Ляхчыцы

**Ля́хчыцы** (, ) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хідрынскага сельсавета. Вёска на захадзе Палесся за 60 км ад Брэста, 15 км ад Кобрына і 18 км ад Дзівіна.

## Гісторыя 
Назва вёскі паходзіць ад «ляха» — незасеянага поля («ляшыць» — значыць засяваць). Паводле народнага падання, ад першага пасяленца *ляха*, то-бок паляка.

Каля вёскі былі знойдзены крамянёвыя наканечнікі стралы і дзіды.

Упершыню вёска згадваецца ў Рэвізіі Кобрынскай эканоміі, складзенай каралеўскім рэвізорам Дзмітрыем Сапегам у 1563 годзе. У Рэвізіі ўпершыню згадваецца і ўрочышча Княжая Гара, дзе, паводле мясцовага падання, пахавана княгіня Вольга. У 1563 годзе Ляхчыцы — сяло, 7 валок зямлі, у складзе Сялецкага войтаўства Кобрынскай эканоміі Вялікага Княства Літоўскага.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1794) у складзе Расійскай імперыі, у Кобрынскім павеце Слонімскай, з 1797 года Літоўскай, з 1801 — у Гродзенскай губерні.

У 1890 годзе вёска Блоцкай (Балоцкай) воласці, 913 дзесяцін зямлі. Станам на 1897 год дзейнічаў хлебазапасны магазін.

З 1921 года ў складзе Польшчы, у Блоцкай (Балоцкай) гміне Кобрынскага павета Палескага ваяводства.

З 1939 годзе ў складзе Беларускай ССР. Станам на 1940 год працавала пачатковая школа. З 15 студзеня 1940 года ў Дзівінскім раёне Брэсцкай вобласці, з 12 кастрычніка 1940 да 30 кастрычніка 1959 года ў Верхалескім сельсавеце.

Падчас 2-й сусветнай вайны, з чэрвеня 1941 да ліпеня 1944 года Ляхчыцы акупаваны нямецкімі войскамі.

У 1949 годзе 32 гаспадаркі аб’яднаны ў калгас імя Мічурына. Потым, разам з Корчыцамі, Хадынічамі, Верхалессем і Альхоўкай складалі калгас «Перамога».

З 8 жніўня 1959 года ў Кобрынскім раёне. З 1973 года перададзена з Навасёлкаўскага ў склад Хідрынскага сельсавета.

Станам на 1999 год у складзе калгаса «Сцяг Перамогі», з 2004 года СВК «Раданежскі» (з цэнтрам у Корчыцах).

Станам на 2005 года ў вёсцы дзейнічалі Дом сацыяльных паслуг, крама, бібліятэка (закрыта ў 2011), таксама нядзейная новая лазня.

Каля вёскі дзве магілы ахвяр фашызму.

## Дэмаграфія 
* 1897 год — 38 двароў, 268 жыхароў
* 1905 год — 367 жыхароў (у вёсцы), 13 жыхароў (фальварак/маёнтак).
* 1911 год — 318 жыхароў.
* 1921 год — 40 дамоў, 214 жыхароў.
* 1940 год — 73 двары, 285 жыхароў
* 1959 год (перапіс) — 211 жыхароў
* 1970 год — 253 жыхары
* 1999 год — 72 гаспадаркі, 204 жыхароў
* 2005 год — 64 гаспадаркі, 173 жыхары
* 2011 год — 72 двары, 155 жыхароў

Самыя распаўсюджаныя прозвішчы Назарук і Барысюк.

ImageSize = width:630 height:300
PlotArea = left:50 right:20 top:35 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:525
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:2 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:19 align:left
  bar:1890 from:0 till:268
  bar:1905 from:0 till:380   
  bar:1911 from:0 till:318
  bar:1921 from:0 till:214
  bar:1940 from:0 till:285
  bar:1959 from:0 till:211
  bar:1970 from:0 till:253 
  bar:1999 from:0 till:204
  bar:2005 from:0 till:173 
  bar:2011 from:0 till:155  
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1890 at: 268 text: 268 shift:(-11,5)
  bar:1905 at: 380 text: 380 shift:(-11,5)
  bar:1911 at: 318 text: 318 shift:(-11,5)
  bar:1921 at: 214 text: 214 shift:(-11,5)
  bar:1940 at: 285 text: 285 shift:(-11,5) 
  bar:1959 at: 211 text: 211 shift:(-11,5)
  bar:1970 at: 253 text: 253 shift:(-11,5)
  bar:1999 at: 204 text: 204 shift:(-11,5)
  bar:2005 at: 173 text: 173 shift:(-11,5)
  bar:2011 at: 155 text: 155 shift:(-11,5)
TextData=
  fontsize:10px pos:(60,290)
  text:Дынаміка змянення колькасці насельніцтва Ляхчыц у XIX—XX стагоддзях

## Славутасці 
* Урочышча **Княжая Гара** — пагорак вышынёй 10 метраў на поўдзень ад вёскі, каля каналізаванай рэчкі Трасцяніцы. Побач ёсць і вышэйшыя пагоркі.

Паводле мясцовага падання, княгіня Вольга, жонка князя Уладзіміра, падчас даўняй вайны была заспета пагоняй ворагаў у гэтых мясцінах, на пагорку над балотам, загінула тут і на месцы гібелі пахавана, амаль пад самай вяршыняй пагорка. З даўняга часу на магіле стаяў просты драўляны крыж, знесены бальшавікамі.
Асобу княгіні атаясняюць з жонкай уладзімірскага князя Уладзіміра Васількавіча — Вольгай Раманаўнай. Князь Уладзімір Васількавіч памёр 10 снежная 1288 года ў Камянцы, сваёй жонцы тастаментам ён пакінуў блізкія да Ляхчыц мясціны — горад Кобрын і сяло Гарадзел (на мяжы з Польшчай). Апошні раз княгіня Вольга Раманаўна згадана Галіцка-Валынскім летапісам Іпацьеўскага спісу пад сакавіком 1289 года.

Упершыню Княжая гара згадваецца Рэвізіяй Кобрынскай эканоміі 1563 года як *«Княжая Гора, урочище села Рухович»*. Пазней Гару пазначалі на расійскіх XIX ст. і польскіх пачатку XX ст. картах. У канцы XIX ст. археолаг Ф. В. Пакроўскі са слоў святара запісаў: *«с. Хабовічы… Блоцкай вол., Кобрынскага павета. У 5 вёрстах на паўднёвы захад ад сяла ёсць невялікі пагорак, званы ў народзе Княжая гара. Называецца так бо тут быццам у час бою забіта нейкая князёўна»*.

Княжая гара ўплывала на жыццё Ляхчыц і ваколіц. У Пакроўскай царкве ў Хабовічах, у прыход якой уваходзяць Ляхчыцы, захоўвалася хроніка падзей урочышча Княжая гара, а 24 ліпеня «на Вольгу» адзначаецца прастольнае храмавае свята. У Ляхчыцах распаўсюджана жаночае імя Вольга. Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 2 снежня 2008 года № 659 зацверджаны геральдычныя сімвалы Ляхчыц — герб і сцяг, на якіх выяўлена княгіня Вольга.

Беларуская рэспубліканская навукова-метадычная рада па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь 22 лютага 2012 года прыняла рашэнне ўнесці прапанову ў Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь пра наданне статусу гісторыка-культурнай каштоўнасці тапанімічнай аб’екту — назве ўрочышча Княжая Гара, якое знаходзіцца каля Ляхчыц Кобрынскага раёна. Гэта першы тапонім, які плануецца ўзяць пад ахову дзяржавы.

* Канал Бона

## Крыніцы 
## Літаратура 
* ПСРЛ. Т. 2. Ипатьевская летопись. М.: АН СССР, 1952.
* «Полное собрание русских летописей. Том 2», pdf, 4,5 Mb
* *Покровский Ф. В.* Археологическая карта Гродненской губернии. Вильно, 1895.
* Акты Виленской археографической комиссии. Вильно, 1876. Т. 15
* Памяць: Кобрынскі раён. Мінск: БЕЛТА, 2002.

## Спасылкі 
* Ляхчыцы на Radzima.net
* Ляхчыцы са спадарожніка
* Ляхчыцы на карце Хідрынскага сельсавета

Катэгорыя:Населеныя пункты Кобрынскага раёна
Катэгорыя:Хідрынскі сельсавет