Тарзан з Манісы

**Тарзан з Манісы**, або **Тарзан Маніскі** (), — псеўданім **Ахмеддзіна Джарлака** (), турэцкага абаронцы навакольнага асяроддзя, які жыў на гары Сіпіл каля Манісы ў заходняй Турцыі на працягу 40 гадоў. Лічыцца першым абаронцам навакольнага асяроддзя ў Турцыі і першапраходцам экалагічнага руху. Атрымаў сваё празванне праз пастаянную напаўаголенасць і свой вельмі сціплы і бедны спосаб жыцця пасярод прыроды; сам Джарлак называў сябе *«бедуін Ахмет»* (*Ahmet Bedevi*).

## Жыццяпіс 
### Юнацтва і вайна 
.]]
Ахмеддзін Джарлак нарадзіўся ў 1899 годзе. У залежнасці ад крыніц, яго родным горадам называецца іракскі Багдад або Самара. Яго сям’я паходзіла з іракскіх туркменаў, родам з Кіркука. У падлеткавым узросце ён пазнаёміўся з Мераль, дачкой шэйха Тахіра, правадыра туркменскага племя, і заручыўся з ёй. Незадоўга да вяселля пачалася Першая сусветная вайна, і Джарлаку прыйшлося пакінуць нявесту. Пра ягонае жыццё падчас вайны нічога невядома, але на канец вайны ён апынуўся ў Індыі, дзе некаторы час жыў у джунглях. Перабраўшыся ў Іран, ён выпадкова выявіў, што сям’я яго нявесты пераехала ў месца паблізу. Ён зноў задумаў вяселле, але прачытаў у газеце, што ў Турцыі пачалося змаганне за незалежнасць. Вырашыўшы далучыцца да паўстанцаў, разам з нявестай паспрабаваў дабрацца да Анатоліі. Пры пераходзе праз крутую цясніну яго нявеста паслізнулася, упала з абрыву і загінула. Джарлак далучыўся да паўстанцаў-кемалістаў, служачы пад кіраўніцтвам Кязыма Карабекіра на ўсходнім фронце турэцкай вайны за незалежнасць. Затым Джарлак ваяваў у Антэпе і Кілісе, ён належаў да аднаго з фармаванняў, якія захапілі Смірну ў грэкаў. Ён быў паранены, а ад новай турэцкай улады атрымаў медаль за незалежнасць з чырвонай стужкай. Адразу пасля вайны Джарлак пасяліўся ў Манісе, які быў разбураны пажарам, выкліканым грэчаскай арміяй падчас грэка-турэцкай вайны. Узрушаны наступствамі пажару, Джарлак паставіў перад сабой мэту аднавіць лес у вобласці, самастойна пасадзіўшы і вырасціўшы незлічоную колькасць дрэў на схілах гары Сіпіл. Джарлак навучыўся пісаць новым турэцкім алфавітам на аснове лацінкі ў адной з «народных школ» (*halk mektepleri*; пачатковыя школы для дарослых, арганізаваныя Атацюркам), і стаў прымаць удзел у грамадскім жыцці.

Ён рэгулярна наведваў горад, дзе спыняўся ў лакандзе албанскага святара . Узамен Джарлак прыносіў у рэстаран слоік чыстай вады з гары. Часам ён працаваў як памочнік (пажарнага ці садоўніка) для гарадской адміністрацыі. У 1933 годзе ён, магчыма, быў наняты за штомесячную зарплату 30 турэцкіх лір на пасаду памагатага садоўніка.

У 1934 годзе, пасля паказу фільма «Помста Тарзана» ў кінатэатрах Манісы, Джарлака празвалі *Manisa Tarzanı* («Тарзан з Манісы»). У 1959 годзе ён быў госцем у Коньі і Нійдэ разам з членамі альпійскага клуба Маніса. Яго прысутнасць прывабіла дзясяткі тысяч гледачоў. У Коньі яму першапачаткова было адмоўлена ва ўваходзе ў музей Меўланы праз аголенае тулава.

### Смерць 
Джарлак памёр 31 траўня 1963 года ў Маніскай дзяржаўнай лякарні ад сардэчнай недастатковасці. 1 чэрвеня 1963 года газета *«Hürriyet»* паведаміла пра ягоную смерць у артыкуле «Памёр Тарзан з Манісы». Джарлак быў пахаваны на Новых могілках (*Asri mezarlık*) у Манісе, нягледзячы на яго апошняе жаданне быць пахаваным у Топкале.

## Памяць 
Горад Маніса працягвае шанаваць памяць Маніскага тарзана, Ахмеддзіна Джарлака. Экалагічны тыдзень у гэтым эгейскім горадзе называецца «Тыдзень навакольнага асяроддзя Тарзана з Манісы» (''*). У рамках гэтага мерапрыемства гарадское ўпраўленне ўручае «Узнагароду Тарзана». Акрамя таго, у гонар Джарлака названы пачатковая школа — «Manisa Tarzanı Ahmet Bedevi İlkokulu», і бульвар — «Tarzan Bulvarı». У 2012 годзе студэнты Універсітэта Джэляля Баяра ў Манісе назвалі распрацаваны імі аўтамабіль на сонечнай энергіі «Manisa Tarzanı». У спорце балельшчыкі футбольнага клуба «Манісаспор» называюць сябе *Tarzanlar* («Тарзаны»), а ў 2015 годзе мясцовае спаборніцтва па бегавых лыжах было названа *Manisa Tarzanı*.

Жыццё Джарлака стала прадметам некалькіх кніг і фільма 1994 гады, знятага рэжысёрам Orhan Oğuz, пад назвай *«Тарзан Маніскі»''. Фільм лічыцца першай турэцкай карцінай на экалагічную тэматыку і быў паданы Турцыяй на прэмію «Оскар» за найлепшы фільм на замежнай мове, хаця ў выніку не трапіў у лік намінантаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Sunay Akın (2005). Onlar Hep Oradaydı. Istanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. 
* Bedriye Aksakal (1993). Yeşilin Atası Manisa Tarzanı. 
* 

Катэгорыя:Экалагічныя актывісты Турцыі