open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхаіл Восіпавіч Грэдзінгер

**Міхаіл Восіпавіч Грэдзінгер** (, Германія — ) — беларускі савецкі правазнавец. Акадэмік АН БССР (1928), доктар юрыдычных навук, прафесар (1922).

## Біяграфія 
Скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт у 1891 годзе.

Прымаў удзел у стварэнні Сімферопальскага  і Народнага політэхнікума (1916). З’яўляўся прафесарам грамадзянскага права і працэсу ў Вышэйшым юрыдычным інстытуце ў Севастопалі (1917—1918); там жа ўдзельнічаў у арганізацыі Народнага політэхнікума.
* Опыт исследования безымянных договоров. Рига, 1893.
* Да пытання аб аўтэнтычнасці тэксту закона пры раўнапраўнасці дзвюх або некалькіх моў. — Мн., 1930.
* Пра агульнасаюзныя прадставы гаспадарчага права. — Мн., 1932.
* Да дзесяцігоддзя грамадзянскага кодэкса ў БССР. — Мн., 1933.
* Дапаможнік па грамадзянскаму працэсу БССР. — Мн., 1935.
* Избранные труды / М.О. Гредингер. – Минск : ЮрСпектр, 2023. – 544 с. – (Наследие права).

## Літаратура 
* Гредингер Михаил Осипович // Шилохвост О. Русские цивилисты: середина XVIII — начало XX в.: Краткий биографический словарь / О. Ю. Шилохвост. — М.: Статут, 2005. — С. 50—51.
* М. О. Гредингер // Запiскi Акадэмii навук БССР. 1936. Кн. 5.
* Акад. М. О. Гредингер // Фронт науки и техники. 1936. Вып. 3.
* Национальная академия наук Беларуси : персональный состав, 1928—2015. — 2-е изд., исправленное. — Минск, 2016.
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 3. — Минск, 2006.
* М. В. Грэдзінгер — вядомы беларускі вучоны-цывіліст, выкладчык  / Іван Саракавік // Юстыцыя Беларусі. — 2015. — № 4. — С. 76—79.

## Спасылкі 
* Гредингер Михаил Осипович. Биография и труды по цивилистике
* Міхаіл Восіпавіч Грэдзінгер у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Правазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Дактары юрыдычных навук
Праспект Міру (Мінск)

**Праспект Мі́ру** — вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска ў квартале Мінск-Свет. Пачынаецца ад вуліцы Аэрадромнай і перасякаецца з Германаўскай вуліцай. На вуліцы да 2018 г. знаходзіўся Мінскі завод грамадзянскай авіяцыі.

Назва вуліцы была зацверджана Мінскім гарадскім саветам дэпутатаў 15 верасня 2017 года.

## Славутасці 
* станцыя метро «Аэрадромная»
* Гандлёвы цэнтр «Авіямол»

## Спасылкі 
* Праспект Міру ў архітэтурнай базе Рhotobuildings

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
2001 год у гісторыі тэлебачання

**2001** год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.

## Падзеі 
## Узнагароды 
## З’явіліся 
### Тэлевізійныя праграмы 
* «Падарожжа з Жыгамонтам»
### Тэлевізійныя каналы 
### Серыялы 
## Нарадзіліся 
### Беларусь 
## Памерлі 
### Беларусь 
## Спасылкі
Тэлебачанне
Катэгорыя:Гады ў тэлебачанні
Мукачэўскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Мукачэўскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, размешчаная ў горадзе Мукачэва, другі ўніверсітэт Закарпацця пасля УжНУ.

## Агульная характарыстыка 
Арганізацыю вучэбнай, навукова-метадычнай, навуковай і выхаваўчай работы ва ўніверсітэце забяспечваюць факультэты:
* эканомікі, кіравання і інжынерыі
* турызму і гасцінічна-рэстараннага бізнесу;
* педагагічны;
* гуманітарны.

Падрыхтоўку спецыялістаў ажыццяўляюць 17 кафедраў, 13 з якіх з’яўляюцца выпускаючымі. На іх працуе 248 чалавек прафесарска-выкладчыцкага складу, сярод якіх 21 доктар навук і 106 кандыдатаў навук. Адкрыта аспірантура па эканомічных і педагагаічных навуках.

Універсітэт мае 2 інтэрнаты, якія забяспечваюць усіх студэнтаў пражываннем. У структуру універсітэта ўваходзяць таксама навуковая бібліятэка з пяццю чытальнымі заламі на 188 месцаў, музей прыкладнога мастацтва Закарпацця, студэнцкі дом моды.

## Гісторыя 
Універсітэт створаны ў адпаведнасці з пастановай Кабінета міністраў Украіны ад 27 жніўня 2009 г. і загадам Міністра адукацыі і навукі Украіны ад 1 верасня 2008 г. на базе двух вну: Мукачэўскага тэхналагічнага інстытута і Мукачэўскага гуманітарна-педагагічнага інстытута. Першым рэктарам быў прызначаны заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Украіны, доктар хімічных навук, прафесар Юрый Вікенцьевіч Мігалін, які кіраваў універсітэтам да 2013 г. Універсітэт выводзіць свае вытокі з дзейнасці навучальнай установы, якая функцыянавала з 1914 г. як Мукачэўская венгерская каралеўская дзяржаўная народашкольная семінарыя.

Мукачэўскі тэхналагічны інстытут пачаў дзейнічаць з 1995 г., калі ў Мукачэва быў адкрыты філіял Тэхналагічнага універсітэта Падолля з Хмяльніцкага, які пачаў падрыхтоўку ў горадзе спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй па эканамічных і тэхналагічных спецыяльнасцях. А ў 1997 г. на яго базе быў адкрыты самастойны інстытут. Мукачэўскі гуманітарна-педагагічны інстытут быў створаны ў 2003 г. паводле рашэння Закарпацкага абласнога савета, згодна з якім Мукачэўскі гуманітарна-педагагічны каледж быў рэарганізаваны ў Мукачэўскі гуманітарна-педагагічны інстытут.

Структурнымі адзінкамі ўніверсітэта з’яўляюцца Вінаградаўскі дзяржаўны каледж і Мукачэўскі гуманітарна-педагагічны каледж, якія забяспечваюць падрыхтоўку спецыялістаў на адукацыйна-кваліфікацыйным ўзроўні малодшага спецыяліста. Вінаградаўскі дзяржаўны каледж быў утвораны ў 1997 г. шляхам рэарганізацыі Вінаградаўскага політэхнічнага тэхнікума ў Вінаградаўскі тэхналагічны каледж, а ў 2008 г. — у Вінаградаўскі дзяржаўны каледж Мукачэўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя Мукачэўскага гуманітарна-педагагічнага каледжа сягае векавой гісторыі падрыхтоўкі педагагічных кадраў на Закарпацці, калі ў 1914 г. была адкрыта Мукачэўская венгерская каралеўская дзяржаўная народашкольная семінарыя па ініцыятыве мэра горада Янаша Нэдэцэі. Сучасная гісторыя каледжа бярэ свой пачатак з 2002 г., калі Мукачэўскае педагагічнае вучылішча было рэарганізавана ў Мукачэўскі гуманітарна-педагагічны каледж.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Мукачэва
Гарадышчэ (Іванкіўскі раён)

**Гарадышчэ** () — былая вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Знікла пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

У 2007 годзе пражывала 7 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Украіны, адселеныя пасля Чарнобыльскай катастрофы
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Іванкіўскага раёна
Максім Уладзіміравіч Сцяпанаў

**Максім Уладзіміравіч Сцяпанаў** (нар. 18 жніўня 1975, Скавародзіна, Амурская вобласць) — украінскі палітычны дзеяч. Старшыня Адэскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі з 12 студзеня 2017 па 6 красавіка 2019.

Катэгорыя:Эканамісты Украіны
Катэгорыя:Палітыкі Украіны
Катэгорыя:Постаці Адэскай вобласці
Катэгорыя:Кіраўнікі рэгіёнаў Украіны
Аперацыя «Мабайл»

**Аперацыя «Мабайл»** () — ваенная аперацыя, якая праводзілася Канадай на тэрыторыі Лівіі. Афіцыйна абвешчаная мэта аперацыі: «спыніць агрэсію лівійскага лідара Муамара Кадафі ў адносінах да мірнага насельніцтва краіны».

2 сакавіка 2011 года прэм’ер-міністр Канады Стывен Джозеф Харпер абвясціў, што карабель HMCS Charlottetown высунуўся з Галіфакса з мэтай «аказаць гуманітарную дапамогу насельніцтву Лівіі».

19 сакавіка Стывен Харпер зрабіў заяву, што Узброеныя сілы Канады ўступяць у бой з падраздзяленнямі лівійскай арміі. Ён таксама дадаў, што Канада зробіць усё магчымае, каб «засцерагчы мірнае насельніцтва ад нападаў з боку лаяльных Кадафі сіл».

На працягу наступных шасці месяцаў канадскія ВПС, у складзе аперацыі НАТА, наносілі ўдары па ваенных і грамадзянскіх аб’ектах у краіне. У аперацыі былі задзейнічаны 6 самалётаў CF-18 Hornet, 5 транспартных самалётаў, фрэгат HMCS Charlottetown, 1 верталёт Sikorsky CH-124 Sea King.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Лівіі
Катэгорыя:2011 год у Лівіі
Катэгорыя:Войны Канады
Вільча (Палескі раён)

**Вільча** () — пасёлак гарадскога тыпу, усё насельніцтва якога было выселена ў выніку аварыі на ЧАЭС. Размешчаны ў Вышгарадскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Украіны, адселеныя пасля Чарнобыльскай катастрофы
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Палескага раёна
Паваа Рытэр Вітэзавіч

**Паваа Рытэр Вітэзавіч** (; 7 студзеня 1652 — 20 студзеня 1713) — габсбургска-харвацкі пісьменнік, дыпламат, паэт і выдавец вядомы сваёй прапагандай экспансіянізму.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Харватыі
Катэгорыя:Гісторыкі Харватыі
Доўгы Ліс

**Доўгы Ліс** () — былая вёска ў Народыцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны, недалёка ад беларускай мяжы. Знікла пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Украіны, адселеныя пасля Чарнобыльскай катастрофы
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Народыцкага раёна
Вадзім Кузняцоў

**Вадзім Кузняцо́ў**:
* Вадзім Ігаравіч Кузняцоў (нар. 1939) — расійскі дыпламат.
* Вадзім Міхайлавіч Кузняцоў — савецкі і расійскі фізік.
Валерый Кузняцоў

**Вале́рый Кузняцо́ў**:
* Валерый Аляксеевіч Кузняцоў (1906—1985) — навуковец-геолаг, акадэмік АН СССР (1970).
* Валерый Рыгоравіч Кузняцоў (нар. 1941) — расійскі філосаф, прафесар МДУ.
* Валерый Палікарпавіч Кузняцоў (нар. 1961) — генерал-лейтэнант ФСБ Расіі (2003), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РФ у галіны навукі і тэхналогій (2009).
* Валерый Ювянальевіч Кузняцоў (нар. 1958) — скульптар, заслужаны мастак РФ (2009).
Азэрнэ

**Азэрнэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Жытомірскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Жытомірскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскага раёна
Алііўка (Жытомірскі раён)

**Алііўка** () — вёска ў Жытомірскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскага раёна
Барашыўка

**Барашыўка** () — вёска ў Жытомірскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1500 годзе
Дзедкі

**Дзедкі** (*Gomphidae*) — сямейства стракоз.

## Апісанне 
Даўжыня цела 31—40, крылаў 25—40 мм. Стракозы жоўтыя або светла-карычневыя з чорным малюнкам. Вочы несутыкальныя. Заднія крылы каля асновы шырэйшыя за пярэднія. Брушка шырокае пасярэдзіне. Трохвугольнікі на крылах падоўжаныя.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў Еўропе, Сярэдняй Азіі, Закаўказзі, Паўднёвай Сібіры, на Далёкім Усходзе. На Беларусі найбольш трапляюцца , , .

## Асаблівасці біялогіі 
Драпежнікі; дарослыя кормяцца камарамі, сляпнямі, лускакрылымі і іншымі насякомымі, лічынкі — воднымі беспазваночнымі.

Развіццё з няпоўным ператварэннем. Лічынкі развіваюцца і жывуць у рэках, азёрах, вадасховішчах, закапваюцпа ў пясок і глей. Цела іх укрыта валаскамі, паміж якімі затрымліваюцца пясок і гліна і якія робяць лічынак устойлівымі да цячэння.

## Літаратура 
*Запольская Т. І.* Дзедкі // 

Катэгорыя:Разнакрылыя стракозы
Катэгорыя:Сямействы насякомых
Ігар Пятровіч Смяшко

**Ігар Пятровіч Смяшко** (; нар. ) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, лідар партыі «Сіла і Гонар». Доктар тэхнічных навук (1992). Генерал-палкоўнік, з 4 верасня 2003 да 4 лютага 2005 года — кіраўнік СБУ. З 7 кастрычніка 2014 года — кіраўнік Камітэта па пытаннях разведкі пры прэзідэнце Украіны. Кандыдат у прэзідэнты Украіны на выбарах 2019 года.

Катэгорыя:Дактары тэхнічных навук
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Дружбы (Расія)
Катэгорыя:Генералы Украіны
Катэгорыя:Кіраўнікі СБУ
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Украіны
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Літвенскі сельсавет

Назву **Літве́нскі сельсавет** маюць:

## Беларусь 
* Літвенскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці
* Літвенскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладзечанскага раёна Маладзечанскай вобласці
Аляксандр Міхайлавіч Люцко

**Аляксандр Міхайлавіч Люцко́**  ( — ) — вучоны ў галіне ядзернай фізікі і радыеэкалогіі, кандыдат фізіка-матэматычных навук (1969), прафесар (1997).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 студзеня 1941 года ў вёсцы Чыжэвічы Салігорскага раёна Мінскай вобласці.

У 1963 годзе скончыў фізічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працаваў у Навукова-даследчым інстытуце анкалогіі і медыцынскай радыялогіі. З 1970 года выкладаў на кафедры ядзернай фізікі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1978—1987 гг. на пасадзе загадчыка лабараторыяй інструментальных і радыеізатопных метадаў даследавання Ціхаакіянскага інстытута біяарганічнай хіміі.

## Навуковая дзейнасць 
А. М. Люцко належаць навуковыя працы па ізатопнай біяінтраскапіі, радыеактыўных індыкатарах для біятэхналогій. Займаўся вывучэннем наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

Аўтар 69 апублікаваных навуковых прац, у тым ліку 2-х манаграфій і 4-х навучальных дапаможнікаў па радыяцыйнай бяспецы для сярэдніх школ. Па ініцыятыве А. М. Люцко і пад яго кіраўніцтвам была распрацавана Канцэпцыя радыеэкалагічнай адукацыі ў Рэспубліцы Беларусь.

Быў абраны сапраўдным членам Нью-Ёркскай акадэміі навук. Уваходзіў шэраг міжнародных арганізацый.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Люцко Александр Михайлович  // Сайт Міжнароднага дзяржаўнага экалагічнага інстытута імя А. Дз. Сахарава Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта
* Старонка памяці на сайце Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава

Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Фізікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Рэктары МДЭІ імя А. Дз. Сахарава
Свідніца

**Свідні́ца** (, ), **Шва́йдніц** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Свідніцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Свідніца.

## Гісторыя 
Свідніца стала горадам у 1250 годзе. Спачатку належала да Уроцлаўскага княства. Да 1290 года Свідніца ўжо мела сцены і шэсць брам, развітую вытворчасць, гандаль. У канцы XIV стагоддзя горад апынуўся пад кантролем Багеміі, якая была тады часткай Свяшчэннай Рымскай імперыі. У 1471 годзе ў Свідніцы дзейнічалі 47 гандлёвых гільдый, каля 300 бровараў, у горадзе адбываліся вялікія кірмашы.

У 1526 годзе ўся Сілезія, і Свідніца ў тым ліку, перайшла пад прамую ўладу Габсбургаў. Трыццацігадовая вайна (1618—1648) спустошыла землі Сілезіі, пасля чаго адбылася Сілезская вайна і інш. У час Сямігадовай вайны Свідніцу займалі то аўстрыйскія, то прускія войскі, у канчатковым выніку яна перайшла да Прусіі, а пасля да Германіі.

Пасля Другой сусветнай вайны Свідніца адышла да Польшчы. Да адміністрацыйнай рэформы 1999 года ўваходзіла ў склад Валбжыхскага ваяводства.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Славутасці 
* Царква міру — была ўнесена ў 2001 годзе ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Вядомыя асобы 
* Альберт Нейсер (1855—1916) — нямецкі дэрматолаг-венеролаг.
* Ёган Зігмунд Ган (1696—1773) — нямецкі медык, адзін з заснавальнікаў гідратэрапіі ў Германіі.
* Януш Голь — футбаліст

## Галерэя 

Świdnica - Panorama miasta.jpg|Панарама
Świdnica, Katedra św. Stanisława i św. Wacława - fotopolska.eu (219242).jpg|Касцёл Св. Вацлава
597656 dolnośląskie Świdnica kość św krzyża 1.JPG|Царква
Swidnica ratusz.jpg|Ратуша
Swidnica-stare-miasto-2.jpg|Рыначная плошча
PL Swidnica PodBykami.JPG|Старадаўні дом
SM Świdnica Kościół Pokoju ID 597647.jpg|Фахверкавы касцёл

## Літаратура 
*
Душыца палявая

**Душыца палявая** (*Acinos arvensis*) — від кветкавых раслін роду .

## Народныя назвы 
Акрамя назвы душыца палявая выкарыстоўваюцца таксама парушэнец, чабрыца, чабрычнік, мацічнік, базіліка палявая.

## Літаратура 
*  — С. 237.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Мятныя
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Ізрой (грашовая адзінка)

]]
**Ізрой** (, , ) — першая беларуская грашовая адзінка, якая з’явілася ў сярэдзіне XII стагоддзя ў Віцебску. Выкарыстоўвалася з XIII стагоддзя як грашовая адзінка Вялікага Княства Літоўскага і Рускага разам з капай.

У безманетны перыяд (XII—XIV стагоддзях) мелі хаджэнне ізроі ў выглядзе срэбраных палачак, якія мелі падабенства са скандынаўскімі зліткамі. На некаторых палачках выгравіравана або выдрапавана слова «ізрой», нанесеныя адна або некалькі засечак на спінцы, першапачаткова прызначаных для пасведчання якасці зліткаў, адсутнасці ўключэнняў некаштоўных металаў у асяродак злітка (памер — 10-17 см, вага — 100—105 г). У скарбах сустракаюцца і дробныя, сечаныя фрагменты гэтых палачак.

З першай чвэрці XIV стагоддзя атрымалі шырокае распаўсюджванне трыкатныя ізроі (вага — 170—189,5 г), якія змянілі ізроі ў выглядзе палачак. У XIV—XV стагоддзях мела месца іх кляйменне, верагодна закліканае сведчыць якасць. Сустракаюцца таксама палавінныя абрубкі ізрояў (85-95 г).

У крыніцах гэтыя ізроі таксама называюцца грыўняй (у ўкраінцаў), рубель (у рускіх), ілгаса (у літоўцаў).

У 1399 годзе, пасля паразы Вітаўта ў бітве на Ворскле, каб пазбегнуць разграблення, Кіеў выплаціў водкуп Цімуру-Кутлуку 3 тысячы ізрояў.

У 1417 годзе Ягайла заняў у Вітаўта 500 срэбраных ізрояў.

Ізроі паступова выйшлі з абарачэння ў XV стагоддзі ў сувязі з выпадкамі зніжэння ўтрымання ў іх срэбра і павелічэннем аб’ёму чаканкі манет.

Катэгорыя:Грошы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Вырабы з серабра
Краскоўскі

**Краскоўскі** — прозвішча

## Вядомыя носьбіты 
* Антон Краскоўскі — беларускі урач, пісьменнік
* Вячаслаў Краскоўскі (1927—1988) — удзельнік беларускага патрыятычнага падполля ў 1946—1947 гг. у Баранавіцкай вобласці
* Іван Ігнатавіч Краскоўскі (1880—1955) — беларускі палітычны дзеяч, публіцыст, педагог
* Іпаліт Краскоўскі (каля 1845—1899) — беларускі літаратар і публіцыст.
* Рыгор Краскоўскі (1885—1931) — адзін з пачынальнікаў пяцідзясятніцкага руху ў беларускім Палессі.
Цярэнцій Фаміч Штыкаў

**Цярэнцій Фаміч Штыкаў** () — савецкі партыйны і ваенны дзеяч, дыпламат. Генерал-палкоўнік (1944). Надзвычайны і паўнамоцны пасол СССР у КНДР (1948), фактычны кіраўнік паўночнай часткі Карэі ў 1945—1950 гадах, адзін з арганізатараў Карэйскай вайны.

Член УКП(б) з 1929 года. Кандыдат у члены ЦК УКП(б) (1939—1952), член ЦК КПСС (1956—1961). Дэлегат XVIII з’езда УКП (б) (1939).

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР II і IV скліканняў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 лютага [13 сакавіка] 1907 года на хутары Любкі Гарадоцкага павета Віцебскай губерні ў сялянскай сям’і. Беларус.

Скончыў Прафесійна-тэхнічную школу (1927). У 1931—1938 гадах — на камсамольскай рабоце ў Ленінградзе, сакратар Акцябрскага райкама УЛКСМ. У кастрычніку — лістападзе 1938 года ўваходзіў у склад асобай тройкі НКУС, якая актыўна ўдзельнічала ў сталінскіх рэпрэсіях у Ленінградзе і Наўгародскай вобласці РСФСР. У 1938—1945 гадах — другі сакратар Ленінградскага абкама УКП(б) (пры першым — А. А. Жданаве).

Са снежня 1939 года па сакавік 1940 года — член Ваеннага Савета 7-й арміі. У верасні 1941 года — член Ваеннага Савета Ленінградскага фронту. З красавіка 1943 года па люты 1944 года — член Ваеннага Савета Волхаўскага фронту. У лютым — лістападзе 1944 года — член Ваеннага Савета Карэльскага фронту.

У красавіку — жніўні 1945 года — член Ваеннага Савета Прыморскай групы войскаў Далёкаўсходняга фронту. У жніўні — верасні 1945 года — член Ваеннага Савета 1-га Далёкаўсходняга фронту. У 1945—1947 гадах — намеснік камандуючага войскамі Прыморскай ваеннай акругі па палітычнай частцы. У 1946—1947 гадах — кіраўнік савецкай дэлегацыі ў Савецка-амерыканскай камісіі па Карэі.

З 16 кастрычніка 1948 года па 14 снежня 1950 года — Надзвычайны і паўнамоцны пасол СССР у КНДР. Вызвалены ад абавязкаў за «пралікі ў працы, якія выявіліся ў перыяд контрнаступлення амерыканскіх і паўднёвакарэйскіх войскаў у паўночных раёнах Карэі».

Памёр 25 кастрычніка 1964 года ў Маскве. Пахаваны ў Санкт-Пецярбургу на Багаслоўскіх могілках.

## Сям’я 
* Жонка — Антаніна Аляксандраўна Штыкава (1910—1986).
* Сын — Валерый Цярэнцьевіч Штыкаў (1938—1999).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадоцкім раёне
Катэгорыя:Паслы СССР
Катэгорыя:Паслы іншых краін у Венгрыі
Катэгорыя:Паслы іншых краін у КНДР
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Функцыянеры УЛКСМ
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 5-га склікання
Катэгорыя:Генерал-палкоўнікі СССР
Хрыпля

**Хрыпля** () — былая вёска ў Народыцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Знікла пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Украіны, адселеныя пасля Чарнобыльскай катастрофы
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Народыцкага раёна
Гусялапка голасцябловая

**Гусялапка голасцябловая** (*Alchemilla glabricaulis*) — від кветкавых травяністых раслін сямейства Ружавыя (Rosaceae), распаўсюджаны ў Еўропе і Сібіры.

## Батанічнае апісанне 
Прыкаранёвыя лісцікі шырока пупышкападобныя або самыя верхнія круглява-пупышкападобныя, 7—9-лопасцевыя з 7—8 зубчыкамі з кожнага боку. Прыкаранёвае лісце зверху рассеяна-волосістае, з ніжняга боку толькі ў верхняй частцы галоўных жылак з няшчыльна прылеглымі валасінкамі, у іншым&nbsp;— голыя. Хвосцікі лісця і сцёблы голыя або сцёблы ў ніжнім міжвузеллі і хвосцікі ўнутраных лістоў вельмі слаба апушаны гарызантальна адтапыранымі валасінкамі. Кветкі ў даволі друзлых клубочках, цалкам неапушаныя

## Арэал 
Распаўсюджаны ў Еўропе і Сібіры  .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Ружавыя
Гарлянка жэнеўская

**Гарлянка жэнеўская** (*Ájuga genevénsis*) — шматгадовая травяністая расліна; від роду Гарлянка сямейства Ясноткавыя.

## Батанічнае апісанне 
Вышыня расліны да 50 см. Прыкаранёвае лісце гарлянкі жэнеўскай даўгавата-лапаткавае або зваротнаяйкападобнае, аддалена і буйна гародкава-зубчастае, часам амаль цэльнакрайняе.

Ніжняе сцябловае лісце даўгаватае, у верхняй частцы асобна гародкава-зубчастае.

Кветкі блакітнага колеру. Цвіценне: красавік — ліпень.

Плады расліны — арэшкі да 3 мм даўжынёй, валасістыя, цёмна-бурага колеру.

## Распаўсюджанне 
Сустракаецца ў еўрапейскай частцы Расіі ва ўсіх раёнах, акрамя Карэла-Мурманскага, Дзвінска-Пячорскага і Ніжняволжскага, а таксама на Украіне, у Малдове, Беларусі, на Каўказе, у Сярэдняй Азіі.

Агульнае распаўсюджанне расліны — уся Еўропа, акрамя Арктыкі, Міжземнамор’е (уключаючы Паўночную Афрыку), Балканскі паўвостраў і Малая Азія, Іран, Афганістан, Арменія і Курдыстан, а таксама Кітай.

## Хімічны склад расліны 
Змяшчае аукубін, флаваноіды, эфірны алей, фітол, гарпагід і дубільныя рэчывы.

## Выкарыстанне 
Выкарыстоўваецца ў медыцыне. Расліна прымяняецца як супрацьзапаленчы, гемастатычны і раназажыўляльны сродак. Экстракт і сок ва ўмовах эксперыменту праяўляюць выяўленую гемастатычную ўласцівасць, актывізуюць скарачальную дзейнасць міяметрыя.

Гарлянка жэнеўская з’яўляецца меданосам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Гусялапка хвалісталістая

**Гусялапка хвалісталістая** (*Alchemilla cymatophylla*) — від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе і Сібіры.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе і Сібіры.

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Ружавыя
Гусялапка складчатая

**Гусялапка складчатая** (*Alchemilla plicata*) — від травяністых раслін сямейства Ружавыя (Rosaceae), распаўсюджаны ў Еўропе.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе.

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Ружавыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1893 годзе
Спіс дэпутатаў Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў 28-га склікання

## Спасылкі 
* Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт. Дэпутацкі корпус  
* Паведамленні аб выніках выбараў дэпутатаў Мінскага гарадского Савета дэпутатаў дваццаць восьмага склікання  
* Звесткі пра выбраных дэпутатаў Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць восьмага склікання  


Катэгорыя:Спісы:Мінск
Мінск
Спіс дэпутатаў Магілёўскага гарадскога Савета дэпутатаў 28-га склікання

## Спасылкі 
* Спіс дэпутатаў Магілёўскага гарадскога Савета дэпутатаў 28 склікання 
* Вынікі выбараў 

Катэгорыя:Дэпутаты Магілёўскага гарадскога Савета дэпутатаў
Магілёў
Катэгорыя:Спісы:Магілёў
Быстры (Жытомірскі раён)

**Быстры** () — вёска ў Жытомірскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскага раёна
Балярка (Жытомірскі раён)

**Балярка** () — вёска ў Жытомірскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1960 годзе
Ісламізм

**Ісламізм** ( — палітычны іслам) — рэлігійна-палітычная ідэалогія і практычная дзейнасць, накіраваныя на стварэнне ўмоў, пры якіх любыя супярэчнасці ўнутры грамадства і дзяржавы, дзе ёсць мусульманскае насельніцтва, а таксама міждзяржаўныя адносіны з іх удзелам будуць вырашацца на аснове нормаў шарыяту.

Мадыфікацыі ісламізму рознай ступені радыкальнасці з’яўляюцца ідэалогіяй такіх партый, як Браты-мусульмане, Эн-Нахда ў Тунісе, Партыя свабоды і справядлівасці і Аль-Нур у Егіпце, Партыя справядлівасці і развіцця ў Марока, Іслах у Емене, Джамаат-і-Ісламі ў Бангладэш, Джамаат-і-Ісламі ў Пакістане, Саюз будаўнікоў ісламскага Ірана, Хезбала ў Ліване, ХАМАС у Палесціне, Нацыянальны кангрэс Судана, Партыя ісламскага адраджэння Таджыкістана, Ісламская дзяржава Ірака і Леванта ў Іраку і Сірыі і інш.

Прафесар Дамаскскага ўніверсітэта Садык аль-Азм лічыў, што ісламізм *«уяўляе сабой ахоўную рэакцыю супраць доўгачасовай эрозіі галоўнай ролі ісламу ў грамадскім, інстытуцыйным, эканамічным, сацыяльным і культурным жыцці мусульманскай супольнасці XX стагоддзя». На яго думку, ісламізм уводзіцца ў практыку праз *«адраджэнне паняцці ісламскага джыхаду (свяшчэннай вайны) у яго самых моцных формах»*.

Аль-Азм пералічваў наступныя неад’емныя ўласцівасці ісламізму: фундаменталізм, інтэгралізм, теакратызм, тэрарызм і тэанамізм.

Даніэль Пайпс — вядомы амерыканскі гісторык, публіцыст, пісьменнік і палітычны каментатар, спецыяліст па ісламу і блізкаўсходнім канфлікту лічыў, што ісламізм з’яўляецца *«трэцяй таталітарнай ідэалогіяй»* (першыя, па Пайпсу, з’яўляюцца фашызм і камунізм), якая *«прапануе недарэчны сярэднявечны падыход да праблем сучаснага жыцця»''.

Шэраг даследчыкаў мяркуюць, што ісламізм — гэта рэакцыя клерыкальных суполак на навуковае і матэрыяльнае адставанне ісламскага свету ў XX стагоддзі, на мадэрнізацыйныя працэсы сучаснага свету і г. д.

## Крыніцы
Аляксандр Канстанцінавіч Глазуноў

**Аляксандр Канстанцінавіч Глазуноў** (,  — , Нёі-сюр-Сен) — рускі кампазітар, дырыжор, музычна-грамадскі дзеяч, прафесар Пецярбургскай кансерваторыі (1899), у 1907—1928 — яе дырэктар. Народны артыст Рэспублікі (1922). Старэйшы брат рускага энтамолага і падарожніка — Дзмітрыя Глазунова.

Катэгорыя:Кампазітары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Рэ

**Рэ**:
* Рэ (нота)

## Тапонім 
* Рэ (востраў)
* Рэ (правінцыя Вербана-Кузіа-Асола)
Спіс дэпутатаў Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў 27-га склікання

## Спасылкі 
* Звесткі пра выбраных дэпутатаў Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў дваццаць сёмага склікання 


Катэгорыя:Спісы:Магілёўская вобласць
Магілёў
Якаў Аляксандравіч Пратазанаў

**Якаў Аляксандравіч Пратазанаў** (, 23.1 (4.2).1881, , — , ) — савецкі кінарэжысёр, заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1935) і Узбекскай ССР (1943). Адзін з пачынальнікаў расійскага кінематографа.

## Біяграфія 
У 1911—1918 гадах паставіў каля 80 фільмаў, у тым ліку такія значныя, як «Пікавая дама» (1916) і «Айцец Сергій» (1918). Ужо ў гэты перыяд творчасць Пратазанава вылучалася высокім прафесійным майстэрствам, цікавасцю да класічнай рускай літаратуры, увагай да мастацтва акцёра. Пасля знаходжання за мяжой Пратазанаў вярнуўся ў 1923 годзе ў СССР. У першых фільмах, створаных на савецкіх кінастудыях, — «Аэліта» (1924) і «Яго заклік» (1925) — ён выбраў тэмы, звязаныя з жыццём краіны. Ставіў камедыі: «Закройшчык з Таржка» (1925), «Працэс аб трох мільёнах» (1926), «Дон Дыега і Пелагея» (1928), «Свята святога Ёргена» (1930). У іх ярка выявілася майстэрства папулярных акцёраў І. У. Ільінскага, В. П. Марэцкай, А. П. Кторава, М. М. Клімава, М. М. Блюменталь-Тамарынай і інш. У гісторыка-рэвалюцыйным фільме «Сорак першы» (1927) Пратазанаў дамогся глыбокай дакладнасці ў перадачы эпохі і стварэнні вобразаў галоўных герояў. Пратазанаў прыцягнуў В. І. Качалава і У. Э. Меерхольда для выканання галоўных роляў у фільме «Белы арол» (1928). У перыяд гукавога кіно пасля музычнай камедыі-памфлета «Марыянеткі» (1934) Пратазанаў паставіў фільм «Беспасажніца» (1937), які стаў адной з лепшых савецкіх экранізацый класічнай драматургіі. Гістарычны фільм «Салават Юлаеў» (1941) і камедыя «Насрэддзін у Бухары» (1943) — апошнія працы рэжысёра.

Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Францыі
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Германіі
Катэгорыя:Рэжысёры нямога кіно
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Сцэнарысты СССР
Катэгорыя:Сцэнарысты Расіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР
Катэгорыя:Кінарэжысёры Расіі
Рэ (востраў)

**Рэ** (*Іль-дэ-Рэ*, ) — востраў у Атлантычным акіяне. Знаходзіцца ля заходняга ўзбярэжжа Францыі, у паўночнай частцы праліва Антыёш, у непасрэднай блізкасці ад горада Ла-Рашэль.

У 2006 годзе на востраве пражывала 17 640 чалавек. Найбуйнейшы населены пункт — Сент-Мары-дэ-Рэ. Востраў мае памеры 30 км у даўжыню і 5 км у шырыню. Плошча прыкладна 85 км². Папулярнае месца ў Францыі для турыстычных паездак на працягу летніх месяцаў. Востраў злучаны з мацерыком мостам Іль-дэ-Рэ даўжынёй 2926,5 м. Мост быў уведзены ў эксплуатацыю 19 мая 1988 года.

Катэгорыя:Астравы Францыі
Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Прыморская Шаранта
Антоніўка (Карастышыўскі раён)

**Антоніўка** () — вёска ў Карастышыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Карастышыўскай гарадской абшчыны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Карастышыўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1895 годзе
Галаўнэ

**Галаўнэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Любамльскім раёне Валынскай вобласці Украіны.

## Геаграфія 
Мястэчка размешчана за 15 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Любомль, за 132 км ад абласнога цэнтра і ў 35 км ад мяжы з Польшчай. Праз мястэчка праходзіць асфальтаваная дарога, якая ідзе ад аўтадарогі Любомль — Брэст да Ратна. Мястэчка мае аўтобусную камунікацыю з Любомлем, Луцкам, Уладзімірам-Валынскім, Ковелем.

## Гісторыя 
Галаўнэ адносіцца да ліку самых старажытных паселішчаў Валыні. Ва ўрочышчы Колэсо захавалася гарадзішча часоў Кіеўскай Русі (IX—XI ст.). Гарадзішча размешчана на ўзвышшы сярод багністага луга. Круглая пляцоўка (дыяметр 30 метраў) злёгку павышаецца ў цэнтры і пакрыты пластом попелу таўшчынёй да 50 см. Пад насыпам кальцавога вала (вышыня 1 м) залягаў пласт камянёў, вугалю і абгарэлых бярвення. Тэрыторыя паселішча ўваходзіла тады ў склад Валынскага княства.

У 40-х гадах XIV ст. паселішча ўвайшло ў склад Вялікага княства Літоўскага. У асноўным згадваецца ў люстрацыі Любомльскага староства 1564 г. У 1564 г. там было 15 работных кметаў, якія пражывалі на 12 дварах, 3 баяраў, якія плацілі падатак 8 флорынаў, 17 агароднікаў, 2 каморнікі, 2 каваля, 2 дзяхцяры, 3 рыбакоў, была карчма і вадзяны млын. Жыхары вёскі мелі павіннасць араць 6 дзён у год у Любомльском маёнтку, будаваць вялікія лодкі і сплаўляць іх па Прыпяці, прывозіць пяць вазоў дроў да Любомльского замка і касіць сенакос.

У 1618 г. царква мястэчка згадваецца як Пакроўская. Невядома, калі яна перайшла да уніі, але ўжо ў 1620 г., па загаду грэка-каталіцкага біскупа Афанасія, у Любомле праводзіўся царкоўны сабор, дзе прысутнічаў і святар з царквы мястэчка.

Да 60-х гадоў XVIII ст. мястэчка было ва ўласнасці караля. У 1768 г. кароль аддаў яго разам з усім Любомльскім староствам у валоданне магнату Браніцкаму. У 1795 г. пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай Заходняя Валынь увайшла ў склад Расіі. Паселішча стала валасным цэнтрам Уладзімір-Валынскага павета Валынскай губерні. На той час у Галаўнэ была драўляная царква, але 8 мая 1820 г. адбыўся пажар, і царква цалкам згарэла. Старажылы распавядаюць, што царква, якая згарэла, стаяла ў 100 м на паўночны захад ад цяперашняй.

У 1841 г. стараннямі графа Браніцкага была пабудавана новая каменная Траецкая царква і пры ўваходзе каменная званіца, якая прыцягвае сваёй архітэктурай і з’яўляецца помнікам нацыянальнага значэння.

У снежні 1916 г. падчас аўстрыйскай акупацыі была ўпершыню адкрыта ўкраінскімі сечавымі стральцамі школа з украінскай мовай. З пачатку 1919 г. да 1939 г. паселішча было пад уладай Польшчы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Валынскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Любамльскага раёна
Капеліян

**Капеліян** () — рымскі сенатар і губернатар Нумідыі, які у годзе шасці імператараў (238 г.) падавіў паўстанне Гардыяна II і Гардыяна I супраць Максіміна Фракійца.

## Літаратура 
* Karlheinz Dietz, *Senatus contra principem. Untersuchungen zur senatorischen Opposition gegen Kaiser Maximinus Thrax*. Verlag C.H. Beck, München 1980, S. 109 – 120, ISBN 3-406-04799-8.
* Michael Sommer, *Die Soldatenkaiser*. Wiss. Buchgesellschaft, Darmstadt 2004, S. 32 – 35, ISBN 3-534-17477-1.

Катэгорыя:Палітыкі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Военачальнікі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Постаці Рымскай імперыі
Таўкачоўшчынскі сельсавет

**Таўкачо́ўшчынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івянецкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Таўкачоўшчына.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Івянецкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 27 сакавіка 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Волменскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Івянецкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Чэрвоны Гай

**Чэрвоны Гай** () — вёска ў Карастышыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Карастышыўскага раёна
Авад Мухамед Ахмед ібн Ауф

**Авад Мухамед Ахмед ібн Ауф** або **Авад бэн Ауф** (; нар. 1954) — дзяржаўны, палітычны і ваенны дзеяч Судана. Выконваў абавязкі прэзідэнта Судана 11—12 красавіка 2019 года.

## Біяграфія 
Ауф займаў пасаду начальніка ваеннай разведкі, а таксама старшыні Аб’яднанага камітэта начальнікаў штабоў, перш чым быў вызвалены ад пасады ў чэрвені 2010 года ў рамках буйной ваеннай перастаноўкі.

Ауф быў у спісе грамадзян, на якіх у маі 2007 года былі накладзены санкцыі з боку ЗША. У Вашынгтоне былі незадаволены яго добрымі сувязямі з Іранам. Акрамя гэтага генерал падазраваўся ў тым, што ён аддаваў загады жорстка распраўляцца з мірным насельніцтвам падчас вайны ў Дарфуры. Заяўляецца, што ібн Ауф мог каардынаваць авіябамбардзіроўкі мірных жыхароў, атакі на вёскі, перасяленні іх жыхароў і масавыя гвалтаванні.

Пасля 2010 года ён некаторы час займаў пасаду пасла Судана ў Амане.

23 лютага 2019 года Ауф быў першым віцэ-прэзідэнтам Судана, змяніўшы Бакры Хасана Салеха на гэтай пасадзе пасля роспуску ўрада прэзідэнтам Амарам аль-Башырам, які адбыўся ў выніку масавых пратэстаў.

12 красавіка падаў у адстаўку дзеля захавання адзінства ўзброеных сілаў, назваўшы сваім пераемнікам генерала Абдэль Фатаха Бурхана. Адстаўка адбылася на фоне масавых пратэстаў з патрабаваннем найхутчэйшых палітычных пераўтварэнняў.

Катэгорыя:Прэзідэнты Судана
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Ваенныя Судана
Высокэ (Чэрняхіўскі раён)

**Высокэ** () — вёска ў Чэрняхіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Высокаўскай вясковай абшчыны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрняхіўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1878 годзе
Гімн Судана

**Nahnu Jundu l-Laahi, Jundu l-Watan** () — нацыянальны гімн Судана.

## Тэкст 
### Арыгінал 

نحن جند الله جند الوطن
إن دعا داعي الفداء لم نخــن
نتحدى الموت عند المحن
نشترى المجد بأغلى ثمن
هذه الأرض لنا فليعش
سوداننا علماً بين الأمم
يابني السودان هذا رمزكم
يحمل العبء ويحمى أرضكم

### Пераклад 
«Мы — армія Алаха, армія айчыны,

Мы ніколі не адступім, калі нас заклічуць да самаахвяравання.

За бравую смерць, цяжкасці ці ж боль

Мы даб’емся славы любой цаной.

Няхай жыве наша зямля — Судан,

І хай ён пакажа ўсім нацыям шлях.

Сыны Судана, закліканыя служыць,

Выканаюць задачу аховы сваёй зямлі».

## Некаторыя цікавінкі 
* Першапачаткова (да абвяшчэння незалежнасці), нацыянальны гімн Рэспублікі Судан быў гімнам суданскіх Узброеных Сіл.

## Спасылкі 
* Сцяг і нацыянальным гімн Судана

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Судана
Судан
Вільская аб’яднаная тэрытарыяльная грамада

**Вільская вясковая аб’яднаная тэрытарыяльная грамада** () — былая аб’яднаная тэрытарыяльная грамада ва Украіне, у Чэрняхіўскім раёне Жытомірскай вобласці.

## Гісторыя 
Утворана ў рамках адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 2015 года. У склад абшчыны ўвайшлі 12 вёсак Чэрняхіўскага раёна, якія 7 верасня 2016 прынялі рашэнне аб добраахвотным аб’яднанні абшчын.

15 красавіка 2020 г. Кабінет Міністраў Украіны зацвердзіў доўгатэрміновы план фарміравання грамад у Жытомірскай вобласці, у якім адсутнічае Вільская грамада.

Катэгорыя:Грамады Жытомірскай вобласці
Катэгорыя:Чэрняхіўскі раён
Галавынэ

**Галавынэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Чэрняхіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Жытомірскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрняхіўскага раёна
Міхаіл Канстанцінавіч Калатозаў

**Міхаіл Канстанцінавіч Калатозаў** (15 (28).12.1903,  — ) — савецкі , , , народны артыст СССР (1969).

## Біяграфія 
У 1923 годзе пачаў працаваць у грузінскім кіно, з 1928 года — рэжысёр. У фільмах, знятых Калатозавым, выявілася імкненне да пластыкі малюнка, да вострых ракурсаў, эфектаў асвятлення. Гэтыя рысы асабліва раскрыліся ў фільме «Соль Сванетыі» (1930), рэжысёрам і адным з аператараў якога ён быў. У 1933 годзе Калатозаў паступіў у аспірантуру ленінградскай Акадэміі мастацтвазнаўства, затым быў дырэктарам Тбіліскай кінастудыі. Да рэжысёрскай працы вярнуўся, паставіўшы фільм «Мужнасць» (1939). Буйной працай Калатозава стала карціна «Валерый Чкалаў» (1941). Шырата творчага дыяпазону, уменне выкарыстоўваць разнастайныя выразныя сродкі адбіліся ў кінакамедыі «Верныя сябры» (1954). Найбольш вядомы фільм Калатозава «Ляцяць журавы» (1957) прынёс яму і аператару С. П. Урусеўскаму сусветнае прызнанне і шэраг міжнародных прэмій («Залатая пальмавая галіна» на 11-м Міжнародным кінафестывалі ў Канах і інш.). Гульня акцёраў Т. Я. Самойлавай і А. У. Баталава, натхнёны мантаж масавых сцэн, незвычайная рухомасць камеры зрабілі гэты фільм творам, выкананым тонкай лірычнай прыгажосці і трагедыйнай сілы. Дакументы пра экспедыцыю Умберта Нобіле да Паўночнага полюса ляглі ў аснову фільма «Чырвоная палатка» (1970, сумесная італа-савецкая пастаноўка); удзел буйных акцёраў розных краін, натурныя здымкі зрабілі фільм значнай з’явай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэжысёры нямога кіно
Катэгорыя:Члены Саюза кінематаграфістаў СССР
Катэгорыя:Постаці Масфільма
Шчыр

**Шчыр**:

* Шчыр — вёска ў Пскоўскай вобласці.

## Расліны 
* народная назва віду 
* народная назва віду
Аксамітнік хвастаты

**Аксамітнік хвастаты, шчыр** (*Amaranthus caudatus*) — від аксамітніка, аднагадовая расліна.

## Значэнне 
Важная збожжавая культура. Многія часткі расліны, уключаючы лісце і насенне, ядомыя. Ужываецца ў ежу ў Індыі і Паўднёвай Амерыцы, дзе вядомы пад назвай **ківіча**. Адсутнасць клейкавіны і высокае ўтрыманне бялку робіць расліну каштоўнай для хворых цэліякіяй і вегетарыянцаў.

Выкарыстоўваецца ў якасці дэкаратыўнай расліны, у тым ліку ў сярэдняй паласе Расіі, дзе аксамітнік звычайна не паспявае выспяваць. У англамоўных краінах вядомы пад назвай «каханне-хлусня-крывацёк» (), у віктарыянскай  выкарыстоўваўся ў якасці сімвала безнадзейнай любові.

## Гл. таксама 
* 

Катэгорыя:Аксамітнікавыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1759 годзе
Якаў Уладзіміравіч Смушкевіч

**Якаў Уладзіміравіч Смушкевіч** (1[14]красавіка 1902, Рокішкі, Ковенская губерня — , Барбыш, Куйбышаўскай вобласць, СССР) — савецкі военачальнік, старшы ваенны саветнік па авіяцыі іспанскай рэспубліканскай арміі; камандуючы ВПС РСЧА ў баявых дзеяннях у раёне ракі Халхін-Гол, начальнік ВПС РСЧА (1939), памочнік начальніка Генштаба РСЧА па авіяцыі (1940); генерал-лейтэнант авіяцыі, генерал-інспектар ВПС РСЧА; двойчы Герой Савецкага Саюза.

Арыштаваны і расстраляны ў 1941 годзе. Пасмяротна рэабілітаваны ў 1954 годзе. Першы яўрэй — Герой Савецкага Саюза. Першы двойчы Герой Савецкага Саюза, арыштаваны і расстраляны, як «вораг народа».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя военачальнікі
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі баёў на Халхін-Голе
Катэгорыя:Савецкія ваенныя спецыялісты ў Іспаніі
Катэгорыя:Двойчы Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Члены Ваеннага савета пры народным камісары абароны СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Эрнст Тэадоравіч Крэнкель

**Эрнст Тэадоравіч Крэнкель** (11 (24) снежня 1903,  — , ) — савецкі палярнік, прафесійны радыст, удзельнік першай савецкай дрэйфуючай станцыі «Паўночны полюс-1» і іншых арктычных экспедыцый.

Герой Савецкага Саюза, грамадскі дзеяч, дэпутат Вярхоўнага Савета СССР, член ВКП(б)/КПСС з 1938 года (кандыдат — з 1934). Радыёаматар-кароткахвалёвік, першы старшыня Рады Цэнтральнага радыёклуба (ЦРК) СССР, старшыня Федэрацыі радыёспорта СССР (1959—1971); радыёаматарскія пазыўныя — EV2EQ, U3AA, UA3AA, RAEM. Першы старшыня Усесаюзнага таварыства філатэлістаў (УТФ; 1966—1971).

Катэгорыя:Філатэлісты СССР
Катэгорыя:Дактары геаграфічных навук
Катэгорыя:Даследчыкі Арктыкі
Катэгорыя:Радыёаматары
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Умберта Нобіле

**Умберта Нобіле** (; , Лаура, Каралеўства Італія — , , Італія) — італьянскі будаўнік дырыжабляў, даследчык Арктыкі, генерал.

## Біяграфія 
Вучыўся ва ўніверсітэце Неапаля, дзе вывучаў электратэхніку і інжынерную справу. У 1908 годзе маладога спецыяліста прынялі на працу ў генеральную інспекцыю чыгунак, дзе ён займаўся электрыфікацыяй абсталявання.

У 1911 годзе італьянскае ваеннае міністэрства аб’явіла конкурс на паступленне ў паветраплавальную вучэльню — Нобіле аказаўся ў ліку тых, хто прайшоў адбор. У час Першай сусветнай вайны ён атрымаў прызначэнне на авіязавод у Рыме, дзе будаваліся паветраплавальныя апараты для ВМФ Італіі.

У 1923—1924 гадах пабудаваў дырыжабль N-1 — «Нарвегія» («Norge»), які ў канцы 1925 года быў прададзены Італіяй нарвежскаму аэраклубу для здзяйснення арктычнага палёту праз Паўночны полюс. Амундсен стаў кіраўніком экспедыцыі, а Нобіле — камандзірам паветранага судна. Пасля палёту Нобіле вярнуўся ў Італію героем і быў усяляк аблашчаны Беніта Мусаліні, канструктара зрабілі генералам.

Для новага палёту, на гэты раз пад сцягам Італіі, быў падрыхтаваны дырыжабль N-4, які атрымаў назву «Італія». 24 мая 1928 года дырыжабль дасягнуў Паўночнага полюса, але на зваротным шляху (25 мая) праз моцны сустрэчны вецер і абледзяненне пацярпеў катастрофу каля Шпіцбергена — з 16 чалавек экіпажа двое загінулі, шэсць прапалі без вестак, васьмярым удалося вярнуцца на радзіму.

У сакавіку 1929 года дзяржаўная камісія прызнала Нобіле асноўным вінаватым у катастрофе. Як генерал ВПС, ён быў змушаны падаць у адстаўку. А ў 1931 годзе ён пакінуў Італію.

На працягу наступных пяці гадоў канструктар працаваў у СССР, дзе ствараў лятальныя апараты на прадпрыемстве «Дырыжаблебуд» у падмаскоўным Даўгапрудным. Пад яго кіраўніцтвам былі арганізаваны канструктарскія работы, будаўніцтва вялікага элінга, а таксама выпушчаны дырыжаблі «СССР-В5» і «СССР-В6».

Потым ён перабраўся ў ЗША, дзе выкладаў аэранаўтыку. І толькі пасля Другой сусветнай вайны, калі рэжым Мусаліні быў адменены, Умберта Нобіле змог вярнуцца на радзіму. З яго знялі ўсе абвінавачванні, вярнулі генеральскае званне. Канструктар заняўся выкладчыцкай дзейнасцю ва ўніверсітэце Неапаля, дзе калісьці вучыўся сам.

## Узнагароды 
* Савойскі ваенны ордэн, 1926 год
* Залаты медаль Кангрэса ЗША, 1928 год
* Ордэн «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай», 1966 год

## Крыніцы 
Катэгорыя:Постаці авіяцыі
Катэгорыя:Даследчыкі Арктыкі
Катэгорыя:Военачальнікі Італіі
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Праломнік паўночны

**Праломнік паўночны** (*Androsace septentrionalis*) — адзін з відаў кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Невялікая шматгадовая травяністая расліна з  лісця і  дробных белых кветак, размешчаных на шматлікіх сцеблах.

## Арэал і экалогія 
Расце ў Паўночнай Амерыцы, Азіі і Еўропе.

Расце на аблогах, пашах і агародах, сухіх лугах, узлесках і палянах, лугавых стэпах і саваннах, па берагах вадаёмаў, каля дарог. Святлолюбівая, ценевынослівая расліна, мезафіт, гіграфіт, мезатроф.

## Выкарыстанне 
Дэкаратыўная і лекавая расліна.

## Літаратура 
* 
* Сосудистые растения советского Дальнего Востока. Том 2. / Отв. ред. С. С. Харкевич. — Л.: Наука, 1987. — С. 156.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Першакветныя
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Windows Communication Foundation

з'яўляецца часткай .NET Framework 3.0]]
**Windows Communication Foundation** (**WCF**) — праграмны фреймворк, які выкарыстоўваецца для абмену данымі паміж праграмамі. Уваходзіць у склад .NET Framework. Да свайго выпуску ў снежні 2006 года ў складзе .NET Framework 3.0, WCF быў вядомы пад кодавым імем **Indigo**.

WCF робіць магчымым пабудову бяспечных і надзейных транзакцыйных сістэм праз спрошчаную уніфікаваную праграмную мадэль міжплатформеннага ўзаемадзеяння.
Камбінуючы функцыянальнасць існуючых тэхналогій .NET па распрацоўцы размеркаваных прыкладных праграм  (ASP.NET XML Web Services — ASMX, WSE 3.0, .NET Remoting, .NET Enterprise Services і System.Messaging), WCF дае адзіную інфраструктуру распрацоўкі, якая, пры ўмелым ўжыванні, павышае прадукцыйнасць і зніжае выдаткі на стварэнне бяспечных, надзейных і транзакцыйных Web-службаў новага пакалення. Закладзеныя ў яе прынцыпы інтэраперабельнасці (функцыянальнай сумяшчальнасці) дазваляюць арганізаваць працу з іншымі платформамі, для чаго выкарыстоўваюцца тэхналогіі ўзаемадзеяння платформаў, напрыклад WSIT, якія распрацоўваюцца на базе адкрытага зыходнага кода.

## Хостынг 
Клас службы WCF не можа існаваць самастойна. Кожная служба WCF павінна знаходзіцца пад кіраваннем пэўнага працэсу Windows, які называецца хоставым працэсам. Існуе некалькі варыянтаў хостынга:

* Аўтахостынг (гэта значыць хост-працэсам з'яўляецца, напрыклад, кансольная або графічная праграма)
* Хостынг у адной са службаў Windows
* Хостынг з выкарыстаннем IIS (Internet Information Server) або WAS (Windows Activation Services).

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Што новага для WCF у Visual Studio 2008  (.)

Катэгорыя:Хостынг
Катэгорыя:З’явіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:.NET Framework
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Windows
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Клітышчэ

**Клітышчэ** () — вёска ў Чэрняхіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрняхіўскага раёна
Осныкы (Чэрняхіўскі раён)

**Осныкы** () — вёска ў Чэрняхіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Высокаўскай вясковай абшчыны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрняхіўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1616 годзе