open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дуб Напалеона

**Дуб Напалеона** — былы дуб у гарадскім пасёлку Бешанковічы Віцебскай вобласці. Знаходзіўся на тэрыторыі былога палацава-паркавага комплексу, які ў розныя часы належаў князям Агінскім і графам Храптовічам.

## Гісторыя 
З гэтым дрэвам звязана паданне: быццам сядзеў пад ім сам Напалеон падчас вайны з Расіяй.

Падчас французска-руская вайны 1812 года французскія войскі занялі Бешанковічы 11 ліпеня. Наступным днём у мястэчка прыехаў Напалеон і размясціўся ў палацы Храптовіча. Французы навялі праз Дзвіну пантонны мост, па якім 13 ліпеня Напалеон, неапалітанскі кароль Мюрат і прынц Багарнэ пераправіліся на правы бераг ракі, каб асабіста правесці рэкагнасціроўку становішча рускіх войскаў. Вярнуўшыся назад, Напалеон загадаў прынцу Багарнэ перапраўляць падначаленыя яму палкі на правы бераг Дзвіны, каб адтуль рухацца на Віцебск.

## Дуб 
З’яўляўся помнікам прыроды мясцовага значэння. Вышыня дуба — звыш 20 м, таўшчыня — 1,7 м, у акружнасці — 5 м. У 2010 годзе дуб быў спілаваны.

## Літаратура 
* Валошын, Я. Дуб Напалеона ў Бешанковічах спілоўвалі як «звычайнае старое дрэва» / Я. Валошын // Звязда. — 2010. — 2 лістап. — С. 3.
* Вырванный дуб // Советская Белоруссия. — 2011. — 5 янв. — С. 5.
* Корбут, В. Дуб дороже принца / В. Корбут // Советская Белоруссия. — 2010. — 16 нояб. — С. 14.
* Серабро, С. Дуб Напалеона ў Бешанковічах спілавалі / С. Серабро // Вольнае Глыбокае. — 2010. — 4 лістап. — С. 4.
* Чернухо, А. Падение легенды / А. Чернухо // Народная газета. — 2010. — 2 лістап. — С. 3.

Катэгорыя:Славутасці Бешанковічаў
Катэгорыя:Помнікі прыроды мясцовага значэння Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Дубы
Катэгорыя:Напалеон I
Катэгорыя:Зніклі ў 2010 годзе
Слонімская вуліца (Мінск)

**Слонімская вуліца** — вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска. Названа ў гонар горада Слонім. Звязвае паміж сабой вул. Магілёўскую непадалёку ад станцыі метро «Інстытут культуры» і аднайменнай наземнай чыгуначнай станцыі з вул. Жукоўскага.

## Цікавыя факты 
* На гэтай вуліцы знаходзяцца толькі 2 будынкі: 3 і 27а, астатнія будынкі ўздоўж гэтай вуліцы  адносяцца да суседніх вуліц.

## Спасылкі 
* улица Слонимская на АТО.ВУ

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Аляксандр Іосіфавіч Крукоўскі

**Аляксандр Іосіфавіч Крукоўскі** (, в. Загалле, Любанскі раён, Мінская вобласць — , ГУЛАГ) — беларускі геолаг, этнограф і гісторык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мнагадзетнай сялянскай сям’і. Пачатковую адукацыю атрымаў у Загальскай царкоўнапрыходскай школе. Пасля паступіў у Слуцкае духоўнае вучылішча, якое скончыў на выдатна, але царкоўным служыцелем не стаў, бо марыў працаваць на асветніцкай ніве. Настаўнічаў у сваёй вёсцы, потым вучыўся на курсах беларусазнаўства ў Мінску. У Мазыры выкладаў беларускую мову і літаратуру, працаваў у акруговым аддзеле народнай асветы. Ён быў адным з найбольш актыўных ініцыятараў разгортвання краязнаўчага руху на Мазыршчыне. На працягу некалькіх гадоў узначальваў праўленне акруговага таварыства краязнаўства, якое было найлепшым у рэспубліцы. Таварыства налічвала 39 мясцовых краязнаўчых аб’яднанняў, у якіх было звыш 1100 членаў.

Вялікую ўвагу А. I. Крукоўскі надаваў збіранню вуснай народнай творчасці і матэрыялаў для геаграфічных і дыялектных слоўнікаў. Гэтая работа пачалася ў канцы 1926 г. Ён склаў інструкцыю па збіранні матэрыялаў для геаграфічнага слоўніка «Мазыршчына», якая была разаслана ва ўсе раённыя краязнаўчыя таварыствы. Слоўнік павінен быў зафіксаваць і даць поўнае апісанне ўсіх паселішчаў на тэрыторыі акругі, урочышчаў, пагоркаў, нізін, рэк, азёр, сажалак, майстэрняў, лесапільняў, помнікаў і г. д. Праўленне таварыства атрымала 320 апрацаваных у адпаведнасці з інструкцыяй картак, праз год — яшчэ 362. Яшчэ больш масавы характар набыло збіранне матэрыялаў для дыялектнага слоўніка. Пад канец 1927 г. праўленне таварыства мела картатэку, у якую было ўнесена 20 135 дыялектных слоў. А. I. Крукоўскі прыступіў да складання і ў лістападзе 1928 г. слоўнік Мазыршчыны на 10 тысяч слоў паступіў у Слоўнікавую камісію Інстытута беларускай культуры. Друкаванне яго было адкладзена, а рукапіс згубіўся ў час Вялікай Айчыннай вайны. 3 1937 г. ён — геолаг-разведчык на будаўніцтве чыгункі ў Бурат-Манголіі.

Загінуў 2 жніўня 1945 года ў зняволенні. Рэабілітаваны судовай калегіяй па крымінальных справах Вярхоўнага суда БССР 30.5.1956. Асабовая справа К. № 5949-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Бібліяграфія 
* Германовіч, І. Аляксандр Крукоўскі / І. Германовіч // Роднае слова. — 2001. — № 2. — С. 36.
* Карпіевіч, В. І. Даследчык роднага краю/В. І. Карпіевіч // Памяць : гіст.-дакум. хроніка Любанскага р-на. — Мн., 1996. — С.128-129.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Геолагі XX стагоддзя
Катэгорыя:Геолагі Беларусі
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Постаці Мазыра
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Любанскім раёне
Уфімская вуліца (Мінск)

**Уфімская вуліца** — вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска. Названа ў гонар горада Уфа. Перасякае вул. Магілёўскую недалёк ад  вул. Талстога.

## Цікавыя факты 
* На гэтай вуліцы знаходзяцца толькі будынкі 4а, 6 і 8, астатнія будынкі ўздоўж гэтай вуліцы  адносяцца да суседніх вуліц.
* З 1951 г. у доме 7 знаходзіўся вайсковы камісарыят Кастрычніцкага раёна Мінска, у 2017 г. гэты будынак знеслі.

## Спасылкі 
* улица Уфимская на АТО.ВУ

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Прыгожая вуліца (Мінск)

**Прыгожая вуліца** — вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска.  Перасякае вул. Магілёўскую ў раёне станцыі метро «Інстытут культуры» і аднайменнай наземнай чыгуначнай станцыі. Адносіцца да сектару прыватнай жылой забудовы. Большая частка дамоў на вуліцы нежылая, з жылых засталіся толькі дамы 4 і 10.

## Спасылкі 
* улица улица Красивая на АТО.ВУ

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Гіменасцыф

**Гіменацыф** (*Hymenoscyphus*) &nbsp; — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1821 годзе.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Галерэя 

Hymenoscyphus fraxineus (36072948861).jpg|
Hohe Mark 17.09.2017 cf. Hymenoscyphus fructigenus (37490373220).jpg|
Hymenoscyphus_pseudoalbidus_136946.jpg|
Hymenoscyphus calyculus Karsten 718002.jpg|

## Літаратура 
* Gray, S.F. 1821. A natural arrangement of British plants. 1:1-824 — P.673

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Гелоцыевыя
Быхаўская вуліца (Мінск)

**Быхаўская вуліца** — вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска. Названа ў гонар горада Быхаў. Перасякае вул. Жукоўскага недалёк ад вул. Сеніцкай і Аэрадромнай і Гарадской гінекалагічнай бальніцы.

## Спасылкі 
* улица Быховская на АТО.ВУ
* Архітэктура Быхаўскай вуліцы згодна базе Рhotobuildings
* Быхаўская вуліца на здымках 2025 г.

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Мінск
Самуіл Захаравіч Слонім

**Самуіл Захаравіч Слонім** (, Сянно, Магілёўская губерня, цяпер Віцебская вобласць — , НКУС, Менск) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне эканамічнай тэорыі.

## Біяграфія 
З купецкай сям’і. Атрымаў вышэйшую адукацыю. У 1905—1917 гадах член партыі меншавікоў. У 1920 годзе ўступіў ва УКП(б). У 1920-х гадах — дацэнт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (у 1926—1928 гадах — намеснік дырэктара) і Камуністычнага ўніверсітэта Беларусі, у 1928—1930 гадах — намеснік наркама асветы БССР, у 1930—1936 гадах — дырэктар Навукова-даследчага інстытута прамысловасці БССР. Пражываў у кватэры № 44 Дома спецыялістаў па вул. Савецкай у Менску.

Арыштаваны 29 жніўня 1936 года ва ўласнай кватэры. 5 кастрычніка 1936 года асобай нарадай пры НКУС асуджаны за «контррэвалюцыйную трацкісцкую дзейнасць, антысавецкую агітацыю і сувязь з польскай разведкай» да 5 гадоў ППК. 30 кастрычніка 1937 года ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР справа Слоніма была перагледжана, а ён прыгавораны да ВМП з канфіскацыяй маёмасці. Расстраляны. Рэабілітаваны 11 жніўня 1956 года. Асабовая справа С. № 7100-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Расстраляныя ў Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Меншавікі
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Эканамісты XX стагоддзя
Вуліца Валадзько (Мінск)

**Вуліца Валадзько** — вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска. Названа ў гонар чыгуначніка Я. І. Валадзько. Да 1998 года называлася *Магістральнай*. Ідзе ад вуліцы Магілёўскай уздоўж чыгуначнай лініі ў напрамку станцыі Мінск-Паўднёвы паралельна вуліцы Маякоўскага да скрыжавання з Аэрадромнай вуліцай.

## Спасылкі 
* улица Володько на АТО.ВУ
* улица Володько на geodzen.com

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Раіса Фёдараўна Максіменка

**Раіса Фёдараўна Максіменка** (, с. Уланава,  Сумская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1968 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працавала ў Краснаярскграмадзянпраекце, Белдзяржпраекце, Белкааппраекце, мастаком Мінскай фабрыкі «Камунарка».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года. Пражывае ў г. Мінск.

## Творчасць 
Удзельнічала ў распрацоўцы ПДП новых жылых раёнаў Ачынска, Канска, Гродна (1968—1978), праектаў прафілакторыя ў Маладзечне, комплексу прадпрыемстваў гандлю і культбыту, гасцініцы «Юбілейная» ў Бабруйску (1973—1980).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Бабруйска
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Маладзечна
Аляксандр Іванавіч Малашка

**Аляксандр Іванавіч Малашка** (, Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1974 годзе. З 1974 г. — архітэктар, галоўны архітэктар праектаў у Белпрампраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў г. Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): комплекс НВА «Гранат» (1979), аўтатранспартная гаспадарка УС Савета Міністраў БССР (1982) у Мінску, схем парадкавання забудовы прамысловых раёнаў у Віцебску, Гомелі, Магілёве.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Валерый Мікалаевіч Малышкін

**Валерый Мікалаевіч Малышкін** (, Раслаўль, Смаленская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1960 годзе. Працаваў у Белдзіпрасельбудзе, Белдзіпрахарчпраме, Белмясцпрампраекце, ДПІ-12, у Белкамунпраекце, з 1978 года — галоўны архітэктар праектаў у Белдзіпрагандлі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
]]
Асноўныя працы: НДІ прамысловасці першаснай апрацоўкі лубяных валокнаў (1976), Рэспубліканская аптова-гандлёвая кніжная база па вул. Каржанеўскага (1979, дыплом I ступені ВДНГ БССР, 1983); у аўтарскім калектыве: блок цэхаў трактарнага завода па вул. Радыяльнай (1978, бронзавы медаль ВДНГ СССР, 1980), рэканструкцыя адміністрацыйна-бытавых карпусоў камвольнага камбіната (1979), гандлёва-грамадскі цэнтр «Валгаград» у мікрараёне Паўднёвы Захад-2 (1980, дыплом I ступені ВДНГ БССР, 1987), МКПТІ трактарных вузлоў і дэталяў (1980), сталовая Інстытута культуры (1981) у Мінску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Гіменахета

**Гіменахета** (*Hymenochaete*) — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1846 годзе.

## Галерэя 

Hymenochaete cruenta SM1 (1).JPG|
Hymenochaete damicornis (Link) Lév 526125.jpg|
2010-03-14 Hymenochaete rubiginosa (Dicks.) Lév 81207.jpg|

## Літаратура 
* Léveillé, JH 1846. Апісанні шампіньёнаў з гербарыя Музея дэ Парыж. Летапіс прыродазнаўчых навук Батаніка. 5: 111—167 — С.150

Катэгорыя:Гіменахетавыя
Катэгорыя:Роды грыбоў
Марыя Фёдараўна Малючэнка

**Марыя Фёдараўна Малючэнка** (, в. Парэчча, Лепельскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1959 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1969 годзе Усесаюзны завочны інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1969 г. — тэхнік-архітэктар, кіраўнік брыгады ў аддзеле генплана і прамвузлоў у Белпрампраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў г. Мінск.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): Беларускі аўтамабільны і кавальскі заводы ў Жодзіне (1972), асобныя аб’екты аўтазавода (1976), прамвузел на станцыі Калядзічы (1978) у Мінску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Іосіф Адамавіч Адамайціс

**Іосіф Адамавіч Адамайціс** (1896, Ясцінінкай, Панявежскі павет, Ковенская губерня, Расійская імперыя — 8 красавіка, 1938, растрэльны палігон «Камунарка», Маскоўская вобласць, РСФСР) — беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч, народны камісар харчавання БССР (1920—1924), знешняга і ўнутранага гандлю Беларускай ССР (1926—1928).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. З 1913 года працаваў у кааператыўных арганізацыях.

Падчас Кастрычніцкай рэвалюцыі (1917) — член Васкрасенскага рэвалюцыйнага ваеннага савета Каломенскага павета. У 1918 годзе быў накіраваны на падпольную працу ў акупаваную нямецкімі войскамі Літву. Працаваў у ЦК Кампартыі Літвы, у яе Віленскім гарадскім камітэце, узначальваў партызанскі атрад у Рокішкісе, які ваяваў супраць нямецкіх і польскіх інтэрвентаў.

* студзень—верасень 1919 — Надзвычайны камісар харчавання Каўнаскай губерні,
* 1919—1920 — член праўлення Смаленскага губернскага харчовага камітэта,
* 1920—1924 — народны камісар харчавання Беларускай ССР, упаўнаважаны Народнага камісарыята знешняга гандлю СССР па Беларускай ССР, дырэктар беларускага Дзяржаўнага камітэта па імпарту і экспарту,
* 1924—1926 — старшыня выканаўчага Віцебскага акруговага савета Савета рабочых, сялянскіх і чырванаармейских дэпутатаў,
* 1926—1928 — народны камісар знешняга і ўнутранага гандлю Беларускай ССР.

Абіраўся членам ЦВК Беларускай ССР.

Са снежня 1928 года працаваў на адказных пасадах у Маскве. На момант арышту ён быў старэйшым інжынерам ва Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце халадзільнай прамысловасці. Арыштаваны НКУС СССР 5 лютага 1938 года. 8 красавіка 1938 года Ваеннай калегіяй Вярхоўнага Суда СССР па абвінавачванні ў шпіянажы быў асуджаны да вышэйшай меры пакарання. Рэабілітаваны ў лютым 1956 г.

## Спасылкі 
* http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-iii-kniga-i/index_26806.html

Катэгорыя:Члены ЦВК БССР
Катэгорыя:Народныя камісары гандлю БССР
Катэгорыя:Расстраляныя і пахаваныя на палігоне «Камунарка»
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Юрый Яфімавіч Мамлін

**Юрый Яфімавіч Мамлін** (, Жлобін, Гомельская вобласць — 14 снежня 2020, Мінск) — беларускі архітэктар. Прафесар Міжнароднай акадэміі архітэктуры.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1975 годзе. З 1969 г. працаваў у Белдзіпрагандлі, з 1976 года — кіраўнік групы архітэктараў у БелНДІПгорадабудаўніцтва, пансіянат «Ангара» ў пасёлку  Краснадарскага края, санаторый «Аквамарын», адміністрацыйна-гандлёвы цэнтр па вул. Машынабудаўнікоў у Мінску, помнік воінам-казахстанцам, які загінулі пры вызваленні Мінска ў ВАВ і інш. аб’екты.

У ТАА «Аб’яднаныя творчыя майстэрні МААМ» пры яго актыўным аўтарскім удзеле распрацавана канцэпцыя рэканструкцыі цэнтра г. Капыля і маштабны праект Мінскага праспекта ў Індустрыяльным парку «Вялікі Камень» з плошчай «Дружба», а таксама шматфункцыянальны цэнтр «IMAX» на вуліцы Прытыцкага ў г. Мінску.
 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Наваполацка
Катэгорыя:Архітэктары Пінска
Анатоль Рыгоравіч Марэніч

**Анатоль Рыгоравіч Марэніч** (, Харкаў — 2013) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Клецкай беларускай гімназіі (1927-1931). Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1950). Працаваў кіраўніком групы архітэктараў, галоўным інжынерам Баранавіцкай майстэрні, у 1959-1982 — галоўны архітэктар Баранавічаў.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1965 года. Член КПСС з 1961 года.

Жыў у Брэсце.

## Творчасць 
]]
]]
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генпланы Драгічына, Іванава, Ляхавічаў і 22 калгасных цэнтраў Брэсцкай вобласці (1952—1955), ПДП цэнтральнай часткі Пінска і Баранавічаў (1952—1958), жылы дом і помнік У. І. Леніну ў Баранавічах (1960), мемарыяльны комплекс ва ўрочышчы «Гай» (1972).

## Узнагароды 
2-я прэмія на Усесаюзным конкурсе (1965) за праект мемарыяльнага комплексу «Брэсцкая крэпасць-герой».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Баранавічаў
Катэгорыя:Архітэктары Драгічына
Катэгорыя:Архітэктары Іванава
Катэгорыя:Архітэктары Ляхавічаў
Катэгорыя:Архітэктары Пінска
Катэгорыя:Архітэктары Баранавічаў
Сафія Валянцінаўна Манкевіч

**Сафія Валянцінаўна Манкевіч** (, Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1974 годзе. У 1974—1977 гадах працавала інжынерам-архітэктарам праектна-канструктарскага бюро Мінскага абласнога выканаўчага камітэта. З 1977 г. — старшы лабарант кафедры тэорыі і гісторыі архітэктуры, з 1978 года — асістэнт кафедры архітэктуры прамысловых будынкаў Беларускага політэхнічнага інстытута.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: адміністрацыйна-бытавыя карпусы Слуцкага і Лагойскага (1978), Івянецкага (1981) ПМО, цэх пашыву адзення ў г.п. Узда (1981).

Аўтар навуковых артыкулаў і манаграфіі па архітэктуры мастоў, праблемах размяшчэння транспартных збудаванняў у розным асяроддзі. Упершыню ў Беларусі распрацавала базавую праграму курсу «Архітэктура мастоў, транспартных тунэляў і метрапалітэнаў».

## Бібліяграфія 
* Архитектура мостов : История и современность / С. В. Манкевич. — Минск, 2009.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Застарынне (гарадзішча)

**Застарынне** — гарадзішча жалезнага веку (V ст. да н.э. - V ст. н.э.) каля вёскі Застарынне Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Апісанне 
Пляцоўка амаль круглай формы, памерам 40×41 м, узвышаецца над наваколлем на 9 м. Валы і равы адсутнічаюць. Выявіў і абследаваў у 1959 годзе Л. В. Аляксееў, абследаваў у 1981 годзе Э. М. Зайкоўскі. У культурным пласце каля 1 м знойдзены фрагменты грубаляпной гладкасценнай керамікі жалезнага веку і косці жывёл. Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі АН БССР.

## Літаратура 
* Гарадзішча (в. Застарынне) // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 129.

Катэгорыя:Гарадзішчы Бешанковіцкага раёна
Рубеж (гарадзішча)

**Рубеж** — гарадзішча каля вёскі Рубеж Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца 0,4 км на ўсход ад вёскі.

## Апісанне 
Пляцоўка дыяметрам 38 м. Паўночны схіл стромкі, з поўдня прасочваюцца рэшткі рова, з усходу і захаду схілы разараны. Абследавалі ў 1956—1957 гадах Л. В. Аляксееў, у 1972 годзе М. М. Чарняўскі, у 1981 годзе Э. М. Зайкоўскі. Знойдзены рэшткі ляпной керамікі днепра-дзвінскай культуры (VIII—VII ст. да н. э — IV ст. н. э.). Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі АН БССР.

## Літаратура 
* Гарадзішча (в. Рубеж) // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 130.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарадзішчы Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Рубеж (Бешанковіцкі раён)
Катэгорыя:Днепра-дзвінская культура
Гіньярдыя

**Гіньярдыя** (*Guignardia*) — род грыбоў сямейства . Класіфікаваны ў 1892 годзе.

## Класіфікацыя 
Род *Guignardia* налічвае 341 від:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Батрыясферыевыя
Катэгорыя:Роды грыбоў
Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну (Баранавічы)

**Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну** — помнік у Баранавічах, размешчаны ў цэнтры горада, на плошчы Леніна. Кампазіцыйны цэнтр плошчы. Пастаўлены ў 1960 годзе. Прысвечаны заснавальніку савецкай дзяржавы У. І. Леніну. Аўтары помніка — скульптар М. Альтшулер, архітэктары М. Мілавідаў, С. Ожагаў, А. Марэніч.

## Апісанне 
Агульная вышыня помніка складае 11,2 м, вышыня фігуры 1,6 м. Скульптурную фігуру У. I. Леніна з бронзы, пастаўленую на высокім гранітным пастаменце, і асіметрычна размешчаную выцягнутую па гарызанталі трыбуну аб’ядноўвае нізкі, развіты ў плане ступеньчаты стылабат. Фігура ў стрыманым руху. Твар у дакладных партрэтных і разам з тым абагульненых формах. Пры сціплых памерах і лаканічнай прарысоўцы дэталей помнік вызначаецца выразнасцю і манументальнасцю.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1960 год у Беларусі
Катэгорыя:Помнікі Баранавічаў
Катэгорыя:Плошча Леніна (Баранавічы)
Катэгорыя:Помнікі Леніну
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Анатоля Марэніча
Катэгорыя:Творы Майсея Альтшулера
Гіпадэрма

**Гіпадэрма** (*Hypoderma*) — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1847 годзе.

## Літаратура 
* De Notaris, G. 1847. Prime linee di una nuova disposizione dei Pirenomiceti Isterini. Giornale Botanico Italiano. 2(7-8):5-52 — P.13

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Аскаміцэты
Аляксей Васільевіч Звераў

**Аляксей Васільевіч Звераў** (, в. Ольша, РСФСР — ) — будаўнік-мантажнік электрычных ліній. Герой Сацыялістычнай Працы.

## Біяграфія 
Працоўную дзейнасць пачаў у 1928 годзе электраманцёрам на станцыі Орша, затым 1930—1941 гадах на Беларускай ДРЭС.

У гады Вялікай Айчыннай вайны апынуўся на часова акупаванай тэрыторыі. Удзельнічаў у партызанскім руху на тэрыторыі Смаленшчыны і Беларусі. У пачатку ліпеня 1941 года працаваў электраманцёрам у брыгадзе па лініі электраперадач сеткавага аддзела «Беларусэнэрга».

Пасля вызвалення тэрыторыі Беларусі быў накіраваны ў Аршанскія электрычныя сеткі. Яму было даручана кіраваць працамі па мантажу падстанцый у Оршы.

У 1944—1972 гадах — брыгадзір, майстар службы лініі электраперадач, у 1979—1984 гадах — электраманцёр Аршанскага прадпрыемства электрасетак.

За поспехі ў выкананні планаў 7-й пяцігодкі і развіцці энергетыкі Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР Звераву Аляксею Васільевічу ў 1966 годзе прысвоена званне Героя Сацыялістычнай працы.

## Узнашароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы
* Медаль «Серп і Молат»
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ордэн Чырвонага Сцяга (10.05.1965)
* Ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені

## Літаратура 
* Ардин, Е. Золотые светятся огни / Е. Ардин // Знаменосцы трудовой славы / сост.: Г. С. Гужва [и др.]; рец. Б. В. Стрельцов. — Минск : Беларусь, 1984. — С. 106—110.
* Звераў Аляксей Васілевіч // Памяць: Орша. Аршанскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад.: Т. Г. Ігнацьева [і інш.]; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2000. — Кн. 2. — С. 396.
* Зверев Алексей Васильевич // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 237.
* Зверев Алексей Васильевич // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 99.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Краснінскім раёне (Смаленская вобласць)
Гіпакрэя

**Гіпакрэя** (*Hypocrea*) &nbsp; — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1825 годзе.

Распаўсюджаны род, які расце на гнілой драўніне.

