open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Валянцін Гансалес

**Валянцін Гансалес Гансалес** (; ), больш вядомы як ***Эль Кампесіна*** ( — «селянін», «дзеравеншчына») — іспанскі ваенны і палітычны дзеяч, рэспубліканскі военачальнік часоў грамадзянскай вайны ў Іспаніі.

## Біяграфія 
Быў сынам баевіка-анархіста з Нацыянальнай канфедэрацыі працы.

У дзяцінстве Гансалес амаль не хадзіў у школу, так як працаваў падзёншчыкам або пагоншчыкам мулаў. Прыкладна ва ўзросце васьмі гадоў яго сям’я пераехала на поўнач правінцыі Кордова, каб працаваць на шахтах. У гэты перыяд Гансалес змог чаргаваць працу са школай. Адначасна ён адкрыў для сябе фігуру Хуана Марціна Дыеса «Эль-Эмпекінада» — героя вайны за незалежнасць супраць напалеонаўскіх войск, пазней павешанага рэакцыйным рэжымам Фернанда VII, якім ён захапіўся.

Гансалес удзельнічаў у антыўрадавых акцыях і беспарадках. Ва ўзросце 16 гадоў ён напаў на паліцэйскі ўчастак, за што атрымаў мянушку *Эль Кампесіна*. Пазней яго схапілі і пасадзілі ў турму.

Пасля дасягнення паўналецця быў прызваны на тэрміновую службу. Служыў у Афрыканскай арміі, удзельнічаў у Рыфскай вайне. Затым трапіў на флот, але хутка быў перанакіравалі ў Іспанскі легіён. Неўзабаве за забойства сяржанта, які даў яму аплявуху, трапіў у турму. Аднак Гансалес збег да войск Абда эль-Керыма. Пасля ён зноў трапляе ў зняволенне, чакаючы смяротнага пакарання, але дзякуючы амністыі 1926 года быў вызвалены.

У 1929 годзе паехаў у падарожжа па Андалусіі, Кастыліі і Эстрэмадуры з мэтай палітычнай мабілізацыі жыхароў. Прыкладна ў 1930 годзе ўступіў у Камуністычную партыю Іспаніі. Пераехаў у Мадрыд, дзе працаваў муляром. У ходзе Астурыйскай рэвалюцыі 1934 года кіраваў апалчэннем. Потым зноў трапіў у турму. Амніставаны пасля пасля ўсеагульных выбараў 1936 года.

З пачаткам грамадзянскай вайны ўступіў у Пяты полк. Пазней камандаваў 10-й змешанай брыгадай і 46-й дывізіяй. Удзельнічаў у бітвах пры Гвадалахары, Брунэтэ, Бельчытэ, Тэруэле, Эбра.

У 1939 годзе, пасля вайны, пасяліўся ў Савецкім Саюзе і паступіў у вышэйшую ваенную школу. Праз рознага кшталту праблем з савецкімі ўладамі ён спрабаваў уцячы ў Іран, але СМЕРШ схапіў Гансалеса. Ён быў інтэрнаваны ў лагер ГУЛАГ у Варкуце (Рэспубліка Комі). У 1949 годзе Гансалесу атрымалася збегчы праз іранскую мяжу. Жыў у эміграцыі ў Францыі.

Змог вярнуцца ў Іспанію ў 1977 годзе, абвясціўшы сябе прыхільнікам Іспанскай сацыялістычнай рабочай партыі.

## Публікацыі 
* *Vida y muerte en la URSS (1939–1949)* (autobiografía) (1950).
* *Comunista en Espaňa y antiestalinista en la URSS* (1952).
* *Yo escogí la esclavitud* (Plaza & Janés, 1976).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* THOMAS, Hugh (1976). *La Guerra Civil Española*. Ed. Grijalbo, Barcelona. ISBN 84-253-2767-9.
* SALAS LARRAZÁBAL, Ramón (2006). *Historia del Ejército Popular de la República*, La Esfera de los Libros, Madrid. ISBN 84-9734-465-0.

Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Ваенныя Іспаніі
Катэгорыя:Вязні ГУЛАГа
Катэгорыя:Падпалкоўнікі
Голад у Судане (2024)

На працягу 2024 года ў Судане назіралася праблема моцнага недаядання і тэхнагеннага голаду, што было выклікана наступствамі ўнутранага канфлікту. Бедства закранула Дарфур, Кардафан і суседнія краіны, якія прымалі бежанцаў, асабліва Чад. Голад часткова абумоўлены тым, што бакі перакрылі шляхі паставак ежы і гуманітарнай дапамогі. 

## Ход падзей 
22 лютага 2024 года Сусветная харчовая праграма апублікавала справаздачу, у якой гаварылася, што больш за 95% насельніцтва Судана маюць праблемы з забяспячэннем ежай.

Станам на 18 чэрвеня 25,6 млн чалавек пакутавалі ад вострага недахопу ежы. З іх 756 000 чалавек сутыкнуліся з «катастрафічным узроўнем голаду». Памер пайкоў ад Сусветнай харчовай праграмы з-за недахопу фінансавання скараціўся амаль на 20%. Як вынік, многія мірныя жыхары Судана былі вымушаныя абмяняць харчовыя пайкі на менш збалансаваную і пажыўную, але больш сытную ежу, напрыклад, белы рыс. 

Адной з прычын гэтага было падзенне вытворчасці збожжавых у Дарфуры і Кардафане да 80% ніжэй сярэдняга ўзроўню вытворчасці ў 2023 годзе, што прывяло да значнага росту цэн, у выніку чаго ежа стала занадта дарагой для большасці людзей. Па некаторых паведамленнях, байцы Сіл аператыўнай падтрымкі спальвалі пасевы, рабавалі склады і абмяжоўвалі доступ да мяжы, што яны аднак адмаўлялі. Сітуацыя пагоршылася праз павялічэнне жыхароў лагераў для бежанцаў, якія часта не маглі пакінуць лагеры, каб знайсці працу або ежу з-за небяспекі быць схопленымі або забітымі паўстанцамі.

Недаяданне выклікала аслабленне імуннай сістэмы, што прыводзіла да большай успрымальнасці да страўнікава-кішачных захворванняў (адзёр, малярыя, халера і іншыя). 

Амерыканскія ўлады заявілі, што сітуацыя ў Судане стала «самым сур’ёзным гуманітарным крызісам у свеце» на 2024 год, нягледзячы на адносна невялікую ўвагу СМІ.

13 жніўня грамадзянскія ўлады, звязаныя з Народна-вызваленчым рухам Судана—Поўнач, абвясцілі пра голад у некаторых частках Паўднёвага Кардафана, уключаючы Нубійскія горы і штат Блакітны Ніл, ад якога пацярпела каля трох мільёнаў чалавек. 22 жніўня яны ж паведамілі аб 109 выпадках смерці ад недаядання ў штатах Паўднёвы Кардафан і Блакітны Ніл.

24 снежня Інтэграваная класіфікацыя фаз харчовай бяспекі абвясціла аб стане голаду ў лагерах ўнутрана перамешчаных асоб Абу-Шук і Эль-Салам у Паўночным Дарфуры і ў некаторых частках Нубійскіх гор. Урад Судана адхіліў гэтыя высновы.

## Дапамога 
На барацьбу з голадам Злучаныя Штаты далі 315 млн долараў Судану і краінам, якія прымалі бежанцаў, уключаючы Цэнтральна-Афрыканскую Рэспубліку, Чад, Егіпет, Эфіопію і Паўднёвы Судан. 

Да 70 млн долараў вылучылі Аб’яднаныя Арабскія Эміраты.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Катастрофы 2024 года
Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане
Катэгорыя:Гуманітарныя катастрофы
Кунунара

**Кунунара** () — горад на паўночным захадзе Аўстраліі, на тэрыторыі штата Заходняя Аўстралія. Адміністрацыйны цэнтр графства Уіндэм-Іст-Кімберлі. Знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы штата, ва ўзгорыстай мясцовасці, на правым беразе ракі Орд, паблізу мяжы з Паўночнай тэрыторыяй. Абсалютная вышыня — 51 метр над узроўнем мора. Прыблізна за 2200 кіламетраў на паўночны ўсход ад Перта, адміністрацыйнага цэнтра штата. На ўсход ад горада размешчана тэрыторыя нацыянальнага парку Хідэн-Вэлі.

Катэгорыя:Гарады Заходняй Аўстраліі
Орд (рака)

**Орд** () — рака на тэрыторыі аўстралійскага штата Заходняя Аўстралія. Выток ракі Орд знаходзіцца ля падножжа гары Уэлс, якая з’яўляецца часткай хрыбта Альберт-Эдвард, паблізу населенага пункта Бедфард-Даўнс. Пасля рака працякае ва ўсходнім напрамку праз Нацыянальны парк Пурнулулу, пасля чаго бярэ курс на поўнач, працякаючы праз возера Аргайл, якое з’яўляецца найбуйнейшым вадасховішчам прэснай вады на мацерыковай частцы Аўстраліі. Пасля горада Кунунара рэчышча ракі паварочваецца на захад, упадаючы ў заліў Кембрыдж Тыморскага мора. Орд мае мноства невялікіх прытокаў: рэкі Негры, Боу, Нікалсан і іншыя. Рака працякае праз населеныя пункты Лейк-Аргайл, Кунунара. Для рэгулявання вадазбору і арашэння палёў пабудавана сістэма плацін і вадасховішчаў.

Даўжыня ракі Орд — 320 км, а плошча басейна — каля 46 100 км².

Катэгорыя:Басейн Тыморскага мора
Катэгорыя:Рэкі Аўстраліі
Надзея Андрэеўна Абухава

**Надзея Андрэеўна Абухава** (; 22 лютага [6 сакавіка] 1886, , Расійская імперыя — , , Крымская вобласць, Украінская ССР) — расійская, савецкая оперная спявачка (мецца-сапрана). Лаўрэат Сталінскай прэміі l ступені (1943). Народная артыстка СССР (1937). Кавалер ордэна Леніна (1937).

## Біяграфія 
У 1912 годзе скончыла Маскоўскую кансерваторыю ім. П. І. Чайкоўскага (клас У. А. Мазеці) і пачала выступаць як канцэртная спявачка. У 1916 годзе дэбютавала на опернай сцэне ў партыі Паліны («Пікавая дама» П. І. Чайкоўскага). Трывала замацаваўшыся на опернай сцэне, стала салісткай Вялікага тэатра, дзе працавала да 1943 гады.

17 верасня 1922 года ў Маскве адбыўся першы радыёканцэрт, які адкрыла спявачка Надзея Абухова выкананнем раманса «Не спакушай мяне без патрэбы».

Гастралявала ў Варонежы (1929, 1937, 1938), Калузе (1931), Калініне (1935), Казані (1937), Харкаве (1937, 1938), Мінску (1937), Саратаве (1937), Горкім (1) 1938), Яраслаўлі (1938), Іванава (1938), Рыбінску (1938), Кінешме (1938), Пензе (1941), Нагінску (1943), Ленінградзе (1946).

У гады вайны заставалася ў Маскве і працягвала выступы, у тым ліку і на Усесаюзным радыё.

Удзельнічала ў запісе опер: «Пікавая дама» (дырыжор С. Самасуд, 1937), «Князь Ігар» (дырыжор А. Мелік-Пашаеў, 1941) і «Снягурачка» (дырыжор К. Кандрашын, 1946).

Апошнія публічныя выступленні Н. А. Абухавай адбыліся ў 1961 годзе ў Вакальна-творчым кабінеце імя А.Няжданавай: 20 мая — удзел у вечары, прысвечаным 50-годдзю з дня опернага дэбюту на вучнёўскіх кансерваторскіх канцэртах; 3 чэрвеня — сольны канцэрт на творчым вечары, прысвечаным 75-годдзю артысткі; 26 чэрвеня — удзел у вечары, прысвечаным 11-м угодкам з дня смерці А. Няжданавай.

## Літаратура 
*
Леў Уладзіміравіч Куляшоў

**Леў Уладзіміравіч Куляшоў** (; 1 [13] студзеня 1899, , Расійская імперыя — , , СССР) — савецкі кінарэжысёр, акцёр, сцэнарыст, тэарэтык кіно, народны артыст РСФСР (1969). Член ВКП(б) з 1945 года. Адзін з заснавальнікаў і першых педагогаў УДІКа. Вынаходнік эфекту Куляшова і геаграфічнага эксперыменту Куляшова.
Херта Эльвістэ

**Херта Эльвістэ** (; , Пярну-Яагупі, Эстонія — ) — савецкая і эстонская актрыса тэатра і кіно. Народная артыстка Эстонскай ССР (1978).

## Біяграфія 
У 1940 годзе скончыла балетную студыю. У 1940—1950 і 1952—1958 гадах — актрыса тэатра «Эндла» ў Пярну. З 1958 па 2009 год — актрыса тэатра «Ванемуйнэ» ў Тарту. Дэбютавала ў ролі Машы з «Чайкі» Чэхава. Апошняй роляй актрысы на тэатральнай сцэне была бабуля ў «Казках венскага лесу» (2009).

Элвістэ таксама знялася ў такіх папулярных мастацкіх фільмах, як «Лета» (1976) і «Паважаны месяц!» (1998).

Была жонкай эстонскага акцёра Лембіта Ээльмяэ, іх сын, Андрус Ээльмяэ, таксама стаў акцёрам.

## Фільмаграфія 
* «Венская паштовая марка» — Элма Роль
Венская паштовая марка

**«Венская паштовая марка»** () — эстонскі фільм 1967 года, зняты на кінастудыі «Талінфільм» рэжысёрам Вельё Кясперам паводле аднайменнай п’есы Ардзі Лійвеса.

## Сюжэт 
Марцін Роль, майстар на фабрыцы скрыняў і апантаны філатэліст, вельмі ціхьмяны, прызвычаіўся з усім мірыцца і не пярэчыць дома — жонцы, на працы — начальству… Становішча як на працы на, так і дома яго сапраўды турбуе, але ён нічога не прадпрымае каб нешта змяніць, і толькі корпаецца ў сваёй калекцыі марак. Яго франтавы сябар Тыніс Упі, які памятае якім адважным салдатам быў Марцін на вайне, дзівіцца гэтаму. Горкая праўда, якую Марцін чуе ад сябра, прымушае яго заключыць з ім пары на яго найвялікшы скарб — унікальную венскую паштовую марку: на працягу дня Марцін не будзе мірыцца з тым, што яго не задавальняе і будзе казаць тое, што ён думае. Гэты дзень праўды Марціна кардынальна пераварочвае ўсе заведзеныя парадкі і дома і ў працы, прымушаючы і яго самога перагледзець шмат чаго ў жыцці — і сваёй, і сваёй сям’і.

## У ролях 
* Юры Ярвет — Марцін Роль
* Херта Эльвістэ — Элма Роль
* Інес Ару — Улві Роль, дачка Марціна.
* Уладзіслаў Коржэтс — Юку Роль, сын Марціна.
* Альфрэд Рэбанэ — Тоніс Юпі
* Флёр Тоамла — Іп Юпі
* Паўль Руубель — Салурэнд, дырэктар фабрыкі
* Эйнары Копель — Саўлюс
* Эрвін Абел — Таску
* Лэйда Рамо — Клара Кук
* Лінда Тубін — Ганна
* Маці Клаарэн — рэпарцёр
* Карл Калкун — міліцыянт
* Андрэс Сярэў — гаспадар дома
* Антс Йыгі — пажылы рабочы
* Рэйн Вахара — пажылы рабочы

## Літаратура 
* Лайд И. — Если взглянуть правде в лицо // Советская Эстония, 4 марта 1968
* Венская почтовая марка // Новости экрана. Вильнюс, № 29, 1968. — стр. 12-13
* Венская почтовая марка// Московская кинонеделя, 10 марта 1968

Катэгорыя:Фільмы на эстонскай мове
Пярну-Яагупі

**Пярну-Яагупі** () — гарадскі пасёлак у воласці Пых’я-Пярнумаа павета Пярнумаа, Эстонія. З 1993 да 2017 года — адміністрацыйны цэнтр воласці Халінга павета Пярнумаа. Статус пасёлка гарадскога тыпу атрымаў у 1945 годзе. Насельніцтва — 1195 жыхароў (2011).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Херта Эльвістэ, эстонская актрыса

Катэгорыя:Пярнумаа
Пайкусэ (пасёлак)

**Пайкусэ** () — гарадскі пасёлак у павеце Пярнумаа ў Эстоніі. Да адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 2017 года быў цэнтрам аднайменнай воласці.

Размешчаны на ўсход ад горада Пярну на правым беразе ракі Пярну, на поўначы мяжуе з горадам Сіндзі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Імаверэ (Ярва)

**Імаверэ** () — вёска ў воласці Ярва павета Ярвамаа, Эстонія.

Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Імаверэ і была яе адміністрацыйным цэнтрам. Размешчана за 35 кіламетраў на поўдзень ад валаснога цэнтра — пасёлка Ярва-Яані — і за 20 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад павятовага цэнтра — горада Пайдэ. Вышыня над узроўнем мора — 69 метраў.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Ярвамаа
Варсту

**Ва́рсту** () — пасёлак у воласці Рыузэ павета Вырумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіў у склад воласці Варсту (скасаваная) і быў яе адміністрацыйным цэнтрам. Насельніцтва — 330 чал. (1 студзеня 2020).

Катэгорыя:Вырумаа
Рыўгэ (пасёлак)

**Рыўгэ** () — пасёлак у воласці Рыўгэ павета Вырумаа, Эстонія. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай воласці. Размешчаны на поўначы старажытнай даліны Рыўгэ, за 14 км на поўдзень ад павятовага цэнтра — горада Выру. Вышыня над узроўнем мора — 118 метраў. На тэрыторыі пасёлка знаходзіцца самае глыбокае возера Эстоніі — Суур'ярв (максімальная глыбіня 38 м); у ваколіцах пасёлка ёсць таксама яшчэ 6 азёр.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Вырумаа
Ксенія Бондар

**Ксенія Бондар** (нар. , Іжэўск, Расія) — расійская валейбалістка.

## Біяграфія 
Валейболам пачала займацца ў Іжэўску ў трэнера Г. Удалавай. Пасля працягнула навучанне ў маскоўскай СДЮСШАР № 65. У 2004—2008 гадах грала за дубль каманды «Зарэчча-Адзінцова» у чэмпіянатах Расіі, а ў сезоне 2006/2007 правяла адзін матч у суперлізе за асноўны склад. З 2008 года ўвесь час выступала за асноўны склад «Зарэчча-Адзінцова» і ў сезоне 2008/2009 стала бронзавым прызёрам Кубка Расіі і срэбным — чэмпіянату краіны.

З 2009—2010 выступала за казанскае «Дынама», на адзін сезон вярталася ў Адзінцова, а з 2011 гуляла за «Тюмень-ТюмДУ» (2011—2013) і новаўрэнгойскі «Факел» (2013—2014). Пасля двухгадовага перапынку ў выступах у 2016 годзе падпісала кантракт з «Сахалінам». У 2017—2018 гадах гуляла за краснаярскі «Енісей», а ў 2018 перайшла ў санкт-пецярбургскую «Ленінградку». У 2019 годзе вярнулася ў «Сахалін».

## Спасылкі 
* Ksenia Naumova-Bondar
* Российская доигровщица Ксения Бондарь в новом сезоне станет одной из «минчанок»

Катэгорыя:Валейбалісткі Расіі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Расіі па валейболе
Суур'ярв

**Суур’ярв** — праточнае возера ледавіковага паходжання на рацэ Рыугэ у паўднёва-ўсходняй Эстоніі. Размешчана на тэрыторыі воласці Рыўгэ ў цэнтральнай частцы павета Вырумаа. Уваходзіць у групу з сямі глыбакаводных азёр на заходняй ускраіне ўзвышша Хаан’я, якія ўзніклі ў выніку ўздзеяння адталых вод падчас адступлення апошняга ледавіка.

Самае глыбокае возера Эстоніі (38 м), сярэдняя глыбіня — 11,9 м (другое месца сярод азёр Эстоніі). Празрыстасць вады дасягае 7,1 метраў. Плошча складае 14,6 (13,5) га. Плошча вадазборнага басейна — 25,8 км².

Катэгорыя:Вырумаа
Мнагавуснік жабіны

**Мнагавуснік жабіны** (*Polystoma integerrimum*) — від плоскіх чарвей з класу , які паразітуе на земнаводных Азіі і Еўропы. З’яўляецца эндапаразітам жаб і рапух і мае незвычайны жыццёвы цыкл, які сінхранізуецца з жыццёвым цыклам гаспадара.

## Апісанне 
Лістападобны плоскі чарвяк, які можа вырасці да максімальнай даўжыні каля 3 см. На пярэднім (галаўным) канцы знаходзіцца рот і пара прысосак, а на заднім канцы знаходзіцца асноўнае прыстасаванне, з дапамогай якога паразіт прымацоўваецца да свайго гаспадара, апістаптар, з яго трыма парамі прысосак, парай кручкападобных якароў і краявых кручкоў. Рот плоскага чарвяка злучаны з мускулістай глоткай, страваводам і кішачнікам, але анальнай адтуліны ў яго няма.

## Экалогія 
Жыве ў мачавым пузыры жабы або рапухі, дзе харчуецца крывёю, сліззю і адпластаванымі клеткамі гаспадара. У адрозненне ад многіх відаў плоскіх чарвякоў, дарослыя асобіны бываюць самцамі або самкамі з функцыянальнымі яечкамі або яечнікамі. Яйцы выпрацоўваюцца на працягу ўсяго года, але захоўваюцца ў мачавым пузыры гаспадара і трапляюць у ваду толькі тады, калі амфібія вяртаецца туды для размнажэння; такім чынам плоскія чарвякі сінхранізуюць свой рэпрадуктыўны цыкл з цыклам размнажэння сваіх гаспадароў-амфібій. Пасля вылуплення лічынкі плоскіх чарвей, якія называюцца анкамірацыдыямі, прабіраюцца да жабраў апалонікаў, дзе і прымацоўваюцца. Тут яны застаюцца, пакуль апалонікі не падвяргаюцца метамарфозу, у гэты час яны поўзаюць па целах сваіх гаспадароў і трапляюць у іх мачавы пузыр праз клааку.

Некаторыя з лічынак плоскіх чарвякоў развіваюцца па-іншаму, асабліва калі яны робяць гэта на маладых апалоніках, становячыся заўчасна палаваспелымі, пакуль яны яшчэ прымацаваныя да жабраў апалонікаў. Гэтыя неатэнічныя асобіны здольныя вырабляць жыццяздольныя яйцы, якія выходзяць у ваду і развіваюцца нармальным шляхам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* , Шарпило В. П., Шевченко Н. Н. Гельминты амфибий фаўны СССР / АН СССР, Лаб. гельминтологии, АН УССР, Ин-т зоологии. — Москва : Наука, 1980. — 278 с.
* Меркушева И. В., Бобкова А. Ф. Гельминты домашних и диких животных Белоруссии : каталог / И. В. Меркушева, А. Ф. Бобкова; под редакцией ; Академия наук Белорусской ССР, Институт зоологии. — Минск : Наука и техника, 1981. — 117, [2] с. ; 27 см. — Библиография: с. 94―108. — Указатель видов гельминтов: с. 109―118. — 1500 экз.

Катэгорыя:Паразіты земнаводных
Катэгорыя:Смактуны-мнагавуснікі
Масуд Пезешкіян

**Масуд Пезешкіян** (, ; ) — іранскі кардыяхірург, палітык, Прэзідэнт Ісламскай Рэспублікі Іран з 31 ліпеня 2024 года. 

## Біяграфія 
### Раннія гады 
Нарадзіліся 29 верасня 1954 года ў горадзе Мехабад іранскай правінцыі Заходні Азербайджан у сям’і іранскага азербайджанца і курдзянкі. 

У 1973 годзе атрымаў дыплом і пераехаў у Заболь служыць па прызыву. Менавіта ў гэты час ён зацікавіўся медыцынай. Пасля заканчэння службы ён вярнуўся ў родную правінцыю, дзе паступіў у медыцынскі інстытут і атрымаў ступень па агульнай медыцыне. Падчас Ірана-Іракскай вайны (1980—1988) Пезешкіян часта бываў на перадавой, дзе адказваў за адпраўку медыцынскіх брыгад і працаваў урачом. Пезешкіян скончыў курс урача агульнай практыкі ў 1985 годзе і пачаў выкладаць фізіялогію ў медыцынскім каледжы.

Пасля вайны працягнуў навучанне па спецыяльнасці агульнай хірургіі ў Тэбрызскім універсітэце медыцынскіх навук. У 1993 годзе атрымаў спецыяльнасць кардыяхірурга ва Універсітэце медыцынскіх навук Ірана. Пазней стаў спецыялістам у галіне кардыяхірургіі, а ў 1994 годзе — прэзідэнтам Тэбрызскага ўніверсітэта медыцынскіх навук і займаў гэтую пасаду на працягу пяці гадоў.

### Грамадская дзейнасць 
Масуд Пезешкіян — выкладчык Карана і чытальнік Шляху Красамоўства, ключавога тэксту для мусульман-шыітаў. Ён таксама з’яўляецца членам «Таварыства ірана-турэцкага сяброўства».

### Палітычная кар’ера 
Палітычны шлях Пезешкіяна пачаўся, калі ён далучыўся да адміністрацыі Махамеда Хатамі ў якасці намесніка міністра аховы здароўя ў 1997 годзе. Праз чатыры гады ён быў прызначаны міністрам аховы здароўя, прапрацаваўшы на гэтай пасадзе з 2001 па 2005 год. З тых часоў ён пяць разоў абіраўся ў іранскі парламент, дзе таксама займаў пасаду першага намесніка спікера парламента з 2016 па 2020 год.

Балатаваўся на прэзідэнцкіх выбарах 2013 года, але зняў сваю кандыдатуру. Зноў балатаваўся на выбары 2021 года, аднак яго кандыдатура была адхіленая.

Да датэрміновых прэзідэнцкіх выбараў 2024 года, пасля гібелі прэзідэнта Ібрагіма Раісі ў авіякатастрофе, Масуд Пезешкіян прайшоў кваліфікацыю і быў дапушчаны да ўдзелу. Разам з Саідам Джалілі прайшоў у другі тур і перамог з вынікам больш за 53 % галасоў.

Заступаючы на прэзідэнцкую пасаду 31 ліпеня 2024 года, Масуд Пезешкіян паабяцаў палепшыць сувязі з замежнымі краінамі і аслабіць абмежаванні сацыяльных свабод унутры Ірана.

## Асабістае жыццё 
Жонка Масуда Пезешкіяна была гінеколагам. У 1993 годзе Пезешкіян страціў жонку і аднаго са сваіх дзяцей у аўтакатастрофе. Ён выгадаваў астатніх двух сыноў і дачку адзін і больш ніколі не ажаніўся. Яго дачка Захра Пезешкіян мае ступень магістра хіміі ў Тэхналагічным універсітэце імя Шарыфа і працавала ў Jam Petrochemical да прыходу да ўлады ўрада Рухані.

Пезешкіян заўзее за футбольны клуб «Трактар».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Катэгорыя:Прэзідэнты Ірана
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Міхаіл Арсеньевіч Таўрызіян

**Міхаіл Арсеньевіч Таўрызія́н** (; ) — армянскі савецкі музыкант (альт) і дырыжор. Народны артыст СССР (1956).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Баку. У 1923—1926 гадах вучыўся ў Бакінскай кансерваторыі па класу скрыпкі. З 1926 года працаваў альтыстам у оперных тэатрах Ленінграда. Скончыў Ленінградскую кансерваторыю па класу альта у 1932 годзе і ў 1934 годзе як дырыжор у А. В. Гаўка. З 1934 года М. Таўрызіян у Тбілісі — артыст аркестра і дырыжор Грузінскага тэатра оперы і балета. З 1й935 года дырыжор, з 1938 года галоўны дырыжор, з 1946 года мастацкі кіраўнік Армянскага тэатра оперы і балета імя А. А. Спендыярава.

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання.

Памёр М. А. Таўрызіян 17 кастрычніка 1957 года ў Ерэване. Пахаваны на Такмакскіх могілках.

## Творчасць 
Творчасць М. А. Таўрызіяна адыграла значную ролю ў развіцці армянскага опернага мастацтва. Выступаў і як дырыжор, дырыжор-пастаноўшчык і сімфанічны дырыжор.

Сярод пастановак М. А. Таўрызіяна першыя армянскія оперы, у тым ліку «Аршак II» Т. Чуханджана (1945), «Гераіня» А. Сцепаняна (1950). У 1948 годзе дырыжыраваў у спектаклях «Рыгалета» і «Іаланта» ў Вялікім тэатры ў Маскве.

Сярод іншых дырыжорскіх пастановачных прац: «Тапарнікос» А. С. Айвазяна (1938), «Лусабацын» А. Сцепаняна (1938), «Ануш» А. Тыграяна (1939), «Царская нявеста» М. А. Рымскага-Корсакова, «Пікавая дама» П. І. Чайкоўскага, «Атэла» Д. Вердзі.

## Узнагароды і званні 
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Армянскай ССР (1939)
* Народны артыст Армянскай ССР (1944)
* Народны артыст СССР (1956)
* Сталінская прэмія другой ступені (1946) — за дырыжыраванне оперным спектаклем «Аршак II»
* Сталінская прэмія трэцяй ступені (1951) — за дырыжыраванне оперным спектаклем «Гераіня»
* Ордэн Леніна
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1939)
* Ордэн «Знак Пашаны» (1945)
* Медаль «За абарону Каўказа»

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* *Атаян Р. А.* Тавризиа́н Михаил Арсеньевич // Музыкальная энциклопедия : [в 6 т.] / Гл. ред. Ю. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия: Советский композитор, 1973—1982. — (Энциклопедии. Словари. Справочники. Изд-во «Советская Энциклопедия», Изд-во «Советский композитор»). — Т. 5: Симон — Хейлер. — 1981. — Стб. 371. — 1056 стб., илл. — 102 200 экз.
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Григорьев Л., Платек Я.* Михаил Арсеньевич Тавризиан // Belcanto.ru

Катэгорыя:Альтысты СССР
Катэгорыя:Музыканты Арменіі
Катэгорыя:Дырыжоры XX стагоддзя
Катэгорыя:Дырыжоры СССР
Катэгорыя:Дырыжоры Арменіі
Катэгорыя:Балетныя дырыжоры
Катэгорыя:Оперныя дырыжоры
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Эйнары Копель

**Эйнары Копель** (; , , Эстонія — , там жа, Эстонская ССР) — эстонскі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст Эстонскай ССР (1976).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і артыстаў (маці Ада Рэтсеп была зоркай кабарэ, бацька Юліус Копель — знакамітым цыркавым блазанам Лексам). У 1943 годзе скончыў Талінскую гарадскую школу. У 1946 годзе нядоўга вучыўся ў кансерваторыі. З 1946 года працаваў дыктарам Эстонскага радыё. У 1950 годзе скончыў Эстонскі дзяржаўны тэатральны інстытут (цяпер Эстонская акадэмія музыкі і тэатра).

Дэбютаваў на тэатральнай сцэне драматычнага тэатра «Угала» ў Вільяндзі ў 1950 годзе. З 1958 па 1973 год — акцёр тэатра «Ванемуйнэ» ў Тарту.

У 1973—1978 гадах граў у Эстонскім драматычным тэатры ў Таліне. Удзельнічаў у музычных пастаноўках. Як прызнаны куплетыст, часта з’яўляўся ў забаўляльных праграмах Эстонскага тэлебачання. Незадоўга да смерці праспяваў на эстонскай мове песню кракадзіла Гены.

Чатыры разы быў жанаты. Двое дзяцей — сын (Эркі Сон) і дачка (Мале Копель).

Сярод роляў — Рычард III у аднайменнай п’есе Шэкспіра. Здымаўся ў кіно з 1955 года, сыграў у 16 ​​фільмах і тэлесерыялах.

Памёр ад лейкеміі. Пахаваны на Лясных могілках Таліна.

## Фільмаграфія 
* «Венская паштовая марка» — Саўлюс

## Крыніцы
Вельё Кяспер

**Вельё Кяспер** (; ,  — , ) — эстонскі кінарэжысёр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1930 годзе ў Таліне. Пасля заканчэння сярэдняй школы працаваў настаўнікам і быў на камсамольскай рабоце ў Тарту. У пачатку 1950-х завочна вучыўся на факультэце гісторыі мастацтваў Тартускага ўніверсітэта.

У 1962 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт УДІКа (майстэрня Л. Куляшова і А. Хахловай), курсавая праца — фільм «Сляды сціраюцца з камянёў» сумесна з аднакурснікам Андрэем Хахлоўскім, дыпломная праца — фільм «Ружовы капялюш».

Працаваў на кінастудыі «Талінфільм», адзін з самых прадуктыўных рэжысёраў мастацкіх фільмаў у Эстоніі — за дваццаць гадоў зняў адзінаццаць карцін. Таксама зняў некалькі дакументальных фільмаў, восем серый кіначасопіса «Савецкая Эстонія», быў рэжысёрам дубляжу фільмаў на эстонскую мову.

Памёр у 1982 годзе ў Таліне.

## Фільмаграфія 
* (1967) «Венская паштовая марка»
* (1974) «Небяспечныя гульні»

## Крыніцы
Сезон 2020/2021 ЖБК «БДУ-Цмокі»

У сезоне 2020/2021 жаночы баскетбольны клуб БДУ-Цмокі з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2020/2021 (**4 месца**),
* Кубак Беларусі 2020 ( **Фіналіст**).

## Склад каманды 
*  Сабіра Агаева
*  Марыя Анішчанка
*  Дар’я Бурава
*  Лізавета Гензік
*  Кацярына Грэк
*  Наталля Дашкевіч
*  Марына Івашчанка
*  Аліна Кур’яновіч
*  Уладзіслава Кушнер
*  Ганна Лапо
*  Кацярына Лужацкая
*  Дар’я Магаляс
*  Валерыя Мацвеева
*  Лізавета Пішчако
*  Лізавета Прышчэпава
*  Караліна Седач
*  Анастасія Сушчык
*  Аліна Філіповіч
*  Алена Цітавец
*  Анастасія Чайка
*  Аляксандра Якубовіч
*  Хрысціна Ярута

## Трэнеры каманды 
*  Вольга Падабед (галоўны трэнер)
*  Юлія Сялютава
*  Юрый Воўк

## Гл. таксама 
* Сезон 2019/2020 ЖБК «БДУ-Цмокі»
* Сезон 2021/2022 ЖБК «БДУ-Цмокі»

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

БДУ-Цмокі
Катэгорыя:2020 год у Мінску
Катэгорыя:2021 год у Мінску
Сезон 2002/2003 ЖБК РВАР

У сезоне 2002/2003 жаночы баскетбольны клуб РВАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2002/2003 (**4 месца**),
* Кубак Беларусі 2002 ( **Фіналіст**).

## Склад каманды 
*  Анастасія Верамеенка
*  Юлія Дурэйка
*  Таццяна Жураўлёва
*  Анастасія Кулажына
*  Вікторыя Макаранка
*  Алена Новікава
*  Вікторыя Панцюх
*  Алена Рынкевіч
*  Аляксандра Тарасава
*  Вольга Трафімава
*  Святлана Трукшаніна
*  Ірына Цуканава
*  Кацярына Шаркова

## Трэнеры каманды 
*  Віктар Бялевіч (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2001/2002 ЖБК РВАР
* Сезон 2003/2004 ЖБК РВАР

## Спасылкі 
* КУБОК БЕЛАРУСИ. Не по чину

2002/2003
РВАР
Катэгорыя:2002 год у Мінску
Катэгорыя:2003 год у Мінску
Сезон 2002/2003 «Вікторыі» Гродна

У сезоне 2002/2003 жаночы баскетбольны клуб «Вікторыя» («Вікторыя-ВАР-ГДАУ») з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2002/2003 ( **3 месца**),
* Кубак Беларусі 2002 ( **Уладальнік**).

## Склад каманды 
*  Наталля Ануфрыенка
*  Ірына Аўрамчык
*  Наталля Багдановіч
*  Таццяна Баркоўская
*  Надзея Дрозд
*  Надзея Жаўнерчык
*  Вольга Кузьмянкова
*  Ганна Мацкевіч
*  Навічкова
*  Наталля Фядотава
*  Ірына Шамрэй
*  Аксана Яхімовіч
*  Вольга Яхімовіч

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Шымкавяк (галоўны трэнер)
*  Вікторыя Дацун

## Гл. таксама 
* Сезон 2003/2004 «Вікторыі» Гродна

## Спасылкі 
* КУБОК БЕЛАРУСИ. Не по чину

2002/2003
Вікторыя Гродна
Катэгорыя:2002 год у Гродне
Катэгорыя:2003 год у Гродне
Краеўскі

**Краеўскі** — польскае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Андрэй Аляксандравіч Краеўскі (1810—1889) — расійскі выдавец, рэдактар, журналіст.
* Вільгельм Краеўскі (пам. 1905) — польскі прадпрымальнік, саарганізатар шкляных гут «Нёман» і  «Барысаўскі хрусталёвы завод»
* Конрад Краеўскі (нар. 1963) — святар, кардынал з Польшчы.
* Марэк Краеўскі (нар. 1966) — польскі пісьменнік.
* Рафал Краеўскі (1834—1864) — польскі архітэктар і рэвалюцыянер, удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў.
* Севярын Краеўскі  (нар. 1940) — польскі спявак.
Паўль Руубель

**Паўль Руубель** (; , в. Палупера (цяпер воласць Элва, павета Тартумаа, Эстонія) — , , Эстонская ССР) — эстонскі акцёр. Заслужаны артыст Эстонскай ССР (1959).

## Біяграфія 
Сын фермера. У 1932 годзе скончыў Гімназію Хуга Трэфнера ў Тарту. У 1934—1936 гадах вучыўся ў Тартускай студыі выканальніцкіх мастацтваў.

Дэбютаваў на сцэне драматычнага тэатра ў 1936 годзе.

У 1939—1944, 1954—1960 і 1964—1969 гадах — акцёр тэатра «Эндла» ў Пярну. У 1944—1950 і 1960—1964 гадах — акцёр тэатра «Ванемуйнэ» ў Тарту. У 1950—1954 гадах — акцёр тэатра «Угала» ў Вільяндзі. У 1954—1959 гадах выступаў на сцэне тэатра «Эндла» ў Пярну, у 1959—1965 — тэатра «Ванемуйнэ» ў Тарту, у 1965—1969 гадах — акцёр драматычнага тэатра Пярну.

Член Тэатральнага Саюза Эстонскай ССР (1952).

## Фільмаграфія 
* «Венская паштовая марка» — Салурэнд, дырэктар фабрыкі

## Крыніцы
Сезон 2003/2004 «Вікторыі» Гродна

У сезоне 2003/2004 жаночы баскетбольны клуб «Вікторыя» («Вікторыя-ВАР-ГДАУ») з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2003/2004 ( **3 месца**),
* Кубак Беларусі 2003 (**4 месца**).

## Склад каманды 
*Склад каманды ў чэмпіянаце Беларусі*:
*  Наталля Ануфрыенка
*  Ірына Аўрамчык
*  Надзея Жаўнерчык
*  Наталля Казун
*  Таццяна Ліхтаровіч
*  Ганна Мацкевіч (пераведзена ў галоўную каманду падчас сезону)
*  Таццяна Сінькевіч
*  Наталля Фядотава (пераведзена ў галоўную каманду падчас сезону)
*  Ірына Шамрэй (пераведзена ў галоўную каманду падчас сезону)
*  Аксана Яхімовіч
*  Вольга Яхімовіч

У Кубку Беларусі ў кастрычніку 2003 года за каманду згулялі Надзея Дрозд і Вольга Кузьмянкова (пакінулі каманду напярэдадні пачатку чэмпіяната Беларусі).

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Шымкавяк (галоўны трэнер, да студзеня 2004 года)
*  Вікторыя Дацун (галоўны трэнер, са студзеня 2004 года)

## Гл. таксама 
* Сезон 2002/2003 «Вікторыі» Гродна
* Сезон 2004/2005 «Вікторыі» Гродна

## Спасылкі 
* Александр Шимковяк: пока сильнее мы не стали
* КУБОК БЕЛАРУСИ. ЖЕНЩИНЫ. "Живая" победа "Березины"

2003/2004
Вікторыя Гродна
Катэгорыя:2003 год у Гродне
Катэгорыя:2004 год у Гродне
Ілматсалу

**Ілматсалу** () — пасёлак у муніцыпалітэце Тарту павета Тартумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіў у склад воласці Цяхтверэ і з’яўляўся яе адміністрацыйным цэнтрам. Размешчаны за 7 кіламетраў на захад ад Тарту. Вышыня над узроўнем мора — 46 метраў. На паўночным захадзе мяжуе з аднайменнай вёскай.

Клімат умераны. Паштовы індэкс — 61401.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Тартумаа
Алатсківі

**Алатсківі** () — пасёлак у воласці Пейпсіяэры павета Тартумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіў у склад воласці Алатсківі (скасаваная). Размешчаны на ўсходзе Эстоніі, каля шашы Тарту—Каластэ, на беразе ракі Алатсківі, за 4 км ад Чудскога возера. За 32 км ад Тарту. Вышыня над узроўнем мора - 56 метраў.

Катэгорыя:Тартумаа
Палупера

**Палупера** — вёска ў воласці Элва павета Тартумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Палупера павета Валгамаа. Размешчана за 11 км на поўдзень ад валаснога цэнтра — горада Элва, і за 33 км на паўднёвы захад ад павятовага цэнтра — горада Тарту. Вышыня над узроўнем мора — 106 метраў.

Клімат умераны. Паштовы індэкс — 67511.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Паўль Руубель, эстонскі акцёр

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Тартумаа
Вагула

**Вагула** — возера ў Эстоніі. Размешчана ў павеце Вырумаа на тэрыторыі воласці Выру, за 2 км на захад ад горада Выру. Праз возера працякае рака Выханду, якая злучае Вагулу з возерам Тамула, што размяшчаецца за 1,5 км на ўсход.

Акваторыя возера размяшчаецца ў паўднёвай частцы тэрыторыі вёскі Вагула. З усходняга боку да возера прылягае тэрыторыя вёскі Раазісаарэ, з паўднёвага — Юба, з заходняга — Ярвера, з паўночнага — Алакюля. Уздоўж паўднёвага берага праходзіць чыгуначная лінія Валга — Койдула, на якой знаходзіцца закрыты прыпыначны пункт Вагула.

Плошча возера складае 603,8 га. Даўжыня з усходу на захад складае 4,6 км, шырыня — 1,7 км. Максімальная глыбіня — 11,5 м, сярэдняя глыбіня — 5,2 м. Берагі нізкія, пераважна пясчаныя ці галькавыя.

Катэгорыя:Вырумаа
Альфонс Эглі

**Альфонс Эглі** (; , , Швейцарыя — , там жа) — швейцарскі дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Швейцарыі (1986).

## Біяграфія 
Вывучаў права ў Цюрыхскім універсітэце, Папскім Грыгарыянскім універсітэце і Бернскім універсітэце. У 1949 годзе атрымаў доктарскую ступень, а ў 1951 годзе адвакацкую ліцэнзію. З 1952 па 1982 год працаваў адвакатам і натарыусам у прыватнай практыцы.

У 1963 годзе ён быў абраны ў склад гарадской рады Люцэрна і быў яго сябрам да 1967 года. Затым — з 1967 па 1975 год абіраўся ў Вялікую раду кантона Люцэрн. З 1975 года прадстаўляў Люцэрн у Рады кантонаў парламента Швейцарыі.

8 снежня 1982 года быў абраны ў Федэральны савет Швейцарыі. З 8 снежня 1982 года па 31 снежня 1986 года — Член Федэральнага савета Швейцарыі. З 1 студзеня 1983 года па 31 снежня 1986 года — Начальнік дэпартамента (міністр) унутраных спраў. З 1 студзеня года 31 снежня 1985 года — віцэ-прэзідэнт Швейцарыі. З 1 студзеня па 31 снежня 1986 года — прэзідэнт Швейцарыі.

У якасці прыхільніка выкарыстання ядзернай энергіі прадэманстраваў вялікую ўніверсальнасць і цвёрдую прыхільнасць экалагічнай позве. Пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС і буйнога пажару ў Швейцэрхале ўзняў пытанне пра неабходнасць павышэння ўвагі да тэмы аховы навакольнага асяроддзя, у сувязі з гібеллю лясоў прыняў меры па зніжэнню забруджвання паветра. На пасадзе прэзідэнта ў чэрвені 1986 года афіцыйна папрасіў прабачэння 3 чэрвеня за несправядлівасць, нанесеную енішам у Швейцарыі і пасля яго адстаўкі ўзначаліў камісію фонду, якая падтрымлівала праграмы для енішаў.
Жазеф Рэкамье

**Жазеф-Клод-Антэльм Рэкамье** (;  — ) — французскі гінеколаг.

Нарадзіўся ў Крэсен-Рашфор, Эйн. Большую частку сваёй прафесійнай кар’еры быў звязаны са шпіталем «Гатэль-Дзьё», дзе ў 1806 годзе стаў галоўным урачом. Быў прафесарам Калеж дэ Франс і членам Факультэта медыцыны.

Папулярызаваў некалькі інструментаў у гінекалогіі, у тым ліку кюрэтку,  і маткавы зонд. У сваім трактаце «Recherches sur le traitement du cancer» 1829 года ўвёў тэрмін «метастазы» як азначэнне распаўсюджвання рака.

Катэгорыя:Гінеколагі Францыі
Джэймс Марыён Сімс

**Джэймс Марыён Сімс** (, , акруга Ланкастэр, Паўднёвая Караліна — , Манхэтэн, Нью-Ёрк) — амерыканскі хірург-гінеколаг і медыцынскі даследчык. Унёс значны ўклад у станаўленне і развіццё гінекалогіі, піянер аператыўнай гінекалогіі, распрацаваў эфектыўны метад па лячэнні мочапузырна-похвавага свіршча, стварыў інструментарый (похвавае люстэрка Сімса). Вядомы як «бацька сучаснай гінекалогіі» і як спрэчная фігура за неэтычны падыход да распрацоўкі сваіх метадаў.

Катэгорыя:Гінеколагі ЗША
Сімс

**Сімс** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джэймс Марыён Сімс — амерыканскі гінеколаг.
* Крыстафер Сімс (1942—2026) — амерыканскі эканаміст.
Дысменарэя

**Дысменарэ́я** (ад *дыс…* +  *месяц* +  цяку) — цыклічны паталагічны працэс, пры якім у дні менструацыі з’яўляюцца болі ўнізе жывата. Гэтыя болі могуць суправаджацца іншымі сімптомамі: агульнай слабасцю, млоснасцю, ванітамі, галаўным болем, галавакружэннем, адсутнасцю апетыту, сухасцю ў роце, уздуццем жывата, адчуваннем «ватовых» ног, непрытомнасцямі і іншымі эмацыйнымі і вегетатыўнымі расстройствамі, павышэннем тэмпературы цела да 37 — 38 °C.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Грынак

**Грынак** (, , ) — горад на захадзе Шатландыі. Адміністрацыйны цэнтр акругі Інверклайд. Буйны порт на паўднёвым беразе эстуарыя ракі Клайд. Утварае адну бесперапынную гарадскую зону з горадам Гурак на захадзе і горадам Порт-Глазга на ўсходзе.

## Вядомыя асобы 
* Джэймс Ват

Катэгорыя:Гарады Шатландыі
Panthera F9

**Panthera F9** — бронетранспарцёр вытворчасці ААЭ, прызначаны для аховы межаў, паліцэйскіх аперацый і баявых дзеянняў нізкай інтэнсіўнасці. Аўтамабіль распрацаваны з цалкам модульнай сістэмай узбраення. Базавая мадэль прадаецца без усялякага ўзбраення. F9 абсталяваны баявым модулем на даху з дыстанцыйным кіраваннем, шынамі Run-Flat, кандыцыянерам, а таксама бакавымі і заднімі байніцамі. 

Базавая мадэль F9 вырабляецца кампаніяй MSPV (ААЭ). Таксама наладжана ліцэнзійная вытворчасць на заводзе ў Анкары (Турцыя). MSPV у супрацоўніцтве з французскай абароннай кампаніяй Nexter Systems прапанавала M9 Panthera з 20-міліметровай гарматай Nexter Systems ARX20 з дыстанцыйным кіраваннем і эфектыўнай далёкасцю да 1200 метраў.

Panthera F9 турэцкай вытворчасці пастаўляліся для сірыйскай апазіцыі і выкарыстоўваліся падчас грамадзянскай вайны ў Сірыі, а мадэлі, вырабленыя ў ААЭ, прымяняліся Лівійскай нацыянальнай арміі фельдмаршала Халіфы Хафтара ў ходзе Другой грамадзянскай вайны ў Лівіі.

Акрамя таго, браневікі выкарыстоўваліся Егіптам і Украінай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бранятэхніка Турцыі
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Універсітэт імя М. Фліндэрса

**Універсітэт імя М. Фліндэрса** () — аўстралійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, які месціцца ў горадзе Адэлаіда ў штаце Паўднёвая Аўстралія. 

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1966 годзе, універсітэт быў названы ў гонар брытанскага мараплаўца Мэцью Фліндэрса, які даследаваў узбярэжжа Аўстраліі ў пачатку ХІХ стагоддзя. Галоўны кампус у Бедфард-парку на поўдні Адэлаіды размешчаны на 156 акрах садоў і пагоркаў, што робіць яго вельмі зялёным універсітэтам.

## Структура 
* Каледж бізнесу, дзяржаўнага кіравання і права
* Каледж адукацыі, псіхалогіі і сацыяльнай работы
* Каледж гуманітарных навук, мастацтваў і сацыяльных навук
* Каледж медыцыны і грамадскага здароўя
* Каледж медсястрынства і навук пра здароўе
* Каледж прыродазнаўчых навук і інжынерыі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Аўстраліі
Сезон 2018/2019 «Мінчанкі» Мінск

У сезоне 2018—2019 жаночы валейбольны клуб «Мінчанка» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2018/2019 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2018 ( **Уладальнік**).

## Склад каманды 
1. Вікторыя Ганіева (1996)
3. Надзея Столяр (1996)
5. Багдана Анісава (1992)
6. Вольга Пальчэўская (1984)
7. Алена Федарынчык (1993)
10. Кацярына Сакольчык (1993)
12. Аксана Кавальчук (1979)
13. Дар’я Валадзько (1989)
14. Ганна Грышкевіч (2000)
15. Уладзіслава Прасолава (1999)
16. Вера Салікава (1989)
17. Анастасія Шаш (1996)
22. Ганна Каліноўская (1985)
99. Ірына Філістовіч (2001)

## Трэнеры каманды 
*  Віктар Ганчароў (галоўны трэнер)
*  Сяргей Кузняцоў (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2017/2018 «Мінчанкі» Мінск
* Сезон 2019/2020 «Мінчанкі» Мінск

## Спасылкі 
* МИНЧАНКА (МИНСК) 
* Minchanka Minsk — players 
2018/2019
Мінчанкі Мінск
Катэгорыя:2018 год у Мінску
Катэгорыя:2019 год у Мінску
Маўнт-Лофці

**Маўнт-Лофці** () — горны ланцуг Аўстраліі, размешчаны на ўсход ад Адэлаіды (Паўднёвая Аўстралія). Працягласць — каля 300 км. Хрыбет распасціраецца ад самага паўднёвага пункта паўвострава Фларо на мысе Джэрвіс на поўнач да Пітэрбара. У ваколіцах Адэлаіды аддзяляе Адэлаідскія раўніны ад шырокіх раўнін, якія атачаюць раку Мурэй. Затым хрыбет на ўсход да мяжы са штатам Вікторыя.

Турыстычная сцежка Хейсен-Трэйл праходзіць амаль па ўсёй даўжыні хрыбта, пераходзячы на ​​хрыбет Фліндэрс каля Халета.

Міжземнаморскі клімат з умеранай колькасцю ападкаў, якія прыносяцца паўднёва-заходнімі вятрамі, гарачым летам і прахалоднай зімой. Паўднёвыя адгор’і больш вільготныя (900 мм ападкаў у год) за паўночныя (400 мм).

Катэгорыя:Горныя хрыбты паводле алфавіта
Анісава

**Анісава**:

## Прозвішча 
* Багдана Андрэеўна Анісава — украінская валейбалістка

## Тапонім 
* Анісава (Смаленская вобласць)
Вядомыя асобы Палтавы

]]
Вядомыя ўраджэнцы Палтавы:

__NOTOC__
]]
]]
]]

## А 
* Васіль Леанідавіч Амялянскі (1867—1928) — вучоны ў галіне мікрабіялогіі.
* Багдана Анісава (нар. 1992) — украінская валейбалістка.

## Б 
* Барыс Львовіч Бразоль (1885—1963) — рускі пісьменнік і грамадскі дзеяч.
* Іцхак Бен-Цві (1884—1963) — ізраільскі дзяржаўны, палітычны і грамадскі дзеяч, другі прэзідэнт Дзяржавы Ізраіль (1952—1963). Адзін з заснавальнікаў дзяржавы Ізраіль.

## Д 
* Андрэй Міхайлавіч Данілка
* Уладзімір Іванавіч Дзюба

## Е 
* Аляксандр Якаўлевіч Еўдакімаў

## Ж 
* Жанна Трафімаўна Прахарэнка

## З 
* Ігар Уладзіміравіч Забара
* Міхаіл Міхайлавіч Зошчанка
* Якаў Зрубовел

## І 
* Дзмітрый Дзмітрыевіч Іваненка

## К 
* Леанід Аляксандравіч Кажара
* Юрый Кандрацюк
* Іван Пятровіч Катлярэўскі

## Л 
* Ігар Канстанцінавіч Лапацін
* Анатоль Васільевіч Луначарскі

## М 
* Усевалад Мікалаевіч Максімовіч
* Іван Пятровіч Мартас

## П 
* Іван Фёдаравіч Паскевіч
* Уладзімір Іванавіч Пічэта
* Міхаіл Мікалаевіч Промтаў
* Сымон Васільевіч Пятлюра

## Р 
* Руслан Пятровіч Ратань
* Руслан Уладзіміравіч Рубан (нар. 1975) — украінскі валейбаліст.

## С 
* Уладзімір Іванавіч Свінарэнка
* Адам Яўгенавіч Супрун

## Т 
Ігар Алегавіч Траянчук

## Ф 
* Іосіф Саламонавіч Фрыдман

## Ц 
* Яўген Канстанцінавіч Цімчанка

## Ю 
* Вера Ільінічна Юрціна

## A 
* Alloise
П’ер Дзюэм

**П’ер Дзюэм** () (, , Францыя — , Кабрэспін, дэпартамент Од, Лангедок-Русільён, Францыя) — французскі фізік-тэарэтык, механік, матэматык, філосаф і гісторык навукі. Асноўныя працы адносяцца да гідрадынамікі, электрадынамікі, магнетызму, тэорыі пругкасці і класічнай тэрмадынамікі. Навуковец быў прыхільнікам канвенцыяналізму і канцэпцыі, якая прадугледжвае ў ліку іншых палажэнняў пазітывісцкай філасофіі навукі — нявызначанасць эксперыментальных крытэрыяў. У гуманітарнай частцы сваіх поглядаў ён прыйшоў да станоўчай пераацэнкі ролі Сярэднявечча ў агульным працэсе развіцця прыродазнаўства, і адным з першых — да разумення значэння гісторыі навукі ў яе метадалогіі і ў тэорыі пазнання. Член Парыжскай акадэміі навук (1913).

## Гісторыя навукі 
Прадмет філасофскага аналізу ў Дзюэма — фізічная тэорыя, якая разглядаецца ў святле двух гістарычных традыцый: лініі Дэкарта—Лапласа (тэорыя як тлумачэнне) і лініі Паскаля—Ампера (тэорыя як апісанне). Паводле Дзюэма, фізічная тэорыя не з’яўляецца гіпатэтычным тлумачэннем эксперыментальных законаў на аснове ўтоенай ад назірання рэальнасці. Падобныя тлумачэнні складаюць сферу метафізікі, ад якой навука па меры свайго развіцця павінна вызваляцца. Асноўная мэта тэорыі — апісанне, г.зн. лагічная сістэматызацыя і класіфікацыя вялікай колькасці эксперыментальных законаў. Пры гэтым, аднак, Дзюэм прызнаваў, што мэтай фізічнай тэорыі з’яўляецца таксама паступовае ператварэнне яе ў натуральную класіфікацыю, якая адлюстроўвае сапраўдны парадак рэчаў, які недаступны нашаму ўспрыманню. Ён адпрэчваў традыцыйнае тлумачэнне апісання як індуктыўнага абагульнення з’яў, што назіраліся, і рэзка крытыкаваў індуктывісцкую гістарыяграфію. Вопытныя дадзеныя не маюць самадастатковага характару — яны заўсёды разглядаюцца скрозь прызму тэарэтычных паняццяў, якія ператвараюць эксперыментальныя дадзеныя ў сімвалічныя канструкцыі, якія індуктывізму Дзюэм фальсіфікаваў адну з найбольш уплывовых праграм у гістарыяграфіі фізікі, у значнай меры спрыяючы новаму разуменню самога прадмета гісторыі навукі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Ніна (Эстонія)

**Ніна** () — вёска ў воласці Пейпсіяэрэ павета Тартумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Алатсківі (скасавана). Размешчана на заходнім беразе Чудскога возера. За 35 км ад горада Тарту. Вышыня над узроўнем мора — 36 метраў.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Тартумаа
Багдана Андрэеўна Анісава

**Багдана Анісава** (нар. , Палтава, Украіна) — украінская валейбалістка.

## Біяграфія 
Займацца валейболам пачала ў Югорску, працгвала ў Палтаўскай СДЮШАР № 2.

Выступаў у камандах «Севераданчанка» (Украіна), «Тэлекам» (Азербайджан), «Дынама» (Румынія), «Алматы» (Казахстан), «Мюнстэр» (Германія), «Санта-Лючыя» (Філіпіны), «Мінчанка» (Беларусь), «Уралачка» (Екацярынбург, Расія). З 2021 года абараняла колеры кам’янскага «Праметэй».

Пасля расейскага ўварвання ва Украіну з’ехала ў Егіпет і ў складзе сталічнага «Аль-Ахлі» была чэмпіёнкай краіны.

Выступаў за моладзевую зборную Украіны.

## Спасылкі 
* Bogdana Anisova (Dana) 

Катэгорыя:Валейбалісткі Украіны
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Украіны па валейболе
Катэгорыя:Майстры спорту Украіны
Катэгорыя:Ігракі «Дынама» Бухарэст (жаночы валейбол)
Катэгорыя:Ігракі «Аль-Ахлі» Каір (жаночы валейбол)
Эмастэ

**Эмастэ** () — вёска ў воласці Хіюмаа павета Хіюмаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Эмастэ і была яе адміністрацыйным цэнтрам. Размешчана за 34 кіламетры на поўдзень ад павятовага і валаснога цэнтра — горада Кярдла. Вышыня над узроўнем мора - 9 метраў.

Клімат умераны. Паштовыя індэксы: 92001, 92094 (да запатрабавання).

Катэгорыя:Хіюмаа
Рамон Альфонса Тральера

**Рамон Альфонса Тральера** (; пам. 1937) — іспанскі палітычны дзеяч.

Паміж 1934 і 1935 гадамі, у перыяд Другой рэспублікі, займаў пасаду мэра сарагоскага горада Бельчытэ. Пасля пачатку грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў зноў заняў пасаду мэра Бельчытэ, зрынуўшы свайго папярэдніка-сацыяліста. Горад размяшчаўся паблізу фронту, пераўтвараючыся ва ўмацаваны раён. У жніўні 1937 года тут разгарнуліся разлютаваныя баі, у ходзе якіх пры мінамётным абстрэле Альфонса Тральера загінуў.

У часы дыктатуры Франка ён пасмяротна атрымаў розныя ўзнагароды. У 1963 годзе ў адбудаваным Бельчытэ ў гонар Тральера названа вуліца. 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (франкісты)
Катэгорыя:Палітыкі Іспаніі
Саханд (эсмінец)

**«Саханд»** () — найноўшы Іранскі эсмінец, спушчаны на ваду 1 снежня 2018 года ў Персідскім заліве. Па класіфікацыі НАТА, адносіцца да карветаў.

«Саханд» (Sahand) стаў першым эсмінцам, пабудаваным у Іране без дапамогі іншых дзяржаў, цалкам спраектаваным іранскімі спецыялістамі.

Эскадраны мінаносец пабудаваны па замове ВМС Ірана, паведамляе інфармацыйнае агенцтва *Tasnim*. Магутнасць гэтага эсмінца ў два разы перавышае паказчыкі эсмінца «Джамаран» (Jamaran).

Эсмінец «Саханд» здольны знаходзіцца ў моры без дазапраўкі на працягу пяці месяцаў. Водазмяшчэнне карабля — 1300 тон, даўжыня — 96 м, хуткасць — 25 вузлоў. Эсмінец валодае малым радарным перасекам, абсталяваны магутнай супрацьлодкавай і супрацьпаветранай зброяй, у тым ліку зенітнай артылерыяй і ракетнай зброяй для паразы надводных мэтаў.

Будаўніцтва карабля працягвалася 6 гадоў.

Эсмінец «Саханд» увойдзе ў склад Паўднёвага флоту ВМС Ірана.

7 ліпеня 2024 года эсмінец Sahand перакуліўся ў доку ў Бэндэр-Абасе на поўдні Ірана на беразе Персідскага заліва, дзе ён стаяў на рамонце.

Карабель страціў раўнавагу з-за траплення вады ў цыстэрны і нахіліўся. Ёсць пацярпелыя.

## Спасылкі 
* На иранском эсминце «Саханд» устанавливают вооружение

Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы Ірана
Катэгорыя:Ваенныя караблі
Тыраверэ

**Тыраверэ** () — пасёлак у воласці Ныа павета Тартумаа, Эстонія. Размешчаны за 5 кіламетраў на паўночны ўсход ад горада Элва і за 20 кіламетраў на паўднёвы захад ад Тарту. У пасёлку ёсць прыпынак чыгункі Edelaraudtee. У 1957 годзе ў вёсцы пачалося будаўніцтва новага будынка Тартускай абсерваторыі. Будаўніцтва завяршылася праз сем гадоў, і ў абсерваторыю пераехалі астраномы Эстоніі. Таксама было абвешчана пра перайменаванне «Тартускай Абсерваторыі» ў «Абсерваторыю імя Васіля Струвэ». У 1965 годзе ў строй быў уведзены самы вялікі аптычны тэлескоп — АЗТ-12. 21 верасня 1995 года абсерваторыі была вернута яе гістарычная назва.

Статус пасёлка Тыраверы атрымаў у 1977 годзе.

## Зноскі 
Катэгорыя:Тартумаа