open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фрунзенскі раён (Санкт-Пецярбург)

**Фрунзенскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе цэнтральнай часткі Санкт-Пецярбурга. Мяжуе з Адміралцейскім, Неўскім, Цэнтральным, Маскоўскім, Пушкінскім і Колпінскім раёнамі. Плошча раёна — 37,469 км², што складае амаль 6 % тэрыторыі горада (ён крыху меншы за Калінінскі раён). Працягласць з поўначы на поўдзень складае каля 11 км, а з усходу на захад — каля 4 км. Насельніцтва — 384 385 чал. (2021). Названы ў гонар Міхаіла Васільевіча Фрунзэ, аднаго з найбольш вядомых военачальнікаў Чырвонай Арміі падчас Грамадзянскай вайны. Па стане на 2012 год у Фрунзенскім раёне 65 вуліц, 6 праспектаў, 6 завулкаў, 4 праезды, 3 плошчы, 2 набярэжныя, 1 бульвар, 1 дарога, 1 алея і 1 шаша. На тэрыторыі раёна знаходзіцца 1086 жылых будынкаў з агульнай колькасцю кватэр у 157,5 тыс. і плошчай 8,4 млн м².
Фрунзенскі раён

**Фрунзенскі раён**:

## Беларусь 
* Фрунзенскі раён (Мінск)

## Расія 
* Фрунзенскі раён (Санкт-Пецярбург)
Сумежны мост

**Сумежны мост** () — аўтадарожны бэлечны мост цераз Крукаў канал у Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Спаскі і Пакроўскі астравы. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі рэгіянальнага значэння.

Размешчаны па няцотнай (паўночнай) набярэжнай Фантанкі паміж дамамі 141 і 143, у месцы зліцця Фантанкі і Крукава канала. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Стара-Мікольскі мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна (1,3 км) — «Тэхналагічны інстытут». Назва моста вядомая з 1820 года і звязана з характарам яго размяшчэння (злучае набярэжную Фантанкі цераз Крукаў канал). У XIX стагоддзі існавалі назвы Мікольскі Набярэжны мост (1821—1822) і Злучальны мост (1849—1875), бо мост злучаў Спаскую і Каломенскую часткі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Масты цераз Крукаў канал
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Стальныя масты
Сінопская набярэжная

**Сінопская набярэжная** — левабярэжная набярэжная Нявы ад праспекта Абухаўскай Абароны да Смольнага праспекта. Працяг Сінопская набярэжнай на поўнач носіць назву Смольная набярэжная, на поўдзень — праспект Абухаўскай Абароны.

Працягласць Сінопская набярэжнай — каля 2,6 км.

16 красавіка 1887 года атрымала назву Калашнікаўская (ад Калашнікаўскага бровара; цяпер у складзе завода «Лівіз»). У 1911 годзе пры ўзвядзенні Вялікаохцінскага моста на набярэжнай была пабудавана гранітная сценка, затым былі ўладкаваныя спускі. 15 снежня 1952 года Калашнікаўская набярэжная была перайменавана ў Сінопскую — да 100-годдзя перамогі эскадры Расійскага флота ў Сінопскай бухце падчас Крымскай вайны (1853—1856). У 1959 годзе набярэжную капітальна адрамантавалі і ўсталявалі чыгунную агароджу з круглымі гранітнымі тумбамі, 26 студзеня 1970 года да набярэжнай была далучаная Амбарная вуліца.

У 1965—1977 гадах сценкі набярэжнай ад вусця ракі Манастыркі да вуліцы Маісеенкі былі перабудаваны. Сучаснае аблічча магістраль набыла ў 1997 годзе, калі ў рамках рэканструкцыі Вялікаохцінскага моста быў перабудаваны ўчастак набярэжнай, які прымыкае да моста, і там жа быў пабудаваны аўтамабільны тунэль пад з’ездам з моста. У 2006—2007 гадах падчас рэканструкцыі праезжая частка была пашырана да 13,5 метраў з раздзяляльнай паласой шырынёй 2 метры.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Набярэжныя Санкт-Пецярбурга
Неўскі раён

**Неўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Санкт-Пецярбурга. Размешчаны на паўднёвым усходзе горада і з’яўляецца адзіным раёнам, размешчаным на абедзвюх берагах Нявы. Утвораны ў сакавіку 1917 года шляхам пераўтварэння Шлісельбургскага ўчастка, які меў да рэвалюцыі статус прыгарада, у паўнавартасны гарадскі раён. Мяжуе з раёнамі: Краснагвардзейскім, Фрунзенскім, Цэнтральным, Колпінскім, Усевалажскім раёнам Ленінградскай вобласці. Плошча Неўскага раёна — 6,2 тысячы га. Насельніцтва раёна — 538 323 (2021).
Праз паўстагоддзя паэзіі

**«Праз паўстагоддзя паэзіі»** () — польскі незалежны фэнтэзійны фільм 2019 года, падзеі якога разгортваюцца ў сусвеце Вядзьмара. Прэм’ера адбылася на сэрвісе YouTube 10 снежня 2019 года.

## Сюжэт 
Дзеянне фільма адбываецца праз 36 гадоў пасля падзей, апісаных Анджэем Сапкоўскім у яго кнігах пра Геральта. Галоўныя героі — сын барда Люціка, Трыс Мерыгольд і апошні ведзьмак Ламберт. Яны палююць за маладой чарадзейкай, якая скрала кнігу загавораў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 2019 года
Катэгорыя:Фільмы Польшчы 2019 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Гандлёвы мост

**Гандлёвы мост** — аўтадарожны бэлечны мост цераз Крукаў канал у Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Каломенскі і Казанскі астравы. Мост захаваў архітэктурнае аблічча, тыповае для мастоў Крукава канала 1780-х гадоў. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі рэгіянальнага значэння. Злучае Тэатральную плошчу і вуліцу Саюза Друкароў. Побач з мостам размешчаны Марыінскі тэатр. Вышэй па цячэнні знаходзіцца мост Дзекабрыстаў, ніжэй — Кашын мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Садовая», «Сянная плошча» і «Спаская». Агульная даўжыня 24 (26,7) м, шырыня моста 10,8 м.

Катэгорыя:Масты цераз Крукаў канал
Катэгорыя:Стальныя масты
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Мост Дзекабрыстаў

**Мост Дзекабрыстаў** — аўтадарожны бэлечны мост цераз Крукаў канал у Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Каломенскі і Казанскі астравы. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі рэгіянальнага значэння. Размешчаны па восі вуліцы Дзекабрыстаў (былой Афіцэрскай). Побач з мостам размешчаны Марыінскі тэатр. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Мацвееў мост, ніжэй — Гандлёвы мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Садовая», «Сянная плошча», «Спаская». З 1798 года мост называўся Афіцэрскім, ад назвы Афіцэрскай вуліцы. 6 кастрычніка 1923 года мост быў перайменаваны ў мост Дзекабрыстаў. Пабудаваны ў 1783—1787 гадах.

Катэгорыя:Масты цераз Крукаў канал
Катэгорыя:Стальныя масты
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Лахта-цэнтр

**«Лахта-цэнтр»** (афіцыйная назва: «Лахта Цэнтр»)  — грамадска-дзелавы комплекс, размешчаны ў Лахце (адзін з гістарычных прыгарадных пасёлкаў на захадзе Прыморскага раёна Санкт-Пецярбурга), у будынку размяшчаецца штаб-кватэра ПАТ «Газпрам». Комплекс складаецца з 5 аб’ектаў: ​​вежы, шматфункцыянальнага будынка (ШФБ), будынка аркі галоўнага ўваходу, комплексу будынкаў і збудаванняў (КЗС) і стылабата. Агульная плошча аб’ектаў склала 570 тысяч м².

Першая чарга, уключаючы небаскроб і МФЗ, атрымала дазвол на ўвод у эксплуатацыю 16 кастрычніка 2018 года. У ліпені 2020 года дазвол на ўвод у эксплуатацыю ад Дзяржбуднагляду атрымала другая чарга Лахта-цэнтра.

Вежа Лахта-цэнтра вышынёй 462 метры стала самым паўночным небаскробам у свеце. З’яўляецца самым высокім у Расіі і Еўропе і 15-м — у свеце. Лахта-цэнтр увайшоў у пяцёрку самых экалагічных небаскробаў свету. Агульны кошт комплексу ацэньваўся ў 120,7 рублёў.

## Галерэя 

Файл:Lakhta Center.jpg|У лістападзе 2015 года.
Файл:Лахта-центр (сентябрь 2017).jpg|Небаскроб у лютым 2016 года.
Файл:Лахта-центр (июль 2016).jpg|Небаскроб у ліпені 2016 года. Тады яго вышыня складала 147 м, ён стаў самым высокім будынкам горада
Файл:Лахта-центр (декабрь 2016).jpg|Небаскроб у канцы 2016 года. Вышыня — 245 метраў
Файл:Лахта-центр (апрель 2017).jpg|Хмарачос у красавіку 2017 года. Вышыня па ядры складае 310 метраў
Файл:Лахта-центр (май 2017).jpg|Хмарачос у маі 2017 года. Вышыня па ядры — 323 метра
Файл:Лахта-центр (сентябрь 2017).jpg|Хмарачос у верасні 2017 года. Вышыня — 365 метраў
Файл:Лахта-центр (январь 2018).jpg|Хмарачос у студзені 2018 года.
Файл:Lakhta Center orig.jpg|Хмарачос у канцы лютага 2018 года, мантаж шпіля (462 метры) завершаны, працягваецца шкленне вежы і шпіля.
Файл:Лахта-центр (май 2018).jpg|Хмарачос у маі 2018 года. На вяршыні шпіля ўсталяваны авіяцыйны маяк белага колеру.
Файл:Das Lachta Zentr- Лахта Центр 2H1A5980WI.jpg|«Лахта-цэнтр» у чэрвені 2018 года
Файл:Saint Petersburg Lakhta center.jpg|«Лахта-цэнтр» у кастрычніку 2018 года
Файл:Lakhta Center at night in april 2019.jpg|«Лахта-цэнтр» у красавіку 2019 года. На будынку праз кожныя 45 метраў усталяваныя белыя загараджальныя агні
Файл:Лахта-центр сверху зимой (2).jpg|У лютым 2021 года
Файл:Lakhta-Zentrum- Лахта Центр 2H1A1064WI.jpg|Сакавік 2021 года
Файл:Das Lachta Zentr- Лахта Центр 2H1A1467WI.jpg|Кастрычнік 2022 года
Файл: Флагштоки у парка 300-летия Санкт-Петербурга. Лахта-центр. Апрель 2023.JPG|Красавік 2023 года

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Газпрам
Катэгорыя:Дзелавыя кварталы
Катэгорыя:Небаскробы
Кашын мост

**Кашын мост** — аўтадарожны арачны мост цераз Крукаў канал у Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Каломенскі і Казанскі астравы. Размешчаны па восі праспекта Рымскага-Корсакава. Побач з мостам размешчаны Мікольскі марскі сабор. У размешчаным побач доме (праспект Рымскага-Корсакава, дом № 43) з 1818 г. жылі В. А. Жукоўскі і А. А. Пляшчэеў. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Гандлёвы мост, ніжэй — Стара-Мікольскі мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Садовая», «Сянная плошча», «Спаская». З 1789 года мост называўся Мікалаеўскім або Мікольскім па размешчаным побач Мікольскім саборы. З 1795 года мост паалі называць Кашыным ад размешчанага побач Кашына піцейнага дома, які атрымаў сваю назву ад прозвішча домаўладальніцы.

Катэгорыя:Масты цераз Крукаў канал
Катэгорыя:Жалезабетонныя масты
Стара-Мікольскі мост

**Стара-Мікольскі мост** — аўтадарожны бэлечны мост цераз Крукаў канал у Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Спаскі і Пакроўскі астравы. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі рэгіянальнага значэння. Размешчаны па восі Садовай вуліцы, у месцы скрыжавання Крукава канала з каналам Грыбаедава. Утварае ансамбль з размешчанымі побач Пікалавым і Чырвонагвардзейскім мастамі цераз канал Грыбаедава. Побач з мостам размешчаны Мікольскі рынак і Мікольскі марскі сабор. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Кашын мост, ніжэй — Сумежны мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Садовая», «Сянная плошча», «Спаская».

Назва вядомая з 1793 года і дадзена па размешчаным побач Мікольскім саборы. Першапачаткова мост называўся Мікольскім. З 1849 года, пасля таго як размешчаны побач мост цераз Екацярынінскі канал пачалі называць Нова-Мікольскім, мост цераз Крукаў канал атрымаў назву Стары Мікольскі або Стара-Мікольскі.

Катэгорыя:Масты цераз Крукаў канал
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Стальныя масты
Калінінскі раён (Санкт-Пецярбург)

**Калінінскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Санкт-Пецярбурга. Размешчаны ў паўночнай частцы горада, на ўсход ад Выбаргскага раёна. 

Раён займае правабярэжны ўчастак Прынеўскай нізіны. Плошча раёна — 40 кв. км. (4008 га), працягласць з поўначы на поўдзень звыш 11 км. Зялёныя зоны займаюць 1840 га (найбуйнейшыя — паркі Піскароўскі, Мурынскі, Піянерскі, імя Акадэміка Сахарава; сады Бенуа і Любашынскі).

## Гісторыя 
Раён утвораны ў 1936 годзе. Першапачаткова ён называўся Чырвонагвардзейскім. У жніўні 1946 года атрымаў назву Калінінскага ў гонар М. І. Калініна. Сучасныя граніцы раёна сфарміраваліся ў 1973 годзе, калі з наноў забудаванай усходняй яго частцы быў выдзелены новы Чырвонагвардзейскі раён. 

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы
Цярлева

**Цярлева** () — пасёлак у Расіі, унутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Пушкінскага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. Размешчаны на берагах Цярлеўскага ручая і ракі Славянкі, на поўдні прымыкае да Паўлаўскага парку. Да 1998 года меў статус пасёлка гарадскога тыпу.

Катэгорыя:Населеныя пункты Санкт-Пецярбурга
Аляксандр Аляксандравіч Скачынскі

**Аляксандр Аляксандравіч Скачынскі** (1 [13] ліпеня 1874, Алёкмінск, Якуцкая вобласць, Расійская імперыя — , , СССР) — савецкі вучоны ў галіне горнай справы, прафесар (з 1906 года), педагог, акадэмік АН СССР (1935). Заснавальнік навуковай школы ў галіне руднічным атмасферы, аэрадынамікі, руднічнай тэрмадынамікі, барацьбы з газапраяўлення ў вырабатках, іх запыленнем і руднічнымі пажарамі.

## Біяграфія 
У 1900 годзе скончыў Пецярбургскі горны інстытут і працаваў у ім.

## Узнагароды 
Герой Сацыялістычнай Працы (1954). Лаўрэат двух Сталінскіх прэмій першай ступені (1950, 1951).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
* 

Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Якуціі
Віленская медыка-хірургічная акадэмія

**Віленская медыка-хірургічная акадэмія** — вышэйшая навучальная ўстанова, якая існавала ў Вільні ў 1832—1842 гадах.

Створана на базе медыцынскага факультэта Віленскага ўніверсітэта, які быў закрыты ў 1831 годзе. Акадэмія рыхтавала спецыялістаў па медыцыне, ветэрынарыі і фармацыі. Выкладанне вялося на лацінскай, рускай і польскай мовах. Навучанне доўжылася ад трох да пяці гадоў. У першы год працы акадэміі налічвалася 580 студэнтаў, у 1833 годзе — 642. Скончыла акадэмію каля 700 чалавек. У ёй было абаронена 20 доктарскіх дысертацый па медыцыне.

У акадэміі працавала 15 прафесараў і 10 ад'юнктаў. Прафесары акадэміі: А. Абіхт, А. Адамовіч, С. Горскі, Ф. Джавінскі, Ю. Каранеўскі, І. Лабойка, К. Парцянка, І. Якавіцкі і інш. Рэктарамі (прэзідэнтамі) былі: Мікалай Мяноўскі (1832—1833), Томаш Кучкоўскі (1833—1840), Язэп Мяноўскі (1840—1842).

Акадэміі належалі клінікі акушэрства, хірургіі і тэрапіі (кожная з іх на 20 коек), бальніца для студэнтаў і працаўнікоў акадэміі, ветэрынарная лячэбніца, анатамічны, хімічны, фізічны, заалагічны і іншыя кабінеты, батанічны сад, аптэка, бібліятэка.

Студэнты акадэміі працягвалі традыцыі філаматаў і філарэтаў. У 1836—1838 гадах тут існавала тайная арганізацыя «Дэмакратычнае таварыства» на чале з Францішкам Савічам, разгром якой вызначыў лёс акадэміі — у 1842 годзе яна закрыта распараджэннем Мікалая I. Рашэнне пра закрыццё было прынята яшчэ ў 1840 годзе, як адзін з апошніх актаў 10-годдзя рэпрэсіўнай палітыкі пасля падаўлення паўстання 1830—1831 гадоў. Указам Мікалая I ад 27 красавіка 1840 году было вызначана: «… Виленскую медико-хирургическую академию передать из министерства внутренних дел в министерство народного просвещения». Імператарскім рэскрыптам на імя Міністра народнай асветы ад 29 красавіка 1840 года было загадана: «… Вам предоставлено сделать распоряжение о присоединении этой академии по преобразовании ея в медицинский факультет к Университету святого Владимира, когда довершится воздвигаемое в Киеве для него здание».

Бібліятэка акадэміі (больш за 20 тыс. тамоў), кабінеты, гербарыі перавезены ў Кіеўскі ўніверсітэт, дзе на іх базе ў 1841 годзе створаны . Дзейнасць акадэміі на 10 гадоў падоўжыла навуковыя і педагагічныя традыцыі, закладзеныя Віленскім універсітэтам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 


Катэгорыя:Медыцынскія вышэйшыя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Расійскай імперыі
Леанід Аронавіч Шварцман

**Леанід Аронавіч Шварцман** (, Мінск — 2 ліпеня 2022) — савецкі і расійскі рэжысёр-мультыплікатар і мастак мультыплікацыйнага кіно. Працаваў пераважна з рэжысёрамі Львом Атаманавым, Раманам Качанавым, Іванам Уфімцавым, Іванам Аксенчуком. Народны мастак Расійскай Федэрацыі (2002). Лаўрэат Прэміі Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі (2017).

Зрабіў вялікі ўклад у развіццё савецкай і расійскай анімацыі. Фільмы, над якімі працаваў мастак, складаюць аснову залатой калекцыі: «Пунсовенькая кветачка», «Залатая антылопа», «Снежная каралева», «Рукавічка», «Кракадзіл Гена», «Чабурашка», «Шапакляк», серыі фільмаў «38 папугаяў» і «Кацяня па імі Гаў».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 жніўня 1920 года ў Мінску ў сям’і бухгалтара Арона Нахманавіча Шварцмана, ураджэнца Вільні, і хатняй гаспадыні Рахіль Саламонаўны Шварцман, якая было родам з Мінска. У сям’і гаварылі на ідышы. Акрамя Леаніда, у Шварцманаў былі таксама сын Навум і дачка Эта. Бацька Леаніда Аранавіча памёр ў 1934 годзе, яго збіла машына. Падлеткам пераехаў у Ленінград, дзе ўжо пасялілася яго старэйшая сястра. Маці Леаніда Арановіч (ён перавёз яе туды перад Вялікай Айчыннай вайной) загінула ў 1942 годзе падчас блакады Ленінграда.

У 1945 годзе прыехаў у Маскву, паступіў ва Усерасійскі дзяржаўны інстытут кінематаграфіі імя С. А. Герасімава (УДІК).

З 1948 года працаваў на кінастудыі «Саюзмультфільм», у 1951 годзе скончыў УДІК з дыпломам мастака-пастаноўшчыка мультфільмаў, у тым жа годзе працаваў як мастак-пастаноўшчык у суаўтарстве з Аляксандрам Вінакуравым, з 1963 года пачаў працаваць самастойна, а з 1975 — як рэжысёр.

## Узнагароды 
* Медаль «За абарону Ленінграда»,
* Заслужаны мастак РСФСР (1981),
* Народны мастак Расійскай Федэрацыі (2002).

## Літаратура 
* Абрамова Н. Н. Классик по имени Лёля в стране Мультипликации. — М.: Ключ-С, 2010. — 164 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-93136-132-1.

## Спасылкі 
* Шварцман Леонид (Израиль) Аронович — Аниматор.ру
* Выставка «Шварцман, который нарисовал Чебурашку» 15.04.2011
* Шварцман, который нарисовал Чебурашку. Первая полномасштабная ретроспективная выставка Народного художника РФ Леонида Ароновича Шварцмана, приуроченная к его 90-летнему юбилею
* Вождь кукольного пролетариата
* 38 попугаев и ещё одно крылышко Лариса Малюкова «Новая газета» 30.06.2003
* Интервью с Леонидом Шварцманом Капков С. «ГАЗЕТА» 11.07.2004
* Как я нарисовал Чебурашку  Олег Матвеев «Мослента.ру» 12.05.2015
* Maya Balakirsky Katz, «Tropical Russian Bears: Jews and Soviet Animation during the Cold War» Images: A Journal of Jewish Art and Visual Culture 8 (2015): 1-25.
* Леонид Шварцман: «Авторство Чебурашки я доказать не смог»

Катэгорыя:Стагадовыя доўгажыхары
Вацлаў Пятровіч Грузель

**Ва́цлаў Пятровіч Гру́зель** ( , Скернявіцкі павет, Варшаўская губерня, цяпер Польшча — расстраляны , Масква, Расійская Федэрацыя) — савецкі дзеяч, старшыня Цэнтральнай кантрольнай камісіі КП(б) Беларусі і наркам рабоча-сялянскай інспекцыі Беларускай ССР, член ЦВК СССР 2—3-га склікання, член ЦВК БССР (1921—1926), член Прэзідыума ЦВК БССР (1924—1926). Кандыдат у члены Цэнтральнага бюро ЦК Кампартыі Беларусі (1921—1922), Член Цэнтральнага бюро ЦК КП(б)Б (1923—1924), член Цэнтральнай кантрольнай камісіі УКП(б) (1924—1934).

## Біяграфія 
Працаваў рабочым цукровага завода ў Сахачэўскім павеце, мулярам у Варшаве.

Член Сацыял-дэмакратыі Каралеўства Польскага і Літвы (СДКПіЛ) (РСДРП(б)) з 1906 года.

Удзельнік баявога атрада СДКПіЛ у 1906 годзе. Быў арыштаваны расійскімі ўладамі і знаходзіўся ў эміграцыі, пасля вёў рэвалюцыйную працу на Каўказе і ва Украіне.

З 1918 па 1921 год служыў у Чырвонай Арміі: ваенны камісар брыгады, з 23 верасня 1919 года па 22 мая 1920 года&nbsp;— ваенны камісар 52-й стралковай дывізіі на Заходнім і Паўднёвым франтах. Удзельнік грамадзянскай вайны ў Расіі.

У 1921—1923 гг&nbsp;— старшыня Выканаўчага камітэта Мінскага павятовага Савета.

У 1923—1924 гг&nbsp;— старшыня Выканаўчага камітэта Бабруйскага павятовага Савета.

У 1924&nbsp;— снежні 1925 года&nbsp;— старшыня Цэнтральнай кантрольнай камісіі КП(б) Беларусі. У той жа час у 1924 — студзені 1926 года&nbsp;— наркам рабоча-сялянскай інспекцыі Беларускай ССР.

У 1927—1929 гг.&nbsp;— інструктар Цэнтральнай кантрольнай камісіі УКП(б).

У 1929—1934 гг.&nbsp;— сакратар парткама Паўночна-Каўказскай рэгіянальнай кантрольнай камісіі УКП(б).

Да чэрвеня 1937 года&nbsp;— адказны сакратар партыйнай калегіі Камісіі партыйнага кантролю пры ЦК УКП(б) у Яраслаўскай вобласці.

16 чэрвеня 1937 года арыштаваны органамі НКУС. Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 21 жніўня 1937 года прысуджаны да вышэйшай меры пакарання і ў той жа дзень расстраляны. Пахаваны на Данскіх могілках у Маскве.

23 мая 1956 года быў пасмяротна рэабілітаваны.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонага Сцяга

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Грузель Вацлаў Пятровіч 
* Грузель Вацлаў Пятровіч 

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Члены ЦВК СССР
Катэгорыя:Члены Прэзідыума ЦВК БССР
Катэгорыя:Народныя камісары рабоча-сялянскай інспекцыі БССР
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Старшыні ЦКК КП(б)Б
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Віншаванне бондара Савасцея

**«Віншаванне бондара Савасцея»**, або ў рэдакцыі Міхаіла Дзмітрыева **«Паўстанне»** — ананімны твор беларускай літаратуры першай паловы XIX стагоддзя, прысвечаны ролі і стаўленню беларускага сялянства да паўстання 1830—1831 гадоў. На думку Кастуся Цвіркі, аўтарам быў сам бондар Савасцей. Твор быў у вусным народным бытаванні каля 100 гадоў.

## Гісторыя 
 у вёсцы Вухвішча Лепельскага павета ад лесніка К. Касцюка. Аўтограф Івана Луцкевіча.|злева]]
Створаны на пачатку 1830-х гадоў, твор быў запісаны з вуснага пераказу на Падзвінні і ўпершыню надрукаваны ў часопісе «Иллюстрация» ў 1848 годзе. Спалучае імяніннае віншаванне і народную гутарку. Тэкст сведчыць, што ідэя адраджэння Рэчы Паспалітай жыла ў грамадскай свядомасці таго часу. Змест закранае стаўленне сялянства да паўстання 1830—1831 гадоў, выяўляе народны погляд на супярэчнасці ў нацыянальна-вызваленчым руху, паказвае расчараванне абмежаванымі кансерватыўнымі поглядамі кіраўніцтва паўстаннем. Фактычна пафасам твора з’яўляецца расчараванне селяніна-паўстанца няўдачай, ён не можа знайсці выйсця са свайго становішча пасля паразы паўстання, таму кажа: «Бадай ці не лепей гасудару служыць».

Папулярнасцю «Віншаванне бондара Савасцея», напэўна, не саступала «Рабункам мужыкоў» пра што сведчыць уключэнне ў рукапісныя зборнікі (матэрыялы Восіпа Бадзянскага, «Raptularz Czeczota») і пазнейшыя публікацыі. У расійскіх выданнях, выклікавых палітычнай тэндэнцыяй — «вясной народаў» 1848 года, а потым паўстаннем 1863—1864 гадоў — рэдактары сцвярджалі яго вернападданскі і антыпаўстанскі характар, хоць і называлі «ўяўнанародным» «лепетам».

## Варыянты 
Найвялікшы аб’ёмам варыянт «Віншавання бондара Савасцея» («Паўстання») запісаны Міхаілам Дзмітрыевым у Дзісне — 88 радкоў, што на 30 радкоў болей за тэкст пададзены ў «Иллюстрации», а таксама за версію Яна Чачота (апублікаваную У. Казберуком). Нягледзячы на значную колькасць дадатковых радкоў, новых матываў або змены канцэптуальнага характара твора няма.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларуская літаратура XIX стагоддзя. Хрэстаматыя: 2-е выданне, перапрацаванае і дапоўненае, складальнікі і аўтары каментарыяў А. А. Лойка, В. П. Рагойша. — Мн.: Выш. шк., 1988. ISBN 5-339-00060-5.
* Гісторыя беларускай літаратуры XIX — пачатак XX ст. Выданне 2-е, дапрацаванае. Пад агульнай рэдакцыяй акадэміка АН Беларусі М. А. Лазарука і прафесара А. А. Семяновіча. — Мн.: Выш.шк., 1998. ISBN 985-06-0304-6.
*  
* 
* *Хаўстовіч М.* Ідэя адраджэння Рэчы Паспалітай у беларускай літаратуры першае паловы XIX стагоддзя // Białorutenistyka Białostocka Tom 4, Rok 2012. — S. 29-44.
* 

Катэгорыя:Ананімныя творы
Катэгорыя:Вершы на беларускай мове
Катэгорыя:Беларуская літаратура XIX стагоддзя
Ян Слізень

**Ян Слізень** — памешчык, дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Харунжы, пазней суддзя Навагрудскага павета. Уваходзіў у склад навагрудскай масонскай ложы «Саюз Адзінства» (1820—1821).

Ажаніўшыся з Анэляй Мацкевіч, Ян Слізень у 1802 годзе ўзяў у шасцігадовую арэнду ў сваякоў фальваркі Бартнікі і Вольна з прылеглымі вёскамі, палямі і гаямі. Цэнтральнай іх сядзібай сталі Бартнікі.

## Сям’я 
Ажаніўся Ян з Анэляй (Ангеляй), дачкой старадубскага стражніка Юзафа Мацкевіча і Марцыяны Букоўскай. Дзеці:
* Канстанцін Рафал Уладзіслаў Слізень (ахрышчаны 9 ліпеня (27 чэрвеня) 1804), беларускі скульптар, жывапісец, медальер, архітэктар.
* Марыя Зафея Ганна (1805—1878), у якую былі закаханыя ледзь не ўсе філарэты (асабліва Тамаш Зан і Ян Чачот), жонка навагрудскага падкаморыя Міхала Корбута (уласнік Дамашэвічаў).
* Атон Ян (1806—1887), філарэт, мемуарыст, паўстанец 1831 года, служыў у артылерыі.
* Адольф Мечыслаў (1809—1877), суддзя мінскага дэпартамента і аматар музыкі Станіслава Манюшкі (і яго заступнік у нейкіх судовых справах), ажаніўся з Янінай Беркман (Baerkmann), сястрой вядомага валожынскага мастака, публіцыста, паўстанца і аўтара мемуараў Юзафа Беркмана. Мечыслаў зладзіў аднойчы з Янам Чачотам вершаваную пікіроўку, называючы яго дармаедам (славуты паэт і фалькларыст у той час жыў у Слізняў). На што біты воўк Ян Чачот паблажліва, у вершаванай форме даў адпаведны адпор прадстаўніку маладзейшага пакалення.
* Вінгельміна Юзэфа (1810, якая мела брата блізнюка — Вінгельма Юльяна), у шлюбе з Адамам Дамейкам (1799—1836), уласнікам Медзвядкі, родным братам Ігната Дамейкі. Юзэфа паўторна пайшла замуж за Антона Вярбоўскага (1796—1893), гаспадара Далматаўшчыны. У іх, пасля вяртання з выгнання, у асобным дамку ў садзе пэўны час жылі і Тамаш Зан і Ян Чачот. Лічыцца, што прататыпам Асэсара ў паэме Адама Міцкевіча «Пан Тадэвуш» быў менавіта Антон Вярбоўскі.
* Вільгельм Юльян (Луцыян, нар. 1810), служыў у інжынерным корпусе.
* Марыянна Леакадзія Антаніна, народжаная ў Бартніках у 1811, пражыла толькі адзінаццаць месяцаў. Пахавалі яе ў Вольне, у базыльянаў. Памерлі малымі і два браты Рафала — Юзаф Баляслаў Тэафіл (нар. 1814) і Адам Станіслаў Браніслаў (нар. 1816).
е ]]
*  (1815—1888), служыў на флоце. Пахаваны на могілках у Друцкаўшчыне.
* Тэафілія Антаніна Ядвіга (1818), у шлюбе з Ігнатам Кукевічам, уласнікам Крычына на Барысаўшчыне.

Амаль усе дзеці Яна Слізня, згодна з арыгінальнымі метрыкамі, нарадзіліся ў Бартніках.

У 1852 годзе, калі пара святкавала залатое вяселле, унук Ян, сын Рафала, напісаў да гэтай падзеі п’есу, якую на сцэне ставіла ўся шматлікая сям’я. Як сцвярджаюць знаўцы пытання, *«у тэксце п’есы знайшлі адлюстраванне каштоўнасці, якіх трымалася сям’я Слізняў: гонар за сям’ю, Радзіму, Літву, сяброўства…», «Уся далейшая гісторыя роду паказвае, што гэты род быў сапраўдным прадстаўніком Вялікага Княства Літоўскага, захоўваючым каштоўнасці гэтай дзяржавы нават у той час, калі гэта дзяржава даўно знікла»*.

## Спасылкі 
* Рафал Слізень, скульптар з Наваградчыны  // «Мастацтва» № 33 (1524) 14.08.2021 — 20.08.2021 г

Катэгорыя:Масоны Беларусі
Катэгорыя:Харунжыя Навагрудскага павета
Катэгорыя:Суддзі Расійскай імперыі
Уральскі мост

**Уральскі мост** — аўтадарожны рамны мост цераз раку Смаленку ў Васілеастроўскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Васільеўскі востраў і востраў Дзекабрыстаў. Злучае 8-ю і 9-ю лініі Васільеўскага вострава з Уральскай вуліцай.

Ніжэй па цячэнні знаходзіцца Смаленскі мост.

Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Васілеастроўская».
З 1829 года мост называўся Вінным, бо паблізу яго знаходзіўся Вінны гарадок: акружаная равамі тэрыторыя, дзе размяшчаліся казённыя склады віна і пянькі. Таксама існуе версія, што вінным гарадком у XVIII стагоддзі называўся астрог, дзе ўтрымліваліся «па вінам сваім» асуджаныя. Сучасная назва вядомая з пачатку XX стагоддзя і дадзена па найменні Уральскай вуліцы.

Катэгорыя:Масты цераз Смаленку
Катэгорыя:Жалезабетонныя масты
Індыкт

**Індыкт** (або **індыктыён** ад ) — перыяд у 15 гадоў, які выкарыстоўваўся ў Еўропе (як у заходняй, так і ва ўсходняй) у сярэднявеччы пры датаванні дакументаў.

## Гісторыя 
Этымалогія гэтага слова, як і тое, кім устаноўлены гэты перыяд, дакладна невядомыя. Найбольш распаўсюджаным з’яўляецца здагадка, што індыктыён (ад  — аб’ява) першапачаткова азначаў надзвычайны падатак на зерне. Імператар Дыяклетыян ператварыў яго ў 297—298 гадах у штогадовы збор, памер якога вызначаўся адзін раз на пяць гадоў на падставе перапісу насельніцтва, які ў сваю чаргу адбываўся раз на 15 гадоў. У 312 годзе, пры імператары Канстанціне Вялікім, 15-гадовы індыктыён пачаў выкарыстоўвацца ў летазлічэнні, індыктам называўся нумар года ўнутры такога цыкла. Нумар самага цыкла ніколі не выкарыстоўваўся.

## Практыка і падлік 
Каб атрымаць індыкт года ў эры ад Нараджэння Хрыстова, трэба да шуканага года дадаць лічбу 3 і суму падзяліць на 15. Астатак дасць індыкт года. Калі астатак роўны 0, то індыкт — 15. У візантыйскай эры ад Стварэння свету (з пачаткам у 5509 годзе да н. э.), якая выкарыстоўвалася на Русі да рэформы Пятра I, для вызначэння індыкта трэба ўзяць астатак ад дзялення нумара года на 15.

Існуе некалькі відаў індыктаў у залежнасці ад таго, з якога чысла адлічваецца пачатак года. Найбольш старажытным з’яўляецца *грэцкі індыкт* з пачаткам года 1 верасня. Гэты індыкт выкарыстоўваўся ў дапятроўскім летазлічэнні на Русі. Акрамя таго, у розныя перыяды выкарыстоўваўся *рымскі*, або *папскі*, *індыкт* (з пачаткам 25 снежня ці 1 студзеня), *імператарскі індыкт* (з пачаткам 24 верасня, часам называецца *індыктам Беды*). Апошні атрымаў распаўсюджванне на тэрыторыі ўплыву каралінгскай дынастыі. У літаратуры таксама часам сустракаюцца згадкі пра цыкл індыткаў з пачаткам 8 верасня, называны indictio Senensis.

Цыкл індыктаў, сумесна з 19-гадовым метонавым і 28-гадовым сонечным цыкламі, лёг у аснову юліянскага перыяда.

### Вялікі індыктыён 
Праз 19 × 28 = 532 года разліковыя фазы Месяца і дні тыдня прыпадаюць на тыя ж чыслы месяца. Таму праз кожныя 532 гады цалкам паўтараюцца і даты Пасхі. Гэты прамежак часу быў названы вялікім індыктыёнам (на Русі таксама вялікім (міратворным) кругам). Індыктыёны было прынята адлічваць ад пачатку візантыйскай эры. У прыватнасці, 12-ы вялікі індыктыён пачаўся ў 345 годзе, 13-ы — у 877 годзе, 14-ы — у 1409 годзе, 15-ы вялікі індыктыён пачаўся ў 1941 годзе і завершыцца ў 2473 годзе.

## Праваслаўны і ўніяцкі (грэка-каталіцкі) індыкт 
Праваслаўныя і ўніяты (грэка-каталікі) індыктам называюць пачатак царкоўнага года, які адзначаецца 1 (14) верасня.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* *Лев Черепнин*, Индикты / Русская хронология
* 

Катэгорыя:Каляндар
Катэгорыя:Сярэдневякоўе
Катэгорыя:Адзінкі вымярэння часу
Катэгорыя:Юліянскі каляндар
Смаленка (рака)

**Смаленка** — рака, адгаліноўваецца ад Малой Нявы злева, ніжэй Тучкова моста, упадае ў Неўскую губу. Адасабляе Васільеўскі востраў ад вострава Дзекабрыстаў. Даўжыня — 3,3 км. Сярэдні расход вады ў вытоку 3 м³/с. У сярэдзіне XVIII стагоддзя называлася Маякуша, Глухая, потым рэчка Чорная, з 1864 года Смаленская рэчка, потым Смаленка. Пачатковую частку займаюць прамысловыя аб’екты і жылыя дамы. На ўчастку чярэдняга цячэння — комплекс Смаленскіх могілак. Цераз Смаленку пабудаваны масты: Уральскі, Смаленскі, Налічны, Караблебудаўнікоў.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Балтыйскае мора
Катэгорыя:Рукавы і пратокі Нявы
Катэгорыя:Рэкі і каналы Санкт-Пецярбурга
Пачатак царкоўнага года

**Пачатак царкоўнага года**, які таксама называюць **пачаткам індыкта**, з'яўляецца 1 (14) верасня. Гэта значыць, што поўнае кола царкоўна-літургічнага года працягваецца ад 1 верасня да 31 жніўня.

Царкоўны год – гэта літургічны парадак Паўсюднай або пэўнай мясцовай Царквы, які складаецца з нядзеляў, дзён тыдня, святаў Гасподніх, Багародзічных, святых і перыядаў посту і часу абмежаванняў.

## Гісторыя 
Індыктам (ад  лац. – абвяшчэнне, падатак) называўся эдыкт рымскіх імператараў, у якім з мэтай збору падаткаў змяшчаўся загад праз пэўны час праводзіць ацэнку зямельных ўладанняў грамадзян дзяржавы. Такія эдыкты пачалі з'яўляцца пры імператары Дыяклетыяне (284-305) з 297 года нашага часу спачатку кожныя пяць, а затым – пятнаццаць гадоў.

З часам слова "індыкт" пачало абазначаць не толькі імператарскі загад, але і перыяд пятнаццацігадовага цыкла, а таксама яго першы дзень. Першапачаткова індыкт выкарыстоўвалі толькі для збору падаткаў, але з часам ён стаў адпраўным путнктам для пазначэння розных дат у грамадскім жыцці. Гэты фінансавы год не супадаў з астранамічным, які ад рэформы Юлія Цэзара ў 46 года да нашага часу пачынаўся 1 студзеня. Першым днём індыкта было 23 верасня – дзень народзінаў імператара Аўгуста, а пры імператары Канстанціне Вялікім (306-337) – 1 верасня.

Айцы Першага Сусветнага сабора ў Нікеі ў 325 годзе прынялі дату 1 верасня як пачатак Новага царкоўнага года. Так засталося ва Усходняй Царкве да нашых дзён. Лацінская Царква пачынае літургічны год з першай нядзелі Адвенту.

Дадзены індыкт (былі і іншыя індыкты) называецца візантыйскім, канстанцінопальскім або таксама Канстанцінавым. Ён дзейнічаў ва ўсёй Рымскай імперыі, акрамя Егіпта. Імператар Юстыніян I (527-565) загадаў датаваць усе юрыдычныя дакументы ў адпаведнасці з індыктам. Рымская Царква пры Папе Пелагіі II (579-590) прыняла індыкт для датавання дакументаў і толькі ў 1097 г. адмяніла яго.

## Царкоўнае свята 
Калі 1 верасня стала адначасова пачаткам царкоўнага года, яно таксама стала царкоўным святам, гэта значыць днём, які мае асобнае богаслужэнне. У гэты дзень Царква ўспамінае падзею з жыцця Ісуса Хрыста, калі ён прыйшоў у святыню ў Назарэце і прачытаў словы прарока Ісаі: «Дух Гасподні на Мне, бо Ён намасціў Мяне... каб абвясціць год ласкі Госпада»» (Лука 4, 18-19). Няма дакладных сведчанняў, калі пачатак індыкта стаў царкоўным святам, але ён існаваў ужо ў VIII стагоддзі.

## Літаратура 
## Гл. таксама 
* Літургічны год у рымскім абрадзе

Катэгорыя:Праваслаўныя святы
Катэгорыя:Каталіцкія святы
Катэгорыя:Уніяцкія святы
Катэгорыя:Непераходныя святы
Аляксандр Піліпавіч Смірдзін

**Аляксандр Піліпавіч Смірдзін** (;  — ) — выдавец і кнігапрадавец. У 1817 годзе прыехаў у Пецярбург. Служыў прыказчыкам у В. А. Плавільшчыкава, пасля смерці якога паводле тэстаменту стаў уладальнікам (з 1825) яго кніжнага магазіна, бібліятэкі і друкарні. Магазін Смірдзіна спачатку знаходзіўся спачатку на Мойцы ля Сіняга моста. У 1832 годзе адкрыў магазін і бібліятэку на Неўскім праспекце.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Міхал Арановіч

**Міхал Арановіч** (;  — , Гродна) — беларускі каталіцкі святар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1907 годзе ў Бельскім павеце Падляскага ваяводства. Вучыўся ў мясцовай школе, пасля ў прыватнай гімназіі ў Бельску Падляскім. Па заканчэнні гімназіі ў 1926 годзе паступіў у семінарыю ў Вільні. Адначасова вучыўся на тэалагічным факультэце Віленскага ўніверсітэта. 12 чэрвеня 1932 года ў касцёле Святых Янаў пасвечаны ў сан арцыбіскупам Рамуальдам Ялбжыкоўскім.

Быў прызначаны вікарыем, а потым пробашчам парафіі ў Каменцы (цяпер Шчучынскі раён), дзе працаваў да 1938 года. У 1939 прызначаны вайсковым капеланам і ў тым жа годзе інтэрнаваны ў Літву. У 1941 быў ізноў прызначаны пробашчам парафіі ў Каменцы, і тут служыў да 1948, калі яго прызначылі капеланам брыгіцкага касцёла ў Гродне для сясцёр назарэтанак.

У 1950 годзе ўлады зачынілі гэты касцёл, і ксёндз Міхал Арановіч перанёс з яго службу ў бернардынскі касцёл, куды быў прызначаны вікарыем. У 1951 арыштаваны, да 1953 года знаходзіўся ў ссылцы ў Кемераўскай вобласці. Вярнуўшыся ў Гродна, з 1954 да смерці быў пробашчам бернардынскага касцёла і дэканам Гродзенскім. Таксама выконваў абавязкі генеральнага вікарыя Гродзенскай дыяцэзіі.

Пасля высылкі з Гродна пробашча фарнага касцёла з 1961 ксёндз Міхал Арановіч абслугоўваў і гэтую святыню, хаця б некалькі разоў у год, бо ўлады не дазвалялі рэгулярна праводзіць тут набажэнства. У гэты час у Гродне засталіся толькі два святары: Міхал Арановіч і францішканін Аркадзь Вальтас, пробашч парафіі Маці Божай Анёльскай. Калі апошні памёр, ксёндз Міхал Арановіч заставаўся адзіным гродзенскім святаром да прызначэння ў 1976 пробашчам францішканскай парафіі ксяндза Юзафа Трубовіча.

У 1979 г. Ян Павел II прызначыў ксяндза Міхала Арановіча прэлатам, у 1990 г. — інфулатам.

Святар памёр 30 жніўня 1991 года, пахаваны на старых гродзенскіх могілках.

## Спасылкі 
* Арханёл Гродна — grodnensis.by

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Георгій Усеваладавіч Семяніхін

**Георгій Усе́валадавіч Семяні́хін** (, ст. Ліскі Астрагожскага павета Варонежскай губерні — ) — савецкі дзяржаўны дзеяч БССР.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі інстытут інжынераў-механікаў сацыялістычнага земляробства (1937).

З сям’і ваеннаслужачага. Да вайны на розных інжынерна-тэхнічных пасадах у Ленінградзе, Баранавічах, Маскоўскай вобласці. У гады Вялікай Айчыннай вайны у Цэнтральным штабе партызанскага руху. З 1944 года загадчык аддзела ЦК КП(б)Б.

З 1953 года міністр мясцовай і паліўнай прамысловасці БССР, з 1956 года міністр лёгкай прамысловасці БССР. З 1957 года начальнік упраўлення СНГ БССР, з 1958 года загадчык аддзела ЦК КПБ, з 1963 года намеснік старшыні Камітэта партыйна-дзяржаўнага кантролю, з 1965 года міністр мясцовай прамысловасці БССР.

На XIX, XX і XXII з’ездах КПБ абіраўся кандыдатам у члены ЦК, на XXIV-XXVII членам ЦК КПБ. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1947—1974 гадах.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі і пяццю іншымі ордэнамі, шматлікімі медалямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Міністры мясцовай прамысловасці БССР
Катэгорыя:Міністры лёгкай прамысловасці БССР
Міхал Корбут

**Міхаіл Філіп Сігізмунд Антон Корбут** — дзяржаўны служачы, памешчык Навагрудскага павета.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Карафа-Корбутаў герба «Корчак». Сын Іосіфа Антона Корбута, чашніка і маршалка навагрудскага, і Саламеі з Гінтараў, дачкі стольніка навагрудскага.

Ахрышчаны 2 мая 1795 г. у Нясвіжскім касцёле. Кандыдат філасофіі. Падкаморы навагрудскі.

Паручнік 17-га палка кавалерыі войска польскага, *«не вядома, ці служыў ён у войсках Герцагства Варшаўскага і ці ўвайшоў пасля асабіста ў склад былых войскаў Царства Польскага»*. У адстаўцы з 19 ліпеня 1817 г. З 1824 г. валодаў маёнткам Дамашэвічы Навагрудскага павета (у 1832 г. 100 рэвізскіх душ).

Прызнаны ў дваранстве пастановамі ад 25.09.1826 г. Гродзенскага дваранскага дэпутацкага сходу з унясеннем у 6-ю частку радаводнай кнігі дваран Гродзенскай губерні, Мінскага дваранскага дэпутацкага сходу ад 30.03.1850 г. з унясеннем у 6-ю частку радаводнай кнігі дваран Мінскай губерні, 12.03.1851 г. з унясеннем у 3-ю частку радаводнай кнігі дваран Мінскай губерні. Зацверджаны ўказам Сената.

## Сям’я 
У шлюбе з Соф’яй са Слізняў (22 ліпеня 1805 — 24 студзеня 1878), дачкой харунжага навагрудскага Яна Слізня і сястрой скульптара Рафала. Жонка Соф’я пахаваная на могілках у Друцкаўшчыне (магіла знішчана).

Меў двух сыноў, якія, відаць, памерлі ў раннім дзяцінстве, і дачок, якія валодалі спадчыннымі маёнткамі Рудаўка і Ужанка Навагрудскага павета (у 1786 г. больш за 1000 дзесяцін зямлі):
* Іосіф (нар. 1823);
* Ян (нар. 1825);
* Мацільда, у шлюбе з Кукевічам;

*  (1831 — 18 лютага 1907). У 1892 г. перасялілася разам з сястрой Соф’яй у г. Варшаву, дзе і памерла. Пахавана на могілках у Рудаўцы;
* Соф’я. У 1892 г. перасялілася разам з сястрой Саламеяй у г. Варшаву;
ах]]
* Міхаліна, у шлюбе з Беліковічам.

## Літаратура 
* 77/60 Міхаіл-Філіп-Сігізмунд-Антон // Я — сын Ваш : Статкевічы, Сацкевічы-Статкевічы герба «Касцеша». Карафа-Корбуты герба «Корчак» / Анатоль Статкевіч-Чабаганаў. — Мінск : Роднае слова, 2011. — 592 с. : іл. — (Летапіс беларускай шляхты). ISBN 978-985-90254-1-9

Катэгорыя:Падкаморыя Навагрудскага павета
Катэгорыя:Кандыдаты філасофіі
Катэгорыя:Карафа-Корбуты
Аркадзь Вальтас

**Аркадзь (Караль Юзаф) Вальтас** ( — ) — беларускі каталіцкі святар.

## Біяграфія 
Караль Юзаф Вальтас нарадзіўся ў 1916 годзе ў Львове. Імя Аркадзь ён атрымаў падчас пострыгу і прыняцця ў ордэн францысканцаў у 1933 годзе. Вывучаў філасофію і тэалогію.

У 1941 годзе святар-францысканец быў накіраваны ў Гродна. Арыштаваны нямецкімі акупацыйнымі ўладамі, з 2 кастрычніка 1943 года да 7 красавіка 1944 быў у турме.

Па вайне святар абслугоўваў парафіі ў Гродне, Квасоўцы, Капцёўцы. Сканструяваў у 1960-я гады для гродзенскага касцёла рухомую батлейку і электрычны механізм, які прыводзіць яе ў рух. Для таго часу гэта было дзіўнае прадстаўленне. Фігуркі музыкаў не проста рухаліся па крузе, але і рабілі розныя рухі — здымалі капялюш, паварочваліся, расцягвалі мех баяна. Удзельнічаў у пленэрах, рабіў ілюстрацыі для моладзевага часопіса, рамантаваў гадзіннікі, атрымаў першае месца на ўсесаюзным конкурсе «Голуб міру». У касцёле Маці Божай Анёльскай захаваліся 14 стацый Крыжовага Шляху, зробленыя рукамі ксяндза Аркадзя. Сярод яго жывапіснай спадчыны акварэль, малюнак гуашшу, алоўкам; на выявах беларускія краявіды, гарадскія і вясковыя замалёўкі, паўднёвыя пейзажы.

Памёр Аркадзь Вальтас у Гродне 16 снежня 1975 года ва ўзросце 59 гадоў.

## Памяць 
У правым бакавым нефе касцёла Маці Божай Анёльскай у Гродне размешчана прысвячальная табліца з мармуру з фотаздымкам і надпісам  — «Святой памяці айцец Аркадзь Вальтас францысканін 1916—1975 у доказ удзячнасці за 35 гадоў служэння Богу і вернікам у гэтым касцёле. На 20-я ўгодкі пасля смерці вернікі г. Гродна.»

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Венецыянскі кінафестываль 2018

**75-ы Венецыянскі кінафестываль** праходзіў з 29 жніўня па 8 верасня 2018 года. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога льва — атрымаў фільм «Рома» рэжысёра Альфонса Куарона.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Венецыянскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2018 года
Катэгорыя:Жнівень 2018 года
Катэгорыя:Верасень 2018 года
Катэгорыя:2018 год у Італіі
Катэгорыя:Падзеі ў Венецыі
Лапатавіцкі сельсавет

**Лапатаві́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Лапатавічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Гразівецкі сельсавет** у складзе Клімавіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Гразівец. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клімавіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Лапатавічы, сельсавет перайменаваны ў Лапатавіцкі. 11 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Лабжанскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 10 населеных пунктаў: Гразівец, Заручча, Лапатавічы, Лобжа, Муравец, Пад’елле, Рудня, Сінеж, Слабада, Чарнец.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Клімавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Вялікаліпаўскі сельсавет

**Вялікалі́паўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хоцімскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Ліпаўка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Вялікаліпаўскі (Ліпаўскі) сельсавет** у складзе Хоцімскага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Вялікая Ліпаўка. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Хоцімскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года сельсавет у складзе Касцюковіцкага раёна БССР, з 12 лютага 1935 года — у складзе адноўленага Хоцімскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 11 сакавіка 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Елавецкага сельсавета. З 17 красавіка 1962 года сельсавет у складзе Касцюковіцкага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Хоцімскага раёна. 7 сакавіка 1975 года вёскі Вялікая Ліпаўка і Малая Ліпаўка зліліся ў адну вёску — Ліпаўку. У 1977 годзе скасавана вёска Ясная Раніца. 28 снежня 2018 года скасавана вёска Гаўрылоўка.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (5 населеных пунктаў) — 832 чалавекі, з іх 89,8 % — беларусы, 9,3 % — рускія, 0,5 % — армяне, 0,4 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (4 населеныя пункты) — 637 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Касцюковіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Венецыянскі кінафестываль 2017

**74-ы Венецыянскі кінафестываль** праходзіў з 30 жніўня па 9 верасня 2017 года. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога льва — атрымаў фільм «Форма вады» рэжысёра Гільерма дэль Тора.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Венецыянскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2017 года
Катэгорыя:Жнівень 2017 года
Катэгорыя:Верасень 2017 года
Катэгорыя:2017 год у Італіі
Катэгорыя:Падзеі ў Венецыі
Венецыянскі кінафестываль 2016

**73-і Венецыянскі кінафестываль** праходзіў з 31 жніўня па 10 верасня 2016 года. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога льва — атрымаў фільм «» рэжысёра .

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Венецыянскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2016 года
Катэгорыя:Жнівень 2016 года
Катэгорыя:Верасень 2016 года
Катэгорыя:2016 год у Італіі
Катэгорыя:Падзеі ў Венецыі
Алахдзіна

thumb|На карце
**Алахдзіна** () — помнік археалогіі на месцы старажытнага вясковага паселішча Індскай цывілізацыі за 40 км на ўсход ад Карачы (Пакістан). Агульная плошча — каля 1,4 га.

Алахдзіна з’яўлялася неўмацаваным паселішчам, якое існавала на мяжы 3 тысячагоддзя да н.э. — 2 тысячагоддзя да н.э. Археолагамі былі выяўлены некалькі будынкаў з сырцовай цэглы. Некаторыя з іх стаялі на цагляных платформах. Адзін з будынкаў быў шматпакаёвым з рознымі ўваходамі. Жыхары карысталіся 3 калодзежамі дыяметрам ад 60 см да 90 см. Вада з іх выкарыстоўвалася не толькі для піцця, але і для абрашэння навакольных палеткаў.

Алахдзіна знакаміты знаходкамі вялікай колькасці рэшткаў керамічных вырабаў (каля 240 тысяч), цэлых пасудзін, у адной з якіх знайшлі залатыя і срэбраныя ўпрыгожванні, прадметаў з бронзы і тэракоты. Мяркуецца, што паселішча магло быць цэнтрам сельскай акругі, звязанай з вытворчасцю тканін.

## Спасылкі 
* Allahdino — Harappan Site of Pakistan 
* Danika Parikh and Cameron A. Petrie, ‘We are inheritors of a rural civilisation’: rural complexity and the ceramic economy in the Indus Civilisation in northwest India

Катэгорыя:Археалогія ў Пакістане
Катэгорыя:Бронзавы век
Катэгорыя:Харапская цывілізацыя
Катэгорыя:Сінд
Венецыянскі кінафестываль 2014

**71-ы Венецыянскі кінафестываль** праходзіў з 27 жніўня па 6 верасня 2014 года. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога льва — атрымаў фільм «Голуб сядзеў на галінцы, разважаючы пра жыццё» рэжысёра Роя Андэрсана.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Венецыянскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2014 года
Катэгорыя:Жнівень 2014 года
Катэгорыя:Верасень 2014 года
Катэгорыя:2014 год у Італіі
Катэгорыя:Падзеі ў Венецыі
Касцёл Святога Станіслава (Санкт-Пецярбург)

**Касцёл Святога Станіслава** — каталіцкі храм у горадзе Санкт-Пецярбург. Пабудаваны ў 1823—1825 гадах (архітэктар Д. І. Вісконці). Адміністрацыйна адносіцца да Паўночна-заходняга рэгіёну Архідыяцэзіі Маці Божай (з цэнтрам у Маскве). Помнік архітэктуры. Размешчаны па адрасе: вуліца Саюза Друкароў, д. 22. Пры храме функцыянуе духоўная бібліятэка, вядзецца дабрачынная праца.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Каталіцкія храмы Санкт-Пецярбурга
Санкт-Пецярбург
Спаскі востраў

**Спаскі востраў** — гістарычная назва тэрыторыі паміж ракой Фантанкай і Екацярынінскім каналам, абмежаваная на паўднёвым захадзе Крукавым каналам, на паўночным усходзе ракой Мойка. У XVIII — пачатку XX стагоддзяў уваходзіла ў Спаскую паліцэйскую частку. Назва ад царквы Спаса на Сянной (не захавалася). Галоўная магістраль — Садовая вуліца. У другой палове XIX стагоддзя назва Спаскі востраў паступова знікла з гарадской лексікі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Астравы дэльты Нявы