open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Іван Аўдзеевіч Авекаў

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя = Іван Аўдзеевіч Авекаў
 |арыгінал імя =   
 |дата нараджэння  = 
 |дата смерці    = 
 |месца нараджэння = 
 |месца смерці = 
 |партрэт = 
 |подпіс =     
 |мянушка =  
 |прыналежнасць = 
 |гады службы = 1937—1943
 |званне = Капітан
 |род войск = ВПС
 |камандаваў = эскадрыльяй
 |частка = 519-ы знішчальны авіяцыйны полк  20-я армія
 |бітвы = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
}
 |сувязі = 
 |у адстаўцы = 
}}
**Іван Аўдзеевіч Авекаў** (, в. Асінаўка, Дубровенскі раён — ? ) — лётчык, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір авіяцыйнай эскадрыллі 519-га знішчальнага авіяцыйнага палка 20-й арміі Заходняга фронту, Герой Савецкага Саюза (1943), капітан.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 мая 1919 года на станцыі Асінаўка, цяпер Дубровенскі раён Віцебскай вобласці Беларусі ў сям’і рабочага. Беларус. Адукацыя няпоўная сярэдняя. Жыў і працаваў у Віцебску.

У Чырвонай Арміі з 1937 года. У 1939 годзе скончыў Харкаўскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў-назіральнікаў, а ў 1940 годзе — Адэскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў. З чэрвеня 1941 года ў дзеючай арміі. Ваяваў на Паўднёва-Заходнім, Заходнім і Цэнтральным франтах. Актыўны ўдзельнік абароны гарадоў-герояў Масквы і Тулы.

Камандзір авіяцыйнай эскадрыллі 519-га знішчальнага авіяцыйнага палка (20-я армія, Заходні фронт) кандыдат у члены ВКП (б) капітан Іван Авекаў да сакавіка 1942 года здзейсніў 178 баявых вылетаў, з іх 45 на штурмоўку войскаў і аэрадромаў праціўніка. У паветраных баях збіў асабіста пятнаццаць i ў групе шэсць варожых самалётаў, адзін тараніў, 23 знішчыў штурмавымі дзеяннямі на аэрадромах.

20 сакавіка 1942 года ў раёне Гжацка, цяпер горада Гагарына Смаленскай вобласці, у паветраным баю з сям’ю самалётамі непрыяцеля Іван Авекаў збіў два з іх.

Адважны лётчык-знішчальнік капітан Авекаў І. А. загінуў у выніку катастрофы 17 красавіка 1943 года. Пахаваны ў брацкай магіле гарадскіх могілак горада Данкаў Ліпецкай вобласці у ліку сямідзесяці шасці загінуўшых воінаў.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 жніўня 1943 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце ў барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм капітану Авекаву Івану Аўдзеевічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза
* Ордэн Леніна

## Памяць 
* У 1988 годзе на брацкай магіле у горадзе Данкаў, у якой спачывае прах героя, усталяваны помнік.

## Гл. таксама 
* Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
* Героі Савецкага Саюза

## Літаратура 
* 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дубровенскім раёне
Фадзей Фадзеевіч Белінсгаўзен

**Фадзей Фадзеевіч Белінсгаўзен**, па нараджэнні **Фабіян Готліб Тадэус фон Белінсгаўзен** (; 9 (20) верасня 1778, востраў Эзель — 13 (25) студзеня 1852, ) — вядомы расійскі мараплавец, лічыцца адным з першаадкрывальнікаў Антарктыды. Паходзіў з остзейкай нямецкай арыстакратыі.

## Гл. таксама 
* Міхаіл Пятровіч Лазараў
* Эдвард Брансфілд
* Натаніэль Палмер

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гідрографы Расіі
Катэгорыя:Мараплаўцы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Даследчыкі Антарктыкі
Катэгорыя:Адміралы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Георгія IV класа
Катэгорыя:Рускія першапраходцы
Катэгорыя:Даследчыкі Ціхага акіяна
Катэгорыя:Даследчыкі Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Удзельнікі кругасветных падарожжаў
Катэгорыя:Выпускнікі Марскога кадэцкага корпуса
Нара-Фамінск

**Нара-Фамінск** — горад (з 1926) ў Маскоўскай вобласці. З 2005 года ўваходзіць у склад гарадскога паселішча Нара-Фамінск. Адміністрацыйны цэнтр Нара-Фамінскага раёна. Насельніцтва горада — 71,1 тыс. чалавек (2010).

Горад знаходзіцца на беразе ракі Нара, за 70 км (53 км ад МКАД) на паўднёвы захад ад Масквы. Чыгуначная станцыя Нара на лініі Масква — Кіеў. У красавіку 2009 года Нара-Фамінску прысвоена званне Горад воінскай славы.

## Гісторыя 
Першая згадка пра сяло Фамінск на рацэ Нара адносіцца да 1339 года — у духоўным тэстаменце Івана Каліты гаварылася: «Приказываю сыном своим очину свою Москву. А се есмь им роздел учинил: […] А се даю есмь сыну своему Андрею: Лопастну, Северьску, Нару, Серпохов».

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1840 годзе
Праспект Будаўнікоў (Гродна)

**Праспект Будаўнікоў** — адна з магістралей Гродна. Названы ў 1976 годзе. Даўжыня — 420 метраў ад бульвара Ленінскага камсамола (БЛК) да вуліцы Паўлава, якая з’яўляецца яго працягам. Пачаў забудоўвацца ў пачатку 1970 гадоў на месцы вёскі Пярэселка, якая часткова захавалася на цотным боку праспекта. Забудоўваўся 5-9-павярховымі дамамі.

## Помнікі, мемарыяльныя дошкі 
На доме № 27, дзе «*з 1978 па 1989 жыў і працаваў выдатны беларускі гісторык і палітычны дзеяч М. Ткачоў*», усталявана мемарыяльная дошка ва ўшанаванне яго памяці.

## Цікавыя факты 
Першапачаткова планавалася, што праспект пройдзе ад вуліцы Урублеўскага праз вуліцу Каліноўскага і далей да Новага мосту ля вуліцы Паповіча. Ён мусіў стаць часткай «Паўночна-Заходняга» кола вакол Гродна. Таму Новы мост спачатку назвалі «Мост Будаўнікоў». Але кола так і не сфармавался. Перашкодай стала сядзібная забудова паміж вуліцай Сухамбаева і Каліноўскага з цотнага боку і далей да мосту, якая так і не была знесена. Таму ўласна праспект атрымаўся толькі да скрыжавання з вуліцай Сухамбаева, далей 4-палосны рух пасля зігзагападобнага завароту становіцца 2-палосным.

Паводле новага плана развіцця Гродна першапачатковы план мяркуецца ажыццявіць і працягнуць праспект да Новага мосту, такім чынам паменшыць транспартную загрузку вуліцы Болдзіна.

На праспекце здымаліся кадры стужкі «Белыя росы». Кадры са стужкі, дзе галоўны герой Мікалай Карачанцаў ляжыць на праезнай частцы вуліцы і грае на гармоніку, а потым бяжыць ад супрацоўнікаў МУС, здымаліся менавіта на праспекце Будаўнікоў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гродно. Энциклопедический справочник / Белорус. Сов. Энцикл.; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1989. — 438 с., [12] л. ил.: ил.

## Спасылкі 
Будаўнікоў
Альбіт

{{Мінерал
 |Назва    =
 |Выява = Albite2.jpg
 |Подпіс     = 
 |Формула     = Na[AlSi3O8]
 |Колер        = Белы, шэры
 |Колер рысы  = Белая
 |Бляск       = Шкляны
 |Празрыстасць= 
 |Спайнасць   = Дасканалая па {001}, сярэдняя па {010}
 |Сінгонія    = Трыклінная (прымітыўная)
 |Цвёрдасць   = 6 — 7
 |Злом       = Няроўны, ракавісты; далікатны
 |Прымесь     = K, Ca, Rb, Cs
 |Шчыльнасць   = 2,61— 2,63
 |Паказчык пераламлення =
}}
**Альбіт** ( — белы) — адзін з найбольш распаўсюджаных пародаўтваральных мінералаў, белы натрыевы палявы шпат магматычнага паходжання класа сілікатаў, алюмасілікат групы плагыёклазаў.

## Спасылкі 
* 
* Альбіт у базе webmineral.com 

Катэгорыя:Мінералы натрыю
Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Катэгорыя:Палявыя шпаты
Апрэлеўка

**Апрэлеўка** — горад у Расіі (з 1961) у Нара-Фамінскім раёне Маскоўскай вобласці; найбуйнейшы населены пункт муніцыпальнага ўтварэння «Гарадское паселішча Апрэлеўка».

Насельніцтва горада — 26,6 тыс. чал. (2017).

Апрэлеўка знаходзіцца на беразе ракі Дзясна, за 25 км на паўднёвы захад ад Масквы і за 28 км да паўночны ўсход ад Нара-Фамінска.

## Гісторыя 
27 верасня 1899 года была адкрыта станцыя Апрэлеўка Маскоўска-Кіеўска-Варонежскай чыгункі. Назву станцыі дала аднайменная сядзіба, якая належала пісьменніку Мікалаю Мікалаевічу Златаўрацкаму (1845—1911). Сядзіба, у сваю чаргу, была названа ад рэчкі Апрэлеўкі. Рэчка значылася на карце з 1850 года і называлася «Апрэлаўка», назва звязана са словам «прэлы».

У 1935 годзе Апрэлеўцы прысвоены статус рабочага пасёлка. У 1961 годзе Апрэлеўка стала горадам раённага падпарадкавання.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1899 годзе
CBS

**CBS Broadcasting Inc. (CBS)** — амерыканская тэлерадыёсетка. Назва паходзіць ад *Columbia Broadcasting System* — ранейшай юрыдычнай назвы кампаніі. Сетка з’явілася ў 1928 годзе пасля таго, як Уільям С. Пэйлі купіў 16 радыёстанцый. Пад яго кіраваннем кампанія стала адной з самых вялікіх радыёсетак у ЗША, а затым — адной з трох самых вялікіх шырокавяшчальных тэлевізійных сетак Злучаных Штатаў. Уваходзіць у CBS Corporation.

## Гл. таксама 
* Фрэнк Стэнтан
* Менталіст, тэлесерыял

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэлеканалы паводле алфавіта
Катэгорыя:Тэлекампаніі ЗША
Катэгорыя:Тэлеканалы ЗША
Катэгорыя:Тэлеканалы на англійскай мове
Паўлаўскі Пасад

**Паўлаўскі Пасад** — горад у Маскоўскай вобласці, цэнтр Паўлава-Пасадскага раёна. Размешчаны пры зліцці рэк Вохны і Клязьмы, за 68 км на ўсход ад Масквы. Уваходзіць у склад муніцыпальнага ўтварэння «Гарадское паселішча Паўлаўскі Пасад».

## Насельніцтва 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Дыферэнцыял (тэхніка)

**Дыферэнцыя́л** у тэхніцы — зубчастая перадача, якая перадае рух ад аднаго вала двум іншым, што круцяцца з рознымі адноснымі скарасцямі, або ад двух валоў аднаму.

Дыферэнцыял у трансмісіі аўтамабіля або колавага трактара дае магчымасць вядучым колам круціцца з рознай хуткасцю, што неабходна на паваротах. Выкарыстоўваецца таксама ў механізмах прыводу вінтоў турбавінтавых самалётаў, на гусенічных машынах (падвойныя або складаныя дыферэнцыялы, якімі карыстаюцца як механізмамі павароту).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Механічныя перадачы
Катэгорыя:Трансмісія
Галіцына

**Галіцына** — горад раённага падпарадкавання (да 2004 — пасёлак гарадскога тыпу) у Адзінцоўскім раёне Маскоўскай вобласці Расіі. Найбуйнейшы населены пункт гарадскога паселішча Галіцына.

Таксама ў горадзе размешчана чыгуначная станцыя Галіцына за 40 км на захад ад Масквы. Галіцына суседнічае з пасёлкам гарадскога тыпу Вялікія Вязёмы і вёскай Захарава.
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Сергіеў Пасад

**Сергіеў Пасад** (у 1925—1930 гг. — **Сергіеў**, у 1930—1992 гг. — **Загорск**) — горад (з 1782) у Маскоўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Сергіева-Пасадскага раёна Маскоўскай вобласці, найбуйнейшы населены пункт муніцыпальнага ўтварэння «Гарадское паселішча Сергіеў Пасад», з’яўляецца цэнтрам Сергіева-Пасадскай гарадской агламерацыі, якая мае насельніцтва звыш 220 тысяч чалавек.

Станцыя Сергіеў Пасад — адна з асноўных чыгуначных станцый на Яраслаўскай лініі Маскоўскай чыгункі. У горадзе знаходзіцца помнік культуры і мастацтва, занесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА — Троіца-Сергіева лаўра.

Адлегласць да Масквы складае 52 км. 

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Ігар Уладзіміравіч Кароль (1944—1989) — беларускі архітэктар.
* Сяргей Васільевіч Курылёў (1919—1968) — юрыст. Доктар юрыдычных навук.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Катэгорыя:Залатое кальцо Расіі
Сайман Бейкер

**Сайман Бейкер** (, таксама вядомы як **Сайман Дэні** (); нарадзіўся 30 ліпеня 1969 года) — аўстралійскі .

## Біяграфія 
Сайман Бейкер нарадзіўся ў Лонсестане, Тасманія, Аўстралія, у сям’і Элізабет Лабертан, школьнай настаўніцы англійскай мовы, і Бары Бейкера, садоўніка і механіка. Ён вучыўся ў сярэдняй школе Баліны, якую скончыў у 1986 годзе. Затым Бейкер перабраўся ў Сідней, каб вывучыцца на медбрата, аднак ён так і не атрымаў дыплома. Яго ўсё часцей запрашалі на здымкі, пасля таго як ён разам з сябрам наведваў праслухоўванні ў якасці маральнай падтрымкі.

Сайман быў выгадаваны ў духу каталіцызму. Ён эмігрыраваў у Злучаныя Штаты ў 1995 годзе.

Жанаты на аўстралійскай актрысе Рэбецы Рыг (). У пары ёсць трое дзяцей: Стэла, Клод і Гары. Да нядаўняга часу яны пражывалі ў Малібу, Каліфорнія, пакуль акцёр на час не вярнуўся назад у Сідней. У наш час сям’я жыве ў Лос-Анджэлесе.

## Спасылкі 
* 
* 
*
Рашаль (горад)

**Рашаль** () — горад абласнога падпарадкавання ў Маскоўскай вобласці Расіі, на рацэ Воймега, за 145 км на ўсход ад Масквы і 21 км ад раённага цэнтра — Шатура. 
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Чэхаў (Маскоўская вобласць)

**Чэ́хаў** (, раней — Лопасня, Чорнае возера) — горад (з 1954 года) абласнога падпарадкавання ў Маскоўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Чэхаўскага раёна. Утвораны з сяла Лопасня (да 1954 года), перайменаваны ў гонар пісьменніка А. П. Чэхава. Насельніцтва — 85 тыс. чал. (2025).

Размешчаны на рацэ Лопасне (прыток Акі).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Зарайск

**Зарайск** — горад у Расіі, горад раённага падпарадкавання, адміністрацыйны цэнтр Зарайскага раёна Маскоўскай вобласці. Займае 611-е месца сярод гарадоў Расіі і 54-е сярод гарадоў вобласці.

Размешчаны за 145 км на паўднёвы ўсход ад Масквы, на правым беразе ракі Асётр (прыток Акі). Канцавая чыгуначная станцыя на лініі ад горада Лухавіцы (без пасажырскага руху).

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Валянціна Аляксандраўна Спярантава (1904—1978) — савецкая актрыса тэатра і кіно.
* Эльза Канстанцінаўна Кузняцова (нар. 1930) — беларускі і казахскі архітэктар.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Стары Аскол

**Стары́ Аско́л** () — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Старааскольскага раёна Белгародскай вобласці з 1954 года. Горад воінскай славы.

Размешчаны на беразе ракі Аскол, яе прытокаў Асколец, Убля, Кацёл, Атаманскага ручая, за 153 км на паўночны ўсход ад Белгарада, непадалёк ад мяжы з Курскай вобласцю. Суседнічае з горадам Губкін. Насельніцтва адміністрацыйнага цэнтра (па выніках Усерасійскага перапісу насельніцтва 2010 года) — 221 163 чалавекі, а насельніцтва гарадской акругі 250&nbsp;000 чалавек.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Іван Іванавіч Хмель (1918—1944) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір стралковай роты 1020 стралковага палка 269-й стралковай дывізіі 3-й арміі 1-а Беларускага фронта, Герой Савецкага Саюза.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарады Белгародскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1593 годзе
Фразіна

**Фразіна** — горад (з 1951) у Маскоўскай вобласці Расіі. Горад размешчаны ў межах Мяшчэрскай нізіны, на рацэ Любасееўцы, якая ўпадае ў раку Вора (басейн Клязьмы), за 20 км на паўночны ўсход ад Масквы на Франаўскай шашы. Цэнтр расійскай (савецкай) ЗВЧ электронікі. Разам з вёскай Чыжоў утварае муніцыпальнае ўтварэнне «Гарадская акруга Фразіна».
## Насельніцтва 
## Эканоміка 
У 1901 годзе заснавана ядвабнаткацкая фабрыка Ганны Капцовай — першы каменны будынак у вёсцы (нацыяналізавана ў 1918, ліквідавана ў 1929).

У 1933 годзе на месцы былой ядвабнаткацкай фабрыкі створаны завод «Радыёлямпа». З гэтага моманту Фразіна становіцца цэнтрам радыёэлектроннай прамысловасці.

У савецкія часы горадаўтваральнымі былі прадпрыемствы, якія працавалі на ваенныя НДІ. З распадам СССР гэтыя інстытуты былі вымушаны скараціць большасць супрацоўнікаў. У цяперашні час значная частка жыхароў працуе ў Маскве.

## Вядомыя асобы 
* Алег Александровіч Юшкін (нар. 1975) — беларускі баскетбаліст. Гуляў на пазіцыях цяжкага форварда і цэнтравога. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Катэгорыя:Навукаграды
Гаўрылаў-Ям

**Гаўрылаў-Ям** — горад (гарадское паселішча) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Гаўрылаў-Ямскага раёна Яраслаўскай вобласці. Горад размешчаны на рацэ Котарасль (прыток Волгі), за 46 км ад Яраслаўля. Грузавая чыгуначная станцыя (пасажырскі рух да станцыі Сямібратава адменены ў 2003 годзе). Насельніцтва па дадзеных перапісу 2010 года складае 17792 чалавека.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Яраслаўскай вобласці
Данілаў (горад)

**Данілаў** — горад (гарадское паселішча) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Данілаўскага раёна Яраслаўскай вобласці, чыгуначная станцыя Паўночнай чыгункі.

## Насельніцтва 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Яраслаўскай вобласці
Рыбінск

**Рыбінск** (), (з 15 сакавіка 1984 па 4 сакавіка 1989 — *Андро́паў*) — другі па велічыні горад Яраслаўскай вобласці Расіі. Размешчаны за 82 км ад абласнога цэнтра горада Яраслаўля. Адміністрацыйны цэнтр Рыбінскага раёна, у які не ўваходзіць, мае статус горада абласнога значэння і ўтварае гарадскую акругу горад Рыбінск. Размешчаны на сутоку рэк Волгі, Шэксны і Чаромухі. Ганаровае званне Расійскай Федэрацыі «Горад працоўнай доблесці». 5 чэрвеня 2025 года Рыбінск увайшоў у нацыянальны турысцкі праект «Залатое кальцо Расіі».

## Гісторыя 
Упершыню ў летапісе пад 1071 годам згадваецца паселішча на тэрыторыі сучаснага Рыбінска — *Усць-Шэксна*. З 1137 года яно называлася *Рыбаньск*, з 1504 года — *Рыбная слабада*. Пасля адкрыцця Вышневалоцкай воднай сістэмы (1709) слабада пачала хутка развівацца як гандлёвы цэнтр і месца перагрузкі суднаў. У 1777 годзе пераўтворана ў павятовы горад (з 1778 года — Рыбінск), з 1796 года ў Яраслаўскай губерні. У 19 стагоддзі Рыбінск — найбуйнейшы гандлёвы цэнтр на верхняй Волзе, дзе збіралася да 100 тыс. бурлакоў і грузчыкаў. У 1871 годзе адкрылася чыгунка, якая звязала Рыбінск з балтыйскімі партамі і Санкт-Пецярбургам. Развівалася харчовая (мукамольная, маслабойная і інш.), лёгкая і суднабудаўнічая прамысловасць. У 1885 годзе ў Рыбінску адбылася стачка грузчыкаў (каля 3 тыс. удзельнікаў). У перыяд Рэвалюцыі 1905-07 гадоў у Рыбінску прайшоў шэраг забастовак.

## Насельніцтва 
## Памятныя мясціны 
* Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Зміцер Бартосік — беларускі бард
* Генадзь Міхайлавіч Гвоздзік (нар. 1933) — беларускі архітэктар
* Віктар Мікалаевіч Кандрацьеў — савецкі фізік і хімік
* Валерый Генадзевіч Котаў (нар. 1940) — беларускі архітэктар
* Станіслаў Іосіфавіч Растоцкі — расійскі кінарэжысёр

Катэгорыя:Гарады Яраслаўскай вобласці
Катэгорыя:Залатое кальцо Расіі
Любім

**Любім** — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Любімскага раёна Яраслаўскай вобласці і гарадскога паселішча Любім. Размешчаны пры ўпадзенні Учы ў Абнору (прыток Кастрамы). 
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Яраслаўскай вобласці
Тутаеў

**Тутаеў** (да 1918 года — Раманаў-Барысаглебская) — горад абласнога падпарадкавання ў Расіі, гарадское паселішча, адміністрацыйны цэнтр Тутаеўскага раёна Яраслаўскай вобласці.

## Насельніцтва 
## Памятныя мясціны 
*  (1652)
*  (1658)
*  (1758)

Катэгорыя:Гарады Яраслаўскай вобласці
Катэгорыя:Залатое кальцо Расіі
Менталіст (тэлесерыял)

**«Менталіст»** () — амерыканскі тэлевізійны серыял, прэм’ера якога адбылася 23 верасня 2008 года на канале CBS.

## Сюжэт 
Галоўны герой — Патрык Джэйн (Сайман Бейкер), цудоўны псіхолаг-практык і маніпулятар, які некалі прыкідваўся «экстрасэнсам», «празорцам». Прытрымваючыся створанага ім вобразу, супрацоўнічаў са следствам у пайманні серыйнага забойцы «Крывавы Джон». У выступе на тэлебачанні апісаў, як «празорлівы», яго псіхалагічны партрэт: ушчэмлены з дзяцінства і іншае. Абураны такі «хлуснёй», як ён сам выказаўся ў сваім пасланні, «Крывавы Джон» забіў жонку і дачку Патрыка…

Зараз Патрык Джэйн займаецца тым, што дапамагае Каліфарнійскаму бюро расследаванняў у раскрыцці розных цяжкіх злачынстваў, пераважна — забойстваў. Ён катэгарычна адмаўляе, што магія існуе, і даказвае, што ўсё гэта спрытнасць рук і назіральнасць.

Аказваючы ўсялякую дапамогу бюро, ён працягвае жыць таксама і надзеяй злавіць «Крывавага Джона».

## У ролях 
* Сайман Бейкер — Патрык Джэйн
*  — Тэрэза Лісбан 
*  — Кімбал Чо
* Оўэн Ёмэн — Уэйн Рыгсбі
*  — Грэйс Ван Пелт
*  — Кім Фішэр

## Сезоны
## Вытворчасць 
Рэальнага Каліфарнійскага Бюро Расследаванняў (CBI) больш не існуе пад гэтым імем, яно было аб’яднана ў 2007 годзе (да выхаду шоу), і ператварылася «Бюро Расследаванняў і Разведкі (BII)». Таксама ў серыяле часта паказваюць выдуманыя месцы, такія як «Сэлінджэр Міл і Ранча-Роса». Як і большасць амерыканскіх тэлесерыялаў, сцэны «Менталіста» галоўным чынам зняты ў студыі ў Лос-Анджэлесе, але часам сцэны здымаюцца ў Сакрамента.

15 кастрычніка 2008, CBS замовіў поўны сезон серыяла. На 20 мая 2009, CBS замовіла другі сезон, прэм’ера якой адбылася 24 верасня 2009 у ЗША і 22 верасня на CTV у Канадзе, а таксама 28 верасня 2009 у Аўстраліі. 19 мая 2010 CBS абвясціла, што серыял быў падоўжаны на трэці сезон.
18 мая 2011 CBS абвясціла, што серыял быў падоўжаны на чацвёрты сезон.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Крымінальныя тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Дэтэктыўныя тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2008 года
Катэгорыя:Тэлесерыялы Warner Bros. Television
Кастрама (рака)

**Кастрама** () — рака ў еўрапейскай частцы Расіі, працякае па Чухламскім, Салігаліцкім, Буйскім і Кастрамскім раёнах Кастрамской вобласці, часткай на мяжы з Любімскім раёнам Яраслаўскай вобласці; гістарычна левы прыток ракі Волга (вусце ў межах горада Кастрама). Даўжыня — 354 км, плошча басейна — 16 000 км². Прытокі: Абнора, Цёбза, Шача.

Катэгорыя:Рэкі Кастрамской вобласці
Катэгорыя:Рэкі Яраслаўскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Волгі
Растоў Вялікі

**Растоў Вялікі**, да 8 студзеня 2025 года — **Растоў** () — горад (гарадское паселішча) у Яраслаўскай вобласці (Расія), адміністрацыйны цэнтр Растоўскага раёна. Насельніцтва па дадзеных перапісу 2010 года — 31791 чалавек. Размешчаны на беразе возера Нера, за 53 км ад Яраслаўля, за 202 км ад Масквы, на трасе М8 «Халмагоры» Масква — Архангельск. У горадзе функцыянуюць чыгуначны і аўтобусны вакзалы.

Растоў Вялікі — адзін з найстарэйшых гарадоў Расіі. Уваходзіць у Залатое кальцо Расіі. Упершыню згаданы пад 862 годам.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Юрый Аляксандравіч Білібін (1901—1952) — савецкі геолаг, член-карэспандэнт Акадэміі навук СССР.
* Вячаслаў Аляксеевіч Тарасаў (1938—1997) — мастак.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Яраслаўскай вобласці
Катэгорыя:Залатое кальцо Расіі
Палех

**Па́лех** — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Палехскага раёна Іванаўскай вобласці.  Размешчаны на аўтадарозе Іванава — Ніжні Ноўгарад, за 30 км на ўсход ад горада Шуя. Праз пасёлак працякае рака Плешка.

Пасёлак уваходзіць у пералік гістарычных гарадоў Расіі.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Павел Дзмітрыевіч Корын, мастак

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Іванаўскай вобласці
Катэгорыя:Залатое кальцо Расіі
Ален Далес

**Ален Уэлш Далес** (, , Уотэртаўн, Нью-Ёрк — , Вашынгтон) — кіраўнік рэзідэнтуры Упраўлення стратэгічных служб ў Берне (Швейцарыя) падчас Другой сусветнай вайны, дырэктар ЦРУ (1953—1961 гг.).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дырэктары ЦРУ
Катэгорыя:Постаці спецслужбаў ЗША
Катэгорыя:Мемуарысты ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Прынстанскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Пахаваныя ў Балтымары
Volkswagen Käfer

**Volkswagen Käfer** () — легкавы аўтамабіль, які выпускаўся германскай кампаніяй Volkswagen AG з 1938 года па 2003 год. З'яўляецца самым масавым аўтамабілем у гісторыі. Усяго было выраблена 21.529.464 аўтамабілі.

## Спасылкі 
* **Кіраўніцтва па рамонце аўтамабіляў Volkswagen 1200, 1200A, 1300, 1300A, 1500 (Kafer Modelle)**
* Афіцыйная старонка 

Käfer
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Томас Пейн

**Томас Пейн**, таксама **Пэн** (; 29 студзеня 1737 — ) — англа-амерыканскі пісьменнік, філосаф, публіцыст, празваны «хросным бацькам ЗША». Упершыню прыбыўшы ў Амерыку ва ўзросце 37 гадоў, Пейн падтрымаў сепаратысцкія настроі ў папулярным памфлеце «Разумны сэнс» (1776). У трактаце «Правы чалавека» (1791) выступіў з абгрунтаваннем Французскай рэвалюцыі з пазіцый Асветы, за што быў абраны ў Канвент у 1792 годзе (хоць не гаварыў па-французску). У 1794 годзе напісаў важнейшую філасофскую працу «Стагоддзе розуму», прасякнуты ідэямі дэізма і верай у верхавенства розуму.

Катэгорыя:Айцы-заснавальнікі ЗША
Катэгорыя:Абаліцыяністы ЗША
Катэгорыя:Публіцысты ЗША
Катэгорыя:Філосафы ЗША
Катэгорыя:Будаўнікі мастоў
Дзедаўск

**Дзедаўск** — горад раённага падпарадкавання ў Істрынскім раёне Маскоўскай вобласці Расіі, найбуйнейшы населены пункт у муніцыпальным ўтварэнні гарадское паселішча дзедаўскі. Знаходзіцца за 38 км на паўночны захад ад Масквы (ад нулявога кіламетру), за 18 км ад МКАД, за 20 км ад раённага цэнтра — Істры, на Валакаламскай шашы.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Раман Сяргеевіч Мадзянаў, расійскі акцёр
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Аляксандр Брукнер

**Аляксандр Бру́кнер** (, , Бэрэжаны — , Берлін) — польскі гісторык літаратуры і мовазнаўца, Замежны член-карэспандэнт Імператарскай Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук (1889), член Польскай (1888) і  акадэмій навук, .

## Біяграфія 
У 1875 годзе скончыў Львоўскі ўніверсітэт, дзе спецыялізаваўся па класічных мовах, займаўся індаеўрапейскім і славянскім мовазнаўствам. У 1877 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Літоўска-славянскія пошукі. Славянская лексіка ў літоўскай мове». З 1876 па 1878 год вывучаў славістыку ў Лейпцыгскім і Берлінскім універсітэтах. З 1878 па 1881 год прыват-дацэнт у Львоўскім універсітэце, выкладаў граматыку славянскіх моў. З 1881 года — прафесар славянскіх моў і літаратур Берлінскага ўніверсітэта. Даследаваў этымалогію і тапаніміку, , этнаграфію, гісторыю рускай літаратуры і фальклору.

У 1904 годзе звярнуўся з прапановай вылучыць Элізу Ажэшка на Нобелеўскую прэмію па літаратуры.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Дзендзелівський Й. О.* Брюкнер Александр // Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.]. — К.: НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України, 2004. — Т. 3 : Біо — Бя.. — С. 497.
* *Дзендзелівський Й. О.* Брюкнер Александр // 
* *Ісаєвич Я. Д*. Брюкнер Александер // 
* *Ткачов С., Ханас В.* Брюкнер Александер // Тернопільський енциклопедичний словник : у 4 т. / редкол.: Г. Яворський та ін. — Тернопіль : Видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2004. — Т. 1 : А — Й. — С. 189. — ISBN 966-528-197-6.
* Шевченківський словник : у 2 т. / Інститут літератури ім. Т. Г. Шевченка Академії Наук УРСР. — Київ : Головна редакція УРЕ, 1978.

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Польшчы
Катэгорыя:Аўтары энцыклапедый і слоўнікаў
Катэгорыя:Славісты Германіі
Катэгорыя:Мовазнаўцы Польшчы
Катэгорыя:Мовазнаўцы Германіі
Volkswagen Touareg

**Volkswagen Touareg** — аўтамабіль сярэдніх памераў SUV бізнес-класа кампаніі Volkswagen, вырабляецца з 2002 года. У цяперашні час аўтамабіль выпускаюць на заводзе Volkswagen у Браціславе. Touareg стаў другім недарожнікам у гісторыі маркі пасля Volkswagen Тур 82 (Kübelwagen).

## Volkswagen Touareg I 
Сусветны дэбют Touareg адбыўся на аўтасалоне ў Парыжы 26 верасня 2002 года.

## Спасылкі 
Touareg
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Кубінка

**Ку́бінка** — горад раённага падпарадкавання (да 2004 — пасёлак гарадскога тыпу) у Адзінцоўскім раёне Маскоўскай вобласці Расіі, найбуйнейшы населены пункт гарадскога паселішча Кубінка. Размешчаны за 63 км на захад ад цэнтра Масквы. За 5 кіламетраў на паўночны захад ад горада знаходзіцца аднайменны ваенны аэрадром.
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* Афіцыйны партал адміністрацыі гарадскога паселішча Кубінка 
* Храмы горада Кубінка
* Кубінка ў энцыклапедыі «Мой горад»

Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Серпухаў

**Се́рпухаў** () — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Серпухаўскага раёна Маскоўскай вобласці. Вылучаны ў самастойную адміністрацыйна-гаспадарчую адзінку з непасрэдным падпарадкаваннем выканкаму абласнога Савета 14 верасня 1939. Цяпер — муніцыпальнае ўтварэнне «Гарадская акруга Серпухаў».

## Назва 
Назва паселішча ад назвы рэчкі Сярпеі, каля ўцякання якой у Нару (прыток Акі) на высокім мысе паўстала паселішча. Назва Сярпея (таксама Сярпейка) балцкага паходжання.

Найбліжэйшыя адпаведнікі — рачныя назвы Сярпея (прыток Угры на Павоччы), Сярпейка (< Сярпея, прыток сожскай Проні). Адпачатная іх назоўная форма — **Sirpeja*.

Корань *Sirp-* звязаны з літоўскім *sirpti* «спець; чырванець». Далей да індаеўрапейскага **ser-* «чырвоны, чырванаваты», ад якога і назва дзвінскай ракі Сярцея (< *sartas* «чырванаваты»). Адценнем вады матываваныя і назвы тыпу Зэльва, Золва (< *žalvas* «зеленаваты»).

У назве Сярпея балцкі гідранімічны пашыральнік *-ej-*, як у водных назвах Асвея, Мярэя, Вярэя. Пашыральнік *-ej-* выкарыстоўваецца ў літоўскім слова- і назваўтварэнні (*tekėti* «цячы» — *tekėja* «цячэнне»). Блізкія пашыральнікі *-ij-, -uj-* у водных назвах тыпу Ілія, Бабруя.

Назва ракі Сярпея значыла «Чырванаватая (рака)» і адлюстроўвала адценне рачной вады.

Серпухаў у складзе шэрагу гарадоў з назвамі балцкага гідранімічнага паходжання, што дугой атачаюць Маскву з заходняга боку (Валакаламск, Руза, Мажайск, Нара-Фамінск, Вярэя).

## Агульныя звесткі 
Насельніцтва — 123,1 тыс. чалавек (2010). Плошча горада складае 37,5 км². Горад з’яўляецца цэнтрам Серпухаўскай гарадской агламерацыі насельніцтвам звыш 260 тысяч жыхароў.

Горад размешчаны на рацэ Нара пры яе ўпадзенні ў Аку, за 99 км ад Масквы. Прыстань на рацэ Ака.

## Прамысловасць 
На тэрыторыі Серпухава дзейнічае каля 150 буйных і сярэдніх прадпрыемстваў і арганізацый усіх сфер эканомікі, больш за 1600 арганізацый малога бізнесу (уключаючы мікрапрадпрыемствы). Прамысловыя прадпрыемствы горада вырабляюць электрарухавікі рознага прызначэння, электрычныя машыны малой магутнасці, гіраскапічныя прыборы і вырабы дакладнай механікі для навігацыйных сістэм, сістэм арыентацыі і стабілізацыі лятальных апаратаў, хімічныя валокны і ніткі, цеплаізаляцыйныя матэрыялы, жалезабетонныя вырабы, металаканструкцыі, сістэмы ахоўнай сігналізацыі, кандэнсатары (КВАР), медыцынскую тэхніку, прадукты харчавання.

У СССР быў добра вядомы серпухаўскі машынабудаўнічы завод «Металіст», акрамя прадукцыі абароннага прызначэння, з 1975 года ён выпускаў папулярныя бытавыя пыласосы маркі «Тайфун».

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Барыс Уладзіміравіч Бібікаў — расійскі і таджыкскі акцёр
* Алег Яўгенавіч Меньшыкаў (нар. 1960) — расійскі акцёр тэатра і кіно, рэжысёр, Народны артыст Расійскай Федэрацыі (2003), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Расійскай Федэрацыі (1995, 1997, 1999).

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Сайт Серпухава serpuhof.ru

Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Жукоўскі (горад)

**Жукоўскі** — горад (гарадская акруга) у Маскоўскай вобласці Расіі. Навукаград Расійскай Федэрацыі. Размешчаны за 25 км на паўднёвы ўсход ад Масквы. Да 1947 года — пасёлак Стаханава. Кожны няцотны год у жніўні ў Жукоўскім праводзіцца Міжнародны авіяцыйна-касмічны салон.

## Насельніцтва 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Катэгорыя:Навукаграды
Volkswagen Phaeton

**Volkswagen Phaeton** () — аўтамабіль кампаніі Volkswagen прадстаўніцкага (F) класа. Выпускаўся з 2002 па 2016 год, было выраблена .

## Concept D 
thumb|left|200px|VW Concept D, 1999 год
Прататып аўтамабіля, пад назвай **Concept D**, упершыню быў прадстаўлены ў 1999 годзе на Франкфурцкім аўтасалоне.

## Phaeton 
### '2002 
200px|thumb|left|VW Phaeton (2002–2007)
200px|thumb|VW Phaeton (2002–2007)
У 2002 годзе на Жэнеўскім аўтасалоне быў афіцыйна прадстаўлены Volkswagen Phaeton. Машына была пабудавана на платформе агульнай з Audi A8 і Bentley Continental Flying Spur.

### '2007 
200px|thumb|left|VW Phaeton (2007–2010)
200px|thumb|VW Phaeton (2007–2010)
На аўтасалоне ў Жэневе 2007 года адбылася прэм'ера абноўленай версіі.

Змены ў знешнасці *Phaeton* закранулі, у асноўным, пярэднюю частку машыны, дзе з'явіліся новыя фары са святлодыёднымі габарытнымі ліхтарамі, а таксама больш выразны пярэдні бампер. Заднія ліхтары атрымалі таніраваную падкладку, а патрубкі выпускной сістэмы сталі інтэграваныя ў задні бампер.

Шэраг рухавікоў для VW Phaeton таксама змяніўся. Абноўлены седан стаў камплектавацца трыма бензінавымі рухавікамі V6, V8 і W12 магутнасцю ад 240 да 450 к.с., а дзесяціцыліндравы турбадызель знік з набору даступных агрэгатаў. Замест яго стаў прапаноўвацца мадэрнізаваны трохлітровы дызельны матор магутнасцю 235 к.с.

### '2010 
200px|thumb|left|VW Phaeton (з 2010)
200px|thumb|VW Phaeton (з 2010)
У 2010 годзе на аўтасалоне ў Пекіне быў прадстаўлены рестайлінгавы Phaeton.
 
Абноўлены аўтамабіль атрымаў іншае афармленне пярэдняй часткі кузава: з'явіліся новыя фары са святлодыёднымі элементамі, рашотка радыятара і іншы бампер. Быў дапрацаваны інтэр'ер, аўтамабіль атрымаў сістэму распазнання дарожных знакаў і мультымедыйны комплекс з доступам у інтэрнэт.

## Gläserne Manufaktur 
thumb|left|Gläserne Manufaktur
Спецыяльна для выпуску мадэлі Phaeton у Дрэздэне быў пабудаваны новы завод — Gläserne Manufaktur (). Афіцыйнае адкрыццё завода адбылося 23 сакавіка 2002 года.

На фабрыцы адбываецца толькі канчатковая зборка аўтамабіляў і ўсе камплектуючыя пастаўляюцца з іншых заводаў Фальксвагена. Гатовыя кузавы сюды прывозяць з завода ў Мозелі, іншыя камплектуючыя — са склада часовага захоўвання ў Фрыдрыхштадце. Для дастаўкі кантэйнераў з камплектуючымі з гэтага лагістычнага цэнтра была пракладзена спецыяльная трамвайная лінія.

На ўсіх этапах зборкі выкарыстоўваецца ручная праца.

Цэнтральнае збудаванне — 40-метровая шкляная вежа, куды з дапамогай аўтаматычнага ліфта дастаўляюцца сабраныя машыны.

## Продажы 
## Спасылкі 
* Авторевю №11, 2002. Volkswagen Phaeton 

Phaeton
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Дзяржынскі (горад)

**Дзяржынскі** — горад абласнога падпарадкавання ў Маскоўскай вобласці, да паўднёвы ўсход ад Масквы, адзіны населены пункт муніціпальнага ўтварэння «Гарадская акруга Дзяржынскі».

Плошча — 1569 га. Дзяржынскі размешчаны на рацэ Масква. З’яўляецца горадам-спадарожнікам Масквы, мяжуе з ёй, адлучаючыся ад яе Маскоўскай кальцавой аўтадарогай (МКАД). Таксама Дзяржынскі мяжуе з гарадамі Кацельнікі і Лыткарына. Бліжэйшая чыгуначная станцыя — Люберцы-1, адлегласць да горада Люберцы — 4 кіламетры.
## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Фелікса Дзяржынскага
Леў IV Хазар

**Леў IV Хазар** (25 студзеня 750 — 8 верасня 780) — візантыйскі імператар з Ісаўрыйскай дынастыі, які кіраваў у 775—780 гг.

Леў IV быў сынам імператара Канстанціна V. Мянушку «Хазар» — указанне на этнічную прыналежнасць яго маці, імператрыцы Ірыны. За яго кароткае валадаранне ганенні на іконы амаль спыніліся. Па словах Феафана, імператар Леў на кароткі час паказаў сябе набожным і прыхільнікам Багародзіцы і манахаў. Толькі незадоўга да смерці ён зноў змяніўся і аднавіў ганенні на іконашанавальнікаў. Неўзабаве пасля гэтага карбункулы пакрылі яго галаву, ён запаў у жорсткую гарачку і памёр. Прычынай захворвання, паводле храналогіі Феафана, стала яго жаданне валодаць каронай Маўрыкія, якая была пахаваная разам з целам імператара Іраклія. Карона была вынятая з магілы і Леў, надзеўшы яе на сваю галаву, нібыта атрымаў атручванне ад трупнага яду.

Катэгорыя:Асобы на манетах
Катэгорыя:Візантыйскія імператары VIII стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі ад яду
Катэгорыя:Іканаборцы
Шарль Франсуа Дзюмур’е

'''Шарль Франсуа Дзюмур'е''' (; 25 студзеня 1739, Камбрэ — 14 сакавіка 1823, Тэрвіл-Парк) — французскі генерал і міністр.

## Літаратура 
* Berville Barriée, «La vie et les mémoires du général D.» (1822);
* Boguslawski, «Das Leben des Gener. D.» (1879);
* Sorel, «un général diplomate au temps de la Ré volution» (в «Revue des Deux Mondes», 1884);
* Welschinger, «le Roman de D.» (1890).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Францыі
Катэгорыя:Кіраўнікі ваеннага ведамства Францыі
Катэгорыя:Военачальнікі Францыі
Катэгорыя:Удзельнікі Сямігадовай вайны
Катэгорыя:Французскія камандзіры напалеонаўскіх і рэвалюцыйных войн
Катэгорыя:Барскія канфедэраты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Камбрэ
Катэгорыя:Мемуарысты Францыі
Камбрэ

**Камбрэ** () — горад і камуна на поўначы Францыі, рэгіён О-дэ-Франс, дэпартамент Нор, кантоны Камбрэ-Эст і Камбрэ-Вест. Горад размешчаны на рацэ Шэльда за 52 км ад Ліля і за 36 км ад Араса.

Насельніцтва (2008) — 32346 чал.

Файл:Cambrai - Maison De Retraite Godeliez Bolvin.jpg|Рэзідэнцыя Годзелье-Болві
Файл:EHPAD Résidence Vanderburch (67697).jpg|Рэзідэнцыя Вандербурга 

## Вядомыя асобы 
* Шарль Франсуа Дзюмур’е — генерал

## Гарады-пабрацімы 
*  Хоўмэ, штат Луізіяна
*  Шатаге, штат Квебек
*  Камп-Лінтфарт
*  Эстэргам
*  Грэйвсенд

## Спасылкі 
* Нацыянальны інстытут статыстыкі

Катэгорыя:Гарады О-дэ-Франс
Катэгорыя:Гарады, узнагароджаныя ордэнам Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Нор
Анастамоз

**Анастамоз** (ад  — адкрытая сувязь) — назва для паўторнага злучэння двух патокаў, якія раней разгалінаваліся, напрыклад крывяносных сасудаў ці жылак ліста. Тэрмін выкарыстоўваецца ў медыцыне, біялогіі, мікалогіі і геалогіі.

## Медыцына 
Анастамоз — гэта сувязь дзвюх структур. Ён ставіцца да сувязі паміж крывяноснымі сасудамі або паміж іншымі трубчастымі структурамі, напрыклад, сценкамі кішачніка. У , многія артэрыі натуральна анастамізіруюць адна з адной, напрыклад,  () і  ().

Крывяносны анастамоз дзеліцца на анастамоз артэрыяльны і вянозны. Артэрыяльны анастамоз уключае ў сябе фактычны артэрыяльны анастамоз (напрыклад,  і падэшвеннай дугі) і патэнцыйны артэрыяльны анастамоз (напрыклад,  і ). Прыкладам  з'яўляецца , які прымяняюць пры рэзекцыі сегмента кішкі.

Паталагічны анастамоз з'яўляецца вынікам траўмы ці хваробы і можа ўключаць у сябе вены, артэрыі або кішкі. Яны звычайна называюць свішчы. У выпадках вены ці артэрыі, траўматычныя свіршчы звычайна адбываюцца паміж артэрыяй і венай. Траўматычныя кішачныя свіршчы звычайна адбываюцца паміж двума сценкамі кішачніка (кішачна-кішачныя свішчы) або кішачнікам і скурай. , насупраць, гэта анастамоз паміж венай  і венай , якая дазваляе крыві абыходзіць печань у пацыентаў з , што часта прыводзіць да гемарою,  або .

## Біялогія 
### Эвалюцыя 
У эвалюцыі, анастамозам называюць рэкамбінацыю эвалюцыйнай лініі. Звычайна эвалюцыйныя лініі ўяўляюць сабой простае галінаванне з відаў да новых форм. Пры анастамозе віды могуць  пасля першага разгалінавання, напрыклад, у выпадку апошніх даследаванняў, было паказана, што радавыя папуляцыі продкаў чалавека і шымпанзэ магчыма крыжаваліся пасля пачатковага разгалінавання.

Канцэпцыя анастамозу таксама ставіцца да тэорыі сімбіягенеза, у якой новыя віды выходзяць з утварыння новых сімвалічных адносін.

### Мікалогія 
У мікалогіі, анастамозам называюць зліццё паміж галінамі аднаго і таго ж або розных гіфаў.

Катэгорыя:Хірургія
Катэгорыя:Ангіялогія
Катэгорыя:Стрававальная сістэма
Катэгорыя:Метамарфічная петралогія
Катэгорыя:Эвалюцыйная біялогія
Аліша Кіз

**Аліша Кіз** (таксама Аліша Кіс, Alicia Keys, сапр. імя: Alicia J. Augello-Cook, , ) — амерыканская , піяністка, , паэт-спеўнік, , , філантрапіст, рэжысёр, якая выступае ў стылях рытм-энд-блюз, соўл і неасоўл, лаўрэат чатырнаццаці ўзнагарод «Грэмі»

## Дыскаграфія 
### Альбомы 

  Спіс студыйных і канцэртных альбомаў
  

  

#### Кампіляцыі і бокс-сэты 
* 2010: *The Platinum Collection* (бокс-сэт уключае першыя тры студыйных альбома)

#### Альбомы рэміксаў 
* 2002: *Remixed & Unplugged in A Minor*
* 2008: *Remixed*

#### Перавыданні 
* 2011: *Songs in A Minor — 10th Anniversary Edition*

### Сінглы 

  Спіс сінглаў з пазіцыямі ў сусветных чартах
  

  

### Відэаальбомы 
* 2003: *From Start to Stardom*
* 2004: *The Diary Of Alicia Keys*
* 2005: *Unplugged*

## Турнэ 
* 2001/2002: *Songs in A Minor Tour*
* 2004: *Verizon Ladies First Tour*
* 2005: *The Diary Tour*
* 2008: *As I Am Tour*
* 2010: *The Freedom Tour*
* 2011: *Piano & I: A One Night Only Event With Alicia Keys* (прома-тур)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 
* Аліша Кіз на YouTube
* 
* Alicia Keys на сайце All Music Guide
* Alicia Keys  на сайце Rolling Stone

Катэгорыя:Поп-музыканты ЗША
Катэгорыя:Выканаўцы рытм-н-блюза
Катэгорыя:Піяністы ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Пераможцы MTV Video Music Awards
Гвінейскія мангры

**Гвінейскія мангры** — прыбярэжны рэгіён мангравых балотаў у рэках і вусцях рэк, якія ўпадаюць у акіян. Геаграфічна знаходзіцца ў Заходняй Афрыцы ад Сенегала да Сьера-Леонэ.

## Месцазнаходжанне і апісанне 
Гвінейскія мангры сустракаюцца ў дэльтах рэк Салум і Казаманс у Сенегале, у ніжнім цячэнні басейна ракі Гамбія, на большай частцы ўзбярэжжа Гвінеі-Бісаў, у тым ліку на рэках Кашэу і Мансоа, на паўночнай мяжы Гвінеі і на большай частцы ўзбярэжжа Сьера-Леонэ, у тым ліку на рацэ . Мангры квітнеюць у неглыбокіх прыбярэжных бухтах і эстуарыях, дзе цёплая салёная вада акіянскіх прыліваў паднімаецца ўверх па рэках, у гэтым рэгіёне вада падымаецца на адлегласць да 100 км, як, напрыклад, на рацэ Кашэу у Гвінеі-Бісаў.

Мангры складаюцца з розных спалучэнняў наступных раслін: віды рода  і , які вырастае да 10 метраў у вышыню сярод вялікіх прастор рызафоры і .

## Фаўна 
Мангравыя балоты з'яўляюцца важнымі харчовымі ўгоддзямі рыб, птушак і жывёл. Марская флора і фаўна ўключае вустрыц і крэветак. Сысуны прадстаўлены . Сярод птушак у гэтых вільготных абласцях сустракаюцца , , , , , , ,  і .

## Пагрозы і ахова 
Мангры знаходзяцца пад пагрозай, бо дрэвы высякаюцца на драўніну і дровы або для ачысткі зямлі для сельскай гаспадаркі, напрыклад, для вырошчвання рысу. У паўднёвай частцы Сенегала прыкладаюць намаганні да таго, каб перасадзіць іх. Гарадскія раёны паблізу мангравых лясоў ўключаюць сталіцу Гамбіі Банжул і сталіцу Гвінеі-Бісаў Бісаў. На тэрыторыі Гвінейскіх манграў знаходзяцца наступныя нацыянальныя паркі:  і  у Сенегале,  ў Гамбіі і  у Гвінеі-Бісаў.

## Спасылкі 
* Гвінейскія мангры (Сусветны фонд дзікай прыроды) 

Катэгорыя:Экарэгіёны Афрыкі
Катэгорыя:Мангры
Катэгорыя:Заходняя Афрыка
Майскія жукі

**Майскія жукі**, або **Майскія хрушчы** (*Melolontha*) — род насякомых сямейства пласцініставусых, якія жывуць у Еўропе і Азіі.

Да сярэдзіны 1950-х гадоў былі вельмі шырока распаўсюджаны і, з'яўляючыся шкоднікамі раслін, у асобныя гады прыносілі істотны ўрон сельскай гаспадарцы. У сувязі з масавым выкарыстаннем пестыцыдаў іх папуляцыя рэзка скарацілася, а ў шэрагу рэгіёнаў яны зніклі зусім. У пачатку 1980-х гадоў, пасля забароны прымянення шэрагу пестыцыдаў, іх колькасць пачала аднаўляцца. На Беларусі 2 віды: , .

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Пласцініставусыя
Артэрыя

**Артэрыі** ( — артэрыя) — крывяносныя судзіны (сасуды), якія нясуць кроў ад сэрца да перыферыі («цэнтрыфугальна»), у адрозненне ад вен, у якіх кроў рухаецца да сэрца («цэнтрыпетальна»).

Назву «артэрыі» (гэта значыць «тыя, што нясуць паветра») прыпісваюць Эрасістрату, які лічыў, што вены ўтрымліваюць кроў, а артэрыі — паветра, што звязана было з тым, што артэрыі звычайна не спадаюцца на трупе ў адрозненні ад вен.

Варта заўважыць, што артэрыі не абавязкова нясуць артэрыяльную кроў. Напрыклад, лёгачны ствол і яго галіны з’яўляюцца артэрыяльнымі судзінамі (сасудамі), якія нясуць ненасычаную кіслародам кроў да лёгкіх. Акрамя таго, артэрыі, па якіх у норме цячэ артэрыяльная кроў, могуць змяшчаць венозную ці змешаную кроў пры захворваннях, напрыклад прыроджаных заганах сэрца.

Артэрыі пульсуюць ў рытме скарачэнняў сэрца. Рытм гэты можна адчуць, калі прыціснуць пальцы там, дзе артэрыі праходзяць блізка да паверхні цела. Часцей за ўсё пульс намацваюць ў раёне запясця, дзе лёгка можна выявіць пульсацыю прамянёвай артэрыі, і ў абсягу соннага трыкутніку, дзе пульсуе агульная сонная артэрыя.

## Гл. таксама 
* Агульная сонная артэрыя

Катэгорыя:Артэрыі
Катэгорыя:Ангіялогія
Катэгорыя:Сардэчна-сасудзістая сістэма
Вільгельм Фуртвенглер

**Вільгельм Фуртвенглер** (; , ,  — , , Германія) — нямецкі  і кампазітар. Адзін з найвялікшых дырыжораў дваццатага стагоддзя.

## Спасылкі 
* Wilhelm Furtwängler Society Таварыства Вільгельма Фуртвенглера (Францыя)
* Wilhelm Furtwängler Society of America Амерыканскае таварыства Вільгельма Фуртвенглера
* Таварыства Вільгельма Фуртвенглера (Германія)
* *Wilhelm Furtwängler: Genius Forged in the Cauldron of War*
* Wilhelm Furtwängler’s essay on Brahms
* Біяграфія, крытычная дыскаграфія, друкаваная і сеткавая бібліяграфія
* Дыскаграфія 
* Дыскаграфія оперных запісаў
* Відэафрагменты запісаў Фуртвенглера-дырыжора
* *The Art of Conducting: Legendary Conductors of a Golden Era* (Мастацтва дырыжора: Легендарныя дырыжоры залатога стагоддзя; Яшчэ адзін ДВД з запісамі Фуртвенглера-дырыжора)
* Спіс даступных запісаў з сайта arkivmusic.com 

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Германіі
Катэгорыя:Дырыжоры Германіі
Катэгорыя:Кампазітары Германіі
Бернд Айхінгер

**Бернд Айхінгер**, часам сустракаецца напісанне **Эйхінгер** (; , Нойбург-на-Дунаі — , ) — нямецкі ,  і , адзін з кіраўнікоў кінакампаніі Constantin Film.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Піла 2

**«Піла 2»** () — трылер 2005 года. З'яўляецца сіквелам фільма «Піла: гульня на выжыванне», які выйшаў у 2004 годзе, а таксама серыі фільмаў пра Канструктара. Рэліз фільма адбыўся 28 кастрычніка 2005 года. У першыя выхадныя фільм сабраў 31,5 млн. $, а агульныя сусветныя зборы склалі 153 млн. $. У Аўстраліі фільм выйшаў толькі 1 снежня 2005 года. Увесь фільм (акрамя некаторых момантаў) быў зняты ў адным будынку за 25 дзён. Бюджэт фільма склаў 5 млн. $.
Большасць акцёраў не атрымала апошнія дваццаць пяць старонак сцэнарыя. Толькі акцёры, якія ўдзельнічаюць у апошняй сцэне, ведалі развязку фільма.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы-трылеры ЗША
Катэгорыя:Фільмы-сіквелы
Катэгорыя:Фільмы жахаў ЗША
Катэгорыя:Фільмы жахаў 2005 года
Катэгорыя:Фільмы Дарэна Ліна Боўсмана
Нуклід

**Нуклід** ( - «ядро» і стар.-грэч. Είδος - «від, гатунак») — від атамаў, які характарызуецца вызначаным масавым лікам, атамным нумарам і энергетычным станам ядраў, і які мае час жыцця, дастатковы для назірання.

## Гл. таксама 
* Ізатопы
* Радыеактыўныя ізатопы
* Табліца нуклідаў

## Літаратура 
* Физическая энциклопедия / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Большая Российская энциклопедия. 1990—1992.

## Спасылкі 
* Exploring the Table of Isotopes 

Катэгорыя:Ізатопы
Катэгорыя:Радыебіялогія
Бясконцая гісторыя (фільм)

**«Бясконцая гісторыя»** (; ) — фільм, зняты ў 1984 годзе кампаніяй Warner Brothers па матывах першай паловы аднайменнай кнігі нямецкага пісьменніка Міхаэля Эндэ «Die unendliche Geschichte» — у розных перакладах: «Бясконцая кніга», «Бясконцая гісторыя». Пазней зняты «Бясконцая гісторыя 2» (па матывах другой паловы «Бясконцай кнігі») і «Бясконцая гісторыя 3» (якая ніяк не датычыць «Бясконцай кнігі» Міхаэля Эндэ). Дзецям раяць прагляд разам з бацькамі. Прэм’ера ў Германіі адбылася 6 красавіка 1984 года, у ЗША — 20 ліпеня 1984 года.

Песню для фільма запісаў Лімаль (*Limahl*).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 1984 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1984 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 1984 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1984 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ФРГ
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ФРГ
Катэгорыя:Фільмы-драмы ФРГ
Катэгорыя:Сямейныя фільмы ФРГ
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Сямейныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Warner Bros.
Балотніца

**Бало́тніца**, або **сітнёг**, **сітняк** (*Eleocharis*) — род вільгацелюбівых аднагадовых і шматгадовых травяністых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Сцёблы раслін голыя, не галінастыя, без лісця, гладкія або з невялікімі барознамі. Каля асновы сцябла маецца 1—3 ці некалькі лістоў. Кветкі двухполыя, у адзіночных каласках па канцах сцёблаў. Плод — арэшак.

## Экалогія 
Расліны гэтага роду сустракаюцца ў волкіх месцах: ля вадаёмаў, на балотах і на вільготных лугах. Могуць утвараць зараснікі.
 
Род ўключае больш за 260 відаў, з іх 7 на тэрыторыі Беларусі.

## Віды 
Род уключае больш 280 відаў. Некаторыя з іх:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асаковыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі