open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Індыйскі замбар

**Індыйскі замбар** (*Cervus unicolor*) — млекакормячае сямейства аленевых.

## Знешні выгляд 
Індыйскі замбар — самы буйны індыйскі алень. Сярэдняя вышыня ў карку каля 140 см. Самцы важаць да 320 кг. Самыя буйныя рогі замбара былі даўжынёй 129,2 см.

## Лад жыцця 
Замбар жыве ля вады і ў вадзе. Пасецца ён па начах, днём хаваецца ў чашчобах. Нягледзячы на сваю вагу і памеры замбары перасоўваюцца па лесе бясшумна.

### Харчаванне 
Замбары сілкуюцца травой, лісцем і разнастайнымі пладамі.

## Галерэя 

Image:Sambar Deer Keoladeo NP.jpg|Самка індыйскага замбара ў Нацыянальнам парку Кеаладэа, Раджастан, Індыя
Image:Sambardeer2.jpg|Взрослый самец індыйскага замбара
Image:Sambar chennai.jpg|Молодой самец індыйскага замбара
Image:Sambar-deer-in-forest.jpg|Самец індыйскага замбара ў зарасніках

## Цікавыя факты 
Выява замбара прысутнічае на гербе Маўрыкія.

Катэгорыя:Аленевыя
Цэнтральная нервовая сістэма

**Цэнтральная нервовая сістэма** (*ЦНС*) — асноўная частка нервовай сістэмы жывёл і чалавека, якая складаецца з вялікай колькасці нервовых клетак (нейронаў) і іх атожылкаў; прадстаўлена ў беспазваночных сістэмай цесна звязаных паміж сабой нервовых вузлоў (гангліеў), у пазваночных жывёл і чалавека — спінным і галаўным мозгам.

Галоўная і спецыфічная функцыя ЦНС — ажыццяўленне простых і складаных высокадыферэнцыраванных адбівальных рэакцый, якія атрымалі назву рэфлексаў. У вышэйшых жывёл і чалавека ніжэйшыя і сярэднія аддзелы ЦНС — спінны мозг, даўгаваты мозг, сярэдні мозг, прамежкавы мозг і мозачак — рэгулююць дзейнасць асобных органаў і сістэм высокаразвітай арганізма, ажыццяўляюць сувязь і ўзаемадзеянне паміж імі, забяспечваюць адзінства арганізма і цэласнасць яго дзейнасці. Вышэйшы аддзел ЦНС — кара вялікіх паўшар’яў галаўнога мозгу і бліжэйшыя падкоркавых утварэнняў — у асноўным рэгулюе сувязь і ўзаемаадносіны арганізма як адзінага цэлага з навакольным асяроддзем.

## Нервы 
# Шыйныя нервы.
# Грудныя нервы.
# Паяснічныя нервы.
# Крыжавыя нервы.
# Хвастцовыя нервы.

## Мозг 
# Канцавы мозг.
# Прамежкавы мозг.
# Сярэдні мозг.
# Мост.
# Мазжачок.
# Прадаўгаваты мозг.
# Спінны мозг.
# Шыйнае патаўшчэнне.
# Папярочнае патаўшчэнне.
# «Конскі хвост».

## Спасылкі 

Катэгорыя:Нейрабіялогія
Анклаў

**Анклаў** ( — ад  — замыкаць на ключ) — тэрыторыя або частка тэрыторыі краіны, аточаная з усіх бакоў тэрыторыяй іншай дзяржавы.

Прыклады дзяржаў-анклаваў: Ватыкан і Сан-Марына ў Італіі, Лесота ў ПАР.

Калі анклаў мае выхад да мора, тады яго называюць **напаўанклавам**. Напрыклад, Манака, Партугалія, Бруней, Сектар Газа (Палесціна), Калінінградская вобласць.

## Эксклаў 
Прыватным выпадкам анклава з’яўляецца **эксклаў** (ад  — па-за + *clavis* — ключ) — **частка** тэрыторыі дзяржавы, якая не мае агульных межаў з асноўнай яго часткай і аточаная чужой тэрыторыяй. Прыклад эксклава на тэрыторыі Беларусі — вёскі Санькова-Мядзвежжа, якія адміністрацыйна адносяцца да Бранскае вобласці Расіі. Эксклаў на тэрыторыі СНД — Нахічэванская Аўтаномная Рэспубліка, якая ўваходзіць у склад Азербайджана; яе атачаюць Арменія, Іран і Турцыя.

Эксклаў, які мае выхад да мора, называецца **напаўэксклавам**. Напрыклад, Аляска (ЗША), Сеута і Мелілья (Іспанія), а таксама сяло Дубкі (Пскоўская вобласць) на мысе, які выступае ў Пскоўскае возера, якое абасобленае ад Пскоўскай вобласці Расіі тэрыторыяй Эстоніі http://www.inauka.ru/analysis/article76430.html .

## Пашыранае разуменне 
Часам паняцці анклава і эксклава пашыраюць на іншыя тэрытарыяльныя ўтварэнні — напрыклад, на адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі ў складзе дзяржавы. Так, ва Украіне г. Славуціч з навакольнымі тэрыторыямі належыць да Кіеўскай вобласці, хаця з усіх бакоў аточаны тэрыторыяй Чарнігаўскае вобласці; такім чынам, кажуць, што Славуціч — *эксклаў Кіеўскай вобласці*.

## Дзяржавы-анклавы 
*  (анклаў на тэрыторыі Італіі)
*  (анклаў у дачыненні да Францыі з поўначы і да Іспаніі з поўдня) 
*  (анклаў на тэрыторыі Італіі)
*  (анклаў на тэрыторыі Італіі)
*  (анклаў на тэрыторыі ПАР) 
*  (паўанклаў у дачыненні да Малайзіі)
*  (паўанклаў у дачыненні да Інданезіі)
*  (паўанклаў у дачыненні да Сенегала)
*  (паўанклаў у дачыненні да Францыі)
*  (паўанклаў у дачыненні да Іспаніі)
*  (паўанклаў у дачыненні да Германіі, мае марскую мяжу са Швецыяй)
*  (паўанклаў у дачыненні да ЗША, мае марскую мяжу з дацкай тэрыторыяй Грэнландыі і французскімі астравамі Сен-П’ер і Мікелон)
*  (паўанклаў у дачыненні да Саудаўскай Аравіі, мае марскую мяжу з Бахрэйнам і ААЭ) 
*  (паўанклаў у дачыненні да КНДР, мае марскую мяжу з Японіяй)
*  (паўанклаў у дачыненні да Інданезіі, мае марскую мяжу з Аўстраліяй і Саламонавымі Астравамі)
*  —  (узаемныя паўанклавы)
*  —  (узаемныя паўанклавы, Вялікабрытанія мае марскую мяжу з Францыяй)
*  —  (узаемныя паўанклавы)

## Гл. таксама 
* Эксклаў
* Калонія
* Анклаў адкрытага мора

## Спасылкі 
* Дополнительные материалы к: Винокуров Е. (2007) Теория анклавов 

Катэгорыя:Дзяржава
In Extremo

**In Extremo** () — нямецкі гурт сярэднявечнай музыкі з Берліна. Асноўная творчасць уяўляе сабой пераапрацаваныя старажытныя і сярэднявечныя балады і песні на розных мовах, у тым ліку і нежывых: гэльская, нямецкая, лацінская, шведская, старажытнаверхненямецкая, старажытнафранцузская, старажытнанарвежская, ісландская, эстонская, іспанская, аксітанская і інш. Разам з сучаснымі інструментамі (электрагітара, бас-гітара) гурт выкарыстоўвае імноства старажытных (валынка, арфа, лютня, флейта і інш.)

## Дыскаграфія 
**Альбомы**
* Gold (LP; 1997) — перавыданы ў 2006 годзе як Die Goldene.
* Hameln (LP; 1998) — перавыданы ў 2006 годзе.
* Weckt die Toten! (LP; 1998)
* Die Verrückten sind in der Stadt (LP, канцэртны; 1998)
* Verehrt und Angespien (LP; 1999)
* Sünder ohne Zügel (LP; 2001)
* Live (LP, канцэртны; 2002)
* Sieben (LP; 2003)
* Mein rasend Herz (LP; 2005)
* Raue Spree (LP, канцэртны; 2006)
* Kein Blick Zurück (зборнік 2006)
* Sängerkrieg (2008)
* Sängerkrieg Akustik Radio Show (LP, канцэртны; 2008)
* Am Goldenen Rhein (2009)
* Sterneneisen (2011)
* Kunstraub (2013)
* Quid pro quo (2016)
* Kompass zur Sonne (2020)
* Wolkenschieber (2024)

## Спасылкі 
* Афіцыйны фан-сайт 
* Тэксты песень з перакладам на англійскую і тлумачэннямі  
* In Extremo на Encyclopaedia Metallum

Катэгорыя:Фолк-рок-гурты
Катэгорыя:Рок-гурты Германіі
Катэгорыя:Фолк-метал-гурты Германіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1995 годзе
Гімн Маўрыкія

**Радзіма**, () - дзяржаўны гімн Маўрыкія. З'яўляецца адным з нямногіх гімнаў, якія складаюцца з аднаго куплета. Хаця быў напісаны франкамоўнымі маўрыкійцамі, арыгінальная версія гімна створана па-англійску.

## Тэкст гімна 
Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Маўрыкій
Нацыянальная Асамблея Маўрыкія

**Нацыянальная Асамблея** — заканадаўчы орган Маўрыкія.

## Склад 
Сучасны парламент складаецца з 70 дэпутатаў і прэзідэнта Маўрыкія. 60 дэпутатаў абіраюцца ў 20 акругах (па трое). Яшчэ 8 вызначаюцца выбарчай камісіяй пасля выбараў з ліку тых, хто прайграў з найбольшай падтрымкай насельніцтвам.

Партыя, якая перамагла на выбарах, фарміруе ўрад, усе члены якога акрамя генеральнага пракурора павінны мець дэпутацкі мандат.

Катэгорыя:Маўрыкій
Геаграфія Маўрыкія

**Маўрыкій**, афіцыйна — **Рэспубліка Маўрыкій** (République de Maurice) — дзяржава, размешчанае на астравах Маўрыкій, Радрыгес, Агалега і архіпелагу Каргадас-Карахас ў паўднёва-заходняй частцы Індыйскага акіяна, на ўсход ад Мадагаскара.

Плошча: агульная — 1.860 км.кв., зямля — 1.850 км.кв., вада — 10 км.кв. *Заўвага*: плошча ўключае а-вы Агалега, Каргадас Карахс Шолз (Cargados Carajos Shoals / Saint Brandon) і Радрыгас (Rodrigues).

Берагавая лінія: 177 км.

Самая высокая кропка — г. Пітон (Mont Piton) 828 м.

Клімат краіны трапічны.

На Эканамічным форуме 1999 г. Маўрыкій прызнаны краінай з самай канкурэнтаздольнай эканомікай Афрыкі.
Флегмона

**Флегмона** (ад ст.-грэч. Φλεγμονή - жар, запаленне) — вострае разлітае гнойнае запаленне тлушчавай клятчаткі; у адрозненне ад абсцэсу не мае дакладных межаў.

## Віды флегмоны 
Па размяшчэнні адрозніваюць флегмоны падскурную, падфасцыяльную, міжмышачную, забрушынную, каляныркавую (паранефрыт), каляпрамакішэчную (парапрактыт), клятчаткі міжсцення, флегмоны ступні, кісці і інш.

## Узбуджальнікі 
Пераважна стафілакок і інш. гноеродныя мікраарганізмы, радзей - кішачная палачка і анаэробы; адпаведна асаблівасцям ўзбуджальніка флегмоны падзяляюць на гнойныя, гніласныя і анаэробныя (газавыя).

## Прыкметы флегмоны 
Прыкметы флегмоны - боль, ацёк; пры падскурнай флегмоне - гіперэмія скуры, павышэнне тэмпературы цела, дрыжыкі і інш. Магчымы пераход запаленчага працэсу на суседнія органы, развіццё сепсісу.

## Лячэнне 
Раскрыццё і дрэнаванне гнойнага ачага, антыбіётыкі.

## Гл. таксама 
* Абсцэс

Катэгорыя:Хірургія
Герб Замбіі

**Дзяржаўны Герб Замбіі** быў прыняты 24 кастрычніка 1964 г., калі рэспубліка атрымала незалежнасць. Для герба Замбіі быў узяты за аснову герб Калоніі Паўночная Радэзія (назва Замбіі да 1964 года), які бярэ свой пачатак у 1927 годзе. Арол, намаляваны на гербе, — гэта сімвал свабоды, які ўяўляе сабой цяжкасці заваявння свабоды Замбіяй і нацыянальныя надзеі на будучыню. Шчыт — сімвал Вадаспаду Вікторыя з белай вадой, якая льецца каскадам па чорнай скале. Чорны колер адлюстроўвае ў сімвалічнай форме афрыканскае насельніцтва і яго повязь з ракой Замбезі, якая дала назву дзяржаве Замбія. На гербе таксама ёсць схематычныя выявы (эмблемы) прыродных рэсурсаў Замбіі: карысныя выкапні і горная прамысловасць, сельская гаспадарка і дзікая прырода. Шчыт апраўлены двума фігурамі, якія прадстаўляюць мужчыну і жанчыну.

Дэвіз краіны — «Адна Замбія, Адна Нацыя» (анг. One Zambia, One Nation), што падкрэслівае яе мірныя прынцыпы існавання і мірнае аб’яднанне розных плямёнаў.

Герб Замбіі вельмі падобны на герб Федэрацыі Радэзіі і Ньясаленда 1954—1963.

Замбія
Катэгорыя:Замбія
Структура Рышат

**Структура Рышат** (Гуэль-Эр-Рышат) — геалагічнае ўтварэнне, знаходзіцца ў маўрытанскай частцы пустыні Сахара побач з паселішчам Уадан. Дыяметр структуры роўны 50 км. Зялёнаму колеру на фатаграфіі са спадарожніка адпавядае чэзлая расліннасць, якая ўтварылася на поўдзень і на ўсход ад цэнтра ўтварэння. Даволі доўгі час структура Рышат служыла арыенцірам для касманаўтаў на арбіце, бо ўяўляла добра бачны аб’ект на шырокай прасторы нічым не прыкметнай пустыні.

## Паходжанне 
Лічыцца, што Рышат утварыўся ў перыяд паміж познім пратэразоем і ардавікам (самому старажытнаму кольцу — 500—600 мільёнаў гадоў). Раней меркавалі, што кальцавая структура з’яўляецца ударным кратарам, аднак гэтая гіпотэза не ўзгадняецца з плоскай формай дна і поўнай адсутнасцю горных парод са слядамі ўдарнага ўздзеяння. Утварэнне структуры ў выніку вулканічнага вывяржэння таксама здаецца вельмі малаверагодным з-за адсутнасці купала з вывергнутых або вулканічных парод.

Сучасныя навукоўцы мяркуюць, што ападкавыя пароды структуры Рышат з’яўляюцца вынікам дзеяння эрозіі пры ўзняцці ўчастка зямной кары.

Абапіраючыся на візуальныя даныя спадарожнікавай фатаграфіі структуры Рышат, можна з пэўнай доляй упэўненасці сцвярджаць, што яна ўтварылася дзякуючы гразеваму мега-вулкану, які праявіў сябе прыкладна 500 мільёнаў гадоў таму. Узрост гразевага вулкана вызначаецца узростам знешняга кальца. Самае першае вонкавае кальцо складаецца з ападкавых парод. Яно першае вывяргаецца газавым пузыром гразевага вулкана. Затым выкідваюцца больш глыбінныя пароды, якія маюць большы ўзрост адпаведна. І ў самым цэнтры натуральна — самая старажытная вывергнутая парода ўзростам 2,5 мільярда гадоў. Гэта самы апошні застылы пузыр некалі актыўнага гразевага вулкана, які выдаткаваў свае сілы. Няўзброеным вокам добра праглядаецца структура паслядоўнага ўтварэння гразевых кольцаў з наступнай іх крышталізацыяй і застываннем.

## Спасылкі 
* 
* Google Sightseeing

Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды
Катэгорыя:Сахара
Катэгорыя:Геаграфія Маўрытаніі
Адрар (плато)

**Плато́ Адрар** — плато ў пустыні Сахара ў паўночнай частцы Маўрытаніі. Тэрыторыя плато павольна засялялася ў неалітычную эру. Больш позняя арыдызацыя спрыяла захаванню прадметаў культурнай спадчыны, найбольш вядомымі з якіх з'яўляюцца некалькі крамлехаў і старажытны горад Азугу.

Плато вядома сваімі каньёнам і рухомымі пясчанымі дзюнамі, з'яўляецца месцам пражывання нешматлікай колькасці насельніцтва, сканцэнтраванае ў горадзе Атар.

Катэгорыя:Геаграфія Маўрытаніі
Катэгорыя:Плато
Катэгорыя:Сахара
Гімн Маўрытаніі

**Нацыянальны гімн Маўрытаніі** (араб. نشيد وطني موريتاني) — дзяржаўны гімн Маўрытаніі, зацверджаны пасля атрымання краінай незалежнасці ў 1960 годзе.

Быў напісаны Толем Нікіправецкім на створаны ў XIX стагоддзі рэлігійнае верш.

## Арабскі тэкст гімна 
Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Маўрытанія
Геаграфія Маўрытаніі

**Маўрытанія** мяжуе з Алжырам, Малі, Заходняй Сахарай і Сенегалам. З захаду абмываецца Атлантычным акіянам (каля 700 км берагавой паласы). Больш за 60 % тэрыторыі краіны займаюць камяністыя і пясчаныя пустыні заходняй Сахары, тэрыторыя ў асноўным раўнінная — вышыня да 915 м (гара Кедыет Іджыл), хоць сустракаюцца і маляўнічыя астанцавыя скальныя масівы. Найніжэйшай кропкі краіны — да 5 м ніжэй за ўзровень мора. Агульная плошча — 1031 тыс. кв. км.

Агульная працягласць дзяржаўнай мяжы складае 5.074 км, працягласць межаў з Алжырам — 463 км, Малі — 2237 км, Сенегале — 813 км, Заходняй цукру — 1561 км.

У пустыні Сахара на тэрыторыі Маўрытаніі размешчаны ўнікальны прыродны аб'ект — Структура Рышат.
Герб Мадагаскара

**Дзяржаўны герб Мадагаскара** быў зацверджаны ў 1959 годзе і выкарыстоўваўся да ўсталявання сацыялістычнага рэжыму Дыдзье Рацыракі ў 1976 г. У 1992 годзе пасля яго падзення быў зноў зацверджаны гербам.

Герб уяўляе сабой жоўты дыск. У цэнтры герба намаляваная схематычная карта вострава (разам з двума дробных астравамі), а ніжэй галава зебу. Колеры, якія выкарыстоўваюцца на гербе - гэта чырвоны, зялёны, жоўты, чорны і белы. За кошт зялёных і чырвоных прамянёў на гербе ён падобны да сонца.

Надпісы на гербе выкананы на малагасійскай мове і азначаюць: REPOBLIKAN'I MADAGASIKARA - Рэспубліка Мадагаскар; TANINDRAZANA - FAHAFAHANA - FANDROSOANA - Радзіма, Свабода, Развіццё.

Мадагаскар
Катэгорыя:Мадагаскар
Гімн Мадагаскара

**Гімн Мадагаскара** напісаны ў 1958 годзе і існуе на 2 мовах: малагасійскай і французскай.

Катэгорыя:Гімны
Герман Мелвіл

**Герман Ме́лвіл** (; ) — амерыканскі пісьменнік-рамантык.

Служыў матросам, вандраваў. Уражанні ад падарожжаў у аснове першай кнігі — рамантычнай утопіі «Тайпі» (1846), аповесці «Ому» (1847), «марскіх» раманаў «Рэдберн» (1849), «Белы бушлат» (1850). Філасофскія абагульненні выявіліся ў сатырычнай алегорыі «Мардзі» (1849) і рэалізаваны ў сацыяльна-філасофскім рамане «Мобі Дзік, ці Белы Кіт» (1851, экранізацыя 1956), якія насычаны сімволікай, алюзіямі, рамантычнымі алегорыямі. Аўтар псіхалагічных («П’ер», 1852), гістарычных («Ізраэль Потэр», 1855), сатырычных («Махляр», 1857), філасофскіх («Білі Бад», 1924, экранізацыя 1962; аднайменная опера Б. Брытэна 1951) раманаў, навел (зборнік «Казкі з гаюшчы», 1856), вершаў (зборнікі «Вершы пра вайну», 1866; «Тымалеён», 1891) і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Ме́лвілл Герман // Українська радянська енциклопедія : у 12 т. / гол. ред. М. П. Бажан; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — К. : Головна редакція УРЕ, 1981. — Т. 6 : Куликів — Мікроклімат. — С. 445. — 552 с., [22] арк. іл. : іл., табл., портр., карти + 1 арк с.
* 

Катэгорыя:Падарожнікі ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Аўтары прыгодніцкай літаратуры
Катэгорыя:Памерлі ад сардэчнай недастатковасці
Герб Маўрытаніі

**Герб Маўрытаніі** (арабская мова: شعار الجمهورية الإسلامية الموريتانية) заснаваны на нацыянальным сцяга Маўрытаніі, прынятым 1 красавіка 1959 г. Колеры зялёны і залаты лічацца панафрыканскімі колерамі. Зялёны колер сімвалізуе іслам, і залаты — сімвал пяскоў пустыні Сахары. Паўмесяц і зорка — сімвалы ісламу, галоўнай рэлігіі ў дзяржаве. Па краях: «Ісламская рэспубліка Маўрытаніі» на арабскай і французскай мовах.

Маўрытанія
Катэгорыя:Маўрытанія
Парламент Мадагаскара

**Парламент Мадагаскара** — заканадаўчы орган Мадагаскара.

## Склад 
Сучасны парламент складаецца з дзвюх палат:
* Верхняя палата — Сенат Мадагаскара (малаг. *Antenimieran-Doholona*, )
* Ніжняя палата — Нацыянальная Асамблея Мадагаскара (малаг. *Antenimieram-Pirenena*, ).

Катэгорыя:Мадагаскар
Герб Малаві

**Герб Малаві** заснаваны на больш раннім геральдычным гербе Ньясаленда. Да таго гербу дададзеныя: леў і леапард. На стужцы ўнізе гербу напісаны нацыянальны дэвіз: «Адзінства і Свабода» (анг. Unity and Freedom).

Маlаві
Катэгорыя:Малаві
Гімн Малаві

**Божа, дабраславі Малаві** (н’янджа Mlungu dalitsani Malaŵi, англ. God Bless Malaŵi) — дзяржаўны гімн Малаві, зацверджаны па выніках конкурсу ў 1964 годзе.

## Тэкст гімна 
Катэгорыя:Гімны
Мангокі

**Мангокі** — рака на паўднёвым захадзе вострава Мадагаскар.

Даўжыня ракі — 564 км, адна з працяглых рэк вострава. Вытокі знаходзяцца на схілах Цэнтральнага хрыбта ў правінцыі Фіанаранцуа, далей рэчышча працякае ў заходнім кірунку пераважна па тэрыторыі правінцыі Туліара, упадае ў Мазамбікскі праліў у раёне горада Маромбе, утвараючы буйную дэльту.

Катэгорыя:Рэкі Мадагаскара
Катэгорыя:Басейн Індыйскага акіяна ў Афрыцы
ХК Керамін Мінск

**«Керамін-Мінск»**, поўная назва — *Закрытае акцыянернае таварыства «Хакейный клуб „Керамін-Мінск“»*) — беларуская каманда па хакеі з шайбай з города Мінска. Заснавана ў 1999 годзе, да 2001 года называлася **ХК «Мінск»**. Чэмпіён Беларусі 2002 і 2008 гадоў, чэмпіён УЕХЛ 2003 і 2004 гадоў. Расфарміравана ў чэрвені 2010 года.

## Гісторыя 
### ХК «Мінск» (1999—2001) 
Хакейны клуб «Мінск» быў усталяваны Мінгарвыканкам летам 1999 года па ініцыатыве кіраўніцтва СДЮШАР «Юнацтва» для прадастаўлення гульнявой практыкі пасталеўшым выхаванцам школы і працаўладкавання беларускіх хакеістаў, якія засталіся без гульнявой практыкі ў замежных клубах. Галоўным трэнерам быў прызначаны Міхаіл Захараў. Хатнія матчы каманда стала праводзіць у новым лядовым палацы на вуліцы Прытыцкага. У якасці спонсараў за клубам замацавалі некалькі сталічных прадпрыемстваў. У першым жа сезоне каманда заняла другое месца ў чэмпіянаце, адстаўшы ўсяго на ачко ад «Цівалі», а таксама дэбютавала ў Кантынентальным кубку і УЕХЛ.

У сезоне 2000/ 2001 гадоў СДЮШАР «Юнацтва» зноў заявіла ў чэмпіянат краіны ўласную каманду, якую ўзначаліў Міхаіл Захараў, а новым галоўным трэнерам ХК «Мінск» стаў Валерый Пальшакоў. Па ходзе сезону ў Пальшакова ўзніклі праблемы са здароўем, і каманду фактычна ўзначаліў яго памочнік Аляксандр Владыкін, а ў студзені 2001 года галоўным трэнерам стаў Валерый Варонін.
Акрамя таго, у бабруйскі «Шыннік», які Федэрацыя хакея Беларусі зрабіла базавым клубам моладзевай зборнай, былі перададзеныя на ўмовах арэнды лепшыя маладыя гульцы. Аслабленая каманда змагла фінішаваць у чэмпіянаце толькі шостай, а вось «Керамін-2» пад кіраўніцтвам Сяргея Петухова ўпершыню стаў пераможцам чэмпіянату краіны ў вышэйшай лізе (Д2). Менавіта Сяргей Петухоў узначаліў «Керамін» у сезоне 2009/2010, апошнім у гісторыі каманды. Разарваўшы адносіны з «Дынама», «Керамін» зноў заняў толькі шостае месца.

### Расфармараванне 
У ліпені 2010 года, калі каманда выйшла з адпачынку і пачала падрыхтоўку да сезону, у прэсе з'явілася інфармацыя аб расфарміраванні «Кераміна». На сустрэчы, якая адбылася 15 ліпеня з заўзятарамі, кіраўнік клуба Аляксандр Ляцецкі пацвердзіў, што хакейны клуб «Керамін-Мінск» спыняе сваё існаванне. Большасць хакеістаў «Кераміна» заключылі кантракты з іншымі беларускімі клубамі, а гульцы моладзевага складу папоўнілі каманды з структуры мінскага «Дынама», аднак будаўніцтва так і не было распачата.

## Усе трэнеры 
*  Міхаіл Захараў (1999—2000)
*  Валерый Пальшакоў (2000)
*  Аляксандр Владыкін (2000—2001)
*  Валерый Варонін (2001—2002)
*  Яўген Лебедзеў (2002—2004)
*  Васіль Спірыдонаў (2004—2006)
*  Андрэй Гусаў (2006—2009)
*  Сяргей Петухоў (2009—2010)

## Вядомыя гульцы 
*  Андрэй Башко
*  Уладзімір Дзянісаў
*  Дзмітрый Дудзік
*  Уладзімір Копаць
*  Аляксандр Кулакоў
*  Аляксандр Макрыцкі
*  Дзмітрый Мялешка
*  Андрэй Міхалёў
*  Дзмітрый Панкоў
*  Аляксандр Радзінскі
*  Яраслаў Чупрыс

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ХК «Керамін-Мінск» 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1999 годзе
Катэгорыя:1999 год у Мінску
Керамін Мінск
Герб Малі

**Герб Малі** прыняты 20 кастрычніка 1973 года. Дэвіз рэспублікі Малі: «Un peuple, un but, une foi» («Адзін народ, адна мэта, адна вера»), згодна з артыкулам 25 Канстытуцыі.

Герб рэспублікі Малі мае круглую форму, на светла-блакітным фоне прадстаўленыя асноўныя сімвалы: мячэць, сцярвятнік ў палёце, ўсход залатога сонца і нацыянальная зброя — белыя лукі.

Малі
Катэгорыя:Малі
Гімн Марока

## Арабскі тэкст гімна і лацінская транслітарацыя 
**Гімн Шэрыфаў** (араб. النشيد الشريف) — дзяржаўны гімн Марока, прыняты незадоўга да атрымання краінай поўнай незалежнасці ў 1956 і ўяўляў сабой папулярную песню. Сучасны тэкст гімна быў, аднак, напісаны толькі ў 1970 г.

Катэгорыя:Гімны
Герб Марока

Сённяшні **герб Марока** (паводле законаў дзяржавы - каралеўскі герб), быў уведзены 14 жніўня 1957 г. Аўтары дызайну - мастакі Гацье і Эно.

Герб уяўляе сабой дэкаратыўны шчыт, які падтрымліваюць два львы, якія стаяць на задніх лапах. На шчыце знаходзіцца выява пентаграммы зялёнага колеру на чырвоным фоне, над якой - стылізаваная выява ўсходу сонца над гарамі Атлас. Герб вянчае каралеўская карона. Шчыт знізу ўпрыгожвае стужка, на якой маецца арабская надпіс: «Калі Вы дапамагаеце Богу, ён дапаможа Вам» (араб. إن تنصروا الله ينصركم) (Каран, Верш 7, Сура 47).

## Гл.таксама 
* Гімн Марока
* Сцяг Марока

Марока
Катэгорыя:Марока
Дыстрафія

**Дыстрафія** (, ад dys … — прыстаўка, якая азначае цяжкасці, парушэнне, і trophe — харчаванне) — паталагічнай працэс, у выніку якога тая ці іншая тканка губляе або назапашвае рэчывы, у норме не характэрныя для яе (напрыклад, антракоз — назапашванне часцічак вугалю). Дыстрафія характарызуецца пашкоджаннем клетак і міжклеткавага рэчыва, у выніку чаго змяняецца функцыя органа. У аснове дыстрафіі ляжыць парушэнне трофікі, г.зн. комплексу механізмаў, якія забяспечваюць метабалізм і захаванасць структуры клетак і тканак.

Катэгорыя:Паталагічныя працэсы
Катэгорыя:Голад
Гангрэна

**Гангрэна** (лац. Necrosis, mortificatio, mumuficatio) - некроз тканак жывога арганізма чорнага або вельмі цёмнага колеру, развіваецца ў тканках, прама або праз анатамічныя каналы звязаных са знешнім асяроддзем (скура, лёгкія, кішэчнік і інш.)

Цёмны колер абумоўлены сульфідам жалеза, які ўтвараецца з жалеза гемаглабіну ў прысутнасці серавадарода паветра.

Гангрэну класіфікуюць па кансістэнцыі загінулай тканкі (сухая, вільготная), этыялогіі (інфекцыйная, алергічная, таксічная і інш.), патагенезу (маланкавая, газавая, шпітальная).

Прычыны, якія выклікаюць гангрэну тканак, дзеляцца на тры групы:
* 1)спыненне мясцовага кровазвароту,
* 2) механічныя і хімічныя ўплывы,
* 3)фізічныя ўплывы.

Выклікаецца анаэробнымі бактэрыямі роду *Clostridium* (газавая гангрэна); кішачнай палачкі (*Escherichia*), аэрабактэрыямі (*Aerobacter*), стрэптакокамі (*Streptococcus*) і бактэрыямі роду *Proteus*.

Лячэнне гангрэны - хірургічнае (ампутацыя амярцвелых частак па дэмаркацыйнай лініі). Таксама прымяняюцца антыбіётыкі для прадухілення інфіцыравання тканак, якія засталіся.

Катэгорыя:Сімптомы захворванняў чалавека
Атрафія

**Атрафія** ( ад інш.-грэч. Ἀτροφία — адсутнасць ежы, галаданне) — разлад харчавання, прыжыццёвае змяншэнне памераў органаў ці тканак жывёл і чалавека. Характарызуецца парушэннем або спыненнем функцыі органаў (тканак), нярэдка суправаджаецца змяншэннем ў памерах якога-небудзь органа (тканкі) арганізма, рознай ступенню дэфіцыту масы цела.
* У пераносным сэнсе атрафіяй называюць прытупленне, страту пэўнага пачуцця або здольнасці («атрафія сумлення»).

## Этыялогія 
Атрафія ўзнікае як са спадчынных прычын, так і ў выніку працяглага бяздзейнага стану арганізма, недастатковасці харчавання, дзеяння пашкоджваецца фактараў.

## Гл. таксама 
* Дыстрафія

## Літаратура 
* Струков А. И., Патологическая анатомия, М., 1967;
* Cameron G. R., Pathology of the cell, Edinburgh, 1952.

Катэгорыя:Паталогія
Ліхаманка

**Ліхаманка** () — неспецыфічны тыповы паталагічны працэс, адной з прыкмет якога з’яўляецца змяненне тэрмарэгуляцыі і павышэнне тэмпературы цела.

У эвалюцыі ліхаманка ўзнікла як абаронча-прыстасавальная рэакцыя на інфекцыю арганізма вышэйшых жывёл і чалавека, таму акрамя павышэння тэмпературы цела пры гэтым працэсе назіраюцца і іншыя з’явы, характэрныя для інфекцыйнай паталогіі.

У мінулым усе хваробы, якія суправаджаюцца пад’ёмам тэмпературы цела, называлі ліхаманкай, аднак у сучасным навуковым разуменні ліхаманка не з’яўляецца захворваннем. Разам з тым, у сучасных назвах шэрагу назалагічных адзінак тэрмін «ліхаманка» прысутнічае, напрыклад: плямістая ліхаманка Скалістых гор, ліхаманка папатачы, гемарагічная ліхаманка Эбола і інш.

Сутнасць ліхаманкі заключаецца ў такім адказе апарату тэрмарэгуляцыі вышэйшых гамаятэрмных жывёл і чалавека на спецыфічныя рэчывы (пірагены), які характарызуецца часовым зрухам ва ўстаноўчым пункце тэмпературнага гамеастазу на больш высокі ўзровень, пры абавязковым захаванні саміх механізмаў термарэгуляцыі, у чым заключаецца прынцыповае адрозненне ліхаманкі ад гіпертэрміі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паталагічныя працэсы
Катэгорыя:Сімптомы
Катэгорыя:Тэрмарэгуляцыя
Лагапедыя

**Лагапедыя** — галіна дэфекталогіі, якая вывучае парушэнні маўлення пры нармальным слыху, шляхі іх пераадолення. У 17 стагоддзі пытанні карэкцыі недахопаў маўлення пры нармальным слыху разглядаліся ў працах па сурдапедагогіцы. Як самастойнае адгалінаванне лагапедыя пачала фарміравацца ў 2-й палове 19 стагоддзі. Да канца 1930-х гадоў у лагапедыі пераважалі спрошчаныя ўяўленні пра маўленне як сукупнасць спецыяльных мускульных рухаў. Сучасная лагапедыя імкнецца пераадолець парушэнні маўлення педагагічнымі метадамі, пры неабходнасці кірунак спецыяльнага навучання і карэкцыйна-выхаваўчых мерапрыемстваў узгадняецца з медыцынскімі рэкамендацыямі. У Беларусі праблемы лагапедыі распрацоўваюцца ў Беларускім педагагічным універсітэце і Нацыянальным інстытуце адукацыі.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0155-9 (т.9)

Катэгорыя:Дэфекталогія
Катэгорыя:Педагогіка
Кіста

**Кіста** (ад  — бурбалка) — паталагічная поласць ў тканках або органах, якая мае сценку і змесціва.

## Патанатомія і патагенез 
Памер кісты, змесціва і будова сценкі бываюць рознымі ў залежнасці ад механізму і даўніны ўтварэння, лакалізацыі і г. д. Адрозніваюць сапраўдныя кісты і ілжывыя: сапраўдныя выстланы эпітэліем, ілжывыя спецыяльнай высцілкі не маюць. Кісты бываюць набытымі і прыроджанымі, г.зн. узнікаюць пры заганным фарміраванні тканак і органаў. Па механізме ўтварэння адрозніваюць кісты рэтэнцыйныя, паразітарныя, траўматычныя, дызантагенетыченыя, пухлінавыя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паталагічная анатомія
Герб Мазамбіка

**Герб Мазамбіка** быў прыняты ў 1990 г. у Канстытуцыі артыкулам 194. Артыкул ясна заяўляе праект і значэнне герба. Уяўляе сабой кола механізму, абмежаванае сцёбламі кукурузы і цукровага трыснягу. У сярэдзіне прысутнічае чырвонае сонца па карце Мазамбіка ў зялёных і сініх хвалях, аўтамат AK-47, перакрыжаваны з матыкай, і кніга. Вянок прывязаны стужкай, якая ўтрымоўвае назву краіны.

Сцябло кукурузы і цукровага трыснягу сімвалізуюць багацце (як апісана ў артыкуле 194 канстытуцыі), кола — сімвал рабочай сілы і прамысловасці, кніга — сімвал адукацыі, матыка — «сялянства і вытворчасць сельскай гаспадаркі», AK-47 для «абароны і пільнасці», а чырвоная зорка — сімвал сацыялізму, але, як паказана ў канстытуцыі Мазамбіка, павінна «сімвалізаваць дух міжнароднай салідарнасці людзей Мазамбіка». Чырвонае сонца сімвалізуе стварэнне новага жыцця.

У 2005 годзе апазіцыйная партыя РЕНАМА паднімала пытанне аб змене дзяржаўнай сімволікі, у тым ліку і аб пазбаўленні ад «Калашнікава» ў гербе і на сцягу, аргументуючы гэта тым, што «нацыянальныя сімвалы былі прынятыя ў іншым гістарычным кантэксце. Мы жывем у новай рэальнасці, якую неабходна адлюстраваць». Аднак гэтая прапанова была адхілена парламенцкай большасцю Мазамбіка.

## Гістарычныя гербы 

File:Lesser coat of arms of Portuguese East Africa (Used until 1935).svg|Герб Партугальскай Усходняй Афрыкі да 1930-ых гадоў.
File:Coat of arms of Portuguese East Africa (1935-1951).svg|Герб Партугальскай Усходняй Афрыкі з 8 мая 1935 па 11 чэрвеня 1951.
File:Coat of arms of Portuguese East Africa (1951-1975).svg|Герб Партугальскай Усходняй Афрыкі з 11 чэрвеня 1951 па 25 чэрвеня 1975.
File:Lesser coat of arms of Portuguese East Africa.svg|Герб Партугальскай Усходняй Афрыкі 8 мая 1935 па 25 чэрвеня 1975.
 

Мазамбік
Катэгорыя:Мазамбік
Бецыбука

**Бецыбу́ка** (малагас *Betsiboka*) — рака ў паўночна-заходняй частцы вострава Мадагаскар. Мае даўжыню 525 км, з’яўляецца найбуйнейшай ракой вострава. Вядомая сваім чырвона-карычневым колерам, які тлумачыцца вялікай колькасцю седыментаў, якія вымываюцца ракой у мора.

## Геаграфія і гаспадарчае выкарыстанне 
Бецыбука бярэ пачатак у гарах цэнтральнай частцы вострава, на поўначы правінцыі Антананарыву. Рака ўтвараецца пры сутоцы рэк Мананару і Дзабу, якая знаходзіцца ў 85 км на поўнач ад сталіцы Мадагаскара, затым цячэ ў паўночным кірунку. Недалёка ад населенага пункта Маэватанана Бецыбука выходзіць на раўніну і прымае (злева) воды свайго найбуйнейшага прытоку — ракі Ікупа. На 40-км участку ад гэтага месца да зліцця (справа) з ракой Камуру ў паселішчы Амбатубуэні ўздоўж рэчышча ракі размешчана вялікая колькасць невялікіх азёр. Побач з населеным пунктам Марувуай Бецыбука ўпадае ў бухту Бумбетука Мазамбікскага праліва, утвараючы дэльту.

Суднаходная на 130 км ад вусця, у яе нізоўях размяшчаюцца шырокія рысавыя палі.

Катэгорыя:Рэкі Мадагаскара
Геаграфія Мазамбіка

Мазамбік — краіна ў Паўднёва-Усходняй Афрыцы. На ўсходзе яна абмываецца Індыйскім акіянам.

Працягласць межаў з Малаві — 1569 км, ПАР — 491 км, Свазілендам — 105 км, Танзаніяй — 756 км, Замбіяй — 419 км, Зімбабве — 1232 км.

Плошча тэрыторыі — 801.590 км².

Даўжыня берагавой лініі краіны — 2 470 км.

Самая высокая кропка краіны — гара Бінга (Mone Binga) вышынёй 2436 м.
Герб Намібіі

**Герб Намібіі** поўны нацыянальных сімвалаў. Па цэнтры размяшчаецца шчыт з нацыянальным сцягам, намаляваным на ім. На вяршыні шчыта афрыканскі рыбны арол. Па баках шчыта знаходзяцца дзве антылопы сернабыка, якія сімвалізуюць адвагу, элегантнасць і гонар. Ніжэй шчыта прыклад мясцовай флоры пустыні, Welwitschia mirabilis, які сімвалізуе нацыянальную сілу духу. У ніжняй частцы герба знаходзіцца нацыянальны дэвіз: «Адзінства, Свабода, Правасуддзе».

## Гл.таксама 
* Гімн Намібіі
* Сцяг Намібіі

Намібія
Катэгорыя:Намібія
Гімн Намібіі

Дзяржаўны гімн рэспублікі Намібія напісаны па-англійску. Прыняты ў 1991 годзе. Музыка і словы Аксала Дайсеба.

## Тэкст 
Namibia, land of the brave,

Freedom’s fight we have won

Glory to their bravery,

Whose blood waters our freedom.

We give our love and loyalty

Together in unity,

Contrasting beautiful Namibia,

Namibia our country.

Beloved land of savannahs

Hold high the banner of liberty.

CHORUS:
Namibia our Country

Namibia Motherland

We love thee

Катэгорыя:Гімны
Гімн Мазамбіка

Пасля набыцця Мазамбікам незалежнасці з 1975 і да 2002 яго гімнам была «Viva, Viva a FRELIMO» («Жыве Фронт вызвалення Мазамбіка»).

У 2002 гімн заменены на «Pátria Amada» («Любімая Радзіма»).

Катэгорыя:Гімны
La Nigérienne

**Нігерыйцы** () — былы дзяржаўны гімн Нігера з 1961 да 22 чэрвеня 2023 года.

## Французскі тэкст гімна 
Auprès du grand Niger puissant
Qui rend la nature plus belle,
Soyons fiers et reconnaissants
De notre liberté nouvelle !
Evitons les vaines querelles
Afin d'épargner notre sang,
Et que les glorieux accents
De notre race soit sans tutelle !
S'élève dans un même élan
Jusqu'à ce ciel éblouissant,
Où veille son âme éternelle
Qui fera le pays plus grand !

**Хор**:
Debout ! Niger ! Debout !
Que notre œuvre féconde
Rajeunisse le cœur de ce vieux continent !
Et que ce chant s’entende
Aux quatre coins du monde
Comme le cri d’un peuple équitable et vaillant!
Debout ! Niger ! Debout!
Sur le sol et sur l’onde,
Au son des tam-tams
Dans leur rythme grandissant,
Restons unis toujours,
Et que chacun réponde
A ce noble avenir
Qui nous dit: — En avant !

Катэгорыя:Нігер
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Нігера
Нацыянальны сход Нігера

**Нацыянальны сход Нігера** (фр. Assemblée Nationale) - аднапалатны парламент Нігера, адзіны заканадаўчы орган краіны. Усе міністры, што ўваходзяць ва ўрад, уключаючы прэм'ер-міністра Нігера, з'яўляюцца членамі гэтага органа. Нацыянальны сход можа прапаноўваць законы, праз яго адабрэнне павінны праходзіць усе заканадаўчыя ініцыятывы, удзельнічае ў нарадзе з прэзідэнтам Нігера пры выбары прэм'ер-міністра і можа адклікаць прэм'ера праз вотум недаверу. Рашэнне Нацыянальнага сходу можа пераадолець дзеянне прэзідэнцкага вета калі набрана галасоў больш чым 50% +1.

## Спасылкі 
* Нацыянальны сход Нігера 

Катэгорыя:Нігер
Герб Нігерыі

**Герб Нігерыі** ўяўляе сабой чорны трохвугольны шчыт з двума белымі палосамі, якія злучаюцца ў адну, ўтварае вілападобнае сячэнне. Яны прадстаўляюць дзве галоўных ракі, што цякуць праз Нігерыю: Бенуэ і Нігер. Чорны колер шчыта сімвалізуе добрую і ўрадлівую зямлю Нігерыі, у той час як два коні-шчытатрымальнікі сімвалізуюць годнасць і гонар. Арол прадстаўляе сілу, у той час як зялёныя і белыя стужкі, што на вяршыні шчыта, сімвалізуюць багатую ворную зямлю краіны. Жоўтыя колеры ў аснове (няправільна паказаны як чырвоны у малюнку) з'яўляюцца Costus spectabilis, нацыянальнымі колерамі Нігерыі.

Нігерыя
Катэгорыя:Нігерыя
Гімн Малі

**Нацыянальны гімн Малі** называецца «'''Pour l'Afrique et pour toi, Mali'''» (у перакладзе з французскай: "За Афрыку і за цябе, Малі"). Уяўляе сабой патрыятычную песню, у якой сцвярджаецца воля народа Малі пакласці сваё жыццё за сваю нацыю і за свабоду. Тэма, якая аб'ядноўвае ўсю песню, — жаданне змагацца за аб'яднанне Афрыкі.

## Тэкст гімна па-французску 
: *À ton appel, Mali,*
: *Pour ta prospérité*
: *Fidèle à ton destin*
: *Nous serons tous unis,*
: *Un peuple, un but, une foi.*
: *Pour une Afrique unie*
: *Si l’ennemi découvre son front*
: *Au dedans ou au dehors*
: *Debout sur les remparts*
: *Nous sommes résolus de mourir.*

:: Рэфрэн:
:: *Pour l’Afrique et pour toi, Mali,*
:: *Notre drapeau sera liberté.*
:: *Pour l’Afrique et pour toi Mali*
:: *Notre combat sera unité.*
:: *Ô Mali d’aujourd’hui*
:: *Ô Mali de demain*
:: *Les champs fleurissent d’espérance*
:: *Les cœurs vibrent de confiance*

: *L’Afrique se lève enfin*
: *Saluons ce jour nouveau*
: *Saluons la liberté*
: *Marchons vers l’unité*
: *Dignité retrouvé*
: *Soutient notre combat*
: *Fidèle à notre serment*
: *De faire l’Afrique unie*
: *Ensemble debout mes frères*
: *Tous au rendez-vous de l’honneur.*

:: Рэфрэн

: *Debout villes et campagnes*
: *Debout femmes, jeunes et vieux*
: *Pour la patrie en marche*
: *Vers l’avenir radieux*
: *Pour notre dignité*
: *Renforçons bien nos rangs*
: *Pour le salut public*
: *Forgeons le bien commun*
: *Ensemble au coude à coude*
: *Faisons le sentier du bonheur.*

:: Рэфрэн

: *La voie est dure très dure*
: *Qui mène au bonheur commun*
: *Courage et devouement*
: *Vigilence à tout moment*
: *Vérité des temps anciens*
: *Vérité de tous les jours*
: *Le bonheur par le labeur*
: *Fera le Mali de demain.*

:: Рэфрэн

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Малі
Бенуэ

**Бе́нуэ** (на мове банту — маці водаў, ) — рака ў Заходняй Афрыцы (Камерун, Нігерыя). Найбуйнейшы левы прыток ракі Нігер.

Даўжыня ракі 1400 км (па іншых дадзеных 960 км). Плошча басейна 441 тыс. км². Сярэдні расход вады 3170 м³/сек. Суднаходная ад горада Ібі (у перыяд дажджоў ад горада Гарвей). Па сваім характары — раўнінная рака, што цячэ ў шырокай даліне. Працякае па густанаселеных раёнах вільготных саванн. Паводкі ў чэрвені—верасні.

Выток ракі знаходзіцца на ўсходніх схілах нагор’я Камерун. Буйныя прытокі: Оква, Мадай, Анкве, Шеманкар, Паі, Гангола (правыя) і Кацын-Ала, Донг, Тэмба, Фаро (левыя). У вусці ракі горад Лакоджа.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — С. 335. — 672 с. с илл.
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Нігерыі
Катэгорыя:Рэкі Камеруна
Катэгорыя:Прытокі Нігера
Людовік II Заіка

**Людовік ІІ Заіка**, фр. *Louis le Bègue* ( — ) — кароль заходнефранкскі, сын Карла II Лысага, з дынастыі французскіх Каралінгаў.

## Жыцяпіс 
У 866 г. пасля смерці малодшага брата Карла стаў каралём Аквітаніі. Пасля смерці бацькі ў 877 г. пачаў валадарыць ва ўсім заходнефранкскім каралеўстве. 8 снежня быў каранаваны ў горадзе Рэймсе, архібіскупам Хінцмарам. Паўторная каранацыя адбылася 7 верасня 878, Людовіка каранаваў Папа Рымскі Ян VIII. Таксама каралю была прапанавана карона імператара, але той адмовіўся ад яе.

У Людовіка было дрэннае здароўе і таму ён перажыў свайго бацьку толькі на 2 гады. Падчас яго панавання роля караля ў краіне была неістотна мала, узрастала моц, імкнуўшыхся да адасаблення, княстваў і графстваў: Аквітаніі, Гасконіі, Тулузы, Бургундыі, Нармандыі, Фландрыі і інш., таксама расла ўлада вялікіх баронаў. Не адыгрываў актыўнай ролі і ў міжнароднай палітыцы. Летапісцы апісваюць яго як чалавека простага і мілага, які любіў супакой, рэлігію і справядлівасць.

У 879 г. кароль рушыў у ваенны паход супраць нарманаў, падчас якога пачуў сябе дрэнна і 10 красавіка 879 г. памёр. Пасля яго смерці ўлада перайшла да яго двух сыноў Людовіка III і Карламана II.

## Сям’я 
Людовік быў жанаты два разы. Першы раз ажаніўся ў 862 г. з Анзгардай (памерла 2 лістапада 879). Шлюб быў складзены патаемна і супраць волі бацькі Людовіка. Людовік і Анзгарда мелі двух сыноў і две дочкі: Хільдэгарда, Гізела і Людовік III і Карламан II.

Другі раз Людовік меў шлюб з Адэлаідай Парыжскай, якая нарадзіла яму сына і дочку: Эрментруду і Карла III.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы IX стагоддзя
Катэгорыя:Каралі аквітанскія
Катэгорыя:Каралі латарынгскія
Катэгорыя:Каралі праванскія
Катэгорыя:Каралінгі
Катэгорыя:Каралі французскія
Чуйская даліна

**Чу́йская даліна** — даліна ў сярэднім цячэнні ракі Чу, ад Баамскай цясніны да ўсходняй ускраіны пустыні Муюнкум, у Кыргызстане і Казахстане.

Даўжыня каля 200 км, шырыня ад 15 км на паўднёвым усходзе да 100 км на паўночным захадзе, вышыня ад 500 да 1200 м. Клімат рэзка кантынентальны. Ападкаў 250—400  мм за год. Амаль уся даліна разараная, арашаецца водамі ракі Чу і яе прытокаў.

У даліне канцэнтруюцца пасевы цукровых буракоў, збожжавых культур. Развіта садаводства і вінаградарства. На поўдні даліны знаходзіцца горад Бішкек.

## Літаратура 
*  — С. 287.

Катэгорыя:Геаграфія Казахстана
Катэгорыя:Геаграфія Кыргызстана
Катэгорыя:Даліны
Ісык-Куль

**Ісык-Куль** (, Гарачае возера) — бяссцёкавае возера ў Кыргызстане, у Паўночным Цянь-Шані, у межах Ісык-Кульскай катлавіны, на вышыні 1608 м.

Плошча паверхні 6236 км² (па іншых даных 6330 км²). Даўжыня 178 км, шырыня да 60 км, глыбіня да 668 м. Плошча вадазбору 21,9 тыс. км². Упадае больш за 50 рэк; найбольшыя з іх Джэргалан і Цюп.

Берагі возера расчлянёны слаба, глыбокія залівы толькі на ўсходзе і паўднёвым усходзе. Зімой не замярзае. Тэмпература вады на паверхні летам да 20, зімою каля 2,7 °C. Вада саленаватая (каля 6 ‰).

Вядзецца рыбалоўства (голы асман, чэбак, сазан, марынка, стронга). Ажыццяўляецца суднаходства. Асноўныя парты: Рыбачае і Прыстань-Пржавальск. На Iсык-Кулі размешчаны курорты Чалпон-Ата і Тамга. Возера знаходзіцца ў складзе Ісык-Кульскага запаведніка. На беразе — магіла М. Пржавальскага. Развіваецца турызм.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Кыргызстана
Катэгорыя:Цянь-Шань
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Карл II Лысы

**Карл II Лысы** (13 чэрвеня 823, , Германія — 5 кастрычніка або 6 кастрычніка 877, Мар’ен, Савоя) — кароль заходнефранкскі, кароль Італіі, імператар рымскі, сын Людовіка Набожнага, першы з дынастыі французскіх Каралінгаў.

Людовік Набожны яшчэ за год да сваёй смерці, склаў завяшчанне, паводле якога Джяржава Франкаў дзялілася паміж яго трыма сынамі: Лотарам, Людовікам і Карлам. Вердэнскі дагавор канчаткова аформіў падзел дзяржавы, створанай некалі Карлам Вялікім. Каранацыя Карла ІІ Лысага адбылася ў Арлеане.

З Франкскай імперыі вышлі тры каралеўства: заходніх франкаў, якое ўзначаліў Карл Лысы, усходніх франкаў, якое засталося Людовіку Нямецкаму і сярэніх, тэрыторыя якога цягнулася вузкай паласой ад Паўночнага мора да Рыма ў Італіі. На чале сярэдняга каралеўства стаў Лотар, які атрымаў тытул імператара. Але пасля яго смерці ў 855, каралеўства было падзелена на тры часткі, паміж яго сынамі. Так замест вялікай і моцнай імперыі Карла Вялікага, праз 40 лет пасля яго смерці існавала ўжо пять раздробленных каралеўств. Якія з’яўляліся правобразамі пазнейшых Францыі, Германіі, Нідэрландаў, Швейцарыі і Італіі.

У каралеўстве Карла Лысага з самага пачатку не было адзінства. Амаль усе графствы бунтавалі і імкнуліся да незалежнасці ад караля. Кельцкая Брытанія і вестгоцкая Аквітанія ўвогуле сталі асобнымі княствамі.

Аднак Карл працягваў будаваць свой каралеўскі двор, які ён напоўніў філосафамі, пісьменнікамі і паэтамі, за, што атрымаў мянушку кароль-філосаф. У выніку дынасцыйных зрухаў, тэрытарыяльная частка спадчыны Лотара адышла да Людовіка Нямецкага, а частка да Карла Лысага. Пасля смерці Людовіка Італія адышла да Карла, разам з тытулам імператара. У выніку ўзнікла мажлівасць паўторнага аб’яднання франкскіх зямель, але гэта не ўваходзіла ў планы шматлікіх графстваў. Аднак галоўнай перашкодай сталі знішчальныя набегі арабаў, нарманаў і венграў.

Памёр у 877 падчас паходу супраць арабаў, у Італію. Пераемнікам заходнефранкскага стальца стаў яго сын Людовік Заіка.

## Жонкі 
* *1-я:* Ірментруда Арлеанская
* *2-я:* Рышыльда Праванская

## Дзеці 
*Ад 1-га шлюбу:*  **сыны:** Людовік II Заіка, Карл III Дзіцё, Лотар, Карламан  **дочкі:** Юдзіт, Ратруда, Эрментруда, Хільдэгарда, Гізела  *Ад 2-га шлюбу:*  **сыны:** Дроган, Піпін, сын, Карл  **дачка:** Ратхільда

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы IX стагоддзя
Катэгорыя:Каралі французскія
Катэгорыя:Каралінгі
Катэгорыя:Імператары Свяшчэннай Рымскай імперыі
Катэгорыя:Каралі латарынгскія
Катэгорыя:Каралі італьянскія
Катэгорыя:Каралі аквітанскія
Катэгорыя:Каралі праванскія
Гімн Нігерыі

**Гімн Нігерыі** - адзін з дзяржаўных знакаў Нігерыі разам са сцягам і гербам.

У 1978 годзе быў аб'яўлены конкурс на словы новага гімну, які выйгралі Джон А. Ілечукву, Эме Этым Акпан, Б. А. Агунайке, Соту Амаігуі і П. А. Адэрыбіге з «Arise, O Compatriots». На іх словы нігерыйскімі аркестрам паліцыі пад кіраўніцтвам Бенедыкта Элідэ Адыясе была напісана музыка.

## Словы 
**«Arise, O Compatriots»**

: Arise, O compatriots,
: Nigeria’s call obey
: To serve our Fatherland
: With love and strength and faith.
: The labour of our heroes past
: Shall never be in vain,
: To serve with heart and might
: One nation bound in freedom, peace and unity.

: O God of creation,
: Direct our noble cause;
: Guide our Leaders right:
: Help our Youth the truth to know,
: In love and honesty to grow,
: And living just and true,
: Great lofty heights attain,
: To build a nation where peace and justice reign.

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Нігерыя
Ісык-Кульская катлавіна

**Ісык-Кульская катлавіна** () — горная катлавіна на поўначы Цянь-Шаня, у Кыргызстане.

Катлавіна абмежавана з поўначы хрыбтом Кюнгёй-Ала-Тоо, з поўдня хрыбтом Тэрскей-Ала-Тоо. Дно занята возерам Ісык-Куль. Даўжыня 240 км, шырыня да 90 км.

Ісык-Кульская катлавіна ўяўляе сабой сінклінальны прагін, ускладнены разломамі. Вялікая сейсмічнасць. На ўсходзе радовішчы каменнага вугалю (Джэргалан), на паўднёвым усходзе — тэрмальныя мінеральныя крыніцы (Джэты-Агуз, Ак-Суу). У рэльефе перадгорнай раўніны вылучаюцца азёрныя тэрасы, перадгорныя і ўнутрыкатлавінныя ўзвышшы. Схілы гор з цяснінамі. Да возера з гор цякуць шматлікія рэкі (больш за 50). У заходняй частцы катлавіны клімат засушлівы (менш за 200 мм ападкаў за год), ландшафты пустынныя і паўпустынныя; ва ўсходняй частцы ападкаў да 500 мм (у гарах да 800 мм), пераважаюць стэпы, на схілах гор — лясы з цяньшанскай елкі, вышэй — субальпійскія і альпійскія горныя лугі, вышэй 3500 м — ледавікі і снежнікі.

Важны збожжавы і жывёлагадоўчы раён. У прыбярэжнай паласе размяшчаецца група бальнеакліматычных курортаў. У межах катлавіны знаходзіцца Ісык-Кульскі запаведнік.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Кыргызстана
Герб Руанды

**Сённяшні Герб Руанды** быў паўторна распрацаваны ў 2001 годзе, каб адпавядаць сістэме колераў новага нацыянальнага сцяга. На гербе тэкст: «Рэспубліка Адзінства Руанды, Працы, Патрыятызму».

Папярэдні герб датаваўся 1960-гг. — колеры зялёны, жоўта-чырвоны прадстаўлялі свет; нацыянальную надзею на будучыню, развіццё; і людзеё. Пасля, герб і сам сцяг былі зменены, бо яны пачалі цесна асацыявацца з жорсткасцю руандыйскага генацыду.

Руанда
Катэгорыя:Руанда
Парламент Егіпта

**Парламент Егіпта** () — двухпалатны заканадаўчы орган Арабскай Рэспублікі Егіпет. Размяшчаецца ў Каіры.

Сенат () — верхняя палата парламента, утворана канстытуцыйнай рэформай 2019 года. Вывучае і забяспечвае рэалізацыю інструментаў кансалідацыі дэмакратыі, падтрымку нацыянальнага адзінства, грамадскай згоды, асноўных каштоўнасцей грамадства.

180 сенатараў, ⅔ з іх абіраюцца таемным усеагульным галасаваннем і ⅓ прызначае прэзідэнт.

Палата прадстаўнікоў () — ніжняя палата парламента. Прымае законы і зацвярджае агульную палітыку дзяржавы, дзяржаўны бюджэт, а таксама наглядае за выканаўчай уладай.

У склад палаты ўваходзяць не менш за 450 членаў, якія выбіраюцца прамым таемным галасаваннем на 5 гадоў. Кандыдатам на членства можа быць грамадзянін Егіпта, не маладзейшы за 25 гадоў, які мае базавую адукацыю.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Егіпта
Егіпет
Катэгорыя:Права Егіпта
Іравадзійская раўніна

**Іравадзійская раўніна** размешчана ў цэнтральных і паўднёвых раёнах М'янмы, у басейне ракі Іравадзі, на паўвостраве Індакітай.

Даўжыня каля 800 км. Вышыня каля 100 м. Паверхня пераважна плоская, паніжаецца на поўдзень да Андаманскага мора, на поўначы — узгоркі, участкі бедленда. Размешчана паміж Араканскімі гарамі на захадзе і Шанскім нагор'ем на ўсходзе, у міжгорным прагіне, запоўненым марскімі і алювіяльнымі адкладамі. Радовішчы нафты, газу, каменнага вугалю. Клімат субэкватарыяльцы, мусонны. Сярэдняя тэмпература студзеня 20-23 °С, мая — больш за 30 °С. Ападкі 600-1000 мм на поўначы, больш за 2000 мм на поўдні (каля 90% ападкаў з чэрвеня да кастрычніка ў перыяд паўднёва-заходняга мусону). Характэрныя сухія саванны, мусонныя лістападныя лясы, у дэльце Іравадзі мангравыя лясы.

Іравадзійская раўніна — галоўны сельскагаспадарчы раён М'янмы, каля 2/3 тэрыторыі ўзарана (рыс, проса, пшаніца, бавоўнік). Густа населена. Найбольшыя гарады Янгон і Мандалай.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія М’янмы
Шанскае нагор’е

**Шанскае нагор’е** размешчана пераважна ва ўсходняй частцы М’янмы, працягваецца на тэрыторыі Кітая, Лаоса і Тайланда.

Плошча каля 150 тыс. км². Нагор’е складзена пераважна з гнейсаў, крышталічных сланцаў, вапнякоў са шматлікімі праяўленнямі карсту. На захадзе хвалістыя раўніны вышынёй каля 900 м, на ўсходзе — складкава-глыбавыя хрыбты выш. да 2693 м, раздзеленыя вузкімі далінамі і каньёнамі рэк Салуін, Меконг і інш. Клімат субэкватарыяльны, мусонны. Сярэднія тэмпературы студзеня 18-24 °C, ліпеня да 30 °C. Ападкаў 1300—2000 мм за год. Лістападныя, вечназялёныя і хвойныя лясы, саванны. Радовішчы поліметалічных руд.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія М’янмы
Катэгорыя:Нагор’і
Герб Нігера

**Герб Нігера** — адлюстроўвае драпіроўку нацыянальнага сцяга (4-х). У сярэдзіне намаляваная дзяржаўная пячатка. На зялёным шчыце чатыры залатыя знакі. У сярэдзіне — сонца, налева — вертыкальная дзіда з двума перакрыжаванымі мячамі туарэгаў, направа тры галавы проса жэмчугу, і ўнізе лобнае прадстаўленне галавы зебу. Пад гербам ёсць стужка, якая мае назву краіны на французскай мове: République du Niger.

## Значэнне колераў і сімвалаў 
* Аранжавы: колер пустыні Сахары на паўночнай мяжы краіны.
* Зялёны: колер раўнін з травой на поўдні і захадзе, праз і па якіх цячэ рака Нігер.
* Белы: колер надзеі. Для дзяржавы Нігер — гэта яшчэ сімвалізуе вобласць саванны.

Нігер
Катэгорыя:Нігер