Беларуская рэдакцыя Ватыканскага радыё

е — сядзіба Ватыканскага радыё і шэрагу моўных рэдакцый.]]

**Беларуская рэдакцыя Ватыканскага радыё** (таксама '*Беларуская служба *Vatican News'''*) — беларускамоўная моўная служба медыясістэмы Святога Пасада, якая рыхтуе навіны і аўдыёматэрыялы пра дзейнасць Папы Рымскага, Святога Пасада і Каталіцкага Касцёла для беларускамоўнай аўдыторыі. У сучасным выглядзе рэдакцыя працуе як мультымедыйная служба партала Vatican News і выпускае аўдыёверсію праграмы, падкасты і матэрыялы для сайта.

## Гісторыя 
### Перадумовы і першыя беларускамоўныя эфіры (1949—1950) 
Стварэнне беларускамоўнай службы было звязана з пасляваеннымі ўмовамі ва Усходняй Еўропе і пашырэннем сеткі моўных рэдакцый Ватыканскага радыё, прызначаных для аўдыторыі па-за межамі Італіі. Упершыню беларуская мова прагучала на хвалях Ватыканскага радыё 24 снежня 1949 года: было перададзена каляднае пасланне Пія XII (пераклад падрыхтаваў беларускі святар Пётр Татарыновіч).

Рэгулярнае вяшчанне па-беларуску пачалося 6 студзеня 1950 года; першапачаткова праграмы выходзілі раз на тыдзень і мелі кароткі (каля 10 хвілін) фармат агляду ватыканскіх падзей і перакладаў папскіх зваротаў.

### Кіраўніцтва Пятра Татарыновіча і фарміраванне каманды (1950—1970) 
Першым кіраўніком Беларускай рэдакцыі быў Пётр Татарыновіч (1950—1970), які рыхтаваў навіны, перакладаў прамовы Папы і матэрыялы пра жыццё беларускай эміграцыі. Паводле Catholic.by, у Рым ён прыбыў восенню 1945 года і вучыўся ў Папскім усходнім інстытуце, дзе абараніў доктарскую дысертацыю пра духоўнае навучанне Кірыла Тураўскага.

У 1950—1975 гадах пад рэдакцыяй Татарыновіча ў Рыме выходзіў беларускамоўны часопіс *«Źnič»* (120 нумароў), што адлюстроўвала сувязі рэдакцыі з асяроддзем беларускай каталіцкай эміграцыі. У той жа перыяд Татарыновіч займаўся перакладамі і перавыданнямі рэлігійнай літаратуры на беларускай мове.

У 1962 годзе ў рэдакцыю прыйшоў айцец Кастусь Маскалік, які працаваў на Ватыканскім радыё да 1985 года і доўгі час быў дыктарскім голасам беларускамоўных навін. Catholic.by таксама паведамляе пра ўдзел Маскаліка ў польскай арміі генерала Андэрса і бітве за Монтэ-Касіна, а таксама пра яго наступнае святарскае пасвячэнне ў Рыме (1955).

У 1960-я гады з рэдакцыяй супрацоўнічаў таксама айцец Тамаш Падзява, марыянін і місіянер, які пасля вызвалення з лагераў і кароткага перыяду ў Рыме працягваў дасылаць матэрыялы для эфіру з Лондана.

### Пашырэнне і тэматычнае развіццё (1970—1977) 
У 1970—1977 гадах кіраўніком Беларускай рэдакцыі быў грэка-каталіцкі святар, марыянін Леў Гарошка. Паводле Catholic.by, у гэты перыяд у беларускамоўным эфіры, апроч навін і прамоў Папы, часцей з’яўляліся матэрыялы пра хрысціянскія элементы беларускай культуры, гісторыю і катэхетычныя рубрыкі; у краінах сацыялістычнага лагеру трансляцыі Ватыканскага радыё маглі падвяргацца глушэнню.

### Перыяд Роберта Тамушанскага (1977—1996) 
Пасля смерці Гарошкі ў 1977 годзе рэдакцыю ўзначаліў айцец Роберт Тамушанскі; у гэты час у працы службы пачалі ўдзельнічаць не толькі святары, але і свецкія супрацоўнікі. Паводле вашага зыходнага тэксту, у 1980 годзе рэдакцыю наведаў Ян Павел II, а ў 1988—1993 гадах выдаваўся інфармацыйны бюлетэнь, які распаўсюджваўся поштай.

### Эпоха інтэрнэту (1996—2010) 
У 1996 годзе Беларускую рэдакцыю ўзначаліў бельгійскі езуіт айцец Клод Робінэ; у гэты час умацоўваліся кантакты з Касцёлам у Беларусі і пашыралася сетка супрацоўнікаў і карэспандэнтаў. У гэты перыяд быў запушчаны адзін з першых сайтаў службы, што стала крокам да лічбавай трансфармацыі.

### Сучасны этап і *Vatican News* (з 2010) 
З 2010 года Беларускай рэдакцыяй кіруе кс. Аляксандр Амяльчэня. У рамках рэарганізацыі ватыканскіх медыя беларуская моўная служба развівае сайт і аўдыёпрадукты пад брэндам *Vatican News*.

## Месцазнаходжанне і арганізацыя працы 
Беларуская рэдакцыя працуе ў штаб-кватэры Ватыканскага радыё — у пяціпавярховым палацы XIX стагоддзя каля базылікі св. Пятра ў Рыме, які мае экстэрытарыяльны статус (юрысдыкцыйна адносіцца да тэрыторыі Ватыкана). У гэтым жа будынку на другім паверсе размешчаны шэраг усходнееўрапейскіх моўных рэдакцый; для большасці з іх, у тым ліку беларускай, характэрны невялікі штат (звычайна 2—4 супрацоўнікі).

Паводле Catholic.by, супрацоўнікі беларускай службы выконваюць функцыі журналістаў, рэдактараў, дыктараў і тэхнічных манцёраў: атрымліваюць расклад мерапрыемстваў Пантыфіка і матэрыялы (пераважна на італьянскай мове), апрацоўваюць іх і рыхтуюць для сайта і аўдыёэфіру. Адрас рэдакцыі фігуруе як Piazza Pia, 3, 00120, Città del Vaticano (паштовы адрас у экстэрытарыяльнай зоне).

## Праграмы і фарматы 
Асноўны аўдыёпрадукт рэдакцыі — штодзённая беларускамоўная праграма працягласцю каля 19 хвілін, якая ўключае блок навін і тэматычныя рубрыкі. Тэматычныя матэрыялы могуць рыхтавацца як супрацоўнікамі рэдакцыі, так і аўтарамі-супрацоўнікамі (у тым ліку святарамі з Беларусі).

Паводле Catholic.by (2014), праграмы былі даступныя на кароткіх хвалях, у FM-дыяпазоне ў Рыме і ваколіцах, а таксама праз інтэрнэт (сайт і сацыяльныя сеткі). Той жа матэрыял паведамляе пра рэтрансляцыю кароткага агляду падзей тыдня на Першым канале Беларускага радыё па нядзелях (фармат каля 5 хвілін).

## Vatican Web Radio і падкасты 
1 чэрвеня 2021 года пачала дзейнічаць беларуская версія Vatican Web Radio (Ватыканскага інтэрнэт-радыё), даступная на сайце *Vatican News* і ў мабільных прыкладаннях *Radio Vaticana*. Паводле *Vatican News*, у межах інтэрнэт-радыё, апроч беларускамоўных навін і рубрык, прадугледжаны таксама блокі музыкі і лацінамоўныя літургічныя трансляцыі.

На партале *Vatican News* функцыянуе раздзел падкастаў на беларускай мове, у якім прадстаўлены, у тым ліку, серыі «Старонкі гісторыі», «У люстэрку вечнасці», «Эфата», «Філасофскія нататкі», а таксама «Ватыканскае радыё па-беларуску» (аўдыяархіў праграм).

## Кіраўнікі 
* кс. Пётр Татарыновіч (1950—1970)
* а. Леў Гарошка (1970—1977)
* а. Роберт Тамушанскі (1977—1996)
* а. Клод Рабінэ (1996—2010)
* кс. Аляксандр Амяльчэня (з 2010)

## Гл. таксама 
* Ватыканскае радыё
* Vatican News
* Каталіцтва ў Беларусі
* Святы Прастол
* Беларуская служба Польскага радыё
* Радыё Марыя (Беларусь)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная беларуская старонка *Vatican News*
* Падкасты на беларускай мове на *Vatican News''
* Матэрыялы пра Ватыканскае радыё на Catholic.by

Катэгорыя:Ватыкан
Катэгорыя:Радыёстанцыі на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія СМІ ў замежжы
Катэгорыя:Каталіцкія СМІ
Катэгорыя:Каталіцтва ў Беларусі