open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бугенвіль

**Бугенві́ль** () — вулканічны востраў у Ціхім акіяне, буйнейшы з астравоў архіпелага Саламонавы астравы. Тэрыторыя дзяржавы Папуа — Новая Гвінея.

Плошча вострава 9317,8 (каля 10 000 (да 3123) м — вулкан Балбі. Востраў укрыты вільготнымі трапічнымі лясамі. Маюцца радовішчы медзі, волава, золата. Насельніцтва вырошчвае какосавую пальму і бананы. Галоўны порт вострава — Кіета.

## Гісторыя 
Востраў адкрыты экспедыцыяй французскага мараплаўца Луі Антуана дэ Бугенвіля (*Louis Antoine comte de Bougainville*) і названы ў яго гонар.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* United Nations Environment Program 

Катэгорыя:Астравы Папуа — Новай Гвінеі
Катэгорыя:Саламонавы астравы
Кіпцюровы кубак

.]]
**Кіпцюровы кубак** — назва, дадзеная археолагамі тыпу пасудзін для пітва, якія часта сустракаюцца сярод  у франкскіх і англасаксонскіх пахаваннях VI і VII стагоддзяў нашай эры.

Падобныя кубкі знаходзяць у Паўночнай Францыі, Усходняй Англіі, Германіі і Гістарычных Нідэрландах, гэта звычайна канічны  з дробнымі, выгнутымі ручкамі або , якія тырчаць з бартоў і зробленыя з кавалкаў расплаўленага шкла, нанесеных на сценкі кубка. Цэнтр вытворчасці такіх вырабаў знаходзіўся, напэўна, на тэрыторыі сучаснай Германіі, а шкло часам таніравалі ў карычневы, сіні або жоўты колеры.

## Спасылкі 
* Кіпцюровыя кубкі ў Брытанскім музеі
* Франкскі кіпцюровы кубак з Германіі

Катэгорыя:Археалагічныя артэфакты паводле тыпу
Катэгорыя:Кубкі
Катэгорыя:Шкло
Юзаф Карыцкі

**Юзаф Карыцкі** (, ; 23 чэрвеня 1754, Літва — 8 кастрычніка 1827, Старая Весь, Галічына) — буйны дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, прапаведнік і педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 13 кастрычніка 1769 г. у Нясвіжы. Прафесар паэтыкі і рыторыкі ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1784—1786), прафесар паэтыкі і рыторыкі (1787—1788), прэфект школ і прафесар нямецкай мовы (1788—1789) у Дынабургскім езуіцкім калегіуме. У 1783 г. у Полацку высвечаны на ксяндза.

Прапаведнік у Віцебску (1789—1790), Полацку (1791—1792), Магілёве (1792—1797) і Оршы (1797—1799). У 1798—1799 і 1803—1805 гг. — сакратар правінцыяла Антонія Люстыга, а з 1805 па 1827 гг. — сакратар Таварыства Ісуса (пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) знаходзіўся ў Рыме). У 1827 г. выехаў у Галічыну, дзе неўзабаве і памёр.

## Літаратура 
* Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — 632 с.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Дынабургскага езуіцкага калегіума
Эктар Бабенка

**Э́ктар Эдуа́рду Бабе́нка** (Héctor Babenco;  — ) — народжаны ў Аргенціне бразільскі , , прадзюсар і акцёр. Працаваў у розных краінах, у тым ліку ў Аргенціне, Бразіліі і Злучаных Штатах Амерыкі. Найбольш вядомы як аўтар фільмаў «*Пішотэ: Закон самага слабога*» (1980), «*Пацалунак жанчына-павука*» (1985), «*Чартапалох*» (1987), «*Гульні ў палях Госпада*» (1990) і «*Карандыру*» (2003).
Пішчалаўскі сельсавет

**Пішча́лаўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Пішчалава.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Аршанскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Аршанскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 30 лістапада 1959 года ў гарадскую рысу горада Орша ўключана вёска Гразівец. 29 снежня 1961 года да сельсавета далучана частка скасаванага Машкоўскага сельсавета (8 населеных пунктаў: Асінаўка, Багрынава, Васкрасенне, Корава, Машкова, Немерава, Папоўка і Слабада). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Пішчалаўскага сельсавета 22 населеныя пункты.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 816 чалавек, з іх 91,4 % — беларусы, 7,2 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 609 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Жытняя мука

**Жытняя мука** — від мукі, якую атрымліваюць з жыта. Змяшчае алкалоіды, а таксама лігнаны. Цеста з гэтай мукі змяшчае менш крухмалу і клейкавіны, чым пшанічная мука. Пышная структура цеста з жытняй мукі дасягаецца за кошт папярэдняй падрыхтоўкі .

Адрозніваюць 3 таварных сорта жытняй мукі: сеяная, абдзірная і абіўная.

Катэгорыя:Мука
Катэгорыя:Жыта
Запольскі сельсавет

Назву **Запо́льскі сельсавет** маюць:

* Запольскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці
* Запольскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці.
* Запольскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці.
* Запольскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці.
* Запольскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці.
* Запольскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці.
* Запольскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Плешчаніцкага раёна Мінскай вобласці.
* Запольскі сельсавет — назва Красненскага сельсавета Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці ў 1940—1987 гадах
Запольскі сельсавет (Аршанскі раён)

**Запо́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Заполле.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Малотынскі (Малатнянскі) сельсавет** у складзе Коханаўскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Малотынь. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Коханаўскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Аршанскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Заполле. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Талачынскага раёна, з 12 лютага 1965 года — у складзе Аршанскага раёна. У 1972 годзе ў склад сельсавета з Межаўскага сельсавета перададзены 10 населеных пунктаў (вёскі Глінішча, Грабянёва, Гразіна, Зарэчча, Кашына, Лагі, Мальжонкава, Слабодка, Чаркасова і Шэмберава), у склад Задроўеўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Дроздава, Казлова, Рагазіна і Хлусава). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Малотынскага сельсавета 19 населеных пунктаў. 15 мая 1981 года ў склад Межаўскага сельсавета вернуты 6 населеных пунктаў (вёскі Зарэчча, Кашына, Мальжонкава, Слабодка, Чаркасова і Шэмберава), у склад Веравайшанскага сельсавета перададзена вёска Грабянёва. 2 лютага 1982 года сельсавет перайменаваны ў Запольскі. 8 красавіка 2004 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Межаўскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 12 населеных пунктаў: вёскі Азярок, Баякоўшчына, Глінішча, Гразіна, Заполле, Зоськава, Ізмайлава, Лагі, Малотынь, Рубашына, Смаляны і Ферма.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Аршанскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Коханаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Талачынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2004 годзе
Ян Любсевіч

**Ян Любсевіч** (, ; 21 чэрвеня 1758, Сандамірскае ваяводства — 14 мая 1826, Старая Весь, Галічына) — святар і педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 24 жніўня 1780 г. у Полацку і стаў адным з першых навіцыяў (паслушнікаў) навіцыяту, які быў урачыста адкрыты ў горадзе 2 лютага 1780 г. У 1788 г. у Полацку высвечаны на ксяндза. Прафесар паэтыкі і рыторыкі ў калегіумах Полацка (1791—1792) і Віцебска (1792—1795). Прэфект школ і прапаведнік у Магілёве (1795—1796), Полацку (1796—1799), Віцебску (1799—1802) і Пецярбургу. З 1810 па 1813 гг. — рэктар Магілёўскага езуіцкага калегіума, а ў потым рэктар і магістр навіцыяту ў Пушы (1813—1819) і Ужвальдзе (1819—1820).

Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) паехаў на Галічыну. Віцэ-рэктар у Цярнопалі (1821—1822), віцэ-рэктар і намеснік магістра навіцыяту ў Старой Весі (1822—1826).

## Літаратура 
* Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — 632 с.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Магілёўскага езуіцкага калегіума
Клюкаўскі сельсавет

**Клю́каўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Клюкаўка.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Дзевінскі сельсавет** у складзе Багушэўскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Дзевіна. 24 верасня 1926 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Клюкаўка, сельсавет перайменаваны ў Клюкаўскі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Багушэўскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года сельсавет у складзе Аршанскага раёна, з 12 лютага 1935 года — у складзе адноўленага Багушэўскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. З 9 верасня 1946 года сельсавет у складзе Арэхаўскага раёна, з 17 снежня 1956 года — у складзе Багушэўскага раёна, з 20 студзеня 1960 года — у складзе Аршанскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Клюкаўскага сельсавета 12 населеных пунктаў. 8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана частка скасаванага Стайкаўскага сельсавета (3 населеныя пункты: вёскі Сармацк, Слабада і Чарняўскія). 10 кастрычніка 2013 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Высокаўскага (7 населеных пунктаў: вёскі Дзевіна, Замасточча, Іванькова, Клюкаўка, Сармацк, Сафіёўка і Сімахі), Арэхаўскага (4 населеныя пункты: вёскі Арашкі, Лісоўскія, Рамальдава, Старына) і Межаўскага (2 населеныя пункты: вёскі Слабада і Чарняўскія) сельсаветаў.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 543 чалавекі, з іх 94,1 % — беларусы, 4,6 % — рускія.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 13 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Аршанскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Арэхаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Багушэўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Станіслаў Свентахоўскі

**Станіслаў Свентахоўскі** (, ; 22 сакавіка 1759, Дынабург — 9 лютага 1831, Старая Весь, Галічына) — буйны дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 20 верасня 1772 г. у Вільні. У 1786 г. высвечаны на ксяндза. Выкладаў паэтыку і рыторыку ў калегіумах Полацка (1788—1789) і Магілёва (1789—1790). Прапаведнік і прафесар французскай мовы ў Дынабургу (1791—1792), прапаведнік у Полацку (1792—1793). Прэфект езуіцкіх школ у Магілёве (1793—1795, 1802—1804), Віцебску (1795—1797), Дынабургу (1797—1799), Оршы (1799—1802) і Полацку (1804—1810). Тэолаг біскупа Беніслаўскага (1810—1812). Сакратар правінцыяла Алаіза Ландэса (1813—1814), рэктар Аршанскага езуіцкага калегіума (1814—1817), правінцыял Беларускай правінцыі Таварыства Ісуса (1817—1820).

Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) адправіўся на Галічыну, дзе з 1820 па 1828 гг. займаў пасаду галіцкага правінцыяла і ў гэтай якасці ўзяў удзел у ХХ Генеральнай кангрэгацыі Таварыства Ісуса. Апошнія гады жыцця жыў і працаваў у Старой Весі (1828—1831).

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1820—1905. Cz. 2. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1906. — s. 518—1300.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Магілёўскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Дынабургскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Аршанскага езуіцкага калегіума
Першамайскі сельсавет

Назву **Першама́йскі сельсавет** маюць:

* Першамайскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці
* Першамайскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці
* Першамайскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці
* Першамайскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці
* Першамайскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці
* Першамайскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці
* Першамайскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці
* Першамайскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хоцімскага раёна Магілёўскай вобласці
* Першамайскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Салігорскага раёна Мінскай вобласці
* Першамайскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слуцкага раёна Мінскай вобласці

## Гл. таксама 
* Первамайскі сельсавет
Першамайскі сельсавет (Аршанскі раён)

**Першама́йскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Белева.

## Гісторыя 
Першамайскі сельсавет утвораны 22 студзеня 1963 года ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці БССР з цэнтрам у вёсцы Белева ў складзе 24 населеных пунктаў: Аляксандрава, Балбасава, Балотавічы, Барань, Барэйшава, Белая Ферма, Белева, Бранцава, Вярхоўе, Галачова, Гарані, Клюшнікава, Мацнава, Навасёлкі, Пустынкі, Татарск, Тумінічы, Хадулы, Хімінічы, Целянцеева, Чэрвіна, чыгуначная будка, пасёлкі Бор і «Сельгастэхніка», якія знаходзіліся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Баранскага пассавета. 16 верасня 1966 года ў мяжу горада Орша ўключана вёска Пустынкі. У 1972 годзе ў склад сельсавета з Ліпкаўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Зямцы, Ленькавічы і Наваселле), з Задроўеўскага сельсавета — 3 населеныя пункты (Дзятлава, Лісуны і Мезенава), са складу сельсавета ў Веравайшанскі сельсавет перададзена вёска Дачная, у Ліпкаўскі сельсавет — 5 населеных пунктаў (вёскі Барань, Навасёлкі, Татарск, Целянцеева і Чэрвіна). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Першамайскага сельсавета 20 населеных пунктаў. 8 красавіка 2004 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Зубрэвіцкага (9 сельскіх населеных пунктаў у межах камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Ударнік»: Балотавічы, Барэйшава, Вярхоўе, Дзятлава, Лісуны, Мацнава, Мезенава, Тумінічы і Хадулы) і Вусценскага (6 сельскіх населеных пунктаў у межах былога калгаса «Першае мая»: Белева, Бранцава, Клюшнікава, Ленькавічы, Наваселле і Хімінічы) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 15 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С. Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Аршанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1963 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2004 годзе
Гайка Маас

**Гайка Маас** (; нар. , Зарлуі) — нямецкі палітык, член Сацыял-дэмакратычнай партыі. Міністр замежных спраў Германіі (2018—2021), Федэральны міністр юстыцыі і абароны правоў спажыўцоў Германіі (2013—2018), лідар фракцыі СДПГ ў рэгіянальным парламенце Саара (2000—2018).

## Біяграфія 
Вывучаў права ў Саарскім універсітэце. Абіраўся дэпутатам ландтага Саара з 1996 года. У 2000 годзе Маас узначаліў сацыял-дэмакратаў у Саары, а з 2001 года з’яўляецца членам федэральнай рады партыі.

Міністр навакольнага асяроддзя, энергетыкі і транспарту Саара (1998—1999); намеснік прэм’ер-міністра зямлі Саар — міністр эканомікі, працы, энергетыкі і транспарту (2012—2013). З 14 сакавіка 2018 года па 8 снежня 2021 года — Міністр замежных спраў Германіі.

Катэгорыя:Члены Сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі
Катэгорыя:Міністры юстыцыі Германіі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Германіі
Брыца

**Бры́ца** (*Echinochloa*) — род раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя і шматгадовыя) відаў, пашыраных пераважна ў трапічных і субтрапічных, часткова ва ўмерана цёплых абласцях.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 

## Гаспадарчае значэнне 
Харчовыя і кармавыя расліны. Некаторыя віды — пустазелле.

## Літаратура 
*  — С. 279.
*  — С. 335.

## Спасылкі 
* 
* Genus: *Echinochloa* P. Beauv. // U.S. National Plant Germplasm System
* Echinochloa // The Plant List

Катэгорыя:Просавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Якаўлевіцкі сельсавет

**Я́каўлевіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Якаўлевічы.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Копыскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Якаўлевічы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Копыскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Аршанскага раёна БССР. З 15 ліпеня 1935 года Якаўлевічы набылі статус рабочага пасёлка. З 20 лютага 1938 года ў складзе Віцебскай вобласці. 10 сакавіка 1954 года статус Якаўлевічаў паніжаны да вёскі. 16 верасня 1960 года ў склад Панізоўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Марозава, Сцяпкова і Чарное). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 11 населеных пунктаў. 10 кастрычніка 2013 года Якаўлевіцкі сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Зубаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета складала 978 чалавек, з іх 93,9 % — беларусы, 3,8 % — рускія, 0,6 % — украінцы.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 10 населеных пунктаў: Засценкі, Казловічы 1, Казловічы 2, Лешча, Люціны, Лямна, Магераўка, Раманоўка, вёска Якаўлевічы, пасёлак Якаўлевічы).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Аршанскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Копыскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
1819 год у гісторыі астраноміі

**1819** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 19 верасня — частковае сонечнае зацьменне стала апошнім у серыі зацьменняў 112 сараса.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 5 чэрвеня — **Джон Куч Адамс**, брытанскі матэматык і астраном (пам. 21.01.1892).
* 9 лістапада — **Анібале дэ Гаспарыс**, італьянскі астраном (пам. 21.03.1892).

## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Балбасаўскі сельсавет

**Балба́саўскі  сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Балбасава (цяпер — гарадскі пасёлак). 

## Гісторыя 
26 мая 1996 года ўтвораны Балбасаўскі сельсавет у складзе Аршанскага раёна з цэнтрам у вёсцы Балбасава. 15 чэрвеня 2000 года Балбасава атрымала статус гарадскога пасёлка, Балбасаўскі сельсавет рэарганізаваны ў пассавет.

22 студзеня 2001 года г.п. Балбасава і вёска Барсукі пераданы ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Аршанскага гарадскога савета, у 2013 годзе ў сувязі з аб’яднаннем горада Оршы і Аршанскага раёна ў адну адміністрацыйную адзінку Балбасава з Барсукамі зноў апынуліся ў складзе апошняга. 3 студзеня 2017 года вёска Барсукі ўвайшла ў мяжу г.п. Балбасава.

## Склад 
На 1 студзеня 1999 года — 2 населеныя пункты: вёскі Балбасава і Барсукі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Аршанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1996 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2000 годзе
1892 год у гісторыі астраноміі

**1892** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 21 студзеня — **Джон Куч Адамс**, брытанскі матэматык і астраном (нар. 05.06.1819).
* 21 сакавіка — **Анібале дэ Гаспарыс**, італьянскі астраном (нар. 09.11.1819).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1900 год у гісторыі астраноміі

**1900** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 28 красавіка — **Ян Хендрык Оарт**, нідэрландскі астраном (пам. 05.11.1992).

## Памерлі 
* 15 лютага — **Карл Тэадор Роберт Лютэр**, нямецкі астраном, вядомы адкрыццямі астэроідаў, вывучэннем планет, камет, пераменных зорак (нар. 16.05.1822).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Старасельскі сельсавет (Жабінкаўскі раён)

**Старасе́льскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Старое Сяло.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Азяцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жабінкаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Мацей Алендзкі

**Мацей Алендзкі** (; 23 снежня 1746, Падляшша — 6 красавіка 1816, Полацк) — дзеяч Ордэна езуітаў, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 13 жніўня 1770 г. у Нясвіжы. Вывучаў тэалогію ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1776—1780). У 1776 г. высвечаны ў Полацку на ксяндза. З 1785 па 1789 гг. — місіянер у Расне. У 1789—1806 гг. — пракуратар маёнткаў () Полацкага езуіцкага калегіума.

У 1810—1812 гг. — пракуратар дома () Полацкага калегіума. Апошнія гады жыцця — міністр ( дасведчаны і аўтарытэтны езуіт, які адказваў за адміністрацыйна-гаспадарчыя справы, а ў час адсутнасці рэктара (суперыёра) выступаў як яго намеснік; «аканом» ордэнскага дома) у Полацкай езуіцкай акадэміі (1812—1816).

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Мсціслаўскага езуіцкага калегіума
Аграф (упрыгажэнне)

**Аграф** (ад  — «заціск, сашчэпка, кручок») — мацаванне, якое выконвалася звычайна ў выглядзе пласціны, вянка, разеткі з кручком і пятлёй. Часам выраблялася з каштоўных металаў — золата, срэбра з рэльефным дэкорам, чаканкай, эмаллю. У адрозненне ад антычных фібул, сярэднявечны аграф уяўляў сабой не заколку, а зашпільку, спражку.

У Старажытнай Русі аграф — гэта запон з каштоўнымі камянямі, эмалямі, . У далейшым такія зашпількі сталі выкарыстоўваць у якасці упрыгажэнняў галаўных убораў і іншых дэталяў касцюма.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Брошкі
Катэгорыя:Упрыгажэнні
Катэгорыя:Зашпількі
Шчыпоўка залацістая

**Шчыпоўка залацістая** (*Sabanejewia aurata*) — від рыб сямйства ўюновых.

## Апісанне 
Невялікая паводле памераў рыба. Звычайная даўжыня цела 6—8 см, рэдка да 13,8 см, маса 3—5 г, жыве 4—5 год. Самцы ў дарослым стане не маюць органа Канестрыні, характэрнага для самцоў звычайнай шчыпоўкі (*Cobitis taenia*). У хваставым плаўніку 12 галінастых промняў, на баках цела 10—15 (да 19) цёмных плямак, але менш заўважных, чым у *C. taenia*. На спіне спераду і ззаду спіннога плаўніка некалькі буйных папярочных плям. Ля асновы хваставога — цёмная папярочная паласа, пасярэдзіне перарваная. Цела з лёгкім залацістым адценнем, з бураватымі плямкамі. Пад вачніцай моцны шып. Вусікі даволі доўгія, з вуглоў рота яны даходзяць да задняга краю вока.

## Пашырэнне 
Від мае разарваны арэал. Паводле Ю. С. Рашэтнікава і інш., сустракаецца ў прэсных вадаёмах басейнаў Балтыйскага, Эгейскага, Чорнага, Азоўскага, Каспійскага і Аральскага мораў. На тэрыторыі Беларусі ўпершыню выяўлена ў рэках Дняпро і Сож у межах Гомельскай вобласці ў пачатку XXI ст.

Насяляе біятопы, якія адрозніваюцца глыбінёй (ад 20 см да 1,5 м), скорасцю цячэння, характарам дна. Вядзе прыдонны спосаб жыцця, найбольш актыўная на змяркані і ў начны час.

## Асаблівасці біялогіі 
Харчуецца планктоннымі жывёламі, ніткавымі водарасцямі, паветранымі насякомымі і ікрой рыб.

Палаваспелай становіцца на 2—3-м годзе жыцця пры даўжыні цела 5—6 см. Парцыённы нераст пачынаецца ў маі — ліпені пры тэмпературы вады каля 20 °С. Адкладвае ікру ў зарасніках ніткавых водарасцей. Сярэдняя пладавітасць каля 900 ікрынак. Лічынкі пачынаюць харчавацца зоапланктонам. Па дасягненні даўжыні цела 2 см пераходзяць да доннага спосабу жыцця, і аб'ектамі іх харчавання становяцца дробныя ракападобныя, хіранаміды і іншыя донныя беспазваночныя.

## Промысел 
Гаспадарчага значэння не мае, выкарыстоўваецца як прынада пры лоўлі драпежных рыб.

## Літаратура 
* *Гричик, В. В., Бурко, Л. Д.* Животный мир Беларуси. Позвоночные: учеб. пособие. — Мн.: Изд. центр БГУ, 2013. — 399 с. ISBN 978-985-553-128-0

Катэгорыя:Уюновыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1863 годзе
Свіслацкі сельсавет

Назву **Сві́слацкі сельсавет** маюць:

* Свіслацкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці
* Свіслацкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці
* Свіслацкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці

## Гл. таксама 
* Свіслацкі раён
Кунцэвіч

**Кунцэвіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Кунцэвіч (1912—?) — беларускі грамадскі і царкоўны дзеяч, паэт.
* Анатоль Дзям’янавіч Кунцэвіч (1934—2002) — савецкі і расійскі вучоны ў галіне арганічнай і прыкладной хіміі.
* Андрэй Міхайлавіч Кунцэвіч (нар. 1979) — беларускі дзяржаўны дзеяч, намеснік кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
* Віктар Іванавіч Кунцэвіч (нар. 1957) — беларускі паэт.
* Ірэна Адольфаўна Кунцэвіч (нар. 1936) — вучоны ў галіне сельскай гаспадаркі.
* Іасафат Кунцэвіч (1580—1623) — вялікалітоўскі царкоўны і палітычны дзеяч, каталіцкі святы.
* Канстанцін Мікалаевіч Кунцэвіч (1951—2012) — беларускі вучоны, доктар сацыялагічных навук.
* Любоў Пятроўна Кунцэвіч — беларуская мовазнаўца.
* Мацей Кунцэвіч (1620—1655) — езуіцкі святар і педагог.
* Станіслаў Уладзіміравіч Кунцэвіч (нар. 1937) — беларускі спецыяліст у галіне электраэнергетыкі.
* Юлія Кунцэвіч (нар.  1995) — беларускі гандбаліст.
* Якуб Тэадор Кунцэвіч (1596—1666) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, ваявода берасцейскі (1664—1666).
* Яўген Яўгенавіч Кунцэвіч (нар. 1988) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Крыніцы
Ясенскі сельсавет

**Я́сенскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Ясень.  

## Геаграфія 
Ясенскі сельсавет знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы Асіповіцкага раёна.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Асіповіцкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Ясень. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Асіповіцкім раёне БССР. 15 ліпеня 1935 года цэнтр сельсавета атрымаў статус рабочага пасёлка. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. З 20 верасня 1944 года сельсавет у складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Кассёўскага сельсавета, рабочы пасёлак Ясень скасаваны і ўключаны ў склад Ясенскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Бабруйскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Асіповіцкага раёна. 26 сакавіка 1987 года ў склад Свіслацкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Буда, Галынка, Копча і Краснае).

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета складае 897 чалавек, з іх 86,8 % — беларусы, 9,0 % — рускія, 1,9 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 772 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Асіповіцкі сельсавет

**Асіпо́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Асіповічы (у склад сельсавета не ўваходзіў).  

Утвораны 1 студзеня 1925 года ў складзе Асіповіцкага раёна Бабруйскай акругі БССР шляхам аб’яднання скасаваных Асіповіцкага 1-га і Асіповіцкага 2-га сельсаветаў. Цэнтр — мястэчка Асіповічы. 21 жніўня 1925 года скасаваны ў сувязі з утварэннем Асіповіцкага местачковага Савета.

Утвораны зноў 26 сакавіка 1987 года ў складзе Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці БССР з цэнтрам у горадзе Асіповічы з населеных пунктаў, якія ўваходзілі ў склад скасаванага Замошскага сельсавета (15 населеных пунктаў: вёскі Агула, Акцябр, Асіповічы II, Асіповічы III, Брадзішча, Булгары, Вялікая Гарожа, Замошша, Засялечча, Літвінава, Лучыцы, Малая Гарожа, Паляна, Прудок, Ясянец), і 10 населеных пунктаў Пратасевіцкага сельсавета (вёскі Восава, Дзераўцы, Дубралёва, Задняя Града, Заручэўе, Кляпчаны Мост, Малоціна, Ставішча, Ягаднае і пасёлак Дзераўцы). У 1990 годзе скасавана вёска Паляна. 13 лютага 2002 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Пратасевіцкага (11 населеных пунктаў: вёскі Восава, Дзераўцы, Дубралёва, Задняя Града, Заручэўе, Кляпчаны Мост, Малоціна, Прудок, Ставішча, Станцыя Дзераўцы, Ягаднае) і Вяззеўскага (13 населеных пунктаў: вёскі Агула, Акцябр, Брадзішча, Булгары, Вялікая Гарожа, Замошша, Засялечча, Літвінава, Лучыцы, Малая Гарожа, Станцыя Асіповічы II, Станцыя Асіповічы III і Ясянец) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 24 населеныя пункты.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1925 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1925 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1987 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2002 годзе
Ялізаўскі сельсавет

**Ялі́заўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — рабочы пасёлак Ялізава.  

## Гісторыя 
Утвораны 20 лістапада 2013 года на тэрыторыі Ялізаўскага пасялковага савета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва паводле перапісу 2009 года — 2672 чалавекі, з іх 91,8 % — беларусы, 6,1 % — рускія, 1,2 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 2144 чалавекі.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2013 годзе
Вячорніца

**Вячо́рніца** (*Hesperis*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Двухгадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй да 1 м. Сцёблы прамастойныя, апушаня залозістымі валаскамі або голыя. Лісце суцэльнае, лінейна-ланцэтнае, зубчастае па краі, на кароткіх чаранках. Кветкі двухполыя, белага, жаўтаватага або зеленавата-бурага колеру. Плод — сухі стручок.

## Распаўсюджанне 
Род налічвае каля 51 (каля 30) відаў, пашыраных у Міжземнамор’і, Сярэдняй Еўропе і Азіі.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавыя, меданосныя і дэкаратыўныя расліны.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* *Траццякоў Д. І.* Вячорніца //  — С. 405.
*  — С. 528.

## Спасылкі 
* 
* Hesperis // The Plant List
* Genus: *Hesperis* L. // USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System

Катэгорыя:Капуставыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Каложскі парк

**Каложскі парк** (раней — **Парк імя 40-годдзя ЛКСМБ, парк «Космас»,** **Новы парк**) — парк у Гродне, размешчаны на правым беразе р. Нёман, на месцы гістарычнага Каложскага пасада, ад якога пайшла сучасная назва. Плошча складае 20,4 га (1989).

У савецкія часы прадугледжвалася будаўніцтва магістралі, якая б стала працягам вул. Болдзіна з выхадам на вул. Лермантава і вул. Міцкевіча, адмежавала паркавую тэрыторыю ад 1-павярховай забудовы і дазволіла забяспечыць абслугоўванне зоны адпачынку гарадскім транспартам. У 2019 годзе, пасля таго як Мінгарвыканкам не дазволіў масавыя акцыі ў цэнтры Мінску на Дзень Волі, цэнтрам святкавання стала Гродна, дзе 23 сакавіка ў Каложскім парку адбыліся мітынг і канцэрт з удзелам Лявона Вольскага, Зміцера Вайцюшкевіча, гуртоў Nizkiz, «Крама», «Дай Дарогу!» і Dzieciuki.

## Апісанне 
 ў парку]]
Уваходы ў парк размешчаны з вул. Лермантава (цэнтральны) і Вялікай Траецкай вуліцы. З поўдня парк абмежаваны рэкамі Гараднічанка і Нёман (скульптар Г. Буралкін, архітэктары А. Каралькоў, Г. Пешкаў, інжынер В. Навумовіч). Помнік уяўляе сабой дзве вежы вышынёй 31 метр, наверсе аб’яднаныя вітражом з каляровага шкла з выявай лічбы «850». У аснаванні стаяць дзве скульптуры (постаці жанчыны з ручніком у руках і мужчыны — воіна-латніка) вышынёй 6 метраў. Першапачаткова яны былі абабітыя меддзю, але ў 1990-х гадах метал скралі, а скульптуры замянілі на бетонныя.

У паўночна-заходняй частцы парку знаходзяцца недабудаваныя тэнісныя корты, якія пачалі ўзводзіць у 2010 годзе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паркі Гродна
Катэгорыя:Каложа
Чыжэўшчынскі сельсавет

**Чыжэ́ўшчынскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Чыжэўшчына.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года. 31 сакавіка 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Азяцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жабінкаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Кім Аляксандравіч Вятчаннікаў

**Кім Аляксандравіч Вятча́ннікаў** ( — ) — вучоны ў галіне санітарыі і гігіены, доктар медыцынскіх навук (1972).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Рэпкі (зараз у Ізяслаўскім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны). У час Вялікай Айчыннай вайны служыў на флоце. У 1957 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. Працаваў у Беларускім навукова-даследчым санітарна-гігіенічным інстытуце. У 1972—1981 гг. на пасадзе загадчыка кафедрай спартыўнай гігіены ў Беларускім дзяржаўным інстытуце фізічнай культуры.

## Навуковая дзейнасць 
К. А. Вятчаннікаву належаць навуковыя працы па таксікалогіі інсектыцыдаў, эксперыментальнай тэрапіі атручванняў фосфарарганічнымі злучэннямі, па спартыўнай гігіене.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* медалі.

## Літаратура 
*  — С. 404.

## Спасылкі 
* Вятчанников Ким Александрович // РУП «Научно-практический центр гигиены» 
* Вятчанников, Ким Александрович (доктор медицинских наук ; 1924—1981) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Гігіеністы
Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Маўклівая большасць

**Маўклі́вая большасць** () — група людзей у калектыве або краіне, якія не выражаюць свае меркаванні публічна і не бяруць актыўны ўдзел у грамадскім альбо палітычным жыцці.

Першыя згадванні гэтай фразы адносяцца да XIX стагоддзя, але папулярнасць у сучасным значэнні яна атрымала пасля прамовы амерыканскага прэзідэнта Рычарда Ніксана 3 лістапада 1969 на фоне пратэстаў супраць В’етнамскай вайны, у якой ён заклікаў электарат падтрымаць яго стратэгію «в’етнамізацыі» — паступовай перадачы кантролю над ходам баявых дзеянняў ад амерыканскіх войскаў да паўднёвав’етнамскіх і заключэнні «ганаровага міру».

На працягу амаль 200 гадоў, палітыка нашай дзяржавы, паводле нашай Канстытуцыі, вырашалася лідарамі Кангрэса і Белага дома, якія былі абраны ўсім народам. Калі шумная меншасць, якой бы страснай яна не лічыла сваю пазіцыю, атрымае перамогу над розумам і воляй большасці, у свабоднага грамадства не будзе будучыні ў гэтай краіне. /…/ І таму сёння вечарам я прашу вас — вялікую **маўклівую большасць** маіх суайчыннікаў-амерыканцаў — я прашу вас падтрымаць мяне.

У сваёй прамове Ніксан супрацьпаставіў сваю стратэгію палітычнага рэалізму ідэалізму пратэстуючых, падкрэсліўшы, што хуткі вывад войск з В’етнама, якога яны патрабуюць, прывядзе да паразы ў вайне і стане пагрозай міру ў свеце. Запрасіўшы падтрымцы ў тых людзей, што падзялялі яго пазіцыю, але не выказвалі гэту падтрымку публічна, Ніксан супрацьпаставіў прыхільнікаў хуткага міру ў В'етнаме астатняй краіне.

Прамова апынулася вельмі паспяховай — рэйтынгі прэзідэнта ўзняліся з 50 % да 81 %. Асновай маўклівай большасці, да якой звяртаўся Ніксан, былі ветэраны Другой сусветнай вайны і моладзь з рабочага і сярэдняга класа, насельніцтва маленькіх гарадоў і прыгарадаў мегаполісаў, якія адчувалі сябе пакінутымі краінай пасля вялікіх сацыяльных зменаў, якія адбыліся ў 1960-ыя, і не атрымліваючымі прадстаўніцтва ў палітычным жыцці Амерыкі. У студзені 1970 часопіс Time абраў людзьмі 1969 года прадстаўнікоў Сярэдняй Амерыцы — маўклівую большасць краіны, кансерватыўнае насельніцтва гарадкоў і вёсак цэнтральных штатаў.

Прэзідэнт працягваў выкарыстоўваць падобную рыторыку і ў далейшым, атрымаўшы перамогу на выбарах 1972 г. у 49 з 50 штатаў. Да «маўклівай большасці» таксама звярталіся і кампаніі Рональда Рэйгана у 1970-80-ых гадах, рэспубліканцы падчас пераможных для іх выбараў 1994 года і Дональд Трамп падчас сваёй выбарчай кампаніі 2016 г.

Катэгорыя:Рычард Ніксан
Катэгорыя:Гісторыя ЗША
Катэгорыя:Сацыялогія
Каменіцкі сельсавет

**Ка́меніцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Каменічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Велікакаменіцкі (Велікакаменскі) сельсавет** у складзе Свіслацкім раёне Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Вялікія Каменічы. 24 верасня 1926 года скасаваны, тэрыторыя далучана да новаўтвораных Яноўскага нацыянальнага польскага і Градзянкаўскага (Градзянскага) сельсаветаў.

16 ліпеня 1954 года цэнтр Яноўскага сельсавета Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці перанесены ў вёску Каменічы, сельсавет перайменаваны ў Каменіцкі. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Бабруйскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Асіповіцкага раёна. 13 лютага 2002 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Градзянскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў: вёскі Асавок, Казімірова, Каменічы, Прыцерпа, Цэзарова і Яноўка.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свіслацкага раёна (Бабруйская акруга)
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2002 годзе
Гервяцкі сельсавет

**Гервя́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Астравецкага раёна Гродзенскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок. 27 сакавіка 1959 года ў склад сельсавета з Рындзюнскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (Віктасіна, Гіры, Керплашына, Кністушкі, Мільцэі, Пелегрында і Петрыкі). З 20 студзеня 1960 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Смаргонскага раёна. 26 снежня 1962 года да сельсавета далучана частка скасаванага Чэхскага сельсавета (13 населеных пунктаў: Вашкуны, Вялікія Яцыны, Гродзі, Зяленка, Кірэлі, Малыя Яцыны, Малюта, Палесціна, Польці, Сакалойці, Чэхі, Шацернікі і Швяйляны). 23 сакавіка 1964 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Рымдзюнскага сельсавета. З 6 студзеня 1965 года сельсавет у складзе адноўленага Астравецкага раёна. 26 чэрвеня 1965 года ў склад новаўтворанага Ізабелінскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (Ажуройсці, Баяры, Вялікія Якентаны, Малыя Якентаны, Новыя Якентаны, Свіршчына і Субялі), у склад адноўленага Чэхскага сельсавета — 12 населеных пунктаў (Вашкуны, Вялікія Яцыны, Гродзі, Зяленка, Кірэлі, Малыя Яцыны, Малюта, Палесціна, Сакалойці, Чэхі, Шацернікі і Швяйляны). 27 студзеня 1975 года да сельсавета далучана частка скасаванага Чэхскага сельсавета (13 населеных пунктаў: вёскі Вашкуны, Вялікія Яцыны, Гродзі, Кірэлі, Малыя Яцыны, Палесціна, Сакалойці, Чэхі, Шацернікі, Швяйляны, хутары Валейкуны, Зяленка і Малюта). У 2005 годзе скасаваны вёска Гібірда і хутар Слабодка. 26 лютага 2013 года да сельсавета далучана частка скасаванага Астравецкага сельсавета з населенымі пунктамі Ажуройсці, Баяры, Вялікія Якентаны, Дайлідкі, Малыя Якентаны, Міжаны, Мілайшуны, Новыя Якентаны, Падпруддзе, Субялі, Свіршчына, Тракелі, Юзуліна.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (44 населеныя пункты) — 1986 чалавек, з іх 64,9 % — беларусы, 22,5 % — літоўцы, 4,4 % — палякі, 3,9 % — рускія, 3,6 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (57 населеных пунктаў) — 2159 чалавек.

На 1 жніўня 2017 насельніцтва складала 2282 чалавекі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Смаргонскага раёна
Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт эканомікі, статыстыкі і інфарматыкі

**Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт эканомікі, статыстыкі і інфарматыкі** (рус. *Московский государственный университет экономики, статистики и информатики*) — дзяржаўная расійская вышэйшая навучальная ўстанова. Заснаваны ў 1932 годзе як Маскоўскі інстытут народнагаспадарчага ўліку. Дзейнічаў у г. Масква. і мела філіялы ў Рызе і Мінску. У 1948 годзе быў ператвораны ў Маскоўскі эканоміка-статыстычны інстытут (МЭСІ). У 1982 г. МЭСІ быў узнагароджаны Ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга. У 1996 годзе атрымаў статус універсітэта і быў перайменаваны ў Маскоўскі дзяржаўны універсітэт эканомікі, статыстыкі і інфарматыкі, пры захаванні ранейшай абрэвіятуры З 2015 г. далучаны да РЭУ імя Пляханава.

## Мінскі філіял 
Заснаваны ў 2003 г., дзейнічае на вул. Маякоўскага, 127/2. Вядзецца падрыхтоўка менеджераў, эканамістаў, бухгалтараў, і праграмістаў. З 2015 г. з’яўляецца філіялам Расійскага эканамічнага ўніверсітэта імя Г. В. Пляханава.

## Спасылкі 
* Сайт МЭСІ: www.mesi.ru
* Сайты Мінскага філіяла да далучэння да РЭУ: http://minsk.mesi.ru/ , www.mfmesi.ru (не працуюць)
* МЭСИ (Московский государственный университет экономики, статистики и информатики) // Deal.by
* Сайт РЭУ

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Мінска
Катэгорыя:Універсітэты Масквы

Катэгорыя:Эканамічныя ўніверсітэты
Расійскі эканамічны ўніверсітэт імя Г. В. Пляханава

**Расійскі эканамічны ўніверсітэт імя Г. В. Пляханава** — буйная расійская вышэйшая навучальная ўстанова для падрыхтоўкі эканамістаў. Заснавана ў пачатку ХХ ст. як Камерцыйныя курсы, а з 1907 г. Маскоўскі камерцыйны інстытут. У 1919 г. нацыяналізаваны і пераназваны ў Маскоўскі інстытут народнай гаспадаркі (МІНГ) імя Карла Маркса. З 1924 г. носіць імя Г. Пляханава. Акрамя асноўных карпусоў у г. Масква мае сетку філіялаў у Расіі і некаторых краінах СНД, у тым ліку ў Мінску.

## Мінскі філіял 
Заснаваны ў 2003 годзе як філіял МЭСІ, дзейнічае на вул. Маякоўскага, 127/2. У філіяле вядзецца падрыхтоўка менеджераў, эканамістаў, бухгалтараў, і праграмістаў. З 2015 г. з’яўляецца філіялам Расійскага эканамічнага ўніверсітэта імя Г. В. Пляханава.

## Спасылкі 
* Сайт РЭУ
* Сайт Мінскага філіяла РЭУ

Катэгорыя:Універсітэты Беларусі
Катэгорыя:Універсітэты Расіі