Тадэвуш Бжазоўскі (генерал езуітаў)

**Тадэвуш Бжазоўскі** (, ; 21 кастрычніка 1749, Каралявец — 5 лютага 1820, Полацк) — дзеяч каталіцкага касцёла, дзевятнаццаты генерал Таварыства Ісуса (у 1814—1820 гг.), педагог.

## Уступленне ў Таварыства Ісуса і адукацыя 
Тадэвуш Бжазоўскі нарадзіўся ў ў Караляўцы, у сям’і польскага паходжання. 26 жніўня 1765 г. у Нясвіжы ўступіў у Таварыства Ісуса. Адукацыю атрымаў у езуіцкіх калегіумах у Слуцку (1767—1770), дзе вывучаў рыторыку, грэчаскую і французскую мовы і літаратуру, і Нясвіжы (1770—1773), дзе займаўся філасофія і матэматыкай. Пасля скасавання Папам Кліментам XIV Таварыства Ісуса (1773) вывучаў тэалогію ў Віленскай дыяцэзнай семінарыі. У 1775 г. быў высвечаны на ксяндза у Пінску. Потым працаваў настаўнікам у сем’ях багатай шляхты і выкладчыкам ў школах Адукацыйнай камісіі ў Мінску.

Выдатна прявіўшы свае здольнасці і заваяваўшы высокі аўтарытэт сярод братоў-езуітаў, Тадэвуш Бжазоўскі быў прызначаны сакратаром Таварыства Ісуса (1797—1805) і працаваў пад непасрэдным кіраўніцтвам выдатных езуіцкіх дзеячаў — Габрыэля Лянкевіча, Францішка Караў і Габрыэля Грубера.) У 1801 г. быў зроблены значны крок да аднаўлення Таварыства Ісуса: Папа Пій VI сваім брэвэ *Catholicae fidei* афицыйна дазволіў дзейнасць езуітаў у межах Расійскай імперыі, і Францішак Караў, які на той момант займаў пасаду генеральнага вікарыя, атрымаў права называцца «генералам Таварыства Ісуса ў Расіі». У 1802 годзе Тадэвуш Бжазоўскі быў прызначаны яго асістэнтам (1802—1805).

Тадэвуш Бжазоўскі не здабыў славы вучонага-эрудыта альбо здольнага адміністратара. Тым не менш, стоячы на чале ордэна, разам з паплечнікамі ён здолеў дамагчыся прыкметных поспехаў. Так развівалася пастырская і адукацыйная дзейнасць Таварыства. Былі заснаваныя місіі ў Маздоку (1806), Іркуцку (1811) і Томску (1815). У паўночнаамерыканскія місіі ў 1806—1811 гг. былі накіраваныя 8 езуітаў з Беларусі.

Але самым важным дасягненнем Тадэвуша Бжазоўскага стала тое, што ён здолеў адстаяць незалежнасць Полацкага езуіцкага калегіума ад Віленскага ўніверсітэта і, больш, таго дамагчыся пераўтварэння галоўнага адукацыйна-навуковага цэнтра езуітаў у Полацкую езуіцкую акадэмію з усімі правамі ўніверсітэта (1812).

## Генерал Таварыства Ісуса 
Папская була *Sollicitudo omnium ecclesiarum* ад 7 жніўня 1814 г. аднаўляла Таварыства Ісуса па ўсім свеце, а таму Тадэвуш Бжазоўскі афіцыйна стаў дзевятнаццатым генералам ордэна, галавой усіх езуітаў свету. Такі паварот у адносінах паміх папствам і Таварыствам выклікаў незадавальненне пры расійскім двары, які незваротна губляў уплыў на палітыку ордэна. Абурэнне праваслаўнага духавенства з нагоды актыўнасці езуітаў у адукацыйнай сферы і празелітызму толькі дадавала напружанасці ў адносіны паміж Аляксандрам І і Ордэна. Як вынік, усе езуіты на чале з генералам (ён жыў у сталічнай рэзідэнцыі) высылаліся з Санкт-Пецярбурга, а самаму Тадэвушу Бжазоўскаму забаранялася пакідаць межы імперыі.

Не атрымаўшы імператарскага дазволу на ад’езд у Рым, генерал з 1815 па 1820 гг. жыў у Полацку, дзе і памёр 5 лютага 1820 г. Неўзабаве пасля яго канчыны, Таварыства Ісуса было забаронена ў Расіі, а езуіты мусілі хутка пакінуць краіну.

## Літаратура 
* *Антонаў, Б. В.* Бжазоўскі Тадэвуш / Б. В. Антонаў // Асветнікі зямлі беларускай: Энцыкл. даведнік / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.; Маст. У. М. Жук. — Мінск: БелЭн, 2001. — C. 58-59
* *Инглот, М.* Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — 632 с.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.
* Załęski, S. Jezuici w Polsce porozbiorowej 1773—1905. Cz. 1 : 1773—1820 / S. Załęski — Kraków : W.L. Anczyc i sp, 1907. — 517 s.

Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Езуіты Беларусі