open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рамашканцы

**Рамашка́нцы** (, ) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пераганцаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 8 км у напрамку на ўсход ад гарадскога пасёлка Воранава, ля ракі Жыжма. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе і далей па дарозе Воранава—Вінцукі.

Рэльеф тэрыторыі пераважна раўнінны, сфарміраваўся ў зоне паазерскага зледзянення. Паблізу апісаны насоўныя скібы, арыентаваныя з поўначы на поўдзень, прыціснутыя адна да адной, збудаваныя з марэнных і водна-ледавіковых адкладаў. Рамашканскае радовішча пясчана-жвіровага матэрыялу знаходзіцца каля паўночнай ускраіны вёскі, пластавы паклад водна-ледавіковага паходжання.

Забудова вёскі двухбаковая, дамамі сядзібнага тыпу. Вытворчы сектар у паўночнай частцы (ферма).

## Гісторыя 
Вядома з канца XVIII ст. як вёска Ашмянскага павета Віленскага ваяводства ВКЛ, у складзе сталовага маёнтка віленскага біскупа Ігнацы Масальскага. У 1790 годзе 15 дымоў, у т.л. 7 баярскіх, 2 зямянскія, 6 цяглых. Мелася рабочай жывёлы 17 коней і 34 валы. Зямлі сядзібнай 8,5 валокі, прыёмнай 7,5 валокі.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, з 1842 года ў Віленскай губерні, у другой палове ХІХ ст. ў Седліскай воласці Ашмянскага павета.

У Першую сусветную вайну з верасня 1915 года да канца 1918 года акупавана германскімі войскамі. Са студзеня 1919 года ў складзе БССР, у красавіку занята польскімі войскамі. З ліпеня да верасня 1920 года кантралявалася Чырвонай Арміяй, затым ізноў польскімі войскамі.

3 1921 года ў складзе Польшчы, у Седліскай гміне Валожынскага павета Навагрудскага ваяводства. 

Паводле Ольгерда Хамінскага станам на 1927-1933 гг. у гэтай вёсцы доля літоўскамоўнага насельніцтва складала 51-100 %.

3 лістапада 1939 г. у БССР. 3 15 студзеня 1940 года ў Воранаўскім раёне, з 12 кастрычніка 1940 года цэнтр Рамашканцаўскага сельсавета. З канца чэрвеня 1941 г. да сярэдзіны ліпеня 1944 г. вёска акупавана нацыстамі.

3 20 верасяня 1944 года ў Гродзенскай вобласці. Да 1954 гадах цэнтр Рамашканцаўскага сельсавета, затым да 1964 года ў складзе Воранаўскага сельсавета, да 1966 года ў складзе Воранаўскага пассавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пераганцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна
Свята-Духаўская царква (Падлессе)

**Царква ў гонар Святога духа** — праваслаўны храм у в. Падлессе Ляхавіцкага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана на паўночнай ускраіне вёскі ў 2-й палове XVIII ст. з дрэва на месцы храма 1637 года, узведзенага па фундацыі мсціслаўскага ваяводы Георгія Сапегі.

## Архітэктура 
Царква — прыклад традыцыйнай драўлянай культавай пабудовы, у архітэктуры якой выкарыстаны элементы класіцызму.

Будынак складаецца з прамавугольнага ў плане асноўнага аб'ёму і выцягнутай пяціграннай апсіды, да якой з падоўжных бакоў прыбудаваны невялікія рызніцы. Усе аб'ёмы аб'яднаны двухсхільным гонтавым дахам. Галоўны заходні фасад вырашаны ў выглядзе шасцікалоннага порціка, завершанага трапецападобным франтонам. Порцік і апсіда завершаны гранёнымі фігурнымі вежачкамі. Сцены верцікальная ашаляваны дошкамі з нашчыльнікамі, умацаваны брусамі і прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Дзвярны праём на галоўным фасадзе мае паўцыркульнае завяршэнне.

## Інтэр'ер 
Інтэр'ер зальны, перакрыцце бэлечнае з падшыўной столлю. Над уваходам размешчаны хоры, упрыгожаныя балюстрадай.

У царкве — абразы 17-19 стст. Асабліва шануецца і лічыцца цудадзейным абраз «Маці Божая Падлеская» (17 ст.).
## Званіца 
Перад храмам пастаўлена мураваная 2-ярусная 4-гранная званіца, завершаная шатром з макаўкай. Архітэктура вырашана ў стылі позняга класіцызму. Грані дэкарыраваны гарызантальнай расшыўкай тынкоўкі, вуглавымі руставанымі лапаткамі, круглымі разеткамі.
## Літаратура 
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1984, стар. 261.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Ляхавіцкага раёна
Катэгорыя:Падлессе (Ляхавіцкі раён)
Катэгорыя:1750 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Вусава (Гродзенскі раён)

**Ву́сава**, **Усава** (, ) (да 1964 г. — **Ву́лька Даргу́нская**) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1941 г. побач з вёскай знаходзілася 3-я памежная застава 86-га памежнага атрадв войскаў НКУС СССР пад камандаваннем лейтэнанта Віктара Усава. Пасля пачатку Вялікай Айчынна вайны, 22 чэрвеня 1941 г. застава лейтэнанта Усава (каля 30 чал.) абаранялася цягам 6 гадзін, пакуль памежнікі не загінулі. 6 мая 1945 г. лейтэнанту В. Усаву было пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. 28 ліпеня 1952 г. пры раскопках заставы былі знойдзены астанкі В. Усава, якія былі перазахаваныя разам з астанкамі іншых салдат каля в. Вулька Даргунская.

