open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Іван Араліка

**Іван Араліка** (; , Проміна) — харвацкі пісьменнік, эсэіст, драматург, педагог. Член Харвацкай акадэміі навук і мастацтваў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся каля горада Кнін. Скончыў педагагічнае вучылішча і філасофскі факультэт Задарскага ўніверсітэта.

Настаўнічаў у вёсках Далмацыі. Пасля перыяду захаплення ідэямі камунізму, Араліка прыняў актыўны ўдзел у падзеях, вядомых як «Харвацкая вясна» (1971). Выступаў за прадстаўленне большай аўтаноміі Харватыі і свабоды харватам у СФРЮ.

Рэпрэсіі, якія абрушыліся на харвацкі нацыянальны рух і наступная прафесійная і сацыяльная дэградацыя прывялі яго да вяртання да хрысціянскіх і каталіцкіх каранёў, адмовы ад прапагандысцкай літаратуры, фарміравання ўласнага літаратурнага крэда.

Пасля дэмакратычных змен у Харватыі і распаду Югаславіі Араліка быў абраны ў харвацкая акадэмію навук і мастацтваў.

Заняўся палітыкай. Уступіў у правацэнтрысцкую партыю «Харвацкая дэмакратычная садружнасць», па спісах якой быў абраны віцэ-прэзідэнтам парламента Харватыі.

## Творчасць 
Аўтар раманаў, аповесцяў, апавяданняў, эсэ і драм. Крытыкі называюць яго адным з найлепшых харвацкіх раманістаў XX стагоддзя.

Пісаў пад уплывам, галоўным чынам, рэалістычнай фантастыкі і ранняга мадэрнізму, творчасці Іва Андрыча, Томаса Мана і Кнута Гамсуна.

З 1979 па 1989 гады пісьменнік выдаў восем раманаў. Найлепшыя з іх «Psi u trgovištu» (Сабакі на кірмашы, 1979), «Duše robova» (Душы рабоў, 1984), «Graditelj svratišta» (1986), «Asmodejev šal» (1988), у якіх апісваюцца драматычныя падзеі ў Харватыі, Босніі і Герцагавіне з XVI па XVIII стагоддзі, гістарычны шлях харватаў, якія апынуліся ў цэнтры «сутыкнення цывілізацый», гісторыі трох стагоддзяў войнаў паміж Аўстрыйскай, Асманскай імперыямі і Венецыяй.

Пазней напісаў дзве кнігі публіцыстыкі (адну пра генезіс сербскага імперыялізму, другую — на тэму гістарычных складанасцей канфлікту ў Босніі і Герцагавіне), шэраг сатырычных і палітычных памфлетаў.

## Выбраныя творы 
;Раманы
* *Konjanik* (1971)
* *Psi u trgovištvu* (1979)
* *Put bez sna* (1982)
* *Duše robova* (1984)
* *Graditelj svratišta* (1986)
* *Majka Marija* (1992)
* *Zadah ocvalog imperija* (1991)
* *Sokak triju ruža*
; Збронік апавяданняў і эсэ
* *Opsjene paklenih crteža* (1977)
; Кінасцэнары
* Жыццё з дзядзяй / Zivot sa stricem (1987)
* Sokak triju ruza (відэа, 1992)
* Gospa (1995)
* Cetverored (1999)
* Вершнік / Konjanik (2003)

## Спасылкі 
* Momentalni antikomunist Ivan Aralica

Катэгорыя:Пісьменнікі Харватыі
Катэгорыя:Драматургі Харватыі
Катэгорыя:Эсэісты Харватыі
Катэгорыя:Харвацкамоўныя пісьменнікі
Хаджыдэр (рака)

**Хаджыдэр** () — рака ў Малдове і Адэскай вобласці Украіны.

Даўжыня 94 км, плошча басейна 894 км². Упадае ў возера Хаджыдэр. Асноўны прыток Капланка (злева).

Даліна шырынёй 2-4 км, схілы рассечаны ярамі і балкамі; шырыня поймы да 600 м. Рэчышча звілістае. Сцёк зарэгуляваны двума вадасховішчамі і некалькімі сажалкамі. Рэчышча на значным працягу расчышчанае і выпрастанае. Нахіл ракі 1,4 м/км.

Жыўленне мяшанае, улетку ў асобных месцах перасыхае. Лядовы рэжым няўстойлівы.

Выкарыстоўваецца для арашэння і рыбаразвядзення.

## Літаратура 
* *Борисевич Т. Д.* Хаджидер // Географічна енциклопедія України: [в 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. Т. 3. — К.: Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1993. 

Катэгорыя:Басейн Чорнага мора
Катэгорыя:Рэкі Адэскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Малдовы
Тошчыцкі бой

**Тошыцкі бой** — бой партызанскіх фарміраванняў Быхаўскай ваенна-аператыўнай групы супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў на чыгуначнай станцыі Тошчыца на лініі Магілёў — Жлобін 5 верасня 1943 года.

## Перадумовы 
Буйны нямецкі гарнізон на станцыі Тошчыца ахоўваў важны ўчастак ракаднай чыгункі ў аператыўным тыле групы нямецкіх армій «Цэнтр», актыўна перашкаджаў узаемадзеянню партызанскіх сіл Быхаўскай ВАГ, якія дыслацыраваліся абапал чыгункі ў Быхаўскім і Журавіцкім раёнах. Падыходы да гарнізона прыкрывалі дзоты, драцяныя загароды, кулямётная вышка. Камандаванне ВАГ прыняло рашэнне правесці аперацыю ў светлы час сутак, калі гітлераўцы (паводле звестак партызанскай разведкі) адпачывалі пасля начной аховы дарогі і менш за ўсё чакалі нападу. Ажыццяўленню аперацыі перашкаджала адсутнасць сувязі паміж усходняй і заходняй групоўкамі Быхаўскай ВАГ. Некалькі сувязных загінулі пры спробе пераходу чыгункі. Толькі 2—3 верасня чатырнаццацігадовай Н. Гадунцовай удалося двойчы перайсці праз паліцэйскія пасты і ўстанавіць сувязь паміж атрадамі.

## Бой 
Да чатырох гадзін раніцы 5 верасня партызаны акружылі станцыю Тошыца. У 9 гадзін раптоўным ударам з захаду 152-га, 425-га, 435-га партызанскіх атрадаў і з усходу 225-га, 820-га, і 830-га атрадаў, 810-га пад кіраўніцтвам камандзіра злучэння Ф. П. Падаляна і начальніка штаба І. П. Федзячэнкі партызаны падавілі агнявыя кропкі праціўніка, падарвалі вышку з кулямётам. У ходзе бою яны разбурылі пераводныя стрэлкі, узарвалі вадакачку, рэльсы, лесапільны завод, спалілі на станцыі эшалон, забралі трафеі і арганізавана адышлі. Праціўнік страціў больш за 120 салдат і афіцэраў забітымі і параненымі. Чыгунка на ўчастку бою была выведзена са строю на 72 гадзіны.

## Памяць 
У 1973 годзе на будынку станцыі Тошчыца ў гонар партызан, якія разграмілі тут 5 верасня 1943 года нямецкі гарнізон, была ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:Верасень 1943 года
Катэгорыя:Гісторыя Быхаўскага раёна
Фалей

**Фале́й** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Аляксандравіч Фалей (нар. 1959) — беларускі мастак, графік, каваль.
* Антаніна Уладзіміраўна Фалей (нар. 1959) — беларускі мастак.
* Генадзь Аляксандравіч Фалей (нар. 1957) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.
* Яўгенія Сцяпанаўна Фалей (нар. 1940) — беларускі гісторык.

## Імя 
* Фалей Халкідонскі — старажытнагрэчаскі філосаф.
Фалей Халкідонскі

**Фалей Халкідонскі** (, меркавана V ст. да н.э. — пачатак IV ст. да н.э.) — старажытнагрэчаскі мысляр з Халкідона, тэарэтык ідэальнага грамадскага ладу антычнага поліса.

Адзінае захаванае згадванне пра яго маецца ў «Палітыцы» Арыстоцеля. Паводле «Палітыкі» Арыстоцеля, Фалей Халкідонскі — адзін з першых распрацоўшчыкаў тэорыі ідэальнага справядлівага грамадскага ладу. «Фалей Халкідонскі першы зрабіў на гэты конт такую прапанову: зямельная ўласнасць у грамадзян (τὰς κτήσεις τῶν πολιτῶν) мусіць быць роўнай (ἴσας)» (Палітыка, II, 4, 1).

## Спасылкі 
* Піфагор. Залаты канон. Фігуры эзатэрыкі. Палітыка ад Піфагора

Катэгорыя:Філосафы IV стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія філосафы
Катэгорыя:Палітычныя філосафы
Half-Life 2

**«Half-Life 2»** () — камп’ютарная гульня ў жанры шутара ад першай асобы ў жанры навуковай фантастыкі, распрацаваная амерыканскай кампаніяй Valve Corporation. Яна была выпушчана 16 лістапада  года на Windows у Паўночнай Амерыцы і Еўропе. Гульня атрымала рускую лакалізацыю 30 кастрычніка  года, яе вырабіла расійская кампанія .

«Half-Life 2» з’яўляецца працягам «Half-Life». Гульня апавядае пра далейшыя прыгоды : яго сустрэчу з  і сябрамі, пабег з «Сіці-17» (), шлях да «Усходняй Блэк-Мезы», правальную спробу вызвалення Ілая Вэнса, штурм «Цытадэлі»  і яе ўзрыў, пасля чаго галоўны герой зноў трапляе ў стазіс.

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў ЗША
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя камп’ютарныя гульні
Катэгорыя:Шутары ад першай асобы
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2004 года
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Гульні для PlayStation 3
Катэгорыя:Гульні для Xbox
Катэгорыя:Гульні для Xbox 360
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Гульні для macOS
Катэгорыя:Гульні для Linux
Катэгорыя:Valve
Катэгорыя:Half-Life
Альберта Фернандэс

**Альберта Анхель Фернандэс** (, ) — аргенцінскі палітык, пераможца прэзідэнцкіх выбараў 2019 года. Узначальваў урад краіны ў часы прэзідэнцтва Нестара Кіршнера і, часткова, Крысціна Фернандэс дэ Кіршнер. Пакінуў пасаду 23 ліпеня 2008 года.

## Біяграфія 
7 чэрвеня 2000 года быў абраны дэпутатам ад горада Буэнас-Айрэс, ад партыі меншасці «Acción por la República», якую ўзначальваў Дамінга Кавалья, міністр эканомікі ў адміністрацыі Фернанда дэ ла Руа. Ён адмовіўся ад гэтага месца пасля прызначэння яго кіраўніком урада. Гэтую пасаду ён захоўваў да ліпеня 2008 года.

18 мая 2019 года быў вылучаны на пасаду прэзідэнта краіны на выбарах 27 кастрычніка 2019 года. Выбары ў Аргенціне праходзілі на фоне маштабнай незадаволенасці палітыкай Маўрысіа Макры, пры яго праўленні ўзровень інфляцыі дасягнуў за год 56 %, а колькасць тых, хто жыве за рысай беднасці, перавысіла траціну насельніцтва (35 %). 28 кастрычніка 2019 года было абвешчана пра перамогу Фернандэса ў першым туры.

Перамога Фернандэса азначае, што экс-кіраўнік краіны Крысціна Фернандэс дэ Кіршнер стане віцэ-прэзідэнтам. Кіршнер кіравала Аргенцінай са снежня 2007 года па снежань 2015 года. Пасля перамогі Макры на яе завялі крымінальную справу аб дзяржаўнай здрадзе. Па версіі следства, яна і яе прыхільнікі нібыта пакрывалі імавернага замоўніка тэракту ўлетку 1994 года ў будынку Аргенцінскага яўрэйскага культурнага цэнтра ў Буэнас-Айрэсе. Гэта быў самы маштабны тэракт у гісторыі Аргенціны: тады загінулі 85 чалавек, звыш 250 атрымалі раненні.

## Спасылкі 
* Jefatura de Gabinete de Ministros

Катэгорыя:Прэзідэнты Аргенціны
Катэгорыя:Міністры Аргенціны
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Аргенціны
Марыяна Андухар

**Марыя́на Ганса́ла Анду́хар** (; нар. , Буэнас-Айрэс, Аргенціна) — аргенцінскі футбаліст, брамнік клуба «Эстудыянтэс» з Ла-Платы. Ігрок нацыянальнай зборнай Аргенціны (2009—2014).

## Клубная кар’ера 
Пачаў кар’еру ў клубе «Уракан» у 2001 годзе і застаўся ў камандзе нават пасля вылету ў ніжэйшы дывізіён прыз два гады. У сезоне 2005/06 выступаў за італьянскі «Палерма» ва ўмовах вельмі жорсткай канкурэнцыі з боку мясцовых брамнікаў. Усяго Марыяна правёў 11 матчаў у італьянскай Серыі A.

У 2006 годзе Андухар далучыўся да каманды, кіраванай Дыега Сімеонэ, — «Эстудыянтэс» і стаў адным з ключавых ігракоў у камандзе, якая атрымала перамогу ў Апертуры чэмпіянату Аргенціны 2006 года. Андухар правёў 16 з 19 матчаў у турніры і прапусціў у іх толькі 9 галоў. Ён таксама ўдзельнічаў у «Залатым матчы» супраць «Бока Хуніярс», які скончыўся перамогай «Эстудыянтэс» з лікам 2:1. Клуб упершыню за 23 гады стаў чэмпіёнам Аргенціны. У 2008 годзе «Эстудыянтэс» дайшоў да фіналу Амерыканскага кубка — гэта быў першы міжнародны фінал для клуба з 1971 года, аднак клуб з Ла-Платы саступіў бразільскаму «Інтэрнасьяналу».

24 чэрвеня 2009 года было абвешчана аб пераходзе па заканчэнні Кубка Лібертадорэс Марыяна Андухара ў італьянскую «Катанію». Кантракт разлічаны на 4 гады. 24 студзеня 2014 года афіцыйны сайт «Напалі» паведаміў пра паспяховы медыцынскі агляд Андухара ў рамках падрыхтоўкі трансферу іграка ў Неапаль. Праз чатыры дні было дасягнута пагадненне на пераход галкіпера на сезон 2014/15.

У верасні 2015 года вярнуўся ў «Эстудыянтэс» на правах арэнды, а ў ліпені 2016 года падпісаў паўнавартасны кантракт з клубам.

## Міжнародная кар’ера 
Улетку 2009 года галоўны трэнер зборнай Аргенціны Дыега Марадона нарэшце дазволіў дэбютаваць Марыяна за галоўную каманду краіны, куды Андухар прыцягваўся ў якасці рэзервовага іграка яшчэ з 2007 года. Дэбютная гульня адбылася 6 чэрвеня супраць зборнай Калумбіі. Андухар адгуляў «на нуль» і Аргенціна атрымала хатнюю перамогу з лікам 1:0.

## Дасягненні 
**«Эстудыянтэс»**:
* Чэмпіён Аргенціны: 2006(а)
* Уладальнік Кубка Лібертадорэс: 2009

**«Напалі»**:
* Уладальнік Суперкубка Італіі: 2014

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Статыстыка на сайце FIFA

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Уракан Буэнас-Айрэс
Катэгорыя:Ігракі ФК Палерма
Катэгорыя:Ігракі ФК Эстудыянтэс
Катэгорыя:Ігракі ФК Катанія
Катэгорыя:Ігракі ФК Напалі
Сезон 2019 ЖФК Славянка Мінск

У 2019 годзе жаночы футбольны клуб «Славянка» з горада Мінска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2019 (8 месца),
* Кубак Беларусі 2019 (чвэрцьфінал).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* SLAVYANKA VS. NADEZHDA 1 — 6
* NEMAN VS. SLAVYANKA 15 — 0
* SLAVYANKA VS. BOBRUICHANKA 1 — 5
* MINSK VS. SLAVYANKA 15 — 0
* Славянка (Мінск) 0 — 6 Нёман (Гродна) 
* BOTSOR VS. SLAVYANKA 2 — 2
* NEMAN VS. SLAVYANKA 11 — 0
* SLAVYANKA VS. ISLOCH-RGUOR 0 — 16
2019
Славянка Мінск
Катэгорыя:2019 год у Мінску
Гюльсэ Бірсель

**Гюльсэ Бірсель** (, народжаная Шэнер;  11 сакавіка 1971, Стамбул, Турцыя) — турэцкая актрыса, сцэнарыст і аглядальнік.

## Біяграфія 
Гюльсэ Бірсель нарадзілася 11 сакавіка 1971 года ў Стамбуле, трэцім дзіцем Гюльтэкіна і Семіхі Шэнер. Яе бацька быў юрыстам, маці — хатняй гаспадыняй. Імя дзяўчынкі было абрана з першых складоў імёнаў яе маці і бацькі.

Скончыла сярэднюю школу ў Беёглу Анадолу. Яна марыла аб прафесіі артыста яшчэ ў школьныя гады, аднак па жаданні сваёй сям’і яна спачатку паступіла ва ўніверсітэт Банязі на факультэт эканомікі. Паміж 1994 і 1996 гадамі яна атрымала прафесію магістра прыгожых мастацтваў у Калумбійскім універсітэце.

У сакавіку 2002 года яна дэбютавала на тэлебачанні з кліпам. У сакавіку 2003 года яна апублікавала сцэнар кліпа разам з артыкуламі, якія выйшлі раней у кнізе пад назвай «Gayet Ciddiyim». Да сакавіка 2004 года яна працавала вядучай і сцэнарыстам кліпаў. Дэбютавала ў кіно ў 2005 годзе з фільмам «*Hırsız Var!*». У жніўні 2005 года выдадзена яе трэцяя кніга.

У красавіку 2008 года Гюльсэ ўдастоена гонару несці факел летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года ў Стамбуле. У 2009 годзе яна з’явілася ў сваёй першай кінематаграфічнай ролі ў фільме 7 *Kocalı Hürmüz*.

Чацвёртая кніга Бірсель *Velev ki Ciddiyim!* была выпушчана ў снежні 2009 года, а затым у чэрвені 2011 года пабачыла свет яе пятая кніга «*Язлык*». У студзені 2012 года яна пачала працаваць у якасці актрысы і сцэнарыста ў серыяле «*Канал Д*», які доўжыўся чатыры гады.

У сакавіку 2013 года яна пачала працаваць аглядальнікам Hürriyet. Яе шостая кніга, Memleketi Ben Kurtaracağım! была выдадзена ў лістападзе 2015 года.

Першы мастацкі фільм *Aile Arasında*, у якім яна выступіла як сцэнарыст і актрыса, быў зняты ў снежні 2017 года. У лютым 2018, яна пачала працаваць у якасці сцэнарыста і вядучай актрысы на Star TV. У кастрычніку 2019 года Бірсель абвясціла аб сваім сыходзе з пасады аглядальніка газеты Hürriyet.

## Асабістае жыццё 
Гульсе Бірсель выйшла замуж за Мурада Бірселя, журналіста і акцёра, з якім яна пазнаёмілася ў жніўні 1999 года ў Канах. У пары няма дзяцей. Яны жывуць у Ішанташы. У жніўні 2014 года памерла маці Семіха Шэнер.

Катэгорыя:Пісьменнікі Турцыі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Турцыі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Бельскі гасцінец

**Беларускі гасцінец** — часопіс, які выдаецца ў Польшчы, на Падляшшы ў горадзе Бельск Падляскі. Выдае ўстанова Музей «Малое айчыны ў Студзяводах». Пачаткова выдываўся часопіс раз на тры месяцы, з 2010 выдаецца раз на паўгода. Моваю часопіса з’яўляюцца: польская, беларуская, мясцовыя гаворкі. Заснавальнік і рэдактар часопіса Даратэй Фёнік. Галоўнай крыніцай грошай для часопіса — Міністэрства ўнутраных спраў і адміністрацыі Польшчы.

Катэгорыя:Часопісы Польшчы на беларускай мове
Катэгорыя:Бельск Падляскі
Катэгорыя:Беларускія СМІ ў замежжы
Беларуская нацыянальная памяць

**Беларуская нацыянальная памяць** — беларуская грамадская арганізацыя, створаная ў Польшчы стыпендыятамі праграмы імя Кастуся Каліноўскага польскага ўрада. Заснаванне 11 мая 2007 годзе адбылося ў часе ўшанавання памяці забітага 67 гадамі раней у Варшаве генерала Станіслава Булак-Балаховіча. Старшыня БНП — Анатоль Міхнавец.

## Мэты 
Збор і распаўсюджанне ведаў пра Беларусь; папулярызацыя нацыянальнай гісторыі і культурнай спадчыны; ушанаванне памяці нацыянальных герояў і дзеячаў; пошук і добраўпарадкаванне помнікаў і месцаў мартыралогіі.

## Праведзеныя мерапрыемствы 
* Штогадовы 7-кіламетровы лыжны рэйд з вёскі Баброўнікі (гміна Гарадок, Беластоцкі павет, Падляскае ваяводства) да в. Мастаўляны, дзе нарадзіўся Кастусь Каліноўскі (1838—1864), у гадавіну яго народзінаў 2 лютага.
* Штогадовы веласіпедны рэйд памяці генерала Станіслава Булак-Балаховіча ладзіцца 11 мая ў Варшаве.

## Спасылкі 
* Старонка ў Фейсбуку
* Старонка на blogspot.com
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Грамадскія аб’яднанні і рухі
Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Польшчы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі Варшавы
Катэгорыя:Маладзёжныя арганізацыі
Генадзь Уладзіміравіч Банкевіч

**Гена́дзь Уладзіміравіч Банке́віч** () — вайсковец, грамадскі дзеяч Беларусі.

Член Сойма Беларускага народнага фронту «Адраджэньне» (1989—2007) і Рады Таварыства беларускай мовы (2001—2007). Сузаснавальнік Беларускага згуртавання вайскоўцаў, якое ўзнікла ў адказ на Жнівеньскі путч 1991 года ў Маскве. Падпалкоўнік.

## Біяграфія 
У другой палове 1930-х гадоў навучаўся ў польскамоўнай школе, але выхоўваўся на беларускіх кніжках і вершах. Быў школьным сябрам бацькі паэта Міхала Уладзіміравіча Анемпадыстава. Пасля Другой сусветнай вайны паступіў у Ваенна-паветраную інжынерную акадэмію імя Жукоўскага ў Маскве (РСФСР). Пасля сканчэння ВНУ звыш 30 гадоў працаваў інжынерам ракетных войскаў Савецкай арміі ва Усходняй Германіі і Расіі. Выйшаў на пенсію ў званні падпалкоўніка.

У 1989 годзе ўступіў у Беларускі народны фронт «Адраджэньне» пры яго заснаванні і абраўся сябрам яго Сойма, у склад якога штораз перавыбіраўся. 28 верасня 1989 года быў абраны намеснікам старшыні Фрунзенскай раённай арганізацыі Таварыства беларускай мовы ў Мінску. 20 жніўня 1991 года стаў сузаснавальнікам Беларускага згуртавання вайскоўцаў, якое ўзнікла ў адказ на Жнівеньскі путч у Маскве. 8 верасня 1992 года на Дзень беларускай ваеннай славы ўдзельнічаў у прыняцці прысягі 3000-мі ваенных на вернасць Беларусі на плошчы Незалежнасці ў Мінску.

У 1993 годзе ўступіў у Партыю Беларускага народнага фронту. Ладзіў многія талокі ў Курапатах. Кіраваў дружынай Беларускага народнага фронту лікам звыш 1000 чалавек, якая ахоўвала вулічныя шэсці ад правакатараў гвалту. Таксама штогод ладзіў Чарнобыльскі шлях, Дзень Герояў у гонар Слуцкага збройнага чыну і крыжовы шлях у Чэрвені. 20 чэрвеня 1999 года быў абраны старшынёй Мінскай абласной арганізацыі ТБМ. 20 мая 2001 года на 7-м з’ездзе ТБМ абраўся сябрам яго Рады, у склад якой перавыбіраўся на 8-м і 9-м з’ездах 12 кастрычніка 2003 года і 30 кастрычніка 2005 года.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне
Катэгорыя:Падпалкоўнікі СССР
Катэгорыя:Ваенныя інжынеры
Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага народнага фронту
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Пахаваныя на Паўночных могілках
Александровічы

]]
**Александровічы**, **Вітальды-Александровічы** — шляхецкі род . У 1800 годзе ў Аўстрыі атрымалі графскі тытул, які прызнаны ў Расійскай імперыі (1819, 1824, 1847).

## Літаратура 
*
Манюшкі

**Маню́шкі** () — шляхецкі род герба «Крыўда».

У XVI — 1-й палове XVIII ст. род Манюшкі былі ваколічнай шляхтай, аселай у Бранскім павеце Падляшскага ваяводства Каралеўства Польскага, дзе валодалі землямі ў ваколіцах Вялікіх Манюшках, Клявянцы і Смагароўцы, сцвярджаецца, што першым яе Манюшкам, які дасягнуў значных пасад, быў Юзаф, які быў бельскім падчашым. Аднак незалежнымі крыніцамі гэтыя звесткі не пацвярджаюцца.

У справе пра дваранскае паходжанне Манюшкаў падзеі XVI—XVIII стст. асветлены лапідарна, дакументаў за гэты перыяд няма. Пасля зацвярджэння Герольдыяй Сената ў 1832 годзе Манюшкі, як і ўсе легітыманаваныя роды, атрымалі права забраць з дваранскага сходу ўсе прадстаўленыя сямейныя дакументы, гэтай магчымасцю яны і скарысталіся.

Найбольш вядомы прадстаўнік роду кампазітар Станіслаў Манюшка.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Mirina confucius

**Mirina confucius** — від матылькоў сямейства . Ён сустракаецца ў горных лясах паўночнага В’етнама, паўночнага Тайланда і .

Катэгорыя:Матылі
Endromidae

**Endromidae**&nbsp;— сямейства лускакрылых насякомых. Уключае 30 відаў, якія раней належалі да сямейства . Распаўсюджаныя ў Палеарктыцы.

## Спосаб жыцця 
Самкі актыўныя ноччу. Самцы лётаюць на пошукі самак днём, але ляцяць да крыніц святла і ноччу. Яны не жывуць дастаткова доўга для размнажэння, таму што страцілі здольнасць харчавацца. Вусені харчуюцца ў асноўным лісцем бярозы, але сустракаюцца таксама на ліпе і вязе.

## Роды 
*  Walker, 1865
*  Staudinger, 1896
*  Ochsenheimer, 1810
*  Zolotuhin, 2007
*  Staudinger, 1892
*  Walker, 1865
*  J.K. Yang, 1995
*  Kirby, 1892
*  Butler, 1880
*  Zolotuhin & T.T. Du, 2011
*  Miyata, 1970
*  Forbes, 1955

## Спасылкі 
* Description and pictures [Архіў 25 верасня 2010 у Wayback Machine.]
* Increased gene sampling yields robust support for higher-level clades within Bombycoidea (Lepidoptera) [Архіў 17 жніўня 2016 у Wayback Machine.]

Катэгорыя:Матылі
Катэгорыя:Сямействы насякомых
Млечкі (род)

]]
**Млечкі** () — шляхецкі род герба «Даліва» змененая («Ружы»). Паходзілі з Жамойці.

## Вядомыя прадстаўнікі 
* Ян Войцехавіч Млечка (? — 1588), пісар земскі ўпіцкі ў 1566—1580 гадах, суддзя земскі віленскі з 1580 года.
* Андрэй Млечка (? — да 3 снежня 1622), дваранін каралеўскі ў 1597 годзе, упіцкі войскі ў 1600—1608 гадах, суддзя земскі з 1608 года.
* Ян Млечка (? — пачатак 1631), стольнік упіцкі ў 1592—1613 гадах, жамойцкі пісар земскі з 1604 года, суддзя земскі з 1614 года.
* Мікалай Млечка (? — красавік 1644), аршанскі харужы ў 1610—1627 гадах, падкаморы з 1627 года.
* Віктар Канстанцін Млечка (? — да 23 чэрвеня 1679), генеральны староста жамойцкі (з 1670).

## Літаратура 
*
Attacus lorquinii

**Attacus lorquinii** — від молей з сямейства . Сустракаецца на Філіпінах.

## Падвіды 
*  Gschwandner, 1920
*  Brechlin & van Schayck, 2016
*  C. & R. Felder, 1861

Катэгорыя:Паўлінавочкі
Ларыса Мікалаеўна Горцава

**Ларыса Мікалаеўна Го́рцава** (нар. , в. Луцыкоўка, Сумская вобласць, УССР) — беларуская актрыса. Заслужаная артыстка Беларусі (1997).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1963 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Працуе ў Беларускім рэспубліканскім тэатры юнага гледача.

## Творчасць 
Стварае разнапланавыя вобразы, у якіх выяўляецца драматызм, характарнасць, пластычнасць, музыкальнасць Сярод роляў: Марынка, Насця («Цудоўная дудка», «Несцерка» В. Вольскага), Аліна («Сіні снег» Я. Шабана), Маша («Чайка» А. Чэхава), Любка Шаўцова («Маладая гвардыя» паводле А. Фадзеева), Ніла Сніжко («Барабаншчыца» А. Салынскага), Кэт («Стваральніца цуду» У. Гібсана), Кошка («Кошчын дом» С. Маршака), Мальвіна («Палёт у краіну мрояў» М. Варфаламеева), Каралева («Сястра мая Русалачка» Л. Разумоўскай), Канстанс («Маленькі лорд Фаўнтлерой» М. Воранава паводле Ф. Бернет) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Актрысы тэатра СССР
Катэгорыя:Актрысы тэатра Беларусі
Вольга Іванаўна Дашкоўская

**Вольга Іванаўна Дашкоўская** (нар. , в. Коўрын, Бабруйскі раён) — беларуская дзяячка аматарскага мастацтва. Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1977).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1950 годзе Слуцкае педагагічнае вучылішча. У 1961—1980 гадах працавала ў Варатынскім сельскім Савеце Бабруйскага раёна. З 1950 года кіраўнік народнага хору ў в. Варатынь Бабруйскага раёна. Аўтар апрацовак шэрагу беларускіх народных песень («А ўжо вечар», «Бацька едзе па лучыну», «Закончым работу ў суботу», «Зялёная вішня», «Кавалёк», «Калгасныя прыпеўкі», «Ой, там, на таргу», «Чупурушачка», «Як пасеяў Сцяпан грэчку» і інш. Зрабіла шэраг запісаў беларускага песеннага фальклору на Бабруйшчыне («Шчыпала, ламала чырвону лазу», «Я мілога любіла» і інш.).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйскім раёне
Катэгорыя:Хормайстары СССР
Катэгорыя:Хормайстары Беларусі
Універсітэт Райхмана

**Універсітэт Райхмана** (, ) — ізраільская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, сядзіба якой знаходзіцца ў горадзе Герцлія. 

Заснаваны і кіруецца прафесарам Урыэлем Райхманам, імя якога і носіць. Установа была заснавана ў 1994 годзе як прыватны каледж, а новае найменаванне і статус атрымала ў 2021 годзе.

## Структура 
* Школа дзяржаўнага кіравання, дыпламатыі і стратэгіі
* Школа міжнародных навук
* Школа бізнесу
* Школа інфарматыкі 
* Школа камунікацый 
* Школа псіхалогіі
* Школа эканомікі 
* Школа ўстойлівага развіцця і права

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Ізраіля
Катэгорыя:Герцлія
Гімн Магілёва

**Гімн горада Магілёва** зацверджаны 23 чэрвеня 2006 года Магілёўскім гарадскім Саветам дэпутатаў. Словы паэта Аляксандра Шлеянкова, музыка кампазітара-песенніка Мікалая Яцкова.

Ты стаіш шмат вякоў ля сівога кургана Машэкі,
А аблічча тваё застаецца заўжды маладым.
Расцвітай, Магілёў, любы горад маёй Беларусі,
Хай тваю прыгажосць нясе людзям
дняпроўская плынь.

Не скарылі цябе рабаванні шматлікіх чужынцаў,
Захінае твой лёс наш Георгій Каніскі святы.
Расцвітай, Магілёў, любы горад маёй Беларусі,
Хай тваю прыгажосць нясе людзям
дняпроўская плынь.

Над табою заўжды ззяе толькі шчаслівая зорка,
І люляе цябе слова чыстае Божай хвалы.
Расцвітай, Магілёў, любы горад маёй Беларусі,
Хай тваю прыгажосць нясе людзям
дняпроўская плынь.

Ты жыві, Магілёў, любы горад зямлі беларускай,
Хай тваю прыгажосць нясе людзям
дняпроўская плынь.

Паводле Палажэння пра гімн горада Магілёва ён выконваецца пры адкрыцці і закрыцці сесій Магілёўскага гарадскога Савета дэпутатаў, сходаў і пасяджэнняў Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта, прысвечаных дзяржаўным святам Рэспублікі Беларусь; штодня перад пачаткам і заканчэннем перадач гарадскіх тэлевізійных станцый і радыёстанцый; пры адкрыцці помнікаў, манументаў, абеліскаў і іншых збудаванняў у адзначэнне найважнейшых гістарычных і грамадска-палітычных падзей, злучаных з сучасным і мінулым горада Магілёва; пры ўручэнні гораду, раёнам, прадпрыемствам, арганізацыям, установам горада дзяржаўных узнагарод Рэспублікі Беларусь, замежных дзяржаў; пры ўзняцці сцяга горада Магілёва падчас цырымоній і іншых урачыстых мерапрыемстваў, якія праводзяцца гарадскімі дзяржаўнымі і грамадскімі органамі і арганізацыямі; пры сустрэчах і праводзінах кіраўнікоў заканадаўчай і выканаўчай уладаў сталіц замежных краін, гарадоў-пабрацімаў, які наведвалі горад Магілёва з афіцыйным візітам — пасля выканання гімна горада адпаведнай замежнай дзяржавы.

Пры выкананні нароўні з Дзяржаўным гімнам Рэспублікі Беларусь гімн горада Магілёва выконваецца пасля яго.

Пры афіцыйным выкананні гімна прысутныя слухаюць яго стоячы:
* ваеннаслужачыя і іншыя асобы, для якіх прадугледжана нашэнне форменнага адзення ў адпаведнасці са статутамі іх службаў, — не здымаючы форменнага галаўнога ўбору прыкладваюць да яго сваю правую руку ў сімвалічным рытуале «Гонар!»;
* грамадзяне ў цывільным адзенні — па форме ваеннай пабудовы па камандзе «Зважай!» (мужчыны — без галаўных убораў).

## Спасылкі 
* Пашпарт Магілева, спампаваць гімн (.mp3, 8.25 Mb)
* Зацверджаны афіцыйны гімн Магілёва

Катэгорыя:Магілёў
Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:2006 год у Магілёве
Катэгорыя:Песні 2006 года
Катэгорыя:Песні на беларускай мове
Разня ў Дуэкуэ

**Разня ў Дуэкуэ** () — масавае забойства, здзейсненае ў канцы сакавіка 2011 года ў горадзе  падчас другой грамадзянскай вайны ў Кот-д’Івуары. Паводле розных крыніц, загінула ад 152 да 1000 мірных жыхароў.

## Сітуацыя 
28 лістапада 2010 года ў Кот-д’Івуары былі праведзены прэзідэнцкія выбары. Двума галоўнымі кандыдатамі сталі дзеючы прэзідэнт Ларан Гбагбо і апазіцыянер Аласан Уатара. Вынікі галасавання выклікалі спрэчкі, а хутка і ўзброеныя сутыкненні.

Прыхільнікі Уатары на момант пачатку канфлітку ўмацаваліся на поўначы краіны, але ў сакавіку 2011 года разгарнулі наступленне на поўдзень, які ўтрымліваўся сіламі Гбагбо.

## Ход падзей 
Першыя звесткі аб масавых забойствах датуюцца 27 сакавіка.

## Рэакцыя 
Аласан Уатара першапачаткова аспрэчваў удзел сваіх атрадаў у бойні. Прэм’ер-міністр Гіём Саро заявіў, што будзе праведзена расследаванне. Генеральны сакратар ААН Пан Гі Мун запатрабаваў прыцягнуць вінаватых да адказнасці.

## Расследаванне 
13 красавіка пракуратурай  і Міжнародным крымінальным судом распачата расследаванне. 10 мая, як заявілі ў ААН, да разні мог быць датычны Амадэ Уэрэмі, грамадзянін Буркіна-Фасо, што змагаўся на баку арміі Уатары. Супраць яго вылучаны абвінавачванні.

Уатара спрабаваў перакласці асноўную адказнасці на свайго апанента Гбагбо, які быў арыштаваны і перададзены МКС. Аднак 1 красавіка 2021 года суд канчаткова апраўдвае палітыка.

15 красавіка таго ж года, праз 10 гадоў пасля расправы, Амадэ Уэрэмі быў асуджаны на пажыццёвае зняволенне за злачынствы супраць чалавечнасці.

## Спасылкі 
* Massacre de Duékoué en Côte d’Ivoire : Amadé Ouérémi, « le bandit de la forêt classée » face à la justice // Jeune Afrique, 26 mars 2021.
Катэгорыя:Ваенна-палітычны крызіс у Кот-д’Івуары
Катэгорыя:Сакавік 2011 года
Катэгорыя:Злачынствы супраць чалавечнасці
Статутны фонд

**Стату́тны фонд** — тая сума асноўных і абаротных сродкаў, якую ўносяць заснавальнікі-ўласнікі створанага імі прадпрыемства (фірмы, кампаніі, акцыянернага таварыства) для забеспячэння яго функцыянавання. Пасля таго як прадпрыемства прайшло рэгістрацыю, у яго ўстаноўчых дакументах фіксуецца статутны капітал, роўны статутнага фонду за вылікам дэбіторскай запазычанасці.

У час дзейнасці прадпрыемства статутны фонд можа павялічвацца або змяншацца. Крыніцамі павелічэння статутнага фонду могуць быць: ўкараненне найноўшых дасягненняў навукі і тэхнікі, рэканструкцыя і абнаўленне асноўных фондаў, павелічэнне аб’ёмаў вытворчасці, прыбытку ад гаспадарчай дзейнасці і інш. Памяншаюць статутны фонд знос і спісанне састарэлых машын і абсталявання, спажыванне і канфіскацыя часткі прыбытку і інш.

## У Беларусі 
Камерцыйная арганізацыя самастойна ў Беларусі вызначае памер статутнага фонду, за выключэннем арганізацый, для якіх заканадаўствам ўсталёўваюцца мінімальныя памеры статутных фондаў.
Мінімальны памер статутнага фонду вызначаны толькі ў выпадку закрытага акцыянернага таварыства (ЗАТ) і адкрытага акцыянернага таварыства (ААТ). Мінімальная сума для такіх арганізацый устанаўліваецца ў беларускай валюце і залежыць ад базавай велічыні.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Гражданский Кодекс Республики Беларусь. Статья 47-1. Уставный фонд коммерческой организации.
* Уставный фонд // Myfin.by  

Катэгорыя:Капітал
Катэгорыя:Карпаратыўнае кіраванне
Юлія Канстанцінаўна Барысава

**Юлія Канстанцінаўна Барысава** (; , , СССР — , Масква, Расія) — савецкая і расійская актрыса. Герой Сацыялістычнай Працы (1985), народная артыстка СССР (1969), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Расійскай Федэрацыі (1995) і Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя К. С. Станіслаўскага (1969).

## Біяграфія 
Нарадзілася 17 сакавіка 1925 года ў Маскве.

У 1947 годзе скончыла Вышэйшае тэатральнае вучылішча імя Б. В. Шчукіна ў Маскве (мастацкі кіраўнік курса — Вера Канстанцінаўна Львова) і ў тым жа годзе была прынята ў трупу Дзяржаўнага акадэмічнага тэатра імя Я. Б. Вахтангава, на сцэне якога дэбютавала яшчэ падчас вучобы. У гэтым тэатры служыла больш за семдзесят гадоў, на працягу дзесяцігоддзяў з’яўлялася яго вядучай актрысай, іграючы пераважна галоўныя ролі.

Памерла 8 жніўня 2023 года ў Маскве.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Актрысы СССР
Катэгорыя:Актрысы Расіі
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы тэатра СССР
Катэгорыя:Актрысы тэатра Расіі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці літаратуры і мастацтва
Катэгорыя:Постаці Тэатра імя Вахтангава
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 6-га склікання
Акакій Харава

**Акакій Харава** (; —) — грузінскі акцёр. Народны артыст СССР (1936). Лаўрэат пяці Сталінскіх прэмій (1941, 1943, 1946, 1946, 1951). Кавалер двух ордэнаў Леніна (1945, 1950).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 (29) красавіка 1895 года ў сяле Ачхамуры (цяпер у Чхароцкускім муніцыпалітэце, край Самегрэла — Зема-Сванеці, Грузія). У 1915 годзе скончыў Кутаіскую класічную мужчынскую гімназію. У 1915—1917 гадах вучыўся на медыцынскім факультэце Кіеўскага ўніверсітэта. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі вярнуўся ў Грузію.

У 1917—1919 гадах працаваў у Нова-Сенакскім павятовым харчовым камітэце, быў добраахвотнікам Нова-Сенакскага атрада па абароне Батумі ад турак. У 1919—1920 гадах працягнуў адукацыю на медыцынскім факультэце Тбіліскага ўніверсітэта, працаваў у жыллёвым і будаўнічым аддзелах Тбіліскай гарадской управы. У 1919—1921 гадах удзельнічаў у спектаклях Цэнтральнага рабочага клуба, Народнага дома імя К. Зубалава ў Тыфлісе (кіраўнік Ш. Дадыяні).

У 1921—1922 гадах працаваў карэктарам газеты «Сопліс муша» і «Муша» ў Тыфлісе. У 1922—1923 гадах вучыўся ў Тыфліскай драматычнай студыі А. Пагавы.

У 1923 годзе дэбютаваў у трупе Тыфліскага драматычнага тэатра імя Ш. Руставелі. У 1936—1949 гадах — мастацкі кіраўнік, у 1949—1955 гадах — дырэктар тэатра.

На яго творчасць вялікі ўплыў аказаў К. Марджанішвілі. У 1926—1935 гадах працаваў пад кіраўніцтвам А. Ахметэлі. Выступаў у якасці рэжысёра. З 1924 года здымаўся ў кіно.

У 1934—1936 гадах навучаў групу чачэнскіх артыстаў, якія пасля працавалі ў Чачэнскім дзяржаўным драматычным тэатры імя Х. Нурадылава (Грозны). З 1939 па 1972 год вёў педагагічную працу ў Тбіліскім тэатральным інстытуце імя Ш. Руставелі. З 1939 па 1949 год — дырэктар інстытута, з 1947 года — прафесар.

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Грузіі
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Грузіі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі СССР
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі Грузіі
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Рэктары
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы СССР
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Грузіі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Таццяна Георгіеўна Конюхава

**Таццяна Георгіеўна Конюхава** (, , Узбекская ССР — , Масква) — савецкая і расійская актрыса; народная артыстка РСФСР (1991). Член КПСС (1967—1991).

З’яўляючыся пераважна драматычнай актрысай, сыграла ў дзясятках кінакарцін рознага жанру. Сярод яе работ такія кінафільмы як «Майская ноч, або Тапелец» (1952), «Добрай раніцы» (1955), «Над Цісай» (1958), «Кар’ера Дзімы Горына» (1961), «Жаніцьба Бальзамінава» (1964) і іншыя.

Памерла 2 красавіка 2024 года.

## Узнагароды 
* Заслужаная артыстка РСФСР (1964),
* народная артыстка РСФСР (1991).

Катэгорыя:Актрысы СССР
Катэгорыя:Актрысы Расіі
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі СССР
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі Расіі
Катэгорыя:Акцёры і актрысы Тэатра-студыі кінаакцёра
Катэгорыя:Выкладчыкі МДІК
Юрый Аляксандравіч Завадскі

**Юрый Аляксандравіч Завадскі** (; 30 чэрвеня (12 ліпеня) 1894,  — , там жа) — савецкі тэатральны рэжысёр, акцёр і педагог. Галоўны рэжысёр Тэатра-студыі Юрыя Завадскага (1924—1936), Цэнтральнага тэатра Чырвонай Арміі (1932—1935), Растоўскага тэатра драмы імя М. Горкага (1936—1940) і Тэатра імя Массавета (1940—1977). Герой Сацыялістычнай Працы (1973), народны артыст СССР (1948), лаўрэат дзвюх Сталінскіх прэмій (1946, 1951) і Ленінскай прэміі (1965). Кавалер чатырох ордэнаў Леніна (1945, 1949, 1971, 1973).

Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Расіі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі СССР
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі Расіі
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Тэатра імя Вахтангава
Катэгорыя:Акцёры і актрысы Маскоўскага Мастацкага тэатра
Катэгорыя:Выкладчыкі ДІТМа
Ян Дзежка

**Ян Дзе́жка** (? — ) — беларускі казачнік з в.  Сакольскага павета Гродзенскай губерні. Адзін з інфарматараў-выканаўцаў і карэспандэнтаў М. Федароўскага, якому паведаміў значную колькасць разнастайных фальклорна-этнаграфічнага матэрыялаў. Ад Дзежкі запісаны і апублікаваны 19 песень і больш за 70 твораў апавядальных жанраў: казкі пра жывёл, чарадзейныя і сацыяльна-бытавыя, жарты, анекдоты, гістарычныя і тапанімічныя легенды і паданні. Творы Дзежкі вылучаюцца высокім мастацкім майстэрствам, дынамічным развіццём сюжэту. Многія запісаныя ад яго творы беларускага фальклору папоўнілі тамы серыі «Беларуская народная творчасць».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Казачнікі Беларусі
Катэгорыя:Постаці  Сакольскага павета (Расійская імперыя)
Фрэнк Карлучы

**Фрэнк Чарлз Карлучы** III (; 18 кастрычніка 1930, Скрэнтан, штат Пенсільванія — 3 чэрвеня 2018) — амерыканскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Намеснік дырэктара ЦРУ ў 1978—1981 гадах, міністр абароны ЗША ў 1987—1989 гадах.

Катэгорыя:Міністры абароны ЗША
Бортнікаў

**Бортнікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Васілевіч Бортнікаў — расійскі дзяржаўны дзеяч
* Генадзь Леанідавіч Бортнікаў — савецкі акцёр
Генадзь Леанідавіч Бортнікаў

**Генадзь Леанідавіч Бортнікаў** (; ,  — , ) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст Расійскай Федэрацыі (1992).

## Біяграфія 
Генадзь Бортнікаў нарадзіўся 1 красавіка 1939 года ў Маскве. У 1962 годзе скончыў Школу-студыю МХАТ (курс Г. А. Герасімава, А. М. Карэва) і быў прыняты ў трупу Тэатра імя Массавета.

На працягу многіх гадоў Бортнікаў быў адным з вядучых акцёраў тэатра. Найбольш значныя працы — Раскольнікаў у «Пецярбургскіх снах» і Смердзякоў у «Братах Карамазавых» паводле Ф. М. Дастаеўскага, галоўная роля ў спектаклі паводле аповесці Г. Бёля «Вачыма клоўна» — пастаноўка і сцэнаграфія Генадзя Бортнікава. Пасля ён таксама займаўся рэжысурай.

У кіно Бортнікаў дэбютаваў у 1961 годзе ў фільме «Дарослыя дзеці»; самая буйная праца — галоўная роля ў фільме «Падарванае пекла».

Захапляўся жывапісам, і яго мастацкія працы знаходзілі адабрэнне ў Эрнста Неізвеснага. У якасці мастака і аўтара касцюмаў Бортнікаў аформіў некалькі спектакляў.

Генадзь Бортнікаў памёр у Маскве 24 сакавіка 2007 года ад інфаркту на 68-м годзе жыцця. Пахаваны на Увядзенскіх могілках (участак № 11).

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Мікалай Алімпіевіч Грыцэнка

**Мікалай Алімпіевіч Грыцэнка** (; 11 (24) ліпеня 1912, Ясінаватая — , ) — савецкі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст СССР (1964). Лаўрэат Сталінскай прэміі I ступені (1952) і Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя К. С. Станіслаўскага (1970).

## Біяграфія 
Нарадзіўся на станцыі Ясінаватай Бахмуцкага павета Екацярынаслаўскай губерні Расійскай імперыі.

У 1926 годзе скончыў сем класаў пачатковай школы ў Ясінаватай, у 1927—1931 гадах вучыўся на будаўнічым аддзяленні Днепрапятроўскага палітэхнікума чыгуначнага транспарту (цяпер Дніпроўскі нацыянальны ўніверсітэт чыгуначнага транспарту). У 1931—1932 гадах працаваў тэхнікам па будынках 2-й дыстанцыі НКШЗ на чыгуначнай станцыі Мушкетава. У 1932—1934 гадах вучыўся ў музычна-драматычным рабфаку і адначасова працаваў канструктарам тэхнічнага аддзела металургічнага завода «Сталь» (цяпер Макееўскі металургічны камбінат) НКЦП у Макееўцы.

У 1934—1935 гадах вучыўся ў Кіеўскім драматычным тэхнікуме пры Музычна-драматычным інстытуце імя М. В. Лысенкі, у 1935—1936 гадах — у вучылішчы пры МХАТ 2-м, у 1936—1937 гадах — у тэатральнай школе пры Цэнтральным тэатры Чырвонай Арміі, у 1937—1940 гадах — у Тэатральным вучылішчы імя Б. В. Шчукіна пры Тэатры імя Я. Вахтангава ў Маскве.

У 1937—1941 гадах і 1942—1979 гадах — акцёр Тэатра імя Я. Вахтангава, дзе стаў адным з вядучых майстроў сцэны.

У 1941—1942 гадах служыў у РСЧА, вучыўся на камандзірскіх курсах у Архангельску, дэмабілізаваны пасля ранення. Пахаваны на Новадзявочых могілках (участак № 2).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Данецкай вобласці
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Тэатра імя Вахтангава
Катэгорыя:Задушаныя
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Форт-Саскачэван

**Форт-Саскачэван** () — горад у правінцыі Альберта, Канада. Насельніцтва — 17469 чалавек (2009). Горад знаходзіцца прыкладна за 25 км на паўночны ўсход ад Эдмантана, утвараючы з ім агламерацыю з насельніцтвам больш за 1 млн жыхароў. Гэта найбуйнейшы прамысловы цэнтр на Захадзе Канады, пераважае цяжкая прамысловасць.

## Насельніцтва 
## Клімат 
Клімат — рэзка кантынентальны. Сярэднямесячная тэмпература летам — +15 — +17 °C, зімой — да −13,5 °C, сярэднегадавая — +3,3 °C. Ападкаў — каля 450 мм у год.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Эванджэлін Лілі, канадская актрыса

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Альберты
Цудоўная дудка

**«Цудоўная дудка»** — камедыйная п’еса, напісаная Віталём Зэйдэль-Вольскім у 1938 годзе. У аснове п’есы ляжаць матывы некаторых сацыяльна-бытавых і чарадзейных казак. Першая п’еса-казка аўтара. Упершыню пастаўлена 29 чэрвеня 1939 года на сцэне Дзіцячага тэатра БССР рэжысёрам Е. Міровічам. Мастаком, які афармляў спектакль, быў А. Марыкс.

## Сюжэт 
Сюжэт адбываецца ў часы прыгону. Войт павінен выканаць волю пана, выгнаць з хаты старых сялян, бо яе трэба разбурыць, каб не перашкаджала весці гаспадаранне. Іх сын пастух Янка рашае шукаць справядлівасці ў караля. У каралеўскіх уладаннях ён праходзіць розныя выпрабаванні. Ён змог падзяліць 5 гусей на 6 персон, і кароль зрабіў яго сваім дарадцам. Канцлер і ўсе прыбліжаныя імкнуцца згубіць хлопца, прымушаюць яго выратаваць край ад страшэннага велікана. Янка і тут перамагае хітрасцю. У спаборніцтве з веліканам ён даказвае, што дужэйшы, праяўляе чалавечнасць, абяцае велікану, што пакіне яго жывым, калі той назаўсёды пакіне каралеўства. Велікан дорыць Янку чароўную дудку, якая прымушае ўсіх несправядлівых танцаваць да знемажэння. З дапамогай дудкі Янка атрымлівае ў караля паперу аб вольнасці, але канцлер яго падманвае, ведаючы пра непісьменнасць хлопца. З дапамогай дудкі сяляне выганяюць войта і пана. Справядлівасць перамагае.

## Выданні 
* Цудоўная дудка : п’еса-казка ў 3 актах (7 карцінах) / Віт. Вольскі; [мастак Карпенка]. — Мінск : Дзяржаўнае выдавецтва пры СНК БССР, Рэдакцыя дзіцячай літаратуры, 1940. — 77, [1] с. : іл. ; 22 см. — 7000 экз. — (У пераплёце) : 2 р. 50 к.
* Цудоўная дудка : п’еса ў 3 дзеях / Віталь Вольскі; [рэдактар Я. Маўр, маст. В. Мурашоў]. — Мінск : Дзяржаўнае выдавецтва БССР, 1945. — 55, [1] с. ; 20 см. — 5000 экз. — 4 р. 50 к.
* Цудоўная дудка; Несцерка : П’есы / Маст. В. Мурашоў. — Мінск : Белдзяржвыд, 1951. — 183 с. 

## Спасылкі 
* Віталь Вольскі — Цудоўная дудка. Кароткі змест

Катэгорыя:П’есы на беларускай мове
Катэгорыя:Творы 1938 года
Катэгорыя:Камедыі
Катэгорыя:П’есы Віталя Вольскага
Анатоль Міхайлавіч Адоскін

**Анатоль Міхайлавіч Адоскін** (; ,  — , Масква) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст Расійскай Федэрацыі (1996).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 лістапада 1927 года ў Маскве. У 1948 годзе скончыў студыю пры Тэатры імя Массавета пад кіраўніцтвам Юрыя Завадскага. Па заканчэнні быў запрошаны ў трупу тэатра.

У 1961 годзе перайшоў у трупу тэатра «Сучаснік». У 1965 годзе быў запрошаны ў тэатр імя Ленінскага камсамола, а ў 1968 годзе вярнуўся ў Тэатр імя Массавета.

Жонка — Вольга Георгіеўна Тарасава (нар. 1927), балерына, балетмайстар і педагог ГІТІСа, пляменніца актрысы Алы Тарасавай. У шлюбе з 1944 года і да дня смерці артыста. Дачка — Марыя, настаўніца англійскай мовы.

Памёр 20 сакавіка 2019 года ў Маскве на 92-м годзе жыцця. Грамадзянская паніхіда прайшла 23 сакавіка ў Тэатры імя Массавета. Пахаваны ў Маскве на Данскіх могілках (4 участак).

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі СССР
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі Расіі
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры і актрысы «Ленкама»
Бары (Антарыа)

**Бары** () — горад у Канадзе, у правінцыі Антарыа, размешчаны ля возера Сімка. Горад размешчаны ў паўночнай частцы Голдэн-Хорсшу, самай густанаселенай частцы тэрыторыі Канады. Насельніцтва —  (2006), 35-ы па населенасці горад краіны.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Антарыа
Якушэвіч

**Якушэвіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандра Якушэвіч (нар. 1992) — беларуская футбалістка, абаронца.
* Глеб Якушэвіч (нар. 2002) — беларускі футбаліст, абаронца.

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Аляксандра Ігараўна Якушэвіч

**Аляксандра Якушэвіч** (нар. , Віцебск, Беларусь) — беларуская футбалістка, абаронца. Трэнер жаночай каманды «Універсітэт» з Віцебска па міні-футболу.

## Біяграфія 
З 2021 года выступае за «Віцебск».
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Якушевич Александра Игоревна
* Александра Якушевич 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Славянка Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Віктар Іванавіч Хахракоў

**Віктар Іванавіч Хахракоў** (; ) — савецкі акцёр, тэатральны рэжысёр, майстар мастацкага слова (чытальнік). Народны артыст СССР (1973). Лаўрэат дзвюх Сталінскіх прэмій (1949, 1951).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 13 (26) ліпеня 1913 года ва Уфе. У 1921—1929 гадах вучыўся ў школе-дзевяцігодцы ва Уфе, адначасова, 1921—1926 гадах — вучань рэквізітара і бутафора ва Уфімскім гарадскім тэатры. У 1926—1927 гадах — кіраўнік драматычнага гуртка і артыст калектыву «Шэрая блуза» Дома работнікаў асветы ва Уфе. У 1929 годзе — артыст дапаможнага складу Башкірскага тэатра ЦСПС і адначасова рахункавод Чураеўскага Гнездавага аб’яднання насенняводчых калгасаў (Бірскі кантон Башкірскай АССР).

У 1929—1933 гадах вучыўся ў Ленінградскім тэхнікуме сцэнічных мастацтваў (цяпер — Расійскі дзяржаўны інстытут сцэнічных мастацтваў) (педагог М. У. Пятроў). У 1933—1940 гадах — акцёр Харкаўскага рускага драматычнага тэатра, у 1940—1953 — Цэнтральнага тэатра транспарту ў Маскве (цяпер — Маскоўскі драматычны тэатр імя М. В. Гогаля).

У 1953—1960 і з 1962 года і да канца жыцця — акцёр і рэжысёр Малога тэатра. У 1960—1962 гадах — акцёр Акцёрскай студыі пры «Масфільме» (цяпер Цэнтр тэатра і кіно пад кіраўніцтвам Мікіты Міхалкова). У Харкаве стаў вядомы як чытальнік на эстрадзе. Шмат працаваў на радыё, браў удзел у дубліраванні замежных фільмаў.

У кіно пачаў здымацца з 1946 года.

У 1974—1975 гадах выкладаў у Вышэйшым тэатральным вучылішчы (інстытут) імя М. С. Шчэпкіна пры Малым тэатры СССР (мастацкі кіраўнік Кіргізскай студыі). Член УКП(б) з 1939 года.

Памёр 20 верасня 1986 года ў Маскве. Пахаваны ў Маскве на Ваганькаўскіх могілках.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцёры агучвання СССР
Катэгорыя:Акцёры агучвання Расіі
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Украіны
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Расіі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі СССР
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі Расіі
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Майстры мастацкага слова
Катэгорыя:Акцёры і актрысы Тэатра-студыі кінаакцёра
Імрэн Айкут

**Імрэн Айкут** (;  1940, Казан, Адана, Турцыя) — турэцкая эканамістка і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіліся ў 1940 годзе Казане. Скончыла пачатковую школу імя Атацюрка, затым ліцэй для дзяўчынак у Адане. У 1964 годзе скончыла эканамічны факультэт Стамбульскага ўніверсітэта.

Затым вучылася ў Оксфардскім універсітэце ў Англіі, вывучала адносіны паміж работнікам і працадаўцам, працоўныя адносіны і прафсаюзы. Пасля гэтага вучылася ва ўніверсітэце Осла ў Нарвегіі па праграме «удзел работнікаў у кіраванні прадпрыемствам». У далейшым яна займалася рознымі даследаваннямі пры канфедэрацыі саюзаў і Дэпартаменце працы ў Вялікабрытаніі. Атрымала ў Турцыі ступень доктара філасофіі за працу «абменныя курсы для работнікаў (па-за Турцыяй) і іх аналіз з пункту гледжання эканомікі Турцыі».

Айкут займала ў двух прафсаюзах пасаду кіраўніка аддзела па калектыўных працоўных спрэчках у 1964—1975 гадах, спецыяліста па адносінах паміж работнікам і працадаўцам у 1975—76 гадах і генеральнага сакратара прафсаюза работнікаў папяровай вытворчасці.

### Палітычная кар’ера 
У 1983 годзе прыняла ўдзел у стварэнні нацыяналістычнай дэмакратычнай партыі. Пасля роспуску НДП ў 1986 годзе ўступіла ў партыю Айчыны.

З 1983 па 1999 гады займала пасаду члена Вялікага нацыянальнага сходу Турцыі. Займала пасаду міністра працы і сацыяльнага забеспячэння ва ўрадах Тургута Азала і Йылдырыма Акбулута. Таксама займала пасаду дзяржаўнага міністра ў двух кабінетах Месута Йылмаза. З 30 чэрвеня 1997 года па 11 студзеня 1999 года — міністр грамадскіх работ і жыллёвага будаўніцтва.

Катэгорыя:Міністры Турцыі
Дадатак (твор друку)

**Дадатак** — несамастойны твор друку, выдадзены асобна, але звязаны з галоўным выданнем, якое ён тлумачаць, каменціруе, дапаўняе (альбомы карт, малюнкаў, фотаздымкаў).

**Дадатак** — самастойны твор друку (твор пісьменніка), што распаўсюджваецца па падпісцы разам з асноўным перыядычным выданнем (дадатак да часопіса «Вожык»).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Друкаваныя выданні