open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фёдар Мікалаевіч Харытановіч

**Фёдар Мікалаевіч Харытано́віч** (, в. Нача, Крупскі раён, Мінская вобласць  — ) — вучоны ў галіне лесаводства і меліярацыі, доктар сельскагаспадарчых навук (1954), прафесар (1954).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Нача (сучасны аграгарадок у Крупскім раёне Мінскай вобласці Беларусі). У 1926 годзе скончыў Харкаўскі сельскагаспадарчы інстытут. У 1937—1941 гг. займаў пасаду дырэктара Украінскага навукова-даследчага інстытута агралесамеліярацыі ў Харкаве. З 1948 года працаваў ва Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце лесаводства і механізацыі сельскай гаспадаркі. Працаваў у Гомельскім дзяржаўным універсітэце, займаў пасады загадчыка кафедрай фізіялогіі раслін (з 1969 года), кафедрай батанікі і фізіялогіі раслін (з 1975 года). У 1959—1964 гг. на пасадзе дырэктара Беларускага навукова-даследчага інстытута лясной гаспадаркі (Інстытут лесу НАН Беларусі).

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па біялогіі, экалагічных асаблівасцях дрэвавых і кустовых парод, заканамернасцях іх росту, развіцця і ўзнаўлення. Ганаровы член Беларускага батанічнага таварыства з 1973 года.

Сярод апублікаваных прац:
* Древесные и кустарниковые породы для создания защитных лесных полос / Ф. Н. Харитонович, канд. с.-х. наук. — Москва; Ленинград: Гослесбумиздат, 1949 (М.: тип. Углетехиздата). — 112 с.; 22 см.
* Бересклет европейский и агротехника его выращивания / Проф. Ф. Н. Харитонович. — Москва; Ленинград: Гослесбумиздат, 1956. — 110 с.: ил.; 22 см.
* Биология и экология древесных пород / Ф. Н. Харитонович, д-р с.-х. наук. — Москва: Лесная пром-сть, 1968. — 304 с.: ил.; 22 см.
* Биология и экология лиственных кустарников. — Минск, 1975.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Харитонович, Фёдор Николаевич (доктор сельскохозяйственных наук; 1905—1985) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Дайджесты. Анонсы. Даты // БелТА

Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Батанікі СССР
Катэгорыя:Лесаводы СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута лесу НАН Беларусі
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Дэканы біялагічнага факультэта ГДУ імя Ф. Скарыны
Бугульдзейка (пасёлак)

**Бугульдзейка** () — пасёлак у Альхонскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі. Уваходзіць у Бугульдзейскае муніцыпальнае ўтварэнне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Альхонскага раёна
Валянцін Вінаградаў, альбо беларускае кіно, якога няма

**«Валянцін Вінаградаў, альбо беларускае кіно, якога няма»** — беларускі дакументальны фільм рэжысёра Андрэя Кудзіненкі, створаны на «Белсат» ў 2018 годзе. Фільм прысвечаны 85-годдзю беларускага савецкага рэжысёра Валянціна Вінаградава, аднакурсніка Андрэя Таркоўскага і Васіля Шукшына, а таксама прымеркаваны да 50-годдзя з выхаду фільма «Усходні калідор». У фільме выкарыстаная музыка гуртоў «Серебряная свадьба», «Дай дорогу!», «Exequtor» і «Gods Tower».

## У фільме здымаліся 
## Здымачная група 
* аўтар сцэнара і рэжысёр — Андрэй Кудзіненка
* аператар — Алекс дэ Балюк
* гукарэжысёр — Яўген Рагозін
* гукааператар — Павал Гвозд
* асыстэнт рэжысёра — Людміла Снігірова
* мантаж — Алекс дэ Балюк
* адміністратар — Аляксей Наліва
* рэдактар — Януш Гаўрылюк
* закадравае агучванне — А. Малчанаў

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Кудзіненкі
Зама (вёска)

**Зама́** () — вёска ў Альхонскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі. Уваходзіць у Ангуронскае муніцыпальнае ўтварэнне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Альхонскага раёна
Георгій Францавіч Міляр

**Георгій Францавіч Міляр** (;  — ) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, народны артыст РСФСР. Атрымаў шырокую вядомасць у СССР дзякуючы вобразу Бабы-Ягі і некалькіх іншых адмоўных персанажаў у фільмах-казках рэжысёра Аляксандра Роу.

## Біяграфія 
Скончыў тэатральную школу пры Маскоўскім тэатры рэвалюцыі, дзе працаваў у 1927—1938 гадах.

Знімался ў кіно з 1929 года.

## Фільмаграфія 
* Па шчупаковым загадзе (1938)

Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Помнік Надзеі Якаўлеўне Харчанка

**Помнік Надзеі Якаўлеўне Харчанка** — помнік у горадзе Лагойску, Беларусь.

## Гісторыя 
У 1974 годзе ў Лагойску на ўшанаванне памяці партызанкі Надзеі Якаўлеўны Харчанка пастаўлены помнік (партрэтны бюст). Скульптар помніка Сяргей Міхайлавіч Вакар.
 
## Апісанне помніка 
Помнік зроблены з бетона (агульная вышыня 3,4 м, пастамента 2,4 м). Бюст партызанкі ўстаноўлены на высокім чатырохгранным пастаменце. Пластыка пагруднага партрэта лаканічная і выразная.

У гордай паставе, павароце галавы, смелым позірку, моцна сціснутых вуснах – цвёрдая воля і мужнасць. Рэзкая мадэліроўка рысаў твару змякчаецца пластыкай коратка падстрыжаных хвалістых валасоў, прапрацоўкай фактуры світэра.

Ад стылабата помніка разыходзяцца сцежкі, выкладзеныя шэрымі бетоннымі плітамі і абсаджаныя дэкаратыўнымі кустамі.

## Літаратура 
* Помнік Харчанка Надзеі Якаўлеўне // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Мінская вобласць. У 2 кн. – Мінск, 1987. Кн. 1.- С. 244.
* Сасноўскі, Б. На высокім пастаменце / Б.Сасноўскі // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. – 1986. – № 4. – С. 10.
 
Катэгорыя:Помнікі Мінскай вобласці
Катэгорыя:1974 год у Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Лагойска
Катэгорыя:Творы Сяргея Вакара
Касцёл Святога Казіміра

**Касцёл Святога Казіміра** — назва шэрагу каталіцкіх храмаў, асвячоных у гонар святога Казіміра.

## Беларусь 
* Касцёл Святога Казіміра (Застадолле)
* Касцёл Святога Казіміра (Лагойск)
* Касцёл Святога Казіміра (Лепель)
* Касцёл Святога Казіміра (Магілёў)
* Касцёл Святога Казіміра (Уселюб)
 
## Літва 
* Касцёл Святога Казіміра (Вільнюс)

## Польшча 
* Касцёл Святога Казіміра (Крушын)
* Касцёл Святога Казіміра (Лахова)

## Гл. таксама 
* Капліца Святога Казіміра (Ружаны)

Катэгорыя:Храмы Святога Казіміра
Ярданаў

**Ярданаў** () — горад на поўдні Польшчы, за 65 км на поўдзень ад Кракава і за 360 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Сухскага павета Малапольскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Ярданаў. Чыгуначная станцыя.  Займае плошчу 21,03 км². Насельніцтва 5,3 тыс. чалавек.
Суха Бэскідзка

**Суха Бэскідзка** (, да 1965 года — Суха) — горад на поўдні Польшчы, размешчаны за 60 км на паўднёвы захад ад Кракава і за 350 км на поўдзень ад Варшавы. Адміністрацыйны цэнтр Сухскага павета Малапольскага ваяводства, утварае гарадскую гміну. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 27,65 км². Насельніцтва 9,3 тыс. чалавек.
Скульптура Божай Маці «Знаменне»

**Скульптура Божай Маці «Знаменне»** — скульптура Божай Мацi ў горадзе Лагойску, Беларусь. Знаходзіцца на ўездзе ў горад з боку Мінска па Мiнскай вулiцы.

## Гісторыя 
Валун, на якім яна стаіць, знайшлі на Вілейшчыне. Аўтар чатырохмятровай бронзавай статуі — заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь Уладзімір Слабодчыкаў.

## Апісанне помніка 
Вобраз Божай Маці ўзяты з іконы, святыні мясцовай Свята-Мікалаеўскай царквы, у аб’ёмныя скульптурныя формы. Помнік мае і сваю адметнасць: у Багародзіцы на галаве — карона, што рэдка сустракаецца на праваслаўных іконах. Адзенне яе мае форму царскага ўбору, гэта сімвалізуе, што яна царыца неба і зямлі. Жоўты круг вакол галавы — знак святасці. Раскінутыя ў бакі рукі Багародзіцы як бы прасціраюць пакроў над Лагойскам: Божая Маці будзе аберагаць горад і ўсіх яго жыхароў.
 

Катэгорыя:Помнікі Мінскай вобласці
Катэгорыя:2016 год у Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Лагойска
Катэгорыя:Творы Уладзіміра Слабодчыкава
Макаў Падхаляньскі

**Макаў Падхаляньскі** () — горад на поўдні Польшчы, за 50 км на паўднёвы захад ад Кракава і за 350 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Сухскага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Макаў Падхаляньскі. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 20,12 км². Насельніцтва 6 тыс. чалавек.
Васіль Шчарбіна

**Васіль Шчарбіна**:
* Васіль Васілевіч Шчарбіна (1914—1942) — Герой Савецкага Саюза
* Васіль Іларыёнавіч Шчарбіна (1913—1994) — Герой Савецкага Саюза
Васіль Васілевіч Шчарбіна

**Васіль Васілевіч Шчарбіна** (, станцыя Нікітаўка (цяпер у межах горада Горліўка), Данецкая вобласць — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
У Чырвонай Арміі з 1934 года. Скончыў Адэскае пяхотнае вучылішча (1938). У пачатку Вялікай Айчыннай вайны камандзір дыверсійнай групы, накіраванай са спецыяльным заданнем у раён горада Лепеля. 3 сакавіка 1942 года камандзір разведвальна-дыверсійнага атрада, які дзейнічаў у раёне Полацк — Маладзечна — Мінск. Маёр В. В. Шчарбіна загінуў 24 верасня 1942 года. Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 20 студзеня 1943 года. Пахаваны ў Валожыне на плошчы Свабоды.

## Памяць 
У 1972 годзе у горадзе Валожын каля будынка сярэдняй школы № 1 устаноўлены бюст Героя Савецкага Саюза В. В. Шчарбіны, адна з вуліц горада названа яго імем.

## Літаратура 
* Щербина Василий Васильевич // Герои Советского Союза: краткий биографический словарь в двух томах. — М., 1988. — Т. 2. — С. 814.
* 
* 
* Щербина Василий Васильевич // Навечно в сердце народном: справочник. — Мн., 1984. — С. 597.
* *Бринский, А.* Бородач / А.Бринский // Люди легенд. Очерки о партизанах и подпольщиках — Героях Советского Союза. Вып. 5. — М., 1974. — С. 495-
* 509.

## Спасылкі 
* Гісторыя Валожына і раёна  // Сайт Валожынскага раённага выканаўчага камітэта
* Щербина Василий Васильевич // Праект «Память народа»
* В честь 75-летия Победы в Великой Отечественной войне, в рамках интернет-акции «Наши земляки — Герои Советского Союза», вспомним поименно горловчан-Героев Советского Союза. Щербина Василий Васильевич (09. 04. 1914 г. — 23. 09. 1942 г.)  // Афіцыйны сайт горада Горлаўка

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Маёры СССР
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Васіль Міхайлавіч Чабатароў

**Васіль Міхайлавіч Чабатароў** (, в. Гаўрылаўка, Рузаеўскі раён, Какчэтаўскай вобласць — , Бобр, Крупскі раён) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
У Чырвонай Арміі з 1941 года. На фронце з 1942 года, быў снайперам і намеснікам палітрука роты. З ліпеня 1943 года — оперупаўнаважаны аддзела контрразведкі «Смерш» танкавай брыгады.

27 ліпеня 1944 года з мэтай захопу пераправы цераз ракі Бобр з батальёнам прарваўся ў тыл праціўніка, знішчыў дзесяцярых і
ўзяў у палон афіцэра. Пры дастаўцы палоннага ў часць В. М. Чабатароў быў цяжка паранены і забіты.

За подзвіг, здзейснены ў баях за вызваленне гарадскога пасёлка Бобр Крупскага раёна, В. М. Чабатарову прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Памяць 
Яго імем названы вуліцы ў Мінску і г. п. Бобр. У 1973 годзе ў г. п. Бобр быў ўстаноўлены паплечны бюст.

## Літаратура 
* Чеботарев Василий Михайлович // Герои Советского Союза: краткий биографический словарь в двух томах. — М., 1988. Т. 2. — С. 711.
* Чабатароў Васіль Міхайлавіч // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Крупскага раёна. — Мн., 1999. — С. 292.
* Чеботарев Василий Михайлович // Навечно в сердце народном: справочник. — Мн., 1984. — С. 562.
* Чеботарев Василий Михайлович // Их именами названы…: энцикл. справочник. — Минск, 1987. — С. 659—660.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Снайперы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Паўночна-Казахстанскай вобласці
Ёсукэ Ідэгуці

**Ёсукэ Ідэгуці** (; нар. ) — японскі футбаліст. У 2017—2019 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.

## Статыстыка 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Японіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Японіі па футболе
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Ігракі ФК Гамба Осака
Катэгорыя:Ігракі ФК Зборная Джэй-лігі U-22
Катэгорыя:Ігракі ФК Лідс Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Культураль Леанеса
Катэгорыя:Ігракі ФК Гройтэр Фюрт
Катэгорыя:Ігракі ФК Гройтэр Фюрт II
Катэгорыя:Ігракі ФК Сэлтык
Катэгорыя:Ігракі ФК Авіспа Фукуока
Віроіды

**Віроіды** () — інфекцыйныя агенты, якія складаюцца толькі з кольцавай РНК. Яны выклікаюць розныя , у тым ліку верацёнападобнасць клубняў бульбы,  і карлікавасць хрызантэмы. Паводле ацэнак навукоўцаў, больш за трэць вірусных захворванняў раслін выклікаюцца віроідамі.

Віроіды прадстаўляюць сабой кавалентна замкнёныя кольцавыя адналанцужковыя малекулы РНК (алРНК) даўжынёй ад 246 да 467 нуклеатыдаў (для параўнання: геном самага дробнага з вядомых вірусаў складае 2000 нуклеатыдаў у даўжыню. Сімптомы захворвання з’яўляліся ў раслін, якія кантактавалі з фрагментамі заражаных каліў, такім чынам, хвароба выклікалася агентам, які мог перадавацца ад аднаго расліны да іншага. Аднак у здзіўленых раслін не выяўлялася незвычайнага грыбка або бактэрыі, таму быў зроблены выснова, што хвароба выклікаецца вірусам. Нягледзячы на шматлікія спробы ізаляваць і ачысціць гэты вірус з экстракту верацёнападобнай бульбы з выкарыстаннем усё больш ускладненых метадаў, вылучыць яго так і не атрымалася.

У 1971 годзе  паказаў, што гэты інфекцыйны агент быў не вірусам, а патагенам цалкам новага тыпу, памер якога складаў адну васьмідзясятую ад памеру тыповага віруса, і прапанаваў для яго тэрмін «віроід» (што значыць «вірусападобны»). Паралельна вяліся і сельскагаспадарчыя даследаванні асаблівасцяў віроідаў, і фундаментальныя навуковыя даследаванні, накіраваныя на вывучэнне іх фізічных, хімічных і макрамалекулярных уласцівасцяў. У 1976 годзе  і калегі даказалі, што патаген, які выклікае верацёнападобнасць клубняў бульбы, прадстаўляе сабой «адналанцуговую, кавалентна замкнёную, кольцавую малекулу РНК, якая з-за спарвання аснаванняў набывае шчыльную палачкападобную структуру». Гэта было першае апісанне прыроды віроідаў.

Кольцавая форма і адналанцуговая структура малекулы РНК віроідаў была пацверджана электроннай мікраскапіяй, а поўная паслядоўнасць геному віроіду верацёнападобнасці клубняў бульбы (PSTVd) была вызначана ў 1978 годзе  і яго калегамі. Гэты віроід стаў першым патагенам эукарыёт, для якога была вызначана поўная малекулярная структура.

## Класіфікацыя 
На падставе параўнальнага аналізу паслядоўнасцяў і наяўнасці цэнтральнага  ўчастка ў малекуле геномнай РНК ўсе вядомыя на дадзены момант віроіды падзяляюць на два сямействы.У сапраўдны момант вядома  групы  (ASBVd), таксама вядомай як *Avsunviroidae* або групаА. У членаў гэтага сямейства як , так і мінус-ланцуга віроіднай РНК здольныя самавыразацца з РНК-. Усе астатнія віроіды, вядомыя на дадзены момант, ставяцца да групы віроіда верацёнападобнасці клубняў бульбы (PSTVd), таксама вядомай як *Pospiviroidae* або групаВ.
РНК гэтых віроідаў мае кансерватыўны ўчастак і няздольная да самавыразання. Асноўныя рысы сямействаў віроідаў і ахарактарызаваных прадстаўнікоў коратка пералічаны ў табліцы ніжэй. Варта адзначыць, што, акрамя ніжэйпералічаных, вылучаныя і іншыя віроіды, аднак яны чакаюць прызнання  (ICTV).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Вірусы
Кэн’ю Сугімато

**Кэн’ю Сугімато** (; нар. ) — японскі футбаліст. У 2017—2018 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.

## Статыстыка 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Японіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Японіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сэрэса Осака
Катэгорыя:Ігракі ФК Токіа Вердзі
Катэгорыя:Ігракі ФК Кавасакі Франтале
Катэгорыя:Ігракі ФК Урава Рэд Даймандс
Катэгорыя:Ігракі ФК Якагама Ф. Марынас
Катэгорыя:Ігракі ФК Джубіла Івата
Хіроюкі Абэ

**Хіроюкі Абэ** (; ) — японскі футбаліст. У 2017 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.

## Статыстыка 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Японіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Японіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Гамба Осака
Катэгорыя:Ігракі ФК Гамба Осака U-23
Катэгорыя:Ігракі ФК Кавасакі Франтале
Катэгорыя:Ігракі ФК Нагоя Грампус
Катэгорыя:Ігракі ФК Сёнан Бельмарэ
Дзюн’я Іто

**Дзюн’я Іто** (; нар. ) — японскі футбаліст. З 2017 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.

## Статыстыка 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Японіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Японіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Ванфорэ Кофу
Катэгорыя:Ігракі ФК Касіва Рэйсал
Катэгорыя:Ігракі ФК Генк
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэймс
Сёя Накадзіма

**Сёя Накадзіма** (; нар. ) — японскі футбаліст. У 2018—2019 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.

## Статыстыка 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Японіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Японіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Токіа Вердзі
Катэгорыя:Ігракі ФК Токіа
Катэгорыя:Ігракі ФК Катале Таяма
Катэгорыя:Ігракі ФК Партыманенсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Дуайль
Катэгорыя:Ігракі ФК Порту
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Айн
Катэгорыя:Ігракі ФК Антальяспор
Іван Іванавіч Крупко

**Іва́н Іва́навіч Крупко́** (нар. , вёска Бурдзевічы, , Гродзенская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Старшыня Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта (з 2021). Міністр сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь (2020—2021).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 ліпеня 1974 года ў вёсцы Бурдзевічы Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці.

У 1991 годзе паступіў у Гродзенскі дзяржаўны сельскагаспадарчы інстытут. У 1993—1995 гадах служыў ва Узброеных сілах Рэспублікі Беларусь. У 1998 годзе скончыў Гродзенскі дзяржаўны сельскагаспадарчы інстытут па спецыяльнасці «Заатэхнія».

У 1998—2002 гадах працаваў галоўным заатэхнікам калгаса «Рассвет» Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці. У 2003—2006 гадах працаваў начальнікам аддзела па арганізацыі вытворчасці і перапрацоўцы прадукцыі ўпраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Нясвіжскага райвыканкама Мінскай вобласці. У 2006—2010 гадах працаваў першым намеснікам начальніка ўпраўлення, начальнікам аддзела вытворчасці і перапрацоўкі прадукцыі ўпраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Нясвіжскага райвыканкама.

У 2007 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Кіраванне прадпрыемствам аграпрамысловага комплексу» па 21 снежня 2021 года працаваў Міністрам сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.

21 снежня 2021 года прызначаны старшынёй Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта.

