open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Маруна

**Мару́на**, або **Павіліца** (*Gálium*) — род кветкавых раслін сямейства , распаўсюджаных па ўсім свеце.

Агульная колькасць відаў — каля чатырохсот.

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя, двухгадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны (зрэдку паўкусты) вышынёй да 1,3 м. Сцёблы раслін чатырохгранныя або круглыя, шурпатыя ці гладкія. Лісце суцэльнае, па 4—14.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Galium // ИАС «ООПТ России»
* 
* *Подмаренник*: Информация на сайте «Флора Западной Австралии»
Шкодная праграма

**Шкодная праграма** (,  — «зламыснае праграмнае забеспячэнне») — любое праграмнае забеспячэнне, прызначанае для атрымання несанкцыянаванага доступу да вылічальных рэсурсаў самой ЭВМ або да інфармацыі, захоўваемай на ЭВМ, з мэтай несанкцыянаванага выкарыстання рэсурсаў ЭВМ або прычынення шкоды (нанясення шкоды) уладальніку інфармацыі, і/або ўладальніку ЭВМ, і/або ўладальніку сеткі ЭВМ, шляхам капіявання, скажэння, выдалення ці падмены інфармацыі. Амаль усе антывірусы лічаць шкоднымі праграмамі кракі, кейгены і іншыя праграмы узлому.

## Сінонімы 
* **badware** (*bad* — дрэннае і (soft)*ware* — праграмнае забеспячэнне) — дрэннае праграмнае забеспячэнне.
* **computer contaminant** (*computer* — камп'ютар і *contaminant* — забруджальнік) — тэрмін для абазначэння шкоднага праграмнага забеспячэння, які выкарыстоўваецца ў заканадаўстве некаторых штатаў ЗША, напрыклад Каліфорніі і Заходняй Віргініі.
* **crimeware** (*crime* — злачыннасць і (soft*ware* — праграмнае забеспячэнне) — клас шкодных праграм, спецыяльна створаны для аўтаматызацыі фінансавых злачынстваў. Гэта не сінонім тэрміна malware (значэнне тэрміна malware шырэй), і не ўсе праграмы, якія адносяцца да crimeware, з'яўляюцца шкоднымі, паколькі паняцце злачынства суб'ектыўна і залежыць ад законодательсва канкрэтнай краіны, а шкода, якая наносіцца ўладальніку і/або карыстачу камп'тара — аб'ектыўная.

Катэгорыя:Шкоднае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Кіберзлачыннасць
Rubieae

**Rubieae** — трыба двухдольных раслін сямейства .

## Кароткае апісанне і арэал 
Прадстаўнікі трыбы аднагадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны.

Растуць ва ўмераных і трапічных горных рэгіёнах.

## Роды 
У трыбу ўваходзяць 13 родаў і 969 відаў
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
*
Дзвінаса

Назву **Дзвінаса́** маюць:

* Дзвінаса — вёска ў Лагойскім раёне
* Дзвінаса — рака ў Лагойскім і Вілейскім раёнах
Марэнавыя

**Марэнавыя** (*Rubiaceae*) — сямейства двухдольных раслін парадку , якое ўключае больш за 600 родаў і 10 000 відаў.

Віды марэнавых багатыя алкалоідамі (кафеін, хінін, эмецін).

## Сінонімы 
## Экалогія і распаўсюджанне 
Прадстаўнікі сямейства сустракаюцца ў асноўным у трапічных краінах, але некаторыя растуць ва ўмераных і халодных абласцях.

## Сістэматыка 
Сямейства **Марэнавыя** — адно з пяці найбуйнейшых сямействаў раслін. Да 2009 года ў сямейства ўключаецца ад 611 да 618 родаў і каля 13 500 відаў. У сямействе вылучаюць тры падсямействы ,  і  і звыш 43 трыб. Раней *Elmar Robbrecht* і *Jean-François Manen* прапаноўвалі пашырыць падсямейства *Cinchonoideae* за кошт уключэння ў яго падсямейства *Ixoroideae* і родаў , .

Род , які налічвае больш 1900 відаў, з’яўляецца буйнейшым у сямействе і трэцім сярод пакрытанасенных раслін, саступаюым родам  сямейства  і  сямейства . Пры гэтым яшчэ 29 родаў налічваюць больш 100 відаў. З другога боку, 211 родаў гэтага сямейства з’яўляюцца манатыпнымі і разам яны складаюць больш трэці ўсіх родаў сямейства, але яны ўключаюць менш аднаго працэнта ўсіх відаў.

### Падсямействы і трыбы 
Сучасная сістэматыка ўключае тры падсямействы ,  і  і 43 трыбы, пры гэтым трыба *Coptosapelteae* і род  не ўключаецца ні ў адно з падсямействаў, некаторыя з іх:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , амонім роду паўзуноў 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

File:Alberta magna.jpg|
File:Stephegyne diversifolia Blanco1.131b-cropped.jpg|. 
File:Ophiorrhiza mungos Ypey77-cropped.jpg|
File:Cologne Germany Flora-Köln-Pentas-lanceolata-01.jpg|

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Rubiaceae  на сайце delta-intkey.com 
* Henriquezaceae  на сайце delta-intkey.com 
* Dialypetalanthaceae  на сайце delta-intkey.com 
* Theligonaceae  на сайце delta-intkey.com 
* Naucleaceae  на сайце delta-intkey.com 
* L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval.  на сайце delta-intkey.com 
* 


Катэгорыя:Сямействы раслін
Cynometra

**Cynometra** — род трапічных вечназялёных дрэў сямейства , шырока распаўсюджаных у многіх трапічных рэгіёнах, якія растуць у Індыі, Паўднёва-Усходняй Азіі, Усходняй Афрыцы, Лацінскай Амерыцы і ў Аўстраліі.

Вечназялёныя буйныя і невялікія дрэвы. Лісце простае ці пёрыстае, эліптычнай формы. Суквецці размяшчаюцца на ствалах і галінах.

Род складаецца з больш чым 80 відаў, некаторыя з іх:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бабовыя
Катэгорыя:Дрэвы
Каталонскія землі

**Каталонскія землі** () — зона распаўсюджання каталанскай мовы на паўночным усходзе Іспаніі, на поўдні Францыі і на італьянскім востраве Сардзінія, а таксама ў Андоры. Тэрмін увайшоў ва ўжытык у паваенны час, магчыма, па аналогіі з устояным паняццем «баскскія землі». У Іспаніі ён успрымаецца неадназначна з-за пагрозы каталонскага сепаратызму.

## Склад 
* Іспанія:
** Каталонія (за выключэннем Валь-д’Аран)
*** Франха — прылеглая каталонамоўная паласа тэрыторыі Арагона
** Балеарскія астравы
** Валенсія
*** Эль-Карчэ — прылеглы з поўдня ўчастак Мурсіі
* Андора
* французскі дэпартамент Усходнія Пірэнеі
* горад Альгера на Сардзініі (альгерскі дыялект)

Паўночную мяжу распаўсюджання каталанскай мовы сімвалізуе збудаванне, названае «варотамі каталонскіх земляў».

## Гісторыя 
У Сярэднявеччы на тэрыторыі каталонскіх земляў існавала некалькі дзяржаўных утварэнняў — графства Барселона, графства Русільён, каралеўства Маёрка, каралеўства Валенсія і іншыя. Пасля няўдалай Каталонскай рэвалюцыі (1640—1652 гг.) каталонскія землі былі па Пірэнейскаму міру падзелены паміж Францыяй і Іспаніяй.

Каб пазбегнуць эскалацыі каталонскага сепаратызму Канстытуцыя Іспаніі ўсталёўвае забарону на палітычныя аб'яднанні аўтаномных супольнасцей. Тым не менш паміж каталонскімі землямі ажыццяўляецца шэраг праектаў міжрэгіянальнага супрацоўніцтва.

## Гл. таксама 
* Каталонскія колеры
* Арагонская карона

## Спасылкі 
*
Катэгорыя:Геаграфія Іспаніі
Катэгорыя:Геаграфія Францыі
Катэгорыя:Усходнія Пірэнеі
Заходняя паласа

**Заходняя паласа** (, ), **Фра́нжа-да-Пуне́н** — каля 60 населеных пунктаў у іспанскай аўтаномнай супольнасці Арагон, на мяжы з Каталоніяй, дзе гутарковай мовай з'яўляецца каталонская (дыялекты каталонскай, уключаючы пераходныя гаворкі ад арагонскай і іспанскай да каталонскай). Заходняя паласа не з'яўляецца цэласным адміністрацыйным утварэннем.

Заходняя паласа складаецца з наступных камарак: Альта-Рыбагорса (правінцыя Уэска), Рыбагорса (Уэска), Ла-Літэра (Уэска), Баха-Сінка (Сарагоса), Матаранія (Тэруэль).

У цэлым у Заходняй паласе на каталонскай гавораць 88,8 % дарослага насельніцтва — гэта самы вялікі паказчык сярод усіх каталонскіх земляў. Аднак на сённяшні дзень гэта мова не мае афіцыйнага статусу (каталонскую не выкарыстоўваюць у мясцовым справаводстве, у навучальных установах яе вывучаюць толькі факультатыўна). З мэтай нармалізацыі моўнай сітуацыі ў Заходняй паласе быў створаны законапраект, аднак нават у ім каталонскую мову на тэрыторыі Арагона прапануецца называць «арагонскай» (хоць насамрэч арагонская мова распаўсюджана ў іншай частцы Арагона — а менавіта на поўначы вобласці). Закон быў прыняты ў 2009 годзе.

## Літаратура 
* Monclús i Esteban, Joaquim. *«Ponència: La Franja de Ponent, dels orígens»*. A: Ramon Sistac i Vicèn. De fronteres i mil·lennis: la Franja, any 2001. Barcelona: Institut d’Estudis Catalans, 2003, pàg. 78. ISBN 9788472837096
* Sorolla Vidal, Natxo (2005) *El català a la Franja. Any 2003.* Revista Ripacurtia, número 3. Benavarri: Centre d’Estudis Ribagorçans (CERIb ). Pàg. 239—253.

## Спасылкі 
*  Заходняя паласа // Вялікая каталанская энцыклапедыя
*  La Franja — навінавы партал пра Заходнюю паласу
*  Гістарычная даведка 

Катэгорыя:Арагон
Гіганцкія каменныя галовы альмекаў

**Гіганцкія каменныя галовы альмекаў** — прынамсі сямнаццаць манументальных каменных скульптур у выглядзе чалавечых галоў, зробленых з буйных базальтавых валуноў. Узрост статуй датуецца сама меней да 900 года да н.э., а самі яны лічацца адметным атрыбутам старажытнай мезаамерыканскай цывілізацыі альмекаў. Усе скульптуры прадстаўляюць галовы сталых мужчын з мясістымі шчокамі, плоскімі насамі і невялікай касавокасцю; іх фізічныя характарыстыкі адпавядаюць тыпу знешнасці, які да цяперашняга часу шырока распаўсюджаны сярод жыхароў Табаска і Веракруса. Заднія часткі помнікаў часта плоскія. Валуны былі прывезены з веракрускіх гор Сьера-дэ-лос-Тукстлас. Улічваючы, што пліты з каменю, якія выкарыстоўваюцца пры іх стварэнні, былі вельмі вялікімі, але пры гэтым былі перамешчаны на вялікія адлегласці, што патрабавала значных чалавечых высілкаў і рэсурсаў, была высунута здагадка, што помнікі ўяўляюць сабой скульптурныя партрэты асобных выдатных альмекскіх кіраўнікоў. Кожная з вядомых скульптур-галоў мае характэрны галаўны ўбор. Галовы ў буйных гарадскіх цэнтрах цывілізацыі альмекаў размешчаны па-рознаму: у лінію або групамі, — але метады і сродкі, якія выкарыстоўваліся для перавозкі каменю да гэтых месцаў, застаюцца незразумелымі.

Адкрыццё гіганцкіх каменных галоў у Трэс-Сапотэс у XIX стагоддзі дало штуршок да першых археалагічных даследаванняў культуры альмекаў Мэцью Стырлінгам у 1938 годзе. На сённяшні дзень вядома сямнаццаць пацверджаных узораў у чатырох цэнтрах «краіны альмекаў» на ўзбярэжжы Мексіканскага заліва ў Мексіцы. Большасць гіганцкіх галоў былі зроблены са сферычных валуноў, але дзве з Сан-Ларэнца-Тэначтытлан былі зноў выразаны з масіўных каменных тронаў. Акрамя таго, існуе помнік у Такалік-Абаху ў Гватэмале, што ўяўляе сабой трон, які, магчыма, быў выразаны з гіганцкай галавы. Гэта адзіны вядомы іх узор па-за тэрыторыяй «краіны альмекаў».

Вызначыць узрост помнікаў па-ранейшаму цяжка, паколькі многія з іх былі перамешчаны са сваіх першапачатковых месцаў да пачатку археалагічных пошукаў. Большасць галоў былі датаваны раннім дакласічным перыядам (1500—1000 да н.э.), некаторыя — сярэднім дакласічным (1000—400 да н.э.). Самая маленькая з галоў важыць 6 тон, у той час як самая вялікая, па розных ацэнках, — ад 40 да 50 тон, хоць яна была закінута сваімі стваральнікамі і засталася стаяць няскончанай непасрэдна ў каменяломні, дзе і стваралася.

## Бібліяграфія 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Альмекі
Катэгорыя:Скульптуры
Cynometra cauliflora

**Cynometra cauliflora** — від раслін з роду  сямейства , які расце ў Паўднёва-Усходняй Азіі.

Катэгорыя:Бабовыя
Катэгорыя:Флора Паўднёва-Усходняй Азіі
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Асацыяцыя абароны Ольстэра

**Асацыяцыя абароны Ольстэра** () — забароненая пратэстанцкая ваенізаваная групоўка Паўночнай Ірландыі. Таксама вядомая як «Барцы за свабоду Ольстэра» (Ulster Freedom Fighters). У ЕС, ЗША і Вялікабрытаніі лічыцца тэрарыстычнай. У 2010 годзе заявіла пра раззбраенне.

Утворана ў верасні 1971 годзе ў адказ на стварэнне каталіцкай Ірландскай рэспубліканскай арміі (ІРА — Irish Republican Army). Налічвае да 4 тыс. членаў. Статутная мэта — «абарона пратэстанцкага насельніцтва Ольстэра ад тэрарыстаў і процідзеянне спробам аддзяліць Паўночную Ірландыю ад Вялікабрытаніі».

Галоўнымі крыніцамі фінансавання лічацца гандаль наркотыкамі і выкраданне людзей.

Супернічае з іншай аналагічнай пратэстанцкай арганізацыяй — «Добраахвотніцкімі сіламі Ольстэра» (Ulster Volunteer Force).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Канфлікт у Паўночнай Ірландыі
Катэгорыя:Тэрарыстычныя арганізацыі
Катэгорыя:Юніянізм
Катэгорыя:Хрысціянскі тэрарызм
Катэгорыя:Баявыя арганізацыі палітычных партый
Каралеўскі ваенна-марскі флот Вялікабрытаніі

**Каралеўскі ваенна-марскі флот** () — асноўная частка ваенна-марскіх сіл Злучанага Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі.

Гісторыя флоту пачынаецца з 18 стагоддзя, калі ён адыграў важную ролю ў станаўленні і пашырэнні Брытанскай імперыі. У 19—20 стагоддзях быў самым магутным флотам свету, адыграў значную ролю ў паспяховых ваенных дзеяннях краіны ў двух сусветных войнах. Сярод краін НАТА цяпер другі па моцы пасля Флоту ЗША флот альянсу, здольны праводзіць ваенныя аперацыі ў глабальным маштабе.

Цяперашні флот Вялікабрытаніі мае ў сваім складзе каля 90 караблёў, уключаючы авіяносцамі «Арк Роял» і «Іластрыяс», падраздзяленнямі марской пяхоты і ваеннай авіяцыі.

## Арганізацыя 
Каралеўскі ваенна-марскі флот Вялікабрытаніі кіруецца Міністэрствам абароны. Да 1964 года гэта функцыя выконвалася Адміралцействам, затым яно ўвайшло ў склад Міністэрства абароны. Вышэйшы орган кіравання флотам — Адміралцейскі Камітэт, старшынёй якога з’яўляецца Першы Лорд Адміралцейства, адначасова Дзяржаўны сакратар па абароне (эквівалент міністра абароны; да 1964 — старшынёй быў ваенна-марскі міністр), асоба грамадзянская, як правіла, прадстаўнік кіруючай партыі, дэпутат парламента.

Да 1964 г у Адміралцейскі Камітэт у залежнасці ад становішча ўваходзілі звычайна ад 9 да 15 членаў (асноўнае ядро): Першы Лорд Адміралцейства (ваенна-марскі міністр), Першы марскі лорд (начальнік галоўнага марскога штаба), Другі марскі лорд (начальнік асабовага склада флоту), Трэці марскі лорд (начальнік караблебудавання і ўзбраенні флоту), Чацвёрты марскі лорд (начальнік забеспячэння і транспарту флоту), Пяты марскі лорд (начальнік марской авіяцыі).

Пасля 1964 Камітэт складаецца з чатырох міністраў — грамадзянскіх асоб і (як правіла) сямі радавых членаў, за адным выключэннем — прафесійных ваенных маракоў.

## Пункты базіравання 
### Ваенна-марскі флот 
* **ВМБ Деванпарт**, (), Плімут
* **ВМБ Клайд**, ()
* **ВМБ Портсмут** ()

### Ваенна-марская авіяцыя 
* **Марская авіябаза Калдраўз** ()
* **Марская авіябаза Ёвілтан** ()

## Гл. таксама 
* Каралеўскі дапаможны флот Вялікабрытаніі
* Гранд-Фліт
* HMS

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Каралеўскага ВМФ Вялікабрытаніі 

Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы Вялікабрытаніі
Карабах

**Караба́х** (, ) — гісторыка-геаграфічны рэгіён ва Усходнім Закаўказзі, які складаецца з  і Нагорнага Карабаха.

## Геаграфія
Карабах умоўна падзелены на тры рэгіёны: Нагорны Карабах (гістарычны Арцах, ахоплены ў асноўным сучасным Нагорным Карабахам), Раўнінны Карабах (стэпы паміж рэкамі Кура і Арас) і Зангезур (ўсходнія схілы Зангезурскага хрыбта, прыблізна Сюнік і Кашатаг).

## Гісторыя
У XVI — сярэдзіне XVIII стагоддзяў — бегларбекства (правінцыя) Сефевідскай імперыі, дзе нізіны і перадгор'і ўваходзілі ў мусульманскія ханствы, а нагорныя тэрыторыі ў армянскія ; у сярэдзіне XVIII — пачатку XIX стагоддзяў тут існавала карабахскае ханства; з 1805 года — у складзе Расійскай імперыі; у савецкі час — у складзе Азербайджанскай ССР. У цяперашні час дэ-юрэ ўваходзіць у склад Азербайджанскай Рэспублікі. Значная частка тэрыторыі з пачатку 1990-х гадоў дэ-факта кантралюецца непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікай.

## Гл. таксама 
* Карабахскі канфлікт
* Карабахская вайна
* Карабахскі дыялект

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Геаграфія Азербайджана
Катэгорыя:Геаграфія Арменіі
Фармалін

**Фармалі́н, фармол** — водны раствор фармальдэгіду. Звычайна ўтрымлівае 37—40 % фармальдэгіду і 6—15 % метанолу (інгібітар полімерызацыі). 

Бясколерная вадкасць з рэзкім характэрным пахам. Пры захоўванні мутнее ў выніку выпадзення асадку полімерызаванага фармальдэгіду (парафармальдэгіду). З павышэннем тэмпературы ўстойлівасць пры захоўванні ўзрастае. Шчыльнасць 1110,9—1076,4 кг/м³ (пры тэмпературы 18 °С). Вадародны паказчык 2,8—4,0.

## Выкарыстанне 
Фармалін з'яўляецца зручнай формай захоўвання і транспарціроўкі фармальдэгіду. Выкарыстоўваецца пры дэзінфекцыі і дэзадарацыі, пратручвання насення, у гарбарнай вытворчасці ў якасці дубільнага рэчыва. Фармалін таксама выкарыстоўваюць ў працэсах бальзаміравання і захоўвання біялагічных прэпаратаў.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Артыкул на сайце ХиМиК.ру 
* 
* Артыкул на сайце праграмы «Энциклопедический фонд России»  

Катэгорыя:Хімічныя сумесі
Катэгорыя:Альдэгіды
Праблема

**Прабле́ма** () у шырокім сэнсе — складанае тэарэтычнае або практычнае пытанне, якое патрабуе вывучэння, вырашэння; у навуцы — супярэчлівая сітуацыя, якая выступае ў выглядзе процілеглых пазіцый у тлумачэнні якіх-небудзь з'яў, аб'ектаў, працэсаў і якая патрабуе адэкватнай тэорыі для яе вырашэння; у жыцці праблема фармулюецца ў зразумелым для людзей выглядзе «ведаю што, не ведаю як», гэта значыць вядома, што трэба атрымаць, але не вядома, як гэта зрабіць.

Важнай перадумовай паспяховага вырашэння праблемы служыць яе правільная пастаноўка.

Няслушна пастаўленая праблема, або псеўдапраблема, адводзіць у бок ад вырашэння сапраўдных праблем. У сістэмалогіі алгарытм сістэмна-арганізацыйнай дзейнасці пачынаецца з этапу «Праблема», які характарызуецца як прымушальны фактар дзеяння (недахоп ці праява чаго-небудзь).

Сутнасць праблемы для чалавека такая, што патрабуе аналізу, ацэнкі, фарміравання ідэі, канцэпцыі для пошуку адказу (рашэнне праблемы) з праверкай і пацвярджэннем у вопыце.

Праблемай пераважна называецца пытанне, якое не мае адназначнага рашэння (са ступенню нявызначанасці). Наяўнасцю нявызначанасці праблема адрозніваецца ад задачы.

Сукупнасць магчымых пытанняў, узаемазвязаных аб'ектам разгляду, называецца праблематыкай.

## Спасылкі 
* Список вопросов по проблеме 
* Наша книга по управлению проектами — Управление проблемами 

Катэгорыя:Мысленне
Імбіракветныя

**Імбіракве́тныя** (*Zingiberáles*) — парадак аднадольных раслін. У сістэме класіфікацыі APG II уключаны ў групу камелініды.

## Прадстаўнікі парадку 
Найбольш вядомая харчовая расліна з гэтага парадку — банан.

Многія спецыі (, кардамон, куркума) — гэта плады, карані і іншыя часткі імбіракветных.

Сярод імбіракветных шмат дэкаратыўных раслін: , , , ,  — некаторыя з іх можна вырошчваць і як пакаёвыя расліны.

## Літаратура 
* An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG II. // The Linnean Society of London, Botanical Journal of the Linnean Society. 2003. № 141. — С. 399—436.
: Полный текст: pdf  • Полный текст: html  • Краткий обзор  Проверено 24 июля 2008 г.
* *Морщихина С. С.* Порядок имбирные (Zingiberales) // Жизнь растений: в 6 тт. Т. 6. Цветковые растения / под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.: Просвещение, 1982. — С. 48, 378—407.

## Спасылкі 
* 
* 


Катэгорыя:Парадкі раслін
Strelitzia

**Strelitzia** — тыпавы род сямейства , які складаецца з 5 відаў, якія растуць у Паўднёвай Афрыцы.

## Назва 
Род названы ў гонар каралевы Вялікабрытаніі  (1744—1818).

## Віды 
Віды
* 
* 
* . Від названы ў гонар расійскага імператара Мікалая Другога (1868—1918).
* 

## Галерэя 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Імбіракветныя
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Афрыкі
Катэгорыя:Пакаёвыя расліны
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Цяцюшнік татарскі

**Цяцюшнік татарскі** (*Euphrasia pectinata*) — від раслін з роду  сямейства .

## Біялагічнае апісанне 
Аднагадовая валасіста-апушаная расліна 15-40&nbsp;см вышынёй. Сцябло ў верхняй частцы разгалінаванае. Лісце супраціўнае, яйкападобныя, зубчастыя. Кветкі белыя, адзінкавыя, пазухавыя. Тычынак 4. Прыкветкі з 4—7 асцюкавата-завостранымі зубцамі з кожнага боку. Цвіце ў маі—верасні. Расце на стэпавых участках, схілах, агаленнях розных парод у лесастэпавай, стэпавай зонах і ў Крыму.

## Спасылкі 
* Euphrasia tatarica 

Катэгорыя:Заразіхавыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1812 годзе
Крывічы (значэнні)

Назву **Крывічы** маюць:
* Крывічы — усходнеславянскае этнапалітычнае аб'яднанне (саюз плямёнаў).

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Крыві́чы — вёска ў Пінскім раёне
* Віцебская вобласць:
** Крывічы́ — вёска ў Глыбоцкім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Кры́вічы — аграгарадок у Зэльвенскім раёне
** Крыві́чы — вёска ў Іўеўскім раёне
** Крыві́чы — вёска ў Лідскім раёне
* Мінская вобласць:
** Крывічы́ — гарадскі пасёлак у Мядзельскім раёне
** Крывічы́ — аграгарадок у Салігорскім раёне 
** Крывічы́ Вялі́кія — вёска ў Валожынскім раёне 
** Крывічы́ Малы́я — вёска ў Валожынскім раёне 

### Украіна 
* Крывічы́ (укр. Кривичі) — вёска ў Львоўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
* Крывічы́ (укр. Кривичі) — вёска ў Ровенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.

## Іншае 
* Крывічы — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці.
Эхінадорус

**Эхінадорус** (*Echinodorus*) — род аднагадовых і шматгадовых балотных раслін сямейства , які паходзяць з Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыкі. 
 
Многія віды — водныя расліны, здольныя расці пад вадой. Існуюць культурныя формы і гібрыды, якія прымяняюцца пры азеляненні акварыумаў.

У асноўным, прадстаўнікі роду пашыраны ў Амерыцы. Акрамя земнаводных відаў існуе каля 47 падводных відаў, якія выкарыстоўваюцца ў акварыумах. Актыўная рэакцыя вады павінна быць у межах ад 6,8 да 7,2. Калянасць вады — 5-10°.

## Батанічным апісанне 
Сцёблы звычайна скарочаныя. Лісце сядзячае, утварае разетку. Некаторыя віды — карэнішчавыя.

## Спіс відаў 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Эхинодорусы и «Флора неотропиков» 
* Эхинодорусы в аквариуме 
* 

Катэгорыя:Шальнікавыя
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Бошцьян Лекан

**Бошцьян Лекан** () — югаслаўскі біятланіст, удзельнік двух зімовых Алімпійскіх гульняў.
З 1991 года выступаў за зборную Славеніі. На нацыянальных спаборніцтвах абараняў колеры спартыўнага клуба «Тэрміт».

## Кар’ера 
У гонках Кубка свету дэбютаваў у 1986 годзе на этапе ў аўстрыйскім Хохфільцэне, дзе стаў 74-м у спрынце. Лепшым вынікам за 10 год выступаў стала 12-е месца ў індывідуальнай гонцы ў сезоне 1994/1995 у славенскай Паклюцы.

У чэмпіянаце свету ўпершыню ўдзельнічаў у 1989 годзе ў аўстрыйскім Абертыліяхе, дзе ў індывідуальнай гонцы стаў 67-м, а ў каманднай гонцы 16-м. Лепшым вынікам, паказаным на чэмпіянатах свету, стала 21-е месца ў спрынце ў італьянскім Антхольцы ў 1995 годзе.

Удзельнічаў у двух зімовых Алімпійскіх гульнях (1992 і 1994). Лепшае месца — 21-е (індывідуальная гонка ў Альбервілі).

Жанаты, мае двух дачок — Ніку і Сару.

### Удзел у Чэмпіянатах свету 
### Удзел у Алімпійскіх гульнях 
### Агульны залік Кубка свету 
* 1991/1992 — **40-е месца**
* 1992/1993 — **60-е месца**
* 1993/1994 — **75-е месца**

## Спасылкі 
* Профіль IBU
* Вынікі выступаў на www.the-sports.org

Катэгорыя:Біятланісты Югаславіі
Катэгорыя:Біятланісты Славеніі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 года
Іосіф Маркавіч Нядзвецкі

{{Персона
 |імя                  = Іосіф Маркавіч Нядзвецкі
 |арыгінал імя       = 
 |выява          = 
 |шырыня               = 
 |апісанне выявы = 
 |імя пры нараджэнні     = 
 |род дзейнасці     = 
 |месца нараджэння       =  
 |месца смерці         = палярная станцыя на мысе Арктычны СССР
 |бацька                 = 
 |маці                 = 
 |муж               = 
 |жонка              = 
 |дзеці                 = 
 |узнагароды і прэміі     = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
}
 }}
**Іосіф Маркавіч Нядзвецкі** (,  — ) — даследчык Арктыкі, палярнік. Герой Савецкага Саюза (1940).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 чэрвеня 1908 года ў Магілёве ў сям’і рабочага. Рана застаўся без бацькоў, выхоўваўся ў дзіцячым доме.

Працаваў спачатку ў якасці качагара на Магілёўскай цукернай фабрыцы, а потым, праз 5 год, будаўніка чыгункі ў Карэліі. Затым працаваў слесарам на заводзе «Анега» у Петразаводску. Асвоіў прафесію машыніста кацельных установак, ён пераходзіць працаваць машынстам ледакола «Ермак».
     
Ледакол «Ермак» у канцы 1937 года вызваляў параходы «Садко», «Малыгін» і «Г. Сядоў», якія аказаліся ў лядовым палоне падчас іх навуковай экспедыцыі ў моры Лапцевых. Першыя два судны былі выратаваны адразу, а «Г.Сядоў» вымушаны быў дрэйфаваць з ільдамі. Экіпаж парахода змянілі добраахвотнікі з «Ермака» і «Садко». Сярод іх быў і Нядзвецкі.
     
Дрэйф «Г. Сядова» (6100 км) цягнуўся 812 дзён. На працягу ўсяго гэтага тэрміна каманда парахода назірала змяненні магнітнага поля і лядовага становішча, вымярала глыбіні.
 
У Вялікую Айчынную вайну Іосіф Маркавіч з 1943 года на Беларускім, 1-м Беларускім франтах. Пасля вайны працаваў у Запаляр’і.
     
За праяўлены гераізм пад час дрэйфу «Г. Сядова», усім 15 членам экіпажа, у тым ліку і І. М. Нядзвецкаму, Указам СНК ад 3 лютага 1940 года было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем Ордэна Леніна і Залатой Зоркі Героя.

З 1946 года працаваў начальнікам палярнай станцыі на мысе Арктычны.

Загінуў 26 снежня 1959 года ў пажары на палярнай станцыі. Пахаваны ў Маскве на Ваганькаўскіх могілках.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя на Ваганькаўскіх могілках
Катэгорыя:Даследчыкі Арктыкі
Яўген Макаравіч Нікалаенка

**Яўген Макаравіч Нікалаенка** (, в. Вудага, Камаровіцкая воласць, Чэрыкаўскі павет, Магілёўская губерня, цяпер , Беларусь — ) — Герой Савецкага Саюза (1939).

## Біяграфія 
Скончыў акадэмію Генштаба. У 1935—1941 гг. камандзір звяна, атрада, экскадрыллі, начальнік ваеннай авіяшколы, камандзір авіядывізіі, намеснік камандуючага, камандуючы ВПС акругі. У Айчынную вайну на Паўднёвым, Крымскім, Заходнім, Паўднёва-Заходнім, 3-м Беларускім франтах — камандуючы ВПС арміі, фронту, намеснік камандуючага паветранай арміяй. Удзельнік баёў пад Масквой, у Крыму і Усходняй Прусіі. Да 1955 г. знаходзіўся на адказных пасадах у ВПС.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі япона-кітайскай вайны (1937—1945)
Катэгорыя:Людзі на паштовых канвертах
Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Мікалай Мікалаевіч Мультан

{{Ваенны дзеяч
 |імя                  = Мікалай Мікалаевіч Мультан
 |дата нараджэння        = 24.11.1900
 |месца нараджэння       = в. Някрасаўшчына (цяпер , Брэсцкая вобласць)
 |дата смерці          = 19.9.1975
 |месца смерці         = , СССР
 |выява          = 
 |шырыня               = 
 |апісанне выявы = 
 |мянушка             = 
 |прыналежнасць       = 
 |гады службы          = 1918—1959
 |званне               = 
 |род войскаў            = пяхота
 |камандаваў           = 
 |частка                = 
 |бітвы             = Грамадзянская вайнаВялікая Айчынная вайна
 |узнагароды              = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
       
- 
        
-
     
}
 |сувязі                = 
 |у адстаўцы           = 
 |вікісховішча            = 
 |аўтограф             = 
}}
**Мікалай Мікалаевіч Мультан** (, вёска Някрасаўшчына, Івацэвіцкі раён, Брэсцкая вобласць — ) — генерал-маёр. За ўмелае кіраванне часцямі злучэння пры фарсіраванні Дняпра і мужнае ўтрыманне плацдарма на яго правым беразе яму прысвоена званне Героя Савецкага Саюза 21 ліпеня 1944 года.

Скончыў Аб'яднаную беларускую вайсковую школу імя ЦВК БССР (1927), Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Ваеннай акадэміі Генштаба (1951). У Чырвонай Арміі з 1918 года. У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года на Заходнім, 2-м і 3-м Беларускіх франтах; камандзір стралковага палка. Удзельнік баёў пад Масквой, вызвалення Смаленска, Цверы, Магілёва, штурму Кёнігсберга. Камандаваў аперацыяй па вызваленні ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў горада Беразіно (Мінская вобласць). У гонар Героя названа гарадская вуліца.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя на Серафімаўскіх могілках
Лука Захаравіч Муравіцкі

{{Ваенны дзеяч
 |імя            = Лука Захаравіч Муравіцкі 
 |арыгінал імя =   
 |перыяд жыцця   =  
 |дата нараджэння  = 31.12.1916 
 |месца нараджэння = вёска Доўгае,  Мінскай вобласці)
 |дата смерці    = 30.11.1941 
 |месца смерці   = Ленінградская вобласць, СССР
 |выява = 
 |шырыня = 200 px
 |апісанне выявы =     
 |мянушка       =  
 |прыналежнасць =   
 |гады службы    = 1937—1941
 |званне         = Старшы лейтэнант 
 |род войскаў      = ВПС РСЧА
 |камандаваў     = 
 |частка          = 
 |бітвы       = 
 |узнагароды        = 
{ style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
 
}
 |сувязі          = 
 |у адстаўцы     = 
}}
**Лука Захаравіч Мураві́цкі** (, вёска Доўгае, Салігорскі раён, Мінская вобласць — ) — ваенны лётчык. Герой Савецкага Саюза (1941).

## Біяграфія 
Беларус. Скончыў Барысаглебскае ваеннае авіяцыйнае вучылішча (1938). У Вялікую Айчынную вайну на фронце з чэрвеня 1941 года. Пілот знішчальнага авіяпалка старшы лейтэнант Муравіцкі суправаджаў транспартныя самалёты ў блакіраваны Ленінград, прыкрываў з паветра разгрузку чыгуначных эшалонаў, збіў 3 самалёты праціўніка. 3 верасня 1941 г на самалёце І-16 тараніў паветранага разведчыка праціўніка. Здзейсніў пасадку на пашкоджаным самалёце. 22 кастрычніка 1941 г за мужнасць і адвагу, праяўленыя ў баях з ворагамі, яму было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. 30 лістапада 1941 камандзір звяна старшы лейтэнант Муравіцкі загінуў у няроўным паветраным баі, на подступах да Ленінграда. Усяго збіў 10 і ў групе 37 самалётаў праціўніка.

## Літаратура 
*  — С. 28.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Пасольская ізба

]]
**Пасольская ізба** (літар. *«Палата дэпутатаў»*, ) — ніжняя палата сойма Каралеўства Польскага, а пазней і Рэчы Паспалітай, якая складалася з выбраных шляхтай на сейміках дэпутатаў (паслоў). Пасольская ізба была адным з трох органаў (нароўні з сенатам і каралём), якія складалі Сойм Рэчы Паспалітай. Пасля Люблінскай уніі, якая аб'яднала Карону Каралеўства Польскага з Вялікім Княствам Літоўскім у адну дзяржаву Рэч Паспалітую, у пасольскай ізбе было 170 дэпутатаў, у тым ліку 48 з Вялікага Княства Літоўскага. Да сярэдзіны XVIII стагоддзя колькасць дэпутатаў павялічылася. Дапушчалася прысутнасць дэпутатаў ад вялікіх гарадоў (Кракава і Вільні, пазней таксама Любліна, Львова, Данцыга і Камянца-Падольскага), аднак без права голасу.

Катэгорыя:Сойм Рэчы Паспалітай
Шальнікавыя

**Шальнікавыя** (*Alismatáceae*) — сямейства аднадольных раслін.

## Арэал 
Шальнікавыя — амаль касмапалітнае сямейства, віды якога адсутнічаюць толькі ў значнай часткі Арктыкі, на многіх астравах Ціхага акіяна, у некаторых пустынях і высакагор’ях. У Паўночным паўшар’і яны прадстаўлены багацей, чым у Паўднёвым, а віды найбольш буйных родаў сямейства —  і  — асабліва шматлікія ў Амерыцы.

### Склад сямейства 
Сямейства Шальнікавыя ўключае 17 родаў.

Сярод прадстаўнікоў сямейства — такія шырока распаўсюджаныя расліны берагоў вадаёмаў і балотаў, як  са стрэлападобным лісцем і гронкамі даволі буйных амаль белых кветак і , распаўсюджаны паўсюдна і часта расце на вільготных месцах уздоўж дарог і сцежак падобна шырока вядомаму , за што яшчэ К. Лінеем была названа «вадзяным трыпутнікам».

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Цвелёв Н. Н. Семейство частуховые (Alismaceae) // Жизнь растений: в шести томах / Гл. ред. акад. АН СССР А. Л. Тахтаджян. — М.: Просвещение, 1982. — Т. 6: Цветковые растения. Под ред. акад. АН СССР А. Л. Тахтаджяна. — С. 12—17.

## Спасылкі 
* 
* *Семейство частуховые (Alismataceae)* в Биологической энциклопедии 
* 


Катэгорыя:Сямействы раслін
Катэгорыя:Водныя расліны
Гановерская гарадская электрычка

thumb|Састаў серыі 424

**Гановерская гарадская электрычка** () — сетка прыгарадна-гарадскога рэйкавага транспарту (S-Bahn), якая дзейнічае ў Гановерскай агламерацыі і кіруецца кампаніяй DB Regio. Сістэма была запушчана незадоўга да Expo 2000 і злучае Гановер з суседнімі гарадамі, такімі як Нінбург, Лертэ і Лангенгаген. У 2008 годзе адбылося адкрыццё ўчастка лініі да Гільдэсгайма.

## Спасылкі 
Катэгорыя:S-Bahn Германіі
Катэгорыя:Гановер
Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе
Катэгорыя:2000 год у Германіі
Нюрнбергская гарадская электрычка

**Нюрнбергская гарадская электрычка, Нюрнбергскі S-Bahn** () — сістэма прыгарадна-гарадскога рэйкавага транспарту (S-Bahn) у Сярэднефранконскай агламерацыі, якая размяшчаецца вакол Нюрнберга, Фюрта і Эрлангена. Сістэма заснавана ў 1987 годзе, складаецца з пяці ліній агульнай працягласцю 272 км. Плануецца будаўніцтва яшчэ адной лініі. Сістэма аплаты праезду такая ж, як на аўтобусах, трамваях, у метро.

## Лініі 
### Маршруты ліній 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Нюрнберг
Катэгорыя:S-Bahn Германіі
Мюнхенская гарадская электрычка

**Мюнхенская гарадская электрычка** () — прыгарадна-гарадскія цягнікі (S-Bahn), аснова грамадскага транспарту ў Мюнхене нароўні з метро. Абслугоўваецца кампаніяй DB Regio (Баварыя) і каардынуецца кампаніяй «Мюнхенскі транспартны і тарыфны саюз» ().

Сістэма была адкрыта да летніх Алімпійскіх гульняў у 1972 годзе. Была створана з некалькіх прыгарадных чыгунак, якія электрыфікаваліся і злучаліся тунэлем пад цэнтрам горада ад галоўнага да ўсходняга вакзала.

У 2001 годзе яна была вылучана як Таварыства з абмежаванай адказнасцю ў межах канцэрна DB, але 1 лістапада 2005 года далучана зноў да DB Regio.

## Спасылкі 
Катэгорыя:S-Bahn Германіі
Катэгорыя:Транспарт Мюнхена
Ростакская гарадская электрычка

**Ростакская гарадская электрычка** () — прыгарадна-гарадская чыгунка (S-Bahn), адзін з відаў грамадскага транспарту ў Ростаку і яго агламерацыі. Адзіная ў федэральнай зямлі Мекленбург-Пярэдняя Памеранія.

Чыгуначная сетка ростакскай гарадской электрычкі даўжынёй 60&nbsp;км складаецца з 22 станцый. Дзве лініі злучаюць цэнтральны вакзал Ростака з Варнемюндэ і портам праз раёны горада, трэцяя лінія вядзе да горада Гюстраў. З 2007 года інтэгравана ў сістэму гарадскога транспарту Ростака, у тым ліку адзіным пасажырскім квітком. Састаў уяўляе з сябе чоўнавы цягнік (цягнік, абсталяваны прыладамі кіравання пры руху ў абодвух кірунках без перастаноўкі лакаматыва) з двухпавярховымі вагонамі і дызель-цягніком.

## Лініі 
32px Лінія ідзе ў заходняй частцы горада да Варнемюндэ праз спальныя раёны Ліхтэнхаген, Лютэн Кляйн, Эферсхаген і індустрыяльныя Марыенэе, Брамаў у гістарычны цэнтр і да цэнтральнага вакзала.

32px Лінія праходзіць як і лінія S1, але праходзіць далей на поўдзень горада і ідзе ў Шваан і Гюстраў.

32px Лінія таксама ідзе ў Гюстраў, але па іншым маршруце, праз Лагэ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ростак
Катэгорыя:S-Bahn Германіі
Паліцэйская акадэмія 6: Горад у аблозе

**«Паліцэйская акадэмія 6: Горад у аблозе»** () — амерыканская крымінальная камедыя 1989 года рэжысёра Пітэра Бонэрза. З’яўляецца шостым фільмам з серыі «Паліцэйская акадэмія». Фільм «Паліцэйская акадэмія 5: Прызначэнне — Маямі Біч», які быў выпушчаны годам раней, папярэднічаў гэтаму фільму, а ў 1994 годзе выйшаў наступны і апошні фільм «Паліцэйская акадэмія: Місія ў Маскве». Фільм атрымаў рэйтынг PG за своеасаблівы слэнг і непрыстойны гумар.

Лента стала апошняй у франшызе, у якой прымалі ўдзел Буба Сміт, Мэрыян Рэмсі, Брус Махлер, Лэнс Кінсі і Джордж Робертсан у ролях Хайтаўэра, Хукса, Фэклера, Проктара і шэфа Хёрста адпаведна.

## Спасылкі 
* Паліцэйская акадэмія 6: Горад у аблозе на сайце Internet Movie Database 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 1989 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 1989 года
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Паліцэйская акадэмія
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Warner Bros.
Катэгорыя:Фільмы Пітэра Бонэрза
Паліцэйская акадэмія: Місія ў Маскве

**«Паліцэйская акадэмія: Місія ў Маскве»** () — амерыканская крымінальная камедыя 1994 года рэжысёра Алана Мэтэра. З’яўляецца сёмым і апошнім фільмам з серыі «Паліцэйская акадэмія».

Джордж Гейнс, Дэвід Граф і Майкл Уінслау сталі адзінымі акцёрамі, якія зняліся ва ўсіх сямі частках фрашызы.

## Спасылкі 
* Паліцэйская акадэмія: Місія ў Маскве на сайце Internet Movie Database 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 1994 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 1994 года
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Паліцэйская акадэмія
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Warner Bros.
Катэгорыя:Фільмы Алана Мэтэра
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Маскве
Катэгорыя:Фільмы пра Маскву
Зеландскі ярус

**Зеландскі ярус** (**зеландый**, **зеланд**) — стратыграфічнае падраздзяленне, сярэдні (другі) ярус палеацэнавага аддзела палеагенавай сістэмы кайназойскай эратэмы. Пароды зеландскага яруса ўтварыліся падчас зеландскага века, які ахоплівае час ад  61,6 млн год назад па 59,2 млн год назад.

Адклады зеландскага яруса падсцілаюцца пародамі дацкага яруса, перакрываюцца адкладамі танецкага яруса палеацэнавага аддзела палеагенавай сістэмы кайназоя.

Упершыню вылучаны Альфрэдам Розэнкранцам у 1924 годзе. Назву атрымаў ад дацкага вострава Зеландыя.

На Беларусі зеландскаму ярусу адпавядаюць пароды сумской світы, якія прадстаўлены пераважна светла-шэрымі апокападобнымі алеўрытамі, пясчанікамі з апокавым цэментам, глаўканітава-кварцавымі пясчанікамі з дробнай галькай фасфарытаў.

## Спасылкі 
* *Шахцёрскі энцыклапедычны слоўнік*, т. 3. / Пад рэд. В. С. Белецкага. — Данецк: Усходні выдавецкі дом, 2004. — 752 с. ISBN 966-7804-78-X (укр.)

Катэгорыя:Геалагічныя ярусы
Катэгорыя:Палеацэн
Таншанскае землетрасенне

thumb|right|250px|Мемарыял Таншанскаму землетрасенню ў Цяньцзіні
**Таншанскае землетрасенне** () — прыродная катастрофа, якая адбылася ў кітайскім горадзе Таншань (правінцыя Хэбэй) 28 ліпеня 1976 года. Магнітуда землетрасення — 8,2.

Паводле афіцыйных дадзеных уладаў КНР, колькасць загінулых складала 242419 чалавек, аднак, па некаторых ацэнках, колькасць загінулых даходзіць да 800 тысяч чалавек. Падазрэнне ў заніжэнні афіцыйных кітайскіх дадзеных падмацоўваецца і тым фактам, што па іх магнітуда землетрасення паказвалася ўсяго ў 7,8.

У 03:42 па мясцовым часе горад быў разбураны моцным землетрасеннем, гіпацэнтр якога знаходзіўся на глыбіні 22 км. Разбурэнні мелі месца таксама і ў Цяньцзіні і ў Пекіне, размешчаным усяго ў 140 км на захад. З прычыны землетрасення каля 5,3 мільёнаў будынкаў апынуліся разбуранымі або пашкоджанымі настолькі, што ў іх немагчыма было жыць. Некалькі афтэршокаў, наймацнейшы з якіх меў магнітуду 7,1, прывялі да яшчэ большых ахвяр.

У наш час у цэнтры Таншань пра землетрасенне нагадвае стэла, а таксама інфармацыйны цэнтр, прысвечаны землетрасеннем. Ён з’яўляецца своеасаблівым музеем, адзіным музеем Кітая па гэтай тэматыцы.

Землетрасенне ў Таншані з’яўляецца другім у гісторыі па колькасці ахвяр пасля землетрасення ў Шэньсі ў 1556 годзе.

Катастрофа легла ў аснову сюжэту мастацкага фільма «Землетрасенне» рэжысёра Фэн Сяагана.

Катэгорыя:Землетрасенні
Катэгорыя:Землетрасенні ў Кітаі
Кітай
Катэгорыя:1976 год у Кітаі
Катэгорыя:Ліпень 1976 года
Катэгорыя:Падзеі 28 ліпеня
Марыя Барысаўна Осіпава

{{Ваенны дзеяч
 |імя     = Марыя Барысаўна Осіпава
 |арыгінал імя = 
 |дата нараджэння  = 27.12.1908
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці    = 5.2.1999
 |месца смерці   = 
 |выява = Мария Борисовна Осипова, 1944 год.jpg
 |шырыня = 200px
 |апісанне выявы        = 
 |мянушка       = Ганна Чорная, «Чапля»
 |прыналежнасць = 
 |гады службы    = 
 |званне         = 
 |род войскаў      = 
 |камандаваў     = 
 |частка          = 
 |бітвы       = 
 |узнагароды        = 
{ style="background: transparent"
 
}
{
     
}
 |сувязі          = Алена Рыгораўна МазанікНадзея Віктараўна Траян
 |у адстаўцы     = 
}}

**Марыя Барысаўна Осіпава** (, вёска Серкавіцы, Талачынскі раён, Віцебская вобласць — , Мінск) — удзельніца Мінскага падполля і партызанскага руху ў Вялікай Айчыннай вайне. Член КПСС з 1928 г. У 1941 г. арганізавала падпольную групу ў Мінску, сувязная партызанскіх атрадаў, арганізатар падрыхтоўкі знішчэння Вільгельма Кубэ. Герой Савецкага Саюза (29.10.1943).

## Біяграфія 
З 1926 г. М. Б. Осіпава на партыйнай і савецкай рабоце. У 1935 годзе скончыла Вышэйшую камуністычную сельскагаспадарчую школу, у 1940 — Мінскі юрыдычны інстытут.
, 1959]]
Пасля вызвалення Беларусі вярнулася ў Мінск і актыўна ўдзельнічала ў аднаўленні разбуранага вайной горада. Затым працавала ў апараце Старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР Васіля Іванавіча Казлова, узначальвала аддзел па памілаванні пры Прэзідыуме Вярхоўнага Савета Беларусі, была членам Вярхоўнага Суда Беларускай ССР, членам рэспубліканскага Камітэта абароны міру. У 1947—1963 гадах абіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 2—5-га скліканняў. Немалаважная заслуга М. Б. Осіпавай у рэабілітацыі членаў мінскага падполля, абвінавачаных у супрацоўніцтве з нацысцкімі акупантамі. Марыя Барысаўна паручылася больш чым за тры сотні ўдзельнікаў антынацысцкага руху.

У 1988 г. Марыя Осіпава ўваходзіла ў склад Дзяржаўнай камісіі па расследаванні злачынстваў у Курапатах.

## Ушанаванне памяці 
На доме па вуліцы Кісялёва, 11 у Мінску, дзе Марыя Осіпава пражывала ў 1970—1999 гадах, устаноўлена мемарыяльная дошка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага юрыдычнага інстытута
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Жанчыны ў войнах
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Мінска
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Пахаваныя на Усходніх могілках Мінска
Іван Паўловіч

**Іван Паўловіч**:
* Іван Іванавіч Паўловіч — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Іван Міхайлавіч Паўловіч — Герой Савецкага Саюза.
Паўловіч

**Паўловіч** — беларускае, польскае (Pawłowicz), украінскае (Павло́вич) прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Альберт Францавіч Паўловіч — беларускі паэт-гумарыст, драматург.
* Анатоль Уладзіміравіч Паўловіч (нар. 1953) — беларускі палітык.
* Вікторыя Уладзіміраўна Паўловіч — беларуская спарсменка (настольны тэніс).
* 
* Марцін Антоні Паўловіч — геолаг, асветнік.
* Мікалай Браніслававіч Паўловіч — ваенна-марскі тэарэтык, контр-адмірал.
* Мікалай Канстанцінавіч Паўловіч — беларускі гісторык, краязнавец.
* 
* Эдвард Паўловіч — беларускі мемуарыст, мастак.
* Яраслава Анатолеўна Паўловіч — беларуская вяслярка, бронзавая прызёрка летніх Алімпійскіх гульняў 1996 года.
* Яўген Мікалаевіч Паўловіч — беларускі балетнік, педагог.

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Луганскі нацыянальны ўніверсітэт імя Тараса Шаўчэнкі

**Луганскі нацыянальны ўніверсітэт імя Тараса Шаўчэнкі** (, ) — вышэйшая навучальная ўстанова г. Луганска.

Адкрыты як вышэйшыя педагагічныя курсы 1 сакавіка 1921 года. 1923 — на базе педагагічных курсаў заснавана першая на Данбасе вышэйшая навучальная ўстанова Данецкі інстытут народнай адукацыі (ДІНА) у Луганску. 1934 — ДІНА рэарганізавана ў Луганскі дзяржаўны педагагічны інстытут. 1939 год — Луганскаму дзяржаўнаму педагагічнаму інстытуту прысвоена імя Тараса Шаўчэнкі.
У 2003 годзе Указам Прэзідэнта Украіны № 1012/2003 ад 11 верасня Луганскаму дзяржаўнаму педагагічнаму ўніверсітэту імя Тараса Шаўчэнкі нададзены статус нацыянальнага.

## Літаратура 
* *Климов А. О., Курило В. С.* Луганський державний педагогічний університет ім. Т.Шевченка: Іст. нарис. — Луганськ: Альма-матер, 2003. — 118 с.
* *Подов В. И., Курило В. С.* История Донбасса: В 3 т. Т.2: Донбасс в XIX в. — Луганск: Альма-матер, 2004. — 384 с.
* *Климов А. О., Курило В. С.* Луганський національний університет імені Тараса Шевченка. Історія, сьогодення, перспективи. — Луганськ: Альма-Матер, 2006. — 120 с.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Луганскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі .

Катэгорыя:Вышэйшыя педагагічныя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Луганска
Луганскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт

**Луганскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова медыцынскага профілю, якая з 2014 года часова знаходзіцца ў горадзе Рубіжнэ.

## Гісторыя 
Загад Урада УССР аб адкрыцці ў Луганску другога ў Данбасе медыцынскага інстытута быў падпісаны 6 мая 1956 года. Афіцыйнае адкрыццё інстытута адбылося 1 верасня 1956 года на плошчы перад вучэбна-адміністрацыйным корпусам на вул. Абароннай 1 у прысутнасці студэнтаў 1 і 2 курсаў і выкладчыкаў. Станам на 1 верасня 1956 года ў інстытуце было 40 выкладчыкаў. Дырэктарам інстытута стаў Вашчанка І. Д., ён жа — галоўны лекар Луганскай абласной бальніцы, заслужаны лекар Украіны. На пасаду намесніка дырэктара па вучэбнай і навуковай працы быў прызначаны загадчык дацэнта кафедры мікрабіялогіі Павяліца Ф. Д.

13 кастрычніка 2014 года ў сувязі з баявымі дзеяннямі Луганскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт быў часова эвакуяваны з Луганска ў Рубіжнэ.

## Апісанне 
Да эвакуацыі ў 2014 годзе ўніверсітэта ў Рубіжнэ ён уяўляў сабой вучэбна-навукова-лячэбны комплекс, які ўключаў у сябе медыка-біялагічны ліцэй-інтэрнат, гімназію, навучальныя класы ў аддаленых раёнах вобласці, шэсць факультэтаў. Ва ўніверсітэце вучылася амаль 3000 студэнтаў, сярод якіх замежнікі больш чым з 30 краін свету. На факультэтах працавалі 40 кафедраў, з іх — 22 клінічныя і 18 тэарэтычныя. Паслядыпломная адукацыя ажыццяўлялася на факультэце паслядыпломнай адукацыі, дзе функцыянавалі 6 кафедр. Ва ўніверсітэце працавала 400 выкладчыкаў, сярод іх 76 дактароў навук, прафесараў, 288 кандыдатаў навук, дацэнтаў, 9 заслужаных дзеячаў навукі і тэхнікі і адзін заслужаны работнік народнай адукацыі Украіны, 5 лаўрэатаў Дзяржаўнай прэміі Украіны.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт універсітэта 

Катэгорыя:1956 год ва Украіне

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Луганска
Лугань

**Луга́нь**, **Луганка** — рака ў Данецкай і Луганскай абласцях Украіны, правы прыток Северскага Данца (басейн Дона).

Рака Лугань бярэ пачатак на тэрыторыі горада Горлаўка, ля чыгуначнага насыпу ў раёне станцыі Байрак, і працякае па Данецкай і Луганскай абласцях (усход Украіны). З’яўляецца правым прытокам ракі Северскі Данец, адносіцца да басейна ракі Дон. Даўжыня ракі Лугань каля 200 км (198 км), плошча басейна 3740 км². Жыўленне ракі снегавое і дажджавое. Даліна пераважна трапецападобная, шырынёй 1,5—5 км. Рэчышча звілістае. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 м/км.

Ад назвы ракі названы горад Луганск.

## Літаратура 
* *Татолі І. О.* Луга́нь, Луганка // Географічна енциклопедія України: в 3-х томах / Редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. — К.: «Українська радянська енциклопедія» імені М. П. Бажана, 1989. — Том 2: З—О. — С. 294. — 480 с.: іл.— (В опр.) — ISBN 5-88500-015-8, ISBN 5-88500-012-8 (т. 2).
* Луга́нь, Луганка // Українська радянська енциклопедія : у 12 т. / гол. ред. М. П. Бажан; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — К. : Головна редакція УРЕ, 1981. — Т. 6 : Куликів — Мікроклімат. — С. 233. — 552 с., [22] арк. іл. : іл., табл., портр., карти + 1 арк с.
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэкі Луганскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Данецкай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Северскага Данца
Salvia hians

**Salvia hians** — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Salvia hians фармуе куст вышынёю ў 1 метр і шырынёй да 60 см. Лісце, як правіла, ланцэтнае, злёгку валасатае, да 25 см у даўжыню. Кветкі змрочна-фіялетавага колеру размешчаны на канцах чаранкоў, трохі выступаюць над лісцем.

## Арэал 
Расліна сустракаецца ў Гімалаях на тэрыторыі Пакістана і Бутана, звычайна ў Кашміры. Расце на вышынях ад 2400 да 4000 метраў на адкрытых схілах і ў лясах.

## Класіфікацыя 
### Таксанамія 
Від **Salvia hians** уваходзіць у род  падсямейства  сямейства  парадку .

## Выкарыстанне 
У Індыі карані расліны выкарыстоўваюцца ў якасці стымулятара, у Непале яны могуць быць выкарыстаны ў якасці сродку пры дызентэрыі.

Катэгорыя:Шалфей
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1833 годзе
Эйюб Куліеў

**Эйюб Раміз аглы Куліеў** () — азербайджанскі музыкант і дырыжор. Дырыжор Азербайджанскага тэатра оперы і балета. Сын азербайджанскага акцёра .

## Біяграфія 
У 2005 годзе скончыў Бакінскую музычную акадэмію па класе дырыжыравання (клас ), затым працягнуў навучанне ў аспірантуры Санкт-Пецярбургскай дзяржаўнай кансерваторыі і Венскага ўніверсітэта музыкі і выканальніцкага мастацтва.

Указам Прэзідэнта Азербайджанскай Рэспублікі Гейдара Аліева 23 жніўня 1998 года імя Эйюба Куліева ўпісана ў «Залатую кнігу маладых талентаў Азербайджана» (), таксама ён быў ганараваны . У 2006 годзе Куліеў стаў лаўрэатам нацыянальнай прэміі «Дасягненне» (), а ў 2009 — уладальнікам міністэрскай узнагароды «Вяршыня» ().

Катэгорыя:Музыканты Азербайджана
Катэгорыя:Дырыжоры Азербайджана