Кракаўскі паход Льва Данілавіча

**Кракаўскі паход** — ваенная кампанія войскаў галіцка-валынскага князя Льва Данілавіча разам з татарамі Нагая супраць польскага князя Лешака Чорнага. Асноўныя падзеі паходу адбыліся ў 1280 годзе пасля смерці бяздзетнага князя Баляслава Сарамлівага, на спадчыну якога прэтэндаваў Леў Данілавіч. Аднак галіцка-валынскага валадара не падтрымала кракаўскае баярства і ён вырашыў дамагацца поспеху ваеннай сілай. Паход скончыўся поўным разгромам войскаў Льва Данілавіча і яго праследаваннем польскімі войскамі аж да Галіцка-Валынскай зямлі.

## Перадгісторыя 
У другой палове XIII стагоддзя Галіцка-Валынскае княства, якое стала ў 1254 годзе Рускім каралеўствам, вяло актыўную знешнюю палітыку на Захадзе. Так, яшчэ пры Даніле Раманавічу, войскі княства ўдзельнічалі ў войнах з Літвой і Аўстрыяй (у апошняй сын Даніла, Раман Данілавіч, змагаўся за ўладу). У 1267 годзе Шварн Данілавіч стаў вялікім князем літоўскім, што яшчэ больш умацавала міжнародны прэстыж галіцка-валынскіх Раманавічаў.

З Польшчай Галіцка-Валынскае княства звязвала доўгая гісторыя супрацьстаяння, пачынаючы з 1205 года, калі ў бітве пры Завіхасце быў забіты князь Раман Мсціславіч, пасля чаго польскія князі на працягу сарака з лішнім гадоў удзельнічалі ў барацьбе за галіцкі сталец і галіцкія землі. У 1230-х — 1240-х гадах Раманавічы падтрымлівалі Конрада Мазавецкага ў барацьбе супраць яго дзядзькі Баляслава V, што абумовіла ўдзел кракаўскіх войскаў на баку Расціслава Міхайлавіча Чарнігаўскага ў Яраслаўскай бітве ў 1245 годзе, зрэшты, там яны былі разбіты Данілам Галіцкім. У 1259—1260 гадах адбыўся сумесны паход галіцка-валынскіх князёў Данііла і Васількі Раманавічаў і татараў цемніка Бурундая ў Кракаўскую зямлю. Падчас паходу быў узяць горад Сандамір, практычна ўсё насельніцтва якога было знішчана, пасля быў узяты і сам Кракаў. Манголы цалкам пакінулі Польшчу толькі ў 1260 годзе, краіне была нанесена велізарная шкода. Гэта прывяло да яшчэ большай дэцэнтралізацыі і падзення аўтарытэту княжацкай улады ў Польшчы.

Тым часам, пасля смерці бацькі, князь Леў Данілавіч распачаў некалькі спроб па здабыцці трона суседніх дзяржаў. Ён разлічваў на літоўскі сталец, калі ў 1269 годзе памёр бяздзетным яго брат, князь літоўскі Шварн. Але, літоўская знаць аддала перавагу не Льву, а яго былому саюзніку Трайдзеню. У 1269 і 1274 Леў удзельнічаў у паходах у літоўскія землі. Паводле летапісу, яны завяршыліся «перамогай і чэсцю вялікай», але літоўскі прастол Льву не дастаўся.

У 1279 годзе памёр князь Польшчы Баляслаў V Сарамлівы. Ён памёр бяздзетным, таму, стала ясна, што не пазбегнуць спрэчкі за кракаўскі сталец. Прэтэндэнтамі на яго сталі серадзскі князь Лешак Чорны, сын Казіміра Куяўскага з дынастыі Пястаў, Конрад Чэрскі, сын Земавіта Мазавецкага і ўнук Данілы Галіцкага (сын яго дачкі Пераяславы) і іншыя. Адным з прэтэндэнтаў стаў і Леў Данілавіч, чыя жонка Канстанцыя была роднай сястрой Кунегунды (Кінгі), жонкі Баляслава Сарамлівага (яны абедзве былі дочкамі караля Венгрыі Белы IV Арпада).

## Паход 
### Сандамір 
Пасля смерці Баляслава, як сказана ў летапісе, Леў Данілавіч «прагнуў польскай зямлі»(*«…да емоу помочь ѡканьнаго Кончака . и Козѣӕ . и Коубатана»*). Леў адправіўся ў паход разам з сынам Юрыем, іншыя галіцка-валынскія князі — брат Льва Мсціслаў Данілавіч, яго сын Данііл Мсціславіч і стрыечны брат, князь валынскі Уладзімір-Іван Васількавіч — не хацелі ісці са Львом, але былі прымушаны татарамі (*«няволяй татарскаю»*).

Войскі, якія падышлі да Сандаміра, сталі на беразе Віслы, пасля пачалі пераходзіць яе па лёдзе. Спачатку пераправіўся Леў са сваім палком, затым — Юрый, Мсціслаў і Даніла Мсціславіч. Леў з большай часткай войска рушыў у бок Капшыўніцы. Войскі Уладзіміра Васількавіча накіраваліся да Осека, бо ён даведаўся, што ў лесе паблізу Осека знаходзіцца шмат «дабра», якое блага ахоўваецца (''«…ѡсѣкъ во лѣсѣ полнъ люди и товара . не взиманъ бо бѣ никоторою же ратью», схільны перабольшваць колькасць галічан. Войскі Льва былі ўшчэнт разбіты, загінула шмат баяраў і «добрых слуг», князь пакінуў Польшчу «з вялікай ганьбай».

Польскія войскі пачалі праследаванне, яго апісвае Ян Длугаш, кажучы, што гналіся да самага Львова. Пасля чаго 7 сакавіка польскія войскі вярнуліся з Галіцкай зямлі. У гэтым паходзе, паводле звестак тых жа польскіх храністаў Леў страціў 8 тысяч забітымі і 2 тысячы параненымі.

## Наступствы 
У 1281 годзе адбыўся паход палякаў на чале з Лешакам Чорным у адказ, супраць Льва Данілавіча. Палякі ўварваліся ў горад Перавораск, перабіўшы тамтэйшае насельніцтва, не пашкадаваўшы ні старых, ні дзяцей. Пасля гэтага палякі пакінулі Галіцкую зямлю.

У гэтым жа годзе пачалася чарговая міжусобная вайна паміж Лешакам Чорным, Конрадам Чэрскім і Баляславам Мазавецкім (апошнія два былі ўнукамі Данілы Галіцкага). Леў падтрымаў Баляслава, аднак да смерці Лешака Чорнага новых адкрытых канфліктаў з Польшчай не адбывалася. У 1292 годзе, скарыстаўшы канфлікт валадароў Польшчы і Чэхіі, разбіў палякаў і далучыў да Галіцыі Люблін. Незадоўга да сваёй смерці (1301) Леў яшчэ раз хадзіў на Польшчу і вярнуўся «з вялікай здабычаю і палонам».

Катэгорыя:Руска-польскія войны
Катэгорыя:Галіцка-Валынскае княства
Катэгорыя:1280 год у Еўропе
Катэгорыя:Войны XIII стагоддзя
Катэгорыя:Канфлікты 1280 года
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў Польшчы