Феномен збліжэння

Феномен збліжэння (*эфект* **блізкасці)** — з’ява, якая ўзнікае ў сістэме з двух і больш праваднікоў, па якіх праходзіць пераменны ток. Часцей за ўсё гэта адбываецца разам з эпідэрмальныя з’явай. Дзякуючы ўзаемадзеянню паміж праваднікамі змяняецца размеркаванне шчыльнасці току . Калі токі, якія цякуць у суседніх правадах, маюць процілеглы накірунак, то носьбіты току прыцягваюцца (збліжаюцца) а шчыльнасць току ўзрастае ў найбольш блізкіх адзін да аднаго частках правадоў. Калі токі ў правадах маюць аднолькавы кірунак, зарады адштурхваюцца і шчыльнасць току найбольшая ў тых частках правадоў, якія найбольш аддалены адзін ад аднаго. З’ява блізкасці ўплывае на эфектыўнае супраціўленне кабеляў пераменнаму току і, такім чынам, на страты магутнасці, якія адбываюцца ў іх.

## Прычына з’явы 
Механізм утварэння феномену падобны да механізму ўтварэння скінападобнага феномену. У скін-эфекце феномене бягучага току стварае магнітнае поле, якое затым уплывае на яго размеркаванне. У з’яве блізкасці магнітнае поле, якое ствараецца адным провадам, уплывае на размеркаванне току провада, размешчанага побач з ім  .

Магнітнае поле, якое ствараецца провадам з токам, падпарадкоўваецца закону магнітнай дыфузіі ў адпаведнасці з ураўненнямі Максвела  . Гэта поле пранікае ў провад, які яго стварае, а таксама ў правады, размешчаныя паблізу (у межах уздзеяння магнітнага поля) на глыбіню, якая называецца глыбінёй пранікнення, вызначанай формулай  :

:: \delta=\sqrt\frac{1}{\pi f \mu \sigma},

Дзе:

: f — частата току,
: \mu — магнітная пранікальнасць (абсалютная),
: \sigma — электраправоднасць кабеля (адваротная ўдзельнаму супраціўленню).

## З’ява збліжэння ў плоскіх пласцінах 
іЗ’ява блізкасці можа быць апісана матэматычна на прыкладзе двух правадоў у выглядзе плоскіх пласцін  шырынёй w1 = w2 = w бясконцай даўжыні і таўшчыні d1 = d2 = d аддаленыя адзін ад аднаго на адлегласць 2 \cdot s (таўшчыня ў напрамку **x**, даўжыня ў напрамку **y** і шырыня ў напрамку **z** дэкартавай сістэмы каардынат). Калі ў пласцінах цякуць токі з аднолькавымі амплітудамі J_m і супрацьлеглыя напрамкі (адпаведна **y** і **-y**), то размеркаванне току ў гэтых правадах можна апісаць ураўненнем:

:: J \left({x}\right) = \pm \frac{k}{w} \cdot J_m \cdot \frac{\vert \cosh k \left({s+d \pm x}\right) \vert}{\sinh k d},

Дзе:

: k = \frac{1}{\delta} \left({1 + j}\right).

## Феномен блізкасці ў шматправадных сістэмах 
У выпадку сістэмы з некалькімі праваднікамі ўзаемадзеянне будзе адбывацца паміж кожнай парай праваднікоў, для чаго магнітнае поле, створанае адным з праваднікоў, будзе ахопліваць другі праваднік. Прыкладам з’явы шматправаднага скін-эфекту з’яўляецца пучок кабеляў (ізаляваных або неізаляваных). З’ява блізкасці адбываецца паміж усімі кабелямі. Калі ток цячэ ў адным кірунку ва ўсіх кабелях пучка, то з-за эфекту блізкасці токі суседніх пучкоў будуць адштурхоўвацца адзін ад аднаго і, як следства, найбольшая шчыльнасць току будзе ў вонкавых правадах, таму што яны будуць ўзаемадзейнічаюць з іншымі кабелямі толькі аднабакова. Гэта з’ява таксама адносіцца да кабеляў тыпу літцэндрат. Каб забяспечыць раўнамернае размеркаванне току ў тарцы, у такім кабелі павінны быць належным чынам пераплецены, каб кожная жыла знаходзілася ў кожным магчымым становішчы адпаведна даўжыні. Гэта гарантуе, што эквівалентнае супраціўленне кожнай жылы аднолькавае, што раўнамерна размяркоўвае ток.

## З’ява блізкасці ў канцэнтрычных сістэмах 
З’яўленне з’явы блізкасці ў кааксіяльных сістэмах вельмі цікава. Калі ў кабелі цячэ высокачашчынны ток, то з-за скін-эфекту найбольшая шчыльнасць току будзе ў вонкавай частцы кабеля. Але калі ў нутры яго размяшчана жыла з токам ідучым у процілеглым кірунку, то гэта прывядзе да перамяшчэння току ад знешняй часткі да ўнутранай з-за эфекту блізкасці. Гэта з’ява назіраецца ў некаторых сілавых трансфарматараў . У выніку можа адбыцца значнае змяненне не толькі супраціўлення сістэмы, але і індуктыўнасці .

## Зноскі 
Катэгорыя:Электрычныя з’явы