open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Маноліс Каламірыс

**Маноліс Каламі́рыс** (; , , Грэцыя — , , Грэцыя) — грэчаскі кампазітар, педагог. Правадзейны член Афінскай АН (1945).

## Біяграфія 
Вучыўся ў Афінах, Канстанцінопалі, у 1901—1906 гадах у Венскай кансерваторыі. У 1906—1910 гадах выкладаў у Харкаве. З 1911 года ў Афінах, у 1919 гадзе заснаваў тут Элінскую, дырэктарам якой з’яўляўся да 1926 года, у 1926 годзе — Нацыянальную кансерваторыі, дырэктарам якой з’яўляўся да 1948 года. Таксама быў дырэктарам Нацыянальнага опернага тэатра. У 1936—1957 гадах быў старшынёй Саюза грэчаскіх кампазітараў.

## Творчасць 
Заснавальнік навагрэчаскай музычнай школы, сучаснага грэчаскага опернага мастацтва. Сярод твораў: оперы «Старшы майстар» (1916), «Пярсцёнак маці» (1917), «Усход» (1945), «Мутныя воды» (1950), «Канстанцін Палеалог» (1962); 3 сімфоніі (1920—1955), сімфанічныя паэмы; канцэрт для скрыпкі з аркестрам (1961), камерна-інструментальныя ансамблі, п’есы для фарэпіяна, песні, музыка для драматычнага тэатра, апрацоўкі народных песень і танцаў. Аўтар аўтабіяграфіі «Маё жыццё і маё мастацтва» (1944—1945).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кампазітары Грэцыі
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі Венскага ўніверсітэта музыкі і выканальніцкага мастацтва
Катэгорыя:Выкладчыкі Афінскай кансерваторыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Нацыянальнай кансерваторыі Грэцыі
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнай оперы Грэцыі
Катэгорыя:Члены  Саюза грэчаскіх кампазітараў
Катэгорыя:Правадзейныя члены Афінскай акадэміі
Гран-пры Іспаніі

**Гран-пры Іспаніі** (, ) — гонка Формулы-1, у наш час праводзіцца на трасе Каталунья (Мантмела, недалёка ад Барселоны, Іспанія). Упершыню Гран-пры Іспаніі быў уключаны ў каляндар чэмпіянату Формулы-1 у 1951 годзе, а на трасе Каталунья праводзіцца з 1991 года.

## Гісторыя 
Першы Гран-пры Іспаніі быў праведзены ў 1913 годзе, на дарожнай трасе ў Гвадараме, недалёка ад Мадрыда.

Пасля перапынку ў 1914—1922 гадах з-за фінансавых праблем Гран-пры Іспаніі быў адноўлены. Была праведзена гонка ў Сітжасе, недалёка ад Барселоны, і потым з 1924 па 1935 год гонка праводзілася на трасе Ласартэ, на паўночным узбярэжжы (Гран-пры Сан-Себасцьяна). У 1936 годзе ў Іспаніі пачалася грамадзянская вайна, і гонкі спыніліся.

Іспанія вярнулася ў гоначны каляндар у 1951 годзе, калі быў праведзены Гран-пры Іспаніі, які ўваходзіў у афіцыйны залік чэмпіянату Формулы-1 на трасе Педралбес у Барселоне. Гэта была хуткая і вялікая (3,9 мілі) гарадская траса, якая складалася з шасці паваротаў і працяглай прамой даўжынёй 1,2 мілі. Найбольш канкурэнтаздольныя машыны праходзілі круг прыкладна за 2 хвіліны 20 секунд. У 1954 годзе быў праведзены яшчэ адзін Гран-пры Іспаніі. Але ў 1955 годзе адбылася трагедыя з гібеллю гледачоў на гонках 24 гадзіны Ле-Мана, пасля чаго трасу Педралбес выключылі з календара.

У 1967 годзе Гран-пры Іспаніі вярнуўся, калі Каралеўскі Аўтамабільны Клуб Іспаніі арганізаваў гонку на новай трасе Харама недалёка ад Мадрыда. Спраектаваная Джонам Хугенгольцам, траса мела 16 паваротаў, перапады вышынь і павароты з нахіленымі віражамі (бэнкінгі). З сезона  года іспанскі гран-пры вярнуўся ў каляндар чэмпіянату, па чарзе праводзячыся на трасах Харама і Манжуік-Парк у Барселоне. Аднак гонка 1975 года на Манжуік-Парку скончылася гібеллю 4 гледачоў. Пасля гэтага ў 1976—1981 гадах гонка праходзіла на трасе Харама.

У 1982—1985 гадах Гран-пры Іспаніі выпаў з календара. У 1985 годзе мэр горада Херас адкрыў новую трасу для прыцягнення турыстаў. Гран-пры Іспаніі ў Херасе праводзілася з 1985 па 1990 гады, апроч таго, на трасе ў Херасе прайшлі Гран-пры Еўропы 1994 года і Гран-пры Еўропы 1997 года.

З сезона  года Гран-пры Іспаніі праводзіцца на трасе Каталунья, размешчанай блізу Барселоны.

## Пераможцы Гран-пры Іспаніі 
### Пілоты 
### Каманды 
### Паводле сезонаў 
*Ружовым колерам пазначаны Гран-пры, якія не ўваходзілі ў афіцыйны залік чэмпіянату Формулы-1, жоўтым — тыя, што ўваходзілі ў перадваенны Еўрапейскі чэмпіянат*

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гран-пры Формулы-1
Аляксандр Уладзіміравіч Кравецкі

**Аляксандр Кравецкі** (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
Дарослую кар’еру пачаў у складзе наваполацкага «Нафтана», дзе выступаў за дубль. Перад сезонам 2016 стаў трэніравацца разам з асноўнай камандай навапалачан. У Вышэйшай лізе дэбютаваў 29 красавіка 2016 года, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць салігорскага «Шахцёра» (0:2).

У лютым 2017 года стала вядома, што Кравецкі пакідае «Нафтан». У пачатку 2018 года далучыўся да «Оршы», аднак згуляў толькі ў трох матчах і ў тым жа годзе пакінуў каманду.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Афінская акадэмія

**Афінская акадэмія** () — нацыянальная акадэмія Грэцыі і буйнейшая навукова-даследчая ўстанова ў краіне, працуе пад кіраўніцтвам Міністэрства адукацыі і рэлігіі Грэцыі.

## Дзейнасць 
Афінская акадэмія была заснавана 18 сакавіка 1926 года і сваёй назвай абавязана старажытнай Акадэміі Платона. Афіцыйны статут акадэміі быў замацаваны дзяржаўнай пастановай ад 1929 г. З асобнымі зменамі і дапаўненнямі гэтая пастанова дзейнічае і да гэтага дня, згодна з ёй асноўнымі накірнкамі дзейнасці Нацыянальнай акадэміі Грэцыі з’яўляюцца:
* натуральныя навукі;
* мастацтва;
* мараль і палітычныя навукі.

Пад эгідай Афінскай акадэміі працуе 12 навукова-даследчых цэнтраў, 10 навукова-даследчых аддзяленняў і цэнтральная бібліятэка імя Іааніса Скітурыса. У 2002 годзе быў створаны Фонд біямедыцынскіх даследаванняў Афінскай акадэміі. Грэчаскі Грэчаскі інстытут Візантыйскіх і пост-Візантыйскіх даследаванняў, Венецыя таксама функцыянуе пад кіраўніцтвам Акадэміі.

## Галоўны корпус 
Галоўны корпус Афінскай акадмэіі знаходзіцца паміж вул. Панапістіму (вул. Універсітэтская) і вул. Акадіміас (вул. Акадэмічная) у Афінах. Разам з Афінскім універсітэтам і Нацыянальнай бібліятэкай Грэцыі ён з’яўляецца часткай так званай неаклассічнай *Афінскай трылогіі*, створанай у 1859 г. па праекту дацкага архітэктара Тэафіл фон Хансэна.

Сродкі для будаўніцтва Афінскай акадэміі былі дадзены магнатам Сімонам Сінасам, першы камень быў урачыста закладзены 2 жніўня 1859 г. З 1861 г. будаўніцтва вялось хуткімі тэмпамі пад кіраўніцтвам Эрнста Зілера, але ўнутрыдзяржаўная нестабільнасць, а потым і звяржэнне караля Отана перашкаджалі будаўніцтву, пакуль яно не было спынена ў 1864 годзе.

Работы былі адноўлены толькі ў 1868 годзе. Але канччатковае завяршэнне адбылось толькі ў 1885 г., выдаткі на будаўніцтва склалі 2 843 319 залатых драхм. Скульптуры былі створаны грэкам Леанідасам Дросісам, у той час як фрэскі і мастацкае афармленне выканаў аўстрыец Крысціян Грайпенкерл.

20 сакавіка 1887 года Эрнст Зілер здаў галоўны корпус прэм’ер-міністру Харылаасу Трыкупісу. але з-за адсутнасці Нацыянальнай акадэміі, будынак спачатку перадалі нумізматычнаму музею да заканчэння будаўнітва для няго памяшкання ў 1890 годзе. У 1914 г. тут размясціўся Візантыйскі музей і Дзяржаўны архіў. Нарэшце, 24 сакавіка 1926 года будынак быў перададзены новастворанай Афінскай акадэміі.

## Асобныя акадэмікі 
* Арыстовулас Манесіс
* Косціс Паламас
* Ксенафон Залотас
* Канстанцін Цацас
* Маноліс Каламірыс
* Міхаіл Стасінопулас

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адукацыя ў Грэцыі
Катэгорыя:Навука ў Грэцыі
Дамінік Стафановіч

**Даміні́к Рыго́равіч (Во́сіпавіч) Стафано́віч** ( — каля 1870) — беларускі музыкант, педагог, дырыжор, папулярызатар музычнай культуры. Брат В. Р. Стафановіча.

## Біяграфія 
У 1820—1837 гадах кіраўнік Мінскага гарадскога аркестра. У 1848—1865 гадах выкладаў музыку i харавыя спевы ў Мінскай гімназіі i прыватным узорным жаночым пансіёне. Пачынальнік беларускага піянізму, адзін з актыўных прапагандыстаў музычнага мастацтва на Беларусі, які садзейнічаў пашырэнню музычнай адукацыі на беларускіх землях.

У гісторыю сусветнай музычнай культуры ён увайшоў як таленавіты педагог, настаўнік выдатнага кампазітара Станіслава Манюшкі. Паводле сведчання самога Манюшкі, уплыў на яго з боку Стафановіча быў ці не самы значны: *«Настаўнікамі фартэпіяннай музыкі былі: … у Мінску — мой бясцэнны Дамінік Стафановіч… закаханы ў сваё мастацтва… ацаніў маю такую ж любоў да музыку здолеў так умела скіраваць яе ў маю карысць, што з таго часу музыка зрабілася для мяне самай важнай мэтай»*. Хоць вучань хутка пераўзышоў свайго настаўніка ў выканаўчым майстэрстве, але Стафановіч умеў прапанаваць Манюшку адпаведныя творы i зацікавіць яго незнаёмымі песнямі i тым самым умацаваць імправізатарскі талент юнака.

Сярод вучняў Стафановіч вялікай папулярнасцю на Беларусі i за яе межамі карысталіся піяніст i кампазітар Ф. Міладоўскі, піяністка i педагог Каміла Марцінкевіч.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Ахвердава А. І.* Пачынальнікі беларускага піянізму // Мастацтва Беларусі, 1985. № 2.

Катэгорыя:Музычныя педагогі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Дырыжоры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Дырыжоры Беларусі
Катэгорыя:Дырыжоры XIX стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Мінска
Катэгорыя:Дырыжоры Мінскага гарадскога аркестра
Марыя Чарноўская

**Марыя Чарноўская** — беларуская фалькларыстка і этнограф пачатку 19 ст. Жыла ў Вільні. Запісвала беларускія песні і абрады ў в. Губеншчына (цяпер Крычаўскі раён Магілёўскай вобласці).

Аўтар артыкула «Элементы славянскай міфалогіі, што захаваліся ў звычаях вясковага ладу на Белай Русі» ў часопісе «Dziennik Wileński» («Віленскі дзённік», 1817, т. 6); у перакладзе на рускую мову ён друкаваўся ў  (1818, ч. 102) і «Северном архиве» (1822, ч. 4). Упершыню дала ў арыгінальным вымаўленні беларускія народныя песні з нотамі і навуковымі каментарыем, апісала Купалле, Радаўніцу і інш. святы, вобразы народный міфалогіі, стравы, адзенне, сялянскі побыт беларусаў. Звярнула ўвагу на самабытнасць духоўнай культуры беларускага народа, пры гэтым падкрэсліла, што яе галоўным носьбітам з’яўляецца сялянства — захавальнік старадаўніх традыцый. У цэнтр мясцова-краязнаўчай праблематыкі яна ставіла фальклорна-этнаграфічны аспект.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жанчыны Беларусі
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Катэгорыя:Постаці Вільнюса
Вікенцій Рыгоравіч Стафановіч

**Вікенцій Рыгоравіч Стафановіч** ( — ?) — беларускі музыкант, дырыжор, педагог, папулярызатар музычнай культуры. Брат Д. Р. Стафановіча.

У 1837—1862 гадах і ў 1869 годзе кіраўнік Мінскага гарадскога аркестра, пры якім арганізаваў музычную школу для сірот і дзяцей беднякоў і навучаў іх ігры на розных інструментах. Удзельнічаў у пастаноўцы аперэт «Рэкруцкі набор» (1841) і «Сялянка» («Ідылія», 1852) С. Манюшкі і К. Кжыжаноўскага на лібрэта В. Дуніна-Марцінкевіча.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Музыканты XIX стагоддзя
Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Дырыжоры XIX стагоддзя
Катэгорыя:Дырыжоры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Дырыжоры Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Музычныя педагогі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Дырыжоры  Мінскага гарадскога аркестра
Мінскі гарадскі аркестр

**Мі́нскі гарадскі́ арке́стр** — аркестр, які снаваў у 1803—1917 гадах (з перапынкамі) у Мінску. Напачатку іграў па нядзелях і на святы ў кафедральным саборы, летам — і ў Губернатарскім садзе; ці суправаджаў тэатральныя паказы. У 1820—1860-я гг. пры ім існавала музычная школа, якая рыхтавала для яго музыкантаў.

У розны час аркестр узначальвалі Д. Стафановіч (1820—1837) В. Стафановіч (1837—1862 і 1869), Л. Скрабецкі,  (з 1880), Г. Мерц (з 1886), Л. Ступель (1890—1896), H. Рубінштэйн (з 1909; наладжваў сімфанічныя канцэрты, арганізоўваў цыклы агульнадаступных гіст. канцэртаў). З аркестрам выступалі мясцовыя музыканты і гастралёры, у т.л. скрыпачы і піяністы ,  і , М. Ельскі, В. Пшыбора, Я. Чыжэўскі, I. Гянко, Г. Бах, Л. фон Зіберштэйн, , спявачка .

У рэпертуары былі творы І. Гайдна, Л. Бетховена, В. А. Моцарта, Дж. Расіні, Ф. Абера, Ф. Мендэльсона, Ф. Шуберта, Р. Вагнера, М. Глінкі, А. Барадзіна, П. Чайкоўскага і інш.

