Мікалай Іванавіч Масквін

**Мікалай Іванавіч Масквін** (18 снежня 1915, с. Троіцкае, Арлоўская губерня — 22 лютага 2001, Смаленск) — савецкі ваенны дзеяч, партызанскі камандзір у гады Вялікай Айчыннай вайны, партыйны і гаспадарчы работнік, краязнавец. Камандзір 1-й партызанскай брыгады асаблівага злучэння «Трынаццаць», удзельнік абароны Віцебска і Смаленскай бітвы. Аўтар успамінаў пра партызанскі рух. Ганаровы грамадзянін горада Быхава (1983).

## Біяграфія 
### Раннія гады 
Нарадзіўся 18 снежня 1915 года ў сяле Троіцкае Навасільскага павета Арлоўскай губерні (цяпер Арлоўская вобласць) у сялянскай сям’і. У 1926 годзе з сям’ёй пераехаў у Алтайскі край, дзе скончыў дзевяць класаў школы і два курсы Барнаульскага сельскагаспадарчага тэхнікума, працаваў аграномам у Баеўскім раённым земаддзеле.

### Ваенная служба 
У 1937 годзе прызваны ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію Баеўскім раённым ваенкаматам Алтайскага краю. Служыў у 75-м кавалерыйскім палку на Далёкім Усходзе, удзельнічаў у баях каля возера Хасан у ліпені—жніўні 1938 года. У 1940 годзе скончыў Горкаўскае ваенна-палітычнае вучылішча імя М. В. Фрунзэ і быў накіраваны палітруком у 444-ы карпусны артылерыйскі полк Беларускай асобнай ваеннай акругі. Удзельнічаў у абарончых баях пад Віцебскам у складзе 153-й стралковай дывізіі.

Падчас баявых дзеянняў полк неаднаразова трапляў у акружэнне, але дзякуючы ўмелай працы Масквіна як палітрука, захоўваў баявы дух і выходзіў з баёў, наносячы праціўніку максімальную шкоду. У ноч на 18 ліпеня 1941 года 12 гармат палка, скрытна перабазаваўшыся, здзейснілі агнявы налёт на аэрадром праціўніка ў раёне Віцебска, нанёсшы яму вялікія страты. На аэрадроме ў гэтую ноч загінула больш за 50 самалётаў, выбухнула бензасховішча і сутачны запас авіябомбаў, на доўгі час была выведзена са строю ўзлётная паласа і сістэма асвятлення лётнага поля. Прайшоў шлях ад радавога байца да камандзіра 1-га батальёна, а з чэрвеня 1944 года — камандзіра 1-й партызанскай брыгады асаблівага партызанскага злучэння «Трынаццаць», якое дзейнічала на тэрыторыі Смаленскай і Магілёўскай абласцей
* пусцілі пад адкос 65 эшалонаў.

У ліпені 1944 года брыгада Масквіна злучылася з часцямі 5-й арміі 3-га Беларускага фронту
* першы сакратар Яршыцкага райкама КПСС.

### Літаратурная і грамадская дзейнасць 
Аўтар кніг успамінаў:
* «Партызанскімі сцежкамі» (1961, перавыдавалася ў 1967 і 1971 гадах, перакладзена на польскую і чэшскую мовы).

## Узнагароды і званні 
### Дзяржаўныя ўзнагароды 
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1 чэрвеня 1966)
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені
* Ордэн Чырвонай Зоркі (15 студзеня 1943)
* Ордэн «Знак Пашаны» (30 жніўня 1971)
* Медаль «Партызану Айчыннай вайны» I ступені (19 кастрычніка 1944)
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Юбілейныя медалі
* Ганаровая грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР (18 снежня 1965)

### Званні 
* Ганаровы грамадзянін горада Быхаў (1983)

## Памяць 
Памёр 22 лютага 2001 года ў Смаленске, пахаваны на Брацкіх могілках. На доме, дзе ён жыў, усталявана мемарыяльная дошка. Асабісты архіў захоўваецца ў Дзяржаўным архіве Смаленскай вобласці (фонд Р-1501).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Масквін Мікалай Іванавіч на сайце «Памяць народа»
* Масквін Мікалай Іванавіч на сайце «Партызаны Беларусі»

Катэгорыя:Нарадзіліся 18 снежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1915 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навасільскім павеце
Катэгорыя:Памерлі 22 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 2001 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Смаленску
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыннай вайны I ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «Партызану Айчыннай вайны»
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Быхава
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Мемуарысты СССР
Катэгорыя:Асобы