open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Павел Васільевіч Сяргееў

**Павел Васільевіч Сяргееў** (; , Тула — ) — савецкі і расійскі вучоны, малекулярны фармаколаг. Доктар медыцынскіх навук, прафесар, акадэмік РАМН (1991, член-карэспандэнт АМН СССР 1986).
Заслужаны дзеяч навукі РФ (1996).
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РФ у галіне навукі і тэхнікі (1997).

Выпускнік 2-га Маскоўскага медыцынскага інстытута імя М. І. Пірагова. Там жа вучыўся ў аспірантуры і працаваў.

У 1958 годзе абараніл кандыдацкую дысертацыю, а ў 1966 годзе абараніл доктарскую дысертацыю.

Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» і інш. узнагародамі.

## Спасылкі 
* http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/11-medicine/1075-sergeevpv 

Катэгорыя:Акадэмікі РАМН і АМН СССР
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Іосіф Бетыні

**Іосіф (Восіп Іванавіч, Язэп, Джузэпэ) Бетыні (Беціні)** (1790—1861) — беларускі архітэктар XIX стагоддзя. З 1827 па 1842 гады  Віцебскай губерні.

## Біяграфія 
Вучыўся архітэктуры ў Польшчы і Італіі.

З 1818 года быў абласным архітэктарам у Бесарабскай вобласці. Дойлід І. Беціні быў запрошаны ў Кішынёў для ажыццяўлення шэрагу гідратэхнічных і нівеліровачных работ. Між іншага ён здзейсціў першыя спробы асушэння кішынёўскіх балот.

З 1827 па 1842 гады займаў пасаду віцебскага губернскага архітэктара.

## Творчасць 
Аўтар праекта Кішынёўскага гарадскога будынка прысутных месцаў

У 1832 годзе стварыў праект царквы ў Гарадку.

У 1832 годзе Дабравешчанская царква ў Віцебску была вернута ад уніятаў праваслаўным і адрамантавана ў 1833 годзе губернскім архітэктарам І. Беціні.

Таксама стварыў праект будынка пошты ў Дрысе.

## Літаратура 
* 
* Русский биографический словарь в 25-ти т. — Изд. под наблюдением председателя Императорского Русского Исторического Общества А. А. Половцева. — Санкт-Петербург: Тип. И. Н. Скороходова, 1896—1918
* Нацыянальны гістарычны архіў у г. Гродне (НГАБ). – Ф. 1. Воп. 2., спр. 1511, 1522

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Віцебскія губернскія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары Кішынёва
Катэгорыя:Архітэктары Малдовы
Серозная абалонка

**Серо́зная абало́нка** (tunica serosa)— тонкая шчыльная злучальнатканкавая мембрана таўшчынёй каля 1 мм, якая высцілае ўнутраную паверхню паражнін цела чалавека і жывёл. Да серозных абалонак ставяцца брушына, плеўра, перыкард і інш Пакрыта аднаслаёвым плоскім эпітэліем (мезатэліем).

Серозная абалонка выпрацоўвае і паглынае спецыфічную серозную вадкасць, якая падтрымлівае дынамічныя якасці ўнутраных органаў. Таксама яна выконвае ахоўную функцыю. Пры запаленні звычайна гладкая, эластычная і празрыстая тканка становіцца шурпатай, каламутнай і шчыльнай. У паталагічных выпадках серозная абалонка разрастаецца аж да зліпання.

Дадзеная абалонка развіваецца са спланхнатома — вытворнага мезадэрмы.

## Гл. таксама 
* Спланхналогія — вучэнне аб вантробах.
* Адвентыцыяльны пласт — злучальнатканкавая абалонка органаў, не пакрытая мезатэліем.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Анатомія
Ларанцэці

* Амброджа Ларанцэці — італьянскі жывапісец
* П'етра Ларанцэці — італьянскі жывапісец
Юліян Карлаў Лянчоўскі

**Юлій Карлаў Лянчоўскі** — беларускі і польскі архітэктар XIX стагоддзя. Калежскі сакратар.

## Біяграфія 
У 1805—1808 гадах займаў пасаду гродзенскага губернскага архітэктара.

У 1824 годзе згаданы як беластоцкі абласны архітэктар.

## Творчасць 
Захаваліся некаторыя праекты будынкаў у Гродне, падпісаныя Ю. Лянчоўскім, сярод іх:

* праект жылога дома паліцмайстара каля каралеўскіх стайняў 1808 года
* праект будынка стайняў і двух жылых флігеляў канца XVIII пачатка XIX стагоддзя

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Польшчы
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Беластока
Катэгорыя:Гродзенскія губернскія архітэктары
Разьба па косці

]]
**Разьба па косці** — від дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, з дапамогай якога ствараюцца разныя мастацкія формы на косці розных жывёл. Таксама да гэтага віду мастацтва адносяць вырабы з біўняў і рогаў. Яго вынікам з’яўляюцца арнаменты на паверхні матэрыяла або асобныя фігуркі, цалкам створаныя з кавалка косці.

## Гісторыя 
Мастацтва разьбы па косці існуе здаўна і па гэты дзень. У апошні час пашырылася яе выкарыстанне, як больш таннай і юрыдычна дазволенай замены разьбы па слановай косці.

Асаблівую значнасць мела ў дагістарычныя часы. Захаваліся такія вядомыя і важныя прыклады, як «Алені, якія плывуць» і шматлікія Палеалітычныя Венеры.

Вядомы таксама шэраг вырабаў англасаксонскага мастацтва, у тым ліку Куфар Фрэнкса.

## Матэрыял 
У разьбе па косці выкарыстоўваюцца: бівень маманта, зуб кашалота, іклы маржа, ласіны рог, алені рог, цэўка (простая жывельная костка).

## Інструменты 
Інструменты для апрацоўкі косці — бормашына і штыхелі.

Катэгорыя:Мастацкая разьба
Euglenozoa

***Euglenozoa*** — тып аднаклетачных пратыстаў. Свабоднажывучыя і паразіты.

## Апісанне 
Фотатрофныя і гетэратрофныя формы з 1—2, радзей некалькімі жгуцікамі, якія нясуць бялковы (параксіяльны) цяж і маюць простыя вырасты-мастыганемы. Жгуцікі, як правіла, выходзяць з глыбокага рэзервуара на пярэднім канцы клеткі і маюць 2—3 мікратрубачкавых карэньчыкі. Крысты ў мітахондрыях пераважна пласціністыя (дыскападобныя), але могуць прымаць і трубчастую форму. 

Размнажэнне вегетатыўнае, зрэдку — палавое. Дзяленне ядра — адкрыты ўнутрыядзерны мітоз. Маюць цытастом, які служыць для захоплівання ежы.

## Сістэматыка 
Тып раздзяляюць на 2—4 класы, у тым ліку сюды адносяцца  і .

## Літаратура 
* Протисты: Руководство по зоологии / под ред. академика РАН А. Ф. Алимова. — СПб.: Наука, 2000. — Т. 1. — 679 с. ISBN 5-02-025864-4

Катэгорыя:Пратысты
Дом па Першамайскай вуліцы, 42 (Магілёў)

**Дом па вуліцы Першамайскай, 42** — будынак у Магілёве, размешчаны на заходнім баку плошчы Леніна, на скрыжаванні вул. Першамайскай і праспекта Міру (дом № 20). У простанароддзі гэты дом традыцыйна называюць «**Дом 90**».

Дом пабудаваны ў 1938—1940 гадах з цэглы паводле праекта архітэктараў А. П. Воінава і А. Брэгмана. Паводле іншых звестак — па праекце архітэктараў В. Батоевай і В. Мураўёва. Прызначаўся для пражывання служачых розных камісарыятаў і іх сем’яў і меў палепшаную планіроўку, надбудаваны сёмы паверх.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:Плошча Леніна (Магілёў)
Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:Першамайская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Праспект Міру (Магілёў)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Аляксандра Воінава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Авеля Брэгмана
Катэгорыя:1940 год у Магілёве
Кінетапластыды

**Кінетапластыды** (*Kinetoplastea*) — клас пратыстаў.

Адзіночныя, у выключных выпадках каланіяльныя арганізмы; у жыццёвых цыклах шэрагу відаў адзначана заканамернае фарміраванне шмат'ядзерных асобін. Свабоднажывучыя гетэратрофы, каменсалы пазваночных і беспазваночных жывёл, паразіты жывёл і раслін. Апісана каля 1000 відаў.

## Апісанне 
Бясколерныя жгуціканосцы, якія валодаюць двума (або адзіным, накіраваным уперад) жгуцікамі, што адыходзяць ад дна жгуцікавай кішэні. Жгуцікі нясуць бялковы (параксіяльны) цяж. Покрывы прадстаўлены тубулемай з мікратрубачак, ступень цэласнасці якой адрозніваецца ў асобных прадстаўнікоў кінетапластыд. Адзіная мітахондрыя часта мае складаную арганізацыю, фарміруе спецыялізаваны ўчастак — кінетапласт, што ўтрымлівае ўсю ці амаль усю мітахандрыяльную ДНК, або некалькі дыскрэтных ДНК-утрымліваючых участкаў. Кінетапласт, як правіла, цесна звязаны з базальнай часткай кінетасом жгуцікаў.

Кінетапластыды маюць пузыркападобнае ядро, дзяленне якога адбываецца па тыпу закрытага ўнутрыядзернага плеўромітоза, што працякае без кандэнсацыі храмасом. Наяўнасць палавога працэсу даказана, аднак частата і формы яго рэалізацыі пакуль невядомыя.

Ротавы апарат уключае цытастом (для захопу ежы) і глотку, сценкі якіх падсцілаюцца мікратрубачкамі, рэдукаваны ў шэрагу паразітаў крыві. Скарачальная вакуоля, калі ёсць, адкрываецца ў жгуцікавую кішэнь.

## Літаратура 
* Протисты: Руководство по зоологии / под ред. академика РАН А. Ф. Алимова. — СПб.: Наука, 2000. — Т. 1. — 679 с. ISBN 5-02-025864-4
Брацкая магіла апалчэнцаў (Магілёў)

**Брацкая магіла апалчэнцаў** — вайсковае пахаванне ў Магілёве, размешчанае ў скверы па вул. Лазарэнкі, наспураць школы № 4. Пахавана каля 50 байцоў народнага апалчэння, якіх расстралялі нямецка-фашысцкія захопнікі 25 ліпеня 1941 года.

Калі фронт наблізіўся да Магілёва, па рашэнні абкама КП(б)Б былі створаны абласны (начальнік штаба — намеснік старшыні аблвыканкама І. М. Кардовіч) і гарадскі (начальнік штаба — сакратар гаркама КП(б)Б А. І. Марозаў) штабы атрадаў народнага апалчэння. Камандаваў народным апалчэннем абласны ваенкам І. П. Ваяводзін. Атрады апалчэння арганізоўваліся на прадпрыемствах. З 3 дні ў іх уступіла 8 тысяч чалавек, да 12 ліпеня — 10 тысяч, створана 14 батальёнаў.

Змагаліся з ворагам апалчэнцы педагагічнага інстытута, заводаў штучнага шоўку, гарбарнага, трубаліцейнага і інш. прадпрыемстваў. Калі пачаліся баі на бліжэйшых подступах да горада, частка байцоў-апалчэнцаў была ўключана ў рады рэгулярных войскаў. Астатнія занялі адведзеныя ім участкі абароны. Разам з воінамі апалчэнцы трубаліцейнага завода трымалі абарону ў раёнах Машэкаўкі, чыгуначнай станцыі Магілёў-2 і мясакамбіната. Атрады заводаў штучнага шоўку і гарбарнага стрымлівалі націск ворага з боку Лупалава. Каля вёскі Пашкава і пасёлка Гаі гераічна змагаўся батальён міліцыі пад камандаваннем капітана К. Р. Уладзімірава. Тут з 250 байцоў жывымі засталіся толькі 19.

Многія апалчэнцы працягвалі барацьбу ў радах Чырвонай Арміі, партызанскіх атрадах і падполлі. У Магілёве ёсць вуліца Народнага Апалчэння.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Брацкія магілы Магілёва
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:1941 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Вуліца Лазарэнкі (Магілёў)
Катэгорыя:Сквер імя М. В. Рамашкі
Раман Ігаравіч Козел

**Раман Козел** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Ніва» з Доўбізна.

## Клубная кар’ера 
З’яўляецца выхаванцам брэсцкага «Дынама», дзе выступаў за дубль. У 2015—2016 гадах не гуляў з-за службы ў арміі. У пачатку 2017 года перайшоў у клуб Першай лігі «Слонім-2017», дзе стаў трывалым іграком асновы і дапамог камандзе па выніках першай паловы сезона апынуцца сярод лідараў турніру.

У ліпені 2017 года стаў іграком сталічных «Крумкачоў». 29 ліпеня 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, правёўшы ўсе 90 хвілін у матчы супраць «Віцебска» (2:2). Пазней замацаваўся ў якасці асноўнага правага абаронцы каманды.

У пачатку 2018 года рыхтаваўся да новага сезона з «Крумкачамі», аднак пасля ўзнікнення ў клуба праблем з атрыманнем ліцэнзіі на ўдзел у Вышэйшай лізе ў сакавіку 2018 года далучыўся да «Белшыны», з якой неўзабаве падпісаў кантракт. У складзе бабруйскага клуба замацаваўся ў аснове.

У студзені 2019 года перайшоў у брэсцкі «Рух». Аднак не здолеў замацавацца ў складзе, згуляў толькі ў двух матчах у Першай лізе і ў адным матчы Кубка Беларусі. У ліпені 2019 года пакінуў брэсцкую каманду і неўзабаве стаў іграком мікашэвіцкага «Граніта», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У лютым 2020 года падпісаў новы кантракт з «Гранітам», аднак ужо ў красавіку па фінансавых прычынах пакінуў каманду і неўзабаве далучыўся да клуба «Дынама-Брэст-1960» з Другой лігі.

У пачатку 2021 года праходзіў прагляд у брэсцкім «Дынама», а ў красавіку стаў іграком «Слоніма-2017», дзе трывала гуляў у стартавым складзе. У красавіку 2022 года далучыўся да «Нівы» з Доўбізна.

## Міжнародная кар’ера 
10 лістапада 2017 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча са зборнай Літвы на пазіцыю апорнага паўабаронцы.

## Дасягненні 
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2022

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Слонім-2017
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Маларыта
Катэгорыя:Ігракі ФК Ніва Доўбізна
Барыс Фёдаравіч Звінагродскі

**Бары́с Фё́даравіч Звінагро́дскі** (; , Артвін, Кутаіская губерня Расійскай імперыі, цяпер Турцыя — ) — беларускі мастак-жывапісец. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1956).

## Біяграфія 
Вучыўся жывапісу з 1905 года ў майстэрні  ў Харкаве, затым у Маскве ў майстэрнях Е. А. Агафонава (1905—1909) і  (1909—1913). У 1916/17−1918 гадах навучаўся ў Санкт-Пецярбургскім інстытуце жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Я. Рэпіна, у 1918—1920 — у Маскоўскай пралетарскай мастацкай студыі.

З 1925 года жыў і працаваў у Гомелі. Выкладаў у Гомелі; у сярэдняй школе (1919—1929), тэхнікуме (1930—1939), мастацкай студыі ў Палацы культуры чыгуначнікаў (1949—1958). Галоўны мастак Беларускага тэатра лялек (1938—1941, 1945—1949).

Сябра Беларускай асацыяцыі мастакоў (з 1929). Член Саюза мастакоў СССР.

## Творчасць 
Спецыялізаваўся на пейзажах. Удзельнічаў у выставах з 1925 года.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Турцыі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларускай ССР
Брацкая магіла савецкіх воінаў (Магілёў, Аўтазаводская вуліца)

**Брацкая магіла савецкіх воінаў** — вайсковае пахаванне ў Магілёве, размешчанае па вул. Аўтазаводскай, на беразе Дняпра. Пахаваны 61 воін, якія загінулі ў чэрвені 1944 года ў баях за вызваленне Магілёва ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў ці памерлі ад ран у палявым шпіталі і эвакашпіталях. Сярод іх — воіны 110-й, 139-й стралковай дывізіі 50-й арміі 2-га Беларускага фронту. У 1975 годзе на магіле пастаўлены абеліск.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Брацкія магілы Магілёва
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:1944 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Вуліца Аўтазаводская (Магілёў)
Катэгорыя:Абеліскі Беларусі
Брацкая магіла савецкіх воінаў (Магілёў, вуліца Лазарэнкі)

**Брацкая магіла савецкіх воінаў** — вайсковае пахаванне ў Магілёве, размешчанае па вул. Лазарэнкі, на тэрыторыі былога вайсковага шпіталя. Пахаваны 52 воіны, якія памерлі ад ран у 1944—1946 гадах у шпіталі. У 1965 годзе на магіле пастаўлены абеліск.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Брацкія магілы Магілёва
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:1944 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Вуліца Лазарэнкі (Магілёў)
Катэгорыя:Абеліскі Беларусі
Ляўковіч

**Ляўко́віч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Іосіфавіч Ляўковіч (нар. 1953) — беларускі палітычны дзеяч.
* Ілья Ляўковіч (псеўд. Гальяш Леўчык; 1908—1944) — беларускі паэт, беларусазнавец, публіцыст, перакладчык, музыкант.
* Ірына Пятроўна Ляўковіч (нар. 1964) — член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.
* Міхаіл Васільевіч Ляўковіч (нар. 1950) — беларускі мастак.
* Ніна Ляўковіч (1916—2004) — беларускі грамадcка-палітычны дзеяч, пісьменніца.
* Сяргей Віктаравіч Ляўковіч — памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па Віцебскай вобласці.
Хейфец

**Хейфец** () — яўрэйскае прозвішча

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Захаравіч Хейфец (1888—1942) — савецкі трамбаніст, дырыжор, кампазітар;
* Міхаіл Львовіч Хейфец (нар. 1946) — беларускі вучоны ў галіне тэхналогіі машынабудавання;
* Уладзімір Хейфец (1893—1970) — руска-амерыканскі кампазітар, дырыжор, піяніст і аранжыроўшчык;
* Яша Хейфец (1901—1987) — амерыканскі скрыпач яўрэйскага паходжання.
Пікуй

**Пікуй** — найвышэйшая вяршыня (1408,3 м) Верхавінскага Вададзельнага хрыбта і ўсёй паласы Бешчад, самы высокі геаграфічны пункт Львоўскай вобласці, размешчаная на мяжы Львоўскай і Закарпацкай абласцей.

Паверхня гары конусападобная, асіметрычная. Паўночна-заходні схіл — спадзісты, паўднёва-заходні — круты. Гара служыць водападзелам паміж басейнамі рэк Стрый і Латорыца. Схілы пакрытыя букавым лесам. Тут размешчаны заказнік дзяржаўнага значэння «Пікуй» і аднайменная турбаза ў пасёлку Беласовіца.

Катэгорыя:Геаграфія Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Украінскія Карпаты
Анатоль Сцяпанавіч Крэмень

**Анатоль Сцяпанавіч Крэмень** (нар. , в. Любін, Пухавіцкі раён — ?) — Герой Сацыялістычнай Працы (1964), Заслужаны будаўнік БССР (1963).

## Біяграфія 
З 1946 года працаваў на будоўлях Мінска, з 1953 года экскаватаршчык Віцебскага будаўнічага трэста, з 1969 года механік упраўлення механізаціі трэста № 15 «Нафтабуд».

Званне Героя прысвоена за поспехі ў будаўніцтве Гродненскага азотнатукавага, 1-га Салігорскага калійнага камбінатаў і Полацкага нафтаперапрацоўчага завода. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1963—1971 гадах.

## Спасылкі 
* История и достижения : Наши выпускники — наша гордость!  
* Кремень Анатолий Степанович  
* Герои Социалистического Труда Пуховичского района  
* *Наталья Конышева* Человек-Кремень 

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Наваполацка
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Фёдар Сяргеевіч Ладуцька

**Фёдар Сяргеевіч Ладуцька** (, в. Махоўка) — беларускі мастак-графік. Член Беларускага Саюза мастакоў (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум (1960), Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1975). Вучыўся ў Л. Міронавай, А. Хадыкі. Удзельнік мастацкіх выставак з 1976 г. Працуе ў афармленчым мастацтве.

Асноўныя творы: афармленне экспазіцый музея народнай творчасці ў Раўбічах, літаратурна-мемарыяльных музеяў Я. Коласа ў в. Мікалаеўшчына, Альбуць, Акінчыцы Мінскай вобл., Літаратурнага музея партызанскай славы (Віцебская вобл.); мастацкае афармленне выстаўкі 105-годдзя Я. Купалы ў Маскве, выстаўкі «Ганчарны круг» у Мінску; распрацоўка канцэпцыі афармлення пр. Машэрава ў Мінску; манументальна-дэкаратыўнай кампазіцыі (разьба па дрэве) для вытворчага аб’яднання «Гарызонт», завода «Тэрмапласт», гасцініцы «Кастрычніцкая» (усё ў г. Мінск).

Жыве ў г. Мінск.

## Літаратура 
* Памяць: Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск: Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. — ISBN 985-01-0251-9.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі СССР
Уладзімір Сцяпанавіч Зубоўскі

**Уладзімір Сцяпанавіч Зубоўскі** (нар. , в. Крупка, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны. Кандыдат сельскагаспадарчых навук.

## Біяграфія 
У 1955 г. скончыў СШ № 1 г. Мар’іна Горка.
Скончыў Ленінградскі сельскагаспадарчы інстытут (1960). Працаваў у саўгасе, навукова-даследчых інстытутах Мінска і Санкт-Пецербурга, дырэктарам праектна-пашуковага цэнтра аграхімічнай службы “Ленінградскі”, у Міністэрстве сельскай гаспадаркі. Аўтар шматлікіх прац па эфектыўнасці сельскагаспадарчай вытворчасці.

## Літаратура 
Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А.Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. - Мінск : Беларусь, 2003. - 748 с. - 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пухавіцкім раёне
Катэгорыя:Кандыдаты сельскагаспадарчых навук
Броды (горад)

**Броды** () — горад раённага значэння ў Львоўскай вобласці Украіны, цэнтр Бродыўскага раёна. Размешчаны на паўночным усходзе Львоўскай вобласці. Чыгуначная станцыя. Вузел аўтадарог на Роўна, Цярнопаль, Львоў.

## Геаграфія 
Горад размешчаны ў межах Бродаўскай раўніны, праз яго паўднёвую частку працякае невялікая рэчка Боўдурка (правы прыток Стыра). Броды ляжаць на мяжы Галіцыі і Валыні. Да 1918 года ў яго ваколіцах праходзіла мяжа паміж Аўстра-Венгрыяй і Расіяй. Цяпер праз горад праходзяць: чыгунка са Львова на Здалбунаў (Роўна) і аўтадарогі E40 і М06. Горад — месца стыку нафтаправодаў «Дружба» і «Адэса-Броды».

## Гісторыя 
Першая пісьмовая згадка аб горадзе — 1084 г. у «Павучанні Уладзіміра Манамаха…». Населены пункт знаходзіўся на мяжы Галіцкага і Валынскага княстваў. У 1441 г. пераходзіць польскаму шляхцічу Яну Сянінскаму. З 1511 г. належыць Камянецкім — падольскім ваяводам. У 1584 г. Броды купляе Станіслаў Жалкеўскі — бэлзкі ваявода. Ён атрымаў ад караля Стэфана Баторыя права на заснаванне горада c магдэбургскім правам і заснаваў горад Любіч (у гонар фамільнага герба). Але назва горада не прыжылася і менш чым праз 10 гадоў горад зноў называюць (па дакументах) Броды.

У 1629 г. ад Жалкеўскага Броды пераходзяць да Станіслава Канецпольскага, які ў 1631 г. займае пасаду вялікага гетмана кароннага Рэчы Паспалітай (трэцяя асоба ў дзяржаве пасля караля і канцлера) і ператварае Броды ў сваю рэзідэнцыю. Па праекце французскага інжынера дэ Боплана, пад наглядам Андрэа дэль Аквы, Броды ператвараюцца ў горад-крэпасць. Планіроўка была праведзена па плане «ідэальнага горада». Броды абкружаў земляны абарончы вал кропляпадобнай формы з дзесяццю бастыёнамі. Абаронную сістэму горада завяршаў Бродаўскі замак (пабудаваны па новагаландскай сістэме), размешчаны на заходняй ускраіне горада. Замак мае форму пяцікутніка з бастыёнамі на кутах. Горад быў сур’ёзнай ваеннай базай каронных войскаў у ходзе паўстання Б. Хмяльніцкага. Абараняў Рэч Паспалітую ад татарска-турэцкай агрэсіі ў другой палове XVII ст.

Пасля падзелу Рэчы паспалітай Броды адышлі да Аўстрыі. Гэта быў памежны горад з Расійскай імперыяй. З 1779 г. па 1880 г. Броды мелі статус «вольнага гандлёвага горада», «порта-франка». Гэта быў другі па значэнні (пасля Львова) горад Галіцыі.

З 1918 па 1939 гг. Броды ўваходзілі ў склад міжваеннай Польшчы, з 1939 г. — у складзе УССР, з 1991 г. — раённы цэнтр Львоўскай вобласці Украіны.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Сяргей Міхайлавіч Пчалінцаў (нар. 1952) — беларускі мастак.
* Іозеф Людвіг Раабэ (1801—1859) — швейцарскі матэматык.

## Цікавыя факты 
* Распаўсюджанае яўрэйскае прозвішча Бродскі паходзіць ад назвы горада Броды.

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Бродыўскага раёна
Галіна Аляксандраўна Лапатка

**Галіна Аляксандраўна Лапатка** (нар. , Зазерка, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны. Кандыдат сельскагаспадарчых навук (1974).

## Біяграфія 
Скончыла Пярэжырскую сярэднюю школу (1957), Мар'інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум (1960), Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут (1967). Працавала ў гэтым жа інстытуце (1960—1974), у Беларускім навукова-даследчым інстытуце земляробства (1974—1996). Вывела сарты жыта «Пухавічанка», «Ігуменка», «Жнівень».

## Літаратура 
Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Кандыдаты сельскагаспадарчых навук
Брацкія магілы савецкіх воінаў (Магілёў, Машэкаўскія могілкі)

**Брацкія магілы савецкіх воінаў** — два вайсковыя пахаванні ў Магілёве, размешчаныя на Машэкаўскіх могілках.

У першай магіле пахаваны 43 воіны, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў пры абароне ў 1941 годзе і вызваленні ў 1944 годзе горада. У 1965 годзе на магіле пастаўлены абеліск.

У другой магіле пахаваны 26 воінаў, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў пры абароне ў 1941 годзе і вызваленні ў 1944 годзе горада. У 1974 годзе на магіле пастаўлена стэла.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Брацкія магілы Магілёва
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:1941 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Машэкаўскія могілкі
Катэгорыя:Абеліскі Беларусі
Леанід Фёдаравіч Леўчанка

**Леанід Фёдаравіч Леўчанка** (нар. , г. Мар’іна Горка, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі мастак, жывапісец. Член Беларускага Саюза мастакоў (1979).

## Біяграфія 
Бацька, Фёдар Мікіціч, з сялян, нарадзіўся каля Любані. Маці, Ганна Пятроўна, бацька якой быў святаром.

Скончыў Адэскае мастацкае вучылішча (1955). Вучыўся ў М. Тодарава, А. Ацманчука, М. Шамоты.

## Творчасць 
Працуе ў станковым жывапісе ў жанрах партрэта і пейзажа. Асноўныя творы: палотны «Партрэт дзяўчыны», «Растрэл камісара Фаміна», «Палкоўнік міліцыі У.Кузняцоў», «Вясна ў Раўбічах», «Мінск. Сакавік», «Рэчка Цітаўка», «Дразды», Вясна на рацэ Арэса", «Рака Свіслач», «Яхты ў мора», «Марскі прыбой», «На рэйдзе стаяць караблі», «Свежы вецер».

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ, Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П. Масленікава, мастацкай галерэі Пухавіцкага краязнаўчага музея.

Жыве ў горадзе Мінск.

## Літаратура 
* Памяць: Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
* Беларускі саюз мастакоў : энцыклапедычны даведнік. — Мінск, 1998. — С. 315.
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1986. — Т. 3. — С. 247.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Мелвін Лэйрд

**Мелвін Роберт Лэйрд** (; , Омаха, Небраска — ) — амерыканскі палітычны дзеяч, член Рэспубліканскай партыі.

Унук Уільяма Д. Конара (1864—1944), у 1907—1909 гадах намесніка губернатара Вісконсіна. Скончыў Карлтан-Каледж (1942) у Мінесоце са ступенню бакалаўра і з таго часу служыў у ВМС ЗША. У 1946—1952 гадах быў пераемнікам свайго бацькі ў Сенаце ЗША ад Вісконсіна, з 1952 — дэпутат у Палаце прадстаўнікоў ЗША. Прэзідэнт Рычард Ніксан у 1969 годзе прызначыў яго міністрам абароны ў сваім кабінеце.

Лэйрд заклікаў Ніксана працягнуць палітыку в’етнамізацыі, т.б. практыкі прыцягнення в’етнамцаў да ўдзелу ва В’етнамскай вайне. Для падтрымкі войскаў Паўднёвага В’етнама ў 1972 годзе пачаў праект «Enhance Plus», які даў кароткачасовыя станоўчыя вынікі.

Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках
Брацкая магіла савецкіх воінаў (Магілёў, каля Магілёўскага аўтамабільнага завода)

**Брацкая магіла савецкіх воінаў** — вайсковае пахаванне ў Магілёве, размешчанае за 1,2 км на ўсход ад Магілёўскага аўтамабільнага завода імя С. М. Кірава, у лесе.

Пахаваны 86 воінаў, якія загінулі ў чэрвені 1944 года ў баях за вызваленне Магілёва і Магілёўскага раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў ці памерлі ад ран у палявым шпіталі. У 1963 годзе на магіле пастаўлены абеліск.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Брацкія магілы Магілёва
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:1944 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Абеліскі Беларусі
Будынак былога яўрэйскага рамеснага вучылішча (Магілёў)

**Будынак былога яўрэйскага рамеснага вучылішча** — будынак у Магілёве, размешчаны на рагу вуліц Вароўскага і Пляханава, 11/23. Помнік эклектычнай архітэктуры. Пабудаваны ў 1903 годзе з цэглы. Цяпер адзін з будынкаў Магілёўскага дзяржаўнага машынабудаўнічага прафесійна-тэхнічнага каледжа.

## Архітэктура 
Будынак двухпавярховы, прамавугольны ў плане, на высокім цокалі, неатынкаваны. Фасады вылучаны па вул. Вароўскага рызалітамі, завершанымі ступеньчатымі атыкамі, і ўвенчаны карнізам з сухарыкамі. Уваход з боку дваровага фасада. Першы паверх вулічных фасадаў дэкарыраваны рустам. Вокны першага паверха прамавугольныя з ліштвамі, другога — паўцыркульныя, маюць арачныя абрамленні з замковым каменем. У прасценках — дэкаратыўныя ўстаўкі з цэглы.

## Мемарыяльная дошка 
У 1968 годзе на будынку ўстаноўлена мемарыяльная дошка на ўшанаванне памяці аднаго з 26 бакінскіх камісараў М. В. Басіна, які скончыў гэта вучылішча ў 1909 годзе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:1903 год у Магілёве
Катэгорыя:Вуліца Вароўскага (Магілёў)
Катэгорыя:Вуліца Пляханава (Магілёў)
Катэгорыя:Збудаванні Магілёва ў стылі эклектыкі
Аляксандр Аляксандравіч Лухвіч

**Аляксандр Аляксандравіч Лухвіч** (, вёска Суцін, Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці — ) — беларускі фізік. Доктар тэхнічных навук (1968), прафесар (1989).

## Біяграфія 
Скончыў Талькаўскую сярэднюю школу з залатым медалём (1955). Пасля сканчэння фізічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1960 годзе працаваў у Фізіка-тэхнічным інстытуце.

З 1963 года працягнуў працоўную дзейнасць у Інстытуце прыкладной фізікі НАН Беларусі (навуковым супрацоўнікам, загадчыкам лабароторыі).

Аўтар больш 300 навуковых прац і каля 100 аўтарскіх сведчанняў і патэнтаў на вынаходствы. Ім падрыхтавана 8 кандыдатаў навук.

Лаўрэат прэміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2007).

## Літаратура 
* БД Центральной научной библиотеки НАН Беларуси «Беларуская навука ў асобах».
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 4. — Минск, 2007.
* 
* Лухвич Александр Александрович : [некролог] // Контроль. Диагностика. — 2015. — № 10 (208). — С. 67. (Год смерти: 2015.)
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. — ISBN 985-01-0251-9.

## Спасылкі 
* Лухвич Александр Александрович // Белорусский электронный центр «Наука»
* Памяти Александра Александровича Лухвича // Научно-технический журнал «Контроль. Диагностика»
* База патентов Беларуси 
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Ілавайск

**Ілава́йск** () — горад у Данецкай вобласці Украіны, падпарадкаваны Харцызскаму гарадскому савету. Чыгуначная станцыя Ілавайск, на якой знаходзяцца два пункты мытнага афармлення для тавараў з Расіі: Ілавайск-народны парк, Ілавайск-паўднёвы парк. Ілавайск уваходзіць у г. зв. «Вялікі Данецк».

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1860-х гадах як чыгуначны раз’езд-прыпынак на чыгугачнай лініі Харкаў—Таганрог. Назва паходзіць ад Ілавайскіх, прозвішча ўласнікаў зямлі, па якой правялі чыгунку. Горад пачаў хутка развівацца, калі была пабудавана ў канцы 1880-х гадоў (XIX стагоддзе) чыгунка Курск—Харкаў—Поўдзень Расіі. Пасля пабудовы чыгункі Далгінцава—Валнаваха—Ілавайск—Дэбальцэвэ ў 1902—1904 гадах Ілавайск стаў важным чыгуначным вузлом. У 1938 годзе Ілавайск стаў горадам.

 Баі за Ілавайск.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласці
Аптэка-музей (Львоў)

**Аптэка-музей «Пад чорным арлом»** — да гэтага часу дзеючая аптэка і музей у Львове. Знаходзіцца на плошчы Рынак у вуглавым доме, з якога пачынаюцца вуліцы Друкарская і Стаўрапігійская. У аптэчным музейным комплексе дэманструюцца больш 3000 экспанатаў, якія сабраны навукоўцамі, фармацэўтамі і калекцыянерамі-энтузіястамі.

## Гісторыя 
10 кастрычніка 1774 года ваенны фармацэўт Франц Вільгельм Наторп купляе будынак у Ганны Гумянецкай за 22000 злотых. Яго саўладальнікам быў Карл Шэрф. У гэтым жа годзе Карл Шэфр заказвае праект для будаўніцтва новага будынку ў архітэктара Пятра Паляёўскага. Двухпавярховы дом з аптэкай быў пабудаваны ў 1775 годзе. Аптэка ў гэты час называелася ваеннай.

27 красавіка 1795 года Наторп прадаў аптэку магістру Антону Пецу і яго жонцы Ганне; кіраўніком аптэкі быў магістр Караль Шэрф. Пачынаючы з 1807 года аптэку здымаў Антон Саламон.

19 студзеня 1808 года Антон Пец прадае дом графіні Канстанцыі Стажынскай, а ў 1819 года Сафія (з Стажынскіх) з мужам Адамам Азаркевічам прадала аптэку Францысцы, удаве Антона Саламона, і яго сыну Францыску.

У 1857 годзе аптэку набыў Антон Скляпінскі. Скляпінскі адрамантаваў аптэку і ўпрыгожыў гандлёвую залу. У 1875 годзе надбудаваны трэці паверх і адноўлены фасад будаўніком Войцехам Гаарам. Пры сям'і Скляпінскіх аптэка атрымала назву «Пад чорным арлом» і была акруговай.

З 1927 па 1944 год уладальнікам аптэкі быў украінец Міхаіл Цярлецкі.

У пасляваенны час інтэр'ер аптэкі захавала памочніца Міхаіла Цярлецкага, загадчыца аптэкі ў 1944—1971 гадах правізар Сафія Гургула і яе муж Аляксандр Павенцкі.

У 1985 годзе па праектах Андрэя і Ганны Навакіўскіх і Любарта Ляшчынскага была праведзена рэстаўрацыя.

Катэгорыя:Музеі Львова
Рамны

**Рамны́** () — горад у Сумскай вобласці Украіны. Плошча 26,7 км². Насельніцтва 32 600 чал. (2023).

## Гісторыя 
* 1096: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1781: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Хаім Арлазораў (1899—1931) — палесцінскі яўрэйскі палітык, лідар сіянісцкага руху.
* Яўген Аляксандравіч Чарніцкі (1932—1999) — вучоны ў галіне біяфізікі, доктар біялагічных навук, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (1992).

Катэгорыя:Гарады Сумскай вобласці
Бахмут

**Бахму́т** () — горад у Данецкай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Бахмуцкага раёна.

Колькасць жыхароў: у 1959 годзе — 61 тыс., у 2001 годзе — 82 916, у 2015 годзе — 77 177 чалавек.

## Гісторыя 
З 1920 года горад стаў адміністрацыйным цэнтрам Данецкай губерні Украінскай ССР, з 1923 года — цэнтрам Бахмуцкай акругі Данецкай губерні.

У верасні 1924 года Бахмут быў перайменаваны ў *Арцёмаўск*, у гонар заснавальніка і кіраўніка Данецка-Крыварожскай Савецкай Рэспублікі Фёдара Сяргеева, вядомага пад псеўданімам «таварыш Арцём». Бахмуцкая акруга таксама атрымала назву «Арцёмаўская».

З 1932 года горад уваходзіў у склад Сталінскай вобласці, з 1961 года — Данецкай вобласці Украінскай ССР, з 1991 года — Данецкай вобласці Украіны.

23 верасня 2015 года гарсавет Арцёмаўска пастанавіў вярнуць гораду найменне «Бахмут». 4 лютага 2016 года гэтае рашэнне зацвердзіла Вярхоўная Рада Украіны.

Падчас уварвання Расіі ва Украіну горад быў разбураны. Са студзеня 2023 года тэрыторыя акупавана Расіяй.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласці
Гашэнне (пошта)

першага палёту Насау — Маямі. 1929 год.]]
**Гашэ́нне**  — зборная назва розных спосабаў нанясення пэўных паметак на знакі паштовай аплаты для іх ануліравання, прадухілення паўторнага выкарыстання для аплаты перасылкі паштовых адпраўленняў або іншых паштовых паслуг. 

Да гашэння адносяцца: 
* забруджванне малюнка паштовых марак чарніламі, алоўкам, фарбай і г. д.;  
* нанясенне адбіткаў разнастайных штэмпеляў або штампаў;  
* розныя механічныя пашкоджанні паперы знакаў паштовай аплаты (надрэз, надрыў, пракол і г. д.). Напрыклад, першыя афганскія маркі пры выкарыстанні ірваліся, таму яны захаваліся толькі ў негашаным выглядзе. 

Пад гашэннем часта разумеецца нанясенне штэмпельных пазнак і на самі паштовыя адпраўленні.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Львоўскі нацыянальны акадэмічны тэатр оперы і балета імя Саламіі Крушальніцкай

**Львоўскі нацыянальны акадэмічны тэатр оперы і балета імя С. А. Крушальніцкай** — тэатр у Львове (Украіна). Адрас: Львоў, праспект Свабоды, 28.

## Гісторыя 
У 1895 годзе быў аб’яўлены конкурс, у якім перамог праект дырэктара Львоўскай вышэйшай мастацка-прамысловай школы Зігмунта Гаргалеўскага. З. Гаргалеўскі кіраваў усімі землянымі і будаўнічымі работамі. Будаўніцтва пачалося ў чэрвені 1897 гады і доўжылася амаль тры гады.

Вялікі гарадскі тэатр (так зваўся Оперны тэатр да 1939 года) адкрыўся 4 кастрычніка 1900 года. Ва ўрачыстым адкрыцці прынялі ўдзел пісьменнік Генрык Сянкевіч.

У 1956 годзе атрымаў імя Івана Франко, у 1966 годзе — званне акадэмічнага. У канцы 1970-х закрываўся на рэканструкцыю, ізноў быў адкрыты ў 1984 годзе. У 1996 годзе тут адбывалася адна з сустрэч прэзідэнтаў краін Цэнтральнай і Усходняй Еўропы.

У снежні 2020 года была створана паменшаная бронзавая копія Опернага тэатра ў Львове.

Катэгорыя:Тэатры Львова
Катэгорыя:Оперныя тэатры Украіны
Эмануіл Вікенцьевіч Луцэвіч

**Эмануіл Вікенцьевіч Луцэвіч** () — беларускі вучоны. Доктар медыцынскіх навук (1970), заслужаны дзеяч навук Расіі, член-карэспандэнт Акадэміі навук Расіі (1997). Брат Алега Луцэвіча, беларускага мастака-графіка.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 кастрычніка 1928 года ў в. Дубраўка Пухавіцкага раёна Менскай акругі.

У 1947 годзе скончыў 7 класаў Сінчанскай сямігадовай школы.

3 1957 года — у Маскве. 3 1959 года працаваў у Маскоўскім дзяржаўным стаматалагічным універсітэце; выкладчык, загадчык кафедры, дэкан, прарэктар. Аўтар каля 600 навуковых прац па агульнай хірургіі; падрыхтаваў каля 100 кандыдатаў і дактароў навук.

Памёр 29 кастрычніка 2016 года ў Маскве. Пахаваны ў Маскве на Аляксееўскіх могілках.

## Узнагароды 
* Заслужаны дзеяч навук Расіі,
* ордэн Пашаны,
* ордэн Дружбы.

## Літаратура 
* *Луцевич Э. В., Бершаденко Д. Д.* рН-метрия верхних отделов пищеварительного тракта / Под редакцией член.-корр. РАМН, профессора Э. В. Луцевича. — М.: ФГОУ «ВУНМЦ Росздрава». — 2005. — 96 с.
* *Луцевич Э. В., Праздников Э. Н., Кузин А. В. и др.* Комплексное лечение хронических гастродуоденальных язв с применением перфторана // Перфторорганические соединения в биологии и медицине. — Пущино, 2003. — С. 49—55.
Барыс Іванавіч Гардзейчык

**Барыс Іванавіч Гардзейчык** (ліпень , в. Бярэзаўцы, Ашмянскі павет, цяпер  — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
За рэвалюцыйную дзейнасць у Заходняй Беларусі ў 1932—1936 гг. заключаны ў турму польскімі ўладамі.

Член КПСС з 1943 года. У лютым — ліпені 1944 г. — камісар партызанскай брыгады імя Ленінскага камсамола, адначасова член Васілішкаўскага падпольнага РК КП(б)Б.

З 1944 года на савецкай працы ў Гродзенскай вобласці: працаваў намеснікам старшыні Васілішкаўскага райвыканкама па будаўніцтве. Пазней старшынёй Зэльвенскага райвыканкама, начальнікам палітаддзела Поразаўскай МТС. Скончыў  пры ЦК КПБ (1953).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Леніна і «Знак Пашаны».

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Члены КПСС
Плошча Рынак (Львоў)

**Плошча Рынак** — цэнтральная плошча Львова, размешчаная ў Галіцкім раёне горада.

Львоўская плошча Рынак сфармавалася пасля заваёвы Львова польскім каралём Казімірам Вялікім, да якога цэнтрам была плошча Стары Рынак. У XIX-пачатку XX стагоддзя сфармаваўся новы цэнтр горада: праспект Свабоды, плошча Міцкевіча і праспект Шаўчэнкі. Ад плошчы Рынак адыходзяць 8 вуліц (па сучасных назвах — 7 вуліц і 1 плошча): Руская, Сербская, Галіцкая, Кафедральная плошча, Кракаўская, Шэўская, Друкарская, Стаўрапігійская.

Архітэктурны ансамбль плошчы Рынак сфармаваўся на працягу XIV—XIX ст. Пажары, час і будаўнікі шмат у чым змянілі яе першапачатковы выгляд. Апошні значны пажар, падчас якога згарэла практычна ўся драўляная забудова Львова, адбыўся ў 1527 годзе. Памеры плошчы — 142 на 129 м; 44 дамы і ратуша ў цэнтры. Ад пачатковай гатычнай забудовы, якая існавала да пажару 1527 года, захаваліся сцены з фрагментамі дэталяў і падвалы.

Над забудовай плошчы Рынак працавалі архітэктары П. Красоўскі, М. Градоўскі, П. Барбонэ, П. Рымлянін, Б. Мярэцін, С. Фесінгер і іншыя. Будынкі будаваліся для прадстаўнікоў багатай шляхты і купцоў. Нумарацыі дамоў у сярэднявеччы не існавала, дамы мелі ўласныя назвы: «Пад ільвом», «Пад аленем», «Камяніца Лукашэвічаў».

## Забудова 
* Аптэка-музей
* Чорны дом
## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Львова
Рынак
Пётр Аляксандравіч Навасад

**Пётр Аляксандравіч Навасад** (, в. Шэлехава, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі спявак (барытанальны тэнар), заслужаны артыст Беларусі (1989).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 ліпеня 1939 года ў в. Шэлехава Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

З 1960 года — артыст Дзяржаўнага акадэмічнага народнага хору Беларусі. Валодаў моцным, роўным ва ўсіх рэгістрах голасам прыгожага тэмбру вялікага дыяпазону, дакладнай інтанацыяй. Яго выканальніцкая манера вылучалася абаяльнасцю, шчырасцю, эмацыянальнасцю. Выконваў адказныя сола ў праграмах калектыву, у тым ліку беларускія і рускія народныя песні.

Памёр 16 чэрвеня 1994 года.

## Узнагароды 
* заслужаны артыст Беларусі (1989).

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
* 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі СССР
Вярхоўны Суд СССР

**Вярхо́ўны суд СССР** — вышэйшы саюзны судовы орган СССР, які існаваў c 23 лістапада 1923 — 2 студзеня 1992 года . Пасля распаду СССР Вярхоўны Суд СССР, разам з іншымі вышэйшымі органамі дзяржаўнай улады СССР, быў скасаваны, яго архівы перададзены ў Дзяржаўны архіў Расійскай Федэрацыі, а будынак па вуліцы Кухарская, дом 15, заняў Вярхоўны Суд Расійскай Федэрацыі.

## Дзейнасць 
Ажыццяўляў ва ўсталяваных законам межах нагляд за судовай дзейнасцю судоў СССР і саюзных рэспублік, вывучаў практыку прымянення судамі заканадаўства і даваў кіруючыя тлумачэнні па пытаннях яго выкарыстання. Меў права ўносіць на разгляд Вярхоўнага Савета СССР законапраекты ці прапановы аб прыняцці новага, змяненнi або адмене дзеючага закона. Згодна з Канстытуцыяй СССР (арт. 152, 153) старшыня, яго намеснікі, члены і народныя засядацелі Вярхоўнага Суда СССР абіраліся Вярхоўным Саветам СССР на пяць гадоў. У склад Вярхоўнага Суда СССР уваходзілі таксама старшыні Вярхоўных Судоў саюзных рэспублік.

Дзейнічаў у складзе Пленума і трох судзейскіх калегій: па грамадзянскіх справах, крымінальных справах і ваеннай калегіі. Па 1-й інстанцыі разглядаў справы выключнай важнасці, аднесеныя да яго кампетэнцыі; у парадку судовага нагляду — пратэсты на рашэнні і прысуды Вярхоўных Судоў саюзных рэспублік. Пленум Вярхоўнага Суда СССР склікаўся не радзей аднаго разу ў тры месяца; сцвярджаў склад судовых калегій, разглядаў пратэсты на іх рашэнні, прысуды і вызначэнні. Арганізацыя і парадак дзейнасці Вярхоўнага Суда СССР вызначаўся Законам аб Вярхоўным Судзе СССР.

## Старшыні Вярхоўнага Суда СССР 
* Мікалай Васільевіч Крыленка (28 лістапада 1923 — 2 лютага 1924)
* Аляксандр Мікалаевіч Вінакураў (15 сакавіка 1924 — 17 жніўня 1938)
* Іван Цярэнцьевіч Галяк (17 жніўня 1938 — 24 жніўня 1948)
* Анатоль Антонавіч Волін (в. а. з 31 жніўня 1948, 14 сакавіка 1949 — 12 лютага 1957)
* Аляксандр Фёдаравіч Горкін (12 лютага 1957 — 20 верасня 1972)
* Леў Мікалаевіч Смірноў (20 верасня 1972 — 12 красавіка 1984)
* Уладзімір Іванавіч Церабілаў (12 красавіка 1984 — 5 чэрвеня 1989)
* Яўген Аляксеевіч Смаленцаў (7 чэрвеня 1989 — 24 снежня 1991).

## Літаратура 
* ВЕРХОВНЫЙ СУД СССР //  С. 135

СССР
Катэгорыя:Судовыя органы СССР
Катэгорыя:Суды паводле алфавіта
Бюст Іосіфа Іракліевіча Гусакоўскага (Магілёў)

**Бюст Іосіфа Іракліевіча Гусакоўскага** — помнік у Магілёве, размешчаны на вуліцы Першамайскай, каля былога Дома культуры швейнай фабрыкі імя В. Валадарскага.

Устаноўлены ў 1955 годзе ў гонар двойчы Героя Савецкага Саюза, генерала арміі Іосіфа Іракліевіча Гусакоўскага. Аўтар помніка — скульптар І. Пяршучаў. Уяўляе сабой паясны бронзавы бюст (вышыня 2,2 м), пастаўлены на пастамент (3,6 м) і ступеньчаты стылабат (1 м), выкананыя з бетону і граніту. Пластычная форма, мадэліроўка дакладна перадаюць вобраз адважнага воіна, мужнага чалавека. На пастаменце з шэрага паліраванага граніту, які выкананы ў формах класіцызму, бронзавы картуш, на ім — радкі Указа Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР аб узнагароджанні І. І. Гусакоўскага другім медалём «Залатая Зорка».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Помнікі Магілёва
Катэгорыя:Бюсты
Катэгорыя:З’явіліся ў 1955 годзе
Катэгорыя:1955 год у Магілёве
Катэгорыя:Першамайская вуліца (Магілёў)
Міхаіл Кандратавіч Буянаў

{{Ваенны дзеяч
|імя = Міхаіл Кандратавіч Буянаў
|месца нараджэння = 
|выява =  
|прыналежнасць = 
|гады службы = 1942—1944
|званне = 
|род войскаў = партызаны,пяхота
|пасада =
|частка =
|бітвы = 
|узнагароды = { style="background: transparent"

-

}
|сувязі =
}}
**Міхаіл Кандратавіч Буянаў** (1924—1944) — сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Міхаіл Буянаў нарадзіўся 28 лістапада 1924 года ў сяле Жардзяноўка (цяпер — Хамутоўскага раёна Курскай вобласці) у сям’і селяніна. Скончыў сем класаў школы, пасля чаго працаваў у калгасе. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны апынуўся ў акупацыі. У канцы студзеня 1942 года, калі ў пасёлку Бярозавае Хамутоўскага раёна быў створаны партызанскі атрад імя Варашылава, Буянаў уступіў у яго і ўдзельнічаў у баях з нямецкімі войскамі. У верасні 1943 года быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Са снежня таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да чэрвеня 1944 года сяржант Міхаіл Буянаў камандаваў стралковым аддзяленнем 609-га стралковага палка 139-й стралковай дывізіі 50-й арміі 2-га Беларускага фронту. Вылучыўся падчас вызвалення Магілёва.

28 чэрвеня 1944 года Буянаў першым у сваім палку пераправіўся цераз Дняпро ў раёне Магілёва, прарваўся ў траншэю праціўніка і знішчыў кулямётны разлік, які заступаў яго падраздзяленняў шлях. У час баёў у Магілёве аддзяленне Буянава разам з іншымі падраздзяленнямі знішчыла 80 і ўзяло ў палон 123 гітлераўцаў. У баі Буянаў замяніў камандзіра стралковага ўзвода, які выбыў са строю. У ліпені 1944 года Буянаў загінуў у баі. Пахаваны ў Магілёве на Вайсковых могілках па вуліцы Лазарэнкі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераічнасць» сяржант Міхаіл Буянаў пасмяротна ўзнагароджаны званнем Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнам Леніна. У гонар Буянава названы завулак у Магілёве.

## Літаратура 
* 
* Золотые Звёзды курян. — Воронеж: Центрально-Чернозёмное изд-во, 1966.
* Навечно в сердце народном. — 3-е изд., доп. и испр. — Минск, 1984.

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры ўзводаў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Удзельнікі вызвалення Магілёва
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Курскай вобласці
Кампраміс

**Кампраміс** ( — пагадненне, згода) — згода з кім-небудзь у чым-небудзь, што дасягаецца ўзаемнымі саступкамі; саступка дзеля дасягнення мэты.

Кампраміс у палітычным узаемадзеянні з'яўляецца адной з істотных прыкмет дэмакратычнага грамадства, важным, вызначальным яго прынцыпам, згодна якому ўдзельнікі палітычнага працэсу павінны згаджацца на саступкі, умець ахвяраваць пэўнай другараднай доляй сваёй пазіцыі дзеля дасягнення згоды ў галоўным, для ўстанаўлення ўзаемнай прымальнасці намераў і рашэнняў. Кампраміс з'яўляецца важным сродкам прадухілення сацыяльна-палітычным, этнічным, міжнародным сутыкненнем, змякчэньня канфрантацыі, пераадолення ўнутрыпалітычных крызісаў, пазбегнуць расколу ў грамадстве. Ён бывае магчымым, калі яго следствам узнікае магчымасць пазбегнуць страт большых, чым ахвяры кампрамісу. Палітыка кампрамісу з'яўляецца неадкладным патрабаваннем сучаснага палітычнага працэсу, калі ва ўмовах развітой сацыяльнай разнастайнасці любы бескампрамісны, няўступлівы, «прынцыповы» курс, заснаваны на нягнуткіх ідэалагічных устаноўках і прынцыпах, на «няўхільнай паслядоўнасці», прыводзіць да ізаляцыі палітычнай супольнасці і да ўзнікнення крызісных станаў у ёй.

Кампраміс варта адрозніваць ад беспрынцыповасці, непаслядоўнасці і непрадказальнасці ў палітыцы

## Спасылкі 
* Сайт інфармацыйна-аналітычнай падтрымкі рэалізацыі права грамадства на эфектыўнае самакіраванне і мясцовае развіццё

## Літаратура 
* *Т. Сенюшкіна*. Компроміс // Політична енциклопедія. Редкол.: Ю. Левенець (голова), Ю. Шаповал (заст. голови) та ін. — К.: Парламентське видавництво, 2011. — с.346 ISBN 978-966-611-818-2

Катэгорыя:Сацыялогія
Катэгорыя:Тэорыя гульняў
Катэгорыя:Канфлікталогія
Чорны дом (Львоў)

**Чорны дом** (, ) — будынак у Львове (Украіна) на плошчы Рынак, 4.

Будынак пабудаваны ў 1577 годзе архітэктарам П. Красоўскім і ўяўляе сабой узор жылой рэнесанснай архітэктуры. З 1596 года дом стаў ўласнасцю Я. Ларэнцовіча, які адкрыў тут адну з першых аптэк у Львове, ён жа дабудаваў трэці паверх, а чацвёрты надбудаваны ўжо ў 1884 годзе.

Фасад і вуглавыя пілястры пакрытыя цясляным каменем, які счарнеў ад часу, дзякуючы чаму будынак атрымаў сваю цяперашнюю назву. Фасад упрыгожаны арнаментам і сюжэтнай разьбой. Цяпер будынак належыць Львоўскаму гістарычнаму музею.
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Львова
Катэгорыя:Збудаванні Украіны ў стылі рэнесанс
Катэгорыя:Плошча Рынак (Львоў)
Катэгорыя:1577 год у Еўропе
Катэгорыя:XVI стагоддзе ва Украіне
Міхаіл Міхайлавіч Ляйкоўскі

**Міхаіл Міхайлавіч Ляйкоўскi** (нар. , в. Дзям’янаўка, цяпер Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны, кандыдат медыцынскіх навук (1964), заслужаны ўрач БССР (1976).

## Біяграфія 
Скончыў Талькаўскую сярэднюю школу (1941), Мінскі медыцынскі інстытут (1950). У 1964 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю.

У гады вайны сувязны партызанскага атрада імя Шчорса 3-яй Мінскай брыгады. На фронце з ліпеня 1944 года. З 30 жніўня 1950 года па 30 сакавіка 1957 года працаваў загадчыкам аддзела аховы здароўя ў Валожынскай цэнтральнай раённай бальніцы.

Жыве ў Валожыне.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Славы III ступені, ордэна Айчыннай вайны I ступені, медалямі. Заслужаны ўрач БССР.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пухавіцкім раёне