open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вярба размарыналістая

**Вярба размарыналістая** (*Sálix rosmarinifólia*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Назва 
Вярба размарыналістая, мышалоз, лаза ніцая, ніцалаза.

## Распаўсюджанне і экалогія 
У прыродзе арэал віду ахоплівае практычна ўсю тэрыторыю Еўропы, Сібір, паўночныя раёны Цэнтральнай Азіі і Прымор’е.

Расце на лугах, у сырых хмызняковых зарасніках, па пясчаных месцах і тарфяніках.

## Таксанамія 
Від **Вярба размарыналістая** уваходзіць у род  семейства  парадку .

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вярба
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Hierochloe repens

**Hierochloe repens** — шматгадовая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Апісанне 
Расліна мае прамостоячые парасткі з чарговым размяшчэннем лісця ланцетной формы з вострай верхавінай і гладкім краем, якія растуць ля аснавання або ў прыкаранёвай разетцы. Кветкі памерам да 1 см бурага колеру сабраны ў мяцёлкі. Плады — бурыя або жоўтыя зярноўкі

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Метлюжковыя
Свабода, якая вядзе народ

**«Свабода, якая вядзе народ»** () або **«Свабода на барыкадах»** — карціна французскага мастака Эжэна Дэлакруа. Па стане на 2014 год выстаўлена ў мастацкім музеі Луўр у горадзе Парыж.

Дэлакруа стварыў карціну па матывах ліпеньскай рэвалюцыі 1830 года, якая паклала канец рэжыму Рэстаўрацыі манархіі Бурбонаў. Пасля шматлікіх падрыхтоўчых эскізаў яму спатрэбілася ўсяго тры месяцы, каб напісаць карціну. У лісце брату 12 кастрычніка 1830 года Дэлакруа піша: «Калі я не ваяваў за Радзіму, то я хоць бы буду для яе пісаць».

Упершыню «Свабода, якая вядзе народ» была выстаўлена ў Парыжскім салоне ў маі 1831 года, дзе карціна была з захапленнем прынята і адразу набыта дзяржавай. З-за рэвалюцыйнага сюжэту палатно на працягу наступнай чвэрці стагоддзя не выстаўлялася на публіцы.

У цэнтры карціны намалявана жанчына, якая сімвалізуе свабоду. На галаве ў яе — фрыгійскі каўпак, у правай руцэ — трыкалор (сцяг рэспубліканскай Францыі), у левай — стрэльба. Аголеныя грудзі сімвалізуюць самаадданасць французаў таго часу, якія з «голымі грудзьмі» ішлі на ворага. Мастак намаляваў сябе ў выглядзе мужчыны ў цыліндры злева ад галоўнай гераіні.

У 1999 годзе «Свабода» здзейсніла пералёт на борце Эйрбас Бялуга з Парыжа на выстаўку ў Токіа праз Бахрэйн і Калькуту за 20 гадзін. Памеры палатна — 2,99 м у вышыню на 3,62 м у даўжыню — былі занадта вялікія для Боінга 747. Транспартаванне ажыццяўлялася ў вертыкальным становішчы ў ізатэрмічнай баракамеры, абароненай ад вібрацыі.

7 лютага 2013 года наведвальніца музея перад яго закрыццём змалявала ніжнюю частку палатна маркерам, пасля чаго была затрымана. 8 лютага экспазіцыю музея закрылі для наведвання. Пасля гэтага рэстаўратары прыступілі да аднаўлення карціны, на што запатрабавалася менш за дзве гадзіны.

## Спасылкі 
* 
* Сайт пра Эжэна Дэлакруа 

Катэгорыя:Карціны Эжэна Дэлакруа
Катэгорыя:Карціны 1830 года
Катэгорыя:Карціны са збораў Луўра
Ліпеньская рэвалюцыя (значэнні)

**Ліпеньская рэвалюцыя:**

* Ліпеньская рэвалюцыя (фр. *La révolution de Juillet*) — паўстанне 27 ліпеня 1830 года супраць дзеючай манархіі ва Францыі
* Ліпеньская рэвалюцыя ў Егіпце — ваенны пераварот, які адбыўся ў Егіпце 23 ліпеня 1952 года.
* Ліпеньская рэвалюцыя — ваенны пераварот, які адбыўся 14 ліпеня 1958 года ў Іраку.

Катэгорыя:Рэвалюцыі
Легітымізм

**Легітымі́зм** (ад , , «законны») — палітычная тэорыя ў Заходняй Еўропе (пераважна ў Францыі), якая прызнае гістарычнае права дынастый на рашэнне асноўных прынцыпаў дзяржаўнага ладу.

Высунута Талейранам на Венскім кангрэсе ў мэтах абгрунтавання і абароны тэрытарыяльных інтарэсаў Францыі, якія складаліся ў захаванні межаў, якія існавалі на 1 студзеня 1792, і недапушчэнні тэрытарыяльнага пашырэння Прусіі.

Прынцып легітымізму не быў прыняты Венскім кангрэсам, бо ён супярэчыў анексіянісцкім планам Прусіі і Расіі.

Тэрмін «легітымізм» ужываецца таксама ў іншым значэнні: прыхільнасць «законнай» (легітымнай) старэйшай лініі дынастыі Бурбонаў у Францыі. Узнік і зацвердзіўся пасля Ліпеньскай рэвалюцыі 1830 года, у выніку якой на французскі прастол узыйшоў Луі Філіп Арлеанскі. Пасля згасання старэйшай лініі французскіх Бурбонаў у 1883 частка легітымістаў прызнала Арлеанскую дынастыю, але частка стала падтрымліваць прэтэнзіі на французскі прастол іспанскіх прынцаў з дому Бурбонаў; да 1939 карлістаў, а затым старэйшую лінію нашчадкаў Альфонса XIII. Сучасны легітымісцкі прэтэндэнт на французскі прастол — праўнук Альфонса Луіс, герцаг Кадыскі, якога яны завуць Людовікам XX.

У шырэйшым сэнсе легітымістам завуць усякага прыхільніка зрынутых манархій. Так у сучасным расійскім манархічным руху легітымістамі завуць прыхільнікаў аднаўлення Дынастыі Раманавых у асобе нашчадкаў т.зв. «Імператара ў выгнанні Кірыла I».

Катэгорыя:Ідэалогіі
Катэгорыя:Гісторыя Францыі
Катэгорыя:Манархізм
Жуль Агюст Арман Мары Паліньяк

**Жуль-Агю́ст-Арма́н-Мары́ Палінья́к** (граф, пазней прынц , , Версаль — , Парыж) — французскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Хроснай маці яго была Марыя-Антуанэта, якая пяшчотна любіла яго маці і даверылая ёй выхаванне сваіх дзяцей. Яшчэ дзіцем ён урачыста павінен быў паклясціся бацьку перад распяццем, што будзе да канца жыцця весці барацьбу супраць прынцыпаў і наступстваў рэвалюцыі.

За ўдзел у змове Жоржа Кадудаля Паліньяк быў прысуджаны да двухгадовага турэмнага зняволення, але заставаўся пад арыштам да 1814 года, калі яму ўдалося бегчы.

Пры Людовіку XVIII ён быў пасланы ў Рым, дзе заявіў сябе прыхільнікам крайняга абсалютызму. Стаўшы пэрам Францыі, ён прысягнуўся канстытуцыі толькі пасля таго, як Папа развеяў яго рэлігійныя сумневы наконт прымальнасці падобнай прысягі. У 1820 годзе Папа за яго шчырую прыхільнасць да каталіцтва даў яму тытул рымскага князя.

Граф д’Артуа, будучы Карл X, жадаў прапанаваць яму пасаду міністра, але Людовік XVIII абмежаваўся прызначэннем яго паслом у Лондан (1823). Адсутнасць талентаў і ведаў у Паліньяка не была тайнай і для графа д’Артуа, і ён сам, зрабіўшыся каралём, доўга марудзіў з заклікам Паліньяка ва ўрад. Калі міністр замежных спраў граф дэ Ла Феранэ па стане здароўя сышоў у адстаўку, Карл X хацеў прызначыць на яго месца Паліньяка, але іншыя міністры не дапусцілі гэтага. Свядомасць уласнай непапулярнасці выклікала з боку Паліньяка ўрачыстую заяву ў палаце пэраў, што ён прытрымліваецца выключна канстытуцыйнага складу думак; але гэта заява была сустрэта насмешкамі.

Пасля падзення кабінета Марціньяка Паліньяк 8 жніўня 1829 года стаў міністрам замежных спраў і прэм’ер-міністрам. На гэтым пасадзе ён стаў галоўным віноўнікам арданансаў 25 ліпеня 1830 года, якія пацягнулі за сабой Ліпеньскую рэвалюцыю. 15 жніўня Паліньяк, перапрануты ў лакея, быў пазнаны ў Сент-Ло, арыштаваны пры вялікай узрушанасці народа і адвезены ў венсенскую турму. Абаронцам яго перад палатай пэраў быў яго былы праціўнік Марціньяк, нягледзячы на ўсе высілкі якога, ён быў 21 снежня прысуджаны да пазбаўлення грамадзянскіх правоў і пажыццёвага зняволення. Праз шэсць гадоў, 29 лістапада 1836 года ён быў памілаваны, але высланы з краіны на 20 гадоў.

## Сачыненні 
* Падчас зняволення ў Гаме ён напісаў «Considérations politiques» (Пар., 1832).
* Іншыя яго сачыненні:
** «Études historiques, politiques et morales» (Парыж, 1845);
** «Réponse à mes adversaires» (там жа).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паслы Францыі ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Рэстаўрацыя Бурбонаў
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Францыі
Катэгорыя:Марскія міністры Францыі
Адрыян Віктаравіч Прахаў

**Адрыян Віктаравіч Пра́хаў** (, Мсціслаў — , Ялта) — украінскі гісторык мастацтва, археолаг, мастацкі крытык. Доктар мастацтвазнаўства (1879). Прафесар (1880).

Вучыўся ў 3-й гімназіі Санкт-Пецярбурга. У 1867 годзе скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта. У 1869 г. зацверджаны на пасадзе хавальніка Музея выяўленчых мастацтваў. У гэтым жа годзе быў накіраваны ў навуковую камандзіроўку за мяжу, у час якой працаваў у музеях Германіі, Францыі, Вялікабрытаніі і Італіі, наведаў Парыж, Берлін, Вену, Лондан, Неапаль. У Мюнхене слухаў лекцыі Г. Бруна (.
У 1871 г. А. В. Прахаў вярнуўся ў Пецярбург з мэтай абароны дысертацыі на атрыманне вучонай ступені магістра тэорыі і гісторыі мастацтва. У 1873 годзе зацверджаны дацэнтам Пецярбургскага ўніверсітэта, выкладаў гісторыю мастацтваў. У 1875—1887 гг. выкладаў у Акадэміі мастацтваў, у 1887—1897 гг. у Кіеўскім універсітэце. У 1897 г. вярнуўся ў Санкт-Пецярбург і працаваў на кафедры ва ўніверсітэце.

## Навуковая і творчая дзейнасць 
А. В. Прахаў займаўся даследаваннем мастацтва Старажытнага Егіпта і Старажытнай Грэцыі, Кіеўскай Русі, помнікаў царкоўнай архітэктуры Валыні. У 1880—1882 гг. даследаваў даследаваў і замаляваў мазаікі і фрэскі ў Сафійскім саборы і Кірылаўскай царкве ў Кіеве і запрасіў для іх аднаўлення М. А. Урубеля. У 1884—1886 гг. кіраваў будаўніцтвам і ўнутраным аздабленнем Уладзімірскага сабора ў Кіеве.

У 1875—1878 гг. А. В. Прахаў рэдагаваў часопіс «Пчела», у 1904—1907 гг. часопіс «Художественные сокровища России». Аўтар адной з першых публікацый пра мастацкую спадчыну Тараса Шаўчэнкі.

Галоўныя навукова-літаратурныя працы А. В. Прахава:
* Критические исследования по истории греческого искусства. I. Описание древних памятников из Ксанфа, в Ликии. II. О композиции фронтонных групп Эгинского храма Афины (Санкт-Пецярбург, 1872),
* Критические наблюдения над памятниками древнего искусства. Зодчество древнего Египта (Санкт-Пецярбург, 1879),
* Киевское искусство X, XI и XII веков. Каталог выставки копий с памятников искусства в Киеве Х, XI и XII веков, исполненных Паховым (Санкт-Пецярбург, 1883),
* артыкул аб Мікеланджэла Буанароці («Вестник Европы», 1875),
* нататкі ў рымскім часопісе «Annali dell Istituto di corrispondenza archeologica» за 1872—1874 гг.
і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* *М. А. Коростовцев, С. И. Ходжаш* Адриан Викторович Прахов (1846—1916) 
* Прахов Адриан Викторович  // НЭС РОССИИ, 2014. 
* Адриан Викторович Прахов, (1846−1916), историк искусства, археолог и художественный критик  

Катэгорыя:Выкладчыкі СПбДУ
Катэгорыя:Гісторыкі Украіны
Катэгорыя:Археолагі Расіі
Катэгорыя:Археалогія ва Украіне
Ахмед Саіф

**Ахмед Саіф** (, нар. ) — катарскі прафесійны гулец у снукер. У 2008 годзе ўпершыню прыняў удзел у рэйтынгавым турніры, атрымаўшы уайлдкард на чэмпіянаце Бахрэйна 2008, дзе саступіў у першым матчы Роберту Мілкінсу. У 2013 годзе выйграў фінальны матч аднаго з этапаў Q School у Джэймі Кларка (4:1) і стаў першым прафесійным снукерыстам з Катара ў гісторыі снукера. Тым не менш, з 14 прафесійных матчаў, згуляных у сезоне 2013/2014 Саіф не змог выйграць ні аднаго, застаўшыся за бортам першай сотні сусветнага рэйтынгу.

## Выступы на турнірах 
## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Ахмеда Саіфа на CueTracker.net  

Катэгорыя:Снукерысты Катара
Чэмпіянат свету па снукеры 1979

**Чэмпіянат свету 1979** (, таксама вядомы як *Embassy World Snooker Championship 1979* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 16 па 28 красавіка 1979 года на арэне тэатру Крусібл, у Шэфілдзе, Англія. Турнір стаў 42-м розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе. Кампанія Embassy у чарговы раз спансавала турнір. Прызавы фонд турніру склаў £35,000, з якіх £10,000 атрымаў пераможца.

## Удзельнікі 
Ніжэй прадстаўлена табліца, якая дэманструе статыстыку выступленняў удзельнікаў спаборніцтва на папярэдніх чэмпіянатах свету (з 1977 года).

## Асноўная сетка 
## Статыстыка турніру 
### Статыстыка гульцоў 
## Спасылкі 
* Статыстыка чэмпіянату свету 1979 на CueTracker.net 

Катэгорыя:Чэмпіянат свету па снукеры
Катэгорыя:1979 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Англіі ў 1979 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 1978/1979
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Англіі
Катэгорыя:1979 год у Шэфілдзе
Катэгорыя:Красавік 1979 года
Анастасія Юр’еўна

'''Анастасія Юр'еўна'* (? — , Звянігарад) — дачка вялікага князя смаленскага Юрыя Святаславіча і невядомай на імя дачкі вялікага князя разанскага Алега Іванавіча. У 1400 г. яна была выдадзена замуж за Юрыя Дзмітрыевіча, князя звенігародскага і галіцкага. Ад гэтага шлюбу нарадзілася чатыры сыны — Іван (у манастве — Ігнацій, пам. 1432), Васіль Касы, Дзмітрый Шамяка і Дзмітрый Красны. Памерла 11 ліпеня 1422 года ў Звянігарадзе, пахавана ў Маскве ў манастыры Святога Узнясення.

## Літаратура 
* Славянская энциклопедия. Киевская Русь — Московия: в 2 т. / Автор-составитель В. В. Богуславский. — Т. 1. — С. 26.
* Коган В. М., Домбровский-Шалагин В. И. Князь Рюрик и его потомки: Историко-генеалогический свод. — СПб.: «Паритет», 2004. — 688 с. — 3000 экз. — ISBN 5-93437-149-5
* *Пчёлов Е. В.* Рюриковичи. История династии. — М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2003. — С. 394—396.
* *Ковалёв-Случевский К. П.'' Юрий Звенигородский, великий князь Московский. Серия ЖЗЛ. М.: Молодая гвардия, 2008.

Катэгорыя:Вялікія княгіні маскоўскія
Катэгорыя:Рурыкавічы
Катэгорыя:Пахаваныя ва Узнясенскім манастыры Маскоўскага Крамля
Катэгорыя:Памерлі ў Маскоўскай вобласці
Чэмпіянат свету па снукеры 1976

**Чэмпіянат свету 1976** (, таксама вядомы як *Embassy World Snooker Championship 1976* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 11 па 24 красавіка 1976 года на арэне Middlesbrough Town Hall, у Мідлсбра і на арэне Wythenshawe Forum, у Манчэстэры, Англія. Турнір стаў 39-м розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе. Кампанія Embassy упершыню спансавала турнір. Прызавы фонд турніру склаў £15,300, з якіх £6,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Чэмпіянат свету па снукеры
Катэгорыя:1976 год у снукеры
Катэгорыя:Красавік 1976 года
Мірак Топаланек

**Мірак Топаланек** (; нар. 15 мая 1956, Усецін) — прэм’ер-міністр Чэхіі (жнівень 2006 — 24 сакавіка 2009). З 2002 да 2010 года — старшыня правацэнтрысцкай *Грамадзянска-дэмакратычнай партыі* (член ГДП з 1994), змяніў на гэтай пасадзе Вацлава Клауса.

У 1996—2004 гадах — сенатар ад Остравы, у 2002—2004 — намеснік старшыні Сената. У 2006 годзе быў абраны членам Палаты дэпутатаў і ва ўмовах, калі левыя і правыя партыі атрымалі ў палаце дэпутатаў па 100 месцаў, сфармаваў аднапартыйны ўрад сваёй партыі і незалежных міністраў, змяніўшы на пасадзе прэм’ер-міністра Іржы Параўбека. Яго кабінету не ўдалося атрымаць ухваленне ў Палаце, і Топаланек узначальваў часовы пераходны ўрад да студзеня 2007 года, калі ён змог атрымаць ухваленне для новага ўрада з удзелам *Партыі зялёных* і *Хрысціянскага і Дэмакратычнага саюза — Чэшскай народнай партыі*.

24 сакавіка 2009 года Ніжняя палата чэшскага парламента вынесла вотум недаверу ўраду прэм’ер-міністра Мірака Топаланека. М. Топаланек заявіў, што пакіне сваю пасаду, выканаўшы рашэнне дэпутатаў. У адпаведнасці з чэшскай канстытуцыяй 26 сакавіка 2009 года Топаланек падаў прэзідэнту краіны Вацлаву Клаусу афіцыйнае прашэнне аб адстаўцы.

Напачатку чэрвеня 2009 года Топаланек быў вымушаны абараняць сваю рэпутацыю ў сувязі з непрыстойнымі фатаграфіямі, апублікаванымі ў друку. Фатаграфіі голага мужчыны, падобнага на Топаланека, былі зроблены ў рэзідэнцыі італьянскага прэм’ер-міністра Сільвіа Берлусконі.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Чэхіі
Катэгорыя:Члены Грамадзянскай дэмакратычнай партыі
Пясіна

**Пя́сіна** () — рака ў Таймырскім Далгана-Ненецкім раёне Краснаярскага края Расіі.

Даўжыня ракі 818 км. Плошча вадазбору 182 000 км². Сярэдні расход вады каля вытоку 560 м³/с, у вусці 2600 м³/с. Аб’м гадавога сцёку у вусці 82,059, Агапа, Ленва, Пура, Ланкай, Тарэя і інш. У басейне Пясіны звыш за 60 000 азёр агульнай плошчай каля 10 450, Глыбокае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река Пясина // Интернет-энциклопедия Красноярского края 
* Государственный водный реестр: Пясина
* *Фролова Н. Л., Федорова И. В., Пряхина Г. В.* Пясина // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Катэгорыя:Басейн Карскага мора
Спіс прэм’ер-міністраў Чэхіі

**Спіс прэм’ер-міністраў Чэхіі** — спіс кіраўнікоў Урада Чэшскай Рэспублікі пачынаючы ад 1 студзеня 1993 года.

## Прэм’ер-міністры Чэшскай Рэспублікі 
*
Чэшская Рэспубліка
Катэгорыя:Спісы:Чэхія
Joy Division

**Joy Division** — англійскі рок-гурт, створаны ў 1976 годзе ў горадзе Солфард, Манчэстэр. Першапачатковая назва: **Warsaw**. Склад гурта: Ен Кёртыс (вакал, гітара), Бэрнард Самнэр (гітара, клавішы), Пітэр Хук (бас-гітара, бэк-вакал), Стэфан Морыс (барабаны).

Гурт хутка адышоў ад панк-року і пачаў распрацоўваць свой стыль і гук, які зрабіў Joy Division аднымі з піянераў пост-панк руху канца 1970-х гадоў. Іх першы міні-альбом «An Ideal for Living» () прыцягнуў увагу тэлебачання Манчэстэра. Першы альбом «Unknown Pleasures» () быў запісаны ў 1979 годзе і атрымаў добрыя водгукі брытанскіх музычных крытыкаў. Нягледзячы на ўзрастаючы поспех гурта, вакаліст Ен Кёртыс знаходзіўся ў дэпрэсіі ў сувязі з разводам і захворваннем эпілепсіяй. Кёртысу рабілася ўсё цяжэй выступаць на канцэртах, часта падчас выступаў пачыналіся сутаргі.

Напярэдадні першага амерыканскага турнэ гурта ў маі 1980 Кёртыс скончыў жыццё самагубствам. Пасмяротна выпушчаны другі альбом Joy Division «Closer» (), а сінгл «Love Will Tear Us Apart» () заняў самую высокую пазіцыю ў чартах з усіх песень гурта. Пасля смерці Кёртыса, астатнія члены заснавалі гурт «New Order», які дасягнуў камерцыйнага поспеху.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* **«Unknown Pleasures»** (1979)
* **«Closer»** (1980)

### Сінглы і EP 
* «An Ideal for Living» (1978, Вялікабрытанія)
* «Transmission» (1979, Вялікабрытанія)
* «Licht und Blindheit» (1980, Францыя)
* «Komakino» (1980, Вялікабрытанія)
* «Love Will Tear Us Apart» (1980, Вялікабрытанія)
* «Atmosphere/She’s Lost Control» (1980, Вялікабрытанія / ЗША)
* «The First Peel Session» (1986, Вялікабрытанія)
* «The Second Peel Session» (1987, Вялікабрытанія)
* «Atmosphere» (1988, Вялікабрытанія)
* «Love Will Tear Us Apart» (1995, Вялікабрытанія)

## Спасылкі 
* Ian Curtis & Joy Division Fans Club  — біяграфіі, дыскаграфія, падрабязная інфармацыя.
* Joy Division — The Eternal — біяграфіі, дыскаграфія.

Катэгорыя:Joy Division
Катэгорыя:Рок-гурты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Групы постпанка
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1970-х
Данузлаў

**Данузла́ў** (, ) — самае глыбокае возера ў Крыме і найбуйнейшае возера Чарнаморскага раёна Аўтаномнай Рэспублікі Крым, належыць да Тарханкуцкай групы азёр.

## Апісанне 
Размяшчаецца на Тарханкуцкім паўвостраве. Даўжыня 30 км, шырыня 8,5 км. Плошча 48,2 км². Глыбіня да 27 м.

Тып агульнай мінералізацыі — салёнае, на крайняй поўначы прэснае. Паходжанне — тэктанічнае.

Ад Чорнага мора адасоблена перасыпам даўжынёй каля 12 км, шырынёй 0,3-1 км. Цяпер возеру больш адпавядае вызначэнне ліман, бо з 1961 года (пасля злучэння з морам каналам) узровень агульнай мінералізацыі змяніўся да мінералізаваных вод (салёнае), таксама змены адбыліся ў берагавой расліннасці.

Берагі высокія, крутыя, звілістыя. Шмат невялікіх заток. Жывіцца за кошт водаабмену з морам і падземнымі водамі, выхады якіх ёсць ва ўсходняй частцы возера ў выглядзе падводных крыніц. Салёнасць складае каля 90 ‰. Тоўшча мулу на дне возера дасягае 9 м, зверху мул перакрыты слоем крышталяў вуглякіслага кальцыю. На асобных участках пашырана водна-балотная расліннасць (чарот, рагоз і інш.).

## Гісторыя 
У мінулым тут былі саляныя промыслы.

У 1961 годзе быў прарыты 200-метровы суднаходны канал для злучэння возера з Чорным морам.

У верхняй частцы возера збудаваны дзве сажалкі для развядзення рыбы, у сярэдняй арганізавана стаянка караблёў  Ваенна-марскіх сіл Украіны. На беразе створана ветраэнергетычная станцыя.

6 сакавіка 2014 года ў час Крымскага крызісу расійскія войскі затапілі на выхадзе з бухты возера 2 сваіх караблі «Ачакаў» і «Шахцёр». 7 сакавіка яны затапілі яшчэ адно судна, а 13 сакавіка — чацвёртае спісанае судна. Такім чынам утварылася барыкада, якая заблакавала выхад з бухты шэрагу караблёў ВМС Украіны.

## Літаратура 
* *Оліферов А. М.* Донузлав // Географічна енциклопедія України : у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. — К. : «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989. Т. 1. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азёры Крыма
Прэм’ер-міністр Чэхіі

**Старшыня Урада Чэшскай Рэспублікі** () ці **Прэм’ер-міністр Чэхіі** — кіраўнік Урада Чэхіі. Прэм’ер-міністр і Урад Чэхіі разам з кіраўнікамі міністэрстваў даюць справаздачу сумесна за свае дзеянні перад Палатай дэпутатаў Парламента Чэшскай Рэспублікі. Цяперашні прэм’ер-міністр — Петр Фіяла, кіраўнік Грамадзянскай дэмакратычнай партыі, які быў прызначаны на гэтую пасаду 28 лістапада 2021 года і стаў 13-м кіраўніком Урада Чэхіі з моманту распаду ЧССР.

Старшыня прызначаецца Прэзідэнтам Чэхіі і абавязваецца у першую чаргу сфарміраваць свой урад, якому Палата дэпутатаў абавязана даць вотум даверу. Згодна з Канстытуцыяй Чэхіі прэм’ер-міністр Чэхіі арганізуе нарады Урада і кантралюе яго дзейнасць.

## Паўнамоцтвы і роля 
Чэхія з’яўляецца парламенцкай рэспублікай, таму Прэм’ер-міністр і яго ўрад дае справаздачу перад Палатай дэпутатаў Парламента. Канстытуцыя прадугледжвае, што для таго, каб распачаць свае паўнамоцтвы, прэм’ер-міністр павінен атрымаць вотум даверу ад Парламента. У выніку страты даверу прэм’ер-міністр падае ў адстаўку, і прэзідэнт Чэхіі абавязаны абраць новага прэм’ер-міністра. Прэм’ер-міністр кіруе ўрадам і мае права прызначаць міністраў у ім.

## Рэзідэнцыя 
Афіцыйнай рэзідэнцыяй прэм’ер-міністра Чэхіі з’яўляецца віла Крамаржа (), якая знаходзіцца па адрасе: Градчаны, вуліца Гогалава, дом 212.1. Пабудавана ў 1911—1914 гадах па праекце венскага архітэктара Фрыдрыха Амана.

Kramarova vila.jpg|Від на вілу з саду
Kramarova vila 2.jpg|Від на вілу з саду
Kramarova vila pracovna stul.jpg|Кабінет прэм'ер-міністра

## Спіс кіраўнікоў
Ваенна-марскія сілы Украіны

[thumb|300px|Фрэгат ВМС Украі́ны «[Гетман Сагайдачны, фрэгат|Гетман Сагайдачны»]]
**Вае́нна-марскі́я сі́лы Украіны** () — від Узброеных сіл Украіны, прызначаны для абароны суверэнітэту і дзяржаўных інтарэсаў Украіны на моры, разгрому груповак ВМС суперніка ў сваёй аперацыйнай зоне самастойна і ва ўзаемадзеянні з іншымі відамі Узброеных сіл Украіны, садзейнічанне Сухапутным войскам Украіны на прыморскім кірунку.

Па стане на пачатак 2014 года, у ВМС Украіны служыла 15 470 чалавек. На ўзбраенні 4 карветы, 1 фрэгат, 1 падводная лодка, 26 дапаможных караблёў і 35 самалётаў. Штаб-кватэра ВМС Украіны да Крымскага крызісу 2014 года была размешчана ў Севастопалі.

## Роды войскаў 
* надводныя сілы
* падводныя сілы
* авіяцыя ВМС
* берагавыя ракетна-артылерыскія войскі
* марская пяхота

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Міністэрства Абароны Украіны


Катэгорыя:Чарнаморскі флот
Супрацьлодачны карабель

[thumb|Амерыканскі [эсмінец праэкта *Arleigh Burke* «Ласен»]]
**Супрацьлодачны карабель** — ваенны карабель, прызначаны для барацьбы з падводнымі лодкамі, як правіла, адначасова здольны змагацца і з паветранымі цэлямі.

## Класіфікацыя 
### Класіфікацыя супрацьлодачных караблёў па іх памеры
У залежнасці ад памераў бывае аднаго з наступных класаў:
* Супрацьлодачны авіяносец — авіяносец сярэдняга ці малога водазмяшчэння, прызначаны для выяўлення і знішчэння падводных лодак сіламі спецыялізаванай супрацьлодачнай авіяцыі.
* Супрацьлодачны крэйсер — буйны супрацьлодачны карабель, прызначаны для далёкіх паходаў з мэтай пошуку і знішчэння субмарын. Да супрацьлодачных крэйсераў ставяцца крэйсеры-вертолётаносцы, якія ўвайшлі ў склад флатоў СССР, Італіі, Францыі і Вялікабрытаніі ў 1960-х гадах.
* Эсмінец — універсальны карабель, адной з задач якога з'яўляецца супрацьлодачная абарона.
* Вялікі супрацьлодачны карабель (СССР і Расія), Фрэгат (НАТА)
* Малы супрацьлодачны карабель (СССР і Расія), Карвет (НАТА)
* Паляўнічы за падводнымі лодкамі
* Супрацьлодачны катар

Таксама існуюць падводныя лодкі, спецыялізаваныя для знішчэння субмарын (напрыклад Праэкт 705 «Ліра»), аднак да супрацьлодачных караблёў іх, як правіла, не адносяць.

Катэгорыя:Тыпы ваенных караблёў
Канстанцін Альшанскі (дэсантны карабель)

**Канстанты́н Альша́нскі** () — вялікі дэсантны карабель праекту 775. З'яўляецца шматпалубным, пласкадонным дэсантным караблём унутранай марской зоны з паўбакам і пашыранай кармавой надбудовай.

Названы ў гонар Героя Савецкага Саюза Канстанціна Альшанскага, камандзіра атраду з 68 дэсантнікаў, якія вызвалялі горад Мікалаеў ад захопнікаў Нацысцкай Германіі.

## Гісторыя праэкта 
Карабель быў пабудаваны на верфі «Stocznia Polnocna» («Паўночная верф») у Польшчы ў 1974 годзе.

Першая серыя караблёў, якая складалася з 12 СДК, была скончана ў 1978 годзе. На захадзе гэтыя караблі ахрысцілі як «Ropucha I» — так у англійскай транскрыпцыі вымаўляецца слова **жаба**. Другая серыя з 16 СДК (пр. 775. II або «Ropucha II») была скончана ў 1992 годзе. Караблі другой серыі адрозніваліся іншымі РЛС агульнага выяўлення, а з трэцягй серыі і іншымі артустаноўкамі (адной 76-мм АК-176 і двума 30 — мм АК-630 замест двух 57-мм АК-572).

Будаўніцтва праэкта 775 вялося па замове СССР выключна для яго флоту. Ні адзін карабель пр. 775 не ўвайшоў у склад ВМФ дзяржаў-саюзнікаў па Варшаўскаму дагавору. Выключэннем можна лічыць толькі адзін ВДК, перададзены Емену ў 1979 г. са складу савецкіх сіл, якія базіраваўся ў Індыйскім акіяне.

## Гісторыя эксплуатацыі 
### Расійская інтэрвенцыя ва Украіне (2014) 
24 сакавіка 2014 г. дэсант расійскіх войскаў высадзіўся з падплыўшага баркаса (з бартавым нумарам U8301) на борт і з боем захапіў карабель «Канстанцін Альшанскі». Незадоўга да гэтага частка экіпажу пакінула карабель, на момант штурму на караблі знаходзілася 21 чалавек. Рэшткі каманды забарыкадаваліся ў кают-кампаніі.

Аднак прадчуваючы хуткі штурм караблю, і каб пазбавіць ворага магчымасці выкарыстоўваць карабель у бліжэйшай будучыні, каманда «Канстанціна Альшанскага» паспела сапсаваць карабельную электроніку, рухавікі (залілі цэментавым растворам ці паводле іншай версіі — засыпалі пяском), навігацыйнае абсталяванне, прыборы кіравання агнём разбілі. У выніку рускім давялося цягнуць захопленае судна да базы на буксіры.

## Спасылкі 
* U-402 Вялікі дэсантны карабель «Канстанцін Альшанскі»  

Катэгорыя:Ваенныя караблі Украіны
Катэгорыя:Вялікія дэсантныя караблі праекта 775
Вінніца (карвет)

«**Ві́нніца**» — шматмэтавы баявы карабель класы карвет, праекту 1124П («Альбатрос», анг. Grisha-II class паводле класіфікацыі НАТА) прызначаны для прыбярэжнага дзеяння Ваенна-Марскіх Сіл Украіны.

## Гісторыя карабля 
Пагранічны вартавы карабель з завадскім нумарам 775 быў закладзены ў элінгу Зеленадольскага суднабудаўнічага завода (Татарстан) 23 снежня 1975 г. Залічаны ў спісы караблёў марскіх частак пагранічных войскаў КДБ СССР 17 чэрвеня 1976 года. Пасля спуску на ваду 12 верасня 1976 года па ўнутраных водных шляхах адбуксіраваны ў Азоўскае мора, а адтуль — на завод «Персей» (Севастопаль) для дабудоўкі, а таксама для наладачных і хадавых выпрабаванняў.

### Крымскі крызіс (2014) 
Падчас Крымскага крызісу карвет быў захоплены расійскімі войскамі на месцы дыслакацыі ля пасёлка Новаазёрнае, што на возеры Данузлаў.

7 сакавіка карвет «Вінніца» разам з яшчэ з 6 ваеннымі караблямі апынуліся заблакаванымі на возеры Данузлаў. Гэта адбылося пасля таго як побач з затопленным расійскімі ваеннымі караблём «Ачакаў» было затоплена дапаможнае вадалазнае судна.

22 сакавіка 2014 года спецыяльнае падраздзяленне марской пяхоты РФ, паспяхова здзейсніла захват карвета.

19 красавіка 2014 года, згодна з дамоўленасцю паміж абароннымі ведамствамі Украіны і РФ, карвет Вінніца з шэрагам іншых караблёў, пад сцягам Украіны быў накіраваны ў порт г. Адэсы.

## Спасылкі 
* Фотагалерэя газеты «Флот Украіны» 
* Фотаальбом карвета «Вінніца» — 17 фота

Катэгорыя:Карветы Украіны
Катэгорыя:Малыя супрацьлодачныя караблі праекта 1124
Катэгорыя:Судны паводле алфавіта
Пенджаб (рэгіён)

**Пенджаб** («Пяцірэчча», на санскрыце *Панчанада*, ) — назва намыўной раўніны плошчай 100 тыс. кв. км. у поймах рэк Джэлам, Чынаб, Раві, Біяс і Сатледж. Гэтыя пяць асабліва шануемых у індуізме рэк разам з Індам (Сіндху) і Сарасваці складаюць Сямірэчча, згаданае ў Ведах. Асноўнае насельніцтва — пенджабцы, пераважная мова — пенджабская. Апроч ісламу і індуізму, у рэгіёне традыцыйна распаўсюджаны сікхізм.

Пенджаб вядомы сваёй багатай гісторыяй. На заранку гісторыі чалавецтва ў далінах пяці рэк сфармавалася Індская цывілізацыя. Эпас «Махабхарата» (які змяшчае «Бхагавад-гіту») апісвае бітву Пандаваў і Каўраваў на Пенджабскай раўніне. Іслам канчаткова ўзяў верх у Пенджабе над індуізмам пасля перамогі Мухамада Гуры над мясцовым кіраўніком дому Прхавіраджа ў 1192 г.

З Пенджаба пачалося распаўсюджванне на ўсю Індыю ўлады Вялікіх Маголаў. Пры іх галоўным горадам Пенджаба становіцца Лахор. Пасля смерці імператара Аўрангзеба ўладу ў Пенджабе захапілі сікхі, якія лічылі сваім настаўнікам Нанака. У 1849 г. брытанскі генерал-губернатар маркіз Дальхузі анексаваў Пенджаб і пераўтварыў яго ў брытанскую правінцыю.

Падчас падзелу Брытанскай Індыі 40 % тэрыторыі Пенджаба засталіся ў Індыі і склалі аднайменны штат у складзе Індыйскага Саюза. Сталіцу штата Чандыгарх праектаваў запрошаны з Еўропы архітэктар Ле Карбюзье. Заходнія вобласці Пенджаба з Лахорам увайшлі ў склад дзяржавы Пакістан, дзе з іх была ўтворана асобная правінцыя.

## Гл. далей 
* Пенджаб, Брытанская Індыя
* Пенджаб, Індыя
* Пенджаб, Пакістан
* Кухня Пенджаба

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пенджаб
Катэгорыя:Раўніны Азіі
Катэгорыя:Геаграфія Індыі
Катэгорыя:Геаграфія Пакістана
Панджабцы

**Панджа́бцы**, пенджабцы () (پنجابی) — асноўнае насельніцтва геаграфічнай і гістарычнай вобласці Пенджаб (пакістанскім штаце Пенджабе і на тэрыторыі індыйскіх штатаў Пенджаб і Хар’яна). Таксама маюць вялікія дыяспары ў Еўропе, Амерыцы, Азіі, Блізкім Усходзе і Афрыцы. Колькасць — 110—120 млн чал.

Большая частка панджабцаў размаўляе на мове панджабі (індаіранская галіна індаеўрапейскай сям'і моў), меншая (сікхі) — на хіндзі (у Індыі), на дыялектах лендзі (лахнда) і мове ўрду (у Пакістане). У Пакістане панджабцы вызнаюць іслам, а ў Індыі галоўным чынам — сікхізм ці індуізм. 

Этнагенез народа разнастайны; з найстаражытных часоў у яго склад уліваліся прышлыя групы насельніцтва, якія асядалі тут у сувязі з арыйскімі, шакскімі (скіфскімі), арабскімі і іншымі нашэсцямі. Вялікі ўклад у фарміраванне панджабцаў унеслі джаты, раджпуты і гуджары. З 3 тысячагоддзя да н.э. панджабцы праславіліся як заснавальнікі магутных дзяржаў (Таксіла і інш.). 

Галоўным чынам панджабцы — земляробы (галоўная сельскагаспадарчая культура — пшаніца на арашаных землях); развіты ткацтва, ганчарны промысел, выраб дываноў і мастацкая разьба па дрэве. Характэрнае жыллё ў вёсках — дом з сырцовай цэглы з плоскім дахам. Сярод панджабцаў параўнальна шмат кваліфікаваных рабочых і прадстаўнікоў тэхнічнай інтэлігенцыі, асабліва гэта характэрна для Індыі. Працэнт пісьменных у абедзвюх краінах рассялення значна вышэйшы, чым у суседніх народаў.

## Бібліяграфія 
* *Гусева Н. Р.* Панджабцы // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999. — С. 408-409.
* *Кудрявцев М. К.* Панджабцы // Большая советская энциклопедия / Глав. ред. А. М. Прохоров. Т. 19. — М.: Советская Энциклопедия, 1975. — С. 143.
* Народы Южной Азии. — М., 1963.

Катэгорыя:Народы Пакістана
Катэгорыя:Народы Індыі
Катэгорыя:Індаарыйскія народы
Катэгорыя:Насельніцтва Пенджаба
Катэгорыя:Нацыянальныя меншасці
Джаты

**Джат** ( , , ) — этнічная група. Жывуць галоўным чынам у Пенджабе, Хар’яне, Раджастхане і Утар-Прадэш — заходняй частцы паўночнай Індыі, а таксама маюць вялікія дыяспары ў іншых краінах. Джаты маюць багатую гісторыю, якую можна прасачыць да старажытных часоў.

Джаты размаўляюць у асноўным на мове панджабі (дыялект джаткі-хіндзі, хіндкі і інш.), распаўсюджаны таксама урду. Вызнаюць галоўным чынам сікхізм, ёсць індуісты, у Пакістане — мусульмане-суніты. Напачатку нашай эры плямёны продкаў джатаў засялялі заходнія раёны Пенджаба; рассяліліся ў Паўночнай Індыі, склалі этнічную аснову пенджабцаў. Джаты былі галоўным чынам земляробамі і войнамі. У Сярэднявеччы вялі барацьбу з Вялікімі Маголамі, стварылі самастойную дзяржаву, захопленую англійскімі каланізатарамі ў 1849 годзе.

Народнасць джат адна з найбольш квітнеючых груп у Індыі. Пенджаб, Хар’яна і Гуджарат з’яўляюцца самымі багатымі індыйскія штаты. У апошнія гады народнасць джат — дамінуючы палітычны клас у Пенджабе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Народы Індыі
Катэгорыя:Народы Пакістана
Катэгорыя:Пенджаб
Катэгорыя:Сікхізм
Зборная Расіі па хакеі з шайбай

**Збо́рная Расі́і па хаке́і** — нацыянальная хакейная каманда Расіі. У рэйтынгу ІІХФ за 2014 год знаходзіцца на 4 месцы. Кіроўны орган — Федэрацыя хакея Расіі, галоўным трэнерам з’яўляецца латышскі спецыяліст Алег Знарок. Зборная Расіі з’яўляецца правапераемніцай зборнай СССР.

У 2009 годзе тройку намінантаў на Мемарыяльны трафей Харта, які атрымлівае самым каштоўным ігрок у Нацыянальнай хакейнай лізе, склалі прадстаўнікі зборнай Расіі: Аляксандр Авечкін, Павел Дацюк і Яўген Малкін.

## Гісторыя 
На зімовых Алімпійскіх гульнях 1992 года ў Альбервілі, якія праходзілі праз некалькі тыдняў пасля распаду СССР, выступала гэтак званая Аб'яднаная каманда, якая ў хакейным турніры фактычна і была прадстаўлена зборнай Расіі. Пад кіраўніцтвам ранейшага трэнера зборнай СССР Віктара Ціханава Аб'яднаная каманда здолела атрымаць золата.

Для ўдзелу ў дэбютным чэмпіянаце свету 1992 года ў Чэхаславакіі пад кіраўніцтвам Віктара Ціханава была сфарміравана ўжо зборная Расіі. На чэмпіянаце свету рускія ўпэўнена выйшлі з групы, заняўшы першае месца, але ў чвэрцьфінале саступілі зборнай Швецыі (0:2).

thumb|220px|злева|Зборная Расіі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года ў Ванкуверы
На чэмпіянаце свету 1993 года ў Германіі расійскія хакеісты выступілі не вельмі ўдала: нічыя 2:2 са зборнай Італіі, параза 2:5 ад шведаў, але ўсё ж такі выйшлі з трэцяга месца ў плэй-оф. У чвэрцьфінале рускія ўпэўнена разабраліся з гаспадарамі турніру — 5:1, у паўфінале ў відовішчным матчы былі абыграны канадцы (7:4), у складзе якіх былі такія вядомыя ігракі як то Майк Гартнер, Род Брындамор, Марк Рэкі, маладыя Пол Карыя і Эрык Ліндрас. У мюнхенскім фінале зборная Расіі ўзяла рэванш у шведаў (3:1) і ўпершыню ў сваё незалежнай гісторыі стала чэмпіёнамі свету.

На алімпійскам турніры 1994 года ў Нарвегіі склад расійскай зборнай быў сфарміраваны ў асноўным з ігракоў айчыннага чэмпіянату, у той час як некаторыя зоркавыя ігракі заставаліся ў НХЛ. З гэтай прычыны зборная паказала слабы вынік, гэта значыць 2 паражэнні на групавым этапе (адно з іх паражэнне зборнай Фінляндыі з лікам 0:5). Канчаткова зборная Ціханава заняла 4-е месца, пасля чаго галоўны трэнер быў звольнены са сваёй пасады.

У наступныя гады расійскія хакеісты паказвалі не вельмі добрыя вынікі, займаючы 4 і 5 радкі, а на хатнім чэмпіянаце свету 2000 года ў Санкт-Пецярбургу нават супыніліся на 11 месцы. Аднак, у апошнія гады вынікі зборнай Расіі значна палепшыліся, аб чым кажа чэмпіёнскія вынікі ў 2008, 2009 і 2012 гадах, сярэбраныя медалі 2010 года і бронзавыя — 2005 і 2007.

## Спасылкі 
* Федэрацыя хакея Расіі
* Профіль зборнай Расіі на Sports.ru

### Мультымедыя 
* Зборная Расіі на ЧС 2008 у Канадзе
* Расія — Канада. Фотасправаздача пра фінальны матч ЧС 2008

Катэгорыя:Хакей у Расіі
Хакей
Расія
Пазыка

**Пазыка** — перадача грашовых сродкаў і рэчыўных каштоўнасцей адным удзельнікам дагавору другому з умовай вяртання і выплаты працэнтаў.

## Віды 
Від пазыкі залежыць ад тыпу дагавору, складу ўдзельнікаў пазыковага дагавору, памеру і крыніцы выплаты працэнтаў.
* *Банкаўская*. Пазыкадаўцамі ёсць пазыковыя ўстановы (банкі), пазычальнікамі — юрыдычныя і фізічныя асобы.
* *Дзяржаўная* (каштарысная). Удзельнікамі пазыковага дагавору могуць выступаць з боку пазычальніка і пазыкадаўцы агульнакраёвыя і мясцовыя каштарысы ад імя дзяржавы.
* *Камерцыйная*. Дзейнікі гаспадарання даюць пазыковыя сродкі і таварна-рэчыўныя каштоўнасці адзін аднаму.
* *Спажывецкая*. Пазычальнікам з’яўляецца насельніцтва.
Таксама пазыкі падзяляюцца паводле:
* мэтавага прызначэння — арганізаваная і неарганізаваная;
* спосабу выдачы пазычаных сродкаў — наўпроставая і ўскосная;
* тэрмінаў пагашэння — тэрміновая, кароткатэрміновая, доўгатэрміновая, адтэрмінаваная і пратэрмінаваная;
* месца ажыццяўлення — унутраная і знешняя.
Дзейнікамі знешніх (міжнародных) пазыкаў выступаюць дзяржавы, банкі, міжнародныя валютна-пазыковыя і фінансавыя ўстановы, юрыдычныя асобы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фінансы
Катэгорыя:Крэдыт
Катэгорыя:Грамадзянска-прававыя дагаворы
TIBO

thumb|Паштовая марка Рэспублікі Беларусь да 20-годдзя TIBO
**Міжнародны спецыялізаваны форум па тэлекамунікацыях, інфармацыйных і банкаўскіх тэхналогіях TIBO** — штогадовае міжнароднае мерапрыемства, прысвечанае тэлекамунікацыям, інфармацыйным і банкаўскім тэхналогіям. Ладзіцца ў Мінску з 1994 года. Арганізатары — Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Беларусі, Міністэрства інфармацыі Беларусі.
250px|злева|thumb|Паштовая марка Рэспублікі Беларусь да 15-годдзя TIBO

У выстаўцы бяруць удзел прадпрыемствы-вытворцы тэлекамунікацыйнага абсталявання, камп'ютараў, праграмнага забеспячэння, сродкаў і сістэм бяспекі, пастаўшчыкі разнастайных інфармацыйны-камунікацыйных тэхналогій з розных краін свету.

У межах выставачнага форуму з 2003 праводзіцца конкурс інтэрнэт-рэсурсаў, па выніках якога адбываецца ўручэнне «Інтэрнэт-прэміі TIBO».

Падчас форуму праходзяць такія мерапрыемствы, як семінары, прэзентацыі, прэс-канферэнцыі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Выстаўкі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1994 годзе
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1994 год у Мінску
Самхіта

**Самхі́та** (  «сабранае разам») — тэрмін, які выкарыстоўваецца для абазначэння шэрагу свяшчэнных тэкстаў індуізму. Самхіты — гэта зборы гімнаў, малітваў, заклінанняў, блаславенняў, ахвярных формул. Самхітамі завуць асноўныя метрычныя тэксты — гімны і мантры — кожнай з чатырох Ведаў. Самхітамі таксама завуць шэраг іншых, пасляведычных тэкстаў па ёзе і Аюрведзе. Прыкладамі могуць служыць: «Гхеранда-самхіта», «Каш'япа-самхіта», «Аштавакра-самхіта», «Бхрыгу-самхіта», «Ёга-яджнавалк'я-самхіта», «Брахма-самхіта», «Гарга-самхіта» і «Дэва-самхіта».

Тэрмін «Самхіта» таксама шырока ўжываецца ў назве да тэкстаў тантрычнай вайшнаўскай школы Панчаратра — з 225 вядомых тэкстаў большая іх частка мае ў сваёй назве гэты тэрмін.

Катэгорыя:Свяшчэнныя пісанні індуізму
Зборная Украіны па хакеі з шайбай

'''''' — нацыянальная хакейная каманда Украіны, якая прадстаўляе краіну на міжнародных спаборніцтвах па хакеі з шайбай. У рэйтынгу ІІХФ за 2014 год знаходзіцца на 21 месцы. З 2008 года выступае ў дывізіёне I (другі паводле іерархіі чэмпіянатаў свету).

Кіруючы орган — Федэрацыя хакея Украіны; генеральны менеджар — Сяргей Шакураў, галоўны трэнер — Андрэй Назараў.

## Гісторыя 
З 1952 да 1991 украінскія хакеісты выступалі ў складзе зборнай каманды СССР. Першая сустрэча незалежнай зборнай Украіны адбылася на таварыскім турніры ў Санкт-Пецярбургу (Расія) 14 красавіка 1992 года супраць зборнай Казахстана; першая афіцыйная сустрэча — з тым жа супернікам 6 лістапада 1992 у Мінску (Беларусь) у рамках кваліфікацыйнага раўнду на чэмпіянат свету ў Дывізіёне «C». Гэтай падзеі папярэднічала стварэнне Федэрацыі хакея Украіны і яе ўваходжанне ў структуру Міжнароднай федэрацыі хакея з шайбай (ІІХФ), якое адбылося 6 мая.

З першых гадоў свайго існавання зборная Украіны змагалася ў трэцім дывізіёне хакейнага чэмпіянату свету. Прарыў у эліту адбыўся ў сезоне 1997—1998 гадоў, калі ўкраінцы спярша перамаглі ў турніры Дывізіёна «C», а праз год занялі 1-е месца ў Дывізіёне «B».

Цягам наступных 9 гадоў зборная Украіна заставалася ўдзельніцай элітнага Дывізіёна чэмпіянату свету, страціўшы месца ў сусветнай хакейнай эліце па выніках чэмпіянату свету 2007 года. Найвышэйшае дасягненне ўкраінскай зборнай за час удзелу на найвышэйшым узроўні&nbsp;— 9 месца ў 2002 года.

Каманда Украіны толькі адзін раз здолела пераадолець кваліфікацыйны раўнд для ўдзелу ў хакейным турніры Зімовых Алімпійскіх гульняў. На Алімпіядзе ў Солт-Лэйк-Сіці ўкраінцы распачалі свае выступы ў групе «B» папярэдняга групавога турніру, па хадзе якога здабылі перамогі над зборнымі Швейцарыі і Францыі, а таксама мінімальна саступілі 0:1 зборнай Беларусі. Дзякуючы гэтай перамозе адзіную пуцёўку на асноўны турнір атрымалі беларусы. Першы выступ на Алімпіядзе зборная Украіны скончыла разгромным паражэннем з лікам 2:9 ад зборнай Латвіі ў гульні за 9 месца.

## Вынікі 
thumb|Зборная Украіны (2008)
### Алімпійскія гульні 
* 2002 — 10-е месца

### Чэмпіянат свету 
## Спасылкі 
* Федэрацыя хакея Украіны  
* Профіль  на старонцы IIHF
* Хакейныя архівы 

Украіна
Катэгорыя:Хакей ва Украіне
Хакей з шайбай
Алесь Ліпай

**Алесь Ліпай** (, в. Андросаўшчына, Капыльскі раён — , Мінск) — беларускі журналіст і паэт. Сузаснавальнік (разам з Віталём Цыганковым) і кіраўнік Беларускага прыватнага агенцтва навін (БелаПАН, 1991) і сеціўнай газеты «Беларускія навіны».

## Біяграфія 
Скончыў сярэднюю школу ў Капылі. Затым факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1991), на якім выдаваў сценгазету «Лірнік». У 1988 г. стаў першым карэспандэнтам Радыё «Свабода» ў Беларусі. Пры канцы 1980-х гадоў — удзельнік Таварыства маладых літаратараў «Тутэйшыя». Удзельнічаў ва Устаноўчым з’ездзе Беларускага Народнага Фронту «Адраджэньне» ў Вільні — інфармацыйна забяспечваў працу гэтага форуму.

Працаваў карэспандэнтам, а потым рэдактарам аддзелу навін у газеце «Знамя юности». У 1991-м годзе вёў беларускамоўную старонку «Родны склон».

Аўтар беларускага перакладу Дагавора аб вывадзе ядзернай зброі з Беларусі, якую падпісалі старшыня Вярхоўнага Савета Беларусі Станіслаў Шушкевіч і прэзідэнт ЗША Біл Клінтан. На пачатку 1990-х гадоў зладзіў перавоз у Беларусь звыш 1000 кніг, выдадзеных беларускай дыяспарай у Германіі, і распаўсюдзіў іх па школах і бібліятэках.

У кастрычніку 1991 стварыў незалежнае інфармацыйнае агенцтва БелаПАН, якое з цягам часу перарасло ў інфармацыйную кампанію. З часу ўзнікнення БелаПАНу — генеральны дырэктар кампаніі.

У чэрвені 1996 года падчас вызвалення закладнікаў, захопленых у дзіцячым садку, узяў інтэрв'ю ў тэрарыста, адцягнуўшы тым самым яго ўвагу на сябе. Намеснік старшыні Беларускай асацыяцыі журналістаў (1996—1998).

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў і Беларускага ПЭН-цэнтру. Першую кнігу паэзіі «Пад снегам» выдаў у 2000 годзе. У 2007 г. выйшаў зборнік паэзіі «Рэшта».

Праваслаўны хрысціянін.

Памёр 23 жніўня 2018 года ў Мінску пасля цяжкой хваробы. Развітанне з Алесем Ліпаем мусіла прайсці 25-26 жніўня ў мінскім храме Святога Архангела Міхаіла ў Сухараве, аднак па рашэнні яго сям’і было перанесена на раніцу нядзелі, 26 жніўня, у рытуальную залу на вуліцы Альшэўскага. Пры гэтым Уладзімір Някляеў паведаміў у сваім фэйсбуку, што гэта царква адмяніла развітанне і адмовіла ў памінальнай імшы па ім.

Развітацца з Алесем Ліпаем прыйшлі вядомыя журналісты Іосіф Сярэдзіч, Святлана Калінкіна, Марына Золатава, Сяргей Калякін, Уладзімір Глод, Аляксандр Тамковіч, Аляксандр Старыкевіч, Аляксандр Фядута, Жанна Літвіна, а таксама маладыя рэпарцёры, палітыкі, палітолагі, культурныя дзеячы.

Пахаваны ў Рудзенску побач з маці і сястрой. 12 верасня Упраўленне Следчага камітэта па гораду Мінску спыніла папярэдняе расследаванне на падставе п. 7 ч. 1 арт. 29 Крымінальна-працэсуальнага кодэкса (акалічнасці, якія выключаюць вытворчасць па крымінальнай справе у дачыненні да памерлага).

## Бібліяграфія 
* 
* 

## Літаратура 
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі: 1956—1991. Пэрсанажы і кантэкст. — Менск: Архіў Найноўшае Гісторыі, 1999. ISBN 985-6374-08-1

## Спасылкі 
* БелаПАН 

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Селім Герай

Імя **Селім Герай** насілі некалькі кіраўнікоў Крымскага ханства:

* Селім I Герай — хан Крыма ў 1671—1678, 1684—1691, 1692—1699 і 1702—1704 гадах.
* Селім II Герай — хан Крыма ў 1743—1748 гадах.
* Селім III Герай — хан Крыма ў 1765—1767 і 1770—1771 гадах.
Сепаратызм

**Сепараты́зм** ( ад  — асобны) — палітыка і практыка адасаблення, аддзялення часткі тэрыторыі дзяржавы з мэтай стварэння новай самастойнай дзяржавы ці атрымання статусу вельмі шырокай аўтаноміі (індывідуальная свабода дзеяння; самастойнасць).

Сепаратызм вядзе да парушэння суверэнітэту, адзінства і тэрытарыяльнай цэласці дзяржавы, прынцыпу непарушнасці межаў і, як вынікае з практыкі, можа стацца крыніцаю самых вострых міждзяржаўных і міжнацыянальных канфліктаў. Разам з тым адзначаецца, што прычыны сепаратызму вельмі часта бываюць звязаныя з грубым парушэннем правоў чалавека і народаў, нацыянальных, расавых і рэлігійных груп (меншасцей). У гэтым плане сепаратызм можа адыграць істотную ролю, як гэта мела месца, напрыклад, у барацьбе супраць прыгнёту каланіялізму, пры ўтварэнні новых маладых нацыянальных дзяржаў. Сепаратызм сёння стварае нямала складаных і вострых праблем у жыцці як развітых (Канада, Іспанія і інш.), так і краін у стадыі развіцця (Індыя, Пакістан, Ірак, шмат афрыканскіх дзяржаў) краін. Сваю ролю сепаратызм адыграў у распадзе СССР, Югаславіі, Чэхаславакіі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Чамерыя

**Чамерыя** (, ) — тэрмін, які выкарыстоўваецца сёння ў албанскай літаратуры для абазначэння прыбярэжных раёнаў Эпіра (сучасная Паўднёвая Албанія і Паўночна-Заходняя Грэцыя).

Да сярэдзіны мінулага стагоддзя тэрмін таксама ўжываўся і грэкамі, але затым выйшаў з ужывання з-за росту албанскага сепаратызму. Падпольная Армія вызвалення Чамерыі змагаецца за правы дэпартаваных з Грэцыі, па прычыне супрацоўніцтва з акупантамі, албанцаў-чамаў. Грэкі аддаюць перавагу выкарыстоўваць антычныя назвы Эпір і Феспратыя, хоць Чамерыя часам згадваецца ў грэчаскіх народных песнях.
 

## Літаратура 
* *Albania at War, 1939-45*, Bernd I. Fischer, p.&nbsp;85. C. Hurst & Co, 1999
* *Historical Atlas of Central Europe*, 2nd. ed. Paul Robert Magocsi. Seattle: U. of Washington Press, 2002.
* Roudometof, Victor. *Collective Memory, National Identity, and Ethnic Conflict: Greece, Bulgaria, and the Macedonian Question*.
* Clogg, Richard. *A Concise History of Greece*. Cambridge University Press, 2002.

Катэгорыя:Геаграфія Албаніі
Катэгорыя:Геаграфія Грэцыі
Фіялка персікалістая

**Фіялка персікалістая** (*Viola persicifolia*) — травяністая шматгадовая расліна сямейства фіялкавыя, від роду Фіялка, які расце ў цэнтральнай, паўночнай і ўсходняй Еўропе і паўночнай Азіі.

## Батанічнае апісанне 
Расліна з паўзучым карэнішчам.

Сцябло вышынёй 10-30 см. Лісце вузкае трохкутнае, 7-15 мм у папярочніку.

Кветкі дыяметрам 10-15 мм з’яўляюцца позняй вясной або раннім летам, круглявыя пялёсткі блакітнаватага або жаўтлява-белага колеру з кароткімі зялёнымі або жаўтлявымі шпорамі.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Расліна аддае перавагу вапнавым глебам у сырых месцах.

## Класіфікацыя 
### Таксанамія 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Фіялка
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Німфы

, Вільям Бугро, 1873.]]
**Ні́мфы** (,  — нявесты) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі увасабленне ў выглядзе дзяўчын жывых стыхійных сіл, якія жылі ў журчанні ручая, у росце дрэў, у дзікім харастве гор і лясоў. Народжаны Геяй. Ім прысвечаны арфічны гімн.

Німфы гор зваліся арэадамі, німфы лясоў і дрэў — дрыядамі і гамадрыядамі, німфы крыніц — наядамі, німфы моры — нерэідамі. Культ німф быў вельмі распаўсюджаны ў Грэцыі і Рыме, дзе ім будавалі велічныя храмы — німфеумы. Німфам прысвячаліся гроты і пячоры, часам будаваліся свяцілішчы, асабліва ў багатых расліннасцю і арашоных мясцовасцях, пазней і ў гарадах. У ахвяру німфам прыносілі коз, цялятак, малако, алей, віно.
, 1878.]]
Як увасабленні хараства прыроды, яны маляваліся прыгожымі маладымі дзяўчынамі з цудоўнымі валасамі, з уборам з вянкоў і кветак, часам у танцы, з аголенымі нагамі і рукамі, з распушчанымі валасамі. Статуі наяд нярэдка мелі сваім атрыбутам ракавіну, якую яны трымалі каля ўлоння, або пасудзіну; арэады маляваліся задуменнымі на высокай скале.

Паводле міфаў німфы жылі доўга, але не былі несмяротнымі. Ад шлюбаў німф з багамі нараджаліся героі (Ахілес, Эак). Знаходзячыся побач з людзьмі, німфы лепш за алімпійцаў разумелі іх патрэбы і турботы, нярэдка дапамагалі людзям або каралі іх.

Іншыя німфы:
* Акіяніды — акіянаў
*  — далін
*  — сенажацяў
* Дрыяды — дрэў
У гонар німф названы астэроід (875) Німфея, адкрыты ў 1917 годзе.

## Гл. таксама 
* Віла
* Німфеум
* Німфаманія
* Німфетка

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Німфы ў Энцыклапедыі Антычнай міфалогіі
Перса

**Персеіда** (Перса; або Персіда, ) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Акіяніда, дачка тытана Акіяна і Тэфіды. Жонка Геліяса, маці Ээта, Кіркі, Пасіфаі і Перса.

Атаясамляецца з Гекатай.

Катэгорыя:Акіяніды
Катэгорыя:Скіфія і Каўказ у старажытнагрэчаскай міфалогіі