Ян Барысавіч Гамарнік

{{Дзяржаўны дзеяч
 | імя              = Ян Барысавіч Гамарнік 
 | арыгінал імя     = 
 | выява            =Ян Барысавіч Гамарнік, 1928 год.jpg
 | шырыня           = 250px
 | апісанне         = савецкі военачальнік, дзяржаўны і партыйны дзеяч
 | тытул            = старшыняДальрэўкама
 | парадак          = 2
 | сцяг             = 
 | перыядпачатак    = 1923
 | перыядканец      = 4 студзеня 1926
 | папярэднік       = Пётр Аляксеевіч Кобазеў
 | пераемнік        =  пасада скасавана
 | тытул_2          = першы сакратарДалёкаўсходняга крайкама ВКП(б)
 | парадак_2        = 2
 | сцяг_2           = 
 | перыядпачатак_2  =  1926
 | перыядканец_2    = 25 кастрычніка 1928
 | папярэднік_2     = Мікалай Апанасавіч Кубяк
 | пераемнік_2      = Іван Мікалаевіч Перапечка
 | тытул_3          = першы сакратар ЦКкампартыі Беларусі
 | парадак_3        = 3
 | сцяг_3           = 
 | перыядпачатак_3  = 4 снежня 1928
 | перыядканец_3    = 3 студзеня 1930
 | папярэднік_3     = Вільгельм Георгіевіч Кнорын
 | пераемнік_3      = Канстанцін Веньямінавіч Гей
 | дата нараджэння  = 
 | месца нараджэння = 
 | дата смерці      = 
 | месца смерці     = 
 | імя пры нараджэнні = Якаў Цудзікавіч Гамарнік
 | бацька           =
 | маці             =
 | муж              =
 | мужа             =
 | дзеці            =
 | гады службы      = 1929—1937
 | прыналежнасць    = 
 | род войскаў      =
 | званне           = армейскі камісар 1-га рангу
 | камандаваў       = Палітычнае кіраванне РСКА
 | бітвы            = 
 | партыя           = ВКП(б) з 1916 года
 | дзейнасць        =
 | прафесія         =
 | адукацыя         = 
 | навуковая ступень=
 | узнагароды       =
{ style="background: transparent"
 
}
 | аўтограф         =
 | сайт             =
 | вікісховішча     = Yan Gamarnik
}}
**Ян Барысавіч Гамарнік**, сапраўднае імя **Якаў Цудзікавіч Гамарнік**, партыйная мянушка «Таварыш Ян» (, Жытомір, Украіна — , Масква) — савецкі дзяржаўны і ваенны дзеяч, армейскі камісар 1-га рангу (1935).

Застрэліўся напярэдадні немінучага арышту па «».

Рэабілітаваны КПК пры ЦК КПСС у партыйным дачыненні да 7 кастрычніка 1955 года.

## Біяграфія 
### Раннія гады 
Нарадзіўся ў інтэлігентнай яўрэйскай сям’і.

Вучыўся ў гімназіі, але з 15 гадоў быў вымушаны здабываць сабе сродкі да існавання. У 17 гадоў зацікавіўся марксізмам.

У 1913 годзе, скончыўшы гімназію з сярэбраным медалём, пераехаў у Малын Кіеўскай губерні і стаў рэпетытарам. З гэта ж года ўдзельнічаў у рэвалюцыйным руху. Пазнаёміўшыся з кіраўнікамі бальшавіцкага падполля на Украіне М. А. Скрыпнікам і , якія аказалі на яго вялікі ўплыў, Гамарнік у 1916 годзе стаў членам РСДРП (б). Вёў прапаганду на кіеўскім .

### Партыйная кар’ера 
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года Гамарнік узначальваў Кіеўскі камітэт РСДРП(б).
13 сакавіка 1937 года прызначаны ўпаўнаважаным Наркамата абароны СССР пры Саўнаркаме РСФСР.

Гамарніку першаму ў Чырвонай Арміі 20 лістапада 1935 г было прысвоена воінскае званне армейскага камісара 1-га рангу, якое адпавядае званню камандарма 1-га рангу.

Дэлегат 10 — 17-га з’ездаў партыі. На 14-м з’ездзе выбіраўся кандыдатам у члены ЦК партыі, на 15 — 17-м — член ЦК ВКП (б).

31 мая наркам абароны К. Я. Варашылаў аддаў загад паведаміць Гамарніку, які знаходзіўся ў сябе на кватэры ў сувязі з хваробай (дыябет), аб рашэннях Палітбюро. Яны таксама абвясцілі Гамарніку загад народнага камісара абароны пра звальненне яго з шэрагаў РСЧА. Адразу ж пасля гэтага Гамарнік застрэліўся напярэдадні непазбежнага арышту.

## Рэабілітацыя 
У 1955 годзе Гамарнік І. М. і дзве сястры Яна Барысавіча — Багамолава-Гамарнік К. Б. і Гамарнік Ф. Б. — накіравалі ў Пракуратуру СССР скаргі, у якіх паказалі на неабгрунтаванасць абвінавачванняў супраць Я. Б. Гамарніка.

6 жніўня 1955 года Прэзідыум ЦК КПСС па прадстаўленні Генеральнага пракурора СССР  ад 22 ліпеня 1955 года асаблівай пастановай прызнаў вылучаныя супраць Я. Б. Гамарніка абвінавачванні ў антысавецкай дзейнасці неабгрунтаванымі. У партыйным дачыненні Гамарнік быў рэабілітаваны рашэннем Камітэта партыйнага кантролю пры ЦК КПСС ад 7 кастрычніка 1955 г..

## Узнагароды 
* Ордэн Леніна (22.02.1933) — *за выдатную працу па ўмацаванні абараназдольнасці СССР*.
* Ордэн Чырвонага Сцяга (20.02.1928) — *у сувязі з 10-годдзем РСЧА, за заслугі ў кіраўніцтве і асабісты удзел у баявых аперацыях у цяжкія гады грамадзянскай вайны*.

## Сям’я 
* Жонка Гамарніка — бальшавік з 1917 года, працавала разам з ім у Адэскім падполлі. Затым скончыла Інстытут чырвонай прафесуры, працавала рэдактарам-кансультантам у выдавецтве, якое выпускала «Гісторыю грамадзянскай вайны ў СССР». У 1937 арыштаваная і прысуджаная да 8 гадоў турэмнага зняволення (а затым яшчэ да 10),  (па афіцыйных звестках памерла ў 1943 годзе ў лагеры).
* Дачка — Вікторыя Янаўна Кочнева (нар. у 1924). Пасля арышту бацькі адпраўлена ў дзіцячы дом. Інжынер, да пенсіі працавала ў Міністэрстве нафтаперапрацоўчай і нафтахімічнай прамысловасці СССР.
* Сястра жонкі Гамарніка Маня была жонкай яўрэйскага паэта Хаімам Іосіфавічам Бялікам.
* Фаіна Барысаўна Гамарнік (1899—1990), сястра Я. Б. Гамарніка, была лекарам Санітарнага кіравання Крамля. Яе выклікалі, калі Сталін знайшоў цела сваёй жонкі , якая скончыла жыццё самагубствам. Пазней была рэпрэсаваная, правяла 24 гады ў , аднак ёй удалося выжыць. Пахавана на Ваганькаўскіх могілках.
* Клара Барысаўна Багамолава-Гамарнік, (1905 — пасля 1978), сястра Я. Б. Гамарніка. Член КПСС с 1929 года. У 1920-х гадах працавала ў бюро скаргаў Кіеўскай гарадской КК-РКІ, у 30-х гадах — у МГК КПСС, у пракуратуры Маскоўскай вобласці. На пенсіі працавала на грамадскіх пачатках у Камітэце савецкіх жанчын.

## Памяць 
у]]

* 1 чэрвеня 1964 года вуліца Батарэйная ў горадзе Хабараўску была перайменаваная ў вуліцу Гамарніка
* У 1964 годзе была выпушчаная паштовая марка СССР, прысвечаная Гамарніку.
* Ва Уладзівастоку ёсць вуліца Гамарніка.
* У Кіеве ёсць вуліца Гамарніка (пас. , ).
* У Мінску ў мікрараёне Зялёны Луг ёсць вуліца Гамарніка
* У Харкаве ў цэнтры горада ёсць  і да 22 чэрвеня 1937 года быў . Зараз існуе завулак Гамарніка ў іншай частцы горада.
* У Жытоміры ёсць вуліца названая ў яго гонар і дом, дзе нарадзіўся Я. Гамарнік.
* У Кіеўскім раёне Данецка ёсць вуліца Гамарніка.
* У Адэсе была вуліца Гамарніка (цяпер вул. Семінарская).
* У Камсамольску-на-Амуры ёсць вуліца Гамарніка.
* У Севастопалі ёсць вуліца Яна Гамарніка.
* Ва Украіне ёсць танкернае судна Ян Гамарнік

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Григорян А. М., Мильбах В. С., Чернавский А. Н. Политические репрессии командно-начальствующего состава, 1937—1938 гг. Ленинградский военный округ. — СПб.: Издательство Санкт-Петербургского университета, 2013. — 423 с. — ISBN 978-5-288-05282-8
* Лазарев С. Е. Социокультурный состав советской военной элиты 1931—1938 гг. и её оценки в прессе русского зарубежья. — Воронеж: Воронежский ЦНТИ — филиал ФГБУ «РЭА» Минэнерго России, 2012. — 312 с. — 100 экз. — ISBN 978-5-4218-0102-3
* 
* Гамарник, Ян Борисович // Советская военная энциклопедия / под ред. Н. В. Огаркова. — М.: Воениздат, 1979. — Т. 2. — 654 с. — (в 8-ми т). — 105 000 экз.
* Сувениров О. Ф. Трагедия РККА 1937—1938. — М.: ТЕРРА, 1998. — 528 с. — ISBN 5-300-02220-9
Черушев Н. С. 1937 год: элита Красной Армии на Голгофе. — М.: Вече, 2003. — 560 с. — (Военные тайны XX века). — 5000 экз. — ISBN 5-94538-305-8
* Якупов Н. М. Трагедия полководцев. — М.: Мысль, 1992. — С. 282—310. — 349 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-244-00525-1
* Ян Гамарник. Воспоминания друзей и соратников / сост. Л. В. Богомолова-Гамарник, Е. М. Борисов, В. Я. Кочнева, Г. С. Пуле. Литературная обработка М. А. Жохова. — М.: Воениздат, 1978. — 191 с.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Палітыкі СССР
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Палітыкі-самазабойцы
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Украіны
Катэгорыя:Гісторыя Далёкага Усходу
Катэгорыя:Першыя сакратары Далёка-Усходняга крайкама ВКП(б)
Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта Кіеўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Армейскія камісары 1-га рангу
Катэгорыя:Военачальнікі-самазабойцы
Катэгорыя:Застрэліліся
Катэгорыя:Члены Ваеннага савета пры народным камісары абароны СССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя военачальнікі
Катэгорыя:Члены ЦВК БССР
Катэгорыя:Члены ЦВК СССР
Катэгорыя:Члены Аргбюро ЦК УКП(б)