Палярная экспедыцыя А. В. Калчака

**Паля́рная выратава́льная экспеды́цыя лейтэна́нта Калчака́** была падрыхтавана Імператарскай Акадэміяй навук для высвятлення лёсу груп Э. В. Толя і А. А. Бірулі, якія ўдзельнічалі ў Рускай палярнай экспедыцыі, і аказання ім дапамогі. Распрацаваў план прадпрыемства і кіраваў ім лейтэнант Імператарскага флота А. В. Калчак, які ўдзельнічаў у вандраванні Толя, будучы Вярхоўны кіраўнік Расіі і Вярхоўны галоўнакамандуючы Рускай арміяй. Таму па палітычных матывах пры савецкай уладзе гісторыя экспедыцыі радыкальна перакручвалася.

Пачуццё адказнасці і таварыскага абавязку штурхала А. В. Калчака на хуткія і наважныя дзеянні. Лейтэнант гатовы быў узяцца кіраваць экспедыцыяй, якая павінна была быць паслана на дапамогу Толю. Хоць у Калчака не магло быць упэўненасці, што яна дакладна адбудзецца, ён усё ж вырашыў выказаць на паперы свой план выратавання і падаць паперу старшыню Камісіі па рыштунку Рускай палярнай экспедыцыі акадэміку .

9 снежня 1902 года адбылося пасяджэнне Камісіі па рыштунку Рускай палярнай экспедыцыі, куды былі запрошаны , Калчак і Валасовіч. Усе былі заклапочаны высвятленнем лёсу груп Толя і Бірулі і аказаннем ім дапамогі. Вядомы палярнік акадэмік  выступіў з прапановай ізноў ісці да вострава Бенета на «Зары», забяспечыўшы судна вугалем, аднак супраць ідэі адпраўкі «Зары» для аказання дапамогі Толю выступіў Мацісан, аргументуючы сваю пазіцыю «поўнай няўпэўненасцю ў магчымасці дасягнення запланаванай мэты»; паводле яго думкі, гэты варыянт мог саміх ратавальнікаў паставіць у не менш небяспечнае становішча, чым тое, у якім апынулася партыя Толя, апроч таго, Мацісан адзначаў, што да моманту меркаванага прыбыцця шхуны да берагоў вострава Бенета група Толя можа яго пакінуць — так у рэчаіснасці і адбылося. Уздымалася пытанне адпраўкі ў раён Новасібірскіх астравоў , аднак гэты план быў адпрэчаны з-за занадта вялікай асадкі ледакола і вялікай колькасці людзей, якія складалі яго каманду і якіх немагчыма было б прахарчаваць у выпадку вымушанай зімоўкі ледакола ў Арктыцы.

Калі стала зразумела, што «Зара» ужо не прыйдзе, страляць птушак і нарыхтоўваць іх мяса было позна: у кухні экспедыцыяй Калчака было выяўлена 30 патронаў для драбавіка. Мядзведзя падстрэліць таксама можна далёка не заўсёды. Алені пайшлі з вострава Бенета на поўдзень восенню, услед за імі давялося сыходзіць і не мелым нават змены адзення на выпадак змакання людзям. У групы Толя сканчалася гаручае для гатавання ежы, а галоўнае — для атрымання прэснай вады. Зімоўка абяцала палярнікам Толя толькі галодную смерць, а паход на поўдзень пакідаў адзіны, хай і мізэрны, шанец на выратаванне..

## Памяць 
Палярнікі, якія пабывалі ў 1956 годзе на востраве Бенета, збудавалі з адломкаў скал памятную дошку з забароненым у тыя гады імем кіраўніка ратавальнай экспедыцыі 1903 года, так і гісторыя ратавальнай экспедыцыі 1903 года, дзе галоўную ролю гуляў ужо сам Калчак.

У газетах СССР паведамлялася пра тое, што каштоўныя калекцыі Толя былі выяўлены нейкім «дарадцам». Ва ўспамінах контр-адмірала  «Два адміралы» гэта апісваецца наступным чынам:

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Сібіры
Катэгорыя:Палярныя экспедыцыі
Катэгорыя:Усходняя Сібір