Чонкі

**Чо́нкі** (, ) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці, на рацэ Сож. Адміністрацыйны цэнтр Чонкаўскага сельсавета.

Знаходзяцца за 3 км на поўдзень ад Гомеля. На поўдні мяжуюць з лесам.

## Прырода 
На поўдні мяжуе з Чонкаўскім лесам, які складаецца, у асноўным, з лісцевых парод, такіх як дуб (вялікая частка лесу — рэліктавая дуброва) граб, клён, бяроза, асіна, на забалочаных месцах — чорная вольха. Нізінныя ўчасткі лесу перыядычна затапляюцца падчас вясновай паводкі Сажа.

З хвойных парод расце хвоя (уперамешку з дубам, фарміруючы змяшаны дрэвастой, або, на больш высокіх участках — хваёвыя бары, часткова штучнага паходжання) і, спарадычна, елка (як падлесак, рэдка невялікімі ельнікамі). Яловыя ўчасткі лесу — сама паўднёвыя на тэрыторыі Беларусі.

Праз лес працякае невялікая рака (часткова забалочаная). Значная частка лесу — тэраса Сажа, зрэзаная старажытнымі рэчышчамі Сажа з глыбокімі поймамі (цяпер — цалкам зарослымі) і высокімі краямі.

Жывёльны свет разнастайны: жывуць лясныя, балотныя і пойменна-лугавыя віды земнаводных, птушак і млекакормячых. Сустракаюцца лось, дзік, казуля, лісіца, заяц, куніца, вавёрка. З птушак распаўсюджаны совы, дзятлы. На адкрытых забалочаных участках і ў пойме Сажа — шэрая чапля, зрэдку сустракаецца белая чапля. На лугах і палях паблізу Чонак — бусел, каршун.

Чонкаўскі лес мае вялікае рэкрэацыйнае і экалагічнае значэнне.

## Гісторыя 
» з в. Чонкі]]
Археолагі за 400 м на паўднёвы захад, выявілі паселішчы 3 чвэрці I тысячагоддзя н. э. і эпохі Русі. Гэтая знаходка сведчыць пра засяленне гэтых месцаў са старажытных часоў.

Паводле пісьмовых крыніц вёска вядомая з XVII стагоддзя, калі тут пачалі праз рэлігійны ўціск сяліцца ўцекачы з Масковіі.

Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) у складзе Расійскай імперыі. У 1775 годзе на землях шляхцічаў Клічаўскіх і Усціновічаў заснаваны стараверскі Успенскі мужчынскі манастыр, які ў 1822 годзе перайшоў да Рускай праваслаўнай царквы. У 1877 годзе збудаваная драўляная царква, працавала цагляная вытворчасць. У 1907 годзе адкрылася народнае вучылішча.

У 1927 годзе створаная сельскагаспадарчая арцель. У 1940 годзе распачаў працу дзіцячы санаторый «Чонкі».

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў ліпені-жніўні 1941 года базіраваўся аператыўна-навучальны цэнтр падрыхтоўкі дыверсійных груп. У баях 10-11 лістапада 1943 года каля пасёлка і вёскі Бабовічы пры фарсіраванні ракі Сож загінуў 1761 савецкі салдат , пахаваны ў брацкай магіле насупраць дома адпачынку. Пасёлак вызвалены 17 кастрычніка 1943 года. На франтах загінулі 26 жыхароў пасёлка. З лютага да ліпеня 1944 года ў доме адпачынку размяшчаўся Беларускі штаб партызанскага руху.

З 1988 года цэнтр Чонкаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 63 двары.
* 2003 год — 906 двароў, 2655 жыхароў.
* 2004 год — 946 двароў, 2611 жыхароў.

### Інфраструктура 
Цэнтр дапаможнай гаспадаркі «Чонкі» Гомельскага прадпрыемства «Крышталь». У пасёлку знаходзяцца 9-гадовая і музычная школы, комплексна-прыёмны пункт, бібліятэка, аддзяленне сувязі, 3 магазіны.

Побач з пасёлкам на беразе Сажа, у лесе размешчаны кліматычны курорт «Чонкі». Ён складаецца з дома адпачынку, абласнога дзіцячага санаторыя «Жывіца», абласной дзіцячай туберкулёзнай станцыі «Чонкі», туберкулёзнага санаторыя, турыстычна-аздараўленчага цэнтра «Сож», трох санаторыяў-прафілакторыяў, базы адпачынку.

## Забудова 
У пасёлку 946 жылых дамоў (2004). Планаванне складаецца са злёгку выгнутай з мерыдыяннай арыентацыяй вуліцы. Забудова двухбаковая, дамы цагляныя і драўляныя, сядзібнага тыпу.

### Вуліцы 
* 1 Лугавая
* 1 Набярэжная
* 1 Новая
* 1 Палявая
* 1 Кветкавая
* 2 Лугавая
* 2 Набярэжная
* 2 Новая
* 2 Палявая
* 2 Кветкавая
* 3 Лугавая
* 3 Новая
* 4 Новая
* 50 гадоў СССР
* Берагавая
* Зайцава
* Лясная
* Маладзёжная
* Кастрычніцкая
* Кастрычніцкі завулак
* Піянерская
* Прыазёрная
* Садовая
* Савецкая
* Сонечная
* Чонкаўская
* Школьная

## Славутасці 
* За 1 км на ўсход ад прафілакторыя «Гомсельмаш», у лесе, каля дачнага пасёлка знаходзіцца гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку V стагоддзе да н. э. — V стагоддзе н. э. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла — .

## Вядомыя асобы 
* Іван Сцяпанавіч Зайцаў — Герой Савецкага Саюза

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чонкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гомельскага раёна