Эпоха суддзяў

**Эпоха суддзяў** (1445 год да н.э. — 1045 год да н.э.) ахапляе перыяд біблейскай гісторыі ад смерці Ісуса Навіна да разбурэння скініі запавету ў , што адпавядае позняму бронзаваму веку.

## Агульная характарыстыка 
Нягледзячы на «юрыдычную» назву, гэтая эпоха можа быць названа смутным часам Ізраіля, што характарызуецца выбліскамі міжплемяннога і міжэтнічнага гвалту: «*У тыя дні не было цара ў Ізраіля; кожны рабіў тое, што яму здавалася правільным*» (). У гэты час ізраільцяне (нашчадкі Якава) распаліся на 12 плямён, сімвалічна з’яднаных вакол рэлігіі продкаў і ўсведамлення свайго кроўнага сваяцтва, што не замінала такім эксцэсам трайбалізму, як разня калена Яфрэма () і калена Веніяміна (), падчас якіх загінула да 92 тыс. ізраільцян (42 тыс. яфрэмлян, 25 тыс. сыноў веніямінавых і 22 тыс. ратнікаў ізраільскага апалчэння). Агульная ж колькасць ізраільцян, здольных да вайны, у гэты час складала 400 тыс. чалавек (). Характэрна, што раней агульная колькасць ізраільцян, якія выйшлі з Егіпта пры Майсею, была 600 тыс. чалавек ().

У эпоху Суддзяў частка ізраільцян працягвала весці качавы лад жыцця (), іншая стала пераходзіць да аселасці (). Жыхары іўдзейскага Віфлеема, напрыклад, гадавалі ячмень і пшаніцу ()

## Суддзі 
Сімвалічнымі аўтарытэтамі ізраільцян у гэты час былі суддзі (*шафцім*), да якіх прыходзілі «на суд» (). Суддзі з’яўляліся актыўнымі носьбітамі ізраільскай самасвядомасці і таму бязлітасна супрацівіліся тэндэнцыям асіміляцыі ізраільцян у асяроддзі мясцовага насельніцтва: хананеяў, хетаў, амарэяў і . Гэта выяўлялася і ў тым, што суддзі кіравалі ізраільскім апалчэннем і заклікалі да знішчэння свяцілішчаў мясцовых народаў (бажніц Баала і Астарта). Суддзёй мог быць і прарок (Самуіл), і правадыр банды разбойнікаў (), і жанчына (Дэвора). Пры гэтым усе яны актыўна выконвалі судзейскія функцыі, што дазволіла паставіць пытанне, што філасофія права, гэтак жа як і сучасная дактрына падзелу ўлад, мае вытокі ў Старым запавеце.

Наступнае за эпохай суддзяў устанаўленне пры пасярэдніцтве суддзі Самуіла ізраільскай манархіі дэманструе тое, чаго не мелі суддзі: рэгулярнае войска, усеагульнае падаткаабкладанне і рэальную выканаўчую ўладу. (). Маральны аўтарытэт суддзяў не заўсёды адпавядаў іх папулярнасці. Яны не грэбавалі забойствамі і распустай (Самсон), а таксама і хабарніцтвам (сыны Самуіла Ёіль і Авіа — ), хоць у цэлым іх улада была заснавана або на высокім маральным аўтарытэце, або на вайсковай сіле, бо і тое, і іншае дазваляла выканаць вынесеныя імі судовыя рашэнні, асабліва ў выпадку судовых спрэчак паміж прадстаўнікамі розных кален.

## Геаграфія 
Цэнтрам рассялення ізраільцян у эпоху Суддзяў быў, галоўным чынам, Заходні бераг ракі Іардан: гарады  (рэлігійны цэнтр), Сіхем (горад Ісуса Навіна) і Рама (горад Самуіла), размешчаныя ў Самарыі. Іерусалім і будучая Іўдзея тады яшчэ заставаліся ў руках , а Мегіда і Бейт-Шаан на поўначы — у руках хананеяў.

## Рэлігія 
Рэлігія ізраільцян у эпоху Суддзяў мела наступную своеасаблівасць. Глыбокая хвала адзінаму Богу ў  сінкрэтычна сумяшчалася з культам мясцовых духаў-трафімаў. Захоўваў сваё сакральнае значэнне Медны змей Майсея. Калена Дана проста вярнулася да ідалапаклонства ().  свяцілішча на гары Сіён яшчэ не было інтэгравана ў рэлігію ізраільцян.

## Гл. таксама 
* Кніга Суддзяў Ізраілевых
* Суфет

Катэгорыя:Біблія

Катэгорыя:Кніга Суддзяў Ізраілевых