30 чэрвеня 1964 г. указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР в. Вулька Даргунская была перайменавана ў Усава.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 9. Гродзенская вобласць. Кн. 2 / рэдкал.: У. Андрыевіч (гал. рэд.) і інш.; Нацыянальная акадэмія навук Беларусі; Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры; Выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі». — Мінск: БелЭн, 2016. — 848 с.: іл. ISBN 978-985-11-0908-7

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Калеты (Гродзенскі раён)

**Кале́ты** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета.

У складзе БССР з 1945 года, паводле савецка-польскага дагавора пра вызначэнне новай мяжы. Да 1 жніўня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Соніцкага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася шчучынскае прозвішча Калета, жупранскае Калетовіч. Ёсць літоўскае *Kaletka*.

## У культуры 
У 2010 годзе рэжысёр Арцём Лобач зняў у вёсцы дакументальны фільм «Калеты».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Лойкі (Гродзенскі раён)

**Ло́йкі** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета.

Да 2002 года цэнтр Лойкаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 16 км у напрамку на поўнач ад горада Гродна.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 471 жыхароў, 172 двары.

Падчас Другой сусветнай вайны ў будынку размяшчался нямецкая камендатура. У пасляваенныя часы там размяшчаліся школа, амбулаторыя і аптэка.

У 2015 годзе будынак выставіў на аўкцыён Сапоцкінскі сельсавет за $ 25 000. У 2016 годзе яго набыў прыватны ўласнік, але праз два гады — у 2018 годзе ён адмовіўся ад ідэі і выставіў яго на продаж. Новая цана будынка была $ 70 000. Такую суму ўласнік абгрунтаваў тым, што правёў некаторыя работы: заліў сцяжку на падлозе, правёў электрычнасць, ваду і каналізацыю.

У лютым 2024 года будынак зноў выставілі на продаж. Гэтым разам яго ацэньваюць у $ 68 500. Увесь час у левай частцы будынка жыве сталая жанчына.

Не ўнесены ў спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей.

## Літаратура 
*  — С. 339.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Галынка (Гродзенскі раён)

**Галы́нка** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета. Знаходзіцца за 21 км на паўночны захад ад Гродна, за 1 км ад граніцы з Польшчай.

Галынка — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны.

## Гісторыя 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Галынка апынулася ў складзе Прусіі, з 1815 — у складзе Расійскай імперыі, у Аўгустоўскі павеце Аўгустоўскай, з 1867 Сувалкаўскай губерні Царства Польскага. Станам на 1827 у мястэчку было 57 двароў.

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Галынка апынулася ў складзе міжваенннай Польскай Рэспублікі, дзе стала цэнтрам гміны Аўгустоўскага павета Беластоцкага ваяводства

У 1939 годзе Галынка ўвайшла ў БССР, у Сапоцкінскім раёне Беластоцкай, з 1944 — Гродзенскай вобласці. З 1959 года вёска ўваходзіць у склад Гродзенскага раёна. У 1940—1959 гадах цэнтр Галынкаўскага сельсавета. 1 жніўня 1966 года вёска перададзена з Гінавіцкага сельсавета ў Сапоцкінскі пассавет.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1827 — 367 чал.; 1882 — 896 чал.
* **XX стагоддзе**: 1999 — 124 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2010 — 74 чал.

## Турыстычная інфармацыя 
]]

У Галынцы на каталіцкіх могілках знаходзіцца помнік жыхарам мястэчка — ахвярам савецкай і нямецкай акупацыі 1939—1945.

### Славутасці 
* Капліца (пач. XX ст.)
* Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (1870-я)

### Страчаная спадчына 
* Царква (1714; грэка-каталіцкая)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Hołynka //  S. 116.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Маркаўцы (Гродзенскі раён)

**Ма́ркаўцы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета.

Да 8 ліпеня 1950 года вёска ўваходзіла ў склад Старабагатырскага сельсавета, да 1 жніўня 1966 года — у склад Гінавіцкага сельсавета (у 1950—1959 гадах — Галынкаўскі сельсавет).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Дзмісевічы

**Дзмісе́вічы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета.

Да 16 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Васілевіцкага сельсавета.

## Назва 
З-пад Наваградка (Варонча) у канцы 18 ст. фіксавалася прозвішча Дмісевіч. Бытавала і ў літоўскіх Троках.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Плябанскія

**Пляба́нскія** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета.

Да 1 верасня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Сільванавецкага сельсавета, да 20 верасня 2002 года — у склад Лойкаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Радзівілкі

**Радзіві́лкі** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета.

Да 1 жніўня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Соніцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Сядзіба Гурскіх «Свяцк» (XIX — пач. XX стст.)
* Фартыфікацыйныя збудаванні 68-га Гродзенскага ўмацаванага раёна: аднапавярховы аднаамбразурны кулямётны дот (1940—1941) — 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Рынкаўцы (Гродзенскі раён)

**Ры́нкаўцы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета.

## Назва 
На думку М. Бірылы, прозвішчы *Рынкевіч*, *Рынковіч*, *Рынкоў* звязаныя з рус. курск. *рынка* «вазонны гаршчок», укр. *ринка* «гліняны гаршчочак».

Было старое бераставіцкае прозвішча Рынка, больш распаўсюджаныя Рынкоўскі, Рынковіч.

Ёсць беларускія словы *рынак*, *рынкавы*.

Ёсць літоўскія прозвішчы *Rinka,* *Rinkas*, латышскія *Rinka, Rinkis*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Сонічы

**Со́нічы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета.

У 1940—1966 гадах цэнтр Соніцкага сельсавета. Да 16 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Васілевіцкага сельсавета.

## Назва 
Тут сама фіксавалася горадзенскае прозвішча Санэцкі (*Soneckі*), з-пад Вільні было Сановіч (*Sonowicz*). Было германішскае Саніч. Бытавалі Сан (Дзераўная), Санэйка (Індура). Ёсць літоўскія *Sanys,* *Sanaitis*, латышскія *Sans, Sāns**.* Аснова *San-* выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах*.*

## Геалогія 
За 1 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца Соніцкае радовішча глін. Лінзападобны паклад звязаны з лімнагляцыяльнымі адкладамі часу адступання паазерскага ледавіка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Лашэвічы

**Лашэ́вічы** (, ) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Відамлянскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Відамлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёна
Шынкаўцы (Гродзенскі раён)

**Шы́нкаўцы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета.

Да 1 жніўня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Сапоцкінскага пассавета, да 16 сакавіка 1987 года — у склад Васілевіцкага сельсавета.

## Назва 
На думку В. Жучкевіча, назва вёскі *Шынкі* паходзіць ад слова шынок.

На думку М. Бірылы, ад слова *шынка* паходзяць прозвішчы *Шынкін*, *Шынкевіч*, *Шынкоў*. Ад слова *шынок* паходзіць прозвішча *Шынкевіч*.

З Віленскага краю было прозвішча Шынкавец. Без пазнейшага канчатку старое глыбоцкае Шынка.

Ёсць літоўскія *Šinka, Šinkas,* *Šinkis*, латышскія *Šinka, Šinķis*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Іскра

**Іскра** — шматзначнае паняцце.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Іскра — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Іскра — вёска ў Светлагорскім раёне
** Іскра — вёска ў Чачэрскім раёне 
* Магілёўская вобласць:
** Іскра — вёска ў Бялыніцкім раёне
** Іскра — былая вёска ў Шклоўскім раёне
### Расія 
* Іскра — вёска ў Смаленскай вобласці

## Асобы 
* Ян Іскра (каля 1400 — каля 1469) — славацкі дзяржаўны дзеяч, адзін з правадыроў табарытаў

## Іншае 
* «Іскра» — газета рэвалюцыйна-дэмакратычнага кірунку ў Заходняй Беларусі. 
* народная назва віду 

## Гл. таксама 
* Красная Іскра — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці
Зорка (значэнні)

**Зо́рка** — шматзначнае паняцце

* Зорка — нябеснае цела
* Зорка — геаметрычная фігура

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Трафімавіч Зорка — урач-псіхіятр

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Зорка — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Зорка — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне

* Гомельская вобласць:
** Зорка — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
** Зорка — былы пасёлак у Рэчыцкім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Зорка — вёска ў Асіповіцкім раёне
** Зорка — пасёлак у Бялыніцкім раёне
** Зорка — вёска ў Глускім раёне

* Мінская вобласць:
** Зорка — вёска ў Барысаўскім раёне
** Зорка — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Зорка — пасёлак ва Уздзенскім раёне
** Зорка — вёска ў Чэрвеньскім раёне

## Таксоны 
* Адна з назваў роду раслін 
*  — від матылькоў

## Гл. таксама 
* Звязда
* Красная Зорка
* Чырвоная Зорка
Шэмбелеўцы

**Шэ́мбелеўцы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета.

Да 2002 года вёска ўваходзіла ў склад Лойкаўскага сельсавета.

## Назва 
У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. якраз сярод горадзенскага баярства засведчаны "*Хотьянъ Шеньбель*". У ХІХ ст. фіксавалася горадзенскае прозвішча Шэмбэлеўскі. Ёсць літоўскае *Šembelis*, латышскае *Šembels*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Арэхавічы (Гродзенскі раён)

**Арэ́хавічы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азёрскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Азёрскі сельсавет (Гродзенскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Аленічы

**Але́нічы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.

## Назва 
У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. якраз сярод горадзенскага баярства зборны антрапонім «*Аленичи*», сярод літоўскага жамойцкага расейнскага — «*Аленоитисъ*».

У гэтым жа рэгіёне было васілішскае прозвішча Ален, лідскае Аленоўскі, беняконскае Аленовіч. Было старое літоўскае Аленіс. Ад старажытнага балцкага двухасноўнага імені.

З іншага боку, беларускі савецкі географ В. Жучкевіч назвы тыпу Алянец выводзіў ад *алень**.*

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Батароўка (Гродзенскі раён)

**Батаро́ўка** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама (з Верцялішак) было прозвішча Батаровіч, недалёка фіксавалася васілішскае Батар. Ёсць латышскае *Batars*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Берагавы

**Берагавы́** (, ) — пасёлак у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Каля (0,5—3 км на поўдзень) пасёлка знаходзяцца археалагічныя помнікі (паселішчы) каменнага веку і сярэдневякоўя.

Узнік у 1970-я гады. 9 студзеня 1974 года атрымаў назву пасёлак Берагавы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Забагонікі

**Забаго́нікі** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.

## Назва 
Згодна з польскай картай 1933 г., на поўдні ад вёскі - балота "Глухое Багно".

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Жытомля

**Жыто́мля** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1940—1975 гадах цэнтр Жытамлянскага сельсавета. Да 25 чэрвеня 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Абухаўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Свята-Дабравешчанская царква 1743 г.
* Касцёл Беззаганнага Сэрца Найсвяцейшай Дзевы Марыі

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Іванавіч Анцулевіч (1954—2019) — беларускі фізік, палітычны дзеяч, педагог.
* Юрый Максімавіч Абухоўскі (нар. 1944) — беларускі геамарфолаг, ландшафтазнавец. Доктар геаграфічных навук (1998), прафесар.
* Аляксандр Аляксандравіч Аутка (нар. 1946) — беларускі вучоны ў галіне агародніцтва.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Казіміроўка (Гродзенскі раён)

**Казіміро́ўка** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.

22 снежня 1975 года перададзена з Путрышкаўскага сельсавета ў Верцялішкаўскі сельсавет.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Рыдзялі

**Рыдзялі́** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася слонімскае прозвішча Рыдэль. Ёсць літоўскае *Ridelis*, латышскае *Ridels*.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Коўш (1884—1943) — беларускі грамадска-палітычны і царкоўны дзеяч.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Сколабава

**Ско́лабава** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.

## Назва 
На польскай карце 1933 г. - *Skołubowo* (Скалубова).

У канцы 18 ст. ля Наваградку фіксавалася прозвішча Сколуб (Варонча). З-пад Вільні было Скалубовіч, з літоўскага Занёмання - Скалуба.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Табала (Гродзенскі раён)

**Табала́** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым рэгіёне фіксавалася жалудоцкае прозвішча Табала.

В. Жучкевіч па звязваў назву з паўночна-рускім дыялектным «тайбала» — «сухое месца паміж азёрамі».

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Яўген Мікалаевіч Хацім (нар. 1936) — беларускі медык.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Завадзічы

**Зава́дзічы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.

Да 22 верасня 1975 года вёска ўваходзіла ў склад Жытамлянскага сельсавета, да 25 чэрвеня 1979 года — у склад Абухаўскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама было горадзенскае прозвішча Завада, таксама было слонімскае Завадоўскі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Эйсманты (Гродзенскі раён)

**Э́йсманты** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.

## Назва 
На польскай карце 1933 г. - *Эйсымонты*. Фіксавалася горадзенскае прозвішча Эйсымонт. Ёсць літоўскае *Eismantas*, ад двухасноўнага імя з асновамі *Eis-, Mant-**.*

У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. сярод горадзенскага баярства - шасцёра Эйсымонтавічаў (Пашко, Статко, Пятрок, Пракоп, Пятрашка, Мікалай).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Барбарычы

**Барба́рычы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета.

## Назва 
Прозвішча Барбарыч фіксавалася ля Баранавічаў (Крошын). З-пад Глыбокага (Мосар) было Барбар, з Германішак - Барбаройць. Ёсць латышскія *Barbars, Barbaris**.*

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гожскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Багушоўка (Гродзенскі раён)

**Багушо́ўка** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 15 км на паўночны ўсход ад Гродна.

Вакол вёскі размяшчаецца Багушоўскае радовішча глін і суглінкаў. Пластавы паклад звязаны з марэннымі і лімнагляцыяльнымі адкладамі сожскага зледзянення. Гліны з тонкімі праслоямі пяску, карбанатнымі ўключэннямі. Ва ўскрышы пясок, торф.

## Гісторыя 
Вядома з XVII ст.

У 1940—1959 гадах цэнтр Багушоўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гожскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Бержалаты

**Бержала́ты** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета.

## Назва 
Паводле К. Бугі, назвы Ваўкалата, *Pušalotas, Liepalotai* ад *vilkas* «воўк», *pušis* «сасна»*, liepa* «ліпа» і перадаюць значэнне зборнага назоўніка («сасоннік», «ліпняк», «ваўкаўё»). Ёсць літоўскае *beržas* «бяроза».

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гожскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Цідовічы

**Цідо́вічы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета.

## Назва 
Было балцка-прускае імя *Tidde**.* Перасяленне прусаў на тэрыторыю цяперашняй Беларусі засведчана ў 13 ст. Побач з Цідовічамі - Грандзічы, а вышэй па Нёмане былі Гліндзічы (былі прускія імёны *Grande, Glinde*).

З іншага боку, ёсць латышскае прозвішча *Tīds*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гожскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Баброўнікі (Гродзенскі раён)

**Бабро́ўнікі** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета.

Да 30 жніўня 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Далінскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Індурскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Пералом (Гродзенскі раён)

**Перало́м** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета. За 26 км на поўнач ад Гродна і чыгуначнай станцыі Гродна. 24 жыхароў, 10 двароў (2000).

## Гісторыя 
Вядома з XIV стагоддзя, калі тут быў пабудаваны драўляны замак для аховы межаў Вялікага Княства Літоўскага ад нападаў Тэўтонскага ордэна. Пазней Пералом — цэнтр староства Гарадзенскага павета Троцкага ваяводства. З 1569 года двор Пералом залічаны ў каралеўскія маёнткі.

З 1795 года ў складзе Расійскай імперыі, з 1801 года ў Гродзенскай губерні. У жніўні 1861 года ў Пераломе адбылося выступленне сялян супраць выканання інвентарных павіннасцей, задушанае войскамі.

З 1885 года вёска Гожаўскай воласці Гродзенскага павета, 131 жыхар, 10 двароў, касцёл.

У 1921—1939 гадах y складзе Польскай Рэспублікі, y гміне Гожа Гродзенскага павета Беластоцкага ваяводства.

З 1939 года ў БССР, з 12 кастрычніка 1940 года ў Плябанішкаўскім с/с Парэцкага раёна, з 25 лістапада 1940 года — Гродзенскага раёна. З 16 ліпеня 1954 года ў Гожскім сельсавеце.

## Славутасці 
* Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Мары і Святога Юрыя

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гожскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Лаша

**Ла́ша** () — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 30 км на паўднёвы ўсход ад Гродна. Паблізу вёскі рака Баярка ўпадае ў Лашанку (басейн Нёмана).

## Гісторыя 
Вядома з XVI ст.

Да 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Квасоўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1995 год — 233 чал.
* 2015 год — 209 чал.
* 2019 год — 183 чал.

## Культура 
* Мемарыяльны музей Я. Карскага (1964).

## Славутасці 
* Свята-Мікалаеўская царква, 1862 г.

## Вядомыя асобы 
* Яўхім Фёдаравіч Карскі (1860(1861)—1931) — філолаг-славіст, заснавальнік беларускага навуковага мовазнаўства і літаратуразнаўства, этнограф, фалькларыст, палеограф

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Індурскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Луцкаўляны

**Луцкаўля́ны** (, ) — аграгарадок у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета.
## Вядомыя асобы 
* Іван Міхайлавіч Эйсмант (нар. 1977) — беларускі тэлевядучы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Індурскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Сухая Даліна

**Суха́я Далі́на** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета. На ўсход ад вёскі рака Лашанка ўпадае ў Свіслач (прыток Нёмана).

У 1940—1967 гадах цэнтр Далінскага сельсавета, з 1967 па 1975 год у складзе Квасоўскага сельсавета. У верасні 1975 года перададзена ў склад Індурскага сельсавета.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Індурскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Бросты

**Бро́сты** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Капцёўскага сельсавета.

Да 21 жніўня 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Каробчыцкага сельсавета.

## Назва 
Тут сама фіксавалася горадзенскае прозвішча Брастоўскі (*Brostowski*). Было віленскае Брастовіч, падвіленскае Брастоўскі. Ёсць латышскае памяншальнае *Brastiņš*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Капцёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Майсеевічы

Назву **Майсе́евічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Майсеевічы — вёска ў Петрыкаўскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Майсеевічы — вёска ў Асіповіцкім раёне
Вішнявец (Гродзенскі раён)

**Вішняве́ц** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Гно́йніца**) — да 2008 года вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Капцёўскага сельсавета.

Да 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Каробчыцкага сельсавета. 24 красавіка 2008 вёска была ўключана ў межы горада Гродна.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Гродна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Гібулічы

**Гібу́лічы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Капцёўскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Гібуліцкага сельсавета. Да 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Малахавіцкага сельсавета, да 1977 года — у склад Каробчыцкага сельсавета.

## Назва 
Тут сама фіксаваліся горадзенскія прозвішчы Гібуль, Гібульскі, паблізу (Эйсманты) засведчанае Гібуліч. Ёсць латышскія *Gibulis, Ģībulis**.*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Капцёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Рагачы (Індурскі сельсавет)

**Рагачы́** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета.

Да 30 жніўня 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Далінскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Індурскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Горніца (Гродзенскі раён)

**Го́рніца** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Капцёўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1664 г. згадваецца ў складзе Гарадзенскага павету ВКЛ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Капцёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Каменка (Гродзенскі раён)

**Ка́менка** () — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Капцёўскага сельсавета.

Да 21 жніўня 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Каробчыцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Юрый Анатольевіч Шпургалаў (нар. 1953) — беларускі радыёфізік, спецыяліст у галіне камп’ютарнага праектавання сучасных тэхналогій здабычы і абагачэння карысных выкапняў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Капцёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Капцёўка

**Капцёўка** (, ) — аграгарадок у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Цэнтр Капцёўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 12 км у напрамку на поўдзень ад горада Гродна.

## Гісторыя 
У 1885 годзе вёска Горніцкай воласці Гродзенскага павета і губерні Расійскй імперыі; у вёсцы Успенская царква, капліца на могілках народнае вучылішча (адкрыта ў 1869 годзе). У 1889 годзе на месцы сучаснай вёскі існавалі сяло, участак Капцёва (царкоўны прычт) і маёнтак Капцёўшчына, уладанне П. Здановіча.

Са жніўня 1915 года вёска акупіравана германскімі войскамі. На пачатку студзеня 1919 года тут размяшчалася польская Гродзенская самаабарона. З красавіка 1919 года занята польскімі войскмі.

З 1921 па 1939 год у складзе Польскай Рэспублікі. Вёска і фальварак належалі да Горніцкай гміны Гродзенскага павета Беластоцкага ваяводства.

## Насельніцтва 
* 1959 год — 330 жыхароў.
* 1970 год — 390 жыхароў.
* 1995 год — 705 жыхароў, 230 гаспадарак.
* 1997 год — 735 жыхароў, 238 двароў.
* 2015 год — 954 жыхары, 323 гаспадаркі.
* 2019 год — 985 чал.

## Славутасці 
* Свята-Успенская царква, 1864 год
* Касцёл Узнясення Дзевы Марыі, 1939 год
* Гаспадарчая пабудова

### Страчаная спадчына 
* Драўляная Свята-Успенская царква (XVIII—XIX стст.)

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 33.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Капцёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Нямейшы

**Няме́йшы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Капцёўскага сельсавета.

Да 21 жніўня 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Каробчыцкага сельсавета, да 20 верасня 2002 года — у склад Баранавіцкага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскае прозвішча *Nemeišis*, таго ж кораня і *Nemeikis*. Ёсць літоўскі прозвішчны ўтваральнік -*eiš*-.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Капцёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Пагараны (Гродзенскі раён)

**Пагара́ны** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Капцёўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 61 чалавек
* 2009 год — 32 чалавекі
* 2019 год — 12 чалавек

## Славутасці 
* Стаянка перыяду каменнага і бронзавага вякоў, селішча перыяду сярэднявечча і новага часу, на паўночны ўсход ад в. Пагараны .
* Фартыфікацыйныя збудаванні Гродзенскай крэпасці: форт № 9 і наглядальны пост фортавай групы № 9 — 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Капцёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Фабрычны

**Фабры́чны** (, ) — да 2008 года пасёлак у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Капцёўскага сельсавета.

Узнік у 1970-я гады на тэрыторыі Каробчыцкага сельсавета, сваю назву атрымаў 9 студзеня 1974 года. Да 21 жніўня 1989 года пасёлак уваходзіў у склад Каробчыцкага сельсавета.

24 красавіка 2008 пасёлак уключаны ў межы горада Гродна.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Гродна
Скамарошкі (хутар)

**Скамаро́шкі** (, ) — хутар у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Капцёўскага сельсавета. Утвораны 28 верасня 2010 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Капцёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Дайлідкі (Гродзенскі раён)

**Дайлі́дкі** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Квасоўскага сельсавета.

Да 16 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Капцёўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Квасоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Дзякалавічы

**Дзяка́лавічы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Квасоўскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым жа панёманскім рэгіёне фіксаваліся прозвішчы Дэкала (Ражанка), Дзекаловіч (Макараўцы).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Квасоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Няцечы

**Няце́чы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Квасоўскага сельсавета.

## Геалогія 
На плошчы паміж вёскамі Няцечы і Жылічы (Мастоўскі раён) залягае Няцецкае радовішча глін. Паклад у выглядзе дзвюх лінз звязаны з лімнагляцыяльнымі адкладамі паазерскага ледавіка. Гліны стужачныя. Ва ўскрышы супескі, радзей пяскі, торф.

## Гісторыя 
У 1662 г. згадваецца ў складзе Гарадзенскага павету ВКЛ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Квасоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Сцяцкі (Гродзенскі раён)

**Сцяцкі́** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Квасоўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Іван Іванавіч Ядэшка (нар. 1945) — беларускі баскетбаліст, трэнер.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Квасоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Верхняя Свіслач

**Ве́рхняя Сві́слач** (, ) — былая вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Квасоўскага сельсавета.

Ліквідавана 28 верасня 2010 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Баля Сольная

**Ба́ля Со́льная** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.

Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Навумавіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Баранавічы (Гродзенскі раён)

**Бара́навічы** (, ) — да 2008 года вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Падлабенскага сельсавета.

У 1954—1985 гадах цэнтр Баранавіцкага сельсавета. 24 красавіка 2008 вёска была ўключана ў межы горада Гродна.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Гродна
Караліно (Гродзенскі раён)

**Караліно́** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.

Паблізу вёскі размешчаны аэрадром «Караліно».

## Славутасці 
### Страчаная спадчына 
* Сядзіба Тызенгаўзаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Пышкі

**Пы́шкi** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.

## Геаграфія 
Размешчана на левым беразе Нёмана, насупраць пляжа «Усікі», дзе адпачываюць гродзенцы, і ўрочышча Пышкі ў Гродне. Побач знаходзяцца два затопленыя крэйдавыя кар’еры. Вызначаецца перападам рэльефу.

## Назва 
Ёсць некалькі версій паходжання назвы. Паводле адной з іх, назву вёсцы, а па ёй і лесу, дало прозвішча або мянушка кагосьці з вяскоўцаў. Паводле іншай, назва паходзіць ад літоўскага *pušis* — сасна.«Яшчэ дзесьці 600 гадоў таму былі Пышкі па абодва бакі Нёмана — правыя і левыя. Апошнія засталіся па той бок Нёмана. Другія Пышкі пан перанёс, даў сялянам зямлю ў адным месцы, таму і назвалі новую вёску Пярэселка — ад слова „перасяляцца“», — расказваў гродзенскі старажыл Генрых Кізюкевіч.Паводле яго, «правыя Пышкі» былі ў тым месцы, дзе цяпер захавалася могілкі ў лесе.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Тарусічы

**Тару́січы** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.

## Назва 
У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. якраз сярод горадзенскага баярства засведчаны “*Матеи Таруса*”.

Прозвішча Тарус бытавала ля Вялікай Бераставіцы, а Таруска - ля Івянца, з літоўскіх Трокаў было Тарусэвіч.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Трычы

**Трычы́** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама ля Горадні (Квасоўка) фіксавалася прозвішча Трыч. Ёсць літоўскія *Tričius, Tričiūnas*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Рацічы

**Ра́цічы** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.

## Назва 
З-пад Маладзечна фіксавалася прозвішча Раць (Гарадзілава). З-пад Слоніма было Рат, з Быстрыцы - Ратовіч, з Індуры - Ратэйка. Ёсць літоўскія *Ratas, Ratelis*, латышскае *Rāts*. Аснова *Rat-* выкарыстоўвалася ў старажытных балцкіх двухасноўных імёнах.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 15 км у напрамку на паўночны захад ад горада Гродна, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Гродна, на аўтамабільнай дарозе Гродна — Сапоцкін.

## Гісторыя 
У 1954—1959 гадах цэнтр Рачыцкага сельсавета. Да 1966 года вёска ў складзе Навумавіцкага сельсавета. З 1966 года ў складзе Гінавіцкага сельсавета (з 1985 года Раціцкі сельсавет), у 1985—2002 гадах цэнтр сельсавета.

Здарэнне ў школе ў Рацічах адбылося 11 лютага 2016 года, 42 школьнікі з атручваннем невядомым рэчывам былі шпіталізаваныя, з іх 4 — у рэанімацыю.

## Насельніцтва 
* 2001 год — 492 жыхары, 187 двароў.
* 2018 год — 512 жыхароў.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Келі

**Келі** () — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Грэйс Келі, амерыканская актрыса
* Джон Фрэнсіс Келі, амерыканскі дзяржаўны дзеяч
* Джэфры Келі, амерыканскі бізнесмен і хімік
* Марцін Келі, англійскі футбаліст
* Наталля Келі, аўстрыйская спявачка амерыканскага паходжання
* Петра Келі, нямецкі палітык
* Элсварт Келі, амерыканскі мастак

## Тапонім 
* Вёска Келі, вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці
Спартак Аруцюнян

**Спартак Аруцюнян** (нар. , ) — беларускі і армянскі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Егвард Капанскага раёна Армянскай ССР. Вучыўся ў мастацкай школе, у студыі Марата Нурынджаняна, Капанскім архітэктурна-будаўнічым тэхнікуме. З 1980 года працаваў у Мінскім мастацкім камбінаце.

## Выстаўкі 
Выстаўкі мастака адбываюцца ў Беларусі, Арменіі, Германіі, Польшчы і ў іншых краінах.

З 1994 па 2004 адбыліся персанальныя выстаўкі ў гарадах Германіі: у Берліне, Лейпцыгу, Гюстрафе, Таргау. Карціны і скульптура захоўваюцца ў Нацыянальнай галерэі Нагорнага Карабаха, Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі, галерэі імя Г. Х. Вашчанкі ў Гомелі, галерэі «Традыцыя» Светлагорска. Творы таксама знаходзяцца ў многіх прыватных калекцыях у Беларусі, Расіі, Еўропе, ЗША, Ізраілі і інш.

Выява:Exhibition of Spartak Arutunyan in Minsk 22.03.2015 07.JPG
Выява:Exhibition of Spartak Arutunyan in Minsk 22.03.2015 09.JPG
Выява:Exhibition of Spartak Arutunyan in Minsk 22.03.2015 06.JPG
Выява:Exhibition of Spartak Arutunyan in Minsk 22.03.2015 08.jpg

## Спасылкі 
* Творы Спартака Аруцюняна

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Плаўск

**Плаўск** — горад (з 1949) у Тульскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Плаўскага раёна. Насельніцтва (па выніках Усерасійскай перапісу насельніцтва 2010 года) — 16248 чалавек. Горад размешчаны на рацэ Плава (басейн Акі), за 58 км ад Тулы.

Катэгорыя:Гарады Тульскай вобласці
Дзяражына

**Дзяражына** — тапонім:

* Дзяражына — рака ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці, прыток Бярэзіны

## Гл. таксама 
* Дзяражынка — рака ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці, прыток ракі Эса
Болахава

**Болахава** — горад (з 1943) у Кірэеўскім раёне Тульскай вобласці Расіі, цэнтр муніцыпальнага ўтварэння (гарадскога паселішча) «горад Болахава». Насельніцтва — 9160 чал. (2014). Знаходзіцца за 19 км на паўднёвы ўсход ад Тулы і за 18 км на поўнач ад Кірэеўска, паблізу ракі Шываронь (басейн Акі).

Катэгорыя:Гарады Тульскай вобласці
Даль

**Даль** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Іванавіч Даль, савецкі акцёр тэатра і кіно
* Біргіта Даль, шведскі грамадскі дзеяч
* Роальд Даль, брытанскі пісьменнік
* Уладзімір Іванавіч Даль, расійскі вучоны-лексікограф
* Юхан Крысціян Клаўсен Даль, нарвежскі мастак, графік
Кімаўск

**Кімаўск** () — горад (з 1952 года) у Тульскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кімаўскага раёна, утварае гарадское паселішча. Насельніцтва — 26 100 чал. (2024).

Горад размешчаны на водападзеле рэк Дона і Волгі, за 77 км на паўднёвы ўход ад горада Тула. Узнік у гады Вялікай Айчыннай вайны ў сувязі з інтэнсіўнай распрацоўкай бурага вугалю ў Падмаскоўным вугальным басейне, будаўніцтвам шахт на землях калгаса імя КІМ і жылля для шахцёраў у пасёлку Міхайлаўка. У 1948 годзе пасёлак Міхайлаўка атрымаў статус гарадскога пасёлка і быў перайменаваны ў Кімаўск (па назве калгаса).

## Насельніцтва 
* 1944 год — 44 тыс. жыхароў.
* 2008 год — 29,2 тыс. чал.
* 2015 год — 26 591 жыхар.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Тульскай вобласці
Эліністычная Грэцыя

**Эліністычная Грэцыя** — перыяд у гісторыі Грэцыі, які працягваўся ад смерці Аляксандра Македонскага ў 323 да н.э. да далучэння Пелапанеса і грэчаскіх астравоў да Рыма ў 146 да н.э. Хоць усталяванне рымскага панавання не перашкодзіла захаванню эліністычнай культуры, якая практычна не змянілася з прыходам хрысціянства, яно паклала канец палітычнай незалежнасці Грэцыі.

Падчас эліністычнага перыяду значэнне ўласна Грэцыі ў грэчаскай цывілізацыі рэзка ўпала. Буйнымі цэнтрамі эліністычнай культуры сталі Александрыя і Антыёхія, сталіцы Егіпта Пталемееў і Сірыі Селеўкідаў адпаведна.
Канашы

**Канашы** — тапонім.

## Віцебская вобласць 
* Вёска Канашы, Гарадоцкі раён
* Вёска Канашы, Полацкі раён
* Возера Канашы, возера ў Полацкім раёне
Сверцыя шматгадовая

**Сверцыя шматгадовая**, **Сверцыя многагадовая**, **Трыпутнік** (*Swertia perennis*) — кветкавая расліна роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з прамым або ў верхняй частцы крыху галінастым голым сцяблом вышынёй да 60 см і кароткім карэнішчам з каранёвымі пупышкамі. Прыкаранёвае лісце буйное, шырокае, эліпсападобнае, паступова звужана ў чаранок, амаль роўнае па даўжыні ліставой пласцінцы; сцябловае — больш дробнае і вузкае (ланцэтападобнае), супраціўнае, са сцеблаабдымнай асновай. Кветкі нешматлікія, брудна-сінія або брудна-фіялетавыя з цёмнымі плямамі або палоскамі, у паўпарасоніках, сабраных у вузкае мяцёлчатае канечнае суквецце даўжынёй 7-12 см. Плод — яйкападобная каробачка, якая раскрываецца 2 створкамі.

## Пашырэнне 
Сярэднееўрапейскі горны рэліктавы від, сустракаецца таксама ў Міжземнамор’і. У Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах на ўсходняй мяжы пашырэння. Месцы росту: сырыя нізінныя імшыстыя лугі, балоты з крыніцамі, берагі рэк.

## Асаблівасці біялогіі 
Святлолюбівая расліна, мезафіт, гіграфіт, мезатроф, эўтроф. Цвіце ў жніўні—верасні, пладаносіць у верасні—кастрычніку. Размнажэнне насеннае.

Ахоўваецца на тэрыторыі Беларусі, Украіны, Эстоніі, шэрагу рэгіёнаў Расіі.

## Выкарыстанне 
Дэкаратыўная расліна.

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5

## Спасылкі 
* 
* *Swertia perennis* L. // ИАС «ООПТ России» 

Катэгорыя:Гарычкавыя
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Кіраёва

**Кіраёва** — тапонім.

## Віцебская вобласць 
* Вёска Кіраёва, Гарадоцкі раён
* Вёска Кіраёва, Дубровенскі раён
Камары (значэнні)

Назву **Камары́** маюць:
* Камары (*Culicidae*) — сямейства двукрылых насякомых.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Камары — вёска ў Віцебскім раёне.
** Камары — вёска ў Гарадоцкім раёне.
* Мінская вобласць:
** Камары — вёска ў Асіпавіцкім сельсавеце Вілейскага раёна.
** Камары — вёска ў Крывасельскім сельсавеце Вілейскага раёна.
### Расія 
* Камары (Бранская вобласць)
Плігаўкі

Назву **Плі́гаўкі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Плігаўкі — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Плігаўкі — вёска ў Лепельскім раёне
** Плігаўкі — вёска ў Мёрскім раёне
** Плігаўкі — вёска ў Баравухскім сельсавеце Полацкага раёна
** Плігаўкі — вёска ў Бабыніцкім сельсавеце Полацкага раёна
** Плігаўкі — вёска ў Ушацкім раёне
** Плігаўкі 1 — вёска ў Лаўжанскім сельсавеце Шумілінскага раёна
** Плігаўкі 2 — вёска ў Лаўжанскім сельсавеце Шумілінскага раёна
** Плігаўкі — вёска ў Шумілінскім раёне
Дзяражына (прыток Бярэзіны)

**Дзяра́жына** — рака ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 17 км. Плошча вадазбору 123 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 м/км. Пачынаецца прыкладна за 450 м (за 1 км) на поўдзень ад вёскі Краснікі. Упадае ў Бярэзіну прыкладна за 6 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Ваўча́.

## Літаратура 
*  — С. 185.
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Бярэзіны
Свяціца

Назву **Свяці́ца** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Свяціца — вёска ў Ляхавіцкім раёне
* Віцебская вобласць:
** Свяціца — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Свяціца — вёска ў Полацкім раёне

## Водныя аб’екты 
* Свяціца — правы прыток ракі Вужыца ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі
Юсціянава

**Юсція́нава** — тапонім.

## Віцебская вобласць 
* Юсціянава — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
* Юсціянава — хутар у Глыбоцкім раёне
Молат (значэнні)

Молат — прылада працы, якая выкарыстоўваецца для нанясення ўдараў пры коўцы металу, разбіванні камянёў, забіванні цвікоў і інш.

Таксама **Молат** з'яўляецца тапонімам.

## Населеныя пункты 
### Гомельская вобласць 
* Молат — вёска ў Петрыкаўскім раёне
Людзвіноў

Назву **Людзвіно́ў** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Людзвіноў — вёска ў Брагінскім раёне
** Людзвіноў — вёска ў Петрыкаўскім раёне
Казлова

**Казло́ва** — жаночая форма прозвішча *Казлоў*, тапонім.

## Прозвішча 
* Алена Дзмітрыеўна Казлова (нар. 1973) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі.
* Алена Уладзіміраўна Казлова (псеўд.: Анка Упала) (нар. 1981) — беларуская пісьменніца, перакладчыца, галоўная рэдактарка выдавецтва «Пфляўмбаўм».
* Кацярына Ігараўна Казлова (нар. 1994) — украінская тэнісістка.
* Паліна Фёдараўна Казлова (1928—2014) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
* Раіса Міхайлаўна Казлова (нар. 1937) — беларускі мовазнавец, спецыяліст у галіне беларускага, паўднёва- і заходнеславянскага мовазнаўства. Доктар філалагічных навук, прафесар.
* Таццяна Міхайлаўна Казлова (нар. 1944) — беларускі архітэктар.

## Тапонім 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Казлова — вёска ў Аршанскім раёне.
** Казлова — вёска ў Гарадоцкім раёне.

### Польшча 
* Казлова — вясковая гміна ў Нідзіцкім павеце Вармінска-Мазурскага ваяводства.
### Расія 
* Казлова (Глінкаўскі раён)
* Казлова (Канакоўскі раён)
* Казлова (Кардымаўскі раён)
* Казлова (Рослаўльскі раён)

## Гл. таксама 
* Казлоўшчына
* Казловічы
Дзяражанка

**Дзяражанка** — тапонім:

* Дзяра́жанка — рака ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці, прыток ракі Нёман
* Дзяражня, Дзяражанка — рака ў Клімавіцкім і Касцюковіцкім раёнах Магілёўскай вобласці, правы прыток ракі Беседзь
* Дзяражня, Дзяражанка — рака ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Ведрыч
Скабіёза галубіная

**Скабіёза галубіная**, **скабіёза галубковая** (*Scabiosa columbaria*) — кветкавая расліна роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з прамастойным сцяблом вышынёй 40—90 см і кароткім карэнішчам. Сцябловае лісце супраціўнае, двойчыперыстарассечанае, прыкаранёвае — лірападобна-перыстанадрэзанае або амаль суцэльнае, на чаранках, сабрана ў разетку. Кветкі двухполыя, светла-блакітныя або чырванавата-ліловыя, у галоўчатым суквецці, якое нагадвае кошык складанакветных. Агульнае кветаложа пакрыта лускападобнымі прыкветнікамі. Плод — глыбокавасьмібаразнаватая апушаная сямянка.

## Пашырэнне 
Сярэднееўрапейскі горны рэліктавы від. Пашырана ў Еўразіі. Знаходзіцца ў Беларусі ў асобных лакалітэтах за паўночна-ўсходняй мяжой арэала. Расце на парослых хмызняком пераўвільготненых лугавінах у далінах рэк, на сырых узлесках, ускрайках балот.

## Асаблівасці біялогіі 
Цвіце ў ліпені-верасні, пладаносіць у жніўні-верасні. Размнажэнне насеннае.

## Выкарыстанне 
Дэкаратыўная, лекавая, меданосная і фарбавальная расліна.

## Літаратура 
* 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. — ISBN 5-85700-095-5.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Скабіёза
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе