Сяа (прозвішча)

]]
**Сяа** ( ;  ) — кітайскае прозвішча. У сістэме   яно перадаецца як **Hsiao**, што звычайна выкарыстоўваецца на Тайвані. Яно таксама раманізуецца як **Siauw**, **Shiao**, **Siaw**, **Siew**, **Siow**, **Seow**, **Siu**, **Shiu** або **Sui**, а таксама «**Shaw**» у менш распаўсюджаных сітуацыях, натхнёнае транслітэрацыяй прозвішчаў вядомых асоб, такіх як ірландскі драматург Джордж Бернард Шоу і англійскі акцёр . Гэта 99-е імя ў паэме «».

Пасля падзення дынастыі Цын некаторыя з нашчадкаў маньчжурскага клана  ператварылі імя свайго клана ў кітайскія прозвішчы Шу (舒),  (徐) або Сяа (蕭).

Даследаванне 1977 года паказала, што гэта 20-е найбольш распаўсюджанае кітайскае прозвішча ў свеце. Лічылася, што яно 30-е па распаўсюджанасці ў Кітаі. У 2019 годзе гэта было 33-е па распаўсюджанасці прозвішча ў Кітаі.

## Гісторыя 
### Ханьскае прозвішча 
Прозвішча Сяа паходзіць з  ў правінцыі Аньхой, Кітай. У  у  старажытнага Кітая дваранін  быў пакараны ў Сяа, якое было далучана царствам Сун. Людзі Сяа пазней прынялі назву сваёй дзяржавы ў якасці свайго прозвішча. Праз стагоддзі  стаў першым прэм’ер-міністрам дынастыі Хань. Пазней яго нашчадак Сяа Бяа (萧彪) пераехаў у Ланьлін (兰陵), цяпер  у правінцыі Шаньдун, з-за палітычных праблем падчас праўлення імператара У-дзі. Таму народ Сяа таксама вядзе сваё паходжанне ад Ланьлін, і часам іх называюць Ланьлін Сяа («兰陵萧»).

Іншае масавае перамяшчэнне людзей Сяа адбылося падчас катастрофы Юнцзя ў канцы дынастыі Заходняя Цзінь, калі Сяа Чжэн (萧整) пераехаў у , Цзянсу. Ён таксама называўся Паўднёвы Ланьлін (南兰陵). Нашчадкі Даньян Сяа (丹阳萧氏) пазней заснавалі дзве дынастыі:  быў імператарам-заснавальнікам дынастыі Паўднёвая Цы, а  заснаваў .

Падчас дынастыі Тан было дзевяць членаў сям’і Сяа, прызначаных  (або прэм’ер-міністрамі), у тым ліку бесперапынна восем канцлераў (八叶传芳, «八叶世家»). Першым быў  (萧瑀), за ім ішлі астатнія восем членаў клана Сяа:

: яго ўнучаты пляменнік Сяа Сун (萧嵩)
: Старэйшы сын Сяа Суна Сяа Хуа (萧华)
: Пляменнік Сяа Хуа Сяа Фу (萧復)
: Унук Сяа Хуа Сяа Фу (萧俯)
: Унук Сяа Фу Сяа Чжэнь (萧真)
: Унук Сяа Хуа Сяа Фан (萧仿)
: Сын Сяа Фана Сяа Гоу (萧遘).

Падчас дынастыі Юань члены сям’і Сяа пераехалі з Цзянсу ў Мэйчжоу і  ў правінцыі Гуандун. У асноўным гэта сям’я Сяа з народнасці .

### Кіданскае, уйгурскае і маньчжурскае прозвішчы 
Падчас  імператар  прысвоіў прозвішча «Сяа» двум кіданьскім кланам, Балі і Ішы, нібыта з-за захаплення . Сын Абаацзы, Яагу, прысвоіў уйгурскаму клану Шулюй прозвішча «Сяа». На працягу ўсёй дынастыі Ляа  насілі прозвішча «Сяа».

Пасля падзення маньчжурскай дынастыі Цын многія маньчжуры прынялі ханьскія прозвішчы ў кітайскім стылі. Некаторыя члены маньчжурскага клана , які сцвярджае, што паходзіць ад уйгурскага клана Шулу, прынялі ў якасці прозвішча «Сяа».

### Пазнейшая гісторыя 
Падчас дынастыі Мін многія члены сям’і Сяа таксама пераехалі ў правінцыю Юньнань. Яны сталі першымі членамі сям’і Юньнань Сяа (云南萧氏).

У пачатку дынастыі Мін насельніцтва Паўночнага і Цэнтральнага Кітая скарачалася з-за войнаў. Каб павялічыць колькасць насельніцтва і пачаць эканамічнае аднаўленне гэтых разбураных вайной раёнаў, урад Мін арганізаваў шмат буйнамаштабных масавых міграцый у гэты раён. Людзі былі пераселены з правінцыі Шаньсі, якая менш пацярпела ад войнаў, у разбураны вайной, менш заселены раён Паўночнага і Цэнтральнага Кітая. Людзям было загадана пераехаць у месца каля «дрэва» (大槐树) і падрыхтавацца да сямейнай міграцыі. Сям’я Шаньсі Сяа была часткай гэтай групы «імігрантаў пад дрэвам» (在大槐树下集中移民), якія былі пераселены ў сучасныя правінцыі Хэнань, Шаньдун, Хэбэй, Пекін, Цяньцзінь, Шэньсі, Ганьсу, Нінся, Аньхой, Цзянсу, Хубэй, Хунань, Гуансі, Ляанін, Цзілінь, Хэйлунцзян, Шаньсі і іншыя месцы. Цяпер сям’я Сяа ўсё яшчэ мае мемарыяльныя дошкі, прысвечаныя іх продкам сярод «імігрантаў пад дрэвам» у чацвёртым кабінеце мемарыяльнай залы ў «вялікім мемарыяльным садзе каранёў дрэў» (大槐树寻根祭祖园祭祖堂四).号供橱).

Падчас дынастыі Мін многія члены сям’і Сяа таксама пераехалі ў правінцыю Юньнань. Яны сталі першымі членамі сям’і Юньнань Сяа (云南萧氏).

Падчас дынастый Мін і Цын таксама адбываліся масавыя міграцыі сваякоў Сяа з Цзянсу ў Сычуань, асабліва ў пачатку гэтых дынастый, калі адбыліся дзве буйныя рэвалюцыі. Гісторыкі назвалі гэты працэс масавай міграцыі «Цзянсі запоўніў , Хугуан запоўніў Сычуань» (江西填湖广，湖广填四川). «Хугуан» адносіцца да правінцый Хунань і Гуандун . Як сведчаць гістарычныя матэрыялы, з пачатку праўлення імператара Цяньлуна з дынастыі Цын многія члены роду Сяа пераехалі ў Сычуань.

Падчас Грамадзянскай вайны ў Кітаі паміж камуністамі і нацыяналістамі людзі Сяа, асабліва з Фуцзяня, пераехалі на Тайвань разам з нацыяналістамі. На Тайвані яны жылі пераважна ў гарадах і паветах , , Тайбэй, Гаасюн і . У XXI стагоддзі Сяа — 30-е па распаўсюджанасці прозвішча на Тайвані.

### За мяжой 
У канцы дынастыі Цын кітайцы пачалі пераязджаць у іншыя краіны, каб працаваць там. Людзі з прозвішчам Сяа таксама пераязжалі ў іншыя краіны, такія як В’етнам, Тайланд, Сінгапур, Малайзія і Інданезія. Іншыя мігравалі з Фуцзяня на Тайвань.

Існуюць розныя раманізацыі прозвішча, у тым ліку «Xiao», «Seow», «Siow» і «Seow».

У Злучаных Штатах прозвішча таксама, хоць і радзей, раманізуецца як «Shaw».

## Спрошчаныя кітайскія формы 
Традыцыйнае прозвішча 蕭 у цяперашні час прадстаўлена трыма рознымі іерогліфамі, якія паходзяць з традыцыйнай кітайскай мовы (), спрошчанай кітайскай мовы () і адмененага спрошчэння другой спробы (). Ганконг, Малайзія і Тайвань захоўваюць традыцыйныя кітайскія іерогліфы і таму пішуць 蕭. У мацерыковым Кітаі і Сінгапуры, дзе выкарыстоўваецца спрошчаная кітайская мова, большасць лінгвістаў згодныя, што прозвішча павінна пісацца як 萧. Аднак па гістарычных прычынах многія жыхары мацерыковага Кітая па-ранейшаму маюць прозвішча 肖 у сваіх юрыдычных дакументах (гл. ніжэй). У мацерыковым Кітаі людзі могуць разглядаць іх як два асобныя прозвішчы. Аднак ва ўмовах, калі выкарыстоўваецца традыцыйная кітайская мова, напрыклад, у , гэта можа прывесці да блытаніны.

Людзі здаўна пісалі прозвішча 肖 для прастаты, але форма лічылася нефармальнай і не выкарыстоўвалася ў афіцыйных тэкстах. Аднак кітайскае спрашчэнне другога раунда ўстанавіла 肖 у якасці стандартнай формы. Калі ў 1984 годзе было адменена спрашчэнне другога раўнда, некаторыя людзі аднавілі сваё прозвішча ў юрыдычных дакументах у традыцыйнай форме напісання, а некаторыя — не.

Большасць іншых прозвішчаў не падзяляюць гэтыя праблемы. Напрыклад, прозвішча  (廖) было спрошчана да сімвала з 广 і 了, аб’яднанымі ў спрашчэнні другога раунда. Усе людзі з гэтым прозвішчам вярнуліся да выкарыстання 廖 пасля скасавання, таму што змяненне больш не лічыцца сапраўдным сімвалам і не можа быць уведзена ў камп’ютар. Аднак 肖, якое мае іншыя значэнні, усё яшчэ дзейнічае, таму некаторыя людзі працягваюць выкарыстоўваць гэту форму, у тым ліку ў юрыдычных дакументах.

## Вядомыя людзі па прозвішчы Сяа 
### Гістарычныя асобы 
* , адзін з самых паважаных дзяржаўных дзеячаў у гісторыі Кітая і першы прэм’ер-міністр дынастыі Хань
* , заснавальнік дынастыі Лян
* , чыноўнік дынастыі Суй і канцлер дынастыі Тан
* , розныя імператрыцы дынастыі Ляо з такім прозвішчам, самай вядомай з якіх з’яўляецца Сяа Чуо
* Сяа Сывень — кітайскі палітык, канцлер і паўночны камісар па ваенных справах дынастыі Ляа

### Новы час 
* Сяа Гадун — кітайскі прафесійны гулец у снукер
*  — вядомая кітайская пісьменніца і паэтэса
*  — кітайскі дзяржаўны дзеяч, намеснік старшыні Пастаяннага камітэта УСНП з 10 сакавіка 2023 года

Катэгорыя:Кітайскія прозвішчы