Ордэн Святога Аляксандра

**Ордэн Святога Аляксандра** (. ) — дзяржаўная ўзнагарода Княства, а з 1908 года — Царства Балгарыі.

## Гісторыя 
Ордэн быў заснаваны наказам князя Аляксандра Батэнберга ад  года і названы ў гонар яго нябеснага заступніка. Прызначаўся для ўзнагароджвання вайсковых і цывільных асоб за паказаную храбрасць, за дзяржаўныя заслугі, а таксама ў знак асабістага блаславення князя, а пазней цара Балгарыі.

Пасля адмены манархіі ў Балгарыі ў 1946 годзе ордэн працягваў існаваць, аднак быў канчаткова скасаваны ў 1948 годзе новым камуністычным урадам Балгарыі разам з іншымі царскімі ўзнагародамі і з тых сітавін больш не аднаўляўся.

## Палажэнне аб ўзнагародзе 
Ордэн прызначаецца для ўзнагароджвання вайсковых і грамадзянскіх асоб за выяўленую адвагу, за дзяржаўныя заслугі, а таксама ў знак асабістае Божае ласкі князя Балгарыі, які з'яўляецца магістрам ордэна Святога Аляксандра.

## Апісанне 
Першапачаткова ордэн Святога Аляксандра меў пяць асноўных ступеней і адну спецыяльную ступень — ланцуг ордэна Святога Аляксандра:

* **Ланцуг ордэна Святога Аляксандра**;
* **I-я ступень ордэна Святога Аляксандра**;
* **II-я ступень ордэна Святога Аляксандра**;
* **III-я ступень ордэна Святога Аляксандра**;
* **IV-я ступень ордэна Святога Аляксандра**;
* **V-я ступень ордэна Святога Аляксандра**.

У далейшым з'явіліся шостая ступень і Вялікі крыж, а Ланцуг ордэна Святога Аляксандра раздзялілася на Вялікі і Малы ланцуг. Да 1946 года ступені і адрозненні ордэна Святога Аляксандра выглядалі наступным чынам:

* **Вялікі ланцуг ордэна Святога Аляксандра** ();
* **Малая ланцуг ордэна Святога Аляксандра** ();
* **Великий крыж ордэна Святога Аляксандра** ();
* **Вялікі крыж ордэна Святога Аляксандра** ();
* **Вялікі афіцэрскі крыж Святога Аляксандра** ();
* **Командорский крыж ордэна Святога Аляксандра** ();
* **Афіцэрскі крыж ордэна Святога Аляксандра** ();
* **Рыцарскі крыж ордэна Святога Аляксандра** ();
* **Сярэбраны крыж ордэна Святога Аляксандра** ().

Ордэн Святога Аляксандра меў знак ордэна, ланцуг ордэна і зорку ордэна. Пяць старэйшых ступеней мелі знак ордэна і зорку ордэна; чатыры малодшыя — толькі знак ордэна. Дзве найвышэйшыя ступені ордэна Святога Аляксандра мелі спецыяльнае адрозненне — ланцуг ордэна Святога Аляксандра.

Вялікі ланцуг ордэна Святога Аляксандра прызначаўся толькі для манарха, як Магістра ордэна Святога Аляксандра, і яго сыноў. Усяго было уручана пяць Вялікіх ланцугоў ордэна Святога Аляксандра. Малы ланцуг ордэна Святога Аляксандра ўручаўся замежным манархам і кіраўнікам дзяржаў. Вялікія крыжы дараваліся міністрам, дзяржаўным і вайсковым дзеячам найвышэйшага рангу. Другая ступень даравалася генералам, урадавым чыноўнікам і вышэйшаму духавенству, трэцяя — палкоўнікам, чацвёртая — старэйшым афіцэрам. Пятая ступень даравалася малодшым афіцэрам, шостая — унтэр-афіцэрам і жаўнерам, чыноўнікам найніжэйшага рангу.

Знакі ордэна Святога Аляксандра ўсіх ступеней маюць тры віды:

* **Ордэн Святога Аляксандра, без мячоў;**

: для цывільных асоб,

* Ордэн Святога Аляксандра, з мячамі над крыжам;

: для вайсковых асоб, за заслугі ў мірны час,

* **Ордэн Святога Аляксандра, з мячамі між бакоў крыжа.**

: для вайсковых асоб, за заслугі ў вайсковы час.

Зорка ордэна Святога Аляксандра васьміканцовая, срэбнага колеру, у цэнтры мае круглы медальён, пакрыты чырвонай эмаллю, з надпісам славянскай вяззю залатымі літарамі: **«СВ АЛЕКСАНДРЪ»**. Медальён абкружаны шырокім колам белай эмалі, з надпісам уверсе залатымі літарамі: **«СЪ НАМІ БОГЪ»**, і двума залатымі лаўровымі галінамі ўнізе.

Ордэнская стужка ордэна Святога Аляксандра —  чырвоная, муаравая.

## Знакі ордэна 
## Літаратура 
* Денков, Ст. (2001) *Български ордени і медаля*, Сафія: Кибела.
* Паўлаў. П. (2003) *Български ордени і медаля*, ????: ????.
* Пётраў, T. (2000) *Ордени і медаля ў България*, Сафія: ????.

## Спасылкі 
* Kingdom of Bulgaria: Order of Alexander  
* Ордэн «Святой Аляксандраў» на старонцы Юрыя Яшнева.

Катэгорыя:Узнагароды Балгарыі