ZB-30 (ZB-26)

**Lehký kulomet vz. 26, ZB-26, ZB-30** — ручны кулямёт, распрацаваны чэшскім канструктарам Вацлавам Халекам у 1924-1926 гг. пад нямецкі патрон 7,92х57 мм. Прыняты на ўзбраенне войска Чэхаславакіі. Пастаўляўся на экспарт у 24 краіны свету.

Агулам было выраблена каля 200 000 адзінак гэтага тыпу зброі (у Чэхаславакіі — 140 000 адзінак). Акрамя Чэхаславакіі, масавая вытворчасць кулямётаў гэтага тыпу была наладжана ў Аўстраліі, Вялікабрытаніі, Турцыі, Японіі (Тып-96 и Тып-99), Іране, ЗША, Бразіліі, Аргентыне, Канадзе, Індыі. Апроч гэтага, быў зладжаны выпуск неліцэнзійных клонаў у Іспаніі (F.A.O.) і Кітаі. У Югаславіі мадыфіцыраваны і меў найменне M.37 ці ZB 30J.

ZB-26 і яго мадыфікацыі выкарыстоўваліся ў якасці ручнога і станкавага кулямёта, а таксама выкарыстоўваліся на бранетэхніцы чэхаславацкай вытворчасці: бронеаўтамабілі ОА vz. 27 i OA vz.30, танкеткі LT. vz.33 i AH-IV.

## Гісторыя 
Ручны кулямёт ZB-26 адносіцца да кулямётаў, створаных у міжваенны перыяд з улікам досведу Першай сусветнай вайны. Кулямёт ZB-26 і яго мадыфікаыі шырока выкарыстоўваўся на працягу ХХ стагоддзя. Асобныя экзэмпляры сустракаюцца і па сённяшні дзень у розных ваенных канфліктах. Папулярнасць кулямёта звязана як з распаўсюджаным калібрам (7,92 мм.), так і з яго якасцямі, галоўнымі з якіх з'яўляюцца надзейнасць і непатрабавальнасць да ўмоў выкарыстання.

Кулямёт ZB-30 распрацаваны на аснове кулямёта ZB-26, адрозніваўся канструкцыяй эксцэнтрыка, які рухаў затвор, і сістэмай прывядзення ў рух ударніка.

## Канструкцыя 
Аўтаматыка кулямёта працавала за кошт адводу часткі парахавых газаў з канала ствала, дзеля гэтага пад ствалом ў яго пярэдняй частцы размешчана газавая камера з 7-ступенным рэгулятарам (утулкай з адтулінамі рознага дыяметра), з дапамогай якога можна рэгуліраваць  колькасць і інтэнсіўнасць паступлення парахавых газаў у цыліндр. ZB-26 уяўляе сабой аўтаматычную зброю з даўгім ходам газавага поршня. Запіранне канала ствала здзяйснялася перакосам затвора ў ветрыкальнай плоскасці. Ударна-спускавы механізм дазваляе вядзенне агня адзіночнымі стрэламі і чэргамі, пераключэнне рэжыму агня ажыццяўлялася засцерагальнікам-пераключацелям флажковага тыпу, які размешчаны злева на створльнай каробке. Прыцэл дыяптрычны, сектарнага тыпу. Ствол — быстраздымны, дзеля чаго на ствале замацавана ручка (якая была адначасова і ручкай для пераноскі куляіёта). Для стральбы выкарыстоўвалася двуногая сошка альбо лёгкі станок, з дапамогай якога можна весці агонь па ваздушным цэлям. Збіраўся з высакаякасных матэрыялаў. У параўнанні з папярэднікамі, быў мацней і надзейней, меў большую кучнасць. Баепітанне здзяйснялася вінтовачынмі патронамі Маўзэра (7,92 мм.) праз каробчаты магазіна на 20 патронаў, які прымацоўваўся зверху. Стрэленыя гільзы выкідваліся знізу.

## Варыянты і мадыфікацыі 
Мадыфікацыя 1930 года пастаўлялася ў Румынію і Вялікабрытанію (у 1933 годзе на яго базе створаны кулямёнт Брэн). Каля 62 000 кулямётаў мадэляў ZB vz.26 i ZB vz.30 у 1939 годзе былі прыняты на ўзбраенне Вермахта пад індэксамі **MG.26(t)** и **MG.30(t)** (Вытворчасць працягвалася да 1940 г.) Выкарыстоўваўся ў ахоўных, паліцэйсціх і акупацыйных гарнізонах, а таксама ў некаторых падраздзяленнях Ваффэн-СС.

## Прылады 
Разам з кулямётам ZB-26, у камлплект кулямётнага разліка чэхаславацкага войска ўваходзілі:

* прылада для паскарэння зараджання магазінаў
* станок для стральбы па ваздушным цэлям
*  — прыняты на ўзбраенне літоўскага войска У жніўні 1940 г. перададзены 29-м стралковаму корпусу РСЧА.
*  — пасля акупацыі Польшчай Цешынскай вобласці Чэхаславакіі ў кастрычніку 1938 г. частка кулямётаў чэхаславацкага войска апынулася ў распараджэнні Польшчы.
*  — прыняты на ўзбраенне пад найменнем **Kulsprutegevär m/39**.
*  Германія — пасля акупацыі Чэхаславакіі ў сакавіку 1939 г. 62 000 кулямётаў былі прыняты на ўзбраенне Вермахта пад індэксамі **MG.26(t)** і **MG.30(t).** Іх вытворчасць працягнулася да 1940 г. Кулямёты MG.26(t) і MG.30(t) выкарыстоўваліся ў асноўным другаснымі вайсковымі адзінакамі і фармаваннямі Waffen-SS. Пасля акупацыі Югаславіі ў 1941 г., трафейныя ZB-26 былі прыняты на ўзбраенне Германіі пад індэксам **MG.26(j)**. Восенню 1944 г. абмежавана выкарытоўваўся фольксштурмам.
*  — пасля абвяшчэння незалежнай «дзяржавы Славакія» 14 сакавіка 1939 года, на ўзбраенне славацкага войска паступіла зброя і рыштунак чэхаславацкага войска. Пасля пачатку Славацкага паўстання ў жніўні 1944 г., немцы пачалі раззбройваць славацкае войска, зброя якой была перададзена калабарацыяністам і СС.
*  Балгарыя — ў 1939 годзе некаторая колькасць ZB.39 паступіла на ўзбраенне балгарскага войска пад назвай *лека картечница Брен обр. 1939 г.*
*  Іспанія (франксісцкая) — пад час 1936—1939 гг. франксістамі выкарыстоўваліся трафейныя кулямёты рэспубліканцаў пад найменнем **F.A.O.** (*Fusil Automático Oviedo*)
*  НФОЮВ — выкарыстоўваўся В'етконгам.

## Галерэя 

Файл:Romanian_Patriotic_Guards_Training_1.jpg|Румынская Айчынная гвардыя з ZB vz. 30
Файл:CSR_soldiers_ZB_vz_26.PNG
Файл:LMG_Zb.26.jpg|alt=ZB-26
Файл:Light_Machine_Guns_(9884891323).jpg
Файл:NRA_machinegunners.jpg
Файл:DavidYovanitch.png
Файл:ZB_vz._26_Waffen-SS.png
Файл:ZB_Vz._39_RIGHT.jpg
Файл:ZB-26_in_Taipei.JPG
Файл:Zb26.jpg
Файл:Chinese_soldiers_wearing_gas_masks_and_armed_with_a_Czech_ZB_vz._26_light_machine_gun.jpg
Файл:Chvalovice,_MJ-S_4_(rok_2010;_05).jpg
Файл:Chinese_pictorial_front_cover7.jpg
Файл:VZ26-light-machine-gun-batey-haosef-1.jpg
Файл:Chinese_red_army's_machine_guns_in_1936.jpg
Файл:Machineguns,_Museum_of_the_Chinese_People's_Revolution.jpg
Файл:Akce_čs._armády_proti_sudetoněmeckým_teroristům.gif
Файл:Domobranca_na_položajih.jpg
Файл:NRA_soldiers_firing_inside_Sihang_warehouse.jpg
Файл:Šatov,_MJ-S_3_(rok_2009;_14).jpg
Файл:Germans_fighting_Partisans_in_Lika.jpg
Файл:Chetniks_and_Germans_in_Lopare_1942.jpg

## Заўвагі 
## Літаратура і крыніцы 
* Ручной пулемёт ZB-30. М., 1942.
* Справочник по стрелковому оружию иностранных армий. Москва, 1947.
* 7,92-мм ручной пулемёт ZB-26/30 // Ф. К. Бабак. Стрелковое оружие вермахта. СПб., Полигон, 2003. стр.219-234
* Сергей Монетчиков. Пехотное оружие Третьего рейха. Часть 7. Пулеметы // журнал «Оружие», № 1, 2005 г.
* Вадим Быстров. Пулемёты ZB-26 и ZB-30 // журнал «Оружие и охота», № 3, 2013
* MG 26(t) pro Německo // «Střelecká revue», 1, 2018

## Спасылкі 
* ZB26/30
* LK vz. 26
* М. Р. Попенкер. Ручной пулемет ZB 26 (Чехословакия) / сайт «Современное стрелковое оружие мира»
* Афганский ZB 26
* Lehký kulomet M.37 (ZB 30J)
* Ручной пулемет ZB-26/30
* Пулемет ZB-30
* Ручной пулемет ZB-30
* ZB vz. 26 / Internet Movie Firearms Database (выкарыстанне ў фільмах і серыялах)

Катэгорыя:Ручныя кулямёты
Катэгорыя:Стралковая зброя Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Стралковая зброя паводле краін
Катэгорыя:Кулямёты паводле краін
Катэгорыя:Кулямёты