Адам Аснык

**Адам Прот А́снык** (, псеўданімы: *Jan Stożek*, *El...y*; , Каліш&nbsp;— , Кракаў)&nbsp;— польскі паэт, эсэіст, драматург, публіцыст, які лічыцца адным з найвыдатнейшых паэтаў пазітывізму. Удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў, член Нацыянальнага ўрада (1863). Доктар філасофіі (1866). У 1889—1894 гадах рэдактар газеты «Nowa Reforma», ініцыятар і першы старшыня Таварыства народнай школы (1891), галіцкі палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкай сям'і. Сын Казіміра, удзельніка Лістападаўскага паўстання, які пасля адбыцця ссылкі асеў у Калішы і займаўся гандлем скурамі (на чым нажыў значны маёнтак, а затым адкрыў гасцініцу і кнігарню), і Канстанцыі з Загураўскіх. Быў ахрышчаны ў мясцовым касцёле Святога Мікалая; хросным бацькам Адама стаў Валенты Станчукоўскі.

У 1849 годзе пачаў навучанне ў Вышэйшай рэальнай школе ў Калішы, дзе пасябраваў, між іншым, з братамі Агатам і Стэфанам Гілерамі і дзе ў 1853 годзе здаў экзамен на атэстат сталасці. У Калішы жыў да 1856 года, пасля чаго выехаў у Варшаву, дзе паступіў у Інстытут сельскай гаспадаркі і лесніцтва ў Марымонце (1856), затым вучыўся ў Медыка-хірургічнай акадэміі ў Варшаве (1857—1859) і на медыцынскім факультэце Уроцлаўскага ўніверсітэта (1859—1860). У час вучобы ва Уроцлаве дзейнічаў у Літаратурна-славянскім таварыстве. Працягваў адукацыю ў Парыжы (1861) і Гейдэльбергу (1861—1862), дзе вывучаў філалогію і сацыяльную эканоміку.

З маладосці быў уцягнуты ў канспіратыўны рух. У 1860 годзе быў арыштаваны і зняволены ў X павільёне Варшаўскай цытадэлі. У час Студзеньскага паўстання быў членам радыкальнага вераснёўскага Нацыянальнага ўрада. Пасля яго падаўлення ў 1864—1867 гадах знаходзіўся за мяжой: у Італіі і Германіі. У 1866 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі і палітычных навук у Гейдэльбергскім універсітэце. Пасля вяртання на радзіму з 1867 года жыў у Львове, а ў 1870 годзе асеў у Кракаве, дзе жыў да самай смерці.

Пасяліўся ў набытым бацькамі маёнтку на вуліцы Лабзоўскай, 99 (цяпер там стаіць дом № 7). У 1871 годзе памерла яго маці, а бацька выехаў у Варшаву. У 1875 годзе ажаніўся з Зоф'яй Качароўскай, з якой меў сына Уладзіміра. Паводле іншых крыніц, шлюб адбыўся ў 1874 годзе. Усяго праз год пасля вяселля, у 1875 годзе, жонка паэта памерла.
, дзе спыняўся Аснык.]]
У студзені 1882 года стаў выдаўцом кракаўскага штодзённіка «Reforma», перайменаванага ў лістападзе таго ж года ў «Nowa Reforma», адказным рэдактарам якога быў са снежня 1889 па студзень 1895 года. З 1883 года быў радным горада Кракава. У 1889 годзе абраны паслом у Галіцкі краёвы сейм. У 1890 годзе ўзначальваў камітэт па пераносе праху Адама Міцкевіча з Парыжа ў Кракаў. Быў адным з заснавальнікаў Таварыства народнай школы ў Кракаве (1882) і ганаровым членам ТНШ. З 1894 года ганаровы член Таварыства Польскага нацыянальнага музея ў Раперсвілі.

Здзяйсняў высакагорныя экспедыцыі ў Татры&nbsp;— быў адным з першых членаў Татранскага таварыства. Шмат падарожнічаў па Еўропе. У 1888 годзе здзейсніў падарожжа ў Італію, на Сіцылію, Мальту і паўночнае ўзбярэжжа Афрыкі, якое завяршылася ў Марселі. У 1894 годзе наведаў Цэйлон і Індыю. У 1897 годзе выехаў у Італію для лячэння туберкулёзу, адкуль вярнуўся з пачаткам тыфу.

Апроч шматлікіх драматычных твораў, да найважнейшых у яго творчасці належаць:
* «Над глыбінямі» (1883—1894) — цыкл санетаў
* «Паэзія» (1869)
* «Паэзія» (1872)
* «Паэзія» (1880)
* «Паэзія» (1894)

Аўтар бытавых камедый «Сябры Іова» (1879), «Камедыя для конкурсу» (1888), гістарычных драм «Кола Рыенцы» (1873), «Жыд» (1875), «Кейстут» (1878).

## Ушанаванне памяці 
ы (2005).]]

У родным Калішы імя Адама Асныка носяць: вуліца ў раёне Чашкі, жылы масіў, I ліцэй, выхаванцам якога быў паэт, і Гарадская публічная бібліятэка, заснаваная ў 1907 годзе. Падчас святкавання XVIII стагоддзяў Каліша (1960) на плошчы Канстытуцыі быў адкрыты помнік Адаму Асныку (аўтар — Ежы Ярнушкевіч). У 2022 годзе ў Калішы быў створаны мурал з выявай паэта паводле карціны Яцака Мальчэўскага.

Адам Аснык з'яўляецца патронам вуліц у многіх польскіх гарадах, школ (у Бельска-Бяле, Лодзі, Шчэціне і інш.). У Татрах існуе Цясніна Асныка.

З 1912 года ён з'яўляецца патронам вуліцы ў Кракаве. На фасадзе дома па вуліцы Лабзоўскай, 7 знаходзіцца мемарыяльная дошка, усталяваная ў 1938 годзе (барэльеф працы Караля Хукана).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Драматургі Польшчы
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Дактары філасофскіх навук
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1838 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калішы
Катэгорыя:Памерлі ў 1897 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Кракаве
Катэгорыя:Пахаваныя ў Крыпце заслужаных на Скалцы
Катэгорыя:Пазітывісты
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты XIX стагоддзя