open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Паўночна-Алічурскі хрыбет

**Паўночна-Алічурскі хрыбет** (ранейшая назва — *Базардарынскі хрыбет*) — горны хрыбет на Паміры, у Таджыкістане. Размешчаны паміж ракой Мургаб і Сарэзскім возерам на поўначы і ракой Алічур і возерам Яшылькуль на поўдні. Служыць усходнім працягам Рушанскага хрыбта.

Хрыбет складзены гранітоідамі, мэтамарфічнымі і гліністымі сланцамі, пясчанікамі і вапнякамі. Вялікая колькасць ледавікоў — каля 470, агульная плошча якіх дасягае 295 км². Пануюць ландшафты камяністага высакагор'я са скаламі і асыпкамі, у ніжніх частках схілаў пераважае разрэджаная расліннасць халоднай высакагорнай пустыні.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горныя хрыбты Таджыкістана
Катэгорыя:Горы Таджыкістана
Тартуская вышэйшая мастацкая школа

**Тартуская вышэйшая мастацкая школа** (, TKK) — вышэйшая навучальная ўстанова ў Тарту (Эстонія), якая рыхтуе прафесійных прыкладных мастакоў і мастакоў-рэстаўратараў. У Тартускай вышэйшай мастацкай школе студэнты могуць атрымаць прыкладную вышэйшую адукацыю па спецыяльнасцях: аўдыёвізуальнае мастацтва, дызайн і прыкладное мастацтва.

Тартуская вышэйшая мастацкая школа была заснавана 1 жніўня 2000 г. і з'яўляецца пераемніцай Вышэйшай мастацкай школы «Палас», якая існавала ў Тарту з 1919 года.

Станам на 2013 год у Тартускай вышэйшай мастацкай школе адукацыю атрымлівалі 318 навучэнцаў, з іх 28 — экстэрны
* Факультэт фатаграфіі.
* Факультэт жывапісу.
* Факультэт медыя і рэкламнага дызайну.
* Факультэт мэблі.
* Факультэт скуранога дызайну.
* Факультэт скульптуры.
* Факультэт тэкстылю.

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-сайт(эст.)&nbsp; (англ.)&nbsp;

Катэгорыя:Універсітэты Эстоніі
Катэгорыя:Тарту
Катэгорыя:Мастацкія вышэйшыя навучальныя ўстановы Эстоніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе
Якаб Хурт

**Я́каб Хурт** (, 22 ліпеня 1839, в. Хімастэ, Вераскі павет, Ліфляндская губерня, Расійская імперыя — 13 студзеня 1907, Санкт-Пецярбург, Расійская імперыя) — эстонскі фалькларыст, багаслоў, лінгвіст і грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і юнацтва 
Якаб Хурт нарадзіўся ў эстонскай вёсцы Хімастэ ў сялянскай сям'і. Яго бацька — бедны, але пісьменны і набожны — працаваў сельскім школьным настаўнікам. Нягледзячы на беднату, Якаб паспяхова скончыў сельскую школу, прыхадское і сельскае вучылішчы. У 1859 годзе ён паступіў у Тартускі ўніверсітэт, пры гэтым сутыкнуўшыся з пэўнымі цяжкасцямі: здольнага маладога чалавека прынялі на навучанне, але пры гэтым прызналі «асобай зусім без маёмасці»: выкладчыкі Тартускай гімназіі, дзе вучыўся Хурт, сабралі яму 100 рублёў. З улікам далейшых жыццёвых перспектыў, а таксама патрабаванняў бацькі, Якаб паступіў ва ўніверсітэт на багаслоўскі факультэт, хоць самога юнака прыцягвалі такія навукі, як філалогія і фалькларыстыка.

Яшчэ студэнтам Хурт стаў браць удзел у працы Эстонскага навуковага таварыства. У 1863 годзе ён выдаў зборнік народных паданняў Пылваскага прыхода. Вядомы лінгвіст, спецыяліст па фіна-ўгорскіх мовах, член Пецярбургскай акадэміі навук Фердынанд Іванавіч Відэман зрабіў Якаба сваім памочнікам у працы па вывучэнні паўднёваэстонскіх дыялектаў. У 1864 годзе Хурт выпусціў невялікую брашуру ў падтрымку новай арфаграфіі эстонскай мовы. У наступным годзе ён скончыў Тартускі ўніверсітэт кандыдатам багаслоўя. Кандыдацкая дысертацыя Хурта была прысвечана даследаванню дзейнасці Хейнрыха Шталя — пастара і вядомага літаратара, стваральніка першага падручніка эстонскай мовы.
[thumb|left|200px|Якаб Хурт у [1866 годзе]]

Пасля заканчэння ўніверсітэта Якаб уладкаваўся дарэктарам дзяцей акадэміка А. Ф. Мідэндорфа, адначасова стажыруючыся ў отэпяскай царкве. Аднак кансісторыя ў Рызе не зацвердзіла яго кандыдатуру на пастарскую пасаду, і Хурт, здаўшы настаўніцкі экзамен пры ўніверсітэце, у 1868 годзе з'ехаў на востраў Саарэмаа, а потым, праз некаторы час, вярнуўся ў Тарту (Юр'еў), дзе стаў настаўнікам у гімназіі і Отэпя, дзе пастар жыў і працаваў.

## Літаратура 
* Rudolf Põldmäe, «Noor Jakob Hurt». Eesti Raamat, Tallinn 1988
* «Jakob Hurt 1839—1907». Koostanud Mart Laar, Rein Saukas, Ülo Tedre. Eesti Raamat, Tallinn, 1989
* Mart Laar, «Raamat Jakob Hurdast». Ilmamaa, Tartu 1995

## Спасылкі 
Катэгорыя:постаці эстонскага багаслоўя
Катэгорыя:постаці эстонскай фалькларыстыкі
Катэгорыя:Збіральнікі фальклору
Катэгорыя:Выпускнікі Тартускага ўніверсітэта
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Раадзі
Парламенцкая асамблея Еўранэст

**Парламенцкая асамблея Еўранэст** () — міжпарламенцкая ўстанова, якая аб’ядноўвае прадстаўнікоў Еўрапарламента і парламентаў краін-удзельніц Усходняга партнёрства. Створана з мэтай спрыяння палітычнай асацыяцыі і далейшай эканамічнай інтэграцыі паміж Еўрапейскім Саюзам і краінамі Усходняга партнёрства. Еўранэст робіць уклад ва ўмацаванне і развіццё Усходняга партнёрства, як установа, якая адказвае за парламенцкія кансультацыі, нагляд і кантроль.

Устаноўчы акт Парламенцкай асамблеі Еўранэст падпісаны ў Брусэлі 3 мая 2011 года.

## Склад 
Асамблея складаецца з дэлегацыі Еўрапарламента і дэлегацый краін-удзельніц Усходняга партнёрства (Арменія, Азербайджан, Грузія, Малдова, Украіна). Дэлегацыю Еўрапейскага парламента складаюць 60 еўрадэпутатаў, а дэлегацыі краін-удзельніц -10 прадстаўнікоў ад кожнай краіны.

Беларусь, якая з'яўляецца ўдзельніцай Усходняга партнёрства, не мае прадстаўнікоў у Асамблеі па палітычных прычынах, звязаных з падзеямі снежня 2010 года ў Мінску.

## Структура 
Асамблея мае наступную структуру:
* Пленум Парламенцкай асамблеі Еўранэст;
* Бюро;
* Камітэты;
* Сакратарыят.
Таксама існуюць пасады двух сустаршыняў, якія кіруюць на пленарных паседжаннях.

### Камітэты і працоўныя групы 
Пастаянныя камітэты Асамблеі сустракаюцца двойчы на год. Адна з такіх сустрэч адбываецца паралельна з пленарнай сэсіяй. Працоўныя групы сустракаюцца пры неабходнасці.

#### Пастаянныя камітэты 
* Камітэт па палітычных пытаннях, правах чалавека і дэмакратыі;
* Камітэт па эканамічнай інтэграцыі, збліжэнні прававых норм і канвергенцыі з палітыкай ЕС;
* Камітэт па энергетычнай бяспецы;
* Камітэт па сацыяльных пытаннях, адукацыі, культуры і грамадзянскай супольнасці.

#### Працоўныя групы 
* Працоўная група па Беларусі;
* Працоўная група па працэдурных правілах.

Катэгорыя:Еўрапейская палітыка
Катэгорыя:Еўрапейскі Саюз
Кучукскае

**Кучу́кскае, Кучук** () — горка-салёнае возера ў Алтайскім краі Расіі, у Кулундзінскім стэпу.

Плошча паверхні возера 181 км². Даўжыня 18 км, найбольшая шырыня 11,5 км. Найбольшая глыбіня 3,3 м, сярэдняя 2,5—3 м. Плошча вадазбору 3240 км². Аб'ём вады 0,48 км². Мінералізацыя вады ад 216 да 310 г/л. Катлавіна возера круглаватай формы, размешчана ў бяссцёкавым міжрэччы рэк Об і Іртыш. Паўднёвыя і паўднёва-ўсходнія берагі абрывістыя, вышынёй да 10—12 м. З усходу ў возера ўпадае рака Кучук. Таксама ўпадаюць некалькі часовых вадатокаў. Возера злучаецца пратокай з Кулундзінскім возерам, з'яўляючыся яго палеазалівам.

У возеры здабываецца мірабіліт.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Озеро Кучукское // Государственный водный реестр РФ
* Кучукское озеро // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Азёры Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Алтайскага края
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Нуратау

**Нуратау**, **Нурацінскі хрыбет** () — горны хрыбет ва Узбекістане, адно з заходніх адгор'яў Гісара-Алайскай сістэмы. З поўдня абмяжоўвае пустыню Кызылкум. На ўсходзе аддзяляецца ад хрыбта Мальгузар глыбокай цяснінай Тамерланавы Вароты.

Працягласць хрыбта складае 170 км. Найвышэйшы пункт — гара Хаятбашы (2169,5 м). Хрыбет складзены пераважна пясчанікамі, вапнякамі і вулканічнымі пародамі. Грэбень плоскі; паўночны схіл круты, скалісты, паўднёвы — спадзісты, раздзелены далінамі дробных рэк. На грэбні — горныя стэпы, на схілах — кустова-стэпавы ландшафт. У далінах паўднёвага схілу — аазісы з садамі, агародамі, участкамі паліўных палёў.

## Літаратура 
* .
* *Нуратау* — артыкул з Геаграфічнай энцыклапедыі.

Катэгорыя:Горы Узбекістана
Катэгорыя:Горныя хрыбты Узбекістана
Бесселеў год

**Беселеў год** (названы па імя нямецкага астранома XIX стагоддзя Ф. Беселя) — трапічны год, за пачатак якога прымаецца момант часу, калі сярэдняя даўгата Сонца, паменшаная на пастаянны каэфіцыент аберацыі (20,496 вуглавой секунды), у дакладнасці роўная 280°. Пачатак беселева года прыпадае на адзін і той жа момант часу для любога пункта Зямлі. Працягласць беселева года роўная працягласці трапічнага і ў сутках можа быць выказана формулай T0 = 365,24219879 — 0,00000614 Т, дзе Т — лік стагоддзяў, якія прайшлі з 1900 года.

## Спасылкі 
* Трапічны і зорны год // astronet.ru

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння ў астраноміі
Катэгорыя:Адзінкі вымярэння часу
Sphyrna

**Sphyrna** — адзін з двух родаў сямейства . Гэтыя акулы жывуць у трапічных водах усіх акіянаў. Часцей сустракаюцца ўздоўж зоны прыбоя, чым у адкрытым моры. Рацыён складаецца з касцістых рыб, скатаў, ракападобных і іншых донных жывёл. Упершыню род быў згаданы Карлам Лінеем у 1758 годзе, а апошні від, які належыць да гэтага роду, быў апісаны ў 2013 годзе. Лацінская назва роду, як і сямейства, паходзіць ад слова  — «молат». Гэтыя акулы могуць апускацца на глыбіню да 1000 м, але часцей за ўсё сустракаюцца не глыбей 20 м.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Акулы
Жазэфіна Тапалі

**Жазэфіна Чоба Тапалі** (; ) — албанскі палітык, спікер Народнага сходу Албаніі з 3 верасня 2005 па 10 верасня 2013, намеснік лідара Дэмакратычнай партыі Албаніі.

## Біяграфія 
Вывучала матэматыку і права ў Універсітэце імя Л. Гуракучы, затым скончыла аспірантуру па міжнародных адносінах у Універсітэце Падуі. У 2010 годзе атрымала ступень доктара філасофіі ва Універсітэце Тыраны з дысертацыяй на тэму «Роля нацыянальнага парламента ў працэсе еўрапейскай інтэграцыі краіны». Валодае анлійскай, рускай, французскіай і італьянскай мовамі.

Пасля заканчэння вучобы ўладкавалася на працу ў Інстытут даследавання кукурузы ў Шкодэры, а затым — у мясцовую гандлёва-прамысловую палату. У 1995—1996 гадах выкладала ва Універсітэце імя Л. Гуракучы ў Шкодэры. У 1990-х гадах далучылася да Дэмакратычнай партыі Албаніі, у 2000 годзе стала намеснікам яе лідара.

На выбарах 1996 года ўпершыню атрымала мандат дэпутата парламента, працавала ў Камітэце па прававых і канстытуцыйных пытаннях. У верасні 2005 года абрана старшынёй парламента. Гэта самая высокая пасада ў краіне, якую калі-небудзь жанчына займала ў Албаніі.

Пасля выбараў у 2009 годзе быў пераабрана старшынёй парламента.

У 2010 годзе ўзнагароджана Міжземнаморскай прэміяй за яе працу ў інтарэсах свету.

У 2012 годзе актыўна ўдзельнічала у адзначэнні 100-гадовага юбілею незалежнасці і .

Замужам, мае дваіх дзяцей (сын і дачка).

## Спасылка 
* NATO Parliamentary Assembly 

Катэгорыя:Выпускнікі Тыранскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Албаніі
Катэгорыя:Члены Дэмакратычнай партыі Албаніі
Вятлуга (рака)

**Вятлу́га** (, ; ) — рака ў цэнтры Еўрапейскай часткі Расіі, левы прыток ракі Волга.

Даўжыня ракі 889 км, плошча вадазбору 39 400 км². Расход вады ў нізоўі 255 м³/с (каля горада Вятлуга — 169 м³/с). Утвараецца зліццём рэк Вятлужка і Чорная. Працякае па тэрыторыі Кіраўскай, Кастрамской і Ніжагародскай абласцей і рэспублікі Марый Эл. Упадае ў Чэбаксарскае вадасховішча. Левы бераг нізінны, правы высокі (да 100 м) складзены мергелямі і пясчанікамі. Цячэнне павольнае, шмат старыц. Жыўленне снегавое. Ледастаў з пачатку лістапада па красавік. Сплаўная. Суднаходная на 700 км ад вусця.

Прытокі: Нея, Вялікая Какша, Уста, Юронга (левыя); Вохма, Люнда (правыя).

На рацэ гарады Шар’я і Вятлуга, пасёлак Вятлужскі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Алексеевский Н. И., Ретеюм К. Ф.* Ветлуга // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Кастрамской вобласці
Катэгорыя:Рэкі Ніжагародскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Марый Эл
Катэгорыя:Прытокі Волгі
Нырцы

**Нырцы** (*Netta*) — род вадаплаўных птушак сямейства качыных.

## Апісанне 
Маюць сярэдні памер (менш крыжанкі), вялікую галаву і кароткую шыю. На бераг выходзяць рэдка, большую частку часу праводзяць на адкрытых плёсах. Плаваючы, трымаюць хвост апушчаным, пасадка на вадзе нізкая. Кормячыся, ныраюць, за што і атрымалі сваю назву.

## Віды 
Род *Netta* змяшчае наступныя віды:

* 
* 
* 

##   Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Роды птушак
Катэгорыя:Качыныя
Hedysarum coronarium

**Hedysarum coronarium** — шматгадовая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з вышынёй сцябла ад 30 да 150 см. Утварае стрыжневы корань, засухаўстойлівы. Лісце даўжынёй да 15 см непарнаперыстае з 5-11 ліставымі фрагментамі, якія эліптычныя, авальныя або зваротнаяйкападобныя і 1,5-4 см даўжынёй. Суквецці 5-15 см у даўжыню і складаюцца з да 40 кветак ад вінна-чырвонага да фіялетавага колеру. Рэдка сустракаецца альбіносная форма з белымі пялёсткамі. Карычневыя струкі з 1-4 выразна аддзеленымі адзін ад аднаго часткамі. У кожным сегменце маецца 1 круглявая, па баках пляскатая, цёмная семачка.

## Арэал 
Краіны распаўсюджвання: Алжыр, Марока, Туніс, Іспанія, Балеарскія астравы і Гібралтар. Расце ад раўніны да невысокіх гор, засяляе травяністыя неапрацоўваемых паляны, краю грунтавых дарог і канавы, у асноўным гліністыя глебы да 1200 м. Культывуецца ў Паўднёвай Еўропе, Аўстраліі, Індыі, Бразіліі і Новай Зеландыі.

## Спасылкі 
* Flora Vascular 
* United States Department of Agriculture 

Катэгорыя:Бабовыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Батрыдыум

**Батры́дыум** (*Botrydium*) — род аднаклетачных жоўта-зялёных водарасцей сямейства батрыдыевых. Асобнікі могуць дасягаць 2 мм у памеры. Размножваюцца .

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* *Міхеева Т.* Батрыдыум // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5 т. Т. 1. — Мн.: БелСЭ, 1983.

Катэгорыя:Жоўта-зялёныя водарасці
Крысцьян Яак Петэрсан

[міні|Магіла Петэрсана на [Пакроўскія могілкі, Рыга|Пакроўскіх могілках у Рызе]]
]]

**Кры́сцьян Я́ак Пе́тэрсан** (; 14 сакавіка 1801, Рыга — 4 жніўня 1822, Рыга) — эстонскі паэт, лірык-рамантык, заснавальнік эстонскай рамантычнай паэзіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і беднага царкоўнага служкі ў Рызе. Тут жа скончыў павятовае вучылішча, а затым і Рыжскую губернскую школу, якая ўзыходзіла да вядомага Пятроўскага ліцэя.

У 1819 годзе пешшу перайшоў з Рыгі ў Дэрпт і змог паспяхова паступіць у Дэрпцкі ўніверсітэт. Паводле некаторых крыніц, Крысцьян Яак Петэрсан можа лічыцца адным з першых этнічных эстонцаў, якія былі прыняты ў гэту навучальную ўстанову, у якой раней навучаліся пераважна остзейскія немцы і рускія. Спачатку, са студзеня 1819 года па май 1820 года, ён вучыўся на факультэце тэалогіі, але пасля запісаўся вольным слухачом філасофскага факультэта.

Аднак ужо ўвесну 1820 года Крысцьян Яак Петэрсан, які меў сур’ёзныя матэрыяльныя цяжкасці і пакутаваў ад сур’ёзных праблем са здароўем, вымушаны быў пакінуць Дэрпт і вярнуцца ў Рыгу. Петэрсан валодаў некалькімі еўрапейскімі мовамі на вельмі высокім узроўні, і таму пачаў падзарабляць у Рызе перакладамі. Таксама ён даваў прыватныя ўрокі. Сканаў у 1821 годзе ад сухот.

## Творчасць 
У нямецкамоўным часопісе І. Г. Розенплентера «Дадаткі…» у гады студэнцтва Петэрсан пачынае публікаваць акадэмічныя артыкулы, прысвечаныя лінгвістычным асаблівасцям эстонскай мовы. Таксама ў 1822 годзе, ужо пасля смерці паэта, у гэтым часопісе быў апублікаваны яго пераклад «Фінскай міфалогіі» са шведскай на нямецкую, да якой аўтар перакладу пакінуў каментарыі, прысвечаныя міфалагічным уяўленням старажытных эстаў.

Крысцьян Яак Петэрсан з’яўляецца аўтарам прынамсі 21 верша на эстонскай мове (10 од і 5 пастараляў). Петэрсан апяваў чысціню і своеасаблівасць прыроды ў характэрнай для рамантычнага светаадчування пастаральна-ідылічнай манеры; яго лірыка шмат у чым адлюстроўвае букалічную манеру апісання. Петэрсан быў наватарам у эстонскай паэзіі, паколькі імкнуўся адысці ад стандартызаванага паэтычнага стылю, інспіраванага нямецкай лірычнай творчасцю, а звярнуўся да гучнага нерыфмаванага свабоднага верша. У паэзіі Петэрсана адлюстраваны пафас высокіх маральных ідэалаў і выяўлена канцэпцыя рамантычнай двухсветавасці.

## Дзень роднай мовы 
У дзень яго нараджэння 14 сакавіка ў Эстоніі адзначаюць Дзень роднай мовы. На дзяржаўным узроўні свята адзначаецца з 1996 года. У гэты дзень праводзяцца семінары і конкурсы на веданне эстонскай мовы, а да помніка Петэрсана ўскладаюць кветкі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Эстонскамоўныя паэты
Спіс аб’ектаў PGC (1902001—1903000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (1902001—1903000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Фармінгтан (Нью-Мексіка)

**Фармінгтан** () — горад на паўднёвым захадзе ЗША ў акрузе Сан-Хуан штата Нью-Мексіка. Насельніцтва 45 877 чалавек (перапіс 2010). Эканамічная сталіца рэгіёну Чатыры вуглы. Па дадзеных Бюро перапісу насельніцтва ЗША, Фармінгтан мае плошчу 69,9 км², з якіх 1,0 км² (1,43 %) — вада.

На захад ад Фармінгтана знаходзіцца індзейская рэзервацыя народа наваха, на паўночным захадзе — індзейская рэзервацыя Ют-Маўнтын індзейцаў племя Юта, а на паўночны ўсход — індзейская рэзервацыя Сазерн-Ют. Прыкладна ў 64 км на паўночны захад ад горада размешчаны нацыянальны парк Меса-Вердэ, а за 80 км на паўднёвы ўсход — нацыянальны гістарычны парк Чака.

Катэгорыя:Гарады Нью-Мексіка
Салігаліч

**Салігаліч** () — горад (з 1938 года) у Кастрамской вобласці, адміністрацыйны цэнтр Салігаліцкага раёна, утварае гарадское паселішча горад Салігаліч.

Салігаліч размешчаны ў верхнім цячэнні ракі Кастрамы (левы прыток Волгі), на Галіцкім ўзвышшы (адгор'е Паўночных увалаў) за 95 км на поўнач ад чыгуначнага вузла Галіч, за 216 км на паўночны ўсход ад Кастрамы. З пачатку 1960-х гадоў у горадзе існуе станцыя Монзенскай чыгункі. Курорт (з 1841 года). З'яўляецца самым паўночным горадам Цэнтральнай федэральнай акругі.

Галоўнае прадпрыемства сучаснага Салігаліча — Салігаліцкі вапнавы камбінат.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Кастрамской вобласці
Іў Меер (матэматык)

**Іў Мее́р** (, нар. , Туніс) — французскі матэматык, адзін са стваральнікаў тэорыі вейвлетаў, лаўрэат прэміі Абеля (2017), прэміі Гауса (2010), член Французскай акадэміі навук (1993), правадзейны член Амерыканскага матэматычнага таварыства.

## Біяграфія 
У 1957 годзе скончыў Вышэйшую нармальную школу ў Парыжы, у 1966 годзе атрымаў ступень прафесара. Прафесар Вышэйшай нармальнай школы Парыжа — Сакле, у 2000-я гады працаваў таксама ва Універсітэце Парыж-Дафін, у перыяд 1980—1986 гадоў выкладаў у Політэхнічнай школе. Ключавыя вынікі у тэорыі вейвлетаў апублікаваў у кнізе, якая выйшла ў 1992 ў выдавецтве Кембрыджскага універсітэта. У 2000 годзе выступіў з пленарным дакладам на Еўрапейскім матэматычным кангрэсе.

## Спасылкі 
* Лаўрэатам прэміі Гауса 2010 г. за ўклад у прыкладную матэматыку стаў французскі матэматык Іў Меер  
* Lectures by Yves Meyer 

Катэгорыя:Матэматыкі Францыі
Чэхаўская набярэжная

**Чэхаўская набярэжная** — новая набярэжная ў Таганрогу, пабудаваная ў 2010 годзе.

## Геаграфія 
Набярэжная размешчана на беразе Таганрогскага заліва паміж бухтай Андрэева Таганрогскага металургічнага завода і раёнам помніка «Вечная Слава загінулым Героям» на вуліцы Бабуліна. На набярэжнай, паміж прафілакторыем «Таполя» і гасцініцай «Прыазоўе», змесцавана ўтока малой ракі Вялікая Чарапаха.

## Гісторыя 
Чэхаўская набярэжная была пабудавана ў 2010 годзе ў Таганрогу высілкамі Таганрогскага металургічнага завода.

У пятроўскія часы ў раёне будучай Чэхаўскай набярэжнай, ва ўтокі ракі Вялікая Чарапаха, была пабудавана трохбастыённая крэпасць «Чарапаха». У XX стагоддзі тэрыторыя крэпасці «Чарапаха» была паглынута шлака-паліцамі Таганрогскага металургічнага завода.

Да будавання Чэхаўскай набярэжнай на гэтай пляцоўцы берагавой паласы размяшчаліся толькі берагаўмацавальныя і супрацьапоўзневыя збудаванні.

Тэрыторыя Чэхаўскай набярэжнай павінна знаходзіцца ў гаспадарчым веданні Кіравання капітальнага будавання Адміністрацыі Таганрога.

## Спасылкі 
* Чеховская набережная на сайте «Виртуальный Таганрог» 
* Другая набережная в Таганроге

Катэгорыя:Таганрог
Вожэ

**Во́жэ** () — возера на поўначы Валагодскай вобласці Расіі.

Плошча 422 км². Возера мае авальную форму, выцягнутае з поўначы на поўдзень. Даўжыня возера — 64 км, шырыня ад 7 да 16 км. Сярэдняя глыбіня 1—2 м, найбольшая 5 м. Плошча вадазбору 6260 км². Аб’ём вады ў возеры 1,08 км³. Берагі пераважна нізкія, забалочаныя.

Возера належыць басейну Анегі, па паўночным беразе возера праходзіць мяжа з Архангельскай вобласцю.

У возера ўпадае каля 20 рэк і ручаёў. Сцёк па рацэ Свідзь у возера Лача.

## Літаратура 
* 
*  — С. 254.

## Спасылкі 
* Озеро Воже (Чарондское) // Государственный водный реестр РФ
* 

Катэгорыя:Азёры Валагодскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Лачы
Малога

**Мало́га** () — рака ў Цвярской, Наўгародскай і Валагодскай абласцях Расіі, упадае ў Весьегонскі плёс Рыбінскага вадасховішча на Волзе (злева).

Даўжыня ракі 456 км (да стварэння Рыбінскага вадасховішча — 607 км), плошча вадазбору 29,7 тыс.км². Сярэдні расход вады 172. Выток ракі знаходзіцца непадалёк ад вёскі Ключавая (Цвярская вобласць). Працякае па Малога-Шэкснінскай нізіне. Упадае ў Рыбінскае вадасховішча на рацэ Волга. Жыўленне ракі снегавое і дажджавое. Замярзае ў канцы кастрычніка — пачатку снежня, вызваляецца ад лёду ў красавіку — пачатку мая. У басейне ракі вялікая колькасць азёр.

Буйныя прытокі — Рывіца, Воўчына, Кеза, Сарагожа, Кірва, Кабожа, Чагадашча (левыя); Астрэчына, Осень, Ратыня (правыя).

На рацэ гарады Бежацк, Усцюжна, Пястова.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река Молога // Государственный водный реестр РФ
* *Алексеевский Н. И., Ретеюм К. Ф.* Молога // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* [Молога (река) // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru](http://megabook.ru/article/Молога%20(река))

Катэгорыя:Прытокі Волгі
Катэгорыя:Рэкі Цвярской вобласці
Катэгорыя:Рэкі Наўгародскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Валагодскай вобласці
Анега (рака)

**Ане́га** () — рака ў Архангельскай вобласці Расіі. 

Даўжыня ракі 416 км, плошча вадазборнага басейна 56900 км². Бярэ пачатак з возера Лача. Цячэ па хвалістай раўніне; шырокія плёсы (да 450 м) чаргуюцца звужэннямі (да 40 м) з парогамі. За 75 км ад вусця падзяляецца на Вялікую і Малую Анегу даўжынёй каля 20 км. Пры ўпадзенні ў Анежскую губу Белага мора ўтварае дэльту (галоўныя рукавы — Дзвінскі і Карэльскі). Жыўленне змяшанае, з перавагай снегавога. Сцёк Анегі ў вярхоўі зарэгуляваны азёрамі. Разводдзе з мая па чэрвень, ніжэйшыя ўзроўні ў сакавіку. Сярэдні расход вады ля вытоку 74,1 м³/с, ля вусця 505 м³/ с (найбольшы — 4530 м³/с, найменшы — 82,6 м³/с). Замярзае ў канцы кастрычніка — пачатку снежня, на парогах у студзені — лютым; раскрываецца ў сярэдзіне красавіка — маі.

## Спасылкі 
* 
* Каталог гідралагічных пасад. Паўночны край
* Река Онега // Государственный водный реестр РФ

Катэгорыя:Рэкі Архангельскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Белае мора
Ерэван (значэнні)

**Ерэва́н** ():
* **Ерэван** — сталіца Арменіі
* Станцыя Ерэван
* «Ерэван» — футбольны клуб з горада Ерэван, які існаваў у 1995—1999 гадах
* «Ерэван Юнайтэд» — футбольны клуб з горада Ерэван, які існаваў у 2004—2006 гадах
* Ерэван-81 — музычны фестываль, які прайшоў у 1981 годзе ў Ерэване
* Ерэван (кінастудыя) — армянская кінастудыя
Праспект Маршала Баграмяна

**Праспект Маршала Баграмяна** () — праспект у Ерэване, Арменія. Большая частка праспекта знаходзіцца ў Цэнтральнай адміністрацыйнай акрузе горада, праспект праходзіць таксама па адміністрацыйнай акрузе Арабкір. Вуліца носіць імя выбітнага савецкага палкаводца, армяніна па нацыянальнасці Івана Баграмяна.

## Цікавыя факты 
Праспект Маршала Баграмяна — адна з галоўных транспартных артэрый цэнтральнай часткі Ерэвана. Пачынаецца з Плошчы Францыі, на якой размешчаны Армянскі тэатр оперы і балета імя А. А. Спендыярава і сканчаецца на Плошчы Дружбы. Да 1970 года праспект зваўся праспектам Дружбы.

Паколькі на праспекце знаходзяцца будынак Нацыянальнага сходу Арменіі і рэзідэнцыя прэзідэнта, праспект часта робіцца месцам мітынгаў. У 2015 годзе ў час пратэстаў, выкліканых падвышэннем тарыфаў на электраэнергію, праспект быў перакрыты на некалькі тыдняў.

## Аб’екты 
На праспекце Баграмяна знаходзяцца наступныя аб’екты:
* Рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі Арменія
* Будынак Нацыянальнага Сходу Арменіі
* Канстытуцыйны Суд Рэспублікі Арменія
* Пасольствы Швецыі, Сірыі, Вялікабрытаніі, Кітая і Тайланда.
* Нацыянальная акадэмія навук Рэспублікі Арменія
* Амерыканскі ўніверсітэт Арменіі
* Дом-музей Арама Хачатурана
* Саюз пісьменнікаў Арменіі
* Саюз архітэктараў Арменіі
* Школы нумар 55 (імя Чэхава), 76 (армяна-аргенцінская), 78 і 172.
* Парк закаханых
* Армянская евангелісцкая царква
* Станцыі метро Дружба і Маршал Баграмян

## Транспарт 
Вуліца з’яўляецца пешаходна-транспартнай, з трыма палосамі ў кожны бок для транспарта. На вуліцы знаходзяцца дзве станцыі метро, а таксама аўтобусныя прыпынкі.

## Галерэя 

Armenia president.jpg|Рэзідэнцыя прэзідэнта Рэспублікі Арменія
National Assembly of Armenia.jpg|Будынак Нацыянальнага сходу Арменіі
Սահմանադրական դատարան.jpg|Канстытуцыйны суд Рэспублікі Арменія
American University of Armenia - Avedisian Building - HDR.JPG|Амерыканскі ўніверсітэт Арменіі (корпус ім. Пара маза Авецісяна)

Баграмяна
Катэгорыя:Праспекты
Гомельавія

**Гомельавія** — скасаваная беларуская авіякампанія, якая ўваходзіла разам з аэрапортам Гомеля ў рэспубліканскае авіяцыйнае ўнітарнае прадпрыемства «Аэрапорт Гомельавія».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Авіякампаніі Беларусі
Мікалай Палікарпавіч Чалы

{{Ваенны дзеяч
 |імя                  = Мікалай Палікарпавіч Чалы
 |дата нараджэння        = 
 |месца нараджэння       = 
 |дата смерці          =
 |месца смерці         = 
 |выява          = 
 |шырыня               = 
 |апісанне выявы = 
 |мянушка             = 
 |прыналежнасць       = 
 |гады службы          = 
 |званне               = 
 |род войскаў            = 
 |камандаваў           = 
 |частка                = 
 |бітвы             = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды              = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
  
}
 |сувязі                = 
 |у адстаўцы           = 
 |вікісховішча            = 
 |аўтограф             = 
}}

**Мікалай Палікарпавіч Чалы** (7 ліпеня 1915, г. Куп’янск, Харкаўская губерня, Расійская імперыя, цяпер Харкаўская вобласць Украіны  — 2 ліпеня 1944, в. Дарашэвічы, Петрыкаўскі раён, БССР, цяпер Петрыкаўскі раён, Беларусь) — камандзір групы хвалевікоў 66-га асобнага атрада дымамаскіроўкі і дэгазацыі Дняпроўскай ваеннай флатыліі, малодшы лейтэнант. Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 ліпеня 1915 года ў горадзе Куп’янск  Харкаўскай губерні ў сям'і рабочых.

## Літаратура 
* 
* *Зайцев А. Д., Рощин И. И., Соловьёв В. Н.* Зачислены навечно. Кн. 2. — М.: Политиздат, 1990.
* Подвиги во имя Отчизны. 2-е изд. — Харьков: Прапор, 1985.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Петрыкаўскім раёне
Hedysarum neglectum

**Hedysarum neglectum** — від травяністых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 25—80 см. Лісце ў ліку 4—10 пар, эліптычнай або даўгавата-эліптычнай формы, 4—4,5 см даўжынёй, 0,5—1,6 см шырынёй, зверху голае, знізу апушанае

Суквецце — друзлая гронка, на якой размешчана 15—30 кветак. Чашачка апушаная, 4—5 мм даўжынёй. Кветкі ліловага або лілова-пурпурнага колеру. Цвіце і пладаносіць з чэрвеня па ліпень. З’яўляецца перакрыжаванаапыляльнай раслінай.

Плод — сухі боб.

Лік храмасом 2n = 14.

Від апісаны з ракі Тозля (Усходні Казахстан).

## Месца пражывання і арэал 
Від сустракаецца ў высакагорным поясе, на камяністых схілах і субальпійскіх і альпійскіх лугах.

У Расіі сустракаецца ў Сібіры. Таксама расце ў Сярэдняй Азіі, Паўночнай Манголіі і Паўночна-Заходнім Кітаі.

## Выкарыстанне чалавекам 
Выкарыстоўваецца як лекавая, кармавая і сіласная расліна. Прыдатны для замацавання схілаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Флора Азіі
Мангольскі дзэрэн

**Мангольскі дзэрэн** (*Procapra gutturosa*) — капытная жывёла роду дзэрэнаў сямейства пустарогіх.

## Апісанне 
Маса цела самцоў 24-39 кг, самак 20-28 кг, даўжыня цела самцоў 105—148 см, самак 110—121 см, вышыня ў карку самцоў 62-84 см, самак 54-74 см, даўжыня хваста 9-12 см.

У самцоў цёмна-шэрыя чорныя рогі даўжынёй 18-28 см, у самак рагоў няма. Афарбоўка поўсці зверху жаўтлява-пясчаная, знізу белая.

## Распаўсюджанне 
Жыве ў стэпах і паўпустынях Манголіі, у Кітаі (Унутраная Манголія, Ганьсу). На тэрыторыі Расіі вельмі рэдкі, занесены ў Чырвоную кнігу, сустракаецца ў Даурыі, у Чуйскім стэпе (Горны Алтай) і Убсунурскай катлавіне (Тува) пры заходзе з Манголіі. Да канца 1930-х гадоў дзэрэн быў шматлікім у Туве, але пазней папуляцыя рэзка скарацілася. У цяперашні час дзэрэн у Расіі пастаянна сустракаецца толькі ў Даурскім запаведніку і яго ваколіцах на поўдні Забайкальскага краю

## Падвіды 
Дзэрэн утварае 2 падвіды:
* *Procapra gutturosa gutturosa*, намінатыўны падвід;
* *Procapra gutturosa altaica*, мае некалькі больш цёмную поўсць, больш шырокі чэрап, больш буйныя карэнныя зубы і больш шырока расстаўленыя рогі; у астатнім вельмі падобны на намінатыўны падвід; жыве на Алтаі.
З прычыны нязначных марфалагічных адрозненняў ад намінатыўнага некаторыя даследчыкі лічаць вылучэнне другога падвіда неапраўданым.

## Спасылкі 
* Позвоночные животные России: Дзерен 
* 
* Редкие и исчезающие животные России и зарубежья: Дзерен 

Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Пустарогія
Катэгорыя:Сысуны плейстацэну
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1777 годзе
Катэгорыя:Жывёлы на манетах
Ikarus 256

**Ikarus 256** — аўтобус, які вырабляўся серыйна венгерскай фірмай Ikarus з 1977 па 2004 год. Гэта мадэль была амаль цалкам уніфікавана з мадэллю Ikarus-250, аднак даўжыня кузава была на метр менш і складала 11 метраў. у параўнанні з Ikarus-250, 256-я мадэль стала нашмат камфортней і мела шмат новых магчымасцей і функцый, уласцівым сучасным турыстычным аўтобусам. Аўтобус можа працаваць і як міжгародны, і як турыстычны.

За час вытворчасці Ikarus-256 выпускаліся наступныя мадыфікацыі:
* Ikarus-256.21Н
* Ikarus-256.50
* Ikarus-256.51
* Ikarus-256.54
* Ikarus-256.74
* Ikarus-256.75

## Апісанне мадэлі 
Аўтобус Ikarus-256 роўна на метр менш, чым  мадэль 250.59. У даўжыню аўтобус складае роўна 11 метраў, вышыня аўтобуса зменшылася на 10 сантыметраў да 3,10 метра, шырыня засталася нязменнай у 2,5 метра. Кузаў аўтобуса нясучы, вагоннай кампаноўкі, выглядае поўнасцю квадратным. Бакавая абшыўка складаецца з некалькіх зварных лістоў, даволі трывалая, лёгка рамантуецца. Колы аўтобуса, у адрозненне ад Ikarus-250 (большасці мадыфікацый) і Ikarus-255 рэдка з'яўляюцца дыскавымі; яны ідэнтычны колам, якія прымяняліся на ЛАЗ, ЛіАЗ, МАЗ і многіх іншых грузавіках і аўтобусах вытворчасці 1970—1990 гг. Памеры колаў прыкладна 280R, самі шыны тыпа 11.00 R20. Рухавік аўтобуса размяшчаецца пад задняй панеллю, ён стаў магутней, аднак глушыцель недастаткова добры, таму праца рухавіка моцна слушна, асабліва на ўздымах і пры невялікай хуткасці руху.

### Дызайн 
У  СССР, у асноўным, пастаўляліся аўтобусы з афарбоўкай па схеме белая юбка, ярка-чырвоныя барты і дах (па такой жа схеме з 1980 года сталі афарбоўвацца і аўтобусы серыі Ікарус-250.59. Дызайн аўтобуса падобны да дызайн 250-й мадэлі — бампер чорнага колеру, вялікі, зварны, на бамперы размяшчаецца дзяржаўны нумар і супрацьтуманныя фары (ніжняя частка бампера).

### Салон 
Дзверы ў аўтобуса аднастворкавыя. Прывад пярэдніх дзвярэй поўнасцю аўтаматызаваны (у 250 і 256 мадэлях адчыняліся аўтаматычна абедзве дзверы. Ашклены абедзве дзверы. Салон аўтобуса Ikarus 256 мадэрнізаваны і больш камфартабельны ў параўнанні з падобнымі мадэлямі. У аўтобусе маецца 10 радоў сядзенняў з месцамі для пасажыраў і, акрамя таго, 5 месцаў ззаду.

## Літаратура 
# Журналы «За рулём»
# Журнал «Мир грузовиков»
# Журнал «Коммерческие автомобили» 2000 год

256
Эдвін Стэнтан

**Эдвін Макмастэрс Стэнтан** (; , Сцюбэнвіл, Агая — , г. Вашынгтон) — амерыканскі юрыст, палітычны і дзяржаўны дзеяч, Генеральны пракурор ЗША ў кабінеце Джэймса Б’юкенена, Ваенны міністр у адміністрацыях прэзідэнтаў Лінкальна і Эндру Джонсана, у тым ліку на працягу ўсяго перыяду Грамадзянскай вайны ў ЗША. Быў прызначаны прэзідэнтам Грантам членам Вярхоўнага суда ЗША і зацверджаны Сенатам, але памёр, не паспеўшы прынесці прысягу і афіцыйна ўступіць на пасаду.

Катэгорыя:Палітыкі ЗША
Катэгорыя:Ваенныя міністры ЗША
Катэгорыя:Генеральныя пракуроры ЗША
Кулунда (рака)

**Кулунда́**() — рака ў Алтайскім краі Расіі.

Даўжыня ракі 412 км. Плошча вадазбору 12 400 км. Сярэдні расход вады паблізу ад вусця складае 5,1 м³/с. Рака пачынаецца на Прыобскім плато. Упадае ў Кулундзінскае возера. Сярод прытокаў Кулунды рэкі Чуман, Свінка, Лазарыха, Сцепачыха і інш.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Река Кулунда // Государственный водный реестр РФ

Катэгорыя:Геаграфія Алтайскага края
ФК Борац Чачак

**«Борац»** () — сербскі футбольны клуб з горада Чачак. Заснаваны ў 1926 годзе. 

Слова «борац» у перакладзе з сербскай мовы азначае «змагар». З-за гарызантальных палос на форме «Борац» мае мянушку «зебры».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Борац Чачак
Вуліца Арама

**Вуліца Арама** () — вуліца ў цэнтральнай частцы Ерэвана, (Рэспубліка Арменія). Вуліца носіць імя палітычнага дзеяча Першай Рэспублікі Арменіі Арама Манукяна, які ў перыяд з 1918 па 1919 год займаў пасты міністра ўнутраных спраў, працы і абароны.

## Цікавыя факты 
Вуліца Арама пачынаецца ад вуліцы Ханджана, на скрыжаванні з якой знаходзіцца самы вялікі блышыны рынак Ерэвана, Вернісаж, і сканчаецца ля галоўнага аддзялення Пошты Арменіі. У гады знаходжання Арменіі ў складзе Расійскай Імперыі вуліца звалася Царскай.

З’яўляецца адной з найстарэйшых вуліц сучаснага Ерэвана і адной з нешматлікіх, на якіх захаваліся дасавецкія будынкі. Аднак цэнтральнае размяшчэнне вуліцы робіць яе прывабнай для фундатараў, якія ў 2000-я гады куплялі землі і будынкі на вуліцы Арама і разгортвалі там будаўнічыя працы, што прывяло да масавага знішчэння гістарычнай забудовы.

Арам Манукян жыў у доме № 9, які не захаваўся, аднак аднаўленне дома з’яўляецца часткай праграмы «Новы Ерэван».

## Аб’екты 
На вуліцы Арама знаходзяцца наступныя аб’екты:
* Адзін з карпусоў урадавых будынкаў
* Парк хачкараў і помнік Гарэгіну Нждэ
* Станцыя метро Плошча Рэспублікі

## Транспарт 
Вуліца з’яўляецца аднабаковай пешаходна-транспартнай, з дзвюма палосамі. На вуліцы знаходзіцца Станцыя метро Плошча Рэспублікі. Вуліца закрыта для аўтобусаў і іншых відаў грамадскага транспарту.

## Галерэя 

Aram Manukian's house in Yerevan.jpg|Адзін з гістарычных помнікаў, згубленых у 2000-я гады
Aram street, government bld. no.3 Yerevan, Armenia (2015).jpg|Парк хачкараў. На заднім плане — Урадавы будынак нумар 3
Aram street.jpg|Будынак Навукова-даследчыцкага цэнтр аховы здароўя маці і дзіцяці
Универмаг в Ереване.jpg|Гандлёвы цэнтр
Institute of Philosophy, Sociology and Law of NAS RA 1.jpg|Інстытут філасофіі, сацыялогіі і права
Փիլիսոփայության ինստիտուտ 2.JPG |Адзін са старых будынкаў на вуліцы
Բնակելի տուն Փանոս Սողոմոնյանի, Արամի 7.JPG |Жылы дом на вуліцы Арама

Катэгорыя:Вуліцы Ерэвана
Вуліца Таманяна

**Вуліца Таманяна** () — пешаходная вуліца ў Ерэване, Арменія. Размешчана ў Цэнтральным раёне Кентрон і злучае Ерэванскі Каскад на поўначы з вуліцай Маскавян на поўдні. Сваю назву вуліца атрымала ў гонар галоўнага архітэктара Ерэвана Аляксандра Таманяна. Помнік Таманяну стаіць у пачатку вуліцы з 1974 года.

## Палажэнне вуліцы 
Вуліца Таманяна фактычна ўяўляе сабою працяг Паўночнага праспекта. 

Яна адыходзіць на поўнач ад вуліцы Московян, перасякае вуліцу Ісаакяна і сканчаецца ў Ерэванскага Каскада. Вуліца Таманяна мае даўжыню каля 200 м і шырыню каля 55 м.

## Гісторыя 
Вуліца Таманяна была запраектавана яшчэ ў генеральным плане 1924 года, як частка Паўночнага каскада, які павінен быў звязаць цэнтральную і паўночную часткі горада. Вуліца была сфармавана да 1960-х гадоў, ансамбль Каскада быў завершаны пазней. Вуліца была вырашана ў выглядзе бульвара з басейнамі, фантанамі і кветнікамі. У яе пачатку з боку Тэатральнай плошчы былі пабудаваны два 9-павярховыя дамы-вежы (архітэктары А. Бабаджанян і В. Гусян). У ім выстаўлены працы многіх вядомых мастакоў. Сярод іх некалькі твораў калумбійскага скульптара Фернанда Батэра: «Котка», «Рымскі воін» і «Жанчына, што курыць цыгарэту».

На вуліцы Таманяна таксама знаходзіцца «Музей рускага мастацтва».

На вуліцы размешчана мноства кафэ, крам, бараў, рэстаранаў і пабаў.

## Галерэя 

Yerevan skyline at night.jpg|Вуліца Таманяна ўначы
2014 Erywań, Park przy Kaskadach (06).jpg|Работы ў садзе скульптур
2014 Erywań, Park przy Kaskadach (09).jpg|«Рымскі воін» Батэра
2014 Erywań, Park przy Kaskadach (20).jpg|«Котка» Батэра
Smoking woman 1.JPG|«Жанчына, што курыць цыгарэту» Ботэра

## Літаратура 
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369—506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* Սերգեյ Ավագյան, Երևանի փողոցները, Երևան, «ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ», 2010—272 էջ։

Катэгорыя:Вуліцы Ерэвана
Ерэванскі тралейбус

**Ерэванскі тралейбус** () — тралейбусная сістэма, што функцыянуе ў сталіцы Арменіі Ерэване. Адкрыта 16 жніўня 1949 года. Ёсць 5 маршрутаў (1, 2, 9, 10, 15).

## Маршруты 
Ёсць 5 дзейных маршрутаў.

* №1. Плошча Ашхатанка-Джрвеж
* №2. Чарбах-Музей Эрэбуні
* №9. Аван-Педагагічны Ўніверсітэт
* №10. 5-ы мікрараён Нор Норк-Станцыя метро Барэкамуцюн
* №15. 15-ы раён-плошча Ашхатанка

## Рухомы склад 
У сістэме ёсць 71 тралейбус:

#### Дзейныя 
* Škoda 14Tr — 26 тралейбусаў 
* ЛіАЗ-5280 — 32 тралейбусы
* Berliet ER100 — 10 тралейбусаў 
* Škoda 9Tr — 1 тралейбус (службовы) 
* ЛіАЗ-52803 — 2 тралейбусы

Тралейбусы Berliet ER100 быў набыты ў 2005 годзе ў Ліёне.

#### Гістарычныя 
* МТБ-82
* ЗіУ-5
* ЗіУ-9
* Škoda 9Tr
* Škoda 14Tr

## Паркі 
Тралейбусную сістэму Ерэвана абслугоўвае 2 дэпо: «Шэнгавіт» і «Нор Норк».
Дэпо «Канакер» было закрыта ў 1999 годзе

## Галерэя 

Trolleybus in Yerevan01.JPG|У салоне аднаго з тралейбусаў.
Trolleybus in Yerevan02.JPG|Тралейбус на прыпынку.
Trolleybus in Yerevan03.JPG|Маршрутны паказальнік усярэдзіне тралейбуса.
Trolleybus in Yerevan04.JPG|Тралейбус на ажыўленай вуліцы.
Yerevan trolleybus tech.jpg|Службовы тралейбус.
Yerevan trolleybus.jpg|Тралейбус Škoda 14Tr.

## Спасылкі 
* Ереван на transphoto.ru.
* https://www.yerevan.am/uploads/media/default/0001/26/6067805c2dff6ff078d95d81afa7b4f0dbf5d244.pdf на https://www.yerevan.am/

Катэгорыя:Транспарт Ерэвана
Катэгорыя:З’явіліся ў 1949 годзе
Катэгорыя:1949 год у Ерэване
Маркетынг лаяльнасці

**Маркетынг лаяльнасці** — падыход да маркетынгу, заснаваны на стратэгічным кіраванні, у якой кампанія факусуецца на развіцці і захаванні існуючых кліентаў з дапамогай стымулаў.

## Манібэк 
**Манібэк** (, даслоўна *вяртанне грошай*) — маркетынгавыя праграмы, якія дадаткова прэміруюць спажыўца, шляхам вяртання часткі грошай, выдаткаваных на пакупку тавара, паслугі ў межах акрэсленай праграмы лаяльнасці.

### Гісторыя 
Тэрмін «манібэк» паходзіць ад спалучэння англійскіх слоў *money* і *back*, гэта значыць, «грошы назад», «вяртанне грошай». Мэта выкарыстання манібек — падштурхоўванне патэнцыяльнага пакупніка да куплі тавару (паслугі), у лаяльнасці да брэнда, паслугі, стымуляванне далейшых пакупак. Праграмы лаяльнасці, якія практыкуюць манібек, бываюць двух відаў:
1. Банкаўскія — гэта калі пакупнік плаціць за тавар або паслугу і мае не толькі сам манібек, але і банкаўскія прэферэнцыі;
2. Бонусныя — калі пакупнік аплачвае поўны кошт тавару, а частка сродкаў пры гэтым вяртаецца яму на картку ў выглядзе сродкаў, якія ён можа ў далейшым траціць на тавары ці паслугі або абменьваць на прызы (напрыклад, праграма лаяльнасці Keycard).
Крыніца манібек — камісійныя, якія выплачваюцца прадаўцом аффіліатов за кожнага пакупніка. Названымі камісійнымі, ўладальнікі манібек-праграм лаяльнасці дзеляцца з пакупнікамі, стымулюючы іх купляць тавары і паслугі ў пэўных партнёраў. Тэрмін прыйшоў з Вялікабрытаніі і ЗША. Напісанне тэрміна ва беларускай мове яшчэ не фармалізавана. Маркетынгавая праграма «манібэк» скарыстоўваецца ў адносiнах да наступных тыпаў тавараў: тавары, паслугі, якія рэалізуюцца ў рамках кааліцыйнай праграмы лаяльнасці, як форма лаяльнасці, а таксама ў web-гандлю, як прэмія да дарагога тавару, паслугі сегмента лакшері, прэміум.

### Карткі лаяльнасці 
У маркетынгу ў цэлым і ў рознічным гандлі ў прыватнасці, картка лаяльнасці знешне падобная да крэдытнай карткі, альбо можа быць лічбавай карткай, якая ідэнтыфікуе ўладальніка карткі ў якасці ўдзельніка праграмы лаяльнасці. Праграмы лаяльнасці могуць разглядацца як форма цэнтралізаванай віртуальнай валюты, з аднанакіраваныя патокам сродкаў, паколькі прызавыя балы і бонусы можна абмяняць на тавар ці паслугу, але не назад у наяўныя. Прыкладамі кааліцыйных праграм у свеце з'яўляюцца брытанская Nectar, канадская Home Air Miles, амерыканская Gold Points, іспанскі Aeromillas, нямецкі Payback, украінскі Keycard.

Катэгорыя:Маркетынг
Азоў (значэнні)

**Азоў**:
* Азоў — вёска ў Аўтаномнай Рэспубліцы Крым.
* Азоў — горад у Растоўскай вобласці Расіі.
* Азоў — гара ў Свярдлоўскай вобласці Расіі.
* Полк «Азоў» — полк добраахвотнікаў Нацыянальнай гвардыі Украіны.
* Порт Азоў — порт на рацэ Дон.
Стэнтан

**Стэнтан** () — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Гары Дын Стэнтан — амерыканскі спявак, акцёр
* Эдвін Стэнтан — Генеральны пракурор ЗША
* Эндру Стэнтан — амерыканскі кінарэжысёр

## Тапонім 
* Стэнтан (Тэхас)
Цыялкоўскі (горад)

**Цыялкоўскі** (; да 2015 года — **Вуглягорск**) — горад у Амурскай вобласці, утварае закрытае адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (раней — *ЗАТУ пгт Вуглягорск*) і муніцыпальнае ўтварэнне са статусам гарадской акругі ЗАТУ Цыялкоўскі. Горад размешчаны на рацэ Вялікая Пёра, прытоку ракі Зеі, за 180 км на поўнач ад Благавешчанска, за 110 км ад мяжы з Кітаем. За 44 км на поўдзень ад размешчаны горад Свабодны, за 75 км на паўночны захад — горад Шыманоўск.

Чыгуначная станцыя Ледзяная на Транссібе размешчана за 5 км ад горада. Федэральная аўтамабільная дарога «Амур» праходзіць паблізу ад горада.

Катэгорыя:Гарады Амурскай вобласці
Аляксандр Аганесавіч Таманян

**Аляксандр Аганесавіч Таманян**, **Аляксандр Іванавіч Таманя́н** (; 4(16) сакавіка 1878, Краснадар — , Ерэван) — армянскі архітэктар, народны архітэктар Арменіі (1924).

## Біяграфія 
Скончыў Пецярбургскую Акадэмію мастацтваў у 1904 годзе. У ранніх творах (вялікі асабняк Шчарбатава на вуліцы Чайкоўскага ў Маскве (1911—1913); комплекс санаторыя ў Кратава (1913—1923); і інш.) распрацоўваў прынцыпы класіцызму. З 1923 года жыў і працаваў у Ерэване. Стварыў першы генеральны план рэканструкцыі Ерэвана (зацверджаны ў 1924 годзе), праекты планіроўкі Ленінакана (1925), Эчміядзіна (1927—1928) і іншых гарадоў. Па яго праектах пабудаваны Дом урада Арменіі (1926—1941, Сталінская прэмія, 1942); будынак Тэатра оперы і балета імя А. А. Спендыярава (1926—1953). Творчасць Таманяна адыграла важную ролю ў фарміраванні архітэктуры Арменіі. У яго гонар названа вуліца ў Ерэване.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Таманя́н Александр Иванович // Популярная художественная энциклопедия. Архитектура. Живопись. Скульптура. Графика. Декоративное искусство. В 2 т. / Под ред. Полевого В. М. Ред. кол.: В. Ф. Маркузон, Д. В. Сарабьянов, В. Д. Синюков (зам. гл. ред.) — М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986. — Книга II. М—Я, 1986. — С. 278. — 432 с, ил., 32 л. ил. — 200 000 экз.
* 

## Спасылкі 
* Александр Таманян. Великий Архитектор ХХ века
* *Заруи Таманян* Александру Таманяну 145 лет: в день рождения великого архитектора // Армянский музей Москвы и культуры наций
* Великий зодчий, подаривший армянам современный Ереван // Союз Армян России (Краснодарский край)

Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Архітэктары Арменіі
Катэгорыя:Архітэктары Царскага Сяла (Пушкіна)
Катэгорыя:Архітэктары Масквы
Катэгорыя:Рэстаўратары СССР
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Катэгорыя:Архітэктары класіцызму
Белшына

**ААТ «Белшына»** — беларускае прамысловае прадпрыемства, якое вырабляе аўтамабільныя шыны.

Адно з найбуйнейшых вытворцаў у шыннай галіне СНД, выпускае больш за 300 тыпаразмераў шын для легкавых, грузавых, вялікагрузных аўтамабіляў, будаўніча-дарожных і пад’ёмна-транспартных машын, электратранспарту, аўтобусаў, трактароў і сельскагаспадарчых машын.

Кампанія аб’ядноўвае завод буйнагабарытных шын, завод масавых шын, завод звышбуйнагабарытных шын, механічны завод, іншыя падраздзяленні для арганізацыі вытворчасці і збыту прадукцыі.

## Міжнародныя санкцыі 
ААТ «Белшына» знаходзіцца ў санкцыйным санкцыйны спісе ЗША з 2011 года (але з 2015 па 2021 год санкцыі супраць яе былі прыпыненыя).

ААТ «Белшына» было ўключана ў санкцыйны спіс Еўрасаюза 2 снежня 2021 года. Прадпрыемства абскардзіла рашэнне Савета ЕС у Судзе Еўрапейскага Саюза. У сакавіку 2024 года Суд ЕС зняў санкцыі з «Белшыны». 22 снежня да адпаведнага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Сербія, Чарнагорыя. У 2022 годзе да санкцый супраць «Белшыны» далучыліся Украіна і Японія.

26 лютага 2026 года Савет Еўрапейскага Саюза аднавіў рэжым санкцый у дачыненні да прадпрыемства.

## Гл. таксама 
* Прамысловасць Беларусі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Хімічныя і нафтахімічныя кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Бабруйска
Катэгорыя:Хімічныя і нафтахімічныя прадпрыемствы
Катэгорыя:1963 год у Бабруйску
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў Чорным спісе ЕС
Юхнаў

**Ю́хнаў** () — горад у Цэнтральнай федэральнай акрузе Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Юхнаўскага раёна Калужскай вобласці.

## Геаграфія 
Размешчаны на правым беразе ракі Угра пры ўпадзенні ў яе Кунавы, на аўтадарозе А130 «Масква—Рослаўль—мяжа з Рэспублікай Беларусь», за 35 км ад чыгуначнай станцыі «Мятлеўская» лініі «Калуга—Вязьма», за 85 км на паўночны захад ад Калугі.

## Гісторыя 
У час Вялікай Айчыннай вайны горад вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў 5 сакавіка 1942 г. у ходзе Ржэўска-Вяземскай аперацыі.

## Вядомыя асобы 
* Валянцін Афанасьевіч Капцюг (1931—1997) — хімік-арганік.

Катэгорыя:Гарады Калужскай вобласці
Кіраў (Калужская вобласць)

**Кіраў** () — горад (з 1936 года; да гэтага — **пасёлак Пясочны**), адміністрацыйны цэнтр Кіраўскага раёна Калужскай вобласці. Насельніцтва — 30 894 чал. (2016).

Муніцыпальны раён «Горад Кіраў і Кіраўскі раён» размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы Калужскай вобласці і мяжуе з Сухініцкім, Людзінаўскім, Куйбышаўскім, Барацінскім, Думініцкім і Спас-Дземенскім раёнамі. Горад Кіраў — раённы цэнтр — знаходзіцца за 210 км ад Калугі і 110 км ад Бранска, а таксама за 40 км ад Брэсцкай шашы і 50 км ад Кіеўскай шашы.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Канстанцін Васілевіч Фралоў (1932—2007) — расійскі вучоны ў галіне машыназнаўства. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Калужскай вобласці
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Сяргея Кірава
Акадэмія навук Албаніі

**Акадэмія навук Албаніі** () — галоўная навуковая ўстанова Албаніі. У склад акадэміі ўваходзіць 28 сапраўдных членаў, 11 членаў-карэспандэнтаў, і 26 ганаровых членаў. Акадэмія складаецца з двух аддзяленняў:
* Аддзяленне сацыяльных навук і албаністыкі;
* Аддзяленне прыродазнаўчых і тэхнічных навук.
У склад акадэміі таксама ўваходзяць наступныя падраздзяленні:
* аддзел тэхналагічнага і інавацыйнага развіцця;
* аддзел знешніх і грамадскіх сувязяў,
* бібліятэка
* выдавецкі аддзел.
Бібліятэка акадэміі навук Албаніі — найбуйнейшая навуковая бібліятэка краіны. Заснаваная ў 1975 годзе з фондам у 10 000 тамоў, і да 1986 годзе яна мела збор у 8,12 млн тамоў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-сайт  (алб.)

Катэгорыя:Арганізацыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1972 годзе
Катэгорыя:Акадэміі навук
Катэгорыя:Нацыянальныя акадэміі
Катэгорыя:Інстытуты нацыянальных моў