open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хальк-эль-Уэд

**Хальк-эль-Уэд**, таксама **Ла-Гулет** — порт туніскай сталіцы на Міжземным моры, злучаны з ёй 11-кіламетровым каналам і чыгуначнай лініяй. Стаіць на пясчанай касе, якая адлучае Туніскай заліў ад Туніскага возера. Праз Хальк-эль-Уэд праходзіць значны працэнт туніскага экспарту і імпарту.

Хальк-эль-Уэд быў закладзены ў 1535 імператарам Карлам V як іспанская цытадэль на паўночным узбярэжжы Афрыкі. Хальк-эль-Уэд і прылеглая да яго тэрыторыя кіраваліся Іспаніяй у 1535—1574 гадах. У 1574 годзе захоплены асманамі на чале з Улуджам Алі.

У 1881 годзе, як і ўвесь Туніс, Хальк-эль-Уэд увайшоў у склад французскай каланіяльнай імперыі — нягледзячы на пратэсты Італіі, якая мела ў Тунісе свае каланіяльныя інтарэсы. Пры французах (1881—1956) у Хальк-эль-Уэдзе пасялілася шмат еўрапейцаў; тут нарадзілася актрыса Клаўдзія Кардынале. Пасля атрымання незалежнасці практычна ўсё еўрапейскае насельніцтва эмігравала ў Італію і Францыю.

Катэгорыя:Гарады Туніса
Агнём і мячом

**Агнём і мячом** можа азначаць:
* Агнём і мячом — крылатая фраза, вядомая з антычных часоў.
* «Агнём і мячом» — гістарычны раман польскага пісьменніка Генрыка Сянкевіча.
* «Агнём і мячом» — гістарычны польскі мінісерыял, зняты рэжысёрам Ежы Гофманам.
* «Агнём і мячом» — японскі анімацыйны тэлесерыял *Gun×Sword*, лакалізаваны на рускую мову пад такой назвай.
* «Агнём і мячом» — стратэгія ў рэальным часе, распрацаваная балгарскай студыяй Haemimont Games і выпушчаная PAN Interactive у 1999 годзе пад арыгінальнай назвай *Tzar: Burden of the Crown*.
* «Mount & Blade. Агнём і мячом» — камп'ютарная ролевая гульня з серыі Mount & Blade.
Гэй, саколы

**Гэй, саколы** (, ) — польская, украінская і беларуская традыцыйная балада, створаная ў першай палове XIX стагоддзя. Аўтарам песні прынята лічыць украінска-польскага аўтара Томаша Падуру (1801—1871 гады). Аднак часам можна сустрэць меркаванне аб тым, што песня з'яўляецца польскай або ўкраінскай народнай. Песня набыла шырокую вядомасць падчас Польска-савецкай вайны. Трэк мае рысы ўкраінскай школы польскага рамантызму.

«Гэй, саколы» распавядае пра ўкраінскага казака (у некаторых варыянтах Улана), які з'ехаў на чужыну і смуткуе па Радзіме, і аб каханай дзяўчыне, якая засталася там. У 1999 годзе песня была скарыстана як саўндтрэк да фільму «Агнём і мячом» (экранізацыя аднайменнага раману Г. Сянкевіча).

## Тэкст песні 
Катэгорыя:Украінскі фальклор
Катэгорыя:Польскі фальклор
Катэгорыя:Беларускі фальклор
Шахіншах

**Шахінша́х** (, ,  — shāhanshāh, у перакладзе «цар цароў») — старажытны персідскі мідыйскага паходжання, запазычаны Ахеменідамі, пазней іранскі манархічны тытул.

## Апісанне 
Тытул упершыню быў прыняты кіраўнікамі Ірана з дынастыі Сасанідаў, аднак узыходзіць ён да тытула эпохі Ахеменідаў «xšāyaθiya xšāyaθiyānām», таму першым шаханшахам у Іране называюць ахеменідскага цара Кіра II Вялікага. Тытул выкарыстоўваўся з перапынкамі на працягу 2500 гадоў. Апошнім шаханшахам Ірана быў Махамед Рэза Пехлеві, зрынуты ў 1979 годзе падчас ісламскай рэвалюцыі. Сын Махамеда Рэзы Рэза Кір Пехлеві лічыцца іранскімі манархістамі законным шаханшахам.

Калі гаворка ідзе пра старажытную Персію, тытул шахіншах звычайна перакладаецца як «цар цароў», і не перакладаецца, калі гаворка ідзе пра сучасны Іран.

Аналагічны грэчаскі тытул Basileos Basileon прыняў візантыйскі імператар Іраклій пасля перамогі над Сасанідамі.

## Дынастыі, якія насілі тытул пасля Ахеменідаў 
Акрамя таго, тытул *шаханшах* выкарыстоўваўся ў тытулатуры некаторых падзішахаў Імперыі Вялікіх Маголаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тытулы
Катэгорыя:Манархія
Купля Аляскі

**Купля Аляскі** — транзакцыя паміж Расійскай імперыяй і ЗША, паводле якой Аляска і некаторыя іншыя тэрыторыі пераходзілі ва ўладанне Злучаных Штатаў за 7,2 млн долараў выплаты на карысць Расіі.

## Гісторыя здзелкі 
Аляска была адкрыта рускай экспедыцыяй ў 1732 г. і стала ўладаннем Расіі. Але ў сярэдзіне ХІХ ст. ўрад Расіі лічыў нерэнтабельным трымаць рускія калоніі ў Амерыцы. І ў 1850-х гг. пачаліся перамовы афіцыйнага ўласніка Аляскі — Руска-амерыканскай кампаніі з прадстаўнікамі ЗША, якія спачатку не былі паспяховымі.

У 1867 г. перамовы па продажу Аляскі аднавіліся з удзелам расійскага пасла барона Эдуарда Стэкля. Быў распрацаваны праект і 30 сакавіка 1867 г. было падпісана афіцыйнае пагадненне аб продажы Аляскі — «Дагавор адносна перадачы расійскіх уладанняў у Паўночнай Амерыцы Яго Вялікасцю Імператарам усіх Расій Злучаным Штатам Амерыкі». А 18 кастрычніка 1867 г. адбылася афіцыйная цырымонія перадачы расійскіх уладанняў ЗША.

На момант продажы тэрыторыя Рускай Амерыкі — Аляскі, Алеуцкіх і некаторых іншых астравоў — складала прыкладна 1 520 тыс. кв. км., а насельніцтва каля 2,5 тыс. рускіх і 60 тыс. індзейцаў і алеутаў.

## Некаторыя асаблівасці дамовы аб продажы Аляскі 
Дамова была складзена на англійскай і французскай мовах, апошняя — для рускага боку. Ён складаецца з 7-і артыкулаў.

Дагавор гарантаваў усім цывілізаваным жыхарам Аляскі, якія вырашылі застацца, пасля адыходу рускай арміі («у зручны для яе час» (Артыкул VI)) і адміністрацыі, правы і свабоды грамадзян ЗША. На прыняцце рашэнне пакінуць Аляску ці застацца яе цывілізаваным жыхарам адводзілася 3 гады. Індзейцаў і алеўтаў чакала наступнае: «Нецывілізаваныя плямёны мусяць падпарадкоўвацца законам і пастановам, якія Злучаныя Штаты могуць прыймаць адносна плямёнаў абарыгенаў сваёй краіны» (Артыкул ІІІ).

## Ацэнка здзелкі ў гісторыі і творчасці 
І ў ЗША, і ў Расіі да гэтай здзелкі ставіліся неадназначна. Яе лічылі і выгаднай і нерэнтабельнай з абодвух бакоў. Гісторык C. Пушкароў, напрыклад так ацаніў гэты дагавор: «… пустынная паўночна-заходняя частка Амерыканскага мацерыка, паўастравоў Аляска, была прадана ў 1867 г. Паўночна-Амерыканскім Злучаным Штатам (за 7 мільёнаў долараў, прычым многія амерыканцы лічылі, што яна таго не варта)». Існуе і думка, што «(Злучаныя) Штаты маглі б абыйсціся без Фларыды і Аляскі» ў параўнанні з Луізіянскай купляй.

Таксама тэма продажу Аляскі стала крыніцай для стварэння авантурнага фільма «Аляску, сэр», песні групы «Любэ» «Не валяй дурака Амерыка» і шэрагу твораў літаратуры.

## Літаратура 
* Андрэй Берастоўскі. Гісторыя ЗША ў апавяданнях і дакументах. Мінск: выдавец А.М. Вараксін, 2019 - 176 с. 

Катэгорыя:Гісторыя Расіі
Катэгорыя:Гісторыя ЗША
Акадэмія навук Турцыі

**Акадэмія навук Турцыі** ( — **TÜBA**) — аўтаномнае навуковае таварыства, арыентаванае на падтрымку навуковай дзейнасці ў Турцыі. Акадэмія фармальна падначалена офісу прэм’ер-міністра Турцыі і фінансуецца большай часткай з дзяржаўнага бюджэта, але фактычна мае адміністрацыйную і фінансавую аўтаномію.

Акадэмія заснавана ў верасні 1993 года. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Анкары.

Асноўныя задачы акадэміі — прысваенне навуковых ступеняў і званняў, вызначэнне прыярытэтных навуковых накірункаў для даследавання, аналіз заканадаўства і ўнясенне прапаноў па яго зменам. Акрамя таго, акадэмія фінансуе праграмы па падтрымцы маладых вучоных, па напісанню падручнікаў для вышэйшых навучальных устаноў на турэцкай мове.

Пры гэтым уласна арганізацыя і правядзенне фундаментальных даследаванняў рэгулююцца асобнай арганізацыяй — Саветам па навукова-тэхнічным даследаванням (TÜBİTAK).

Акадэмія мае тры ўзроўні членства: правадзейных членаў (; на канец лютага 2018 года — 101 чалавек, у тым ліку 9 жанчын), асацыяваных членаў (, аналагічных членам-карэспандэнтам іншых сістэм; 52 чалавекі, у тым ліку 4 жанчыны) і ганаровых членаў (; 42 чалавекі, у тым ліку 5 жанчын).

## Прэзідэнты Акадэміі навук Турцыі 
Прэзідэнт Акадэміі навук Турцыіі абіраецца на 4 гады і можа быць пераабраны на другі срок. З моманту заснавання акадэміі пасаду яе кіраўніка займалі:
* 1993—2000 — Айхан О. Чаўдар (спецыяльнасць: педыятрычная анкалогія і гематалогія)
* 2000—2008 — Энгін Бермек (медыцына)
* 2008—2012 — Юджэль Канпалат (нейрахірургія)
* з 2012 — Ахмет Джэват Аджар (справавое адміністраванне)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Турцыя
Катэгорыя:Навука ў Турцыі
Катэгорыя:Арганізацыі Турцыі
Павел Уладзіміравіч Дзік

**Па́вел Уладзі́міравіч Дзік** (, Ленінград — 10 мая 2025, Мінск) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр фінансаў Беларусі (1994—1997). Кандыдат эканамічных навук.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 кастрычніка 1955 года ў Ленінградзе ў сям’і служачых. Кандыдат эканамічных навук.

Працоўную дзейнасць пачаў у 1977 годзе ў апараце Міністэрства фінансаў пасля заканчэння Беларускага дзяржаўнага інстытута народнай гаспадаркі.

У 1979—1981 гадах служыў у Савецкай Арміі.

Пасля заканчэння службы працаваў старэйшым рэвізорам кіравання дзяржрасходамі, галоўным спецыялістам, начальнікам аддзела, намеснікам начальніка ўпраўлення, а затым начальнікам упраўлення даходаў бюджэту.

У снежні 1994 года прызначаны міністрам фінансаў Рэспублікі Беларусь.

У снежні 1997 года вызвалены ад пасады ў сувязі з выхадам у адстаўку.

У 2004—2006 гадах працаваў дацэнтам кафедры бюджэту і фінансаў знешнеэканамічнай дзейнасці БДЭУ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Фінансавай сістэме Беларусі — 90 год 

Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Міністры фінансаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
ФК Алімпік Марсель

**«Алімпік» Марсель** () — футбольны клуб з горада Марсель. Заснаваны ў 1899 годзе. «Марсель» 9 разоў перамагаў у чэмпіянаце Францыі і 10 разоў выйграваў Кубак краіны. У 1993 годзе «Алімпік» стаў першым французскім пераможцам футбольнай Лігі чэмпіёнаў.

## Тытулы 
### Нацыянальныя тытулы 
* **Чэмпіянат Францыі**
** 15px **Пераможца** (**9**): 1936/37, 1947/48, 1970/71, 1971/72, 1988/89, 1989/90, 1990/91, 1991/92, 1992/93, 2009/2010
** 15px **Віцэ-чэмпіён** (**13**): 1937/38, 1938/39, 1969/70, 1974/75, 1986/87, 1993/94, 1998/99, 2006/07, 2008/09, 2010/11, 2012/13, 2019/20, 2021/22

* **Кубак Францыі**
** 15px **Уладальнік** (**10**): 1924, 1926, 1927, 1935, 1938, 1943, 1969, 1972, 1976, 1989
** 15px **Фіналіст** (**9**): 1934, 1940, 1954, 1986, 1987, 1991, 2006, 2007, 2016

* **Кубак Французскай лігі**
** 15px **Уладальнік** (**3**): 2009/10, 2010/11, 2011/12

* **Суперкубак Францыі**
** 15px **Уладальнік** (**3**): 1971, 2010, 2011
** 15px **Фіналіст** (**3**): 1969, 1972, 2020

### Еўрапейскія тытулы 
* **Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў/Ліга чэмпіёнаў УЕФА**
** 15px **Уладальнік** (**1**): 1992/93
** 15px **Фіналіст** (**1**): 1991

* **Кубак УЕФА/Ліга Еўропы**
** 15px **Фіналіст** (**3**): 1999, 2004, 2018

* **Кубак Інтэртота**
** 15px **Уладальнік** (**1**): 2005

Алімпік Марсель
Стэфан Патоцкі (староста нежынскі)

**Стэ́фан Пато́цкі** (, нар.  — ) — польскі шляхціч, нежынскі староста, другі сын вялікага гетмана кароннага і кашталяна кракаўскага Мікалая Патоцкага (1591—1651) ад першага шлюбу з Соф'яй Фірлей.

## Біяграфія 
Прадстаўнік польскага магнацкага роду Патоцкіх герба «Пілява». Атрымаў ў валоданне ад свайго бацькі Нежынскае староства на Левабярэжнай Украіне. Увесну 1648 года вялікі гетман каронны Мікалай Патоцкі адправіў польскі перадавы корпус пад камандаваннем свайго маладога сына Стэфана Патоцкага ў карны паход на Запарожскую сеч, дзе беглы чыгырынскі сотнік Багдан Хмяльніцкі падняў паўстанне супраць польска-шляхецкага валадарства. Стэфан Патоцкі, які не меў ваеннага досведу, толькі фармальна камандаваў, а фактычна ваеннымі дзеяннямі кіравалі казацкі камісар Якаў Шэмберг і палкоўнік Стэфан Чарнецкі.
, смерць Стэфана Патоцкага пад Жоўтымі Водамі ]]
Стэфан Патоцкі камандаваў польскім авангардам у бітве з запарожскімі казакамі пад Жоўтымі Водамі, дзе пацярпеў разгромнае паражэнне, быў паранены, патрапіў у палон і памёр ад гангрэны 19 мая 1648 года.

## Спасылкі 
Стэфан
Катэгорыя:Военачальнікі Польшчы
Катэгорыя:Ваенныя Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Старосты нежынскія
Савет Турцыі па навукова-тэхнічным даследаванням

**Савет Турцыі па навукова-тэхнічным даследаванням** (, **TÜBİTAK**) - турэцкая арганізацыя, адказная за правядзенне навукова-даследчых і вопытна-канструктарскіх работ нацыянальнага ўзроўня. Штаб-кватэра *TÜBİTAK* знаходзіцца ў Анкары. Савет працуе ў цесным супрацоўніцтве з буйнейшымі ўніверітэтаамі і навукова-даследчымі цэнтрамі Турцыі.

## Заснаванне савета 
У 1960 годзе прэзідэнт Турцыі Джэмаль Гюрсэль склікаў навуковы савет для патрэб Міністэрства абароны (адначасова з іншым навуковым юрыдычным саветам, які дапамог распрацаваць новую канстытуцыю Турэцкай рэспублікі), пазней прэзідэнт на яго аснове пастанавіў заснаваць Савет на навукова-тэхнічным даследаванням, які займаўся больш шырокім колам задач меў абавязакдаваць кансультацыі ўраду пры складанні планаў і правядзенні палітыкі.

Потым, 24 ліпеня 1963 года прайшоў біль «278», у якім згодна з пяцігадовым планам развіцця краіны быў заснаваны Савет і ўсталёўваліся яго абавязкі. Непасрэдна заснаваннем Савета займаўся прызначаны прэзідэнтам Гюрсэлям турэцкі навуковец Джахіт Арф разам з групай іншых навукоўцаў, якая уключала прафесара Эрдала Іненю. 26 снежня 1963 года Джахіт Арф стаў першым старшынёй Савета.

## Праекты савета 
адным з масштабных праектаў савета з'яўляецца «Генеральны план развіцця інфармацыяйнай інфраструктуры Турцыі».

## Гл. таксама 
* Акадэмія навук Турцыі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Савета 
* Савет на сайце ERAWATCH 

Катэгорыя:Навука ў Турцыі
Катэгорыя:Арганізацыі Турцыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1963 годзе
Стэфан Патоцкі

Імя Стэфан мела некалькі прадстаўнікоў роду Патоцкіх.

* Стэфан Патоцкі (1568—1631) — ваявода брацлаўскі
* Стэфан Патоцкі (каля 1624 — 1648) — староста нежынскі
* Стэфан Аляксандр Патоцкі (1651/1652 — 1726/1727) — ваявода белзскі
* Стэфан Патоцкі (1665—1730) — маршалак надворны каронны
Віртуальны музей савецкіх рэпрэсій у Беларусі

**Віртуальны музей савецкіх рэпрэсій у Беларусі** — некамерцыйны вуснагістарычны праект, прысвечаны тэматыцы палітычных рэпрэсій на тэрыторыі Беларусі на працягу савецкага перыяду.

## Гісторыя стварэння 
У 2007 годзе рух «Беларуская хрысціянская дэмакратыя» распачаў кампанію «Пакаянне», у межах якой адбываліся сустрэчы з былымі вязнямі лагероў, запіс іх успамінаў і збор матэрыялаў па тэме рэпрэсій .

У 2012 годзе ўтварылася самастойная грамадзянская ініцыятыва, якая на базе матэрыялаў, у тым ліку сабраных у межах кампаніі «Пакаянне», распачала стварэнне Віртуальнага музея савецкіх рэпрэсій у Беларусі.

У 2014 годзе створаны сайт віртуальнага музея . На дадзены момант музей даступны толькі ў рэжыме анлайн і ўсе матэрыялы і экспанаты музея выстаўляюцца ў віртуальнай экспазіцыі.

## Канцэпцыя музея 
Музей карыстаецца падыходам вуснай гісторыі, дэманструючы ўспаміны жыхароў Беларусі, якія ад першай асобы распавядаюць пра рэпрэсіі ў савецкі час. Такім чынам, музей адлюстроўвае тую частку беларускай гісторыі, што слаба асветлена ў беларускай афіцыйнай гістарыяграфіі.

На дадзены момант экспазіцыя складаецца з сямі залаў:
* Савецкія міфы 
* Храналогія рэпрэсій 
* Ахвяры рэпрэсій 
* Рэпрэсіўная сістэма 
* Антысавецкі супраціў 
* Рэабілітацыя
* Культура памяці
 каля Мінска]]
У якасці экспанатаў музея выступаюць аўдыё- і відэазапісы ўспамінаў рэпрэсаваных, фотаздымкі, дакументы і мапы, якія тычацца рэпрэсій у Беларусі. Таксама прадстаўлены гістарычныя артыкулы па тэме рэпрэсій і пошук інфармацыі пра рэпрэсаваных асоб на тэрыторыі БССР .

## Партнёры 
У якасці партнёраў дадзенага праекту выступаюць Фонд Конрада Адэнаўэра і Беларускі архіў вуснай гісторыі.

## Гл. таксама 
* Рэпрэсіі ў БССР
* Курапаты

## Спасылкі 
* Сайт Віртуальнага музея савецкіх рэпрэсій у Беларусі
* Сайт Беларускага архіва вуснай гісторыі 

Катэгорыя:Рэпрэсіі ў БССР
Катэгорыя:Сайты Беларусі
Станіслаў Ішора

**Станіслаў Ішора** ( — рэпрэсаваны , Вільня) — каталіцкі ксёндз, удзельнік Нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—1864 гадоў.

## Біяграфія 
Станіслаў Ішора нарадзіўся 12 красавіка 1838 года ў вёсцы Цасарка (зараз Укмяргскага раёна Вільнюскага павета). Сын Станіслава Ішоры і Марыі Шантыр. Скончыў гімназію ў Вільні і паступіў у Пецярбургскую духоўную акадэмію. Гэта была адзіная ў Расійскай імперыі ўстанова для навучання каталіцкіх ксяндзоў. Пасля пасвячэння ў 1861 годзе быў вікарыем у парафіі Жалудок Лідскага павета.

Браў удзел у Нацыянальна-вызваленчым паўстанні 1863—1864 гадоў. 8 лютага 1863 года ксёндз з Жалудка Станіслаў Ішора зачытаў у касцёле маніфест паўстанцаў. Сам святар пайшоў у паўстанцкі аддзел Людвіка Нарбута. Але потым ён добраахвотна здаўся, каб вызваліць пробашча жалудоцкага касцёла. Пробашча арыштавалі якраз з нагоды зачытанага вернікам маніфеста, да чаго ён не меў дачынення. Станіслава Ішору спачатку пакаралі пяццю гадамі катаргі. Але асабіста Міхаіл Мураўёў замяніў пакаранне на расстрэл. Ксяндза пакаралі смерцю ў Лукішскай турме ў Вільні 3 чэрвеня 1863 года. Сведкі пакарання смерцю ўспаміналі, што святар звярнуўся да натоўпу з такімі словамі: «Трымацца і не падаць духам. Мы паміраем, а вам перадаём далейшыя лёсы Айчыны». Ксёндз Станіслаў Ішора стаў першай ахвярай Мураўёва.

## Ушанаванне 
 ў Вільні]]
14 ліпеня 2003 года ў Лідзе адкрылася мемарыяльная шыльда, прысвечаная расстраляным у 1863 годзе ксяндзам. Асвячэнне шыльды адбылося з нагоды 140-х угодкаў паўстання пад кіраўніцтвам Кастуся Каліноўскага. Зрабіў шыльду мясцовы самадзейны скульптар Рычард Груша. На ёй — выява паўстанцкага герба — Арол, Пагоня і анёл з мячом.

## Гл. таксама 
* Раймунд Зямацкі
* Адам Фалькоўскі

Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскай Рымска-каталіцкай духоўнай акадэміі
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Зняволеныя Лукішскай турмы
Поляк

**Поляк** — прозвішча.

* Лідзія Майсееўна Поляк — літаратуразнавец, доктар філалагічных навук
* Маісей Абрамавіч Поляк — урач-акушэр-гінеколаг
* Наталля Аляксандраўна Поляк (нар. 1979) — беларускі гісторык.
Майсей Абрамавіч Поляк

**Маісей (Моўша) Абрамавіч Поляк** ( — ) — урач-акушэр-гінеколаг. Аўтар шэрагу выданняў па акушэрству, гінекалогіі і пытаннях жаночага здароўя.

## Біяграфія 
Прадстаўнік навуковай і медыцынскай сям’і.

## Сям’я 
Дочкі:

* , літаратуразнавец, доктар філалагічных навук. Зяць, Рубэн Іванавіч Аванесаў.
* , урач-фтызіятр (працавала ў Мінску, з 1960-х — у Маскве). Зяць, Барыс Навумавіч Цыпкін — урач-артапед, доктар медыцынскіх навук, прафесар. Унук — , урач-анатам, доктар медыцынскіх навук, пісьменнік.

## Літаратура 
* Поляк Моисей Абрамович // Здравоохранение Беларуси: знаменательные и юбилейные даты, 2008 год. — Минск, 2008. — С. 72—73.
* Экономика здравоохранения Беларуси в XIX — начале XX века. Они были первыми / О. А. Кульпанович // Вопросы организации и информатизации здравоохранения. — 2012. — № 1. — С. 71—73. (Форма имени: Мовша.)

## Спасылкі 
* Старая фотография 

Катэгорыя:Гінеколагі Беларусі
Катэгорыя:Акушэры Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Маліноўскі

**Маліноўскі** — беларускае, украінскае і польскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Леанідавіч Маліноўскі — савецкі, беларускі гандбаліст. Заслужаны майстар спорту СССР (1989).
* Браніслаў Маліноўскі — англійскі этнограф і сацыёлаг польскага паходжання.
* Васіль Іванавіч Дэмут-Маліноўскі — рускі скульптар, найбуйнейшы прадстаўнік рускага ампіру.
* Георгій Мікалаевіч Маліноўскі — беларускі педагог, заснавальнік Магілёўскага заасаду.
* Кароль Маліноўскі (1741 — пасля 1796) — дзеяч каталіцкага касцёла, паэт, педагог, журналіст.
* Мікалай Нікадзімавіч Маліноўскі — савецкі і расійскі медык
* Радзівон Якаўлевіч Маліноўскі — савецкі военачальнік і дзяржаўны дзеяч.
* Раман Маліноўскі (1935—2021) — польскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Маршал Сейма ПНР (1985—1989).
* Рыгор Фёдаравіч Маліноўскі (нар. 1946) — беларускі ўрач-афтальмолаг, хірург. Доктар медыцынскіх навук (2007), прафесар (2010).
* Сяргей Мікалаевіч Маліноўскі (нар. 1968) — беларускі дыпламат.
Восіп Лазаравіч Лунц

**Восіп Лазаравіч Лунц** ( — ) — беларускі ўрач.

## Біяграфія 
]]
У 1866 годзе скончыў Маскоўскі ўніверсітэт, у 1869 годзе стаў доктарам медыцыны. Тэрапеўт, заснавальнік процітуберкулёзнай дапамогі ў Мінску. У 1898 годзе заснаваў першы ў Беларусі дзіцячы супрацьтуберкулёзны санаторый. Член камісіі па арганізацыі БДУ.

У 1906 годзе з ініцыятывы Восіпа Лунца ў Мінску на сродкі шматлікай яўрэйскай грамады горада пабудавана Харальная сінагога.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па пытаннях эндакрыналогіі, туберкулёзу, педыятрыі.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 9. — Мінск, 1999.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия. В 5 т. Т. 5. — Минск, 1982.
* *Зеленков В. И.* Доктор Лунц и его потомки  // «Асоба і час. Беларускі біяграфічны альманах», 2018. — С. 118—135.

Катэгорыя:Тэрапеўты Беларусі
Катэгорыя:Фтызіятры Беларусі
Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Катэгорыя:Эндакрынолагі Беларусі
Лунц

* Восіп Лазаравіч Лунц — беларускі ўрач і навуковец
* Раман Восіпавіч Лунц — савецкі педыятр
* Данііл Раманавіч Лунц — савецкі псіхіятр, вядомы сваім удзелам у «» шэрагу вядомых савецкіх дысідэнтаў.
Дрэва (фальклорны гурт сяла Крачкоўка)

**«Дрэ́ва»** () — гурт сяла Крачкіўка (Палтаўшчына, Украіна), вядомы далёка за межамі Украіны сваёй унікальнай тэхнікай шматгалосся, упершыню сабраўся ў 1958 г. Цяпер выступае ўжо яго трэці склад. Удзельніцы «Дрэва» выконваюць даўнія (ХVIII-XIX стст.) песні Палтаўшчыны, а таксама песні, складзеныя ці дапоўненыя імі самімі. Да апошніх належыць песня «Соловею-канарею», калісьці пачутая па радыё найстарэйшаю ўдзельніцаю гурта — Галінай Папко. Песня ёй вельмі спадабалася, і, не маючы магчымасці знайсці арыгінальны тэкст, Галіна Якімаўна дапоўніла яе сваімі словамі, а таксама расклала для «Дрэва» на тры галасы.

Песні «Ой там на горі» і «Та косив батько, косив я» ў выкананні гурта гучаць у мультфільме «Жыў-быў пёс».

Катэгорыя:Украінскі фальклор
Катэгорыя:Музыка Украіны
Катэгорыя:Палтаўская вобласць
Віталь Міхайлавіч Воўк

**Вітáль Міхáйлавіч Вóўк** (, , Гомельская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр прамысловасці Рэспублікі Беларусь (2014—2018).

## Біяграфія 
У 1984 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «аўтамабілі і трактары», а ў 2009 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, атрымаўшы спецыяльнасць «дзяржаўнае кіраванне нацыянальнай эканомікай».

У 1984—2001 гадах працаваў на розных пасадах на Мінскім аўтамабільным заводзе, а затым — Мінскім заводзе колавых цягачоў.

У 2001—2006 гадах з’яўляўся генеральным дырэктарам ТАА «ЮКОЛА-СЭРВІС» і ТАА «ЮКОЛА Мотарс».

У 2006—2010 гадах — намеснік генеральнага дырэктара вытворчага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Мінскі завод колавых цягачоў» па камерцыйных пытаннях, з 2010 па 2011 год — генеральны дырэктар сумеснага таварыства з абмежаванай адказнасцю «Волат-Санцзян».

З кастрычніка 2011 г. па снежань 2014 Віталь Міхайлавіч Воўк узначальваў ААТ «Мінскі завод колавых цягачоў».

Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка 27 снежня 2014 прызначыў Віталя Міхайлавіча Воўка Міністрам прамысловасці Рэспублікі Беларусь.

16 кастрычніка 2015 года пастановай Савета Міністраў № 870 у складзе Урада склаў свае паўнамоцтвы перад нававыбраным Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь, а 17 снежня 2015 года ўказам Прэзідэнта № 500 зноў зацверджаны на пасадзе міністра.

16 жніўня 2018 года вызвалены ад пасады Міністра прамысловасці за невыкананне даручэнняў Прэзідэнта Беларусі па комплексным развіцці Аршанскага раёна і неналежнае выкананне службовых абавязкаў.

18 верасня 2018 года быў прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектарам па Віцебскай вобласці.

11 чэрвеня 2019 года прызначаны генеральным дырэктарам ААТ «Мінскі трактарны завод».

## Узнагароды і званні 
* Ордэн Пашаны (23 чэрвеня 2014)
* Заслужаны работнік прамысловасці Рэспублікі Беларусь (26 лютага 2021).

Катэгорыя:Міністры прамысловасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Мінскі трактарны завод
Германская антарктычная экспедыцыя (1901—1903)

**Герма́нская антаркты́чная экспеды́цыя** (**Экспеды́цыя «Га́уса»**,  [па назве даследчага судна], 1901—1903) — першая нямецкая экспедыцыя ў Антарктыку, якая ўзначальвалася ветэранам экспедыцый у Грэнландыю, прафесарам геалогіі і геафізікі Берлінскага ўніверсітэта Эрыхам фон Дрыгальскім.

## Экспедыцыя 
З 1865 года Георг фон Наймаер спрабаваў арганізаваць нямецкую экспедыцыю ў Антарктыду, але яна адбылася толькі праз дзесяцігоддзі. Астатнія ўдзельнікі экспедыцыі абралі яе кіраўніком Дрыгальскага, і яму было дазволена пабудаваць карабель спецыяльна для гэтай экспедыцыі. Карабель назвалі «Гаус» у гонар Карла Фрыдрыха Гауса. Экспедыцыя фінансавалася Вільгельмам II, які вылучыў на яе 1 200 000 залатых марак. Сабраныя ў ходзе экспедыцыі навуковыя даныя заклалі аснову для свабоды меркавання ў падыходзе да навуковых тэорый і для разумення новай канцэпцыі Аляксандра Гумбальта.

Задачай экспедыцыі было даследаванне невядомай тэрыторыі Антарктыды, якая ляжыць на поўдзень ад архіпелага Кергелен. Экспедыцыя стартавала з Кіля 11 жніўня 1901 года ў складзе трыццаці двух мужчын, у тым ліку пяці афіцэраў, пяці навукоўцаў і толькі двух членаў імператарскіх ВМС, нягледзячы на ​​крыніцу фінансавання экспедыцыі. 22 лістапад 1901 года карабель прыбыў у Кейптаўн, дзе прабыў да 7 снежня, папаўняючы запасы гаручага і правізіі.

Невялікая частка каманды засталася на Кергеленскіх астравах, куды яны прыбылі 2 студзеня 1902 года, у той час як асноўная частка каманды рушыла ўслед далей на поўдзень. Эрых фон Дрыгальскі нанёс кароткі візіт на востраў Херд і даў першую ўсеабдымную навуковую інфармацыю аб геалогіі, флоры і фаўне вострава. Дрыгальскі даследаваў невядомы на той момант рэгіён Антарктыды на поўдзень ад архіпелага Кергелен. Выбар гэтай вобласці паміж морам Уэдэла і  вынікае з ініцыятывы і размеркавання намаганняў міжнароднай супольнасці па вывучэнні Антарктыкі, зацверджанай прэзідэнтам Каралеўскага геаграфічнага таварыства Клементам Маркхэмам. Падчас экспедыцыі мела месца некаторае супрацоўніцтва з брытанскай антарктычнай экспедыцыяй, якая дзейнічала ў той жа час у іншай частцы кантынента.

Нягледзячы на ​​тое, што карабель быў заціснуты льдамі на працягу амаль 14 месяцаў на адлегласці прыкладна 70 км да берагавой лініі, да лютага 1903 года экспедыцыя выявіла новыя тэрыторыі ў Антарктыдзе — 21 лютага 1902 года Зямлю Вільгельма II з вулканам Гаусберг. 16 сакавіка карабель зноў прыбыў у Кейптаўн для папаўнення запасаў харчавання і гаручага, аднак германскі ўрад праз сваё пасольства адмовіў у далейшым фінансаванні экспедыцыі, загадаўшы Дрыгальскаму вяртацца ў Германію.

Дрыгальскі быў першым даследчыкам, які выкарыстаў газавы аэрастат у Антарктыдзе.

Экспедыцыя прыбыла назад у Кіль 23 лістапада 1903 года. Пазней Дрыгальскі напісаў хроніку экспедыцыі і рэдагаваў аб’ёмныя навуковыя даныя: з 1905 па 1931 год ён апублікаваў 20 тамоў і 2 атласы з апісаннем экспедыцыі.

## Гл. таксама 
* Гераічны век антарктычных даследаванняў

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Справаздача Карла Люкена, аднаго з удзельнікаў экспедыцыі, пра наведванне Кергелена 

Катэгорыя:Антарктычныя экспедыцыі
Пашпарт грамадзяніна Турцыі

**Пашпарт грамадзяніна Турцыі** () — афіцыйны дакумент, які сведчыць асобу грамадзяніна Турцыі падчас выязда за мяжу і знаходжання за межамі краіны, а таксама пры ўездзе на тэрыторыю Турцыі з замежнай паездкі. Уведзены з чэрвеня 2010 года. Тэрмін яго дзеяння — дзесяць гадоў. Выдаецца Міністэрствам унутраных спраў Турцыі.

## Знешні выгляд 
Пашпарт чырвонага колеру, з надпісам () «Turkey» і () «Passport» на турэцкай і англійскай мовах. У цэнтры залатым цісненнем нанесены зорка і паўмесяц, як на дзяржаўным сцяге краіны. Пашпарт робіцца на турэцкай і англійскай мовах. Памер пашпарта складае 88×125 мм.

### Ідэнтыфікацыйная старонка 
На старонцы ідэнтыфікацыі (2-3) прадстаўлены наступныя даныя аб уладальніку турэцкага пашпарта:

* Фота ўладальніка пашпарта 50x60 мм
* Увядзіце («P» для пашпарта)
* Кодэкс краіны
* Серыйны нумар пашпарта
* Прозвішча і імя ўладальніка пашпарта
* Грамадзянства
* Дата нараджэння (ДД.ММ.ГГГГ)
* Пол (М для мужчын або F для жанчын)
* Месца нараджэння
* Дата выдачы (ДД.ММ.ГГГГ)
* Подпіс уладальніка пашпарта
* Тэрмін прыдатнасці (ДД.ММ.ГГГГ)

## Галерея 
Гістарычныя пашпарты Турцыі

File:Turkish Passport.jpg|2010 (Грамадзянскі пашпарт)
File:TurkishSpecialPassport.png|2010 (Службовы пашпарт)
File:Turkish e-passport.jpg|2010 (Біяметрычны пашпарт)
File:Pasaport2 001.jpg|2012 (Службовы пашпарт)

## Спасылкі 
* Афармленне пашпарта

Катэгорыя:Нацыянальныя грамадзянскія пашпарты
Катэгорыя:Турцыя
Ота Нордэншэльд

**Ні́льс О́та Гу́стаў Но́рдэншэльд** (, нар. , Сёбелё, блізу Ёнчэпінга — пам. , Гётэбарг) — шведскі палярны даследчык і геолаг.

## Біяграфія 
Ота Нордэншэльд з’яўляўся пляменнікам выдатнага шведскага вучонага і даследчыка Арктыкі Адольфа Эрыка Нордэншэльда. Пасля заканчэння ўніверсітэта ва Упсале ён у 1894 годзе абараняе доктарскую працу па геалогіі, пазней займае пасады дацэнта і прафесара (з 1905 года — прафесар геаграфіі і этнаграфіі ўніверсітэта ў Гётэборгу). У канцы XIX стагоддзя Нордэншэльд узначальвае некалькі геолага-мінералагічных экспедыцый у Патагоніі, а ў 1898 — у Аляску і раён Кландайк.

У 1901 годзе ён, разам з капітанам Карлам А. Ларсенам, кіруе шведскай антарктычнай экспедыцыяй. Пасля прыпынку ў Буэнас-Айрэсе судна «Антарктыка» з удзельнікамі экспедыцыі ўвайшло ў зону дрэйфуючых льдоў. Тут Нордэншэльд з пяццю спадарожнікамі высадзіўся на востраве Сноў-Хіл, разлічваючы прабыць у Антарктыцы да вясны наступнага года. Экспедыцыйнае судна сышло на поўнач, аднак было зацёрта сярод ільдоў і 12 лютага 1903 года затанула. 16 членам экіпажа разам з капітанам атрымалася высадзіцца на вулканічны востраў Пуле. Вандроўцы былі выратаваны аргентынскім карветам «Уругвай», які праходзіў паблізу, і ў снежні 1903 года дастаўлены ў Буэнас-Айрэс. Нягледзячы на марскую катастрофу, шведская экспедыцыя разглядалася як сур’ёзны навуковы поспех (які абярнуўся, зрэшты, для Нордэншэльда сур’ёзнымі фінансавымі стратамі).

У 1909 годзе вучоны праводзіць даследаванні ў Грэнландыі, у пачатку 20-х гадоў — у Перу і Чылі.

## Навуковае прызнанне 
У гонар Ота Нордэншэльда быў названы шэраг геаграфічных аб’ектаў: возера Нордэншэльда ў Торэс-дэль-Пайн (Чылі), частка акіянскага ўзбярэжжа на ўсходняй частцы Антарктычнага паўвострава, ледавік і гара на востраве Паўднёвая Георгія і інш.

Катэгорыя:Падарожнікі Швецыі
Катэгорыя:Геолагі Швецыі
Катэгорыя:Даследчыкі Антарктыкі
Шведская антарктычная экспедыцыя

**Шве́дская антаркты́чная экспеды́цыя (1901—1903)** — экспедыцыя пад кіраўніцтвам Ота Нордэншэльда і Карла Антона Ларсена.

Ота Нордэншэльд, шведскі геолаг і географ, арганізаваў экспедыцыю да Антарктычнага паўвострава. Кіраўніцтва было ўскладзена на дасведчанага палярніка Карла Антона Ларсена, які да гэтага ўзначальваў кітабойную выведвальную місію ў 1892—1893 гадах. Таксама ў экспедыцыі прынялі ўдзел сем навукоўцаў і шаснаццаць афіцэраў. 16 кастрычніка 1901 года судна «Антарктыка» пад камандаваннем Ларсена выйшаў з Гётэборга і ўзяў курс на Антарктыку.

Нягледзячы на шматлікія цяжкасці і сумны вынік, экспедыцыя лічыцца паспяховай з навуковага пункту гледжання, паколькі было даследавана заходняе ўзбярэжжа Зямлі Грэяма, архіпелаг Палмера і востраў Джэймса Роса. Вучоным удалося сабраць каштоўныя геалагічныя ўзоры, а таксама ўзоры марской фауны. Гэтая калекцыя зрабіла Нордэншэльда знакамітым, але сама экспедыцыя разарыла яго.

З гэтай экспедыцыяй звязаны два ключавых антарктычныя астравы: востраў Сноў-Хіл, дзе Нордэншэльд і яго пяць калегаў правялі дзве зімоўкі (адну запланаваную і адну вымушаную ў сувязі з затапленнем судна «Антарктыка»), і востраў Пуле, на які высадзілася каманда патанулага судна і заставалася там з лютага па лістапад 1903 года.

Ота Нордэншэльд напісаў кнігу аб экспедыцыі: «Антарктыка, ці два года сярод ільдоў Паўднёвага Полюса»

Катэгорыя:Антарктычныя экспедыцыі
1877 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1877** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
* Зімовы сад, Гомель — помнік архітэктуры XIX стагоддзя
* Троіцкі касцёл, Косава — рымска-каталіцкі касцёл, помнік архітэктуры ў неагатычным стылі

## Нарадзіліся 
* 30 снежня — Сямён Абугаў (пам. 1950), савецкі мастак-графік, педагог, прафесар Інстытута жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя Рэпіна. Нарадзіўся ў Беразіне. Сярод вучняў Абугава — Натан Воранаў

## Памерлі 
* Альберт Жамет (нар. 1821) — віленскі мастак-пейзажыст, сцэнограф

## Галерэя твораў 

Выява:Svyatopolk-Mirsky Nikolay Ivanovich by Borel.png|Уладальнік Мірскага замка Мікалай Іванавіч Святаполк-Мірскі, гравюра па малюнку Пятра Барэля
Выява:
Выява:
Выява:

Катэгорыя:1877 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
1878 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

[міні|[Касцёл Яна Хрысціцеля, Камаі. «Tygodnik Ilustrowany», 1878]]
**1878** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
* Крыжаўзвіжанская царква, Зельзін — помнік эклектычнай архітэктуры
* Свята-Пакроўская царква, Бярозавічы — помнік народнага дойлідства

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 27 жніўня — Юзаф Азямблоўскі (нар. 1805), беларускі і польскі мастак-графік і гравёр
* Аляксандр Язэп Сляндзінскі (нар. 1804), польскі мастак, родапачынальнік вялікай мастацкай дынастыі

## Галерэя твораў 

Выява:Alchimowicz-Letni dzień.jpg|Казімір Альхімовіч «Летні дзень»
Выява:Slendzinski - Portret damy.jpg|Вікенцій Леапольд Сляндзінскі «Партрэт дамы»
Выява:
Выява:

Катэгорыя:1878 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
1879 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1879** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
міні|Свята-Раства-Багародзіцкая царква, Наваельня
* Будынак жаночай Марыінскай гімназіі, Мінск — Помнік архітэктуры эклектыкі
* Свята-Мікалаеўскі сабор, Брэст — помнік архітэктуры руска-візантыйскага стылю
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква, Наваельня — помнік архітэктуры  рэтраспектыўна-рускага стылю

## Нарадзіліся 
* 23 лютага — Казімір Малевіч, мастак-авангардыст, адзін з заснавальнікаў супрэматызму. Выкладаў у Віцебскім мастацкім вучылішчы ў 1919 — 1922 гг.

## Памерлі 
## Галерэя твораў 

Выява:Генрык Вейсенгоф. Дзяўчына з усходу.JPG|Генрык Вейсенгоф «Дзяўчына з Усходу», Нацыянальны гістарычны музей РБ
Выява:
Выява:
Выява:

Катэгорыя:1879 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
1881 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1881** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
## Нарадзіліся 
* 19 красавіка — Валянцін Волкаў, беларускі жывапісец, народны мастак Беларусі (1955), прафесар (1957). Аўтар малюнка герба БССР
* 1 кастрычніка — Міхаіл Станюта, беларускі жывапісец, педагог
* Абрам Маневіч, беларускі і амерыканскі мастак

## М. Э. Андрыёлі. Ілюстрацыі да паэмы Адама Міцкевіча «Пан Тадэвуш»  

Выява:Pan Tadeusz - Ksiega 11 3.JPG
Выява:Pan Tadeusz - Ksiega 12 4.JPG
Выява:Pan Tadeusz - Ksiega 3 3.JPG
Выява:Pan Tadeusz - Ksiega 4 1.JPG
Выява:Pan Tadeusz - Ksiega 5 2.JPG
Выява:Pan Tadeusz - Ksiega 6 2.JPG
Выява:Pan Tadeusz - Ksiega 6 3.JPG
Выява:Pan Tadeusz - Ksiega 7 1.JPG

Катэгорыя:1881 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
1882 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

[міні|220 пкс|[Міхал Эльвіра Андрыёлі|М. Э. Андрыёлі, «Забойства Кейстута», 1882]]
**1882** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
* Спаса-Узнясенская царква, Кіявічы

## Нарадзіліся 
* 15 мая — Уладзіслаў Галубок (пам. 1937), беларускі драматург, празаік, рэжысёр, акцёр, мастак
* Леў Урбанавіч Дашкевіч (пам. 1957), беларускі фотамастак, навуковец, вынаходнік, публіцыст, педагог

## Памерлі 
## Галерэя твораў 

Выява:
Выява:
Выява:
Выява:

Катэгорыя:1882 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
1884 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

[міні|320 пкс|[Іван Іванавіч Шышкін|Іван Шышкін «Палессе», 1884]]
**1884** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
* Іўеўская мячэць, г. Іўе — помнік драўлянага дойлідства
* Свята-Параскева-Пятніцкая царква, Беражное — помнік драўлянага дойлідства

## Нарадзіліся 
* 21 красавіка — Аскар Мешчанінаў (пам. 1956),  беларускі, расійскі, французскі і амерыканскі скульптар, прадстаўнік Парыжскай школы
* 25 лістапада — Уладзімір Кудрэвіч (пам. 1957), беларускі жывапісец-пейзажыст. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1944). Бацька мастака Раісы Кудрэвіч
* 15 снежня — Яўген Зак (пам. 1926), беларускі, французскі і польскі мастак
* Роберт Генін (пам. 1941), расійска-французскі мастак Парыжскай школы, графік і жывапісец

## Памерлі 
## Галерэя твораў 

Выява:Іван Хруцкі. Аўтапартрэт.jpg|Іван Хруцкі «Аўтапартрэт»
Выява:Исаак Аскназий Нищий в церкви.jpg|Ісаак Аскназій «Жабрак у царкве»
Выява:Alžbieta Jaŭchimija Radzivił (Višniavieckaja). Альжбета Яўхімія Радзівіл (Вішнявецкая) (V. Ślandzinski, 1884).jpg|Вікенцій Леапольд Сляндзінскі «Партрэт Альжбеты Яўхіміі Радзівіл (Вішнявецкай)»
Выява:

Катэгорыя:1884 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Дарашкевіч

**Дарашке́віч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Іванавіч Дарашкевіч (1949—2003) — беларускі літаратуразнавец, крытык, тэкстолаг, перакладчык.
* Іван Канстанцінавіч Дарашкевіч (1890—1943) — беларускі паэт.
* Юрый Альфрэдавіч Дарашкевіч (нар. 1962) — беларускі жывапісец.
1886 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1886** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
* Спаса-Праабражэнская царква, Верхняя — помнік народнага дойлідства
* Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы, Беніца — помнік архітэктуры эклектыкі.

## Нарадзіліся 
* Мікалай Міхалап (пам. 1979), савецкі мастак-кераміст, дырэктар Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі ў 1939—1941 гадах

## Памерлі 
## Галерэя твораў 

Выява:
Выява:
Выява:
Выява:

Катэгорыя:1886 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
1885 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

[міні|240 пкс|. Партрэт [Ісаак Львовіч Аскназій|Ісака Аскназія, 1885]]
**1885** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
* Будынак рэальнага вучылішча, Магілёў — помнік архітэктуры позняга класіцызму
* Царква Прападобнай Параскевы Сербскай, Балата — помнік драўлянага дойлідства з рысамі стылю класіцызму
* Навагрудская мячэць
* Свята-Троіцкая царква (Янавічы, 1885)

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 1 студзеня — Іван Хруцкі (нар. 1810), мастак. Заснавальнік жанру акадэмічнага нацюрморта ў беларускім жывапісе

## Галерэя твораў 

Выява:Atryganev NA Oster river in Mogilev.jpg|Мікалай Атрыганьеў «Выгляд на раку Асцёр у Магілёўскай губерні»
Выява:Kamianieckaja vieža. Камянецкая вежа (1885).jpg|Васіль Гразноў «Камянецкая вежа»
Выява:
Выява:

Катэгорыя:1885 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
1887 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1887** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
## Нарадзіліся 
* 7 ліпеня — Марк Шагал (пам. 1985), беларускі і французскі мастак
* 13 снежня — Луцыя Балзукевіч (пам. 1976), польскі мастак, дачка Вінцэнты Балзукевіча

## Памерлі 
## Галерэя твораў 

Выява:Партрэт Іллі Іосіфавіча Поляка, жыхара Мінска.jpg|Ізраіль Крупене «Партрэт Іллі Іосіфавіча Поляка, жыхара Мінска»
Выява:Партрэт Эстэр Хаймаўны Поляк, жонкі Іллі Іосіфавіча Поляка.jpg|Ізраіль Крупене «Партрэт Эстэр Хаймаўны Поляк, жонкі Іллі Іосіфавіча Поляка»
Выява:AlchimowiczKazimierz.WTatrzanskiejDolinie.1887.jpg|Казімір Альхімовіч «У даліне Татраў»
Выява:Chopin concert.jpg|Генрых Семірадскі «Канцэрт Шапена ў салоне Радзівілаў»

Катэгорыя:1887 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
1888 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

«Партрэт хлопчыка»]]
**1888** год адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
* Будынак гарадскога тэатра, Магілёў — помнік дойлідства псеўдарускага стылю
* Свята-Пакроўская царква, Турэц — помнік рэтраспектыўна-рускага стылю
* Спаса-Праабражэнская царква, Моталь
* Царква Святога Мікалая, Верхалессе — помнік сінадальнага кірунку рэтраспектыўна-рускага стылю

## Нарадзіліся 
* 1 кастрычніка — Язэп Драздовіч (пам. 1954), беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог. Адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага гістарычнага жывапісу.

## Памерлі 
## Галерэя твораў 

Выява:Funeral of Grand Duke of Lithuania Gediminas, painting by K. Alchimowicz, 1888.jpg|Казімір Альхімовіч «Пахаванне Гедыміна»

Катэгорыя:1888 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
1894 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1894** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
* Свята-Аляксандра-Неўская царква, Бабі Лес
* Свята-Мікалаеўская царква, Бабруйск
* Свята-Мікалаеўская царква, Паставы
* Свята-Уладзімірская царква, Чыжэўшчына, помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю

## Нарадзіліся 
* 4 сакавіка — Іван Пуні (пам. 1956), руска-французскі мастак-авангардыст. У 1919 годзе выкладаў у Віцебскім мастацкім вучылішчы 
* Ісаак Іосіфавіч Мільчын (пам. 1941), беларускі яўрэйскі жывапісец і графік. Бацька мастака-анімаліста Льва Ісаакавіча Мільчына

## Памерлі 
## Галерэя твораў 

Выява:AlchimowiczKazimierz.NaEtapie.1894.jpg|Казімір Альхімовіч «За кратамі», Нацыянальны музей, Варшава
Выява:
Выява:
Выява:

Катэгорыя:1894 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
1895 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1895** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
* Царква Святой велікамучаніцы Параскевы Пятніцы, Чэрніхава — помнік народнага дойлідства

## Нарадзіліся 
* 22 лістапада — Казімір Пацэвіч, мастак з Пружанаў.

## Памерлі 
## Галерэя жывапісу 

Выява:Stanisław Żukowski — Njoman.Jpg|Станіслаў Жукоўскі «Рака Нёман»
Выява:Stanisław Żukowski — Lies. Paparaci.Jpg|Станіслаў Жукоўскі «Лес. Папараці»
Выява:Ferdynand Ruszczyc. Chata.jpg|Фердынанд Рушчыц «Хата», Верхнесілезкі музей, Бытам
Выява:Ruszczyc River landscape.jpg|Фердынанд Рушчыц «Рачны пейзаж», Нацыянальны музей у Варшаве

## Галерэя графікі 

Выява:Koloza.jpg|М. Э. Андрыёлі, «Каложа»
Выява:Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (K. Piastuškievič, 1895).jpg|М. Э. Андрыёлі, «Наваградак, Кавальская»

Катэгорыя:1895 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
1897 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

[міні|320 пкс|[Янкель Мордухавіч Кругер|Якаў Кругер. «Ранішняя малітва», 1897. НММ.]]
**1897** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
* Лістапад — у Віцебску адкрыта прыватная школа малявання і жывапісу Ю. Пэна (дзейнічала да 1918 г).

## З’явіліся 
* Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі, Браслаў
* Царква Усіх Смуткуючых Радасць, Шаркаўшчына — помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю
* Царква Успення Прасвятой Багародзіцы, Браслаў — помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю

Выява:Kaścioł - Brasłaŭ - 18.jpg|Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Браславе (фота 2010)
Выява:Carkva Uśpieńnia Praśviatoj Baharodzicy - Brasłaŭ - 2.jpg|Царква Успення Прасвятой Багародзіцы ў Браславе (фота 2010)

## Нарадзіліся 
* 29 студзеня — Генадзь Змудзінскі (пам. 1938), беларускі мастак-графік.
* 11 мая — Анатоль Тычына (пам. 1986), беларускі мастак-графік.
* 8 кастрычніка — Яфім Мінін, беларускі мастак-графік.

## Памерлі 
* 24 студзеня — Альфрэд Ромер (нар. 1832), беларускі і польскі жывапісец, скульптар, мастацтвазнавец, этнограф
* Гіяцынт Альхімовіч (нар. 1841), польскі мастак родам з Лідскага павета (Шчучынскі раён)

## Галерэя твораў 

Выява:Mlyn zima 1.jpg|Фердынанд Рушчыц «Млын узімку»
Выява:Mlyn zima 2.jpg|Фердынанд Рушчыц «Млын узімку»
Выява:Вясна-Рушчыц.jpg|Фердынанд Рушчыц «Вясна»
Выява:Ferdynand Ruszczyc. Pejzaz pagorkowaty.jpg|Фердынанд Рушчыц «Гарысты пейзаж з рачулкай»
Выява:Ferdynand Ruszczyc. Pejzaz ze stogami.jpg|Фердынанд Рушчыц «Пейзаж са стагамі»
Выява:Я. Кругер. Партрэт мінскага скрыпача Іегуды Жухавіцкага.jpg|Якаў Кругер. Партрэт мінскага скрыпача Іегуды Жухавіцкага

Катэгорыя:1897 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
1896 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

[міні|[Марыя Гажыч. Аўтапартрэт, 1896]]
**1896** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
* Свята-Петра-Паўлаўская царква, Вераскава
* Свята-Уладзімірская царква, Гродна — помнік архітэктуры канца 19 ст.
* Спаса-Праабражэнская царква, Будча — помнік народнага дойлідства

## Нарадзіліся 
* 10 студзеня — Георгій Лаўроў (пам. 1967), савецкі беларускі архітэктар
* 14 сакавіка — Барыс Звінагродскі (пам. 1982), беларускі жывапісец. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1956). У 1940—48 быў галоўным мастаком Дзяржаўнага тэатра лялек Беларусі
* 23 сакавіка — Леў Лейтман (пам. 1974), беларускі графік і педагог. Мастацкую адукацыю атрымаў у Віцебскай школе-майстэрні Юдэля Пэна. У 1931—1941 выкладаў у Віцебскім мастацкім вучылішчы, у 1947—1958 у Мінскім мастацкім вучылішчы
* 27 сакавіка — Давід Якерсон (пам. 1947), савецкі скульптар, графік, афарміцель. Родам з Віцебску, вучань Юдэля Пэна. Кіраваў скульптурнай майстэрняй у Віцебскім народным мастацкім вучылішчы. Уваходзіў у створанае Казімірам Малевічам таварыства УНОВИС
* 3 красавіка — Юзаф Чапскі (пам. 1993), польскі мастак, літаратар, сын Юрыя Гуттен-Чапскага, мінскага губернскага маршалка
* 16 чэрвеня — Уладзімір Хрусталёў (пам. 1954), беларускі жывапісец і педагог
* 27 мая — Міхась Філіповіч (пам. 1947), беларускі жывапісец, графік, этнограф, педагог
* 27 ліпеня — Язэп Горыд (пам. 1939), заходнебеларускі мастак, выпускнік мастацкага факультэта Віленскага ўніверсітэта. Афармляў кнігі Максіма Багдановіча «Вянок» (2-е выданне), Міхася Васілька «Шум баравы», Максіма Танка «Журавінавы цвет», Рыгора Шырмы «Беларускія народныя песні», Яна Станкевіча «Беларускія (крывіцкія) казкі», заходнебеларускія падручнікі
* 30 верасня — Аркадзь Астаповіч (пам. 1941), беларускі мастак–графік. Зрабіў значны ўклад у развіццё беларускага графічнага пейзажу
* 1 кастрычніка — Мікола Шчакаціхін (пам. 1940), беларускі мастацтвазнавец, гісторык і тэарэтык мастацтва, педагог
* 2 кастрычніка —  Мікола Дучыц (пам. 1980) — беларускі жывапісец-пейзажыст, графік, педагог
* 6 снежня — Восіп Любіч (пам. 1990, Парыж) — французскі мастак, прадстаўнік Парыжскай школы

## Галерэя твораў 

Выява:Я. Кругер. Партрэт брата.JPG|Якаў Кругер «Партрэт брата»
Выява:Апошні снег Жукоўскі.jpg|Станіслаў Жукоўскі «Апошні снег»
Выява:Stanisław Żukowski — Uvahod na mogilki.Jpg|Станіслаў Жукоўскі «Уваход на могілкі»
Выява:Stanisław Żukowski — Viasnovy viečar.Jpg|Станіслаў Жукоўскі «Вясновы вечар»
Выява:Klever v tsvetu.jpg|Апалінарый Гараўскі «Канюшына ў квецені»
Выява:Ruszczyc Inn by the road.jpg|Фердынанд Рушчыц «Карчма пры дарозе», Нацыянальны музей у Варшаве
Выява:

Катэгорыя:1896 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь