Шматразовы чэмпіён Беларусі. Сярэбраны прызёр чэмпіянату Украіны ў складзе каманды VIT (Кіеў). У 2020 годзе Валерый Макарэвіч у складзе маскоўскага «Спартака» стаў сярэбраным прызёрам клубнага чэмпіянату свету па пляжным футболе. У 2021 годзе выступаў у «Крылах Саветаў» у якасці гуляючага трэнера.

У сакавіку 2022 года стаў трэнерам брамнікаў клуба «Крумкачы». 18 верасня 2022 года з-за хваробы брамнікаў выйшаў на поле у якасці іграка ў матчы супраць «Энергетык-БДАТУ» (6:1). У сезоне 2022 правёў за «Крумкачы» 8 матчаў, з якіх 3 — «сухія». У лютым 2023 года стала вядома, што Макарэвіч застанецца трэнерам «Крумкачоў» у сезоне 2023.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Інтэрв’ю «Нашай Ніве»

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Ігракі ФК РВАР Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Верас Нясвіж
Катэгорыя:Ігракі ФК Савіт
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Хімік Светлагорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ў пляжны футбол Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Імхі

**Імхі** (*Musci*, *Bryophyta*) — аддзел вышэйшых раслін.

Боль­шасць прадстаўнікоў — дробныя рас­ліны. Сярод іх — на­глебавыя, эпіфіт­ныя, на­скаль­ныя, вод­ныя віды. Найбольш раз­настайныя ў вільготных трапічных лясах. У жыццёвым цыкле пераважае гаметафіт, які вырастае са споры.

## Апісанне 
Іх вышыня звычайна вагаецца ад некалькіх міліметраў да некалькіх сантыметраў. Вельмі рэдка можна сустрэць імхі больш за 20 см у вышыню.

У большасці відаў імхоў цела раздзелена на сцябло і лісты. Каранёў у імхоў няма, іх функцыі выконваюць рызоіды. Гэта тонкія аднаклетачныя або мнагаклетачныя вырасты. Яны размешчаны ў ніжняй частцы цела расліны. З дапамогай рызоідаў імхі ўмацоўваюцца ў глебе і паглынаюць ваду з растворанымі ў ёй мінеральнымі рэчывамі. Большасць імхоў здольна таксама паглынаць ваду і раствораныя ў ёй рэчывы ўсім целам.

Імхі маюць больш простую, чым астатнія вышэйшыя расліны, будову. У іх ёсць фотасінтэзуючыя, а таксама покрыўныя і механічныя тканкі. У імхоў з найбольш складанай будовай з’яўляюцца і спецыяльныя клеткі, якія выконваюць праводзячую функцыю. Але тыповыя ксілема і флаэма ў імхоў адсутнічаюць. З’яўленне ў імхоў тканак — гэта вынік іх прыстасавання да наземнага спосабу жыцця.

## Пашырэнне 
Гэта шматлікая адасобленая і вельмі старажытная група вышэйшых раслін. Вядомы з перм­скага перыяду.

Імхі растуць на глебе ў лясах, пустынях і на балотах, на камянях і ствалах дрэў, на сценах і дахах старых дамоў, у вадзе прэсных вадаёмаў. Не сустракаюцца імхі толькі ў морах і на засоленых глебах. Многія віды імхоў здольны пераносіць неспрыяльныя ўмовы ў стане спакою. Пры надыходзе спрыяльных умоў такія імхі пераходзяць у актыўны стан і працягваюць свой рост.

## Асаблівасці біялогіі 
Характэрнай асаблівасцю ўсіх імхоў з’яўляецца перавага ў жыццёвым цыкле палавога пакалення над бясполым. Сама расліна імху — гэта гаметафіт (палавое пакаленне). На ёй утвараюцца мнагаклетачныя органы палавога размнажэння — антэрыдыі і архегоніі. У антэрыдыях развіваецца вялікая колькасць мужчынскіх гамет — сперматазоідаў. У архегоніях — па адной буйной нерухомай жаночай гамеце — яйцаклетцы. Пасля апладнення, для якога неабходна наяўнасць вады, пачынае развівацца бясполае пакаленне — спарафіт. Спарафіт імхоў — гэта каробачка на ножцы. Яна не здольна існаваць самастойна і жывіцца за кошт гаметафіта. У каробачцы ўтвараюцца споры, якія даюць пачатак новай расліне імху (гаметафіту).

## Зноскі 
## Літаратура 
* Біялогія: вучэб. дапам. для 7-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. мовай навучання / пад рэд. В. М. Ціхамірава; пер. з рус. мовы Г. І. Кулеш. — Мн.: Нар. асвета, 2010. — 199 с.: іл. ISBN 978-985-03-1340-9
Бердаўскі сельсавет

**Бе́рдаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Бердаўка.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Лідскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 21 лютага 2023 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дубровенскага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 1032 чалавекі, з іх 51,2 % — беларусы, 41,1 % — палякі, 6,1 % — рускія, 0,9 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 847 чалавек.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 9 населеных пунктаў: аграгарадок Бердаўка, вёскі Бакуны, Бялундзі, Воўкаўцы, Касоўшчына, Кір’янаўцы, Сцеркава, Татарцы і Харужаўцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лідскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2023 годзе
Дварышчанскі сельсавет (Лідскі раён)

**Дварышча́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Дворышча.

Утвораны 11 студзеня 1966 года ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці БССР з цэнтрам у вёсцы Дворышча ў складзе 28 населеных пунктаў: 25 населеных пунктаў (Бянейкі, Гервянікі, Гімбуты, Гурыны, Дворышча, Крыніцы, Левашы, Лясныя Дворышчы, Марысева, Мар’янова, Меляшы, Мігуны, Мяйлуны, Мяргенцы, Пашкі, Пашунцы, Сангайлы, Сліжы, Суцькі, Такары, Уладзіславова, Цвермы, Эйтуны, Юравічы і Ячанцы), што ўваходзілі ў склад Тракельскага сельсавета, і 3 населеных пунктаў (Бярозна, Дзяўгуны і Пецюны), што ўваходзілі ў склад Жырмунскага сельсавета Воранаўскага раёна. 9 верасня 1981 года ў склад Дубровенскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Пашкі, Сангайлы і Цвермы). 21 лютага 2023 года да сельсавета далучана частка скасаванага Крупаўскага сельсавета (8 населеных пунктаў: аграгарадок Гуды, вёскі Аўсядава, Верх-Ліда, Вялікае Сяло, Колышкі, Малэйкаўшчына, Споркаўшчына і Чахаўцы).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (25 населеных пунктаў) — 1185 чалавек, з іх 52,5 % — палякі, 41,2 % — беларусы, 3,6 % — рускія; паводле перапісу 2019 года (25 населеных пунктаў) — 844 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1966 годзе
Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Свіслач, Свіслацкі раён)

**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — праваслаўны храм у горадзе Свіслач Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на гарадскіх могілках па вул. Камсамольская, 20.

## Гісторыя 
Першапачаткова пабудавана ў 1782 годзе як могілкавая каталіцкая капліца Юзэфы Тышкевіч.

Падчас рэканструкцыі Свіслачы ў 1782 годзе Вінцэнтам Тышкевічам была перанесена на іншае месца. Будавалася яна некалькі гадоў, і ўрачыстае адкрыццё адбылося 8 верасня 1788 года. У чэрвеньскім пажары 1941 года храм згарэў разам з архівам, які вёўся з 1775 года.

Капліца была перабудавана ў парафіяльны храм, дабудаваная сярэдняя частка храма з дрэва, а ў 1980-я гады быў дабудаваны бабінец са званіцай, храм быў абкладзены цэглай, дабудаваныя рызніца і панамарка з бакавым выхадам, унутры сцяны абабітыя фанерай. Падведзена цэнтральнае атапленне.
 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Славутасці Свіслачы
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1788 год у Беларусі
Канюшанскі сельсавет

**Канюша́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Вялікія Канюшаны.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Фалькавіцкі сельсавет** у складзе Лідскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Фалькавічы. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Вялікія Канюшаны, сельсавет перайменаваны ў Канюшанскі. 26 чэрвеня 1965 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Белагрудскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 11 населеных пунктаў: Агароднікі, Бахматы, Вялікія Канюшаны, Дзітрыкі, Ерамеевічы, Заборцы, Любары, Малыя Канюшаны, Навасады, Фалькавічы і Чаплічы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лідскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1965 годзе
Воранаўскае благачынне

**Воранаўскае благачынне**, **Воранаўская благачынная акруга** — акруга ў Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Воранаўскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Храмы і прыходы 
# Свята-Аляксандра-Неўская царква (Воранава)
# Свята-Ефрасіннеўская царква (Радунь)
# Храм святых Віленскіх пакутнікаў Антонія, Іаана і Яўстафія (Забалаць)

## Благачынныя настаяцелі 
Іерэй Ігар Валошын.

## Спасылкі 
* Воранаўскае благачынне  на orthos.org
 

Катэгорыя:Рэлігія ў Воранаўскім раёне
Катэгорыя:Благачынныя акругі Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Блазія маленькая

**Блазія маленькая** (*Blasia pusilla*) — від пячоначных імхоў, адзіны вядомы прадстаўнік рода.

## Апісанне 
Двухдомная расліна. Утварае зялёныя або жаўтавата-зялёныя разеткі дыяметрам 3—4 см. Слаявіна шматслаёвая з рызоідамі, вілаватаразгалінаваная з лістападобнымі лопасцямі, па краях якіх размешчаны ліставатыя вушкі з калоніямі сіне-зялёных водарасцей. Каробачка авальная, чырвона-бурая, на ножцы 2—3 см даўжынёй. Зверху па слаявіне вывадковыя колбачкі і гаметангіі (полавыя органы).

## Пашырэнне 
Пашырана пераважна ва ўмераных шыротах Паўночнага паўшар’я, сустракаецца ад Арктыкі да лясной паласы. На Беларусі трапляецца ўсюды на вільготнай глебе, каля дарог, у канавах, кар’ерах. Піянер глебавых агаленняў і грунту.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Маршанцыевыя імхі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Пшэварск

**Пшэварск** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Пшэворскага павета Падкарпацкага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляеца сядзібай вясковай гміны Пшэварск. Займае плошчу 21,98 км². Насельніцтва — 15 713 чалавек (на 2004 год).

## Гарады-пабрацімы
Феацэрас гладкі

**Феацэрас гладкі** (*Phaeoceros laevis*) — від антацэротавых імхоў сямейства антацэротавых.

## Апісанне 
Двухдомная слаявінная расліна. Слаявіна разеткападобная, дыяметрам 0,5—3 см, крыху мясістая, па краі неглыбокалопасцевая, аднаслойная, зверху гладкая, прыціснутая да субстрату. Мужчынскія расліны драбнейшыя за жаночыя. Антэрыдыі буйныя, па некалькі ў поласцях. Архегоніі паглыблены ў тканку слаявіны. Спарагон струкападобны, без ножкі, даўжынёй 1—3 см, раскрываецца падоўжанай шчылінай на дзве вузкія створкі.

## Пашырэнне 
Піянерная расліна. На Беларусі расце на вільготнай глебе на палях, па краях канаў, абочынах дарог. Спараносіць у канцы лета і восенню.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Phaeoceros laevis* (L.) Prosk. // The World Flora Online 

Катэгорыя:Антацэротавыя імхі
Рапчыцы

**Рапчыцы** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Рапчыцка-Сэндзішоўскага павета Падкарпацкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Рапчыцы. Займае плошчу 47,03 км². Насельніцтва — 15 256 чалавек (на 2004 год).
Ілавары

г.]]
**Ілавары**, або **ісуа** () — прадстаўнікі недатыкальнай касты ў Керале.

Паводле паданняў, ілавары паходзяць са Шры-Ланкі і з’яўляюцца першымі распаўсюджвальнікамі культуры какосавай пальмы на поўдні Індыі. Відавочна, у мінулым былі ваенізаванай супольнасцю, таму маюць некаторыя традыцыі, падобныя з наярскімі. Іх сацыяльна-рэлігійны ранг даволі нізкі. Ілавараў прылічаюць да «людзей без варны» або далітаў.

Лічыцца, што ў мінулым ілавары займаліся зборам какосаў, вытворчасцю алкагольных напояў, працавалі як наёмныя рабочыя або нават рабы. Але ў XIX ст. большасць з іх была дробнымі памешчыкамі і арандатарамі, займалася некаторымі рамёствамі, аказвала медыцынскія і ваенныя паслугі. Дзякуючы высокаму ўзроўню пісьменнасці некаторыя ілавары рабілі кар’еру пры дварах мясцовых манархаў або ў брытанскай адміністрацыі.

У адрозненне ад астатніх малаялі, ілавары трымаюцца адліку сваяцтва і перадачы спадчыны па мужчынскай лініі. Іх культура знакаміта маляўнічымі святамі, танцавальным і песенным мастацтвам, ваеннымі адзінаборствамі, лекаваннем.

## Літаратура 
* *Sadasivan, S. N.* A Social History of India. — New Delhi, 2000. ISBN 81-7648-170-X

Катэгорыя:Касты
Катэгорыя:Грамадства Кералы
Сталёва Воля

**Сталёва Воля** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Сталевавольскага павета Падкарпацкага ваяводства. Утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 82,52 км². Насельніцтва — 65 182 чалавекі (на 2011 год).
Піддэрэвэнка

**Піддэрэвэнка** () — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Жоўкіўскага раёна
Рата (вёска)

**Рата** () — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Жоўкіўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1939 годзе
Свята-Ефрасіннеўская царква (Радунь)

**Свята-Ефрасіннеўская царква** — мураваны праваслаўны храм у гарадскім пасёлку Радунь Воранаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Чырвонаармейская.

## Гісторыя 
22 лістапада 2000 года была зарэгістравана абшчына. У 2009 годзе настаяцелем храма стаў іерэй Мікалай Семашкевіч. Будаўніцтва храма было пачата з асвячэння месца і закладкі капсулы ў 2009 годзе, якое здзейсніў епіскап Арцемій.

У 2014 годзе былі скончаны будаўніцтва храма і яго ўнутранае аздабленне (тынкоўка, афарбоўка). У пачатку лістапада 2015 года былі ўстаноўлены купалы. 15 лістапада 2015 года адбылося асвячэнне храма архіепіскапам Арцеміем.

З 16 лістапада 2015 года настаяцелем храма з’яўляецца іерэй Яўген Шулейка.

## Архітэктура 
Храм будаваўся па тыпавым праекце, распрацаваным Воранаўскім райвыканкамам. Будынак храма блочна-цагляны і мае форму чатырохканцовага крыжа, увенчанага трыма купаламі.

 
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Воранаўскага раёна
Катэгорыя:Радунь
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:2015 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Святой Ефрасінні Полацкай
Скарыніч

**«Скары́ніч»** — літаратурна-навуковы гадавік, заснаваны кіраўніцтвам Маскоўскага таварыства беларускай культуры імя Францыска Скарыны. Мэта выдання — пашырэнне ў свеце духоўнай спадчыны Беларусі, творчых набыткаў беларускай дыяспары ў Маскве.

## Гісторыя 
Выдаецца з 1991 года ў Мінску, Маскве і Смаленску на беларускай і рускай мовах. На 2011 год выйшла 10 нумароў.

Укладальнік альманаха — Аляксей Каўка.

Асноўная тэма выпускаў — спадчына Францыска Скарыны і праблемы яе вывучэння, а таксама асэнсаванне творчасці літаратурнага згуртавання 1920-х гадоў «Узвышша». У выпусках змешчаны невядомыя раней архіўныя дакументы, рукапісныя матэрыялы дзеячаў беларускай навукі і культуры Мікалая Улашчыка, Язэпа Лёсіка, Аркадзя Смоліча, Івана Луцкевіча, Адама Бабарэкі, Язэпа Варонкі, Язэпа Дылы і іншых, рэдкія фотаздымкі, хроніка дзейнасці Таварыства беларускай культуры імя Францыска Скарыны ў Маскве. Напрыклад, большасць матэрыялаў чацвёртага выпуску зборніка — дакументальныя. Акрамя аўтараў з Беларусі і Расіі на старонках часопіса выступаюць навукоўцы і дзеячы культуры Балгарыі, Польшчы, Германіі, Вялікабрытаніі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Хто ёсць хто сярод беларусаў свету: Энцыкл. давед. Ч. 1. Беларусы і ўраджэнцы Беларусі ў памежных краінах. — Мн.: Энцыклапедыкс, 2000. — С. 110—111.
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Альманахі
Катэгорыя:Часопісы Расіі на беларускай мове
Катэгорыя:Беларуская дыяспара
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Перыядычныя выданні беларускай дыяспары
Свята-Аляксандра-Неўская царква (Воранава)

**Свята-Аляксандра-Неўская царква** — драўляны праваслаўны храм у гарадскім пасёлку Воранава Воранаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Вясновая, 45А.

## Гісторыя 
У 1993 годзе было ўчынена набажэнства па асвячэнню месца пад будаўніцтва царквы архіепіскапам Валянцінам.

13 мая 2000 года будаўніцтва царквы завяршылася яе асвячэннем архіепіскапам Арцеміем. Пры храме дзейнічаюць царкоўна-прыхадская школа і бібліятэка.

Вялікі ўклад у будаўніцтва ўнеслі ўнукі члена Народнага сакратарыяту БНР генерала Кіпрыяна Кандратовіча.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Воранаўскага раёна
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Воранава
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:2000 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Святога Аляксандра Неўскага
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Бераставіцкае благачынне

**Бераставіцкае благачынне**, **Бераставіцкая благачынная акруга** — акруга ў Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці.

## Храмы і прыходы 
# Свята-Мікалаеўская царква (Вялікая Бераставіца)
# Дамавы храм (Паплаўцы)
# Свята-Успенская царква (Гольні)
# Царква Раства Багародзіцы (Масаляны)
# Царква Святога Дзмітрыя Салунскага (Малая Бераставіца)
# Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Грыцавічы)
# Свята-Ефрасіннеўская царква (Пагранічны)
# Свята-Успенская царква (Гарбачы)
# Свята-Пакроўская царква (Алекшыцы)
# Свята-Панцеляймонаўская царква (Пархімаўцы)

## Благачынныя настаяцелі 
Протаіерэй Сергій Шэлест.

## Спасылкі 
* Бераставіцкае благачынне  на orthos.org
 

Катэгорыя:Рэлігія ў Бераставіцкім раёне
Катэгорыя:Благачынныя акругі Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Грыцавічы)

**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — мураваны праваслаўны храм у в. Грыцавічы Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Першыя згадкі пра храм датуюцца другой паловай XIX стагоддзя. Храм быў пабудаваны з дрэва. У 1962 годзе царква была закрыта і перададзена калгасу, які выкарыстоўваў будынак як месца для захоўвання збожжа. З часам дах прыйшоў у трухлявасць і стаў працякаць.

У 1990-я гады храм быў аддадзены вернікам для аднаўлення. Драўляны храм аднаўленню не падлягаў, таму было прынята рашэнне яго знесці і на гэтым месцы пабудаваць новы мураваны.

У 1997 годзе быў асвечаны новы цагляны храм.

 
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Бераставіцкага раёна
Катэгорыя:Грыцавічы (Бераставіцкі раён)
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1997 год у Беларусі
Тарноўскі сельсавет

**Тарно́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Тарнова.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года як **Белагрудскі сельсавет** у складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Вольшаўскага і Мыцкага сельсаветаў. Цэнтр — вёска Белагруда. 26 чэрвеня 1965 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Канюшанскага сельсавета (11 населеных пунктаў: Агароднікі, Бахматы, Вялікія Канюшаны, Дзітрыкі, Ерамеевічы, Заборцы, Любары, Малыя Канюшаны, Навасады, Фалькавічы і Чаплічы), у склад сельсавета з Беліцкага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Няцеч, Цацкі і Яманты), а з часткі сельсавета (13 населеных пунктаў: Бабоўцы, Далёкія, Дудары, Кадзішкі, Касілаўцы, Мыто, Навасёлкі, Ольжава, Падальхоўка, Палубнікі, Раклёўцы, Цыбары і Янаўляны) зноў утвораны Мыцкі сельсавет. 11 лютага 1972 года да сельсавета далучана частка скасаванага Мыцкага сельсавета (13 населеных пунктаў: Бабоўцы, Далёкія, Дудары, Кадзішкі, Касілаўцы, Мыто, Навасёлкі, Ольжава, Падальхоўка, Палубнікі, Раклёўцы, Цыбары і Янаўляны). 14 студзеня 1974 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Тарнова, сельсавет перайменаваны ў Тарноўскі сельсавет. У 1976 годзе ў склад Ваверскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (вёскі Бабоўцы, Кадзішкі, Касілаўцы, Мыто, Навасёлкі, Падальхоўка і Янаўляны). 29 верасня 2005 года ў склад сельсавета з Ваверскага сельсавета перададзена вёска Бабоўцы, 21 снежня 2009 года — з Голдаўскага сельсавета вёска Парачаны.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (28 населеных пунктаў) — 2207 чалавек, з іх 49,2 % — палякі, 46,4 % — беларусы, 3,1 % — рускія; паводле перапісу 2019 года (29 населеных пунктаў) — 1591 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе