open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Беларуская навука (выдавецтва)

**«Беларуская навука»** — кніжна-часопіснае выдавецтва ў Беларусі. Заснаванае ў 1924 годзе ў Мінску пры Інбелкульце. З 1929 года ў складзе АН Беларусі. З 1932 года назва *«Выдавецтва Акадэміі навук БССР»*, з 1963 года — «Навука і тэхніка». Мела друкарню імя Ф. Скарыны. У 1996 годзе на базе выдавецтва «Навука і тэхніка» створана выдавецтва «Беларуская навука», з чэрвеня 2000 года — РУП «Выдавецтва „Беларуская навука“». З лютага 2005 года — рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Выдавецкі дом „Беларуская навука“».

Выпускала навуковую, навукова-папулярную, мастацкую, даведачную літаратуру, часопісы. Выдавала кнігі і брашуры на беларускай, рускай, польскай, яўрэйскай, літоўскай, латышскай мовах. Выпусціла зборы твораў Максіма Багдановіча (т. 1—2, 1968; т. 1—3, 1991—1995), Янкі Купалы (т. 1—7, 1972—1976), Міхася Лынькова (т. 1—8, 1981—1985), манаграфіі пра жыццё і творчасць Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Багдановіча, Максіма Гарэцкага, Кандрата Крапівы і інш.

У ліку фундаментальных даследаванняў: «Граматыка беларускай мовы» (т. 1—2, 1962—1966), «Гісторыя беларускай савецкай літаратуры» (т. 1—2, 1964—1966), «Гісторыя беларускай дакастрычніцкай літаратуры» (т. 1—2, 1968—1969), «Гісторыя дзяржавы і права Беларускай ССР» (т. 1—2, 1970—1976), «Гісторыя Беларускай ССР» (т. 1—5, 1972—1975), «Мастацтва Савецкай Беларусі: Зборнік дакументаў і матэрыялаў» (т. 1—2, 1976—1986), «Слоўнік беларускіх гаворак паўночна-заходняй Беларусі і яе пагранічча» (т. 1—5, 1979—1986), «Тураўскі слоўнік» (т. 1—5, 1982—1987), «Гісторыя беларускага тэатра» (т. 1—3, 1983—1987), «Беларуская граматыка» (ч. 1—2, 1985—1986), «Гісторыя беларускага мастацтва» (т. 1—6, 1987—1994), «Музычны тэатр Беларусі» (1990), шматтомнае навуковае выданне «Беларуская народная творчасць» (1970—1993) і інш.

Выпускала часопісы «Доклады Академии наук Беларуси», «Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі», «Инженерно-физический журнал», «Дифференциальные уравнения», «Журнал прикладной спектроскопии» і інш.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:З’явіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:1924 год у Мінску
Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Катэгорыя:Выдавецтвы Беларусі
Комплекс Мінскага аўтатранспартнага прадпрыемства

**Комплекс Мінскага аўтатранспартнага прадпрыемства** — комплекс будынкаў у Мінску, размешчаны па вуліцы Клары Цэткін.

Пабудаваны ў 1983—1985 гадах па праекце архітэктараў І. Боўта, М. Гроднікава, А. Малашкі.

## Архітэктура 
Актыўна ўдзельнічае ў фарміраванні фронту забудовы вуліцы і прасторавай арганізацыі прылеглай да яе тэрыторыі. Архітэктурная кампазіцыя заснаваная на кантрасным спалучэнні вышыннага дзевяціпавярховага цыліндрычнага аб’ёма (у ім стаянка легкавых аўтамабіляў) з двухпавярховым падоўжаным аб’ёмам (у ім стаянка грузавога транспарту і рамонтныя службы). Вертыкальныя і гарызантальныя аб’ёмы аб’яднаныя ўстаўкай, дзе размешчаныя адміністрацыйныя памяшканні. Аб’ёмна-планіровачнае вырашэнне падпарадкавана ідэі рацыянальнага перамяшчэння аўтамабіляў унутры комплексу, іх аптымальнага тэхнічнага абслугоўвання і ўстаноўкі на месцы захоўвання, максімальнай блакіроўкі аб’ёмаў, стварэння камфортных умоў для працы. Канструкцыйная схема будынкаў — зборны жалезабетонны каркас, зборна-маналітнае вырашэнне ўнутраных вінтавых рампаў у цыліндрычным аб’ёме, саманясучыя вертыкальныя панелі сцен. У вонкавай аддзелцы выкарыстаны высакаякасная тынкоўка, гранітная і керамічная плітка. Лаканічныя аб’ёмы, пластычнае вырашэнне іх фасадаў ствараюць выразнае аблічча сучаснага прамысловага аб’екта.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:1985 год у Мінску
Катэгорыя:Вуліца Клары Цэткін (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Івана Боўта
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Марата Гроднікава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Аляксандра Малашкі
Катэгорыя:Гаражы
Лоеўскі сельсавет

**Ло́еўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лоеўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — мястэчка Лоеў.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Лоеўскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны ў сувязі з утварэннеі Лоеўскага местачковага Савета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лоеўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Віктар Уладзіміравіч Пржыялкоўскі

**Віктар Уладзіміравіч Пржыялко́ўскі** ( — ) — вучоны ў галіне вылічальнай тэхнікі, доктар тэхнічных навук (1984), прафесар (1984), Герой Сацыялістычнай Працы (1983).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Серпухаў (Маскоўская вобласць). У 1953 годзе скончыў факультэт электравакуумнай тэхнікі і спецыяльнага прыборабудавання Маскоўскага энергетычнага інстытута. Працаваў у Пензенскім філіяле СКБ-245 на заводзе лічыльна-аналітычных машын, займаў пасады майстра, інжынера, старшага інжынера, начальніка лабараторыі, галоўнага канструктара спецыялізаванай электронна-вылічальнай машыны «Граніт». З 1956 года ў Нагінску — старшы інжынер, вядучы інжынер у вайсковай частцы № 06669 Маскоўскай ваеннай акругі, дзе прымаў удзел у распрацоўцы паўправадніковай ЭВМ.

Са жніўня 1959 па ліпень 1971 года працаваў у Мінску ў Спецыяльным канструктарскім бюро Завода вылічальных машын імя С. Арджанікідзэ. Займаў пасады начальніка лабараторыі, начальніка аддзела, з 1964 года — галоўны інжынер СКБ, потым намеснік дырэктара па навуковай рабоце—галоўны інжынер філіяла Навукова-даследчага цэнтра электроннай вылічальнай тэхнікі (НДЦЭВТ).

З 1971 года В. У. Пржыялкоўскі ў Маскве на пасадзе намесніка дырэктара па навуковай рабоце—галоўнага інжынера НДЦЭВТ, з 1977 года дырэктар цэнтра і адначасова намеснік Генеральнага канструктара, з 1977 года Генеральны канструктар Адзінай сістэмы ЭВМ (ЕС ЭВМ). З 1986 года на пасадзе генеральнага дырэктара навукова-вытворчага аб’яднання «Персей» — дырэктар НДЦЭВТ, з 1990 года — Галоўны канструктар — навукова-тэхнічны кіраўнік НДЦЭВТ, з 1994 — галоўны навуковы супрацоўнік, начальнік лабараторыі ААТ «НИЦЭВТ».

Памёр 23 жніўня 2016 года, пахаваны ў Маскве на Траякураўскіх могілках.

## Навуковая дзейнасць 
В. У. Пржыялкоўскі прымаў непасрэдны ўдзел і ў якасці Генеральнага канструктара кіраваў распрацоўкай ЭВМ «Минск-2» (1962), «Минск-23» (1966), «Минск-32» (1968), «ЕС-1020», быў галоўным канструктарам БЦВМ комплекса «Аргон». У час яго кіраўніцтва НДЦЭВТ былі распрацаваны бартавыя вылічальныя машыны А-17, А-40, Ц-100 інш.

Сярод публікацый вучонага:
* Электронная вычислительная машина «Минск-32». — М., 1972 (разам з В. Я. Пыхціным і Г. Дз. Смірновым);
* Электронная вычислительная машина ЕС-1020. М., 1975 (у саўтарстве);
* Технические и прогаммные средства Единой системы ЭВМ (ЕС ЭВМ-2). М., 1980 (разам з Ю. С. Ломавым).

## Узнагароды 
* Медаль «Серп і Молат» (1983)
* Ордэн Леніна (1983)
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1977)
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971)
* Медаль «За працоўную адзнаку» (1966) і інш.
* Дзяржаўная прэмія СССР 1970 года

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Беларусь у асобах і падзеях. Пржыялкоўскі Віктар Уладзіміравіч. // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Пржиялковский Виктор Владимирович // «Виртуальный компьютерный музей» 
* Словарь-справочник по информатике (онтология информатики)  // Факультэт інфармацыйных тэхналогій Новасібірскага дзяржаўнага ўніверсітэта
* Скончался генеральный конструктор ЕС ЭВМ Виктор Пржиялковский // Ежедневное онлайн-издание D-russia.ru 

Катэгорыя:Інжынеры СССР
Катэгорыя:Інжынеры Расіі
Катэгорыя:НДІЭВМ
Катэгорыя:Дэлегаты XXVII з’езда КПСС
Комплекс будынкаў Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта

**Комплекс будынкаў Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта** пабудаваны ў 1980 годзе на праспекце Газеты «Правда» (цяпер Дзяржынскага) у Мінску па праекце архітэктараў Э. Гальдштэйна, Ю. Бічана.

## Архітэктура 
Складаны па канфігурацыі плана комплекс утвараюць блок аўдыторый, навучальна-адміністрацыйны і два лабараторныя корпусы, актавая зала, бібліятэка, сталоўка. Усе аб’ёмы злучаныя паміж сабой крытымі галерэямі на другім паверсе. Цэнтр кампазіцыі — двухпавярховы прамавугольны ў плане блок з шасцю аўдыторыямі (кожная на 1150 месцаў), аб’яднанымі двухсветлавой рэкрэацыйнай залай (з вестыбюлем і гардэробам). Выкарыстанне натуральнага асвятлення праз ліхтары, сістэма адкрытых лесвіц, якія злучаюць вестыбюль з галерэямі другога паверху, чляненне прасторы па вертыкалі ствараюць выразны інтэр’ер рэкрэацыйнай залы.

Да аўдыторнага блоку прымыкае вышынная дамінанта комплексу — дзесяціпавярховы прамавугольны ў плане з вынесеным наперад лесвічна-ліфтавым аб’ёмам навучальна-адміністрацыйны корпус.

Два чатырохпавярховыя прамавугольныя ў плане лабараторныя корпусы ўтвараюць Г-падобную ў плане кампазіцыю. Пластыку іх фасадаў узбагачае рытмічнае чаргаванне вертыкальных рэбраў і аконных праёмаў.

Двухпавярховы прамавугольны ў плане аб’ём бібліятэкі з чатырма чытальнымі заламі (адна з іх — двухсветлавая).

Каларыстычнае вырашэнне фасадаў будынкаў комплексу заснаванае на кантрасце сцен, апрацаваных цёмна-карычневай керамічнай пліткай, і панелей светла-шэрага колеру.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:1980 год у Мінску
Катэгорыя:Праспект Дзяржынскага (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Элкано Гальдштэйна
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Бічана
Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Іван Трафімавіч Панчанка

**Іван Трафімавіч Панчанка** (, Тарапаева, Духаўшчынскі раён, Смаленская вобласць — ) — празаік, журналіст. Член СП Беларусі з 1981 года. Пісаў на рускай і беларускай мовах.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Да вайны скончыў 6 класаў. Працоўны шлях пачаў з 14 гадоў — спачатку машыністам лакамабіля на льнозаводзе, потым на камбінаце стандартнага домабудаўніцтва. У 1948—1952 гадах служыў у Савецкай арміі. Тады ж экстэрнам здаў экзамены за сярэднюю школу. Пасля дэмабілізацыі прыехаў у Мінск.

Пісаў вершы, апавяданні. Працаваў у газеце «Советская Белоруссия» (1953—1955). У 1955 гадах у ліку старшынь трыццацітысячнікаў стаў старшынёй калгаса імя Кутузава Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці, потым старшынёй калгаса «Камсамолец» Юрацішкаўскага раёна Гродзенскай вобласці (1955—1958). Некаторы час быў карэспандэнтам Мінскага абласнога радыё (1959—1960), радыёарганізатарам вузла сувязі, супрацоўнікам шматтыражнай газеты «Белорусский автозаводец» у г. Жодзіне на Беларускім аўтамабільным заводзе (1962—1965), потым загадчыкам аддзела пісем смалявіцкай раённай газеты «Ленінскі заклік». Завочна скончыў факультэт журналістыкі БДУ (1965).

Друкавацца пачаў у 1953 годзе. Нарысы, апавяданні публікаваліся ў газетах «Советская Белоруссия», «Знамя юности», часопісе «Нёман», іншых перыядычных выданнях. У сваіх творах пісьменнік раскрывае духоўны свет рабочага чалавека, працаўнікоў зямлі, іх запатрабаванні (зборнікі нарысаў, апавяданняў «Жодинские богатыри», «Люди высокого долга», «Жодинская хроника», «Порванные струны», «Уйдут метели зимние», «Новые знакомые».

Пахаваны ў г. Смалявічы.

## Літаратура 
* 
* Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. Т. 4. — Мінск, 1994.
* Тонкая рябина : повесть, рассказы / Иван Панченко. — Минск, 1992.

Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Будынкі НВА «Цэнтр»

**Будынкі Навукова-вытворчага аб’яднання «Цэнтр»** пабудаваныя ў 1985—1988 гадах у заходняй частцы Мінска на скрыжаванні вуліц Шаранговіча (№ 19) і Алібегава (цяпер Максіма Гарэцкага) па праекце архітэктараў інстытута «Белпрампраект» І. Боўта, Э. Бацян, А. Ганчарова.

## Архітэктура 
У комплекс уваходзяць вытворчы корпус, эксперыментальна-даследчая станцыя, інжынерна-лабараторны корпус са зблакаваным з ім будынкам сталоўкі. Аб’ёмна-планіровачная структура комплексу пабудавана з улікам горадабудаўнічай значнасці ўчастка будаўніцтва, размешчанага на скрыжаванні дзвюх магістралей бесперапыннага руху і з перападам вышынь рэльефу да 12 м, а таксама неабходнасці забяспечыць тэхналагічнымі сувязямі складаную вытворчасць. У сувязі з гэтым вызначана існуючая расстаноўка карпусоў.

Кампазіцыйнае ядро забудовы — інжынерна-лабараторны корпус, які ўяўляе сабой сяміпавярховы квадратны ў плане аб’ём з унутраным дваром. Ніжнія паверхі корпуса часткова падняты на апоры, каб забяспечыць праветрыванне ўнутранага двара і звязаць яго з перадзаводскай зонай. Корпус вырашаны ў буйных манументальных формах, вуглы акцэнтаваныя вежамі, дзе размешчаныя вертыкальныя камунікацыі. Нясучыя і агараджальныя канструкцыі будынкаў выкананыя са зборнага жалезабетону і цэглы. Спалучэнне белых сценавых панелей з чырвонымі ўстаўкамі з цэглы ўзбагачаюць архітэктуру комплексу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Вуліца Шаранговіча (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Максіма Гарэцкага (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Івана Боўта
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Элеаноры Бацян
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Аляксандра Ганчарова
Катэгорыя:1988 год у Мінску
Вячаслаў Зайцаў

**Вячаслаў Зайцаў**:
* Вячаслаў Іванавіч Зайцаў (нар. 1948) — беларускі пісьменнік.
* Вячаслаў Кандратавіч Зайцаў (1917—1992) — літаратуразнавец, перакладчык.
* Вячаслаў Міхайлавіч Зайцаў (1938—2023) — расійскі мадэльер.
Папялушка (мультфільм, 1950)

**Папялушка** () — амерыканскі поўнаметражны музычны фэнтэзійны мультыплікацыйны фільм 1950 года вытворчасці студыі «Walt Disney Animation Studios», зняты па матывах аднайменнай казкі Шарля Перо.

## Ролі агучвалі 
*  — Папялушка
*  — мадам Трэмейн (мачаха)
*  — Дрызела Трэмейн
*  — Анастасія Трэмейн
*  — Фея хросная маці

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 1950 года
Катэгорыя:Мультфільмы 1950 года
Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Рамантычныя фільмы
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Музычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Шарля Перо
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты мядзведзь»
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Цуда-Жанчына

**Цуда-Жанчына** () — выдуманы супергерой з амерыканскіх коміксаў, выдадзены «DC Comics».

Упершыню з’явілася ў 8-м выпуску комікса «All Star Comics», які выйшаў у снежні 1941 года, і стала пастаянным персанажам «DC Comics», з’яўлялася ў коміксах 70 гадоў, за выключэннем кароткага перыяду пасля  у 1986 годзе.

## Спасылкі 
* DC Comics: Wonder Woman 

Катэгорыя:Персанажы коміксаў
Катэгорыя:Супергероі
Барыс Уладзіміравіч Клюеў

**Барыс Уладзіміравіч Клюеў** (; 13 ліпеня 1944, Масква, СССР — 1 верасня 2020, Масква, Расія) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, тэатральны педагог, прафесар. Народны артыст Расійскай Федэрацыі (2002). Адзін з вядучых акцёраў Дзяржаўнага акадэмічнага Малога тэатра (1969-2020). Мастацкі кіраўнік двух курсаў ВТУ імя М. С. Шчэпкіна, загадчык кафедры акцёрскага майстэрства. Член Праўлення .

## Выбраная фільмаграфія 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Беласнежка і сямёра гномаў (мультфільм, 1937)

«**Беласнежка і сямёра гномаў**» () — амерыканскі мультыплікацыйны музычны фантастычны фільм 1937 года вытворчасці «Walt Disney Productions», па матывах нямецкай казкі братоў Грым 1812 года. Гэта першы поўнаметражны анімацыйны мастацкі фільм і самы ранні мультыплікацыйны мастацкі фільм Дыснея.

## Ролі агучвалі 
*  — Беласнежка
*  — злая каралева

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Экранізацыі твораў братоў Грым
Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 1937 года
Міжнародны тэхналагічны ўніверсітэт «Мікалаеўская політэхніка»

**Міжнародны тэхналагічны ўніверсітэт «Мікалаеўская політэхніка»** — украінская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Мікалаеве. 

## Агульная характарыстыка 
Заснавальнікамі ВНУ з'яўляюцца 5 юрыдычных асоб - 4 камерцыйныя арганізацыі і 1 грамадская арганізацыя. Універсітэт з'яўляецца правапераемнікам вышэйшай навучальнай установы «Мікалаеўскі політэхнічны інстытут». У складзе ўніверсітэта функцыянуе два профільных факультэта і факультэт паслядыпломнай адукацыі, а таксама 6 кафедраў. Колькасць студэнтаў дзённай і завочнай формы навучання складае каля 1 тысячы чалавек. Установа адукацыі мае дзяржаўную ліцэнзію і акрэдытацыйныя сертыфікаты па 12 спецыяльнасцях вышэйшай адукацыі. Згодна з рашэннямі акрэдытацыйнай камісіі пры Міністэрстве адукацыі і навукі Украіны універсітэт мае права рыхтаваць спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй па наступных адукацыйна-кваліфікацыйным узроўням: малодшы спецыяліст, бакалаўр, спецыяліст, магістр.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы 

Катэгорыя:1991 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Міжнародны эканоміка-гуманітарны ўніверсітэт імя акадэміка Сцяпана Дзем’янчука

**Міжнародны эканоміка-гуманітарны ўніверсітэт імя акадэміка Сцяпана Дзем’янчука** () — украінская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова IV ступені акрэдытацыі са статусам ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Роўна.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт з'яўляецца першай прыватнай вышэйшай навучальнай установай у Заходняй Украіне. Універсітэт мае пяць уласных навучальных карпусоў, найбуйнейшы ў рэгіёне спартыўна-аздараўленчы комплекс, басейн, уласныя інтэрнаты, камп'ютарныя класы, выдавецкі цэнтр, бібліятэку з электронным каталогам і інш. За апошнія 27 гадоў універсітэт падрыхтаваў больш за 33 тысячы спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй, якія атрымалі дыпломы дзяржаўнага ўзору. Навучальны працэс забяспечваюць 44 прафесары, дактары навук, акадэмікі галіновых і міжнародных акадэмій, 138 кандыдатаў навук і дацэнтаў.

## Структуры 
* Эканамічны факультэт
* Факультэт здароўя, фізічнай культуры і спорту
* Гісторыка-філалагічны факультэт
* Факультэт кібернетыкі
* Факультэт журналістыкі
* Педагагічны факультэт
* Юрыдычны факультэт
* Прыродазнаўча-геаграфічны факультэт

## Спасылкі 
* Сайт ўніверсітэта , 

Катэгорыя:Роўна
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Лутаўскі сельсавет (Лоеўскі раён)

**Лута́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лоеўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Лутава.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Лоеўскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Дзяражыцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лоеўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Аляксей Сцяпанавіч Крушынскі

**Аляксей Сцяпанавіч Крушынскі** (, Смальяны, цяпер Аршанскі раён Віцебскай вобласці — , Мінск) — беларускі журналіст, першы рэдактар «Настаўніцкай газеты».

## Біяграфія 
Скончыў Аршанскі педагагічны тэхнікум (1929) і пяць гадоў працаваў настаўнікам. Завочна скончыў Камуністычны інстытут журналістыкі імя С. М. Кірава (1934), працаваў адказным сакратаром ў газетах «Ленінскі шлях» (Горкі Магілёўскай вобласці) і «Чырвоны хлебароб» (Талачын Віцебскай вобласці). З 1940 года працаваў рэдактарам раённай газеты памежнага Чыжаўскага раёна Беластоцкай вобласці.

З канца чэрвеня 1941 года удзельнічаў у падполлі ў Оршы. З-за пагрозы арышту пайшоў у партызаны, быў начальнікам разведкі, потым начальнікам штаба атрада імя К. Я. Варашылава партызанскай брыгады Канстанціна Заслонава.

З лістапада 1943 года рэдагаваў падпольную віцебскую абласную газету «Віцебскі рабочы». У 1943 годзе ад імя партызан выступаў у калоннай зале Дома Саюзаў у Маскве. Удзельнік партызанскіх парадаў у Віцебску і Мінску.

Пасля вызвалення Віцебска быў рэдактарам «Віцебскага рабочага», у кастрычніку 1945 года прызначаны рэдактарам «Настаўніцкай газеты».

Аўтар дакументальнай аповесці «Выбухі над Дняпром» пра К. Заслонава, якая перавыдавалася некалькі разоў.

## Узнагароды 
* Ордэн Айчыннай вайны І ступені
* Ордэн Айчыннай вайны ІІ ступені
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Ордэн «Знак Пашаны» за плённую працу на пасадзе рэдактара «Настаўніцкай газеты»

## Спасылкі 
* Крушинский, Алексей Степанович (журналист; участник партизанского движения; 1911—)  // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Крушинский Алексей Стефанович  // Спецыяльны праект Выдавецкага дома «Беларусь сегодня» і Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь «Партызаны Беларусі»
* Музейный комплекс «Дорога памяти» 

Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Ніна Іосіфаўна Жыбрык

**Ніна Іосіфаўна Жыбрык** (нар. , в. Малыя Навасёлкі, Дзяржынскі раён, Мінская вобласць) — беларуская пісьменніца.

## Біяграфія 
У 1953 годзе скончыла Дзяржынскую дзесяцігодку. Паступіла ў Белдзяржуніверсітэт, біялагічны факультэт. Скончыла тры курсы ўніверсітэта і выйшла замуж. Мужа пасля заканчэня ВНУ накіравалі ў далёкі горад Волжск Марыйскай АССР. Была рабочай і лабаранткай лесазавода «Зара», супрацоўніцай планавага аддзела. Пасля заканчэння Марыйскага папяровага тэхнікума працавала ў Марыйскім філіяле Усесаюзнага навукова-вытворчага аб’яднання папяровай прамысловасці, потым — у рэдакцыі раеннай газеты «Волжская Правда», газеце «Марийский бумажник».

З 1983 года з’яўлялася членам Саюза пісьмен­нікаў СССР. З таго часу працуе як пісьменнік-прафесіянал, паэт.

## Творчасць 
Займацца літаратурнай творчасцю пачала ў 1948 годзе. Першы верш быў апублікаваны ў 1956 годзе на радзіме. Потым яе творы друкаваліся ў газетах «Волжская правда», «Молодой коммунист», «Марийская правда», часопісе «Ончыко» («Вперед»). У 1967 годзе выйшаў яе першы паэтычны зборнік «Радуга», які цепла сустрэлі чытачы і крытыкі. Потым з’явіліся яе новыя кнігі «Теплые ладони подорож­ника» (1975), «Лесная криница» (1983), «Вересковая поляна» (1987). Для дзяцей паэтка таксама напісала кнігі вершаў — «Танец сыроежек» (1978), а потым ў 1999 годзе выйшлі адначасова яшчэ тры — «Азбука в стихах», «Грибной дождик» і «Первый снег». Асобныя вершы былі перакладзены на венгерскую мову.

Яе вершы, напеўныя і лірычныя, адметныя сваёй афарыстычнасцю, дакладнасцю назірання. Талент праявіўся і ва ўменні ствараць кампазіцыі. Дзівосы лесу ў выглядзе сукаватай галінкі, сухіх траў ажываюць і радуюць вока. Работы экспанаваліся ў розных кутках Расіі, пабывалі ў Маскве. Частка калекцыі была перададзена мастачкай у дар Звянігаўскаму краязнаўчаму музею.

## Літаратура 
* Ковалевский, В. В. Не прерывается связь с родными местами / В. В. Ковалевский // Сцяг Кастрычніка. — 2009. — 4 красавіка. — С. 3.
* Міхалёва, І. Сцяжынка да жывой вады / Ірына Міхалёва // Узвышша. — 2012. — 21 студзеня. — С. 6.

Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэтэсы
Сумскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя А. С. Макаранкі

**Сумскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя А. С. Макаранкі** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Сумах.

## Гісторыя 
28 снежня 1924 года адбылося адкрыццё Сумскіх вышэйшых трохгадовых настаўніцкіх курсаў. Па выніках экзаменаў на першы курс быў залічаны 61 студэнт. У гэтым жа годзе Сумскія настаўніцкія курсы былі рэарганізаваны ў Сумскай педагагічны тэхнікум. У 1930 годзе навучальная ўстанова рэарганізавана ў Сумскі інстытут сацыяльнага выхавання, а з 1933 года — у Сумскі дзяржаўны педагагічны інстытут. У 1957 годзе навучальнай установе было прысвоена імя А. С. Макаранкі, ураджэнца Білапілля Сумской вобласці. У кастрычніку 1999 года пастановай Кабінета Міністраў Украіны інстытут быў рэарганізаваны ў Сумскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя А. С. Макаранкі.

## Структура 
* Інстытут педагогікі і псіхалогіі
* Інстытут фізічнай культуры
* Інстытут гісторыі, права і міжнародных адносін
* Інстытут культуры і мастацтваў
* Факультэт замежнай і славянскай філалогіі
* Прыродазнаўча-геаграфічны факультэт
* Фізіка-матэматычны факультэт

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта 

## Зноскі 
Катэгорыя:Сумы
Катэгорыя:1924 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Сумскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт

**Сумскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Сумах.

## Гісторыя 
Сумскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт заснаваны ў красавіку 1977 года як філіял Харкаўскага сельскагаспадарчага інстытута імя В. В. Дакучаева. У 1990 годзе на базе філіяла быў створаны Сумскі сельскагаспадарчы інстытут. У 1997 годзе інстытут атрымаў статус універсітэта. Указам Прэзідэнта Украіны Леаніда Кучмы ад 7 жніўня 2001 года ўніверсітэту прысвоены статус нацыянальнага. У адпаведнасці з рашэннем Дзяржаўнай акрэдытацыйнай камісіі Міністэрства адукацыі і навукі Украіны ад 27 лістапада 2007 года Сумскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт акрэдытаваны па IV (вышэйшым) узроўню акрэдытацыі.

## Структура 
* Біёлага-тэхналагічны факультэт
* Будаўнічы факультэт
* Інжынерна-тэхналагічны факультэт
* Факультэт агратэхналогій і прыродакарыстання
* Факультэт ветэрынарнай медыцыны
* Факультэт эканомікі і менеджменту
* Факультэт харчовых тэхналогій
* Юрыдычны факультэт

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Сумы
Катэгорыя:1977 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Макоўскі

**Макоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Алесь Макоўскі (нар. 1943) — беларускі пісьменнік.
* Аляксандр Уладзіміравіч Макоўскі (1869—1924) — рускі жывапісец, графік.
* Джудыяна Макоўскі (нар. 1967) — амерыканская мастачка па касцюмах. Тройчы намінавалася на прэмію «Оскар».
* Збігнеў Макоўскі — польскі мастак
* Канстанцін Ягоравіч Макоўскі (1839—1915) — рускі жывапісец, правадзейны член Пецярбургскай Акадэміі Мастацтваў (1898). Брат Уладзіміра Ягоравіча Макоўскага.
* Тадэвуш Макоўскі — польскі мастак
* Тамаш Макоўскі (1562 або 1575—1630) — польскі і беларускі друкар, мастак і гравёр, стваральнік карты Вялікага Княства Літоўскага.
* 

## Гл. таксама 
* Макоўскі павет
Бераснёўскі сельсавет

Назву **Бераснё́ўскі сельсавет** маюць:

* Бераснёўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі
* Бераснёўскі сельсавет — назва Хвойніцкага сельсавета Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці ў 1924—1954 гадах
Мінскі ўмацаваны раён

**Мінскі ўмацаваны раён**, скарочана **Мінскі УР** — умацаваны раён у наваколлі Мінска, які будаваўся ў 1930—1933 гадах.

## Гісторыя 
 Мінскага раёна]]
Уздоўж заходняй граніцы СССР былі пабудаваны пяць умацаваных раёнаў (УРаў) — Палескі, Слуцкі, Мінскі, Лепельскі і Полацкі. Яны былі створаны для абароны граніцы, абсталяваны сістэмай абарончых збудаванняў.

Найбольш моцным з УРаў па насычанасці фартыфікацыйнымі збудаваннямі, агнявымі сродкамі і працягласці быў Мінскі УР. Ён праходзіў за 40—60 км ад Мінска. Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР старыя УРы былі раззброены, у асноўным дэманціраваны, і страцілі сваё абарончае значэнне. Новыя УРы пачалі будавацца ўздоўж новай савецка-германскай граніцы. Але іх будаўніцтва да моманту нападу гітлераўскай Германіі на Савецкі Саюз не было закончана.

## Дзяржынскі участак 
Частка Мінскага УРа праходзіла па тэрыторыі Дзяржынскага раёна. Яго шырыня тут дасягала 40 км. Гэты участак прыкрываў заходнія і паўднёва-заходнія падыходы да беларускай сталіцы.

У канцы чэрвеня 1941 года у Мінскім УРы на дзяржынскім ваенна-стратэгічным напрамку разгарнуліся жорсткія абарончыя баі.

Да нашага часу на тэрыторыі раёна захаваліся абарончыя збудаванні каля Дзяржынска, вёсак Дзягільна, Клыпаўшчына, Старынкі і інш. Да вайны адна з вёсак раёна называлася Бліндаж.

Катэгорыя:Умацаваныя раёны СССР
Георгій Сяргеевіч Берэндгоф

**Георгій Сяргеевіч Берэндгоф** (,  — , ) — расійскі мастак і графік.

## Творчасць 
Спецыялізаваўся на пейзажах. Працаваў таксама ў кніжнай графіцы. Між іншага стварыў вокладку дэбютнага зборніка Юркі Лявоннага «Камсамольскія вершы» (Мінск, 1930).

## Выстаўкі 
Прымаў удзел у Першай выстаўцы мастацкага афармлення кнігі ў БССР у 1934 годзе ў Мінску.

## Літаратура 
* ББС, т. 1, с. 374—375;
* Сидоров А. А. — Комсомолия (М.), 1925, № 1;
* Аранович Д. — Красная нива, 1929, № 15;
* Вышеславцев А. — Советское искусство, 1939, 6.07;
* Костин В. ОСТ, Л., 1976;
* Вакидин В. — Московский художник, 1979,15.06;
* Костин В. И. Среди художников, М., 1986.

Катэгорыя:Мастакі Расіі
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Графікі СССР
Катэгорыя:Графікі Расіі
Бывалькаўскі сельсавет

**Быва́лькаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Бывалькі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Лоеўскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Сінскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лоеўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дзяражыцкага сельсавета.

25 сакавіка 1965 года цэнтр Дзяражыцкага сельсавета Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці БССР перанесены ў вёску Бывалькі, сельсавет перайменаваны ў Бывалькаўскі. З 30 ліпеня 1966 года сельсавет у складзе адноўленага Лоеўскага раёна. 2 жніўня 1966 года ў склад сельсавета з Малажынскага сельсавета Брагінскага раёна перададзены 6 населеных пунктаў (Глушэц, Ляскі, Майск, Новая Лутава, Старая Лутава і Сяўкі), з якіх 4 ліпеня 1967 года ўтвораны Сяўкоўскі сельсавет. 1 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сяўкоўскага сельсавета (5 населеных пунктаў: аграгарадок Сяўкі, вёскі Глушэц, Новая Лутава, Старая Лутава і пасёлак Майск). 23 верасня 2011 года скасавана вёска Добры Рог.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (8 населеных пунктаў) — 949 чалавек, з іх 91,6 % — беларусы, 4,0 % — рускія, 2,6 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (12 населеных пунктаў) — 1002 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1965 годзе
Настольны тэніс на Еўрапейскіх гульнях 2015

**Спаборніцтвы па настольным тэнісе на Еўрапейскіх гульнях 2015** прайшлі ў Баку з 13 па 19 чэрвеня 2015 года ў Палацы спорту. Было разыграна чатыры камплекты медалёў: у камандным і адзіночным разрадах сярод мужчын і жанчын.

## Вынікі 
## Гл. таксама 
* Настольны тэніс на Еўрапейскіх гульнях 2019

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Спаборніцтвы на Еўрапейскіх гульнях 2015
Катэгорыя:Настольны тэніс
Аркадзь Андрэевіч Акулінін

**Аркадзь Андрэевіч Акулінін** (, в. Вялікая Лазаўка, Такароўскі раён, Тамбоўская вобласць, Расія — , Гродна, Беларусь) — беларускі марфолаг. Доктар біялагічных навук (1958), прафесар (1960). Удзельнік савецка-фінляндскай (1939—1940), Вялікай Айчыннай войн.

## Біяграфія 
Скончыў Варонежскі заатэхнічна-ветэрынарны інстытут (спецыяльнасць «Заатэхнія», 1932). Ленінградскі ветэрынарны інстытут (спецыяльнасць «Ветэрынарыя», 1935; педагагічнае аддзяленне, 1936; аспірантура, 1946).

Выкладаў у Віцебскім ветэрынарным інстытуце (1947—1969, загадчык кафедры анатоміі жывёл, адначасова ў 1961—1963 — прарэктар па навуковай і вучэбнай рабоце), Гродзенскім сельскагаспадарчым інстытуце (з 1969, прафесар кафедры марфалогіі і фізіялогіі сельскагаспадарчых жывёл).

Навуковыя інтарэсы: марфалогія нервовай сістэмы жывёл; методыка выкладання анатоміі жывёл.

## Узнагароды 
Ордэн Чырвонай Зоркі і інш.

## Літаратура 
* Морфология солнечного сплетения, его узлов и ветвей для брюшных и тазовых органов у собаки и у свиньи : автореферат диссертации … доктора биологических наук / А. А. Акулинин. ― Витебск, 1957.
* Библиографический указатель печатных работ преподавателей Гродненского сельскохозяйственного института за 1951―1990 гг. [В 2 вып.]. Вып. 1, ч. 2. ― Гродно, 1991. — В содержании труды Акулинина А. А. (1951—1972).
* Акулінін Аркадзь Андрэевіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1969. — Т. 1. — С. 208.
* Акулінін Аркадзь Андрэевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 1. — С. 215.
* Акулинин Аркадий Андреевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 64.
Нацыянальная акадэмія Дзяржаўнай пагранічнай службы Украіны імя Багдана Хмяльніцкага

**Нацыянальная акадэмія Дзяржаўнай пагранічнай службы Украіны імя Багдана Хмяльніцкага** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў горадзе Хмяльніцкі і мае статус нацыянальнай.

## Гісторыя 
14 снежня 1992 года ў адпаведнасці з пастановай Кабінета Міністраў Украіны быў створаны Інстытут пагранічных войскаў Украіны на аснове расфармаванага Хмяльніцкага вышэйшага артылерыйскага каманднага вучылішча. У 1995 годзе на базе інстытута пагранічных войскаў Украіны была створана Акадэмія пагранічных войскаў Украіны, дзе пачынаецца падрыхтоўка афіцэраў кіруючага складу.

4 жніўня 1995 года пастановай Кабінета Міністраў Украіны акадэміі нададзена імя Багдана Хмяльніцкага.

29 красавіка 1999 года акадэмію наведаў Прэзідэнт Украіны Леанід Кучма. Вынікам гэтага візіту стала наданне акадэміі статусу нацыянальнай.

У жніўні 2003 года ў сувязі з рэфармаваннем пагранічных войскаў у Дзяржаўную пагранічную службу Украіны ўстанова атрымала новую назву - Нацыянальная акадэмія Дзяржаўнай пагранічнай службы Украіны імя Багдана Хмяльніцкага.

## Структура 
* Факультэт бяспекі дзяржаўнай граніцы
* Факультэт праваахоўнай дзейнасці
* Інжынерна-тэхнічны факультэт
* Факультэт падрыхтоўкі кіруючых кадраў
* Факультэт замежных моў і гуманітарных дысцыплін

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўстановы 

Катэгорыя:Хмяльніцкі
Катэгорыя:1992 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Саша Філіпенка

**Саша Філіпенка** (, Мінск) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў руска-ўкраінскай сям’і. Скончыў ліцэй мастацтваў імя Ахрэмчыка і паступіў у Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт. Пасля закрыцця ў Мінску ЕГУ пераехаў у Расію, у Санкт-Пецярбург, дзе скончыў філалагічны факультэт СПБГУ, магістратуру. Атрымаў дыплом «Бард Каледжа» ў Нью-Ёрку.

Працаваў сцэнарыстам на расійскім тэлебачанні, быў вядучым тэлеканала «Дождж».

## Творчасць 
Аўтар рамана «Чырвоны Крыж», які пераведзены на дзясятак моў і які швейцарскае радыё выбрала ў ліку лепшых раманаў года.

Лаўрэат «Рускай прэміі» 2014 года, аўтар раманаў «Былы сын», «Задумы», «Цкаванне».

5 студзеня 2021 года нямецкае выданне «Frankfurter Allgemeine Zeitung» апублікавала адкрыты ліст пісьменніка старшыні ІІХФ Рэнэ Фазелю, у якім задае нязручныя пытанні па правядзенні чэмпіянату свету па хакеі з шайбай у Мінску.

## Пераслед 
У лістападзе 2023 года да бацькоў Сашы Філіпенкі, якія жывуць у Беларусі, прыйшлі з ператрусам. Ягонаму бацьку далі 13 сутак арышту за перапост артыкула Zerkalo.io, забароненага беларускімі ўладамі. Філіпенка ахарактарызаваў тое, што адбылося, як спробу ціску на яго, каб ён «перастаў выказвацца ў еўрапейскай прэсе». У лютым 2024 года Філіпенка ў інтэрв'ю «Новой газете Европа» сказаў, што беларускія ўлады распачалі супраць яго крымінальную справу.

У маі 2025 года беларускія ўлады ўнеслі Instagram-акаўнт Філіпенкі ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў; увосень таго ж года ў Беларусі спачатку забаранілі продаж «Чырвонага крыжа» і «Слана» ў Беларусі, а пасля і абвясцілі гэтыя кнігі экстрэмісцкімі матэрыяламі.

Катэгорыя:Выпускнікі СПбДУ
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Журналісты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі XXI стагоддзя
Яўген Аркадзевіч Продан

**Яўген Аркадзевіч Про́дан** ( — ) — вучоны ў галіне неарганічнай хіміі, доктар хімічных навук (1974), прафесар (1985), член-карэспандэнт Акадэміі навук БССР (1986)

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Таронта (Канада). У 1955 годзе скончыў Чарнавіцкі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1958 года працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце, займаў пасады малодшага навуковага супрацоўніка, асістэнта, старшага навуковага супрацоўніка. З 1965 года ў Інстытуце агульнай і неарганічнай хіміі Акадэміі навук БССР на пасадзе старшага навуковага супрацоўніка, з 1976 года — загадчык лабараторыі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы ў галіне неарганічнай і фізічнай хіміі, тапахіміі і хіміі поліфосфарных злучэнняў. Распрацаваў тэарэтычныя асновы неарганічнага сінтэзу новых поліфосфарных злучэнняў. Прапанаваў кінетычную мадэль ізатропнага і анізатропнага распаўсюджвання фронту рэакцый у крышталях, абгрунтаваў магчымасць хімічнага пераўтварэння монакрышталёў паводле механізма аўтавагальных рэакцый.

Аўтар больш за 350 навуковых прац, у тым ліку 5 манаграфій, 25 вынаходстваў.

Сярод апублікаванага:
* Триполифосфаты и их применение. — Мн., 1969 (разам з Л. І. Продан і М. Ф. Ярмоленкам);
* Гетерогенные химические реакции. — Мн., 1979 (у сааўтарстве);
* Неорганическая топохимия / Е. А. Продан; науч. ред. В. В. Свиридов; ИОНХ АН БССР. — Мн.: Наука и техника, 1986.
* Топохимия кристаллов. — Мн., 1990.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Яўген Аркадзевіч Продан у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* Інстытут агульнай і неарганічнай хіміі НАН Беларусі. Гісторыя. 
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Чарнавіцкага ўніверсітэта
Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Цясноўскі сельсавет

Назву **Цясно́ўскі сельсавет** маюць:

* Цясноўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лоеўскага раёна Гомельскай акругі
* Цясноўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці
Япанчэ Вагізавіч Алішаў

**Япанчэ Вагізавіч Алішаў** (, Чыстапаль, Татарыя, Расія — ) — вучоны ў галіне оптаэлектронікі. Інжынер-палкоўнік. Доктар тэхнічных навук, прафесар (1985). Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі, Міжнароднай акадэміі арганізацыйных і кіраўніцкіх навук. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Харкаўскае вышэйшае авіяцыйна-інжынернае ваеннае вучылішча (кваліфікацыя «Радыёінжынер», 1958).

Працаваў у Харкаўскім вышэйшым авіяцыйна-інжынерным ваенным вучылішчы (1958—1971), Харкаўскім інстытуце радыёэлектронікі (1971—1973), Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1973, у 1974—1984 — загадчык кафедр аўтаматычнай і многаканальнай электрасувязі і многаканальнай электрасувязі).

Навуковыя інтарэсы: аптычная лакацыя і сувязь; лазерныя сістэмы кіравання аб’ектамі; валаконна-аптычныя тэлекамунікацыйныя сістэмы; лічбавыя інтэгральныя і інтэлектуальныя сеткі.

## Узнагароды 
Ордэн Айчыннай вайны, знакі «Вынаходнік СССР», «Ганаровы радыст СССР» і інш.

## Літаратура 
* Алишев Япанче Вагизович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 80.
* Алішаў Япанчэ Вагізавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 1. — С. 262.
* Алишев Япанче Вагизович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). ― Минск, 2004. — С. 224—227.
Праграма «Фенікс»

**Праграма «Фенікс»** (, ) — шырокамаштабная супрацьпартызанская аперацыя, якая праводзілася падчас В’етнамскай вайны ў перыяд з 1967 па 1972. Мэтамі праграмы былі выяўленне і нейтралізацыя (шляхам захопу, перавербавання або фізічнай ліквідацыі) ключавых фігур інфраструктуры партызанскага руху на тэрыторыі Паўднёвага В’етнама. Праграма была накіравана на «нейтралізацыю» грамадзянскай інфраструктуры, якая дапамагала В’етконгу, — з дапамогай забойстваў, выкраданняў і сістэматычнага прымянення катаванняў. Праграма была распрацавана ЦРУ і праводзілася паліцыяй і спецслужбамі Паўднёвага В’етнама.

## Перадгісторыя 
У 1967 годзе на тэрыторыі Паўднёвага В’етнама налічвалася ад 70 тыс. да 100 тыс. членаў НФВПВ, аб’яднаных у адзіную іерархічную сетку. Практычна ў кожнай вёсцы была ячэйка кампартыі, і партызанскія атрады маглі атрымліваць там харчы і інфармацыю. Інфраструктура НФВПВ аказвала дапамогу мясцовым жыхарам у галіне медыцыны і адукацыі, вяла актыўную прапагандысцкую работу, падмацаваную ўзброенай сілай. Такім чынам, у адрозненне ад афіцыйнага ўрада, што вельмі слаба кантраляваў абстаноўку ў рэгіёнах, НФВПВ дамогся значнага ўплыву на месцах, з’яўляючыся па сутнасці «ценявым урадам».

## Праграма 
Пачатак праграме быў пакладзены дырэктывай камандавання па аказанні ваеннай дапамогі В’етнаму MACV Directive 381-41 ад 9 ліпеня 1967 года. Там яна была названа ICEX (Intelligence Coordination and Exploitation Program), пазней яе перайменавалі ў «Фенікс», перавядучы в’етнамскую назву Phụng Hoàng (фэнхуан — кітайскі аналаг фенікса).

Асноўнай задачай праграмы быў збор інфармацыі аб інфраструктуры НФВПВ і выяўленне сувязяў і ключавых элементаў. Інфармацыя патрэбна была для таго, каб ад буйнамаштабных ваенных аперацый і «зачыстак», да якіх вельмі негатыўна ставілася мясцовае насельніцтва, перайсці да кропкавых удараў па ключавым постацям і такім чынам разбурыць сістэму.

## Вынікі аперацыі 
За перыяд з 1968 па 1972 гады ў рамках аперацыі было нейтралізавана 81740 актывістаў НФВПВ, 26369 з іх было забіта. Паводле Стэнлі Карноў, адзін з высокапастаўленых паўночнав’етнамскіх военачальнікаў — генерал Чан До — адгукаўся аб аперацыі «Фенікс» як аб «надзвычай разбуральнай». Чыонг Нхы Танг, міністр юстыцыі Паўночнага В’етнама, пісаў у сваіх мемуарах, што «Фенікс» «быў небяспечна эфектыўны». Аднак гэта не мяняе таго факту, што невінаватае грамадзянскае насельніцтва было значнай часткай ахвяр аперацыі.

## Літаратура 
* William Rosenau & Austin Long. The Phoenix Program and Contemporary Counterinsurgency. — RAND Corporation. — National Defense Research Institute, 2009. — P. 27. — ISBN 978-0-8330-4745-8.

## Спасылкі 
* Дакументы аб праграме «Фенікс»
* Тактыкі тэрору. Аперацыя «Фенікс»

Катэгорыя:Вайна ў В’етнаме
Катэгорыя:Цэнтральнае разведвальнае ўпраўленне
Катэгорыя:Аперацыі ЦРУ
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі В’етнамскай вайны
Маладушскі сельсавет

**Маладу́шскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Маладуша.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Рэчыцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Чырванавостраўскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рэчыцкім раёне БССР. З 5 красавіка 1935 года ў складзе Хойніцкага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года перададзены ў склад Рэчыцкага раёна. 20 жніўня 1976 года скасавана вёска Грэбенеў. 26 сакавіка 1987 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Новабарсукоўскага (вёскі Лясное, Маладуша, Сяргееўка) і Ровенска-Слабадскога (вёскі Раманаўка і Смагарын) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 5 населеных пунктаў.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рэчыцкага раёна
КАтэгорыя:Былыя сельсаветы Хойніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1987 годзе
Psiphon

**Psiphon** — бясплатны інструмент для абыходу цэнзуры ў Інтэрнэце з адкрытым зыходным кодам, у якім выкарыстоўваецца спалучэнне тэхналогій абароненай сувязі і абфускацыі (VPN, SSH і HTTP-проксі). Psiphon — гэта цэнтралізавана кіруемая і геаграфічна разнастайная сетка з тысяч проксі-сервераў, якая выкарыстоўвае арыентаваную на прадукцыйнасць архітэктуру з адным або некалькімі пераходамі.

Psiphon спецыяльна распрацаваны для падтрымкі карыстальнікаў у краінах, якія лічацца «ворагамі Інтэрнэту». Кодавая база распрацавана і падтрымліваецца карпарацыяй Psiphon, Inc., якая кіруе сістэмамі і тэхналогіямі, распрацаванымі для таго, каб дапамагчы карыстальнікам Інтэрнэту бяспечна абыходзіць сістэмы фільтрацыі кантэнту, якія выкарыстоўваюцца ўрадамі для ўвядзення цэнзуры ў Інтэрнэце.

Першапачатковая канцэпцыя Psiphon (1.0) была распрацавана кампаніяй Citizen Lab ва Універсітэце Таронта на аснове папярэдніх пакаленняў праграмных сістэм вэб-проксі, такіх як сістэмы «Бяспечная сетка» («Safe Web») і «Ананімайзер» («Anonymizer»), у якіх маюцца свае недахопы.

У 2007 годзе ў Антарыа была заснавана незалежная карпарацыя Psiphon, Inc., якая распрацоўвае перадавыя сістэмы і тэхналогіі абыходу цэнзуры. Psiphon, Inc. часам супрацоўнічае з  у навукова-даследчых праектах, праз партнёрства з Psi-Lab.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ананімныя сеткі
Катэгорыя:Крыптаграфічнае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Свабоднае сеткавае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Свабоднае кросплатформавае праграмнае забеспячэнне
Георгій Міхайлавіч Прохараў

**Георгій Міхайлавіч Про́хараў** (;  — ) — вучоны ў галіне хіміі нафты і торфу, доктар хімічных навук (1991).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Ківерычы (Рамешкаўскі раён, Цвярская вобласць, Расія). У 1959 годзе скончыў Ленінградскую лесатэхнічную акадэмію імя С. М. Кірава. З 1975 года працаваў у Інстытуце праблем выкарыстання прыродных рэсурсаў і экалогіі АН БССР, дзе ў 1988—1994 гадах займаў пасаду загадчыка лабараторыі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па хімічнай тэхналогіі гаручых выкапняў. Займаўся даследаваннем хімічнага складу і выкарыстання тарфянога воску. Займаўся распрацоўкай новых спосабаў атрымання бітумаў з торфу і бурага вугалю, атрымання канцэнтратаў з нафтавых меркаптанаў.

Сярод апублікаваных прац:
* Эмульгирующие составы, содержащие торфяной воск (разам з Г. І. Крот і Н. І. Лыч) // Новые процессы и продукты переработки торфа. — Мн., 1982;
* Эфирные битумы торфа (разам з В. С. Голубевай і А. В. Гусінцавай) // Химия твёрдого топлива. — 1988, № 1;
* Выделение и химическая модификация гетероорганических соединений нефтей и каустобиолитов: автореферат дис. … доктора химических наук: 05.17.07 / Моск. химико-технол. ин-т им. Д. И. Менделеева. — М., 1990.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* База патэнтаў Беларусі
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 

Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскага лесатэхнічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Аляксандр Віктаравіч Аліфанаў

**Аляксандр Віктаравіч Аліфанаў** (, г. Краснакамск, Пермская вобласць, Расія) — беларускі спецыяліст у галіне высокаэнергетычных метадаў умацавання стальных вырабаў. Доктар тэхнічных навук (2001), cтаршы навуковы супрацоўнік (1988), прафесар (2013). Паэт.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут імя С. М. Кірава (спецыяльнасць «Машыны і механізмы лясной і дрэваапрацоўчай прамысловасці», кваліфікацыя «Інжынер-механік», 1971), Фізіка-тэхнічны інстытут АН БССР (аспірантура, 1983), Фізіка-тэхнічны інстытут НАН Беларусі (дактарантура, 2001).

Працаваў у СКБ-3 Мінаўтапрама СССР (1964—1967, старшы тэхнік, інжынер-канструктар), Паўднёва-Заходнем ўпраўленне трэста «Аргхарчпром» (1967—1968, інжынер), Беларускім тэхналагічным інстытуце імя С. М. Кірава (1968—1973, загадчык лабараторыі), Фізіка-тэхнічным інстытуце НАН Беларусі (1973—2008, малодшы навуковы супрацоўнік, вучоны сакратар, загадчык лабараторыі, загадчык аддзела), Баранавіцкім дзяржаўным універсітэце (з 2008, інжынерны факультэт, кафедра абсталявання і аўтаматызацыі вытворчасці, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: апрацоўка металаў ціскам; атрыманне танных і высокатрывалых рэжучых элементаў з аксідна-субаксіднай керамікі і з мадыфікаваных чыгуноў; магнітна-імпульсная ўмацоўваючая апрацоўка стальных вырабаў, як не загартаваных, так і загартаваных.

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР (1988), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2014), Ганаровая грамата Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь (2018).