Васіль Васільевіч Кандзінскі

**Васі́ль Васі́льевіч Кандзі́нскі** (,  — , Нёі-сюр-Сен, Францыя) — расійскі мастак, графік і тэарэтык выяўленчага мастацтва, адзін з заснавальнікаў абстракцыянізму. Кандзінскі паходзіў з сям’і нерчанскіх купцоў, нашчадкаў катаржнікаў. Яго бабуля была тунгускай князёўнай Ганцімуравай, а бацька быў прадстаўніком старажытнага забайкальскага (Кяхта) роду Кандзінскіх, якія паходзілі ад прозвішча князёў мансійскага Кандзінскага княства.

Творчасць Васіля Васільевіча Кандзінскага — унікальная з’ява расійскага і еўрапейскага мастацтва. Менавіта гэтаму мастаку, адоранаму магутнай здольнасцю, бліскучым інтэлектам і тонкай духоўнай інтуіцыяй, наканавана было здзейсніць сапраўдны пераварот у жывапісе і стварыць першыя абстрактныя кампазіцыі.

## Біяграфія 
Лёс Кандзінскага складаўся не зусім звычайна. Да трыццаці гадоў ён і не падумваў пра мастацтва. Скончыўшы ў 1893 г. юрыдычны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта, ён пачаў працаваць над дысертацыяй, удзельнічаў у этнаграфічнай экспедыцыі на поўнач Расіі, а ў 1896 г. атрымаў запрашэнне з Дэрпцкага ўніверсітэта (цяпер Тарту, Эстонія) заняць пасаду прыват-дацэнта. Але ў тым жа годзе Кандзінскі раптам змяніў сваё жыццё. Нагодай для гэтага паслужыла ўражанне ад карціны «Стог сена» Клода Манэ на Французскай індустрыяльнай і мастацкай выставе ў Маскве. Адмовіўшыся ад кафедры, ён з’ехаў у Германію вучыцца жывапісу. Кандзінскі пасяліўся ў Мюнхене, які на мяжы стагоддзяў быў прызнаным цэнтрам нямецкага мадэрну. Займаўся спачатку ў прыватнай школе жывапісу, а пазней у Мюнхенскай акадэміі майстэрства ў Франца фон Штука.

Знаходзячыся ў Германіі, Кандзінскі амаль кожны год наведваў Расію і экспанаваў свае працы на выставах Маскоўскага таварыства мастакоў, Новага грамадства мастакоў і інш. У часопісах «Свет мастацтва» і «Апалон» з’яўляліся яго артыкулы пра мастацтва Германіі, якое сыграла важкую ролю ў фарміраванні творчай асобы жывапісца. Адначасова Кандзінскага хвалявала і натхняла руская мастацкая традыцыя: абразы, старажытныя храмы, казачныя персанажы. Усе яны часта прысутнічаюць у яго працах, што кажа пра ўплыў на яго майстроў «Свету мастацтва».

Кандзінскі быў прыроджаным лідарам. Ужо з 1901 г., ледзь скончыўшы навучанне, ён узначаліў мастацкую суполку «Фаланга», удзельнічаў у яе выставах і працаваў у створанай пры ёй школе. У 1909 г, майстар арганізаваў «Новае мюнхенскае мастацкае аб’яднанне», а ў 1912 г. — групу «Сіні вершнік».

## З Расіі — назаўжды 
Мастак пакінуў Расію назаўжды пасля таго, як быў пасланы ў камандзіроўку ў Берлін (1921). У Германіі выкладаў у «Баўхаўсе» (з 1922, у Веймары і Дэсаў), займаючыся галоўным чынам агульнай тэорыяй формаўтварэння; выказаў свой педагагічны досвед у кнізе «Кропка і лінія на плоскасці», выдадзенай на нямецкай мове ў 1926 годзе. Яго касмалагічныя фантазіі (графічная серыя «Малыя сусветы», 1922) знаходзяць у гэты перыяд больш рацыянальна-геаметрычны характар, збліжаючыся з прынцыпамі супрэматызму і канструктывізму, але захоўваючы сваю яскравую і рытмічную дэкаратыўнасць («У чорным квадраце», 1923; «Некалькі кругоў», 1926; абедзве карціны — у Музеі С. Гугенхайма, Нью-Ёрк). У 1924 майстар утварыў разам з Яўленскім, Л. Фейнінгерам і П. Клеэ аб’яднанне «Сіняя чацвёрка», уладкоўваючы з імі сумесныя выстаўкі. Выступіў як мастак сцэнічнай версіі сюіты М. П. Мусаргскага «Малюнак з выстаўкі ў тэатры Дэсаў» (1928).

Пасля закрыцця нацыстамі «Баўхаўса» (1932) пераехаў у Берлін, а ў 1933 — у Францыю, дзе жыў у Парыжы і яго прыгарадзе Нёі-сюр-Сен. Выпрабаваўшы значнае ўздзеянне сюррэалізму, усё часцей уводзіў у свае карціны — нароўні з ранейшымі геаметрычнымі структурамі і знакамі — аморфныя элементы, падобныя да нейкіх першасных арганізмаў, якія лётаюць у міжпланетнай пустэчы («Дамінантная крывая», 1936; «Блакітнае неба», 1940, Цэнтр Ж. Пампіду, Парыж; «Разнастайныя дзеянні», 1941, музей С. Гугенхайма, Нью-Ёрк). З пачаткам нямецкай акупацыі (1939) намерваўся эмігрыраваць у ЗША і правёў некалькі месяцаў у Пірэнеях, але ў выніку вярнуўся ў Парыж, дзе працягваў актыўна працаваць, у тым ліку над праектам камедыйнага фільма-балета, сумесна з кампазітарам Хартманам.

## Прэмія Кандзінскага 
З 1946 па 1961 год па ініцыятыве ўдавы мастака ў Парыжы ўручалася прэмія Кандзінскага (у Расіі адроджана ў 2007 годзе, як штогадовая нацыянальная прэмія ў галіне сучаснага мастацтва).

## Зборы 
## Найбольш вядомыя працы 

* «Сіні вершнік», 1903,
* «Двое на кані», 1906,
* «Пярэстае жыццё», 1907,
* «Рок. Чырвоная сцяна », 1909,
* «Сіняя гара », 1909,
* «Дамы ў крыналінах », 1909,
* «Інтэр’ер (мая сталовая)», 1909,
* «Возера », 1910,
* «Імправізацыя № 7 », 1910,
* «Эцюд да „Кампазіцыя II“», 1910,
* «Без назвы (Першая абстрактная акварэль)», 1910,
* «Кампазіцыя IV», 1911,
* «Кампазіцыя V», 1911,
* «Імпрэсія III (Канцэрт)», 1911,
* «Карціна з чорнай аркай», 1912,
* «Карціна з белай аблямоўкай », 1913,
* «Маленькія радасці », 1913,
* «Кампазіцыя VI», 1913,
* «Кампазіцыя VII », 1913,
* «Імправізацыя. Патоп», 1913,
* «Фуга», 1914,
* «Масква. Чырвоная плошча », 1916,
* «Масква. Зубоўская плошча », каля 1916,
* «Смутнае», 1917,
* «Шэры авал », 1917,
* «Змярканне», 1917,
* «Белы авал », 1919,
* «Кампазіцыя VIII», 1923,
* «У чорным квадраце», 1923,
* «Жоўтае, чырвонае, сіняе», 1925,
* «Маленькая мара ў чырвоным», 1925,
* «Некалькі колаў», 1926,
* «Угару», 1929,
* «Далікатнае ўзыходжанне», 1934,
* «Дамінантная крывая », 1936,
* «Кампазіцыя IX», 1936,
* «Пярэсты ансамбль», 1938,
* «Кампазіцыя X», 1939,
* «Вакол круга», 1940,
* «Нябесна-блакітнае», 1940,
* «Розныя здарэнні», 1941,
* «Апошняя акварэль», 1944,

## Літаратура 
* *Рэйнгарт Л.* Абстракцыянізм, у кн.: Мадэрнізм. Аналіз і крытыка асноўных кірункаў, М., 1969, с. 101-11.
* *Grohmann W.* Wassily Kandinsky. Life and work, N. Y., 1958.
* Baedecker. Deutschland. Verlag Karl Baedeker. 2002. — ISBN 3-8297-1004-6
* *Schulz,Paul Otto*.Ostbauern.Köln:DuMont, 1998 — ISBN 3-7701-4159-8

## Спасылкі 
* WASSILYKANDINSKY.RU — сайт аб Васілю Кандзінскім
* Кандзінскі Васіль Васільевіч. Біяграфія і творчасць мастака на Artonline.ru 
* Васіль Кандзінскі. Карціны і біяграфія
* **Art Gallery** — Кандзінскі
* Васіль Кандзінскі ў бібліятэцы «Старатэль»
* Кандзінскі
* Гінеялагічнае дрэва сям’і Кандзінскіх
* Васіль Кандзінскі Сайт
* Ліст складання

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Катэгорыя:Мастакі Францыі
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Германіі
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Францыі
Катэгорыя:Мастакі рускага авангарда
Катэгорыя:Мастакі-экспрэсіяністы Расіі
Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта МДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Баўхаўса