open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сараеўскі ўніверсітэт

**Сараеўскі ўніверсітэт** () — баснійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Сараева (Федэрацыя Босніі і Герцагавіны, Боснія і Герцагавіна).

## Структура 
* Школа эканомікі і бізнесу
* Акадэмія выяўленчага мастацтва
* Акадэмія сцэнічных мастацтваў
* Архітэктурны факультэт
* Электратэхнічны факультэт
* Факультэт крыміналістыкі
* Факультэт палітычных навук
* Факультэт спорту і фізкультуры
* Факультэт дарожнай інжынерыі і камунікацый
* Факультэт фармацыі
* Філасофскі факультэт
* Факультэт цывільнай інжынерыі
* Факультэт механічнай інжынерыі
* Медыцынскі факультэт
* Музычная акадэмія
* Педагагічны каледж
* Сельскагаспадарчы факультэт
* Юрыдычны факультэт
* Факультэт навукі і тэхнікі
* Прыродазнаўча-матэматычны факультэт
* Факультэт стаматалагічнай медыцыны
* Лесатэхнічны факультэт
* Факультэт ветэрынарнай медыцыны
* Факультэт навук аб здароўі
* Факультэт ісламскіх навук
* Факультэт каталіцкай тэалогіі
* Факультэт дзяржаўнага кіравання

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Сараева
Сямжа

**Сямжа** () — сяло ў Валагодскай вобласці Расіі, цэнтр Сямжанскага раёна, утварае Сямжанскае сельскае паселішча. Размешчана за 116 км на паўночны ўсход ад Волагды, на берагах ракі Сямжэна.

## Гісторыя 
У 1935 годзе ў складзе Валагодскай акругі Паўночнага краю быў зноў створаны раней расфарміраваны Сямжанскі раён. У тым жа годзе на правым беразе ракі Сямжэна, якая дала назву раёну, у выніку зліцця вёсак Дзьякоўская, Ярэміха, Горка і Папоўка ўзнікла сяло Сямжа. У 1953 годзе яно стала раённым цэнтрам.

Катэгорыя:Населеныя пункты Валагодскай вобласці
Тузлаўскі ўніверсітэт

**Тузлаўскі ўніверсітэт** () — баснійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Тузла (Федэрацыя Босніі і Герцагавіны, Боснія і Герцагавіна).

## Структура 
* Акадэмія сцэнічных мастацтваў
* Юрыдычны факультэт
* Адукацыйна-рэабілітацыйны факультэт
* Эканамічны факультэт
* Электратэхнічны факультэт
* Факультэт машынабудавання
* Факультэт хімічнай інжынерыі і біятэхналогій
* Горна-геолага-будаўнічы факультэт
* Медыцынскі факультэт
* Прыродазнаўча-матэматычны факультэт
* Філасофскі факультэт
* Фармацэўтычны факультэт
* Факультэт фізічнага выхавання і спорту

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Тузла (горад)
Усходняе Сараева

**Усходняе Сараева** () — горад (фактычна прыгарад Сараева; сукупнасць мястэчак, вёсак і даваенных прадмесцяў Сараева) у Босніі і Герцагавіне, якая да сакавіка 2009 года была дэ-юрэ сталіцай Рэспублікі Сербскай у складзе канфедэрацыі Босніі і Герцагавіны. З паўночнага ўсходу прылягае да Сараева. Усходняе Сараева складаецца з некалькіх даваенных прыгарадаў Сараева, якія перайшлі пад уладу Рэспублікі Сербскай, і новазабудаваных раёнаў. Маючы плошчу каля 1450 кв. км, гэта тэрытарыяльна адзін з найбуйнейшых гарадоў на Балканах, які ўключае вёскі, некаторыя з даваенных прыгарадаў Сараева і нават пагоркі ў гэтай мясцовасці. На студзень 2009 года насельніцтва гэтай гарадской акругі складала каля 65 000 чалавек.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Гарады Рэспублікі Сербскай
Мостарскі ўніверсітэт

**Мостарскі ўніверсітэт** () — баснійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Мостар (Федэрацыя Босніі і Герцагавіны, Боснія і Герцагавіна).

## Структура 
* Факультэт сельскай гаспадаркі і харчовых тэхналогій
* Эканамічны факультэт
* Будаўнічы факультэт
* Медыцынскі факультэт
* Факультэт навук аб здароўі 
* Фармацэўтычны факультэт
* Гуманітарны факультэт
* Факультэт прыродазнаўства, матэматыкі і адукацыі
* Юрыдычны факультэт
* Факультэт машынабудавання, вылічальнай тэхнікі і электратэхнікі
* Акадэмія выяўленчага мастацтва
* Інстытут эканомікі
* Інстытут будаўніцтва
* Інстытут харвацкай мовы
* Інстытут літаратуры і гісторыі
* Інстытут лаціназнаўства
* Інстытут машынабудавання
* Інстытут права
* Інстытут сацыяльных даследаванняў
* Інстытут даследаванняў і распрацовак у Карсце

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Мостар
Сафійскі тэхнічны ўніверсітэт

**Сафійскі тэхнічны ўніверсітэт** () — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Сафія.

## Структура 
### Сафія 
* Факультэт аўтаматыкі
* Факультэт электроннай тэхнікі і тэхналогій
* Электратэхнічны факультэт
* Факультэт энергетыкі і сілавых машын
* Факультэт камп'ютэрных сістэм і кіравання
* Факультэт сувязі і камунікацыйных тэхналогій
* Факультэт машынабудавання
* Тэхналагічны факультэт машынабудавання
* Факультэт менеджменту
* транспартны факультэт
* Факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі
* Факультэт прыкладной фізікі
* Факультэт інжынернай адукацыі і прамысловага менеджменту з нямецкай мовай навучання
* Інжынерны факультэт з англійскай мовай навучання
* Факультэт электратэхнікі з французскай мовай навучання

### Плоўдзіў 
* Факультэт электронікі і аўтаматыкі
* Факультэт машынабудавання і прыборабудавання

### Слівен 
* Інжынерна-педагагічны факультэт

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Катэгорыя:Сафія
Сафійскі медыцынскі ўніверсітэт

**Сафійскі медыцынскі ўніверсітэт** () — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Сафія.

## Гісторыя 
Медыцынскі ўніверсітэт у Сафіі з'яўляўся старэйшай установай вышэйшай медыцынскай адукацыі ў Балгарыі. Пачатак яго гісторыі паклаў у 1917 годзе цар Фердынанд I, які выдаў указ аб стварэнні медыцынскага факультэта Сафійскага ўніверсітэта. У 1950 годзе Прэзідыум Нацыянальнага сходу Балгарыі прыняў рашэнне аб аддзяленні медыцынскага факультэта ад Сафійскага ўніверсітэта і пераўтварэнні яго ў самастойную ВНУ.

## Структура 
* Медыцынскі факультэт
* Факультэт стаматалогіі
* Факультэт фармацыі
* Факультэт грамадскага здароўя

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Катэгорыя:Сафія
Падмасамбхава

**Падмасамбха́ва** (; каля 717 — 762 гг.), таксама **гуру Рынпачэ́** (тыб.: པདྨ་འབྱུང་གནས།) — індыйскі будысцкі філосаф, адзін з распаўсюджвальнікаў напрамку ваджраяна ў Тыбеце. У тыбецкім будызме разглядаецца як адно з увасабленняў Буды.

## Біяграфія 
Лічыцца, што нарадзіўся ў краіне Удыяна, якая на думку большасці сучасных даследчыкаў месцілася ў горнай мясцовасці на поўначы сучаснага Пакістана. Быў знойдзены мясцовым валадаром у кветке лотаса, таму і атрымаў сваё імя, якое значыла «народжаны ў лотасе». Выхоўваўся пры двары, але жадаў прысвяціць сваё жыццё духоўным пошукам. Падчас выканання сакральнага танца выпадкова забіў сына аднаго з прыдворных і быў выгнаны. Жыў на могілках, дзе займаўся духоўнымі практыкаваннямі, асвоіў ёгу, пазнаёміўся з вучэннем ваджраяны. Ужо да місіянерскай дзейнасці ў Тыбеце стаў знакамітым. Згодна паданню, валадар краіны Манды на тэрыторыі Хімачал-Прадэш быў раз'юшаны каханнем яго дачкі да філосафа-жабрака і прыняў рашэнне пакараць Падмасамбхаву смерцю, але алей, які прынеслі для яго спалення, ператварыўся ў свяшчэннае возера Рэвалсар.

У 749 г. быў запрошаны ў Тыбет валадаром Трысонгам Дэцэнам, калі тыбецкія дэманы запярэчылі будаўніцтву будысцкага кляштара. Падмасамбхава здолеў падначаліць іх і зрабіць сваімі памагатымі. Заснаваў каля Лхасы першы ў Тыбеце будысцкі кляштар Сам’е. Меў 25 вучняў, галоўным з якіх быў сам Трысонг Дэцэн. Наведваў розныя куты Тыбета і захоўваў там святыні, пазней 108 святынь былі знойдзеныя манахамі ньінгма. Вучаніца Ешэ Цаг’ял занатоўвала яго выказванні. Пасля заканчэння місіі ў Тыбеце паехаў на мяжу з Непалам, адкуль узнёсся на неба.

## Спадарожніцы 
У Падмасамбхавы было 5 тантрычных спадарожніц. Іх называюць «дакіні мудрасці» (гл. Рэлігія тыбетцаў) і «пяць умілаваных». Іх імёны:
* Мандарава Захора, князёўна з краіны Манды на тэрыторыі сучаснага штата Хімачал-Прадэш 
* Белвонг Каласідхі — сірата, выхаваная Мандаравай
* Шак’я Дэві, князёўна з Непала, выгадаваная дзякуючы малаку малпаў
* Ешэ Цаг’ял, тыбецкая князёўна з роду Харчэн, жонка валадара Трысонга Дэцэна
* Ташы К’едрэн — жанчына-качэўніца з Гімалаяў

## Праявы 
У тыбецкай традыцыі Падмасамбхава мае 8 праяў:
* Гуру Ург’ен Даржэ Ченг 
* Гуру Шак’я Сэнгэ 
* Гуру Пема Г’ял-по 
* Гуру Падмасамбхава 
* Гуру Ладэн Чаксеэ
* Гуру Ньіма Одзэр 
* Гуру Даржэ Драло 
* Гуру Сэнгэ Дралог

## Спасылкі 
* Guru Padmasambhava: His Miraculous Life Story and the Meaning of His Sadhan
* Padmasambhava — Tibetan Buddhist Encyclopedia
* History of Guru Padmasambhava

Катэгорыя:Постаці будызму
Катэгорыя:Тыбецкі будызм
Зэрах Вархафціг

**Зэрах Вархафціг** (, ; , г. Ваўкавыск — , г. Іерусалім, Ізраіль) — рабін, доктар, юрыст, палітык і адзін з заснавальнікаў партыі «МАФДАЛЬ» (рэлігійнай нацыянальнай партыі) Ізраіля. Быў адным з тых, чый подпіс стаяў пад Дэкларацыяй Незалежнасці Ізраіля.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і рабіна, рэлігійнага сіяніста Ерухама-Ашара Вархафціга і Рыўкі Файнштэйн.

Атрымаў рэлігійную і агульную адукацыю, вучыўся ў ешыбоце і гімназіі. Скончыў юрыдычны факультэт Варшаўскага ўніверсітэта. У Варшаве ажаніўся з Наомі Кляйн. Стаў адным з лідараў партыі рэлігійных сіяністаў (мізрахі) у Польшчы.

У пачатку Другой сусветнай вайны збег з акупаванай немцамі Польшчы ў Літву, дзе звярнуўся да японскага віцэ-консула Сугіхара і галандскага консула Яна Звартеэндейка. Вархафціг здолеў пераканаць дыпламатаў даць візы для яўрэйскіх уцекачоў з польскай дзяржавы. Па плану Вархафціга яўрэі павінны былі знайсці прытулак на тэрыторыі, якая належала Галандыі — выспе Кюрасао. Каб трапіць на Кюрасао, яўрэйскім уцекачам было неабходна перасекчы тэрыторыю Савецкага Саюза і Японскай імперыі. Савецкія ўлады згаджаліся дазволіць яўрэйскім уцекачам праезд толькі пры ўмове наяўнасці ў іх японскіх віз. Было атрымана каля 1600 віз і выратавана шмат жыццяў. У выніку вучні мірскага ешыбота, выратаваныя Вархафцігам і Сугіхара, не дабраліся да Кюрасао, а да канца вайны пражылі ў Японіі.

У 1942 годзе выехаў у ЗША. У 1947 годзе эміграваў у Палестыну, дзе заняўся палітыкай, сябра партыі мізрахі. Быў абраны дэпутатам ў Першы Кнэсэт. З 1948 годзе чытаў лекцыі яўрэйскага права ў Яўрэйскім універсітэце ў Ерусаліме. У 1951 годзе быў прызначаны намеснікам міністра па пытаннях рэлігіі ў чацвёртым урадзе. Пасля выбараў 1961 года ў Пяты Кнэсэт ён быў прызначаны міністрам па пытаннях рэлігіі, гэтую пасаду займаў да 1974 года. У 1981 годзе пакінуў Кнэсэт. З’яўляўся адным з заснавальнікаў універсітэта Бар-Iлан.

Друкаваўся ў варшаўскіх і ізраільскіх газетах, на іўрыце і ідышы.

## Узнагароды 
У 1983 годзе быў удастоены Прэміі Ізраіля за асаблівы ўклад у жыццё грамадства і дзяржавы Ізраіль і за прасоўванне яўрэйскага права. У 1989 годзе стаў ганаровым грамадзянінам Ерусаліма.

Катэгорыя:Міністры па справах рэлігій Ізраіля
Катэгорыя:Постаці сіянізму
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Ізраіля
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 9-га склікання
Катэгорыя:Яўрэйскія публіцысты (ідыш)
Міраслаў Крышчукайціс

**Міраслаў Крышчукайціс** (, г. Ваўкавыск — , г. Варшава, Польшча) — удзельнік Варшаўскага паўстання, капітан Арміі Краёвай, «ціхацемны» пад псеўданімам «Шэры».

## Біяграфія 
У 1939 годзе не быў мабілізаваны ў армію і перабраўся ў Румынію, а затым Францыю, Англію. У Францыі служыў у 2-й стралковай дывізіі пяхоты, у Вялікабрытаніі ў 1-й стралковай брыгадзе, затым інструктар ў 6-м аддзеле Генеральнага штаба. Праходзіў стажыроўку па дыверсійнай дзейнасці і інтэнданцтву.

31 студзеня 1943 годзе прыняў прысягу. У ноч з 16 на 17 верасня 1941 года перакінуты на тэрыторыю Польшчы ў складзе групы з васьмі чалавек падчас лётнай аперацыі «Неон 3». Пасля дэсантавання размеркаваны ў сапёрны аддзел Арміі Краёвай на пасаду начальніка аддзялення ва ўпраўленні тэхнічных даследаванняў. Падчас Варшаўскага паўстання начальнік сапёрскай службы Паўднёва-Цэнтральнага падабвода.

Загінуў 17 верасня 1944 года на вуліцы Макатоўскай ад мінамётнага залпу. Пахаваны на варшаўскіх Павонзках (25A-8-8).

## Памяць 
Яго імя занесена на сцяну памяці ў музеі Варшаўскага паўстання (нумар 36 у 132-й калоне).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Віртуці Мілітары V кл.
Мостарскі ўніверсітэт імя Джэмала Біедзіча

**Мостарскі ўніверсітэт імя Джэмала Біедзіча** () — баснійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Мостар (Федэрацыя Босніі і Герцагавіны, Боснія і Герцагавіна).

Названы ў гонар Джэмала Біедзіча, дзяржаўнага дзеяча СФРЮ і Сацыялістычнай Рэспублікі Боснія і Герцагавіна, юрыста, у 1971—1977 гадах ён узначальваў саюзны выканаўчы савет Сацыялістычнай Федэратыўнай Рэспублікі Югаславіі.

## Структура 
* Факультэт гуманістычных навук
* Факультэт інфармацыйных тэхналогій
* Факультэт бізнес-менеджменту
* Будаўнічы факультэт
* Факультэт машынабудавання
* Педагагічны факультэт
* Юрыдычны факультэт

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Мостар
Мітравіцкі ўніверсітэт

**Мітравіцкі ўніверсітэт** () — косаўская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Мітравіца, Рэспубліка Косава.

## Структура 
* Факультэт геанавук
* Педагагічны факультэт
* Эканамічны факультэт
* Юрыдычны факультэт
* Факультэт машынабудавання і вылічальнай тэхнікі
* Факультэт харчовых тэхналогій

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Косава
Катэгорыя:Мітравіца
Якаў Рабіновіч

**Якаў Рабіновіч** (, г. Ваўкавыск — , г. Тэль-Авіў, Ізраіль) — пісьменнік і публіцыст, пісаў на іўрыце.

## Біяграфія 
Паходзіў з сям’і рабінаў і знаўцаў Торы. Атрымаў традыцыйную габрэйскую, а таксама свецкую адукацыю. Займаўся выкладчыцкай дзейнасцю ў Віцебску. У 1900—1904 гадах вучыўся ў Бернскім універсітэце. У 1901 годзе дэбютаваў апавяданнямі ў «Ха-Дор», «Ха-Цфіра» і іншых перыядычных выданнях на іўрыце. У 1904 годзе вярнуўся ў Расію, актыўна займаўся сіянісцкай і літаратурнай дзейнасцю. У 1905 годзе здзейсніў паездку ў Эрэц-Ісраэль, уражанні ад якой адлюстраваў у нарысах, апублікаваных у «Ха-Шыллаах» (№ 16, 1907).

У 1907—1910 гадах працаваў у Адэскім камітэце, быў памочнікам старшыні А. М. Усышкіна. У 1910 годзе пераехаў у Палестыну ў Эрэц-Ісраэль, дзе набыў ўчастак зямлі, да 1923 года жыў у Петах-Тыкве, а затым у Тэль-Авіве. Па прыездзе ў краіну пачаў супрацоўнічаць у часопісе рабочага руху «Ха-Поэль хацаір» і неўзабаве стаў адным з вядучых публіцыстаў другой аліі. У 1922 годзе сумесна з А. Барашам заснаваў літаратурны часопіс «Хедзім» (1922—1928; самае прэстыжнае перыядычнае выданне 1920), Ярка выказваў літаратурныя інтарэсы і творчыя пошукі халуцыянскай трэцяй аліі. З 1925 года вёў таксама пастаянную калонку ў газеце «Давар» (некаторы час — у газеце «Бустанай», а затым — у «Ха-Бокер»).

Выступаў у розных жанрах: публіцыстыка, эсэ, літаратурная крытыка, навуковая папулярызацыя, проза, паэзія, драматургія, пераклады (у тым ліку з рускай мовы, напрыклад, раман Д. Меражкоўскага «Юльян Адступнік», 1927). Толькі невялікая частка яго твораў была апублікавана асобнымі выданнямі.

 

Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Пісьменнікі Ізраіля
Ежы Болендз

**Ежы Болендз** (, в. Дзергілі, Ваўкавыскі павет — верасень , г. Зэльва) — памешчык, грамадскі дзеяч Гарадзеншчыны, дэпутат Сейма IV кадэнцыі (1935—1938 гг.)

## Біяграфія 
У маладосці займаўся гаспадаркай у радавым маёнтку ў Дзергалях. Выконваў абавязкі старшыні павятовага саюза аграрыяў і павятовага камітэта зберажэнняў у Ваўкавыску. Стаяў на чале павятовай рады Блока беспартыйных па супрацоўніцтве з урадам Юзэфа Пілсудскага. Быў таксама членам рады гміны і павятовага дэпартамента ў Ваўкавыску. У 1935 годзе ён быў абраны членам парламента па Гарадзенскай выбарчай акрузе № 44. У парламенце далучыўся да групы «Раніца працы», з’яўляўся віцэ-старшынёй беластоцкай парламенцкай групы, намеснікам старшыні асацыяцыі аграрыяў Сейма і Сената, уваходзіў у склад аграрнай камісіі, камісій па бюджэце, адукацыі. У 1930 гадах балатаваўся на пасаду прэзідэнта Сувалак.

Забіты разам з цесцем у Зэльве салдатамі пасля прыходу Чырвонай Арміі ў верасні 1939 года.

Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польскай Рэспублікі (1918—1939) 4 склікання
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Забітыя палітыкі
Універсітэт імя Зэка Хаджы

**Універсітэт імя Зэка Хаджы** () — косаўская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Печ, Рэспубліка Косава.

## Структура 
* Факультэт бізнесу
* Юрыдычны факультэт
* Факультэт турызму, гасціннасці і экалагічнага менеджменту
* Факультэт аграбізнесу
* Факультэт мастацтваў

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Косава
Катэгорыя:Печ (Косава)
Ферызайскі ўніверсітэт прыкладных навук

**Ферызайскі ўніверсітэт прыкладных навук** () — косаўская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Ферызай, Рэспубліка Косава.

## Структура 
* Факультэт менеджменту
* Факультэт тэхнікі і інфарматыкі
* Факультэт архітэктуры, дызайну і тэхналогіі дрэва
* Факультэт турызму і навакольнага асяроддзя

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Косава
Катэгорыя:Ферызай
Джакавіцкі ўніверсітэт імя Фехмі Агані

**Джакавіцкі ўніверсітэт імя Фехмі Агані** () — косаўская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Джакавіца, Рэспубліка Косава.

## Структура 
* Педагагічны факультэт
* Філалагічны факультэт
* Медыцынскі факультэт
* факультэт грамадскіх навук
* Факультэт прыкладных навук

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Косава
Катэгорыя:Джакавіца
Універсітэт бізнесу і тэхналогій

**Універсітэт бізнесу і тэхналогій** () — косаўская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Прышціна, Рэспубліка Косава.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт бізнесу і тэхналогій забяспечвае дынамічнае і міжнароднае навучальнае асяроддзе для студэнтаў бакалаўрыяту і магістратуры праз высакаякаснае праблемнае навучанне. Адукацыя, якую прапануе Універсітэт бізнесу і тэхналогій, уключае лекцыі на замежных мовах выкладчыкамі і навукоўцамі з-за мяжы, што стварае міжнароднае асяроддзе для навучання як для косаўскіх, так і для замежных студэнтаў. Маючы на выбар больш за 50 напрамкаў навучання, студэнты могуць выбраць сферу спецыялізацыі, якая адпавядае іх памкненням, і развіваць канцэнтраваныя веды, неабходныя, каб стаць паспяховым на рынку працы. Універсітэт прапануе як курсы бакалаўрыяту, так і аспірантуры.

