Дэзідэрый Рышардо

**Дэзідэрый Рышардо**, **Дэзідэры Рышардо** або **Дзідзье Рышардо** (, ; ) — прапаведнік, гісторык, член Ордэна езуітаў.

## Біяграфія 
### Юнацтва і навучанне 
Нарадзіўся ў заможнай сям’і. Вучыўся ў духоўнай семінарыі Св. Мікалая і адначасова ў Сарбонскім універсітэце, па сканчэнні якога атрымаў ступень доктара царкоўнага і грамадзянскага права. У 1789 годзе высвечаны на субдыякана, але рэвалюцыйныя падзеі ў Францыі вымусілі яго ў 1791 годзе пакінуць радзіму.

### Прыезд у Беларусь і далучэнне да Таварыства Ісуса 
Спачатку Рышардо накіраваўся ў Торунь, адтуль — у Падэборн і, нарэшце ў Беларусь. У Полацку Рышардо ўступіў у Таварыства Ісуса (24 жніўня 1792) і правёў два гады ў навіцыяце. У 1794—1796 гадах выконваў абавязкі намесніка рэгента канвікта. Неўзабаве вывучыў польскую мову і апублікаваў для навучэнцаў IV—V класаў езуіцкіх школ падручнік «Кароткі нарыс рымскай гісторыі» (*Krótkie zebranie historii rzymskiej*, Połock 1795), які ахопліваў падзеі ад заснавання Рыму да часоў уладарства імператара Іосіфа ІІ Габсбурга. У 1796—1800 гадах працягнуў вывучэнне тэалогіі ў Полацкім езуіцкім калегіуме і ў той жа час выкладаў у езуіцкіх школах французскую мову. У 1799 годзе высвечаны на ксяндза полацкім біскупам Янам Беніслаўскім.

У 1800 годзе заняў пасаду рэгента канвікта ў Мсціславе, але ўжо ў лістападзе 1800 года накіраваны ў Санкт-Пецярбург як прапаведнік для франкамоўных вернікаў-каталікоў расійскай сталіцы. Пасля адкрыцця Пецярбургскага езуіцкага калегіума выкладаў там французскую мову і літаратуру. У 1802—1805 гадах быў сакратаром генерала Таварыства Ісуса ў Расіі Габрыэля Грубера. У Санкт-Пецярбургу падтрымліваў шчыльныя сувязі з імператарскім дваром і, дзякуючы знаёмству з міністрам народнай асветы Аляксеем Кірылавічам Разумоўскім, меў магчымасць абараняць незалежнасць езуіцкіх навучальных устаноў ад Віленскага ўніверсітэта.

Пасля гібелі Габрыэля Грубера вяртаецца ў Беларусь, дзе быў прапаведнікам у Полацку (1805—1807 і 1809—1810), Віцебску (1807—1808) і Магілёве (1808—1809). Пасля вяртання ў Полацк выконваў абавязкі прэфекта ніжэйшых школ (1811—1816) і рэгента шляхецкага канвікта (1811—1812).

### Вайна 1812 года 
Пад час вайны 1812 года заставаўся ў Полацку і служыў капеланам для параненых французскіх салдат. У Экімані, пад Полацкам, ад імя езуітаў вёў перагаворы з неапалітанскім каралем Іаахімам Мюратам, а потым з маршалам Мішэлем Нэем. Пасябраваў таксама з маршалам Ларанам дэ Гувіёнам Сен-Сірам.

### Прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі 
У 1813—1816 гадах — прафесар усеагульнай гісторыі, гісторыі царквы і французскай мовы, а потым прафесар усеагульнай гісторыі, французскай літаратуры і кананічнага права ў Полацкай езуіцкай акадэміі. Таксама быў дэканам факультэта моў (1814—1815). У 1813 годзе атрымаў ступень доктара тэалогіі і царкоўнага права.

Падчас існавання Полацкай езуіцкай акадэміі актыўна публікаваўся. У Полацку ўбачылі свет наступныя працы:

* «Кароткі нарыс гісторыі трох першых манархій свету: асірыйскай, персідскай і грэчаскай. Таксама аб Расійскай імперыі і Каралеўстве Польскім з розных класічных аўтараў» (*Krótkie Zebranie Historyi O trzech pierwszych Monarchiach świata: Assyryiskiey, Perskiey y Greckiey. Także O Cesarstwie Rossyiskim y Krolestwie Polskim z różnych Klassycznych Autorów*, 1793);
* «Гісторыя асірыйскай і персідскай манархій» (*Historię o monarchiach: asyryjskiej i perskiej*; выдавалася двойчы — у 1813 і 1816; у 1840 і 1844 гадах выйшла ў Турыне па-італьянску;
* «Французска-польскі слоўнік» (*Dictionnaire français et polonais — Dykcjonarz francusko-polski*, 1813);
* «Гісторыя Грэцыі» (*Historię grecką*, 1814).

### Праца ў Магілёве і Оршы 
У 1816 годзе Рышардо пераехаў у Магілёў і выконвае абавязкі прапаведніка. Потым пераходзіць на пасаду віцэ-рэктара Аршанскага калегіума (1817—1819), дзе ў 1818 годзе ўручыў імператару Аляксандру І петыцыю генерала Таварыства Ісуса Тадэуша Бжазоўскага адносна пераносу рэзідэнцыі кіраўніка Ордэна езуітаў з Полацка ў Рым (у 1814 годзе Таварыства Ісуса адноўлена па ўсім свеце Папам Піям VII).

Нават з’ехаўшы з Полацка, Рышардо працягваў публікавацца ў гэтай як і раней езуіцкай сталіцы. У 1818 годзе ў «Полацкім штомесячніку» (Т. 1) ён апублікаваў два артыкулы: «Кароткія звесткі аб горадзе Полацку» (*Krótka wiadomość o mieście Połocku)* і «Звесткі пра жыццё і творы ксяндза Нікодама Мусніцкага» *(Wiadomość o życiu i pismach ks. Nikodema Muśnickiego*) з перакладам урыўку з лацінскай паэмы *De Christi ab inferis reditu*. Мусіла быць выдана і «Гісторыя Польшчы», якая была плёнам 17-гадовай працы Рышардо, але падрыхтаваны да друку рукапіс па памылцы спаліў вучань. За выключэннем аднаго казання, агалошанага ў 1818 годзе ў Оршы, не захаваліся гамілетычныя творы Рышардо як прапаведніка.

### Вяртанне ва Францыю 
Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) Рышардо вярнуўся ў Францыю. 8 студзеня 1821 года прызначаны кіраўніком Французскай правінцыі (1821—1824). Падтрымліваў езуітаў, якія, як і ён сам, былі вымушаны пакінуць Расію. Суперыёр семінарыі ў Дале (Dôle) (1825—1826) і суперыёр місіянерскага дому ў Лавалі (1826—1830). Браў удзел у ХХІ Генеральнай кангрэгацыі Таварыства Ісуса, на якой генералам ордэна абраны Ян Ротан, знаёмы Рышардо па сумеснай працы ў Полацку і Оршы.

З пачаткам Ліпеньскай рэвалюцыі 1830 года вымушаны на некаторы час зноў пакінуць Францыю. Пасля 7-месячнага быцця ў Швейцарыі ён вырашыў вярнуцца ва Усходнюю Еўропу. У Цярнопалі працаваў прапаведнікам (1831—1836) і прафесарам французскай мовы (1831—1832), духоўным айцом калегіума (1845—1848), у Новым Сончы — прафесарам маральнай і пастырскай тэалогіі (1836—1839), прафесарам гісторыі царквы і кананічнага права (1840—1841), у Старой Весі — інструктарам вывучэння царкоўнага права. Пасля роспуску езуітаў Галічыны ў 1848 годзе выехаў у Мец, дзе служыў у калегіуме духоўным айцом. Памёр 5 мая 1849 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Блинова, Т. Б. Иезуиты в Беларуси. Роль иезуитов в организации образования и просвещения / Т. Б. Блинова. — Гродно : ГрГУ, 2002. — 427 с.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Gizycki, J.-M., Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół od niej zależnych, 1905
* Grzebień, Ludwik. *Didier Richardot*, Internetowy Polski Słownik Biograficzny 
* Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1773—1905. Cz. 1 : 1773—1820. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1907. — 517 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі