open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Я крочу па Маскве

**«Я крочу па Маскве»** () — савецкі мастацкі фільм, зняты на кінастудыі «Масфільм» рэжысёрам Георгіем Данеліяй паводле сцэнарыя Генадзя Шпалікава ў 1963—1964 гадах. Аснову кінаапавядання склалі падзеі, якія адбываліся на працягу аднаго дня з маладым метрабудаўцам Колькам і яго сябрамі — сібірскім мантажнікам Валодзем Ермаковым, прызыўніком і маладым Сашам, прадаўшчыцай аддзела грамкружэлак ГУМа Аленай. Фільм, які ўяўляе сабой ланцужок завершаных эпізодаў-навел, быў кінематаграфічным дэбютам для шэрагу выканаўцаў (Яўген Сцяблоў, Уладзімір Басаў, Ірына Мірашнічэнка); Мікіта Міхалкоў упершыню адыграў галоўную ролю ў кіно. Стужка, жанр якой вызначаны стваральнікамі як лірычная камедыя, знята аператарам Вадзімам Юсавым з выкарыстаннем даўгафокуснай оптыкі, якая дазволіла наблізіць фактуру выявы да эфекту сапраўднасці. У карціне гучыць песня Андрэя Пятрова на вершы Генадзя Шпалікава «А я іду, крочу па Маскве».

Водгукі і рэцэнзіі сучаснікаў Данеліі і Шпалікава былі неадназначнымі. У кіназнаўчых выданнях, нараўне з прызнаннем мяккага лірызму карціны і натуральнай гульні акцёраў, гучалі прэтэнзіі, звязаныя з «бесканфліктнасцю» дзеяння і адсутнасцю ў сюжэце складанай драматургіі. Фільм быў прадстаўлены на XVII Канскім кінафестывалі 1964 года, дзе Данелія быў удастоены спецыяльнай ганаровай згадкі журы ў ліку маладых кінематаграфістаў: «За індывідуальнасць і абяцанні, якія яны выказалі ў сваіх творах». Аператарская работа Вадзіма Юсава была адзначана ў гэтым жа годзе першымі прэміямі на Усесаюзным кінафестывалі і на Міжнародным тэхнічным конкурсе фільмаў у рамках VI кангрэса УНІАТЭК у Мілане.

Катэгорыя:Фільмы СССР 1964 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 1964 года
Катэгорыя:Кінакамедыі СССР
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы Георгія Данеліі
Вадзім Іванавіч Юсаў

**Вадзім Іванавіч Юсаў** (; , Клаўдзіна — , ) — савецкі і расійскі кінааператар, які заваяваў сусветную вядомасць сваім супрацоўніцтвам з рэжысёрамі Андрэем Таркоўскім, Георгіем Данеліяй і Сяргеем Бандарчуком, педагог.
Народны артыст РСФСР (1979), лаўрэат Ленінскай прэміі (1982), Дзяржаўнай прэміі СССР (1984) і Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя братоў Васільевых (1977). Лаўрэат Венецыянскага кінафестывалю — «Залатая Азелла» (1988), трохразовы лаўрэат нацыянальнай кінапрэміі «Ніка» (1991, 1992, 2004) і ўладальнік ганаровай прэміі «Залаты арол» (2013).
Паводкі ў Рыу-Гранды-ду-Сул (2024)

У канцы красавіка і пачатку мая 2024 года ў штаце Рыу-Гранды-ду-Сул у Бразіліі адбыліся буйныя паводкі. У некаторых месцах выпала больш за 400 мм ападкаў. Агулам стыхія закранула 281 муніцыпалітэт. Станам на 1 чэрвеня зарэгістраваны 171 загінулы.

## Ход падзей 
Стыхія была выклікана надыходам халоднага фронту, звязаным з вобласцю нізкага ціску над морам. Разам з гэтым ішоў паток вільгаці, які рухаўся з поўначы Бразіліі.

28 красавіка грамадзянская абарона Рыа-Гранды-ду-Сул выпусціла метэаралагічнае папярэджанне аб рызыцы з-за «асобных штормаў і перыядычных моцных дажджоў». У той жа дзень на поўнач штата абрынуліся моцныя дажджы з ветрам. Пасля непагадзь ахапіла практычна ўвесь рэгіён.

Станам на 30 красавіка каля 300 тысяч чалавек пакутавалі ад праблем з інфраструктурай, уключаючы адсутнасць электразабеспячэння, пітной вады, тэлефоннай сувязі і доступу ў Інтэрнэт. Дзясяткі дзяржаўных і федэральных аўтамагістралей былі цалкам або часткова перакрытыя.

На наступны дзень, 1 мая, больш за 160 000 населеных пунктаў былі абясточаны, а 441 000 чалавек засталіся без вады.

З-за дажджоў у 147 муніцыпалітэтах Рыа-Грандэ-ду-Сул зафіксаваны паводкі і апоўзні. 2 мая грамадзянская абарона штата паведаміла аб 13 загінулых, у той час як пажарная служба ваеннай брыгады пацвердзіла факт гібелі яшчэ 11 чалавек, 21 абвешчаны прапаўшым без вестак. Каля 67 800 чалавек пацярпелі ад наступстваў стыхіі. З іх 14 500 чалавек страцілі дамы.

Ад паводкі пацярпеў гістарычны цэнтр Порту-Алегры. На некаторых вуліцах у горадзе рух быў магчымы толькі на лодках . Мясцовы аэрапорт прыпыніў працу.

## Статыстыка 
## Рэакцыя 
1 мая ўлады штата абвясцілі надзвычайнае становішча.

У пацярпелыя раёны накіраваны ратавальнікі з Санта-Катарыны і Параны. 2 мая штат наведаў прэзідэнт Бразіліі Луіс Інасіу Лула да Сілва.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паводкі ў Бразіліі
Катэгорыя:Паводкі 2024 года
Катэгорыя:Май 2024 года
Катэгорыя:Красавік 2024 года
Катэгорыя:Рыу-Гранды-ду-Сул
Сабір Абдула

**Сабір Абдула** (, сапраўднае імя Сабірджан Абдулаеў; 5 [18] верасня 1905, , Ферганская вобласць, Расійская імперыя — , , Узбекская ССР) — узбекскі , , , спецыяльны карэспандэнт. Заслужаны дзеяч мастацтваў Узбекскай ССР (1944). Народны паэт Узбекскай ССР (1965). Лаўрэат Рэспубліканскай Дзяржаўнай прэміі імя Хамзы (1971).

## Літаратура 
*
Грыгол Грыголавіч Абашыдзэ

**Грыгол Грыголавіч Абашыдзэ** (груз. გრიგოლ აშიძე; 1 жніўня 1914, Зеда Ргані, Кутаіская губерня, Расійская імперыя — , ) — грузінскі  і . Сааўтар тэксту Гімна Грузінскай ССР (1944). Герой Сацыялістычнай Працы (1974). Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1951). Член ВКП(б) з 1944 года. Першы сакратар Праўлення СП Грузіі з 1967 года. Акадэмік Акадэміі навук Грузінскай ССР (1979). Дэпутат Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР 8—11 скліканняў ад Зестафонскай выбарчай акругі № 175 Грузінскай ССР.

## Літаратура 
*
Віктар Уладзіміравіч Азаронак

**Віктар Уладзіміравіч Азаронак** (нар. 23 жніўня 1974, в. Рудня, Лепельскі раён) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 жніўня 1974 года ў в. Рудня Лепельскага раёна Віцебскай вобласці. Брат прапагандыста Юрыя Азаронка і дзядзька прапагандыста Рыгора Азаронка.

Скончыў Акадэмію фізічнага выхавання і спорту Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Фізічная культура і спорт»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».

Праходзіў службу ў пагранічных войсках Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь.

Працаваў дырэктарам Бароўскай сярэдняй школы імя Г. К. Жукава Лепельскага раёна; намеснікам старшыні Лепельскага раённага выканаўчага камітэта, дзе адказваў за адказвае за пытанні адукацыі, культуры і аховы здароўя.

Член рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Белая Русь».

У 2024 годзе выбраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Лепельскай акругі № 23. Член Пастаяннай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Юрый Андрэевіч Бялоў

**Юрый Андрэевіч Бялоў** (; , , Цвярская вобласць, РСФСР — , , Расія) — савецкі кінаакцёр.

## Біяграфія 
Скончыў УДІК (майстэрня Б. У. Бібікава і В. І. Пыжовай) у 1955 годзе. Праз год пасля заканчэння інстытута стаў знакаміты дзякуючы ролі Грышы ў фільме «Карнавальная ноч».

Пазней, на працягу сямі гадоў, адзін за адным на шырокі экран выйшлі фільмы з удзелам акцёра, якія замацавалі яго поспех сярод гледачоў і зрабілі Юрыя Бялова адным з самых папулярных акцёраў савецкага кіно: «Дзяўчына без адрасу», «Вясна на Зарэчнай вуліцы», «Якія не паддаюцца», «Каралева бензакалонкі». У апошніх двух фільмах ён іграў у пары з Надзеяй Румянцавай.

Пазней быў акцёрам Тэатра-студыі кінаакцёра.

Героі Юрыя Бялова адрозніваюцца непаўторным жыццялюбствам і абаяннем. У сярэдзіне 1960-х гадоў пасля спробы самагубства, па іншых дадзеных, з-за неасцярожнага выказвання пра кіраўніка краіны М. С. Хрушчова акцёр апынуўся на паўгода ў псіхіятрычнай лякарні, пасля чаго яму вельмі мала прапаноўвалі здымацца.

Калі ў Тэатры кінаакцёра ўрэшце яму далі ролю Міласлаўскага ў спектаклі «Іван Васільевіч» паводле п’есы М. А. Булгакава, гэта было для яго неверагодным шчасцем. Па сведчаннях, Алена Сяргееўна Булгакава, удава пісьменніка, пабываўшы на спектаклі, сказала, што яго трактоўка ролі Міласлаўскага вельмі блізкая да таго, што хацеў бачыць аўтар — Міхаіл Афанасьевіч Булгакаў. Пасля Бялоў сышоў з Тэатра кінаакцёра.

У фільме «Стаянка цягніка — дзве хвіліны» (1972) прыкметна састарэлы Бялоў у апошні раз сыграў галоўную ролю. Пасля гэтага наступіла практычна поўнае забыццё — хоць нават і ў гэты няпросты перыяд ён паспеў зняцца ў некалькіх фільмах, самым паспяховым з якіх стаў папулярны дзіцячы фільм «Пра Чырвоную Шапачку», у якім Бялоў выканаў невялікую ролю дзядулі.

### Фільмаграфія 
* 1964 — «Ка мне, Мухтар!»
Валерый Яўгенавіч Рачкоўскі

**Валерый Яўгенавіч Рачкоўскі** (, в. Ганчароўка, Смалявіцкі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі мастак, галоўны мастак Беларускага дзяржаўнага тэатра лялек (1998—2014).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1954 годзе ў вёсцы Ганчароўка Смалявіцкага раёна. У 1982 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, працаваў мастаком-пастаноўшчыкам (1984—1987), галоўным мастаком Мінскага абласнога тэатра «Батлейка» ў Маладзечне (1990—1998), галоўным мастаком Беларускага дзяржаўнага тэатра лялек (1998—2014).

Член Беларускага саюза мастакоў з 2003 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1989 года.

Памёр у 2014 годзе.

## Творчасць 
Як сцэнограф ён паставіў больш за 75 спектакляў для дзяцей і дарослых. Найбольш значныя яго пастаноўкі: «Казка пра цара Салтана», «Дом, які пабудаваў Свіфт», «З Парыжам скончана», «Гісторыя аднаго горада», «Плыт мерцвякоў», «Меч анёла», «Брыдкае качаня» і інш.

У фондах Нацыянальнага гістарычнага музея Беларусі захоўваецца больш за 160 эскізаў, касцюмаў і лялек мастака.

## Зноскі 
Катэгорыя:Тэатральныя мастакі Беларусі
Ірына Юр’еўна Астапенка

**Ірына Юр’еўна Астапенка** (нар. 5 снежня 1976, г. Віцебск) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання.

## Біяграфія 
Нарадзілася 5 снежня 1976 года ў г. Віцебску.

Скончыла Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П. М. Машэрава па спецыяльнасці «Педагогіка і методыка пачатковага навучання і выяўленчага мастацтва».

## Узнагароды 
Узнагароджана граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі галоўнага ўпраўлення па адукацыі Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта, Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў. Мае Падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

## Сям'я 
Замужам, мае дзвюх дачок.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Джавані Батыста Амічы

**Джавані Батыста Амі́чы** (; ,  — , ) — італьянскі астраном, оптык і батанік.

## Біяграфія 
Атрымаў інжынерную адукацыю ў Балонні, пасля чаго стаў прафесарам кафедры матэматыкі ўніверсітэта ў Мадэне. У 1831 годзе быў прызначаны генеральным інспектарам вучылішчаў вялікага герцагства Тасканскага, а праз некалькі гадоў вялікі герцаг Леапольд II прызначыў яго дырэктарам астранамічнай абсерваторыі «La Specola» у Фларэнцыі. У апошнія гады жыцця працаваў прафесарам астраноміі ў Музеі фізікі і прыроднай гісторыі.

Быў жанаты з Тэрэзай Таманіні, ад шлюбу з якой меў трох дачок.

Вядомы як канструктар аптычных прылад — мікраскопаў і тэлескопаў. Пасля 1800 года пабудаваў люстраны тэлескоп з фокуснай адлегласцю 2,2 метра. Пасля вырабіў глядзельную трубу, якая мела 30 сантыметраў у папярочніку і 6,5 даўжыні. Удасканаліў мікраскоп, вынайшаў імерсійны аб’ектыў мікраскопа (1827), спектраскоп прамога бачання.
Міхаіл Пятровіч Аксянюк

**Міхаіл Пятровіч Аксянюк** (нар. 12 лістапада 1975, в. Прыбарава, Брэсцкі раён) — беларускі памежнік, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 лістапада 1975 года ў в. Прыбарава Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці.

Скончыў Мінскае вышэйшае ваеннае каманднае вучылішча па спецыяльнасці «Камандная тактычная пагранічных і мотастралковых войскаў»; Пагранічную акадэмію Федэральнай службы бяспекі Расійскай Федэрацыі па спецыяльнасці «Кіраванне злучэннямі і часткамі Федэральнай пагранічнай службы Расійскай Федэрацыі»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і ідэалогія»; палкоўнік.

Праходзіў службу на Дзяржаўнай граніцы Рэспублікі Беларусь у Брэсцкай пагранічнай групе; на розных кіруючых пасадах у Смаргонскім пагранічным атрадзе і Гродзенскай пагранічнай групе; камандаваў Полацкім пагранічным атрадам. Узначальваў упраўленне ідэалагічнай работы Дзяржаўнага пагранічнага камітэта Рэспублікі Беларусь.

У 2024 годзе выбраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Гродненскай-Занёманскай акругі № 49. Член Пастаяннай камісіі па нацыянальнай бяспецы.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі «За адзнаку ў вайсковай службе», «За бездакорную службу» I, II і III ступені.

## Сям'я 
Жанаты, мае чацвярых дзяцей.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Абульгазі Бахадур-хан

**Абульгазі-хан**, **Бахадур-хан Абу-ль-Газі** (1603, г. Ургенч, цяпер Узбекістан — 1664) — хівінскі хан, узбекскі пісьменнік, гісторык.

Застуіў на сталец у 1644 годзе, у 1663 годзе адмовіўся ад яго на карысць свайго сына.

У творах («Радаслоўная туркменаў» і «Радаслоўнае дрэва цюркаў») ёсць каштоўныя звесткі пра жыццё і гісторыю розных плямёнаў Сярэдняй Азіі, шэраг народных легендаў, паданняў, прымавак і прыказак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Узбекістана
Тампа (значэнні)

**Тампа** — тапонім.

* Тампа — горад у ЗША, у штаце Фларыда.
* Тампа — заліў на ўзбярэжжы Мексіканскага заліва.
* Тампа — горад у Заходняй Аўстраліі.
Абульгасан Алекперзадэ

**Абульгасан Алібаба аглы Алекперзадэ** (; 12.3.1906, с. Баскал, Азербайджан — 1986) — азербайджанскі пісьменнік. Народны пісьменнік Азербайджана (1979).

Скончыў Бакінскі педагагічны інстытут (1932). Раманы «Свет разбураецца» (1933), «Бастыёны дружбы» (кн. 1—4, 1950—70), «Садагат» (1979) і інш. сюжэтна звязаны з падзеямі рэвалюцыі, грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войнаў. Аўтар сатырычнай аповесці «Унукі старой Тамашы» (ч. 1—З, 1957—69), шматлікіх апавяданняў.

## Беларускія пераклады 
* Унукі старай Тамашы / А. Абульгасан. — Мінск: Дзяржаўнае выдавецтва БССР, Рэдакцыя дзіцячай і юнацкай літаратуры, 1962. — 109, [2] с.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Азербайджана
Абу-ль-Фарадж Аль-Ісфахані

**Абу-ль-Фарадж Аль-Ісфахані** (; 897, Ісфахан, Іран — 21 лістапада 967) — арабскі паэт, вучоны.

Сакратар і прыдворны паэт буідскіх правіцеляў. Вывучаў старажытную гісторыю, генеалогію, фізіялогію, паэзію. Асноўны твор (працаваў над ім каля 50 гадоў) «Кніга песень» — анталогія арабскай і арабамоўнай паэзіі VII—X ст., каштоўная крыніца звестак па гісторыі літаратуры і культуры Арабскага халіфата. У «Кнізе падарожжаў» сабраў вершы і анекдоты за перыяд з 786 да 902 гадоў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Арабскамоўныя паэты
Ларнака

**Ларнака** () — трэці па велічыні горад на Кіпры (пасля Нікасіі і Лімасола), каля паўднёва-ўсходняга берага. Побач з горадам размешчаны галоўны аэрапорт Кіпра. За 34 км ад Нікасіі.

## Гісторыя 
Ларнака — пераемніца горада-дзяржавы Кіціёна, якая, паводле падання, была заснавана Кітымам, унукам Ноя. У гэтым горадзе нарадзіўся выдатны філосаф Зянон, які заснаваў школу стоікаў. З IX ст. да н.э. Кіціён быў фінікійскім горадам. З 333 г. да н.э. увайшоў у дзяржаву Аляксандра Македонскага, а ў 312 г. да н.э. перайшоў пад уладу егіпецкіх Пталемеяў. Затым пад уладай Рыма і Візантыі.

У VII—X стст. горад падвергся землятрусам і спусташальным набегам арабаў. У перыяд Кіпрскага каралеўства і венецыянскага валадарства горад называўся Алікес («Салёныя азёры»). У 1570 годзе горад быў захоплены туркамі. Верагодна, з-за вялікай колькасці старажытных саркафагаў, знойдзеных тут (па-грэчаску «ларнакес»), горад назвалі Ларнака.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Славутасці 
* Праваслаўная візантыйская царква Святога Лазара
* Ларнакскі замак
* Мячэць Хала Султан Тэке

Катэгорыя:Гарады Кіпра
Абу-ль-Ала Гянджэві

**Махмуд Нізамеддзін Абу-ль-Ала Гянджэві** () — азербайджанскі паэт 1-й пал. XII ст. Пісаў на мове фарсі.

## Біяграфія 
Жыў і памёр у сталіцы Шырвана Гянджы, быў прыдворным паэтам. Услаўляў феадальных правіцеляў і іх прыбліжаных. Аўтар шматлікіх вершаў (пераважна ў жанры касыды), якія вызначаліся высокім паэтычным майстэрствам, адточанасцю і выразнасцю формы. У выніку прыдворных інтрыг трапіў у няласку, быў абвінавачаны зайздроснікамі ў ерасі і выгнаны з палаца.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паэты Азербайджана
Катэгорыя:Паэты XII стагоддзя
Катэгорыя:Персідскамоўныя паэты
Абулія

**Абулія** ( +  — воля) —  паталагічнае парушэнне псіхічнай рэгуляцыі дзеянняў, слабаволле, нерашучасць. 

Выяўляецца ў адсутнасці імкнення да дзейнасці, у няздольнасці прыняць рашэнне і ажыццявіць дзеянне, хоць неабходнасць яго ўсведамляецца. Назіраецца пры меланхоліі, іпахондрыі, неўрастэніі, можа быць выклікана таксама барацьбой уяўленняў і пачуццяў, перакананнем у марнасці ўсякага дзеяння. Абулію трэба адрозніваць ад слабаволля як рысы характару.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сімптомы псіхічных расстройстваў
Раённы аддзел унутраных спраў

**Раённы аддзел унутраных спраў** (**РАУС**) — тэрытарыяльны орган унутраных спраў раённых выканаўчых камітэтаў ці мясцовых адміністрацый у Беларусі. У Мінску дзейнічаюць **раённыя ўпраўленні ўнутраных спраў** (скарочана **РУУС**).

Раённыя аддзелы ўнутраных спраў маюць пячатку з выявай Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь і са сваім найменнем.

У раёнах (раёнах у гарадах) кіраўніцтва органамі ўнутраных спраў ажыццяўляецца начальнікам аддзела ўнутраных спраў раённага выканаўчага камітэта (мясцовай адміністрацыі). Начальнікі аддзелаў унутраных спраў назначаюцца на пасаду і вызваляюцца ад пасады Міністрам унутраных спраў. 

У структуру раённых аддзелаў унутраных спраў таксама ўваходзяць крымінальная міліцыя, міліцыя грамадскай бяспекі, падраздзяленні па грамадзянстве і міграцыі органаў унутраных спраў.

Катэгорыя:Праваахоўныя органы Беларусі
Барацьба УПА супраць нямецкіх акупантаў

**Барацьба УПА супраць нямецкіх акупантаў** — супрацьстаянне Украінскай паўстанцкай арміі (УПА) і германскай акупацыйнай адміністрацыі.

## Гісторыя 
Хоць даказана, што рух украінскіх нацыяналістаў і нямецкія ўлады супрацоўнічалі, але пры тым маюцца шматлікія згадкі пра баявыя сутыкненні. Канчатковае рашэнне аб выступе супраць нямецкіх акупантаў прынята на III канферэнцыі АУН (б) 17—21 лютага 1943 года. Ужо ў першыя дні гэтага месяца ўзброеныя атрады нацыяналістаў ажыццяўлялі напады на нямецкія адміністрацыйныя аб’екты. Лічыцца, што першай антынямецкай акцыяй УПА была атака атрада Рыгора Перегіняка на паліцэйскі ўчастак у мястэчку Валадымырэць у ноч з 7 на 8 лютага 1943 года.

У першую чаргу УПА вырашыла нанесці ўдар па грамадзянскай адміністрацыі нацыстаў, імкнучыся прадухіліць сцягванне кантынгентаў. Нямала нападаў былі накіраваныя на адміністрацыйныя органы, дзе забівалі работнікаў і палілі дакументы. Адначасова паўстанцы знішчалі гаспадарчыя аб’екты, нападалі на раённыя адміністрацыйныя цэнтры і гарады, дзе немцы зладзілі так званыя апорныя пункты. Яны ладзілі засады на дарогах, знішчаючы невялікія групы нямецкіх паліцыянтаў. Акрамя таго, упаўцы здзяйснялі напады на некаторыя карныя экспедыцыі, накіраваныя супраць грамадзянскага насельніцтва. 

Улетку 1943 года УПА авалодала значнай тэрыторыяй Валыні і Палесся, ствараючы паўстанцкія рэспублікі, у якіх уся паўната ўлады належала партызанам. Баявыя аперацыі прывялі да таго, што да другой паловы 1943 года пад кантролем немцаў засталіся толькі буйныя населеныя пункты, якія добра ахоўваліся.

На гэтым фоне акупанты праводзілі кампанію па дыскрэдытацыі УПА. У нямецкіх улётках, якія скідвалі з самалётаў на кантраляваную нацыяналістамі тэрыторыю, украінскіх паўстанцаў называлі «саўдзельнікамі Масквы».

Антынямецкі фронт АУН і УПА, які праіснаваў да сярэдзіны 1944 года, не атрымаў прыярытэтнага значэння ў стратэгіі паўстанцкага руху, меў часовы характар і зводзіў баявыя дзеянні да формаў «самаабароны народа», трактуючы нацыстаў як часовых акупантаў Украіны, а галоўным ворагам нацыяналісты па-ранейшаму лічылі СССР.

Да канца 1944 года, па меры таго, як Чырвоная Армія прасоўвалася на захад, кіраўніцтва нацысцкай Германіі было вымушана перагледзець сваё стаўленне да ўкраінскіх нацыяналістаў. Берлін стаў выкарыстоўваць паўстанцаў для дыверсійнай дзейнасці ў савецкіх тылах.

## Гл. таксама 
* Барацьба УПА супраць савецкіх партызан

## Крыніцы 
Катэгорыя:Украіна ў гады Вялікай Айчыннай вайныКатэгорыя:Рух Супраціўлення
Антыдэпрэсанты

**Антыдэпрэса́нты** — лекавыя псіхатропныя сродкі для папярэджання або нейтралізацыі псіхічных і фізічных разладаў, якія суправаджаюць стан дэпрэсіі. Паляпшаюць настрой, здымаюць трывогу і напружанасць, павышаюць псіхічную актыўнасць, нармалізуюць агульны тонус, сон, страваванне, рухомасць арганізма. Многія з іх несумяшчальныя з асобнымі відамі ежы, асабліва з ужываннем алкагольных напояў (магчыма развіццё калапсу). Асобныя антыдэпрэсанты на пачатковым этапе выкарыстання запавольваюць скорасць рэакцыі і ўспрымання сітуацый, таму пры назначэнні выключаюць магчымасць кіравання транспартнымі сродкамі або выканання складаных тэхнічных аперацый.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Антыдэпрэсанты
Антыдоты

**Антыдоты**, **проціяддзе** — лекавыя сродкі пры атручэнні ядамі, таксінамі, атрутнымі рэчывамі; спецыфічныя прафілактычныя сродкі. Антыдоты дзейнічаюць па-рознаму: прадухіляюць паступленне атрутных рэчываў, таксінаў, ядаў у кроў; абумоўліваюць дэтаксікацыю ядаў у арганізме; забяспечваюць папаўненне біягенных рэчываў, якія страчаны пры хранічных інтаксікацыях; спрыяюць вывядзенню ядаў ці таксінаў з арганізма. Раслінныя антыдоты надаюць устойлівасць раслінам да гербіцыдаў і павялічваюць выбіральнасць і эфектыўнасць апошніх.

## Літаратура 
* 
Катэгорыя:Таксікалогія
Клімент Андрэевіч Калеснікаў

**Клімент Андрэевіч Калеснікаў** (; нар.  г., ) — расійскі плывец, які спецыялізуецца ў плаванні на спіне і вольным стылем. Двухразовы прызёр Алімпійскіх гульняў 2020 года, шасціразовы чэмпіён свету на кароткай вадзе, трохразовы прызёр чэмпіянату свету 2019 года, шасціразовы чэмпіён Еўропы, 13-разовы чэмпіён Еўропы на кароткай вадзе, шасціразовы чэмпіён юнацкіх Алімпійскіх гульняў 2018 Рэкардсмен свету на дыстанцыі 50 метраў на спіне. Заслужаны майстар спорту Расіі. Найлепшы плывец Еўропы 2018 года.
Oshkosh M-ATV

**M-ATV** — амерыканскі колавы бронеаўтамабіль.

## Гісторыя 
Машына створана амерыканскай кампаніяй Oshkosh Truck. Бранявы аўтамабіль распрацаваны па праграме Міністэрства абароны ЗША MRAP. Летам 2009 года кампанія-вытворца атрымала заказ на тысячу бронеаўтамабіляў *M-ATV* для амерыканскай арміі.

## На ўзбраенні 
*  — 6 995 адзінак станам на 2016 год;
*  — 45 адзінак станам на 2024 год;
*  — 308 адзінак станам на 2015 год;
*  — 160 адзінак станам на 2016 год;
*  — 750 адзінак станам на 2016 год;
*  — невядомая колькасць станам на 2024 год.

## Баявое прымяненне 
Oshkosh M-ATV Саудаўскай Аравіі, а таксама ААЭ, удзельнічалі ў баявых дзеяннях у Емене супраць паўстанцаў-хусітаў. Выкарыстоўваліся УСУ ў баях супраць УС РФ у ходзе ўварвання Расіі ва Украіну

## Крыніцы 
## Спасылка 
* Брашура на сайце вытворцы

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Бранятэхніка ЗША
Наталля Аляксандраўна Аўсяннікава

**Наталля Аляксандраўна Аўсяннікава** (нар. 23 верасня 1971, в. Бранава, Слуцкі раён) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання.

## Біяграфія 
Нарадзілася 23 верасня 1971 года ў в. Бранава Слуцкага раёна Мінскай вобласці.

Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Гісторыя».

Працавала малодшым навуковым супрацоўнікам у Слуцкім краязнаўчым музеі; настаўнікам гісторыі ў школах Слуцкага раёна і г. Слуцка, намеснікам дырэктара Сярэдняй школы № 10 г. Слуцка імя С. Ф. Рубанава; на розных пасадах у Слуцкім раённым выканаўчым камітэце; старшынёй Слуцкага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання.

Член рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Белая Русь».

У 2024 годзе выбрана дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Слуцкай акругі № 67. Член Пастаяннай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце.

## Узнагароды 
Узнагароджана ганаровымі граматамі Мінскага абласнога Савета дэпутатаў, Слуцкага раённага выканаўчага камітэта. Мае Падзяку старшыні Слуцкага раённага выканаўчага камітэта.

## Сям'я 
Замужам, мае дзвюх дачок.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Школа № 10 імя С. Ф. Рубанава (Слуцк)
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Слуцкага раённага Савета дэпутатаў
Рачкоўскі

**Рачкоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валерый Яўгенавіч Рачкоўскі — беларускі мастак
* Ігар Анатольевіч Рачкоўскі — беларускі ваенны дзеяч
Ахангаран (горад)

**Ахангаран** () - горад у Ташкенцкім вілаеце Узбекістана, адміністрацыйны цэнтр Ахангаранскага туману. Населены пункт Ахангяран атрымаў статус пасёлка ў 1960 годзе ў сувязі з будаўніцтва цэментнага завода. Статус горада быў нададзены ў 1966 годзе. Меў статус горада абласнога падпарадкавання, а з 2010 года знаходзіцца ў раённым падпарадкаванні. Чыгуначная станцыя на лініі Ташкент - Ангрэн.

Катэгорыя:Гарады Узбекістана
Янгіюль

**Янгіюль** () — горад у Ташкенцкім вілаеце Узбекістана. Пасля рэвалюцыі пасёлак называўся Каўнчы, а ў 1934 годзе перайменаваны ў горад Янгіюль (Новы шлях). З 2017 года мае статус горада абласнога падпарадкавання.

Размешчаны на правабярэжжы ракі Чырчык паміж аўтамагістралямі М34 і M39. Чыгуначная станцыя за 28 км на паўднёвы захад ад Ташкента.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Раміль Равільевіч Маскоў (нар. 1945) — беларускі архітэктар.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Узбекістана
Катэгорыя:Пераназваныя населеныя пункты
Нурафшан

**Нурафшан** () — горад абласнога падпарадкавання, адміністрацыйны цэнтр Ташкенцкага вілаета Рэспублікі Узбекістан.

Насельніцтва — 51 400 жыхароў (2021). Статус горада з 1973 года. Да 2017 года называўся Тайтэпа і быў горадам раённага падпарадкавання Уртачырчыцкага раёна. Знаходзіцца за 25 км на поўдзень ад Ташкента.

Катэгорыя:Гарады Узбекістана
Уладзімір Генадзевіч Бабічаў

**Уладзімір Генадзевіч Бабічаў** (нар. 23 жніўня 1991, в. Сваташыцы, Дубровенскі раён) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 жніўня 1991 года ў в. Сваташыцы Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці.

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў па спецыяльнасці «Рэжысура святаў (народныя)».

Працаваў дырэктарам Раённага цэнтра народнай творчасці і культурна-дасугавай дзейнасці Дубровенскага раёна; першым сакратаром Віцебскай абласной арганізацыі грамадскага аб’яднання «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі».

У 2024 годзе выбраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Талачынскай акругі № 30. Член Пастаяннай камісіі па экалогіі і прыродакарыстанні.

## Узнагароды 
Узнагароджаны граматай Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў, Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта, Цэнтральнага камітэта ГА «БРСМ», Дубровенскага раённага выканаўчага камітэта.

## Сям'я 
Халасты.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Ахангаран (рака)

**Ахангаран** () — рака ў Наманганскім і Ташкенцкім вілаетах Узбекістана, правы прыток Сырдар’і. Выкарыстоўваюцца таксама назвы **Ангрэн** і **Культушкан**. Ахангаран і Чырчык з’яўляюцца галоўнымі рэкамі Ташкенцкага аазіса. Бярэ пачатак пад перавалам Башрават (іншая назва — Джырдан) пры зліцці Акташсая і Урталыксая, якія сцякаюць з паўднёвых схілаў Чаткальскага хрыбта.

Даўжыня ракі разам з Акташсаем 236 км, плошча басейна 7710 км². Сярэдні расход вады — 22,8 м³/с.

Катэгорыя:Прытокі Сырдар’і
Катэгорыя:Рэкі Узбекістана
Яўген Уладзіміравіч Апокаў

**Яўген Уладзіміравіч Апокаў** ( — ) — вучоны ў галіне гідралогіі і гідрагеалогіі, адзін з заснавальнікаў гідралогіі, вывучаў рэжым грунтавых вод на Беларускім Палессі, акадэмік АН Украіны, правадзейны член УАСГНІЛ.

## Біяграфія 
У 1892 годзе скончыў Пецярбургскі тэхналагічны інстытут. У 1928 годзе — доктар гідралагічных навук, у 1917 годзе — прафесар, у 1929 годзе — акадэмік АН УССР, у 1935 годзе — акадэмік УАСГНІЛ. Меліяратар і гідролаг.

Працаваў інжынерам па асушэнні балот у Міністэрстве земляробства (1893—1903), старшым інжынерам-гідратэхнікам (1903—1913), начальнікам асушальных пошукаў (1913—1918) Упраўлення земляробства і дзяржаўных маёмасцяў Мінскай губерні.

Прафесар Кіеўскага політэхнічнага інстытута, прафесар Краснадарскага політэхнічнага інстытута (1917—1928). Адначасова загадчык меліярацыйнага аддзялення Вадбуда ў горадзе Краснадары (1920—1921), кіраўнік кафедры ў Кіеўскім СГІ (1922—1925), загадчык кафедры гідралогіі ў Кіеўскім інстытуце будаўніцтва, прафесар кафедры меліярацыі Кіеўскага інжынерна-меліярацыйнага інстытута (1925—1928). Дырэктар Кіеўскага НДІ воднай гаспадаркі (1926—1937, цяпер — Інстытут гідрамеханікі НАН Украіны), адначасова загадчык тарфяной кафедрай у Кіеўскім горна-геалагічным інстытуце (1933—1935).

Рэпрэсіраваны ў 1937 годзе. Рэабілітаваны пасмяротна.

## Літаратура 
* 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С.33
Андрэй Іванавіч Балыш

**Андрэй Іванавіч Балыш** (нар. 20 верасня 1988, в. Суцькава, Смаргонскі раён) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 верасня 1988 года ў в. Суцькава Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці.

Скончыў Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію па спецыяльнасці «Аграномія»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне»; аспірантуру Навукова-практычнага цэнтра Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па земляробстве па спецыяльнасці «Раслінаводства».

Працаваў загадчыкам вучэбнай гаспадаркі Гарадоцкага дзяржаўнага аграрна-тэхнічнага каледжа; навуковым супрацоўнікам аддзела збожжавых, зернебабовых і крупяных культур, галоўным аграномам аддзела палявога і тэхнічнага забеспячэння, загадчыкам аддзела бульбаводства, намеснікам дырэктара па вытворчасці, дырэктарам Віцебскага занальнага інстытута сельскай гаспадаркі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

У 2024 годзе выбраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Гарадоцкай акругі № 21. Член Пастаяннай камісіі па аграрнай палітыцы.

## Узнагароды 
Узнагароджаны памятным знакам «У гонар 90-годдзя Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі».

## Сям'я 
Жанаты, мае сына і дзвюх дачок.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Андрэй Віктаравіч Анісімаў

**Андрэй Віктаравіч Анісімаў** (нар. 2 красавіка 1977, г. Севераўральск, Свярдлоўская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 красавіка 1977 года ў г. Севераўральску Свярдлоўскай вобласці (Расійская Федэрацыя).

Скончыў Акадэмію МУС Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Правазнаўства»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і эканоміка»; палкоўнік запасу.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі «За бездакорную службу» I, II і III ступені, «За адзнаку ў воінскай службе», ганаровымі граматамі Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта, граматамі Старшыні КДБ Рэспублікі Беларусь.

## Сям'я 
Жанаты, мае сына і дачку.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Марыя Акімаўна Апанасенка

**Марыя Акімаўна Апанасенка** (, г., Украіна) — беларуская танцорка, заслужаная артыстка Беларусі (1964).

## Біяграфія 
З 1945 г. працавала ў розных мастацкіх калектывах Украіны. У 1959—68 гадах салістка Дзяржаўнага ансамбля танца Беларусі. Выконвала адказныя сола ў пастаноўках «Беларуская рапсодыя», «Беларуская сюіта», «Мяцеліца» і інш.

## Літаратура 
* 
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. — Мінск, 2010. — Т. 1. — С.186
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1984. — Т. 1. — С.141
Уладзімір Веньямінавіч Баравенка

**Уладзімір Веньямінавіч Баравенка** (нар. 14 мая 1970, г. Секешфехервар, Венгерская Народная Рэспубліка) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 мая 1970 года ў г. Секешфехервар (Венгерская Народная Рэспубліка) у сям’і ваеннаслужачага.

Скончыў Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Цеплагазазабеспячэнне, вентыляцыя і ахова паветранага басейна»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Інавацыйны менеджмент».

Працаваў электраманцёрам, майстрам, галоўным інжынерам Брэсцкай газанапаўняльнай станцыі, начальнікам цэха звадкаванага газу вытворчага ўпраўлення «Брэстміжрайгаз», начальнікам вытворча-тэхнічнага аддзела, галоўным інжынерам, намеснікам генеральнага дырэктара ўнітарнага прадпрыемства «Брэстаблгаз».

Быў выбраны старшынёй Маскоўскага раённага аддзялення г. Брэста Беларускай партыі «Белая Русь» і Маскоўскай раённай арганізацыі рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Белая Русь».

Узнагароджаны граматамі і падзякамі Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, Брэсцкага абласнога, гарадскога выканаўчых камітэтаў, Міністэрства энергетыкі Рэспублікі Беларусь, дзяржаўнага вытворчага аб’яднання «Белпалівагаз», грамадскіх аб’яднанняў.

У 2024 годзе выбраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Брэсцкай-Усходняй акругі № 3. Член Пастаяннай камісіі па прамысловасці, паліўна-энергетычным комплексе, транспарце і сувязі.

## Узнагароды 
Прысвоена ганаровае званне «Ганаровы работнік унітарнага прадпрыемства «Брэстаблгаз».

## Сям'я 
Жанаты, мае сына.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Ангрэн

**Ангрэн**:
* Ангрэн (горад)
* Ахангаран (Ангрэн) — рака
* ФК Ангрэн
Школьнікаў

**Школьнікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Барыс Эмануілавіч Школьнікаў — беларускі архітэктар
* Сямён Пейсахавіч Школьнікаў — беларускі мастак-грымёр
Антон Тамсаарэ

**Антон Та́мсаарэ** (сапраўднае імя **Антон Ханзен Тамсаарэ**;  — ) — эстонскі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся на хутары Тэмсаарэ-Пых’я Эстляндскай губерні Расійскай імперыі. у 1898 годзе скончыў школу і паехаў ў горад Юр’еў (Тарту), каб вучыцца ў прыватнай гімназіі. З 1903 года працаваў у рэдакцыі газеты «Веснік» у Рэвелі. У 1907—1911 гадах вучыўся на юрыдычным факультэце Тартускага ўніверсітэта. У сакавіку 1912 года А. Тамсаарэ паехаў у Сочы, дзе пасяліўся ў сціплай гасцініцы ў раёне пансіяната «Святлана». У маі 1913 года вярнуўся ў Эстонію. Жыў у вёсцы Кат’ярвэ, у 1919 годзе пераехаў у Талін.

Памёр Антон Тамсаарэ 1 сакавіка 1940 года.

## Творчасць 
Друкавацца Антон Тамсаарэ пачаў у 1901 годзе. Творам пісьменніка ўласціва рэалістычнае адлюстраванне сацыяльных супярэчнасцей, глыбокі псіхалагізм, народны гумар.

Сярод твораў Антона Тамсаарэ: аповесці «Дзве пары і адзінокі» (1902), «Старыя і маладыя» (1903), «Маладыя душы» (1909), «Муха» (1917); раман «Гаспадар з Кырбоя» (1922); эпапея «Праўда і справядлівасць»; філасофска-сатырычны раман «Новы Нячысцік з Пекла» (1939); драма «Юдзіф» (1921) і іншыя.

Асобныя творы пісьменніка на беларускую мову пераклалі А. Жук, А. Кудравец, М. Ракітны.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Тамссаре // Литературная энциклопедия: В 11 т. — [М.], 1929—1939. — Т. 11. / Ред. коллегия: Лебедев-Полянский П. И., Нусинов И. М.; Гл. ред. Луначарский А. В.; ученый секретарь Михайлова Е. Н. — М.: Худож. лит., 1939. — Стб. 181. — 824 стб.: ил.

## Спасылкі 
* A. H. Tammsaare muuseum
* Антон (Хансен) Таммсааре // Литературно-мемориальный музей Н. А. Островского
* Антон Хансен Таммсааре // МБУК «ЦБС Адлерского района г. Сочи»
* *Трубок Энда* К 90-летию I части эпопеи «Правда и справедливость». Классика эстонской литературы Антона Хансена Таммсааре // Ежегодник финно-угорских исследований, 2006.

Катэгорыя:Пісьменнікі Эстоніі
Катэгорыя:Эстонскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі на эстонскую мову
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Сезон 2020/2021 «Рубона»

У сезоне 2020/2021 баскетбольны клуб «Рубон» з горада Віцебск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2020/2021 (**5 месца**),
* Кубак Беларусі 2020 ( **бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
**У чэмпіянаце Беларусі**

**У Кубку Беларусі**

## Трэнеры каманды 
*  Руслан Байдакоў (галоўны трэнер)
*  Сяргей Махонь (старшы трэнер)
*  Дзмітрый Рыбакоў

## Гл. таксама 
* Сезон 2019/2020 «Рубона»
* Сезон 2021/2022 «Рубона»

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

2020/2021
Рубон
Катэгорыя:2020 год у Віцебску
Катэгорыя:2021 год у Віцебску
Сямён Пейсахавіч Школьнікаў

**Сямён Пейсахавіч (Паўлавіч) Школьнікаў** (4 (17) кастрычніка 1901,  — ) — беларускі мастак-грымёр. Заслужаны дзеяч культуры Беларусі (1966).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і тэатральнага грымёра. З 1915 года дапамагаў у працы бацьку. З 1921 года працаваў грымёрам у тэатрах г. Магілёва, потым — г. Энгельса (Саратаўская вобласць, РСФСР), з 1944 да 1971 гг. — у Дзяржаўным рускім драматычным тэатры БССР імя М. Горкага (цяпер — Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Максіма Горкага). У 1923—1930 гг. вучыўся жывапісу ў Ю. Пэна ў г. Віцебску, спрабаваў сябе ў скульптуры. З 1960 года да сваёй смерці выкладаў у Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце (цяпер — Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў).

Найбольш вядомыя работы С. П. Школьнікава: партрэтны грым Леніна для акцёраў П. С. Малчанава і А. А. Даброціна (спектаклі Дзяржаўнага рускага драматычнага тэатра БССР імя М. Горкага «Крамлёўскія куранты» М. Ф. Пагодзіна (1956) і «Шостага ліпеня» М. П. Шатрова (1966) і А. М. Генералава (оперны спектакль ДАВТа БССР «Кастрычнік» В. Мурадэлі, 1965); партрэтны грым
Перазвонава для М. Ф. Астангава (спектакль Дзяржаўнага рускага драматычнага тэатра БССР імя М. Горкага «Чорныя путшкі» М. Ф. Пагодзіна,
[1970-я гг.]) і інш.

## Бібліяграфія 
* «Искусство грима» (г. Мінск, 1962),
* «Грим: учебное пособие для театральных учебных заведений» (г. Мінск, 1969),
* «Причёски, головные уборы и украшения для сцены: учебное пособие для студентов театральных учебных заведений» (г. Мінск, 1975),
* «Основы сценического грима: учебное пособие для театральных учебных заведений» (г. Мінск, 1976);
* «Historialliset päähineet, kampaukset ja koru» («Гістарычныя галаўныя ўборы, прычоскі і ўпрыгожанні») (г. Хельсінкі, 1984).

## Літаратура 
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : У 5 т. / рэдкал.: І.П. Шамякін (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск : БелСЭ, 1987. — Т. 5 : Скамарохі — Яшчур. — С. 576.
* Тэатральная Беларусь: Энцыклапедыя : У 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.] — Мінск : БелЭн, 2003. — Т. 2 : Лабанок — Яшчур. — С. 534.
Рыгор Аляксандравіч Анчыкаў

**Рыгор Аляксандравіч Анчыкаў** ( в. Верхнія Цімерсяны, Сімбірская губерня — ) — кампазітар. Заслужаны дзеяч мастацтваў Чувашскай АССР (1989). Член СК Беларусі (1951).

## Біяграфія 
Закончыў Беларускую дзяржаўную кансерваторыю па класу кампазіцыі прафесараў В. А. Белага і А. В. Багатырова (1955).

## Творы 
### Аркестравая музыка 
* Для сімфанічнага аркестра: Святочная уверцюра (1964), уверцюра-фантазія «Сільбі» (1989).
* Для духавога аркестра: Чувашскі марш (1938).

### Камерна-інструментальная музыка 
Для фартэпіяна: Шэсць прэлюдый (1938), п’есы Largo, Скерцанда (1951), Варыяцыі на тэму чувашскай народнай песні (1952). Саната для скрыпкі і фартэпіяна (1961).

### Вакальная музыка 
Для хору з суправаджэннем: «Проводы» (сл. М. Шумілава, 1937), «На Берлин» (сл. Л. Ашаніна, 1943), «Песня» (сл. М. Шумілава, 1951), «Народ-богатырь» (сл. П. Тукташа, 1951), «Партизанская», «Песня аб шчасці» (сл. М. Алтухова, 1952), «Родному краю», «Песня моладзі» (сл. А. Русака, 1952), «Сокол» (сл. П. Хузангая, 1963), «Девушка нашего села» (сл. М. Хмелева, 1984). Апрацоўкі чувашскіх народных песень для голасу і хору ў суправаджэнні фартэпіяна.

Для голасу з суправаджэннем. Рамансы: «Летний вечер» (сл. I. Віктарава, 1937), «Прекрасная пора», «Ожидание» (сл. А. Эсхеля, 1937), «Любимой» (сл. I. Іваніка, 1938); «Песня» (сл. П. Хузангая, 1952), «В деревянном домотканом городке» (К. Сіманава, 1955), «Родной мой край» (сл. П. Хузангая, 1981), «Ты — песня» (сл. Л. Марцьянавай, 1982), «Когда-нибудь», «Осенний вечер», «Другое в памяти» (сл. П. Хузангая, 1983), «Тебе» (сл. У. Арлова, 1983), «Вновь тебя напомнила луна» (1984), «Ужель тебя я больше не увижу» (1984), «Пройдут десятилетия» (сл. П. Хузангая, 1985), «Ожидание» (сл. Ю. Ілюхіна, 1985), «Легенда» (сл. Р. Сарпі, 1986).

## Літаратура 
*
Акташ (горад)

**Акташ** () — горад (да 1967 года — пасёлак), адміністрацыйны цэнтр Нарпайскага раёна Самаркандскага вілаета Узбекістана. Знаходзіцца ў даліне ракі Зераўшан. Чыгуначная станцыя Зірабулак (на лініі Каган — Самарканд). Насельніцтва — 30 000 жыхароў (1991). Насельніцтва — 40 000 чалавек (2010).

Катэгорыя:Гарады Узбекістана
Акташ

**Акташ**:

## Расія 
* Акташ (Рэспубліка Алтай)

## Узбекістан 
* Акташ (горад)
Віктар Цімафеевіч Абухаў

**Віктар Цімафеевіч Абухаў** (; 22 сакавіка (3 красавіка) 1898, станіца Нікольская, Арэнбургскі павет, Арэнбургская губерня, цяпер сяло Нікольскае, Арэнбургскі раён, Арэнбургская вобласць — , ) — савецкі военачальнік, генерал-палкоўнік танкавых войскаў (8 жніўня 1955 года). Герой Савецкага Саюза (4 ліпеня 1944 года).

## Біяграфія 
2 сакавіка 1943 года быў прызначаны на пасаду намесніка камандуючага 4-й танкавай арміяй, якая знаходзілася на фарміраванні пад Масквой, а ў маі 1943 года — на пасаду камандзіра 3-га гвардзейскага механізаванага корпуса, які прымаў удзел у ходзе Белгарадска-Харкаўскай наступальнай аперацыі, вызваленні гарадоў Харол, Залатаноша і фарсіраванні рэк Псёл, Харол і Дняпро. У чэрвені 1944 года корпус пад камандаваннем Абухава быў уключаны ў склад конна-механізаванай групы генерала М. С. Аслікоўскага, пасля чаго ўдзельнічаў у ходзе Віцебска-Аршанскай наступальнай аперацыі, пры фарсіраванні Бярэзіны, захопе і ўтрыманні плацдарма на ёй, а таксама пры вызваленні гарадоў Сянно і Лепель.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 4 ліпеня 1944 года за ўмелае камандаванне мехкорпусам і праяўленыя мужнасць і гераізм гвардыі генерал-лейтэнанту танкавых войскаў Віктару Цімафеевічу Абухаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля.

Неўзабаве корпус прымаў удзел падчас Беларускай і Прыбалтыйскай наступальных аперацыях, вызваленні гарадоў Вілейка, Смаргонь, Маладзечна, Вільня, Шаўляй, Елгава і іншых, а таксама пры знішчэнні курляндскай групоўкі суперніка.

У чэрвені 1945 гады 3-й гвардзейскі механізаваны корпус быў выведзены ў рэзерв Стаўкі УГК, а затым быў перадыслакаваны на Далёкі Ўсход, дзе падчас савецка-японскай вайны ўдзельнічаў падчас Маньчжурскай наступальнай аперацыі.

## Літаратура 
*
Абастумані

**Абастумані** () — пасёлак гарадскога тыпу, горнакліматычны курорт у Адзігенскім муніцыпалітэце Грузіі. Насельніцтва - 937 чалавек (2014). Размяшчаецца на паўднёвым схіле Месхецкага хрыбта, у цясніне ракі Оцхэ, на вышыні 1250—1450 м, за 28 км на паўночны захад ад чыгуначнай станцыі Ахалцыхэ, за 78 км на паўднёвы захад ад чыгуначнай станцыі Баржомі.

На горных схілах - лясы (хвоя, елка, піхта). Лета ўмерана цёплае, сярэдняя тэмпература жніўня 16°C. Зіма мяккая, сонечная, умерана снежная (снежнае покрыва трымаецца з сярэдзіны снежня да сярэдзіны сакавіка); сярэдняя тэмпература студзеня -6°C. Ападкі выпадаюць пераважна ў красавіку-кастрычніку, сярэднегадавая колькасць каля 600 мм. У год налічваецца ў сярэднім 167 дзён сонечнага ззяння.

Катэгорыя:Населеныя пункты Грузіі
Апунцыя белаватая

**Апунцыя белаватая** (*Opuntia leucotricha*) — від кветкавых раслін сямейства .

## Апісанне 
Дрэвападобны кактус, які вырастае да 5 метраў вышыні. Платыклады маюць тонкі пух белых валасінак на сачляненнях.

## Распаўсюджанне 
З’яўляецца эндэмікам Мексікі. Кактус сустракаецца ў горных месцах пражывання ў штатах: Сан-Луіс-Патасі, Тамауліпас, Сакатэкас, Гуанахуата і Керэтара.

Расліна з’яўляецца інвазіўным відам у Фларыдзе.

Катэгорыя:Кактусавыя
Георг Людвіг фон Маўрэр

**Георг Людвіг фон Маўрэр** (; 2.11.1790, Эрпальцгайм, каля г. Дзюркгайм, Германія — 9.5.1872) — нямецкі дзяржаўны дзеяч, гісторык, стваральнік абшчыннай тэорыі.

## Біяграфія 
З 1826 прафесар права ў Мюнхенскім універсітэце. Займаў вышэйшыя пасады ў судовым ведамстве Баварыі. У 1832—34 адзін з рэгентаў пры грэчаскім каралю Атоне І Баварскім, рэарганізаваў там судовую сістэму, зрабіў грэчаскую царкву незалежнай ад візантыйскага патрыярха. У 1847 фактычна старшыня баварскага ўрада (міністр замежных спраў і юстыцыі). Быў прыхільнікам канстытуцыйнай манархіі, якая, на яго думку, павінна засноўвацца на абшчынных прынцыпах. Даследаваў гісторыю маркі ў Германіі; лічыў яе рэшткамі першапачатковага аграрнага камунізму, характэрнага для старажытных германцаў. Аўтар 12-томнай серыі прац, прысвечаных развіццю сацыяльна-эканамічнага ладу Германіі ў сярэднявеччы, у т.л. «Гісторыі стану марак у Германіі» (1856), «Гісторыі панскіх двароў, сялянскіх двароў і стану сядзіб у Германіі» (т. 1—4, 1862—63), «Гісторыі стану вёскі ў Германіі» (т. 1—2, 1865—66).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Германіі
Таццяна Трафімава

**Таццяна Трафімава**, па нараджэнні **Серык** (нар. ) — беларуская валейбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванка мазырскага валейбола.

У сезоне 2021/2022 была прызнана лепшай нападнай жаночага чэмпіянату Беларусі.

## Спасылкі 
* «Жемчужина Полесья» — история
* Золотой хет-трик мозырянки Татьяны Серик 
* Капитан «Жемчужины Полесья» Татьяна Серик: Мозырь — это моя вторая родина
* НЕМНОГО ЦИФР. ТАТЬЯНА СЕРИК. 
* Tatsiana Trafimava 
* Азеррейл усилился белорусской нападающей

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі БДЭУ
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Анатоль Сяргеевіч Маўрычаў

**Анатоль Сяргеевіч Маўрычаў** (, Куранец, Вілейскі раён — ) — беларускі анколог, уролаг; доктар медыцынскіх навук, прафесар. Заслужаны ўрач Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1949 годзе ў мястэчку Куранец на Вілейшчыне.

Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1972). Працоўную дзейнасць пачаў у Лагойскай раённай бальніцы. У 1975 годзе маладога хірурга запрасілі ў Мінскую абласную клінічную бальніцу. З 1984 і да апошніх дзён працаваў у РНПЦ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі.

Навуковыя працы па ўдасканаленні дыягностыкі і распрацоўцы метадаў лячэння анкауралагічных хворых з выкарыстаннем агульнай гіпертэрміі, фотадынамічнай тэрапіі, агульнай магнітатэрапіі, лазератэрапіі. У 1983 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, праз 10 гадоў стаў доктарам навук.

У 1990—2021 быў намеснікам дырэктара РНПЦ.

Анатоль Маўрычаў — аўтар больш за 300 навуковых прац, 4 манаграфій, 14 аўтарскіх пасведчанняў, падрыхтаваў 1 доктара і 7 кандыдатаў медыцынскіх навук.

Памёр у 2024 годзе. Пахаваны на мінскіх Паўночных могілках.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук