open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лацінскія абрады

**Заходнія літургічныя абрады** — літургічныя абрады ў хрысціянстве, які ўзніклі і традыцыйна выкарыстоўваліся на тэрыторыі былой Заходняй Рымскай імперыі да XI стагоддзя ў нераздзеленай Царкве, а пасля — ў каталіцкай. З XX стагоддзя практыкуюцца таксама (звычайна, у мадыфікаванай форме) у асобных парафіях і кляштарах некаторых праваслаўных юрысдыкцый: Рускай Праваслаўнай царквы за мяжой і архіепіскапіі Антыяхійскага патрыярхата ў ЗША.

## Тэрміны 
Часта тэрмін «лацінскі абрад», ужываны ў сувязі з заходнімі літургічнымі абрадамі, мае два значэнні:
* сінонім тэрміна «заходнія літургічныя абрады», які падкрэслівае агульную амаль што для ўсіх абрадаў гістарычную мову набажэнства — лацінскую;
* сінонім рымскага літургічнага абраду.

Пераважным сярод заходніх літургічных абрадаў, як па лічбе веруючых, так і па значнасці, з’яўляецца рымскі (лацінскі) абрад, асноўны абрад Рымска-каталіцкай царквы. Астатнія заходнія абрады лакалізаваныя межамі пэўнай тэрыторыі альбо манаскага ордэна.

## Існуючыя абрады 
* Амбразіянскі абрад — архідыяцэзія Мілана і некаторыя іншыя дыяцэзіі Італіі і Швейцарыі.
* Масарабскі абрад — архідыяцэзія Таледа ў Іспаніі і шэраг іншых іспанскіх гарадоў.
* Брагскі абрад — архідыяцэзія Брагі на поўначы Партугаліі.

## Неіснуючыя абрады 
* Аквілейскі абрад — выкарыстоўваўся ў Аквілейскім патрыярхаце (паўночная Адрыятыка) ў I тысячагоддзі.
* Беневентанскі абрад — выкарыстоўваўся на тэрыторыі лангабардскага княства Беневента (Паўднёвая Італія) ў I тысячагоддзі.
* Галіканскі абрад — выкарыстоўваўся ў Галіі ў I тысячагоддзі, былі спробы яго рэстаўрацыі ў XX стагоддзі.
* Кельцкі абрад — практыкаваўся кельцкімі народамі ў Брытаніі, Ірландыі і Брэтані ў I тысячагоддзі.
* Ліёнскі абрад — практыкаваўся ў Ліёнскай дыяцэзіі да сярэдзіны XX стагоддзя.
* Глагалічны абрад — практыкаваўся да сярэдзіны XX стагоддзя ў паўночнай Харватыі. Адзіны з заходніх літургічных абрадаў, для якіх асноўнай мовай не была лаціна.
* Сарумскі абрад — выкарыстоўваўся ў Англіі. Пасля аддзялення Англіканскай царквы ад Каталіцкай паслужыў асновай для літургіі Англіканскай царквы.

Ліёнскі, глагалічны і сарумскі абрады фактычна былі адменнікамі рымскага, хоць і з шэрагам сваіх асаблівасцяў. Іншыя ж абрады базаваліся на ўласнай традыцыі.

Манаскія абрады звычайна былі вельмі блізкія да рымскага і ўжываліся толькі ўнутры ордэна. Найбольш вядомым з іх з’яўляецца дамініканскі абрад у дамініканцаў, які, аднак, практычна знік у сярэдзіне XX стагоддзя ў выніку рэформаў Другога Ватыканскага сабора і захоўваецца толькі ў асобных супольнасцях Брацтва св. Вінцэнта Ферэра і асобных дамініканцаў.

## Гл. таксама 
* Усходнія літургічныя абрады

## Літаратура 
* «Обряд литургический» // Католическая энциклопедия. Т. 3. Изд. францисканцев. М.: 2007.
Казека

**Казека** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Мікалаевіч Казека (нар. 1958) — беларускі паэт.
* Мікалай Іванавіч Казека — беларускі трэнер.
* Сяргей Васілевіч Казека — беларускі футбаліст.
* Янка Казека — беларускі літаратурны крытык.
Рокас

**Атол Рокас** () — атол у Атлантычным акіяне. Уваходзіць у склад бразільскага штата Рыу-Гранды-ду-Норты. Агульная плошча сушы - 0,36 км². Насельніцтва няма. У 2001 г. атол Рокас разам з архіпелагам Фернанду-ды-Наронья ўнесены ў спіс прыродных аб'ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Геаграфія 
Атол Рокас месціцца ў заходняй частцы Атлантычнага акіяна ў 234,6 км на паўночны захад ад мацерыковага ўзбярэжжа Бразіліі. Сфарміраваны на паверхні вулканічнай вяршыні Паўднёва-Атлантычнага хрыбта. Уяўляе сабой кола каралавых рыфаў, што атачаюць шырокую (7,1 км²), але не вельмі глыбокую (да 6 м) лагуну. Даўжыня - 3,47 км, найбольшая шырыня - 2,56 км. Вылучаюцца два невялікія астравы Фарол і Семітэрыя. Найвышэйшы пункт над паверхняй акіяна не перавышае 3 м.

## Прырода 
Атол Рокас славіцца як месца, населенае 30 рознымі відамі птушак. У навакольных водах сустракаюцца марскія чарапахі, акулы, 24 віды ракападобных. Лагуна атола — важнае месца нераста многіх відаў рыб.

## Гісторыя 
Атол Рокас упершыню быў паказаны на партугальскай карце ў 1502 г. У 1822 г. уключаны ў склад Бразіліі. У 1881 г. на атоле быў пабудаваны маяк, які захоўваецца і ў нашы дні. У 1979 г. атрымаў статус біялагічнага запаведніка. У 2001 г. уключаны ў спіс прыродных аб'ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* UNESCO
* THE ROCAS ATOLL, BRAZIL 

Рокас
Рокас
Рокас
Рокас
Рокас
Плацдарм

**Плацда́рм** ( — «плошча для збору войскаў») — тэрыторыя (ці яе частка) сваёй ці іншай дзяржавы, якая выкарыстоўваецца пры падрыхтоўцы ўварвання на тэрыторыю праціўніка ў якасці базы для канцэнтравання і разгортвання ўзброеных сіл, можа мець стратэгічнае або аператыўнае значэнне.

Таксама плацдармам называюць участак мясцовасці, якім авалодалі наступаючыя войскі пры фарсіраванні воднай перашкоды або які ўтрымліваюць адыходзячыя войскі на яе процілеглым беразе. Абарончая пазіцыя для абароны берагавога плацдарму называецца *перадмаставым умацаваннем*, або тэт-дэ-пон ( — «голова моста»).

Тактычныя плацдармы захопліваюцца звычайна з ходу перадавымі атрадамі, авангардамі ці падраздзяленнямі першага эшалона, а затым пашыраюцца аператыўныя сіламі другіх эшалонаў і рэзерваў, якія ўводзяцца ў бой. Як тактычныя, так і аператыўныя плацдармы могуць захоплівацца сіламі паветранага дэсанта. Наяўнасць буйных плацдармаў забяспечвае канцэнтрацыю на іх магутнай групоўкі войскаў для правядзення наступальных аперацый у спрыяльных умовах без неабходнасці фарсіраваць рэкі.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Плацда́рм // 
* Плацда́рм // Русско-белорусский словарь для военных // Н. Н. Кривко, В. В. Пупко, В. К. Романцевич, С. Е. Танана; Под. ред. В. В. Язепчика, Н. Н. Кривко. — Мн.: БелЭн, 1996. — С. 270. — 447 с. — ISBN 985-11-0047-1.

Катэгорыя:Ваенная тэрміналогія
Грэчаская драхма

**Дра́хма** — грашовая адзінка ў старажытнагрэчаскіх полісах, пазней у эліністычных дзяржавах (гл. старажытнагрэчаская драхма) і, нарэшце, у сучаснай Грэцыі.

Пасля атрымання незалежнасці ў Грэцыі была ўведзена ўласная грашовая адзінка, якая атрымала назву «Грэчаскі фенікс» і роўная 100 лептам. 1 фенікс быў роўны 1/6 турэцкага куруша (піястра) або 1 французскаму франку.

У якасці грашовай адзінкі сучаснай грэчаскай дзяржавы сярэбраная драхма была ўведзена ў абарот каралеўскім указам 8 лютага 1833 года, у перыяд кіравання караля Атона, па намінале 1 фінікс = 1 драхма. Да гэтага, у 1828 годзе, драхму, у якасці нацыянальнай валюты, спрабаваў усталяваць Іааніс Кападыстрыя.

Грэцыя зведала гіперінфляцыю ў перыяд нямецкай акупацыі. Новая драхма была ўведзена 11 лістапада 1944 года. 1 новая драхма абменьвалася на 50 мільярдаў старых. Але інфляцыя працягвалася, і 1 мая 1954 адбыўся новы абмен, 1 навейшая драхма ў абмен на 1000 старых.

1 студзеня 2002 года драхма была заменена на еўра. Афіцыйны курс складаў 340,75 драхмаў за еўра.

3 красавіка 2015 года Урад Грэцыі падрыхтаваў план па нацыяналізацыі банкаўскай сістэмы і ўвядзенні драхмы, як паралельнай з еўра валюты. Гэты план будзе рэалізаваны, калі Грэцыя не зможа дамовіцца з Еўропай аб праграме фінансавай падтрымкі. У гэтым выпадку ва ўрада не будзе грошай на выкананне сацыяльных абавязацельстваў.

## Сімвал драхмы 
У кожнага са значэнняў слова «драхма» ёсць свой уласны сімвал (усе яны ўключаны ў стандарт Unicode):
* як грашовай адзінкі Старажытнай Грэцыі — **ł** ();
* як вагавай адзінкі Старажытнай Грэцыі — **𐅻** (

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Каталог і галерэя манет Грэцыі

Катэгорыя:Драхма
Катэгорыя:Грошы Грэцыі
Катэгорыя:Еўрапейскія валюты
Замкавая вуліца

**За́мкавая ву́ліца ** — назва вуліц у гарадах і мястэчках колішніх Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай. Звычайна вядзе да замчышча і сведчыць пра існаванне замка. Адна з найбольш пашыраных гістарычных назваў вуліц у Беларусі.

## Беларусь 
* Замкавая вуліца — вуліца ў Баранавічах.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Браславе.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Ваўкавыску.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Віцебску.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Гродне.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Давыд-Гарадку.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Заслаўі.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Капылі.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Лідзе.
* *Замкавая вуліца* — гістарычная назва Камсамольскай вуліцы ў Мазыры.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Маладзечне.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Мінску.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Міры.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Навагрудку.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Нясвіжы.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Оршы.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Полацку.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Чачэрску.
* Замкавая вуліца — вуліца ў Шклове.

## Літва 
* Замкавая вуліца — вуліца ў Вільні.

## Гл. таксама 
* Замкавая плошча
Юбілейны медаль «Дваццаць гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

**Юбілейны медаль «Дваццаць гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»** заснавана Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 7 мая 1965 года ў адзначэнне 20-годдзя Перамогі над фашысцкай Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг. Аўтарамі медалю былі мастакі В. А. Ярмакоў (аверс) і Ю. А. Лук'янаў (рэверс).

Юбілейным медалём «Дваццаць гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» узнагароджваюцца ўсе ваеннаслужачыя і асобы вольнанаёмнага складу, якія прымалі ў радах Узброеных Сіл Саюза ССР удзел у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гадоў, партызаны Вялікай Айчыннай вайны, увесь асабовы склад Узброеных Сіл Саюза ССР, а таксама іншыя асобы, узнагароджаныя медалём «За Перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.».

Узнагароджанне юбілейным медалём распаўсюджана і на ваеннаслужачых і твараў вольнанаёмнага складу часцей і злучэнняў Савецкай Арміі, Ціхаакіянскага Флоту і Амурскай рачной ваеннай флатыліі, якія ахоўвалі дзяржаўную мяжу СССР на Далёкім Усходзе ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны 1941—1945 гадоў, і раней не ўзнагароджаных медалём «За Перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», на ўдзельнікаў падполля, якія дзейнічалі супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў на часова акупаванай тэрыторыі ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны 1941—1945 гадоў.

Юбілейны медаль «Дваццаць гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці ордэнаў і іншых медалёў СССР размяшчаецца пасля медалю «За Перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.».

Станам на 1 студзеня 1995 года юбілейным медалём «Дваццаць гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» узнагароджана прыблізна **16 399 550** чалавек.
thumb|манета па прататыпе медалю

## Апісанне медалю 
thumb|Рэверс медалю
Медаль «Дваццаць гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» круглы, памерам 32 мм у дыяметры, вырабляецца з латуні.

На аверсе медалю выява помніка савецкаму воіну-вызваліцелю (усталяваны ў берлінскім Трэптаў-парку, скульптар Я. В. Вучэціч) на двух скрыжаваных лаўровых галінах і надпіс «1945-1965». На адваротным боку медалю надпісу: па акружнасці «Дваццаць гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», у сярэдзіне медалю рымская лічба «XX» і зорачка на фоне разбежных прамянёў. Краі медалю абрамлены борцікам. Выявы і надпісы на медалі выпуклыя.

Медаль пры дапамозе вушкі і кольца злучаецца з пяцівугольнай калодкай, абцягнутай шаўковай муаравай стужкай шырынёй 24 мм. На стужцы чаргуюцца тры падоўжныя палоскі — чырвонага, зялёнага і чорнага колераў. Край стужкі пасля чорнай паласы акантаваны вузенькай зялёнай палоскай.

## Спасылкі 
* Медалі і ордэны СССР

Катэгорыя:Медалі СССР
Катэгорыя:Юбілейныя медалі
Паўсаній (географ)

**Паўса́ній** (, ) — старажытнагрэчаскі пісьменнік і географ II стагоддзя, аўтар свайго роду антычнага даведніка «Апісанне Элады».

## Біяграфія 
Паўсаній, мабыць, выхадзец з Лідыі. Такое меркаванне грунтуецца на яго фразе з сачынення «Апісанне Элады», дзе ён заўважае, што міфічныя героі Пелоп і Тантал жылі ў яго краіне (5.13.7), гэта значыць Лідыі. Час яго жыцця, 2-я палова II стагоддзя, вызначаецца па згадванні ім войнаў рымскага імператара Марка Антаніна. Яго адзіная вядомая праца, «Апісанне Элады» (грэч. , прыняты лац. пераклад «Graeciae descriptio»), разбіта на 10 глаў па назвах грэчаскіх абласцей:
Атыка, Карынф, Лаконія, Месенія, Эліда (1), Эліда (2), Ахая, Аркадыя, Беотыя і Факіда.

Праца ўяўляе сабой даведнік па найбольш выдатных помнікаў Старажытнай Грэцыі з апісаннем і звязанымі легендамі, у якіх змешчана каштоўныя гістарычныя звесткі, нярэдка замяняючы сабой страчаныя першакрыніцы. Паўсаній нічога не прыдумляе ў адрозненне ад многіх антычных аўтараў, але проста апісвае тое, што бачыў на свае вочы і чуў ад мясцовых жыхароў, а калі дадае штосьці ад сябе, тое паказвае на гэта. Да міфалагічных паданняў Паўсаній адносіцца з прастадушным даверам. Мова Паўсанія вельмі далёкая ад узораў класічнай прозы: сказы адрывістыя, не зусім ясныя па сэнсе, паўтараюцца адны і тыя ж словы і абароты. Паўсаній таксама пабываў таксама ў Рыме і верагодна ў Палесціне.

Як адзначаюць, ён стаў аднаўляльнікам кірунку, які прыйшоў у заняпад на зыходзе старой эры — жанру перыэгезы (апісання славутасцей якой-небудзь краіны). Ён ставіў мэтай апісанне таго, што не патрапіла ў гісторыю", а не паўтор звестак, пра якія «ўжо было добра сказана» да яго.

У тапаграфічным плане «Апісанне Элады» дагэтуль можа служыць даведнікам. Шліман пры адкрыцці царскіх грабніц у Мікенах кіраваўся ўказаннямі Паўсанія.

Упершыню яго дарожныя нататкі на старажытнагрэчаскай выдадзены ў 1516 годзе ў Венецыі.

## Тэксты і пераклады 
* У серыі «Loeb classical library» сачыненне выдадзена ў 5 тамах (том V складаюць матэрыялы) пад № 93, 188, 272, 297, 298 у зав. Джоўнса.
* У серыі «Collection Budé» апублікаваны кн. 1, 4-8.

## Спасылкі 
* Павсаний. Описание Эллады.: в переводе С. П. Кондратьева по изданию: «Павсаний. Описание Эллады.» В 2-х т. М.-Л., 1939—1940.
* 
* Тэкст і англійскі пераклад
* Бібліяграфія

Катэгорыя:Географы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Постаці старажытнарымскай геаграфіі
Контрнаступленне

**Контрнаступленне** — разнавіднасць наступу — аднаго з асноўных відаў ваенных дзеянняў (нароўні з абаронай і сустрэчным боем).

Адметнай рысай ад простага наступу, з'яўляецца тое, што бок, якая мае намер перайсці ў маштабную контратаку, спачатку максімальна вымотвае праціўніка, выбіваючы з яго радоў найбольш баяздольныя і мабільныя падраздзяленні, выкарыстоўваючы пры гэтым усе перавагі, якія дае загадзя прыгатаваная і прыстрэленая пазіцыя.

Падчас наступу войскі, нечакана для праціўніка, захопліваюць ініцыятыву і навязваюць сваю волю праціўніку. Найбольшыя наступствы для праціўніка звязаны з тым, што ў адрозненне ад абароны, дзе тылавыя падраздзяленні адцягнены ад лініі фронту, наступаючы праціўнік падцягвае іх як мага бліжэй, каб мець магчымасць забяспечваць свае наступаючыя войскі. Калі націск ворага спынены і часці, які абараняліся, пераходзяць у контрнаступленне, тылавыя падраздзяленні экс-атакуючых апыняюцца безабароннымі і часцей за ўсё трапляюць у акружэнне.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Віды ваенных дзеянняў
Контратака

**Контрата́ка** (, ад &nbsp;— супраць і &nbsp;— напад)&nbsp;— атака, якая праводзіцца войскамі, якія абараняюцца, супраць войскаў праціўніка, што ўклініліся ў іх баявыя парадкі, з мэтай яго разгрому і аднаўлення страчанага тактычнага становішча. Гэта адзін з элементаў праявы актыўнасці войскаў у абароне; звычайна праводзіцца сіламі другіх эшалонаў і рэзерваў войскаў, якія абараняюцца, з прыцягненнем часткі сіл войскаў першага эшалона з участкаў, якія не знаходзяцца пад атакай суперніка.

Контратака рыхтуецца згодна з намечаным планам бою і праводзіцца з улікам абстаноўкі, якая склалася ў ходзе бою. Дзеянні контратакі войскаў могуць падтрымлівацца ўдарамі танкаў, авіяцыі, агнём артылерыі, мінамётаў і іншых агнявых сродкаў. Поспех контратакі дасягаецца хуткімі, раптоўнымі і рашучымі дзеяннямі контратакі войскаў у момант, калі праціўнік не паспеў яшчэ замацавацца і падцягнуць рэзервы для нарошчвання ўдару.

## Гл. таксама 
* Контрнаступленне
* Фарсіраванне
* Рэйд
* Тактыка
* Бой

## Літаратура 
* «К-22» — Линейный крейсер / [под общ. ред. Н. В. Огаркова]. — М. : Военное издательство Министерства обороны СССР, 1979. — 654 с. — (Советская военная энциклопедия : в 8 т. ; 1976—1980, т. 4).

Катэгорыя:Віды ваенных дзеянняў
Катэгорыя:Ваенная тэрміналогія
Мархель

**Мархель** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ларыса Іосіфаўна Мархель (нар. 1962) — беларускі кнігазнавец і бібліяграфазнавец.
* Міхаіл Міхайлавіч Мархель (нар. 1966) — беларускі футбаліст і трэнер.
* Таццяна Рыгораўна Мархель — беларуская актрыса.
* Уладзімір Іосіфавіч Мархель — беларускі літаратуразнавец, паэт, перакладчык.
Чэмпіянат свету па футзале AMF 2011

**Чэмпіянат свету AMF па футзале 2014** — 10-ы чэмпіянат свету па футболе ў залах, які прайшоў у 2011 годзе ў Калумбіі. Арганізатарамі чэмпіянату выступілі Калумбійская федэрацыя футзала ў залах (**FCFS**) і Міжнародная асацыяцыя футзала (**AMF**). У чэмпіянаце прынялі ўдзел 16 каманд.

## Удзельнікі 
*  Аргентіна
*  Беларусь
*  Бразілія
*  Венесуэла
*  Калумбія
*  Канада
*  Каталонія
*  Мексіка
*  Новая Зеландыя
*  Парагвай
*  Паўднёвая Асеція
*  Перу
*  Расія
*  Уругвай
*  Чэхія
*  Эквадор

## Стадыёны 
## Лёсаванне 
## Групавы этап 
### Група А 
### Група В 
### Група С 
### Група D 
## Плэй-оф 
### Чвэрцьфіналы 
----

----

----

----
### Паўфіналы 
----

----
### Матч за 3-е месца 
----

### Фінал 
----

2011
Катэгорыя:Спорт у Калумбіі
Катэгорыя:2011 год у спорце
Катэгорыя:Сакавік 2011 года
Хлебнікаў

**Хлебнікаў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Велімір Хлебнікаў — расійскі паэт.
* Пол Хлебнікаў — амерыканскі і расійскі журналіст.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
1957 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

. Трохслаёвае шкло, алмазная і шырокая грань.  Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь.]]
**1957** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## З’явіліся 
* 11 верасня — Івянецкі музей традыцыйнай культуры

## Нарадзіліся 
* 1 мая — Марыя Таболіч, беларускі мастак.
* 5 чэрвеня — Ігар Кашкурэвіч, беларускі мастак, графік, скульптар.
* 10 снежня — Валерый Шкаруба (пам. 19.11.2020), беларускі мастак – жывапісец.
* Уладзімір Кіслы, беларускі мастак і рэстаўратар.

## Памерлі 
* 4 студзеня — Уладзімір Кудрэвіч (нар. 1884), беларускі жывапісец-пейзажыст. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1944). Бацька мастака Раісы Кудрэвіч
* 18 чэрвеня — Вітольд Бялыніцкі-Біруля (нар. 1872), беларускі і рускі жывапісец-пейзажыст, народны мастак БССР (1944)

## Галерэя жывапісу 

Выява:Echelon is Going 1957 Pavel Gavrilenko.jpg|Павел Гаўрыленка. «Ідзе эшалон», НММ РБ
Выява:Shchamialiou Zima 1957.jpg|Леанід Шчамялёў «Зіма»

Катэгорыя:1957 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Міханавічы

Назву **Мі́ханавічы** маюць:

* Міханавічы — адны з абмежавана дзеючых могілак Мінска.
* Міханавічы — чыгуначная станцыя ў Мінскім раёне Мінскай вобласці.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Мінская вобласць:
** Міханавічы — вёска ў Міханавіцкім сельсавеце Мінскага раёна
** Міханавічы — аграгарадок у Мінскім раёне
Жан-Батыст Бесьер

**Жан-Батыст Бесьер** (; , Прэйсак, дэпартамент Ло — , Рыпах, паміж Фельс і Лютцэне, Саксонія) — адзін з Маршалаў Імперыі пры Напалеоне I (з 19 мая 1804), камандуючы коннай гвардыі Напалеона, герцаг Істрыйскі (28 мая 1809).

Катэгорыя:Маршалы Напалеона I
Караліна

Назву **Караліна** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Мінская вобласць
* Караліна — вёска ў Мінскім раёне
* Караліна — вёска ў Нясвіжскім раёне
* Караліна — вёска ў Навасвержанскім сельсавеце Стаўбцоўскага раёна
* Караліна — вёска ў Шашкоўскім сельсавеце Стаўбцоўскага раёна

## Глядзіце таксама 
* Каралін
* Каралінка
* Караліно
* Каралінова
* Караліны
Спеўны Сход

**Спеўны Сход** — гэта грамадская ініцыятыва, накіраваная тое, каб любы чалавек, незалежна ад наяўнасці ў яго музычнай адукацыі мог навучыцца спяваць беларускія песні.

## Гісторыя 
Ідэя стварэння Спеўных Сходаў належыць Сяржуку Доўгушаву. Сярэдняя колькасць удзельнікаў складае каля 100 чалавек, максімальная — каля 500 чалавек (фестываль «Вольнае паветра»). Да студзеня 2017 года галоўным каардынатарам праекта быўАляксей Чубат.

З 2017 года кіраўніком Спеўнага сходу з’яўляецца Сяржук Доўгушаў. У гэтым годзе быў выдадзены адмысловы спеўнік Спеўнага Сходу, дзе былі сабраныя тэксты песняў, што спяваліся за некалькі год працы праекту.

## Праграма 
Кожны Спеўны Сход пачынаецца спеўнай размінкай, падчас якой удзельнікі выконваюць адмысловыя практыкаванні для голаса. Пасля размінкі пачынаецца вывучэнне спеваў, падчас якога ўдзельнікі рэпетуюць спевы з музычным суправаджэннем альбо без яго. Пад канец Схода ўсе ўдзельнікі здольныя самастойна праспяваць разабраныя творы.

На кожным Сходзе ўдзельнікі разам з вядоўцам разбіраюць музыку па адной з наступных тэмаў: восеньскія спевы, калыханкі, музыка Вялікага Княства Літоўскага, калядныя спевы, веснавыя і валачобныя спевы, застольныя спевы. Акрамя гэтага варта вылучыць спевы, сабраныя Народным паэтам Беларусі Рыгорам Барадуліным.

На кожным Спеўным Сходзе прысутнічаюць вядомыя ў Беларусі музыкі. Так, цягам 2015-га года Спеўны Сход наведалі: этнограф Ірына Мазюк, Алесь Чумакоў (удзельнік гурта Стары Ольса), Ларыса Рыжкова (гурт «Калыханка»), ансамбль «Кантабіле», Алесь Камоцкі.

## Месцы 
Цягам 2014—2015 гадоў Спеўныя Сходы адбыліся ў наступных месцах: Батанічны Сад, фестываль «Кераміка Крэва», музычны фестываль «Вольнае паветра», бар «ДК», Blue Sky Talent Company.

У 2016 годзе ладзіліся адмысловыя спеўныя вандроўкі, у якіх спалучалася стандартная праграма сходу і тэматычнае экскурсійнае суправаджэнне.

## Меркаванні 
Адзін з гасцей Спеўнага Схода, Алесь Чумакоў схіляецца да наступнай думкі:«Народныя песні не павярхоўныя, яны не вакол нейкай ідэі, кімсьці прыдуманай. У іх ёсць глыбіня, якую адчуваеш, у якую верыш. Этнічны напрамак — адзін з напрамкаў, верагодных для такіх спеваў. Сёння, калі фольк-музыка актуальная і калі вяртанне да вытокаў проста неабходнае, такія сходы абавязкова павінны быць».

## Спасылкі 
### Спеўны Сход у Сеціве 
* Блог Спеўнага Схода
* Старонка Спеўнага Схода ва «Ў кантакце»
* Старонка Спеўнага Схода ў фэйсбуку
* Старонка Спеўнага Схода на сэрвісе саундклауд
* Старонка Спеўнага Схода ў ютубе

### Спеўны Сход у СМІ 
* Сяргей Доўгушаў пашырае беларускія спевы — Радыё «Рацыя» 
* Спеўны сход завітаў у TUT.BY з казой 
* Спеўны сход у Менску сабраў рэкордную колькасць людзей
* У Беларусі задумана правесці новую для нашай краіны акцыю — «Спеўны сход» 
* Паэт Аляксей Чубат: «Спеўны сход» патрэбен, каб беларусы ведалі свае песні і ўкладвалі ў іх часцінку сябе і новага часу 
* «Спеўны сход» ідзе клікаць вясну 
* Долгушев Сергей Васильевич 
* Калядны «Спеўны сход» з удзелам гурта «Вурай»
* «Спеўны сход» запрашае паспяваць беларускія канты часоў ВКЛ
* Спеўны Сход: дзіцячы фальклор, калахынкі і забаўлянкі.

Катэгорыя:Беларуская культура
Генеральны штаб

**Генеральны штаб** (*скар.* **Генштаб**, **ГШ УС**) — цэнтральны орган ваеннага кіравання і асноўны орган аператыўнага кіравання ўзброенымі сіламі ў многіх дзяржавах.

Паводле вызначэння Клаўзэвіца, прызначэнне Генштаба складаецца ў распрацоўцы і выкладзе ідэі вышэйшых страявых начальнікаў у форме загадаў, з усімі неабходнымі для выканання падрабязнасцямі; акрамя таго, Генштаб абавязаны клапаціцца пра баявую гатовасць і матэрыяльныя патрэбы войскаў, для чаго, не ўмешваючыся ў дзейнасць спецыяльных органаў, павінен паведамляць ім неабходныя ўказанні, якія вынікаюць з агульнага ходу ваенных дзеянняў; з іншага боку, Генштаб атрымлівае ад гэтых органаў звесткі пра ступень забеспячэння войскаў.

## Перадгісторыя 
У Сярэднявеччы функцыі штаба арміі выконваў маршал. Пазней узорам для ваеннага кіравання паслужыла арганізацыя, якая існавала ў арміях ландскнехтаў. У іх быў генерал-кватэрмайстар, які кіраваў разам з маршалам ці фельдмаршалам аглядам мясцовасці, дарог, размяшчэннем войскаў на кватэрах і біваках; выканаўцамі яго распараджэнняў былі палкавыя і ротныя кватэрмайстары. Вось чаму ў большасці армій да XIX стагоддзя Генеральны штаб называўся **кватэрмайстарскім штабам**, **кватэрмайстарскай часцю**.

Першапачаткова пасады маршала і кватэрмайстара прызначаліся толькі на час вайны, з канца XVII стагоддзя яны становяцца пастаяннымі. У Францыі з 1792 г. генерал-квартэрмайстарства атрымала назву Галоўнага штаба арміі. Асаблівую ролю ён набыў у 1805—14 пры Напалеоне, калі на чале Галоўнага штаба быў Луі Аляксандр Берцье.

Фрыдрых Вялікі першы ставіў мэтай спецыяльна падрыхтоўваць афіцэраў для службы Генштаба. У Прусіі з 1785 пад Генеральным штабам разумеўся асобы корпус афіцэраў, якія атрымалі падрыхтоўку ў дваранскай ваеннай акадэміі, заснаванай у 1765 годзе ў Патсдаме.

З пачатку XIX стагоддзя паўсюдна прымаюцца меры да забеспячэння камплектавання Генштаба падрыхтаванымі афіцэрамі. Арганізацыя прускага галоўнага штаба паслужыла ўзорам для іншых дзяржаў. Афіцэры генеральнага штаба атрымлівалі падрыхтоўку ў акадэміі ці вышэйшых ваенных школах; практыка набывалася страявой службай у мірны час. Адпаведна з гэтым, служба афіцэраў генеральнага штаба бывала звычайна двух відаў: страявая — пры войсках, і ваенна-навуковая — у самім Генеральным штабе. У генеральны штаб прымалі толькі афіцэраў, якія праслужылі пэўную колькасць гадоў у страі; затым сістэматычна пераводзяць чыноў генеральнага штаба ад страявой дзейнасці да ваенна-навуковай і назад.

## Спасылкі 
* 
* Артыкул у ВСЭ
* 

Катэгорыя:Ваеннае кіраванне
Іаан Скіліца

**Іаа́н Скілі́ца** () — візантыйскі чыноўнік, храніст XI — пачала XII стст., у 1081—1118 быў саноўнікам Аляксея Камніна. Цэнтральнай яго працай была *«Агляд гісторыі»* (), якая ахоплівае перыяд са смерці Нікіфара I у 811 годзе да звяржэння Міхаіла VI у 1057 і працягвае летапіс Феафана Спавядальніка. Існуе працяг *«Агляду гісторыі»*, даведзены да 1079, які таксама часта прыпісваецца Скіліцы.

## Мадрыдскі рукапіс 
У пачатку XVIII стагоддзя ў каралеўскую бібліятэку Мадрыда паступіў рукапіс, якая насіў назву *«Гісторыя візантыйскіх імператараў у Канстанцінопалі з 811 па 1057 год, напісаная курапалатам Іаанам Скіліцам»*. Яе датаванне выклікае спрэчкі ў палеографаў-візантыністаў. Адны адносяць яе да сярэдзіны-другой паловы XIII стагоддзя, іншыя (як, напрыклад, балгарскі даследчык А. Бажкоў) да мяжы XII і XIII стагоддзяў. Н.&nbsp;Вільсан у канцы 1970-х на аснове ідэнтыфікацыі почыркаў датаваў рукапіс сярэдзінай XII стагоддзя і паказаў яе паўднёваітальянскае паходжанне. У гэтым выпадку найбольш верагодна мадрыдскі спіс *«Гісторыі»* быў зроблены ў палацавым скрыпторыі Палерма на аснове копіі з паднесенага імператару самім Скіліцам арыгінала, зробленай у 1158 для Генрыха Арыстыпа, пасла Сіцылійскага каралеўства, найвыдатнейшага інтэлектуала Палерма.

У рукапісе налічваецца 574 мініяцюры, у сувязі з чым Мадрыдскі рукапіс лічыцца адным з найбольш значных помнікаў візантыйскай гістарычнай мініяцюры.

## Спасылкі 
Артыкулы ў іншых энцыклапедыях:
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Гісторыкі Візантыі
Катэгорыя:Гісторыкі XII стагоддзя
Аляксандр (візантыйскі імператар)

**Аляксандр** (; каля 870—) — візантыйскі імператар (з 11 мая 912), раней — суправіцель свайго бацькі Васіля Македаняніна і брата Льва VI Мудрага. У некаторых пазнейшых гістарычных сачыненнях і генеалогіях называецца **Аляксандр III**.

## Біяграфія 
Аляксандр быў каранаваны бацькам у 879 годзе як суправіцель. Згадваецца ў загалоўку «Эпанагогі» і іншых юрыдычных актаў бацькі разам з ім і братам. У 883 годзе Леў трапіў у няміласць у бацькі, і Аляксандр стаў спадчыннікам, аднак незадоўга да смерці ў 886 годзе Васіль прабачыў Льва. Падчас валадарання апошняга (886—912) Аляксандр лічыўся імператарам (з царскім тытулам, у прыватнасці, ён згадваецца ў руска-візантыйскіх дагаворах 907 і 911 гадоў), аднак рэальнай улады не меў. Леў падазраваў брата ў інтрыгах і змовах супраць сябе.

Узыйшоўшы на прастол, Аляксандр адхіліў ад улады асоб, якія падтрымлівалі незаконны чацвёрты шлюб Льва, перш за ўсё саму ўдаву брата Зою Карбанапсіну (яе выгналі з палаца) і патрыярха Яўфімія I, замест якога патрыярхам ізноў стаў Мікалай Містык. Пры гэтым сын Льва і Зоі, малалетні Канстанцін VII Парфірародны, працягваў лічыцца імператарам-суправіцелем.

Захаваныя візантыйскія крыніцы напісаны прыхільнікамі Канстанціна VII і Яўфімія і таму рэзка тэндэнцыйныя ў адносінах да Аляксандра. У іх малодшы сын Васіля I прадстаўлены як гультаяваты, распусны і вераломны цар, які нібы марыў пазбавіцца ад маленькага Канстанціна (вылегчаць яго). Такім чынам, аб'ектыўных звестак пра асобу Аляксандра практычна няма.

Аляксандр, які ўступіў на прастол ужо хворым чалавекам, валадарыў толькі год. За гэты час у Імперыю ўварваліся арабы халіфа аль-Муктадзіра і балгары; цар балгараў Сімяон I дасылаў да імператара паслоў, але, не атрымаўшы традыцыйных падарункаў, абвясціў яму вайну.

У 1958 годзе ў канстанцінопальскім саборы Святой Сафіі пры рэстаўрацыі пад слоем тынкоўкі знойдзены прыжыццёвы мазаічны партрэт Аляксандра. Гэта адкрыццё стала буйной падзеяй у даследаванні візантыйскага мастацтва. Вядомыя таксама выявы Аляксандра на мініяцюрах хронікі Іаана Скіліцы.

## Літаратура 
* 
* Шарль Диль. Четыре брака императора Льва Мудрого // Диль Ш. Византийские портреты.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Македонская дынастыя
Катэгорыя:Візантыйскія імператары X стагоддзя
Лефеўр

**Лефеўр** () — французскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Жуль Жазеф Лефеўр (1836—1911) — французскі салонны мастак.
* Франсуа Жазеф Лефеўр (1755—1820) — маршал Францыі.
*
Зорны шлях IV: Вандраванне дадому

«**Зорны Шлях IV. Вандраванне дадому**» (ангел. Star Trek IV: The Voyage Home) — чацвёрты поўнаметражны навукова-фантастычны фільм, дзеянне якога адбываецца ў сусвеце Зорнага шляху.

## Сюжэт
«Вандраванне дадому» з'яўляецца працягам сюжэту трэцяга фільма (У пошуках Спока). 

 на гарызонце]]

Час дзеяння - зорная дата 8390. Экіпаж загінулага карабля «USS 1701 Enterprise» пад камандаваннем капітана Кірка вяртаецца на захопленым клінгонскім караблі дадому на Зямлю, рыхтуючыся панесці пакаранне за згон зоркалёта і сабатаж.

Тымчасам каля Землі з'яўляецца касмічны зонд невядомага паходжання. Ён мае дзіўную уласцівасці дэактываваць усе прыборы паблізу і транслюе на Зямлю сігналы якія негатыўна ўплываюць на зямное надвор'е і пагражаюць вынішчыць жыццё на планеце. Каманда Кірка здолела высветліць, што трансляваны сігла на мове гарбатых кітоў. Каб спыніць разбуральны сігнал, трэба паслаць адказ зонду, што могуць зрабіць толькі гарбатыя кіты, але да XXIII стагоддзя яны вымерлі. Капітан Кірк з камандай адпраўляецца ў мінулае (у канец XX стагоддзя), каб прывезці з сабой кітоў і прадухіліць гібель планеты.

Зорны Шлях IV. Вандраванне дадому
Міхаіл VI Стратыётык

**Міхаіл VI Стратыётык** (? — 1059) — візантыйскі імператар, які кіраваў у 1056—1057 гг.

## Біяграфія 
Пры Канстанціне Манамаху Міхаіл займаў пасаду лагафета стратыёцкай казны. На прастол яго высунула група сталічных чыноўнікаў на чале з Львом Параспандылам. Паміраючая імператрыца Феадора зацвердзіла іх выбар. Міхаіл стаў імператарам Візантыі ўжо вельмі старым (Дашкаў: «Міхаіл Стратыётык»).

Прыняўшы ўладу 31 жніўня 1056 года, Міхаіл стаў шчодра раздаваць чыны і ўзнагароды. Пра гэта стала вядома воінам, і самыя адборныя з іх у велікодныя дні 1057 года прыбылі ў сталіцу Канстанцінопаль, у надзеі дамагчыся такой жа, а то і большай ласкі.

Аднак імператар Міхаіл абыйшоўся з імі зусім не так, як яны чакалі: перш за ўсё ён вылаяў іх усіх, а затым вывеў на сярэдзіну іх правадыра Ісака Камніна, і наступнага за ім, Кеўкамена, і аблаяў яго за тое, што той ледзь было не страціў Антыёхію. Таварышы, якія чакалі ласкі, а атрымалі абразы, спрабавалі ўступіцца за іх, але Міхаіл прымусіў іх замоўкнуць і ўсім адмовіў у сваёй ласцы.

Гэта сцэна наогул надзвычай узбурыла душы военачальнікаў і выклікала ў іх мяцежныя намеры. Неўзабаве яны арганізавалі змову, а карону ўгаварылі аддаць Камніну, які выбіваўся сярод іх не толькі родам, але і царскай знешнасцю.

Прайшло зусім мала чакай, і змоўшчыкі на чале велізарнай войска, сцягнутага з усходніх фем імперыі, падступілі да сталіцы. Міхаіл сабраў супраць іх армію ў заходніх фемах. У жніўні недалёка ад Нікеі імператарскія войскі пацярпелі ад мяцежнікаў цяжкае паражэнне.

Міхаіл быў вымушаны ўступіць з Ісакам у перамовы: прапанаваў яму ўсынаўленне і тытул кесара. Той спачатку пагадзіўся, аднак усеагульнае абурэнне Міхаілам перакінулася ў саму сталіцу. Частка сінклітыкаў разам з патрыярхам абвясцілі Ісака імператарам, а Міхаіла абвінавацілі ў разнастайных грахах. Калі мітрапаліты прыйшлі да Міхаіла і сталі ўгаворваць таго адрачыся, ён, пасля некаторых ваганняў, скінуў пурпурныя туфлі, прыняў схіму і пасяліўся ў прыватным доме.

## Літаратура 
* 
* *Дашков С. Б., «Императоры Византии» М. 1997*
* *Рыжов К. В., «Все монархи мира. Древняя Греция. Древний Рим. Византия» М. 2001*
* *Пселл Михаил, «Хронография» М. 1978*

Катэгорыя:Візантыйскія імператары XI стагоддзя
Руслан Артуравіч Цевераў

**Руслан Цевераў** (нар. , ) — беларускі футбаліст, нападнік клуба «Віцебск».

## Клубная кар’ера 
Пачынаў кар’еру ў «Віцебску», дзе выступаў за дубль. Пасля вылету каманды ў Першую лігу па выніках сезона 2011 стаў выступаць за фарм-клуб «Віцебск-2» у Другой лізе, стаў там адным з асноўных ігракоў.

У 2013 годзе разам з шэрагам іншых ігракоў «Віцебска-2» перайшоў у склад наваполацкага «Нафтана», дзе спачатку выступаў за дубль. У красавіку 2014 года, перад самым пачаткам чэмпіянату, быў аддадзены ў арэнду «Гарадзеі». Здолеў стаць адным з асноўных ігракоў клуба Першай лігі, за сезон забіў 4 галы.

У снежні 2014 года па заканчэнні тэрміну арэнды вярнуўся ў «Нафтан». Да сезона 2015 рыхтаваўся ўжо ў складзе асноўнай каманды навапалачан. 11 красавіка 2015 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе ў матчы першага тура супраць «Мінска», выйшаўшы на замену на 64-й хвіліне.

У сезоне 2016 стаў асноўным нападнікам наваполацкага клуба. У ліпені 2016 года перайшоў у салігорскі «Шахцёр», дзе стаў пераважна выхадзіць на замену.

У пачатку 2017 года не паляцеў з асноўным складам каманды на замежныя зборы і застаўся ў Беларусі, трэніруючыся з дублем. У сакавіку 2017 года быў арандаваны «Нафтанам», дзе зноў стаў іграком асновы. У ліпені 2017 года пакінуў наваполацкі клуб. «Шахцёр» шукаў варыянты новай арэнды для Цеверава, але ў выніку ён застаўся ў салігорскай камандзе. У другой палове сезона 2017 выступаў у пераважна дубль, у асноўнай камандзе тройчы выйшаў на замену.

У студзені 2018 года на правах арэнды стаў іграком «Віцебска». У складзе віцебскай каманды трывала з’яўляўся на полі, пераважна выходзячы на замену. У снежні 2018 года вярнуўся з арэнды ў Салігорск. У студзені 2019 года пачаў рыхтавацца да новага сезона ў дублі «Шахцёра», аднак пазней стала вядома аб пераходзе нападніка ў «Віцебск» на трывалай аснове.

Сезон 2019 амаль поўнасцю прапусціў з-за траўм, у 2020 годзе вярнуўся ў склад, пераважна выхадзіў на замену, а ў сезоне 2021 замацаваўся ў аснове і з 9 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды. У студзені 2022 года падоўжыў кантракт з віцебскім клубам. У сезоне 2022 заставаўся адным з асноўных ігракоў, але не выратаваў «Віцебск» ад вылету ў Першую лігу. У студзені 2023 года па заканчэнні кантракта пакінуў клуб.

У лютым 2023 года стаў іграком казахстанскага клуба «Жэтысу». У ліпені 2023 года вярнуўся ў «Віцебск» і дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу. У снежні 2023 года падоўжыў пагадненне з клубам.

## Міжнародная кар’ера 
13 жніўня 2014 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы супраць Малдовы. Усяго за зборную правёў 12 матчаў і забіў 3 галы.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2016
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2017

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск-2
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Салігорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Жэтысу Талдыкарган
Манамахі

**Манамахі** ( — «адзінаборац») — знатны візантыйскі род, з якога паходзілі імператар **Канстанцін IX** (адзіны імператар гэтай дынастыі на троне), а таксама яго невядомая па імі сваячка — маці кіеўскага князя **Уладзіміра Манамаха**. Прозвішча перакладаецца з грэчаскай мовы як «адзінаборац»; гэтым тлумачыцца выкарыстанне на фамільных пячатках выявы Георгія Пераможца.

Манамахі валодалі нерухомасцю ў Канстанцінопалі і займалі ў горадзе судзейскія пасады (пратаспафарыі, суддзі іпадрома). Суддзёй быў бацька будучага імператара, Феадосій. Раней XI стагоддзя звесткі пра Манамахаў трапляюцца ў крыніцах вельмі рэдка і ўрыўкамі:
* У часы кіравання імператрыцы Ірыны нейкі патрыкій Нікіта называў сябе Манамахам.
* У адным са сваіх лістоў (каля 921 г.) патрыярх Мікалай Містык згадвае Манамаха — кіраўніка манастырскай маёмасцю.
* У жыціі Іаанікія Вялікага згадаюць нікамедыйскі епіскап іканаборскіх поглядаў — «Манамах [адзінаборац], або, дакладней, Феамах [багаборца]».
* Леў Магістр адрасаваў адзін з лістоў патрыкію Нікіту Ман[амаху] (апошнія літары неразборлівыя).

Пры Камнінах род Манамахаў сышоў у цень, аднак у XIII стагоддзі абзавёўся землямі ў Анатоліі і даў яшчэ некалькі значных для візантыйскай гісторыі фігур:
* Георгій Манамах, дукс Дырахія пры Нікіфары III, пасля прыходу да ўлады Камнінаў адстаўлены ад службы і бег у Сербію, пасля быў прабачаны і вярнуўся.
* Іаан Манамах, пазбавіўся стану пры турэцкай аблозе Філадэльфіі (1304), перабраўся ў Салонікі, дзе зблізіўся з Нікіфарам Хумнам і кіраваў пытаннямі абароны, у 1324 г. суправаджаў у Філадэльфію генерала Аляксея Філантрапена.
* Браты Георгій і Міхаіл Манамахі — генералы часоў Палеалогаў, апошні — эпарх і канастаўл, памёр не пазней 1345 года.

Апошнім з Манамахаў пад 1421 г. згадаюць Георгій Манамах, які кіраваў будаўнічымі справамі ў Салоніках.

## Крыніца 
* *The Oxford Dictionary of Byzantium* (пад рэд. А. П. Каждана). Oxford University Press, 1991. Стар. 1398.

Катэгорыя:Дынастыі Візантыі
Катэгорыя:Дынастыя Манамахаў
Катраманічы

**Катраманічы** (басн. Котроманић / Kotromanić) — кіруючая дынастыя ў Босніі ў перыяд з XIII стагоддзя аж да атаманскага заваявання Босніі ў 1463 годзе. З 1250 па 1377 год насілі тытул банаў баснійскіх. Пасля каранацыі ў 1377 годзе Тврткі I Катраманічы насілі каралеўскі тытул — «караля сербаў, Босніі і ўзбярэжжы». Апошні кароль Босніі з дынастыі Катраманічаў Стэфан Тамашавіч быў пакараны смерцю туркамі ў Яйцах у 1463 годзе.

## Баны баснійскія 
* Прыезда I (1250—1287)
* Прыезда II (1287—1290)
* Стэфан I Катраманіч (1287—1299)
* Стэфан II Катраманіч (1322—1353)
* Твртка I (1353—1377)

## Каралі баснійскія 
* Твртка I (1377—1391)
* Стэфан Дабіша (1391—1395)
* Алена Груба (1395—1398)
* Стэфан Астоя (1398—1404)
* Твртка II (1404—1409)
* Стэфан Астоя (адноўлены на троне) (1409—1418)
* Стэфан Астоіч (1418—1421)
* Твртка II (адноўлены на троне) (1421—1443)
* Стэфан Томаш (1443—1461)
* Стэфан Тамашавіч (1461—1463)

## Іншыя вядомыя прадстаўнікі 
* Лізавета Баснійская

## Спасылкі 
Катэгорыя:Каралеўскія дынастыі
Катэгорыя:Гісторыя Босніі і Герцагавіны
Дзінара

**Дзінара** () — гара ў Харватыі і Босніі і Герцагавіны вышынёй 1913 м (пік Троглаў), частка Дзінарскага нагор’я. Пік Сіньял з вышынёй 1831 м — самы высокі харвацкі пік. Размешчана на мяжы паміж Харватыяй і Босніяй і Герцагавінай у Далмацыі недалёка ад горада Кнін. Ля падножжа гары ў непасрэднай ад яе блізкасці размешчаны населены пункт Кіева, з якога адкрываецца ўражальная панарама на ўсю гару. Дзінара з’яўляецца адной з многіх вяршыняў Дзінарскага нагор’я, аднак прыкметна выбіваецца з навакольнага ландшафту. Расліннасць на гары бедная, дрэў няма. Узыходжанне на гару дзякуючы пакатасці яе схілаў не з’яўляецца складаным, і Дзінара нярэдка становіцца аб’ектам паходаў і экскурсій з суседніх населеных пунктаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Горы Харватыі
Катэгорыя:Горы Босніі і Герцагавіны
Яўген Валер’евіч Ляшко

**Яўген Ляшко** (нар. , , Гродзенскі раён) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец ДЮСШ «Белкард», з 2012 года стаў выступаць за дубль гродзенскага «Нёмана». У сезоне 2014 замацаваўся ў рэзервовай камандзе гродзенцаў.

Перад сезонам 2015 значная колькасць маладых ігракоў, у тым ліку і Ляшко, была пераведзена ў асноўны склад. 21 сакавіка 2015 года дэбютаваў у асноўнай камандзе «Нёмана» ў першым матчы чвэрцьфінала Кубка Беларусі супраць БАТЭ (0:1), калі выйшаў у стартавым складзе і правёў увесь матч на пазіцыі правага абаронцы. У далейшым здолеў замацавацца на гэтай пазіцыі ў асноўнай камандзе.

У першай палове 2017 года страціў месца ў асноўнай камандзе і выступаў за дубль. У жніўні 2017 года быў аддадзены ў арэнду клубу Першай лігі «Ліда». Па заканчэнні сезона ў лістападзе 2017 года вярнуўся ў «Нёман», з якім падпісаў новы кантракт на адзін год. У сезоне 2018 гуляў пераважна за дубль гродзенцаў, часам з’яўляючыся ў асноўнай камандзе. Сезон 2019 пачынаў у стартавым складзе, пазней страціў месца, аднак працягваў быць у абойме асноўнай каманды, часам таксама прыцягваўся да дубля. У снежні 2019 года падоўжыў кантракт з «Нёманам» на наступны сезон.

У сярэдзіне 2020 года трывала з’яўляўся ў стартавым складзе гродзенцаў, але пасля страціў месца ў аснове, звычайна заставаўся на лаўцы запасных, прыцягваўся да дубля. У студзені 2021 года падоўжыў кантракт з клубам. Сезон 2021 пачынаў на лаўцы запасных, з мая пачаў з’яўляцца ў стартавым складзе, з ліпеня стаў радзей выхадзіць на поле. У студзені 2022 года яшчэ на год падоўжыў пагадненне з гродзенскім клубам.

У пачатку 2023 года з-за забароны Міністэрства спорту і турызму застаўся без кантракта, не трапіў у заяўку клуба на сезон і не ўдзельнічаў у афіцыйных матчах каманды ў 2023 годзе, хоць працягваў трэніравацца з гродзенцамі.

## Міжнародная кар’ера 
Гуляў за юнацкую і юніёрскую зборныя Беларусі ў кваліфікацыйных раўндах чэмпіянату Еўропы. 11 чэрвеня 2015 года дэбютаваў у моладзевай зборнай, выйшаўшы ў стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць Англіі.

## Статыстыка выступленняў 
## Грамадзянская пазіцыя 
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Міхаіл Пяткевіч

**Міхаі́л Пятке́віч** (, в. Занарач, Свянцянскі павет — 1946?) — беларускі грамадскі дзеяч, педагог.

## Біяграфія 
Пачатковую адукацыю атрымаў у Барунах. Пачаў працаваць настаўнікам ужо ў 1902 годзе, ва ўзросце сямнаццаці гадоў. У 1914 годзе скончыў Віленскі настаўніцкі інстытут. Выкладаў у Векшняцкім змяшаным вышэйшым пачатковым вучылішчы Шавельскага павета Ковенскай губерні.

Удзельнік І Усебеларускага з'езду ў 1917 годзе.

У Заходняй Беларусі — выкладчык Віленскай беларускай гімназіі. У 1920—1921 гадах працаваў настаўнікам у адной з беларускіх народных школ у Вільні, а ў 1924 годзе выкладаў у беларускай пачатковай школе па вуліцы Вострабрамскай, 9.

Член Беларускага нацыянальнага камітэта, Беларускай цэнтральнай школьнай рады і Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны. У лістападзе 1923 года быў абраны віцэ-старшынёй прэзідыума Школьнай рады. 

Паводле справаздач польскай палітычнай паліцыі за 1924 год, Пяткевіч (якога апісвалі як «бестурботнага праваслаўнага халасцяка, добрасумленнага і акуратнага ў сваіх абавязках») быў настроены рэзка негатыўна да польскай дзяржавы, бо лічыў, што яна ніколі не зменіць сваю палітыку адносна беларусаў. У прыватных размовах ён хваліў Савецкую Расію і далучыўся да групы беларускіх актывістаў, якія сімпатызавалі БССР.

У канцы 1920-х гадоў — член Галоўнай управы ТБШ.

Паводле некаторых звестак, забіты супрацоўнікамі НКУС падчас допыту. Як згадваў Адам Станкевіч: «*Забойства Пяткевіча (у канцы лютага ці пачатку сакавіка) сапраўды жудаснае, макабрычнае — „сотрудники“ падчас „беседы“ палажылі яго*».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 5 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1885 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Свянцянскім павеце
Катэгорыя:Удзельнікі Першага Усебеларускага з’езда
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Члены Таварыства беларускай школы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Забітыя палітыкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мядзельскім раёне
Хрыстос прызямліўся ў Гародні (фільм)

**«Хрысто́с прызямлі́ўся ў Гаро́дні»** або **«Жыціе і ўзнясенне Юрася Братчыка»** — фільм кінастудыі «Беларусьфільм», зняты ў 1967 і адноўлены ў 1989 годзе. Сцэнарый фільма быў асновай для рамана Уладзіміра Караткевіча «Хрыстос прызямліўся ў Гародні».

Толькі ў 1989 годзе фільм адноўлены і паказаны публічна.

## Сюжэт 
У старадаўнія часы голаду і татарскіх набегаў акцёр-сатырык Юрась Братчык з’яўляецца перад народам у абліччы Хрыста, і народ верыць у цуд. Гэта вырашае скарыстаць хітры манах Басяцкі. Юрася і яго сяброў — *«апосталаў»* арыштоўваюць па загадзе кардынала, грыміруюць, апранаюць у адпаведныя адзенні і выводзяць да народа. Галодны люд пачынае маліць пра хлеб, і Юрась вядзе натоўп да засекаў багацеяў. Збегшы ад кардынала, Юрась з сябрамі хаваецца ў жаночым кляштары. З дапамогай народу яны разбіваюць і татараў, і войска кардынала.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Уладзіміра Караткевіча
Катэгорыя:Фільмы 1967 года
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Андрэй Віктаравіч Штыгель

**Андрэй Штыгель** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец гродзенскай СДЮШАР-6, з 2010 года выступаў за дубль мясцовага «Нёмана». У 2012 годзе перайшоў у мінскае «Дынама». Спачатку выступаў за фарм-клуб «Дынама-2», а пасля таго, як той спыніў існаванне пасля сезона 2012, далучыўся да дубля дынамаўцаў, дзе трывала гуляў на працягу двух гадоў.

Са студзеня 2015 года трэніраваўся разам з «Нёманам». 4 сакавіка 2015 года падпісаў кантракт з гродзенскім клубам. 18 красавіка 2015 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену на 87-й хвіліне ў матчы супраць «Гомеля» (0:0). Аднак, замацавацца ў элітным дывізіёне не здолеў, за паўгады толькі тры разы выйшаў на замену ў асноўнай камандзе, гуляў пераважна за дубль. У ліпені накіраваўся на прагляд у «Ліду», і ў жніўні перайшоў у гэты клуб на правах арэнды. У складзе «Ліды» стаў іграком асновы.

Па заканчэнні сезона ў лістападзе 2015 года вярнуўся ў Гродна, аднак у лютым 2016 года пакінуў «Нёман». Пасля зыходу з гродзенскага клуба зноў далучыўся да «Ліды», з якой у сакавіку падпісаў кантракт.

У студзені 2017 года пачаў падрыхтоўку да новага сезона з «Лідай», але пазней пакінуў каманду, каб адправіцца на прагляд у «Нафтан». У лютым 2017 года падпісаў кантракт з наваполацкім клубам. У першай палове сезона 2017 выхадзіў на замену, гуляў за дубль, але пазней замацаваўся ў аснове на пазіцыі апорнага паўабаронцы.

У студзені 2018 года далучыўся да «Гомеля» і неўзабаве падпісаў кантракт. У складзе гомельскай каманды стаў пераважна выхадзіць на замену. У студзені 2019 года пакінуў «Гомель».

Неўзабаве пасля зыходу з «Гомеля» накіраваўся на прагляд у «Нафтан» і ў выніку зноў стаў іграком наваполацкага клуба, дзе гуляў пераважна ў стартавым складзе. У студзені 2020 года па справе аб дагаварных матчах быў дыскваліфікаваны АБФФ на адзін год. У ліпені 2020 года па выніках крымінальнай справы быў прысуджаны да 2 гадоў выпраўленчых работ.

У пачатку 2021 года, па заканчэнні дыскваліфікацыі, стаў іграком «Смаргоні», дзе гуляў у аснове. У снежні 2021 года за паўторную спробу маніпуляцыі вынікамі футбольных матчаў атрымаў пажыццёвую дыскваліфікацыю.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-2 Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь