Ордэн святога апостала Андрэя Першазванага (Расійская Федэрацыя)

**Ордэн Святога апостала Андрэя Першазванага** () — вышэйшая дзяржаўная ўзнагарода Расійскай Федэрацыі. Адноўлены Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ад 1 ліпеня 1998 года № 757 «Аб аднаўленні ордэна святога апостала Андрэя Першазванага».

## Статут 
Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі Барыса Ельцына ад 1 ліпеня 1998 года № 757 Ордэн святога апостала Андрэя Першазванага быў адноўлены. Статут ордэна Святога апостала Андрэя Першазванага дзейнічае ў рэдакцыі ўказа Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ад 7 верасня 2010 года № 1099 «Аб мерах па ўдасканаленні дзяржаўнай узнагароднай сістэмы Расійскай Федэрацыі»
са змяненнямі па ўказе ад 19 лістапада 2021 года № 665 «Аб некаторых мерах па ўдасканаленні дзяржаўнай узнагароднай сістэмы Расійскай Федэрацыі»:
1. Ордэнам святога апостала Андрэя Першазванага ўзнагароджваюцца вядомыя дзяржаўныя і грамадскія дзеячы, военачальнікі, выбітныя прадстаўнікі навукі, культуры, мастацтва і розных галін эканомікі за выключныя заслугі, якія спрыяюць росквіту, велічы і славе Расіі, забеспячэнню яе нацыянальнай бяспекі і суверэнітэту.
# Міхаіл Цімафеевіч Калашнікаў (7 кастрычніка 1998 года, № 1202) — галоўны канструктар, начальнік канструктарскага бюро па стралковай зброі акцыянернага таварыства «Іжмаш», Удмурцкая Рэспубліка.
# Нурсултан Абішавіч Назарбаеў (11 кастрычніка 1998 года, № 1212) — Прэзідэнт Рэспублікі Казахстан.
# Аляксандр Ісаевіч Салжаніцын (11 снежня 1998 года, № 1562) — пісьменнік, горад Масква (адмовіўся прыняць узнагароду).
# Алексій II (Аляксей Міхайлавіч Рыдыгер) (19 лютага 1999 года, № 203) — Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі.
# Валерый Іванавіч Шумакоў (3 лістапада 2001 года, № 1271) — дырэктар Навукова-даследчага інстытута транспланталогіі і штучных органаў, горад Масква.
# Фазу Гамзатаўна Аліева (11 снежня 2002 года, № 1400) — галоўны рэдактар часопіса «Жанчына Дагестана», старшыня Саюза жанчын Дагестана.
# Гейдар Алірза аглы Аліеў (10 мая 2003 года, № 521) — Прэзідэнт Азербайджанскай Рэспублікі.
# Барыс Васільевіч Пятроўскі (4 чэрвеня 2003 года, № 603) — ганаровы дырэктар Расійскага навуковага цэнтра хірургіі Расійскай акадэміі медыцынскіх навук, горад Масква.
# Расул Гамзатавіч Гамзатаў (8 верасня 2003 года, № 1040) — паэт, старшыня праўлення Саюза пісьменнікаў Дагестана.
# Людміла Георгіеўна Зыкіна (12 чэрвеня 2004 года, № 765) — мастацкі кіраўнік дзяржаўнай установы культуры «Дзяржаўны акадэмічны рускі народны ансамбль „Расія“», горад Масква.
# Ірына Канстанцінаўна Архіпава (2 студзеня 2005 года, № 1) — оперная спявачка, прэзідэнт Міжнароднага саюза музычных дзеячаў, горад Масква.
# Сяргей Уладзіміравіч Міхалкоў (13 сакавіка 2008 года, № 339) — пісьменнік, старшыня выканкама Міжнароднага саюза грамадскіх аб’яднанняў «Міжнародная супольнасць пісьменніцкіх саюзаў», горад Масква.
# Данііл Аляксандравіч Герман (Гранін) (28 снежня 2008 года, № 1864) — пісьменнік, старшыня праўлення Міжнароднага дабрачыннага Фонду імя Д. С. Ліхачова, горад Санкт-Пецярбург.
# Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў (2 сакавіка 2011 года, № 257), горад Масква.
# Юрый Мікалаевіч Грыгаровіч (26 студзеня 2017 года, № 30) — балетмайстар балетнай трупы Федэральнай дзяржаўнай бюджэтнай установы культуры «Дзяржаўны акадэмічны Вялікі тэатр Расіі», горад Масква.
# Сі Цзіньпін (3 ліпеня 2017 года, № 294) — Старшыня Кітайскай Народнай Рэспублікі.
# Валянціна Іванаўна Мацвіенка (28 сакавіка 2019 года, № 132) — Старшыня Савета Федэрацыі Федэральнага Сходу Расійскай Федэрацыі.
# Нарэндра Дамадардас Модзі (12 красавіка 2019 года, № 157) — Прэм’ер-міністр Рэспублікі Індыі.
# Аляксандра Мікалаеўна Пахмутава (28 кастрычніка 2019 года, № 525) — кампазітар, член рэгіянальнай грамадскай арганізацыі «Саюз маскоўскіх кампазітараў».
# Герберт Аляксандравіч Яфрэмаў (19 верасня 2020 года, № 568) — саветнік па навуцы акцыянернага таварыства «Ваенна-прамысловая карпарацыя „Навукова-вытворчае аб’яднанне машынабудавання“», Маскоўская вобласць.
# Кірыл (Уладзімір Міхайлавіч Гундзяеў) (19 лістапада 2021 года, № 658) — Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі.
# Мінцімер Шарыпавіч Шайміеў (20 студзеня 2022 года, № 16) — дзяржаўны саветнік Рэспублікі Татарстан, старшыня Апякунскага савета некамерцыйнай арганізацыі «Рэспубліканскі Фонд адраджэння помнікаў гісторыі і культуры Рэспублікі Татарстан».
# Валерый Дзмітрыевіч Зоркін (17 лютага 2023 года, № 97) — Старшыня Канстытуцыйнага Суда Расійскай Федэрацыі.
# Вячаслаў Міхайлавіч Лебедзеў (14 жніўня 2023 года, № 605) — Старшыня Вярхоўнага Суда Расійскай Федэрацыі.
# Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка (30 жніўня 2024 года, № 738) — Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь, старшыня Вышэйшага Дзяржаўнага савета Саюзнай дзяржавы.

### Кавалеры, узнагароджаныя па неапублікаваных указах 
# Сяргей Кужугетавіч Шайгу (красавік 2014 года) — Міністр абароны Расійскай Федэрацыі.

### Статыстыка 
* Самым маладым кавалерам на момант узнагароджання быў Н. А. Назарбаеў (58 гадоў), а самым пажылым — С. У. Міхалкоў (95 гадоў).
* Зафіксаваны адзін выпадак адмовы ад ордэна (А. І. Салжаніцын).
* Сярод узнагароджаных — пяцёра замежных грамадзян (Н. А. Назарбаеў, Г. А. Аліеў, Сі Цзіньпін, Нарэндра Модзі, А. Р. Лукашэнка).
* У прафесійным дачыненні сярод кавалераў ордэна пераважаюць пісьменнікі (паэты) (5 чалавек — А. І. Салжаніцын, Ф. Г. Аліева, Р. Г. Гамзатаў, С. У. Міхалкоў, Д. А. Гранін), вучоныя і канструктары (пяць чалавек — Д. С. Ліхачоў, М. Т. Калашнікаў, У. І. Шумакоў, Б. У. Пятроўскі, Г. А. Яфрэмаў), чатыры артысты (Л. Г. Зыкіна, І. К. Архіпава, Ю. М. Грыгаровіч, А. М. Пахмутава), два рэлігійныя дзеячы (Патрыярхі Алексій II і Кірыл), адзін ваенны дзеяч (С. К. Шайгу), пяцёра кіраўнікоў і кіраўнікоў урадаў замежных дзяржаў (Н. А. Назарбаеў, Г. А. Аліеў, Сі Цзіньпін, Нарэндра Модзі, А. Р. Лукашэнка), два дзеячы судовай улады (В. Д. Зоркін і В. М. Лебедзеў), адзін кіраўнік парламента (В. І. Мацвіенка), адзін былы кіраўнік расійскага рэгіёну (М. Ш. Шайміеў) і адзін былы кіраўнік савецкай дзяржавы (М. С. Гарбачоў — прэзідэнт СССР).
* Сярод узнагароджаных ордэнам трынаццаць ганараваны вышэйшай ступені адрознення ў СССР — звання «Герой Сацыялістычнай Працы» (двое з іх, Г. А. Аліеў і М. Т. Калашнікаў — двойчы). Тры кавалеры (Г. А. Яфрэмаў, М. Ш. Шайміеў і В. І. Мацвіенка) ганараваны вышэйшай ступені адрознення Расіі — звання «Герой Працы Расійскай Федэрацыі». Два кавалеры (М. Т. Калашнікаў, С. К. Шайгу) ганараваны звання Героя Расійскай Федэрацыі. Чатыры кавалеры (В. І. Мацвіенка, М. Ш. Шайміеў, В. Д. Зоркін і В. М. Лебедзеў) з’яўляюцца поўнымі кавалерамі ордэна «За заслугі перад Айчынай».
* Два кавалеры (С. К. Шайгу, Г. А. Яфрэмаў) узнагароджаны ордэнам з выявай мячоў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце «Дзяржаўная сімволіка»