open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гарадзішча-2 (Свір)

**Гарадзішча-2** — помнік археалогіі, гарадзішча на паўднёва-заходняй ускраіне гарадскога пасёлка Свір Мядзельскага раёна Мінскай вобласці, на беразе возера Свір.

Гарадзішча-2 на паўднёва-заходняй ускраіне пасёлка, злева ад дарогі на Смаргонь, ва ўрочышчы *Гарадок*. Займае мыс прыроднага ўзвышша, якое ўразаецца ў возера Свір. Адносіцца да перыяду ранняга жалезнага веку (VI стагоддзе да н.э. — VII стагоддзе н.э.). З заходняга боку ўмацавана валам вышынёй 1—1,5 м і ровам шырынёй да 8—10 м. Пляцоўка з паўднёвага боку пашкоджана кар’ерам. Культурны пласт 0,4—0,6 м. У 1980 годзе выявіў Міхаіл Чарняўскі, у 1985 годзе абследаваў Яраслаў Звяруга. Знойдзена штрыхаваная і гладка-сценная кераміка. Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
* 
* Зверуго Я. Г. Верхнее Понеманье в IX—XIII вв. Минск, 1989;
* Зверуго Я. Г. Исследования Верхнёнеманского отряда // АО 1976. Минск, 1977.

Катэгорыя:Свір (гарадскі пасёлак)
Катэгорыя:Гарадзішчы Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Жалезны век на Беларусі
Сыгнет

**Сыгне́т**, **сыгнець**, **сегніць**, **сігніт** (ад  — знак) — ювелірнае ўпрыгожванне (пярсцёнак-пячатка), што ў часы Сярэдневякоўя выкарыстоўвалася як асабістая пячатка (для прастаўлення адбітка на гарачым сургучы або воску) і часта выконвала ролю своеасаблівага пасведчання асобы.

На рабочай паверхні сыгнета выкананы люстраны (адваротны) малюнак герба, манаграмы або надпісы. Часта сыгнеты выраблялі з каштоўных металаў і аздаблялі самацветамі. Уладальнік сыгнета трымаў яго звычайна пры сабе, насіў у кашальку ці на мезеным пальцы левай рукі.

## У Вялікім Княстве Літоўскім 
У Вялікім Княстве Літоўскім сыгнеты былі найбольш пашыраны ў XVI—XVII стагоддзях сярод мяшчан і шляхты. Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588 года абмяжоўваў колькасць сыгнетаў, якія маглі належаць адной асобе.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Личные печатные перстни с элементами геральдики — Сыгнеты

Катэгорыя:Пярсцёнкі
Катэгорыя:Пячаткі
Катэгорыя:Геральдыка
Максім Оса

**«Максім Оса»** ()&nbsp;— графічны раман пра прыгоды казака Максіма Осы, створаны ўкраінскім, французскім і амерыканскім комікам Ігарам Баранко. Упершыню яна была выдадзена ў двух тамах у 2008-2009 гадах на французскай мове у бельгійскім выдавецтве Éditions Joker. Мультфільм быў апублікаваны на французскай, рускай, польскай і ў 2011 і 2016 гадах на ўкраінскай мовах выдавецтвамі Yevhenios і Asgardian Comics; у 2020 годзе выдавецтва «UAComix» упершыню апублікавала пераклад на ўкраінскую мову з указаннем прозвішча аўтара ўкраінскага перакладу Алены Лысевіч.

## Гісторыя стварэння 
Комікс створаны па заказе бельгійскага выдавецтва Éditions Joker.
* Дыплом Украіна-Еўропа. З нагоды выхаду перакладу комікса «Максім Оса» на ўкраінскую мову. «Перспектывы-Українненс» (2011). Украіна

## Зноскі 
## Спасылкі 
* *Максім Оса* на сайце выдавецтва коміксаў Éditions Joker (фр.) (архіўная версія)
* *Максім Оса* на сайце Goodreads
* *Максім Оса: Част.* *1 «Чалавек з таго свету»* '''' (неафіцыйны фанацкі пераклад Олеся Бойкі) на сайце Чтыво

Катэгорыя:Коміксы Бельгіі
Гарадзішча-1 (Свір)

**Гарадзішча-1** — помнік археалогіі, гарадзішча ў гарадскім пасёлку Свір Мядзельскага раёна Мінскай вобласці.

Гарадзішча VI стагоддзя да н.э. — IX стагоддзя н.э. размешчана ў цэнтры пасёлка, на ізаляваным пагорку з вельмі стромкімі схіламі, які ўзвышаецца над навакольнай мясцовасцю на 12—15 м. Пляцоўка памерам 30×40 м. Усходняя частка пагорка разбурана кар’ерам. Захавалася частка пляцоўкі памерам 12×28 м. У 1976 годзе Яраслаў Звяруга даследаваў 48 м². Культурны пласт да 2,6 м.

Пад рэшткамі сярэдневяковага замка, заснаванне якога ў XIII стагоддзі прыпісваецца літоўскаму князю Даўмонту, выяўлены сляды паселішча эпохі ранняга жалеза. Яно не мела абарончых збудаванняў (яго надзейнай аховай з’яўляліся найперш стромкія схілы пагорка).

Драўляны сярэдневяковы замак быў абнесены кальцавым валам вышынёй 3 м. Рэшткі замка ў канцы XVI стагоддзя апісаў польскі храніст Мацей Стрыйкоўскі.

Сярод выяўленых у час раскопак рэчаў найбольш шматлікія ўпрыгажэнні: пярсцёнкі, скроневыя кольцы, бразготкі, спіралькі, бранзалет, падковападобная фібула і інш. Знойдзены жалезныя нажы, вісячыя, у т.л. цыліндрычныя, замкі, шылы, наканечнікі стрэл, гліняныя і шыферныя прасліцы, каменная форма для ліцця, разнастайныя вырабы з косці (праколкі, ручкі, абоймы і інш.). Кераміка ў ніжнім гарызонце ляпная (штрыхаваная і гладкасценная), у верхнім ганчарная.

У 1930-я гады на замчышчы пастаўлены помнік у гонар знаходжання там караля польскага і вялікага князя літоўскага Стэфана Баторыя ў 1579 годзе падчас пераможнай выправы на Полацк, які з 1563 года да 1579 года быў акупаваны войскамі Івана Грознага.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Зверуго Я. Г. Верхнее Понеманье в IX—XIII вв. Минск, 1989;
* Зверуго Я. Г. Исследования Верхнёнеманского отряда // АО 1976. Минск, 1977.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Свір (гарадскі пасёлак)
Катэгорыя:Гарадзішчы Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Замкі Беларусі
Катэгорыя:Жалезны век на Беларусі
Ілінойскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Ілінойскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Нормал у штаце Ілінойс, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1857 годзе як Ілінойскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт і з’яўляецца найстарэйшым дзяржаўным універсітэтам Ілінойса. Універсітэт робіць акцэнт на педагогіцы і прызнаны адной з дзесяці буйнейшых ВНУ ў ЗША па падрыхтоўцы настаўнікаў. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з высокай даследчай актыўнасцю.

## Структура 
* Каледж прыкладных навук і тэхналогій
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* каледж выяўленчага мастацтва
* Каледж медсястрынства

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Ілінойс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Ілінойса
Чыкагскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Чыкагскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Чыкага ў штаце Ілінойс, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта гістарычна "чорны" ўніверсітэт, у якім большасць студэнтаў традыцыйна складалі афраамерыканцы. Заснаваны ў 1867 годзе як нармальная школа акругі Кук, гэта быў інавацыйны педагагічны каледж. З часам Аб'яднанне чыкагскіх дзяржаўных школ узяла на сябе кантроль над школай ад імя акругі, і яна стала называцца Чыкагскім педагагічным каледжам. У 1951 годзе штат Ілінойс пачаў фінансаваць каледж і ўзяў на сябе кантроль над ім у 1965 годзе, пераўтварыўшы яго ў паўнавартасны дзяржаўны каледж. У 1967 годзе каледж стаў Чыкагскім дзяржаўным універсітэтам.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж навук пра здароўе
* Каледж фармацыі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Ілінойс

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Ілінойса
Катэгорыя:Чыкага
Алена Сакалова-Лекант

**Але́на Сакало́ва-Лекант** (часам Алёна; у дзявоцтве **Залеўская**; 1891, Зарэчча, Вільня — 1960, Вільня) — беларуская настаўніца, грамадская дзяячка, зняволеная ГУЛАГа.

## Біяграфія 
Нарадзілася Алена Залеўская ў 1891 годзе ў Зарэччы ў Вільні. Карэнная віленчанка.

Да Першай сусветнай вайны выйшла замуж за рускага афіцэра Сакалова. Мела з ім двух сыноў — Анатоля і Мікалая. У выніку Першай сусветнай вайны муж апынуўся ў Расіі і загінуў. У 1931 годзе ад сухотаў памёр яе малодшы, 15-гадовы сын Мікалай.

У канцы 1920-х гадоў Алена Сакалова выйшла паўторна замуж за Леканта, урадоўца праваслаўнай кансісторыі ў Вільні.

Настаўніца беларускай мовы, арыфметыкі ў Віленскай беларускай гімназіі ў 1919—1944 гадах. У 1930-я гады ўваходзіла ў кіраўніцтва Беларускага прафесійнага настаўніцкага саюза. З 1919 па 1937 гады — член Беларускага дабравольнага таварыства. Член Таварыства беларускай школы.

Віцэ-прэзідэнтка Беларускага жаночага таварыства, удзельнічала ў працы Беларускага таварыства асветы.

 ад імя Беларускай Цэнтральнай Рады надаў Алёне Сакаловай-Лекант срэбраны Крыж Заслугі трэцяга класа за 25-гадовую працу на ніве беларускай асветы і культуры. 25 красавіка 1944 г.]]
25 красавіка 1944 года, адзначаючы 25-годдзе Віленскай беларускай гімназіі, А. Сакалава-Лекант была ўзнагароджана Срэбным крыжам заслуг III ступені і Ганаровай граматай прэзідэнта Цэнтральнай Рады Беларусі Радаслава Астроўскага.

27 чэрвеня 1944 года ўдзельнічала ў Другім беларускім кангрэсе ў Менску.

23 жніўня 1944 года арыштаваная паводле абвінавачвання ў дапамозе нямецкім акупантам. 12 чэрвеня 1945 года Камісія ўнутраных спраў СССР асудзіла яе на 5 гадоў лагеру. Адбывала тэрмін у лагеры ў Горкаўскай вобласці. У 1950-я гады вярнулася ў Вільню.

Памерла ў Вільні ў 1960 годзе ад раку ў грудзях, маючы 69 год. Пахаваная ў Вільні на Ліпаўскіх могілках.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Кароткі нарыс беларускага пытання — Варшава, 31 студзеня 1928 // ARCHE 11-2007
* Сяргей Чыгрын, Гісторыя аднаго здымка, надрукаванага ўпершыню, Новы Час, 15-01-2013, https://novychas.online/poviaz/historyja_adnaho_zdymka

Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Другога Усебеларускага кангрэса
Катэгорыя:Памерлі ад раку малочнай залозы
Гарнастаіўка (станцыя)

**Гарнастаіўка** — чыгуначная станцыя Паўднёва-Заходняй чыгункі. Па характары асноўнай працы з’яўляецца прамежкавай, па аб’ёме выконваемай работы аднесена да 5 класа. Размешчана на тэрыторыі Чарнігаўскай вобласці Украіны побач з пасёлкам гарадскога тыпу Дабранка і за чатыры кіламетры ад аднайменнага сяла. Кантрольна-прапускны пункт украінскай мытні Гарнастаіўка-Цяруха (Беларусь) на ўчастку Паўднёва-Заходняй чыгункі Чарнігаў — Гомель.

## Паходжанне назвы 
Хоць станцыя знаходзіцца паблізу пасёлка Дабранка, сваю назву станцыя атрымала ад назвы вёскі Гарнастаіўка, размешчанага ў 5 кіламетрах ад станцыі. Такая назва звязана з выхадам указа аб адмене аднолькавых назваў станцый (станцыя з назвай «Добрянка» ўжо была ў Пермская вобласці), і выкарыстанні альтэрнатыўных назваў.

## Гісторыя 
Станцыя была адкрыта ў 1930 годзе у складзе новай чыгуначнай лініі *Чарнігаў-Навабеліцкая*. На станцыі ажыццяўляліся прыём і выдача багажу, продаж квіткоў на цягнікі мясцовага і далёкага накіравання, прыём і выдача грузаў павагоннымі адпраўкамі адкрытага захоўвання на месцах агульнага карыстання, прыём і выдача грузаў на пад’язных шляхах.

Станцыя была пабудавана ў 1916 годзе, а актыўна пачала эксплуатавацца з 1928 года. Па звестках, прыведзеным начальнікам станцыі Леанідам Бортнікам, да 1941 года Гарнастаіўка падпарадкоўвалася Беларускай чыгунцы. Да Вялікай Айчыннай вайны на станцыі працавалі чыгуначная бальніца і тэлеграф і яна з’яўлялася станцыяй трэцяга класа, у пасляваенны час перайшла ў чацвёрты, а затым у пяты клас станцый.

У савецкі час праз станцыю штодня праходзілі 8 пар дызельных цягнікоў Гомель — Гарнастаіўка, праводзіліся актыўныя пагрузачныя работы. Пасля аб’яўлення незалежнасці Украіны, груза — і пасажыраабарот станцыі зменшыліся: яна штодня апрацоўвае два грузавыя вагоны і прадастаўляе паслугі 30-50 пасажырам (бо дызельныя цягнікі якія хадзілі па маршруце Гомель — Гарнастаіўка, пачалі хадзіць толькі да станцыі Краўцоўка, якая знаходзіцца на той жа чыгуначнай лініі непадалёк ад мяжы Беларусі і Украіны).

Пасля распаду СССР і стварэння Садружнасці Незалежных Дзяржаў станцыя стала памежнай станцыяй Украіны, дзе пасажыры транзітных цягнікоў і грузаў, якія ідуць на Кіеў з кірункаў Санкт-Пецярбург і Мінск, праходзяць украінскі мытны кантроль.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Станцыі Паўднёва-Заходняй чыгункі
Катэгорыя:Чарнігаўская вобласць
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі паводле алфавіта
Шаўніскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Шаўніскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Портсмут у штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Нягледзячы на тое, што карані вучэльні ўзыходзяць да 1945 года, калі Агайскі ўніверсітэт заснаваў акадэмічны цэнтр у Портсмуце, універсітэт быў фактычна задуманы ў 1985 годзе, спікер заканадаўчага сходу штата Агая прадставіў праект стварэння ўніверсітэта. Закон быў прыняты і падпісаны губернатарам штата ў 1986 годзе. Назва вучэльні паходзіць ад народа Шаўні, які раней насяляў гэтыя землі.

Ва ўніверсітэце сёння ёсць больш за 70 праграм бакалаўрыяту і магістратуры. Найбольш папулярнымі спецыяльнасцямі з'яўляюцца сястрынская справа, бізнес-адміністраванне, сацыялогія, мастацкія студыі, дашкольная адукацыя, біялогія, фітнес і псіхалогія.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Заходне-Ілінойскі ўніверсітэт

**Заходне-Ілінойскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Макомб у штаце Ілінойс, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1899 годзе як Заходне-Ілінойская дзяржаўная нармальная школа. З часам школа стала Заходне-Ілінойскім дзяржаўным педагагічным каледжам. Пасля таго, як каледж пачаў прапаноўваць ступені магістра, ён зноў змяніў сваю назву на Заходне-Ілінойскі дзяржаўны каледж.

## Структура 
* Каледж мастатцваў і навук
* Каледж бізнесу і тэхналогій
* Каледж адукацыі і сацыяльных паслуг
* Каледж выяўленчага мастцтва і камунікацый

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Ілінойс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Ілінойса
Нэданчычы (станцыя)

**Нэданчычы** () — прыгранічная грузапасажырская прамежкавая чыгуначная станцыя 5-га класа Кіеўскай дырэкцыі Паўднёва-Заходняй чыгункі на лініі Чарнігаў — Оўруч, размешчаная ў сяле Нэданчычы каля мяжы Украіны з Беларуссю.

## Гісторыя 
Станцыя была адкрыта ў 1930 годзе ў складзе чыгуначнай лініі Чарнігаў — Оўруч.

## Агульныя звесткі 
Станцыя прадстаўлена адной бакавой і адной астраўной платформамі. Мае тры пуці. Ёсць будынак вакзала. На станцыі дзейнічае пункт памежнага і мытнага кантролю Нэданчычы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Станцыі Паўднёва-Заходняй чыгункі
Катэгорыя:Чарнігаўская вобласць
Тавой

**Тавой** ( — *Тхавэ*) — горад на паўднёвым усходзе М’янмы (Былая Бірма), сталіца адміністрацыйнай вобласці Танінтаі. Размешчаны за 614,3 км на поўдзень ад Янгона на паўднёвым беразе ракі Тавой. Насельніцтва на 2004 год ацэньваецца ў 139 900 чалавек. Знаходзячыся на адлегласці 30 км па рацэ да Андаманскага мора, горад з’яўляецца важным портам.

## Гісторыя 
Гэтая вобласць была населена тавойцамі, монамі і карэнамі, а таксама тайскімі маракамі. Сучасны горад быў заснаваны ў 1751 годзе як порт, які абслугоўваў тайландскую сталіцу Аютая. Пазней тэрыторыя трапіла пад уладу бірманцаў, а потым была занятая брытанцамі пасля першай англа-бірманскай вайны ў 1826 годзе. Чыгунка і шаша да астатняй часткі М’янмы былі пракладзены нядаўна. Тавой стаў прадметам абмеркавання і спрэчак з нагоды трубаправода натуральнага газу паміж М’янмай і Тайландам.

У XVIII стагоддзі народ інтха перасяліўся з Тавоя на возера Інле, ратуючыся ад канфліктаў з тайландцамі і бірманцамі. Яны стварылі каларытную культуру на поўдні штата Шан.

## Эканоміка 
Тавойская адзенне — лонджы і саронгі — знакамітыя на ўсю краіну. Вырабляецца таксама каўчук, сушаная рыба і цікавая драўніна. Вырошчваюцца арэхі кеш’ю і бетэль, арэхі экспартуюцца ў Кітай, Індыю і Тайланд. Тут вырошчваюцца трапічныя садавіна — ананас, манга і дурыяны. Тут вырошчваецца ўнікальная садавіна «зінці» (на мясцовым дыялекце), які не расце больш нідзе.

## Мова 
У Тавоі ёсць уласная непісьмовая мова, якая афіцыйна лічыцца дыялектам бірманскай.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
У ваколіцах на моры — маляўнічыя пляжы. Маюцца гарачыя крыніцы.

Будыйскія помнікі:

* Пагада Iын Матэці на поўдзень ад горада
* Пагада Шын Моў на поўнач ад горада
* Пагада Лоўка Тарафу з самым вялікім у Бірме Будай, які ляжыць (80 м)

## Спасылкі 
* India to conduct a feasibility study on building a deep-sea port at Dawei 

Катэгорыя:Гарады М’янмы
Microporus

**Microporus** — род грыбоў сямейства . Род мае шырокае распаўсюджанне і, паводле ацэнкі 2008 года, налічвае 11 відаў. Назва роду аб’ядноўвае старажытнагрэчаскія словы  («малы») і  («пора»).

## Віды 
На студзень 2017 года праект Index Fungorum прызнаваў 12 відаў у родзе *Microporus*:

*  (Blume & T.Nees) Kuntze (1898)
*  (Lloyd) T.Hatt.
*  (Henn.) Kuntze (1898)
*  Ryvarden (1975)
*  P.Beauv. (1804)
*  (Afzel. ex Fr.) Kuntze (1898)
*  (Куток) T. Hatt. (2005)
*  T.Hatt. (2000)
*  DAReid (1986)
*  (Yasuda) Imazeki (1943)
*  (Murrill) T.Hatt.
*  (Fr.) Kuntze (1898)

Катэгорыя:Паліпоравыя
Катэгорыя:Роды грыбоў
Сезон 2008/2009 «Мінска-2006»

У сезоне 2008/2009 баскетбольны клуб «Мінск-2006» прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2008/2009 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2008 ( **3 месца**).

## Склад каманды 
*  Шарунас Велюс (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Расціслаў Вяргун
*  Аляксандр Вярэніч
*  Аляксандр Галаўскі (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Дзяніс Коршук
*  Аляксандр Куль
*  Аляксей Пынцікаў
*  Ільяс Салсанаў
*  Яўген Скрыпко
*  Дантэ Стыгерз
*  Аляксей Трасцінецкі
*  Генры Харысан (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Карлас Хурт
*  Уладзімір Шарко
*  Дзмітрый Шыловіч
*  Павел Якавіцкі (прыйшоў у каманду падчас сезона)

## Трэнеры каманды 
*  Андрэй Крыванос (галоўны трэнер)
*  Ігар Карнеенкаў

## Гл. таксама 
* Сезон 2007/2008 «Мінска-2006»
* Сезон 2009/2010 «Мінска-2006»

## Спасылкі 
* 2008-2009
* Чем занимаются «цмокі», впервые взявшие «золото» чемпионата Беларуси
2008/2009
Мінск-2006
Катэгорыя:2008 год у Мінску
Катэгорыя:2009 год у Мінску
Ізабела Пятроўна Гудвіловіч

**Ізабела Пятроўна Гудвіловіч** — збіральніца і захавальніца беларускага фальклору пачатку XIX стагоддзя. Яе багатая песенная калекцыя была перададзена рускаму збіральніку і выдаўцу вусна-паэтычных твораў П. Кірэеўскаму і склала яго асобны «беларускі архіў». Калекцыя ўключае масленічныя, велікодныя, купальскія, жніўныя, вясельныя, хрэсьбінныя, бяседныя, любоўныя песні, прыпеўкі да танцаў і скакухі запісаны ў ваколіцах Койданава (Дзяржынск), Барысава, Мінска, Слуцка, Вілейкі, Івянца, Зембіна і інш. мясцін. Запісы беларускіх песень і прыпевак у большасці не былі апублікаваны (зберагаюцца ў фондах Гістарычнага музея ў Маскве). Частку песень з гэтай калекцыі апублікаваў у сваіх выданнях П. Бяссонаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жанчыны Беларусі
Катэгорыя:Збіральнікі фальклору
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Сезон 2007/2008 «Мінска-2006»

У сезоне 2007/2008 баскетбольны клуб «Мінск-2006» прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2007/2008 (**4 месца**),
* Кубак Беларусі 2007 (**5 месца**).

## Склад каманды 
*Склад каманды ў чэмпіянаце Беларусі*:
*  Дзмітрый Акуліч
*  Аляксандр Асіповіч
*  Томас Блант (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Сяргей Вабішчэвіч
*  Павел Габрусевіч
*  Аляксандр Галаўскі (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Валерый Гандлін (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Юрый Глебавіч
*  Ігар Канюшэнка
*  Аляксандр Куль
*  Аляксей Пацэвіч
*  Аляксей Пынцікаў
*  Ільяс Салсанаў
*  Пётр Сарасек
*  Яўген Скрыпко
*  Дантэ Стыгерз (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Арцём Чамякін
*  Раман Чарванёў
*  Юрый Штэреб
*  Дзмітрый Шыловіч

У Кубку Беларусі ў кастрычніку 2007 года за каманду згуляў Яўген Алейнік (знаходзіўся на праглядзе і ў далейшым у склад каманды не трапіў, у далейшым выступаў за АЗАА (Асіповічы)).

## Трэнеры каманды 
*  Ігар Карнеенкаў (галоўны трэнер)
*  Руслан Кнацько

## Гл. таксама 
* Сезон 2006/2007 «Мінска-2006»
* Сезон 2008/2009 «Мінска-2006»

## Спасылкі 
* 2007-2008
* КУБОК БЕЛАРУСИ. ТЕМНАЯ МАСТЬ
* Кубок Беларуси. Трофей "на родину"!

2007/2008
Мінск-2006
Катэгорыя:2007 год у Мінску
Катэгорыя:2008 год у Мінску
Belciades

**Belciades** — манатыпны род молей сямейства , вылучаны  у 1950 годзе. Яго адзіны від, *Belciades niveola*, быў упершыню апісаны Віктарам Мачульскім у 1866 годзе. Сустракаецца ў Карэі і Японіі.

Катэгорыя:Соўкі
Мікалай Фёдаравіч Паўлаў

**Мікалай Фёдаравіч Паўлаў** ( , г. Уральск, Уральская вобласць, Расійская імперыя — ) — дэрматавенеролаг. Кандыдат медыцынскіх навук (1938), дацэнт (1940).

## Біяграфія 
У 1915 годзе пасля завяршэння навучання ў Маскоўскай гімназіі паступіў на медыцынскі факультэт 1-га Маскоўскага ўніверсітэта, які скончыў у 1922 годзе. Да 1925 года працаваў ардынатарам скурнай клінікі ў Маскве, з 1926 па 1929 гады дырэктар Далёкаўсходняга лепразорыя. У 1929—1936 гадах старшы навуковы супрацоўнік лепрознага сектара Маскоўскага трапічнага інстытута. У 1936—1937 гадах старшы навуковы супрацоўнік Цэнтральнага скурвенінстытута. З 1937 па 1948 гады працаваў асістэнтам, потым дацэнтам кафедраў дэрматавенералогіі 1-га Маскоўскага медінстытута і інстытута ўдасканалення ўрачоў. З 1948 па 1950 гады быў дырэктарам навукова-даследчага інстытута лепры ў горадзе Астрахань. У 1951 годзе абраны на пасаду загадчыка кафедрай дэрматавенералогіі Беларускага дзяржаўнага інстытута удасканалення ўрачоў (БелДІУУ). З 1951 па 1964 гады быў прарэктарам БелДІУУ па навучальнай і навуковай частцы.

У 1958—1960 годзе выконваў абавязкі рэктара БелДІУУ.

У 1964 годзе рэктаратам інстытута падаваліся матэрыялы на наданне М. Ф. Паўлаву звання прафесара, якое не адбылося з прычыны смерці сушукальніка. Пахаваны ў Мінску.

## Навуковая дзейнасць 
У сваёй навуковай і практычнай дзейнасці вялікую ўвагу надаваў лепралогіі. Пад яго кіраўніцтвам выкананы і абаронены 3 кандыдацкія дысертацыі.

## Спасылкі 
* Павлов Николай Фёдорович 
* Паўлаў, Мікалай Фёдаравіч (кандыдат медыцынскіх навук; дэрматавенералогія ; 1896—1964)

Катэгорыя:Рэктары БМАПА
Катэгорыя:Дэрматолагі СССР
Катэгорыя:Венеролагі
Гугель

**Гугель** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адольф Самойлавіч Гугель (1915—1999) — беларускі савецкі мастак.
* Анатоль Майсеевіч Гугель (*Гужэль*, 1922—2022) — малдаўскі савецкі паэт.
* Леў Мікалаевіч Гугель (1914—1941) — савецкі шахматны кампазітар.
* Сцяпан Гугель (? — 1981) — беларускі грамадскі і вайсковы дзеяч.
* Ягор Восіпавіч Гугель (1804—1841) — расійскі педагог.
* Якаў Сямёнавіч Гугель (1895—1937) — начальнік будаўніцтва Магнітагорскага металургічнага камбіната і камбіната «Азоўсталь».
Надзея Аляксандраўна Губская

**Надзея Аляксандраўна Гу́бская** (нар. , в. Стары Каўрай, Чаркаская вобласць, УССР) — беларуская артыстка оперы (лірыка-драматычнае сапрана). Заслужаная артыстка Беларусі (1994).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1975 годзе Кіеўскую кансерваторыю. Працавала ў тэатрах Украіны і Расіі. У 1977—2005 гадах — салістка Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь. Адначасова з 1999 года выкладае сольныя спевы ў Беларускай акадэміі музыкі.

## Творчасць 
Чароўны тэмбр голасу Губскай, яго свабоднае, сакавітае, мяккае, нюансаванае гучанне, эмацыянальнасць выканання спрыялі перадачы ўнутранай высакароднасці і чысціні яе гераінь. Сярод лепшых партый: Аіда, Леанора («Трубадур» Д. Вердзі), Тоска («» Д. Пучыні), Лізавета, Амелія («Дон Карлас», «Баль-маскарад» Д. Вердзі), Маргарыта («Фаўст» Ш. Гуно), Таццяна, Ліза («Яўген Анегін», «Пікавая дама» П. Чайкоўскага), Яраслаўна («Князь Ігар» А. Барадзіна), партыя саліруючага сапрана ў вакальна-харэаграфічным прадстаўленні «» на музыку К. Орфа.

Лаўрэат Усесаюзнага конкурсу вакалістаў імя М. Глінкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскай кансерваторыі
Губернатарскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Губернатарскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў вёсцы Юніверсіці-Парк у штаце Ілінойс, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Кампус плошчай 3 км2 размешчаны за 48 км на поўдзень ад Чыкага. Універсітэт быў заснаваны ў 1969 годзе. Гэта дзяржаўны універсітэт, які прапануе праграмы атрымання ступені бакалаўра, магістра і доктара.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі і развіцця чалавека
* Каледж здароўя і сацыяльных паслуг

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Ілінойс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Ілінойса
Гуд

**Гуд** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ніна Іванаўна Гуд (нар. 1955) — беларускі спецыяліст па сацыяльна-культурнай дзейнасці, педагог.
* Пётр Адамавіч Гуд (нар. 1945) — беларускі этнограф, фалькларыст, рэжысёр, сцэнарыст.
* Робін Гуд — герой сярэднявечных англійскіх балад, прафесійны лучнік, завадатар лясных разбойнікаў.

## Іншае 
* Гуд — персанаж князь готаў з беларускіх легенд.
Пётр Адамавіч Гуд

**Пётр Адамавіч Гуд** (нар. , Мінск) — беларускі этнограф, фалькларыст, рэжысёр, сцэнарыст. Кандыдат гістарычных навук (1987). прафесар (2000).

## Біяграфія 
Скончыў у 1973 годзе Харкаўскі інстытут культуры. З 1977 года ў Беларускім універсітэце культуры і мастацтваў, з 1993 года загадчык кафедры.

## Навуковая дзейнасць 
Стваральнік навукова-педагічнай школы ў галіне свят, спецыялізацыі «рэжысура народнага свята». Даследуе народную абрадавую творчасць, вытокі свят беларусаў, перспектыўныя кірункі развіцця іх у сучасным культуралагічным кантэксце. Аўтар манаграфій «Мастацтва феерверкаў» (2007), «Тэхналогія стварэння свята» (2-е выд. 2008). Сабраў, даследаваў і выдаў першы збор кірмашовых песень у манаграфіі «Беларускі кірмаш» (1996, з Н. І. Гуд). Распрацаваў шэраг абрадавых свят і фестываляў, у т.л. «Звіняць цымбалы і гармонік», «Аўцюкі». Сцэнарыі абрадавых свят апублікаваў у зборніках «Восеньскія святы» (1995), «Зімовыя святы» (1999), «Ад Каляд да Пакроваў», «Веснавыя святы» (абодва 2000), «Летнія святы» (2001), працах «Свята лесу» (2006), «Свята кветак» (2009) і інш.

## Сям’я 
У шлюбе з беларускай фалькларысткай Нінай Гуд (нар. 1955).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сцэнарысты Беларусі
Катэгорыя:Рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Аляксандр Аляксандравіч Гужалоўскі (нар. 1934)

**Аляксандр Аляксандравіч Гужало́ўскі** (, Баку — ) — беларускі педагог у галіне фізкультуры і спорту. Доктар педагагічных навук (1980), прафесар (1981).

## Біяграфія 
Скончыў у 1957 годзе Азербайджанскі інстытут фізічнай культуры. У 1962—2007 гадах у Беларускім універсітэце фізічнай культуры: загадчык кафедры (1981—1985), прарэктар па вучэбна-метадычнай рабоце (1994—1997). Адначасова ў 1997—2007 гадах галоўны рэдактар часопіс «Физическая культура и здоровье».

Аўтар прац па праблемах спартыўнай педагогікі.

## Творы 
* Сегодня и каждый день. М., 1983;
* Стадион во дворе. Минск, 1991;
* Нормирование нагрузок, направленных на развитие координационных способностей младших школьников на уроках физической культуры. Минск, 1993.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Гудавіцкае свяцілішча

**Гудавіцкае свяцілішча** — этнаграфічны аб’ект, помнік язычніцкай культуры каля вёсак Гудавічы і Верхлес Чэрвеньскага раёна. Паводле будовы нагадвае аналагічныя помнікі смаленскіх крывічоў і Паўночнай Букавіны, што дазваляе датаваць помнік канцом 1-га тысячагоддзя н.э. Размешчана на невысокім узгорку, які называюць Святая, або Мар’іна, Горка.

Уяўляе пляцоўку (52×53 м, вышыня 4—5 м), абкружаную невысокім валам і ровам; уваход з захаду. У цэнтры пляцоўкі раней ляжаў камень з выявай, якая нагадвала след чалавечай ступні, ад якога захавалася частка з паглыбленнем, што ўшаноўвалася насельніцтвам як «адбітак ступні Божай Маці». Побач стаяць архаічны каменны крыж, жалезныя і драўляныя крыжы, якія мясцовае насельніцтва да гэтага часу ўпрыгожвае вышытымі ручнікамі. Каля яго садзяць кветкі, робяць ахвярапрынашэнні.

Існуе паданне: ішлі калісьці тры Багародзіцы, адна звярнула ў Дудзічы, другая ў Навасёлкі (вёска каля ўскраіны г. Мар’іна Горка, дзе таксама ёсць культавы ўзгорак, на якім раней ляжаў камень-ахвярнік), а трэцяя, перад тым як пайсці ў Ляды (святое месца, у якім адноўлены манастыр), адпачывала на камені і пакінула на ім свае сляды.

Паводле больш позняга падання, нехта з мясцовых жыхароў паклаў камень у падмурак сваёй хаты, але хата згарэла, і тады запалоханыя людзі вярнулі на ўзгорак пашкоджаны камень-следавік.

Помнік упершыню апісаны А. Ельскім у канцы XIX стагоддзя, у 1985—1986 гадах даследаваны Э. Зайкоўскім. Прыблізна за 1 км на поўнач ад Гудавіцкага свяцілішча раней стаяў каменны ідал у выглядзе слупа з выявай чалавечага твару, які быў вядомы сярод насельніцтва пад назвай «Цар Давід» (знішчаны ў 1930-я гады пры будаўніцтве шашы). Хоць здымкі і замалёўкі ідала не захаваліся, назва дазваляе ў некаторай меры меркаваць пра яго аблічча. У беларускім народным мастацтве, у прыватнасці скульптуры, цара Давіда было прынята паказваць з каронай на галаве, падпяразанага. Відаць, ідал нечым нагадваў такія выявы.

Верагодна, Гудавіцкае свяцілішча функцыянавала яшчэ да хрысціянства, а потым засталося месцам пакланення каменю-следавіку, адаптаваным да патрэбаў новай рэлігіі.

Назва Мар’іна Горка ўказвае на сувязь з культам старажытнай багіні (магчыма, язычніцкай Ма́ры). У прыватнасці, пра ўзгорак каля в. Навасёлкі ў Пухавіцкім раёне паданне сведчыць, што ў язычніцкія часы на ім адбываліся трызны і гульні.

Камень-следавік VI—X стагоддзяў на могілках у в. Верхлес уключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Мялешка М. Камень у вераннях і паданнях беларусаў // Зап. аддз. гуманіт. навук БАН. Мн., 1928. Кн. 4, т. 1;
* Зайкоўскі Э. Камяні шмат аб чым нам гавораць: Новыя звесткі аб паганскіх культавых помніках Беларусі // Мастацтва Беларусь 1990. № 1.

## Спасылкі 
* В поисках «Царя Давида»
* 

Катэгорыя:Язычніцтва ў Беларусі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Чэрвеньскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1 тысячагоддзі
Катэгорыя:Верхлес
Ілінойскі ўніверсітэт ва Урбане і Шампейне

**Ілінойскі ўніверсітэт ва Урбане і Шампейне** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў гарадах Урбана і Шампейн у штаце Ілінойс, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта галоўная ўстанова ўніверсітэцкай сістэмы штата, заснаваная ў 1867 годзе, адзін з буйнейшых дзяржаўных універсітэтаў ЗША.

Універсітэт мае 16 школ і каледжаў і прапануе больш за 150 праграм бакалаўрыяту і больш за 100 праграм магістратуры. Кампус налічвае 651 будынкаў на 2578 гектарах, а яго гадавы бюджэт складае больш за 2 мільярды долараў. Універсітэт таксама кіруе даследчым паркам, дзе знаходзяцца інавацыйныя цэнтры для больш чым 90 стартап-кампаній і транснацыянальных карпарацый.

Вучэльня з'яўляецца членам Асацыяцыі амерыканскіх універсітэтаў і класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. У 2019 фінансавым годзе выдаткі на даследаванні ў ім склалі 652 мільёны долараў. Таксама ўніверсітэт валодае чацвёртай па велічыні ўніверсітэцкай бібліятэкай у Злучаных Штатах па памеры фондаў.

Сярод выпускнікоў, выкладчыкаў і супрацоўнікаў універсітэта 30 лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі, 27 лаўрэатаў Пулітцэраўскай прэміі, два лаўрэаты прэміі Філдса і два лаўрэаты прэміі Цьюрынга.

## Структура 
* Каледж сельскай гаспадаркі, спажывецкіх і экалагічных навук
* Каледж прыкладных навук аб здароўі
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж інжынерыі
* Каледж выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва
* Дэпартмаент агульных студый
* Каледж паслядыпломнай адукацыі
* Школа працы і працоўных адносін
* Каледж права
* Каледж вольных мастацтваў і навук
* Школа інфармацыйных навук
* Каледж медыяў
* Каледж медыцыны
* Школа сацыяльнай працы
* Каледж ветэрынарнай медыцыны

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Ілінойс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Ілінойса
Мамаду Кулібалі

**Мамаду Кулібалі** (; нар. 21 красавіка 1957) — івуарыйскі палітык і эканаміст. Заснавальнік партыі «Свабода і дэмакратыя для рэспублікі».

## Біяграфія 
У 1987 годзе атрымаў агрэгацыю эканамічных навук ва ўніверсітэце Поля Сезана (Францыя).

Выкладаў у Абіджане (Нацыянальная школа статыстыкі і прыкладной эканомікі, Універсітэт Фелікса Уфуэ-Буаньі), а таксама ў Версалі і Лілі.

У 2000 годзе прызначаны Міністрам бюджэту Кот-д’Івуара, потым — Міністрам эканомікі і фінансаў Кот-д’Івуара. У 2001 годзе быў абраны старшынёй Нацыянальнай асамблеі Кот-д’Івуара, займаўшы гэтую пасаду 11 гадоў.

Са свяржэннем Гбагбо на некалькі месяцаў узначаліў яго партыю «Івуарыйскі народны фронт», але потым заснаваў уласны рух «Свабода і дэмакратыя для Рэспублікі» (LIDER). Ад гэтай партыі вылучаўся на прэзідэнцкіх выбарах 2015 і 2020 гадоў.

З кастрычніка 2012 года вярнуўся на работу выкладчыкам.

Да жніўня 2021 года быў мэрам Азагуі.

## Сям’я 
Жанаты, мае траіх дзяцей.

## Навуковыя публікацыі 
* * Le Libéralisme Nouveau départ Pour l’Afrique Noire*, 1992, L’Harmattan .
* * La pauvreté en Afrique de L’Ouest*, 2003, Karthala .
* * La guerre de la France contre la Côte d’Ivoire*, Mamadou Koulibaly, Antoine Ahua, Gary-K Busch, 2003, L’Harmattan .
* * Sur la route de la liberté*, 2004, L’Harmattan .
* * Les servitudes du pacte colonial*, 2005, CEDA/NEI /.
* * Leadership et développement africain*, 2009, L’Harmattan 
* * Eurafrique et librafrique*, 2009, L’Harmattan 
* * La souveraineté monétaire des pays africains*, 2009, L’Harmattan 
* * Afrique, oser une nouvelle voie*, Mamadou Koulibaly, Gisèle Dutheuil, 2009, L’Harmattan 
* *La responsabilité politique: le cas de la Côte d’Ivoire*, 2011, L’Harmattan 
* *Régime parlementaire : catalyseur du développement en Afrique*, 2012, L’Harmattan, avec Mamadou Gbongue, Eric Kouadio et Jean-Philippe Feldman 
* *Why German entrepreneurs should invest in Côte d’Ivoire: Opportunities and risks on investing in a post conflict environment*, in Hartwig Fischer et Erich G. Fritz (dir), *Witschaftspartner Afrika — Deutsche Erfahrungen und afrikanische Erwartungen*, 2013, Athena Verlag,  

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Mamadou Koulibaly

Катэгорыя:Палітыкі Кот-д’Івуара
Сезон 2006/2007 «Мінска-2006»

У сезоне 2006/2007 баскетбольны клуб «Мінск-2006» прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2006/2007 (**4-е месца**),
* Кубак Беларусі 2006 (**5-е месца**).

## Склад каманды 
*  Дзмітрый Акуліч
*  Аляксандр Асіповіч (прыйшоў у каманду падчас сезону)
*  Сяргей Воўк
*  Павел Габрусевіч
*  Аляксандр Галаўскі
*  Ігар Дабрасердаў
*  Уладзімір Каранкевіч
*  Аляксей Майструк (пакінуў каманду падчас сезону)
*  Аляксей Пацэвіч
*  Ільяс Салсанаў
*  Пётр Сарасек (прыйшоў у каманду падчас сезону)
*  Яўген Скрыпко
*  Міхаіл Фахрэеў
*  Дзмітрый Шыловіч

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Папкоў (галоўны трэнер)
*  Ігар Карнеенкаў

## Гл. таксама 
* Сезон 2007/2008 «Мінска-2006»

## Спасылкі 
* 2006-2007
* Состав первого игрового созыва

2006/2007
Мінск-2006
Катэгорыя:2006 год у Мінску
Катэгорыя:2007 год у Мінску
Protambulyx

***Protambulyx*** — род молей з сямейства , упершыню апісаны Уолтэрам Ротшыльдам і Карлам Джорданам у 1903 годзе

## Віды 
*  (Boisduval 1875)
*  Rothschild & Jordan 1903
*  Rothschild & Jordan 1903
*  (Herrich-Schaffer 1854)
*  Rothschild & Jordan 1903
*  Rothschild & Jordan 1903
*  (Linnaeus 1771)
*  Rothschild & Jordan 1903

## Галерэя 

Protambulyx astygonus MHNT CUT 2010 0 34 Farreira de Teresópolis (Rio de Janeiro).jpg|
Protambulyx carteri MHNT CUT 2010 0 416 Bahamas, male.jpg|
Protambulyx eurycles MHNT.jpg|
Protambulyx goeldii MHNT.jpg|
Protambulyx ockendeni MHNT CUT 2010 0 425 Oconeque Carabaya Perou male.jpg|
Protambulyx strigilis MHNT CUT 2010 0 39 Brasil male.jpg|
Protambulyx sulphurea MHNT CUT 2010 0 129 Saul French Guyana female.jpg|

Катэгорыя:Бражнікі
Xylocopa violacea

**Xylocopa violacea** — від адзіночных пчол сямейства . Буйное адзіночнае насякомае, адзін з пяці відаў палеарктычнага падроду *Xylocopa* роду .

Антафіл, полілект.

## Апісанне 
Даўжыня цела — 20-28 мм, цела чорнае, аднак грудзі і, асабліва, галава з сінім металічным бляскам, крылы цёмныя з фіялетавым адлівам. У самак другі членік жгуціка вусіка роўны па даўжыні тром разам узятым наступным, знешняя паверхня галёнкі задняй нагі з гладкай пляцоўкай, па краях якой размешчаны маленькія зубцы. У самцоў два апошнія членікі вусікаў чырвоныя, апошні — выгнуты; спінка сярэднегрудзі часткова пакрыта шэрымі валасінкамі, тазікі задніх ног з зубцом.

Лёт імага з канца сярэдзіны красавіка па канец верасня, спарванне адбываецца пераважна вясной. Гнёзды будуе ў сухіх ствалах і галінах дрэў, драўляных пабудовах і тэлеграфных слупах, выгрызаючы ў іх хады і будуючы ў іх 10-12 сумежных вочак з перагародкамі са здробненай драўніны. У кожнае вочка змяшчае пыльцовую масу, сфармаваную ў выглядзе падоўжанага тэтраэдра, куды адкладаецца адно яйцо.

Дае адно пакаленне ў год. Маладыя імага зімуюць у хадах у драўніне.

## Распаўсюджанне 
Міжземнаморскі-азіяцкі від. Від сустракаецца пераважна ў паўднёвай частцы Еўропы, ў Крыму, на Каўказе, у Турцыі, ў Пярэдняй Азіі і на Блізкім Усходзе, у Паўночнай Афрыцы, Цэнтральнай Азіі.

## Ахова 
Унесены ў Чырвоную кнігу Украіны.

Image:Bee September 2007-15.jpg|
Image:holzbiene2.jpg|
Image:Holzbiene.jpg|

## Літаратура 
* Стриганова Б. Р., Захаров А. А. Пятиязычный словарь названий животных: Насекомые. Латинский, русский, английский, немецкий, французский / под ред. д-ра биол. наук, проф. Б. Р. Стригановой. — М.: РУССО, 2000. — С. 304. — 1060 экз. — ISBN 5-88721-162-8.
* М. А. Козлов, И. М. Олигер. *Школьный атлас-определитель беспозвоночных*. — М.: Просвещение, 1991. — 207 стр.: цв. ил. ISBN 5-09-001435-3. Тираж: 200&nbsp;000 экз.

## Спасылкі 
* Фаўна Еўропы: *Xylocopa violacea* 
* Catalogue of Life-25th October 2012: Інфармацыя пра відэа 

Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Пчаліныя
Уазскі бурштын

**Уазскі бурштын****,** або **бурштын Уазы** (, ) — раннеэацэнавы бурштын, радовішча якога размешчана недалёка ад французскага горада  у Дэпартаменце Уаза. Россыпы гэтага бурштыну сканцэнтраваны ў пластах лігніту, якія адносяцца да . Адкрыты ў 1996 годзе, і з тых часоў у бурштыне Уазы знойдзена больш за 20 000 інклюзаў, большасць з якіх — насякомыя. Найбольш часта сустракаюцца жукі, перапончатакрылыя і сенаеды. У бурштыне Уазы трапляюцца таксама кляшчы, павукі і ложнаскарпіёны. Да 2009 года ў бурштыне Уазы было адзначана 49 сямействаў і 79 відаў членістаногіх. Па хімічным складзе падобны на мексіканскі бурштын, утварыўся са смалы дрэў з сямейства .

Катэгорыя:Уаза (дэпартамент)
Катэгорыя:Эацэн
Катэгорыя:Бурштын
Ілінойскі ўніверсітэт у Чыкага

**Ілінойскі ўніверсітэт у Чыкага** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Чыкага ў штаце Ілінойс, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня ўваходзіць у сістэму Ілінойскага ўніверсітэта і з'яўляецца буйнейшым універсітэтам Чыкага па колькасці студэнтаў. Ён класіфікуецца доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю.

Ён складаецца з 15 каледжаў (у тым ліку буйнейшай у штаце медыцынскай школы). Гадавы бюджэт ВНУ дасягае 290 мільёнаў долараў, што з'яўляецца даволі невялікай сумай у параўнанні з бюджэтамі прыватных універсітэтаў гэтага горада. Універсітэт складаецца з трох кампусаў.

## Структура 
* Каледж прыкладных навук аб здароўі
* Каледж архітэктуры і мастацтваў
* Каледж бізнес-адміністравання
* Каледж стаматалогіі
* Каледж адукацыі
* Каледж інжынерыі
* каледж вольных мастацтваў
* Каледж медсястрынства
* Каледж фармацыі
* Школа грамадскага здароўя
* Каледж сацыяльнай работы
* Каледж гарадскога планавання і грамадскіх спраў
* Каледж паслядыпломнай адукацыі
* Ганаровы каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Ілінойс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Ілінойса
Катэгорыя:Чыкага
Stemonitopsis typhina

**Stemonitopsis** — від слізевікоў сямейства .

## Апісанне 
Спарангіі сустракаюцца ў невялікіх кластарах або раскіданыя; яны кароткія, шырокія, цыліндрычныя, у маладым узросце бледныя, па меры сталення становяцца бэзава-шэрымі або бледна-карычневымі. Агульная вышыня ад 2,5 да 5 мм. Каля 50% вышыні займае сцябло, астатняе - спораноснае цела (капіліцый).

Расце на сырой, мёртвай драўніне.

Катэгорыя:Стэманітальныя
Platanthera hyperborea

**Platanthera hyperborea**&nbsp;— від шматгадовых травяністых раслін сямейства .

## Таксанамія 
Адносіны паміж *Platanthera hyperborea* і  няясныя. Тыповы ісландскі матэрыял адрозніваецца ад *P. huronensis*. Большая частка матэрыялаў Грэнландыі, відаць, цалкам параўнальная з ісландскімі раслінамі. У абедзвюх абласцях, аднак, адбываецца значная марфалагічная варыяцыя, і некаторыя расліны, як мяркуюць належаць да *P. huronensis*. Гэта адлюстроўвае знаходжанне ў гэтых абласцях двух таксонаў або марфалагічную варыяцыю ўнутры *P. hyperborea* невядома. *Platanthera hyperborea* належыць да комплексу відаў; колькасць і вызначэнне межаў відаў, на самай справе, няясныя.

## Апісанне 
Расліны 7-35&nbsp;см. Лісткоў некалькі, раскіданых па сцябле або кластарных у аснове, часам у прыкаранёвай разетцы, паступова памяншаюцца да прыкветкаў дыстальна; ліставая пласціна ад эліптычна-даўгаватай да яйцападобна-даўгаватай або лінейна-ланцетная, 3-14 × 0,4-4&nbsp;см. Кветкі не эфектныя, але часам прыкметныя, жаўтлявыя або, магчыма, бялёсыя зялёныя. 2n = 84. Цвіценне: ліпень-жнівень

## Распаўсюджанне 
Еўропа: Ісландыя, Паўночная Амерыка: Грэнландыя. Асяроддзе вырастання: вільготная тундра, берагі ручаёў. Многія аўтары паказваюць, што від распаўсюджаны па тэрыторыях Канады і ЗША, але такія папуляцыі больш правільна называць .

## Галерэя 

Plantantherahyperborea.jpg
Platanthera hyperborea 2-eheep (5097457085).jpg
Aquatic and wetland plants of southwestern United States (1972) (19127313874).jpg

## Спасылкі 
* Germplasm Resources Information Network (GRIN) [Архіў 19 кастрычніка 2016 у Wayback Machine.]
* Flora of North America [Архіў 4 сакавіка 2016 у Wayback Machine.]
* Euro+Med PlantBase [Архіў 18 кастрычніка 2016 у Wayback Machine.]

Катэгорыя:Чараўнік
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1895 годзе
Паўднёва-Ілінойскі ўніверсітэт у Карбандэйле

**Паўднёва-Ілінойскі ўніверсітэт у Карбандэйле** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Карбандэйл у штаце Ілінойс, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1869 годзе, ўніверсітэт з'яўляецца старэйшым і флагманскім кампусам сістэмы Паўднёва-Ілінойскага ўніверсітэта. Ён прымае студэнтаў з усіх 50 штатаў і больш чым 100 краін свету. Першапачаткова заснаваны як звычайны каледж, універсітэт сёння прапануе праграмы па розных дысцыплінах, спалучаючы моцныя гуманітарныя традыцыі з акцэнтам на даследаваннях. Вучэльня атрымала абмежаваны статус універсітэта ў 1943 годзе і запачаткавала магістратуру ў 1950 годзе. Універсітэт вядомы сваімі даследчыцкімі партнёрствамі, у тым ліку з НАСА, Геалагічнай службай ЗША, Службай аховы рыб і дзікай прыроды ЗША і інш.

## Структура 
* Каледж сельскай гаспадаркі, жыцця і фізічных навук
* Каледж мастацтваў і медыяў
* Каледж бізнесу і аналітыкі
* Каледж інжынерыі, вылічальнай тэхнікі, тэхналогій і матэматыкі
* Каледж здароўя і гуманітарных навук
* Каледж вольных мастацтваў
* Школа медыцыны
* Школа права
* Школа адукацыі
* Школа паслядыпломнай адукацыі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Ілінойс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Ілінойса
Ілінойскі ўніверсітэт у Спрынгфілдзе

**Ілінойскі ўніверсітэт у Спрынгфілдзе** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Спрынгфілд у штаце Ілінойс, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1969 годзе заканадаўчым сходам штата Ілінойс і стаў часткай сістэмы Ілінойскага ўніверсітэта 1 ліпеня 1995 года.

## Структура 
* Каледж бізнесу і менеджменту
* Каледж здароўя, навукі і тэхналогій
* Каледж вольных мастацтваў і сацыяльных навук
* Каледж грамадскіх спраў і адукацыі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Ілінойс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Ілінойса
Жывадзін Ёванавіч

**Жывадзін Ёванавіч** (; нар. 14 лістапада 1938) — югаслаўскі і сербскі палітык, міністр замежных спраў Югаславіі з 9 студзеня 1998 года па 4 лістапада 2000 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 лістапада 1938 года ў вёсцы Апарыч. У 1957 годзе скончыў сярэднюю школу ў Ягадзіне. У 1961 годзе скончыў юрыдычны факультэт Бялградскага ўніверсітэта.

Да 1964 года служыў у якасці супрацоўніка па прававых пытаннях у муніцыпальнай Асамблеі Новага Бялграда. Потым працаваў віцэ-консулам у Таронта (1966—1970), саветнікам у пасольстве ў Кеніі (1974—1978) і паслом у Анголе (1988—1993).

З 1994 па 1997 год быў памочнікам федэральнага міністра замежных спраў, а затым, з 1998 па 2000 год, працаваў федэральным міністрам замежных спраў. Паралельна з 1996 па 2002 год з’яўляўся віцэ-прэзідэнтам па замежных справах Сацыялістычнай партыі Сербіі. У 1996 годзе абраны дэпутатам парламента Рэспублікі Сербія.

У 1998 годзе прызначаны міністрам замежных спраў Югаславіі. Пасля звяржэння Мілошавіча сышоў у адстаўку.

З 2005 года з’яўляецца прэзідэнтам Бялградскага форуму за мір роўных.

Размаўляе на англійскай, рускай, французскай і партугальскай мовах.

## Узнагароды 
* Залаты медаль «За заслугі» (2023, Сербія)

## Заўвагі 
Катэгорыя:Члены Сацыялістычнай партыі Сербіі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў
Катэгорыя:Дыпламаты Сербіі
Крынкы

**Крынкы** () — сяло ў Алешкінскай гарадской грамадзе Херсонскага раёна Херсонская вобласці Украіны.

Насельніцтва 0 чалавек. Паштовы індэкс — 75110. Тэлефонны код — 5542. Код КААТЛУ — 6525081502.

## Гісторыя 
### Расійскае ўварванне ва Украіну 
24 лютага 2022 года на пачатку расійскага ўварвання ва Украіну сяло акупавалі падраздзяленні УС РФ з Крымскага паўвострава.

6 чэрвеня 2023 года было часова затоплена пасля разбурэння Кахоўскай ГЭС.

У сярэдзіне кастрычніка 2023 года падраздзяленні Узброеных сіл Украіны высадзіліся на левы бераг Дняпра ў раёне сяла, дзе актывізаваліся баявыя дзеянні.

## Мясцовы савет 
75110, Херсонская вобл., Алешкінскі р-н, с. Казачыя Лагеры, вул. Мічурына, 85.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Крынкы на сайце Вярхоўнай рады Украіны

Катэгорыя:Населеныя пункты Херсонскай вобласці
Паўднёва-Ілінойскі ўніверсітэт у Эдвардсвіле

**Паўднёва-Ілінойскі ўніверсітэт у Эдвардсвіле** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Эдвардсвіл у штаце Ілінойс, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была створана ў 1957 годзе як філіял Паўднёва-Ілінойскага ўніверсітэта у Карбандэйле. Большасць студэнтаў універсітэта паходзяць са штата Ілінойс, студэнты з-за меж штата і замежныя студэнты складаюць толькі 19% ад агульнай колькасці студэнтаў.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Школа бізнесу
* Школа стаматалагічнай медыцыны
* Школа адукацыі, здароўя і паводзін чалавека
* Школа інжынерыі
* Школа медсястрынства
* Школа фармацыі
* Школа магістратуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Ілінойс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Ілінойса