open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Макі Сал

**Макі Сал** () — сенегальскі палітык, Прэзідэнт Сенегала з красавіка 2012 года па 2 красавіка 2024 года. Пры прэзідэнце Абдулае Вадзе, Макі Сал быў прэм’ер-міністрам Сенегала з красавіка 2004 па чэрвень 2007 года, і кіраўніком Нацыянальнай асамблеі Сенегала з чэрвеня 2007 па лістапад 2008 года. Таксама ён быў двойчы мэрам горада Фацік: з 2002 па 2008 год і з красавіка 2009 года.
 
Сал быў даўнім сябрам Сенегальская дэмакратычнай партыі (СДП). Пасля канфлікту з Вадам, ён быў зняты з пасады прэзідэнта Нацыянальнага Сходу ў лістападзе 2008 года, пасля чаго Макі Сал заснаваў сваю ўласную партыю і далучыўся да апазіцыі. Атрымаўшы другое месца ў першым туры прэзідэнцкіх выбараў 2012 года, ён атрымаў падтрымку іншых кандыдатаў ад апазіцыі і атрымаў перамогу над Вадам ў другім туры галасавання, які адбыўся 25 сакавіка 2012 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэзідэнты Сенегала
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі Сенегала
Катэгорыя:Прэм'ер-міністры Сенегала
Маер

**Маер** () — нямецкае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Зеп Маер — нямецкі футбаліст, брамнік.
* Луіс Барт Маер — амерыканскі прадпрымальнік, прадзюсар.
* Макс Маер — нямецкі футбаліст.
* Марыя Гёперт-Маер — амерыканскі фізік-тэарэтык.
* Мікалай Арцем’евіч Маер (1932—2012) — беларускі хімік. Доктар хімічных навук (1976), прафесар (1989).
* Пауль Маер — нямецкі кардынал.
* Юліус Роберт Маер — нямецкі ўрач і прыродазнавец.

## Гл. таксама 
* Меер
Юліус Роберт Маер

**Ю́ліус Ро́берт фон Ма́ер** (; , Гайльброн — ) — нямецкі ўрач і прыродазнавец. Адукацыю атрымаў у Цюбінгенскам універсітэце, затым навучаўся ў Мюнхене і Вене. Служыў суднавым урачом, адначасова займаючыся навуковымі даследаваннямі.

## Біяграфія 
З 1842 па 1845 гады апублікаваў асноўныя працы, у якіх развіваліся ідэі пра механічны эквівалент цеплыні, даваўся спосаб яго вылічэння пры дапамозе атрыманага ім «ураўнення Маера», а таксама развіваліся агульныя меркаванні аб законе захавання і пераўтварэння энергіі.

У гісторыі тэрмадынамікі Маер застаўся як аўтар асноўных ідэй, закладзеных у аснову першага пачатку тэрмадынамікі.

## Гл. таксама 
* Першы пачатак тэрмадынамікі

## Літаратура 
* *Хрусталев Б. М. Несенчук А. П. Романюк В. Н.* Техническая термодинамика: в 2-х частях. Ч. 1 — Мінск: Технопринт, 2004. — С. 69. — 487 с. — ISBN 985-464-547-9.

Катэгорыя:Фізікі Германіі
Катэгорыя:Медыкі Германіі
Катэгорыя:Фізікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Коплі
Халестэрын

**Халестэрын** ( і στερεός — цвёрды; сінонім: **халестэрол**) — арганічнае злучэнне, прыродны тлусты (ліпафільны) спірт, які змяшчаецца ў клеткавых мембранах усіх жывых арганізмаў за выключэннем бяз’ядзерных (пракарыёты). Нерастваральны ў вадзе, растваральны ў тлушчах і арганічных растваральніках. Каля 80 % халестэрыну выпрацоўваецца самім арганізмам (печанню, кішэчнікам, ныркамі, наднырачнікамі, палавымі залозамі), астатнія 20 % паступаюць з ежай. У арганізме знаходзіцца 80 % свабоднага і 20 % звязанага халестэрыну. Халестэрын забяспечвае стабільнасць клеткавых мембран у шырокім інтэрвале тэмператур.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Стэроіды
Дзераза гадавая

**Дзераза гадавая** (*Lycopodium annotinum*), або **спінулюм гадавы** (*Spinulum annotinum*)  — шматгадовая травяністая вечназялёная споравая расліна сямейства дзеразовых.

## Назва 
Дзераза гадавая, відлак, дзераза, бабін мур, вілак-дзераза, даршча, селяніка, бронец. Лісце без валасістага заканчэння, жорсткае, адагнутае ўніз, вузкаланцэтнае
* *Lycopodium annotinum ssp. alpestre* (Hartm.) A.Löve & D.Löve
* *Lycopodium annotinum ssp. pungens* (Bach.Pyl.) Hultén
* *Lycopodium annotinum var. acrifolium* Fern.
* *Lycopodium annotinum var. alpestre* Hartm.
* *Lycopodium annotinum var. annotinum* L.
* *Lycopodium annotinum var. pungens* (Bach.Pyl.) Desv.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Єлін Ю. Я., Зерова М. Я., Лушпа В. І., Шаброва С. І.* Дари лісів. — К.: Урожай, 1979 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзеразовыя
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Альхарабэ

**Альхарабэ** () — рака на паўднёвым усходзе Іспаніі. Працякае праз некалькі гарадоў у аўтаномнай супольнасці Мурсія. Рака працякае праз асаблівую экалагічную зону, якая знаходзіцца пад аховай. Там жывуць некалькі рэдкіх відаў фаўны, у прыватнасці чарапахі.

Катэгорыя:Рэкі Мурсіі
Катэгорыя:Рэкі Іспаніі
Huperzia arctica

**Huperzia arctica** — від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Расліна вышынёй 2-15 см. Парасткі прамастаячыя. Утварае невялікія падушачкі. Філоіды лінейна-ланцэтнай формы. Спарангіі знаходзяцца ў пазухах лісця. Лісце 4-6 мм даўжынёй, жаўтлява-бурае, празрыстае, шчыльна размешчанае. Споры трохкутныя. Выводкавыя пупышкі дыяметрам 1-2 мм. Спорыі спеюць у чэрвені — верасні.

## Арэал і месцапражыванне 
У Расіі распаўсюджаны па ўсёй Сібіры. Таксама сустракаецца ў Скандынавіі.

Насяляе ў арктычных і горных тундрах, дзе можа расці да вышыні 1940 м (у Ютунхеймене). Таксама знойдзены на Ян-Маене і Шпіцбергене. Аддае перавагу адкрытым, вільготным і асветленым горным глебам. Сустракаецца каля ручаёў, у балотах, на камянях.

## Галерэя 

Huperzia arctica 08.jpg
Huperzia arctica 06.jpg

Катэгорыя:Баранцовыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Царква Святога Мікалая (Гамбург)

**Царква Святога Мікалая** — неагатычная царква, адна з пяці лютэранскіх цэркваў горада Гамбурга.

## Гісторыя 
У XI стагоддзі пачалося будаўніцтва драўлянай царквы Святога Мікалая. Будаўніцтва каменнай царквы пачата ў 1335 годзе.

Неагатычная царква на яе месцы завершана ў 1874 годзе англійскім архітэктарам Джорджам Гільбертам Скотам. З'яўлялася самым высокім будынкам у свеце з 1874 па 1876 год.
 
Пасля разбуральных бамбардзіровак Гамбурга («Аперацыі Гамора») у канцы ліпеня 1943 года, ад царквы засталася толькі вежа (147 м).
 
У 1951 годзе адбылося далейшае разбурэнне царквы, а рэстаўрацыйныя працы зроблены ў 1990 годзе. За рэстаўрацыю царквы адказвае фонд «Выратаванне царквы святога Мікалая».

## Літаратура 
* Gerhard Hirschfeld: Geschichte des Mahnmals und der Kirchenbauten von St. Nikolai in Hamburg. Herausgegeben vom Förderkreis „Rettet die Nikolaikirche e.V.“, Hamburg 2010, ISBN 978-3-940445-97-1
* Eberhard Petzold, Sylvester M. Robert: Mahnmal St. Nikolai. Historika Photoverlag, Hamburg 1995, ISBN 3-929307-24-3.
* Volker Plagemann: Kunstgeschichte der Stadt Hamburg. Junius Verlag, Hamburg 1995, ISBN 3-88506-257-7.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмы Гамбурга
Гамбу
Катэгорыя:Збудаванні Германіі ў гатычным стылі
Франц фон Штук

**Франц фон Штук** (; — ) — нямецкі жывапісец і скульптар.
 
Сын вясковага млынара. Вучыўся ў Каралеўскай школе мастацтваў і рамёстваў у Мюнхене, а затым у Мюнхенскай акадэміі мастацтваў. Захапляўся новымі мастацкімі тэхнікамі і жанрамі, разам з Вільгельмам Трубнерам заснаваў у 1892 г. Мюнхенскі сэцэсіён.
 
З 1895 года Штук — прафесар Акадэміі мастацтваў, сярод яго вучняў — Васіль Кандзінскі, Паўль Клее, Ёзеф Хенгэ, Георг Карс, Паўль Штольрайтэр і Генрых Штрыфлер. У 1906 годзе атрымаў дваранскі тытул. Выдатны прадстаўнік мюнхенскай школы выяўленчага мастацтва, у адным радзе з Францам фон Ленбахам і Фрыдрыхам Аўгустам фон Каўльбахам.
 
Адчуваў уплыў Арнольда Бёкліна, пісаў карціны на сюжэты са свету фантазій і алегорый, сімвалічныя вобразы, як, напрыклад, «Грэх» (1893) і «Вайна» (1894). Многія з яго буйнафарматных твораў адрознівае двухсэнсоўна-эратычная атмасфера.

У яго вучыўся беларускі мастак Гецал Чорны.

## Галерэя 

Image:Franz von Stuck 004.jpg|Грэх. 1893. Новая пінакатэка. Мюнхен
Image:Franz von Stuck 010.jpg|Саламея. 1906. Гарадская галерэя ў доме Ленбаха. Мюнхен
Image:Franz von Stuck 008.jpg|Юдзіф і Алаферн. 1927. Збор Ота Хайльманна. Мюнхен
Image:Franz von Stuck 009.jpg|Мары ў чырвоным капялюшыку. 1902. Прыватная калекцыя. Мюнхен
Image:Franz von Stuck Tilla Durieux als Circe.jpg|Ціла Дзюр'е ў вобразе Цырцэі. 1889. Старая нацыянальная галерэя. Берлін
Image:Stuck Susanna.jpg|Сусана і старцы. 1913. Прыватная калекцыя
Image:Franz von Stuck Ringelreihen.jpg|Карагод. 1910. Прыватная калекцыя
Image:Franz von Stuck 007.jpg|Вясна. 1909. Музей зямлі Гесэн. Дармштат

## Літаратура 
* Jo-Anne Birnie Danzker u.a. (Hrsg.): Franz von Stuck und die Photographie. Inszenierung und Dokumentation. Prestel, München 1996, ISBN 3-7913-1657-5 (каталог выстаўкі)
* Claudia Gross-Roath: Das Frauenbild bei Franz von Stuck. VDG, Weimar 1999, ISBN 3-89739-070-1.
* Birgit Jooss: Ateliers als Weihestätten der Kunst. Der «Künstleraltar» um 1900. Verein zur Förderung der Villa Stuck, München 2002, ISBN 3-923635-45-1.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Германіі
Катэгорыя:Скульптары Германіі
Катэгорыя:Мастакі-сімвалісты
Катэгорыя:Мадэрн
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ Германіі
Прэмія Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні

**Прэмія Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні** () — адна з намінацый прэміі Ласкера, прысуджаецца фондам Альберта і Мэры Ласкер (анг. Lasker Foundation). Прэмія ўручаецца вучоным за фундаментальныя даследаванні, якія далі методыку, інфармацыю або канцэпцыі, якія дапамаглі ў вывучэнні і спрыялі ліквідацыі вялікай колькасці захворванняў.

## Спіс лаўрэатаў 
### 1940-я 
* (1946) Карл Фердынанд Коры
* (1947)
* (1948) Зельман Ваксман, Вінсент дзю Віньё
* (1949) Андрэ Фрэдэрык Курнан
* (1950) Джордж Уэлс Бідл

### 1950-я 
* (1951)
* (1952)
* (1953) Ханс Адольф Крэбс
* (1954) Альберт Сент-Дзьёрдзы
* (1955)
* (1956)
* (1957)
* (1958)
* (1959)
* (1960) Фрэнсіс Гары Крык, Джэймс Дзьюі Уотсан

### 1960-я 
* (1962)
* (1963)
* (1964) Рэната Дульбека
* (1965) Роберт Холі
* (1966) Джордж Паладэ
* (1967)
* (1968) Хар Гобінд Карана
* (1969)
* (1970) Эрл Сазерленд

### 1970-я 
* (1971) Сідней Брэнер, Сеймур Бензер, Чарлз Яноўскі
* (1974) Хоўард Тэмін
* (1975) Гілемэн Ражэ Гіймэн, Эндру Віктар Шалі
* (1976) Разалін Сасмэн Ялаў
* (1977) Сунэ Бергстрэм, Бенгт Самуэльсан, Джон Роберт Вейн
* (1978)
* (1979) Фрэдэрык Сенгер, Роджэр Уолкат Сперы
* (1980) Пол Берг

### 1980-я 
* (1981) Барбара Мак-Клінтак
* (1982) Майкл Бішап, Харальд Вармус
* (1983) Эрык Кэндэл
* (1984) Георг Кёлер, Сезар Мільштэйн
* (1985) Майкл Сцюарт Браўн, Джозеф Леанард Голдстайн
* (1986) Рыта Леві-Мантальчыні, Стэнлі Коэн
* (1987) Сусуму Танегава
* (1988) Філіп Шарп
* (1989) Эдвін Крэбс, Алфрэд Гілман

### 1990-я 
* (1991) Эдвард Льюіс
* (1993) Гюнтэр Блобель
* (1994) Стэнлі Бен Прузінер
* (1995) Рольф Цынкернагель, Пітэр Чарлз Догерці
* (1996) Ферыд Мурад, Роберт Ферчгат
* (2000) Аарон Чэхановер, Аўрам Гершко

### 2000-я 
### 2010-я 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт фонду Альберта і Мэры Ласкераў 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Прэміі ЗША
Хуан Гомес дэ Мора

[thumb|250px|Мадрыдская [Пласа-Маёр, Мадрыд|Пласа-Маёр. Від на Каса-дэ-ла-Панадэрыя]]
**Хуан Гомес дэ Мора** (; ,  - , ) — іспанскі архітэктар. Сын прыдворнага мастака караля Філіпа II Хуана Гомеса дэ Мора, пляменнік архітэктара Франсіска дэ Мора.

## Біяграфія 
Хуан Гомес навучаўся архітэктуры ў свайго дзядзькі. Пасля яго смерці ў 1610 годзе ва ўзросце 24 гадоў Хуан Гомес дэ Мора ўзначаліў будаўніцтва Мадрыдскага алькасара і атрымаў пасаду архітэктара пры двары караля Філіпа II. Сярод яго галоўных прац - мадрыдская плошча Пласа-Маёр, будынак турмы (цяпер палац Санта-Крус) недалёка ад яе. Хуан Гомес дэ Мора таксама ўдзельнічаў ва ўзвядзенні манастыра Энкарнасьён.

## Спасылкі 
* Alejandro Lapunzina. Architecture of Spain. Стар. 102 

Катэгорыя:Архітэктары Іспаніі
Мігель Прыма дэ Рывера

**Мігель Прыма дэ Рывера і Арбанеха** (ісп.: Miguel Primo de Rivera y Orbaneja;  -) — 2-і маркіз дэ Эстэла і 8-ы маркіз Сабрэмонтэ. Іспанскі ваенны і палітычны дзеяч, у 1923-1930 гады - дыктатар, старшыня ўрада пры каралі Альфонса XIII.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітыкі Іспаніі
Катэгорыя:Генералы Іспаніі
Катэгорыя:Старшыні ўрада Іспаніі
Абдулай Вад

**Абдулай Вад** (; нар. , , Французская Заходняя Афрыка) — прэзідэнт Сенегала з 1 красавіка 2000 па 2 красавіка 2012.

## Біяграфія 
У 1974 у згодзе з прэзідэнтам тады аднапартыйнага Сенегала Леапольдам Седарам Сенгорам заснаваў апазіцыйную партыю СДП. У 1976 ў Сенегале быў прыняты закон аб дазволе дзейнасці ўсяго трох палітычных партый, кожная з якіх павінна была вызнаваць адну з асноўных ідэалогій (сам Сенгор узначальваў Сацыялістычную партыю), і СДП прыняла ідэалогію лібералізму.
 
Вад удзельнічаў у прэзідэнцкіх выбарах у 1978 супраць Сенгора і 1983, 1988 і 1993 супраць яго пераемніка Абду Дыуфа, але займаў другое месца. Супрацоўнічаў з урадам, займаючы міністэрскія пасты (міністр без партфеля ў красавіку 1991 - кастрычніку 1992, дзяржаўны міністр у сакавіку 1995 - сакавіку 1998), арыштоўваўся за антыўрадавую дзейнасць і знаходзіўся ў эміграцыі ў Францыі. Вярнуўшыся адтуль 27 кастрычніка 1999, Вад ў першым туры прэзідэнцкіх выбараў, які прайшоў 27 лютага 2000 зноў быў другім, але выйшаў у другі тур, дзе перамог прэзідэнта Абду Дыуфа дзякуючы падтрымцы астатніх кандыдатаў, атрымаўшы 58,47%. У красавіку 2001 СДП атрымала большасць і ў парламенце. У тым жа годзе была прынятая новая канстытуцыя, уводзячы пяцігадовы прэзідэнцкі тэрмін, прычым сам Вад заставаўся на пасадзе на працягу сямі гадоў. 11 сакавіка 2007 г. адбыліся новыя прэзідэнцкія выбары, на якіх Абдулай Вад перамог у першым туры, атрымаўшы 55,9%. Спробы апазіцыйных кандыдатаў аспрэчыць вынікі ў Канстытуцыйным судзе не мелі поспеху.
 
Абдулай Вад падтрымлівае стварэнне Злучаных Штатаў Афрыкі.

Катэгорыя:Прэзідэнты Сенегала
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя
Лейбарысцкая партыя (Вялікабрытанія)

**Лейбарысцкая партыя Вялікабрытаніі** ( — Рабочая партыя) — адна з дзвюх вядучых палітычных партый у Злучаным Каралеўстве. Партыя левацэнтрысцкая, падкрэслівае патрэбу ва ўзмацненні дзяржаўнага ўмяшання ў эканоміку, сацыяльнай справядлівасці і ўмацаванні правоў працоўных. З 11 мая 2010 года ў апазіцыі і з’яўляецца «Вернай апазіцыяй Яе Вялікасці» (афіцыйная апазіцыя).
 
Заснавана ў 1900 годзе як Камітэт працоўнага прадстаўніцтва; з 1906 года называецца «Лейбарысцкай». У лютым 1918 года прыняты Статут Лейбарысцкай партыі — Канстытуцыя ЛПВ. У жніўні 1918 года прыняты праграмны дакумент «Праца і новы сацыяльны парадак».
 
Арыентацыя — сацыял-дэмакратычная, партыя звязана з прафсаюзным рухам, а таксама накіраваная на грамадскае рэгуляванне эканомікі. Упершыню прыйшла да ўлады ў 1924 годзе.
 
Лейбарысты знаходзіліся ва ўладзе з 1997 года, калі на выбарах ім удалося апярэдзіць сваіх традыцыйных праціўнікаў, кансерватараў, на 253 мандаты. На выбарах 2001 года лейбарысты паўтарылі поспех папярэдніх выбараў. На парламенцкіх выбараў 2005 года лейбарысты атрымалі 9.562.122 галасоў і 356 мандатаў у Палаце абшчын супраць 198 у кансерватараў. Усе гэтыя выбары партыя выйграла пад кіраўніцтвам Тоні Блэра рэфарматара партыі. Блэр сышоў у адстаўку ў 2007 годзе пад ціскам грамадскасці, якая абвінавачвала яго ў развязванні іракскай вайны 2003 года. На выбарах у Еўрапарламент 2009 года Партыя заняла трэцяе месца па колькасці галасоў (2.381.760 або 15,7 %) і атрымала 13 мандатаў — удвая менш кансерватараў і столькі ж, колькі Партыя незалежнасці Злучанага Каралеўства. Прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі Гордан Браўн, які ўзначальваў партыю, расцаніў паражэнне лейбарыстаў на выбарах у парламент, якія прайшлі 6 мая 2010 года, як негатыўную ацэнку яго дзейнасці выбаршчыкамі. Пасля гэтага Браўн не стаў ні прэтэндаваць на пасаду лідара Лейбарысцкай партыі, ні падтрымліваць каго-небудзь з кандыдатаў.
 
Лідар Лейбарысцкай партыі 2020 года — Кір Стармер.

## Вынікі партыі на парламенцкіх выбарах 
## Спіс лейбарысцкіх прэм’ер-міністраў 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Палітычныя партыі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Сацыял-дэмакратычныя партыі
Катэгорыя:Левацэнтрысцкія партыі
Катэгорыя:Лейбарысцкія партыі
Катэгорыя:Сацыялістычны інтэрнацыянал
Катэгорыя:Партыі-члены ПЕС
Царква Святога Міхаіла (Гамбург)

**Царква Святога Міхаіла** — галоўная пратэстанцкая (евангелісцкая) царква Гамбурга, адно з найбольш значных архітэктурных збудаванняў Паўночнай Германіі, з'яўляецца "візітнай карткай" горада. Храм у стылі позняга барока, прысвечаны архангелу Міхаілу, вядомы таксама пад назвай «Вялікі Міхель». Царква Святога Міхаіла знаходзіцца ў паўднёвым квартале Новага горада, вежа царквы добра бачная з караблёў, якія накіроўваюцца ў порт Гамбурга, фарміруе марскі фасад вольнага Ганзейскага горада.

## Гісторыя 
Першая царква Святога Міхаіла была ўзведзена ў Новым горадзе Гамбурга ў 1648 - 1669 гг. Петэрам Маркартам і Крыстафам Корбінусам. Гэта была вялікая прыгожая трохнефная царква, аднак яна праіснавала да 1750 года, у выніку ўдару маланкі храм цалкам згарэў, званіца храма была разбурана. На наступны год на старым месцы было пачата ўзвядзенне новай царквы па праекце Іагана Леанарда Прэя і Эрнста Георга Зоніна. Да 1762 пабудова была скончаная, аднак вежа царквы была выведзена толькі да ўзроўню даху. Толькі да 1786 года храм упрыгожыўся элегантнай і яркай вежай.
 
3 ліпеня 1906 г. падчас будаўнічых работ узнік пажар - дашчэнту згарэла і абрынулася вежа, ад царквы засталіся адны сцены. Цэлы шэраг архітэктараў і ўплывовых грамадзян Гамбурга выказаліся супраць аднаўлення Вялікага Міхеля. Яны прапаноўвалі паставіць на тым жа месцы новую царкву - узвесці ў адпаведнасці з духам XX стагоддзя. Аднак простыя жыхары Гамбурга, якія любілі і ганарыліся сваёй славутасцю, вырашылі аднаўляць храм. Да 1912 годзе трэцяя царква Святога Міхаіла была ўзведзена па ранейшых чарцяжах, але пры гэтым выкарыстоўваліся самыя сучасныя матэрыялы і тэхналогіі. Менавіта жалезабетонная канструкцыя дапамагла 3-й царкве выстаяць падчас Другой сусветнай вайны, калі Гамбург, як адзін з прамысловых цэнтраў і асноўных партоў Германіі, падвяргаўся масіраваным бамбаванням.
 
У 2008 годзе выява царквы Святога Міхаіла ў Гамбургу была змешчана на рэверс памятнай манеты наміналам 2 еўра з серыі «Федэральныя землі Германіі» як сімвал федэральнай зямлі Гамбург.

## Літаратура 
* Helge Adolphsen: O, wie so herrlich stehst Du da. Predigten im Hamburger Michel aus fünf Jahrhunderten, Murmann-Verlag, Hamburg 2006, ISBN 3-938017-79-1
* Semjon Aron Dreiling: Pompöser Leichenzug zur schlichten Grabstätte. Die vergessenen Toten im Gruftgewölbe der Hamburger St.-Michaelis-Kirche 1762-1813, Medien-Verlag Schubert, Hamburg 2006, ISBN 3-937843-09-4 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмы Гамбурга
Г
М
Уільям Беверыдж

**Уільям Генры Беверыдж**, барон (; , Рангпур, Індыя (цяпер Бангладэш) — , Оксфард) — англійскі эканаміст, прадстаўнік фабіянства.

Вучыўся ў Оксфардскім універсітэце. З 1919 па 1937 год — дырэктар Лонданскай школы эканомікі і палітычнай навукі. Член Брытанскай акадэміі (з 1937 года). Прэзідэнт Каралеўскага статыстычнага грамадства (1941—1943). Узведзены ў рыцарскую годнасць у 1919 годзе; тытул барона атрымаў у 1946 годзе.

Быў асабістым сябрам брытанскага гісторыка Рычарда Тоўні.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Біяграфія Б. на сайце Лонданскай школы эканомікі на англ. мове 

Катэгорыя:Члены Фабіянскага таварыства
Катэгорыя:Эканамісты Вялікабрытаніі
Эмануэль Шыканедэр

**Эмануэль Шыканедэр** (, народжаны Johann Joseph Schikaneder — Іаган Іозеф Шыканедэр; , Штраўбінг, Баварыя — , горад Вена, Аўстрыйская імперыя) — нямецкі оперны спявак (барытон), імпрэсарыё, драматург і лібрэтыст. Найбольш вядомы як лібрэтыст оперы «Чароўная флейта» В. А. Моцарта.

## Пачатак кар’еры 
Прыблізна ў 1773 годзе, Шыканедэ дэбютаваў у складзе тэатральнай трупы Мосера, якая ставіла, акрамя опер, фарсы і зінгшпілі. У 1777 годзе ён ажаніўся з актрысай гэтай трупы, Элеанорай Арт. У тым жа годзе ён удала сыграў Гамлета ў пастаноўцы ў Мюнхене. У 1778 годзе Шыканедэр стаў кіраўніком сваёй уласнай трупы. У 1780 годзе падчас гастроляў у Зальцбургу ён пазнаёміўся з Моцартам.
 
Пачынаючы з 1785 Шиканедер выступае ў Кернтнертор-тэатры ў Вене, працягваючы працаваць і ў Зальцбургу. У 1789 годзе трупа Шыканедэра ў Theater auf der Wieden, у прыгарадзе Вены. Пастаноўкі трупы, у тым ліку і опера Моцарта «Выкраданне з сераля», маюць вялікі поспех у публікі. Шыканедэр таксама ставіць шэраг опер на казачныя народныя сюжэты, часта выкарыстоўваючы для гэтага складаныя тэхнічныя рашэнні.

## Чароўная флейта 
Кульмінацыяй серыі казачных опер стала «Чароўная флейта» з музыкай Моцарта. Лібрэта было напісана Шыканедэрам, які выкарыстаў разам з традыцыйным сюжэтам шэраг масонскіх знакаў. Сам Шыканедэр сыграў у прэм’ернай пастаноўцы Папагена.

## Літаратура 
* Kurt Honolka: *Papageno. Emanuel Schikaneder. Der große Theatermann der Mozart-Zeit*. Salzburg und Wien 1984, ISBN 3-7017-0373-6
* Egon von Komorzynski: *Emanuel Schikaneder. Ein Beitrag zur Geschichte des deutschen Theaters*. Wien 1951.
* Anke Sonnek: *Emanuel Schikaneder. Theaterprinzipal, Schauspieler und Stückeschreiber*, Schriftenreihe der Intern. Stiftung Mozarteum, Bd 11, Kassel 1999, ISBN 3-7618-1461-5
* Michael Lorenz: *Neue Forschungsergebnisse zum Theater auf der Wieden und Emanuel Schikaneder*, Wiener Geschichtsblätter 4/2008, […] Wien 2008 (siehe Weblinks)
* Tadeusz Krzeszowiak: *Freihaustheater in Wien 1787—1801. Wirkungsstätte von W. A. Mozart und E. Schikaneder. Sammlung der Dokumente.* Böhlau, Wien u. a. 2009, ISBN 978-3-205-77748-9.
* Franz Krojer: *Straubing, Schikaneder-Stadt*, in: Aufschluss des Gäubodens, München 2006 (Differenz-Verlag), (PDF)
* Eva Gesine Baur: *Emanuel Schikaneder. Der Mann für Mozart*, München 2012, C. H. Beck, ISBN 978-3-406-63086-6

## Спасылкі 
* Werke von Emanuel Schikaneder bei Zeno.org
* Literatur von und über Emanuel Schikaneder im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek 
* Michael Lorenz: *Neue Forschungsergebnisse zum Theater auf der Wieden und Emanuel Schikaneder*, Wiener Geschichtsblätter 4/2008, (Verein für Geschichte der Stadt Wien, Wien 2008), S. 15-36.

Катэгорыя:Лібрэтысты
Катэгорыя:Масоны Аўстрыі
Еўхарыстыя

[thumb|280px|Еўхарыстыя([Сандра Бацічэлі, 1495 год)]]
**Еўхары́стыя**, або **Эўхары́стыя** ( — падзяка), **Святое Прычасце**, **Святая Камунія** — хрысціянскае таінства (сакрамант), якое складаецца ў асвячэнні хлеба і віна ў асаблівым статусе і наступнае іх з'яданне. У праваслаўных, каталікоў, дахалкіданітаў, большасці лютэран, англікан, старакатолікаў і ў некаторых іншых канфесіях складае аснову галоўнага хрысціянскага набажэнства, Боскай Літургіі (ці Імшы), і тлумачыцца як таінства (сакрамант), пры якім хрысціяне прымаюць Цела і Кроў Ісуса Хрыста Збавіцеля і, такім чынам, злучаюцца з Богам. Частка пратэстанцкіх канфесій тлумачыць яе як просты рэлігійны рытуал, які не з'яўляецца таінствам.

## Каталіцкая царква 
Важнымі і неабходнымі элементамі для святкавання Эўхарыстыі з'яўляюцца хлеб з пшаніцы і вінаграднае віно. Служыцелем Эўхарыстыі з'яўляецца Распарадчыкам з’яўляецца святар (біскуп або прэзбітэр), які атрымаў сапраўднае пасвячэнне і дзейнічае ў асобе Хрыста-Галавы і ад імя Касцёла. 

### Эўхарыстыя як ахвярапрынашэнне 
Паводле каталіцкай царквы, Эўхарыстыя ёсць Гэта ахвяра Цела і Крыві Пана Езуса, якую Ён устанавіў, каб увекавечыць ажно да свайго прыйсця ахвяру Крыжа, даручаючы такім чынам Касцёлу ўспамін сваёй смерці і ўваскрасення. Гэта знак адзінства, повязь любові, пасхальная гасціна, на якой мы прымаем Хрыста, напаўняем душу ласкай і атрымліваем задатак вечнага жыцця. Эўхарыстыя з’яўляецца ўспамінам, таму што выяўляе і здзяйсняе ахвяру, якую Хрыстус прынёс Айцу аднойчы за ўсіх на крыжы дзеля чалавецтва. Ахвярны характар Эўхарыстыі раскрываецца ў саміх словах устанаўлення: «Гэта ёсць Цела Маё, якое за вас будзе выдана» і «Гэты келіх ёсць новым запаветам у Крыві Маёй, якая за вас будзе праліта» (Лк 22, 19-20). Ахвяра крыжа і ахвяра Эўхарыстыі — гэта адна ахвяра. Адным з’яўляюцца ахвяра і ахвярадаўца, рознымі з’яўляюцца толькі спосабы ахвярапрынашэння: крывавы — на крыжы, некрывавы — у Эўхарыстыі. 

### Эўхарыстыя як сапраўдная прысутнасць 
Езус Хрыстус прысутнічае ў Эўхарыстыі выключным і непараўнальным чынам. Ён насамрэч прысутны праўдзіва, рэальна і субстанцыяльна: са сваім Целам і сваёй Крывёю, са сваёй Душой і Боскасцю. У Эўхарыстыі сакрамэнтальна, гэта значыць у эўхарыстычных постацях хлеба і віна, прысутнічае ўвесь Хрыстус: Бог і Чалавек. Праз пераўтварэнне, хлеб і віно становяцца целам і крывёю Хрыста. Пераўтварэнне азначае перамену ўсёй субстанцыі хлеба ў субстанцыю Цела Хрыста і ўсёй субстанцыі віна ў субстанцыю Ягонай Крыві. Гэтае пераўтварэнне здзяйсняецца падчас эўхарыстычнай малітвы праз дзейснасць слоў Хрыста і дзеянне Духа Святога. Аднак, характэрныя рысы хлеба і віна, гэта значыць «эўхарыстычных постацяў», застаюцца нязменнымі.

Каб прыняць святую Камунію, неабходна быць цалкам далучаным да каталіцкага Касцёла і быць у стане ласкі, гэта значыць не мець на сумленні смяротнага граху. Той, хто ўсведамляе, што ўчыніў цяжкі грэх, павінен прыступіць да сакрамэнту паяднання перад тым, як будзе прымаць святую Камунію. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хрысціянскае набажэнства
Катэгорыя:Хрысціянскія таінствы
Вільгельм Буш

**Генрых Хрысціян Вільгельм Буш** (; ,  — , , цяпер у межах Зезена) — нямецкі паэт-гумарыст і малявальшчык. За свае папулярныя сатырычныя вершы ў малюнках лічыцца адным з заснавальнікаў коміксаў. Аўтар папулярных кніг для дзяцей «Макс і Морыц» і «Пліх і Плюх».
 
Акрамя ілюстрацый да сваіх твораў, Буш з'яўляецца аўтарам больш за тысячы карцін (пераважна невялікага фармату), напісаных алеем. Пры жыцці аўтара яны заставаліся малавядомымі, і былі выстаўленыя толькі пасля яго смерці. Большасць карцін напісаны ў экспрэсіянісцкай манеры.
 
Сын крамніка. Навучаўся ў Дзюсельдорфскай акадэміі мастацтваў, а таксама ў Антверпене і Мюнхене.

## Пераклады на беларускую мову 
У выдавецтве «Юнацтва» у 1984-м годзе выйшла кніга «Макс і Морыц. Вясёлыя гісторыя ў малюнках і вершах» (Пер. з ням. А. Вольскі).

## Літаратура 
* Ulrich Beer. *Wilhelm Busch. Lausbub — Lästermaul — Lebensweiser.* Schnell Buch & Druck, Stolzenau 2000, ISBN 3-87716-759-4
* Michaela Diers. *Wilhelm Busch, Leben und Werk.* dtv 2008, ISBN 978-3-423-34452-4
* Herbert Günther. *Der Versteckspieler. Die Lebensgeschichte des Wilhelm Busch.* Beltz Verlag, Weinheim 2002, ISBN 3-407-80894-1
* Joseph Kraus. *Wilhelm Busch.* Rowohlt, Reinbek 1970 (16. Auflage 9/2004), ISBN 3-499-50163-5
* Jochen Poetter (Hrsg.): *Wilhelm Busch. Malerei*. Ausstellungskatalog Staatliche Kunsthalle Baden-Baden 22. Juni — 16. September 1990, Verlag Gerd Hatje, Stuttgart 1990, ISBN 3-7757-0308-X
* Heiko Postma. *«Ich müsste lachen, wenn gerade die Welt unterginge…» Über den Dicht-, Denk- und Zeichenkünstler Wilhelm Busch*, jmb-Verlag, Hannover 2008, ISBN 978-3-940970-01-5
* Gudrun Schury. *Ich wollt, ich wär ein Eskimo. Das Leben des Wilhelm Busch. Biographie*. Aufbau-Verlag, Berlin 2007, ISBN 978-3-351-02653-0
* Stephan Töpper. *Der Urvater des Comics*, in: Der Tagesspiegel, 22. Dezember 2007, Sonderbeilage «Freie Universität Berlin», Seite B8, online
* Gert Ueding. Wilhelm Busch. Das 19. Jahrhundert en miniature. Insel, Frankfurt/M. 1977 (Neuauflage 2007).
* Eva Weissweiler. *Wilhelm Busch. Der lachende Pessimist. Eine Biographie*. Kiepenheuer & Witsch, Köln 2007, ISBN 978-3-462-03930-6
* Wilhelm-Busch-Gesellschaft (Hrsg.). *Pessimist mit Schmetterling. Wilhelm Busch — Maler, Zeichner, Dichter Denker.* Katalog zu den hannoverschen Jubiläums-Ausstellungen 2007, 280 S., 300 meist farbige Abbildungen, ISBN 978-3-921752-49-4

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паэты Германіі
Катэгорыя:Мастакі Германіі
Фраўэнкірхэ

**Фраўэнкірхэ** (ням. Frauenkirche) — назва цэркваў у нямецкамоўных краінах, прысвечаных Багародзіцы, Найсвяцейшай Дзеве Марыі:

## Германія 
* Фраўэнкірхэ ў Дрэздэне;
* Фраўэнкірхэ ў Мюнхене;
* Фраўэнкірхэ ў Нюрнбергу.
Урбанізм

* **Урбанізм (літаратура)** ( — гарадскі) — адлюстраванне ў літаратуры (у яе тэматыцы, вобразах, стылі) вялікага горада з высокаразвітой тэхнікай і індустрыяй, гарадскога быту, асаблівасцяў псіхікі, абумоўленых гарадскім ладам жыцця. Пачынальнікам урбаністычнага напрамку ў беларускай літаратуры з'яўляецца М. Багдановіч.
* **Урбанізм (архітэктура)** — кірунак у горадабудаўніцтве XX стагоддзя, якое сцвярджала неабходнасць стварэння і развіцця вялікіх гарадоў. Часам ужываецца як сімвал горадабудаўніцтва ў цэлым.
* Урбанізм — тэматыка ў мастацтве XX стагоддзя, выява жыцця буйных гарадоў.
* Урбанізм — любоў да гарадскіх краявідаў, напрыклад у індустрыяльным турызме.
Эд Мілібэнд

**Эдвард Сэмюэл Мілібэнд** (; ) — брытанскі палітык, міністр па справах энергетыкі і змяненні клімату ў 2008—10, з 25 верасня 2010 — лідар Лейбарысцкай партыі і парламенцкай апазіцыі.
 
Нарадзіўся ў сям’і вядомага марксісцкага тэарэтыка Ральфа Мілібэнда, які нарадзіўся ў Бельгіі ў сям’і польскіх яўрэяў, і Марыён Козак, яўрэйскай эмігранткі з Польшчы. У Эдварда ёсць старэйшы брат Дэвід Мілібэнд — міністр замежных спраў Вялікабрытаніі ў 2007—2010. Эдвард скончыў Оксфардскі ўніверсітэт (бакалаўрыят па філасофіі, паліталогіі і эканоміцы) і Лонданскую школу эканомікі (магістратура па эканоміцы). У 2004—05 кіраўнік савета па эканамічных пытаннях Казначэйства Вялікабрытаніі.
 
У 2005 годзе быў абраны ў Палату абшчын ад акругі Doncaster North ў Паўднёвым Ёркшыры, атрымаўшы 17.531 (55,5 %) галасоў супраць 4875 (15,4 %) у бліжэйшага пераследніка. У 2007 годзе прызначаны міністрам сакратарыята ўрада і ўведзены ў Таемны савет, а 3 кастрычніка 2008 года заняў толькі што створаную пасаду міністра па справах энергетыкі і змянення клімату. Браты Мілібэнд сталі першымі братамі-членамі аднаго ўрада з 1938 года. У 2010 годзе пераабраны ў Палату абшчын, атрымаўшы 19.637 (47,3 %) галасоў супраць 8728 (21 %) у бліжэйшага пераследніка. На выбарах новага кіраўніка Лейбарысцкай партыі ў жніўні-верасні 2010 года Эд Мілібэнд перамог свайго брата Дэвіда; ў чацвёртым туры Эд атрымаў 50,65 % галасоў, а Дэвід — 49,35 %. 25 верасня Эдвард стаў новым кіраўніком лейбарыстаў і парламенцкай апазіцыі.
 
Мілібэнд падтрымлівае вынесеную на рэферэндум прапанову аб увядзенні прэферэнцыйнага галасавання, у той час як яго партыя раскалолася па гэтым пытанні. У Палаце абшчын галасаваў за антытэрарыстычныя законы, супраць расследавання абставін пачатку вайны ў Іраку, за выключэнне спадчынных пэраў з Палаты лордаў, за выбарную Палату лордаў, за ўвядзенне забароны на курэнне, за прадастаўленне роўных правоў прадстаўнікам сексуальных меншасцей, за замену ракет «Трайдэнт», за ўвядзенне ўніверсальных ідэнтыфікацыйных карт і за далейшую інтэграцыю з Еўрасаюзам.

Катэгорыя:Палітыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лейбарысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Міністры энергетыкі
Катэгорыя:Члены парламента Вялікабрытаніі
Лоўрэнс (Канзас)

**Ло́ўрэнс** () — горад у ЗША, шосты па велічыні горад штата Канзас, сталіца акругі Дуглас. Знаходзіцца на паўночным усходзе штата за 40 км на ўсход ад горада [Топіка]] і за 66 км на захад ад Канзас-Сіці.

Размешчаны на берагах рэк Канзас і Уакаруса. Па выніках перапісу 2010 года насельніцтва горада складае 87&nbsp;643 чалавек. У горадзе знаходзіцца Універсітэт Канзаса.

Катэгорыя:Гарады Канзаса
Заразіха галінастая

**Заразі́ха галінастая** (*Orobanche ramosa*) — паразітная расліна сямейства заразіхавыя.
 
## Апісанне 
Кветкі сіне-блакітныя, сабраныя ў коласападобныя суквецці. Плод — каробачка. У адной расліне заразіхі можа ўтварыцца да 15 тысяч вельмі дробных насенін (маса 1000 сямян — 0,001 г). Распаўсюджваюцца яны ветрам і захоўваюцца ў глебе некалькі гадоў.

## Значэнне 
Пашкоджвае каранёвую сістэму канопляў і іншых культур. На пашкоджаных каранях з'яўляюцца зорчатыя ўздуцці, з якіх развіваюцца разгалінаваныя мясістыя чырвона-бурыя сцёблы заразіхі галінастай вышынёй 10-20 см. Заразіха галінастая забірае ў раслін вялікую колькасць пажыўных рэчываў і вады, з прычыны чаго сцяблы канопляў не развіваюцца і маюць прыгнечаны выгляд. Ураджай валакна і яго якасць зніжаюцца.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Заразіха
Катэгорыя:Расліны-паразіты
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Канзас (рака)

**Канзас** () — рака на паўночным усходзе штата Канзас, ЗША. Правы прыток ракі Місуры. Мае 238 км у даўжыню; плошча басейна — 155 695 км². Сярэдні расход вады — 205 м³/с.
 
Утвараецца пры зліцці рэк Рэпаблікан і Смокі-Хіл, на ўсход ад горада Джанкшэн-Сіці, акруга Гіры. Цячэ пераважна ва ўсходнім кірунку і ўпадае ў Місуры ў горадзе Канзас-Сіці, на вышыні 219 м над узроўнем мора. 89.160 км² вадазбору ракі Канзас знаходзяцца ў штаце Канзас (амаль уся паўночная палова), 16.916 км² — у Небраска і 8775 км ² — у Каларада. Працягласць Канзаса разам з ракой Рэпаблікан складае 1196 км, што робіць яе 21-й ракой ЗША. Амаль увесь басейн ракі займаюць Вялікія раўніны.
 
Назва ракі паходзіць ад назвы індзейскага народа канза, які пражываў у гэтых месцах.

Катэгорыя:Рэкі ЗША
Смокі-Хіл

**Смокі-Хіл** () — рака на поўначы цэнтральнай часткі штата Канзас і на крайнім усходзе штата Каларада, ЗША. Мае 925 км у даўжыню; плошча басейна — каля 49 883 км². Сярэдні расход вады ў раёне горада Энтэрпрайз складае 44 м³/с.
 
Бярэ пачатак на Высокіх раўнінах, на ўсходзе штата Каларада, на тэрыторыі акругі Шаен. 2 асноўныя вярхоўі ракі зліваюцца ў акрузе Логан штата Канзас, у 8 км на захад ад горада Расел-Спрынгс. Цячэ пераважна ва ўсходнім кірунку. Прымае 2 буйныя прытокі: рэкі Салін і Саламон. Зліваецца з ракой Рэпаблікан у раёне горада Джанкшэн-Сіці, фармуючы раку Канзас, якая ўпадае ў Місуры. На рацэ Смокі-Хіл — 2 вадасховішча: Седар-Блаф у акрузе Трэга і Канопаліс — у акрузе Элсворс. Найбуйнейшы горад на берагах ракі — Салайна.

Катэгорыя:Рэкі Канзаса
Катэгорыя:Рэкі Каларада
Фраўэнкірхэ (Дрэздэн)

thumb|Разваліны ў 1970 годзе
**Фраўэнкірхэ** (ням. Frauenkirche - «царква Багародзіцы») — евангелісцка-лютэранская царква ў Дрэздэне, адзін з найбольш значных сабораў горада. Пабудавана ў стылі барока па ўказанні саксонскага курфюрста і караля Польшчы Аўгуста Моцнага ў 1726-1743.
 
Папярэдніцай сабора была аднайменная царква, якая была пабудавана на гэтым месцы ў 1472—1539 гадах. Да 1722 гэтая царква прыйшла ў заняпад, для бяспекі з яе знялі званы. Новы храм узводзіў па сваім праекце архітэктар Георг Бер. Манументальнае 95-метровае збудаванне, разлічанае на 3500 месцаў і ўвянчанае велічэзным купалам, адрознівалася элегантнай знешняй немудрагелістасцю і цудоўным унутраным убраннем.
 
У гады Другой сусветнай вайны царква была цалкам разбураная падчас бамбардзіровак Дрэздэна саюзнымі войскамі 13 лютага 1945 года. Улады ГДР пры недахопе фінансавых сродкаў прынялі рашэнне не аднаўляць яе як напамін нашчадкам аб мінулым.
 
У 1989 годзе быў  заснаваны рух «Акцыя-Фраўэнкірхэ» па аднаўленню царквы з руін. Рух аформіўся ў таварыства «Грамадзянская ініцыятыва па аднаўленні Фраўэнкірхэ». Група зацікаўленых грамадзян на чале са сусветнавядомым дырыжорам і трубачом Людвігам Гютлерам заклікала пачаць збор сродкаў на аднаўленне царквы.
 
Аднаўленне сабора па гістарычных чарцяжах пачалося толькі пасля аб'яднання Германіі. У студзені 1993 года ў Дрэздэне ў раёне разбуранай царквы пачаліся археалагічныя працы. Першы камень у падмурак быў пакладзены 27 мая 1994 года. Непасрэднае будаўніцтва-аднаўленне будынка сабора пачалося ў 1996 годзе. Побач з аднаўляемай царквой усталявалі драўляную званічку з адзіным ацалелым званом Фраўэнкірхэ, які ўваходзіў у набор з чатырох званоў 1732 года.

## Літаратура 
* Volker Rausch: Facility Management in kulturhistorischen Immobilien. Erarbeitung eines Konzeptes für die Instandhaltung und Pflege in kulturhistorischen Gebäuden am Beispiel der Frauenkirche Dresden. VDM Verlag Saarbrücken, 2010, ISBN 978-3-639-24125-9
* Gerhard Glaser / Stiftung Frauenkirche Dresden (Hrsg.): Die Frauenkirche zu Dresden. Werden, Wirkung, Wiederaufbau, Dresden 2005, ISBN 978-3-937602-27-1
* Reinhard Appel: Die Dresdner Frauenkirche, Köln 2005, ISBN 3-938323-11-6
* Jürgen Helfricht: Die Dresdner Frauenkirche. Eine Chronik von 1000 bis heute. 7. Auflage, Husum 2010, ISBN 978-3-89876-122-2
* Jürgen Helfricht: The Dresden Frauenkirche. Church of Our Lady. A chronicle from 1000 A.D. to the present. Husum 2010, ISBN 3-89876-122-3
* Jürgen Helfricht: Dresden und seine Kirchen. Evangelische Verlagsanstalt, Leipzig 2005, ISBN 3-374-02261-8
* Stiftung Frauenkirche Dresden (Hrsg.): Kirchenführer Frauenkirche Dresden. Evangelische Verlagsanstalt, Leipzig 2005, ISBN 3-374-02334-7
* Siegfried Gerlach: George Bähr – Der Erbauer der Dresdner Frauenkirche. Ein Zeitbild. Böhlau Verlag, Köln 2005, ISBN 3-412-22805-2
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт .  Утрымлівае гістарычныя і сучасныя фатаграфіі.
* Вэб-камера з відам на Фраўэнкірхэ

Катэгорыя:Храмы Дрэздэна
Катэгорыя:Саборы Германіі
Катэгорыя:Лютэранскія храмы Германіі
Катэгорыя:Адноўленыя будынкі і збудаванні
Рэпаблікан

**Рэпаблікан** () — рака на поўдні штата Небраска і на поўначы штата Канзас, ЗША. Разам са Смокі-Хіл з’яўляецца адным з двух прытокаў ракі Канзас, якая нясе свае воды ў раку Місуры.

Каля 729 км у даўжыню. Бярэ пачатак ад зліцця рэк Норт-Форк і Арыкары на поўнач ад вёскі Хайглер, акруга Данды штата Небраска. Зліваецца з ракой Саўт-Форк на паўднёвы ўсход ад горада Бенкельман. Цячэ пераважна ва ўсходнім і паўднёва-ўсходнім напрамках. Зліваецца з ракой Смокі-Хіл паблізу горада Джанкшэн-Сіці, у акрузе Гіры штата Канзас, фармуючы раку Канзас. На берагах ракі размешчаны такія населеныя пункты як: Мак-Кук, Клей-Сентэр, Канкордыя і Джанкшэн-Сіці.
 
Рака атрымала назву (літаральна — «Рэспубліканская рака») ад індзейскага племя Паўні, якое белыя пасяленцы называлі «рэспубліканцамі». Размеркаванне вады ракі рэгулюецца пагадненнем паміж штатамі Небраска, Канзас і Каларада. Буйныя паводкі здараліся ў 1902 і 1935 гадах.

Катэгорыя:Рэкі Небраскі
Катэгорыя:Рэкі Канзаса
Катэгорыя:Басейн Місуры
Іорн Ландэ

**Іорн Ландэ** (, таксама вядомы як Jorn; ) — нарвежскі вакаліст у музычных жанрах хэві-метал і хард-рок. На сённяшні дзень адзін з самых знакамітых вакалістаў метал-сцэны, які валодае магутным вакалам і неверагоднай працаздольнасцю. За 15 гадоў сваёй музычнай кар'еры ў яго актыве больш за 20 студыйных альбомаў з поўным або частковым удзелам і каля тузіна канцэртных. У апошнія гады працуе сольна і як сесійны музыкант.
 
25 ліпеня 2009 года стала афіцыйна вядома, што Іорн вярнуўся ў групу Masterplan для запісу новага альбома.

## Дыскаграфія 
### Сольныя альбомы 
* *Starfire* (2000)
* *Worldchanger* (2001)
* *Out to Every Nation* (2004)
* *The Duke* (2006)
* *The Gathering* (greatest hits album) (2007)
* *Unlocking the Past* (cover album) (2007)
* *Live in America!* (live album) 2007)
* *Lonely Are The Brave* (2008)
* *Spirit Black* (2009)
* *DIO* (2010)
* *Live In Black* (2011)
* *Bring Heavy Rock To The Land* (2012)
* *Symphonic* (2013)

### Vagabond 
* *Vagabond* (1994)
* *A Huge Fan of Life* (1995)

### Mundanus Imperium 
* *The Spectral Spheres Coronation* (1998)

### The Snakes 
* *Once Bitten* (1998)
* *Live in Europe* (live album)(1998)

### Millennium 
* *Hourglass* (2000)

### ARK 
* *ARK* (2000)
* *Burn The Sun* (2001)

### Beyond Twilight 
* ''The Devil's Hall of Fame'' (2001)

### Nikolo Kotzev's Nostradamus 
* *Nikolo Kotzev’s Nostradamus* (2001)

### Brazen Abbot 
* *Guilty As Sin* (2003)

### Genius a Rock Opera 
* *Episode III The Final Surprise* (2007)

### Masterplan 
* *Enlighten Me (single) (2002)
* *Masterplan* (2003)
* *Back For My Life (EP) (2004)
* *Aeronautics* (2005)
* *Time To Be King* (2010)

### Allen/Lande 
* *The Battle* (2005)
* *The Revenge* (2007)
* *The Showdown* (2010)

### Кен Хенслі 
* *Blood On The Highway* (2007)

### Avantasia 
* *Lost in Space Part I* (2007)
* *Lost in Space Part II* (2007)
* *The Scarecrow* (2008)
* *The Wicked Symphony* (2010)
* *Angel of Babylon* (2010)

### Ayreon 
* *01011001* (2008)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Заразіха эльзаская

**Заразі́ха эльзаская** (*Orobanche alsatica*) — паразітная расліна з роду  сямейства .

## Апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна. Вышыня 20—40 см. Лісце чаргаванае. Кветкі жаўтаватыя або буравата-жоўтыя, часта з ліловым адценнем на адгіне.
 
Крона і сцябло афарбаваныя аднолькава.

## Распаўсюджанне 
Расце ў Паўночнай Афрыцы (Марока), Паўднёвай Еўропе і Цэнтральнай Азіі, а таксама ў раёнах з умераным кліматам. На тэрыторыі Беларусі сустракаецца на поўдні.
Цвіце ў чэрвені—ліпені.

Паразіт  і .

## Літаратура 
*  — С. 336.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Заразіха
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Расліны-паразіты
Фраўэнкірхэ (Нюрнберг)

**Фраўэнкірхэ** (ням. Frauenkirche) — каталіцкая царква Нюрнберга, знаходзіцца на ўсходнім баку галоўнага рынку.
 
Царква была пабудавана на месцы разбуранай пры яўрэйскім пагроме ў 1349 годзе сінагогі і асвечана ў 1358. У 1361 годзе ў царкве хрысціўся прастолапераемнік Вацлаў IV. У гады 1442 і 1443 Генрых Траксдорф з Майнца збудаваў «сярэдні і маленькі» арган. У 1487 аднаўляліся згарэлыя ў 1466 рызніцы. У 1506-1508 Адам Крафт стварыў новы заходні франтон. Царква карэнным чынам абнаўлялася ў 1810-1816 пры Лорэнцы Ротэрмунце ў сувязі з пераўтварэннем яе ў каталіцкую парафіяльную царкву. Падчас другой сусветнай вайны будынак моцна пацярпеў: захаваліся толькі сцены падоўжнага нефа і фасада. У 1946-1953 былі праведзены рамонтныя работы, у 1989-91 і ​​2003 прыводзілася рэстаўрацыя.

## Літаратура 
* Robert Leyh: Die Frauenkirche zu Nürnberg. Katholische Pfarrkirche Unserer Lieben Frau. Fotos Reinhard Bruckner. [Engl. Übers. der Bildunterschr.: Margaret Marks]. München; Zürich: Schnell und Steiner, 1992, 56 S., ISBN 3-7954-0721-4 (Große Kunstführer; Band 167)
 
## Спасылкі 
* Царква Фраўэнкірхэ (Frauenkirche)

Катэгорыя:Храмы Нюрнберга
Катэгорыя:Збудаванні Германіі ў гатычным стылі
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Германіі‎
Васіль Якавенка

**Васіль Якавенка**:
* Васіль Гардзеевіч Якавенка, Герой Савецкага Саюза
* Васіль Рыгоравіч Якавенка, адзін з арганізатараў партызанскага руху ў Сібіры ў перыяд Грамадзянскай вайны, савецкі дзяржаўны дзеяч
* Васіль Цімафеевіч Якавенка, беларускі пісьменнік
Фунт Вострава Мэн

**Фунт Вострава Мэн** (, ) — грашовая адзінка Вялікабрытаніі і вострава Мэн. Выпускаюцца урадам вострава Мэн. 1 Мэнскі фунт = 100 пенсаў. Сімвал: £ ( — Мэнскі фунт), банкаўскі код: IMP (Isle of Men Pound). У звароце знаходзяцца банкноты ў 1, 5, 10, 20, 50 фунтаў; манеты ў 1, 2, 5, 10, 20, 50 пенсаў, 1, 2, 5 фунтаў.

## Гісторыя 
Першыя манеты вострава Мэн былі выпушчаныя у 1668 годзе купцом з Дугласа Джонам Мюрэем, яны былі роўныя брытанскім аналагам. Пенсы Мюрэя сталі Законным плацежным сродкам ў 1679 г. па рашэнні Тынвальда разам з манетамі Брытаніі. На пенсах Мюрэя ўпершыню з’явіўся трыскеліён і нацыянальны дэвіз: **Quocunque Gesseris Stabit**, які ў пачатку XVIII стагоддзя быў зменены на *Quocunque Jeceris Stabit* (Як ні кінеш, будзе стаяць).

## Спасылкі 
* Банкноты вострава Мэн на сайце Казначэйства в. Мэн  

Катэгорыя:Фунт
Катэгорыя:Эканоміка Вострава Мэн
Катэгорыя:Эканоміка Вялікабрытаніі
Чароўная флейта (опера)

**Чароўная флейта** () (K.620) — опера-зінгшпіль Моцарта ў дзвюх дзеях; лібрэта Э. Шыканедэра.
 
Першая пастаноўка: горад Вена, тэатр «Аўф дэр Відэн», 30 верасня 1791 года.

## Сюжэт і крыніцы лібрэта 
Дачку Царыцы ночы выкраў чараўнік Зарастра. Царыца Ночы пасылае прынца Таміна выратаваць дзяўчыну і дае яму чароўны атрыбут — флейту і памочнікаў. Прынц пераходзіць на бок чараўніка, праходзіць выпрабаванні і атрымлівае каханне.
 
Сюжэт, апрацаваны ў духу папулярных у той час народных феерый, поўных экзатычных цудаў, Шыканедэр запазычыў у казцы К. Віланда (1733—1813) «Лулу» са зборніка фантастычных паэм «Джыністан, або Выбраныя казкі пра фей і духаў» (1786—1789), з дадаткам з яго ж казак «Лабірынт» і «Разумныя хлапчукі». У ліку дадатковых крыніц таксама называюць эпічную паэму «Аберон, цар чараўнікоў», з дапаўненнямі па лібрэта К. В. Хенслера з оперы «Свята сонца ў брамінаў» Венцэля Мюлера; драму «Тамос, цар егіпецкі» Т. Ф. фон Геблера; раман «Сетас» Ж. Тэрасона (1731). Называюць і працу Ігнаца фон Борна, магістра масонскай ложы «Zur Wahrheit» («Да праўды»), «Аб містэрыях егіпцян» («Über die Mysterien der Ägypter»). Менавіта фон Борну, які сканаў незадоўга да напісання оперы, лібрэта і было прысвечана.
 
Пасля смерці Эмануэля Шыканедэра на аўтарства лібрэта пачаў прэтэндаваць адзін з акцёраў тэатра «Аўф дэр Відэн» масон Карл Людвіг Гізекэ.

## Дзеючыя асобы 
* Таміна, прынц (тэнар)
* Папагена, птушкалоў (барытон)
* Паміна, дачка Царыцы ночы (сапрана)
* Царыца ночы (сапрана)
* Зарастра, Вярхоўны жрэц Асірыса і Ісіды (бас)
* Папагена (сапрана)
* Манастатас, маўр (тэнар)
* Стары жрэц (бас)
* Першая, другая і трэцяя дамы (два сапрана і кантральта)
* першы, другі, трэці пажы (два сапрана, кантральта)
* 2 узброеныя ваяры (тэнар і бас)
* аратар пасвечаных (бас)
* жрэц (тэнар)
* першы, другі, трэці жрэц (гутарковыя ролі)
* першы, другі, трэці раб (гутарковыя ролі).

Катэгорыя:Оперы на нямецкай мове
Катэгорыя:Оперы 1791 года
Катэгорыя:Масонства ў Германіі
Варшаўскі гандлёвы цэнтр

**Варшаўскі гандлёвы цэнтр** () — небаскроб ў Варшаве, Польшча. Вышыня 43-павярховага небаскроба складае 184 метра, разам з антэнай - 208 метраў,  з'яўляецца другім па вышыні небаскробам Польшчы. Будаўніцтва вежы працягвалася з чэрвеня 1997 па лістапад 1999 года. Будынак спраектавала архітэктурнае бюро Wyszyński, Majewski, Hermanowicz & RTKL. Будаўніцтвам займалася паўднёвакарэйская кампанія Daewoo, якая ў 2002 годзе прадала аб'ект кампаніі Apollo-Rida.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  , 
* ВТЦ на SkyscraperPage.com 

Катэгорыя:Небаскробы Варшавы
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 200 да 249 метраў
Катэгорыя:З’явіліся ў 1999 годзе
Катэгорыя:1999 год у Варшаве
Rondo 1

**Rondo 1** — небаскроб ў Варшаве, Польшча. Вышыня 40-павярховага небаскроба складае 159 метраў, а разам з антэнай - 192 метра. Будынак спраектавала архітэктурныае бюро Skidmore, Owings and Merrill ў ў супрацоўніцтве з варшаўскай фірмай AZO. Будаўніцтва было пачата вясной 2003 года, і 7 сакавіка 2006 небаскроб афіцыйна быў адкрыты.
 
Агульная плошча будынка складае 70 000 м², у асноўным у ім размешчаны офісы, а на першых паверхах таксама знаходзяцца: супермаркет Carrefour Express, кветкавы магазін, вінны бар, зала прэс-кафэ, хімчыстка, сушы-бар, салон прыгажосці і кіёск ЮНІСЕФ.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Rondo 1 на SkyscraperPage.com 

Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 150 да 199 метраў
Катэгорыя:Небаскробы Варшавы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:2006 год у Варшаве
Варшаўскі фінансавы цэнтр

**Варшаўскі фінансавы цэнтр** (*Warsaw Financial Center*, *WFC*) — небаскроб у цэнтры Варшаве (Польшча), на скрыжаванні вуліц Эміліі Плятэр і Свентакшыскай. Самы прэстыжны офісны будынак Варшавы.

Небаскроб здадзены ў эксплуатацыю ў 1998 годзе і быў першым сучасным офісным будынкам у Варшаве. Будынак спраектаваны амерыканскімі фірмамі *A. Epstein & Sons International* і  *Kohn Pedersen Fox Associates* у супрацоўніцтве з польскімі архітэктарамі. Прататыпам праекту быў між іншых будынак 333 Wacker Drive ў Чыкага.

Warsaw Financial Center прапануе агулам 50 тыс. кв.м. арэндных плошчаў класу А+, а таксама 350 машына-месцаў для аўтамабіляў і веласіпедаў. Кожны з 32 паверхаў мае 1900 кв.м. плошчаў, вышыня столі 2,75 м, і поўнасцю прыстасаваны да патрэб інвалідаў. Будынак абсталяваны 16-цю ліфтамі. Офісы Варшаўскім фінансавым цэнтры мае каля 70 кампаній.

Тэхнічныя рашэнні высокага класу, такія як уласная вадаачышчальная сістэма, электрычны генератар або падземныя рэзервуары ўмяшчальнасцю 600 тыс. літраў, робяць будынак самадастатковым з пункту гледжання доступу да электрычнай і цеплавой энергіі і вады.

З канца 2012 году Warsaw Financial Center з'яўляецца ўласнасцю кансорцыума *Allianz Real Estate i Curzon Capital Partners III*, інвестыцыйнага фонду пад кіраўніцтвам *Tristan Capital Partners*.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Варшаўскі фінансавы цэнтр на SkyscraperPage.com 
* http://wfc.pl/0/1  

Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 100 да 149 метраў
Катэгорыя:Небаскробы Варшавы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1998 годзе
Катэгорыя:1998 год у Варшаве
Актыналіт

**Актыналі́т** (ад  — прамень і λίθος — камень: «прамяністы камень») — пародаўтваральны мінерал групы амфіболаў класа сілікатаў. Назва звязана з тым, што ў мінерале мноства ігольчастых крышталёў і іх прамяністых агрэгатаў. Колер абумоўлены наяўнасцю жалеза.

Крышталізуецца ў манакліннай сінгоніі, утварае прызматычныя, ігольчатыя і воласападабныя крышталі. Колер ад светла-зялёнага да цёмна-зялёнага. Бляск шкляны, шаўкавісты, перламутравы. Цвёрдасць 5,5—6 па шкале Моаса. Шчыльнасць 2900—3300 кг/м³.

Тыповы метасаматычны мінерал метамарфічных сланцаў і кантактавых скарнаў. Утварае шаставатыя ці блытана-кудзелістыя агрэгаты. Часта сустракаецца разам з гранатам, кварцам, талькам, эпідотам. Тонкавалакністы актыналіт эластычны і ўжываецца як напаўняльнік гумы для аўтапакрышак. Часам выкарыстоўваецца як аздабляльны камень.
 
Разнавіднасці: нефрыт, аміянт, амфібол-азбест', смарагдыт', ураліт', мангактыналіт', амазіт'.

## Літаратура 
*  — С. 63.
* Petr Korbel, Milan Novák: Mineralien Enzyklopädie. Nebel Verlag GmbH, Eggolsheim 2002, ISBN 3-89555-076-0.

## Спасылкі 
* Актыналіт у каталогу мінералаў
* Актыналіт на сайце «Усё пра геалогію»
* Характарыстыка актыналітавага шэрагу 
* Актыналіт у базе мінералаў 

Катэгорыя:Вырабныя камяні
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Актыналіт
Актыналіт
Актыналіт
Катэгорыя:Пародаўтваральныя мінералы
Катэгорыя:Гідравокіслы (мінералы)