open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Адамава (рэгіён)

**Адамава** () — адзін з дзесяці рэгіёнаў Камеруна, які размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны, мяжуе з Нігерыяй і ЦАР. Адміністрацыйны цэнтр — Нгаундэрэ. Плошча — 63 701 км², насельніцтва складае 838 689 чалавек (на 2007 год).
Цэнтральны рэгіён (Камерун)

**Цэнтральны рэгіён** () — адзін з дзесяці рэгіёнаў Камеруна, які размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Яўндэ. Плошча — 38 953 км², насельніцтва складае 2 797 212 чалавек (на 2007 год).
Усходні рэгіён (Камерун)

**Усходні рэгіён** () — адзін з дзесяці рэгіёнаў Камеруна, які размяшчаецца ўва ўсходняй частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Бертуа. Плошча — 109 002 км², насельніцтва складае 875 949 чалавек (на 2007 год).
Крайні Паўночны рэгіён (Камерун)

**Крайні Паўночны рэгіён** () — адзін з дзесяці рэгіёнаў Камеруна, які размяшчаецца ў паўночнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Маруа. Плошча — 34 263 км², насельніцтва складае 3 142 883 чалавек (на 2007 год).
Прыбярэжны рэгіён (Камерун)

**Прыбярэжны рэгіён** () — адзін з дзесяці рэгіёнаў Камеруна, які размяшчаецца ў заходняй частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Дуала. Плошча — 20 248 км², насельніцтва складае 2 294 540 чалавек (на 2007 год).
Адміністрацыйны падзел Камеруна

**Адміністрацыйны падзел Камеруна** — падзел тэрыторыі Камеруна на пэўныя часткі ў мэтах эфектыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіравання і мясцовага самакіравання. Згодна з падзелам Камерун складаецца з 10 рэгіёнаў.

## Правінцыі 
thumb|200px|Карта рэгіёнаў Камеруна

## Гл. таксама 
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел


Катэгорыя:Спісы:Камерун
Паўднёва-Заходні рэгіён (Камерун)

**Паўднёва-Заходні рэгіён** () — адзін з дзесяці рэгіёнаў Камеруна, які размяшчаецца ў паўднёва-заходняй частцы краіны, мяжуе з Нігерыяй. Адміністрацыйны цэнтр — Буэа. Плошча — 25 410 км², насельніцтва складае 1 419 269 чалавек (на 2007 год).
Паўночна-Заходні рэгіён (Камерун)

**Паўночна-заходні рэгіён** () — адзін з дзесяці рэгіёнаў Камеруна, які размяшчаецца ў паўночнай частцы краіны, мяжуе з Нігерыяй на поўначы. Адміністрацыйны цэнтр — Баменда. Плошча — 17 300 км², насельніцтва складае 2 095 538 чалавек (на 2007 год).
Заходні рэгіён (Камерун)

**Заходні рэгіён** () — адзін з дзесяці рэгіёнаў Камеруна, які размяшчаецца ў цэнтральна-заходняй частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Бафусам. Плошча — 13 892 км², насельніцтва складае 2 269 136 чалавек (на 2007 год).
Паўднёвы рэгіён (Камерун)

**Паўднёвы рэгіён** () — адзін з дзесяці рэгіёнаў Камеруна, які размяшчаецца ў паўднёвай частцы краіны, мяжуе з Экватарыяльнай Гвінеяй, Габонам і Рэспублікай Конга. На захадзе ад рэгіёна месціцца Біяфрскі заліў. Адміністрацыйны цэнтр — Эбалова. Плошча — 47 191 км², насельніцтва складае 633 082 чалавек (на 2007 год).
Цэнтральная правінцыя (Кенія)

**Цэнтральная правінцыя** () — адна з васьмі правінцый Кеніі, якая размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Ньеры. Плошча — 13 236 км², насельніцтва складае 4 145 794 чалавек (на 2007 год).
Адміністрацыйны падзел Кеніі

**Адміністрацыйны падзел Кеніі** — падзел тэрыторыі Кеніі на пэўныя часткі ў мэтах эфектыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіравання і мясцовага самакіравання. Згодна з падзелам Кенія складаецца з 8 правінцый.

## Правінцыі 
thumb|200px|справа|Карта правінцый Кеніі

## Гл. таксама 
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Усходняя правінцыя (Кенія)

**Усходняя правінцыя** () — адна з васьмі правінцый Кеніі, якая размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны, мяжуе з Эфіопіяй. Адміністрацыйны цэнтр — Эмбу. Плошча — 154 354 км², насельніцтва складае 5 277 037 чалавек (на 2007 год).
Прыбярэжная правінцыя (Кенія)

**Прыбярэжная правінцыя** () — адна з васьмі правінцый Кеніі, якая размяшчаецца ў паўднёва-заходняй частцы краіны, мяжуе з Танзаніяй. Адміністрацыйны цэнтр — Мамбаса. Плошча — 84 113 км², насельніцтва складае 3 035 306 чалавек (на 2007 год).
Найробі (правінцыя)

**Найробі** () — адна з васьмі правінцый Кеніі, якая размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны, з'яўляецца самай маленькай правінцыяй краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Найробі. Плошча — 693 км², насельніцтва складае 2 982 226 чалавек (на 2007 год).
Паўночна-Усходняя правінцыя (Кенія)

**Паўночна-Усходняя правінцыя** () — адна з васьмі правінцый Кеніі, якая размяшчаецца ў паўночна-ўсходняй частцы краіны, мяжуе з Самалі. Адміністрацыйны цэнтр — Гарыса. Плошча — 126 186 км², насельніцтва складае 1 762 370 чалавек (на 2007 год).
Ньянза (правінцыя)

**Ньянза** () — адна з васьмі правінцый Кеніі, якая размяшчаецца ў паўднёва-заходняй частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Кісуму. Плошча — 12 507 км², насельніцтва складае 5 050 174 чалавек (на 2007 год).
Заходняя правінцыя (Кенія)

**Заходняя правінцыя** () — адна з васьмі правінцый Кеніі, якая размяшчаецца ў заходняй частцы краіны, мяжуе з Угандай. Адміністрацыйны цэнтр — Какамега. Плошча — 8 285 км², насельніцтва складае 4 022 913 чалавек (на 2007 год).
Адміністрацыйны падзел Каморскіх астравоў

**Адміністрацыйны падзел Каморскіх астравоў** — падзел тэрыторыі Каморскіх астравоў на пэўныя часткі ў мэтах эфектыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіравання і мясцовага самакіравання. Згодна з падзелам Каморскія астравы складаюцца з 3 аўтаномных астравоў. Акрамя таго ў падзел уваходзіць чацвёрты востраў Маёта, на які прэтэндуюць Каморскія астравы, аднак, фактычна, востраў знаходзіцца пад юрысдыкцыяй Францыі.

## Аўтаномныя астравы 
thumb|270px|справа|Карта Каморскіх астравоў

## Глядзіце таксама 
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел


Катэгорыя:Спісы:Каморскія астравы
Анжуан

**Анжуа́н** — востраў у Індыйскім акіяне ў архіпелагу Каморскія астравы. З'яўляецца другім па велічыні востравам архіпелага. Насельніцтва вострава паводле перапісу 2003 года — 259 100 чал, па ацэнках на 2006 год — больш 270 000 чал. Анжуан уваходзіць у склад Саюза Каморскія астравы ў якасці аўтаномнага рэгіёна. Яго сталіца і найбуйнейшы горад — Муцамуду. З 2007 па 2008 год на тэрыторыі Анжуана існавала аднайменная непрызнаная дзяржава, ліквідаваная падчас аперацыі на востраве.

На востраве быў распаўсюджаны падвід ястраб-перапёлачнік вострава Анжуан, які, магчыма, з'яўляецца вымерлым.

[thumb|left|[Сцяг Анжуана]]

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Урады Саюза Каморскіх Астравоў
* Анжуан сетка (На англійскай і французскай мовах)
* Афіцыйны сайт Цэнтральнага банка Каморскіх астравоў 

Катэгорыя:Геаграфія Каморскіх астравоў
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Каморскіх астравоў
Катэгорыя:Колішнія непрызнаныя дзяржавы
Сцяг Анжуана

**Сцяг Анжуана** — афіцыйны сцяг аўтаномнага рэгіёна Анжуан у Саюзе Каморскіх Астравоў.

## Апісанне 
Сцяг Анжуана ўяўляе сабой чырвоны сцяг з выявай правай рукі і паўмесяца. Чырвоны колер быў стагоддзямі колерам арабскіх калоній на ўсходнім узбярэжжы Афрыкі і на астравах Індыйскага акіяна. Паўмесяц — сімвал ісламу.
Муцамуду

**Муцамуду** — другі па колькасці жыхароў горад Каморскіх астравоў, заснаваны ў 1482 годзе.. Таксама з’яўляецца цэнтрам і самым вялікім горадам вострава Анжуан. У Муцамуду нарадзіўся прэзідэнт Каморскіх астравоў Ахмед Абдала Самбі.

У горадзе размешчаны марскі порт, старажытная цытадэль, шмат магазінаў на вузкіх вуліцах.

Клімат у горадзе марскі трапічны. Сярэдні дыяпазон тэмператур — ад 27 °C to 32 °C. Самы гарачы перыяд (лета) пачынаецца ў снежні і сканчаецца ў красавіку.

Катэгорыя:Гарады Камораў
Мвалі

thumb
**Мвалі** або **Махелі** — востраў у Індыйскім акіяне ў архіпелагу архіпелагу Каморскія астравы. Агульная плошча вострава каля 290 кв. км. Насельніцтва складае каля 38&nbsp;000 чалавек (на 2006 г). Клімат трапічны, вільготны і гарачы.

Востраў Махелі ўтварае аднайменны аўтаномны рэгіён Саюза Каморскіх Астравоў. Яго сталіца і найбуйнейшы горад — Фамбоні.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Урады Саюза Каморскіх Астравоў

Катэгорыя:Геаграфія Каморскіх астравоў
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Каморскіх астравоў
Рудня (Лагойскі сельсавет)

**Ру́дня** — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Гайна, за 6 км на ўсход ад Лагойска. Уваходзіць у склад Лагойскага сельсавета.

## Гісторыя 
### Расійская імперыя 
З 1795 года ў Барысаўскім павеце Мінскай губерні. Паводле рэвізіі ў вёсцы было 15 двароў і 116 жыхароў.

У 1800 годзе у вёсцы працаваў завод металічных вырабаў (даход 171 рубель 43 капейкі срэбрам), які належаў Тышкевічам. На заводзе вырабляліся жалезныя рэчы для ўнутраных патрэб і прадаваліся на мясцовым рынку.

Паводле рэвізіі 1811 года — вёска, 76 душ мужчынскага полу, у складзе маёнтка Лагойск, уласнасць графа І. Тышкевіча. У 1846 годзе — 15 двароў, 156 жыхароў, карчма (даход 400 тыс. срэбрам), належыць графу Канстанціну Тышкевічу. У 1870 годзе вёска, 62 рэвізскія душы мужчынскага полу, у Лагойскай воласці Барысаўскага павета Мінскай губерні, меўся хлебазапасны магазін. Вяскоўцы былі прыхаджанамі Лагойскага праваслаўнага прыхода Свята-Мікалаеўскай царквы. У 1886 годзе сяло, 19 двароў, 156 жыхароў, праваслаўная Свята-Георгіеўская царква на могілках. На пачатку ХХ ст. веска адносілася да Гасцілавіцкай сельскай грамады, у якую ў 1905 годзе ўваходзілі 13 гаспадарак, што мелі 201,9 дзесяцін зямлі. У 1909 годзе — 34 двары, 206 жыхароў, у 1917 годзе — 40 двароў, 243 жыхары.

### Найноўшы час 
З 20 жніўня 1924 года вёска ў Лагойскім сельсавеце і раёне Мінскай акругі. У 1930 годзе арганізаваны калгас «8 Сакавіка», працавала кузня. У 1941 годзе 32 двары, 160 жыхароў. У Вялікую Айчынную вайну гітлераўцы вывезлі ў Германію 3 жыхароў, 11 вяскоўцаў загінулі на фронце, 23 у партызанскай барацьбе. У 1969 годзе 40 двароў 126 жыхароў. У 2003 годзе 23 двары, 51 жыхар.

## Помнікі архітэктуры 
### Страчаная спадчына 
#### Свята-Георгіеўская царква 
Свята-Георгіеўская царква была пабудавана ў XIX ст. Размяшчалася на могілках. Была прыпісана да Лагойскай Свята-Мікалаеўскай царквы. Помнік народнага драўлянага дойлідства. Царква была пабудавана прамавугольным зрубам на падмурку (4 х 3,5 х 2,5 сажня). Над гонтавым дахам узвышаўся купал, сцены чляніліся 3 вокнамі і аднымі дзвярамі. Над уваходным ганкам была ўстаноўлена 4-слуповая званіца. Ад царквы застаўся толькі каменны падмурак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лагойскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёна
Фамбоні

**Фамбоні** — трэці па колькасці жыхароў (каля 15 000) горад Каморскіх астравоў. Таксама з'яўляецца цэнтрам і самым вялікім горадам вострава Махелі.

Катэгорыя:Гарады Камораў
Рыфт-Валі

**Рыфт-Валі** () — адна з васьмі правінцый Кеніі, якая размяшчаецца ў заходняй частцы краіны, мяжуе з Паўднёвым Суданам, Угандай і Танзаніяй. Адміністрацыйны цэнтр — Накуру. Плошча — 182 413 км², насельніцтва складае 8 786 372 чалавек (на 2007 год).
Нгазіджа

**Нгазіджа** або **Гранд-Камор** (кім. *Ngazidja*, ) — востраў у Мазамбікскім праліве Індыйскага акіяна недалёка ад берага Афрыкі, паміж паўночным Мазамбікам і паўночным Мадагаскарам. Гэта самы вялікі востраў у Саюзе Каморскіх Астравоў. Вялікая частка насельніцтва — камарыцяне (анталаатра). Яго насельніцтва на 2006 год — прыблізна 316 600 жыхароў. Адміністрацыйны цэнтр вострава і сталіца дзяржавы Каморскія Астравы — Мароні. Паводле канстытуцыі 2002 года, востравам кіруе выбраны прэзідэнт, як і іншымі астравамі, з федэральным урадам, што пры гэтым не памяншае ўладу і аўтаномію.

[thumb|250px|left|[Мароні, сталіца Каморскіх астравоў]]

Катэгорыя:Геаграфія Каморскіх астравоў
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Каморскіх астравоў
Катэгорыя:Астравы паводле алфавіта
Белае (возера, Лунінецкі раён)

**Бе́лае** — возера ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці ў басейне ракі Прыпяць у межах біялагічнага заказніка «Лунінецкі». Знаходзіцца за 17 км у напрамку на паўночны захад ад горада Лунінец, за 7,5 км на захад ад аграгарадка Бастынь.

Плошча паверхні возера 0,22 км², даўжыня 0,6 км, найбольшая шырыня 0,4 км. Найбольшая глыбіня дасягае 5 м. Даўжыня берагавой лініі 1,8 кмСхілы катлавіны возера пясчаныя, параслі хваёвым лесам. Берагі вышынёй да 2 метраў.

У возеры растуць рэдкія расліны, занесеныя ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь — палушнік азёрны і лабелія Дортмана.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Государственные природоохранные учреждения, осуществляющие управление заказниками 

Катэгорыя:Азёры Лунінецкага раёна
Гурыновіч

**Гурыновіч** — беларускае прозвішча.

## Выбітныя носьбіты 
* Адам Гіляры Каліставіч Гурыновіч — беларускі паэт, фалькларыст.
* Анатоль Емяльянавіч Гурыновіч — беларускі дзяржаўны дзеяч, дыпламат.
* Валянцін Аркадзевіч Гурыновіч (нар. 1950) — беларускі дзяржаўны дзеяч, дыпламат, Пасол Беларусі ў Венесуэле.
* Георгій Паўлавіч Гурыновіч — беларускі фізік.
* Ігар Мікалаевіч Гурыновіч — беларускі футбаліст.
* Хведар Хведаравіч Гурыновіч (нар. 1950) — беларускі паэт.

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Белае (возера, Бярозаўскі раён)

**Бе́лае возера** — возера ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці ў басейне ракі Ясельда за 14 км на паўднёвы ўсход ад горада Бяроза каля горада Белаазёрск.

Плошча паверхні возера 5,06 км², даўжыня 3,2 км, найбольшая шырыня 2 км. Найбольшая глыбіня дасягае 4,9 м.Катлавіна Белага возера круглаватая. Схілы катлавіны спадзістыя, берагі забалочаныя. Дно возера плоскае і глеістае. Уздоўж берагоў расце чарот, трыснёг, рдзесты.У возера ўпадаюць 4 каналы і выцякае канал у Ясельду.

Возера выкарыстоўваецца ў якасці крыніцы тэхнічнага водазабеспячэння і ахаладжальніка Бярозаўскай ДРЭС.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Белае возера 
* Березовская ГРЭС

Катэгорыя:Азёры Бярозаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Ясельды
Гары Гарысан

**Гары Гарысан** (, Стэмфард — ) — амерыканскі пісьменнік-фантаст і рэдактар, які апошнія гады пражываў у Ірландыі. Аўтар больш за 200 выдадзеных апавяданняў і 35 раманаў. Вядомы як аўтар папулярных серый кніг у жанры навуковай фантастыкі: «Свет смерці», «Эдэм» і «Стальны Пацук».

## Жыццяпіс 
Яго маці вырасла ў Санкт-Пецярбургу і пераехала ў ЗША, калі ёй было каля 15 гадоў.

З 1943 па 1946 гады Гарысан быў сяржантам ВПС ЗША. З 1956 года Гарысан стаў прафесійным літаратарам. Ён свабодна валодаў сям’ю мовамі, у тым ліку — эсперанта.

У Гарысана было двое дзяцей: сын Тод і дачка Мойра.

## Творчасць 
Першаю кніжкаю быў выдадзены яго раман «Неўгамаваная планета» («*Deathworld*» 1960), якая ў наступныя гады была падоўжаная ў трылогію героя Язона дын Альта «Спецыяліст па этыцы» («*Deathworld 2*» 1964) і «Барбары-вершнікі» («*Deathworld 3*» 1968).

## Пераклады на беларускую мову 
* Зоркі і палосы назаўсёды

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Неб’юла»
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Катэгорыя:Эсперантысты
Полацк (значэнні)

**Полацк:**
* Полацк — горад у Віцебскай вобласці Беларусі
* Полацк — востраў у складзе Паўднёвых Шэтландскіх астравоў
* Полацк — беларускі жаночы баскетбольны клуб з горада Полацк.
Конрад IV Гогенштаўфен

**Конрад IV Гогенштаўфен** (; 25 красавіка 1228, Андрыя, Апулія, Італія — 21 мая 1254, каля Лавела, Базіліката, Італія) — кароль Германіі (з 1237 года; самастойна — з 1250 года), Кароль Іерусаліма (з 1228 года), кароль Сіцыліі (з 1250 года), герцаг Швабіі (з 1235 года).

Конрад быў адзіным сынам імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Фрыдрыха II Гогенштаўфена і яго другой жонкі Іаланты (Ізабелы) Іерусалімскай, якая памерла пры яго нараджэнні; ад яе Конрад атрымаў у спадчыну права на трон Іерусаліма.

## Біяграфія 
thumb|left|200px|Пячатка Конрада IV.
Пасля звяржэння старэйшага брата Генрыха быў выбраны і каранаваны рымскім каралём (1237); кіраваў у адсутнасць бацькі Германіяй. З 1240 года Конрад актыўна пачаў умешвацца ў імперскую палітыку і агітаваць князёў падтрымаць свайго бацьку. Калі Інакенцій IV, на Ліёнскім саборы ў 1245 годзе, абвясціў Фрыдрыха зрынутым, Конрад змагаўся з ландграфам цюрынгенскім Генрыхам Распэ, якога прыхільнікі абвясцілі імператарам.

Генрых разбіў Конрада IV у 1246 годзе пад Франкфуртам, але захварэў пры аблозе Ульма і памёр 16 лютага 1247 года. Тады Конраду IV прыйшлося змагацца з абраным на яго месца Вільгельмам Галандскім, які пасля смерці Фрыдрыха II, разбіў Конрада IV у бітве пры Опенгейме ў 1251 годзе.

Напачатку 1252 года Конрад IV з’явіўся ў Італію, падпарадкаваў Капую, узяў і сурова пакараў Неапаль (1253) і зацвердзіўся на поўдні паўвострава. Папа Інакенцій IV узвёў супраць яго фармальнае абвінавачванне ў ерасі і адлучыў яго ад царквы.

У падрыхтоўцы да паходу ў Верхнюю Італію Конрад IV памёр ад малярыі ў ваенным лагеры каля Лавела 21 мая 1254 года.

Сэрца і яго вантробы пахавалі ў Мельфі. Цела Конрада было адвезена ў кафедральны сабор Месіны, але маланка стукнула ў сабор, і ўстаноўленае для развітання цела караля згарэла яшчэ перад пахаваннем.

## Сям’я і дзеці 
1 верасня 1246 года Конрад IV ажаніўся са сваёй чацвераюраднай сястрой — Елізаветай Вітэльсбах (1227 — 9 кастрычніка 1273). Яна была дачкой пфальцграфа і герцага Баварскага Атона II Яснавяльможнага (7 красавіка 1206 — 29 лістапада 1253) і Агнесы (1201—1267) — стрыечнай цёткі імператара Фрыдрыха II.

Пазней Елізавета выйшла замуж за Мейнхарда II (1238 — 1 снежня 1295), графа Горыцы (1257—1271), графа Ціроля (з 1257 года), герцага Карынтыі і Крайны (з 1286 года).

Ад гэтага шлюбу нарадзілася адзінае дзіця — сын, які ўвайшоў у гісторыю пад імем Канрадзіна (25 сакавіка 1252 — 29 кастрычніка 1268), кароль Іерусаліма (як *Конрад III*) (1254—1268), кароль Сіцыліі (як *Конрад II*) (1254—1258), герцаг Швабіі (як *Конрад IV*) (1254—1268).

Катэгорыя:Каралі германскія
Катэгорыя:Каралі іерусалімскія
Катэгорыя:Каралі сіцылійскія
Катэгорыя:Гогенштаўфены
Катэгорыя:Герцагі швабскія
Іаланта Іерусалімская

і прадаўжальнікаў)]]

**Ізабела II Іерусалімская** (), **Іаланта дэ Брыен** (;  — , Андрыя) — каралева Іерусаліма з 1212 года, адзінае дзіця Марыі, каралевы Іерусалімскай, і Іаана дэ Брыена.

Яна стала каралевай Іерусаліма ў маленстве, у 1212 годзе. Яе бацька Іаан дэ Брыен кіраваў як рэгент да 1225 года.

## Сям’я 
У 1225 годзе яна ажанілася з імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі Фрыдрыхам II, са жніўня 1225 года па даверанасці, у Акры і 9 лістапада 1225 года асабіста ў Брындызі, у кафедральным саборы.

У шлюбе з ім нарадзіўся Конрад IV, будучы кароль Германіі.

Катэгорыя:Каралі іерусалімскія
Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XIII стагоддзя
Катэгорыя:Кіруючыя каралевы
Катэгорыя:Каралевы сіцылійскія
Катэгорыя:Імператрыцы Свяшчэннай Рымскай імперыі
Катэгорыя:Манархі, якія памерлі ў дзяцінстве
Катэгорыя:Жонкі манархаў Італіі
Катэгорыя:Памерлі пры родах
Палярная станцыя

[thumb|right|250px|Антарктычная станцыя [Усход, антарктычная станцыя|«Усход»]]
**Палярная станцыя (станцыя палярная, СП)** — навукова-наглядальны пункт, створаны на ўзбярэжжы Паўночнага Ледавітага акіяна, у Антарктыцы, на бліжэйшых астравах, а таксама на дрэйфуючых льдах.

У Паўночным паўшар’і палярныя (арктычныя) станцыі знаходзяцца паўночней Палярнага круга, а ў Паўднёвым — антарктычныя — паўднёвей 60° паўднёвай шыраты. Выключэнні здараюцца рэдка.

Палярныя станцыі вядуць сістэматычныя метэаралагічныя, геафізічныя, геамагнітныя, гідралагічныя, а ў асобных выпадках — біялагічныя і медыцынскія назіранні. Часта праводзяцца геалагічныя даследаванні. Гляцыялагічныя даследаванні і назіранні праводзяцца галоўным чынам у Антарктыцы.

Насельніцтва станцый складаюць вучоныя, радзей — члены іх сем’яў. Шырока выкарыстоўваецца вахтавы метад (не больш за 6—12 месяцаў).

## Гл. таксама 
* Беларуская антарктычная станцыя

Катэгорыя:Палярныя даследаванні
Катэгорыя:Арктыка
Катэгорыя:Антарктыка
Натарыус

[thumb|Карціна XVI стагоддзя, якая адлюстроўвае натарыуса, працы [Фландрыя, гістарычная вобласць|фламандскага жывапісца Квенціна Масіса]]
**Ната́рыус** () — асоба, спецыяльна ўпаўнаважаная на здзяйсненне натарыяльных дзеянняў, сярод якіх сведчанне сапраўднасці копій дакументаў і выпісаў з іх, сведчанне сапраўднасці подпісу на дакументах, сведчанне дакладнасці перакладу дакументаў з адной мовы на іншую, а таксама некаторыя іншыя дзеянні, нормы якіх адрозніваюцца адзін ад аднаго ў розных краінах.

Функцыі натарыусаў значна шырэйшыя і прад'яўляныя да іх патрабаванні значна вышэйшыя ў краінах кантынентальнага права (напрыклад, Беларусь, Германія) у параўнанні з краінамі агульнага права (напрыклад, у ЗША).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Свабодныя прафесіі
Катэгорыя:Юрыдычныя пасады і прафесіі
Катэгорыя:Натарыят
Перагонка

[thumb|Прылада найпрасцейшага перагоннага апарата. 
1 Награвальны элемент 2 Перагонны куб  3 Адводная трубка або [насадка Вюрца4 Тэрмометр 5 Халадзільнік 6 Падвод астуджальнай вадкасці 7 Адвод астуджальнай вадкасці 8 Прыёмная колба9 Адвод газу (у тым ліку з паніжэннем ціску)10 Алонж11 Рэгулятар тэмпературы награвальніка12 Рэгулятар хуткасці перамешвання13 Магнітная мешалка14 Вадзяная (алейная, пясочная і г. д.) лазня15 Мяшалка або «кіпелкі»16 Астуджальная ванна]]
**Перагонка** — працэс раскладання (падзелу) цвёрдых (вадкіх) рэчываў (сумесі лятучых вадкасцяў) на састаўныя часткі (кампаненты) шляхам награвання (выпарэння з наступнай кандэнсацыяй) без доступу паветра. У дачыненні да вадкасцяў сінонім - дыстыляцыя. Працэс дыстыляцыі заснаваны на рознай здольнасці рэчываў пераходзіць у парападобны стан у залежнасці ад тэмпературы і ціску.

Катэгорыя:Метады падзелу
Катэгорыя:Хімічная тэхналогія
Катэгорыя:Эфірныя алеі
Катэгорыя:Цепламасаабмен
Нерэй

**Нерэй** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі адзін з найбольш любімых і шанаваных багоў вадзяной стыхіі (мора): добры, мудры, справядлівы старац, увасабленне спакойнай марской глыбіні, якая абяцае маракам шчаслівае плаванне.

Старэйшы сын Понта і Геі, або сын Понта і Тэфіі. Муж Дарыды, бацька нерэід, у тым ліку Фетыды.

Аднойчы Геракл звязаў яго. Жыхары Гітыёна (Лаконіка) завуць яго Старцам. Яму прысвечаны XXIII арфічны гімн.

Этымалогія імя Нерэя, магчыма, звязана з абазначэннем чалавека ў ілірыйскай мове (ср. ).

## Гл. таксама 
* Нерэіды
* Нерэй (Y-4) 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія багі
Катэгорыя:Марскія багі
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Верф

[міні|[Гдыня|Гдыньская суднаверф]]

**Верф** () — месца пабудовы і рамонту суднаў.

Прадпрыемства для пабудовы і/або рамонту суднаў і караблёў. Як правіла, размяшчаецца на беразе акіяна, мора, ракі, возера, аднак існуюць і плывучыя верфі, для адносна невялікіх суднаў. Верф звычайна ўяўляе сабой шэраг збудаванняў: докаў, цэхаў, стапеляў, элінгаў, майстэрняў, складоў і г. д.

Першая з вядомых верфяў датуецца 3000 — 2778 гг. да нашай эры (Егіпет).
З XVII стагоддзя становяцца неад'емнай часткай адміралцействаў.
У сучаснай мове верф можа звацца як *суднаверф*, *суднабудаўнічы* або *суднарамонтны* завод.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Марскія тэрміны
Катэгорыя:Суднабудаванне
Катэгорыя:Судны і караблі
Ад’ютант

thumb|right|250px|Радавы і Ад'ютант Л.-Гв. Літоўскага палка, 1812-1816.

'''Ад'ютант'* ( з , род. п. *adjūtantis'' «які дапамагае») — раней вайсковае званне (у некаторых арміях таксама прапаршчык, а на флатах — мічман), пазней — пасада обер-афіцэра, які знаходзіўся пры военачальніку або пры штабе таго ці іншага фарміраванні (пачынаючы з дывізіённага ўзроўня і аж да корпусы, арміі, фронта) для выканання службовых даручэнняў або для выканання штабной працы. У рускай імператарскай арміі канца XIX — пачала XX стагоддзяў пасады старэйшых ад'ютантаў пры штабах дывізій, карпусоў, армій выконвалі, як правіла, афіцэры Генеральнага Штаба.

## Литература 
* Каминский В. В. Выпускники Николаевской Академии Генерального Штаба на службе большевистскому режиму в конце 1917 — на протяжении 1919 гг.: становление внутреннего статуса и вклад в победу РККА в гражданской войне. См.: Приложения. //Авторская диссертация на соискание степени доктора философии. Хранится в библиотеках израильских университетов в Беэр-Шеве (Университет им. Бен-Гуриона) и в Иерусалиме (Еврейский Университет).

## Гл. таксама 
* Генерал-ад’ютант
* Флігель-ад’ютант
* Ардынарац
* Дзяншчык

Катэгорыя:Пасады
Земскі сабор

350px|thumb| С. Іванаў *Земскі сабор*
**Зе́мскі сабо́р** (Савет усёй зямлі) — парламент, вышэйшая саслоўна-прадстаўніцкая ўстанова Расійскага царства з сярэдзіны XVI да канца XVII стагоддзя, сход прадстаўнікоў усіх пластоў насельніцтва (акрамя крапасных сялян) для абмеркавання палітычных, эканамічных і адміністрацыйных пытанняў.

Земскі сабор існаваў ва ўмовах саслоўна-прадстаўнічай манархіі. Апошнім земскім саборам прынята лічыць сход, які адбыўся ў 1683—1684 гады па пытанні аб «вечным міры» з Рэччу Паспалітай.

Катэгорыя:Саслоўна-прадстаўнічыя ўстановы
*
Сегмент (геаметрыя)

thumb|Сегмент круга зафарбаваны жоўтым колерам
**Сегмент** — плоская фігура, якая знаходзіцца паміж крывой і яе хордай. Як асобны выпадак, кругавы сегмент: частка круга, абмежаваная дугой акружнасці і яе хордай або сякучай.

Плошча кругавога сегмента вылічваецца па формуле:

S = \frac {1}{2}R^2(\theta - \sin\theta)

дзе \textstyle\theta — вугал у радыянах.

## Гл. таксама 
* Сектар, геаметрыя

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаметрычныя фігуры
Круг

thumb|right|Круг
**Круг** — частка плоскасці, абмежаваная акружнасцю

Круг — геаметрычнае месца пунктаў плоскасці, адлегласць ад якіх да зададзенага пункта (цэнтра круга) не перавышае зададзенага неадмоўнага ліку (радыуса гэтага круга). Калі радыус роўны нулю, то круг выраджаецца ў пункт.

Пры нястрогім (⩽) няроўнасці атрымліваецца вызначэнне замкнёнага круга. Адкрыты круг (унутранасць круга) атрымаецца, калі запатрабаваць строгую няроўнасць: \mathop{d}(O,x) .

Мяжой круга па вызначэнні з'яўляецца акружнасць.

## Звязаныя вызначэнні 
* **Радыус** — не толькі велічыня адлегласці, але і адрэзак, які злучае цэнтр круга з яго мяжой.
* Адрэзак, які злучае два пункты мяжы круга і праходзіць праз яго цэнтр, завецца дыяметрам круга.
* **Сектар** круга — скрыжаванне круга і некаторага яго цэнтральнага вугла, гэта значыць частка круга, абмежаваная дугой і двума радыусамі, якія злучаюць канцы дугі з цэнтрам круга.
* **Сегмент** — частка круга, якая абмежавана дугой і хордай, якая сцягвае яе.

## Гл.таксама 
* Тор (геаметрыя)

Катэгорыя:Геаметрычныя фігуры
Катэгорыя:Планіметрыя
Сектар (геаметрыя)

thumb|300px|Сектар круга зафарбаваны зялёным
Сектар у геаметрыі — частка круга, абмежаваная дугой і дзвюма радыусамі, якія злучаюць канцы дугі з цэнтрам круга.

## Уласцівасці 
* Плошча сектара: S=\frac{\theta r^2}{2} , дзе  \theta  вымяраецца ў радыянах
* Вышыня конуса з бакавой паверхняй, утворанай сектарам: h=\sqrt{r^2-\left(\frac{l}{2\pi}\right)^2}

## Гл. таксама 
* Сегмент (геаметрыя)
* Шаравы сектар

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаметрычныя фігуры
Хорда (геаметрыя)

thumb|200px|1 — сечная, 2 — **хорда** AB (адзначана чырвоным колерам), 3 — сегмент, 4 — дуга
**Хорда** у планіметрыі — адрэзак прамой лініі, якая злучае два пункты гэтай крывой (напрыклад, акружнасці, эліпса, парабалы).

Хорда знаходзіцца на сякучай прамой — прамой лініі, якая перасякае крывую ў дзвюх або больш пунктах. Плоская фігура, якая знаходзіцца паміж крывой і яе хордай завецца сегмент, а адрэзак крывой паміж крайнімі пунктамі хорды завецца дугой. Хорда, якая праходзіць праз цэнтр акружнасці, завецца дыяметр. Дыяметр — гэта самая доўгая хорда ў акружнасці.

## Уласцівасці хорд 
* Хорды з'яўляюцца роўнападаленымі ад цэнтра акружнасці тады і толькі тады, калі яны роўныя па даўжыні.
* Перпендыкуляр з сярэдзіны хорды акружнасці праходзіць праз цэнтр гэтай акружнасці.
* Радыус, перпендыкулярны да хорды, дзеліць гэту хорду напапалам.
* Дугі, якія знаходзяцца паміж роўнымі хордамі, роўныя.
* Пры скрыжаванні дзвюх хорд акружнасці, атрымліваюцца адрэзкі, здабытак якіх у адной хорды роўна здабытку адрэзкаў іншай хорды.

Выява:Chord 1.svg|Дуга AB роўная дузе CD. Дуга BC роўная дузе DA
Выява:Chord 2.svg|Твор адрэзкаў адной хорды роўна твору адрэзкаў іншай хорды: AE×EB&nbsp;=&nbsp;CE×ED

## Асноўныя формулы 
Даўжыня хорды:
:L = 2 R \sin\left(\frac{\alpha}{2}\right)

## Звязаныя паняцці і сцвярджэнні 
* Датычная
* Дыяметр
* Тэарэма Сальмана

## Спасылкі 
* Даведнік. Акружнасці

Катэгорыя:Планіметрыя
Нафтаздабыча

ў Тэхасе]]
**Нафтаздабыча** — падгаліна нафтавай прамысловасці, галіна эканомікі, што займаецца здабычай прыроднага карыснага выкапня — нафты. 

Нафтаздабыча — складаны вытворчы працэс, які ўключае ў сябе геолагаразведку, свідраванне свідравін і іх рамонт, ачыстку здабытай нафты ад вады, серы, парафіну і шмат чаго іншага.

## Гл. таксама 
* Нафтаперапрацоўка

Катэгорыя:Нафтавая прамысловасць
Катэгорыя:Здабыўная прамысловасць
Палесцінцы

**Палесці́нцы** (, *al-filasTīnīyyūn*, ) або **палесцінскія арабы** — частка арабскага народа, якая пражывае ў Палесціне на Заходнім Беразе (West Bank), сектары Газа, Галілеі і ў Заіарданні). Агульная колькасць складае 9.6 млн чалавек (па стане на 2003 год), з іх 4.8 мільёнаў пражывае ў дыяспары.

Палесцінцы складаюць асноўную частку насельніцтва на тэрыторыі, кантралюемай Палесцінскай нацыянальнай адміністрацыяй (ПНА) (3,761 млн) і ў Іарданіі (1,9 млн). Акрамя таго, яны пражываюць у Ізраілі (1,54 млн) і астатніх дзяржавах блізкаўсходняга рэгіёна — Сірыі (573 тыс.), Ліване (405 425) і інш. Таксама існуюць іх шматлікія абшчыны ў некаторых амерыканскіх краінах — Чылі (500 тыс.)
, ЗША (67 842.), Гандурасе (54 тыс.), Бразіліі (50 тыс.) і інш.

Прытрымваюцца мусульманскага і хрысціянскага веравызнанняў.

## Спасылкі 
* Пытанне пра Палесціну і Арганізацыю Аб'яднаных Нацый (выданне Дэпартамента грамадскай інфармацыі ААН, сакавік 2003)
* Who are the Palestinians?
Нафтавая прамысловасць

[right|thumb|300px|[Нафтаперапрацоўчы завод Shell у горадзе Мартынез (Каліфорнія)]]
**Нафтавая прамысловасць**— галіна эканомікі, якая займаецца здабычай, перапрацоўкай, транспартаваннем, складаваннем і продажам прыроднага карыснага выкапня — нафты і спадарожных нафтапрадуктаў.
Да сумежных галін прамысловасці адносяць геафізіку, свідраванне, вытворчасць нафтагазавага абсталявання. Аснову нафтавай прамысловасці складаюць вертыкальна-інтэграваныя нафтавыя кампаніі.

## Глядзіце таксама 
* Нафтаздабыча
* Нафтаперапрацоўка

## Літаратура 
* Ordons Oil & Gas Information & News http://www.ordons.com 
* Robert Sobel *The Money Manias: The Eras of Great Speculation in America, 1770—1970* (1973) reprinted (2000).
* Daniel Yergin, *The Prize: The Epic Quest for Oil, Money, and Power*, (Simon and Schuster 1991; paperback, 1993), ISBN 0-671-79932-0.
* Matthew R. Simmons, *Twilight in the Desert The Coming Saudi Oil Shock and the World Economy*, John Wiley & Sons, 2005, ISBN 0-471-73876-X.
* Matthew Yeomans, *Oil: Anatomy of an Industry* (New Press, 2004), ISBN 1-56584-885-3.
* Smith, GO (1920): Where the World Gets Its Oil: National Geographic, February 1920, pp 181–202
* Vassiliou, M.S. *Historical Dictionary of the Petroleum Industry*. Lanham, MD: Scarecrow Press (Rowman & Littlefield), 700pp. ISBN 0-8108-5993-9.

## Спасылкі
Жафруа IV Мартэл

'*Жафруа IV *Мартэл''''' (; 1070/1075 — , Кандэ) — граф Анжу з 1098, старэйшы сын Фулька IV ад першага шлюбу з Ірменгардай дэ Бурбон, дачкой Аршамбо IV дэ Бурбон.

## Біяграфія 
Ён паўстаў да 1098 года супраць бацькі, Фулька IV, падтрыманы анжуйскай знаццю, незадаволенай палітыкай графа. У выніку чаго Фульк быў вымушаны падзяліць уладу з сынам. Пасля гэтага яму самому прыйшлося змагацца з непаслухмянымі васаламі, у выніку чаго ён быў у 1106 годзе забіты, магчыма, па падбухторванні бацькі. Жанаты ён не быў і дзяцей не пакінуў.

## Спасылкі 
* Mittelalterliche Genealogie im Deutschen Reich bis zum Ende der Staufer

Катэгорыя:Графы Анжуйскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XII стагоддзя
Казна

**Казна́** — сродкі бюджэта і іншая дзяржаўная ўласнасць, якія неразмеркаваны паміж дзяржаўнымі прадпрыемствамі і ўстановамі і належаць дзяржаве (або публічнаму ўтварэнню ці інстытуту) на праве ўласнасці.

## Гл. таксама 
* Бюджэт

Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Катэгорыя:Дзяржаўны бюджэт
Катэгорыя:Бюджэтнае права
Македонская імперыя

**Македонская імперыя**:
* Назва Старажытнай Македоніі ў перыяд кіравання Філіпа II і Аляксандра Македонскага.
* Селеўкідская імперыя.
* Пталамееўскі Егіпет.
Гімн Амана

**Нацыяна́льны гімн Султана́та Ама́н** () прыняты ў 1970 годзе, выпраўлены 6 лістапада 1996 года.

## Тэкст гімна 
## Спасылкі 
* Інструментальная версія на сайце Бі-Бі-Сі ў фармаце RealAudio.
* Вакальная версія на венгерскім сайце «Himnuszok» («Гімны») у фармаце mp3.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Амана
Аман
Пячатка Амерыканскіх Віргінскіх астравоў

200px|Герб Амерыканскіх Віргінскіх астравоў|thumb
Новая **Пячатка Амерыканскіх Віргінскіх астравоў** уяўляе сабой эмблему з трыма галоўнымі астравамі: востраў Санта-Круса, Сент-Джона і Сент-Томаса. Па баках надпіс «Урад Злучаных Штатаў Віргінскіх астравоў». Замяніў больш раннюю пячатку, падобную на сцяг Злучаных Штатаў Віргінскіх астравоў, які быў створаны на аснове Вялікай Пячаткі Злучаных Штатаў.

Катэгорыя:Амерыканскія Віргінскія астравы
ЛССР

**ЛCCР**:

*Латвійская Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка
*Латвійская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка
*Літоўская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка
Гімн Іарданіі

**Ас-салам ал-малакі ал-урдуні** — гімн Іарданіі.

З'яўляецца афіцыйным гімнам з незалежнасці 1946. Тэкст пісаў Абдэльмунім аль-Рыфаі. Кампазітар: Abdul-Qadir.

## Тэкст у арабскім арыгінале 
: عــاش المليــك عــاش المليــك 
: ساميا مقامه خافقات في المعالي أعلامـه 
: نحن أحرزنا المنى يوم أحييت لنا نهضة تحفزت 
: تتسامـي فــوق هــام الشهــب 
: يا مليك العرب لك منا خير نبي شرف في النسب 
: حدثـت عنــه بطــون الكتــب 
: الشباب الأمجد جندك المجند عزمه لا يخمد 
: فيـه مـن معنــاك رمـز الــدأب 
: دمت نورا وهدى في البرايا سيدا هانئا ممجَّدا 
: تحــت أعـلامك مجـد العـــرب 

## Спасылкі
* Гімн Іарданіі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Іарданіі
Гімн Емена

**Адзіная рэспубліка** — дзяржаўны гімн Емена з моманту аб'яднання краіны ў 1990. Да гэтага з 1979 быў гімнам Паўднёвага Емена (НДРЕ).

## Транслітарацыя арабскага тэксту 
Raddidi Ayyatuha 'D-dunya Nashidi
Raddidihi Wa a’idi Wa aidi
Wa 'Dhkuri Fi Farhati Kulla Shahidi
Wa 'Mnahihi Hullalan Min Daw’i Idi
 
Raddidi Ayyatuha 'D-dunya Nashidi
Raddidi Ayyatuha 'D-dunya Nashidi
 
Ya Biladi, Nahnu Abna’u Wa Ahfadu Rijalik
Sawfa Nahmi Kulla Ma Bayna Yadayna Min Jalalik
Wa Sayabqa Khalida 'D-daw’i 'Ala Kulli 'El-masalik
Kullu Sakhrin Fi Jibalik, Kullu Dharrati Rimalik
 
Kullu Anda’i Dilalik, Milkuna
Innaha Milku Amanina 'L-kabirah, Haqqana
Ja’a Min Amjadi Madiki 'L-muthirah
 
Raddidi Ayyatuha 'D-dunya Nashidi
Raddidi Ayyatuha 'D-dunya Nashidi
 
Wahdati, Wahdati, Ya Nashidan Ra’i'an Yamla’u Nafsi
Anti Ahdun 'Aliqun Fi Kulli Dhimmah
Rayati, Rayati, Ya Nasijan Hiktahu Min Kulli Shamsi
Ukhludi Khafiqatan Fi Kulli Qimmah
Ummati, Ummati, Imnahini 'L-ba’sa Ya Masdari Ba’si
Wa 'Dhkhurini Laki Ya Akrama Ummah
 
'Ishtu Imani Wa Hubbi Sarmadiyya
Wa Masiri Fawqa Darbi 'Arabiyya
'Ishtu Imani Wa Hubbi Sarmadiyya
Wa Masiri Fawqa Darbi 'Arabiyya
Wa Sayabqa Nabdu Qalbi Yamaniyya
Lan Tara 'D-dunya Ala Ardi Wasiyya.
 
Raddidi Ayyatuha 'D-dunya Nashidi
Raddidihi Wa a’idi Wa aidi
Wa 'Dhkuri Fi Farhati Kulla Shahidi
Wa 'Mnahihi Hullalan Min Daw’i Idi
 
Raddidi Ayyatuha 'D-dunya Nashidi
Raddidi Ayyatuha 'D-dunya Nashidi

## Спасылкі 
* Старонка гімна на сайце Nationalanthems.info
* Арабскі тэкст гімна 

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Емена
Емен
Катэгорыя:Песні 1979 года
Ваенна-марскія сілы

thumb|right|Рымская трырэма
**Ваенна-марскія сілы** (**ВМС**) — асобны від узброеных сіл многіх краін, прызначаны галоўным чынам для вядзення марской вайны і агнявой падтрымкі наземных ваенных дзеянняў. Да ваенна-марскіх сіл належаць надводныя караблі, караблі-амфібіі, падлодкі, і ваенна-марская авіяцыя.

Ваенна-марскія сілы ўпершыню з’явіліся калі ваенныя дзеянні перамясціліся з сушы на ваду. Да ўвядзення артылерыі марская вайна раней уяўляла сабой пратараньванне варожых суднаў і іх захоп. У часы Старажытнай Грэцыі і Рымскай Імперыі, ваенна-марскія сілы складаліся з доўгіх, вузкіх суднаў, якія перамяшчаліся дзякуючы намаганням весляроў (напрыклад грэчаскія трырэмы), — галоўнай задачай якіх было тараніць і тапіць варожыя судны або зраўняцца з бортам варожага судна, так каб яно магло быць атакавана ўрукапашную.

## Гл. таксама 
* Флот
* Ваенна-марскі флот Расійскай Федэрацыі
* Ваенна-марскі флот СССР
* Ваенна-марскія сілы Германіі
* Ваенна-марскія сілы ЗША
Насау

**Насау:**

* Герцагства Насау — герцагства, якое ўваходзіла ў склад Свяшчэннай Рымскай імперыі
*: Насаўскі дом — уладарны дом, які кіраваў гэтым герцагствам.
* акруга Насау, Нью-Ёрк — акруга на востраве Лонг-Айлендзе ў штаце Нью-Ёрк, ЗША
* акруга Насау, Фларыда — акруга ў штаце Фларыда, ЗША
* Горад Насау — сталіца Багамскіх Астравоў.
* Горад Насау, Лан — горад у зямлі Рэйнланд-Пфальц Германіі.
* востраў Насау — востраў у архіпелагу Вострава Кука.
* SMS Nassau (1908) — лінейны карабель Кайзераўскіх ВМС Германіі.
Навухаданосар

**Навухаданосар**:

* Навухаданосар I (1127—1105 да н.э.) — вавілонскі цар другой дынастыі Ісіна.
* **Навухаданосар II** (605—562 да н.э.) — вавілонскі цар новававілонскай дынастыі.
* «Навухаданосар», або «Набука» — опера Джузэпэ Вердзі.
* «Навухаданосар» — карабель у фільме «Матрыца».
* Навухаданосар — назва бутэлькі шампанскага ёмістасцю 15 літраў.
Легат (Старажытны Рым)

**Лега́т** (ад , «прадпісваць, прызначаць, дэлегаваць») — пасланец рымскага сената. Пазней — імператарскі намеснік у рымскай правінцыі. Таксама легат — вышэйшая пасада ў рымскім легіёне (камандзір легіёна або старэйшы марскі афіцэр, які камандуе злучэннем флота).

Катэгорыя:Войска Старажытнага Рыма
Флот

**Флот** (, ) у найбольш шырокім значэнні — буйное аб'яднанне аб'ектаў (караблёў, суднаў, самалётаў) для выкарыстання ў якім-небудзі асяроддзі (напрыклад, марскі флот, добраахвотны флот, паветраны флот, Імператарскі ваенна-паветраны флот). Падзяляюць на ваенны, грамадзянскі, марскі, паветраны і інш.

Ваенны **флот** дзяржавы прынята зваць ваенна-марскімі сіламі (ВМС). Гэта від узброеных сіл дзеючы на морах і ў іншых вадаёмах (напрыклад, Рабоча-сялянскі Чырвоны флот, Ваенна-марскі флот Расійскай Федэрацыі).

З развіццём ВМС і павелічэннем іх колькасці слова **флот** стала таксама скарыстоўвацца для абазначэння той ці іншай часткі ваенна-марскіх сіл дзяржавы (напрыклад, Флот адкрытага мора), у прыватнасці аператыўна-стратэгічнага аб'яднання ваенна-марскіх сіл (напрыклад, Балтыйскі флот, 6-ы флот ЗША).

## Гл. таксама 
* Ваенна-марскі флот


Катэгорыя:Ваенная навука
Эмблема Пакістана

**Дзяржаўная эмблема Пакістана** была прынята ў 1954 годзе. Мае зялёны колер, што разам з паўмесяцам і зоркай наверсе сімвалізуе Іслам, які з'яўляецца рэлігіяй большасці насельніцтва Пакістана.

У цэнтры эмблемы — шчыт, які сімвалізуе сельскую гаспадарку, на ім намаляваны чатыры галоўныя збожжавыя культуры Пакістана: бавоўна, джут, чай і пшаніца.

Кветкавы вянок вакол шчыта сімвалізуе гісторыю Пакістана.

Нарэшце, скрутак унізе ўтрымлівае нацыянальны дэвіз Пакістана на арабскай: ایمان ، اتحاد ، نظم, што перакладаецца як «Вера, Адзінства, Дысцыпліна».

## Спасылкі 
* The State Emblem of Pakistan на сайце ўрада Пакістана  

Пакістан
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Пакістана
Балтыйскі флот

**Балты́йскі флот** 

* Балтыйскі флот Расійскай імперыі
* Балтыйскі флот ВМФ СССР
* Балтыйскі флот ВМФ Расіі

## Гл. таксама 
* Ваенна-марскія сілы Германіі
* Ваенна-марскія сілы Даніі
* Ваенна-марскія сілы Літвы
* Ваенна-марскія сілы Латвіі
* Ваенна-марскія сілы Польшчы
* Ваенна-марскія сілы Швецыі
* Ваенна-марскія сілы Фінляндыі
* Ваенна-марскія сілы Эстоніі
Пфальцграф

[300px|thumb|Макет Аахенскага [каралеўскі пфальц|пфальца Карла Вялікага. Наверсе — захаваная капэла Карла Вялікага. Палацавымі графамі гэтага пфальца былі пфальцграфы Латарынгіі.]]
**Пфальцграф** () ці **Граф-палацін** () — у Раннім Сярэднявеччы граф, які кіруе пфальцам (палацам) у перыяд адсутнасці ў ім кіруючага манарха. Літаральна азначае *граф палаца*, ад  — «палац, палата» і  — «граф». У розныя перыяды тэрмін меў рознае значэнне:
* У сярэднявечнай дзяржаве франкаў пфальцграфам зваўся каралеўскі чыноўнік, які ўзначальваў каралеўскі суд.
* Пры Каралінгах ва Усходне-Франкскім каралеўстве і Свяшчэннай Рымскай імперыі пфальцграф прадстаўляў у герцагствах інтарэсы караля (імператара).
* Пазней, да самага роспуску імперыі, пфальцграфамі звалі ўладарных князёў роду Вітэльсбахаў.

## Гл. таксама 
* Паладзін
* Курфюрст
* Ярл
* Граф, тытул

## Спасылкі 
* Артыкул «Пфальцграф» у Вялікай савецкай энцыклапедыі

Катэгорыя:Тытулы
Катэгорыя:Гісторыя Германіі
Катэгорыя:Гісторыя Францыі
Катэгорыя:Франкі
(3283) Скарына

**Скарына** — астэроід № 3283 (1979 QA10) у Галоўным поясе астэроідаў Сонечнай сістэмы, адкрыты астраномам Мікалаем Сцяпанавічам Чарных у Крымскай астранамічнай абсерваторыі 27 жніўня 1979 г. 

Названы ў гонар Францыска Скарыны.

## Спасылкі
*3283 Skorina (1979 QA10)
*3D-orbit for minor planet 3283 Skorina
Падуанскі ўніверсітэт

**Падуанскі ўніверсітэт** () — адзін з найстарэйшых універсітэтаў Еўропы і Італіі, адкрыты ў Падуі ў 1222 годзе. Дэвіз — *Universa universis patavina libertas* «Свабода Падуі, усеагульная і для ўсіх».

## Сучасны стан 
65000 студэнтаў, 13 факультэтаў: гуманітарных навук і філасофіі, эканомікі, адукацыі, інжынерны, юрыдычны, фізіка-матэматычны, медыцынска-хірургічны, фармацэўтычны, сельскагаспадарчы, псіхалагічны, паліталагічны, статыстычны і ветэрынарны. Рэктар — Вінчэнца Міланезі.

## Гісторыя 
Заснаваны выкладчыкамі і студэнтамі, якія пакінулі Балонскі ўніверсітэт з-за канфлікту з начальствам. У Сярэднія вякі ў Падуі вучыліся студэнты з усёй Еўропы, падзеленыя на «нацыі» (зямляцтвы) па месцы паходжання. З 1339 па 1813 гады падзелены на дзве арганізацыі — *Universitas Iuristarum*, дзе выкладалася грамадзянская і кананічнае права і багаслоўе, і *Universitas Artistarum*, дзе выкладаліся астраномія, дыялектыка, філасофія, граматыка, медыцына і рыторыка.

Падуанскі ўніверсітэт стаў адным з цэнтраў навукі (астраномія, медыцына, права) эпохі Адраджэння, ім апекавалася Венецыянская рэспубліка, якая забяспечвала дух незалежнасці ад схаластычнай дагматыкі і ўплываў Рыма. Тут вучыліся ці працавалі такія дзеячы першай велічыні Адраджэння і ранняга Новага часу, як Піка дэла Мірандола, Мікалай Кузанскі, Капернік, адзін з заснавальнікаў італьянскай літаратурнай мовы П’етра Бемба, Тарквата Таса, Галілей, Везалій, беларускі першадрукар Францыск Скарына. У 1678 ступень доктара філасофіі ўпершыню ў свеце атрымала жанчына — Алена Лукрэцыя Карнара Піскапія.

## Выбітныя выпускнікі 
* Джэралама Кардана

## Літаратура 
* Natale dalle Laste, Sunto storico della Università di Padova dall’anno 1405 al 1509, Padova 1840
* Piero Del Negro (a cura di): L’Università di Padova: otto secoli di storia, Signum Editrice, Padova 2001.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Універсітэты Італіі
Катэгорыя:Падуя
NGC 1016

**NGC 1016** (іншыя абазначэнні — **UGC 2128**, **MCG 0-7-67**, **ZWG 388.76**, **PGC 9997**) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Кіт.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1865 годзе
1016
Катэгорыя:Кіт (сузор’е)
NGC 1023A

**NGC 1023A** (іншае абазначэнне — **PGC 10139**) — галактыка ў сузор’і Персей.

Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога і быў дададзены пазней.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

1023
Катэгорыя:Персей (сузор’е)
NGC 912

**NGC 912** (іншыя абазначэнні — **MCG 7-6-15**, **ZWG 539.20**, **NPM1G +41.0069**, **PGC 9222**) — галактыка ў сузор’і Андрамеда.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1878 годзе
0912
Катэгорыя:Андрамеда (сузор’е)
Джавані Піка дэла Мірандола

**Джавані Піка дэла Мірандола** (; , Мірандола, паблізу Модэны — , каля Фларэнцыі) — італьянскі мысляр эпохі Адраджэння, прадстаўнік ранняга гуманізму.

Катэгорыя:Філосафы XV стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы Італіі
Катэгорыя:Пісьменнікі XV стагоддзя
Катэгорыя:Хрысціянская кабала
Катэгорыя:Рэнесансныя гуманісты
Катэгорыя:Платонікі эпохі Адраджэння
Катэгорыя:Паліглоты
Баляслаў III

**Баляслаў III** — імя некалькіх манархаў Еўропы:
* Баляслаў III Крывавусты — польскі кароль
* Баляслаў III Руды — чэшскі князь
* Баляслаў III Плоцкі — плоцкі князь
Алена Лукрэцыя Карнара Піскапія

**Але́на Лукрэ́цыя Карна́ра Піска́пія** (, , 5 чэрвеня 1646 — , Венецыя) — італьянскі матэматык і філосаф, першая жанчына, якая атрымала доктарскую ступень.

## Біяграфія 
Піскапія была дачкой пракуратара Венецыі. Атрымала добрую адукацыю, у прыватнасці валодала некалькімі сучаснымі і класічнымі мовамі, а таксама «свабоднымі мастацтвамі». Яна пагарджала фрывольнасцю венецыянскага грамадства і ў маладосці пайшла ў манашкі-бенедыктынкі. Піскапія з часам вырашыла цалкам прысвяціць сябе навуцы. У 1677 годзе яна правяла свой першы публічны дыспут у Падуанскім універсітэце. Першыя спробы абароны скончыліся няўдачай; апаненты лічылі, што месца жанчыны ў царкве, дзе яна павінна маўчаць, але ў выніку Піскапія дамаглася дазволу абараніць доктарскую дысертацыю. 25 чэрвеня 1678 яна стала першай жанчынай у свеце, якая атрымала званне доктара навук (у новы час першай жанчынай з доктарскай ступенню стала Стэфанія Валіска ў 1875 годзе).

Наступныя шэсць гадоў яна займалася выключна навуковай працай, у прыватнасці філасофіяй і матэматыкай. Памерла ва ўзросце 38 гадоў, як мяркуюць, ад рака. У 1688 годзе яе навуковыя дасягненні былі апублікаваныя ў Парме.

## Прыжыццёвыя публікацыі 
* Lettera overo colloquio di Christo N. R. all’anima devota composta dal R. P. D. Giovanni Laspergio in lingua spagnola e portata nell’italiana, Venetia, Giuliani, 1669
* Helenae Lucretiae Corneliae Piscopiae opera quae quidem haberi potuerunt, Parmae, Rosati, 1688

## Літаратура 
* Massimiliano Deza, *Vita di Helena Lucretia Cornara Piscopia*, Venise, Antonio Bosio, 1686
* Benedetto Croce, *Appunti di letteratura secentesca inedita o rara*, in «La Critica», XXVII, 1929
* Sebastiano Serena, *S. Gregorio Barbarigo e la vita spirituale e culturale nel suo seminario di Padova. Lettere e saggi editi dagli amici in memoria*, 2 voll., Padoue, Antenore, 1963
* Francesco Ludovico Maschietto, *Elena Lucrezia Cornaro Piscopia (1646—1684), prima donna laureata nel mondo*, Padoue, Antenore, 1978 ISBN 88-8455-340-7
* Renzo Derosas, *Corner, Elena Lucrezia*, in «Dizionario Biografico degli Italiani», XXIX, Rome, Istituto dell’Enciclopedia italiana, 1983.
* Patrizia Carrano, *Illuminata. La storia di Elena Lucrezia Cornaro, prima donna laureata nel mondo*, Milan, Mondadori, 2001 ISBN 88-04-49090-X
* Clelia Pighetti, ''Il vuoto e la quiete. Scienza e mistica nel '600. Elena Cornaro e Carlo Rinaldini*, Milan, Franco Angeli, 2004 ISBN 88-464-6333-1
* Barbara e Gian Paolo Borsetto, *Elena Cornaro Piscopia. La Venexiana prima laureanda al mondo'', Venise, 2010

## Спасылкі 
* «Elena Lucrezia Cornaro Piscopia», Biographies of Women Mathematicians, Agnes Scott College

Катэгорыя:Жанчыны-вучоныя
Катэгорыя:Філосафы Італіі
Катэгорыя:Матэматыкі Італіі
Марсіліа Фічына

**Марсіліа Фічына**, Marsilio Ficino (; 19 кастрычніка 1433, Фільінэ-Вальдарна, паблізу Фларэнцыі - 1 кастрычніка 1499, Карэджы, паблізу Фларэнцыі) — італьянскі філосаф, гуманіст, астролаг, заснавальнік і кіраўнік фларэнційскай платонаўскай акадэміі.  Адзін з вядучых мысляроў ранняга Адраджэння, найбольш значны прадстаўнік фларэнційскага платанізму - кірунку, звязанага з аднаўленнем цікавасці да філасофіі Платона і накіраваны супраць схаластыкі, у асаблівасці супраць схаластызаванага вучэння Арыстоцеля.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Філосафы Італіі
Катэгорыя:Філосафы XV стагоддзя
Катэгорыя:Перакладчыкі на латынь
Катэгорыя:Астролагі XV стагоддзя
Катэгорыя:Платонікі эпохі Адраджэння
Катэгорыя:Хрысціянская кабала
Катэгорыя:Рэнесансныя гуманісты
Катэгорыя:Акультысты
Іаган Рэйхлін

**Іаган Рэйхлін**,  (, , Пфорцхайм — , Бад-Лібенцэль) — нямецкі філосаф і гуманіст. Лічыцца першым нямецкім гебраістам-неяўрэем, які засвоіў яўрэйскую мову.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Філосафы Германіі
Катэгорыя:Філосафы XV стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы XVI стагоддзя
Катэгорыя:Хрысціянская кабала
Катэгорыя:Нямецкія гуманісты
Бад-Лібенцэль

**Бад-Лібенцэль** () — горад у Германіі, курорт, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Карлсруэ. Уваходзіць у склад раёна Кальв. Насельніцтва складае 9313 чалавек (на 31 снежня 2010). Займае плошчу 33,80 км². Афіцыйны код — 08 2 35 008.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Вудстак (Англія)

**Ву́дстак** () — невялікі гарадок у Англіі (графства Оксфардшыр). Знаходзіцца за 12 км на поўнач ад Оксфарда. Невялікая рэчка Глім падзяляе горад на стары і новы Вудстак.

250px|thumb|left|Гравюра, 1880 год
Горад вядомы галоўным чынам дзякуючы размешчанаму на яго ўскраіне палацу Бленхейм, дзе ў 1874 годзе нарадзіўся Уінстан Чэрчыль.

Назва *Вудстак* мае англа-саксонскае паходжанне і азначае: *прасвет, паляна ў лесе*.

Цікавы замак Вудстака, рэха ў якім выразна паўтараецца 17 раз.

## Спасылкі 
* Віды Вудстока

Катэгорыя:Оксфардшыр
Катэгорыя:Гарады Англіі