open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дэмакратычныя сілы Сірыі

**Дэмакратычныя сілы Сірыі** або **Сірыйскія дэмакратычныя сілы** (СДС) або **Сірыйская дэмакратычная армія** (, , , **SDF**) — альянс сіл узброенай апазіцыі ў Сірыі, створаны 10 кастрычніка 2015 года. Уключае курдскія атрады народнай самаабароны (YPG і YPJ), розныя арабскія апазіцыйныя групы (Джэйш-ат-Тувар і інш.), якія ўваходзяць у Сірыйскую арабскую кааліцыю, а таксама асірыйскія і туркменскія апалчэнні. Дзейнічае ў паўночных раёнах Сірыі.

## Гicторыя 
Асноўная заяўленая мэта — барацьба з «Ісламскай дзяржавай». Аб’яднанне ў Дэмакратычныя сілы Сірыі стала працягам сумесных аперацый курдскай самаабароны і часткі ўмераных сіл Свабоднай арміі Сірыі падчас кампаніі «Вулкан Еўфрата». Урад ЗША абвясціў аб падтрымцы альянсу ў рамках новай стратэгіі барацьбы з ІД. Станам на вясну 2016 года, сілы СДС налічвалі каля 25 тысяч курдскіх апалчэнцаў і каля 5 тысяч арабаў.

Да студзеня 2018 года СДС кантралявалі тэрыторыі вакол гарадоў Мембідж і Афрын на паўночным захадзе Сірыі і вялікую частку левага берага Еўфрата да мяжы з Іракам. Па выніку завершанай у сакавіку 2017 года аперацыі «Шчыт Еўфрата» тэрыторыя паміж гарадамі была занята Турцыяй, што ў далейшым пагражала захопам Афрына і Манбiджа.

## Палiтычныя мэты 
На думку эксперта па пытаннях блізкаўсходняй палітыкі прафесара Дж. Лэндыса, доўгатэрміновай палітычнай мэтай СДС, ядро якой утвараюць курдскія атрады, з’яўляецца стварэнне курдскай аўтаноміі на поўначы Сірыі. У прыватнасці, у ходзе баёў у раёне Манбiджа курды спрабавалі ўзяць пад кантроль як мага большы ўчастак тэрыторыі з мэтай далейшых перамоваў пра аўтаномію з урадам Асада.

Катэгорыя:Антыўрадавыя баявыя фракцыі сірыйскага канфлікту
Катэгорыя:З’явіліся ў 2015 годзе
Алёс (значэнні)

**Алёс**

* Алёс — былы пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці.
* Алёс (Суземскі раён)
* Алёс — балота з зараснікамі вольхі
Друкар (значэнні)

**Друкар**

* Друкар — прафесія чалавека, які займаецца друкарствам
* народная назва віду 

## Гл. таксама 
* Друкер
Сколіт лёмавы

**Сколіт лёмавы**, **Забалоннік вялікі вязавы** (*Scolytus scolytus*) — від жукоў-даўганосікаў з падсямейства караедаў.

## Апісанне 
Даўжыня цела дарослых насякомых 4,5—5 мм. Лоб са згусткам кароткіх жаўтлява-бурых валасінак, пасярэдзіне менш густыя валаскі рудавата-бурага колеру. Брушка ў рэдкіх доўгіх залацістых валасінках, якія тырчаць.

## Экалогія 
Асобіны харчуюцца на вязе.

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Караеды
Чарніцкі (значэнні)

**Чарніцкі** — прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Яўген Аляксандравіч Чарніцкі (1932—1999) — вучоны ў галіне біяфізікі, доктар біялагічных навук, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь

## Тапонім 
* Чарніцкі — пасёлак у Беларусі, у  Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці
Прыйдзі і віждзь

**«Прыйдзі і віждзь»** — беларускі мастацкі фільм, зняты ў 1992 годзе мінскай студыяй «Тэлефільм» Дзяржтэлерадыё Рэспублікі Беларусь.
## Сюжэт 
Фільм пра падзеі часоў Вялікага Княства Літоўскага, калі кіраваў князь Ягайла (XIV стагоддзе). Перад намі разгортваецца трагічная гісторыя супрацьстаяння двух братоў — кіраўнікоў Літоўскага і Жамойцкага княстваў. Прага да ўлады перамагае роднасныя пачуцці і ператвараецца для кожнага з іх у глыбокую жыццёвую драму.

## У фільме здымаліся
## Здымачная група 
* аўтары сцэнарыя — Сяргей Тарасаў, Віктар Шавялевіч
* рэжысёр пастаноўшчык — Віктар Шавялевіч
* аператар пастаноўшчык — Уладзімір Васінеўскі
* мастак пастаноўшчык — Аляксандр Каткоў
* кампазітары — Ларыса Сімаковіч, Анатоль Лях
* гукааператар — Аляксандр Тыцюха
* мастак па касцюмах — Галіна Юсіс
* рэжысёр — Сямён Шчаглоў
* аператар — Анатоль Глушакоў
* асістэнт рэжысёра — Сяргей Агеенка
* асістэнты кінааператара — Алег Ярмакоў, Сяршей Шэршань
* мастак па грыму — Мікалай Ражкоў
* мантаж — Марына Львова, Лілія Абмётка
* мастак па свету — Аляксандр Нішчык
* рэквізітар — Ларыса Ярома
* касцюмер — Раіса Лех
* адміністратар — Андрэй Кляцко
* пастаноўка баёў — Сяргей Каровін
* рэдактар — Міхаіл Клебановіч
* дырэктар фільма — Сяргей Цюцюнік
Мецэнаты фільма: Беларускі Экзархат рускай праваслаўнай царквы, вытворчае аб’яднанне «Палімір» Наваполацка, Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь, «Мад’яр Віскозад’яр» (Венгрыя), Полацкая Рада БНФ.

## Спасылкі
*
*«Прыйдзі і віждзь» на сайце  

Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Мая цудоўная лэдзі (фільм, 1964)

**«Мая цудоўная лэдзі»** () — музычны фільм 1964 года рэжысёра Джорджа К’юкара, створаны на аснове п’есы Бернарда Шоу «Пігмаліён» і аднайменнага мюзікла Фрэдэрыка Лоу. Восем прэмій «Оскар», у тым ліку за найлепшы фільм.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Музычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра Лондан
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Warner Bros.
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы фільм»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — камедыя ці мюзікл
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Місіс Мінівер

**«Місіс Мінівер»** () — амерыканская драма Уільяма Уайлера па аднайменнай кнізе Джэн Стратэр. Прэмія «Оскар» за найлепшы фільм, рэжысуру, жаночую ролю, жаночую ролю другога плана, аператарскую працу і адаптаваны сцэнарый. Фільм распавядае пра ўдзел радавых англічан у абароне сваёй краіны ад нямецкіх войскаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1942 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1942 года
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы 1942 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Ваенныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра Англію
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Катэгорыя:Фільмы Уільяма Уайлера
Катэгорыя:Фільмы MGM
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы фільм»
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Даўганосікі лясныя

**Даўганосікі лясныя**, ці **Хілёбіусы** (*Hylobius*) — род цвёрдакрылых сямейства слонікаў.

## Апісанне 
Хабаток ў жукоў даволі доўгі, акруглены, трохі сагнуты, на канцы некалькі пашыраны. Вусікі прымацаваныя каля вуглоў рота так, што першы членік іх (сцяблінка) ледзь дасягае пярэдняга краю вачэй. 2 наступных ствараюць даўгаватыя, астатнія членікі жгуціка кароткія. Шчыток відавочны. Надкрыллі спераду з тупымі выбітнымі грудкамі (плечы). Ногі доўгія, галёнкі з моцным шыпом на канцы, сцёгны вышчэрбленыя, лапкі з вялікімі, далёка адзін ад аднаго адлеглымі кіпцікамі.

## Арэал і экалогія 
Сярэдняй велічыні слонікі, даўжынёй 6-16 мм, жывуць у хвойных лясах і распаўсюджаныя ў Еўропе і Азіі. Лічынкі жывуць у паміраюць кронах хвойных дрэў. Жукі абгрызаюць кару дрэў. З 7 еўрапейскіх відаў найбольш вядомы, як вельмі шкодны ў лесаводстве жук, .

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Даўганосікі
Мае дзевяностыя

**«Мае дзевяностыя»** — аўтабіяграфічны раман беларускага пісьменніка Альгерда Бахарэвіча, выдадзены ў 2018 годзе ў выдавецтве «Янушкевіч». Кніга пра маладосць пісьменніка і рэчаіснасць 1990-х гадоў.

## Сюжэт 
Аўтар, маладосць якога прыпала на гэты час, у сваёй аўтабіяграфічнай кнізе спрабуе паказаць найноўшую гісторыю краіны праз гісторыю сталення асобы. Кніга апісвае 1990-я гады і горад Мінск у першыя гады незалежнасці Беларусі. Апошнія гады СССР вачыма вучня сярэдняй школы, вольнае студэнцтва, літаратурная рэвалюцыя, беларускі панк-рок, драмы і камедыі асабістага жыцця.

Дзевяностыя аўтар сустрэў школьнікам Алегам у мінскім мікрараёне Шабаны, а развітаўся з імі пісьменнікам Альгердам. Паміж гэтымі падзеямі было навучанне ў педінстытуце, галасаванне за Зянона Пазняка, праца карэспандэнтам у газеце трактарнага завода, заснаванне і заняпад уласнага панк-гурта «Правакацыя», літаб’яднанне «Крыніца», Бум-Бам-Літ. У гэты час у Беларусі было насычанае палітычнае жыццё, праходзілі мітынгі, выбары, забастоўкі, галадоўкі.

## Цікавыя факты 
* У 2019 годзе Альгерд Бахарэвіч адмовіўся ад удзелу ў Прэміі Гедройца. Выдавецтва «Янушкевіч», якое выдала кнігу, не вылучыла яе на прэмію. Сябры журы маюць права самастойна намінаваць кнігі, таму яны прапанавалі сакратарыяту ўзнагароды звярнуцца да выдаўца і аўтара з просьбай даць электронную версію выдання, каб усё ж такі намінаваць раман. У выніку праведзеных перамоў сакратарыят атрымаў ліст ад Альгерда Бахарэвіча з адмовай удзельнічаць у сёлетняй Прэміі Гедройца. Такім чынам, кніга «Мае дзевяностыя» не была ўключаная ў агульны спіс намінантаў.

## Узнагароды 
* Паводле вынікаў прэміі «Кніга году 2018» кніга «Мае дзевяностыя» набрала 19 галасоў журы і падзяліла 2 месца з раманам Іллі Сіна «Libido».

## Спасылкі 
*Урыўкі з кнігі на сайце «Беларусский журнал» 
*Фрагмент кнігі на партале fragments.by 

Катэгорыя:Літаратурныя творы паводле алфавіта
Катэгорыя:Творы Альгерда Бахарэвіча
Катэгорыя:Кнігі 2018 года
Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
Płomjo

**Płomjo** (в.-луж. Полымя) — адзіны лужыцкі дзіцячы часопіс, які выдаецца ў Германіі. Выходзіць на верхнялужыцкай мове. Аналагічная версія на ніжнялужыцкай мове называецца **«Płomje»**. Лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага. 

## Гісторыя 
Папярэднікам выдання быў дзіцячы рэлігійны часопіс «Raj» (Рай), які выходзіў у перыяд з 1906 па 1914 г. і 1923 па 1930 года.

Першы нумар сучаснага часопіса выйшаў у 1952 годзе. Выдаваўся перыядычнасцю 2 разы на месяц. З 1955 г. выходзіў адзін раз на месяц. У гэты час друкаваўся ў Дрэздэне ў выдавецтве «die Zeitschrift FDJ-Bezirksleitung Dresden». З 1952 года друкуецца ў выдавецтве «FDJ-Zentralrat». Часопіс выходзіў на 24 старонках, з якіх 8 былі надрукаваныя шматколерным афсетным спосабам. Выданне выкарыстоўвалася для вывучэння лужыцкіх моў у лужыцкамоўных навучальных установах. У 1960 годзе абедзве версіі часопіса на ніжнялужыцкай і верхнялужыцкай мовах налічвалі ў агульнай суме 6 тысяч асобнікаў і выкарыстоўваліся для школьнай адукацыі ў 49 сярэдніх навучальных установах. З 1972 года часопіса выкарыстоўваецца падчас навучання ў пачатковых класах.

У 1972 годзе калектыў часопіса быў удастоены прэміі імя Якуба Чышынскага. 

Змест часопіса шматпрофільны і тычыцца розных тэм, звязаных з лужыцкай гісторыяй, культурай, этнаграфіяй. На старонках публікуюцца артыкулы аб спорце, навуцы, апавяданні і іншы літаратурны матэрыял.

У наш час часопіс таксама прызначаны для навучання дзяцей лужыцкім мовам у дашкольных установах і дзейнічае ў рамках культурна-моўнай праграмы «Witaj». Выданне выпускае лужыцкае выдавецтва «Domowina-Verlag GmbH Bautzen». З 2004 года выданне выходзіць адзін раз у месяц агульным накладам 2450 асобнікаў (на верхнялужыцкай мове — 1600 асобнікаў і на ніжнялужыцкай — 850 асобнікаў). Ніжнялужыцкая версія выдання выходзіць на 32 старонках. Верхнялужыцкі варыянт выходзіць на 40 старонках у фармаце А5. Галоўны рэдактар — Пётр Шолта.

## Літаратура 
* Manfred Thiemann (Hrsg.): Sorben. Ein kleines Lexikon. = Serbja. Domowina, Bautzen 1989, .

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Якуба Чышынскага
Катэгорыя:Часопісы на верхнялужыцкай мове
Катэгорыя:Часопісы на ніжнялужыцкай мове
Ips

**Ips** — род цвёрдакрылых сямейства слонікаў.

## Віды 
Род уключае каля 36 відаў. Рэвізіяй 2001 года яго падзялілі на чатыры падрода:

Некаторыя віды:.

Катэгорыя:Караеды
Tomicus

**Tomicus** — род цвёрдакрылых сямейства слонікаў.

У Еўропе насяляюць ,  і .

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Караеды
Падзор (архітэктура)

**Падзор** у драўляным дойлідстве — дошка з глухой, скразной або краявой разьбой, якая акаймоўвае навісь даху або страхі ці робіцца пад застрэшкам 2-схільнага даху; элемент дэкору. Выкарыстоўваецца пераважна ў жыллі, некаторых гаспадарчых пабудовах, брамах і варотах, культавых збудаваннях. Найбольш простыя падзоры — дошкі з краявой разьбой у выглядзе зубцоў або хвалі. Ажурная скразная разьба падзораў з выкарыстаннем арнаментальных геаметрычных ці раслінных матываў характэрна для жыллёвага будаўніцтва ўсходняй і паўднёва-ўсходняй Беларусі (жылыя дамы ў Быхаве, Бабруйску, Ветцы, Гомелі і інш.).

