open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Транспарт у Джыбуці

**Транспарт Джыбуці** — найбольш развітая галіна эканомікі. Марскі порт Джыбуці — дзяржаўнае прадпрыемства з прапускной здольнасцю 1,5 млн т. сухіх грузаў і 2 млн т вадкага паліва ў год. З 2000 года порт здадзены ў 20-гадовую канцэсію арабскаму эмірату Дубаі. З 2006 года функцыянуе новы глыбакаводны порт у Дарале з кантэйнерным тэрміналам магутнасцю 1,2 млн кантэйнераў у год і зонай свабоднага гандлю.

Працягласць аўтамабільных дарог — звыш 3000 км, у тым ліку асфальтаваных — каля 400 км.

У горадзе Джыбуці маецца міжнародны аэрапорт.

Агульная даўжыня чыгуначнай сеткі складае 781 км. У канцы 1990-х гадоў транспарт агульнага карыстання, перш за ўсё чыгуначны, быў прыватызаваны. Канцэсійная дакументацыя была падрыхтавана і ўведзена ў дзеянне кансультацыйнай фірмай Louis Berger пры садзейнічанні двух фірмаў са Швецыі.

Чыгунка Джыбуці — Адыс-Абеба (джыбуційскі ўчастак — 106 км) знаходзіцца ў кантролі сумеснай джыбуційска-эфіопскай кампаніі. Будаўніцтва джыбуційскага ўчастка з шырынёй каляіны 1000 мм завершана ў 1900 годзе. У лакаматыўным парку галоўным чынам цеплавозы. З 1998 г. у сувязі з закрыццём для Эфіопіі Эрытрэйскіх марскіх партоў з-за канфлікту паміж двума краінамі, грузаперавозкі па маршруце Адыс-Абеба-Джыбуці-Адыс-Абеба ўзраслі ў 4-5 разоў.

Катэгорыя:Джыбуці
Катэгорыя:Транспарт паводле краін
Герб Джыбуці

**Дзяржаўны герб Джыбуці** зацверджаны пасля атрымання краінай незалежнасці ад Францыі 27 чэрвеня 1977 года. Герб аблямоўваецца двума галінамі лаўра. У цэнтры намалявана размешчаная вертыкальна дзіду. На вастрэй дзіды намаляваная чырвоная зорка, а шчыт знаходзіцца пасярэдзіне герба і часткова закрывае сабой дзіду. Справа і злева ад дзіды са шчытом знаходзяцца дзве рукі, з двума вялікімі нажамі. Яны сімвалізуюць дзве асноўныя этнічныя групы краіны — Афар і Іса.

Джыбуці
Катэгорыя:Джыбуці
Гімн Егіпта

**Радзіма, Радзіма, Радзіма** ()&nbsp;— нацыянальны гімн Егіпта з 1979 года. Кампазітар і аўтар слоў&nbsp;- Sayed Darwish (1892-1932). Складаецца з трох куплетаў, хоць звычайна спаўняецца толькі першы.

Ёсць яшчэ адзін гімн (يا بلادي انت عندي اجمل البلدان), таксама 3 куплеты, выконваюць адзін.

## Тэкст 
## Гл.таксама 
* Герб Егіпта
* Сцяг Егіпта

## Спасылкі 
* інструментальная версія гімна «Bilady, Bilady, Bilady» у фармаце RealAudio
* Гімн Егіпта ў фармаце MP3

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Егіпта
Герб Егіпта

**Герб Егіпта** () уяўляе сабой залатога арла, які глядзіць у правы бок і трохі ўверх.

## Знешні выгляд 
«Арол Салах ад-Дзіна» трымае надпіс, на якім напісана назва дзяржавы па-арабску: Арабская Рэспубліка Егіпет. На месцы сэрца арла знаходзіцца шчыт з колерамі сцяга — але ў вертыкальнай замест гарызантальнай канфігурацыі. У саюзе з Сірыяй ў складзе Аб’яднанай Арабскай Рэспублікі (1958—1961) і да 1971 года, на шчыце размяшчаліся дзве зоркі. У перыяд паміж 1972 і 1984 гадамі беркут быў заменены на залатога ястраба, знак Федэрацыі Арабскіх Рэспублік.

Беркут ў якасці сімвала Салах ад-Дзіна з’яўляецца прадметам спрэчак для археолагаў. Сімвал беркута быў знойдзены на заходняй сцяне цытадэлі Каіра (пабудаванай Салах ад-Дынам), і таму многія мяркуюць, што ён з’яўляецца яго асабістым сімвалам. Існуе, аднак, мала доказаў гэтага. Ён быў пасля прыняты ў якасці сімвала арабскіх нацыяналістаў у Іраку, Палесціне і Емене (і раней у Лівіі).

Егіпет
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Егіпта
Гімн Гвінеі-Бісау

**Гэта наша любая краіна**, парт. **Esta é a Nossa Pátria Bem Amada** - дзяржаўны гімн Гвінеі-Бісау. Напісаны быў заснавальнікам ПАІГК Амілкарам Кабралам на аснове мелодыі кітайскага кампазітара Сяо Хэ. Пасля атрымання Гвінеяй-Бісау незалежнасці ад Партугаліі ў 1974 годзе гэты гімн быў зацверджаны афіцыйна. Таксама ён у 1975-1996 з'яўляўся гімнам Каба-Вердэ, пакуль гэтая краіна не зацвердзіла гімнам «Песню свабоды".

## Тэкст гімна 
: Sol, suor e o verde e mar,
: Séculos de dor e esperança:
: Esta é a terra dos nossos avós!
: Fruto das nossas mãos,
: Da flôr do nosso sangue:
: Esta é a nossa pátria amada.

: ХОР:
: Viva a pátria gloriosa!
: Floriu nos céus a bandeira da luta.
: Avante, contra o jugo estrangeiro!
: Nós vamos construir
: Na pátria immortal
: A paz e o progresso!
: Nós vamos construir
: Na pátria imortal
: A paz e o progresso! paz e o progresso!

: Ramos do mesmo tronco,
: Olhos na mesma luz:
: Esta é a força da nossa união!
: Cantem o mar e a terra
: A madrugada e o sol
: Que a nossa luta fecundou.

: ХОР

## Гл.таксама 
* Герб Гвінеі-Бісау
* Сцяг Гвінеі-Бісау

Гвінея-Бісау
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Гвінеі-Бісау
Гімн Джыбуці

**Нацыянальны гімн Джыбуці** быў зацверджаны ў 1977 г. пасля атрымання краінай незалежнасці ад Францыі. Аўтарам слоў быў Адэн Эльмі і аўтарам музыкі быў Абдзі Раблех.

## Тэкст гімна на самалі 
: Hinjinne u sara kaca

: Calankaan harraad iyo

: Haydaar u mudateen.

: Hir cagaarku qariyayiyo

: Habkay samadu tahayoo

: Xiddig dhi igleh hoorshoo

: Caddaan lagu hadheeyaay.

: Maxaa haybad kugu yaal.

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Джыбуці
Гімн Замбіі

**Стой і спявай аб Замбіі, ганарлівай і свабоднай** (анг. Stand and Sing of Zambia, Proud and Free, бемба Lumbanyeni Zambia) - дзяржаўны гімн Замбіі, прыняты пасля атрымання незалежнасці ў 1964 г.

Музыка гімна ідэнтычная песні «Божа, дабраславі Афрыку», напісанай Еноха Сантонгай і выкарыстоўваецца ў якасці складовай часткі гімна ПАР, аднак словы складзеная нанова, бо песня Сантонгі прысвечана Афрыцы ўвогуле.

## Тэкст гімна 
Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Замбія
Нацыянальная Асамблея Замбіі

**Нацыянальная Асамблея** () - аднапалатны заканадаўчы орган (парламент) Замбіі.

## Склад 
У Нацыянальную Асамблею ўваходзяць 158 дэпутатаў. 150 дэпутатаў абіраюцца па мажарытарнай акругах. Астатнія 8 дэпутатаў прызначаюцца ўказам прэзідэнта. Тэрмін паўнамоцтваў - 5 гадоў.

Спікерам Асамблеі з'яўляецца Амусаа Мванамвамбва.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Замбія
Замбія
Геаграфія Замбіі

**Замбія** — краіна з трапічным кліматам без выхаду да мора, размешчаная ў асноўным на плато. Плошча — 752 614 км² і займае 39 месца ў свеце.

Агульная працягласць дзяржаўнай мяжы складае 5664 км.: з Анголай — 1110 км, з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга — 1930 км, з Малаві — 837 км, з Мазамбікам — 419 км, з Намібіяй — 233 км, з Танзаніяй — 338 км і з Зімбабве — 797 км.

Басейн працякаючай ўздоўж заходняй і паўднёвай межаў краіны ракі Замбезі займае каля трох чвэрцяў тэрыторыі краіны, астатняя частка адносіцца да басейна ракі Конга. Частка тэрыторыі на паўночным усходзе краіны адносіцца да бяссцёкавага басейна возера Руква, якое знаходзіцца ў Танзаніі. На мяжы Замбіі з Зімбабве на рацэ Замбезі знаходзяцца вадаспады, у той ліку знакаміты вадаспад Вікторыя.
Вікторыя (вадаспад)

**Віктóрыя** () — вадаспад на рацэ Замбезі ў Паўднёвай Афрыцы. Размешчаны на мяжы Замбіі і Зімбабве. 

Шырыня вадаспаду — прыкладна 1800 метраў, вышыня - 128 метраў. Вадаспад уяўляе сабой незвычайнае відовішча — вузкую прорву, у якую падае вада.

Шатландскі даследчык Давід Лівінгстан наведаў вадаспад у 1855 годзе і назваў яго ў гонар каралевы Вікторыі. Раней вадаспад быў вядомы сярод мясцовага насельніцтва як «Грымотны Дым».

## Гл. таксама 
* Вадаспады Ігуасу

## Літаратура 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — С. 395—396. — 672 с. с илл.

## Спасылкі 
* Вадаспад Вікторыя на maps.google.com
* Вадаспад Вікторыя на сайце Свет Вадаспадаў 
* Фатаграфіі вадаспаду Вікторыя 

Катэгорыя:Вадаспады
Катэгорыя:Геаграфія Замбіі
Катэгорыя:Геаграфія Зімбабвэ
Катэгорыя:Басейн Замбезі
Харматан

ў Абуджы, Нігерыя]]
**Харматан** () — паўночна-ўсходні зімовы мусон, што дзьме з лістапада па сакавік з Сахары да заходняга ўзбярэжжа Афрыкі на поўдзень ад 20° з. ш. Адрозніваецца ўраганнай сілай, вялікай сухасцю і запыленасцю. Уносіць вялікую колькасць пылу і пяску ў акваторыю Атлантычнага акіяна.

Катэгорыя:Вятры
Стратэгія

**Стратэгія** ( — «Мастацтва палкаводца») — агульны, недэталізаваны план якой-небудзь дзейнасці, які ахоплівае працяглы перыяд часу, спосаб дасягнення складанай мэты.

Стратэгія як спосаб дзеянняў становіцца неабходнай ў сітуацыі, калі для прамога дасягнення асноўнай мэты недастаткова наяўных рэсурсаў. Задачай стратэгіі з'яўляецца эфектыўнае выкарыстанне наяўных рэсурсаў для дасягнення асноўнай мэты. Тактыка з'яўляецца інструментам рэалізацыі стратэгіі і падпарадкавана асноўнай мэты стратэгіі. Стратэгія дасягае асноўнай мэты праз вырашэнне прамежкавых тактычных задач па восі «рэсурсы-мэта».

## Літаратура 
* Плэтт В. Стратегическая разведка. Основные принципы. Пер. с англ. — М.: Инфра-М, 1997. — 376 с.
Герб Зімбабвэ

**Герб Зімбабвэ** прыняты 21 верасня 1981 года. Гэта было зроблена праз год і пяць месяцаў пасля прыняцця нацыянальнага сцяга.

## Апісанне 
На гербе - дзве лясныя антылопы, якія стаяць на вяршыні землянога кургана, які складаецца з сцеблаў пшаніцы, бавоўны, і парасткаў кукурузы. Унізе таксама размяшчаецца надпіс з Зімбабвійскім нацыянальным дэвізам «Адзінства, Свабода, Праца» (анг. Unity, Freedom, Work).

Акрамя таго, на гербе ёсць шчыт зялёнага колеру, з 14 хвалямі ў верхняй частцы. Хвалі чаргуюцца з белымі і сінімі лініямі. У цэнтры шчыта намаляваныя старажытныя руіны - Вялікі Зімбабвэ. За шчытом размяшчаюцца сельскагаспадарчая матыкі (з левага боку) і АК-47 (справа), якіх звязаныя паміж сабой скручанымі палоскамі зялёнага і залатога шоўку. Уверсе намаляваныя чырвоная зорка і Вялікая Птушка Зімбабвэ, якая таксама намаляваная на нацыянальным сцягу.

Зімбабвэ
Катэгорыя:Зімбабвэ
Гімн Зімбабвэ

Нацыянальны гімн Рэспублікі Зімбабвэ.

Словы С.М. Мутсвайра (S.M. Mutswairo), музыка Ф.Л. Чангундэга (F. L. Changundega)

Арыгінальны тэкст

Simudzai mureza wedu weZimbabwe
Yakazvarwa nomoto wechimurenga;
Neropa zhinji ramagamba
Tiidzivirire kumhandu dzose;
Ngaikomborerwe nyika yeZimbabwe.
Tarisai Zimbabwe nyika yakashongedzwa
Namakomo, nehova, zvinoyevedza
Mvura ngainaye, minda ipe mbesa
Vashandi vatuswe, ruzhinji rugutswe;
Ngaikomborerwe nyika yeZimbabwe.
Mwari ropafadzai nyika yeZimbabwe
Nyika yamadzitateguru edu tose;
Kubva Zambezi kusvika Limpopo,
Navatungamiri vave nenduramo;
Ngaikomborerwe nyika yeZimbabwe.
Ngaikomborerwe nyika yeZimbabwe.

Англійскі варыянт

O lift high the banner, the flag of Zimbabwe
The symbol of freedom proclaiming victory;
We praise our heros' sacrifice,
And vow to keep our land from foes;
And may the Almighty protect and bless our land.
O lovely Zimbabwe, so wondrously adorned
With mountains, and rivers cascading, flowing free;
May rain abound, and fertile fields;
May we be fed, our labour blessed;
And may the Almighty protect and bless our land.
O God, we beseech Thee to bless our native land;
The land of our fathers bestowed upon us all;
From Zambezi to Limpopo
May leaders be exemplary;
And may the Almighty protect and bless our land.

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Зімбабвэ
Мексіканская кухня

**Мексіканская кухня** — кухня, што паходзіць з Мексікі. Атрымала вядомасць у свеце з-за мнагастайнасці яе водараў, маляўнічага ўпрыгожвання, і вялікай колькасці спецый і інгрэдыентаў, шматлікія з якіх родныя для краіны. Уяўляе сабой сінтэз ацтэкскіх і іспанскіх кулінарных традыцый.

Бадай што асноўная страва мексіканскай кухні — тарцільяс (Tortillas) (кукурузны лаваш) з прыправамі, першае месца сярод якіх займае перац чылі — «візітная картка» гэтай кухні. З тарцільяс вырабляюць разнастайныя рулецікі: бурыта (мясны піражок), энчылада (з сырам і памідорамі), чымічанга (курыца, мяса, фасоля загорнутыя у ляпёшку і палітыя сырам).

З першых страў вядомы суп з тарцільі (sopa a tortilla) — даволі востры прадукт. У курыны булён дадаюць абсмажаныя ў кукурузным алеі цыбулю і часнок, ачышчаныя ад скуры і семак, дробна нарэзаныя памідоры, чорны перац, кумін, кінзу і востры перац чылі. Сумесь трымаюць на агні паўгадзіны, а затым падаюць у глыбокую місу з драным сырам і смажанымі палоскамі тарцілья шырынёй каля 1 см. У супе тарцільяс разбухаюць і напітваюцца пякучай вільгаццю булёну.

Сярод мясных страў першае месца займае фахіта (Fajita) — абсмажаная на грылі ялавічына.

З гарніраў найбольш распаўсюджаныя рыс і фасоля. Характэрныя спецыі: кінза, кумін, арэгана, перцы серана (Serrano) і халапенья (Jalapeno). Спецыфіку стравам мексіканскай кухні надае і соус сальса.

Знакаміты мексіканскі алкагольны напой — тэкіла (tequila). Месіканцы шырока ўжываюць піва (асноўныя брэнды — «Modelo» і «Corona») і, у значна меншай ступені, віно.

Важнае месца ў гісторыі мексіканскай кухні займае шакалад.

## Гл. таксама 
* Така
* Начас
* Кесадылья
Герб Каба-Вердэ

**Дзяржаўны герб Рэспублікі Каба-Вердэ** зацверджаны ў 1992 годзе.

## Сімволіка 
Пачынаючы з цэнтра:

* Роўнабаковы трохвугольнік блакітнага колеру - сімвал адзінства, роўнасці грамадзянскіх правоў, з белым факелам ўнутры, які сімвалізуе свабоду, заробленыя многімі гадамі барацьбы;
* Радыяльны надпіс «Рэспубліка Каба-Вердэ» па-партугальску мове злева направа вакол трохвугольніка;
* Тры блакітныя гарызантальныя лініі пад асновай трохвугольніка сімвалізуюць мора, навакольныя астравы;
* Два абмежавальныя колы;
* Жоўты паплавок уверсе, перакрываюць два кола - сімвал сумленнасці і годнасці;
* Ланцуг з трох звёнаў жоўтага колеру і дзве зялёныя пальмавыя лісціны ўнізе сімвалізуюць згуртаванасць людзей у перыяд засухі;
* 10 зорак групамі па 5 з двух бакоў сімвалізуюць 10 населеных астравоў дзяржавы. Зоркі таксама намаляваныя на нацыянальным сцягу.

Каба-Вердэ
Катэгорыя:Каба-Вердэ
Гімн Каба-Вердэ

**Гімн Каба-Вердэ** (Песня свабоды, парт. Cântico da Liberdade) зацверджаны ў 1996 г. як нацыянальны гімн. Да гэтага дзяржава мела такі ж гімн як Гвінея-Бісау (Esta é a Nossa Pátria Bem Amada). Кампазітар гімну - Адалберту Ігіну Таварыш Сілва (Adalberto Higino Tavares Silva), тэкст на партугальскім мове напісаў Амілкар Спенсер Лопіш (Amílcar Spencer Lopes).

## Тэкст 
: Canta, irmão
: Canta, meu irmão
: Que a liberdade é hino
: E o homem a certeza.

: Com dignidade, enterra a semente
: No pó da ilha nua;
: No despenhadeiro da vida
: A esperança é do tamanho do mar
: Que nos abraça,
: Sentinela de mares e ventos
: Perseverante
: Entre estrelas e o Atlântico
: Entoa o Cântico da Liberdade.

: Canta, irmão
: Canta, meu irmão
: Que a liberdade é hino
: E o homem a certeza.

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Каба-Вердэ
Роўнапаскораны рух

[300px|thumb|Роўнапаскораны рух у полі цяжару Зямлі. На малюнку відаць, што перамяшчэнне складаецца з прамалінейнага раўнамернага руху і [свабоднае падзенне|свабоднага падзення]]
**Роўнапаскораны рух** — рух цела, пры якім вектар паскарэння \vec a=\mathrm{const}, г.зн. паскарэнне пастаяннае як па модулю, так і па кірунку.

Прыкладам такога руху з’яўляецца рух цела, якое кінулі пад вуглом \alpha  да гарызонта ў аднародным полі сілы цяжару: цела ляціць з паскарэннем свабоднага падзення \vec a = \vec g, накіраваным вертыкальна ўніз.

Пры роўнапаскораным руху па прамой скорасць цела вызначаецца формулай:

: v(t) = v_0 + at.

Ведаючы, што v(t) = \frac{d}{dt} x(t), знойдзем формулу для вызначэння каардынаты x:

: x(t)=x_0+v_0t+\frac {at^2} {2}.

**Роўнапаскораны рух з паскарэннем свабоднага падзення** — рух цела, якое кінулі гарызантальна (без уліку сілы супраціўлення).

Катэгорыя:Класічная механіка
Катэгорыя:Кінематыка
Катэгорыя:Механічны рух
Вікторыя

**Вікторыя**:

## Біялогія 
* Вікторыя (расліна)

## Геаграфія 
* Вікторыя (акруга)
* Вікторыя — вадаспад на рацэ Замбезі.
* Вікторыя — возера ў Афрыцы.
* Вікторыя — горад у Канадзе, сталіца правінцыі Брытанская Калумбія.
* Вікторыя (Тэхас)
* Вікторыя (Мальта)
* Вікторыя — горад, сталіца Сейшэльскіх Астравоў.
* Вікторыя — штат у Аўстраліі.
* Вікторыя — востраў Канадскага Арктычнага архіпелага, належыць Канадзе.
* Вікторыя — востраў паміж Шпіцбергенам і Зямлёй Франца-Іосіфа, належыць Расіі.
* Вікторыя (пік, Беліз)

## Імя 
* Вікторыя (каралева брытанская)
* Вікторыя (кронпрынцэса Швецыі)

## Міфалогія 
* Вікторыя — багіня перамогі старажытнарымскага пантэона.
## Музыка 
* «Вікторыя» — беларускі музычны калектыў

## Спорт 
* «Вікторыя» — стадыён у брытанскай заморскай тэрыторыі Гібралтар.
* «Вікторыя» — беларускі жаночы баскетбольны клуб з горада Гродна.
* «Вікторыя» — беларускі футбольны клуб з горада Мар’іна Горка.
Гімн Камеруна

**Песня яднання** (фр. *Chant de Ralliement*, англ. *The Rallying Song*), таксама вядомы як **О Камерун, калыска нашых продкаў** (фр.: *O Cameroun berceau de nos ancêtres*, англ. *O Cameroon, Cradle of Our Forefathers*) - дзяржаўны гімн Камеруна, напісаны ў 1948 годзе і зацверджаны ў 1957 годзе. У 1978 годзе тэкст гімна быў зменены.

## Арыгінальны французскі тэкст 
: O Cameroun berceau de nos ancêtres,
: Va debout et jaloux de ta liberté,
: Comme un soleil ton drapeau fier doit être,
: Un symbole ardent de foi et d’unité.
: &nbsp;
: ХОР:
: Chère Patrie, Terre chérie,
: Tu es notre seul et vrai bonheur,
: Notre joie, notre vie,
: En toi l’amour et le grand honneur.
: &nbsp;
: Que tous tes enfants du Nord au Sud,
: De l’Est à l’Ouest soient tout amour,
: Te servir que ce soit le seul but,
: Pour remplir leur devoir toujours.
: &nbsp;
: ХОР:
: Chère Patrie, Terre chérie,
: Tu es notre seul et vrai bonheur,
: Notre joie, notre vie,
: En toi l’amour et le grand honneur.

## Англійскі тэкст 
: O Cameroon, Thou Cradle of our Fathers,
: Holy Shrine where in our midst they now repose,
: Their tears and blood and sweat thy soil did water,
: On thy hills and valleys once their tillage rose.
: Dear Fatherland, thy worth no tongue can tell!
: How can we ever pay thy due?
: Thy welfare we will win in toil and love and peace,
: Will be to thy name ever true!
: &nbsp;
: ХОР:
: Land of Promise, land of Glory!
: Thou, of life and joy, our only store!
: Thine be honour, thine devotion,
: And deep endearment, for evermore.
: &nbsp;
: From Shari, from where the Mungo meanders
: From along the banks of lowly Boumba Stream,
: Muster thy sons in union close around thee,
: Mighty as the Buea Mountain be their team;
: Instil in them the love of gentle ways,
: Regret for errors of the past;
: Foster, for Mother Africa, a loyalty
: That true shall remain to the last.
: &nbsp;
: ХОР:
: Land of Promise, land of Glory!
: Thou, of life and joy, our only store!
: Thine be honour, thine devotion,
: And deep endearment, for evermore.

## Гл.таксама 
* Герб Камеруна
* Сцяг Камеруна

Катэгорыя:Гімны
Камерун (вулкан)

**Камерун** — стратавулкан, які знаходзіцца на тэрыторыі Рэспублікі Камерун у раёне Гвінейскага заліва. Вышыня вулкана складае 4040 метраў, што робіць яго самай высокай вяршыняй Камеруна. У 2000 годзе адбылося велізарнае вывяржэнне.

## Гісторыя адкрыцця еўрапейцамі 
Першымі з еўрапейцаў убачылі гэты вулкан у 1472 годзе партугальскія маракі экспедыцыі Фернанда По, якая наведала гэтыя месцы ў пошуках шляху ў Індыю вакол Афрыкі.

Першым з еўрапейцаў на вяршыню гары падняўся ў 1861 годзе Рычард Фрэнсіс Бёртан. У 1895 годзе на вулкан паднялася даследніца Афрыкі Мэры Кінгслі.

Катэгорыя:Актыўныя вулканы
Катэгорыя:Стратавулканы
Катэгорыя:Горы Камеруна
Катэгорыя:Вулканы Афрыкі
Герб Кеніі

**Герб Кеніі** - два львы трымаюць масайскія дзіды і шчыт. Шчыт размаляваны ў нацыянальныя колеры, з якіх:
* Чорны прадстаўляе народ Кеніі
* Зялёны - сельскую гаспадарку, прыродныя рэсурсы і ўрадлівыя глебы Кеніі
* Чырвоны - кроў, пралітую падчас барацьбы за свабоду
* Белы - імкненне да адзінства і міру

У цэнтры чырвонай паласы размешчаны певень які трымае сякеру, які ў адпаведнасці з мясцовымі звычаямі, абазначае новае і шчаслівае жыццё.

Шчыт і львы стаяць на гары Кенія з прыкладамі мясцовай сельскагаспадарчай прадукцыі - кава, пірэтрум, сізаль, чай, кукуруза і ананасы.

У аснове герба напісана слова harambee. Па-суахілі, harambee азначае «разам» або «ўзаемадзеянне». Гэта покліч рыбакоў, калі яны кідаюць свае сеткі ў мора.

## Спасылкі
*Kenya Armorial Ensigns

Кенія
Катэгорыя:Кенія
Баербург

**Баербург** — замак на левым беразе Нёмана пабудаваны Ордэнам у 1337 годзе адначасова з некалькімі іншымі замкамі падчас вялікага паходу на Літву. Размяшчаўся амаль роўна паміж Рагнітай і Коўнам, каля Вялены. Планаваўся як сталіца Літвы, быў умацаваны трыма кальцавымі валамі, узброены агнястрэльнай зброяй, на той час навіной у вайсковай справе. У замку быў касцёл — планаваны як кафедральны.

## Літаратура 
* *Zabiela G.* Bajerburgo pilis // Lietuvos archeologija / LII, Klaipėdos universitetas, Vilniaus universitetas; redaktorių kolegija: Algirdas Girininkas (ats. redaktorius ir sudarytojas), Rimantas Jankauskas, Vytautas Kazakevičius, Mykolas Michelbertas, Ēvalds Mugurēvičs, Vytautas Urbanavičius, Gintautas Zabiela, Vladas Žulkus, Jurgita Žukauskaitė (ats. sekretorė). – Vilnius: Diemedžio l-kla, 2005. [T.] 28: Skiriama Vytauto Urbanavičiaus 70-mečio jubiliejui. – 2005. – 236, [2] p. – Santr. angl. – Bibliogr. str. gale. – Tiražas 350 egz. ir 220 egz. autorinių straipsnių sąsiuvinių. ISSN 0207-8694 P. 163-174; 
* *Батура Р. К.* Оборона правобережья нижнего Немана против агрессии Тевтонского ордена (XIII - начало XIV в.) // Древнейшие государства на территории СССР. 1985.

Катэгорыя:Вайна Тэўтонскага ордэна з Вялікім Княствам Літоўскім
Сэрвач (возера)

**Сэ́рвач** — возера ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці на мяжы з Глыбоцкім раёнам.

Знаходзіцца ў басейне ракі Сэрвач (выцякае з возера), за 18 км на паўночны захад ад горада Докшыцы, каля вёсак Вешняе і Шантараўшчына, на тэрыторыі гідралагічнага заказніка Сэрвач.

Плошча паверхні возера 4,55 км². Найбольшая глыбіня 5,2 м. Даўжыня 3,83 км. Найбольшая шырыня 2,89 км. Даўжыня берагавой лініі 12,9 км. Аб'ём вады 12,9 млн. м³. Плошча вадазбору 51,8 км². Вадазбор складзены з марэнных суглінкаў і супескаў, паблізу возера забалочаны.

Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая з захаду на ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 1—З м, разараныя, на 3 невыразныя. Берагі нізкія, месцамі сплавінныя. Пойма забалочаная, пад хмызняком, на захадзе пераходзіць у забалочаную, парослую лесам нізіну. Дно выслана сапрапелем, на поўначы — торфам; мелкаводдзе пясчанае. Шырыня паласы прыбярэжнай надводнай расліннасці 15—120 м, пашырана да глыбіні 1,5—2 м.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, карась, акунь, лінь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
 
Катэгорыя:Азёры Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Сэрвачы (прыток Віліі)
Гімн Кеніі

**О, Бог усётворца**, англ. *Oh God of All Creation*, суахілі *Ee Mungu Nguvu Yetu* - дзяржаўны гімн Кеніі. Заснаваны на народнай мелодыі.

## Тэкст гімна па-суахілі 
Ee Mungu nguvu yetu

Ilete baraka kwetu

Haki iwe ngao na mlinzi

Natukae na undugu

Amani na uhuru

Raha tupate na ustawi.

Amkeni ndugu zetu

Tufanye sote bidii

Nasi tujitoe kwa nguvu

Nchi yetu ya Kenya

Tunayoipenda

Tuwe tayari kuilinda.

Natujenge taifa letu

Ee, ndio wajibu wetu

Kenya istahili heshima

Tuungane mikono

Pamoja kazini

Kila siku tuwe na shukrani.

## Англійская версія гімна 
O God of all creation,

Bless this our land and nation.

Justice be our shield and defender,

May we dwell in unity,

Peace and liberty.

Plenty be found within our borders.

Let one and all arise,

With hearts both strong and true.

Service be our earnest endeavour,

And our Homeland of Kenya ,

Heritage of splendour,

Firm may we stand to defend .

Let all and one accord,

In common bond united,

Build this our nation together,

And the glory of Kenya,

The fruit of our labour,

Fill every heart with thanksgiving.

Катэгорыя:Кенія
Катэгорыя:Гімны
Герб Каморскіх Астравоў

**Герб Каморскіх Астравоў** у цэнтры мае паўмесяц, як і на нацыянальным сцягу. У рамках гэтага паўмесяца размяшчаюцца чатыры зоркі, наяўныя на сцягу. Вышэй паўмесяца знаходзіцца сонца з прамянямі. Вакол цэнтра напісана назва дзяржавы на французскай і арабскай мовах. Мяжа герба складаецца з двух аліўкавых галін, а ўнізе напісаны нацыянальны дэвіз: «Адзінства, Правасуддзе, Прагрэс» ().

## Гл. таксама 
* Гімн Каморскіх Астравоў
* Сцяг Каморскіх Астравоў

## Літаратура 
* Karl-Heinz Hesmer: *Flaggen und Wappen der Welt. Geschichte und Symbolik der Flaggen und Wappen aller Staaten.* Bertelsmann Lexikon Verlag, Gütersloh 1992 ISBN 3-570-01082-1

Каморскія Астравы
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Каморскіх Астравоў
Парламент Каморскіх астравоў

**Асамблея Саюза Камор** — заканадаўчы орган Каморскіх астравоў.

## Склад 
Сучасны парламент складаецца з 33 дэпутатаў. 18 абіраюцца па мажарытарнай сістэме ў 2 туры. Астатнія 15 дэпутатаў прызначаюцца рэгіянальнымі асамблеямі трох астравоў. Усе дэпутаты маюць мандаты на пяць гадоў.

## Рэгіянальныя асамблеі 
* Асамблея аўтаномнага вострава Анжуан
* Асамблея аўтаномнага вострава Гран-Каморскі
* Асамблея аўтаномнага вострава Махелі

Катэгорыя:Каморскія астравы
Катэгорыя:Парламенты паводле краін
Гімн Каморскіх Астравоў

**Саюз вялікіх астравоў** (камор. Udzima wa ya Masiwa) - дзяржаўны гімн Каморскіх астравоў, прыняты пасля атрымання незалежнасці ў 1978 годзе.

## Каморская версія ў лацінскай транскрыпцыі 
beramu isi pepeza
nadi ukombozi piya
ye daula ivenuha
tasiba bu ya i dini voya trangaya hunu Komoriya
Narikéni namahaba ya huveindza ya masiwa

yatru masiwa Komoro damu ndzima
masiwa Komoro dini ndzima
Ya masiwa radzaliwa ya masiwa yarileya
Mola neari sayidiya
Narikeni ha niya riveindze uwataniya
Mahaba ya dine na duniya.

I beramu isi pepeza
rangu mwesi sita wa juiye
i daula ivenuha
zisiwa zatru zi pangwi ha
Maore na Ndzuani, Mwali na Ngazidja
Narikeni namahaba ya huveindza ya masiwa

## Каморская версія ў арыгінальным арабскім запісе 
العلم يرفرف ,
ليعلن الإستقلال التام ;
ترتقي الأمة ,
بسبب إيماننا
في جزرنا القمرية .

دعنا نتحلى بالإخلاص
لحب جزرنا العظيمة .
نحن القمريون من دم ٍ واحد ,
نحن القمريون من إيمانٍ واحد .

على هذه الجزر قد ولدنا ,
هذه الجزر قد رعتنا .
نرجوا من الله مساعدتنا دائماً ;
لحب أرضنا الأم ,
و لحب ديننا و العالم .

العلم يرفرف .
من السادس من يوليو
ترتقي الأمة ;
جزرنا موحدة .
ماوري و أنزون موهيلي و القمر ,
دعنا نتحلى بالإخلاص
لحب جزرنا العظيمة .

## Французская версія 
Oui le Drapeau flotte
Appelle à la Liberté totale.
La nation apparaît,
Force d’une même religion au sein des Comores.
Vivons dans l’amour réciproque dans nos îles,

Les Comoriens issus de même sang,
Nous embrassons la même idéologie religieuse.
Les îles où nous somme nés !
Les îles qui nous ont prodigué la bonne éducation.
Dieu y a apporté son aide.
Conservons notre unité pour l’amour de la patrie,
Amour pour la religion
Et pour l'évolution.

Oui le Drapeau flotte
Depuis le 6 du mois de Juillet
La nation apparaît,
Les îles devenues souveraines ;
Maore — N’Dzuani — Mwali — et N’Gazidja.
Gardons notre amour pour les îles.

## Гл.таксама 
* Герб Каморскіх астравоў
* Сцяг Каморскіх астравоў

Катэгорыя:Гімны
Таксін

**Таксі́н** ( (toxikos) — атрутны) — яды біялагічнага паходжання.

Выпрацоўваюцца напрыклад пухлінавымі клеткамі, інфекцыйнымі ( — насычаць, заражаць) агентамі — бактэрыямі, вірусамі, грыбамі (мікатаксін), або паразітамі, у прыватнасці гельмінтамі. Шырокая група таксінаў выпрацоўваецца раслінамі і марскімі бесхрыбтовымі. Таксіны маюцца ў ядах пчол, змей, некаторых павукоў і скарпіёнаў. Таксіны расліннага паходжання (фітатаксіны): рыцын з насення клешчавіны, абрын (з абрусу).

Найбольш вядомыя мікробныя таксіны, сярод якіх адрозніваюць экзатаксіны і эндатаксіны.

**Экзатаксіны** (простыя бялкі) утвараюцца грамстаноўчымі і некаторымі грамамоўнымі патагеннымі бактэрыямі і выдзяляюцца ў навакольнае асяроддзе. Некаторыя з эндатаксінаў выклікаюць слупняк, батулізм, дызентэрыю і іншыя хваробы.

**Эндатаксіны** (складаныя бялкі — комплексы ліпаполіцукрыдаў з бялкамі) знаходзяцца ў вонкавых слаях клетачных сценак патагенных грамадмоўных бактэрый. Гэтыя таксіны выклікаюць, напрыклад, брушны тыф, дызентэрыю.

Па тыпу ўздзеяння на арганізм адрозніваюць
* **нейратаксіны**, якія ўздзейнічаюць на розныя этапы перадачы нервовых імпульсаў;
* **цытатаксіны**, якія валодаюць паверхневай актыўнасцю і разбураюць клетачныя мембраны;
* **таксіны-інгібітары**, якія прыгнятаюць актыўнасць пэўных ферментаў і парушаюць працэсы абмену рэчываў у арганізме;
* **таксіны-ферменты** (пратэазы, нуклеазы, гілауранідазы, фосфаліпазы і іншыя), якія разбураюць у арганізме бялкі, ліпіды, нуклеінавыя кіслоты, полісахарыды і інш.

З таксінаў атрымліваюць неатрутныя анатаксіны і антыбіётыкі.

## Гл. таксама 
* Алкалоіды
* Мікатаксіны
* Фітатаксіны
* Цэрэўлід

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Таксі́ны // 
* 
* 

## Спасылкі 
* * James M. Madsen* Токсины как оружие массового поражения // Справочник MSD
* *Немекин В. Н. Рябинин О. Н.* Токсины и оценка их поражающего действия // Современные технологии обеспечения гражданской обороны и ликвидации последствий чрезвычайных ситуаций
* *Бесараб С. В.* Плесени, гнили, токсины μ-скопических грибов // Хабр — habr.com, 21 августа 2021, 02:26
* Токсины // Термины МЧС России 
* Токсины // Сайт Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі
* Токси́ны // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru
Герб Дэмакратычнай Рэспублікі Конга

**Герб Дэмакратычнай Рэспублікі Конга** змяняўся некалькі разоў з 1997 года. Цяперашні быў уведзены ў 2006 годзе і ўтрымовае галаву леапарда, злева ад яе размяшчаецца бівень слана, а справа дзіду. Ніжэй галавы напісаныя тры словы, якія складаюць нацыянальны дэвіз: «Правасуддзе, Мір, Праца» (па-французску Justice, Paix, Travail). Гэта варыянт быў прыняты 18 лютага 2006 г. Прэзідэнтам Джозэфам Кабілай.

Стары герб, які быў уведзены ў 2003 годзе, на ім былі намаляваны тры рукі, што трымаюць адна адну, акружаныя каласамі. Наверсе намаляваная галава льва, а ў аснове дэвіз: «Дэмакратыя, Правасуддзе, Адзінства» (па-французску Démocratie, Justice, Unité).

Конга Дэмакратычная Рэспубліка
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Гімн Дэмакратычнай Рэспублікі Конга

**Паўстанце, кангалезцы** (фр. Debout Congolais) — дзяржаўны гімн Дэмакратычнай Рэспублікі Конга. Быў зацверджаны ў 1960 з атрыманнем краінай незалежнасці, аднак у 1971—1997 быў заменены на «Заірыянцаў» (фр. La Zaïroise) у сувязі са зменай назвы краіны на Заір, а пасля звяржэння Мабуту Сесе Сека адноўлены.

## Французскі тэкст гімна 
ХОР 
Debout Congolais,
Unis par le sort,
Unis dans l’effort pour l’indépendance,
Dressons nos fronts longtemps courbés
Et pour de bon prenons le plus bel élan, dans la paix,
O peuple ardent, par le labeur, nous bâtirons un pays plus beau qu’avant, dans la paix.

КУПЛЕТ
Citoyens, entonnez l’hymne sacré de votre solidarité,
Fièrement, saluez l’emblème d’or de votre souveraineté, Congo.

РЭФРЭН
Don béni, (Congo) des aïeux (Congo),
O pays (Congo) bien aimé (Congo),
Nous peuplerons ton sol et nous assurerons ta grandeur.
(Trente juin) O doux soleil (trente juin) du trente juin,
(Jour sacré) Sois le témoin (jour sacré) de l’immortel serment de liberté 
Que nous léguons à notre postérité pour toujours.

Конга Дэмакратычная Рэспубліка
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Герб Рэспублікі Конга

**Герб Рэспублікі Конга** — шчыт з неўтаймаваным чырвоным львом, які трымае паходню ў сваёй лапе, на фоне шчыта жоўтага колеру з зялёнай хвалістай паласой у сярэдзіне. Залатая карона знаходзіцца вышэй шчыта. Два вялікіх афрыканскія сланы, якія падтрымліваюць шчыт — сімвал Афрыкі. Унізе стужка з нацыянальным дэвізам «Праца, Адзінства, Прагрэс» (фр. Unité, Travail, Progrès).

thumb|200px|left|1970–1991

Конга
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Рэспублікі Конга
Гімн Рэспублікі Конга

**Кангалезцы** () — дзяржаўны гімн Рэспублікі Конга. Быў зацверджаны з атрыманнем аўтаноміі ў 1959 годзе, але ў 1969—1991 у перыяд Народнай Рэспублікі Конга замяняўся на «Тры слаўныя дні» (фр. Les Trois Glorieuses).

## Французскі тэкст гімна 
En ce jour le soleil se lève 
Et notre Congo resplendit. 
Une longue nuit s’achève, 
Un grand bonheur a surgi. 
Chantons tous avec ivresse 
le chant de la liberté.

CHORUS:
Congolais, debout fièrement partout,
Proclamons l’union de notre nation,
Oublions ce qui nous divise,
soyons plus unis que jamais,
Vivons pour notre devise:
Unité, travail, progrès!
Vivons pour notre devise:
Unité, travail, progrès!

Des forêts jusqu'à la savanne,
Des savannes jusqu'à la mer,
Un seul peuple, une seule âme,
Un seul coer, ardent et fier,
Luttons tous, tant que nous sommes,
Pour notre vieux pays noir.

CHORUS

Et s’il nous faut mourir, en somme
Qu’importe puisque nos enfants,
Partout, pourront dire comme
On triomphe en combattant,
Et dans le moindre village
Chantent sous nos trois couleurs.

CHORUS

Конга
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Рэспублікі Конга
Катэгорыя:Песні 1959 года
Геаграфія Дэмакратычнай Рэспублікі Конга

**Дэмакратычная Рэспубліка Конга**, былы Заір — краіна ў цэнтральнай Афрыцы, мяжуе з Рэспублікай Конга, Цэнтральнаафрыканскай Рэспублікай, Суданам, Угандай, Руандай, Бурундзі, Танзаніяй, Замбіяй, Анголай, у тым ліку з ангольскім анклавам Кабінда. Дэмакратычная Рэспубліка Конга была калоніяй Бельгіі.
 
Плошча — 2345410 км².

Агульная працягласць дзяржаўнай мяжы складае 10.744 км працягласць межаў з Анголай — 2511 км, з Бурундзі — 233 км, з Цэнтральнаафрыканскай Рэспублікай — 1577 км, з Рэспублікай Конга — 2410 км, з Руанды — 217 км, з Суданам — 628 км, з Танзаніяй — 473 км, з Угандай — 765 км і з Замбіяй — 1930 км.

Берагавая лінія: 37 км.

Клімат: трапічны.
Герб Кот-д’Івуара

**Герб Кот-д’Івуара** - цяперашні герб быў прыняты ў 2001 годзе. Цэнтральны элемент эмблемы - галава слана. Слон сімвалічна важны для нацыі, бо гэта распаўсюджаная жывёла ў Кот-д'Івуары, крыніца слановай косці, у гонар і паводле  чаго названа краіна і народ (бераг слановай косткі). Узыход сонца - традыцыйны сімвал новага пачатку. Ніжэй галавы слана - стужка, якая ўтрымоўвае назву дзяржавы па-французску. Герб выкананы ў колерах нацыянальнага сцяга.

Кот д'Івуар
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Кот-д’Івуара
Гімн Кот-д’Івуара

**Песня Абіджана** (фр. L'Abidjanaise) — дзяржаўны гімн Кот-д’Івуара, зацверджаны з атрыманнем краінай незалежнасці ў 1960 годзе.

## Французскі тэкст 
: Salut ô terre d’espérance;
: Pays de l’hospitalité.
: Tes légions remplies de vaillance
: Ont relevé ta dignité.

: Tes fils, chère Côte d’Ivoire,
: Fiers artisans de ta grandeur,
: Tous rassemblés pour ta gloire
: Te bâtiront dans le bonheur.

: Fiers Ivoiriens, le pays nous appelle.
: Si nous avons dans la paix ramené la liberté,
: Notre devoir sera d'être un modèle
: De l’espérance promise à l’humanité,
: En forgeant, unie dans la foi nouvelle,
: La patrie de la vraie fraternité.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Кот-д’Івуара
Кот-д'Івуар
Абердарскі хрыбет

**Абердарскі хрыбет** () — горны хрыбет у Афрыцы, знаходзіцца ў цэнтры Кеніі, паўночней яе сталіцы, Найробі.

Хрыбет ва ўсходняй экватарыяльнай Афрыцы цягнецца на працягу 160 км па паўночнай частцы зямлі масаяў, паміж экватарам і 1° пд. ш. з поўначы-паўночнага захаду на поўдзень-паўднёвы ўсход і аддзяляецца далінай Гуаза-Н’іра ад гары Кеніі на ўсходзе; дасягае 4300 м вышыні.

Гара Кінангоп на паўднёвым канцы горнага хрыбта дае пачатак тром рэкам: Гуазо, Н’іра, Урура (у ніжнім цячэнні — Гуазо Нерок), абмывае заходні схіл Абердарского хрыбта і злучаецца на паўночным захадзе ад Кеніі з Гуазо-Ньіра і Гуазо-Амбоні, якая ўпадае ў возера Тана.

Абердарскі хрыбет быў адкрыты Дж. Томсанам на шляху да Кеніі, Кіліманджара і Вікторыя-Н’янца; ён перайшоў праз яго на паўночным канцы каля Лаша і даў яму імя.

У 1950 годзе на горным плато, створаным хрыбтом, быў утвораны Абердарскі нацыянальны парк (Aberdare National Park), які функцыянуе па цяперашні час.

Катэгорыя:Горы Кеніі
Катэгорыя:Горныя хрыбты паводле алфавіта
Катэгорыя:Горныя хрыбты Афрыкі
Еленка

Назву **Е́ленка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Еленка — вёска ў Дзятлаўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Еленка — вёска ў Крупскім раёне
** Еленка — вёска ў Маладзечанскім раёне

## Рэкі 
### Беларусь 
* Еленка — рака ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Нёман
* Еленка — рака ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці і Крупскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Бобр
* Еленка — рака ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Ператуць
* Еленка — рака ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці, правы прыток ракі Беседзь
Герб Камеруна

**Герб Камеруна** складаецца з шчыта з надпісамі вышэй і ніжэй яго. За шчытом два перасечаны фасцыі. Шчыт мае колер такі ж як і сцяг Камеруна, у цэнтры размешчана схематычна карта краіны. Шалі правасуддзя, накладзеных-над карты краіны.

Надпіс унізе паведамляе аб назве краіны, і дата абвяшчэння незалежнасці на французскай. Верхняя надпіс змяшчае нацыянальны дэвіз: Paix, Travail, Patrie. Фасцыі з’яўляюцца сімвалам улады ў рэспубліцы, а шалі правасуддзя ўяўляюць правасуддзе.

Камерун
Катэгорыя:Камерун
Герб Лесота

**Герб Лесота** быў прыняты 4 кастрычніка 1966 года пасля прызнання незалежнасці. Намаляваны кракадзіл на шчыце Басута — гэта сімвал дзяржаваўтваральнай нацыі Лесота — сута. На гербе ззаду шчыта намаляваныя дзве перакрыжаваныя дзіды (зброя 19 стагоддзя) і кавалак залатой скуры — сімвал асноўнага заробку Лесота. Злева і справа ад шчыта намаляваныя два кані Басута. Таксама унізе герба размяшчаецца залатая стужка з нацыянальным дэвізам: «Мір, Дождж, Росквіт» (на мове сесота: Khotso, Pula, Nala).

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Лесота
Лесота
Стафілакокі

**Стафілако́кі** (*Staphylococcus*) — род бактэрый сямейства .

## Апісанне 
Прадстаўнікі гэтага роду — нерухомыя сферычныя клеткі, дыяметр якіх складае ад 0,6 да 1,2 мкм. Клеткі сферычнай формы. Спор не ўтвараюць. Грамстаноўчыя (афарбоўваюцца ў сіні колер).

Стафілакокі — факультатыўныя анаэробы. Хемаарганатрофы. Здольныя да ўтварэння таксічных рэчываў.

Размнажаюцца дзяленнем у розных плоскасцях. Для прадстаўнікоў роду характэрна размяшчэнне мікробных клетак скопішчамі, «вінаграднымі гронкамі» ў чыстай культуры, могуць таксама размяшчацца паасобку або парамі.

Устойлівыя да фізічных і хімічных фактараў.

## Значэнне 
У склад гэтага роду ўваходзяць патагенныя і ўмоўна-патагенныя для чалавека віды, якія каланізуюць насаглотку, ратаглотку і скурныя пакровы. Могуць выклікаць запаленні (нагнаенне ран, абсцэсы, ангіны), харчовыя інтаксікацыі і інш.

## Літаратура 
* 
* 
* 

* 

Катэгорыя:Фірмікуты
Кітайцы

**Кіта́йцы** (кіт. *漢族* або *汉族* «хань») — найбуйнейшы па колькасці народ на Зямлі (19 % агульнага насельніцтва), найбуйнейшая этнічная група Кітайскай Народнай Рэспублікі (1 229 065 тыс., 91,5 % ад усяго насельніцтва ў 2012 г.) і Кітайскай рэспублікі (22 652 тыс. чал., 98 % ад усяго насельніцтва ў 2012 г.). Буйныя групы кітайцаў таксама жывуць у іншых краінах — Сінгапуры, Малайзіі, Таіландзе, ЗША, Канадзе, Аўстраліі, Інданезіі, Філіпінах і г. д.

## Этымалогія 
Слова Хань бярэ пачатак ад дынастыі Хань, якая змяніла дынастыю Цынь, якой удалося аб’яднаць увесь Кітай. Назва дынастыі паходзіць ад назвы ракі Ханьшу ў цэнтральнай частцы Кітая, у якой жылі заснавальнікі дынастыі Хань. Таксама гэта слова ў Старажытным Кітаі, асабліва ў класічнай кітайскай літаратуры, можа азначаць Млечны шлях, бо самі ханьцы звалі сваю краіну Нябеснай ракой або Паднябеснай.

У часы праўлення дынастый Цынь і Хань плямёны, якія засялялі Кітай, пачалі адчуваць сябе часткай адзінага народу. Акрамя таго, час праўлення дынастыі Хань лічыцца найвышэйшым пунктам росквіту старажытнакітайскай цывілізацыі. У гэты час яе ўплыў распаўсюдзіўся на Цэнтральную і Паўночна-Усходнюю Азію, а па тэрыторыі і насельніцтву Старажытны Кітай мог супернічаць з Рымскай імперыяй.

Назвы Кітай і кітайцы ў Еўропе распаўсюдзіліся ў познім сярэднявеччы, паходзілі ад наймення племені кіданяў.

## Кітайцы на Беларусі 
На Беларусі кітайцы з’явіліся ў пачатку XX ст. у выніку інтэрніравання ў гады Руска-японскай вайны. У 1926 г. у БССР налічвалася 119 кітайцаў, прычым 58 з іх жылі ў Віцебскай акрузе. У 1928 г. у наваколлях Віцебска была створана кітайская сельскагаспадарчая арцель (пазней калгас). Кітайцы прымалі ўдзел у Віцебскім патрыятычным падполлі падчас II сусветнай вайны.

У сучаснай Беларусі кітайцы — малая этнічная група, аднак іх колькасць стала расце. Калі ў 1999 г. іх налічвалася 75 чал., то ў 2009 г. — 1642 чал.

## Выбітныя кітайцы 
* Маа Цзэдун
* Канфуцый
* Сунь Ятсен
* Цынь Шыхуан-дзі

## Гл. таксама 
* Спавіванне ног


Катэгорыя:Народы Кітая
Катэгорыя:Народы Манголіі
Катэгорыя:Народы Сінгапура
Маніякальны сіндром

**Маніякальнай сіндром** (стар.-грэч. μανία — запал, вар’яцтва, цяга) — псіхапаталагічны сіндром, які характарызуецца трыядай сімптомаў: падвышаны настрой па тыпу гіпертыміі, ідэаторнае і псіхічнае узбуджэнне ў выглядзе паскарэння мыслення і маўлення (тахіпсіхія), рухальная ўзрушанасць.

Для маніякальнага сіндрому таксама характэрна, але выяўляецца не заўсёды: узмацненне інстыктыўнай дзейнасці (павышэнне апетыту, сексуальнасці, узмацненне самаахоўных тэндэнцый), падвышаная адвлекаемасць, пераацэнка ўласнай асобы (дасягае часам вар’яцкіх ідэй велічы). Найбольш часта маніякальны сіндром назіраецца ў рамках біпалярнага афектыўнага разладу.

## Гл. таксама 
* Гіпаманія

Катэгорыя:Афектыўныя разлады
Манія
Сіндром

**Сіндром** (грэч: σύνδρομον, σύνδρομο - нароўні, у згодзе) — сукупнасць сімптомаў з агульным патагенезам.

У медыцыне і псіхалогіі, тэрмін сіндром спасылаецца на асацыяцыю некаторай колькасці клінічна распазнавальных сімптомаў (асаблівасцяў, з'яў ці характарыстык), якія часта адбываюцца разам, такім чынам, наяўнасць адной асаблівасці папярэджвае ўрача аб прысутнасці астатніх. За апошнія дзесяцігоддзі тэрмін быў выкарыстаны і па-за межамі медыцыны, для апісання падобных з'яў.

## Гл.таксама 
* СНІД
* Бактэрыяльны вагіноз
* Маніякальны сіндром

## Літаратура 
* 

*
Пікнапорус кінаварна-чырвоны

**Пікнапорус кінаварна-чырвоны** (*Pycnoporus cinnabarinus*) — від грыбоў сямейства Паліпоравыя, які раней уключаўся ў род Polyporus.

## Апісанне 
Пладовыя цела аднагадовыя, паўкруглыя, памерам 5-8 3-10 см. Паверхня капялюшыкаў слаба занальная, пакрытая пухам, кінаварна-аранжавая. Ён расце на мёртвых, паваленых ліставых дрэвах, асабліва бярозы, рабіны. Найбольш часта сустракаецца ў светлых, сухіх змешаных лясах. З'яўляецца прычынай белай гнілі на дрэвах.

## Арэал 
Шырока распаўсюджаны па ўсім свеце. На тэрыторыі Беларусі сустракаецца ў Брэсцкай (Пружанскі р-н), Віцебскай (Талачынскі р-н) і Мінскай (Лагойскі і Стаўбцоўскі р-ны) абласцях.

## Ахова 
Уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі 2-га выдання (1993). Ахоўваецца ў Польшчы і Літве.

## Спасылкі 
* Пікнапорус кінаварна-чырвоны ў Чырвонай кнізе Беларусі 

Катэгорыя:Паліпоравыя
Гімн Лесота

**Лесота, зямля бацькоў нашых** (сесота: *Lesōthō, fatše la bo ntata rōn*a, англ. *Lesotho, land of our Fathers*) — дзяржаўны гімн Лесота, напісаны і зацверджаны ў 1967 годзе. Аўтарам слоў быў французскі місіянер Франсуа Куаяр, які жыў у XIX стагоддзі, які напісаў іх на апублікаваную ў 1823 г. музыку Фердынанда-Самюэля Лора. Упершыню выкананы быў у 1869 годзе.

## Тэкст на сесота 

: Lesōthō, fatše la bo ntata rōna,
: Ha ra mafatše le letle ke lona.
: Ke moo re hlahileng,
: ke moo re hōlileng,
: rea le rata.

: Mōlimō, aku bōlōke Lesōthō,
: u felise lintoa le matšoenyeho!
: Oho, fatše lena
: la bo ntata rōna,
: le be le khotso.

Катэгорыя:Гімны
Нешчардаўскае ўзвышша

**Нешча́рдаўскае ўзвышша** — фізіка-геаграфічны раён Беларуска-Валдайскай правінцыі (акруга Беларускага Паазер’я), на поўначы Віцебскай вобласці (усходняя частка Расонскага раёна) і ў Расіі (большая частка). На Беларусі мяжуе з Полацкай нізінай.

Узвышша працягнулася з поўначы на поўдзень на 22 км, з захаду на ўсход на 29 км. Плошча 650 км². Вышыня 180—220 м, найбольшая 224 м (на паўночным усходзе). У тэктанічных адносінах Нешчардаўскае ўзвышша прымеркавана да Латвійскай седлавіны. Магутнасць асадкавых горных парод дасягае 300 метраў. У іх складзе пяскі і пясчана-гліністыя адклады, вапнякі, мергелі, даламіты з карбанатнымі глінамі. Антрапагенныя адклады (30—60 м) складзены з супескаў з валунамі, суглінкаў і маламагутных участкаў водна-ледавіковых адкладаў. Фарміраванне ўзвышша з Паазёрскім зледзяненнем.

Сучасны рэльеф Нешчардаўскага ўзвышша сярэднеўзгорысты і ўзгорыста-западзінны. Ускладняецца камамі і азёрнымі катлавінамі, марэннымі ўзгоркамі. Ваганні адносных вышынь 10—25 метраў. Глебы пераважна дзярнова-падзолістыя, месцамі супясчаныя і сугліністыя, па лагчынах сцёку забалочаныя дзярновыя, дзярнова-падзолістыя і дзярнова-карбанатныя. У катлавінах тарфяна-балотныя глебы.

Пад лесам каля 40 % тэрыторыі (лясы захаваліся невялікімі дзялянкамі на вяршынях і крутых схілах узгоркаў). Пераважаюць бары, суборы, ельнікі, па далінах рэчак і каля азёр — з дамешкам дуба. У зніжэннях бярозавыя, чорнаалешнікавыя лясы, сустракаюцца шэраалешнікі.

Сцёк фарміруе рака Дрыса з правымі прытокамі. На тэрыторыі ўзвышша шмат азёр. Сярод іх Нешчарда, Валоба, Усвечча, Межава, Шэвіна, Гародна, Язна і інш.

Папулярны аб’ект турызму (экалагічнага, воднага, сельскага).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Нещердовская возвышенность // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков [и др.]; под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн., 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9.

Катэгорыя:Узвышшы Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Расонскага раёна
Катэгорыя:Узвышшы паводле алфавіта
Геаграфія Лесота

Лесота — краіна ў Паўднёвай Афрыцы, анклаў, цалкам акружаны тэрыторыяй Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі.

Плошча — 30.355 км ².

Агульная працягласць дзяржаўнай мяжы складае з ПАР — 909 км.

Самая высокая кропка — гара Таба Нтлен’яна (Thabana Ntlenyana) 3482 м.

Самая нізкая кропка Лесота — сутока рэк Аранжавай і Макхаленг 1400 м. Краіна парэзана цяжкапраходнымі гарамі і ўзгоркамі. Значная частка краіны знаходзіцца вышэй 1800 м.

Клімат у Лесота параўнальна халодны, хоць летам у Масеру і далінах тэмпература паднімаецца да 30 °, зімы бываюць марознымі і ў горных раёнах бывае ад −7&nbsp;°C да −18&nbsp;°C. Паміж маем і вераснем горныя раёны пакрываюцца снегам.

## Спасылкі 
* http://kruzo.com.ua/voksvet/lesoto.htm
Герб Лівіі

**Лівійскі герб** (арабская мова: شعار ليببا) — у цяперашні час — амаль той жа самы герб, які выкарыстоўваўся, пакуль краіна была часткай Федэрацыі Арабскіх Рэспублік. Цяперашні герб быў прыняты пасля выхаду Лівіі з Федэрацыі ў 1977 годзе.

Роднасны сцягу, зялёны колер з'яўляецца з аднаго боку сімвалам Зялёнага плашча прарока Мухамеда, а з другога знакам Зялёнай Рэвалюцыі палкоўніка Кадафі.

Ястраб, намаляваны на гербе, з'яўляецца Ястрабам Курайш, эмблемай роду прарока Мухамеда.

Фраза اتحاد الجمهوريات العربية (ittiħād al-jumhūriyyāt al-`arabiyya «Саюз арабскіх рэспублік») на стужцы сціснута ў кіпцюрах ястраба.

Лівія
Катэгорыя:Лівія
Гімн Лівіі

**Алах вялікі** (араб. الله أكبر) — дзяржаўны гімн Лівіі, прыняты ў 1969 г. з прыходам да ўлады Муамара Кадафі.

Напісаны ў 1956 г. як егіпецкі ваенны марш у перыяд Суэцкага крызісу.

## Арабскі тэкст гімна 
الله أكبر الله أكبر
الله أكبر فوق كيد المعتدي
والله للمظلوم خير مؤيد
أنا باليقين وبالسلاح سأفتدي
بلدي ونور الحق يسطع في يدي
قولوا معي قولوا معي
الله الله الله أكبر
الله فوق المعتدي

يا هذه الدنيا أطِّلي واسمعي
جيش الأعادي جاء يبغي مصرعي
بالحق سوف أرده وبمدفعي
فإذا فنيت فسوف أفنيه معي
قولوا معي قولوا معي
الله الله الله أكبر
الله فوق المعتدي

قولوا معى الويل للمستعمر
والله فوق الغادر المتكبر
الله أكبر يا بلادى كبري
وخذى بناصية المغير ودمري
قولوا معى قولوا معي
الله الله الله أكبر
الله فوق المعتدي.

## Лацінская транскрыпцыя 
Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Лівія
Катэгорыя:Маршы
Катэгорыя:Ваенныя маршы
Герб Маўрыкія

**Герб Маўрыкія** ўяўляе сабой падзелены на чвэрці шчыт залатога і блакітнага колераў. У правай верхняй чвэрці намаляваны старажытны карабель залатога колеру на блакітным фоне. Гэта сімвал каланізацыі астравоў еўрапейцамі. У левай верхняй чвэрці намаляваны тры пальмы на залатым фоне. Яны адлюстроўваюць трапічную прыроду астравоў. У ніжняй частцы герба намаляваны чырвоны ключ на залатым фоне і серабрыстая зорка над гарой на блакітным фоне. Яны ўвасабляюць сабой дэвіз герба: *Stella Clavisque Maris Indici* (па-лацінску: Зорка і ключ Індыйскага акіяна). Шчыт апраўляюць два сцяблы цукровага трыснягу, які з’яўляецца галоўнай сельскагаспадарчай культурай Маўрыкія. Шчытатрымальнікамі герба з’яўляюцца дронт і алень. Дронт — буйная нелятаючая птушка, вымерлая ў XVII стагоддзі, сімвал вострава Маўрыкій. Алень сімвалізуе замбараў, завезеных галандцамі з Явы.

Маўрыкій
Катэгорыя:Маўрыкій