Мікалай Аляксандравіч Барысевіч

{{Вучоны
 |Фота   = Stamp of Belarus - 2017 - Colnect 760053 - Nikolai Aleksandrovich Borisevich 1923-2015.jpeg
 |Навуковая сфера   = квантавая фізіка
 |Месца працы       = Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, Інстытут фізікі АН Беларусі, ФІАН
 |Навуковая ступень =  (1965)
 |Навуковае званне  = прафесар (1967)  акадэмік (1969)
 |Альма-матэр       = 
 |Навуковы кіраўнік = 
 |Знакамітыя вучні  = В. А. ТалкачоўА. П. ВайтовічВ. У. Грузінскі
 |Вядомы як         = прэзідэнт Акадэміі навук БССР (1969—1987)
 |Прэміі                  = { style="background:transparent"
      
}
 |Узнагароды і прэміі     = { style="background:transparent"

}
{

}
{ style="background:transparent"

}
{ style="background:transparent"

}
{ style="background:transparent"

}
 |Роспіс              = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
}}

**Мікала́й Алякса́ндравіч Барысе́віч** (, пас. Лучны Мост Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці — ) — беларускі фізік, акадэмік Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі (1969, чл.- кар. з 1966), Акадэміі навук СССР (1981), РАН (1991), шэрагу замежных акадэмій. Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1994).

## Біяграфія 
Перад пачаткам Другой сусветнай вайны скончыў Сялібскую сярэднюю школу. У вайну займаўся падпольнай працай, а затым пайшоў у партызанскі атрад. Пасля злучэння атрада з Чырвонай Арміяй быў салдатам-артылерыстам. Дайшоў да Берліна.

У 1950 годзе скончыў фізічна-матэматычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Леніна.

## Навуковая дзейнасць 
Займаўся даследаваннямі па люмінесцэнцыі і спектраскапіі складаных малекул, квантавай электроніцы, інфрачырвонай тэхніцы.

Распрацаваў статыстычную тэорыю фотафізічных працэсаў у складаных малекулах, увёў новыя спектраскапічныя характарыстыкі малекул і распрацаваў метады іх вызначэння.

Адкрыў з’яву стабілізацыі-лабілізацыі электронна-узбуджаных шмататамных малекул, зарэгістраваную як навуковае адкрыццё.

Выявіў тэрмічна актываваную і ініцыяваную лазерным выпраменьваннем запаволеную флюарасцэнцыю, люмінесцэнцыю пры электрычным узбуджэнні, палярызацыю люмінесцэнцыі і вымушанага выпраменьвання, а таксама генерацыю выпраменьвання складана-малекулярных пароў.

Былі прапанаваны квантавыя генератары з селектыўнымі стратамі, лазеры на складаных малекулах у газавай фазе — лазер на парах арганічных злучэнняў.

З дапамогаю піка- і фемтасекундавых лазерных імпульсаў даследаваў звышхуткія рэлаксацыйныя працэсы і структурныя перабудовы ў арганічных малекулах; пры ахаладжэнні малекул у звышгукавых струменях атрымаў тонкаструктурныя спектры вольных малекул і комплексаў.

Аўтар больш 270 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій.

## Узнагароды 
Доктар фізіка-матэматычных навук (1965), прафесар (1967).

Герой Сацыялістычнай працы (1978), заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1994).

Дзяржаўная прэмія СССР 1973 года за даследаванні рассеянне выпраменьвання дысперснымі сістэмамі і стварэнне новае класы аптычных фільтраў для шырокай вобласці інфрачырвонага спектру. Ленінская прэмія 1980 года за стварэнне новага навуковага напрамку — спектраскапія вольных складаных малекул. Дзяржаўная прэмія Беларусі 1998 года (у сааўтарстве) за цыкл прац «Дынаміка аварачальнага руху электронна-узбуджаных шмататамных малекул у газавым асяроддзі».

Замежны член Чэхаславацкай акадэміі навук (1977), Славенскай акадэміі навук і мастацтваў (1981), член Расійскай акадэміі навук (1991), сапраўдны член Еўрапейскай акадэміі навук, мастацтваў і славеснасці (1991), ганаровы доктар прыродазнаўчых навук Енскага ўніверсітэта імя Ф. Шылера (1983).

Узнагароджаны ордэнамі Леніна (1971, 1975, 1978, 1983), Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1973), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1967), Айчыннай вайны I (1945) і II (1985) ступеняў, Чырвонай Зоркі (1944, 1945), Дружбы (2001), Францыска Скарыны (2003), медалямі.

Навуковыя ўзнагароды: Медаль Мікалая Каперніка Польскай АН (1973), залаты медаль «За заслугі перад навукай і чалавецтвам» Чэхаславацкай АН (1983), залаты медаль Славацкай АН «За выключныя заслугі перад навукай» (1983), эалаты медаль НАН Беларусі «За вялікі ўклад у развіццё навукі».

Прэмія НАН Беларусі і Сібірскага аддзялення Расійскай АН імя акадэміка В. А. Капцюга (2001).

Ганаровы грамадзянін Мінска.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Борисевич Николай Александрович // Изобретатель, № 7 (187) 2015. — С. 36.

## Спасылкі 
* Мікалай Аляксандравіч Барысевіч: Гістарычная даведка на сайце НАН Беларусі
* Мікалай Аляксандравіч Барысевіч у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* Мікалай Аляксандравіч Барысевіч на сайце ФІАН
* Мікалай Аляксандравіч Барысевіч на сайце РАН

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Расіі
Катэгорыя:Правадзейныя члены РАН
Катэгорыя:Правадзейныя члены АН СССР
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР ад Беларускай ССР
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Супрацоўнікі ІФ НАНБ
Катэгорыя:Прэзідэнты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты НАНБ
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Мінска
Катэгорыя:Узнагароджаныя залатым медалём НАН Беларусі «За вялікі ўклад у развіццё навукі»
Катэгорыя:Асобы на марках