Іслач

**І́слач** — рака ў Мінскай і Гродзенскай абласцях Беларусі, левы прыток Заходняй Бярэзіны (басейн Нёмана).

Даўжыня 102 км. Плошча вадазбору 1330 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці каля 10 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,9 ‰.

## Назва 
Назва Іслач балцкага паходжання, складаецца з дзвюх асноў *Isl-* i *Ak-*.

Найбліжэйшыя гідранімічныя адпаведнікі — латышская рачная назва *Isliņa* (памяншальнае ад **Isla*), літоўскія *Islikis*, *Iesla*.

Аснова *Is-l-* ад кораня **eis- / *is-* «імкліва рухацца», далей мяркуецца да карацейшага **ei- / *i-* «ісці».

Асобна гэты корань у назве нёманскай ракі Іса. З пашыральнікам *-(e)r-* у балцкай адпачатнай рачной назве **Isra*, ад якой латышская *Istra*, літоўская *Įstras* ( *Instrut*), гідронім Істра на Павоччы.

Пашыральнік *-l-* таксама ў назве ракі Несла (двойчы на левабярэжжы прыпяцкай Пцічы), корань якой *Nes-* таксама ў гідроніме  (прыток дзесенскай ракі Нярус(с)а). У паўнейшым выглядзе пашыральнік *-el-* у назвах Зецела, *Скідзела, Ясельда, Дрысела (на Павоччы каля Разані).

Другая аснова *Ak-* у назве Іслач звязаная з лат. *aka* «калодзеж», літ. *aka(s)* «палонка ў лёдзе», лат. *akata* «вір у рацэ; вочка ў балоце; палонка ў лёдзе». Такая семантыка развілася са значэння «вока» (індаеўрапейскае **okṷ(e)s-*): *вока > палонка, калодзеж, бачажына > вада, рака*.

Асобна «рачны» корань *Ak-* у назве ракі Ака, а так жа сама на другой пазіцыі — у назвах тыпу Нарач, Сэрвач.

Назву Іслачы можна перадаць як «Імклівая рака».

«Яцвяжскі» аналаг гідроніма Іслач — назва Ясельда. Другі элемент «рака» перадаецца ў першым выпадку праз *ak-*, у другім — праз *-da*. У першым выпадку корань **ei-s- / *i-s-*, у другім — яго фанетычны варыянт **i̯ā-s-*.

Назва ракі Віслы, нягледзячы на фанетычнае падабенства, іншага паходжання (ад кораня **ṷeis-* / *ṷis-* «цячы», ад якога і назвы Вісяты, Віхра, Віхолка).

Назва Свіслачы, наадварот, найверагодней так ці інакш роднасная назве Іслач, у ёй і тая ж «рачная» аснова *ak-* і элемент *is-l-*.

Адзначаецца прымеркаванасць імаверна роднасных рачных назваў Іслач, Ясельда, Свіслач да дняпроўска-нёманскага водападзелу: у цэнтры цяперашняй Беларусі абапал водападзелу Іслач і бярэзінская Свіслач, на захадзе краіны — Ясельда і нёманская Свіслач.

## Гідраграфія 
Пачынаецца каля вёскі Глушынцы Дзяржынскага раёна, на адлегласці 1,4 км на паўночны ўсход ад гары Дзяржынскай. У вярхоўі цячэ ў межах Мінскага ўзвышша, у ніжнім цячэнні — праз Налібоцкія лясы.

Даліна ў вярхоўі трапецападобная, глыбока ўрэзаная; у сярэднім цячэнні скрынкападобная, шырынёй 300—500 м. Абалона ў вярхоўі роўная, шырыня яе складае 30—50 м, у нізоўі паступова расшыраецца да 2 км, месцамі забалочаная. Рэчышча звілістае, зарэгулявана трыма плацінамі; яго шырыня вагаецца ў межах 10—40 м. На ўсім працягу трапляюцца невялікія астравы. Берагі стромкія, абрывістыя.

Упадае ў Заходнюю Бярэзіну на паўднёвы ўсход ад вёскі Бакшты Іўеўскага раёна, на поўдзень ад вёскі Ягадзень.

Замярзае ў пачатку снежня, крыгалом адбываецца ў пачатку сакавіка. Адна з нямногіх рэк Беларусі, у якой водзіцца стронга ручаёвая.

## Асноўныя прытокі 
**Справа**: Чарнаруч, Яршоўка, Кіявец, Вялік, Люцінка, Пяршайка, Носаўка, Валожынка.

**Злева**: Выганічанка, Ратынца, Цяце́раўка, Волма, Івенчык.

## Турызм 
Лясныя масівы абапал ракі, маляўнічасць і хуткае цячэнне вабяць турыстаў, у т. л. воднікаў. У верхнім цячэнні ля ракі створана зона адпачынку Аксакаўшчына. Тут пабудавана Рэспубліканская клінічная бальніца медыцынскай рэабілітацыі . На ўсход ад зоны адпачынку знаходзіцца біялагічны заказнік Падсады.

## Галерэя 

Выява:Belarus-Islach River-11.jpg
Выява:Belarus-Islach River-3.jpg
Выява:Belarus-Rakaw-Islach River-3.jpg
Выява:Belarus-Islach River-6.jpg
Выява:Рака Іслач у Ракаве.JPG
Выява:Islach River.JPG

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Іўеўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Мінскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Заходняй Бярэзіны
Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёна