open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кіеўская духоўная семінарыя

**Кіеўская духоўная семінарыя** () — вышэйшая спецыяльная навучальная ўстанова Украінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхата.

## Гісторыя 
Семінарыя была заснавана ў сувязі з выданнем новага Устава духоўных школ Рускай праваслаўнай царквы ад 1808 года і ўводзіла трохступеньчатую сістэму навучання. Семінарыя пачала сваю працу 27 кастрычніка 1817 года.

У гады грамадзянскай вайны семінарыя спыніла сваё існаванне.

У 1945 годзе Савет Міністраў СССР даў сваю згоду на адкрыццё ў Кіеве пастырска-багаслоўскіх курсаў. У 1946 годзе пачаўся працэс ператварэння курсаў у духоўныя семінарыі, і Кіеўская духоўная семінарыя была ўрачыста адкрыта 18 лютага 1947 года.
  
У 1959 годзе ўлады пачалі падрыхтоўку да закрыцця Кіеўскай семінарыі. 8 чэрвеня 1960 года Навучальны камітэт пры Святым Сінодзе прыняў рашэнне пра закрыццё семінарыі. Студэнты былі переведзены ў Адэскую духоўную семінарыю.

У 1989 годзе быў атрыманы дазвол улад на адраджэнне Кіеўскай духоўнай семінарыі.

## Рэктары 
* Канстанцін (Булычоў) (1900—1901)
* Філарэт (Дзенісенка) (1958—1960)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Кіеўскай духоўнай семінарыі


Катэгорыя:Праваслаўе ў Кіеве
Лазні Лагорыа

**Лазні Лагорыа** — грамадская лазня ў Гомелі канца ХІХ — пачатку ХХ ст.

Знаходзілася на вуліцы Мільённай (гістарычны раён Свісток) каля Баярскага спуску. Забор вады здзяйсняўся з ракі Сож, дзякуючы гарадской вадаправоднай станцыі, што знаходзілася на ніжняй набярэжнай каля параходных прыстаней. Дакладны год пабудовы невядомы. Станам на 1894 г. ужо існавала, будучы ў арэндзе прадпрымальніка Шнеерава. 

Назва паходзіць, відаць, ад прозвішча ўладальніка. У дарэформеннай рускай арфаграфіі яно перадавалася як *«Лагоріо»*. Магчыма, што гаспадаром дома і лазні быў інжынер А. К. Лагорыа, гласны гомельскай гарадской думы (з 1889 г.). 

Была адной з дзвюх грамадскіх лазняў Гомеля «даваеннага часу», г. зн. перад Першай сусветнай вайной. Таксама ён скардзіўся на цеснасту «пакоя для адзявання» і адсутнасць пары ў маленькай парыльні. У кастрычніку таго ж года ў лазні здарыўся пажар: «ад няспраўнага стану печкі» загарэлася столь. Пашырэнне агню было спынена «дзякуючы дружнай рабоце пажарных каманд». Праз некалькі тыдняў паведамлялася аб заканчэнні рамонту лазні, абяцалася «маса зручнасцей» і выкарыстанне артэзінскай вады.

У 1920-я гг. лазня ўжо не працавала. На яе месцы сёння знаходзіцца будынак Гомельскага абласнога ўпраўлення капітальнага будаўніцтва.

## Розныя факты 
* У пачатку 1911 г. паведамлялася аб раптоўнай смерці 80-гадовага Г. Л. Урына ва ўмывальным пакоі лазні Лагорыа.

## Гл. таксама 
* Лазні Рудзіеўскага

## Крыніцы 
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Гомелі
Катэгорыя:Лазні
Гарыбальдзійскі батальён

**Гарыбальдзійскі батальён** (, , **Гарыбальдзійская брыгада** з красавіка 1937) — група італьянскіх, албанскіх і іспанскіх добраахвотнікаў, якія прымалі ўдзел у грамадзянскай вайне ў Іспаніі на баку Народнага фронту з кастрычніка 1936 па верасень 1938 года. Названы ў гонар Джузэпэ Гарыбальдзі, актыўнага дзеяча італьянскага руху Рысарджымента. Структурна быў адным з батальёнаў 12-й інтэрбрыгады.

## Гісторыя 
Італьянскі батальён быў сфармаваны 27 кастрычніка 1936 года па пагадненні, падпісаным у Парыжы прадстаўнікамі італьянскіх рэспубліканцаў, сацыялістаў і камуністаў. Быў пад камандаваннем Рандольфа Паччыардзі, Арацыа Антоніа, Луіджы Лонга і Амедэа Азі. Арганізацыйна ўваходзіў у 12-ю інтэрбрыгаду, разам з батальёнамі Андрэ Марці і батальёнам Дзімітрава.

 аказваюць першую дапамогу параненаму.]]
Баявое хрышчэнне батальён атрымаў 13 лістапада 1936 года на ўзгорку Лос-Анджэлеса падчас абароны Мадрыда. Затым ён ваяваў у раёнах Мадрыдскага ўніверсітэта Камплутэнсэ, Пасуэла, Баадзілья-дэль-Монтэ, Мірабуэна, Махадаонда і ракі Харама. Падчас бітвы пры Хараме, Пачыардзі быў паранены і яго месца заняў Іліа Баранціні, які ўзначальваў батальён у Гвадалахарской аперацыі. Пазней у баях пры Уэска і Вільянуэва-дэль-Пардзільа Пачыардзі вярнуўся на пасаду камандзіра падраздзялення.

У канцы красавіка 1937 года батальён быў ператвораны ў Гарыбальдзійскую брыгаду, афіцыйна сфармаваную 1 мая. У брыгаду ўвайшлі байцы з батальёна Дзімітрава, добраахвотнікі з іншых італьянскіх падраздзяленняў і навабранцы, якія прыбывалі ў Іспанію з іншых краін. Да жніўня 1937 года Гарыбальдзійская брыгада ўваходзіла ў 12-ю інтэрбрыгаду і складалася з чатырох батальёнаў. Да яе расфармавання 24 верасня 1938 года змянілася 5 камандзіраў брыгады. Акрамя паўночнай часткі Мадрыда і Арагона, брыгада адыграла вялікую ролю ў бітве на Эбра.

Адным з добраахвотнікаў, які ваяваў у брыгадзе быў Мехмет Шэху, будучы прэм’ер-міністр Албаніі.

## Гл. таксама 
* Італьянскі экспедыцыйны корпус
* Італія ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі

## Літаратура 
* Luigi Arbizzani, P. Mondini *Garibaldini in Spagna e nella Resistenza bolognese*, Quaderni de «La Lotta», 1966
* Sandro Attanasio, *Gli italiani e la guerra di Spagna*, Mursia
* Giacomo Calandrone, *La Spagna brucia: cronache garibaldine*, Roma, Editori Riuniti
* Giulia Canali, *L’antifascismo italiano e la guerra civile spagnola*, Manni
* Aldo Garosci, *Gli intellettuali e la guerra di Spagna *, Milano, Einaudi, 1959
* Aldo Garosci, Umberto Marzocchi, Carlo Rosselli, *Giustizia e libertà nella lotta antifascista e nella storia d’Italia*, La Nuova Italia, 1978
* Luigi Longo, *Le brigate internazionali in Spagna*, Roma, Editori Riuniti, 1956
* Randolfo Pacciardi, *Il battaglione Garibaldi*, Lugano 1938.
* Giovanni Pesce, *Senza tregua*, Milano, Feltrinelli, 1973
* Carlo Rosselli, *Oggi in Spagna domani in Italia*, Milano, Einaudi, 1967
Катэгорыя:Батальёны
Катэгорыя:Брыгады
Катэгорыя:Інтэрнацыянальныя брыгады
Гданьскае ваяводства (1975—1998)

**Гданьскае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якое існавала ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Адміністрацыйны цэнтр — горад Гданьск.

Знаходзілася на поўначы краіны ля ўзбярэжжа Балтыйскага мора.

У 1975 годзе падчас адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы ў Польскай Народнай Рэспубліцы ваяводства захавала назву, але трохі змяніла свае межы.

У новым адміністрацыйным падзеле Польшчы з 1999 года землі былога Гданьскага ваяводства ўвайшлі ў склад Паморскага ваяводства.

Буйнейшыя гарады (1998 год):
* Гданьск — 460 тыс. жыхароў
* Гдыня — 253 тыс. жыхароў
* Тчэў — 61 тыс. жыхароў
* Старогард Гданьскі — 51 тыс. жыхароў
* Вэйхерова — 47 тыс. жыхароў
* Сопат — 43 тыс. жыхароў
* Румя — 42 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Паморскага ваяводства
Этнагенез

**Этнагенез** (ад стар. гр. ἔθνος — «племя, народ» і γένεσις — «узнікненне, паходжанне») — працэс выдзялення і фарміравання этнічных груп. Традыцыйная ацэнка этнічных груп вызначаецца рэтраспектыўна з выкарыстаннем даных розных дысцыплін (гісторыі, археалогіі, этнаграфіі, антрапалогіі, мовазнаўства і інш.) ад зыходнага пункта пераемнасці этнакультурнага развіцця канкрэтнага народа.

Тэрмін «этнагенез» () упершыню ўзгадваецца ў сярэдзіне XIX стагоддзя, пазней быў уведзены ў акадэмічную антрапалогію XX стагоддзя. У гэтым кантэксце ён адносіцца да назіранага феномену з’яўлення новых сацыяльных груп, якія маюць цэласную ідэнтычнасць, г.зн., «этнічная група» ў антрапалагічным плане. Адпаведныя грамадскія навукі не толькі назіраюць за гэтай з’явай, але і шукаюць тлумачэнні яе прычын.


Катэгорыя:Этнаграфія
Катэгорыя:Этналогія
Санкт-Пецярбургская Рымска-каталіцкая семінарыя

**Санкт-Пецярбургская Рымска-каталіцкая семінарыя** ці **Вышэйшай духоўнай семінарыі «Марыя — Каралева апосталаў»** — вышэйшая каталіцкая спецыяльная навучальная ўстанова для падрыхтоўкі святароў у Санкт-Пецярбургу (Расія). З’яўляецца міждыяцэзіяльнай і адзінай каталіцкай семінарыяй ва ўсёй Расійскай Федэрацыі.

## Гісторыя 
Пасля закрыцця царскімі ўладамі Мінскай духоўнай семінарыі ў 1869 годзе яна з Мінска была пераведзена ў Санкт-Пецярбург. Такім чынам, гістарычная Санкт-Пецярбурская семінарыя, якая з’яўляецца наступніцай Мінскай, аднавіла сваю дзейнасць.

Напачатку ў гэтай духоўнай навучальнай установе не было належных умоваў. Так, з-за адсутнасці сталовай на пачатку семінарысты харчаваліся ў Ваенна-механічным інстытуце, які знаходзіўся паблізу. З часам семінарыі быў перададзены ўвесь будынак і прылеглая да яго пракатэдра. Пад кіраўніцтвам кс. прэлата Андрэя Стэцкевіча быў адрамантаваны і будынак семінарыі, і касцёл. Семінарыя атрымала афіліяцыю пры Папскім Латэранскім універсітэце ў Рыме. З таго часу яе выпускнікі атрымліваюць дыплом бакалаўра гэтай прэстыжнай навучальнай установы. Санкт-Пецярбурская духоўная семінарыя стала цэнтрам жыцця Каталіцкага Касцёла ў Расіі.

У верасні 1917 года семінарысты ўжо не змаглі прыступіць да заняткаў, а ў 1918 годзе будынак семінарыі быў адабраны ўладай.

У 1991 годзе быў заснаваны Каледж каталіцкай тэалогіі, філасофіі і гісторыі імя св. Тамаша Аквінскага. Яго дзейнасць праклала шлях да практычнай рэалізацыі мець у Расіі духоўную семінарыю. У 1993 годзе арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч, Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі заснаваў семінарыю. На першы курс было прынята 17 семінарыстаў з Расіі і Казахстана.

## Рэктары 
* кс. Канстацін Перыдэры

## Вядомыя выпускнікі 
* Эдуард Кава

## Спасылкі 
* Санкт-Пецярбургу адзначылі срэбраны юбілей духоўнай семінарыі «Марыя — Каралева Апосталаў»
Гданьскае ваяводства (1945—1975)

**Гданьскае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў Польшчы ў 1945—1975 гадах. Сядзібай ваяводскіх улад быў горад Гданьск.

Гданьскае ваяводства было ўпершыню створанае Прэзыдыумам Нацыянальнай народнай рады ў дзень, калі Гданьск быў заняты Чырвонай Арміяй — 30 сакавіка 1945 года. Яно ахоплівала тэрыторыю сучаснага Паморскага ваяводства (усходняя частка) і частку сучаснага Вармінска-Мазурскага ваяводства.

## Гл. таксама 
* Гданьск
* Паморскае ваяводства
* Польская Народная Рэспубліка

Катэгорыя:Гісторыя Паморскага ваяводства
Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1944—1975)
Марыя Аляксееўна Успенская

**Марыя Аляксееўна Успенская** (;  — ) — руска-амерыканская актрыса і тэатральны педагог.

## Біяграфія 
Марыя Успенская нарадзілася ў Туле ў сям’і адваката. Вучылася вакальнаму майстэрству ў Варшаве, некаторы час гастралявала ў правінцыі. У 1917 годзе Успенская была прынята ў Маскоўскі Мастацкі тэатр, дзе працавала пад кіраўніцтвам Канстанціна Станіслаўскага. Адначасова яна дэбютавала ў кіно, з’явіўшыся ў чатырох нямых фільмах.

Падчас амерыканскіх гастроляў тэатра ў 1922 годзе Марыя Успенская вырашыла застацца ў Нью-Ёрку, дзе ў 1929 годзе, сумесна з польскім акцёрам Рычардам Баляслаўскім, заснавала школу драматычнага мастацтва, актыўна прапагандуючы ў ёй метад Станіслаўскага. Актрыса была занята ў шматлікіх брадвейскіх пастаноўках, пераважна ва ўзроставых ролях.

Сярод яе работ у Галівудзе — старая цыганка ў фільме жахаў «Чалавек-воўк» (1941), Мадам Кірава ў рэмейку «Моста Ватэрлоа» (1941), а таксама менш значныя ролі ў фільмах пра Франкенштэйна і Тарзана. Успенская была ўпершыню вылучана на прэмію «Оскар» за сваю дэбютную амерыканскую ролю ў фільме «Додсварт» (1936), як найлепшая актрыса другога плана. Праз тры гады зноў намінавалася за ролю ў меладраме «Любоўная гісторыя». На здымачнай пляцоўцы Марыя Успенская заўсёды была ўладнай і патрабавальнай, а на здымках сваіх апошніх фільмаў настойвала на тым, каб у тытрах яна значылася як мадам Марыя Успенская.

У 1946 годзе «Оскар» быў прысуджаны яе вучаніцы — Эн Бакстэр.

Марыя Успенская памерла ад інсульту ў снежні 1949 года пасля сур’ёзных апёкаў, атрыманых падчас пажару ў сваім доме, дзе яна заснула з цыгарэтай у руцэ.

Катэгорыя:Актрысы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Актрысы нямога кіно
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі ЗША
Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў ЗША
Катэгорыя:Памерлі ад інсульту
Ян Мандэйн

**Ян Мандэйн** (; 1500/1502,  — 1559/1560, ) — нідэрландскі мастак эпохі Рэнесансу і паўночнага маньерызму.

Яна Мандэйна адносяць да групы антверпенскіх мастакоў — паслядоўнікаў Іераніма Босха (Пітэр Хейс, Херы мет дэ Блес, Ян Веленс дэ Кок), якія працягвалі традыцыі фантастычных малюнкаў і заклалі асновы так званага паўночнага маньерызму ў супрацьлегласць італьянскаму.

Аўтарства карцін, якія прыпісваюцца Мандэйну, акрамя «Спакусаў св. Антонія», дакладна не ўстаноўлена. Лічыцца, што Мандэйн быў непісьменным і таму не мог пакінуць на сваіх «Спакусах» подпісы гатычным шрыфтам. Мастацтвазнаўцы мяркуюць, што ён проста змаляваў подпіс з гатовага ўзору.

Катэгорыя:Мастакі Фландрыі
Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі маньерызму
Катэгорыя:Паўночнае Адраджэнне
Партызанская брыгада імя С. М. Кірава (Ф. М. Сінічкін, С. П. Васільеў)

**Партызанская брыгада імя С. М. Кірава** — партызанская брыгада, створаная ў чэрвені 1943 года з атрадаў, вылучаных Ленінскай партызанскай брыгадай. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Лідскага, Навагрудскага, Іўеўскага і Воранаўскага раёнаў. 7 ліпеня 1944 года брыгада (1028 партызан, 7 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру брыгады Сінічкіну было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Склад 
Брыгада была створана на базе атрадаў імя Варашылава, «Іскра» (арганізаваны ў лістападзе 1942 года на базе груп А. І. Феакцістава, А. Ярмолава і В. А. Дзямідава), «Кастрычніцкі» (арганізаваны ў красавіку 1942 года, як 96-ы атрад дзейнічаў у Навагрудскім і Дзятлаўскім раёнах) і «Балтыец» (арганізаваны ў маі 1943 года), вылучаных Ленінскай партызанскай брыгадай. У лістападзе 1943 года атрад імя Варашылава быў разгорнуты ў партызанскую брыгаду імя К. Я. Варашылава.

На момант злучэння з Чырвонай Арміяй у склад брыгады ўваходзілі:
* атрад «Іскра»;
* атрад «Кастрычніцкі»;
* атрад «Балтыец»;
* атрад «Арол»;
* атрад імя Арджанікідзэ;
* атрад «За Савецкую Беларусь».

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* Ф. М. Сінічкін;
* С. П. Васільеў.

### Камісар 
* С. М. Кандакоў.

### Начальнікі штаба 
* П. І. Смірноў;
* С. П. Васільеў;
* М. А. Пракаповіч.

## Гісторыя 
У ліпені — снежні 1943 года партызаны разграмілі 7 паліцэйскіх участкаў, 20 валасных упраў, 38 маёнткаў, 20 верасня на чыгуначных участках Гаўя — Юрацішкі, Наваельня — Яцукі падарвалі больш за 330 рэек. 29 кастрычніка на станцыі Наваельня захапілі маняўровы цягнік і накіравалі яго на эшалон; у выніку былі разбіты паравоз і 8 вагонаў. У снежні на чыгуначных участках Ліда — Баранавічы і Ліда — Маладзечна зрабілі 8 дыверсій. Правялі 8 баёў, знішчылі 5 аўтамашын, захапілі 2 аўтамашыны, 2 кулямёты, 15 вінтовак. У студзені 1944 года правялі бой каля райцэнта Іўе, захапілі 25 вінтовак, 2 кулямёты, 3 аўтамашыны, праціўнік страціў шмат салдат. У час прарыву блакады партызанскага злучэння Шчучынскай зоны разграмілі гарнізон у пасёлку Бярозаўка (шклозавод «Нёман»), разбурылі воданапорную вежу і паваротнае кола на станцыі Ліда. У ліпені 1944 года да прыходу Чырвонай Арміі ўтрымлівалі пераправу цераз Нёман.

## Памяць 
* у 1965 годзе ў Лідзе ў гонар брыгады была пастаўлена стэла;
* у 1969 годзе ў вёсцы Бакшты Іўеўскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены абеліск.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Ёсеф Манес

**Ёсеф Манес** (; ,  — , ) — чэшскі мастак, прадстаўнік рамантычнай плыні ў жывапісе.

## Жыццё і творчасць 
Ёсеф Манес нарадзіўся ў вядомай сям’і мастакоў. Жывапісцамі былі бацька Ёсефа, Антанін Манес, яго брат Гвіда Манес і сястра Амалія Манесава; дзядзька мастака, Вацлаў Манес, быў дырэктарам пражскай Мастацкай акадэміі. Першыя ўрокі жывапісу Ёсеф браў у свайго бацькі. З 1835 па 1844 гады ён вучыцца ў пражскай Мастацкай акадэміі, пад кіраўніцтвам прафесараў Францішка Ткадліка і Хрысціяна Рубена. Затым з’яжджае на два гады для працягу сваёй адукацыі ў Мюнхен. Пасля вяртання з Германіі Ёсеф Манес каля 20 гадоў жыве ў маёнтку графа Фрыдрыха Сільфа-Тарука, у яго палацы ў Чэхах пад Касыржам. Адсюль мастак здзяйсняе паездкі па Маравіі, Славакіі і Польшчы.

Ёсеф Манес прымаў актыўны ўдзел у культурным жыцці сваёй краіны. Ён быў чальцом мастацкага саюза Umělecká beseda, з’яўляўся аўтарам формы і сцягоў для розных грамадска-патрыятычных арганізацый Чэхіі. У 1857 годзе ён здзяйсняе паездку ў Расію, у 1860 годзе — у Італію, адкуль мастак вярнуўся душэўна хворым.

Ёсеф Манес лічыцца адным з найбуйнейшых чэшскіх нацыянальных мастакоў XIX стагоддзя. Да яго шматлікіх палотнаў адносяцца пейзажы, партрэты, гістарычны карціны, жанравыя сцэны, выявы кветак і раслін. Вядомыя яго творы, прысвечаныя вясковаму жыццю, а таксама Пражскага арлоя.

Катэгорыя:Мастакі Чэхіі
Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя
Ніклаус Мануэль

**Ніклаус Мануэль** па мянушцы *Дойч* (; 1484?,  — , ) — швейцарскі жывапісец, графік, паэт, памфлетыст, ландскнехт і чыноўнік. У яго стылі жывапісца і разьбяра па дрэве адчуваецца ўплыў Рэнесансу і Альбрэхта Дзюрэра. Нараўне з Гальбейнам ён лічыцца самым значным прадстаўніком Рэнесансу ў Швейцарыі. Ён ствараў эскізы для ювеліраў, алтары, партрэты і іншыя палотны. Яго насычаныя колерамі палотны адлюстроўваюць у асноўным міфалагічныя і біблейскія сцэны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1484 годзе ў Берне ў багатай бюргерскай сям’і. Пасля жаніцьбы з Катарынай Фрышынг (1509) ён узяў у якасці радавога імя прозвішча яе бацькі, Эмануіла Алемана, аптэкара з К’еры, П’емонт, і захаваў нямецкі пераклад свайго імя толькі ў манаграме: кінжал пад ініцыяламі N.M.D.

З 1512 года ён з’яўляецца дэпутатам Вялікай рады. У 1513—1520 гадах працуе ў Берне як жывапісец. Адначасова, у 1516—1522 гадах удзельнічае ў італьянскіх паходах як ландскнехт, не пакідаючы заняткаў жывапісам. У 1522 годзе далучаецца да войска Альбрэхта фон Штайна. Пасля ранення рукі пры аблозе Навары і ўдзелу ў прайгранай бітве пры Ла Біко ён канчаткова вяртаецца ў Швейцарыю.

У 1523 годзе, стаўшы намеснікам у Эрлаху, ён кідаецца ў палітычныя, дыпламатычныя і канфесійныя звады і паступова пакідае свае заняткі жывапісам. У 1528 годзе ён уваходзіць у Малую раду Берна. Апошнія гады жыцця прысвяціў пераважна палітычнай дзейнасці і абавязкам выбарнага члена гарадской рады Берна.

 
Катэгорыя:Ваенныя Швейцарыі
Катэгорыя:Гравёры Швейцарыі
Катэгорыя:Пісьменнікі Швейцарыі
Катэгорыя:Пісьменнікі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Швейцарыі
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Катэгорыя:Мастакі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі Швейцарыі
П’ера Манцоні

**П’ера Манцоні** (; , Санчына, Італія — , , Італія) — італьянскі мастак, вядомы сваім канцэптуальнымі працамі, якія ствараліся як прамы адказ на творчасць яго сучасніка Іва Кляйна. Стаяў ля вытокаў стварэння такой формы мастацтва, як Shock art.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 13 ліпеня 1933 года ў маленькім мястэчку Санчына, у правінцыі Крэмона.

Для творчасці Манцоні ўласцівы эксперыменты з рознымі фарбавальнымі рэчывамі і матэрыяламі. Ён выкарыстоўваў фасфарэсцэнтную фарбу і хларыд кобальту для стварэння эфекту зменлівага з часам колеру. Хаця ў яго былі і значна больш незвычайныя ідэі. Напрыклад, ён ствараў скульптуры з белай ваты, шкловалакна, трусінай скуры і фальшывых булачак.

У 1958 годзе ён стварыў «пнеўматычную скульптуру», якая складаецца з 45 надзіманых мембран. Пакупнік скульптуры таксама атрымліваў дыханне аўтара, заключанае ў мембранах. Ён таксама спрабаваў стварыць механічную скульптуру жывёлы, якая выкарыстоўвае сонечную энергію для руху. У 1960 годзе ён стварыў шар, які левіруе ў бруі паветра.

У 1960 годзе Манцоні прадставіў у якасці твора мастацтва некалькі звараных укрутую яйкаў, на якіх ён пакінуў свае адбіткі пальцаў. Гледачам было дазволена з’есці ўсю экспазіцыю на працягу 70 хвілін. Пазней ён пачаў прадаваць свае адбіткі пальцаў. Таксама Манцоні абвясціў некаторых людзей, у ліку якіх быў Умберта Эка, хадзячымі творамі мастацтва.

У маі 1961 года Манцоні размясціў уласныя фекаліі ў 90 пранумараваных кансервавых бляшанак (па 30 грамаў у кожнай) і напісаў на іх «Гаўно мастака» на чатырох мовах. Сам Манцоні растлумачыў свае дзеянні так: «Я прыцягваю ўвагу да даверлівасці пакупнікоў мастацкіх твораў».

Катэгорыя:Мастакі Італіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Альфрэд Манесье

**Альфрэд Манесье** (; , Сент-Уан, дэпартамент Сома — , Арлеан) — французскі мастак і графік Новай Парыжскай школы.

## Біяграфія і творчасць 
Вучыўся ў мастацкай школе ў Ам’ене, у Нацыянальнай вышэйшай школе прыгожых мастацтваў у Парыжы. У маладосці прайшоў праз захапленне кубізмам, сюррэалізмам, фавізмам, разам з тым вучачыся ў старых майстроў і ў карыфеяў імпрэсіянізму (Тынтарэта, Тыцыян, Рэмбрант, Каро, Манэ, Рэнуар). У 1943 годзе перажыў рэлігійны зварот. Прысвяціў сябе нефігуратыўнаму жывапісу, займаўся вітражным і габеленым мастацтвам, звяртаючыся да рэлігійных сюжэтаў, пейзажных матываў (перш за ўсё — рачным і марскім відам). 28 ліпеня 1993 года стаў ахвярай аўтамабільнай катастрофы, ад наступстваў якой праз некалькі дзён памёр.

Катэгорыя:Мастакі Францыі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Катэгорыя:Гравёры Францыі
Катэгорыя:Парыжская школа
Катэгорыя:Мастакі-вітражысты
Катэгорыя:Мастакі-габеленісты
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Альберта Маньелі

**Альберта Маньелі** (; ,  — , Мёдон, прыгарад Парыжа) — італьянскі мастак, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў канкрэтнага мастацтва ў Італіі.

Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны Маньелі вяртаецца ў Парыж, дзе і жыве да канца сваіх дзён. Становіцца шырока вядомым як адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў «канкрэтнага мастацтва», аказвае ўплыў на творчасць такіх мастакоў, як Віктор Вазарэлі, Нікала дэ Сталь, Хеліа Айцісіка. У 1952 годзе Альберта Магнелі стварыў будынак *Casa Astratta* на Viale Beatrice d’Este 24, які лічыцца найвышэйшым выразам зліцця архітэктуры і мастацтва ў межах руху канкрэтнага мастацтва (MAC).

Творы Альберта Маньелі ўдзельнічалі ў выстаўках сучаснага мастацтва documenta I (1955) і documenta II (1959) у Каселі. У 1950 годзе ён удзельнічае ў біенале ў Венецыі. На біенале ў Сан-Паўлу ў 1951 годзе яму прысуджаецца другая прэмія. У 1954 годзе ў Бруселі, у Палацы прыгожых мастацтваў арганізуецца першая рэтраспектыўная выстаўка твораў Маньелі. У 1963 годзе ў Цюрыху праходзіць яго найбуйнейшая рэтраспектыва, прысвечаная 75-годдзю з дня нараджэння майстра.

Катэгорыя:Мастакі Італіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Жорж Руо

**Жорж Руо** (; ,  — , там жа) — французскі жывапісец і графік, адзін з прадстаўнікоў французскага фавізму і экспрэсіянізму.

## Пачатковы этап 
Нарадзіўся ў беднай сям’і, у працоўным квартале побач з могілкамі Пер-Лашэз. Першыя дні жыцця прайшлі пад грукат гармат, якія грамілі барыкады Парыжскай камуны. Дзед, паштовы служачы, быў калекцыянерам-аматарам, збіраў гравюры Кало, літаграфіі Дам’е. Бацька, рамеснік па прафесіі, хрысціянскі сацыяліст па перакананнях, аддаў сына ў пратэстанцкую школу. З 1885 года Руо два гады вучыўся ў мастака-вітражыста, потым, з 1891 года — у Акадэміі прыгожых мастацтваў у сімваліста Гюстава Маро, быў яго любімым вучнем, а пасля смерці майстра (1898) стаў захавальнікам яго музея.

## Сталасць і творчыя сувязі 
Пазнаёміўся з вучнямі Маро Мацісам, Марке, стаў адным з заснавальнікаў Восеньскага салона (1903). Зблізіўся з каталіцкім пісьменнікам Леонам Блуа. Выстаўляўся разам з фавістамі, але трымаўся ў баку ад іх дэкаратыўнасці, хутчэй працягваючы лінію Ван Гога.

З 1907 года ў кола пастаянных тэм жывапісу і графікі Руо ўвайшлі суддзі, блазаны, прастытуткі. Яны набылі характар алегорый, выбудоўваючыся вакол асноўнага алегарычнага вобраза сталага жывапісу Руо — фігуры Хрыста (нярэдка — Хрыста і Магдаліны). Сяброў з рэлігійным філосафам Жакам Марытэнам. У 1910 годзе персанальная выстава Руо прайшла ў сталічнай галерэі Друэ. Яго жывапіс натхняў нямецкіх жывапісцаў, якія пасля склалі ядро экспрэсіянізму.

Пры гэтым мастак жыў у крайняй беднасці. Толькі ў 1917 годзе Руо падпісаў з вядомым калекцыянерам і гандляром карцінамі Амбруазам Валарам кантракт, які забяспечыў яму на дзесяцігоддзі некаторы дастатак і свабоду ў працы.

Катэгорыя:Мастакі Францыі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Францыі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-экспрэсіяністы
Катэгорыя:Фавізм
Катэгорыя:Графікі Францыі
Катэгорыя:Графікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Графікі XX стагоддзя
Ганс фон Марэ

**Ёган Рэйнгард (Ганс) фон Марэ** (;  — ) — нямецкі жывапісец і графік, разам з Арнольдам Бёклінам і Ансельмам Феербахам з’яўляецца прадстаўніком нямецкага сімвалізму. Адзін з уплывовых тэарэтыкаў мастацтва, ініцыятар стварэння «рымскага гуртка» нямецкіх мастакоў.

Катэгорыя:Мастакі Германіі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Германіі
Катэгорыя:Мастакі-манументалісты Германіі
Катэгорыя:Мастакі-сімвалісты
Маргарыта д’Арэца

**Маргарыта д’Арэца**, **Маргарытонэ з Арэца** (, працаваў у 1250—1270-х гадах) — італьянскі мастак.

## Біяграфія 
Джорджа Вазары пакінуў пра гэтага майстра даволі падрабязны жыццяпіс. З яго вынікае, што Маргарытонэ (Маргарытонэ — памяншальная форма імя Маргарыта) быў вядомым мастаком і скульптарам, які працаваў у 1260—1270-х гадах у Арэца і ваколіцах, распісваў царквы, і пакінуў у спадчыну мноства выдатных карцін, напісаных у грэчаскай манеры. Вазары апісвае Маргарытонэ, як мастака, які жыў да з’яўлення выдатных італьянскіх майстроў — Чымабуэ, Андрэа Тафі, Гада Гадзі і Джота, ідэалізуючы яго, і прыпісваючы яму цэлы шэраг твораў і архітэктурных работ. Пазнейшая крытыка называла гэтага мастака пасрэдным, а ўслаўленні Вазары тлумачыла выключна тым, што Вазары, як і Маргарытонэ, нарадзіўся ў Арэца.

Вакол яго фігуры да гэтага часу ідуць спрэчкі. Некаторыя спецыялісты не ўпэўненыя ў тым, што дзейнасць Маргарытонэ прыпала менавіта на другую палову XIII стагоддзя, а не на першую. Ёсць некалькі схемаў рэканструкцыі яго творчасці. Становішча ўскладняе тое, што акрамя жыццяпісу Вазары і подпісаў на карцінах існуе толькі адно пацверджанне яго існавання — Маргарытонэ згадваецца ў дакуменце ад 1262 года. Гэты адзіны архіўны дакумент паведамляе, што жывапісец Маргарыта, сын памерлага Маньяна, у 1262 годзе працаваў у клуатры Камальдульскага манастыра Сан Мікеле ў Арэца.

Даты нараджэння і смерці майстра застаюцца невядомымі. Вазары паведамляе, што мастак памёр у 1313 годзе ва ўзросце 77 гадоў. Калі гэта дакладна, то Маргарытонэ мог нарадзіцца ў 1236 годзе. Эксперты мяркуюць, што фармаванне мастака адбывалася ў коле тасканскіх майстроў першай паловы XIII стагоддзя — Майстра Бігала (Майстар распяцця з Бігала) і Майстра з Трэсы.

 
Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі XIII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі готыкі
Ліндсі Вон

**Ліндсі Кэралайн Вон** (, у дзявоцтве — **Кілдаў**, ; нар. , Сент-Пол, Мінесота, ЗША) — амерыканская гарналыжніца, алімпійская чэмпіёнка 2010 года ў хуткасным спуску, уладальніца 4 Кубкаў свету ў агульным заліку (2007/08, 2008/09, 2009/10 і 2011/12) і двухразовая чэмпіёнка свету. Рэкардсменка жаночага Кубка свету па агульнай колькасці перамог на асобных этапах з 19 студзеня 2015 года, рэкардсменка па колькасці подыумаў і трапленняў у топ-10, а таксама рэкардсменка па колькасці перамог на этапах у супергіганце і хуткасным спуску ў Кубку свету як сярод жанчын, так і мужчын.

Многімі спецыялістамі разглядаецца як наймацнейшая ў гісторыі гарналыжніца ў хуткасных дысцыплінах. Завяршыла спартыўную кар’еру пасля чэмпіянату свету 2019 года.

Катэгорыя:Уладальнікі Кубка свету па гарналыжным спорце ў агульным заліку
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па гарналыжным спорце
Катэгорыя:Гарналыжнікі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па гарналыжным спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка свету па гарналыжным спорце
Дзімітраўскі батальён

**Батальён імя Георгі Дзімітрава** (, , ) — балканскі пяхотны батальён, які ўдзельнічаў у складзе Інтэрбрыгад у грамадзянскай вайне ў Іспаніі.

## Гісторыя 
Створаны ў канцы 1936 года. 31 студзеня 1937-га ўключаны ў склад XV інтэрбрыгады, баявое хрышчэнне прыняў у бітве на Хараме (абараняў правы фланг рэспубліканскіх войскаў). У ходзе бітвы батальён, як і ўся брыгада, панёс велізарныя страты, у баі быў забіты яго першы камандзір Іван Паўнаў-Грэбенараў. 28 верасня 1937 года быў пераведзены ў рэзервовую групу 45-й Інтэрнацыянальнай пяхотнай дывізіі, дзе быў папоўнены добраахвотнікамі. 21 лютага 1938 пераведзены ў склад 129-й інтэрбрыгады, у якой змагаліся прадстаўнікі краін Цэнтральнай Еўропы. Расфармаваны 5 кастрычніка 1938 года, яго апошнім камандзірам быў Ёзэф Павел.

## Агляд 
Складаўся з 800 чалавек, сярод якіх налічвалася 400 балгараў, 160 грэкаў, 25 югаславаў і 215 прадстаўнікоў іншых нацыянальнасцяў. Грэчаскія добраахвотнікі ўступілі ў батальён ужо сфарміраванай асобнай ротай (Грэцкая рота імя Рыгаса Ферэаса). Частка XV інтэрбрыгады нароўні з брытанскім і амерыканскім батальёнамі. Названы ў гонар балгарскага рэвалюцыянера Георгі Дзімітрава.

## Літаратура 
* *Народни хероји Југославије*. «Младост», Београд 1975. година.
* Hugh Thomas, *The Spanish Civil War*, 4th Rev. Ed. 2001.
* Antony Beevor, *The Battle for Spain*, 2006.
* Петър Драголюбов. Генерал-майор Цвятко Радойнов. С., 1961.
* Димитър Сирков. В защита на Испанската република (1936—1939). С., 1967.
* Бранко Джорджевич. Славяно-балкански интернационален батальон «Г. Димитров» в защита на Испанската република. — Известия на Института за история на БКП, 28, 1972, 271—286.
* Тодор Добриянов. Положениет на бълг. интербригадисти във Франция и отношението на бълг. правителство към репатрирането им. Документи. — Известия на държавните архиви, 17, 1969, 168—221.
* Левал, Гастон. Събитието на века. Анархистка Испания 1936—1939. Прев. [от исп.] Бистра Тошева. [с предг. от Стоян Ив. Цолов]. [С.], 1994.
* Драгомир Драганов. Франкизмът. История и политика. С., УИ, 1995.
* Венцислав Николов. Българи и испанци. Bulgaros y espanoles. С., 2005.
* Хосе Перес. История на Испания. Под общ. науч. ред. на Андрей Пантев. С., 2005.
* Евдокия Пенкова. Франция, Италия и Испания в живота и творчеството на българските поети и писатели от Освобождението до Втората световна война. С., 2005.
* 1982 г. — Първан Тошев. Ние още живите. Спомени. -София. Военно издателство. 1982

## Спасылкі 
* Garibaldi Les Brigades Internationals — Batallons 

Катэгорыя:Батальёны
Катэгорыя:Інтэрнацыянальныя брыгады
Вячаслаў Цімафеевіч Горын

**Вячаслаў Цімафеевіч Горын** (, , РСФСР — ) — савецкі і беларускі вучоны ў галіне заатэхніі, развядзення і генетыкі сельскагаспадарчых жывёл. Акадэмік УАСГНІЛ (1973).

## Біяграфія 
У 1948 годзе паступіў у Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, якую скончыў у 1953 годзе. У тым жа годзе ўладкаваўся на працу малодшым навуковым супрацоўнікам у Інстытут жывёлагадоўлі, але прапрацаваўшы там некаторы час, сышоў у Капыльскую МТС, дзе да 1955 года займаў пасаду галоўнага заатэхніка.

У 1955 годзе ўзначаліў калгас імя Чапаева і працаваў там да 1959 года. З 1959 года намеснік начальніка Упраўлення па племянной справе і штучнаму асемяненню сельскагаспадарчых жывёл. З 1959 па 1964 гады старшыня калгаса «40 гадоў Кастрычніка».

У 1964 годзе прызначаны дырэктарам Беларускага НДІ жывёлагадоўлі, гэтую пасаду займаў да 1973 года, адначасова з гэтым з 1964 па 1977 гады загадваў аддзелам генетыкі і развядзення сельскагаспадарчых жывёл у гэтым жа НДІ.

У 1973—1975 гадах віцэ-прэзідэнт УАСГНІЛ. Рэктар (1975—1977), загадчык кафедры генетыкі і развядзення сельскагаспадарчых жывёл (1975—1987) Усесаюзнага СГІ завочнай адукацыі.

У 1977—1979 гадах дырэктар УНДІ племянной справы (1977—1979). У 1987—1991 гадах генеральны дырэктар Усесаюзнага навукова-вытворчага аб’яднання па племянной справе ў жывёлагадоўлі, дырэктар і загадчык аддзела прыкладной генетыкі Галаўнога селекцыйна-генетычнага цэнтра (г. Быкава Маскоўскай вобласці).

З 1991 года дырэктар Усерасійскага навукова-даследчага селекцыйна-генетычнага інстытута жывёлагадоўлі.

Памёр 2 кастрычніка 1994 года.

Катэгорыя:Постаці савецкай жывёлагадоўлі
Катэгорыя:Постаці беларускай жывёлагадоўлі
Катэгорыя:Вучоныя Расіі
Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Камітэт абароны дэмакратыі

**Камітэт абароны дэмакратыі (КАД)** () — польскі грамадскі рух.

## Гісторыя 
. Акцыя КАДа]]
У снежню 2015 года шэраг сябраў КАР заявілі пра вяртанне ў палітыку пад называй Камітэт абароны дэмакратыі (KOD). Стварыць арганізацыю былыя актывісты вырашылі пад уплывам дзейнасці ў першым тыдне сваёй кадэнцыі новага польскага ўрада, сфармаванага партыяй ПіС (PiS). Сярод асноўных падстаў стала пазбаўленне парламенцкай апазіцыі магчымасці кантраляваць спецслужбы, ратацыя сяброў Канстытуцыйнага суда.

## Спасылкі 
* Камітэт абароны дэмакратыі зладзіў дэманстрацыі ў Польшчы і ў сьвеце
* У Варшаве адзначылі гадавіну выбараў 1989 года 

Катэгорыя:2016 год у Польшчы
Катэгорыя:2015 год у Польшчы
Катэгорыя:Арганізацыі Польшчы
Бадэн (маркграфства)

**Маркграфства Бадэн** — гістарычная тэрыторыя ў складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі, якая існавала з прыкладна 1112 года і да свайго падзелу ў 1535 годзе на маркграфствы  і , з уз’яднаннем якіх у 1771 годзе адзінае маркграфства Бадэн праіснавала да 1803 года, увайшла ў склад новаўтворанага , і ў 1806 годзе стала часткай .

## Літаратура 
* 
* Armin Kohnle: Kleine Geschichte der Markgrafschaft Baden. Leinfelden-Echterdingen 2007, ISBN 978-3-7650-8346-4.
* Hansmartin Schwarzmaier: Baden. In: Meinrad Schwab, Hansmartin Schwarzmaier (Hrsg.): Handbuch der baden-württembergischen Geschichte. Band 2: Die Territorien im alten Reich. Im Auftrag der Kommission für geschichtliche Landeskunde in Baden-Württemberg herausgegeben. Klett-Cotta Verlag, Stuttgart 1995, ISBN 3-608-91371-8, S. 164—246

Катэгорыя:Маркграфствы Свяшчэннай Рымскай імперыі
Гюстаў Маро

**Гюстаў Маро** (; ,  — , там жа) — французскі мастак, прадстаўнік сімвалізму.

## Біяграфія 
Гюстаў Маро нарадзіўся ў 1826 годзе ў Парыжы ў сям’і галоўнага архітэктара Парыжа, у чые абавязкі ўваходзіла падтрымліваць у належным выглядзе гарадскія грамадскія будынкі і помнікі. Рана выявіў здольнасці да малюнка і жывапісу. У 1842 годзе, дзякуючы бацькавай пратэкцыі, Маро атрымлівае пасведчанне капііста карцін, якое дазваляла бесперашкодна наведваць Луўр і ў любы час працаваць у яго залах.

Пры падтрымцы і ўхваленні бацькоў у 1846 годзе паступіў у Школу прыгожых мастацтваў, у майстэрню Франсуа Піко, майстра класіцыстычнай арыентацыі, які навучыў яго асновам жывапісу. Навучанне тут было вельмі кансерватыўным і ў асноўным зводзілася да капіравання гіпсавых злепкаў з антычных статуй, малявання мужчынскай аголенай натуры, вывучэнні анатоміі, перспектывы і гісторыі жывапісу. Пацярпеўшы фіяска ў конкурсе на Рымскую прэмію, ён сыходзіць з майстэрні Піко.

Маро быў вучнем Тэадора Шасерыё ў Школе прыгожых мастацтваў у Парыжы.

Катэгорыя:Мастакі Францыі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-сімвалісты
Катэгорыя:Мастакі гістарычнага жанру
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Францыі
Катэгорыя:Гравёры Францыі
Катэгорыя:Скульптары Францыі
Катэгорыя:Скульптары XIX стагоддзя
Батальён імя Мацьяша Ракашы

**Батальён імя Мацьяша Ракашы** (, ) — венгерскі пяхотны батальён Інтэрбрыгад, які ўдзельнічаў у грамадзянскай вайне ў Іспаніі і ўваходзіў у склад XIII польскай інтэрбрыгады. Заступнікам батальёна быў вядомы венгерскі палітычны дзеяч, сакратар ЦК Кампартыі Венгрыі Мацьяш Ракашы (1945—1948), прысуджаны ў 1935 годзе да пажыццёвага зняволення ў катаржнай турме.

## Гісторыя 
Утвораны ў канцы 1936 года афіцыйна пад імем *51-га батальёна Народнай рэспубліканскай арміі*. З 12 красавіка па 27 мая 1937-га нёс службу ў 27-й пяхотнай дывізіі імя Карла Маркса, а з 4 жніўня складаўся ў 150-й інтэрбрыгадзе. Пасля яе рэарганізацыі ў XIII інтэбрыгаду працягнуў удзел у баях як частка XIII інтэрбрыгады да 23 верасня 1938 года.

За гады вайны ўдзельнічаў у Брунецкай і Арагонскай аперацыях, бітвах пры Бельчытэ і Эбра. У сакавіку 1938 г. пачаў абарону Каталоніі, якую не спыняў аж да самага канца грамадзянскай вайны. Нягледзячы на афіцыйны роспуск 24 верасня, асобныя салдаты батальёна працягвалі аказваць супраціў фалангістам з 26 студзеня па 9 лютага 1939 года. У сакавіку было афіцыйна абвешчана аб канчатковым роспуску батальёна.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* Акаш Гевесі † (25 красавіка — 12 чэрвеня 1937)
* Міхай «Чапаеў» Салваі (28 жніўня 1937—— 24 верасня 1938)

### Палітрукі 
* Дзьёрдзь Вайсбрум † (25 красавіка — 14 мая 1937, 12 чэрвеня  — 2 красавіка 1938)
* Імрэ Тар † (14 мая — 12 чэрвеня 1937)
* Хайме «Хішпан» Вільядроза (2 красавіка — 24 верасня 1938)

## Спасылкі 
* Garibaldi Les Brigades Internacionals — Batallons  

Катэгорыя:Інтэрнацыянальныя брыгады
Катэгорыя:Батальёны
Алтынай Абдуахімаўна Асылмуратава

**Алтынай Абдуахімаўна Асылмуратава** (нар. , Алматы) — савецкая і расійская артыстка балета і педагог. Прыма-балерына Ленінградскага тэатра оперы і балета імя С. М. Кірава — Марыінскага тэатра (1987—1999), англійскага Каралеўскага балета (1989—1993) і Марсельскага балета Ралана Пеці (1995—1997). Мастацкі кіраўнік Акадэміі рускага балета імя А. Я. Ваганавай (2000—2013), мастацкі кіраўнік балета тэатра «Астана-опера» (з 2015), рэктар Казахскай нацыянальнай акадэміі харэаграфіі (з 2016). Народная артыстка Расіі (2001).

Жонка танцоўшчыка Канстанціна Заклінскага.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета Расіі
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі Расіі
Катэгорыя:Балетныя педагогі Казахстана
Катэгорыя:Балетныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Артысты балета Марыінскага тэатра
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці літаратуры і мастацтва
Ісі-ле-Муліно

**Ісі-ле-Муліно** () — камуна ў Францыі, у рэгіёне Іль-дэ-Франс, дэпартамент О-дэ-Сен. Насельніцтва —  чалавек (2009). Ісі-ле-Муліно першапачаткова быў горадам з развітой цяжкай прамысловасцю.

Катэгорыя:Камуны дэпартамента О-дэ-Сен
Шахбаз Шарыф

**Шахбаз Шарыф** (нар. , ) — пакістанскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Прэм’ер-міністр Пакістана з 11 красавіка 2022 года. Былы галоўны міністр правінцыі Пенджаб.

## Біяграфія 
Шахбаз Шарыф нарадзіўся ў Лахоры 23 верасня 1951 года. Пасля ваеннага перавароту ў 1999 годзе і прыходу да ўлады генерала Первеза Мушарафа Шахбаз разам са сваім родным братам Навазам збеглі ў Лондан. Пасля вяртання з эміграцыі Шахбаз узначаліў партыю Пакістанская мусульманская ліга (Н). 30 сакавіка 2009 года стаў галоўным міністрам правінцыі Пенджаб, папярэдні галоўны міністр быў звольнены за тое, што выкраў сваю былую жонку.

Узначаліў урад краіны 11 красавіка 2022 года, у жніўні 2023 года сышоў у адстаўку. 3 сакавіка 2024 года быў пераабраны прем’ер-міністрам Пакістана на другі тэрмін.

## Зноскі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Пакістана
Катэгорыя:Палітыкі Пакістана
Аліхан Асханавіч Смаілаў

**Аліхан Асханавіч Смаілаў** (; нар. , Алматы, Казахская ССР) — казахстанскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прэм’ер-міністр Рэспублікі Казахстан з 11 студзеня 2022 года.

## Біяграфія 
Паходзіць з роду канглы.

У 1994 годзе скончыў Казахскі дзяржаўны нацыянальны ўніверсітэт імя аль-Фарабі па спецыяльнасці «прыкладная матэматыка», а ў 1996 годзе — Казахстанскі інстытут менеджменту, эканомікі і прагназавання пры Прэзідэнце Рэспублікі Казахстан, атрымаўшы ступень магістра дзяржаўнага кіравання.

5 студзеня 2022 года ўказам Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан быў прызначаны часовым выканаўцам абавязкаў прэм’ер-міністра Казахстана.

11 студзеня 2022 года Указам Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан назначаны на пасаду прэм’ер-міністра Рэспублікі Казахстан.

Катэгорыя:Палітыкі Казахстана
Народная армія Іспанскай Рэспублікі

**Народная армія Іспанскай Рэспублікі** (), да 1936 года **Іспанская рэспубліканская армія** () — сухапутны складнік Узброеных сіл Іспанскай Рэспублікі 1931—1939 гадоў. Акрамя наземных сіл, якія былі асновай Народнай арміі, яна таксама складалася з авіяцыі.

## Гісторыя 
Гісторыя арміі Другой Іспанскай Рэспублікі дзеліцца на дзве часткі: даваенную, калі яна была адзінай арганізацыяй, і ваенную, калі частка ўзброеных сіл падтрымала путчыстаў з Іспанскай фалангі, а частка засталася лаяльнай рэспубліканскаму ўраду і ўступіла ў канфлікт з нацыяналістамі. У далейшым Народная армія прымала ўдзел у грамадзянскай вайне, спыніўшы сваё існаванне з яе канцом.

## Арганізацыя і структура 
Станам на май 1937 года:
* **Цэнтральная армія** (Ejército del Centro);
* **Паўднёвая армія** (Ejército del Sur);
* **Левантыйская армія** (Ejército de Levante);
* **Усходняя армія** (Ejército del Este);
* **Паўночная армія** (Ejército del Norte), таксама вядома як **Астурыйская армія** (Ejército de Asturias) і **Кантабрыйская армія** (Ejército de Cantabria).
Станам на снежань 1937 года:
* **Цэнтральная армія**;
* **Эстрэмадурская армія** (Ejército de Extremadura);
* **Андалузская армія** (Ejército de Andalucía);
* **Левантыйская армія**;
* **Манеўраная армія** (Ejército de Maniobra);
* **Усходняя армія**.
Cтанам на лета 1938 года: 
* **Група армій Цэнтральнага рэгіёна** (Grupo de Ejércitos de la Región Central);
* **Група армій Усходняга рэгіёна** (Grupo de Ejércitos de la Región Oriental).

## Гл. таксама 
* Інтэрнацыянальныя брыгады

## Літаратура 
*
* Alpert, Michael. "The Clash of Spanish Armies: Contrasting Ways of War in Spain, 1936–1939," *War in History* (1999) 6#3 pp 331–351.
* Alpert, Michael.  *The Republican Army in the Spanish Civil War, 1936–1939*, University of Westminster, 2013,  (Spanish version available, published by Siglo XXI de España, Madrid, 1989 )
* 
* Helen Graham, *The Spanish Republic at War, 1936–1939*, Cambridge University Press, 2002, 
* Jackson, Gabriel. *Spanish Republic and the Civil War, 1931–1939* (1987)
* Thomas, Hugh; *The Spanish Civil War*. Penguin Books. 2001. London

## Гл. таксама 
*Rank insignia of the Spanish Republican Army
*Caps of the Spanish Republican Army
*Sections of the Spanish Republican Army 1
*Sections of the Spanish Republican Army 2
*Armada Española – Segunda República (1931–1939)
* Spanish Civil War Website 
* *Brigadas Mixtas* of the People's Republican Army
* Escalilla del Arma de Infantería Ejército Popular a 1 de julio de 1938
*The Northern Front 1936 – 1937
*Alas Rojas Sobre Alcublas
*El Ejército Popular
*SIDBRINT: Sistema de Información Digital sobre las Brigadas Internacionales/Digital Information System on the International Brigades

Катэгорыя:Узброеныя сілы Другой Іспанскай Рэспублікі
Джон Хокінс

Сэр **Джон Хокінс** ( або ; , Плімут — Вест-Індыя (у моры) ) — англійскі марак, караблебудаўнік, адмірал, таленавіты арганізатар, камерсант, рабагандляр, пірат. За адвагу ў бітве з Непераможнай армадай ганараваны ў рыцарства (1588).

Патомны дваранін. Сын сэра Уільяма Хокінса і Джаан Трэлані. Па матчынай лініі ўзыходзіць да Элеаноры Ланкастэрскай.

Бацька Джона Уільям быў даверанай асобай Генрыха VIII і адным з выбітных капітанаў Англіі.

Катэгорыя:Караблебудаўнікі
Катэгорыя:Рыцары-бакалаўры
Катэгорыя:Памерлі ў моры
Катэгорыя:Гандляры рабамі
Катэгорыя:Піраты Англіі
Катэгорыя:Мараплаўцы Англіі
Катэгорыя:Памерлі ад дызентэрыі
Катэгорыя:Адміралы Англіі
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Англіі
2-я Светлая вуліца (Гомель)

**2-я Светлая вуліца** — вуліца ў Чыгуначным раёне горада Гомеля. Адносіцца да жылога масіву Прудок. Праходзіць ад чыгуначнай каляіны паблізу гаражна-будаўнічага спажывецкага кааператыву №1 Чыгуначнага раёна (вуліца Малайчука) да вуліцы Каменшчыкава.  Перасякаецца з 1-м завулкам Крупскай і вуліцай Рыднага. Пераважае індывідуальная забудова сядзібнага тыпу.

Узнікла не пазней за 1961 г. за кошт уразання прысядзібных дзялянак жыхароў вуліцы Крупскай. 

Катэгорыя:Вуліцы Гомеля
Аляксандр Андрэевіч Свечнікаў

**Аляксандр Андрэевіч Свечнікаў** (? — пасля 1890) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Купец 2-й гільдыі. Мінскі гарадскі галава.

Ганаровы даглядальнік Мінскай духоўнай семінарыі, стараста мяшчанскай управы. Падрадчык-будаўнік Узнясенскай царквы на Траецкай гары і дома для Мінскай духоўнай жаночай гімназіі, стараста мінскага Кацярыненскага сабора і Пакроўскай царквы ў Крупцах, сябра Мінскага Мікалаеўскага брацтва. У 1861 годзе аздобіў цудатворную ікону Крупецкай Божай Маці сярэбранай пазалочанай рызай (з аздабленнем вянца каштоўным каменнем) і бронзавым ківотам. У 1875—1880 гадах у яго доме размяшчалася Мінская духоўная жаночая гімназія, да пабудовы для яе адмысловага будынка.

## Узнагароды 
Узнагароджаны трыма сярэбранымі медалямі «За усердие», адной на Уладзімірскай, і двума на Станіславаўскай стужцы.
Ніна Георгіеўна Краснова

**Ніна Георгіеўна Краснова** () — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1969), прафесар (1978).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гісторыя», 1951; аспірантура, 1954).
    
Працавала ў ЦК ЛКСМБ (1952—1959, загадчык аддзела, сакратар), ЦК КПБ (1959—1970, намеснік начальніка аддзела навукі і навучальных устаноў), Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэце (у 1970—1990 — рэктар, 1991—2011 — прафесар кафедр палітычнай гісторыі, гісторыі і беларусазнаўства, айчыннай гісторыі і сусветнай культуры).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя Беларусі; гісторыя і арганізацыя адукацыі ў Беларусі.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны работнік народнай адукацыі Беларускай ССР» (1988), ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (1966), «Знак Пашаны» (1960, 1981) і інш.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Краснова, Нина Георгиевна (кандидат исторических наук ; 1928—2012 или 2013)

Катэгорыя:Рэктары Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта
1-я Светлая вуліца (Гомель)

**1-я Светлая вуліца** — вуліца ў Чыгуначным раёне горада Гомеля. Адносіцца да жылога масіву Прудок. Праходзіць ад 1-га завулка Крупскай да вуліцы Каменшчыкава. Перасякаецца з вуліцай Рыднага. Пераважае індывідуальная забудова сядзібнага тыпу.

Узнікла ў 1950-х гг. на дзялянках вёскі Прудок, выдзеленых калгасам пад забудову. Пачаткова называлася Новай вуліцай. З 1957 г., калі вёска ўвайшла ў межы Гомеля, вуліца атрымала назву Светлая. З 2013 г. — 1-я Светлая.

Катэгорыя:Вуліцы Гомеля
Андрэй Алегавіч Зяневіч

**Андрэй Алегавіч Зяневіч** (нар. , г. Мінск) — беларускі спецыяліст у галіне фотаэлектронікі. Доктар тэхнічных навук (2014), кандыдат фізіка-матэматычных навук (1999).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1992).

Месца працы, пасада: Беларуская дзяржаўная акадэмія сувязі (у 2000—2007 — дэкан факультэта, 2007—2009 — прарэктар па вучэбнай рабоце, з 2009 — рэктар, адначасова прафесар кафедры матэматыкі і фізікі).

Навуковыя інтарэсы: фотапрыёмнікі для рэгістрацыі слабага аптычнага выпраменьвання.

## Літаратура 
* Одноквантовые системы для приема и обработки оптической информации : диссертация … доктора технических наук : 05.11.07 : защищена 10.01.2014 : утверждена 28.05.2014 / Зеневич Андрей Олегович. ― Минск, 2013.
* Оптоэлектронные процессы в лавинных фотодиодах при одноквантовой регистрации : диссертация … кандидата физико-математических наук : 05.27.01 : защищена 18.11.1999 : утверждена 12.04.2000 / Зеневич Андрей Олегович. — Минск, 1999.
* Фотоприемники квантовых систем : монография / И. Р. Гулаков, А. О. Зеневич. — Минск, 2012.

Катэгорыя:Рэктары БДАС
Катэгорыя:Выкладчыкі БДАС
Смоўж іспанскі

**Смоўж іспанскі** (*Arion vulgaris* Moquin-Tandon, 1855 альбо памылкова *Arion lusitanicus* Mabille, 1868) — смоўж роду Arion сямейства Arionidae, атрада лёгачных, класа бруханогіх наземных малюскаў. Інвазійны від, які з сярэдзіны XX стагоддзя распаўсюдзіўся амаль па ўсёй Еўропе. Cур’ёзны шкоднік у сельскай гаспадарцы.

## Арэал 
Да першай паловы XX стагоддзя смаўжы былі распаўсюджаны толькі ў межах Пірэнейскага паўвострава, аднак даволі хутка асвоілі Цэнтральную і Паўночную Еўропу, верагодна, за кошт ненаўмыснага пераносу чалавекам па гандлёвых шляхах.

## Значэнне 
У прадстаўнікоў гэтага віду практычна няма натуральных ворагаў, таму яны часта дасягаюць вялікай колькасці і здольныя рабіяць катастрафічныя «набегі» на лугі дзікарослай травы, сады і агароды. Верагодна, вялікая хуткасць распаўсюджвання смаўжа іспанскага звязана з іх гермафрадытызмам. За адну кладку адна асобіна можа вырабіць да ста яек. Для кантролю колькасці смаўжоў прапануюць прымяняць хімічныя і біялагічныя агенты (метальдэгід, паразітычных круглых чарвей і кляшчоў).

## Распаўсюджанне ў Беларусі 
Ужо ў 2020 годзе навукоўцы Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі фіксавалі пранікненне іспанскага смаўжа на тэрыторыю Беларусі. У 2022 годзе беларускія СМІ сталі актыўна прыцягваць увагу да з’яўлення іспанскага смаўжа ў розных кутках Беларусі.

## Спасылкі 
* Испанский слизень: все, что нужно знать о моллюске, разрушающем нашу экосистему 

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1868 годзе
Катэгорыя:Малюскі Еўропы
Катэгорыя:Лёгачныя малюскі
Вілем Марыс

**Вілем Марыс**, вядомы таксама як *Венцэль Марыс* (; ,  — , ) — галандскі мастак — імпрэсіяніст, малодшы сын у сям’і мастакоў Марыс. Уваходзіў у лік жывапісцаў Гаагскай школы.

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі-імпрэсіяністы