open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мардасы (Хаценчыцкі сельсавет)

**Мардасы́** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.

## Назва 
У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. сярод горадзенскага баярства - "*Мордасъ Михаиловичъ*", "*Иванец Мордасовичъ*". У ХІХ ст. у гэтым рэгіёне фіксаваліся прозвішчы Мордас, Мардасэвіч.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
* 1866 год — 78 жыхароў, 8 двароў.
* 1921 год — 182 жыхары, 39 двароў.
* 1931 год — 214 жыхароў, 45 двароў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Адасеўшчына

**Ада́сеўшчына** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Негарэльскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Негарэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Куляшы (Хаценчыцкі сельсавет)

**Куляшы́** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 49 км на паўднёвы ўсход ад горада Вілейкі, за 22 км ад чыгуначнай станцыі Уша на лініі Мінск — Маладзечна, за 75 км ад Мінска.

## Гісторыя 
У 1873 вёска ў Карпавіцкай сельскай грамадзе Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі; 24 рэвізскія душы, уласнасць Грэгаровіча. У 1908 годзе 149 дзесяцін надзелаў.

З 1921 года ў Польскай Рэспубліцы, вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР, з 15 студзеня 1940 года ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці, з 12 кастрычніка 1940 года ў Хаценчыцкім сельсавеце. У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. З 20 верасня 1944 года ў Ільянскім, з 24 ліпеня 1957 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей.

## Насельніцтва 
* 1866 год — 74 жыхары, 9 двароў.
* 1897 год — 100 жыхароў, 10 двароў.
* 1908 год — 75 жыхароў, 11 двароў.
* 1921 год — 84 жыхары, 15 двароў.
* 1931 год — 98 жыхароў, 16 двароў.
* 1960 год — 74 жыхары.
* 2008 год — 19 жыхароў, 11 гаспадарак.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Андрыеўшчына

**Андрые́ўшчына** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бараўскага сельсавета.
## Вядомыя асобы 
* Антон Іванавіч Марэцкі (нар. 1936) — беларускі філосаф.
* Анатоль Вікенцьевіч Сабалеўскі (1932—2012) — беларускі тэатразнавец і педагог.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бараўскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Бакінава

**Бакі́нава** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бараўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Станіслаў Пятровіч Шушкевіч (1908—1991) — беларускі паэт, празаік.
* Уладзімір Гіляравіч Гаркун (нар. 1946) — беларускі палітык і дыпламат.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бараўскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Касілавічы

**Касі́лавічы** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бараўскага сельсавета.

## Назва 
Згодна з В. Жучкевічам, назва вёскі Касілавічы патранімічная, ад асновы *косы*.

Ёсць літоўскае прозвішча *Kasiliūnas* (з патранімічным утваральнікам -*ūn*-).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бараўскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Талуць

**Та́луць** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавета.

## Назва 
Беларускі савецкі географ В. Жучкевіч назвы тыпу Талуць, Талькаўцы па сугуччы звязваў з семантыкай *таяння, талых* водаў (воды, які не замярзаюць або позна замярзаюць, або месцы, дзе вада рана адтайвае).

З іншага боку, у канцы 14 ст. у крыжацкім "Апісанні літоўскіх дарог" паміж Крэвам і Гальшанамі названая вёска «*Taluttendorfe*» (Талуці). Антрапонім «Талутевичъ» фіксуецца ў апісанні Сядзельнікаў (цяпер Ваўкавыскі раён) у сярэдзіне 15 ст..

У гэтым рэгіёне (Свір і навокал) фіксавалася прозвішча Талуць. Яго звязваюць з літоўскім *Talutis*.

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах вёска і фальварак у складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Іжа, пазней у складзе гміны Куранец.

У 1940—1954 гадах цэнтр Талуцкага сельсавета. Да 13 красавіка 1981 года вёска ўваходзіла ў склад Журыхскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1866 год — вёска ― 215 жыхароў, 20 двароў; фальварак ― 28 жыхароў, 1 двор.
* 1921 год — вёска ― 257 жыхароў, 43 двары; фальварак ― 46 жыхароў, 7 двароў.
* 1931 год — вёска ― 287 жыхароў, 57 двароў; фальварак ― 15 жыхароў, 2 двары.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Любанскі сельсавет (Вілейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Старая Рудзіца

**Стара́я Рудзі́ца** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Бараўскага сельсавета.

Вёска знаходзіцца каля правага берага ракі Ператуць. Каля вёскі гарадзішча Старая Рудзіца.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-91. Выданне 1979 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бараўскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Валмечка

**Валме́чка** (, ; даўней вымаўлялася як *Валамечка*) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці, над ракой Волмай. Прыкладна за 45-50 км ад Мінска і за 20 км ад Дзяржынска. Уваходзіць у склад Путчынскага сельсавета. Назва — памяншальная ад назвы блізкага мястэчка Волма.

## Гісторыя 
На мяжы XVIII—XIX стагоддзяў Валмечцы некалькі дзіцячых гадоў правёў польскі пісьменнік Генрык Жавускі. У дзяцінстве ён жыў каля Бярдзічава, сур’ёзна захварэў і бацькі адвезлі яго ў Варшаву. Сталічныя дактары не далі рады, толькі раілі адаслаць хлопчыка «*ў  край сасновых і яловых лясоў*». Бацькі выбралі Міншчыну, маёнтак Валамечка бабулі Генрыка — Марыяны Рдултоўскай з Рэйтанаў. Пазней Жавускі згадваў: «*Спосаб літоўскага жыцця ў тыя часы не быў вытанчаны, стол быў гаспадарскі, мэблі простыя; дастатак і выгода, але раскошы яшчэ не ведалі*». Паводле ўспамінаў Жавускага, менавіта дзіцячае быццё ў Валамечцы сфармавала яго як літвіна:

Першапачатковыя ўражанні, атрыманыя ў дзіцячым узросце, аказваюць уплыў на ўсё жыццё… Самыя раннія мае думкі з’явіліся на літоўскай зямлі, калі мяне паўторна прывезлі ў Літву яна паўстала перада мною ў постаці айчыны. Пазнаў я тыя самыя елкі, якія толькі год назад ацянялі маю галаву, той касцёл бернардзінцаў у Івянцы… гэтыя прысады з ліп, дзе я столькі разоў сваволіў, гэты свіранок, каля якога я кідаў трусам капустку. Такім чынам вярнуўся я да старога спосабу быцця, да даўнейшых сяброў. І хаця лёс прымусіў мяне потым пасяліцца далёка ад святой Літвы, у духу ніколі не пераставаў адчуваць, што я літвін.

У 1921—1939 гадах у складзе Валожынскім павеце Навагрудскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Волменскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Путчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Тураўшчына (Вілейскі раён)

**Ту́раўшчына** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1866 годзе вёска ў складзе Вілейскага павета Расійскай імперыі.

У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Куранец.

## Насельніцтва 
* 1866 год — 197 жыхароў, 19 двароў.
* 1921 год — 259 жыхароў, 57 двароў.
* 1931 год — 324 жыхары, 64 двары.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* У 2018 ГОДЗЕ ВЁСКА ЛЮБАНЬ БУДЗЕ АДЗНАЧАЦЬ 210-ГОДДЗЕ З ЧАСУ СВАЙГО ЗАСНАВАННЯ  // peramoga.by

Катэгорыя:Любанскі сельсавет (Вілейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Катэгорыя:Любанскія
Цынцавічы

**Цы́нцавічы** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавета.

## Геаграфія 
За 2,5 км у напрамку на паўночны захад ад вёскі знаходзіцца возера Вула.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Антонавіч Казінец (нар. 1938) — беларускі дырыжор, педагог. Народны артыст Беларусі.
* Нікадзім Юр’евіч Сілівановіч (1834 — 1918 ці 1919) — беларускі і расійскі мастак, акадэмік Пецярбургскай акадэміі мастацтваў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Любанскі сельсавет (Вілейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Зуёўка

**Зуёўка** (, ) — былая вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Волменскага сельсавета.

Ліквідавана ў 2011 годзе, увайшла ў склад аграгарадка Волма.

## Спасылкі
Журавінка

**Жураві́нка** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бараўскага сельсавета.

## Гісторыя 
30 ліпеня 1964 года вёска Сыроваткі была перайменавана ў вёску Журавінка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бараўскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Александрова (Дзяржынскі раён)

**Александро́ва** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 4 лютага 1939 года вёска ўваходзіла ў склад Зенькавіцкага сельсавета Уздзенскага раёна.

Патрапіўшы ў падазрэнне нямецкіх акупацыйных улад за дапамогу савецкім партызанам, 22 чэрвеня 1942 года была спалена, а яе мужчыны (20 чал.) расстраляны.

У 1957 годзе на магіле ахвяр фашызму ўстаноўлены абеліск, у 1972 годзе на магіле 9 партызан ва ўрочышчы Доўгі Востраў, якія загінулі падчас бою, усталявана стэла і адноўлены партызанскі лагер.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Дабрынёва

**Дабрынёва** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца за 22 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Дзяржынск, за 35 км ад Мінска, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Койданава, каля правага берага ракі Жэсць. На поўдзень ад вёскі на рацэ Жэсць вадасховішча.

## Насельніцтва 
* 1997 год — 267 жыхароў, 128 двароў.

## Славутасці 
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (1864 г.)

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан.

## Літаратура 
*  — С. 560.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Курганы (Дзяржынскі раён)

**Курганы́** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.

## Назва 
Курган – старое ашмянскае прозвішча, Кургановіч - з Індуры. Ёсць сучаснае літоўскае *Kurganas*, латышскае *Kurgans*.

З іншага боку, па сугуччы напрошваецца сувязь з блр. *курган* (старарускае запазычанне з цюркскага "пабудова, крэпасць").

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Радзіма (Дзяржынскі раён)

**Радзі́ма** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Самаду́раўшчына**) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 1964 года вёска мела назву Самадураўшчына.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Скварцы (Дзяржынскі раён)

**Скварцы́** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.

## Выдатныя асобы 
* Лукаш Калюга, сапр. Канстанцін Пятровіч Вашына (1909—1937) — празаік, перакладчык.
* Мікалай Васілевіч Бірыла (1923—1992) — мовазнавец, акадэмік НАН Беларусі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Вызваленне (Дзяржынскі раён)

**Вызвале́нне** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзямідавіцкага сельсавета.

Да 8 красавіка 1957 года Вызваленне ўваходзіла ў склад Вертнікаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзямідавіцкі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Дворышча (Дзяржынскі раён)

**Дво́рышча** (, ) — аграгарадок у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзямідавіцкага сельсавета.

З 18 сакавіка 2011 года Дворышча аграгарадок і цэнтр Дзямідавіцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзямідавіцкі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Кавярляны

**Кавярля́ны** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзямідавіцкага сельсавета. Размешчана на аўтадарозе .

## Літаратура 
* Кавярляны // Памяць: Гісторыка-дакумэнтальная хроніка Дзяржынскага раёна. Мінск, 2004. — С. 679. 
* 

## Спасылкі 
* маёнтак Каверляны на карце

Катэгорыя:Дзямідавіцкі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Буда (Дзяржынскі раён)

**Бу́да** () — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Дзямідавіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Антонавіч Пякарскі — матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзямідавіцкі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Шпількі (Дзямідавіцкі сельсавет)

**Шпі́лькі** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзямідавіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Антон Іосіфавіч Гурын (1910—1962) — савецкі военачальнік, контр-адмірал. Герой Савецкага Саюза (1945).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзямідавіцкі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Красулін

**Красу́лін**.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзямідавіцкі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Арэхаўка (Дзяржынскі раён)

**Арэ́хаўка** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзяржынскага сельсавета.

Да мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Станькаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржынскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Дзягільна

**Дзя́гільна** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзяржынскага сельсавета.

## Славутасці 
* Сядзіба Янушкевічаў (XIX стагоддзе)
* Фамільныя могілкі Янушкевічаў, у т.л. магіла Адольфа Янушкевіча

## Вядомыя асобы 
* Адольф Янушкевіч (1803—1857) — беларускі і польскі паэт, падарожнік, пісьменнік.
* Юзік (Іосіф) Зварыка (1915-1944) – удзельнік дыверсыйна-разведвальнай групы "Джэк" пад час 2-й сусветнай вайны. Пра дзейнасць групы была напісана кніга, а ў 1973 годзе зняты фільм "Парашуты на дрэвах".

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзяржынскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Петкавічы (Дзяржынскі раён)

**Пе́ткавічы** (, ) — аграгарадок у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзяржынскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Васілевіч Ложачнік (нар. 1981) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржынскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Розаўка (Дзяржынскі раён)

**Ро́заўка** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Прысту́паўшчына**) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзяржынскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 1964 года вёска мела назву Прыступаўшчына.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржынскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Войтаўка 2

**Во́йтаўка 2** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Станькаўскага сельсавета.

Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Ляхавіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Станькаўскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Гарадзішча (Дзяржынскі раён)

**Гарадзі́шча** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Негарэльскага сельсавета.

У вёсцы размешчаны філіял БДТУ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Негарэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Ецкаўшчына

**Е́цкаўшчына** (, ) — былы хутар у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Негарэльскага пассавета.

Скасаваны ў 1980-х гадах.

## Спасылкі
Энергетыкаў

**Энерге́тыкаў** (, ) — пасёлак у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Негарэльскага сельсавета.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1969 г. ў сувязі з будаўніцтвам электрасецявога раёна трэстам «Захадэлектрасецьбудаўніцтва».

У 1990-93 г. гарадскім бацькоўскім камітэтам беларускамоўных класаў і школ Мінска на базе дзіцячага лагера адпачынку «Дружба» арганізоўваўся першы беларускамоўны дзіцячы летнік «Грунвальд».

## Насельніцтва 
* 1988 — 1890 чал. 
* 2009 — 2453 чал.
* 2017 — 2816 чал.

## Гаспадарка 
У 2009 г. цэнтр сельскагаспадарчага ЗАТ «Негарэльскае». Працуюць ПМК—93, Дом культуры, бібліятэка, сярэдняя школа, дзіцячы сад, аддзяленне сувязі, бальніца, паліклініка, ветэрынарны ўчастак, аптэка, магазіны.

## Транспарт 
У пасёлку знаходзіцца чыгуначны прыпыначны пункт Энергетык на лініі Інстытут Культуры — Баранавічы-Палескія.

## Славутасці 
* Свята-Мікалаеўская царква

## Вядомыя асобы 
* Тэнгіз Шукрыевіч Думбадзэ (нар. 1964) — тэлежурналіст, палітык.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Негарэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Галышова

**Галышо́ва** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Путчынскага сельсавета.

Да 8 красавіка 1957 года вёска ў складзе Вертнікаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Путчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Гаруцішкі

**Гару́цішкі** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Путчынскага сельсавета. За 10 км ад Дзяржынска, 52 км ад Мінска, 12 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя 
Уваходзіла ў склад Койданаўскага графства князёў Радзівілаў. Потым пэўны час належала роду Таргоня-Жыдовічаў герба «Любіч», даўніх прыхаджан і апекуноў койданаўскага калівінісцкага збору. У 1708 годзе возны менскі Браніслаў Багдан Таргоня-Жыдовіч пабудаваў у Гаруцішках уніяцкую Петрапаўлаўскую царкву, запісаўшы ёй 40 дзесяцін зямлі. У царкве знаходзіўся мясцовашанаваны абраз Багародзіцы ўніяцкага пісьма. У 1839 годзе царква пераведзена ў праваслаўе. У 1871 годзе на сродкі прыхаджан узведзены новы будынак царквы, які аднак захаваў традыцыйныя архітэктурныя рысы. У 1884 годзе адкрыта царкоўна-прыходская школа (12 вучняў — 11 хлопчыкаў, 1 дзяўчынка). У 1886 годзе ў Койданаўскай воласці Мінскага павета. У 1894 годзе Дэпартамент земляробства вылучыў у Гаруцішках зямлю В. В. Пашкевічу для арганізацыі гадавальніка лекавых раслін. У 1920-я ў будынку царкоўна-прыходскай школы дзейнічала пачатковая школа.

## Насельніцтва 
* 1906 год — 30 двароў, 167 жыхароў
* 1999 год — 104 жыхары
* 1 студзеня 2004 года — 42 двары, 83 жыхары
* 2010 год — 75 жыхароў

## Славутасці 
* Сядзіба акадэміка В. В. Пашкевіча з гадавальнікам лекавых раслін (канец XIX ст., захавалася фрагментарна, унесена ў Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў) — 

* Петра-Паўлаўская царква (не захавалася). У 1920-я закрыта. У 1950-1960-я разбурана, абраз Багародзіцы і іншае начынне знікла. На месцы царквы захаваліся рэшткі прыходскіх могілак.

## Мемарыялы 
* Брацкая магіла 12 савецкіх воінаў і партызан, загінулых у Другую сусветную вайну.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай (Трускоўскі) (1826—1881) — беларускі царкоўны дзеяч, архімандрыт, гісторык царквы.
* Васіль Васілевіч Пашкевіч (1856/1857—1939) — навуковец у галіне пладаводства. Доктар біялагічных і сельскагаспадарчых навук (1934). Заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1934). Акадэмік УАСГНІЛ (1935).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Имение знаменитого учёного в Гарутишках

Катэгорыя:Путчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Ліпні

**Лі́пні** (, ) — былая вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Путчынскага сельсавета.

Скасавана 1 лютага 2007 года.

## Спасылкі
Перацяткі

**Пераця́ткі** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Путчынскага сельсавета.

## Геаграфія 
Размешчана за 14 км ад Дзяржынска, 16 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя 
Вядома з XVI стагоддзя. Паводле інвентара Старынскай (Старынкаўскай) воласці 1589 года сяло, мела 20 валок зямлі. Уваходзіла ў склад Менскага ваяводства Рэчы Паспалітай. З 1793 года ў Старынскай (Старынкаўскай) воласці Мінскага павета. Належала Радзівілам, уваходзіла ў Койданаўскае староства (пазней Койданаўскае графства) магнатаў Радзівілаў.

## Насельніцтва 
* 20 стагоддзе: 1998 год — 13 двароў, 43 жыхары; 1999 год — 47 жыхароў.
* 21 стагоддзе: 1 студзеня 2004 года — 18 двароў, 38 жыхароў; 2010 год — 22 жыхары.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Аляксандравіч Адашкевіч (1918—2007) — беларускі скульптар.

## Літаратура 
* Перацяткі // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна / рэд. кал. Л.М. Драбовіч і інш.; рэд.-уклад. А.І. Валахановіч. — Мн.: БелТА, 2004.— С. 687.

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Путчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Путчына (аграгарадок)

**Пу́тчына** (, ) — аграгарадок у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Путчынскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца прыкладна за 12 км напрамку на поўнач ад горада Дзяржынск, каля аўтамабільнай дарогі .

## Гісторыя 
З 30 кастрычніка 1981 года цэнтр сельсавета. З 1991 года ў незалежнай Беларусі.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Сяргей Мікалаевіч Ходзін (нар. 1963) — беларускі гісторык.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-79. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1984 год. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Путчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Ярашоўка (Дзяржынскі раён)

**Ярашо́ўка** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзяржынскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1712 годзе згадваецца як вёска ў складзе маёнтка Галубоўскія Навасёлкі ў Мінскім ваяводстве ВКЛ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржынскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Баравікі (Дзяржынскі раён)

**Баравікі́** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рубілкаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Якуты (Дзяржынскі раён)

**Яку́ты** () — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Путчынскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым рэгіёне (Стоўбцы) фіксавалася прозвішча Якута. Было горадзенскае Якутовіч.

У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. сярод жамойцкага вількійскага баярства: "*Якутисъ Кгиневичъ*".

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Путчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Вуліца Уладзіслава Сыракомлі (Мінск)

**Вуліца Уладзіслава Сыракомлі** — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска, якая знаходзіцца ў мікрараёне Лошыца.

Названа ў гонар беларускага паэта, этнографа і перакладчыка У. Сыракомлі. Пачынаецца ад скрыжавання вул. Прушынскіх і вул. Я Лучыны і ідзе да чыгуначнага прыпынку «Лошыца». Цотны бок характарызуецца значна больш шчыльнай забудовай жылых шматпавярховых дамоў і гандлёвых устаноў. На няцотным боку знаходзяцца некалькі аб'етаў аўтасэрвіса, сярод якіх некалькі аўтамыйняў, заправачная станцыя і гандлёвы центр "Свет Аўто".

## Спасылкі 
* Вуліца У. Сыракомлі на Map.by
* Вуліца У. Сыракомлі на Wikimapia
* Вуліца У. Сыракомлі на фотаздымках

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Уладзіслава Сыракомлі
Загацце (Дзяржынскі раён)

**Зага́цце** (, ) — пасёлак у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Негарэльскага сельсавета.

Да 4 лютага 1939 года пасёлак у складзе Сямёнавіцкага сельсавета Уздзенскага раёна.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Негарэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Бамбамёт

**Бамбамёт** — тып артылерыйскай граматы: марціра або мінамёт, якая страляе надкалібернымі боепрыпасамі (асколачнымі гранатамі і бомбамі). Калібр 20—152 мм.

Акрамя таго, у Расіі/СССР тэрмін «бамбамёт» часам ужываўся і ў адносінах да мінамётаў (у XVII—XIX стагоддзях разрыўны артылерыйскі снарад для палявых гармат адносна малога калібра — менш за 1 пуду то ёсць 196 мм — называўся гранатай, больш цяжкія снарады называліся бомбамі).

У Першую сусветную вайну бамбамёты былі на ўзбраенні многіх армій. Будовай падобныя да мінамётаў, аднак зараджаліся з казённай часткі. Выкарыстоўваліся як гарматы суправаджэння пяхоты ў баі для знішчэння праціўніка ў траншэях і акопах; саступілі месца мінамётам. На сучасных надводных ваенных караблях бамбамёты — устаноўкі для стральбы глыбіннымі бомбамі па падводных лодках і тарпедах.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8
* 
* Военная Энциклопедия 1932-33 гг.
* 9-см бомбомет типа Г. Р., П., 1916
* Описание светящихся снарядов образца 1915 г. к 9-см бомбомету типа Г. Р., П., 1916
* Стрельба из бомбометов и минометов, П., 1920.

Катэгорыя:Гарматы паводле тыпу
Катэгорыя:Мінамёты
Півоня малочнакветкавая

**Півоня малочнакветкавая** (*Paeonia lactiflora*) — від травяністых шматгадовых раслін роду  сямейства .

З даўніх часоў разводзіцца ў садах і парках, дзякуючы буйным і прыгожым кветкам і сваёй трываласці.

## Батанічнае апісанне 
Каранёвыя патаўшчэнні верацёнападобныя, бурыя. Сцёблы голыя, з адной ці некалькімі кветкамі, вышынёй 60-100 і больш см.

Лісце даўжынёй 20-40 см, двойчы-трайчастае, ліставыя долі чарэшчатыя або бакавыя сядзячыя, ланцэтныя або эліптычныя, большай часткай завостраныя; некаторыя прыкветныя лісты лістападобна-паасобныя або суцэльныя.

Кветкі дыяметрам 8-16 см; пялёсткаў 5-10, белых, ружовых, бардовых або рэдка чырвоных; тычынкі залаціста-жоўтыя;

Плодзікаў 3-6, спачатку прамых, затым кручкавата-адхіленых. Насенне авальнае, чорнае.

Цвіценне ў маі — чэрвені. Плоданашэнне ў верасні.

## Распаўсюджанне і экалогія 
У прыродзе арэал віду ахоплівае Манголію, Кітай, Карэю і Японію. У Расіі сустракаецца ў Чыцінскай вобласці, на Далёкім Усходзе — на Амуры, у Прымор'і.

Культывуецца (у Расіі) ад шыраты Архангельска і далей на поўдзень.

Расце па сухіх, адкрытых, камяністых схілах, далінах, берагах рэк, сярод хмызнякоў.

## Значэнне і ўжыванне 
### У кветкаводстве 
Півоня малочнакветкавая шырока вырошчваецца як дэкаратыўная расліна ў садах, створана некалькі сотняў сартоў, многія сарты маюць падвойныя кветкі з тычынкамі, мадыфікаванымі ў дадатковыя пялёсткі. Упершыню інтрадуцыраваны ў Англіі ў сярэдзіне 1700-х гадоў, і гэты від стаў прабацькам большасці сучасных садовых півонь. Ён быў вядомы як *Paeonia albiflora* доўгія гады і быў першай белай півоняй, інтрадуцыраванай у Еўропе.

У Кітаі як дэкаратыўная расліна ён шануецца менш, чым  і яе гібрыд .

### У медыцыне 
Дадзеная расліна выкарыстоўваецца ў якасці лекавай у традыцыйнай кітайскай медыцыне і японскай медыцыне. Дзеючае рэчыва піёніфларын. Прэпараты кораня выкарыстоўваюцца для зніжэння тэмпературы і болю, для прыпынку крывацёкаў, для прафілактыкі дэменцыі.

## Таксанамія 
Від **Півоня малочнакветкавая** ўваходзіць у род  манатыпнага сямейства  парадку .

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Півоневыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Баляса

**Балясы**, **Баля́сіны** (ад  — кветка дзікага граната) у архітэктуры — невысокія фігурныя слупкі ў выглядзе калон (часам з разьбяным дэкорам), якія падтрымліваюць парэнчы агародж балконаў, усходаў, парапета і інш, элемент балюстрады.

Вырабляюцца з дрэва, каменя, металу, мармуру, бетону і інш. Таксама могуць мець выгляд у адной плоскасці.

Бываюць плоскія, круглыя ці гранёныя ў сячэнні. Складаюцца з базы, ствала грушападобнай, прызматычнай, вазона- або келіхападобнай формы, нярэдка завяршаюцца плінтам.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Слоўнік дойліда 
* Балюстрада ў Энцыклапедыі Брытаніка
* Балясины: практичный и рациональный декор для дома 

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Баністыка

**Бані́стыка** () — дапаможная гістарычная дысцыпліна, якая вывучае папяровыя грашовыя знакі як крыніцу эканамічнай і палітычнай гісторыі грамадства. Узнікла ў пачатку 20 ст., цесна звязана з нумізматыкай.

## Гісторыя 
, 13 ст.]]Першыя папяровыя грошы вядомы ў Кітаі з пачатку IX ст.; з 1690 года вядомы ў Паўночнай Амерыцы з 1769 — у Расіі, з 1794 — у Рэчы Паспалітай.

На Беларусі вядомы з часу далучэння яе тэрыторыі да Расійскай імперыі (Віцебская і Магілёўская губерні — пасля 1772, у заходніх губернях — з 1794). У 1843—1917 гадах абарачаліся крэдытныя білеты наміналам ад 50 капеек да 500 рублёў. У 19 ст. заменнікі папяровых грошай («ярлык», «квітанцыя», боны, чэкі і да падобныя) абмежавана выпускалі ўладальнікі магазінаў, фірмаў, фабрык, рэлігійных суполак у Брэсце, Ваўкавыску, Зэльве, Кобрыне, Нясвіжы, Пружанах, Слоніме, Слуцку і інш.

У час Першай сусветнай вайны ўлады Расіі павялічылі выпуск папяровых грошай і іх заменнікаў (чэкаў, сертыфікатаў, купонаў і іншых).

Пасля Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый 1917 года, у час грамадзянскай вайны і ваеннай інтэрвенцыі працягвалі абарачацца «раманаўскія» і «мікалаеўскія» банкноты, «керанкі», узаконена выкарыстанне аблігацый дзяржаўнай пазыкі і іх купонаў.

У часы германскай і польскай акупацыі Беларусі (1915—1920) у абарачэнні былі боны, квітанцыі, талоны, аблігацыі з наддрукоўкамі. Іх выпускалі ў Бабруйску, Гомелі, Гродне, Ігумене (Чэрвень), мястэчку Колышкі (Віцебская вобласць), Лідзе, Лагойску, Мінску, Магілёве, Мазыры, Навагрудку, Пінску, Рагачове, Слуцку і інш. У абарачэнні былі расійскія рублі, фінскія маркі, нямецкія пфенінгі, рэйхсмаркі, острублі, украінскія карбованцы. У Заходняй Беларусі абарачаліся польскія маркі, з 1924 — злотыя.

На тэрыторыі БССР у абарачэнні адначасова былі «саўзнакі» і чырвонцы, з 1922 — казначэйскія білеты (рублі) дробных наміналаў. У Вялікую Айчынную вайну на акупіраванай тэрыторыі Беларусі абарачаліся часовыя заменнікі грошай (савецкія рублі, акупацыйныя маркі, рэйхсмаркі). Пасля вайны адноўлена савецкае грашовае абарачэнне.

У 1992 годзе Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь выпусціў як самастойны плацежны сродак разліковыя білеты вартасцю ў 50 капеек, 1, 3, 5, 10, 25 (усе зняты з абарачэння ў 1995), 50 (зняты з абарачэння ў 1996), 100, 200, 1000, 5000, з 1994 — 20 000, з 1995 — 50 000 рублёў.

## Іншыя віды калекцыявання 
* Нумізматыка
* Фалерыстыка
* Філакартыя
* Філатэлія
* Філуменія

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Дапаможныя гістарычныя навукі
Франк Пясецкі

**Франк Пясецкі** (; 24 кастрычніка 1919, , штат Пенсільванія, ЗША — 11 лютага 2008, Мэйн-Лайн, штат Пенсільванія, ЗША) — амерыканскі авіаканструктар польскага паходжання, піянер распрацоўкі верталётаў прадольнай схемы.

## Біяграфія 
У 1940 годзе разам са сваім аднакласнікам Говардам Вэнзі стварыў кампанію *PV Engineering Forum*, якая пазней стала Piasecki Helicopter Corporation (з 1946 года). Стварыў аднамясцовы аднавінтавы верталёт PV-2, які ўпершыню падняў яго ў паветра 11 красавіка 1943 года. Гэты верталёт зрабіў уражанне на ВПС ЗША і Пясецкі атрымаў афіцыйны ваенны кантракт.

Распрацаваў прадольную схему для верталётаў, дзе нясучыя вінты змешчаны ў насавой і хваставой частках фюзеляжу.

Будаваў такія верталёты, як Piasecki HRP Rescuer, Пясецкі H-21, CH-46 Сі Найт, CH-47 Чынук.

Пасля канфлікту з Радай дырэктараў сышоў у 1955 годзе з Piasecki Helicopter і стварыў Piasecki Aircraft Corporation.

У 1956 годзе назва Piasecki Helicopter была зменена на *Vertol Aircraft Corporation* (ад «вертыкальны узлёт-пасадка» — **ver**tical **t**ake**o**ff and **l**anding), а ў 1960 годзе Vertol была куплена кампанія Боінг і стала яе падраздзяленнем *Boeing Vertol Division* (у 1987 годзе падраздзяленне перайменавана ў Boeing Helicopters).

У 1986 Прэзідэнт ЗША Рональд Рэйган уручыў Пясецкаму найвышэйшую тэхнічную ўзнагароду краіны — Нацыянальны Медаль Тэхналогіі.
У 2005 годзе ён атрымаў пажыццёвую узнагароду падраздзялення Смітсанаўскага Інстытута — Нацянальнага музею авіацыі і касманаўтыкі.

Памёр у сваім доме 11 лютага 2008 года, ва ўзросце 88 гадоў, пасля шэрагу інсультаў.

## Гл. таксама 
* Ігар Сікорскі
* Boeing Vertol

Катэгорыя:Авіяканструктары ЗША
Cynoglossum amabile

**Cynoglossum amabile** — кветкавая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Арэал 
Расце ва ўмераных і трапічных зонах Азіі: Кітаі і Бутане.

## Значэнне 
Дадзеная расліна часта выкарыстоўваецца як дэкаратыўны кветка ў садках.

*Cynoglossum amabile* змяшчае канцэрагенныя .

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Бурачнікавыя (падсямейства)
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1906 годзе
Бараньская кульня

**Бара́ньская кульня** — бараньскі кульны двор, майстэрня па вырабе ядраў і куль для гармат і гакаўніц на тэрыторыі Беларусі ў 16 — сярэдзіне 18 ст.

Заснавана ў 1597 годзе князем М. Радзівілам у с. Барань, верагодна, Барысаўскай воласці Аршанскага павета. Работнікаў майстэрні («кульнікаў») набіралі з мясцовых сялян, надзялялі іх 1 валокай зямлі, за што яны павінны былі здабываць руду, вырабляць жалеза і вугаль, адліваць ядры і кулі. У кастрычніку 1598 года працавала 14 «кульнікаў». Бараньская кульня пастаўляла кулі і ядры Копыскаму і Біржанскаму (у Літве) замкам. «Кульнікі» ўдзельнічалі ў рамонце і доглядзе ўмацаванняў Копыскага замка, давалі грошы «на выправу выбранцев», «жита на пушкаров замковых» і стацыю (падатак) на выпадак прыезду ў Копысь Радзівілаў. За год на патрэбы Біржанскага замка Бараньская кульня вырабляла 195 вялікіх і 325 меншых ядраў, для Копыскага — 390 меншых ядраў і 780 гакаўнічных куль. Каб зберагаць лясы ад спусташэння, яны павінны былі закопваць за сабою ўсе ямы.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8

Катэгорыя:Барань
Катэгорыя:З’явіліся ў XVI стагоддзі
Катэгорыя:Зніклі ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:Колішнія прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Вытворцы зброі
Катэгорыя:Людвісарні
Барацінка

**Барацінка** — пашыраная сярод нумізматаў назва медных шэлегаў Польскага Каралеўства і ВКЛ 1659—1666 гадоў, якія чаканіліся па ініцыятыве трымальніка манетных двароў Ціта Лівія Бараціні. На Беларусі барацінкі выпускаў Брэсцкі манетны двор.

## Апісанне 
Барацінкі мелі на авэрсе галаву караля Яна Казіміра ў лаўровым вянку, надпіс *.IOAN. — CAS. REX* вакол галавы падзеленыя літарамі *T.L.B* (ініцыялы Баратыні). Рэвэрс польскіх манет выяўляе польскага арла са шчытом гербу Ваза на грудзях. Вакол надпіс *SOLID.REGN — POLON* і год. Рэвэрс літоўскіх манет ішоў з выявай герба Пагоні.

## Годы і месцы выпуску 
## Кошт 
Афіцыйна кошт медных шэлегаў быў роўны кошту срэбных шэлегаў, ці 1/3 гроша, альбо 1/90 злотага. Аднак па сутнасці нават новы медны шэлег ніяк не мог каштаваць траціну гроша. Сапраўдны яго кошт быў прыкладна разы ў 4-5 менш.

## Колькасць манет 
Першапачаткова планавалася вырабіць каля 180 000 000 адзінак манет каб заплаціць войску, аднак у выніку вырабілі каля 1-1,8 млрд манет. Да тагож медныя шэлягі вельмі часта падраблялі (прычым некаторыя падробкі былі якаснее арыгіналаў).

## Цяперашні кошт 
З-за вялікай колькасці і дрэннай якасці матэрыялу манет, цяперашні кошт барацінкаў сярод нумізматаў рэдка перавышае 1 долар ЗША. Аднак за адзінкі з добрым станам цэны могуць быць значна вышэй.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8

Катэгорыя:Сярэдневяковыя манеты
Катэгорыя:Манеты Вялікага Княства Літоўскага
Пянтрыца

**Пянтры́ца** — рака ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 14 км, сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 м/км. Плошча вадазбору 47 км². Пачынаецца на поўдзень ад вёскі Забалацце. Упадае ў Бярэзіну каля вёскі Перавоз. Вадазбор у межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Рэчышча каналізаванае ў верхнім і сярэднім цячэнні. Рака прымае сцёк з ручаёў і меліярацыйных каналаў. Каля вёсак Вінорава і Міхалёва на рацэ плаціны і сажалкі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Бярэзінскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Бярэзіны
Эхінакакоз

**Эхінакакоз**, таксама называюць **гідатыдная хвароба**, **гідатыдоз**, або **эхінакокавая хвароба** — гэта паразітарнае захворванне, вызваннае стужачнымі чарвякамі роду *Echinococcus*.

## Прычыны 
Захворванне распаўсюджваецца, калі спажываецца вада або ежа, якія змяшчаюць яйца паразіта, або праз блізкі кантакт з інфецыраванай жывелай. Часта інфецыраваныя жывелы ўключаюць: сабакі, лісы і ваўкі. Альвеалярны від хваробы часта патрабуе хірургічнай аперацыі з далейшым медыкаментозным лячэннем. Эканамічны кошт хваробы ацэньваецца прыкладна 3 млрд долараў у год. Захворванне можа паражаць іншых жывёл, такіх як свінні, каровы і коні.

Катэгорыя:Цэстадозы
Катэгорыя:Забытыя хваробы
Дражбітка

**Дражбі́тка** — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Сосніца (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 19 км. Плошча вадазбору 129 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,2 м/км. Рака бярэ пачатак з возера Арлея ў яго паўднёва-заходняй частцы, працякае праз азёры Болныра, Дрогава, Сосна. Упадае ў Сосніцу прыкладна за 0,8 км на захад ад возера Сосна. Вадазбор на ўсходняй частцы Полацкай нізіны. Азёрнасць вадазбору каля 8 %. У басейне Дражбіткі азёры Арлея, Болныра, Сосна, Бочава, Валынец, Зоркае, Гародна, Сінчак, Лоўжа, Арлоўка, Чорнае і інш. Рэчышча часткова каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Сосніцы
Macleaya cordata

**Macleáya cordáta** — від ядавітых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
*Macleaya cordata* — шматгадовая травяністая карэнішчавая расліна вышынёй да 250 см.

Сцябло шэра-блакітнай матавай афарбоўкі ўтрымлівае карычневы атрутны млечны сок.

Лісце дасягае 10-30 см у даўжыню і шырыню.

## Ужыванне 
Культывуецца як дэкаратыўная расліна для садоў і паркаў ва ўмераным кліматычным поясе.

У якасці лекавай сыравіны выкарыстоўваюць траву *Macleaya cordata* (). Сыравіна, якую нарыхтоўваюць у фазу бутанізацыі і цвіцення, змяшчае  алкалоіды, у іх ліку — сангвінарын і хелерытрын, і выкарыстоўваецца для атрымання прэпарату сангвірытрыну, які валодае антыбактэрыйнай і анціхалінэстэразнай актыўнасцю.

## Таксанамія 
### Сінонімы 
Паводле *The Plant List* на 2010 год:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Макавыя (трыба)
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1826 годзе
Банцараўшчына (гарадзішча)

**Банцараўшчына** () — гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку ў Беларусі, на левым беразе ракі Свіслач каля былой вёскі Банцараўшчына Мінскага раёна.

## Апісанне 
 (сядзіць каля бярозы), Ісаакій Абрамавіч Сербаў (стаіць за бярозай), Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі (у фуражцы і паліто), Мікалай Мікалаевіч Шчакаціхін (у белай кепцы), Сяргей Антонавіч Дубінскі (сядзіць на краі раскопу ў белай фуражцы), Дзмітрый Іванавіч Даўгяла (за С. А. Дубінскім), Мікалай Мікалаевіч Улашчык (з рыдлёўкай у руках), Аляксандр Дзмітрыевіч Каваленя, Павел Васільевіч Харламповіч (у фуражцы), Аляксандр Міхайлавіч Паноў, Сяргей Сяргеевіч Шутаў (у белай кашулі), Мельнікаў.]]
Пляцоўка авальная (55 х 35 м), з поўначы і паўночнага захаду ўмацавана 2 валамі вышынёй каля 2 м і равамі. Культурны пласт 0,2—1,8 м; мае 2 гарызонты: ніжні (III ст. да н.э. — IV ст. н.э.) адносіцца да культуры штрыхаванай керамікі, верхні — VI—VII стст. — ад яго атрымала назву банцараўская культура. Выяўлены рэшткі драўляных наземных пабудоў з разваламі печаў-каменак, вырабы з жалеза (сярпы, наканечнікі коп’яў, нажы, брытвы), бронзы (пярсцёнкі, фібула, лунніца, бранзалет і інш.), гліны (посуд, тыглі, льячка, прасліцы), шкляная пацерка і інш.

## Гл. таксама 
* Банцараўская культура

## Літаратура 
* Ба́нцараўшчына // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы (бел.) / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мінск: БелЭн, 1996. — С. 283. — 10 000 экз. — .

## Спасылкі 
* Гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку

Катэгорыя:банцараўская культура 
Катэгорыя:Гарадзішчы Мінскага раёна
Крыніца (Вішкавічы)

**Крыніца** з жыватворнай мінеральнай вадой у лесе каля вёскі Вішкавічы Чашніцкага раёна. Вада, якая б'е з крыніцы фантанам і пахне серай, лічыцца лекавай ад хвароб вачэй і страўніка. Каля крыніцы стаяць крыж і капліца, у якую прыносілі грошы і палатно. Паломнікі сюды прыязджалі не толькі з наваколля, але і з дальніх мясцін. Паводле словаў мясцовых жыхароў, калісьці тут паблізу пакланяліся яшчэ і каменю-следавіку.

## Літаратура 
* Зайкоўскі, Э. М. Жыватворныя крыніцы Беларусі / Э. М. Зайкоўскі, Л. В. Дучыц. — Мн, 2001. — С. 46.
* Куцэра, Г. Валуны — гэта таямніцы прыроды / Г. Куцэра // Чырвоны прамень (Чашнікі). — 1992. — 14 ліп.
* Крель, А. Родник у озера Святое / А. Крель // Народнае слова. — 2006. — 17 студз.
* Тараненко, В. Три чуда Чашниччины / В. Тараненко // Чырвоны прамень (Чашнікі). — 2003. — 30 верас.

## Спасылкі 
* Помнікі гісторыі і архітэктуры Чашніцкага раёна. Помнікі прыроды

Катэгорыя:Вішкавічы
Катэгорыя:Крыніцы Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Чашніцкага раёна
Яўген Андрэевіч Саматыя

**Яўген Андрэевіч Саматыя** ( — кастрычнік ) — беларускі мастак. Член Саюза мастакоў БССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і служачага. Вучыўся ў польскай школе ў Мінску. Настаўнік малявання здолеў абудзіць у дзецях схільнасць да жывапісу, некалькі вучняў з класу сталі мастакамі. Яўген з 13 гадоў пісаў алеем копіі карцін, нацюрморты. Па сканчэнні школы ў 1930 годзе працаваў мастаком па афармленні газетных клішэ і малюнкаў у газеце «Чырвоная змена». У 1931 годзе паступіў у Віцебскі мастацкі тэхнікум на аддзяленне паліграфіі. У Віцебску пазнаёміўся з будучай жонкай Лідзіяй, 4 ліпеня 1934 года яны ажаніліся.

У кастрычніку 1934 года Яўген прызваны ў армію, служыў на Далёкім Усходзе, быў палкавым мастаком. Апынуцца ў краі незвычайных пейзажаў, убачыць мора было ўдачай для мастака. У 1936 годзе дэмабілізаваны. Разам з сям'ёй жыў у доме бацькоў на Замячэтным завулку (пазней зав. Калгасны, цяпер не існуе) Татарскага прадмесця ў Мінску. Да студзеня 1937 года працаваў у выдавецтве, затым мастаком-афарміцелем у Палацы піянераў і школьнікаў. У 1937 годзе нарадзіўся сын Валянцін. У тым жа 1937 годзе бацька Яўгена быў рэпрэсаваны. У ліпені 1941 года мабілізаваны ў РСЧА, у кастрычніку 1944 года сяржант Я. Саматыя знік без вестак.

## Творчасць 
Пісаў пейзажы, нацюрморты, партрэты, рабіў малюнкі. Сваякі захоўваюць чатыры карціны, серыі малюнкаў «Краявіды Мінска», «Краявіды Віцебска», «Далёкаўсходнія замалёўкі», партрэты бацькі і іншых сваякоў.

### Галерэя 

File:Яўген Саматыя, алей, Букет.jpg
File:Яўген Саматыя, акварэль, Татарскае прадмесце, Мінск.jpg
File:Яўген Саматыя, малюнак, віцебскі краявід-1.jpg

## Памяць 
На будынку Саюза беларускіх мастакоў у Мінску усталявана мемарыяльная дошка з імёнамі мастакоў, у т.л. Яўгена Саматыі, якія загінулі ў 2-й сусветнай вайне.

## Літаратура 
* *Авринская Е.* От прадедов, из тьмы веков… // Вечерний Минск, 24.03.2011.
* *Александровіч Р.* Мае ўражанні ад юбілею // Байрам № 4, 1997. — С. 24-30.
* *Лошицкая М.* Художник из прошлого // Падарожнік № 9, 1997. — С. 17-20.

## Спасылкі 
* *Крэпак Б.* Колер змагання — колер Перамогі  // «Мастацтва» № 9, 2009. — С. 24-27.
* *Налівайка Л. Дз.* Калекцыя станкавай графікі перыяду Вялікай Айчыннай вайны ў зборах НММ РБ // «Паведамленні Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь», вып. 6., 2005. — Мн.: «Белпрынт», 2007. — С. 146—156.
* https://www.obd-memorial.ru/html/info.htm?id=7709855&page=1

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага Народнага мастацкага вучылішча
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў БССР
Пітыускія астравы

**Пітыу́скія астравы** (, ) — група астравоў у Міжземным моры. Частка архіпелага Балеарскія астравы. Найбуйнейшыя астравы — Івіса і Фарментэра. Плошча — 655,8 км². Насельніцтва — 142 599 чал.

Назва астравоў паходзіць ад  («хваёвыя»). У старажытнасці былі базай кілікійскіх піратаў, знішчаных у 72 г. да н. э. рымлянамі. У нашы дні адміністрацыйна падпарадкаваны ўладам аўтаномнай супольнасці Балеарскія астравы. Падзяляюцца на 6 муніцыпалітэтаў. Развіты турызм.

## Спасылкі 
* Ibiza
* Formentera

Катэгорыя:Балеарскія астравы
Банцараўская культура

**Банцараўская культура** — археалагічная культура плямёнаў, якія ў V—VIII стст. жылі ў Верхнім Падняпроўі, Верхнім Панямонні, Верхнім і Сярэднім Падзвінні.

Назва ўтворана ад гарадзішча Банцараўшчына пад Мінскам. Насельніцтва займалася земляробствам і жывёлагадоўляй; жыло на селішчах у паўзямлянкавых жытлах зрубнай канструкцыі і наземных слупавой канструкцыі, унутры жытлаў размяшчаліся печы-каменкі. У якасці сховішчаў часта выкарыстоўваліся ранейшыя гарадзішчы, якія дадаткова ўмацоўваліся валамі. Пахавальны абрад — трупаспаленне на бескурганных і курганных могільніках. Рэшткі спаленых нябожчыкаў змяшчаліся ў гліняныя урны або ссыпаліся ў магільныя ямы. У курганах (круглых, падоўжаных, доўгіх) пахаванні на гарызонце, у насыпе або адразу пад яго дзярновым пакрыццём. Характэрны слабапрафіляваны пласкадонны неарнаментаваны посуд. Большасць даследчыкаў лічыць, што Банцараўская культура належала балтам; яна сфарміравалася ў выніку пранікнення на поўнач Беларусі носьбітаў кіеўскай культуры і змяшэння іх з плямёнамі днепра-дзвінскай культуры і культуры штрыхаванай керамікі. Разам з тым, апошнія лінгвістычныя даследаванні мовы насельніцтва ва ўсходняй частцы банцараўскай (тушамлінскай) культуры на Смаленшчыне (т.зв. мошчынскай) дазваляюць сцвярджаць, што яны ўяўляюць сабой найбольш старое адгалінаванне ад праславянскіх гаворак і належаць да найбольш ранніх каланізацыйных славянскіх плыняў на ўсходзе Еўропы.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Археалагічныя культуры Беларусі
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Расіі
Катэгорыя:Усходнія балты
Уладзімір Хейфец

**Уладзімір Хейфец** (; ,  — , ) — руска-амерыканскі кампазітар, дырыжор, піяніст і аранжыроўшчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мястэчку Чашнікі ў музычна адоранай сям'і. Яго бацька, *Яўхім Хейфец*, малодшы брат, *Бэн-Ор*, і стрыечны брат, *Яша*, былі скрыпачамі.

Скончыў Санкт-Пецярбургскую кансерваторыю па класе фартэпіяна. Дэбютаваў у 1918 у Варшаве. Выступаў разам з віяланчэлістам , працаваў акампаніятарам Фёдара Шаляпіна.

У 1921 эмігрыраваў ў ЗША. У 1923—1924 быў акампаніятарам *Іды Крэмер*. У далейшым працаваў музычным дырэктарам тэатра , пісаў музыку для «» і , дырыжыраваў хорам «Паалей Цыён/Працаўнікі Сіёна», хорам «Ідышер культур гезельшафт / Грамадства яўрэйскай культуры», стварыў уласны хор "Хейфец зингерс/Спевакі Хейфеца ", з якім выступаў на амерыканскім радыё і нават гастраляваў у Ізраілі (1952).

Таксама працаваў дырыжорам у амерыканскіх тэатрах, рабіў аранжыроўкі для , пісаў музыку для кінафільмаў. Самай вядомай яго працай была напісаная ім у арыгінальная музыка да фільма *Сяргея Эйзенштэйна* «». Хейфец таксама быў аўтарам музыкі да двух ідышскі кінафільмаў: «»  (1937) і «»  (1939).

Быў аўтарам «Біблейскай сюіты для сімфанічнага аркестра», сімфоніі «Новая Эра», оперы «Фараон» і араторыі «Голема», а таксама больш чым 80 песень на мове ідыш.

## Спасылкі 
* Vladimir Heifetz (1893—1970)
Культавыя дрэвы

**Культавыя дрэвы** — своеасаблівая катэгорыя сакральных аб'ектаў, якая найбольш схільная разбуральнаму ўплыву часу і вонкавых фактараў, напрыклад, пажарам, бурам і інш., пры гэтым з'яўляецца прамым сведчаннем жывучасці архаічных традыцый

## Беларусь 
Паводле беларускіх павер'яў, у дрэвах часта пасялялася чалавечая душа, дрэвы могуць хадзіць, размаўляць, ператварацца ў чалавека. Калі дрэва сякуць, то з яго цячэ кроў і чуюцца стогны. Пры гэтым вельмі часта культавыя дрэвы з'яўляюцца часткай больш складанага сакральнага комплексу — прошчы альбо прасторава і функцыянальна ўзаемаспалучаюцца з культавай крыніцай ці каменем.

## Спасылкі 
* Ідэнтыфікацыя і інвентарызацыя нематэрыяльнай культурнай спадчыны Беларусі. Аб'екты сакральнай тапаграфіі я к элементы НКС
* Дрэва культавае. Беларуская міфалогія: Энцыклапедычны слоўнік / С. Санько [і інш.]; склад. І. Клімковіч. — 2-ое выданне, дапоўненае. — Мінск: Беларусь, 2006. — 500 с.: іл.

Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Святыя месцы
Рэкта (прыток Сянны)

**Рэ́кта** — рака ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Сянна (басейн Дняпра).

## Назва 
Існуюць розныя версіі аб паходжанні гідроніма.  Рэкта.

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 10 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,2 м/км. Плошча вадазбору 28 км². Вадазбор у межах Аршанска-Магілёўскай раўніны. Рака пачынаецца прыкладна за 2,8 км у напрамку на поўнач ад вёскі Галоўчыцы, упадае ў Сянну на ўсход ад вёскі Пільня.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-36-87. Выданне 1982 г. 

Катэгорыя:Рэкі Чэрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Сажа