## Галерэя 

2014-04-26_Hypocrea_gelatinosa_(Tode)_Fr_421416.jpg|
Hypocrea sulphurea (Schwein.) Sacc 649082.jpg|
2017-09-08 Hypocrea alutacea (Pers.) Ces. & De Not 793718.jpg|
Hypocrea_pulvinata_Fuckel_641064.jpg|

## Літаратура 
* Fries, E.M. 1825. Systema Orbis Vegetabilis. 1:1-374 — P.104

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Гіпакрэйныя
Майсей Саламонавіч Альтшулер

**Майсей Саламонавіч Альтшулер** (; нар. , Пераяслаў, Кіеўская губерня, УССР) — савецкі скульптар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 жніўня 1922 года ў горадзе Пераяслаў Кіеўскай губерні УССР.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Член Саюза мастакоў СССР з 1957 года.

У 1988 годзе з’ехаў у ЗША.

## Творчасць 
Аўтар  ў Растове-на-Доне (1959, архітэктар М. А. Мінкус); помніка будаўнікам Волжскай ГЭС у Валгаградзе (1962; сааўтары І. Д. Бродскі, Д. І. Нарадзіцкі), помнікаў Пушкіну ў былым маёнтку Ганчаровых у Палатняным Заводзе, Яраслаўлі, , помнікаў пагранічнікам (1972) і «Вызваленне» ў Брэсце, помнікаў У. І. Леніну ў Баранавічах (1960) і Пінску, мемарыяла «Вартавым граніц» у Брэсце (1971; архітэктары А. Гарбачоў, М. Мілавідаў), мемарыяльнага комплекса ва ўрочышчы «Гай» (1972), скульптур А. Пушкіна і Шалом-Алейхема..

Ростов-на-Дону, памятник Карлу Марксу.jpg| ў Растове-на-Доне
Bendery Pushkin.jpg| ў Бендэрах
Monument_to_V._I._Lenin,_Lenin_square,_Baranovichi_city,_Baranavichy_Raion,_Brest_Region,_Republic_of_Belarus.01.JPG|Помнік У. І. Леніну ў Баранавічах
Пінск._Помнік_Леніну.JPG|Помнік У. І. Леніну ў Пінску
Brest_Monument_-_panoramio_-_Keith_Ruffles.jpg|Мемарыял «Вартавым граніц» (1971) у Брэсце
Гай.jpg|Мемарыяльны комплекс «Урочышча Гай»

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Скульптары СССР
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з СССР
Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Альтшулер

**Альтшулер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Майсей Саламонавіч Альтшулер (нар. 1922) — савецкі скульптар. Член Саюза мастакоў СССР.
* Сямён Аляксандравіч Альтшулер (1911—1983) — расійскі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1955), прафесар (1956). Заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1970).
Гіпаксілон

**Гіпаксілон** (*Hypoxylon*) &nbsp; — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1791 годзе.

## Галерэя 

Hypoxylon fragiforme (GB= Beech Woodwart, D= Rötliche Kohlenbeere, F= Hypoxylon en forme de fraise, NL= Roestbruine kogelzwam) brown spores and causes white rot, at Schaarsbergen forest - panoramio.jpg|
Hypoxylon fuscum, Gladde kogelzwam.jpg|
Hypoxylon howeanum a1 (3).jpg|

## Літаратура 
* Bulliard, P. 1791. Histoire des champignons de la France. I. :1-368 — P.168

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Аскаміцэты
Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну (Пінск)

**Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну** — помнік у Пінску, размешчаны ў цэнтры горада, на плошчы Леніна. Адкрыты ў 1970 годзе. Прысвечаны заснавальніку савецкай дзяржавы У. І. Леніну. Аўтары помніка — скульптар М. Альтшулер і архітэктары М. Мілавідаў.

## Апісанне 
На развітым бетонным стылабаце з выразна акрэсленымі квадратамі пліт асіметрычна размешчаны гранітная трыбуна і невысокі гарызантальна вырашаны пастамент з бронзавай фігурай Ільіча (вышыня фігуры 6,5 м). Энергічны крок, крысо паліто, адкінутае назад ветрам, характэрны паварот галавы ствараюць рамантычна-ўзнёслы вобраз правадыра рэвалюцыі. Помнік арганічна завяршае забудову галоўнай плошчы горада ў паўднёвай яе частцы, з боку р. Піна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1970 год у Беларусі
Катэгорыя:Плошча Леніна (Пінск)
Катэгорыя:Помнікі Леніну
Катэгорыя:Творы Майсея Альтшулера
Катэгорыя:Помнікі Пінска
Маніс

**Маніс** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Аляксандравіч Маніс (1912—1996) — беларускі краязнаўца, Заслужаны настаўнік БССР (1966).
* Эрнэст Маніс (1846—1929) — французскі палітык і дзяржаўны дзеяч.
Аршалуйс Балабекавіч Маркар’ян

**Аршалуйс Балабекавіч Маркар’ян** (, в. Артэкенд.

У 1970-я гады архітэктарам была прароблена вялікая творчая праца па складанні праектных прапаноў ідэальнага горада будучыні — «горада-манумента» («горада-зоркі»). У чэрвені 1978 года ён зрабіў даклад пра праектную прапанову ўзвядзення горада-манумента, пісаў лісты наконт сваіх праектных прапаноў Генеральнаму сакратару ЦК КПСС Л. І. Брэжневу, Першаму сакратару ЦК Кампартыі БССР П. М. Машэраву, у секцыю горадабудаўніцтва БССР. Паводле задумкі архітэктара, у аснову планіровачнай схемы горада былі пакладзены абрысы пяціканцовай зоркі, якая сімвалізавала шматнацыянальнае адзінства савецкага народа. Аднак яго творчы праект так і застаўся на паперы. У 2018 годзе ў Мінскай гарадской ратушы ў рамках выстаўкі «Горад мары. Мінск у праектах вядомых архітэктараў» экспанаваўся яго эскізны праект «Горада-манумента» (1972).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Уладзімір Дзмітрыевіч Маркаў

**Уладзімір Дзмітрыевіч Маркаў** (, Новасібірск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1970 годзе. Працаваў у СібЗНДІЭП, з 1972 года — кіраўнік групы архітэктараў Магілёўскага філіяла Белжылпраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражываў у Магілёве.

## Творчасць 
Асноўныя працы: рэканструкцыя жылых дамоў № 34 па вул. Ціміразеўскай і № 3, 40/39, 42/20 па вул. Першамайскай (1973—1979), рэканструкцыя гасцініцы «Дняпроўская» (1973) у Магілёве.

Магілёў. Вуліца Першамайская, 3.jpg|Дом па Першамайскай вуліцы, 3
Г. Магілёў - вул. Першамайская, 40 PICT1862.jpg|Дом па Першамайскай вуліцы, 40/39
Mogilev,_Belarus_-_panoramio_(25).jpg|Дом па Першамайскай вуліцы, 42/20

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Гістэраграфій

**Гістэраграфій** (*Hysterographium*) — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1842 годзе.

## Літаратура 
* Corda, ACJ 1842 года. Icones fungorum hucusque cognitorum. 5: 1-92 — С.34, 77

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Аскаміцэты
Уладзімір Маркаў

**Уладзімір Маркаў**:
* Уладзімір Аляксеевіч Маркаў (нар. 1946) — беларускі спецыяліст у галіне працэсаў і апаратаў хімічнай тэхналогіі.
* Уладзімір Дзмітрыевіч Маркаў (нар. 1936) — беларускі архітэктар
Практыкаванні ў цудоўным

«**Практыкаванні ў цудоўным**» () — расійская трагікамедыя, знятая ў 2011 годзе рэжысёрам . Фільм заснаваны на аднайменным спектаклі, пастаўленым у Тэатры імя Массавета. Галоўныя ролі ў фільме выканалі , , , , .

## Сюжэт 
Тры немаладыя маскоўскія акцёры і студэнтка-актрыса ў суправаджэнні адміністратара адпраўляюцца на тэатральныя гастролі ў правінцыю. Падчас гастроляў яны сустракаюцца з паклоннікамі і забытымі калегамі, напіваюцца, высвятляюць адносіны, зайздросцяць адзін аднаму, трэніруюць акцёрскае майстэрства і задаюцца пытаннямі свайго жыццёвага і прафесійнага прызначэння.

## Акцёрскі склад 
## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 3 узнагародамі і яшчэ 3 намінацыямі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
*   (на 16.07.2020)
* Практыкаванні ў цудоўным  на сайце «*КиноПоиск*»  (на 16.07.2020)

Катэгорыя:Фільмы Расіі 2011 года
Катэгорыя:Кінакамедыі Расіі
Катэгорыя:Кінакамедыі 2011 года
Катэгорыя:Трагікамедыйныя фільмы Расіі
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы пра тэатр
Вольга Сямёнаўна Дзерваед

**Вольга Сямёнаўна Дзерваед** () — даярка эксперыментальнай базы «Межава». Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
З 1937 года працавала ў саўгасе «Межава» Аршанскага раёна. У 1944—1970 гадах працавала даяркай эксперыментальнай базы «Межава» Віцебскай абласной сельскагаспадарчай вопытнай станцыі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 лютага 1966 года Дзерваед Вольга Сямёнаўна ўдастоена звання Героя Сацыялістычнай Працы за дасягнутыя поспехі ў развіцці жывёлагадоўлі, павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак мяса, малака, яек, воўны і іншай прадукцыі.

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1962—1966 гг.

Памерла 30 красавіка 1996 года.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1966)
* Медаль «Серп і Молат»
* Ордэн Леніна (1966)
* Ордэн Чырвонага Сцяга (1957)

## Літаратура 
* Дзерваед Вольга Сямёнаўна // Памяць: Орша. Аршанскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад.; Т. Г. Ігнацьева [і інш.]; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2000. — Кн. 2. — С. 396.
* Дервоед Ольга Семеновна // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 231.
* Дервоед Ольга Семеновна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 85.
* Королев, Г. Она была первой / Г. Королев // Знаменосцы трудовой славы / сост.: Г. С. Гужва [и др.]; рец. Б. В. Стрельцов. — Минск : Беларусь, 1984. — С. 91-95.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Паўночна-Асецінская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка

**Паўночна-Асецінская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка**, Паўночная Асеція () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка РСФСР, якая існавала з 1936 па 1993 год.

Сталіца — горад Арджанікідзэ.

Катэгорыя:Аўтаномныя рэспублікі РСФСР
Катэгорыя:Паўночная Асеція
Гіялекта

**Гіялекта** (*Gyalecta*) — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1808 годзе.

## Галерэя 

Gyalecta jenensis 280208.jpg|
Gyalecta jenensis T85 (6).JPG|
Gyalecta jenensis T85 (1).JPG|

## Літаратура 
* Acharius, E. 1808. Förteckning på de i Sverige våxande arter af Lafvarnas Familj. Kongliga Vetenskaps Academiens Nya Handlingar. 29:228-237&nbsp;— P.228

Катэгорыя:1808 год у навуцы
Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Аскаміцэты
Міхаіл Трафімавіч Клімаў

**Міхаіл Трафімавіч Клімаў** (нар. , в. Міхайлавічы, Горацкі раён, Магілёўская вобласць) — Герой Сацыялістычнай Працы (1976).

## Біяграфія 
Ва ўзросце 16 гадоў паступіў у школу па падрыхтоўцы спецыялістаў па абслугоўванню машын на Аршанскім льнокамбінаце.

З чэрвеня 1947 года па кастрычнік 1950 года праходзіў службу ў Савецкай Арміі. Пасля звальнення ў запас вярнуўся на камбінат і працаваў слесарам, затым стаў брыгадзірам, а ў 1960 годзе — памочнікам майстра. Працаваў на Аршанскім льнокамбінаце да 1989 года.

Укараніў 29 рацыяналізатарскіх прапаноў, якія далі значную эканомію. У ходзе выпуску прадукцыі брыгадзір умела перадаваў свой вопыт моладзі і навучыў прафесіі 27 маладых спецыялістаў.

За высокія дасягненні ў працы па выпуску тэкстыльнай прадукцыі, поспехі ў выкананні планаў 9-й пяцігодкі, творчы ўклад у павелічэнне вытворчасці тавараў народнага спажывання і павышэнне іх якасці Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 4 сакавіка 1976 года Клімаву Міхаілу Трафімавічу прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.

У 1978 годзе прысвоена званне «Заслужаны настаўнік рабочай моладзі БССР».

## Узнашароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1976)
* Медаль «Серп і Молат»
* Заслужаны настаўнік рабочай моладзі БССР
* Ордэн Леніна — двойчы
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга

## Літаратура 
* Клімаў Міхаіл Трафімавіч // Памяць: Орша. Аршанскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад.: Т. Г. Ігнацьева [і інш.]; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2000. — Кн. 2. — С. 396.
* Климов Михаил Трофимович // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 252.
* Климов Михаил Трофимович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 116.
* Королев, Г. Человек, за которым идут / Г. Королев, Е. Пайкин // Знаменосцы трудовой славы / сост.: Г. С. Гужва [и др.]; рец. Б. В. Стрельцов. — Минск : Беларусь, 1984. — С. 148—153.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Горацкім раёне
Вячаслаў Аляксандравіч Марухін

**Вячаслаў Аляксандравіч Марухін** (, в. Фёдараўка, Мічурынскі раён, Тамбоўская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў  годзе ў вёсцы Фёдараўка, якая была заснаваная перасяленцамі з Беларусі. Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1969 годзе. Працаваў мастаком-дэкаратарам на кінастудыі «Беларусьфільм», у Мінскім аблграмадзянпраекце, у БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1976 г. — галоўны архітэктар праектаў у Сельгастэхпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Адзін з аўтараў будынкаў Політэхнічнага інстытута ў Наваполацку, пансіяната ветэранаў партыі ў Барысаве, Выстаўкі дасягненняў перадавога досведу будаўніцтва і механізацыі на магістралі Мінск-Магілёў, помнікаў героям Вялікай Айчыннай вайны ў Салігорску, Любані, помніка Язэпу Драздовічу ў Мінску (1993).

## Узнагароды 
Лаўрэат рэспубліканскага за распрацоўку тыпавога сельскага жылля (1980).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Наваполацка
Катэгорыя:Архітэктары Барысава
Катэгорыя:Архітэктары Салігорска
Катэгорыя:Архітэктары Любані
Манькоўскі

**Манькоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Васільевіч Манькоўскі (1913—2000) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Ігнат Антонавіч Манькоўскі (1765—1832) — беларускі публіцыст.
* Язэп Манькоўскі (1880-я — 1940-я) — беларускі публіцыст, перакладчык.

## Гл. таксама 
* Манькіўскі раён
Вальдэмар Сяргеевіч Марокін

**Вальдэмар Сяргеевіч Марокін** (нар. , Харкаў) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1961 годзе. Працаваў у праектных арганізацыях Якуцкай АССР і БССР, у Мінгарвыканкаме, Міністэрстве культуры БССР, з 1980 года — кіраўнік групы архітэктараў у Белжылпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 года. Член КПСС з 1961 года. Пражывае ў г. Мінск.

## Творчасць 
 ў Полацку]]
Асноўныя працы: тыпавыя праекты серыі жылых і грамадскіх будынкаў для будаўніцтва ў БССР, РСФСР, ГДР, МНР, індывідуальных жылых дамоў у Мінску, Магілёве, Полацку, Якуцку, Пакроўску, Мірным Якуцкай АССР, помнікі Ф. Скарыну ў Полацку, У. І. Леніну ў Пінску, праект фізкультурна-аздараўленчага комплексу ў Нароўлі.

## Узнагароды 
Дзве другія прэміі і дыпломы конкурсу за праект мемарыяльнага комплексу «Брэсцкая крэпасць-герой».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Віктар Сямёнавіч Марцьянаў

**Віктар Сямёнавіч Марцьянаў** (, с. Цюменева, Марыінскі раён, Новасібірская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў Ленінградзе ў 1945 г. Працаваў у Мінскпраекце, ІБіА Дзяржбуда БССР, з 1975 па 1981 г. — галоўным архітэктарам праектаў у Мінскінжпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1960 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Як аўтар і ў складзе аўтарскіх калектываў распрацаваў праекты майстэрняў Мастацкага фонду БССР (1957), карпусы Мінскага педінстытута імя А. М. Горкага (1969), забудовы мікрараёнаў па вул. Пуліхава, Маякоўскага, Казінца, Ангарскай, Крапоткіна (1963—1973), жылых дамоў па Партызанскім праспекце (1963), пуцеправода па вул. Ванеева (1974), праект агароджы Батанічнага саду АН БССР (1973) у Мінску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кемераўскай вобласці
Іван Васільевіч Манькоўскі

**Іван Васільевіч Манькоўскі** (, Орша — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1943).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Оршы ў сям’і чыгуначнікаў. У 23 гады ўзначальваў Аршанскую дыстанцыю сувязі і быў адзіным сувязістам — транспартнікам, адным з першых савецкіх спецыялістаў на гэтай пасадзе, якія ўваходзілі ў Савет пры Наркамаце шляхоў зносін СССР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны працаваў у кіраванні Калінінскай чыгуначнай дарогі. Увесь час знаходзіўся на галоўным камандным пункце, забяспечваючы ў самыя цяжкія гадзіны надзейную працу лініі сувязі. У ноч з 14 на 15 сакавіка 1943 года загінуў на баявым пасту.

Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена 3 лістапада 1943 года пасмяротна.

## Узнашароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (пасмяротна)
* Медаль «Серп і Молат»
* Ордэн «Знак пашаны»
* Ордэн Леніна

## Літаратура 
* Маньковский Иван Васильевич // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 271.
* Маньковский Иван Васильевич // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост. И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 148.

Катэгорыя:Чыгуначнікі СССР
Катэгорыя:Загінулыя пры бамбёжках у тыле падчас Другой сусветнай вайны
Уладзімір Пятровіч Пакроўскі

**Уладзімір Пятровіч Пакроўскі** (, Мсціслаў — , Орша) — Герой Сацыялістычнай Працы (1974).

## Біяграфія 
У 1944 годзе пасля заканчэння Мсціслаўскага фабрычна-завадскога вучылішча сувязі быў размеркаваны на працу ў Оршу манцёрам.

З 1948 года прызваны на службу ў Савецкую армію. Пасля заканчэння тэрміну службы вярнуўся на раённы вузел сувязі. Абслугоўваў лініі сувязі Дубровенскага, Сенненскага, Талачынскага і Аршанскага раёнаў.

Першым у Беларусі прапанаваў новы спосаб зрошчвання кабеляў сувязі і мантажу муфт, што значна павысіла якасць сувязі. Навучыў сваёй прафесіі больш за трыццаць маладых рабочых.

За высокія дасягненні ў працы і наватарства Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР Пакроўскаму Уладзіміру Пятровічу ў 1974 годзе прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1974)
* Медаль «Серп і Молат»
* Ордэн Леніна
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга

## Літаратура 
* Пакроўскі Уладзімір Пятровіч // Памяць: Орша. Аршанскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад.: Т. Г. Ігнацьева [і інш.]; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2000. — Кн. 2. — С. 396.
* Покровский Владимир Петрович // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 293.
* Покровский Владимир Петрович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 180.
* Королёв, Г. «Связь работает нормально» / Г. Королев // Знаменосцы трудовой славы / сост.: Г. С. Гужва [и др.]; рец. Б. В. Стрельцов. — Минск : Беларусь, 1984. — С. 260.
Капрал

]]
**Капрал** (з  альбо з  — *камандзір*) — воінскае званне малодшага камандзіра ў арміях некаторых краін і ў рускай арміі з XVII да першай паловы XIX стагоддзя. Згодна з сістэмай званняў і ўзнагарод НАТА званне *капрал* належыць да катэгорый OR-3 або OR-4.

## Спасылкі 
* Капрал у анлайн-слоўніку skarnik.by

Катэгорыя:Воінскія званні
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл ЗША
Яскевіч

**Яскевіч** — беларускае прозвішча; утворана ад імя Ясь (варыянт імя Ян).

## Вядомыя носьбіты 
* Алесь Яскевіч (нар. 1934) — беларускі літаратурны крытык, публіцыст, доктар філалагічных навук.
* Генрых Сямёнавіч Яскевіч (нар. 1941) — партыйны савецкі дзеяч.
* Лера Яскевіч — беларуская спявачка.
* Ядвіга Станіславаўна Яскевіч (нар. 1949) — беларускі савецкі філосаф, прафесар, доктар філасофскіх навук.

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Іван Данілавіч Пашкевіч

**Іван Данілавіч Пашкевіч** (, Орша — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
У 1928 годзе паступіў на курсы тынкоўшчыкаў. Пасля іх заканчэння, у 1930—1931 гадах працаваў на Аршанскім мясакамбінаце.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Змагаўся на Ленінградскім фронце.

Пасля вызвалення Оршы вярнуўся на мясакамбінат. З 1970 — пенсіянер.

## Узнашароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы
* Медаль «Серп і Молат»
* Ордэн Славы 3-ступені
* Ордэн Леніна
* Ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені
* Выдатнік мяса-малочнай прамысловасці СССР — тройчы
* Выдатнік мяса-малочнай прамысловасці БССР — двойчы
* Грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР

## Літаратура 
* Кулаков, Ф. Такой у него характер / Ф. Кулаков, В. Петрушин // Знаменосцы трудовой славы / сост. Г. С. Гужва [и др.]. — Минск : Беларусь, 1984. — С. 247—250.
* Пашкевіч Іван Данілавіч // Памяць: Орша. Аршанскі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]; склад. Т. Г. Ігнацьева [і інш.]; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2000. — Кн. 2. — С. 396.
* Пашкевич Иван Данилович // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 289.
Комплекс будынкаў БДПУ

**Комплекс будынкаў Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка** (былога Мінскага педагагічнага інстытута імя А. М. Горкага) у Мінску займае квартал, абмежаваны Савецкай вуліцай, плошчай Незалежнасці і праспектам Незалежнасці.

Заснаваны ў 1922 годзе як педагагічны факультэт БДУ. З 1931 года самастойны інстытут. Галоўны корпус пабудаваны ў 1931 годзе па праекце архітэктараў I. Запарожца і Г. Лаўрова, рэканструяваны ў 1951—1959 гадах па праекце архітэктара Г. Заборскага. Уяўляў трохпавярховы Г-падобны ў плане будынак. Яго галоўны фасад быў упрыгожаны трыгліфным фрызам з алегарычнымі барэльефамі «Атрыбуты навук», порцікам на 8 падвойных калонах. На глухіх плоскасцях сцяны сіметрычна размешчаны ў круглых нішах бюсты В. Р. Бялінскага і К. Дз. Ушынскага. Канферэнц-зала на 600 месцаў на 2-м паверсе, на які вядзе парадная васьмімаршавая лесвіца.

У 1963 і 1964—1966 гадах да галоўнага прыбудаваны вучэбна-лабараторныя карпусы па праекце архітэктара Г. Заборскага, у 1970 годзе — спартыўны корпус па праекце архітэктара В. Марцьянава. У 1986—1988 гадах перад галоўным фасадам старога галоўнага корпуса пабудаваны новы 14-павярховы па праекце архітэктараў І. Марчанкі і В. Нікіціна, арыентаваны па плошчу Леніна. Ён злучаны са старымі карпусамі цэнтральным пераходам і двума бакавымі несіметрычнымі крыламі, якія падтрымліваюцца чатырохграннымі калонамі на ўзроўні 1—2 паверхаў.

На будынку інстытута ўстаноўлена мемарыяльная дошка I. I. Замоціну, на тэрыторыі — помнік студэнтам і выкладчыкам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:БДПУ імя Максіма Танка
Катэгорыя:Плошча Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Івана Запарожца
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Георгія Лаўрова
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Георгія Заборскага
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Віктара Марцьянава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Віктара Нікіціна
Касцёл Святога Людовіка (Свяцілавічы)

**Касцёл Святога Людовіка** — каталіцкі храм у аграгарадку Свяцілавічы Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці. Захаваўся ў перабудаваным выглядзе. Не дзейнічае.

## Гісторыя 
Пасля закрыцця бялыніцкага кармеліцкага кляштара каталіцкай супольнасці дазволілі збудаваць храм у Свяцілавічах, якія знаходзяцца ў адлегласці 10 вёрст ад Бялынічаў. На думку ксяндза Юзафата Жыскара, «гэта быў вялікі крок наперад, які развіваў рэлігійнае жыццё, таму [парафіяне] сквапна ўзяліся за працу».

Фундатарамі касцёла былі сёстры Марыя, Сафія і Эмілія, якія заснавалі яго ў памяць аб адзіным браце. Дапамогу ў будаўніцтве аказвалі таксама вернікі, найперш Васілеўскія, Гладзінскія, Венцлаўскія, Шперкоўна, і ксёндз Гедройць, «вельмі адданы справе».

Спецыялісты па вырабе цэглы для храма былі запрошаны з Варшавы, а гліну здабывалі ў Свяцілавічах.

У 1930-я гады будынак перадалі прамкалгасу, потым прыстасавалі пад клуб, сельскую школу. У 1951 годзе вежа-званіца была разабрана, да фасада прыбудаваны 2-павярховыя крылы і будынак прыстасаваны пад праўленне калгаса імя Заслонава і бібліятэку. Цяпер у перабудаваным касцёле размяшчаецца пошта.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры з рысамі неаготыкі. Вырашаны працяглым прамавугольным у плане аб’ёмам пад вальмавым дахам. Фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі і трохступеньчатымі контрфорсамі ў прасценках. З тыльнага боку выступае рызаліт апсіды.

У касцёле раней знаходзіўся арган.

## Літаратура 
*  — С. 328

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Свяцілавічы (Бялыніцкі раён)
Катэгорыя:1904 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Бялыніцкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі
Катэгорыя:Касцёлы Магілёўскай вобласці