Волхаўскі фронт

**Во́лхаўскі фронт** (існаваў 17 снежня 1941 — 23 красавіка 1942 года і 8 чэрвеня — 15 лютага 1944 года) — фарміраванне (аб’яднанне) РСЧА, адзін з франтоў Вялікай Айчыннай вайны.

## Фарміраванні і расфарміраванні 
Створаны па дырэктыве Стаўкі ВГК ад 17 снежня 1941 года з ліку сіл левага крыла Ленінградскага фронту і рэзерваў Стаўкі ВГК у ходзе абароны гарадоў Ленінградскай вобласці Волхава і Ціхвіна.

23 красавіка 1942 года *фронт* расфарміраваны і пераўтвораны ў «Волхаўскую групу войскаў» («Група войск Волхаўскага напрамку») Ленінградскага фронту.

8 чэрвеня 1942 года *Волхаўскі фронт* утвораны зноў.

Канчаткова скасаваны 15 лютага 1944 года.

## 1941—1944 
Войскі *Волхаўскага фронту* на працягу бітвы за Ленінград у 1941—1944 гадах разам з войскамі Ленінградскага фронту супрацьстаялі 16-й (снежань 1941 — студзень 1942 г.), 18-й нямецкай арміі (студзень 1942 г. — люты 1944 г.) і 11-й (верасень — кастрычнік 1942 г.) нямецкім арміям Групы армій «Поўнач». У красавіку 1942 года штаб *Волхаўскага фронту* размяшчаўся ў Малой Вішеры. У студзені 1943 года войскі *фронту* адыгралі найважнейшую ролю ў прарыве блакады Ленінграда, а ў 1944 годзе — у поўным вызваленні горада ад варожай блакады.

## *Волхаўскі фронт* першага фарміравання (17.12.1941 — 23.4.1942) 
* **Кіруючы склад**
** Камандуючы войскамі: генерал арміі К. А. Мерацкоў
** Член Ваеннага савета: армейскі камісар 1-га рангу А. І. Запарожац
** Начальнік штаба: камбрыг, з 28.12.1941 г. генерал-маёр Р. Д. Стэльмах
** Начальнік палітычнага ўпраўлення: дывізіённы камісар П. І. Гарохаў
** Намеснік камандуючага: генерал-лейтэнант А. А. Уласаў (з 20.04.1942 — адначасова камандуючы 2-й ударнай арміі)

* **Склад фронту, па стану на 1 студзеня 1942 года **
** 2-я ўдарная армія
** 4-я армія
** 52-я армія
** 59-я армія
** Часці непасрэднага падпарадкавання фронту

## Волхаўская група войскаў Ленінградскага фронту (23.4 — 8.6.1942) 
* **Кіруючы склад**
** Камандуючы войскамі: генерал-лейтэнант М. С. Хозін
** Член Ваеннага савета: армейскі камісар 1-га рангу А. І. Запарожац
** Начальнік штаба: генерал-маёр Р. Д. Стэльмах
** Начальнік палітычнага ўпраўлення: дывізіённы камісар П. І. Гарохаў (23.4—12.5.1942 г.); дывізіённы камісар І. В. Шыкін (12—19.5.1942 г.) [Адначасова з’яўляўся начальнікам палітупраўлення Ленінградскага фронту]

## *Волхаўскі фронт* другога фарміравання (8.6.1942 — 15.2.1944) 
* **Кіруючы склад**
** Камандуючы войскамі: генерал арміі К. А. Мерацкоў
** Член Ваеннага савета: армейскі камісар 1-га рангу, 8.10.1942 г. карпусны камісар А. І. Запарожац (9.6—8.10.1942 г.); карпусны камісар, з 6.12.1942 г. генерал-лейтэнант Л. 3. Мехліс (8.10.1942 г. — 17.4.1943 г.); генерал-маёр, з 24.8.1943 г. генерал-лейтэнант Ц. Ф. Штыкоў (17.4.1943 г. — 15.2.1944 г.)
** Начальнік штаба: генерал-маёр Р. Д. Стэльмах (9.6—5.10.1942 г.); генерал-лейтэнант М. М. Шарохін (5.10.1942 г. — 25.6.1943 г.); генерал-маёр, з 26.9.1943 г. генерал-лейтэнант Ф. П. Озераў (25.6.1943 г. — 15.2.1944 г.)
** Начальнік палітычнага ўпраўлення: брыгадны камісар, з 6.12.1942 г. генерал-маёр К. Ф. Калашнікаў (20.6.1942 г. — 15.2.1944 г.)

* **Склад фронту, па стану на 1 студзеня 1943 года**
** 2-я ўдарная армія
** 4-я армія
** 8-я армія
** 52-я армія
** 54-я армія
** 59-я армія
** 14-я паветраная армія
** Часці непасрэднага падпарадкавання фронту

* **Склад фронту, па стану на 1 студзеня 1944 года **
** 8-я армія
** 54-я армія
** 59-я армія
** 14-я паветраная армія
** Часці непасрэднага падпарадкавання фронту

## Асноўныя аперацыі *Волхаўскага фронта* 
* Ціхвінская стратэгічная наступальная аперацыя
* Любанская аперацыя
* Аперацыя па вываду з акружэння 2-й ударнай арміі
* Сінявінская аперацыя (1942)
* Аперацыя «Іскра»
* Аперацыя «Палярная Зорка»
* Мгінская наступальная аперацыя
* Ленінградска-Наўгародская аперацыя
* Наўгародска-Лужская наступальная аперацыя

## Фотагалерэя 

|Іван Боўкун, Пётр Кашавой, Сяргей Храмцоў. Волхаўскі фронт, 1942 г.
Файл:RIAN archive 602484 Joining of Leningrad and Volkhov Fronts.jpg|Сустрэча воінаў 2-й ударнай і 67-й армій, 18 студзеня 1943 г., фатаграфія Д. Казлова.
Файл:RIAN archive 662767 Army hospital. Volkhov Front, 1943.jpg|палявы шпіталь, *Волхаўскі фронт*, студзень 1943 года., фатаграфія Анатоля Гараніна.

## Дакументы 
* Дырэктыва Стаўкі ВГК № 005581 ад 11.12.1941 г. аб стварэнні Волхаўскага фронту
* Дырэктыва Стаўкі ВГК № 170696 ад 2.12.1942 г. аб зацвярджэнні плана аперацыі «Іскра»
* Дырэктыва Стаўкі ВГК № 220023 ад 13.02.1944 г. аб скасаванні Волхаўскага фронту

## Літаратура 
* Блокада Ленинграда в документах рассекреченных архивов/под ред. Н. Л. Волковского. — М.: АСТ, СПб.: Полигон, 2005. 
* *Мерецков К. А.* На службе народу. — М.: Политиздат, 1968.
* На Волховском фронте. 1941—1944. — М.: «Наука», 1982.
* *Бешанов В. В.* Ленинградская оборона. — М.: ООО «Издательство АСТ», Мн.: Харвест, 2005.
* *Гланц Дэвид*. Битва за Ленинград. 1941—1945. — М.: АСТ: Астрель, 2008. ISBN 978-5-17-053893-5.
* *Шигин Г. А.* Битва за Ленинград: крупные операции, «белые пятна», потери./Под редакцией Н. Л. Волковского. — СПб.: ООО "Издательство «Полигон», 2004. ISBN 5-89173-261-0.
* *Гаврилов Б. И.* Введение // Через «Долину смерти». Подвиг и трагедия воинов Волховского фронта. Январь-июнь 1942 г. Т. 1. Воспоминания и материалы. М., Институт российской истории РАН 2002.
* *Гаврилов Б. И.* [«Долина смерти». Трагедия и подвиг 2-й ударной армии](http://militera.lib.ru/h/gavrilov_bi(2)/index.html). — М.: Институт российской истории РАН 1999. ISBN 5-8055-0057-4

## Спасылкі 
* Фронт
* Усе франты Вялікай Айчыннай вайны

Катэгорыя:Савецкія франты ў гады Вялікай Айчыннай вайны