Лагеры для перамешчаных асоб пасля Другой сусветнай вайны

**Лагеры для перамешчаных асоб пасля Другой сусветнай вайны** (часта **DP-лагеры**, **лагеры DP** ад  / ) — сетка часовых устаноў і паселішчаў у пасляваеннай Еўропе (перш за ўсё ў Германіі, Аўстрыі і Італіі), створаных саюзнымі акупацыйнымі ўладамі і міжнароднымі арганізацыямі для ўтрымання, уліку, медыцынскай дапамогі, рэпатрыяцыі або перасялення перамешчаных асоб пасля 1945 года.

Паводле распаўсюджаных ацэнак, у канцы вайны ў Еўропе былі перамешчаныя дзясяткі мільёнаў людзей; значная частка апынулася ў зонах саюзнай акупацыі ў Германіі. Далёка не ўсе пагаджаліся на хуткую рэпатрыяцыю: некаторыя групы (у тым ліку выхадцы з Усходняй Еўропы) баяліся пераследу ў краінах паходжання або не прызнавалі пасляваенныя палітычныя рэаліі.

## Перадумовы 
У канцы вайны саюзныя войскі сутыкнуліся з гуманітарным крызісам: вялікая колькасць людзей знаходзілася па-за межамі сваіх дзяржаў або без магчымасці вяртання. Першапачатковая стратэгія саюзнікаў і міжнародных арганізацый у 1945 годзе заключалася ў максімальна хуткай рэпатрыяцыі, аднак палітычныя, бяспековыя і юрыдычныя фактары зрабілі частку перамешчаных асоб непадлягальнымі рэпатрыяцыі ().

Лагеры размяшчалі ў разнастайных месцах:
* былыя канцэнтрацыйныя лагеры і лагерныя комплексы, перапрафіляваныя пад патрэбы лагераў DP;
* казармы, школы, гасцініцы, будынкі адміністрацыі;
* часовыя барачныя паселішчы;
* асобныя «DP-паселішчы», дзе лагер фактычна займаў значную частку населенага пункта або быў уключаны ў яго інфраструктуру.

Адной з прычын адмовы ад рэпатрыяцыі для часткі ўсходнееўрапейскіх DP былі страх перад магчымым пераследам і прымусовымі рэпрэсіямі пасля вяртання, а таксама нежаданне жыць у новых палітычных умовах пасляваеннай Еўропы.

### Размяшчэнне і колькасць 
У 1945 годзе былі створаны тры беларускія лагеры:
* Рэгенсбург (амерыканская зона акупацыі);
* Ватэнштэт (брытанская зона акупацыі);
* Гослар (брытанская зона акупацыі).

### Арганізацыі 
Пры лагерах існавалі беларускія нацыянальныя арганізацыі, у тым ліку:
* Ліга беларускіх палітычных вязняў у Нямеччыне;
* Задзіночанне беларускіх ветэранаў;
* Беларускае студэнцкае згуртаванне;
* Аб’яднанне беларускіх лекараў на чужыне.

### Друк і выданні 
У лагерным асяроддзі быў наладжаны выпуск перыядычнага друку: на пачатак 1947 года выходзіла амаль дваццаць газет і часопісаў, у тым ліку:
* «Бацькаўшчына»;
* «Шляхам жыцця»;
* «Шыпшына»;
* «Зважай»;
* «Крывіцкі светач»;
* «Беларуская думка».

## Рэпатрыяцыя і перасяленне 
Рэпатрыяцыя была ключавой мэтай перамешчаных асоб з многіх народаў, але ў большасці выпадкаў для беларускіх перамешчаных асоб гэта было непажадана, таму ўжо ў другой палове 1940-х гадоў значэнне набыло перасяленне ў трэція краіны (): ЗША, Канада, Аўстралія, Вялікабрытанія, Францыя і іншыя.
Перасяленне адбывалася праз квоты, працоўныя праграмы і спецыяльныя заканадаўчыя механізмы (напрыклад, у ЗША — ).

## Закрыццё сістэмы лагераў 
Сетка DP-лагераў паступова звужалася па меры рэпатрыяцыі, эміграцыі і інтэграцыі часткі людзей у краінах знаходжання. Некаторыя лагеры існавалі да сярэдзіны і канца 1950-х гадоў (у залежнасці ад краіны і лакальных умоў).

У сувязі з дазволам перамешчаным асобам выбіраць месца сталага пражывання і з ад’ездам у розныя краіны свету беларускія лагеры таксама былі паступова ліквідаваны ў пачатку 1950-х гадоў.

## Спадчына і дакументы 
Вялікі аб’ём дакументаў па DP-лагерах, пошуку людзей і перасяленні захоўваецца ў архіўных калекцыях, у тым ліку ў  (гістарычна звязаных з ).
Гэтыя матэрыялы маюць значэнне для гісторыі пасляваеннай Еўропы, даследаванняў Халакосту, гісторыі міграцыі і дыяспараў.

## Глядзі таксама 
* Беларускія лагеры для перамешчаных асоб пасля Другой сусветнай вайны
* Перамешчаная асоба
* Бежанцы
* Беларуская эміграцыя
* Беларуская дыяспара

## Заўвагі 
## Літаратура 
* 
* 
* Wyman, Mark. *The Last Million: Eastern European Displaced Persons in Postwar Germany*. University of Chicago Press, 1998.

## Знешнія спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Другая сусветная вайна
Катэгорыя:Гісторыя Германіі
Катэгорыя:Гісторыя Аўстрыі
Катэгорыя:Гісторыя Італіі
Катэгорыя:Бежанцы
Катэгорыя:Беларуская эміграцыя
Катэгорыя:Беларуская дыяспара
Катэгорыя:Лагеры для перамешчаных асоб