open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Яварыў

**Яварыў** () — горад раённага значэння ў Львоўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Яварыўскага раёна. Размешчаны на рацэ Шкло (прыток Сана) за 50 км на захад ад Львова.

## Гісторыя 
Першая пісьмовая згадка пра горад датуецца 1436 г. 2 ліпеня 1569 г. горад атрымаў магдэбургскае права, а з канца XVI ст. ў горадзе дзейнічала брацтва. За падтрымку Багдана Хмяльніцкага ў 1648—1657 гг. многія гараджане былі пакараны, а на горад наклалі кантрыбуцыю.

У другой палове XVII ст. горад меў добрую сістэму фартыфікацыі, у ім часта спыняўся кароль Ян III Сабескі, да 1772 г. горад — гандлёва-рамесны цэнтр (пераважна шаўство) на шляху Львоў — Ярослаў. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772 г.) горад знаходзіўся ў складзе Аўстрыі.

У XIX ст. і аж да 1939 г. Яварыў — павятовы горад. З сярэдзіны XIX — у пачатку ХХ ст. у Явараве адбываецца ўкраінскі культурна-патрыятычны ўздым. 3 сакавіка 1918 г. ў горадзе адбылося «свята дзяржаўнасці і свету» (веча) у падтрымку дзеянняў урада Украінскай Народнай Рэспублікі, у якім прынялі ўдзел каля 20 чыс. чал.

26 верасня 1939 г. нямецкая авіяцыя бамбардзіравала горад, у выніку чаго быў разбураны гістарычнае Вялікае прадмесце. 27 верасня горад заняў 17-ы стралковы корпус Чырвонай Арміі.

У савецкі перыяд (з 1939 г.) у Явараве камуністычнай уладай здзяйсняўся прыгнёт нацыянальных і рэлігійных патрэб мясцовага насельніцтва, хоць патрыятычны рух у горадзе быў бесперапынным. З дэмакратызацыяй жыцця ў СССР у канцы 1980-х гг. у Явараве з новай сілай падымаецца хваля ўкраінскага нацыянальнага ўздыму, афіцыйна адраджаецца рэлігійнае жыццё.

## Рэлігія 
Першым сакральным будынкам у горадзе быў драўляны парафіяльны касцёл Найсвяцейшай Марыі Панны, заснаваны ў 1454 г. і існавалы да 1776 года. У гэтым касцёле ў 1678 г. быў ахрышчаны сын караля Яна Сабескага Канстанцін. Другі парафіяльны касцёл быў пабудаваны ў 1639 годзе з каменя.

Праваслаўны прыход вядомы з сярэдзіны XVI ст. У Яварове быў шэраг праваслаўных (пазней — уніяцкіх) цэркваў:
* Царква на Вялікім прадмесці Успення Багародзіцы, пабудаваная 1568 г., зацверджаную каралём Стэфанам Баторыем 15 мая 1578 г. Царква была пабудавана з дрэва, у тыповай для украінскіх зямель таго часу манеры.
* Царква Святога Юрыя, пабудаваная ў 1588 г. на падставе прывілеі караля Жыгімонта ІІІ.
* Царква Раства Багародзіцы на Малым прадмесці. Першы дакумент, які сведчыць пра яе, датуецца 12 красавіка 1573 г., драўляная.
* Царква Святога Юрыя новая, пабудаваная ў 1904 г. з каменя.
* Манастыр васіліянак, заснаваны ў 1621 г.

У 1658 годзе была заснавана сінагога.

## Галерея 

Файл:Javoriv-3.jpg|Гарадская адміністрацыя
Файл:ВП яворов рождества богородицы.jpg|Царква Раства Багародзіцы УГКЦ
Файл:Римо-католицький костел у місті Яворові Львівської області.jpg|Каталіцкі касцёл св. Пятра і Паўла
Файл:Javoriv-1.jpg|Цэнтральная плошча
Файл:Javoriv-2.jpg|Рынак
Файл:Javoriv-4.jpg|Старая вуліца

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Яварыўскага раёна
Мастыска

**Масты́ска** () — горад раённага значэння ў Львоўскай вобласці Украіны недалёка ад мяжы з Польшчай. Адміністрацыйны цэнтр Мастыскага раёна. Размешчаны на рэчцы Сечня (басейн Віслы) ў 60 км на захад ад Львова. Праз горад праходзіць аўтатраса Пшэмысль — Львоў і чыгунка Кракаў — Львоў. Тут знаходзіцца чыгуначны памежны пункт пропуску Мастыска-II (на польскім боку — Пшэмысль).

## Гісторыя 
Дакумент, якім гораду надавалася Магдэбургскае права ў 1404 г. з’яўляецца не самым старэйшым з дакументаў, які ўпамінае аб Мастыске. Першае пісьмовае згадванне аб горадзе адносіцца да 1392 г. Раённы цэнтр горад — адзін з самых старажытных гарадоў Прыкарпацця. Назва паходзіць ад слова «масты», якія да гэтага часу з усіх чатырох бакоў акружаюць горад. Паўстаўшы на старажытным важным шляху з Заходняй Еўропы на Русь, у сярэднія вякі горад быў значным гандлёвым і рамесным цэнтрам.

У 1498 г. горад падвергнуўся турэцка-татарскаму нападу, паселішча было разбурана і спалена, з прычыны чаго горад у 1500 г. быў вызвалены на 8 гадоў ад падаткаў і на 3 гады ад іншых павіннасцяў.

У апошняй трэці XVI ст. трымальнікам Масціскі была Кацярына Гербурт. У XVI ст. Мастыска была моцна ўмацавана, мела замак і на ўзбраенні 37 гакоўніц, 5 шмыговниц і 77 стрэльбаў. Падчас Хмяльніччыны сялянска-казацкае войска гетмана з дапамогай мясцовага насельніцтва ўзяло горад прыступам.

З 1772 г. — у складзе Аўстрыйскай імперыі, у 1918—1939 гг. — Польшчы.

## Пункт пропуску 
Мастыска — таксама пункт пропуску праз дзяржаўную мяжу Украіны на мяжы з Польшчай. Размешчаны ў горадзе (аўтадарога М11) на аднайменнай чыгуначнай станцыі. З польскага боку размешчаны пункт кантролю «Пярэмышль» у горадзе Пярэмышль. Від пункта пропуску — чыгуначны. Статус пункта пропуску — міжнародны. Характар перавозак — пасажырскі, грузавы. Акрамя радыялагічнага, мытнага і пагранічнага кантролю, пункт кантролю «Мастыска» можа ажыццяўляць санітарны, фітасанітарны, ветэрынарны і экалагічны кантроль. Пункт пропуску «Мастыска» уваходзіць у склад мытнага паста «Мастыска» Львоўскай мытні.

## Помнікі даўніны 
* Санктуарый Маці Божай Нястомнай Дапамогі (XVI ст.)
* Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (XVІI ст.)
* Пакроўская царква (1898 г.)
* Палац Стахоўскіх (1825 г.)

## Вядомыя асобы 
* Эдуард Кава (нар. 1978) — дапаможны біскуп Львоўскай архідыяцэзіі.

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастыскага раёна
Гніздычыў

**Гніздычыў** () —  пасёлак гарадскога тыпу ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Размешчаны на правым беразе ракі Стрый, за 9 км на поўдзень ад раённага цэнтра Жыдачыва. 

## Гісторыя 
Месца пілігрымак пад назвай Кахавіна вядома з 1646 г. - з часу з'яўлення там цудатворнага абраза Маці Божай Кахавінскай. Спачатку на тым месцы для абраза была пабудавана невялікая капліца, а пазней, у 1748 г. - прасторная драўляная царква. Побач з ёй вырас кляштар кармелітаў.

За гэты час было зафіксавана шмат выпадкаў вылячэнняў перад іконай, а таму спецыяльная камісія, якая вывучала гэтыя з'явы, абвясціла яе цудатворнай. Адбылося гэта 26 траўня 1755 г.

У 1789 г. пры аўстрыйскім імператары Іосіфе II кляштар быў ліквідаваны. Ён зноў адрадзіўся толькі ў 1855 г., тады ж была адноўлена старажытная капліца і рэстаўраваны вобраз. У 1868 г. быў закладзены закладны камень пад новы храм, які быў кансэкраваны 1 верасня 1894 г.

Выбітнай падзеяй у гісторыі мястэчка стаў дзень 15 жніўня 1912 г., калі адбылася каранацыя абраза, на якую сабралася вялікая колькасць паломнікаў не толькі з Галічыны, але і са ўсёй Аўстра-Венгрыі і з іншых краін Еўропы.

З 1931 г. кляштарам валодалі езуіты, якія перад Другой сусветнай вайной вывезлі вобраз Маці Божай Кахавінскай да Польшчы.

У сакавіку 1990 г. старажытную святыню ўзялі пад сваю апеку айцы-рэдэмптарысты, якія не толькі вярнулі старую назву гэтаму паселішчу, але і прыкладаюць нямала намаганняў, каб вярнуць яму былую славу.

## Помнікі даўніны 
* Кляштар кармелітаў Святога Герарда (XVIII ст.) з Вазнясенскім Касцёлам (1868-1894 гг., роспісы ў стылі мадэрн) і капліцай (1903 г.) над святой крыніцай. Тут захоўвалася каранаваная Папам Піем X цудатворны абраз Кахавінскай Маці Божай.

## Прамысловасць 
У мястэчку дзейнічае папяровая фабрыка. Ёсць чыгуначная станцыя. Функцыянуюць таксама спіртавы і камбікормавы заводы.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыдачыўскага раёна
Новы Ярычыў

**Новы Ярычыў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кам’янка-Бугскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Цэнтр пасялковага Савета, размешчаны за 27 км ад Львова, за 38 км ад раённага цэнтра г. Каменка-Бугская і за 6 км ад чыгуначнай станцыі Запыціў.

## Гісторыя 
Паселішча ўпершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах у 1148 г., але найбольш даставерная першая згадка аб Новым Ярычаве датуецца 1370 г. 

У 1618 г. мястэчка атрымлівае магдэбургскае права. 27 сакавіка 1934 г. улады Другой Польскай Рэспублікі надаюсь паселішчу статус горада. 

У 1940-1941 і ў 1944-1962 гг. паселішча было цэнтрам Новаярычыўскага раёна Львоўскай вобласці.

У 2001 г. ў мястэчку была адкрыта адрамантаваная школа, якая была пабудавана яшчэ ў 1899 г. у часы, калі Новы Ярычыў разам з усёй Галічыной знаходзіўся ў складзе Аўстра-Венгрыі.

## Персаналіі 
* Мяцелля Севярын Мадэставіч (1863-1936 гг.) — украінскі ўніяцкі святар, грамадскі дзеяч, дэпутат аўстрыйскага парламента ў Вене ад Галічыны, дэпутат Галіцкага краявога сейма, дэлегат Украінскай Нацыянальнай Рады ЗУНР.
* Стэфанішын Міхаіл - бацька першай астранаўткі ўкраінскага паходжання Гайдэмары Стефанішын-Пайпер.
* Цягнібок Яраслаў - бацька ўкраінскага палітыка Алега Цягнібок.
* Панькевіч Іван Артэмавіч (1887-1958 гг.) - украінскі мовазнаўца, этнограф, грамадскі дзеяч.
* Пашко Васіль Любаміровіч (1982-2014 гг.) - удзельнік АТО, вайсковец ДУК, удзельнік расійска-ўкраінскай вайны, загінуў пад Амвросіеўкай.
* Яснагурская Сафія Яўстахіеўна (нар. у 1940 г.) — савецкая спартсменка (лыжныя гонкі, веласпорт, спартыўнае арыентаванне). Майстар спорту СССР.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Кам’янка-Бузькага раёна
Рудкы

**Рудкы** () — горад раённага значэння ў Самбарскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Размешчаны ў паўночнай частцы даліны р. Вішні, прытоку Сана, за 25 км ад раённага цэнтра г.Самбара. У межах горада знаходзіцца чыгуначная станцыя на лініі Львоў — Самбар. Праз горад праходзіць аўтадарога Львоў-Самбар-Ужгарад-Чоп.

## Гісторыя 
Курганнае пахаванне, якое належала да культуры шнуравой керамікі бронзавага веку, сведчыць аб існаванні тут паселішча яшчэ ў III тысячагоддзі да н.э. Сучаснае паселішча вядома з XIV ст. як хутар каля вёскі Бянькова Вішня (цяпер Гарадоцкі раён).

Выгаднае размяшчэнне на гандлёвым шляху са Львова да Самбара і ўрадлівасць глебы спрыялі росту мястэчка. З 11 студзеня 1645 г. Рудкі ўзгадваюцца ўжо як горад.

У першай палове XVIII ст. Рудкі атрымалі Магдэбургскае права, што канчаткова ўзаконіла іх статус як горада.

Па аўстрыйскім адміністрацыйным падзеле 1782 г. Рудкі ўвайшлі ў склад Самбарскай акругі (цыркулу), а згодна класіфікацыі населеных пунктаў 1784-1785 гг. былі названыя мястэчкам. Па адміністрацыйным дзяленні Галічыны, уведзеным аўстрыйскімі ўладамі 28 лютага 1867 г. (увядзенне замест цыркулёў-акругаў меншых адзінак - паветаў), Рудкі сталі цэнтрам Рудкіўскага павета.

У другой палове XIX ст. колькасць насельніцтва мястэчка прыкметна ўзрасла. У 1880 г. з 2582 жыхароў горада 1352 былі габрэямі, а 945 - палякамі.

У 1938 г. у горадзе было каля 3500 жыхароў. Дзейнічалі рымска-каталіцкі касцёл, грэка-каталіцкая царква і сінагога.

У 1940-1941 гг. і 1944-1962 гг. горад быў цэнтрам Рудкіўскага раёна. У 1963-1964 гг. Рудкі ўваходзілі ў склад Гарадоцкага раёна Львоўскай вобласці, затым былі далучаныя да Самбарскага.

## Помнікі даўніны 
* Рудкіўскі дэндрапарк;
* Царква Раства Багародзіцы;
* Касцёл Унебаўзяцця Панны Марыі, цяпер санктуарый Рудкіўскай Божай Маці;
* Рудкіўска ратуша;
* Царква Найсвяцейшай Эўхарыстыі;
* Бюст Івана Франка.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Самбірскага раёна
Підбуж

**Підбуж** () — пасёлак гарадскога тыпу Драгобыцкага раёна Львоўскай вобласці Украіны на рацэ Быстрыца.

## Гісторыя 
У часы Рэчы Паспалітай вёска Підбуж належала да каралеўскіх маёнткаў Підбужскай «краіны» Самбарскай эканоміі Пярэмышльскай зямлі. Станам на 1686 г. (па дадзеных люстрацыі) тэрыторыя вёскі складала 25 ланаў (прыкладна 425 га), з якіх войтаўскіх — 3 ланы, папоўскіх (святарскіх) — 2 ланы, гайдуцкіх — 1 лан і г.д. З гэтых палёў плаціўся чынш — рэгулярны падатак натурай або грашыма. Сяло давала з кожнага поля па 2 гусака, 4 курыцы, 16 яек і інш. Таксама адзначаецца істотнае спусташэнне вёскі ў 1686 г. Акрамя таго, мясцовым жыхарам забаранялася займацца бортніцтвам і рабіць капальні ў лясах, што тлумачылася магчымым захаваннем лесу.

Да так званай «краіны Підбужскай», якая належала да Самбарскай эканоміі, ўваходзіла 14 вёсак: Підбуж, Разагач, Мыта, Дольжкі, Нагуевічы, Смоліца, Ясеніца, Быстрыца і інш.

Паводле дадзеных за 1880 г. у Підбужу было 263 двара і 1461 жыхар, гэта значыць удвая менш чым сучаснае насельніцтва. Па веравызнанні ў ыёсцы пражывалі 131 каталік, 1192 грэка-каталік і 206 юдэяў. Па нацыянальнасці пераважнай большасцю былі ўкраінцы (1176 чалавек), таксама было нямала палякаў (346 чалавек) і толькі 3 немцы.

Грэка-каталіцкі прыход належаў да Макранскага дэканату Пярэмышльскай епархіі. Была драўляная царква Св. Яна Хрысціцеля, аднакласавая школа, павятовы суд, пошта і тэлеграф, фундуш для жабракоў — 479 злотых, цагельня, Паравы тартак сілай 40 коней. Гэты тартак штогод выкарыстаў 18 тыс. м³ дрэва, а вырабляў 11500 м³ «tarcie, lat, rygli». Рымска-каталіцкая парафія належала да Драгобыцкага дэканата Пярэмышльскай епархіі. У вёсцы быў мураваны касцёл св. Іаана Хрысціцеля, пабудаваны ў 1869 г.

У 1868 у вёсцы працавала паравая фабрыка парафінавых вырабаў, якая штодня перапрацоўвала 500 кг воску і вырабляла штотыдзень 200 кг парафінавых свечак. На фабрыцы працавала 16 чалавек.

У перыяд аўстрыйскай адміністрацыі Підбуж развіваўся ў кірунку ператварэння ў павятовае мястэчка для навакольных тэрыторый. Менавіта на працягу XIX ст.было збудавана памяшканне павятовага суда, паштовага ўпраўлення, натарыята. Таксама ў вёсцы існавала адміністрацыя навакольных лясоў, паравога тартака барона Лібіга. Сваю ўласнасць барон ў 1918 г. прадаў чэшскай фірме «Гадуля».

На працягу міжваеннага перыяду (1918—1939 гг.) за польскімі часамі у сяле было тры тартакі лесапільныя і млыны, пякарня, ліманадны завод, цагельня, 25 габрэйскіх і тры ўкраінскіх крамы, тры ўкраінскіх рэстарана, аптэка.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгобыцкага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1400 годзе
Абязлесенне

**Абязлесенне** — працэс звядзення лясоў і выкарыстанне былых лясных земляў для іншых відаў гаспадарчай дзейнасці: пад ворыва, пашу, гарадскую забудову і інш. У найбольшай ступені працэсам закранутыя трапічныя лясы Зямлі, што змяшчаюць большую палову сусветнай відавай разнастайнасці. Сёння лясамі пакрыта каля 31 % сушы.

Паводле ацэнак Брытанскага абаронцы навакольнага асяроддзя Нормана Маерса, 5 % абязлесення прыпадае на выпас жывёлы, 19 % адбываецца праз лесанарыхтоўкі, 22 % — з прычыны пашырэння плантацый алейнай пальмы, а 54 % — ад падсечна-агнявога земляробства. У найбольш адсталых краінах драўніна (у тым ліку перапрацаваная ў драўняны вугаль) выкарыстоўваецца ў якасці паліва, пераважна для прыгатавання ежы. Лясы знішчаюцца і падчас ваенных дзеянняў з мэтай пазбавіць праціўніка рэсурсаў і прыкрыцця (апошні яскравы прыклад — В’етнамсая вайна).

У большай ступені праблема абязлесення закранае краіны, што развіваюцца, з нізкім ВУП на душу насельніцтва. Яшчэ з большай хуткасцю працэс працякае там, дзе адсутнічае або ігнаруецца экалагічнае заканадаўства. У краінах паўночнага ляснога пояса (Германія, Швецыя, Беларусь і інш) апошнія дзесяцігоддзі, наадварот, назіраецца ўстойлівы рост лесапакрытых плошчаў.

Высечка лясоў без наступнага іх узнаўлення руйнуе прыродную экасістэму, прыводзіць да страты біяразнастайнасці; а таксама да арыдызацыі клімату. Маса вугляроду, заключаная ў дрэвах, хмызах, лістоце, вызваляецца ў паветра ў выглядзе вуглякіслага газу, што ўзмацняе парніковы эфект. Абязлесеная тэрыторыя, часта безабаронная перад воднай эрозіяй, можа імкліва ператварыцца ў бедленды.

Менш за 10 % ад прыроднага ляснога покрыва засталося ў такіх экарэгіёнах як: Індакітай, Сундаланд (Суматра і паўднёвы Калімантан), Філіпінскія астравы, Атлантычны лес (Бразілія), горы паўднёва-ўсходняга Кітаю, Каліфорнія, Усходняя Афрыка, Мадагаскар. Усе яны адносяцца да паўднёвага ляснога поясу.

Катэгорыя:Лясы
Катэгорыя:Экалогія
Аднарог

(1602)]]
 
**Аднарог** — міфічная істота, якая сімвалізуе чысціню і ласку. Звычайна аднарога ўяўляюць у выглядзе каня з рогам. Паводле эзатэрычных вучэнняў мае белае цела, чырвоную галаву і блакітныя вочы.

Першыя выявы аднарога сустракаюцца прыблізна ў 4 ст. да н.э. на пячатках са старажытных гарадоў даліны Інда. Сустракаецца ў Атхарва-Веда і Махабхарата. Грэцкая і рымская традыцыі разглядалі аднарога як рэальную жывёліну, яго з’яўленне звязваюць з Афрыкай або Індыяй.

## Вобраз аднарога ў розных традыцыях 
### Вавілон 
У Вавілоне аднарога лічылі крылатым. На амулеце, які датуецца прыкладна 1800 годам да н.э., на процілеглых паверхнях намаляваны два аднарогі, якія сімвалізуюць два бакі Дрэва Жыцця. У шумера-семіцкай традыцыі аднарог — мясцовы сімвал, атрыбут цнатлівых багінь.

### Старажытнаяўрэйская традыцыя 
У старажытнаяўрэйскай традыцыі ёсць такая легенда: калі Яхве папрасіў Адама даць імёны ўсім жывёлам, аднарог быў першым, хто яго атрымаў, і, такім чынам, ён быў узведзены да найвышэйшага рангу. Калі Адам і Ева былі выгнаны з раю, Бог даў выбар аднарогу: застацца ў Эдэме або адправіцца з людзьмі. Аднарог абраў апошняе і быў назаўсёды блаславёны спагадаць людзям.

### Хрысціянская традыцыя 
У хрысціянстве адзіны рог аднарога — гэта сімвал чароўнай еднасці, духоўнай улады і высакароднасці, у сувязі з гэтым аднарог становіцца чынам Хрыста. Той факт, што аднарог невялікага росту, паказвае на аналогію зняважанасці Хрыста пры яго нараджэнні; яго белы колер сімвалізуе чысціню, тое, што неабходна атрымаць, каб ісці шляхамі сыноў Божых.

## У геральдыцы 
Сімвал аднарога ў геральдыцы пачынае з’яўляцца з 15 стагоддзя.

Сустракаецца на гербах Шатландыі, Канады, Вялікабрытаніі. Гл. таксама Бонча.

## У беларускай культуры 
У пражскім выданні Кнігі Быццё Скарыны, якое выйшла ў свет у 1519 годзе, на гравюры «Бог у раі» ёсць выява аднарога.

## У сучаснай культуры 
* Нябачны ружовы аднарог

## У сучасных фінансах 
Кампаніі называюць «Аднарог» (unicorn companies), калі іх рынкавая капіталізацыя перавышае 1 мільярд даляраў ЗША. Пераважна выкарыстоўваецца ў стартап кампаніях або тых якія хутка выраслі.  

## Зноскі 
Катэгорыя: Міфічныя коні
Катэгорыя: Аднарогі
Катэгорыя: Фантастычныя істоты
Катэгорыя: Сярэдневяковая міфалогія
Катэгорыя: Міфічныя істоты
Катэгорыя: Негеральдычныя фігуры
Шчырэць

**Шчырэць** () — пасёлак гарадскога тыпу Пустамытаўскага раёна Львоўскай вобласці (Украіна). Размешчаны на правым беразе ракі Шчыркі, прытоку Днястра, за 7 км ад раённага цэнтра і 25 км на поўдзень ад абласнога цэнтра. Чыгуначная станцыя. Насельніцтва — 5496 жыхароў.

## Гісторыя 
Праз мястэчка працякае рэчка Шчырэц, некалі глыбакаводная, багатая рыбай. Тады казалі: «рака шчыра на рыбу». Адсюль, паводле адной з версій, і пайшла назва мястэчка.

Шчырэц вядомы з пачатку XII ст. Першае пісьмовае згадванне аб ім адносіцца да 1113 г. У 1126 г. тут было ўжо добра ўмацаванае гарадзішча. Падчас міжусобіцы князь звенігародскі Уладзімір Валадаравіч і пярэмышльскі князь Расціслаў Валадаравіч для высвятлення адносін абралі месцам перамоваў Шчырэц, размешчаны пасярэдзіне паміж іх уладаннямі. Увесну 1241 г. мястэчка было знішчана падчас нашэсця татара-манголаў.

Паколькі на тэрыторыі цяперашняй Драгобыччыны былі выяўленыя вялікія паклады солі, Шчырэц апынуўся на новым саляным шляху, і паступова стаў адраджацца. Сведчаннем гэтаму з’яўляецца грамата ад 1391 г., у якой напісана: «Ян Тарноўскі, ваявода Сандамірскі і стараста зямлі Рускай дазволіў войту Мацейка заснаваць Шчырэц».

У 1397 г. каралём Ягайла Шчырцу было прадастаўлена магдэбургскае права. У 1423 г. быў заснаваны Шчырэцкі павет, што сведчыць пра рост паселішча. У XVI і XVII ст. наваколлі Шчырца неаднаразова падвяргаліся нападам татарскіх ордаў. Асабліва моцным быў напад ў 1516 г. Горад настолькі пацярпеў, што кароль Жыгімонт і вымушаны быў на 8 гадоў вызваліць мяшчан ад падаткаў.

У 1638 г. у Львоўскім летапісе згадваецца аб вялікім пажары ў мястэчку. Прыкладна ў той жа час яно пачало славіцца вытворчасцю гіпсу і вапны. У 1772 г., пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай, Шчырэц, які ў той час належаў Патоцкім, разам з усёй Галічыной увайшоў у склад Аўстрыйскай імперыі.

У XIX ст. у сувязі з ростам вытворчасці будаўнічых матэрыялаў і пашырэннем кар’ераў сюды была пракладзена чыгунка.

Шчырэц сур’ёзна пацярпеў падчас Першай сусветнай вайны, у выніку чаго, у міжваенны перыяд страціў сваё значэнне як горада. Падчас Другой сусветнай вайны практычна ўсе габрэйскае насельніцтва мястэчка было вывезена ў лагеры смерці. У красавіку 1944 г. частка польскага насельніцтва была знішчана ў выніку нападу атрадаў АУН-УПА.

Да 1959 г. Шчырэц быў раённым цэнтрам аднайменнага раёна Львоўскай вобласці.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Пустамыціўскага раёна
Жвырка

**Жвырка**, таксама **Стары Сакаль** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Мяжуе з горадам Сакаль. Знаходзіцца на левым беразе ракі Заходні Буг.

## Гісторыя 
Сучасны пасёлак афіцыйна быў заснаваны ў 1885 г. падчас будаўніцтва чыгункі Сакаль — Рава-Руская. З развіццём капіталізму ў Галіччыне ў 70-х гг. XIX ст. была пракладзеная брукаваная дарога, якая злучала Сакаль з Ковелем і Львовам. У 1884 г. праз тэрыторыю пасёлка была пракладзеная аднакалейная чыгунка. У сувязі з гэтым утварылася невялікае паселішча, у якім жылі сем'і работнікаў, якія абслугоўвалі і забяспечвалі функцыянаванне чыгункі. Паступова паселішча разбудоўвалася. У 1927 г. было пабудавана памяшканне вакзала чыгуначнай станцыі.

## Помнікі даўніны 
На тэрыторыі мястэчка размешчаны былы кляштар бернардынцаў з барочным касцёлам Марыі Панны (XVII ст.). Да Другой сусветнай вайны ў касцёле знаходзілася ікона, якая з даўніх часоў лічылася цудатворнай, таму касцёл быў месцам культу Маці Божай Сакальскай. Пасля Другой сусветнай вайны абраз перавезлі ў манастыр бернардынцаў у Кракаве, а затым у 2002 г. - да санктуарыя ў Грубешаве, якім апякаюцца мясцовыя манахі-бернардынцы.

Цяпер на тэрыторыі манастыра размешчана Сакальская папраўчая калонія. Манастыр і касцёл згарэлі ў 2012 г. На дадзены момант не вядома, што будзе з храмам. Там альбо застанецца папраўчая калонія, альбо будзе зроблены музей.

## Інфраструктура 
Паселішча размешчана на чыгуначнай лініі Ковель — Львоў, на яго тэрыторыі знаходзіцца станцыя Сакаль, што ў значнай ступені паўплывала на развіццё эканамічнай інфраструктуры. Тут знаходзяцца элеватар, фабрыка вытворчасці корпуснай мэблі, завод жалезабетонных канструкцый, пункт пераробкі цукровых буракоў, прадпрыемствы па вытворчасці мяккай мэблі і вырабаў са шкла, аграпрадпрыемства «Галнафтахім», дрэваапрацоўчыя ўстановы, аптовыя базы будаўнічых матэрыялаў, АЗС, некалькі аўтасэрвісаў і крамаў аўтазапчастак, некалькі прадуктовых крамаў.

На тэрыторыі Жвыркі знаходзіцца сярэдняя агульнаадукацыйная школа І-ІІІ ступеняў, у якой навучаецца 500—700 дзяцей, дзейнічае дзіцячы садок. Таксама ў пасёлку ёсць царквы Святога Духа (УГКЦ) і царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы (ПЦУ).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Сакальскага раёна
Катах Святога Калумбы

**Катах** (**Баец**; ) — ірландскі манускрыпт канца VI стагоддзя, які змяшчае тэкст Псалтыра. Гэта самы стары  і другі па старажытнасці Псалтыр на лацінскай мове з усіх, якія захаваліся да нашага часу. Рукапіс знаходзіцца ў  ў Дубліне.

## Апісанне рукапісу 
Палеаграфічныя даследаванні адносяць стварэнне Катаха да перыяду 560—600 гадоў або неўзабаве пасля гэтага часу. Рукапіс складаецца з 58 часткова пашкоджаных лістоў, якія змяшчаюць тэкст псалмоў ад 30:10 да 105:13. У аснове тэксту — пераклад псалмоў на лацінскую мову (так званая Вульгата). Частка лістоў манускрыпта страчана. Мяркуецца, што поўны аб’ём фаліянта павінен быў складаць 110 лістоў. На аркушах прысутнічае змест, напісаны на старажытна-ірландскай мове вышэй тэксту псалмоў. Верагодна, гэта самы старажытны з захаваных ірландскіх рукапісаў і, магчыма, найбольш ранні помнік гайдэльскай мовы, акрамя агамічных надпісаў. Памер лістоў фаліянта — 27 на 19 сантыметраў.

Мастацкае афармленне «Катаха» абмяжоўваецца ілюмінаваным роспісам першай літары кожнага псалма. Загалоўныя літары нашмат больш па памеры, чым літары асноўнага тэксту. Пачатковыя радкі псалмоў таксама павялічаны адносна асноўнага тэксту, аднак яны паступова памяншаюцца, даходзячы да нармальнага памеру. Падобная разнастайнасць шрыфтоў адзначаецца і ў больш позніх рукапісах, напрыклад, у «Кнізе з Дарау».

У XI стагоддзі для рукапісу быў зроблены футляр у выглядзе куфэрка, у XIV стагоддзі багата ўпрыгожаны пазалотай, срэбрам і каштоўнымі камянямі. Ён захоўваецца ў Нацыянальным музеі Ірландыі.

## Гісторыя рукапісу 
Паданні звязваюць паходжанне «Катаха» са святым  (памёр у 597 годзе). Рукапіс ідэнтыфікаваны як копія «Псалтыра», які належаў святому  і таемна ад яе гаспадара скапіяваны Калумбам. Рознагалоссі паміж Калумбам і Фініянам па пытанні аб прыналежнасці «Катаха» прывялі ў 561 годзе да , у якім кааліцыя сваякоў Калумбы з ліку  нанесла паразу  . Хоць тэкст рукапісу запісаны адным пісцом, яго прыналежнасць руцэ Калумбы цяпер падвяргаецца сумневу.

У пазнейшы час «Катах» належаў уплывоваму ірландскаму клану О’Донел, які валодаў каралеўствам . Рукапіс з’яўляўся адной са святынь клана, якая выкарыстоўвалася ў якасці святой рэліквіі падчас вядзення О’Донеламі ваенных дзеянняў. Перад бітвай спецыяльна абраны святар тройчы абносіў «Катах» вакол войска клана. Такім чынам О’Донелы нібыта заручались боскай падтрымкай у барацьбе супраць сваіх ворагаў.

У 1691 годзе Катах быў вывезены ва Францыю і вярнуўся ў Ірландыю толькі ў 1802 годзе. У 1813 годзе куфар з рукапісам упершыню за некалькі стагоддзяў быў ускрыты. З 1843 года манускрыпт знаходзіцца на захоўванні ў Ірландскай каралеўскай акадэміі. Фаліянт праходзіў рэстаўрацыю ў Брытанскім музеі ў 1920 і ў 1980—1981 гадах.

Катэгорыя:Гіберна-саксонскія рукапісы
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы паводле алфавіта
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Баштанка

**Баштанка** () — горад у Мікалаеўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Баштанскага раёна. Знаходзіцца на поўдні стэпавай зоны Украіны, за 63 км ад абласнога цэнтра, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Яўкіна на лініі Мікалаеў — Далынскэ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мікалаеўскай вобласці
Южнэ

**Южнэ** () — горад Адэскай вобласці Украіны. Размешчаны на паўночна-заходнім узбярэжжы Чорнага мора, за 35 км ад Адэсы, і паблізу мяжы з Мікалаеўскай вобласцю. За 10 км на ўсход ад горада знаходзіцца курорт і вінаграднікі Коблева.

З 11 мая 1978 года меў статус пасёлка гарадскога тыпу. Статус горада абласнога значэння атрымаў у 1993 годзе.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Адэскай вобласці
Кіцмань

**Кіцмань** () — горад раённага значэння ў Чарнавіцкай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Кіцманскага раёна. Знаходзіцца на беразе ракі Савіца.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ані Лорак, украінская спявачка

Катэгорыя:Гарады Чарнавіцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Кіцманскага раёна
Зугрэс

**Зугрэс** () — горад раённага значэння ў Данецкай вобласці, Украіна. Падпарадкаваны Харцызскаму гарадскому савету. Размешчаны на рацэ Крынка.

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1929 годзе
Гарадок (Хмяльніцкая вобласць)

**Гарадок** () — горад у Хмяльніцкай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Гарадоцкага раёна. размешчаны на рацэ Смотрыч, за 52 км на паўднёвы захад ад Хмяльніцкага. Чыгуначная станцыя Вікторыя на лініі «Ярмолынцы-Капычынцы».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Хмяльніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёна (Хмяльніцкая вобласць)
Скадоўск

**Скадоўск** () — горад і марскі порт на беразе Джарылгацкага заліва Чорнага мора. Адміністрацыйны цэнтр Скадоўскага раёна Херсонскай вобласці Украіны. Скадоўск — кліматычны курорт.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 82 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Херсона, за 28 км ад пасёлка Каланчак. Бліжэйшая чыгуначная станцыя — Каланчак (52 км)

## Гісторыя 
Заснаваны 1894 годзе на землях памешчыка Скадоўскага. Статус горада атрымаў у 1961 годзе.

## Насельніцтва 
## Зноскі 
## Літаратура 
* Скадо́вськ // Географічна енциклопедія України: В 3-х т. / Ред-кол.: … О. М. Маринич (відповід. ред.) та інш. — Київ: Українська радянська енціклопедія ім. М. П. Бажана, 1993. — Том 3: П—Я. — С. 195. — 480 с.: іл. — (В опр.) — ISBN 5-88500-015-8, ISBN 5-88500-020-4 (т. 3).
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Місто Скадовськ // Херсонська обласна універсальна наукова бібліотека імені Олеся Гончара

Катэгорыя:Гарады Херсонскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1894 годзе
Ладыжын

**Ладыжын** — тапонім.

## Беларусь 
* Ладыжын — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці.

## Украіна 
* Ладыжын — горад у Вінніцкай вобласці.
Ладыжын (горад)

**Ладыжын** () — горад абласнога значэння ў Вінніцкай вобласці Украіны. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны на правым беразе Паўднёвага Буга ў месцы ўпадзення ў яго ракі Сільныцы, за 114 км ад абласнога цэнтра (аўтадарога E50). Насельніцтва — 21 000 жыхароў (2024). Чыгуначная станцыя. Ладыжанская ЦЭС. Заводы: завод прэпаратаў мікрабіялагічнага сінтэзу «Энзім», кансервавы. Здабыча граніту.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Вінніцкай вобласці
Новы Буг

**Новы Буг** () — горад раённага значэння, адміністрацыйны цэнтр Навабужскага раёна Мікалаеўскай вобласці Украіны. Горад знаходзіцца за 97 км ад абласнога цэнтра, за 78 км ад Крывога Рога. Насельніцтва 15 100 чалавек (01.11.2022).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Сцяпан Андрэевіч Крыжаноўскі, украінскі паэт
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мікалаеўскай вобласці
Валянцін Сяргеевіч Паўлаў

**Валянцін Сяргеевіч Паўлаў** (,  — , там жа) — савецкі дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр СССР, — адзіны, які займаў пасаду з такой назвай, — з 14 студзеня па 28 жніўня 1991 года, з 18 па 21 жніўня 1991 года — член ДКНС.

Катэгорыя:Старшыні Савета Міністраў СССР
Катэгорыя:Міністры СССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Эканамісты Расіі
Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Дактары эканамічных навук
Катэгорыя:Члены ДКНС
Драздоўскі сельсавет

**Драздо́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Дразды.

## Гісторыя 
13 студзеня 1984 года цэнтр Бешанковіцкага сельсавета Бешанковіцкага раёна БССР перанесены ў вёску Дразды, сельсавет перайменаваны ў Драздоўскі. 21 верасня 1987 года ў склад сельсавета са Свячанскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Давыдкавічы, Забар’е, Лукашоўка, Сенькаўшчына, Слабодка і Стрыжава). 8 красавіка 2004 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад адноўленага Бешанковіцкага сельсавета.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 34 населеныя пункты: вёскі Алейнікі, Аскершчына, Бабаедава, Баброўшчына, Берасні, Буй, Быстры, Варахобкі, Галыні, Галькі, Ганчарова 1, Ганчарова 2, Гаўрыліна, Давыдкавічы, Дразды, Жарабікова, Забар’е, Залужжа, Ільягова, Камоскі, Лабачова, Лукашоўка, Мамойкі, Папоўшчына, Паручнікі, Пяцігарск, Радзюкі, Сенькаўшчына, Слабодка, Стрыжава, Траяны, Трубіліна, Філіпінкі і Янаўшчына.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1984 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2004 годзе
Славута

**Славута** () — горад абласнога значэння ва Украіне, цэнтр Славуцкага раёна Хмяльніцкай вобласці. Насельніцтва 34301 жыхароў (2023). Горад размешчаны на рацэ Гарынь, чыгуначная станцыя Славуты I, за 118 км ад Хмяльніцкага. Праз горад праходзіць аўтадарога Стараканстантынаў — Роўна — Жыткавічы (Беларусь) Н25. Вытворчасць будматэрыялаў; дрэваапрацоўчая, харчовая і інш. прамысловасць. Заснавана ў 1633 годзе. Горад абласнога падпарадкавання з 1979 года.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Генрык Жавускі (1791—1866) — польскі пісьменнік, публіцыст, палітык і масон.
* Мацей Рыбінскі (1784—1874) — польскі генерал, апошні кіраўнік паўстання 1830—1831 гадоў.
* Васіль Барысавіч Смычок (нар. 1956) — неўрапатолаг, доктар медыцынскіх навук.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Хмяльніцкай вобласці
Шумск (Украіна)

**Шумск** () — горад у Цярнопальскай вобласці Украіны.

Упершыню згаданы пад 1149 года Іпацьеўскім летапісам, як горад ў Валынскай зямлі ў Пагарыні. У сярэдзіне — 2-й палове 12 ст. горад прадмет спрэчак паміж Мсціславічамі і сям’ёй Юрыя Далгарукага. У 2-й палове 12 — 1-й траціне 13 ст. Шумск перыядычна быў цэнтрам княскага ўдзелу. У 1220-я гады галіцкі князь Даніла Раманавіч далучыў Шумскае княства да сваіх уладанняў.

Тыповае для старажытнарускага часу гарадзішча размешчана на рацэ Віліі, прытоку Гарыні. Захавалася частка валоў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Антонович В. Б.* О местоположении летописных городов Шумска и Пересопницы // Тр. XI Археологического съезда. — Киев, 1901. Т. I.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Цярнопальскай вобласці
Пліскі сельсавет (Бешанковіцкі раён)

**Плі́скі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Плісы.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Плісы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Віцебскім раёне БССР. З 15 лютага 1931 года сельсавет у складзе Бешанковіцкага раёна. З 20 лютага 1938 года ў складзе Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Застарынне. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета вернуты ў вёску Плісы, у склад Замастоцкага сельсавета Багушэўскага раёна перададзена вёска Царкавішча. 20 мая 1960 года ў склад сельсавета з Астровенскага сельсавета перададзены 8 населеных пунктаў (Александрова, Бузаны, Вядзерава, Дарагакупава, Жыгалы, Клішы, Навасёлкі і Шуты). З 25 снежня 1962 года ў складзе Віцебскага раёна, з 12 лютага 1965 года ў складзе Бешанковіцкага раёна. 9 ліпеня 1965 года ў склад Астровенскага сельсавета вернуты 8 населеных пунктаў (вёскі Александрова, Бузаны, Вядзерава, Жыгалы, Клішы, Навасёлкі, Прыдзвінне і Шуты). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 13 населеных пунктаў. 21 верасня 1987 года ў склад сельсавета з Астровенскага сельсавета зноў перададзены 8 населеных пунктаў (вёскі Александрова, Бузаны, Вядзерава, Жыгалы, Клішы, Навасёлкі, Прыдзвінне і Шуты). 8 красавіка 2004 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Астровенскага сельсавета.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 20 населеных пунктаў: вёскі Абухава, Александрова, Бузаны, Вядзерава, Данілаўка, Жаркі, Жыгалы, Замашэнне, Застарынне, Клішы, Купіна, Латыгава, Латышы, Навасёлкі, Панкратава, Плісы, Прыдзвінне, Пясочная, Руда і Шуты.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Віцебскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2004 годзе
Рубежскі сельсавет

Назву **Рубе́жскі сельсавет** маюць:

* Рубежскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці
* Рубежскі сельсавет — былая назва Філатаўскага сельсавета Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці
Манімаскскі Рэлікварый

**Манімаскі Рэлікварый** - шатландскі рэлікварый VIII стагоддзя, выраблены з дрэва і металу характарызуецца  зліццём гэльскага і пікцкага дызайнаў і англа-саксонскай металаапрацоўкі, верагодна, праца . З’яўляўся **Брэкбенахам**   (сучасная шатландская гэльская *Breac Bannoch* або «рэльефная рэч»), святы баявы прапар шатландскай арміі, выкарыстоўваецца для святой дапамогі, але цяпер мяркуецца, што ён не з’яўляецца аб’ектам, згаданым у гістарычных запісах. Вельмі нешматлікія астраўныя рэлікварыі захаваліся, хоць многія з іх згадваюцца ў сучасных запісах. Гэта ранні прыклад  ці рака ў форме дома, якія сталі папулярнымі па ўсёй Еўропе ў Сярэднія стагоддзі, магчыма, пад уплывам астраўнога стылю. Цяпер Манімаскі рэлікварый пусты. Яго памеры 112 мм х 51 мм х 89мм.

## Cтыль 
Стыль характарызуецца сумессю пікцкіх мастацкіх канструкцый і ірландскіх мастацкіх традыцый (магчыма, спачатку прывезены ў Шатландыю ірландскімі місіянерамі ў шостым стагоддзі), злітых з англасаксонскімі метадамі апрацоўкі металаў, мастацкі рух цяпер класіфікуецца як астраўное або . Шкатулка драўляная, але пакрыта срэбрам і медным сплавам. Яна была зроблена каля 750 года, верагодна, . Дызайн паказвае камбінацыю пікцкага і астраўнога стыляў, якія з’яўляюцца ў рукапісах, такіх як Ліндзісфарнскае Евангелле (каля 715 н.э.). Сярэбраныя пласціны на пярэдняй сценцы і вечка куфара ўпрыгожаны звярамі, якія скачуць, варочаюцца і кусаюць свае хвасты на плямістым полі, характэрным для звярынага стылю ў кельцкім мастацтве. Пункцірныя насечкі характэрныя для ірландскага стылю.

## Гісторыя 
Важна, што, як было сказана, у рэлікварыі ўтрымліваліся святыя мошчы , самага папулярнага святога ў сярэднявечнай Шатландыі, і з XIX стагоддзя лічыцца «Брэкбенахам Святога Калумбы», святым баявым прапарам шатландскай арміі, хоць цяпер гэта ставіцца пад сумнеў навукоўцамі. Ён мог быць перададзены настаяцелю  падчас праўлення Вільгельма I (правіў у 1165—1214), які, у сваю чаргу, перадаў яго чужому клопату ў . Захавальніку было даручана клапаціцца аб рэлікварыі, каб шатландцы маглі выкарыстоўваць яго ў баі для святой дапамогі. Яго несла шатландская армія, якая перамагла супраць арміі караля Англіі Эдуарда II у  (1314). Ён заставаўся ў Фарглене аж да XVI стагоддзя, калі і Фарглен, і  трапіў у рукі клану . У 1712 годзе ён быў перададзены сэр Фрэнсіс Грант Кален. Яна засталася ў калекцыі Грантаў да 1933 года, калі была нацыяналізавана. Зараз яна захоўваецца ў музеі Шатландыі, дзе з’яўляецца, магчыма, адна з самых важных рэчаў усёй музейнай калекцыі.

## Літаратура 
* Wormald, Jenny (ed.), *Scotland: A History*, (Oxford, 2005), Plate 2, opp. p.&nbsp;42
* 
* 

## Спасылкі 
* The Monymusk Reliquary у Нацыянальным музеі Шатландыі
* Friends of Grampian Stones (архіўная спасылка)

Катэгорыя:Рэлікварыі
Катэгорыя:Нацыянальны музей Шатландыі
Катэгорыя:Культура Шатландыі
Рубежскі сельсавет (Бешанковіцкі раён)

**Рубе́жскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Рубеж.

## Гісторыя 
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Ганкавіцкага і Пажарышчанскага сельсаветаў. 23 лістапада 1959 года ў склад Бешанковіцкага сельсавета перададзена вёска Буднікі, 20 мая 1960 года ў склад Бікложскага сельсавета — вёска Буднікі. 26 сакавіка 1973 года ў склад Бікложскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Асавец, Хізава, Шаламы і Шчыпцы). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 17 населеных пунктаў. 8 красавіка 2004 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Верхнякрывінскага сельсавета.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 15 населеных пунктаў: Галыні, Ганкавічы, Гарбачы, Гракава, Дубкі, Застарынне, Заходна, Казінае Сяло, Карабова, Малыя Галыні, Пажарышча, Раманава, Рубеж, Целяпні і Целяпы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2004 годзе
Хырыў

**Хырыў** () — горад раённага значэння ў Старасамбірскім раёне Львоўскай вобласці. Размешчана на над ракой Стрв’яж, чыгуначны вузел. Размешчаны ў 16 км ад райцэнтра. У горадзе дзейнічае пункт пропуску на мяжы з Польшчай.

## Гісторыя 
Яшчэ ў часы Кіеўскай Русі, калі гэтыя землі ўваходзілі ў Пярэмышльскае княства, назва горада гучала як Хорыў. Па адной з легенд, назва горада паходзіць ад легендарнага кіеўскага князя Харыва: нібыта горад Кіеў заснавалі тры браты Кій, Шчэк, Харыў і сястра Лыбідзь. Пасля заснавання Кіева старэйшы брат з сястрой засталіся ў ім гаспадарыць, а Шчэк і Харыў пайшлі ў Карпаты шукаць шчасця-долі.

Па іншай версіі назва горада мае больш празаічнае, але адначасова і больш пераканаўчае тлумачэнне: горад размешчаны ў мясцовасці, багатай на сасновыя лясы, таму ў аснове яго назвы назвы ляжыць слова «хыр» — «хвоя», якое прысутнічае ў чувашскай мове. Цяпер чувашы засяляюць месцы, далёкія ад Украіны, але іх продкі калісьці пражывалі ў Заходняй Украіне і пакінулі пасля сябе назвы многіх населеных пунктаў.

У гістарычных крыніцах горад згадваецца з 1374 г. Менавіта ў гэтым годзе князь Уладзіслаў Апольскі выдаў прывілей братам Гербуртам-Герберту і Фрэдэрыку (рыцарам з Маравіі) на вечнае валоданне дзесяццю сёламі. Сярод гэтых вёсак названа і сяло Хырыў. У 1502—1505 гг. горад спусташаюць татары.

У 1528 г. кароль Жыгімонт І выдаў Анджэю Тарлу прывілей, каб той асяліўся на тэрыторыі сучаснага Хырава. Таму і горад атрымаў герб сям’і Тарло — сякера. Для хуткага засялення і забудовы жыхары былі вызваленыя ад падаткаў на 14 гадоў. Прывілей падаваў мястэчку права праводзіць штогод па 2 кірмашы і штотыднёвыя Таргі. У гэтым жа 1528 г. мястэчку было прадастаўлена Магдэбургскае права.

З 1772 г. Хырыў пад панаваннем Аўстрыі. У 1785 г. у горадзе налічвалася 134 дома, пражывала 1055 чалавек. У 1849 г. горад цалкам згарэў, праз Хырыў праходзілі расійскія войскі, накіраваныя на падаўленне рэвалюцыі ў Венгрыі.

1900 г. у горадзе пражывала 3658 чалавек, з якіх 1292 былі украінцамі. Па Днястроўскай чыгунцы з горада можна было дабрацца да Стрыя і далей па чыгунцы эрцгерцага Альбрэхта ў Львоў, Станіслаў і Чарнаўцы, а з Самбара і Стрыя да Мукачэва. Па першай венгерска-галіцкай чыгунцы (з 1872 г.) дарога вяла ў Пярэмышль, Кракаў і Будапешт праз Лупкоўскі перавал (з 1896 г. — двухкалейная чыгунка), размешчаны на тагачаснай мяжы кароннага краю Галічыны і славацкіх зямель Транслейтании.

1 жніўня 1914 г. пачалася І Сусветная вайна. Хырыў як вузлавая станцыя меў выключна важнае стратэгічнае значэнне. Праз горад штодня праходзіла да 40-50 цягнікоў. Пра важнасць горада як апорнага пункта сведчыць той факт, што 28 лістапада 1914 г. у ім пабываў намеснік аўстра-вугорскай манархіі Караль-Францішак Ёзэф, а ў красавіку 1915 г. расійскі імператар Мікалай ІІ.

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Старасамбірскага раёна
Краснабудскі сельсавет

**Краснабу́дскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крычаўскага  раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Красная Буда.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Крычаўскага раёна Магілёўскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Зарубецкага і Міхеевіцкага сельсаветаў. З 25 снежня 1962 года ў складзе Клімавіцкага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Крычаўскага раёна.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1715 чалавек, з іх 92,7 % — беларусы, 6,0 % — рускія, 1,0 % — украінцы. Станам на 2018 год на тэрыторыі сельсавета пражывала 1812 жыхароў. Насельнітва сельсавета паводле перапісу 2019 года — 1046 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Клімавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Маляціцкі сельсавет

**Маля́ціцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крычаўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Маляцічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Крычаўскага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Крычаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Мсціслаўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Крычаўскага раёна.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 797 чалавек, з іх 88,3 % — беларусы, 11,3 % — рускія, 0,3 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 560 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мсціслаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Палітыка Намібіі

Намібія — унітарная рэспубліка, стабільная шматпартыйная прэзідэнцка-парламенцкая дэмакратыя.  Намібія атрымала незалежнасць толькі 21 сакавіка 1990 года, пасля узброенай барацьбы з ПАР. Адрозніваецца высокай палітычнай, эканамічнай і сацыяльнай стабільнасцю. Намібія з'яўляецца дзяржавай-членам Арганізацыі Аб'яднаных Нацый (ААН), Супольнасці па пытаннях развіцця поўдня Афрыкі (САДК), Афрыканскага саюза (АС), а таксама Садружнасці нацый.

## Дзяржаўны лад 
Намібія — дэмакратычная змешаная рэспубліка. Канстытуцыя дэкларуе і падтрымлівае прынцып падзелу ўлады. Прэзідэнт выбіраецца на пяцігадовы тэрмін і адначасова з'яўляецца лідарам краіны і кіраўніком урада. Двухпалатны парламент складаецца з *Нацыянальнага Савета* (26 сенатараў) і *Нацыянальнай Асамблеі* (72 дэпутаты). Нягледзячы на тое, што канстытуцыя прадпісвае шматпартыйную сістэму, нязменным палітычным манапалістам ад часу набыцця незалежнасці застаецца партыя СВАПО

## Знешняя палiтыка 
Намібія мае цесныя адносіны з дзяржавамі, якія дапамагалі ёй у вайне за незалежнасць, уключаючы Кiтайскую Народную Рэспубліку, Расiю і Кубу. Намібія ўмацоўвае эканамічныя і палітычныя сувязі ў паўднёваафрыканскім рэгіёне: з’яўляецца членам Супольнасці развіцця Поўдня Афрыкі і паўднёваафрыканскага мытнага саюза. Намібія з'яўляецца прыхільнікам далейшай рэгіянальнай інтэграцыі.

## Намібійска-беларускія адносіны 
У Віндхуку беларускай амбасады няма, затое па сумяшчальніцтве тут акрэдытаваны беларускі пасол у ПАР. 24 кастрычніка 2016 прэм'ер-міністр Беларусі Андрэй Кабякоў сустрэўся з нігерыйскім віцэ-прэм'ерам Нетумба Нандзі-Ндаітвай. Кабякоў адзначыў, што "ёсць значны патэнцыял пашырэння супрацоўніцтва ў сферы сельскай гаспадаркі, здабыўной прамысловасці, адукацыі. Улічваючы развіццё ў Намібіі горназдабыўной галіны, прапануем разгледзець пастаўкі ў вашу краіну кар'ернай тэхнікі, шахтавага абсталявання, а таксама вымяральнага абсталявання радыяцыйнага кантролю, якое запатрабаваныя пры здабычы урану". Затым беларускі прэм'ер прапанаваў Намібіі падзяліцца вопытам стварэння аграгарадкоў.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел 
Адміністрацыйна Намібія падзелена на 14 рэгіёнаў. Гэта ўнітарная дзяржава.
Кавальскі сельсавет

**Кава́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Кавалі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР, з 8 студзеня 1954 года — Гродзенскай вобласці, з 19 чэрвеня 1954 года — Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Калазубскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ружанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Герб Шатландыі

**Каралеўскі герб Шатландыі** () — афіцыйны герб шатландскага караля з дня яго зацвярджэння ў XII стагоддзі і да ўваходжання Каралеўства Шатландыя, згодна з Актам аб Уніі 1707 г ., у Каралеўства Вялікабрытанія. Па гэты дзень афіцыйна выкарыстоўваецца як дзяржаўны сімвал Шатландыі і змешчаны на шчыце герба Вялікабрытаніі разам з гербамі Англіі і Ірландыі.

## Гл. таксама 
* Сцяг Шатландыі
* Гімн Шатландыі
* Герб Вялікабрытаніі

Шатландыя
Катэгорыя:Сімвалы Шатландыі