Луі Брайль

**Луі Брайль** (; , , прадмесце Парыжа — , Парыж) — французскі слепавучыцель, стваральнік сістэмы пісьма і чытання для сляпых — Брайлевай азбукі.

## Жыццяпіс 
Луі Брайль нарадзіўся 4 студзеня 1809 года ў сям’і шаўца (або рымара) Сімона-Рэне (Simon-René) Брайля ў французскім мястэчку Куўрэ.

Трохгадовы Брайль пачаў слепнуць у выніку запалення вачэй пасля таго, як параніўся рымарскім нажом (падобным да шыла) у бацькавай майстэрні, канчаткова ён аслеп у 5 гадоў.

Бацькі навучылі Луі плесці ўбранне для конскай збруі, шыць хатнія туфлі, запрасілі настаўніка ігры на скрыпцы. Алфавіт ён вывучаў у мясцовай школе з дапамогай палачак.

У 10 гадоў (у 1819 годзе) Луі аддалі ў , дзе ён вучыўся алфавітызму, музыцы, вязанню і ткацтву. Кнігі, выданыя рэльефна-лінейным шрыфтом, былі неабходным атрыбутам заняткаў, але такіх кніг было мала, многіх падручнікаў бракавала. Методыка навучання была заснавана на ўспрыманні звестак на слых. Луі быў адным з найбольш здольных вучняў, навучыўся граць на піяніна і аргане. У 1828 годзе Луі скончыў вучэнне і быў запрошаны на працу як малодшы настаўнік-рэпетытар.

У час вучэння Луі пазнаёміўся з «начной азбукай» . Барб’е быў артылерыйскім афіцэрам і распрацаваў азбуку для ваенных мэт — для перадычы інфармацыі ў начны час. Звесткі запісваліся шляхам праколвання адтулін у кардоне, чыталіся дотыкамі (асязаннем).

У 1824 годзе (у 15 гадоў) Брайль распрацаваў рэльефна-пунктавы шрыфт для невідушчых і слабавідушчых людзей, названы ягоным імем (шрыфт Брайля) і ўжываны дагэтуль ва ўсім свеце. Брайль працаваў над шрыфтом шмат гадоў і ў 1829 годзе апублікаваў , адхілены радай інстытута. Некаторыя нязручнасці — працяжнікі — былі выпраўлены ў версіі 1837 (сучасны французскі варыянт).

Першай кнігай, надрукаванай паводле Брайля, была «Гісторыя Францыі» (1837). Дырэктар Інстытута () быў зняты з пасады пасля гэтага ўчынку.
]]

Брайль працаваў настаўнікам музыкі ў Парыжскім інстытуце для сляпых, стварыўшы ў сваёй сістэме  для запісу нот.

Брайль памёр ад сухотаў 6 студзеня 1852 года ў Парыжы і быў пахаваны ў родным мястэчку Куўрэ. Толькі па смерці стваральніка ягоная сістэма пачала шырока ўжывацца.

У Расіі кнігадрукаванне шрыфтам Брайля пачалося з выдання ў 1885 годзе кнігі «Сборник статей для детского чтения, посвященный слепым детям» праз Анну Аляксандраўну Адлер у колькасці 100 асобнікаў. Польскі шрыфт Брайля быў афіцыйна прыняты ў 1934 годзе.

## Памяць 
* У доме, дзе Брайль правёў дзяцінства, размяшчаецца музей. Вуліца, што ідзе да дома-музея, названа ягоным іменем.
* Да 100-годдзя смерці, у 1952 годзе астанкі Брайля былі ўрачыста перанесены ў парыжскі Пантэон.
* У 2009 годзе, да 200-годдзя дня нараджэння, манеты з выявай Брайля адціснулі Індыя, ЗША, Бельгія, Італія.

Coupvray-05.jpg|Бюст з рэльефам на радзіме ў Куўрэ
Braille's tomb in the Pantheon.jpg|Магіла Брайля ў парыжскім Пантэоне
Braille-Marseille.jpg|Бюст у Марселі
Buenos Aires - Busto de Luis Braille.jpg|Бюст у Буэнас-Айрэсе (Аргенціна)

1959 CPA 2333.jpg|Марка СССР (1959)
Stamp of Kazakhstan 660.jpg|Марка Казахстана (2009)
2009. Stamp of Belarus 771-2009-01-04-m.jpg|Беларуская марка

## Гл. таксама 
*  — папярэднік Брайля
*  — астэроід

## Літаратура 
* 
* Столетие со дня рождения Луи Брайля // «Слепец», 1909, № 2.
* Красноусов П. Д., Шоев Ф. И. Луи Брайль. М., 1959.
* 

## Спасылкі 
* Биография на сайте Peoples.ru

Катэгорыя:Вынаходнікі сістэм пісьма
Катэгорыя:Вынаходнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Вынаходнікі Францыі
Катэгорыя:Педагогі Францыі
Катэгорыя:Тыфлапедагогі
Катэгорыя:Сляпыя
Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Катэгорыя:Пахаваныя ў парыжскім Пантэоне
Катэгорыя:Асобы на марках