open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жан-Марк Мусон

**Жан-Марк Сэмюэл Ісак Мусон** (, Морж, Швейцарыя — , ) — швейцарскі палітык і дзяржаўны дзеяч. Першы федэральны канцлер Швейцарыі (1803—1830).

## Біяграфія 
Жан-Марк Мусан быў нашчадкам бежанцаў-гугенотаў з Мас-д’Азіля ў французскім графстве Фуа. Нарадзіўся ў сям’і рэфармацкага пастара, вывучаў права ў Акадэміі ў Лазане. Скончыў Цюбінгенскі ўніверсітэт і атрымаў доктарскую ступень (1796). Калі ў франкамоўных кантонах Швейцарыі пачалася рэвалюцыя, Берн, абапіраючыся на нямецкамоўныя кантоны, паспрабаваў здушыць рэвалюцыю. Пасля французскага ўварвання (1797—1798) і звязанага з гэтым канца бернскага кіравання, у студзені 1798 года Мусон прыняў удзел у працы часовага збору «Леманскай рэспублікі» у якасці дэпутата ад муніцыпалітэта Бюрзен (кантон Во) і быў яго сакратаром.

Дырэкторыя, урад Гельветычнай Рэспублікі, прызначыла Мусона ў чэрвені 1798 года генеральным сакратаром дырэкторыі. Луі д’Афры, першы ландамман (пасада ў канфедэрацыі пры Напалеоне) у Швейцарыі, прызначыў яго вясной 1803 года сваім асабістым сакратаром. У ліпені таго ж года ён быў абраны парламентам Федэральным канцлерам. У значнай ступені на Мусона лягла адказнасць за стварэнне Федэральнай канцылярыі, найстарэйшага пастаяннага федэральнага органа ў Швейцарыі. Спачатку яна штогод павінна была пераязджаць разам з архівам у адпаведны форорт (часовая сталіца кантона), з 1815 года толькі кожныя два гады.

З прычыны пастаяннай змены фарортаў і ландамана або старшыні парламента, Мусон забяспечваў пераемнасць і праз яго ажыццяўляліся важнейшыя кантакты з замежнымі пасламі.

У 1815 годзе ён быў узнагароджаны венгерскім ордэнам Святога Стэфана, а ў 1817 годзе — прускім ордэнам Чырвонага Арла.

Горад Цюрых прысвоіў Мусону званне ганаровага грамадзяніна ў 1816 годзе, а горад Берн — у 1821 годзе.

Мусон займаў пасаду канцлера да 1830 года.
Шахцёр (баскетбольны клуб, Салігорск)

**«Шахцёр»** — беларускі мужчынскі баскетбольны клуб з горада Салігорска. Базавая каманда мужчынскай зборнай Беларусі па баскетболе 3х3.

## Гісторыя 
Клуб быў заснаваны ў лістападзе 2023 года з мэтай падрыхтоўкі гульцоў мужчынскай зборнай Беларусі па баскетболе 3х3 да міжнародных спаборніцтваў. Галоўным трэнерам быў прызначаны расійскі спецыяліст Уладзімір Вадзімавіч Агабаб’ян. Да каманды далучыліся лепшыя беларускія гульцы па баскетболе 3х3, якія спынілі кар’еру ў класічным баскетболе: Аляксей Балдзін, Сяргей Вабішчэвіч, Антон Зарэцкі, Максім Каратцоў, Ян Марынін, Ілля Мілашэўскі, Аляксей Навойчык, Максім Сазонаў.

Клуб прымаў удзел у чэмпіянаце Расіі па баскетболе 3х3. У лютым 2024 года клуб стаў пераможцам турніру «Palova-Snowball» імя Мікалая Ермашова і Кубка Беларусі 3х3, у сакавіку — сярэбаным прызёрам Кубка Губернатара Чалябінскай вобласці, у чэрвені і жніўні — пераможцам I, III і фінальнага этапу чэмпіянату Беларусі 3х3 і Нацыянальнай лігі.

## Дасягненні 
*  **Чэмпіён Беларусі па баскетболе 3х3** (2): 2024, 2025.
*  **Уладальнік Кубка Беларусі па баскетболе 3х3** (2): 2024, 2025.

## Склад каманды 
*  Аляксей Балдзін (2023—2025)
*  Сяргей Вабішчэвіч (2023—2025)
*  Арсеній Вяржбіцкі (2024—2025)
*  Цімур Друкаў (2024—2025)
*  Антон Зарэцкі (2023—2025)
*  Кірыл Кажанец (2025)
*  Максім Каратцоў (2023—2025)
*  Дзмітрый Куратнік (2025)
*  Максім Лютыч (2025)
*  Ян Марынін (2023—2024)
*  Ілля Мілашэўскі (2023—2024)
*  Аляксей Навойчык (2023—2025)
*  Цімафей Паралёў (2025)
*  Раман Рубінштэйн (2025)
*  Максім Сазонаў (2023—2025)
*  Кірыл Шышлоўскі (2024—2025)

## Галоўныя трэнеры 
*  Уладзімір Агабаб’ян (2023—2025)
*  Сяргей Вабішчэвіч (2025)

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Большой баскетбол пришел в Солигорск
Komatsu LAV

**Komatsu light armored vehicle** (яп.: 軽装甲機動車; kei-sōkō-kidōsha) — японскі бронеаўтамабіль, прэзентаваны ў 2002 годзе. Распрацаваны Komatsu Limited. Завадское пазначэнне — **KU50W**.

## Гісторыя 
Komatsu распрацаваны ў 1997 годзе для замены пазадарожнікаў Toyota Mega Cruiser і лёгкіх грузавікоў Mitsubishi Type 73, якія мелі слабую абарону ад агню стралковай зброі.

Першыя 400 LAV былі прынятыя на ўзбраенне японскай арміі ў сакавіку 2005 года. Падраздзяленні аховы таксама былі абсталяваны LAV у якасці асноўнага транспартнага сродку для патрулявання. Бранявік выкарыстоўваўся сіламі самаабароны Японіі ў час Іракскай вайны.

У лютым 2019 года Komatsu абвясціла, што больш не будзе распрацоўваць новыя мадэлі LAV, спаслаўшыся на высокія выдаткі на распрацоўку новай мадэлі і нізкую рэнтабельнасць.

## Варыянты 
Бронеаўтамабіль быў пабудаваны прынамсі ў трох серыйных мадэлях: **KU50W-0002K**, **KU50W-0003K** і **KU50W-0005K**.

## Апісанне 
Вонкава машына нагадвае французскі бронеаўтамабіль Panhard VBL, але мае 4 дзверы і вялікую кабіну для перавозкі асабістага складу.

У Komatsu LAV ёсць адкрыты люк у даху машыны, які забяспечвае дадатковую абарону стралка з усіх бакоў, калі ён зафіксаваны ў вертыкальным становішчы. Машыны, разгорнутыя ў Іраку, былі абсталяваны ўзмоцненым куленепрабівальным лабавым шклом, кусачкамі для дроту і браняваным кажухом вакол зброевай ўстаноўкі для дадатковай абароны. 

LAV абсталяваны 4-тактным дызельным рухавіком вадкаснага астуджэння магутнасцю 160 к. с. Сілавы агрэгат усталяваны па цэнтры пярэдняй часткі аўтамабіля для больш раўнамернага размеркавання вагі паміж восямі. Сілавая ўстаноўка забяспечвае максімальную хуткасць у 100 км/г, пераадольваючы больш за 200 міль без дазапраўкі. Малы радыус павароту дазваляе аўтамабілю пераадольваць вузкія праходы.

Komatsu LAV можа быць узброены кулямётам Sumitomo M249 або Sumitomo M2HB. На ім таксама можа ўсталёўвацца СТРК Type 01 LMAT або Kawasaki Type 87 для барацьбы з бранятэхнікай, а на задніх бартах — пускавыя ўстаноўкі дымавых гранат

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка JGSDF.

Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Сяргей Міхайлавіч Масляк

**Сяргей Міхайлавіч Масляк** () — беларускі дзяржаўны дзеяч, Міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь (2024—2026).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 верасня 1980 года ў Мінску.

У 2002 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт, у 2006 годзе — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры (Інстытут турызму) і ў 2016 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

У 2002—2003 гадах працаваў памочнікам ляснічага Валмянскага лясніцтва Смалявіцкага раёна дзяржаўнай лесагаспадарчай установы «Мінскі лясгас».

19 сакавіка 2026 года вызвалены ад пасады міністра ў сувязі са здзяйсненнем правіны, несумяшчальнай са знаходжаннем на дзяржаўнай грамадзянскай службе.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Руководство 

Катэгорыя:Старшыні раённых выканаўчых камітэтаў Беларусі
Катэгорыя:Міністры прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіравання Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання
Муры (Ааргау)

**Муры**  () — камуна ў Швейцарыі, акруговы цэнтр, знаходзіцца ў кантоне Ааргау. Уваходзіць у склад акругі Муры. Насельніцтва - 6670 чалавек (31 снежня 2007 года). Афіцыйны код - 4236.

Катэгорыя:Камуны кантона Ааргау
Карына Казанова

**Карына Казанова** (, ) — федэральны канцлер Швейцарыі з 1 студзеня 2008 па 31 снежня 2015 года.

## Біяграфія 
Карына Казанова скончыла ўніверсітэт Фрыбура ў 1982 годзе са ступенню бакалаўра, затым працавала адвакатам. З 1986 па 1990 год была прадстаўніком Міжнароднага Чырвонага Крыжа ў Паўднёвай Афрыцы, Анголе, Нікарагуа і Сальвадоры. Яна таксама была памочнікам членаў Федэральнага савета Флавіа Коты і Жазефа Дайса.

1 жніўня 2005 года яна была абрана на пасаду віцэ-канцлера. 12 снежня 2007 года Федэральны сход Швейцарыі абраў яе на пасаду канцлера і 1 студзеня 2008 года яна ўступіла ў пасаду.

Казанова — член Хрысціянска-дэмакратычнай народнай партыі, валодае сям’ю мовамі: рэтараманскай, нямецкай, французскай, італьянскай, англійскай, іспанскай і нямецка-швейцарскай.

## Зноскі 
Катэгорыя:Палітыкі Швейцарыі
Іланц

**Іланц** (ням.: Ilanz) — былая камуна ў Швейцарыі, акруговы цэнтр, знаходзілася ў кантоне Граўбюндэн. Уваходзіла ў склад акругі Сурсельва. 1 студзеня 2014 года камуны Іланц, Кастрыш, Ладзір, Лувен, Піташ, Рыайн, Рушайн, Шнаўс, Сеўгайн, Дувін, Пінью, Руэун і Сіят аб'яднаны ў новую камуну Іланц-Гліён.

Уваходзіць у склад рэгіёну Сурсельва (да 2015 года ўваходзіла ў акругу Сурсельва).

Афіцыйны код - 3574.

Катэгорыя:Камуны кантона Граўбюндэн
Іозеф Франц Карл Амрын

**Іозеф Франц фон Салес Ёган Баптыст Карл Нікалаус фон Флюе Амрын** (,  — , там жа) — швейцарскі дзяржаўны дзеяч. Канцлер Швейцарыі з 1831 па 1847 год.

## Біяграфія 
Сын старшыні парламента Іозефа Карла Амрына, наведваў школу Іагана Генрыха Песталоці ў замку Івердон з 1810 па 1812 год, а пазней скончыў сярэднюю школу ў Люцэрне. З 1823 г. вывучаў права ва ўніверсітэтах Гётынгена, Фрайбурга і Парыжа. У 1822 годзе ўступіў у Старое Фрайбургскае Брацтва. У 1824 годзе ён быў прызначаны намеснікам следчага ў Люцэрне.

У 1825 годзе Амрын паступіў на працу ў ведамства федэральнага канцлера і, як дзяржаўны служачы, быў бліжэйшым калегам канцлера Жана-Марка Мусона. Парламент абраў яго сваім пераемнікам у 1830 годзе. Умерана ліберальны Амрын лічыўся добрасумленным адміністратарам і быў пераабраны без апазіцыі ў наступныя гады.
Баар

**Баар** () — горад і камуна ў Швейцарыі, у кантоне Цуг. Камуне падпарадкавана вёска Зільбруг. Насельніцтва - 21548 чалавек (на 2007 год). Афіцыйны код - 1701.

## Вядомыя асобы 
* Брыгіт Мак-Мэхан, швейцарская трыятланістка

Катэгорыя:Гарады Швейцарыі
Турчына

**Турчына**:

## Прозвішча 
* Валерыя Турчына — беларуская валейбалістка
* Зінаіда Міхайлаўна Турчына — украінская гандбалістка

## Тапонім 
* Турчына (вёска)
Карын Келер-Зутэр

**Карын Марыя Келер-Зутэр** (; нар. , Віль, Санкт-Гален, Швейцарыя) — швейцарскі палітык, з 2019 года сябра Федэральнай рады Швейцарыі, якая прадстаўляе Свабодную дэмакратычную партыю. Лібералы са Швейцарыі.

## Біяграфія 
Карын Келер-Зутэр нарадзілася ў канцы 1963 года ў вялікай сельскай каталіцкай сям’і. Праз некаторы час сям’я перабралася ў горад Неўшатэль у франкамоўным кантоне. Пасля заканчэння школы яна вучылася на перакладчыка ў Цюрыхскім універсітэце прыкладных навук. Затым на працягу года праходзіла стажыроўку ў Манрэальскім універсітэце. Некаторы час пасля гэтага Карын працавала перакладчыкам на канферэнцыях. Пазней яна скончыла аспірантуру па педагогіцы ў Фрыбурскім універсітэце і працавала ў школе.

З 1992 года яна пачала займацца палітычнай дзейнасцю і праз пяць гадоў узначаліла мясцовы савет. З 1996 па 2000 год Келер-Зутэр ад кантона Санк-Галена ўваходзіла ў парламент кантонаў Швейцарыі. У гэты час яна ўзначальвала Свабодна дэмакратычна-ліберальную партыю Швейцарыі ў родным кантоне. З 2000 па 2012 год яна працавала дарадцам у кантанальным урадзе Швейцарыі. У 2010 годзе яна прайграла выбары ў Федэральны савет Швейцарыі. На наступны год яе абралі ў верхнюю палату парламента Савета кантонаў. З 2017 па 2018 год яна аднагалосна была абрана кіраўніком гэтага органа.

У пачатку снежня 2018 года Карын з другой спробы была абраная ў Федэральны савет Швейцарыі; у сярэдзіне снежня яна атрымала прызначэнне пасаду міністра юстыцыі. З 1 студзеня 2019 года прыступіла да выканання сваіх абавязкаў. Заставалася на гэтай пасадзе да канца 2022 года. З першага дня 2023 года, застаючыся ў складзе Федэральнага савета, узначаліла Міністэрства фінансаў. У сярэдзіне снежня 2023 года парламент Швейцарыі абраў Карын віцэ-прэзідэнтам краіны на наступны год.
Віль (Санкт-Гален)

**Віль** () — горад у Швейцарыі, у кантоне Санкт-Гален. Уваходзіць у склад акругі Віль. Афіцыйны код — 3425. Насельніцтва — 17198 чалавек (на 31 снежня 2006 года). 1 студзеня 2013 года ў склад камуны Віль увайшла былая камуна Браншгофен.

Катэгорыя:Гарады Швейцарыі
Морж (горад)

**Морж** () — заходні прыгарад Лазаны ў Швейцарыі, у кантоне Во, на беразе Жэнеўскага возера. Насельніцтва — 14 тыс. жыхароў.

## Гісторыя 
Замак Морж, вакол якога вырас аднайменны горад, заклаў у 1286 годзе феадальны ўладар Ваата — Людовік Савойскі. У 1536 годзе разам з Лазанай быў заваяваны бернцамі. З 1803 годзе замак служыў арсеналам, з 1932 года адкрыты як ваенны музей.

Сучасны Морж — адзін з малых цэнтраў Швейцарскай Рыўеры.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ян Зомер, швейцарскі футбаліст
* Жан-Марк Мусон, першы канцлер Швейцарыі
* Луі Сутэр, швейцарскі мастак

Катэгорыя:Населеныя пункты Швейцарыі
Універсітэт імя Чарлза Дарвіна

**Універсітэт імя Чарлза Дарвіна** () — аўстралійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Дарвін.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1989 годзе як Універсітэт Паўночнай тэрыторыі ў Дарвіне, 1 студзеня 2004 года ён быў аб'яднаны з Цэнтральным каледжам у Аліс-Спрынгс пад новай назвай — Універсітэт імя Чарльза Дарвіна. Названы ўніверсітэт у гонар брытанскага натураліста Чарлза Дарвіна.

## Структура 
* Факультэт мастацтваў і грамадства
* Факультэт здароўя
* Факультэт прыродазнаўчых навук і тэхналогій

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Аўстраліі
Дыега Абад дэ Сантыльян

**Сінезіа Баўдзіліа Гарсія Фернандэс** (; ), больш вядомы пад псеўданімам **Дыега Абад дэ Сантыльян** () — дзеяч іспанскага і аргенцінскага анархісцкага руху, пісьменнік і рэдактар. Бацька кінарэжысёра і сцэнарыста Дыега Сантыльяна.

## Біяграфія 
Бацькі — Даната Гарсія Паніагуа і Анхелай Фернандэс. Калі хлопчыку было восем гадоў, сям’я эмігравала ў Аргенціну. Там ён вучыўся ў камерцыйнай школе і працаваў мулярам, кавалём і рабочым чыгункі. У 1912 годзе вярнуўся ў Іспанію. Скончыў школу ў Леоне. У 1915 годзе паступіў у Мадрыдскі ўніверсітэт, вывучаў філасофію і літаратуру. За ўдзел ва ўсеагульнай забастоўцы 1917 года трапіў у турму. Праз паўтара года вызваліўся і далучыўся да анархісцкага рабочага руху.

Каб пазбегнуць ваеннай службы, Сантыльян адправіўся з фальшывым пашпартам у Аргенціну, дзе працаваў у Аргенцінскай рэгіянальнай рабочай федэрацыі (АРРФ) і быў рэдактарам яе анархісцкай газеты *La Protesta*.

Затым ён адправіўся ў Германію. Вывучаў медыцыну ў Берліне. Там жа ў анархісцкіх колах сустрэў сваю будучую жонку Эліз Катэр. У 1922 годзе быў прадстаўніком АРРФ на першай канферэнцыі анарха-сіндыкалісцкай Міжнароднай асацыяцыі працоўных. У 1926 годзе прапыніў вучобу і паехаў у Мексіку, дзе супрацоўнічаў з Усеагульнай канфедэрацыяй працоўных.

Вярнуўшыся ў Аргенціну, Сантыльян узначальваў газету *La Protesta*. У 1930 годзе ён быў завочна прысуджаны да смяротнага пакарання за спробу арганізацыі паўстання, але здолеў уцячы ў Мантэвідэа. Калі ў Іспаніі ў 1931 годзе была абвешчана Рэспубліка, Сантыльян вярнуўся на радзіму, але хутка накіраваўся зноў у Аргенціну. Там працаваў у падполлі, напісаў некалькі тэарэтычна-дактрынальных кніг. У канцы 1933 года прыбыў у Іспанію, пасяліўшыся ў Барселоне.

У Барселоне ўступіў у Федэрацыю анархістаў Іберыі. У 1934 годзе стварыў анархісцкую групу Nervio, працаваў рэдактарам *Solidaridad Obrera*, кіраваў *Tierra y Libertad* і заснаваў *Tiempos Nuevos*. У пачатковы перыяд грамадзянскай вайны дапамог арганізаваць Цэнтральны камітэт антыфашысцкіх апалчэнняў Каталоніі.

Са снежня 1936 па красавік 1937 быў членам каталонскага ўрада на пасадзе эканамічнага саветніка Жэнералітата Каталоніі. Праз канфлікт з Хуанам Негрынам і Кампартыяй страціў пасаду.

У красавіку 1938 года ўступіў у Нацыянальны камітэт антыфашысцкага народнага фронту.

У выніку паразы рэспублікі ў 1939 годзе вярнуўся ў Аргенціну, дзе заснаваў некалькі выдавецтваў, напісаў шматлікія працы. Рэдагаваў *Вялікую аргенцінскую энцыклапедыю*.

У 1977 годзе зноў прыехаў у Іспанію. Жыў у Мадрыдзе і Барселоне. Памёр у доме састарэлых Hogares Mundet. Згодна з завяшчаннем, яго прах быў развеяны над родным горадам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Sans Puig, José María (1980). «80-1588 Abad de Santillán, Diego: Por qué perdimos la guerra. Una contribución a la historia de la tragedia española. - Prólogo de Heleno Saña. - G. del Toro Editor. - Madrid, 1975. - 358 p. (20,S X 13,5).». Índice Histórico Español (Universitat de Barcelona) 22 (87-89): 302. ISSN 0537-3522.

Катэгорыя:Анархісты
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Аргенціны
ФанДАК

**ААТ «ФанДАК»** (скарачэнне ад «Бабруйскі **фан**ерна-**д**рэва**а**працоўчы **к**амбінат») — беларускае дрэваапрацоўчае прадпрыемства, размешчанае ў горадзе Бабруйск Магілёўскай вобласці.

## Гісторыя 
У пачатку XX стагоддзя Бабруйск з’яўляўся буйным цэнтрам дрэваапрацоўкі, у 1892—1914 гадах тут дзейнічала 10 лесапільных заводаў і мануфактур. Новае дрэваапрацоўчае прадпрыемства было заснавана ў 1926 годзе. У 1929 годзе ўведзены ў эксплуатацыю лесапільны цэх і электрастанцыя, у 1930 годзе — новы дрэваапрацоўчы і фанерны, у 1931 годзе — цэх стандартных дамоў. У 1936 годзе для перапрацоўкі адходаў завода быў пабудаваны Бабруйскі гідролізны завод. У гады Вялікай Айчыннай вайны часткова разбураны, аднавіў працу ў 1944 годзе. У 1950-я—1980-я гады на заводзе былі ўведзены ў эксплуатацыю новыя цэхі па вытворчасці розных вырабаў з драўніны. У 1978 годзе вытворчае аб’яднанне было перайменавана ў «Бабруйскдрэў» імя 60-годдзя БССР. У 1991—1994 гадах — народнае прадпрыемства «Бабруйскдрэў», у 1994—1996 гадах — акцыянернае таварыства, з 1996 года — адкрытае акцыянернае таварыства «ФанДАК». У 2016 годзе акцыі ФанДАКа былі перададзеныя Банку развіцця Рэспублікі Беларусь, якому было даручана ўтварыць дрэваапрацоўчы холдынг. У 2017 годзе Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь кампенсавала частку працэнтаў за карыстанне крэдытамі, узятымі прадпрыемствам на тэхнічнае перааснашчэнне.

Па выніках 2018 года выручка прадпрыемства склала 41,6 млн руб. (каля 20 млн долараў). Чыстая страта прадпрыемства ў 2018 годзе склала 9,3 млн руб. (блізу 4,5 млн долараў).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Старонка на сайце канцэрна «Беллеспаперапрам» 
* Старонка на сайце «Холдынгу арганізацый дрэваапрацоўчай прамысловасці Borwood»

Катэгорыя:Прадпрыемствы Бабруйска
Катэгорыя:Дрэваапрацоўчыя прадпрыемствы
Універсітэт імя Джэймса Кука

**Універсітэт імя Джэймса Кука** () — аўстралійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Таўнсвіл у штаце Квінсленд.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана як каледж у 1961 годзе, у 1970 годзе атрымала статус універсітэта. Названа ў гонар брытанскага першаадкрывальніка Джэймса Кука. Галоўныя кампусы ўніверсітэта размешчаны ў трапічных гарадах Таўнсвіл і Кэрнс у Аўстраліі, а адзін замежны кампус — у Сінгапуры, таксама функцыянуе кампус у Брысбене і інш.

## Структура 
* Каледж мастацтваў, грамадства і адукацыі
* Каледж бізнесу, права і кіравання
* Каледж медыцынскіх навук
* Каледж медыцыны і стаматалогіі
* Каледж грамадскага здароўя, медыцынскіх і ветэрынарных навук
* Каледж прыродазнаўчых навук і інжынерыі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Аўстраліі
Сезон 2022/2023 «Мінчанкі» Мінск

У сезоне 2022—2023 жаночы валейбольны клуб «Мінчанка» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2022/2023 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2022 ( **Фіналіст	**).

## Склад каманды 
1. Вікторыя Ганіева (1996)
1. Марына Тумас (1984)
2. Веялета Лаўрушка (2000)
3. Надзея Столяр (1996)
4. Кацярына Сакольчык (1993)
5. Ксенія Лябёдкіна (2002)
6. Надзея Смірнова (1990)
7. Алена Федарынчык (1993)
8. Аліна Рубцова (2004)
10. Анастасія Шагун (2002)
11. Лізавета Багаева (2003)
12. Алена Лазюк (1990)
14. Дар’я Вакулка (2002)
15. Таццяна Маркевіч (1993)
22. Дар’я Бурак (2002)

## Трэнеры каманды 
*  Сяргей Юркін (да сакавіка 2023) /  Сяргей Кузняцоў (са сакавіка 2023) (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2021/2022 «Мінчанкі» Мінск
* Сезон 2023/2024 «Мінчанкі» Мінск

## Спасылкі 
* МИНЧАНКА (МИНСК) 
* Minchanka Minsk — players 
2022/2023
Мінчанкі Мінск
Катэгорыя:2022 год у Мінску
Катэгорыя:2023 год у Мінску
Аліна Рубцова

**Аліна Рубцова** (нар. , Варонеж, Расія) — расійская валейбалістка.

## Біяграфія 
Родам з Варонежа, там пачала гуляць у валейбол, з 2019 па 2022 гады выступала за «Ленінградку» з Санкт-Пецярбурга. У канцоўцы чэмпіянату ў 2022 годзе грала ў «Северянцы» і стала чэмпіёнкай Вышэйшай лігі «А». Сезон-2022/23 правяла ў камандзе «Мінчанка» на правах арэнды. У сезоне 2023—2024 дапамагла «Амурскім Тыгрыцам» стаць чэмпіёнкамі Вышэйшай лігі «Б» і атрымаць падвышэнне ў класе.

Была членам моладзевай зборнай Расіі да 17 гадоў. У 2018 годзе была пераможцам «EEVZA» у складзе зборнай Расіі. Чэмпіёнка свету 2021 года сярод моладзевых камандаў у складзе зборнай Расіі пад кіраўніцтвам Аляксандра Карыкава. Па выніках сезона-2021-2022 прызнана лепшай злучнай Моладзевай лігі чэмпіянату Расіі.

## Спасылкі 
* РУБЦОВА АЛИНА
* ВОЛЕЙБОЛ. РОССИЙСКАЯ СВЯЗУЮЩАЯ АЛИНА РУБЦОВА ПОКИНУЛА «МИНЧАНКУ»
* ВОСПИТАННИЦА ВОРОНЕЖСКОГО ВОЛЕЙБОЛА АЛИНА РУБЦОВА СТАЛА ЧЕМПИОНКОЙ МИРА
* Рубцова Алина

Катэгорыя:Валейбалісткі Расіі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Расіі па валейболе
Матрычнасць

**Матрычнасць** — гэта ўзаемадзеянне матрыцы з яе навакольным асяроддзем. Гэтае слова выкарыстоўваецца для бялковых узаемадзеянняў, дзе палімерызаваны бялок (матрыца) узаемадзейнічае з мембранай або іншым палімерам.

Узаемадзеянне бялкоў звычайна можна апісаць іх роднасцю адзін да аднаго. Узаемадзеянне кластарных бялкоў для шматвалентных лігандаў апісваецца авіднасцю (avidity), у той час як матрычнасць апісвае паўцвёрдае ўзаемадзеянне матрыцы з навакольным асяроддзем. У якасці прыкладу матрычнасць была выкарыстанай для апісання ўзаемадзеяння полімерызаванага клатрыну з адаптарнымі комплексамі, звязанымі з мембранай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Цыталогія
Катэгорыя:Бялкі
Юлія Праст Вільке

**Юлія Праст Вільке** () ( ці ) — дацкі дзяржаўны служачы і дыпламат. Вярхоўны камісар Даніі ў Грэнландыі з 1 мая 2022 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дыпламаты Даніі
Катэгорыя:Вярхоўныя камісары ў Грэнландыі
Вільке

**Вільке** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Біртэ Вільке — дацкая спявачка
* Вольф-Дзітрых Вільке — нямецкі лётчык-ас Другой сусветнай вайны
* Гюнтэр Вільке — нямецкі хімік
* Іаган Карл Вільке — шведскі фізік
* Юлія Праст Вільке — вярхоўны камісар Даніі ў Грэнландыі
Іаган Карл Вільке

**Іаган (Юхан) Карл Вільке** (швед. Johan Carl Wilcke; —) — шведскі фізік-эксперыментатар. Унёс значны ўклад у тэорыю цеплыні, цеплаёмістасці і ў электрастатыку.

Член Шведскай акадэміі навук, з 1784 года — яе абавязковы сакратар. Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1789).

## Біяграфія і навуковая дзейнасць 
Нарадзіўся ў Вісмары ў сям’і лютэранскага пастара. У 1749 годзе паступіў ва Універсітэт Упсалы, затым перайшоў у Ростакскі ўніверсітэт, дзе ў 1757 годзе абараніў магістарскую дысертацыю. У 1759 годзе заняў месца выкладчыка эксперыментальнай фізікі ў Стакгольме, заснаванае пры Шведскай акадэміі навук. З 1770 года — прафесар. Памёр у Стакгольме ў 1796 годзе.

Вільке выканаў першыя вымярэнні ўдзельнай цеплаёмістасці цвёрдых цел (1772) па ўласнай методыцы. Прапанаваў першую адзінку вымярэння цяпла (калорыя).

Акрамя даследаванняў цеплыні, Вільке праводзіў эксперыменты ў галіне электрычнасці і магнетызму. Сумесна з Эпінусам выявіў і дэталёва даследаваў піраэлектрычны эфект у крышталях турмаліна (палярызацыя дыэлектрыкаў, 1758). Стварыў першую карту магнітнага ладу (1766). У 1757 годзе прапанаваў першы трыбаэлектрычны шэраг.

У 1777 годзе патлумачыў дзеянне «электрафора» А. Вольты.
Пельматахроміс

**Пельматахроміс** (*Pelmatochromis*) — невялікі род рыб сямейства . З трох яго відаў два з’яўляюцца эндэмікамі Сярэдняй Афрыкі, а адзін — эндэмікам трапічнай Заходняй Афрыкі. У залежнасці ад віду яны дасягаюць прыкладна 11.5 — 16.5 у даўжыню. Гэты род часам змяшчаюць у сваю ўласную кладу , якая можа быць роднасным таксонам .

## Віды 
У цяперашні час у гэтым родзе вылучаюць тры віды:

*  (Steindachner, 1894)
*  (Pellegrin, 1900)
*  (Boulenger, 1899)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акунепадобныя
Біртэ Вільке

**Біртэ Вільке** (дацк. Birthe Wilke, нар. ) — папулярная дацкая спявачка 1950-х гг., якая заняла трэцяе месца на конкурсе песні Еўрабачанне 1957 года.

Вырасла ў музычнай сям’і ў капенгагенскім раёне Вестэрбро. У падлеткавым узросце выйграла конкурс талентаў, які праводзіўся ў Нацыянальным тэатры. Пазней выступала як салістка з аркестрам Бруна Хенрыксена ў парку Цівалі. У 1956 годзе запісала першы дыск са сваёй версіяй кампазіцыі Que Sera, Sera.

Пасля перамогі на конкурсе Dansk Melodi Grand Prix прадстаўляла Данію на конкурсе Еўрабачанне ў 1957 годзе, дзе ў дуэце з Густавам Вінклерам выканала песню Skibet Skal Sejle I Nat. Дуэт заняў трэцяе месца сярод 10 удзельнікаў і запомніўся 13-секундным пацалункам пасля завяршэння выступлення.

Вільке таксама ўдзельнічала ў конкурсе Еўрабачанне ў 1959 годзе, дзе заняла пятае месца з кампазіцыяй Uh-Jeg Ville Ønske Jeg Var Dig.

У канцы 1950-х гг. здзейсніла гастрольнае турнэ па Польшчы, ФРГ і ЗША, заваяваўшы, у прыватнасці, першую прэмію на песенным фестывалі ў Сопаце. У 1961 годзе выканала ролю спявачкі з начнога клуба ў фільме «Рэптылія». Таксама была вядучай радыё- і тэлепраграм, здымалася ў рэкламных і камерцыйных фільмах.
Вольф-Дзітрых Вільке

**Вольф-Дзітрых «Фюрст» Вільке** (ням.: Wolf-Dietrich «Fürst» Wilcke;  — ) — нямецкі лётчык-ас, Другой сусветнай вайны на працягу якой ён здзейсніў 732 баявыя вылеты, атрымаў 162 перамогі: 137 на Усходнім фронце, а таксама збіў чатыры 4-х маторных бамбавіка. Загінуў у баі 23 сакавіка 1944 года ў раёне горада Шопенштэт (цяпер у федэральнай зямлі Ніжняя Саксонія).
Шопенштэт

**Шопенштэт** () — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Вольфенбютэль. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Шопенштэт. Насельніцтва — 5360 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 39,65 км². Афіцыйны код — 03 1 58 027.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Вальд (Апенцэль-Аўсерродэн)

**Вальд** (ням. Wald AR) — камуна ў Швейцарыі, у кантоне Апенцэль-Аўсерродэн. Насельніцтва - 860 чалавек (31 снежня 2006 года). Афіцыйны код - 3036.

Катэгорыя:Камуны кантона Апенцэль — Аўсерродэн
Ёган Ульрых Шыс

**Ёган Ульрых Шыс** (, Вальд, Апенцэль-Аўсерродэн — , ) — швейцарскі дзяржаўны дзеяч і палітык. Федэральны канцлер з 1848 па 1881 год, член Нацыянальнага савета ад ліберальнай партыі да самай смерці.

Сын рэфармацкага пастара атрымаў адукацыю ў Базелі. Затым вывучаў права ва ўніверсітэтах Базеля, Ены, Берліна і Гётынгена. У 1831 годзе ён стаў членам Енскага брацтва. Шыс атрымаў доктарскую ступень у 1835 годзе і пачаў сваю прафесійную кар’еру ў адміністрацыі кантона Апенцэль-Аўсерродэн. Спачатку працаваў архіварыусам, з 1836 — следчым, з 1839 — справаводам.
Аннемары Хубер-Хоц

**Аннемары Хубер-Хоц** (ням.: Annemarie Huber-Hotz, , , кантон Цуг, Швейцарыя -) — федэральны канцлер Швейцарыі з 1 студзеня 2000 па 31 снежня 2007 года.

## Біяграфія 
Хубер-Хоц скончыла пачатковую і сярэднюю школу ў Баары і гімназію ў Цузе. Затым яна вывучала сацыялогію, этналогію і палітычныя навукі ва ўніверсітэтах Берна, Упсалы (Швецыя) і ў Інстытуце міжнародных даследаванняў у Жэневе.

У 1976—1977 гадах вывучала прасторавае планаванне ў кантоне Цуг. У 1978—1981 гадах працавала ў прэс-службе Генеральнага сакратарыята парламента Швейцарыі. У 1981—1992 гадах працавала ў сакратарыяце Савета кантонаў Швейцарыі. У 1989—1992 гадах — дырэктар Навуковай службы парламента. У 1992—1999 гадах — генеральны сакратар Федэральнага сходу. У 2000—2007 гадах = федэральны канцлер Швейцарыі. У 2011—2019 гадах — прэзідэнт швейцарскага Чырвонага Крыжа і віцэ-прэзідэнт ex-officio Міжнароднай федэрацыі таварыстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца.

## Зноскі 
Катэгорыя:Палітыкі Швейцарыі
Вальтэр Бузер

**Вальтэр Эміль Бузер-Вуйле** (, Лаўзен — , Ітыген) — швейцарскі вучоны-юрыст і дзяржаўны служачы. Канцлер Швейцарскай Канфедэрацыі з 1981 па 1991 год і быў першым членам СДШ, які заняў гэтую пасаду.

Вальтэр Бузер, сын фермера, вырас на ферме ў Лаўзене. Пасля заканчэння сярэдняй школы ў Базелі вывучаў права і эканоміку ў Базельскім і Бернскім універсітэтах. У 1958 г. ён атрымаў доктарскую ступень у Берне з дысертацыяй па гісторыі права. З 1950 года Бузер быў юрысконсультам і рэдактарам сацыял-дэмакратычных газет. З 1956 па 1962 год быў галоўным рэдактарам «Sozialdemokratische Bundeshauskorrespondenz».
Ітыген

**Ітыген** (ням. Ittigen) — камуна ў Швейцарыі, у кантоне Берн. У 2009 годзе была ў акрузе Берн, а ў 2010 годзе акруга была ў акрузе Берн-Мітэльланд. Насельніцтва — 11306 чалавек (на 31 снежня 2019 г.). Афіцыйны код — 0362.

Катэгорыя:Камуны кантона Берн
Лаўзен (Базель-Ланд)

**Лаўзен** (ням.: Lausen BL) — камуна ў Швейцарыі, у кантоне Базель-Ланд. Уваходзіць у склад акругі Лісталь. Насельніцтва — 5148 чалавек (на 31 снежня 2017 года). Афіцыйны код — 2828.

Катэгорыя:Камуны кантона Базель-Ланд
Франсуа Кушпен

**Франсуа Кушпен** (франц. François Couchepin; , Марціньі, Вале — , ) — швейцарскі дзяржаўны і палітычны дзеяч; юрыст. Федэральны канцлер Швейцарыі ад Свабоднай дэмакратычнай партыі з 1 ліпеня 1991 г. па 31 снежня 1999 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 студзеня 1935 года ў камуне Марціньі, у Швейцарыі, у сям’і федэральнага суддзі Луі Кушпена.

У 1957 годзе ён скончыў ліцэнцыят, а праз два гады атрымаў патэнты юрыста і натарыуса ў кантоне Вале.

З 1964 па 1980 год кіраваў уласнай юрыдычнай у Марціньі. Пасля таго як канцлер Вальтэр Бузер аб’явіў пра адстаўку ў 1991 годзе, на яго пасаду было чацвёра афіцыйных кандыдатаў. Акрамя Кушпена, гэта былі Ахіл Казанова (CVP), Макс Фрыдлі (SVP) і Курт Нусплігер (SP). Кушпен быў абраны Федэральным саветам у шостым галасаванні.

Памёр 23 лютага 2023 года.
Карл Хубер

**Карл Хубер** (,  — , Кёніц) — швейцарскі юрыст. Член ХДНП, федэральны канцлер з 1968 па 1981 год.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння школы ў Санкт-Галене Хубер вывучаў права ў Бернскім універсітэце і атрымаў ступень доктара наву. Пасля службы ў арміі ў 1941 годзе паступіў памочнікам юрыста ў аддзел эканомікі. З 1954 па 1967 год узначальваў аддзел, а з 1957 года таксама быў генеральным сакратаром дэпартамента па эканамічных пытаннях падчас перамоў аб стварэнні ЕАСТ. У 1967 годзе Хубер быў абраны канцлерам, першым з 1881 года чалавекам, які раней не працаваў у ведамстве федэральнага канцлера.
Кёніц

**Кёніц** () — камуна ў Швейцарыі, у кантоне Берн. Да 2009 года ўваходзіла ў склад акругі Берн, з 2010 года ўваходзіць у акругу Берн-Мітэльланд. Насельніцтва — 42 044 чалавек (на 31 снежня 2019 года). Афіцыйны код — 0355.