25 лютага 2022 года быў уключаны ў спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС за расійскую агрэсію супраць Украіны. У тым самым годзе трапіў пад санкцыі Швейцарыі, Вялікабрытаніі, Украіны, Канады.

## Узнагароды 
* медаль «За працоўныя заслугі» (2016).

Катэгорыя:Старшыні Нясвіжскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Мінскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Дэніел Шміт

**Дэніел Шміт** (; нар. ) — японскі футбаліст. З 2018 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.

## Статыстыка 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Японіі
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Ігракі зборнай Японіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Вегалта Сэндай
Катэгорыя:Ігракі ФК Рааса Кумамота
Катэгорыя:Ігракі ФК Мацумота Ямага
Катэгорыя:Ігракі ФК Сінт-Тройдэн
Мусасі Судзукі

**Мусасі Судзукі** (; нар. ) — японскі футбаліст. У 2019—2020 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.

## Статыстыка 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Японіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Японіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Альбірэкс Ніігата
Катэгорыя:Ігракі ФК Зборная Джэй-лігі U-22
Катэгорыя:Ігракі ФК Міта Халіхок
Катэгорыя:Ігракі ФК Мацумота Ямага
Катэгорыя:Ігракі ФК В-Варэн Нагасакі
Катэгорыя:Ігракі ФК Хакайда Кансадоле Сапара
Катэгорыя:Ігракі ФК Беерсхот
Катэгорыя:Ігракі ФК Гамба Осака
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Чабатароў

**Чабатароў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Міхайлавіч Чабатароў (1918—1944) — Герой Савецкага Саюза
* Раман Сямёнавіч Чабатароў (1905—1981) — вучоны, акадэмік Акадэміі навук БССР (1961), Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР (1959), прафесар (1944).
Кэйсукэ Асако

**Кэйсукэ Асако** (; ) — японскі футбаліст. З 2019 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.

## Статыстыка 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Японіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Японіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Санфрэчэ Хірасіма
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Тэрухіто Накагава

**Тэрухіто Накагава** (; нар. ) — японскі футбаліст. У 2019 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.

## Статыстыка 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Японіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Японіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Якагама Ф. Марынас
Катэгорыя:Ігракі ФК Матыда Зельвія
Катэгорыя:Ігракі ФК Авіспа Фукуока
Катэгорыя:Ігракі ФК Токіа
Адукацыя ў Пастаўскім раёне

Адукацыйная прастора раёна прадстаўлена наступным чынам: 1 гімназія, 8 сярэдніх школ, 2 яслі-сад–сярэднія школы, 2 базавыя школы, 3 яслі-сад–базавыя школы, 13 устаноў дашкольнай адукацыі, 1 сацыяльна-педагагічны цэнтр, 1 цэнтр карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі,1 раённы цэнтр дзяцей і моладзі.

## Агульная сярэдняя адукацыя 
* Пастаўская гімназія;
* сярэдняя школа № 1 г. Паставы;
* сярэдняя школа № 2 г. Паставы;
* сярэдняя школа № 3 г. Паставы;
* сярэдняя школа № 4 г. Паставы;
* базавая школа № 5 г. Паставы;
* Камайская сярэдняя школа;
* Навасёлкаўская сярэдняя школа;
* Варапаеўская сярэдняя школа;
* Гуцкая сярэдняя школа;
* Дунілавіцкая яслі-сад–сярэдняя школа;
* Лынтупская яслі-сад–сярэдняя школа;
* базавая школа № 5 г. Паставы;
* Курапольская базавая школа;
* Андронаўская яслі-сад–базавая школа;
* Навадруцкая яслі-сад–базавая школа;
* Юнькаўская яслі-сад–базавая школа.

Колькасць навучэнцаў ва ўстановах агульнай сярэдняй адукацыі раёна ў 2018/2019 навучальным годзе – 3449.

## Дашкольная адукацыя 
* яслі-сад № 1 г. Паставы;
* яслі-сад № 2 г. Паставы;
* яслі-сад № 3 г. Паставы;
* яслі-сад № 4 г. Паставы;
* яслі-сад № 5 г. Паставы;
* Варапаеўскі яслі-сад № 1;
* Камайскі яслі-сад;
* Гуцкі яслі-сад;
* Навасёлкаўскі яслі-сад;
* Курапольскі яслі-сад;
* Хацілаўскі яслі-сад;
* Ярэўскі яслі-сад;
* Вярэнькаўскі яслі-сад.

Колькасць выхаванцаў устаноў дашкольнай адукацыі – 1299. 
 
## Сярэдняя спецыяльная адукацыя 
* УА «Пастаўскі дзяржаўны каледж».  

## Сацыяльна-педагагічныя ўстановы 
* ДУА «Сацыяльна-педагагічны цэнтр Пастаўскага раёна».

## Спецыяльная адукацыя 
* ДУА «Цэнтр карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі Пастаўскага раёна».

## Пазашкольныя ўстановы 
* ДУДА «Пастаўскі раённы цэнтр дзяцей і моладзі». 

## Літаратура 
* Кашырын, А. Я. Абноўлены і школы, і праграмы / А. Я. Кашырын ; гутарыла А. Шапавалава // Пастаўскі край. – 2018. – 29 жн. – С. 3.
* Фалалееў, У. Чароўны край – Пастаўшчына / У. Фалалееў // Настаўніцкая газета. – 2012. – 16 чэрв. – С. 18.

## Спасылкі 
* Сайт упраўлення па адукацыі Пастаўскага раённага выканаўчага камітэта 

Катэгорыя:Пастаўскі раён
Пастаўскі раён
Міжвузелле

**Міжвузелле** () — участак сцябла або парастка паміж двума сумежнымі  (участкамі восі сцябла ці парастка, на якіх утвараюцца бакавыя органы).

Калі лісце размяшчаецца вельмі цесна, да прыкладу ў прыкаранёвых  у дзьмухаўца, стакротак, трыпутніка, міжвузеллі настолькі скарочаныя, што амаль непрыкметныя. У маладых парасткаў міжвузеллі кароткія і вузлы збліжаныя, а затым, па меры росту сцябла ці парасткаў, міжвузеллі даўжэюць, што абумоўлена дзейнасцю, якая ў адных раслін размешчана ў аснаванні міжвузелляў (напрыклад, у метлюжковых і гваздзіковых ), а ў іншых - у іх верхніх частках (напрыклад, у трыпутніка)  . 

Звычайна на сцябле узнікае шмат вузлоў і міжвузелляў. Ад даўжыні міжвузелляў залежыць даўжыня сцябла. 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Парастак
Касцёл Святога Вацлава

**Касцёл Святога Вацлава** — назва шэрагу каталіцкіх храмаў, асвячоных у гонар святога Вацлава.

## Беларусь 
* Касцёл Святога Вацлава (Ваўкавыск)
* Касцёл Святых Жыгімонта і Вацлава (Пружаны)

## Польшча 
* Сабор Святых Станіслава і Вацлава

## Чэхія 
* Сабор Святога Вацлава (Оламаўц)

Катэгорыя:Храмы Святога Вацлава
Фалопія

**Фало́пія** (*Fallopia*) — род кветкавых раслін сямейства . Назва ў гонар італьянскага батаніка Габрыэля Фалопія

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя травяністыя расліны. Сцябло павойнае або распасцёртае, баразнаватае. Лісце простае, суцэльнае. Кветкі зялёнага колеру, у пучках у пазухах лісця. Часта кветкі з вяночкападобным калякветнікам. Тычынак 4—8. Плод — арэшак.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліны роду распаўсюджаны на тэрыторыі Еўразіі і Паўночнай Амерыкі.

## Гаспадарчае значэнне 
Меданосныя расліны. Некаторыя віды — пустазелле.

## Літаратура 
*  — С. 184.

## Спасылкі 
* 
* Fallopia // The Plant List
* Гречишка // Дикорастущие растения Крыма

Катэгорыя:Драсёнавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Віктар Іванавіч Сычугоў

**Віктар Іванавіч Сычугоў** (* 1837, Санкт-Пецярбург — † 1892, Варшава)&nbsp;— кіеўскі архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу. На працягу 1861-64 гадоў вучыўся ў Пецярбургскай акадэміі мастацтваў. Быў адзначаны 1-м залаты медалём, атрымаў званне класнага мастака 1-й ступені. У 1867 годзе атрымаў званне акадэміка архітэктуры.

Пасля гэтага працаваў у Смаленску (1869-71 года), а ў 1871 годзе пераехаў у Кіеў. У Кіеве працаваў архітэктарам Удзельнага ведамства.

Менавіта на 1870-80-я гады прыпадае найбольш плённы этап творчасці архітэктара.

На працягу 1885-87 гадоў займаў пасаду губернскага архітэктара у Гродне. У 1880-х гадах удзельнічаў у будаўніцтве Новых казармаў за чыгункай у Гродне (цяпер на рагу вуліц Чырвонаармейскай і Шчорса).

Апошнія гады жыцця жыў у Варшаве.

## Стыль 
Ужываў стылявыя формы неарэнесансу, неабарока, неаготыкі, неарускага і неавізантыйскага стыляў.

## Працы ў Кіеве 
* Удзельная кантора ў  на вул.  № 7 (1871—1876, па прысланым праекце),
* Прыбытковы дом  на вул. Фундуклееўскай /цяпер Б. Хмяльніцкага № 35/1 (1874),
* Прыбытковы дом сям’і Шкот на 2 паверхі на вул.  № 34 (1871-76, пазней надбудаваны)
* Дваранскі сход на Хрэшчатыку (1876—1877, не захаваўся),
* Прыбытковы дом Бродскага на вул. Хрэшчатык, 15 (старая нумарацыя, 1877, не захаваўся),

У Кіева-Пячэрскай лаўры пабудаваў:

* Воданапорную вежу (1879, цяпер перабудавана ў царкву Сергія Раданежскага),
*  (корп. 30, 1880—1885),
* Каменны гатэль на 4 паверху на Гасціным двары «для размяшчэння багамольцаў» (не захаваўся).

Працы па прыватных заказах:

*   на вул.  № 27 (1877—1879, працягнуў працу ,
* Перабудова  Сары Бродскай на вул.  № 12 (1879),
* Жылы дом сям’і Шкот на 2 паверхі на вул. Уладзімірскай № 34,
* Жылы дом  на вул. Гімназічнай /цяпер  № 7 (1882, сааўтар ; надбудаваны 4-м паверхам у 1910-я гады),
*   ў Кіеве вул. Уладзімірскай, № 35 з ліцавога корпуса і флігеляў пад № 35-6 і 37-6 (1884—1885),
* Даходны дом купца Ф. Міхельсона па вул. Уладзімірскай № 47 (1889—1890, сааўтар ).

## Працы для іншых гарадоў 
* Вакзал у Смаленску (1867-69),
* Адміністрацыйны чыгуначны будынак у Смаленску (1867-69),
* Мужчынская гімназія ў Смаленску (1867-69),
* Некалькі жылых дамоў і рэстаўрацыя адной з крапасных веж у Смаленску (1867-69),
* Ажыццявіў рамонт шэрагу збудаванняў  ў Тульчыне (1874—1876).
* Спраектаваў  М. Пірагова каля Вінніцы (1880-я),
* Крыж на магіле  ў Каневе (1884),
*  ў Хэлме (1884 р.),
* Царква ў пасёлку Востраў (1888—1891 гг., будаваў Ч. Валінскі),
*  ў Сасновіцы (1888—1891 гг., будаваў Ч. Валінскі),
* Царква ў  (1888—1891 гг., будаваў Ч. Валінскі),
*  ў  (1888—1891 гг., будаваў X/ Валінскі).
*  ў  (1888—1891)
*  ў 

## Нерэалізаваныя праекты 
* П’едэстал помніка Багдану Хмяльніцкаму ў Кіеве (1884—1886),
* Кірыла-Мяфодзіеўскі будынак у Кіеве на Еўрапейскай плошчы (1885, у суаўтарстве з інж. ).

## Спасылкі 
* Сычугоў Віктар Іванавіч 

Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары Кіева
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Украіны
Катэгорыя:Гродзенскія губернскія архітэктары
Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Раванічы)

**Касцёл Святога Антонія Падуанскага** — каталіцкі храм у аграгарадку Раванічы Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці. Размешчаны ў паўночнай частцы аграгарадка, на могілках.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1790—1799 гадах па фундацыі ўладальніка раваніцкага палацава-паркавага ансамбля Антонія Слатвінскага. Па яго задумцы, храм «павінен быў стаць магільным склепам фундатараў як сямейны маўзалей».

У 1800 годзе касцёл быў кансэкраваны пад тытулам Святога Антонія і атрымаў статус філіяльнага ў Бярэзінскай парафіі. Пры касцёле Слацвінскія ўтрымлівалі сталага святара.

У 1937 годзе будынак быў зачынены. Пасля Вялікай Айчыннай вайны, да 1985 года выкарыстоўваўся ў гаспадарчых мэтах як зернасховішча. У 1990-х гадах пацярпеў ад пажару і з таго часу знаходзіцца ў паўзруйнаваным стане.

Побач з касцёлам знаходзіцца цвінтар, дзе пахаваныя прадстаўнікі шляхецкага роду Слатвінскіх.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры класіцызму. Невялікі квадратны ў плане будынак з прамавугольнай апсідай, да якой далучаны дзве бакавыя нізкія сакрысціі. Галоўны фасад аформлены чатырохкалонным порцікам з трохвугольным франтонам і спрошчанымі іанічнымі капітэлямі з разеткамі ў выглядзе кветак. Галоўны ўваход дэкарыраваны сандрыкам з франтончыкам і паўцыркульнай люкарнай, фланкіраваны арачнымі нішамі. Бакавыя і тыльныя фасады члянёны пілястрамі ў прасценках. Аконныя праёмы прамавугольныя.

Унутры зала была перакрыта цыліндрычным скляпеннем і аздоблена паліхромнай размалёўкай на біблейскія тэмы. На тарцовай сцяне мелася ілюзорная выява алтара. Над нартэксам зроблены хоры з парапетам у выглядзе антаблемента, куды вяла лесвіца ў тоўшчы сцяны. Пад касцёлам знаходзіцца крыпта.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Чэрвеньскага раёна
Катэгорыя:Раванічы
Катэгорыя:Храмы Святога Антонія Падуанскага
Катэгорыя:1799 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Абідавіцкі сельсавет

**Абі́давіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Абідавічы.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Журавіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Журавіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Быхаўскага раёна, з 12 лютага 1935 года ў складзе Доўскага раёна, які 5 красавіка 1935 года быў перайменаваны ў Журавіцкі раён. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сялец-Халапееўскага сельсавета. З 17 снежня 1956 года сельсавет у складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці. 11 красавіка 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Палянінавіцкага сельсавета. У 1977 годзе скасаваны пасёлак Ісканская Кашалёўка, 16 лютага 1983 года — вёска Плоскае, 27 чэрвеня 2007 года — вёска Доркі, 27 верасня 2013 года — вёскі Заброддзе, Ліпавіца, Малыя Боркі.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (21 населены пункт) — 2039 чалавек, з іх 95,8 % — беларусы, 2,6 % — рускія, 0,6 % — украінцы, 0,5 % — армяне; паводле перапісу 2019 года (18 населеных пунктаў) — 1376 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Журавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Доўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Agrypnia

**Agrypnia** — гэта род ручайнікаў сямейства . У родзе налічваецца каля 19 апісаных відаў

Тыпавы від для роду — .

## Віды 
Гэтыя 19 відаў належаць да роду *Agrypnia* : 
*  Wiggins, 1998
*  (Hagen, 1873)
*  (Martynov, 1924)
*  (Milne, 1931)
*  Hagen, 1873
*  (Hagen, 1873)
*  Wiggins, 1998
*  (Navas, 1923)
*  (Milne, 1931)
*  (Hagen, 1864)
*  Curtis, 1835
*  Kolenati, 1848
*  (Martynov, 1909)
*  (McLachlan, 1880)
*  (McLachlan, 1871)
*  Hagen, 1873
*  (Martynov, 1909)
*  (Fabricius, 1793)
*  (Walker, 1852)

Катэгорыя:Ручайнікі
ФК Карпаты Львоў

**«Карпаты»** () — украінскі футбольны клуб з горада Львова.

## Гісторыя 
Клуб заснаваны ў 1963 годзе.

## Трэнеры 
* Алег Конанаў (2008—2011)
* Алег Анатолевіч Дулуб (2016—2017)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Карпаты Львоў
Салавей (фільм)

**«Салавей»** () — беларускі мастацкі фільм, зняты на кінастудыі «Белдзяржкіно» ў 1937 годзе.
## Сюжэт
## Дзеючыя асобы 
## Здымачная група 
* сцэнарый — З. Бядуля, 
* рэжысёр — Эдуард Аршанскі
* галоўны аператар — 
* мастак — 
* кампазітар — Р. Мерфольф
* аператары — К. Пагодзін, О. Фрыдман
* гукааператары — Н. Косарэў, Б. Карэнькоў
* сарэжысёр — Б. Жамчужнікаў
* асістэнты рэжысёра — Н. Мельнікаў, Н. Канавалава
* асістэнт мастака — Л. Пуціеўская
* дырэктар групы — І. Райцэс

## Спасылкі
*

Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы СССР 1937 года
Пастаўская цэнтральная раённая бальніца

**УАЗ «Пастаўская цэнтральная раённая бальніца»** — комплекс лячэбна-прафілактычных устаноў Пастаўскага раёна. Будынак ЦРБ знаходзіцца ў Паставах.

## Гісторыя 
У 1940 годзеў Паставах была адкрыта раённая бальніца на 45 ложкаў. У 1944 годзе пасля вайны раённая бальніца аднавіла сваю працу.

На сённяшні дзень у сучасную структуру ўстановы аховы здароўя «Пастаўская цэнтральная раённая бальніца» ўваходзіць 6 бальніц, 27 ФАПаў і 3 аддзяленні хуткай медыцынскай дапамогі.

Ахову здароўя насельніцтва ў раёне забяспечваюць 102 лекары і 327 медработнікаў сярэдняга звяна.

## Спіс лекава-прафілактычных устаноў 
У сістэме аховы здароўя раёна 7 бальніц на 308 ложкаў:
* УАЗ «Пастаўская цэнтральная раённая больніца» (кругласутачны стацыянар — 197 ложкаў, дзённы стацыянар на 35 ложкаў, хатні стацыянар на 10 ложкаў, цэнтральная раённая паліклініка, хуткая медыцынская дапамога на 2,5 паста, аддзяленне неадкладнай дапамогі пры паліклініцы);
* УАЗ «Варапаеўская раённая бальніца» (кругласутачны стацыянар — 50 ложкаў, паліклініка, дзённы стацыянар на 5 ложкаў, хатні стацыянар на 2 ложкі, хуткая медыцынская дапамога на 1 пост, пункт неадкладнай дапамогі пры паліклініцы);
* УАЗ «Дунілавіцкая ўчастковая бальніца» (кругласутачны стацыянар — 18 ложкаў; амбулаторыя ўрача агульнай практыцы, дзённы стацыянар на 3 ложкі);
* УАЗ «Камайская ўчастковая бальніца» (кругласутачны стацыянар — 18 ложкаў, амбулаторыя ўрача агульнай практыцы, дзённы стацыянар на 3 ложкі, хатні стацыянар на 2 ложкі);
* УАЗ «Лынтупская ўчастковая бальніца» (кругласутачны стацыянар — 10 ложкаў, амбулаторыя ўрача агульнай практыцы, дзённы стацыянар на 3 ложкі, хатні стацыянар на 2 ложкі, хуткая медыцынская дапамога на 0,5 паста);
* УАЗ «Парыжская бальніца сястрынскага догляду» (ложкі сястрынскага догляду — 15, амбулаторыя ўрача агульнай практыцы, дзённы стацыянар на 3 ложкі, хатні стацыянар на 2 ложкі);
* УАЗ «Навасёлкаўская амбулаторыя ўрача агульнай практыцы» (амбулаторыя ўрача агульнай практыцы, дзённы стацыянар на 3 ложкі).

## Галоўныя ўрачы 
* Г. І. Трэпель
* Л. В. Аўдзей
* В. П. Малы
* А. П. Шашкель (1989—1991)
* А. С. Караткевіч (1992—1995)
* У. М. Чакавы (з 1995)

## Літаратура 
* Чаплинская, Г. Н. Поставский район / Г. Н. Чаплинская // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 362—365.

## Спасылкі 
* Сайт Пастаўскай цэнтральнай раённай бальніцы 

Катэгорыя:Паставы
Катэгорыя:Пастаўскі раён
Катэгорыя:Бальніцы Беларусі
Варонскі сельсавет

**Варо́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Астравецкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Вароны.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Астравецкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 27 сакавіка 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Варнянскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Астравецкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Цьмянец духмяны

**Цьмяне́ц духмяны** (*Chaerophyllum aromaticum*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Назвы 
Цьмянец духмяны, цьмянец дзікі, дзеньчаль.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з тоўстым карэнішчам і вышынёй да 2 м. Сцябло прамастойнае, моцнае, галінастае, злёгку ўздутае ў вузлах, апушанае цвёрдымі валаскамі ў ніжняй частцы. Лісце буйное, шэра-зялёнага колеру, двойчытрайчастае або амаль тройчытрайчастае, з суцэльнымі, зубчастымі па краі сегментамі. Ніжняе лісце на доўгіх чаранках, верхняе — з меншай пласцінкай, пераходзячай у похву. Кветкі белыя, у парасоніку з 12—20 прамянямі першага парадку. Тычынак 5. Плод — віслаплоднік.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўропы, на Каўказе (Грузія) і ў Турцыі. Святлолюбівая расліна, мезафіт і мезатроф. Расце на сухіх і стэпавых лугах, па берагах вадаёмаў і ў прыбярэжных хмызняках, на ўзлесках, у алешніках, шыракалістых і зрэджаных хваёва-дубовых лясах, у ярах, на аблогах, пустках. Цвіце ў ліпені.

Ахоўваецца ў Эстоніі і шэрагу рэгіёнаў Расіі.

## Выкарыстанне 
Лекавая расліна (настой карэнішча выкарыстоўваецца пры хваробах страўніка). Добры меданос. Маладыя парасткі магчыма выкарыстоўваць у ежу.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Бутень // Архив природы России 

Катэгорыя:Цьмянец
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Мухаршыбір

**Мухаршыбір** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Мухаршыбірскага раёна Рэспублікі Бураціі.

Размешчана за 118 км на поўдзень ад Улан-Удэ на федэральнай аўтамагістралі Р258 «Байкал», на рэчцы Мухаршыбірцы, левым прытоку ракі Сухары.

Сяло заснавана ў 1720 годзе.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
Кяхцінскі раён

**Кяхцінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Рэспубліцы Бурація, Расія.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Кяхта.

## Геаграфія 
Мяжуе на захадзе з Джыдзінскім, на поўначы — з Селенгінскім, на паўночным усходзе — з Бічурскім раёнамі рэспублікі, на паўднёвым усходзе — з Красначыкойскім раёнам Забайкальскага края. Кяхцінскі раён займае плошчу 4663 км².

Катэгорыя:Раёны Бураціі
Баргузінскі раён

**Баргузінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Рэспубліцы Бурація, Расія.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Баргузін.

## Геаграфія 
Мяжуе на поўначы з Паўночна-Байкальскім і Курумканскім, на ўсходзе — з Баўнтаўскім, на поўдні — з Прыбайкальскім раёнамі рэспублікі. На захадзе, па акваторыі возера Байкал, раён мяжуе з Іркуцкай вобласцю. Баргузінскі раён займае плошчу 18533 км².

Катэгорыя:Раёны Бураціі
Баўнтаўскі эвенкійскі раён

**Баўнтаўскі эвенкійскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Рэспубліцы Бурація, Расія.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Багдарын.

## Геаграфія 
Мяжуе на поўначы з Паўночна-Байкальскім і Муйскім, на захадзе — з Курумканскім і Баргузінскім, на паўднёвым захадзе — з Прыбайкальскім і Хорынскім, на поўдні — з Яраўнінскім раёнамі Бураціі, на усходзе праходзіць мяжа з Забайкальскім краем. Баўнтаўскі эвенкійскі раён займае плошчу 66 816 км².

Катэгорыя:Раёны Бураціі
Тарбагатай (Тарбагатайскі раён)

**Тарбагатай** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Тарбагатайскага раёна Рэспублікі Бураціі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1710 годзе
Кіжынга

**Кіжынга** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Кіжынгінскага раёна Рэспублікі Бураціі.

Размешчана за 200 км на ўсход ад горада Улан-Удэ на левым беразе ракі Кіжынгі, за 9 км ад яе ўпадзення ў Худан (Кадун).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бураціі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1915 годзе
Phryganeidae

**Phryganeidae** — сямейства ручайнікаў падатраду .

У сямействе налічваецца каля 16 родаў і не менш за 80 апісаных відаў.

Тыпавы род сямейства — 

## Роды 
*  McLachlan, 1876
*  Curtis, 1835
*  Martynov, 1924
*  Wiggins in Wiggins & Larson, 1989
*  Martynov, 1930
*  Milne, 1934
*  Martynov, 1924
*  Navas, 1916
*  Kolenati, 1848
*  Kolenati, 1848
*  Rambur, 1842
*  Linnaeus, 1758
*  Kolenati, 1859
*  Fabricius, 1775
*  Kolenati, 1848
*  Milne, 1934

 
Катэгорыя:Ручайнікі
Катэгорыя:Сямействы насякомых
Мірончык

**Мірончык** — прозвішча.

## Выбітныя асобы 
* Аляксандр Іванавіч Мірончык (нар. 1954) — беларускі скульптар.
* Дзмітрый Леанідавіч Мірончык — беларускі дыпламат
* Іван Мікалаевіч Мірончык — беларускі патолагаанатам
* Міхаіл Уладзіміравіч Мірончык (нар. 1966) — беларускі службовец, дэпутат.
* Уладзімір Аляксандравіч Мірончык (нар. 1989) — беларускі музыказнавец, дырыжор, кампазітар, паэт.

## Гл. таксама 
* Анастасія Сяргееўна Мірончык-Іванова — беларуская лёгкаатлетка
Мікалай Карпавіч Ільін

**Мікалай Карпавіч Ільін** (нар. , в. Альхавік, Лёзненскага раёна, Віцебскай вобласці) — работнік сельскай гаспадаркі і будаўнічай прамысловасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1974).

## Біяграфія 
З 1947 года па 1951 год працаваў у сельскай гаспадарцы. У 1951 годзе быў прызваны на ваенную службу і 4 гады служыў у Ваенна-марскім флоце СССР.

У 1954—2002 гадах працаваў ваграншчыкам на Мінскім камбінаце будаўнічых матэрыялаў (з 1994 года ААТ «Керамін»). 14 гадоў узначальваў прафсаюзны камітэт прадпрыемства.

За паспяховае выкананне вытворчых планаў Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 студзеня 1974 года Ільіну М. К. было прысвоена званне «Герой Сацыялістычнай Працы».

На Алеі Славы ў гарадскім пасёлку Лёзна знаходзіцца стэла ў гонар М. К. Ільіна.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1974)
* ордэн Леніна — двойчы

## Літаратура 
* Дмитриев, Г. Лично ответственный / Г. Дмитриев // Промышленность Белоруссии. — 1975. — № 4. — С. 33-34.
* Ильин Николай Карпович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 1. — С. 466.
* Ильин Николай Карпович // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 242.
* Ильин Николай Карпович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 104.
Коцелы

**Коцелы** ці **Катлы** — шляхецкі род гербу «Пелікан».

## Паходжанне 
Паводле падання, запісанага ў гербоўніках А. Каяловіча, К. Нясецкага і інш., паходзілі ад князя Коцела, які прыняў хрышчэнне ад святых Кірілы і Мяфодзія. З гэтай прычыны змяшчалі над радавым гербам выяву з княжацкай шапкай. На самай справе паходзілі з баяр. Першы вядомы прадстаўнік роду — *Кацёл*, які ў 1440—1443 гадах атрымаў ад вялікага князя Казіміра пацвярджэнне на маёнткі Смыкаў, Камарын і Зазарце ў Крамянецкім павеце.

## Прадстаўнікі 
* Самуэль Геранім Коцел (?—1686) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Пісар скарбовы (1649—1668), войскі старадубскі (1652—1666), маршалак ашмянскі (каля 1678), староста скірстымонскі.
* Міхал Казімір Коцел (?—1722) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Ашмянскі падкаморы (1683—1685), кашталян віцебскі (1685—1700), кашталян (1700—1703) і ваявода (1703—1710) троцкі, вялікі падскарбі літоўскі (з 1710).
* Тадэвуш Коцел (1736—1799) — генерал-маёр войска Вялікага Княства Літоўскага. Староста маркаўскі (1764), староста ашмянскі (1772).
* Юзаф Коцел (1764—1810) — палкоўнік войска ВКЛ, пасол першай кадэнцыі на Чатырохгадовым Сойме, адзін з кіраўнікоў паўстання 1794 года
* Казімір Коцел (1767—1813) — вялікалітоўскі ваенны дзеяч.

## Літаратура 
* Пазднякоў, В. Катлы / Валерый Пазднякоў //  — С. 149.
Палмерстан (атол)

**Па́лмерстан** () — атол у Ціхім акіяне. Уваходзіць у склад Астравоў Кука. Плошча сушы — 2,1 км². Насельніцтва (2019 г.) — 35 чал.

## Геаграфія 
Палмерстан — атол у 490 км на паўночны захад ад вострава Раратонга і ў 704 км на паўночны ўсход ад Ніуэ. Ён  месціцца на вяршыні старажытнага падводнага вулкана, чый цокаль знаходзіцца на глыбіні каля 4000 м. Уяўляе сабою шырокую лагуну плошчай 56 км² у атачэнні замкнёнага каралавага рыфа. Узвышшы на рыфе фарміруюць невялікія астраўкі *моту* з агульнай плошчай сушы 2,1 км². Самы высокі пункт дасягае 6 м над узроўнем акіяну. Адзіны стала населены астравок Палмерстан (0,404 км²) у заходняй частцы рыфа. Ва ўсходняй частцы месціцца другі па плошчы астравок Лестэр (0,4 км²). На астравах няма калодзежаў з пітной вадой. Насельніцтва вымушана назапашваць дажджавую ваду.

Для Палмерстана характэрны спякотны трапічны клімат з частымі ўраганамі і моцнымі вятрамі ў студзені і лютым.

## Гісторыя 
Джэймс Кук адкрыў атол Палмерстан у 1774 г. 13 красавіка 1777 г. маракі яго экспедыцыі ўпершыню высадзіліся тут у пошуках харчовых прыпасаў. Астравы атола былі ненаселены, аднак сустракаліся рэшткі прысутнасці палінезійцаў у мінулым. Мяркуецца, што палінезійскія мараплаўцы ведалі атол пад назвай *Аварау*. Ён быў населены на працягу некалькіх дзесяцігоддзяў, аднак у выніку пакінуты з-за вычарпання прыродных рэсурсаў.

У 1859 г. атолам зацікавіўся брытанскі гандляр Джон Брандэр. Ён дамовіўся з суайчыннікам, цясляром Вільямам Мастэрсам аб арганізацыі какосавых плантацый. В. Мастэрс прыбыў на Палмерстан у 1863 г. разам з 2 жонкамі-палінезійкамі родам з Тангарэва. Праз некаторы час да іх далучылася трэцяя жонка родам з таго ж атола. Яны здолелі стварыць камерцыйна прыбытковую вытворчасць какосавага алею. Усе сталыя сучасныя насельнікі Палмерстана з'яўляюцца прамымі нашчадкамі 23 дзяцей В. Мастэрса і яго 3 жонак.

У 1891 г. Палмерстан быў анексаваны Вялікабрытаніяй. Урад заключыў з В. Мастэрсам дагавор арэнды, які падаўжаўся да 1954 г. У 1965 г. атол увайшоў у склад свабодна асацыяванай дзяржавы Астравы Кука. Тут было створана мясцовае самакіраванне на чале мэра.

## Інфраструктура 
Адзінае сталае паселішча Палмерстан знаходзіцца на аднайменным востраве на захадзе каралавага рыфа. Галоўныя заняткі жыхароў — земляробства і рыбалоўства. Камерцыйны прыбытак прыносіць вырошчванне какосавай пальмы. З-за праблем з транспартам на атоле не развіты турызм, аднак яго наведваюць уладальнікі яхт і іншых маламерных суднаў. Адсутнасць сталай медыцынскай дапамогі, недахоп пітной вады, электрычнасці і сучасных сродкаў камунікацый вымушае маладых палмерстанцаў пераязджаць на Раратонга і ў Новую Зеландыю, дзе ў наш час жыве больш нашчадкаў В. Мастэрса, чым на самім атоле.

## Спасылкі 
* Palmerston, Cook Islands 
* Nothing Goes Wrong on Palmerston Island
* Populating Palmerston Island: One Man, Three Wives and A Desert Island Paradise
* Palmerston: The island at the end of the earth

Катэгорыя:Астравы паводле алфавіта
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Кука
Катэгорыя:Атолы
Новы Тарг

**Новы Тарг** (, , , поўная афіцыйная назва — *Каралеўскі вольны горад Новы Тарг*) — горад на поўдні Польшчы, нефармальны цэнтр і буйнейшы горад рэгіёна Падгалле. Размешчаны за 85 км на поўдзень ад Кракава, за 380 км на поўдзень ад Варшавы, за 20 км ад мяжы са Славакіяй. Адміністрацыйны цэнтр Наватаргскага павета Малапольскага ваяводства, утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Новы Тарг. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 51,07 км². Насельніцтва 33,4 тыс. чалавек.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы
Хшанаў

**Хшанаў** () — горад на поўдні Польшчы, размешчаны за 300 км на поўдзень ад Варшавы, за 45 км на захад ад Кракава і за 35 км на ўсход ад Катавіц. Адміністрацыйны цэнтр Хшаноўскага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Хшанаў. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 38,31 км². Насельніцтва 37,4 тыс. чалавек. 

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Маша Калека, паэтэса