open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сухая іголка

**Суха́я іго́лка** — тэхніка паглыбленай гравюры на метале заснаваная на прадрапванні рысак цвёрдай іголкай, адшчэпам алмаза або рубіна.

Гравюрам, выкананым у тэхніцы сухой іголкі ўласціва асаблівая мяккасць і аксаміцістасць штрыхоў, якая набліжае іх да малюнка). Гэты эфект узнікае за кошт таго, што іголка пакідае завусеніцы (так званыя барбы). Лініі сухой іголкі не глыбокія, больш свабодныя, чым у разцовай гравюры. Часта тэхніка сухой іголкі дапаўняе тэхніку афорта, але ў параўнанні з ім дае менш адбіткаў, бо барбы хутка сціраюцца.
, 1890/1891]]
, 1912]]
Тэхніка сухой іголкі вядома з XV стагоддзя. У Расіі ўжывалася з сярэдзіны XVIII стагоддзя ў спалучэнні з гравіраваннем разцом, афортам, пункцірам. Як самастойная тэхніка пашырылася ў XIX стагоддзі.

Тэхніку сухой іголкі выкарыстоўвалі такія мастакі, як Альбрэхт Дзюрэр, Рэмбрант, Макс Бекман, Мілтан Эйверы, Я. Чэмесаў, Мэры Касат, Г. Вярэйскі, Д. Мітрохін і інш. Сярод беларускіх мастакоў Г. Паплаўскі, С. Герус, Л. Асецкі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* «Суха́я игла́» // Популярная художественная энциклопедия. Архитектура. Живопись. Скульптура. Графика. Декоративное искусство. В 2 т. / Под ред. Полевого В. М. Ред. кол.: В. Ф. Маркузон, Д. В. Сарабьянов, В. Д. Синюков (зам. гл. ред.) — М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986. — Книга II. М—Я, 1986. С. 271. — 432 с, ил., 32 л. ил. — 200 000 экз.
* Краткий словарь терминов изобразительного искусства / Под. общ. редакцией Г. Г. Обухова — М.: Советский художник, 1961. — С. 160, 39, 167, 173. — 192 с. — 15 000 экз.
* 
* *Атанасова Иванка*. Словарь терминов изобразительного искусстваВелико — Велико-Тырново: Великотырновский университет им. Кирилла и Мефодия, Филологический факультет, Кафедра русистики, 2006. — С. 115. — 142 с. — ISBN 954-775-578-1, ISBN 978-954-775-578-9.

## Спасылкі 
* *Лещинский А. А.* Основы графики: учебное пособие — Гродно: ГрГУ, 2003. — 100 экз.
* Сухая игла // Словарь терминов на сайце Расійскай акадэміі мастацтваў
* Сухая игла или гравюра сухой иглой // Электронный каталог «Гравюра в России XVIII — первой половины XIX столетия» на сайце Дзяржаўнага музея выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна

Катэгорыя:Гравюра
Катэгорыя:Спосабы друку
Kola

**Анастасія Алегаўна Прудыус** (сцэнічнае імя **Kola**; нар. , Харкаў)&nbsp;— украінская спявачка, аўтарка і выканаўца ўласных песень. Удзельніца талент-шоу «X-Фактор» (2013). У 2023 годзе сумесны кліп артысткі са спявачкай MamaRika «Люди» набраў больш за 10 мільёнаў пераглядаў.

## Творчасць 
### Кліпаграфія 
* «Порічка» (2023, сумесна з YAKTAK)
* «Люди» (2023, сумесна з MamaRika)
* «Голос» (2022)
* «Листопад» (2022)
* «Доньці» (2022, сумесна з Vyshebaba)
* «Біля серця» (2022)
* «Дочекаюсь» (2022)
* «Чи разом?» (2022)
* «Маю» (2022)
* «Парасолі» (2022)
* «Україно&nbsp;— ми сила» (2022)
* «Перше кохання» (2022)
* «Карнізи» (2022), сумесна з DOVI
* «Маленька дівчинка» (2022, суаўтар Skofka)
* «Прохана гостя» (2021)
* «Синхрофазатрон» (2020)
* «Зомбі» (2018)

## Узнагароды 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* KOLA // kworb (чарты)

Катэгорыя:Спявачкі Украіны
Катэгорыя:Удзельнікі Х-фактара
Катэгорыя:Удзельнікі праекта «Голос країни»
Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт

**Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт** (), у большасці выпадкаў ужываецца абрэвіятурная назва **Тэхаскі АіМ ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Каледж-Стэйшэн у штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1876 годзе і стаў флагманам аднайменнай універсітэцкай сістэмы ў 1948 годзе. З 2021 года ўніверсітэт налічвае самую вялікую колькасць студэнтаў у Злучаных Штатах. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. Уваходзіць у Асацыяцыю амерыканскіх універсітэтаў. Універсітэт стаў першай дзяржаўнай вышэйшай навучальнай установай у Тэхасе. Ён адкрыўся для заняткаў 4 кастрычніка 1876 года як Тэхаскі сельскагаспадарча-механічны каледж. У 1963 годзе, каб адлюстраваць пашыраныя ролі ўстановы і акадэмічныя здабыткі, заканадаўчая ўлада Тэхаса перайменавала каледж ва ўніверсітэт. Галоўны кампус універсітэта займае больш за 22 км2 і ўключае ў сябе Прэзідэнцкую бібліятэку і музей Джорджа Буша-старэйшага. Універсітэт прапануе больш чым 130 праграм навучання ў 17 каледжах і мае 21 навукова-даследчы інстытут. Як вышэйшы ваенны каледж універсітэт з'яўляецца адным з шасці амерыканскіх універсітэтаў з вочным добраахвотніцкім кадэцкім корпусам, навучэнцы якога вучацца разам з цывільнымі студэнтамі.

## Структура 
* Каледж сельскай гаспадаркі і біялагічных навук
* Школа архітэктуры
* Каледж мастацтваў і навук
* Школа бізнесу
* Школа стаматалогіі
* Школа адукацыі і развіцця чалавека
* Каледж інжынерыі
* Школа інжынернай медыцыны
* Школа ўрадавання і дзяржаўнай службы
* Школа права
* Школа медыцыны
* Школа медсястрынства
* Школа сцэнічных, візуальных і выяўленчых мастацтваў
* Школа фармацыі
* Школа грамадскага здароўя
* Школа ветэрынарыі і медыка-біялагічных навук

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Шашупэ

**Шашупэ** (, , ) — рака, левы прыток Нёмана. Даўжыня 298 км. Пачынаецца ў Польшчы, затым на асноўным працягу цячэ па тэрыторыі Літвы, у тым ліку ўтвараючы мяжу з Калінінградскай вобласцю Расіі.

Плошча басейна па краінах Літва — 4782 км², Польшча — 287 км², Расія — 919 км².

## Зноскі 
Катэгорыя:Прытокі Нёмана
Катэгорыя:Рэкі Літвы
Катэгорыя:Рэкі Падляскага ваяводства
Катэгорыя:Рэкі Калінінградскай вобласці
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Андрэй Мікалаевіч Тупалеў

**Андрэй Мікалаевіч Тупалеў** (; 29 кастрычніка [10 лістапада] 1888, сяльцо Пустамазава, Карчэўскі павет, Цвярская губерня, Расійская імперыя — , , РСФСР, СССР) — савецкія вучоны і авіяканструктар, генерал-палкоўнік, доктар тэхнічных навук.

Акадэмік АН СССР (1953). Герой Працы (1926). Тройчы Герой Сацыялістычнай Працы (1945, 1957, 1972). Заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1947). Лаўрэат Ленінскай прэміі (1957), чатырох Сталінскіх прэмій (1943, 1948, 1949, 1952) і Дзяржаўнай прэміі СССР (1972).

Пад кіраўніцтвам Тупалева спраектавана больш за 100 тыпаў самалётаў, 70 з якіх будаваліся серыйна. На яго самалётах устаноўлена 78 сусветных рэкордаў, выканана каля 30 выдатных пералётаў.
Сяргей Ісаевіч Утачкін

**Сяргей Ісаевіч Утачкін** (; 30 чэрвеня 1876 [12 ліпеня 1876],  — 31 снежня 1915 [13 студзеня 1916], ) — адзін з першых рускіх авіятараў і лётчыкаў-выпрабавальнікаў; шматбаковы і таленавіты спартсмен — фехтавальшчык, плывец, яхтсмен, баксёр, футбаліст, вела-, мота- і аўтагоншчык пачатку XX стагоддзя. Вялікія заслугі Утачкіна ў папулярызацыі авіяцыі ў Расійскай імперыі ў 1910—1914 гады. Ён здзейсніў дзясяткі дэманстрацыйных палётаў у многіх гарадах Расійскай імперыі. Яго палёты назіралі будучыя вядомыя лётчыкі і авіяканструктары: У. Я. Клімаў і С. У. Ільюшын (у Маскве), Г. М. Бярыеў, М. М. Палікарпаў (у Арле), А. А. Мікулін і І. І. Сікорскі (у Кіеве), С. П. Каралёў (у Нежыне), П. В. Сухі (у Гомелі), П. М. Несцераў (у Тыфлісе) і інш.

Катэгорыя:Спартсмены Расіі
Катэгорыя:Спартсмены Украіны
Уладзімір Якаўлевіч Клімаў

**Уладзімір Якаўлевіч Клімаў** (; 1892—1962) — савецкі вучоны ў галіне авіяцыйнага маторабудавання, канструктар авіяцыйных рухавікоў, генерал-маёр інжынерна-авіяцыйнай службы (1944), акадэмік АН СССР (1953). Двойчы Герой Сацыялістычнай Працы (1940, 1957). Лаўрэат чатырох Сталінскіх прэмій (1941, 1943, 1946, 1949).
Аляксандр Мікалаевіч Апацкі

**Аляксандр Мікалаевіч Апацкі** (нар. , в. Доктаравічы, Капыльскі раён, Мінская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання (1990—1995); намеснік, першы намеснік Міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь (1995—2010).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1953 годзе ў в. Доктаравічы Капыльскага раёна Мінскай вобласці. Бацька, Мікалай Іосіфавіч Апацкі, працаваў начальнікам Капыльскай раённай інспекцыі сельскай гаспадаркі, пазней — старшынёй праўлення саўгаса «Доктаравічы» (1960—1968).

Скончыў Доктаравіцкую сярэднюю школу. У 1975 годзе скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі. Працоўную дзейнасць пачаў у Капыльскім раёне, спачатку — галоўным інжынерам саўгаса «Доктаравічы», з 1980 года — старшынёй праўлення калгаса «Бальшавік» (в. Жыліхава).

У 1990 годзе абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання. Балатаваўся па Семежаўскай выбарчай акрузе № 64. У 1990—1994 гадах працаваў сакратаром Пастаяннай камісіі Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь па аграрных пытаннях, харчаванні і сацыяльным развіцці вёскі, а ў 1994 годзе абраны яе старшынёй.

З 18 жніўня 1995 года па 23 мая 2006 года працаваў намеснікам, з 23 мая 2006 года.

## Узнагароды 
* Медаль «За працоўную доблесць» (1988).

Катэгорыя:Намеснікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Палікарпаў

**Палікарпаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* В. Палікарпаў — беларускі архітэктар
* Мікалай Мікалаевіч Палікарпаў — савецкі авіяканструктар
* Пётр Палікарпаў — расійскі і беларускі інжынер-архітэктар
Мікалай Мікалаевіч Палікарпаў

**Мікалай Мікалаевіч Палікарпаў** (; 28 мая (9 чэрвеня) 1892, сяло Георгіеўскае, Лівенскі павет, Арлоўская губерня — , ) — рускі і савецкі авіяканструктар, кіраўнік АКБ-51 (пасля — АКБ Сухога). Двойчы лаўрэат Сталінскай прэміі, Герой Сацыялістычнай Працы. Палікарпаў з’яўляецца адным з заснавальнікаў савецкай школы рускага самалётабудавання. Створаныя пад яго кіраўніцтвам шматмэтавыя самалёты У-2 (Па-2) і Р-5 былі аднымі з лепшых у сваім класе, а І-15 біс, І-153 «Чайка» і І-16 сталі асновай знішчальнай авіяцыі СССР 1934—1941 гадоў, за гэта канструктар заслужыў рэпутацыю «караля знішчальнікаў».
Аляксандр Аляксандравіч Мікулін

**Аляксандр Аляксандр Мікулін** (; 2 [14] лютага 1895, Уладзімір — , ) — савецкі вучоны, канструктар, спецыяліст у галіне авіяцыйных рухавікоў. Кандыдат тэхнічных навук. Акадэмік АН СССР. Галоўны канструктар АКБ ЦІАМ, АКБ завода № 24, АКБ завода № 300. Герой Сацыялістычнай Працы. Лаўрэат чатырох Сталінскіх прэмій. Генерал-маёр інжынерна-авіяцыйнай службы. Стварыў першы савецкі самалётны поршневай рухавік з вадзяным астуджэннем Мікулін АМ-34 і Мікулін АМ-3 — турбарэактыўны рухавік для першага савецкага рэактыўнага авіялайнера Ту-104.
Алег Аляксеевіч Пратапопаў

**Алег Аляксеевіч Пратапопаў** (; ,  — , Інтэрлакен, Швейцарыя) — савецкі фігурыст. Двухразовы алімпійскі чэмпіён у парным фігурным катанні, заслужаны майстар спорту СССР (1962; пазбаўлены ў 1979). Выступаў у пары з Людмілай Белавусавай.

Алег Пратапопаў і Людміла Белавусава прыдумалі і першымі выканалі многія элементы, якія пасля ўвайшлі ў абавязковую праграму спаборніцтваў фігурыстаў усяго свету.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фігурысты СССР
Людміла Яўгенаўна Белавусава

**Людміла Яўгенаўна Белавусава** (; , Ульянаўск, Куйбышаўскі край — , Інтэрлакен, Берн) — савецкая фігурыстка, заслужаны майстар спорту СССР (1962; пазбаўлена ў 1979) у парным фігурным катанні у пары з Алегам Пратапопавым. Двойчы алімпійская чэмпіёнка.

Катэгорыя:Фігурысты СССР
Марыка Кіліус

**Марыка Кіліус** (; нар. , Франкфурт-на-Майне, Германія) — заходнегерманская фігурыстка, выступала парным катанні спачатку з Францам Нінгелем, затым з Гансам-Юргенам Боймлерам.

## Кар’ера 
Кіліус была дачкой цырульніка. Калі яна зацікавілася фігурным катаннем, спачатку выступала ў адзіночным разрадзе, але хутка перайшла ў пары. Яе першым партнёрам стаў Франц Нінгель. Хоць разам яны выступалі вельмі паспяхова і заваёўвалі прызы на міжнародных першынствах, Нінгель быў старэйшы за Кіліус на шэсць гадоў. Да 1957 года яна абыйшла яго ў росце і іх партнёрства распалася. З Гансам-Юргенам Боймлерам Кіліус чакаў яшчэ большы поспех. Разам яны двойчы заваёўвалі алімпійскія сярэбраныя медалі: на Алімпійскіх гульнях 1960 і Алімпійскіх гульнях 1964 гадоў, шэсць разоў запар станавіліся чэмпіёнамі Еўропы і двойчы — чэмпіёнамі свету.

Катэгорыя:Фігурысткі Германіі
Ганс-Юрген Боймлер

**Ганс-Юрген Боймлер** (; нар. ) — нямецкі фігурыст, які выступаў у адзіночным і парным катанні, акцёр, спявак і тэлевядучы. У спорце найвышэйшага поспеху дасягнуў, выступаючы ў пары з Марыкай Кіліус. Яны чатыры разы атрымлівалі перамогу на чэмпіянатах Германіі, шэсць разоў запар станавіліся чэмпіёнамі Еўропы і двойчы — чэмпіёнамі свету.

## Кар’ера 
Кіліус і Боймлер двойчы заваёўвалі алімпійскія сярэбраныя медалі: на Алімпійскіх гульнях 1960 і Алімпійскіх гульнях 1964 гадоў. У першым выпадку яны саступілі пары Барбара Вагнер/Роберт Пол, у другім — Людміле Белавусавай і Алегу Пратапопаву.

З 1964 перайшлі ў прафесіяналы, выступалі на лядовых шоу Vienna Ice Revue і Holiday on Ice. У дуэце запісалі некалькі песень, Боймлер пазней выступаў як спявак у адзіночку. Самай паспяховай яго кампазіцыяй стала «Wunderschönes fremdes Mädchen». З 1964 года здымаўся ў фільмах, у ліку якіх «Лядовая аперэта» (ням.: Eisoperette) і іншыя. У 1970-х стаў тэлевядучым некалькіх праграм, у пачатку 1990-х працаваў на тэлеканале RTL.

У 1974 годзе ажаніўся. Мае двух сыноў, абодва жывуць у Францыі.

Катэгорыя:Фігурысты Германіі
Тамара Мікалаеўна Масквіна

**Тамара Мікалаеўна Масквіна** (; нар.  года, ) — савецкая фігурыстка, савецкі, расійскі трэнер па фігурным катанні на каньках. Шасціразовая чэмпіёнка СССР, двухразовы пераможца Спартакіяды народаў СССР, віцэ-чэмпіёнка свету і Еўропы. Заслужаны дзеяч мастацтваў Расійскай Федэрацыі (1994). Заслужаны работнік фізічнай культуры Расійскай Федэрацыі (2002).

Катэгорыя:Фігурысты СССР
Масквіна

**Масквіна** — жаночая форма прозвішча Масквін.

## Вядомыя носьбіты 
* Настасся Ігараўна Масквіна — беларуская оперная спявачка
* Тамара Мікалаеўна Масквіна — расійская фігурыстка
Міхаіл Мікалаевіч Веславухаў

**Міхаіл Мікалаевіч Веславухаў** (, в. Альхоўка, Аршанскі раён, Віцебская вобласць — ) — беларускі палітык і мытнік.

Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання (1990—1995).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 студзеня 1947 года ў в. Альхоўка Аршанскага раёна Віцебскай вобласці.

Працаваў старшынёй Аршанскага раённага выканаўчага камітэта, член КПСС.

У 1990 годзе абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання. Балатаваўся па Бабініцкай выбарчай акрузе № 154.

З чэрвеня 1993 года да жніўня 2002 года працаваў начальнікам Аршанскай мытні. У верасні 2002 года ў сувязі з рэарганізацыяй Аршанскай мытні прызначаны намеснікам начальніка Віцебскай мытні — начальнікам Аршанскага мытнага паста. 31 жніўня 2009 года выйшаў у адстаўку ў званні саветніка мытнай службы першага ранга.

Памёр 16 сакавіка 2021 года.

## Палітычныя погляды 
Напярэдадні рэферэндума 1995 года ў Беларусі ў газеце «Звязда» разам з 72 дэпутатамі заклікаў да змены дзяржаўных сімвалаў Рэспублікі Беларусь (герба Пагоня на абноўлены герб БССР і бела-чырвона-белага сцяга на абноўлены чырвона-зялёны сцяг БССР), а таксама за наданне рускай мове статусу дзяржаўнай.

## Узнагароды 
* Медаль «За працоўную доблесць»,
* ордэн «Знак Пашаны»,
* ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2007).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Старшыні Аршанскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Мытнікі Беларусі
Фактар.BY

**«Фактар. BY»** — беларускае музычнае шоу талентаў, асноўнай мэтай якога з’яўляецца пошук і развіццё таленавітых канкурсантаў. Прэм’ера адбылася 9 кастрычніка 2021 года на канале «Беларусь 1». Перад пачаткам другога сезона праект змяніў назву з «Х-Фактар. Беларусь» на «Фактар. BY».

Для праекта на базе «Беларусьфільма» быў створаны здымачны горад з шоў-інфраструктурай. Галоўная сцэна — самы вялікі павільён Беларусі плошчай 1200 квадратных метраў і больш за сотню светлавых установак. Акрамя таго, арганізатары задзейнічаюць 24 камеры, а таксама дзве перасоўныя тэлевізійныя станцыі — «Еўфрасіння» і «Рагнеда». Усе канкурсанты выбіраюцца шляхам публічных выступленняў або падачы анлайн-заявак.

## Фармат 
### Перадкастынгі 
На дадзеным этапе канкурсанты дзеляцца на чатыры катэгорыі: дзяўчаты і хлопцы ўзросту ад 16 да 24 гадоў, удзельнікі ад 25 гадоў і больш, а таксама вакальныя калектывы. У рэпертуары ў канкурсантаў павінны прысутнічаць мінімум 2 кампазіцыі. Выступ адбываецца без фанаграмы і музычнага суправаджэння.

### Тэлекастынгі і прамыя эфіры 
9 кастрычніка 2021 года ў эфір выйшаў першы выпуск першага сезона. Усяго было 17 выпускаў: 9 тэлекастынгаў (выпускі выходзілі ў суботу і нядзелю ўвечары), 2 выпускі з трэніровачнага лагера і 6 прамых эфіраў (выпускі па суботах).

28 кастрычніка 2022 года ў эфір выйшаў першы выпуск другога сезона. Цяпер шоу перамясцілася ў вячэрнім эфіры з суботы на пятніцу. Усяго было 14 выпускаў: 5 тэлекастынгаў, 1 выпуск з трэніровачнага лагера і 8 прамых эфіраў (яны выходзілі на тэлеканале «Беларусь 1» з 9 снежня 2022 года па 27 студзеня 2023 года).

## Вядучыя 
## Настаўнікі 
Склад настаўнікаў «Фактор. BY» складаўся з чацвёркі расійскіх і беларускіх знакамітасцяў:

* Сяргей Саседаў — расійскі журналіст, музычны крытык, тэлевядучы.
* Сярога — беларускі рэпер і хіп-хоп-выканаўца.
* Вольга Бузава — расійская тэлевядучая, спявачка, актрыса тэатра, кіно і дубляжу.
* Руслан Алехна — беларускі эстрадны спявак і кампазітар, прадстаўнік Беларусі на песенным конкурсе «Еўрабачанне-2008», заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь.
* Іосіф Прыгожын — расійскі музычны прадзюсар, бізнесмен.

## Сезоны 
На дадзены момант выпушчана 2 сезона тэлешоў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт праекта

Катэгорыя:Тэлеперадачы Беларусі
Катэгорыя:Музыка Беларусі
Пратапопаў

**Пратапопаў** — рускае прозвішча. Утворана ад назвы духоўнага сану пратапоп. Пратапопаў, гэта значыць сын пратапопа.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Аляксеевіч Пратапопаў (1932—2023) — савецкі фігурыст.
* Аляксандр Дзмітрыевіч Пратапопаў (1866—1918) — расійскі палітык і дзяржаўны дзеяч.
Ідэнтыфікацыйныя карты

**Ідэнтыфікацыйная карта**, або **ID-карта** (ад ) — афіцыйны дакумент, які сведчыць асобу, звычайна выкананы ў фармаце пластыкавай карты.

ID-карта звычайна змяшчае інфармацыю аб трымальніку карты ў тэкставым і машынасчытвальных відах, уключаючы яго фатаграфію, імя, ідэнтыфікацыйны нумар, подпісь, біяметрычную інфармацыю, запісаныя ў электронным чыпе або на магнітнай паласе. У ідэале будзе змяшчаць максімальную колькасць інфармацыі, неабходнай для кантролю ў глабальным маштабе.

У шырокім сэнсе ідэнтыфікацыйнымі картамі называюць усе віды пластыкавых карт, якія змяшчаюць персаніфікаваную інфармацыю, напрыклад пасведчанне кіроўцы, банкаўскія карты, электронныя пропускі і інш.

## Дзеючыя і плануемыя ідэнтыфікацыйныя карты 
Катэгорыя:Ідэнтыфікацыя асобы
Суслаўскі сельсавет

**Су́слаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Суслаўка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Дрыбінскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Дрыбінскім раёне БССР, з 8 ліпеня 1931 года — у Чавускім раёне, з 12 лютага 1935 года — у Дрыбінскім раёне. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Радамльскага сельсавета. 16 верасня 1959 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Первамайскага сельсавета Горацкага раёна (10 населеных пунктаў: вёскі Вялікае Шчокатава, Жакаўка, Засценкі, Каралёўка, Лукаць, Малое Шчокатава, Мокрадзь, Слабодка, Суслаўка і пасёлак Суслаўка) і Пуцькаўскага сельсавета Чавускага раёна (13 населеных пунктаў: вёскі Александроўка, Бародкі, Будзіна, Бялівіца, Заложжа, Калясянка, Радамля, Радучы, Сялец, Чыжы і пасёлкі Будзіна, Радучы, Сялец).

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 23 населеныя пункты.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дрыбінскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чавускага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Янук Касцевіч

**Янук Касцевіч** (15 мая 1857, Будслаў — 1926) — беларускі паэт, пісаў творы пад псеўданімам «Літоўскі беларус».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 мая 1857 года ў мястэчку Будслаў Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі (цяпер Мядзельскі раён, Мінская вобласць). Скончыў Будслаўскае прыходскае вучылішча. Пасля службы ў войску з 1882 па 1913 год жыў у Лібаве (Латвія), затым пераехаў у Палангу (Літва). У 1916 годзе жыў у Петраградзе. Пісаў на беларускай мове вершы і паэмы, сярод якіх «Кароста» і «Флякі» (1916). Падпісваўся псеўданімам Літоўскі беларус. Яго пяру належыць паэма «Князь Вітаўт» пра барацьбу ўладароў Вялікага Княства Літоўскага супраць татараў. Касцевіч сябраваў з літоўскім грамадскімі і культурнымі дзеячамі — паэтам Майронісам, навукоўцам Ё. Басанавічусам, публіцыстам К. Прыпялянісам.

Катэгорыя:Паэты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Бартальд Георг Нібур

**Бартальд Георг Нібур** (; 27 жніўня 1776, Капенгаген — 2 студзеня 1831) — нямецкі гісторык антычнасці, дыпламат. Член Берлінскай АН (1810). 

## Біяграфія 
Сын дацкага падарожніка-ўсходазнаўца Карстэна Нібура. З 1800 на дацкай, у 1806—10 і 1813—23 на прускай дзяржаўнай службе. У 1816—23 прускі пасланнік у Ватыкане. У 1810—13 выкладаў у Берлінскім, з 1823 — у Бонскім універсітэтах. Галоўная праца — «Рымская гісторыя» (т. 1—З, 1811—32; апісаны падзеі да 241 да н.э.).

Увёў у гістарычную навуку метад крытычнага падыходу да крыніц. Яго інтэрпрэтацыя раннерыманскай гісторыі (лічыў, што асноўнай зыходнай адзінкай гістарычнага развіцця рымлян быў род; родавы лад змяніла дзяржаўная арганізацыя, заснаваная на тэрытарыяльным падзеле, рубеж паміж імі — сістэма рэформ Сервія Тулія; прапанаваў тэорыю пра паходжанне патрыцыяў і плебеяў у выніку заваявання рымскімі царамі лацінскіх пасяленняў) паўплывала на нямецкую гістарыяграфію (Леапольд фон Ранке, Тэадор Момзен і інш.).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Германіі
Беатрыс Чэпкоеч

**Беатрыс Чэпкоеч Сітонік** (суахілі і англ.: Beatrice Chepkoech Sitonik; нар. ) — кенійская лёгкаатлетка, якая спецыялізуецца ў бегу на 3000 метраў з перашкодамі і на 1500 метраў. Чэмпіёнка свету 2019 года. Прызёр Афрыканскіх гульняў 2015 года і гульняў Садружнасці 2018 года на дыстанцыі 1500 метраў, рэкардсменка свету на дыстанцыі 3000 метраў з перашкодамі.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Кеніі
Антанела Пальмізана

**Антанела Пальмізана** (іт. Antonella Palmisano; нар.  г., , Апулія) − італьянская лёгкаатлетка, чэмпіёнка летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года ў спартыўнай хадзьбе на 20 км, прызёр чэмпіянатаў свету і Еўропы.

## Спартыўная кар’ера 
Першы поспех ёй прыйшоў у 2009 годзе на чэмпіянат Еўропы сярод юніёраў (10 км), дзе яна заваявала срэбра. У тым жа годзе атрымала бронзу на Кубку Еўропы па спартыўнай хадзьбе (10 км).

На Кубку свету па спартыўнай хадзьбе ў 2010 годзе стала першай. Усе гэтыя спаборніцтвы былі юніёрскімі.

На чэмпіянаце свету 2013 года ў Маскве была 13-й. Праз два гады ў Пекіне на сусветным першынстве — 5 месца. На чэмпіянаце свету 2017 года заваявала бронзавы медаль.

На Камандным чэмпіянаце Еўропы 2021 года па спартыўнай хадзьбе стала пераможцай на дыстанцыі 20 км. Таксама яна атрымала бронзу ў камандных спаборніцтвах.

На Алімпійскіх гульнях 2020 года ў Токіа стала алімпійскай чэмпіёнкай на дыстанцыі 20 км, з часам 1:29:12.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які адбыўся ў Будапешце, італьянская спартсменка, у спартыўнай хадзьбе на 20 кіламетраў з вынікам 1:27:26 стала бронзавай медалісткай чэмпіянату свету.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Італіі
Кімберлі Гарсія

**Кімберлі Гарсія** (; нар. , ) — перуанская лёгкаатлетка, двухразовая чэмпіёнка свету 2022 года, прызёр чэмпіянату свету 2023 года, Панамерыканскіх гульняў 2019 года. Удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў 2016 і 2020 гадоў.

## Біяграфія 
Нарадзілася 19 кастрычніка 1993 года ва Гуанкаё. Яе сям’я заўсёды была звязана са спартыўнай хадзьбой, пачала трэніравацца ва ўзросце пяці гадоў, ідучы па шляху сваёй стрыечнай сястры.

У 2016 годзе на летніх Алімпійскіх гульнях у Бразіліі, на дыстанцыі 20 кіламетраў перуанка заняла выніковае 14-е месца з рэзультатам 1:32:09. Пасля Гульняў яна разглядала магчымасць сыходу з прафесійнай лёгкай атлетыкі з-за адсутнасці фундатараў.

У 2017 годзе яна заняла сёмае месца ў хадзьбе на 20 км на чэмпіянаце свету ў Лондане.

У 2019 годзе заваяваў сярэбраны медаль на Панамерыканскіх гульнях, якія праходзілі ў Ліме. У снежні таго ж года была названа спартсменкай года Перуанскай федэрацыяй лёгкай атлетыкі.

На Алімпійскіх гульнях 2020 у Токіа на дыстанцыі 20 км яна не змагла фінішаваць.

У ЗША на чэмпіянаце свету 2022 года, у Юджыне, Кімберлі і на дыстанцыі 20 кіламетраў, і на дыстанцыі 35 кіламетраў змагла атрымаць упэўненыя перамогі, стаўшы падчас аднаго чэмпіянату двухразовай чэмпіёнкай свету.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які адбыўся ў Будапешце, перуанская спартсменка, у спартыўнай хадзьбе на 35 кіламетраў з вынікам 2:40:52 стала сярэбранай медалісткай чэмпіянату свету.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Перу
Андыгоні Дрызмбіёці

**Андыгоні Дрызмбіёці** (; нар.  г., Кардыца, Фесалія) — грэчаская лёгкаатлетка. У 2022 годзе стала двухразовай чэмпіёнкай Еўропы па спартыўнай хадзьбе на дыстанцыях 20 і 35 км. Бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2023 года.

## Біяграфія 
Нарадзілася 21 сакавіка 1984 года ў Кардзіцы. У 2002 годзе скончыла сярэднюю школу ў Кардзіцы.

Атрымала дыплом факультэта фізічнага выхавання і спорту Універсітэта Фесаліі ў Трыкале. Прадстаўляла Грэцыю на летніх Алімпійскіх гульнях у Токіа (2021) і ў Рыа (2016).

Заваявала золата ў спартыўнай хадзьбе на 35 км на чэмпіянаце Еўропы па лёгкай атлетыцы 2022 года ў Мюнхене, а затым там жа золата ў спартыўнай хадзьбе на 20 км.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які адбыўся ў Будапешце, грэчаская спартсменка, у спартыўнай хадзьбе на 35 кіламетраў з вынікам 2:43:22 стала бронзавай медалісткай чэмпіянату свету.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Грэцыі
Кардыца

**Кардыца** () — горад у Грэцыі. Знаходзіцца на вышыні 105 метраў над узроўнем мора, на паўднёвым захадзе Фесаліі, пасярод Фесалійскай раўніны, на левым беразе ракі Календыс (Καλέντζης), аднаго з прытокаў ракі Пін’ёс, і ракі Карамбаліс. На захад ад горада ўзвышаецца горны масіў Пінд. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай абшчыны і аднайменнай перыферыйнай адзінкі ў перыферыі Фесаліі. Насельніцтва — 38 554 чалавекі (перапіс 2011 года). У Кардыцы знаходзіцца кафедра Фесаліятыскай і Фанарыяферсальскай мітраполіі Эладскай праваслаўнай царквы. Таксама горад з’яўляецца цэнтрам гандлю сельскагаспадарчай прадукцыяй Фесаліі (збожжавыя, гародніна, тытунь, бавоўна, малочныя прадукты). У горадзе знаходзяцца прадпрыемствы, якія займаюцца перапрацоўкай сельскагаспадарчай прадукцыі.

У горадзе знаходзіцца чыгуначная станцыя «Кардзыца» на чыгуначнай лініі Палеафарсалас — Каламбака.

Катэгорыя:Гарады Грэцыі
Элінар Патэрсан

**Элінар Патэрсан** (, нар. , Леангата) — аўстралійская скакуха ў вышыню. Чэмпіёнка свету 2022 года. Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету ў памяшканні 2022 года. Чэмпіёнка Гульняў Садружнасці 2014 года. Удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў 2016 і 2020 гадоў. Шматразовая чэмпіёнка Аўстраліі.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Аўстраліі
Нікола Оліслагерс

**Нікола Оліслагерс** (, у дзявоцтве — Мак-Дэрмат (McDermott); нар. , Норт-Госфард) — аўстралійская лёгкаатлетка, сярэбраны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2020. Бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2023 года. Бронзавы прызёр Гульняў Садружнасці 2018. Трохразовая чэмпіёнка Аўстраліі (2019, 2021, 2022).

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Аўстраліі
На другім беразе

**«На другім беразе»** () ― беларускі мастацкі фільм, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» у 2023 годзе.

## Сюжэт 
1925 год. У Заходняй Беларусі ўжо чатыры гады адбываюцца хваляванні, ідзе партызанская вайна, працуюць агенты савецкай разведкі. А спробы мясцовых жыхароў абараніць хаця б уласную веру і царкву заканчваюцца жорсткім прыгнечаннем.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* «На другом берегу»  на сайце «Беларусьфільма»

Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы Беларусі 2023 года
Мікалай Ануфрыевіч Сухазанет

**Мікалай Ануфрыевіч Сухазане́т** ( — ) — ваенны дзеяч Расійскай імперыі, генерал ад артылерыі (1852), генерал-ад’ютант (1856). Брат І. А. Сухазанета

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Вясея (сучасны аграгарадок у Слуцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі). Атрымаў хатнюю адукацыю. У 1811 годзе паступіў на ваенную службу юнкерам 1-й конна-артылерыйскай роты і ў гэтым жа годзе атрымаў званне прапаршчыка. У час вайны 1812 года прымаў удзел у баях пад Клясціцамі, Полацкам, Чашнікамі, Віцебскам, Люцынам, на рацэ Сівошыне і інш. У час замежных паходаў 1813—1814 гадоў вызначыўся ў баях каля Баўцэна, Дрэздэна, Лейпцыга, Кульма, Парыжа. З 1814 года М. А. Сухазанет ад’ютант начальніка артылерыі 1-й арміі, з 1819 года — камандзір конна-артылерыйскай роты, начальнік артылерыі 4-га рэзервовага кавалерыйскага корпуса, з 1824 года — начальнік штаба артылерыі 1-й арміі. Прымаў удзел у задушэнні паўстання дзекабрыстаў. У час задушэння паўстання 1830—1831 гадоў дзейнічаў на тэрыторыі Польшчы.

У 1836 годзе М. А. Сухазанет прызначаны камандзірам 4-й артылерыйскай дывізіі, у 1849 годзе — начальнікам артылерыі дзеючай арміі. З пачаткам Крымскай вайны 1853—1856 гадоў — начальнік артылерыі дзеючай арміі. У 1855 годзе прызначаны камандзірам 3-га пяхотнага корпуса, у студзені 1856 года — камандуючым Паўднёвай арміяй. З красавіка 1856 года М. А. Сухазанет прызначаны ваенным міністрам і членам Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі. У 1861 годзе выконваў абавязкі намесніка Царства Польскага.

У лістападзе 1861 года М. А. Сухазанет звольнены ў адстаўку з пакіданнем членам Дзяржаўнага савета. Жыў і памёр у горадзе Калуга. Пахаваны на могілках Лаўрэнцьева манастыра.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
*  — Столб. 973. — 1024 столб. с илл. и карт., 8 л. карт и илл.

## Спасылкі 
* Сухозанет Николай Онуфриевич // Военно-морской словарь на сайце Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі
* Николай Онуфриевич Сухозанет // Наследие слуцкого края
* Дом Сухозанета // Авторская фото-видеогалерея, посвящённая архитектуре Калуги и Калужской области
* Медаль в честь генерал-адъютанта Н. О. Сухозанета // Переславский музей-заповедник
* Военные министры Российской империи // Военно-информационный портал ArmyRus.ru

Катэгорыя:Генералы ад артылерыі (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Генерал-ад’ютанты (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Расійскія камандзіры напалеонаўскіх і рэвалюцыйных войнаў
Катэгорыя:Удзельнікі Крымскай вайны
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенныя міністры Расійскай імперыі
Правінцыі Камбоджы

**Правінцыі** (, *кхет*) **Камбоджы** — 24 правінцыі з 1 горадам-правінцыяй (сталіца Пнампень). У склад правінцый таксама ўваходзяць 185 акруг і муніцыпалітэты.

## Спіс правінцый 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Камбоджы
Наталля Яўгенаўна Мішкуцёнак

**Наталля Яўгенаўна Мішкуцёнак** (нар. , , Беларуская ССР) — савецкая фігурыстка, выступала ў парным катанні з . Алімпійская чэмпіёнка 1992 года і сярэбраны прызёр Алімпіяды 1994 года. Заслужаны майстар спорту СССР (1992).

## Біяграфія 
З партнёрам  трэніравалася ў Ленінградзе ў Тамары Масквіной з 1986. Пара практычна адразу выконвала два розныя трайныя скачкі (упершыню сярод пар  або ), што абумовіла поспех. У 1987 годзе пара заняла 4-е месца на турніры на прызы газеты «Маскоўскія навіны», у 1988 годзе выйграла гэты турнір. У 1988/89 пара выйграла Сусветную ўніверсіяду і была другой на чэмпіянаце СССР. У 1988 годзе дэбютавала на чэмпіянаце Еўропы, але на чэмпіянат свету патрапіла ўпершыню ў 1990 годзе з-за найвострай канкурэнцыі ў савецкай школе ў тыя гады. У кароткай праграме пары другая, але ў адвольнай, пастаўленай у арыгінальным стылі (на яўрэйскія народныя мелодыі), нягледзячы на чыста выкананы максімальна складаны набор элементаў (патройны тулуп, патройная  і два патройныя ), толькі трэцяя.

У сезоне 1990/91 Т. М. Масквіна паставіла выключна гарманічную праграму «Мроі кахання» на музыку Ферэнца Ліста, якая стала шэдэўрам у фігурным катанні, з найпрыгожымі лініямі, дзіўным узаемадзеяннем партнёраў, цэлай серыяй разнастайных  і , якая доўжылася апошнія 1,5. праграмы. Праграма прынесла перамогі на ўсіх спаборніцтвах, чэмпіянатах Еўропы, свету і Алімпійскіх гульнях (у 1991-92), у тым ліку чатыры адзнакі 6,0 на чэмпіянаце свету 1992, выстаўленыя ўпершыню за 13 гадоў.

Затым пара пераходзіць у прафесіяналы, у 1992 выйграе турнір U.S. Open, аднак на чэмпіянаце свету сярод прафесіяналаў і турніры Challenge of Champions — толькі трэцяя.

Пара вярнулася ў аматарскае катанне на сезон 1993/94. На чэмпіянаце Еўропы ў кароткай праграме памыляецца ў падтрымцы, пасля чаго адбыўся рэдкі казус у гісторыі фігурнага катання: суддзя з Чэхіі памылкова ўвёў у сістэму адзнакі 4,4/4,7 замест 5,4/5,7, якія адлюстраваліся на табло. Нягледзячы на ўсе просьбы суддзі выправіць памылку Іса адказаў забаронай. Пара аказалася пятай, але ў адвольнай праграме — другой, што дазволіла атрымаць выніковую бронзу. На Алімпійскіх гульнях як кароткая, так і адвольная праграма былі даведзены да дасканаласці і выкананы абсалютна чыста і захапляльна эмацыйна (на музыку С. Рахманінава), толькі гістарычны выступ пары — не дазволіў пары Мішкуцёнак—Дзмітрыеў другі раз атрымаць золата.

Неўзабаве пасля Алімпіяды 1994 года Мішкуцёнак і Дзмітрыеў вырашылі расстацца. Дзмітрыеў працягнуў спартыўную кар’еру і разам з  выйграў золата Алімпіяды 1998 года, а Наталля Мішкуцёнак адправілася ў ЗША вывучаць англійскую мову. Там яна выйшла замуж за хакеіста , з якім час ад часу выступала ў .

Пазней яны з Шэпардам развяліся, і Наталля выйшла замуж за дызайнера інтэр’ераў Алана Хайнлайна. 16 студзеня 2006 года нарадзіла дачку Наташу Алену Мішкуцёнак Хайнлайн.

Катэгорыя:Фігурысткі Беларусі
Катэгорыя:Фігурысткі Расіі
Катэгорыя:Фігурысткі СССР
Войцех Каралевіч Гутэн-Чапскі

Граф **Войцех-Багдан-Леў Каралевіч-Янавіч-Аляксандравіч Гутэн-Чапскі** (30 красавіка 1899, маёнтак Станькава, Мінскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя — 1937, Маскоўская вобласць, РСФСР, СССР) — прадстаўнік графскага роду Гутэн-Чапскіх. Ахвяра рэпрэсій савецкай улады ў час Вялікага тэрору (1937) у СССР.
## Біяграфія 
Належаў да каталіцкага графскага роду Гутэн-Чапскіх. Нарадзіўся 30 красавіка 1899 г. у фамільным маёнтку Станькава (Мінскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя) у каталіцкай дваранскай сям'і графа Караля Эмерыкавіча Чапскага (1860—1904) і яго жонкі графіні Марыяі-Леанціны Пуслоўскай (1870—1965), прадстаўніцы вельмі заможнага і ўплывовага ў ХІХ ст. у Літве і Беларусі каталіцкага роду графаў Пуслоўскіх, які адносіўся да заможнай арыстакратычнай эліты як Беларусі і Літвы, так і ўсёй Расійскай імперыі.

Вучыўся ў Імператарскім вучылішчы правазнаўства ў Санкт-Пецярбургу (Расійская імперыя), але не паспеў скончыць з-за пачатку Лютаўскай рэвалюцыі (1917) у Расійскай імперыі. Паводле слоў графа Юзафа Чапскага, граф Войцех Чапскі не вельмі жадаў вучыцца ў вучылішчы правазнаўства («страшна скандаліў з-за гэтага з маці»), бегла гаварыў па-англійску, выдатна маляваў, быў неверагодна таварыскім (у пачатку Лютаўскай рэвалюцыі сышоўся з англійскімі матросамі) і вельмі набожным пры сваіх левых (сацыялістычных) поглядах. 

З усталяваннем савецкай улады ў СССР, не эміграваў у Польшчу ці іншую краіну, а застаўся ў СССР. У 1937 г. быў арыштаваны супрацоўнікамі НКУС СССР і неўзабаве расстараляны (у час Вялікага тэрору). На момант арышту працаваў токарам Каломенскага завода імя Куйбышава і жыў у Каломне (Маскоўская вобласць) на Шашэйнай вуліцы, дом 78, кв.52.

Войцех Карлавіч Гутэн-Чапскі згадваецца ў Кнізе памяці ахвяр палітычных рэпрэсій жыхароў Маскоўскай вобласці.

## Літаратура 
* *Czapska, M.* Europa w rodzinie. Czas odmieniony / M. Czapska. — Kraków : Znak, 2014. — 384 s.
## Спасылкі 
* [Гутен-Чапский Войцех Карлович (1899)](https://ru.openlist.wiki/Гутен-Чапский_Войцех_Карлович_(1899)) // ru.openlist.wiki
* Drzewo genealogiczne rodziny Czapskich
* Войцех Карлович Гутен-Чапский // geni.com
* ГУТЕН-ЧАПСКИЙ ВОЙЦЕХ КАРЛОВИЧ
* Жажда другого мира: Юзеф Чапский в Петрограде 1917-1918 годов // culture.pl

Войцех
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскага Вучылішча правазнаўства
Барыс Васілевіч Барысёнак

**Барыс Васілевіч Барысёнак** () — беларускі  тэатра і кіно. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1969).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 ліпеня 1934 года ў мястэчку Беразіно.

З дзяцінства марыў стаць акцёрам. У 1956 годзе быў адным з усяго дзесяці студэнтаў, якія скончылі навучанне ў Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце. У гэтым жа годзе прыняты ў трупу новастворанага мінскага Тэатра юнага гледача. Першай роляй Б. Барысёнка быў Шура Гараеў у спектаклі «Учора ў Касаткіна» паводле п’есы Зака і Кузняцова. Іграў шмат, стаў вядучым майстрам сцэны.

з 1975 па 1979 гадах выкладаў у Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце.

У 1981 годзе перанёс інфаркт, а праз год — другі. Атрымаў трэцюю групу інваліднасці, але хутка аднавіў сваю фізічную форму.

Памёр 2 кастрычніка 2024 года.

## Творчасць 
У Тэатры юнага гледача працаваў больш за 65 гадоў. За гады службы сыграў каля 120 разнапланавых роляў, ад гераічных і вострахарактарных да камедыйных. Вялікі стаж працы дазволіў увасобіць на сцэне як выявы маладых і дзейных сучаснікаў, так і ўзроставых персанажаў. Многія спектаклі з удзелам Барысёнкі сталі залатым фондам беларускай культуры. Здымаўся ў кіно і серыялах, браў удзел у тэле- і радыёпастаноўках.

## Узнагароды і званні 
* Заслужаны артыст Беларускай ССР (1969)
* Ордэн Францыска Скарыны (2014)
* Прыз «Хрустальная Паўлінка» Беларускага саюза тэатральных дзеячаў (2017)
* Граматы Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь і Мінскага гарвыканкама
Генрых Бургер

**Генрых Бургер** (; ,  — , ) — нямецкі фігурыст, які выступаў у адзіночным і парным катанні. У пары з Ганнай Хюблер станавіўся алімпійскім чэмпіёнам (1908), двухразовымі чэмпіёнам свету і Германіі.

Хюблер і Бургер - першыя алімпійскія чэмпіёны ў парным катанні. Да 1908 года спаборніцтвы па фігурным катанні на Алімпіядах не праводзіліся.

Бургер дастаткова паспяхова выступаў на міжнародных спаборніцтвах і ў адзіночным разрадзе. Быў сярэбраным прызёрам чэмпіянату свету (1904, 1906), сярэбраным прызёрам чэмпіянату Еўропы (1905) і трохразовым чэмпіёнам Германіі.

Катэгорыя:Фігурысты Германіі
Максі Гербер

**Максі Гербер** (, ,  — , , Германія) — нямецкая фігурыстка, якая стала алімпійскай чэмпіёнкай у 1936 годзе ў парным катанні з Эрнстам Баерам. Дуэт быў першым, які выканаў паралельны скачок на спаборніцтвах. Гербер — самая маладая алімпійская чэмпіёнка па фігурным катанні ў гісторыі зімовых Алімпійскіх гульняў, якая выйграла іх ва ўзросце 15 гадоў 4 месяцаў і 5 дзён. Гэты ўзроставы рэкорд па цяперашніх правілах ужо немагчыма пабіць, бо фігурысты дапускаюцца да зімовых Алімпійскіх гульняў не раней за ўзрост 15 гадоў 5 месяцаў. У цэлым Гербер з’яўляецца самай юнай чэмпіёнкай з Еўропы ў гісторыі зімовых Алімпійскіх гульняў, маладзейшым за яе ўсю гісторыю толькі карэйскія шорт-трэкісткі Кім Юн Мі і Вон Хэ Гён, якія пабілі рэкорд Гербер у 1994 годзе.

Гербер і Баер таксама былі чатырохразовымі чэмпіёнамі свету (запар з 1936 па 1939 год), пяціразовымі чэмпіёнамі Еўропы (запар з 1935 года па 1939) і пяціразовымі чэмпіёнамі Германіі (з 1934 па 1936, 1938 і 1939).

Акрамя таго Максі Гербер выступала і ў адзіночным разрадзе. Яна тройчы станавілася чэмпіёнкай Нямеччыны сярод жанчын (з 1933 па 1935 год), а на чэмпіянаце свету 1934 года была сёмай.

Пара здымалася ў фільме «Алімпія» рэжысёра Лені Рыфеншталь.

Пасля заканчэння аматарскай кар’еры ў 1940 годзе Гербер і Баер пабраліся шлюбам, у іх было трое дзяцей. Пасля Другой сусветнай вайны яны выступалі ў розных шоу, а пазней, у 1951 годзе, заснавалі ўласнае прадпрыемства «Лядовы балет Максі і Эрнста Баера» (). Пасля яны прадалі свой бізнэс уладальнікам тура «Holiday on Ice».

Катэгорыя:Фігурысткі Германіі
Юрый Мікалаевіч Горлаў

**Юрый Мікалаевіч Горлаў** (нар. 1977, Бранская вобласць, СССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, Міністр сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь (з 4 сакавіка 2025 года).

## Біяграфія 
Скончыў Бранскую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працоўную дзейнасць пачынаў заатэхнікам у адной з гаспадарак Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Працаваў у Валожынскім раёне галоўным заатэхнікам у калгасе «Бальшавік». Затым — у камітэце па сельскай гаспадарцы і харчаванні Мінскага аблвыканкама: прайшоў шлях ад галоўнага спецыяліста да начальніка ўпраўлення. У 2010 годзе прызначаны на пасаду першага намесніка старшыні Уздзенскага райвыканкама Мінскай вобласці. Праз два гады быў пераведзены ў Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання, пасля працаваў у Мінскім аблвыканкаме.

У 2014 годзе ўзначаліў Стаўбцоўскі райвыканкам, у 2018 годзе прызначаны старшынёй Маладзечанскага райвыканкама Мінскай вобласці.

25 верасня 2023 года прызначаны памочнікам Прэзідэнта Беларусі — інспектарам па Гомельскай вобласці.

4 сакавіка 2025 года прызначаны Міністрам сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём «За бездакорную службу» III ступені (19 мая 2023).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Юрий Горлов назначен помощником Президента Беларуси — инспектором по Гомельской области. Кормянский райисполком возглавит Дмитрий Шинкаренко

Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Гомельскай вобласці
Proud Like a God

**«Proud Like a God»** () — дэбютны студыйны альбом гурта «Guano Apes». Выпуск адбыўся ў Нямеччыне 6 кастрычніка 1997 года на лэйбле «», 24 снежня 1997 года на лэйбле «GUN Records» і «», у ЗША 28 верасня 1999 года на «RCA Records» і BMG.

Альбом дасягнуў  і разышоўся тыражом  у Германіі і Швейцарыі. Сінглы з альбома «Open Your Eyes» і «Lords of the Boards», занялі 5-е і 10-е месцы ў нямецкіх чартах.

## Спіс кампазіцый 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Proud Like a God у Apple Music
* Proud Like a God на сайце Яндекс.Музыка

Катэгорыя:Альбомы 1997 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Guano Apes»
Катэгорыя:Дэбютныя альбомы
Містэрэйская разня

З 27 па 28 мая 2023 года арабскімі апалчэнцамі, звязанымі з Сіламі аператыўнай падтрымкі (САП), арганізавана масавае забойства  у горадзе  (, Судан).

## Сітуацыя 
На працягу ўсёй Дарфурскай вайны Містэрэй часта станавіўся месцам сутыкненняў паміж арабскімі і неарабскімі плямёнамі. У 2020 годзе атрады Сіл аператыўнай падтрымкі забілі тут 42 масалітаў, пасля чаго арабам наведваць горад было забаронена.

У маі 2023 года, на фоне канфлікту паміж прыхільнікамі суданскіх генералаў Абдэля аль-Бурхана і Махамеда Дагала, байцы САП пачалі пераследаваць і забіваць масалітаў у горадзе , адміністрацыйным цэнтры правінцыі Заходні Дарфур.

26 мая атрад самаабароны масалітаў у гарах Містэрэй сутыкнуліся з арабскімі баевікамі на вышыні Дэрындзі. 27 мая ў Джэбель-Дэрындзі, за тры кіламетры ад Містэрэй, успыхнуў бой паміж суданскай арміяй і САП. Семнаццаць урадавых вайскоўцаў былі забітыя, дзесяць атрымалі раненні. Налётчыкі паходзілі з плямёнаў аўлад рашыд, місерыя і аўлад джануб. Некаторыя баевікі былі выхадцамі з этнічных груп міма і . Да горада адна частка апалчэнцаў прыбыла на дванаццаці аўтамабілях , восем з якіх належалі САП, чатыры — прыватныя. Астатнія байцы ехалі на 150 конях і 140 матацыклах. Адначасна ў Містэрэй накіраваўся атрад капітана  Элтэйбэ Абдул Ахмеда (90 баевікоў), які супрацьстаяў саюзнікам САП.

Першыя сутыкненні пачаліся каля вышыні Шаронг адразу пасля ўзыходу сонца. На гары знаходзіліся пазіцыі апалчэння масалітаў. Арабы атакавалі вышыню з захаду, а потым з поўначы і поўдня. Сілы самаабароны былі раззасяроджаныя па 7-15 чалавек па ўсяму Містэрэю і яго наваколлю, таму масаліцкія атрады хутка разграмілі. Аднак яшчэ тры з паловай гадзіны працягваліся баі паміж Суданскім альянсам і прыхільнікамі САП, падчас чаго арабскія апалчэнцы хадзілі па дамах і забівалі цемнаскурых масалітаў. Нападнікі таксама рабавалі дамы, фермы і крамы, а потым падпалілі будынкі. Гарадскі рынак быў цалкам знішчаны. На спадарожнікавых здымках, зробленых 3 чэрвеня, відаць, што населены пункт цалкам згарэў.

Усяго падчас трагедыі забіта 97 чалавек, яшчэ 160 пацярпелі. Параненых грамадзянскіх асоб даставілі ў мячэць Атык, якую арабы неўзабаве атакавалі.

## Наступствы 
29 мая адбыліся пахаванні цел забітых мірных жыхароў. Каля 80 ахвяр пахавалі ў брацкай магіле, размешчанай каля бальніцы ў паўднёва-ўсходняй частцы горада.

Дзевяцьсот сем’яў у той жа дзень беглі ў Чад. З першапачатковага насельніцтва ў 26 000 чалавек 17 000 знайшлі прытулак у чадскім Гангуры.

Сілы аператыўнай падтрымкі адпрэчылі абвінавачванні ў іх датычнасці да разні, назваўшы падзеі «племянным канфліктам».

## Гл. таксама 
* Сутыкненні ў Фора-Баранзе (2023)
* Крэйнікская разня
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Sudan: Darfur Town Destroyed - Human Rights Watch

Катэгорыя:Ваенныя злачынствы падчас Трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане
Катэгорыя:Май 2023 года
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2023 годзе
Катэгорыя:Масавыя забойствы
Выбух на паліўным складзе ў Нагорным Карабаху

25 верасня 2023 года адбыўся буйны выбух на АЗС у раёне трасы Сцепанакерт — Аскеран.

## Храналогія 
Напярэдадні здарэння адбыліся чарговыя сутыкненні паміж Азербайджанам і НКР. Новы віток супрацьстаяння стварыў небяспеку для армянскага насельніцтва Нагорнага Карабаха. Раніцай 25 верасня Арцахскі інфармацыйны штаб паведаміў, што ўсе грамадзяне, якія жадаюць пераехаць у Арменію, могуць пакінуць рэгіён з 14:00. Улады самаабвешчанай дзяржавы таксама прадставілі бежанца бясплатнае паліва на 5 АЗС Сцепанакерта. Цягам дня каля заправачных станцый утварыліся вялікія заторы.

У 19:00 арцахскія тэлеграм-каналы паведамілі, што на тэрыторыі, прылеглай да дарогі Сцепанакерт—Аскеран, на складзе бензіну, адкуль забяспечвалі палівам машыны бежанцаў, адбыўся моцны выбух .

Як заявіў праваабаронца Гегам Сцепанян, мясцовая медыцынская база не магла справіцца з патокам пацярпелых і ў поўнай меры выратаваць жыцці параненым, так як для гэтага неабходна было вельмі тэрмінова накіраваць санітарную авіяцыю ў Сцепанакерт. У сувязі з тым міністэрства аховы здароўя Арменіі паведаміла раніцай 26 верасня, што брыгада лекараў з неабходнымі медыкаментамі і медыкаментамі на верталёце вылецела ў Карабах.

## Ахвяры 
26 верасня міністр аховы здароўя Арменіі Анаіт Аванясян заявіў пра 125 загінулых (пазней гэты лік павялічыўся да 170). Яшчэ каля 300 былі паранены. З іх 67 чалавек накіраваны ў Нацыянальны апёкавы цэнтр. Стан большасці пацярпелых ацэньваўся як вельмі цяжкі і цяжкі. Частка параненых была дастаўленая ў шпіталь на тэрыторыі вайсковай базы расійскіх міратворцаў у Нагорным Карабаху, а іншых адвезлі ў лякарні ў Арменіі.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Верасень 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 25 верасня
Катэгорыя:Выбухі 2023 года
Катэгорыя:Сцепанакерт
1-я асобная дэсантна-штурмавая рота «Беларусь»

**1-я асобная дэсантна-штурмавая рота «Беларусь»** (**1-я адшр**) — рота беларусаў, якая ўваходзіла ў склад 79-й дэсантна-штурмавой брыгады УСУ. Брала ўдзел у баях пад Мар’інкай у Данецкай вобласці. У часці ваявалі каля 30 чалавек.

Упершыню пра стварэнне 1-й асобнай дэсантна-штурмавой роты беларусаў паведаміў прадстаўнік Аб’яднанага пераходнага кабінета Беларусі ў пытаннях абароны Валерый Сахашчык у чэрвені 2023 г.

У інтэрв’ю інтэрнэт-выданню «Мая краіна Беларусь» добраахвотнік з пазыўным «Рух» паведаміў аб тым, што летам 2024 года падраздзяленне спыніла сваё існаванне.

## Структура 
Па словах Сахашчыка, падраздзяленне складавалася з ваенных прафесіяналаў, у першую чаргу людзей, якія маюць баявы вопыт і афіцэрскія званні. У роту ўваходзілі былыя байцы палка Каліноўскага, палка «Пагоня» і 2-га інтэрнацыянальнага легіёна.. Урачыстае ўручэнне адбылося 27 верасня. Узнагароды байцам перадаў Валерый Сахашчык.

У кастрычніку 2023 года баец 1-й АДШР з пазыўным «Рыжы» быў узнагароджаны нагрудным знакам «за праяўленую мужнасць і адвагу на полі бою».

## Рэакцыя беларускіх уладаў 
12 верасня 2023 года суд Цэнтральнага раёна Мінска прызнаў Telegram-канал 1-й АДШР экстрэмісцкім матэрыялам.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны тэлеграм-канал

Катэгорыя:Беларускія часці на баку Украіны