open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пешт (Будапешт)

: злева — Пешт, справа — Буда, у цэнтры востраў Маргіт на Дунаі]]
**Пешт** (, ) — усходняя, раўнінная частка Будапешта, якая займае каля 2/3 тэрыторыі горада. Ад іншай часткі горада, Буды, Пешт аддзелены Дунаем. У Пешце знаходзіцца значная частка славутасцей Будапешта, уключаючы Венгерскі парламент, плошчу Герояў і праспект Андрашы. Часам у венгерскай мове слова *Пешт* выкарыстоўваецца замест *Будапешт* для абазначэння сталіцы краіны.

## Этымалогія 
, які злучае Буду і Пешт ]]
Назва «Пешт» мае славянскае паходжанне і роднасная сучаснаму беларускаму «печ». Магчыма, гэта звязана з тым, што ў пячорах, размешчаных у раёне Пешта, разводзілі агонь.

## Гісторыя 
Пешт як незалежны горад згадваецца ўпершыню ў 1148. У старажытнасці на месцы Пешта былі кельцкія і рымскія паселішчы. Паводле звестак, якія прыводзіць арабскім гісторыкам Абу-Алі Ахмедам бен-Амар Ібн-Дастам, горад заснаваны волжскімі булгарамі білярамі на чале з князем Хесенам, якія перасяліліся ў 970 г. з Волгі ў Венгрыю. Горад становіцца важным эканамічным цэнтрам у XI—XIII стагоддзях. У 1241 г. разбураны мангольскімі заваёўнікамі, але неўзабаве быў адбудаваны нанова. У 1849 быў пабудаваны першы мост праз Дунай, які звязаў Пешт з Будай. У 1873 у выніку аб'яднання гарадоў Пешт, Буда і Обуда на карце з'явіўся горад Будапешт.

## Гл. таксама 
* Будапешт
* Буда
* Обуда
* Медзье Пешт
* Маціца сербская

## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Будапешта
Катэгорыя:Гарады, якія ўвайшлі ў склад іншага горада
Эдзён Лехнер

**Э́дён Ле́хнер** (; ,  — , ) — венгерскі архітэктар.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Політэхнічным інстытуце ў Будапешце, Акадэміі мастацтваў у Берліне, у навучальных установах Францыі і Англіі. З 1868 года працаваў у Будапешце і іншых гарадах Аўстра-Венгрыі — Браціславе, Зрэняніне, Кечкемеце.

Ранняя творчасць — у духу эклектыкі, пазней стаў найвыдатным прадстаўніком венгерскага мадэрну. Лехнер імкнуўся выказаць мовай архітэктуры венгерскі нацыянальны характар. Адным з першых ужыў у Венгрыі бетон і сталь.

## Працы 
 (Будапешт)]]
* Музей прыкладнога мастацтва ў Будапешце (1893—1896)
* Інстытут геалогіі ў Будапешце (1898—1899)
* Будынак паштамта-ашчадкасы ў Будапешце (1899—1902)
* Каталіцкая гімназія на Грэслінгавай вуліцы у Браціславе (1906—1908)
* Касцёл Святой Лізаветы (Блакітны касцёл) ў Браціславе (1907—1913)

## Спасылкі 
* Эдзён Лехнер у Вялікай савецкай энцыклапедыі

Катэгорыя:Эдзён Лехнер
Катэгорыя:Архітэктары Венгрыі
Катэгорыя:Архітэктары мадэрну
Прымас Венгрыі

**Прымас Венгрыі** — ганаровы тытул архібіскупа Эстэргама-Будапешта, які такім чынам, завецца архібіскупам-прымасам Венгрыі. У свой час прымас Эстэргама, які жыў у Венгерскім каралеўстве, быў таксама вядомы як «**Князь-прымас**» і меў вялікі аўтарытэт і ўладу. Прымас быў упаўнаважаны праводзіць нацыянальныя саборы, і, з’яўляючыся *Legatus Natus* Святой Рымскай Царквы, меў права у межах сваёй місіі (тэрыторыі, якая падавалася Папам) несці крыж перад пантыфікам, падпарадкоўваўся непасрэдна Рыму і меў таксама права на наведванне біскупскіх кафедраў і кляштароў у Венгрыі, за выключэннем абацтва Пананхальма (*S. Martinus em Monte Pannoniæ*).

З 1715 года ён лічыўся канцлерам і князем Свяшчэннай Рымскай імперыі. Па традыцыі менавіта ён карануе каралёў Венгрыі.

Катэгорыя:Рэлігійныя тытулы
Венгрыя
Віядук у Баляслаўцы

**Віядук у Баляслаўцы** — чыгуначны віядук на рацэ Бубр, у горадзе Баляславец (Польшча).

Віядук цалкам пабудаваны з каменя. З’яўляецца адным з самых доўгіх мастоў гэтага тыпу ў Польшчы і ва ўсёй Еўропе.

## Звесткі 
* Даўжыня: 490m
* Вышыня: 26m
* Шырыня: 8m
* Матэрыял: пясчанік
* Час будавання: 2 гады
* Канец будавання: 1846

## Спасылкі 
* Wiadukt kolejowy w Bolesławcu  
* 

Катэгорыя:Масты Польшчы
Катэгорыя:Баляславец
Клабук

мітрапаліт у белым клабуку бласлаўляе людзей.]]
**Клабу́к** (ад цюрк. — шапка) — першапачаткова назва галаўнога ўбора князёў, ён уяўляў сабой каўпак, абшыты мехам, з прышытым да яго невялікім пакрывалам, якое спадала на плечы. У цяперашні час клабук — гэта галаўны ўбор праваслаўных і ўніяцкіх духоўных асоб:
* у манахаў галаўны ўбор чорнага колеру ў выглядзе пашыранага зверху цыліндра з трыма шырокімі лентамі, якія спускаюцца на спіну. Іераманахі могуць насіць клабук у час набажэнства. Цыліндрычная форма клабука з'явілася ў XVII ст. у Візантыйскай Грэчаскай Царкве, затым была прынята і ў Расіі. Да гэтага клабук быў паўсферычнай формы;
* архіерэйскі клабук па форме падобны да манаскага; мітрапаліты носяць клабук белага колеру з нашытым крыжам, архіепіскапы — чорнага з нашытым крыжам, епіскапы — чорнага;
* патрыяршы клабук паўсферычнай формы, чорнага або белага колеру, з крыжыкам зверху, з вышытымі выявамі серафімаў або крыжоў, адна стужка, больш шырокая, спускаецца на спіну і дзве — на грудзі.

## Літаратура 
* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне праваслаўнага і ўніяцкага духавенства
Рэха (часопіс)

**Рэха=Recha** — часопіс, орган беларускай працоўнай эміграцыі ў Францыі. Выдаваўся рататарным спосабам у Парыжы ў 1938—1940 гадах пад рэдакцыяй Міколы Абрамчыка. Выйшла 8 нумароў: два лацінкай, адзін часткова лацінкай. З пачаткам нямецкай акупацыі Францыі друк быў спынены.

Камплект выдання захоўваецца ў Беларускай бібліятэцы імя Францішка Скарыны ў Лондане.

## Змест нумароў 
№ 1 (**1 сакавіка 1938**)
* *Лаўзіц М.* Сумныя абходзіны (С. 1—2)
* *Машара М.* Вынятак з паэмы "Смерць Кастуся Каліноўскага" (С. 2—3)
* *Бакач П.* Аб Б. Тарашкевічу (С. 4—7)
* *Дужы А.* Аб Дварчаніну і Гаўрыліку (С. 7)
* *Прысутны*. З жыцця беларусаў у Францыі (С. 7—11)
* *Краснадубскі П.* З філіі Каняк (С. 11)
* Як закладаць філіі Хаўрусу; Як прыступаць да працы у новапаўстаўшай філіі (С. 11—13)
* Весткі з краю (ў т.л. некралогі Т. Грыба, П. Мятлы; З савецкай Беларусі; Беларуская хроніка) (С. 14—20) 

№ 2 (**верасень 1938**)
* Беларуская эміграцыя і Беларусь (С. 3—6)
* З арганізацыйнага жыцця Хаўрусу Беларускіх работнікаў у Францыі (С. 8)
* Трохі аб Беларусі (С. 9—12)
* *Палачанін У.* Будзь гатоў (верш) (С. 15)
* Беларусы ў Амэрыцы; Беларусы ў Чэхаславаччыне (С. 16—17)
* З студэнскага жыцця (С. 18)
* Весткі з Беларусі (С. 19—22)

№ 3 (**студзень 1939**)
* *Лаўзіц М.* Польска-расейскі саюз і Беларусь (С. 3—4)
* *Янка Купала*. Годзе (верш) (С. 5) 
* 13-я угодкі разгрому сялянска-работніцкай грамады (С. 6—7) 
* *Світка С.* Сцяг Грамады (верш) (С. 7) 
* *Прысутны*. З жыцця беларусаў у Францыі (С. 8—10) 
* *Палачанін У.* [Вершы] (С. 13)

№ 4-5 (**люты-сакавік 1939**)
* *Відук М.* Беларусы вайны не баяцца (С. 3—4)
* *Лаўзіц М.* Камбінацыі Польшчы (С. 5—6) 
* З паездкі па Заходняй Беларусі (С. 6—7)
* Беларусы на чужыне (С. 8—9)
* У філіях Хаўрусу (С. 9)
* Весткі з краю (С. 10—11)
* *Лаўзіц М.* З падзей апошніх дзён (С. 11—12)  

№ 6-7 (**красавік-май 1939**) 
* *Віка М.* 25 сакавіка (С. 1—3)  
* *Лаўзіц М.* Чаму, хто і як будзе бараніць Польшчу (С. 3—4)
* Французская прэса аб Беларусі (С. 4—6) 
* Беларусы на чужыне (С. 7—8)
* Весткі з краю (С. 10)

## Літаратура 
* *Баршчэўскі А.* Беларуская эміграцыйная пісьмовасьць. Частка 1.  — Варшава, 2004. — С. 144—157. — ISBN 83-920472-1-4.

Катэгорыя:Перыядычныя выданні беларускай дыяспары
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Францыі
Катэгорыя:Беларусы ў Францыі
Родненскі сельсавет

**Ро́дненскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Родня.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Родненскі (Раднянскі) сельсавет у складзе Клімавіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года сельсавет у Клімавіцкім раёне Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клімавіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Малашкавіцкага сельсавета. 11 красавіка 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Судзілаўскага сельсавета (9 населеных пунктаў: Будлаўка, Ганнаўка, Мыслеўшчына, Патаронаўка, Прудок, Сабалёўка, Сідараўка, Слабада і Судзілы). 24 жніўня 1989 года скасаваны вёскі Будлаўка, Ганнаўка, Драгілеўка і Жаляёўка, у 2003 годзе — вёска Багданаўка. 21 снежня 2011 года Родненскаму сельсавету былі перададзены вёскі Асмолавічы, Лазовіца, Уздзевічы, Фядотаўка, Шумоўка, якія ўваходзілі ў склад скасаванага Лазовіцкага сельсавета, а аграгарадок Малышкавічы і вёскі Васькоўка, Заходы, Казусёўка, Мацяёўка, Сураў, Якубаўка, якія ўваходзілі ў склад Родненскага сельсавета, былі перададзеныя Галіцкаму сельсавету. 2 чэрвеня 2023 года да сельсавета далучана частка скасаванага Галіцкага сельсавета (7 населеных пунктаў: аграгарадок Малышкавічы, вёскі Васькоўка, Заходы, Казусёўка, Мацяёўка, Сураў і Якубаўка).

## Склад 
## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (21 населены пункт) — 1661 чалавек, з іх 96,6 % — беларусы, 3,0 % — рускія, 0,2 % — украінцы.Станам на 2013 год у Родненскім сельсавеце пражывала 1711 чалавек.Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2019 года (19 населеных пунктаў) — 1239 чалавек.Станам на 2021 год у сельсавеце пражывала 1267 чалавек.

## Вядомыя асобы 
* Рыгор Куляка (1903—1991) — савецкі генерал-маёр. Нарадзіўся ў м. Родня.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Шышкін

**Шышкін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Генадзьевіч Шышкін (нар. 1972) — член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.
* Герман Віктаравіч Шышкін (1937—1997) — фізік-тэарэтык, доктар навук
* Іван Іванавіч Шышкін (1832—1898) — рускі жывапісец
* Казімір Аляксеевіч Шышкін (1914—1987) — акцёр, народны артыст РСФСР
* Максім Шышкін — расійскі валейбаліст
* 
* Міхаіл Паўлавіч Шышкін — рускі пісьменнік

## Гл. таксама 
* Дар’я Аляксандраўна Шышкіна (нар. 1921) — навуковец, кандыдат гістарычных навук, дацэнт.
Суперкубак Беларусі па футболе 2014

**Суперкубак Беларусі па футболе 2014** — пяты розыгрыш Суперкубка Беларусі, штогадовага футбольнага матча, у якім сустракаюцца чэмпіёны Вышэйшай лігі Чэмпіянату Беларусі і пераможцы Кубка Беларусі мінулага сезону. 

Матч адбыўся 15 сакавіка 2014 года і прайшоў у Мінскім футбольным манежы. У ім прынялі ўдзел ФК БАТЭ з Барысава, чэмпіён Беларусі 2013, і ФК «Мінск», пераможца Кубка Беларусі 2013.

Перамогу з лікам 1:0, дзякуючы голу са штрафнога Філіпа Младэнавіча, атрымаў барысаўскі клуб. Такім чынам, БАТЭ ў чацвёрты раз стаў уладальнікам Суперкубку.

## Справаздача аб матчы 
## Склады 
|valign="top" width="40%"|

|valign="top" width="40%"|

|}

## Статыстыка матча 
## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі 2013
* Кубак Беларусі 2012/2013

## Спасылкі 
* Пратакол матча на сайце football.by

2014
Катэгорыя:2014 год у Мінску
Катэгорыя:Падзеі 15 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 2014 года
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2014 годзе
Катэгорыя:2014 год у футболе
Шэкснінскае вадасховішча

**Шэксні́нскае, Чарапавецкае** — вадасховішча ў Валагодскай вобласці Расіі, на рацэ Шэксна. Створана ў 1963—1964 гг. плацінай аднайменнага гідравузла (Шэкснінскай ГЭС) у пасёлку Шэксна. З'яўляецца часткай Волга-Балтыйскага воднага шляху.

Плошча паверхні вадасховішча 1670 км². Даўжыня 167 км, найбольшая шырыня 20 км. Аб'ём вады каля 6,5 км³. Ваганні ўзроўню вады да 1,2 м. Вадасховішча складаецца з двух частак — затопленай рачной даліны і Белага возера.

Каля вадасховішча гарады Белазерск, Кірылаў, пасёлак Шэксна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Водохранилище Шекснинское  

Катэгорыя:Геаграфія Валагодскай вобласці
Катэгорыя:Вадасховішчы Расіі
Канферэнцыя Каталіцкіх Біскупаў Бурундзі

**Канферэнцыя каталіцкіх біскупаў Бурундзі** (, CECAB) — калегіяльны орган царкоўна-адміністрацыйнага кіравання Рымска-Каталіцкай царквы царкоўнай іерархіі ў Бурундзі. Канферэнцыя каталіцкіх біскупаў Бурундзі ажыццяўляе пэўныя пастырскія функцыі, накіраваныя на вырашэнне літургічных, дысцыплінарных і іншых пытанняў, уласцівых каталіцкай абшчыне краіны. Вышэйшым органам Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў Бурундзі з'яўляецца агульны сход біскупаў і архібіскупаў. Рашэнні Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў Бурундзі зацвярджаюцца Рымскім Папам. Канферэнцыя каталіцкіх біскупаў Бурундзі ўваходзіць у Асацыяцыю біскупскіх канферэнцый Цэнтральнай Афрыкі (Episcopal de l’Afrique Centrale, ACEAC) і Сімпозіум біскупскіх канферэнцый Афрыкі і Мадагаскара (Symposium of Episcopal Conferences of Africa and Madagascar, SECAM).

Канферэнцыя каталіцкіх біскупаў Кеніі была заснавана Святым Прастолам 6 чэрвеня 1980 года.

## Прэзідэнты 
* архібіскуп Жаашым Рухуна (1980 – 1986);
* біскуп Бубанзы Эварыст Нгаягае (1986—1989);
* біскуп Буруры Бернар Будудзіра (1989—1997);
* архібіскуп Гитеги Сімон Нтамвана (1997—2004);
* біскуп Бубанзы Нтагварара, Жанжан Нтагварара (2004—2007);
* архібіскуп Бужумбуры Эварыст Нгаягае (2007—2011);
* біскуп Нгазі Жэрвэ Баншыміюбуса (2011 — н.ч.).

## Крыніца 
* Annuario Pontificio, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 2003, стр. 1004, ISBN 88-209-7422-3

## Спасылкі 
* Інфармацыя 

Катэгорыя:Каталіцтва ў Бурундзі
Б
Архідыяцэзія Арушы

**Архиепархия Аруши** () — архідыяцэзія Рымска-Каталіцкай Царквы з цэнтрам у горадзе Аруша, Танзанія. У мітраполію Дар-эс-Салама ўваходзяць дыяцэзіі Мбулу, Мошы, Самэ. Кафедральным саборам архідыяцэзіі Арушы з'яўляецца царква Святой Тэрэзы.

## Гісторыя 
1 сакавіка 1964 года Рымскі Папа Ян XXIII выдаў булу *«Christi mandata»*, якой заснаваў дыяцэзію Арушы, вылучыўшы яе з дыяцэзіі Мошы. Першапачаткова дыяцэзія Арушы ўваходзіла ў мітраполію Дар-эс-Салама.

16 сакавіка 1999 года Рымскі Папа Ян Павел II узвёў дыяцэзію Арушы ў ранг архідыяцэзіі.

## Крыніца 
* Annuario Pontificio, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 2003, ISBN 88-209-7422-3
* Була *Christi mandata*, AAS 56 (1964), стар. 247 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* Інфармацыя на сайце каталіцкай іерархіі 
* Інфармацыя 

Катэгорыя:Каталіцкія дыяцэзіі Танзаніі
Брама Сан-Пелегрына

**Брама Сан-Пелегрын́а** () або **По́рта Вірыда́раа** () — брама ў знешняй Леанінскай сцяне горада Ватыкан, знаходзяцца побач з Каланадай Берніні і невялікай пастом швейцарскай гвардыі. Брама была перабудавана Папам Аляксандрам VI у 1492 годзе; над ёй дагэтуль бачны герб пантыфіка. Сёння брама выкарыстоўваецца мала.

## Гл. таксама 
* Леанінская сцяна

## Літаратура 
* *Cozzi Laura G.* Le porte di Roma. — Рим: F. Spinosi Ed., 1968.
* *Quercioli Mauro* Le mura e le porte di Roma. — Newton Compton, 1982.

## Спасылкі 
* www.gatc.it 

Катэгорыя:Славутасці Ватыкана
Катэгорыя:Брамы Рыма
Абаўйсанта

**Абаўйса́нта** () — горад на паўночным усходзе Венгрыі ў медзье Боршад-Абаўй-Земплен. Распаложаны ў 40 км ад сталіцы медзье — горада Мішкальца. Насельніцтва — 3407 чалавек (2001).

Пасяленне было заселеным ужо ў антычныя часы. На працягу многіх стагоддзяў быў важным гандлёвым цэнтрам. Страціў статус горада, які меў больш за 600 гадоў, у 1902 годзе. Зноў атрымаў дадзены статус у 2004 годзе. Распаўсюджаны вінаробства і народныя рамёствы.

Славутасці — гатычны касцёл XIV стагоддзя, перабудаваны ў XVIII стагоддзі ў барочным стылі, барочная кальвінісцкая царква (1752), лютэранская царква эпохі позняга барока і вельмі прыгожая неакласічная грэка-каталіцкая царква, упрыгожаная разным іканастасам.

Гарады-пабрацімы — Бад-Швальбах і Оберлунгвіц (Германія).

## Вядомыя ўраджэнцы 
У Абаўйсанта нарадзіўся вядомы перакладчык і паэт на мове эсперанта Кальман Калачай, яго імя носіць адна з гарадскіх вуліц.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Венгрыі
Катэгорыя:Боршад-Абауй-Земплен
Non possumus

**Non possumus** () — формула катэгарычнай адмовы.

## Гісторыя 
Евангельскае паданне («Дзеянні апосталаў», IV, 20) прыпісвае гэтыя словы апосталам Пятру і Яну. «Мы не можам не гаварыць таго, што бачылі і чулі», — адказалі яны святарам і садукеям, якія забаранялі прапаведаваць вучэнне Хрыста. Для Рымскіх Пап гэта выслоўе стала формулай адмовы свецкай улады, якая патрабуе выконваць яе загады. У 1529 годзе ў адказ на просьбу развесці караля Англіі Генрыха VIII Клімент VII выкарыстаў менавіта гэту формулу. Гэтыя ж слова выкарыстаў у 1860 годзе Папа Пій IX, адказваючы Напалеону III, які патрабаваў аддаць каралю Італіі папскую правінцыю Раманья.

Катэгорыя:Лацінскія выслоўі
Звераферма (мультфільм)

**Звераферма** () — брытанскі мультфільм 1954 г., паводле аднайменнай аповесці Джорджа Оруэла. У форме прытчы-алегорыі распавядае аб пераўтварэнні рэвалюцыйнага грамадства ў таталітарны рэжым. Мультфільм набыў папулярнасць галоўным чынам з-за высокай папулярнасці першакрыніцы — аповесці Оруэла.

## Сюжэт 
Амаль цалкам перадае змест аповесці, з шэрагам зменаў. На ферме «Сядзіба» справы ідуць дрэнна, і гаспадар містэр Джоўнс пачынае піць. Ён дрэнна ставіцца да скаціны, і тая больш не можа цярпець. Пасля заклікаў старога кабана Маёра змагацца за свае правы, жывёлы праганяюць фермера-алкаголіка і ўтвараюць новы парадак. Яны вераць у тое, што здолеюць стварыць свабоднае, справядлівае грамадства, дзе не будзе ні людзей-гаспадароў, ні прыгнёту.

Але містэр Джоўнс прыводзіць натоўп фермераў, якія беспаспяхова спрабуюць адбіць ферму назад. Жывёлы мужна абараняюцца і разбіваюць ворага.

Пасля гэтага яны пад началам кабана Сняжка (англ. Snowball) пычынаюць будаваць справядлівую супольнасць. Але ўладу хутка захоплівае амбіцыёзны кабан Напалеон. Пры ім кіраванне фермай канчаткова пераходзіць да свіней. Першапачатковыя рэвалюцыйныя прынцыпы свабоды парушаюцца адзін за адным. Жывёл пачынаюць прыгнятаць гэтак жа, як і ў часы містэра Джоўнса.

Тым часам фермеры ў другі раз спрабуюць разагнаць жывёл і вярнуць стары лад. З вялікімі стратамі, але жывёлы наносяць ім другую паразу.

…Праходзяць гады. Паступова на ўсіх фермах перамагаюць жывёлы. Усюды ўладу замест людзей бяруць свінні і з дапамогай Напалеона ўсталёўваюць аналагічныя таталітарныя сістэмы. Хутка свінні ствараюць таталітарны інтэрнацыянал. Лідары іншых фермаў з'язджаюцца на ферме Напалеона. Цяпер яны ўсім падобныя да людзей — нават пачалі хадзіць на задніх нагах, апрануліся ў піджакі і штаны. Напалеон урачыста ўзнагароджвае асабіста адданых прадстаўнікоў новай наменклатуры.

Але раптам астатнія жывёлы, якія не маглі больш цярпець, падымаюць паўстанне і звяргаюць таталітарную ўладу Напалеона.

## Спасылкі 
* «Звераферма» на сайце «Кинопоиск»
2-гі Прыбалтыйскі фронт

**2-гі Прыбалтыйскі фронт** — адзін з франтоў РСЧА падчас Вялікай Айчыннай вайны.

## Гісторыя 
Утвораны 20 кастрычніка 1943 года ў выніку пераназвання Прыбалтыйскага фронту. 

З 1 па 21 лістапада 1943 года войскі левага крыла фронту вялі наступ ў віцебска-полацкім кірунку. 

У студзені — лютым фронт удзельнічаў у Ленінградска-Наўгародскай аперацыі 1944 г. Падчас Стараруска-Наваржэўскай аперацыі войскі фронту выйшлі на подступы да Острава, Пушкінскіх Гор, Ідрыцы; у ліпені 1944 года правялі Рэжыцка-Двінскую аперацыю і прасунуліся на захад да 200 км, а ў жніўні — правялі Маданскую аперацыю, падчас якой прасунуліся яшчэ на 60-70 км уздоўж паўночнага берага Заходняй Дзвіны і вызвалілі буйны вузел чыгуначных і шашэйных дарог — горад Мадана. 

У верасні — кастрычніку 1944 года, падчас Прыбалтыйскай аперацыі 1944 г., войскі фронту прынялі ўдзел у Рыжскай аперацыі і да 22 кастрычніка выйшлі да тукумскай мяжы абароны праціўніка, блакіраваўшы сумесна з войскамі 1-га Прыбалтыйскага фронту ў Курляндыі групу армій «Поўнач». У наступным, да красавіка 1945 года, яны працягвалі блакаду і вялі баі па знішчэнні курляндскай групоўкі праціўніка. З лютага ў склад фронту ўвайшлі войскі 1-га Прыбалтыйскага фронту, якія дзейнічалі супраць гэтай групоўкі. 1 красавіка 1945 года фронт быў скасаваны, а яго войскі пераведзены ў склад Ленінградскага фронту.

## Склад 
Першапачаткова ў склад фронту ўваходзілі: 
* 3-я ўдарная армія
* 6-я гвардзейская армія
* 11-я гвардзейская армія
* 20-я армія
* 22-я армія
* 15-я паветраная армія
У далейшым: 
* 42-я армія
* 51-я арміі
* 1-я ўдарная армія 
* 4-я ўдарная армія 
* 10-я гвардзейская армія 
* 14-я паветраная армія

## Камандуючыя 
* Маркіян Міхайлавіч Папоў
* Андрэй Іванавіч Яроменка
* Леанід Аляксандравіч Говараў

## Члены Ваеннага Савета 
* Л. З. Мехліс (кастрычнік — снежань 1943), генерал-лейтэнант;
* М. А. Булганін (снежань 1943 — красавік 1944), генерал-лейтэнант;
* У. М. Багаткін (красавік 1944 — сакавік 1945), генерал-лейтэнант.
* С. І. Шабалін (1944), генерал-маёр.

## Героі Савецкага Саюза 
* Іван Васільевіч Башарын — намеснік камандзіра эскадрыллі 810-го штурмавога авіяцыйнага палка 225-й штурмавой авіяцыйнай дывізіі 15-й паветранай арміі 2-го Прыбалтыйскага фронту, старшы лейтэнант.

## Гл. таксама 
* Савецкія франты падчас Вялікай Айчыннай вайны

## Спасылкі 
Катэгорыя:Савецкія франты ў гады Вялікай Айчыннай вайны
Імрэ Макавец

**І́мрэ Ма́кавец** (; , Будапешт — , Будапешт) — венгерскі архітэктар, прадстаўнік арганічнай архітэктуры.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Будапешцкім тэхнічным універсітэце. У працах Макаўца адчуваецца ўплыў Рудольфа Штэйнера, Антоніа Гаўдзі, Фрэнка Лойда Райта і венгерскага прадстаўніка югендстылю Эдзёна Лехнеры. Макавец праславіўся сваімі збудаваннямі антрапаморфнага характару, як, напрыклад, зала развітання на будапешцкіх могілках Фаркашрэт або Палац культуры Шарашпатака. Іншым знакамітым тварэннем архітэктара з'яўляецца рэдут у Сігетвары. Творчасць Макаўца атрымала сусветнае прызнанне ў 1970-80-я гады як кірунак постмадэрнізму. Макавец — аўтар венгерскага павільёна на Сусветнай выстаўцы ў Севільі.

Image:A Művelődés Háza.JPG|Палац культуры ў Шарашпатаку
Image:Piliscsaba Stephaneum déli oldal.JPG|Факультэт гуманітарных навук Каталіцкага ўніверсітэта Петэра Пазманя ў Пілішчабе
Image:Siófoki evangélikus templom, légi3.jpg|Лютэранская царква ў Шыяфаку
Image:Szentlélek templom, Makoveczpaks.jpg|Каталіцкая царква ў Пакшы

## Спасылкі 
* 
* http://www.makovecz.hu/main.html 
*  
* Каталіцкі ўніверсітэт Петэра Пазманя 
* Фотагалерэя прац Імрэ Макаўца 

Катэгорыя:Архітэктары Венгрыі
Путчына (вёска)

**Пу́тчына** (, ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Путчынскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 17 км у напрамку на паўночны захад ад горада Дзяржынск, за 55 км ад Мінска, за 19 км ад чыгуначнай станцыі Койданава каля левага берага ракі Уса.

## Гісторыя 
Вядома з XVI стагоддзя. У 1588 годзе ў Койданаўскай воласці Менскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага. Належала Радзівілам. У пачатку XX стагоддзя ў Велікасельскай воласці Мінскага павета, 67 двароў, 361 жыхар.

Месца стаянкі 18-й партызанскай брыгады імя М. В. Фрунзэ ў гады Вялікай Айчыннай вайны. 

У 1924—1981 гадах цэнтр сельсавета.

На 1 студзеня 2004 года ў вёсцы 29 двароў, 61 жыхар. Паводле перапісу 2019 года — 31 жыхар.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Путчына // Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна. — Мінск, 2004. — С. 688.
* 
* Ліст карты N-35-79. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1984 год. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Путчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Путчына

Назву **Пу́тчына** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Мінская вобласць:
** Путчына — аграгарадок у Дзяржынскім раёне
** Путчына — вёска ў Дзяржынскім раёне
Марыя Ганкель

**Марыя Ганкель** (; , Шверын — , Дрэздэн) — першая паэтэса на эсперанта.

## Біяграфія 
Марыя Ганкель вывучыла мову эсперанта ва ўзросце 61 года, пасля чаго актыўна ўлілася ў эсперанта-рух. У 1908 годзе яна стала саарганізатарам Сусветнага кангрэса эсперантыстаў у Дрэздэне. У 1909 годзе на літаратурным конкурсе, праведзеным падчас наступнага Сусветнага кангрэса эсперантыстаў у Барселоне, яна атрымала першы прыз за свой верш «Сімвал кахання» (*La simbolo de amo*). Надалей, акрамя літаратурнай дзейнасці, Ганкель да самай смерці кіравала дрэздэнскім эсперанта-клубам, першым старшынёй якога яна з’яўлялася.

## Творчасць 
Ганкель у сваіх вершах адлюстроўвала ідэалістычныя тэндэнцыі эсперантызму даваеннага часу. Галоўным зборам яе твораў стаў зборнік вершаў і апавяданняў «Пясчынкі» (*Sableroj*, 1911).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Марыя Ганкель у Энцыклапедыі эсперанта
* Біяграфія Марыі Ганкель
Кечкемет

**Ке́чкемет** () — горад у цэнтральнай частцы Венгрыі, у рэгіёне Паўднёвы Альфёльд, адміністрацыйны цэнтр медзье Бач-Кішкун. Восьмы па велічыні горад краіны, насельніцтва — 114 226 чалавек (2012).

## Геаграфія і транспарт 
Кечкемет знаходзіцца ў 86 кіламетрах на паўднёвы ўсход ад Будапешта і на такой жа адлегласці на паўночны захад ад Сегеда. Праз горад праходзіць аўтамагістраль Будапешт — Кечкемет — Сегед, іншыя дарогі ідуць на захад да Шольта і на ўсход, у бок Кунсентмартана і Бекешчабы. У горадзе ёсць чыгуначная станцыя, час у дарозе на цягніку ад Будапешта — 1 г. 20 хвіл.

## Этымалогія 
Назва горада ўтворана ад венгерскага слова  (казёл) і адлюстроўвае даўнія жывёлагадоўчыя традыцыі рэгіёна. Казёл намаляваны таксама на гербе горада.

## Гісторыя 
Старажытнае паселішча, якое існавала на месцы Кечкемета, было цалкам знішчана нашэсцем манголаў у XIII стагоддзі. Аднак дзякуючы выгоднаму геаграфічнаму становішчу на скрыжаванні гандлёвых шляхоў Кечкемет хутка быў адноўлены, у 1348 годзе кароль Людовік I Вялікі дараваў яму права горада.

У XVI—XVII стст. горад, як і ўся Цэнтральная Венгрыя, падпаў пад уладу Асманскай імперыі, аднак Кечкемет карыстаўся прывілеем плаціць падаткі непасрэдна будайскаму пашы, дзякуючы чаму знаходзіўся пад яго заступніцтвам і пазбег разбурэнняў і татальных рабаванняў.
 і Вялікая царква на галоўнай плошчы горада]]
У XVIII стагоддзі ў наваколлях горада інтэнсіўна развівалася жывёлагадоўля, у XIX стагоддзі яго пачатак выцясняць вінаградарства і садаводства. Да канца XIX стагоддзя Кечкемет ператварыўся ў найважнейшы гандлёвы цэнтр рэгіёна. Рост дабрабыту горада прыкметна адбіўся на яго абліччы, тут былі пабудаваны некалькі раскошных палацаў у стылі ар-нуво, новая ратуша, царква і калегіум ордэна піяраў і іншыя выдатныя будынкі.

Пасля Другой сусветнай вайны ў горадзе было пабудавана некалькі індустрыяльных прадпрыемстваў, у 1950 годзе Кечкемет стаў сталіцай самага вялікага па плошчы венгерскага медзье Бач-Кішкун. У 1975 годзе некранутыя стэпавыя тэрыторыі побач з горадам быў аб’яднаны ў нацыянальны парк Кішкуншаг.

## Славутасці 
* Гарадская ратуша
* Гарадскі сабор
* Каталіцкая царква Св. Міклаша
* Лютэранская царква
* Калегіум і касцёл піяраў
* Сінагога
* Палац «Cifra Palota» (літаральна «Упрыгожаны палац»)
* Гарадскі тэатр

## Спорт 
У горадзе ёсць вядомы аднайменны футбольны клуб «Кечкемет», які выступае ў вышэйшай лізе чэмпіянату Венгрыі. Клуб вядзе сваю гісторыю з 1911 года, з’яўляецца ўладальнікам Кубка Венгрыі. 11 чэрвеня 2011 у горадзе, на стадыёне «Сектаі», які ўмяшчае 6300 гледачоў, прайшло свята ў гонар стагоддзя клуба.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Цікавая інфармацыя 
Кечкемет шырока вядомы ў краіне і за мяжой як сталіца вытворчасці знакамітай абрыкосавай палінкі (). Акрамя ўжывання ў якасці алкагольнага напоя, кечкемецкая палінка выкарыстоўваецца для падрыхтоўкі дэсертаў і кактэйляў. Вельмі любіў гэты напой кароль Англіі Эдуард VIII.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада


Катэгорыя:Гарады Венгрыі
Кечкемецкая ратуша

**Кечкемецкая ратуша** — ратуша ў Кечкемеце, размешчана на адной з самых старадаўніх цэнтральных плошчаў Венгрыі, дзе захавалася атмасфера сярэднявечных сельскіх мястэчак – плошчы Лаяша Кошута. Будаўніцтва працягвалася з 1893 па 1897 г. у стылі сецэсіён. Праект гарадской ратушы быў падрыхтаваны дзвюма архітэктарамі Эдзёнам Лехнерам і Дзьюлам Парташам. У 1911 г. пасля моцнага землетрасення пад пільным надзорам Лехнера будынак аднавілі на ранейшым месцы. Падмурак уяўляе сабой фрагмент архітэктуры ў стылі рэнесанс, фасад жа ўпрыгожаны керамічным дэкорам. Знадворку і ўсярэдзіне будынак дэкарыраваны гербамі Венгрыі і горада Кечкемет.
[thumb|злева|Фрэска [Берталан Сейкей|Берталана Сейкея]]
thumb|злева|Кечкемецкая ратуша з вышыні птушынага палёту

У галоўнай зале ратушы ў 1895-1897 гг. Берталан Сейкей стварыў фрэскі. Адна з іх адлюстроўвае «Крэўны дагавор», а другая – каранаванне Ферэнца Ёжэфа I. Ідэя мастака меркавала аб'яднаць гэтыя дзве падзеі стварэннем чарадой ілюстрацый  наступных важных падзей венгерскай гісторыі, але, нажаль, ідэі не наканавана было збыцца. Адведзенае месца запоўнілі выявы вялікіх дзеячаў венгерскай гісторыі: Св. Іштвана, Св. Ласла, Калман Коньвеш, Лаяш Нодзь, Янаш Хуньядзі, Мацьяш Хуньядзі, Міклаш Зрыні, Габар Бетлен, Ферэнц II Ракацы, Іштван Сечэні, Лаяш Кошут, Ферэнц Дэак.

На фасадзе будынка ўсталяваны музычны гадзіннік са званкамі, які кожную гадзіну іграе мелодыю знакамітага венгерскага кампазітара Кодая Золтана, які нарадзіўся ў гэтым горадзе. Таксама адной з мелодый гадзінніка з'яўляецца народная песня пра Кечкемет.

У нашы дні ў гарадской ратушы знаходзіцца савет гарадскога кіравання і дзяржаўныя ўстановы.

## Літаратура 
* Rita Stiens: Węgry. Bielsko-Biała: Pascal, 2006, s. 73. ISBN 978-3-8297-6377-6.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ратушы Венгрыі
Катэгорыя:Кечкемет
Сезон 2013 ФК Дынама Мінск

У 2013 годзе футбольны клуб «Дынама» з Мінска прымаў удзел у чатырох афіцыйных турнірах:
* Чэмпіянаце Беларусі 2013 (3 месца),
* Кубку Беларусі 2012/2013 (паражэнне ў фінале),
* Кубку Беларусі 2013/2014 (вылет на стадыі 1/8 фінала),
* Лізе Еўропы 2013/2014 (вылет у трэцім кваліфікацыйным раўндзе).

## Склад каманды 
### Ігракі 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

*Заўвагі*
# Ігрок пакінуў ФК «Дынама» (яго нумар можа быць выдадзены іншаму іграку).
# Крысціян Абадо ўлетку быў пазбаўлены дзясятага нумара.
# Пасля рыскі пададзены ігракі, якія прыйшлі ў каманду ў сярэдзіне сезону.

* Капітан каманды:  Алег Вераціла (падчас сезону ў якасці капітанаў выступалі таксама Дзмітрый Молаш, Сяргей Канцавы, Слабадан Сімавіч і Аляксандр Суліма)

### Трэнерскі штаб 
*да чэрвеня 2013*
*  Алег Пратасаў (1973 г.н.) − галоўны трэнер
*  Аляксандр Бяркетаў (1975 г.н.) − старшы трэнер
*  Томас Янітопулас (1979 г.н.) − трэнер па фізпадрыхтоўцы
*  Сяргей Паўлюковіч (1974 г.н.) − трэнер (да мая)
*  Мікалай Грышын (1970 г.н.) − трэнер брамнікаў
*  Пётр Качура (1972 г.н.) − галоўны трэнер дубля (да жніўня)

*з чэрвеня 2013*
*  Роберт Маскант (1969 г.н.) − галоўны трэнер
*  Павел Кучараў (1964 г.н.) − старшы трэнер
*  Алег Дулуб (1965 г.н.) − трэнер
*  Сяргей Прыходзька (1962 г.н.) − трэнер брамнікаў
*  Райманд Лібрэгтс (1964 г.н.) − трэнер (у чэрвені-верасні), галоўны трэнер дубля (у жніўні-верасні)
*  Сяргей Ясковіч (1972 г.н.) − галоўны трэнер дубля (з верасня)

### Трансферы зіма 2012/2013 
#### Далучыліся да клуба 
#### Пакінулі клуб 
* У арэнду.
** З арэнды.
*** Свабодны агент.

### Трансферы лета 2013 
#### Далучыліся да клуба 
#### Пакінулі клуб 
* У арэнду.
** З арэнды.
*** Свабодны агент.

## Спасылкі 
* Сезон 2013 на сайце football.by
* Сезон 2013 на сайце teams.by

2013
Дынама Мінск
Катэгорыя:2013 год у Мінску
Мадонна з дзіцем (Джота)

**Мадонна з дзіцем** () — карціна Джота дзі Бандонэ, датаваная каля 1325—1330 гадоў, якая захоўваецца ў Нацыянальнай галерэі мастацтва ў Вашынгтоне.

## Апісанне 
Мадонна з дзіцем, магчыма, з'яўляецца адной з частак поліптыха ці алтара з Мадоннай і Святымі працы Джотта. На дзвюх астатніх частках паказаны  і .

Карціна з'яўляецца адзіным палатном з тых, што пэўна прыпісваюцца Джота, за межамі Еўропы. Мадонна з дзіцем на руках намалявана ў палову росту на залатым фоне, у адпаведнасці з традыцыяй чатырнаццатага стагоддзя, якая працягвала манеру візантыйскіх абразоў.

Файл:Giotto. St. John Evangelist. 1320-25. 81x55cm.Musee Jackemart Andree, Chaalis.jpg|
Файл:Giotto. St. Lawrence.1320-25. 81x55cm.Musee Jackemart Andree, Chaalis.jpg|

## Літаратура 
* Francesca Salvadori, *Washington National Gallery of Art*, Electa, Milano 2005.
* Luciano Bellosi, *Giotto*, in *Dal Gotico al Rinascimento*, Scala, Firenze 2003. ISBN 88-8117-092-2
* Edi Baccheschi, ''L'opera completa di Giotto'', Rizzoli, Milano 1977.

## Спасылкі 
*Scheda nel sito ufficiale del museo 

Катэгорыя:Карціны
Катэгорыя:Карціны Джота
Лучана Белозі

**Лучана Белозі** (; ,  — , ) —]італьянскі мастацтвазнавец.

У 1969—1979 гадах працаваў ва Упраўленні мастацкіх галерэй Фларэнцыі, затым выкладаў гісторыю сярэднявечнага мастацтва ў Сіенскім універсітэце. У 2006 годже выйшаў на пенсію.

Вядомы спецыяліст па мастацтве XIII—XV стагоддзяў, асабліва тасканскім. Аўтар манаграфій «Буфальмака і „Трыумф смерці“» (; 1975), «Авечка Джота» (; 1985), «Золата Сіены» (; 1996), «Чымабуэ» (1998), «„Маэста“ Дуча» (; Галімар, 1999, французскі пераклад Луі Баналюмі). Падрыхтаваў таксама каталог усіх прац Джота, які неаднаразова перавыдаваўся на розных мовах. У 1985 годзе арганізаваў у Сіене міжнародную канферэнцыю па вывучэнні творчасці Сімонэ Марціні і падрыхтаваў публікацыю зборніка яе матэрыялаў.

## Спасылкі 
* *Sienne, un chef-d’œuvre à l’aube de Duccio di Buoninsegna*, Інтэрв’ю з Лучана Белозі (фр.)http://www.30giorni.it/fr/articolo.asp?id=1559 

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Італіі
Вялікая царква (Кечкемет)

**Сабор Узвіжання Святога Крыжа** (разм. **Старая** або **Вялікая царква**) — каталіцкі храм, размешчаны на галоўный плошчы г. Кечкемет. 

Царква пабудавана ў 1774—1779 гг. па праекце манаха-піяра Гашпара Ошвальда ў стыль цопф (позняе ракако). Аздабленнем храма займаўся Болдзіжар Фішар.

У 1819 г. вежа сабора згарэла, і была адноўлена толькі ў 1863 г. Вежа храма мае вышыню 73 м, такім чынам з'яўляючыся самым высокім будынкам горада. З балкона, размешчанага на вышыні 35 м, асабліва ўлетку адкрываецца цудоўны краявід Кечкемета, менавіта тут калісьці знаходзіўся пажарны назіральны пункт. Таксама на вежы ўсталяваны адзін з самых старадаўніх гадзіннікавых механізмаў у Венгрыі, якія працуе дагэтуль.

На вонкавай сцяне сабора пад вежай знаходзяцца тры мемарыяльныя пліты: героям нацыянальна-вызваленчай барацьбы венгерскай рэвалюцыі 1848—1849 гадоў і загінулым героям Першай і Другой сусветных войнаў.

Выява:1848-49 emléktábla Kecskemét.jpg|Мемарыяльныя пліты ў гонар герояў венгерскай рэвалюцыі 1848—1849 гадоў
Выява:Kecskemét WW2 Rieger.JPG|Мемарыяльныя пліты ў памяць аб загінулых у Другой сусветнай вайне

Усярэдзіне храм вялікі: 62 м у даўжыню, 25 м у шырыню і прыкладна 20-25 м у вышыню. Фрэскі на скляпеннях сабора стварыў Ферэнц Лохр, а астатні дэкор - Ігнац Рошкавіч. Праца над фрэскамі была скончана ў 1778 г. Кампазіцыя складаецца з 24 сцэн, якія адлюстроўваюць Узвіжанне Крыжа на нябёсы. Пад саборам размешчаны склеп.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Венгрыі
Катэгорыя:Кечкемет
Катэгорыя:1779 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Венгрыі
Паала Учэла

**Паала Учэла** (, сапраўднае імя **Паала дзі Дона**, ;  — ) — італьянскі матэматык і жывапісец, прадстаўнік Ранняга Адраджэння, адзін са стваральнікаў навуковай тэорыі перспектывы. Рабіў мазаікі, партрэты, станковыя карціны. Праславіўся сваімі фрэскамі і працамі па вывучэнні мастацкай перспектывы.

## Біяграфія 
Сучаснік Мазача, працы якога аказалі на яго вялікі ўплыў. Жыў і працаваў у Фларэнцыі, Венецыі. Адзін з майстроў майстэрні . Па дакументах, у 1415 годзе прыняты ў цэх лекараў, дзе былі і прадстаўнікі іншых спецыяльнасцяў. З 1424 года ў братэрства Св. Лукі, апекуна мастакоў.

Як рознабаковы майстар, выканаў некаторыя мазаікі ў саборы Святога Марка ў Венецыі. Там доўга захоўвалася візантыйская традыцыя ўбрання храма менавіта мазаікамі. У вільготным клімаце Венецыі фрэскі хутка псаваліся, і тут развіліся мазаікі і алейны жывапіс як доўгатрывалыя мастацкія тэхнікі.

Першай датаванай 1436 годам мастацкай працай Учэла лічаць фрэску —  кандацьеру , англічаніну на італьянскай службе.

Прыблізна з сярэдзіны 30-х да сярэдзіны 40-х гг. XV ст. працаваў над цыклам фрэсак у царкве  на сюжэты са Старога Запавету. У 1456 г. па запрашэнні Козіма Медычы прыступіў да ўпрыгожвання палаца, пабудаванага Мікелоца, — зрабіў тры карціны «», у якіх адлюстраваў эпізоды , дзе фларэнтыйцы атрымалі перамогу над войскамі .

Акрамя трох станковых работ «Бітвы» заслугоўваюць увагі партрэты пэндзлю Учэла.

Для многіх работ Учэла характэрная казачнасць, вытанчаная дэкаратыўнасць, маляўнічасць і фантастычнасць; шэраг работ авеяны духам . Напрыклад, карціна «» выглядае нязграбнай, нерэальнай і кампраміснай, таму што мастак няўдала спрабаваў аб'яднаць кананічны абраз з найноўшымі знаходкамі 15 стагоддзя.

У апошнія гады працаваў мала. Памёр у беднасці ў 1475 годзе.

## Літаратура 
* Бернард Берансан. Живописцы итальянского Возрождения. М., 1965
* История искусства зарубежных стран. Средние века, Возрождение / Под ред. Ц. Г. Нессельштраус. М., 1982

## Спасылкі 
* Opere di Paolo Uccello 
* La Cappella di Pagholo Carnesecchi: Masaccio, Masolino, Paolo Uccello con alcune considerazioni dei dr Frosinini e Bellucci

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі Фларэнцыі
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Катэгорыя:Матэматыкі Італіі
Сезон 2013 ФК Нафтан

У 2013-м годзе футбольны клуб «Нафтан» з Наваполацка прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах: 
* Чэмпіянаце Беларусі 2013 (10 месца), 
* Кубку Беларусі 2013/2014 (вылет на стадыі 1/16 фінала)

## Склад каманды 
### Ігракі 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

*Заўвагі*
# Ігрок пакінуў ФК «Нафтан» (яго нумар можа быць выдадзены іншаму іграку).
# Пасля рыскі пададзены ігракі, якія прыйшлі ў каманду ў сярэдзіне сезону.

* Капітан каманды:  Алег Шкабара

### Трэнерскі штаб 
*  Павел Кучараў (1964 г.н.) − галоўны трэнер (да чэрвеня)
*  Валерый Стрыпейкіс (1974 г.н.) − старшы трэнер, з чэрвеня в.а. галоўнага трэнера
*  Уладзімір Гольмак (1966 г.н.) − трэнер-кансультант (з кастрычніка)
*  Тарас Чопік (1972 г.н.) − трэнер брамнікаў
*  Алег Сідарэнкаў (1976 г.н.) − трэнер
*  Васіль Зайцаў (1964 г.н.) − трэнер
*  Ігар Гасюта (1955 г.н.) − галоўны трэнер дубля

### Трансферы зіма 2012/2013 
#### Прыйшлі ў клуб 
* З арэнды
** У арэнду

#### Пакінулі клуб 
* З арэнды
** У арэнду

### Трансферы лета 2013 
#### Прыйшлі ў клуб 
* У арэнду

#### Пакінулі клуб 
* У арэнду
** З арэнды

## Спасылкі 
* Сезон 2013 на сайце football.by
* Сезон 2013 на сайце teams.by

2013
Нафтан
Танкавыя войскі

. ЗША]]
**Та́нкавыя во́йскі** (сілы) — род войскаў сухапутных сіл (войскаў) узброеных сіл шматлікіх дзяржаў, асноўным узбраеннем якога з’яўляецца танк.
 
Танкавыя войскі валодаюць вялікай агнявой моцай і ўдарнай сілай, высокай рухомасцю і бранявой абаронай. Маюць на шзбраенні розныя танкі, самаходныя артылерыйскія ўстаноўкі, бронетранспарцёры, баявыя машыны пяхоты і іншую бронетэхніку.

Апроч уласна танкавых падраздзяленняў, часцей і злучэнняў, у склад танкавых войскаў могуць уваходзіць органы ваеннага кіравання, навучальныя ўстановы, арганізацыі і матарызаваныя стралковыя (механізаваныя), ракетныя, артылерыйскія, зенітныя падраздзяленні (часці, злучэнні), а таксама інжынерныя, сувязі, аўтамабільныя і іншыя падраздзяленні (часці) спецыяльных войскаў.

Дзейнічаючы масіравана на галоўных кірунках, яны здольныя самастойна і ва ўзаемадзеянні з іншымі родамі войскаў перамагацьабарону праціўніка, весці высока манеўраныя баявыя дзеянні, прасоўвацца на вялікую глыбіню, знішчаць рэзервы праціўніка, захопліваць і ўтрымліваць найважнейшыя межы і забяспечваць імклівае дасягненне мэт бою і аперацыі. Браня танкаў робіць іх адносна ўстойлівымі да ўздзеяння агню артылерыі і паражаючых фактараў ядзернай зброі.

## Гісторыя 
Узніклі перад, і атрымалі вопыт баявога ўжывання ў гады Першайй сусветныя войны, у шэрагу ўзброеных сіл дзяржаў былі прадстаўлены галоўным чынам падраздзяленнямі і часцямі. Першае падраздзяленне ўзброенае баявымі браніраванымі машынамі з якога пачынаецца гісторыя новага роду войскаў (механізаваных, бранявых, танкавых і т.п.) было створана ў Расіі 19 жніўня 1914а год.

Афіцыйнай жа датай нараджэння танкаў прынята лічыць 15 верасня 1916 года — у гэты дзень упершыню падчас Першай сусветнай вайны 1914—1918 гадоў англічане выкарысталі ў баі «Сухапутныя браняносцы» — танкі (32 машыны Mark I) у бітве ў раёне ракі Сома.

Першым стваральнікам танка ў класічным яго выглядзе, які і дайшоў да нашых дзён, быў Луі Рэно, які стварыў самы масавы танк Першай сусветнай вайны Renault FT-17 у снежні 1916 года.

Новы від тэхнікі быў добра прыняты ў арміях, якія ўдзельнічалі ў вайне, і спарадзіў масу паслядоўнікаў.

## Гл. таксама 
* Танкавыя войскі СССР

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Танкавы фронт. Сайт пра бранетанкавыя войскі Другой сусветнай вайны.

Катэгорыя:Віды і роды войскаў

Катэгорыя:Ваеннае будаўніцтва
Cifrapalota

**Cifrapalota** (літ. *Упрыгожаны палац*) — палац у г. Кечкемет у стылі сецэсіён. Пабудаваны ў 1902 г. па праекце архітэктара Маркуша Геза. Некалі ў памяшканнях палаца размяшчаліся — разнастайныя крамы, кватэры, казіно. Дэкор фасада і дахоўку вырабілі на заводзе «Жолнаі».

З 1983 г. у палацы «Cifrapalota» размешчана карцінная галерэя горада. У залах прадстаўлены тры каштоўныя калекцыі карцін. У 1911 г. калекцыю з 81 карцін падарыў гораду знакаміты венгерскі калекцыянер Марсель Немеш. Сярод найбольш каштоўных экзэмпляраў калекцыі творы такіх вядомых венгерскіх мастакоў, як Міхай Мункачы, Берталан Секей, , , , , .

Другая калекцыя належала , пасля Ферэнцу Клюксу. Сам Ферэнц Клюкс быў простым пекарам, але таксама з’яўляўся знатаком жывапісу, менавіта ён купіў калекцыю Вольфнера ў сына Іштвана Фаркаша.  быў мецэнатам і выдаўцом часопіса «Мастацтва» (). Ён аплачваў стыпэндыю пачынаючым таленавітым мастакам, сярод іх такія знакамітасці як Ласла Меднянскі і . У сваю чаргу тыя адорвалі яго сваімі карцінамі. У выніку чаго самая вялікая калекцыя карцін Ласла Меднянскага знаходзіцца менавіта ў Карціннай галерэі Кечкемета. Гэту калекцыю дапаўняюць работы  і .

Трэцяя і самая вялікая калекцыя галерэі — гэта творы мастака  (1904—1980), якая складаецца з 2000 карцін і 8000 рысункаў.

У 2002 г. у Карціннай галерэі горада праходзіла выстаўка выяўленчага мастацтва **Біенале Сучаснай хрысціянскай іканаграфіі**. Некаторыя творы, прадстаўленыя на выставе, былі падораны галерэі, дзякуючы чаму калекцыі папоўніліся яшчэ некалькімі шэдэўрамі.

## Літаратура 
* Somorjai Ferenc: Kecskemét (Panoráma, 2007) A Cifrapalotáról lásd az 57-59. o. ISBN 978-963-243-933-4

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палацы Венгрыі
Катэгорыя:Музеі Венгрыі
Катэгорыя:Кечкемет
Тратылавы эквівалент

ў залежнасці ад энергіі (у тратылавым эквіваленце)]]
**Траты́лавы эквівале́нт** — мера энергавыдзялення высокаэнергетычных падзей, выражаная ў колькасці трынітраталуолу (ТНТ), ад выбуху якой выдзялілася б столькі ж энергіі.

Удзельная энергія выбухнога раскладання трынітраталуолу ў залежнасці ад умоў правядзення выбуху вагаецца ў дыяпазоне 980—1100 кал/г. Для параўнання розных відаў выбуховых рэчываў умоўна прыняты значэнні 1000 кал/г і 4184 Дж/г.

* 1 грам трынітраталуолу выдзяляе 1000 тэрмахімічных калорый, ці 4184 джоўляў;
* 1 кілаграм ТНТ = 4,184 Дж;
* 1 тона ТНТ = 4,184 Дж;
* 1 кілатона (кт) ТНТ = 4,184 Дж;
* 1 мегатона (Мт) ТНТ = 4,184 Дж;
* 1 гігатона (Гт) ТНТ = 4,184 Дж.

Гэтыя адзінкі ўжываюцца для ацэнкі энергіі, выдзеленай пры ядзерных выбухах, падрывах хімічных выбуховых устройстваў, падзеннях астэроідаў і камет, выбухах вулканаў.

Так, энергія выбуху ядзернай бомбы «Малыш» над Хірасімай 6 жніўня 1945 года па розных ацэнках складае ад 13 да  ТНТ, што адпавядае пераўтварэнню ў энергію прыкладна  рэчыва:

[[Эквівалентнасць масы і энергіі|]] = 0,0007 кг · (3 м/с)² = 63 Дж ≈ 15 кт ТНТ.

Для параўнання, агульнае сусветнае спажыванне электрычнай энергіі за 2005 год (5 Дж) роўнае 120 Гт ТНТ, ці ў сярэднім 3,8 кт ТНТ за секунду.

## Гл. таксама 
* Тратыл
* Фугаснасць
* Брызантнасць
* Выбуховыя рэчывы

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Троти́ловый эквивале́нт // Военный энциклопедический словарь : [ВЭС] : в 2 т. Т. 2. / редкол.: А. П. Горкин [и др.] ; Ин-т воен. истории Минобороны России. — М. : БРЭ : РИПОЛ КЛАССИК, 2001. — С. 662. — 816 с. — 5000 экз. — (Энциклопедические словари). — ISBN 5-85270-219-6 («БРЭ»); ISBN 5-7905-0994-0 («РИПОЛ КЛАССИК»); ISBN 5-7905-0996-7 (т. 2).

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння энергіі
Катэгорыя:Выбуховыя рэчывы
Мехмед V

**Мехме́д V Рэша́д** (, ) (2 лістапада 1844 — 3 ліпеня 1918) — 35-ы султан Асманскай імперыі, кіраваў з 27 красавіка 1909 па 3 ліпеня 1918 года. Сын султана Абдул-Меджыда I. Узыйшоў на прастол пасля звяржэння султана Абдул-Хаміда II младатуркамі.

Мехмед V быў фактычна першым канстытуцыйным манархам у гісторыі Асманскай імперыі. За султанам засталося фармальнае права прызначэння вялікага везіра і шэйх-уль-ісламу. Рэальная ўлада пры Мехмедзе V належала цэнтральнаму камітэту партыі «Яднанне і прагрэс» (), а з 1913 года — так званаму «трыумвірату» (Энвер-паша, Талаат-паша, Джэмаль-паша).

З 1911 года імперыя ўступіла ў чараду войнаў, якія суправаджаліся тэрытарыяльнымі стратамі. У выніку Трыпалітанскай вайны 1911 года была страчана тэрыторыя сучаснай Лівіі і Дадэканескія астравы.

У выніку першай Балканскай вайны — амаль усе астатнія ўладанні ў Еўропе (Эдзірнэ і Усходнюю Фракію ўдалося вярнуць у 1913 годзе).

У лістападзе 1914 года Асманская імперыя ўступіла ў Першую сусветную вайну на боку Цэнтральных дзяржаў, у сувязі з чым Мехмед V як халіф прававерных фармальна абвясціў газават краінам Антанты. 27 студзеня 1916 атрымала жазло прускага генерал-фельдмаршала. Да 1918 года ваеннае становішча імперыі было практычна безнадзейным.

## Спасылкі 
* Мехмед V на Ottoman Web Site
* http://www.theottomans.org/english/index.asp(http://www.theottomans.org/english/index.asp)

Катэгорыя:Лідары краін-удзельніц Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Султаны Асманскай імперыі
Катэгорыя:Германскія генерал-фельдмаршалы
Катэгорыя:Аўстрыйскія генерал-фельдмаршалы
Абдул-Меджыд I

**Абду́л-Меджы́д I** (, ) (23 красавіка 1823 — 25 чэрвеня 1861) — 31-ы султан Асманскай імперыі, кіруючы ў 1839—1861. Старэйшы сын Махмуда II, спадчыннікам якога ён стаў 2 ліпеня 1839, неўзабаве пасля паражэння турэцкай арміі ад егіпцян у Нізіба (24 чэрвеня 1839).

## Рэформы 
З дапамогай еўрапейскіх дзяржаў уціхамірыўшы егіпецкага пашу Мухамеда Алі, Абдул-Меджыд, захоплены заходняй культурай, працягнуў рэформы (Танзімат), распачатыя бацькам. Пры ім немусульманам было дазволена служыць у арміі, былі прыняты нацыянальны гімн і сцяг, заканадаўства рэарганізавана на ўзор французскага кодэкса Напалеона, адбыліся тэхналагічныя ўдасканаленні (з’явілася чыгунка і тэлеграф).

Па савеце Рэшыда Мустафы-пашы ён выдаў 3 лістапада 1839 года знакаміты Хат-і-шэрыф, у якім абяцаў роўнае заступніцтва ўсім асманскім падданым, адмаўляючыся ад старога султанскага права распараджацца іх жыццём і маёмасцю.

У 1840-я гады султан дапамог ірландцам грашыма і хлебам (у тым ліку супраць волі брытанскага ўрада) падчас голаду ў Ірландыі.

## Знешняя палітыка. Крымская вайна 
У 1850 годзе Асманская імперыя, падтрыманая Англіяй, адмовілася выдаць дзяржаўных злачынцаў Аўстрыі і Расіі, за што ў 1852 годзе Аўстрыя выцесніла асманаў з Чарнагорыі.

У той жа час у Іерусаліме паміж праваслаўнымі і каталікамі ўзнікла спрэчка з-за святых месцаў. Імператары Мікалай I і Напалеон III умяшаліся ў спрэчку цэркваў. Нарастаючая канфрантацыя прывяла да дыпламатычнага пату і 4 кастрычніка 1853 года Турцыя, скарыстаўшыся падтрымкай Англіі і Францыі, абвясціла вайну Расіі. Так пачалася Крымская вайна. Саюзнікамі імперыі былі Англія і Францыя. Вайна скончылася некаторым паслабленнем рускіх, але ненадоўга: з пачатку 1860-х гадоў яны паступова аднаўлялі ваенны флот і крэпасці на Чорным моры, а пасля 1870 года наогул перасталі выконваць абмежаванні, накладзеныя на іх Парыжскім мірам 1856 года. Асманская імперыя ж наўзамен дастаўленых ёй вайной малаважных выгод павінна была абяцаць саюзнікам дадаць да Хат-і-Хумаюна (18 лютага 1856 г.) новыя рэформы, якія дрэнна карэлявалі з асманскім дзяржаўным ладам.

 — палац, пабудаваны Абдул-Меджыдам I у 1842—53 гг.]]
Парыжскі мірны дагавор 30 сакавіка 1856 года, які абяцаў дзяржаве не толькі знешні, але і ўнутраны спакой, не задаволіў ні хрысціян, ні мусульман. У Босніі, Балгарыі і Албаніі адбыліся хваляванні, у Дамаску і Ліване пачалася разня хрысціян.

## Апошнія гады 
У 1858 годзе было абвешчана пра банкруцтва султанскай казны, а сам Абдул-Меджыд упаў у вачах падданых. Няўдачы зламалі султана. Ён страціў цікавасць да спраў кіравання краінай, усё часцей праводзіў час у адзіноце ў палацы. Юр і п’янства падарвалі яго слабое здароўе.

Султан Абдул-Меджыд сканаў ад сухот 25 чэрвеня 1861 года, пакінуўшы 8 дочак і 6 сыноў, але яго спадчыннікам па асманскіх законах стаў яго брат Абдул-Азіз.

Апошнія чатыры султаны Асманскай імперыі — Мурад V, Абдул-Хамід II, Мехмед V і Мехмед VI — былі сынамі Абдул-Меджыда I ад розных жонак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Султаны Асманскай імперыі