Катэгорыя:Камуны кантона Берн
Леа Іудэ

**Леа Іудэ**, або **Леа Келер** (; 1482, Гемар, Эльзас — , ) — рэфарматар царквы, вядомы сваім новым лацінскім перакладам Бібліі, якая часам згадвалася як «Біблія Льва Іудзейскага».

З 1523 года быў святаром у Цюрыху; дапамагаў Ульрыху Цвінглі пры ўвядзенні ў Цюрыху рэфармацыі і ў барацьбе з анабаптыстамі.

Пераклаў Стары Запавет з арыгінала на латынь і зрабіў пераказ лютэраўскага Новага Запавету на швейцарскім дыялекце (1529, так званы «Die Froschauer Bibel»). Яго Біблія была выдадзена друкарам Робертам Эцьенам у Парыжы (4 тамы, 1539—1545). Склаў таксама катэхізісы на нямецкай і лацінскай мовах (1534).

Яго біяграфія напісана вучнем Іанам (Цюрых, 1574).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Багасловы Швейцарыі
Катэгорыя:Постаці Рэфармацыі
Катэгорыя:Перакладчыкі Бібліі
Карлштат-на-Майне

**Карлштат** (ням.: Karlstadt) — горад і гарадская абшчына ў Германіі, у зямлі Баварыя, цэнтр раёна Майн-Шпесарт.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Ніжняя Франконія. Уваходзіць у склад раёна Майн-Шпесарт. Насельніцтва — 14 863 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 98,11 км². Афіцыйны код — 09 6 77 148.

Гарадская абшчына падзяляецца на 9 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Баварыі
Байльнгрыс

**Байльнгрыс** (ням.: Beilngries) — горад у Германіі, у зямлі Баварыя. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Верхняя Баварыя. Уваходзіць у склад раёна Айхштэт. Насельніцтва — 8748 чалавек (31 снежня 2010 года). Плошча — 100,13 км². Афіцыйны код — 09 1 76114.

Горад падзяляецца на 19 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Баварыі
Карл Озер

**Карл Озер** (, Сьён — , ) — швейцарскі юрыст. Федэральны канцлер з 1952 па 1967 год.

## Біяграфія 
Скончыў сярэднюю школу ў Лазане. Затым вывучаў права ва ўніверсітэце Лазаны і Бернскім універсітэце. У 1928 годзе, праз год пасля атрымання доктарскай ступені, ён паступіў на працу ў федэральную адміністрацыю. Затым працаваў сакратаром і перакладчыкам у ведамстве федэральнага канцлера і Савеце кантонаў. У 1944 годзе Федэральны савет Швейцарыі прызначыў яго віцэ-канцлерам.

Пасля адстаўкі федэральнага канцлера Оскара Ляймгрубера Федэральны сход абраў Озера яго пераемнікам у 1951 годзе. Ён быў вылучаны сваёй партыяй, СвДП, і перамог над галоўным суддзёй Тургау Томасам Платнерам, кандыдатам ад каталіцкай Кансерватыўнай народнай партыі.
Жорж Бавэ

**Жорж Бавэ** (; ,  — , ) — швейцарскі юрыст і журналіст. Член СвДП і федэральным канцлерам з 1934 па 1943 год.

## Біяграфія 
Сын Анры Альфонса Бавэ, дзяржсакратара кантона Неўшатэль, скончыў сярэднюю школу ў Жэневе. Затым вывучаў лінгвістыку ў Берліне і права ў Берне. З 1896 года больш за тры дзесяцігоддзі працаваў журналістам. Першапачаткова ён быў рэдактарам газеты «National Suisse» у Ла-Шо-дэ-Фоне, затым з 1898 па 1927 гады ён пісаў пра нацыянальныя палітычныя падзеі для «Lausanne Revue», «Paris Le Temps» і «Frankfurter Zeitung».

Паралельна з працай у якасці карэспандэнта, Бавэ далучыўся да федэральнай адміністрацыі ў 1910 годзе. Напачатку працаваў перакладчыкам у ведамстве федэральнага канцлера, а з 1911 г. узначаліў Сакратарыят Нацыянальнага савета.
Пакуль цвіце папараць

**Пакуль цвіце папараць** () — расійскі фэнтэзійны тэлесерыял вытворчасці кампаніі ІВД Production па заказе СТС. Серыял атрымаў высокія рэйтынгі ў эфіры канала СТС.

## Сюжэт 
Кірыл Андрэеў працуе журналістам у маскоўскай газеце. Аднойчы калега прыносіць яму чароўны амулет. З дапамогай амулета Кірыл нечакана аказваецца на Алтаі. Неўзабаве Кірыл даведаецца, што з дапамогай амулета і папараць-кветкі ён павінен зачыніць дзверы ў паралельны свет Умбры, дзе жыве ўсякая погань. А дапамогуць яму яго сястра Саша і сябры, якіх ён сустрэў на Алтаі (Раіса, Максім, Дзяніс, Ліка, Артур).

## У ролях 
* Аляксандр Пятроў — *Кірыл Андрэеў (журналіст газеты «Сакрэтная праўда»)
* Святлана Суханава — *Аляксандра Андрэева (сястра Кірыла, актрыса тэатра)
* Таццяна Арлова — * Раіса Тарасава (цётка Максіма і Дзяніса)
* Павел Крайноў — *Максім Стральцоў (брат Дзяніса)
* Раман Курцын — *Дзяніс Стральцоў (брат Максіма)
* Дзмітрый Бедараў — *Ігар Князеў (бізнесмен)
* Ала Подчуфарова — *Ліка Ізмайлава (дзяўчына Ігара, затым дзяўчына Дзяніса)
* Аляксей Васільеў — *Артур Сташко (сябар Лікі)
* Залім Мірзоеў — ''Аржан (стары, які супрацьстаіць сілам зла)
* Мар'яна Шульц — *Марыя Някрасава (памочніца Аржана)
* Юлія Самойленка — *Агапа (ведзьма, дачка ведзьмака)
* Аляксандр Мезенцаў — *вядзьмак (бацька Агапы)
* Алена Мікалаева — *Алеся Мурашова / Паліна Мурашова (сястра-блізнюк Алесі)
* Вера Васільева — ''Надзея Ігараўна, бабуля Ігара Князева

## Вытворчасць 
Здымкі серыяла праходзілі на Алтаі ў ліпені-лістападзе 2011 года. Некаторыя сцэны здымаліся ў Маскве і Цверы.

Роля Раісы Тарасавай спецыяльна напісана для актрысы Таццяны Арловай.

## Прэмія 
* 2 намінацыі на прэмію «Тэлезорка-2012» — «Любімы серыял. Навінкі» і «Любімая актрыса» (Таццяна Арлова).
* Намінацыя на III штогадовай Расійскай кінапрэміі ў жанры жахаў «Кропля-2012» у намінацыі «Лепшы айчынны хорар года».

## Працяг тэлесерыяла 
У 2019 годзе выйшаў працяг серыяла — «Белаводдзе. Таямніца закінутай краіны». У ім Кірыл і яго сябры прайшлі новыя выпрабаванні.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Страница сериала на официальном сайте «СТС» 
* На сайце Youtube
* IMDb

Катэгорыя:Тэлесерыялы Расіі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2012 года
Дыспансер

**Дыспансе́р** (, ад , узыходзіць да  *«размяркоўваю»*) — лячэбна-прафілактычная ўстанова, аснова дзейнасці якой — ранняе выяўленне і лячэнне хворых, дынамічны нагляд і ажыццяўленне санітарна-аздараўленчых мерапрыемстаў.

## Віды дыспансераў 
На Беларусі дзейнічаюць наступныя віды дыспансераў:
* кардыялагічныя;
* скурна-венералагічныя;
* наркалагічныя;
* анкалагічныя;
* процітуберкулёзныя;
* псіханеўралагічныя;
* эндакрыналагічныя.

## Гісторыя 
На Беларусі першы (процітуберкулёзны) дыспансер адкрыты ў 1921 годзе ў Мінску. Папярэднікамі дыспансера (Мінск, Бабруйск) былі процітуберкулёзныя амбулаторыі (1910—1911).

На пачатак 1997 года ў Беларусі існавалі дыспансеры:
* процітуберкулёзныя (30)
* анкалагічныя (11)
* скурна-венералагічныя (34)
* псіханеўралагічныя (13)
* процівалляковыя (6)
* урачэбна-фізкультурныя (10)
* наркалагічныя (11)
* кардыялагічныя (5)
* два спецыяльных дыспансера для хворых пасля радыяцыйнага ўздзеяння ў выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Медыцынскія ўстановы
Хасэ Гарсія Румінот

**Хасэ Хільберта Гарсія Румінот** () — чылійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Прэзідэнт Сената з 19 сакавіка 2024 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Сената Чылі
Арнштайн

**Арнштайн** () — горад і гарадская абшчына ў Германіі, у зямлі Баварыя. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Ніжняя Франконія. Уваходзіць у склад раёна Майн-Шпесарт. Насельніцтва - 8090 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча - 112,12 км². Афіцыйны код - 09 6 77 114.

Гарадская абшчына падзяляецца на 12 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Баварыі
Караль Карыёла

**Караль Аіда Карыёла Аліва** () — чылійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Прэзідэнт Палаты дэпутатаў Чылі з 15 сакавіка 2024 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Палаты дэпутатаў Чылі
Нікалае Станчу

**Нікалае Станчу** (рум.: Nicolae Stanciu; нар. , Алба) — румынскі футбаліст, паўабаронца саудаўскага клуба «Дамак» і нацыянальнай зборнай Румыніі.

## Клубная кар’ера 
Пачынаў кар’еру ў клубе «Уніра» (Алба-Юлія). У 2008 годзе ён дэбютаваў за свой родны клуб, а асноўным іграком стаў толькі ў сезоне 2010/11. У 2011 годзе адбыўся пераход гульца ў «Васлуй», дзе ён правёў два нядрэнныя сезоны. У 2013 годзе Нікалае стаў гульцом клуба «Сцяўа», у складзе якога ён двойчы станавіўся чэмпіёнам Румыніі.

## Кар’ера ў зборнай 
Мікалае выступаў за юнацкую і маладзёжную зборныя Румыніі. 23 сакавіка 2016 года адбыўся дэбют Нікалае ў складзе нацыянальнай зборнай Румыніі ў матчы супраць зборнай Літвы. Гулец трапіў у заяўку зборнай на Еўра-2016.
## Крыніцы
Рыкарда Бланка Эрэра

**Рыкарда Луіс Эрнан Бланка Эрэра** () — чылійскі юрыст і суддзя. Прэзідэнт Вярхоўнага суда Чылі з 8 студзеня 2024 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Юрысты Чылі
Катэгорыя:Суддзі Чылі
Джэймс Бландэл

**Джэймс Бландэл** (; ,  — , ) — брытанскі гінеколаг, першым паспяхова ажыццявіў пераліванне крыві.

Джэймс Бландэл вызначыў два асноўныя правілы: пераліванне дапускаецца толькі чалавечай крыві і толькі ў выпадку смяротнай небяспекі для жыцця. Спачатку рызыкі заставаліся высокімі; 1/3 пацыентаў не перажывалі пералівання, хоць яно было адносна бяспечным хірургічным умяшаннем яшчэ ў 1850 годзе.
Бландэл

**Бландэл** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джэймс Бландэл, брытанскі ўрач
* Дэніс Бландэл, генерал-губернатар Новай Зеландыі
* Марк Бландэл, брытанскі аўтагоншчык
* Том Бландэл, брытанскі біяхімік
Кэтрын Выннік

**Кэтрын Выннік** (, ;  17 снежня 1977, Этобіка, Антарыё, Канада) — канадская актрыса, найбольш вядомая па ролі Лагерты ў канадскім серыяле «Вікінгі» і па амерыканскім серыяле «Бязмежнае неба».

## Біяграфія 
Кэтрын Выннік — украінскага паходжання, да васьмі гадоў размаўляла толькі на украінскай мове. Бацькі — Раман Вынніцкі і Леся Вынніцкая (функцыянер Кангрэса ўкраінцаў Канады у Таронта). Продкі Кэтрын — родам з Галіцыі, у 1940-х гадах яны беглі ад савецкіх уладаў, маці і бацька Кэтрын нарадзіліся ў нацысцкай Германіі, а затым сям’я эмігравала ў Канаду. Пасля «Пласта» яна пачала сур’ёзна займацца тэквандо.

Акцёрскі дэбют Кэтрын адбыўся ў 1999 годзе. Яна вучылася акцёрскаму майстэрству ў студыі Уільяма Эспера ў Нью-Ёрку. Здымалася ў многіх фільмах вытворчасці студыі *Paramount Pictures.* Яе можна ўбачыць у такіх культавых меладрамах, як «50 першых пацалункаў» і «Каханне з паведамленнем». У 2010 годзе Кэтрын сыграла ў камедыі «Кілер» рэжысёр Роберта Лукеціча.
 у 2017 годзе.]]
Выннік грала галоўныя ролі ў некалькіх тэлевізійных шоу, у тым ліку «Доктар Хаўс», «Закон і парадак» і «Думаць як злачынец». З 2013 па 2020 год яна грала ролю жонкі ярла Рагнара Лодброка Лагерты ў вядомым серыяле «Вікінгі».

У 2015 годзе, каментуючы становішча спраў на Украіне, Выннік выступіла са словамі падтрымкі ў адрас краіны.

У 2017 годзе актрыса выканала ролю маці Джэйка ў фэнтэзійным вестэрне Мікалая Арселя «Цёмная вежа», які створаны па матывах аднайменнага цыклу раманаў Стывена Кінга. Акрамя таго, у тым жа годзе Выннік агучыла Мары Фішэр у відэагульні *Call of Duty: WWII*. У 2019 годзе яна была абраная членам журы Канскага кінафестывалю.

У лютым 2020 года было абвешчана, што Выннік сыграе галоўную ролю Джэні Хойт у крымінальным драматычным серыяле ABC «Бязмежнае неба».

У 2021 годзе Кэтрын выканала галоўную ролю ў фільме «Заступнік», у якім яе партнёрам стаў Ліам Нісан.

## Грамадская пазіцыя 
Падчас расійскага ўварвання на Украіну, актыўна падтрымлівала Украіну на сваёй старонцы ў сацыяльнай сетцы Instagram, у прыватнасці, 24 лютага Кэтрын Выннік напісала: «Мы мірная краіна. Мы не заслугоўваем гэтай вайны». Наступныя дні актрыса дадавала і іншыя інфармацыйныя паведамленні: заклік паглядзець фільм «Зіма ў агні», прамовы Прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага і відэа бамбардзіровак украінскіх гарадоў.

У сакавіку 2022 года Выннік разам са сваёй мамай стварылі дабрачынны фонд Winnick Fondation для збору сродкаў на патрэбы Украіны.

У лістападзе 2022 года МЗС РФ абвясціў аб унясенні Выннік у «чорны спіс», ёй забаронены ўезд у Расію.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Канады
Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Эндзі Кілінг

**Эндзі Кілінг** () — брытанскі дзяржаўны служачы. Галоўны выканаўчы дырэктар Фалклендскіх астравоў з 5 красавіка 2021 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Галоўны выканаўчы дырэктар Фалклендскіх астравоў
Віктар Росі

**Віктар Росі** (нар. , ) — швейцарскі дзяржаўны дзеяч. Член ліберальнай партыі зялёных заняў пасаду віцэ-канцлера Швейцарскай Канфедэрацыі 1 мая 2019 года. 13 снежня 2023 года абраны федэральным канцлерам.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння вучобы ён спачатку выкладаў у камерцыйнай прафесійна-тэхнічнай школе г. Біль (пазней адукацыйная школа Biel Bienne BFB), потым працаваў дырэктарам з 1999 года. У той жа час ён быў віцэ-прэзідэнтам Канферэнцыі камерцыйных рэктараў кантона Берн (KRKB) з 2004 па 2009 год, а з 2009 года ён заняў пасаду прэзідэнта.

У кастрычніку 2010 года Росі паступіў на службу у федэральную канцылярыю і ўзначаліў аддзел дзелавога адміністравання і лагістыкі.

У снежні 2018 года Федэральны савет Швейцарыі абраў Віктара Росі віцэ-канцлерам Швейцарскай Канфедэрацыі. Росі ўступіў на пасаду 1 мая 2019 года і з таго часу ўзначальваў аддзел Федэральнага савета ведамства федэральнага канцлера. 30 кастрычніка 2023 года зялёныя лібералы вылучылі яго на пасаду федэральнага канцлера.
Аддакс

**Аддакс**, **нубійская антылопа** (*Addax nasomaculatus*) — парнакапытнае млекакормчае з падсямейства шаблерогіх антылоп сямейства пустарогія, від вылучаецца ў манатыпны род *Addax*.

## Апісанне 
Пясчана-белая афарбоўка летам, бліжэй да зімы робіцца шаравата-карычневай. Поўсць кароткая і гладкая. Белыя плямы размешчаны на вушах, жываце, канечнасцях. Пераносіцу перасякае белая Х-падобная палоска, пучок чорна-бурых валасоў на лбе. З шыі звісаюць доўгія валасы. Галава і пярэдняя частка цела больш цёмныя. Накіраваныя назад тонкія рогі, спіральна закручаныя ў 1,5-3 абароты, ёсць як у самцоў так і ў самак і дасягаюць 109 см даўжыні ў самцоў і 80 см у самак. Шырокія капыты маюць плоскую падэшву, якая можа яшчэ больш пашырацца, што дапамагае жывёлам перасоўвацца па пустыні і не правальвацца ў пясках. Даўжыня цела — 150—170 см, вышыня ў карку — 95-115 см, даўжыня хваста — 25-35 см. Самцы крыху большыя за самак. Маса цела 60-125 кг.

## Пашырэнне 
Раней аддакс сустракаўся ў пустынях і паўпустынях ад Заходняй Сахары і Маўрытаніі да Егіпта і Судана. Сучасны арэал паменшыўся да некалькіх пустынных раёнаў на паўночным усходзе Нігера, на поўначы і ў цэнтры Чада, на паўночным захадзе Малі, ва ўсходняй Маўрытаніі, паўднёвай Лівіі і паўднёва-заходнім Судане. Аддаксы сустракаюцца ў пясчаных і камяністых пустынях. Яны не абмяжоўваюцца тэрыторыямі і вандруюць у пошуках ежы па ўсёй зоне распаўсюджвання, рухаючыся за дажджамі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Пустарогія
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1816 годзе
Флокі Вільгердарсан

.]]
**Флокі Вільгердарсан** або **Флокі, сын Вільгерда** (; жыў у X стагоддзі) — нарвежскі мараплавец і даследчык; першы нарвежац, які пабываў у Ісландыі. Кніга пра засяленне Ісландыі называе яго «вялікім вікінгам».

## Падарожжа 
Флокі даведаўся пра востраў, які знаходзіўся на захадзе, і вырашыў пасяліцца там. Ён адправіўся ў шлях з сям’ёй, і дарогу яму паказвалі тры асвячоных у Нарвегіі крумкача — Флокі выпускаў па адным крумкачу, каб выведаць, дзе знаходзіцца суша, але першыя два вярнуліся пасля палёту, а трэці паляцеў і не вярнуўся. Дзякуючы гэтаму ўчынку Флокі стаў празывацца няйначай як **Крумкачыным Флокі** (). Па дарозе Флокі зрабіў прыпынак на Фарэрскіх астравах, дзе выдаў замуж адну з дачок.

Да вострава Гардара ён падышоў з усходу, а потым паплыў уздоўж паўднёвага ўзбярэжжа. Нарвежцы спыніліся ў месцы, пазней названым Азёрным фіёрдам. Там было шмат рыбы, і пасяленцы, занятыя рыбнай лоўляй, не нарыхтавалі дастаткова сена. За зіму ўсё іх быдла загінула. Вясна выдалася халоднай. Флокі падняўся на вяршыню адной гары і з яе ўбачыў на поўначы фіёрд, запоўнены крыгамі. Таму ён назваў востраў Лядовай краінай — Ісландыя. Таксама ў кнізе пра засяленне Ісландыі сустракаецца назва «Востраў Гардара» (), дадзенае па імені іншага вікінга, Гардара Сваварсана.

Флокі хацеў вярнуцца дадому тым жа летам, але не паспеў падрыхтавацца да адплыцця і зазімаваў на востраве яшчэ раз. Ён адплыў у Нарвегію наступным летам і па вяртанні адгукаўся аб новай зямлі дрэнна. Адзін з яго спадарожнікаў, Хер’альу, быў аб’ектыўны ў сваіх апавяданнях, а другі, Таральу, распавядаў, быццам у Ісландыі алей капае з кожнай травінкі, за што атрымаў мянушку Таральу Алей.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Ісландыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў IX стагоддзі
Вальтэр Турнхер

**Ва́льтэр Турнхер** (ням.: Walter Thurnherr; нар. , Муры) — швейцарскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, федэральны канцлер Швейцарыі з 1 студзеня 2016 па 31 снежня 2023.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Муры, Турнхер скончыў Вышэйшую тэхнічную школу Цюрыха. У 1989 годзе ўступіў у шэрагі швейцарскага дыпламатычнага корпуса. У 2002 годзе быў прызначаны начальнікам штаба Федэральнага Дэпартамента замежных спраў пад кіраваннем Федэральным дарадцам Жазефа Дайса. У наступным годзе ён быў прызначаны кіраўніком апарата Федэральнага Дэпартамента па эканамічных пытаннях, першага намесніка Паскаля Кушпена, затым Жазефа Дайса, і, нарэшце, Дорыс Лойтхард. Ён рушыў услед за Лойтхард, калі яна ўзначаліла Федэральны Дэпартамент навакольнага асяроддзя, транспарту, энергетыкі і сувязі ў 2011 годзе ў якасці яе кіраўніка апарата.
Кіт Байлз

**Кіт Байлз** () — брытанскі палітычны дзеяч Фалклендскіх астравоў і банкір. Спікер Заканадаўчага сходу Фалклендскіх астравоў з 27 лютага 2009 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Спікеры Заканадаўчага сходу Фалклендскіх астравоў
Факультэт турызму і сэрвісу ГрДУ

**Факультэт турызму і сэрвісу** ГрДУ імя Янкі Купалы быў заснаваны ў 2008 годзе на базе гуманітарнага факультэта. Рыхтаваў па спецыяльнасці «Турызм і гасціннасць». Меў у сваім складзе кафедру беларускай культуры і рэгіянальнага турызму, якой кіраваў прафесар Вячаслаў Віталевіч Швед. Дэканамі факультэта з’яўляліся:
* Іосіф Іосіфавіч Велента (2008—2010)
* Сяргей Уладзіміравіч Данскіх (2010—2013)
Факультэт гісторыі, камунікацыі і турызму ГрДУ створаны ў 2013 г. шляхам аб'яднання факультэта гісторыі і сацыялогіі, факультэта турызму і сэрвісу, кафедры журналістыкі і кафедры лінгвістыкі і міжкультурных камунікацый філалагічнага факультэта. Факультэт стаў правапераемнікам усіх правоў і абавязкаў факультэта гісторыі і сацыялогіі і факультэта турызму і сэрвісу.
## Крыніцы 
Турызму і сэрвісу
Катэгорыя:З’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2013 годзе
Катэгорыя:2008 год у Гродне