Грэка-ўніяцкая духоўная калегія

**Грэка-уніяцкая духоўная калегія** — установа па кіраванню справамі грэка-каталіцкіх цэркваў у Расійскай імперыі. Існавала з 1828 па 1843 гг. у Санкт-Пецярбургу.

## Гісторыя 
Пасля Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай грэка-каталікі ў Расійскай імперыі адміністрацыйна не вылучаліся ўрадам з агульнага складу каталіцкай царквы. Па наказе імператара Аляксандра I ад 12 ліпеня 1804 года ў Рымска-каталіцкай духоўнай калегіі пачалі засядаць нароўні з рыма-каталікамі адзін уніяцкі епіскап і тры прадстаўнікі ад уніяцкага духавенства па адным ад трох епархій: Полацкай, Брэсцкай і Луцкай. Каталіцкія ўдзельнікі гэтай калегіі ставіліся да ўніяцкіх прадстаўнікоў пагардліва і непрыязна, марудзілі іх справы і ўвогуле не хавалі свайго варожага пачуцця да ўніятаў.
Архіепіскап Лісоўскі скардзіўся імператару Аляксандру I на становішча ўніяцкіх прадстаўнікоў у рымска-каталіцкай калегіі. Праз год, 16 ліпеня 1805 года, Імянным указам у рымска-каталіцкай калегіі быў утвораны ўніяцкі дэпартамент на чале з архіепіскапам Лісоўскім. Аднак у агульных сходах абодвух дэпартаментаў, пад старшынствам каталіцкага мітрапаліта, у якіх вырашаліся найважнейшыя справы, галасы ўніяцкіх членаў не мелі аніякага значэння.

Ініцыятыва агульнага вяртання ўніятаў у межах Расійскай імперыі ў праваслаўнае веравызнанне цалкам належала мітрапаліту Іосіфу (Сямашка). Заява аб тым, што Унія можа быць скасаваная, змяшчаецца ў яго запісцы ад 5 лістапада 1827 г. «*О положении в России Униатской Церкви и средствах возвратить оную на лоно Церкви Православной*». Тут жа змяшчалася апісанне шэрагу мерапрыемстваў, якія, на думку аўтара, вялі да поўнага спынення дзеяння Брэсцкай уніі на тэрыторыі Расіі. Першым пунктам у спісе мерапрыемстваў было патрабаванне ліквідаваць уніяцкі дэпартамент Рымска-каталіцкай духоўнай калегіі, а замест яго заснаваць асобнае вышэйшае кіраванне Уніяцкай Царквы ў выглядзе Грэка-уніяцкай духоўнай калегіі. Праект прэлата Іосіфа быў ухвалены імператарам Мікалаем I 14 лістапада 1827 г.

22 красавіка 1828 года быў выдадзены ўказ Сената «Аб заснаванні Грэка-уніяцкай духоўнай калегіі», які ўвабраў у сябе амаль усе прапановы І. Сямашкі. Калегія складалася пад старшынствам мітрапаліта грэка-уніяцкіх цэркваў, з аднаго епіскапа і аднаго архімандрыта па Найвышэйшым прызначэнні і 4-х протаіерэяў па абранні мясцовых грэка-уніяцкіх епархіяльных архірэяў і кансісторыі. Старшынёй быў прызначаны ўніяцкі мітрапаліт Іасафат Булгак.

Для гэтай калегіі загадана было купіць новы прасторны дом, на што Імператар дараваў 150 тысяч рублёў. Восенню 1828 г. у купца М. С. Бабкова быў куплены дом, пабудаваны крыху раней па 8-й лініі архітэктарам М. А. Аўсяннікавым. Праз год царкву асвяцілі ў імя Свяціцеля Мікалая, Мір Лікійскіх Цудатворцы. У студзені 1834 года ў гэтай царкве хіратанісалі ў епіскапы Васіля Лужынскага, Іасафата Жарскага і Антонія Зубко.

Да 1837 года калегія падпарадкоўвалася Дэпартаменту духоўных спраў іншаземных веравызнанняў Міністэрства ўнутраных спраў. На пачатку 1837 года Грэка-уніяцкая калегія была афіцыйна падначалена нагляду і кіраўніцтву обер-пракурора Свяцейшага Сінода.

Пасля смерці І. Булгака ў пачатку 1838 года Імянны ўказ Мікалая I ад 2 сакавіка 1838 г. узвёў Іосіфа Сямашку на пасаду старшыні Грэка-уніяцкай духоўнай калегіі.
12 лютага 1839 года па ініцыятыве Праасвяшчэннага Іосіфа ў Полацку з’ехаліся ўсе тры ўніяцкія архірэі і больш за 20 чалавек найвышэйшага па службовым становішчы ўніяцкага святарства. Сярод іх былі таксама і прадстаўнікі Грэка-уніяцкай духоўнай калегіі, протаіерэі: Ігнат Пульхоўскі, Ян Канюшэўскі, Леў Панькоўскі. Каля года захоўваліся пад абедзвюма ранейшымі назвамі ўніяцкія епархіі, дзейнасць калегіі паступова скарачалася і ціха згасла «за непатрэбнасцю».

Афіцыйна Беларуска-Літоўская духоўная калегія ліквідавана 14 жніўня 1843 года.

## Гл. таксама 
* Уніяцкая царква на Беларусі

Катэгорыя:З’явіліся ў 1828 годзе
Катэгорыя:Грэка-каталіцтва
Катэгорыя:Зніклі ў 1843 годзе
Катэгорыя:1828 год у Расіі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Санкт-Пецярбургу