Карл Іванавіч Росі

{{Архітэктар
|выява                    = Rossi.jpg
|памер                    = 
|подпіс                   = 
|імя                      =Карл Іванавіч Росі
|арыгінальнае імя         =
|грамадзянства            =
|дата нараджэння          = 29.12.1775 (18)
|месца нараджэння         = , 
|дата смерці              =18.04.1849 (6)
|месца смерці             = , 
|працаваў у гарадах       =Масква, Санкт-Пецярбург, Паўлаўск, Таржок, Цвер
|стыль                    =Ампір, класіцызм
|найважнейшыя пабудовы    =
* Міхайлаўскі палац
* Будынак Галоўнага Штаба
* Александрынскі тэатр
* Будынак Сената і Сінода
|горадабудаўнічыя праекты = 
|рэстаўрацыя помнікаў     = 
|нерэалізаваныя праекты   = 
|навуковыя працы          = 
|узнагароды               = { style="background:transparent"
  3 ст.2 ст. з алмазнымі знакамі
}
|вікісховішча             = 
}}
**Карл Іва́навіч Ро́сі** (; 1775—1849) — расійскі архітэктар італьянскага паходжання, аўтар шматлікіх будынкаў і архітэктурных ансамбляў у Санкт-Пецярбургу і яго ваколіцах.

## Біяграфія 
Карла дзі Джавані (Карл Іванавіч) Росі нарадзіўся ў Неапалі. З 1787 года разам з маці, балерынай Гертрудай Росі, і айчымам, выдатным балетным танцорам , жыў у Расіі, у Санкт-Пецярбургу, куды быў запрошаны яго знакаміты айчым.

У 1788 годзе Росі паступае ў вядомую нямецкую школу . Будучы з дзяцінства звязаным са светам мастацтваў, Росі навучаўся ў архітэктара Вінчэнца Брэна. У 1795 ён паступае на службу ў Адміралцейскую калегію архітэктуры чарцёжнікам. З 1796 быў памочнікам Брэна на будаўніцтве Міхайлаўскага замка. У 1801 годзе робіцца архітэктурным памочнікам 10 класа. У 1802 годзе Росі атрымлівае замежную камандзіроўку для завяршэння адукацыі і выязджае на два гады ў Італію.

У 1806 годзе Росі становіцца архітэктарам Кабінета. Аднак спачатку ён атрымлівае працу не як архітэктар, а як мастак па фарфоры, і два гады працуе на фарфоравым і шкляным заводзе. У жніўні 1808 Росі камандзіраны ў Маскву, у . З маскоўскіх твораў дойліда (неагатычная Кацярынінская царква  ў Крамлі, драўляны тэатр на Арбацкай плошчы) практычна нічога не захавалася. У 1809 годзе Росі займаецца перабудовай  Кацярыны Паўлаўны ў Цверы.

У 1815 годзе Росі вяртаецца ў Санкт-Пецярбург. У 1816 годзе ён прызначаны членам . Да ранніх работ Росі ў Пецярбургу і яго ваколіцах адносяцца рэканструкцыя Анічкава палаца (1816), шэраг павільёнаў і бібліятэка ў  (1815—1822), Ялагін палац з аранжарэяй і павільёнамі (1816—1818).

Галоўнай сферай дзейнасці Росі стала стварэнне гарадскіх архітэктурных ансамбляў. Шмат у чым дзякуючы яму Пецярбург атрымаў новае аблічча, ператварыўшыся ў цэнтр гіганцкай імперыі, ганарлівай сваімі перамогамі над Напалеонам. Яго праекты мелі гарманічнае спалучэнне архітэктурных форм з алегарычнай скульптурай, наватарскія канструктыўныя прыёмы (напрыклад, металічныя перакрыцці).

Выдатнае архітэктурнае і горадабудаўнічае майстэрства Росі ўвасоблена ў ансамблях Міхайлаўскага палаца з прылеглымі да яго садам і плошчай (1819—1825), Палацавай плошчы з грандыёзным дугападобным будынкам Галоўнага штаба і трыумфальнай аркай (1819—1829), Сенацкай плошчы з будынкамі Сената і Сінода (1829—1834),  з будынкамі Александрынскага тэатра (1827—1832), новага корпуса  і двума аднароднымі працяглымі карпусамі Тэатральнай вуліцы (цяпер вуліца Дойліда Росі).

Увайшоўшы ў канфлікт з асяроддзем Мікалая I, Росі ў 1832 годзе сышоў у адстаўку, звольніўшыся «ад усіх заняткаў па будынках». Адной з апошніх пабудоў Росі была званіца Юр’ева манастыра блізу Вялікага Ноўгарада.

Архітэктар памёр у Санкт-Пецярбургу. Быў пахаваны на . Перапахаваны ў некропалі Аляксандра-Неўскай лаўры.

## Фільмаграфія 
Творчасці архітэктара прысвечаны фільмы «Росси» і «Павловский дворец» дакументальнага цыклу «Красуйся, град Петров!» (2011—2013).

## Літаратура 
* *Вейнерт Н.* Росси. М.-Л.: Искусство, 1939.
* *Гримм Г. Г.* Ансамбли Росси. Площадь искусств и площадь Островского. М.-Л.: Искусство, 1946.
* *Жилинский Я.* Здание Главного штаба. Исторический очерк. СПб., 1892.
* *Пилявский В. И.* Зодчий Росси. М.-Л.: ГИАиГ, 1951.
* Росси, Карл Иванович (1775—1849). Каталог архитектурных чертежей и проектов предметов прикладного искусства. К 200-летию со дня рождения. Л., 1975.
* Тарановская М. З. *Карл Росси. Архитектор. Градостроитель. Художник.* Л.: Стройиздат, 1980.
* *Карпова Е. В., Кузнецов С. О.* Исчезнувшие интерьеры Строгановского дворца // Памятники культуры. Новые открытия. 1999. М., 2000, С.480-492 [о работе Росси в Строгановском дворце].
* *Турчин В. С.* Александр I и неоклассицизм в России. Стиль империи или империя как стиль. М.: Жираф, 2001.
* *Шуйский В. К.* Карло Росси. СПб.: Стройиздат, 2001.
* 
* О. Форш *Михайловский замок*. Л.: Классики и современники. Советская литература, 1946.

## Спасылкі 
* 200 лет со дня рождения К. И. Росси 1775—1975 Серия спичечных этикеток к 200-летнему юбилею 

Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Санкт-Пецярбурга

Катэгорыя:Архітэктары класіцызму
Катэгорыя:Абруселыя італьянцы
Катэгорыя:Архітэктары Цверы
Катэгорыя:Архітэктары Масквы
Катэгорыя:Памерлі ад халеры