open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сезон 2020/2021 ЖГК Віцебчанка

У сезоне 2020/2021 жаночы гандбольны клуб «Віцебчанка» з горада Віцебск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2020/2021 (**6 месца**),
* Кубак Беларусі 2021 (**Першы этап	**).

## Склад каманды 
* Цімошына
* Марціновіч
* Фядаровіч
* Ралінская
* Булава
* Герасімчык
* Грахоўская
* Шынкевіч
* Еўтушэўская 
* Панчанка 
 
## Гл. таксама 
* Сезон 2019/2020 ЖГК Віцебчанка
* Сезон 2021/2022 ЖГК Віцебчанка

## Спасылкі 
* Команда БНТУ-БелАЗ завоевала титул чемпиона Беларуси сезона 2020/2021. Гомельчанки выиграли серебряные медали
* В матче за третье место «финала четырех» Париматч Кубка Беларуси-2020 «Городничанка» нанесла поражение «Витебчанке» — 27:25.
2020/2021
Віцебчанка
Катэгорыя:2020 год у Віцебску
Катэгорыя:2021 год у Віцебску
Спіс народжаных у 2026 годзе

У гэтым спісе прадстаўлены спіс персон, якія **нарадзіліся ў 2026 годзе**.

## Гл. таксама 
* Спіс памерлых у 2026 годзе

## Зноскі 
## Літаратура 
## Спасылкі 

2026
Маральнасць

**Маральнасць** — тэрмін, які часцей за ўсё выкарыстоўваецца ў мове і літаратуры як сінонім маралі, часам — этыкі. Маральнасць () — важная канцэпцыя ў філасофскай сістэме Гегеля. 

## Апісанне 
Маральнасць — гэта сістэма асабістых каштоўнасцяў, заснаваная на ўнутраным успрыманні дабра і зла, якая вызначае, што чалавек лічыць правільным або няправільным у сваіх паводзінах. Маральнасць праяўляецца праз сумленне і маральныя перакананні, якія могуць як супадаць з грамадскімі нормамі, гэтак і супярэчыць ім. У адрозненне ад маралі маральнасць арыентаваная на асабістыя перакананні і ўнутранае адчуванне правільнасці ўчынкаў, а не на захаванне знешніх нормаў і правілаў, прынятых у грамадстве.

У шэрагу філасофскіх сістэм паняцце маральнасці адасабляецца ад маралі, хаця гэткая канцэптуалізація носіць аўтарскі характар і не заўсёды адпавядае звычайнаму словаўжыванню. У такім, больш вузкім сэнсе, паняце маральнасці выкарыстоўваецца дзеля пазначэння часткі або ўзроўню маралі ў целым, прытым пад маральнасцю часта разумеюць унутраны або інтэрыярызаваны бок маралі, у той час як апошняя разглядаецца як вонкавая ў адносінах да індывіда.

Маральнасць з’яўляецца таксама прадметам этыкі як навучальнай дысцыпліны; тым, што вывучаецца этыкай. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Канцэпцыі этыкі
Катэгорыя:Філасофская тэрміналогія
Сезон 2020/2021 ЖГК Зорка

У сезоне 2020/2021 жаночы гандбольны клуб «Зорка» з горада Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2020/2021 (**7 месца**).

## Склад каманды 
* Лашчаных
* Вайтовіч
* Фядоткіна
* Чапляева
* Рашчупкіна
* Мазун
* Бурая

## Гл. таксама 
* Сезон 2021/2022 ЖГК Зорка

## Спасылкі 
* [https://handball.by/komanda-bntu-belaz-zavoevala-titul-chempiona-belarusi-sezona-2020-2021-gomelchanki-vyigrali-serebryanye-medali-chempionata-belarusi/ ]
2020/2021
Зорка
Катэгорыя:2020 год у Мінску
Катэгорыя:2021 год у Мінску
Дуброва (лес)

**Дубровы**, **дубовыя лясы**, **дубнякі** — група фармацый карэнных шыракалістых лясоў, аснову дрэвастою якіх складаюць віды з роду дуб.

Пашыраны ў Еўропе, Усходняй Азіі, на Далёкім Усходзе, у Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы, пераважна ў горных і перадгорных раёнах. У Заходняй, Цэнтральнай і Усходняй Еўропе лясы ствараюць пераважна  і , у Паўднёвай Еўропе і Міжземнамор’і —  і , на Каўказе — , ва Усходняй Азіі і на Далёкім Усходзе —  і , у Паўночнай Амерыцы —  і .

На Беларусі дрэвастоі дуброў складаюцца ў асноўным з дубу звычайнага — чыстыя і з дамешкам ясеню, клёну, грабу, ліпы, ільмы, хвоі, елкі, бярозы, асіны, вольхі чорнай, часта з выразным другім ярусам. Яны займаюць 4 % агульнай плошчы лясоў, найбольш пашыраны ў паўднёвых, заходніх і цэнтральных раёнах.

Ва Украіне дубровы з’яўляюцца пануючай лясной фармацыяй у лесастэпавай зоне, дзе растуць у міжрэччах і поймах рэк. Звычайна яны маюць складаны дрэвастой, дзе ў першым ярусе пераважае дуб з дамешкам ясеня і вяза, у другім — граб або ліпа сэрцападобная. На поўдні аднаярусныя дубровы з дуба звычайнага з падлескам з ляшчыны, клёна татарскага, свідзіны крывава-чырвонай.

Дубовыя лясы маюць важнае прыродаахоўнае, санітарна-гігіенічнае і эстэтычнае значэнне, даюць высакаякасную драўніну для розных галін прамысловасці.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дуб
Катэгорыя:Лясы
Барыс Майсеевіч Беркенгейм

**Барыс Майсеевіч Беркенгейм** () — савецкі хімік. Доктар хімічных навук (1936). Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР (1945).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт (1910), вучыўся ў Гейдэльбергскім універсітэце (Германія). У гады Першай сусветнай вайны — кансультант па пытаннях хіміі пры штабе Паўднёва-Заходняга фронту, 1918—1921 — выкладчык Кіеўскага рабоча-сялянскага ўніверсітэта, 1921—1927 — прафесар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, арганізатар і першы загадчык кафедры неарганічнай, аналітычнай і фізічнай хіміі. З 1927 — у Маскве, прафесар шэрагу маскоўскіх ВНУ.

## Навуковыя інтарэсы 
Патэнцыял сыравінных рэсурсаў Беларусі; арганізацыя хімічнай адукацыі ў Беларусі; аквіметрыя, сінтэз гідраараматычных кетонаў і інш.

## Некаторыя з прац 
* Химическая война / составил П. А. Соколов; под редакцией Б. М. Беркенгейма; с предисловием председателя Белорусской организации «Доброхима» И. А. Адамовича ; Доброхим БССР. — Минск : издание Белорусской организации «Доброхима», 1924. — 71, [1] с.
* Техническая энциклопедия : Справ. физ., хим. и технол. величин / Гл. ред. Л. К. Мартенс ; В сост. принимают участие: Беркенгейм Б.М… [и др.]. — М. : Совет. энцикл., 1927. — Т. 1. — 478, [2] с.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Интеллектуальная элита Беларуси : основоположники белорусской науки и высшего образования (1919—1941) / С. В. Абламейко и др. — Минск, 2017. — С. 242—253.
* Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, 1921—2001 / [складальнік А. А. Яноўскі]. — Мінск, 2001. — С. 25-26.

## Спасылкі 
* Беркенгейм, Борис Моисеевич (доктор химических наук ; 1885—1959)

Катэгорыя:Хімікі СССР
Дуб зубчасты

**Дуб зубчасты** (*Quercus dentata*) — лістападнае дрэва, кветкавая расліна сямейства букавых.

Ва Усходняй Азіі (Кітай, Японія) утварае дубовыя лясы.

Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Дуб
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1784 годзе
2026 год у гісторыі астраноміі

**2026** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Крыніцы 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Сёмае неба (фільм)

**«Сёмае неба»** () — амерыканскі нямы мастацкі фільм 1927 года рэжысёра Фрэнка Барзейгі. Першы фільм, удастоены «Оскара» за найлепшую рэжысуру, і адзін з першых намінаваных на «Оскар» за найлепшы фільм. У 1995 фільм быў адабраны для амерыканскага Нацыянальнага рэестра фільмаў.

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Нямыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1927 года
Дуб чырвоны

**Дуб чырвоны** (*Quercus rubra*) — лістападнае дрэва сямейства букавых.

## Апісанне 
Дрэва вышынёй да 25-30 м з густой шарападобнай кронай і тонкай шэрай карой. Парасткі чорна-бурыя. Лісце буйное, шчыльнае, даўжынёй да 20 см, з клінападобнай асновай, з 2-4 парамі вузкіх лопасцей, зверху бліскучае, знізу з тонкім рыжаватым апушэннем, летам цёмна-зялёнае, увосень яркіх таноў. Песцікавыя кветкі і плады сядзяць паасобку або па два.

## Пашырэнне 
У Паўночнай Амерыцы ўтварае дубовыя лясы. Інтрадукаваны і ўводзіўся ў лясныя культуры на Беларусі. Лепш развіваецца на свежых супесках і суглінках. Зімаўстойлівы, а таксама ўстойлівы да шкоднікаў і хвароб.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Дуб
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
2026 год у гісторыі тэатра

**2026** год быў адзначаны шэрагам тэатральных падзей.

## Падзеі 
## Фестывалі 
## Памерлі 
* — нарвежскі акцёр.
## Гл. таксама
## Зноскі
## Літаратура
## Спасылкі 
*
Катэгорыя:Тэатр паводле гадоў
Свідзіна крывава-чырвоная

**Свідзіна крывава-чырвоная** (*Cornus sanguinea*) — лістападны куст, від кветкавых раслін сямейства кізілавых.

## Апісанне 
Вышыня да 4 м, куст з ярка-чырвонымі распасцёртымі парасткамі. Лісце акруглае або акругла-яйцападобнае, на верхавінцы каротказавостранае. Кветкі ў шчытках. Касцянкі лілова-чорныя. Драўніна трывалая, чырванаватая, гнуткая.

## Пашырэнне 
Пашырана ў Еўропе і Заходняй Азіі. Дзікарослая трапляецца па ўсёй тэрыторыі Беларусі, асабліва на поўдні. Расце ў лісцевых і мяшаных лясах, вырошчваецца ў садах і парках. Цвіце ў маі-чэрвені, плады выспяваюць у жніўні-верасні.

## Выкарыстанне 
Маецца шмат садовых форм.

Драўніна выкарыстоўваецца на дробныя вырабы. З маладых парасткаў плятуць кошыкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кізілавыя
Катэгорыя:Кусты
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Дуб каменны

**Дуб каменны** (*Quercus ilex*) — вечназялёнае дрэва, кветкавая расліна сямейства букавых.

У Паўднёвай Еўропе і Міжземнамор’і ўтварае дубовыя лясы.

Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Дуб
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Легіёны

**«Легіёны»** () — польскі , дзеянне якога разгортваецца ў рэаліях барацьбы за незалежнасць падчас Першай сусветнай вайны, зняты ў 2019 годзе рэжысёрам , з ,  і Вікторыяй Валаньскай у галоўных ролях.

## Гісторыя 
Ініцыятарамі стварэння фільма сталі Адам Бароўскі і Томаш Лысяк. Нагодай стала Стогадовая гадавіна здабыцця Польшчай незалежнасці і сотая гадавіна легіянерскага акту. Здымкі працягласцю 60 дзён пачаліся ў жніўні 2017 года, завяршыліся ў красавіку 2019 года. Яны былі рэалізаваны ў тым ліку ў: Бешчадах (Прэславіца, Канцэнтраніца), Цешыне, этнаграфічным парку ў Такарне, Страдуве, ваколіцах Кракава, Мронгава, Венграва і Адвоцка. У праекце прынялі ўдзел 123 акцёра, 53 каскадзёры і больш за 500 чалавек, якія належаць да груп рэканструкцыі. Было выкарыстана 220 коней. Таксама было выраблена 280 мундзіраў і галаўных убораў і 780 пар абутку. Бюджэт склаў 27 млн злотых. Фільм фінансавалі Міністэрства культуры і нацыянальнай спадчыны, Польскі інстытут кінамастацтва і прыватная кампанія «PolCar». Урачыстая прэм’ера адбылася ў мультыкінатэатры «Złote Tarasy» ў Варшаве 16 верасня 2019 года ў прысутнасці прэм’ер-міністра Матэвуша Маравецкага. У сувязі з фільмам была арганізавана адукацыйная акцыя пад эгідай Міністэрства народнай адукацыі, Музея гісторыі Польшчы і Інстытута нацыянальнай памяці.

## Гл. таксама 
## Зноскі 
## Літаратура 
## Спасылкі
Вілем Рубрук

**Вілем Рубрук** (паміж 1215 і 1220—1293) — фламандскі падарожнік, манах-францысканец.

У 1253—55 гадах узначальваў дыпламатычную місію, накіраваную французскім каралём Людовікам ІХ у Манголію. З Францыі цераз Палесціну, Канстанцінопаль, Крым, данскія стэпы, нізоўе р. Волга, каля Аральскага мора і возера Балхаш місія прыбыла ў горад Каракарум у 1254 годзе. У Каракаруме ён быў прыняты ханам Мункэ. Зваротны шлях прайшоў уздоўж заходняга ўзбярэжжа Каспійскага мора, цераз Армянскае нагор’е і Усходні Таўр.

У справаздачы Рубрука пра падарожжа шмат каштоўных звестак па гісторыі, этнаграфіі і геаграфіі гэтых тэрыторый, адзначана, што Каспійскае мора на самай справе з’яўляецца возерам. Гэта было самае значнае да Марка Пола падарожжа еўрапейца ў Цэнтральную Азію.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Францысканцы
Віктар Войцехавіч Карпінскі

**Віктар Войцехавіч Карпі́нскі** (нар. , Гродна)&nbsp;— беларускі філосаф. Кандыдат філасофскіх навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 кастрычніка 1948 года ў горадзе Гродне. У 1967 годзе скончыў сярэднюю школу № 10 г. Гродна, у 1975 годзе — аддзяленне філасофіі гістарычнага факультэта БДУ. У 1980 годзе скончыў завочную аспірантуру пры кафедры гісторыі філасофіі і логікі БДУ.

У 1989 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Светапогляд Элізы Ажэшкі».

З 1975 па 1979 год працаваў загадчыкам кабінета кафедры філасофіі Гродзенскага медінстытута. З 1979 па 1990 год — старшы выкладчык, дацэнт кафедры філасофіi Гродзенскага сельскагаспадарчага інстытута. З 1990 па 1996 год — дацэнт, намеснік дырэктара па навуковай працы Гродзенскага інстытута ўдасканалення настаўнікаў. З 1996 года — дацэнт кафедры філасофіі ГрДУ імя Янкі Купалы.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар 60 навуковых прац. Асноўная тэматыка даследаванняў — гісторыя філасофіі і філасофская антрапалогія. Удзельнічаў у напісанні вучэбных дапаможнікаў, распрацоўцы дзяржаўных бюджэтных тэм у якасці старшага навуковага супрацоўніка.

## Бібліяграфія 
* Структура мировоззрения Э.Ожешко // Powrot do Orzeszkowei. – Grodno – Biаtystok, 1997. - С.3-15.
* Гісторыя філасофіі. – гл.VI, 1, 3, 4, 6, 7; ХІІ, 9; XV, 3. - Гродна, – 1997.- С.252-263, 269-285, 293-303, 606-615, 782-795. 
* Религиозное возрождение: попытка рационального анализа // Беларуская думка. – 1994. – №4. – С.32-40. 
* Светапоглядныя арыентацыі сучаснага настаўніка // Адукацыя і выхаванне. –1995. – №5. – С.25-31.
* Философско-антропологические основания теории и практики образования // Навукова-метадычны веснік «Пытанні адукацыі і выхавання». – САІУН. – 1997. – №3. – С.3-8.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 12 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1948 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродне
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты філасофскіх навук
310 да н.э.

**310 (трыста дзясяты) год да нашай эры** паводле пралептычнага юліянскага календара — невысакосны год, які пачынаецца ў сераду. Гэта 310 год да нашай эры, першы год 10-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя 1-га тысячагоддзя да н.э., 10-ы год 310-х гадоў да н.э., другі / трэці год 117-й алімпіяды (з ліпеня), −309 год паводле астранамічнай гадавой нумарацыі. Яму папярэднічаў 311 год да н.э., за ім ішоў 309 год да н.э. Ён скончыўся 2335 гадоў таму.

У часы Рымскай рэспублікі год быў вядомы як *Год консульства Руліяна і Цэнзарына* або, радзей, 444 год *Ab urbe condita* («ад заснавання горада»).

## Падзеі 

### Грэцыя і Македонія 
* Пталамей, палкаводзец дынастыі Антыганідаў, заключае саюз з Касандрам і паўстае супраць свайго дзядзькі Антыгона.

### Кіпр 
* Па загадзе Пталамея цар Нікокл з Пафаса сканчае жыццё самагубствам.

### Вавілонія 
* Антыгон I Аднавокі загадвае аднаму са сваіх военачальнікаў, Ніканору, уварвацца ў Вавілонію з усходу, а свайму сыну Дэметрыю Паліяркету — атакаваць яе з захаду. Ніканор збірае вялікія сілы, але быў заспеты знянацку і разбіты Селеўкам ля ракі Тыгр. Ягоныя войскі былі альбо перабітыя, альбо перайшлі на бок ворага. Гэтак жа і Дэметрыю Паліяркету не ўдалося выцесніць Селеўка.

### Малая Азія 
* Пталамей атакуе Кілікію — тэрыторыю, якую кантраляваў Антыгон.
* Антыгон I Аднавокі засноўвае гарады Антыгонія Траадская (пазней вядомая як Александрыя Траадская) і Антыгонія (пазней — Нікея, сучасны турэцкі Ізнік).

### Сіцылія і Афрыка 
* Тыран Сіракуз Агафокл разам з флотам прарываецца праз блакаду горада карфагенянамі і пераносіць вайну на тэрыторыю ворага. Ён наносіць паражэнне карфагенянам у бітве пры Белым Тунісе.

### Рымская Рэспубліка 
* Рым сутыкаецца з новымі праблемамі з боку этрускаў, якіх самніты пераканалі разарваць саюз з рымлянамі. У бітве пры Вадзімонскім возеры рымляне пад камандаваннем Квінта Фабія Максіма Руліяна разбіваюць этрускаў.

### Ілірыя 
* Племя аўтарыятаў знікае з гістарычнай арэны з прычыны міграцыі кельтаў.

## Нарадзіліся 
* Арыстарх Самоскі — старажытнагрэчаскі астраном і матэматык (прыблізная дата; памёр каля 230 да н.э.).
* Хуэйвэнь-ван — кітайскі кіраўнік (ван) царства Чжао ў перыяд Ваюючых Царстваў (памёр у 266 да н.э.).
* Сюнь-цзы — кітайскі філосаф (прыблізная дата; памёр каля 230 да н.э.).

## Памерлі 
* Раксана — бактрыйская або сагдыйская прынцэса, удава Аляксандра Македонскага.
* Піфей — грэчаскі купец, географ і даследчык з грэчаскай калоніі Масалія (сучасны Марсель) (нар. каля 380 да н.э.).
* Нікокл — цар Пафаса.

## Крыніцы 
Катэгорыя:310 да н.э.
Дар’я Мікалаеўна Карацінская

**Дар’я Мікалаеўна Карацінская** (нар. , г.&nbsp;п. Астрына, Шчучынскі раён, Гродзенская вобласць)&nbsp;— беларускі мовазнавец, спецыяліст у галіне беларускай лексікалогіі. Кандыдат філалагічных навук (1982), дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзілася 3 сакавіка 1942 года ў гарадскім пасёлку Астрына. У 1959 годзе скончыла сярэднюю школу № 7 г. Гродна і паступіла на гісторыка-філалагічны факультэт (беларускае аддзяленне) Гродзенскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Янкі Купалы, які скончыла ў 1964 годзе.

У 1964—1965 гадах працавала настаўніцай нямецкай мовы, гісторыі і грамадазнаўства ў Жытамлянскай сярэдняй школе Гродзенскага раёна. З верасня 1965 года — выкладчык кафедры рускай і беларускай моў Гродзенскага педінстытута. Навучалася ў аспірантуры на філалагічным факультэце. У 1982 годзе ў Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа АН БССР абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Лексічная аманімія назоўнікаў у сучаснай беларускай літаратурнай мове».

Пасля заканчэння аспірантуры працавала ў Гродзенскім дзяржаўным педагагічным інстытуце (пазней — універсітэце) на пасадах выкладчыка, старшага выкладчыка, дацэнта кафедры беларускай мовы. У 1974—1983 гадах выконвала абавязкі намесніка дэкана філалагічнага факультэта па навукова-даследчай працы.

Сябра Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя напрамкі даследаванняў: лексікалогія, марфеміка, словаўтварэнне і марфалогія сучаснай беларускай мовы.

## Бібліяграфія 
* Лексичная омонимия имён существительных в современном белорусском литературном языке: Автореф. дис. … канд. филол. наук. — Мн., 1981.
* Асноўныя шляхі ўтварэння аманімічных назоўнікаў у беларускай мове // Сборник научных статей. — Мн.: Выш. школа, 1974.
* Семантычная дывергенцыя як спосаб утварэння амонімаў // Беларуская мова і мовазнаўства: Міжвуз. зб. — Мн., 1975. — Вып. 3.
* Некаторыя пытанні лексічнай аманіміі назоўнікаў // Беларуская мова і мовазнаўства: Міжвуз. зб. — Мн., 1976. — Вып. 4.
* Аб лексічнай аманіміі назоўнікаў // Весці АН БССР. Сер. грамад. навук. — 1978. — № 2.
* К вопросу о семантической границе слова в старобелорусском языке // Актуальные проблемы исторической лексикологии и лексикографии восточнославянских языков: Вторая всесоюзная конференция. — Днепропетровск, 1988. — Ч.2.
* Аманімічныя адносіны назоўнікаў са словамі іншых лексіка-граматычных разрадаў //Беларуская лінгвістыка. -Мн., 1988. — Вып. 33.
* Некаторыя асаблівасці аманіміі прыметнікаў у сучаснай беларускай мове // Весці АН БССР. Сер. грамад. навук. — 1989. — № 1.
* Комплексныя кантрольныя заданні па беларускай мове для студэнтаў спец. 0219. — Гродна, 1991 (у суаўтарстве).
* Сучасная беларуская мова: Марфеміка. Вучэбны дапаможнік для студэнтаў спец. Г020100 «Беларуская мова і літаратура». — Гродна, 1997.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 3 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шчучынскім раёне
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Сезон 2020/2021 ГК Гараднічанка

У сезоне 2020/2021 жаночы гандбольны клуб «Гараднічанка» з горада Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2020/2021 (**Сярэбраны прызёр**),
* Кубак Беларусі 2021 (**4-е месца**).

## Склад каманды 
* Елісеева
* Русілка
* Рябчанка
* Міхальковіч
* Шпак
* Сурган
* Пятрэнка
* Цвірко
* Навіцкая
* Кашкевіч
* Разнічэнка

## Трэнеры каманды 
*  Сяргей Камбур (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2019/2020 ГК Гараднічанка
* Сезон 2021/2022 ГК Гараднічанка

## Спасылкі 
* Команда БНТУ-БелАЗ завоевала титул чемпиона Беларуси сезона 2020/2021. Гомельчанки выиграли серебряные медали
* «Гомель» — «Городничанка» — 25:21 (14:9)
2020/2021
Гараднічанка
Катэгорыя:2020 год у Гродне
Катэгорыя:2021 год у Гродне
Гродзенскі абласны інстытут развіцця адукацыі

**Гродзенскі абласны інстытут развіцця адукацыі** (скарочана **ГрАІРА**) — дзяржаўная ўстанова адукацыі ў Гродне, якая займаецца павышэннем кваліфікацыі і перападрыхтоўкай кіруючых работнікаў і спецыялістаў адукацыі Гродзенскай вобласці. Размяшчаецца па адрасе вуліца Гагарына, 6.

## Гісторыя 
### Савецкі перыяд 
Установа аднавіла сваю працу 1 лістапада 1944 года як Гродзенскі абласны інстытут удасканалення настаўнікаў (ІУН) у адпаведнасці з пастановай калегіі Народнага камісарыята асветы БССР і рашэннем выканкама Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў № 223 ад 27 лістапада 1944 года. Мэтай дзейнасці было павышэнне кваліфікацыі і перападрыхтоўка настаўнікаў вобласці. Першым дырэктарам стаў У. Я. Бяркоўскі, яго намеснікам —  Эскіна. У штат уваходзілі загадчык метадычнага кабінета і два метадысты. Арганізоўваліся вячэрнія і нядзельныя курсы, семінары і канферэнцыі.

З 1954 года пачалося сістэматычнае павышэнне кваліфікацыі. Вялікая ўвага надавалася сувязі тэорыі з практыкай, асновам прамысловай і сельскагаспадарчай вытворчасці. З 1967 года, у сувязі з пераходам школ на новы змест навучання, быў уведзены дыферэнцыраваны падыход да курсаў для маладых і вопытных спецыялістаў.

У 1979 годзе ў інстытуце працавала 39 чалавек, у тым ліку дырэктар (С. І. Сакалоўскі), намеснік па вучэбна-метадычнай рабоце (Н. П. Хмурчык), 21 загадчык кабінета і 14 метадыстаў. За поспехі ў працы па выніках 1983 года інстытут быў узнагароджаны пераходным Чырвоным Сцягам Міністэрства асветы СССР, а ў 1984 годзе — Ганаровай граматай Міністэрства асветы БССР. Неаднаразова ўзнагароджваўся дыпломамі ВДНГ СССР:
* Рэктарат
* Факультэт прафесійнай самарэалізацыі
* Упраўленне прафесійнай адукацыі і прафарыентацыі
* Цэнтр метадычнай і інфармацыйна-аналітычнай работы
* Цэнтр дашкольнай, агульнай сярэдняй і спецыяльнай адукацыі
* Цэнтр ідэалагічнай, выхаваўчай і сацыяльнай работы
* Аддзел інфармацыйна-метадычнай і выдавецкай работы
* Аддзел перспектыўнага планавання і адукацыйных стратэгій
* Аддзел гаспадарчага і рэсурснага забеспячэння
* Дапаможныя службы (бухгалтэрыя, канцылярыя, інтэрнат, сталовая і інш.)

## Кіраўніцтва 
* У. Я. Бяркоўскі (1944—?)
* С. І. Сакалоўскі (?—1998)
* В. А. Баркоў (1999—2008) — доктар педагагічных навук, прафесар.
* Г. Р. Барысюк (в.а., 2008—2009)
* С. Я. Кастрыца (2009—2014) — кандыдат філалагічных навук, дацэнт.
* С. А. Сяргейка (з 2014) — кандыдат педагагічных навук, дацэнт.

## Навуковая дзейнасць 
Супрацоўнікі інстытута актыўна займаюцца навукова-даследчай работай. У 2010—2014 гадах распрацоўваліся тэмы «Суб’ектны падыход у развіцці прафесіяналізму педагогаў» і «Удасканаленне прафесійнай кампетэнтнасці педагогаў у сістэме павышэння кваліфікацыі». За перыяд 2010—2013 гадоў супрацоўнікамі было апублікавана 222 навуковыя і метадычныя працы, у тым ліку 10 манаграфій і падручнікаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Гродна
Катэгорыя:Установы адукацыі Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Інстытуты павышэння кваліфікацыі
Катэгорыя:1944 год у Гродне
Катэгорыя:Вуліца Гагарына (Гродна)
Міхаіл Уладзіміравіч Фурс

**Міхаіл Уладзіміравіч Фурс** (нар. ) — беларускі эканаміст і філосаф. Кандыдат філасофскіх навук (1983), дацэнт (1989).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года. У 1971 годзе пачаў працоўную дзейнасць як настаўнік Гаравецкай сярэдняй школы Мёрскага раёна Віцебскай вобласці. У 1971—1973 гадах служыў у Савецкай Арміі.

У 1979 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «філасофія» (кваліфікацыя «Філосаф. Выкладчык філасофіі», дыплом з адзнакай). У 1979—1982 гадах працягнуў навучанне ў аспірантуры БДУ. У 1983 годзе атрымаў навуковую ступень кандыдата філасофскіх навук.

У 1982—1984 гадах працаваў у Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Янкі Купалы асістэнтам, старэйшым выкладчыкам і дацэнтам кафедры навуковага камунізму, а таксама ўзначальваў Савет па грамадска-палітычнай практыцы.

З 1984 па 1991 год загадваў аддзелам навукі і навучальных устаноў Гродзенскага абкама КПБ. У 1989 годзе яму было прысвоена вучонае званне дацэнта па спецыяльнасці «філасофія».

У 1991—2001 гадах працаваў загадчыкам кафедры эканомікі і кіравання адукацыяй у Гродзенскім дзяржаўным інстытуце павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіруючых работнікаў і спецыялістаў адукацыі.

З 2001 па 2007 год займаў пасаду дэкана факультэта бесперапыннай адукацыі Інстытута паслядыпломнай адукацыі ГрДУ імя Янкі Купалы. З 2007 года — дацэнт кафедры эканомікі і кіравання на прадпрыемстве факультэта эканомікі і кіравання ГрДУ імя Янкі Купалы.

## Навуковая дзейнасць 
З’яўляецца аўтарам больш за 50 навуковых і навукова-метадычных прац. Сфера навуковых інтарэсаў уключае эканамічны патэнцыял Рэспублікі Беларусь, развіццё транспартнага комплексу, стан і перспектывы развіцця транзітнага патэнцыялу краіны, ролю венчурнага фінансавання ў інавацыйнай дзейнасці.

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Міністэрства асветы БССР (1987)
* Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1994)
* Ганаровая грамата Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта (2013)
* Грамата Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў (2023)

## Бібліяграфія 
* Основы экономики: учебное пособие / М. В. Фурс, А. М. Мазовко. — Минск: РИПО, 1998. — 184 с.
* Основы экономики. Практикум: учебное пособие / М. В. Фурс. — Минск: Беларусь, 2003. — 144 с.
* Развитие транспортного комплекса Республики Беларусь как фактор повышения транзитного потенциала стран Черноморско-Балтийского Региона / А. Л. Белоусов, М. В. Фурс // Equilibrium. Zeszyty Naukowe WSE. — 2018. — № 2(3). — С. 15-29.
* Транспортно-логистический потенциал как фактор устойчивого развития экономики Республики Беларусь / М. В. Фурс, О. В. Шевченко // Веснік Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. Сер. 5, Эканоміка. Сацыялогія. Біялогія. — 2022. — Т. 12. — № 2. — С. 55-63.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся 21 верасня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1953 годзе
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты філасофскіх навук
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага абласнога інстытута развіцця адукацыі
Катэгорыя:Члены КПСС
Альтэрацыя (музыка)

**Альтэра́цыя** (ад  — «змяненне») у музыцы — павышэнне або паніжэнне ступені асноўнага гукараду без змены яе назвы.

## Знакі альтэрацыі 
Для абазначэння альтэрацыі выкарыстоўваюцца наступныя знакі:
*   ♯ (дыез) — павышэнне на паўтона;
*   ♭ (бемоль) — паніжэнне на паўтона;
*   𝄪 (дубль-дыез) — павышэнне на цэлы тон;
*   ♭♭ (дубль-бемоль) — паніжэнне на цэлы тон;
*   ♮ (бекар) — адмена папярэдняга павышэння ці паніжэння гуку.

Знакі альтэрацыі, якія стаяць у пачатку нотнага радка пры ключы (*ключавыя знакі*), дзейнічаюць ва ўсіх актавах да канца твора або да іх змены. Знакі альтэрацыі, якія стаяць перад нотай (*выпадковыя знакі*), дзейнічаюць толькі ў адной актаве ў межах аднаго такта.

Альтэрацыя ў вучэнні аб гармоніі з'яўляецца адным з тыпаў храматыкі.

## Гл. таксама 
* Транспазіцыя

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музычная тэрміналогія
Катэгорыя:Тэорыя музыкі
Катэгорыя:Лад
Двухрадкоўе

**Двухрадко́ўе**&nbsp;— найбольш просты від страфы, які складаецца з двух радкоў, звязаных сумежнай рыфмоўкай ці клаўзацыяй (у белым вершы). З’яўляецца асновай монастрафічнага верша-двухрадковіка.

У антычнай паэзіі двухрадкоўе пэўнага памеру ўтварала асобую страфу&nbsp;— элегічны двуверш. У паэзіі народаў Блізкага і Сярэдняга Усходу двухрадкоўе мае назву бейт. Нярэдка ўваходзіць састаўной часткай у больш буйныя страфічныя формы (чатырохрадкоўе, шасцірадкоўе, васьмірадкоўе&nbsp;— аабб, ааббвв, ааббввгг), служыць кодай у некаторых класічных відах строф (санет шэкспіраўскага тыпу, актаве, анегінскай страфе).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Строфіка
Катэгорыя:Літаратуразнаўчыя тэрміны
Катэгорыя:Паэзія
Беларускі арнамент

**Беларускі арнамент** — спосаб афармлення прадметаў хатняга ўжытку, адзення, прадметаў ляпной, разной на дрэве і жывапіснай архітэктуры. Ромба-геаметрычны арнамент — адзін з асноўных кампанентаў канону традыцыйнага беларускага тэкстылю. Беларускі этнограф Мікалай Каспяровіч называў беларускі арнамент крыніцай беларускага мастацтва.

Адметныя рысы беларускага арнаменту ў вышыўцы і ткацтве — гэта геаметрычная ўпарадкаванасць формы і чырвона-чорная каляровая гама на белым фоне. У разьбяным дэкоры на прадметах побыту — зубчыкі, крыжыкі, шматпрамянёвыя разеткі. У аздабленні жытла — салярныя, раслінныя і зааморфныя матывы.

## Семантыка ў ткацтве і вышыўцы 
Велізарны ўплыў на стаўленне да семантыкі арнаменту беларускага тэкстылю мела кніга гісторыка мастацтва Міхаіла Кацара «Беларускі арнамент. Ткацтва. Вышыўка». У ёй аўтар вылучыў 84 «вобразы-ўзоры» ў адпаведнасці з наступнымі тэмамі:

* вобразы-ўзоры ўраджаю (10)
* вобраз маці — сімвал любові і міласэрнасці (8)
* узоры-вобразы роднай Беларусі (4)
* узоры-вобразы святаў (6)
* узоры песні (8)
* вобразы-ўзоры славяна-беларускай міфалогіі (9)
* вобразы-ўзоры кахання (12)
* узоры — праблемы нашага часу (11)
* вобразы-ўзоры веры (8)
* вобразы прыроды Беларусі (8)

Беларуская мастацтвазнаўца Вольга Лабачэўская называе трактоўку семантыкі гэтых узораў «фантомнай ці фэйкавай», аддаючы належнае патрыятычным памкненням аўтара:Нельга не адзначыць, што ў навуковай працы М. Кацара і П. Шпілеўскага яднае агульнае патрыятычнае імкненне паслужыць сваёй Бацькаўшчыне, сцвердзіць старажытнасць, каштоўнасць і багацце культуры беларусаўВарта адзначыць, што і навуковы рэдактар кнігі Я. Сахута ў прадмове звярнуў увагу на недастатковую абгрунтаванасць разважанняў аўтара.

## У сучаснай культуры 
Беларускі арнамент стаў часткай канцэпцыі вышымайкі — папулярнай у 2014—2016 гадах баваўнянай майкі з імітацыяй традыцыйнай вышыўкі. Адзенне з элементамі нацыянальнага арнаменту ў той час было модным нават сярод вышэйшых дзяржаўных асоб: Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Макей.

Вольга Лабачэўская мяркуе, што ў сучаснасці беларускі арнамент з’яўляецца сімвалам нацыянальнай ідэнтычнасці.

## Галерэя 

Файл:Flag of Belarus (ornaments).svg|На сцягах БССР і Беларусі
Файл:Stamp of Belarus - 2012 - Colnect 281085 - Belarusian ornament.jpeg|На марках Белпошты
Файл:Падол строю з свастычным арнаментам.JPG|Падол Лунінецкага строю з арнаментам
Файл:2024 шакаляд Жадаю Вам Камунарка - Belarusian chocolate Zhadayu Vam.jpg|У дызайне упакоўкі шакалада

## Гл. таксама 
* Вышыванка
* Беларускі нацыянальны касцюм

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Беларусазнаўства
Катэгорыя:Культура Беларусі
Катэгорыя:Арнамент
Катэгорыя:Народная творчасць
Святлана Антонаўна Сяргейка

**Святлана Антонаўна Сярге́йка** (нар. , в. Стукалы, Мастоўскі раён, Гродзенская вобласць)&nbsp;— беларускі педагог. Кандыдат педагагічных навук (1994), дацэнт (2000). Рэктар Гродзенскага абласнога інстытута развіцця адукацыі (з 2014).

## Біяграфія 
Нарадзілася 19 снежня 1967 года ў вёсцы Стукалы Мастоўскага раёна Гродзенскай вобласці. У 1984 годзе скончыла з залатым медалём Орлеўскую сярэднюю школу Шчучынскага раёна. Скончыла таксама Жалудоцкую музычную школу.

У 1989 годзе з адзнакай скончыла матэматычны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы і была накіравана на працу выкладчыкам на кафедру педагогікі. У 1990 годзе паступіла ў аспірантуру па спецыяльнасці «Агульная педагогіка. Гісторыя педагогікі і адукацыі».

У 1994 годзе ў Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя Максіма Танка абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Фарміраванне гатоўнасці да паслявузаўскай адукацыі ў выпускнікоў педвузаў і ўніверсітэтаў».

З 1994 года працавала старшым выкладчыкам, з 2000 года — дацэнтам у ГрДУ імя Янкі Купалы. У 1997—2003 і 2009—2012 гадах займала пасаду намесніка дэкана педагагічнага факультэта. У 2012—2014 гадах — начальнік упраўлення выхаваўчай работы з моладдзю ўніверсітэта.

З кастрычніка 2014 года — рэктар Гродзенскага абласнога інстытута развіцця адукацыі.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя навуковыя інтарэсы: паслявузаўская адукацыя маладых настаўнікаў, замежная рэфарматарская педагогіка. Выкладае курсы «Гісторыя педагогікі», «Матэматычныя метады ў педагогіцы», «Агульная педагогіка», «Педагагічная этыка». Аўтар больш за 150 навуковых і вучэбна-метадычных работ.

## Узнагароды 
* медаль ЦК УЛКСМ «За працоўную доблесць»
* нагрудны знак Міністэрства адукацыі «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь»
* Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь
* Ганаровая грамата Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта
* Ганаровая грамата Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 19 снежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1967 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастоўскім раёне
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты педагагічных навук
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Супрацоўнікі Гродзенскага абласнога інстытута развіцця адукацыі
Катэгорыя:Выдатнікі адукацыі Рэспублікі Беларусь
Аўдошка

**Аўдошка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дар’я Аўдошка (нар. 2001) — беларуская гандбалістка.
* Мікалай Пятровіч Аўдошка (нар. 1934) — беларускі савецкі будаўнік.
Audi R8

Audi R8 — гэта сярэднематорны двухмесны спартыўны аўтамабіль, які выкарыстоўвае фірмовую сістэму поўнага прывада quattro. Упершыню аўтамабіль быў прадстаўлены нямецкім вытворцам Audi AG у 2006 годзе. Выпуск мадэлі завяршыўся ў 2024 годзе.

## Асноўныя звесткі 
Аўтамабіль быў спраектаваны і распрацаваны даччынай кампаніяй Audi AG — Audi Sport GmbH (раней quattro GmbH), якая спецыялізуецца на вытворчасці спартыўных аўтамабіляў і камплектуючых. Мадэль была натхнёная Lamborghini Gallardo, аднак другое пакаленне было пабудавана ўжо на платформе Huracán. Канструкцыя R8 грунтуецца на платформе Audi Space Frame і ўяўляе сабой манакок, пабудаваны паводле прынцыпаў прасторавай рамы*.* Аўтамабіль выпускаўся кампаніяй Audi Sport GmbH на нядаўна рэканструяванай «алюмініевай пляцоўцы» Audi ў Некарзульме (Германія). На момант свайго з'яўлення ў 2006 годзе R8 стаў першым серыйным аўтамабілем з цалкам святлодыёднымі фарамі.

## Крыніцы
Дзяржаўнае права

**Дзяржа́ўнае пра́ва** — сукупнасць прававых нормаў, якія рэгламентуюць асновы дзяржаўнага і грамадскага ладу краіны, сістэму і прынцыпы фарміравання і дзейнасці органаў дзяржаўнай улады і кіравання, выбарчую сістэму, а таксама правы і абавязкі грамадзян. У некаторых краінах гэты тэрмін замяняецца на канстытуцыйнае права.

Дзяржаўнае права як вядучая галіна з'яўляецца асноватворнай для іншых галін права — цывільнага, працоўнага, адміністрацыйнага і іншых.

## Дзяржаўнае права Рэспублікі Беларусь 
Галоўнай крыніцай дзяржаўнага права Рэспублікі Беларусь з'яўляецца Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь, а таксама заканадаўства аб выбарах і іншыя прававыя акты.

Нормы дзяржаўнага права Беларусі вызначаюць:
*   палітычную і эканамічную сістэму грамадства;
*   асновы дзейнасці дзяржавы ў галіне сацыяльнага развіцця, культуры, знешняй палітыкі і абароны Айчыны;
*   узаемаадносіны дзяржавы і асобы;
*   сістэму, парадак утварэння і прынцыпы дзейнасці органаў заканадаўчай, выканаўчай і судовай улады, органаў мясцовага кіравання і самакіравання;
*   фінансава-крэдытная сістэма;
*   органы пракуратуры і дзяржаўнага кантролю.

Вызначальнае месца ў сістэме дзяржаўнага права займаюць нормы, якія замацоўваюць канстытуцыйныя правы, свабоды і абавязкі грамадзян, а таксама гарантуюць іх абарону.

## Навука дзяржаўнага права 
Існуе таксама навука дзяржаўнага права, якая вывучае дзяржаўна-прававыя нормы, інстытуты і адносіны ў працэсе іх узнікнення і развіцця. Яна даследуе прыроду, сутнасць, змест, прынцыпы, прадмет, крыніцы і сістэму дзяржаўнага права.

## Гл. таксама 
* Канстытуцыйнае права
* Тэорыя дзяржавы і права

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Дзяржаўнае права
Катэгорыя:Галіны права
Мадура

**Мадура**:

## Прозвішча 
* Нікалас Мадура — прэзідэнт Венесуэлы

## Тапонім 
* Мадура (востраў)
Бейт

**Бейт** ( — «дом»)&nbsp;— двухрадкоўе ў арабскай, персідскай, урду- і цюркамоўнай паэзіі. З’яўляецца асноўнай адзінкай строфікі аруза&nbsp;— сістэмы вершаскладання ў арабскай паэзіі.

## Апісанне 
Бейт дзеліцца на два паўвершы (місра) з аднолькавай колькасцю складаў і звычайна ўтварае закончаную думку. Ён можа выступаць як самастойны твор з парнай рыфмоўкай.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Арабска-персідская метрыка
Катэгорыя:Строфіка
Дыясдада Кабельё

**Дыясдада Кабельё Рандон** (; нар. , Эль-Фурыял, Венесуэла) — венесуэльскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Старшыня Нацыянальнай канстытуцыйнай асамблеі Венесуэлы (2018—2020). Старшыня Нацыянальнай асамблеі Венесуэлы (2012—2016). Выконваючы абавязкі прэзідэнта Венесуэлы падчас спробы дзяржаўнага перавароту ў 2002 годзе. Таксама займаў шэраг іншых адказных пастоў.

## Біяграфія 
Пасля завяршэння кар’еры ва ўзброеных сілах далучыўся да Уга Чавеса і быў прызначаны віцэ-прэзідэнтам у студзені 2002 года. Непрацяглы час — 13 і 14 красавіка 2002 года выконваў абавязкі кіраўніка дзяржавы пасля няўдалага перавароту супраць Чавеса. Міністр абароны з мая 2002 па студзень 2003 года, губернатар штата Міранда з 2004 па 2008 год.

Абраны ў 2010 годзе ён стаў прэзідэнтам Нацыянальнай Асамблеі 5 студзеня 2012 года і пераабраны на сваю пасаду 5 студзеня 2013 года. Ён павінен быў прынесці прысягу ў якасці часовага прэзідэнта Венесуэлы пасля смерці Уга Чавеса, 5 сакавіка 2013 года. Але гэта зрабіў віцэ-прэзідэнт, Нікалас Мадура, які быў прыведзены да прысягі ў якасці выконваючага абавязкі прэзідэнта, што, на думку апазіцыі, з’яўлялася парушэннем канстытуцыі.

Катэгорыя:Прэзідэнты Венесуэлы
Рамон Хасэ Веласкес

**Рамон Хасэ Веласкес Мухіка** (; , Сан-Хуан-дэ-Калон, Тачыра, Венесуэла — 24 чэрвеня , , Венесуэла) — венесуэльскі дзяржаўны дзеяч, выконваў абавязкі прэзідэнта ў 1993-94 гадах.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і журналіста. У 1942 годзе скончыў Цэнтральны ўніверсітэт Венесуэлы з прысуджэннем ступені доктара філасофіі ў грамадска-палітычных навук, у 1943 годзе атрымаў дыплом адваката.

У 1941 годзе становіцца рэпарцёрам «Últimas Noticias». Пасля двойчы з’яўляўся прэзідэнтам штодзённай газеты «El Nacional» (1964—1968 і 1979—1981).

Падчас дыктатуры Маркаса Перэса Хіменеса быў змешчаны ў турму па абвінавачанні ва ўдзеле ў працы над «Чорнай кнігай дыктатуры», якая выкрывала кіруючы рэжым.

Пасля пераходу краіны да дэмакратычнага кіравання ў 1958 годзе быў абраны ў Сенат, а затым — у Палату дэпутатаў. Падчас другога прэзідэнцкага тэрміна Ромула Бетанкура працаваў сакратаром прэзідэнта рэспублікі (1959—1963), пасля стаў дэпутатам Нацыянальнага кангрэса.

1969—1971 — міністр сувязі,
1984—1987 — прэзідэнт камісіі па дзяржаўнай рэформе,
1974—1993 — сенатар.
У 1988 годзе актыўна ўдзельнічаў у кампаніі, у выніку якой Карлас Андрэса Перэс быў абраны на другі прэзідэнцкі тэрмін. У час яго праўлення ўзначальваў камісію па пагранічных пытаннях (COPAF) (1989—1993).

У 1993 годзе ў выніку палітычнага крызісу, які прывёў да імпічменту прэзідэнта Андрэса Перэса, быў прызначаны Нацыянальным кангрэсам выконваючым абавязкі прэзідэнта Венесуэлы.

Катэгорыя:Прэзідэнты Венесуэлы
Дзіцячы дом

**Дзіця́чы дом**&nbsp;— дзяржаўная выхаваўчая ўстанова для дзяцей-сірот і дзяцей, якія засталіся без апекі бацькоў. Дзеці ў такіх установах знаходзяцца на поўным дзяржаўным забеспячэнні.

## Тыпы 
Асноўнымі тыпамі дзіцячых дамоў з’яўляюцца:
* *Агульныя*&nbsp;— для дзяцей ад 3 да 18 гадоў;
* *Спецыяльныя*&nbsp;— для дзяцей з недахопамі развіцця;
* *Сямейнага тыпу*&nbsp;— выхаванцы знаходзяцца ў сем’ях, якія ўзялі 5 і болей дзяцей.

## Гісторыя 
У XIX&nbsp;— пачатку XX стагоддзя ў Расіі для дзяцей-сірот ствараліся дзіцячыя прытулкі і сіроцкія дамы, якія існавалі пераважна на сродкі дабрачынных і філантрапічных таварыстваў. Пасля 1917 года яны былі пераўтвораны ў дзіцячыя дамы. У 1920—1923 гадах існавалі дзіцячыя калоніі і школы-камуны. Спецыяльныя дзіцячыя дамы былі створаны для дзяцей, бацькі якіх загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

У Беларусі ў 1945 годзе было 245 дзіцячых дамоў. У 1996/97 навучальным годзе іх колькасць складала 49 (2545 дзяцей), у тым ліку 17 агульнага тыпу (1654 дзіцяці), 10 спецыяльных дамоў (741 дзіця) і 22 сямейнага тыпу (150 дзяцей).

## Гл. таксама 
* Школа-інтэрнат
* SOS-дзіцячая вёска

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*
Катэгорыя:Сям’я
Катэгорыя:Правы дзіцяці
Хаймэ Лусінчы

**Хаймэ Рамон Лусінчы** (; , Кларынес, штат Ансаатэгі — , ) — венесуэльскі дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Венесуэлы з 1984 па 1989 год.

## Біяграфія 
Скончыў школу ў Барселоне (штат (Ансаатэгі). Вучыўся на медыцынскім факультэце ў Андскім універсітэце ў горадзе Мерыда), затым перавёўся ў Цэнтральны ўніверсітэт Венесуэлы, дзе яшчэ ў студэнцкія гады захапіўся палітыкай, стаў віцэ-прэзідэнтам Асацыяцыі венесуэльскай моладзі, звязанай з Нацыянальна-дэмакратычнай партыяй, якая пераўтварылася ў 1941 годзе ў сацыял-дэмакратычную партыю Дэмакратычнае дзеянне (ДД).
Скончыўшы ўніверсітэт у 1947 годзе, працаваў урачом у розных медыцынскіх установах у родным штаце (1947—1950), стажорам бальніцы хуткай дапамогі ў Каракасе (1950—1952), урачом у шпіталях і бальніцах Буэнас-Айрэса і Сант’яга-дэ-Чылі. (1956—1958). Пазней выкладаў у Нацыянальным інстытуце па догляду дзяцей і працаваў намеснікам галоўнага ўрача педыятрычнай бальніцы Каракаса (1958—1960).

У снежні 1947 года ўпершыню быў абраны ў Нацыянальны кангрэс. У 1948 годзе быў абраны старшынёй муніцыпальнага савета акругі Фрайтэс і старшынёй Заканадаўчага сходу Ансаатэгі, а таксама рэгіянальным сакратаром ДД. Аднак з-за ваеннага перавароту ў лістападзе 1948 года быў упершыню арыштаваны, а яго паўнамоцтвы спынены.

У 1950 годзе быў адным з арганізатараў агульнанацыянальнай забастоўкі нафтавікоў.

Катэгорыя:Прэзідэнты Венесуэлы
Дракахруст

**Дракахру́ст** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Абрамавіч Дракахруст (1923—2008) — беларускі паэт.
* Юрый Аляксандравіч Дракахруст (нар. 1960) — беларускі журналіст і палітолаг.
Педагагічны інстытут Ціхаакіянскага дзяржаўнага ўніверсітэта

**Педагагічны інстытут Ціхаакіянскага дзяржаўнага ўніверсітэта** — вышэйшая навучальная ўстанова ў Хабараўску, адзін з найстарэйшых універсітэтаў на Далёкім Усходзе Расіі.

## Гісторыя 
Рашэнне аб адкрыцці ў Хабараўску педагагічнага інстытута было прынята 15 ліпеня 1934 года пастановай ЦК УКП(б). У 1936 годзе быў праведзены першы набор на вячэрняе аддзяленне (92 чалавекі) на спецыяльнасці: фізіка-матэматычная, гістарычная, рускай мовы і літаратуры, геаграфічная. У 1938 годзе быў уведзены ў эксплуатацыю навучальны корпус.

У 1994 годзе інстытут быў пераўтвораны ў *Хабараўскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт*.

У 2005 годзе ўніверсітэт быў перайменаваны ў *Далёкаўсходні дзяржаўны гуманітарны ўніверсітэт* (ДДГУ).

На бягучы момант у інстытуце навучаецца больш за 2000 студэнтаў бакалаўрыяту і больш за 400 магістрантаў. Навучальны працэс забяспечваюць 13 дактароў і 45 кандыдатаў навук.

## Кіраўніцтва 
### Дырэктары ХДПІ 
* Васіль Мікалаевіч Вішнякоў (1935—1938)
* Пётр Паўлавіч Кір'янаў (1938—1945)
* Канстанцін Дзянісавіч Феўралёў (1945—1948)
* Аляксандр Георгіевіч Сырцоў (1948—1950)
* Яўген Яфімавіч Жалтавухаў (1950—1954)
* Аляксандр Васільевіч Швецоў (1954—1956)
* Васіль Міхайлавіч Міхайлаў (1956—1965)

### Рэктары ХДПІ / ХДПУ / ДДГУ 
* Мікалай Васільевіч Свярдлоў (1965—1980)
* Валянцін Віктаравіч Раманаў (1980—2000)
* Міхаіл Іванавіч Кастэнка (2000—2013)
* Аляксандр Барысавіч Левінталь (2013)
* Юрый Іванавіч Прахарэнка (2013—2015)

### Дырэктары Педагагічнага інстытута ЦАДУ 
* Галіна Валянцінаўна Міціна (з 2023)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Хабараўска
Катэгорыя:Педагагічныя вышэйшыя навучальныя ўстановы Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1934 годзе
Карына Сінякова

**Карына Сінякова** (нар. ) — беларуская гандбалістка.

З 2011—2017 выступала за бабруйскую «Бярэзіну», а ў перыяд 2017—2018 гуляла ў Азербайджане, але з прычыны траўмы пакінула клуб. З чэрвеня 2019 года выступала за «Віцебчанку». З 2023 года выступае за «Бярэсце».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* В следующем сезоне к нашей команде присоединиться линейный игрок-Карина Синякова!!!
* Списочный состав команды «Виктория-Берестье» (Брест) сезон 2025—2026
* Карина Синякова продлила контракт с ГК «Виктория-Берестье» на 2 года
* Азербайджан пригласил большую группу белорусских спортсменок

Катэгорыя:Гандбалісткі Беларусі
Станіслава Вацлаваўна Белахвостава

**Станіслава Вацлаваўна Белахвостава** (нар. 1945, в. Малыя Лепі, Воранаўскі раён, Гродзенская вобласць)&nbsp;— беларускі псіхолаг і педагог. Кандыдат псіхалагічных навук (1978), дацэнт. Член-карэспандэнт Міжнароднай акадэміі акмеалагічных навук.

З 1976 па 1986 год працавала дацэнтам кафедры педагогікі і псіхалогіі ў Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Янкі Купалы.

У 1986 годзе ўзначаліла зноў створаную кафедру псіхалогіі, агульнай і карэкцыйнай педагогікі ў Гродзенскім абласным інстытуце ўдасканалення настаўнікаў (пазней — ГрАІРА). Таксама займала пасаду дэкана факультэта павышэння кваліфікацыі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы былі сканцэнтраваны на праблеме павышэння псіхолага-педагагічнай культуры настаўнікаў і работнікаў дашкольных устаноў. Пад яе кіраўніцтвам кафедра распрацоўвала тэмы ўзаемадзеяння ў адукацыйнай прасторы, самаразвіцця педагога і вучня, ролі асобаснай рэфлексіі і камунікатыўнай дзейнасці ў працэсе навучання.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1945 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воранаўскім раёне
Катэгорыя:Псіхолагі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты псіхалагічных навук
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Супрацоўнікі Гродзенскага абласнога інстытута развіцця адукацыі
Дар’я Аўдошка

**Дар’я Аўдошка** (нар. , Наваполацк, Віцебская вобласць, Беларусь) — беларуская гандбалістка.

З 9 гадоў у гандболе. У 2023 годзе скончыла Удмурцкі дзяржаўны ўніверсітэт.

У чэрвени 2023 года папоўніла склад «Звязды», пакінуўшы іжэўскі «Універсітэт» .

У лістапада 2025 перайшла з «Звязды» ва «Уфу-Алісу».

## Спасылкі 
* Авдошко Дарья Александровна
* Olimpbet Суперлига. Дарья Авдошко: «На днях получила диплом, теперь на очереди — российский паспорт»
* арья Авдошко — о гандболе в Беларуси и России: «Стоит начать с работы над собой»
* Белорусская разыгрывающая звенигородской «Звезды» Дарья Авдошко оставшуюся часть сезона проведёт в «Уфе-Алисе»

Катэгорыя:Гандбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖГК Універсітэт Іжэўск
Дакументазнаўства

**Дакументазна́ўства**&nbsp;— навуковая дысцыпліна, якая вывучае заканамернасці складання дакументаў, распрацоўвае спосабы іх стварэння, прынцыпы арганізацыі дакументаабарачэння і пабудовы сістэм дакументацыі. Вылучылася з архівазнаўства і архіўнай службы. Звязана з крыніцазнаўствам, якое таксама мае аб’ектам даследавання дакумент.

## Задачы і функцыі 
Задачы дакументазнаўства ўключаюць павышэнне эфектыўнасці дакументацыйнага забеспячэння аператыўнага кіравання, а таксама барацьбу з ростам выдаткавання паперы і павелічэння плошчаў, занятых пад сховішчы інфармацыі.

Дысцыпліна выконвае канкрэтныя патрэбы грамадства ў дакументальнай сферы. Да іх адносяцца паляпшэнне якасці дакумента і прыстасаванне яго да ўмоў машыннай апрацоўкі інфармацыі, стварэнне машыначытальных дакументаў, мініяцюрызацыя носьбітаў і пераход да бездакументных камунікацый. Таксама дакументазнаўства забяспечвае выкарыстанне дакументаў у аўтаматызаваных банках даных, стварэнне інфармацыйна-пошукавай сістэмы (ІПС) па дакументах, што функцыяніруюць у апараце, і яе сумяшчальнасць з ІПС дзяржаўных архіваў. Важнымі накірункамі з’яўляюцца распрацоўка рацыянальнай сістэмы ўліку і захоўвання дакументаў, наданне юрыдычнай сілы інфармацыі, запісанай на машынных носьбітах.

## Гісторыя 
З 1966 года даследаваннямі ў галіне дакументазнаўства займаўся Усесаюзны навукова-даследчы інстытут дакументазнаўства і архіўнай справы, дзе ў якасці сураспрацоўшчыкаў тэм выступалі цэнтральныя дзяржаўныя архівы Беларусі.

У незалежнай Беларусі пытаннямі дакументазнаўства займаюцца аддзел справаводства і фарміравання Нацыянальнага архіўнага фонду Дзяржаўнага камітэта па архівах і справаводстве Рэспублікі Беларусь і Беларускі навукова-даследчы інстытут дакументазнаўства і архіўнай справы (у 1992—1995 гадах называўся Беларускім навукова-даследчым цэнтрам дакументазнаўства, археаграфіі і архіўнай справы).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архіўная справа
Катэгорыя:Крыніцазнаўства
Катэгорыя:Дапаможныя гістарычныя навукі