Мінскае капішча

**Мінскае ка́пішча** — комплекс паганскіх сакральных аб'ектаў, што размяшчаліся на ўзбярэжжы ракі Свіслач, ля былой вуліцы Лодачнай, у прадмесці Ляхаўка. Цяпер гэта раён рэстарана «Старое рэчышча» па вул. Лодкавая, насупраць ліцэя БДУ. Камень стаяў адразу за плотам дому № 2, па вул. Лодачнай.

## Апісанне 
Сярод мінчнан месца мела і іншыя назвы — *свяці́лішча*, *мале́льня*, *каме́нь*.

Знаходзіўся ў Мінску ў прадмесці Ляхаўка, на дрыгвяністым беразе Свіслачы, у густым лесе (елка, асіна, бяроза, альшына), па якім было цяжка прайсці, ці праехаць. Гэта была жудасна тхлань, глуш. Частка гэтага памоста ляжала на зямлі і падыходзіла да валуна. Другая частка (каля двух метраў у шырыню і метр у даўжыню) навісала над вадой Свіслачы на палях, якія былі ўбіты ў дно ракі. У памосце была прарэзана дзірка, адкуль бралі святую ваду. Ён таксама служыў знахару-святару для правядзення службы.

Да 1888 года на капішча рос велізарны свяшчэнны дуб «Волат», гарэў незгасальны ахвярны агонь, побач з якім жыў яго захавальнік — «Старац» (Знахар-святар). Дуб «Волат», пад якім таксама маліліся і на які вешалі ахвярныя рушнікі. Царкоўнікі прагналі Севасцея, адабраўшы ў яго камень і ўсё малельнае прыладдзе. Быў усталяваны крыж і скрыня з крыжом, т.зв. «анала». У скрыні былі кадзіла, крыж, Евангелле і міска, куды клалі грошы. Пры гэтым месцы стаў служыць бацька Яфімій, да якога працягвалі прыходзіць і былыя вернікі, якія ўшаноўвалі камень. Хоць і да гэтага некаторыя людзі хадзілі і ў царкву, і да агню. Па нядзелях і святах — у царкву, а, як нешта забаліць — ішлі да агню і да самага знахара, прыносячы прынашэнні, хто яйкі, хто пеўня ці курыцу. А ў святы хадзілі зноў маліцца ў царкву, каб Бог адпусціў ім грахі ці даў пакаянне.

Новыя святары і дзякі не жадалі служыць на гэтым месцы. Яны ўсё сцвярджалі, што гэта «паганае месца», што тут, пры камені, бывае, збіраюцца чэрці, што там жыве ведзьма. Да таго ж апынулася, што бацька Яфімій зманам выдаваў сябе за іншага, а насамрэч — гэта быў Яхім Скардовіч, з прыгонных на Міншчыне, канакрад, уцякач з турмы. Ён таксама разбагацеў на ахвяраваннях пры камені, а пазней, ужо пры савецкай уладзе, бег невядома куды.

Спыніць жа пакланенне валуну «Дзеду», так і не ўдалося. Старэйшы Севасцей памёр прыкладна напачатку 1904 года, да Японскай вайны, ва ўзросце больш за сто гадоў, быўшы дужым і здаровым. На агульных могілках яго хаваць не дазволілі, для гэтага існавалі невялікія могілкі для людзей, якія хадзілі маліцца ў малельню (язычніцкую), а не ў царкву. Яны былі размешчаны прыкладна там, дзе зараз варта вінна-гарэлачны завод «Крышталь» на вуліцы Кастрычніцкая.

## Камень у XX стагоддзі 
thumb|left|230px|Так выглядала капішча з валуном у сярэдзіне XX стагоддзя
Напачатку XX стагоддзя ні дуба, ні агню вакол каменя ўжо не было. Стаяў адзін камень, капішча на Лодкавай вуліцы было разбурана ў 1905 годзе. Але, службы і маленні каля яго праводзіць не перасталі.

У канцы 20-х гадоў XX стагоддзя ў малельні пры камені гаспадарыў сын Севасцея, малодшы Севасцей. Ахвярны агонь пры камені ўжо не распальваўся. Севасцей-малодшы быў рэпрэсаваны ў 1927 годзе.

Напачатку 1980-х гадоў сам валун быў перавезены ў Музей валуноў , размешчаны на ўскраіне Мінска, у мікрараёне Уручча, дзе знаходзіцца і па сённяшні дзень (2013 год). Хоць, беларускія навукоўцы з інстытута гісторыі Акадэміі навук высунулі ідэю аднавіць язычніцкае капішча на ранейшым месцы, тлумачачы гэта тым, што камень, які завуць «Дзед», мог бы прыцягнуць у цэнтр горада турыстаў.

## Этнаграфічныя сведчанні 
Этнаграфічныя сведчанні пра Мінскае капішча адлюстраваны ў дзённіку Міхала Кацара. Некаторыя вытрымкі (перакладзены на беларускую мову і падрыхтаваныя Т. Кашкурэвічам, В. Корбутам у альманаху Druvis)

*ад Хрысціны Савельінай (нар. 1857 г.)*

*ад Хрысціны Савельінай (нар. 1857 г.)*

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Татьяна Костич. Мінское капище — памятник языческой культуры  (рус.)

Катэгорыя:Культавыя збудаванні Мінска
Катэгорыя:Язычніцтва ў Беларусі