open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай 2012/2013

**Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай 2012/2013** — 11-ы сезон другога дывізіёна чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай. У турніры прынялі ўдзел 9 клубаў з Беларусі.

## Рэгулярны сезон 
## Плэй-оф 
**Чвэрцьфіналы**
* Шахцёр-2 Салігорск - Брэст-2 - 5:2, 5:2, 3:2
* Нёман-2 Гродна - РЦАП Раўбічы - 6:1, 1:2 (АТ), 2:1, 5:2
* Металург-2 Жлобін - Хімік-СКА-2 Наваполацк - 2:0, 5:3, 3:1
* Магілёў-2 - Гомель-2 - 4:1, 8:1, 9:0

**Паўфіналы**
* Шахцёр-2 Салігорск - Нёман-2 Гродна - 3:2 (бул.), 4:1, 2:3 (АТ), 4:0, 3:0
* Металург-2 Жлобін - Магілёў-2 - 4:7, 4:3 (бул), 6:4, 3:1, 2:8, 4:2

**Фінал**
* Шахцёр-2 Салігорск - Металург-2 Жлобін - 4:1, 5:2, 4:2, 2:3 (бул.), 2:3, 2:3 (бул.), 5:6 (бул.)

## Спасылкі 
* Архіў 

2012/13
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2012 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2013 годзе
Катэгорыя:2012 год у хакеі
Катэгорыя:2013 год у хакеі
КП у Беларусі

**«КП в Белоруссии»**, да 2016 года — **«Комсомольская правда в Белоруссии»** — беларуская рускамоўная штодзённая газета.

## Палітычны крызіс 2020-х гг 
Падчас пратэстаў у Беларусі тыражы нумара газеты не выйшлі тройчы: 18 жніўня, 20 жніўня і 21 жніўня 2020 года. Друкарня дзяржаўнага «Беларускага дома друку», якая падпарадкоўваецца Кіраўніцтву справамі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, не стала друкаваць наклад выдання, спаслаўшыся на паломку друкарскага абсталявання. Таксама ў выдання ўзніклі праблемы з продажам у кіёсках «Белсаюздруку» і з распаўсюджваннем па падпісцы праз «Белпошту». У выніку генеральны дырэктар ЗАО «БелКП-Прэс» Наталля Галезнік для *«ўмацавання рэдакцыі і вываду з крызісу прадпрыемства»* вымушана была пайсці на замену галоўнага рэдактара.

4 верасня 2020 года суд Кастрычніцкага раёна Мінска пакараў арыштам трох журналістаў газеты: Марыю Элешэвіч, Мікіту Дубалеку і Сяргея Шчогалева — за ўдзел у мітынгу 1 верасня.

Пасля перастрэлкі ў Мінску, якая здарылася 28 верасня 2021 года, КП апублікавала каментар аднакласніцы забітага супрацоўнікамі КДБ праграміста Андрэя Зельцэра, у якім тая станоўча пра яго выказалася. Гэта выклікала абурэнне праўладных тэлеграм-каналаў, пасля чаго КП змяніла акцэнты ў матэрыяле. Раніцай 29 верасня быў абмежаваны доступ да сайта газеты «КП в Белоруссии». Міністэрства інфармацыі патлумачыла, што доступ да сайта быў абмежаваны, бо на ім была змешчана публікацыя, у якой *«утрымліваліся звесткі, якія садзейнічаюць фарміраванню крыніц пагроз нацыянальнай бяспецы, што заключаюцца ў штучным нагнятанні напружанасці і супрацьстаяння ў грамадстве паміж грамадствам і дзяржавай»*. 1 кастрычніка прэс-сакратар прэзідэнта Расіі Дзмітрый Пяскоў заявіў:

У ноч з 1 на 2 кастрычніка быў затрыманы журналіст выдання Генадзь Мажэйка, які напісаў артыкул пра загінулага Андрэя Зельцэра. 5 кастрычніка стала вядома, што маскоўскія ўладальнікі «Камсамольскай праўды» прынялі рашэнне закрыць беларускае прадстаўніцтва выдання.

6 кастрычніка 2021 года сумеснай заяваю шасці арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЕН-цэнтр, Мажэйка быў прызнаны палітычным зняволеным. 11 кастрычніка стала вядома, што Мажэйку прад’явілі абвінавачванні па двух артыкулах КК РБ за распальванне сацыяльнай варожасці (арт. 130) і абразу прадстаўніка ўлады (арт. 369).

## Галоўныя рэдактары 
* Юлія Слуцкая (1997—2006)
* Андрэй Ляўкоўскі (2010 — 31 жніўня 2020 года)
* Марыя Бунакова (31 жніўня — 14 снежня 2020 года)
* Сяргей Трафілаў (з 14 снежня 2020 года)

Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Фрэнк Луміс

**Фрэнк Луміс** ( — ) — амерыканскі лёгкаатлет. На Алімпійскіх гульнях 1920 года выйграў залаты медаль на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі з сусветным рэкордам — 54,0. Чэмпіён ЗША ў бегу на 200 метраў з бар’ерамі ў 1917 і 1918 гадах і чэмпіён ЗША на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі ў 1920 годзе.

Пачаў займацца лёгкай атлетыкай падчас вучобы ў школе Арэгона, штат Ілінойс, дзе стаў чэмпіёнам ЗША сярод школьнікаў у бегу на 220 ярдаў з бар’ерамі.

Катэгорыя:Бегуны з бар’ерамі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1920 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1920 года
Toxascaris leonina

**Toxascaris leonina** &nbsp; — від нематод сямейства . Канчатковымі гаспадарамі паразіта з’яўляюцца сабакі, лісы і кошкі, іншыя віды катоў і сабак, прамежкавымі&nbsp; — мышы і пацукі. Гельмінт жыве ў кішачніку гаспадароў. Паразіт аказвае нізкае патагеннае ўздзеянне на гаспадара.

## Спасылкі 
* The Merck Veterinary Manual 
* CDC&nbsp;— Guidelines for Veterinarians: Prevention of Zoonotic Transmission of Ascarids and Hookworms of Dogs and Cats
* Emedicine&nbsp;— Toxocariasis
* CDC Parasitic Diseases Division&nbsp;— Toxocariasis
* https://web.archive.org/web/20090510001313/http://www.cvm.okstate.edu/%7Eusers/jcfox/htdocs/clinpara/Toxocara.htm
* Roundworms: Dogs and Puppies from The Pet Health Library
* https://www.cdc.gov/ncidod/dpd/parasites/toxocara/factsht_toxocara.htm

Катэгорыя:Аскарыды
Катэгорыя:Паразіты сабак
Катэгорыя:Паразіты катоў
Катэгорыя:Паразіты драпежных
Катэгорыя:Паразіты грызуноў
Глен Дэвіс

**Глен Эшбі Дэвіс** (; , Уэлсберг, Заходняя Вірджынія — , Барбертан, Агая) — амерыканскі лёгкаатлет, трохразовы алімпійскі чэмпіён.

Чэмпіён Алімпійскіх гульняў 1956 года ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі і двухразовы чэмпіён Алімпійскіх гульняў 1960 года ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі і ў эстафетным бегу 4х400 метраў. Адзіны ў гісторыі бар’ерыст на дыстанцыі 400 метраў, які ўсталяваў сусветны рэкорд у бегу на 400 метраў без бар’ераў.

Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Катэгорыя:Бегуны з бар’ерамі ЗША
Катэгорыя:Ігракі ў амерыканскі футбол
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1956 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года
Катэгорыя:Спартсмены некалькіх відаў спорту
Дэвід Хемеры

**Дэвід Хемеры** (; нар. , Сайрэнсестэр, Глостэршыр, Англія) — англійскі лёгкаатлет (бег на 400 м з бар’ерамі).

Чэмпіён Алімпіяды 1968 г. у Мехіка (бег на 400 м з бар’ерамі, сярэбраны і бронзавы прызёр Алімпіяды 1972 года ў Мюнхене (эстафета 4 × 400 м, бег на 400 м з бар’ерамі).

Катэгорыя:Бегуны з бар’ерамі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1968 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года
Энджэла Тэйлар

**Энджэла Ф. Тэйлар** (, нар. ) — амерыканскі спрынтар, трохразовы алімпійскі чэмпіён і трохразовы чэмпіён свету на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі і ў эстафеце 4 × 400 метраў.

Нарадзіўся ў горадзе Олбані. Вучыўся ў тэхналагічным інстытуце Джорджыі. Чэмпіён нацыянальнай студэнцкай асацыяцыі 1998 года на 400 метраў з/б. У 2010 годзе заняў другое месца на гран-пры Рыеці ў бегу на 200 метраў з асабістым рэкордам 20:23.

Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Катэгорыя:Бегуны з бар’ерамі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2000 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Уолтэр Цьюксберы

**Джон Уолтэр Бердслі Цьюксберы** (; , Эшлі, Пенсільванія — , Танкханак, Пенсільванія) — амерыканскі лёгкаатлет, двухразовы чэмпіён і трохразовы прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 1900.

## Біяграфія і дасягненні 
Цьюксберы нарадзіўся ў Эшлі, Пенсільванія. Вучыўся ў Пенсільванскім універсітэце на стаматолага. Бегаючы за ўніверсітэцкую зборную, стаў пераможцам у чэмпіянатах Міжкаледжнай асацыяцыі амерыканскіх лёгкаатлетаў-аматараў у бегу на 100 і 200 метраў у 1898 і 1899 гадах.

Пасля заканчэння ўніверсітэта Цьюксберы прыняў удзел у летніх Алімпійскіх гульнях 1900 у Парыжы. Ён спаборнічаў у пяці відах спаборніцтваў і ў кожным з іх выйграў медаль.

Спачатку 14 ліпеня Цьюксберы спаборнічаў у бегу на 100 м. Ён выйграў першы раўнд і паўфінал, але ў фінале заняў другое месца, саступіўшы свайму суайчынніку Фрэнку Джарвісу і атрымаўшы сярэбраны медаль. У той жа дзень ён пачаў спаборніцтвы ў бегу на 400 м з бар’ерамі. Цьюксберы выйграў паўфінал, а на наступны дзень, 15 ліпеня, выйграў фінал, палепшыўшы пры гэтым алімпійскі рэкорд на 3,4 секунды.

Таксама 15 ліпеня ён змагаўся ў бегу на 60 м. Ён стаў найлепшым у паўфінале, але ў заключнай гонцы саступіў Элвіну Крэнцлайну.

16 ліпеня Цьюксберы пачаў ужо сваё чацвёртае спаборніцтва, на гэты раз у бегу на 200 м з бар’ерамі. Ён заняў другое месца ў паўфінале, саступіўшы індыйцу Норману Прычарду, але прайшоў у фінальны забег, у якім заняў трэцяе месца.

Яго апошняе змаганне — бег на 200 м — прайшло 22 ліпеня. У паўфінальнай гонцы ён стаў другім, саступіўшы аўстралійцу Стэнлі Роўлі, але ў фінале стаў чэмпіёнам з вынікам 22,2 с.

Пасля гэтых Гульняў Цьюксберы адышоў ад спорту і адкрыў прыватную стаматалагічную клініку ў Танкханаку, Пенсільванія. Памёр там жа ва ўзросце 92 гадоў.

У 1996 годзе ён быў уключаны ў Амерыканскую лёгкаатлетычную залу славы.

Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Катэгорыя:Бегуны з бар’ерамі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1900 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1900 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1900 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1900 года
Арцюх

**Арцю́х** — славянскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Аляксандравіч Арцюх (1953—2017) — савецкі і расійскі военачальнік, генерал-лейтэнант
* Зміцер Арцюх (нар. 1978) — беларускі паэт, журналіст
* Кацярына Уладзіміраўна Белановіч (у дзявоцтве Арцюх) (нар. 1991) — беларуская лёгкаатлетка 
* Марцін Яўгенавіч Арцюх (нар. 1996) — беларускі футбаліст
* Юлія Анатолеўна Арцюх — беларуская тэлевядучая
Шугайлава

**Шугайлава** — тапонім.

## Беларусь 
* Шугайлава (Аршанскі раён)

## Расія 
* Шугайлава (Смаленская вобласць)
Усцінава

**Усцінава** — жаночая форма прозвішча Усцінаў, тапонім.

## Тапонім 
* Усцінава (Дзямідаўскі раён)
* Усцінава (Ельнінскі раён)
Уварава (значэнні)

**Уварава** — жаночая форма прозвішча Увараў, тапонім.

## Прозвішча 
* Таццяна Уварава — беларуская тэнісістка

## Тапонім 
### Казахстан 
* Уварава (Казахстан)

### Расія 
* Уварава — горад
* Уварава (Ельнінскі раён)
* Уварава (Краснінскі раён)
* Уварава (Сафонаўскі раён)
Джон Акіі-Буа

**Джон Акіі-Буа** (; , Ліра — , Кампала) — лёгкаатлет з Уганды, алімпійскі чэмпіён 1972 года ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі. Стаў першым у гісторыі Уганды алімпійскім чэмпіёнам. Другое золата угандыйцы выйгралі толькі праз 40 гадоў на Гульнях у Лондане (Стывен Кіпротыч у марафоне).

Пачынаў сваю кар’еру як бягун на доўгія дыстанцыі. У 1970 годзе заняў 4-е месца на гульнях Брытанскай садружнасці ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі, на наступны год у адным са спаборніцтваў паказаў найлепшы час сезона. На Алімпіядзе-1972 Акіі-Буа выйграў залаты медаль з сусветным рэкордам (47,82 с). У 1973 годзе выйграў золата, а ў 1978 годзе — бронзу на Панафрыканскіх гульнях.

Алімпіяду 1976 года вымушаны быў прапусціць з-за складанага становішча ва Угандзе. Прымаў удзел у маскоўскай Алімпіядзе на дыстанцыі 400 м і ў эстафеце 4 па 400 м, але не прайшоў далей папярэдніх забегаў.

Акіі-Буа працаваў афіцэрам паліцыі ў гады кіравання Ідзі Аміна, атрымліваў павышэнні і ўзнагароды (у прыватнасці, яму быў падараваны дом) за свае спартыўныя дасягненні, а таксама як прыклад лаяльнага ўраду прадстаўніка племя Лангэ. Пасля падзення рэжыму Аміна, Акіі-Буа ў 1979 годзе быў вымушаны эміграваць з сям’ёй у Кенію, далей — у Германію, дзе працаваў у кампаніі «Пума».

У 1980 годзе ўдзельнічаў у Алімпійскіх гульнях у Маскве. У 1983 годзе вярнуўся на радзіму, дзе быў адноўлены на ранейшай працы паліцэйскага і паралельна працаваў трэнерам.

Катэгорыя:Бегуны з бар’ерамі Уганды
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Уганды
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1980 года
Харына

**Харына** - тапонім.
* Харына (Кардымаўскі раён)
* Харына (Навадугінскі раён)
* Харына (Сафонаўскі раён)
Дэтмальд

**Дэтмальд** () — горад у Германіі, размешчаны на паўночным усходзе зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія, за 100 км на паўднёвы захад ад Гановера і за 30 км на ўсход ад Білефельда. Да 1918 года быў сталіцай княства Ліпэ-Дэтмальд, у 1918—1947 гадах сталіца Свабоднай дзяржавы Ліпэ. Самы вялікі горад і раённы цэнтр адміністрацыйнай акругі Ліпэ.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Франк-Вальтэр Штайнмаер, нямецкі дзяржаўны дзеяч

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Уільям Рэй Пірс

**Уільям Рэй Пірс** (;  — ) — генерал арміі ЗША, удзельнік Другой сусветнай, Карэйскай і В’етнамскай войнаў. Узначальваў камісію па расследаванні ваенных злачынстваў у В’етнаме, у тым ліку разні ў Сангмі.

## Біяграфія 
Пірс нарадзіўся ў Сцюарце, штат Аёва, у 1914 годзе і вырас у Ковіне, штат Каліфорнія. Вучыўся ў Каліфарнійскім універсітэце ў Лос-Анджэлесе, дзе быў прэзідэнтам аддзялення братэрства Сігма Пі і членам каманд па футболе, барацьбе і рэгбі.

У 1938 годзе Пірс паступіў на ваенную службу. Быў накіраваны ў 1-ы пяхотны полк.

Калі Злучаныя Штаты ўступілі ў Другую сусветную вайну, Пірса прынялі ва Упраўленне стратэгічных службаў (УСС). Ён далучыўся да атрада № 101, які праводзіў партызанскія аперацыі супраць японцаў на кітайска-індыйска-бірманскім тэатры. У 1943 годзе Пірс стаў камандзірам падраздзялення. Ён займаў гэтую пасаду да 1945 года, калі стаў камандзірам усіх аперацый УС ЗША ў Кітаі. Там жа Пірс узначаліў кітайскі парашутна-дэсантны атрад у Нанкіне, абараніўшы былую кітайскую сталіцу ад японцаў і камуністаў.

Пасля вайны Пірс далучыўся да ЦРУ, арганізаваўшы першую вучэбную праграму агенцтва. Падчас Карэйскай вайны з баз у Бірме ён кіраваў сакрэтнымі аперацыямі Гаміньдана на поўдні Кітайскай Народнай Рэспублікі.

Па вяртанні з Кітая ён паступіў у ваенны каледж, а затым займаў шэраг пасад у разведцы і штабе. Падчас вайны ў В’етнаме Пірс спачатку быў памочнікам намесніка начальніка штаба па спецаперацыях. Пасля стаў спецыяльным памочнікам па барацьбе з паўстанцамі і спецыяльнай дзейнасці Аб’яднанага камітэта начальнікаў штабоў.

У студзені 1967 года ў званні генерал-маёра ён быў прызначаны камандзірам 4-й пяхотнай дывізіі. Праз 14 месяцаў ён атрымаў званне генерал-лейтэнанта, узначаліўшы 1-ы палявы атрад. Пірс таксама каардынаваў аперацыі чатырох паўднёвав’етнамскіх і двух паўднёвакарэйскіх дывізій. Пад яго кіраўніцтвам саюзныя войскі адолелі праціўніка ў бітвах за Дакто і Дук Лап.

У 1969 годзе генерал Уэстморленд прызначыў Пірса расследаваць інцыдэнт у вёсцы Сангмі, дзе амерыканскія вайскоўцы забілі некалькі сотняў мірных жыхароў.

У 1973 годзе ён сыходзіць у адстаўку.

Пірс памёр ва ўзросце 69 гадоў 6 красавіка 1984 года ад сардэчнага прыступу ў вайсковым медыцынскім цэнтры Летэрмана пры Прэзідыа Сан-Францыска.

## Уласныя працы 
* Peers, William R. and Dean Brelis. *Behind the Burma Road.* Boston: Little, Brown & Co., 1963.
* Goldstein, Joseph, William R. Peers, Burke Marshall, and Jack Schwartz. *The My Lai Massacre and Its Cover-Up: Beyond the Reach of Law?: The Peers Commission Report.* Free Press, 1976. 
* Peers, William R. *My Lai Inquiry.* W W Norton & Co Inc., 1979. 

## Спасылкі 
* Peers, William R. Central Intelligence Agency. *Intelligence Operations of OSS Detachment 101* 

Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў Карэі
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Катэгорыя:Генералы ЗША
Катэгорыя:Масавае забойства ў Сангмі
Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання

Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання. Выбары прайшлі 1 сакавіка 1959 года.

## Спіс дэпутатаў (няпоўны) 
# Пётр Андрэевіч Абрасімаў
# Заір Ісакавіч Азгур
# Аляксандр Нічыпаравіч Аксёнаў
# Ларыса Пампееўна Александроўская
# Міхаіл Трафімавіч Анішчык
# Канстанцін Акімавіч Антонаў
# Мікалай Яфрэмавіч Аўхімовіч
# Павел Васільевіч Афанасьеў
# Пётр Венядзіктавіч Бандарэнка
# Дзмітрый Іванавіч Барашкін
# Павел Фёдаравіч Барысаў
# Віталь Іванавіч Баўрын
# Адам Андрэевіч Бірукоў
# Аляксей Сямёнавіч Бурдзейны
# Леанід Ігнатавіч Бяда
# Мікалай Дзмітрыевіч Ворвулеў
# Іван Дзмітрыевіч Вятроў
# Аляксандр Васілевіч Гарачкін
# Цімафей Сазонавіч Гарбуноў
# Іван Федасеевіч Гаркуша
# Пятро Глебка
# Віктар Іосіфавіч Давідкаў
# Міхаіл Васілевіч Дарашэвіч
# Канстанцін Навумавіч Длугашэўскі
# Таццяна Іосіфаўна Жыгалка
# Іван Мацвеевіч Жыжаль
# Якім Аляксандравіч Жылянін
# Аляксей Ільіч Золаў
# Марыя Якаўлеўна Ігнатава
# Аляксандр Канстанцінавіч Ільінскі
# Іван Макаравіч Ільюшын
# Сцепаніда Піліпаўна Ільючык
# Іван Анісімавіч Інсараў
# Георгій Ціханавіч Кавалеўскі
# Васіль Іванавіч Казлоў
# Віктар Аляксеевіч Казлоў
# Іван Кузьміч Казлоў
# Аляксандр Дзмітрыевіч Кажамякін
# Пётр Захаравіч Калінін
# Уладзімір Георгіевіч Каменскі
# Іпаліт Сільвестравіч Канановіч
# Кузьма Венедыктавіч Кісялёў
# Рыгор Якаўлевіч Кісялёў
# Іван Фролавіч Клімаў
# Леанід Герасімавіч Кляцкоў
# Ілья Паўлавіч Кожар
# Піліп Лаўрэнцьевіч Коханаў
# Кандрат Крапіва
# Ульяна Феакцістаўна Крышталевіч
# Мірон Емяльянавіч Крыштафовіч
# Аркадзь Куляшоў
# Міхаіл Іванавіч Лагір
# Віктар Ільіч Лівенцаў
# Васіль Іванавіч Лузгін
# Канстанцін Ігнатавіч Лукашоў
# Давід Андрэевіч Лукашэвіч
# Іван Сцяпанавіч Лупіновіч
# Васіль Канстанцінавіч Луцкін
# Міхась Лынькоў
# Сяргей Акімавіч Мазур
# Кірыл Трафімавіч Мазураў
# Іван Мікалаевіч Макараў
# Канстанцін Іванавіч Марусічэнка
# Анатоль Васілевіч Маслакоў
# Міхаіл Яфрэмавіч Мацапура
# Варвара Феафілаўна Мацюшка
# Вольга Канстанцінаўна Мацюшка
# Георгій Мікалаевіч Машкоў
# Пётр Міронавіч Машэраў
# Уладзімір Андрэевіч Мікуліч
# Міхаіл Аляксандравіч Мінковіч
# Мікалай Максімавіч Мяшкоў
# Марыя Барысаўна Осіпава
# Пімен Панчанка
# Уладзімір Мікалаевіч Перцаў
# Станіслаў Антонавіч Пілатовіч
# Барыс Віктаравіч Платонаў
# Раіса Нічыпараўна Пятроўская
# Уладзімір Антонавіч Ралько
# Фёдар Дзмітрыевіч Рома
# Аркадзь Дзянісавіч Рудак
# Мікола Садковіч
# Уладзімір Паўлавіч Самсонаў
# Георгій Усеваладавіч Семяніхін
# Аляксей Аляксеевіч Смірноў
# Дзмітрый Мікалаевіч Смоліч
# Фёдар Анісімавіч Сурганаў
# Васіль Якаўлевіч Сядых
# Георгій Васільевіч Сямёнаў
# Максім Танк
# Дзмітрый Фаміч Філімонаў
# Яўген Карлавіч Цікоцкі
# Дзмітрый Васілевіч Цябут
# Рыгор Іванавіч Шавякоў
# Андрэй Трафімавіч Шакура
# Васіль Іванавіч Шарапаў
# Аляксей Сямёнавіч Шаўроў
# Мінай Піліпавіч Шмыроў
# Рыгор Раманавіч Шырма
# Аляксандр Васільевіч Якушаў

5
Васіль Аляксандравіч Арцюх

**Васі́ль Алякса́ндравіч Арцю́х** (, в. Малышэвічы Гродзенская вобласць — , Калінінград) — савецкі і расійскі военачальнік, генерал-лейтэнант, камандуючы берагавымі войскамі Балтыйскага флота ВМФ Расіі ў 2005—2008 гадах.

## Біяграфія 
Васіль Арцюх нарадзіўся 10 чэрвеня 1953 года ў вёсцы Малышэвічы Гродзенскай вобласці Беларускай ССР у сялянскай сям’і. Васіль быў дзявятым і апошнім дзіцём у сям’і, з дзяцінства марыў стаць ваеннаслужачым, хацеў служыць на падводнай лодцы, але не прайшоў медыцынскую камісію. Пасля школы Арцюх змог паступіць у Ташкенцкае вышэйшае агульнавайсковае каманднае вучылішча, хоць дрэнна валодаў рускай мовай. Сканчаў вучылішча ў званні старшага сяржанта, намесніка камандзіра ўзвода.

Пасля заканчэння вучылішча ў 1974 годзе Арцюх служыў у Германія, затым у Прыбалтыйскай, Далёкаўсходняй і Паўночна-Каўказскай ваенных акругах. Ён пачынаў афіцэрскую службу з пасады камандзіра мотастралковага ўзвода, затым быў камандзірам роты, начальнікам штаба-намеснікам камандзіра батальёна, камандзірам батальёна. У перапынках адвучыўся ў Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ.

Завяршыўшы навучанне ў Акадэміі ў 1987 годзе, Арцюх быў прызначаны камандзірам мотастралковага палка ў 11-й асобнай гвардзейскай арміі, затым займаў пасады намесніка камандзіра дывізіі і армейскага корпуса, у 1997—1998 гадах — камандзіра мотастралковай дывізіі. У 2000 годзе скончыў Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных Сіл РФ, пасля чаго служыў начальнікам штаба-першым намеснікам камандзіра корпуса ў Паўночна-Каўказскім ваеннай акрузе. Затым быў начальнікам штаба-першым намеснікам камандуючага арміяй у ПКВА. У 2006 годзе Арцюху было прысвоена званне генерал-лейтэнант, 14 мая 2007 года Указам Прэзідэнта Расіі прысвоена ганаровае званне «Заслужаны ваенны спецыяліст Расійскай Федэрацыі». У 2008 годзе ён быў звольнены з шэрагаў Узброеных Сіл.

Пасля выхаду на пенсію Васіль Арцюх застаўся ў Калінінградзе, перайшоў на федэральную дзяржаўную грамадзянскую службу, працаваў інспектарам у Калінінградскім ваенкамаце. У сакавіку 2012 года ён заняў пасаду віцэ-прэзідэнта Балтыйскай асацыяцыі рэгіянальных будаўнікоў( БАРС), у ліпені 2012 года абраны прэзідэнтам НП СРО «БАРС энергааўдыт».

Катэгорыя:Заслужаныя ваенныя спецыялісты Расійскай Федэрацыі
Гары Хілман

**Гары Лівінгстан Хілман** (; , Нью-Ёрк — , Хановер, Нью-Гэмпшыр) — амерыканскі лёгкаатлет, трохразовы чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1904.

На Гульнях 1904 у Сент-Луісе Хілман удзельнічаў у трох забегах, 400 м, 200 і 400 м з бар’ерамі, выйграўшы кожны з іх і усталяваўшы алімпійскія рэкорды ў першых двух гонках.

Таксама Хілман удзельнічаў у неафіцыйных Алімпійскіх гульнях 1906 у Афінах, на якіх заняў толькі пятае месца ў бегу на 400 м, бо быў траўмаваны падчас паездкі. На наступных сваіх Гульнях 1908 у Лондане Хілман удзельнічаў толькі ў гонцы на 400 м з бар’ерамі. Усталяваўшы новы алімпійскі рэкорд у паўфінале, ён заняў другое месца ў заключным раундзе і выйграў сярэбраны медаль.

Акрамя сваіх дасягненняў на Гульнях, Хілман чатыры разы выйграваў чэмпіянат ЗША па лёгкай атлетыцы — па два разы на забегах на 200 і 400 м з бар’ерамі. Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры ён стаў трэнерам і працаваў з каманднай Дартсуцкага каледжа і нацыянальнай зборнай, суправаджаючы яе на летніх Алімпійскіх гульнях 1924, 1928 і 1932.

Гары Хілман быў уключаны ў Амерыканскую лёгкаатлетычную залу славы ў 1976 годзе.

Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Катэгорыя:Бегуны з бар’ерамі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1904 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1908 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1904 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года
Катэгорыя:Трэнеры ЗША
Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання

Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання. Выбары прайшлі 12 сакавіка 1967 года.

## Спіс дэпутатаў (няпоўны) 
# Уладзімір Уладзіміравіч Алоўнікаў
# Хачык Мінасавіч Амбарян
# Анатоль Яўгенавіч Андрэеў
# Міхаіл Васілевіч Арцёменка
# Лідзія Іванаўна Асіюк
# Мікалай Яфрэмавіч Аўхімовіч
# Павел Васільевіч Афанасьеў
# Васіль Іванавіч Барысік
# Віталь Іванавіч Баўрын
# Андрэй Ануфрыевіч Бембель
# Аляксей Георгіевіч Бондар
# Уладзімір Лявонцьевіч Бядуля
# Аляксей Іванавіч Варанцоў
# Галіна Канстанцінаўна Васіленка
# Валянціна Сямёнаўна Вачынская
# Аляксандр Васілевіч Гарачкін
# Віктар Аляксандравіч Гвоздзеў
# Піліп Сямёнавіч Горбач
# Анатоль Емяльянавіч Гурыновіч
# Піліп Пятровіч Дайнека
# Іван Міхайлавіч Дзёмін
# Сяргей Мікалаевіч Дзікун
# Міхаіл Іванавіч Дзялец
# Яніна Канстанцінаўна Дзямідчык 
# Міхаіл Аляксандравіч Ельяшэвіч
# Генадзь Мікалаевіч Жабіцкі
# Іван Мацвеевіч Жыжаль
# Сяргей Якаўлевіч Жукоўскі
# Аляксей Ільіч Золаў
# Фёдар Міхайлавіч Іваноў
# Іван Анісімавіч Інсараў
# Міхаіл Васілевіч Кавалёў
# Іван Кузьміч Казлоў
# Уладзімір Георгіевіч Каменскі
# Мікалай Фёдаравіч Капіч
# Аляксандр Цімафеевіч Караткевіч
# Кацярына Пятроўна Кармызава
# Гаўрыіл Іванавіч Кацяш
# Мікалай Васілевіч Кашчэеў
# Рыгор Якаўлевіч Кісялёў
# Сяргей Міхайлавіч Кішкін
# Іван Фролавіч Клімаў
# Максім Аляксандравіч Клімянок
# Леанід Герасімавіч Кляцкоў
# Ілья Паўлавіч Кожар
# Юрый Барысавіч Колакалаў
# Кандрат Крапіва
# Анатоль Сцяпанавіч Крэмень
# Раіса Уладзіміраўна Кубліцкая
# Аляксандр Трыфанавіч Кузьмін
# Аркадзь Куляшоў
# Надзея Іванаўна Куніцкая
# Уладзімір Елісеевіч Лабанок
# Міхаіл Іванавіч Лагір
# Віктар Ільіч Лівенцаў
# Максім Лужанін
# Давід Андрэевіч Лукашэвіч
# Васіль Канстанцінавіч Луцкін
# Міхась Лынькоў
# Ганна Васільеўна Мазала
# Мікалай Пятровіч Малочка
# Станіслаў Віктаравіч Марцэлеў
# Уладзімір Васілевіч Мацвееў
# Канстанцін Вікенцьевіч Мацюшэўскі
# Георгій Мікалаевіч Машкоў
# Пётр Міронавіч Машэраў
# Іван Мележ
# Мікалай Дзмітрыевіч Мухін
# Міхаіл Гаўрылавіч Мінкевіч
# Міхаіл Аляксандравіч Мінковіч
# Валянціна Пятроўна Мыслівец
# Мікалай Максімавіч Мяшкоў
# Леў Мікалаевіч Нагібовіч
# Аляксандра Фёдараўна Нічыпар
# Павел Іванавіч Папоў
# Соф’я Несцераўна Пацукевіч
# Мікалай Нічыпаравіч Полазаў
# Фёдар Дзмітрыевіч Рома
# Пётр Яфімавіч Рубіс
# Кацярына Захараўна Рубіцель
# Аркадзь Дзянісавіч Рудак
# Ядвіга Іванаўна Рэкуць
# Цімафей Емяльянавіч Салтановіч
# Уладзімір Пятровіч Самовіч
# Мікалай Яўсеевіч Саўчанка
# Георгій Усеваладавіч Семяніхін
# Антон Нічыпаравіч Сеўчанка
# Іван Раманавіч Сідаровіч
# Сцяпан Гардзеевіч Скарапанаў
# Аляксей Аляксеевіч Смірноў
# Канстанцін Васільевіч Смірноў
# Здзіслаў Францавіч Стома
# Фёдар Анісімавіч Сурганаў
# Фёдар Пятровіч Сянько
# Максім Танк
# Міхаіл Пятровіч Тарасаў
# Алімпіяда Адамаўна Трыгубовіч
# Дзмітрый Фаміч Філімонаў
# Дзмітрый Васілевіч Цябут
# Іван Шамякін
# Кузьма Іванавіч Шаплыка
# Васіль Іванавіч Шарапаў
# Аляксей Сямёнавіч Шаўроў
# Іван Арцёмавіч Шыбека
# Рыгор Раманавіч Шырма
# Уладзімір Кірылавіч Якавенка
# Пётр Рыгоравіч Якаўлевіч
# Арсеній Ільіч Ярэй

7
Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання

Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання. Выбары прайшлі 3 сакавіка 1963 года.

## Спіс дэпутатаў (няпоўны) 
# Пётр Андрэевіч Абрасімаў
# Заір Ісакавіч Азгур
# Аляксандр Нічыпаравіч Аксёнаў
# Уладзімір Уладзіміравіч Алоўнікаў
# Анатоль Яўгенавіч Андрэеў
# Васіль Мікалаевіч Асяненка
# Мікалай Яфрэмавіч Аўхімовіч
# Павел Васільевіч Афанасьеў
# Пётр Лук’янавіч Бабак
# Яніна Вікенцьеўна Бандак
# Дзмітрый Іванавіч Барашкін
# Уладзімір Аляксандравіч Баум
# Таццяна Васільеўна Бірыч
# Леакадыя Іванаўна Богдан
# Аляксей Георгіевіч Бондар
# Янка Брыль
# Аляксей Сямёнавіч Бурдзейны
# Уладзімір Ігнатавіч Быкоўскі
# Аляксей Іванавіч Варанцоў
# Валянціна Сямёнаўна Вачынская
# Аляксандр Васілевіч Гарачкін
# Цімафей Сазонавіч Гарбуноў
# Іван Федасеевіч Гаркуша
# Пятро Глебка
# Аркадзь Уласавіч Гусакоў
# Піліп Пятровіч Дайнека
# Пётр Іосіфавіч Дзеншчыкоў
# Міхаіл Іванавіч Дзялец
# Генадзь Мікалаевіч Жабіцкі
# Таццяна Іосіфаўна Жыгалка
# Іван Мацвеевіч Жыжаль
# Аляксей Ільіч Золаў
# Фёдар Міхайлавіч Іваноў
# Іван Анісімавіч Інсараў
# Васіль Іванавіч Казлоў
# Іван Кузьміч Казлоў
# Мікалай Фёдаравіч Капіч
# Ганна Данілаўна Каліва
# Аляксандр Якаўлевіч Калітка
# Уладзімір Георгіевіч Каменскі
# Павел Ігнатавіч Канопліч
# Марыя Іванаўна Касяк
# Гаўрыіл Іванавіч Кацяш
# Кузьма Венедыктавіч Кісялёў
# Рыгор Якаўлевіч Кісялёў
# Сяргей Міхайлавіч Кішкін
# Іван Фролавіч Клімаў
# Піліп Лаўрэнцьевіч Коханаў
# Кандрат Крапіва
# Ульяна Феакцістаўна Крышталевіч
# Анатоль Сцяпанавіч Крэмень
# Алег Аляксандравіч Ктатараў
# Аляксандр Трыфанавіч Кузьмін
# Аляксей Мікалаевіч Кулажанка
# Аркадзь Куляшоў
# Уладзімір Елісеевіч Лабанок
# Міхаіл Іванавіч Лагір
# Віктар Ільіч Лівенцаў
# Канстанцін Ігнатавіч Лукашоў
# Давід Андрэевіч Лукашэвіч
# Васіль Канстанцінавіч Луцкін
# Міхась Лынькоў
# Іван Іванавіч Магілёўцаў
# Кірыл Трафімавіч Мазураў
# Іван Мікалаевіч Макараў
# Мікалай Пятровіч Малочка
# Міхаіл Герасімавіч Маршын
# Ілля Іванавіч Мусатаў
# Міхаіл Яфрэмавіч Мацапура
# Вольга Канстанцінаўна Мацюшка
# Георгій Мікалаевіч Машкоў
# Пётр Міронавіч Машэраў
# Міхаіл Аляксандравіч Мінковіч
# Леў Паўлавіч Мятліцкі
# Мікалай Максімавіч Мяшкоў
# Соф’я Купрыянаўна Наркевіч
# Пімен Панчанка
# Станіслаў Антонавіч Пілатовіч
# Барыс Віктаравіч Платонаў
# Мікалай Нічыпаравіч Полазаў
# Рыгор Нікіфаравіч Ракаед
# Фёдар Дзмітрыевіч Рома
# Аркадзь Дзянісавіч Рудак
# Марыя Сцяпанаўна Рудко
# Цімафей Емяльянавіч Салтановіч
# Георгій Усеваладавіч Семяніхін
# Антон Нічыпаравіч Сеўчанка
# Іван Раманавіч Сідаровіч
# Сцяпан Гардзеевіч Скарапанаў
# Аляксандр Іванавіч Слабада
# Аляксей Аляксеевіч Смірноў
# Ніна Лявонаўна Сняжкова
# Фёдар Анісімавіч Сурганаў
# Васіль Якаўлевіч Сядых
# Максім Танк
# Міхаіл Пятровіч Тарасаў
# Мікалай Пятровіч Хаванскі
# Дзмітрый Фаміч Філімонаў
# Генрых Аляксеевіч Філіпаў
# Дзмітрый Васілевіч Цябут
# Настасся Кузьмінічна Чадовіч
# Андрэй Трафімавіч Шакура
# Іван Шамякін
# Кузьма Іванавіч Шаплыка
# Васіль Іванавіч Шарапаў
# Аляксей Сямёнавіч Шаўроў
# Васіль Паўлавіч Шыманскі
# Рыгор Раманавіч Шырма
# Уладзімір Кірылавіч Якавенка
# Пётр Рыгоравіч Якаўлевіч
# Арсеній Ільіч Ярэй
# Пётр Іванавіч Яшчарыцын
 

6
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай 2014/2015

**Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай 2014/2015** — 13-ы сезон другога дывізіёна чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай.

## Рэгулярны сезон 
## Плэй-оф 
**Чвэрцьфіналы**
* Металург-2 Жлобін - Энергія Эляктрэнай - 4:2, 2:0, 3:2(АТ)
* Нёман-2 Гродна - Гомель-2 - 3:2(бул.), 1:2, 4:3, 3:2(бул.)
* Юніёр-Мінск - Хімік-СКА-2 Наваполацк - 14:0, 6:0, 9:1
* Шахцёр-2 Салігорск - РЦАП Раўбічы-98 - 7:2, 11:0, 4:1

**Паўфіналы**
* Нёман-2 Гродна - Юніёр-Мінск - 2:4, 5:2, 1:5, 1:3, 3:6
* Металург-2 Жлобін - Шахцёр-2 Салігорск - 6:5, 3:4(АТ), 2:1, 5:4, 5:3

**Фінал**
* Металург-2 Жлобін - Юніёр-Мінск - 5:4(АТ), 2:5, 1:5, 1:4, 4:5

## Спасылкі 
* Архіў 

2014/15
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2014 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2015 годзе
Катэгорыя:2014 год у хакеі
Катэгорыя:2015 год у хакеі
Жукіўці

Назву **Жукіўці** маюць:

* Жукіўці (Жмэрынскі раён) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны
* Жукіўці (Абухіўскі раён) — вёска ў Абухіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны
Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання

Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання. Выбары прайшлі 15 чэрвеня 1975 года.

## Спіс дэпутатаў (няпоўны): 
# Заір Ісакавіч Азгур
# Аляксандр Нічыпаравіч Аксёнаў
# Уладзімір Уладзіміравіч Алоўнікаў
# Анатоль Яўгенавіч Андрэеў
# Іосіф Аркадзьевіч Антановіч
# Уладзімір Цімафеевіч Астрэйка
# Павел Васільевіч Афанасьеў
# Яўген Міхайлавіч Багданчук
# Зінаіда Васілеўна Бандарэнка
# Генадзь Георгіевіч Барташэвіч
# Уладзімір Аляксеевіч Белы
# Барыс Васільевіч Бокуць
# Васіль Быкаў
# Зінаіда Міхайлаўна Бычкоўская
# Леанід Ігнатавіч Бяда
# Артур Іосіфавіч Бязлюдаў
# Андрэй Іосіфавіч Бялко
# Раман Леапольдавіч Ваньковіч
# Аляксей Іванавіч Варанцоў
# Ілья Міхайлавіч Глазкоў
# Піліп Сямёнавіч Горбач
# Анатоль Емяльянавіч Гурыновіч
# Мікалай Уладзіміравіч Даменікан
# Пётр Трафімавіч Дземчанка
# Іван Міхайлавіч Дзёмін
# Аляксандр Мікалаевіч Дудук
# Людміла Мікалаеўна Журбіла
# Аляксандр Аляксандравіч Здановіч
# Іларыён Мяфодзьевіч Ігнаценка
# Міхаіл Васілевіч Кавалёў
# Віктар Аляксеевіч Казлоў
# Аляксандр Якаўлевіч Калітка
# Аляксандр Цімафеевіч Караткевіч
# Георгій Макаравіч Катляроў
# Яўген Іванавіч Кімстач
# Кандрат Крапіва
# Аляксандр Трыфанавіч Кузьмін
# Аркадзь Куляшоў
# Лілія Сямёнаўна Кучур
# Уладзімір Елісеевіч Лабанок
# Міхаіл Іванавіч Лагір
# Віктар Ільіч Лівенцаў
# Васіль Іванавіч Лузгін
# Максім Лужанін
# Андрэй Макаёнак
# Мікалай Пятровіч Малочка
# Станіслаў Віктаравіч Марцэлеў
# Анатоль Васілевіч Маслакоў
# Канстанцін Вікенцьевіч Мацюшэўскі
# Пётр Міронавіч Машэраў
# Мікалай Дзмітрыевіч Мухін
# Іван Фёдаравіч Мікуловіч
# Юрый Міхайлавіч Міхневіч
# Мікалай Максімавіч Мяшкоў
# Пімен Панчанка
# Савелій Яфімавіч Паўлаў
# Уладзімір Іосіфавіч Паўлючук
# Мікалай Ільіч Пахомаў
# Станіслаў Антонавіч Пілатовіч
# Пётр Яфімавіч Рубіс
# Леў Васільевіч Русакоў
# Міхаіл Андрэевіч Савіцкі
# Яфрэм Яўсеевіч Сакалоў
# Уладзімір Пятровіч Самовіч
# Іван Савельевіч Самуйлаў
# Станіслава Станіславаўна Сарока
# Мікалай Яўсеевіч Саўчанка
# Міхаіл Максімавіч Севярнёў
# Усевалад Міхайлавіч Сікорскі
# Ніна Лявонаўна Сняжкова
# Іна Арсеньеўна Стаўроўская
# Мікалай Аляксеевіч Сташанкоў
# Фёдар Анісімавіч Сурганаў
# Мікалай Андрэевіч Сухій
# Барыс Іванавіч Сцяпанаў
# Аркадзь Апанасавіч Тоўсцік
# Альфонс Ільіч Тышкевіч
# Анатоль Міхайлавіч Фоміч
# Анастасія Канстанцінаўна Цагельнік 
# Іван Шамякін
# Уладзімір Паўлавіч Шаплыка
# Васіль Іванавіч Шарапаў
# Іван Арцёмавіч Шыбека
# Рыгор Раманавіч Шырма
# Яўген Паўлавіч Юшкевіч
# Мікалай Стэфанавіч Якушаў
# Іван Дзмітрыевіч Янкоўскі

9
Леў Макаравіч Мацыевіч

**Леў Макаравіч Мацыевіч** (укр. Леў Макаравіч Мацієвич; 1 [13] студзеня 1877, Алэксандрыўка, Чыгірынскі павет, Кіеўская губерня — 24 верасня [7 кастрычніка] 1910, ) — авіятар, падводнік, афіцэр Корпуса карабельных інжынераў Расійскай імперыі, у 1897—1903 гадах — дзеяч украінскага нацыянальнага руху, сузаснавальнік Рэвалюцыйнай украінскай партыі. Загінуў у першай авіяцыйнай катастрофе ў Расійскай імперыі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіраваградскай вобласці
Міхаіл Іванавіч Махаеў

**Міхаіл Іванавіч Махаеў** (,  — , ) — рускі мастак, майстар малюнка і гравюры, пераважна архітэктурнага пейзажу.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу, у сям’і святара. У 11 гадоў быў аддадзены ў Акадэмію Навук, дзе навучаўся матэматыцы і геаметрыі. У 1731 годзе быў накіраваны ў майстэрню Калмыкова, створаную пры Акадэміі, «каб рабіць тэадаліт», дзе азнаёміўся з асновамі тапаграфіі. У 1736 годзе разам з іншымі вучнямі выконваў заданне па замалёўцы тушшу і акварэллю прадметаў пятроўскай Кунсткамеры для пераносу на гравюрв. Гэтая праца ўзбагаціла веды мастака па прыродазнаўстве, геаграфіі, дала магчымасць убачыць творы мастацтва (у тым ліку, гравюры Аляксея і Івана Зубавых).

Самастойна вывучаў законы пабудовы перспектывы, маляваў з натуры, хадзіў у вячэрнія класы замежных моў (лацінскагайі нямецкай). Пасля ўтварэння гравіравальнай майстэрні пры Акадэміі, наведваў заняткі па малюнку з аголенай натуры пад кіраўніцтвам мастака Грымеля. З 1742 года быў падмайстрам Унферцахта ў ландкартной майстэрні, дзе навучаўся «рэзанню літар і ландкарт».

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання

Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання. Выбары прайшлі 24 лютага 1980 года.

## Спіс дэпутатаў (няпоўны): 
# Аляксандр Нічыпаравіч Аксёнаў
# Анатоль Яўгенавіч Андрэеў
# Марыя Васільеўна Анібраева
# Іван Іванавіч Антановіч
# Іосіф Аркадзьевіч Антановіч
# Аляксей Гаўрылавіч Антонаў
# Вольга Сысоеўна Аўраменка
# Веніямін Георгіевіч Балуеў
# Уладзімір Аляксеевіч Белы
# Антаніна Іванаўна Белякова
# Віктар Лявонцьевіч Більдзюкевіч
# Лідзія Дзмітрыеўна Брызга
# Янка Брыль
# Валянціна Паўлаўна Булава
# Генадзь Бураўкін
# Васіль Быкаў
# Леанід Парфілавіч Варганаў
# Уладзімір Лукіч Верхавец
# Мікалай Міхайлавіч Гвай
# Віктар Аляксандравіч Гвоздзеў
# Ілья Міхайлавіч Глазкоў
# Яўген Аляксандравіч Глебаў
# Ала Лаўрэнцьеўна Грыб
# Іван Міхайлавіч Грыцук
# Анатоль Емяльянавіч Гурыновіч
# Мікалай Уладзіміравіч Даменікан
# Пётр Трафімавіч Дземчанка
# Андрэй Сяргеевіч Дзмітрыеў
# Міхаіл Іванавіч Дзялец
# Міхаіл Калістратавіч Дубінка
# Аляксандр Мікалаевіч Дудук
# Людміла Мікалаеўна Журбіла
# Аляксандр Аляксандравіч Здановіч
# Анатоль Міхайлавіч Зінкевіч
# Іларыён Мяфодзьевіч Ігнаценка
# Міхаіл Васілевіч Кавалёў
# Віктар Аляксеевіч Казлоў
# Міхаіл Іванавіч Капцераў
# Аляксандр Цімафеевіч Караткевіч
# Мікалай Аляксандравіч Караткевіч
# Кастусь Кірэенка
# Іван Фролавіч Клімаў
# Кандрат Крапіва
# Уладзімір Елісеевіч Лабанок
# Міхаіл Іванавіч Лагір
# Віктар Ільіч Лівенцаў
# Васіль Іванавіч Лузгін
# Максім Лужанін
# Іван Міхайлавіч Мазаляка
# Андрэй Макаёнак
# Канстанцін Вікенцьевіч Мацюшэўскі
# Іван Фёдаравіч Мікуловіч
# Юрый Міхайлавіч Міхневіч
# Мікалай Максімавіч Мяшкоў
# Леў Мікалаевіч Нагібовіч
# Васіль Барысавіч Несцярэнка
# Уладзімір Мікалаевіч Нічыпаровіч
# Пімен Панчанка
# Іван Якаўлевіч Парфёненка
# Савелій Яфімавіч Паўлаў
# Мікалай Ільіч Пахомаў
# Станіслаў Антонавіч Пілатовіч
# Расціслаў Пятровіч Платонаў
# Аляксандр Аляксандравіч Пятроў
# Яўген Іванавіч Радзецкі
# Мікалай Іванавіч Рош
# Леў Васільевіч Русакоў
# Галіна Фёдараўна Савіцкая
# Міхаіл Андрэевіч Савіцкі
# Уладзімір Пятровіч Самовіч
# Мікалай Яўсеевіч Саўчанка
# Лідзія Емяльянаўна Сіроткіна
# Мікалай Мікітавіч Слюнькоў
# Юрый Пятровіч Смірноў
# Ніна Лявонаўна Сняжкова
# Аляксандр Паўлавіч Старавойтаў
# Барыс Іванавіч Сцяпанаў
# Георгій Станіслававіч Таразевіч
# Валянцін Дзмітрыевіч Ткачоў
# Аркадзь Апанасавіч Тоўсцік
# Леанід Сямёнавіч Фірысанаў
# Анатоль Міхайлавіч Фоміч
# Аляксей Аляксандравіч Цабрук
# Андрэй Трафімавіч Шакура
# Іван Шамякін
# Кузьма Іванавіч Шаплыка
# Уладзімір Паўлавіч Шаплыка
# Васіль Іванавіч Шарапаў
# Іван Арцёмавіч Шыбека

10
Міхаіл Сцяпанавіч Маслаў (педыятр)

**Міхаіл Сцяпанавіч Маслаў** (; 19 [31] мая 1885,  — , ) — расійскі, савецкі педыятр, доктар медыцыны, прафесар, сапраўдны член АМН СССР (1945), заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1935), генерал-маёр медыцынскай службы, старшыня таварыства дзіцячых урачоў Ленінграда, адзін з заснавальнікаў савецкай педыятрычнай школы. Удзельнік Першай сусветнай вайны, жыхар блакаднага Ленінграда.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Адольф Фёдаравіч Маркс

**Адольф Фёдаравіч Маркс** (2 лютага 1838,  — 22 кастрычніка (4 лістапада) 1904, ) — рускі кнігавыдавец і педагог, збіральнік народных песень. У 1859 годзе пераехаў у Расію. Заснавальнік выдавецтва (1869), пазней — акцыянернага таварыства «Таварыства выдавецкай і друкаванай справы А. Ф. Маркс». Выдавец ілюстраванага часопіса для сямейнага чытання «Ніва» (1870—1918). Патомны дваранін.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: Научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1
Мікалай Якаўлевіч Мар

**Мікалай Якаўлевіч Мар** (; (25 снежня 1864 (6 студзеня 1865),  — , ) — расійскі і савецкі усходазнавец і каўказазнавец, філолаг, гісторык, этнограф і археолаг, акадэмік Імператарскай акадэміі навук (1912), затым акадэмік і віцэ-прэзідэнт АН СССР. Пасля рэвалюцыі атрымаў гучную вядомасць як стваральнік «новага вучэння аб мове», або «яфетычнай тэорыі». Бацька ўсходазнаўца і паэта-футурыста Юрыя Мара.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

## Спасылкі
* Мікалай Якаўлевіч Мар у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Акадэмікі Акадэміі навук Беларускай ССР
Аляксандр Іванавіч Марынеска

**Аляксандр Іванавіч Марынеска** (2 [15] студзеня 1913, , Херсонская губерня, Расійская імперыя — , , СССР) — камандзір Чырванасцяжнай падводнай лодкі «С-13» Чырванасцяжнай брыгады падводных лодак Чырванасцяжны балтыйскага флоту (КБФ) ВМФ СССР, капітан 3-га рангу. Герой Савецкага Саюза (1990, пасмяротна).

Вядомы патапленнем 30 студзеня 1945 года судна «Вільгельм Густлоф» ваенна-марскога флоту нацысцкай Германіі падчас Вялікай Айчыннай вайны (1941—1945), якое савецкая прэса назвала «атакай стагоддзя», а самога Аляксандра Марынеска — «падводнікам № 1».

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Асобы на марках
Манежная плошча

**Манежная плошча**:
* Манежная плошча (Масква)
* Манежная плошча (Санкт-Пецярбург)
Мальтыйская капэла

**Мальтыйская капэла** — каталіцкая царква ордэна мальтыйскіх рыцараў, пабудаваная Джакама Кварэнгі ў канцы XVIII стагоддзя. Капэла ўваходзіць у архітэктурны комплекс Варанцоўскага палаца ў Санкт-Пецярбургу (прыбудавана да галоўнага корпуса палаца з боку саду).

## Гісторыя 
Варанцоўскі палац быў узведзены архітэктарам Б. Ф. Растрэлі ў 1749—1757 гадах для канцлера графа М. І. Варанцова. На будаўніцтва і аздабленне палаца спатрэбіліся вялікія капіталаўкладанні, у 1763 годзе граф Варанцоў за даўгі быў вымушаны саступіць яго расійскай казне. Да 1770 года будынак пуставаў, а пазней пачаў выкарыстоўвацца як гасцявы дом. У розны час палац займалі прынц Генрых Прускі, прынц Насау-Зіген і граф І. А. Астэрман. Пасля ўсшэсця на трон Паўла I і прыняцця ім тытула пратэктара, а затым і Вялікага Магістра Мальтыйскага ордэна Варанцоўскі палац быў прадастаўлены мальтыйскім рыцарам, якія былі вымушаныя шукаць прытулку пасля захопу Напалеонам Банапартам вострава Мальта ў 1798 годзе.

У 1798—1800 гадах прыдворны архітэктар Джакама Кварэнгі прыбудаваў да галоўнага корпуса Варанцоўскага палаца Мальтыйскую капэлу (капліцу). 17 чэрвеня 1800 года арцыбіскуп Магілёўскі Станіслаў Іванавіч Богуш-Сестранцэвіч асвяціў царкву.

Пасля смерці Паўла I яго пераемнік Аляксандр I адмовіўся ад звання Вялікага Магістра ордэна, захаваўшы тытул яго пратэктара. У 1803 годзе Аляксандр I склаў з сябе званне пратэктара, а ў 1817 годзе было абвешчана, што «ордэн у Расійскай імперыі больш не існуе».

З 1810 па 1918 год у Варанцоўскім палацы размяшчаўся Пажаскі корпус. Мальтыйская капэла была захавана як каталіцкі храм і адкрыта для наведванняў супрацоўнікамі пасольстваў і місій, а таксама членамі імператарскай сям’і.

У 1853 годзе тут быў пахаваны папячыцель царквы герцаг Лейхтэнбергскі, зяць імператара Мікалая I і самы высокапастаўлены каталік Расіі. У заалтарнай часткі капэлы была прыбудаваны прыбудоўка, пад якой быў уладкаваны склеп. Па волі жонкі герцага, вялікай княгіні Марыі Мікалаеўны, у прыдзеле быў адноўлены інтэр’ер дамавой малельні герцага, якая знаходзілася ў Марыінскім палацы.

У мальтыйскай капэле неаднаразова праводзіліся рамонтныя і рэстаўрацыйныя працы. Апошняя рэстаўрацыя царквы праведзена пад кіраўніцтвам архітэктара С. В. Самусенкі ў 1986—1998 гадах. У канцы 2002 года ў капэле, адрэстаўраванай па ініцыятыве начальніка Сувораўскага вучылішча генерала В. М. Скоблава, адкрыўся Музей гісторыі кадэцкіх карпусоў Расіі.

Мальтийская капелла СПб 35.jpg
Мальтийская капелла СПб 28.jpg
Мальтийская капелла СПб 19.jpg
Мальтийская капелла СПб 21.jpg
Мальтийская капелла СПб 24.jpg
Мальтийская капелла СПб 11.jpg

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Капэлы
Катэгорыя:Помнікі архітэктуры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Мальтыйскі ордэн
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Санкт-Пецярбурга
Міхаіл Іларыёнавіч Варанцоў

Граф (1744) **Міхаіл Іларыёнавіч Варанцоў** (; 12 [23] ліпеня 1714 — 15 [26] лютага 1767) — рускі дзяржаўны дзеяч і дыпламат, якому абавязаны сваім узвышэннем род Варанцовых. Адзін з бліжэйшага акружэння Лізаветы Пятроўны і Пятра III, удзельнік палацавага перавароту 1741 года. З 1744 года — віцэ-канцлер, у 1758—1765 гг. — канцлер Расійскай імперыі. Будаўнік і першы ўладальнік Варанцоўскага палаца ў Санкт-Пецярбургу і Варанцовай дачы на Пецяргофскай дарозе.
Галоўкін

**Галоўкін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Гаўрыіл Іванавіч Галоўкін — расійскі дзяржаўны дзеяч
* Генадзь Генадзевіч Галоўкін — казахстанскі баксёр
* Уладзіслаў Сяргеевіч Галоўкін — беларускі плывец
Манежная плошча (Санкт-Пецярбург)

**Манежная плошча** — плошча, размешчаная ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга на скрыжаванні Італьянскай і Караваннай вуліцы, на яе выходзіць пешаходная Малая Садовая вуліца. Ансамбль плошчы склаўся ў XIX — пачатку XX стагоддзяў.

Ансамбль Манежнай плошчы складаюць помнікі архітэктуры Міхайлаўскі манеж (Зімовы стадыён), будынкі стайняў Міхайлаўскага замка, будынак Санкт-Пецярбургскага высакароднага сходу (Дом Радыё). У цэнтры плошчы разбіты сквер. У складзе гістарычнай забудовы цэнтра Санкт-Пецярбурга плошча ўключана ў спіс Сусветнай спадчыны.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Плошчы Санкт-Пецярбурга паводле алфавіта
Катэгорыя:Плошчы Цэнтральнага раёна Санкт-Пецярбурга
Малы праспект Васільеўскага вострава

**Малы праспект Васільеўскага вострава** — праспект на Васільеўскім востраве ў Санкт-Пецярбургу, які праходзіць ад набярэжнай Макарава да вуліцы Нахімава.

## Гісторыя і славутасці 
Малы праспект праходзіць на Васільеўскім востраве. Пракладзены ў другой палове XVIII стагоддзя і першапачаткова называўся 3-й Першпектыўнай. Затым яго пачалі называць Малым — у адносінах да Вялікага і Сярэдняга праспектаў. У 1939 годзе Малы праспект перайменавалі ў праспект Жалезнякова, а ў 1944 года яму вярнулі ранейшую назву, яна — адна з самых старых у горадзе (у гонар балтыйскага матроса А. Р. Жалезнякова пазней была названая іншая магістраль).

У 1972 годзе Малы праспект быў працягнуты да Налічнай вуліцы (у яго ўвайшла частка Налічнага завулка). У 1998 годзе да Малога праспекта далучылі астатнюю частку Налічнага завулка, і зараз ён праходзіць ад набярэжнай Макарава да вуліцы Нахімава.

На Малым праспекце паміж 7-й і 8-й лініямі размешчаны Благавешчанскі сквер. Пасля дома 57 і да вуліцы Берынга на Малы праспект выходзяць Смаленскія праваслаўныя могілкі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Праспекты Санкт-Пецярбурга