open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мікалай Фёдаравіч Ватуцін

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя       = Мікалай Фёдаравіч Ватуцін
|дата нараджэння  = 
|дата смерці      = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці     = 
|выява            =
|апісанне выявы   =
|мянушка          =
|прыналежнасць    = 
|гады службы      =
|званне           = 
|род войскаў      =
|камандаваў       = 
|частка           =
|бітвы            = Грамадзянская вайна ў РасііВялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = { Style = "background:transparent"
 
-
       
-
     
}
; Замежныя ўзнагароды
{ Style = "background: transparent"
   
}
|сувязі           =
|у адстаўцы       =
}}

**Мікала́й Фё́даравіч Вату́цін** (, сяло Чапухіно, Валуйскі павет, Варонежская губерня — , Кіеў) — савецкі военачальнік, генерал арміі (12 лютага 1943) Герой Савецкага Саюза (15 красавіка 1965 года, пасмяротна). Выхадзец з сялянскай сям'і, Мікалай Ватуцін прайшоў шлях ад чырвонаармейца да генерала арміі. У гады Вялікай Айчыннай вайны ён узначальваў войскі Варонежскага, Паўднёва-Заходняга і 1-га Украінскага франтоў да сваёй гібелі ў 1944 годзе.

## Літаратура 
*
Макараўка

Назву **Макараўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Макараўка — вёска ў Аршанскім раёне
** Макараўка — вёска ў Дубровенскім раёне

* Магілёўская вобласць
** Макараўка — вёска ў Бабруйскім раёне
** Макараўка — вёска ў Горацкім раёне

* Мінская вобласць
** Макараўка — вёска ў Валожынскім раёне
### Расія 
* Макараўка (Руднянскі раён)
ФК Урал Екацярынбург

**«Урал»** () — расійскі футбольны клуб з горада Екацярынбург, які выступае ў Прэм’ер-лізе.

## Гісторыя 
Датай заснавання клуба лічыцца 1930 год, аднак згодна з публікацыямі «Уральскага рабочага» вынікае, што ўралмашбудаўнікі стварылі першую футбольную каманду яшчэ ў 1927 годзе, калі толькі ўзводзіліся корпусы будучага завода. Тады ж каманда дэбютавала ў восеньскім першынстве Свярдлоўска пад назвай «Машынабудаўнік». Дэбют каманды ў турнірах СССР адбыўся на Кубку СССР па футболе 1938. Тады клуб вылецеў на стадыі 1/128 фіналу, атрымаўшы паразу паводле сумы двух матчаў краснаўральскай камандзе «Калярмет». Дэбют у чэмпіянаце СССР датуецца 1947 годам. У гэтым сезоне свярдлоўскі клуб «Авангард» заняў у другой групе 9 месца з 10 магчымых. Каманда працягвала ўдзельнічаць у другой групе чэмпіянату СССР, прапусціўшы з прычыны рэзкага скарачэння колькасці каманд у розыгрышы сезоны 1950, 1951 і 1952 гадоў.

У сезоне 1953 года адбылося вяртанне клуба ў першынство краіны. Пачынаючы з гэтага часу, каманда пачала прагрэсаваць і з кожным сезонам набліжацца да найвышэйшай прыступкі лігі. У 1959 годзе «Машынабудаўнік» заняў другое месца ў 6 зоне класа «Б». Праз два гады ён атрымаў канчатковую назву «Вралмаш» і паўтарыў поспех, а ў сезоне 1962 года каманда заняла першае месца ў сваёй зоне. У фінале «Уралмаш» заняў трэцяе месца, што не дазволіла клубу прайсці на павышэнне ў класе. Аднак у 1963 годзе Федэрацыя футбола СССР прыняла рашэнне павялічыць лік каманд класа «А» да 38, падзяліўшы клас на дзве групы. Дадзенае рашэнне спрыяла выхаду клуба ў другую групу класа «А». У другой групе класа «А» каманда правяла шэсць сезонаў, завяршыўшы сезон 1968 года на першым месцы.

Сезон 1969 года клуб правёў у вышэйшай лізе чэмпіянату СССР, аднак, заняўшы апошні радок, зноў вярнуўся ў дывізіён ніжэй. Гэта быў першы і апошні ўдзел свярдлоўскага клуба ў элітным савецкім футбольным дывізіёне. У далейшым клуб выступаў у другім і трэцім дывізіёнах савецкага першынства. У 1976 годзе быў зафіксаваны адзін з рэкордаў выніковасці ў гісторыі «Уралмаша». У рамках другой лігі СССР чыцінскі «Лакаматыў» прыехаў у Свярдлоўск, маючы ў сваім складзе толькі 10 футбалістаў. Матч скончыўся перамогай футбалістаў Свярдлоўска з лікам 9:0.

Пасля распаду СССР клубу выдалася магчымасць выступаць у вышэйшай лізе чэмпіянату Расіі. У ёй «Уралмаш» правёў пяць сезонаў з 1992 па 1996 гады, а найлепшым дасягненнем за гэты час было восьмае месца ў 1993 і 1995 гадах. У 1996 годзе клуб страціў магчымасць выступаць у эліце і апусціўся ў першую лігу. На наступны сезон клуб апусціўся яшчэ ніжэй — у другую лігу.

## Галоўныя трэнеры 
* Аляксандр Тарханаў (2013—2015)
* Віктар Ганчарэнка (2015)
* Вадзім Скрыпчанка (2015—2016)
* Аляксандр Тарханаў (2016—2018)
* Дзмітрый Парфёнаў (2018—2020)
* Юрый Мацвееў (2020—2021)
* Ігар Шалімаў (2021—2022)
* Віктар Ганчарэнка (з 2022 года)

## Склад 
*Станам на люты 2024 года.*

----
Па рашэнні кіраўніцтва «Урала» гульнявы нумар 23, пад якім гуляў нападнік Пётр Хрустоўскі, які загінуў 5 ліпеня 2003 года ў аўтакатастрофе, назаўсёды застанецца замацаваным за ім.
----

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Урал Екацярынбург
Пятроўшчына

Назву **Пятро́ўшчына** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Пятроўшчына — хутар у Браслаўскім раёне
** Пятроўшчына — былая вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Пятроўшчына — хутар у Зябкаўскім сельсавеце Глыбоцкага раёна
** Пятроўшчына — вёска ва Узрэцкім сельсавеце Глыбоцкага раёна
** Пятроўшчына — вёска ў Пастаўскім раёне 

* Мінская вобласць:
** Пятроўшчына — вёска ў Маладзечанскім раёне 
** Пятроўшчына — былая вёска, цяпер уваходзіць у межы Мінска

### Польшча 
* Пятроўшчына — вёска ў Падляскім ваяводстве

## Іншае 
* Пятроўшчына — колішняя вёска і гістарычны раён Мінска
* Пятроўшчына — станцыя Маскоўскай лініі Мінскага метрапалітэну
* Пятроўшчына — вуліца ў Мінску
* Пятроўшчына — завулак у Мінску

## Гл. таксама 
* Пятрова 
* Пятровічы 
* Пятроў 
* Пятроўка 
* Пятроўск 
* Пятроўскае 
* Пятроўская 
* Пятроўскі
* Пятроўскія 
* Пятроўцы
Шабаны

Назву **Шабаны́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
**Шабаны — вёска ў Гарадоцкім раёне.
**Шабаны — вёска ў Галубіцкім сельсавеце Глыбоцкага раёна.
**Шабаны — вёска ў Пліскім сельсавеце Глыбоцкага раёна.
**Шабаны — хутар у Зябкаўскім сельсавеце Глыбоцкага раёна.
**Шабаны — вёска ў Дубровенскім раёне.
**Шабаны — вёска ў Пастаўскім раёне.

* Гродзенская вобласць:
**Шабаны — вёска ў Гродзенскім раёне.

* Мінская вобласць:
**Шабаны — колішняя вёска ў Мінскім раёне.

### Расія 
* Пскоўская вобласць:
**Шабаны — вёска ў Палкінскім раёне.

## Іншае 
*Шабаны — мікрараён у Мінску, на месцы аднайменнай вёскі.
** «Шабаны» — раман Альгерда Бахарэвіча, прысвечаны гэтаму мікрараёну.
* «Шабаны» — планаваная станцыя Мінскага метрапалітэна.
Будзішча

Назву **Бу́дзішча** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Будзішча — вёска ў Аршанскім раёне 
** Будзішча — вёска ў Лепельскім раёне 
** Будзішча — былая вёска ў Полацкім раёне
** Будзішча — вёска ў Сенненскім раёне 
** Будзішча — вёска ў Чашніцкім раёне 
** Будзішча — вёска ў Шумілінскім раёне 

* Гродзенская вобласць:
** Будзішча — хутар у Іўеўскім раёне 

* Гомельская вобласць:
** Будзішча — былы пасёлак у Гусявіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Будзішча — былы пасёлак у Крыўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Будзішча-Стаўбунскае — вёска ў Веткаўскім раёне 
** Будзішча — вёска ў Гомельскім раёне 
** Будзішча — пасёлак у Лоеўскім раёне 
** Будзішча — вёска ў Чачэрскім раёне 

* Магілёўская вобласць:
** Будзішча — пасёлак у Быхаўскім раёне
** Будзішча (нежыл.) — вёска ў Клімавіцкім раёне
** Будзішча — вёска ў Магілёўскім раёне

* Мінская вобласць:
** Будзішча — вёска ў Вілейскім раёне
### Расія 
* Будзішча (Шумяцкі раён)

## Гл. таксама 
* Будзішкі
Папоўка

Назву **Папо́ўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Папоўка — вёска ў Аршанскім раёне
** Папоўка — вёска ў Сенненскім раёне
** Папоўка — вёска ў Вялікадолецкім сельсавеце Ушацкага раёна
** Папоўка — вёска ва Ушацкім сельсавеце Ушацкага раёна
** Папоўка — вёска ў Чашніцкім раёне
** Папоўка — назва вёскі Арэшанка Чашніцкага раёна да 1964 года
* Гомельская вобласць:
** Папоўка — назва вёскі Первамайск Лоеўскага раёна да 1938 года
* Магілёўская вобласць:
** Папоўка — пасёлак у Быхаўскім раёне
** Папоўка — пасёлак у Бялыніцкім раёне
** Папоўка — пасёлак у Касцюковіцкім раёне
** Папоўка — вёска ў Круглянскім раёне
** Папоўка — аграгарадок у Слаўгарадскім раёне
** Папоўка — вёска ў Шклоўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Папоўка — вёска ў Мядзельскім раёне

### Казахстан 
* Папоўка — сяло ў Акмолінскай вобласці
### Расія 
* Папоўка (Гагарынскі раён)
* Папоўка (Навадугінскі раён)
Волас (горад)

**Волас** () — прыбярэжны горад-порт у Фесаліі, Грэцыя. Шосты па колькасці насельніцтва горад Грэцыі пасля Афінаў, Салонікаў, Патры, Іракліяна і Ларысы.

На 2011 год насельніцтва горада складала 144,420 жыхароў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Джорджа дэ Кірыка, мастак
Катэгорыя:Гарады Грэцыі

Катэгорыя:Парты Эгейскага мора
Культура Грэцыі

**Культура Грэцыі** развівалася на працягу тысяч гадоў, пачынаючы ад Эгейскай культуры, працягваючы асабліва бурна развівацца ў класічны час, а пазней пад уплывам Старажытнага Рыма і культуры Візантыйскай імперыі. Часы асманскага валадарства істотна паўплывалі на сучасную грэчаскую культуру, аднак гісторыкі вядучую ролю ў ажыўленні грэцкай нацыянальнай культуры аддаюць Грэчаскай вайне за незалежнасць 1821-1829 гадоў.

Сучасная Грэцыя — спадчынніца культуры Старажытнай Грэцыі і лічыцца калыскай заходняй цывілізацыі, радзімай сусветнай дэмакратыі, заходняй філасофіі, асноўных прынцыпаў фізіка-матэматычных навук, мастацтва тэатра і сучасных Алімпійскіх гульняў. Грэчаская мова мае самую доўгую гісторыю сярод усіх моў індаеўрапейскай групы, бо налічвае 34 стагоддзя толькі пісьмовага перыяду. На аснове грэчаскай азбукі паўсталі лацінка і кірыліца.
Ханья

**Ханья** () — другі па велічыні горад Крыта, Грэцыя. Дзявяты па колькасці насельніцтва горад Грэцыі пасля Афінаў, Салонікаў, Патры, Іракліяна, Ларысы, Воласа, Родаса і Яніны.

## Насельніцтва 
На 2011 год насельніцтва горада складала 91 066 жыхароў.

## Гарады-пабрацімы 
## Славутасці 
* Сабор Трох Мучанікаў (1864)

## Крыніцы 
## Спасылкі 

Катэгорыя:Гарады Крыта
Катэгорыя:Парты Эгейскага мора
Марына Вікенцьеўна Лобач

{{Спартсмен
|медалі = 
{ style="background: transparent"
   
}
}}

**Марына Вікенцьеўна Лобач** (нар. , Смалявічы) — беларуская гімнастка (мастацкая гімнастыка). Заслужаны майстар спорту СССР (1987), заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь (2021).

## Біяграфія 
Спортам пачала займацца з 7 гадоў. Першым трэнерам стала Ірына Ляпарская. Пасля таго, як Марына асвоіла асновы гімнастыкі, трэніраваць юную спартсменку ўзялася Галіна Крыленка.

Тройчы Марына заваёўвала Кубак СССР (1985,1987,1988), у 1986 годзе стала срэбным прызёрам Гульняў добрай волі.

На Чэмпіянаце свету 1985 года ў Вальядалідзе (Іспанія) яна заваявала срэбны медаль, а ў 1987 годзе ў Варне — два бронзавыя медалі і адзін залаты.

У Чэмпіянаце Еўропы 1986 года ў Фларэнцыі Марына заваявала бронзавы медаль, а ў 1988 годзе ў Хельсінкі — адзін бронзавы і два залатыя. Залаты медаль Алімпійскіх Гульняў 1988 года ў Сеўле.

У 1991 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры па спецыяльнасці «Трэнер-выкладчык фізічнай культуры і спорту». З 1991 па 1993 год — дзяржаўны трэнер па мастацкай гімнастыцы, з 1993 па 1994 год — трэнер-выкладчык і харэограф па мастацкай гімнастыцы Рэспубліканскага вучылішча алімпійскага рэзерву, з 1994 года — начальнік упраўлення аздараўленчых цэнтраў Прадстаўніцтва НАК Беларусі ў Мінскай вобласці, а з 2008 года — трэнер-выкладчык установы «Рэспубліканскі цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па гімнастыцы мастацкай».

У выканкаме Нацыянальнага алімпійскага камітэта Беларусі Марына Вікенцьеўна ўваходзіць у склад пастаяннай камісіі «Жанчыны і спорт».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гімнасткі (мастацкая гімнастыка) СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёнкі па мастацкай гімнастыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1988 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Выпускнікі БДУФК
Катэгорыя:Трэнеры Беларусі
Канавалава

Назву **Канава́лава** маюць:

## Населеныя пункты 
* Канавалава — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці
* Канавалава — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці
* Канавалава — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці
* Канавалава — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці
* Канавалава — пасёлак у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці

## Вядомыя асобы 
* Антаніна Сяргееўна Канавалава — беларуская палітзняволеная
Вілейскі павет

Назву **Вілейскі павет** маюць:

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльныя ўтварэнні 
* Вілейскі павет — адміністрацыйная адзінка ў складзе Расійскай імперыі.
* Вілейскі павет — адміністрацыйная адзінка ў складзе Польскай Рэспублікі.

## Літаратура 
* Вілейскі павет — гісторыка-краязнаўчы гадавік (зборнік публікацый).
Какошнік

* Какошнік — даўні жаночы галаўны ўбор у Расіі
* Какошнік — паўкруглае ці завостранае дэкаратыўнае завершанне фасада або скляпення ў архітэктуры
* народная назва віду
Белая Царква (значэнні)

Назву **Белая Царква** маюць:

* Белая Царква — горад у Кіеўскай вобласці Украіны
* Белая Царква — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці
Старажытны Парфенон

**Старажытны Парфенон**, часам **Парфенон I**, або **Парфенон II** — умоўная назва старажытнага храма Афінскага акропаля, прысвечанага багіні Афіне. Гэты храм павінен быў замяніць разбураны дашчэнту персамі Гекатампедон і стаць галоўным афінскім свяцілішчам, прысвечаным багіні Афіне Паліядзе — заступніцы горада (гэты эпітэт паходзіць ад слова поліс), а не Афіне Парфенас — Дзеве, як уласна Парфенон.

## Гісторыя 
Існаванне Старажытнага Парфенона вядома дзякуючы сведчанням Герадота. Барабаны калон храма выразна вылучаліся на фоне іншых блокаў паўночнай сцяны Эрехтэёна. Упершыню субструктуры больш ранняга храма адкрыў прафесар Людвіг Рос падчас раскопак 1835—1836 гадоў. Матэрыялы раскопак 1885—1890 гадоў пад кіраўніцтвам Панаётыса Каўвадыяса далі новыя доказы існавання храма.Вынікі раскопак дазволілі нямецкаму архітэктару і археолагу класічнасці, Вільгельму Дзёрпфельду, тагачаснаму дырэктару Нямецкага археалагічнага інстытута ў Афінах, сцвярджаць пра некалькі стадый будаўніцтва Старажытнага Парфенона.Клятву гэтую адмяніў 450 да н. э. Каліеў мір. Аднак раскопкі 1910 года Берта Ходжа Хіла дазволілі запярэчыць Дзёрпфельду і вызначыць час ўзвядзення Парфенона ІІ часам Кімана — пасля 468 да н. э. Датыроўка ускладняла пэўная нядбайнасць раскопак 1885—1890 гадоў, падчас якіх знаходкі былі амаль незадакументаваны, перасунутыя са сваіх месцаў. У выніку незваротна была страчана каштоўная інфармацыя. Паводле вынікаў сваіх раскопак Хіл даклаў, што акрамя падмурка і вялікіх субструктур храма in situ знойдзена 250 фрагментаў Старажытнага Парфенона, з якіх 38 знайшлі ў розных кропках Акропаля, 177  — каля паўночнай сцяны і прынамсі 35 убудаваныя ў сучасны Парфенон. 175 фрагментаў былі старанна вывучаны.

Тэорыі Дзёрпфельда і Хіла застаюцца папулярнымі і зараз, хоць ні адна ні даказана канчаткова, ні аспрэчана пераканаўчымі аргументамі.

Катэгорыя:Храмы Афіны
Катэгорыя:Храмы Старажытнай Грэцыі
Сарокі

**Сарокі**:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* У Віцебскай вобласці:
** Сарокі — вёска ў Абрубскім сельсавеце Глыбоцкага раёна 
** Сарокі — вёска ў Залескім сельсавеце Глыбоцкага раёна 
** Сарокі — вёска ў Пастаўскім раёне
** Сарокі — вёска ў Полацкім раёне

* У Гродзенскай вобласці:
** Сарокі — былая вёска ў Лідскім раёне
** Сарокі — вёска ў Каменскім сельсавеце Шчучынскага раёна 
** Сарокі — вёска ў Орлеўскім сельсавеце Шчучынскага раёна  

* У Мінскай вобласці:
** Сарокі — вёска ў Валожынскім раёне

### Малдова 
* Сарокі — цэнтр Сароцкага раёна

## Азёры 
* Сарокі — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі.
Глухое (возера, басейн Свірыцы)

**Глухо́е** — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Свірыца (прыток Страчы), за 35 км у напрамку на захад ад Мядзела, за 0,8 км на поўнач ад гарадскога пасёлка Свір.

Плошча паверхні возера 0,15 км². Даўжыня  0,55 км, найбольшая шырыня 0,38 км. Даўжыня берагавой лініі 1,35 км.
Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны невыразныя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі сплавінныя. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй да 200 м.

У Глухое ўпадае канава з возера Свірнішча. Праз сетку каналаў возера злучаецца з ракой Свірыца і возерам Свір.

## Літаратура 
*  — С. 83.
* 

Катэгорыя:Басейн Страчы
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Палучча

Назву **Палу́чча** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Палучча — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці

## Азёры 
* Палучча — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Сосніца
Анхель-дэ-ла-Гуарда

**Анхель-дэ-ла-Гуарда** () — востраў у Каліфанійскім заліве. Адміністрацыйна належыць да мексіканскага штата Ніжняя Каліфорнія. Плошча - 931 км². Незаселены.

## Геаграфія 
міні|злева|Карта
Востраў Анхель-дэ-ла-Гуарда месціцца ў заходняй частцы Каліфанійскага заліва ў 387 км на паўночны ўсход ад Мехікалі, адміністрацыйнага цэнтра штата Ніжняя Каліфорнія. Аддзелены ад паўвострава Каліфорнія пралівам Баленас (каля 13 км). Даўжыня з паўночнага захада на паўднёвы ўсход — 75,47 км. Найбольшая шырыня — 21,78 км. 

Востраў быў утвораны ў выніку тэктанічных зрухаў, якія адарвалі яго ад паўвострава Каліфорнія. Паверхня складзена нахіленымі гранітнымі блокамі. Сустракаюцца раўніны, сфарміраваныя асадкавымі пародамі. Аднак большая тэрыторыя вострава гарыстая, на поўначы дасягае 1313 м. 

Клімат трапічны засушлівы. Гадавая колькасць ападкаў рэдка перавышае 150 мм.

## Прырода 
На востраве Анхель-дэ-ла-Гуарда пераважаюць горныя пустынныя пейзажы з ксерафітнай флорай. У гарах сустракаюцца зараснікі хмызнякоў. На раўнінах і прыбярэжных нізінах — кактусы. Доўгатэрміновая, але адносная ізаляванасць вострава прывяла да распаўсюджвання эндэмічных відаў яшчарак і грызуноў. Тут шмат птушак, змей, казурак. Трапляюцца алені, бараны, лісы, здзічэлыя каты. У навакольных водах — кіты і ластаногія.

Анхель-дэ-ла-Гуарда мае запаведны статус. Абмежавана наведванне турыстамі і рыбакамі.

## Спасылкі 
* Isla Ángel de la Guarda
* Área de Protección de Flora y Fauna Islas del Golfo de California 
* Graham Mackintosh, Two Months on Guardian Angel Island 

Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Мексікі
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Анхель
Захарнічы

Назву **Заха́рнічы** маюць:

* Захарнічы — аграгарадок у Полацкім раёне Віцебскай вобласці
* Захарнічы — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці
Новая Вёска

Назву **Но́вая Вёска** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Новая Вёска — вёска ў Браслаўскім раёне
** Новая Вёска — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Новая Вёска — вёска ў Крулеўшчынскім сельсавеце Докшыцкага раёна
** Новая Вёска — вёска ў Сітцаўскім сельсавеце Докшыцкага раёна

* Гомельская вобласць:
** Новая Вёска — былы пасёлак у Лоеўскім раёне
** Новая Вёска — пасёлак у Чачэрскім раёне

* Мінская вобласць:
** Новая Вёска — вёска ў Хацежынскім сельсавеце Мінскага раёна
** Новая Вёска — вёска ў Шчомысліцкім сельсавеце Мінскага раёна
** Новая Вёска — вёска ў Стаўбцоўскім раёне

## Гл. таксама 
* Новая Дзярэўня
* Вёска
* Новая
Волга-Данскі канал

**Волга-Данскі суднаходны канал імя У. І. Леніна** — канал у Валгаградскай вобласці Расіі. Злучае раку Волга каля горада Валгаграда з ракой Дон каля горада Калач-на-Доне. Адкрыты ў 1952 годзе. Даўжыня 101 км, з іх 45 км праходзяць па вадасховішчах. Глыбіня не менш за 3,5 м. 13 шлюзаў. Па канале праходзіць грузапасажырскія лініі і турысцкія маршруты.

У сістэме канала Карпаўскае вадасховішча, створанае ў 1952 годзе на рацэ Карпаўка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Каналы Расіі
Катэгорыя:Транспарт Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Волга
Катэгорыя:Рака Дон
Катэгорыя:Будоўлі ГУЛАГа
Катэгорыя:Вялікія будоўлі камунізму
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Уладзіміра Леніна
Алег Мікалаевіч Караваеў

**Алег Мікалаевіч Караваеў** (нар.  Мінск — , Мінск) — беларускі спартсмен (грэка-рымская барацьба, паўлёгкая вага). Заслужаны майстар спорту СССР (1958).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі інстытут фізічнай культуры (1965). З 1971 года трэнер ДСТ «Буравеснік» (Мінск). Чэмпіён Алімпійскіх гульняў у Рыме (1960), свету (1958, Будапешт; 1961 Іакагама), СССР (1956-60, 1962), Спартакіяды народаў СССР (1956, 1959) у асабістым першынстве (1960).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі БДУФК
Віктымалогія

**Віктымалогія** — навука, што даследуе псіхалагічныя і маральныя рысы асобы — ахвяры злачынства і любыя формы праяўлення грамадскай паталогіі, у выніку якіх прычыняецца шкода асобе. У больш вузкім сэнсе (у тым ліку ў крыміналогіі) вывучае тыпы ахвяр — віноўнікаў злачынстваў, паводзіны якіх могуць быць небяспечнымі для іх саміх і ствараюць павышанную верагоднасць замаху на іх; умовы, спрыяльныя для ўчынення злачынства; даследуе сувязі ахвяры ва ўчыненным злачынстве, а таксама адносіны да ахвяры органаў правасуддзя.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Крыміналогія
Катэгорыя:Сумежныя з сацыялогіяй міждысцыплінарныя навукі
Барэйкі

Назву **Барэйкі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Барэйкі — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Барэйкі — вёска ў Пастаўскім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Барэйкі — вёска ў Касцюковіцкім раёне
Нацыянальны цэнтр навуковых даследаванняў «Дэмакрыт»

**Нацыянальны цэнтр навуковых даследаванняў «Дэмакрыт»**, або **НЦНД «Дэмакрыт»** — найбуйнейшы даследчы цэнтр Грэцыі, у якім працуюць больш за 1000 навукоўцаў, інжынераў, тэхнікаў. Гэта міждысцыплінарны навукова-даследчы цэнтр, які спецыялізуецца на нанатэхналогіях, энергетыцы, ахове навакольнага асяроддзя, фізіцы элементарных часціц і ядзернай фізіцы, інфарматыцы і тэлекамунікацый.

У навуковым цэнтры «Дэмакрыт» знаходзяцца самыя вялікія і самыя сучасныя даследчыцкія лабараторыі Грэцыі. У склад цэнтра ўваходзяць пяць інстытутаў: 1) Інстытут інфарматыкі і тэлекамунікацый, 2) Інстытут біялягічных навук і прыкладанняў, 3) Інстытут ядзерных і радыяцыйных даследаванняў, энергетыкі, тэхналогіі і бяспекі, 4) Інстытут нанатэхналогій, 5) Інстытут ядзернай фізікі і фізікі элементарных часціц. Таксама ў цэнтры працуе навуковая бібліятэка. НЦНД «Дэмакрыт» — адзіны цэнтр ядзерных даследаванняў Грэцыі. Цэнтр быў створаны ў 1961 годзе як дзяржаўны даследчыцкі цэнтр ядзерных даследаванняў на базе толькі што ўведзенага ў эксплуатацыю даследчыцкага ядзернага рэактара. У 1985 годзе цэнтр рэарганізаваны ў Нацыянальны цэнтр навуковых даследаванняў «Дэмакрыт».

## Галерэя 

20151126 145713 7 bestshot.jpg|Будынак інстытута ядзернай фізікі і фізікі элементарных часціц
Van de Graf Electrostatic Accellerator (NCSR Demokritos).jpg|электрастатычны генератар Ван дэ Граафа (1960), цяпер не выкарыстоўваецца
ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος Εργαστήριο Ιοντικού επιταχυντή 6.jpg|Паскаральнік іёнаў інстытута ядзернай фізыкі
Polyxeni Alexiou 2015b.jpg|Даследчыца ў Інстытуце біалягічных навук і прыкладанняў
Library NCSR Demokritos 00048 REP SDR-106 (0764).jpg|У бібліятэцы цэнтра

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Інстытут інфарматыкі і тэлекамунікацый

Катэгорыя:Арганізацыі Грэцыі
Катэгорыя:Навука ў Грэцыі
Катэгорыя:Атамная прамысловасць Грэцыі
Катэгорыя:Цэнтры ядзерных даследаванняў
Індустрыялізацыя

(паводле парытэту пакупніцкай здольнасці) на душу насельніцтва паміж 1500 і 1950 гадамі..]]

**Індустрыяліза́цыя** — гістарычны працэс тэхніка-эканамічнага пераходу ад аграрнага да прамысловага спосабаў грамадскай вытворчасці, які праходзіць праз машынную стадыю вытворчасці тавараў і паслуг. Паняцце індустрыялізацыі выкарыстоўваецца для абазначэння гістарычнай эпохі еўрапейскай прамысловай рэвалюцыі, якая пачалася ў другой палове 18 стагоддзя ў Англіі. Пазней яна паступова распаўсюдзілася на іншыя краіны Еўропы і Паўночнай Амерыкі. У Азіі і Лацінскай Амерыцы пачалася ў сярэдзіне 20 стагоддзя.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прамысловасць
Катэгорыя:Гісторыя эканомікі
Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Седрас

**Востраў Се́драс** () — востраў у Ціхім акіяне на поўдні мексіканскага штата Ніжняя Каліфорнія. Плошча — 348,3 км². Насельніцтва (2010 г.) — 2696 чал.

## Геаграфія 
Востраў Седрас месціцца ў паўночна-заходняй частцы Ціхага акіяна ў 23,3 км ад заходняй ускраіны паўвострава Каліфорнія. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 38,34 км. Найбольшая шырыня — 16,48 км.

Седрас утвораны ў выніку вулканічнай дзейнасці, якая пачалася ў Юрскі перыяд. Суша сфарміравана магматычнымі, метамарфічнымі і асадкавымі пародамі. Дамінуюць горныя пейзажы. Найвышэйшы пункт — гара Монтэ-Седрас (1205 м). Карысныя выкапні — галіт, золата і медзь.

Клімат трапічны засушлівы. Дзякуючы прахалодным паветраным масам і плыням з Ціхага акіяна тут не так спякотна, як на суседнім паўвостраве Каліфорнія. Сярэдняя гадавая тэмпература +22°C. У ліпені слупок тэрмометра можа падвышацца да 28,6°C. На ўзбярэжжы часцяком здараюцца ранішнія туманы, аднак сутачнае надвор'е пераважна сухое. Высокія горы затрымліваюць вільготныя паветраныя масы, таму на іх схілах выпадае больш асадкаў.

## Прырода 
Для прыроды вострава Седрас характэрны высокі паказчык эндэмічнай флоры і фаўны. Прыбярэжныя і нізкія часткі на працягу года атрымліваюць мала вільгаці, таму тут дамінуюць ксерафітныя травы і хмызнякі. У гарах захаваліся хваёвыя і ядлаўцовыя гаі. У мінулым іх плошча была значна большай, дзякуючы ім востраў атрымаў сваё сучаснае найменне ( — "кедры"). Жывёльны свет прадстаўлены рознымі відамі птушак, яшчарак, казурак, грызуноў, ластаногімі і здзічэлымі козамі. Воды каля Седраса адрозніваюцца багаццем рыбных запасаў.

## Гісторыя 
Індзейцы насялілі востраў Седрас болей за 10 тысяч гадоў таму. Выяўлена болей за 70 археалагічных помнікаў дакалумбавай эпохі. У 1539 г. ён быў адкрыты іспанскімі канкістадорамі. У 1732 г. па патрабаванні манахаў-дамініканцаў, якія апекавалі мясцовае карэннае насельніцтва, тубыльцы пакінулі востраў і перасяліліся ў суседнюю Каліфорнію. Седрас наведваўся піратамі, рыбакамі, кітабоямі і кантрабандыстамі. 

У канцы XIX — пачатку XX з'явілася сталае насельніцтва, прадстаўленае здабытчыкамі золата і медзі. У 1917 г. прамысловая здабыча спынілася, аднак жыхары Седраса асвоілі рыбалоўства. У 1920 г. была пабудавана кансервавая фабрыка. Рыбалоўства і перапрацоўка рыбы, а таксама здабыча солі і турызм адыгрываюць значную ролю ў эканоміцы вострава і ў нашы дні. 

## Спасылкі 
* Cedros, la isla en la niebla (Baja California)
* [Tectonic history of a Jurassic backarc-basin sequence](http://www.researchgate.net/profile/Salvatore_Critelli/publication/249527115_Tectonic_history_of_a_Jurassic_backarc-basin_sequence_(the_Gran_Caon_Formation_Cedros_Island_Mexico)_based_on_compositional_modes_of_tuffaceous_deposits/links/0deec52fc6edf15682000000.pdf)
* The Flora of Cedros Island, Mexico 
* The Butterﬂies of Isla de Cedros 
* CEDROS VILLAGE 

Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Мексікі
Халіпы

Назву **Халі́пы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Халіпы — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці
* Халіпы — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці
Чэмпіянат Еўропы па баскетболе сярод жанчын 2017 — кваліфікацыя

У кваліфікацыі на чэмпіянат Еўропы па баскетболе сярод жанчын 2017 бралі ўдзел 33 каманды, якія змагаліся за 15 месцаў на чэмпіянаце Еўропы. Толькі гаспадыні турніра — зборная Чэхіі аўтаматычна кваліфікавалася на чэмпіянат.

Пераможцы груп (9 каманд) і 6 лепшых каманд, якія занялі другія месцы, атрымалі пуцёўку на чэмпіянат Еўропы 2017. Гульні ў групах прайшлі з 21 лістапада 2015 по 23 лістапада 2016.

### Групавы турнір 
#### Група A 
#### Група B 
#### Група C 
#### Група D 
#### Група E 
#### Група F 
#### Група G 
#### Група H 
#### Група I 
## Становішча каманд, якія занялі 2-е месца ў сваіх групах 
## Спасылкі 
* Календар гульняў кваліфікацыі 

Ж 2017
Вялікае Камайскае возера

**Вялікае Камайскае возера** — возера ў Пастаўскім раёне. У басейне р. Камайка (выцякае з возера), за 17 км на паўднёвы захад ад г. Паставы, каля аг. Камаі.

## Назва 
На думку А. Ванагаса, літоўскія рачныя назвы *Kamojà, Kamė, Kamaja, Kamainė, Kamatė, Kamena* звязаныя з літоўскім *kamas* «камяк, камок» (сціснуты кавалак). Я. Атрэмбскі звязваў са ст.-рус. *камонь* «верхавы конь», прус. *camnet* «конь». Паводле Ю. Покарнага, ад індаеўрапейскага **kem-* «сціскаць» паходзяць ст.-сканд. *hemja* «стрымліваць», сяр.-верх.-ням. *hemmen* «затрымліваць», ст.-фрыз. *hemma* «перашкаджаць», ніж.-ням. дыял. *ham, hamen* «хамут», рус. *хомут*, англ. *hem* «аблямоўка», лтш. *kams* «камяк», літ. *kamúoti* «сціскаць», рус. *ком* і інш..

На думку В. Жучкевіча, найбольш верагоднае фінамоўнае паходжанне асновы ад слова *kama* — старызна, хлам. Можа быць, таксама ад літоўскага *kamanos* — узда.

На думку І. Пракаповіча, назва мае старажытную гісторыю. Аналаг — гідронім Кама, ад удм. *кам* — «рака», «плынь».

## Водаапісанне 
Плошча 0,25 км². Найбольшая глыбіня 22 м. Даўжыня 1,05 км. Найбольшая шырыня 0,36 км. Даўжыня берагавой лініі 2,59 км. Аб’ём вады 1,67 млн м³. Плошча вадазбору 9,8 км².

Схілы катлавіны вышынёй 9—14 м, на захадзе і ўсходзе 5—6 м, пад лугам і пашай. Берагі нізкія, параслі хмызняком. У падводнай частцы катлавіны вылучаюцца 4 замкнёныя катлавіны з глыбінямі 8 м, 14,9, 18,5 і 22 м. Дно пясчанае, глыбей 2 м выслана ілам. 26 % паверхні возера занята расліннасцю, шырыня паласы 5—30 м да глыбіні 2 м. Злучана пратокай з Малым Камайскім возерам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Бірветы
Малое Камайскае возера

**Малое Камайскае возера** — возера ў Пастаўскім раёне. У басейне р. Камайка, за 16 км на паўднёвы захад ад г. Паставы, каля аг. Камаі.

Пл. 0,05 км². Найбольшая глыбіня 12,2 м. Даўжыня 0,32 км. Найбольшая шырыня 0,22 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км. Аб'ём вады 0,2 млн м³. Схілы катлавіны вышынёй да 15 м. Дно выслана ілам. Мелкаводдзе моцна зарастае. Упадаюць 2 ручаі, злучана пратокай з возерам Вялікае Камайскае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Лонва

Назву **Ло́нва** маюць:

* Лонва — вёска ў Лагойскім раёне
* Лонва — рака ў Лагойскім раёне, левы прыток ракі Віліі
Лонва (рака)

**Лонва** — рака ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток Віліі.

Даўжыня ракі 22 км. Плошча вадазбору 125 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3 м/км. Пачынаецца каля вёскі Амнішава, упадае ў Вілію за 1 км на паўночны захад ад вёскі Папоўцы. Прытокі — рака Камяніца (справа) і густая сетка асушальных каналаў. На ўсім працягу каналізаваная.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-56. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г. 

Катэгорыя:Рэкі Лагойскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Віліі
Гекатампедон

**Гекатампедон** (літ.  — стафутавы)  — найстаражытны храм Афінскага акропаля, прысвечаны багіні Афіне, старажытны папярэднік Парфенона.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў сярэдзіне VI стагоддзя да н.э. у перыяд кіравання Пісістрата ў межах тэрыторыі яшчэ больш старажытнага мікенскага царскага палаца, датаванага прыкладна XIV стагоддзем да н.э., храм размяшчаўся насупраць Прапілеяў. Сваю ўмоўную назва храм атрымаў дзякуючы памерам цэлы — 32,8 м (гэта значыць 100 футаў) на 16,4 м (адпаведна 50 футаў).
]]

[міні|Цэнтральная метопа франтона Гекатампедона, [Новы музей Акропаля]]
міні|«Сіняя барада»
Руіны храма адкрыў падчас раскопак у XIX стагоддзі нямецкі археолаг Вільгельм Дзёрпфельд: захаваліся пастаменты дзвюх калон мегарона. У канцы XIX стагоддзі выявілі і скульптуры франтонных кампазіцый гэтага храма. Сюжэты выяў былі запазычаны са старажытнагрэчаскай міфалогіі. На левай метопе намаляваны Геракл, які змагаецца з марской пачварай, паўчалавекам-паўрыбай, велізарным лускаватым Трытонам. Справа намалявана крылатая фантастычная істота з трыма чалавечымі тулавамі са змяінымі хвастамі. Першая фігура сціскае ў руцэ язык полымя, другая — хвалістую стужку, а трэцяя трымае на далоні птушкі. Гэта сімвалы трох стыхій — агню, вады і паветра. Трохгаловы змей — Трытапатар — можа ўвасабляць трохгаловага волата Герыёна або марскога старца Пратэя, які мог прымаць любы выгляд, або Тыфона, дракона, народжанага ў падземным свеце, або Нерэя, марскога старца, заступніка маракоў, які часта маляваўся на трытоне з водарасцямі ў павеках і валасах і трызубцам у руцэ. На цэнтральнай метопе намаляваны бык, якога раздзірае леў.

Скульптуры выкананы з мяккага порасскага вапняку і добра захавалі яркія фарбы. Так, валасы на галаве і барадзе размаляванае сінімі, вочы — зялёныя, вушы, вусны і шчокі — чырвоным. Целы пакрыты бледна-ружовай фарбай. Змяіныя хвасты распісаны чырвонымі і сінімі палосамі. Адна з глаў трохгаловага змея так і ўвайшла ў гісторыю мастацтва пад умоўнай назвай «Сіняя Барада». Метопы Гекатампедона цяпер экспануюцца ў Новым музеі Акропаля.

## Спасылкі 
* *Соколов Г. И.* Акрополь в Афинах

Катэгорыя:Афінскі акропаль
Катэгорыя:Храмы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Старажытныя Афіны
Заранка (часопіс)

**«Зара́нка»** — ілюстраваны дзіцячы часопіс, што выходзіў у 1927—1931 гадах у Вільні на беларускай мове. Рэдактарам-выдаўцом была Зоська Верас — аўтар батанічнага слоўніка на беларускай і некаторых замежных мовах, а таксама публікацый на тэмы гісторыі і культуры, захавальніца шматлікіх дакументаў пра нацыянальны рух на Беларусі ў 1917 — 1920-я гады.

У часопісе друкаваліся творы заходнебеларускіх пісьменнікаў, пераклады, краязнаўча-пазнавальныя матэрыялы. Меў аддзел «Працы нашых чытачоў», старонку гумару «Куток смеху», рубрыку «Загадкі і круцігалоўкі».

У 1927 годзе ў часопісе дэбютаваў пісьменнік Міхась Машара. Быў багата ілюстраваны, сярод мастакоў — Язэп Горыд.

Часопіс выходзіў раз на месяц, каштаваў 35 грошай, па падпісцы на год — 4 злотыя. Выйшла 15 нумароў.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Часопісы Вільні на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Заходняй Беларусі
Катэгорыя:1927 год у Заходняй Беларусі
Заранка (значэнні)

* Заранка, або Малінаўка (*Erithacus rubecula*) — птушка атраду вераб’інападобных
* «Заранка» — беларускае эміграцыйнае выдавецтва, якое існавала ў 1946—1972 гадах
* «Заранка» (1927—1931) — заходнебеларускі ілюстраваны дзіцячы часопіс
* Сяргей Канстанцінавіч Заранка (1818—1871) — расійскі жывапісец-партрэтыст
Клод Шэнан

**Клод Элвуд Шэнан** (; , Петоцкі, Мічыган, ЗША — , Медфард, Масачусетс, ЗША) — амерыканскі інжынер і матэматык, яго працы з’яўляюцца сінтэзам матэматычных ідэй з канкрэтным аналізам надзвычай складаных праблем іх тэхнічнай рэалізацыі. З’яўляецца заснавальнікам тэорыі інфармацыі, якая знайшла прымяненне ў сучасных высокатэхналагічных сістэмах сувязі. Шэнан унёс вялікі ўклад у тэорыю імавернасных схем, тэорыю аўтаматаў і тэорыю сістэм кіравання — галіне навук, якія ўваходзяць у паняцце «кібернетыка». У 1948 годзе прапанаваў выкарыстоўваць слова «біт» для абазначэння найменшай адзінкі інфармацыі.

Катэгорыя:Матэматыкі ЗША
Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Кібернетыкі ЗША
Катэгорыя:Даследчыкі штучнага інтэлекту
Катэгорыя:Памерлі ад хваробы Альцгеймера
Цэліна Бажэнцкая

Блажэнная **Цэліна Бажэнцкая** ( — ) — заснавальніца, разам з дачкой Ядвігай, Кангрэгацыі Сясцёр Змёртвыхпаўстання, рымска-каталіцкага рэлігійнага інстытута.

## Біяграфія 
Цэліна нарадзілася ў маёнтку Антавіль, каля Оршы. Была адной з трох дзяцей багатых землеўладальнікаў бацькоў, Ігната і Петранелы Хлюдзінскіх. У 1853 годзе яна выйшла замуж за Юзафа Бажэнцкага. Цэліна нарадзіла чатырох дзяцей, двое з якіх памерлі ў маленстве. Яна дапамагала мужу кіраваць іх маёмасцю і выхавала дзвюх дачок, Цэліну і Ядвігу.

У 1869 годзе ў мужа здарыўся інсульт і ён быў паралізаваны. Шукаючы, лепшае лячэнне для Юзэфа Цэліна разам з сям’ёй пераехала ў Вену. Юзэф памёр праз некалькі гадоў. пасля гэтага Цэліна разам з дачкамі пераехала ў Рым.

У Рыме яна сустрэла айца Пятра Семяненку, сазаснавальніка Кангрэгацыі Уваскрасення, які стаў яе духоўным настаўнікам. У 1882 годзе Цэліна Бажэнцкая разам з дачкой Ядвігаю і двьвума іншымі жанчынамі сталі жыць у якасці рэлігійнай абшчыны. У 1887 Цэліна Бажэнцкая адкрыла першую школу, дзе Джакама Дэла Мансіньёр К’еза (будучы Папа Бенедыкт XV) служыў у якасці капелана.

6 студзеня 1891 Кангрэгацыя Сясцёр Змёртвыхпаўстання была афіцыйна заснавана, і дзве сазаснавальніцы, маці Цэліна Бажэнцкая і яе дачка Маці Ядвіга Бажэнцкая далі абет. Увосень 1891, першы дом Кангрэгацыі быў адкрыты каля Вадавіц ў Польшчы. Іншыя дамы неўзабаве былі адкрытыя ў Балгарыі, Польшчы і ЗША. Маці Цэліна Бажэнцкая працягвала кіраваць інстытутам, пакуль у 1913 не памерла ў Кракаве.

## Беатыфікацыя 
Яна была прылічаная да ліку блажэнных у Рыме 27 кастрычніка 2007 г. Папам Бенедыктам XVI у базыліцы Іаана Латэранскага.
Яе дзень у Каталіцкім Касцёле адзначаецца 26 кастрычніка.
Маці Цэліна Бажэнцкая з’яўляецца апякункай наступных устаноў:
Пачатковая школа грамадскасці ў Кракаве;
Дашкольная ўстанова Сясцёр Змёртвыхпаўстання ў Кентах;
Ліцэй Сясцёр Змёртвыхпаўстання ў Познані;
Навучальны цэнтр ім. Маці Цэліны Бажэнцкай у Моцажэве.

Цэліна
Таццяна Дзмітрыеўна Самусенка

{{Спартсмен
 |імя                 = Таццяна Дзмітрыеўна Самусенка
 |медалі                = 

{ style="background: transparent"
   
}
{ style="background: transparent"

}
}}
**Таццяна Дзмітрыеўна Самусе́нка** (у дзявоцтве — *Пятрэнка*; , п. Астрашыцкі Гарадок, Мінскі раён, Мінская вобласць — , Мінск) — беларуская фехтавальшчыца (на рапірах), трохразовая алімпійская чэмпіёнка, заслужаны майстар спорту СССР (1960). Заслужаны дзеяч фізічнай культуры БССР (1980).

## Біяграфія 
У 1962 годзе скончыла Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці інжынер-канструктар.

Пасля завяршэння спартыўнай кар'еры працавала дзіцячым трэнерам, потым дырэктарам спецыялізаванай школы. У 1994 годзе арганізавала і ўзначаліла Беларускі рэспубліканскі фехтавальны клуб «Залаты клінок». У 1994–2000 гадах з’яўлялася старшынёй Асацыяцыі ветэранаў фехтавання.

## Дасягненні 
* Трохразовая алімпійская чэмпіёнка 1960, 1968, 1972 гадоў у камандным першынстве ў фехтаванні на рапірах, сярэбраны прызёр 1964
* 5-разовая чэмпіёнка свету 1963, 1965, 1966, 1970 гадоў у каманднай рапіры і 1966 года ў асабістым першынстве. Сярэбраны прызёр 1959 1962 1967 1969 гадоў у камандным першынстве, бронзавы прызёр 1959 года ў індывідуальнай рапіры.
* Уладальніца Кубка Еўропы 1967 1969 гадоў у камандных спаборніцтвах.
* Сярэбраны прызёр Кубка Еўропы 1968 года ў камандных спаборніцтвах.
* Васьміразовая чэмпіёнка СССР.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* На сайце Беларускага фехтавальнага клуба 
* 

Катэгорыя:Фехтавальшчыкі Беларусі
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі СССР
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1964 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1968 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па фехтаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1964 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па фехтаванні
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы фізічнай культуры БССР
Катэгорыя:Трэнеры СССР
Катэгорыя:Трэнеры Беларусі
Савіцкая

**Савіцкая** — жаночая форма рускага прозвішча Савіцкі.

## Вядомыя носьбіты 
* Галіна Фёдараўна Савіцкая (нар. 1932) — беларускі перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці. Выбіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1980).
* Галіна Уладзіміраўна Савіцкая (нар. 1961) — беларуская і іспанская баскетбалістка.
* Глафіра Вікенцьеўна Савіцкая (нар. 1940) — беларуская эканамістка.
* Маргарыта Захараўна Савіцкая (нар. 1928) — беларускі жывапісец.
* Святлана Яўгенаўна Савіцкая (нар. 1948) — савецкая касманаўтка.
* Таццяна Аляксандраўна Савіцкая (нар. 1952) — беларускі спецыяліст у галіне фізічнай хіміі і хіміі высокамалекулярных злучэнняў. Доктар хімічных навук, прафесар.
Стрыжань

**Стрыжань**:
* Стрыжань — прадмет прадаўгаватай формы, які звычайна з’яўляецца воссю або апорай чаго-небудзь;
* Стрыжань (механіка) — канструкцыйны элемент, адзін з памераў якога (даўжыня) значна перавышае іншыя (шырыню і вышыню). Просталінейныя або крывалінейныя стрыжні, злучаныя паміж сабой, утвараюць стрыжнёвыя сістэмы;
* Ліцейны стрыжань — аддымная частка ліцейнай формы, прызначаная для ўтварэння ўнутраных (вонкавых) паверхняў адліўкі;
* Стрыжань (біялогія) — цэнтральная частка сцябла або кораня насенных раслін.
* Стрыжань (гідралогія) — найбольш глыбокая і хуткая частка цячэння ракі; лінія, якая злучае кропкі найбольшых хуткасцей на паверхні вады.

## Зноскі 
## Літаратура 
*
Волься

**Во́лься** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Мядзелка, за 8 кіламетраў на захад ад горада Паставы, каля вёскі Волься Вялікая.

Плошча паверхні 0,25 км², даўжыня 840 м (0,58.

У возеры водзяцца лінь, карась, шчупак звычайны, акунь, язь, плотка, гусцяра, мянтуз і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-30. Выданне 1986 г. Стан мясцовасці на 1982 г.

## Спасылкі 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Мядзелкі
Кавалеўшчына

Назву **Кавалеўшчына** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Кавалеўшчына — вёска ў Бігосаўскім сельсавеце Верхнядзвінскага раёна
** Кавалеўшчына — вёска ў Валынецкім сельсавеце Верхнядзвінскага раёна
** Кавалеўшчына — хутар у Глыбоцкім раёне
** Кавалеўшчына — хутар у Новапагосцкім сельсавеце Мёрскага раёна
** Кавалеўшчына — былы хутар у Перабродскім сельсавеце Мёрскага раёна
** Кавалеўшчына — вёска ў Глыбачанскім сельсавеце Ушацкага раёна
** Кавалеўшчына — вёска ў Сарочынскім сельсавеце Ушацкага раёна
** Кавалеўшчына — вёска ў Шумілінскім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Кавалеўшчына — хутар у Астравецкім раёне
** Кавалеўшчына — вёска ў Воранаўскім раёне

* Мінская вобласць:
** Кавалеўшчына — вёска ў Лагойскім раёне
** Кавалеўшчына — былы пасёлак у Лагойскім раёне
** Кавалеўшчына — вёска ў Смалявіцкім раёне

## Гл. таксама 
* Вялікая Кавалеўшчына — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці
* Малая Кавалеўшчына — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці
Маразы

Назву **Маразы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Маразы — вёска ў Іванаўскім раёне

* Віцебская вобласць:
** Маразы — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Маразы — хутар у Мёрскім раёне

* Мінская вобласць:
** Маразы — вёска ў Вілейскім раёне
Музей Войска Польскага

**Музей Войска Польскага** — музей у Варшаве, прысвечаны гісторыі ўзброеных сіл Польшчы ад узнікнення старажытнапольскай дзяржавы да Другой сусветнай вайны. Знаходзіцца на Іерусалімскіх алеях, 3, побач з Нацыянальным музеем Польшчы. З’яўляецца другім па велічыні музеем Польшчы пасля Нацыянальнага. Зарэгістраваны ў Дзяржаўным рэестры музеяў.

## Гісторыя 
Заснаваны Юзафам Пілсудскім у 1920 годзе. Мае багатую калекцыю старажытнай зброі (у тым ліку археалагічных знаходак), а таксама сцягоў польскіх легіёнаў і паўстанняў эпохі падзелаў Рэчы Паспалітай. Сярод экспанатаў музея — пазалочаны шлем ваяра часоў Баляслава I, мячы, сёдлы і даспехі некалькіх каралёў і палкаводцаў, гатычны рэлікварыі — трафей Ягайлы пасля Грунвальдскай бітвы, сапраўднае сядло Напалеона часоў егіпецкага паходу і яго капялюш, асабістыя рэчы Тадэвуша Касцюшкі, ваенная тэхніка ХХ стагоддзя.

У двары музея — выстава ваеннай тэхнікі. Працуюць філіялы — Музей польскіх ваенных тэхналогій і Катынскі музей у Чарнякоўскім форце (адкрыты ў 1993 годзе).

Плануецца адкрыццё новай пляцоўкі ў стылі сучаснага інтэрактыўнага музея (услед за поспехам музея Варшаўскага паўстання) на тэрыторыі Варшаўскай цытадэлі.

Першым дырэктарам музея быў польскі ваенны гісторык, музейны спецыяліст Браніслаў Гембажэўскі (1872—1941).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Узброеныя сілы Польшчы
Катэгорыя:Музеі Варшавы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:1920 год у Варшаве
Катэгорыя:Нацыянальныя музеі Польшчы
Старажытныя Алімпійскія гульні

**Алімпійскія гульні** () — агульнагрэчаскія ўрачыстыя спаборніцтвы культавага характару ў гонар Зеўса Алімпійскага, якія праходзілі з 776 года да н.э. кожныя 4 гады ў горадзе Алімпія на беразе ракі Алфей (на Пелапанесе).

Алімпійскія спаборніцтвы былі сімвалам адзінства грэчаскіх гарадоў-дзяржаў і гулялі вялікую ролю ў развіцці культуры. Паводле падання, яшчэ да ўстанаўлення Алімпійскіх спаборніцтваў тут адбываліся пахавальныя гульні ў гонар Пелопа. Заснавальнікам Алімпійскіх гульняў лічыўся Геракл, які аднавіў гульні ў гонар Пелопа, прысвяціўшы іх Зеўсу. Алімпійскія гульні аднаўляліся і ўпарадкоўваліся некалькі разоў.

Для жанчын, праз месяц пасля Алімпійскіх гульняў, ладзіліся Герайскія гульні.

Катэгорыя:Старажытныя Алімпійскія гульні
Катэгорыя:Фестывалі ў Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Старажытны спорт
Катэгорыя:Гісторыя гімнастыкі
Катэгорыя:Гісторыя Алімпійскіх гульняў
Катэгорыя:Грэцыя жалезнага веку
Катэгорыя:Мультыспартыўныя спаборніцтвы
Катэгорыя:Алімпійскія гульні
Нэлі Уладзіміраўна Кім

**Нэлі Уладзіміраўна Кім** (нар. , Шураб, Таджыкская ССР) — беларуская гімнастка, пяціразовая алімпійская чэмпіёнка, пяціразовая чэмпіёнка свету, двухразовая чэмпіёнка Еўропы і шматразовая чэмпіёнка СССР. Заслужаны майстар спорту СССР (1976).

## Біяграфія 
Бацька Нэлі Уладзімір Кім — карэец, а маці Альфія Сафіна — татарка. Пасля нараджэння Нэлі сям'я пераехала ў Шымкент. У Шымкенце Нэлі з 10 гадоў пачала займацца спортам у мясцовай ДЮСШ у трэнера Уладзіміра Байдзіна, стала мацнейшай гімнасткай Казахстана і неўзабаве заявіла пра сябе на ўсесаюзнай, а затым і на сусветнай арэне.

Кім была адной з лепшых гімнастак свету на працягу 1970-х гадоў, пры гэтым яна годна канкуравала з такімі зоркамі гімнастыкі, як Надзя Каманечы, Людміла Турышчава і Вольга Корбут. У 1975 годзе яна стала чэмпіёнкай Еўропы ў вольных практыкаваннях і разам з Вольгай Корбут абсалютнай чэмпіёнкай Спартакіяды народаў СССР. А праз год стала трохразовы алімпійскай чэмпіёнкай Манрэаля (1976).

У 1977 годзе Кім выйшла замуж за беларускага гімнаста Уладзіміра Ачасава і пераехала ў Мінск. Стала трэніравацца ў яго трэнера Мікалая Мілігула і выступаць за Беларускую ССР. У 1979 годзе стала абсалютнай чэмпіёнкай свету, а на маскоўскай Алімпіядзе 1980 зноў стала двухразовай алімпійскай чэмпіёнкай.

Кім — першая гімнастка ў гісторыі Алімпійскіх гульняў, якая атрымала максімальную ацэнку ў 10 балаў за вольныя практыкаванні і апорны скачок.

Пасля заканчэння кар'еры ў 1980 годзе Нэлі Кім доўгі час трэніравала розныя нацыянальныя зборныя па спартыўнай гімнастыцы (Рэспубліка Карэя, Італія, Беларусь), стала міжнародным арбітрам і судзіла ўсе найбуйнейшыя спаборніцтвы — Алімпійскія гульні, чэмпіянаты свету і Еўропы. У кастрычніку 2004 года на кангрэсе Міжнароднай федэрацыі гімнастыкі Нэлі Кім была абраная Прэзідэнтам Жаночага тэхнічнага камітэта Міжнароднай федэрацыі гімнастыкі і стала адным з галоўных ініцыятараў увядзення новай сістэмы судзейства ў спартыўнай гімнастыцы.

Узнагароджана двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга. У 1999 годзе Нэлі Кім была ўключана ў Міжнародную залу славы спартыўнай гімнастыкі, які знаходзіцца ў амерыканскім Аклахома-Сіці. У цяперашні час пасля разводу з другім мужам украінскім веласіпедыстам Валерыем Моўчанам пражывае ў ЗША, у Мінеапалісе. Дачка, таксама Нэлі, скончыла універсітэт у Чыкага.

Катэгорыя:Гімнасты Беларусі