open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Францыск Іванавіч Шустэр

**Францыск Іванавіч Шустэр** ( — ) — архітэктар.

## Біяграфія 
### Адукацыя 
Пачатковую адукацыю атрымаў у Варшаўскай гімназіі.

### У Мінску 
У 1883 годзе назначаны губернскім архітэктарам у Мінск. Некаторыя крыніцы падаюць, што Ф. Шустэр займаў пасаду губернскага інжынера, але губернскім інжынерам з 1871 і прынамсі да 1886 года быў Мікалай Ягоравіч Чакмасаў.

### У Саратаве 
У 1885—1890 гадах працаваў губернскім інжынерам у Саратаве. Стварыў некалькі новых праектаў і праектаў перабудоў гарадскіх будынкаў, таксама адзначыўся драўлянымі храмамі і пабудовамі сядзіб у Саратаўскай губерні. Быў таксама дырэктарам саратаўскага турэмнага камітэту, членам саратаўскіх дабрачынных таварыстваў — таварыства чырвонага і белага крыжа, таварыства выратавання. Памёр 1 сакавіка 1908 года: стварыў праекты жылога дома і рэмонтнага дэпо Мікалаеўскай чыгункі — 1870-я
* чыгуначны мост на  праз р.  — 1871-82
* перабудова даходнага дома па адрасе , 3 — 1873
* праект даходнага дома па адрасе вул. , 6/, 5 — 1875

### У Мінску 
* праект дома В. Л. Лунца па вуліцы  — 1884-85 — канец 1880-х
* драўляныя бальнічныя баракі пры 
* Узначальваў распрацоўку генеральнага плана горада (1895—1897, сааўтары , Р. Стрыжэўскі, М. Шаўцоў, А. Кандратоўскі, М. Брантнер)

## Узнагароды 
* Вялікі залаты медаль  (1872).

## Літаратура 
* Архитекторы-строители Санкт-Петербурга середины XIX — начала XX века. Под общ. ред. . — СПб. Пилигрим, 1996
*  Зодчі України кінця XVIII — початку XX століть: Біографічний довідник. — К.: НДІТІАМ, 1999. — 477 с

## Спасылкі 
* ШУСТЕР Франциск Іванович  
* Шустер Франциск Иванович (1832—1908) 

Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Харкава
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Украіны
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Пскова
Катэгорыя:Архітэктары Саратава
Катэгорыя:Архітэктары Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Мінскія губернскія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Мядзянка (рака)

**Мядзя́нка** — рака ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці і Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Нараў. У верхнім цячэнні рака працякае па тэрыторыі Нацыянальнага парку «Белавежская пушча». У ніжнім цячэнні называецца **Навадворскі канал**.

## Гідраграфія 
Даўжыня 17 км. Пачынаецца каля вёскі Малыя Масушыны Свіслацкага раёна, вусце за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Юзафін (Пружанскі раён). Рэчышча каналізаванае на працягу 6 км ад вытоку. Каля аграгарадка Новы Двор (Свіслацкі раён) створана сажалка (плошча 0,16 км²).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэкі Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Пружанскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Нарава
Амерыканцы

**Амерыканцы**, **амерыканцы ЗША** — народ, асноўнае насельніцтва ЗША. У антрапалагічным плане надзвычай неаднародныя. Ядро народа сфармавалі прадстаўнікі розных еўрапейскіх папуляцый. У фарміраванні амерыканцаў прынялі ўдзел таксама прадстаўнікі вялікай негроіднай расы і нешматлкія элементы амерыканскай. Асобнай этнарасавай групай амерыканцаў з’яўляюцца афраамерыканцы. Гавораць на амерыканскім варыянце англійскай мовы. Вылучаюць паўночныя, паўднёвыя і заходнія дыялекты і гаворкі. Пісьменнасць на лацінскай аснове. Большая частка вернікаў — пратэстанты (баптысты, метадысты і інш.), значная частка — каталікі, ёсць прыхільнікі сект і нетрадыцыйных культаў.

## Літаратура 
* Народы мира, «Советская энциклопедия», М., 1988 // С.54 — 56

Катэгорыя:Народы ЗША
Катэгорыя:Насельніцтва ЗША
Роберт Пінкертон

**Роберт Пінкертон** (,  — ) — англійскі падарожнік, агент брытанскага біблейскага таварыства.

## Біяграфія 
У 1816 і 1822 гадах наведаў Беларусь, пабываў у Барысаве, Вільні, Віцебску, Копысі, Магілёве, Мінску, Оршы, Полацку, Шклове. У 1816 годзе заснаваў ў Віцебску Беларускае біблейскае таварыства. У 1833 годзе ў Лондане выдаў успаміны «Расія: або рознабаковыя назіранні аб мінулым і сучасным стане краіны і яе насельнікаў» (раздзелы 3-5 прысвечаны Беларусі). Вялікія ўражанні на яго зрабілі Полацк, Віцебск і Магілёў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Місіянеры
Катэгорыя:Падарожнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шатландыі
Аляксандр Ісакавіч Штэйрын

**Аляксандр Ісакавіч Штэйрын** (; , Адэса) — савецкі архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1895 годзе ў Адэсе. У 1905—1912 гадах вучыўся ў Адэскай гандлёвай школе, дзе атрымаў сямігадовую адукацыю. Пасля заканчэння школы працаваў у Адэскім аддзяленні акцыянернага таварыства «Санкт-Пецярбургская хімічная лабараторыя». У 1915—1916 гадах праходзіў службу ў 44-м запасным батальёне ў г. Херсоне. У 1917—1918 гадах — канторскі работнік Саюза вознікаў. У 1918 годзе скончыў 8-ы клас прыватнай гімназіі і быў прыняты па конкурсе атэстатаў на інжынерна-будаўнічы факультэт Адэскага політэхнічнага інстытута. Аднак праз матэрыяльную незабяспечанасць вымушаны быў часова пакінуць інстытут. У 1920 годзе прыняты на службу ў органы Адэскага ГубНК, дзе працаваў упаўнаважаным па барацьбе з сабатажам і контррэвалюцыяй. У гэтым жа годзе прыняты ў камуністычную партыю.

У 1921 годзе, згодна з загадам савецкай улады аб вяртанні былых студэнтаў тэхнічных ВНУ ў навучальныя ўстановы, вернуты для навучання ў Адэскі політэхнічны інстытут. У 1921 падчас партыйнай чысткі быў выключаны з партыі як «баласт», які не забяспечыў працу камфракцыі ў інстытуце. У 1922 годзе перавёўся на скульптурны факультэт Адэскага мастацкага інстытута. У 1924 годзе перайшоў са скульптурнага факультэта на архітэктурны факультэт будаўнічага інстытута, які скончыў у 1930 годзе. У час навучання ў інстытуце, працаваў выкладчыкам архітэктуры і чарчэнні ў мастацкай прафшколе, а затым выкладчыкам будаўнічага тэхнікума. У 1931—1936 гадах працаваў у Адэскім будаўнічым інстытуце на пасадзе асістэнта, дацэнта кафедры і дэкана архітэктурнага факультэта.

У 1937 годзе накіраваны на пасаду архітэктара Аблпраекта ў г. Смаленск. У 1938 годзе — галоўны архітэктар будаўніцтва Азота-Тукавага камбіната ў г. Дніпрадзэржынск. У 1939—1941 гадах — галоўны архітэктар г. Магілёва. У 1941—1942 гадах — начальнік Рэмбудканторы ў г. Чалябінску. У 1943 годзе прызначаны намеснікам галоўнага архітэктара г. Чалябінска.

У 1944 г. вернуты ў г. Магілёў і прызначаны начальнікам абласнога аддзела па справах архітэктуры. У гэтым жа годзе перакладзены на пасаду галоўнага архітэктара г. Магілёва. На гэтай пасадзе прапрацаваў да верасня 1947 года. З верасня 1947 па 1955 выкладчык архітэктурных і графічных дысцыплін будаўнічага тэхнікума.

У снежні 1947 г. Штэйрына асудзілі на пяць гадоў пазбаўлення волі па абвінавачванні ў незаконнай выдачы дакументаў на зняцце дамоў з уліку ў гарсавеце толькі на падставе картак, запоўненых у перыяд нямецкай акупацыі, што дазваляла пачаць будаўніцтва новага жылля.

## Спасылкі 
* Штэйрын Аляксандр Ісакавіч. Выкладчык архітэктурных і графічных дысцыплін з 1947 па 1955 год 

Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Магілёва
Пінд

**Пінд** ( і ) — горы на захадзе Балканскага паўвострава, у Грэцыі (паўночныя перадгор’і ў Албаніі). Даўжыня каля 200 км. Вышыня да 2637 м (гара Змолікас). Складзены з вапнякоў, сланцаў, пясчанікаў; развіты карст. Утвараюць некалькі хрыбтоў, падзеленых глыбокімі рачнымі далінамі. Міжземнаморскія хмызнякі, мяшаныя і хваёвыя лясы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горныя сістэмы Еўропы
Катэгорыя:Горы Грэцыі
Катэгорыя:Горы Албаніі
Катэгорыя:Культура Старажытнай Грэцыі
Пінар-дэль-Рыа

**Пінар-дэль-Рыа** () — горад на захадзе Кубы. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Каля 130 тыс. жыхароў (2000). Транспартны вузел. Гандлёва-фінансавы цэнтр сельскагаспадарчага раёна. Прамысловасць: харчасмакавая, хімічная, будаўнічых матэрыялаў. Музей.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Кубы
Аляксандр Анатолевіч Абушкевіч

**Аляксандр Анатолевіч Абушкевіч** (нар. 1966) — беларускі інжынер, педагог. Кандыдат тэхнічных навук (2001).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1966 годзе. У 1986 годзе скончыў Магілёўскі будаўнічы каледж. Пасля праходжання тэрміновай ваеннай службы паступіў на будаўнічы факультэт Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута, які скончыў у 1994 годзе. Пасля заканчэння інстытута працаваў майстрам у рамонтна-будаўнічым упраўленні, інжынерам у праектным інстытуце «Магілёўграмадзянпраект», выкладчыкам і старэйшым выкладчыкам кафедры Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута. У 2001 годзе скончыў аспірантуру і абараніў кандыдацкую дысертацыю на ступень кандыдата тэхнічных навук.

У 2001—2006 гадах загадчык кафедры ПГБ Беларуска — Расійскага ўніверсітэта, дацэнт. У 2006—2011 гадах дырэктар архітэктурна — будаўнічага каледжа.

У 2011—2016 гадах — дырэктар ААТ «Магілёўграмадзянпраект».

## Сям'я 
Мае сына Рамана, які таксама працуе ў Магілёўграмадзянпраекце.

## Спасылкі 
* [Аляксандр Анатолевіч Абушкевіч](http://museum.ask-bru.by/images/peoples/direktors/img%20(12).jpg)

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Катэгорыя:Супрацоўнікі Магілёўграмадзянпраекта
Катэгорыя:Выкладчыкі Архітэктурна-будаўнічага каледжа (Магілёў)
Катэгорыя:Выпускнікі Архітэктурна-будаўнічага каледжа (Магілёў)
Пілараспазма

**Пілараспа́зма** — спазма мускулатуры прываротніка страўніка, у выніку якой адсутнічае ці затрымліваецца яго апаражненне. Назіраецца пераважна ў грудных дзяцей (часцей у першыя месяцы жыцця) у сувязі з функцыянальнымі парушэннямі вегетатыўнай нервовай сістэмы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Захворванні страўніка
Пілатовіч

**Пілатовіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валерый Станіслававіч Пілатовіч — беларускі вучоны ў галіне нефралогіі
* Ігар Станіслававіч Пілатовіч (нар. 1950) — беларускі архітэктар.
* Ларыса Мадэстаўна Пілатовіч (нар. 1947) — беларускі архітэктар.
* Станіслаў Антонавіч Пілатовіч — дзяржаўны дзеяч БССР, дыпламат
Пікуль

**Пікуль** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валянцін Савіч Пікуль — савецкі пісьменнік
* Міхаіл Іванавіч Пікуль — беларускі вучоны ў галіне фізікі плазмы і тэхналогіі мікраэлектронікі
Пігулеўскі

**Пігулеўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Мікалаевіч Пігулеўскі — беларускі оперны спявак (барытон)
* Уладзімір Васілевіч Пігулеўскі — беларускі нацыянальны дзеяч, пісьменнік, драматург
Александроўская

**Александроўская** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Ларыса Пампееўна Александроўская — беларуская оперная спявачка (сапрана), тэатральны рэжысёр, рэжысёр і грамадскі дзеяч

## Тапонім 
* Александроўская (вёска)
Раймунд Бжазоўскі

**Раймунд Бжазоўскі** (, ; 7 снежня 1763 у Літве — 23 жніўня 1848 у Маса-Лубрэнсэ каля Неапаля) — каталіцкі дзеяч, езуіт, філолаг.

У Таварыства Ісуса ўступіў 17 верасня 1780 года ў Полацку. У 1791 г. высвечаны на ксяндза, а 2 лютага 1798 г. склаў апошнія зарокі. Працаваў прафесарам рыторыкі ў калегіумах у Оршы (1788—1789, у 1794—1798 - яшчэ і ўзначальваў там настаўніцкую семінарыю) і Магілёве (1793—1794), а таксама прафесарам філасофіі і матэматыкі ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1799—1800). Потым вёў прапаведніцкую дзейнасць у Магілёве, Оршы і Віцебску. Пасля вяртання ў Полацк — прафесар філасофіі і матэматыкі (1805—1806), схаластычнай філасофіі, кананічнага права і свяшчэннага пісання (1806—1814). З пераўтварэннем калегіума ў Полацкую езуіцкую акадэмію займаў у ёй высокія пасады: канцлера (1814—1817) і рэктара (1817—1820), апошняга ў гісторыі гэтай навучальнай установы.

Пасля выгнання езуітаў з межаў Расійскай імперыі (1820) выехаў у Рым, дзе ўдзельнічаў у ХХ Генеральнай кангрэгацыі Таварыства Ісуса і стаў асітэнтам новаабранага генерала Луіджы Фортыса. Браў актыўны ўдзел у працы польскага эміграцыйнага асяродку. Апошнія гады жыцця правёў у Неапалі.

## Літаратура 
* Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772–1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот ; пер. А.Н. Коваля. – М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. – 632 с.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. Ludwik Grzebień ; [aut. i red. działów Andrzej Paweł Bieś et al. ; współpr. nauk. i red. Roman Darowski]. — Kraków : Wydział Filozoficzny Towarzystwa Jezusowego. Instytut Kultury Religijnej : Wydawnictwo WAM — Księża Jezuici, 1996. — XVI, 882, [5] s. : il.
*Brown, J. Biblioteka pisarzów assystencyi polskiej Towarzystwa Jezusowego / J. Brown ; przeł. W. Kiejnowskiego. – Poznań : w komisie i czcionkami L. Merzbacha, 1862. – 501 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. – Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. – 288 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Полацкага езуіцкага калегіума
Алаіз Ландэс

**Алаіз Ландэс** (, ; 11 лютага 1767 у Аўгсбургу (Баварыя) — 25 студзеня 1844 ў Рыме) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог, аўтар філасофскіх прац.

Уступіў у Таварыства Ісуса 30 жніўня 1787 г. у Полацку. Рэгент канвікту ў Мсціславе (1791—1794 і 1799—1800) і ў Віцебску (1794—1795 і 1798—1799). У перыяд з 1795 па 1797 гг. — прэфект езуіцкіх школ у Дынабургу. З 1801 па 1803 — прафесар філасофіі і матэматыкі ў Полацкім езуіцкім калегіуме. З 1 жніўня 1809 г. па 1 жніўня 1814 г. займаў пасаду прывінцыяла Беларускай правінцыі Таварыства Ісуса. З 1 жніўня 1814 г. па 1 жніўня 1817 г. — рэктар Полацкай езуіцкай акадэміі. У 1817—1820 гг. — інструктар ІІІ прабацыі ў Віцебску.

Пасля забароны Таварыства Ісуса ў Расійскай імперыі (1820) разам з іншымі віцебскімі езуітамі прыехаў 10 мая 1820 г. у Львоў (Аўстрыйская імперыя). 24 мая 1820 г. накіраваўся ў Вену, дзе праводзіў перамовы з імператарам з мэтай атрымання дазволу на вяртанне езуітаў у аўстрыйскую дзяржаву. Магістр навіцыяту (1822—1828) і рэктар калегіума (1823—1828) у Старой Весі, а а потым рэктар Цярнопальскага езуіцкага калегіума (1828—1829).

У 1820 г. браў удзел у ХХ Генеральнай кангрэгацыі і выбарах генерала Ордэна езуітаў. У 1829 — удзельнік ХХІ Генеральнай кангрэгацыі, дзе быў абраны асістэнтам генерала Таварыства Ісуса Яна Ротана (выпускніка Полацкай езуіцкай акадэміі) у Германіі, а потым прызначаны рэктарам Германскага калегіума (Collegium Germanicum) у Рыме.

Апошнія гады жыцця правёў у Вечным горадзе, дзе і памёр 25 студзеня 1844 г.

## Літаратура 
* Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — 632 с.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. Ludwik Grzebień ; [aut. i red. działów Andrzej Paweł Bieś et al. ; współpr. nauk. i red. Roman Darowski]. — Kraków : Wydział Filozoficzny Towarzystwa Jezusowego. Instytut Kultury Religijnej : Wydawnictwo WAM — Księża Jezuici, 1996. — XVI, 882, [5] s. : il.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.
* Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1773—1905. Cz. 1 : 1773—1820. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1907. — 517 s.
* Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1820—1905. Cz. 2. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1906. — s. 518—1300.

Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкай езуіцкай акадэміі
Катэгорыя:Рэктары Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Чарэшынка

**Чарэ́шынка**, **Баброўка**, **Чарашанка**, **Шарашанка**, **канава Р-3** — рака ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Ружанка.

Даўжыня ракі 5,5 км. Пачынаецца сярод лесу за 1,2 км на паўднёвы захад ад вёскі Клепачы, упадае ў Ружанку за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Бярэзніца. Рэчышча на працягу 4,3 км ад вёскі Клепачы да вусця каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Зэльвянкі
Катэгорыя:Рэкі Пружанскага раёна
Канстанцін Рыгоравіч Макер

**Канстанцін Рыгоравіч Макер** (каля 1810 — пасля 1872) — рускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Акадэмію мастацтваў у 1834 годзе са званнем вольны мастак. У 1841 прызнаны «прызначаным» у акадэмікі па архітэктуры.

У жніўні 1867 атрымаў назначэнне ў Саратаў ў сярэдзіне 19 стагоддзя.

У 1872 годзе атрымаў чын стацкага саветніка

## Літаратура 
* 
* Донецкий Б. Н., Максимов Е. К. Архитекторы Саратова: биограф. слов. — Саратов, 2005 — С. 39.
* Памятная книжка по Саратовской губернии на 1872

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Архітэктары Саратава
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Царскага Сяла (Пушкіна)
Катэгорыя:Архітэктары Самары
Ахметаў

**Ахме́таў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Даніял Кенжэтаевіч Ахметаў — казахстанскі дзяржаўны дзеяч, Прэм’ер-міністр Рэспублікі Казахстан (2012—2014).
* Рынат Леанідавіч Ахметаў — украінскі бізнесмэн, палітык, эканаміст, банкір, прэзідэнт футбольнага клуба «Шахцёр» (Данецк) (з 1996 года).
* Серык Ныгметавіч Ахметаў — казахстанскі дзяржаўны дзеяч, Прэм’ер-міністр Рэспублікі Казахстан (2003—2007).
Мікалай Мікалаевіч Пігулеўскі

**Мікалай Мікалаевіч Пігулеўскі** (, Вялікае Падлессе, цяпер Ляхавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі спявак (барытон), музычны дзеяч. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1957).

## Біяграфія 
У 1920—1924 гадах — артыст Беларускага дзяржаўнага тэатра. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1925), Беларускі музычны тэхнікум (1928), Беларускую студыю оперы і балета (1933). У 1933—1935 гадах — саліст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР. Артыст лірыка-драматычнага плана, выконваў галоўныя партыі ў класічных операх: Анегін, Ялецкі («Яўген Анегін», «Пікавая дама» П. Чайкоўскага), Гразны («Царская нявеста» М. Рымскага-Корсакава), Валянцін («Фауст» Ш. Гуно) і інш.

У час Вялікай Айчыннай вайны Мікалай Пігулеўскі з сям’ёй апынуўся ў г. Арджанікідзэ на Каўказе, дзе ўдзельнічаў у музычнай групе. У 1942—1944 гадах — саліст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР. Выступаў на Паўночна-Заходнім фронце ў складзе франтавых канцэртных брыгад (з Л. Александроўскай, І. Жыновічам і інш.).

У Арджанікідзэ стаў шафёрам, удзельнічаў у перагонцы аўтамабіляў, што пастаўлялі амераканцы праз Іран; быў паранены пры авіяналёце, лячыўся ў Ташкенце, дзе пасябраваў з Якубам Коласам; затым ваяваў на Украiнскiм фронце, прайшоў з баямі ад Роўна да Вены, узнагароджаны ордэнамі і медалямі. З 1950 года жыў у Пінску, працаваў у будаўнічых арганізацыях.

Спявак актыўна гастраляваў па Беларусі ў складзе Першага беларускага вакальнага квартэта, што існаваў у 1927—1965 гадах. Калектыў вызначаўся роўнасцю гучання, зліццём галасоў, тонкай нюансіроўкай. Зрабіў шмат фондавых запісаў на радыё, выступаў у адкрытых канцэртах.

Актыўна прапагандаваў беларускую вакальную музыку. Выконваў і папулярызаваў камерныя творы беларускіх кампазітараў (М. Анцава, М. Аладава, М. Чуркіна і інш.). Працаваў адказным рэдактарам музычнага вяшчання на Беларускім радыё ў 1948—1953 гадах. Мікалай Мікалаевіч займаўся грамадскай справай — у 1953—1959 гадах быў адказным сакратаром праўлення Саюза кампазітараў БССР. У 1957 годзе ўдастоены звання «Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР».

## Літаратура 
* Пігулеўскі Мікалай Мікалаевіч / Г. П. Пашкоў // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. Мінск, 1996. Т. 12. С. 349.
* Пигулевский Николай Николаевич / С. В. Русецкий // Большая энциклопедия Большого театра Беларуси. Минск, 2014. С. 461—462.
* Пігулеўскі Мікалай Мікалаевіч / С. У. Русецкі // Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. Мінск, 2015. Т. 6. С. 170.
* Пігулеўскі Мікалай Мікалаевіч // Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : у 2 т. Минск, 2003. Т. 2. С. 255.
Павел Уладзіміравіч Уцюпін

**Павел Уладзіміравіч Уцю́пін** (нар. 17 снежня 1976, с. Папоўка, Харольскі раён, Прыморскі край, РСФСР, СССР) — беларускі эканаміст і дзяржаўны дзеяч, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Казахстан (2020—2025).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 снежня 1976 года ў сям’і Любові і Уладзіміра Уцюпіных, якая паходзіла з Кургана. Бацька быў ваенным, таму сям’я шмат пераязджала па СССР, у выніку асеўшы ў Барысаве.

Вучыўся ў гімназіі ў Барысаве, заставаўся на пасадзе да чэрвеня 2020 года.

20 ліпеня 2020 быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Казахстан.

14 студзеня 2025 года прызначаны намеснікам Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

## Сям’я 
Маці Любоў Уцюпіна працавала настаўніцай малодшых класаў. Малодшая сястра — Крысціна, працуе юрысконсультам.

У БДЭУ пазнёміўся з будучай жонкай Александрынай, якая паходзіла з Новалукомля. У 2005 годзе пара ажанілася. Маюць дваіх дзяцей, старэйшай дачцэ Сафіі — 12 гадоў. Сыну Андрэю — 10 (2018).

## Спасылкі 
* Павел Уладзіміравіч Уцюпін

Катэгорыя:Намеснікі міністра прамысловасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міністры прамысловасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Казахстане
Катэгорыя:Намеснікі міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
Васіль Георгіевіч Вукалаў

**Васіль Георгіевіч Ву́калаў** ( — ) — расійскі архітэктар.

## Біяграфія 
Васіль Георгіевіч скончыў курс у Імператарскай Акадэміі мастацтваў, адкуль быў выпушчаны са званнем класнага мастака-архітэктара III ступені.

30 ліпеня 1887 года пачаў сваю службу ў МУС. Праз 9 гадоў, 20 лютага 1896 года ён быў прызначаны  у Архангельск.

З 1887 года выконваў пасаду малодшага інжынера ў будаўнічым аддзяленні Віцебскай губерні.

### У Волагдзе 
2 ліпеня 1899 года напраўлены ў Волагду выконваць абавязкі губернскага архітэктара.

Неўзабаве пасля пераводу ў Волагду Васіль Георгіевіч атрымлівае чын калежскага асэсара за выслугу гадоў. Перадузятае стаўленне да справы выклікала станоўчую рэакцыю губернскага начальства ў форме неаднаразовых зваротаў да кіраўніцтва МУС: «Васіль Вукалаў адрозніваецца поўным веданнем спраў, што на яго ўскладаюцца, і акуратным выкананнем службовых абавязкаў». Зацвердзілі В. Вукалава на пасадзе Валагодскага губернскага архітэктара толькі 26 чэрвеня 1900 года, але займаў ён яе нядоўга, паколькі ўжо 18 мая 1901 года быў пераведзены ў Віцебскую губерню.

Судзіць пра дзейнасць Васіля Георгіевіча ў Волагдзе досыць складана, бо матэрыялаў, якія праліваюць на гэта святло, выяўлена вельмі мала.

### У Віцебску 
З 18 мая 1901 года.

Да рэвалюцыі жыў у адным з дамоў у Раждзественскім завулку ў Віцебску.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1934 года.

Праект храма Міхаіла Архангела ў в.  Невельскага раёна — не раней за 1905

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Архітэктары Волагды
Катэгорыя:Архітэктары Архангельска
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Халодная вайна (значэнні)

**Хало́дная вайна́** — словазлучэнне, якое выкарыстоўваецца для абазначэння міждзяржаўнага канфлікту, пры якім бакі не прыбягаюць да ваенных дзеянняў.
; У палітыцы:
* Халодная вайна — тэрмін, што азначае геапалітычнае, дыпламатычнае і эканамічнае супрацьстаянне паміж СССР і ЗША пасля Другой сусветнай вайны.
* Другая халодная вайна — новы віток міжнароднага супрацьстаяння, які пачаўся ў 2014 годзе.
; У мастацтве:
* «*Халодная вайна*» — драматычны фільм 2018 года, зняты польскім кінарэжысёрам Паўлам Паўлікоўскім.
* «*Халодная вайна*» — 196-я cерыя мультсерыяла «*Смяшарыкі*», прысвечаная барацьбе з зімой.
Дзмітрый Мікалаевіч Крутой

**Дзмітрый Мікалаевіч Крутой** (, Бялынічы, Магілёўская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 студзеня 1981 года ў гарадскім пасёлку Бялынічы Магілёўскай вобласці. Бацька — Мікалай Іванавіч Крутой, старшыня канцэрна «Беллеспаперапрам» (1999—2003).

У 1998—2003 гадах вучыўся ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. Са жніўня па кастрычнік 2003 года — інжынер кафедры эканомікі і кіравання на прадпрыемствах хіміка-ляснога комплексу Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта. У 2004 годзе скончыў аспірантуру БДТУ.

У 2004—2006 гадах — вядучы, галоўны эканаміст сектара арганізацыі аплаты працы і цэнаўтварэння ўпраўлення эканомікі і інвестыцый Міністэрства лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь. У 2006—2010 гадах намеснік начальніка ўпраўлення ляснога комплексу галоўнага ўпраўлення аграпрамысловага і лясной комплексаў Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь.

У 2010 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

У 2010—2014 гадах намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення аграпрамысловага і ляснога комплексаў — начальнік упраўлення ляснога комплексу Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь. У 2014—2017 гадах — намеснік Міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь.

З 27 студзеня 2017 года — першы намеснік Міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь. 18 жніўня 2018 года прызначаны Міністрам эканомікі Беларусі. 29 лістапада 2019 года стаў першым намеснікам прэм’ер-міністра Беларусі, працаваў на пасадзе да 3 чэрвеня 2020 года, пасля чаго быў прызначаны намеснікам Кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

31 жніўня 2020 года Крутой быў уключаны ў спіс асобаў, на якіх накладзена бестэрміновая забарона на ўезд у Латвію, пяцігадовая забарона на ўезд у Эстонію і забарона на ўезд у Літву ў сувязі з тым, што *«сваімі дзеяннямі ён арганізаваў і падтрымаў фальсіфікацыю прэзідэнцкіх выбараў 9 жніўня і наступнае гвалтоўнае задушэнне мірных пратэстаў»*.

1 жніўня 2022 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі. На гэтай пасадзе шматразова накіроўваў у розныя расійскія інстанцыі лісты супраць Анжалікі Агурбаш ды іншых праціўнікаў Лукашэнкі, якія жывуць у Расіі.

27 чэрвеня 2024 года прызначаны кіраўніком Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

## Сям’я 
Жанаты. Мае дваіх дзяцей.

## Спасылкі 
* Крутой Дзмітрый Мікалаевіч

Катэгорыя:Міністры эканомікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі прэм’ер-міністраў Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Расіі
Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі Прэзідэнта Беларусі
Фёдар Юльевіч фон Фрыдэ

**Фёдар Юльевіч фон Фрыдэ** (,  — ) — расійскі і беларускі грамадзянскі інжынер, архітэктар.

## Біяграфія 
### Адукацыя 
Вучыўся ў , потым у  Санкт-Пецярбургскіх гімназіях.

### У Архангельску 
У Архангельску архітэктар пабудаваў мост праз раку , 13 часовых прыстаняў на Паўночнай Дзвіне, умацоўваў берагі. Паралельна выкладаў матэматыку ў  і праект «перабудовы і меркаванай новай каменнай прыбудовы для лесвіцы пры памяшканні Валагодскай духоўнай кансісторыі». Захаваўся таксама план паверхаў Гразавецкіх прысутных месцаў, зроблены фон Фрыдэ.

8 снежня 1894 года а 10 гадзіне раніцы ў Волагдзе пасля цяжкай хваробы Фёдар Юльевіч памёр.

## Творчасць 
* 1877-1880

## Спасылкі 
* Алексей Леонидович Минаев. ВОЛОГОДСКИЕ ГУБЕРНСКИЕ АРХИТЕКТОРЫ КОНЦА XVIII — НАЧАЛА XX ВЕКА 

Катэгорыя:Архітэктары Архангельска
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Гарадскія архітэктары Архангельска
Катэгорыя:Мінскія губернскія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары Нясвіжа
Катэгорыя:Архітэктары Калугі
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Валагодскай вобласці
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
HMS B2

**HMS B2** — брытанская падводная лодка тыпу B. Пабудавана ў 1904—1905 гадах кампаніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 30 кастрычніка 1905 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 9 снежня 1905 года. Першым камандзірам быў лейтэнант. П. Б. O’Браян.

14 кастрычніка 1912 г. у вайсковых вучэннях у Ла-Маншы брала ўдзел разам з некалькімі іншымі падводнымі лодкамі. Прыкладна за 4 мілі на паўночны ўсход ад Дуўра карабель сутыкнуўся з пасажырскім суднам нямецкай кампаніі Hamburg America Line, SS Amerika. HMS B2, надбудова якой была разбурана, адразу патанула. З усяго экіпажа выратаваўся толькі лейтэнант Рычард І. Пулэйн.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Падводныя лодкі тыпу В на Battlecruisers.co.uk 
* Submarines Association, Barrow-in-Furness Branch: HMS B2
* B Class  
* HMS B2 Brytyjski okręt podwodny typu 'B' — Katastrofa morska - 

Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу В
Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі ў Першай сусветнай вайне
Палітыка Малдовы

У 1994 была прынята дзеючая Канстытуцыя Малдовы. Згодна з ёй незалежная Рэспубліка Малдова — унітарная дэмакратычная парламенцая рэспубліка з прэзідэнтам на чале дзяржавы. 

## Дзяржаўны лад 
Заканадаўчы орган — аднапалатны парламент, 101 член якога абіраецца раз у 4 гады па партыйных спісах. Парламент можа ўносіць змены ў Канстытуцыю большасцю ў дзве траціны галасоў, за выключэннем выпадкаў вайны і нацыянальных надзвычайных сітуацый. 

Прэзідэнт Малдовы ў 2000—2016 абіраўся парламентам шляхам патаемнага галасавання, для абрання было неабходна атрымаць больш за 61 голас. Такі спосаб абрання нацыянальнага лідара выклікаў наднаразовыя пратэсты і парламент урэшце рэшт унёс змяненні ў Канстытуцыю. У 2016 рэспубліка ўпершыню за 20 гадоў абрала прэзідэнта ўсеагульным прамым галасаваннем. Ім стаў Ігар Мікалаевіч Дадон.

## Адміністрацыйны падзел 
Малдова падзяляецца на 39 адміністрацыйных адзінак першага ўзроўню: 32 раёны, 5 муніцыпіі і 2 аўтаномныя ўтварэнні Гагаузія (Găgăuzia) і Прыднястроўе (Stînga Nistrului). Усяго ў Малдове 60 гарадоў і 917 вёсак.

Частку тэрыторыі краіны займае непрызнаная самаабвешчаная Прыднястроўская Малдаўская Рэспубліка. Тэрыторыі, якія знаходзяцца пад яе кантролем, афіцыйна ўваходзяць у Аўтаномнае тэрытарыяльнае ўтварэнне з асаблівым прававым статусам Прыднястроўе, якое з’яўляецца адной з аўтаномій. Бяспеку на левым беразе Днястра сёння супольна падтрымліваюць зброеныя сілы Расіі, Малдовы, Прыднястроўя і ваеннвя назіральнікі ад Украіны.

## Адносіны з Беларуссю 
Дыпламатычныя адносіны ўрады ўстанавілі 19 лістапада 1992 года.

## Гл. таксама 
* Паветы Рэспублікі Малдова
Петрушэўскі

**Петрушэўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Васільевіч Петрушэўскі — Герой Савецкага Саюза (1944)
* Васіль Фаміч Петрушэўскі — расійскі вучоны, артылерыст і хімік
* Дзмітрый Майсеевіч Петрушэўскі — расійскі гісторык-медыявіст
* Фёдар Фаміч Петрушэўскі — расійскі фізік
Петах-Тыква

**Петах-Тыква**  () — горад у Ізраілі, уваходзіць у агламерацыю г. Тэль-Авіў. Заснаваны ў 1878 годзе як сельскагаспадарчае паселішча. Каля 160 тыс.жыхароў (2000). Транспартны вузел. Цэнтр сельскагаспадарчага раёна (цытрусавыя). Прамысловасць: машынабудаўнічая, тэкстыльная, харчовая (перапарацоўка садавіны, агародніны), металаапрацоўчая, хімічная, алмазагранільная. Шпіталь «Бейлінсан» — адзін з буйнейшых у краіне. Мемарыяльны цэнтр «Яд ла-банім», прысвечаны памяці ўсіх, хто загінуў пры абароне дзяржавы Ізраіль.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Ізраіля
Даніял Кенжэтаевіч Ахметаў

**Даніял Кенжэтаевіч Ахметаў** (; , Паўладар, Паўладарская вобласць, Казахская ССР) — казахстанскі дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Рэспублікі Казахстан з 13 чэрвеня 2003 года па 8 студзеня 2007 года, Міністр абароны (2007—2009 гг.), член Калегіі (міністр) па энергетыцы і інфраструктуры Еўразійскай эканамічнай камісіі (2011—2014 гг.), акім Усходне-Казахстанскай вобласці (з 2014 года), доктар эканамічных навук. Былы прэзідэнт Федэрацыі веласпорту Казахстана (пакінуў пасаду 28 кастрычніка 2009 года).

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Казахстана
Катэгорыя:Акімы Карагандзінскай вобласці
Катэгорыя:Палітыкі Казахстана
Катэгорыя:Міністры абароны Казахстана
HMS B3

**HMS B3** — брытанская падводная лодка тыпу B. Пабудавана ў 1904—1905 гадах кампаніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 31 кастрычніка 1905 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 19 снежня 1906 года.

У 1914 годзе B3 была размешчана ў Дэванпорце, уключана ў 10-ю падводную флатылію пад камандаваннем лейтэнанта Роберта Ф. Чышолма.

У 1916 годзе была ў складзе 1-й падводнай флатыліі, дыслакаванай у Ферт-оф-Форце, пад камандаваннем лейтэнанта Коліна Маерса.

20 снежня 1919 года судна было прададзена Дж. Джэксану.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Падводныя лодкі тыпу В на Battlecruisers.co.uk 
* http://rnsubs.co.uk/boats/subs/b-class/b3.html Submarines Association, Barrow-in-Furness Branch: HMS B3]
* B Class  
* HMS B3 Brytyjski okręt podwodny typu 'B' — Katastrofa morska - 

Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу В
Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі ў Першай сусветнай вайне
Аляксандр Генрыхавіч Турчын

**Аляксандр Генрыхавіч Турчын** (нар. , Навагрудак) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Прэм’ер-міністр Рэспублікі Беларусь з 10 сакавіка 2025 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 ліпеня 1975 года ў Навагрудку. Бацька, Генрых Станіслававіч, працаваў настаўнікам фізікі ў школе, а пасля шмат гадоў кіраваў арганізацыйным аддзелам у гаркаме партыі, кіраўніком справамі ў райвыканкаме.

Скончыў сярэднюю школу №4 г. Навагрудка з сярэбраным медалём. У 1992 годзе Аляксандр Турчын паступіў у Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут, але праз тры гады яго кінуў. Пасля два гады, з 1995 па 1997, лічыўся беспрацоўным на ўліку ў Навагрудскім цэнтры занятасці Гродзенскай вобласці. У арміі не служыў. 

З студзеня па ліпень 1999 года працаваў дзяржаўным падатковым інспектарам інспекцыі дзяржаўнага падатковага камітэта па Навагрудскім раёне.

25 чэрвеня 2015 года прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — галоўным інспектарам па Гомельскай вобласці.

16 верасня 2016 года прызначаны кіраўніком Апарату Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

10 кастрычніка 2017 года прызначаны старшынёй Савета па развіцці прадпрымальніцтва, кансультатыўнага органа пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

З 1 лютага 2018 года — упаўнаважаны Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па Гомельскай вобласці.

18 жніўня 2018 года прызначаны на пасаду Першага намесніка Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь.

21 лістапада 2018 года Указам № 456 прызначаны выконваючым абавязкаў кіраўніка Апарату Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

З 29 лістапада 2019 года па 10 сакавіка 2025 года — старшыня Мінскага аблвыканкама.

10 сакавіка 2025 года прызначаны Прэм’ер-міністрам Рэспублікі Беларусь.

Жонка — Іна, дачка — Дар’я.

## Міжнародныя санкцыі 
17 снежня 2020 года быў унесены ў Чорны спіс Еўрасаюза. 26 студзеня 2021 года да санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя. Вялікабрытанія ўнесла Турчына ў свой санкцыйны спіс 18 лютага 2021 года, Швейцарыя — 22 сакавіка 2021 года.

## Узнагароды 
* Ордэн Айчыны III ступені (11 снежня 2024).

## Прозвішча 
У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. сярод падляшскіх (з-наўкола Берасця) баяраў згадваецца "*Турчинъ Адеиковичъ*". Ёсць сучасныя літоўскія прозвішчы *Tur̃činas* (Тýрчынас, не Турчы́нас), *Adeikis**.* Аднак беларускі савецкі антрапаніміст М. Бірыла, нягледзячы на гэта, прозвішчы Турчын, Турчыновіч звязваў з этнонімам *турак*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Намеснікі прэм’ер-міністраў Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі БДЭУ
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Рэспублікі Беларусь
Носаўка (рака)

**Но́саўка** — рака ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Іслач (басейн Нёмана). Даўжыня 5,4 км. Пачынаецца на захад ад вёскі Бурнейкі, упадае ў Іслач за 1 км на на поўнач ад вёскі Белакорац. Рэчышча на працягу 3,5 км перад вусцем каналізаванае. У нізоўі прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Іслачы
Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёна
Віктар Лебедзеў

**Віктар Лебедзеў**:
* Віктар Міхайлавіч Лебедзеў (1924—1943) — Герой Савецкага Саюза
* Віктар Цімафеевіч Лебедзеў — беларускі акцёр
Нырка (значэнні)

Назву **Ны́рка** маюць:

* Нырка — парны орган мочавыдзяляльнай сістэмы ў пазваночных жывёл, у тым ліку чалавека
* Нырка — рака ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Кабішчанка
HMS B1

**HMS B1** — брытанская падводная лодка тыпу B. Пабудавана ў 1904—1905 гадах кампаніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 25 кастрычніка 1904 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 16 красавіка 1905 года. Першым камандзірам быў лейтэнант Базыль А. Білаў.

У 1914 годзе B5 была размешчана ў Портсмуце, уключана ў 2-ю падводную флатылію пад камандаваннем лейтэнанта Базыля А. Білаў.

У 1916 годзе была ў складзе 6-й падводнай флатыліі, размешчанай у Портсмуце, пад камандаваннем лейтэнанта П. Х. Бонэма Картэра.

2 мая 1922 года яна была прададзена кампаніі J. Smith з Пула.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Падводныя лодкі тыпу В на Battlecruisers.co.uk 
* Submarines Association, Barrow-in-Furness Branch: HMS B1
* B Class  
* HMS B1 Brytyjski okręt podwodny typu 'B' — Katastrofa morska - 

Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу В
Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі ў Першай сусветнай вайне
Дзмітрый Міхайлавіч Мікулёнак

**Дзмітрый Міхайлавіч Мікулёнак** (нар. 1973, ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр архітэктуры і будаўніцтва Беларусі (2018—2020).

## Біяграфія 
Нарадзіўся і вырас у Мінску. Заставаўся на пасадзе да чэрвеня 2020 года, пасля стаў першым намеснікам старшыні Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта.

## Узнагароды 
* Медаль «За працоўныя заслугі» (2010) за ўзвядзенне комплекса «Мінск-Арэна».
* Званне «Будаўнік года».
* Званне «Мінчанін года» (2015).

## Спасылкі 
* Дзмітрый Міхайлавіч Мікулёнак // БелТА

Катэгорыя:Міністры архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта
Нырка (рака)

**Ны́рка** — рака ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Кабішчанка (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 9,4 км. Пачынаецца за 0,4 км на поўдзень ад вёскі Евіна, вусце за 1,2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Кабішча.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Лужаснянкі
HMS B6

**HMS B6** — брытанская падводная лодка тыпу B. Пабудавана ў 1904—1905 гадах кампаніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 30 лістапада 1905 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 3 сакавіка 1906 года.

У 1914 годзе B6 была размешчана ў Гібралтары пад камандаваннем лейтэнанта Філіпа Філіпса.

У 1915 годзе B6 была пераведзена ва Ўсходняе Міжземнамор’е для падтрымкі ў Дарданэльскай аперацыі. 17 красавіка 1915 года падводная лодка HMS E15 паспрабавала прарвацца праз Дарданэлы, каб атакаваць суднаходства ў Мармуровым Моры. HMS E15 села на мелізну, і яе каманда была змушана пакінуць карабель, пазней у той жа дзень B6 беспаспяхова паспрабавала тарпедаваць HMS E15, каб прадухіліць спробы Турцыі захапіць пацярпелую падводную лодку.

У жніўні 1915 года B6 і аднатыпная HMS B11 былі адпраўлены ў Александрыю ў Егіпет, для прадухілення турэцкіх паставак бедуінскім плямёнам. Абедзве падводныя лодкі павінны былі патруляваць , але было выяўлена, што яны не падыходзяць для гэтага задання, бо занадта маленькія і мелі занадта маленькую далёкасць ходу, і таму былі зняты з аперацыі.

У 1916 годзе лодка была часткай Адрыятычнай падводнай флатыліі, дыслакаванай у Брындызі і Венецыі, пад камандаваннем лейтэнанта Коліна Г. Макартура.
Пазней карабель быў пераўтвораны ў патрульны катар S6 і дзейнічаў на Адрыятыцы.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Падводныя лодкі тыпу В на Battlecruisers.co.uk 
* Submarines Association, Barrow-in-Furness Branch: HMS B6
* B Class  

Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу В
Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі ў Першай сусветнай вайне
HMS B9

**HMS B9** — брытанская падводная лодка тыпу B. Пабудавана ў 1904—1905 гадах кампаніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 24 студзеня 1906 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 28 красавіка 1906 года.

У 1914 годзе B8 была размешчана на Мальце. З-за адсутнасці запасных частак з 1915 года судна не прымала ўдзелу ў падводных аперацыях.

У 1916 годзе лодка была часткай Адрыятычнай падводнай флатыліі, дыслакаванай у Брындызі і Венецыі. 29 сакавіка 1916 года B9 падпала пад напад аўстрыйскіх самалётаў. Пазней карабель быў пераўтвораны ў патрульны катар S9 і дзейнічаў на Адрыятыцы.

31 лістапада 1919 была прададзена кампаніі на Мальце.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Падводныя лодкі тыпу В на Battlecruisers.co.uk 
* Submarines Association, Barrow-in-Furness Branch: HMS B9
* B Class  

Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу В
Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі ў Першай сусветнай вайне
Аляксей Дзмітрыевіч Данілаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Аляксей Дзмітрыявіч Данілаў
|арыгінал імя     = Алексей Дмитриевич Данилов
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      =
|месца смерці     =
|выява            = 
|шырыня           = 
|апісанне выявы   = 
|мянушка          = 
|псеўданім        = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1942—1944
|званне           = 
|род войскаў      = пяхота
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = 
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Аляксей Дзмітрыевіч Данілаў** ( — 13 студзеня 1944) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, стралок 221-га гвардзейскага стралковага палка 77-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту, гвардыі радавы, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Ужга (цяпер вёска Воцкая Кайгародскага раёна Рэспублікі Комі) у сям'і селяніна. У 1929 годзе скончыў школу другой ступені ў вёсцы Аб'ячава і пераехаў у Мардовію, дзе паступіў у сельскагаспадарчы тэхнікум. Да пачатку вайны працаваў аграномам МТС.

У Чырвонай Арміі з мая 1942 года. Ваяваў на Данскім, Бранскім, Цэнтральным, Беларускім франтах. Падчас фарсіравання Дняпра 28 верасня 1943 года парторг роты Данілаў, рызыкуючы сваім жыццём, выратаваў ад гібелі двух параненых байцоў, якія танулі. Пры адбіцці контратак з 29 верасня па 3 кастрычніка ў раёне вёскі Вялле знішчыў каля 50 фашыстаў. 13 студзеня 1944 года загінуў у баі за вызваленне беларускага горада Калінкавічы. Пахаваны ў Калінкавічах.

15 студзеня 1944 года Аляксею Дзмітрыевічу Данілаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. Узнагароджаны Ордэнам Леніна

У вёсцы Вотская створаны музей Аляксея Данілава, яго імем у 1980 годзе была названая асноўная агульнаадукацыйная школа. У горадзе Калінкавічы і вёсцы Кайгарадок устаноўлены мемарыяльныя бюсты.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Калінкавічах
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Комі
Сярвайка

**Сярва́йка** — рака ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Ловаць (басейн Нявы). Даўжыня 8 км. Пачынаецца каля вёскі Шаўрова, вусце ў вёсцы Рудня. Цячэ па лясістай мясцовасці.

## Назва 
Назва балцкага паходжання. Аснова *Serv-* таксама ў балцкай назве рэчкі Сэрвач (прыток Віліі), літоўскіх гідронімах *Servas, Servelis* (назвы азёраў), *Sarva* (назва ракі). Звязана з літоўскім *serventi* «паціху цячы, струменіць». Далей да індаеўрапейскага **sreu-* «цячы», **sreṷo-* «плынь».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Ловаці
Катэгорыя:Рэкі Гарадоцкага раёна
Мікалай Мікалаевіч Цуканаў

**Мікалай Мікалаевіч Цуканаў** (нар. 22 сакавіка 1965, пасёлак Ліпава, Гусеўскае гарадское паселішча, Калінінградская вобласць, РСФСР, СССР) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Паўнамоцны прадстаўнік Прэзідэнта ва Уральскай федэральнай акрузе. Член Савета Бяспекі.

Катэгорыя:Прадстаўнікі прэзідэнта Расіі ў федэральных акругах
Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа
Катэгорыя:Члены Савета бяспекі Расіі
Катэгорыя:Супрацоўнікі адміністрацыі прэзідэнта Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ Масквы
Катэгорыя:Губернатары Калінінградскай вобласці
Ваенны фінансава-эканамічны інстытут

**Ваенны фінансава-эканамічны інстытут** () —  навучальная ўстанова ў Яраслаўле (Расія), якая існавала пад рознымі назвамі ў 1938-2010 гадах. У 1938-1941 і 1957-2010 гадах размяшчалася ў Яраслаўлі. З 1974 года было вышэйшай навучальнай установай.

Інстытут рыхтаваў спецыялістаў не толькі для расейскіх войскаў, але і для армій, авіяцыі і флоту краін Садружнасці. У прыватнасці, тут атрымлівалі вышэйшую адукацыю кадры ваенных фінансістаў з Казахстана, Арменіі, Таджыкістана, Кіргізіі. У Беларусі выпускнікі з Яраслаўля дапамаглі стварыць уласны эканамічны факультэт пры адным з ваенных ВНУ.

## Назвы ВНУ 
* Да 1942 Ваенна-фінансавае вучылішча
* Да 1944 Цэнтральныя ваенна-фінансавыя курсы Чырвонай Арміі
* Да 1961 Ваенна-фінансавае вучылішча
* Да 1964 Яраслаўскае ваеннае вучылішча
* Да 1974 Яраслаўскае ваеннае вучылішча імя генерала арміі А. В. Хрулёва
* Да 1999 Яраслаўскае вышэйшае ваеннае фінансавае вучылішча імя ген. арміі. А. В. Хрулёва
* Да 2003 філіял Ваеннага фінансава-эканамічнага ўніверсітэта
* Да 2007 Яраслаўскі ваенны фінансава-эканамічны інстытут імя ген. арм. А. В. Хрулёва
* Да 2010 Ваенная фінансава-эканамічная акадэмія

## Вядомыя выпускнікі 
* Павел Валянцінавіч Лебедзеў (нар. 1962), - Міністр абароны Украіны з 24 снежня 2012 года па 27 лютага 2014 года.
* Сяргей Мікалаевіч Румас (нар. 1969) - прэм'ер-міністр Рэспублікі Беларусь з 18 жніўня 2018 года.
## Спасылкі 
* Ярославское финансовое — неафіцыйны сайт выпускнікоў
Катэгорыя: Ваенныя вышэйшыя навучальныя ўстановы СССР
Катэгорыя:Ваенныя вышэйшыя навучальныя ўстановы Расіі
Катэгорыя:Зніклі ў 2010 годзе
Халодная вайна (фільм, 2018)

**«Хало́дная вайна́»** () — польскі драматычны фільм 2018 года, пастаўлены рэжысёрам Паўлам Паўлікоўскім. Падзеі фільма разварочваюцца ў Польшчы, Югаславіі, Берліне і Парыжы ў перыяд халоднай вайны ў 1950-ых і 1960-ых гадах.

Здымкі фільма былі распачаты ў лістападзе 2016 года і адбываліся на натуры ў Лодзі, Уроцлаве, Бялачаве і Князях. Прэм’ера фільма адбылася ў межах асноўнага конкурсу 71-га Канскага кінафестывалю, дзе фільм быў узнагароджаны прэміяй за найлепшую рэжысуру .

Паводле дадзеных агрэгатара крытычных аглядаў «*Rotten Tomatoes*» фільм атрымаў 93 % станоўчых рэцэнзій, па версіі польскага сэрвіса «*Mediakrytyk*» — 97 % станоўчых водгукаў.

## Сюжэт 
У аснове сюжэту фільма, падзеі якога адбываюцца на фоне халоднай вайны 1950-ых гадоў у Польшчы, Берліне, Югаславіі і Парыжы, гісторыя вялікага і цяжкага кахання паміж маладой танцоўшчыцай Зулай і піяністам Віктарам. Зула і Віктар — людзі рознага паходжання і надзвычай несумяшчальных характараў. З аднаго боку, яны часта не могуць знайсці агульнай мовы, з іншага — яны не могуць жыць адзін без аднаго.

## Акцёрскі склад 
## Пракат 
Прэм’ера фільма адбылася 10 мая 2018 года ў межах асноўнага конкурсу 71-га Канскага кінафестывалю, дзе фільм быў узнагароджаны прэміяй за найлепшую рэжысуру. Прэм’ера «*Халоднай вайны*» ў Беларусі адбылася 2 лістапада, дзе фільм стаў фільмам адкрыцця 25-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».

## Узнагароды і намінацыі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
*   (на 18.08.2018)
*   (на 18.08.2018)
* Халодная вайна на сайце «*AllMovie.com*»
* Халодная вайна на сайце «*Cineuropa.org*»
* Халодная вайна на сайце «*FilmWeb.pl*»  (на 18.08.2018)
* Халодная вайна ў інтэрнэт-базе польскага кіно «*FilmPolski.pl*»

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Польшчы 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2018 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы Францыі
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Харватыі
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Лодзі
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ва Уроцлаве
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Парыжы
Катэгорыя:Фільмы пра Польшчу
Катэгорыя:Фільмы пра Югаславію
Катэгорыя:Фільмы пра Берлін
Катэгорыя:Фільмы пра Парыж
Катэгорыя:Фільмы пра музыку і музыкантаў
Катэгорыя:Фільмы Паўла Паўлікоўскага
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі