Месцы будыйскага паломніцтва

Найважнейшыя **месцы будыйскага паломніцтва** размешчаны па шырокай раўніне рэчышча Гангі ў Паўночнай Індыі і Паўднёвым Непале, на прасторах паміж Нью-Дэлі і Раджгірам. Гэта край, дзе жыў і вучыў Гаўтама Буда і дзе знаходзяцца асноўныя храмы і святыні, звязаныя з яго жыціем. Апроч Індыі, множныя месцы паломніцтва знаходзяцца таксама і ў цэлым шэрагу іншых краін, насельніцтва якіх ёсць ці гістарычна было пераважна будыйскім.

## Месцы, звязаныя з жыццём Буды 
 Цурпху, Тыбет, 1993 год.]]

### Чатыры асноўныя месцы паломніцтва, пералічаныя самім Будай 
Сам Гаўтама Буда вызначыў наступныя чатыры месцы, найбольш дастойныя паломніцтва яго паслядоўнікаў, заўважыўшы, што іхняе наведванне выкліча пачуццё неадкладнасці духоўных пошукаў:
* Лумбіні (Непал): месца нараджэння царэвіча Сідхартхі Гаўтамы.
* Бодх-Гая, храм Махабадхі (Біхар, Індыя): з’яўляецца найважнейшым рэлігійным аб’ектам і месцам паломніцтва. Лічыцца, што ў храме Махабадхі знаходзіцца свяшчэннае дрэва бодхі, пад якім царэвіч Сідхартха дасягнуў прасвятлення і стаў вядомы як Гаўтама Буда.
* Сарнатх (Варанасі, Утар-Прадэш, Індыя), дзе Гаўтама Буда прамовіў сваю першую пропаведзь, вядомая як «Пропаведзь на Аленевым гаі», і даў настаўленне пра *Сярэдні шлях*, *Чатыры высакародныя ісціны* і *Высакародны васьмярковы шлях*. Падзея апісана ў «Сутры запуску колы дхармы» (*Dharmacakrapravartana Sūtra*).
* Кушынагар (Утар-Прадэш, Індыя): месца, дзе Гаўтама Буда памёр і дасягнуў *парынірваны*.

### Восем вялікіх месцаў паломніцтва 
У дадатак да чатырох асноўных месцаў, згаданых раней (Лумбіні, Бодх-Гая, Сарнатх і Кушынагар), будыйскія тэксты, напісаныя паслядоўнікамі Буды пазней, згадваюць яшчэ чатыры свяшчэнныя месцы, дзе ў Індыі адбылася пэўная цудоўная падзея, уваходная ў спіс «Атха-махатханані»:
* Шравасці: месца *падвойнага цуду*. Шравасці быў буйным горадам у старажытнай Індыі, дзе Буда праводзіў больш за ўсё часу.
* Раджгір: месца, дзе з дапамогай прыязнасці Буда пакарыў раз’юшанага слана Налагіры. Раджгір быў яшчэ адным буйным горадам старажытнай Індыі, за 14 км ад яго знаходзіўся Наланда, буйны цэнтр будыйскага вучэння махаяны.
* Санкіса: месца спуску Буды на зямлю з '** (дзе ён знаходзіўся на працягу трох месяцаў і навучаў сваю маці **').
* Вайшалі: месца прыёму мёду ад малпы. Вайшалі быў сталіцай Ваджыянскай рэспублікі старажытнай Індыі.

### Іншыя месцы, звязаныя з вандраваннямі Буды 
.]]
Некаторыя іншыя месцы паломніцтва ў Індыі і Непале, звязаныя з жыццём Гаўтамы Буды, у асноўным размешчаны на прасторах Гангскай раўніны.

#### Паводле штатаў у алфавітным парадку 
* Андхра-Прадэш: Амараваці, Нагарджуна Конда
* Біхар: Гая, Кесарыя, Наланда, Паталіпута, Вікрамашыла
* Мадх’я-Прадэш: Санчы
* Утар-Прадэш: Дэвадаха, Капілавасту, Каусамбі, Матхура, Пава (Фазілнагар, Варанасі)
* Хар’яна (у парадку руху шляху Буды): пагада Аастха-Пугдал у Камашпуры (месца, дзе Буда прачытаў *Сутру пра асновы ўсвядомленасці*), ступа Курукшэтра, ,  (), ступа Чанеці ля Джагадхары і, урэшце, горад Матхура, пасля якога ён падарожнічаў уздоўж Вялікага колавага шляху.

#### Храналагічна, ідучы па шляху Буды 
* Утар-Прадэш — Хар’яна
** З Матхуры ва Утар-Прадэшы Буда падарожнічаў па Вялікім колавым шляху ў Хар’яну.
** Пагада Камашпура-Аастха-Пугдал (Кумашпур) у горадзе Саніпат, месцы, дзе Буда прачытаў *Смрт’юпастхана-сутру*).
** Ступа Курукшэтра на набярэжнай свяшчэннага вадаёма  у горадзе Курукшэтра.
**  паміж Курукшэтрам і Ямунанагарам, дзе сёння маецца вялікі парк-музей пад адкрытым небам, у якім таксама захоўваюцца некалькі рэльефаў з указамі цара Ашокі.
** Шругхна, на месцы якога захаваўся старажытны курган Сугх, на ўскраіне горада Ямунанагар.
** Ступа Чанэці на ўскрайку горада Ямунанагар.

## Іншыя месцы паводле краін 
, Тыбет, 1993 г.]]
Іншыя вядомыя месцы будыйскага паломніцтва ў розных краінах:

* : , К’ічу-лакханг, , Манастыр Чагры-Дорджэдэн, , , Чымі-лакханг
* : гара Ень-Ту, Духмяная пагада, 
* : 
* : Наланда, Пячоры Аджанта, Пячоры Элора, Санчы
* : Барабудур, Мендут, Севу
* : Ангкор-Ват, Ангкор-Тхом, Ват-Аўналом, Ват-Батум, Сярэбраная пагада
* : Гроты Юньган, Пячоры Лунмэнь, Чатыры свяшчэнныя горы (Путошань, Утайшань, Цзюхуашань, Эмэйшань)
* : 
* : , Кек-Лок-Сі
* : Манастыр Амарбаясгалант, Манастыр Гандантэгчынлін, Манастыр Шанх, Манастыр Эрдэні-Дзу
* : Загайн, , , Пагада Шведагон, Паган, Храм Буды Махамуні
* : , , , Храм Мая-Дэві
* : Гандхара, , 
* : , , 
* : , 
* : Аютхая, Пхра Патом Чэды, Сукатаі, , Храм Пхрахат Дой Сутхэп, , , Храм Смяротнага ложа Буды (*Wat Phra Thaen Dong Rang*), 
*  Тыбет: возера Мапам-Юмцо, возера Нам-цо, гара Кайлас, палац Патала
* : Анурадхапура і «», , Паланарува, Свяшчэнная гара Шры-Пада, 
* : Кіёта, Нара, , паломніцкі шлях Сайгоку

## Гл. таксама 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Звязаная літаратура 
*  Chan, Khoon San, Buddhist Pilgrimage (пра восем асноўных свяшчэнных месцаў будызму)
*  Coluzzi, Paolo (2021). Buddhism and Pilgrimage: A Journey to the Four Sites. Mud Pie Slices.

## Знешнія спасылкі 
*  Віртуальны тур па месцах будыйскага паломніцтва па картах Google (інтэрактыўны агляд на 360 °)  
*  Будыйскае паломніцтва ў Індыі і Шры-Ланцы, спіс і апісанне свяшчэнных месцаў. 
*  Калекцыя прадметаў будыйскага паломніцтва на сайце Музея Вікторыі і Альберта
*  Чаму будысты паломнічаюць? Будызм для пачаткоўцаў // tricycle.org

Катэгорыя:Будызм
Катэгорыя:Месцы будыйскага паломніцтва