open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hydac

**HYDAC International** — нямецкае вытворчае прадрыемства гідраўлічнага і фільтрацыйнага абсталявання. Галоўны офіс кампаніі знаходзіцца ў горадзе Зульцбах (Саар).

## Вытворчыя магутнасці і філіялы 
Прадпрыемства заснавана ў 1963 годзе і налічвае каля 6.000 працаўнікоў ва ўсіх краінах свету. Вытворчыя магутнасці знаходзяцца ў Зульцбаху (Заар), Геттэлборн, Ньюкірхэн, Саарбрукен і Дудвайлер. Прадпрыемства налічвае ў сваім распараджэнні 10 офісаў у Германіі, каля 40 філіялаў за мяжой і глабальную сетку збыта тавараў болей чым з 500 партнёрамі. Часткова размешчаны ўласная вытворчасць і аддзелы сэрвісу і збыту на рынках Азіі ў Індыі (1994), Сінгапуры (1995), Кітаі (1996), Японіі (1998), Паўднёвай Карэі (1999), Малайзіі (1999).

## Падраздзяленні 
Падраздзяленні арганізацыі ствараліся альбо як спецыялізаваныя па вытворчасці азначанага віда прадукцыі часткі HYDAC International (назва пачынаецца з HYDAC), альбо станавіліся часткай кампаніі ў выніку зліцця (HYDROSAAR, NORDHYDRAULIC AB і QHP):

### Германія 
* HYDAC Filter Systems GmbH, сістэмы абязводжвання і абсталяванне для анализу вадкасці;
* HYDROSAAR GmbH, гідраўлічнае абсталяванне для горнай прамысловасці;
* HYDAC System GmbH, гідраўлічныя агрэгаты і ўстаноўкі;
* HYDAC Accessories GmbH, мацаванні і прыналежнасці;
* HYDAC Cooling GmbH, сістэмы ахалоджвання;
* HYDAC Technology GmbH, гідраўлічныя акумулятары;
* HYDAC Electronic GmbH, электроніка і праграмнае забеспячэнне; 2008 год — HYDAC і TTControl аб’явілі аб стратэгічным партнерстве

* HYDAC Filtertechnik GmbH, фільтры і фільтравальныя элементы;
* HYDAC Service GmbH, сэрвіс, мантаж і дыагностыка;
* HYDAC Fluidtechnik GmbH, кампактная гідраўліка.

### Швецыя 
* NordHydraulic AB, гідраўлічнае абсталяванне.

### Вялікабрытанія 
* Quality Hydraulic Power Ltd (QHP), гідраўлічнае абсталяванне.

## Даччыныя кампаніі 
### Польшча 
* HYDAC Sp. z o.o. Заснавана ў 1992 годзе. Першапачаткова офіс знаходзіўся ў Вроцлаве. У 2001 годзе HYDAC Sp. z o.o. адчыняе прадстаўніцтва ў Маскве, Кіеве і Мінску. У 2004 годзе замест прадстаўніцтва ў Расіі ствараецца даччынае прадпрыемства ХЮДАК Інтэрнэшнл, якое мае статус Паўнамоцнага Прадстаўніка кампаніі HYDAC на тэрыторыі Расійскай Федэрацыі. У тым жа годзе ў Мікалаве збудаваны ўласныя вытворчыя комплексы для стварэння гідраўлічных станцый і галоўны офіс HYDAC Sp. z o.o.

## Сертыфікаты 
ISO 9001, ISO 14001, OHSAS 18001

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кампаніі Германіі
Стывен Хендры

**Сты́вен Хе́ндры** (; ) — шатландскi былы прафесiйны гулец у снукер. Былы лідар сусветнага рэйтынгу. Сяміразовы чэмпіён свету (1990, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1999), пяціразовы пераможца чэмпіянату Вялікабрытаніі (1989, 1990, 1994, 1995, 1996), шасціразовы пераможца Мастэрс (1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1996) і, такім чынам, адзін з дзесяці снукерыстаў у гісторыі, якія выйгралі ўсе тры турніры трайной снукернай кароны.

У 1985 Хендры стаў самым маладым прафесійным снукерыстам: яму было ўсяго 15 гадоў. У 21 год ён стаў самым маладым чэмпіёнам свету ў гісторыі. Стывен Хендры з’яўляецца сяміразовым чэмпiёнам свету (1990, 1992—1996, 1999), пяціразовым пераможцам  чэмпіянату Вялікабрытаніі (1989-1990, 1994-1996) і шасціразовым пераможцам турніру Мастэрс (1989-1993, 1996). Апроч таго, Хендры з’яўляецца рэкардсменам па агульнай колькасці рэйтынгавых перамог — 36 турніраў. Уладальнiк мноства іншых рэкордаў, кавалер Ордэна Брытанскай Iмперыi.

Хендры займаў першае месца ў сусветным рэйтынгу на працягу васьмі сезонаў запар (1990—1998), а таксама зноў стаў першым у сезоне 2006/2007. Ён займае другі радок у спісе гульцоў, якія зрабілі найбольшую колькасць соценных серый у гісторыі (775 серый), а таксама другі радок па колькасці максімальных серый (11 максімумаў), саступаючы па абодвум паказчыкам толькі Роні О’Салівану. Апроч таго, Стывен Хендры зарабіў за сваю прафесійную кар’еру больш любога іншага гульца — больш за £8,5 мільёнаў.

У маі 2012 года Хендры зрабіў заяву аб завяршэнні сваёй кар’еры пасля паражэння ў чвэрцьфінале чэмпіянату свету ад Стывена Магуайра — 2:13. У пачатку сезона 2014/2015 атрымаў запрашальную карту і мае права прымаць удзел на прафесійных снукерных турнірах.

## Спасылкі 
* Статыстыка Стывена Хендры на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Шатландыі
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па снукеры
Катэгорыя:Лідары сусветнага снукернага рэйтынгу
Катэгорыя:Пераможцы чэмпіянату Вялікабрытаніі па снукеры
Катэгорыя:Пераможцы Мастэрс (снукер)
Парыжскі трамвай

**Парыжскі трамвай** — трамвайная сістэма горада Парыжа і яго ваколіц. Сучасная трамвайная сістэма дзейнічае з 1992 года ў прадмесцях і з 16 снежня 2006 года ў цэнтры Парыжа. Паводле стану на 2011 складаецца з 4 ліній. 

Трамвайныя лініі будуюцца ў Парыжы з 1855 і сістэма дасягае росквіту ў пачатку 20 стагоддзя. З 1920-х пачынаецца заняпад трамвая ў Парыжы (меркавалася, што ён перашкаджае руху аўтамабіляў). У 1938 парыжскі трамвай ліквідуецца. У канцы 20 стагоддзя пачынаецца адраджэнне трамвая ў Парыжы і некалькіх іншых французскіх гарадах.

Аператар — парыжская транспартная арганізацыя RATP, за выключэннем лініі Т4 (выкарыстоўваецца чыгуначны, а не трамвайны шлях), якую эксплуатуе Нацыянальнае таварыства французскіх чыгунак (SNCF).

Вагонны парк — TFS, Citadis 302, Citadis 402, Siemens Avanto S70.  

Катэгорыя:Трамвайныя сістэмы Францыі
Катэгорыя:Транспарт Парыжа
Гімн Нарвегіі

«**Ja, vi elsker dette landet**» (*Так, мы любім гэты край*) — афіцыйны гімн Нарвегіі.

Аўтар тэксту — Бьёрнсцьернэ Бьёрнсан (*Bjørnstjerne Bjørnson*) (1859), аўтар музыкі — Рыкард Нурдрак (*Rikard Nordraak*) (1864). Упершыню быў выкананы 17 мая 1864 па выпадку імпрэзы 50-летніх угодак прыняцця канстытуцыі.

Хоць гімн складаецца з 8 куплетаў, як правіла, выконваюцца толькі першы і апошнія два.

## Тэкст гімна 
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Нарвегіі
Катэгорыя:Гімны
Александрыйскі трамвай

**Александрыйскі трамвай** — трамвай у Александрыі, Егіпет. 

Трамвай у Александрыі пачаў дзейнічаць як конка ў 1860 годзе. 

Вядомы як адна з трох трамвайных сістэм у свеце, на якой працуюць двухпавярховыя трамваі (таксама ў Ганконгу і Блэкпуле).

## Гісторыя 
Трамвай у Александрыі адзін з самых старыйшых у свеце і самы стары ў Афрыцы. У 1902 годзе сістэма  электрыфіцыравана. На сённяшні дзень у Александрыі дзейнічаюць 2 лініі і 38 прыпынкаў трамвая.

## Спасылкі 
* Alexandria trams and streetcars

Катэгорыя:Трамвайныя сістэмы Егіпта
Катэгорыя:Александрыя
Навасёлкі (Пачапаўскі сельсавет)

**Навасёлкі** (, ) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пачапаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пачапаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Пачапаўскі сельсавет

**Пача́паўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Пачапава.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гарадзішчанскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР, з 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Застарынскага сельсавета. 21 студзеня 1961 года ў склад сельсавета з Маўчадскага сельсавета перададзена вёска Дабраполь. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Баранавіцкага раёна. У 1970 годзе скасавана вёска Ралы (злілася з вёскай Дразды). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Пачапаўскага сельсавета было 19 населеных пунктаў.

## Склад 
У склад сельсавета ўваходзяць 1 аграгарадок і 18 вёсак:

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1022 чалавекі, з іх 96,0 % — беларусы, 2,7 % — рускія, 0,7 % — палякі; паводле перапісу 2019 года — 683 чалавекі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадзішчанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Пазітрон

**Пазітро́н** (ад  — дадатны + (элек)трон) — дадатна зараджаная элементарная часціца, антычасціца электрона. Абазначаецца ,  або .

Мае аднолькавыя з электронам масу і спін, а магнітны момант і электрычны зарад роўныя па модулі і процілеглыя па знаку.

Пазітрон мае спін, роўны  (ферміён), адносіцца да лептонаў, удзельнічае ў электрамагнітным, слабым і гравітацыйным узаемадзеяннях.

Існаванне пазітрона тэарэтычна вынікае з ураўнення Дзірака, эксперыментальна адкрыты К. Д. Андэрсанам (1932) у касмічных прамянях і стаў першым прыкладам антычасціц.

Пры пэўных умовах утварае з электронам вадародападобную сістэму (гл. пазітроній).

Узнікае пры ўзаемаператварэннях свабодных элементарных часціц, напрыклад, пры распадах мюонаў, а таксама пры бэта-распадзе некаторых ізатопаў.

Прадказаныя Дзіракам і эксперыментальна назіраныя працэсы анігіляцыі і нараджэння пар (пазітрон — электрон) былі першымі доказамі ўзаемапераўтварэнняў элементарных часціц, на аснове якіх распрацаваны метады нараджэння новых элементарных часціц у накапляльных кольцах паскаральнікаў.

Пазітроны выкарыстоўваецца пры даследаваннях размеркавання скарасцей электронаў праводнасці, дэфектаў крышталічнай рашоткі, кінетыкі некаторых хімічных рэакцый і іншага.

## Гл. таксама 
* Электрон
* Пазітроній
* Антырэчыва

## Літаратура 
*  С. 517.

## Спасылкі 
* Позитрон // Физическая энциклопедия.
* What is a Positron?  (from the Frequently Asked Questions :: Center for Antimatter-Matter Studies)
* Website about positrons and antimatter 

Катэгорыя:Элементарныя часціцы
Катэгорыя:Антырэчыва
Катэгорыя:Лептоны
Катэгорыя:Квантавая электрадынаміка
Liberum veto

**«Свабоднае забараняю»** () — прынцып парламенцкага ладу ў Рэчы Паспалітай, які дазваляў любому дэпутату сейма спыніць абмеркаванне пытання ў сейме і працу сейма наогул, выступіўшы супраць.

Прынцып "ліберум вета" быў уведзены ў дзяржаўнае права Рэчы Паспалітай у 1589 годзе. У перакладзе з лаціны "ліберум вета" азначае "свабоднае забараняю". Адпаведна гэтаму прынцыпу кожны дэпутат вальнага сойма мог сарваць сойм, дастаткова было крыкнуць "Няма згоды". Любое рашэнне ці пастанова сойма пачыналі дзейнічаць пры ўмове аднагалоснага ўхвалення ўсімі дэпутатамі, а не большасцю.

Упершыню права пазбавіць сойм сілы было выкарыстана ў 1669 годзе і настолькі стала звычаем, што ў наступныя сто гадоў з 55 соймаў былі сарваныя 48. Гэта прыводзіла да сутычак на паседжаннях сойма, часта збройных. Паны прыводзілі з сабою чым болей прыхільнікаў, каб пры патрэбе мець сілу. Але на ваяводскіх і павятовых сойміках рашэнні прымаліся большасцю галасоў.

"Ліберум вета" быў адменены Канстытуцыяй 1791 года.

## Гісторыя 
Вытокам гэтага прынцыпу стала традыцыя аднагалоснага прыняцця рашэнняў у сейме, дзе кожны шляхціч прадстаўляў сваю вобласць, быў абраны мясцовым сеймікам і нёс перад ім адказнасць за ўсе рашэнні сейма, а таксама канфедэратыўнага характару самой польска-літоўскай дзяржавы. Рашэнне, прынятае большасцю супраць жадання меншасці (нават калі гэта быў толькі адзін сеймік) лічылі парушэннем прынцыпу палітычнай роўнасці. Акрамя таго, для абгрунтавання паказанага прынцыпу высылаліся на закон Nihil novi (так званая Радамская канстытуцыя), які забараняў каралям прымаць новыя законы без згоды шляхты.

Звычайна лічыцца, што першым гэта права выкарыстаў і спыніў працу сейма пасол Упіцкага павета Уладзіслаў Сіцінскі ў 1652 годзе. Але гэта не зусім так, ён толькі наклаў вета на працяг дэбатаў у сейме па-за ўсталяваным законам шасцітыднёвым тэрмінам. Толькі ў 1669 годзе ў Кракаве праца сейма была датэрмінова спыненая на падставе liberum veto, накладзенага прадстаўніком Кіева Адамам Алізарам.

У першай палове XVIII стагоддзя, гэтая практыка становіцца ўсё больш і больш звычайнай для сесій сейма, якія спыняліся ў адпаведнасці з liberum veto. Суседзі Рэчы Паспалітай Расія і Прусія злічылі гэта зручнай прыладай паслаблення Польшчы.

Пасля 1764 г. liberum veto практычна не ўжывалася: прынцып аднагалоснасці не перашкаджаў працы канфедэратыўных сеймаў. Дэпутаты ў пачатку сесіі фармавалі «канфедэрацыю» (), каб прадухіліць яе прыпынак працы сейма ў адпаведнасці з liberum veto.

Liberum veto было скасавана 3 мая 1791 года; Канстытуцыя (прынятая канфедэратыўным Чатырохгадовым сеймам) усталявала прынцып большасці.

Аднак, дасягненні той канстытуцыі, закліканай стаць першай сучаснай кадыфікаванай канстытуцыяй Еўропы, былі ануляваныя іншым, канфедэратыўным сеймам, сабраным у Гародні ў 1793 г. Гэты сойм, пад прымусам Расіі і Прусіі, ратыфікаваў перадапошні, Другі падзел Рэчы Паспалітай.

## Літаратура 
* Гісторыя Беларусі. Ад старажытнасці да XXI стагоддзя. Кароткі нарыс. — Мн.: Лекцыя, 2000. — 80 с.

Катэгорыя:Рэч Паспалітая
Катэгорыя:Канстытуцыйнае права
Зазер’е

Назву '''Зазе́р'е''' маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Зазер'е — вёска ў Баранавіцкім раёне
* Віцебская вобласць
** Зазер'е — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Зазер'е — вёска ў Полацкім раёне
* Мінская вобласць
** Зазер'е — вёска ў Пухавіцкім раёне

## Водныя аб'екты 
* Зазер'е — рака ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Друць
Сяргей Аляксандравіч Маркаў

**Сяргей Аляксандравіч Маркаў** (; нар. 18 красавіка 1958, Дубна, Маскоўская вобласць) — расійскі палітык, палітолаг, дэпутат Дзяржаўнай думы Расіі, член Адзінай Расіі. У 2009 годзе быў прызначаны да Камісіі па процідзеянню спробам фальсіфікацыі гісторыі.

## Цікавыя факты 
* Ва Украіне з’яўляецца персонай нон-грата.
* 29 красавіка на паседжанні парламенцкай асамблеі Савета Еўропы падтрымаў рэзалюцыю аб прыпыненні кантактаў ПАСЕ з афіцыйным Мінскам, што выклікала негатыўную рэакцыю сярод беларускага грамадства і правячых кругоў Рэспублікі Беларусь .

Катэгорыя:Палітыкі Расіі
Парэчча

Назву **Парэ́чча** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Парэчча — вёска ў Пінскім раёне
* Віцебская вобласць:
** Парэчча — вёска ў Аршанскім раёне
** Парэчча — вёска ў Віцебскім раёне
** Парэчча — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Парэчча — вёска ў Докшыцкім раёне
** Парэчча — вёска ў Лепельскім раёне
** Парэчча — вёска ў Расонскім раёне
** Парэчча — вёска ў Сенненскім раёне
** Парэчча — вёска ў Талачынскім раёне
** Парэчча — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне
** Парэчча — былая вёска ў Шумілінскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Парэчча — аграгарадок у Акцябрскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Парэчча — вёска ў Бераставіцкім раёне
** Парэчча — аграгарадок у Гродзенскім раёне
** Парэчча — былы сельскі населены пункт (мястэчка) у Гродзенскага раёна
** Парэчча — вёска ў Дзятлаўскім раёне
** Парэчча — вёска ў Лідскім раёне
** Парэчча — вёска ў Навагрудскім раёне
** Парэчча — вёска ў Слонімскім раёне
* Мінская вобласць:
** Парэчча — вёска ў Маладзечанскім раёне
** Парэчча — вёска ў Пухавіцкім раёне
### Латвія 
* Парэчча (Латвія)
### Расія 
* да 1918 года назва горада Дзямідаў
* Парэчча (Смаленская вобласць)
Бабірова

**Бабіро́ва** (, ) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Завалочыцкага сельсавета. Колькасць жыхароў каля 440 чалавек.

У перыяд з 2013 па 2018 гады знаходзілася ў складзе Калаціцкага сельсавета.

## Назва 
У мясцовай этымалогіі назву вёскі звязваюць з урочышчам Бабі Роў, хаця дакументальных пацвярджэнняў гэтаму няма.

Катэгорыя:Завалочыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Глускага раёна
Дэвід Кэмеран

**Дэвід Кэмеран** (; нар. , ) — брытанскі палітык, пасля парламенцкіх выбараў 2010 года стаў 75-м прэм’ер-міністрам Вялікабрытаніі.

Кіраўнік Кансерватыўнай партыі ў 2005—2016 гадах, Прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі (2010—2016), Міністр замежных спраў і міжнароднага развіцця Вялікабрытаніі з 13 лістапада 2023 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 9 кастрычніка 1966 года ў Лондане ў сям’і брокера. Між тым ён вядзе сваё паходжанне ад англійскага караля Вільгельма IV (ён з’яўляецца нашчадкам ад аднаго з незаконных атожылкаў гэтага караля). Скончыў Ітанскі каледж і Оксфардскі ўніверсітэт, дзе вывучаў палітыку, філасофію і эканоміку. У Оксфардзе Кэмеран пазнаёміўся з Барысам Джонсанам, Джорджам Осбарнам і іншымі.

### Пачатак палітычнай кар’еры 
Пасля сканчэння ўніверсітэта пачаў працу ў даследчым аддзеле Кансерватыўнай партыі, зайючыся таксама падрыхтоўкай выступаў Джона Мэйджара і эканамічнымі пытаннямі. У 1993 годзе Кэмеран пачаў працу ў Міністэрстве ўнутраных спраў (*Home Office*). На парламенцкіх выбарах 1997 года выбіраўся ад акругі Стаффард, але пацярпеў пашкоджанне.

На парламенцкіх выбарах 2001 года быў абраны ўдзельнікам палаты абшчын ад акругі Уітні, Оксфардшыр. У 2005 годзе пасля выхаду ў адстаўку Майкла Говарда, пад кіраўніцтвам якога партыя прайграла парламенцкія выбары, быў абраны лідарам партыі ў трэцім туры. Падчас яго лідарства ў партыі адбыўся значны рост падтрымкі партыі сярод выбаршчыкаў — на фоне падзення рэйтынгу лейбарыстаў.

У першым туры перадвыбарных дэбатаў увесну 2010 года, па выніках апытанняў, прайграў Ніку Клэгу, але перамог у апошнім.

### На чале ўрада 
Увечар 11 мая 2010 года прэм’ер-міністр Гордан Браўн абвясціў аб сваім выхадзе з пастоў кіраўніка ўрада і лідара Лейбарысцкай партыі. У той жа вечар прапанову Каралевы аб фармаванні ўраду атрымаў Дэвід Кэмеран, партыя якога набрала найбольшы лік мандатаў на парламенцкіх выбарах 6 мая 2010 года (але не атрымала абсалютнай большасці ў парламенце). Кэмеран абвясціў аб намеры сфармаваць кіравальную кааліцыю з ліберал-дэмакратамі.

