Металарэзны станок

**Металарэзны станок** — станок, прызначаны для памернай апрацоўкі металічных загатовак шляхам зняцця матэрыяла механічным спосабам.

thumb|250px|Такарны станок, адзін з прадстаўнікоў металарэзных станкоў

## Гісторыя металарэзных станкоў 
Лічыцца, што гісторыя металарэзных станкоў пачынаецца з вынаходства супарта такарнага станка. Каля 1751 г. французскі інжынер і вынаходнік Жак дэ Вакансон стварыў станок са спецыяльнай прыладай для фіксацыі разца, у якім адсутнічаў непасрэдны ўплыў рукі чалавека на формаўтварэнне паверхні.

## Класіфікацыя металарэзных станкоў 
Станкі класіфікуюцца па мноству прыкмет.
* Па класу дакладнасці металарэзныя станкі класіфікуюцца на пяць класаў:
** (Н) Нармальнай дакладнасці
** (П) Падвышанай дакладнасці
** (В) Высокай дакладнасці
** (А) асабліва высокай дакладнасці
** (С) асабліва дакладныя станкі (майстар-станкі)
* Класіфікацыя металарэзных станкоў па масе:
** лёгкія (10 т)
** унікальныя (>100 т)
* Класіфікацыя металарэзных станкоў па ступені аўтаматызацыі:
** ручныя
** паўаўтаматы
** аўтаматы
** станкі з ЛПК
** гнуткія вытворчыя сістэмы
* Класіфікацыя металарэзных станкоў па ступені спецыялізацыі:
** універсальныя. Для вытворчасці шырокай наменклатуры дэталяў малымі партыямі. Выкарыстоўваюцца ў адзінкавай і сэрыйнам вытворчасці. Таксама ўжываюць падчас рэмонтных работ.
** спецыялізаваня. Для вытворчасці вялікіх партый дэталяў аднаго тыпа. Ужываюцца ў сярэдняй і буйнасерыйнай вытворчасці
** спецыяльныя. Для стварэння адной дэталі ці дэталі аднаго тыпаразмеру. Ужываюцца ў буйнасерыйнай і масавай вытворчасці

Па тыпу апрацоўкі ў СССР была прынята наступная класіфікацыя:

## Формаўтваральныя рухі 
Для ажыццяўлення працэсу рэзання на металарэзных станках неабходна забяспечыць узаемасувязь формаўтваральных рухаў.

У металарэжучага станка ёсць прывад (механічны, гідраўлічны, пнеўматычны), з дапамогай якога забяспечваецца перадача руху рабочым органам: шпіндэлю, супарту і г. д. Комплекс гэтых рухаў завецца ***формаўтваральнымі рухамі***. Іх класіфікуюць двума відамі:

1) *Асноўныя рухі* (рабочыя), якія прызначаны непасрэдна для ажыццяўлення працэсу рэзання:

а) Галоўны рух Dг — ажыццяўляецца з максімальнай хуткасцю. Можа перадавацца як загатоўцы (напрыклад у такарных станках) так і інструменту (напр. у свідравальных, шліфавальных, фрэзерных станках). Характар рухаў: круцільны ці паступальны.
Характарызуецца хуткасцю — v (м/с).

б) Рух падачы Ds — ажыццяўляецца з меншай хуткасцю і таксама можа перадавацца і загатоўцы і інструменту. Характар руху: круцільны, кругавы, паступальны, перарывісты. Віды падач:
* падача на ход, на двайны ход Sx. (мм/ход), Sдв.х. (мм/дв.ход);
* падача на зуб Sz (мм/зуб);
* падача на абарот So (мм/абарот);
* хвілінная падача Sm (мм/хв).

2) *дапаможныя рухі* — спрыяюць ажыццяўленню працэсу рэзання, але не ўдзельнічаюць у ім непасрэдна. Віды дапаможных рухаў:
* наладка станка;
* усталёўка рэжымаў рэзання;
* усталёўка абмежавальнікаў ходу ў адпаведнасці з памерамі і канфігурацыямі загатовак;
* кіраванне станком падчас работы;
* усталёўка загатоўкі, здыманне гатовай дэталі;
* усталёўка і змена інструмента і іншае.

## Гл. таксама 
* Супарт
* Бабка, модуль станка
* Шпіндэль
* Заточка металарэзнага інструмента

## Літаратура 
*

Катэгорыя:Металарэзныя станкі