open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксандр Уладзіміравіч Шаўкоўскі

{{Футбаліст
|імя                 = Аляксандр Шаўкоўскі
|поўнае імя          = Аляксандр Уладзіміравіч Шаўкоўскі
|выява               =Матч «Динамо» – «Ворскла» 3-1. 18 вересня 2024 року — 1559421 (cropped).jpg 
|месца нараджэння    = 
|грамадзянства       = 
|рост                = 
|вага                = 
|пазіцыя             = брамнік
|цяперашні клуб      =  Дынама
|нумар               = 
|пасада              = галоўны трэнер
|моладзевыя клубы    = 
|клубы               = 
|нацыянальная зборная = 
|трэнерскія клубы     = 
|медалі               = 
 
{ style="background: transparent"
     
}
{ style="background: transparent"

}
}}
**Аляксандр Шаўкоўскі** (; нар. , ) — украінскі футбаліст, брамнік. Усю кар’еру (1993—2016) правёў у кіеўскім «Дынама». Выступаў за нацыянальную зборную Украіны (1994—2012). У цяперашні час працуе галоўным трэнерам кіеўскага «Дынама».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-3 Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-2 Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Кіеў
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Украіны
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама Кіеў
Андрэй Мікалаевіч Нясмачны

{{Футбаліст
| імя                  = Андрэй Нясмачны
| поўнае імя           = Андрэй Мікалаевіч Нясмачны
| выява                = 
| грамадзянства        = 
| рост                 = 
| вага                 = 
| пазіцыя              = абаронца
| цяперашні клуб       = 
| нумар                = 
| моладзевыя клубы     = 
| клубы                = 
| нацыянальная зборная = 
| медалі               =

{ style="background: transparent"
    
}
}}
**Андрэй Нясмачны** (; нар. , ) — украінскі футбаліст, абаронца. Усю кар’еру (1997—2011) правёў у кіеўскім «Дынама». Выступаў за нацыянальную зборную Украіны (2000—2009).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-2 Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-3 Кіеў
Катэгорыя:Футбалісты аднаго клуба
Ісай Шур

**Ісай Шур** (; ) — нямецкі і ізраільскі матэматык. Адзін са стваральнікаў тэорыі выяўленняў груп, заснавальнік навуковай школы. Член Прускай АН (1922—38).

## Біяграфічныя звесткі 
Паходзіў з беларускіх яўрэяў. Яго бацькі Машэ Шур і Голда Ландау. Скончыў Берлінскі ўніверсітэт (1901). Вучань Г. Фрабеніуса і Л. Фукса. Атрымаў доктарскую ступень у 1901, стаў выкладчыкам у 1903. Прафесар Берлінскага ўніверсітэта 1910, пасля пераезду ў Бон прафесар Бонскага ўніверсітэта (1919). Замежны член-карэспандэнт Акадэміі навук СССР (1929).

Шур адхіліў прапановы пераехаць у ЗША і Вялікабрытанію (у 1934). Тым не менш, як яўрэй быў выгнаны з універсітэта (1935) і выключаны з Прускай акадэміі навук (1938). Пераехаў у Палесціну ў 1939. Выкладаў у Яўрэйскім універсітэце ў Іерусаліме.

## Навуковая дзейнасць 
Займаўся тэорыяй груп, стварыў навуковыя працы па рыманавых мнагастайнасцях, тэорыі лікаў і функцый. Сфармуляваў лему аб сплятаючым аператары для канечнамерных непрыводных выяўленняў груп і алгебраў («», 1906). Даказаў тэарэмы аб унітарнай трыянгулярызацыі матрыц (1910), прасторах пастаяннай крывізны, існаванні камутатыўнай падалгебры поўнай матрычнай алгебры і інш., якія названы яго імем (тэарэмы Шура).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* O’Connor, John J.; Edmund F. Robertson. Issai Schur // MacTutor History of Mathematics archive 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве
Катэгорыя:Матэматыкі Германіі
Катэгорыя:Матэматыкі Ізраіля
Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Find a Grave

**Find a Grave** () — вэб-сайт і найбуйнейшая база даных могілак і магіл вядомых людзей.

Сайт створаны ў 1995 годзе жыхаром Солт-Лейк-Сіці Джымам Тыптанам для рашэння праблемы адсутнасці якой-небудзь адзінай базы даных пра месцы пахавання вядомых людзей. Сайт стаў развівацца хуткімі тэмпамі і па стане на жнівень 2016 года змяшчае 152 млн запісаў.

Індывідуальныя старонкі пра якую-небудзь асобу ўтрымліваюць даты і месца нараджэння і смерці, біяграфічныя даныя, назву могілак, дзе было зроблена пахаванне, нумар участка і фатаграфіі самой асобы і магілы.

## Літаратура 
* Colker, David, Web site answers grave concerns about stars , *Los Angeles Times*, 26 August 1997
* Johnstone, Nick, Why I love … findagrave.com, *The Guardian*, 14 July 2004
* Knight-Ridder/Tribune News Service, Web site attracts millions of grave-seekers, *The Orlando Sentinel*, 12 July 2001
* Knight-Ridder/Tribune News Service, Find VIPs (and others) who R.I.P. through online cemetery, *The Philadelphia Inquirer*, 1 August 2005

## Спасылкі 
* Find a Grave

Катэгорыя:Базы даных у Інтэрнэце
Катэгорыя:Сайты
Андрэй Віктаравіч Варонін

{{футбаліст
| імя                         = Андрэй Варонін
| поўнае імя                  = Андрэй Віктаравіч Варонін
| выява                       = 
| дата нараджэння             = 
| месца нараджэння            = 
| грамадзянства               = 
| рост                        = 
| вага                        = 
| мянушка                     =
| цяперашні клуб              = 
| нумар                       = 
| пасада                      = 
| пазіцыя                     = нападнік
| моладзевыя клубы            = 
| клубы                       = 
| нацыянальная зборная = 
| трэнерскія клубы     = 
| медалі               =

{ style="background: transparent"
    
}
| абнаўленне дадзеных аб клубе = 1 сакавіка 2022
| абнаўленне дадзеных аб зборнай = 11 лютага 2017
}}
**Андрэй Варонін** (; нар. , ) — украінскі футбаліст, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Украіны (2002—2012).

У лютым 2015 года абвясціў аб завяршэнні прафесійнай кар’еры. У студзені 2017 года ўзначаліў клуб «Бюдэрых» з сёмага нямецкага дывізіёна, пакінуў яго ў чэрвені таго ж года. З кастрычніка 2020 года па сакавік 2022 года працаваў у маскоўскім «Дынама» ў якасці памочніка галоўнага трэнера Сандра Шварца.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Фартуна Дзюсельдорф
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Герта Берлін
Катэгорыя:Ігракі ФК Баер 04
Катэгорыя:Ігракі ФК Кёльн
Катэгорыя:Ігракі ФК Майнц 05
Катэгорыя:Ігракі ФК Барусія Мёнхенгладбах
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Украіны
Катэгорыя:Трэнеры ФК Бюдэрых
Сяргей Станіслававіч Раброў

{{футбаліст
| імя                         = Сяргей Раброў
| поўнае імя                  = Сяргей Станіслававіч Раброў
| выява                       = Serhiy Rebrov 2015.jpg
| дата нараджэння             = 
| месца нараджэння            = 
| грамадзянства               = 
| рост                        = 
| вага                        = 
| мянушка                     =
| каманда                     =  Украіна
| нумар                       = 
| пасада                      = галоўны трэнер
| пазіцыя                     = нападнік
| клубы                       = 
| нацыянальная зборная        = 
| трэнерскія клубы            = 
| медалі                      =

{ style="background: transparent"
   
  
}
}}

**Сяргей Раброў** (; нар. , , УССР) — украінскі футбаліст (нападнік) і трэнер. Ігрок нацыянальнай зборнай Украіны (1992—2006). У цяперашні час працуе галоўным трэнерам нацыянальнай зборнай Украіны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Статыстыка на сайце *fanatukr.com*

Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Катэгорыя:Ігракі ФК Фенербахчэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Хэм Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Рубін Казань
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Украіны
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама Кіеў
Катэгорыя:Трэнеры ФК Аль-Ахлі Джыда
Катэгорыя:Трэнеры ФК Ферэнцвараш
Катэгорыя:Трэнеры ФК Аль-Айн
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Украіны па футболе
Андрэй Валер’евіч Пятаў

**Андрэй Пятаў** (; нар. , ) — украінскі футбаліст, брамнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Украіны (2007—2022). У цяперашні час працуе трэнерам брамнікаў данецкага «Шахцёра».
 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Ворскла-2 Палтава
Катэгорыя:Ігракі ФК Ворскла Палтава
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Данецк
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Украіны
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Украіны
Андрэй Леанідавіч Гусін

**Андрэй Гусін** (; ,  — , ) — украінскі футбаліст, які выступаў за зборную Украіны па футболе (1993—2006).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Статыстыка на ffu.org.ua
* Статыстыка на fanatukr.com

Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама-2 Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Сатурн Раменскае
Катэгорыя:Ігракі ФК Крылы Саветаў Самара
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Карпаты Львоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Газавік-Хуртавіна
Катэгорыя:Ігракі ФК Карпаты Каменка-Бугская
Дзмітрый Анатолевіч Чыгрынскі

**Дзмітрый Чыгрынскі** (; нар. , Ізяслаў) — украінскі футбаліст, абаронца данецкага «Шахцёра» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Украіны.

## Кар’ера 
11 чэрвеня 2016 года ў якасці свабоднага агента падпісаў двухгадовы кантракт з грэчаскім АЕКам. Пакінуў клуб па заканчэнні сезона 2020/21.

У верасні 2021 года стаў іграком «Іонікаса». У жніўні 2023 года вярнуўся ў данецкі «Шахцёр».

## Кур’ёзы 
Восенню 2010 года рок-гурт з Барселоны бярэ сваю назву як даніну павагі да яго, і тых, хто не атрымліваюць прызнання.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Галічына-Карпаты
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр-2 Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр-3 Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Металург Запарожжа
Катэгорыя:Ігракі ФК Барселона
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Дніпро
Катэгорыя:Ігракі ФК АЕК Афіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Іонікас
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Украіны
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «За мужнасць» III ступені
Максім Сяргеевіч Калінічэнка

{{Футбаліст
| імя                  = Максім Калінічэнка
| поўнае імя           = Максім Сяргеевіч Калінічэнка
| выява                = 
| грамадзянства        = 
| рост                 = 
| вага                 = 
| пазіцыя              = паўабаронца
| цяперашні клуб       =  Палессе
| нумар                = 
| пасада               = трэнер
| моладзевыя клубы     = 
| клубы                = 
| нацыянальная зборная = 
| трэнерскія клубы     = 
| медалі               =

{ style="background: transparent"
    
}
}}
**Максім Калінічэнка** (; нар. , ) — украінскі футбаліст, паўабаронца. Выступаў за нацыянальную зборную Украіны (2002—2011).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Статыстыка на сайце *fanatukr.com* 

Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Таўрыя Сімферопаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Дніпро
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак-2 Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро-2 Днепрапятроўск
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Украіны
Аляксандр Іванавіч Яцэнка

**Аляксандр Іванавіч  Яцэнка** (; нар. , ) — украінскі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец кіеўскага «Дынама», пазней гуляў у розных клубах Украіны. У лютым 2012 года перайшоў у бабруйскую «Белшыну». У сакавіку 2013 года вярнуўся ва Украіну, стаўшы іграком харкаўскага «Геліяса».

З 2014 года выступаў на аматарскім узроўні ў чэмпіянаце Харкаўскай вобласці і аматарскім чэмпіянаце Украіны.
 
## Міжнародная кар’ера 
Гуляў за моладзевую зборную Украіны. У 2005 згуляў адзін матч за нацыянальную зборную. У 2006 у складзе нацыянальнай зборнай трапіў на чэмпіянат свету ў Германію, але так і не выйшаў на поле.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Украіны (2): 2002/2003, 2003/04
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Украіны: 2004/05
*  Уладальнік Кубка Украіны: 2005
*  Срэбраны прызёр моладзевага чэмпіянату Еўропы 2006

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Мыкалаіўка
Катэгорыя:Ігракі ФК Колас Зачэпыліўка
Катэгорыя:Ігракі ФК Солі-Плюс Харкаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Геліяс Харкаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Марыупаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Чарнаморац Адэса
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Дніпро
Катэгорыя:Ігракі ФК Харкаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-2 Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-3 Кіеў
Бад-Фраенвальдэ

**Бад-Фраенвальдэ** () — горад у Германіі, у зямлі Брандэнбург.

Уваходзіць у склад раёна Меркіш-Одэрланд. Насельніцтва складае 13&nbsp;077 чалавека (2009). Займае плошчу 131,73 км². Афіцыйны код — *12 0 64 044*.

Горад падзяляецца на 6 гарадскіх раёнаў. Уключае вёскі Altranft, Altglietzen, Bralitz, Хоэнзатэн, Hohenwutzen, Neuenhagen і Schiffmuhle.

|}

thumb|left|200px|Бад-Фраенвальдэ

## Вядомыя асобы 
На брацкіх могілках пахаваны беларускі паэт Мікола Сурначоў (1917—1945)
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Брандэнбурга
Вячаслаў Міхайлавіч Свідзерскі

{{Футбаліст
| імя                  = Андрэй Нясмачны
| поўнае імя           = Андрэй Мікалаевіч Нясмачны
| выява                = 
| грамадзянства        = 
| рост                 = 
| вага                 = 
| пазіцыя              = абаронца
| цяперашні клуб       = 
| нумар                = 
| моладзевыя клубы     = 
| клубы                = 
| нацыянальная зборная = 
| медалі               =

{ style="background: transparent"
    
}
}}

**Вячаслаў Свідзерскі** (; нар. , ) — украінскі футбаліст, абаронца. Выступаў за нацыянальную зборную Украіны (2005—2007).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Гаверла Ужгарад
Катэгорыя:Ігракі ФК Таўрыя Сімферопаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Дніпро
Катэгорыя:Ігракі ФК Чарнаморац Адэса
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Сатурн Раменскае
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Аланія Уладзікаўказ
Катэгорыя:Ігракі ФК Абалонь Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-2 Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-3 Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Абалонь-2 Кіеў
Руслан Пятровіч Ратань

{{Футбаліст
| імя                  = Руслан Ратань
| поўнае імя           = Руслан Пятровіч Ратань
| выява                = 
| грамадзянства        = 
| рост                 = 
| вага                 = 
| пазіцыя              = паўабаронца
| каманда              =  Украіна (да 21) Александрыя
| нумар                = 
| пасада               = галоўны трэнер
| моладзевыя клубы     = 
| клубы                = 
| нацыянальная зборная = 
| трэнерскія клубы       = 
| медалі               =

{ style="background: transparent"
    
}
| абнаўленне даных пра клуб = 8 чэрвеня 2023
| абнаўленне даных пра зборную = 12 ліпеня 2018
}}
**Русла́н Рата́нь** (; нар. , ) — украінскі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. Ігрок нацыянальнай зборнай Украіны (2003—2018). У цяпрерашні час працуе галоўным трэнерам клуба «Александрыя» і моладзевай зборнай Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро-3 Днепрапятроўск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро-2 Днепрапятроўск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Дніпро
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Прага
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Украіны
Катэгорыя:Трэнеры маладзёжнай зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Александрыя
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «За мужнасць» III ступені
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Украіны
Багдан Раманавіч Шуст

{{футбаліст
| імя                         = Багдан Шуст
| поўнае імя                  = Багдан Раманавіч Шуст
| партрэт                     = 
| дата нараджэння             = 
| месца нараджэння            = 
| грамадзянства               = 
| рост                        = 
| вага                        = 
| мянушка                     =
| цяперашні клуб              =  Інгулец
| нумар                       = 
| пасада                      = трэнер брамнікаў
| пазіцыя                     = брамнік
| моладзевыя клубы            = 
| клубы                       = 
| нацыянальная зборная        = 
| трэнерскія клубы            = 
| медалі                      =

{ style="background:transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
  
} 
| абнаўленне дадзеных аб клубе = 16 студзеня 2022
| абнаўленне дадзеных аб зборнай = 15 снежня 2017
}}

**Багдан Шуст** (; нар. , Судова Вышня, Львоўская вобласць) — украінскі футбаліст (брамнік) і трэнер. Выступаў за нацыянальную зборную Украіны (2006—2007). У цяперашні час працуе трэнерам брамнікаў клуба «Інгулец» з Пэтровэ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Статыстыка на сайце *zarya.lg.ua*  

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Інгулец Пэтровэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Ворскла Палтава
Катэгорыя:Ігракі ФК Валынь Луцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Металіст Харкаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Марыупаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Зара Луганск
Катэгорыя:Ігракі ФК Металург Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Карпаты Львоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Карпаты-2 Львоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Галічына-Карпаты
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Украіны
Зборная Украіны па футболе

**Зборная Украіны па футболе** () — нацыянальная каманда Украіны, якая ўдзельнічае ў міжнародных спаборніцтвах па футболе і прадстаўляе Украіну. Зборная кіруецца Федэрацыяй футбола Украіны.

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-сайт
Запальніца

thumb|Сучасная танная газавая запальніца
**Запальніца**, таксама **Запальнічка** — партатыўная прылада для атрымання агню. Запальніца у залежнасці ад выкарыстоўваемага паліва можа быць газавай або бензінавай. Акрамя гэтага, у запальніцах выкарыстоўваюцца розныя тыпы падпальвання — крэмень, п'езаэлектрыка і інш.

Бензінавыя запальніцы з'явіліся ў пачатку 20 стагоддзя і на пачатку былі не занадта надзейнымі. Бензінавыя запальніцы «Zippo» з'явіліся ў 1932 годзе і маюць культавы статус дзякуючы сваёй надзейнасці і характэрнай гісторыі.

Газавыя запальніцы былі вынайдзеныя пазней бензінавых і былі радасна сустрэты курцамі, бо яны не давалі з'едлівага бензінавага паху і маглі быць выкарыстаны нават для прыкурвання цыгар.

## Гл. таксама 
* Запалкі
* Тытунекурэнне

Катэгорыя:крыніцы агню
Катэгорыя:тытунекурэнне
Алег Уладзіміравіч Блахін

{{Футбаліст
| імя                  = Алег Блахін
| поўнае імя           = Алег Уладзіміравіч Блахін
| выява                = 
| грамадзянства        =  → 
| рост                 = 
| вага                 = 
| пазіцыя              = нападнік
| цяперашні клуб       = 
| нумар                = 
| моладзевыя клубы     = 
| клубы                = 
| нацыянальная зборная = 
| трэнерскія клубы     = 
| медалі                   =
 
  
  

 { style="background:transparent"
     
}
{ style="background: transparent"
     
}
{ style="background: transparent"
 
 
 
}
}}

**Алег Блахін** (; нар. , ) — савецкі і украінскі футбаліст і трэнер. Уладальнік «Залатога мяча» (1975). У 2003—2007 і 2011—2012 гадах —  галоўны трэнер нацыянальнай зборнай Украіны. Нацыянальная легенда Украіны (2021).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Ігракі зборнай СССР па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Арыс Лімасол
Катэгорыя:Ігракі ФК Форвертс Штайр
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Кіеў
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Украіны
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама Кіеў
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Масква
Катэгорыя:Трэнеры ФК Іонікас
Катэгорыя:Трэнеры ФК АЕК Афіны
Катэгорыя:Трэнеры ФК ПАОК
Катэгорыя:Трэнеры ФК Алімпіякос Пірэй
Катэгорыя:Уладальнікі «Залатога мяча»
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1976 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1976 года
Леанід Рыгоравіч Гейштар

**Леанід Рыгоравіч Гейштар** (, г. Гомель, Беларуская ССР) — беларускі і савецкі канаіст, алімпійскі чэмпіён 1960 года, чэмпіён свету. Заслужаны майстар спорту СССР.

## Біяграфія 
Скончыў Гомельскі ўніверсітэт у 1969 годзе.

## Узнагароды 
* Званне заслужанага майстра спорту СССР у 1960 годзе.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах, Т.5, Мн., 1997, 136

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ СССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ паводле алфавіта
Аляксандр Фаміч Коршунаў

**Алякса́ндр Фамі́ч Ко́ршунаў** (, в. Палішына, Горацкі раён — ) — беларускі гісторык старажытнай літаратуры, тэкстолаг, літаратуразнавец, кандыдат філалагічных навук (1956). Інвалід Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. У 1941 годзе скончыў Ленінскую сярэднюю школу Горацкага раёна. У верасні 1943 г. мабілізаваны ў Чырвоную армію. У адным з баёў цяжка паранены. Пасля ампутацыі нагі дэмабілізаваны як інвалід. Скончыў БДУ (1950). Пазней вучыўся ў аспірантуры пры кафедры рускай літаратуры ЛДУ. 3 1954 працаваў у Інстытуце літаратуры АН Беларусі. У 1956 абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Афанасій Філіповіч і яго грамадска-літаратурная дзейнасць. З гісторыі грамадскай думкі на Беларусі».

Даследаваў беларускую старажытную літаратуру, вывучаў творчасць Францыска Скарыны, Сымона Буднага, Васіля Цяпінскага, царкоўна-палемічную і мемуарную літаратуру XVI—XVII стст. Апублікаваў «Баркулабаўскую хроніку» і «Лісты» Ф. Кміты-Чарнабыльскага («Помнікі старажытнай беларускай пісьменнасці», 1975), «Дзённікі» Ф. Еўлашоўскага і Я. Цадроўскага («Помнікі мемуарнай літаратуры Беларусі XVI ст.», 1983). Складальнік «Хрэстаматыі па старажытнай беларускай літаратуры» (1959), адзін з аўтараў «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» (т. 1, 1968).

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі імя Якуба Коласа 1980 г. за ўдзел у двухтомным даследаванні «Гісторыя беларускай дакастрычніцкай літаратуры» і «Гісторыя беларускай савецкай літаратуры». У 1991 г. А. Ф. Коршунаў быў узнагароджаны медалём Францыска Скарыны.

## Узнагароды 
* Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені.
* Медаль Францыска Скарыны.

## Літаратура 
* 
* *Ліўшыц, Уладзімір.* Ён лёгка адчуваў сябе сярод стагоддзяў // Раскопкі вакол горацкага «Парнаса». Літаратуразнаўчыя нарысы — Горкі: аддзел культуры Горацкага райвыканкама, 2001. — С. 179—183. ISBN 985-6120-44-6
* Памяць. Гіст.-дакум. хроніка. Горацкі раён. — Мн.: 1996. С.556.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Беларусісты
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Інваліды Вялікай Айчыннай вайны
Вераніка Анатолеўна Чаркасава

**Вераніка Анатолеўна Чаркасава** ( — , Мінск) — беларуская журналістка.

## Біяграфія 
### Дзяцінства 
Ніка, так яе называлі бацькі, з маленства расла ў творчай атмасферы. Яе маці, Дзіяна Чаркасава, працавала ў газеце «Голас Радзімы», бацька, Анатоль Чаркасаў, таксама быў журналістам і пісьменнікам, займаўся перакладамі. У апошніх класах яна друкавалася ў «Голасе Радзімы» са сваімі першымі нататкамі.

### Кар’ера 
Яна працавала ў незалежнай беларускай прэсе, праводзіла журналісцкія даследаванні, пісала на сацыяльныя тэмы (пра праблемы «простага чалавека», секты, цыганскую меншасць і г.д.), таксама напісала некалькі артыкулаў на тэму незаконнага гандлю зброяй паміж Беларуссю і Іракам.

Пасля заканчэння журфаку БДУ (кірунак «Радыё і тэлебачанне»), пачала працаваць у моладзевай рэдакцыі БТ. Займалася дакументалістыкай. Самыя знакамітыя дакументальныя фільмы — пра Максіма Багдановіча, пра Сяргея Мяржынскага, а таксама пра бацьку, Анатоля Чаркасава. Пэўны час яна разам з будучым мужам Дзмітрыем Філімонавым працавала над праграмай «Крок».

На пачатку 1990-х Чаркасава развіталася з БТ і прыйшла ў «Голас Радзімы». Потым працавала ў незалежных выданнях: «Имя», «Белорусская деловая газета», «Наша Свабода» потым у «БелГазеце» (1995—2003, намесніца галоўнага рэдактара), апошні год працавала ў незалежнай газеце «Салідарнасць».

### Забойства 
20 кастрычніка 2004 года была забітая ва ўласнай кватэры ў Мінску. Забойца нанёс каля 20 нажавых удараў. Вераніка Чаркасава пахаваная на Каладзішчанскіх могілках.

### Следства 
Праваахоўныя органы лічаць, што да забойства можа быць датычны сын В. Чаркасавай Антон Філімонаў. У цяперашні час яго месцазнаходжанне невядома. У красавіку 2006 года малады чалавек быў асуджаны па арт. 221 УК (выраб, захоўванне альбо збыт падробленых грошай або каштоўных папер) на два з паловай гады пазбаўлення волі з адтэрміноўкай выканання пакарання. 16 мая 2007 года ў адносінах А. Філімонава была ўзбуджаная справа па ч. 1 арт. 147 УК (наўмыснае прычыненне цяжкага цялеснага пашкоджання). Аднак ён да таго часу ўжо знік.

8 лютага 2007 года ў сувязі з неўстанаўленнем асоб, якія падлягаюць прыцягненню ў якасці абвінавачваных, расследаванне крымінальнай справы аб забойстве Веранікі Чаркасавай было прыпынена, аднак аператыўна-вышуковыя мерапрыемствы, накіраваныя на ўсталяванне акалічнасцяў злачынства і вышук датычных да яго асоб, працягваюцца.

11 чэрвеня 2007 года была вынесена пастанова аб прыцягненні А. Філімонава ў якасці абвінавачванага. Пракуратура Першамайскага раёна Мінска санкцыянавала зняволенне А. Філімонава пад варту. Ён быў абвешчаны ў міжнародны вышук. Папярэдняе расследаванне крымінальнай справы ў стаўленні яго было прыпынена 16 ліпеня 2007 года ў сувязі з тым, што абвінавачваны схаваўся ад органаў крымінальнага пераследу.

## Спасылкі 
* Сайт прысвечаны журналістцы 
* Старонка на сайце Фонда Дзм. Завадскага 
* Імёны Свабоды: Вераніка Чаркасава
* 4 гады назад была забітая журналістка Вераніка Черкасова
* Забітай журналістцы Вераніцы Чаркасавай споўнілася б 50 
* 

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Нераскрытыя забойствы ў Беларусі
Юлія Сяргееўна Раскіна

**Юлія Сяргееўна Раскіна** () — беларуская гімнастыка і трэнер па мастацкай гімнастыцы. На Алімпійскіх гульнях у Сіднеі (2000) выйграла сярэбраны медаль у індывідуальным мнагабор’і. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2000).

## Спартыўныя вынікі 
* 1997 Чэмпіянат свету, Берлін — 5-е месца індывідуальнае мнагабор’і; 6-е месца скакалка; 2-е месца каманда.
* 1998 Чэмпіянат свету, Севілья — 3-е месца булавы; 5-е месца абруч; 4-е месца стужка; 5-е месца скакалка.
* 1999 Чэмпіянат свету, Осака — 2-е месца мяч; 3-е месца групавое мнагабор’і; 2-е месца індывідуальнае мнагабор’і; 2-е месца стужка; 4-е месца скакалка; 2-е месца каманда.
* 1999 Чэмпіянат Еўропы, Будапешт — 8-е месца мяч; 2-е месца абруч, індывідуальнае мнагабор’і; 3-е месца стужка; 8-е месца скакалка.
* 2000 Фінал Кубка свету, Глазга — 3-е месца мяч, абруч, стужка; 5-е месца скакалка.
* 2000 Чэмпіянат Еўропы, Сарагоса 1-е месца мяч; 4-е месца абруч; 2-е месца індывідуальнае мнагабор’і; 3-е месца стужка; 5-е месца скакалка.
* 2000 Алімпійскія Гульні Сідней 2-е месца індывідуальнае мнагабор’і.

## Трэнерская кар’ера 
Трэніруе гімнастак на федэральнай базе падрыхтоўкі зямлі Бадэн-Вюртэмберг (Германія). Падрыхтавала гімнастку , якая стала шматразовай чэмпіёнкай свету і пераможцай Алімпійскіх гульняў у Парыжы (2024). Нямецкі алімпійскі спартыўны саюз адзначыў Юлію Раскіну ў намінацыі «Найлепшы трэнер» у 2022 годзе.

## Грамадзянская пазіцыя 
Падпісала адкрыты ліст прадстаўнікоў спартыўнай галіны Рэспублікі Беларусь з патрабаваннем прызнаць несапраўднымі выбары прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, якія прайшлі 9 жніўня 2020 года.

## Зноскі 
Катэгорыя:Гімнасткі (мастацкая гімнастыка) Беларусі
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2000 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Трэнеры Беларусі
Міхаіл Юр’евіч Грабоўскі

**Міхаіл Юр’евіч Грабоўскі** (нар. , Патсдам, ГДР) — беларускі хакеіст.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце «Свет хакея Беларусі»
* 
* Статыстыка на сайце ХК ЦСКА (Масква)

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Хакеісты НХЛ
Катэгорыя:Ігракі ХК Нафтахімік Ніжнякамск
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Масква
Катэгорыя:Ігракі ХК Юнацтва-Мінск
Катэгорыя:Ігракі «Манрэаль Канадыенс»
Катэгорыя:Ігракі «Гамільтан Булдагс»
Катэгорыя:Ігракі «Таронта Мейпл Ліфс»
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Ігракі ХК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі «Вашынгтон Кэпіталз»
Катэгорыя:Ігракі «Нью-Ёрк Айлендэрс»
Абрам Купчык

**Абрам Купчык** (; , Брэст-Літоўск — , Манклер, Нью-Джэрсі) — амерыканскі шахматыст.

## Біяграфія 
Абрам Купчык нарадзіўся ў яўрэйскай сям'і ў Брэсце. Эміграваў у ЗША ў 1903 годзе. Працаваў бухгалтарам у Нью-Ёрку.

Абрам Купчык выйграў *Manhattan Chess Club Championship* дзесяць разоў запар. У 1915 годзе (Нью-Ёрк) ён падзяліў 3-4-е месца з Оскарам Чэйсам, прапусціўшы наперад Капабланку і Фрэнка Джэймса Маршала. У 1916 годзе (Нью-Ёрк) ён падзяліў 2-4 месцы з Давідам Яноўскім і Барыславам Косцічам, прапусціўшы Капабланку. У 1923, ён заняў першае месца з Маршалам у *Lake Hopatcong* (Нью-Джэрсі). У 1924 годзе ён прайграў матч Яфіму Багалюбаву (+1-3 = 2), у Нью-Ёрку. У 1925 ён выйграў у матчы з Карласам Торэсам Рэпета (+1-1 = 4), у Нью-Ёрку. У 1926 годзе ён фінішаваў 2-м, саступіўшы Капабланку, у Lake Hopatcong.

Купчык гуляў у складзе каманды ЗША на 6-й шахматнай Алімпіядзе ў Варшаве (1935). Ён выйграў бронзавы медаль у асабістым заліку і яго зборная атрымала золата ў камандным заліку.

Катэгорыя:Шахматысты ЗША
Ілья Юльевіч Смірын

**Ілья Юльевіч Смірын** (, ) — беларускі і ізраільскі шахматыст, гросмайстар(1990).

## Біяграфія 
Першых поспехаў дасягнуў школьнікам, у складзе віцебскай каманды выйграўшы ўсесаюзны турнір «Белая ладдзя» ў Панявежысе. Займаўся шахматамі ў трэнера Льва Пака, потым у Альберта Капенгута. У 1980-х гадах вучыўся ў мінскім Інстытуце фізкультуры, хаця, паводле ўласнага прызнання, разумеў, што гэта «несур'ёзная» навучальная ўстанова. Служыў у войску (спартыўная рота ва Ўруччы);
* 1-2 месца ў Дос-Эрманасе ў 2001 годзе;
* 1 месца ў Білэам у 2002 годзе;
* падзяліў першае месца на «World Open» у Філадэльфіі ў 2002 і 2003 гадах;
* чэмпіён Ізраіля 1992, 2002, 2012 гадоў.

Катэгорыя:Імігравалі ў Ізраіль з Беларусі
Катэгорыя:Шахматысты Ізраіля
Сеуцкая сцяна

500px|right
**Сеуцкая сцяна** () — сістэма памежных збудаванняў, якія аддзяляюць іспанскі паўанклаў Сеута ад каралеўства Марока. Пабудавана ў&nbsp;2001&nbsp;г. на сродкі ЕС з мэтай абароны Еўропы ад некантралюемага наплыву нелегальных мігрантаў з Афрыкі.

Уяўляе сабой паралельныя загараджальныя збудаванні 3-мятровай вышыні, абароненыя калючым дротам, паміж якімі устроены праход для памежнікаў. Сцяна абсталявана відэакамерамі, датчыкамі шуму і руху, закліканымі выявіць спробы перасячэння сцяны з боку нелегальных эмігрантаў і кантрабандыстаў.

Нягледзячы на пратэсты мараканскага ўрада (які мае прэтэнзіі на іспанскія паўанклавы ў Афрыцы), іспанскі ўрад у наш час заняты збудаваннем падобнай сцяны вакол яшчэ аднаго паўночнаафрыканскага паўанклава — Мелільі.

## Гл. таксама 
* Мараканская сцяна

Катэгорыя:Абарончыя лініі
Катэгорыя:Геаграфія Іспаніі
Катэгорыя:Палітыка Іспаніі
Катэгорыя:Геаграфія Марока
Катэгорыя:З’явіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Міграцыя насельніцтва
Катэгорыя:Сеута
Катэгорыя:Еўрапейскі міграцыйны крызіс
Оскар Зарыскі

**Оскар Зарыскі** (сапраўдныя імя і прозвішча *Ошэр Зарыцкі*; ; ,  — , Бруклайн, штат Масачусетс, ЗША) — амерыканскі матэматык.

Бацькі — Бецалель Зарыцкі і Хана Тенэнбаум. Першапачаткова навучаўся ў Кіеўскім універсітэце, у 1920 годзе, падчас Грамадзянскай вайны, эмігруе ў Італію, дзе робіцца вучнем знакамітай італьянскай школы алгебраічнай геаметрыі — Кастэльнуова, Энрыкеса і Северы. У 1927 годзе па запрашэнні Лефшэца эмігруе ў ЗША, дзе працуе ва ўніверсітэце Джона Хопкінса, затым у Гарвардскім універсітэце.

Асноўныя працы ў галіне алгебры, асабліва камутатыўнай алгебры, якую ён звязаў з алгебраічнай геаметрыяй і надаў патрэбную строгасць высноў сваіх настаўнікаў-італьянцаў (таксама неабходна адзначыць важны ўклад у гэтым напрамку А. Вейля і ван дэр Вардэна).

Лаўрэат прэміі Вольфа за 1981 год.

Выказаў знакамітую гіпотэзу аб уласцівасцях алгебраічных многачленаў (Гіпотэза Зарыскага).

## Спасылкі 
* Оскар Зарыскі. Геніяльны матэматык з Кобрына // Турыстычны Кобрын

Катэгорыя:Матэматыкі ЗША
Мелвіл (паўвостраў)

**Ме́лвіл** () — паўвостраў на поўначы Канады.

## Геаграфія 
Паўвостраў Мелвіл размешчаны паміж залівам Фокс на ўсходзе і залівам Каміці (паўднёвая частка заліва Буція) на захадзе. Паўвостраў Мелвіл з’яўляецца самым буйным паўвостравам Канадскай Арктыкі, з 1999 года ўваходзіць у склад тэрыторыі Нунавут, да гэтага ўваходзіў у акругу Франклін Паўночна-заходніх тэрыторый.

Вышыні да 564 (да 558) м. Плошча 62 564 км². Даўжыня паўвострава каля 400 км, шырыня ад 113 да 217 км.

Праліў Фьюры-энд-Хекла аддзяляе паўвостраў ад вострава Бафінава Зямля на поўначы, праліў Фрозен-Стрэйт — ад вострава Саўтгемптан. У паўднёвай частцы заліва Каміці каля заходняга берага паўвострава ляжыць востраў Уэйлс, паміж паўднёвым берагам паўвострава і востравам Саўтгемптан ляжыць востраў Вансітарт.

Паўвостраў складаецца з двух выразных фізіяграфічных раёнаў, большая частка — моцна рассечанае плато, якое некалькі падвышаецца на захадзе (горы Прынс-Альберт) і паўночна-ўсходняя частка паўвострава — вузкія прыбярэжныя раўніны, складзеныя вапняком. Рачныя патокі сцякаюць з узгоркаў у радыяльных кірунках, некалькі найбольш буйных цякуць з захаду на ўсход і ўпадаюць у заліў Фокс. Вялікае возера Хол (520 км²) размешчана ля паўночна-ўсходняга ўзбярэжжа паўвострава, а ў паўднёвай частцы паўвострава шмат азёр, якія злучаюцца паміж сабою.

Вузкі заліў Лаян глыбока ўразаецца ў сушу на паўднёвым усходзе, даходзячы да сярэдзіны паўвострава, шырокі заліў Рэпалс-Бей размешчаны яшчэ паўднёвей. Вузкі перашыек, які злучае паўвостраў з мацерыком носіць назву перашыйка Рэя і названы ў гонар вядомага палярнага даследчыка Джона Рэя. Расліннасць — галоўным чынам імхова-лішайнікавая тундра. На паўднёвым беразе паўвострава знаходзіцца невялікі інуіцкі пасёлак Рэпалс-Бей, на ўсходнім беразе — Хол-Біч. Гэтыя месцы ўжо даўно былі заселены інуітамі дзякуючы багаццю марскіх сысуноў, якія служылі аб’ектам палявання.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Мелвіл
Мелвіл
Сцяг Аявы

**Сцяг Аявы** () — адзін з сімвалаў амерыканскага штата Аява. У аснову сцяга пакладзены сцяг Францыі, так як штат Аява быў часткай французскага валодання Луізіяна ў Новай Францыі. З-за больш шырокай сярэдняй паласы і сіметрычнага дызайну, праект сцяга часам класіфікуецца як «Канадскі слуп».

Сцяг штата Аява складаецца з трох вертыкальных палос — сіняга, белага і чырвонага колераў. На белай паласе намаляваны белагаловы арлан, які трымае ў дзюбе доўгую стужку з дэвізам , узятым з дзяржаўнай пячаткі штата. Ніжэй змешчана назва штата «Iowa», выкананая засечным шрыфтам чырвонага колеру.

Сцяг быў прыняты ў 1921 годзе пасля папярэдняга адабрэння Дзяржаўным саветам абароны штата Аява ў маі 1917 года. Ён быў распрацаваны ў 1917 годзе жыхаркай Ноксвіла Дзіксі Корнэл Гебхардт.

Катэгорыя:Сцягі ЗША
Канадскі Арктычны архіпелаг

**Канадскі Арктычны архіпелаг** (, , у Канадзе яго часам завуць проста **Арктычны архіпелаг**) — адзін з найбуйнейшых у свеце (больш за 1,4 млн км²) архіпелагаў, размешчаны на поўнач ад мацерыковай Канады.

Большасць тэрыторыі астравоў займае тэрыторыя Нунавут, невялікую частку — Паўночна-заходнія тэрыторыі.

Астравы ляжаць у басейне Паўночнага Ледавітага акіяна, толькі паўднёва-ўсходняя частка знаходзіцца ў Атлантычным акіяне.

Тры востравы архіпелага (Бафінава Зямля, Вікторыя і Элсмір) уваходзяць у дзясятку самых буйных астравоў свету паводле тэрыторыі. З дзесяці найбуйнейшых канадскіх астравоў дзевяць уваходзяць у склад Арктычнага архіпелага. Усяго ў ім налічваецца 36 563 астравы, з якіх 15 маюць плошчу больш за 10 тыс. км².

Клімат астравоў вельмі суровы, арктычны, нізінныя прыбярэжныя тэрыторыі займае тундра, а ўзвышшы займае арктычная пустыня. Вельмі рэдка сустракаюцца хмызнякі.

Большасць астравоў незаселена, населеныя пункты — або эскімоскія пасёлкі, або ваенныя базы, або навуковыя станцыі. Усяго насельніцтва складае каля 14 тысяч чалавек.

Найвышэйшы пункт архіпелага — пік Барбо (2616 м над узроўнем мора).

## Літаратура 
*
Броквіл

**Броквіл** () — горад у Канадзе, у правінцыі Антарыа, размешчаны на Тысячы астравоў (і таму вядомы як Горад тысячы астравоў, *City of the 1000 Islands*) ля ракі Святога Лаўрэнція. Паводле перапісу 2006 года, насельніцтва — 21 957 чалавек (39 668 чалавек разам з агламерацыямі). Гэта адно з найстарэйшых гарадскіх паселішчаў Канады, названае ў гонар генерала Айзека Брока (*Isaac Brock*).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Антарыа
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1785 годзе
Этнаграфічны музей

**Этнаграфічны музей**:
* Этнаграфічны музей, Антверпен у Антверпене, Бельгія
* Этнаграфічны музей, Бялград (:en:Ethnographic Museum (Belgrade))
* Этналагічны музей, Берлін
* Этнаграфічны музей, Будапешт
* Этналагічны музей, Вена
* Музей этнаграфіі, Магілёў, Беларусь
* Латвійскі этнаграфічны музей
* Расійскі этнаграфічны музей (Санкт-Пецярбург)

## Гл. таксама 
* Музей антрапалогіі і этнаграфіі імя Пятра Вялікага
* Музей этнаграфіі і фальклору Акадэміі навук рэспублікі Беларусь
* Скансен
Фрыбурскі ўніверсітэт

*Пра ўніверсітэт у Германіі гл. Універсітэт Фрайбурга*

**Універсітэт Фрыбура** (, **UNIFR**) — універсітэт, размешчаны ў Фрыбуры, у Швейцарыі. Падпарадкаваны кантону Фрыбур.

## Структура 
Універсітэт Фрыбура мае пяць факультэтаў:
* Каталіцкай тэалогіі,
* Права,
* Прыродазнаўчых навук,
* Гуманітарных навук,
* Эканомікі і сацыяльных навук.

## Спасылкі 
* 
* 

Фрыбур
Катэгорыя:Фрыбур
Саўтгемптан (востраў)

**Саўтге́мптан** () — буйны востраў у Канадскім Арктычным архіпелагу, размешчаны на ўваходзе ў Гудзонаў заліў. Тэрытарыяльна адносіцца да Нунавуту.

Плошча вострава складае 41 214 км² . Ён займае 34-е месца па плошчы ў свеце і 9-е ў Канадзе. Даўжыня берагавой лініі 1944 км. Адзінае паселішча на Саўтгемптане — Корал-Харбар з насельніцтвам 712 чалавек.

Востраў аддзелены ад паўвострава Мелвіл на поўначы пралівам Фрозен-Стрэйт, а ад заходняга берага Гудзонава Заліва — пралівам Рос-Уэлкам. Самы высокі пункт на востраве — гара Маціясен. Паўвостраў Бел размешчаны на паўднёвым усходзе.

Востраў Саўтгемптан уваходзіць у лік нешматлікіх тэрыторый у Канадзе, дзе няма пераходу на зімовы час.

## Галерэя 

Image:Wfm southampton island.jpg|Мантаж спадарожнікавай выявы Саўтгемптана
Image:Coral Harbour Airport 1995-06-21.jpg|Аэрапорт Корал-Харбар
Image:Coral Harbour School.jpg|Школа ў Корал-Харбар

## Літаратура 
* 
* Bird, J. Brian. *Southampton Island*. Ottawa: E. Cloutier, 1953.
* Brack, D. M. *Southampton Island Area Economic Survey With Notes on Repulse Bay and Wager Bay*. Ottawa: Area & Community Planning Section, Industrial Division, Dept. of Northern Affairs and National Resources, 1962.
* Therkel Mathiassen. *Contributions to the Physiography of Southampton Island*. Copenhagen: Gyldendalske Boghandel, 1931.
* Parker, G. R. *An Investigation of Caribou Range on Southampton Island, Northwest Territories*. Ottawa: Information Canada, 1975.
* Pickavance, J. R. 2006. «The Spiders of East Bay, Southampton Island, Nunavut, Canada». *Arctic*. 59, no. 3: 276—282.
* Popham RE. 1953. «A Comparative Analysis of the Digital Patterns of Eskimo from Southampton Island». *American Journal of Physical Anthropology*. 11, no. 2: 203-13.
* Popham RE, and WD Bell. 1951. «Eskimo crania from Southampton Island». *Revue Canadienne De Biologie* / ̐ưedit̐ưee Par L’Universit̐ưe De Montr̐ưeal. 10, no. 5: 435-42.
* Sutton, George Miksch, and John Bonner Semple. *The Exploration of Southampton Island*. Pittsburgh: Carnegie Institute, 1932.
* Sutton, George Miksch. *The Birds of Southampton Island*. Pittsburgh: Carnegie Institute, 1932.
* VanStone, James W. *The Economy and Population Shifts of the Eskimos of Southampton Island*. Ottawa: Northern Co-ordination and Research Centre, Dept. of Northern Affairs and National Resources, 1959.

Катэгорыя:Канадскі Арктычны архіпелаг
Катэгорыя:Астравы Канады
Іберыс

**Ібе́рыс**, **іберыйка**.

## Літаратура 
* 
*  — С. 391.
* 

## Спасылкі 
* 
* Iberis // The Plant List

Катэгорыя:Капуставыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Джаан Колінз

**Джаан Генрыета Колінз**, OBE (, нар. 23 мая 1933, Лондан) — англійская актрыса, уладальніца прэміі «Залаты глобус» за сваю самую знакамітую ролю — Алексіс ў тэлесерыяле «Дынастыя».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Дамы-Камандоры ордэна Брытанскай імперыі
Катэгорыя:Калумністы
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Катэгорыя:Актрысы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прадзюсары Вялікабрытаніі
Ёан Грыфіт

**Ёан Грыфіт** (; , ) — брытанскі акцёр, валіец па паходжанні. Найбольшую вядомасць атрымаў як выканаўца ролі марскога афіцэра Хорнблаўэра ў аднайменным шматсерыйным тэлефільме. Таксама сыграў у фільмах: «Фантастычная чацвёрка», «Уайльд», «Таямніца Мунакра», «Фантастычная чацвёрка 2: Уварванне Срэбнага сёрфера», «Тытанік», «Цудоўна Ласка», «Кароль Артур", "Светлячкі ў садзе», «Санктум».

## Спасылкі 
* 
* 
* Ioancentral  — фан-сайт

Катэгорыя:Акцёры Вялікабрытаніі
Марыя Юр’еўна Шарапава

**Марыя Юр’еўна Шарапава** (, нар. 19 красавіка 1987, Нягань, Ханты-Мансійская аўтаномная акруга, Цюменская вобласць, РСФСР, СССР) — расійская прафесійная тэнісістка беларускага паходжання, заслужаны майстар спорту.

* Чатырохразовая пераможца турніраў Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе.
* Адзіная сярод расіян (як жанчын, так і мужчын), хто перамог на ўсіх чатырох турнірах Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе.
* Першы тытул у адзіночным разрадзе — Адкрыты чэмпіянат Японіі (2003).
* Першая ракетка свету ў адзіночным разрадзе (22—28 жніўня 2005, 12 верасня — 23 кастрычніка 2005, 29 студзеня — 18 сакавіка 2007, 19 мая — 8 чэрвеня 2008, 11 чэрвеня — 9 ліпеня 2012).
* Пераможца 27 турніраў WTA ў адзіночным разрадзе і трох турніраў WTA ў парным разрадзе.
* Уладальніца Кубка Федэрацыі 2008 года (у складзе зборнай Расіі).

## Біяграфія 
* Бабуля па бацьку Галіна Дзям’янаўна Шарапава жыве ў Гомелі.
* Бабуля па матчынай лініі жыве ў Сочы.
* Бацька Юрый Віктаравіч Шарапаў.
* Маці Алена Шарапава.
* Бацькі развяліся.

Бацькі Машы родам з Гомеля. За некалькі месяцаў да нараджэння дачкі яны пераехалі ў Сібір з-за неспрыяльнай экалагічнай абстаноўкі, якая склалася па прычыне аварыі на Чарнобыльскай АЭС, размешчанай ва Украіне. Марыя пачала займацца тэнісам у 4 гады, да таго часу яе сям’я ўжо жыла ў Сочы. Цікава, што бацька Машы, Юрый Віктаравіч Шарапаў, сябраваў з Аляксандрам Нікадзімавічам Кафельнікавым, бацькам Яўгена Кафельнікава і менавіта Яўген падарыў ёй першую ракетку. У 6 гадоў (у кастрычніку 1993 года) Шарапавай давялося згуляць з Марцінай Наўрацілавай, калі тая давала паказальны ўрок тэніса ў Маскве. Наўрацілава, разглядзеўшы талент у зусім яшчэ юнай тэнісістцы, настойліва параіла бацьку аддаць Машу ў амерыканскую тэнісную акадэмію Ніка Балецьеры.

Бацька Марыі, які імкнуўся развіваць тэнісны талент дачкі, прыслухаўся да вялікай тэнісісткі і ў 1995 годзе пераехаў з Машай у ЗША.

У 2007 годзе Марыя Шарапава стала Паслом добрай волі ААН, неаднаразова вылучала грашовыя сродкі на развіццё праектаў для дзяцей з раёнаў, якія пацярпелі ад аварыі на ЧАЭС. 30 чэрвеня — 1 ліпеня 2010 года ажыццявіла паездку ў Гомельскую вобласць.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Профіль на сайце WTA

Катэгорыя:Тэнісісткі Расіі
Катэгорыя:Тэнісісты, дыскваліфікаваныя за парушэнне антыдопінгавых правіл
Валерый Пятровіч Шарый

**Валерый Пятровіч Шарый** (, , Мінская вобласць, Беларуская ССР) — беларускі спартсмен (цяжкая атлетыка), трэнер; заслужаны майстар спорту СССР (1975). Выступаў у сярэдняй і ў першай паўцяжкай вагавых катэгорыях. Устанавіў 13 рэкордаў свету, 15 рэкордаў СССР (1971—79).

## Спартыўная кар’ера 
Чэмпіён XXI Алімпійскіх гульняў (1976, г. Манрэаль, Канада), свету (1975, Масква; 1976, Манрэаль), Еўропы (1975, Масква; 1976, Берлін). Сярэбраны прызёр чэмпіянату Еўропы (1980, Бялград), бронзавы прызёр (1979, Сафія).

Чэмпіён VI і VII Спартакіяд народаў СССР (1975, Вільнюс; 1979, Ленінград). Пераможца першынства СССР сярод моладзі (1967, Талін), чэмпіён СССР (1971—79). Уладальнік Кубка СССР (1978, 1979). Пераможца міжнародных турніраў: «Кубак Балтыкі» (1969, 1972, 1978), «Кубак Дружбы» (1979).

Чэмпіён Еўропы сярод ветэранаў (1994, г. Шробенгаўзен, Германія).

## Трэнерская кар’ера 
У 1980—82 і 1988—91 старшы трэнер БВА па цяжкай атлетыцы. У 1982—87 трэнер у складзе групы савецкіх войск у Германіі. У 1994—2001 трэнер нацыянальнай зборнай каманды Беларусі па цяжкай атлетыцы, з 2001 трэнер Мінскай абласной школы вышэйшага спартыўнага майстэрства.

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Дружбы народаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Нацыянальнй алімпійскі камітэт Рэспублікі Беларусь 
* 

Катэгорыя:Цяжкаатлеты СССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1976 года
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1976 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Дружбы народаў
Катэгорыя:Трэнеры Беларусі
Гудрун Паўзэванг

**Гудрун Паўзэванг** (; , Младкаў, Чэхаславакія; сапраўднае імя *Гудрун Вількэ*) — нямецкая пісьменніца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ва Усходняй Чэхіі ў сям’і немцаў. Пасля Другой сусветнай вайны яе сям’я пасялілася ў Заходняй Германіі. Працавала настаўніцай ў Паўднёвай Амерыцы. Атрымала некалькі ўзнагарод, сярод якіх — ордэн «За заслугі перад Федэратыўнай Рэспублікай Германія». Напісала 86 раманаў; многія з іх закранаюць праблемы трэцяга свету і навакольнага асяроддзя.

У 1988 годзе яе раман *Die Wolke* («Хмара») адзнача Нямецкай маладзёжнай літаратурнай прэміяй, прэміяй Курда Ласвіца.

## Беларускія пераклады 
* Гудрун Паўзэванг. «Хмара». — Мінск: І. П. Логвінаў, 2011. — 160 °C. Перакладчык Уладзімір Папковіч

Катэгорыя:Нямецкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменніцы Германіі
Anemone tomentosa

thumb|250px|left|Кветкі
**Anemone tomentosa** — від шматгадовых багатаквітнеючых раслін з роду  сямейства .

У *Anemone tomentosa* глыбокарассечанае лісце. Яна вырастае да 120 см, квітнее з жніўня па верасень буйнымі ружымі кветкамі дыяметрам 5-8 см.

Сярод іншых восеньскіх кураслепаў гэта самы трывалы і холадаўстойлівы від.

Катэгорыя:Кураслеп
Леў Абрамавіч Палугаеўскі

**Леў Абрамавіч Палугаеўскі** (,  — , ) — савецкі шахматыст, паходзіў з беларускіх яўрэяў, шасціразовы пераможца шахматных Алімпіяд, неаднаразовы ўдзельнік чэмпіянатаў СССР і турніраў на першынство свету, двухразовы чэмпіён СССР (1967, 1968), аўтар некалькіх кніг па тэорыі дэбютаў у шахматах.

## Біяграфія 
* 1961 - чэмпіён РСФСР па шахматах, у чэмпіянаце СССР заняў другое месца
* 1962 - прысвоена званне міжнароднага гросмайстра
* 1965 - другое месца ў чэмпіянаце СССР
* 1967 - чэмпіён СССР па шахматах (1-2 месца з М. Талем)
* 1968 - чэмпіён СССР па шахматах (1-2 месца з А. Зайцавым, Палугаеўскі выйграў дадатковы матч)
* 1969 - падзяліў (трэці раз запар) 1-2 месцы ў чэмпіянаце СССР, але прайграў дадатковы матч Т. Петрасяну, прысвоена званне заслужанага майстра спорту СССР
* 1977 - паўфінал першынства свету па шахматах
* 1973 - падзяліў 2-6 месца ў вышэйшай лізе чэмпіянату СССР - адным з наймацнейшых па складзе.
У складзе зборнай СССР прымаў удзел у 7 шахматных алімпіядах, у камандных чэмпіянатах свету і Еўропы. У 1970 гуляў за зборную СССР у «матчы стагоддзя» (Бялград) на 4-й дошцы (саступіў Горту) і ў матчы са зборнай абраных шахматыстаў свету (Лондан, 1984).

Пераможца шэрагу міжнародных турніраў.

На працягу многіх гадоў - член прэзідыума шахматнай федэрацыі СССР, старшыня Вышэйшай кваліфікацыйнай камісіі. Член савета гросмайстраў.

Быў жанаты, меў дачку.

Памёр у парыжскай клініцы пасля складанай аперацыі на галаўным мозгу, выкліканай анкалагічным захворваннем. Да апошніх хвілін жыцця побач з Львом Абрамавічам знаходзілася яго жонка Ірына.

Пахаваны ў Парыжы на могілках Манпарнас.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Шахматысты СССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Шахматныя гросмайстры
Катэгорыя:Шахматныя тэарэтыкі
Катэгорыя:Чэмпіёны СССР па шахматах
Катэгорыя:Пераможцы шахматных Алімпіяд
Катэгорыя:Чэмпіёны Расіі па шахматах
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Манпарнас