open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Валерый Міхайлавіч Дзідзюля

**Вале́рый Міха́йлавіч Дзідзю́ля** (нар. 24 студзеня 1970, , БССР, СССР) — беларускі гітарыст і кампазітар, сольны выканаўца. Выконвае фолк-музыку і музыку ў жанры фламенка. Лідар гурту «ДиДюЛя».

## Біяграфія 
Першую гітару Валерый атрымаў у пяць гадоў у падарунак ад сваёй маці. З гэтага моманту ён пачаў «эксперыментаваць з гукам і гітарай»: ставіў на гітару гуказдымальнік, датчык, падлучаў прыладу да самаробнага ўзмацняльніка. Разам з сябрамі наведваў канцэрты, назіраў як гуляюць на вяселлях. Пазней быў прыняты ў якасці трэцяга гітарыста ў вакальна-інструментальны ансамбль «Алые Зори» пад кіраўніцтвам Мікалая Хітрыка. Канцэрты праводзіліся ў розных гарадох, калгасах і саўгасах, а пазней у кааператыўным рэстаране.

Пасля развалу ансамбля Дзідзюля заняўся гукарэжысёрскай працай у гродзенскім ансамблі песні, музыкі і танца «Белыя Росы», дзе выконвалася, спявалася і танчылася розная музыка, у асноўным беларускія, польскія, украінскія, цыганскія народныя танцы. У складзе гэтага калектыву Дзідзюля ўпершыню пабываў з гастролямі ў Еўропе — у Іспаніі, Італіі, Польшчы, Швейцарыі, Францыі, Германіі. У Іспаніі ён пазнаёміўся са стылем фламенка — іспанскім традыцыйным музычна-танцавальным стылем.

Праз некаторы час Валерый даведаўся аб конкурсе маладых выканаўцаў на беларускім тэлебачанні і вырашыў паспрабаваць. На конкурс ён прыехаў з Дзімам Куракулавым. Пройдучы адборачны тур яны былі запрошаныя на здымкі. Сыграўшы некалькі музычных кампазіцый, Валерый прайшоў і наступны тур і патрапіў на гала-канцэрт. Ужо там ён пазнаёміўся з прафесійнымі рэжысёрамі, рэдактарамі, яны дапамагалі, дзяліліся ўласным досведам. Вялікую ролю на конкурсе для Валерыя сыграў Алег Елісеенкаў — беларускі кампазітар.

Валерый Дзідзюля з’яўляецца прадзюсарам класічнага гітарыста Дзяніса Асімовіча, які страціў зрок у раннім узросце.

У 2022 годзе падтрымаў расійскае ўварванне ва Украіну. Фігуруе ў базе даных цэнтра «Міратворца» як асоба, якая наведвала акупаваны Крым, свядома парушаючы дзяржаўную мяжу Украіны.

## ДзіДзюЛя 
У 2002 годзе ДзіДзюЛя () сабраў групу музыкаў і пачаў гастролі па Расіі і ЗША.

У склад групы ўваходзяць: перкусіяністы (Міхаіл Друмберг і Андрэй Атабекаў), клавішныя (Хайбула Магамедаў), бас (Філіп Барадзін) і духавыя інструменты (Валерый Складаны і Раміль Мулікаў).

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* 2000 — Фламенко (Audio CD)
* 2002 — Дорога в Багдад (Audio CD)
* 2004 — Легенда (Audio CD)
* 2006 — Пещерный город Инкерман (Audio CD)
* 2006 — Цветные сны (Audio CD)
* 2007 — Музыка неснятого кино (Audio CD)
* 2010 — Аромат (Audio CD)
* 2012 — Орнаментальный (Audio CD)
* 2013 — Однажды сегодня (Audio CD+DVD)
* 2017 — Аквамарин (Audio CD)
* 2019 — Седьмое чувство (Audio CD)

### Канцэртныя альбомы і відэазапісы 
* 2006 — Live in Moscow (Audio CD, DVD)
* 2009 — Live in Saint Petersburg (DVD+2CD)
* 2009 — Дорогой шести струн (фільм пра гурт, DVD)
* 2013 — Live in Kremlin (2DVD+3CD)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гітарысты Беларусі
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Прадзюсары Беларусі
Антон Міхайлавіч Валынчык

**Антон Міхайлавіч Валынчык** (, в. Мяльканавічы — , ) — харавы , , , выкладчык Навагрудскай беларускай гімназіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і царкоўнага рэгента. Пасля заканчэння Жыровіцкай духоўнай семінарыі быў прызваны ў войска, дзе 19-гадовым юнаком кіраваў салдацкім хорам. Пасля войска вярнуўся на радзіму, пасля працаваў ў Клецкай беларускай гімназіі, потым у Навагрудскай беларускай гімназіі, а таксама ў беларускай настаўніцкай семінарыі ў Слоніме. У 1937 годзе Антон Валынчык завочна скончыў Вышэйшыя музычныя курсы Варшаўскай кансерваторыі пры Крамянецкім музычным ліцэі. У перыяд з 1939 па 1947 гг. працаваў выкладчыкам музыкі і спеваў у рэальным вучылішчы ў Лунінцы У гады Другой сусветнай вайны жыў у Слоніме, дзе кіраваў рознымі хорамі.

Пасля вайны быў мастацкім кіраўніком Беларускага міжабласнога ансамбля песні і танца ў Ашмянах. Цудам пазбег рэпрэсій. Доўгі час не меў сталай працы, каб выжыць супрацоўнічаў з хорамі праваслаўных храмаў у Клецку, Навагрудку, Слоніме, Жыровічах і Мінску. У 1956 годзе кампазітар паехаў у Магілёўскую вобласць, дзе ўладкаваўся кіраўніком хору Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі ў Горках. Праз год вярнуўся ў Маладзечна, дзе стаў кіраўніком міжабласнога Маладзечанскага ансамбля песні і танца, які ўзначальваў чатыры гады. 

У 1961 пераехаў у Гродна. Там ён узначальваў кафедру музыкі і спеваў Гродзенскага педінстытута, адначасова працаваў хормайстрам Гродзенскага народнага ансамбля песні і танца «Нёман» (ад кіраўніцтва якога пасля быў адхілены савецкай наменклатурай) і мастацкім кіраўніком Гродзенскай народнай харавой капэлы настаўнікаў. Кансультаваў як хормайстар многія харавыя капэлы Гродзеншчыны. Памёр 13 лістапада 1985 года. Пахаваны на гарадскіх могілках Гродна. На яго магіле няма помніка, пастаўлены просты жалезны крыж.

## Літаратура 
* Чэмер, Андрэй. Наваградская беларуская гімназія / Андрэй Чэмер. — Вільнюс : Savarenas, 1997. — 135 с : іл. ; 20 см — ISBN 9986-749-04-2.

Катэгорыя:Выкладчыкі Навагрудскай беларускай гімназіі
Іосіф Іосіфавіч Жыновіч

**Іо́сіф Іо́сіфавіч Жыно́віч (Жыдовіч)** () — музыкант-цымбаліст, ,  і  , народны артыст БССР (1955) і СССР (1968), прафесар, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР.

## Біяграфія 
Іосіф Жыновіч нарадзіўся 14 мая 1907 г. у вёсцы Арэшкавічы ў сям'і земляроба. Да 15-гадовага ўзросту ён жыў у Арэшкавічах.

У 1922 г. юнака прынялі салістам-цымбалістам у БДТ-1. Іосіф прадоўжыў адукацыю ў мінскай школе № 11 (цяпер № 42). У 1927 годзе паступіў у Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Вучобу ў БДУ спалучаў з вучобай у Менскім музычным тэхнікуме.

У 1930 г. кіраўнік, у 1938—1941 гг. саліст, канцэртмайстар і педагог створанага Дзяржаўнага ансамблю народных інструментаў БССР.

У 1931 годзе скончыў юрыдычны факультэт БДУ. У 1935 г. быў выключаны з кансерваторыі за тое, што яго бацькі «кулакі». Бацькі незадоўга да гэтага былі пазбаўленыя выбарчых правоў, а пасля высланыя з канфіскацыяй маёмасці. Сам Іосіф змяніў прозвішча на Жыновіч. Тэарэтыка-кампазітарскае аддзяленне Беларускай кансерваторыі скончыў у 1941 годзе.

У 1939 г. адбыўся Першы Усесаюзны агляд выканаўцаў на народных інструментах, лаўрэатам якога стаў І. І. Жыновіч (другая прэмія). Падчас вайны быў накіраваны ў Казахскую філармонію, адкуль у складзе канцэртнай брыгады выязджаў на фронт. Пасля вайны вярнуўся ў Мінск.

З 1946 г. Жыновіч прызначаны мастацкім кіраўніком і дырыжорам Дзяржаўнага народнага аркестра БССР (з 1974 г. імя Жыновіча). У Беларускай кансерваторыі Жыновіч заснаваў клас цымбалаў і кафедру народных інструментаў, загадваў ёю да 1963 года. Сярод яго вучняў В. А. Бурковіч

## Творчасць 
Напісаў музычныя творы: «Беларуская мелодыя» для ансамбля цымбалаў і 2 арфаў, «Сказ-быліна аб зямлі беларускай», канцэртныя апрацоўкі народных танцаў «Лявоніха» і «Мікіта».

Пераклаў для цымбалаў п'есы І. Штрауса, Ф. Шапена, Г. Вяняўскага, Ф. Крэйслера, В.-А. Моцарта, сімфаньеты «Беларускія карцінкі» М. Чуркіна, фіналы першага канцэрта для фартэпіяна з сімфанічным аркестрам і серэнады для струннага аркестра П. Чайкоўскага, фартэпіянныя п'есы «У манастыры» з «Маленькай сюіты» А. Барадзіна і «Багатырскія вароты» з «Карцінак з выстаўкі» М. Мусаргскага, многія іншыя творы замежнай класікі і савецкай музыкі.

## Ушанаванне памяці 
У Мінску на доме, дзе жыў І. Жыновіч, усталявана мемарыяльная дошка. У яго гонар названая адна з вуліц у мінскім мікрараёне Дамброўка.

## Спасылкі 
* Дасье БЕЛТА
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Катэгорыя:Цымбалісты Беларусі
Аляксандр Васільевіч Бадакоў

**Аляксандр Васільевіч Бадакоў** (, в. Бахараўка, Рослаўльскі раён, Смаленская вобласць — ) — беларускі філосаф. Кандыдат філасофскіх навук (1958), прафесар (1978).

## Біяграфія 
Скончыў БДУ ў 1950. У 1950—1954 гадах — на камсамольскай працы, у 1958—1960 гадах — навуковы супрацоўнік Інстытута філасофіі і права АН БССР, у 1962—1973 гадах — загадчык кафедры філасофіі Мінскага педагагічнага інстытута, у 1973—1978 гадах — рэктар Гродзенскага педагагічнага інстытута, у 1978—1994 гадах — рэктар Гродзенскага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па праблемах свядомасці, пазнання, сацыяльных наступстваў НТР, камуністычнага выхавання.

Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Ля Траецкага

**Ля Трае́цкага** (; таксама вядомы як «**Дом Чыжа**») — шматпавярховы жылы дом прэміум-класу на вуліцы Старажоўскай у Мінску.

Аўтар праекта — архітэктар Алег Ладкін, забудоўшчык — кампанія «Трайпл». Галоўны архітэктар «Мінскпраекта» Міхаіл Гаўхфельд лічыць, што будынак разам з забудовай праспекта Пераможцаў насупраць «Мінск-Арэны» збудаваны папярок зялёнага дыяметра і такім чынам перакрываюць патокі пануючых вятроў і свежага паветра, якія ідуць ад Заслаўя да цэнтра горада, што спрыяе з’яўленню смогу і забруджанню паветра. Старшыня Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры Антон Астаповіч заявіў, што пры будаўніцтве ЖК «Ля Траецкага» былі найгрубейшым чынам парушаны некалькі артыкулаў Закона аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны, так, напрыклад, была знішчана гісторыка-планіровачная структура квартала, ландшафт, застаўся без вывучэння, якое прадугледжана законам, культурны пласт. Паводле яго меркавання, у будучыні трэба ставіць пытанне пра знос комплексу.

15 студзеня 2013 года Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка на прэс-канферэнцыі для прадстаўнікоў беларускіх і замежных СМІ прызнаўся ў тым, што яму таксама «*не вельмі падабаецца*» комплекс «Ля Траецкага».

З іншага боку аўтар праекта Алег Ладкін параўнаў сваё тварэнне з Эйфелевай вежай, якую спачатку таксама многія ўспрынялі неадназначна, і выказаў меркаванне, што кантраст паміж старым і новым толькі падкрэсліў гістарычную забудову.

21 студзеня 2013 года міністр культуры Барыс Святлоў зацвердзіў Праект зоны аховы гісторыка-культурнай каштоўнасці — гістарычнага цэнтра Мінска, які прызнаў, што жылы комплекс Ля Траецкага і яшчэ шэсць аб’ектаў, у лік якіх трапіў і Палац Рэспублікі, з’яўляюцца дысгарманічнымі, парушаюць цэласнасць гістарычных ансамбляў і замінаюць успрыманню каштоўнасцей. Адзначаецца, што гэтыя збудаванні змянілі маштаб забудовы і знішчылі выразнасць сілуэта гістарычнага цэнтра горада, які з’яўляецца геаграфічным і кампазіцыйным ядром Мінска.

## Вядомыя жыхары 
*Святлана Алексіевіч — беларуская пісьменніца, лаўрэатка Нобелеўскай прэміі па літаратуры;
*Сяргей Шыткоўскі — беларускі хакеіст.

## Заўвагі 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Жилой дом «У Троицкого»: слава Эйфелевой башни или архитектурный провал (мнения экспертов)

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2013 годзе
Катэгорыя:2013 год у Мінску
Катэгорыя:Старажоўская вуліца
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Алега Ладкіна
Рагачоўска-Жлобінская аперацыя (1941)

**Рагачоўска-Жлобінская аперацыя 1941**, *Рагачоўска-Жлобінскі контрудар 1941*. Праведзены 63-м стралковым корпусам (камкор Л. Р. Пятроўскі  Заходняга фронту (з 24 ліпеня 1941 Цэнтральнага) фронту з удзелам Жлобінскага і Рагачоўскага знішчальных батальёнаў 13 ліпеня — 17 жніўня. 

## Пачатковае становішча 
63-і стралковы корпус займаў абарону на ўсходнім беразе Дняпра. 117‑я (з 10 ліпеня перададзена ў склад 67‑га стралковага корпуса), 154‑я, 167‑я, 61‑я стралковыя дывізіі, 387‑ы, 503‑і і 318‑ы гаўбічныя артылерыйскія палкі займалі абарону на рубяжы Збароў — Гадзілавічы — Рагачоў — Жлобін — Стрэшын працягласцю 70 км. На поўнач ад 63‑га стралковага корпуса знаходзіліся злучэнні і часці 67‑га стралковага корпуса, на поўдзень — 66‑ы стралковы корпус.

## Ход падзей 
6 ліпеня часці 117-й дывізіі правялі разведку боем, на досвітку фарсіравалі Дняпро, авалодалі Жлобінам і прасунуліся на захад уздоўж бабруйскай шашы. Вермахт вымушаны быў тэрмінова падцягнуць 10-ю матарызаваную і 255-ю пяхотную дывізіі. Ноччу савецкія войскі адарваліся ад праціўніка. Нанёсшы яму вялікія страты ў жывой сіле і тэхніцы, адышлі на зыходныя пазіцыі.

13 ліпеня паводле загаду камандуючага Заходнім фронтам С. К. Цімашэнкі войскі 21-й арміі перайшлі ў контрнаступленне, у ходзе якога 63-і корпус фарсіраваў Дняпро, вызваліў Жлобін (з дапамогай народнага апалчэння), Рагачоў, развіў наступленне на Бабруйск і да канца ліпеня ўклініўся на 30 км у глыб размяшчэння вермахта. Толькі з дапамогай перакінутых сюды 8 дывізій рэзерву вермахт здолеў замацавацца на заходнім беразе Друці, 14 жніўня прарваць абарону і акружыць корпус. 

## Вынікі 
Паводле загаду ваеннага савета фронту з 17 жніўня часці корпуса з баямі выходзілі з акружэння ў напрамку Гомеля. Пры прарыве з акружэння быў смяротна паранены камкор Пятроўскі. 

За гераізм і мужнасць дзясяткі воінаў корпуса ўзнагароджаны ордэнамі і медалямі, а камандзіру батальёна капітану Ф. А. Баталаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Лемяшонак, У. Рагачоўска-Жлобінская аперацыя 1941 / Уладзімір Лемяшонак // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6: У 2 кн. Кн. 1: Пузыны — Усая / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. – С. 40. — ISBN 985-11-0214-8.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Абарончыя бітвы ў Беларусі (1941)
Міхаіл Мікалаевіч Бадзяка

**Міхаіл Мікалаевіч Бадзя́ка** (, в. Пячары, Касцюковіцкі раён — ) — беларускі вучоны ў галіне металазнаўства. Член-карэспандэнт АН БССР (1974), доктар тэхнічных навук, прафесар (1968). Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі БССР (1981).

## Біяграфія 
Скончыў  ў 1941 годзе. З 1953 года намеснік дырэктара, старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі Фізіка-тэхнічнага інстытута АН БССР.

* Термокинетика рекристаллизации. Мн., 1968 (совм. с С. А. Астапчиком, Г. Б. Ярошевичем).
* Сверхтвердые материалы и техника. М., 1971 (совм. с С. А. Астапчиком).
* Мартенситно-стареющие стали. Мн., 1976 (совм. с С. А. Астапчиком, Г. Б. Ярошевичем).
* Электротермообработка сплавов с особыми свойствами. Мн., 1977 (совм. с С. А. Астапчиком).

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія БССР 1988 года за распрацоўку тэорыі, тэхналогіі і абсталявання для атрымання гетэрагенных матэрыялаў метадамі электратэрміі і арганізацыі серыйнай вытворчасці гэтых матэрыялаў.

Узнагароджаны медалямі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Михаил Николаевич Бодяко (К 70-летию содня рождения) // Весцi АН БССР. Сер. фiз.-тэхн. навук. — 1984, № 3.
* Бодяко Михаил Николаевич // Изобретатель, № 7 (187) 2015. — С. 35.

## Спасылкі 
* Член-карэспандэнт БАДЗЯКА Міхаіл Мікалаевіч 
* Міхаіл Мікалаевіч Бадзяка ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* Памяці вучонага. Бадзяка Міхаіл Мікалаевіч // Сайт НАНБ

Катэгорыя:Металазнаўцы СССР
Катэгорыя:Металазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі МІСіСа
Свята-Пакроўская царква (Хатляны)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Хатляны (Уздзенскі раён, Мінская вобласць), помнік архітэктуры. Знішчаны пажарам 6 студзеня 2013 года, пасля адноўлены на тым самым месцы. 

## Гісторыя 
Царква пабудавана ў 2-й палове ХІХ стагоддзя з дрэва на сродкі памешчыка Завішы на месцы Свята-Міхайлаўскай царквы ХVІII стагоддзя. У 1897 годзе паводле праекта Канстанціна Тона ў Хатлянах за кошт дзяржавы пачата будаўніцтва новай царквы, ім кіраваў майстар Тадэвуш. 2 верасня 1898 года яна была асвячона. У 1930 годзе царква была закрыта і аддадзена калгасу пад збожжасклад. Падчас нямецкай акупацыі царква ў 1941 годзе была адкрыта і працавала да 1963 года, потым зноў стала калгасным збожжаскладам. У 1987 годзе царква была ўзята пад ахову дзяржавы як помнік драўлянай архітэктуры ХІХ стагоддзя. Да 1990-х гадоў не дзейнічала.

## Архітэктура 
Крыжова-купальны 5-зрубны храм. Над цэнтральным кубападобным зрубам узведзены 8-гранны барабан з макаўкай на шыі. Па вуглах зруба ўзведзены невялікія 8-гранныя барабаны з цыбулепадобнымі галоўкамі ў завяршэнні шатроў. Апсіда, прыдзелы і прытвор выкананы аднолькавымі 5-граннымі прырубамі. Архітэктурная выразнасць будынка дасягаецца багатым дэкаратыўным афармленнем фасадаў фігурнай шалёўкай і разным дэкорам: рустамі, пілястрамі, ліштвамі аконных праёмаў, падзорамі.

Унутры малітоўная зала перакрыта 8-гранным светлавым барабанам на ветразях: у яе шырокімі трапецападобнымі прасветамі адкрываюцца памяшканні апсіды, прыдзелаў і бабінца, над якім створана галерэя хораў. Брусчатыя сцены афарбаваны ў блакітны колер. Пад апсідай крыпта.

## Пажар 
Паводле інфармацыі Мінскага абласнога ўпраўлення МНС, пра пажар 6 студзеня ў 3.30 паведаміла па тэлефоне мясцовая жыхарка, якая ўбачыла з акна свайго дома зарава.

На ліквідацыі пажару былі задзейнічаны 14 адзінак тэхнікі і прыблізна 30 чалавек асабовага складу Уздзенскага гарнізона МНС. Першае падраздзяленне ратавальнікаў-пажарных прыбыло да месца выкліку праз тры хвіліны, аднак дах царквы ўжо абваліўся. Драўляны будынак знішчаны агнём.

## Літаратура 
* Свята-Пакроўская царква, Хатляны // Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн., 2001. — С. 198.
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* Стала царква складам. Потым — зноў храмам
* 

Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 2013 годзе
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Уздзенскага раёна
Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Катэгорыя:Хатляны
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Рышон-ле-Цыён

**Рышон-ле-Цыён** — горад, размешчаны ў цэнтры Ізраіля, у прыбярэжнай паласе Міжземнага мора, за 12 км на поўдзень ад Тэль-Авіва.

У 2005 годзе ў Рышон-ле-Цыёне пражывалі 219 800 жыхароў (з прыгарадамі 230.000, у 1948 годзе — 11 100), гэта чацвёрты па велічыні і самы «малады» горад у Ізраілі.
## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Якаў Агам (нар. 1928) — ізраільскі мастак.

## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Ізраіля
Хабл (тэлескоп)

**Касмічны тэлескоп «Хабл»** () — аўтаматычная абсерваторыя на арбіце вакол Зямлі, адпраўленая ў космас у 1990 годзе. «Хабл» — сумесны праект НАСА і Еўрапейскага касмічнага агенцтва. Тэлескоп названы ў гонар амерыканскага астранома Эдвіна Хабла.

Размяшчэнне тэлескопа ў космасе дае магчымасць рэгістраваць электрамагнітнае выпраменьванне ў дыяпазонах, у якіх зямная атмасфера непразрыстая; у першую чаргу — у інфрачырвоным дыяпазоне. Дзякуючы адсутнасці ўплыву атмасферы, распазнавальная здольнасць тэлескопа ў 7—10 разоў большая, чым у аналагічнага тэлескопа, размешчанага на Зямлі.

«Хабл» - адзіны касмічны тэлескоп, які абслугоўваецца астранаўтамі. Усяго было праведзена пяць экспедыцый па абслугоўванні і наладцы новага абсталявання.

Місія тэлескопа скончыцца пасля 2030 года. Потым будзе запушчаны тэлескоп «Джэймс Уэб».

## Гл. таксама 
* Hubble Deep Field
Катэгорыя:касмічныя тэлескопы

## Спасылкі 
* Сайт NASA пра праект «Хабл» 
* Афіцыйны сайт Інстытута касмічнага тэлескопа
* Архіў выяў, атрыманых тэлескопам: на англійскай; на рускай .
* Праект Hubble Heritage
* Сайт ЕКА, прысвечаны тэлескопу 
 (3D-мадэль — выява KMZ для Google Earth)


Катэгорыя:Міжнародныя касмічныя праекты
Катэгорыя:Навукова-даследчыя спадарожнікі
Катэгорыя:НАСА
Катэгорыя:Ультрафіялетавая астраномія
Токаты

**То́каты** — вулкан на японскім востраве Хакайда. З’яўляецца часткай нацыянальнага парка Дайсэцудзан і папулярным турыстычным аб’ектам. На вяршыню пракладзены 4 турыстычныя сцежкі.
 
Вышыня піка складае 2077 метраў. У цяперашні час вулкан з’яўляецца слабаактыўным — апошняе вывяржэнне адбылося ў 2004 годзе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вулканы Японіі
Катэгорыя:Стратавулканы
Катэгорыя:Актыўныя вулканы
Міхаіл Дзяркач

**Міхаіл Дзяркач** (; чэрвень , Лубны, Расійская імперыя — , Лос-Анджэлес, ЗША) — адміністрацыйны палкоўнік арміі Украінскай Народнай Рэспублікі, падпалкоўнік.

## Біяграфія 
У 1918 служыў у Асобнай Запарожскай дывізіі Арміі УНР і Арміі Украінскай дзяржавы. У 1920 — чыноўнік і гістарыёграф . У 1921—1923 быў выдаўцом лагернай газеты «Жалезны Стралец» () і літаратурнага часопіса «Вясёлка» ().

У 1924—1944 знаходзіўся на эміграцыі ў Польшчы, у г. Катавіцы, займаўся актыўнай грамадскай дзейнасцю. З 1950 жыў у эміграцыі ў ЗША.

Пахаваны на могілках у Галівудзе.

## Літаратура 
* Вісті братства колишніх вояків 1-ї Української дивізії Української Національної Армії. — Мюнхен — 1963. — Ч. 111. — С. 111;
* Вісті Комбатанта. — Нью- Йорк. — 1964. — Ч. 1

Катэгорыя:Ваенныя Украіны
Людвік Здановіч

**Людвік Здановіч** (; ) — рымска-каталіцкі дзеяч, біскуп.

## Біяграфія 
Святар з 1837. Канонік Віленскай кафедры. Быў узнагароджаны крыжам і медалём у гонар Крымскай вайны 1853—1856. У 1890—1896 біскуп-суфраган віленскі і тытулярны біскуп Дыянісыяса. У 1886—1889 і 1895—1897 адміністратар Віленскай дыяцэзіі.

## Спасылкі 
* Духовенство Виленской католической епархии на 1872 год.

Катэгорыя:Біскупы віленскія
Цэлесцін IV

**Цэлесцін IV** () (,  — , ) — Папа Рымскі з 25 кастрычніка па 10 лістапада 1241.

## Біяграфія 
Будучы пераемнікам Ганорыя III (1216—1227), працягваў традыцыі Грыгорыя VII (1073—1085) і Інакенція III, працягваючы ўмацаванне рымскага пасаду.

18 ліпеня 1219 быў прызначаны канцлерам міланскай царквы. 18 верасня 1227 Рыгор IX зрабіў яго кардыналам і накіраваў легатам у Ламбардыю і Таскану, каб схіліць гарады верныя імператару Фрыдрыху II на бок папы, аднак місія не атрымалася. Праявіў сябе ў барацьбе з ерэтыкамі, за што ў 1228 быў прызначаны інквізітарам ў Мілане.

Памёр праз сямнаццаць дзён пасля абрання яго папам.

## Спасылкі 
* Цэлесцін IV. Catholic Encyclopedia

Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы XIII стагоддзя
Катэгорыя:Папы Рымскія
Задвор’е

Назву '''Задво́р'е''' маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Задвор'е — вёска ў Камянецкім раёне
** Задвор'е — вёска ў Ляхавіцкім раёне

* Віцебская вобласць:
** Задвор'е — вёска ў Глыбоцкім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Задвор'е — вёска ў Каралінскім сельсавеце Зэльвенскага раёна
** Задвор'е — вёска ў Крамяніцкім сельсавеце Зэльвенскага раёна
** Задвор'е — вёска ў Мастоўскім раёне
** Задвор'е — вёска ў Навагрудскім раёне
** Задвор'е — вёска ў Васілевіцкім сельсавеце Слонімскага раёна
** Задвор'е — вёска ў Паўлаўскім сельсавеце Слонімскага раёна

* Гомельская вобласць:
** Задвор'е — пасёлак у Рагачоўскім раёне

* Мінская вобласць:
** Задвор'е — вёска ў Вілейскім раёне
** Задвор'е — вёска ў Смалявіцкім раёне
** Задвор'е — вёска ў Стаўбцоўскім раёне

## Глядзіце таксама 
* Задворнікі
* Задворцы
Паўправільны шматграннік

**Паўправільны шматграннік**, Архімеда цела — шматграннік, усе грані якога - правільныя шматвугольнікі розных відаў, а шматгранныя вуглы кангруэнтныя або сіметрычныя.

Існуе 13 розных тыпаў выпуклых паўправільных шматграннікаў і 2 бясконцыя серыі (прызмы і антыпрызмы). 

Нявыпуклых (зоркападобных) паўправільных шматграннікаў больш за 51.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.12: Палікрат - Праметэй / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. - Мн.: БелЭн, 2001. - 560 с.: іл.

Катэгорыя:Шматграннікі
Катэгорыя:Паўправільныя шматграннікі
Катэгорыя:Камбінаторная геаметрыя
Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў 1863 года

«**Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў 1863 года**» — карціна Пётры Сергіевіча, напісаная ў 1936 годзе.

## Апісанне 
Карціна паказвае сустрэчу Кастуся Каліноўскага, аднаго з кіраўнікоў нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—1864 гадоў, з паўстанцамі. Сустрэча праходзіць на лясным узлеску. Кастусь Каліноўскі стаіць у цэнтры, ля вогнішча, яго атачаюць верныя паплечнікі. Вакол Каліноўскага стаяць прадстаўнікі беларускай шляхты, былыя вайскоўцы, але бальшыня тых, хто сабраўся на сустрэчу — сяляне і касінеры, узброеныя сякерамі і вертыкальна насаджанымі на шасты косамі.

## Гісторыя 
Пётра Сергіевіч, чые светапогляды фарміраваліся пад уплывам нацыянальна-вызваленчага руху Заходняй Беларусі, у 1930-х гадах стварае партрэт Кастуся Каліноўскага, робіць некалькі эскізаў, а ў 1936 годзе — першы варыянт тэматычнай карціны «Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў».

Слонімская мастачка Алена Бялецкая ў часы нямецкай акупацыі ў 1943 годзе да 80-годдзя з пачатку паўстання напісала на заказ дырэктара Слонімскага музея І. Стаброўскага партрэт К. Каліноўскага і зрабіла копію з карціны Пётры Сергіевіча «Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў». Гэтая карціна заняла пачэснае месца ў адной з залаў музея, але хутка абудзіла ў немцаў непрыемныя асацыяцыі і яны загадалі знішчыць яе, а мастачка была пасаджана ў турму. Партрэт Каліноўскага і іншыя карціны захаваў І. Стаброўскі, яны і па сённяшні дзень знаходзяцца ў музеі Слоніма.

У 1948 годзе Пётра Сергіевіч стварае другі варыянт жывапіснай карціны «Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў 1863 года», у 1965 — трэці, які знаходзіцца ў Мастацкім музеі Літвы.

Па сённяшні дзень карціна Пётры Сергіевіча «Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў 1863 года» ёсць адной з самых яркіх мастацкіх работ, якая вобразна раскрыла веліч Кастуся Каліноўскага і гістарычную значнасць паўстання 1863 года.

## Спасылкі 
* Пётр Сергіевіч. Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў 1863 года

Катэгорыя:Карціны Пётры Сергіевіча
Катэгорыя:Кастусь Каліноўскі
Катэгорыя:Паўстанне 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Карціны са збораў Гродзенскага дзяржаўнага гісторыка-археалагічнага музея
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2000

**Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2000** (10-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Вышэйшай лізе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 2000 года.

У турніры, які праходзіў у два кругі, удзельнічалі 16 каманд.

Чэмпіёнскі тытул заваяваў клуб «Славія» з Мазыра (другі тытул у гісторыі).

## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
### Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі 
* ФК «Камунальнік» (Слонім)
* ФК «Ведрыч-97» (Рэчыца)

### Клубы, якія страцілі месца ў Вышэйшай лізе па выніках сезона 1999 
* ФК «Свіслач-Дах» (Асіповічы)
* ФК «Маладзечна»

## Клубы-ўдзельнікі 

### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.

## Турнірная табліца 
Заўвагі. **1**. Пры роўнай колькасці ачкоў «Дняпро-Трансмаш» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за «Тарпеда-МАЗ», а «Тарпеда-Кадзіна» вышэй за «Камунальнік» дзякуючы большай колькасці перамог. 

## Вынікі матчаў 
## Бамбардзіры 
2000
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2000 годзе
Катэгорыя:2000 год у футболе
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1999

**Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1999** (9-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Вышэйшай лізе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 1999-га года.

У турніры, які праходзіў у два кругі, удзельнічалі 16 каманд.
Чэмпіёнскі тытул упершыню заваяваў клуб БАТЭ з Барысава.

## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
### Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі 
* ФК «Ліда»
* ФК «Свіслач-Дах» (Асіповічы)

### Клубы, якія страцілі месца ў Вышэйшай лізе па выніках сезона 1998 
* ФК «Камунальнік» (Слонім)

### Змены назваў клубаў 
*  ФК «Тарпеда» (Мінск) перад пачаткам сезона быў перайменаваны ў «Тарпеда-МАЗ»
*  ФК «Нёман» (Гродна) перад пачаткам сезона аб'яднаўся з клубам «Белкард» і быў перайменаваны ў «Нёман-Белкард»

## Клубы-ўдзельнікі 

### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.

## Турнірная табліца 
## Вынікі матчаў 
## Бамбардзіры 
1999
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1999 годзе
Катэгорыя:1999 год у футболе
Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі

**Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі (Мінабароны Расіі)** — федэральны орган выканаўчай улады (федэральнае міністэрства), які праводзіць дзяржаўную палітыку і здзяйсняе дзяржаўнае кіраванне ў вобласці абароны, а таксама каардынуе дзейнасць федэральных міністэрстваў, іншых федэральных органаў выканаўчай улады і органаў выканаўчай улады суб'ектаў Расійскай Федэрацыі ў дачыненні да абароны дзяржавы.

У сістэме органаў ваеннага кіравання дзяржавы арганізацыя "Мінабароны Расіі" з'яўляецца органам кіравання іншай арганізацыяй Узброенымі Сіламі Расійскай Федэрацыі; мае выканаўчыя органы ў складзе органаў ваеннага кіравання, іншых органаў і падведамных арганізацый; узначальваецца Міністрам абароны Расійскай Федэрацыі; кіруецца Вярхоўным Галоўнакамандуючым Узброенымі Сіламі Расійскай Федэрацыі.

Код нумарных знакаў транспартных сродкаў Мінабароны Расіі — 35.
Штатная колькасць грамадзянскага персаналу выканаўчага органа Мінабароны — Цэнтральнага Апарата на 2012 год складае 2629 чалавек

## Міністры абароны Расіі 
* Павел Сяргеевіч Грачоў (1992-1996)

## Гл. таксама 
* Ваенная калегія
* Ваеннае міністэрства Расійскай імперыі
* Марское міністэрства Расійскай імперыі
* Народны Камісарыят па Ваенных Справах РСФСР
* Народны Камісарыят па Ваенных і Марскіх Справах РСФСР
* Народны Камісарыят па Ваенных і Марскіх Справах СССР
* Народны Камісарыят абароны СССР
* Народны Камісарыят узброеных сіл СССР
* Міністэрства ўзброеных сіл СССР
* Ваеннае міністэрства СССР
* Ваенна-Марское міністэрства СССР
* Міністэрства абароны СССР

## Спасылкі 
* Коды нумарных знакаў ТС УС Расіі 
* Афіцыйны сайт Міністэрствы абароны 
* Прававыя акты Міністэрствы абароны РФ
* Форум Міністэрствы абароны

*
Міхаіл Восіпавіч Стакун

**Міхаі́л Во́сіпавіч Стаку́н** (, в. Нідзяны, , Віленская губерня (цяпер , Гродзенская вобласць) — , , РСФСР, НКУС) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
З 1909 года працаваў рабочым на заводах Санкт-Пецярбурга, Рыгі, Рэвеля. У 1912 годзе ўступіў у РСДРП(б). За ўдзел у рэвалюцыйным руху неаднаразова арыштаваны. Са студзеня 1917 года ў імперскай арміі. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі адзін з арганізатараў Чырвонай гвардыі, член выканкама Выбаргскага райсавета ў Петраградзе. З 1918 на гаспадарчай, з 1924 года на партыйнай рабоце. У 1931 годзе скончыў курсы марксізму-ленінізму пры ЦК УКП(б). Са студзеня 1935 года упаўнаважаны Наркамата харчовай прамысловасці СССР пры СНК БССР, з чэрвеня 1935 года 1-ы сакратар Гомельскага гаркома КП(б)Б і член ЦК КП(б)Б. На гэтай пасадзе Міхаіл Восіпавіч актыўна ўдзельнічаў у барацьбе з «ворагамі народа». Выступаючы на XVI з’ездзе КП(б)Б падчас абвінавачванняў супраць Старшыні ЦВК БССР А. Чарвякова, ён сказаў: 

З 7 ліпеня па 13 лістапада 1937 года дэ-юрэ Старшыня ЦВК БССР. Фактычна быў абраны на XVI з’ездзе КП(б)Б членам Бюро ЦК КПБ(б)Б як старшыня ЦВК БССР. 25 кастрычніка Пленум ЦК КП(б)Б вывеў М. Стакуна з членаў Бюро ЦК і членаў ЦК КП(б)Б і зняў з пасады Старшыні ЦВК БССР у сувязі з яго арыштам (да 25 кастрычніка).

Міхаіла Восіпавіча прыцягнулі да крымінальнай адказнасці за «антысавецкую дзейнасць». Некалькі гадоў ён знаходзіўся ў турме, дзе падвяргаўся катаванням. Пры разглядзе справы ў Ваеннай калегіі Вярхоўнага суда СССР 

27—29 мая 1940 года Ваенная калегія Вярхоўнага суда СССР вынесла М. Стакуну апраўдальны прыгавор, аднак пленум Вярхоўнага суда СССР 29 ліпеня 1940 года адмяніў яго. Справа была спынена ў сувязі са смерцю Стакуна ў турме г. Тамбова. У 1954 годзе Міхаіл Восіпавіч быў рэабілітаваны.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Иоффе, Э. Г.* От Мясникова до Малофеева: кто руководил БССР / Э. Г. Иоффе. — Мн.: Беларусь, 2008. — 287 с. — С. 179—181. — ISBN 978-985-01-0803-6.

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы БССР
Катэгорыя:Старшыні ЦВК БССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Памерлі ў месцах пазбаўлення волі
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Першыя сакратары Гомельскага гаркама КПБ
Усомля (возера)

**Усомля** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Тураўлянка, за 14 км на паўднёвы захад ад Полацка каля вёскі Усомля.

Плошча паверхні возера 2,03 км². Даўжыня 2,1 км, найбольшая шырыня 1,7 км. Найбольшая глыбіня 3,2 м, сярэдняя 1,9 м. Даўжыня берагавой лініі 7 км. Аб’ём вады 3,9 млн. м³. Плошча вадазбору 8,6 км².

Катлавіна возера Усомля тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 7—9 м (на паўночным захадзе да 5 м). Берагі пераважна нізкія, пясчаныя, на ўсходзе і поўдні возера сплавінныя (шырыня сплавіны да 150 метраў). На паўночным захадзе і паўднёвым усходзе берагі возера абразійныя і стромкія. Дно да глыбіні 1,3—2 м пясчанае, месцамі ілістае, на большых глыбінях выслана сапрапелем. На возеры  востраў  плошчай 0,003 км². Зарастае да глыбіні 1,4 м. прыбярэжная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці 15—170 м ад берага.

Возера эўтрофнае. На захадзе ўпадае пратока з возера Красна, на ўсходзе выцякае ручай у возера Канашы.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, гусцяра, карась, краснапёрка, плотка, акунь, карп і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Усомля 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Сармацкія мяшаныя лясы

**Сармацкія мяшаныя лясы** — тыповы для поўначы Еўропы экарэгіён. Ён складаецца са змешаных умераных і барэальных лясоў. Шырока вядомым прыкладам падобнага лесу з'яўляецца Белавежская пушча. Больш за ўсё распаўсюджаны сармацкі змешаны лес у Скандынавіі, Прыбалтыцы і Фінляндыі, а таксама на поўначы Расіі і Беларусі.

## Апісанне 
Рэгіён змяшчаецца паміж тайгой і пасам шыракалістых лясоў.

Рэгіён у асноўным складаецца са змешаных лясоў, у ім пераважае , , якая перастае расці па кірунку да поўдня з-за недастатковага ўвільгатнення, і , пашыраная пераважна ў сухіх месцах.

## Літаратура 
* Bohn, U., G. Gollub, and C. Hettwer. 2000. Reduced general map of the natural vegetation of Europe. 1:10,000,000. Bonn-Bad Godesberg, Bonn.
* IUCN. 1996. Atlas of biological diversity in forests of European Russia and adjacent territories. PAIMS, Moscow (in Russian).
* Kurnaev, S. F. 1973. Forest regionalization of the USSR. Nauka, Moscow (in Russian).
* Sjors, H. 1999. Swedish plant geography. The background: Geology, climate and zonation. Acta Phytogeogr. Suec. Uppsala: Opulus press, 84:5-1

## Спасылкі 
* WWF: **Sarmatic mixed forests** Ecoregion 

Катэгорыя:Экарэгіёны
Катэгорыя:Лясы
Катэгорыя:Скандынавія
Катэгорыя:Прыбалтыка
Такернак

**Такернак** () — востраў, частка горада Нантакет у Масачусетсе. Размешчаны на захад ад вострава Нантакет і на ўсход ад вострава Маскігет (). Адзін з магчымых перакладаў яго назвы — «бохан хлеба». Плошча вострава — каля 900 акраў (3,6 км²).

## Апісанне 
Востраў знаходзіцца ў прыватнай уласнасці жыхароў. На Такернаку пабудавана каля 35 дамоў. Найстарэйшы дом на востраве быў пабудаваны ў сярэдзіне XVIII стагоддзя. На востраве няма ні дарог з цвёрдым пакрыццём, ні камунальных паслуг. Электрычнасць генерыруюць бензінавымі генератарамі і сонечнымі батарэямі. Вада паступае з некалькіх крыніц. На востраве ёсць некалькі легкавых аўтамабіляў, але большасць насельніцтва карыстаецца машынамі для гольфа.

## Сувязь з востравам 
У паўднёвай частцы вострава ёсць узлётна-пасадачная паласа, але яе рэдка выкарыстоўваюць. Большасць жыхароў дабіраецца да вострава на катарах.

Такернак
Такернак
Маскігет

**Маскігет** — невялікі пясчаны востраў на захадзе ад астравоў Такернак і Нантакет, у горадзе Нантакет, штат Масачусетс. Знаходзіцца за 5 міляў на паўднёвы ўсход ад вострава Мартас Віньярд. Даўжыня вострава каля 2 км, а шырыня — каля 0.4 км.

Вышыня вострава — 4.26 м. На яго паўночных берагах, знаходзяцца пясчаныя дзюны, а на паўднёвых берагах — ў асноўным балоты.

Большая частка вострава належыць людзям з горада Нантакет.

## Гісторыя 
У 1880-х — 1890-х гадах на востраве знаходзілася ратавальная станцыя і дзевятнаццаць іншых будынкаў, у асноўным рыбацкія хаціны. Зараз засталіся дзве нежылыя хаціны, яны з'яўляюцца рэшткамі старых будынкаў. Адзін з іх — гэта рэшткі ратавальнай станцыі, другі дом калісьці належаў некалькім рыбакам латвійскага паходжання. Будаўніцтва першай станцыі пачалося ў лютым 1883 года. Але 28 снежня 1889 станцыя згарэла дашчэнту. Аднаўленне новай станцыі на востраве было скончана ў 1897 годзе. У 1929 годзе станцыя спыніла сваё функцыянаванне і яе пачалі разбіраць на матэрыялы, якія мусілі быць ужытымі ў Нантакеце. Пасля гэтага, колькасць будынкаў на востраве скарацілася да 14 дамоў. З таго часу людзі наведваць яе толькі сезонна.

## Сувязь з востравам 
Маскігет застаецца недасяжным для большасці лодак з-за водмеляў. Сплаў на каяках можа быць вельмі небяспечным. Спецыяльныя лодкі адыходзяць з Нантакецкай бухты.

Катэгорыя:Астравы ЗША
Катэгорыя:Масачусетс
Сібіл Торндайк

{{Тэатральны дзеяч
 | Імя              = Сібіл Торндайк
 | Арыгінал імя   = Sybil Thorndike
 | Выява      = Sybil Thorndike.jpg
 | Апісанне выявы = 
 | Імя пры нараджэнні = Агнес Сібіл Торндайк
 | Дата нараджэння    = 24.10.1882
 | Месца нараджэння   = Гейнсбара, , Англія, Вялікабрытанія
 | Дата смерці      = 9.6.1976
 | Месца смерці     = , Вялікабрытанія
 | Прафесія        = 
 | Грамадзянства      = 
 | Гады актыўнасці  = 1903—1970
 | Тэатр            = Олд Вік
 | Узнагароды          = { style="background:transparent"

}
 | imdb_id          = 0861345
}}

Дама **Агнес Сібіл Торндайк** CH DBE (,  — ) — англійская актрыса.

## Біяграфія 
У кіно дэбютавала стужкай *Moth and Rust* (1921), у наступным годзе з'явілася ў шэрагу нямых фільмаў, у тым ліку ў кінаверсіі кніг «Халодны дом», «Сабор Парыжскай Божай Маці», «Макбет», «Венецыянскі купец» і «Пунсовая літара» .
 
У 1927 годзе яна з'явілася ў кароткаметражнай экранізацыі п'есы Джорджа Бернарда Шоу «Святая Жанна», у якой паказана сцэна ў саборы. Сярод яе найбольш прыкметных кінапрац можна вылучыць ролю сястры Эдыт Кавел ў «Світанку» (1928), Элен ў «Ружы Цюдараў» (1936), генерал Бейнс ў «Маёр Барбары» (1941), місіс Гіл ў «Страху сцэны», каралева Вікторыя ў Мельба (1952) і каралева-ўдава ў «Прынцы і танцорцы» (1957, прэмія Нацыянальнага савета кінакрытыкаў ЗША за лепшую жаночую ролю другога плана). Яе апошняя роля ў кіно была ў фільме «Дзядзька Ваня» 1963 года.
 
У брытанскім фільме 2011 года «7 дзён і начэй з Мэрылін» ролю Сібіл Торндайк выканала англійская актрыса Джудзі Дэнч.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Выразкі артыкулаў пра Сібіл Торндайк (англ.) 
* 
* 
* Праца жыцця Сібіл Торндайк (англ.)
* *Сібіл Торндайк: зорка жыцця* Джонатана Кроўла (англ.)

Катэгорыя:Сацыялісты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Актрысы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Дамы-Камандоры ордэна Брытанскай імперыі
Катэгорыя:Кавалеры Пашаны
Торндайк

**Торндайк** () — прозвішча.

## Выбітныя носьбіты 
* Андрэ Торндайк (1909—1979) — нямецкі кінарэжысёр і сцэнарыст.
* Расэл Торндайк (1885—1972) — брытанскі акцёр і навеліст.
* Сібіл Торндайк (1882—1976) — брытанская актрыса.
* Эдвард Лі Торндайк (1874—1949) — амерыканскі псіхолаг.
Тот

**Тот**, **Джэхуці** — у старажытнаегіпецкай рэлігіі і міфалогіі адзін з найгалоўнейшых багоў, бог Месяца, часу, мудрасці, ліку, пісьма.

Тота найчасцей уяўлялі ў выглядзе чалавека з галавой птушкі ібіс і прыладамі для пісьма ў руках. Лічыўся стваральнікам усяго інтэлектуальнага жыцця, апекуном пісараў, архіваў, бібліятэк. Паводле ўяўленняў егіпцян, Тот вёў лік дням, месяцам, гадам, запісваў дні нараджэння і смерці людзей, вёў летапісы. Ён раздзяліў час на месяцы. Пісцы лічылі Тота сваім заступнікам і перад пачаткам працы здзяйснялі яму ўзліванні. Пад заступніцтвам Тота знаходзіліся ўсе архівы і знакамітая бібліятэка Гермопаля. «Кіраваў усімі мовамі» і сам лічыўся мовай бога. У кульце мёртвых і ў пахавальным абрадзе Тоту належала вядучая роля. Як візір багоў і пісец энеады багоў ён прысутнічаў на судзе Асірыса.

Жонкай Тота лічылася багіня ісціны і парадку Маат.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Малітва богу Тоту аб пасланні ўмення добра пісаць
* Гімн Тоту. Папірус Anastasi III

Катэгорыя:Старажытнаегіпецкія багі
Катэгорыя:Багі мудрасці і ведаў
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Катэгорыя:Багі месяца
Катэгорыя:Фараоны дынастыі богаў
Катэгорыя:Фараоны паводле алфавіта
Тоўстагалоўкі

**Тоўстагало́ўкі** (*Hesperiidae*) — матылькі, якія адносяцца да сямейства *Hesperiidae*, якія хоць і належаць да групы дзённых матылькоў (*Rhopalocera*), але рэзка адрозніваюцца ад іншых дзённых матылькоў. Больш за 4100 відаў.
## Апісанне 
Размах крылаў да 7 см (22—38 мм). Галава (адсюль назва) і тулава тоўстыя. Паміж булавападобнымі вусікамы валасяны чубок. На пярэдніх крылах усе 5 радыяльных жылак адыходзяць ад пасярэдняй ячэйкі. Матылі сілкуюцца нектарам кветак. Вусені патоўшчаныя, часам верацёнападобныя; жывуць паміж сплеценага лісця або адкрыта; сілкуюцца лісцем травяністых раслін (пераважна ружавакветных і злакавых).

## Распаўсюджанне 
Сямейства налічвае каля 3500 відаў. Пашыраны на ўсіх кантынентах. На тэрыторыі Беларусі 11 відаў, сярод якіх найбольш пашыраны , , .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 


Катэгорыя:Сямействы насякомых
Тотыла

**То́тыла**, **Бадуіла** — кароль остготаў, кіраваў у 541—552 гадах.

## Біяграфія 
Сын брата Ільдэбада. Камандуючы гарнізонам у Тарбезіі (сучасны Трэвіза), і даведаўшыся пра забойства дзядзькі, Тотыла рыхтаваўся здацца візантыйцам, калі готы, незадаволеныя слабым Эрарыхам, абралі яго каралём у 541 годзе, верагодна, у кастрычніку. Неўзабаве забойства Эрарыха пазбавіла Тотылу ад гэтага суперніка. Дарэчы, магчыма, што Тотылу — мяркуючы па легендах на манетах і некаторых літаратурных крыніцах — на самай справе звалі **Бадуіла**, што значыць «Барэц» або «Баец».
 
Тотыла (хутчэй у 542, чым у 543 годзе) наведаў Святога Бенедыкта ў Монтэ Касіна, але паданне так сказіла гэты факт, што немагчыма сказаць, якую мэту ён пры гэтым пераследваў. Па сведчанні аўтографа папы Рыгора Вялікага, Святы Бенедыкт прадказаў Тотылу тэрмін яго праўлення і дату яго смерці.

Узначаліў барацьбу остготаў супраць Візантыі, якая імкнулася заваяваць остгоцкае каралеўства ў Італіі. Залучаў у сваё войска беглых рабоў і калонаў, даваў ім свабоду; канфіскоўваў землі рымскай арыстакратыі і хрысціянскай царквы, раздаваў іх сваім воінам. Атрымаў шэраг перамог над візантыйскімі войскамі: у 546 годзе ўзяў Рым, адваяваў большую частку Італіі, Сіцылію, Сардзінію і Корсіку. Не змог процістаяць новай арміі пад камандаваннем Нарсеса, якую паслаў імператар Юстыніян I. У 552 годзе ў бітве каля Тагіна армія Тотылы разгромлена, а ён смяротна паранены.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Foundation for Medieval Genealogy. Тотыла
* Genealogie Mittelalter. Тотыла
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VI стагоддзя
Катэгорыя:Каралі остгоцкія
Катэгорыя:Памерлі ад ран
Набор сімвалаў

**Набор сімвалаў** () — табліца, якая задае кадзіроўку канчатковага мноства сімвалаў алфавіта (звычайна элементаў тэксту: літар, лічбаў, знакаў пунктуацыі). Такая табліца апісвае адпаведнасць кожнаму сімвалу паслядоўнасць даўжынёй у адзін ці некалькі сімвалаў іншага алфавіта (кропак і працяжнікаў у кодзе Морзэ, сігнальных флагаў на флоце, нулёў і адзінак (бітаў) у камп’ютары).

## Набор сімвалаў у камп’ютары 
Сімвалы ў камп’ютары звычайна кадуюцца адным ці некалькімі байтамі (групамі з васьмі бітаў).

Хоць тэрмін «набор сімвалаў» (), узаконены інтэрнэт-стандартам RFC 2278, зараз з’яўляецца найбольш аўтарытэтным, папярэдні яму тэрмін «кадзіроўка» () па-ранейшаму ўжываецца ў якасці сіноніма, у прыватнасці, у мовах праграміравання Java, Perl і XSLT, а таксама ў HTML.

Часам таксама замест тэрміна «набор сімвалаў» памылкова ўжываюць тэрмін «кодавая старонка», які пазначае на самой справе асобны выпадак набору сімвалаў у аднабайтным кадаванем.

У цяперашні час галоўным чынам выкарыстоўваюцца кадзіроўкі трох тыпаў: сумяшчальныя з ASCII, сумяшчальныя з EBCDIC і заснаваныя на Унікодзе 16-бітныя, з пераважаннем першых. Уяўленне UTF-8 Унікода сумяшчальна з ASCII. Кадыроўкі на базе EBCDIC (напрыклад, ) ужываюцца толькі на некаторых мэйнфрэймах. Першапачаткова ў кожнай аперацыйнай сістэме ўжываўся адзін набор сімвалаў. Цяпер наборы сімвалаў стандартызаваныя, залежаць ад тыпу аперацыйнай сістэмы толькі па традыцыі і ўсталёўваюцца згодна лакалі.

У Вікіпедыі і іншых праектах Фонду Вікімедыя ўжываецца Унікод UTF-8.

## Распаўсюджаныя кадзіроўкі 
* ISO 646
** ASCII
* BCDIC
* EBCDIC
* ISO 8859:
** ISO 8859-1, ISO 8859-2, ISO 8859-3, ISO 8859-4, ISO 8859-5, ISO 8859-6, ISO 8859-7, ISO 8859-8, ISO 8859-9, ISO 8859-10, ISO 8859-11, ISO 8859-13, ISO 8859-14, ISO 8859-15
** CP437, CP737, CP850, CP852, CP855, CP857, CP858, CP860, CP861, CP863, CP865, CP866, CP869
* Кадыроўкі Microsoft Windows:
** Windows-1250 для моў Цэнтральнай Еўропы, якія ўжываюць лацінскае напісанне літар (польскі, чэшскі, славацкі, венгерскі, славенскі, харвацкі, румынскі і албанскі)
** Windows-1251 для кірылічных алфавітаў
** Windows-1252 для заходніх моў
** Windows-1253 для грэчаскай мовы
** Windows-1254 для турэцкай мовы
** Windows-1255 для іўрыту
** Windows-1256 для арабскай мовы
** Windows-1257 для балтыйскіх моў
** Windows-1258 для в’етнамскай мовы
* MacRoman, MacCyrillic
* КОИ8 (KOI8-R, KOI8-U…), КОИ-7
* Балгарская кадзіроўка
* ISCII
* VISCII
* Big5 (найбольш вядомы варыянт Microsoft CP950)
** HKSCS
* Guobiao
** GB2312
** GBK (Microsoft CP936)
** GB18030
* Shift JIS для японскай мовы (Microsoft CP932)
* EUC-KR для карэйскай мовы (Microsoft CP949)
* ISO-2022 и EUC для кітайскай пісьменнасці
* Кадыроўкі UTF-8, UTF-16 і UTF-32 набора сімвалаў Унікод

## Гл. таксама 
* Генетычны код
* Псеўдаграфіка
Покуць

Івацэвіцкага раёна. 1938 год. Людзі сядзяць за сталом пад абразамі]]
**Покуць**, або **красны кут**, сустракаецца таксама пераклад праз рускую **чырвоны кут** — своеасаблівае сакральнае месца ў хаце, дзе стаяў стол, а зверху вісеў абраз.

Покуць мела вялікі сэнс у рытуальнай сістэме жыцця сялянскай хаты, была найбольш каштоўнай у абрадавым сэнсе часткай хаты. У гэтым куце знаходзіліся абразы, малельныя кнігі, свянцоныя свечкі. Тут на скрыжаванні лаў у многіх хатах ставілі хлебную дзяжу як сімвал дастатку і дабрабыту. У час абраду зажынак і дажынак першы і апошні снапы ставілі на пачэснае месца ў красны кут.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктура Беларусі
Катэгорыя:Беларускія абрады і звычаі
Паданг

**Пада́нг** () — горад у Інданезіі на востраве Суматра. Адміністрацыйны цэнтр Заходняй Суматры. Насельніцтва (2010 г.) — 933 584 чал.

## Геаграфія 
Горад Паданг знаходзіцца ў заходняй частцы вострава Суматра ля ўзбярэжжа Індыйскага акіяна. Прыбярэжная частка горада нізкая, гістарычны цэнтр знаходзіцца на вышыні 3 м над узроўнем мора. Аднак далей пачынаюцца пагоркі, якія ўзвышаюцца да 1853 м.

Клімат экватарыяльны, вельмі вільготны з двума ярка акрэсленымі сезонамі мусонаў. Агульная колькасць ападкаў — каля 4300 мм у год.

Паданг знаходзіцца ў зоне субдукцыі (напаўзання акіянічных пліт, гл. Тэктоніка пліт), таму тут часта здараюцца землятрусы. Горад моцна пацярпеў ад цунамі 2004 года і землетрасення 2009 года.

## Гісторыя 
Паданг узнік на месцы рыбацкага паселішча народа мінангкабау. З мясцовых гаворак назва горада перакладаецца як «поле» або «меч». У XVII стагоддзі паселішча трапіла пад кантроль галандскай Ост-Індскай кампаніі і ператварылася ў буйны гандлёвы цэнтр золатам, спецыямі, пазней — чаям і кавай. 7 жніўня 1669 г. адбылося паўстанне супраць галандцаў. У наш час, гэтая дата лічыцца днём набыцця гарадскога статусу.

У 1781—1784 і 1795—1818 гадах Паданг знаходзіўся пад кантролем Вялікабрытаніі. У 1793 годзе быў разрабаваны французскімі піратамі. Прэтэнзіі на тэрыторыю Паданга стала высоўвалі дзяржавы Паўночнай Суматры.

У 1945 годзе горад увайшоў у склад Інданезіі.

## Геаграфія 
### Клімат 

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Padang — Sumatra 
* Padang: city on a fault line
* Quake destroys history in Padang

Катэгорыя:Гарады Інданезіі