open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тэадор Куодзіс

**Тэадор (Фёдар Казіміравіч) Куодзіс** ( — ) — беларускі, расійскі і амерыканскі хірург. Доктар медыцыны (1903).

## Біяграфія 
### Дзяцінства і адукацыя 
Нарадзіўся ў сям’і беззямельнага літоўскага селяніна Казіміра Куодзіса і літоўскай татаркі Эміліі Мархелевічайтэ ў в. Рамігала Панявежыскага павета Ковенскай губерні (Літва).

Сям’я жыла сціпла, але імкнулася даць адукацыю здольнаму сыну. Пачатковую адукацыю Т. Куодзіс атрымаў дома ў бацькоў, а потым паступіў у Шавельскую гімназію, дзе прабыў да 1882 года і атрымаў атэстат сталасці.

Няўдаламу студэнту давялося эмігрыраваць. Ён аднавіў заняткі ў Лейпцыгскім універсітэце, але ўжо на медыцынскім факультэце і . Выпрабаванні выбухоўкі скончыліся трагічна: І. Дземба загінуў, а А. Дзембскага цяжка параніла. Агалоска заахвоціла тэрарыстаў адмовіцца ад сваёй задумы. Перапалоханыя швейцарскія ўлады сталі прыгнятаць рэвалюцыйных эмігрантаў з Расіі.

У 1889 годзе ў Страсбургскім універсітэце абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені доктара медыцыны. У 1891 годзе Т. Куодзіс здаў экзамен у Пецярбургскай ваенна-медыцынскай акадэміі на права медыцынскай практыкі ў Расіі) быў арыштаваны паліцыяй. Пасля вызвалення на парукі эміграваў у ЗША, але гэта здарылася толькі ў 1901 годзе, калі яны з жонкай і дачкой вярнуліся і пасяліліся ў доме сваіх бацькоў у в.  (Літва).

Самааддана працаваў Т. Куодзіс у гады Першай сусветнай вайны, калі ў прыфрантавым Мінску была разгорнутая сетка шматлікіх шпіталяў. «Безнадзейных» параненых ён прасіў накіроўваць да сябе ў земскую бальніцу і выходжваў іх там так, што смяротнасць у ёй не перавышала 2-3 %. У часы, калі антыбіотыкі яшчэ не былі вынайдзеныя, жыццё цяжкапараненых залежала найперш ад майстэрства хірурга і дбайнасці догляду сядзелак (1865—1940), якая была філосафам, псіхолагам, феміністкай і выкладчыцай.

* Дачка Зоф’я Кодзіс-Фрэер (; 1899—1992) — мастачка, удзельніца падполля супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у Варшаве, вязень гітлераўскіх канцлагераў і турам, жыла ў Варшаве. Была замужам за прамыслоўцам Эдвардам Фрэерам. Іх дачка  стала вядомым польскім археолагам-егіптолагам, а сын Мацек памёр у дзяцінстве
* Сын Эразм (1894-95) — памёр маленькім

## Літаратура 
* Грицкевич В. П. Передовой врач Теодор Куодис // Материалы IX Межресп. конф. по истории естествознания и техники в Прибалтике. Вильнюс, 1972. С. 51-54.
* Grickevicius V. Revolucionerius, mokslininkas, gydytojas // Mokslas ir gyvenimas. 1973. N 9. P. 14-16
* Krajewski J. Kodis Teodor //PSB (Wrocław). 1967. Т. 13, z. 57. S. 245-246.

## Спасылкі 
* В поисках утраченного 

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Уролагі Беларусі
Катэгорыя:Кардыяхірургі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі ЗША
Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Хірургі Расійскай імперыі
Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі

**Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі** ( — *Sepâh-e pâsdârân-e enqelâb-e Eslâmi*, *Сэпахе пасдаране энгелабе эсламі*, скар. КВІР, сустракаюцца абазначэння **Рэвалюцыйная гвардыя** і **Пасдаран**) — элітнае іранскае ваенна-палітычнае фарміраванне, створанае ў 1979 годзе з ваенізаваных атрадаў ісламскіх рэвалюцыйных камітэтаў, прыхільнікаў лідара іранскіх шыітаў вялікага аяталы Хамейні. Арганізацыя прымала актыўны ўдзел у ірана-іракскай вайне, а таксама ў стварэнні партыі «Хезбала». Афіцыйна з’яўляецца часткай узброеных сілаў Ірана.

## Задачы і функцыі 
КВІР прызначаны для абароны ісламскай рэвалюцыі Ірана і яе заваёў (па рашэнні Вышэйшага савета абароны, Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР) «аказвае садзейнічанне арміі ў справе абароны незалежнасці, тэрытарыяльнай цэласнасці дзяржавы і ісламскага рэспубліканскага ладу»), распаўсюджвання панавання ісламу ў самой Ісламскай Рэспубліцы Іран (ІРІ) у рамках дзеючай Канстытуцыі, пастаяннага садзейнічання ажыццяўленню мусульманскіх ідэй у свеце, вядзенне барацьбы з «падрыўнымі элементамі ўнутры ІРІ, якія выступаюць супраць ісламскай рэвалюцыі», правядзення выратавальных аперацыях у выпадку стыхійны бедстваў, аказанне дапамогі сілам аховы грамадскага парадку, у тым ліку ў справе забеспячэння бяспекі дзяржаўных устаноў, рэлігійных і палітычных дзеячаў, аказання дапамогі органам разведкі і контрразведкі, узмацнення ўзброеных сіл ІРІ пры ўзаемадзеянні з вайсковымі падраздзяленнямі, стварэння і ваеннай падрыхтоўкі народнага апалчэння — Басідж.

## Склад 
Складаюцца з сухапутных, ваенна-марскіх, паветраных сіл і народнага апалчэння. У 1988 годзе агульная колькасць складала больш за 350 тысяч чалавек.

## Узбраенне 
У КВІР каля 470 танкаў (Т-55, Тып-69, Т-62, Т-72, Чыфтэн), 366 гармат палявой артылерыі, 40 РСЗА, 140 адзінак зенітнай артылерыі, 620 БМП і БТР, 300 баявых і 100 ваенна-транспартных самалётаў (F-4, F-5, F-14, Боінг-707, Боінг-737, Боінг-747, Су-24, МіГ-29), 3 падводныя лодкі, 3 звышмалыя падводныя лодкі, 3 фрэгата з кіраванай ракетнай зброяй (КРЗ), 2 карветы, 20 ракетных катэраў, больш за 20 тарпедных катэраў, 13 дэсантных караблёў, 6 катэраў на паветраных падушках, 3 мінна-тральных караблі, 28 дапаможных судоў.

## Святы 
Штогод 9 кастрычніка (17 мехра па іранскаму календары) ў Іране адзначаецца Дзень Корпуса Вартавых Ісламскай Рэвалюцыі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Вооружённые силы и Сухопутные войска Ирана

Катэгорыя:Аператыўныя службы
Катэгорыя:Узброеныя сілы Ірана
Кенет М. Вайс

**Кэнет М. Вайс** — гэта прафесар антрапалогіі і генетыкі і навукі  ва ўніверсітэце штата Пенсільванія. Яго даследаванні сканцэнтраваны на эвалюцыі комплексных прыкмет чалавека, у прыватнасці, звязаных з хваробамі і комплексных  прыкмет. Ён з’яўляецца членам .

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Антраполагі ЗША
Катэгорыя:Генетыкі ЗША
Катэгорыя:Члены Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Генры Харпендзінг

**Генры Харпендзінг** (; 13 студзеня 1944 года, штат Нью-Ёрк — 3 красавіка 2016, Солт-Лэйк-Сіці) — амерыканскі антраполаг. Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1996).

Ступень магістра па антрапалогіі атрымаў у Гарвардскім універсітэце (1965), там ж PhD па антрапалогіі (1972).

З 1997 года працаваў на факультэце антрапалогіі Універсітэта Юты.

## Спасылкі 
* Henry C. Harpending (англ.)
* http://www.utro.ru/articles/2007/12/11/701133.shtml

Катэгорыя:Антраполагі ЗША
Катэгорыя:Члены Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Сенькаўскі сельсавет

Назву **Се́нькаўскі сельсавет** маюць:

* Сенькаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці
* Сенькаўскі сельсавет — назва Рэкцянскага сельсавета Горацкага раёна Магілёўскай вобласці ў 1924—1925 і 1926—1931 гадах
Крыстаф Фрошаўэр

**Крыстаф Фрошаўэр** (; каля 1490 – 1 красавіка 1564) — цюрыхскі друкар часоў Рэфармацыі, найбольш вядомы тым, што выдаў Цюрыхскую Біблію — пераклад Бібліі на нямецкую мову, зроблены Ульрыхам Цвінглі.

У доме Фрошаўэра і пры яго ўдзеле адбылося ў сакавіку 1522 цюрыхскае ядзенне каўбасаў — адкрытае парушэнне паста рэфарматарамі, якое выклікала гучную палеміку.

Крыстаф Фрошаўэр памёр у 1564 годзе ад чумы. Ягоную справу працягнуў пляменнік, Крыстаф Фрошаўэр Малодшы.

Катэгорыя:Друкары
Катэгорыя:Постаці Рэфармацыі
Капчагайскае вадасховішча

**Капчага́йскае** () — вадасховішча ў Казахстане, у Алмацінскай вобласці, на рацэ Ілі.

Вадасховішча створана ў 1970 годзе ў выніку будаўніцтва Капчагайскай ГЭС. Плошча паверхні вадасховішча складае 1847 км², даўжыня 180 км, найбольшая шырыня 22 км. Найбольшая глыбіня дасягае 40 м, сярэдняя — каля 15 м. Аб’ём вады 28,14 км³. Ваганні узроўню вады да 2 м. У вадасховішча ўпадаюць рэкі Чылік, Турген, Ісык, Малая Алмацінка, Каскелен.

Выкарыстоўваецца ў мэтах энергетыкі, рэгулявання сцёку, арашэння і рыбагадоўлі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Капчагайское водохранилище // Словарь современных географических названий. / Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Капчагай — озеро или море? // Новости Казахстана
* Капчагайское водохранилище // Неофициальный сайт зооинженерного факультета РГАУ—МСХА

Катэгорыя:Басейн Ілі
Катэгорыя:Вадасховішчы Казахстана
Катэгорыя:З’явіліся ў 1970 годзе
PlayStation Store

**PlayStation Store** (таксама **PS Store**) — сэрвіс лічбавай дыстрыбуцыі, даступны для карыстальнікаў гульнявых кансоляў PlayStation 3, PlayStation 4, PlayStation Vita і PlayStation Portable праз PlayStation Network. Сэрвіс прапануе шырокі выбар кантэнту для спампоўкі, які даступны як для пакупкі, так і бясплатны. Даступны кантэнт уключае: поўныя гульні, дадатковы кантэнт, дэма з магчымасцю пагуляць у іх, тэмы і трэйлеры гульняў / фільмаў.

PlayStation Store абнаўляецца новым кантэнтам кожны аўторак у Паўночнай Амерыцы і Паўднёвай Амерыцы, а па серадах — у рэгіёнах PAL

## Доступ 
Магазін даступны праз значок на XrossMediaBar на PlayStation 3 і PlayStation Portable, праз меню PlayStation 4 і піктаграму LiveArea на PlayStation Vita. Паслуга таксама даступная ў Інтэрнэце на вэб-сайце Sony Entertainment Network.

### Уліковы запіс PSN  
Для доступу да PlayStation Store патрэбен уліковы запіс PlayStation Network. Журнал усіх раней набытых элементаў, вядомы як «Спіс спамповак», рэгіструе поўны спіс спамповак уліковага запісу PlayStation Store. Гасцявы карыстальнік можа выкарыстоўваць спіс спамповак свайго галоўнага ўліковага запісу для спампоўвання бясплатнага кантэнту або куплі аб’ектаў на іншай кансолі, аднак адзін уліковы запіс можа выкарыстоўвацца толькі на двух кансолях. Раней было пяць, але па стане на лістапад 2011 года кампанія Sony скараціла гэта абмежаванне да двух. Самая апошняя прашыўка павінна быць усталявана на кансолі для доступу да PlayStation Store.

Кожны галоўны ўліковы запіс звязаны з анлайн-віртуальным «кашальком», у які можна дадаць грошы. Гэты кашалёк потым дэбетуецца, калі купля ажыццяўляецца з магазіна. Грошы можна дадаць у кашалёк праз розныя сістэмы аплаты, але некаторыя з іх недаступныя ва ўсіх краінах.

Катэгорыя:Sony
Сяргей Цімафеевіч Маісеенка

**Сярге́й Цімафе́евіч Маісе́енка** (, в.  (цяпер Дубровенскі раён Віцебскай вобласці) — ) — беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч, міністр лясной гаспадаркі БССР у 1966—1985 гадах.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння школы паступіў у Беларускі лесатэхнічны інстытут імя С. М. Кірава на лесагаспадарчы факультэт. Пасля чацвёртага курса быў накіраваны на вытворчую практыку ў Дзяругінскі лясгас Курскага упраўлення лясной гаспадаркі, дзе яго заспела Вялікая Айчынная вайна. Адмовіўшыся ад размеркавання, паступіў у Адэскае артылерыйскае вучылішча. Скончыўшы яго напярэдадні пачатку аперацыі «Баграціён», патрапіў у 3-ю армію, у шэрагах якой вызваляў Беларусь, Польшчу, дайшоў да Берліна.

Пасля дэмабілізацыі быў накіраваны на працу ляснічым Краснабродскага (цяпер — Даманаўскага) лясніцтва Бабруйскага лясгаса, які ўзначаліў 11 сакавіка 1952 года.

## Узнагароды 
* ордэн Леніна
* ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі
* ордэн Чырвонага Сцяга
* ордэн Багдана Хмяльніцкага
* ордэн Айчыннай вайны II ступені
* сем медалёў
Заслужаны лесавод Беларускай ССР (1970), Заслужаны лесавод Польскай Народнай Рэспублікі (1977).

## Спасылкі 
* Сергей Тимофеевич МОИСЕЕНКО // Они руководили отраслью. 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Міністры лясной гаспадаркі БССР
Катэгорыя:Заслужаныя лесаводы Беларускай ССР
Сані Абача

**Сані Абача** (, Кано — , Абуджа) — нігерыйскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, генерал-лейтэнант (званне прысвоена ў 1987 годзе).

## Біяграфія 
Атрымаў ваенную адукацыю ў Вялікабрытаніі і ЗША. У 1983 і 1985 гадах удзельнічаў у падрыхтоўцы ваенных пераваротаў. З 1990 года — міністр абароны, з 1992 года — віцэ-прэзідэнт Нігерыі. З 1993 года пасля арганізаванага ім перавароту стаў старшынёй Часовага кіруючага савета і Федэральнага выканаўчага савета.

Перыяд праўлення Абача быў адзначаны карупцыяй, ганеннямі на іншадумцаў (пакаранне Кена Саро-Вівы, смяротны прысуд Алусегуна Абасанджа, завочны судовы пераслед Воле Шаінкі) і серыяй знешнепалітычных няўдач. З-за шматлікіх парушэнняў правоў чалавека ЗША ўвялі супраць Нігерыі эканамічныя санкцыі, яе сяброўства ў Садружнасці нацый было прыпынена.

Катэгорыя:Прэзідэнты Нігерыі
Георгій Андрэевіч Маркоўскі

**Гео́ргій Андрэ́евіч Марко́ўскі** (, в.  Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці) — ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр лясной гаспадаркі Беларусі ў 1985—1994 гадах.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння Пагосцкай школы ў 1954 годзе паступіў у Беларускі лесатэхнічны інстытут імя С. М. Кірава. Па размеркаванню быў накіраваны на працу старэйшым майстарам ў Івацэвіцкі хімлясгас. У чэрвені 1960 года ён узначаліў Бранягорскае лясніцтва гэтага ж лясгаса, а ў снежні 1965 года быў прызначаны дырэктарам Столінскага лясгаса.

У жніўні 1971 года быў прызначаны начальнікам аддзела капітальнага будаўніцтва Столінскага раённага Савета дэпутатаў працоўных і адначасова намеснікам старшыні выканкама, з чэрвеня 1975 па жнівень 1977 года — старшынёй Столінскага райвыканкама. Пасля заканчэння Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС у 1979 годзе Г. А. Маркоўскі быў абраны першым сакратаром Столінскага райкама партыі. На гэтай пасадзе ён працаваў да ліпеня 1984 года, а пасля ўзначаліў упраўленне лясной гаспадаркі Брэсцкага аблвыканкама.

У чэрвені 1985 года Георгій Маркоўскі прызначаецца намеснікам міністра лясной гаспадаркі БССР, у верасні гэтага ж года Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР — міністрам лясной гаспадаркі БССР. 

Быў зняты з пасады 10 жніўня 1994 года.

## Узнагароды 
* Ордэн Дружбы народаў
* Медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна»

## Спасылкі 
* Георгий Андреевич МАРКОВСКИЙ // Они руководили отраслью. 
* 
* 

Катэгорыя:Міністры лясной гаспадаркі БССР
Катэгорыя:Міністры лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Старшыні Столінскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Столінскага раёна
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Абдусалам Абубакар

**Абдусалам Алхаджы Абубакар** (, нар. , г. Міна) — нігерыйскі дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт краіны з 9 чэрвеня 1998 па 29 мая 1999 года.

## Біяграфія 
Абдулсалам Алхаджы Абубакар па нацыянальнасці — гбары. Пачатковую адукацыю атрымаў у родным горадзе, затым скончыў тэхнічны інстытут у Кадуне. Затым ён уступіў у шэрагі ўзброеных сіл Нігерыі. Праходзіў службу ва Часовых сілах ААН у Ліване, затым даслужыўся да начальніка штаба абароны. Жанаты, мае шасцярых дзяцей.

Катэгорыя:Прэзідэнты Нігерыі
Кляменцій Людвігавіч Эрбштэйн

**Кляменцій Людвігавіч Эрбштэйн** (-?) — беларускі і літоўскі медык і арганізатар аховы здароўя. Доктар медыцыны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1835 годзе. Скончыў Імператарскую медыка-хірургічную акадэмію.

З 9 кастрычніка 1864 года пачаў працу гродзенскім губернскім урачэбным інспектарам.

З 3 кастрычніка 1875 па 1893 год на пасадзе віленскага губернскага ўрачэбнага інспектара
* ордэн Святога Станіслава 2 ступені з Імператарскай каронай
* ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені
* ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені
* ордэн Святой Ганны 2 ступені
* срэбны доктарскі знак
* Найвысока ўстаноўлены 13 сакавіка 1879 года срэбны знак Чырвонага крыжа

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Медыкі Літвы
Катэгорыя:Постаці літоўскай аховы здароўя
Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гродзенскія губернскія ўрачэбныя інспектары
Катэгорыя:Віленскія губернскія ўрачэбныя інспектары
Сардзінская мова

**Сардзі́нская мова** (саманазва: * limba sarda*) — раманская мова, родная мова карэннага насельніцтва вострава Сардзінія ў Італіі. Агульная колькасць носьбітаў — 1,2 млн чалавек. 

## Гісторыя 
Сардзінская мова сфарміравалася ў выніку раманізацыі насельніцтва Сардзініі пасля рымскага заваявання ў III ст. да н. э. У раннім сярэднявеччы Сардзінія фармальна ўваходзіла ў склад Візантыі, таму гутарковыя дыялекты развіваліся адносна самастойна іншых італьянскіх дыялектаў. У Італіі сардзінскія дыялекты часцяком вызначаліся як варварскія. У XIV ст. Дантэ Аліг’еры наогул не адносіў сардзінскую мову да італьянскай. 

Раннімі пісьмовымі помнікамі сардзінскай мовы з'яўляюцца статут Сасары (каля 1316 г.) і *Carta de Logu* (1392 г.) — статут сардзінскай дзяржавы Арбарэя. На сардзінскай мове пісаў паэт, навучэнец Пізанскага ўніверсітэта Джэралама Араола (1542 — 1615 гг.). З XIV ст. на развіццё мясцовых гаворак моцна ўплывалі іспанская і каталанская мовы. У 1760 г. у якасці афіцыйнай была прынята італьянская мова.  

На мяжы XIX ст. і XX ст. з'явіліся навуковыя працы, прысвечаныя сардзінскай мове. У другой палове XX ст. нарадзілася «новая літаратурная хваля» на сардзінскай мове (*Nouvelle vague literaria sarda*).

15 кастрычніка 1997 г. сардзінская мова была прызнана афіцыйнай у Сардзініі. Мае статус рэгіянальнай мовы ЕС. 

## Дыялекты 
Вылучаюцца 4 асноўныя дыялекты:
* Галурыйскі
* Лагударыйскі
* Кампіданскі
* Сасарыйскі

## Кароткі размоўнік 
## Спасылкі 
* Sardinian (sardu)
* Useful phrases in Sardinian
* Sardinian language
* The Sardinian Language: Basic Phrases & Pronunciation

Катэгорыя:Мовы Італіі
Катэгорыя:Раманскія мовы
Зялёная кніга (фільм)

**«Зялёная кніга»** () — амерыканская камедыйная біяграфічная драма рэжысёра Пітэра Фарэлі 2018 года. Карціна расказвае рэальную гісторыю падарожжа па поўдні ЗША вядомага джазавага піяніста Дона Шырлі і звычайнага кіроўцы Тоні Валелонга, паміж якімі з часам узнікае сяброўства. Галоўныя ролі выканалі Віга Мортэнсен, Махершала Алі і Лінда Кардэліні.

Прэм’ера фільма адбылася на Міжнародным кінафестывалі ў Таронта 11 верасня 2018 года, дзе ён атрымаў галоўную ўзнагароду «Народны выбар». У ЗША фільм выйшаў у абмежаваным пракаце 16 лістапада 2018 года, па ўсёй краіне — 21 лістапада. У Беларусі фільм пачалі паказваць з 24 студзеня 2019 года. З 8 сакавіка 2019 года планавалася пачаць паказваць фільм у беларускай агучцы, але праз тэхнічныя праблемы, паказы пачаліся толькі 11 сакавіка.

Фільм быў уганараваны шматлікімі кінаўзнагародамі, сярод якіх прэмія «BAFTA», тры прэміі «Залаты глобус» і тры прэміі «Оскар», у тым ліку за найлепшы фільм года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі ЗША
Катэгорыя:Дарожныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы, заснаваныя на рэальных падзеях
Катэгорыя:Фільмы пра расізм
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы фільм»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — камедыя ці мюзікл
Катэгорыя:Фільмы, агучаныя па-беларуску «Беларусьфільмам»
Багародскі

**Багародскі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Андрэевіч Багародскі — беларускі і расійскі медык і арганізатар аховы здароўя
* Мікалай Мікалаевіч Багародскі — беларускі гісторык, краязнавец, публіцыст
Аляксандр Андрэевіч Багародскі

**Аляксандр Андрэевіч Багародскі** (?-?) — беларускі і расійскі медык і арганізатар аховы здароўя.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт.

З 10 ліпеня 1869 года ў Гродзенскай губерні на пасадзе аператара пры ўрачэбным аддзяленні губернскага праўлення.

## Узнагароды 
* кавалер ордэна Святога Станіслава 2-й ступені
* ордэн Святой Ганны 3-й ступені
* знак выдатнай службы за 15 гадоў
* срэбны медаль за прышчапленне воспы
* бронзавы медаль у памяць вайны 1853-56 гадоў

## Зноскі 
Катэгорыя:Эпідэміёлагі Расіі
Катэгорыя:Постаці расійскай аховы здароўя
Катэгорыя:Хірургі Расіі
Катэгорыя:Эпідэміёлагі Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Хірургі Расійскай імперыі
Уладзімір Іванавіч Анцулевіч

**Уладзімір Іванавіч Анцулевіч** (, в. Жытомля Гродзенскага раёна — ) — беларускі фізік, палітычны дзеяч, педагог.
## Біяграфія 
Скончыў фізічны факультэт БДУ (1976). Кандыдат фізіка-матэматычных навук па спецыяльнасці «Оптыка» (1989). Працаваў у Інстытуце фізікі Акадэміі навук Беларусі: стажор-даследчык, малодшы навуковы супрацоўнік, загадчык сектарам, навуковы супрацоўнік, старшы навуковы супрацоўнік (1976—1993). Настаўнік інфарматыкі гімназіі № 5 г. Мінска (1993—1996).

Быў актывістам Беларускага народнага фронту. Арганізоўваў выданне масавай перыёдыкі БНФ, ладзіў працу ў рэгіёнах. У 1992 годзе ўзначаліў ініцыятыўную групу па правядзенні рэспубліканскага рэферэндуму па пытанні аб роспуску Вярхоўнага Савета і правядзенні датэрміновых выбараў паводле новага выбарчага закона. На працягу двух месяцаў групай было сабрана 442 тысячы подпісаў грамадзян Беларусі.

Член партыі Беларускага народнага фронту з моманту яе заснавання. Узначальваў выбарчы камітэт Беларускага народнага фронту, быў членам Сойму. У 1995 годзе выйшаў з кіраўніцтва БНФ з-за рознагалоссяў з лідарам. У 1996 годзе ўзначальваў грамадскую Камісію па назіранні за ініцыяваным А. Лукашэнкам рэферэндумам.

Сустаршыня Грамадскага навукова-аналітычнага цэнтра «Беларуская перспектыва» (1995—1999), навуковы сакратар Народнага ўніверсітэта — самай масавай праграмы «Беларускай перспектывы» (1997). Рэдактар аддзела часопіса «Мастацтва» (1996—1999).

Пасля вярнуўся да фізікі, дацэнт кафедры методыкі выкладання фізікі БДПУ, адначасова настаўнік гімназіі № 5.

Мае больш за 70 навуковых публікацый па фізічнай оптыцы. Выступаў у друку па грамадска-палітычных праблемах. Пісаў дапаможнікі, у якасці настаўніка фізікі сумесна з Вячаславам Навумавічам Чэрціным падрыхтаваў шэраг пераможцаў алімпіяд па фізіцы.

## Літаратура 
Уладзімір Анцулевіч: «Вучу студэнтаў вучыць гімназістаў. І наадварот». // Настаўнік. 13 (1097). 27 кастрычніка 2011.

Катэгорыя:Выпускнікі фізічнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі БДПУ імя Максіма Танка
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Аляксандр Фёдаравіч Райпольскі

**Аляксандр Фёдаравіч Райпольскі** ( — ) — беларускі медык і арганізатар аховы здароўя. Доктар медыцыны. Працаваў урачом з 1863 года.

У 1875 годзе пераехаў з Кіева ў Гродна і прынамсі да 1903 года займаў там пасаду гродзенскага губернскага ўрачэбнага інспектара

Катэгорыя:Постаці расійскай аховы здароўя
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Медыкі Расіі
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гродзенскія губернскія ўрачэбныя інспектары
Катэгорыя:Гігіеністы
Крыльцова (значэнні)

**Крыльцова** — тапонім:

## Беларусь 
* Крыльцова — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці
* Крыльцова — возера ў  Сенненскім раёне Віцебскай вобласці, каля вёскі Крыльцова
Трэвар Ховард

**Трэвар Ховард** (; 29 верасня 1913 — 7 студзеня 1988) — брытанскі акцёр тэатра, кіно і тэлебачання, лаўрэат прэмій BAFTA і Emmy.

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Акцёры Вялікабрытаніі
Лапатын (значэнні)

Назву **Лапатын** маюць:

## Населеныя пункты 
### Украіна 
* Лапатын - пасёлак гарадскога тыпу ў Радэхіўскім раёне Львоўскай вобласці
* Лапатын - пасёлак гарадскога тыпу ў Бахмацкім раёне Чарнігаўскай вобласці
* Лапатын - вёска ў Казятынскім раёне Вінніцкай вобласці
Сенькаўскі сельсавет (Верхнядзвінскі раён)

**Се́нькаўскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Сенькава.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Асвейскага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Сенькава. 24 верасня 1926 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Васькавічы. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Асвейскім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Сенькавічы. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 10 мая 1958 года да сельсавета далучана частка скасаванага Асвейскага сельсавета (4 населеныя пункты: Востраў, Канчаны, Навалакі і Урагава). З 8 жніўня 1959 года ў складзе Дрысенскага раёна, які 25 снежня 1962 года быў перайменаваны ў Верхнядзвінскі раён. 20 мая 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Савейкаўскага сельсавета, таксама ў склад сельсавета з Красоўскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Гаўрыліна, Даманава, Мілеўшчына, Поціна, Прошкі і Сукалі). У 1971 годзе скасавана вёска Пятроўшчына. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 24 населеныя пункты. У 1987 годзе скасаваны вёскі Валюкі, Перапечкі і Харкава. 8 красавіка 2004 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Асвейскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 12 населеных пунктаў: вёскі Давыдава, Дубрава, Зашчырына, Канчаны, Каралёва, Мотужы, Муквяціца, Нарушова, Савейкі, Сенькава, Урагава, Цеплюкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Асвейскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2004 годзе
Драгобыцкая вобласць

**Драго́быцкая во́бласць** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ва Украінскай ССР, якая  існавала ў перыяд з 1939 па 1959 гг.

## Утварэнне і тэрыторыя 
Драгобыцкая вобласць была ўтворана  27 лістапада  1939 г. на былых усходніх землях ІІ Польскай Рэспублікі з 10 яе былых заходнеўкраінскіх паветаў:
* Драгобыцкі павет
* Жыдачыўскі павет
* Стрыйскі павет
* Рудкіўскі павет
* Мастыскі павет
* Пярэмышльскі павет
* Ліскоўскі павет (з некаторымі сёламі Сяніцкага павета)
* Туркаўскі павет
* Самбарскі павет
* Дабромыльскі павет (з некаторымі вёскамі Бярозаўскага павета).

21 мая 1959 года Драгобыцкая вобласць была ўключана ў склад Львоўскай вобласці УССР.

Катэгорыя:Гісторыя Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Былыя вобласці Украіны
Зэлэны Бір (Васылькіўскі раён)

**Зэлэны Бір** () — пасёлак у Васылькіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.  
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Васылькіўскага раёна (Кіеўская вобласць)
Чэрванэ (Застугнянскі сельсавет)

**Чэрванэ** () — вёска ў Васылькіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Застугнянскага сельсавета.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Васылькіўскага раёна (Кіеўская вобласць)
Раздзіл

**Раздзіл**, таксама **Стары Раздзіл** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Львоўскай вобласці Украіны ў складзе Стрыйскага раёна на паўднёва-заходнім Аполлі на рацэ Каладніцы (прыток Днястра).

## Гісторыя 
Поле пад назвай «Раздзіл», якое належала каралеўскім сёлам Крупска і Бярэзіна, згадана яшчэ ў каралеўскай грамаце Уладзіслава II, сына Казіміра IV Ягелончыка, ад 5 чэрвеня 1462 г. Само слова «Раздзіл» (укр. «Падзел») варта атаясамліваць з паняццем «мяжа». Верагодна, гэтае поле было межавым паміж двума сёламі, падзяляла іх.

У 1569 г. Мікалай Чэрніеўскі атрымаў прывілей на права заснавання горада «Раздзіл» «на сырой глебе», гэта значыць на неабжыты месцы, і пра гэта ёсць згадка ў акце перапісу каралеўскіх маёнткаў ад 1570 г.

У падатковым рэестры 1578 г. значыцца, што ў Раздзіле было 6 пекараў, два ткача, два кавалі. гарадскога падатку на дамы горад плаціў 6 залатых. За ўвесь год горад плаціў падаткаў на 25,5 залатых.

5 студзеня 1745 г. сваім прывілеем кароль Аўгуст ІІІ надаў мястэчку магдэбургскае права і герб: у шчыце срэбная падкова, у якой унізе лапчаты крыж, і увянчаная такім жа крыжам без аднаго рамена (радавы герб тагачасных уладальнікаў мястэчка графаў Жавускіх).

17 студзеня 1940 г. згодна з новым адміністрацыйным падзелам Драгобыцкай вобласці Раздзіл страціў статус горада і статус раённага цэнтра.

## Помнікі даўніны 
* Касцёл кармелітаў XVІІ ст.
* Кляштар Сясцёр Міласэрнасці XVІІІ ст.
* Палац Жавускіх-Ланцкаронскіх 1740 г.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Мыкалаіўскага раёна (Львоўская вобласць)
Стэфан Дэнісевіч

**Стэфан Дэнісевіч**, або **Стафан** (**Сцяфан, Сцяпан**) **Данісевіч** (**Дзенісевіч, Дзянісевіч**) (; 16 чэрвеня 1836 (паводле іншых звестак 1834), Чарэйская воласць Сенненскага павета Магілёўскай губерні — 3 снежня 1913, Смаленск) — каталіцкі біскуп, тройчы займаў пасаду апостальскага адміністратара Магілёўскай архідыяцэзіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў збяднелай шляхецкай сям’і (паводле іншых звестак у сям’і вольнаадпушчаных сялян) з Чарэйскай парафіі (паводле іншых звестак з Чэрыкаўскай парафіі) Магілёўскай губерні. У 1856 годзе паступіў у Мінска-Магілёўскую духоўную рымска-каталіцкую семінарыю, пасля сканчэння трох курсаў (1859) як адзін з лепшых пераведзены за скарбовы кошт у Рымска-каталіцкую духоўную акадэмію ў Санкт-Пецярбург. Скончыў акадэмію ў 1863 годзе са ступенню магістра тэалогіі, 16 красавіка 1863 года пасвечаны ў капеланы і тры месяцы быў законавучыцелем у Оршы, а пазней у Магілёве. Паводле сведчання ксяндза Францішка Будзькі, на другі год у Магілёве Дэнісевіч востра выступіў супраць казанняў рускай мовай і адмовіўся ад капеланства.

З 1886 года пробашч парафіі ў Смаленску, з 1895 года — кафедральны канонік ў Санкт-Пецярбургу і прэлат магілёўскага капітула

Пасля смерці 11 лютага 1903 года архібіскупа-мітрапаліта Баляслава Гераніма Клапатоўскага адміністраваў Магілёўскую мітраполію. 9 лістапада 1903 года новым архібіскупам абраны Ежы Шэмбак, які прызначыў Дэнісевіча сваім памочнікам. Па просьбе Шэмбака Дэнісевічу надалі ганаровае званне апостальскага протанатарыя.

30 ліпеня 1905 года біскуп Шэмбак памёр, Дэнісевіч другім разам выконваў абавязкі адміністратара, што працягнулася амаль тры гады, бо кандыдатуру новага мітрапаліта не ўдавалася ўзгадніць праз грамадска-палітычныя закалоты ў Расіі пасля рэвалюцыі 1905 года. Урэшце, 16 чэрвеня 1908 года новым архібіскупам-мітрапалітам Магілёўскім прызначаны Апалінарый Унукоўскі. Адначасова Дэнісевіч прызначаны дапаможным біскупам Магілёўскай архідыяцэзіі. Біскупская хіратонія адбылася 30 лістапада 1908 года, як і ўсе дапаможныя біскупы Дэнісевіч стаў тытулярным біскупам Клаўдыёпаля.

У часе візітацый парафій Магілёўскай архідыяцэзіі прамаўляў казанні па-беларуску. Апекаваў выданне беларускіх малітоўнікаў.

Менш чым праз год мітрапаліт Унукоўскі памёр, Дэнісевіч трэцяга разу стаў адміністратарам. 7 красавіка 1910 года новым мітрапалітам абраны Вікенцій Ключынскі. Дэнісевіч працаваў у кансісторыі ў Санкт-Пецярбургу, у 1911 годзе адпраўлены ў адстаўку за залішнюю, на думку ўрада, самастойнасць. Апошнія гады жыцця правёў у Смаленску.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
** РГИА, ф. 821, воп. 126, спр. 963; ф. 820, воп. 3, спр. 224;
** ЦНБ, ф. 5, воп. 1, спр. 1;
** Directorium… Mohiloviensi;
** Stankievič A., 1939;
** 
* Денисевич // Католическая энциклопедия. — Т. 1. — М.: Издательство францисканцев, 2002. — С. 1593—1594.
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскай Рымска-каталіцкай духоўнай акадэміі
Катэгорыя:Біскупы магілёўскія
Дзвінкавэ

**Дзвінкавэ** () — вёска ў Фасціўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.

## Гісторыя 
Да 2020 года ў складзе Васылькіўскага раёна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Фасціўскага раёна
Асвейскі сельсавет

**Асве́йскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — гарадскі пасёлак Асвея.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Асвейскага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка (з 27 верасня 1938 года гарадскі пасёлак) Асвея. 24 верасня 1926 года з сельсавета вылучаны Асвейскі нацыянальны яўрэйскі местачковы Савет. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Асвейскім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 10 мая 1958 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Сенькаўскага (4 населеныя пункты: Востраў, Канчаны, Навалакі і Урагава) і Сухарукаўскага (4 населеныя пункты: Бяляны, Галькаўшчына, Міхаліна і Рагелева) сельсаветаў.

31 сакавіка 1977 года ўтвораны зноў у складзе Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці з вёсак, якія знаходзіліся ў падпарадкаванні Асвейскага пассавета (18 населеных пунктаў: Асёткі, Баркова, Бічыкава, Бяляны, Весніно, Відокі, Вышнарава, Галькаўшчына, Дзедзіна, Купараўшчына, Міколенкі, Міхаліна, Мядзведзева, Рагелева, Рубаны, Саўкелі, Свяціца, Шаўракі) і якія ўваходзілі ў склад Чапаеўскага сельсавета (6 населеных пунктаў: Абрамова, Каменка, Кісялі, Мікуліна, Селішча і Стралкі). 8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сенькаўскага сельсавета (12 населеных пунктаў: вёскі Давыдава, Дубрава, Зашчырына, Канчаны, Каралёва, Мотужы, Муквяціца, Нарушова, Савейкі, Сенькава, Урагава, Цеплюкі), у склад Каханавіцкага сельсавета перададзены 7 вёсак: Абрамова, Асёткі, Вышнарава, Каменка, Кісялі, Селішча і Стралкі. 27 чэрвеня 2008 года скасавана вёска Баркова. 10 кастрычніка 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Чапаеўскага сельсавета (27 населеных пунктаў: пасёлак Чапаеўскі, вёскі Асвеіца, Буды, Валясы, Вялікае Сяло, Гарадзілавічы, Гаўрыліна, Дабраплёсы, Дзянісенкі, Дубровы, Залучча, Ігналіна, Ізубрыца, Кабылінцы, Кастрова, Красова, Лісна, Любасна, Малашкава, Мыленкі, Поціна, Прошкі, Рагелева, Страдна, Сукалі, Царкоўна, Чарнавокі). 1 ліпеня 2021 года ў склад сельсавета з Клясціцкага сельсавета Расонскага раёна перададзены хутар Дабраплёсаўскі, які быў скасаваны 27 снежня 2023 года. 22 студзеня 2026 года скасавана вёска Давыдава.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (21 населены пункт, без Асвеі) — 673 чалавекі, з іх 89,3 % — беларусы, 7,3 % — рускія, 1,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (49 населеных пунктаў) — 1778 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Асвейскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1958 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1977 годзе
Калыніўка (Васылькіўскі раён)

**Калыніўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Васылькіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіеўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Васылькіўскага раёна (Кіеўская вобласць)
Мытныця (Абухіўскі раён)

**Мытныця** () — вёска ў Абухіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Назва паходзіць ад мытні на польска-расійскай мяжы, якая была размешчана ў вёсцы.

Насельніцтва па перапісе 2001 года складала 779 чалавек. Вёска размешчана ў непасрэднай блізкасці ад трасы , з якой супадае . Паблізу ёсць транспартная развязка, якая вядзе на трасу.

Адлегласць да райцэнтра складае больш за 42 км. У вёсцы ёсць археалагічны помнік: тут заканчваецца адна з галінак Зміевых валаў.

## Геаграфія 
У вёсцы бярэ пачатак рака Барахцянка, правы прыток Стугны.

Каля Мытныці ёсць два курганы і праходзіць адзін са Зміевых валаў (зараз называецца Мытныцкім).

## Гісторыя 
Мытня ўзнікла ў XVII стагоддзі. Пасля заключэння «Вечнага міру» на мяжы паміж Маскоўскім царствам і Рэччу Паспалітай была адкрыта мытня, дзе бралі пошліну за тавары, якія ўвозяцца ў межы Расійскай дзяржавы. Адсюль і паходзіць назва вёскі.

На тэрыторыі вёскі Мытныця знаходзіцца два курганы, якія захаваліся з часоў казацтва. На пачатку XIX стагоддзя на ўскраіне вёскі знаходзілася карчма, у якой спыняўся Тарас Рыгоравіч Шаўчэнка.

За баявыя заслугі на франтах нямецка-савецкай вайны 67 жыхароў вёскі ўзнагароджаны ордэнамі і медалямі СССР, сярод іх Іван Сяргеевіч Танкавід, удастоены Ордэна Славы трох ступеней.

У Мытныці была цэнтральная сядзіба калгаса імя Леніна, які меў 1467,2 га зямлі, у тым ліку 1104 га ворнай. Вырошчвалася пшаніца, кукуруза, гародніна, цукровыя буракі. Былі развіты малочная жывёлагадоўля, свінагадоўля і птушкагадоўля. За поспехі ў развіцці калгаснай вытворчасці 167 чалавек узнагароджаны ордэнамі і медалямі Савецкага Саюза, у тым ліку ордэнам Леніна — звеннявая А. І. Сарока.

У вёсцы ёсць школа, клуб, бібліятэка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Васылькіўскага раёна (Кіеўская вобласць)
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1601 годзе
Наваельня (значэнні)

**Наваельня** — тапонім:

## Беларусь 
* Наваельня — гарадскі пасёлак у Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці
* Наваельня — станцыя Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў гарадскім пасёлку Наваельня
Іван Яўграфавіч Савельеў

**Іван Яўграфавіч Савельеў** (1866—1951) — штабс-капітан, ваенны інжынер Гродзенскай інжынернай дыстанцыі.

## Біяграфія 
Паходзіў з сям’і патомных дваран. Нарадзіўся ў Магілёве і вучыўся ў мясцовай мужчынскай гімназіі, а потым у Мікалаеўскім ваенна-інжынерным вучылішчы ў Пецярбургу ў 1904—1907 гадах. Пасля завяршэння працы над храмам у Гродне, кіраваў узвядзеннем падобных жа цэркваў у Дзвінску і Сувалках

## Сям’я 
Дзеці:

* Дачка Надзея (1904—1910), якая памерла ў дзяцінстве, пахавана, як і бацька, на Праваслаўных могілках у Гродне.
* Сын Уладзімір (?-1964)
* Дачка Лідзія

## Адрасы 
У Гродне жылі ва ўласным драўляным доме па Сапёрнай вуліцы, дом не захаваўся.

## Спасылкі 
* Савельев, Иван Евграфович (1866—1951) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Ваенныя інжынеры
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Стара Сіль

**Стара Сіль** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Львоўскай вобласці Украіны ў складзе Старасамбірскага раёна у перадгор’і Сярэдняга Бяскіду на Прыкарпацці.

## Гісторыя 
Назва паселішча паходзіць ад буйных радовішчаў солі, размешчаных у наваколлі. Паселішча заснавана ў 1255 г. пры польскім панаванні і ў 1421 г. атрымала Магдэбургскае права, а разам з гэтым і статус горада з назвай Зальцборк (нем. Salzbrock). З тых часоў ён быў вольным каралеўскім горадам. Да сярэдзіны ХІХ ст. — гэта адзін з найважнейшых у Галіччыне цэнтраў солеварэня.

У часы сярэднявечча на землях Галіцкага княства былі каралеўскія шахты ў Драгобычы, Тураві Сольнай, Старой Солі, Ясеніцы, Модрычах, Стэбніку, Сяльцы, Трускаўцы, Калушы i Салотвіне, якія працавалі яшчэ з рымскіх часоў.

У 1794 г. імператар Франц II надаў Старой Солі права «вольнага каралеўскага горада», а таксама герб з выявай пяці драўляных бочак з соллю (сімвал мясцовага солеварэння) і радавога герба ранейшых уладальнікаў мястэчка шляхціцаў Данілавічаў — «Сас» (сярэбраная страла, пад якой залаты паўмесяц, увянчаны двума шасцікутнымі зоркамі) на блакітным фоне.

У XIX ст. Старая Соль лічылася гандлёвым мястэчкам (Marktgemeinde) Старасамборскага павета Каралеўства Галіцыі і Ладамерыі ў складзе Аўстра-Венгрыі.

## Помнікі даўніны 
* Драўляная царква Уваскрасення Гасподняга 1460 г.
* Каменны касцёл св. Міхаіла 1660 г.
* Праваслаўная драўляная царква Параскевы Пятніцы 1440 г.
* Храм Св. Іллі 1810 г.
* Віла Ганна 1911 г.
* Царкоўныя харугвы, якія адбываюцца з царквы Параскевы Пятніцы і датаваныя даследчыкамі сакральнага мастацтва XVI ст. з’яўляюцца найстаражытнымі з захаваных ва Украіне. Цяпер яны захоўваюцца ў Львове ў Нацыянальным музеі імя А. Шаптыцкага.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Старасамбірскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1255 годзе
Фаварытка (фільм, 2018)

**«Фаварытка»** () — гістарычны фільм рэжысёра Ёргаса Ланцімаса паводле сцэнарыя Дэбары Дэвіс і Тоні Макнамары. Галоўныя ролі ў карціне выканалі Алівія Колман, Эма Стоўн і Рэйчэл Вайс. Міжнародная прэм’ера фільма адбылася 30 жніўня 2018 года ў межах конкурснай праграмы 75-га міжнароднага Венецыянскага кінафестывалю. У ЗША фільм выйшаў у пракат 23 лістапада 2018 года. Прэм’ера ў Беларусі адбылася 31 студзеня 2019 года.

22 студзеня 2019 года фільм быў намініраваны на прэмію Оскар адразу ў 10 катэгорыях, у тым ліку за найлепшы фільм, але насуперак чаканням перамог толькі ў адной намінацыі — «Найлепшая актрыса першага плана», узнагароду атрымала Алівія Колман.

## Анатацыя 
Пачатак XVIII стагоддзя. Ідзе вайна Англіі з Францыяй. Тым не менш жыццё ў каралеўстве працягваецца. Трон займае хваравітая каралева Ганна, а кіраўніцтва краінай бярэ на сябе яе блізкая сяброўка ледзі Сара. Калі пры двары з’яўляецца новая служанка Эбігейл, Сара трапляе пад яе чароўнасць і бярэ дзяўчыну пад сваё крыло. Для Эбігейл гэта шанец вярнуцца да сваіх арыстакратычных каранёў. Як толькі Сара стамляецца вырашаць пытанні вайны і міру, Эбігейл становіцца найлепшай памочніцай каралевы ў гэтых справах. Набіраючае моц сяброўства з Ганнай дае новай фаварытцы магчымасць рэалізаваць свае амбіцыі. І лепш не ўставаць у яе на шляху!

## Акцёрскі склад 
* Алівія Колман — Ганна Сцюарт, каралева Вялікабрытаніі
* Эма Стоўн — Эбігейл Хіл
* Рэйчэл Вайс — Сара Чэрчыль, герцагіня Мальбара
* Нікалас Холт — Роберт Харлі, 1-ы граф Оксфард
* Джо Элвін — Сэмюэл Мэшэм
* Марк Гэціс — Джон Чэрчыль, 1-ы герцаг Мальбара
* Джэймс Сміт — Сідні Гадольфін, 1-ы граф Гадольфін
* Джэні Рэйнсфард — Мэй

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2018 года
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Камедыйна-драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Ірландыі 2018 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Ірландыі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі ЗША
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Ёргаса Ланцімаса
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Гран-пры журы Венецыянскага кінафестывалю
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Польскай кінапрэміі «Арлы»
PlayStation Move

**PlayStation Move**&nbsp;— адчувальны да руху гульнявы кантролер, распрацаваны Sony Computer Entertainment. Працуе разам з камерай (PlayStation Eye для PlayStation 3, PlayStation Camera для PlayStation 4), які адсочвае рухі кантролера ў трохмернай прасторы па свячэнню шарыкі на канцы кантролера. Анансаваны 2 кастрычніка 2009, выйшаў 15 верасня 2010 года ў кантынентальнай Еўропе і большасці азіяцкіх рынкаў, 16 верасня ў Аўстралазіі, 17 верасня ў Паўночнай Амерыцы і Вялікабрытаніі, 21 кастрычніка ў Японіі.

Катэгорыя:Гульнявыя кантролеры
Катэгорыя:PlayStation 3
Катэгорыя:PlayStation 4
Піўні (Фасціўскі раён)

**Піўні** () — вёска ў Фасціўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Фасціўскага раёна
Роберт Іванавіч Раждзественскі

**Роберт Іванавіч Раждзественскі** (імя пры нараджэнні — Роберт Станіслававіч Пяткевіч; 20 чэрвеня 1932, сяло Касіха, Заходне-Сібірскі край, цяпер — Алтайскі край — 19 жніўня 1994, Масква) — савецкі і расійскі паэт і перакладчык, аўтар тэкстаў песень. Адзін з яркіх прадстаўнікоў эпохі «шасцідзесятнікаў». Лаўрэат Прэміі Ленінскага камсамола і Дзяржаўнай прэміі СССР.

Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на рускую мову
Катэгорыя:Паэты-песеннікі СССР
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Паэты-песеннікі Расіі
Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Расіі
Катэгорыя:Паэты XX стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Канвелішскі сельсавет

**Канве́лішскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Воранаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Канвелішкі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Канвалішкаўскі сельсавет** у складзе Воранаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Канвалішкі. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Свільскага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1435 чалавек, з іх 73,1 % — палякі, 22,5 % — беларусы, 2,9 % — рускія, 0,7 % — літоўцы; паводле перапісу 2019 года — 1078 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Вэлыкі Гулякы

**Вэлыкі Гулякы** () — вёска ў Фасціўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Фасціўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1445 годзе
Магэрыў

**Магэрыў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Размешчаны на беразе ракі Белай, за 25 км на захад ад раённага цэнтра і за 50 ад Львова, на Расточчы.

## Гісторыя 
Паселішча вядома з канца XIV ст. Заснавальнікам яго лічыцца шляхціц Ян Магер герба Шэліга, прыдворны караля Жыгімонта III, які заклаў паселішча на сваіх землях. 20 лістапада 1591 г. гэта паселішча атрымала статус горада. Жыхары Магерава атрымалі Магдэбургскае права. У горадзе былі пабудаваныя ратуша, мураваныя крамы і лазня, дазволена вядзенне рамёстваў, выраб прысмакаў, гандаль мёдам і півам. Мясцовы хлеб славіўся далёка за межамі горада, таму жыхароў празвалі «паляніцамі». Папулярнымі былі таксама і шапкі-магеркі, якія шылі мясцовыя рамеснікі.

У 1649 г. тут пабывала войска Б. Хмяльніцкага і пасля аблогі прымусіла мясцовую шляхту выплаціць кантрыбуцыю. У 1651 г. падчас нападу трансільванскага князя Дзьёрдзя II Ракацы горад падвергнуўся сур’ёзным разбурэнням. У 1769 г. велізарны пажар дашчэнту разбурыў яго. У 1790 г. адбудаваны горад зноў ахапіў пажар. У 1809 г. яго абрабавалі атрады Напалеона. У 1813 г. мястэчка падверглся стыхійнаму бедству ад ліўняў, якія паўтарыліся ў 1817 г. У выніку шмат людзей памерла ад голаду, у 1831 г. значная колькасць жыхароў загінула ад халеры.

Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай з канца XVIII па пачатак ХХ ст. Магэрыў знаходзіўся ў складзе Аўстрыі (Аўстра-Венгрыі) як мястэчка Каралеўства Галіцыі і Ладамерыі.

Падчас Першай сусветнай вайны ў 1914 г. Магэрыў быў арэнай жорсткіх баёў аўстра-венгерскіх войскаў з рускай арміяй. У 1920-1930-я гг. Магэрыў знаходзіўся ў складзе Польскай Рэспублікі.

У 1939 г. у складзе Галічыны Магэрыў быў далучаны да Савецкай Украіны. 25 чэрвеня 1941 г. горад акупавалі часткі германскай арміі. Падчас Другой сусветнай вайны сур’ёзна пацярпела цэнтральная частка горада. Бамбаваннямі былі знішчаны цэлыя кварталы жылых дамоў, разбурана сінагога. 22 ліпеня 1944 г. Магэрыў быў вызвалены часткамі 13-й арміі першага Украінскага фронту.

У 1940—1941 гг. і ў 1944—1959 мястэчка было цэнтрам Магэрыўскага раёна, тэрыторыя якога пазней была перададзена ў склад Рава-Рускага раёна, а ў 1964 г. разам з тэрыторыяй апошняга — да Жоўкіўскага раёна.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Жоўкіўскага раёна
Данііл Акімавіч Сібілеў

**Данііл Акімавіч Сібілеў** (1819 — не раней за 1901) — беларускі і расійскі медык і арганізатар аховы здароўя. Першы дырэктар Гродзенскай школы павітух.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1819 годзе ў Харкаўскай губерні. На казённы кошт у 1843 годзе скончыў Харкаўскі ўніверсітэт.

З 1885 па 1888 год у Астрахані на пасадзе губернскага ўрачэбнага інспектара.

## Узнагароды 
* ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені.

## Літаратура 
* *Игнатович Ф. И.* Врач К. С. Кемарский — видный организатор среднего медицинского образования и общественный деятель // Журнал Гродненского государственного медицинского университета : ежеквартальный научно-практический журнал. — 2011. — № 1. — С. 99-103 : фот. — Библиогр.: с. 103 (29 назв.)] 

Катэгорыя:Астраханскія губернскія ўрачэбныя інспектары
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Акушэры Беларусі
Катэгорыя:Постаці расійскай аховы здароўя
Катэгорыя:Медыкі Расіі
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Акушэры Расійскай імперыі