open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жаан Прым

**Жан Прым і Пратс, граф Рэўс і віконт Брух** (; , Рэўс — ) — іспанскі генерал, прэзідэнт савета міністраў Іспаніі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 16 снежня 1814 года у горадзе Рэўс. Пачаў ваенную кар'еру валанцёрам у войсках каралевы Ізабелы; прымаў удзел у першай вайне супраць карлістаў і з 1839 гуляў бачную ролю ва ўсіх палітычных бязладзіцы Іспаніі. За ўзяцце Сан-Мігеля быў узнагароджаны ордэнам св. Фернана 1-га класа і затым атрымаў чын палкоўніка. З 1841 быў дэпутатам парламента ад Тарагона і начальнікам карабінераў ў Арагоне.

У 1853 годзе прызначаны пасланнікам ў Канстанцінопаль і быў пры турэцкіх войсках падчас кампаніі 1854 на Дунаі. У тым жа годзе стаў генерал-капітанам. Падчас вайны з Марока ў 1859-1860 гадах вызначыўся каля Кастылеёса і пры Тетуане ў бітве пры Вад-эль-Рос з бою авалодаў вёскай Амзал, якая была ключавым пунктам варожых пазіцый.

У 1861 году яму было даручана кіраванне экспедыцыйным атрадам ў Мексіцы; там ён здолеў атрымаць шэраг перамог, але бачачы бесперспектыўнасць вайны, паспяшаўся пазбавіць Іспанію ад гэтага сумніўнага прадпрыемства, заключыўшы ў Саледадзе з мексіканцамі асаблівы дагавор.

Пасля вяртання ў Іспанію прым быў прызначаны генерал-інспектарам інжынераў.

Прыцягнуты затым да адказу з нагоды складзенай ім змовы на карысць злучэння Іспаніі і Партугаліі, схаваўся за мяжу; але ў 1866 зноў з'явіўся ў Іспаніі, паспрабаваў зрабіць ваенны мяцеж у Мадрыдзе, а калі спроба гэтая не ўдалася — збег у Швейцарыю.

У 1868 Прым паўтарыў сваю спробу, але ўжо сярод ваенных маракоў, і пры дапамозе флота авалодаў Кадысам, Картахенай і Барселонай; калі ж каралева бегла з Мадрыда, уступіў туды і прыняў на сябе званне ваеннага міністра, а 18 чэрвеня 1869 г. стаў прэзідэнтам савета міністраў Іспаніі.

Складзены Прымам план «Іберыйскага саюза» (выбрання на вакантны іспанскі трон Фердынанда II Партугальскага) не ажыццяўлены з прычыны процідзеяння партугальцаў. Тады Прым прапанаваў карону Іспаніі сыну італьянскага караля герцагу Амаду д`Аоста, які ўзышоў на іспанскі трон пад імем Амадэя I.

У дзень ад'езду новага караля з Італіі ў Мадрыд 27 снежня 1870 Прым падвергнуўся нападу мадрыдскіх рэспубліканцаў і, атрымаўшы цяжкія раны, памёр 30 снежня.

Яго сын, Хуан Прым і Агуэра, быў дывізіённым генералам іспанскай арміі.

## Літаратура 
* Энциклопедия военных и морских наук. Т. VI. СПб., 1893
*
*
*
* (in French, contains a useful bibliography).
* (Шурц быў паслом Злучаных Штатаў у Іспанію ў 1860 годзе. У сваіх *Успамінах*, ён дае кароткую біяграфію Прыму да таго часу, а таксама яго ўспаміны аб сваіх перамовах з Прымам і іспанскім дваром).

Катэгорыя:Памерлі ад ран
Катэгорыя:Удзельнікі Крымскай вайны
Міжнародны музычны фестываль, прысвечаны Узеіру Гаджыбекаву

**Міжнародны Музычны фестываль, прысвечаны Узеіру Гаджыбекаву** () — праводзіцца ў верасні пачынаючы з 2009 года ў Азербайджане. Музычныя мерапрыемствы праводзяцца ў некалькіх гарадах Азербайджана, аднак асноўныя мерапрыемствы праходзяць у Баку. Да гэтага пачынаючы з 1995 года, 18 верасня (дзень нараджэння Узеіра Гаджыбекава) у Азербайджане адзначаўся як дзень нацыянальнай музыкі. Пачынаючы з 2009 года, таксама было прынята рашэнне праводзіць міжнародны музычны фестываль прысвечаны творчасці вядомага азербайджанскага кампазітара Узеіра Гаджыбекава. У працы фестывалю разам з азербайджанскімі музыкамі таксама прымаюць удзел музыканты з іншых краін свету. Акрамя канцэртаў таксама арганізуюцца спектаклі, пастаўленыя на аснове твораў Узеіра Гаджыбекава і навуковыя канферэнцыі закліканыя вывучаць творчая спадчына Гаджыбекава. У ролі арганізатараў фестывалю выступае Міністэрства культуры і турызму Азербайджана, а таксама Фонд Гейдара Аліева.

Фестываль, як правіла, праводзіцца 10 дзён. Адкрываецца ў Азербайджанскім дзяржаўным акадэмічным тэатры оперы і балета. У фестывалі прымаюць удзел вядомыя дырыжоры, салісты, маладыя выканаўцы, аркестры (камерныя, сімфанічныя), музычныя калектывы як з Азербайджана, так і з-за мяжы.

Мерапрыемствы праходзяць у розных музычных залах і ўстановах Азербайджана, у тым ліку Нацыянальным музеі мастацтваў, Дзяржаўнай філармоніі імя Мусліма Магамаева, таксама і ў рэгіёнах Азербайджана.

## Спасылкі 
* Фестываль Узеіра Гаджибейли  

Катэгорыя:Музычныя фестывалі паводле алфавіта
Катэгорыя:Музычныя фестывалі Азербайджана
Мехрыбан Аліева

**Мехрыбан Аліева** (; нар. , Баку) — азербайджанскі грамадскі і палітычны дзеяч, першая лэдзі Азербайджана, жонка прэзідэнта Азербайджана Ільхама Аліева, дэпутат Мілі Меджліса Азербайджана, кіраўнік рабочай групы па азербайджана- французскіх міжпарламенцкіх сувязях, прэзідэнт Фонду Гейдара Аліева і Фонду сяброў культуры Азербайджана, прэзідэнт Федэрацыі гімнастыкі Азербайджана, пасол добрай волі ЮНЕСКА, ААН, АІС.

## Біяграфія 
У 1982 годзе Мехрыбан скончыла з залатым медалём бакінскую сярэднюю школу № 23. У тым жа годзе яна паступіла ў Азербайджанскі дзяржаўны медыцынскі інстытут, затым працягнула навучанне ў Першым маскоўскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце імя І. М. Сечанава, які скончыла з чырвоным дыпломам у 1988 годзе. За час вучобы ў ВНУ выйшла замуж і нарадзіла дваіх дзяцей.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Першыя лэдзі Азербайджана
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Азербайджана
Катэгорыя:Дэпутаты Нацыянальнага сходу Рэспублікі Азербайджан
Катэгорыя:Члены партыі «Новы Азербайджан»
Катэгорыя:Афтальмолагі Азербайджана
Катэгорыя:Філантропы Азербайджана
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Гейдара Аліева
НФЛ у сезоне 1953

**Cезон 1953** года стаў 34-ым сезонам Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL). Скочыўся перамогай «Дэтройт Лаянз» над «Кліўленд Браўнс» у чэмпіёнскай гульні НФЛ другі год запар. У гэтым сезоне імёны амерыканскай і нацыянальнай канферэнцый былі змененыя на ўсходнюю і заходнюю канферэнцыі.

## Выніковая табліца
**В** = Выйгрыш, **П** = Паражэнне, **Н** = Нічыя, **%** = Адсотак перамог, **АН** = Ачкі набраныя, **АП** = Ачкі прапушчаныя*

***Заўвага**: Да 1972 года, нічыі ў турнірных табліцах не ўлічваліся.''

## Чэмпіёнская гульня НФЛ 
## Спасылкі 
* Гісторыя НФЛ 1951-1960 на nfl.com
* Дэталі сезону 1953

1953
Катэгорыя:1953 год у спорце
Луіс дэ Маралес

. Эрмітаж]]
**Луіс дэ Маралес** (; ,  — , ) — іспанскі мастак, адзін з самых яскравых прадстаўнікоў іспанскага маньерызму, старэйшы сучаснік Эль Грэка.

## Біяграфія 
Біяграфія майстра шмат у чым меркаваная. Спецыялісты спрачаюцца аб месцы яго нараджэння (Бадахос або Севілья), Аб тым, дзе ён сфармаваўся як мастак, і называюць Севілью, Партугалію і Мілан.

## Творчасць 
Адчуў уплыў Рафаэля, Педра дэ Кампанья і мастакоў ламбардскай школы, за сваё мастацтва і прыхільнасць святым сюжэтам быў празваны сучаснікамі «Чароўным Маралесам».

## Творы 
Сярод твораў Маралеса — «Маці Божая з птушачкай» (1546, прыватны збор, Мадрыд), сцэны з жыцця Хрыста ў алтары ,  (правінцыя Касерэс; 1563—1568), «Маці Божая з дзіцем і Янам Хрысціцелем» (1564—1566, Нацыянальны музей старадаўняга мастацтва, Лісабон), «Святое сямейства» (1560-я гады, , Нью-Ёрк), «Маці Божая з дзіцем» (каля 1570, Прада), «Маці Божая Журботная» (Эрмітаж), «Малітва Святога Францыска Асізскага» ().

## Літаратура 
* Калугина Е. О. Луис де Моралес и Леонардо. Новые иконографические источники. // Итальянский сборник. СПб., № 6. С. 88-99. ISBN 5-94086-026-5
* Covarsi, Adelardo: «Actuaciones de Luis de Morales en Portugal». Revista de Estudios Extremeños 1940, pp.&nbsp;113–119.
* Gaya Nuñio J.A. Luis de Morales. Madrid: Instituto Diego Velázquez, 1961
* Juez Nieto A. Luis de Morales, El Divino: homenaje de admiración y amor a su vida y su obra. Badajoz: Diputación Proveincial de Badajoz, 2002
* Solis Rodriguez C. Luis de Morales. Badajoz, 1999.

## Спасылкі 
* Биография, живопись on line 
* Артыкул у Каталіцкай энцыклапедыі 

Катэгорыя:Мастакі Іспаніі
Катэгорыя:Мастакі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі маньерызму
Катэгорыя:Залатое стагоддзе Іспаніі
Катэгорыя:Памерлі ў Бадахосе
Габелянскі музычны фестываль

**Габелянскі музычны фестываль** () — фестываль класічнай музыкі, а таксама джаза і мугама, з 2009 года праходзіць кожнае лета ў азербайджанскім горадзе Габеля (Габелянскі раён).

Фестываль праводзіцца па ініцыятыве Фонду Гейдара Аліева, пры падтрымцы Міністэрства культуры і турызму Азербайджанскай Рэспублікі. Выступы музыкантаў праходзяць пад адкрытым небам і ў камерных канцэртных залах Габалы. Прымаюць удзел у фестывалі аркестры і выканаўцы з розных краін свету. Кожныя два гады праходзіць міжнародны фартэпіянны конкурс.

У 2010 годзе фестываль адкрыла першая лэдзі Азербайджана Мехрыбан Аліева. Як і ў 2009 годзе фестываль пачаўся з выканання уверцюры з оперы «Кераглы» У. Гаджыбекава. Фестываль праводзіўся з удзелам Лонданскага каралеўскага філарманічнага аркестра Вялікабрытаніі. Таксама ў фэсце прымалі музыкі Юрый Башмет, Хлоя Хансліп, піяніст Барыс Беразоўскі і многія іншыя азербайджанскія і замежныя музыкі.

У 2011 годзе фестываль праходзіў з 15 ліпеня па 5 жніўня, разам з вядомымі выканаўцамі, раней якія выступалі на пляцоўках фестывалю, прынялі ўдзел упершыню запрошаныя зоркі Дзяніс Мацуеў, Шлома Мінц, Сяргей Лейферкус, Алёна Баева, у суправаджэнні Дзяржаўнага сімфанічнага аркестра «Новая Расія».

Чацвёрты па ліку фестываль прайшоў з 22 ліпеня па 5 жніўня 2012 года, аб'яднаўшы 350 музыкантаў з 10 краін свету. Адкрыў фестываль Дзяржаўны сімфанічны аркестр імя Узеіра Гаджыбекава, працягнуў Лонданскі Каралеўскі філарманічны аркестр пад кіраўніцтвам Шарля Дзютуа, квартэт славенскай філармоніі «Тарціні», Юрый Башмет, Барыс Беразоўскі, Дзмітрый Яблонскі, Фархад Бадалбейлі, Мурад Адыгезалзадэ і інш. Былі адзначаны юбілеі Мусліма Магамаева, Фікрэта Амірава і Ніязі. Была прадстаўлена прэм'ера музычнага твора Аляксандра Чайкоўскага «Рэквіем Хаджалы».

Пяты музычны фестываль прайшоў з 24 ліпеня па 6 жніўня 2013 года. У ім прынялі ўдзел музыканты і музычныя калектывы з 11 краін, у тым ліку Ерусалімскі сімфанічны аркестр, Дзяржаўны сімфанічны аркестр «Новая Расія», Азербайджанскі дзяржаўны сімфанічны аркестр, кубінскі джаз-гурт «Septeto Santiaguero», салісты Аксана Яблонская, Ідыл Бірэт, Вадзім Рэпін, Сяргей Лейферкус, Фархад Бадалбейлі, Дзмітрый Яблонскі і інш. У рамках пятага Габалінскага музычнага фестывалю быў арганізаваны вечар камернай музыкі памяці Сяргея Рахманінава.

## Фотаздымкі 

Image: Qəbələ 060.jpg
Image: Qəbələ666630.jpeg
Image: Габала-оркестр.jpeg
Image: Габала-фестиваль.jpeg
Image: Оркестр-габала.jpeg
Image: Рояль-габала.jpeg

## Спасылкі 
* Ізраільскі аркестр у Габале  
* Ізраільцяне згуляюць у гарах Каўказа 
* фінал конкурсу піяністаў Міжнароднага музычнага фестывалю  
* Габалінскай музычны фестываль 
* Габалінскай міжнародны музычны фестываль 
* «Звонкія рэха азербайджанскіх гор» 
* Габрэйскія музыкі ў азербайджанскай Габале 

Катэгорыя:Музычныя фестывалі паводле алфавіта
Катэгорыя:Музычныя фестывалі Азербайджана
Грабоўскі

**Грабоўскі**  (, , ) — прозвішча польскага паходжання.

## Вядомыя носьбіты 
* Антоні Грабоўскі, польскі інжынер-хімік, адзін з першых эсперанта-паэтаў
* Іван Міхайлавіч Грабоўскі (1878—1922) — рускі і савецкі жывапісец, графік
* Міхал Грабоўскі (1804—1863) — польскамоўны пісьменнік, літаратурны крытык, публіцыст.
* Міхаіл Юр’евіч Грабоўскі, беларускі хакеіст
* Павел Арсенавіч Грабоўскі, украінскі паэт, рэвалюцыянер-дэмакрат
* Павел Ян Грабоўскі, дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага
* Стэфан Грабоўскі, адзін з кіраўнікоў паўстання Т. Касцюшкі
* Юрген Грабоўскі, футбаліст зборнай каманды ФРГ
Апанас Апанасавіч Фет

**Апанас Апанасавіч Фет** (; першыя 14 і апошнія 19 гадоў жыцця афіцыйна насіў прозвішча *Шэншы́н*, , маёнтак Навасёлкі, Мцэнскі павет, Арлоўская губерня — , Масква) — рускі паэт-лірык, перакладчык, мемуарыст.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт у 1844 годзе. З 1845 года на вайсковай службе, з 1858 года ў адстаўцы. Першы зборнік вершаў «Лірычны пантэон» (1840). Творчасць Фета — новы этап у рускай рамантычнай паэзіі. Яго вершы адметныя пранізлівым лірызмам у апісанні дакладных карцін прыроды і імкненняў душы. Яны вылучаюцца музычнасцю, меладычнасцю, разнастайнасцю рытмаў і гукаў: зборнікі «Вершы» (1850—1856, часткі 1-2). З 1860-х гадоў у паэзіі матывы трагізму, дысгармоніі і тугі: зборнікі «Вячэрнія агні» (выпуск 1-4, 1883-91). Аўтар рэалістычнай аповесці «Сям’я Гольц» (1870), цыклаў нарысаў, апавяданняў, навел «З вёскі» і «Запіскі вольнанаёмнай працы», кнігі «Мае ўспаміны» (частка 1-2, 1890), «Раннія гады майго жыцця» (апублікаваны ў 1893 годзе).

Пераклаў на рускую мову антычных і ўсходніх аўтараў, а таксама Гётэ «Фауст», частка 1-2, 1882—1888), Генрыха Гейнэ, Дж. Байрана, П. Беранжэ, Адама Міцкевіча, Шэкспіра, кнігі Артура Шапенгаўэра «Свет як воля і ўяўленне» (1881).

Шматлікія яго вершы пакладзены на музыку А.Арэнскім, М.Балакіравам, А.Гурылёвым, С.Рахманінавым, М.Рымскім-Корсакавым, П.Чайкоўскім.

На беларускую мову творы Фета перакладалі Васіль Жуковіч, Юрась Свірка, У.Данілаў і П.Макарэвіч. У 2024 годзе выйшаў том выбранай лірыкі ў перакладзе Г. Ліхтаровіча.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — 576 с.: іл.

Катэгорыя:Паэты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Мемуарысты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Перакладчыкі на рускую мову
Выгнанне бесаў з дачкі хананіянкі

, XV ст.]]
**Выгнанне бесаў з дачкі хананіянкі** — Евангельская падзея, адзін з цудаў Ісуса Хрыста.

## Біблейскае апавяданне 
Эпізод запісаны ў Евангеллі ад Матфея 15:21-28 і Марка 7:24-30.

Паводле Евангелляў, Ісус выгнаў бесаў з дачкі хананіянкі ў вобласці Тыра і Сідона.

Хананіянка, прыйшоўшы да Ісуса, крычала: «Госпадзі, Сын Давідаў, памілуй мяне! Мая дачка апантаная і жудасна пакутуе». Ісус на гэта не адказаў ніводным словам. Таму Ягоныя вучні, прыступіўшы да Яго, пераконвалі, каб Ісус адпусціў жанчыну, бо яна моцна дакучала ім. На гэта Ісус адказаў: «Я пасланы толькі да пагіблых авечак дому Ізраілевага». Жанчына ўстала перад Ім на калені: «Госпадзі, дапамажы мне!» — сказала яна. Хрыстос адказаў, што не мае права адымаць хлеб у дзяцей і кінуць яго сабакам. «Так, Госпадзе, — сказала жанчына, — але нават сабакі ядуць крошкі, якія падаюць са стала свайго гаспадара». Тады Ісус сказаў ёй: «Жанчына, вялікая твая вера! Хай будзе па слову твайму». Дачка жанчыны ацалілася ў гэты час.

Гэты эпізод з’яўляецца прыкладам таго, як Ісус падкрэслівае каштоўнасць веры, што таксама паказана ў гісторыі вылячэння раба сотніка. Гісторыя таксама з’яўляцца своеасаблівым дакорам вучням, якія лічылі, як і большасць іўдзеяў, што Божыя дабраслаўленні не тычацца язычнікаў, а толькі Ізраіля, як Богаабранага народа. Таму сама размова праходзіла з пункту гледжання вучняў, а ацаленне паказвала, што нават язычнікі не пазбаўленыя Божай ласкі.

Катэгорыя:Цуды Ісуса Хрыста
Дол-Гулдур

**Дол-Гулдур** () — у творах Толкіна вялікая крэпасць Некраманта. Стаяла ў Цемналессі. У ёй Саўран набіраў сілы для будучай вайны. Крэпасць была пабудавана прыблізна ў 1050—1100 гадах. Некаторы час ёю кіравалі Чорныя Вершнікі — намеснікі Саўрана. У 3019 годзе Галадрыель, з дапамогай Пярсцёнка Улады, знішчыла крэпасць.

Катэгорыя:Гарады Серадзем’я
Катэгорыя:Краіны Серадзем’я
Катэгорыя:Выдуманыя замкі
Далмабахчэ

**Далмабахчэ́** ( у перакладзе з турэцкага азначае насыпны сад) — палац асманскіх султанаў на еўрапейскім баку Басфора ў Стамбуле на мяжы раёнаў Бешыкташ і Кабаташ.

Будаваўся ў 1842-53 гг. для Абдул-Меджыда I, якога больш не задавольваў сярэднявечны палацавы комплекс Тапкапы і ён жадаў мець палац у стылі барока, здольны пасупернічаць у вытанчанасці з еўрапейскімі рэзідэнцыямі XVIII стагоддзя. У якасці архітэктараў выступалі армяне з сямейства Бальянаў. На ўпрыгожванне Крыштальнай лесвіцы і іншых інтэр’ераў было выкарыстана 14 тон золата, а агульны кошт будаўніцтва перавысіў пяць мільёнаў залатых фунтаў. Сярод асноўных славутасцей — падораная каралевай Вікторыяй жырандоля з багемскага шкла, вагай амаль у пяць тон, і збор карцін Айвазоўскага, якія мастак выканаў па замове султана.

За некалькі дзесяцігоддзяў палацавы комплекс, першапачаткова сціплы па памерах, разросся да таго, што заняў 45 тыс. кв. метраў. У 1889 годзе Абдул-Хамід II перанёс сваю рэзідэнцыю ў новы палац Йылдыз, аднак яго пераемнікі вярнуліся ў Далмабахчэ. Пасля падзення манархіі ў палацы пасяліўся Атацюрк; тут ён і памёр 10 лістапада 1938 года. Палац заставаўся музеем аж да верасня 2007 года, калі турэцкі парламент ізноў вярнуў яму палітычную функцыю, зрабіўшы Далмабахчэ афіцыйнай рэзідэнцыяй прэм’ер-міністра ў Стамбуле.

Image:Dolmabahçe Palace 2007.jpg|Від на палац з боку праліва
Image:Dolmabahçe Palace Clock Tower.jpg|Гадзіннікавая вежа
Image:Dolmabahce Baccarat bannister.JPG|Крыштальная лесвіца
Image:Ataturk deathbed Dolmabahce March 2008.JPG|Ложак, на якім сканаў Атацюрк
Image:Ambassador Hall Dolmabahce March 2008panoc.jpg|Зала паслоў
Image:Ceremonial hall Dolmabahce March 2008 pano2b.jpg|Вялікі салон
Image:DolmabahceMainGate.JPG|Галоўныя вароты
Image:Dolmabahce Sarayi.jpg|Фантан унутры саду
Image:Dolmabahçe Palace Nothern Gates 01.jpg|Паўночныя вароты палаца

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт палаца 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Стамбула
Катэгорыя:Славутасці Стамбула
Катэгорыя:Палацы Турцыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1853 годзе
Сусветны снукерны рэйтынг у сезоне 1992/1993

**Сусветны рэйтынг снукерыстаў у сезоне 1992/1993**: Сусветны рэйтынг для топ прафесійных гульцоў, якія былі кваліфікаваны на сезон 1992/1993, прадстаўлены ніжэй.

Катэгорыя:Сусветныя рэйтынгі снукерыстаў
Катэгорыя:Снукерны сезон 1992/1993
Ян Анджэй Борх

{{ДД
| беларускае імя   = Ян Анджэй Юзаф Борх
| арыгінальнае імя = Jan Andrzej Józef Borch
| партрэт          = Jan_Borch._Ян_Борх_(XVIII).jpg
| шырыня           = 250px
| подпіс           = Ян Анджэй Борх. Невядомы мастак, XVIII ст.
| герб             = Borch CoA.png
| шырыня герба     = 100px
| подпіс герба     = Герб «Тры каўкі»

| тытул            =

| дата нараджэння  = 
| месца нараджэння = 
| дата смерці      = 
| месца смерці     = 
| род              = 
| бацька           = Ежы Готард Борх
| маці             = Людвіка фон Шток
| жонка            = 
| дзеці            = 
| рэлігія          = 
| узнагароды       = { style="background: transparent"
 
}
}}
**Ян Анджэй Юзаф Борх** (1713 — ) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай.

## Біяграфія 
З шляхецкага роду Борхаў герба «Тры каўкі», сын Ежы Готарда, палкоўніка войска Вялікага Княства Літоўскага, суддзі земскага інфлянцкага (1683—1722), пляменнік Фабіяна Казіміра.

Абіраўся паслом на соймы 1735, 1746, 1758, 1760, 1761, 1762 і 1764. Падкаморы (1744—1765) і ваявода інфлянцкі (1765—1767), падканцлер каронны (1767—1780) і канцлер вялікі каронны (1780). Трымаў Люцынскае староства.

Падтрымліваў караля і вялікага князя Аўгуста Саксонскага, выступаў за абранне яго сына Караля на Курляндскі сталец, дзеля чаго ездзіў з дыпламатычнай місіяй у Маскву ў 1763.
 ]]

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Ян Анджэй
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Канцлеры вялікія каронныя
Катэгорыя:Падканцлеры каронныя
Катэгорыя:Ваяводы інфлянцкія
Катэгорыя:Падкаморыя інфлянцкія
Катэгорыя:Старосты люцынскія
Катэгорыя:Канфедэраты Анджэя Макраноўскага
Катэгорыя:Старосты члухаўскія
Катэгорыя:Старосты маркаўскія
Фетыда

**Фетыда** (, ) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі марская багіня, найбольш вядомая з нерэід, дачка Нерэя, жонка героя Пелея і маці Ахіла, якога загартавала ў водах падземнай ракі Стыкс. Паводле аднаго з міфаў, у час вяселля Фетыды багіня разладу Эрыда, якую не запрасілі на баль, з помсты кінула на стол «яблык разладу». Гэта прывяло да Траянскай вайны, у час якой Фетыда дапамагала Ахілу.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.16: Трыпалі - Хвіліна / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. - Мн.: БелЭн, 2003. - 576 с.: іл.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нерэіды
Катэгорыя:Паход арганаўтаў
Катэгорыя:Траянская вайна
Катэгорыя:Міфы Фесаліі
Катэгорыя:Марскія багі
Горны прытулак ад летняй спёкі

**Горны прыстанак ад летняй спёкі** (; маньчжурская:  Halhūn be jailara gurung) — афіцыйная назва летняй рэзідэнцыі кітайскіх імператараў дынастыі Цын на поўнач ад Пекіна, у горадзе Чэндэ, правінцыя Хэбэй. Уключаны ў спіс помнікаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
thumb|злева|Від на рэзідэнцыю маньчжурскіх імператараў у Чэндэ.

Горны прыстанак будаваўся на працягу 89 гадоў, з 1703 па 1792 гады. На тэрыторыі ў 5,6 кв. км., падзеленай на двор афіцыйных прыёмаў і прыватныя пакоі імператарскай сям'і, раскінулася нямала палацаў і цырыманіяльных збудаванняў, большасць з якіх капіруе стылі і ландшафты, характэрныя для розных куткоў Цынскай імперыі. Тым жа імкненнем да стылізацыі адзначаны і прылеглыя да імператарскага саду храмавыя комплексы, як, напрыклад, Путо — паўтор тыбецкага палаца Патала.

## Спасылкі 
* Дакументы на сайце Сусветнай спадчыны

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Кітаі
Катэгорыя:Палацы Кітая
Катэгорыя:Паркі Кітая
Леанід Міхайлавіч Лаўроўскі

**Леанід Міхайлавіч Лаўроўскі** (сапраўднае прозвішча — *Іваноў*; — ) — савецкі артыст балета, балетмайстар, харэограф і педагог. Народны артыст СССР (1965). Лаўрэат трох Сталінскіх прэмій (1946, 1947, 1950).

## Біяграфія 
Леанід Міхайлавіч Іваноў нарадзіўся 5 (18) чэрвеня 1905 у Санкт — Пецярбургу. З 1922 па заканчэнні Петраградскага харэаграфічнага вучылішча артыст ЛАТОБ імя С. М. Кірава. З 1927 займаецца балетмайстарскай дзейнасцю. У 1935—1938 гадах — мастацкі кіраўнік балетнай трупы ЛМАТОБ, у 1938—1944 гадах -ЛАТОБ імя С. М. Кірава, у 1942—1943 гадах — АрмАТОБ імя А. А. Спендыярава (Ерэван). У 1944—1964 гадах — галоўны балетмайстар ДАВТ. У 1964—1967 гадах — прафесар МАХУ. У 1948—1967 гадах выкладаў у ГІТІСе (з 1952 года — прафесар). Арганізаваў першую ў краіне трупу «Балет на лёдзе» (1959) (у 1959—1964 — галоўны балетмайстар). Л. М. Лаўроўскі памёр 27 лістапада 1967 года, (па іншых крыніцах — 26 лістапада), падчас гастроляў у Парыжы. Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках (участак № 3).

Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Балетмайстры СССР
Катэгорыя:Харэографы СССР
Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетмайстры паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетмайстры XX стагоддзя
Катэгорыя:Харэографы паводле алфавіта
Катэгорыя:Харэографы XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетныя педагогі СССР
Катэгорыя:Балетныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетмайстры Міхайлаўскага тэатра
Катэгорыя:Балетмайстры Марыінскага тэатра
Катэгорыя:Балетмайстры Вялікага тэатра
Катэгорыя:Кіраўнікі балетнай трупы Марыінскага тэатра
Нарбулінка

: *Пра інстытут за захаванне тыбецкай культуры гл. Інстытут Нарбулінка.*

**Нарбулінка** (; літаральна: «Каштоўны парк») — палац і парк у Лхасе (Тыбет), заснаваны ў 1754 годзе. З'яўляўся летняй рэзідэнцыяй Далай-лам з 1780 па 1959 год, калі Далай-лама XIV вымушана пакінуў Тыбет. У 2001 годзе ўключаны ў «гістарычны ансамбль палаца Патала» і з'яўляецца аб'ектам Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Палац Нарбулінка быў пабудаваны Далай-ламам VII і служыў як адміністрацыйны і рэлігійны цэнтр.

Палац Нарбулінка размешчаны ў заходняй частцы Лхасы, на паўднёвы захад ад палаца Патала. Нарбулінка займае плошчу ў 36 акраў і лічыцца самым вялікім штучным паркам Тыбета.

Улетку і ўвосень паркі ў Тыбеце, у тым ліку Нарбулінка, становяцца цэнтрамі забаў з танцамі, спевам, музыкай і ўрачыстасцямі. У Нарбулінцы праводзіцца штогадовае *Свята ёгурта*.

Падчас уварвання ў Тыбет ў 1950 годзе шэраг будынкаў палацавага комплексу былі пашкоджаны. Працы па рэканструкцыі будынкаў і аднаўленню садоў і азёр былі ініцыяваны ўрадам КНР у 2003 годзе.

## Гл. таксама 
* Патала
* Інстытут Нарбулінка

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лхаса
Катэгорыя:Будыйскія храмы Тыбета
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Тыбеце
Мовы Ірландыі

Ірландыя — шматмоўная краіна, асноўнай мовай у якой з'яўляецца ірландская мова (гавораць 42 % насельніцтва, прызнаюць роднай мовай 11 %). З канца XIX стагоддзя доўгі час асноўнай мовай краіны была англійская (на гэты момант ёй валодаюць 94 % насельніцтвы, пры гэтым 68 % з тых, хто прызнае англійскую няроднай, ацэньваюць свае гутарковыя навыкі на ёй як вельмі добрыя), а на ірландскай гаварыла толькі малая частка насельніцтва; паводле Канстытуцыі Ірландыі абедзве гэтыя мовы з'яўляюцца афіцыйнымі. І ірландская (з 1 студзеня 2007 года), і англійская мовы з'яўляюцца афіцыйнымі мовамі Еўрасаюза.

Да самых часта сустракаемых неафіцыйных моў Ірландыі адносіцца французская (валодаюць 20 % насельніцтва), з-за чаго яе лічаць самай карыснай для вывучэння 58 % насельніцтва (агулам французскую прызнаюць карыснай для вывучэння 64 % насельніцтва). 34 % насельніцтва ведае якія-небудзь мовы акрамя роднай (66 % насельніцтва не валодае замежнымі мовамі). 65 % насельніцтва лічыць, што іх землякі недастаткова добра валодаюць мовамі, 64 % лічаць, што замежныя мовы варта вучыць, пры гэтым 85 % гараджан не выкарыстоўваюць замежныя мовы ў паўсядзённым жыцці.
Дуглас Хайд

**Дуглас Хайд**, , , псеўданім —  (17 студзеня 1860, Каслры, графства Раскоман, Ірландыя — 12 ліпеня 1949, Дублін) — першы прэзідэнт Ірландыі з 25 чэрвеня 1938 да 24 чэрвеня 1945 года.

## Біяграфія 
Быў адным з першых прафесараў ірландскай мовы ў Нацыянальным універсітэце Ірландыі і вядомым паэтам і фалькларыстам, у 1893 годзе стаў адным з заснавальнікаў і старшынёй Гэльскай лігі, , арганізацыі, якая прапагандавала ірландскую мову і культуру, членамі якой былі сярод іншых Эйман дэ Валера, Патрык Пірс і Майкл Колінз, пасля арганізатары Ірландскай вайны за незалежнасць. У 1915 годзе, незадаволены усё большай і большай ваенізаванасцю Гэльскай лігі, Хайд склаў з сябе прэзідэнцкія паўнамоцтвы. У вайне ён не браў удзел і не падтрымліваў Шын Фейн, у 1922 годзе пасля атрымання Ірландыяй незалежнасці быў прызначаны сенатарам, але ў 1925 годзе сышоў у адстаўку з-за крытыкі ў яго адрас, звязанай са спавяданнем Хайдам пратэстанцтва.

У 1938 годзе пасля прыняцця ў Ірландыі рэспубліканскай канстытуцыі па пагадненні паміж усімі палітычнымі партыямі краіны высунуты на прэзідэнцтва і як адзіны кандыдат заняў пасаду. З-за пагаршэння здароўя і нязгоды з палітыкай кабінета Эймана дэ Валеры адмовіўся высоўвацца на другі тэрмін, і яго змяніў Шон Томас О’Келі.

Катэгорыя:Прэзідэнты Ірландыі
Джэймс Коналі

**Джэймс Коналі** (, ; , Эдынбург — ) — ірландскі рэвалюцыянер, марксіст. 

Нарадзіўся ў сталіцы Шатландыі горадзе Эдынбургу ў сям'і ірландскіх імігрантаў. У 11 гадоў Коналі пакінуў вучобу і пачаў працаваць. Пазней стаў актыўным дзеячам рабочага руху, заснавальнікам Ірландскай сацыялістычнай рэспубліканскай партыі і вядучым марксісцкім тэарэтыкам свайго часу. 12 мая 1916 года расстраляны ў турме Кілмэйна за ўдзел у Велікодным паўстанні.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Ірландыі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Шатландыі
Катэгорыя:Пакараныя смерцю рэвалюцыянеры
Катэгорыя:Пакараныя смерцю пісьменнікі
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Сіндыкалісты
Катэгорыя:Члены Лейбарысцкай партыі Ірландыі
Катэгорыя:Сацыялісты ЗША
Катэгорыя:Лідары нацыянальна-вызваленчых рухаў
Катэгорыя:Антываенныя актывісты
Катэгорыя:Эсперантысты
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Ірландыі
Патрык Пірс

**Патрык Генры Пірс** (, ; , Дублін — , Дублін) — ірландскі палітычны дзеяч, рэвалюцыянер-дэмакрат, драматург і паэт.

## Біяграфія 
Патрык Пірс быў адным з найвыдатнейшых дзеячаў Гэльскай лігі. Быў у сяброўскіх адносінах з адным з лідараў ірландскага рэвалюцыйнага руху Дж. Коналі. Удзельнічаючы ў нацыянальна-вызваленчым руху Ірландыі, прыйшоў да высновы аб неабходнасці ўзброенай барацьбы за незалежнасць і сацыяльныя пераўтварэнні.

У 1913 годзе П. Г. Пірс — адзін з арганізатараў падраздзяленняў Ірландскіх добраахвотнікаў, уваходзіў у склад іх Выканаўчага камітэта. У 1914 годзе ўступае ў тайную арганізацыю «Ірландскае рэспубліканскае братэрства». Адзін з кіраўнікоў Ірландскага паўстання 1916. У абвешчанай ірландскімі патрыётамі 24 красавіка 1916 года Ірландскай рэспубліцы стаў главой Часовага ўрада. Расстраляны англічанамі.

П. Г. Пірс — аўтар шматлікіх празаічных твораў і паэм, пераважна на гэльскай мове, значная частка з якіх прысвечана цяжкаму становішчу ірландцаў у каралеўстве.

## Літаратура 
* *Колпаков А. Д.* Ирландия-остров мятежный — Москва, 1965.
* Le Roux L. «Patrick H. Pearse», Dublin 1932.

Катэгорыя:Палітыкі Ірландыі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Ірландыі
Прэзідэнт Ірландыі

**Прэзідэнт Ірландыі** () — глава дзяржавы ў Ірландыі. На пасаду прэзідэнта можа быць выбраны грамадзянін Рэспублікі Ірландыя, які дасягнуў узросту 35 гадоў. Прэзідэнт Ірландыі выбіраецца ўсенародным тайным галасаваннем тэрмінам на 7 гадоў. Асоба, якая займае ці займала раней пасаду прэзідэнта, можа адзін раз прэтэндаваць на перавыбранне на гэту пасаду. Для рэгістрацыі кандыдат у прэзідэнты павінен быць намінаваны не менш чым 20 членамі парламента або не менш чым 4 саветамі гарадоў ці графстваў. Акрамя таго, дзеючы або былы прэзідэнт Ірландыі, які адпрацаваў адзін тэрмін, мае права самастойна балатавацца на другі тэрмін. У выпадку, калі маецца толькі адзін кандыдат, выбары не праводзяцца і ён аўтаматычна займае на пасаду, так, Патрык Хілеры абодва разы стаў прэзідэнтам без правядзення выбараў.

Пасада прэзідэнта быў створаны ў адпаведнасці з канстытуцыяй 1937 года замест скасаванай пасады генерал-губернатара. Прэзідэнт Ірландыі ў значнай меры цырыманіяльная пасада, асноўная выканаўчая ўлада ў краіне належыць прэм'ер-міністру Ірландыі. У наш час прэзідэнтам з'яўляецца Майкл Хігінс, які заняў пасаду 11 лістапада 2011 года.
Выбары на пасаду прэзідэнта павінны адбыцца роўна праз шэсцьдзесят дзён да даты заканчэння тэрміна выканання паўнамоцтваў кожным прэзідэнтам, але ў выпадку зняцця з пасады прэзідэнта або яго смерці, адстаўкі, ці пастаяннай няздольнасці, калі гэта здарылася да або пасля яго ўступлення на пасаду, абранне на пасаду прэзідэнта павінна адбыцца ў шасцідзесяцідзённы тэрмін пасля гэтай падзеі. Кожны наступны прэзідэнт павінен заняць пасаду ў дзень, наступны за днём заканчэння тэрміна знаходжання на пасадзе яго папярэдніка або як мага хутчэй пасля зняцця яго папярэдніка з пасады, яго смерці, адстаўкі ці ўстойлівай няздольнасці. У выпадку адстаўкі, смерці або адхілення прэзідэнта ад пасады яго абавязку да інаўгурацыі новага выконвае Прэзідэнцкая камісія, якая складаецца са старшыняў абедзвюх палат Парламента і Вярхоўнага суда.

## Рэзідэнцыя, звароты, салют 
Рэзідэнцыя прэзідэнта Ірландыі завецца Áras an Uachtaráin, знаходзіцца ў Фенікс-парку ў Дубліне. Будынак з 92 пакоямі першапачаткова служыў летняй рэзідэнцыяй ірландскага Лорд-Лейтэнанта і рэзідэнцыяй генерал-губернатараў Ірландскай Свабоднай дзяржавы. Зварот містар ці мадам — не выкарыстоўваюцца, у згадваннях выкарыстоўваецца толькі «прэзідэнт» ці «Яго/Яе Правасхадзіцельства» (, ).

Ірландскі прэзідэнцкі салют заснаваны на гімне дзяржавы і складаецца з яго першых чатырох тактаў, якія пераходзіць у апошнія пяць. Без текста.

## Спіс прэзідэнтаў Ірландыі 
## Спасылкі 
* www.president.ie Афіцыйны сайт прэзідэнта Ірландыі
* 
* National Archives of Ireland — Presidential Official Seal
Уільям Томас Косгрэйв

**Уільям Томас Косгрэйв** (, ; , Дублін — , Дублін) — ірландскі рэвалюцыянер і палітык, які са жніўня па снежань 1922 года займаў пасаду кіраўніка Часовага Урада Паўднёвай Ірландыі пасля гібелі Майкла Колінза і адначасова быў прэзідэнтам Дойла Ірландскай Рэспублікі - т. б. з'яўляўся кіраўніком абедзвюх ірландскіх дзяржаў, што існавалі тады паралельна. Пасля стварэння Ірландскай Вольнай Дзяржавы стаў яе першым прэм'ер-міністрам.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ірландыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Ірландыі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Ірландыі
Катэгорыя:Члены Шын Фейн
Катэгорыя:Члены партыі Фінэ Гэл
Крывавая нядзеля (1920)

**Крывавай нядзеляй** (ірл. *Domhnach na Fola*) у найноўшай гісторыі Ірландыі завуць 21 лістапада 1920 года — дзень падчас вайны за незалежнасць, які адзначыўся самай значнай колькасцю ахвяр. У гэты дзень у сталіцы Ірландыі — горадзе Дубліне — загінуў 31 чалавек.

Дзень пачаўся з аперацыі Ірландскай рэспубліканскай арміі (ІРА), падчас якой у розных частках горада былі забіты 11 супрацоўнікаў брытанскіх спецслужбаў і армейскіх афіцэраў, а таксама двое служачых дапаможнай паліцыі. У той жа дзень брытанскія паліцэйскія падраздзяленні расстралялі натоўп, які сабраўся на футбольны матч на стадыёне Кроўк Парк, што прывяло да 14 ахвяр. Увечар трое зняволеных членаў ІРА, якія знаходзіліся ў Дублінскім замку, падвергліся катаванням і былі расстраляны — па афіцыйнай версіі былі забіты пры спробе да ўцёкаў.

## Літаратура 
* Richard Bennet, *The Black and Tans*, Barnes & Noble, 1959.
* Tom Bowden, «Bloody Sunday—A Reappraisal», *European Studies Review*, vol 2, no. 1 (1972).
* Tim Carey and Marcus de Búrca, "Bloody Sunday 1920: New Evidence, " *History Ireland*, vol. 11, no. 2 (Summer 2003).

Катэгорыя:Вайна за незалежнасць Ірландыі
Катэгорыя:Падзеі 21 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 1920 года
Катэгорыя:1920 год у Ірландыі
Эрскін Гамільтан Чайлдэрс

**Эрскін Гамільтан Чайлдэрс** (; 11 снежня 1905 — 17 лістапада 1974) — ірландскі палітык, чацвёрты прэзідэнт Ірландыі з 1973 года да сваёй смерці 17 лістапада 1974 годзе. Чайлдэрс займаў міністэрскія пасады ў ірландскім урадзе, 1951—1954, 1959—1961, і 1966—1969 гадах ён быў міністрам пошты і тэлеграфа, 1957—1959 міністр земляў, 1959—1969 міністр транспарту і энергетыкі, 1969—1973 міністр аховы здароўя, у 1969 прызначаны главой урада Ірландыі. Яго бацька Роберт Эрскін Чайлдэрс быў адным з лідараў ірландскіх нацыяналістаў, пакараны смерцю ў 1922 годзе падчас грамадзянскай вайны ў Ірландыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міністры аховы здароўя Ірландыі
Катэгорыя:Міністры транспарту Ірландыі
Катэгорыя:Прэзідэнты Ірландыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ірландыі
Катэгорыя:Члены партыі Фіяна Файл
Замак герцагаў Урбінскіх

**Палацца Дукале** (, гэта значыць «герцагскі палац») — былая рэзідэнцыя ўладароў Урбіна, выдатны прыклад палацавага комплексу эпохі Адраджэння і помнік Сусветнай спадчыны.

## Гісторыя 
У Сярэднявеччы на скале ва Урбіна знаходзіўся невялікі замак. У палове XV стагоддзя Федэрыга да Монтэфельтра заклікаў фларэнційскіх дойлідаў, каб узвесці вакол яго палацавыя пабудовы ў апошнім гусце. Найбольшы ўнёсак у праектаванне і будаўніцтва ўнёс далмацін Лучана Лаўрана, які натхняўся творчасцю Брунелескі.

Пасля смерці герцага ў 1482 г. будаўнічыя працы былі прыпынены, але нават у няскончаным выглядзе палац набыў славу ідэальнай рэзідэнцыі для асвечанага манарха. У гэтым кантэксце ён згадваецца Бальдасарэ Кастыльёнэ ў знакамітым трактаце *«Пра прыдворнага»*.

## Сучаснасць 
У наш час у палацы, які доўгі час служыў мэрыяй Урбіна, размешчана збор *Нацыянальнай галерэі Марке* (галоўным чынам італьянскі жывапіс эпохі Адраджэння). Пры гэтым некаторыя залы палацца нават больш значныя з мастацкага пункта гледжання, чым прадстаўленыя ў ім карціны. Да ліку такіх адносіцца кабінет герцага, на сценах якога з выкарыстаннем прыёмаў інкрустацыі і ілюзіянізму намаляваны паліцы з кнігамі, астранамічнымі і музычнымі інструментамі, а таксама сімваламі вольных мастацтваў. Палацавыя капэлы ў палацца парныя, адна хрысціянская, а іншая — язычніцкая, прысвечаная Музам.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палацы Італіі
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Італіі
Катэгорыя:Урбіна
Катэгорыя:Рэзідэнцыі кіраўнікоў
Катэгорыя:Збудаванні Італіі ў стылі рэнесанс
Міжнародны фестываль «Свет Мугама»

**Міжнародны фестываль «Свет Мугама»** () — міжнародны фестываль выканаўцаў мугама і блізкай яму па жанры музыкі (макам, мукам, рага і інш), які праводзіцца раз у два гады, у сакавіку, у Азербайджане. Арганізатарамі фестывалю з'яўляюцца Фонд Гейдара Аліева, Міністэрства культуры і турызму Азербайджана і Саюз кампазітараў Азербайджана. У рамках фестывалю ў Баку і рэгіёнах Азербайджана праходзяць навуковыя сімпозіумы , конкурс выканаўцаў мугама і выступленні сусветна вядомых выканаўцаў.
Першы фэст адбыўся ў Баку 18-25 сакавіка 2009 гады па ініцыятыве Фонду Гейдара Аліева. Афіцыйнае адкрыццё фестывалю адбылося 20 сакавіка ў бакінскім «Цэнтры мугама». У рамках фестывалю прайшлі: міжнародны навуковы сімпозіум, міжнародны конкурс выканаўцаў мугама, шматлікія мугамные оперы і канцэрты сімфанічных і класічных мугамов. Працу міжнароднага фестывалю завяршыў гала-канцэрт, які адбыўся 25 сакавіка 2009 г. ў «Палацы імя Гейдара Аліева» у Баку.

## Мэты фестывалю 
Асноўнай мэтай Міжнароднага Фестывалю Мугама з'яўляецца папулярызацыя азербайджанскага мугама ў сучасным свеце, што дазволіць азербайджанскай традыцыйнай музыцы заняць больш прыкметнае месца ў сучаснай культурнай прасторы свету.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт    

Катэгорыя:Музычныя фестывалі паводле алфавіта
Катэгорыя:Музычныя фестывалі Азербайджана
Нацыянальная галерэя Марке

**Нацыянальная галерэя Марке** () — мастацкі музей рэгіёна Марке, размешчаны ў Палацца Дукале — былой рэзідэнцыі герцагаў Урбінскіх.

## Гісторыя 
Аснову калекцыі галерэі складаюць творы, перададзеныя цэрквамі і манастырамі Марке на працягу XIX стагоддзя. Шматлікія творы са збору герцагаў Урбінскіх, насупраць, былі страчаны ў мінулыя стагоддзі, і таму ў зборы герцагская калекцыя складае толькі невялікую частку экспазіцыі музея.

## Калекцыя музея 
Найбольш значныя працы, выстаўленыя ў галерэі Марке, адносяцца да жывапісу ўрбінскага Адраджэння, сярод якіх дзве працы П’ера дэла Франчэска і некалькі прац прыдворных мастакоў Федэрыга да Монтэфельтра. Акрамя таго, добра прадстаўлена жывапіс пачатку Чынквечэнта, да якога адносяцца карціны Рафаэля Санці, і Сейчэнта, да якога адносяцца працы Федэрыка Барочы. На верхнім паверсе галерэі выстаўлена значная калекцыя керамікі.

У частцы зал на першым паверсе размяшчаецца Урбінскі археалагічны музей з багатай зборам антычных эпітафій.

## Галерэя 

Выява:Formerly Piero della Francesca - Ideal City - Galleria Nazionale delle Marche Urbino.jpg|П’ера дэла Франчэска ці Мелоца да Форлі, «Ідэальны горад»
Выява:Piero della Francesca 042 Flagellation.jpg|П’ера дэла Франчэска, «Хвастанне Хрыста»
Выява:Madonna di Senigallia.jpg|П'ера дэла Франчэска, «Сенігальская Мадонна»
Выява:Raffael 043.jpg|Рафаэль Санці, «Партрэт маладой жанчыны»

## Літаратура 
* Paolo Dal Poggetto, *La Galleria Nazionale delle Marche e le altre collezioni nel Palazzo Ducale di Urbino*, Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato, Roma 2003.
* Paolo Dal Poggetto, *Guida alla Galleria Nazionale delle Marche nel Palazzo Ducale di Urbino*, Gebart, Roma 2006.

Катэгорыя:Музеі Італіі
Катэгорыя:Марке
Катэгорыя:Урбіна
Будынак Дванаццаці калегій

**Будынак Дванаццаці калегій** — будынак на неўскім беразе Васільеўскага вострава ў Санкт-Пецярбургу, пабудаваны ў 1722-1742 гг. для размяшчэння пятроўскіх калегій. Найбуйнейшы па памерах помнік пятроўскага барока складаецца з дванаццаці ідэнтычных трохпавярховых секцый.

Агульны праект склаў Даменіка Трэзіні; верхнія паверхі праектаваў Тэадор Швертфегер. У XVIII стагоддзі будынак займалі вышэйшыя органы дзяржаўнага кіравання. Пасля расфарміравання калегій іх змянілі Галоўны педагагічны інстытут і Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт.

## Гісторыя 
Будаўніцтва будынка Дванаццаці калегій пачалося ў 1722 годзе як частка плана імператара Пятра I па стварэнні на Васільеўскім востраве адміністрацыйнага квартала. Меркавалася, што тут размесцяцца Сенат, Сінод і калегіі. 

Спачатку будаўніцтва вялося пад кіраўніцтвам Даменіка Трэзіні і Тэадора Швертфегера, а завяршалі яго Джузэпэ Трэзіні і Міхаіл Зямцоў. Першае паседжанне калегій у новым будынку адбылося ў 1732 годзе. Асноўнае будаўніцтва было завершана да сярэдзіны 1730-х гг. У 1737—1741 гг. з заходняга боку будынка была прыбудавана двухпавярховая галерэя.

У 1804 годзе ў будынку размясціўся Педагагічны інстытут, а ў 1835 годзе будынак быў перададзена Санкт-Пецярбургскаму ўніверсітэту. Для гэтай мэты комплекс калегій быў пераабсталяваны пад кіраўніцтвам Апалона Шчадрына.

## Сучаснасць 
У постсавецкі час будынак Дванаццаці калегій лічыцца галоўным будынкам Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта. Дагэтуль некаторыя факультэты ўніверсітэта размяшчаюцца ў будынку Дванаццаці калегій. У будынку размяшчаюцца навуковая бібліятэка ўніверсітэта і некаторыя адміністрацыйныя службы.

У будынку Дванаццаці калегій здымаліся асобныя сцэны фільма Георгія Данелія «Восеньскі марафон» (1979).

## Литература 
* Алешина Л. С. Ленинград и окрестности. — М., 1990.
* Иогансен М. В. Работы Доменико Трезини по планировке и застройке Стрелки Васильевского острова в Петербурге // Русское искусство XVIII века: Материалы и исслед. — М., 1973. — С. 45-55.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Універсітэцкая набярэжная
Катэгорыя:1742 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Санкт-Пецярбургу
Адольфа Суарэс

**Адольфа Суа́рэс Ганса́лес, 1-ы герцаг Суарэс** (, , Себрэрас, правінцыя Авіла — , Мадрыд) — іспанскі дзяржаўны дзеяч. Па прафесіі адвакат, член калегіі адвакатаў Мадрыда. Першы старшыня ўрада Іспаніі з 3 ліпеня 1976 па 29 студзеня 1981 года. Пасля падзення рэжыму Франка Адольфа Суарэсу ўдалося аб’яднаць Іспанію, легалізаваць палітычныя партыі, правесці першыя дэмакратычныя выбары, прыняць канстытуцыю краіны.

## Літаратура 
* 
* *Волкова Г. И.* Suárez González, Adolfo // Учебный испанско-русский лингвострановедческий словарь-справочник. — М.: Высш. шк., 2006. — С. 539. — 656 с. — ISBN 5-06-004248-0.

Катэгорыя:Старшыні ўрада Іспаніі
Катэгорыя:Палітыкі Іспаніі
Катэгорыя:Юрысты Іспаніі
Уваскрэсенне Лазара

]]
, Італія]]
**Уваскрэсенне Лазара** — Евангельская падзея, адзін з цудаў Ісуса Хрыста, у якім Ісус вяртае Лазара да жыцця праз чатыры дні пасля яго пахавання.

## Біблейскае апавяданне 
Гісторыя запісана толькі ў Евангеллі ад Яна (Ян. 11:1-46).

Ісусу паведамілі, што Лазар хворы і што дзве яго сястры чакаюць Яго дапамогі. Аднак Ісус сказаў Сваім вучням, што гэтая хвароба не да смерці, але да славы Божай. Пасля гэтага Хрыстос на працягу яшчэ двух дзён заставаўся на ранейшым месцы, а потым сказаў, што вяртаецца ў Іўдзею. На гэта яго вучні сказалі, што іўдзеі хочуць забіць Яго. Аднак Ісус сказаў, што Лазар заснуў, але Ён ідзе разбудзіць Яго. Вучні палічылі, што Ён кажа пра звычайны сон, а Хрыстос меў на ўвазе, што Лазар ужо памёр.

Пасля прыбыцця ў Віфанію высветлілася, што Лазар быў на працягу чатырох дзён мёртвы і ўжо пахаваны. Сястра Лазара Марфа сказала Ісусу, што калі б Ён быў тут, то яе брат бы не памёр. Ісус яе запэўніў, што яе брат уваскрэсне, і заяўляе: «Я — уваскрэсенне і жыццё; хто верыць у Мяне, калі і памрэ, — ажыве». На гэта Марфа заяўляе, што верыць, што яе брат уваскрэсне ў канцы часу, падчас Уваскрэсення. Пасля гэтага Ён накіроўваецца да труны і, убачыўшы смуткуючых людзей, засмуціўся духам, узрушыўся і заплакаў. Ён просіць адняць камень ад пячоры, на што Яму паведамляюць, што прайшло ўжо чатыры дні і ўжо смярдзіць. Узняўшы вочы ў малітве, Ён усклікнуў моцным голасам: «Лазар! выходзь», пасля чаго выйшаў памерлы, яго рукі, ногі і цела былі абгорнутыя палоскамі тканіны. А Ісус сказаў ім: «Вазьміце развяжыце яго, хай ідзе».

Цуд уваскрашэння Лазара з’яўляецца кульмінацыяй цудоўнай дзейнасці ў Евангеллі ад Яна. Гэта тлумачыць, чаму натоўп шукаў Ісуса ў Вербную нядзелю, а таксама чаму Каіяфа і сінедрыён планавалі забіць Ісуса. У гэтым урыўку таксама паказваецца погляд на смерць як на сон, калі памерлы як бы засынае да Другога Прышэсця.

Катэгорыя:Цуды Ісуса Хрыста
Сінонім (значэнні)

**Сіно́нім:**

* Сінонімы (у лінгвістыцы) - словы адной часціны мовы, розныя па гучанні і напісанні, але якія маюць аднолькавае або вельмі блізкае і перспектывы развіцця.
* Сінонімы (у біялагічнай таксанаміі) - дзве ці больш назвы, якія адносяцца да аднаго і таго ж біялагічнага таксону.
* Synonym (SQL) - аб'ект базы дадзеных, які выкарыстоўваецца для альтэрнатыўнага наймення іншых аб'ектаў.
Герцагства Урбіна

**Герцагства Урбіна** () — дзяржава, якая існавала ў Марке ў эпоху Рэнесансу. Размяшчалася паміж Фларэнційскай рэспублікай і Адрыятычным морам, на поўдні межавала з папскімі ўладаннямі.

Тытул «графаў Урбіна» быў падараваны прадстаўнікам роду Монтэфельтра імператарам Фрыдрыхам II у 1213 годзе. У 1443 годзе Адантоніа да Монтэфельтра атрымаў ад Папы Яўгена IV герцагскі тытул. Пасля згасання роду Монтэфельтра напачатку XVI стагоддзя герцагства перайшло да іх сваякоў, дэла Роверэ.

У 1625 годзе Папа Урбан VIII анексаваў герцагства, зрабіўшы яго правінцыяй Папскай вобласці.

## Кіраўнікі Урбіна 
### Графы Урбіна з роду Монтэфельтра 
* Банконтэ I да Монтэфельтра (1234—1242)
* Монтэфельтрана II да Монтэфельтра (1242—1255)
* Гвіда да Монтэфельтра (1255—1285)
** З 1285 па 1304 гады графства знаходзілася пад папскім кантролем
* Федэрыга II да Монтэфельтра (1360—1363)
* Антоніа II да Монтэфельтра (1363—1404)
** з 1369 па 1375 гады графства знаходзілася пад папскім кантролем
* Гвідантоніа да Монтэфельтра (1404—1443)

### Герцагі Урбіна з роду Монтэфельтра 
]]
* Адантоніа да Монтэфельтра (1443—1444)
* Федэрыга III да Монтэфельтра (1444—1482)
* Гвідабальда да Монтэфельтра (1482—1508)
** у 1502—1503 — пад уладай Чэзарэ Борджыя

### Герцагі Урбіна з роду дэла Роверэ 
* Франчэска Марыя I дэла Роверэ (1508—1516)
* Ларэнца II Медычы (1516—1519)
** у 1517 годзе Франчэска Марыя I дэла Роверэ ненадоўга аднавіў сваю ўладу
* Франчэска Марыя I дэла Роверэ (1521—1538)
* Гвідабальда II дэла Роверэ (1539—1574)
* Франчэска Марыя II дэла Роверэ (1574—1621)
* Федэрыга Убальда дэла Роверэ (1621—1623)
* Франчэска Марыя II дэла Роверэ (1623—1631)
** у сувязі са згасаннем роду дэла Роверэ з 1625 года (афіцыйна — з 1631) — у складзе Папскай дзяржавы

Катэгорыя:Італьянскія дзяржавы
Катэгорыя:Урбіна
НФЛ у сезоне 1962

**Cезон 1962** года стаў 43-ім сезонам Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL).

## Турнірная табліца 
***В** = Выйгрыш, **П** = Паражэнне, **Н** = Нічыя, **%** = Адсотак перамог, **АН** = Ачкі набраныя, **АП** = Ачкі прапушчаныя*

***Заўвага**: Да 1972 года, нічыі ў турнірных табліцах не ўлічваліся.*

## Чэмпіёнская гульня 
## Глядзіце таксама 
* АФЛ у сезоне 1962

## Спасылкі 
* Гісторыя НФЛ 1961-1970 на nfl.com

1962
Катэгорыя:1962 год у спорце
Мікалай Вольскі (літаратар)

**Мікалай Вольскі** ( — , ) — літаратар, гісторык, камергер Станіслава Аўгуста Панятоўскага.

## Біяграфія 
Працаваў бібліятэкарам у бібліятэцы І. Храптовіча, наведваў літаратурныя сустрэчы пры двары Станіслава Аўгуста ў Гродне (1795—1797). З 1800 прымаў удзел у працы «» ў Варшаве. З’яўляўся сябрам камісіі па ўкладанню цывільных і крымінальных правоў.

У канцы жыцця быў шамбелянам Станіслава Аўгуста Панятоўскага, які яго вельмі любіў і паважаў. Пасля смерці апошняга караля выехаў з Пецярбурга ў Беласток, дзе жыў у палацы Браніцкіх у пані Кракаўскай.

Сябра ложы «Шчаслівага Вызвалення» ў Нясвіжы, масон 2-й ст. у 1818, 4-й ст. і майстар абрадаў у 1820; сябра ніжэйшага капітула «Святыні Спакою» ў Нясвіжы, масон 4-й ст. у 1820; ганаровы сябра ложы Святога Уладзіслава Ягайлы ў Слуцку з 1818, масон 4-й ст. у 1820.

## Творчасць 
Аўтар вершаў, перакладаў і прац па гісторыі. У працы «Прамова…, якая змяшчае заўвагі пра першасную гісторыю свету» (Вільня, 1784; на польскай мове) адлюстраваны асветніцкія погляды на прыроду чалавека і , ёсць элементы матэрыялістычнага разумення ролі эканамічных адносін у гісторыі, аднак у цэлым пазіцыя аўтара была ідэалістычнай. Быў прыхільнікам моцнай каралеўскай улады, выступаў супраць рэвалюцыйных, «якабінскіх» ідэй (напрыклад, супраць Г. Калантая і іншых).

Творчасць Вольскага прасякнута ўмерана асветніцкай ідэалогіяй.

## Творы 
* Мова, якая надае ўвагу старажытнаму Егіпту, Асірыі, Медыі і Персіі. — Вільна, 1784;
* Пусты дзень, альбо Жаніцьба Фігаро, пераклад з Бомаршэ. — Варшава, 1786;
* Дзве ночы, альбо Розмыслы пра зорную справу, паэма надрукавана ў часопісе «Варшаўскі дзённік» (1804, усё на польскай мове);

У рукапісным выглядзе захаваўся дзённік, у якім па просьбе караля Вольскі апісаў ягоныя апошнія гады жыцця.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Каралеўскія шамбяляны
НФЛ у сезоне 1965

**Cезон 1965** года стаў 46-ым сезонам Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL). Скочыўся перамогай «Грын-Бей Пэкерс».

## Выніковая табліца
**В** = Выйгрыш, **П** = Паражэнне, **Н** = Нічыя, **%** = Адсотак перамог, **АН** = Ачкі набраныя, **АП** = Ачкі прапушчаныя*

***Заўвага**: Да 1972 года, нічыі ў турнірных табліцах не ўлічваліся.''

## Плэй-оф 
### Плэй-оф Заходняй канферэнцыі
## Чэмпіёнская гульня НФЛ 
## Спасылкі 
* Гісторыя НФЛ 1961-1970 на nfl.com

1965
Катэгорыя:1965 год у спорце