З 1880-х гг. дзейнасць Мінскага гарадскога аркестра звязана з музычна-грамадскімі арганізацыямі горада, у т. л. музычным таварыствам, музычным гуртком, таварыствамі аматараў прыгожых мастацтваў і сяброў музыкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Культура Мінска
Катэгорыя:Гісторыя Мінска
Катэгорыя:Аркестры Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1803 годзе
Катэгорыя:1803 год у Мінску
Катэгорыя:Зніклі ў 1917 годзе
Кіш

Назву **Кіш** маюць:

## Тапонімы 
* Кіш — вёска ў Шэкінскім раёне Азербайджана
* Кіш — востраў у Персідскім заліве на поўдні Ірана
* Кіш (Хармазган) — горад на іранскім востраве з гэтай жа назвай
* Кіш — старажытны горад у Шумеры

## Прозвішча 
* Алена Андрэеўна Кіш (1889—1949) — беларускі мастак-прымітывіст, аўтар маляваных дываноў
* Марына Мікалаеўна Кіш (нар. 1973)  — беларускі генетык
* Таміслаў Кіш (нар. 1994) — харвацкі футбаліст
Леан Скрабецкі

**Леан Скрабе́цкі** — піяніст, педагог, дырыжор, кампазітар 19 ст. Творчае жыццё звязана з Беларуссю і Расіяй.

## Біяграфія 
З сярэдзіны 1850-х гг. у Магілёве, выступаў у канцэртах як выканаўца на фартэпіяна і фісгармоніі, дырыжыраваў аркестрам мясцовых аматараў, навучаў ігры на розных інструментах. З канца 1868 года ў Віцебску, з 1869 года ў Мінску, дзе дырыжыраваў Мінскім гарадскім аркестрам. У 1876—1880 гадах адзін з дырыжораў музычнага таварыства ў г. Растоў-на-Доне.

Аўтар шэрагу фартэпіянных і вакальных твораў, якія друкаваліся ў Вільні і Варшаве; артыкулаў пра музычнае жыццё Магілёва ў польскім музычным часопісе  («Музычны рух»). Супрацоўнічаў з рэдакцыямі газет «Могилёвские губернские ведомости» і «Донская пчела».

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Піяністы Беларусі
Катэгорыя:Піяністы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Дырыжоры XIX стагоддзя
Катэгорыя:Дырыжоры Беларусі
Катэгорыя:Дырыжоры Расіі
Катэгорыя:Дырыжоры Мінскага гарадскога аркестра
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Кампазітары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Музычныя педагогі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Туркаўка кольчатая

**Туркаўка кольчатая** (*Streptopelia decaocto*) — птушка сямейства галубіных.

## Апісанне 
Даўжыня цела 29-35 см, размах крылаў 47-55 см, маса каля 150 г. Верх галавы і шыі светлы (белавата-шзры з вінна-ружовым адценнем). Упоперак задняй часткі шыі чорная палоса з белай каймой. Спіна, верхняе покрыўнае пер’е крыла і хваста карычнева-бурыя або бледнага пясочна-шэрага колеру. Махавое пер’е бураватае з бледна-вохрыстымі верхавінкамі, ніжняе покрыўнае хваста светла-шэрае, рулявое пясочнае з моцным шараватым налётам і шырокімі белымі верхавінкамі (амаль да палавіны). Дзюба чорная, ногі цёмна-чырвоныя. Хвост доўгі. Голас — глухое «кугуу-кху, кугуу-кху» або «ыых-ыых-ыых» (з лёгкім хрыпам).

## Пашырэнне 
Пашырана ў Еўропе, Малой Азіі, на Блізкім Усходзе, у Паўднёвай Азіі (да Шры-Ланкі, Бірмы), у Сярэдняй Азіі, нізоўях Амура, паўночным Кітаі, Карэі, Японіі. На Беларусі аселы, часткова пералётны від. Насяляе сады, паркі, скверы, гаі гарадоў і пасёлкаў, а таксама вёскі з высокімі дрэвамі і садамі.

## Асаблівасці біялогіі 
Корм выключна раслінны.

Гняздуецца парамі. Гняздо з пруткоў з сухімі сцяблінкамі, часта прасвечваецца, Кладка звычайна з 2 белых яец. Наседжвае пераважна самка 14-15 сутак.

## Літаратура 
* *Шкляроў Л.* Туркаўка кольчатая // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. — Мн.: БелСЭ, 1986.

Катэгорыя:Галубіныя
Катэгорыя:Сінантропныя віды
Раланд

**Рала́нд**, ці **Ро́ланд** (Roland; ? — 15.8.778) — маркграф, прэфект Брэтонскай маркі.

У час іспанскага паходу Карла Вялікага ў 778 камандаваў атрадам брэтонцаў. Вызначыўся ў баі з баскамі ў Рансевальскай цясніне; загінуў, прыкрываючы адступленне франкаў цераз Пірэнеі.

У эпічнай літаратуры пра Карла Вялікага апісваецца як яго пляменнік і адзін з 12 паладзінаў (доблесны самаадданы рыцар). Стаў героем эпаса «Песня пра Раланда», паэм італьянскіх паэтаў канца 15 — пачатку 16 ст. «Закаханы Раланд» М. Баярда, «Неўтаймаваны Раланд» Л. Арыёста.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Франкі
Катэгорыя:Сярэдневяковыя легенды
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Літаратурныя героі
Катэгорыя:Персанажы «Боскай камедыі»
Валяр’яна Канстанцінаўна Жолтак

**Валяр’яна Канстанцінаўна Жолтак** (, Жлобін, Гомельская вобласць — ) — беларускі мастак-жывапісец.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і чыгуначнага служачага.

1935—1939 — Віцебскае мастацкае вучылішча. Настаўнікі — Уладзімір Хрусталёў, Іван Ахрэмчык. Дыпломны твор — карціна «У штабе Рэвваенсавета Заходняга фронту. 1919 год» — не захаваўся.

1939—1941, 1944—1951 — мастак-дэкаратар Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР.

1946 — пачала прымаць удзел у рэспубліканскіх, усесаюзных, замежных выстаўках выяўленчага мастацтва.

1949 — уступленне ў Саюз мастакоў БССР.

1955 — узнагарода ордэнам «Знак пашаны».

1967 — узнагарода медалём ВДНГ СССР.

1999 — Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь.

## Творчасць 
Працавала ў галіне станковага жывапісу ў жанрах тэматычнай карціны, партрэта, пейзажа, нацюрморта.

Працы ў бытавым жанры («Зіма прыйшла» (1954), «У школу» (1963), нацюрморце («А за акном зіма» (1975), пейзажы («Разліў на Бярэзіне» (1958) і інш.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, фондзе Беларускага саюза мастакоў.

## У філатэліі 
У 2019 годзе, да 100 — годдзя з дня нараджэння мастачкі, быў выпушчаны канверт з арыгінальнай маркай *«Жывапіс. В. К. Жолтак»*. Дызайн канверта і спецштэмпеля Алена Мядзведзь.

File:Valyariana Zholtak 100 Anniversary Cover of Belarusan Post 2019.jpg

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Кола часу. Валяр’яна Канстанцінаўна Жолтак (1919—2000) 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў БССР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Асобы на марках
Гоначныя сцягі

У аўта- і мотагонках для сігналізацыі выкарыстоўваюцца адмысловыя сцягі. Усе гэтыя сцягі апісаны ў дадатку H спартыўнага рэгламенту FIA. 

## Параўнальная табліца 
## Спасылкі 
* Дадатак H да Спартыўнага кодэкса FIA

Катэгорыя:Аўтаспорт
Дымітрыс Мітропулас

**Дымітрыс Мітро́пулас** (; , Афіны — 2 лістапада 1960, Мілан) — грэчаскі і амерыканскі , , . Член-карэспандэнт Афінскай АН (1933).

## Біяграфія 
Музычная адоранасць Мітропуласа выявілася ў малалецтве, калі з 11 да 14 гадоў ён праводзіў у сябе дома кожную суботу музычныя сходы. Да гэтага часу адносіцца яго першае сачыненне — саната для скрыпкі і фартэпіяна (не захавалася).

З 1908 года вучыўся ў Афінскай кансерваторыі, у 1920 годзе ўдасканальваўся ў Бруселі ў П. Жыльсона, у 1921—1924 гадах у Берліне ў Феруча Бузоні. У 1921—1925 гг. быў асістэнтам дырыжора Берлінскай оперы Эрыха Клайбера. З 1924 выступаў як дырыжор.

У далейшым займаў шэраг музычных пасад у Грэцыі, працягваючы часта выступаць у Германіі. У 1930 г. на канцэрце з Берлінскім філарманічным аркестрам выканаў 3-і фартэпіянны канцэрт С. Пракоф'ева, адначасова дырыжуючы з-за клавіятуры, — практыка, звычайная для старадаўняга музіцыравання і даволі нечаканая для гэтага часу.

У 1936 г. Мітропулас упершыню выступіў у ЗША з Бостанскім аркестрам і ў канцы 1930-х гг. фактычна перасяліўся ў Амерыку, атрымаўшы грамадзянства ў 1946 г. У 1937—1949 гг. ён быў галоўным дырыжорам Мінеапаліскага сімфанічнага аркестра. У 1950—1958 гадах галоўны дырыжор Нью-Ёркскага філарманічнага аркестра. Адначасова з 1954 г. і да самай смерці Мітропулас кіраваў аркестрам нью-ёркскай «Метраполітэн-опера».

## Творчасць 
Выступаў як оперны дырыжор у буйнейшых тэатрах свету, у т.л. «Метраполітэн-опера», «Ла Скала» і інш., кіраваў пастаноўкамі твораў В. А. Моцарта, Дж. Вердзі, Дж. Пучыні, М. Равеля, Д. Міё, П. Чайкоўскага, М. Мусаргскага і інш. Аўтар оперы «Сястра Беатрыса» (паст. 1920), сімфанічнай паэмы «Пахаванне» (1916), Concerto grosso (1929), камерна-інструментальных ансамбляў, музыкі да драматычных спектакляў і інш.

## Ушанаванне памяці 
З 1963 года ў Нью-Ёрку праводзяцца конкурсы маладых дырыжораў імя Мітропуласа. 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Грэцыі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты ЗША
Катэгорыя:Памерлі на сцэне
Катэгорыя:Выпускнікі  Афінскай кансерваторыі
Катэгорыя:Галоўныя дырыжоры аркестра Мінесоты
Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна

**Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна** — прыватная ўстанова, якая існавала ў 1907—1918 гадах у Мінску.

## Будынак 
У 1907—1912 гадах размяшчалася ў доме № 3 па сучаснай вуліцы Валадарскага, затым у доме №27 па Магазіннай вуліцы.

## Навучанне 
Мела прыходскі і 7 асноўных класаў. Навучанне платнае. Вывучаліся: законы яўрэйскай веры, руская, нямецкая, французская мовы, гісторыя, геаграфія, прыродазнаўства, хімія, матэматыка, законазнаўства, чарчэнне, чыстапісанне, ваенная гімнастыка, спевы. У 1915 годзе вучылася 325 юнакоў. У 1915 годзе эвакуіравана ў Пензу. Закрыта ў 1918 годзе.

## Вядомыя выкладчыкі 
* Леў Абрамавіч Альпяровіч — беларускі мастак, які ў 1912-13 выкладаў у вучылішчы

## Вядомыя выпускнікі 
* Сямён Эмануілавіч Хайкін (1901—1968) — савецкі фізік і радыёастраном, доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар.
* Барыс Эмануілавіч Хайкін (1904-1978) - савецкі дырыжор, музычны педагог.

## Гл. таксама 
* Мінскае рэальнае вучылішча

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1907 годзе
Катэгорыя:1907 год у Мінску
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы паводле алфавіта
Катэгорыя:Яўрэйская_адукацыя_ў_Беларусі
Катэгорыя:Рэальныя вучылішчы Расійскай імперыі
Этнаплюралізм

**Этнаплюралізм** — канцэпцыя, распрацаваная Хенінгам Эйхбергам, якая выступае ў абарону этнакультурнай разнастайнасці ў сусветным маштабе, але крытыкуе культурную разнастайнасць (мультыкультуралізм) у кожным канкрэтным грамадстве. Этнаплюралізм зарадзіўся ў 1970-я гг. у асяроддзі новых правых. Этнаплюралізм прадугледжвае права народа на тую ці іншую тэрыторыю, што з'яўляецца адгалоскам ідэі геапалітыкі і жыццёвай прасторы. У адрозненне ад нацыяналізму «старых правых» этнаплюралізм не прадугледжвае шавінізму, бо ў ім зацвярджаецца прынцып «роўныя, але асобныя».

Левыя радыкалы сцвярджаюць, што этнаплюралізм з'яўляецца эўфемізмам і прыкрыццем для палітыкі сегрэгацыі. 

## Спасылкі 
* Этнаплюралізм
* «Этнаплюралізм» — канцэпцыя «новых правых»

Катэгорыя:Неафашызм
Катэгорыя:Новыя правыя
Надзея Мацвееўна Муранская

**Надзея Мацвееўна Мура́нская** (сапраўднае **Мурынава**) — спявачка (сапрана) і педагог другой паловы XIX стагоддзя.

## Біяграфія 
Скончыла Пецярбургскую кансерваторыю (клас К. Эверардзі). Выступала ў Казані, Вільні, Пецярбургу, у Мінску з гастрольнымі трупамі на сцэне Мінскага гарадскога тэатра (1891—1893 і 1902—1903).

Адзін з першых вакальных педагогаў на Беларусі, арганізавала Мінскую вакальную студыю.

## Творчасць 
Валодала мяккім прыемным голасам, артыстычнасцю, выключным пачуццём ансамбля. Сярод партый: Тамара («» А. Рубінштэйна), Маргарыта («Фаўст» Ш. Гуно), Таццяна («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага), Антаніда («Жыццё за цара» М. Глінкі), Маргарыта Валуа («Гугеноты» Дж. Меербера), Наташа («Русалка» А. Даргамыжскага), Донна Анна («Дон Жуан» В. А. Моцарта) і інш. У 1894—1895 гадах спявала ў Пецярбургу з Ф. Шаляпіным у операх «Трубадур» Дж. Вердзі (Леанора), «Кармэн» Ж. Бізэ (Мікаэла), «Фаўст» (Маргарыта).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Постаці Мінска
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай кансерваторыі
Жак Вільнёў

**Жак Жозэф Шарль Вільнёў** (; , Сен-Жан-сюр-Рышэлье, Квебек) — канадскі аўтагоншчык. Чэмпіён серыі Інды кар 1995 года і чэмпіён свету Формулы-1  года.

## Біяграфія 
Сын вядомага гоншчыка Жыля Вільнёва, які загінуў у , Жак названы ў гонар дзядзькі, менш вядомага гоншчыка Жака Вільнёва (старэйшага). Вучыўся ў прыватнай школе Beau Soleil у Швейцарыі.

У ліпені 2009 развёўся з жонкай Жаннай (Марцінес), у іх двое сыноў — Жуль (нарадзіўся ў 2006) і Джонас (2007).

