open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Адлучэнне

**Адлучэнне ад царквы** або **адлучэнне ад сінагогі** (адлучэнне) — практыкаваная ў некаторых рэлігіях мера пакарання за дзеянні, несумяшчальныя з зацверджаным царквой ладам жыцця, за парушэнне царкоўных правілаў, за вераадступніцтва або ерась. Ён заключаецца ў перапыненні ўсіх адносін паміж царквой і асобай, якая адлучаецца. Рэлігійны сэнс адлучэння ад царквы заключаецца ў адмове царквы несці адказнасць за думкі, словы і ўчынкі адлучаных.

Адлучэнне ад царквы практыкуецца ў многіх рэлігіях, у прыватнасці, у хрысціянстве і юдаізме. На практыцы экскамуніка звычайна заключаецца ў тым, што адлучанаму забараняецца ўдзельнічаць у ажыццяўленні публічных рэлігійных дзеянняў і атрымлівае магчымасць здзяйсняць пэўныя рытуалы (напрыклад, адпушчэння грахоў).

## Адлучэнне ад царквы ў хрысціянстве 
Хрысціянская царква практыкуе наступныя віды адлучэння ад царквы:

* Анафема (або вялікае адлучэнне ад царквы, ) — навязваецца вышэйшай царкоўнай уладай, прымяняецца да вераадступнікаў і ерэтыкоў. Анафіма мае бестэрміновы тэрмін дзеяння і прадугледжвае забарону на любыя сувязі царквы з адлучанымі.
* Забарона (або малое адлучэнне, ) — навязаны царкоўнымі ўладамі на рэгіянальным або мясцовым узроўні (у правасл. - епіскапам), галоўным чынам за парушэнне царкоўных правілаў і за адхіленне ад запаведзяў, заключаецца ў часовай забароне ўдзелу ў рэлігійных абрадах, прычашчэння і блаславення.
* Інтэрдыкт — выкарыстоўвалася пераважна ў заходніх хрысціянскіх цэрквах. Ад царквы адлучаюць не асобнага прыхаджаніна, а адразу вялікую групу: вёску, горад, вобласць ці нават дзяржаву. На тэрыторыі, на якую распаўсюджваўся інтэрдыкт, не працавалі цэрквы, не праводзіліся рэлігійныя святы, не праводзіліся абрады (хрышчэнні, вянчанні, пахаванні і інш.).

## Адлучэнне ад царквы ў юдаізме 
Харам — вышэйшае духоўнае асуджэнне ў іўдаізме. Гэта поўнае выключэнне чалавека з яўрэйскай супольнасці.

Сыруў — гэта распараджэнне рэлігійнага рабінскага суда (beit din), якое накладаецца пры невыкананні яго папярэдніх рашэнняў і нясе з сабой некаторыя абмежаванні на ўдзел у рэлігійным жыцці з мэтай прымусу да выканання папярэдняга рашэння.

## Падобныя меры пакарання і ў іншых рэлігіях 
### Будызм 
У некаторых будысцкіх манастырах манахаў могуць выгнаць за парушэнне асноўных правілаў манаскага жыцця, але агульнага адлучэння ад царквы няма аналага.

### Індуізм 
У індуізме няма паняцця адлучэння ад рэлігіі, але можа быць адлучэнне ад касты. Хоць гэты працэс часта мае не рэлігійны кантэкст, а сацыяльна-палітычны.

### Іслам 
У ісламе няма канцэпцыі адлучэння ад царквы, падобнай хрысціянскай. Найбольш блізкае паняцце — такфір (кафір), з'ява, калі адзін мусульманін аб'яўляе іншага мусульманіна няверуючым, гэта значыць кафірам. Але гэта не перашкаджае ўдзелу другога ў рэлігійных абрадах.

Катэгорыя:Адлучэнне ад царквы
Катэгорыя:Царкоўнае права
Катэгорыя:Кананічнае права
Катэгорыя:Хрысціянская тэрміналогія
Populus maximowiczii

**Populus maximowiczii** &nbsp;— від раслін роду  сямейства . Людзі выкарыстоўваюць драўніну гэтай таполі для будынкаў, у будаўніцтве караблёў і для вырабу запалкавых саломак.

## Апісанне 
Дрэва да 30 метраў у вышыню. Кара шаравата-зялёная або жаўтлява-шэрая; у маладога дрэва кара гладкая, у старых дрэў — пакрыта глыбокімі бароздамі. Новыя галінкі чырванаватыя, затым становяцца шэрымі; цыліндрычныя, трывалыя, густа пакрыты валаскамі. Пупышкі светла афарбаваныя, канічныя, ліпкія. Лісце на пладаносных галінках з цыліндрычным хвосцікам, 1-4-сантыметровае, шарсцістае.

Від названы ў гонар Карла Іванавіча Максімовіча (1827—1891), расійскага батаніка, акадэміка Імператарскай Санкт-Пецярбургскай Акадэміі Навук, даследчыка флоры Далёкага Усходу і Японіі.

## Экалогія 
У кары і драўніне віду могуць развівацца лічынкі , найбуйнейшага жука-вусача Расіі.

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Таполя
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Populus usbekistanica

**Populus usbekistanica** — від лісцевых дрэў з роду  сямейства , сярэднеазіяцкі від, які адносіцца да секцыі .

## Распаўсюджанне 
Расце ў Сярэдняй Азіі, у Паміра-Алайскім рэгіёне. Арэал ахоплівае Кыргызстан і Узбекістан.

Сустракаецца на камяністых схілах, аддае перавагу далінам горных рэк, ля вады.

## Батанічнае апісанне 
Дрэвы сярэдняй велічыні без апушэння. Маладыя галіны жаўтлявыя, пазней становяцца светла-шэрымі.

Пупышкі дробныя, авальнай формы, сухія і матавыя.

Лісце сядзіць на гнуткіх і доўгіх пляскатых хвосціках, даўжыня якіх ад 2 да 6,8 см. Хвосцікі злёгку пакрыты валаскамі, часам верхні бок хвосціка мае слаба прыкметны жалабок.

Ліставыя пласцінкі шчыльныя, зверху цёмна-зялёныя, знізу бялейшыя, круглявай або шырока-авальнай формы, з коратка-завостранымі кончыкамі і плоскімі або злёгку сэрцападобнымі асновамі, з абодвух бакоў з рэзка выяўленай сеткай дробных прожылкаў. Шырыня лісця амаль роўная даўжыні, або трохі яе перавышае, шырыня 3-7 см, даўжыня 3-7, 5 см.

Кветкі сядзяць на вельмі кароткіх ножках, з гарызантальна распасцёртымі злёгку вуглаватымі калякветнікамі. Тычынкі, якія захоўваюцца пры плодзе, у ліку 10, размяшчаюцца правільным кольцам вакол асновы завязі.

Плады каробачкі авальнай формы. каля 7 мм у даўжыню, з чубком з рыжаватых валасінак.

## Значэнне 
Малавывучаны від, практычна невядомы дэндролагам. У культуры верагодней за ўсё адсутнічае. Культывацыя яго ў Польшчы не ўвянчалася поспехам, саджанцы не змаглі перажыць зіму.

## Таксанамія 
, Ботанический журнал СССР 19 5: 509  (1934)

: Флора СССР 5: 234 (1936)
: Деревья и кустарники СССР 2: 200 (1951)
: Дробов, Флора Узбекистана 2: 59 (1953)
: , Arbor. Kórnickie 12: 158 (1967) pro pare: excl. var. afghanica

Typus: «Prov. Ferghana, decliv. lapidosae loco dicto Jordan vallis ad. Fl. Schachimardan. 26.V.1913. J.Dolenko N 505. ♀» (LE!).

Узоры сабраны ў раёне ракі .

### Сінонімы 
Па дадзеных POWO, калі няма зноскі.

* , Ботан. журн. СССР 19 5: 509 (1934)
* , Ботан. журн. СССР 19 5: 509 (1934)
* , Ботан. матер, ин-та бот. Узбек, фил. АН СССР 6: 12 (1941)
* , Фл. Казах. 3 :44 (1960) partim?
* , Бюл. Гл. ботан. сада 45: 56 (1962)
* , Arbor. Kórnickie 12: 182 (1967)
* , Fl. Iran. 65:6 (1969)
* , Fl. Reipubl. Popul. Sin. 20(2): 71 (1984)

### Сістэматыка 
Ад блізкароднаснага віду *Populus nigra* адрозніваецца формай лісця, больш кароткімі пладаножкамі, больш шырокімі лопасцямі адкрытай каробачкі, і колерам чубка.

## Цікавыя факты 
* У перакладзе з лацінскай мовы назва  азначае адначасова «*Таполя ўзбекістанская*» і «*Узбекскі народ*».

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Таполя
Dovyalis caffra

**Dovyalis caffra**&nbsp;— від раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Калючы вечназялёны куст 3-5&nbsp;м ці невялікае дрэва да 9 метраў вышыні з густой кронай. Галіны маюць шыпы 6&nbsp;см даўжынёй. Плады круглыя да 4&nbsp;см у дыяметры, ярка жоўтыя калі саспелыя, утрымліваюць па 5-10 насенін.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Расце ў Танзаніі ў кустарніках і на лясістых пашах, часта з акацыямі. Сустракаецца каля рэк.

## Практычнае выкарыстанне 
Сакавітыя, духмяныя, кіслявыя ярка жоўтыя плады да 4&nbsp;см у дыяметры можна ўжываць у ежу сырымі ці прыгатаванымі. Смак нагадвае абрыкос. У неспелым стане занадта кіслыя, і ўжываюцца толькі з цукрам. З пладоў робяць джэмы, жэле, мармелад.

Файл:Dovyalis caffra fruit.jpg|Саспелыя плады
Файл:Dovyalis caffra00.jpg|Няспелыя плады
Файл:Dovyalis caffra kz1.jpg|Шыпы

## Спасылкі 
* Dovyalis caffra [Архівавана 18 жніўня ў 2018 Wayback Machine.] // Useful Tropical Plants

Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Вярбовыя
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Васіль Пятровіч Дробаў

**Васіль Пятровіч Дробаў** (1885—1956) — рускі і савецкі батанік, спецыяліст па флоры Сярэдняй Азіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  ў Тамашаве Люблінскай губерні. Вучыўся ў , у 1912 годзе стаў навукоўцам лесаводам 1-га разраду. З 1918 года выкладаў у Сярэднеазіяцкім дзяржаўным універсітэце, у 1920 годзе быў прызначаны загадчыкам кафедры батанікі.

У 1930 годзе Дробаў узначаліў кафедру батанікі , дзе працаваў да сваёй смерці. У 1938 годзе абараніў дысертацыю на суісканне ступені доктара біялагічных навук. Выдаў некалькі прац па флоры Сярэдняй Азіі і Сібіры, у 1945 годзе атрымаў званне Заслужанага дзеяча навукі Узбекскай ССР.

Прымаў удзел у напісанні 4-га і 5-га тамоў «Флоры Узбекістана».

Памёр 27 жніўня 1956 года. Пахаваны на Боткінскіх могілках у Ташкенце.

Узоры метлюжковых, сабраныя Дробавым у Сярэдняй Азіі, маюцца ў гербарыях Гарвардскага ўніверсітэта, , .

## Бібліяграфія 
* Растительные формации Мариинско-Чулымской тайги. — Петроград: Труды почвенно-ботанических экспедиций по исследованию колонизационных районов Азиатской России, 1909. — 60 с.
* Растительные формации Лено-Киренгского края Верхоленского уезда Иркутской губернии. — Петроград, 1910. — 75 с.
* Определитель растений окрестностей Ташкента / Введенский А. И., Дробов В. П., Коровин Е. П., и др.; под ред. М. Г. Попова. — Ташкент: Ташкент Ботанический Институт Туркестанского ГУ, 1923. — 126 с.
* Краткий очерк растительности Ленско-Алданского плато. — Л.: Изд-во АН СССР, 1927. — 83 с.
* Сем. Gramineae — Злаки // Флора Узбекистана = Flora Uzbekistanica : в 6 т. / гл. ред. Р. Р. Шредер. — Ташкент : Изд-во Узб. филиала Акад. наук СССР, 1941. — Т. 1 : [Polypodiaceae — Orchidaceae] / ред. тома С. Н. Кудряшев. — С. 144—313. — 568 с. — 1200 экз.
* Леса Узбекистана. — Ташкент: Изд-во АН УзССР, 1950. — 168 с.
* Растительные ресурсы гиссарского хребта. — Ташкент: Изд-во АН УзССР, 1951. — 95 с.

## Некаторыя віды раслін, названыя ў гонар В. П. Дробава 
*  [≡ ]
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Джангуразов Ф. Х., Чеврениди С. Х. Профессор Василий Петрович Дробов (К 70-летию со дня рождения) // Ботанический журнал. — 1956. — Вып. 41. — С. 597—602.

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Узбекскай ССР
Катэгорыя:Батанікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Батанікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Батанікі СССР
Pseudoscolopia polyantha

**Pseudoscolopia polyantha** — від кветкавых раслін сямейства сямейства . Від з’яўляецца эндэмікам Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі (Усходне-Капская правінцыя, Заходне-Капская правінцыя, Квазулу-Наталь).

## Батанічнае апісанне 
Гэта куст або дрэва вышынёй 2—6 м. Лісце эліпсоіднай формы, 46,5 см даўжынёй, супраціўнае, з хвосцікамі. Суквецце — складаныя парасонікі. Кветкі — тычынкава-песцікавыя. Плод — яйкападобная каробачка, 0,5 см у дыяметры. Насенне эліптычнае, пакрытае валасінкамі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Hilton-Taylor, C. *et al.* 1998.
* *Pseudoscolopia polyantha* .
* 2006 IUCN Red List of Threatened Species 

Катэгорыя:Вярбовыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1917 годзе
Хон Гільдон

**Хон Гільдон** — персанаж карэйскага эпасу, упершыню які з’явіўся ў сярэднявечным карэйскім рамане «Паданне аб Хон Гільдоне» (), напісаным у эпоху Дынастыі Часон. Аўтар рамана — Хо Гюн, прыкладны час напісання — канец XVI — пачатак XVII стагоддзя. Сучасныя крытыкі праводзяць паралелі паміж Хон Гільдонам і героем англійскага эпасу Робін Гудам, паколькі абодва гэтых персанажа былі абаронцамі беднаты.

Аўтар рамана Хо Гюн () нарадзіўся ў інтэлігентнай канфуцыянскай сям’і. Яго зводны брат Хо Сон быў вядомым паэтам, сястра Хо Нансальхон таксама была паэткай і мастаком.

Імя Хон Гільдон часта ўжываецца ў Карэі як экзэмпліфікант, накшталт Джона Доў у ЗША.

## Гісторыя аб Хон Гільдоне 
Хон Гільдон быў незаконнанароджаным дзіцем у сям’і арыстакрата. Сям’я не прымала яго. Яго бацька, пачуўшы ад шамана, што яго пазашлюбны сын нясе праклён, паспрабаваў забіць Хон Гільдона, але пацярпеў няўдачу. Хон Гільдон, шакаваны і засмучаны ўчынкам бацькі, збег з хаты і стаў верхаводам шайкі разбойнікаў. Яго банда рабавала багатых людзей і раздавала дабро беднякам, таму яго папулярнасць сярод простага народа расла, а афіцыйныя ўлады абвясцілі яго ў вышук. Нацыянальная гвардыя распачала мноства няўдалых спробаў схапіць Хон Гільдона, пасля чаго яму прапанавалі працу ў якасці ваеннага міністра. Хон Гільдон пагадзіўся. Прыняўшы пост, Хон Гільдон некаторы час атрымліваў асалоду ад жыцця шляхетнага ваяводы, аднак неўзабаве зразумеў, што простыя людзі ўсё яшчэ пакутуюць ад прыгнёту з боку багатыроў. У пошуках праўды ён адправіўся ў Нанкін. Па дарозе Хон Гільдону сустрэлася племя людзей юльда, якія пакутуюць пад прыгнётам расы дэманаў. Хон Гільдон перамог дэманаў і стаў ванам юльда, дзе і правіў шчасліва да самай смерці.

## У мастацтве 
У 1986 годзе ў Паўночнай Карэі знялі фільм «Хон Гільдон». Фільм дэманстраваўся ў СССР. У 2009 годзе Паўднёвая Карэя зняла фільм «Нашчадкі Хон Гіль Дона». У 2008 годзе ў Паўднёвай Карэі знялі гістарычны серыял «Хон Гіль Дон — легенда пра сумленнага злодзея», а ў 2017 годзе — серыял «Бунтар Хон Гіль Дон».

## Літаратура 
* Хон Киль Дон // Фусе — Цуруга. — М. : Советская энциклопедия, 1957. — С. 307—308. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 46).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Персанажы эпасаў
Катэгорыя:Культура Карэі
Берлінскі кінафестываль 2018

**68-ы Берлінскі кінафестываль** праходзіў з 15 па 25 лютага 2018 года ў Берліне. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога мядзведзя — атрымаў фільм «» рэжысёркі .

## Пераможцы 
## Зноскі 
Катэгорыя:Берлінскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2018 года
Катэгорыя:Люты 2018 года
Катэгорыя:2018 год у Берліне
Катэгорыя:Падзеі ў Берліне
Берлінскі кінафестываль 2016

**66-ы Берлінскі кінафестываль** праходзіў з 11 па 21 лютага 2016 года ў Берліне. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога мядзведзя — атрымаў фільм «» рэжысёра .

## Пераможцы 
## Зноскі 
Катэгорыя:Берлінскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2016 года
Катэгорыя:Люты 2016 года
Катэгорыя:2016 год у Берліне
Катэгорыя:Падзеі ў Берліне
Берлінскі кінафестываль 2015

**65-ы Берлінскі кінафестываль** праходзіў з 5 па 15 лютага 2015 года ў Берліне. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога мядзведзя — атрымаў фільм «» рэжысёра Джафара Панахі.

## Пераможцы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Берлінскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2015 года
Катэгорыя:Люты 2015 года
Катэгорыя:2015 год у Берліне
Катэгорыя:Падзеі ў Берліне
Асацыяцыя ігракоў Нацыянальнай хакейнай лігі

**Асацыяцыя ігракоў Нацыянальнай хакейнай лігі** (; ) — канадскі і амерыканскі прафсаюз, які аб’ядноўвае прафесійных ігракоў-хакеістаў Нацыянальнай хакейнай лігі.

## Гісторыя 
Першая спроба стварыць прафсаюз прафесійных спартсменаў у НХЛ была зроблена ў 1957 годзе. Кіраўніцтва НХЛ сабатавала стварэнне прасаюза, шляхам пераводу хакеістаў, якія былі датычныя да стварэння прафсаюза, у ніжэйшыя лігі.

У 1967 годзе прафсаюз быў зарэгістраваны. Першы прэзідэнтам асацыяцыі стаў хакеіст «Таронта Мейпл Ліфс» Боб Пулфард.

Вядомасць прафсаюз пачаў здабываць з-за забастовак ігракоў НХЛ (так званых лакаўтаў), якія прыводзілі да адмены некаторых гульняў лігі, ці нават цэлых сезонаў.

Першую 10-дзённую забастоўку асацыяцыя правяла ў . У выніку лакаўту ігракі павялічыў сваю прэмію за плэй-оф, колькасць гульняў у сезоне НХЛ павялічылася з 80 да 84, была зменена сістэма свабодных агентаў. Нязгуляныя падчас забастоўкі гульні былі згуляныя пазней.

У  асацыяцыя таксама абвясціла лакаўт, які працягнуўся 3 месяцы, 1 тыдзень і 3 дні. Былі адменены 468 гульняў чэмпіянату і Матч усіх зорак НХЛ, каманды правялі ў сезоне ўсяго па 48 гульняў. Страйк пачаўся з-за таго, што кіраўніцтва НХЛ у новай калектыўнай дамове з ігракамі хацела ўвесці ліміт заробкаў для хакеістаў. У выніку забастоўкі ліміт заробкаў не быў уведзены.

Увядзенне ліміту заробкаў таксама стала прадметам канфлікту падчас . Страйк працягнуўся 10 месяцаў і 6 дзён і прывёў да адмены ўсяго сезона. У выніку забастоўкі была заключана новая калектыўная дамова, якая ўсё ж уводзіла ліміт заробкаў ігракоў, які карэктаваўся б кожны год у залежнасці ад даходаў самой НХЛ. Таксама быў уведзены мінімальны заробак іграка.

У  асацыяцыя аб’явіла чарговую забастоўку, якая працягнулася 3 месяцы, 3 тыдні і 1 дзень. Былі адменены 510 гульняў чэмпіянату і Матч усіх зорак, каманды правялі па 48 гульняў. Прадметам спрэчкі зноў стала калектыўная дамова паміж НХЛ і ігракамі. Кіраўніцтва НХЛ пры заключэнні новай калектыўнай дамовы жадала скараціць прыбыткі ігракоў да 57% ад агульнага прыбытку хакейнага клуба, абмежаваць працягласць кантрактаў і змяніць сістэму свабодных агентаў. 6 студзеня 2013 года паміж прафсаюзам і НХЛ была заключана новая дамова, якая прадугледжвала абмежаванне тэрмінаў дзеяння кантрактаў, устанаўленне новага мінімуму і ліміту заробкаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт NHLPA

Катэгорыя:Прафсаюзы ЗША
Катэгорыя:Прафсаюзы Канады
Катэгорыя:Нацыянальная хакейная ліга
Берлінскі кінафестываль 2017

**67-ы Берлінскі кінафестываль** праходзіў з 9 па 18 лютага 2017 года ў Берліне. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога мядзведзя — атрымаў фільм «Пра цела і душу» рэжысёркі .

## Пераможцы 
## Зноскі 
Катэгорыя:Берлінскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2017 года
Катэгорыя:Люты 2017 года
Катэгорыя:2017 год у Берліне
Катэгорыя:Падзеі ў Берліне
Шоу Трумана (саўндтрэк)

«**Шоу Трумана**» () — саўндтрэк  да аднайменнага фільма 1998 года рэжысёра Пітэра Уіра. Некаторыя кампазіцыі саўндтрэка належаць Філіпу Гласу, у тым ліку чатыры кампазіцыі з яго ранейшых прац («'**», «**'», «''*»). Глас таксама з’яўляецца ў невялікім камэа ў фільме, адыгрываючы ролю адказнага за музыку ў «*Шоу Трумана*».

Немец па нацыянальнасці, Буркхард Дальвіц з 1979 года жыў і працаваў у Аўстраліі. Пішучы музыку для мясцовага тэлебачання і кіно, ён перыядычна рассылаў свае апошнія саўндтрэкі буйным прадзюсарам. Пасля завяршэння саўндтрэка да аўстралійскага навукова-фантастычнага фільма «**» ён даслаў адну з копій на офіс вядомага аўстралійскага рэжысёра Пітэра Уіра, які якраз у гэты час вярнуўся на радзіму пасля завяршэння здымак «*Шоу Трумана*». Падбіраючы музыку для кінастужкі, рэжысёр звярнуў увагу на саўндтрэк Дальвіца і прапанаваў яму працу.

Альбом быў выпушчаны 2 чэрвеня 1998 года лэйблам «**». За музыку да фільма Буркхард Дальвіц і Філіп Глас атрымалі шэраг кінематаграфічных узнагарод, у тым ліку «*Залаты глобус*».

## Спіс кампазіцый 
## Узнагароды і намінацыі 
За музыку да фільма «*Шоу Трумана''» кампазітары  і Філіп Глас былі намініраваны на 6 кінематаграфічных узнагарод і перамаглі ў 5 намінацыях. Ніжэй прыведзены спіс узнагарод і намінацый у храналагічным парадку.

## Зноскі 
Катэгорыя:Саўндтрэкі Буркхарда Дальвіца
Катэгорыя:Саўндтрэкі Філіпа Гласа
Катэгорыя:Саўндтрэкі 1998 года
Катэгорыя:Саўндтрэкі
Незалежная асацыяцыя пекінскіх рабочых

**Незалежная асацыяцыя пекінскіх рабочых** () — нелегальны кітайскі прафсаюз, які ўдзельнічаў у пратэстах на плошчы Цяньаньмэнь у 1989 годзе. Арганізацыя была створана 20 красавіка 1989 года пасля жорсткага разгону дэманстрацыі студэнтаў каля варот Сіньхуамэнь. Лідэрам прафсаюза стаў чыгуначны электрык Хань Дунфан.

3-4 чэрвеня 1989 года актывісты асацыяцыі ўдзельнічалі ў пратэстах на плошчы Цяньаньмэнь. Маніфестацыі былі задушаны НВАК, разгон дэманстрацый суправаджаўся чалавечымі ахвярамі.

12 чэрвеня Міністэрства грамадскай бяспекі КНР выдала цыркуляр, у якім Незалежная асацыяцыя пекінскіх рабочых аб’яўлялася па-за законам. Кіраўнікам асацыяцыі загадвалася неадкладна здацца пад пагрозай суровай кары. Актывісты, якія схаваліся, аб’яўляліся ў вышук, за ўкрывальніцтва таксама прадугледжвалася пакаранне. Хань Дунфан, першапачаткова які схаваўся з Пекіна, быў арыштаваны праз два тыдні. Арышты членаў асацыяцыі былі зроблены ў Пекіне і шэрагу іншых гарадоў. У Пекіне і Шанхаі некалькі прафсаюзных актывістаў былі расстраляныя пасля паказальных працэсаў.

## Гл. таксама 
* Незалежны саюз студэнтаў Пекіна

## Спасылкі 
* WORKERS IN THE TIANANMEN PROTESTS: THE POLITICS OF THE BEIJING WORKERS' AUTONOMOUS FEDERATION

Катэгорыя:Прафсаюзы Кітая
Цыбуля вуглаватая

**Цыбуля вуглаватая** (*Allium angulosum*) — шматгадовая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
 Джона Сімса з *Curtis’s botanical magazine*, 1809]]
Цыбуліны вузка-канічныя, таўшчынёй 0,5-0,75 см, па 1-3 прымацаваныя да гарызантальнага або ўзыходзячага карэнішча, з шараватымі, плёнкавымі, суцэльнымі абалонкамі. Сцябло вышынёй 25-50 см, вуглаватае, тонкае.

Лісты у ліку пяці-шасці, у аснове сцябла збліжаныя, кіляватыя, вузкалінейныя, шырынёй 2-4 мм, тупыя, гладкія, прамыя, даўжэй паловы сцябла.

Парасонік пучкавата-паўшарападобны або часцей паўшарападобны, шматкветкавы, густы. Лісточкі шырока-званочкавага калякветніка ружова-фіялетавыя, з малапрыкметнай жылкай, даўжынёй 6-7 мм, вострыя, даўгаватыя, амаль роўныя. Ніткі тычынак трохі або на чвэрць карацей лісточкаў калякветніка, пры самай падставе паміж сабой і з калякветнікам зрослыя, суцэльныя, шылападобныя, унутраныя трохі шырэй. Слупок не выдаецца з калякветніка.

Каробачка амаль у паўтара разы карацейшая за калякветнік.

## Распаўсюджанне і экалогія 
У прыродзе арэал віду ахоплівае практычна ўсю тэрыторыю Еўропы, Сібіры і Кыргызстана.

Расце на лугах.

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Лісце выкарыстоўваюць у ежу.

## Таксанамія 
### Сінонімы 
Паводле даных The Plant List на 2010 год, у сінаніміку віду ўваходзяць:

* 
* 
* 
* , nom. illeg.
* 
* 
* , nom. illeg.
* 
* , nom. illeg.
* , nom. inval.
* , nom. illeg.
* , nom. illeg.
* 
* , nom. illeg.
* , nom. inval.
* , nom. illeg.
* 
* 
* , nom. inval.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Цыбуля
Герб Беларускай Народнай Рэспублікі

**Герб Беларускай Народнай Рэспублікі** — галоўны дзяржаўны сімвал Беларускай Народнай Рэспублікі, разам са сцягам і гімнам. За аснову ўзята «Пагоня» — герб Вялікага Княства Літоўскага.

Пасля Лютаўскай рэвалюцыі нацыянальная інтэлігенцыя стала дамагацца беларускай аўтаноміі на тэрыторыі з колькаснай перавагай этнічнага беларускага насельніцтва. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі, 25 сакавіка 1918 года прадстаўнікі некалькіх нацыянальных рухаў абвясцілі стварэнне незалежнай Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР).

Першай сімволікай БНР былі сацыялістычныя сімвалы — атрыбуты сялянскай працы — сноп, граблі і каса. Менавіта яны былі на пячатцы Народнага сакратарыяту Беларусі, якой завераны першыя афіцыйныя дакументы БНР. Аднак, многія дзеячы БНР бачылі ў ёй працяг традыцый Вялікага Княства Літоўскага і лічылі, што гербам Рэспублікі павінен быць герб Княства. Яшчэ ў 1917 годзе Беларускі нацыянальны камітэт ухваліў ініцыятыву мясцовых Саветаў і пастанавіў лічыць гістарычны герб Вялікага Княства Літоўскага беларускай нацыянальнай эмблемай.

У лютым 1918 года беларускія дзеячы, якія знаходзяцца ў Вільні, абвяшчаюць стварэнне Віленскай беларускай рады на чале з Антонам Луцкевічам. Новая арганізацыя абрала сваім гербам «Пагоню».

У красавіку 1918 года беларускі грамадскі дзеяч, гісторык і этнограф Мітрафан Доўнар-Запольскі, які знаходзіўся ў Кіеве, настойваў, каб гербам БНР стала «Пагоня». За замену сімволікі БНР таксама выступаў кіраўнік Мінскага народнага прадстаўніцтва Раман Скірмунт.

15 мая 1918 года Рада Беларускай Народнай Рэспублікі зацвердзіла герб «Пагоня» як дзяржаўны. 11 жніўня 1918 года ў газеце «Вольная Беларусь» апублікавана афіцыйнае апісанне герба *«У чырвоным полі выява вершніка — „Пагоня“»*.

Пасля вымушанага пераезду Ураду БНР з Менску ў Вільню, потым у Гродна, а затым у краіны Еўропы, «Пагоню» працягвалі ўжываць як герб Рэспублікі да 1925 года, калі было прынята рашэнне пра самароспуск Ураду БНР, з чым не пагадзілася Рада БНР, якая ўжывае «Пагоню» як герб Рэспублікі да цяперашняга часу.

Файл:The first coat of arms of the BDR.jpg|Першая эмблема БНР на пячатцы Народнага сакратарыяту Беларусі.
Файл:Cover of the passport of a citizen of the BDR.png|Вокладка пашпарта грамадзяніна БНР 1918-1919 гадоў.
Файл:Pahonia BNRt.png|Герб з ўнутраных старонак пашпарта грамадзяніна БНР 1918 года.
Файл:Postcard BNR Herb-VKL.png|Паштоўка з гербамі БНР і яе ваяводстваў.
Файл:Pahonia (25 Hrošaŭ, Orange), Stamp of Belarusian People's Republic.jpg|Герб на паштовай марцы, выпушчанай Радай БНР у 1950-х гадах.

У 1991 годзе рашэннем Вярхоўнага Савета Беларусі герб Беларускай Народнай Рэспублікі 1918 года быў адноўлены як дзяржаўны сімвал Беларусі.

## Гл. таксама 
* Герб Беларусі

## Спасылкі 
* Гербы БНР на heraldicum.ru

Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:Гербы Беларусі
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Беларусі
Беларуская Народная Рэспубліка
Атэнбора

**Атэнбора** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Дэвід Атэнбора — адзін з самых знакамітых вядучых і натуралістаў у свеце
* Рычард Атэнбора — англійскі акцёр тэатра і кіно, рэжысёр, прадзюсар
Базарнік

**База́рнік** — службовая асоба ў Вялікім Княстве Літоўскім, якая займалася наглядам за выкананнем правіл гандлю на рынках (базарах). Сачыў за дакладнасцю мер вагі і вымярэнняў, спаганяў мыта з прывазных тавараў і іншыя рыначныя наборы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім
Уладзімір Юр’евіч Каракін

**Уладзі́мір Ю́р’евіч Кара́кін** (нар. 10 снежня 1989, Мінск) — беларускі музыка, гітарыст, аўтар песень, рэжысёр. Адзін з заснавальнікаў (разам з братам Дзмітрыем) рок-гурта Litesound. Разам з гуртом прадстаўляў Беларусь на песенным конкурсе «Еўрабачанне-2012». Палітычны зняволены рэжыму Лукашэнкі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 снежня 1989 года ў Мінску. Скончыў факультэт англійскай мовы Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта.

Пачаў музычную кар’еру ў Кітаі, дзе працяглы час жыў з сям’ёй. У Кітаі разам з братам Дзмітрыем стварыў аматарскі гурт, які пазней займеў назву Litesound. У 2012 годзе гурт Litesound прадставіў Беларусь на песенным конкурсе «Еўрабачанне», заняўшы 15 месца ў другім паўфінале.

Разам са сваім гуртом Уладзімір Каракін запісаў гімны для футбольнага клуба «Шахцёр», гандбольнага клуба «Дынама Мінск». Запісвалі саўндрэтрэкі для рэклам розных брэндаў. Іх кліп на песню «See You In Vegas» атрымаў узнагароду «Найлепшы кліп года», а таксама альтэрнатыўную музычную прэмію Ultra-Music Awards у намінацыі «Найлепшы беларускі кліп года». У 2014 годзе іх песня Brothers стала гімнам мінскага чэмпіянату свету па хакеі з шайбай 2014 года. У 2019 годзе запісалі трэк для Другіх Еўрапейскіх Гульняў «Champion», які на думку журы трапіў у тройку найлепшых. Але за пару дзён да цырымоніі закрыцця гульняў іх выступленне было адменена. Гурт здымаў кліпы для многіх беларускіх спевакоў, гуртоў.

У 2020 годзе Уладзімір Каракін разам з гуртом падтрымаў пратэсты супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў. У час пратэстаў гурт запісаў беларускамоўную песню «Мы героі», версію песні, з якой яны выступалі на Еўрабачанні, пасля запісаў песню на словы Якуба Коласа «Беларускаму люду», граў у падтрымку палітычных вязняў. 13 кастрычніка 2022 года Дзмітрый і Уладзімір Каракіны затрыманы спецслужбай рэжыму Лукашэнкі — САХР, змешчаны ў СІЗА-1 Мінска і абвінавачаны паводле артыкула 342 крымінальнага кодэкса Беларусі ў *актыўным ўдзеле ў групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак*. Сумеснай заявай шасці арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЭН-цэнтр, 30 лістапада 2022 года быў прызнаны палітычным зняволеным.

3 кастрычніка 2022 года быў прыгавораны да двух з паловай гадоў «хатняй хіміі» за ўдзел у пратэстах 2020 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Гістадрут

**Гістадрут** (; *Усеагульная федэрацыя рабочых Зямлі Ізраільскай*) — нацыянальны прафсаюзны цэнтр у Ізраілі. Гістадрут быў створаны ў снежні 1920 года ў Хайфе для абароны правоў яўрэйскіх рабочых у падмандатнай Палестыне.

Пасля здабыцця Ізраілем незалежнасці, Гістадрут стаў асновай рабочага сіянісцкага руху і адной з самых уплывовых устаноў дзяржавы Ізраіль. Апроч выканання ролі прафсаюза, ён таксама стаў уладальнікам многіх прадпрыемстваў, утварыўшы цэлы сектар эканомікі. Гістрадрут з’яўляўся другім, пасля дзяржавы, працадаўцам у краіне. Праз свой эканамічны аддзел, Гістадрут валодаў шматлікімі прадпрыемствамі, у тым ліку найбуйнейшымі прамысловымі кангламератамі краіны, найбуйнейшым банкам краіны Апаалім і найбуйнейшай суднаходнай кампаніяй краіны ZIM.

У 1985 годзе большасць актываў Гістадрута была нацыяналізавана, у тым ліку і банк Апаалім.

Да 2009 года прафсаюз не прымаў у свае шэрагі працоўных-мігрантаў. Пасля шэрагу крытыкі ад еўрапейскіх прафсаюзаў і міжнародных праваабарончых груп, Гістадрут стаў прымаць у сябры рабочых не яўрэйскай нацыянальнасці і мігрантаў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прафсаюзы Ізраіля
Тарас Барысенка

**Тара́с Барысе́нка (Барысё́нак)** — селянін вёскі Трасцянка Ігуменскага павета Мінскай губерні. У Вайну 1812 года ўзначальваў сялянскі партызанскі атрад, які рабіў напады на французскіх вайскоўцаў і фуражыраў, забіваў мясцовых памешчыкаў. У атрадзе ваяваў таксама ягоны сын Пётр.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны
Катэгорыя:Удзельнікі вайны 1812 года
Левацэнтрызм

**Левацэнтрызм** — тэрмін, які выкарыстоўваецца для апісання ўмераных левых палітычных поглядаў. Левацэнтрысты прытрымліваюцца ідэі сацыяльнай справядлівасці, якая дапушчальная пры пасоўванні роўных магчымасцяў. Левацэнтрысты падкрэсліваюць, што дасягненне роўнасці патрабуе асабістай адказнасці ў сферах, якія знаходзяцца пад кантролем асобнага чалавека з дапамогай яго здольнасцей і талентаў, а таксама сацыяльнай адказнасці ў галінах, непадкантрольных чалавеку ў сілу яго здольнасцей або талентаў.

Левацэнтрысты выступаюць супраць вялікага разрыву паміж багатымі і беднымі і падтрымліваюць умераныя меры па скарачэнні эканамічнага разрыву, такія як прагрэсіўны падаходны падатак, законы, якія забараняюць дзіцячую працу, законы аб мінімальнай заработнай плаце, законы, якія рэгулююць умовы працы, абмежаванні працоўнага часу і законы, права працоўных на аб’яднанне.

Да левацэнтрыстаў адносяцца сацыял-дэмакраты, прагрэсісты, зялёныя і ўмераныя хрысціянскія левыя. Некаторыя варыянты лібералізму, асабліва сацыял-лібералізм, апісваюцца як левацэнтрысцкія, але многія сацыяльныя лібералы таксама знаходзяцца ў цэнтры палітычнага спектру.

Да левацэнтрысцкіх палітычных партый у Рэспубліцы Беларусь адносяцца Сацыял-дэмакратычная партыя народнай згоды, Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада, Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Грамада) і Беларуская партыя «Зялёныя».

Катэгорыя:Левая ідэя
Самойла Багданаў

**Само́йла Багда́наў** — касцяной справы майстар XVII стагоддзя. Нарадзіўся на Беларусі. У час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў вывезены ў Маскву.

Працаваў у Аружэйнай палаце Маскоўскага Крамля ў арцелі мастацкай апрацоўкі косці. У лютым 1661 года разам з майстрамі Кірушкам Сцяпанавым, Івашкам Мікіціным, Івашкам і Данілам Грыгор’евымі са слановай косці зрабіў шахматы. У 1680 годзе асабіста вытачыў 2 камплекты шахмат са слановай косці для цара: у адным фігуры людзей з бердышамі і стрэльбамі выкананыя ў тэхніцы разьбы па косці, у другім фігуры гладкія, точаныя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Разьбяры Беларусі
Катэгорыя:Разьбяры Расіі
Пётр Кузьміч Башко

**Пё́тр Кузьмі́ч Башко́** (12 студзеня 1945, в. Некрашэвічы, Карэліцкі раён, цяпер Гродзенская вобласць — 25 ліпеня 1993) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1978).

## Біяграфія 
У 1970 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1972 года малодшы, з 1981 года старшы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі АН Беларусі.

Даследаваў гісторыю Кастрычніцкай рэвалюцыі. Адзін з аўтараў «Гісторыі рабочага класа Беларускай ССР» (т. 2, 1985), удзельнік складання атласа «Вялікі Кастрычнік» (Мінск, 1987).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Рыжы

**Рыжы** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Кір’янавіч Рыжы (1896—1972) — ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік артылерыі.
* Мікола Рыжы (1953—2017) — мастак, ілюстратар.

## Гл. таксама 
* Эйрык Рыжы
Мардвінаў

**Мардвінаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Барыс Аркадзевіч Мардвінаў (1899—1953) — рэжысёр тэатра і педагог.
* Мікалай Дзмітрыевіч Мардвінаў (1901—1966) — савецкі акцёр і рэжысёр.
Мастацкі фонд БССР

**Мастацкі фонд БССР** — грамадская арганізацыя пры Саюзе мастакоў БССР, якая садзейнічае мастакам і крытыкам-мастацтвазнаўцам у творчай дзейнасці, паляпшэнні іх матэрыяльнага становішча. Створаны ў 1944 годзе, з’яўляўся рэспубліканскай арганізацыяй  і дзейнічаў на аснове яго статута і палажэння. Мастацкі фонд БССР узначальвала праўленне.

У 1990 годзе мастацкі фонд БССР і Саюз мастакоў БССР рэарганізаваны ў адзіную структурную арганізацыю Саюз мастакоў Беларусі, з 1995 года Беларускі саюз мастакоў.

Меў Мінскі мастацка-вытворчы камбінат, мастацка-вытворчыя майстэрні ў Брэсце, Віцебску, Гомелі, Гродне, Магілёве, Барысаўскі камбінат прыкладнога мастацтва, салоны-магазіны. Прапагандаваў творы мастацтва, наладжваў выстаўкі, конкурсы, арганізоўваў творчыя камандзіроўкі, набыццё мастацкіх работ, заказы на стварэнне твораў выяўленчага мастацтва, вёў работу з народнымі майстрамі, не аб’яднанымі ў мастацкія арцелі і промыслы, займаўся пытаннямі будаўніцтва і арэнды майстэрняў, вытворчых прадпрыемстваў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускі саюз мастакоў
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1990 годзе
Шальнік трыпутнікавы

**Шальнік трыпутнікавы**, або **Водны трыпутніктрыпутнік** () — від раслін з роду Шальнік сямейства , тыпавы від гэтага роду.

## Назва 
Відавы эпітэт у навуковай назве віду — *plantago-aquatica* — перакладаецца як «вадзяны трыпутнік».

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з кароткім тоўстым карэнішчам. Вышыня расліны вагаецца звычайна ў межах 20-60 см.

Лісце з доўгім хвосцікам, сэрцападобнай або закругленай асновай, яйцападобнай або ланцэтна-яйцападобнай пласцінкай, можа дасягаць у даўжыню 20 см; сабрана ў прыкаранёвую разетку. Як і для іншых відаў шальніку, для шальніку трыпутнікавага характэрная гетэрафілія (розналісцевасць): падводная форма расліны мае лінейнае лісце.

Кветканосы з’яўляюцца з цэнтра ліставых разетак, могуць падымацца ў вышыню да 90 см; у падводных раслін суквеццяў звычайна не ўтвараецца. Кветкі актынаморфныя, з падвойным калякветнікам. Чашалісцікі зеленаватыя, застаюцца на пладах. Пялёсткі свабодныя, ападаюць; белыя. Чашалісцікаў і пялёсткаў — па тры. Кветкі абодваполыя, з шасцю тычынкамі і шматлікімі плодалісткамі, размешчанымі на амаль плоскім кветаложы. Даўжыня пылавікоў — ад 0,7 да 1,1 мм.

Плады — дробныя, па баках пляскатыя шматарэшкі зялёнага колеру; распадаюцца на плывучыя сегменты (плодзікі), кожны з якіх змяшчае па адной насеніне. Плодзікі з амаль прамым брушным бокам, з тонкаскурыстымі, не празрыстымі бакамі. Насеніна — з гладкай паверхняй.

Лік храмасом: 2n = 14.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Арэал віду ахоплівае ўсе ўмераныя рэгіёны Паўночнага паўшар’я, расліна сустракаецца таксама ў Афрыцы і Паўднёвай Аўстраліі.

Расце ў розных месцах з павышаным увільгатненнем — па берагах вадаёмаў і на плыткаводдзях, на багністых лугах, у канавах.

Апыляецца галоўным чынам мухамі, у некаторых выпадках пылок таксама пераносіцца патокамі паветра.

## Значэнне і прымяненне 
Расліна ў свежым выглядзе атрутная для жывёлы; змяшчае рэчывы, якія могуць выклікаць раздражненне пры кантакце са скурай чалавека.

Выкарыстоўваецца ў дэкаратыўным садаводстве — іх саджаюць па краях сажалак або ў забалочаных месцах садоў і паркаў; расліны цэняцца ў тым ліку і па той прычыне, што практычна не патрабуюць догляду. Размнажэнне — насеннем і дзяленнем.

Карэнішча расліны багата крухмалам, ядомае пасля тэрмічнай апрацоўкі (напрыклад, у печаным выглядзе) падобна карэнішчам рагозу. Ядомасць карэнішча пасля адмірання верхняй часткі расліны застаецца пад пытаннем.

Меданос і пылканос. У цёплыя дні, калі тэмпература паветра вышэй 15°, яго кветкі вылучаюць слабацукрысты нектар. За суткі адна кветка можа даць 0,2 мг пры канцэнтрацыі цукроў каля 40 %.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*
*

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Шальнікавыя
Альжбета з Вішнявецкіх

**Альжбета Барбара Замойская** (1701—1770)&nbsp;— шляхцянка з роду Вішнявецкіх, жонка магната . Шэраг даследчыкаў называюць яе Кацярынай (Катажынай), блытаючы з маці ці дачкой.

## Біяграфія 
Паходзіла з княскага роду Вішнявецкіх. Другая дачка гетмана вялікага літоўскага Міхала Сервацыя Вішнявецкага і Кацярыны Дольскай. Нарадзілася ў 1701 годзе ў Вішняўцы. Яна атрымала класічную, як для арыстакратак таго часу, адукацыю. У 1722 годзе выйшла замуж за вялікага кароннага лоўчага . У 1725 годзе яна страціла маці.

У 1732 годзе пасля прызначэння мужа смаленскім ваяводам праводзіла час, падарожнічаючы па Валыні і Вялікаму Княству Літоўскаму, часта жывучы ў Варшаве. У 1733 годзе атрымала ў кіраванне частку Любашоўскіх уладанняў. У 1735 годзе пасля смерці мужа кіравала ўласным пасагам (часткай уладанняў Вішнявецкіх), пераважна жывучы ў  або Вішняўцы.

У 1741 годзе выдала дачку за прадстаўніка магнацкага роду Мнішкаў. У 1744 годзе пасля смерці бацькі стала кіраваць значнымі ўладаннямі Вішнявецкіх, але вымушана была ўступіць у судовыя спрэчкі са сваімі пляменнікамі ў дачыненні да падзелу ўладанняў Вішнявецкіх. У гэтым ёй дапамагаў зяць Ян Караль Мнішак. У 1746 годзе перадала ўсе правы на маёнткі апошняму. Пасля смерці зяця ў 1759 годзе разам з дачкой займалася справамі кіравання Вішнявецкімі ўладаннямі.

Памерла ў 1770 годзе.

## Сям’я 
Муж&nbsp;— .

Дзеці:

* Кацярына (?—1771), жонка Яна Караля Мнішака, падкаморага вялікага літоўскага.

## Літаратура 
* Мицик Ю. Вишневецькі // Енциклопедія історії України: у 10 т. / редкол.: В.&nbsp;А.&nbsp;Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України.&nbsp;— К. : Наук. думка, 2003.&nbsp;— Т. 1 : А&nbsp;— В.&nbsp;— С. 520.&nbsp;— ISBN 966-00-0734-5.
* Бишевич П.&nbsp;К.&nbsp;Любешівщина: з глибини століть у майбуття: іст.-краєзн. нариси / П.&nbsp;К.&nbsp;Бишевич, І.&nbsp;С.&nbsp;Журавлюк, П.&nbsp;А.&nbsp;Клубук.&nbsp;— Луцьк: Надстир’я, 2004.&nbsp;— 228 с.

Альжбета Барбара
Альжбета Барбара
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Peugeot 308

**Peugeot 308** — кампактны аўтамабіль французскай кампаніі Peugeot, якая ўваходзіць у канцэрн PSA Peugeot Citroën. Пачатак выпуску — чэрвень 2007 года. У мадэльным радзе замяніў Peugeot 307.

З 2013 года выпускаецца другое пакаленне аўтамабіля. Мадэль трэцяга пакалення з гібрыднай трансмісіяй была прадстаўлена ў 2021 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
308
Катэгорыя:Еўрапейскі аўтамабіль года
Завочны факультэт ГДТУ імя П. В. Сухога

**Завочны факультэт (ЗФ ГДТУ імя П. В. Сухога)** — адзін з факультэтаў Гомельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Навучанне без адрыву ад вытворчасці ва ўніверсітэце вядзецца з дня яго заснавання. У жніўні 1968 года быў утвораны агульнатэхнічны факультэт з вячэрняй формай навучання. Дэканам быў прызначаны кандыдат тэхнічных навук Раман Аляксеевіч Рута. Першымі спецыяльнасцямі, па якіх вялася падрыхтоўка спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй у вячэрняй форме, былі: «Тэхналогія машынабудавання, металарэжучыя станкі і інструменты», па якой першы выпуск адбыўся ў 1973 годзе, «Электразабеспячэнне прамысловых прадпрыемстваў, гарадоў і сельскай гаспадаркі», «Машыны і тэхналогія ліцейнай вытворчасці», «Машыны і тэхналогія апрацоўкі металаў ціскам», першы выпуск па якіх адбыўся ў 1974 годзе. У верасні 1976 года агульнатэхнічны факультэт быў пераўтвораны ў вячэрні факультэт. У 1987 годзе быў праведзены першы набор студэнтаў па завочнай форме навучаньня. У 1994 годзе вячэрні факультэт быў пераназваны ў завочны.

## Дэканы 
* Раман Аляксеевіч Рута (1968—1972)
* Станіслаў Браніслававіч Сарэла (1977—1987)
* Дзмітрый Рыгоравіч Кроль (2014—2021)
* Юрый Аляксандравіч Рудчанка (з 2021)

## Спасылкі 
* Завочны факультэт ГДТУ імя П. В. Сухога на сайце ГДТУ

Катэгорыя:1968 год у Гомелі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1968 годзе

Катэгорыя:Праспект Кастрычніка (Гомель)
Меркаванне вольнага шляхціца аб двух неабходных параграфах на сейміку 1608 года

**«Меркава́нне во́льнага шля́хціца аб двух неабхо́дных пара́графах на се́йміку 1608 года»** — ананімны вершаваны твор антыклерыкальнага кірунку. Выдадзены на польскай мове ў Ракаве (Польшча, 1608). Мяркуюць, што напісаў яго шляхціц з-пад Полацка ці Віцебска.

Галоўнае патрабаванне аўтара — прадухіліць пагрозу для шляхецкага права і свабоды з боку каталіцкага духавенства, не дапускаць яго ўмяшання ў дзяржаўную палітыку, забяспечыць падзел свецкай і царкоўнай юрысдыкцыі, бо ксяндзы, адчуваючы беспакаранасць, адмоўна ставяцца да правапарадку ў краіне. На разгляд шляхты ўносіцца прапанова прыняць такія рашэнні, каб для свецкіх спраў не шукаць справядлівасці ў свяшчэннаслужыцеляў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ананімныя творы
Катэгорыя:Антыклерыкалізм
Катэгорыя:Рэлігія ў Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Літаратурныя творы на польскай мове
Катэгорыя:Творы 1608 года
Аўтамеханічны факультэт Беларуска-Расійскага ўніверсітэта

**Аўтамеханічны факультэт (АФ БРУ)** — адзін з факультэтаў Беларуска-Расійскага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Створаны ў 1961 годзе як машынабудаўнічы факультэт у Магілёўскім машынабудаўнічым інстытуце. У выніку структурных пераўтварэнняў (у склад факультэта ўвайшлі ў 1986 годзе транспартны і ў 1992 годзе аўтатрактарны факультэты) з 1992 года машынабудаўнічы факультэт называецца аўтамеханічным.

## Спецыяльнасці 
На факультэце вядзецца падрыхтоўка студэнтаў, бакалаўраў, магістрантаў па спецыяльнасцях:
* Інавацыйная тэхніка для будаўнічага комплексу (па кірунках) са спецыялізацыяй:
** пад’ёмна-транспартныя машыны і абсталяванне;
** дарожныя машыны і абсталяванне;
** будаўнічыя машыны і абсталяванне вытворчасці будаўнічых матэрыялаў.
* Аўтамабілебудаванне
* Транспартнае, горнае і будаўнічае машынабудаванне
* Транспарт
* Тэхнічная эксплуатацыя аўтамабіляў
* Аўтасервіс

## Склад факультэта 
Факультэт мае ў сваім складзе наступныя кафедры:
* Транспартна-тэхналагічныя машыны
* Асновы праектавання машын
* Тэхнічная эксплуатацыя аўтамабіляў

## Дэканы 
* Аляксандр Васілевіч Малачкоў (1961—1962);
* Аляксандр Аляксандравіч Слаўскі (1963);
* Аляксей Аляксандравіч Машкоў (1963—1964)
* Рычард Казіміравіч Левандоўскі (1964—1969)
* Анатоль Мікалаевіч Аладзьеў (1969—1974);
* Яўгеній Іванавіч Чыжык (1974—1975);
* Леанід Леанідавіч Барысаў (1975—1976);
* Анатоль Мяфодзьевіч Шчамялёў (1976—1980);
* Аляксей Нікіфаравіч Максіменка (1980—1992);
* Станіслаў Барысавіч Партноў (1992—2009);
* Аляксандр Сяргеевіч Мельнікаў (з 2009).

## Спасылкі 
* Аўтамеханічны факультэт БРУ на сайце БРУ

Катэгорыя:1961 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1961 годзе

Катэгорыя:Праспект Міру (Магілёў)
Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі ГДТУ імя П. В. Сухога

**Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі (ІПКіП ГДТУ імя П. В. Сухога)** — вучэбна-навуковае структурнае падраздзяленне Гомельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Створаны ў 1997 годзе як факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў. З 2011 года — Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў.

Інстытут ажыццяўляе вучэбную і навукова-метадычную работу па павышэнню кваліфікацыі і падрыхтоўцы кадраў кіраўнікоў, спецыялістаў, а таксама студэнтаў старшых курсаў вышэйшых навучальных устаноў.

## Дэканы 
* Васіль Васілевіч Пракопчык (1997—2004)
* Алег Генадзевіч Шырокаў (2004—2006)
* Іван Мікалаевіч Пузенка (2006—2007)
* Юрый Мікалаевіч Калеснік (з 2007)

## Літаратура 
* Организация производства и управление нефтегазотранспортным предприятием : методические указания к самостоятельной работе по одноименному курсу для слушателей специальности 1-70 05 75 «Трубопроводный транспорт, хранение и реализация нефтепродуктов» заочной формы обучения / М. Е. Лебешков. ― Гомель, 2012.

## Спасылкі 
* Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі ГДТУ імя П. В. Сухога на сайце ГДТУ
* Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі

Катэгорыя:1997 год у Гомелі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1997 годзе

Катэгорыя:Праспект Кастрычніка (Гомель)
Ту-141

**Тупалеў Ту-141 «Стрыж»** — шматразовы савецкі аператыўна-тактычны разведвальны беспілотны лятальны апарат (БПЛА) распрацоўкі АКБ імя Тупалева, які уваходзіў у склад комплексу ВР-2 або «Стрыж».

## Гісторыя 
«Стрыж» прызначаўся для вядзення разведкі на глыбіню ў некалькі сотняў кіламетраў ад лініі фронту на трансгукавых хуткасцях. Абсталёўваўся сродкамі фота- і інфрачырвонай разведкі, што дазваляла выкарыстоўваць яго пры любых умовах і ў любы час сутак. Пасадка БПЛА Ту-141 ажыццяўлялася з дапамогай парашутнай сістэмы, размешчанай у хваставой частцы.

Комплекс выпускаўся на Харкаўскім авіязаводзе і знаходзіўся на ўзбраенні ВПС Узброеных Сіл СССР з 1979 па 1989 гады. Комплексы пераважна дыслакаваліся на заходняй мяжы СССР.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Самалёты СССР
Катэгорыя:Самалёты Тупалева
Шлосберг

**Шлосберг** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Леў Маркавіч Шлосберг (нар. 1963) — журналіст, палітычны дзеяч.
* Яфім Паўлавіч Шлосберг (1906—1970) — гісторык.
Меркаванне пра выбранне новага караля

**«Меркава́нне пра выбра́нне но́вага караля́»** — беларускі ананімны твор палітычнага зместу другой паловы XVI ст. Прысвечаны выбранню новага караля Рэчы Паспалітай пасля смерці Жыгімонта II. Аўтар выступае ў падтрымку кандыдатуры сына Івана Грознага — Фёдара, які, на яго думку, установіць мірныя адносіны з Рускай дзяржавай і вырашыць многія эканамічныя і палітычныя праблемы. У творы падкрэсліваецца гістарычнае значэнне Маскоўскай Русі ў барацьбе з мангола-татарскім ігам і абароне інтарэсаў усіх славянскіх народаў, выказваюцца ідэі верацярпімасці і незадавальненне палітыкай польскіх кіруючых колаў у адносінах да Вялікага Княства Літоўскага, асуджаецца Люблінская унія 1569 года.

## Літаратура 
* 
* Сокол С. Ф. Социологическая и политическая мысль Белоруссии во II половине XVI века.—Мн., 1974.

Катэгорыя:Ананімныя творы
Катэгорыя:Творы XVI стагоддзя
Катэгорыя:Літаратурныя творы на старабеларускай мове
Катэгорыя:Літаратура Вялікага Княства Літоўскага
Аляксандр Ісакавіч Бараховіч

**Аляксандр Ісакавіч Бараховіч** (, Арлоў, Кіраўская вобласць, Расія — , Магнітагорск) — спецыяліст у галіне горнай электрамеханікі. Доктар тэхнічных навук (1965), прафесар (1966).

## Біяграфія 
Скончыў Новачаркаскі індустрыяльны інстытут (кваліфікацыя «Горны інжынер-электрамеханік», 1941).
    
Працаваў у Карабашскам рудаўпраўленні Чалябінскай вобласці (з 1941, галоўны механік шахты, галоўны энергетык), камбінаце «Чкалаўзолата» МУС СССР (1946—1950, галоўны механік), Свярдлоўскім горным інстытуце (з 1950), Магнітагорскім горна-металургічным інстытуце (з 1955, загадчык кафедры горных машын і руднічнага транспарту, у 1960—1966 — кафедры горнай механікі, 1967—1968 — прарэктар па завочнаму і вячэрняму навучанню, з 1985 — прафесар кафедры «Цеплагазазабеспячэнне і вентыляцыя»), Пензенскім політэхнічным інстытуце (1973—1975, загадчык кафедры агульнай электратэхнікі), Уральскім электрамеханічным інстытуце (1976—1984, прафесар кафедры механікі грунтоў, асноў і фундаментаў), Магілёўскім машынабудаўнічым інстытуце (1971—1973, загадчык кафедры «Пад’ёмна-транспартныя машыны»).

Навуковыя інтарэсы: павышэнне эфектыўнасці і надзейнасці работы электрамеханічнага абсталявання шахт, кар’ераў, грузапад’ёмных машын на стальных лентах поршневых кампрэсараў.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР» (1990).

## Бібліяграфія 
* Водоотлив глубоких шахт : автореферат диссертации … доктора технических наук / А. И. Борохович. — Магнитогорск, 1963.
* Исследование рудничных двухступенчатых центробежных спиральных насосов : автореферат диссертации … кандидата технических наук / А. И. Борохович. — Свердловск, 1953.
 

## Літаратура 
* Борохович Александр Исаакович // Профессорско-преподавательский состав ММИ — МГТУ — Белорусско-Российского университета (1961—2006). — Могилев, 2009. — С. 64.
 

Катэгорыя:Выкладчыкі Пензенскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Інжынеры СССР
Катэгорыя:Інжынеры Расіі