open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гетры

thumb|right|300px|Французскія марскія кадэты ў белых гетрах на парадзе 8 мая
**Гетры** () — суконная накладка з зашпількамі тыпу кароткага (на шчыкалаткі) накладной халявы ці род цёплых панчох, якія апранаюць паверх абутку. Першапачаткова іх рабілі з скуры або з шчыльнага матэрыялу, пазней з сукна.
 
У 1990-2000-я гетры зноў увайшлі ў моду як жаночы аксэсуар, а таксама як аксэсуар для танцаў, які дазваляе хутка разаграваць цягліцы ног падчас рэпетыцый.

У цяперашні час ваўняныя гетры выкарыстоўваюцца ў якасці элемента спартыўнага адзення, які абараняе і сагравае ногі.

Гетры атрымалі шырокае распаўсюджванне ў турызме ў якасці абароны ад траплення ўнутр чаравікоў бруду і вады.

## Гл. таксама 
* Гамашы

Катэгорыя:Панчошныя вырабы
Катэгорыя:Абутак
Катэгорыя:Аксесуары
Сентыменталізм

**Сентыменталізм** (, ад ,  — пачуццё) — кірунак у еўрапейскай і амерыканскай літаратуры і мастацтве другой паловы XVIII — пачатку XIX ст.

## Літаратура 
* 
* E. Schmidt, «Richardson, Rousseau und Goethe» (Іена, 1875).
* Gasmeyer, «Richardson’s Pamela, ihre Quellen und ihr Einfluss auf die englische Litteratur» (Лпц., 1891).
* P. Stapfer, «Laurence Sterne, sa personne et ses ouvrages» (П., 18 82).
* Joseph Texte, «Jean-Jacques Rousseau et les origines du cosmopolitisme littéraire» (П., 1895).
* L. Petit de Juleville, «Histoire de la langue et de la littérature française» (т. VI, выд. 48, 51, 54).


Катэгорыя:Гісторыя XVIII стагоддзя
Ліцэнзія

**Ліцэнзія** ( - права, дазвол) — дакумент (пагадненне), які дае права на выкананне некаторых дзеянняў.

**Ліцэнзаванне** — працэс выдачы спецыяльнага дазволу (ліцэнзіі).

**Ліцэнзіяр** — адзін з бакоў ліцэнзійнага дагавора, які прадстаўляе другому боку - ліцэнзіяту - права на выкарыстанне аб'екта ліцэнзіі (вынаходніцтва, тэхналогіі, тэхнічнага досведу і іншых форм прамысловай уласнасці).

**Ліцэнзіят** — юрыдычная асоба або індывідуальны прадпрымальнік, якія маюць ліцэнзію на ажыццяўленне канкрэтнага віду дзейнасці.

**Ліцэнзійныя ўмовы** — умовы, пры выкананні якіх ліцэнзія сапраўдная.

Ліцэнзіі могуць выкарыстоўвацца ў тым ліку для ліцэнзавання адкрытых дадзеных.

Катэгорыя:Адміністрацыйнае права
Катэгорыя:Грамадзянскае права
Катэгорыя:Ліцэнзіі
Уладзімір Шатон

**Уладзімір Шатон** (, Рэчыца — , Мінск) — беларускі мовазнавец, педагог і перакладчык, лацініст.

## Творчасць 
Вядомы перакладамі «Пахвалы дурасці» Эразма Ратэрдамскага, «Песні пра зубра» Мікалая Гусоўскага (станам на 2024 год, адзіны беларускі пераклад з захаваннем вершаванага памеру арыгінала — элегічнага двуверша), трактатаў «Аб грамадзянскай, або палітычнай свабодзе», «Пра дзяржаўнага мужа і яго асабістыя дабрачыннасці», «Пра шчаслівае жыццё, або найвышэйшыя чалавечыя вартасці» Андрэя Волана. Таксама пераклаў чатыры апавяданні Руноскэ Акутагавы. У перакладзе Уладзіміра Шатона на лацінскую мову выйшла паэма «Новая зямля» Якуба Коласа.

## Літаратура 
* «Галасы з-за небакраю» / Галасы з-за небакраю: Анталогія паэзіі свету ў беларускіх перакладах ХХ ст. / Скл. М. Скобла; Уст. арт. Е. Лявонавай; Навук. рэд. Л. Баршчэўскі. — Мінск: Лімарыус, 2008. — 896 с. + [24] с.: іл. ISBN 978-985-6740-83-4

Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцы
Катэгорыя:Перакладчыкі на лацінскую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з лацінскай мовы
Катэгорыя:Лаціністы Беларусі
Песня пра зубра

**«Пе́сня пра зу́бра»** — **«Carmen de statura feritate ac venatione bisontis»** («Песня пра выгляд, лютасць зубра і паляванне на яго») — паэма беларускага паэта-лацініста эпохі Адраджэння Міколы Гусоўскага. Першы вялікі вершаваны твор, напісаны на лацінскай мове для заходнеславянскага чытача.

Паэма лічыцца непераўзыйдзенай у эпічным паказе Беларусі і беларускага народа да з’яўлення паэмы «Пан Тадэвуш» Адама Міцкевіча.

## Гісторыя стварэння 
Мікола Гусоўскі напісаў гэтую паэму ў 1522 годзе, калі знаходзіўся ў Рыме ў складзе дыпламатычнай місіі Вялікага княства Літоўскага. Твор быў напісаны на лацінскай мове па замове папы Льва X Медычы, які захацеў больш даведацца пра ВКЛ і незвычайнага звера — зубра, які вадзіўся там у лясах. Сын вялікакняскага лесніка, Мікола Гусоўскі з веданнем справы, падрабязна і дэталёва апісаў постаць, звычкі і паводзіны зубра, а таксама паляванне на яго. Аднак Мікола Гусоўскі не быў бы сапраўдным паэтам, калі б спыніўся толькі на гэтым. Паэма стала песняй аб сваім краі і народзе, роздумам пра лёс Радзімы, аб яе месцы на шляхах гісторыі.
 
Упершыню паэма выдадзена ў 1523 годзе друкарняй Іераніма Віетора ў Скавінскай вежы ў Казімежы (Кракаў) на вуліцы Святога Якуба (цяпер вуліца Скавінска), у складзе зборніка з 11 вершамі і празаічным прысвячэннем каралеве Боне Сфорцы.

## Сюжэт 
У паэме выразна паказаны патрыятычны заклік да яднання і сяброўства розных па веры і культуры еўрапейскіх народаў перад пагрозай турэцкага і татарскага нашэсця, услаўленне свабоднай і мужнай асобы, ідэя патрыятызму і антываенны пафас, узаемадачынення чалавека, грамадства і прыроды, міждзяржаўныя адносіны.

## Памяць 
У Беларусі 25 верасня 2008 г., да 485 года першай публікацыі паэмы «Песня пра зубра», была выпушчаная аднабаковая паштовая картка з арыгінальнай маркай.

Мінскі рок-гурт Сузор’е ў 2008 годзе выпусціў музычны альбом «Песня пра зубра». Беларускі гурт сярэднявечнай музыкі Стары Ольса ў сваім альбоме «Verbum» (2002 г.) запісала песню на словы Мікалая Гусоўскага «Песня пра зубра».

## Беларускія пераклады 
На беларускую мову існуюць 3 пераклады паэмы: Язэпа Семяжона, Наталлі Арсенневай і Уладзіміра Шатона

У 2007 годдзе выдавецтва Мастацкая літаратура выдала кнігу на беларускай мове.

## Экранізацыі 
У 1982 годзе кінастудыяй «Беларусьфільм» быў выпушчаны аднайменны .

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Гусоўскі М.* Песня пра зубра: Паэма / З лац., Мн. 1973. Перакладчык Язэп Семяжон
* *Гусоўскі М.* Песня пра зубра: Паэма / З лац., «Запісы беларускага інстытута навукі й мастацтва», Нью-Ёрк, 1996. Перакладчык Наталля Арсеннева. Рукапіс перакладу 1978-82.

Катэгорыя:Паэмы на лацінскай мове
Катэгорыя:Творы 1522 года
Катэгорыя:Літаратура Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Творы Міколы Гусоўскага
Катэгорыя:Літаратурныя творы, перакладзеныя на беларускую
Энкам’енда

'''Энкам'енда''' ( — літар. - апека, абарона) — форма залежнасці насельніцтва іспанскіх калоній ад каланізатараў. Уведзеная ў 1503 годзе. Адменена ў XVIII стагоддзі.

Мясцовыя жыхары «даручаліся» да энкамендэра (паручыцеляў) і абавязаны былі плаціць падатак і выконваць павіннасць (праца на рудніках). Першапачаткова энкам'енда прадугледжвала шэраг мер, якія павінны былі праводзіцца каланістамі, па звароце індзейцаў ў хрысціянства і далучэнне іх да еўрапейскай культуры. Аднак цалкам натуральна ў ходзе ўвасаблення ў жыццё яна амаль паўсюдна вырадзілася ў прыгоннае права.
## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах, Т.18, кн.1, Мн., 2004, С.130

Катэгорыя:Гісторыя Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Каланіялізм
Буркоўскі сельсавет

**Бурко́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Буркі. Знаходзіцца на паўночным захадзе раёна.

## Гісторыя 
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Бакуноўскага і Сабалёўскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Брагінскага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 26 лістапада 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Мікуліцкага сельсавета.

18 сакавіка 2005 года Астраглядаўскі сельсавет перайменаваны ў Буркоўскі. 20 жніўня 2008 года былі ліквідаваныя вёскі Астрагляды, Багушы, Вязок і Хатуча. 1 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Мікуліцкага сельсавета (5 населеных пунктаў: аграгарадок Мікулічы, вёскі Вялікі Лес, Конанаўшчына, Рыжкаў і Чырвонае Поле), таксама ў склад сельсавета перададзены вёскі Красная Гара і Сабалі, якія знаходзіліся ў раённым падпарадкаванні.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (5 населеных пунктаў) — 646 чалавек, з іх 97,1 % — беларусы, 1,1 % — рускія, 1,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (12 населеных пунктаў) — 1034 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2005 годзе
MediaWiki

: *Не блытаць з Вікімедыя*.

**MediaWiki** (*МедыяВікі*) — свабоднае праграмнае забеспячэнне з адкрытым зыходным кодам для стварэння вэб-сайтаў, якія працуюць па тэхналогіі *вікі*. Выкарыстоўваецца ўсімі раздзеламі Вікіпедыі і іншымі праектамі, якія знаходзяцца пад кіраўніцтвам Фонда Вікімедыя, а таксама мноствам незалежных праектаў. MediaWiki напісана з выкарыстаннем PHP і распаўсюджваецца на ўмовах ліцэнзіі GNU GPL. Для захавання даных магчыма выкарыстанне MySQL, PostgreSQL ці SQLite. Для адлюстравання матэматычных формулаў выкарыстоўваецца камп’ютарная мова TeX.

MediaWiki аптымізавана для эфектыўнай працы з вялікімі праектамі, якія могуць мець тэрабайты кантэнту і сотні тысяч праглядаў у секунду. Паколькі Wikipedia з’яўляецца адным з найбуйнейшых і найбольш наведвальных вэб-сайтаў у свеце, дасягненне маштабаванасці праз некалькі слаёў кэшавання і рэплікацыі базы даных было галоўнай задачай для распрацоўшчыкаў. Яшчэ адным важным аспектам MediaWiki з’яўляецца інтэрнацыяналізацыя: інтэрфейс даступны больш чым на 400 мовах. MediaWiki мае больш за 1000 параметраў канфігурацыі і больш за 1800 пашырэнняў, якія дазваляюць дадаваць або змяняць розныя функцыі.

Праграмнае забеспячэнне MediaWiki мае модульную будову, што без асаблівых цяжкасцей можа мадыфікавацца і паляпшацца з дапамогай пашырэнняў (), якія дадаюць такія новыя функцыі карыстальнікам, як новыя спецыяльныя старонкі, ці новыя магчымасці непасрэдна на сайце.

Асобы, якія жадаюць стварыць сэрвіс з дапамогай MediaWiki, могуць гэта зрабіць з дапамогай спецыяльных праграм. Магчымасцямі MediaWiki карыстаюцца шматлікія сэрвісы, якія не звязаныя з Вікімедыяй. Часта яны карыстаюцца для стварэння дакументацыі да праектаў з адкрытым зыходным кодам. Існуе магчымасць стварэння ўласных лакальных асяроддзяў вікі.

## Гісторыя праграмнага забеспячэння Вікіпедыі 
Першапачаткова, з 10 студзеня 2001 г., Вікіпедыя карысталася UseModWiki, напісанага Кліфардам Адамсам (Phase I) ўтварала сістэму з CamelCase. Праз год, у студзені 2002 г. было створана ядро, якое выкарыстоўвала РНР (напісанае Магнусам Манскі) (Phase II), з MySQL як базай звестак і Apache як серверам WWW. У гэтай версіі не выкарыстоўвалася CamelCase. Аднак хутка з’явіліся праблемы, якія практычна блакавалі рэдагаванне пароляў. Лі Даніэл Кокер напісаў праграмнае забеспячэнне і механізм, які цяпер вядомы як MediaWiki (Phase III). Ён распачаў працу ў ліпені 2002 г. Удасканаленнем МедыяВікі займаўся Браян Вібер, які кіруе фондам і ў нашы дні.

20 сакавіка 2005 г. была выдадзена версія 1.4 праграмнага забеспячэння, 5 кастрычніка 2005 г. — версія 1.5, 5 мая 2006 г. — версія 1.6.

## Гл. таксама 
* Translatewiki.net

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка МедыяВікі

Катэгорыя:Вікімедыя
Гётынгенскі ўніверсітэт

**Гётынгенскі ўніверсітэт імя Георга-Аўгуста** ()  — адзін з самых буйных і найстарэйшых існуючых універсітэтаў Ніжняй Саксоніі.

Ніжнесаксонская Дзяржаўная Бібліятэка і Універсітэт Гётынгена займаюць вядучае месца сярод бібліятэк Германіі (4,5 мільёнаў тамоў).

Універсітэт быў заснаваны ў 1734 годзе Георгам II, курфюрстам Гановера і каралём Вялікабрытаніі і адкрыты ў 1737 годзе. Універсітэт хутка развіваўся і, дасягнуўшы колькасці 1.000 студэнтаў, зрабіўся адным з самых найбуйнейшых вышэйшых навучальных устаноў Еўропы таго часу.

У XIX стагоддзі з гётынгенскім універсітэтам былі звязаныя такія выдатныя матэматыкі, як Карл Фрыдрых Гаўс, Бернхард Рыман, Петэр Густаў Лежон-Дзірыхле, Фелікс Клейн, Давід Гільберт. Дзейнасць Гільберта ператварыла ў пачатку XX стагоддзя Гётынген у «матэматычную Меку». З гётынгенскім універсітэтам звязана дзейнасць па меншай меры 45 нобелеўскіх лаўрэатаў.

## Гл. таксама 
* Абсерваторыя Шротэра


Катэгорыя:1734 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Германіі
Іаган Фрыдрых Блуменбах

**Іаган Фрыдрых Блуменбах** (ням.: Johann Friedrich Blumenbach; 11 мая 1752 года, Гота — 22 студзеня 1840, Гётынген) — вядомы нямецкі анатам, антраполаг і прыродазнавец; доктар медыцыны, прафесар.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Постаці нямецкай антрапалогіі
Катэгорыя:Вучоныя Германіі
Катэгорыя:Фізіёлагі Германіі
Катэгорыя:Ганаровыя члены Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Выкладчыкі Гётынгенскага ўніверсітэта
Фрыдрых Вёлер

**Фрыдрых Вёлер** (; , Эшэрсгайм — , Гётынген) — нямецкі хімік, па адукацыі ўрач.

Вывучаў хімію ў Л. Гмеліна ў Гайдэльбергу і Ё. Берцеліуса ў Стакгольме. З 1831 года прафесар тэхнічнай школы ў Каселі; з 1836 года і да канца жыцця — прафесар універсітэта ў Гётынгене.

Працаваў як у неарганічнай, так і ў арганічнай хіміі. Упершыню атрымаў прыроднае арганічнае злучэнне з неарганічных рэчываў.

У 1824 годзе Вёлер адкрыў шчаўевую кіслату, у 1844 годзе — гідрахінон.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Хімікі Германіі
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Тэйт

**Тэйт** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джон Торэнс Тэйт, амерыканскі матэматык
* Кэтрын Тэйт, брытанская актрыса
* Шэран Тэйт, амерыканская актрыса і мадэль

## Гл. таксама 
* Галерэя Тэйт
Юстус Лібіх

**Юстус Лібіх** (; , Дармштат — , Мюнхен) — нямецкі хімік. Прафесар універсітэтаў у Гісэне (з 1824) і Мюнхене (з 1852). З 1830 член-карэспандэнт Пецярбургскай АН, З 1860 года прэзідэнт Баварскай АН.

Лібіх — адзін з заснавальнікаў аграхіміі. У 1840 годзе высунуў тэорыю мінеральнага харчавання раслін, спрыялі шырокаму ўкараненню мінеральных угнаенняў у земляробстве. Заснаваў у 1832 годзе часопіс «Annalen der Pharmacie» (у 1840-73 выходзіў пад назвай «Annalen der Chemie und Pharmacie», з 1873 перайменаваны ў «Liebigs Annalen der Chemie»).

## Літаратура 
* Hofmann, «The life-work of L. in experimental and philosophical Chemistry» (Лонд. 1876);
* Bischoff, «Ueber d. Einfluss J. L-s auf d. Entwickelung d. Physiologie»;
* Vogel, «J. L. als Begründer d. Agrikulturchemie»;
* Erlenmeyer, "Ueber d. Einfluss L-s auf d. Entwickelung d. reinen Chemie.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Хімікі Германіі
Катэгорыя:Хімікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Коплі
Галерэя Тэйт

thumb|Стары будынак галерэі (*Tate Britain*).
**Галерэя Тэйт** (*Tate Gallery*) — мастацкі музей у Лондане, самы буйны ў свеце збор англійскага мастацтва XVI—XX стст. Была заснавана прамыслоўцам сэрам Генры Тэйтам. Адкрылася 21 ліпеня 1897 года. У аснову калекцыі быў пакладзена асабісты збор заснавальніка. Паводле даведніка па галерэі 1897 года, пачатак калекцыі сэра Генры Тэйта паклалі тры карціны, адна з якіх — «Чацвер» У. Д. Садлера.

У 1926 годзе да будынка быў прыбудаваны аддзел замежнага жывапісу (прадстаўлены галоўным чынам французскія імпрэсіяністы і постімпрэсіяністы). У 1987 годзе адкрылася галерэя Клор (*Clore Gallery*), у якой выстаўлена самая поўная калекцыя твораў Цёрнера, завешчаная ім дзяржаве. У 1988 годзе адкрыўся філіял галерэі ў Ліверпулі. У маі 2000 года ў пераабсталяваным будынку былой электрастанцыі  на паўднёвым беразе Тэмзы, насупраць сабора св. Паўла, адкрылася галерэя сучаснага мастацтва (Тэйт Мадэрн; архітэктары Херцаг і дэ Мёран).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Галерэі Тэйт

Катэгорыя:Музеі паводле алфавіта
Катэгорыя:Музеі Лондана
Катэгорыя:Мастацкія музеі і галерэі
Катэгорыя:Музеі сучаснага мастацтва
Катэгорыя:З’явіліся ў 1897 годзе
Катэгорыя:Мастацкія музеі Вялікабрытаніі
Блюшчык

**Блю́шчык**, **Расходнік** (*Glechoma*) — род шматгадовых травяністых раслін сямейства . Усяго 10—12 відаў, распаўсюджаных у лясах Еўразійскага кантынента і Паўночнай Амерыкі.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травы з паўзучымі сцёбламі і доўгімі ўкаранёнымі кветаноснымі парасткамі даўжынёй 20—25 см. Лісце супраціўнае, зубчастае, укрытае валаскамі.

Кветкі маленькія, трубчастыя, двухгубыя, ліловыя, па некалькі ў пазухах лісця. Плод — цэнобій з 4-х арэшкаў.

## Распаўсюджванне і экалогія 
Расце па хмызняковым зарасніках, у лясах, на лугах і як пустазелле каля жылля.

У прыродзе блюшчык мае шырокае распаўсюджванне — Усходняя і Сярэдняя Еўропа, Каўказ, Сібір, Далёкі Усход, Сярэдняя і Малая Азія, Паўночная Амерыка, Японія, Кітай, Манголія.

На Беларусі 2 віды роду:  і .

## Значэнне і ўжыванне 
Лекавыя, меданосныя і дэкаратыўныя расліны. Блюшчык змяшчае эфірныя алеі, халін і дубільныя рэчывы; быдлам не ўжываецца. Некаторыя віды ядавітыя.

Свежае лісце блюшчыка выкарыстоўваецца для араматызацыі алкагольных і вырабу танізуючых напояў.

Блюшчык здаўна ўжываўся для прафілактыкі атручванняў свінцом у мастацкіх майстэрнях і ў малярнай вытворчасці, для лячэння пры атручванні цяжкімі металамі.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Мятныя
Нацыянальная алея

thumb|250px**National Mall** — (Нэшнл Мол, нацыянальны парк (комплекс)) — комплекс разнастайных помнікаў і музеяў у гістарычным цэнтры Вашынгтона. Уся прастора Нэшнл Мола падзелена на зоны, у якіх размяшчаюцца якарныя помнікі. Пры аглядзе з паветра Мол уяўляе крыж, у цэнтры якога размяшчаецца мемарыял Вашынгтона, на поўначы — Белы Дом, на ўсходзе — Капітолій, на Поўдні — мемарыял Томаса Джэферсана, на захадзе — мемарыял Лінкальна. Паміж гэтымі помнікі размяшчаюцца паркі і музеі, Батанічны сад ЗША. Музейны комплекс Смітсанаўскага інстытута з'яўляецца найбольш вядомым музейным комплексам у Злучаных штатах. У комплекс уваходзяць музей Халакоста, музей Прыродазнаўчыя гісторыі, Аэракасмічны музей (найбуйнейшы музей па колькасці экспанатаў эпохі халоднай вайны і касмічнай гонкі), музей Амерыканскіх Індзейцаў, музей Сучасных мастацтваў, і т. з. Ньюзеум (музей навін).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Нацыянальнай алеі
* Афіцыйны сайт Смітсанаўскага інстытута

Катэгорыя:Вашынгтон
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр гістарычных месцаў ЗША
Эдвард Роберт Х’юз

thumb|*The Valkyrie’s Vigil* (1906)
thumb|*Midsummer Eve* (1908)
**Эдвард Роберт Х’юз** (; ,  — , Сент-Олбанс) — англійскі мастак, які пісаў у стылі эстэтызму і прэрафаэлітызму.

Найбольш вядомыя карціны Эдварда Роберта Х’юза — *Midsummer Eve* і *Night With Her Train of Stars*.

Ён быў пляменнікам Артура Х’юза.

## Спіс прац 
* *Pack Clouds Away and Welcome Day* (1890)
* *Betruccio’s Bride* (1895)
* *Oh, what’s that in the hollow* (c.1895)
* *The Shrew Katherina* (1898)
* *Twixt Hope and Fear* (c.1900)
* *Woman Walking Her Dog* (c. 1900)
* *Weary Moon* (c.1900)
* *The Valkyrie’s Vigil* (1906)
* *Heart of Snow* (1907)
* *Midsummer Eve]]* (c.1908)
* *Twilight Fantasies* (1911)
* *Night with Her Train of Stars*(1912)
* *Day*
* *Idle Tears*
* *Making Music*
* *Night*

## Галерэя 

Выява:Edward Robert Hughes - Noc.jpg
Выява:Edward Robert Hughes - Oh, co je v te dire.jpg
Выява:Edward Robert Hughes - Srdce snehu.jpg
Выява:Edward Robert Hughes - Fantazie za soumraku (1911).jpg
Выява:Edward Robert Hughes - Bertucciova nevesta (1895).jpg

## Бібліяграфія 
* Rodney Engen, 'The Twilight of Edward Robert Hughes RWS' ('Watercolours & Drawings', Jan 1990)

## Спасылкі 
* Працы Х’юза

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Постаці Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прэрафаэліты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1851 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1914 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 5 лістапада
Катэгорыя:Памерлі 23 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лондане
Эмі Нётэр

**Амалія Эмі Нётэр** (; , Эрланген, Германія — , Брын-Мор, Пенсільванія, ЗША) — нямецкі матэматык, адна з заснавальнікаў абстрактнай алгебры.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыла Эрлангенскі ўніверсітэт (1902), дзе першай з жанчын Германіі атрымала ступень доктара навук (1907). У 1922—1933 гадах прафесар Гётынгенскага ўніверсітэта, у 1928—1929 гадах выкладала ў Маскоўскім універсітэце. З 1933 года прафесар жаночага каледжа ў г. Брын-Мор (ЗША).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па алгебры (тэорыі ідэалаў, гіперкамплексных сістэм, дыферэнцыяльных інварыянтаў і інш.). Увяла паняцце групы з аператарамі, даказала тэарэму аб гомеамарфізмах і ізамарфізмах, развіла агульную тэорыю выключэння і тэорыю алгебраічных мнагастайнасцей. Сфармулявала адну з фундаментальных тэарэм тэарэтычнай фізікі (тэарэма Нётэр).

## Літаратура 
*  

Катэгорыя:Жанчыны-матэматыкі
Катэгорыя:Матэматыкі Германіі
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Германіі
Герман Вейль

**Герман Клаус Гуга Вейль** (ням.: Hermann Klaus Hugo Weyl; , Эльмсхорн, Шлезвіг-Гольштэйн, Германская імперыя — , ) — нямецкі матэматык.

Скончыў Гётынгенскі ўніверсітэт (1908). Вучань Д. Гільберта. У 1913—1930 гадах — прафесар Вышэйшай тэхнічнай школы Цюрыха, у 1930—1933 гадах — прафесар Гётынгенскага ўніверсітэта, у 1933 пасля прыходу да ўлады фашыстаў эміграваў у ЗША, працаваў у Прынстане ў Інстытуце перспектыўных даследаванняў (Institute for Advanced Study).

## Спасылкі 
* National Academy of Sciences biography
* Biography by Atiyah
* 
* Weisstein, Eric W. «Weyl, Hermann (1885—1955)». ''Eric Weisstein's World of Science*.
* Bell, John L. *Hermann Weyl on intuition and the continuum''
* Feferman, Solomon. «Significance of Hermann Weyl's das Kontinuum»
* Straub, William O. Hermann Weyl Website
* Kilmister, C. W. Zeno. «Aristotle, Weyl and Shuard: two-and-a-half millennia of worries over number.» 1980
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Матэматыкі Германіі
Людовік V (кароль Францыі)

**Людовік V Гультай** (, 966 — ) — кароль Заходне-Франкскай каралеўства (Францыі), кіраваў у 986—987 гадах. Апошні прадстаўнік дынастыі Каралінгаў. Сын Лотара і Эмы Італьянскай.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Катэгорыя:Каралінгі
Катэгорыя:Каралі французскія
Катэгорыя:Загінулі ў выніку падзення з каня
Капетынгі

**Капетынгі** () — дынастыя французскіх каралёў, што паходзіла з дому Раберцінаў, прадстаўнікі якой кіравалі з 987 па 1328 г., а па бакавых лініях да 1848 года. У гісторыі французскай дзяржавы - трэцяя па ліку дынастыя пасля Меравінгаў і Каралінгаў. Першым каралём дынастыі быў парыжскі граф Гуга Капет, якога каралеўскія васалы абралі каралём пасля смерці бяздзетнага Людовіка V. Абата Гуга празвалі Капетам з-за таго, што ён насіў мантыю свецкага святара, якая называлася «Капа». Менавіта Гуга Капет і даў імя самай вялікай каралеўскай дынастыі Францыі, нашчадкі якой кіравалі краінай на працягу многіх стагоддзяў.

Апошнім прадстаўніком прамой галіны Капетынгаў на французскай троне стаў Карл IV. Затым да ўлады прыйшла дынастыя Валуа, якая з'яўляецца малодшай галіной сямейства Капетынгаў. А пасля спынення Ангулемскай лініі дынастыі Валуа, да ўлады прыйшла іншая галіна Капетынгскага дому - Бурбонаў.

Да Капетынгаў таксама належалі Брэтонскі герцагскі дом Дро, дваранскі род Куртэнэ (які даў некалькіх кіраўнікоў Лацінскай імперыі) і большасць каралёў Партугаліі, у тым ліку сённяшнюю Браганскую дынастыю са шматлікімі бакавымі галінамі.

Катэгорыя:Дынастыі Францыі
Томас Вулнер

**То́мас Ву́лнер** (,  —  г.) — англійскі скульптар і паэт. Адзін з членаў Брацтвы прэрафаэлітаў, блізкі сябар Альфрэда Тенісана.
[thumb|right|225px|Копія статуі сэра [Стэмфард Рафлс|Стэмфарда Рафлса, зробленай Томасам Вулнерам. Рафлс лічыцца заснавальнікам сучаснага Сінгапура.]]
Нарадзіўся ў Сафалку, Англія, з 1843 года выстаўляў свае працы ў Каралеўскай Акадэміі мастацтваў. У 1875 абраны ў члены Каралеўскай Акадэміі.

Томас Вулнер не падзяляў любоў прэрафаэлітаў да Сярэднявечча, але цалкам згаджаўся з прынцыпам «вернасці прыродзе», які абвясціў яшчэ Джон Роскін. У сваіх працах Вулнер з самага пачатку надаваў асаблівую ўвагу мастацкай дэталі. Набыў славу дзякуючы сваім бюстам і гравюрам. На нейкі перыяд быў вымушаны эмігрыраваць у Аўстралію, але потым вярнуўся ў Вялікабрытанію, дзе заявіў пра сябе як скульптар і гандляр творамі мастацтва. Найбольш вядомыя скульптуры — «Цывілізацыя» () і «Віргілія», дзе Вулнер спрабаваў адлюстраваць напружаны стан чалавека і дынаміку чалавечага пачуцця. Віргілія() — жонка галоўнага героя ў трагедыі Уільяма Шэкспіра «Карыялан» (), Шэкспір запазычаў сюжэт рукапісу Плутарха, які распавядае пра рымскага генерала Карыялана (V стагоддзе) і яго барацьбу з мяцежнікамі.

Вулнер быў таксама паэтам, які набыў у свой час пэўную вядомасць. Яго ранняя паэма — «Мая прыгожая лэдзі» (), апублікаваная ў часопісе «Парастак» (1850) — тыповы плод прэрафаэліцкай творчасці. Пасля ён адмаўляецца ад прэрафаэлітызму ў карысць класічных формаў: «Пігмаліён» (), «Сілен» () і іншыя познія вершы.

Працуючы над статуяй Пака, Вулнер правёў параўнальнае даследаванне формы вушной ракавіны чалавека і жывёл, у выніку якога ўпершыню апісаў структуру, якая пазней атрымала назву «дарвінава бугарка».

## Зноскі 
## Літаратура 
*Darwin Ch.* The descent of man and selection in relation to sex. Vol. 1. London: J. Murray, 1871.

## Спасылкі 
* Спіс прац  
* Кароткая біяграфія  

Катэгорыя:Скульптары Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Каралеўскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Паэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прэрафаэліты
Катэгорыя:Скульптары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары паводле алфавіта
Гестапа

[thumb|right|266px|Целы вязняў канцэнтрацыйнага лагера гестапа [Дора-Мітэльбау, канцэнтрацыйны лагер|Дора-Мітэльбау блізка ад Нордхаўзена ў Цюрынгіі, красавік  1945 г.]]

**Гестапа** (скарачэнне ад  , «таемная дзяржаўная паліцыя») — таемная дзяржаўная паліцыя Нацысцкай Германіі ў 1933 – 1945. Арганізацыйна ўваходзіла ў склад Міністэрства ўнутраных спраў Германіі.
 
## Мэты і дзейнасць 
Вяла пераслед іншадумцаў, незадаволеных і праціўнікаў нацысцкага рэжыму. Валодаючы шырокімі паўнамоцтвамі, з'яўлялася важнейшым інструментам правядзення карнай палітыкі, як у самой Германіі, так і на акупаваных тэрыторыях. Гестапа займалася расследаваннямі дзейнасці ўсіх варожых рэжыму сіл, пры гэтым дзейнасць Гестапа была выведзена з-пад нагляду адміністрацыйных судоў, у якіх звычайна абскарджваліся дзеянні дзяржаўных органаў. У той жа час Гестапа валодала правам прэвентыўнага арышту () — зняволення ў турму або канцэнтрацыйны лагер без судовага рашэння.

Міжнародным ваенным трыбуналам у Нюрнбергу прызнана злачыннай арганізацыяй.

Першым кіраўніком быў Рудольф Дзільс.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Спецслужбы Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Паліцыя ў Трэцім рэйху
Катэгорыя:Палітычны вышук
Катэгорыя:Аператыўныя службы
Алег Уладзіміравіч Хмыль

**Алег Уладзіміравіч Хмыль**; (, Мінск, БССР) — беларускі хакеіст, абаронца, галоўны трэнер хакейнага клуба Гомель. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Выхаванец мінскіх СДЮШАР-12 (трэнер — Анатоль Аўсяннікаў) і «Юнацтва» (трэнер — Валерый Еўдакімаў).

Удзельнік зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 года ў Нагана і 2002 года ў Солт-Лэйк-Сіці.

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Хакейныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ХК Юнацтва-Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ХК Цівалі Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Лада Тальяці
Катэгорыя:Ігракі ХК Нафтахімік Ніжнякамск
Катэгорыя:Ігракі ХК МУС
Катэгорыя:Ігракі ХК Юнацтва-Мінск
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Рудольф Дзільс

{{Дзяржаўны дзеяч
 | беларускае імя            = 
 | арыгінальнае імя          = 
 | партрэт                   = 
 | шырыня партрэта           = 
 | подпіс                    = 
 | герб                      = 
 | подпіс герба              = 

 | тытул                     = 
 | парадак                   = 
 | парадак-жан               = 
 | пад імем                  = 
 | сцяг                      = 
 | перыядпачатак             = 
 | перыядканец               = 
 | перыяд праўлення          = 
 | папярэднік                = 
 | пераемнік                 = 
 | каранацыя                 = 
 | адрачэнне                 = 
 | наследнік                 = 
 | суправіцель1              = 
 | суправіцель1перыядпачатак = 
 | суправіцель1перыядканец   = 
 | рэгент1                   = 
 | рэгент1перыядпачатак      = 
 | рэгент1перыядканец        = 

 | прэм'ер                   = 
 | віцэ-прэзідэнт            = 
 | прэзідэнт                 = 
 | манарх                    = 
 | губернатар                = 
 | віцэ-губернатар           = 
 | каментар                  = 

 | дата нараджэння           = 
 | месца нараджэння          = 
 | дата смерці               = 
 | месца смерці              = 
 | пахаваны                  = 
 | дынастыя                  = 
 | бацька                    = 
 | маці                      = 
 | муж                       = 
 | жонка                     = 
 | у шлюбе                   = 
 | дзеці                     = 

 | гады службы               = 
 | прыналежнасць             = 
 | род войскаў               = 
 | званне                    = 
 | камандаваў                = 
 | бітвы                     = 

 | навуковая сфера           = 
 | месца працы               = 
 | вядомы як                 = 

 | партыя                    = 
 | дзейнасць                 = 
 | прафесія                  = 
 | адукацыя                  = 
 | навуковая ступень         = 
 | манаграма                 = 
 | рэлігія                   = 
 | узнагароды                = 
{ style="background:transparent"
   
}
 | аўтограф                  = 
 | Commons                   = 
 | сайт                      =
}}
**Рудольф Дзільс** (,  — ) — першы кіраўнік гестапа, тайнай дзяржаўнай паліцыі Трэцяга рэйха, з моманту стварэння ў 1933 да красавіка 1934 года. Оберфюрар СС (20 красавіка 1939). Член СС з 1933 (білет № 187116). Член НСДАП з 1937 (партыйны білет № 3955308).

## Мемуары 
* *Diels R.* Lucifer Ante Portas: Von Severing bis Heydrich. Zuerich 1950.
* *Diels R.* Der Fall Otto Johns, — 1954.

Катэгорыя:Афіцэры СС
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Германія)
Катэгорыя:Члены НСДАП
Катэгорыя:Мемуарысты
Аляксандр Мікалаевіч Шумідуб

**Аляксандр Мікалаевіч Шумідуб** (, Мінск, БССР — ) — беларускі хакеіст, брамнік.

## Біяграфія 
Выхаванец мінскай хакейнай школы «Юнацтва» (трэнер — Ю. Туманаў).

Удзельнік зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 у Нагана, Пераможца чэмпіянату свету 1997 у першым дывізіёне.

За нацыянальнай зборнай Беларусі выступаў з 1996 па 1998 год. Правёў 12 матчаў, прапусціў 28 шайбаў, зарабіў 2 хвіліны штрафнога часу.

## Дасягненні 
Лепшы хакеіст Беларусі (1991).
* Бронзавы прызёр юнацкага чэмпіянату Еўропы (1982).
* Чэмпіён Беларусі (1997).
* Срэбны прызёр чэмпіянату Беларусі (1998).
* Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (1999).
* Бронзавы прызёр чэмпіянату УЕХЛ (1997).
* Бронзавы прызёр чэмпіянату УЕХЛ (1998).
* Бронзавы прызёр чэмпіянату УЕХЛ (1999).

## Гл. таксама 
* Профіль на сайце «Свет хакея Беларусі»
* Прэсбол. Сэнсей па мянушцы Барс (інтэрв’ю з Аляксандрам Шумідубам).
* Прэсбол. Аляксандр Шумідуб: павінен быць толькі Захараў (інтэрв’ю з Аляксандрам Шумідубам).

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Хімік Наваполацк
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Галоўныя трэнеры зборнай Беларусі па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Трэнеры ХК Магілёў
Катэгорыя:Хакейныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Хакеісты СССР
Яраслаў Расціслававіч Чупрыс

**Яраслаў Расціслававіч Чупрыс**; нар. 12 верасня 1981 г., Мінск, БССР) — беларускі хакеіст, нападнік. У цяперашні час выступае за Юнацтва-Мінск і нацыянальную зборную Беларусі.

## Дасягненні 
* Чэмпіён УЕХЛ (2003).
* Чэмпіён УЕХЛ (2004).
* Чэмпіён Беларусі (2002).
* Чэмпіён Беларусі (2008).
* Чэмпіён Беларусі (2011).
* Срэбны прызёр чэмпіянату Беларусі (2001).
* Срэбны прызёр чэмпіянату Беларусі (2003).
* Срэбны прызёр чэмпіянату Беларусі (2004).
* Срэбны прызёр чэмпіянату Беларусі (2005).
* Уладальнік Кубка Беларусі (2002).
* Фіналіст Кубка Беларусі (2004-травень).
* Уладальнік Кубка Шпэнглера (2009).  
* Уладальнік Кантынентальнага кубка (2011). 
 

## Спасылкі 
* Статыстыка выступаў у чэмпіянатах Расіі (КХЛ) на сайце «Глобал Спорт Кансалтынг» 
* Профіль на сайце «Свет хакея Беларусі»
* Статыстыка на сайце «Internet hockey database»
* Яраслаў Чупрыс: Шанцаў вярнуцца ў «Дынама» няма, таму паеду ў іншы клуб КХЛ 

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ХК Юнацтва-Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Керамін Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Салават Юлаеў
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Ігракі ХК Шахцёр Салігорск
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Сяргей Рудольфавіч Шабанаў

**Сяргей Рудольфавіч Шабанаў** (нар. 24 лютага 1974, Мінск) — беларускі хакеіст, брамнік нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Дасягненні 
* 1994 — чэмпіён Беларусі.
* 1995 — чэмпіён Беларусі.
* 1997 — сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі.
* 1998 — чэмпіён Польшчы.
* 1999 — чэмпіён Польшчы.
* 2008 — сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі.
* 2009 — чэмпіён Беларусі
* 2010 — чэмпіён Беларусі.
* 2011 — сярэбраны прызёр адкрытага чэмпіянату РБ.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Хакейныя варатары
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Ігракі ХК Цівалі Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Унія Асвенцім
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама-Энергія Екацярынбург
Катэгорыя:Ігракі ХК Металург Новакузнецк
Катэгорыя:Ігракі ХК СКА Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Крылы Саветаў Масква
Катэгорыя:Ігракі ХК Юнацтва-Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ХК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама-Маладзечна
Уладзімір Дзмітрыевіч Чарнігаў

{{Навуковец 
 |Імя                  = Уладзімір Дзмітрыевіч Чарнігаў
 |Арыгінал імя         = 
 |Фота                 = 
 |Шырыня               = 
 |Навуковая сфера      = ветэрынарыя
 |Месца працы          = 
 |Навуковая ступень    = 
 |Навуковае званне     = 
 |Альма-матэр          =  
 |Навуковы кіраўнік    = 
 |Знакамітыя вучні     = 
 |Вядомы як            = 
 |Вядомая як           = 
 |Узнагароды і прэміі  = { style="background:transparent"

}
 |Роспіс               = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікікрыніцы          = 
}}
**Уладзімір Дзмітрыевіч Чарні́гаў** (; , в. Хацяны, Манастыршчынскі раён, Смаленская вобласць, Расія — ) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі. Доктар ветэрынарных навук (1974), прафесар (1976).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Хацяны (Манастыршчынскі раён, Смаленская вобласць, Расія).
Скончыў Маскоўскі зоаветэрынарны інстытут у 1948 годзе і аспірантуру пры ім. 3 1956 года ў Віцебскім ветэрынарным інстытуце. У 1974 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Материалы об иммуногенезе и о влиянии некоторых антибиотиков на формирование иммунитета при паратифе и роже свиней». З ліпеня 1974 года на пасадзе загадчыка кафедрай ветэрынарна-санітарнай экспертызы.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па выпрацоўцы мер прафілактыкі інфекцыйных хвароб жывёл, метадаў ветэрынарна-санітарнай экспертызы прадуктаў жывёльнага і расліннага паходжання.

## Літаратура 
*  — С. 223.
*  — С. 322.

## Спасылкі 
* Кафедра эпизоотологии и инфекционных болезней — История кафедры  // Сайт ВДАВМ

Катэгорыя:Дактары ветэрынарных навук
Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Манастыршчынскім раёне
Віктар Паўлавіч Касцючонак

**Віктар Паўлавіч Касцючонак** (нар. 7 чэрвеня 1979, Мінск) — беларускі хакеіст, ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Біяграфія 
У 1995 пачаў кар'еру. У 1995-2001 выступаў за мінскае «Юнацтва» і ў гэты час таксама адыграў некалькі матчаў у іншых клубах беларускай экстралігі і нямецкай хакейнай лігі на правах арэнды. У 2001-2003 гуляў у лізе Магнуса за французскі «Брэст». У 2003-2006 зноў выступаў за «Юнацтва». У 2006-2007 гуляў у расійскай суперлізе за тальяцінскую «Ладу». У 2007-2008 зноў гулец «Юнацтва». З 2008 гулец Кантынентальнай хакейнай лігі. Спачатку выступаў за хабараўскі «Амур», а ў канцы 2009 перайшоў у маскоўскі «Спартак». З 2010 выступае за «Дынама-Мінск».

## Дасягненні 
* 2004 — чэмпіён Беларусі.
* 2005 — чэмпіён і ўладальнік кубка Беларусі.
* 2006 — чэмпіён Беларусі.
* 2008 — сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі.

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Хакеісты Расіі
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Ігракі ХК Юнацтва-Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Керамін Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Брэст
Катэгорыя:Ігракі ХК Юніёр Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Лада Тальяці
Катэгорыя:Ігракі ХК Амур Хабараўск
Катэгорыя:Ігракі ХК Спартак Масква
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Аляксандр Якаўлевіч Гаўрылёнак

**Аляксандр Якаўлевіч Гаўрылёнак** (, Мінск, БССР) — беларускі хакеіст, брамнік.

## Біяграфія 
Выхаванец мінскай хакейнай школы «Юнацтва». Першы трэнер: Генадзь Іванавіч Бандурын.

За нацыянальную зборную Беларусі выступаў з 1992 па 1999 год. Правёў 17 матчаў, прапусціў 39 шайбаў.

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Дасягненні 
* Трэці прызёр Вялікага прыза Санкт-Пецярбурга (1993),
* Чэмпіён Беларусі (1993).
* Чэмпіён Беларусі (1994).
* Чэмпіён Беларусі (1995).
* Срэбны прызёр чэмпіянату Беларусі (1996).
* Чэмпіён Польшчы (1997).

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Трэнеры ХК Брэст
Катэгорыя:Трэнеры ХК Металург-Жлобін
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Ігракі ХК Цівалі Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Аляксандр Мікалаевіч Гальчанюк

**Аляксандр Мікалаевіч Гальчанюк** (нар. , Мінск, БССР) — беларускі хакеіст, нападнік. Бацька Алекса Гальчанюка.

## Біяграфія 
Выхаванец мінскай хакейнай школы «Юнацтва».

Удзельнік кубка Канады 1991 года ў складзе нацыянальнай зборнай СССР.

Удзельнік зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 года ў складзе нацыянальнай зборнай Беларусі.

Удзельнік чэмпіянатаў свету 1998, 1999, 2000, 2001 у складзе нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Дасягненні 
* Сярэбраны прызёр юнацкага чэмпіянату Еўропы (1986).
* Чэмпіён свету сярод моладзевых каманд (1986).
* Чэмпіён СССР (1990).
* Чэмпіён СССР (1991).
* Чэмпіён СНД (1992).
* Срэбны прызёр чэмпіянату СССР (1986).
* Срэбны прызёр чэмпіянату СССР (1987).
* Бронзавы прызёр чэмпіянату СССР (1988).
* Фіналіст кубка СССР (1988).
* Фіналіст кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў (1991).
* Бронзавы прызёр кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў (1991).
* Бронзавы прызёр Шведскіх хакейных гульняў (1996).
* Чэмпіён Італіі (2001).
* Чэмпіён Італіі (2002).
* Сярэбраны прызёр Кантынентальнага кубка (2002).

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Масква
Катэгорыя:Ігракі «Мілуокі Эдміралс»
Катэгорыя:Ігракі ХК Айсберэн Берлін
Катэгорыя:Ігракі «Мічыган Кей-Уінгз»
Катэгорыя:Ігракі ХК Авангард Омск
Катэгорыя:Ігракі ХК Азіяга
Катэгорыя:Ігракі ХК Мілана Вайперз
Катэгорыя:Ігракі ХК Хімік Васкрасенск
Катэгорыя:Ігракі ХК СКА Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Ігракі ХК Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ХК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Аляксандр Леанідавіч Андрыеўскі

**Аляксандр Леанідавіч Андрыеўскі** (, Мінск, БССР) — у мінулым савецкі, цяпер беларускі хакеіст, у цяперашні час галоўны трэнер мінскага Дынама. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь.

## Кар'ера трэнера 
* ХК Гомель з красавіка 2008 па кастрычнік 2009 года — галоўны трэнер.
* Дынама Мінск з кастрычніка 2009 — галоўны трэнер.
* Дынама Мінск з красавіка 2010 — асістэнт галоўнага трэнера.
* Дынама Мінск з лістапада 2012 па 2013 — галоўны трэнер.
* ХК Гомель з 2014 па 2015 — галоўны трэнер.
* ХК Адмірал з 8 чэрвеня 2015 па 9 кастрычніка 2017 — галоўны трэнер.
* ХК Сібір  з 16 верасня 2018 па 15 красавіка 2019 — галоўны трэнер.
* Дынама Мінск з 14 мая 2019 — галоўны трэнер.

## Дасягненні 
### Як гулец 
* Чэмпіён СССР (1991).
* Чэмпіён СНД (1992).
* Чэмпіён Беларусі (1995).
* Бронзавы прызёр чэмпіянату Фінляндыі (1997).
* Чэмпіён Спартакіяды народаў СССР (1986).
* Лепшы хакеіст Беларусі (1996).
* Лепшы хакеіст Беларусі XX стагоддзя па апытанні газеты «Прессбол».

### Як трэнер 
* Уладальнік Кубка Шпэнглера (2009).
* Срэбны прызёр чэмпіянату Беларусі (2009).

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Хакеісты СССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Хакейныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Масква
Катэгорыя:Ігракі «Чыкага Блэкхокс»
Катэгорыя:Ігракі ХК Цівалі Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Гомель
Катэгорыя:Трэнеры ХК Гомель
Землетрасенне ў Турцыі (2011)

Разбуральнае **землетрасенне ў паўднёва-усходняй турэцкай правінцыі Ван** магнітудай 7,2, адбылося 23 кастрычніка 2011 года ў 13 гадзін 41 хвіліну па мясцовым часе ў 17 км на паўночны ўсход ад Вана. Гіпацэнтр землетрасення знаходзіўся на глыбіні 20 км

Праз 7 хвілін пасля асноўнага падземнага штуршка адбыўся першы афтэршок ад гэтага землетрасення магнітудай 4,9 у 26 км на паўночны ўсход ад Вана на глыбіні 2 км.

Другі афтэршок гэтага землетрасення адбыўся праз 11 хвілін пасля асноўнага магнітудай 4,8, у 33 км на паўночны ўсход ад Вана і на глыбіні 7 км.

Землетрасенне таксама выразна адчувалася ў Арменіі, у прыватнасці ў горадзе Ерэван, дзе людзі ў паніцы выходзілі з будынкаў ад моцных штуршкоў .

## Наступствы 
У Ване разбурана 10 будынкаў. Таксама, у Ване 200 зняволеных збеглі з мясцовай турмы.

У Эркысе (горад блізка ад Вана) 80 будынкаў разбурана.

## Ахвяры і пацярпелыя 
thumb
Сама меней, 217 чалавек загінулі (больш 90 з якіх у Эркысе, 45 — у Ване), 1000 чалавек было паранена.

## Міжнародная рэакцыя 
Прэзідэнт Арменіі Серж Саргсян накіраваў спачуванні прэзідэнту Турцыі Абдуле Гюлю: «З жалем даведаўся пра разбурэнні, ахвяр і пакінутых пад заваламі людзей у выніку страшнага землетрасення ў Ване. Смуткую ад таго, што здарылася, спачуваю Вам і паведамляю Вам, што спецыялізаванае падраздзяленне армянскіх выратавальнікаў гатова ў кароткія тэрміны дасягнуць эпіцэнтра і неадкладна прыступіць да выратавальных прац».

## Дапамога 
Праз гадзіну пасля землетрасення турэцкі Чырвоны Крыж абвясціў пра накіраванне у зону катастрофы 1162 палатак, 1000 абагравальнікаў, 4250 коўдраў, 500 іншых сродкаў першай медыцынскай дапамогі.

З 38 правінцый Турцыі былі адпраўлены 1275 чалавек для ўдзелу ў пошукава-выратавальнай аперацыі.

Германія прапанавала дапамогу Турцыі пасля землетрасення, якое скалынула усходнюю турэцкую правінцыю Ван. Нямецкая партыя зялёных заклікала міжнародная супольнасць даць хуткую і «небюракратычную» падтрымку выратавальнікам.

Катэгорыя:Землетрасенні 2011 года
Катэгорыя:Землетрасенні ў Турцыі
2011
Катэгорыя:Кастрычнік 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Турцыі
Вірус (значэнні)

**Вірус** (ад  — «яд»):

* Вірусы
* Камп'ютарныя вірусы

## Кінематограф 
* Вірус, фільм, 1980, фантастычны мастацкі фільм, Японія, 1980
* Вірус, фільм, 1995, тэлефільм рэжысёра Арманда Мастраяні (ЗША, 1995)
* Вірус, фільм, 1999,  фантастычны мастацкі фільм рэжысёра Джона Бруна (ЗША, 1999)
Вадзім Мікалаевіч Бекбулатаў

**Вадзім Мікалаевіч Бекбулатаў**; , , БССР) — беларускі хакеіст, нападнік. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь.

## Дасягненні 
* Бронзавы прызёр Спартакіяды народаў СССР 1990 года
* Трэці прызёр Вялікага прыза Санкт-Пецярбурга (1993).
* Чэмпіён Беларусі (1993).
* Чэмпіён Беларусі (1994).
* Чэмпіён Беларусі (2003).
* Другі прызёр чэмпіянату УЕХЛ (2003).
* Другі прызёр Кантынентальнага кубка (2004).

## Цікавыя факты 
Вадзім Бекбулатаў — удзельнік першага афіцыйнага матча нацыянальнай зборнай Беларусі па хакеі.

Вадзім Бекбулатаў з’яўляецца другім асістэнтам Уладзіміра Копаця, які забіў вырашальную шайбу ў вароты зборнай Швецыі ў чвэрцьфінале хакейнага турніру Алімпіяды ў Солт-Лэйк-Сіці. У момант, калі шайба ўляцела ў вароты Томі Сала, Вадзім Бекбулатаў ужо знаходзіўся на лаўцы запасных.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Цівалі Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Северсталь
Катэгорыя:Ігракі ХК СКА Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Ігракі ХК Віцязь Падольск
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама-Энергія Екацярынбург
Катэгорыя:Ігракі ХК Керамін Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Юнацтва-Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Гомель
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Уладзімір Мікалаевіч Копаць

**Уладзімір Мікалаевіч Копаць** (, Мінск, Беларуская ССР) — беларускі хакеіст, левы абаронца. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2002).

Выступаў за «Дынама» (Мінск), «Цівалі» (Мінск), «Авангард» (Омск), «Тарпеда» (Яраслаўль), «Северсталь» (Чарапавец), СКА (Санкт-Пецярбург), «Нафтахімік» (Ніжнекамск), «Крылы Саветаў» (Масква), «Керамін» (Мінск), «Юнацтва» (Мінск), ХК «Гомель».

У складзе нацыянальнай зборнай Беларусі правёў 122 матчу (10 галоў, 26 перадач), удзельнік зімовых Алімпійскіх гульняў 2002, удзельнік кваліфікацыйнага турніру зімовых Алімпійскіх гульняў 2002; ўдзельнік чэмпіянатаў свету 1994 (група C), 1995 (група C), 1996 (група B), 1999, 2000, 2001, 2002 (дывізіён I), 2003, 2005 і 2006.

## Дасягненні 
* Чэмпіён СССР сярод юніёраў (1990);
* Бронзавы прызёр Спартакіяды народаў СССР (1990);
* Бронзавы прызёр чэмпіянату Расіі (1998, 2001)
* Чэмпіён СЕХЛ (2004);
* Уладальнік Кантынентальнага кубка (2007);
* Чэмпіён Беларусі (1993, 1994, 1995, 2005, 2006);
* Уладальнік Кубка Беларусі (2004);

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Цівалі Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Авангард Омск
Катэгорыя:Ігракі ХК Лакаматыў Яраслаўль
Катэгорыя:Ігракі ХК Северсталь
Катэгорыя:Ігракі ХК СКА Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Ігракі ХК Нафтахімік Ніжнякамск
Катэгорыя:Ігракі ХК Крылы Саветаў Масква
Катэгорыя:Ігракі ХК Керамін Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Юнацтва-Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Гомель
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Хакейная шайба

thumb|250px|Шайба
**Хакейная шайба** — спартыўны снарад для гульні ў хакей з шайбай. Хакейная шайба вырабляецца з пластыка або вулканізаванай гумы. Колер гульнявой шайбы - чорны, трэніровачнай (цяжкой) - аранжавы, трэніровачнай (лёгкай) - сіні, для трэніровак брамнікаў - белы. Памеры шайбы: таўшчыня 2,54 см, дыяметр 7,62 см, вага 105-185 грам. Шайба замарожваецца некалькі гадзін перад гульнёй для таго, каб прадухіліць падскокванні.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Спартыўны інвентар
Катэгорыя:Хакейная тэрміналогія