12 мая 2010 года, упершыню ў пасляваеннай гісторыі Брытаніі, быў сфармаваны кааліцыйны ўрад; лідар ліберальных дэмакратаў Нік Клэг заняў пост Намесніка Прэм’ер-міністра.

Дэвід Кэмеран выступіў за правядзенне рэферэндуму аб членстве Вялікабрытаніі ў складзе ЕС. Падчас дэбатаў перад рэферэндумам выступаў за захаванне Вялікабрытаніі ў складзе ЕС. Паводле вынікаў рэферэндуму аб членстве Брытаніі ў ЕС, які адбыўся 23 чэрвеня 2016 года, перамогу атрымалі прыхільнікі выхаду каралеўства з Еўрапейскага саюза. Пасля апублікавання вынікаў Дэвід Кэмеран выступіў са зваротам да нацыі, дзе паведаміў пра рашэнне выйсці ў адстаўку з паста Прэм’ер-міністра ў бліжэйшы час. 13 ліпеня 2016 года выйшаў у адстаўку. Пераемнікам Кэмерана стала кіраўнік МУС Вялікабрытаніі Тэрэза Мэй.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Кансерватыўнай партыі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардскага ўніверсітэта
Беларускі нацыянальны камітэт (Гродна)

**Беларускі нацыянальны камітэт** (БНК) у Гродне, **Гродзенскі беларускі нацыянальны камітэт** — прадстаўнічы орган беларускіх нацыянальных арганізацый Гродзеншчыны ў 1918—1921 гадах.

Беларускі нацыянальны камітэт у Гродне створаны ў лістападзе 1918 года на агульным мітынгу, скліканым па ініцыятыве ўпаўнаважанага Віленскай беларускай рады К. Цярэшчанкі. У склад БНК увайшлі А. Грыкоўскі (першы старшыня), Я. Натусевіч (старшыня з сакавіка 1919), С. Качынскі, А. Якубецкі; пазней кааптаваны П. Аляксюк, К. Бялецкі, Т. Вернікоўскі, Л. Дзекуць-Малей, У. Курбскі-Кузняцоў і інш. БНК ствараў беларускія школы, культурна-асветныя гурткі і кааператывы, выступаў супраць прарасійскай арыентацыі Гродзенскай беларускай губернскай управы, адзін з арганізатараў Гродзенскага беларускага сялянскага з’езда (1918). Выдаваў газету «Зорка» (май 1919, выйшлі 2 нумары), у студзені 1919 адкрыў у Гродне беларускі клуб «Наша хатка». Дзейнічаў сумесна з Грамадой беларускай моладзі ў Горадні, Гродзенскай павятовай радай, Цэнтральнай беларускай радай Гродзеншчыны, Цэнтральнай беларускай вучыцельскай радай Гродзеншчыны. 3-за палітычнага і адміністрацыйнага ўціску польскіх акупацыйных улад з восені 1919 да вясны 1920 не дзейнічаў. 28.3.1920 абраны новы склад БНК: С. Баран (старшыня), І. Антонаў, К. Бялецкі, Л. Дзекуць-Малей, У. Курбскі, С. Якавюк, М. Якімовіч, У. Федарук і інш. Знаходзіўся пад уплывам беларускіх эсэраў і стаяў у апазіцыі да акупацыйных улад Польшчы. Пры камітэце створаны адміністрацыйны, арганізацыйны, культурна-асветны і дабрачынны аддзелы, юрыдычнае бюро. Працаваў у кантакце з Цэнтральнай беларускай радай Віленшчыны і Гродзеншчыны, Часовым Беларускім нацыянальным камітэтам у Мінску, Беларускай цэнтральнай школьнай радай, Беларускай школьнай радай у Гродне. Стварыў апякунскую раду на чале з Л. Дзекуць-Малеем для падтрымкі мясцовага дзіцячага прытулку, імкнуўся стварыць свой аддзел інструктараў для арганізацыі нацыянальна-культурнай працы ў паветах Гродзенскай губерні. 3 прыходам Чырвонай Арміі ў ліпені 1920 на нелегальным становішчы. Члены БНК С.&nbsp;Баран і Л.&nbsp;Дзекуць-Малей у жніўні 1920 увайшлі ў склад Гродзенскага губернскага рэўкома. Пасля вяртання польскіх войск кіраўніцтва ў БНК перахапілі т.зв. паланафілы на чале з В. Адамовічам (выдаваў газету «Беларускае слова»). БНК падтрымаў вайсковую акцыю С. Булак-Балаховіча. У студзені 1920 да кіраўніцтва вярнуліся беларускія эсэры (старшыня С.&nbsp;Баран). У студзені 1921 БНК скасаваны польскімі ўладамі, яго функцыі пэўны час выконваў гродзенскі філіял Беларускага камітэта ў Варшаве.

## Літаратура 
* ЭГБ. Дадатак. — Мн., БелЭн, 2003.

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:1918 год у Гродне
Катэгорыя:Беларускі нацыяналізм
Катэгорыя:Арганізацыі Гродна
Аляксандр Грыкоўскі

**Аляксандр Грыкоўскі** (, в. Корніна, Бельскі павет, Гродзенская губерня — ) — беларускі грамадскі дзеяч, педагог.

Скончыў Панявежскую настаўніцкую семінарыю (1910-я г.), Свіслацкую беларускую настаўніцкую семінарыю (1916). Да беларускага руху далучыўся ў час Першай сусветнай вайны. У 1917 дырэктар першай беларускай школы ў Гродне. У 1918 кааптаваны ў склад Віленскай беларускай рады, член Беларускай сувязі нацыянальнага адраджэння Беларусі, Гродзенскай беларускай губернскай управы, Гродзенскага гарадскога часовага камітэта. Першы старшыня Беларускага нацыянальнага камітэта ў Гродне. Адзін з ініцыятараў склікання Беларускага краёвага з'езда Гродзеншчыны. Памёр ад сухотаў. Пахаваны за кошт урада БНР на гродзенскіх могілках.

На смерць Аляксандра Грыкоўскага кампазітар І. Тарасевіч напісаў «Песню» для голасу і фартэпіянна (верш М. Багдановіча).

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Навучэнцы Свіслацкай гімназіі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Катэгорыя:Пахаваныя ў Гродне
Антон Борык

**Анто́н Бо́рык** (7 ліпеня 1894, в. Свілы, цяпер Гродзенская вобласць — пасля 1939) — беларускі палітычны і вайсковы дзеяч. Дыпламат Беларускай Народнай Рэспублікі, удзельнік Слуцкага збройнага чыну.

## Біяграфія 
, 1919 г. Сядзяць (злева направа): невядомы, невядомы, Лявон Заяц, Васіль Захарка, Клара Заяц, Антон Борык.]]

З 1917 года працягваў службу ў Польскім корпусе Доўбар-Мусніцкага. У 1918 годзе пакідае вайсковую службу і пераязджае ў Вільню. Уваходзіць у склад Віленскай беларускай рады. Ён адзін з заснавальнікаў Беларускага нацыянальнага камітэта ў Горадні. Уваходзіць у беларускую партыю сацыялістаў-рэвалюцыянераў.

У канцы сакавіка 1919 года ў гарадзенскім клубе «Беларуская хатка» на ўрачыстай вячэры ў гонар беларускага ўраду ўзняў тост: «*Няхай жыве Беларусь з Польшчай!*», падтрыманы некаторымі прысутнымі.

Першы афіцыйны пасланнік Беларускай Народнай Рэспублікі ў Германіі. 23 сакавіка 1919 года прыбыў у Берлін з Горадні як кіраўнік Беларускай вайсковай місіі па справах ваеннапалонных. Напачатку красавіка Борык наладзіў сувязь з Міжнароднай камісіяй па справах ваеннапалонных. Распачаў працу сярод беларусаў-вайскоўцаў. Дапамагаў яму ў працы генерал Кіпрыян Кандратовіч, які ўваходзіў у склад дэлегацыі БНР на Парыжскую мірную канферэнцыю. 30 чэрвеня 1919 года разам з Кузьмом Цярэшчанкам заклаў «Аддзел збліжэння палоненых беларусаў у Нямеччыне з родным краем».

Увесну 1920 года Борык знаходзіўся ў Рызе. Нечакана выявілася, што ён мае два пашпарты: беларускі пад № 29 ад 29 студзеня 1920 года і расійскі пад № 285 ад 13 красавіка 1920 года, які выдала расійская дэлегацыя ў Берліне. Беларусы абвінавацілі яго ў здрадзе. Борык заявіў, што «не лічыць сябе ні беларускім, ні расійскім грамадзянінам…»

Да лета 1920 года працуе выканаўчым дырэктарам берлінскай фірмы «Сіндыкат Сапегі для Еўропы і Азіі ў Беларусі», уласнікам якой быў Станіслаў Леў Сапега-Ваявода і які пэўны час дапамагаў БНР грашыма.

Пасля заканчэння паўстання — у Латвіі, пасля ў Коўне, Вільні, Варшаве. У апошняй быў адным з арганізатараў Таварыства беларускай школы.

У канцы 1930-х гадоў жыў у Вільні, працаваў у кіраўніцтве Віленскай чыгункі. Звесткі губляюцца з пачаткам Другой сусветнай вайны. Лічыцца, што згінуў напачатку 1940-х.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваенныя Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстання
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Члены Віленскай беларускай рады
Катэгорыя:Члены Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воранаўскім раёне
Korn

**«Korn»** (афіцыйна **KoЯn**) — амерыканскі музычны ню-метал гурт, створаны ў Каліфорніі ў 1993 годзе.

## Склад 
### Цяперашні склад 
* Джонатан Дэвіс — вакал, дуда, барабаны
* Рэджынальд «Fieldy» Арвізу — бас-гітара
* Браян «Head» Уэлч (1993—2005 і з 2013) — гітара, бэк-вакал
* Джэймс «Munky» Шафер — гітара
* Рэй Лузье (з 2007) — барабаны

### Былыя ўдзельнікі 
* Дэвід Сільверыя (1993]]—2006) — барабаны
* Клінт Ловеры (2005—2007) — гітара
* Міхаэль Жокум (2006—2007) — барабаны
* Шэйн Гібсан (2007—2012) — гітара

### Часавая шкала 
## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Korn* (1994)
* *Life Is Peachy* (1996)
* *Follow the Leader* (1998)
* *Issues* (1999)
* *Untouchables* (2002)
* *Take a Look in the Mirror* (2003)
* *See You on the Other Side* (2005)
* Untitled (2007)
* *Korn III: Remember Who You Are* (2010)
* *The Path of Totality* (2011)
* *The Paradigm Shift* (2013)
* *The Serenity of Suffering* (2016)
* *The Nothing* (2019)
* *Requiem* (2022)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музычныя калектывы ЗША
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1993 годзе
Адам Іосіфавіч Більдзюкевіч

**Ада́м Іо́сіфавіч Більдзюке́віч** (1895, мяст. Радашковічы — 1952(?), Польшча) — беларускі культурна-асветны дзеяч, эканаміст.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў Радашковічах. Вучыўся ў Пецярбургскім універсітэце. Удзельнік 1-й сусветнай вайны. 3 1920 у Вільні, займаўся аднаўленнем працы Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны. Разам з А. Уласавым заснаваў ТБШ у Радашковічах, удзельнічаў у адкрыцці Радашковіцкай беларускай гімназіі імя Ф. Скарыны і выкладаў у ёй. 3 1925 старшыня Беларускага камітэта ў Варшаве. У 1926 віцэ-старшыня ЦК Беларускага сялянскага саюза (БСС), старшыня Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры (БІГіК). Клапаціўся аб стварэнні сацыяльна-эканамічнай базы беларускага адраджэнскага руху. Склаў статут Беларускага кааператыўна-земляробча-прамысловага банка, уваходзіў у яго кіраўніцтва. Па ініцыятыве А. Більдзюкевіча адкрыты кааператыўна-гандлёвыя курсы, якія рыхтавалі «піянераў беларускай кааперацыі». У 1928 у сувязі з выбарамі ў сейм выйшаў з БСС, далучыўся да паланафільскай групы Ф. Умястоўскага — Т. Вернікоўскага. Пасля паражэння на выбарах зазнаў ганенні з боку ўсіх беларускіх партый і адышоў ад палітычнай дзейнасці. Займаўся прадпрымальніцтвам у Радашковічах. У 1944 выехаў у Польшчу.

Публікаваўся пад уласным прозвішчалі, крыптанімам Б. А. і псеўданімамі ў газеце «Сялянская ніва», кнігах-календарах і спецвыпуску БІГіК «3 роднай нівы» па пытаннях кааператыўнага руху, падзелу зямлі ў Заходняй Беларусі і інш. Выступаў з пазіцый сялянства, гарадскога і сельскага спажыўца. Аўтар першага беларускага падручніка па эканоміцы «Асновы грамадскай гаспадаркі» (1926).

## Літаратура 
*Казлоўскі М. Адам // Куфэрак Віленшчыны. 2002. № 1(6).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены Беларускага сялянскага саюза
Адэльскі сельсавет

**Адэ́льскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Адэльск.
## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Саколкаўскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 16 жніўня 1945 года ў складзе Гродзенскага раёна. 23 сакавіка 1964 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Індурскага сельсавета.

12 верасня 1977 года цэнтр Падліпкаўскага сельсавета перанесены з вёскі Падліпкі ў вёску Адэльск, а сельсавет перайменаваны ў Адэльскі. 20 верасня 2002 года ў склад сельсавета з Баранавіцкага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Бакуны, Брузгі, Дубніца, Клачкі, Кулёўцы і Струбка).

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1790 чалавек, з іх 70,5 % — палякі, 22,8 % — беларусы, 4,7 % — рускія, 1,3 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1278 чалавек.

## Выбітныя асобы 
* Анжаліка Борыс
* Тадэвуш Кандрусевіч

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Саколкаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1964 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1977 годзе
Брузгі

**Брузгі́** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Адэльскага сельсавета.

У 1940—1959 гадах цэнтр Брузгінскага сельсавета. Да 21 жніўня 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Каробчыцкага сельсавета, да 20 верасня 2002 года — у склад Баранавіцкага сельсавета.

Каля вёскі размешчаны аднайменны пункт пагранічнага пропуска з Польшчай.

## Назва 
Тут сама фіксавалася горадзенскае прозвішча Брузга. З Начы было Брузгевіч. Ёсць літоўскае *Brūzga*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Адэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Канстанцін Яўхімавіч Бялецкі

**Канстанцін Яўхімавіч Бялецкі** (, в. Лунна Гродзенскага павета, цяпер Мастоўскі раён — ) — урач, беларускі грамадска-палітычны дзеяч. Трымаў прыватную практыку па скурна-венерычных захворваннях. Грамадска-палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і адукацыя 
Сын кіраўніка пошты. Вучыўся ў Гродзенскай гімназіі, Пецярбургскай ваеннай медыцынскай акадэміі (скончыў у 1899)

### Ваенная служба 
Ваенны ўрач: малодшы ўрач 102 палка, малодшы ардынатар вайсковага лазарэта. З кастрычніка 1912 года сябра Гродзенскага таварыства прыхільнікаў ваенна-санітарных ведаў, на адным з пасяджэнняў якога выступіў з рэфератам «Пірагоў як анатам і навукова-грамадскі дзеяч». Аўтар некралога памяці гродзенскага гісторыка Я. Арлоўскага ў снежні 1913 года. Выкладаў на курсах па падрыхтоўцы сясцёр-міласэрнасці для таварыства Чырвонага Крыжа.

Падчас Першай сусветнай вайны — галоўны ўрач палявога шпіталя на нямецкім фронце. Быў кантужаны. У пачатку 1918 года выехаў на адпачынак у Магілёў, адкуль летам таго ж года вярнуўся ў Гродна.

### Пасля вайны 
Ардынатар венерычнага аддзела пры гродзенскім гарадскім шпіталі (1918—1926). Калі Канстанцін Бялецкі атрымліваў пашпарт польскага грамадзяніна, то адмовіўся называцца палякам і ў радку пра нацыянальную прыналежнасць напісаў «беларус». 16 студзеня 1919 года быў прызначаны ўрачом Першага беларускага палка ў Гродне. У той жа дзень выступіў на адкрыцці беларускага клуба «Наша хатка» («Беларуская хатка»), старшынёй часовага праўлення якога ён з’яўляўся. Пры гэтым вядома, што К. Бялецкі прылюдна прызнаваўся, што беларускай мовы не ведае, а на сабраннях гэтага таварыства прасіў дазволу гаварыць па-руску.

## Літаратура 
* Дзяржаўны архіў Гродзенскай вобласці ф. р 46, воп. 1, спр. 64, ст. 22, 22об.; там жа ф. 662, воп. 2, спр. 8;
* Дзяржаўны архіў Бресцкай вобласці, ф. 67, воп. 1, спр. 350, ст. 61;
* Архівы БНР т. 1, кн. 1, с. 581;
* А. Луцкевіч Дзённік // Полымя, 1991, № 4, ст. 216; № 5, ст. 174, 177;
* Православный вестник ноябрь — декабрь 1999, № 11 — 12, с.14;
* Е. А. Савко «Архивные материалы о медицинских обществах в Гродно» // Музей і развіццё гістарычнага краязнаўства // Гродна, 1990, ст. 80;
* V.Lesćius Lietuvos kariuomene 1918—1920; Vilnius, s. 323;
* «Echo Grodzieńskie», 1920, № 65;
* Д.Чаркасава «Пагасла яснае сонейка» // Голас Радзімы, 30.1.1986, № 5;

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Польшчы
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Дэрматолагі Беларусі
Катэгорыя:Венеролагі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Медыкі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Грабяні (Гродзенскі раён)

**Грабяні́** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Адэльскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Анжаліка Борыс — польскі і беларускі грамадскі дзеяч.

Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Лявон Лявонавіч Більдзюкевіч

**Лявон (Ляонт) Лявонавіч Більдзюкевіч** (, мяст. Івянец, Мінскі павет, цяпер Валожынскі раён — ) — беларускі педагог, матэматык, грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскую гімназію (1913), Кіеўскі ўніверсітэт (1917), педагагічныя курсы пры Кіеўскай навучальнай акрузе (1918), курс па эканоміцы Кіеўскага камерцыйнага інстытута (1919). У 1914 друкаваўся ў газеце «Наша ніва» (апавяданне «Гадзюка»). У 1917-18 уваходзіў у кіеўскі беларускі культурна-асветны гурток «Зорка».

3 чэрвеня 1919 у Мінску, загадчык Мінскай школы сляпых, дзе перавёў навучанне на беларускую мову. У час польска-савецкай вайны 1919-20 член Часовага Беларускага нацыянальнага камітэта ў Мінску, удзельнічаў у працы Беларускай школьнай рады Міншчыны, у распрацоўцы навучальных праграм для беларускай пачатковай школы. 3 кастрычніка 1919 выкладчык Мінскай беларускай гімназіі, уваходзіў у камісію пры Мінскім беларускім педагагічным інстытуце па распрацоўцы беларускай матэматычнай тэрміналогіі. Пераклаў на беларускую мову падручнікі па матэматыцы: «Аснаўныя пачаткі арыфметыкі» К. Цыгельмана (1920), зборнікі арыфметычных задач М. Шапашнікава, М. Вальцава (1921) і С. Валасковіча (1922, ч. 1-2). 3 1921 член прыродазнаўчага аддзялення Тэрміналагічнай камісіі Інбелкульта, удзельнічаў у апрацоўцы беларускай навуковай тэрміналогіі па матэматыцы, касмаграфіі і фізіцы, супрацоўнік часопісаў «Школа и культура Советской Белоруссии», «Вестник Народного комиссариата просвещения» і «Зоркі».

3 1923 выкладчык Бабруйскага, з 1925 — Рагачоўскага беларускага педагагічных тэхнікумаў.

3 1930 у Мінску, працаваў у Інстытуце торфу БССР, выкладаў у Беларускім політэхнічным інстытуце і БДУ. 20 чэрвеня 1938 арыштаваны па т.зв. справе «Саюза вызвалення Беларусі», 15 жніўня 1939 асуджаны на 5 гадоў папраўча-працоўных лагераў. Паводле афіцыйных звестак, памёр на Калыме.

Рэабілітаваны трыбуналам БВА 28 жніўня 1956. Справа Б. № 7928-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валожынскім раёне
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Асуджаныя па справе «Саюза вызвалення Беларусі»
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Памерлі ў ГУЛАГу
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Пяслі

**Пяслі́** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Адэльскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася іўеўскае прозвішча Песля, гудагайскае Песлевіч. Ёсць літоўскія *Peslys, Peslys**.*

## Спасылкі 
Катэгорыя:Адэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Скраблякі

**Скраблякі́** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Адэльскага сельсавета.

Да 12 верасня 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Індурскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2010 год — 9 чалавек
* 1999 год — 19 чалавек

## Спасылкі 
Катэгорыя:Адэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Мінкаўцы

**Мі́нкаўцы** (, ) — хутар у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Адэльскага сельсавета.

Непадалёку дзяржаўную польска-беларускую граніцу перасякае рака Одла. 

Да 12 верасня 1977 года хутар уваходзіў у склад Індурскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Адэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Агароднікі (Абухаўскі сельсавет)

**Агаро́днікі** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Абухаўскага сельсавета.
 паміж вёскамі Пужычы і Агароднікі]]

## Спасылкі 
Катэгорыя:Абухаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Абухаўскі сельсавет

**Абу́хаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Абухава.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Скідзельскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў Гродзенскім раёне. 29 верасня 1972 года ў склад сельсавета са Скідальскага сельсавета перададзены вёскі Гушчыцы, Котра, Лашавічы, Юравічы. 22 верасня 1975 года да сельсавета далучана частка скасаванага Жытамлянскага сельсавета (вёскі Абуховічы, Быльчыцы, Жытомля, Завадзічы, Машталеры, Талочкі, Цыдзікі). 25 чэрвеня 1979 года ў склад Верцялішкаўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Быльчыцы, Жытомля, Завадзічы, Талочкі і Цыдзікі). 20 лістапада 1989 года ў склад сельсавета са Скідзельскага сельсавета перададзена вёска Міхайлаўка. 10 мая 2007 года скасаваны хутар Мар’янаўка (далучаны да вёскі Александрова).

Размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Гродзенскага раёна. Праз тэрыторыю сельсавета працякае рака Котра.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 3287 чалавек, з іх 74,4 % — беларусы, 13,9 % — палякі, 8,8 % — рускія, 1,2 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 3033 чалавекі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Скідзельскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Бірулічы

**Біру́лічы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Абухаўскага сельсавета.

За 2,2 км у напрамку на паўночны захад ад вёскі знаходзіцца чыгуначны прыпыначны пункт Бірулічы.

## Назва 
У гэтым рэгіёне фіксавалася лідскае прозвішча Біруль, было відзаўскае Бірулевіч. Літоўскае суфікснае *Birulis* ад *Biras, Bira*. Аснова *Bir*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Абухаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Навасёлкі (Абухаўскі сельсавет)

**Навасёлкі** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці, на правым беразе Нёмана. Уваходзіць у склад Абухаўскага сельсавета.

Злучана дарогамі з вёскамі Селюкі і Загорцы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Абухаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Бакуны (Гродзенскі раён)

**Бакуны́** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці, на рацэ Ласасянка. Уваходзіць у склад Адэльскага сельсавета.

Да 21 жніўня 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Каробчыцкага сельсавета, да 20 верасня 2002 года — у склад Баранавіцкага сельсавета.

## Назва 
Паводле В. Жучкевіча, назва вёскі Бакуны ўтвораная ад мянушкі ці прозвішча Бакун з першапачатковым значэннем «бакавы, аднабокі».

Ёсць літоўскае прозвішча *Bakūnas* (з патранімічным утваральнікам -*ūn*-).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Адэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Свіслацкая беларуская настаўніцкая семінарыя

**Свіслацкая беларуская настаўніцкая семінарыя** — колішняя навучальная ўстанова мястэчку Свіслач Ваўкавыскага павета, дзейнічала ў 1916—1918 гадах.
 
Заняткі ў семінарыі пачаліся 15 кастрычніка 1916 года. Рыхтавала настаўнікаў для беларускіх пачатковых школ на тэрыторыі Беларусі, акупіраванай войскамі Германіі ў 1-й сусветнай вайне. Утворана з дазволу і пры фінансаванні нямецкіх акупацыйных улад. Паводле статута ў семінарыю прымаліся асобы абодвух полаў і рознага веравызнання, якія скончылі 4 класы гімназіі або гарадскога ці вышэйшага пачатковага вучылішча (фактычна прымалі і з меншым адукацыйным цэнзам). Навучанне вялося на беларускай мове, прайшло 5 патокаў слухачоў (каля 150 чал.).

Тэрмін навучання першых 4 выпускаў складаў 3-4 месяцы, 5-га — 8 месяцаў. Дазвалялася здаць курс навучання экстэрнам. Выкладаліся: беларуская мова і літаратура, нямецкая мова, рэлігія, педагогіка, арыфметыка, асновы геаграфіі, гісторыя Беларусі, гімнастыка, спевы, маляванне, гігіена, садоўніцтва і агародніцтва, ручная праца.

У 1917 годзе лекцыі па гісторыі беларускай літаратуры чытаў прафесар Уроцлаўскага універсітэта Рудольф Абіхт. Выкладчык семінарыі Баляслаў Пачопка паводле сваіх лекцый у семінарыі выдаў у Вільні лацінкай «Граматыку беларускай мовы» (1918; яе крытыкавалі беларускія мовазнаўцы за шматлікія паланізмы і русізмы). У семінарыі вучыліся В. Маслоўская, А. Грыкоўскі, У. Шалешка і інш.

Закрыта семінарыя 15 лістапада 1918 года.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Колішнія навучальныя ўстановы Беларусі
Катэгорыя:Свіслач (горад)
Катэгорыя:Свіслацкая беларуская настаўніцкая семінарыя
Катэгорыя:З’явіліся ў 1916 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Катэгорыя:1916 год у Беларусі
Катэгорыя:Настаўніцкія семінарыі
Мар’янаўка (Гродзенскі раён)

'''Мар'я́наўка''' (, ) — былы хутар у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Абухаўскага сельсавета.

Скасаваны 10 мая 2007 года, уключаны ў склад вёскі Александрова.

## Спасылкі
Hyundai Pony

**Hyundai Pony** — першая самастойная мадэль Hyundai. З’яўляўся першай уласнай канструкцыяй гэтай фірмы, да гэтага кампанія займалася зборкай аўтамабіляў Ford.  Трэцяе, а таксама чацвёртае, прадавалася ў некаторых краінах, напрыклад у ЗША, пад іншай назвай – Hyundai Excel.

Першы Pony выпусцілі ў 1974 годзе пры супрацоўніцтве з Mitsubishi Motors. Аўтамабіль быў арыентаваны на сярэдні клас грамадства і вельмі хутка заваяваў поспех на ўнутраным рынку Карэі. Праз год пачынаецца экспарт Pony, вялікія партыі сышлі на Сярэдні Ўсход, у Паўднёвую Амерыку і Афрыку.

У 1985 годзе з’явілася другое пакаленне Pony, цяпер ужо кампактных і пярэднепрывадных аўтамабіляў, і уяўляла сабой копію Mitsubishi Colt / Lancer.

Другое пакаленне Pony выпускалася ў выглядзе трох ці пяцідзвернага хэтчбэкаў, а таксама як чатырохдзверны седан і абсталёўвалася трыма рознымі рухавікамі: 1,3 літра (59 к.с.) і двума агрэгатамі аб'ёмам 1,5 л рознай магутнасці — 72 і 84 к.с. Рухавікі размешчаны папярочна і агрэгатуюцца з 4-ступеністай механічнай СП, 5-ступеністая — толькі па замове. Гідраўзмацняльнік рулявога кіравання таксама ўсталёўвалі толькі па замове і то не для ўсіх рынкаў.

Аўтамабіль выпускаўся па 1994 год, пасля чаго на змену Pony прыйшоў Hyundai Accent.

Pony
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1975
Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа

**Міжнаро́дны камітэ́т Чырво́нага Кры́жа** (, ) — гуманітарная арганізацыя, якая дзейнічае ва ўсім свеце, зыходзячы з прынцыпу нейтральнасці і бесстароннасці. Яна абараняе і дапамагае пацярпелым ва ўзброеных канфліктах і ўнутраных беспарадках, з’яўляецца часткай Міжнароднага Руху Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца.

Арганізацыя была заснаваная ў 1863 годзе швейцарцам Анры Дзюнанам.

Штаб-кватэра знаходзіцца ў Жэневе.

Прадстаўніцтвы арганізацыі, дзе агулам працуе больш за 12 тысяч чалавек, знаходзяцца ў каля 80 краінах свету. У выпадках узброеных канфліктаў МКЧК каардынуе дзейнасць нацыянальных камітэтаў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца.

МКЧК быў тройчы узнагароджаны Нобелеўскай прэміяй міру — у 1917, 1944 і 1963 гадах.

У наступны час Прэзідэнт МКЧК — доктар філасофіі Якаб Келенбергер.

МКЧК фінансуецца за кошт добраахвотных ахвяраванняў дзяржаў-удзельнікаў Жэнеўскіх канвенцый, нацыянальных камітэтаў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца, міждзяржаўных арганізацый, а таксама грамадскіх і прыватных структур.

## Гл. таксама 
* Міжнародны рух Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца
* Беларускае таварыства Чырвонага Крыжа

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Камітэты
Катэгорыя:Дабрачынныя арганізацыі
Катэгорыя:Міжнародныя недзяржаўныя арганізацыі
Катэгорыя:Чырвоны Крыж
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
5.7×28 мм

thumb|300px|3-ы асноўныя тыпы патрона 5.7x28 мм
thumb|300px|Сраўненне патрона SS197 (5.7×28 мм, з лева) і XM193 (.223 Remington, з права)
**5.7×28** — міліметровы патрон — патрон распрацаваны фірмай FN Herstal для пісталет-кулямёта FN P90, пазней таксама выкарыстоўваўся ў некаторых пісталетах.

Патрон у асноўным выкарыстоўваецца ў:
* AR-57
* FN Five-seven
* FN P90

5.7×28 мм
Жан Анры Дзюнан

**Жан Анры́ Дзюна́н** (; 8 мая 1828 — 30 кастрычніка 1910) — швейцарскі прадпрымальнік і грамадскі дзеяч.

У 1859 годзе ён стаў відавочцам наступстваў бітвы пры Сальферына, калі дзевяць тысяч параненых засталіся паміраць на полі бою. Узрушаны ўбачаным, Дзюнан напісаў кнігу «Успаміны пра бітвў пры Сальферына» і спрабуе стварыць суполку дапамогі параненым. Дзякуючы яго намаганням быў заснаваны Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа і ў 1864 годзе прынятая першая Жэнеўская канвенцыя аб паляпшэнні долі параненых ў сухапутнай вайне. У 1901 разам з Фрэдэрыкам Пасі стаў першым лаўрэатам Нобелеўскай прэміі міру.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ва ўплывовай жэнеўскай кальвінісцкай сям’і. Бацька — Жан-Жак Дзюнан, бізнесмен, член гарадскога савета Жэневы. Маці — Антуанета Дзюнан-Каландон, займалася пераважна свецкім жыццём і дабрачыннасцю. Сям’я прывіла А.Дзюнану цікавасць да сацыяльнай працы.

З 18 гадоў Дзюнан займаецца грамадскімі справамі (Жэнеўскае таварыства давальнікаў падаянняў, YMCA і г.д.). У 21 год кідае вучобу ў Collège Calvin з прычыны кепскіх адзнак, наймаецца на нізавую пасаду ў банк.

З 1856 працуе на французскую аграрна-гандлёвую кампанію ў Алжыры. Спрабуючы вырашыць праблемы з каланіяльнымі ўладамі Дзюнан накіроўваецца на аўдыенцыю да імператара Напалеона ІІІ, які на той момант знаходзіцца ў дзеючай арміі ў Ламбардыі. Там Дзюнан становіцца сведкам крывавай бітвы пры Сальферна. Шакіраваны Дзюнан спрабуе арганізаваць мясцовае насельніцтва для дапамогі параненым, купляе медыцынскія сродкі і матэрыялы. Дамагаецца вызвалення аўстрыйскіх урачоў з французскага палону.

Вярнуўшыся ў Жэневу, Дзюнан піша кнігу пра нядаўнія падзеі і пачынае працы па стварэнні дабрачыннай арганізацыі па дапамозе пацярпелым ад жудасцяў войн. Дзюнан арганізуе міжнароднуюю канферэнцыю 14 краін, за свае грошы размяшчае дэлегатаў.

Апантанасць гуманістычнай дзейнасцю прыводзіць да занядбання бізнеса: алжырская фірма банкруціцца, Дзюнан пераязджае ў Парыж і жыве ў сціплых умовах.

З 1895 у грамадстве зноў прачынаецца ўвага да яго асобы. У 1901 ён становіцца першым узнаароджанным Нобелеўскай прэміяй міру. У наступныя гады атрымлівае іншыя знакі прызнання.

Памёр 30 кастрычніка 1910. Пахаваны ў Цюрыху.

## Шанаванне памяці 
Дзень нараджэння А. Дзюнана, 8 мая — адзначаецца як Міжнародны дзень Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца.

У многіх гарадах свету ўстаноўлены помнікі А.Дзюнану ў знак удзячнасці за праяўленыя ім гуманізм, спачуванне і міласэрнасць.

7 мая 2010, у сотую гадавіну смерці А.Дзюнана напярэдадні дня яго нараджэння, у Мінску на перакрыжаванні вуліц Леніна і Карла Маркса непадалёку ад галоўнага офіса Чырвонага Крыжа ў Беларусі быў адкрыты помнік А.Дзюнану (скульптар А.Купрыянаў, архітэктурная прывязка — ТМ-7, бронза).

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Постаці Швейцарыі
Прыклад (зброя)

Smith & Wesson]]
**Прыклад** (плечавы ўпор) — частка агнястрэльнай зброі ці арбалета, якая ўпіраецца ў плячо стралка для паглынання аддачы і падвышэння ўстойлівасці зброі пры прыцэльванні да выстрала, што, тым самым, павялічвае кучнасць стрэльбы.

"Прыкладамі" абсталёўваюцца перш за ўсё многія віды лёгкай стралковай зброі, арбалетаў, ручных кулямётаў і гранатамётаў (напрыклад — РГ-6, РГС-50, M79, MGL і іншыя). Акрамя гэтага," прыклады " ўсталёўваюцца на некаторых мадэлях фотаружай, кінакамер і нават цяжкіх ручных дрылёў. Зброевыя прыклады (напрыклад ружэйны, вінтовачны ці аўтаматны) таксама выкарыстоўваюцца ў якасці зброі рукапашнага бою («калі мала штыка, так дамо прыклада»). Канструкцыйна зброевы "прыклад" можа быць як асобнай дэталлю, так і часткай зброевай ложы.

## Матырыэл 
Традыцыйна прыклады вырабляюцца з дрэва, звычайна з трывалых лісцяных парод, такіх як арэх. Альтэрнатыўным варыянтам з'яўляецца ламінаваная драўляная нарыхтоўка, якая складаецца з мноства тонкіх слаёў драўніны, зклеяных разам пад высокім ціскам эпаксіднай смалой, у выніку чаго атрымліваецца шчыльны і стабільны кампазіт. Таксама прыклады могуць быць металічныя ці з плотнага пластыка.

## Заўвагі і спасылкі 
Катэгорыя:Агнястрэльная зброя
Катэгорыя:Часткі агнястрэльнай зброі