open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вільгельм Хольмквіст

**Вільгельм Хольмквіст** () (6 красавіка 1905 — 9 жніўня 1989) — шведскі археолаг і гісторык мастацтва. Доктарскую дысертацыю «Праблемы мастацтва эпохі Меравінгаў» () абараніў у 1939 годзе ў Стакгольмскім універсітэце пад кіраўніцтвам  Нільса Оберга. Званне прафесара атрымаў у 1965 годзе.

Археалагічныя раскопкі, ажыццёўленыя Вільгельмам Хольмквістам на маленькім астраўку  непадалёк ад Біркі, дазволілі выявіць «ямы з-пад паль, часткі падмурку, а таксама посуд з горлышкам, тысячы аскепкаў еўрапейскага шкла, жалезныя вісячыя замкі і пазалочаныя бронзавыя прадметы». Раскопкі далі рэчавыя доказы гандлю з далёкімі ўсходнімі краінамі, а самай вялікай сенсацыяй стала выяўленне  Буды, датаванай V стагоддзем.

## Бібліяграфія 
* Excavations on Helgö III, 1964.
* Germanic Art during the first Milennium A.D., 1955.
* Хольмквист В. Начальные века: культура и искусство вендельского периода. // Славяне и скандинавы. М., 1986 (перевод с немецкого. Оригинал — 1982). Тираж 23000
* Хольмквист В. Золотая пектораль из Мёне. // Сокровища викингов. Л. 1979.

Катэгорыя:Гісторыкі мастацтва
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Швецыі
Катэгорыя:Археолагі Швецыі
Нільс Оберг

**Нільс Оберг** (, 24 ліпеня 1888, Норчэпінг — 28 лютага 1957) — шведскі археолаг, прафесар Стакгольмскага і Упсальскага ўніверсітэтаў, суаўтар  ў археалогіі, паўплываў на развіццё еўрапейскай археалогіі XX стагоддзя.

## Публікацыі 
* *Zur Entstehung der Keramik vom Schönfelder Typus. Gebauer-Schwetschke*, Halle/Saale (1916).
* *Das nordische Kulturgebiet in цэнтральная еўропа während der jüngeren Steinzeit*. Uppsala (1918).
* *Studien über die Schönfelder Keramik, die schwedische «Bandkeramik» und die jütländische Obergrabkeramik* w: Georg Wilke, *Archäologie und Indogermanenproblem. Gebauer-Schwetschke*, Halle/Saale 1918.
* з , *Die Typologie der nordischen Streitäxte. Curt Kabitzsch Verlag*, Würzburg 1918.
* *Bronzezeitliche und früheisenzeitliche Chronologie* T. 1-5, Akademie Verlag Stockholm 1930—1935.

## Спасылкі 
* УСЕ Універсальны слоўнік-энцыклапедыя) 

Катэгорыя:Даследчыкі дагістарычнай эпохі
Катэгорыя:Археолагі Швецыі
Новасаматэвіцкі сельсавет

**Новасаматэвіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Касцюковіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Новыя Саматэвічы.

Старшыня сельсавета — Віталь Уладзіміравіч Стральцоў, намеснік старшыні — Дзмітрый Аляксеевіч Цярэшанкаў.

## Геаграфія 
Новасаматэвіцкі сельсавет знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы Касцюковіцкага раёна. На тэрыторыі сельсавета працякаюць рэкі Беседзь, Грэбля, Зубр, Сураў, праходзіць аўтамабільная дарога Клімавічы — Касцюковічы — мяжа з Расійскай Федэрацыяй, а таксама чыгунка Крычаў — Унеча.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Бялынкавіцкі сельсавет** у складзе Бялынкавіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Бялынкавічы. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Касцюковіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 8 снежня 1959 года да сельсавета далучана частка скасаванага Каніцкага сельсавета (5 населеных пунктаў: Вішэнскі, Гарбачоўка, Зарэчча, Канічы і Фёдараўка), таксама ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Касцюковіцкага гарсавета перададзены вёскі Ліпаўка і пасёлак Мельякоўка. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 25 населеных пунктаў. У 1993 годзе на тэрыторыі сельсавета ўтворана вёска Новыя Саматэвічы, куды былі пераселены жыхары вёскі Саматэвічы, якая моцна пацярпела ад забруджвання радыёнуклідамі пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС. 27 снежня 2013 года скасавана вёска Трусак. 19 красавіка 2017 года Бялынкавіцкі сельсавет быў перайменаваны ў Новасаматэвіцкі з пераносам адміністрацыйнага цэнтра з Бялынкавічаў у аграгарадок Новыя Саматэвічы.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2357 чалавек, з іх 91,8 % — беларусы, 5,9 % — рускія, 1,6 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (20 населеных пунктаў) — 1743 чалавекі

## Інфраструктура 
На тэрыторыі сельсавета дзейнічаюць 3 сельскагаспадарчыя прадпрыемствы, 2 лясгасы, чыгуначная станцыя Бялынкавічы.

Адукацыю забяспечваюць 2 сярэднія школы, у адной з якіх размяшчаецца музей Аркадзя Куляшова (вёска Новыя Саматэвічы).

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бялынкавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Уладзімір Фёдаравіч Даніленка

**Уладзімір Фёдаравіч Даніленка** (нар. , г. Мінск)  — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1972 годзе архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута (выкладчыкі: У. М. Вараксін, В. І. Гусеў, А. А. Воінаў). У 1972—1979 гадах працаваў архітэктарам, пасля старэйшым архітэктарам у Белдзяржпраекце; з 1979 года начальнікам групы архітэктараў, з 1986 — галоўным архітэктарам праектаў у Мінскграмадзянпраекце. Адначасова з 1991 года дырэктар праектнага прыватнага ўнітарнага прадпрыемства «Творчая майстэрня архітэктара Даніленкі У. Ф.», Рэспубліканскі Дом тэхнічнай творчасці навучэнцаў прафтэхвучылішчаў ў г. Мінску (1975—1978, будаўніцтва 1979—1986, у сааўстарстве з А. К. Зензіным, М. С. Навумавым).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Проектное частное унитарное предприятие «Творческая мастерская архитектора Даниленко В. Ф.»

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза архітэктараў
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Маладзечна
Катэгорыя:Архітэктары Салігорска
Катэгорыя:Архітэктары Жодзіна
Ведзерка

**Ве́дзерка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антаніна Васільеўна Ведзерка — беларуская інжынер-канструктар, адна з першых спецыялістаў Мінскага гадзіннікавага завода, маці Сяргея
* Міхаіл Антонавіч Ведзерка — беларускі гадзіншчык, вынаходнік-рацыяналізатар, адзін з ветэранаў і заснавальнікаў Мінскага гадзіннікавага завода, бацька Сяргея
* Сяргей Міхайлавіч Ведзерка — беларускі тэнісіст, тэнісны трэнер і спартыўны функцыянер, сын Міхаіла і Антаніны
Тузін. Перазагрузка

**Тузін. Перазагрузка** – альбом-складанка 12 беларускіх англамоўных, рускамоўных і італьянамоўных гуртоў і сольных выканаўцаў, якія зрабілі каверы на сваі песні на беларускай мове. Кампакт-дыск выдадзены грамадскай кампаніяй Будзьма беларусамі! сумесна з музычным парталам Тузін Гітоў пры падтрымцы Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына» і Беларускага Радыё Рацыя ў снежні 2009 года. Ідэя Сяргея Будкіна.
## Спіс кампазыцый 
## Прыём крытыкаў 
Дзмітрый Калдун вызначаў для Тузін Гітоў сярод найлепшых песень складанкі «Чароўны кролік» Юрыя Дземідовіча і «Студзень» «Hair Peace Salon». Эксперт Тузін Гітоў Севярын Квяткоўскі падтрымаў усе спробы артыстаў заспяваць па-беларуску. Таццяна Заміроўская на старонках «БелГазеты» адзначала, што *«беларускамоўныя песні „Atlantica“ і „“ на адным зборніку з „Серебряной свадьбой“ і „Tanin Jazz“»* уражваюць.

На цырымоніі Рок-каранацыя 2009 альбом-складанка быў абраны пераможцам у намінацыі «Праект года».

Алег Міхалевіч, кіраўнік радыё «Сталіца», у лісце да Будзьма беларусамі! асабліва адзначыў зборнік, бо *«ідэя цудоўная»*! Галоўны дырэктар радыёстанцыі «Беларусь» Навум Гальпяровіч таксама падзякаваў за дыск, матэрыялы з якога, *«безумоўна, выклікаюць цікавасць»*.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Слухаць альбом (SoundCloud)

Катэгорыя:Альбомы 2009 года
Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі
Катэгорыя:Альбомы на беларускай мове
Дзідовычы (Ківэрцаўскі раён)

**Дзідовычы** () — вёска ў Ківэрцаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ківэрцаўскай гарадской абшчыны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ківэрцаўскага раёна
BitChute

**BitChute** — сэрвіс хостынгу відэаматэрыялаў створаны ў студзені 2017 года Рэем Вахай. Яго хостынг заснаваны на выкарыстанні  пратаколу WebTorrent. Сэрвіс пазіцыянуецца як магчымасць пазбегнуць павышанага ўзроўню цэнзуры, якая распаўсюджваецца на такія платформы, як YouTube. Але ён застаецца вядомым праз выкарыстанне ўльтраправымі актывістамі і прыхільнікамі тэорый змоў, а таксама праз распальванне нянавісці.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Відэахостынг
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2017 годзе
Кастэльён-дэ-ла-Плана

**Кастэльён-дэ-ла-Плана** () — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, у аўтаномнай супольнасці Валенсія, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Кастэльён. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Плана-Альта.

Насельніцтва — 180 005 жыхароў (2009). Размешчаны на беразе Міжземнага мора.
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады аўтаномнай супольнасці Валенсія
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Кастэльён
Самора (Іспанія)

**Самора** () — іспанскі горад і муніцыпалітэт на рацэ Дуэра. Займае скалістае ўзвышша непадалёк ад упадзення ў Дуэра ракі Вальдэрадэуй. Уваходзіць у правінцыю Самора ў складзе аўтаномнай супольнасці Кастылія і Леон. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Т’ера-дэль-Пан. Займае плошчу 10,5 км². Насельніцтва — 65998 чалавек (на 2010 год). За 250 км ад адміністрацыйнага цэнтра правінцыі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кастыліі і Леона
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Самора
Самора

**Самора** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Рыкарда Самора — іспанскі футбаліст (брамнік)

## Тапонім 
* Самора (Іспанія)
* Самора (правінцыя)
Помнік Кірылу Тураўскаму (Гомель)

**Помнік Кірылу Тураўскаму** — помнік у гораде Гомелі Гомельскай вобласці Беларусі, пастаўлены ў гонар гуманіста і асветніка XII стагоддзя Кірылы Тураўскага.

## Гісторыя і апісанне 
Адкрыты помнік 4 верасня 2004 года ў скверы Кірылы Тураўскага каля Гомельскага абласнога драматычнага тэатра да Дня беларускага пісьменства. Кірыла Тураўскі — епіскап, пісьменнік, філосаф і прапаведнік, які за красамоўства і глыбіню думкі атрымаў імя «Залатавуст». Аўтары помніка: скульптары Леў Мікалаевіч Гумілеўскі і ягоны сын Сяргей Гумілеўскі, заслужаны архітэктар Беларусі — Мікалай Фёдаравіч Жлоба .

Фігура Кірылы Тураўскага, адлітая з бронзы, вышынёй 3,5 метра, пастаўлена на двухмятровы гранітны пастамент. У левай руцэ ён трымае скрутак, на якім тэкст яго малітвы: *«О владыко пресвятый, избави господи град сей и страну сею от всякого зла»*.

На ўрачыстым адкрыцці помніка Кірылу Тураўскаму прысутнічалі кіраўнікі шэрагу міністэрстваў, вобласці і Гомеля. Уладзімір Несцеравіч Дражын — намеснік прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь, старшыня арганізацыйнага камітэта па правядзенні Дня беларускага пісьменства ў Тураве сказаў:
Помнікі ствараюцца на стагоддзі, і гэты помнік — падарунак будучым пакаленням нашай краіны.

Валерый Сцяпанавіч Сяліцкі, які з’яўляўся старшынёй ўпраўлення Таварыства Кірылы Тураўскага, а таксама ініцыятарам стварэння помніка Кірыл Тураўскаму ў горадзе Гомелі, у сваім выступленні падкрэсліў:
Мы з’яўляемся сведкамі сапраўды значнай падзеі: тут, у самым цэнтры нашага цудоўнага Гомеля, адкрываецца помнік Кірылу Тураўскаму — вялікай асобе ў гісторыі ўсходняга славянства. Гэтым знамянальным актам старажытная і сучасная гісторыя беларускага народа і дзяржавы як бы звязваецца разам яшчэ адной ніццю.

Помнік Кірылу Тураўскаму асвяціў архіепіскап Гомельскі і Жлобінскі Арыстарх.

## Спасылкі 
* Памятник Кириллу Туровскому 
* Писатель и проповедник Кирилл Туровский 
* «Правда Гомель» — информационный портал газеты «Гомельская праўда». Пою тебе, мой город! 
* Газета «Гомельские ведомости». Занимательный Гомель: сквер Кирилла Туровского

Катэгорыя:Помнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Тураўскаму, Гомель
Катэгорыя:Творы  Льва Гумілеўскага
Катэгорыя:Творы  Сяргея Гумілеўскага
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мікалая Жлобы
Катэгорыя:2004 год у Гомелі
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Гомель)
Катэгорыя:Кірыла Тураўскі
Алэксандрыя (Ківэрцаўскі раён)

**Алэксандрыя** () — вёска ў Ківэрцаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ківэрцаўскага раёна
Пшанічная мука

**Мука пшанічная** — гэта парашкападобны прадукт, які атрымліваюць пры размолванні зерня пшаніцы.

## Гатункі 
Па якасці мука пшанічная выпрацоўваецца пяці гатункаў: крупчатка, вышэйшы, 1-й, 2-й гатункі і шатраваная мука (шатроўка). Гатункі мукі адрозніваюцца колерам, буйнасцю памолу, хімічным складам, утрыманнем клейкавіны, хлебапякарнымі ўласцівасцямі і іншымі паказчыкамі.

**Крупчатку** атрымліваюць з сумесі мяккіх шклопадобных і цвёрдых гатункаў пшаніцы. Яна багатая на крухмал і бялкі. Змест сырой клейкавіны ў крупчатцы не менш чым 30 %.

Колер крупчаткі белы або крэмавы, з жаўтлявым адценнем. Выкарыстоўваюць крупчатку для падрыхтоўкі здобных дражджавых вырабаў.

**Муку вышэйшага гатунку** атрымліваюць з мяккіх шклопадобных і паўшклопадобных гатункаў пшаніцы. Утрыманне сырой клейкавіны не менш за 28 %. Колер мукі белы ці белы з крэмавым адценнем.

Мука мае высокія хлебапякарныя ўласцівасці, шырока выкарыстоўваецца ў кандытарскай вытворчасці.

З мукі вышэйшага гатунку выпякаюць вырабы з дражджавога, бісквітнага, шаравога, заварнога, пясочнага цеста.

**Мука 1-га гатунку вельмі** мяккая, танчэйшага памолу, чым вышэйшага, колер белы, з лёгкім жаўтлявым адценнем.

**Мука 2-га гатунку** Больш грубага памолу, чым першага гатунку, колер белы з прыкметна жаўтлявым або шараватым адценнем.

Катэгорыя:Мука
Катэгорыя:Пякарная вытворчасць
Катэгорыя:Пшаніца
Катэгорыя:Раслінная сыравіна
Піраманія

**Піраманія** (ад  — агонь, полымя +  — запал, вар’яцтва, цяга) — засмучэнне імпульсіўных паводзін, якое выяўляецца ў непераадольнай хваравітым цязе да , а таксама ў моцнай захопленасці назіраннем за агнём.

Вызначэнне піраманіі як паталагічнага імкнення да развядзення агню з’явілася яшчэ ў 1824 годзе. Аднак і сёння гэты сіндром да канца не вывучаны. Выпадкі піраманіі з’яўляюцца аб’ектам даследавання і псіхіятрыі, і юрыспрудэнцыі.

Пацыенты, назіраючы за пажарам, праяўляюць цікаўнасць, адчуваюць радасць, задавальненне або палёгку. Пажар ніколі не ажыццяўляецца імі дзеля матэрыяльнай выгады, для ўтойвання злачынстваў, як выраз грамадска-палітычнага пратэсту. У некаторых выпадках можа быць следствам  — сэксуальнага ўзбуджэння пры назіранні полымя.

## Літаратура 
* *Скрягин Л. Н.* Тайны морских катастроф. / Изд. 2-е. — М.: Транспорт, 1986. — 366 с.

Катэгорыя:Агонь
Катэгорыя:Падпалы
Катэгорыя:Псіхічныя разлады
Helichrysum zivojinii

**Helichrysum zivojinii** — від кветкавых раслін сямейства . Эндэмік Македоніі. Сустракаецца толькі на гары . Расце на вышыні ад 1000 да 1700 метраў. У 2008 годзе  выпусціла марку з гэтай эндэмічнай раслінай.

Катэгорыя:Астравыя (падсямейства)
Катэгорыя:Эндэмікі Паўночнай Македоніі
Гараніўка

**Гараніўка** () — вёска ў Ківэрцаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ківэрцаўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1648 годзе
Алэксандрыйскі раён

**Алэксандрыйскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Кіраваградскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Алэксандрыя ().

Утвораны ў 1932 годзе. Да 1924 г. — Карысціўскі, у 1924—1925 — Косіўскі, у 1930-х гг. — Алэксандрыўскі раён. Насельніцтва раёна на  года складае 35593 чалавекі, плошча — 1854&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 пасялковых і 24 сельскіх саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 пасёлкі гарадскога тыпу, 4 пасёлкі і 73 вёскі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Кіраваградскай вобласці
Благавішчэнскэ

**Благавешчанскае** ці **Благавішчэнскэ** () — горад у Кіраваградскай вобласці Украіны. Плошча 7,05 км². Насельніцтва 5,1 тыс. чал. (2025)

## Геаграфія 
Горад размешчаны на рацэ Сініца — левым прытоку Паўднёвага Буга на Прыдняпроўскім ўзвышшы.

Побач з горадам праходзіць аўтамабільная траса Кіеў — Адэса (E95).

Фізічная адлегласць да Кіева — ~210 км, да абласнога цэнтра — Крапыўныцкага — ~200 км.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Кіраваградскай вобласці
Джон Мітчэл Кэмбль

**Джон Мітчэл Кэмбль** (;  — ) — англійскі гісторык і філолаг.

## Біяграфія 
Вучыўся пад кіраўніцтвам братоў Грым у Гётынгене і займаўся пераважна англасаксонскім перыядам. Свае шырокія веды ён праявіў у выданні «Беавульфа» (1833—1837) і ў часопісных артыкулах: «Ueber die Stammtafel der Westsachsen» (1836), «Codex Diplomaticus Aevi Saxonis» (1839). Яго «History of the Saxons in England» (1843) была першай спробай вывучэння ранняй гісторыі Англіі па першакрыніцах. У 1857 годзе ён апублікаваў «State Papers and Correspondence illustrative of the Social and Political State of Europe from the Revolution accession to the of the House of Hanover».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Філолагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Прускай акадэміі навук
Катэгорыя:Вучоныя XIX стагоддзя
Абанган

[thumb|Мячэць ва [Усходняя Ява|Усходняй Яве]]
**Абанга́н** () — яванскія мусульмане, якія спавядаюць сінкрэтычную форму іслама. 

У навуковую практыку тэрмін **абанган** увёў амерыканскі антраполаг Кліфард Гірц у выніку вывучэння вераванняў на Яве. Ён супрацьпастаўляў абанган *сантры* (, літаральна «вучням») — больш артадаксальным прыхільнікам суніцкага іслама і *прыяі* ( «багатым нашчадкам») — вернікам, схільным да містыцызму. Тэрмін быў запазычаны ў саміх яванцаў. Відавочна, паходзіць з арабскай мовы і значыць паслядоўніка. 

Згодна К. Гірцу, абанган захоўвалі абшчынныя вераванні і святы, у той час як *сантры* больш цікавіліся мусульманскай дактрынай, а *прыяі* вылучалі сябе як вышэйшы свет грамадства з асаблівым этыкетам. У больш шырокім сэнсе абанган — мусульмане, якія не прытрымліваюцца шарыяту, а практыкуюць мясцовую версію адата, прававых і рэлігійных узаемаадносін, што ўзніклі да распаўсюджання іслама на аснове анімізму, індуізму і будызму. К. Гірц атаесамляў абанган з сельскай і гарадской традыцыйнай абшчынай, *сантры* — з гандлярамі і заможнымі гараджанамі, *прыяі* — з арыстакратыяй. 

У нашы дні тэрмін выкарыстоўваецца ў Паўднёва-Усходняй Азіі адносна мусульман, што захоўваюць сінкрэтычныя вераванні, не прытрымліваюцца жорсткіх рэлігійных канонаў.   

## Спасылкі 
* Muhamad Ali, Categorizing Muslims in Postcolonial Indonesia

Катэгорыя:Сунізм
Катэгорыя:Іслам у Інданезіі
Вячаслаў Мікалаевіч Данілаў

**Вячаслаў Мікалаевіч Данілаў** (нар. , г. Архангельск, РСФСР — 22 снежня 2017, Мінск)  — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1968 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1974 годзе вячэрняе аддзяленне архітэктурнага факультэта БПІ. У 1968—1969 гадах тэхнік-архітэктар інстытута «Белдзяржпраект»; у 1969—1975 гадах архітэктар, старэйшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў інстытута «Мінскграмадзянпраект»; у 1975—1982 гадах кіраўнік групы архітэктараў інстытута «Мінскпраект»; у 1982—2002 гадах начальнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў «Белпраекта»; у 2002—2006 гадах галоўны архітэктар праектаў інстытута «Мінскпраект»; у 2006—2007 галоўны спецыяліст КУП «Белдзяржэкспертыза па г. Мінску»; у 2007—2009 гадах галоўны архітэктар праектаў «Творчай майстэрні архітэктара Крывашэева У. М.»; з 2010 года галоўны архітэктар праектаў, начальнік аддзела капітальнага будаўніцтва ААТ «Масбудкамплект»; Рэспубліканскі Палац культуры на Кастрычніцкай плошчы (1978); добраўпарадкаванне Аляксандраўскага (Цэнтральнага) сквера; комплексная рэканструкцыя і добраўпарадкаванне плошчы Незалежнасці; падземны грамадска-гандлёвы цэнтр «Сталіца» з паркінгам (у сааўтарстве з М. Л. Гаўхфельдам, В. Д. Нікіціным, А. Чадовічам) — усе ў Мінску. У апошнія гады па праектах В. Данілава ў Мінску пабудаваны буйныя офісныя будынкі па вул. Ф. Скарыны, вул. Платонава і іншыя.

## Узнагароды 
Удзельнік конкурсаў: заахвочвальная прэмія Рэспубліканскага конкурсу праектаў жылых дамоў для сельскага будаўніцтва БССР (1969); 2-я прэмія Усесаюзнага конкурсу на лепшы праект Беларускага тэатра імя Я. Купалы ў г. Мінску (1975); заахвочвальная прэмія Міжнароднага конкурсу на лепшы праект опернага тэатра ў г. Плоўдзіве (Балгарыя, 1975); 2-я прэмія Рэспубліканскага конкурсу на добраўпарадкаванне Кастрычніцкай плошчы ў г. Мінску (1988); 1-я прэмія Рэспубліканскага конкурсу на помнік «Змагарам за Савецкую ўладу ў Беларусі» (1989); 3-я прэмія Рэспубліканскага конкурсу на будаўніцтва пасольства Расіі ў г. Мінску (2004).

Узнагароджаны залатым медалём і дыпломам Гран-пры конкурсу Міжнароднай асацыяцыі саюзаў архітэктараў 2008 за будаўніцтва падземнага грамадска-гандлёвага цэнтра «Сталіца» з паркінгам у г. Мінску.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Жывец

**Жывец** () — горад на поўдні Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Жывецкага павета Сілезскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 50,57 км². Насельніцтва — 32 242 чалавекі (на 2007 год). Знаходзіцца на поўдзень ад вадасховішча Жывецкае возера, на рацэ Сола.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Фларыян Няўважны — польскі славіст.

## Крыніцы
Новаўкраінскі раён

**Новаўкраінскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Кіраваградскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Новаўкраінка ().

Утвораны 5 красавіка 1921 г. Насельніцтва раёна на  года складае 41912 чалавекі, плошча — 1668&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога і 21 сельскага савета.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння і 72 сяла.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Кіраваградскай вобласці
Машэва (значэнні)

**Машэва**:
* Машэва
* Машэва (гміна, Заходнепаморскае ваяводства)
* Машэва (гміна, Любушскае ваяводства)
Тучна

**Тучна** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Валэцкага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Тучна. Займае плошчу 9,28 км². Насельніцтва — 2014 чалавек (на 2004 год).
Бяла Раўска

**Бяла Раўска** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Раўскага  павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бяла Раўска. Займае плошчу 9,62 км². Насельніцтва — 3233 чалавека (на 2004 год).
Болькаў

**Болькаў** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Яворскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Болькаў. Займае плошчу 7,68 км². Насельніцтва — 5566 чалавек (на 2006 год).

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі
Барцін

**Барцін** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Жнінскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Барцін. Займае плошчу 3,7 км². Насельніцтва — 7844 чал. (на 2006 год).
Барда (Польшча)

**Барда** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Замбкавіцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Барда. Займае плошчу 4,71 км². Насельніцтва 2860 чалавек (на 2004 год).
Хоч

**Хоч** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Пляшэўскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Хоч. Атрымаў гарадскія правы да 1382 года, заняпаў у 1870 годзе, зноў атрымаў гарадскія правы ў 2015 годзе.
Скокі (значэнні)

**Скокі**:

## Беларусь 
* Скокі — вёска ў Брэсцкім раёне, нас. 343 чалавекі (2000).
* Скокі (прыпыначны пункт) — прыпыначны пункт Беларускай чыгункі ў 2 км ад аднайменнай вёскі.

## ЗША 
* Скокі — вёска ў акрузе Кук, штат Ілінойс, нас. 63.280 чалавек (2018).

## Польшча 
* Скокі (гміна) — вяскова-гарадская гміна ў Велікапольскім ваяводстве, нас. 8.681 чалавек (2004).
* Скокі (горад) — горад, цэнтр аднайменнай гміны, нас. 3.779 чалавек (2004)
Клобуцк

**Клобуцк** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Клабуцкага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Клобуцк. Займае плошчу 47,53 км². Насельніцтва — 13 254 чалавека (на 2004 год).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы
Бяла

**Бяла**:
* Бяла (Варненская вобласць)
* Бяла (Русэнская вобласць)
* Бяла (Польшча)
* Бяла (гміна, Апольскае ваяводства)
* Бяла (гміна, Лодзьскае ваяводства)

## Рэкі 
* Бяла (прыток Віслы)
Бяла (Польшча)

**Бяла** (; ) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Прудніцкага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бяла. Займае плошчу 14,71 км². Насельніцтва — 2687 чалавек (на 2004 год).

## Вядомыя асобы 
* Гары Турк
Бялы Бур

**Бялы Бур** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Шчэцінэцкага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бялы Бур. Займае плошчу 12,76 км². Насельніцтва — 2166 чалавек (на 2008 год).
Бялабжэгі

**Бялабжэгі** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Бялабжэгскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бялабжэгі. Займае плошчу 7,51 км². Насельніцтва — 7262 чалавека (на 2004 год).

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1541 годзе
Бялабжэгі (значэнні)

**Бялабжэгі**:
* Бялабжэгі
* Бялабжэгі (гміна, Мазавецкае ваяводства)
* Бялабжэгі (гміна, Падкарпацкае ваяводства)
Ланьцут

**Ланьцут** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Ланьцуцкага павета Падкарпацкага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Ланьцут. Займае плошчу 19,43 км². Насельніцтва — 18 045 чалавек (на 2004 год). Ланьцуцкі замак.
Араціў

**Араціў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці Украіны, былы раённы цэнтр. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 85 км на ўсход ад Вінніцы і за 180 км на паўднёвы захад ад Кіева. Упершыню згадваецца ў матэрыялах Віленскага сейма 1448 г., пасёлак гарадскога тыпу з 1984 г. У 1811 г. атрымаў статус горада. З другой паловы XIX ст. цэнтр воласці. Практычна да пачатку ХХ ст. захоўваў польскі характар, у мясцовым касцёле абвянчаўся вядомы польскі пісьменнік, рэвалюцыянер Апала Кажэнёўскі ().

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Араціўскага раёна
Сталіца (значэнні)

**Сталіца**:
* Сталіца
* Сталіца (вёска)
* Сталіца (гандлёвы цэнтр)
* Сталіца (радыё)
Пальміра (значэнні)

**Пальміра**:
* Пальміра
* Пальміра (атол)
* Пальміра (Калумбія)
* Пальміра (Хойніцкі раён)
Спіс зорак сузор’я Аднарога

Гэта — спіс самых зыркіх зорак у сузор'і Аднарог. Зоркі адсартаваны ў парадку змяншэння бачнага бляску.

Катэгорыя:Аднарог (сузор’е)
Аднарог
Качароўскі

**Качароўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адам Сямёнавіч Славінскі (Качароўскі) — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Польшчы, Расіі і Беларусі, партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР
* Моўша-Хаім Шлёмавіч Качароўскі — Герой Сацыялістычнай Працы
* Рышард Качароўскі — польскі дзяржаўны дзеяч, апошні прэзідэнт Польскай Рэспублікі ў выгнанні (1989—1990)
Чэркасы (Ковэльскі раён)

**Чэркасы** () — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Люблынэцкай пасялковай абшчыны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ковэльскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1583 годзе
Машэва

**Машэва** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Галянёўскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Машэва. Займае плошчу 5,54 км². Насельніцтва — 3346 чалавек (на 2013 год).
Браіліў

**Браіліў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 37 км на паўднёвы захад ад Вінніцы і за 285 км на паўднёвы захад ад Кіева. Першае згадванне - 1594 г. У часы Багдана Хмяльніцкага ператвараецца ў соценнае мястэчка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Жмэрынскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1440 годзе
Іван Дзмітрыевіч Якаўлеў

**Іван Дзмітрыевіч Якаўлеў** (5 студзеня (18 студзеня) 1910, с. Савушка, Томская губерня, Расійская імперыя — , , Расійская Федэрацыя) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, першы сакратар Новасібірскага абкама КПСС (1949—1955), першы сакратар ЦК КП Казахстана (1956—1957).

Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КП Казахстана
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 4-га склікання
Катэгорыя:Кіраўнікі гарадоў Расіі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 5-га склікання
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Постаці Омскай вобласці
Катэгорыя:Постаці Новасібірскай вобласці
Катэгорыя:Постаці Ульянаўскай вобласці
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Алтайскім краі
Майдан

**Майдан**:
## Беларусь 
* Майдан (Талачынскі раён)
## Украіна 
* Майдан (Алэўскі раён)
* Майдан (Дубенскі раён)
* Майдан (Кастопільскі раён)
* Майдан (Ковэльскі раён)
* Майдан (Манэвыцкі раён)
* Майдан (Тыўрыўскі раён)
* Майдан (Ямільчынскі раён)
Мэльныця (Ковэльскі раён)

**Мэльныця** () — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Вэлыцкай вясковай абшчыны.

## Гісторыя 
Горад Уладзімірскага княства. На гарадзішчы паблізу сяла на правым беразе ракі Мельніцы выяўлены культурныя пласты XI—XIII  ст. Упершы згаданы Галіцка-Валынскім летапісам пад 1244 годам, калі ваколіцы горада паваяваў літоўскі князь Лугвен.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ковэльскага раёна
Тры буслы

]]

**Тры буслы** — скульптурная кампазіцыя святломузычнага фантана на плошчы Незалежнасці ў Мінску, размешчаная на шкляным купале над атрыумам гандлёвага цэнтра «Сталіца». З’яўляецца цэнтральнай кампазіцый мастацка-дэкаратыўнага афармлення плошчы, якая была задумана і зацверджана ў 2006 годзе, але па тэхнічных прычынах пры добраўпарадкаванні плошчы не рэалізавана. Устаноўлена ў канцы чэрвеня 2009 года. Аўтары «Трох буслаў» — скульптары Алена Хараберуш і Леанард Пакульніцкі. Аўтар гербаў абласных гарадоў на фантане — скульптар Алег Купрыянаў. Праект добраўпарадкавання плошчы распрацаваны архітэктарамі Міхаілам Гаўхфельдам, Вячаславам Данілавым, Віктарам Нікіціным, Аляксандрам Чудовічам («Мінскпраект»).

Вышыня скульптуры, выкананай з сілуміну, складае 4 метры. Скульптурная кампазіцыя адлюстроўвае буслоў, якія вылятаюць з буслянкі, метафарычна звітай з кароны дубу, снапоў жыта і вянка. Паводле Алены Хараберуш, сааўтара скульптуры: «Буслы — гэта сімвал любові да радзімы, а таксама гэта сям’я. Можа, гэта і трывіяльна, аднак плошча Незалежнасці, нягледзячы на яе новы выгляд, зусім не навабуд, таму штось авангарднае было б для яе непрыдатнае».

]]
Скульптура змешчана на эмблеме Маскоўскага раёна Мінска. Паводле апісання, тры буслы сімвалізуюць тры рэспублікі: Беларусь, Расію і Украіну, аб’яднаныя вянком дружбы народаў і агульным гняздом, — адзінай гісторыяй трох краін.

Катэгорыя:Фантаны Мінска
Катэгорыя:Плошча Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:Творы  Алены Хараберуш
Катэгорыя:Творы   Леанарда Пакульніцкага
Катэгорыя:Творы  Алега Купрыянава
Катэгорыя:Славутасці Мінска
Катэгорыя:Скульптуры Беларусі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:2009 год у Мінску
Катэгорыя:Скульптуры 2009 года
Спісы зорак паводле сузор’яў

Амаль усе зоркі могуць быць звязаныя з якім-небудзь сузор’ем, найменным участкам нябеснай сферы. Хоць існуе 88 сучасных сузор’яў, нябесная сфера фактычна падзелена на 89 участкаў няправільнай формы, бо сузор’е Змяі складаецца з двух асобных частак: галавы змеі на захадзе і хваста змеі на ўсходзе.

Адзінай зоркай, якая не належыць ні да аднаго з сузор’яў, з’яўляецца Сонца. На працягу года Сонца праходзіць па экліптыцы праз 13 сузор’яў: 12 задыякальных сузор’яў і сузор’е Змеяносца.

## Спісы зорак па сузор’ях 
* Авен
* Аднарог
* Актант
* Андрамеда
* Арол
* Арыён
* Ахвярнік
* Блізняты
* Вадаліў
* Валапас
* Валасы Веранікі
* Ветразі
* Вознік
* Воран
* Воўк
* Вялікая Мядзведзіца
* Вялікі Пёс
* Гадзіннік
* Геркулес
* Гідра
* Голуб
* Гончыя Псы

* Дзева
* Дракон
* Дэльфін
* Журавель
* Жывапісец
* Жырафа
* Залатая Рыба
* Заяц
* Змеяносец
* Змяя
* Індзеец
* Казярог
* Карма
* Касіяпея
* Кіль
* Кіт
* Компас
* Лебедзь
* Леў
* Ліра
* Лісічка
* Лятучая Рыба

* Малая Мядзведзіца
* Малы Конь
* Малы Леў
* Малы Пёс
* Мікраскоп
* Муха
* Навугольнік
* Насос
* Паўднёвая Гідра
* Паўднёвая Карона
* Паўднёвая Рыба
* Паўднёвы Крыж
* Паўднёвы Трыкутнік
* Паўлін
* Паўночная Карона
* Пегас
* Персей
* Печ
* Разец
* Райскі Птах
* Рак
* Рыбы

* Рысь
* Секстант
* Сетка
* Скарпіён
* Скульптар
* Сталовая Гара
* Страла
* Стралец
* Трыкутнік
* Тукан
* Тэлескоп
* Фенікс
* Хамелеон
* Цыркуль
* Цэнтаўр
* Цэфей
* Цялец
* Чаша
* Шалі
* Шчыт
* Эрыдан
* Яшчарка

## Гл. таксама 
* Бачная зорная велічыня
* Спектральныя класы зорак
* Спіс найбліжэйшых зорак
* Спіс самых яркіх зорак

## Зноскі
Тойкут

**Тойкут** () — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ковэльскага раёна
Вапнярка

**Вапнярка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў былым Тамашпільскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Чыгуначная станцыя на шляху з Кіева ў Адэсу. Размешчаны за 100 км на поўдзень ад Вінніцы і за 300 км на паўднёвы захад ад Кіева.

Мястэчка паўстала ў 1870-х гг. са з’яўленнем Паўднёва-Заходняй чыгункі. Раней мясцовасць, дзе зараз знаходзіцца мястэчка, была пакрыта лесам і хмызнякамі. Назва станцыя і мястэчка атрымалі ад суседняга сяла.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Тамашпільскага раёна
Варанавыця

**Варанавыця** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Размешчаны за 25 км на паўднёвы ўсход ад Вінніцы.

У пабудаваным у мястэчку ў 1770-х гг. палацы Грахольскіх-Мажайскіх размяшчаецца музей гісторыі авіяцыі і касманаўтыкі Украіны і музей кабзарскага мастацтва.

## Зноскі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Вінніцкага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1545 годзе
Муровані Курыліўці

**Муровані Курыліўці** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці Украіны. Былы раённы цэнтр. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 110 км на паўднёвы захад ад Вінніцы недалёка ад адміністратыўнай мяжы з Хмяльніцкай вобласцю на поўдні Падолля. Вядома сваімі мінеральнымі водамі. Сярод гістарычных будынкаў у мястэчку захаваўся палац шляхціцаў Камароў, руіны замка шляхціцаў Чурыла і інш.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Мурованакурылівецкага раёна
Кырнасіўка

**Кірсанаўка** ці **Кырнасіўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Размешчаны за 95 км на поўдзень ад Вінніцы.

У канцы XVIII - пачатку ХХ ст. паселішча было сялом Брацлаўскага павета Падольскай губерні, налічвалася каля 3 тыс. жыхароў, існавалі праваслаўная царква, школа, паштовая станцыя, карчма, крама, 5 млыноў і вінакурны завод.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Тульчынскага раёна
Капайгарад

**Капайгарад** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Барскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Размешчаны за 85 км на паўднёвы захад ад Вінніцы. Чыгуначная станцыя на лініі Жмэрынка — Магілёў-Падольскі.

Спачатку гэта было мястэчка, заснаванае па ўказе Жыгімонта ІІІ, якое мела магдэбургскае права, якога дамогся заснавальнік горада і яго войт Лукаш Мяскоўскі. Жыхарам было загадана каралеўскім прывілеем «капаць валы і гарадзіць», адсюль і паходзіць назва мястэчка. Коштам Л. Мяскоўскага ў 1635 г. быў узведзены касцёл Спаслання Святога Духа.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Барскага раёна
Зарычча (Ковэльскі раён)

**Зарычча** () — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ковэльскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1577 годзе
Зымнэ

**Зымнэ** () — вёска ў Уладзімір-Валынскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Зымнэўскай вясковай абшчыны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Уладзімір-Валынскага раёна
Літын

**Літын** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці Украіны. Былы раённы цэнтр. Адміністрацыйны цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 30 км на паўночны захад ад Вінніцы.

З 1566 года мястэчка ва ўласнасці вялікіх князёў літоўскіх — цэнтр староства ў Брацлаўскім ваяводстве. У 1578 годзе мястэчка атрымала магдэбургскае права. З 1797 года — адміністрацыйны цэнтр павета Падольскай губерні.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Мікалай Пятровіч Бяляцкі (нар. 1950) — вучоны-эканаміст.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Літынскага раёна
Даротышчэ

**Даротышчэ** () — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ковэльскага раёна
Брадэцкэ

**Брадэцкэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Казятынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Размешчаны за 70 км на поўнач ад Вінніцы і за 200 км на паўднёвы захад ад Кіева каля адміністрацыйнай мяжы з Жытомірскай вобласцю. У ХІХ — пачатку ХХ ст. тады яшчэ сяло Брадэцкэ з насельніцтвам каля 1 тыс. жыхароў уваходзіла ў Махніўскую воласць Бярдзічаўскага павета Кіеўскай губерні.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Казятынскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1712 годзе
Жамойцкае ваяводства

**Жамойцкае ваяводства** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчы Паспалітай, якая існавала ў 1793—1795 гг. Сталіца — Расіены.

Жамойцкае ваяводства было ўтворана ў адпаведнасці з рашэннем Гарадзенскага сойма 23 лістапада 1793 г. Поўнасцю завяршыць працэс арганізацыйна-прававога афармлення новай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі так і не ўдалося з-за пачатку паўстання пад кіраўніцтвам Тадэуша Касцюшкі і апошняга падзелу Рэчы Паспалітай.

Ваяводства павінна было мець сем прадстаўнікоў у сойме — двух сенатараў (ваявода і кашталян) і шэсць паслоў (дэпутатаў), якія выбіраліся б на кадэнцыю ў чатыры гады па два прадстаўніка ад кожнай з трох зямель ваяводства — расіенскай, шавельскай і цельшайскай.

Катэгорыя:Ваяводствы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Жамойць
Катэгорыя:З’явіліся ў 1793 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1795 годзе
Замасты

**Замасты** () — вёска ў Турыйскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Аваднеўскай вясковай абшчыны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Турыйскага раёна
Дэсна (Вінніцкая вобласць)

**Дэсна** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Размешчаны за 8 км ад цэнтра Вінніцы і з'яўляецца яе паўночным прыгарадам.

Пасёлак з'явіўся ў пачатку 1970-х гг. Яго росту спрыяў запуск Вінніцкага камбіната хлебапрадуктаў № 2. За мінулыя дзесяцігоддзі пасёлак некалькі разоў пераходзіў з аднаго раёна вобласці ў іншы. У будучыні плануецца аб'яднанне пасёлка з Вінніцай.

З абласнога цэнтра ў пасёлак ходзіць электрацягнік (ехаць 8 хвілін). Акрамя таго, да пасёлка ходзіць гарадскі аўтобус № 30.

У пасёлку налічваецца 9 шматпавярховых дамоў і 258 двароў прыватнай забудовы. Ёсць пачатковая школа і дзіцячы сад.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Вінніцкага раёна
Дэсна

**Дэсна** — тапонім.

* Дэсна ці Дзясна — рака ў Бранскай вобласці Расіі, Чарнігаўскай і Кіеўскай абласцях Украіны, правы прыток Дняпра.
* Дэсна — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
* Дэсна — пасёлак гарадскога тыпу ў Казэлэцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Глухіўці

**Глухіўці** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Казятынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны за 70 км ад абласнога цэнтра і за 12 - ад раённага.

Галоўнае прадпрыемства паселішча — ЗАТ "Глухавецкі каолінавы завод". Акрамя гэтага ёсць сельскагаспадарчы вытворчы кааператыў "Маяк". У пасёлку функцыянуе сярэдняя школа, дзіцячы сад, працуе клуб, некалькі бібліятэк. За 200 метраў да ўезду ў пасёлак з левага боку дарогі знаходзіцца кар'ер па здабычы кааліну.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Казятынскага раёна
Залізнычнэ

**Залізнычнэ** () - тапонім ва Украіне.

## Пасёлкі гарадскога тыпу 
* Залізнычнэ - Вінніцкая вобласць, Казятынскі гарадскі савет
* Залізнычнэ - Днепрапятроўская вобласць, Пэтрапаўліўскі раён
* Залізнычнэ - Запарожская вобласць, Гуляйпольскі раён

## Пасёлкі 
* Залізнычнэ - Сумская вобласць, Канатопскі раён
* Залізнычнэ - Сумская вобласць, Лэбэдынскі раён
* Залізнычнэ - Харкаўская вобласць, Чугуіўскі раён
* Залізнычнэ - Херсонская вобласць, Гэнічэскі раён

## Сёла 
* Залізнычнэ - Аўтаномная Рэспубліка Крым, Бахчысарайскі раён
* Залізнычнэ - Адэская вобласць, Балградскі раён
* Залізнычнэ - Адэская вобласць, Вэлыкамыхайліўскі раён
* Залізнычнэ - Палтаўская вобласць, Палтаўскі раён
* Залізнычнэ - Кіраваградская вобласць, Вільшанскі раён
* Залізнычнэ - Луганская вобласць, Равэнькыўскі гарадскі савет
Дашыў

**Дашыў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Іллінецкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

Корань назвы паселішча паходзіць ад цюркскага "taş" ("таш" - камень), пазней быў перафразаваны на славянскі манер "даш".

## Персаналіі 
* Мікалай Высоцкі - народны артыст Балгарыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Іллінецкага раёна
Вэндычаны

**Вэндычаны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Чыгуначная станцыя на лініі Жмэрынка - Магілёў-Падольскі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёў-Падольскага раёна
Залізнычнэ (Вінніцкая вобласць)

**Залізнычнэ** () — пасёлак гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці Украіны, падпарадкаваны Казятынскаму гарадскому савету. Паселішча ўзнікла ў 1925 г. як пасёлак пры чыгуначнай станцыі Казятын-2. Пераўтворана ў самастойны населены пункт з прысваеннем уласнай назвы ў 1986 г.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Гандрый Зэйлер

**Га́ндрый Зэ́йлер** (1 лютага 1804, Зальценфорст — 15 кастрычніка 1872, Лоза) — сорбскі паэт, актывіст, даследчык фальклору. Заклаў асновы літаратурнай лужыцкай мовы.

## Біяграфія 
Гандрый Зэйлер нарадзіўся ў Слонай Боршчы (Słona Boršć / Salzenforst), якая цяпер увайшла ў склад Будзішына (Баўцэна). У 1818—1825 гг. вучыўся ў Будзішынскай гімназіі. Каталіцкі епіскап Франц Юрый Лок дапамог Зэйлеру паступіць у Лейпцыгскі універсітэт. Там ён навучаўся ў 1825—1829 гг. (на багаслоўскім факультэце). Будучы студэнтам, удзельнічаў у дзейнасці Сербалужыцкага прапаведніцкага таварыства. У супрацоўніцтве з Гендрыхам Крыгарам выдаваў рукапісны часопіс «Serbska nowina».

У падлеткавым узросце Зэйлер пісаў патрыятычныя песні на тэмы сорбскага (серба-лужыцкага) фальклору. Адна з гэтых песень — «Цудоўная Лужыца» — праславілася пад музыку Корлы Аўгута Коцара (1845) і стала сорбскім нацыянальным гімнам. Той жа кампазітар напісаў музыку да іншага вядомага верша Зэйлера. Гэта — напісаны накшталт Мазуркі Дамброўскага, гімн *Лужыца яшчэ не памерла*.

Дзейнасць Зэйлера не абмяжоўвалася песнямі і гімнамі. У 1825 годзе ён уступіў у шэрагі серба-лужыцкага студэнцкага брацтва «Сарабія». У 1826 г. Зэйлер пазнаёміўся ў Лейпцыгу з. Ф. Палацкім і С. Мілуцінавічам; пад іх уплывам захапіўся ідэяй славянскай узаемнасці і ўзяўся за вывучэнне славянскіх моў.

У 1830 годзе ён апублікаваў у нямецкай газеце *Кароткую граматыку сорбскай мовы (Kurzgefasste Grammatik der Sorben-wendischen Sprache)*. Прымаў значны ўдзел у складанні слоўніка сербалужыцкай мовы, выдадзенага Пфулем (1857-66). Шэраг сваіх работ Зэйлер апублікаваў у часопісах у 1841—1848 гады, быў рэдактарам газеты *Tydźenska Nowina*. У 1841 годзе быў адным з ініцыятараў выдання літаратурнай газеты «Jutnička». У 1847 г. Зэйлер стаў адным з заснавальнікаў Маціцы серба-лужыцкай, а затым супрацоўнічаў у яе «Часопісе». Менавіта ў гэты перыяд часу пачынаецца яго супрацоўніцтва з кампазітарам Коцарам, які стварае музычнае суправаджэнне ўсіх вершаў Зейлера.

Многія працы Зэйлера, асабліва патрыятычныя песні, заснаваныя на казках і легендах сорбскага народа.

## Памяць 
* Яго імем названая дзяржаўная прэмія Міністэрства навукі і мастацтва федэральнай зямлі Саксонія.

## Літаратура 
* Гугнин А. А., Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений, М., 1997, стр. 4, 61, 69 — 77, 80, 82 — 83, 85 — 96, 102—103, 105—106, 109—115, 120, 123, 125, 127, 139, 144, 162, 175, 193, ISBN 5-7576-0063-2
* Handrij Zejler: Spěwaś njejsom zabył, Ludowe nakładnistwo Domowina Budyšyn, 1974, Na serbsku Łužycu, S.11
* Ota Wićaz: Handrij Zejler a jeho doba, Nakład Domowiny w Budyšinje, 1955, S.54
* Česko-lužicke styky v 1.polovině 19. století// Česko-lužický věstník, 2007, стр. 55

Катэгорыя:Лужыцкамоўныя паэты
Катэгорыя:Панславісты
Корла Аўгуст Коцар

**Корла Аўгуст Коцар** (3 снежня 1822, Загор, Верхняя Лужыца — 19 мая 1904 недалёка ад Лёбаў) — сербалужыцкі кампазітар і патрыёт, прафесійны выкладчык. Аўтар музыкі да Гімна лужыцкіх сербаў.

## Біяграфія 
У дзяцінстве вучыўся гульні на скрыпцы, фартэпіяна і тэорыі музыкі. Пачатковую адукацыю атрымаў у Будзестецах. Падчас вучобы ў каледжы ў Баўцэне у 1839 годзе быў вучнем К. Э. Герынга — мясцовага арганіста і кампазітара, які быў сябрам Роберта Шумана.

У 1844 годзе ён сустрэў на сваім шляху Гандрыя Зэйлера, сорбскага паэта і музыканта-аматара зачараванага родным фальклорам. Супрацоўніцтва з Зейлерам натхніла Корлу на стварэнне араторыі, заснаванай на сорбскай культуры.

## Творчасць 
; Араторыі

* Serbskie requiem, 1894.
* Wěnc hórskich spěwow, 1860.

; Оперы

* Jakub i Kasia (Jakub a Kata), 1871.

; Інструментальныя творы

* Trio klawesynowe, 1873.
* Kwartet smyczkowy, 1879.
* Trzy serbskie pieśni narodowe, 1879.
* Serenada, 1889.
* Rjana Łužica, 1845.

## Літаратура 
* Frido Mětšk: *Kocorowe zawostajenstwo* [Das Erbe Kocors]. Bautzen 1971.
* Zbigniew Kościów: *Korla Awgust Kocor*. Bautzen 1972.
* Jan Raupp: *Sorbische Musik*. Bautzen 1979.

Катэгорыя:Члены Маціцы серба-лужыцкай
Катэгорыя:Панславісты
Катэгорыя:Кампазітары Германіі
Рагажаны

**Рагажаны** () — вёска ў Уладзімір-Валынскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Устылугскай гарадской абшчыны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Уладзімір-Валынскага раёна
Пішчанка

**Пішчанка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці Украіны. Былы раённы цэнтр. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады.

Размешчаны за 140 км на поўдзень ад Вінніцы недалёка ад дзяржаўнай мяжы з Малдовай і адміністрацыйнай мяжы з Адэскай вобласцю на поўдні Падолля. У мястэчку працуе дом культуры, краязнаўчы музей, кінатэатр. Чыгуначная станцыя Папэлюхы знаходзіцца за 5 км ад пасёлка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Пішчанскага раёна
Трасцянэць (Вінніцкая вобласць)

**Трасцянэць** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці Украіны. Былы раённы цэнтр. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 30 км на паўднёвы ўсход ад Вінніцы.

Паводле падання, старажытнае паселішча ляжала на паўднёвы захад ад сучаснага, але яго абрабавалі і спалілі дашчэнту. Пасля людзі аселі на цяперашнім месцы, у даліне ракі Трасцянец (Нэтэка). Новаму паселішчу спачатку далі назву Адамгорад, але потым вярнулі старую назву. Праз паселішча пралягаў шлях, які злучаў паўночна-заходнія раёны Украіны з узбярэжжам Чорнага мора. Дзясяткі разоў па гэтай дарозе рабілі набегі на Трасцянэць атрады туркаў і татараў, ад якіх жыхары паселішча ратаваліся ў катакомбах.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Трасцянэцкага раёна (Вінніцкая вобласць)
Дах (альбом)

**«Дах»** — сёмы студыйны альбом беларускага барда Алеся Камоцкага, выдадзены ў 2006 годзе.

## Спіс кампазіцый 
## Удзельнікі 
* Валерый Башкоў — бас
* Зміцер Вайцюшкевіч — духавыя
* Юлія Глушыцкая — віаланчэль
* Алег Змушка — гітара
* Алег Івановіч — гітара
* Анатоль Каляда — ударныя
* Ксенія Мінчанка — вакал
* Іна Перасецкая — віаланчэль
* Аляксандр Сазонаў — перкусія
* Дзяніс Сухі — мандаліна
* Аляксандр Шувалаў — баян
* Алесь Камоцкі — вакал
* Алег Чыжык — гукарэжысёр

## Спасылкі 
* Камоцкі Алесь, Дах на сайце беларускай Інтэрнэт-Бібліятэкі Kamunikat.org
* Камоцкі Алесь. Дах на сайце iнтэрнэт-крамы кнiгаў Prastora.by

Катэгорыя:Альбомы Алеся Камоцкага
Катэгорыя:Альбомы 2006 года
Алена Аляксееўна Хараберуш

**Алена Аляксееўна Хараберуш** (нар. , г. Вільнюс) — беларускі скульптар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1976 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. 3 1977 года ўдзельніца мастацкіх выставак.

## Творчасць 
Працуе ў манументальнай, станковай, паркавай і мемарыяльнай скульптуры, матэрыял — бронза, граніт, шамот), кампазіцыі «Буслы» (2009, у сааўтарстве з  Л. Пакульніцкім), «Маці і дзіця» — усе ў Мінску, скульптура «Бахус» (г. Новы Свет, Украіна), мемарыяльныя дошкі.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі, Літаратурным музеі Я. Купалы і інш.

## Сям’я 
У шлюбе са скульптарам Леанардам Пакульніцкім.

Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Скульптары XX стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары XXI стагоддзя