Быў удастоены гонару несці Алімпійскі сцяг на адкрыцці гульняў у Ванкуверы.

## Кар’ера 
### Indy Car 
У 1994 годзе выйшаў на старт у Indy Car. У першы сезон заваяваў тры подыумы — адно трэцяе месца, другое месца ў Індыянапалісе і перамогу на Road America.

У 1995 годзе перамог у «Інды-500» (нягледзячы на штраф у два кругі, які быў накладзены за абгон пейс-кара на 38 крузе). Па выніках сезона стаў чэмпіёнам серыі

Катэгорыя:Чэмпіёны Формулы-1
Катэгорыя:Пераможцы 500 міль Індыянапаліса
Катэгорыя:Аўтагоншчыкі Канады
Катэгорыя:Пераможцы Гран-пры Формулы-1
Катэгорыя:Гоншчыкі SpeedCar
Катэгорыя:Пілоты Формулы-1 з Канады
Катэгорыя:Пілоты Інды-500
Катэгорыя:Пілоты 24 гадзін Ле-Мана
Катэгорыя:Афіцэры Нацыянальнага Ордэна Квебека
Катэгорыя:Пілоты Формулы-1, якія выступалі на Sauber
Катэгорыя:Пілоты Формулы-1, якія выступалі на Williams
Катэгорыя:Пілоты Формулы-1, якія выступалі на Renault
Катэгорыя:Пілоты Формулы-1, якія выступалі на BAR
Катэгорыя:Пілоты Формулы-1, якія выступалі на BMW Sauber
Гран-пры Канады

**Гран-пры Канады** (, ) — этап чэмпіянату свету па аўтагонках у класе Формулы-1. У цяперашні час праводзіцца на аўтадроме імя Жыля Вільнёва, Манрэаль, Канада.

## Пераможцы (перыяд Формулы-1) 
### Па колькасці перамог 
*Дзве і больш перамогі ў Гран-пры Канады.*

#### Пілоты 
*Тлустым шрыфтам пазначаныя пілоты, якія ўдзельнічаюць у бягучым Чэмпіянаце свету Формулы-1.*

#### Каманды 
*Тлустым шрыфтам пазначаныя каманды, якія ўдзельнічаюць у бягучым Чэмпіянаце свету Формулы-1.*

### Па гадах (агульны спіс) 
## Трасы правядзення Гран-пры 
*Паказаны трасы толькі тых Гран-пры Канады, якія ўваходзілі ў чэмпіянат Формулы-1*

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Фота са спадарожніка

Канада
Сусветны снукерны рэйтынг у сезоне 2016/2017

**Сусветны рэйтынг снукерыстаў у сезоне 2016/2017**: Сусветны рэйтынг для ўсіх прафесійных гульцоў, якія кваліфікаваны на сезон 2016/2017, прадстаўлены ніжэй. Рэйтынг уяўляе сабой суму набраных ачкоў на рэйтынгавых і нізкарэйтынгавых турнірах за два гады. З сезона 2014/2015 была ўведзена грашовая сістэма падліку рэйтынгавых балаў, што азначае, што рэйтынгавыя ачкі эквівалентныя суме заробленых снукерыстам за два апошнія гады грошай з некаторымі выключэннямі. У пэўны момант ачкі, набраныя у пазамінулым сезоне адымаюцца, і пасля кожнага турніру бягучага сезона набраныя ачкі дадаюцца. Наступная табліца дэманструе рэйтынгі пасля кожнага рэйтынгавага турніру.

Топ-64 гэтага рэйтынгу ў канцы сезона, а таксама ўсе снукерысты, якія атрымалі двухгадовую прафесійную картку ў гэтым сезоне, заставаліся ў мэйн-туры на наступны сезон.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Снукерны сезон 2016/2017
Катэгорыя:Сусветныя рэйтынгі снукерыстаў
Ferrari

**Ferrari S.p.A.**, скарочана **Ferrari**,  — італьянская кампанія, што выпускае спартыўныя аўтамабілі і знаходзіцца ў Маранела. Заснаваная ў 1929 годзе Энца Ферары як Scuderia Ferrari, кампанія фундавала гоншчыкаў і вырабляла гоначныя машыны да 1947 года. З 1947 года пачала выпуск «дарожных» () спартыўных аўтамабіляў пад маркай «Ferrari S.p.A.». На працягу ўсёй сваёй гісторыі, кампанія бярэ ўдзел у розных гонках, асабліва ў Формуле-1, дзе яна мае найбольшы поспех. Эмблема «Ферары» — жарабец, які ўстаў на дыбы, на жоўтым фоне. Традыцыйны колер аўтамабіляў — чырвоны, але кампанія выпускае аўтамабілі і іншых колераў.

Станам на канец 2020 года ў Беларусі зарэгістравана 6 аўтамабіляў гэтай маркі.

Катэгорыя:Вытворцы спартыўных аўтамабіляў
Дэйман Хіл

**Дэ́йман Грэм Дэверо́ Хіл** (; , Хэмпстэд, Лондан, Англія) — англійскі аўтагоншчык, чэмпіён свету ў класе Формула-1  года. Адзін з самых паспяховых гоншчыкаў 1990-х гадоў. Апроч тытула чэмпіёна свету, валодае званнем віцэ-чэмпіёна свету сезона  і сезона , а таксама званнем бронзавага прызёра сезона  года.

Сын двухразовага чэмпіёна Формулы-1 Грэма Хіла.

У Формуле-1 Хіл правёў 8 сезонаў, браў удзел у 122 гран-пры, стартаваў з поўла 20 разоў і выйграў 22 гонкі. Аўтар першай перамогі ў гісторыі каманды Джордан.

З 2012 года часта выступае ў ролі эксперта на тэлеканале Sky Sports F1.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пераможцы Гран-пры Формулы-1
Катэгорыя:Пілоты Формулы-1, якія выступалі на Brabham
Катэгорыя:Пілоты Формулы-1, якія выступалі на Williams
Катэгорыя:Пілоты Формулы-1, якія выступалі на Arrows
Катэгорыя:Пілоты Формулы-1, якія выступалі на Jordan
Катэгорыя:Пілоты 24 гадзін Ле-Мана
Катэгорыя:Аўтагоншчыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Афіцэры ордэна Брытанскай імперыі
Катэгорыя:Пілоты Формулы-1 з Вялікабрытаніі
Нацыянальная бібліятэка Грэцыі

**Нацыянальная бібліятэка Грэцыі** () — нацыянальная бібліятэка, цэнтральнае сховішча друку, цэнтр нацыянальнай бібліяграфіі эліністыкі, цэнтр ISBN, ISSN і ISMN Грэчаскай Рэспублікі. Галоўны будынак бібліятэкі, раза з Афінскім універсітэтам імя Кападзістрыі і Нацыянальнай акадэміяй, з’яўляецца часткай неакласічнай Афінскай трылогіі, створанай па праекту архітэктара Тэафіла фон Хансэна. Выкананы ў дарычным ордары.

## Гісторыя 
Арыгінальная ідэя стварэння Нацыянальнай бібліятэкі належала вядомаму швейцарскаму філэліну Якабу Майеру. Яна была апублікавана ў жніўні 1824 г. у артыкуле Майера для газеты «Грэчаская хроніка» горада Месалангіёна. Гэтая ідэя была падхоплена новым грэчаскім ўрадам, які ўзначальваў Іаан Кападыстрыя, каторы згуртаваў вакол яе такія інтэлектуальныя інстытуты, як адукацыйныя ўстановы, нацыянальныя музеі і выдавецкія дамы. Непасрэдным кіраўніком стаў Адрэас Мустаксідзіс, які такім чынам стаў дырэктарам Нацыянальнага археалагтчнага музея і Нацыянальнай школы.