Наступныя навучальныя праграмы акрэдытаваны ў ВНУ:
* Менеджмент, бізнес і эканоміка
* Камп’ютарныя навукі і інжынерыя
* Кіраванне мехатронікай
* Інфармацыйныя сістэмы
* Архітэктура і прасторавае планаванне
* Інжынерыя будаўніцтва і інфраструктуры
* Паліталогія і дыпламатыя
* Правазнаўства
* Медыя і камунікацыі
* Энергетыка
* Медсястрынская справа
* Комплексны дызайн
* Харчовая навука і тэхналогіі
* Дзяржаўная палітыка і кіраванне

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Косава
Катэгорыя:Прышціна
Катэгорыя:Бізнес-школы
Катэгорыя:Эканамічныя навучальныя ўстановы
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 2005

**31-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана 10 снежня 2005 года і ўручана 17 студзеня 2006 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «*Гарбатая гара*».

## Пераможцы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 31-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 31-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 2005 года
Катэгорыя:2005 год у ЗША
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 2006

**32-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана 10 снежня 2006 года і ўручана 14 студзеня 2007 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «*Лісты з Івадзімы*».

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 32-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 32-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 2006 года
Катэгорыя:2006 год у ЗША
Удыяна

[міні|[Ступа (архітэктура)|Ступа Амлюк-Дара на поўначы Пакістана]]
**Удыя́на** () — краіна на поўначы Паўднёвай Азіі, якая існавала ў другой палове 1 тысячагоддзя н. э. 

Удыяна часцяком узгадваецца ў будысцкай літаратуры сярэднявечча як краіна, дзе квітнеў будызм. Ёй кіравалі валадары з роду Індрабхуты. Кітайскі будысцкі манах Сюаньцзан, які наведаў Удыяну ў VII ст., знайшоў у ёй 1 400 будысцкіх кляштароў. Ён паведамляў, што мясцовыя жыхары апраналі вопратку з белай бавоўны і размаўлялі на мове, блізкай да індыйскай. У тыбецкім будызме разглядаецца як радзіма Падмасамбхавы (VIII ст.), аднаго з настаўнікаў кірунку ваджраяна. 

Месцазнаходжанне Удыяны выклікае спрэчкі. Большасць даследчыкаў атаесамляе яе з далінай ракі Сват у пакістанскай правінцыі Хайбер-Пахтунхва. Аднак існуе думка, што Удыяна магла знаходзіцца на тэрыторыі індыйскага штата Адыша.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Індыі
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Пакістана
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 2008

**34-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана 9 снежня 2008 года і ўручана 12 студзеня 2009 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «*ВАЛЛ-І*».

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 34-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 34-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 2008 года
Катэгорыя:2008 год у ЗША
Царква Кветэра

**Царква Кветэра** (груз. კვეტერა) — грузінская праваслаўная царква X стагоддзя ў гістарычным горадзе-крэпасці Кветэра ў Кахетыі. Уваходзіць у Спіс нерухомых помнікаў нацыянальнага значэння Грузіі.

Археалагічныя раскопкі праводзіліся ў Кветэры ў 1968 годзе пад кіраўніцтвам Г.  Ломтатыдзэ. Падчас раскопак былі выяўленыя рэшткі царквы, а таксама сярэднявеччая кераміка і іншыя прадметы, якія захоўваюцца на археалагічных раскопках у Душэты. З 24 кастрычніка 2007 года замак вецер уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Гісторыя 
Горад Кветэра быў адным з цэнтраў княства Кахетыя. Упершыню згадваецца ў пісьмовым дакуменце XI стагоддзя. Археалагічныя раскопкі паказваюць, што паселішча на гэтым месца было ўжо ў VIII стагоддзі.

У XI стагоддзі Баграт IV заваяваў увесь Герэці ў 1040-1043 гадах, але не змог узяць Кветэру. Пра гэта гаворыцца ў летапісе:

«І Баграт быў пераможаны старэйшынамі ўсіх цароў сваёй краіны, і гэта разбурыла ўсе крэпасці Герэці і Кахетыі, акрамя Кветэры і Нахічэвана»

Сляды гарадскога жыцця ў Кветэры адносяцца да XIII стагоддзя і ўжо не згадваюцца ў гістарычных крыніцах позняга перыяду.

## Архітэктура 
Крыжова-купальны храм тыпу тэтраконх. Купал царквы абапіраецца на квадратны барабан. З чатырох бакоў да падкупальнай прасторы прымыкаюць апсіды. У кутах паміж імі прыбудаваны невялікія нізкія ячэйкі. Фасады храма не маюць шмат упрыгожанняў, што тыпова для кахетынскай царквы; вялікая іх частка аформлена раўнамерна размешчанымі аркамі.

Файл:Kvetera7.jpg|Апорная калона купала
Файл:Kvetera2.jpg|Выгляд купала знутры
Файл:Kvetera4.jpg|Апсіда царквы
Файл:Kvetera5.jpg|Рэшткі палаца
Файл:Kvetera6.jpg|Калодзеж у палацавым сутарэнні

Катэгорыя:Нерухомыя культурныя помнікі нацыянальнага значэння Грузіі
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 2007

**33-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана 9 снежня 2007 года і ўручана 12 студзеня 2008 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «І будзе кроў».

## Пераможцы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 33-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 33-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «Internet Movie Database»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 2007 года
Катэгорыя:2007 год у ЗША
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 2011

**37-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана 11 снежня 2011 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «''*».

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 37-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 37-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «*Internet Movie Database''»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 2011 года
Катэгорыя:2011 год у ЗША
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 2013

**39-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана 8 снежня 2013 года. Найлепшымі фільмамі абраны дзве карціны — «*Гравітацыя*» і «''*».

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 39-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 39-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «*Internet Movie Database''»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 2013 года
Катэгорыя:2013 год у ЗША
Мошэ Эйнхорн

**Мошэ Эйнхорн** (, г.Ваўкавыск — , г. Нью-Ёрк, ЗША) — лекар-гастраэнтэролаг

## Біяграфія 
Быў шостым з сямі дзяцей Цві Гірша Эйнхона — сына ўладальніка аптэкі ў Ваўкавыску і Міхлі Каган. Адукацыю атрымаў у мясцовым хедэры, затым вучыўся ў рэальным вучылішчы ў Ваўкавыску. У 1908 годзе бацькі адправілі яго ў Эрэц-Ісраэль, дзе ён у 1914 годзе скончыў каледж «Герцлія» ў Тэль-Авіве.

У 1916 годзе эміграваў у ЗША, пасяліўшыся ў Нью-Ёрку. У 1917—1919 гадах служыў у арміі, удзельнік Першай сусветнай вайны. У 1922 годзе скончыў медыцынскі факультэт Нью-Ёркскага ўніверсітэта. Займаўся лякарскай практыкай, загадваў гастраэнтэралагічным аддзяленнем лякарні ў Бронксе. У 1925—1928 гадах працаваў у лякарні «Маўнт Сінай», у 1926—1936 гадах — у Бэт-Ізрэйел. У 1926 годзе быў адным з заснавальнікаў «Асацыяцыі іўрытамоўных лекараў».

У 1927 годзе разам з Э. Гальдштэйнам заснаваў «Harofe Haivri» — адзіны медыцынскі часопіс на іўрыце за межамі Эрэц-Ісраэль і быў яго выдаўцом да свайго скону. Распрацоўваў слоўнік медыцынскіх тэрмінаў на іўрыце. Удзельнічаў таксама ў стварэнні медыцынскай бібліятэкі ў лякарні Каплана ў Рэхавоце, якая была адкрыта ў 1955 годзе. Ініцыятар стварэння медыцынскай бібліятэкі ў Тэль-Авіве (1962), якая носіць яго імя. Апублікаваў шэраг прац па захворваннях страўніка і кішачніка. У 1964 годзе мэрыяй Тэль-Авіва была створана прэмія імя Мошэ Эйнхорна ў галіне даследавання медыцыны.

Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце
Катэгорыя:Медыкі ЗША
Катэгорыя:Яўрэі ў Беларусі
Жан дэ Бандоль

**Жан Бандоль** ( таксама  або ; каля 1340,  — каля 1400) — фламандскі жывапісец і мініяцюрыст. У Францыі быў вядомы як Жан дэ Бандоль, Жан дэ Бругэ або Энэкен з Бругэ. Лічыцца першым прадстаўніком старанідэрландскай школы жывапісу.

## Біяграфія 
Бандоль нарадзіўся ў Бругэ. З 1368 па 1381 год працаваў пры двары французскага караля Карла V як мініяцюрыст і мастак-карданьер. Стварыў эскізы для цыкла шпалер (1376—1379) са сцэнамі з Апакаліпсісу для герцага Людовіка Анжуйскага, перапрацаваўшы мініяцюры з рукапісных «Каментароў да Апакаліпсісу» (X стагоддзе) Беатуса з Льебаны. Ілюстраваў Вульгату, паднесеную Карлу V яго камер-юнкерам Жанам дэ Вадэтарам.

Бондоль быў адным з першых мастакоў інтэрнацыянальнай готыкі з яе імкненнем да элегантнасці, любоўнай увагай да дэталяў і імкнення да больш рэалістычнай выявы пейзажа і чалавека.

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Ражэ-Эдгар Жыле

**Ражэ-Эдгар Жыле** (; ,  — ) — французскі мастак.

Ражэ-Эдгар Жыле — адзін з найважнейшых прадстаўнікоў абстрактнага жывапісу пасля Другой сусветнай вайны. Вучыўся ў *École Boulle* ў Парыжы з 1939 па 1943 год. У 1944 годзе ён паступіў у *École Nationale Superieure des Arts Décoratifs*. Працаваў сцэнографам, тэатральным дэкаратарам і архітэктарам. З 1946 па 1948 год быў выкладчыкам Акадэміі Жуліяна. Узнагароджаны *Prix Fénéon* у 1954 годзе і прэміяй Кэтэрвуда ў ЗША ў 1955 годзе.

Аддаваў перавагу цёплым зямным тонам у сваіх карцінах, якія выкарыстоўваў у абстрактнай экспрэсіяністычнай манеры. У першы перыяд сваёй творчасці ствараў спантанныя, адначасова дастаткова структураваныя кампазіцыі, спалучаючы розныя формы.
Жыле

**Жыле** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Жан-Франсуа Жыле — бельгійскі футбаліст
* Нікаля Жыле — французскі футбаліст
* Ражэ-Эдгар Жыле — французскі мастак
Нікала Ланкрэ

**Нікала Ланкрэ** (; ,  — , там жа) — французскі жывапісец і малявальшчык, калекцыянер твораў мастацтва, акадэмік (з 1719) і саветнік (з 1735) Каралеўскай акадэміі жывапісу і скульптуры ў Парыжы; адзін з самых выдатных прадстаўнікоў мастацтва ракако, аўтар каля 700 карцін: «галантных свят», партрэтаў і жанравых сцэн (у тым ліку на літаратурныя і тэатральныя сюжэты).

Катэгорыя:Мастакі Францыі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі ракако
Анн-Луі Жырадэ-Трыязон

**Анн-Луі Жырадэ-Трыязон** (фр. Anne-Louis Girodet de Roucy-Trioson; , Мантаржы, Францыя — , ) — французскі гістарычны жывапісец, партрэтыст, малявальшчык літаграфій і пісьменнік.

## Біяграфія 
Вучань Жака-Луі Давіда. Спачатку захапляўся грэчаскай міфалогіяй, але ад класіцызму, які панаваў у той час у французскім мастацтве, перайшоў да пошуку новых форм і стаў папярэднікам новага напрамку — рамантызму.

Атрымаўшы ў 1789 годзе вялікую Рымскую прэмію за карціну «Сыны Якава пазнаюць свайго брата Іосіфа», ён правёў пяць гадоў у Рыме, адкуль даслаў у Парыж «Эндыміён» (Луўр) — твор некалькі саладжавы і манерны, але, нягледзячы на гэта, сустрэты, як нейкая навінка, ухвалёная публікай і мастацкай крытыкай.

Наватарства Жырадэ-Трыязона яшчэ ясней выявіліся ў іншай, таксама рымскай, працы: «Гіпакрат адмаўляецца ад падарункаў Артаксэркса» (1792). З нешматлікіх карцін Жырадэ-Трыязона заслугоўваюць увагі: «Даная і Аўрора, якая падае ёй люстэрка», «Цені французскіх генералаў, якія сустракаюцца ў Елісейскіх палях Асіянам» (1801); «Пахаванне Аталы» (на сюжэт з аповесці Шатабрыяна, 1808; Луўр), «Напалеон I прымае ключы горада Вены» (1808, Версаль), знакамітая «Сцэна падчас Сусветнага патопу» (1810, Луўр) і «Пігмаліён і Галатэя» (1819).

Пасля 1810 года з-пад пэндзля Жырадэ-Трыязона выйшла вельмі мала карцін — ён займаўся пераважна маляваннем ілюстрацый да твораў Анакрэона, Сафо, Вергілія, Расіна і іншых паэтаў і драматургаў. Спрабуючы свае сілы на літаратурнай ніве, ён сачыніў паэму пра жывапіс, напісаў некалькі разваг пра гэтую галіну мастацтва і практыкаваўся ў перакладах старажытнагрэчаскіх паэтаў і ў перайманнях ім.

Анн-Луі Жырадэ-Трыязон памёр 9 снежня 1824 года ў горадзе Парыжы і быў пахаваны на могілках Пер-Лашэз.

Сярод найбольш вядомых вучняў — П’ер-Луі Дэлаваль і Эцьен Ашыль Рэвейль.
Клод Жыло

**Клод Жыло** (фр. ; ,  — , ) — французскі мастак-дэкаратар, малявальшчык, жывапісец і гравёр, акадэмік Каралеўскай акадэміі жывапісу і скульптуры (з 1715; асацыятыўны член з 1710); знакавы прадставіць стылю Рэгенцтва, адзін з заснавальнікаў мастацтва ракако.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Жана-Батыста Карнэля. У 1715 годзе быў прыняты ў Акадэмію жывапісу і скульптуры за палатно «Ісус на крыжы» (), лічыўся майстрам пышных міфалагічных сцэн з падрабязна выпісанымі дэталямі пейзажа («Урачыстасць Вакха» і інш.), аднак імкнуўся хутчэй да жанравых сцэнак, шмат працаваў як тэатральны дэкаратар: аўтар касцюмаў для оперы і драматычнага тэатра, ілюстраваў кнігі (у прыватнасці, «Байкі» Удара дэ Ламота, 1719).

Клод Жыло быў адным з галоўных прадстаўнікоў стылю французскага Рэгенцтва, якое папярэднічала ракако. Выконваў кардоны для шпалер, эскізы мэблі, роспісы вырабаў з фаянсу мануфактуры ў Мусцьі. Жыло выдаў зборнік гравюр пад назвай «Новая кніга прынцыпаў арнаментацыі, якія даюць неабмежаваную колькасць формаў». Гэты зборнік стаў для паслядоўнікаў Жыло своеасаблівай энцыклапедыяй ракайля. Клод Жыло вядомы таксама як першы настаўнік Антуана Вато. Вучнямі Жыла былі Нікала Ланкрэ, Філіп Пільман і Франсуа Жулен.

Катэгорыя:Мастакі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва
Катэгорыя:Мастакі Францыі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Францыі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Гравёры Францыі
Катэгорыя:Графікі Францыі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Францыі
Катэгорыя:Мастакі ракако
Жакмар дэ Эсдэн

**Жакмар дэ Эсдэн** або **Жакмар дэ Эдэн** (, каля 1355 — каля 1414) — французскі мастак-мініяцюрыст, які працаваў у стылі інтэрнацыянальнай готыкі.

## Біяграфія 
Жакмар нарадзіўся ў Артуа. Эсдэн, ад назвы якога мастак атрымаў сваю мянушку, — крэпасць на землях сучаснага дэпартамента Па-дэ-Кале (у той час гэта была частка Фландрыі і валоданне герцагаў Бургундыі). Магчыма, што Жакмар нарадзіўся там. Ён быў адным са шматлікіх нідэрландскіх мастакоў, якія з сярэдзіны XIV стагоддзі працавалі па замовах французскага каралеўскага дома. Адзіны вядомы заказчык Жакмара — Жан Бэрыйскі (1340—1416), малодшы брат французскага караля Карла V, які выдаткоўваў вялізныя сумы на сваю калекцыю твораў мастацтва.

Большай часткай Жакмар жыў і працаваў у Буржы, дзе знаходзілася асноўная рэзідэнцыя Жана Бэрыйскага. Ён працаваў па замовах герцага з 1384 па 1414 гг. З 1384 года Жакмар дэ Эсдэн атрымліваў рэгулярнае ўтрыманне з казны герцага. Вядома, што мініяцюры Жакмара дэ Эдэна ўпрыгожваюць Малы часасловец (Petites Heures, Нацыянальная бібліятэка, Парыж), Брусельскі або Прыгожы часасловец (Tres Bellers Heures, Каралеўская бібліятэка ў Бруселі), Вялікі часасловец (Grandes Heures, Нацыянальная бібліятэка, Парыж). З іх Вялікі часасловец лічыцца галоўным творам мастака.

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Леон Жыск’я

**Леон Жыск’я (Гіша)** (фр. Léon Gischia; , Дакс — , ) — французскі мастак, ілюстратар і дэкаратар.

## Жыццё і творчасць 
Будучы мастак вывучаў ва ўніверсітэце літаратуру, археалогію і гісторыю мастацтваў, у 1923 годзе прысвяціў сябе жывапісу. Сярод яго настаўнікаў — Атон Фрыез і Фернан Лежэ. У 1927 годзе Жыск’я з’ехаў у ЗША, дзе жыў 3 гады і цалкам спыніў маляванне. У 1937 годзе мастак вяртаецца ў Парыж, дзе сумесна з Ф. Лежэ і Ле Карбюзье працуе над дэкарацыямі павільёнаў для парыжскай Сусветнай выставы. У 1945 годзе Л. Жыск’я становіцца адным з заснавальнікаў мастацкага «Майскага салона». Да гэтага часу яго творчасці адносіцца, да прыкладу, палатно «Арлекін з мандалінай» (Лондан, калекцыя Эліята Блэйка). У пасляваенны перыяд уласцівым творчасці Л. Жыск’я з’яўляецца змешванне на яго карцінах фігурных і геаметрычна-абстрактных элементаў.

Лявон Жыск’я быў вядомы ў Парыжы таксама як паспяховы тэатральны мастак-афарміцель, стваральнік эскізаў для акцёрскіх касцюмаў.
Дакс (Францыя)

**Дакс** (, ) — камуна на паўднёвым захадзе Францыі ў дэпартаменце Ланды адміністрацыйнага рэгіёна Новая Аквітанія. Доўгі час горад уваходзіў у склад гістарычнай правінцыі Гасконь. Папулярны бальнеалагічны курорт Францыі.

Дакс быў шырока вядомым паселішчам яшчэ ў эпоху Старажытнага свету дзякуючы мясцовым цёплым крыніцам, на аснове якіх тут ужо больш за тысячу гадоў развіваецца тэрмалізм (бальнеалячэнне), які ў наш час стаў асноўным артыкулам даходу горада. Дакс таксама вядомы традыцыямі іспанскай і ландскай карыды, а таксама сваёй прыхільнасцю да рэгбі (мясцовае спартыўнае таварыства было заснавана ў 1904 годзе).

Катэгорыя:Гарады Новай Аквітаніі
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Ланды
Катэгорыя:Курорты Францыі
Зак

**Зак** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Леон Зак — французскі мастак
* Сымон Зак — кальвінісцкі пастар, дзеяч Рэфармацыі ў Вялікім Княстве Літоўскім
* Яўген Савельевіч Зак — беларускі, французскі і польскі мастак
Леон Зак

**Леон Зак**, **Леў Васільевіч Зак** (фр. Léon Zack — Леон Зак; , Расцяпіна, Ніжагародская губерня — , , Іль-дэ-Франс) — французскі мастак, графік, сцэнограф і скульптар. Тэарэтык і ідэолаг футурызму (група «Мезанін паэзіі»). Вершы публікаваў пад псеўданімам «Хрысанф», пазней выступаў пад псеўданімам «М. Расіянскі» (з варыянтамі «М. М. Расіянскі», «Міхаіл Расіянскі»).
Артур Мікалаевіч Чылінгараў

**Артур Мікалаевіч Чылінгараў** (; ) — савецкі і расійскі вучоны-акіянолаг, даследчык Арктыкі і Антарктыкі, член-карэспандэнт РАН (2008). Дэпутат Дзяржаўнай Думы Федэральнага сходу Расійскай Федэрацыі VII і VIII склікання (з 2016). Першы віцэ-прэзідэнт Рускага геаграфічнага таварыства, прэзідэнт Дзяржаўнай палярнай акадэміі, прэзідэнт Асацыяцыі палярнікаў. Доктар геаграфічных навук, прафесар.

Спецыяльны прадстаўнік Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі па міжнародным супрацоўніцтве ў Арктыцы і Антарктыцы.

Герой Савецкага Саюза (1986). Герой Расійскай Федэрацыі (2008). Заслужаны метэаролаг Расійскай Федэрацыі (2005). Заслужаны географ Расійскай Федэрацыі (2021). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1981). Член Савета Федэрацыі Федэральнага Сходу РФ (2011—2014). Член бюро Вышэйшай рады партыі «Адзіная Расія». Член экспертнай рады нацыянальнай прэміі «Хрустальны компас».
## Зноскі
Ванв

**Ванв** () — камуна ў Францыі, у рэгіёне Іль-дэ-Франс, дэпартамент О-дэ-Сен. З’яўляецца прыгарадам Парыжа і самым густанаселеным горадам Францыі. Размешчаны на паўднёвы захад за 5,6 км ад цэнтра сталіцы.

1 студзеня 1860 года тэрыторыя горада Парыжа была павялічана за кошт навакольных камун. Па гэтай прычыне абшчына Ванв страціла прыкладна адну траціну сваёй плошчы, якая адышла да Парыжа.

Катэгорыя:Камуны дэпартамента О-дэ-Сен
Курт Зелігман

**Курт Зелігман** (ням. і англ.: Kurt Seligmann; ,  — , Нью-Ёрк) — швейцарскі і амерыканскі мастак-сюррэаліст, графік і пісьменнік.

Вучыўся ў Жэневе. У 1929 годзе з’ехаў у Парыж, дзе заставаўся да 1938 года; тут ён пазнаёміўся з сюррэалістамі і масткамі групы «Абстракцыя — Творчасць» і зазнаў уплыў Ханса Арпа і Жуана Міро. У 1939 годзе пераехаў у ЗША, дзе стварыў серыю візіянерскіх карцін («Прывіды Шабата», 1939, Музей сучаснага мастацтва, Нью-Ёрк).
Іахім фон Зандрарт

**Іахім фон Зандрарт Старэйшы** (ням.: Joachim von Sandrart d. Ä.; , Франкфурт-на-Майне — , ) — нямецкі жывапісец, графік і гісторык мастацтва, гістарыёграф, перакладчык.

## Жыццё і творчасць 
Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і, якая паходзіла з ваколіц горада Монс у Генегау. Бацькі яго былі купцамі ў Франкфурце-на-Майне. У 1653 годзе атрымаў у Рэгенсбургу пацвярджэнне сваіх дваранскіх правоў і фамільнага герба ў Свяшчэннай Рымскай імперыі.

Жывапісу і графіцы пачаў навучацца з 9-гадовага ўзросту спачатку ў Нюрнбергу (у 1615 годзе), а затым у Празе (1620—1621, у Эгідзія Садэлера). У 1625—1629 гадах вывучаў жывапіс ва Утрэхце ў Герыта ван Хонтхорста. У наступныя шэсць гадоў разам са сваім настаўнікам падарожнічаў па Англіі і Італіі. У Італіі шмат маляваў, у тым ліку для рымскага банкіра Джустыніяні і па замове папы Урбана VIII. У першую чаргу гэта былі шматлікія партрэты, а таксама палотны на біблейскія тэмы для інтэр’ераў рымскіх цэркваў.

У 1635 годзе вярнуўся ў Франкфурт-на-Майне. У 1637—1645 гадах жыў і працаваў у Амстэрдаме, дзе быў прызнаным знаўцам мастацтваў, гандляром прадметамі раскошы і мастаком. У Амстэрдаме напісаў для баварскага герцага Максіміліяна I такія палотны, як серыю «Дванаццаць месяцаў» і алегорыю «Дзень і ноч». Пасля смерці свайго цесця ў 1645 годзе атрымаў у спадчыну замак Штокау каля Інгальштата і перасяліўся ў яго з Нідэрландаў.

У 1649 годзе, пасля заканчэння Трыццацігадовай вайны, прыехаў у Нюрнберг, дзе маляваў партрэты паслоў розных еўрапейскіх дзяржаў. Найбольш значным яго творам там з’яўляецца вялікая карціна «Вялікі банкет міру (Das große Friedensmahl)», якая паказвае ўрачыстае баляванне шведскага караля Карла X Густава з імператарскімі і шведскімі камісарамі ў рамках мірнага кангрэса. У 1653 годзе быў узведзены ў дваранства Пфальц-Нойбурга (Pfalz-Neuburgischer Rat). Пасля таго, як у Вене напісаў партрэты імператара Фердынанда III, яго жонкі і эрцгерцага Леапольда, ён атрымаў таксама аўстрыйскае дваранства. У 1676 г. герцагам Аўгустам Саксен-Вейсенфельскім прыняты ў арыстакратычна-інтэлектуальнае асветніцкае «Пладаноснае таварыства», дзе эмблемай фон Зандрарта была чырвоная елка.

У 1670—1673 гадах жыў і працаваў у Аўгсбургу, дзе адкрыў прыватную Акадэмію жывапісу, папярэдніцу цяперашняй аўгсбургскай Вышэйшай школы мастацтваў. У 1675 годзе напісаў палатно «Сон Якава» для царквы Басаногіх у Аўгсбургу.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Тамара Мікалаеўна Трыпуціна

**Тамара Мікалаеўна Трыпуціна** (нар. , в. Гай, Круглянскі раён) — беларуская мовазнаўца. Кандыдат філалагічных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў в. Гай (Круглянскі раён). Скончыла 7 класаў Круглянскай СШ у 1961 г. У 1965 г. скончыла Мінскі тэхнікум лёгкай прамысловасці, у 1972 г. — Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя М. Горкага.

Да 1967 г. працавала ў аддзеле тэхнічнага кантролю на Мінскім вытворчым абутковым аб’яднанні «Прамень». З 1975 г. на кафедры беларускага мовазнаўства Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта: асістэнт, старшы выкладчык. Кандыдат філалагічных навук з 1977 г. З 1984 г. дацэнт кафедры беларускага мовазнаўства Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта. Выкладала курс сучаснай беларускай мовы, спецкурс «Мова мастацкага слова», стылістыку беларускай мовы. 

## Працы 
З’яўляецца аўтарам больш як 50 навуковых прац:
* «Моўныя адзінкі і кантэкст»,
* «Аналіз слова і фразаўжывання ў мастацкім тэксце»,
* «Мова мастацкага твора: вучэбна-метадычны дапаможнік»,
* «Аналіз слова і фразеаўжывання ў мастацкім тэксце» (з нарыса пра мову Янкі Брыля),

аўтарэферата «Анализ языка произведений Я.Брыля и русского их перевода» і інш.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Круглянскім раёне
Катэгорыя:Выкладчыкі БДПУ імя Максіма Танка
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Я абвінавачваю (значэнні)

**Я абвінава́чваю** — шматзначны тэрмін.
* «Я абвінавачваю» () — артыкул французскага пісьменніка Эміля Заля, апублікаваны ў штодзённай газеце «Арор» 13 студзеня 1898 года.
* «Я абвінавачваю» () — французскі гістарычны фільм 2019 года, пастаўлены Раманам Паланскім па кнізе Роберта Харыса «''''»
Рахмілевіч

**Рахмілевіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аркадзь Залманавіч Рахмілевіч (1915—1992) — савецкі , , .
* Нахман Рахмілевіч (1876—1941) — эканаміст, дыпламат, палітычны і грамадскі дзеяч.
Нахман Рахмілевіч

**Нахман Рахмілевіч** (, г. Ваўкавыск — , Палесціна) — эканаміст, дыпламат, палітычны і грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
У 1889 годзе скончыў Ваўкавыскую рэальную навучэльню, затым гімназію ў Бенсхайме (Гесэн). У 1896—1900 гадах вывучаў натуральную гісторыю і філасофію ў Кёнігсбергскага ўніверсітэце і фізіку, хімію і вышэйшую матэматыку ў Гайдэльбергскім універсітэце. У 1900 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі Гайдэльбергскага ўніверсітэта.

У 1905 вярнуўся ў Літву. Быў уцягнуты ў грамадскую дзейнасць. Падчас Першай сусветнай вайны член ЦК і віцэ-прэзідэнт грамадства габрэйскіх выгнаннікаў. У 1916—1918 гадах член Віленскай гарадской управы.

У 1916—1918 гадах член Сейма Літоўскай Рэспублікі.

З 11 снежня 1918 года абраны членам Літоўскага Дзяржаўнага савета. З 26 снежня 1918 года па 22 красавіка 1920 года віцэ-міністр гандлю і прамысловасці Літоўскай рэспублікі, а пазней увайшоў у склад праўлення Банка Літвы. У 1919 годзе стаў віцэ-прэзідэнтам Нацыянальнага савета габрэяў Літвы.

Катэгорыя:Дыпламаты Літвы
Катэгорыя:Члены Сейма Літвы (1920—1940)
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Дзеячы яўрэйскіх грамадскіх арганізацый
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Літвы
Франсуа Жэрар

Барон **Франсуа Паскаль Сімон Жэрар** (франц. François Pascal Simon, Baron Gérard;  — ) — французскі мастак эпохі ампіру, вядучы партрэтыст напалеонаўскага двара, трымальнік моднага салона.

## Біяграфія 
Вывучаў скульптуру пад кіраўніцтвам Агюстэна Пажу, але паказаўшы здольнасць не столькі да гэтага мастацтва, колькі да жывапісу, перайшоў у памочнікі да Ж.-Л. Давіда. У 1793 годзе па рэкамендацыі Давіда назначаны членам рэвалюцыйнага трыбунала. Пасля з лёгкасцю мяняў палітычных апекуноў, якія былі ў захапленні ад яго таварыскасці і абыходлівасці.

Першымі карцінамі Жэрара, якія звярнулі ўвагу знатакоў класіцызму, былі партрэт мініяцюрыста Ж.-Б. Ізабэ (1795), «Велізарый» таго ж года і «Першы пацалунак Амура і Псіхеі» (1798). У часы Першай імперыі Жэрар атрымаў тытул барона і бліскучую рэпутацыю, якая, аднак, значна згасла яшчэ пры яго жыцці. Пачынаючы з луўрскага партрэта Жазефіны Багарнэ (1799) ён стварыў шырокую галерэю дзеячаў Першай імперыі і Рэстаўрацыі. Таксама ўслаўляў ваенныя подзвігі Напалеона, пісаў маштабныя палотны ў батальным жанры. У чвсы Карла X упрыгожыў плафон Пантэона.

Як майстар халоднага, пралічанага класіцызму Жэрар ішоў па слядах свайго настаўніка Давіда. Тэкстуры на яго палотнах заўсёды старанна прапрацаваны, формы мадэліраваны з дакладнасцю скульптара, эмоцыі зведзены да мінімуму. Яго партрэты элегантней за партрэты Давіда, многія ўяўляюць сабой ідэал салоннай грацыі пачатку XIX стагоддзя.

Сярод яго вучняў — Л. Хорыс.
Kalush

**Kalush**&nbsp;— украінскі рэп-гурт, заснаваны ў 2019 годзе. Прадстаўнік Украіны, які стаў пераможцам конкурса песні Еўрабачанне 2022 з песняю «Стэфанія».

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* *«HOTIN» (2021)*
* «*Йо-Йо* *(feat. Skofka)*» (2021)

### Сінглы 
* *«Не маринуй» (2019)*
* *«Ty Gonysh» (2019)*
* *«Гори (Gory)(feat. alyona alyona)» (2019)*
* *«Кент (Kent)» (2020)*
* *«Тіпок (Tipok)» (2020)*
* *«Вірус (Virus)» (2020)*
* *«Вайб (Vibe)» (2020)*
* *«Стержень (One Core)» (2020)*
* *«Góry» (2020)*
* *«В тренді пафос (Pafos)» (2020)*
* *«BIMBO» (2020)*
* *«Таких як я (Takyh Yak Ya)» (2020)*
* *«Зорі» (2020)*
* *«Вода (feat. alyona alyona)» (2020)*
* *«Otaman (feat. Skofka)» (2020)*
* *«Балабон (feat. PANINI)» (2020)*
* *«Не забуду» (2021)*
* *«Пірнаю (feat. Станіславська)» (2021)*
* *«Ти мала не думала (feat. PAUCHEK)» (2021)*
* *«Додому (feat. Skofka)» (2021)*
* *«Давай начистоту (feat. Skofka)» (2021)*
* *«Не напрягайся (feat.Skofka)» (2021)*
* *«Файна (feat. Skofka)» (2021)*
* *«Маяком (feat. Skofka)» (2021)*
* *«Я йду (feat. Skofka)» (2021)*
* *«Таксі (feat. Христина Соловій)» (2021)*
* *«Хвилі (feat. Jerry Heil)» (2021)*
* *«Перемога (feat. Океан Ельзи)» (2021)*
* *«Мала в 19» (2021)*
* *«Майбутність (feat. Артем Пивоваров)» (2022)*

### Kalush Orchestra 
* *«Штомбер Вомбер» (2021)*
* *«Стэфанія*» (2022)

Катэгорыя:Музычныя калектывы Украіны
Катэгорыя:Пераможцы конкурсу песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2022
Катэгорыя:Украіна на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2019 годзе
Я абвінавачваю

thumb|right|250px|Артыкул у газеце «*Арор*».
thumb|right|250px|Шарж на Эміля Заля і яго артыкул. Паштоўка, 1899 год.

«**Я абвінава́чваю**» () — артыкул французскага пісьменніка Эміля Золя, апублікаваны 13 студзеня 1898 года ў штодзённай газеце «'**» (), рэдактарам якой быў Жорж Клемансо.

Артыкул напісаны ў форме адкрытага ліста, адрасаванага прэзідэнту Францыі Феліксу Фору. У ім знакаміты пісьменнік абвінаваціў французскі ўрад у антысемітызме і супрацьзаконным заключэнні ў турму капітана артылерыі Альфрэда Дрэйфуса. Заля ўказваў на прадузятасць ваеннага суда і на поўную адсутнасць рэальных доказаў. Выкладзены цудоўнай французскай мовай, падрабязны, лагічны, старанна прадуманы і знішчальна аргументаваны артыкул быў заснаваны на матэрыялах, прадстаўленых пісьменніку начальнікам французскай контрразведкі палкоўнікам , перакананым у невінаватасці Дрэйфуса.

Ліст быў надрукаваны на першай паласе газеты і здзейсніў эфект разарванай бомбы як у самой Францыі, так і далёка за яе межамі, падзяліўшы на дрэйфусараў і антыдрэйфусараў грамадскае меркаванне практычна ўсёй Еўропы.

У сувязі з гэтай публікацыяй Заля быў абвінавачаны ў паклёпе і асуджаны 23 лютага 1898 года. Каб пазбегнуць турмы, пісьменнік збег у Англію. Ён змог вярнуцца ў Францыю толькі пасля самагубства  і ўцёкаў , двух, апроч самога Дрэйфуса, галоўных фігурантаў яго справы, у чэрвені 1899 года.

Артыкул Заля выклікаў шырокі рэзананс у культурным свеце, стаўшы доказам таго ўплыву, які інтэлектуальная эліта здольная аказаць на тых, хто знаходзіцца пры ўладзе. Сёння ён прызнаны класічным шэдэўрам газетнай публіцыстыкі.

## Спасылкі 
* Артыкул «J’Accuse…!» на сайце «**'»

Катэгорыя:Адкрытыя лісты
Катэгорыя:Творы Эміля Заля
Катэгорыя:Творы 1898 года
Катэгорыя:Справа Дрэйфуса
Катэгорыя:Барацьба з антысемітызмам