## Літаратура 
* 
* Сахута Я. М. Народная разьба па дрэву. Мн., 1978.

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Разьба па дрэве
Яўген Аляксандравіч Чарніцкі

**Яўген Аляксандравіч Чарні́цкі** — вучоны ў галіне біяфізікі, кандыдат фізіка-матэматычных навук (1964), доктар біялагічных навук (1974), прафесар (1989).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Рамны (сучасны адміністрацыйны цэнтр Раменскага раёна  Украіны). У 1955 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1955 года працаваў у Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі, з 1957 — у Інстытуце біялогіі Акадэміі навук БССР. З 1966 года Я. А. Чарніцкі ў Інстытуце фотабіялогіі АН БССР, з 1974 года — на пасадзе загадчыка кафедрай.

## Навуковая дзейнасць 
А. Я. Чарніцкаму належаць навуковыя працы па выкарыстанні люмінесцэнтных бялкоў, механізмах фотаразбурэння клетачных мембран, структурным стане мембран эрытрацытаў і інш. Распрацаваў люмінесцэнтныя экспрэс-метады дыягностыкі саматычных захворванняў, ме6тад фотарадыяцыйнай тэрапіі пухлін.

Сярод апублікаванага:
* Кооперативные переходы белков в клетке / С. В. Конев, С. Л. Аксенцев, Е. А. Черницкий. — Мн.: Наука и техника, 1970.
* Люминесценция и структурная лабильность белков в растворе и клетке. — Мн., 1972.
* Структура и функции эритроцитарных мембран / Е. А. Черницкий, А. В. Воробей ; Академия наук Белорусской ССР, Институт фотобиологии. — Мн.: Наука и техника, 1981. — 215 с.
* Спектральный люминесцентный анализ в медицине / Е. А. Черницкий, К. И. Слобожанина ; Академия наук Белорусской ССР, Институт фотобиологии. — Мн.: Наука и техника, 1989. — 141 с. : ил. — ISBN 5-343-00119-Х

## Узнагароды 
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (1992, у аўтарскім калектыве) — *за цыкл прац па люмінесцэнцыі бялкоў і яе выкарыстанні ў навуковых даследаваннях і практыцы, апублікаваных у 1956—1991 гадах*.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Черницкий, Евгений Александрович (кандидат физико-математических наук; доктор биологических наук ; 1932—1999)  // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* 

Катэгорыя:Выпускнікі БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Біяфізікі Беларусі
Катэгорыя:Біяфізікі СССР
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута біялогіі АН БССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кандыдаты фізіка-матэматычных навук
Ахмед Хусейн аш-Шараа

**Ахмед Хусейн аш-Шараа**, таксама вядомы пад псеўданімам **Абу Мухамад аль-Джулані / Галані** (, ; ) — палітык-ісламіст і дзеяч джыхадзісцкага руху, пасля падзення рэжыма Башара Асада абвешчаны прэзідэнтам Сірыі на пераходны перыяд (са студзеня 2025 года).

## Біяграфія 
Пры нараджэнні быў названы Ахмадам Хусейнам аш-Шам. Браў удзел у Іракскай вайне на баку ІДІ, пазней стаў адным з лідараў тэрарыстычнай арганізацыі Джэбхат ан-Нусра ў Сірыі, якая затым была перайменаваная ў Хаят Тахрыр аш-Шам.

Яго бацька быў работнікам нафтавай прамысловасці, напісаў некалькі кніг па нафтаздабычы і нафтараспрацоўкі. Маці была настаўнікам геаграфіі. Шам вывучаў СМІ і медыя ва Універсітэце Дамаска. Калі пачалася Іракская вайна, ён кінуў вучобу і адправіўся на дапамогу джыхадзістам у Ірак. Быў паплечнікам Абу Мусаб аз-Заркаві. Быў арыштаваны амерыканцамі і змешчаны ў лагер Кэмп-Букій. Вызваліўся ў 2008 годзе. Стаў адным з членаў групоўкі Ісламская дзяржава Ірак.

У 2011 годзе, з пачаткам грамадзянскай вайны ў Сірыі, кіраўніцтва Ісламскай дзяржавы Ірак вырашае пачаць экспансію ў Сірыю, і пасылае туды аль-Джулані, для арганізацыі даччынай структуры ў Сірыі. Новая групоўка была створана 23 студзеня 2012 года і адразу ж стала галоўнай рухаючай сілай сярод ісламістаў у Сірыі. Група стала паспяхова адціскаць часці сірыйскай арабскай арміі.

У 2024 годзе быў адным з кіраўнікоў наступлення сірыйскай апазіцыі, якое скончылася звяржэннем урада. Са сжежня 2024 года стаў фактычным кіраўніком краіны. 29 студзеня 2025 года абвешчаны прэзідэнтам на пераходны перыяд.

## Зноскі
## Спасылкі 
* Abu Muhammad al-Golani Counter Extremism Project profile

Катэгорыя:Ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Члены Аль-Каіды
Катэгорыя:Прэзідэнты Сірыі
Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Слука

**Слука**:

* народная назва віду 
## Прозвішча 
* Алег Георгіевіч Слука (нар. 1941)— беларускі гісторык, журналіст, дзяржаўны дзеяч.
* Барыс Аляксандравіч Слука (1946—2016) — вучоны ў галіне гісталогіі і эмбрыялогіі.
* Юрый Алегавіч Слука (нар. 1973) — беларускі дыпламат.
Wii Fit U

— камп’ютарная гульня для фізічнага напружвання распрацаваная «Nintendo» для кансолі «Wii U», і з’яўляецца пераемніцай «Wii» гульняў «Wii Fit» і «Wii Fit Plus». «Wii Fit U» выкарыстоўвае ў геймплэі як «Wii Balance Board», так і «Wii U GamePad», а таксама ў камплекце з нядаўна прадстаўленым «Fit Meter», аксэсуарам вымярэння актыўнасці. Яна была выпушчана ў Японіі 31 кастрычніка 2013 года, пасля чаго Паўночнай Амерыцы і Еўропе праз дзень.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гульні для Wii
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў Японіі
Катэгорыя:Гульні Nintendo
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2013 года
Новапакроўка (Днепрапятроўская вобласць)

**Новапакроўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Саланянскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Пастка для зубра. Ягайла

**«Пастка для зубра. Ягайла»** — беларускі мастацкі фільм, зняты ў 1994 годзе творчым аб’яднаннем «Тэлефільм» Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь.
## Сюжэт
Вялікі князь Альгерд сваім пераемнікам бачыць любімага сына Ягайлу. Слова, што так і будзе, ён бярэ са свайго брата, жамойцкага князя Кейстута. У Кейстута таксама ёсць шэсць сыноў, сярод якіх і ўлюбёнец Вітаўт, але ён клятвенна абяцае брату, што вялікім князем стане Ягайла. Так яно і здарылася. Ягайла атрымаў у спадчыну магутную дзяржаву, якое распасціралася ад Балтыйскага да Чорнага мора. Аднак адзінаццаць родных братоў і шэсць сыноў Кейстута спакойнага жыцця не абяцаюць. Ягайла вырашае нанесці ўдар першым.

## Ролі выконвалі
### У эпізодах
## Здымачная група
*сцэнарый — С. Тарасаў
*пастаноўка — В. Шавялевіч
*камера — Ул. Васінеўскі
*музыка — Л. Сімаковіч
*дэкарацыі і касцюмы — А. Балаш, Л. Буракова, А. Дзмітрыеў, А. Лагун
*зброя — Г. Асташонак, Н. Дубатоўка
*гук — А. Тыцюха
*грым — М. Немаў, М. Ражкоў
*рэжысёры — С. Агеенко, С. Шчаглоў
*мантаж — Л. Юркевіч
*ас. рэжысёра — А. Палупанаў, С. Жалтова
*ас. аператара — А. Сугако, В. Лазоўскі
*ас. мантажора — М. Львова, С. Шчыпакова
*касцюмер — З. Школьнікава
*рэквізітар — С. Рудзеня
*рэдактар — М. Клебановіч
*адміністрацыйная група — Л. Шчаглоў, Л. Старасвецкая
*дырэктар — Т. Шашкоўская

## Спасылкі
*
*«Пастка для зубра. Ягайла» на сайце  

Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Новапакроўка (Харкаўская вобласць)

**Новапакроўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Чугуіўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны. У пасёлку знаходзіцца чыгуначны прыпыначны пункт "Пакроўка" на лініі Бэзлюдзіўка - Круп'янск.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Харкаўскай вобласці
Сколіт вязавы

**Сколіт вязавы**, **Забалоннік струменісты** (*Scolytus multistriatus*) — від жукоў-даўганосікаў подсемейства караедаў.

## Апісанне 
Даўжыня цела дарослых насякомых 2-3,8 мм. Цела смаліста-карычнева-чорнае, бліскучае. Вусікі і ногі жоўта-чырвоныя. Галава цёмна-карычнева-чорная або чорная.

Жывуць у рэдкіх вязавых лясах, на ўзлесках і ў мясцовасцях з рэдкімі дрэвамі вязу, але асабліва любяць поймавыя лясы. Асобіны засяляюць ствалы і галіны розных відаў вязу, перш за ўсё моцна аслабленыя старыя і маладыя дрэвы, а таксама ссечаную драўніну.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1802 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Караеды
Новапакроўка

**Новапакроўка** () — тапонім.

## Казахстан 
* Новапакроўка — сяло, Усходне-Казахстанская вобласць, Барадуліхінскі раён
* Новапакроўка — сяло, Паўладарская вобласць, Успенскі раён

## Расія 
* Новапакроўка — сяло, Прыморскі край, Чырвонаармейскі раён

## Украіна 
* Новапакроўка — пасёлак гарадскога тыпу, Днепрапятроўская вобласць, Саланянскі раён
* Новапакроўка — пасёлак гарадскога тыпу, Харкаўская вобласць, Чугуіўскі раён

## Гл. таксама 
* Новапакроўская — станіца, Краснадарскі край, Расія
Каліна чорная

**Каліна чорная**, **Каліна суцэльналістая** (*Viburnum lantana*) &nbsp; — адзін з відаў каліны. Расце ў Цэнтральнай, Паўднёвай і Заходняй Еўропе, Паўночна-Заходняй Афрыцы і Паўднёва-Заходняй Азіі    . Таксама распаўсюджаны ў зялёных насаджэннях на ўсіх кантынентах як дэкаратыўны куст.

## Батанічнае апісанне 
Высокі куст. Лісце буйное, шараватае, апушанае . Кветкі белыя, сабраны ў шчыткі. Цвіце ў маі. Працягласць цвіцення да 30 дзён. Плады рознай ступені спеласці: ад зялёных, ружовых, чырвоных да поўнаспелых — чорных.

## Экалогія 
Вельмі засухаўстойлівы, любіць вапнавыя глебы. Добра расце на асветленым месцы і ў паўцені.

## Значэнне і выкарыстанне 
Куст дэкаратыўны як падчас цвіцення, так і плоданашэння.

Плады ядомыя, хоць некаторыя крыніцы кажуць, што яны не ядомыя. Садавіна некалькі таксічная і пры вялікіх колькасцях можа выклікаць ваніты ці дыярэю .

## Літаратура 
* Советы по ведению приусадебного хозяйства / Ф. Я. Попович, Б. К. Гапоненко, Н. М. Коваль и др.; Под ред. Ф. Я. Поповича. — Киев : Урожай, 1985.— с.664, ил.
* *, , А.&nbsp;М.&nbsp;Краснова;* «» Справочник; Киев, , 1983. 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Каліна
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Сутыкненне Мі-4 пад Ружанамі

**Сутыкне́нне Мі-4 пад Ружа́намі** — авіяцыйная катастрофа, якая адбылася 29 жніўня 1974 года ў раёне п.г.т Ружаны Пружанскага раёна.

## Ход падзеі 
29 жніўня 1974 года другая эскадрылля 225-га асобнага верталётнага палка адпрацоўвала на Ружанскім палігоне групавыя дзеянні з мэтай падрыхтоўкі да будучых вучэнняў.

Паводле афіцыйнай версіі, падчас палёту ў страі камандзір аднаго з верталётаў Мі-4 АВ лейтэнант Мікалай Трушын выканаў памылковы манеўр (памылка ў дагоне і прыстройванні да пярэдняй пары верталётаў), што выклікала сутыкненне верталётаў на вышыні 50 м. Паводле іншых звестак, вядучы другой пары верталётаў не паспеў адрэагаваць на рэзкі манеўр пярэдняй пары і сутыкнуўся з пярэднім верталётам.

Абодва верталёты ўпалі на зямлю ў раёне мэт для бомбакідання, усе члены экіпажаў (6 чалавек) загінулі. Камандзірам другога верталёта быў лейтэнант Віктар Есін.

## Спасылкі 
* Музей авіяцыйнай тэхнікі — Баравая

Мі-4
Катэгорыя:Авіяцыйныя здарэнні ў Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 29 жніўня
Катэгорыя:1974 год у Беларусі
Катэгорыя:Жнівень 1974 года
Фомес

**Фомес** (*Fomes*)  - род грыбоў сямейства .

## Апісанне 
Пладовыя целы звычайна буйных памераў, шматгадовыя, капытападобныя. Тканка трубчастая, коркавая, чырванаватая або іржава-карычневая. Гіменафоры трубчастыя, канальчыкі размешчаны пластамі аднолькавага колеру з тканкай або трохі святлей. Поры круглявыя. Споры бясколерныя, гладкія, падоўжана-эліпсоідныя.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* & Trotter, 1912}}
* 

Катэгорыя:Паліпоравыя
Шабіха

**Шабіха** (, ад кораня شبح «прывід») — ваенізаваныя праўрадавыя фарміраванні ў Сірыі. Атрымалі шырокую вядомасць падчас грамадзянскай вайны ў Сірыі. Як паказала праведзенае ў 2012 годзе расследаванне ААН, атрады «Шабіха» падчас вайны здзяйснялі злачынствы супраць чалавечнасці, звяртаючыся да катаванняў і пакаранняў смерцю.

На міжнародным узроўні Шабіха (як атрады прыхільнікаў урада Сірыі і прэзідэнта Башара Асада) атрымала шырокую вядомасць пасля пачатку грамадзянскай вайны ў Сірыі.

Як паведаміў у інтэрв’ю начальнік службы палітычнай падрыхтоўкі ўзброеных сіл Сірыі, генерал-лейтэнант Усама Хадур, у пачатковы перыяд баявых дзеянняў, па меншай меры да канцы лістапада 2011 года, да прапановы аб стварэнні атрадаў апалчэння сірыйскія вайскоўцы ставіліся з асцярогай, баючыся дадатковай эскалацыі гвалту, аднак ўжо ў студзені 2012 года такія фарміраванні былі створаны аўтаматычна (хоць і не на ўсёй тэрыторыі Сірыі).

У цэлым, паняцце «шабіха» азначае самыя розныя праасадаўскія ўзброеныя фарміраванні, якія складаюцца пераважна з алавітаў.

У чэрвені 2012 года прадстаўнік апазіцыі Мусаб Азауі так апісаў баевікоў «Шабіха»:«У іх велізарныя мускулы, вялікія жываты і доўгія бароды. Гэта монстры, напампоўваць сябе стэроідамі. Але гаварыць з імі прыходзіцца як з дзецьмі, настолькі яны абмежаваны. Спалучэнне сілы, нізкага інтэлекту і адданасці рэжыму і робіць іх небяспечнымі»

У жніўні 2012 года міністр абароны ЗША выступіў з заявай, што ў падрыхтоўцы асабовага складу «Шабіха» ўдзельнічаюць інструктары з Ірана.

Згодна з дакладам ААН, апублікаваным 15 жніўня 2012 года, баевікі «Шабіха», нароўні з урадавымі войскамі, здзяйснялі шматлікія ваенныя злачынствы, у тым ліку масавыя забойствы. У якасці прыкладу прыводзіцца бойня ў Хуле.

## Спасылкі 
* Syrian Rebels 'Kill Pro-Regime Militia' // «Sky News», 1 August 2012

Катэгорыя:Праўрадавыя ваенныя арганізацыі Грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:Зніклі ў 2012 годзе
Губа шэрая бярозавая

**Губа шэрая бярозавая** (*Fomes fomentarius*) &nbsp; — распаўсюджаны грыб з роду .

## Арэал і экалогія 
Сустракаецца ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы, Азіі, Паўночнай Афрыцы. Звычайна насяляе на бярозах на поўначы і на буках на поўдні. Селіцца таксама на дубе, ліпе, клёне, таполі і вярбе . Зрэдку на алешыне і грабе, як выключэнне на хвойных  .

Катэгорыя:Паліпоравыя
Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Грыбы Еўразіі
Катэгорыя:Грыбы Афрыкі
Scolytus

**Scolytus** — род жукоў-слонікаў з падсямейства караедаў. Прадстаўнікі роду (каля 120 відаў) распаўсюджаныя ў Паўночным паўшар'і і на большай частцы Паўднёвай Амерыкі. Большасць відаў спецыялізаваныя алігафагі, то ёсць гэтым відам кармавымі раслінамі служаць нешматлікія роднасныя віды. Большасць такіх відаў харчуюцца толькі відамі, якія адносяцца да адзінага роду.

## Віды 
Некаторыя віды:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Насякомыя Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Насякомыя Цэнтральнай Амерыкі
Катэгорыя:Насякомыя Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Караеды
Басідж

**Басідж** (; *Мабілізацыя*), таксама **Ніруе Магаветматэ Басідж** (; *Мабілізацыя сіл супраціву*), '**Сазман-е Басідж-е Мастазафін** (; *Арганізацыя мабілізацыі прыгнечаных*) — іранскае паўвайсковая апалчэнне, адна з пяці так званых «сіл» у складзе Корпуса Вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР). Заснавана ў 1979 годзе, пасля ісламскай рэвалюцыі ў Іране, па ініцыятыве тагачаснага Вышэйшага кіраўніка Ісламскай Рэспублікі Іран — Рухалы Хамейні.

## Паўнамоцтвы і функцыі 
Басідж, па меншай меры, у тэорыі, падпарадкоўваецца Корпусу Вартавых Ісламскай рэвалюцыі і дзеючаму Вярхоўнаму кіраўніку Хаменеі. Аднак у шэрагу крыніц Басідж апісваецца як саюз разрозненых арганізацый, які ўключае лакальныя групы пад кантролем мясцовых уладаў.

Многія маладыя іранцы лічаць Басідж важным спосабам кар’ернага росту. Басідж не толькі гуляе дапаможную ваенную ролю, але таксама ажыццяўляе сацыяльную дапамогу, арганізуе рэлігійныя цырымоніі, ажыццяўляе нагляд за норавамі і палітычнымі настроямі. Мясцовыя арганізацыі Басідж існуюць у кожным буйным горадзе.

## Кіраўнікі 
Катэгорыя:Узброеныя сілы Ірана
Катэгорыя:З’явіліся ў 1979 годзе
Чартамлык

**Чартамлык** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Днепрапятроўскай вобласці Украіны, падпарадкаваны Пакроўскаму гарадскому савету. Чыгуначная станцыя на лініі Крывы Рог - Запарожжа.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Чэркаскэ (Днепрапятроўская вобласць)

**Чэркаскэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Навамаскоўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны. Былы ваенны гарадок.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Застрэшак

**Застрэ́шак** — аднасхільная стрэшка, якая засцерагае тарцовую сцяну ад ападкаў. Генетычна звязаны са страхой з прычолкам пры пераходзе ад 4-схільнай страхі да 2-схільнай.

Таксама застрэшкам называецца месца пад навіслым краем страхі.

## Літаратура 
* Этнаграфія Беларусі: энцыклапедыя / Беларуская Савецкая Энцыклапедыя; рэдкалегія: І. П. Шамякін (галоўны рэдактар) [і інш.]. — Мінск: БелСЭ, 1989. — 375 с.

Катэгорыя:Драўлянае дойлідства
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Прычолак

ў вёсцы Вавулічы]]
**Прычолак** — элемент страхі каркаснай канструкцыі. Ствараўся за кошт таго, што франтон быў усечаны знізу схілам страхі і лепш засцерагаў ад вільгаці тарцовую сцяну хаты. Быў пашыраны ў Заходнім Палессі, у Брэсцкім, Камянецкім, Кобрынскім, Драгічынскім і іншых раёнах. Страха з прычолкам з’яўлялася асноўнай формай страхі хат.

## Гл. таксама 
* Залобак

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Дах
Катэгорыя:Драўлянае дойлідства
Чэркаскэ

**Чэркаскэ** () — тапонім ва Украіне.

## Пасёлкі гарадскога тыпу 
* Чэркаскэ — Данецкая вобласць, Славянскі раён
* Чэркаскэ — Днепрапятроўская вобласць, Навамаскоўскі раён

## Гл. таксама 
* Чаркасы
Юр’іўка

**Юр’іўка** () — тапонім ва Украіне.

## Пасёлкі гарадскога тыпу 
* Юр’іўка — Днепрапятроўская вобласць, Юр’іўскі раён.
* Юр’іўка — Луганская вобласць, Лутугынскі раён.

## Вёскі 
* Юр’іўка — Кіеўская вобласць, Ставышчанскі раён.
* Юр’іўка — Чарнігаўская вобласць, Чарнігаўскі раён.
Пастка для зубра. Вітаўт

**«Пастка для зубра. Вітаўт»** — беларускі мастацкі фільм, зняты ў 1995 годзе творчым аб’яднаннем «Тэлефільм» Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь.
## Сюжэт
Фільм не столькі аднаўляе факты далёкага часу росквіту Вялікага княства Літоўскага, колькі апавядае пра памкненні і справы людзей, якія рабілі выбар паміж дабром і злом, — людзей, якія прагнуць улады і славы. Вітаўт, сын Кейстута, узначальвае барацьбу беларускіх феадалаў супраць Ягайлы за самастойнасць. Пасля Грунвальдскай бітвы ў склад Вялікага княства Літоўскага вяртаецца частка тэрыторыі, якая з 1389 года знаходзілася пад уладай крыжакоў. Цяпер Вітаўт і Ягайла пачынаюць барацьбу паміж сабой. Вітаўт прагне адпомсціць стрыечнаму брату за смерць свайго бацькі, Кейстута.

## Ролі выконвалі
### У эпізодах
## Здымачная група
*сцэнарый — С. Тарасаў
*пастаноўка — В. Шавялевіч
*камера — Ул. Васінеўскі
*музыка — Л. Сімаковіч
*дэкарацыі і касцюмы — А. Балаш, Л. Буракова, А. Дзмітрыеў, А. Лагун
*зброя — Г. Асташонак, Н. Дубатоўка
*гук — А. Тыцюха
*грым — М. Немаў, М. Ражкоў
*рэжысёры — С. Агеенко, С. Шчаглоў
*мантаж — Л. Юркевіч
*ас. рэжысёра — А. Палупанаў, С. Жалтова
*ас. аператара — А. Сугако, В. Лазоўскі
*ас. мантажора — М. Львова, С. Шчыпакова
*касцюмер — З. Школьнікава
*рэквізітар — С. Рудзеня
*рэдактар — М. Клебановіч
*адміністрацыйная група — Л. Шчаглоў, Л. Старасвецкая
*дырэктар — Т. Шашкоўская

## Спасылкі
*
*«Пастка для зубра. Вітаўт» на сайце  

Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Касабланка (фільм)

**«Касабланка»** () — галівудская рамантычная кінадрама 1942 года, пастаўленая рэжысёрам Майклам Кёртысам, з Хамфры Богартам і Інгрыд Бергман у галоўных ролях. Дзеянне фільма разгортваецца ў пачатку Другой сусветнай вайны ў мараканскім горадзе Касабланка, які знаходзіўся ў той час пад кантролем вішысцкай Францыі. Сюжэт засяроджаны на ўнутраным канфлікце чалавека, якому даводзіцца выбіраць паміж абавязкам і пачуццём, паміж каханай жанчынай і неабходнасцю дапамагчы ёй і яе мужу, лідару руху Супраціву, бегчы з Касабланкі для працягу барацьбы з нацыстамі.

Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы фільм»
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусветную вайну
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Салонэ

**Салонэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Саланянскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны, раённы цэнтр.

## Персаналіі 
* Бельчанка Сяргей Савіч - народны камісар (міністр) унутраных спраў Беларускай ССР у 1943-1953 гг.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Слабажанскэ

**Слабажанскэ** () — тапонім ва Украіне.

## Пасёлкі гарадскога тыпу 
* Слабажанскэ — Днепрапятроўская вобласць, Дніпроўскі раён.
* Слабажанскэ — Харкаўская вобласць, Змііўскі раён.
* Слабажанскэ — Харкаўская вобласць, Кэгычыўскі раён.
Слабажанскэ (Днепрапятроўская вобласць)

**Слабажанскэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Дніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны. Пасёлак утвораны ў 1987 г. шляхам вылучэння з горада Підгароднэ. Прымыкае да паўночных ускраін горада Дніпро.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Дніпроўскага раёна
Сафііўка

**Сафііўка** () — тапонім ва Украіне.

## Дэндрапарк 
* Сафііўка - Чаркаская вобласць, Умань

## Мясцовасці 
* Сафііўка - Кіеў
* Сафііўка - Львоў
* Сафііўка - Івана-Франкоўск

## Пасёлкі гарадскога тыпу 
* Сафііўка - Днепрапятроўская вобласць, Сафііўскі раён
* Сафііўка - Данецкая вобласць, Краматорскі гарадскі савет

## Сёла 
* Сафііўка - Валынская вобласць, Гарохіўскі раён
* Сафііўка - Кіеўская вобласць, Згурыўскі раён
* Сафііўка - Кіеўская вобласць, Фасціўскі раён
* Сафііўка - Сумская вобласць, Ахтырскі раён
* Сафііўка - Чарнігаўская вобласць, Сноўскі раён
* Сафііўка - Чарнігаўская вобласць, Ічнянскі раён
* Сафііўка - Чарнігаўская вобласць, Носіўскі раён

## Гл. таксама 
* Сафііўка Пэрша
* Сафііўка Друга
* Сафіеўка
Сафііўка (Львоў)

**Сафііўка** () — гістарычная мясцовасць на мяжы Галіцкага і Сыхіўскага раёнаў Львова, абмежаваная вуліцамі Стрыйскай, Панаса Мырнага, Яраславенка, Дзіброўнай і Свянціцкага.

## Гісторыя 
Папярэдняя вядомая назва мясцовасці - Кашнараўка. Яна паходзіць ад прозвішча Яна Кашнара - былога ўладальніка маёнтка і цаглянага завода ў гэтым месцы. У 1594 г. за кошт мяшчанкі Сафіі Ганэль быў збудаваны невялікі драўляны касцёл Святой Сафіі. Фундатарка касцёла была ўдавой Станіслава Ганэля - унука Яна Кашнара. У той час раён заселеным не быў, таму менавіта ад касцёла пайшла яго назва.

Будаўніцтва ў гэтым раёне некалькі ажывілася з 1839 г. Будаўнік Фларыян Андэрка заклаў тут публічны парк (сёння - сквер за касцёлам св. Сафіі) , які карыстаўся папулярнасцю ў месцічаў. Архітэктары Ёган Зальцман і Вільгельм Шмід пабудавалі некалькі віл, якія да нашых дзён не захаваліся.

Жыллёвае будаўніцтва другой траціны XIX ст. усё ж не стала тут папулярным з-за блізкасці цаглянага завода у суседнім Снопкаве і гарадскога цаглянага завода на вул. Св. Сафіі, 24 (цяпер - вул. Франка, 108). Сапраўдны ж росквіт пачаўся з канца XIX ст.

Падчас земляных работ у 1876 г. знойдзеныя тунэлі гатычнай канструкцыі, якія вялі ад касцёла ў кірунку да цэнтра горада. На сценах захаваліся надпісы, у прыватнасці на арабскай мове, некаторыя датаваныя 1591 г. Паведамленне аб гэтым з'явілася ў газетах. З тых часоў згадкі пра гэтыя тунэлібольш не сустракаюцца. 

У 1885 г. на месцы гарадской цаглярні па праекце Ігната Брунэка пабудавана школа, а гарадскі садоўнік Арнольд Рэрынг, выкарыстаўшы прыродны ландшафт, стварыў на касагорах Стрыйскі парк. На працягу 1876-1890 гг. было пабудавана больш за 60 новых дамоў, пераважная большасць з якіх — аднапавярховыя вілы ў т.зв. «швайцарскім» стылі. Пачала мяняць свой характар забудова вуліцы Цаглянай, якая ў 1883 г. была пераназваная на вул. Дамброўскага (цяпер - вул. Рутковыча). У 1885 г. была пракладзеная вул. Пуласкага (цяпер - вул. Паркавая). У 1890 г. з'явіўся дом мастака Станіслава Батоўскага-Качора, які пачаў новую вул. Панятоўскага (цяпер - частка вул. Самчука). Увесну 1894 г. Сафііўкай пралягла першая лінія электрычнага трамвая ў Львове.

У канцы XIX ст. мітрапаліт Андрэй Шаптыцкі набыў для Івана Франка дом у Сафііўцы, дзе пісьменнік правёў апошнія гады свайго жыцця і памёр. Побач з Франком у суседнім доме ў свой час жыў і першы прэзідэнт УНР, прафесар Львоўскага універсітэта Міхаіл Грушэўскі.

Улетку 2008 г. ад вул. Снопкіўскай па вул. Стуса пачалі пракладваць трамвайную лінію, якая павінна была злучыць цэнтр Львова праз Снопкіў з Сыхавам.

## Аб'екты 
* Царква Святой Сафіі 
* Львоўская нацыянальная акадэмія мастацтваў
* Музей Івана Франка
* Музей Міхаіла Грушэўскага
* Консульства Польшчы ў Львове

Катэгорыя:Геаграфія Львова
Снопкіў

**Снопкіў** () — гістарычная мясцовасць у Галіцкім раёне Львова, абмежаваная вуліцамі Снопкіўскай, Руставэлі, Валоскай, Стуса, Дністэрскай, Зэлэнай, Тарнаўскага і Архыпэнка.

## Агульная характарыстыка 
Старэйшая забудова раёна адносіцца да часоў Аўстра-Венгерыі. Маецца шмат аб'ектаў ранняга канструктывізму, пабудаваных ў міжваенны перыяд. Часта трапляецца забудова савецкага перыяду, асобныя жылыя дамы збудаваныя ў часы незалежнасці, пераважна ў XXI ст.

Буйныя транспартныя патокі абыходзяць Снопкіў, таму тут шмат зялёных зон. Гэта, а таксама блізкасць мясцовасці да цэнтра горада, робіць Снопкіў адным з самых дарагіх і прывабных для пражывання раёнаў Львова.

Назва мясцовасці паходзіць ад фальварка, што знаходзіўся прыкладна там, дзе цяпер знаходзіцца стадыён "Украіна", які пабудавалі ў 1963 г.

У 1871 г. у гонар мясцовасці была названая вул. Снопкіўская.

## Аб'екты 
* Снопкіўскі парк
* Стадыён "Украіна"

Катэгорыя:Геаграфія Львова
Чэрвонагрыгорыўка

**Чэрвонагрыгорыўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Нікапальскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны на беразе Кахоўскага вадасховішча на Дняпры.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Карнаухіўка

**Карнаухіўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Днепрапятроўскай вобласці Украіны на беразе Дняпра, падпарадкаваны Кам’янскаму гарадскому савету. Тэрыторыя пасёлка непасрэдна прымыкае да жылой забудовы Кам’янскога і Дніпра.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Губа шурпатая альховая

**Губа шурпатая альховая**, **Карыёл валасісты** (*Trametes hirsuta*) — від грыбоў сямейства , выклікае захворванні раслін. Насяляе на сухім лісце лісцяных дрэў, асабліва на буках. Сустракаецца круглы год і захоўваецца дзякуючы скурыстай структуры.

## Экалогія і арэал 
Сапратроф драўніны лісцяных дрэў, у выглядзе выключэння сустракаецца і на хвойных пародах.

Шырока распаўсюджаны ва ўмеранай зоне Паўночнага паўшар’я.

## Біятэхналогія 
 культуры клетак губы шурпатай альховай выпрацоўваюць альдэгіды з алкенаў, што прадстаўляе  альтэрнатыву .

Катэгорыя:Грыбы Еўразіі
Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Паліпоравыя
Залізнычнэ (Сынэльныкаўскі раён)

**Залізнычнэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Пэтрапаўліўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны. У пасёлку знаходзіцца чыгуначная станцыя "Пэтрапаўліўка" на лініі Паўлаград - Пакроўск.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Іларыёнавэ

**Іларыёнавэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Сынэльныкаўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.  Чыгуначная станцыя на лініі Дніпро - Сынэльныкавэ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Тарынгтан (Вікторыя)

**Тарынгтан** () — вёска ў Аўстраліі, на паўднёвым-захадзе штата Вікторыя, за 9 км ад горада Гамільтан і за 314 км ад Мельбурна. Згодна з перапісам насельніцтва 2006 года, у вёсцы пражывалі 193 чалавекі.

## Гісторыя 
Паселішча Тарынгтан было заснавана лужыцкімі сербамі, якія эмігравалі з германскіх тэрыторый (з Саксоніі) у Аўстралію, а таксама прускімі і саксонскімі фермерамі. Першыя нямецкія пасяленцы прыбылі ў аўстралійскі Уорнамбул ў 1849 годзе і ў Портланд ў 1852 годзе. Усе яны былі пераважна лютэранамі па веравызнанню. Імі былі заснаваныя шэраг паселішчаў на тэрыторыі Аўстраліі: Саўт-Гамільтан (), Хохкірх (Тарынгтан) () Гнадэнталь (), Сэнт-Люкс-Саўт-Гамільтан (), Табар (), Нойкірх (Бядук) (), Уораюр (). Першапачаткова заснаванае эмігрантамі паселішча называлася «Букецы» (в.-луж. Bukecy) па-лужыцку або «Хохкірх» () па-нямецку, у гонар аднайменнай камуны, адкуль былі родам заснавальнікі. У 1860-е гады паселішча стала пашырацца, а 15 лютага 1861 года было адкрыта Хохкірскае паштовае аддзяленне (цяпер закрытае, на яго месцы знаходзіцца склад паштовых адпраўленняў). 1 сакавіка 1918 года перайменавалі паселішча ў Тарынгтан на фоне панаваўшай германафобіі, выкліканай Першай сусветнай вайной.

У сувязі з перайменаваннем паселішча ў школах забаранілі вывучаць і выкладаць нямецкую мову, а таксама забаранілі ўвозіць нямецкамоўныя кнігі на тэрыторыю Аўстраліі і ўсяго пасёлка ў прыватнасці. З прычыны гэтага наступныя пакаленні ўжо не валодалі ні нямецкай, ні лужыцкай мовамі як роднымі, і цалкам асіміляваліся ў аўстралійскім грамадстве, хаця многія з іх захавалі прозвішчы нямецкага або лужыцкага паходжання. У 1920-я ў Тарынгтане з'явіўся Тэнісны клуб, пазней адкрылася вінакурня **Hochkirch and Tarrington Wineries**, дзе вырабляюцца гатункі вінаў Semillon і Pinot Noir. З 1911 года ў вёсцы існуе мясцовы аркестр духавых інструментаў ''Hochkirch's Brass Band'', які выйграў спаборніцтва аркестраў 2008 года **Hamilton Eisteddfod**. У цяперашні час у вёсцы ёсць лютэранская царква, школа, кафэ, служба па рамонце кампутарнай тэхнікі, склад, пажарная станцыя і медыцынскі пункт.

Катэгорыя:Лужычане
Катэгорыя:Населеныя пункты Аўстраліі
Гравёр двухзубы

**Гравёр двухзубы**, ці **Двохзубавы караед** (*Pityogenes bidentatus*) — від караедаў родам з Еўропы.

Катэгорыя:Караеды
Нуон Чэа

**Нуон Чэа** (; 7 ліпеня 1926 — 4 жніўня 2019) — камбаджыйскі рэвалюцыянер, дзяржаўны і палітычны дзеяч рэжыма «Чырвоных кхмераў», ваенны злачынец.

## Біяграфія 
Яго называлі «Брат нумар два» — ён быў другім чалавекам у краіне пасля Пол Пота, калі Камбоджай кіравалі «Чырвоныя кхмеры», — у перыяд ад 1975 да 1979 года. Пасля захопу ўлады ў Камбоджы ў 1975 годзе яны кінулі краіну ў хаос. За чатыры гады загінула, як мяркуецца, два мільёны чалавек. Нуон Чэа быў адным з ідэолагаў і архітэктараў новага ладу. Дактрына атрымала назву «Нулявы год» — па аналогіі з «Першым годам» календара французскай рэвалюцыі, што вызначае новы пункт адліку ў гісторыі. Пасля в’етнамскага наступу і звяржэння рэжыму ў 1979 годзе Нуон Чэа з групай паплечнікаў схаваўся ў гарах, дзе і дачакаўся памілавання ў 1998 годзе на падставе мірнага пагаднення. Але пад ціскам міжнародных арганізацый Камбоджа арыштавала яго ў 2007 годзе. Пазней Чэа быў асуджаны на пажыццёвае зняволенне за генацыд. Сваёй віны не прызнаў. На адным з судовых пасяджэнняў ён заявіў, што яго галоўнай мэтай было «вызваліць радзіму ад каланіялізму і агрэсіі, ад прыніжэння з боку злодзеяў, якія хацелі скрасці нашу краіну і сцерці Камбоджу з твару зямлі». Памёр у турме ва ўзросце 93 гадоў.

Катэгорыя:Чырвоныя кхмеры
Катэгорыя:Палітыкі Камбоджы
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Камбоджы
Катэгорыя:Камуністы Камбоджы
Прамая Сцяна

»]]
**Прамая Сцяна** () — лінейны уступ на Месяцы, размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Мора Аблокаў (). Лацінская назва ўступа перакладаецца як «Прамая скала», але часцей яе перадаюць як «Прамая Сцяна». Гэта найлепшы прыклад скіду на Месяцы  і папулярны аб’ект назірання астраномаў-аматараў.

## Апісанне 
Сцяна мае даўжыню 120 км, тыповую шырыню 2-3 км і вышыню 240—300 м. Такім чынам, на самай справе яе ўхіл адносна невялікі. Пры асвятленні з процілеглага боку яна выглядае яркай, а пры высокім нахіле Сонца амаль нябачная .

## Фарміраванне 
Прамая Сцяна з’явілася пры апусканні паверхні Мора Аблокаў з яе заходняга боку, але дэталі гэтага працэсу застаюцца невядомымі. Былі выказаныя меркаванні аб прасяданні марскіх базальтаў пад дзеяннем уласнай вагі (магчыма, палегчаны стоўбчатай аддзеленнасці), пра ўплыў ўдару, утварыўшых басейн Мора Дажджоў, пра ўздым рэчыва мантыі пад Акіянам Бур, і іншыя гіпотэзы. Мадэляванне 2013 года, заснаванае на рэльефе ўступа, паказала, што зрушэнне парод працягваецца да глыбіні каля  а яго максімальная велічыня складае каля .

Катэгорыя:Паверхня Месяца
Аулы

**Аулы** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Крынычанскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны на беразе Кам'янскага вадасховішча на Дняпры. Каля пасёлка знаходзіцца чыгуначная станцыя "Васкабійня" на лініі Дніпро - Вэрхіўцэвэ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Крынычанскага раёна
Англійскі пацыент

**«Англійскі пацыент»** () — драматычны фільм 1996 года аўтара сцэнарыя і рэжысёра Энтані Мінгелы. Карціна заснавана на аднайменным рамане Майкла Андатжэ, за які ён у 1992 годзе атрымаў Букераўскую прэмію. Пісьменнік цесна супрацоўнічаў з кінакампаніяй падчас стварэння фільма і заявіў, што ён задаволены тым, якім атрымаўся фільм. 8 ліпеня 2018 года Майкл Андатжэ стаў лаўрэатам «Залатога Букера», раман прызнаны найлепшым з твораў, якія за апошнія 50 гадоў удастойваліся Букераўскай прэміі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы фільм»
Катэгорыя:Фільмы, знятыя лаўрэатамі прэміі «Оскар» за «Найлепшую работу мастака»
Катэгорыя:Фільмы з удзелам лаўрэатаў прэміі «Оскар» за «Найлепшую жаночую ролю другога плана»
Катэгорыя:Фільмы, знятыя лаўрэатамі прэміі «Оскар» за «Найлепшую работу аператара»
Катэгорыя:Фільмы, знятыя лаўрэатамі прэміі «Оскар» за «Найлепшую рэжысуру»
Катэгорыя:Фільмы, знятыя лаўрэатамі прэміі «Оскар» за «Найлепшы мантаж»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — драма
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы на арабскай мове
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1996 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 1996 года
Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусветную вайну
Катэгорыя:Фільмы пра Італію
Катэгорыя:Экранізацыі раманаў
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Габрыэль Ярэд
Цытадэль (Львоў)

**Цытадэль** () — гістарычная мясцовасць у Галіцкім раёне Львова, абмежаваная вуліцамі Каперніка, Стэфаныка, Драгаманава і Вітоўскага.

## Агульная характарыстыка 
Цытадэльная гара была заселеная яшчэ ў глыбокай старажытнасці, пра што сведчаць знаходкі каменных прылад працы. Па даследаваннях, праведзеных у 1918 г., кераміка з цытадэлі аналагічная старажытнай кераміцы, знойдзенай на Высокім замку ў 1869 г.

У XV ст. гара звалася Калечай, таму што тут быў прытулак для калек (адсюль і назва адной з прылеглых вуліц - вул. Каліча Гара). У XVII ст. - звалася гарой Шэмбэка. У 1672 г., падчас аблогі горада туркамі, тут размясцілася іх артылерыя, якая абстрэльвала горад. Туркі пабудавалі палявыя ўмацаванні, таму гара доўгі час насіла назву "Турэцкія шанцы". У пачатку XIX ст. гара перайшла ва ўласнасць Враноўскіх і называлася "гарой Враноўскіх".

Пасля 1848 г. тут была пабудавана Львоўская цытадэль. Перад Першай сусветнай вайной гарадская адміністрацыя мела намер выкупіць тэрыторыю цытадэлі, разабраць яе збудаванні і ўмацаванні, а на вызваленай тэрыторыі плошчай 20 га, зладзіць гарадскі парк. Але гэты задума не быў рэалізаваны.

## Аб'екты 
* Львоўская цытадэль
* Касцёл Святога Лазара

Катэгорыя:Геаграфія Львова
Вышнэвэ (Кам’янскі раён)

**Вішнёвае** ці **Вышнэвэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў П’ятыхацкім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.

Першапачатковая назва - Эрасціўка - паходзіць ад імя ўласніка сяла Эраста Бродскага, які, сярод іншага, заснаваў тут у 1899 г. сельскагаспадарчую школу. У 1961 г. пасёлак перайменаваны на Вышнэвэ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Гірныцкэ

**Гірныцкэ** () — тапонім ва Украіне.

## Пасёлкі гарадскога тыпу 
* Гірныцкэ - Днепрапятроўская вобласць, Пакроўскі гарадскі савет
* Гірныцкэ - Данецкая вобласць, Сніжнянскі гарадскі савет

## Пасёлак 
* Гірныцкэ - Днепрапятроўская вобласць, Пакроўскі гарадскі савет
Гірныцкэ (Днепрапятроўская вобласць)

**Гірныцкэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Днепрапятроўскай вобласці Украіны, падпарадкаваны Пакроўскаму гарадскому савету. Радовішчы марганцавых руд. Пасёлак акружаны кар'ерамі Пакроўскага горна-абагачальнага камбінату.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Гвардзійскэ

**Гвардзійскэ** () — тапонім ва Украіне.

## Пасёлкі гарадскога тыпу 
* Гвардзійскэ — Днепрапятроўская вобласць, Новамаскоўскі раён.
* Гвардзійскэ — Аўтаномная Рэспубліка Крым, Сімферопальскі раён.

## Вёскі 
* Гвардзійскэ — Кіеўская вобласць, Фасціўскі раён.
Гвардзійскэ (Новамаскоўскі раён)

**Гвардзійскэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Новамаскоўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны. Былы ваенны гарадок, маецца больш за 30 шматпавярховых будынкаў. У пасёлку знаходзіцца пункт пастаяннай дыслакацыі 25-й асобнай Днепрапятроўскай паветрана-дэсантнай брыгады.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці