open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мікалай Федаравіч Віняцкі

**Мікалай Федаравіч Віняцкі** (, в. Чыгірынка, Кіраўскі раён — )  — беларускі спецыяліст у галіне геадэзіі, картаграфіі, паэт. Кандыдат тэхнічных навук.

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.

## Літаратура 
* Віняцкі Мікалай // Пісьменнікі Кіраўшчыны : бібліяграфічны спіс літаратуры / Дзяржаўная ўстанова культуры «Сетка бібліятэк Кіраўскага раёна», Аддзел абслугоўвання і інфармацыі; [складальнік В. Л. Чыграй; рэдактар М. У. Мікешына; адказны за выпуск I. В. Падаляк]. — Кіраўск : Кіраўская цэнтральная бібліятэка, 2017. — 32 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Картографы Беларусі
Катэгорыя:Тапографы
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Сутыкненне цягнікоў у Адышы

**Сутыкненне цягнікоў** у штаце Адыша на ўсходзе Індыі здарылася 2 чэрвеня 2023 года.

Тры цягнікі сутыкнуліся ўвечары побач з горадам Баласор. Спачатку з рэек сышлі каля 10 вагонаў пасажырскага экспрэса, які скіроўваўся з Калькуты ў Чэнаі, потым у перакуленыя вагоны ўрэзаўся другі пасажырскі цягнік, што рушыў насустрач. У выніку сутыкнення вагоны зачапілі грузавы цягнік на трэцім шляху побач.

Паводле звестак на раніцу 3 чэрвеня  вядома пра 288 загінулых, 900 пацярпелых. На месцы здарэння працуюць сотні ратавальнікаў і паліцыянтаў, задзейнічаныя службовыя сабакі. 

 наведвае месца катастрофы, 3&nbsp;чэрвеня.]]
У краіне абвешчаная жалоба.

Прычынай катастрофы паводле афіцыйнай версіі сталі змены ў сістэме электроннай блакіроўкі. 

Катэгорыя:Чыгуначныя здарэнні 2023 года
Катэгорыя:2023 год у Індыі
Катэгорыя:Чэрвень 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 2 чэрвеня
Tridrepana fulvata

**Tridrepana fulvata** — моль сямейства .

## Апісанне 
Размах крылаў 30-38&nbsp;мм для самцоў і 32,5-45&nbsp;мм для самак.

Лічынкі харчуюцца відамі .

## Арэал 
Была апісана Снеленам у 1876 годзе. Сустракаецца ў Кітаі, Індыі, М’янме, Малайзіі і Інданезіі.

## Падвіды 
* *Tridrepana fulvata fulvata*
* *Tridrepana fulvata brevis* Watson, 1957 (Індыя, М'янма, Кітай: Шанхай, Фуцзянь, Гуандун, Хайнань, Ганконг, Юньнань)
* *Tridrepana fulvata celebica* Watson, 1961 (Сулавесі)

Катэгорыя:Серпакрылкі
Tridrepana subtusmaculata

**Tridrepana subtusmaculata** — моль сямейства . Апісаны Максам Гэдэ ў 1933 годзе. Сустракаецца на паўвостраве Малайзія і Барнеа.

Размах крылаў каля 31,4-36,8&nbsp;мм.

Катэгорыя:Серпакрылкі
Супрасль (рака)

**Супрасль** () — рака ў Польшчы, правы прыток Нарава. Даўжынія 102 км.

На рацэ горад Супрасль.

## Назва 
 У 1437 г. згадваецца як «Spransla» (у лісце Міхаіла Жыгімонтавіча, сына Жыгімонта Кейстутавіча, дзе ён надае тыкоцінскаму войту Пятру з Гумава пушчу «Хорашч»).

  «Юхно Нареслевичъ»  з перапісу ваўкавыскіх баяраў 1528 г.

Катэгорыя:Прытокі Нарава
Катэгорыя:Рэкі Польшчы
Гулі Хамраева

**Гулі Разакаўна Хамраева** (2 снежня 1946, Ташкент — 16 красавіка 2023) — , , , ,  і , чыя творчая кар’ера звязана з Тэатрам оперы і балета імя А. Наваі (Ташкент).  (1983).

## Біяграфія 
Дачка акцёра Разака Хамраева. У 1966 годзе скончыла Ташкенцкае харэаграфічнае вучылішча па спецыяльнасці «артыст балета», пасля чаго была прынята ў балетную трупу Вялікага тэатра оперы і балета імя А. Наваі.

Выконвала галоўныя партыі ў спектаклях «» (*Зарэма*), «Дон Кіхот» (*Кітры*), «» (*Эсмеральда*), «» (*Эгіна*), «Любоўны талісман» (*Чундары*), «» (*Мірта*), «Лебядзінае возера» (іспанскі танец, *Адэта-Адылія*), «» (*Мачаха*), «Іспанскія мініяцюры» (*іспанка*), «» (*Кармэн*), «» (*Гульнара*), «Прыгоды Насрэддзіна» (*жонка Насрэддзіна*), «» (*Клеапатра*), «Ажыўшыя мініяцюры» (*Канізак*). Яе танцу былі ўласцівыя лірызм, псіхалагічная глыбіня, рэдкая гармонія рухаў і харэаграфічных жэстаў.

Здымалася ў фільмах «Дыларам» (*Дыларам*), «Семург» (*Парызод*). Жыццю і творчасці балерыны прысвечаны фільм «Балеро» (1995).

## Сям’я 
* Муж — артыст балета Вадзім Гелертаў (нар. 1967), заслужаны артыст Рэспублікі Узбекістан.
* Дачка:
** Надзіра Хамраева — артыстка балета, заслужаная артыстка Рэспублікі Узбекістан,
** Гузаль — працуе ў fashion індустрыі, жыве ў Італіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гули Хамраева: «Люблю людей. А детей — особенно!» / Независимая газета «Новости Узбекистана», 30 марта 2007
* Гули Хамраева: секрет успеха в добросовестности / The Mag Magazine, 12 февраля 2018
Хамраева

**Хамраева** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Гулі Разакаўна Хамраева — артыстка балета і педагог
* Маніжа Далераўна Хамраева — расійская спявачка і актывістка

## Гл. таксама 
* Хамраеў
Краснасельскі (значэнні)

**Краснасе́льскі** — прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Вадзім Мікалаевіч Краснасельскі (нар. 1970) — прыднястроўскі дзяржаўны дзеяч, Прэзідэнт Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі (з 2016).

## Тапонімы 
### Беларусь 
* Краснасельскі — гарадскі пасёлак у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці.

### Расія 
* Краснасельскі — пасёлак гарадскога тыпу ў Гулькевіцкім раёне Краснадарскага края.
Струг (значэнні)

**Струг**:

* Струг — плотніцкі, сталярны, бандарны і кушнерскі інструмент.
* Струг — пласкадоннае ветразева-грабное судна.
* Струг — землярыйная машына.

## Гідронім 
* Струг — рака ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі.

## Прозвішча 
* Анджэй Струг (1871—1937) — польскі пісьменнік, публіцыст, журналіст, літаратурны крытык, грамадска-палітычны дзеяч, рэвалюцыянер.

## Гл. таксама 
* Струга (значэнні)
Хутун

**Хутунь** (hútòng)&nbsp;— вузкая вуліца або завулак, забудаваны аднапавярховымі дамамі. Існуюць шматлікія і больш вядомыя хутуны ў старажытных або буйных гарадах паўночнага Кітая, у першую чаргу ў Пекіне.

## Гісторыя 
З’яўленне хутунаў адносіцца да XIII стагоддзя, калі Кітай апынуўся пад уладай мангольскай дынастыі Юань (1271—1368). Пекін, які ў той час называўся , становіцца сталіцай імперыі. Па адной з версій, слова *хутун* паходзіць ад мангольскіх слоў *гарачы*&nbsp;— «ну», і *худун*&nbsp;— «вёска», «лагер».

Першапачаткова хутуны выразна арыентаваліся па лініі «захад-усход». Іх злучалі завулкі, арыентаваныя па лініі «поўнач-поўдзень». Сыхэюані былі пабудаваны ўздоўж хутунаў&nbsp;— закрытыя двары з дамамі, звернутымі фасадамі ўнутр. Найбольшае развіццё хутуны атрымалі ў часы дынастыі Мін. Іх развіццё працягвалася ў часы росквіту дынастыі Юань.

## Апісанне 
У часы манархіі кітайскія ўлады рэгулявалі развіццё гарадоў, у тым ліку хутунаў. Іх шырыня павінна была складаць 9,3&nbsp;м. Пасля Сіньхайскай рэвалюцыі (1911—1912) і наступных падзей першай паловы XX стагоддзя кожны гаспадар будаваў так, як лічыў патрэбным. Многія хутуны ператварыліся ў бязладна забудаваныя трушчобы.

Пасля 1949 года шматлікія хутуны былі знесены, а на іх месцы ўзведзены сучасныя кварталы. Аднак некаторыя захаваліся. Зараз іх каля 1300 з больш чым 6000. Некаторыя хутуны маюць свае назвы&nbsp;— каля былога палаца князя Гуна, у раёне , крэпасці , каля Барабаннай (Гулоу) і Званічнай веж (Чжунлоу), вуліц Фучэмэнь і Цяньмэнь. Усе яны знаходзяцца ў межах Пекіна.

Некаторыя хутуны былі прыведзены ў парадак, і яны сталі часткай турыстычных маршрутаў па Пекіне. Іншыя захавалі тут традыцыйную кітайскую атмасферу і з’яўленне тут іншаземца&nbsp;— гэта рэдкая з’ява. Нягледзячы на немудрагелісты выгляд, кошт жылля ў хутунах вельмі высокі. Гэта звязана з тым, што яны знаходзяцца побач з ажыўленымі турыстычнымі кропкамі ў цэнтры горада, і таму ёсць магчымасць размясціць тут невялікі магазін або рэстаран ці здаць памяшканне.

У Пекіне можна знайсці туры па хутунах з наведваннем дома. Пры жаданні ёсць магчымасць спыніцца на начлег у міні-гатэлі або зняць арандаваць пакой.

## Літаратура 
* Бут, Роберт; Уотс, Джонатан (5 чэрвеня 2008 г.). «Чарльз змагаецца з Кітаем, каб выратаваць дамы дынастыі Мін ад бетонных карбункулаў Пекіна». Апякун. Лондан.
* Хутун (胡同)

Катэгорыя:Архітэктура Кітая
Катэгорыя:Архітэктура Пекіна
Індукцыйная пліта

**Індукцыйная пліта** — кухонная электрычная пліта, якая разагравае непасрэдна жалезазмяшчальны посуд (а не канфорку, як у выпадку з традыцыйнай плітой) індукаванымі віхравымі токамі, створанымі высокачастотным магнітным полем частатой 20-100 кгц.

Індукцыйныя пліты вырабляюцца розных канструкцый: выпускаюцца як малагабарытныя пераносныя прылады, якія маюць адну-дзве канфоркі (настольныя), так і варачныя паверхні, прызначаныя для ўбудавання ў кухонную мэблю і асобнастаячыя стацыянарныя пліты.

Таксама выпускаюцца печы з камбінаваным наборам награвальных элементаў: частка фаерак індукцыйныя, частка выкарыстоўваюць ТЭНы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Печы
Tridrepana flava

**Tridrepana flava** — моль сямейства .

## Арэал 
Сустракаецца ў паўночна-ўсходніх раёнах Гімалаяў, Кітая, Тайваня, Сундаленда і Сулавесі.

## Экалогія 
Лічынкі харчуюцца лісцем . Падрослыя лічынкі скручваюць край ліста і фіксуюць яго шоўкам, каб акукляцца ўнутры.

## Падвіды 
* *Tridrepana flava flava* (Індыя, паўночна-ўсходнія Гімалаі, Тайвань, Кітай: Цзянсу, Фуцзянь, Гуандун, Хайнань, Гуансі, Юньнань)
* *Tridrepana flava contracta* Watson, 1957 (Сундаленд)
* *Tridrepana flava unita* Watson, 1957 (Сулавесі)

## Спасылкі 
* The Moths of Borneo

Катэгорыя:Серпакрылкі
Струг

**Струг**, **ско́бля** — старажытны цяслярскі, сталярны, бандарны і кушнерскі інструмент. Таксама агульная назва сталярных інструментаў (зензубель, гэбель, фальцгэбель, фуганак, рубанак, шпунтубель і інш.).

Скоблі вядомы з эпохі палеаліту. У каменным і бронзавых вяках гэта была пласцінка з крэменю, з выгнутым краем. У жалезным веку іх сталі вырабляць з жалеза. Шырока скоблі выкарыстоўваліся ў X—XIII стагоддзях. Іх канструкцыя практычна не змянялася на працягу вякоў і дажыла да сучаснасці.

Стругі (скоблі) бываюць з прамым або выгнутым лязом. Ручкі струга могуць быць пастаўлены паралельна або асіметрычна. Выкарыстоўваюцца пры вырабе клёпак бочак, абручоў, падрэзкі краёў, зняцця кары з драўніны, першаснай апрацоўкі драўняных вырабаў, апрацоўкі скур і інш.

Асобны від скоблі — спецыяльны інструмент для выканання больш складанай працы, у якога металічнае завостранае лязо сагнута ў кола, а абодва канцы замацаваны ў адной ручцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Беловинский Л. В.* Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. XVIII — начало XIX в. / под ред. Н. Ерёминой. — М.: Эксмо, 2007. — 784 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-699-24458-4.
* 
* 

## Спасылкі 
* Струг, или скобель // Краеведческий музей Уватского муниципального района «Легенды седого Иртыша»

Катэгорыя:Цяслярскія інструменты
Катэгорыя:Сталярныя інструменты
Спіс самых прадаваных у свеце альбомаў

» Майкла Джэксана (1982), самы прадаваны альбом усіх часоў.]]
Ніжэй прыведзены **спіс музычных альбомаў, якія найбольш прадаюцца ў свеце**. Каб быць уключаным у яго, сусветны тыраж  павінен перавышаць 20 мільёнаў экзэмпляраў, а дадзеныя павінны быць апублікаваны ў аўтарытэтнай крыніцы. Спіс уключае ў сябе ўсе тыпы альбомаў: студыйныя, зборнікі найлепшых песень і кампіляцыі, саўндтрэкі і альбомы рэміксаў, у тым ліку больш за аднаго выканаўцу.

На сённяшні дзень самым прадаваным альбомам за ўсю гісторыю музыкі з’яўляецца дыск Майкла Джэксана «Thriller», уключаны ў 1984 годзе ў «Кнігу рэкордаў Гінэса».

## Звыш 50 мільёнаў 
## 40—50 мільёнаў 
## 30—39 мільёнаў 
## 20—29 мільёнаў 
## Гл. таксама 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Музычная індустрыя
Катэгорыя:Спісы:Музыка
Струеў

**Струеў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Іванавіч Струеў (1906—1991) — савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.
* Андрэй Сцяпанавіч Струеў (1904—1964) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-маёр артылерыі.
* Віктар Іванавіч Струеў (1864—1924) — архітэктар.
Струк

**Струк** — сухі шматнасенны плод і прозвішча.

## Прозвішча 
* Васіль Аляксандравіч Струк (нар. 1949) — вучоны ў галіне матэрыялазнаўства.
* Міхаіл Сямёнавіч Струк (1922—1975) — поўны кавалер Ордэна Славы.
* Таццяна Аляксееўна Струк (нар. 1967) — беларускі эканаміст і гаспадарчы дзеяч.
Сезон 2022 ЖФК ДЮСШ ПалесДУ

У 2022 годзе жаночы футбольны клуб «ДЮСШ ПалесДУ» з горада Пінска прымаў удзел у адным афіцыйным турніры на рэспубліканскім узроўні:
* Кубак Беларусі 2022 (папярэдні раўнд).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* GOMEL VS. DYUSSH-POLESGU 4 — 0
 
2022
ДЮСШ ПалесДУ
Кафейнік

**Кафейнік**, **каўнік **— спецыяльны посуд для сервіроўкі гатовай кавы. Уяўляе сабой полы керамічны выраб з ручкай, носікам і вечкам, вышыня якога пераважна больш дыяметра, прызначаны для падачы да стала кавы. Калі кафейнік з’яўляецца часткай кававаркі, ён вырабляецца пераважна са шкла.

Да вынаходства кававаркі гатовую каву падавалі ў адмысловым фарфоравым ці фаянсавым посудзе, па форме падобнай на чайнік, але звычайна меншага памеру.

## Літаратура 
* Кофейники // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1958. — Т. IV. — Стб. 365—371.
* Кофейник // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. — М.: Государственное Научное издательство «Большая Советская энциклопедия», 1959.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Посуд
Катэгорыя:Кава
ЖФК ДЮСШ ПалесДУ

**«ДЮСШ ПалесДУ»** — беларускі жаночы футбольны клуб з горада Пінска, заснаваны ў 2022 годзе.

## Гісторыя 
У 2023 годзе каманда «ДЮСШ-ПалесДУ» дэбютавала ў вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі. У склад жаночай каманды ўвайшлі 23 футбалісткі – выхаванкі і спартоўкі-навучэнкі ДЮСШ Пінскага раёна, а таксама студэнткі ПалесДУ. Першымі трэнерамі сталі: Сяргей Чэпкі, Дзмітры Чугаевіч і Мікалай Каляда.

## Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Галоўныя трэнеры 
* Сяргей Чэпкі (з 2022)

## Спасылкі 
* Женская футбольная команда «ДЮСШ-ПолесГУ» дебютирует в высшей лиге чемпионата Беларуси
Новая Тавалжанка

**Новая Тавалжанка** () — сяло ў Шабекінскім раёне Белгародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Новатавалжанскага сельскага паселішча. Сяло размешчана за 8 км на паўднёвы захад ад горада Шабекіна, каля мяжы з Украінай, на паўднёвым усходзе вобласці (заходні бераг ракі Тавалжанка). Чыгуначная станцыя Нежэгаль Паўднёва-Усходняй чыгункі на аднапуцявой цеплавознай лініі Белгарад — Куп’янск (ад станцыі адыходзіць ветка на Шабекіна, раней таксама дзейнічала яшчэ адна — да станцыі Боткіна). Насельніцтва — 5268 чалавек (2021). Упершыню сяло згадваецца ў 1669 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Белгародскай вобласці
Чарышскае (Чарышскі раён)

**Чары́шскае** () — сяло ў Алтайскім краі Расіі, адміністрацыйны цэнтр Чарышскага раёна; да 4 сакавіка 2022 года цэнтр і адзіны населены пункт Чарышскага сельсавета. Размешчана за 310 км на поўдзень ад Барнаула на рацэ Чарыш. Насельніцтва — 3089 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Прыморскі раён (Архангельская вобласць)

**Прыморскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у складзе Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Архангельск (у склад раёна не ўваходзіць). У рамках арганізацыі мясцовага самакіравання на тэрыторыях Прыморскага і Салавецкага раёнаў функцыянуе муніцыпальнае ўтварэнне Прыморскі муніцыпальны раён.

## Геаграфія 
Прыморскі раён прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы. Акрамя мацерыковай часткі, у аднайменны муніцыпальны раён таксама ўваходзяць Салавецкія астравы (Белае мора). У сваю чаргу, у склад адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі — раёна — гэтыя тэрыторыі не ўваходзяць, а складаюць самастойную адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку Салавецкі раён.

Прыморскі раён знаходзіцца на паўночным захадзе мацерыковай часткі Архангельскай вобласці. Тэрыторыя раёна ўяўляе сабой шырокую раўніну са слаба выяўленым ухілам да Белага і Баранцавага мораў.

На паўночным захадзе раёна захаваліся марэнныя нагрувашчванні з мноствам замкнёных упадзін, занятых азёрамі, з узгоркамі, якія зліваюцца ў ланцугі (Летнія горы Анежскага паўвострава, Салавецкія астравы і інш.).

На плоскіх водападзельных плато на захадзе раёна, дзе бліжэй за ўсё да паверхні падыходзяць палеазойскія вапнякі і мергелі, шырока распаўсюджаны карставыя з’явы. Нізіны звычайна выкананы тоўшчамі марскіх, азёрна-ледавіковых і алювіяльных наносаў.

Клімат раёна, тэрыторыі ў басейне і акваторыі Белага мора умерана кантынентальны — прахалоднае лета і працяглая халодная зіма. Частая змена паветраных мас, якія паступаюць з Арктыкі і сярэдніх шырот. Надвор’е вельмі няўстойлівае.

Зіма халодная, з устойлівымі маразамі. Сярэдняя тэмпература студзеня ад −12&nbsp;°C на паўднёвым захадзе да −18&nbsp;°C на паўночным усходзе. Лета кароткае і прахалоднае. Ападкаў ад 400 да 600 міліметраў за год. На ўзбярэжжа Белага мора частыя туманы (да 60 дзён у годзе).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Усцьянскі раён

**Усцьянскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. У рамках арганізацыі мясцовага самакіравання ў яго межах функцыянуе муніцыпальнае ўтварэнне Усцьянская муніцыпальная акруга (з 2004 да 2022 гг. — муніцыпальны раён).

Адміністрацыйны цэнтр — рабочы пасёлак Акцябрскі.

Раён размешчаны на поўдні Архангельскай вобласці. Названы ад ракі Усцья (басейн Паўночнай Дзвіны). Плошча — 10720 км².

Клімат умераны. 9 мая 2010 года ў Шангалах была адзначана самая высокая тэмпература за гісторыю назіранняў — 31&nbsp;°C.

Усцянскі раён прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Вінаградаўскі раён (Архангельская вобласць)

**Вінаградаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (Вінаградаўская муніцыпальная акруга, з 2021 года) у складзе Архангельскай вобласці (Расія). Адміністрацыйны цэнтр знаходзіцца ў пасёлку Бярэзнік.

## Геаграфія 
Вінаградаўскі раён прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы. Вінаградаўскі раён размешчаны ў цэнтральнай частцы Архангельскай вобласці, у сярэднім цячэнні ракі Паўночнай Дзвіны, дзе ў яе ўпадаюць левы прыток Вага і правы прыток Ваеньга.

На мяжы з Халмагорскім раёнам урэз паверхні вады ў Паўночнай Дзвіне знаходзіцца на адзнацы 7 метраў над узроўнем мора — гэта найніжэйшы пункт раёна. На мяжы з Верхнятоемскім раёнам урэз вады ў Паўночнай Дзвіне знаходзіцца на адзнацы 20 метраў над узроўнем мора. Ва ўсходняй частцы раёна, на водападзеле басейнаў рэк Пінегі і Паўночнай Дзвіны, знаходзіцца найвышэйшы пункт раёна — 235 метраў над узроўнем мора. Раён размешчаны ў тайговай зоне. Клімат умерана кантынентальны.

Плошча раёна 12,56 тыс. км². Плошча зямельнага фонду: 1256077 га (на 01.01.1996 года). Плошча ляснога фонду: 1184025 га.

Працягласць раёна з поўначы на поўдзень 130 км, з захаду на ўсход 170 км.

Мяжуе на захадзе з Плясецкім раёнам і гарадской акругай Мірнай, на паўночным захадзе з Халмагорскім раёнам, на паўночным усходзе з Пінежскім раёнам, на паўднёвым усходзе з Верхнятоемскім раёнам, на паўднёвым захадзе з Шэнкурскім раёнам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Ваеньга

**Ва́еньга** () — рака ў Вінаградаўскім раёне Архангельскай вобласці Расіі, правы прыток Паўночнай Дзвіны.

Выток Ваеньгі знаходзіцца паблізу водападзелу Паўночнай Дзвіны і Пінегі, на вышыні 201 метр над узроўнем мора. Вусце ракі знаходзіцца на 334 км па правым беразе ракі Паўночная Дзвіна, на вышыні 9 метраў над узроўнем мора. У верхнім цячэнні Ваеньга працякае па тэрыторыі Клонаўскага заказніка. Упадае ў Паўночную Дзвіну каля пасёлка Усць-Ваеньга. У верхнім цячэнні (да вёскі Ніжняя Ваеньга) у рэчышчы шмат парогаў і перакатаў. Даўжыня ракі — каля 218 км. Плошча вадазборнага басейна — каля 3370 км². Жыўленне ракі снегавое і дажджавое. Выдатак вады — 30,4 м³/с. Ледастаў з канца кастрычніка — пачатку лістапада па канец красавіка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Архангельскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Паўночнай Дзвіны
Струменная помпа

**Струме́нная по́мпа** — прылада для нагнятання (інжэктар) або адсмоктвання (эжектар) вадкіх або газападобных рэчываў, транспартавання гідрасумесей (гідраэлеватар).

Прынцып дзеяння струменнай помпы заснаваны на захапленні напамоўваемага (адпампоўваемага) рэчыва струменем вадкасці, пары ці газу, які выцякае з сапла з вялікай хуткасцю. Адрозніваюць вадкаструменныя, параструменныя і газаструменныя помпы.

Асноўнымі элементамі струменнай помпы з’яўляюцца рабочае сапло, прыёмная камера, камера змешвання і дыфузар.

Струменныя помпы выкарыстоўваюцца у сістэмах падачы паліва, зварачных гарэлках, пад’ёму вады са свідравін (эрліфты), там, дзе немагчыма выкарыстанне звычайных помп (напрыклад, у агрэсіўным асяроддзі) і інш. Валодаюць нізкім ККДз, але добрай надзейнасцю.

## Літаратура 
* 
* 
* *Самойлов К. И.* Морской словарь. — М.—Л.: Государственное Военно-морское Издательство НКВМФ Союза ССР, 1941.
* Струйный насос // Энциклопедический словарь по металлургии. / Главный редактор Н. П. Лякишев. — М.: Интермет Инжиниринг, 2000.

## Спасылкі 
* *Спиридонов Е. К.* Конструкции жидкостно-газовых струйных насосов. Состояние и перспективы // Вестник Южно-Уральского государственного университета. Серия: Машиностроение. № 1, 2005.

Катэгорыя:Гідрааэрамеханіка
Катэгорыя:Механізмы
Новая Зямля (раён)

**Новая Зямля** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (гарадская акруга з раўнасільнымі найменнямі муніцыпальнае ўтварэнне «Новая Зямля» і гарадская акруга «Новая Зямля») у складзе Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Бялуш’я Губа.

## Геаграфія 
Раён і муніцыпальнае ўтварэнне размешчаны на тэрыторыі архіпелага Новая Зямля і адносяцца да раёнаў Крайняй Поўначы, а таксама да тэрыторый Арктычнай зоны Расійскай Федэрацыі.

Буйных рэк няма, самыя працяглыя рэкі на Паўночным востраве: Гусіная, Міцюшыха, Прамысловая і Паўднёвая Крастовая. На Паўночным востраве размешчаны мелкаводныя азёры: Гальцовае, Дзяругіна, Усачова і іншыя, на Паўднёвым востраве — Гусінае.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Запалярны раён

**Запалярны раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне ў статусе муніцыпальнага раёна ў Ненецкай аўтаномнай акрузе. Ахоплівае ўсю тэрыторыю Ненецкай аўтаномнай акругі, за выключэннем тэрыторыі горада Нар’ян-Мар і адпаведнай гарадской акругі.

## Адміністрацыйны падзел 
У Запалярны раён як адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку аўтаномнай акругі ўваходзіць 1 пасёлак гарадскога тыпу раённага значэння (рабочы пасёлак Іскацеляў, у межах якога было ўтворана аднайменнае гарадское паселішча), а таксама 17 сельсаветаў (у межах якіх былі ўтвораны аднайменныя сельскія паселішчы, статусам апошняга таксама быў надзелены 1 пасёлак — Амдэрма).

У Запалярны муніцыпальны раён уваходзіць 8 муніцыпальных утварэнняў, у тым ліку 1 гарадское паселішча і 18 сельскіх паселішчаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Катэгорыя:Ненецкая аўтаномная акруга
Халмагорскі раён

**Халмагорскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. У рамках арганізацыі мясцовага самакіравання ў яго межах функцыянуе муніцыпальнае ўтварэнне Халмагорская муніцыпальная акруга (з 2004 да 2022 гг. — муніцыпальны раён).

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Холмагары.

## Геаграфія 
Раён размешчаны ў цэнтральнай частцы Архангельскай вобласці і прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы. Плошча — 16 827 км². Мяжуе на захадзе з Плясецкім раёнам, на паўночным захадзе з Прыморскім раёнам, на ўсходзе з Пінежскім раёнам, на паўднёвым усходзе з Вінаградаўскім раёнам, на паўднёвым захадзе з гарадской акругай Мірная.

Асноўныя рэкі: Паўночная Дзвіна, Пінега, Ямца, Угзеньга, Паленьга, Чуга, Чуплега, Чуса і інш.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Шабаліно (Рэспубліка Алтай)

**Шабаліно** () — сяло ў Рэспубліцы Алтай Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Шабалінскага раёна і Шабалінскага сельскага паселішча. Знаходзіцца на абодвух берагах ракі Сема. Цераз сяло таксама працякаюць яе прытокі: Гардуба, Седлушка, Пакатайка, Шабелік. Побач праходзіць Чуйскі тракт, сяло выцягнулася ўздоўж яго на 6 км. За 119 км ад Горна-Алтайска. Насельніцтва — 5185 чалавек (2016). Заснавана бійскімі купцамі ў 1833 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Рэспублікі Алтай
Баласор

**Баласор** ( / ) альбо **Балешвар** () — горад у індыйскім штаце Адыша. Адміністрацыйны цэнтр акругі Баласор. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора — 15 метраў. Паводле звестак усеіндыйскага перапісу 2011 года, у горадзе пражывала , з якіх мужчыны складалі 51,11 %, жанчыны — адпаведна 48,89 %. Узровень пісьменнасці дарослага насельніцтва складаў 86,58 %. 10,09 % насельніцтва было маладзейшым за 6 гадоў.

Катэгорыя:Гарады Адышы
Рахіль Брохес

**Рахіль Вульфаўна Брохес** (23 верасня 1880, Мінск — 1942, Мінскае гета) — яўрэйская пісьменніца-празаік.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў беднай сям’і. Пры падтрымцы бацькі (маскіла) вывучала іўрыт. Калі ёй было дзевяць гадоў, яе бацька памёр і яна была вымушана пайсці працаваць краўчыхай. Пазней працавала настаўніцай рукадзелля ў Мінскім яўрэйскім рамесным вучылішчы. Эмігравала, затым вярнулася ў Мінск (ужо ў 1930-я гады). Была замужам.

У перыяд нямецка-фашысцкай акупацыі разам з іншымі яўрэямі Мінска апынулася ў гета, дзе ў 1942 годзе і загінула.

## Творчасць 
У шаснаццаць гадоў напісала першы аповяд. Дэбютавала ў 1899 годзе апавяданнем «Янкеле» ў штотыднёвіку «Дер юд». Друкавалася ў яўрэйскіх перыядычных выданнях «Дер фрайнд» і «Цукунфт», у апошнія гады — у «Штэрн».

Брохес напісана і апублікавана больш за дзвесце апавяданняў, казак і маленькіх п’ес для дзяцей. Акрамя дзіцячых кніг, Яна таксама была аўтарам і двухсот «дарослых» апавяданняў, навел, драматычных твораў. Яе перакладалі на беларускую, рускую, нямецкую і англійскую мовы. Так, пісьменнікі Гірш Рэлес і Мікола Целеш пераклалі на рускую мову для газеты «Піянер Беларусі» яе апавяданне «Нелка». Па словах Рэлеса, ён спадабаўся супрацоўнікам рэдакцыі. Дзяржвыдат рыхтаваў да друку двухтомнік выбраных твораў Рахілі Брохес, але гэтым планам не наканавана было ажыццявіцца ў сувязі з вайной.

Частка твораў Брохес увайшла ў трохтомнае выданне «Скрыжалі памяці», складзенае прафесарам Алесем Бельскім. У гэтую кнігу ўвайшлі творы сарака шасці пісьменнікаў, якія загінулі ў гады вайны.

## Сачыненні 
* «Замлунг дерцейлунген» («Збор апавяданняў»), (1922)
* «Ин пионер-лагер» («У піянерскім лагеры») (Мінск, 1936)
* «Нелка» (Масква, 1937)
* «Орлы и Шоймеле» (Масква, 1939)
* «Шпинен»(1940)
* «Пауки» (Мінск)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* ROKHL BROKHES Yiddish Leksikon

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Ахвяры Халакоста
Катэгорыя:Вязні мінскага гета
Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Ленскі раён (Архангельская вобласць)

**Ленскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Ярэнск.

## Геаграфія 
Ленскі раён прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы.

Раён размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Архангельскай вобласці. На поўдні і паўднёвым захадзе мяжуе з Вілегодскім, Котласкім і Краснаборскім раёнамі той жа вобласці, а на поўначы, усходзе і паўночным захадзе — з Удорскім, Усць-Вымскім, Сыктыўдзінскім і Сысольскім раёнамі Рэспублікі Комі.

Па паўднёвай частцы раёна ў генеральным напрамку з усходу на захад працякае Вычагда; амаль уся тэрыторыя раёна адносіцца да яе басейна, акрамя невялікай часткі на паўночным захадзе раёна, якая адносіцца да басейна Мязені. Найбуйнейшыя рэкі на тэрыторыі раёна, акрамя Вычагды: Верхняя Луп’я, Ярэнга, Чэрвенка, Дыльмеж, Ленка і інш.

Плошча Ленскага раёна — 10,7 тыс. км². Плошча зямельнага фонду на пачатак 1996: 1066538 га, у тым ліку ляснога фонду — 958574 га.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Ангудайскі раён

**Ангудайскі раён** або **аймак** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Алтай Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Ангудай. Ангудайскі раён (плошча 11744 км²) размешчаны ў цэнтральнай частцы Рэспублікі Алтай, у яе горна-стэпавай зоне. На тэрыторыі раёна налічваецца 140 азёр, адно з найбуйнейшых — Цяньгінскае.

У Ангудайскім раёне знаходзіцца вапняковы масіў Белы Бом, у якім размешчана некалькі пячор, у тым ліку Вялікая Белабомская пячора.

## Эканоміка 
Асноўнымі відамі эканомікі з’яўляюцца лесанарыхтоўка, дрэваперапрацоўка, мясная жывёлагадоўля, пантавае маралаводства, козаводства, авечкагадоўля, конегадоўля, садоўніцтва. У раёне знаходзіцца вядучая племянная авечкагадоўчая гаспадарка ВПГ «Цяньгінская», у якой у 1959 годзе выведзена горна-алтайская парода авечак шэрсна-мяснога і мяса-шэрснага тыпу паўтанкаруннага кірунку.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Рэспублікі Алтай
Сара Рувімаўна Каган

**Сара Рувімаўна Каган** ( — *Сарэ Кахан*; 3 ліпеня 1885, Максімавічы, Мінская губерня — 1941, Мінскае гета) — беларуская яўрэйская паэтэса, . Пісала на ідыш.

## Біяграфія 
Нарадзілася 3 ліпеня 1885 года ў вёсцы Максімавічы Ігуменскага павета Мінскай губерні (цяпер — сяло Старыя Максімавічы Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці) ў сям’і служачага.

Працавала ў Бабруйску і загадвала гарадской бібліятэкай. У 1935 годзе па прапанове партыйнай арганізацыі яўрэйскай секцыі Саюза пісьменнікаў БССР (у якой яна была адзінай жанчынай) разам з сям’ёй пераехала ў Мінск.

У Мінску паступіла на вячэрняе аддзяленне філалагічнага факультэта педагагічнага інстытута.

Пасля акупацыі Беларусі нямецкімі войскамі ў 1941 годзе, Сара Каган, яе муж і малодшы сын апынуліся ў Мінскім гета, дзе ў тым жа годзе загінулі. Старэйшы сын загінуў пад Ленінградам.

## Творчасць 
У літаратуру Каган прыйшла пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі. Першай публікацыяй сталі вершы ў газеце «Октябэр». Асноўныя публікацыі на ідышы адбыліся ў 1930-я гады: зборнікі вершаў і апавяданняў «У дарозе», «Маёй Радзіме», «Нашы людзі», «Першая прэмія», раман «Скрыпач». Дзякуючы Змітраку Бядулю творы Каган былі перакладзены на беларускую мову і апублікаваныя перад Вялікай Айчыннай вайной. Член рэдкалегіі літаратурнага часопіса «Штэрн» (*Зорка*).

У 2005 годзе вершы і проза Сары Каган былі апублікаваныя ў зборніку «Скрыжалі памяці».

## Публікацыі 
* *Каган С.* אין װעג (У дарозе) : [ідыш] : [вершы і паэмы] / С. Каган. — Мінск : Дзяржвыд Беларусі, 1934. — 43 с.
* *Каган С.* מײַן הײמלאַנד (Маёй Радзіме) : [ідыш] : [вершы і паэмы] / С. Каган. — Мінск : Дзяржвыд БССР, 1938. — 96 с.
* *Каган С.* Першая прэмія : [ідыш] : [вершы і паэмы] / С. Каган. — Мінск : Дзяржвыд БССР, 1938. — 15 с.
* *Каган С.* Скрыпач : [ідыш] : [аповесць] / Сара Каган. — Мінск : Дзяржвыд БССР, 1941. — 174 с.
* *Каган С.* Апавяданні / С. Каган; пераклад з яўрэйскай мовы З. Бядулі. — Мінск : Дзяржвыд СНК, 1940. — 38 с. — (Масавая бібліятэка).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990. Менск: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X

## Спасылкі 
* Верш Сары Кахан у перакладзе на англійскую мову

Катэгорыя:Вязні мінскага гета
Катэгорыя:Ахвяры Халакоста
Катэгорыя:Паэты на ідыш
Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клічаўскім раёне
Турачак

**Турачак** (, ) — сяло ў Рэспубліцы Алтай Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Турачацкага раёна і Турачацкага сельскага паселішча. Заснавана ў 1864 годзе. Размяшчаецца за 190 км на паўднёвы ўсход ад Бійска і за 78 км на поўнач ад сяла Артыбаш, за 150 кіламетраў ад горада Горна-Алтайска, у міжгорнай даліне ля падножжа гары Салоп паміж ракой Бія і яе правым прытокам ракой Лебедзь. Насельніцтва — 5715 чалавек (2016).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Турачацкага раёна
Маймінскі раён

**Маймінскі раён** або **аймак** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Алтай Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Майма. Раён размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Рэспублікі Алтай. Тэрыторыя — 1285 км².

## Эканоміка 
На тэрыторыі раёна ажыццяўляюць сваю дзейнасць 217 гандлёвых прадпрыемстваў, 9 прадпрыемстваў грамадскага харчавання, 9 прадпрыемстваў хлебапячэння, 20 АЗС. Асноўныя віды эканомікі ў раёне: дрэваперапрацоўка, малочная жывёлагадоўля, пантавая аленяводства, птушкагадоўля, хмеляводства, садоўніцтва, агародніцтва, пчалярства. Раён багаты гранітамі: парфірамі і дыярытамі, вапнавай і керамзітавай сыравінай, будаўнічымі пяскамі і глінай, ляснымі рэсурсамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Рэспублікі Алтай
Шыфр (фільм, 2002)

«**Шыфр**» () — амерыканскі фантастычны трылер 2002 года, пастаўлены рэжысёрам Вінчэнца Наталі па сцэнарыі . Галоўныя ролі ў фільме выканалі  і .

## Сюжэт 
Морган Саліван, які стаміўся ад зануднага жыцця і нялюбай жонкі, згаджаецца займацца прамысловым шпіянажам для магутнай карпарацыі «*Дыджыкорп*». Ён атрымлівае новае імя і простае заданне — пры дапамозе сакрэтнай прылады перадаваць выступленні канкурэнтаў на канферэнцыях. Нягледзячы на мігрэні і дзіўны боль у патыліцы, Морган атрымлівае задавальненне ад новага патаемнага жыцця, але выпадковая сустрэча з загадкавай Рытай усяляе ў яго страх і падазрэнні. Па словах Рыты, нудныя сходы ўсяго толькі шырма для злавесных аперацый «*Дыджыкорпа*», які ператварае сваіх «*шпіёнаў*» у паслухмяных марыянетак. Яна робіць яму ўкол і просіць на наступнай канвенцыі ніяк не рэагаваць на тое, што ён там убачыць.

## Акцёрскі склад 
*  — *Морган Саліван*
*  — *Рыта Фостэр*
*  — *Фінстэр*
* Дэвід Х’юлет — *Вёрджыл Дан*
*  — *Дыяна Цёрсбі*

## Узнагароды 
Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 5 кінаўзнагародамі і яшчэ 3 намінацыямі.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2002 года
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы 2002 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры 2002 года
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-трылеры ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра шпіёнаў
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Вінчэнца Наталі
Нішто (фільм, 2003)

«**Нішто**» () — канадская філасофская камедыйная драма 2003 года рэжысёра Вінчэнца Наталі. Галоўныя ролі ў фільме выканалі Дэвід Х’юлет і .

## Сюжэт 
Прыяцелі Дэйв і Эндру, неразлучныя з дзяцінства, трапляюць у бязвыхадную жыццёвую сітуацыю. Але нечакана для сябе яны выяўляюць, што валодаюць неверагоднай здольнасцю. Яны могуць прымусіць знікнуць любы аб’ект…

## Акцёрскі склад 
* Дэвід Х’юлет — *Дэйв*
*  — *Эндру*

## Узнагароды 
Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 2 кінаўзнагародамі і яшчэ 3 намінацыямі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Канады 2003 года
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы 2003 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 2003 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2003 года
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы Канады
Катэгорыя:Кінакамедыі Канады
Катэгорыя:Фільмы-драмы Канады
Катэгорыя:Камедыйна-драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Вінчэнца Наталі
Краснасельскі (Гулькевіцкі раён)

**Краснасельскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Гулькевіцкім раёне Краснадарскага края Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Краснасельскага гарадскога паселішча.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1899 годзе як нямецкае лютэранскае сяло Зоненталь (, ). Да 1917 года населены пункт адносіўся да Каўкаўскага аддзела Кубанскай вобласці.

15 мая 1915 года калонія Зоненталь Лабінскага аддзела перайменавана ў паселішча Солнечнае.

Станам на 1926 год калонія Зоненталь з’яўлялася адміністрацыйным цэнтрам Зонентальскага сельсавета Крапоткінскага раёна Армавірскай акругі Паўночна-Каўказскага края; агульная плошча яе зямель складала 1429 дзесяцін, колькасць гаспадарак — 233, колькасць жыхароў — 1004 (у тым ліку 998 немцаў); меліся кааператыўная крама, пачатковая школа.

Станам на 1941 год насіў назву Краснасельскі. 5 кастрычніка 1941 года мясцовыя жыхары былі дэпартаваны ў Новасібірскую вобласць.

27 кастрычніка 1976 года, у адпаведнасці з рашэннем крайвыканкама, хутар Краснасельскі пераўтвораны ў рабочы пасёлак. Рашэннем крайвыканкама ад 21 кастрычніка 1980 года Краснасельскі пасялковы савет, адміністрацыйным цэнтрам якога з’яўляўся пасёлак Краснасельскі, быў пераведзены з Каўказскага раёна ў Гулькевіцкі.

У 2004 годзе пасёлак гарадскога тыпу Краснасельскі вызначаны адміністрацыйным цэнтрам муніцыпальнага ўтварэння Краснасельскае гарадское паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Краснадарскага края
Кош-Агацкі раён

**Кош-Агацкі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Алтай Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Кош-Агач. Размешчаны ў паўднёвай частцы рэспублікі. Мяжуе з Ангудайскім, Улаганскім, Усць-Коксінскім раёнамі Рэспублікі Алтай, Рэспублікай Тыва Расіі, а таксама з Манголіяй, Кітайскай Народнай Рэспублікай, Казахстанам.

## Эканоміка 
Асноўныя віды эканомікі: мясная жывёлагадоўля, козаводства, авечкагадоўля, конегадоўля, пантавая аленяводства, здабыча вальфрама-малібдэнавай руды.

4 верасня 2014 года паблізу сяла Кош-Агач адкрыта першая ў Расіі сеткавая сонечная электрастанцыя, магутнасцю 5 МВт. Новая электрастанцыя стала першым уласным аб’ектам электрагенерацыі ў Рэспубліцы Алтай. Яна забяспечвае стабільнае электразабеспячэнне больш за 1000 хатніх гаспадарак. Яе плошча складае 13 га.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Рэспублікі Алтай
Леанід Ігнатавіч Валаховіч

**Леанід Ігнатавіч Валаховіч** () — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1964), дацэнт (1968).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (філасофскае аддзяленне, кваліфікацыя «Выкладчык дыялектычнага і гістарычнага матэрыялізму», 1953; аспірантура, спецыяльнасць «Гісторыя КПСС», 1957).

Працаваў у Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі (1957—1993, дацэнт кафедры «Палітычная гісторыя», у 1970—1972 — загадчык кафедры, 1968—1970 — дэкан факультэта па навучанні замежных студэнтаў).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: палітычная гісторыя Беларусі; гісторыя Камуністычнай партыі Беларусі; педагогіка вышэйшай школы.

### Бібліяграфія 
* Партийное строительство в Белоруссии в первые годы нэпа (1921 г. ― май 1924 г.) : автореферат диссертации … кандидата исторических наук / Л. И. Волохович. ― Минск, 1963.

## Узнагароды 
Атрымаў званне «Заслужаны работнік вышэйшай школы Беларускай ССР» (1982).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Валаховіч Леанід Ігнатавіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 1994. — Т. 2. — С. 207.
* Кафедра «История, мировая и отечественная культура» БНТУ: создание и этапы реорганизации / А. Н. Кукса // Научные труды кафедры «История, мировая и отечественная культура» БНТУ. — Минск, 2011. — С. 4―16.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі вышэйшай школы БССР
Верхнятоемскі раён

**Верхнятоемская муніцыпальная акруга** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і скасаванае муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Верхняя Тойма.

Законам Архангельскай вобласці ад 26 красавіка 2021 г. № 413-25-ОЗ з 1 чэрвеня 2021 г. сельскія паселішчы Верхнятоемскага муніцыпальнага раёна былі пераўтвораны ў Верхнятоемскую муніцыпальную акругу.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на поўдні Архангельскай вобласці і прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы.

Плошча яго тэрыторыі — 20450 км². Мяжуе на захадзе з Шэнкурскім раёнам, на паўночным захадзе з Вінаградаўскім раёнам, на поўначы з Пінежскім раёнам, на паўднёвым захадзе з Усцьянскім раёнам, на поўдні з Краснаборскім раёнам
на ўсходзе з Удорскім раёнам Рэспублікі Комі. Найбуйнейшыя рэкі: Паўночная Дзвіна, Верхняя Тойма, Ніжняя Тойма, Пінега, Юміж і іншыя.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Архангельскай вобласці
Струмень (археалагічны помнік)

**Струме́нь** — комплекс археалагічных помнікаў у Кармянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, каля былой вёскі Струмень.

Комплекс складаецца з 10 паселішчаў эпохі неаліту і бронзавага веку. Выявіў яго ў 1927 годзе археолаг К. М. Палікарповіч, паселішча № 4 — А. Г. Калечыц у 1978 годзе. Даследаванні праводзілі І. І. Арцёменка ў 1976 годзе і А. Г. Калечыц у 1975—1980 гадах.

Знойдзены керамічныя пласціны, адшчэпы, нуклеусы, скрабкі, цёслы, сякеры, наканечнікі стрэл, фрагменты ляпнога посуду і інш. Таксама выяўлены рэшткі 9 жытлаў, 68 гаспадарчых ям, 3 пахаванні, 54 агнішчы.

Помнікі адносяцца да верхнедняпроўскай, сярэднедняпроўскай і сосніцкай археалагічных культур.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты Кармянскага раёна
Святлана Артураўна Фісенка

**Святлана Фісенка** (нар. ) — расійская футбалістка. Выступала за зборную Расіі U-19.

## Клубная кар’ера 
Сезон 2010 года правяла ў клубе вышэйшай лігі Украіны «Ільічоўка» (Марыупаль). У 2011 годзе падпісала кантракт з воранаўскай «Вікторыяй», дзе правяла сезон, згуляўшы 22 матчы і забіўшы 7 галоў. У 2012 годзе вярнулася ў «Ільічоўку», дзе выступала да 2014 года.

Выступала за моладзевую зборную Расіі (да 19 гадоў), удзельніца адборачных матчаў моладзевага чэмпіянату Еўропы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Расіі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Вікторыя Воранава
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Чартанава Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Энергетык-КМВ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Лада Тальяці
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Кубаначка Краснадар
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Ільічоўка Марыупаль
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Тарпеда Масква
Турачацкі раён

**Турачацкі раён** або **аймак** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Алтай Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Турачак.

## Геаграфія 
Раён (плошча 11060 км²) знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Рэспублікі Алтай. Раён мяжуе з Чойскім і Улаганскім раёнамі Рэспублікі Алтай, Кемераўскай вобласцю, Рэспублікай Хакасія, Краснагорскім і Салтонскім раёнамі Алтайскага края. За 145 км ад Горна-Алтайска.

Ландшафт раёна разнастайны: каля 80 % тэрыторыі займаюць горныя хрыбты вышынёй ад 500 да 2100 метраў, якія параслі густымі іглічнымі лясамі, месцамі пераходзячымі ў непраходную чарнявую тайгу. Раён поўны стромых вадаспадаў і імклівых рэк, тайговых азёр і альпійскіх лугоў.

Па раёне працякае больш за семдзесят рэчак, якія жывяць Цялецкае возера і раку Бія. Па берагах стаяць хваёвыя і лісцевыя лясы, багатыя кедравым арэхам, пушным зверам, ягадамі і грыбамі. Больш за 300 відаў птушак, каля 50 відаў занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Алтай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Рэспублікі Алтай
Перальта

**Перальта**:

## Прозвішча 
* Арыбэ Перальта — мексіканскі футбаліст
* Фернанда Перальта — аргенцінскі шахматыст, гросмайстар

## Тапонім 
* Перальта-дэ-Каласанс
* Перальта (Навара)
Курайскі хрыбет

**Кура́йскі хрыбет** — горны хрыбет на Усходнім Алтаі, Кош-Агацкі раён, Рэспубліка Алтай, водападзел рэк Башкаус і Чуя. Працягласць хрыбта каля 140 км, максімальная вышыня — 3446 м, вяршыня Вярхоўе Арталыка. На поўдні хрыбет мяжуе з Чуйскім і Курайскім стэпам. На ўсходзе прымыкае да хрыбта Чыхачова, з захаду аддзелены ад Айгулацкага хрыбта далінай ракі Чыбітка. Складзены метамарфічнымі пародамі. На паўднёвым схіле выходзяць кантынентальныя друзлыя асадкі палеагену і неагену. Паўночны схіл ніжэй гольцавай зоны пакрыты субальпійскімі лугамі і лісцевымі лясамі, паўднёвы — стэпавай расліннасцю.

Катэгорыя:Алтайскія горы
Катэгорыя:Горныя хрыбты Расіі
Катэгорыя:Горныя хрыбты Азіі
Катэгорыя:Геаграфія Рэспублікі Алтай
Усць-Канскі раён

**Усць-Ка́нскі раён** або **аймак** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Алтай Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Усць-Кан. Раён размешчаны ў заходняй частцы Рэспублікі Алтай і ўваходзіць у горана-стэпавую зону. Тэрыторыя — 6244 км². У раёне 24 населеныя пункты ў складзе 11 сельскіх паселішчаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Рэспублікі Алтай
Шабалінскі раён

**Шабалі́нскі раён** або **аймак** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Алтай Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Шабаліно.

## Геаграфія 
Размешчаны ў горна-стэпавай зоне паўночна-заходняй часткі Рэспублікі Алтай, ахоплівае Семінскі, Чаргінскі і Ануйскі хрыбты. Калі ехаць па Чуйскім тракце, раён пачынаецца за мастом цераз раку Катунь, у сяле Усць-Сема. Гэта першы жалезабетонны мост цераз раку на Чуйскім тракце, пабудаваны ў канцы 1950-х гадоў. Стары Чуйскі тракт, які калісьці праходзіў ад горада Бійска праз сяло Алтайскае і Камарскі перавал, сустракаецца з новым у сяле Чарга.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Рэспублікі Алтай
Перальта (Навара)

**Перальта** () — муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Навара. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Рыбера-Арга-Арагон. Размешчаны за 59,4 км ад сталіцы супольнасці і за 267 км ад Мадрыда. Плошча — 88,4 км². Насельніцтва — 5828 чалавек (на 2017 год).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Муніцыпалітэты аўтаномнай супольнасці Навара
Чойскі раён

**Чойскі раён** або **аймак** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Алтай Расійскай Федэрацыі. Размешчаны ў паўночнай частцы Рэспублікі Алтай, у нізкагорнай зоне. Тэрыторыя — 4526 км².
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Чоя. У раёне 21 населены пункт (Сёйка і інш.) у складзе 7 сельскіх паселішчаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Рэспублікі Алтай
Чэмальскі раён

**Чэмальскі раён** або **аймак** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Алтай Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Чэмал. Раён размешчаны ў паўночнай частцы Рэспублікі Алтай у горна-стэпавай зоне Паўночнага Алтая ў сістэме малых горных рэк, прытокаў Катуні, ахоплівае часткі хрыбта Іолга і Семінскага хрыбта. У Чэмальскім раёне 19 населеных пунктаў у складзе 7 сельскіх паселішчаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Рэспублікі Алтай
Кахоўская ГЭС

**Кахо́ўская ГЭС** — разбураная гідраэлектрастанцыя на Дняпры на поўдні Украіны. З’яўлялася шостай (ніжняй і апошняй) ступенню каскада гідраэлектрастанцый на рацэ Дняпро. Размешчана за 5 км ад горада Новая Кахоўка Херсонскай вобласці. Утварала Кахоўскае вадасховішча.

Кахоўская ГЭС забяспечвае гадавое рэгуляванне сцёку Дняпра для энергазабеспячэння, арашэння і водазабеспячэння засушлівых раёнаў поўдня Украіны, а таксама суднаходства ад Херсона да Запарожжа.

6 чэрвеня 2023 года ў час баявых дзеянняў Кахоўская ГЭС была падарвана і разбурана. Таксама ёсць думка, што ГЭС разбурылася праз неадпаведную эксплуатацыю, злачынную халатнасць расійскага боку і атрыманыя раней пашкоджанні. Узровень вады ў Кахоўскім вадасховішчы рэзка ўпаў, былі затоплены тэрыторыі ніжэй па цячэнні Дняпра, што выклікала гуманітарную і экалагічную катастрофу.

## Галерэя 

Файл:Каховське водосховище.JPG|Вадазліўная плаціна
Файл:Водосховище каховське.JPG|Вадазліўная плаціна
Файл:Kahovśke more.jpg|Кахоўскае вадасховішча

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Украіны
Катэгорыя:Дняпро
Аляксандр Канстанцінавіч Дубовік

**Аляксандр Канстанцінавіч Дубовік** (нар. 1954) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1986), дацэнт (1989).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Осава Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці гісторыя ў 1975 годзе. Працуе выкладчыкам у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце з 1978 года.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: гісторыя, тэорыя і практыка прафсаюзнага руху; сацыяльна-працоўныя адносіны; гісторыя грамадска-палітычнай думкі Беларусі; пытанні вышэйшай адукацыі і выкладання сацыяльна-гуманітарных навук.

### Бібліяграфія 
* Возрастание роли профсоюзов Белорусской ССР в хозяйственном и культурном строительстве на селе (1966—1975 гг.) : автореферат диссертации … кандидата исторических наук : 07.00.02 / Дубовик Александр Константинович. — Минск, 1986.
* Ажыццяўленне палітыкі беларусізацыі ў прафсаюзах рэспублікі (20-я — сярэдзіна 30-х гадоў XX стагоддзя) / А. К. Дубовік // Труды Белорусского государственного технологического университета. Серия 5, История, философия, филология. — 2005. — Вып. 13. — С. 45—49.

## Літаратура 
* Дубовік Аляксандр Канстанцінавіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 2003. — Т. 6, кн. 2. — С. 380.
* Дубовик Александр Константинович // Историки Беларуси в начале XXI столетия : биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. — Минск, 2007. — С. 102—103.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Улаганскі раён

**Улаганскі раён** або **аймак** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Алтай Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Улаган.

Улаганскі раён знаходзіцца на ўсходзе Рэспублікі Алтай. Мяжуе з Рэспублікай Тыва, натуральнай мяжой з’яўляецца Шапшальскі хрыбет. На поўдні мяжа з Кош-Агацкім раёнам праходзіць па хрыбтах Чыхачова і Курайскім; а на захадзе раён мяжуе з Ангудайскім раёнам па Сумультынскім хрыбце; на паўночным захадзе — з Чойскім раёнам па Сумульцінскім хрыбце. На поўначы мяжа з Турачацкім раёнам праведзена па адгор’ях хрыбтоў Сумультынскім, Алтын-Туу, Мамаргы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Рэспублікі Алтай