open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Выбаргская вуліца (Кіеў)

**Выбаргская вуліца** () — вуліца ў Саламянскім раёне горада Кіева, мясцовасці Караваевы дачы , Грушкі. Пралягае ад Баршчагоўскай вуліцы да вуліцы Міколы Васіленка.
## Гісторыя 
Пачатковы адрэзак Выбаргскай вуліцы (ад Баршчагоўскай ў Гарматнай вуліцы) узнік у канцы XIX стагоддзя пад назвай *4-ы Дачная лінія*.

Назву *Выбаргская вуліца* атрымала 1955, у гонар расійскага горада Выбарга.

Сучасная назва, удакладнена ў адпаведнасці з нормамі правапісу - у 2012 годзе, *Виборг**с**ька вулиця → Вибор**з**ька вулиця* .

Забудова канца XIX - 1-й трэці XX стагоддзя амаль уся ліквідаваная ў 1970-х гадах.

## Установы 
* Дзіцячы сад № 654 (д. № 51/53)
* Сярэдняя агульнаадукацыйная школа № 229 (д. № 57)
* Інтэрнат ААТ «Бальшавік» (д. № 18/20 і №&nbsp;22)
* Інтэрнат «КПІ» (д. № 1 і № 3)
* Прамысловая акадэмія Мінпрампалітыкі Украіны (д. № 91)
* Бібліятэка № 15 Саламянскага раёна (д. № 34/36)
* Завод электрамантажных вырабаў АТ «Емко» (д. № 99)

## Зноскі 
Катэгорыя:Вуліцы Кіева
Будынак Навукова-даследчага інстытута электронных вылічальных машын

**Будынак Навукова-даследчага інстытута электронных вылічальных машын (НДІЭВМ)** — будынак у Мінску, размешчаны па адрасе вул. Максіма Багдановіча, 155. Пабудаваны ў 1980 г. (архіт. Ю. Грыгор’еў, А. Ладкін).

## Архітэктура 
Пабудаваны з цэглы і жалезабетону.

Кампазіцыя будынка асіметрычная, франтальная, з падоўжаным галоўным фасадам, складаецца з 2 13-павярховых аб'ёмаў з перападам вышынь, абумоўленым паніжэннем рэльефу, і невялікай нізкай прыбудовы. Месца злучэння аб'ёмаў падкрэслена лесвічным блокам. Галоўны ўваход вылучаны магутнай раскрапоўкай на ўсю вышыню корпуса. Да яго вядзе тэраса з шырокай лесвіцай, каля якой арганізаваны зялёны дворык з басейнам і дэкаратыўнай скульптурай. Выразнасць фасадам надае разнастайнасць канструкцыйна-дэкаратыўных прыёмаў, выкарыстанне рабрыстых і стамалітавых панэлей, маналітнага жалезабетону, каляровай тынкоўкі, прыроднага каменю. Планіроўка паверхаў калідорная, з двухбаковым размяшчэннем кабінетаў і лабараторый. На першых паверхах і ў прыбудове — службовыя памяшканні і сталовая.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Вуліца Максіма Багдановіча (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Някрасава (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Грыгор’ева
Катэгорыя:1980 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Алега Ладкіна
Катэгорыя:НДІЭВМ
Міхаіл Ільіч Ром

**Міхаіл Ільіч Ром** (, ,  — ) — савецкі кінарэжысёр, сцэнарыст, педагог, тэатральны рэжысёр. Лаўрэат пяці Сталінскіх прэмій (1941, 1946, 1948, 1949, 1951). Народны артыст СССР (1950). Ганаровы член-карэспандэнт Акадэміі мастацтваў ГДР (1967).

## Біяграфія 
Скончыў Вышэйшы дзяржаўны мастацка-тэхнічны інстытут у 1925 годзе. З 1928 года навуковы супрацоўнік Інстытута метадаў пазашкольнай работы. З 1931 года працаваў на кінастудыі «Масфільм». У 1942-47 гадах рэжысёр Тэатра-студыі кінаакцёра. З 1948 года (з перапынкамі) выкладаў ва Усесаюзным дзяржаўным інстытуце кінематаграфіі (з 1958 года — прафесар). Першая рэжысёрская работа — «Пышка» (паводле Гі дэ Мапасана, 1934). Стварыў дылогіі «Ленін у Кастрычніку» (1937) і «Ленін у 1918 годзе» (1939). «Адмірал Ушакоў» і «Караблі штурмуюць бастыёны» (абодва 1953). Грамадзянскі пафас, публіцыстычнасць, антынацыская скіраванасць характэрны для фільмаў «Чалавек № 217» (1945, прыз Міжнароднага кінафестывалю ў Канах, 1946), «Рускае пытанне» (паводле К.Сіманава, 1947), «Сакрэтная місія» (1950), «Забойства на вуліцы Дантэ» (1956).

Маральнасцю, эмацыйная афарбоўкай вулычаецца фільм «Дзевяць дзён аднаго года» (1962, галоўны прыз Міжнароднага кінафестывалю ў Карлавых Варах, ЧССР). Аўтар дакументальнага фільма «Звычайны фашызм» (1965, спецыяльны вышэйшы прыз журы Міжнароднага кінафестывалю ў Лейпцыгу).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Выкладчыкі УДІКа
Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Сталінскай прэміі
Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Сцэнарысты СССР
Паштовая плошча (Кіеў)

**Пашто́вая пло́шча** () — плошча ў Падольскім раёне горада Кіева, мясцовасць Падол. Размешчана паміж Уладзімірскім і Борычэвым спускамі, вуліцамі Пятра Сагайдачнага, Набярэжна-Хрэшчатыцкай і Набярэжнай шашай.

## Гісторыя 
Адна з найстарэйшых плошчаў Кіева. Археалагічныя даследаванні выявілі, што гандлёвыя паселішчы былі тут яшчэ ў IV стагоддзі нашай эры. У часы Кіеўскай Русі, верагодна, на ёй размяшчалася адно з васьмі кіеўскіх торжышчы, згадваных у летапісах. Пад сучаснай назвай вядомая з першай паловы XVIII стагоддзя (хоць паштовая станцыя на Паштовай плошчы была пабудавана ў 1846 годзе). У XIX стагоддзі паралельна існавала таксама іншая назва — плошча Нараджэння, ад размешчанай на ёй царквы Раства Хрыстова (пабудавана ў 1810—1814, знішчана ў 1930-я гады). У сярэдзіне 1970-х гадоў плошча была кардынальна перапланаваць, пашырана (у прыватнасці, яна паглынула ніжнюю частку Борычэвага спуску) і зрушаная на поўнач.

## Транспартныя зносіны 
* На плошчы размешчана станцыя метро «Паштовая плошча» Курэнёўска-Чырвонаармейскай лініі
* Каля плошчы размешчана ніжняя станцыя фунікулёра, які злучае Падол з Верхнім горадам
* Праз плошчу курсіруе некалькі аўтобусных маршрута
* На Набярэжнай шашы недалёка ад плошчы знаходзіўся прыпынак трамвая № 5 (маршрут ліквідаваны ў 2011 годзе)

## Гл. таксама 
* Кіеўскі фунікулёр
* Станцыя метро Паштовая плошча

Катэгорыя:Плошчы Кіева
Набярэжна-Лугавая вуліца (Кіеў)

**Набярэжна-Лугавая вуліца** *()* — вуліца ў Падольскім раёне горада Кіева, мясцовасць Падол (Плоскае).

Вуліца вядомая з 1-й паловы XIX стагоддзя пад сучаснай назвай. Падвойная яе назва паходзіць ад асаблівасцяў мясцовасці, дзе праходзіць вуліца — набярэжнай Дняпра і ў бок Абалонскі лугоў. Вуліца працягае Набярэжна-Хрэшчатыцкую, якая вяла на Абалонскія лугі (адсюль і назва).

## Транспарт 
* Бліжэйшая станцыя метро Тараса Шаўчэнкі
* Аўтобус 53

## Спасылкі 
* Набярэжна-Лугавая вуліца на сэрвісе Яндэкс.Панарамы.

Катэгорыя:Вуліцы Кіева
Вуліца Пятра Сагайдачнага (Кіеў)

**Ву́ліца Пятра́ Сагайда́чнага** *()* — вуліца ў Падольскім раёне Кіева, у мясцовасці Падол. Пралягае ад Паштовай да Кантрактовай плошчы.

## Гісторыя 
Забудавана і ўпарадкавана ў 1830-х — 1840-х гадах. Былая частка Александроўскай вуліцы; з 1919 гады — вуліца Рэвалюцыі, ад 1934 года — вуліца Кірава. У 1955 годзе яна была выдзелена ў самастойную вуліцу, якая атрымала назву вуліца Жданава, у гонар А. А. Жданава (1896—1948) — савецкага партыйнага і дзяржаўнага дзеяча. У 1989 годзе названа імем казацкага гетмана Пятра Конанавіча Сагайдачнага.

## Гістарычныя будынкі і помнікі архітэктуры 
На скрыжаванні вуліцы Пятра Сагайдачнага і Паштовай плошчы размешчана царква Раства Хрыстова; побач — станцыя метро Паштовая плошча, фунікулёр. У будынку № 4 (былая гасцініца «Сербія»: не захавалася) у 1894—1896 гадах жыў расійскі пісьменнік А. І. Купрын; тут была ўсталяваная яму мемарыяльная дошка. Захавалася шмат дамоў XVIII—XIX стст. Сярод іх — дамы заможных кіеўскіх мяшчан Балабуха (№ 27а, 27б; канец XVIII ст. — 1830-я гады), будынак майстра-ювеліра Фёдара Скрынкі (№ 20, 1830), будынак кіеўскага купца П. Дзехцярова (№ 16/5, 1830), № 21, 23, 25/3, 27, 29, 31, 35, 37, 41 (XIX ст.).

Сучасны выгляд вуліцы амаль не адрозніваецца ад пачатковай забудовы XIX стагоддзя. Вуліца забудавана пераважна двухпавярховымі будынкамі. Перад Гасціным дваром усталяваны помнік Пятру Сагайдачнаму.

## Фотаздымкі 
 
Церква Різдва Христового.JPG|Царква Раства Хрыстова 
Елеватор Бродського.JPG|Будынак гасцініцы «Дняпроўскі порт», у якім у 1894-1896 гг. жыў пісьменнік А. І. Купрын (злева)
Споруда магазину Миколи Демідова.JPG|Збудаванне крамы Мікалая Дзямідава
Будинок житловий (заїжджий двір).JPG|Сядзіба Балабуха

## Зноскі 
## Спасылкі 
* вуліца Пятра Сагайдачнага на сэрвісе Яндэкс.Панарамы.

Катэгорыя:Вуліцы Кіева
Голікаў

**Голікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аркадзь Гайдар (сапр. Голікаў) — савецкі пісьменнік.
* Іван Іванавіч Голікаў — расійскі майстар палехскай мініяцюры.
* Піліп Іванавіч Голікаў — савецкі ваенны дзеяч.
* Уладзімір Фёдаравіч Голікаў — беларускі вучоны ў галіне радыётэхнікі.
Алена Паўлаўна Ніякоўская

**Алена Паўлаўна Ніякоўская** (,  — , Наваполацк) — беларускі філосаф, педагог, літаратуразнавец, гісторык культуры.

## Біяграфія 
Скончыла філалагічны факультэт Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Выкладала з 1963 года ў Полацкім тэхнікуме Белкаапсаюза нямецкую мову, з 1974 года — у Полацкім дзяржаўным універсітэце нямецкую, англійскую, польскую, беларускую мовы, этыку, эстэтыку, рэлігіязнаўства, філасофію, педагогіку, псіхалогію, гісторыю культуры. Кандыдат філасофскіх навук (1984), дацэнт.

У 2-й палове 1960-х гадах перапісвалася з Уладзіміра Караткевічам. У 1990-я гады актыўна ўдзельнічала ў дзейнасці Таварыства вольных літаратараў, у тым ліку «круглым стале» ТВЛ, прысвечаным пострамантызму (1995), матэрыялы якога друкаваліся ў літаратурна-філасофскім сшытку «ЗНО» (дадатку да газеты «Культура»).

Сын Алены Ніякоўскай — , старшыня Наваполацкага гарадскога Савета народных дэпутатаў (1991—1999) і старшыня Наваполацкага гарвыканкама (1991—1995).

Жыла ў Полацку.

## Дзейнасць і творчасць 
Сфера навуковых інтарэсаў: даследаванне беларускай літаратуры, маральнае выхаванне студэнцкай моладзі, методыка выкладання ў вышэйшай школе, анталогія і тэорыя пазнання.

У 1984 годзе ў БДУ абараніла кандыдацкую дысертацыю «Параўнаўчы аналіз камуністычнага і хрысціянскага маральных ідэалаў асобы (метадалагічны аспект)».

Даследавала творчасць М. Багдановіча, Я. Коласа, В. Ластоўскага, У. Караткевіча.

У выданні «Скарыназнаўства, кнігазнаўства, літаратуразнаўства: Матэрыялы ІІІ Міжнароднага кангрэса беларусістаў „Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый“» апублікаваны надрукаваны даклад А. Ніякоўскай «Да сістэмаўтваральнага вобраза ў архетыпным ладзе паэм „Новая зямля“ Я. Коласа і „Пан Тадэвуш“ А. Міцкевіча». У выданні «Albaruthenica» (№ 4, 1995) выйшаў яе артыкул «„Расійска-крыўскі слоўнік“ Вацлава Ластоўскага і беларуская нацыянальная ідэя».

Дэбютавала некалькімі вершамі ў часопісе «Нёман» у 2-й палове 1960-х. Друкавалася ў часопісах «Калосьсе», «Arche», газетах «Культура», «Новы час», у бюлетэні «Кантакты і дыялогі». Аўтар зборніка «Там, дзе буяла жыта» (2016), які апроч вершаў, перакладаў, літаратуразнаўчых прац і рэцэнзій змяшчае ўнікальныя лісты У. Караткевіча і Я. Брыля.

Перакладала з нямецкай і польскай моў.

## Літаратура 
* Нияковская Елена Павловна // Кафедра мировой литературы и культурологии (1999—2004) / Полоцкий государственный университет. — Новополоцк, 2004. — С. 25—28.

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Ніла Валер’еўна Крукава

**Ніла Валер’еўна Крукава** (; нар. , Папоўка, ) — украінская актрыса. Народная артыстка Украіны (1985). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Украіны імя Т. Р. Шаўчэнкі (1989). Герой Украіны (2008).

## Біяграфія 
У 1986 годзе адной з першых выступіла ў Чарнобылі перад ліквідатарамі аварыі на ЧАЭС.

У кастрычніку 1990 года далучылася да «Рэвалюцыі на граніце» (студэнцкай галадоўкі на Майдане).

20 жніўня 2008 года Ніле Крукавай прысвоена званне Героя Украіны з уручэннем ордэна Дзяржавы.

Працуе ў Нацыянальнай філармоніі Украіны. Майстар размоўнага жанру.

## Літаратура 
* Мистецтво України: Біографічний довідник. К., 1997. — С. 340.

Катэгорыя:Героі Украіны
Катэгорыя:Кавалеры ордэна князя Яраслава Мудрага 5 ступені
Катэгорыя:Народныя артысты Украіны
Катэгорыя:Актрысы Украіны
Ковельская чыгунка

**Ковельская чыгунка** — адна з чыгунак, што існавалі у СССР да 1953 года.

Будаванне чыгункі было пачата ў 1870-я гады. У 1873 годзе была пабудавана лінія Здалбунаў — Роўна — Ковель, 1874 годзе Здалбунаў — Радывыліў — Чырвонае, Львоўская вобласць. У 1877 годзе было скончана будаўніцтва лініі Варшава — Люблін — Ковель. У 1885 годзе пабудавана лінія Лунінец — Сарны — Роўна. У 1902 годзе пабудавана лінія Осткі — Сарны — Ковель, гэта лінія перасекла па станцыі Сарны лінію Роўна — Лунінец.

У 1926—1928 гг лінія Ківерцы — Луцк была падоўжана да Стаянава.

У 1953 годзе Міністэрства шляхоў зносін правяло ўзбуйненне чыгунак. Ковельская чыгунка, што складаецца з Ковельскага, Сарненскага і Здолбунаўскага аддзяленняў, увайшла ў склад Львоўскай чыгункі.

Катэгорыя:Гістарычныя чыгункі Украіны
Катэгорыя:Чыгункі СССР
Уладзімір Міхайлавіч Говар-Бандарэнка

**Уладзімір Міхайлавіч Говар-Бандарэнка** (,  — ) — беларускі акцёр, заслужаны артыст БССР (1961).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 чэрвеня 1914 года ў Рагачове. Скончыў Беларускую студыю пры Цэнтральным тэатральным вучылішчы ў Ленінградзе ў 1937 годзе. Працаваў у 1937—1941 гадах у Беларускім тэатры юнага гледача БССР, у 1942—1944 гадах у Мінскім гарадскім тэатры, у 1944—1946 у Гродзенскім абласным драматычным тэатры, у 1946—1949 гадах у Брэсцкім абласным драматычным тэатры, у 1955—1978 гадах у Беларускім рэспубліканскім тэатры юнага гледача.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1947 года.

## Творчасць 
Створаныя ім вобразы вызначаліся псіхалагічнай дакладнасцю. Сярод роляў: Янук, Язэп Шыдлоўскі («Папараць-кветка», «Над хвалямі Серабранкі» І. Козела), Максім Кутас («Чаму ж мне не пець, чаму ж не гудзець» паводле Я. Купалы і М. Чарота), Гусляр («За лясамі дрымучымі» А. Вольскага і П. Макаля), пан Бараноўскі, Канцлер («Несцерка», «Цудоўная дудка» В. Вольскага), Гараднічы («Рэвізор» М. Гогаля), Алег Баян («» У. Маякоўскага), Мантанелі («» паводле Э. Л. Войніч), тата Карла («» паводле А. Талстога), Тарталья («» К. Гоцы).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Катэгорыя:Постаці Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача
Катэгорыя:Акцёры тэатра СССР
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Карвацкі

**Карвацкі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Артур Карвацкі (нар. 1996) — беларускі гандбаліст
* Род Карвацкіх — польскі шляхецкі род, многія прадстаўнікі якога былі езуітамі
** Людвік Францішак Карвацкі (1686—1756) — вялікалітоўскі і польскі каталіцкі дзеяч, езуіт
** Мацей Карвацкі (1698—1748) — вялікалітоўскі і польскі каталіцкі дзеяч, езуіт
** Станіслаў Карвацкі (1641—1694) — вялікалітоўскі каталіцкі дзеяч, езуіт
** Станіслаў Карвацкі (1700—1759) — вялікалітоўскі каталіцкі дзеяч, езуіт
** Томаш Карвацкі (1708—1779) — вялікалітоўскі і польскі каталіцкі дзеяч, езуіт
Глуханемата

**Глуханемата** — адсутнасць ці цяжкае парушэнне слыху і звязаная з гэтым адсутнасць маўлення. Прычыны ўзнікнення глуханематы — прыроджаная ці набытая ў раннім дзяцінсве (1-2 гады) глухата. У сучаснай педагогіцы і медыцыне тэрмін лічаць састарэлым. Заняткі з выкарыстаннем сурдапедагагічных прыёмаў навучання дазваляюць навучыць глухога гаварыць.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лагапедыя
Катэгорыя:Маўленне
Дом па вуліцы Максіма Багдановіча, 3

**Дом па вуліцы Максіма Багдановіча, 3** — будынак у Мінску, размешчаны ў Траецкім прадмесці. Пабудаваны ў XIX ст. з цэглы.

## Архітэктура 
Дом № 3 уяўляе сабой двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак з рызалітам у дваровай частцы накрыты двухсхільным дахам. Галоўны тарцовы фасад мае сіметрычную кампазіцыю. Паверхі падзелены карнізным поясам. Вуглавыя часткі ўмацаваны плоскімі лапаткамі. Аконныя праёмы на першым паверсе лучковыя, на другім — прамавугольныя. У цэнтры 2-га паверха невялікі балкон. Галоўны фасад завершаны трохвугольным франтонам, у тымпане якога прарэзана лучковае акно.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Вуліца Максіма Багдановіча (Мінск)
Катэгорыя:Траецкае прадмесце
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Мінску
Глорыя (аптычная з’ява)

ў Сан-Францыска]]
**Глорыя** — аптычная з’ява ў атмасферы ў выглядзе каляровых кольцаў вакол ценю назіральніка (ці прадмета, што знаходзіцца каля яго), калі цень падае на воблака або слой туману. Часта назіраецца ў гарах (калі воблака знаходзіцца ніжэй назіральніка) ці ў час палётаў над воблакамі. Абумоўлена дыфракцыяй святла на кроплях вады. Колеры ў глорыі: унутры блакітны, звонку чырвоны.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Атмасферныя аптычныя з’явы
Віверавыя

**Віверавыя** (*Viverridae*) — сямейства млекакормячых з атраду драпежных.

## Агульнае апісанне 
Гэта, як правіла, невялікія стройныя жывёлы з кароткімі лапамі і доўгім хвастом, якія жывуць на дрэвах. Сваім абліччам многія прадстаўнікі сямейства нагадваюць куніцавых або каціных (з апошнімі маюць аддаленае сваяцтва, якое сыходзіць у ранні алігацэн). Даўжыня цела - ад 30 да 98 см, хваста — 12-90 см, маса ад 1 да 15 кг. Тулава выцягнутае, мускулістае і гнуткае. Даўжыня хваста ў многіх відаў роўная даўжыні цела. У бінтуронга хапальны хвост. Шыя сярэдняй даўжыні, галава невялікая з падоўжанай, завостранай мыскай. Вушы невысокія і шырока расстаўленыя. Вочы даволі вялікія. Канечнасці пяціпальцавыя, пальцаходныя або стапаходныя.

## Класіфікацыя 
У цяперашні час сямейства налічвае 35 відаў, якія аб'ядноўваюцца ў 15 родаў і 4 падсямействы:
* Падсямейства Paradoxurinae
** 
*** 
** 
*** 
*** 
*** 
** 
*** 
** 
*** 
** 
*** 
* Падсямейства Hemigalinae
** 
*** 
** 
*** 
** 
*** 
** 
*** 
* Падсямейства Prionodontinae
** 
*** 
*** 
* Падсямейства Viverrinae
** 
*** 
** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
***  — вівера азіяцкая
** 
*** 


Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Championship League 2017 (снукер)

**Championship League 2017** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 2 студзеня па 2 сакавіка 2017 года на Рыка Арэне ў Ковентры, Англія. Турнір стаў дзясятым розыгрышам Championship League, які праходзіць штогод з 2008 года.

Пераможцам турніру стаў Джон Хігінс, які патрапіў у групу пераможцаў з сёмай групы спаборніцтва, дзе перайграў Майкла Холта (3:2) і Марка Сэлбі (3:0) у плэй-оф, пасля чаго ў групавым раўндзе фінальнай групы перамог Джада Трампа (3:1), Дэвіда Гілберта (3:0) і Энтані Мак-Гіла (3:2), саступіўшы Раяну Дэю (2:3), Бары Хокінсу (1:3) і Марку Дэвісу (2:3) і выйшаўшы ў плэй-оф з чацвёртага месца, а ў паўфінальным і фінальным паядынках перайграў Джада Трампа (3:2) і Раяна Дэя (3:0) адпаведна. Такім чынам, 41-гадовы шатландзец выйграў свой 46-ы прафесійны тытул у кар’еры, а таксама трэці турнір у сезоне (пасля перамог на чэмпіянаце Кітая і Champion of Champions).

## Прызавыя грошы 

## Група 1 
### Матчы 

### Табліца 
### Плэй-оф 
## Група 2 
### Матчы 
### Табліца 
### Плэй-оф 
## Група 3 
### Матчы 
### Табліца 
### Плэй-оф 
## Група 4 
### Матчы 
### Табліца 
### Плэй-оф 
## Група 5 
### Матчы 
### Табліца 
### Плэй-оф 
## Група 6 
### Матчы 
### Табліца 
### Плэй-оф 
## Група 7 
### Матчы 
### Табліца 
### Плэй-оф 
## Група пераможцаў 
### Матчы 
### Табліца 
### Плэй-оф 
## Фінал 
|-
| colspan="3" align="center" | 

|-
| colspan="3" align="center" style="font-size: 100%" | **106**:21 (**84**), **142**:0 (**138**), **62**:27
|-
| align="right" | **138**
| align="center" | Найвышэйшы брэйк
| <50
|-
| align="right" | **1**
| align="center" | Соценныя брэйкі
| 0
|-
| align="right" | **2**
| align="center" | Брэйкі 50+
| 0
|}

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт турніру Championship League 
* Championship League 2017 на Snooker.org 
* Статыстыка Championship League 2017 на CueTracker.net 

Катэгорыя:Championship League (снукер)
Катэгорыя:Снукерны сезон 2016/2017
Катэгорыя:2017 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Англіі ў 2017 годзе
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Англіі
Delphinium luteum

**Delphinium luteum** — від шматгадовых раслін роду Рагулькі (*Delphinium*) сямейства Лютиковые (*Ranunculaceae*). Некаторымі аўтарамі разглядаўся ў якасці падвіду іншага амерыканскага віду — *Delphinium nudicaule* Torr. & A. Gray.

## Батанічнае апісанне 
Маленькая, вельмі рэдкая травяністая расліна з ярка-жоўтымі кветкамі ў форме рога дастатку. Жоўтая афарбоўка кветак — рэдкасць для раслін роду Рагулькі.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расце на абмежаванай тэрыторыі ў акрузе Санома ў Каліфорніі і ніколі не распаўсюджвалася за межы асобных прыбярэжных раёнаў.

### Ахоўны статус 
З 1970-х гадоў від аднесены да відаў пад пагрозай вымірання. Ахоўны статус з 2000 года — *знаходзіцца пад пагрозай знікнення* (*endangered*). Лічыцца, што ў прыродзе засталося, магчыма, менш за 100 раслін. У 2002 годзе налічвалася 80 раслін у двух адасобленых месцах, прычым адно з іх — у батанічным садзе Каліфарнійскага універсітэта ў Берклі. Робяцца спробы захаваць желтоцветковый выгляд живокости.

Іншы блізкі від — (*Delphinium bakeri*), які кампактна расце ў асобных раёнах Каліфорніі, таксама знаходзіцца пад пагрозай знікнення. Абодва віды часта разглядаюцца разам.

## Спасылкі 
* *Delphinium luteum* на сайце Flora of North America(англ.)&nbsp; (Праверана 15 лютага 2009)
* *Рагулька жоўтая* на сайце USDA NRCS(англ.)&nbsp; (Праверана 15 лютага 2009)

Катэгорыя:Знікаючыя віды
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Рагулькі
Велюр

**Велюр** ( — аксаміт) — тканіна, скура і іншыя матэрыялы з мяккім ворсавым аксамітным добрым бокам: велюр-драп, велюр-аксаміт і інш. Вырабляюць з воўны (велюр-драп), са скуры свіней ці рагатай жывёлы хромавым дубленнем (хромавая замша). Выкарыстоўваюць на верхняе адзенне, галаўныя ўборы, абутак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэкстыль
Катэгорыя:Варсаваныя тканіны
Веліжжэ (возера, на ўсход ад Петрыкава)

**Веліжжэ́**, **Веліж’я** — возера ў Беларусі, у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, у пойме ракі Прыпяць, за 11 км на ўсход ад горада Петрыкаў, на паўночны ўсход ад вёскі Вялаўск.

Плошча паверхні 0,23 км², даўжыня 1,65 км, найбольшая шырыня 150 м. Даўжыня берагавой лініі 3,3 км. Катлавіна возера старычнага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй да 2 метраў, пясчаныя, пад хмызняком. Берагавая лінія слаба звілістая. Берагі пераважна нізкія. Усходні бераг забалочаны. Злучана ручаём з ракой Скалодзіна, пратокай — з возерам Клетка.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-142. Выданне 1975 года.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Гомельской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Гомельской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Кантрактовая плошча (Кіеў)

**Кантрактовая плошча** () — плошча ў Падольскім раёне Кіева (мясцовасць Падол).

## Гісторыя 
З’яўляецца адной з найстарэйшых плошчаў у Кіеве, узнікла яшчэ ў часы Кіеўскай Русі. Пасля разбурэння Верхняга горада мангола-татарамі і да XIX стагоддзя заставалася цэнтрам горада. Раней называлася Александроўскай, Чырвонай.

Назва «Кантрактовая плошча» ўзнікла праз тое, што купцы Кіева заключалі кантракты менавіта на гэтай плошчы. Пасля 1795 года, калі адбыўся трэці падзел Рэчы Паспалітай і горад Дубна, у якім першапачаткова ўзнік кантрактовы кірмаш, увайшоў у склад Расійскай імперыі, яго кантрактовы кірмаш перанеслі ў Кіеў. Выклікана гэта было тым, што Кантрактовая плошча была размешчана каля кіеўскага порта, які быў асноўнай крыніцай экспартна-імпартных паставак. Пасля развіцця сеткі чыгунак значэнне порта і Кантрактовай плошчы значна зменшылася, а цэнтр дзелавога жыцця Кіева перамясціўся на Хрэшчатык.

Сярод славутасцяў:
* Гасціны двор, будаўніцтва пачата ў 1809 па праекце архітэктара Алаізія Руска; перабудоўваўся ў 1828; у 1980—1982 гадах у выніку рэканструкцыі быў дабудаваны другі паверх, што было закладзена ў першапачатковым праекце;
* Кіева-Магілянская акадэмія (1632);
* Помнік Рыгору Скаварадзе (1976);
* Помнік гетману Войска Запарожскага Пятру Канашэвічу-Сагайдачнаму;
* Калодзеж-фантан «Самсон», першы раз быў пабудаваны ў 1748—1749, адноўлены ў 1982.

На плошчы таксама знаходзіцца будынак Храма Святой велікамучаніцы Кацярыны, які раней належаў былому Сінайскаму падворку, цяпер яго займае ўпраўленне Нацыянальнага банка Украіны па Кіеве і вобласці, якое ў 1995 годзе ўзнавіла манастырскую званіцу.

## Транспарт 
* Станцыя метро
* Канчатковы прыпынак трамваяў
* Аўтобусны прыпынак
* Прыпынак маршрутных таксі

## Фотаздымкі 

Campanario del Monasterio de Santa Catalina.jpg |Званіца Свята-Кацярынінскага манастыра
Будинок прибутковий Свято-Катерининського монастиря.JPG|Дом прыбытковы Свята-Кацярынінскага манастыра
Будинок з крамницями..JPG|Дом з крамамі
Будинок Вишневських.JPG|Дом Вішнеўскіх. 1770 з больш познімі прыбудовамі
Будинок Вишневських Боковий фасад.JPG|Дом Вішнеўскіх. XVIII ст. — першы паверх з пілястрамі. Усё астатняе — дабудоўкі
Будинок Вишневських Бік.JPG|Дом Вішнеўскіх. Рэдкая архітэктурная дэталь — балкон для цёшчы
Будинок Діамантбанку.JPG|Даходны дом у стылі мадэрн. Цяпер — Діамантбанк
Будинок кушнірського цеху.JPG|Дом цэха кушняроў 
Будинок з крамницями Фасад.JPG|Цыркульны корпус НаУКМА
Корпус академічний новий. Фасад.JPG|Корпус акадэмічны новы НаУКМА

## Спасылкі 
* Кантрактовая плошча (гандлёвая пляцоўка)
* Кантрактовая плошча атрымае аблічча XIX стагоддзя
* Чырвоная плошча
* Гасціны двор

Катэгорыя:Плошчы Кіева
Дом па вуліцы Максіма Багдановіча, 7а

**Дом па вуліцы Максіма Багдановіча, 7а** — будынак у Мінску, размешчаны ў Траецкім прадмесці. Пабудаваны ў XIX ст. з цэглы. У будынку размешчаны Літаратурны музей Максіма Багдановіча.

## Архітэктура 
Дом № 7а размешчаны ў глыбіні квартала і уяўляе сабой трохпавярховы прамавугольны ў плане будынак з неглыбокімі рызалітамі на бакавых фасадах, накрыты двухсхільным дахам. Плоскія наверхні сцен фасадаў члянёны прамавугольнымі вокнамі. На трэцім паверсе, які аддзелены ад першых двух карнізным поясам, 2 невялікія балконы з ажурнай агароджай (чыгуннае ліццё).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Вуліца Максіма Багдановіча (Мінск)
Катэгорыя:Траецкае прадмесце
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Мінску
Катэгорыя:Будынкі музеяў
Політэхнічны інстытут (станцыя метро)

**Політэхнічны інстытут** (, ) — 6-я станцыя Кіеўскага метрапалітэна, размешчаная на Святошынска-Броварскай лініі паміж станцыямі «Шуляўская» і «Вакзальная».

## Гісторыя 
Адкрыта 5 лістапада 1963 года ў складзе другой пускавой чаргі. Назва станцыі выбрана па яе размяшчэнню побач з Кіеўскім політэхнічным інстытутам.

## Апісанне 
Інтэр’ер станцыі адпавядае патрабаванням таго часу па барацьбе з «архітэктурнымі празмернасцямі», даволі стрыманы, мінімум мармуру, нават карнізы на пілонах адсутнічаюць. Але форма пілонаў пераклікаецца з тагачаснымі агульнымі тэндэнцыямі — навука, космас. Гэтую тэму падтрымлівае барэльеф пад назвай «У космас» на кантавой сцяне цэнтральнай залы.

Побач са станцыяй знаходзяцца Кіеўскі заапарк і медыцынскі інстытут. У пешаходнай даступнасці — станцыя хуткаснага трамвая «Політэхнічная».

Станцыя глыбокага залажэння. Мае тры падземныя залы — сярэднюю і дзве залы з пасадачнымі платформамі. Залы станцыі злучаныя паміж сабой шэрагам праходаў-парталаў, якія чаргуюцца з пілонамі. Падземны вестыбюль злучаны з наземным трохстужачным аднамаршавым эскалатарам.

Станцыя мае выхад на скрыжаванне праспекта Перамогі, Політэхнічнага завулка і вуліцы Ванды Васілеўскай. Наземны вестыбюль размешчаны ў чатырохпавярховіку па праспекце Перамогі, 35, у якім размяшчаецца адміністрацыя метрапалітэна.

## Абсталяванне 
Пілоны абліцаваныя жоўтым мармурам, звужаюцца да нізу і маюць вертыкальныя вентыляцыйныя рашоткі. Асвятленне цэнтральнай залы — закарнізнае; бакавыя залы асвятляюць светлавыя лініі, аформленыя папярочнымі шклянымі пласцінамі. У тарцы цэнтральнай залы — алегарычная барэльефная кампазіцыя, прысвечаная асваенню космасу — дзяўчына на фоне сярпа і молата. Лязо сярпа пераходзіць у трасу руху Спадарожніка-1, які ляціць да сонца.

Восенню 2015 года з барэльефа, у рамках працэсу дэкамунізацыі, быў дэмантаваны малюнак молата.

## Рэжым працы 
Адкрыццё — 5:45, закрыццё — 00:14.

Адпраўленне першага цягніка ў накірунку:
* ст. «Лясная» — 5:49
* ст. «Акадэмгарадок» — 6:00

Адпраўленне апошняга цягніка ў накірунку:
* ст. «Лясная» — 0:18
* ст. «Акадэмгарадок» — 0:29

## Фотаздымкі 

Политехнический институт 05.jpg|Цэнтральная зала станцыі
Politekhnichnyi instytut metro station Kiev 07.jpg|Барэльеф «У космас» у тарцы цэнтральнай залы станцыі
Политехнический институт 08.jpg|Від на эскалатарны нахіл
Politekhnichnyi instytut metro station Kiev 02.jpg|Пасадачная платформа станцыі
Politekhnichnyi instytut metro station Kiev 03.jpg|Форма пілонаў
Politekhnichnyi instytut metro station Kiev 04.jpg|Арнамент на сцяне платформы
Politekhnichnyi instytut metro station Kiev 05.jpg|Назва станцыі на шляхавай сцяне
Politekhnichnyi instytut metro station Kiev 06.jpg|Дзверцы на шляхавай сцяне з указаннем года адкрыцця станцыі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка станцыі на афіцыйным сайце Кіеўскага метрапалітэна 
* Старонка станцыі на неафіцыйным сайце Кіеўскага метрапалітэна  

Катэгорыя:Станцыі Кіеўскага метрапалітэна
Дом па вуліцы Максіма Багдановіча, 9

**Дом па вуліцы Максіма Багдановіча, 9** — будынак у Мінску, размешчаны ў Траецкім прадмесці. Пабудаваны ў XIX ст. з цэглы.

## Гісторыя 
Будынак хасідскай ("кітаеўскай") ешывы, належаў да аднаго домаўладання з Кітаеўскай сінагогай, якая размяшчалася ў яго двары (цяперашні адрас вул. Максіма Багдановіча, 9А).

## Архітэктура 
Дом № 9 уяўляе сабой двухпавярховы чатырохвугольны ў плане аб'ём накрыты двухсхільным дахам. Адзін з тарцоў будынка глухі, другі прымыкае да дома № 7. Пад дахам праходзіць ступеньчаты карніз. Плоскія паверхні сцен фасадаў члянёны лучковымі вокнамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Вуліца Максіма Багдановіча (Мінск)
Катэгорыя:Траецкае прадмесце
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Мінску
Дом па вуліцы Максіма Багдановіча, 11

**Дом па вуліцы Максіма Багдановіча, 11** — будынак у Мінску, размешчаны ў Траецкім прадмесці. Пабудаваны ў XIX ст. з цэглы.

## Архітэктура 
Дом № 11 уяўляе сабой трохпавярховы прамавугольны ў плане будынак, у дваровай частцы — рызаліт. Накрыты двухсхільным дахам. Галоўны фасад падзелены карнізамі па вертыкалі на 3 часткі. Выкарыстанне белай лепкі на каляровай плоскасці сцяны падае збудаванню выразнасць і вытанчанасць. Аконныя праёмы 1-га і 3-га паверхаў прамавугольнай формы, на 2-м паверсе вокны маюць лучковы абрыс.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Вуліца Максіма Багдановіча (Мінск)
Катэгорыя:Траецкае прадмесце
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Мінску
Styphnolobium japonicum

**Styphnolobium japonicum** — лістападнае дрэва; від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Дрэва да 25 м вышыні з шырокай шарападобнай кронай. Кара на старых ствалах цёмна-шэрая з расколінамі. Маладыя галіны зялёныя, без калючак.

Лісце непарнапёрыстаскладанае, даўжынёй 11-25 см, лісточкі — іх 9-17, даўгавата-яйкападобныя, даўжынёй 2-5 см.

Кветкі жаўтлява-белыя, духмяныя, сабраны ў друзлыя мяцёлкі, якія дасягаюць у даўжыню 35 см. Цвіце раз у два гады ў ліпені — жніўні.

Плод — сакавіты неўскрывальны цыліндрычны боб з ружанцовападобнымі патаўшчэннямі, спачатку зелянява-буры, а пры паспяванні чырвоны, 3-8 см даўжыні. Плады спеюць у верасні — кастрычніку і трымаюцца на дрэве ўсю зіму.

## Распаўсюджанне 
Японія, Кітай, Карэя. У культуры з 1747 года.

У Нікіцкім батанічным садзе ў Крыме з 1814 года. Адсюль шырока распаўсюдзілася па Крыму, Краснадарскім краі, Херсонскай і Адэскай абласцях.

Шырока культывуецца як дэкаратыўная і меданосная расліна. Лепш развіваецца на свежых сугліністых і супясчаных глебах, можа расці на засоленых. Засухаўстойлівая, ценевынослівая, пакутуе ад халодных вятроў і вялікіх марозаў.

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Лекавай сыравінай з'яўляюцца бутоны (Alabastra Sophorae japonicae) і плады (Fructus Sophorae japonicae). Бутоны нарыхтоўваюць у сухое надвор'е ў канцы фазы бутанізацыі, а плады — у недаспелым стане у верасні — кастрычніку, зразаючы секатарам, нажніцамі або асцярожна абламваючы мяцёлкі з бабамі. Сушаць на гарышчах з добрай вентыляцыяй або ў сушылках. Асноўныя дзеючыя рэчывы — флаваноіды, з іх галоўны — рутын.

З бутонаў атрымліваюць прэпарат «Рутын», які ўжываецца для прафілактыкі і лячэння гіпа- і авітамінозу P, парушэнні пранікальнасці сасудаў, для лячэння паражэнняў капіляраў. З пладоў атрымліваюць настойку, якую выкарыстоўвае ў якасці ранозажыўляльнага сродку для прамывання, арашэння, вільготных павязак пры гнойных запаленчых працэсах — ранах, апёках, трафічных язвах.

## Іншыя звесткі 
Гэта дрэва лічыцца адным з сімвалаў Пекіна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Матыльковыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1830 годзе
Дом па вуліцы Максіма Багдановіча, 7

**Дом па вуліцы Максіма Багдановіча, 7** — будынак у Мінску, размешчаны ў Траецкім прадмесці. Пабудаваны ў XIX ст. з цэглы.

## Архітэктура 
Дом № 7 уяўляе сабой трохпавярховы прамавугольны ў плане будынак накрыты пакатым двухсхільным дахам. Кампазіцыя галоўнага фасада строга сіметрычная, мае трохчасткавую будову. Цэнтральная частка вылучана атынкавай сценкай з трыма лучковымі праёмамі. Прамавугольныя аконныя праёмы на другім паверсе дэкарыраваны прамымі сандрыкамі. У бакавых частках трэцяга наверха сіметрычна размешчаны 2 невялікія балконы. Адзін з тарцоў будынка — глухі шчыт, другі ўшчыльную прымыкае да дома № 9.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Вуліца Максіма Багдановіча (Мінск)
Катэгорыя:Траецкае прадмесце
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Мінску
Fritillaria eduardii

**Fritillāria eduárdii** — від аднадольных кветкавых раслін, уключаны ў род  сямейства , які расце ў Цэнтральнай Азіі.

Цесна звязаны з відам, які шырока культывуецца — .

У Кыргызстане носіць назву айгуль (месяцавая кветка).

## Разнавіднасці 
* *Fritillaria eduardii* var. *inodora* (Regel) Wietsma— Таджыкістан, Узбекістан
* *Fritillaria eduardii* var. *eduardii* — Таджыкістан, Узбекістан, Кіргізія

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Рабчык
Катэгорыя:Расліны на марках
Вяз прысадзісты

**Вяз прысадзісты**, **Лём прысадзісты** (*Ulmus pumila*) — від дрэў роду  сямейства .

## Распаўсюджванне 
Расце ў асноўным на поўначы, паўночным захадзе і паўночна-усходзе Кітая, а таксама ў некаторых паўднёва-заходніх правінцыях, у туркестанскім рэгіёне, у Казахстане, на паўднёва-ўсходніх адгор’ях Джунгарскага Алатау, Заходняй Сібіры, Манголіі, Тыбеце, Індыі і Карэі, а таксама культывуецца ў Паўднёвай Еўропе і Паўночнай Амерыцы.

## Апісанне 
Дрэва вышынёй каля 25 м; дыяметр ствала прыкладна 1 м. У засушлівых раёнах свайго арэала расце ў выглядзе хмызняку. Кара парасткаў гладкая, шаравата-карычневага ці ярка-шэрага колеру, але можа станавіцца грубай, цёмна-шэрай і час ад часу месцамі прарывацца. Галінкі светлыя, жаўтлява-шэрыя, светла-шэра-карычневыя або светла-шэрыя, гладкія або шарсцістыя, з раскіданымі сачавічкамі. Зімовыя пупышкі ад яйкападобнай да шарападобнай формы. Лісце ад эліптычнай-авальнай да эліптычнай-ланцэтападобнай формы, або яйкападобна-ланцэтападобнай, 2—8 см даўжынёй і 1,2—3,5 см шырынёй, востраканцовае, па краі двойчыпілаватае, скурыстае, шчыльнае. Кветкі з фіялетавымі пыльнікамі.

## Выкарыстанне 
Гэты вяз часта ўжываюць для аднаўлення лясоў. З кары атрымліваюць валакно, якое выкарыстоўваюць наўзамен пянькі. Ва Узбекістане драўніну выкарыстоўваюць для разьбы па дрэве.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вязавыя
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Міжнародны аэрапорт Сочы

**Аэрапорт Сочы (Адлер)**  — міжнародны аэрапорт горада Сочы, Краснадарскі край. Найбуйнейшы вузел мясцовых і міжнародных авіяліній ў Паўднёвай Федэральнай акрузе Расіі (разам з аэрапортам Краснадара). Абслугоўвае найбуйнейшы расійскі курорт, яго агламерацыі (уключаючы Туапсэ), іншыя размешчаныя паблізу тэрыторыі і Абхазію з агульным пастаянным насельніцтвам больш за 700 тыс.чал. Мае статус аэрапорта федэральнага значэння.

Аэрапорт займае 7-е месца ў Расіі па пасажыраабароце (4,1 млн пасажыраў) пасля маскоўскіх Шарамеццева, Дамадзедава, Унукава, пецярбургскага Пулкава, аэрапорта Сімферопаль і екацярынбургскага Кальцова. Адлегласць ад аэрапорта да Масквы — каля 1360 км, час у палёце 2 гадзіны.

Эксплуатантам аэрапорта з’яўляецца ААТ «Міжнародны аэрапорт Сочы». Уваходзіць у аэрапортавы холдынг Базэл Аэра.

Катэгорыя:Арганізацыі, узнагароджаныя ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Аэрапорты Расіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Сочы
Ту-154

**Ту-154** (па кадыфікацыі НАТА: **Careless** — *«Бесклапотны»*, на слэнгу савецкіх пілотаў — *«Паўрубель»*, *«Туполь»*, *«Вялікая Тушка»*, або *«Аўрора»*) — рэактыўны пасажырскі самалёт з трыма рухавікамі, разлічаны на 152—180 пасажыраў, для авіяліній сярэдняй працягласці, распрацаваны ў 1960-х гадах у СССР у доследным канструктарскім бюро «Туполев».

Першы палёт выкананы 3 кастрычніка 1968 года. Вырабляўся серыйна з 1970 па 1998 год, перажыўшы некалькі мадэрнізацый. Тэмп выпуску часам дасягаў пяці машын у месяц. З 1998 па 2013 гады вялася дробнасерыйная вытворчасць самалётаў Ту-154М на самарскім заводзе «Авіякар». У лютым 2013 года завод паведаміў аб заканчэнні, з выпускам борта № 998, вытворчасці самалёта дадзенага тыпу.

Самы масавы савецкі рэактыўны пасажырскі самалёт, які да канца першага дзесяцігоддзя XXI стагоддзя заставаўся адным з асноўных самалётаў на маршрутах сярэдняй дальнасці. Самы кароткі беспасадкавы маршрут, на якім выкарыстоўваецца Ту-154, — Ташкент — Наманган (189 км), а самы працяглы — Масква — Нерунгры (Якуція).

## Вытворчасць 
У перыяд з 1970 па 1998 год пабудавана 918 самалётаў сямейства Ту-154.

19 лютага 2013 года серыйная вытворчасць Ту-154 была спынена — на Самарскім авіяцыйным заводзе «Авіякор» (былы Куйбышаўскі авіяцыйны завод, які будаваў Ту-154 пачынаючы з 1970-х гадоў) быў выпушчаны апошні самалёт сямейства з завадскім нумарам 998, дадзены борт перададзены міністэрству абароны РФ. Пасля гэтага на заводзе ў Самары будуць працягваць выконвацца рэгламентныя работы, капрамонты і розныя аперацыі па прадаўжэнню рэсурса самалётаў.

Самалёт Ту-154 стаў самым масавым рэактыўным пасажырскім самалётам у СССР. 150 самалётаў былі экспартаваныя.

## Страты самалётаў 
Усяго ў аварыях і катастрофах страчана 72 самалёта Ту-154, загінула 3263 чалавека.

Найбуйнейшая катастрофа ў гісторыі Ту-154 (і ўсёй савецкай авіяцыі) адбылася 10 ліпеня 1985 года пад Учкудукам. Перагружаны самалёт зваліўся ў штопар па віне экіпажа. На борце знаходзілася 200 чалавек, усе яны загінулі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* ААТ «Тупалеў» — афіцыйны сайт
* *Асланаў. В. З*. «Кіраванне самалётам ТУ-154» 
* *Кніга пілота Ту-154 В. В. Яршова* «Роздумы ездавога сабакі»
* *Роздумы ездавога сабакі — 2* 
* Спіс страчаных самалётаў Ту-154 
* Ту-154, на сайце «Сэрвіс і Тэхналогіі» 
* Рэестр Ту-154 на сайце Russianplanes.net
* Фільм пра Ту-154.

Катэгорыя:Пасажырскія самалёты
Катэгорыя:Самалёты СССР
Катэгорыя:Самалёты Тупалева
Лес Бонда

**Лес Бонда** — балотна-лясны масіў у Вілейскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, за 3 км на поўдзень ад возера Вішнеўскае. Плошча складае каля 1,6 тыс. га. Участак ляснога вярховага балота, на 70 % парослага хвояй. Пераважаюць багуновыя i сфагнавыя тыпы лесу. Месца рэгламентаванага палявання, збору i нарыхтоўкі журавін. Назва ад прозвішча графа Бонда, якому ў міжваеннай Польшчы належаў лес.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты Вілейскага раёна
Катэгорыя:Лясныя масівы Беларусі
Катэгорыя:Балоты Мінскай вобласці
Катэгорыя:Вярховыя балоты
Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Катэгорыя:Балоты Беларусі
Крэчатка

**Крэчатка** (*Vanellus gregarius*) — від птушак з сямейства сяўцовых.

## Распаўсюджанне 
Водзіцца ў адкрытых лугах Расіі і Казахстана. Мігруюць на поўдзень праз Кіргызстан, Таджыкістан, Узбекістан, Туркменістан, Арменію, Ірак, Іран, Саудаўскую Аравію, Сірыю і Турцыю ў Ізраіль, Эфіопію, Судан і на паўночна-захад Індыі. Зімуюць у Пакістане, Шры-Ланцы і Амане. Рэдка залятае ў Заходнюю Еўропу, дзе часцей сустракаецца кнігаўка.

Унесена ў Чырвоную Кнігу Саратаўскай вобласці.

## Гнездаванне 
Гняздуецца групамі, часта разам з іншымі сяўцамі, суседнія гнёзды размешчаны не бліжэй 20-30 м адзін ад аднаго. У гняздо, размешчанае на зямлі, самка адкладае 3-5 яек.

## Экалогія 
Сілкуецца насякомымі і іншай маленькай жыўнасцю, палюючы на іх на лугах і палетках.

## Літаратура 
* **Hayman**, Peter; Marchant, John & Prater, Tony (1986): *Shorebirds: an identification guide to the waders of the world*. Houghton Mifflin, Boston. ISBN 0-395-60237-8
## Спасылкі 
* 
* Кречетка

Катэгорыя:Знікаючыя віды
Катэгорыя:Птушкі Афрыкі
Катэгорыя:Птушкі Еўразіі
Катэгорыя:Сяўцовыя
Lagochilus

**Lagochilus** — род траў і паўхмызнякоў сямейства .

## Назва 
Назва роду ўтворана ад грэчаскіх слоў *lagos* і *cheilos*, якія азначаюць «заяц» і «губа», адпаведна. Назва адлюстроўвае марфалогію верхняй губы венчыка.

## Батанічнае апісанне 
Лісце простае, пасаджанае на хвосціках, размяшчэнне супраціўнае. Кветкі зігаморфныя.

## Арэал 
Род уключае 45 відаў, якія растуць на тэрыторыі Сярэдняй Азіі і Блізкага Усходу.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Выкарыстанне 
Самы вядомы від гэтага роду — , які ўжываецца ў лекавых мэтах.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ясноткавыя
Кефір

**Кефі́р** — кісламалочны напой, які атрымліваецца з суцэльнага або абястлушчанага каровінага малака шляхам кісламалочнага і спіртавога закісання з ужываннем кефірных «грыбкоў» — сімбіёзу некалькіх відаў мікраарганізмаў: малочнакіслых стрэптакокаў і палачак, воцатнакіслых бактэрый і дрожджаў (усяго каля двух дзесяткаў). Аднастайны, белага колеру, магчыма невялікае вылучэнне вуглекіслаты.

Кефір з'яўляецца распаўсюджаным напоем у Беларусі, Расіі, Украіне, Германіі, Швецыі, Нарвегіі, Венгрыі, Польшчы, Казахстане, Кыргызстане, Узбекістане, Ізраілі, ЗША, Аўстраліі і краінах Прыбалтыкі.

## Глядзі таксама 
* Кісламалочныя прадукты

## Спасылкі 
Катэгорыя:Малочныя прадукты
Катэгорыя:Беларускія напоі
Фолюш (Гродна)

**Фолюш** (ад слова *фаляваць*) — жылы раён у заходняй частцы Гродна каля Ласасянкі. Абмежаваны вуліцамі Лізы Чайкінай, Рэпіна, Фолюш, Яснапольская, вайсковай часткай і далінай ракі Ласасянка. Забудаваны вышыннымі дамамі.

Парк Фолюш разбіты на месцы знесеных у 2016 годзе самавольна збудаваных дачаў і агародаў былых вайскоўцаў. На момант зносу агароды займалі больш за 17 га.

Частку раёна займае апусцелая вайсковая частка № 15.

## Гісторыя 
Узнік у другой палове XVIII стагоддзя як прамысловае прадмесце Гродна. На Ласасянцы з канца XVIII стагоддзя працавалі суконныя мануфактуры Антонія Тызенгаўза . Іншая версія паходжання назвы – ад палатняных вадзяных млыноў – фолюшаў, якія тады размяшчаліся на рацэ Ласасянка.

Будынкі для воінскіх патрэб сталі будаваць тут яшчэ ў пачатку XX стагоддзя. У 1989 годзе сюды з Германіі перавялі 6-ю гвардзейскую асобную танкавую дывізію.

У жніўні 1915 года, падчас германскага наступлення на Гродна, Фолюш стаў арэнай кровапралітных баёў.

У савецкі час там размяшчаўся ваенны гарадок Гродзенскага гарнізона, у якім дыслакавалася 6-я гвардзейская асобная механізаваная брыгада. У раёне размешчаны помнік вязням лагера смерці «Шталаг 324», які існаваў у 1941−1943 гады на тэрыторыі сучаснага мікрараёна Фолюш і займаў плошчу каля 50 га.

З пасляваеннага часу ваколіцы вайсковай часткі шчыльна засяляўся вайскоўцамі - галоўным чынам выхадцамі з РСФСР. 

Пасля распаду СССР 6-ю гвардзейскую асобную механізаваную брыгаду рэарганізавалі ў 6-ю асобную гвардзейскую механізаваную брыгаду. Большая частка тэрыторыі вайсковай часткі аказалася непатрэбнай, у 2015 годзе многія будынкі перайшлі гораду. На 40 га аказалася размешчана некалькі дзясяткаў закінутых аб’ектаў. Агульная плошча новага мікрараёна складзе 34 га. Там запланаваныя 16 шматкватэрных дамоў на 2050 кватэр. Вышыня будынкаў - ад 3 да 16 паверхаў. Запраектавана 10 буйнапанэльных дамоў, шэсць — маналітна-каркасных. Агульная плошча жылога фонду — звыш за 140 тыс. кв. м. Акрамя гэтага ў мікрараёне запланаваны дзіцячы садок на 230 месцаў і аб’екты гандлёва-бытавога прызначэння. Будаўніцтва падзялілі на чатыры чаргі. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жылыя раёны Гродна
Мароз

**Маро́з** — тэмпература ніжэй 0 °C (пункт замярзання вады) у навакольным асяроддзі.

У зонах умеранага клімату распаўсюджана наступнае вызначэнне.
* *слабы мароз:* −1 да −3 °C (замаразкі)
* *умераны мароз:* −4 да −12 °C
* *значны мароз:* −13 да −22 °C
* *моцны мароз:* −23 да −33 °C
* *жорсткі (люты) мароз:* −34 да −43 °C
* *крайні мароз:* ад −44 °C

Ва Украіне пры маразах дзяцей вызваляюць ад наведвання школы: 1-4 класы пры марозе ў −20 °C, 5-11 пры марозе ў −24 °C. Таксама на вуліцах Харкава пры тэмпературы ніжэй −20 °C ствараюцца «пункты абагравання», дзе змерзлыя людзі могуць выпіць гарбаты і абагрэць рукі ля агню ў армейскім намёце, які падтрымліваюць супрацоўнікі службы па надзвычайных сітуацыях.

У расійскіх школах на Еўрапейскай тэрыторыі 1-4 класы вызваляюць ад наведвання школы пры −25° З, а 5-11 класы пры −27°…−31° З, а ва Усходняй Сібіры, напрыклад, у Чыце, 1-4 класы вызваляюць пры −36° З, 5-11 класы — пры −38° С. У Расіі традыцыйна пік маразоў даводзіцца на свята Вадохрышча Гасподне — 19 студзеня («вадохрышчанскія маразы»). Людзей, якія плаваюць у маразы у адкрытых вадаёмах, клічуць маржамі.

Увасабленнем марозу ў рускай (усходнеславянскай) міфалогіі быў Дзед Мароз (Мароз, Марозка), вобраз якога замацаваны ў паэме Някрасава «Мароз, Чырвоны нос» (1863). У гістарычнай публіцыстыцы існуе вобраз Генерала Марозу, гэта значыць неспрыяльных кліматычных фактарах, якія абаранялі Расію ад вонкавых ворагаў.

Катэгорыя:Метэаралогія
Тарфянік

**Тарфянік** — біялагічны аб’ект, экасістэма, які ўключае комплекс раслін і іх рэшткаў, што ўтвараюць ва ўмовах падвышанай вільготнасці ўзаемазалежную супольнасць. Вышэйшы тып існавання жывых арганізмаў, аналагічны каралавым рыфам, лясным масівам і гарадскім мегаполісам.

У розных геамарфалагічных умовах вылучаюцца *нізінны*, *пераходны* і *верхавы* тыпы, якія адрозніваюцца відавым складам. Падчас росту тарфянік, пры памяншэнні мінеральнага харчавання, ён можа пераходзіць ад нізіннага да верхавога тыпу. Часам тарфянік наплывае на сапрапель, уключаны хібна ў яго склад, што недапушчальна, паколькі сапрапель — асадкавая парода, гэта значыць геалагічны аб’ект.

## Гл. таксама 
* Балота

Катэгорыя:Торф
Акламацыя

**Акламацыя** ( — вокліч) — прыняцце рашэння без правядзення галасавання, на падставе рэакцыі ўдзельнікаў, якая выяўляецца воклічамі, рэплікамі, апладысментамі і да т.п. Здараецца ў практыцы міжнародных арганізацый, канферэнцый і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рымскае права
Кіслотнасць глебы

**Кіслотнасць глебы** — здольнасць глебы праяўляць уласцівасці кіслот.

Наяўнасць іёнаў вадароду (Н-іёнаў) у глебавым растворы, а таксама абменных іёнаў вадароду і алюмінія ў глебавым паглынальным комплексе пры няпоўнай нейтралізацыі надае глебе кіслую рэакцыю.

Для характарыстыкі глебавай кіслотнасці выкарыстоўваецца шэраг паказчыкаў:

* *Актуальная кіслотнасць* — гэта pH глебавага раствора (на практыку вымяраецца pH воднай выцяжкі пры суадносінах глеба:вада = 1:2,5 для мінеральных глеб і 1:25 для тарфяных). Пры рн 7 рэакцыя глебавага раствора нейтральная, ніжэй 7 — кіслая, вышэй — шчолачная. Падзолістыя глебы лясной зоны маюць пераважна кіслую рэакцыю (рHводн 4,5 — 5,5), падзолы і верхавыя тарфянікі — моцнакіслую (рHводн 3,5—4,5).
* *Патэнцыйная кіслотнасць* глебы — кіслотнасць цвёрдай часткі глебы, яе выражаюць у мг-экв на 100 г сухой глебы. Параметры *патэнцыйнай кіслотнасці* улічваюць таксама ўплыў катыёнаў ППК, якія могуць падкісляць глебавы раствор (H+ і Al3+).
* *Абменная кіслотнасць* глебы выклікаецца абменнымі катыёнамі вадароду і алюмінія, якія пераходзяць у раствор з глебавага паглынальнага комплексу пры ўзаемадзеянні з нейтральнымі солямі. У багатых перагноем гарызонтах яна абумоўлена пераважна Н-іёнамі, у малагумусных мінеральных — Al-іёнамі. Абменная кіслотнасць падзолістых глеб лясной зоны складае рНКС1 3,5—5, ці 0,5 — 6 мг-экв на 100 г сухой глебы, шэрых і бурых лясных — значна ніжэй.
* *Гідралітычная кіслотнасць* — pH выцяжкі растворам гідралітычна шчолачны CH3COONa (дазваляе больш поўна выцесніць H+ з ППК). Вызначаецца Н-іёнамі, пераходзячымі ў раствор пры ўзаемадзеянні з глебай гідралітычна шчолачных соляў, і ўключае меней рухомыя Н-іёны, не якія выцясняюцца нейтральнымі солямі. У падзолістых глебах гідралітычная кіслотнасць складае 1—10 мг-экв на 100 г сухой глебы. Пра велічыню гідралітычнай кіслотнасці можна меркаваць таксама па насычанасці глебы асновамі.

Падвышаная кіслотнасць глебы негатыўна адбіваецца на росце большасці культурных раслін за кошт памяншэння даступнасці шэрагу макра- і мікраэлементаў, і наадварот, павелічэнні растваральнасці таксічных злучэнняў марганцу, алюмінія, жалеза, бора і інш., а таксама пагаршэнні фізічных уласцівасцяў. Для зніжэння кіслотнасці прыбягаюць да вапнавання.

**Падкісленне глебы** (недапушчальны да ўжывання тэрмін-сінонім **Закісленне глебы**) — змена кіслотна-асноўных уласцівасцяў глебы, выкліканае прыродным глебаўтваральным працэсам, паступленнем забруджвальных рэчываў, занясеннем фізіялагічна кіслых угнаенняў і іншымі відамі антрапагеннага ўздзеяння.

Катэгорыя:Глеба