У канцы 1830 года бібліятэка, якую Мустакідзіс назваў Нацыянальнай бібліятэкай, ўжо мела 1018 тамоў друкаваных кніг, сабраных ці грэкамі, ці філэлінамі. У 1834 годзе бібліятэку перанеслі ў новую сталіцу — Афіны. Тут яе часова размясцілі спачатку ў муніцыпальнай лазні рымскага рынку, а потым у царкве Святога Элефтэрыяса, каля храма.

Збор вельмі хутка павялічваўся. Пры падтрымцы Дзімітраса Пасталакаса з прыватных бібліятэк было павыкупляна 1 995 тамоў. Таксама бібліятэка прыняла ў дар бібліятэкі Хрыстафораса і Канстанцінаса Сакеларыясаў — 5 400 тамоў і Маркаса Рэніераса — 3 401 том.

У 1842 публічная бібліятэка аб’ядналася з бібліятэкай Афінскага ўніверсітэта, пабудаванага па ініцыятыве караля Отана. Новым дырэктарам пашыранага інстытута быў прызначаны Георгіяс Казакіс-Ціпалдас, які заставаўся на гэтай пасадзе да 1863. Каралеўскай хартыяй ад 1866 г. абедзве бібліятэкі былі афіцыйна аб’яднаны ў адну пад назвай *Нацыянальная бібліятэка Грэцыі*.

16 сакавіка 1888 г. было пачата будаўніцтва новага мармуровага будынка ў неакласічным стылі пры фінансавай падтрымцы прадстаўнікоў грэчаскай дыяспары, братоў Панагіса, Марынаса і Андрэаса Валіянасаў, выхадцаў з Кефалоніі. Бібліятэка заставалася ў будынку ўніверсітэта у 1903 годзе, паколькі той пераехаў у новы корпус, пабудаваны па праекту Феафіла Гансэна і пад кіраўніцтвам архітэктара Эрнста Зілера.

Сёння бібліятэка застаецца ў будынку братоў Валіянасаў. Узначальвае яе Кацярына Кардула.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка бібліятэкі 

Катэгорыя:Культура Грэцыі
Катэгорыя:Бібліятэкі Грэцыі
Грэцыя
Васіль Васілевіч Кірыенка

**Васі́ль Васі́левіч Кірые́нка** (нарадзіўся 28 чэрвеня 1981 года, Рэчыца, Беларусь) — беларускі шашэйны і трэкавы веласіпедыст, які выступае за каманду «Team Sky». Чэмпіён свету ў індывідуальнай гонцы з раздзельным стартам 2015 года. Пераможца этапаў Джыра д’Італія і Вуэльты.

## Біяграфія 
Бронзавы прызёр чэмпіяната Еўропы 2003 года ў камандным і індывідуальным пераследаванні. У прафесійным палатоне стартуе ў 2006 годзе. Трохразовы  (2002, 2005, 2006). У верасні 2006 года заняў шостае места на чэмпіянаце свету па велагонках на шашы ў Зальцбургу. У лістападзе фінішыраваў першым на дыстанцыі скрэтчу ў першым этапе кубка свету ў Сіднеі.

Становіцца пераможцам 19 этапу Джыра д’Італія ў 2008 годзе, раней фінішыраваў другім на 7-м і 14-м этапах. У сакавіку 2008 годзе здабыў залаты медаль у гонцы па ачках на чэмпіянаце свету на велатрэку ў Манчэстэры, але ў наступным годзе згубіў гэты тытул на карысць аўстралійца Кэмерана Мэера ў польскім Прушкаве. Пад канец 2008 года Васіль Кірыенка заявіў пра падпісанне двухгадовага кантракта з іспанскай камандай «Caisse D'Epargne».

У 2010 годзе Васіль Кірыенка заняў другое месца на дзясятым этапе «Тур дэ Франс», паказаўшы найлепшы вынік за ўсю гісторыю ўдзелу беларускіх веласіпедыстаў у гэтым спаборніцтве.

3 сакавіка 2010 года фінішыраваў 5-м на трэцім этапе велашматдзёнкі «Вуэльта Мурсіі» і паводле вынікаў агульнага заліку заняў 10-е месца. 5 красавіка 2011 годзе Васіль Кірыенка перамог у другім этапе шматдзёнкі «Тур краіны Баскаў». 12 верасня 2013 годзе выйграў 18-ы этап «Вуэльты». 22 траўня 2015 г. перамог у 14-м этапе прэстыжнай велашматдзёнкі «Джыра д’Італія».

23 верасня 2015 года выйграў індывідуальную гонку з раздзельным стартам на чэмпіянаце свету, які праходзіў у ЗША.

12 кастрычніка 2016 года стаў сярэбраным прызёрам у індывідуальнай гонцы з раздзельным стартам на чэмпіянаце свету ў Досе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Велагоншчыкі Беларусі‎
Кішан Хірані

**Кішан Хірані** (; нар. Уэльс) — валійскі непрафесійны гулец у снукер. Удзельнік кваліфікацыі да чэмпіянату свету 2016 года.

## Спасылкі 
* Статыстыка Кішана Хірані на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Уэльса
Дзмітрый Аляксандравіч Аснін

**Дзмітрый Аснін** (нар. , ) — беларускі футбаліст (брамнік) і трэнер. У цяперашні час працуе трэнерам брамнікаў у пінскай «Хвалі».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец брэсцкай СДЮШАР-5, у 2001 годзе выступаў у Другой лізе за мінскі СКАФ, а ў сезоне 2002 гуляў у дублі брэсцкага «Дынама». З 2003 па 2008 год з перапынкамі быў іграком слонімскага «Камунальніка», у першай палове 2005 года, будучы футбалістам «Дарыды», дэбютаваў у Вышэйшай лізе.

У 2008—2011 гадах выступаў у ніжэйшых дывізіёнах Польшчы. Улетку 2011 года вярнуўся ў Беларусь, але не здолеў выратаваць «Баранавічы» ад вылету ў Другую лігу. У пачатку 2012 года папоўніў склад «Ліды», якая вярнулася ў Першую лігу. Стаў асноўным брамнікам лідчан і ў сезоне 2013 дапамог ім заняць чацвёртае месца, аднак на наступны год быў выцеснены са складу Сяргеем Курганскім. Сезон 2015 правёў у якасці асноўнага брамніка светлагорскага «Хіміка».

У сакавіку 2016 года прыбыў на прагляд у брэсцкае «Дынама» і ў выніку пачаў сезон у складзе роднага клуба. Спачатку быў другім брамнікам пасля Дзяніса Дзячко, але хутка заняў месца ў стартавым складзе брэстчан. У студзені 2017 года пакінуў «Дынама» і неўзабаве падпісаў кантракт з наваполацкім «Нафтанам», дзе таксама замацаваўся ў якасці асноўнага брамніка.

У ліпені 2017 года перайшоў у «Гомель». У гомельскім клубе стаў другім брамнікам пасля Алега Кавалёва. У снежні 2017 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Гомель».

У студзені 2018 года перабраўся ў клуб «Ці-Сі Спортс» з Мальдываў, а ліпені 2018 года перайшоў у камбаджыйскі «Свайрыенг». У снежні 2018 года вярнуўся ў Беларусь, стаўшы іграком брэсцкага «Руха». Аднак, у складзе «Руха» не правёў ніводнага матча, і ў лістападзе 2019 года перайшоў на трэнерскую працу ў акадэмію брэсцкага «Дынама».

## Трэнерская кар’ера 
У пачатку 2021 года разам з акадэміяй «Дынама» перайшоў у склад «Руха», дзе прайявгаў працаваць трэнерам брамнікаў. З 2022 года быў старшым трэнерам брамнікаў у брэсцкім «Цэнтры развіцця футбола», які паўстаў на месцы акадэміі «Руха», што спыніў існаванне.

У красавіку 2023 года стаў трэнерам брамнікаў пінскай «Хвалі».

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Ліды»  

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК СКАФ Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Камунальнік Слонім
Катэгорыя:Ігракі ФК Дарыда
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Крэсовія Семятычы
Катэгорыя:Ігракі ФК Погань Седльцы
Катэгорыя:Ігракі ФК Сталь Жэшаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Ожал Вяжбіца
Катэгорыя:Ігракі ФК Баранавічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі ФК Хімік Светлагорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Ці-Сі Спортс
Катэгорыя:Ігракі ФК Свайрыенг
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Брэст
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Ленскія слупы

**Ленскія слупы** — геалагічнае ўтварэнне і аднайменны прыродны парк у Расіі, на беразе ракі Лены. Знаходзіцца ў Хангаласкім улусе Якуціі ў 104 км ад горада Пакроўска. Ленскія слупы ўяўляюць сабою комплекс вертыкальна выцягнутых скал, што цягнецца на многія кіламетры ўздоўж берага Лены, якая глыбокай далінай праразае Прыленскае плато. Найбольшай шчыльнасці слупы дасягаюць паміж паселішчамі Пятроўскае і Ціт-Ары.

Скальныя ўтварэнні, вышыня якіх даходзіць да 220 метраў над роўнем ракі (абс. адзнакі — да 321 м), складзены кембрыйскімі вапнякамі. У тэктанічным дачыненні Ленскія слупы ляжаць у межах Сібірскай платформы. Пачатак фармавання горных парод, што склалі дадзены помнік прыроды, звычайна датуюць раннім кембрыем — 560—540 млн гадоў назад. Утварэнне ж Ленскіх слупоў як формы рэльефу датуюць значна пазнейшым перыядам — каля 400 тыс. гадоў назад, то бок параўнальна нядаўнім геалагічным часам. Тэрыторыя Сібірскай платформы падпадала пад паступовае ўзняццё, вынікам чаго стала ўзнікненне разломаў і ўтварэнне глыбокіх рачных далін. Гэта прывяло да актывізацыі карставых працэсаў, якія разам з эразійным выветрываннем, спарадзілі гэтак мудрагелістыя і размаітыя формы скал, складзеных карбанатнымі пародамі.

Дзекабрыст А. А. Бястужаў-Марлінскі захоплена адклікаўся пра Слупы:«Нейкая святая цішыня ляжыць на некранутым тварэнні, і душа зліваецца з дзікай, але велічнай прыродай».

## Спасылкі 
* Национальный природный парк «Ленские столбы»  
* Nature Park «Lena Pillars» — UNESCO World Heritage Centre
* Ленские столбы — National Geographic Россия
* Ленские столбы. Фоторепортаж
* Ленские столбы. Фотоархив
АЛРОСА

**АЛРОСА** (***Ал***мазы ***Ро***ссии — ***Са***ха)  — расійская група дыяментаздабыўных кампаній, што займае перадавую пазіцыю ў свеце па аб'ёме здабычы дыяментаў (па стане на 2012 год). Карпарацыя займаецца разведкай радовішчаў, здабычай, апрацоўкай і продажам дыяментавай сыравіны. Асноўная дзейнасць засяроджана ў Якуціі, а таксама ў Архангельскай вобласці і Афрыцы.

АЛРОСА здабывае 95 % усіх дыяментаў Расіі, доля кампаніі ў сусветным аб'ёме здабычы дыяментаў складае 25 %. Кампанія мясцуе выведанымі запасамі, дастатковымі для падтрымання бягучага роўня здабычы не менш 18-20 гадоў. Прагнозныя запасы АЛРОСА складаюць каля адной траціны агульнасусветных запасаў дыяментаў.

Поўная назва — *Публичное акционерное общество Акционерная компания «АЛРОСА»*, кароткае *ПАО АК «АЛРОСА»*. Штаб-кватэры — у Мірным (Якуція) і ў Маскве.

## Спасылкі 
* Официальный сайт компании
Кірыенка

**Кірыенка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Сяргеевіч Кірыенка (нар. 1977) — беларускі вучоны ў галіне машынабудавання.
* Васіль Васілевіч Кірыенка — беларускі велагоншчык.
* Віктар Васільевіч Кірыенка (нар. 1946) — беларускі сацыёлаг. Доктар сацыялагічных навук (2007), прафесар (2009).
* Зінаіда Міхайлаўна Кірыенка — расійская актрыса.
* Кацярына Рыгораўна Кірыенка — беларускі навуковец.
* Сяргей Уладзіленавіч Кірыенка — расійскі дзяржаўны дзеяч.
Васіль Васільевіч Нікіфараў

**Васіль Васільевіч Нікіфараў** — Кюлюмнюр (, 18 мая 1866 — 15 верасня 1928) — грамадскі дзеяч, вучоны, пісьменнік, журналіст. Лідар якуцкай інтэлігенцыі пачатку XX стагоддзя, арганізатар палітычнай арганізацыі «Саюз якутаў», адзін з пачынальнікаў якуцкай літаратуры і тэатра.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Тэбіцкім наслегу Дзюпсюнскага ўлуса Якуцкай вобласці.

У 1918 годзе быў абраны старшынём Якуцкай губернскай земскай управы, такім чынам, ён з’яўляецца першым абраным кіраўніком Якуціі. Літаратурная і навуковая спадчына В. Нікіфарава шырокая. Многія яго працы дагэтуль не апублікаваны, частка з іх згублена.

## Літаратура 
* Ойунский П. Никифоров В. В. // Литературная энциклопедия: В 11 т. Т. 8. — М.: ОГИЗ РСФСР, 1934. — Стб. 76—77.
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Якуцкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Якуціі
Аляксей Елісеевіч Кулакоўскі

**Аляксей Елісеевіч Кулакоўскі** (псеўданім **Ексекюлях Аляксей**; ; , 4-ы Жахсагонскі наслег, Ботурускі ўлус, Якуцкая вобласць — 6 чэрвеня 1926, Масква) — якуцкі пісьменнік. Заснавальнік якуцкай літаратуры.

## Біяграфія 
Аляксей Кулакоўскі нарадзіўся  года ў сям’і гавядніка ў 4-м Жахсагонскім наслегу Ботурускага ўлуса Якуцкай вобласці. Скончыў рэальнае вучылішча ў Якуцку ў 1897 годзе. Ён шмат падарожнічаў па родным краі, вывучаючы яго прыродныя багацці, этнаграфію, эканоміку.

У снежні 1925 года выехаў дэлегатам ад Якуцкай АССР на I цюркалагічны з’езд у Баку. Па шляху захварэў, памёр ад хваробы ў Маскве 6 чэрвеня 1926 года. Пахаваны ў Маскве на Данілаўскіх могілках.

## Бібліяграфія 
* 

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Краткая литературная энциклопедия: Кулаковский Алексей Елисеевич
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тацінскім улусе
Катэгорыя:Якуцкамоўныя пісьменнікі
Кулакоўскі

**Кулакоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Кулакоўскі (1925—2010) — беларускі праваслаўны святар у Аўстраліі.
* Аляксей Елісеевіч Кулакоўскі (1877—1926) — якуцкі пісьменнік.
* Аляксей Мікалаевіч Кулакоўскі (1913—1986) — беларускі пісьменнік.
* Генрых Казіміравіч Кулакоўскі (1808—1890) — рускі лекар, стацкі саветнік.
* Ігнат Рыгоравіч Кулакоўскі (1800—1870) — польскі і беларускі паэт, перакладчык, педагог.
* Юрый Аляксандравіч Кулакоўскі (нар. 1952) — беларускі палітык.
Мікалай Дзянісавіч Няўстроеў

**Мікалай Дзянісавіч Няўстроеў** (, 4-ы Баягантайскі наслег, Баягантайскі ўлус, Якуцкая вобласць — , ) — якуцкі пісьменнік пачатку XX стагоддзя, адзін з заснавальнікаў якуцкай літаратуры.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў  года ў 4-м Баягантайскім наслегу Баягантайскага ўлуса Якуцкай вобласці. Пачатковую адукацыю атрымаў у Баягантайскай школе. У 1910—1913 гадах вучыўся ў чатырохкласным Якуцкім гарадскім вучылішчы. Вучыўся разам з Платонам Сляпцовым (Аюнскім), Максімам Амосавым. У гады навукі актыўна браў удзел у працы літаратурна-грамадскага кружка навучэнцаў; захапляўся тэатрам — у той час у Доме прыганятых і асобных дамах ставіліся драмы рускіх класікаў на якуцкай мове, п’есы Анемпадыста Сафронава. У 1916 годзе Мікалай Няўстроеў разам з Платонам Аюнскім перавёў камедыю Гогаля «Рэвізор», што стала пробай пяра распачыналага драматурга. З-за хваробы, не скончыўшы вучылішча, вымушаны быў вярнуцца на радзіму; займаўся самаадукацыяй, чытаў шмат класічнай літаратуры.

## Вядомыя творы 
### Камедыі 
* Кукаакы Кулуба (*Голова Сойка*; 1920)
* Тиэтэйбит (*Поспешивший*; 1920—1925)
* Тар (*Простокваша*; 1921)
* Куһаҕан тыын (*Злой дух*)

### Драма 
* Оҥоруу кытаанах

##### Рассказы 
* Сэмэнчик (1921)
* Муммут оҕо кэпсээнэ (1924)
* Балыксыт Былатыан (*Рыбак*; 1926)
* Ыйдаҥа (1926)
* Иирээн (*Скандал*; 1926)
* Куттаммыт (*Страх*)
* Омоҕой, Эллэй икки

## Бібліяграфія 
* Талыллыбыт айымньылар (Избранные произведения) — Якутск: Кн. изд-во, 1985. — 177 с.
* Кэпсээннэр / Н. Д. Неустроев; [худож. В. Д. Иванов]. — Якутск: Кн. изд-во, 1975. — 52 с.
* Якутские комедии: [сборник] — Якутск: Ленинец, 1926. — 86 с.
* Куһаҕан тыын. — Якутск, 1927.
* Пьесалар, кэпсээннэр: кылаас таһынааҕы ааҕыыга көмө: [улахан уонна орто саастаах оскуола оҕолоругар] (Пьесы, рассказы: в помощь внеклассному чтению [сост. Е. К. Васильев; худ. И. Д. Корякин]. — Якутск: Кн. изд-во, 1987. — 106 с.

## Літаратура 
* Г. П. Башарин. Три якутских реалиста-просветителя. — Якутск, 1944, 1994.
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тацінскім улусе
Нікіфараў

**Нікіфіраў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Нікіфаравіч Нікіфараў — беларускі хірург
* Васіль Васільевіч Нікіфараў — якуцкі грамадскі дзеяч, пісьменнік
* Вячаслаў Аляксандравіч Нікіфараў — беларускі кінарэжысёр
* Міхаіл Яфімавіч Нікіфараў (нар. 1956) — беларускі біёлаг, заолаг, эколаг.
* Пётр Паўлавіч Нікіфараў — Герой Савецкага Саюза
* Юрый Іванавіч Нікіфараў (1937—2003) — беларускі мастак-графік, педагог
Лабынкыр

**Лабынкыр** () — возера ў Аймяконскім улусе на ўсходзе Якуціі, якое стала знакамітым дзякуючы невядомай навуцы істоце, якая нібы жыве ў яго водах.

## Геаграфічныя дадзеныя 
Возера ўтварылася на месцы цэнтральнага моранага амфітэатра на Сарданохскім плато верхняй плыні Індыгіркі ў выніку падгачвання ракі канечнаймарэнай. Возера знаходзіцца на вышыні 1020 м над роўнем мора, мае форму выцягнутага з поўначы на поўдзень прамавугольніка памерамі даўжынёй 14,3 і шырынёй каля чатырох кіламетраў. Максімальная шырыня дасягае 4,14 км. Сярэдняя глыбіня возера — да 52,6 м. Пры гэтым на дне возера ёсць анамальная расколіна, якая павялічвае глыбіню да 75—80 м. Празрыстасць вады — да 10 м (у паўночнай частцы). Тэмпература вады нават у самыя спякотныя летнія дні не перавышае 9 °C, прыдновая тэмпература — ад 1,3 да 2 °C. Таксама, варта адзначыць, што вада ў возеры нягледзячы на вялікія маразы зімой (да −50 градусаў), мерзне вельмі павольна, што застаецца загадкай для навукоўцаў. Берагі паўночнай часткі возера валунова-галькавыя, цэнтральнай часткі — скалістыя, паўднёвай — пакатыя, складзеныя з буйна-грудавага калювіяльнага матэрыялу. Возера змесцавана ў адным з самых халодных месцаў Паўночнага паўшар’я.

У возера ўцякае і выцякае аднайменная рака Лабынкыр (прыток Туора-Юрах і Індыгіркі). На возеры тры выспы, адзін з якіх, дыяметрам каля 30 м, вышынёй 5—6 м, які знаходзіцца дакладна ў цэнтры возера, паводле аповедаў мясцовых жыхароў, валодае дзіўнай уласцівасцю час ад часу знікаць пад вадой. Аднак, ровень вады ў возеры практычна нязменны і такія паводзіны вострава, напэўна, з’яўляецца аптычнай з’явай накшталт міража.

## Спасылкі 
* Экспедиция на Лабынкыр глазами фотографа Владимира Медведева
* Телепроект «Искатели». Фильм «Якутский дьявол» 
* «Искатели» на Лабынкыре. В поисках «водяного чёрта» и не только 
* В тихом омуте 
* Экспедиция «Полюс холода». Лабынкыр

Катэгорыя:Азёры Якуціі
Катэгорыя:Басейн Усходне-Сібірскага мора
Людміла Валер’еўна Шмат

'''Людміла Валер'еўна Шмат''' (нар. , Пінск) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па эканоміцы, бюджэце і фінансах. Выбрана членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь пятага склікання ад Брэсцкай вобласці (вылучана ад г. Пінска).

## Біяграфія 
Скончыла Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці педагогіка і псіхалогія; Пінскі дзяржаўны вышэйшы банкаўскі каледж Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці фінансы і крэдыт.

Працавала выхавацельніцай дзіцячага садка № 11 аддзела адукацыі Пінскага гарадскога выканаўчага камітэта, табельшчыкам, эканамістам па планаванні, начальнікам бюро планавання камвольнай фабрыкі адкрытага акцыянернага таварыства «Палессе», г. Пінск, начальнікам планава-эканамічнага аддзела прадзільнай фабрыкі адкрытага акцыянернага таварыства "Пінскае прамыслова-гандлёвае аб'яднанне «Палессе» Брэсцкай вобласці.

Намеснік генеральнага дырэктара па ідэалогіі і сацыяльных пытаннях адкрытага акцыянернага таварыства "Пінскае прамыслова-гандлёвае аб'яднанне «Палессе» Брэсцкай вобласці.

Катэгорыя:Выпускнікі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пінску
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання