open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ян Паплонскі

**Ян Тэадор Дамінік Вільбутовіч-Паплонскі** (, Відзы — , Варшава) — педагог, навуковец і арганізатар педагагічнай справы.

## Біяграфія 
Першапачатковую адукацыю атрымаў у Відзах, з 1832 года — у Вільні ў гімназіі. Вучыўся ў Маскоўскім універсітэце на філасофска-гістарычным факультэце. У 1840 годзе стаў кандыдатам філасофіі.

Працаваў выкладчыкам у многіх навучальных установах Варшавы, займаўся навуковай дзейнасцю. У 1853—1859 гадах на адміністрацыйнай працы: з’яўляўся цэнзарам Варшаўскага камітэта цэнзуры, служыў у кураторыі Варшаўскай навучальнай акругі, выконваў абавязкі дырэктара школы выяўленчага мастацтва і музыкі. У 1859—1867 гадах выкладаў у Варшаўскай Духоўнай Акадэміі мову і літаратуру, з 1864 года — прафесар Галоўнай школы, з 1869 года — прафесар Варшаўскага ўніверсітэта. Асноўнай тэмай яго навуковай дзейнасці быў вузкі раздзел мовазнаўства і параўнанне слоў у розных мовах. Найбольшую вядомасць атрымаў як дырэктар Інстытута глуханямых і сляпых, шмат зрабіў для сеткі падобных устаноў Польшчы. Ва ўніверсітэце стварыў педагагічны музей, батанічны сад, рэдагаваў часопіс, шмат друкаваўся, пісаў апавяданні для дзяцей. Дзейнасць Паплонскага атрымала еўрапейскую вядомасць. Неаднаразова ён выбіраўся членам-карэспандэнтам таварыства гісторыі і старажытнасці Расіі ў Маскве, Парыжскай Акадэміі Навук.

Пахаваны ў Варшаве. У 1886 годзе ў інстытуце адкрыты помнік-бюст Паплонскаму.

## Літаратура 
* Паплонскі Ян // Імёны. Асобы. Лёсы: ураджэнцы Віцебшчыны ў далёкім і блізкім замежжы / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Мінск : Літаратура і мастацтва, 2012. — С. 212—213.
* Паплонскі Ян // Нашы землякі ў далёкім і блізкім замежжы : біяграфічны даведнік / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Віцебск : Віцебская абласная друкарня, 2007. — С. 125.
* Паплонскі Ян // Памяць: Браслаўскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: К. В. Велічковіч [і інш.]; уклад. К. С. Шыдлоўскі; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 1998. — С. 596.

Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Катэгорыя:Правадзейныя стацкія саветнікі
Катэгорыя:Публіцысты XIX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Педагогі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Педагогі Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XIX стагоддзя
Трафім Раманавіч Сурта

**Трафім Раманавіч Су́рта** — магілёўскі летапісец канца XVII — пачатку XVIII стагоддзя, першы аўтар Магілёўскай хронікі.

## Біяграфія 
Быў купецкім старастам, неаднагазова абіраўся лаўнікам у магістрат. Цікавіўся гісторыяй Расіі і Польшчы. Належаў да патрятычна настроенай гарадской арыстакратыі, прытрымліваўся памяркоўных поглядаў.

Верагодна недзе ў 1660—1670 гадах Трафім Сурта распачаў свае запісы гістарычных падзей у Магілёве і сумежных землях. 29 мая 1693 года ён зрабіў, як яму меркавалася, апошні запіс, але насамрэч давёў хроніку да лета 1701 года. Запіс 1693 года выглядаў наступным чынам:

З восені 1709 года хроніку пачынай весці пераемнік Сурты — рэгент магілёўскай магдэбургіі (з 1734 года) Юрый Трубніцкі.

Летапіс, распачаты Суртам, з’яўляецца найкаштоўнейшай крыніцай па гісторыі Беларусі.

## Літаратура 
* *Бяспанскі, С. І.* Да гісторыі вывучэння Магілёўскай хронікі Сурты-Трубніцкіх / С. І. Бяспанскі // Зборнік матэрыялаў магілёўскіх чытанняў «Трафім Сурта і яго час». — Магілёў, 1993. — С. 20—28.
* 
* 

## Спасылкі 
* Магілёў. Краязнаўства // УК ЦСДПБ г. Магілёў

Катэгорыя:Постаці Магілёва
Катэгорыя:Храністы
Катэгорыя:Гісторыя Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Пісьменнікі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Магілёўскі магістрат
Катэгорыя:Лаўнікі магілёўскія
Пруст

**Пруст** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адрыян Пруст — французскі доктар медыцыны
* Жазеф Луі Пруст — французскі хімік
* Марсель Пруст — французскі пісьменнік
Барау (востраў)

**Ба́рау** () — востраў у Індыйскім акіяне. Уваходзіць у склад аўстралійскага штата Заходняя Аўстралія. У нашы дні з’яўляецца нацыянальным паркам. Плошча — 202 км².

## Геаграфія 
Востраў Барау месціцца за 60 км ад паўночнага ўзбярэжжа Заходняй Аўстраліі. Быў утвораны каля 6 800 гадоў таму ў выніку падвышэння ўзроўню акіяна. Суша ўяўляе сабою невысокія вапняковыя ўзвышшы хваляпадобнай формы ў атачэнні шырокіх прыбярэжных раўнін, пакрытых лугамі. Найвышэйшы пункт дасягае 76 м. На востраве сустракаюцца саланчакі, пячоры, пясчаныя выдмы, уздоўж берагоў — каралавыя рыфы.

У 1964годзе на поўдні вострава былі адкрыты радовішчы нафты. Яе здабыча з’яўляецца важнай крыніцай даходаў Заходняй Аўстраліі. З 2009 года вядзецца здабыча газа.

Клімат сухі трапічны. Сярэднегадавая колькасць ападкаў складае ўсяго 308,7 мм. Найбольш засушлівыя месяцы — жнівень і верасень. Улетку на ўзбярэжжа абрушваюцца цыклоны. У 1996 годзе зарэгістраваны выпадак, калі парывы ветру дасягалі 408 км у гадзіну.

## Прырода 
Востраў Барау з’яўляецца важным месцам гнездавання марскіх птушак і размножвання марскіх чарапах. Тут сустракаюцца рэдкія віды яшчарак і сумчатых сысуноў.

## Гісторыя 
Продкі аўстралійскіх абарыгенаў прыйшлі на землі вострава Барау каля 10 тысяч гадоў таму. Аднак пасля падвышэння ўзроўню акіяна 6 800 гадоў таму востраў быў аддзелены ад мацерыка шырокай марской прасторай. Карэннае насельніцтва пакінула яго. Да з’яўлення еўрапейцаў ён быў бязлюдным.

Відавочна, востраў быў адкрыты ў 1628 г. маракамі Галандскай Ост-Індскай кампаніі. У 1818 г. ён быў нанесены на карты і названы ў гонар Джона Барау, тагачаснага сакратара брытанскага адміралцейства. На ім спыняліся кітабоі, лаўцы жэмчугу і марскіх чарапах. У 1846 г. з'явілася першае навуковае апісанне флоры і фаўны. У далейшым прыродай ізаляванага вострава цікавіліся многія даследчыкі Заходняй Аўстраліі. У 1908 г. Барау быў абвешчаны запаведнікам, у 1910 г. — нацыянальным паркам. 

У 1947 г. пачалося геалагічнае даследаванне Барау і прылеглых марскіх тэрыторый. У выніку ў 1964 г. былі адкрыты і пачалі эксплуатавацца радовішчы нафты. З 2009 года вядзецца здабыча газа. Кампаніі, якія здабываюць карысныя выкапні, удзельнічаюць у ахове мясцовага прыроднага асяроддзя. На востраве пабудаваны порт для транспартных суднаў і аэрапорт.

## Спасылкі 
* Barrow Island Marine Park
* Barrow Island Port — Australia.chevron.com
* History and environment of Barrow Island

Катэгорыя:Астравы Аўстраліі
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Аўстраліі
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Катэгорыя:Заходняя Аўстралія
Сурта

**Сурта** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Захаравіч Сурта — дзяржаўны дзеяч БССР
* Трафім Раманавіч Сурта — магілёўскі летапісец
Блакітныя азёры (значэнні)

Назву **Блакітныя азёры** маюць:

* Блакітныя азёры — група азёраў у Беларусі, на мяжы Мядзельскага раёна Мінскай вобласці з Пастаўскім раёнам Віцебскай вобласці і Астравецкім раёнам Гродзенскай вобласці, на захадзе Беларускае Паазер’я, у басейне ракі Страча, на тэрыторыі нацыянальнага парку «Нарачанскі». Вядомыя таксама як Балдуцкая група азёр.

## Заказнікі 
* Блакітныя азёры — ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці і Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці

* Блакітныя азёры — ландшафтны заказнік мясцовага значэння ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці
Магілёўскія ведамасці

**«Магілёўскія ведамасці»** — дзяржаўная газета Беларусі, якая выдаецца ў Магілёве са снежня 1990 года і распаўсюджваецца ў Магілёўскай вобласці.

На 2018 год выходзіла па аўторках (16 палосаў) і пятніцах (24 паласы з тэлепраграмай). Наклад перавышаў 13 500 асобнікаў, з якіх звыш 13 000 распаўсюджвалі па падпісцы, у тым ліку звыш 2000 асобнікаў сярод ведамасных падпісчыкаў. Рэшту асобнікаў прадавалі праз кіёскі «Белсаюздрука». Падпісны індэкс на «Белпошце» 63926.

## Гісторыя 
26 снежня 1990 года ў Магілёве выйшаў першы нумар газеты «Магілёўскія ведамасці». Да 1994 года тыраж газеты перавысіў 90 000 асобнікаў. 22 лютага 2013 года ў выніку далучэння газет «Магілёўская праўда» і «Дняпроўскі тыдзень» было створана інфармацыйнае агенцтва «Магілёўскія ведамасці». На жнівень 2013 года штат інфармацыйнага агенцтва складаў 65 супрацоўнікаў, з якіх каля паловы працавала ў рэдакцыі газеты «Магілёўскія ведамасці».

### Галоўныя рэдактары 
* Рыгор Кісель (1990—1994)
* Барыс Лагоўскі (1994—2004)
* Святлана Шутава (з 2004 года)

## Спасылкі 
* 
** Электронны зварот 
* Інфармацыйнае агенцтва «Магілёўскія ведамасці» 
* 

Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ
Катэгорыя:Інфармацыйныя агенцтвы
Катэгорыя:Газеты Беларусі на беларускай мове
Катэгорыя:Газеты Беларусі на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Магілёва
Катэгорыя:Першамайская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:1990 год у Магілёве
Педагагічная прэса (выдавецкі дом)

**Рэдакцыйна-выдавецкая ўстанова «Выдавецкі дом «Педагагічная прэса»** створана ў чэрвені 2019 года рэрганізацыяй установы «Рэдакцыя газеты «Настаўніцкая газета». Галоўны офіс знаходзіцца ў Мінску. Заснавальнік — Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. З дня стварэння да верасня 2021 года выдавецкі дом узначальнаваў Вадзім Аляксандравіч Кнышаў. З 23 верасня 2021 года дырэктарам з'яўляецца Кацярына Эдуардаўна Дубінская.

## Мэты і задачы ўстановы 
Згодна са статутам, зацверджаным загадам міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь, асноўнай мэтай дзейнасці рэдакцыйна-выдавецкай ўстановы «Выдавецкі дом «Педагагічная прэса» з’яўляецца рэалізацыя права грамадзян на атрыманне поўнай, дакладнай і своечасовай інфармацыі аб дзяржаўнай палітыцы ў галіне адукацыі, культуры, фізічнага выхавання і спорту, аб дзяржаўнай маладзёжнай палітыцы, функцыянаванні і развіцці нацыянальнай сістэмы адукацыі Рэспублікі Беларусь, гісторыі адукацыі, сацыяльна-эканамічнай, грамадска-палітычнай, культурнай, міжнароднай і іншых сферах жыццядзейнасці краіны.

## Выданні 
Установа ажыццяўляе вытворчасць і выпуск шэрагу сродкаў масавай інфармацыі:
* газеты «Настаўніцкая газета» (заснавальнік — Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь);
* штомесячнага навукова-педагагічнага часопіса «Народная асвета» (заснавальнікі — Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, рэдакцыйна-выдавецкая ўстанова «Выдавецкі дом «Педагагічная прэса»);
* штомесячнай газеты для замяшчальных бацькоў і спецыялістаў па сямейным устройстве «Домой!» (заснавальнікі — Нацыянальны цэнтр усынаўлення Рэспублікі Беларусь, рэдакцыйна-выдавецкая ўстанова «Выдавецкі дом «Педагагічная прэса»);
* штомесячнага часопіса аб беларускім спорце «» (заснавальнікі — Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь, Беларуская асацыяцыя студэнцкага спорту, Рэспубліканскі цэнтр фізічнага выхавання і спорту навучэнцаў і студэнтаў, рэдакцыйна-выдавецкая ўстанова «Выдавецкі дом «Педагагічная прэса»);
* сеткавага выдання ng-press.by (заснавальнік — рэдакцыйна-выдавецкая ўстанова «Выдавецкі дом «Педагагічная прэса»).
У студзені 2022 года па ініцыятыве кіраўніцтва выдавецкага дома быў спынены выхад штотыднёвай газеты для падлеткаў «» (заснавальнікі — грамадскае аб’яднанне «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі», рэдакцыйна-выдавецкая ўстанова «Выдавецкі дом «Педагагічная прэса») і штомесячнай газеты для падлеткаў «Раніца» (заснавальнікі — Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, рэдакцыйна-выдавецкая ўстанова «Выдавецкі дом «Педагагічная прэса»).

Катэгорыя:Выдавецтвы Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 2019 годзе
Катэгорыя:2019 год у Мінску
Катэгорыя:Адукацыя ў Беларусі
Павел Іванавіч Лаўрэнка

**Павел Іванавіч Лаўрэнка** (, Растоў-на-Доне — 2002) — беларускі інжынер-будаўнік. Заслужаны будаўнік БССР (1972). Кандыдат тэхнічных навук (1959), прафесар (1977).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі інстытут інжынераў грамадзянскага паветранага флоту ў 1937 годзе. Працаваў кіраўніком будаўніцтва комплексу Мінскага аэрапорта і авіярамзавода, з 1956 года — выкладчык, загадчык кафедры, дэкан будаўнічага факультэта, да 1992 года прафесар кафедры эканомікі будаўніцтва Беларускага політэхнічнага інстытута.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1958 года. Член КПСС з 1944 года. Пражываў у г. Мінск.

## Дзейнасць 
Удзельнічаў у праектаванні жылога пасёлка Мінскага аэрапорта (1949—1955).

Мае публікацыі, у т.л. падручнікі «Эканоміка архітэктурнага праектавання» (Мінск, 1971, з А. І. Трушкевіч), «Арганізацыя планавання і кіравання праектаваннем і будаўніцтвам» (Мінск, 1985).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (1949), медалямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:інжынеры-будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Дэканы будаўнічага факультэта БНТУ
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Плят

**Плят** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Расціслаў Янавіч Плят (1908—1989) — савецкі акцёр, народны артыст СССР (1961).
* Чэслаў Плят (1925—1995) — вучоны-матэматык, прафесар (1983).
Міхаіл Аляксандравіч Мяльгуй

**Міхаіл Аляксандравіч Мяльгу́й** (нар. ) — вучоны ў галіне прыкладной фізікі, доктар тэхнічных навук (1994), прафесар (1995). Заслужаны вынаходнік БССР (1990).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Дубрава Ракаўскай гміны Маладзечанскага павета Віленскага ваяводства (зараз у  Мінскай вобласці Беларусі). Скончыў сярэднюю школу і паступіў на фізіка-матэматычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Універсітэт скончыў у 1956 годзе і працаваў настаўнікам у Крэўскай сярэдняй школе (у сучасным аграгарадку Крэва Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці). У 1958—1960 гадах праходзіў службу ў Савецкай Арміі. З сакавіка 1960 года па снежань 1961 года ў Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі — выкладчык, старшы выкладчык кафедры фізікі. Са снежня 1961 года ў Фізіка-тэхнічным інстытуце Акадэміі навук БССР, у лабараторыі фізічных праблем. У 1961—1964 годзе праходзіў навучанне ў аспірантуры. У 1964—1967 гадах працаваў начальнікам лабараторыі магнітных метадаў кантролю ў СКБ-3, потым — галоўным інжынерам і старшым навуковым супрацоўнікам Аддзела фізікі неразбураючага кантролю Акадэміі навук БССР. У 1967 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1970 года да выхаду на пенсію ў 1993 годзе М. А. Мяльгуй займаў пасаду загадчыка наноў створанай лабараторыі магнітных метадаў неразбураючага кантролю, а потым — галоўнага навуковага супрацоўніка Інстытута прыкладной фізікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па ўзаемасувязях магнітных і механічных уласцівасцей ферамагнітных матэрыялаў, магнітных метадах і сродках кантролю і інш. Распрацаваў фізічныя асновы метаду кантролю механічных уласцівасцей вырабаў з ферамагнітных сталей. Кіраваў падрыхтоўкай 6 кандыдацкіх дысертацый.

Сярод апублікаваных прац:
* Физические методы неразрушающего контроля / Н. Н. Зацепин, А. А. Лухвич, М. А. Мельгуй; Акад. наук БССР, Отд. физики неразрушающего контроля. — Минск: Наука и техника, 1979.
* Магнитный контроль механических свойств сталей / М. А. Мельгуй; под ред. Н. Н. Зацепина; Акад. наук БССР, Ин-т прикл. физики. — Минск: Наука и техника, 1980.

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія БССР (1976),
* Грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1979)
* Заслужаны вынаходнік БССР (1990)
* Залаты, 2 сярэбраныя і 4 бронзавыя медаля ВДНГ БССР
* Прэмія Савета Міністраў СССР (1991).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Мельгуй Михаил Александрович  // Рэспубліканская навукова-тэхнічная бібліятэка
* Михаил МЕЛЬГУЙ: Формула счастья у каждого ученого своя // Союзное Вече, №  8  (540), 6 марта 2014
* Мельгуй Михаил Александрович  // База патэнтаў Беларусі

Катэгорыя:Выпускнікі фізіка-матэматычнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДЭУ
Катэгорыя:Супрацоўнікі Фізіка-тэхнічнага інстытута НАНБ
Катэгорыя:Заслужаныя вынаходнікі БССР
Катэгорыя:Узнагароджаныя Граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
ISsoft

**ISsoft** (**ІСсофт**) — кампанія распрацоўшчык IT-рашэнняў для рынкаў ЗША і Заходняй Еўропы. Уваходзіць у дзясятку буйнейшых экспарцёраў праграмнага забеспячэння з ліку кампаній-рэзідэнтаў Парку высокіх тэхналогій. Цэнтры распрацоўкі ISsoft размешчаны ў Мінску і Брэсце. Колькасць супрацоўнікаў — 1200 чалавек.

## Гісторыя 
Кампанія ISsoft заснавана ў Мінску ў 2004 годзе як дачынная кампанія карпарацыі  (ЗША). Заснавальнікі: Ігар Эпштэйн і Аляксандр Шнеерсон.

У 2007 годзе кампанія ISsoft стала рэзідэнтам Парку высокіх тэхналогій.

У 2010 годзе створаны Трэнінг-цэнтр ISsoft.

У 2017 годзе заснаваны цэнтр распрацоўкі ІСсофт у Брэсце.

У 2018 годзе кампанія пачала праводзіць штогадовую адкрытую тэхналагічную канферэнцыю ISsoft Insights.

## Дзейнасць 
* Распрацоўка праграмнага забеспячэння на заказ (ІТ-аўтсорсінг);
* Інтэграцыя карпаратыўных праграм;
* Распрацоўка вэб-сайтаў і мабільных праграм;
* Тэставанне праграмнага забеспячэння і кантроль якасці;
* Адміністраванне і настройка воблачнай інфраструктуры.

## Тэхналогіі 
* Java
* NET
* C++
* Angular
* JavaScript
* Xamarin
* Salesforce
* Machine Learning
* Blockchain

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* ISsoft вэб-сайт
* ISsoft Insights вэб-сайт

Катэгорыя:ІТ-кампаніі Беларусі
Брацкая магіла (Браслаў)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў годзе Браслаў, Браслаўскі раён, Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў скверы па вул. Савецкай.

## Апісанне 
У брацкай магіле пахаваны 879 воінаў 166-й стралковай дывізіі 1-га Прыбалтыйскага фронту і партызан брыгады імя Жукава, якія загінулі пры вызваленні г. Браслава і Браслаўскага раёна. Сярод пахаваных — Героі Савецкага Саюза Іван Мікітавіч Валчкоў і Аляксей Мітрафанавіч Жданаў. У 1981 годзе на магіле ўстаноўлены помнік — скульптура воіна на фоне двух абеліскаў, побач — пліты з імёнамі загінуўшых.

## Літаратура 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 138.
* Памятник воинам Советской Армии и партизанам // В памяти народной : путеводитель / С. З. Почанин [и др.]. — Минск : Беларусь, 1970. — С. 142—143.

Катэгорыя:Брацкія магілы Беларусі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Браслава
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Гісторыя пад знакам Пагоні

**«Гісторыя пад знакам Пагоні»** — цыкл праграм, прысвечаны гісторыі Беларусі і які трансляваўся на «Белсаце» з 2009 года да 2015 года. У праграмах Уладзімір Арлоў разам з Алесем Краўцэвічам, які таксама з’яўляўся экспертам гэтых праграм, разбіраюць розныя тэмы з гісторыі Беларусі ў даволі простай форме і ў сціслым фармаце (каля 10 хвілін). Праграмы выходзілі штотыдзень. Мэтай гэтай серыі праграм было паказаць беларускую гісторыю як «*захапляльную вандроўку*», такім чынам прыцягнуўшы ўвагу беларусаў да яе.

## Спасылкі 
* На сайце «Белсата»
* На сайце  «Мовы Нанова»
* Перадача на «Нашай Ніве»

Катэгорыя:Тэлеперадачы на беларускай мове
Катэгорыя:З’явіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2015 годзе
Катэгорыя:Белсат
Катэгорыя:Гістарыяграфія гісторыі Беларусі
Група Анушкевічаў

**Група Анушкевічаў** — падпольная антысавецкая суполка, якая дзейнічала ў Ляхавічах у 1956—1957 гадах.

## Перадумовы 
Вячаслаў Анушкевіч (нар. 14 кастрычніка 1931 года) пасля заканчэння ў 1952 годзе двухгадовага аддзялення пры Інстытуце народнай гаспадаркі ў Мінску працаваў спачатку ў Шчучыне, а потым у Ляхавічах, дзе нарадзіўся. У Ляхавічах Вячаслаў са сваім старэйшым братам Антонам і суседскім хлопцам Юзікам Анушкевічам вырашылі пісаць і распаўсюджваць антысавецкія ўлёткі на пратэст супраць існай палітычнай і сацыяльнай рэчаіснасці.

## Дзейнасць 
Улёткі, як больш адукаваны, запісваў на аркушах паперы Вячаслаў. У іх змяшчалася крытыка савецкіх парадкаў, свавольстваў камуністычных функцыянераў і чыноўнікаў, выкрывалася фальшывая выбарчай сістэмы. Улёткі, якія звычайна заканчваліся заклікам «*Смерць камунізму!*», распаўсюджваліся ў Ляхавічах, Баранавічах, у суседніх гарадах і мястэчках, у цягніках. Група дзейнічала каля паўтара года.

## Арышт 
Вячаслаў Анушкевіч быў выяўлены па почырку на ўлётках. Арыштаваны 6 красавіка 1957 года, перажыў працяглыя допыты і катаванні ў баранавіцкай турме «Крывое кола» і ў Брэсцкай турме, не выдаў сяброў і ўсю віну ўзяў на сябе. З чэрвеня 1957 года па красавік 1961 года адбываў пакаранне ў канцлагеры ў Мардовіі (Зубапалянаўскі раён, пасёлак Сасноўка, ЖХ 385-7/1).

## Сябры 
* Вячаслаў Анушкевіч
* Антон Анушкевіч
* Юзік Анушкевіч

## Спасылкі 
* Беларускія антыкамуністычныя рухі канфесійнай і агульнадэмакратычнай накіраванасці, М. Чарняўскі, 13.12.2007

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1956 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1957 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Ляхавіцкага раёна
Катэгорыя:1956 год у Беларусі
Катэгорыя:Антысавецкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Завер’еўская сядзіба

**Завер’еўская сядзіба** — сядзіба ў вёске Завер’е, Браслаўскі раён, Віцебская вобласць.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў канцы ХVІІ стагоддзя і значна пашыраны ў XIX ст.

Уладальнікамі палаца былі даволі багатыя дваране Мірскія. Будынак размяшчаўся на пагорку. Ніжэй, з боку галоўнага фасада, быў разбіты невялікі парк. Тут меліся штучны вадаём, скульптуры. Заходні аднапавярховы фасад быў вырашаны ў неагатычным стылі. Уваход аздабляў гатычны аркадны порцік з ляпнымі гербамі ўладальнікаў маёнтка. Супрацьлеглы фасад пасля перабудовы набыў рысы класіцызму.

Па яго цэнтры была ўзведзена авальная бальная зала з чатырохкалонным порцікам, упрыгожаным фрызам з трыгліфамі. Частку пакояў палаца аздабляла разьба з дрэва ў гатычным стылі. Непадалёку ад палаца знаходзілася капліца, аранжэрэя, шэраг гаспадарчых пабудоў.

Zavierje, Śviatapołk-Mirski. Завер’е, Сьвятаполк-Мірскі (1919-39) (3).jpg
Zavierje, Śviatapołk-Mirski. Завер’е, Сьвятаполк-Мірскі (1919-39) (4).jpg
Zavierje, Śviatapołk-Mirski. Завер’е, Сьвятаполк-Мірскі (1919-39) (5).jpg
Zavierje, Śviatapołk-Mirski. Завер’е, Сьвятаполк-Мірскі (1919-39) (6).jpg
Zavierje, Śviatapołk-Mirski. Завер’е, Сьвятаполк-Мірскі (1919-39) (7).jpg
Zavierje, Śviatapołk-Mirski. Завер’е, Сьвятаполк-Мірскі (1919-39).jpg
Zavierje, Śviatapołk-Mirski. Завер’е, Сьвятаполк-Мірскі (1930).jpg

## Літаратура 
* Матэрыяльная і духоўная спадчына Браслаўскага краю // Памяць: Браслаўскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: К. В. Велічковіч [і інш.]; уклад. К. С. Шыдлоўскі; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 1998. — С. 601—616.
* Сядзібны комплекс Завер’е // Архітэктурная спадчына Браслаўшчыны : гістарычна-архітэктурны нарыс / К. С. Шыдлоўскі. — Мінск : Полымя, 1996. — С. 116—120.

Катэгорыя:Славутасці Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Завер’е
Катэгорыя:Сядзібы Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Браслаўскага раёна
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Беларусі
Максім Кутузаў

**Максім Кутузаў** (нар. 1995, ) — беларускі пісьменнік, драматург і навуковец.

## Біяграфія 
Скончыў хімічны факультэт БДУ ў 2017 годзе. У 2018 стаў лаўрэатам міжнароднай літаратурнай прэміі «Еўракон-2018» з беларускім фэнтэзі «Князь-ваўкалак» у намінацыі «Крызаліс». У 2019 годзе атрымаў ступень магістра фізіка-матэматычных навук. Валодае англійскай і нямецкай мовамі.

Аўтар двух раманаў «Князь-ваўкалак» і «Porta Nigra», а таксама зброніка п’ес «Праклён Міндоўга».

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе нанатэхналогіі і магнітныя матэрыялы. З’яўляецца аўтарам шаснаццаці навуковых артыкулаў у англамоўных навуковых выданнях, мае індекс Хірша 5 .

## Бібліяграфія 
* Князь-ваўкалак (2017)
* Праклён Міндоўга (2019)
* Porta Nigra (2020)

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Паліна Барысаўна Лагуноўская

**Паліна Барысаўна Лагуноўская** (, Віцебск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1964 г. Працавала ў Белдзяржпраекце, Мінскграмадзянпраекце, з 1975 года — кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у Мінскпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1967 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): ПДП Усходняга жылога раёна і праект забудовы мікрараёна № 1 у Брэсце (1966—1975), Усходняга жылога раёна і праект забудовы мікрараёнаў № 1, 2 у Маладзечне (1965—1975), ПДП Задняпроўскага жылога раёна ў Магілёве (1969), праекты забудовы мікрараёнаў па вул. Танкавай—Мельнікайтэ (1979), Ангарская-3, 4 (1980—1982), Кунцаўшчына-1, 2, 3 (1984— 86).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Архітэктары Маладзечна
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Усевалад Антонавіч Лагуноўскі

**Усевалад Антонавіч Лагуноўскі** (, Менск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1964 годзе. З 1964 г. — выкладчык Беларускага політэхнічнага інстытута, з 1986 года — Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года. Член КПСС з 1976 года. Пражывае ў г. Мінск.

## Творчасць 
Асноўныя працы: помнікі Аляксандру Матросаву ў в.  (1978), партызанскіх баз каля возера Нарач (1979), спаленай вёскі Любяльполь (1983), воінам і партызанам у саўгасе «Дуброўка» (1982).

Аўтар вынаходстваў у вобласці архітэктурнага праектавання (АС № 207009), прыбора для малявання перспектыў (1975). Працаваў над пытаннямі педагогікі і мадэлявання архітэктуры.

## Узнагароды 
Узнагароджаны сярэбраным (1983) і двума бронзавымі (1975, 1977) медалямі ВДНГ СССР.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Іса Аляксандравіч Пліеў

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = 
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |Перыяд жыцця     = 
 |выява            = 
 |подпіс           = 
 |герб             = 
 |подпіс герба     = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 
 |званне           = 
 |род войскаў      = 
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = 
 |узнагароды       = { Style = "background:transparent"
   
}
{ Style = "background:transparent"
       
-
       
-
       
-
       
-
       
-
       
-
 
}
**Узнагароды Манголіі:**
{
 
}
{
       
-
       
}
**Узнагароды іншых дзяржаў:**
{ Style = "background:transparent"
     
}
{
     
}
{
     
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Іса́ Алякса́ндравіч Плі́еў** (; , Стары Батакаюрт, Церская вобласць — , ) — савецкі военачальнік, генерал арміі (1962). Двойчы Герой Савецкага Саюза (1944, 1945). Герой Мангольскай Народнай Рэспублікі (1971). Член УКП(б)/КПСС з 1926 года.

У гады Вялікай Айчыннай вайны стаў адзіным воінам-кавалерыстам, удастоеным звання двойчы Героя Савецкага Саюза: у 1944 годзе за ўмелае кіраванне войскамі пры фарсіраванні ракі Паўднёвы Буг і вызваленне Адэсы, у 1945 годзе за разгром Квантунской арміі падчас савецка-японскай вайны.

Камандуючы Паўночна-Каўказскай ваеннай акругай у 1958—1968 гадах. Падчас Карыбскага крызісу, з ліпеня 1962 года па май 1963 год, камандаваў Групай савецкіх войскаў на Кубе ў ходзе аперацыі «Анадыр».

Кандыдат у члены ЦК КПСС (1961—1966). Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР 2-8 скліканняў.

## Спасылкі 
* 
* Іса Аляксандравіч Пліеў на сайце Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі.

Катэгорыя:Камандуючыя Паўночна-Каўказскай ваеннай акругай
Катэгорыя:Кавалерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі польскага паходу РСЧА
Катэгорыя:Камандзіры дывізій у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры карпусоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-японскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Двойчы Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Мемуарысты СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі Генштаба
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XX з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXI з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXII з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXIII з’езда КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Паўночнай Асеціі
Жвірблі (гарадзішча)

**Жвірблі** — археалагічны помнік — гарадзішча каля вёскі Жвірблі Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на заходняй ускраіне вёскі, на высокім пагорку.

## Апісанне 
Мясцовая назва Піля. У паўночна-ўсходняй частцы пагорка слаба выражаная авальная пляцоўка памерам 60×80 м. Каля паўднёва-ўсходняга краю пляцоўкі дугой размешчана паласа камянёў рознай велічыні — магчыма, рэшткі ўмацавання. Захаваліся рэшткі вала вышынёй да 2 м, умацаванага каменнай выбрукоўкай уверсе і па схіле з боку поля. У паўночна-ўсходняй частцы вала шмат буйных валуноў.

Даследавалі ў 1955 годзе Л. В. Аляксееў, у 1972 годзе М. М. Чарняўскі. Культурнага пласта няма. Верагодна, гэта гарадзішча-сховішча.

## Літаратура 
* *Чарняўскі, М. М.* Гарадзішча //  — С. 148.

Катэгорыя:Гарадзішчы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Жвірблі (Мяжанскі сельсавет)
Група Ханжанкова

**Група Ханжанкова** — падпольная маладзёвая антысавецкая суполка, якая дзейнічала ў Мінску ў 1962—1963 гадах.

## Перадумовы 
Сяргей Ханжанкоў паходзіў з сям’і былых палітвязняў (бацька быў асуджаны ў 1935 годзе, дзед па матчынай лініі — у 1929 годзе). Пасля 1956 года бацьку было дазволена пакінуць Магаданскую вобласць, і сям’я пераехалі ў Мінск. Тут Сяргей скончыў дзесяцігодку і паступіў у Беларускі палітэхнічны інстытут. Вопыт бацькоў, аповеды старэйшых, асабліва колішніх вязняў ГУЛАГу, дух вальнадумства ў нядоўгую хрушчоўскую адлігу, радыёстанцыі вольнага свету, голас якіх з цяжкасцю прабіваўся праз савецкія глушакі — усё гэта не магло не паўплываць на ўражлівую натуру юнака.

## Дзейнасць 
Вясной 1962 года Ханжанкоў знаходзіць у Мінску некалькіх аднадумцаў. Вырашылі пачаць з падрыву «Радыёстанцыі №3», а прасцей кажучы — радыёглушака, што дзвюма металічнымі мачтамі ўзвышаўся паміж вуліцамі Даўгабродскай і Чырваназорнай і быў найвыразнейшым сімвалам савецкага рэжыму. Ханжанкоў распрацаваў схему падрыву глушака, і падземнікі пачалі збіраць снарады і міны, што засталіся з мінулай вайны, назапашвалі друкарскі шрыфт для друкавання ўлётак, вялі антыкамуністычную агітацыю сярод сяброў і знаёмых, спрабавалі займець агнястрэльную зброю.

## Арышт 
27 траўня 1963 года ўдзельнікі падпольнай арганізацыі былі арыштаваныя. Да гэтага прыклаў руку правакатар К. Чатыры месяцы доўжылася следства. 7 кастрычніка 1963 года Сяргей Ханжанкоў і Віктар Храпавіцкі па абвінавачанні «*ў спробе здзейсніць дыверсію і ў правядзенні антысавецкай агітадыі і прапаганды*» былі асуджаныя да зняволення на 10 гадоў кожны, Георгій Сярогін — на 8 гадоў. Сяргей Ханжанкоў адмовіўся пісаць просьбу аб памілаванні і быў высланы ў канцлагер у Мардовіі (пас. Сасноўка). Сулагернікамі былі вядомыя дысідэнты Сіняўскі, Даніэль, Галанскоў, Кузняцоў, Гінзбург, а таксама беларускія нацыяналісты, у тым ліку вядомы дэсантнік Цімох Вострыкаў.

## Сябры 
* Сяргей Ханжанкоў
* Віктар Храпавіцкі
* Георгій Сярогін

## Спасылкі 
* Беларускія антыкамуністычныя рухі канфесійнай і агульнадэмакратычнай накіраванасці

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1962 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1963 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Мінска
Катэгорыя:1962 год у Беларусі
Катэгорыя:1962 год у Мінску
Катэгорыя:Антысавецкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Зазоны (гарадзішча)

**Зазоны** — гарадзішча каля вёскі Зазоны Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі, злева ад дарогі Браслаў — Даўгаўпілс.

## Апісанне 
Мясцовая назва Замак. Датуецца канцом 2-га тысячагоддзя да н.э. — X стагоддзем. Размяшчаецца на вяршыні халма-астанца, на вышыні 10—12 м над узроўнем навакольнай мясцовасці. Пляцоўка памерам 40×50 м, без штучных умацаванняў на паверхні.

Адкрыў у канцы XIX стагоддзя Ф. В. Пакроўскі, абследавалі ў 1955 годзе Л. В. Аляксееў, у 1971 годзе М. М. Чарняўскі, у 1995—2000 гадах А. А. Егарэйчанка. 

Культурны пласт 0.5—1.1 м. Знойдзены чатыры глінабітныя ачагі памерамі 0.75—1 м × 0.75—1.4 м, выцягнутыя ланцугом у цэнтральнай частцы пляцоўкі з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход і абкладзеныя падковападобным ці кальцавым гліняным валікам шырынёй да 10 см. У раскопе пераважалі фрагменты слабапрафіляванага посуду культуры ранняй, радзей — рабрыстыя гаршчкі культуры позняй штрыхаванай керамікі. Выяўлены абломкі ляпнога посуду сярэдзіны — 2-й паловы 1-га тысячагоддзя, вырабы з косці (праколкі, тупікі, качадыкі, долаты, наканечнікі дзідаў і стрэл, гарпуны, дзяржанні, амулеты), з каменю (клінавідныя тапары, тачыльныя прылады), адзінкавыя жалезныя вырабы (абломкі тапароў, шылы, нажы, наканечнік дзіды).

Сярод рэдкіх знаходак — бронзавы наканечнік пояса II—III стагоддзяў з крыжападобным заглыбленнем, шматгранная вагавая гірка IX—X стагоддзяў. 

## Літаратура 
*  — С. 349.
* Гарадзішча //  — С. 148.

Катэгорыя:Гарадзішчы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Зазоны
Катэгорыя:Днепра-дзвінская культура
Замошша (археалагічныя помнікі)

**Замошша** — археалагічныя помнікі — гарадзішча і курганны могільнік каля вёскі Замошша Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гарадзішча 
Знаходзіцца на заходняй ускраіне вёскі паміж азёрамі Шылава і Замошскае. Пляцоўка роўная, памерам 70×30 м, вышынёй 3,5 м. Адкрылі і абследавалі ў 1930-я гады Х. Цэгак-Галубовіч і У. Галубовіч, абследавалі ў 1955 годзе Л. В. Аляксееў, у 1977 годзе В. І. Шадыра і Л. У. Дучыц. Культурны пласт 1,3 м. У ім знойдзены ляпная кераміка днепра-дзвінскай і штрыхаванай керамікі культур. Датуецца VI ст. да н. э. — III ст. н. э.

## Курганны могільнік 
Могільнік знаходзіцца за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі, у лесе. 4 насыпы вышынёй ад 0,8 да 1 м, дыяметрам ад 4 да 6 м. Абследавала ў 1977 годзе, 1979 годзе Л. У. Дучыц (1 курган). Каля асновы насыпа выяўлена вуголле.

## Літаратура 
* *Дучыц, Л. У.*  — С. 148—149.

Катэгорыя:Замошша (Браслаўскі раён)
Катэгорыя:Гарадзішчы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Браслаўскага раёна
Гімназія № 36 (Мінск)

**Гімназія № 36** — сярэдняя навучальная ўстанова ў Цэнтральным раёне Мінска.

## Мінуўшчына 
1 верасня 1984 года была адкрытая школа № 166. У тым жа годзе хутка ў школы з’явілася бібліятэка. Першы выпуск вучняў адбыўся ў 1986 годзе.

З 1997 года па 2007 год школа стала Республіканскай інавацыйнай пляцоўкай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусі: школа ўдзельнічала ў эксперыменце ўсталявання 12-гадовай мадэлі агульнаадукацыйнай сярэдняй школы і ва ўсталяванні 10-бальнай сістэмы адзнакі вучняў.

У 1998 годзе прысвоены статус школы з паглыбленым вывучэннем англійскай мовы і ліцэйскімі класамі, статус школы высокай санітарна-гігіенічнай культуры.

У 2001 годзе адбылася эксперыментальная праверка комплекснага выкарыстання інфармацыйных тэхналогій у арганізацыі навучальнага працэсу і кіраўніцкай дзейнасці.

У 2003 годзе ў школе прайшоў семінар-практыкум для кіраўнікоў адміністрацый горада Мінска *«Комплексная інфарматызацыя сістэмы адукацыі Цэнтральнага раёна*».

1 верасня 2011 года школа № 166 у выніку атэстацыі і акрэдытацыі атрымлівае статус гімназіі.

З 2013 года ў першую суботу кастрычніка праводзіцца Дзень пасвячэння ў гімназісты.

4 снежня 2015 года ў гімназіі прайшла дабрачынная акцыя *«Спорт для ўсіх*» або таксама *«Спартсмены — дзецям*».

## Бібліятэка 
Гімназісцкая бібліятэка існуе з 1984 года. Станам на 2020 год, агульны фонд бібліятэкі складае больш за 42 702 паасобнікаў, З іх навучальны фонд — 24 472 паасобнікі, Фонд літаратуры — 18 230 паасобнікаў. Бібліятэка штогод атрымлівае больш за 45 перыядычных выданняў, у тым ліку 18 моладзевых.

## Вучнёўскія гурткі 
1990—1991 гадах нараджаецца фальклорны ансамбль «Весялухi» пад кіраўніцтвам настаўніц Тамары Станіславаўны Макарэвіч, Наталлі Маркаўны Макарэвіч, Наталлі Міхайлаўны Каляды. Гурток удзельнічаў і перамагаў у тэлеконкурсах «Запрашаем на вячоркi», «Спадчына». У 1992 годзе ансамбль «Весялухi» стаў дыпламантам фальклорнага фестывалю ў Італіі.

1995—1996 гадах ствараецца ансамбль «Эўрыдыка» пад кіраўніцтвам І. А. Рукавіцынай.

2000—2001 гадах у школе з’явіляецца новая традыцыя — вясенні фестываль, агляд дзіцячай і юнацкай творчасці «Белая Русь».

З 2012 года дзейнічае тутэйшы клуб «Што? Дзе? Калі?».

## Дырэктары 
* Анатолій Мікалаевіч Падароўскі (1984—1993)
* Сяргей Уладзіміравіч Велікароднаў (1993—2013)
* Андрэй Валер’евіч Стрыгельскі (2013—2018)
* Аляксей Алегавіч Мацкевіч (2018—дагэтуль)

## Вядомыя выпускнікі 
* Зінаіда Купрыяновіч — спявачка, прадстаўніца Беларусі на міжнародным конкурсе «Еўрабачанне-2019».

## Спасылкі 
* Гісторыі гімназіі 
* Пра бібліятэку 
* Вядомыя вучні гімназіі 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:1984 год у Мінску
Катэгорыя:Гімназіі Мінска
Лукшы (гарадзішча)

**Лукшы** — археалагічны помнік каля вёскі Лукшы Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 0,8 км на захад ад вёскі.

## Апісанне 
Пляцоўка памерам 36×17 м узвышаецца на 5-6 м над наваколлем. Земляных умацаванняў не мае. Адкрылі ў 1930-я гады Хэлена Цэгак-Галубовіч і Уладзімір Галубовіч, у 1977 годзе абследавала Л. У. Дучыц. Культурны пласт 0,7 м, выяўлены на схілах. Знойдзены фрагменты ляпнога посуду і косці жывёл. Адносіцца да днепра-дзвінскай культуры. Датуецца V ст. да н. э. — III ст. н. э.

## Літаратура 
* Гарадзішча //  — С. 152.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарадзішчы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Лукшы
Катэгорыя:Днепра-дзвінская культура
Сусветная прэмія саўндтрэкаў 2016

**16-я цырымо́нія прысуджэ́ння Сусве́тнай прэ́міі саўндтрэ́каў** адбылася 19 кастрычніка 2016 года ў Генце, Бельгія. Цырымонія стала завяршаючай падзеяй .

## Пераможцы і намінанты 
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны жоўтым колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### Кінакампазітар года 
### Тэлекампазітару года 
### Прэмія за прыжыццёвыя дасягненні 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс пераможцаў прэміі за ўсе гады  на сайце Сусветнай прэміі саўндтрэкаў
* 16-я Сусветная прэмія саўндтрэкаў  на сайце «Internet Movie Database»

Катэгорыя:Сусветная прэмія саўндтрэкаў
Катэгорыя:Кінапрэміі 2016 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2016 года
Катэгорыя:2016 год у кіно
Катэгорыя:2016 год у музыцы
Катэгорыя:2016 год у Бельгіі
Катэгорыя:Падзеі 19 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 2016 года
Арыядна Барысаўна Ладыгіна

**Арыядна Барысаўна Ладыгіна** (, Менск — , ) — беларускі вучоны-эстэтык, музычны крытык і педагог. Доктар філасофскіх навук (1976).

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў г. Менску ў сям’і інжынера Барыса Ладыгіна і Арыядны Пампееўны Александроўскай, сястры беларускай спявачкі Ларысы Александроўскай. Мела сястру Вольгу (нар. 1922), якая стала архітэктарам.

Скончыла Маскоўскую кансерваторыю ў 1950 годзе. Выкладала ў 1950—1951 гадах Саратаўскім музычным вучылішчы, у 1954—1955 гадах у Маскоўскай кансерваторыі і у 1955—1958 гадах у Казанскай кансерваторыі. 3 1958 года старэйшы навуковы супрацоўнік у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН Беларусі, з 1961 загадчыца сектара музыкі. 3 1963 у Беларускай акадэміі музыкі, з 1973 загадчыца кафедры марксізму-ленінізму, з 1978 прафесар.

Памерла 10 красавіка 2021 года.

## Навуковая дзейнасць 
Даследавала праблемы народнасці мастацтва, пераемнасць культур (пераважна на матэрыяле беларускай музыкі), гісторыю беларускага музычнага тэатра. Выступала як музычна-тэатральнальны крытык.

## Творы 
* Народнасць савецкага мастацтва і беларуская музыка. Мн., 1961;
* Искусство и современность. Мн., 1964;
* Искусство: Диалектика преемственности. Мн., 1979 (разам з В. В. Грыніным);
* О преемственности в искусстве. М., 1982 (з ім жа);
* Книга по эстетике для музыкантов. М.; София, 1983 (у сааўтарстве);
* Искусство в системе духовных ценностей общества. М., 1986 (разам з В. В. Грыніным);
* Le caractère populaire de l’art socialiste // Actes du VIIe congrès international d’esthétique. Bucarest, 1977. T. 2.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музычныя крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Музычныя эстэтыкі
Катэгорыя:Музычныя крытыкі СССР
Майшулі (археалагічныя помнікі)

**Майшу́лі** — археалагічныя помнікі — гарадзішча і курганны могільнік каля вёскі Майшулі Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гарадзішча-сховішча «Салдатава гара» 
Знаходзіцца за 0.3 км на ўсход ад вёскі, ва ўрочышчы Рацкі Бор. Належыць да культуры позняй штрыхаванай керамікі. Пляцоўка авальнай формы памерамі 52×40 м умацавана 3 шэрагамі валоў і равоў. З поўначы і ўсходу схілы стромкія, з захаду і поўдзеня маюць плаўны ўхіл. Шырыня вала каля асновы 4 м, па грэбені 2 м, шырыня рова 2 м.

Адкрыў і абследаваў у 1892 годзе Ф. В. Пакроўскі, абследавалі ў 1977 годзе В. І. Шадыра і Л. У. Дучыц. Культурны пласт не быў выяўлены. У 2003 годзе С. Дз. Дзярновіч і А. М. Плавінскі даследавалі 12 м² і выявілі культурны пласт 0.24—0.63 м, дзе былі выяўлены фрагменты жалезнага сярпа і ляпная штрыхаваная кераміка.

Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі Нацыянальнай Акадэміі Навук Беларусі.

## Курганны могільнік 
Знаходзіцца за 0.5 км на поўдзень ад гарадзішча, у лесе Рацкі Бор. Належаў балта-славянскаму насельніцтву. Уяўляе сабой 20 курганоў (большасць з іх пашкоджаны) вышынёй 1 м, дыяметрам 5—6 м.

Адкрыў і абследаваў у 1892 годзе Ф. В. Пакроўскі. На той час могільнік складаўся з трох курганных груп, 113 круглых і авальных насыпаў дыяметрам да 11.4 м і вышынёй да 1.5 м.

У 1983 годзе Л. У. Дучыц і В. І. Шадыра раскапалі 3 насыпы, у 1990 годзе Л. У. Дучыц даследавала яшчэ 3 курганы. У аснаванні курганоў — попельная праслойка. Пахавальны абрад — трупаспаленне па-за межамі курганоў у 16 насыпах, у трох насыпах — інгумацыя. Рэшткі крэмацый змешчаны ў мацерыковых ямках, на гарызонце, у насыпах і на вяршыне.

Адзін з курганоў, якія раскапаў Ф. В. Пакроўскі, належаў да культуры пскоўскіх доўгіх курганоў, датуецца па знойдзенай B-падобнай спражцы V—VI стагоддзямі. Астатнія курганы адносяцца да культуры смаленска-полацкіх доўгіх курганоў IX — пачатку XI стагоддзяў.

Знойдзены В-падобная спражка, наканечнік дзіды, шкляныя пацеркі, падковападобная фібула, спіральныя пранізкі, трапецападобныя падвескі, бронзавыя бразготкі, срэбны пярсцёнак, жалезныя нажы і спражкі, ляпны посуд і інш.

Пры пахаваннях па абраду інгумацыі (канец X — пачатак XI стагоддзяў) былі знойдзены сякера, дзіды, нож, фрагмент крэсіва, бронзавыя падковападобныя фібулы, ляпны гаршчок.

Матэрыялы раскопак Ф. В. Пакроўскага захоўваюцца ў Нацыянальным музеі Літвы, Інстытуце гісторыі Нацыянальнай Акадэміі Навук Беларусі, Л. У. Дучыц і В. І. Шадыры — у Браслаўскім раённым аб’яднанні музеяў.

## Літаратура 
*  — С. 54—55.
* *Дучыц, Л. У.*, *Шадыра В. І.* Гарадзішча, курганны могільнік //  — С. 152.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Майшулі
Катэгорыя:Гарадзішчы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Браслаўскага раёна
Цэнтр Пяцідзясятніцкага Руху

**«Цэнтр Пяцідзясятніцкага Руху»** — беларуская евангельская арганізацыя, якая дзейнічала ў 1944—1950 гадах.

## Дзейнасць 
У ліпені 1944 года на Беларусь прыйшлі савецкія войскі, разам з вызваленнем ад немцаў прыйшоў новы рэлігійны прыгнёт.

Разам з найбліжэйшымі памочнікамі (сакратаром духоўнай кансысторыі Сяргеем Вашкевічам і дзяканам Нічыпарам Касніковічам) Іван Панько стварыў Нелегальны кіраўнічы «Цэнтр Пяцідзясятніцкага Руху», які сам і ўзначаліў. Зыходзячы з царкоўных дагматаў, Цэнтр ставіў сваёй мэтай вызваленне прэсвітарскага актыву ад мабілізацыі ў войска. У 1945 г.одзе быў праведзены нелегальны сход прэсвітараў, на якім былі вызначаныя формы дзейнасці і збіраліся грошы на далейшую дзейнасць. За 1945—1947 годы ад мабілізацыі ў войска былі вызваленыя каля 100 чалавек.

Другая палова 1940-х гадоў характарызавалася ростам актыўнасці пратэстанцкіх цэркваў. У кастрычніку 1944 года адбылося аб'яднанне баптыстаў з евангельскімі хрысьціянамі. Аб'яднаннем царквы заняўся «Усесаюзны савет евангельскіх хрысціянаў-баптыстаў» (УСЭХБ), які меў сядзібу ў Маскве. У 1945 годзе кіраўнічы цэнтр баптыстаў стаў выдаваць часопіс «Брацкі веснік».

У жніўні 1945 года кіраўнікі хрысціянаў веры евангельскай з Беларусі Іван Панько і Сяргей Вашкевіч разам з украінскімі пяцідзясятнікамі звярнуліся з просьбай абмеркаваць магчымасці і ўмовы іх уваходжання ў Саюз хрысціянаў веры евангельскай. 29 жніўня 1945 года быў прыняты адпаведны дакумент, вядомы як Жнівеньскае пагадненне. Пасля яго падпісання пачалася кампанія аб’яднання. Аднак незадаволеныя былі як з аднаго, так і з другога боку. Супраць выступалі прэсвітары евангельскіх хрысціянаў-баптыстаў Р. Барушка (в. Глудня Бярозаўскага раёну), І. Саковіч (в. Голкава Антопальскага раёну), І. Кірылюк (в. Матвеевічы Жабінкаўскага раёну). Былі праціўнікі і з боку пяцідзясятнікаў (хрысціяне веры евангельскай). Яны адмовіліся праходзіць перарэгістрацыю, не прызнавалі кіраўніцтва УСЭХБ, абвінавачвалі яго ў тым, што яно прадалося Антыхрысту. Пяцідзясятнікі адмаўляліся падпарадкоўвацца кіраўніцтву, праводзілі «па-старому» абрады.

Увесну 1949 года былі арыштаваныя прэсвітары Паляновіч (кіраўнік вернікаў Лагішынскага раёну), Тур (Любчанскага раёну), Кульбіцкі (Радашкаўскага раёну), Сяргей Вашкевіч, а ў снежні 1950 года быў арыштаваны і Іван Панько. Суд абвінаваціў іх у антысавецкай прапагандзе, распаўсюджванні рэлігійнага «*дурману*» сярод шырокіх масаў насельніцтва, і найперш моладзі.

## Спасылкі 
* Апазыцыя ў Беларусі (1944—1953)

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1944 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1950 годзе
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Пяцідзясятніцтва ў Беларусі
Абарона Гомеля (1941)

**Абарона Гомеля** — ваенная аперацыя, якая вялася войскамі 21-й арміі (генерал-лейтэнант М. Р. Яфрэмаў, генерал-маёр В. М. Гардоў) Цэнтральнага фронту і апалчэнцамі 12—19 жніўня у Вялікую Айчынную вайну; састаўная частка Смаленскай бітвы (1941).

## Перадумовы 
У пачатку жніўня нямецкае камандаванне перакінула ў раён Гомеля часткі 2-й палявой арміі, з раёна Смаленска — 2-ю танкавую групу Гудэрыяна; усяго пад Гомелем было 25 нямецка-фашысцкіх дывізій. 8 — 10 жніўня праціўнік уклініўся ў абарону 21-й арміі, прарваў яе на ўчастку Крычаў — Прапойск — Рэчыца і выйшаў на подступы да Гомеля. Разам з ваенным камандаваннем мабілізацыю сіл на абарону горада ўзначалілі Гомельскія абком і гарком КП(б)Б. Сфарміраваны Гомельскі полк народнага апалчэння, вакол горада выкапана 28 км траншэй, створаны мінныя палі, на вуліцах пастаўлены барыкады.

## Баявыя дзеянні 
12 жніўня 2-я нямецкая армія пачала штурм горада, нямецкая авіяцыя без перапынку бамбіла яго. Выключна цяжкія баі ішлі ў раёне вёсак Сямёнаўка і Пакалюбічы, дзе разам з савецкімі воінамі трымалі абарону апалчэнцы і байцы асобнага батальёна Гомельскага гарнізона (камандзір маёр М. С. Ісаеў). Савецкія войскі не толькі абараняліся, але і контратакавалі, 14 жніўня выбіўшы ворага з вёскі Сямёнаўка. Сустрэўшы ўпартае супраціўленне на гэтым напрамку, нямецкія войскі ўзмацнілі атакі на Гомель з паўночнага ўсходу і з боку Добруша. У раёне Веткі гітлераўцы фарсіравалі Сож і захапілі гарадскі пасёлак, аднак савецкія войскі затрымалі далейшы рух праціўніка і прычынілі яму значныя страты. Выкарыстаўшы перавагу ў сілах, 19 жніўня нямецкія войскі ўварваліся ў Гомель. На левым беразе Сажа, у Навабеліцы баі ішлі яшчэ трое сутак.

## Памяць 
У 1961 годзе ў гонар абаронцаў Гомеля ў вёсцы Пакалюбічы пастаўлены помнік.

## Літаратура 
* 
*  — С. 82
* 

Катэгорыя:Абарончыя бітвы ў Беларусі (1941)
Катэгорыя:Бітвы СССР
Катэгорыя:Бітвы Германіі
Катэгорыя:Гісторыя Гомеля
Катэгорыя:Жнівень 1941 года