open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
516

## Падзеі 
* Брыты (іх правадыра пазней звязалі з каралём Артурам) атрымалі перамогу над англасаксамі, што спыніла прасоўванне заваёўнікаў на захад Брытаніі.
* Кароль гетаў Хігелак здзейсніў набег на землі Ніжняга Рэйна, але быў разбіты франкскім войскам пад кіраўніцтвам Тэадэберта.
* У Канстанцінопалі адбываліся хваляванні з-за рэлігійнай палітыкі імператара Анастасія I.
* Заснаваны імператарскі храм у Лаяне.

## Нарадзіліся 
* Аталарых, кароль остготаў

## Памерлі 
* Гудабад, кароль бургундаў

## Іншае
519

## Падзеі 
* Кердык са сваім сынам Кінрыкам заснавалі каралеўства Уэсекс, а таксама далі пачатак Уэсекскай дынастыі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Іншае
52

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
* У Рыме ўрачыста адкрыты акведукі Аква Клаўдзія і Аніё Новус

*
### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся
## Памерлі
520

**520** — высакосны год, пачаўся ў сераду. 520-ы год нашай эры, 520-ы год 1-га тысячагоддзя, 20-ы год VI стагоддзя, 10-ы год 2-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 1-ы год 520-х гадоў.

## Падзеі 
* Першая пісьмовая згадка пра Гваліёр
* Сана становіцца сталіцай Хім’ярыцкага царства.
* 

## Нарадзіліся 
## Памерлі
530

## Падзеі 
* 22 верасня: Баніфацый II становіцца Папам Рымскім. Ён стаў першым Папам, які быў остготам паходжаннем.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
531

**531** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 531 год нашай эры, 531 год 1 тысячагоддзя, 31 год VI стагоддзя, 1 год 4-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 2 год 530-х гадоў.

## Падзеі 
* У бітве пры  франкі перамагаюць цюрынгаў. Цюрынгскае каралеўства далучана да Франкскай дзяржавы.
* Шахіншах Хасроў I Анушырван пачынае правіць Іранам.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Амаларых, кароль вестготаў
* Клацільда Малодшая
* Кавад I, шахіншах Ірана
518

**518** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 518 год нашай эры, 518 год 1 тысячагоддзя, 18 год VI стагоддзя, 8 год 2-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 9 год 510-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Горад Скупі (сённяшняе Скоп'е) быў разбураны землятрусам

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 8 ці 10 ліпеня: Анастасій I, візантыйскі імператар
533

**533** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 533 год нашай эры, 533 год 1 тысячагоддзя, 33 год VI стагоддзя, 3 год 4-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 4 год 530-х гадоў.

## Падзеі 
* 2 студзеня: Пачатак пантыфікату Папы Рымскага Яна ІІ, упершыню пантыфік змяніў імя пры абранні (яго сапраўднае імя Меркурый палічылі занадта «паганскім»).
* 13 верасня: У бітве пры Дэцыме візантыйцы разграмілі войска вандалаў, што адкрыла ім шлях да Карфагена, сталіцы афрыканскага каралеўства.
* 15 кастрычніка: Візантыйскі палкаводзец Велізарый увайшоў у Карфаген.
* снежань: Параза караля Гелімера ў бітве пры Трыкамероне, каралеўства вандалаў практычна перастала існаваць.
* Апублікаваны і набылі сілу закона «Дыгесты» (зборнік меркаванняў рымскіх юрыстаў) і «Інстытуцыі» (падручнік права) — часткі «Зводу грамадзянскага права» Юстыніяна I.
* Юстыніян выдаў эдыкт, якім прызнаў Канстанцінопальскі патрыярхат другім па значнасці пасля Рыма.
* Пасля смерці Тэадорыха I Аўстразія адыйшла да яго сына .
* Дзяржава Паўночная Вэй раскалолася праз унутраныя канфлікты паміж ваеннымі кланамі.
* У горадзе майя Калакмуль на сталец узышоў правіцель Туун Кабіль.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 1 студзеня: Фабій Фульгенцый, святы Рымска-Каталіцкай царквы
* студзень: Рэмігій, біскуп Рэймскі, апостал лангабардаў
* Хільдэрых, кароль вандалаў
534

**534** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 534 год нашай эры, 534 год 1 тысячагоддзя, 34 год VI стагоддзя, 4 год 4-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 5 год 530-х гадоў.

## Падзеі 
* Візантыйскі палкаводзец Велізарый разбіў дзяржаву вандалаў, іх кароль Гелімер трапіў у палон.
* Адбыўся трыумф Велізарыя ў Канстанцінопалі.
* 16 лістапада: Выдадзена другая, канчатковая рэдакцыя Кодэкса Юстыніяна.
* Бургундыя была далучана да Франкскай дзяржавы.
* Таледа становіцца сталіцай Каралеўства вестготаў.
* Імператар Сяо У-дзі ўцёк са сталіцы Паўночнай Вэй Лаяна, на пасад узведзены 11-гадовы Юань Шаньцзянь (імператар Сяо Цзінь-дзі), здзейснены перанос сталіцы, пачатак дынастыі Усходняя Вэй.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Кердык, першы кароль англасаксонскага каралеўства Уэсекс
* 2 кастрычніка: Аталарых, кароль остготаў
535

**535** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 535 год нашай эры, 535 год 1 тысячагоддзя, 35 год VI стагоддзя, 5 год 4-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 6 год 530-х гадоў.

## Падзеі 
* 31 снежня: Велізарый захоплівае Сіракузу. Гэтым спыняецца панаванне остготаў у Сіцыліі.
* Дзяржава ў Чан’ані канчаткова аформілася як Заходняя Вэй.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 17 кастрычніка: Ян II, Папа Рымскі
* Амаласунта, каралева-рэгент пры каралі Арларыху
4 студзеня

__NOTOC__
**4 студзеня** — чацвёрты дзень года па Грыгарыянскім календары

## Падзеі 
* 1254: Фламандзец Вілем Рубрук прыняты ў Каракаруме ханам Мункэ.
* 1591: Слонім атрымаў герб
* 1772: У Эрмітаж прыбылі першыя 158 карцін, купленыя па загаду Кацярыны II у Парыжы
* 1856: Гомель атрымаў герб з выявай рысі
* 1885: Доктар Уільям Грант правёў першую паспяховую аперацыю па выдаленні апендыкса
* 1896: Юта стала 45-м штатам, прынятым у склад ЗША.
* 1925: У Мінску прайшоў І Усебеларускі з’езд настаўнікаў.
* 1940: Адкрылася Брэсцкая абласная бібліятэка імя М. Горкага.
* 1948: М'янма атрымала незалежнасць ад Вялікабрытаніі
* 1969: Уступіла ў сілу Міжнародная канвенцыя аб ліквідацыі ўсіх форм расавай дыскрымінацыі.
* 1996: Створаны Мемарыяльны музей-майстэрня Заіра Ісакавіча Азгура
* 2002: Падпарадкаванне г. Светлагорска зменена з абласнога на раённае.
* 2010: Адбылося ўрачыстае адкрыццё самага высокага будынка ў свеце — Бурдж Дубай.

## Нарадзіліся 
* 1643: Ісак Ньютан, англійскі навуковец (пам. 1727)
* 1710: Джавані Батыста Пергалезі, італьянскі кампазітар
* 1729: Яўхім Храптовіч, грамадскі, палітычны, дзяржаўны дзеяч ВКЛ, публіцыст, паэт і перакладчык
* 1866: Рамон Касас, каталонскі мастак
* 1896: Андрэ Масон, французскі жывапісец
* 1910: Навум Трахтэнберг, беларускі архітэктар, педагог
* 1912: Марта Хёпфнер, нямецкі фатограф
* 1920: Асаму Хаяісі, японскі біяхімік
* 1922: Март Порт, эстонскі архітэктар
* 1929: Арык Браўэр, аўстрыйскі мастак
* 1940: Гао Сінцянь, кітайскі празаік, навеліст, драматург і крытык; лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры
* 1940: Браян Дэйвід Джозефсан, англійскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1973)
* 1952: Юрый Захаранка, беларускі палітычны дзеяч, былы міністр унутраных спраў Беларусі
* 1972: Джон Руіс, амерыканскі баксёр
* 1973: Лая Маруль, іспанская актрыса
* 1976: Аўгуст Дыль, нямецкі акцёр
* 1986: Андрэй Краўчанка, беларускі лёгкаатлет
* 1996: Эма Макі, франка-брытанская актрыса

## Памерлі 
* 1248: Саншу II, 4-ы кароль Партугаліі
* 1428: Фрыдрых I (курфюрст Саксоніі)
* 1584: Тобіяс Штымер, швейцарскі мастак
* 1845: Луі-Леапольд Буальі, французскі жывапісец
* 1891: Чарлз Сэмюэл Кін, брытанскі мастак
* 1897: Эмерык Чапскі, беларускі калекцыянер і нумізмат
* 1913: Бенджамін Лі Сміт, палярны даследчык
* 1960: Альбер Камю, французскі пісьменнік і філосаф, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (нар.7.11.1913)
* 1995: Уладас Дрэма, літоўскі мастак і мастацтвазнаўца, супрацоўнік Беларускага музея ў Вільні (нар. 10.12.1910)
* 1957 Уладзімір Мікалаевіч Кудрэвіч, беларускі жывапісец-пейзажыст. Бацька мастака Раісы Кудрэвіч.
* 2023: Розі Мітэрмаер, нямецкая гарналыжніца
* 2024: Глініс Джонс, брытанская актрыса

## Святкуюць 
* : Міжнародны дзень Л. Брайля
* : Дзень пакутнікаў каланіяльных рэпрэсій
* : Дзень пакутнікаў незалежнасці
* : Дзень Незалежнасці

104
537

## Падзеі 
* Остготы пачынаюць аблогу Рыма, які быў летась захоплены Візантыйскай імперыяй.
* Велізарый скінуў Папу Рымскага Сільверыя па абвінавачванні ў здрадзе, на яго месца пры падтрымцы візантыйскай імператрыцы Феадоры быў абраны Папа Вігілій.
* У Канстанцінопалі завершана будаўніцтва і ўрачыста асвечаны сабор Святой Сафіі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Сільверый — Папа Рымскі
* Ісідар Мілецкі — візантыйскі матэматык і архітэктар

## Іншае
4 жніўня

__NOTOC__

**4 жніўня** — дзвесце шаснаццаты (дзвесце семнаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1060: Пачатак кіравання французскага караля Філіпа I.
* 1392: Адбылося падпiсанне Востраўскага пагаднення паміж Ягайлам і Вітаўтам, паводле якога Вітаўту перадавалася ўлада ў Вялікім Княстве Літоўскім.
* 1579: Пачалася аблога Полацка войскамі Рэчы Паспалітай на чале з Стэфанам Баторыям (сконч. 30.8.1579 капітуляцыяй маскоўскага гарнізона).
* 1648: Казакі на чале з Максімам Крываносам узялі замак Бар у ходзе антыфеадальнай вайны ў Рэчы Паспалітай (1648—1652).
* 1789: Устаноўчы сход Францыі паклаў канец феадальнаму ладу, адмяніўшы прывілеі двух кіруючых саслоўяў, духавенства і дваранства.  Ноч 4 жніўня 1789 года.
* 1912: Здзейснены першы пасажырскі авіяпералёт цераз праліў Ла-Манш.
* 1924: Усталяваны дыпламатычныя адносіны паміж Мексікай і СССР.
* 1924: Здзейснены ўзброены напад савецкіх дыверсантаў на Стоўбцы.
* 1984: Афрыканская краіна Верхняя Вольта змяніла назву на Буркіна-Фасо.
* 2020: Выбухі ў порце Бейрута прывялі да шматлікіх ахвяр.

## Нарадзіліся 
thumb|left|120px|Кнут Гамсун
* 1521: Урбан VII, Папа Рымскі (пам. 27.9.1590)
* 1792: Персі Біш Шэлі, англійскі паэт
* 1853: Джон Генры Твахтман, амерыканскі мастак
* 1859: Кнут Гамсун, нарвежскі пісьменнік (пам. 19.2.1952)
* 1899: Альфрэд Леніца, польскі мастак
* 1901: Луі Армстранг, амерыканскі музыкант (пам. 1971)
* 1904: Вітольд Гамбровіч, польскі пісьменнік
* 1909: Франка Джэнтыліні, італьянскі мастак
* 1912: Рауль Валенберг, шведскі дыпламат, намаганнямі якога былі выратаваныя тысячы яўрэяў з акупаванага нацыстамі Будапешта (пам. 1947?)
* 1917: Янка Брыль, беларускі пісьменнік (пам. 25.7.2006)
* 1947: Мікалай Селяшчук, беларускі мастак
* 1948: Джорджыа Парызі, італьянскі фізік-тэарэтык
* 1950: Аляксандр Сямешка, беларускі дыпламат
* 1961: Барак Абама, 44-ы Прэзідэнт ЗША
* 1962: Яхім Топал, чэшскі паэт, празаік, журналіст і музыкант
* 1968: Вольга Нойвірт, аўстрыйскі кампазітар
* 1983: Грэта Гервіг, амерыканская актрыса і сцэнарыст
* 1997: Бенцэ Халас, венгерскі лёгкаатлет
* 2004: Пань Чжанле, кітайскі плывец, алімпійскі чэмпіён

## Памерлі 
thumb|right|120px|Ганс Хрысціян Андэрсан
* 1060: Генрых I, кароль Францыі
* 1875: Ганс Хрысціян Андэрсан, дацкі пісьменнік (нар. 2.4.1805)
* 1900: Джэйкаб Долсан Кокс, амерыканскі дзяржаўны дзеяч
* 1900: Ісак Левітан, рускі мастак (нар. 20.8.1860)
* 1941: Міхай Бабіч, венгерскі паэт
* 1944: Кшыштаф Каміль Бачыньскі, польскі паэт (нар. 22.1.1921)
* 1977: Эдгар Дуглас Эдрыян, брытанскі электрафізіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1932)
* 1987: Элен Лійгер, эстонская актрыса

## Святкуюць 
*  Астравы Кука, Новая Зеландыя: Дзень Канстытуцыі
*  Буркіна-Фасо: Дзень рэвалюцыі
*  ЗША: Дзень берагавой аховы

804
539

## Падзеі 
* 29 лістапада: У Антыёхіі адбыўся землятрус.

## Нарадзіліся 
* Флавій Маўрыкій Тыберый Аўгуст, візантыйскі імператар (пам. 27.11.602)

## Памерлі 
## Іншае
538

**538** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 538 год нашай эры, 538 год 1 тысячагоддзя, 38 год VI стагоддзя, 8 год 4-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 9 год 530-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Остготы адабралі Мілан назад. Раней ён быў захоплены Візантыяй.

## Нарадзіліся 
* Імператар Бідацу
* 538/39: Грыгорый Турскі, французскі храніст
## Памерлі 
* Севір Антыяхійскі, антыяхійскі патрыярх, заснавальнік севірыянства
54

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
* Нерон становіцца рымскім імператарам

*
### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся
## Памерлі 
* Бань Бяа, кітайскі гісторык (нар. 3)
540

**540** — высакосны год, пачаўся ў нядзелю. 540 год нашай эры, 540 год 1 тысячагоддзя, 40 год VI стагоддзя, 10 год 4-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 1 год 540-х гадоў.

## Падзеі 
* Войска Велізарыя захапіла Равену, якая была сталіцай каралеўства остготаў.

## Нарадзіліся 
* Мірддзін Вілт, легендарны шатландскі прадказальнік
## Памерлі 
* Ведаст, святы
541

**541** — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 541 год нашай эры, 541 год 1 тысячагоддзя, 41 год VI стагоддзя, 1 год 5-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 2 год 540-х гадоў.

## Падзеі 
* Уйгуры трапілі пад уладу эфталітаў.

## Нарадзіліся 
* 21 ліпеня: Вэнь-дзі (дынастыя Суй), кітайскі імператар
## Памерлі 
* Эрарых, кароль остготаў
* Ільбедад, кароль остготаў
542

**542** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 542 год нашай эры, 542 год 1 тысячагоддзя, 42 год VI стагоддзя, 2 год 5-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 3 год 540-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Юстыніян I скасаваў пасаду консула 

## Нарадзіліся 
* Сяа Мінь-дзі (Паўночная Чжоў), 1-ы імператар эпохі Паўночная Чжоў

## Памерлі 
* Трыбаніян, візантыйскі юрыст
544

**544** - высакосны год, пачаўся ў пятніцу. 544 год нашай эры, 544 год 1 тысячагоддзя, 44 год VI стагоддзя, 4 год 5-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 5 год 540-х гадоў.
## Падзеі
*

* Велізарый перамагае армію Тотылы, які няўдала спрабуе захапіць Отранту.

## Нарадзіліся
## Памерлі
* Саламон (палкаводзец), візантыйскі генерал
546

**546** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 546 год нашай эры, 546 год 1 тысячагоддзя, 46 год VI стагоддзя, 6 год 5-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 7 год 540-х гадоў.

## Падзеі 
* 17 снежня: Войска остготаў на чале з Тотылам узяло Рым.
* Тотыла захапіў П’ячэнцу.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Валтары, 9-ы кароль лангабардаў
536

## Падзеі 
* Магутнае вулканічнае вывяржэнне (верагодна, у Ісландыі) выкінула ў атмасферу велізарнае воблака попелу, якое закрыла сонца на 18 месяцаў. Пачатак «Малога ледавіковага перыяду позняй антычнасці».
* Візантыйскі палкаводзец Велізарый у красавіку высадзіўся ў Італіі, захапіў Неапаль, а 9 снежня — Рым.
* Сільверый стаў Папам Рымскім.
* Сінод у Канстанцінопалі, епіскапы прызналі верхавенства імператара ў царкоўных пытаннях.
* З-за няўдач у вайне і страты Неапаля кароль остготаў Тэадахад быў скінуты і забіты. Новым каралём стаў Вітыгес.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Агапій, Папа Рымскі.
548

**548** — высакосны год, пачаўся ў сераду. 548 год нашай эры, 548 год 1 тысячагоддзя, 48 год VI стагоддзя, 8 год 5-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 9 год 540-х гадоў.

## Падзеі 
* Асвечана базіліка Сан-Вітале ў Равене.
* стаў каралём вестготаў пасля смерці 

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Тэўдыс, кароль вестготаў
* Феадора, візантыйская імператрыца
549

**549** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 549 год нашай эры, 549 год 1 тысячагоддзя, 49 год VI стагоддзя, 9 год 5-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 10 год 540-х гадоў.

## Падзеі 
* 9 мая: Асвячэнне базілікі Сант-Апалінарэ-ін-Класэ
*Остготы вяртаюць да сябе Рым.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Тэўдыгізел, кароль вестготаў 
* Геркулафл, біскуп Перуджы
55

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
*
### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся
## Памерлі
* 11 лютага: Брытанік, сын Клаўдзія. Быў атручаны па загаду імператара Нерона (нар. 41)
550

**550** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 550 год нашай эры, 550 год 1 тысячагоддзя, 50 год VI стагоддзя, 10 год 5-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 1 год 550-х гадоў.

## Падзеі 
* У Рыме ў Вялікім цырку адбыліся апошнія конскія скачкі.

## Нарадзіліся 
* каля 550: Святы Гал, ірландскі манах
## Памерлі 
* Герман (кузен Юстыніяна I), візантыйскі палкаводзец
551

**551** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 551 год нашай эры, 551 год 1 тысячагоддзя, 51 год VI стагоддзя, 1 год 6-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 2 год 550-х гадоў.

## Падзеі 
* Бейрут быў зруйнаваны землетрасеннем і цунамі
*Візантыя і Сасаніды заключылі перамір'е.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Цзянь Вэнь-дзі, дынастыя Лян, кітайскі імператар
* Вэнь-дзі, Заходняя Вэй, кітайскі імператар
553

**553** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 553 год нашай эры, 553 год 1 тысячагоддзя, 53 год VI стагоддзя, 3 год 6-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 4 год 550-х гадоў.

## Падзеі 
* Скліканне Другога Канстанцінопальскага сабора

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Гелімер, кароль вандалаў
554

**554** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 554 год нашай эры, 554 год 1 тысячагоддзя, 54 год VI стагоддзя, 4 год 6-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 5 год 550-х гадоў.

## Падзеі 
* Паход алеманскіх герцагаў і  супраць візантыйскага военачальніка  пацярпеў няўдачу паблізу Капуі. У  загінуў Бутылін, Леўтарый вымушаны да ўцёкаў.

## Нарадзіліся 
* Імператрыца Суйка, імператрыца Японіі

## Памерлі 
* Агіла I, кароль вестготаў
552

## Падзеі 
* Пачатак Армянскага календара.

## Нарадзіліся
## Памерлі 
* Тотыла, кароль остготаў
* Бумын-каган, заснавальнік Цюркскага каганата
* Флавій Аніцый Максім, рымскі сенатар і патрыцый ў Каралеўстве остготаў
557

**557** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 557 год нашай эры, 557 год 1 тысячагоддзя, 57 год VI стагоддзя, 7 год 6-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 8 год 550-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Заснавана абацтва Сен-Жэрмэн-дэ-Прэ

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Леабін Шартрскі, біскуп Шартра, каталіцкі святы
* Гун-дзі (Заходняя Вэй), апошні імператар Кітайска-Сяньбійскай дынастыі Заходняя Вэй
558

## Падзеі 
*

* 23 снежня: Хлотар I аб'яднаў усе тэрыторыі франкаў і стаў адзіным валадаром.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 15 мая: Іларый Галеацкі, святы пустэльнік Галеацкі.
* 23 снежня: Хільдэберт І, кароль франкаў з дынастыі Меравінгаў
* Іаан Маўчальнік, прападобны
559

**559** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 559 год нашай эры, 559 год 1 тысячагоддзя, 59 год VI стагоддзя, 9 год 6-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 10 год 550-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Уварванне булгар у Візантыю. Іхняе наступленне было адбіта Велізарыям пад Канстанцінопалем.

## Нарадзіліся 
* каля 559: Рэкарэд I, кароль вестготаў
## Памерлі 
* Іда (кароль Берніцыі) 
* Леанард Ліможскі, каталіцкі святы
560

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
* Этэльберт I стаў каралём Кента
### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
* Цюркскі каганат перамог кіданяў.

## Нарадзіліся 
* Іага ап Белі — кароль Гвінеда з 599 года

## Памерлі
## Іншае
556

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
* 16 красавіка: Пачатак пантыфікату Папы Рымскага Пелагія I 
*Кароль франкаў Хлотар I выступіў супраць саксаў і , якіх брат Хлотара  настроіў супраць яго.

### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся
## Памерлі
## Іншае
562

**562** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 562 год нашай эры, 562 год 1 тысячагоддзя, 62 год VI стагоддзя, 2 год 7-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 3 год 560-х гадоў.

## Падзеі 
* Скончылася Лазская вайна
*Калакмуль захапіў Тыкаль -- адна з найважнейшых падзей у гісторыі мая.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
563

**563** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 563 год нашай эры, 563 год 1 тысячагоддзя, 63 год VI стагоддзя, 3 год 7-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 4 год 560-х гадоў.

## Падзеі 
* Сабор Святор Сафіі быў зноў асвечаны пасля аднаўлення разбуранага купала.

## Нарадзіліся 
* Хіндасвінт, кароль вестготаў
## Памерлі
564

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
*  пачаў багаслоўскую спрэчку з Юстыніянам I

*
### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Святы Тудвал

## Іншае
561

**561** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 561 год нашай эры, 561 год 1 тысячагоддзя, 61 год VI стагоддзя, 1 год 7-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 2 год 560-х гадоў.

## Падзеі 
* 17 ліпеня: Пачатак пантыфікату Папы Рымскага Яна III
*Авары перасякаюць Дунай на Балканах. Толькі праз вялікія грашовыя выплаты Юстыніян I змог прадухіліць іх засяленне на тэрыторыі імперыі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 4 сакавіка: Пелагій I, Папа Рымскі
* 29 лістапада: Хлотар I, кароль франкаў
567

**567** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 567 год нашай эры, 567 год 1 тысячагоддзя, 67 год VI стагоддзя, 7 год 7-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 8 год 560-х гадоў.

## Падзеі 
* Лангабарды пад кіраўніцтвам Альбаіна знішчылі каралеўства гепідаў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Атанагільд, кароль вестготаў
* Харыберт I, кароль франкаў
566

## Падзеі 
*

* Узмацняецца процістаянне лангабардаў пад кіраўніцтвам Альбаіна і гепідаў пад кіраўніцтвам Кунімунда. Вызантыя ўмешваецца ў канфлікт і заняла Сірмій, на які прэтэндавалі лангабарды, а яны ўступаюць у кантакт з аварамі, каб зрабіць іх саюзнікамі.

## Нарадзіліся 
* Гаоцзу, дынастыя Тан, кітайскі імператар
## Памерлі
57

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
*
### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
* Кітайскі імператар Гуан У-дзі даслаў залатую пячатку ў якасці падарунка кіраўніку краіны На

*

## Нарадзіліся
## Памерлі
570

**570** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 570 год нашай эры, 570 год 1 тысячагоддзя, 70 год VI стагоддзя, 10 год 7-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 1 год 570-х гадоў.

## Падзеі 
*

## Нарадзіліся 
* Хільдэберт II, кароль франкаў
* Гао Хэн, імператар кітайскай дынастыі Паўночная Цы
## Памерлі 
* Гільда Прамудры, брытанскі святы.
571

**571** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 571 год нашай эры, 571 год 1 тысячагоддзя, 71 год VI стагоддзя, 1 год 8-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 2 год 570-х гадоў.

## Падзеі 
*  становіцца першым каралём Усходняй Англіі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Імператар Кімэй, 29-ы імператар Японіі
572

**572** — высакосны год, пачаўся ў пятніцу. 572 год нашай эры, 572 год 1 тысячагоддзя, 72 год VI стагоддзя, 2 год 8-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 3 год 570-х гадоў.

## Падзеі 
* Пасля трохгадовай аблогі лангабардам удалося захапіць Павію, якую яны зрабілі сваёй сталіцай.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Альбаін, кароль лангабардаў
* Этэльрык (кароль Берніцыі)
573

**573** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 573 год нашай эры, 573 год 1 тысячагоддзя, 73 год VI стагоддзя, 3 год 8-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 4 год 570-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Грыгорый Турскі быў абраны біскупам Тура.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Гвендалеў ап Кейдыа, кароль паўночнага Солуэя
* Нарсес, палкаводзец
574

**574** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 574 год нашай эры, 574 год 1 тысячагоддзя, 74 год VI стагоддзя, 4 год 8-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 5 год 570-х гадоў.

## Падзеі 
* Емен канечна выходзіць з пад панавання Аксумскага царства.

## Нарадзіліся 
* Сётоку Тайсі, прынц-рэгент
## Памерлі 
* Конал I, кароль гэльскага каралеўства Дал Рыяда
* 13 ліпеня: Ян III (Папа Рымскі)
575

## Падзеі 
* Емен трапляе пад уплыў Сасанідаў.

## Нарадзіліся
* Аль-Ханса, арабская паэтэса
* прыкладна 575: Іраклій I, візантыйскі імператар
## Памерлі
* лістапад-снежань: Сігіберт I, кароль франкаў, з дынастыі Меравінгаў
* Аэд мак Эхах, кароль Конахта
* Святы Цэрбоній, хрысціянскі святы
501

**501** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 501 год нашай эры, 501 год 1 тысячагоддзя, 1 год VI стагоддзя, 1 год 1-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 2 год 500-х гадоў.

## Падзеі 
* Папа Рымскі Сімах быў абвінавачаны прыхільнікамі яго апанента Лаўрэнція ў розных злачынствах.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Фергус I, кароль Дал Рыяды
* Русцік Ліёнскі, біскуп Ліёна
543

**543** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 543 год нашай эры, 543 год 1 тысячагоддзя, 43 год VI стагоддзя, 3 год 5-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 4 год 540-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Неапаль пакарыўся остготскаму войску пад кіраўніцтвам Тотылы

## Нарадзіліся 
* каля 543: Брунгільда (каралева франкаў)
## Памерлі 
* Окта, кароль Кента
577

**577** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 577 год нашай эры, 577 год 1 тысячагоддзя, 77 год VI стагоддзя, 7 год 8-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 8 год 570-х гадоў.

## Падзеі 
* : англасаксы перамаглі брытаў. Гэта прывяло да адасаблення Корнуала ад Уэльса.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Меравей II
* Аміна бін Вахб, маці прарока Мухамеда
* Гаа Хэн, імператар кітайскай дынастыі Паўночная Цы
578

**578** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 578 год нашай эры, 578 год 1 тысячагоддзя, 78 год VI стагоддзя, 8 год 8-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 9 год 570-х гадоў.

## Падзеі 
*

* 5 кастрычніка: Тыберый II становіцца візантыйскім імператарам.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Абд аль-Муталіб, дзед прарока Мухамеда
* Юстын II, візантыйскі імператар
* Якаў Барадэй, сірыйскі манах-манафізіт
579

**579** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 579 год нашай эры, 579 год 1 тысячагоддзя, 79 год VI стагоддзя, 9 год 8-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 10 год 570-х гадоў.

## Падзеі 
* 26 лістапада: Пелагій II стаў Папам Рымскім.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 30 ліпеня: Бенедыкт I, Папа Рымскі
58

**58** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 58 год нашай эры, 58 год 1-га тысячагоддзя, 58 год I стагоддзя, 8 год 6-га дзесяцігоддзя I стагоддзя, 9 год 50-х гадоў.

## Падзеі 
* 

## Нарадзіліся 
* Каля 58: Тацыт, рымскі гісторык

## Памерлі
581

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
*
### Блізкі Усход 
* Персы пацярпелі паразу ад візантыйскага военачальніка Маўрыкія.

*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Іншае
582

**582** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 582 год нашай эры, 582 год 1 тысячагоддзя, 82 год VI стагоддзя, 2 год 9-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 3 год 580-х гадоў.

## Падзеі 
*

* 13 жніўня: Маўрыкій становіцца візантыйскім імператарам.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Тыберый II, імператар Візантыі
* Яўтыхій (патрыярх Канстанцінопальскі)
583

## Падзеі 
* 23 снежня: Іш-Ёль-Ікналь узышла на трон у Паленке
*Пелапанеская крэпасць  была ўзведзена для абароны ад славян

## Нарадзіліся 
* Абу Убайда ібн аль-Джарах, ісламскі палкаводзец, паплечнік прарока Мухамеда

## Памерлі 
* 3 лютага: Кан-Балам I, ахаў Баакульскага царства
584

**584** — высакосны год, пачаўся ў суботу. 584 год нашай эры, 584 год 1 тысячагоддзя, 84 год VI стагоддзя, 4 год 9-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 5 год 580-х гадоў.

## Падзеі 
* Кароль Нейстрыі  забіты, напэўна загадам сваёй жонкі Фрэдэгонды, якая стала рэгенткай сына Хлотара II.

## Нарадзіліся 
* Хлотар II, кароль франкаў

## Памерлі 
* Хільперык I, кароль франкаў
585

## Падзеі 
* 23 кастрычніка: скліканы Маконскі сабор
* восень: на трон узыходзіць Імператар Ёмэй
*Кароль вестготаў  скарыў каралеўства свеваў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Імператар Бідацу
* Герменгільд, каталіцкі пакутнік, сын караля вестготаў Леагвільда
587

## Падзеі 
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
*

* Брэтонцы пранікаюць у Каралеўства Франкаў у раёне Нанта

### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся 
## Памерлі
* 13 жніўня: Радэгунда, франкская каралева
588

## Падзеі 
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
* На востраве Скеліг-Майкл, які знаходзіцца паблізу паўднёва-заходняга ўзбярэжжа Ірландыі, заснаваны манастыр.

### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся 
## Памерлі
532

**532** — высакосны год, пачаўся ў чацвер. 532 год нашай эры, 532 год 1 тысячагоддзя, 32 год VI стагоддзя, 2 год 4-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 3 год 530-х гадоў.

## Падзеі 
* Хлотар I і  напалі на каралеўства бургундаў.
* Велізарый задушыў паўстанне «Ніка» у Канстанцінопалі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Баніфацый II (Папа Рымскі)
* Гвеноле, брэтонскі манах
5 красавіка

__NOTOC__

**5 красавіка** — дзевяноста пяты (дзевяноста шосты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 823: Папа Рымскі Пасхалій I карануе Лотара I як караля Італіі.
* 1722: Галандская экспедыцыя адкрыла востраў Вялікдня.
* 1814: Французскі імператар Напалеон I адрокся ад прастола.
* 1818: Бітва пры Майпу, апошняя вялікая бітва ў барацьбе за незалежнасць Чылі, скончылася перамогай чылійскіх патрыётаў на чале з Хасэ дэ Сан Марцінам і Бернарда O'Хігінсам над іспанскімі раялістамі.
* 1936: Адкрыты Музей Беларускага Палесся ў Пінску.
* 1972: Створаны Купалаўскі мемарыяльны запаведнік «Вязынка».
* 1990: Вярхоўны Савет БССР аб’явіў 26 красавіка днём Чарнобыльскай трагедыі.
* 1992: Пачалася аблога Сараева ў час Баснійскай вайны.

## Нарадзіліся 
* 1568: Урбан VIII, Папа Рымскі (пам. 1644)
* 1588: Томас Гобс, англійскі філосаф (пам. 1679)
* 1691: Франц Ёзэф Шпіглер, нямецкі мастак (пам. 15.4.1757)
* 1793: Канстанцін Радзівіл, палітычны дзеяч, мецэнат, адзін з першых беларускіх фалькларыстаў (пам. 6.4.1869)
* 1811: Жуль Дзюпрэ, французскі мастак
* 1827: Джозеф Лістэр, англійскі хірург, навуковец
* 1893: Клас Тунберг, фінскі канькабежац, шматразовы алімпійскі чэмпіён
* 1899: Альфрэд Блейлак, амерыканскі кардыёлаг
* 1908: Герберт фон Караян, аўстрыйскі дырыжор (пам. 1989)
* 1913: Антоні Клавэ, каталонскі мастак
* 1916: Грэгары Пек, амерыканскі акцёр
* 1923: К. Р. Х. Зондэрбарг, нямецкі мастак
* 1926: Роджэр Корман, амерыканскі кінарэжысёр і прадзюсар
* 1932: Ген-Каарэл Гелат, эстонскі пісьменнік і крытык
* 1950: Агнэта Фэльтскуг, шведская спявачка, музычны прадзюсар, салістка групы **ABBA**
* 1958: Даніэль Шнэйдэрман, французскі публіцыст
* 1989: Лілі Джэймс, брытанская актрыса
* 1997: Ніна Кенэдзі, аўстралійская лёгкаатлетка
* 2002: Ітэн Кецберг, канадскі лёгкаатлет

## Памерлі 
]]
* 1419: Вінцэнт Ферэр, каталіцкі святы
* 1717: Жан Жувенэ, французскі мастак
* 1862: Барэнд Карнеліс Кукук, нідэрландскі мастак
* 1906: Істмен Джонсан, амерыканскі мастак
* 1918: Поль Відаль дэ ла Блаш, французскі географ (нар. 22.1.1845)
* 1930: Сэмюэл Хэлперт, амерыканскі жывапісец
* 1975: Чан Кайшы, кітайскі ваенны і палітычны дзеяч
* 1981: Франка Джэнтыліні, італьянскі мастак
* 1994: Курт Кабейн, амерыканскі рок-музыкант (гурт Nirvana)
* 2005: Сол Белоў, амерыканскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1976)

## Святкуюць 
* : Дзень міграцыйнай паліцыі Казахстана
* : Дзень пасадкі дрэў
* : Дзень воінскай славы
* : Дзень Кватрума

405
5 кастрычніка

__NOTOC__

**5 кастрычніка** — дзвесце семдзесят восьмы (дзвесце семдзесят дзевяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 610: Іраклій I становіцца візантыйскім імператарам.
* 1502: Экспедыцыя Хрыстафора Калумба адкрыла Коста-Рыку.
* 1582: Іспанія і Рэч Паспалітая перайшлі на Грыгарыянскі каляндар.
* 1614: У Еўропу прыбыло першае пасольства з Японіі начале з самураем Хасекурам.
* 1648: Пачатак аблогі Пінска войскамі ВКЛ на чале з Янушам Радзівілам.
* 1733: Саксонскі курфюрст Фрыдрых Аўгуст II Ветын абраны каралём польскім і вялікім князем літоўскім.
* 1793: Дэкрэтам Нацыянальнага канвента ўведзены Французскі рэспубліканскі каляндар.
* 1910: У выніку рэвалюцыі Партугалія абвешчана рэспублікай.
* 1919: Здарылася крушэнне цягніка «Вільня — Мінск» на перагоне паміж Радашковічамі і Заслаўем.
* 2002: Адкрыўся Музей сексу ў Нью-Ёрку.

## Нарадзіліся 
* 1609: Паўль Флемінг, нямецкі паэт (пам. 2.10.1640)
* 1712: Франчэска Гвардзі, італьянскі мастак
* 1713: Дэні Дзідро, французскі пісьменнік, філосаф (пам. 1784)
* 1735: Аляксей Арлоў, расійскі вайсковы і дзяржаўны дзеяч
* 1882: Роберт Годард, амерыканскі вучоны-ракетатэхнік
* 1907: Алан Шыверс, амерыканскі палітык
* 1919: Дональд Плезенс, англійскі акцёр
* 1928: Хельві Юрысан, эстонская пісьменніца
* 1930: Райнхард Зелтэн, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (пам. 23.8.2016)
* 1936: Вацлаў Гавел, чэшскі драматург, публіцыст, грамадскі дзеяч; апошні прэзідэнт Чэхаславакіі і першы прэзідэнт сучаснай Чэшскай Рэспублікі
* 1940: Рэйн Аўн, эстонскі лёгкаатлет
* 1966: Інэса Мікалаеўна Кравец, украінская лёгкаатлетка
* 1973: Седрык Вілані, французскі матэматык
* 1989: Жанна Юшканэ, латвійская біятланістка

## Памерлі 
* 1056: Генрых III Чорны, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі
* 1285: Філіп III Смелы, кароль Францыі
* 1524: Іахім Пацінір, фламандскі жывапісец
* 1872: Іосіф Гашкевіч, дыпламат, вучоны-мовазнавец, даследчык Японіі і Кітая, натураліст, арыенталіст (нар. 1814)
* 1880: Уільям Ласел, брытанскі астраном
* 1880: Жак Афенбах, французскі кампазітар
* 1917: Гульельма Чардзі, італьянскі жывапісец
* 1918: Ралан Гарос, французскі лётчык
* 1934: Жан Віго, французскі кінарэжысёр
* 1936: Ян Якаб Слаўэрхоф, нідэрландскі паэт, празаік, перакладчык (нар. 15.9.1898)
* 1937: Лукаш Калюга, беларускі празаік, перакладчык (нар. 27.9.1909)
* 1938: Мар'ян Здзяхоўскі, польскі літаратуразнавец (нар. 30.4.1861)
* 1942: Франц фон Мач, аўтрыйскі мастак
* 1948: Кадзуй Атані, японскі падарожнік
* 1974: Залман Шазар, ізраільскі грамадскі дзеяч, пісьменнік, паэт, палітык (нар. 24.11.1889)
* 2011: Стыў Джобс, амерыканскі інжынер і прадпрымальнік, сузаснавальнік карпарацыі Apple (нар. 24.2.1955)
* 2015: Хенінг Манкель, шведскі тэатральны рэжысёр, пісьменнік

## Святкуюць 
*  ЮНЕСКА: Сусветны дзень настаўніка
* 25px: Міжнародны дзень дзіцячага цэрэбральнага паралічу
* 25px: Міжнародны дзень супраць прастытуцыі
* : Дзень інжынера
* : Дзень Канстытуцыі
* : Дзень Узброеных сіл
* : Дзень настаўніка
* : Дзень Рэспублікі
* : Дзень дзяржаўнай мовы
* : Дзень работнікаў крымінальнага вышуку

К05
547

**547** — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 547 год наша эры, 547 год 1 тысячагоддзя, 47 год VI стагоддзя, 7 год 5-га дзесяцігоддзя VI стагоддзя, 8 год 540-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Велізарый адабраў назад Рым, які быў раней дастаўся остготам.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 547/548: Тэадэберт I, кароль франкаў
* Майлгун ап Кадвалан, кароль Гвінеда
576

## Падзеі
* Візантыйскія паслы прысутнічалі на оплакивании Дызабула, практычна незалежнага кіраўніка дзесяці заходніх цюркскіх родаў Цюркскага каганата.
* Перамога візантыйцаў над персамі пры Меліцене.
*Лангабарды захопліваюць крэпасць Сузу
* Ян Бікларскі паведамляе аб падзенні і запусценні фракійскіх гарадоў ад нападаў славян.
*Каралеўства вестготаў анэксавала паўднёвую частку тэрыторыі свеваў паміж ракамі Таха і Дуэра.

## Нарадзіліся
## Памерлі
## Іншае
5 жніўня

__NOTOC__

**5 жніўня** — дзвесце сямнаццаты (дзвесце васямнаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 25: Пад прымусам сваіх прыхільнікаў Лю Сю абвяшчае сябе імператарам Кітая. Пад імем Гуан У-дзі ён засноўвае усходнюю дынастыю Хань.
* 642: У бітве пры Мазерфельдзе Пенда кароль Мерсіі, апошні паганскі кароль англасаксаў, перамагае хрысціянскага караля Освальда Нартумбрыйскага. У гэтай бітве Освальд загінуў, пазней прылічаны да святых.
* 1100: Генрых I Баклерк быў каранаваны як кароль Англіі.
* 1262: Войскі Міндоўга і Шварна нанеслі паражэнне мазавецкаму рыцарству пад Длугасёдламі.
* 1506: Адбылася бітва пад Клецкам, войска Крымскага ханства разбіта арміяй ВКЛ.
* 1529: Скончылася Другая Італьянская вайна.
* 1619: У час Трыццацігадовай вайны адбылася бітва пры Вестэрніцэ.
* 1772: Адбыўся першы падзел Рэчы Паспалітай паміж Расіяй, Прусіяй і Аўстра-Венгрыяй.
* 1918: Пачалося леваэсэраўскае Аршанскае паўстанне.
* 1919: На тэрыторыi Лiтвы пачалi дзейнiчаць новыя грошы — Талоны.
* 2011: Прэм’ер-міністрам Тайланда абрана Інглак Чынават, першая ў гісторыі краіны жанчына на чале ўрада.
* 2013: Пачалася этнаграфічная экспедыцыя «Горкі-2013», арганізаваная Студэнцкім этнаграфічным таварыствам.

## Нарадзіліся 
thumb|left|120px|Ніл Армстранг
* 1540: Жазеф Жуст Скалігер, французскі гуманіст-філолаг
* 1802: Нільс Хенрык Абель, вядомы нарвежскі матэматык (пам. 6.4.1829)
* 1811: Амбруаз Тама, французскі кампазітар
* 1813 Івар Осэн, нарвежскі вучоны, стваральнік нюнорска (пам. 23.09.1896)
* 1815: Эдвард Джон Эйр, англійскі даследчык Аўстраліі (пам. 30.11.1901)
* 1844: Ілья Рэпін, рускі мастак (пам. 29.9.1930)
* 1850: Гі дэ Мапасан, французскі пісьменнік
* 1924: Аркадзь Жураўскі, беларускі мовазнавец (пам. 9.1.2009)
* 1925: Альберт Эшэнмозер, швейцарскі хімік
* 1930: Ніл Армстранг, амерыканскі астранаўт (пам. 25.8.2012)
* 1940: Элізабет Дэпардзьё, французская актрыса
* 1947: Віталь Скалабан, беларускі гісторык, літаратуразнавец
* 1947: Віктар Пятровіч Маркавец, беларускі жывапісец
* 1950: Розі Мітэрмаер, нямецкая гарналыжніца
* 1968: Марын Ле Пен, французскі палітык

## Памерлі 
thumb|right|120px|Мэрылін Манро
* 882: Людовік III, кароль Францыі
* 1585: Ярмак, заваёўнік Сібіры
* 1638: Петэр Мінёйт, галандскі палітычны дзеяч
* 1661: Карнеліс Янсенс ван Кёлен, нідэрландскі жывапісец
* 1662: Казімір Валадковіч, дзеяч каталіцкай царквы
* 1807: Жанна Барэ, французская падарожніца
* 1864: Рамуальд Траўгут, генерал, удзельнік паўстання 1863-64, адзін з яго кіраўнікоў
* 1895: Фрыдрых Энгельс, нямецкі філосаф і эканаміст
* 1908: Валерый Урублеўскі, беларускі і польскі рэвалюцыянер
* 1940: Фрэдэрык Кук, амерыканскі ўрач, палярны падарожнік
* 1941: Алесь Пруднікаў, беларускі паэт (нар. 14.5.1910)
* 1946: Вільгельм Маркс, рэйхсканцлер Веймарскай рэспублікі
* 1962: Мэрылін Манро, амерыканская кіназорка
* 1977: Макс Каўс, нямецкі мастак
* 2011: Анджэй Лепер, польскі палітык
* 2015: Ана Атэрлі, партугальская паэтэса

## Святкуюць 
*  Міжнародны дзень піва
*  Буркіна-Фасо: Дзень незалежнасці
*  Харватыя: Дзень перамогі

805
5 сакавіка

__NOTOC__

**5 сакавіка** — 65-ы (66-ы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1279: Перамога войска ВКЛ на чале з вял. кн. Трайдзенем над ордэнскім войскам у бітве пры Ашарадэне.
* 1496: Мараплавец Джон Кабат атрымаў каралеўскі патэнт з правам плавання для адкрыцця новых зямель пад англійскім сцягам з Брысталя.
* 1562: Магістр Лівонскага ордэна Готхард Кетлер у Рыжскім замку перадаў Мікалаю Радзівілу Чорнаму пячатку Ордэна і ключы ад Рыгі, прызнаючы свае ўладанні часткай ВКЛ.
* 1770: Забойства брытанскімі салдатамі некалькіх жыхароў амерыканскіх калоній («Бостанская разня»).
* 1907: Пачатак працы 2-ой Думы Расійскай імперыі.
* 1918: Перавод сталіцы Савецкай Расіі з Петраграда ў Маскву.
* 1940: Палітбюро ЦК ВКП(б) прыняло рашэнне аб расстрэле ваеннапалонных польскіх афіцэраў, якія знаходзіліся ў савецкіх турмах (гл. Катынскі расстрэл).
* 1946: Уінстан Чэрчыль у сваёй прамове называе мяжу з Усходнім блокам «Жалезнай заслонай».
* 1992: Беларусь устанавіла дыпламатычныя адносіны з Грэцыяй і Малайзіяй.
* 1998: НАСА абвясціла, што КА «Клементайн» знайшоў на Месяцы дастаткова вады, каб заснаваць калонію.

## Нарадзіліся 
* 1133: Генрых II Плантагенет, кароль Англіі (пам. 6.7.1189)
* 1326: Людовік Венгерскі, кароль венгерскі з 1342, кароль польскі з 1370 (пам. 11.9.1382)
* 1575: Уільям Оўтрэд, англійскі матэматык (пам. 30.6.1660)
* 1777: Юзаф Маралёўскі, беларускі паэт і педагог (пам. 12.8.1845)
* 1871: Роза Люксембург, нямецкая рэвалюцыянерка (пам. 15.1.1919)
* 1896: Кандрат Крапіва, беларускі навуковец і пісьменнік (пам. 1991)
* 1898: Чжоу Эньлай, кітайскі дыпламат
* 1910: Аўген Калубовіч (Каханоўскі), беларускі гісторык, палітычны дзеяч, настаўнік (пам. 25.5.1987)
* 1910: Эніа Флаяна, італьянскі пісмьеннік, драматург
* 1915: Ларан Шварц, французскі матэматык
* 1922: П'ер Паала Пазаліні, італьянскі пісьменнік, драматург, рэжысёр (пам. 2.11.1975)
* 1936: Канаан Банана, 1-ы прэзідэнт Зімбабвэ
* 1953: Мішэль Дэварэ, французскі фізік
* 1970: Джон Фрусчантэ, амерыканскі гітарыст, прадзюсар
* 2000: Беатрыс Чэбет, кенійская лёгкаатлет

## Памерлі 
* 254: Луцый I (Папа Рымскі)
* 1535: Ларэнца Коста, італьянскі жывапісец
* 1605: Клімент VIII, Папа Рымскі (нар. 24.2.1536)
* 1863: Мары Эленрыдэр, нямецкая мастачка
* 1865:  Генрых Вільгельм Шот, аўстрыйскі батанік
* 1953: Сяргей Пракоф'еў, рускі кампазітар (нар. 11(23).4.1891)
* 1953: Іосіф Сталін, кіраўнік СССР (нар. 1879)
* 1966: Ганна Ахматава, руская паэтэса (нар. 23.6.1889)
* 1985: Тодар Куніцкі, беларускі грамадска-палітычны дзеяч (нар. 14.5.1899)
* 2000: Мікола Ермаловіч, беларускі публіцыст, крытык, літаратуразнавец (нар. 29.4.1921)
* 2013: Валянцін Пятровіч Грыцкевіч, беларускі ўрач, грамадскі дзеяч (нар. 30.3.1933)
* 2013: Уга Чавес, прэзідэнт Венесуэлы (нар. 28.7.1954)

## Святкуюць 

305
5 мая

__NOTOC__

**5 мая** (**5 траўня**) — сто дваццаць пяты (сто дваццаць шосты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1260: Хубілай стаў Вялікім ханам мангольскай імперыі.
* 1494: Хрыстафор Калумб высадзіўся на Ямайцы.
* 1581: У горадзе Астрог выйшаў каляндар Івана Фёдарава, да кожнага месяца былі надрукаваны вершы Андрэя Рымшы.
* 1581: У выніку нападу на Гомель маскоўскага войска ў горадзе здарыўся пажар.
* 1891: У Нью-Ёрку адчынілася канцэртная зала Карнегі-хол, дырыжорам першага канцэрта быў Пётр Чайкоўскі.
* 1932: Створаны Клімавіцкі дзяржаўны аграрны каледж.
* 1945: Пачалося ўзброенае паўстанне ў Празе.
* 1953: Заснаваны Ордэн Карла Маркса (ГДР).
* 1993: Устаноўлены дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Эквадорам
* 2014: Скончыўся чэмпіянат свету па снукеры, у фінале Марк Сэлбі перамог Роні О'Салівана.
* 2019: Катастрофа SSJ 100 у аэрапорце Шарамеццева (Расія).
* 2025: Чжаа Сіньтун стаў першым у гісторыі чэмпіёнам свету па снукеры з Азіі.

## Нарадзіліся 
* 1210: Афонсу III, пяты кароль Партугаліі
* 1699: Юбер Друэ, французскі мастак
* 1747: Леапольд II, імператар свяшчэннарымскі (пам. 1.3.1792)
* 1813: Сёрэн Абю К’еркегор, дацкі філосаф, пратэстанцкі тэолаг і пісьменнік (пам. 11.11.1855)
* 1818: Карл Маркс, вядомы гісторык, філосаф (пам. 14.3.1883)
* 1819: Станіслаў Манюшка, польскі кампазітар (пам. 4.6.1872)
* 1828: Альберт Март, нямецкі астраном
* 1831: Уладзіслаў Борзабагаты, паўстанцкі камісар Навагрудскага павета ў 1863, удзельнік Парыжскай камуны, мемуарыст
* 1833: Імануэль Лазарус Фукс, нямецкі матэматык
* 1846: Генрык Сянкевіч, польскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі 1905 года (пам. 15.11.1916)
* 1917: Юрый Багушэвіч, беларускі пісьменнік, перакладчык (пам. 18.5.1983)
* 1934: Аляксей Гардзіцкі, беларускі літаратуразнавец (пам. 24.8.1999)
* 1936: Васіль Якавенка, беларускі празаік, публіцыст, грамадскі дзеяч
* 1941: Уладзімір Ярэц, беларускі матацыкліст, падарожнік
* 1957: Рычард Грант, брытанскі акцёр
* 1960: Айрэн Барклі, амерыканскі баксёр
* 1977: Віржыні Эфіра, бельгійская і французская актрыса
* 1995: Раман Дзмітрыевіч Пратасевіч, беларускі журналіст
* 2000: Элайджа Уінінгтан, аўстралійскі плывец, прызёр алімпійскіх гульняў
* 2003: Карлас Алькарас, іспанскі тэнісіст

## Памерлі 
* 1672; Сэмюэл Купер (мастак)
* 1821: Напалеон I Банапарт, імператар Францыі (нар. 15.8.1769)
* 1859: Іаган Петэр Густаў Лежон Дзірыхле, нямецкі матэматык
* 1874:  Шарль Глейр, швейцарскі мастак
* 1902: Фрэнсіс Брэт Гарт, амерыканскі пісьменнік
* 1918: Ніко Пірасмані, грузінскі мастак
* 1977: Людвіг Эрхард, нямецкі палітык (нар. 4.2.1897)
* 2007: Тэадор Мейман, амерыканскі фізік, стваральнік першай практычнай мадэлі лазера (нар. 11.7.1927)
* 2010: Умару Яр-Адуа, 13-ы прэзідэнт Нігерыі
* 2013: Расела Фальк, італьянская актрыса
* 2014: Эдуарда Мак Энтайр, аргенцінскі мастак

## Святкуюць 
* : Дзень друку
* : Дзень дзяцей

505
6

## Падзеі
* Рымская імперыя пачала паход супраць маркаманаў, якія пад кіраўніцтвам свайго валадара Марабода аб'ядналі гермундураў, лангабардаў, семнонаў, вандалаў і сабралі войска ў 74000 чалавек.

## Нарадзіліся
* Нерон Юлій Цэзар Германік

## Памерлі
60

**60** — высакосны год, пачаўся ў аўторак. 60 год нашай эры, 60 год 1 тысячагоддзя, 60 год I стагоддзя, 10 год 6-га дзесяцігоддзя I стагоддзя, 1 год 60-х гадоў.

## Падзеі 
* Сенека стварыў Quaestiones naturales — адзіны вядомы падручнік па фізіцы у рымскай літаратуры

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Прасутаг, тыгерн кельцкага племя іцэнаў
* 60 ці 61: Баўдзіка, правадырка брыцкага племені іцэнаў
61

**61** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 61 год нашай эры, 61 год 1 тысячагоддзя, 61 год I стагоддзя, 1 год 7-га дзесяцігоддзя I стагоддзя, 2 год 60-х гадоў.

## Падзеі 
* Рымляне падаўляюць паўстанне іценаў і трынавантаў у Брытаніі падчас падчас бітвы пры Уотлінг Стрыт. Лідар паўстання Баўдзіка гіне.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Баўдзіка, правадырка брыцкага племені іцэнаў
* Святы Варнава
62

**62** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 62 год нашай эры, 62 год 1 тысячагоддзя, 62 год I стагоддзя, 2 год 7-га дзесяцігоддзя I стагоддзя, 3 год 60-х гадоў.

## Падзеі 
* 5 лютага: Землятрус руйнуе Пампеі і іншыя месцы Кампаніі, а таксама прадвяшчае новую фазу актыўнасці Везувія.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Клаўдзія Актавія, дачка імператара Клаўдзія, першая жонка імператара Нерона
* Персій, рымскі паэт
* Секст Афраній Бур, рымскі дзяржаўны дзеяч
63

**63** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 63 год нашай эры, 63 год 1 тысячагоддзя, 63 год I стагоддзя, 3 год 7-га дзесяцігоддзя I стагоддзя, 4 год 60-х гадоў.

## Падзеі 
* Рымскі імператар Нерон загадаў паменшыць масу і пробу ўсіх манет у абароце, каб павялічыць грашовую масу. Гэта выклікала першую падрабязна дакументаваную інфляцыю ў гісторыі чалавецтва. Падзея была дасканала апісана Плініям Старэйшым

## Нарадзіліся 
* Клаўдзія Аўгуста — адзіная законная дачка Нерона

## Памерлі
64

## Падзеі
* Нерон упершыню выступіў у тэатры ў Неапалі. Пачатак грандыёзнага будаўніцтва ў Рыме.
* 18 ліпеня: у Рыме успыхнуў пажар, які знішчыў практычна ўвесь горад.
* Ганенні на хрысціян, абвінавачаных у падпале Рыма
* Быў укрыжаваны Апостал Святы Пётр

## Нарадзіліся
## Памерлі
642

## Падзеі 
* 17 красавіка: Прадстаўнікі арыстакратыі ў Каралеўстве Вестготаў паўсталі супраць караля Тульгі.
* 5 жніўня: У бітве пры Мазерфельдзе Пенда з Мерсіі, апошні паганскі кароль англасаксаў, перамагае хрысціянскага караля Освальда Нартумбрыйскага. У гэтай бітве Освальд загінуў, а некалькі пазней быў абвешчаны святым.
*24 лістапада: Тэадор I становіцца новым Папам Рымскім

## Нарадзіліся 
* Хасан аль-Басры, ісламскі багаслоў

## Памерлі 
* 12 кастрычніка: Ян IV, Папа Рымскі
65

## Падзеі
* Змова сенатараў, якія хочуць замяніць Нерона Гаем Кальпурніем Пізонам. Змова была раскрытая і падаўлена. Нерон вымусіў да самагубства Луцыя Анея Сенеку, Атыка Вестына і многіх іншых. Нерон адсвяткаваў 2-я Пяцігадовыя гульні, дзе выступаў у тэатры перад рымлянамі. Нерон забіў Папею.
* Рымскі філосаф-стоік Сенека, западозраны у змове супраць імператара, скончыў жыццё самагубствам па загадзе Нерона.

## Нарадзіліся
## Памерлі
* Сенека, рымскі палітык, філосаф, паэт
* Юній Аней Галіён
* Марк Аней Лукан, рымскі паэт
*Сімон-чараўнік, гностык
66

**66** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 66 год нашай эры, 66 год 1 тысячагоддзя, 66 год I стагоддзя, 6 год 7-га дзесяцігоддзя I стагоддзя, 7 год 60-х гадоў.

## Падзеі 
* У Іўдзеі ўспыхвае паўстанне. Зілоты займаюць Іерусалім, а сікарыі размяшчаюцца ў крэпасці Масада.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Петроній Арбітр, аўтар старажытнарымскага рамана «Сатырыкон»
* Публій Клодзій Тразея Пет, рымскі сенатар
5 верасня

__NOTOC__
**5 верасня** — дзвесце сорак восьмы (дзвесце сорак дзявяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1557: Сустрэча прадстаўнікоў ВКЛ і Інфлянцкага ордэна пад Пазволем, якая скончылася (14.9) заключэннем Пазвольскага дагавору.
* 1698: Маскоўскі цар Пётр I увёў падатак на бароды.
* 1800: Вялікабрытанія захапіла Мальту.
* 1905: Скончылася Руска-японская вайна.
* 1918: Саўнаркам РСФСР выдаў пастанову пра пачатак чырвонага тэрору, па якім «падлягаюць расстрэлу ўсе асобы, датычныя да белагвардзейскіх арганізацый, змоў і мецяжоў».
* 1950: Заснаваны нацыянальны парк Бандай-Асахі.
* 1977: Запушчаны ў космас аўтаматычны міжпланетны зонд «Вояджэр-1».
* 1978: Па прапанове прэзідэнта ЗША Джымі Картэра ў Кэмп-Дэвідзе пачаліся мірныя перамовы паміж Егіптам і Ізраілем.
* 1991: З’езд народных дэпутатаў СССР прыняў Дэкларацыю праў і свабод чалавека.
* 1993: На Венецыянскім кінафестывалі адбылася прэм’ера фільма «Тры колеры: Сіні» рэжысёра Кшыштафа Кеслёўскага.
* 2013: Прэм’ерай балета «Вітаўт» адкрываецца 81-ы сезон у Нацыянальным акадэмічным Вялікім тэатры оперы і балета.
* 2017: Вярхоўная Рада Украіны ўхваліла Закон «Аб адукацыі», якім вызначана, што мовай адукацыйнага працэсу будзе дзяржаўная мова.

## Нарадзіліся 
* 1187: Людовік VIII Леў, кароль Францыі
* 1638: Людовік XIV, кароль Францыі (пам. 1.9.1715)
* 1704: Марыс Кантэн дэ Латур, французскі мастак
* 1735: Іаган Крысціян Бах, нямецкі кампазітар
* 1774: Каспар Давід Фрыдрых, нямецкі жывапісец (пам. 7.5.1840)
* 1786: Сяргей Увараў, расійскі дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Пецярбургскай АН (пам. 4(16).09.1855)
* 1817: Аляксей Канстанцінавіч Талстой, рускі пісьменнік (пам. 28.9(10.10).1875)
* 1860: Кандрат Лейка, беларускі пісьменнік і педагог (пам. 6.9.1921)
* 1893: Язэп Фарботка, беларускі нацыянальны дзеяч, паэт, фатограф, навуковец (пам. 8.6.1956)
* 1901: Віталь Вольскі, беларускі празаік, драматург, літаратуразнавец, краязнавец, палітычны дзеяч (пам. 22.8.1988)
* 1917: Язэп Сажыч, беларускі грамадска-палітычны дзеяч, у 1982—1997 старшыня Рады БНР (пам. 19.11.2007)
* 1944: Майкл Дуглас, амерыканскі акцёр і прадзюсар
* 1946: Фрэдзі Мерк'юры, вакаліст рок-гурта «Queen» (пам. 1991)
* 1984: Рагнед Малахоўскі, беларускі паэт
* 1990: Кім Ён А, паўднёвакарэйская фігурыстка

## Памерлі 
* 1569: Пітэр Брэйгель Старэйшы, фламандскі мастак і графік (нар. паміж 1525 і 1530)
* 1836: Фердынанд Раймунд, аўстрыйскі акцёр і драматург
* 1857: Агюст Конт, французскі філосаф
* 1906: Людвіг Больцман, аўстрыйскі фізік-тэарэтык
* 1937: Анатоль Дзяркач, беларускі паэт, сатырык, гумарыст, мемуарыст (нар. 6(18).4.1887)
* 1982: Вернер Шольц, нямецка-аўстрыйскі мастак
* 1997: Маці Тэрэза, гуманітарны дзеяч
* 2002: Артур Вольскі, беларускі пісьменнік
* 2003: Кір Булычоў, савецкі пісьменнік-фантаст (нар. 1934)
* 2010: Карнель (мастак)

## Святкуюць 

905