open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аршанскі дзяржаўны каледж харчавання

**Установа адукацыі «Аршанскі дзяржаўны каледж харчавання»** — дзяржаўная сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў горадзе Орша. Каледж з’яўляецца шматпрофільнай навучальнай установай.

## Гісторыя 
Гісторыя ўстановы адукацыі пачынаецца з 1932 года, калі пры Аршанскім мясакансервавым камбінаце ствараецца школа фабрычна-завадскога вучнёўства. У час Вялікай Айчыннай вайны школа не функцыянавала.

Пасля вайны з 1 студзеня 1948 года школа фабрычна-завадскога вучнёўства зноў пачынае сваю працу па падрыхтоўцы кваліфікаваных кадраў для мясной прамысловасці.

У 1973 годзе вучылішча пераходзіць у новы архітэктурны комплекс, які ўключае навучальны корпус і студэнцкі інтэрнат.

## Былыя назвы 
* Школа фабрычна-завадскога вучнёўства
* Аршанскае гарадское прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 39 (1961)
* Аршанскае сярэдняе прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 39 (1985)
* Аршанскае прафесійна-тэхнічнае вучылішча перапрацоўчай прамысловасці № 39 (1989)
* Аршанскі дзяржаўны прафесійны ліцэйперапрацоўчай прамысловасці № 39
* Аршанскі дзяржаўны прафесійна-тэхнічны каледж
 

## Літаратура 
* Войтеховская, С. Будущее за колледжем / С. Войтеховская // Аршанская газета. — 2007. — 7 чэрв. — С. 13
* Маршалович, Л. Главное — качество воспитания молодежи / Л. Маршалович // Аршанская газета. — 2017. — 10 чэрв. — С. 3.
* Петрович, В. В. Без друзей меня чуть-чуть, а с друзьями много / В. В. Петрович // Телеком-экспресс (Орша). — 2017. — 11 янв. — С. 23.
* Тихонова, А. В нашем доме сегодня праздник / А. Тихонова // Аршанская газета. — 2002. — 18 крас. — С. 2.
* Тихонова, А. О тех, кто нас кормит / А. Тихонова // Віцебскі рабочы. — 2002. — 18 крас. — С. 2.

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1932 годзе
Катэгорыя:Каледжы Оршы
Катэгорыя:1932 год у Беларусі
Аршанскі каледж Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту

**Аршанскі каледж** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. Орша Віцебскай вобласці. Філіял Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту. Заснаваны ў кастрычніку 1929 года як Аршанскі эксплуатацыйны тэхнікум Заходняй чыгункі. З верасня 1944 года Аршанскі тэхнікум чыгуначнага транспарту.

Прафесійная падрыхтоўка будучых чыгуначнікаў ажыццяўляецца ў 24 спецыялізаваных кабінетах і ў 16 лабараторыях вопытнымі выкладчыкамі вышэйшай і I катэгорыі, кандыдатамі тэхнічных навук. У цяперашні час у каледжы вядзецца навучанне на дзённым і завочным аддзяленнях.

З 1964 года ў каледжы працуе завочнае аддзяленне.

## Вядомыя выпускнікі 
* Яўген Іванавіч Валадзько (1941—1998) — беларускі дзяржаўны дзеяч, начальнік Беларускай чыгункі, Заслужаны работнік транспарту Рэспублікі Беларусь.
* Васіль Іванавіч Гапееў (нар. 1951) — беларускі дзяржаўны дзеяч, дыпламат, начальнік Беларускай чыгункі.
* Уладзімір Ільіч Жарэла (нар. 1949) — начальнік Беларускай чыгункі.
* Уладзімір Міхайлавіч Лапцінскі — былы начальнік Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі.
* Іван Рыгоравіч Паўлоўскі — былы міністр шляхоў зносін СССР.
* Генадзь Васілевіч Сяркуццеў (1937—2016) — вучоны ў галіне агульнай педагогікі, гісторыі педагогікі і адукацыі, доктар педагагічных навук, Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (1999).
* Анатоль Антонавіч Шнэйдар (нар. 1930) — беларускі журналіст, краязнаўца, кінарэжысёр.

## Літаратура 
* 
* Барысава, Г. Праз гады і адлегласці / Г. Барысава // Аршанская газета. — 2004. — 26 кастр. — С. 1.
* Готовская, Л. И позвала стальная магистраль / Л. Готовская // Віцебскі рабочы. — 2012. — 7 сак. — С. 9.
* Данилевич, Д. Локомотив образования / Д. Данилевич // Віцебскі рабочы. — 2009. — 28 нояб. — С. 3.
* Живица, Б. Здесь готовят настоящих мастеров / Б. Живица // Железнодорожник Белоруссии. — 1999. — 17 авг. — С. 2.
* Кутынко, А. Здесь растят железнодорожников / А. Кутынко // Народнае слова. — 2013. — 31 студз. — С. 15.
* Николаева, О. 342 первокурсника / О. Николаева // Железнодорожник Белоруссии. — 2010. — 8 сент. — С. 2.
* Орлова, О. Оршанскому техникуму — 75 лет! / О. Орлова // Железнодорожник Белоруссии. — 2004. — 28 окт. — С. 3.
* Петрушин, В. Юбилей техникума / В. Петрушин // Витебский курьер. — 1999. — 5 нояб. — С. 2.
* Халиманович, В. П. Кузница кадров / В. П. Халиманович // Аршанская газета. — 2004. — 28 кастр. — С. 1-2.
* Шкрабо, Е. Калейдоскоп профессий: колледж железнодорожного транспорта / Е. Шкрабо // Телеком-экспресс (Орша). — 2013. — 6 июня. — С. 2-3.

Катэгорыя:1929 год у Беларусі

Катэгорыя:Чыгуначныя навучальныя ўстановы
Аршанскі дзяржаўны механіка-эканамічны каледж

**Установа адукацыі «Аршанскі дзяржаўны механіка-эканамічны каледж»** — дзяржаўная сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў горадзе Орша.

## Гісторыя 
Пастановай Савета Міністраў СССР № 437 15 сакавіка 1954 года быў створаны вячэрні тэкстыльны тэхнікум пры Аршанскім ільнокамбінаце як філіял Усесаюзнага завочнага тэхнікума.

4 жніўня 1958 года тэхнікум перададзены ў падпарадкаванне Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі СССР, рыхтуе спецыялістаў па дзённай, вячэрняй і завочнай формах навучання.

У 1968 годзе адкрыты новы навучальны корпус і з 30 красавіка ў ім вядуцца заняткі. У 1970 годзе ў эксплуатацыю здадзены будынак студэнцкага інтэрната.

На падставе загаду № 256 Міністэрства адукацыі СССР 13 чэрвеня 1973 года Аршанскі тэкстыльны тэхнікум перайменаваны ў Аршанскі механіка-тэхналагічны тэхнікум, які рыхтаваў спецыялістаў па 7 спецыяльнасцях на трох аддзяленнях: дзённым, вячэрнім і завочным.

Загадам Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь № 308 2 жніўня 2002 года тэхнікум быў перайменаваны ва ўстанову адукацыі «Аршанскі дзяржаўны механіка-эканамічны каледж».

1 ліпеня 2014 года Установа адукацыі «Аршанскі дзяржаўны прафесійны ліцэй машынабудавання» рэарганізавана шляхам далучэння да ўстановы адукацыі «Аршанскі дзяржаўны механіка-эканамічны каледж».
 

## Літаратура 
* Аршанскі механіка-эканамічны каледж // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мінск : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. І : Дадатак : Шчытнікі-Яя. — С. 337.
* Оршанский механико-экономический колледж // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.] / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Минск : БелЭн, 2007. — Т. 5 : Минск-Педиатрия — С. 614—615.

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Каледжы Оршы
Наваполацкі дзяржаўны музычны каледж

**Наваполацкі дзяржаўны музычны каледж** — дзяржаўная сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў горадзе Наваполацку.

## Гісторыя 
Наваполацкае музычнае вучылішча заснавана ў 1968 годзе загадам Міністэрства культуры БССР ад 23 ліпеня 1968 года і перайменавана ва УА «Наваполацкае дзяржаўнае музычнае вучылішча» загадам Віцебскага абласнога ўпраўлення культуры № 35 ад 16 красавіка 2001 года. У 2009 годзе перайменавана ва УА «Наваполацкі дзяржаўны музычны каледж».

Першы дырэктар вучылішча Барыс Пятровіч Палякоў. З 1988 г. вучылішча ўзначальвае Аляксандр Іванавіч Кандрацюк.

У 1997 годзе пры вучылішчы адкрыта дзіцячая музычная школа для таленавітых дзяцей.

## Літаратура 
* Ватова, И. На службе у музыки / И. Ватова // Химик (Новополоцк). — 1998. — 27 нояб. — С. 1-2.
* Лелека, Л. И музыка звучит… / Л. Лелека // Химик (Новополоцк). — 2005. — 16 авг. — С. 1-2.
* Малашеня, Л. Музыка рождается в душе / Л. Малашеня // Витебские вести. — 2016. — 23 июля. — С. 13.
* Мальцев, В. Влюбленные в творчество / В. Мальцев // Новая газета (Наваполацк). — 2002. — 1 кастр. — С. 3.
* Молисова, Н. Муза, переходящая по наследству / Н. Молисова // Новая газета (Наваполацк). — 2008. — 18 лістап. — С. 3.
* Новый статус музучилища // Новая газета (Наваполацк). — 2010. — 21 студз. — С. 1.
* Радько, Н. Фейерверк эмоций / Н. Радько // Новополоцк сегодня. — 2017. — 12 мая. — С. 19.
* Факеев, В. Кладезь талантов / В. Факеев // Новая газета (Наваполацк). — 1998. — 27 лiстап. — С. 1.

Катэгорыя:Каледжы паводле алфавіта
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Наваполацка
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1968 годзе
Катэгорыя:1968 год у Беларусі
Катэгорыя:Каледжы Беларусі
Катэгорыя:Музычная адукацыя ў Беларусі
Царква ў гонар абраза Божай Маці «Неспадзяваная Радасць» (Наваполацк)

**Царква ў гонар абраза Божай Маці «Неспадзяваная Радасць»** — мураваная праваслаўная царква Наваполацка. Размяшчаецца на вуліцы 1-я лінія, д. 10.

## Гісторыя 
У сярэдзіне 1990-х гадоў XX стагоддзя прыдатным памяшканнем для храма стала былая пральня. Побач размяшчаўся будынак былой гарадской лазні. Менавіта на яе падмурку будуецца новы храм. Службы пачаліся ў былой пральні пасля невялікай рэканструкцыі. Першапачаткова храм «Неспадзяваная Радасць» уваходзіў у склад прыхода царквы святога Архангела Міхаіла.

Сваю назву царква атрымала ад храмавай іконы, якую падарыў Наваполацку епіскап Глеб (Савін).

Афіцыйна прыход царквы іконы Божай Маці «Неспадзяваная Радасць» быў зарэгістраваны 21 красавіка 1997 года ў Віцебскім абласным выканаўчым камітэце.

Пачаткам будаўніцтва храма лічыцца лета 2008 года, незадоўга да святкавання 50-годдзя горада г. Наваполацка.

17 лютага 2009 года былі забіты першыя палі. 2 красавіка 2009 года было пачата будаванні ніжняга храма. 18 красавіка 2011 года быў усталяваны галоўны купал.

## Літаратура 
* Банщикова, О. Новая веха / О. Банщикова // Новая газета (Наваполацк). — 2009. — 24 сак. — С. 1.
* Бегунова, Е. «Здесь будет новый храм!» / Е. Бегунова // Віцебскі рабочы. — 2009. — 28 марта. — С. 2.
* Вахрамеева, И. «Носите тяготы друг друга …» / И. Вахрамеева // Химик (Новополоцк). — 2001. — 15 мая. — С. 1.
* Рыжкова, Н. Колокольный перезвон / Н. Рыжкова // Віцебскі рабочы. — 2013. — 30 крас. — С. 6.
* Стёпкина, Л. Долгожданный храм / Л. Стёпкина // Полоцкие епархиальные ведомости. — 2012. — № 2 (апр.) — С. 2.

Катэгорыя:Храмы Наваполацка
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Сезон 2019 ФК Асіповічы

У 2019 годзе футбольны клуб «Асіповічы» з Асіповіч прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Другой лізе чэмпіянату Беларусі 2019 (8 месца),
* Кубку Беларусі 2019/2020 (паражэнне ў 1/32 фіналу).

## Склад каманды 
*Станам на верасень 2019 года*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

 

## Спасылкі 
* Сезон 2019 на сайце teams.by

2019
Асіповічы
Уладзімір Афанасьеў

**Уладзімір Афанасьеў:**
* 
* Уладзімір Аляксеевіч Афанасьеў (1913—1998) — беларускі і таджыкскі архітэктар.
* Уладзімір Андрэевіч Афанасьеў (1924—1978) — савецкі артылерыст, поўны кавалер ордэна Славы.
* 
* 
* Уладзімір Ільіч Афанасьеў (1921—1979) — ваенны лётчык, Герой Савецкага Саюза.
* Уладзімір Мікіціч Афанасьеў (*Уолтэр Афанасьеф*; нар. 1958) — амерыканскі кампазітар, музычны прадзюсар.
Уладзімір Аляксандравіч Афанасьеў

* Уладзімір Аляксандравіч Афанасьеў (1873—1953) — генерал-маёр царскай арміі, які добраахвотна ўступіў у РСЧА.
* Уладзімір Аляксандравіч Афанасьеў (1915—1998) — савецкі радыёфізік, Герой Сацыялістычнай Працы.
Уладзімір Васільевіч Афанасьеў

**Уладзімір Васільевіч Афанасьеў**:
* Уладзімір Васільевіч Афанасьеў (нар. 1951) — расійскі навуковец, рэктар ЯДПУ імя К. Д. Ушынскага.
* Уладзімір Васільевіч Афанасьеў — падпаручнік; георгіеўскі кавалер (17 кастрычніка 1915 года, пасмяротна).
* Уладзімір Васільевіч Афанасьеў (1928—1982) — савецкі скульптар, жывапісец.
Уладзімір Іванавіч Афанасьеў

**Уладзімір Іванавіч Афанасьеў**:
* Уладзімір Іванавіч Афанасьеў (1937—2003) — ваенны лётчык, генерал-маёр авіяцыі.
* Уладзімір Іванавіч Афанасьеў (нар. 1950) — савецкі футбаліст, з 2003 года — прэзідэнт МФС «Прыволжа».
Мікалай Мікалаевіч Афанасьеў (інжынер)

**Мікалай Мікалаевіч Афанасьеў** (, г. Чымкент — ) — беларускі інжынер-будаўнік. Кандыдат архітэктуры (1972).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі інстытут інжынераў прамысловага будаўніцтва ў 1937 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў у Міністэрстве сельскай гаспадаркі БССР, кіраўніком рэспубліканскага трэста «Белпрамсельбуд», ва Упраўленні па справах сельскага і калгаснага будаўніцтва пры Савеце Міністраў БССР, з 1953 года — дырэктарам Белсельпраекта, з 1958 па 1970 г. — дацэнтам Беларускага політэхнічнага і Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытутаў.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1944 года.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац, навучальных дапаможнікаў па сельскім будаўніцтве, у т.л. кніг: «Каменныя і бетонныя работы» (Мінск, 1954), «Вытворчасць і выкарыстанне мясцовых будаўнічых матэрыялаў у калгасах» (Мінск, 1956).
 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Інжынеры-будаўнікі Беларусі
Мікалай Афанасьеў

**Мікалай Афанасьеў**
* Мікалай Апанасавіч Афанасьеў (1923—1943) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, у баі закрыў сваім целам амбразуру кулямёта.
* Мікалай Ігнатавіч Афанасьеў — беларускі вучоны-аграфізік.
* Мікалай Іванавіч Афанасьеў (1914—1992) — Герой Савецкага Саюза.
* Мікалай Канстанцінавіч Афанасьеў (нар. 1965) — савецкі і расійскі лёгкаатлет-мнагаборац.
* Мікалай Леанідавіч Афанасьеў (1915—1989) — акцёр, заслужаны артыст РСФСР.
* Мікалай Міхайлавіч Афанасьеў (1916—2009) — канструктар стралковага ўзбраення.
* 
* Мікалай Парфір’евіч Афанасьеў (1902—1979) — галоўны ваенны пракурор, намеснік Генеральнага пракурора СССР, генерал-лейтэнант юстыцыі.
* Мікалай Рыгоравіч Афанасьеў (1925—?) — расійскі мастак.
* Мікалай Фёдаравіч Афанасьеў (1918—1944) — Герой Савецкага Саюза.
* Мікалай Якаўлевіч Афанасьеў (1821—1898) — музыкант і кампазітар.
Лідзія Пятроўна Афанасьева

**Лідзія Пятроўна Афанасьева** (, пас. Аляксееўка, Варонежская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1950 годзе Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працавала ў Віцебскім абласным філіяле Белдзяржпраекта, з 1953 па 1980 г. — архітэктарам, галоўным архітэктарам праектаў у Белпрампраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1959 года. Пражывала ў г. Мінск.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): жылыя дамы па вул. Кірава ў Віцебску (1952), заводы сілавых паўправадніковых вентыляў у Маладзечне (1973), злічальных машын у Брэсце (1975), корпус друкарні Выдавецтва ЦК КПБ (1972), аўтобусны парк № 5 (1978), рэканструкцыя аўтазавода (1980) у Мінску.

## Узнагароды 
Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны» (1976).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Архітэктары Маладзечна
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Аршанскі дзяржаўны прафесійны ліцэй тэкстыльшчыкаў імя Г. В. Сямёнава

**Аршанскі дзяржаўны прафесійны ліцэй тэкстыльшчыкаў імя Г. В. Сямёнава** — установа прафесійнага навучання ў горадзе Оршы.

## Гісторыя 
У 1929 годзе была адкрыта школа фабрычна-завадскога вучнёўства, якая выпускала спецыялістаў для льнокамбіната ў г. Орша.

Першапачаткова школа ФЗН знаходзілася ў памяшканні дзіцячага садка № 23, а ў 1935 годзе было вырашана прыступіць да будаўніцтва новага будынка, дзе ліцэй знаходзіўся і дагэтуль.

З 1941 года па 1944 год школа не працавала.

1 студзеня 1963 года школа перамейнавана ў «Дзяржаўнае прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 45».

З 1988 года ліцэй носіць ганаровае імя былога дырэктара Аршанскага льнокамбіната, Героя Сацыялістычнай працы Георгія Васільевіча Сямёнава.

## Літаратура 
* Васильева, Т. С юбилеем, лицей!!! / Т. Васильева // Аршанская газета. — 2009. — 31 кастр. — С. 3.
* Королев, Г. И души золотыми назовут… / Г. Королев // Вiцебскі рабочы. — 2005. — 29 верас. — С. 2.
* Кулешова, Н. М. Приглашает лицей текстильщиков / Н. М. Кулешова // Телеком-экспресс (Орша). — 2015. — 13 авг. — С. 2-3.
* Училище текстильщиков празднует свой юбилей // Трыбуна тэкстыльшчыка (Орша). — 1997. — 24 кастр. — С. 3.

Катэгорыя:Адукацыя ў Оршы
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:1929 год у Беларусі
Катэгорыя:Ліцэі Беларусі
Букіт-Джаліль

Нацыянальны стадыён ** Букіт-Джаліль** (малайскі: Stadium Nasional Bukit Jalil) размешчаны на базе нацыянальнага спартыўнага комплекса на поўдзень ад сталіцы Малайзіі Куала-Лумпур. Многафункцыянальны стадыён і хатняя арэна зборнай Малайзіі па футболе. З умяшчальнасцю 87 411 чалавек гэта самы вялікі ў Паўднёва-Усходняй Азіі і восьмы па велічыні футбольны стадыён у свеце.

Ён быў афіцыйна адкрыты чацвёртым прэм’ер-міністрам Малайзіі 11 ліпеня 1998 г. перад правядзеннем Гульняў краін Садружнасці 1998 г. З тых часоў стадыён таксама стаў галоўным месцам правядзення іншых міжнародных спартыўных спаборніцтваў, такіх як Гульні Паўднёва-Усходняй Азіі 2001 года і Гульні Паўднёва-Усходняй Азіі 2017 года, і ў цяперашні час там праводзіцца большасць малазійскіх міжнародных футбольных матчаў, фіналы спаборніцтваў па футболе нацыянальнага ўзроўню, спартыўныя спаборніцтвы і музычныя канцэрты.

Ён быў пабудаваны побач з іншымі спартыўнымі пляцоўкамі ў Нацыянальным спартыўным комплексе Аб’яднаных інжынераў Малайзіі, а распрацаваны Arkitek FAA, Weidleplan Consulting GMBH і Schlaich Bergermann Partner. Для даху выкарыстоўваецца мембранная канструкцыя, а большасць выкарыстаных матэрыялаў — жалезабетон. Раней нацыянальным стадыёнам Малайзіі быў стадыён Мердэка.
У 2017 годзе стадыён, разам з Нацыянальным спартыўным комплексам, праходзіў капітальны рамонт у рамках праекта KL Sports City у 2 этапы. Першы этап быў завершаны да пачатку Гульняў SEA 2017 у Куала-Лумпур, з новым фасадам, які ахоплівае знешні выгляд стадыёна з вітымі вертыкальнымі жалобамі, якія таксама асветленыя святлодыёдамі. Пасля гульняў ASEAN 2017 года пачаўся другі этап з поўнай рэканструкцыяй даху, крэслаў, вентыляцыі.

## Гісторыя 
Стадыён быў пабудаваны 1 студзеня 1995 года для правядзення Гульняў Садружнасці 1998 года. Ён завяршыўся 1 студзеня 1998 года. Пасля вераснёўскіх гульняў Садружнасці 1998 года стадыён стаў галоўным стадыёнам нацыянальнай зборнай Малайзіі па футболе, змяніўшы стадыён Шах-Алам і стадыён Мердэка. Ён таксама служыў галоўным стадыёнам гульняў Паўднёва-Усходняй Азіі 2001 г., гульняў FESPIC 2006, універсітэцкіх гульняў АСЕАН 2008 года і гульняў Паўднёва-Усходняй Азіі 2017 года.

Умяшчэальнасць нацыянальнага стадыёна «Букіт Джаліл» робіць яго 21-м найбуйнейшым стадыёнам і 9-м найбуйнейшым футбольным стадыёнам у свеце. Ён быў пабудаваны Асацыяцыяй інжынераў Малайзіі, Bhd і распрацаваны Arkitek FAA, а работы былі скончаны за тры месяцы датэрмінова. Нацыянальны стадыён, прызначаны для правядзення мностваў мерапрыемстваў, з’яўляецца цэнтральным і самым вядомым спартыўным месцам у Нацыянальным спартыўным комплексе ў Букіт-Джаліле. Стадыён лічыцца лепшым стадыёнам Малайзіі.

Катэгорыя:Стадыёны
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны
Енісейскі раён

**Енісейскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Краснаярскім краі Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Енісейск.

Катэгорыя:Раёны Краснаярскага края
Чырвоная панда

**Малая панда**, **чырвоная панда** альбо **светлая панда** (*Ailurus fulgens*) — млекакормячая жывёла з сямейства *Ailuridae*.

Усяедная, але ў асноўным траваедная, нягледзячы на прыналежнасць да атраду драпежнікаў, як яноты або мядзведзі. Насяляе Гімалаі і паўднёва-заходні Кітай.

## Экалогія 
### Харчаванне 
, але есць пераважна бамбук]]
Ядуць бамбук (дзве трэція рацыёну), лісце і маладыя парасткі, таксама грыбы, карані, жалуды, лішайнікі і травы. Зрэдку — рыбу, казурак, птушак і дробных сысуноў. Як і вялікая панда, чырвоная панда не можа пераварваць цэлюлозу, і таму ёй трэба, каб выжыць, многа бамбуку .

### Ворагі і канкурэнты 
Драпежнік — снежны леапард.

## Паводзіны 
### Спосаб жыцця 
Чырвоныя панды могуць спрытна караскацца, асабліва ноччу. Яны шмат ядуць і спяць, бо ў іх харчы мала калорый.

### Размнажэнне 
Размнажаюцца ва ўзросце да 18 месяцаў, дасягаюць поўнай сталасці ў два-тры гады. У дзікай прыродзе вялікія рэдка дзеюць разам, акрамя спаравання. Шлюбны перыяд з сярэдзіны студзеня да пачатку сакавіка. Самцы і самкі могуць мець некалькі партнёраў і спароўвацца з імі. Перад тым як нарадзіць самкі пачынаюць будаваць гняздо з галля, травы і лісця, звычайна ў дупле дрэва або між скал. Цяжарнасць ад 112 да 158 дзён. Раджаюцца дзіцяняты з сярэдзіны чэрвеня да канца ліпеня, ад аднаго да чатырох (звычайна 1 або 2), маленькія вагой, ад 110 да 130 г кожны.

Катэгорыя:Драпежныя
Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1825 годзе
Коханаўскі дзяржаўны прафесійны ліцэй сельскагаспадарчай вытворчасці

**Коханаўскі дзяржаўны прафесійны ліцэй сельскагаспадарчай вытворчасці** — установа прафесійнага навучання ў гарадскім пасёлку Коханава.

## Гісторыя 
14 мая 1971 года было заснавана Коханаўскае сельскае прафтэхвучылішча № 46. У 1984 годзе ўстанова змяніла назву на сярэдняе прафесійна-тэхнічнае вучылішча, а ў 1989 г. — на прафесійна-тэхнічнае вучылішча.

З 1989 года кіраўніком установы з’яўляецца Валерый Георгіевіч Рэцкі. З 1 лістапада 2009 года ўстанова адукацыі перайменавана ў «Коханаўскі дзяржаўны прафесіянальны ліцэй сельскагаспадарчай вытворчасці».

У 2019 годзе тут атрымліваюць адукацыю 144 навучэнцы, з іх 5 дзяўчынак.
 
Установа вядзе работу па перападрыхтоўцы вадзіцеляў на катэгорыі C, BE, CE, B, D, F.

## Былыя назвы 
* Коханаўскае сельскае прафтэхвучылішча № 46
* Коханаўскае сярэдняе прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 173 сельгасвытворчасці
* Коханаўскае прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 173
* Коханаўскае дзяржаўнае прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 173 сельскагаспадарчай вытворчасці

## Літаратура 
* Антонов, С. Лицей для эффективной занятости / С. Антонов // Витебские вести. — 2019. — 8 июня. — С. 3.
* Бирюков, В. «Достижения лицеистов и есть для меня самое в жизни дорогое» / В. Бирюков // Наша Талачыншчына. — 2019. — 12 кастр. — С. 3.
* Бирюков, В. Мал золотник, да дорог: Кохановский профессиональный лицей сельскохозяйственного производства отметил свое 40-летие / В. Бирюков // Віцебскі рабочы. — 2011. — 20 дек. — С. 6.
* Лебедева, О. Кузница кадров для села / О. Лебедева // Витебские вести. — 2017. — 6 апр. — С. 21.
* Рэцкі, В. Г. Коханаўскі ліцэй дае хадавыя спецыяльнасці і моладзі, і вопытным работнікам / В. Г. Рэцкі; запісаў С. Абрамовіч // Наша Талачыншчына. — 2019. — 27 лют. — С. 3.

Катэгорыя:Коханава
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:1971 год у Беларусі
Катэгорыя:Ліцэі Беларусі
Катэгорыя:Талачынскі раён
Коханаўская сярэдняя школа імя І. П. Кожара

**Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Коханаўская сярэдняя школа імя І. П. Кожара»** — установа сярэдняй адукацыі ў гарадскім пасёлку Коханава Талачынскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Коханаўская сярэдняя школа існуе з 1868 года. Была адкрыта ў доме валаснога праўлення як аднакласнае народнае вучылішча.

1 студзеня 1869 года тут вучыліся 29 хлопчыкаў, у 1876 годзе — 37 хлопчыкаў і 4 дзяўчынкі, у 1898—1899 гадах — 124 хлопчыкі і 22 дзяўчынкі. З 1904 года вучылішча стала двухкласным. Яно мела кавальскую, сталярную і слясарную майстэрні.

Пасля Кастрычніцай рэвалюцыі называлася школай 1-й, 2-й ступеняў, з 1928 года — сямігадовай, з 1932 года — сярэдняй. У 1925—1927 гадах быў узведзены 2-павярховы будынак школы.

У час Вялікай Айчыннай вайны школьны будынак быў спалены, уся школьная маёмасць разрабавана і знішчана. Да 1944 года школу аднавілі.
 
У 1971 годзе пастаўлены новы шматпавярховы будынак школы.
 
У 2003 годзе школа стала ўдзельніцай міжнароднай канферэнцыі па ўкараненні інавацыйных тэхналогій. У тым жа годзе, да 135-годдзя школы, у падарунак ад абласнога ўпраўлення адукацыі ў ёй адчыніўся камп’ютарны клас.

У 2003 годзе быў адкрыты абноўлены школьны музей. Быў створаны школьны зімовы сад.
 
У Коханаўскай школе створана безбар’ернае асяроддзе для арганізацыі адукацыйнага працэсу вучняў з абмежаванымі магчымасцямі.

На будынку Коханаўскай школы ўсталяваны мемарыяльныя пліты былым вучням — А. М. Алюшыну, І. Батраку, І. П. Кожару, М. А. Савіцкаму.

## Вядомыя выпускнікі 
* Іван Батрак (1892—1932) — рускі паэт, публіцыст, перакладчык.
* Ілья Паўлавіч Кожар (1902—1967) — савецкі ваенны дзеяч, Герой Савецкага Саюза.
* Фёдар Яфрэмавіч Макавецкі (1899—1974) — Герой Савецкага Саюза.
* Алесь Петрашкевіч (1930—2012) — беларускі пісьменнік, драматург.
* Міхаіл Андрэевіч Савіцкі (1922—2010) — беларускі мастак, Герой Беларусі.
* Пётр Фёдаравіч Сычэнка (1911—1969) — савецкі ваенны лётчык, Герой Савецкага Саюза.
* Яўген Міхайлавіч Целешаў (1923—1997) — Герой Савецкага Саюза.

## Дырэктары школы 
* Шарай Аляксандр Міхайлавіч (1954—?).

## Выкладчыкі 
* Таццяна Іванаўна Радзькова (1974—2000) — заслужаны работнік асветы БССР.

## Спасылкі 
* *Бірукоў, В.* Адсюль вытокі шляху ў жыццё / В. Бірукоў // Наша Талачыншчына. — 2018. — 14 лістап. — С. 1-2.
* *Бірукоў, В.* Усім сэрцам любімая школа / В. Бірукоў // Наша Талачыншчына. — 2004. — 14 лют. — С. 2.
* *Бирюков, В.* Идет подготовка к юбилею / В. Бирюков // Наша Талачыншчына. — 2018. — 22 снеж. — С. 4.
* Путь длиною в 150 лет // Наша Талачыншчына. — 2018. — 8 снеж. — С. 3.
* *Серада, А.* Коханаўская СШ: вопыт у рэалізацыі інавацыйных праектаў / А. Серада // Наша Талачыншчына. — 2017. — 30 верас. — С. 4.
* *Серада, А.* Тут працуюць і выхоўваюць з поўнай аддачай / А. Серада // Наша Талачыншчына. — 2009. — 21 кастр. — С. 7.
* *Середа, Е.* На пути к познанию окружающего мира / Е. Середа // Наша Талачыншчына. — 2017. — 25 лістап. — С. 4.

Катэгорыя:Школы Беларусі
Катэгорыя:1868 год у Беларусі
Катэгорыя:Коханава
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Віцебскай вобласці
Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй

**Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй** — установа прафесійнага навучання ў горада Глыбокае.

## Гісторыя 
У адпаведнасці з Пастановай Пленума ЦК КПСС ад 1 верасня 1953 года «Аб мерах па далейшым развіцці сельскай гаспадаркі СССР» у в. Порплішча Докшыцкага раёна Полацкай вобласці БССР на базе Докшыцкай школы механізацыі сельскай гаспадаркі, якая працавала сезонна з 1950 года ў выглядзе 5-і і 3-х месячных курсаў, у 1964 годзе было створана вучылішча механізацыі сельскай гаспадаркі № 31 (ВМСГ № 31).

У студзені 1958 года Докшыцкае вучылішча механізацыі № 31 было перамешчана з в. Порплішча Докшыцкага раёна ў г. Глыбокае Маладзечанскай вобласці і перайменавана ў Глыбоцкае вучылішча механізацыі сельскай гаспадаркі № 31.

Рашэннем Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта ад 2 чэрвеня 2000 года вучылішча было пераўтворана ва ўстанову адукацыі «Глыбоцкі дзяржаўны прафесіянальны ліцэй».

Ліцэй рыхтуе рабочых наступных спецыяльнасцей: слесар па рамонце сельскагаспадарчых машын і абсталявання; трактарыст-машыніст сельскагаспадарчай вытворчасці катэгорый «A», «В», «D»; вадзіцель аўтамабіля катэгорыі «С»; трактарыст-машыніст сельскагаспадарчай вытворчасці катэгорый «A», «В», «D»; машыніст экскаватара; вадзіцель аўтамабіля катэгорыі «С»; повар; электразваршчык ручной зваркі; аператар птушкафабрык і механізаваных ферм.

## Былая назва 
* Докшыцкае вучылішча механізацыі сельскай гаспадаркі № 31
* Глыбоцкае вучылішча механізацыі сельскай гаспадаркі № 31 (1958)
* Глыбоцкае сельскае прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 31 (1962)
* Глыбоцкае сярэдняе прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 31 (1974)
* Глыбоцкае сярэдняе сельскае прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 31 (1982)
* Глыбоцкае прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 168 (1984)
* Глыбоцкае прафесійна-тэхнічнае вучылішча сельскагаспадарчай вытворчасці № 168 (1989)

## Літаратура 
* Берникович, Д. В условиях почти полевых / Д. Берникович // Витебские вести. — 2017. — 7 сент. — С. 4.
* Берникович, Д. Глубокский лицей ждет гостей / Д. Берникович // Народнае слова. — 2008. — 12 крас. — С. 4.
* Берникович, Д. Новые горизонты будущих лицеистов / Д. Берникович // Витебские вести. — 2017. — 20 июля. — С. 21.
* Берникович, Д. Самые инициативные и креативные / Д. Берникович // Витебские вести. — 2014. — 31 мая. — С. 5.
* Берникович, Д. Секреты профмастерства / Д. Берникович // Витебские вести. — 2017. — 11 мая. — С. 5.
* Сауліч, У. У. «На полі майстар давярае мне трактар» / У. Сауліч // Сельская газета. — 2019. — 27 апр. — С. 1, 8.
* Славім чалавека працы // Веснік Глыбоччыны. — 2018. — 28 крас. — С. 2-3.
* Яцкевич, Т. Когда молодость крылья дает / Т. Яцкевич // Белорусская нива. — 2008. — 10 дек. — С. 1.
* Яцкевич, Т. Лицей — это звучит гордо / Т. Яцкевич // Белорусская нива. — 2006. — 7 дек. — С. 3.

Катэгорыя:Глыбокае
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:1964 год у Беларусі
Катэгорыя:Ліцэі Беларусі
Эльвіра Акімаўна Афанасьева

**Эльвіра Акімаўна Афанасьева** (нар. , ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1962 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1962 года — старэйшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у майстэрні генплана Мінскпраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1966 года. Пражывае ў г. Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): праекты планіроўкі зон адпачынку на Заслаўскім вадасховішчы (1966, 1983), Вясёлка (1981), ПДП жылых раёнаў Серабранка (1966), лесапаркавага пояса (1979), цэнтра Мінска (1973, 1983), Лошыцкай водна-зялёнай сістэмы (1982), праекты забудовы мікрараёнаў Сярова-2 (1976), па прасп. Машэрава, вул. Мельнікайтэ (1977), генпланы Мінска і праекты планіроўкі прыгараднай зоны (1965, 1982), комплексная схема аховы прыроды Мінска і прылеглай тэрыторыі (1985), развіцця спартыўных збудаванняў (1988), ПДП паўднёвай часткі водна-зялёнага дыяметра Мінска (1986).

## Узнагароды 
1-я прэмія на Усесаюзным конкурсе за праект забудовы Мінска (1968, у аўтарскім калектыве).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Фёдар Аляксеевіч Астахаў

**Фёдар Аляксеевіч Астахаў** (, вёска Лядоўскія Выселкі, Кашырскі павет, Тульская губерня, цяпер Кашырскі раён, Маскоўскай вобласці — , Масква, РСФСР) — савецкі военачальнік, маршал авіяцыі (1944).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 студзеня (8 лютага) 1892 года ў в. Лядоўскія Выселкі Тульскай губерні ў сям’і селяніна. Скончыў рэальнае вучылішча ў Кашыры ў 1910 годзе. З 1910 года працаваў на прадпрыемствах Масквы: чарнарабочы, слесар, гідратэхнік па свідраванні артэзіянскіх студняў, электраманцёр. У 1913 годзе прызваны ў Рускую імператарскую армію, служыў радавым у паветраплавальнай роце. Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне. Скончыў 3-ю Маскоўскую школу прапаршчыкаў у 1915 годзе, Севастопальскую ваенную авіяцыйную школу ў 1916 годзе. Астахаў быў пакінуты ў гэтай жа школе інструктарам і служыў у ёй да 1918 года, застаючыся ў першым афіцэрскім воінскім званні прапаршчыка.

У Чырвонай Арміі з 1918 года. Скончыў Ваенна-акадэмічныя курсы вышэйшага камсаставу РСЧА ў 1923 годзе.

## Воінскія званні 
* Камдыў (23.11.1935)
* Камкор (20.02.1938)
* Генерал-лейтэнант авіяцыі (04.06.1940)
* Генерал-палкоўнік авіяцыі (30.04.1943)
* Маршал авіяцыі (19.08.1944)

Катэгорыя:Маршалы авіяцыі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета УССР 1-га склікання
Катэгорыя:Военачальнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Расійскія лётчыкі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскоўскай вобласці
Дубровенскі дзяржаўны прафесійны ліцэй сельскагаспадарчай вытворчасці

**Дубровенскі дзяржаўны прафесійны ліцэй сельскагаспадарчай вытворчасці** — установа прафесійнага навучання ў горадзе Дуброўна.

## Гісторыя 
Сваю гісторыю ліцэй пачаў з 1 кастрычніка 1945 года. У кастрычніку 1945 года ў пасёлку Бабінічы Аршанскага раёна была створана школа механізацыі сельскай гаспадаркі. Школу механізацыі ўзначаліў Іван Пятровіч Бібікаў.
 
У 1963 годзе вучылішча было пераведзена з Бабінічаў у Дуброўна, а ў наступным годзе яно было перайменавана ў СПТВ-35.

У 1968 годзе быў здадзены новы навучальны корпус, а потым лабараторна-практычны корпус і інтэрнат. З 1970 года вучылішча было пераведзена ў разрад сярэдніх прафесійна-тэхнічных вучылішчаў. З 1 верасня 1984 года ў сувязі з рэформай агульнаадукацыйнай і прафесійнай школ — перайменавана ў Дубровенскае сярэдняе прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 171.

З 14 жніўня 2002 года — дзяржаўны прафесійны ліцэй сельскагаспадарчай вытворчасці.
 
Ліцэй вядзе падрыхтоўку рабочых кадраў па прафесіях на аснове базавай адукацыі:

* «Тэхнічнае забеспячэнне сельскагаспадарчых работ. Эксплуатацыя і рамонт аўтамабіляў»;
* «Тэхналогія зварачных работ. Эксплуатацыя і рамонт аўтамабіляў»;
* «Лабараторныя даследаванні і вымярэнні ў вытворчасці. Грамадскае харчаванне»;
* «Тэхналогія вытворчасці швейных вырабаў. Эксплуатацыя электронна-вылічальных машын».

На аснове сярэдняй адукацыі:

* «Эксплуатацыя і рамонт аўтамабіляў».

## Літаратура 
* Малчанава, І. «Захварэць» прафесіяй / І. Малчанава // Дняпроўская праўда (Дуброўна). — 2002. — 26 снеж. — С. 2.
* Навумава, А. Кузня кадраў для народнай гаспадаркі / А. Навумава // Дняпроўская праўда (Дуброўна). — 2005. — 30 крас. — С. 3.
* Навумава, А. А. Ліцэй чакае навучэнцаў / А. А. Навумава // Дняпроўская праўда (Дуброўна). — 2007. — 1 верас. — С. 1-2.
* Пастернак, Т. Будущие трактористы изучают компьютеры / Т. Пастернак // Народнае слова. — 2010. — 30 кастр. — С. 3.
* Старавойтова, Ю. Школьники гостили в Дубровенском лицее / Ю. Старавойтова // Дняпроўская праўда (Дуброўна). — 2018. — 11 крас. — С. 4.

Катэгорыя:Дуброўна
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:1945 год у Беларусі
Катэгорыя:Ліцэі Беларусі
Малеўскі

**Малеўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Сымон Малеўскі — правазнаўца, эканаміст фізіякрат; рэктар Віленскага ўніверсітэта.
* Францішак Геранім Малеўскі — журналіст, публіцыст.
Празароцкая дзіцячы сад–сярэдняя школа імя І. Ц. Буйніцкага

**Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Празароцкая дзіцячы сад-сярэдняя школа імя І. Ц. Буйніцкага»** — установа сярэдняй адукацыі ў аграгарадку Празароках Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Гісторыя школы пачынаецца з XVII стагоддзя, калі манахі заснавалі ў Празароках францысканскі кляштар. Пры кожным кляштары ў той час існавала школа.

У 1885 годзе у аграгарадку з’явілася гмінная школа. Яна ўтрымлівалася за кошт дзяржаўнага казначэйства і сялян.

У 1900 годзе было адкрыта народнае вучылішча. У сярэднім настаўнік у той час праводзіў 30 урокаў у тыдзень, гадавы заробак складаў 360 рублёў. У 1900—1901 навучальным годзе вучылішча наведвалі 57 хлопчыкаў і 7 дзяўчынак. Навучальны год працягваўся 127 дзён.

У 1920—1930 гадах у Празароках дзейнічала школа з сямігадовым тэрмінам навучання.

У другой палове 1930-х гадоў для сямігодкі быў пабудаваны новы будынак, у якім было 7 класных пакояў, вестыбюль, калідор, настаўніцкая і кватэра для дырэктара з асобным уваходам. У школе карысталіся наступнымі падручнікамі: «Біблія», «Слова божае», «Агародніцтва», «Анатомія чалавека». Навучанне вялося на польскай мове. У школе навучалася больш за 200 дзяцей.
 
Са студзеня 1940 года выкладанне вялося на рускай і беларускай мовах. У 1947 годзе школа набыла статус сярэдняй.

У 1950-х гадах установа адукацыі размяшчалася ў 3-х драўляных будынках, адзін з якіх быў двухпавярховым. На першым паверсе размяшчаліся настаўніцкая, бібліятэка, кабінет дырэктара, на другім — 3 класныя пакоі.

У 1964 годзе быў пабудаваны сучасны будынак школы.

## Спасылкі 
* *Берніковіч, Д.* Школа з багатай гісторыяй / Д. Берніковіч // Витебские вести. — 2014. — 15 нояб. — С. 10.
* *Гінько, В.* Слова краязнаўцы / В. Гінько // Літаратура і мастацтва. — 2012. — 2 лістап. — С. 22.
* *Ляшук, С.* Зорачкі з Празарок / С. Ляшук // Витебские вести. — 2015. — 2 июля. — С. 10.
* *Сідаровіч, Г.* У краіне празораў / Г. Сідаровіч // Настаўніцкая газета. — 2018. — 2 чэрв. — С. 16.

Катэгорыя:Школы Беларусі
Катэгорыя:1885 год у Беларусі
Катэгорыя:Празарокі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Віцебскай вобласці
Вячаслаў Аляксандравіч Бабашкін

**Вячаслаў Аляксандравіч Бабашкін** (, г. Новакузнецк, Кемераўская вобласць — 29 студзеня 2012, Віцебск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1962 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у праектных інстытутах Нарыльска, Горкага, з 1967 года — галоўны архітэктар праектаў, кіраўнік майстэрні ў Брэсцкім філіяле Белдзяржпраекта, з 1970 года — у Мінскпраекце, з 1981 года  — у Мінскграмадзянпраекце, з 1984 года — кіраўнік майстэрні ў Віцебскграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1965 года. Пражываў ў Віцебску.

Апошнія гады хварэў. Памёр 29 студзеня 2012 года.

## Творчасць 
]]
 на вул. Макаёнка]]
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): жылыя дамы па вул. Старавіленскай (1978), Я. Коласа (1983), у мікрараёне Чыжоўка (1982), крыты каток у парку імя М. Горкага (1974), корпус пансіяната Савета Міністраў БССР на Заслаўскім вадасховішчы (1980), будынкі Маскоўскага райкама і райвыканкама (1980), Міністэрства сувязі БССР (1983), рэдакцыйны корпус тэлецэнтра па вул. Макаёнка (1983) у Мінску, дзіцячы кінатэатр, абласная паліклініка і кардыялагічны цэнтр (1986), комплекс спеўнага поля (1988) у Віцебску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Дзежгань

**Дзежгань** (,  — **Хрыстбург**) — горад на поўначы Польшчы, размешчаны за 90 км на паўднёвы ўсход ад Гданьска і за 275 км ад Варшавы. Уваходзіць у склад Штумскага павета Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Дзежгань. Займае плошчу 3,9 км², насельніцтва 5,4 тыс. чалавек (на 2019).

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Дэбжна

**Дэбжна** (,  — **Пройсіш Фрыдланд**) — горад на поўначы Польшчы, размешчаны за 160 км на паўднёвы захад ад Гданьска і за 340 км ад Варшавы. Уваходзіць у склад Члухоўскага павета Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Дэбжна. Займае плошчу 7,52 км², насельніцтва 5,1 тыс. чалавек (на 2019).

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Ісус і самаранка

**«Ісус і самаранка»** — скульптура на Саборнай плошчы ў горадзе Глыбокае.

## Гісторыя 
23 красавіка 2014 года, калі горад святкаваў сваё 600-годдзе, адбылося адкрыццё і асвячэнне помніка. Скульптурная кампазіцыя ўпрыгожыла Саборную плошчу. Гэта месца сімвалічнае тым, што насупраць адзін аднаго тут узвышаюцца каталіцкі і праваслаўны храмы.

Ідэя належыць скульптару Вячаславу Долгаву. Аўтарамі скульптуры з’яўляюцца Мікалай Сталяр і Яраслаў Парахневіч.

## Апісанне 
Скульптура з’яўляецца сімвалам духоўнасці, простага чалавечага слова, супакою паміж народамі. Вада — гэта сімвал праўды, ісціны, вечнасці, якія ўзвышаюць свядомасць чалавецтва.

## Літаратура 
* Берникович, Д. Украсила город скульптура / Д. Берникович // Витебские вести. — 2014. — 3 мая. — С. 15.

Катэгорыя:Помнікі Глыбокага
Катэгорыя:З’явіліся ў 2014 годзе
Катэгорыя:2014 год у Беларусі
Уладзімір Ільіч Бакаеў

**Уладзімір Ільіч Бакаеў** (нар. , Баку) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1971 годзе Азербайджанскі політэхнічны інстытут. Працаваў ва Упраўленні будаўніцтвам Сургуцкага ДРЭС, дзе распрацаваў праекты планіроўкі мікрараёна, інтэр’еры будынкаў Дзяржбанка, Будбанка, універмага. З 1975 года — старшы архітэктар у Мінскпраекце, з 1983 года — начальнік архітэктурна-рэстаўрацыйнага аддзела ў ВА «Белрэстаўрацыя».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: жылыя дамы ў мікрараёнах Курасоўшчына-3 (1975), Паўднёвы Захад-1 (1976), дом для маласямейных па вул. Бельскага (1977), блок бытавога абслугоўвання ў мікрараёне Серабранка-7 (1979); у аўтарскім калектыве: праект забудовы мікрараёна Паўднёвы Захад-2 (1980), рэканструкцыя квартала Траецкага прадмесця (1981).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Фрыда Абрамаўна Вігдарава

**Фрыда Абрамаўна Вігдарава** (, Орша — ) — пісьменніца і журналістка.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1915 годзе ў Оршы ў сям’і педагога Абрама Рыгоравіча (1885—1960) і фельчаркі Соф’і Барысаўны (1889—1968) Вігдаравых. Брат Фрыды Ісак Абрамавіч Вігдараў (1919—1968) стаў ваенным лётчыкам.

У 17 гадоў з’ехала працаваць настаўніцай у Магнітагорск. Адтуль у сярэдзіне 1930-х гадоў вярнулася ў Маскву разам з Аляксандрам Кулакоўскім, які неўзабаве стаў яе мужам. У 1937 годзе скончыла літаратурны факультэт Маскоўскага педагагічнага інстытута. У тым жа годзе нарадзілася дачка Галя.

## Літаратура 
* Вігдарава Фрыда Абрамаўна // Памяць: Орша. Аршанскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]; склад. Т. Г. Ігнацьева [і інш.]; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2000. — Кн. 2. — С. 421.
* Видре, К. Какая она была, Фрида Вигдорова? / К. Видре // Звезда. — 2000. — № 5. — С. 111.
* Дьяконова, Н. Фриде / Н. Дьяконова // Звезда. — 2005. — № 3. — С. 132—135.
* Мандельштам, Н. О Фриде Вигдоровой / Н. Мандельштам // Октябрь. — 2016. — № 1. — С. 140—164.
* Радасць працы і змагання // Вёрсты пройдзеных дарог / І. А. Яршоў, В. М. Сіднякова. — Магілёў : Магілёўская друкарня, 2003. — С. 82-89.

Катэгорыя:Журналісты Расіі
Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Пісьменніцы Расіі
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Праваабаронцы СССР
Катэгорыя:Савецкія дысідэнты
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі ад раку падстраўнікавай залозы
Альбрэхт IV

**А́льбрэхт IV**:

* Альбрэхт IV (каля 1188—1240) — граф Габсбург, прадстаўнік дому Габсбургаў, ландграф Верхняга Эльзаса, граф Ааргау, капітан Страсбура.
* Альбрэхт IV (каля 1180—1253) — граф Ціроля ў 1202—1253 гг., апошні прадстаўнік Цірольскай дынастыі.
* Альбрэхт IV (герцаг Саксен-Лаўэнбурга) (каля 1315?1344) — герцаг Саксен-Лаўэнбурга (лінія Мёльн і Бергедорф) c 1338 года.
* Альбрэхт IV Мекленбургскі (да 1363—1388) — герцаг Мекленбургскі, у 1383—1388 гадах суправіцель Мекленбурга.
* Альбрэхт IV (1377—1404) — герцаг Аўстрыйскі з 29 жніўня па 22 лістапада 1395 кіраваў аднаасобна, з 22 лістапада 1395 сумесна з Вільгельмам Дружалюбным, герцагам Штырыі. З Альберцінскай лініі дынастыі Габсбургаў.
* Альбрэхт IV (1447—1508) — герцаг Баварска-Мюнхенскі з 1463 па 1467 (сумесна з Сігізмундам), з 1467 па 1503 аднаасобна, герцаг Баварыі з 1503 года да сваёй смерці.

## Гл. таксама 
* Альбрэхт III
* Альбрэхт V
Лаванда каласовая

**Лава́нда каласовая** (*Lavandula angustifolia*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Вечназялёны паўкусцік вышынёй 20—100. Распаўсюдзілася паўсюдна ў Еўропе, таксама ў Паўночнай Амерыцы і Паўночнай Афрыцы. Расце на сухіх і стэпавых лугах, камяністых россыпах і скалах, марскім узбярэжжы, ў горных хмызняках, парках і садах. Цвіце з ліпеня да першых замаразкаў. Пладаносіць у верасні. Размнажаецца насеннем.

## Выкарыстанне 
Эфіраалейная, меданосная і дэкаратыўная расліна. З суквеццяў лаванды каласовай атрымліваюць лавандавы алей, які выкарыстоўваецца ў якасці пахучага рэчыва ў парфумерыі і вытворчасці мыйных сродкаў, у вытворчасці лінілілацэтату, таксама ў ароматэрапіі

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Лаванда узколистная / Цетр экологии  // БрДУ

Катэгорыя:Базілікавыя
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Спецыі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1768 годзе
Георгій Васільевіч Сямёнаў

**Георгій Васільевіч Сямёнаў** (  — , Орша) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966)

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Кочнева, цяпер Вязнікоўскага раёна Уладзімірскай вобласці. Працоўны стаж пачаў з 12 гадоў, калі пайшоў працаваць на фабрыку імя Парыжскай камуны ў горадзе Вязнікі. Прайшоў шлях ад рабочага да дырэктара фабрыкі, затым быў прызначаны намеснікам упраўляючага льнотрэста. Калі трэсты ліквідавалі, Сямёнава накіравалі на вучобу ў Прамысловую акадэмію.

У 1941 годзе пасля заканчэння Акадэміі быў накіраваны на работу дырэктарам Аршанскага льнокамбіната.

У 1955—1956 гадах займаў пасаду першага намесніка міністра тэкстыльнай прамысловасці Беларускай ССР, затым зноў вярнуўся на льнокамбінат.

## Узнагароды 
У 1966 годзе за выдатныя заслугі ў развіцці льняной галіны лёгкай прамысловасці Георгію Васільевічу было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы. Узнагароджаны: два ордэны Леніна, ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі, медалі. Заслужаны работнік прамысловасці Беларускай ССР, ганаровы грамадзянін Оршы.
 
## Памяць 
Іменем Георгія Васільевіча Сямёнава названы Аршанскі прафесійны ліцэй тэкстыльшчыкаў і вуліцы ў Оршы і вёсцы Сцепанцова Вязнікоўскага раёна Уладзімірскай вобласці. У Оршы штогод праводзяцца традыцыйныя адкрытыя рэспубліканскія спаборніцтвы па веласіпеднаму спорту, прысвечаныя памяці Г. В. Сямёнава.

## Спасылкі 
* Семёнов Георгий Васильевич 1902—1976 Герой Соц. Труда

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Уладзімірскай вобласці
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Оршы
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі прамысловасці БССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты XXIII з’езда КПСС
Барыс Савельевіч Ласкін

**Барыс Савельевіч Ласкін** (, Орша — ) — савецкі кінасцэнарыст, паэт, празаік, драматург, аўтар гумарыстычных апавяданняў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Оршы, у сям’і дантыста Савелія Ласкіна. Калі Барысу споўнілася 8 гадоў, аўдавелая маці перавезла сям’ю да сваёй радні ў Маскву.
Паступіў ва Усесаюзны інстытут кінематаграфіі на сцэнарысцкі факультэт, які скончыў у 1935 годзе.

У час вайны Ласкіна не ўзялі ў войска па прычыне туберкулёзу лёгкіх. Таму ён працаваў на розных кінастудыях як сцэнарыст і аўтар песень для «баявых кнігазборнікаў».

У апошнія гады вайны атрымлівае вядомасць як аўтар гумарыстычных апавяданняў. Супрацоўнічае з газетай «Красная Звезда», дзе друкуецца ў рубрыцы «Вясёлыя апавяданні», у цыкле «У 6 гадзін пасля вайны».

## Творчасць 
Першая агульнасавецкая вядомасць прыйшла да Ласкіна ў 1939 годзе, дзякуючы напісанаму тэксту песні «Тры танкіста» для фільма «Трактарысты» рэжысёра І. Пыр’ева. У 1940 годзе ў выглядзе песні выходзіць яго чарговы тэкст «Спяць курганы цёмныя» для фільма Л. Лукіна «Вялікае жыццё».

Напісаў больш за 20 кніг.
 

## Спасылкі 
* Ласкін Барыс Савельевіч // Памяць: Орша. Аршанскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]; склад. Т. Г. Ігнацьева [і інш.]; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2000. — Кн. 2. — С. 435.

Катэгорыя:Паэты-песеннікі СССР
Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Драматургі СССР
Катэгорыя:Сцэнарысты СССР
Марыя Якаўлеўна Ігнатава

**Марыя Якаўлеўна Ігнатава** (, в. Палавінкі , Лёзненскі раён — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1950). Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў в. Палавінкі Лёзненскага раёна. Працоўную дзейнасць пачала ў 1945 годзе ў калгасе імя Сталіна. З 1956 года працавала на жывёлагадоўчай ферме саўгаса «Крынкі» Лёзненскага раёна, у 1957—1968 гадах — на племзаводзе «Крынкі». Па яе ініцыятыве былі арганізаваны спаборніцтвы свінаводаў за высокія паказчыкі.

За самаадданую працу і высокія паказчыкі ў вытворчасці свініны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР у 1960 годзе было прысвоена званне «Герой Сацыялістычнай Працы».

У 1968—1987 гадах працавала ў Крынкаўскім аддзяленні сувязі. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання (1959—1963).

Узнагароджана ордэнам Леніна. На Алеі Славы ў г. п. Лёзна знаходзіцца стэла ў гонар М. Я. Ігнатавай.

## Спасылкі 
* Ігнатава Марыя Якаўлеўна // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Лёзненскага раёна / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]; мастак А. М. Хількевіч. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1992. — С. 568—569.

 
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання