open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лас (літара)

**Лас** (, мрглавані: Ⴊ, нусхуры: ⴊ, мхедрулі: ლ, МФА: ) — адзінаццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «30». Беларускі адпаведнік — літара л (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае l.

Mkhedruli_l.svg|Лас мхедрулі
Asomtavruli_l.svg|Лас мрглавані
Nuskhuri_l.svg|Лас нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴊ : U+10AA
* ლ : U+10DA

## Спасылкі
Нар (літара)

**Нар** (, мрглавані: Ⴌ, нусхуры: ⴌ, мхедрулі: ნ, МФА: ) — трынаццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «50». Беларускі адпаведнік — літара н (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае n.

Mkhedruli_n.svg|Нар мхедрулі
Asomtavruli_n.svg|Нар мрглавані
Nuskhuri_n.svg|Нар нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴌ : U+10AC
* ნ : U+10DC

## Спасылкі
Аўсянка Гадлеўскага

**Аўсянка Гадлеўскага** (*Emberiza godlewskii*) — птушка сямейства . Відавая назва дадзена ў гонар польскага заолага  (1840—1880).

## Знешні выгляд 
Галава, шыя і грудзі шэрыя з карычневай або чорнай паласой ля вачэй, «вусамі» і каронай. Знізу рудая, зверху страката рудая з чорным. Хвост чорны і аранжавы вышэй і белы знізу, з пэўным выманнем на канцы. Ногі і пальцы светла-ружовыя.

## Распаўсюджанне 
Яго натуральны арэал — умераныя хмызняковыя стэпы. Сустракаецца ў Кітаі, Пакістане, Індыі, Казахстане, Манголіі, М’янме і Расіі.

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1874 годзе
Катэгорыя:Аўсянкавыя
Катэгорыя:Птушкі Азіі
Гадлеўскі
Он (літара)

**Он** (, мрглавані: Ⴍ, нусхуры: ⴍ, мхедрулі: ო, МФА: ) — чатырнаццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «70». Беларускі адпаведнік — літара о (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае o.

Mkhedruli_o.png|Он мхедрулі
Asomtavruli_o.svg|Он мрглавані
Nuskhuri_o.svg|Он нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴍ : U+10AD
* ო : U+10DD

## Спасылкі
П’ар (літара)

'''П'ар''' (, мрглавані: Ⴎ, нусхуры: ⴎ, мхедрулі: პ, МФА: ) — пятнаццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «80». Беларускі адпаведнік — п' (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае p.

Mkhedruli_p'.png|П'ар мхедрулі
Asomtavruli_p'.svg|П'ар мрглавані
Nuskhuri_p'.svg|П'ар нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴎ : U+10AE
* პ : U+10DE

## Спасылкі
Жан (літара)

**Жан** (, мрглавані: Ⴏ, нусхуры: ⴏ, мхедрулі: ჟ, МФА: ) — шаснаццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «90». Беларускі адпаведнік — літара ж (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае ž.

Mkhedruli_zh.svg|Жан мхедрулі
Asomtavruli_zh.svg|Жан мрглавані
Nuskhuri_zh.svg|Жан нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴏ : U+10AF
* ჟ : U+10DF

## Спасылкі
Раэ (літара)

**Раэ** (, мрглавані: Ⴐ, нусхуры: ⴐ, мхедрулі: რ, МФА: ) — сямнаццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «100». Беларускі адпаведнік — літара р (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае r.

Mkhedruli_r.svg|Раэ мхедрулі
Asomtavruli_r.svg|Раэ мрглавані
Nuskhuri_r.svg|Раэ нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴐ : U+10B0
* რ : U+10E0

## Спасылкі
Рутка (прыток Случы)

**Рутка** — рака ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Случ. Даўжыня 6,5 км. Пачынаецца за 0,5 км на ўсход ад вёскі Жабін, упадае ў Салігорскае вадасховішча на паўночна-ўсходняй ускраіне горада Салігорск.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прытокі Случы (прыток Прыпяці)
Катэгорыя:Рэкі Салігорскага раёна
Бахар

**Бахар** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Васілевіч Бахар — беларускі футбаліст
* Іосіф Васільевіч Бахар — беларускі кінарэжысёр
* Міхась Бахар — беларускі грамадска-палітычны дзеяч
Т’ар (літара)

'''Т'ар''' (, мрглавані: Ⴒ, нусхуры: ⴒ, мхедрулі: ტ, МФА: ) — дзевятнаццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «300». Беларускі адпаведнік — т' (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае t.

Mkhedruli_t'.svg|Т'ар мхедрулі
Asomtavruli_t'.svg|Т'ар мрглавані
Nuskhuri_t'.svg|Т'ар нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴒ : U+10B2
* ტ : U+10E2

## Спасылкі
Ун (літара)

**Ун** (, мрглавані: Ⴓ, нусхуры: ⴓ, мхедрулі: უ, МФА: ) — дваццатая літара грузінскага алфавіту. Беларускі адпаведнік — літара у (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае u.

Mkhedruli_u.png|Ун мхедрулі
Asomtavruli_u.svg|Ун мрглавані
Nuskhuri_u.svg|Ун нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴓ : U+10B3
* უ : U+10E3

## Спасылкі
Сан (значэнні)

**Сан**:

## Слова ці частка слова 
* **Сан** — чын ці званне; як правіла, азначае духоўны сан, або высокі чын.
* Сан- (ад ,  і сугучных слоў іншых моў, якія азначаюць «святы») — прэфікс ці частка складовага слова, што азначае «святы». 
*  — адзін з японскіх імянных суфіксаў.
* Сан () — распаўсюджаная ў ПАР альтэрнатыўная назва бушменаў.

**Літары**:
* Сан (; ) — архаічная літара грэчаскага алфавіту, якая выйшла з ужывання ўжо да VI ст. да н.э.
* Сан — васямнаццатая літара грузінскага алфавіту (ს).

**Населеныя пункты**:
* Сан () — камуна ў Францыі, у дэпартаменце Кальвадас.
* Сан () — горад у Малі, у вобласці Сегу

**Рэкі**:
* Сан — рака ў Польшчы, прыток Віслы.
* Сан (у вярхоўе Крангпока) — рака ў Камбоджы і В'етнаме, прыток Меконга.

**Этнічныя групы**:
* Сан — назва паўднёваафрыканскіх бушменаў.

**Прозвішчы**:
* Сан Сюэ (, нар. 1984) — кітайская спартсменка, алімпійская чэмпіёнка.
* Фернан Сан (; 1881—1922) — французскі велагоншчык.

## Скарачэнні 
Скарачэнне «**сан.**»:
* Санаторыя.
* Санітар, санітарны.
Скарачэнне «**САН**»:
* Слабаалкагольны напой (гл. таксама Алкагольныя напоі)
* Славацкая акадэмія навук
* Стырол і акрыланітрыл

## Гл. таксама 
* Sun, SAN
* Сен
Іосіф Васільевіч Бахар

**Іосіф Васільевіч Бахар** ( — пасля 20.10.1937) — беларускі кінарэжысёр.

## Біяграфія 
Працаваў кінарэжысёрам на студыі «Белдзяржкіно» ў Мінску. Рэжысёр і сцэнарыст (разам з Юрыем Тарычам) мастацкага фільма "Да заўтра" (1929). Разам з Леанідам Малчанавым у 1934 годзе зняў фільм «Палескія рабінзоны» — экранізацыю аднайменнай аповесці Я. Маўра пра юных натуралістаў. Фільм захаваўся не цалкам, у ім адсутнічаюць заключныя 5-ая і 6-ая часткі.

Арыштаваны 4 жніўня 1937. Асуджаны 20.10.1937.

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Беларусьфільм
Кан (літара)

**Кан** (, мрглавані: Ⴕ, нусхуры: ⴝ, мхедрулі: ქ, МФА: ) — дваццаць другая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «600». Беларускі адпаведнік — літара к (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае k'.

Mkhedruli_k.svg|Кан мхедрулі
Asomtavruli_k.svg|Кан мрглавані
Nuskhuri_k.svg|Кан нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴕ : U+10B5
* ქ : U+10E5
* ⴝ : U+2D05

## Спасылкі
Рэзнік

**Рэзнік** — шматзначны тэрмін.
* **рэзнік**, або **разнік** — той, хто займаецца рэзаннем жывёлы; мяснік.

## Прозвішча 
Вядомыя носьбіты:
* Анатоль Мікалаевіч Рэзнік, беларускі гісторык
* Джудзіт Арлен Рэзнік, амерыканская жанчына-астранаўт
* Ілья Рахміэлевіч Рэзнік, расійскі паэт
* Кацярына Аляксандраўна Рэзнік, украінская спартсменка і палітык

## Расліны 
* народная назва віду
Г’ан (літара)

'''Г'ан**, або **Ган''' (, мрглавані: Ⴖ, нусхуры: ⴖ, мхедрулі: ღ, МФА: ) — дваццаць трэцяя літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «700». Беларускі адпаведнік — літара г (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае ḡ.

Mkhedruli_gh.svg|Г'ан мхедрулі
Asomtavruli_gh.svg|Г'ан мрглавані
Nuskhuri_gh.svg|Г'ан нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴖ : U+10B6
* ღ : U+10E6

## Спасылкі
Кар (літара)

**Кар** (, мрглавані: Ⴗ, нусхуры: ⴗ, мхедрулі: ყ, МФА: ) — дваццаць чацвёртая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «800». Беларускі адпаведнік — літара к (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае q.

Mkhedruli_q'.svg|Кар мхедрулі
Asomtavruli_q'.svg|Кар мрглавані
Nuskhuri_q'.svg|Кар нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* ყ : U+10E7

## Спасылкі
Шын (літара)

**Шын** (, мрглавані: Ⴘ, нусхуры: ⴘ, мхедрулі: შ, МФА: ) — дваццаць пятая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «900». Беларускі адпаведнік — літара ш (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае š.

Mkhedruli_sh.svg|Шын мхедрулі
Asomtavruli_sh.svg|Шын мрглавані
Nuskhuri_sh.svg|Шын нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴘ : U+10B8
* შ : U+10E8

## Спасылкі
Чын (літара)

**Чын** (, мрглавані: Ⴙ, нусхуры: ⴙ, мхедрулі: ჩ, МФА: ) — дваццаць шостая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «1000». Беларускі адпаведнік — літара ч (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае č'.

Mkhedruli_ch.svg|Чын мхедрулі
Asomtavruli_ch.svg|Чын мрглавані
Nuskhuri_ch.svg|Чын нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴙ : U+10B9
*ჩ : U+10E9

## Спасылкі
Цан (літара)

**Цан** (, мрглавані: Ⴚ, нусхуры: ⴚ, мхедрулі: ც, МФА: ) — дваццаць сёмая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «2000». Беларускі адпаведнік — літара ц (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае c'.

Mkhedruli_c.svg|Цан мхедрулі
Asomtavruli ts.svg|Цан мрглавані
Nuskhuri_c.svg|Цан нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴚ : U+10BA
*ც : U+10EA

## Спасылкі
Дзіл (літара)

**Дзіл** (, мрглавані: Ⴛ, нусхуры: ⴛ, мхедрулі: ძ, МФА: ) — дваццаць восьмая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «3000». Беларускі адпаведнік — дз (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае j.

Mkhedruli_dz.svg|Дзіл мхедрулі
Asomtavruli_dz.svg|Дзіл мрглавані
Nuskhuri_dz.svg|Дзіл нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴛ : U+10BB
*ძ : U+10EB

## Спасылкі
Ц’іл (літара)

'''Ц'іл''' (, мрглавані: Ⴜ, нусхуры: ⴜ, мхедрулі: წ, МФА: ) — дваццаць дзявятая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «4000». Беларускі адпаведнік — ц’ (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае c.

Mkhedruli_ts'.svg|Ц'іл мхедрулі
Asomtavruli_ts'.svg|Ц'іл мрглавані
Nuskhuri_ts'.svg|Ц'іл нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
*Ⴜ : U+10BC
*წ : U+10EC

## Спасылкі
Леанід Міхайлавіч Малчанаў

**Леанід Міхайлавіч Малчанаў** — беларускі кінарэжысёр.

## Біяграфія 
З 1924 — рэжысёр кінастудый Межрабпом-Русь (з 1928 — Межрабпомфильм), 3-й фабрыкі , Белдзяржкіно.

Як сцэнарыст выступіў пры стварэнні фільма 1928 года «Василисина победа».

Разам з Іосіфам Бахарам у 1934 годзе зняў фільм «Палескія рабінзоны» — экранізацыю аднайменнай аповесці Я. Маўра пра юных натуралістаў. Фільм захаваўся не цалкам, у ім адсутнічаюць заключныя 5-ая і 6-ая часткі.

### Фільмаграфія 
* 1926 — «Отец» (караткаметражны)
* 1926 — «Зелёный змий» (караткаметражны)
* 1927 — «Неоплаченное письмо»
* 1928 — «Василисина победа»
* 1929 — «Хвоі гамоняць»
* 1934 — «Палескія рабінзоны»

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Беларусьфільм
Малчанаў

**Малчанаў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Яраслававіч Малчанаў (нар. 1974) — беларускі акцёр.
* Аркадзь Анатолевіч Малчанаў (1947—2010) — расійскі гісторык, археолаг і нумізмат.
* Барыс Міхайлавіч Малчанаў (нар. 1950) — беларускі архітэктар.
* Віктарын Міхайлавіч Малчанаў — расійскі генерал, удзельнік Першай сусветнай і Грамадзянскай войнаў
* Георгій Андрэевіч Малчанаў — дзяржаўны дзеяч БССР
* Кірыл Уладзіміравіч Малчанаў — савецкі кампазітар
* Леанід Міхайлавіч Малчанаў — беларускі кінарэжысёр
* Павел Сцяпанавіч Малчанаў — беларускі акцёр і рэжысёр
Ч’ар (літара)

'''Ч'ар''' (, мрглавані: Ⴝ, нусхуры: ⴝ, мхедрулі: ჭ, МФА: ) — трыццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «5000». Беларускі адпаведнік — ч' (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае č.

Mkhedruli_ch'.svg|Ч'ар мхедрулі
Asomtavruli_ch'.svg|Ч'ар мрглавані
Nuskhuri_ch'.svg|Ч'ар нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴝ : U+10BD
* ჭ : U+10ED

## Спасылкі
Пар (літара)

**Пар** (, мрглавані: Ⴔ, нусхуры: ⴔ, мхедрулі: ფ, МФА: ) — дваццаць першая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «500». Беларускі адпаведнік — літара п з прыдыхам (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае p'.

Mkhedruli_p.svg|Пар мхедрулі
Asomtavruli_p.svg|Пар мрглавані
Nuskhuri_p.svg|Пар нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴔ : U+10B4
* ფ : U+10E4

## Спасылкі
Хан (літара)

**Хан** (, мрглавані: Ⴞ, нусхуры: ⴞ, мхедрулі: ხ, МФА: ) — трыццыць першая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «6000». Беларускі адпаведнік — літара х (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае x.

Mkhedruli_x.svg|Хан мхедрулі
Asomtavruli kh.svg|Хан мрглавані
Nuskhuri_x.svg|Хан нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴞ : U+10BE
*ხ : U+10EE

## Спасылкі
Джан (літара)

**Джан** (, мрглавані: Ⴟ, нусхуры: ⴟ, мхедрулі: ჯ, МФА: ) — трыццаць другая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «8000». Беларускі адпаведнік — дж (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае ǰ.

Mkhedruli_j.svg|Джан мхедрулі
Asomtavruli_j.svg|Джан мрглавані
Nuskhuri_j.svg|Джан нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴟ : U+10BF
* ჯ : U+10EF

## Спасылкі
Сан (грузінская літара)

**Сан** (, мрглавані: Ⴑ, нусхуры: ⴑ, мхедрулі: ს, МФА: ) — васямнаццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «200». Беларускі адпаведнік — літара с (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае s.

Mkhedruli_s.svg|Сан мхедрулі
Asomtavruli_s.svg|Сан мрглавані
Nuskhuri_s.svg|Сан нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴑ : U+10B1
* ს : U+10E1

## Спасылкі
Гаэ (літара)

**Гаэ** (, мрглавані: Ⴠ, нусхуры: ⴠ, мхедрулі: ჰ, МФА: ) — трыццаць трэцяя літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «9000». Беларускі адпаведнік — літара г (). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае h.

Mkhedruli_h.svg|Гаэ мхедрулі
Asomtavruli_h.svg|Гаэ мрглавані
Nuskhuri_h.svg|Гаэ нусхуры

## Юнікод 
У Юнікодзе:
* Ⴠ : U+10C0
*ჰ : U+10F0

## Спасылкі
Фрыш

**Фрыш** — прозвішча нямецкага паходжання

## Вядомыя носьбіты 
* Карл фон Фрыш — аўстрыйскі этолаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне
* Макс Фрыш — швейцарскі пісьменнік
* Ота Роберт Фрыш — амерыканскі фізік
* Рагнар Фрыш — нарвежскі эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы
Хвоі гамоняць

**«Хвоі гамоняць»**, іншыя назвы **«Атаман Муха»**, **«Атаман Аса»** () — нямы героіка-прыгодніцкі фільм тэлекампаніі Белдзяржкіно, зняты ў 1929 годзе. Экранізацыя па матывах аповесці беларускага пісьменніка Анатоля Вольнага «Два» (1929). Фільм не захаваўся.

## У ролях 
## Здымачная група 
## Значэнне фільма 
Фільм меў доўгі пракатны лёс — ён ішоў на экранах шмат гадоў, а калі ў 1936 годзе спатрэбіліся новыя копіі, то высветлілася, што адсутнічаюць негатывы амаль дзвюх частак. Пасля гэтага рэжысёру Сяргею Сплашнову і аператару Барысу Рабаву было даручана перазняць і паўтарыць згубленыя сцэны. Гэты выпадак — унікальная з'ява ў гісторыі беларускага кіно.

## Спасылкі 
* Экран и культурное наследие Беларуси

Катэгорыя:Фільмы 1929 года
Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Катэгорыя:Нямыя фільмы
Круталевіч

**Круталевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Прохаравіч Круталевіч (1894—?) — беларускі спартсмен (рускія шашкі), шашачны дзеяч, матэматык, выкладчык вышэйшай школы, настаўнік, брат Барыса.
* Барыс Прохаравіч Круталевіч (1900—1928) — беларускі спартсмен (рускія шашкі), брат Аляксандра.
* Вадзім Андрэевіч Круталевіч (1922—2006) — беларускі юрыст, гісторык, сацыёлаг.
* Міхась Круталевіч (нар. 1956) — беларускі філолаг.
Вайсковая часць

**Вайсковая часць** — умоўнае (адкрытае) найменне фармавання, якое выкарыстоўваецца з лічбавым індэксам (нумар, №) воінскай часці, карабля, камандавання злучэння (корпус, дывізія, брыгада), камандавання аб'яднання і ўстановы Узброеных Сіл СССР, Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь, унутраных войскаў Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь, пагранічных войскаў, КДБ Беларусі і іншых «сілавых» ведамстваў, дзе праходзяць вайсковую службу.

У Беларусі інфармацыя аб рэальных (сапраўдных) найменнях *вайсковых часцей*, месцах іх дыслакацыі, звесткі аб асабовым складзе, колькасці ўзбраення і ваеннай тэхніцы, з'яўляецца дзяржаўнай таямніцай і яе разгалашэнне праследуецца па законе, аднак выключэннем з'яўляюцца звесткі, якія распаўсюджваюцца ў адпаведнасці з міжнароднымі дамовамі Беларусі.

## Беларусь 
* *вайсковыя часці* Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь маюць пяцізнакавую нумарацыю (напрыклад, *вайсковая часць* 12345).

## Гл. таксама 
* Воінская часць
* Армія
* Палявая пошта

## Літаратура 
* Ваенны энцыклапедычны слоўнік (ВЭС). — М.: Ваеннае выдавецтва, 1984. — 863 с. з ілюстрацыямі (іл.), 30 лістоў (іл.);
* Загад Міністра абароны СССР ад 2 чэрвеня 1983 г. № 170 «Аб ўвядзенні ў дзеянне „Настаўлення па службовай перапісцы і справаводству ў Савецкай Арміі і Ваенна-Марскім Флоце“»
* MICHEL-Handbuch/-Katalog Deutsche Feldpost 1939—1945, ISBN 3-87858-359-1
* Kannapin, Norbert: Die deutsche Feldpostübersicht (3 Bd.), vollständiges Verzeichnis der Feldpostnummern, Biblio Verlag, 1980, ISBN 3-7648-1183-8
* Kannapin, Norbert: Die Feldpostnummern der Deutschen Kriegsmarine 1939—1945
* Oberleitner, Gerhard: Geschichte der deutschen Feldpost 1937—1945. Steiger Verlag, Innsbruck 1995, ISBN 3-85423-111-3

## Спасылкі 
* 
* Казахстанскі Ваенны Сайт
* Загад Міністра абароны Расіі № 170 ад 23.05.1999 
* Вайсковая часць ФСБ Расіі
* В/Ч абвясціла тэндар.
* Вайсковая часць СВР Расіі
* В/Ч на Артофвар.
* Афіцыйная старонка Міністэрства абароны Украіны 
* Казахстанская Ваенная Супольнасць
* Сайт Міністэрства Надзвычайных Сітуацый Рэспублікі Казахстан 
* Сайт Унутраных Войскаў Рэспублікі Казахстан 
* Сайт Рэспубліканскай Гвардыі Казахстана 

Катэгорыя:Ваеннае будаўніцтва
Міхаіл Рыгоравіч Шыкаў

**Міхаіл Рыгоравіч Шыкаў** (нар. , ) — беларускі дызайнер, мастак, архітэктар, педагог.

## Біяграфія 
1980—1984 — вучоба ў Мінскім мастацкім вучылішчы імя А. К. Глебава.

1984—1989 — вучоба ў Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце (Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў, спецыяльнасць «Праектаванне інтэр’ераў»). З 1989 года выкладчык Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, у 2002—2010 гадах загадчык кафедры інтэр’ера і абсталявання. Дацэнт.

З 2003 — дарадца Беларускай акадэміі архітэктуры.

У 2011 — архітэктар Беларускага павільёна на 54 біенале сучаснага мастацтва ў Венецыі, вялізную прастору якога напоўніў 3-х павярховымі канструкцыямі.

У 2014 — архітэктар Выстаўкі сучаснага мастацтва «Avant-gARTe. Ад квадрата да аб’екта» (БЕЛЭКСПА, Мінск)

Адначасова займаецца жывапісам. З 27 чэрвеня па 7 ліпеня 2012 года ў малой зале Музея сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску праходзіла выстаўка жывапісу Міхаіла Шыкава «Іншая варона».

З 22 ліпеня па 23 жніўня 2014 у тым жа музеі экспанаваўся жывапісны праект Шыкава «Сады».

## Літаратура 
* «Канструяванне мэблі». Вучэбны дапаможнік. / Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. // Дубоўская Л. Ю., Шыкаў М. Р. Мн, Беларуская Энцыклапедыя ім. Петруся Броўкі / 2010—259 с.
* «Малюнак. Асновы кампазіцыі і тэхнічная акварэль». Вучэбны дапаможнік / Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь / Шыкаў М. Р., Дубоўская Л. Ю.

## Спасылкі 
* Сайт БГАИ. Михаил Шиков  
* Михаил Шиков «Сады»  
* Аляксей Хадыка. «Выстава Міхаіла Шыкава ў Мінску»

Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага дзяржаўнага мастацкага каледжа імя А. К. Глебава
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Dolby Digital

**Dolby Digital (AC-3, ATSC A / 52)** — сістэма лічбавага шматканальнага гуку для кінематографа, распрацаваная фірмай «Dolby Laboratories, Inc.» у 1991 годзе.

Фармат стандартызаваны *Advanced Television Systems Committee*, яму прысвоены код A / 52, *Dolby Digital (DD)* з’яўляецца гандлёвай маркай.

Сучасныя сістэмы Dolby Digital уключаюць у сябе шэсць каналаў аб'ёмнага лічбавага гуку. Левы, цэнтральны і правы франтальныя каналы дазваляюць вызначыць пазіцыю крыніцы гуку на экране. Асобныя «падзеленыя» левы і правы заднія бакавыя каналы ўзмацняюць адчуванне прысутнасці, ствараючы аб'ём. А дадатковы нізкачастотны канал дадае напал дзеянням на экране.

Гукавая дарожка Dolby Digital кадуецца аптычна проста на кінастужцы ў прамежках паміж перфарацыйнымі адтулінамі. Размяшчэнне лічбавай гукавой дарожкі на тым жа носьбіце, што і фільм, дазваляе ёй суіснаваць разам з аналагавай дарожкай без прыцягнення дадатковых носьбітаў даных, а таксама забяспечвае сінхроннасць выявы і гуку. У кінатэатрах сістэмы  гук запісваецца на асобным цвёрдым дыску і сінхранізуецца з кінастужкай пры дапамозе часовага кода SMPTE.

## Тэхналогіі  Dolby Digital 
### Dolby Digital EX 
EX — гэта прыстаўка, якая выкарыстоўваецца для абазначэння сістэм гуку Dolby Digital 5.1 з наступнымі каналамі: двух франтальных, цэнтральнага з пашырэннем яшчэ на адзін (ці два), з апазітным размяшчэннем, нізкачастотнага, і двух тылавых аб'ёмнага гучання.

### Dolby Digital Surround-EX 
Dolby Digital Surround-EX дадае асноўнай дарожцы трэці канал аб'ёмнага гуку. Ідэя належыць гукарэжысёрам студыі Skywalker Sound. Тэхналогія распрацавана сумесна з Dolby Laboratories і Lucasfilm THX.

### Dolby Digital Live 
Dolby Digital Live (DDL) — тэхналогія кадавання шматканальнага (5.1) аўдыёсігналу ў фармат AC3 у рэальным часе. Тэхналогія была прапанавана кампаніяй Dolby Technologies. Прызначана для перадачы шматканальнага гуку з гульняў і іншых праграм на рэсівер праз інтэрфейс S/PDIF (аптычны або кааксіяльны).

### Dolby Digital Plus 
Тэхналогія была распрацавана кампаніямі MIPS Technologies і Dolby Laboratories.

Асаблівасці:

* Шматканальны гук з незалежнымі каналамі
* Падтрымліваецца да 7.1 каналаў і магчымасць наяўнасці некалькіх аўдыёпраграм у адным патоку
* Вывад струменя Dolby Digital для сумяшчальнасці са старымі прыладамі
* Максімальная хуткасць патоку дасягае 6 Mbps
* Бітрэйт ад 3 Mbps на HD DVD і да 1.7 Mbps на Blu-ray Disc
* Падтрымліваецца HDMI
* У адным патоку можа змяшчацца матэрыял на розных мовах
* Захаванне высокай якасці на больш эфектыўных для радыёвяшчання хуткасцях перадачы даных (200 Kbps для 5.1 каналаў)

### Dolby TrueHD 
Dolby TrueHD — гэта фармат гуку, сціснуты алгарытмам Meridian Lossless Packing (MLP). 

## Цікавыя факты 
* Гук Dolby Digital упершыню з’явіўся ў кінатэатрах ў 1992 у фільме «Бэтмен вяртаецца».
* Штуршком для распрацоўкі Dolby Digital Surround-EX паслужыла неабходнасць стварыць аб'ёмную гукавую карціну пралёта касмічнага карабля ў фільме «Зорныя войны. Эпізод I: Цьмяная пагроза ».

## Гл. таксама 
* Стэрэафанія

## Крыніцы 
Катэгорыя:Аўдыя
Катэгорыя:Аўдыякодэкі
Двухпалосны падвадзень

**Двухпалосны падвадзень** (*Graphoderus bilineatus*) — жук сямейства плывунцоў.

## Апісанне 
Цела жука вельмі шырокае і кароткае (даўжыня 14,5-16,0 мм), з найбольшай шырынёй за сярэдзінай. Эпіплеўры надкрылаў вельмі шырокія, разам з імі ўтвараюць востры край. Бакі надкрылаў на ўзроўні 2-га і 3-га сцернітаў злёгку ўціснуты, далей уплошчаныя. Характэрны вельмі вузкія чорныя аблямоўкі на пярэднім і заднім краях пярэднеспінкі. У самца пярэднія лапкі з 1 буйнай прысоскай, 2 сярэдняй велічыні і больш за 32 дробнымі прысоскамі. Лапкі сярэдніх ног з 16-18 прысоскамі, размешчанымі ў 2 рады. Бакі пярэднеспінкі самкі ў падоўжных маршчынках.

## Пашырэнне 
Рэдкі від, шырока распаўсюджаны ў Еўразіі (акрамя крайняга поўдня), але ўсюды нешматлікі. Вядомы ў Польшчы, Украіне, Расіі (да Заходняй Сібіры); ахоўваецца ў Беларусі.

Аддае перавагу глыбокім вадаёмам са стаячай вадою і густой расліннасцю ля берагоў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Плывунцы
539 да н.э.

## Падзеі 
* Бітва за Алалію: канец грэка-факейскай гегемоніі ў заходнім Міжземнамор’і
* Персідскі цар Кір II Вялікі заваяваў Вавілон

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Набанід, апошні цар Новававілонскага царства (май 556 - 29 кастрычніка 539 года да н. э.)

Катэгорыя:530-я да н.э.
Бярэсце (кінатэатр, Мінск)

**«Бярэсце»** — 3D кінатэатр у Маскоўскім раёне горада Мінска, размешчаны ў мікрараёне Паўднёвы Захад-2 побач са станцыяй метро Пятроўшчына. Кінатэатр знаходзіцца ў муніцыпальнай уласнасці ўнітарнага прадпрыемства «Кінавідэапракат» Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта.

Адзін з найбольш наведвальных кінатэатраў Мінска, за 2016 год кінатэатр прыняў 380 137 гледачоў.

## Гісторыя 
Кінатэатр «Бярэсце» быў адкрыты 31 снежня 1989 і стаў апошнім кінатэатрам, які быў пабудаваны ў Мінску за савецкім часам. У 2012 годзе адбылася рэкаструкцыя, пасля якой кінатэтр стаў адным з вядучых у сталіцы, а таксама месцам культурнага адпачынку жыхароў бліжэйшых жылых раёнаў і Маскоўскага раёна ў агуле.

## Апісанне 
У кінатэатры маецца дзве залы: адна на 297 месцаў (трансліруецца 3D кантэнт), а другая, падвышанай камфортнасці, разлічана на 150 месцаў. Маленькая зала абсталяваная мяккімі тэатральнымі крэсламі, паміж радамі зроблены шырокія праходы, усталяваны бясшвоўны экран. Абедзве залы аснашчаны сістэмай Dolby Digital. У холе кінатэатра маецца бар, і касы па продажы квіткоў.

Побач з ім знаходзіцца гандлёвы цэнтр «Кірмаш» і рэстаран хуткага харчавання гандлёвай сеткі McDonald’s, а таксама ахаваная паркоўка.

Кінатэатр ажыццяўляе штотыднёвыя прэм’еры фільмаў. Кіраўніцтвам арганізоўваюцца забаўляльныя і пазнавальныя праграмы для дзяцей і падлеткаў. Адным з напрамкаў работы кінатэатра з’яўляецца правядзенне кінамерапрыемстваў і паказ фільмаў для сямейнага прагляду.

## Спасылкі 
* Кінатэатр «Бярэсце» на афіцыйным сайце ўнітарнага прадпрыемства «Кінавідэапракат» Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта 
* Афіша і кантакты кінатэатра «Бярэсце» (абнаўляецца адзін раз у дзень, вядзецца на беларускай мове) 

Катэгорыя:Кінатэатры Мінска
Катэгорыя:Маскоўскі раён (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:1989 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Станіслава Замараева
Беларуская нацыянальна-культурная аўтаномія «Нёман»

**Беларуская нацыянальна-культурная аўтаномія «Нёман»** гарадской акругі Тальяці — грамадскае культурна-асветніцкае задзіночанне беларусаў горада Тальяці. У 2005 годзе была зарэгістраваная арганізацыя ЦБК «Нёман». Пры суполцы стварыўся ансамбль беларускай песні «Купалінка». У верасні 2010 года зарэгістраванае як Мясцовая Беларуская Нацыянальна-культурная Аўтаномія «Нёман». Пры арганізацыі дзейнічае дзіцячы ансамбаль беларускай музыкі і песні «Зорачкі». Суполкай праводзяцца такія мерапрыемствы, як свята восені «Дажынкі», свята беларускай кухні «Калі ласка ў нашу хату», летняе свята «Купалле». Дзейнічае дамова пра супрацоўніцтва з Ваўкавыскім раёнам Гродзенскай вобласці Беларусі.

Кіраўнік арганізацыі — Людміла Іванаўна Дзёміна.

## Гл. таксама 
* Федэральная нацыянальна-культурная аўтаномія беларусаў Расіі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе
Катэгорыя:Тальяці
Катэгорыя:2005 год у Расіі
Канстанцін Аляксандравіч Касцючэнка

**Канстанці́н Алякса́ндравіч Касцючэ́нка** () — беларускі .

## Біяграфія 
Паходзіць з дынастыі беларускіх жывапісцаў. Бацька — мастак Аляксандр Касцючэнка, маці — рэжысёр-мультыплікатар Наталля Касцючэнка.

Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча імя А. К. Глебава (2000), Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў (2006).

Вучыўся ў Акадэміі вытанчаных мастацтваў Фларэнцыі

## Узнагароды 
* Званне «Мінчанін года» (2015) за стварэнне манумента «Брама памяці» ў мемарыяле «Трасцянец».

## Спасылкі 
* Канстанці́н Касцючэ́нка на сайце Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў  
* Беларускі Саюз мастакоў. Секцыя скульптуры 

Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Понта-Дэлгада

**По́нта-Дэлга́да** () — горад на востраве Сан-Мігел (Партугалія). У Понта-Дэлгадзе знаходзіцца вярхоўная Выканаўчая ўлада Азорскіх астравоў. Насельніцтва (2011 г.) - 68 809 чал.

## Гісторыя 
Заснаваны прыкладна ў сярэдзіне XV ст., аднак з пісьмовых каралеўскіх дакументаў вядомы толькі з 1507 г. як адносна вялікае астраўное паселішча. У 1522 г. у сувязі з тым, што землятрус разбурыў іншыя буйныя паселішчы на Сан-Мігеле Понта-Дэлгаду была выбрана як цэнтр адміністрацыйнага кіравання. 2 красавіка 1546 г. яе жыхары атрымалі правы гараджан. У 1582 г. каля горада адбылася марская бітва паміж партугальскім і іспанскім флотамі. 

З 1975 г. у Понта-Дэлгадзе месціцца рэгіянальны ўрад Азорскіх астравоў ().

Isla Terceira.jpg|Бітва каля Понта-Дэлгады, 1582 г. 
248 Le quai de Ponta Delgada.jpg|Паштоўка 1899 г. 

## Клімат 
Клімат міжземнаморскі, цёплы і мяккі. Сярэднегадавая тэмпература паветра — +17,43° C. Найбольш цёплы месяц — жнівень, калі сярэдняя дзённая тэмпература дасягае +22,1° C, але можа падвышацца да +28,8° C. Найбольш прахалодны месяц люты. Сярэдняя дзенная тэмпература якога складае +14,1° C, але можа паніжацца да +3,5° C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 985,6 мм.

## Эканоміка 
Понта-Дэлгада — найбуйнейшы горад і адна са сталіц Азорскіх астравоў. Асноўныя галіны эканомікі — транспартнае абслугоўванне, гандаль і турызм. Працуюць марскі порт і аэрапорт. На тэрыторыі муніцыпалітэта Понта-Дэлгада знаходзіцца рэгіянальны ўніверсітэт Азорскіх астравоў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Гісторыя
* Універсітэт Азорскіх астравоў

Понта-Дэлгада
Понта-Дэлгада
Самойлаў

**Самойлаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Рыгоравіч Самойлаў (1907—2002) — вучоны, фізіка-хімік.
* Браніслаў Самойлаў (нар. 1985) — беларускі велагоншчык.
* Васіль Васілевіч Самойлаў (1813—1887) — рускі акцёр, мастак.
* Глеб Уладзіміравіч Самойлаў (1978—2000) — лідар беларускага аддзялення РНА.
* Давід Самуілавіч Самойлаў (1920—1990) — савецкі паэт і перакладчык.
* Павел Васілевіч Самойлаў (1866—1931) — рускі акцёр
* Уладзімір Якаўлевіч Самойлаў (1924—1999) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно.
* Яўген Валяр’янавіч Самойлаў (1912—2006) — савецкі і расійскі акцёр.
Фуксія

**Фу́ксія** (*Fuchsia*) — род раслін сямейства Скрыпнёвыя. Радзімай раслін лічацца Цэнтральная і Паўднёвая Амерыка, Новая Зеландыя і востраў Гаіці. Род налічвае каля 100 відаў і больш за 2000 дэкаратыўных сартоў.

Расліны адкрыў падчас падарожжа па Паўднёвай Амерыцы ў 1703 годзе каталіцкі святар Чарлз Плюм'ер. Род названы ў гонар нямецкага вучонага, батаніка і ўрача .

Невялікія дрэвы або кусты вышынёй 50—100 см. Лісце авальнае, супраціўнае і ў кальчаках, зрэдку — чаргаванае. Кветкі на доўгіх кветаножках, паніклыя, сабраныя ў гронкі. Афарбоўка кветак чырвоная або пурпурных таноў. Плод — ягада. Плады некаторых відаў ядомыя.

### Спіс відаў 
Род *Фуксія* ўключае больш ста відаў, у тым ліку:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Праект «Вся Биология» 
* Фуксия (Fuchsia) // Plantopedia.ru 
* Leonhart Fuchs (17.1.1501—1566) — «Vater der Botanik»
* 

Катэгорыя:Скрыпнёвыя
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Цэнтральнай Амерыкі
Катэгорыя:Таксоны, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Стэла цара Ур-Наму

**Стэла цара Ур-Наму** — прамавугольная двухбаковая пліта з белага вапняку (1,5 х 3 м), выкананая ў часы кіравання, і яму прысвечаная, шумерскага цара Ур-Наму (2113—2096 да н.э.). 

## Апісанне 
Захаваліся толькі фрагменты, на якіх высечаны ў нізкім рэльефе парадкова размешчаныя кампазіцыі. Муляры з кошыкамі, поўнымі цэглы падымаюцца адзін за адным па лесвіцы, прыстаўленай да сцяны. Сам цар Ур-Наму ў суправаджэнні жраца ідзе на ўрачыстую закладку «дому бажаства» — зікурата: на плячы яго матыка будаўніка — сімвал яго прыніжанага адданага служэння багам.

Выяўленчае апавяданне разгортваецца паслядоўна знізу ўверх, падводзячы да ўсё важнейшых сцэн. На верхніх паясах цар, які здзяйсняе ўзліванні на ахвярнікі, чатыры разы намаляваны перад вярхоўным богам і багіняй. Божаствы ж працягваюць яму сімвалы ўлады — жазло і кольца, магчыма, скручаную вяроўку і меру даўжыні. Сонечны дыск і маладзік, якія як бы дадаткова асвятляюць дзеянне цара, выразаны на самай верхняй, паўкруглай частцы стэлы.

## Спасылкі 
* Jeanny Vorys Canby, *A Monumental Puzzle - Reconstructing the Ur-Nammu Stela*, Expedition 29/1 (1987), s. 54-64. 

Катэгорыя:Мастацтва Шумера
Катэгорыя:Ур
Катэгорыя:Стэлы
Георгій Андрэевіч Малчанаў

{{Дзяржаўны дзеяч
 |беларускае імя   = 
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      =
 |месца смерці     = 
 |тытул            = Народны камісар унутраных спраў БССР
 |сцяг             = Flag of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1927–1937).svg
 |перыядпачатак    = 28 лістапада 1936
 |перыядканец      = 3 лютага 1937
 |папярэднік       = Ізраіль Ляплеўскі
 |пераемнік        = Барыс Берман
 |выява            = Георгій Андрэевіч Малчанаў.jpg
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 
 |званне           = 
 |род войскаў      = НКУС
 |камандаваў       = 
 |партыя           = УКП(б) 
 |частка           = 
 |бітвы            = 
 |узнагароды       = 
{ Style = "background:transparent"
  
}
{ Style = "background:transparent"
    
}
 |Commons        = 
 |адукацыя       = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Гео́ргій Андрэ́евіч Малча́наў** (,  — ) — дзяржаўны дзеяч БССР.

## Біяграфія 
З 1918 года на франтах Грамадзянскай вайны. З 1919 года ў органах дзяржбяспекі на Каўказе, Сібіры. З 1931 года ў апараце АДПУ пры СНК СССР і НКУС СССР, з лістапада 1936 да сакавіка 1937 года наркам унутраных спраў БССР, адначасова начальнік асобага аддзела Галоўнага ўпраўлення дзяржбяспекі НКУС СССР па БВА. 7 сакавіка 1937 года арыштаваны і асуджаны да вышэйшай меры пакарання. Рэабілітаваны ў 1996 годзе.

## Літаратура 
* 
* Молчанов Г. А. // 

Катэгорыя:Расстраляныя і пахаваныя на палігоне «Камунарка»
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Праліў Малыгіна

**Праліў Малы́гіна** () — праліў паміж востравам Белы і паўвостравам Ямал (Расія) у Карскім моры.

Даўжыня праліва 63 км, шырыня 9—27 км, глыбіня да 4 м. Берагі нізінныя, пясчана-гліністыя, пакрытыя тундравай расліннасцю.

Названы ў гонар расійскага даследчыка Арктыкі Сцяпана Гаўрылавіча Малыгіна, які прайшоў цераз праліў у 1737 годзе.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Малыгіна Праліў
Катэгорыя:Пралівы Паўночнага Ледавітага акіяна
Катэгорыя:Карскае мора
Катэгорыя:Пралівы Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар людзей
SVT1

**SVT1** — асноўны тэлеканал шведскага грамадскага вяшчальніка Sveriges Television у Швецыі.

## Гісторыя 
Канал пачаў вяшчанне ў 1956 годзе і быў вядомы як *Radiotjänst TV*. Праз год ён быў перайменаваны ў *Sveriges Radio TV*. У 1969 годзе быў запушчаны другі тэлеканал TV2, і існуючы канал стаў *TV1*. Абодва каналы сталі часткай Sveriges Television (SVT) 1 ліпеня 1979  года.

Калі SVT рэарганізаваў дзве станцыі ў 1987 годзе, TV1 пачала трансляваць толькі праграмы, створаныя ў Стакгольме. У 1996 годзе каналы былі зноў рэарганізаваны і перайменаваны ў *SVT1* і *SVT2*. Наступная рэарганізацыя адбылася ў 2001 годзе. Яе асноўная мэта заключалася ў тым, каб зрабіць SVT1 самым папулярным тэлеканалам у Швецыі.

Асноўныя забаўляльныя шоў SVT, найбольш папулярныя з якіх — Melodifestivalen, *Så ska det låta* і *På spåret* — трансліруюцца на гэтым канале. З 2006 года SVT1 адстае ад свайго камерцыйнага суперніка, TV4, з пункту гледжання долі аўдыторыі (22,2 % для TV4, 19 % для SVT1).

Катэгорыя:Тэлеканалы Швецыі
Зікурат ва Уры

**Вялікі зікурат ва Уры** (зікурат Этэменігуру) — найбольш захаваны храмавы комплекс Старажытнага Двурэчча. Збудаваны ў XXI стагоддзі да н.э. (каля 2047 да н.э.) у горадзе Уры мясцовымі царамі Ур-Наму і Шульгі, як і свяцілішча **Экішнугаль**, у гонар месяцавага бажаства Нана. Пазней не раз перабудоўваўся, быў значна пашыраны новававілонскім царом Набанідам.

## Архітэктура 
Першапачаткова зікурат узвышаўся, верагодна, на 60 м, трыма манументальнымі ўступамі, лаканічнымі па аб’ёмах і выразнымі па сілуэце. На верхняй з тэрас знаходзіўся невялікі храм — «жыллё бажаства». Верхняя пляцоўка служыла таксама жрацам для назіранняў за зоркамі. Унутры сцен, якія падтрымлівалі платформы, знаходзілася мноства пакояў, дзе жылі святары і служкі храма. Накіраванасць увысь была падмацавана вертыкалямі лапатак, мерна размеркаваных па паверхні платформы, а таксама лёгкім нахілам бакавых плоскасцей.

## Сучасны стан 
Да нашых дзён захавалася велічная ніжняя тэраса, плошчай 65x43 м і вышынёй у 20 м. У XX стагоддзі экспедыцыя Леанарда Вулі з Брытанскага музея ачысціла зікурат ад шматвяковых напластаванняў, пасля чаго ён быў часткова рэканструяваны. У двары зікурата Вулі адкрыў рэшткі храмавага архіва — гліняныя таблічкі з інфармацыяй пра гандлёвыя здзелкі, у якіх жрацы выступалі прадстаўнікамі месяцавага бажаства.

На мяжы XXI стагоддзя помнік падвергся новым выпрабаванням. Па распараджэнні Садама Хусейна ў 60-я гады XX стагоддзя былі адноўлены фасады будынка і манументальная лесвіца, што сказіла яго аблічча. Побач з зікуратам размешчаны разваліны храма Навухаданосара II.

## Літаратура 
* Лазука, Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. Ад старажытных часоў па XVI стагоддзе / Б. А. Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0894-4
* *Mitchell T. C.* Biblical Archaeology: Documents from the British Museum. Cambridge University Press, 1988. P. 25.
* *Leick G.* A Dictionary of Ancient Near Eastern Architecture. ISBN 0-415-00240-0. P. 230.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Іраку
Катэгорыя:Зікураты
Катэгорыя:Ур
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Ірака
Кінатэатры Мінска

»]]
**Кінатэатры ў Мінску** існуюць з 1900 года. На 2019 год у Мінску працуюць 22 кінатэатры, уключаючы 13 кінатэатраў, якія падкантрольныя дзяржаўнай структуры УП «Кінавідэапракат» Мінгарвыканкама. Усе кінатэатры ў сталіцы з’яўляюцца лічбавымі.

## Гісторыя 

**Колькасцькінатэатраўу розныя гады:**

У 1930-я гады XX стагоддзя ў кінатэатрах з’явіліся вестыбюлі, касы і ёмістыя залы на некалькі сотняў гледачоў.

У 1942—1943 гадах у захопленым і разбураным горадзе немцы пабудавалі двухпавярховы драўляны кінатэатр «Першы», які перажыў бамбёжку пры вызваленні Мінска. У 1950-я кінатэатр знеслі для пабудовы гасцініцы «Мінск». Астатнія кінатэатры былі разбураныя альбо знесеныя падчас рэканструкцыі горада.

У сярэдзіне 1950-х гадоў адкрыўся кінатэатр «Цэнтральны».

У сярэдзіне 1950-х гадоў у СССР пачалі будаваць тыпавыя цагляныя будынкі па праекце архітэктара Зоі Брод. У Мінску такімі сталі кінатэатры «Спартак» (1956) і «Авангард» (1956)). З 1963 года ў парку Горкага ў самалёце ЛІ-2 працаваў кінатэатр «Пяты акіян».

У 2008 годзе адкрыўся кінатэатр «Беларусь», які стаў першым мульціплексам у краіне. Кошт праекту пабудовы — каля 12 мільёнаў долараў ЗША.

21 жніўня 2020 года спыніў працу аўтакінатэатр Silver Screen Open Air, 5 кастрычніка — Silver Screen Drive-in. Кінатэатры былі зачыненыя на зіму, але не аднавілі працу ў будучыні.

25 красавіка 2021 года з-за пераезду ў ГЦ Minsk City Mall, спыніў працу кінатэатр Silver Screen у ГЦ Galileo. На яго месцы напрыканцы 2022 адкрыўся кінатэатр Skyline Cinema.

У сакавіку 2022 года з-за санкцый на фоне ўварвання Расіі ва Украіну многія сусветныя кінакампаніі, такія як The Walt Disney Company, Warner Bros, Paramount, Sony Pictures, адмовіліся ад супрацоўніцтва з Расіяй. Гэта паўплывала і на беларускія кінатэатры, бо правы на паказ фільмаў набываюцца ў асноўным у расійскіх партнёраў. З-за гэтага ў сакавіку 2022 года кінатэатры Silver Screen страцілі 40-50 % аўдыторыі.

## Спіс кінатэатраў Мінска 
У спісе прадстаўлены зачыненыя, існуючыя і будучыя кінатэатры Мінска. Яны размешчаныя ў алфавітным парадку.

Табліца:
* **Назва** — назва кінатэатра;
* **Адкрыты** — дата адкрыцця кінатэатра;
* **Закрыты** — дата закрыцця для неіснуючых кінатэатраў;
* **Архітэктары** — імя і прозвішча архітэктараў;
* **Адрас** — адрас, дзе знаходзіцца кінатэатр;
* **Нататкі** — дадатковыя тлумачэнні;
* **Спасылкі** — крыніцы;

### Існуючыя 
*Колерам вылучаныя часова зачыненыя кінатэатры*

### Будучыя 
### Закрытыя 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* УП «Кінавідэапракат» Мінгарвыканкама 


Катэгорыя:Культура Мінска
Павел Паўлавіч Малышэвіч

**Павел Паўлавіч Малышэвіч** (, вёска Багон,  — ?) — публіцыст i паэт.

## Біяграфія 
У 1833—1837 вучыўся ў Слонімскім павятовым вучылішчы. У пачатку 50-х гадоў пераехаў у фальварак Падгор’е на Міншчыне. Працаваў у Мінскім губернскім праўленні, з 1860 рэдактар «Минских гу­бернских ведомостей» i адначасова начальнік газетнага стала. 3 1863 года міравы пасрэднік па Навагрудскім павеце. Звольнены з пасады i, паводле некаторых звестак, сасланы ў Арэнбург.

Пісаў на польскай i рускай мовах. Аўтар рамантычнай паэмы «Спеў зорцы» (на польскай мове), артыкулаў i карэспандэнцый аб грамадскакультурным жыцці Мінска. Зрабіў апісанне абразоў кафедральнага касцёла ў Мінску (1854). Адзін з першых выступіў у друку ў абарону беларускай мовы, змясціў водгук на «Гапона» i «Вечарніцы» В. Дуніна-Марцінкевіча (1855), заклікаў інтэлігенцыю Міншчыны да актыўнага вывучэння роднага краю (Минские губернские ведомости. 1860. № 27). Сябраваў i перапісваўся з У. Сыракомлем.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Малышаў

**Малышаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Якаўлевіч Малышаў, беларускі вучоны ў галіне эканамічнай геаграфіі
* Валянцін Мікалаевіч Малышаў, Заслужаны архітэктар Беларусі (1983)
* Пётр Фёдаравіч Малышаў, удзельнік вызвалення Беларусі ў ВАВ
* Фёдар Аляксеевіч Малышаў, Герой Савецкага Саюза
* Юрый Аляксандравіч Малышаў, савецкі спартсмен, алімпійскі чэмпіён
* Юрый Васільевіч Малышаў, савецкі касманаўт, двойчы Герой Савецкага Саюза
Стэла каршуноў

**Стэла каршуноў**, або **Стэла цара Эанатума** — умоўная назва пераможнай стэлы з вапняку з рэльефнымі выявамі ў некалькі ярусаў і надпісам. З'яўляецца адным з найстаражытных твораў шумерскага мастацтва. Узведзена пры Эанатуме ў XXV ст. да н.э. пасля разгрому ім Зузу — цара Апіса, і Уша — кіраўніка г. Умы. Стэла атрымала сваю назву ад адной са сцэн, якая малюе сцэну, дзе галодныя каршуны ўносяць галовы і канечнасці салдатаў ворага.

## Адкрыццё 
, які дабівае палонных воінаў]]

Стэла знаходзіцца ў разбураным стане. Першыя тры фрагменты былі знойдзены падчас раскопак у пачатку 1880-х пад кіраўніцтвам французскага археолага Эрнэста дэ Сарзека ва ўрочышчы Тэла (былы шумерскі горад Гірсу), размешчаным на поўнач ад Басры, у двурэччы Тыгра і Еўфрата. Іншыя тры фрагменты былі адкрыты падчас раскопак 1888—1889 гадоў. Сёмы фрагмент, які лічыцца часткай Стэлы каршуноў, быў набыты Брытанскім музеем у антыкварнай краме ў 1898 годзе. Брытанскі музей два разы адпрэчваў прапанову Луўра перадаць сёмы фрагмент і толькі ў 1932 годзе пагадзіўся. Зараз усе сем частак захоўваюцца ў Луўры.

## Апісанне 
Стэла ўяўляла сабой манумент з вапняку з закругленым верхам і рэльефамі абодвух бакоў. Памеры: вышыня — 180 см; шырыня — 130 см; таўшчыня — 11 см. Стэла Эанатума была створана ў адзначэнне перамогі горада-дзяржавы Лагаша над адным з суседніх гарадоў Умай і высечана, несумнеўна, творча адораным аўтарам. Перамогу ўвасабляе буйная фігура бога Нінгірсу, якая займае ўвесь пярэдні бок пліты. Аднак бог цалкам рэальна дабівае булавой палонных воінаў Умы, якія боўтаюцца ў сеткаватым мяшку. Рэльефныя радкі на іншым боку стэлы яшчэ больш дакладныя. Эанатум на калясніцы з занесенай дзідай, уступае ў бой. За ім наступаюць воіны. Вышэй Эанатум узначальвае пешы строй лагашытаў. Усяго дзевяць галоў воінаў бачныя над вялікімі шчытамі, якія закрываюць іх целы. Але пры гэтым узнікае адчуванне вельмі вялікай масы людзей, якая непахісна рухаецца наперад  — такі эфект атрыманы пры дапамозе шматлікіх рук, якія высоўваюцца з-за шчытоў і трымаюць дзіды.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэксты і надпісы Старажытнай Месапатаміі
Катэгорыя:Мастацтва Шумера
Катэгорыя:Эпіграфіка
Катэгорыя:Стэлы
Charlie Hebdo

***Charlie Hebdo*** (вымаўляецца: [ʃaʁli ɛbdo], Шарлі-Эбдо) — французскі сатырычны штотыднёвік, выходзіць па серадах. Публікуе карыкатуры, рэпартажы, дыскусіі і анекдоты, якія часта маюць непачцівы і нон-канфармісцкі тон. Займаючы левыя і свецкія пазіцыі, высмейвае палітыкаў, ультраправых і разнастайныя цэрквы. Штотыднёвік з’явіўся ў 1969 годзе і выходзіў па 1981 год, затым перастаў выпускацца, але быў адроджаны ў 1992. З 1960 года выдаваўся яго папярэднік, штомесячны часопіс «Хара-Кіры».

У наш час галоўны рэдактар *Charlie Hebdo* — Стэфан Шарбанье (Шарб), яго папярэднікамі былі Франсуа Кавана (1969—1981) і Філіп Валь (1992—2009).

Часопіс некалькі разоў публікаваў карыкатуры на іслам і асабіста прарока Мухамеда. Апошняй такой публікацыяй, у верасні 2012 года, стаў водгук на аматарскі фільм «Нявіннасць мусульман» і беспарадкі у арабскіх краінах з амерыканскай прысутнасцю, якія рушылі за ім.

1 сакавіка 2006 года часопіс апублікаваў «Маніфест дванаццаці» () супраць новага таталітарызму — ісламізму, новай сусветнай пагрозы для дэмакратыі пасля фашызму, нацызму і сталінізму.

## Напад 7 студзеня 2015 года 
7 студзеня 2015 года падчас узброенага нападу на офіс рэдакцыі ў Парыжы былі забіты 12 чалавек. Двое нападнікаў зрабілі каля трыццаці выстралаў з аўтаматычнай зброі.

## Спасылкі 
* Charlie Hebdo 
* Гісторыя Charlie Hebdo 

## Гл. таксама 
* Le Canard enchaîné

Катэгорыя:Сатырычныя часопісы
Катэгорыя:Часопісы Францыі
Катэгорыя:Сацыялістычная прэса
Адам Бжазінскі

**Адам Бжазі́нскі** (**Бжэскі**; ?, г.  — ?) — беларускі танцоўшчык. Да 1785 года прыгонны Антонія Тызенгаўза. Вучыўся ў яго балетных школах у Гродне і Паставах. У 1778 годзе саліраваў у школьным спектаклі «Вясковага балета» Г. Петынеці на сцэне Гродзенскага тэатра Тызенгаўза. З 1785 года саліст трупы «Таварыства танцоўшчыкаў яго каралеўскай вялікасці» Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Да 1794 года выступаў на прыдворнай сцэне і ў Нацыянальным тэатры. Сярод партый: Парменон («Шлюб самнітаў»), адзін з міністраў («Каралева Банда»), Актавіян («Клеапатра»). У 1794—1797 гг. выступаў у прыватных трупах у Вільні, Варшаве, Гданьску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:танцоўшчыкі Беларусі
Віктар Васілевіч Мікіта

**Віктар Васілевіч Мікіта** (, ) — беларускі мастак — графік і жывапісец, педагог.

## Біяграфія 
1966—1973 Рэспубліканская школа-інтэрнат па музыцы і выяўленчым мастацтве імя І. В. Ахрэмчыка.

1973—1976 Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, аддзяленне графікі. Вучыўся ў П. Свентахоўскага, В. Шаранговіча, А. Шэверава.

З 1976 бярэ ўдзел у мастацкіх выстаўках.

З 1981 член Саюзу мастакоў Беларусі, сябра творчай суполкі «Пагоня».

1981—1986 выкладаў на кафедры графікі Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута.

2008 — 2015 выкладаў у Інстытуце сучасных ведаў імя Шырокава ў Мінску.

## Творчасць 
Працуе ў кніжнай, станкавай графіцы, камбінаванай тэхніцы і ў жывапісу. Ілюстраваў беларускія і замежныя кніжныя выданні. Творы выконвае ў камбінаванай тэхніцы і ў адметнай аўтарскай манеры, якая спалучае ў сабе сінтэз прыёмаў скульптуры (рэльефнасць паверхні), графікі (абмежаванасць і збліжанасць колераў) і жывапісу.

Браў удзел у замежных конкурсах графікі ў Грэцыі, Францыі, Эфіопіі, Польшчы, Балгарыі, Расіі, Украіне. Мае замежныя і беларускія дыпломы  конкурсаў кніжнай графікі. Творам ўласцівыя рысы асацыятыўнасці, метафарычнасци, сімволіка-алегарычныя матывы.

Творы захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музее, фондах Саюзу мастакоў Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва, літаратурных музеях Якуба Коласа, Янкі Купалы, Доме-музеі Адама Міцкевіча, у Расійскай акадэміі мастацтваў, а таксама ў прыватных калекцыях замежжа.

Мастак супрацоўнічае з Міністэрствам сувязі і інфарматызацыі Беларусі, РУП «Белпошта» і выдавецкім цэнтрам «Марка», выконваючы арыгінал-макеты паштовых марак і мастацкіх капэрт.

### Паштовыя маркі 

Выява:2006. Stamp of Belarus 0635-0635.jpg
Выява:2004. Stamp of Belarus 0590-0590.jpg
Выява:2006. Stamp of Belarus 0635.jpg
Выява:2004. Stamp of Belarus 0590.jpg
Выява:2006. Stamp of Belarus 0639.jpg

### Капэрты 

Выява:Covers of Belarus 2006 Viktar Mikita Albrecht Dürer.jpg|Капэрта Белпошты 2006 г. Інтэрпрэтацыя гравюры Дзюрэра. Камбінаваная тэхніка, 110 х 75 см

## Спасылкі 
* Персанальны сайт мастака Віктара Мікіты
* Выстаўка Віктара Мікіты, прымеркавана да 65-годдзя аўтара

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Інстытута сучасных ведаў імя А. М. Шырокава
Катэгорыя:Мастакі марак
Бельчык

**Бе́льчык**, або **кубе́льчык** — бандарны выраб у беларусаў, пасудзіна на 3—4 л для дастаўкі стравы ў «рабочы вугал» — на жніво, сенажаць і інш. Меў форму невялікай кадачкі з накрыўкай, што заціскалася паміж вушак папярэчынай і прыстасаванай да яе гнутай ручкай.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Бандарныя вырабы
Катэгорыя:беларуская культура
Катэгорыя:Ёмістасці