open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Валосавіцкі сельсавет (Чачэрскі раён)

**Вало́савіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Валосавічы.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Нісімкавіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Нісімкавіцкі сельсавет

**Нісі́мкавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Нісімкавічы.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Чачэрскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Валосавіцкага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. 29 кастрычніка 1934 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Рудня-Нісімкавіцкага сельсавета. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 29 кастрычніка 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Будзішчанскага сельсавета. 23 лістапада 1961 года да сельсавета далучана частка скасаванага Покацкага сельсавета (8 населеных пунктаў: вёска Бабічы, пасёлкі Іванаўка, Карма, Макаўе, Мікольск, Новазалессе, Новы Мікольск і Пустынькі). З 25 снежня 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Чачэрскага раёна. У 1974 годзе ў склад Рудня-Барталамееўскага сельсавета перададзены вёскі Будзішча і Высокая Грыва. 7 чэрвеня 1979 года скасаваны пасёлак Карма, 13 лістапада 1987 года — пасёлак Ясная Рошча. 14 красавіка 2006 года ў склад сельсавета з Палескага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Валосавічы, Рудня Барталамееўская, Сідаравічы, пасёлкі Дзяржынскі і Перадавік). У 2208 годзе скасаваны пасёлкі Макаўе, Сычаўка Нісімкавіцкая, Сычаўка Рудніцкая.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1443 чалавекі, з іх 98,1 % — беларусы, 1,4 % — рускія, 0,4 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1147 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свяцілавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Хаанг Кам (значэнні)

**Хаанг Кам** ():
* У в’етнамскай мове травы ўсходняй медыцыны (*Radix Scutellariae*) і кветкавая расліна шлёмнік байкальскі (*Scutellaria baicalensis*).
* Хаанг Кам (1922—2010) — псеўданім в’етнамскага паэта Буй Тан В’ета.
* Хаанг Кам (1920—2013) — генерал В’етнамскай народнай арміі.
* Хаанг Кам (1916—1996) — в’етнамскі вайсковец, вынайшаў адмысловы тып палявой пліты, названую плітой Хаангкама.
Аншыета

**Аншые́та** () — горад у бразільскім штаце Эспірыту-Санту. Насельніцтва (2018 г.) — 28 736 чалавек.

## Гісторыя 
Аншыета была заснавана ў 1561 г. як езуіцкая місіянерская вёска для індзейцаў тупі пад назвай Рэрытыба. У ёй правёў свае апошнія гады знакаміты езуіцкі пісьменнік і даследчык Жазэ ды Аншыета. Пасля выгнання езуітаў з партугальскіх валоданняў у 1759 г. вёска атрымала назву Віла-Нова-ды-Беневентэ.

У 1887 г. населены пункт набыў статус горада і сучасную назву. У канцы XIX — пачатку XX яго насельніцтва значна вырасла дзякуючы іміграцыі з Італіі. 

## Эканоміка 
Аншыета — адзін з турыстычных цэнтраў Эспірыту-Санту. У гарадской эканоміцы пераважае сфера паслуг. Многія гараджане — уладальнікі сельскагаспадарчых надзелаў у ваколіцах, займаюцца жывёлагадоўляй, вырошчваннем рысу, гародніны і бананаў. 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты штата Эспірыту-Санту
ТАЕ Авія

**ААТ «ТАЕ Авія»** — беларуская грузавая авіякампанія. 99,8 % акцый кампаніі належыць дзяржаве, астатнія 0,2 % акцый — акцыянерам. На рынку грузавых перавозак працуе з 1992 года. Авіякампанія зарэгістраваная ў ІКАО, рашэнне ад 8 чэрвеня 1993 года, Doc AN 2/16, з прысваеннем трохлітарнага кода ТХС. Зарэгістраваная ў ІАТА з прысваеннем двухлітарнага кода AL і трохлічбавага прэфікса кода 221. Паветраны флот — 13 Іл-76 і адзін Boeing 747.

2 снежня 2021 года Міністэрства фінансаў ЗША ўключыла ТрансАвіяЭкспарт і два самалёты авіякампаніі ў амерыканскі санкцыйны спіс.

22 снежня 2021 года дзяржаўная кампанія «Трансавіяэкспарт» змяніла назву на «ТАЕ Авія».

У 2022 годзе авіякампанія трапіла пад санкцыі Вялікабрытаніі, Еўрапейскага Саюза, Швейцарыі і Японіі.

## Здарэнні 
9 сакавіка 2007 года самалёт Іл-76ТД (EW-78826) пры заходзе на пасадку ў Магадыша (Самалі) быў абстраляны меркавана з пераноснага зенітна-ракетнага комплексу або ручнога гранатамёта. У гэты час самалёт знаходзіўся на вышыні 250 м. Нягледзячы на моцны пажар на борце, экіпажу ўдалося здзейсніць пасадку, пацярпелых у выніку інцыдэнту не было .

23 сакавіка 2007 года пры ўзлёце з аэрадрома сталіцы Самалі Магадыша быў збіты самалёт Іл-76ТД (EW-78849), на борце якога знаходзілася 11 чалавек. Гэты самалёт вылецеў у Магадыша, каб даставіць тэхнічных спецыялістаў да пацярпелага за 2 тыдні да гэтага самалёта кампаніі.

## Спасылкі 
* Сайт ТрансАвіяЭкспарт 

Катэгорыя:Авіякампаніі Беларусі
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў Чорным спісе ЕС
Маракас

**Марака́с** — музычны інструмент, ідыяфон. Уяўляе сабою пару бразготак, якія гучаць пры трасенні. 

Паходзіць з узбярэжжа Бразіліі. Мясцовыя індзейцы стваралі маракас з пасудзіны на аснове гарбуза, якую напаўнялі каменьчыкамі, бабамі або кукурузнымі зярнятамі. Да пасудзіны чаплялі дзяржальню. Індзейцы шырока карысталіся інструментам падчас рэлігійных абрадаў. 

У нашы дні маракас вырабляюцца з розных матэрыялаў. Шырока распаўсюджаны ў лацінаамерыканскай і карыбскай музыцы. 

## Спасылкі 
* Guide to Maracas: History and Use of Maracas in Music
* MARACATU ORIGIN AND ETYMOLOGY

Катэгорыя:Народныя музычныя інструменты
Караў

**Караў** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзмітрый Уладзіміравіч Караў — савецкі і беларускі гісторык
* Францішак Караў — беларускі архітэктар, прадстаўнік архітэктуры барока; педагог
Дзмітрый Сяргеевіч Пяскоў

**Дзмітрый Сяргеевіч Пяскоў** (; нар. , Масква) — расійскі дзяржаўны дзеяч, перакладчык, дыпламат.

Катэгорыя:Выпускнікі МДУ
Катэгорыя:Дыпламаты СССР
Катэгорыя:Дыпламаты Расіі
Катэгорыя:Перакладчыкі Расіі
Катэгорыя:Усходазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Прэс-сакратары
Катэгорыя:Супрацоўнікі адміністрацыі прэзідэнта Расіі
Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа
Журдан

**Журдан** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя носьбіты 
* Жан-Батыст Журдан — французскі маршал, удзельнік Напалеонаўскіх войнаў
* Якуб Журдан — святар, педагог, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі
Івіцкі

**Івіцкі** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Ігнатавіч Івіцкі — беларускі вучоны ў галіне меліярацыі
* Вітальд Івіцкі — святар, генеральны вікарый Пінскай дыяцэзіі і першы рэктар Пінскай духоўнай семінарыі
* Ігнацій Івіцкі — педагог, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі, каталіцкі святар, езуіт
Жаброўскі

**Жаброўскі** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Жаброўскі — педагог, архітэктар, прафесар Полацкага езуіцкага калегіума
* Тамаш Жаброўскі — рымска-каталіцкі дзеяч, матэматык, архітэктар
Рыка

**Рыка** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя носьбіты 
* Францішак Рыка — езуіцкі святар, педагог
* Серхіа Рыка — іспанскі футбаліст, брамнік французскага клуба «Пары Сен-Жэрмен»
Ганна Левандоўска

**Ганна Марыя Левандоўска** (; нар. , Лодзь, Польшча) — прафесійная каратыстка, уладальніца шматлікіх медалёў на чэмпіянатах сваёй краіны, першынствах Еўропы і свету.

## Біаграфія 
Скончыла варшаўскую Акадэмію фізічнай адукацыі. У 2012 годзе абараніла дысертацыю па тэме харчавання. Атрымаўшы дыплом дыетолага, запусціла ўласны блог «Healthy Plan by Ann» з парадамі па харчаванні і трэніроўках.

## Сям’я 
З 2013 года замужам за польскім футбалістам Робертам Левандоўскім. У іх дзве дачкі: Клара і Лаура.

 

Катэгорыя:Каратэкі
Катэгорыя:Спартсмены Польшчы
Катэгорыя:Трэнеры Польшчы
Катэгорыя:Дыеталогія
Катэгорыя:Блогеры Польшчы
Катастрофа L-410 у Кемераўскай вобласці (2021)

**Катастрофа L-410 у Кемераўскай вобласці** — авіяцыйная катастрофа, якая адбылася 19 чэрвеня 2021 года пад пасёлкам Жураўлёва ў Кемераўскай вобласці Расіі.

Самалёт Let L-410UVP-E належаў ДТСААФ. Яго бартавы нумар — RF-94603, серыйны — 892328. Ён здзейсніў першы палёт у 1989 годзе.

19 чэрвеня 2021 года самалёт з парашутыстамі на борце ўзляцеў з аэрадрома Танай паблізу Жураўлёва Кемераўскай вобласці. Аднак адразу пасля ўзлёту на вышыні, паводле розных звестак, ад 20 да 200 м, у яго адмовіў рухавік. Экіпаж далажыў аб праблемах і прыняў рашэнне аб вяртанні на аэрадром. Аднак пры пасадцы самалёт нахіліўся, ён зачапіў левым крылом зямлю і ўпаў. Першапачаткова паведамлялася аб 4 загінулых, аднак пазней іх колькасць павялічылася да 9, але гэтую інфармацыю не пацвердзілі ўлады Кемераўскай вобласці. Пацярпелі 15 чалавек. 2 чалавекі ад шпіталізацыі адмовіліся. 5 чалавек трапілі ў рэанімацыю. Сярод пацярпелых — саўладальнік вугальнага разрэзу «Кузнецкі Паўднёвы» Цімур Франк і дэпутат Савета дэпутатаў Чыстаазёрнага раёна Новасібірскай вобласці Аляксандр Фрылінг. ДТСААФ абвясціў аб прыпыненні ўсіх палётаў L-410.

Па справе авіякатастрофы Следчы камітэт Расійскай Федэрацыі распачаў крымінальную справу.

## Гл. таксама 
* Катастрофа L-410 пад Мянзелінскам

## Спасылкі 
* Крушение самолета с парашютистами в Кемеровской области. Главное
* Описание катастрофы на Aviation Safety Network

Катэгорыя:Катастрофы 2021 года
Катэгорыя:Падзеі 19 чэрвеня
Катэгорыя:2021 год у Расіі
Катэгорыя:Чэрвень 2021 года
Катэгорыя:Авіяцыйныя здарэнні ў Расіі
Стахоўскі

**Стахоўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Стахоўскі — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву.
* Леў Мікалаевіч Стахоўскі — украінскі ўрач, пісьменнік, грамадскі дзеяч.
* Францішак Стахоўскі — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў; педагог, доктар філасофіі і тэалогіі, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі.
Чарноцкі

**Чарноцкі** — шматзначнае паняцце

## Вядомыя асобы 
* Адам Чарноцкі, псеўданім Зарыян Якаўлевіч Даленга-Хадакоўскі (1784—1825) — славяназнавец 
* Аўгусцін Чарноцкі (1788—1848) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог
* Напалеон Казіміравіч Чарноцкі (1866—1937) — беларускі публіцыст, перакладчык
Малінары

**Малінары** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя носьбіты 
* Гвіда Малінары — канадскі мастак
* Густаў дэ Малінары — бельгійскі эканаміст
* Матэа Малінары — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў; доктар тэалогіі, педагог
Сцяпан Сяргеевіч Латыпаў

**Сцяпа́н Сярге́евіч Латы́паў** (нар. , Кішынёў, Малдаўская ССР) — беларускі бізнесмен, палітычны вязень, спрабаваў здзейсніць акт самагубства ў зале суда, заявіўшы пра катаванні падчас следства.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 красавіка 1980 года ў другім раддоме горада Кішынёва (Малдова) па вуліцы Маскоўскай. Унук Анвара Латыпава, ганаровага члена татарскай дыяспары ў Беларусі, прафесара Горацкай сельскагаспадарчай акадэміі. Бацькі — біёлагі.

Сцяпан Латыпаў па прафесіі арбарыст і прамысловы альпініст 5 разраду. Жыў каля «Плошчы Перамен» (Сморгаўскі тракт, 1) у Мінску, пасля грамадскага розгаласу, які ўзнік пасля экспертнага аправяржэння ад хіміка Сяргея Бесараба, у канчатковым паведамленні Следчага камітэта аб завяршэнні расследавання гэтая версія адсутнічала. 15 студзеня 2021 года шэфства над палітвязнем узяў Джордж Фулкс, дэпутат .

### Суд 
1 чэрвеня 2021 года падчас судовага пасяджэння Латыпаў заявіў, што яго гвалтам прымушалі зрабіць хлуслівае прызнанне пад пагрозай рэпрэсій супраць сваякоў і суседзяў і ўваткнуў сабе ў горла ручку, а потым пачаў рэзаць сабе рукі. Латыпава прааперавалі ў Мінскім цэнтры хірургіі, транспланталогіі і гематалогіі, а на наступны дзень перавезлі ў СІЗА.

10 чэрвеня 2021 года аднавіўся суд. Паседжанне адбывалася ў судзе Савецкага раёна Мінска. Пасля спробы самагубства Сцяпана прыкавалі да ахоўнікаў, каб ён больш нічога з сабой не зрабіў. Суддзя Аляксандр Воўк прыняў рашэнне накіраваць Сцяпана Латыпава на судова-псіхіятрычную экспертызу.

На далейшых судовых пасяджэннях Латыпаў заявіў, што падвергся пабоям пасля затрымання. 16 жніўня 2021 года суд Савецкага раёна Мінска (суддзя — Аляксандр Воўк, ужо ўнесены ў Чорны спіс Еўрасаюза 21 чэрвеня 2021 года за шматлікія палітычна матываваныя прысуды) прызначыў Латыпаву 8,5 год пазбаўлення волі, тэрмін, які і прасіў пракурор Уладзімір Рабаў.

16 лістапада 2021 г. апеляцыйны суд пакінуў прыгавор без змяненняў.

## Спасылкі 
* Старонка Сцяпана Латыпава на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»

Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі
Ляхоўскі

**Ляхоўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Уладзімір Віктаравіч Ляхоўскі (1964—2021) — беларускі гісторык, даследчык мытнай справы.
* Якуб Ляхоўскі (каля 1572—1639) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.
Сляскі

**Сляскі** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя носьбіты 
* Войцех Сляскі — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог
* Мікалай Сляскі – святар, педагог
Гадавальніцтва

е]]
**Гадавальніцтва** — галіна садаводства і лесаводства, якая займаецца размнажэннем і вырошчваннем расады і саджанцаў дрэў, кустоў і іншых шматгадовых раслін .

У гадавальніках дрэвы можна вырабляць з нуля, выкарыстоўваючы вегетатыўнае размнажэнне (часцей за ўсё прышчэпкай альбо чаранкаваннем) альбо генератыўнае (часцей за ўсё насеннем), а маладыя расліны можна выкормліваць, пакуль іх развіццё і памеры не будуць прыдатныя для пасадкі на пастаяннае месца.

Часцей за ўсё вылучаюць лясныя гадавальнікі, гадавальнікі садоў і гадавальнікі дэкаратыўных раслін .

## Бібліяграфія 
* Alojzy Czynczyk (red.): Sadownictwo i szkólkarstwo. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00437-0.
* Jerzy Hrynkiewicz-Sudnik, Bolesław Sękowski, Mieczysław Wilczkiewicz: Rozmnażanie drzew i krzewów liściastych. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-01-13434-8.
* Heinrich Belz: Lexikon Fachbegriffe im Baumschulweisen. Braunschweig: Thalacker Medien, 1999. ISBN 3-87815-097-0.

Катэгорыя:Лясная гаспадарка
Катэгорыя:Раслінаводства
Катэгорыя:Лесаводства
Прэзідэнцкія выбары ў Іране (2021)

**Прэзідэнцкія выбары ў Іране 2021 года** прайшлі 18 чэрвеня. З істотным адрывам на іх перамог кіраўнік Вярхоўнага суда Ібрагім Раісі. Да 11 раніцы па мясцовым часе за яго было аддадзена больш за 17,8 мільёна галасоў. Яго галоўнага суперніка Махсена Разалі, які ў мінулым узначальваў Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР), падтрымалі больш за 3,3 мільёна выбаршчыкаў. Былога кіраўніка цэнтральнага банка Абдальнасера Хемаці — больш за 2,4 мільёна чалавек. Намеснік старшыні Амір Хашэмі набраў каля мільёна галасоў.

Катэгорыя:Выбары 2021 года
Катэгорыя:Чэрвень 2021 года
Катэгорыя:Падзеі 18 чэрвеня
Катэгорыя:Прэзідэнцкія выбары ў Іране
Катэгорыя:2021 год у Азіі
Асінаўскі сельсавет (Чачэрскі раён)

**Асі́наўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Асінаўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Рудня-Барталамееўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
1-ы Мінскі прыгарадны сельсавет

**1-ы Мі́нскі прыгарадны сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе гарадской рысы горада Мінска. Цэнтр — горад Мінск.

Утвораны 1 студзеня 1925 года як **Пятроўшчынскі сельсавет** у складзе гарадской рысы горада Мінска. Цэнтр — вёска Лошыца Немаршанская. У 1927 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Пятроўшчына. 7 красавіка 1927 года перайменаваны ў 1-ы Мінскі прыгарадны сельсавет з цэнтрам у горадзе Мінск. 17 лютага 1930 года аб’яднаны са Сляпянскім сельсаветам у Мінскі прыгарадны сельсавет.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1925 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1930 годзе
Ёрдан

**Ёрдан** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя носьбіты 
* Шыман Ёрдан — святар, педагог
* Ян Петр Ёрдан — нямецкі філолаг-славяназнавец, па паходжанні серб-лужычанін
Віюк-Каяловіч

**Віюк-Каяловіч** — беларускае падвойнае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Альберт Віюк-Каяловіч — вялікалітоўскі пісьменнік, палеміст, гісторык
* Казімір Віюк-Каяловіч — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, паэт, педагог

## Гл. таксама 
* Каяловіч
Інка Гарсіласа дэ ла Вега

**Інка Гарсіласа дэ ла Вега** (), народжаны **Гомес Суарэс дэ Фігероа** (; 12 красавіка 1539 г., Куска — 23 красавіка 1616 г.) — іспанскі гісторык і пісьменнік родам з Перу.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і іспанскага канкістадора Себасцьяна Гарсіласа дэ ла Вега і перуанкі Ісабэль Суарес Чымпу Окла, роднай пляменніцы апошняга Інкі Капака, у Куска. Бацька выхоўваў сына ў іспанскай шляхетнай манеры. Дзякуючы маці ён вывучыў мову кечуа, пазнаёміўся з мінулым Таўантынсую. Пасля смерці бацькі ў 21 год пераехаў у Іспанію, дзе прыняў імя **Інка Гарсіласа дэ ла Вега** і пасяліўся непадалёк ад Кордавы. У 1570 г. удзельнічаў у вайне з маўрамі на поўдні Іспаніі. 

Меў 2 сыноў ад розных канкубінаў. Мяркуецца, што старэйшы сын памёр у маладосці. Аднак існуе гіпотэза, што ім быў мараплавец Лопэ дэ Вега, капітан аднаго з караблёў у флоце Альвара Менданья дэ Нейра. Малодшы сын Дыега дэ Варгас дапамагаў яму ў перапісванні твораў.

## Творы 
* *Historia de la Florida*, упершыню апублікаваная ў 1605 г. у Лісабоне
* *Comentarios Reales de los Incas* у 2 частках. Першая пра імперыю інкаў была апублікавана ў 1609 г. у Лісабоне. Другая пра заваяванне Перу — пасля яго смерці ў 1617 г. 

## Спасылкі 
* Biografia de Garcilaso El Inca — Biografias y Vidas
* Inca Garcilaso de la Vega — LIBROS PERUANOS
* Inca Garcilaso de la Vega — Encyclopedia.com

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Перу
Катэгорыя:Пісьменнікі Перу
Катэгорыя:Пісьменнікі Іспаніі
Катэгорыя:Іспанамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Гісторыкі Іспаніі
Катэгорыя:Гісторыкі Перу
Bungo Stray Dogs

**Bungo Stray Dogs** (яп. 文豪ストレイドッグス *Бунго: Суторэй Доггусу,* англ. *Literary Stray Dogs*, літаральна *Бадзяжныя сабакі літаратуры*) — манга, створаная мангакай Асагіры Кафкай і праілюстраваная Санго Харукавай. Выходзіць у японскім часопісе прыгодніцкай мангі Young Ace з 2012 года. Сюжэт будуецца на жыцці галоўнага героя, пярэваратня Ацусі Накадзімы, і іншых людзях, якія маюць звышздольнасці і выкарыстоўваюць іх для розных мэт, у тым ліку для барацьбы, вядзення бізнесу, рашэнні загадак. Большасць персанажаў носяць імёны вядомых пісьменнікаў і паэтаў XIX—XX стагоддзяў, у тым ліку Руноскэ Акутагава, Асаму Дадзай, Акіка Ёсана, Кэндзі Міядзава, Фёдар Дастаеўскі, Накахара Цюя, Рампо Эдогава і г. д.

Анімэ адаптацыя ўключае тры сезоны серыялы і некалькі фільмаў. Прэм’ера першага сезона адбылася 7 красавіка 2016 года, а другога — 6 кастрычніка 2016 года. Трэці сезон выхадзіў з красавіка па чэрвень 2019 года.

## Сюжэт 
Гісторыя пачынаецца з таго, што юнака Ацусі Накадзіму выганяюць з сіроцкага прытулку, і ён у адчаі вырашаецца на крадзеж. Але каля ракі ён сустракае чалавека, які хоча здзейсніць самагубства, і выцягвае яго з вады. Выратаванага чалавека завуць Асаму Дадзай, ён аказваецца супрацоўнікам дзіўнага Агенцтва і прапаноўвае Ацусі дапамогу. Хутка аказваецца, што Ацусі мае звышздольнасць ператварацца ў белага тыгра падчас поўні, і таму прадстаўляе небяспеку для навакольных, і праз гэта яго выгналі з прытулку. Дадзай наймае яго ў агенцтва, дзе збіраюцца іншыя карыстальнікі здольнасцяў, калі яны займаюцца рознымі справамі і падзеямі, якія адбываюцца ў горадзе Якагаме. Ацусі становіцца мэтай членаў партовай мафіі, у першую чаргу былога вучня Дадзая, Рюноскэ Акутагава, паколькі на чорным рынку за яго галаву прызначаная ўзнагарода.

Катэгорыя:Манга 2012 года
Катэгорыя:Анімэ
Ганна Сяргееўна Салаўёва

**Ганна Сяргееўна Салаўёва** ( — ) — вучоны ў галіне фтызіятрыі, доктар медыцынскіх навук (1970), прафесар (1973).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Сміла (Чаркаская вобласць Украіны). У 1947 годзе скончыла Харкаўскі медыцынскі інстытут. З 1950 года працавала на кафедры фтызіятрыі Украінскага інстытута ўдасканалення ўрачоў. З 1971 года Г. С. Салаўёва ў Віцебскім медыцынскім інстытуце, дзе да 1988 года займала пасаду загадчыка кафедры фтызіятрыі.

## Навуковая дзейнасць 
Г. С. Салаўёвай належаць навуковыя працы вывучэнню асобных форм туберкулёзу, пытаннях бронхалагічнага даследавання, аэразольтэрапіі, метадах патагенетычнай тэрапіі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Вучоныя Беларусі: Салаўёва, Ганна Сяргееўна (доктар медыцынскіх навук; фтызіятрыя ; 1922—2001)

Катэгорыя:Фтызіятры СССР
Катэгорыя:Фтызіятры Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ Кіева
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чаркаскай вобласці
Капліца Святога Яна Хрысціцеля (Краснаазёрнае)

**Капліца Святога Яна Хрысціцеля** — мураваная прыдарожная капліца, знаходзіцца на ўзлеску на беразе Вішнеўскага возера каля вёсцы Краснаазёрнае, Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць.

## Гісторыя 
Дакладная дата пабудовы капліцы невядома, па адных крыніцах XVIII стагоддзе, па іншых пасля 1875 года. У капліцы зноходзілася фігура святога Яна.

У канцы 2019 года побач з капліцай быў знойдзены старадаўні каваны крыж. Намаганнямі пробашча вішнеўскай парафіі святога Юды Тадэвуша ксяндза Антонія Казлоўскага, тутэйшых вернікаў і мецэнатаў капліца была адноўлена. У адрэстаўраваную капліцу змясцілі новую фігуру святога Яна, спецыяльна для гэтага зробленую з сучаснага матэрыялу.

27 чэрвеня 2021 года біскуп Гродзенскі Аляксандр Кашкевіч нанава пасвяціў адноўленую прыдарожную капліцу ў гонар святога Яна Хрысціцеля.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Краснаазёрнае
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Смаргонскага раёна
Катэгорыя:Капліцы Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Гродзенская дыяцэзія
Варшаўскія фільтры вады

**Варшаўскія фільтры вады** ці **Фільтры Ліндлі** () — адна з трох варшаўскіх водаачышчальных станцый. Яна размешчанa паміж вуліцамі: Кашыкова, Кшывіцкага, Фільтрова і Рашынска. У адным з будынкаў на тэрыторыі станцыі фільтраў знаходзіцца Музей сістэм водазабеспячэння і каналізацыі.

## Гісторыя 
Cтанцыя была пабудавана ў 1883—1886 гадах паводле праекта брытанскага інжынера Уільяма Ліндлі. Ліндлі разам са сваімі сынамі праектаваў і будаваў чыгуначныя лініі, сеткі каналізацыі і водазабеспячэння ў каля 30 еўрапейскіх гарадах, у тым ліку ў Варшаве, Гамбургу, Базелі і Санкт-Пецярбургу.

Варшаўскія фільтры вады былі пабудаваныя па ініцыятыве кіраўніка Варшавы, расійскага генерала Сакрата Старынкевіча. Будаўнічыя працы пачаліся ў 1881 годзе. Праект аўтарства Уільяма Ліндлі складаўся з рачной станцыі перапампоўкі і станцыі фільтраў, размешчаных на беразе ракі Вісла.

Падчас будаўніцтва выкарыстоўваліся ўсе даступныя тэхналогіі, а вялікая ўвага надавалася якасці. Першапачатковы праект аўтарства Уільяма Ліндлі пазней быў мадэрнізаваны яго сынам Уільямам Хірлейнам Ліндлі.

Першая ачышчаная вада была пастаўленая жыхарам Варшавы 3 ліпеня 1886 года.

У часы Ліндлі варшаўская водаправодная сістэма складалася са станцыі фільтраў і рачной станцыі помпаў Цэнтральнага вадаправоднага прадпрыемства, якое пампавала ваду з Віслы і транспартавала ў станцыю фільтраў. Абсталяванне станцыі фільтраў было прыкрытае зямлёй.

У 1890 годзе адбылася буйная мадэрнізацыя. У пачатку 1930-х гадоў у выніку росту попыту на ваду ў Варшаве была пабудаваная Хуткая станцыя фільтраў. З 1931 года стартаваў працэс хляравання вады.

Тэрыторыя Варшаўскіх фільтраў вады носіць характар прамыслова-архітэктурнага комплексу, аднак у значнай ступені з’яўляецца таксама зялёнай гарадской зонай, з якой у горад паступае свежае паветра.

Пачынаючы з 1973 года паступова паасобныя часткі Варшаўскіх фільтраў былі занесеныя ў Нацыянальных спіс гістарычных помнікаў Польшчы. 18 студзеня 2012 года згодна з рашэннем прэзідэнта Польшчы ў гэты спіс быў унесены ўвесь архітэктурны комплекс станцыі.

У 1907 годзе побач з воданапорнай вежай быў адкрыты помнік Сакрату Старынкевічу.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Варшавы
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Варшавы
Катэгорыя:Водазабеспячэнне
Буйноўскі

**Буйноўскі** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя носьбіты 
* Зыгмунт Буйноўскі — польскі мастак
* Міхал Буйноўскі — святар, педагог
* Юзаф Буйноўскі — польскі паэт, гісторык літаратуры, літаратурны крытык, эсэіст
Монтэ-Вердэ

**Монтэ-Вердэ** () — помнік археалогіі ў аднайменнай мясцовасці на поўдні Чылі, знакаміты знаходкай палеалітычнай стаянкі.

## Гісторыя 
Месца Монтэ-Вердэ было выяўлена ў 1975 годзе, калі ў выніку вырубкі лесу адбылася моцная эрозія, і мясцовыя жыхары знайшлі костку дагістарычнай жывёлы. Археалагічныя даследаванні праводзіліся ў 1977, 1997 і 2013 гадах групамі археолагаў на чале з . Знаходкі ў Монтэ-Вердэ выклікалі сенсацыю з-за добрай захаванасці знойдзеных матэрыялаў і іх ранняй датыроўкі. Радыёвугляродны аналіз рэшткаў костак і драўнянага вугалю, зроблены ў 1982 годзе, паказаў, што яны адносіліся да перыяду 14 800 гадоў таму. Такім чынам, знаходкі ў Монтэ-Вердэ старэйшыя, чым вядомыя артэфакты культуры Кловіс, што дагэтуль лічылася самай старажытнай у Новым Свеце.

## Археалогія 
Монтэ-Вердэ знаходзіцца за 58 км ад Ціхага акіяна. Добраму захаванню археалагічных матэрыялаў садзейнічала тое, што воды мясцовага ручая падчас паводак стварылі тарфяное балота, кіслотнае асяроддзе якога спыніла бактіэрыяльны распад арганічных рэчываў. У выніку стратыфікацыі выяўлены 2 археалагічныя пласты: верхні MV-2 і ніжні MV-1. Пласт MV-2 датуецца перыядам 14 800 — 13 800 гадоў таму, утрымоўвае палеалітычную стаянку, якая ўяўляла сабою штучны навес з драўніны і скур дзікіх жывёл у атачэнні ўбітых ў зямлю бярвенняў і дошак. Тут былі знойдзены 2 агмені, каменныя прылады, капраліты, ўзоры ядомых раслін, у тым ліку бульбы, марскіх водарасцяў, рэшткі дзікіх жывёл.

Пласт MV-1 таксама ўтрымоўвае драўляны вугаль і фрагменты костак дзікіх жывёл, але яго датыроўка (18 500 — 14 500 гадоў таму) застаецца пакуль спрэчнай.

## Гл. таксама 
* Уака-Прыета

## Спасылкі 
* Monte Verde Archaeological Site 
* Monte Verde: Our Earliest Evidence of Humans Living in South America
* New clues emerge about the earliest known Americans

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Чылі
Катэгорыя:Палеаіндзейцы
Катэгорыя:Палеаліт
Катэгорыя:Дакалумбавы культуры
Польскі корпус

**Польскі корпус** — вайсковая адзінка Рускай імператарскай арміі, потым арміі Польскага Каралеўства.

## Гісторыя 
Польскі корпус створаны 24 ліпеня 1917 года. 6 жніўня 1917 года камандзірам корпуса прызначаны расійскі генерал Юзаф Доўбар-Мусніцкі.

Ядром корпуса стала 1-я польская стралковая дывізія расійскай арміі, якая камплектавалася салдатамі і афіцэрамі польскага паходжання.

Камандзір корпуса прыклаў вялікія намаганні, каб трымаць корпус у тыле і не даць накіраваць яго на фронт.

Пасля бальшавіцкага перавароту ў Расіі, камандаванне корпуса адмовілася падпарадкоўвацца ўладам РСФСР і з баямі адвяло корпус ў Бабруйскую крэпасць, якую заняла 29 студзеня 1918 года.

Нямецкія акупацыйныя ўлады Польскі корпус лічылі саюзным Польскаму Каралеўству, таму пэўны час цярпелі знаходжанне польскіх войск на сваёй тэрыторыі. Але тым часам немцы абяззброілі вайсковыя адзінкі літоўцаў і беларусаў.

21 траўня 1918 года корпус быў абяззброены немцамі ў Бабруйску, салдаты накіраваны ў Варшаву ў Польскае Каралеўства.

## Гл. таксама 
* Беларускі корпус (Заходні фронт)

Катэгорыя:Узброеныя сілы Расійскай Імперыі ў ПСВ
Батанічны сад Польскай акадэміі навук

**Батанічны сад Польскай акадэміі навук** знаходзіцца ў сталічным жылым раёне Поўсін непадалёк ад цэнтра Варшавы, Польшча.

## Гісторыя 
Батанічны сад Польскай акадэміі навук у Поўсіне быў заснаваны ў 1974 годзе. Сад займае плошчу ў 40 гектараў, з якіх у 1990 годзе каля 27 гектараў былі адкрытыя для наведвальнікаў.

## Апісанне 
Сад падзелены на 5 асноўных частак. Гэта польская флора, дэндрарый, дэкаратыўна-прыкладныя расліны, дэкаратыўныя расліны і экзатычныя расліны. Батанічны сад сабраў больш за 9,5 тысячы сартоў і разнавіднасцей раслін.

Калекцыю польскай флоры складаюць расліны, якія натуральна сустракаюцца на тэрыторыі Польшчы. Калекцыя садавіны ўключае ў сябе фруктовыя дрэвы, кусты і шматгадовыя расліны. Акрамя добра вядомых, распаўсюджаных відаў і сартоў, можна пабачыць менш вядомыя, старыя сарты.

Водныя расліны растуць у водных рэзервуарах, а на іх берагах — расліны, якія патрабуюць вільготных і балоцістых зямель.

У аранжарэях батанічнага саду сабраная багатая калекцыя экзатычных раслін з субтрапічных і трапічных раёнаў свету. Гэтая калекцыя падзеленая на пяць частак паводле патрабаванняў раслін адносна клімату і асяроддзя пражывання. Вялікую групу складаюць цытрусавыя расліны. Іх калекцыя з’яўляецца найбуйнейшай у Польшчы.

Калекцыю дэкаратыўных раслін складаюць больш за 900 відаў і разнавіднасцяейфлоры, сярод якіх асаблівай увагі заслугоўвае адкрыты ў 2000 годзе разарый, з вялікай колькасцю разнавіднасцей ружы.

## Дырэктары 
* Багуслаў Мольскі (1974—1989)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Польшчы
Катэгорыя:Ахова прыроды ў Польшчы
Катэгорыя:Польская акадэмія навук
Катэгорыя:Батанічныя сады
Мядзвежынскі сельсавет

**Мядзве́жынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мінскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Новае Мядзвежына.

Утвораны 17 лютага 1930 года як **Мінскі прыгарадны сельсавет** у складзе гарадской рысы горада Мінска шляхам аб’яднання скасаваных Сляпянскага і 1-га Мінскага прыгараднага сельсаветаў. Цэнтр — горад Мінск. З 26 мая 1935 года сельсавет у складзе Мінскага раёна. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. 21 кастрычніка 1940 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Новае Мядзвежына, сельсавет перайменаваны ў Мядзвежынскі. 20 студзеня 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ждановіцкага (10 населеных пунктаў: Бараноўшчына, гадавальнік Бараноўшчына, Дзегцяроўка, Красны Бор, Кунцаўшчына, Ляхаўшчына, Мядзвежына, Тарасава, Цівалі і Яркова) і Шчомысліцкага (7 населеных пунктаў: Аташкі, Крапіўка, Міхалова, Пятроўшчына, Рылаўшчына, Сухарава і Траскоўшчына) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 17 населеных пунктаў.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1930 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Сіман (Раманчук)

**Сіман (Раманчук)** (свецкае імя *Шымон Раманчук*; , Падляшша, Рэспубліка Польшча — , Лодзь) — Архіепіскап Лодзінскі і Пазнаньскі Польскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы, літаратуравед.

## Біяграфія 
Быў дакладчыкам, сябрам літаратурнага аб’яднання «Белавежа». Сярод навучэнцаў архіепіскапа быў настаяцель праваслаўнага прыхода ў Гарадку, айцец Мікалай Астапчук.

28 чэрвеня 2017 года пасля цяжкай хваробы памёр. Пахаваны на праваслаўных могілках у Лодзі.

Катэгорыя:Епіскапы Лодзінска-Пазнаньскай епархіі
Катэгорыя:Епіскапы Уроцлаўска-Шчэцінскай епархіі
Вольга Мікалаеўна Чамаданава

**Вольга Мікалаеўна Чамаданава** (народжаная **Прыстром**; нар. ) — начальнік упраўлення інфармацыі і грамадскіх сувязяў, з 2019 па 2021 год прэс-сакратар Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь, палкоўнік міліцыі, прапагандыстка рэжыму Лукашэнкі, унесеная ў санкцыйныя спісы краін Еўрапейскага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Мінскім раёне. Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.

Пачала працу ў сілавых структурах у 1999 годзе. Працавала ўчастковым iнспектарам, iнспектарам па справах непаўналетнiх, была кiраўнiком розных аддзяленняў мiлiцыi. 12 гадоў узначальвала інспекцыю па справах непаўналетніх Упраўлення ўнутраных спраў Мінскага райвыканкама. Актыўна публікавала навіны аб затрыманні актывістаў і відэа іх прызнанняў на камеру ў тэлеграм-канале МУС.

У студзені 2021 года суд Цэнтральнага раёна Мінска асудзіў 43-гадовага Дзмітрыя Ушацкага на 2 гады абмежавання свабоды і выплату 5000 рублёў кампенсацыі маральнай шкоды за абразу Чамаданавай у тэлеграм-чаце. Рэпліка Ушацкага была выкліканая каментаром Чамаданавай аб нібыта правамернасці затрымання блогера і лідара пратэстаў Сяргея Ціханоўскага.

З 4 кастрычніка 2021 года ўзначаліла Галоўнае ўпраўленне ідэалагічнай работы і па справах моладзі Мінгарвыканкама.

У красавіку 2024 года была выбрана дэлегаткай на Усебеларускі народны сход 7-га склікання ад Беларускага саюза жанчын.

## Сям’я 
Муж Дзяніс Чамаданаў, начальнік 2-га ўпраўлення ГУБАЗіК, сілавой службы рэжыму Лукашэнкі, па шматлікіх сведчаннях адказнай за палітычныя рэпрэсіі і гвалт супраць праціўнікаў рэжыму. Дзяніс таксама уключаны ў санкцыйны спіс балтыйскіх краін.

Мае двух дзяцей.

## Прэміі і ўзнагароды 
Лаўрэат прэміі Прэзідэнта Беларусі «За духоўнае адраджэнне», уладальнік звання «Чалавек года Міншчыны».

## Міжнародныя санкцыі 
25 сакавіка 2021 года Вольга Чамаданава і яе муж Дзяніс Чамаданаў былі ўключаныя ў санкцыйны спіс уладамі Латвіі, Літвы і Эстоніі як службовыя асобы, датычныя да жорсткага здушэння мірных пратэстаў пасля прэзідэнцкіх выбараў 9 жніўня 2020 года.

21 чэрвеня 2021 года Чамаданава была ўнесеная Чорны спіс Еўрасаюза. Паводле рашэння ЕС, Чамаданава як памагатая рэжыму Лукашэнкі, *«будучы галоўнай медыйнай асобай Міністэрства ўнутраных спраў Беларусі, адыгрывае ключавую ролю ў скажэнні і адмаўленні фактаў гвалту ў дачыненні да пратэстоўцаў, а таксама ў распаўсюджванні ілжывай інфармацыі пра іх. Яна пагражала мірным дэманстрантам і працягвае апраўдваць гвалт супраць іх»*. 6 ліпеня да чэрвеньскага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя, 7 ліпеня — Швейцарыя.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Міліцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Прапагандысты Беларусі
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання
Аляксандра-Неўскі сабор (Лодзь)

**Аляксандра-Неўскі сабор ** — мураваны праваслаўны кафедральны сабор Лодзінска-Пазнаньскай епархіі. Знаходзіцца ў цэнтры горада Лодзь (Польшча).

## Гісторыя 
Сабор быў прафінансаваны самымі вядомымі фабрыкантамі ў той час: Карлам Шайблерам, Ізраілем Пазнаньскім і Юліюшам Кунітцэрам, пры тым, што ніводзін з іх не быў на самой справе праваслаўным. Сабор пабудавалі ў знак падзякі за цудоўнае выжыванне расійскага імператара Аляксандра II ад замаху ў 1879 годзе.

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Польшчы
Катэгорыя:Лодзь
Катэгорыя:Храмы Лодзінска-Пазнаньскай епархіі
Катэгорыя:Храмы Святога Аляксандра Неўскага
Катэгорыя:1884 год у Польшчы
Брацкая магіла (Міжрэчча)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Міжрэчча, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць. Знаходзіцца за 6 км на паўночны ўсход ад вёскі.

## Апісанне 
У 20 брацкіх магілах пахавана 350 мірных жыхароў і партызан брыгад 1-й Мінскай і «Полымя», якія загінулі ў 1941—1944 гадах у змаганні супраць нямецкіх захопнікаў.

У 1964 годзе на брацкіх магілах адкрыты стэлы. На бетоннай падстаўцы даўжынёй 7 м усталявана стэла і 5 мемарыяльных табліц. Стэла вышынёй 5 м, падставай 1,8×0,5 м, на якой знаходзіцца барэльеф адлюстравання жалобных воінаў, партызан і жанчын. У левым вуглу стэлы выбіты тэкст: «Вечная слава павшим героям». Злева на мемарыяльнай табліцы памерам 1,7×0,5 м — пяціканцовая зорка і тэкст: «Вечная слава павшим в боях за освобождение нашей Родины». На іншых чатырох мармуровых дошках вышынёй 2 м выбіты імёны загінулых. Магілы абнесены агароджай 50×60 м.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Брацкія магілы Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Міжрэчча (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Сулістроўскі

**Сулістроўскі** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя носьбіты 
* Алойзы Сулістроўскі — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай
* Антоній Юзаф Сулістроўскі — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай
* Ежы Вінцэнт Сулістроўскі — святар, педагог
* Крыштаф Францішак Сулістроўскі — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай
* Мікалай Сулістроўскі — ваенны дзеяч Рэчы Паспалітай
* Тадэвуш Сулістроўскі — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай
Слабадскі сельсавет (Лагойскі раён)

**Слабадскі́ сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёна Мінскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Слабада.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лагойскага раёна Мінскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лагойскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гайненскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лагойскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Львоўская епархія ПЦУ

**Львоўская епархія** — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў Львоўскай вобласці Украіны.

## Гісторыя 
Епархія была заснавана ў 1989 годзе пасля аднаўлення Украінскай аўтакефальнай праваслаўнай царквы. З 2019 года епархія з'яўляецца часткай Праваслаўнай царквы Укаріны.

## Кафедральны храм 
* Царква Успення Прасвятой Багародзіцы ў Львове

## Кіруючы архірэй 
* Мітрапаліт Макарый (Малеціч)

 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:1989 год ва Украіне
Катэгорыя:Епархіі Праваслаўнай царквы Украіны
Чанга

**Чанга** () — культурная супольнасць індзейцаў ціхаакіянскага ўзбярэжжа Паўднёвай Амерыкі, зніклая да канца XIX ст. У нашы дні ў Чылі група крэолаў атаесамляе сябе з чанга. Яна афіцыйна прызнана дзяржавай карэннай супольнасцю краіны. У 2020 г. яе колькасць была 4 725 чалавек. 

Іспанцы называлі чанга групы індзейцаў-рыбаловаў і збіральнікаў, што жылі на ўзбярэжжы ў раёне Атакамы. Назва паходзіць з мовы аймара і значыць людзей за смугой акіяна. Іх паходжанне да канца не высветлена. Некаторыя даследчыкі лічаць чанга прамымі нашчадкамі старажытнай культуры чынчора, але іх асабістая культура сфарміравалася толькі прыкладна ў VIII ст. 

Чанга насялялі берагі бухт. Кожная супольнасць спецыялізавалася на лове пэўнага віду рыб. Важную ролю адыгрывала паляванне на ластаногіх і збор малюскаў. Са скур ластаногіх выраблялі плыты, якімі карысталіся як марскімі суднамі. Частку прадуктаў лову абменьвалі ў абарыгенаў унутраных раёнаў на прадукты земляробства. Па сведчанню іспанцаў, матэрыяльная культура рыбаловаў была надзвычай беднай.

У канцы XVIII — XIX стст. чанга былі асіміляваны ў выніку шлюбаў з еўрапейскімі, афрыканскімі і кітайскімі перасяленцамі. Доўгі час меркавалася, што яны цалкам зніклі. Аднак падчас перапісу 2020 г. частка насельнікаў паўночнага Чылі ідэнтыфікавалі сябе як чанга, паколькі лічылі сябе іх прамымі нашчадкамі. 

## Спасылкі 
* Chango - Chile Precolombino
* Los CHANGOS - Museo Nacional de Historia Natural 
* Reconocimiento del Pueblo Chango, la incómoda aparición de un pueblo fantasma

Катэгорыя:Індзейцы Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Народы Чылі
Шукевіч

**Шукевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Шукевіч (1715—1771) — святар, педагог.
* Вандалін Шукевіч (1852—1919) — польска-беларускі археолаг і этнограф, член-карэспандэнт Кракаўскай акадэміі навук.
* Яўген Міхайлавіч Шукевіч (1914—2013) — беларускі трэнер па кіданні молата, Заслужаны трэнер СССР (1956).
Лядзішча (значэнні)

* Лядзішча — вёска Шапечынскага сельсавета Віцебскага раёна Віцебскай вобласці
* Лядзішча -- былы хутар і ваенны гарадок у Барысаўскім раёне, цяпер у межах Барысава, мікрараёны Лядзішча і Лядзішча-2
Лядзішча (Барысаў)

**Лядзішча** — былы засценак (хутар), потым ваенны гарадок, цяпер мікрараён Барысава Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Размяшчаўся на вяршыне марэннай грады правабярэжжа Бярэзіны. Назва, напэўна, паходзіць ад паняцця «ляда» — высечанае і расчышчанае пад ворыва месца ў лесе. Тэрыторыя да XIX ст. належала Радзівілам, потым выкуплена скарбам Расійскай імперыі. Вядомы з пачатку XX ст., паводле перапісу 1926 года, засценак (хутар) Лядзішча Бытчанскай воласці Барысаўскага павета.

У канцы 1920-х гадоў каля хутара бальшавікі пачалі будаваць ваенны гарадок для воінскай часці, што кантралявала бальшак з Зембіна ў Барысаў. Гарадок таксама атрымаў назву **Лядзішча**. Пабудаваны цагляныя чатырохпавярховыя тыпавыя дамы (г.зв. ДАСы) і драўляныя баракі для афіцэраў. Старэйшы з ДАСаў пабудаваны ў 1930 годзе. Ваенны гарадок урэшце паглынуў хутар.

Назву Лядзішча ў 1930-1940-х гады таксама меў артылерыйскі палігон, размешчаны на месцы стрэльбішча імперскага часу, цяпер яго тэрыторую займае 740-я ракетна-зянітная брыгада і 227-ы агульнавайсковы палігон МА РБ. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нацысты хавалі на тэрыторыі палігона ахвяр тэрора.

У канцы 1950-х гадоў жыхароў уласна хутара выселелі, а будынкі прыстасавалі пад жытло вайскоўцаў. Пазней частка хутарскіх будынкаў знеслі і на іх месцы пабудавалі стралковы тыр. У 1-й палове 1980-х гадоў на месцы тыра пабудавалі два пяціпавярховыя дамы. Частка драўляных хутарскіх будынкаў выкарыстоўвалі пад санчастку да канца 1980-х гадоў, калі іх знеслі. Да сярэдзіны 1990-х гадоў у Лядзішчы размяшчаліся вайсковыя часці 7-й танкавай арміі МА СССР.

У сярэдзіне 1990-х гадоў ваенны гарадок Лядзішча перададзены гораду і ўключаны ў межы Барысава. Назва Лядзішча захавалася за гэтым раёнам Барысава. У раёне скрыжоўваюцца вуліцы Шпітальная і Дняпроўская. У Лядзішчы знаходзяцца сярэдняя школа № 16, Дом культуры (былы Дом афіцэраў), пошта, некалькі крам, праваслаўная царква. У мясцовай гаворцы сустракаецца варыянт назвы ў множным ліку — **Лядзішчы**.

Побач колішняга хутара быў бярозавы гай, пэўны час у ім давалі зямлю пад агароды мясцовым жыхарам, летам 2020 года гай высеклі і на яго месца пачалося будаўніцтва мікрараёна Лядзішча-2.

## Літаратура 
* *Мацельскі М.* Лядзішча // «Гоман Барысаўшчыны» № 10 (127), 2009.
* *Могилин Павел* Что такое Лядище, и когда появился в Борисове микрорайон с таким названием  // EX-PRESS.BY: Новости Борисова, 19 декабря 2020, 14:30

## Спасылкі 
* Праект дэтальнага планавання мікрараёна "Лядзішча-2" у г. Барысаве

Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Барысаўскага раёна
Катэгорыя:Барысаў
Катэгорыя:Зніклі ў 1990-я гады
Філіп Бафард Дэвідсан

**Філіп Бафорд Дэвідсан-малодшы** (; 26 лістапада 1915 — 7 лютага 1996) — амерыканскі ваенны разведчык, гісторык В’етнамскай вайны, удзельнік Другой сусветнай, Карэйскай і В’етнамскай войнаў.

## Біяграфія 
Філіп Дэвідсан нарадзіўся 26 лістапада 1915 года ў Хачыта, Нью-Мексіка. Абраў кар’еру ваеннага, скончыўшы Вест-Пойнт у 1939 годзе. Удзельнічаў у Другой сусветнай вайне, знаходзячыся на пасадзе памочніка начальніка разведкі 96-й пяхотнай дывізіі ЗША, а затым камандаваў эскадронам у 3-й арміі.

Пасля вайны служыў інструктарам у ваеннай школе разведкі (Форт-Лівенуорт, Канзас). У ходзе Карэйскай вайны займаў пасаду начальніка аддзела планавання і ацэнак у штабе генерала Макартура.

Падчас В’етнамскай вайны Дэвідсан у 1967—1969 гадах быў начальнікам ваеннай разведкі ЗША ў В’етнаме. Пасля гэтага ён камандаваў трэніровачным цэнтрам Арміі ў Форт-Ордаў (Каліфорнія). У 1971—1972 гадах быў памочнікам начальніка разведкі ў штаб-кватэры дэпартамента арміі. Даслужыўся да звання генерал-лейтэнанта.

Аўтар кніг «Ваюючы В’етнам: Гісторыя, 1946-1975» *(Vietnam at War: The History 1946-1975)* (1988) і «Таямніцы В’етнамскай вайны» *(Secrets of the Vietnam War)* (1990).

Памёр 7 лютага 1996 года ў Сан-Антоніа, Тэхас. Пахаваны на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках.

## Спасылкі 
* *Филипп Б. Дэвидсон.* Война во Вьетнаме (1946—1975) (электронная версия книги на сайте «Военная литература») 

Катэгорыя:Ваенныя ЗША
Катэгорыя:Генералы ЗША
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў Карэі
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Катэгорыя:Мемуарысты ЗША
Катэгорыя:Гісторыкі ЗША
Катэгорыя:Разведчыкі
Дымкі

**Дымкі** — былая вёска, цяпер у межах Барысава Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Знаходзілася на правым беразе Бярэзіны насупраць Барысаўскага замка каля моста, абапал бальшака з Зембіна да пераправы. Размяшчалася на землях клецкіх ардынатаў Радзівілаў, у 19 ст была выкуплена расійскім скарбам.

Узнікла пэўна да пачатку 19 ст., калі была пазначана на расійскіх картах. Паводле карты расійскага Генштаба ад 1910 года ў вёсцы 34 двары.

Землі ўсходней вёскі і ніжэй па цячэнні Бярэзіны належалі роду Свідаў, пасля паўстання 1863—1864 гадоў былі канфіскаваны ў скарб і прададзены па льготнай цане з вялікай растэрміноўкай расійскаму генералу Каладзееву, удзельніку задушэння паўстання. Яго сын пачаў здаваць гэтыя землі ў арэнду пад жылую і прамысловую забудову. Новае паселішча атрымала назву пасад Новабарысаў. У 1900 годзе пасад быў уключаны ў межы Барысава, раён горада пазней атрымаў назву Новы горад (Новы Барысаў). Гістарычную частку Барысава сталі называць Стары горад.

Паміж пасадам Новабарысаў і вёскай Дымкі ў пачатку 20 ст. было паселішча (слабада, пасад) купцоў, якія вазілі рэчы, сыравіну, збожжа з Украіны і трымалі іх у гэтым месцы. У выніку пашырэння гэтага пасада, вёскі Дымкі, раёна Новабарысаў у 1920-я гады адбылося зліццё вёскі Дымкі з горадам Барысавам. Вёска стала адным з раёнаў Барысава, ад яе атрымала назву сучасная вуліца Дымкі, якая калісьці была вясковай.

Забудавана вуліца пераважна драўлянымі аднапавярховымі дамамі, сярод якіх ёсць будынкі пачатку 20 ст. На вуліцы ёсць некалькі крамаў, шынамантаж, гаражны комплекс. У 1980-я гады была крама па скупцы бытавой электраапаратуры. У яе будынку 1990-я гады адкрылася румачная «Тры дарогі» (не працуе з сярэдзіны 2000-х). Ад вуліцы ідзе насып да былога драўлянага моста, якога цяпер няма. Таксама сярод жылой забудовы можна знайсці паўзасыпаныя каналы — рэшткі вялікай сядзібы з паркам, якая была тут на пачатку 20 ст.

Катэгорыя:Барысаў
Дарога Н2430

— мясцовая аўтамабільная дарога агульнага карыстання Віцебскай вобласці Беларусі даўжынёй 7,1 км, якая злучае аграгарадок Галубічы з вёскай Перадолы. Аўтадарога мае IV катэгорыю і асфальтавае і гравійнае пакрыццё.

## Параметры аўтадарогі 
* Даўжыня — каля 7,1 км.
* Шырыня —
* Дзве паласы —
* Разліковая хуткасць — 90 км/г.

## Гл. таксама 
* Дарогі Беларусі

Катэгорыя:Мясцовыя аўтадарогі Беларусі
Катэгорыя:Дарогі Глыбоцкага раёна
Чыж (значэнні)

**Чыж** — шматзначны тэрмін. Від птушак, а таксама беларускае прозвішча.

*  — від птушак.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Віктаравіч Чыж — беларускі футбаліст.
* Андрэй Чыж — святар, педагог.
* Аркадзь Сямёнавіч Чыж — беларускі вучоны ў галіне тэрапіі ўнутраных хвароб.
* Вітаўт Станіслававіч Чыж — беларускі грамадскі дзеяч, этнограф, крытык і публіцыст.
* Вітольд Станіслававіч Чыж — беларускі і польскі грамадска-палітычны дзеяч.
* Гаспар Чыж — маршалак шляхты Віленскай губерні, пасол Чатырохгадовага Сойма.
* Ксенія Васільеўна Чыж — жонка Антона Іванавіча Дзянікіна.
* Максім Віктаравіч Чыж — беларускі футбаліст.
* Юрый Аляксандравіч Чыж — беларускі прадпрымальнік.

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Бышкоўскі

**Бышкоўскі** — шматзначны тэрмін

## Вядомыя носьбіты 
* Антоній Бышкоўскі — езуіцкі святар і педагог
* Сцяпан Іванавіч Бышкоўскі — рускі музычны дзеяч, адзін з заснавальнікаў нотадрукавання ў Расіі