open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
СБ. Беларусь сегодня

**«СБ. Беларусь сегодня»** (, раней — **«Советская Белоруссия»**) — беларуская грамадска-палітычная газета, выдаецца са жніўня 1927 г. Выходзіць тыражом больш за 150 тысяч асобнікаў пяць разоў на тыдзень. Да 1937 г. называлася **«Рабочий»**.

У гады Вялікай Айчыннай вайны выпускалася ў прыфрантавой паласе, пазней — на беларускай мове — у Маскве, са снежня 1943 г. ў Гомелі, са жніўня 1944 г. — у Мінску. Цяпер выходзіць на рускай мове пад назвай «Беларусь Сегодня».

Узнагароджана ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1964).

Заснавальнікі — Адміністрацыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь і рэдакцыйны савет. Галоўны рэдактар — Дзмітрый Жук.

Галоўны рэдактар газеты Дзмітрый Жук трапіў пад санкцыі ЕС і Швейцарыі летам 2024 года.

## Галоўныя рэдактары 
* Маісей Шульман (жнівень 1927 — сакавік 1928)
* Ігнат Шыпіла (1928 — снежань 1928)
* Уладзімір Гінцбарг (снежань 1928 — люты 1929)
* Леанід Якоўлеў (1929—1930)
* Наталля Красіна (верасень 1930 — студзень 1932)
* Рыгор Байкачоў (1938—1939)
* Іван Фешчанка (1940—?)
* Аляксей Раманаў (?—1949)
* Алег Здаравенін (1949—1963)
* Аляксандр Зінін (1963—1989)
* Зіновій Прыгодзіч (1990—1992)
* Ігар Асінскі (1993—1994)
* Мікалай Галко (1994—1995)
* Павел Якубовіч (1995—2018)
* Дзмітрый Жук (з 2018)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Водгукі на газету «Савецкая Беларусь» на сайце Otzyvy.by

Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Советская Белоруссия
Катэгорыя:З’явіліся ў 1927 годзе
Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:Прапаганда ў Беларусі
Катэгорыя:Падпольны друк Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну
Monochamus sartor

**Monochamus sartor** — від жукоў падсямейства  сямейства .

## Апісанне 
Жук даўжынёй ад 15 да 37 мм. Цела падоўжанае, цыліндрычнае, чорнага колеру. Пярэдняспінка з вострым бугарком па баках. Надкрылы ў грубай скульптуры, перад сярэдзінай з прагінам, іх вяршыні без густога валасянога апушэння. У самак маюцца светлыя валасяныя плямы на надкрыльях. Вусікі самца у два разы даўжэй цела, у самкі — толькі крыху заходзяць за надкрылья. Вусікі самкі са светлымі кольцамі на першай палове членікаў. Шчыток густа апушаны валасінкамі, без голай сярэдняй лініі.

## Распаўсюджванне 
Мае шырокае распаўсюджванне ў Еўропе; ад Францыі, Швейцарыі, поўначы Італіі і Румыніі праз Еўропу да Украіны.

## Сінонімы 
* *Monochamus rosenmuelleri* (Caderhjelm, 1798)
* *Monochamus mulsanti* Seidlitz, 1891
* *Monohammus okenianus* Gistl, 1857
* *Lamia sutor* (Linnaeus) Panzer, 1794)

## Галерэя 

Выява:Schneiderbock - Monochamus sartor - male 02 (HS).jpg|Самец
Выява:Schneiderbock - Monochamus sartor - female 02 (HS).jpg|Самка

## Спасылкі 
* Forest Pests *Monochamus sartor* Fabr.
* Трыба Monochamini: Monochamus sartor (F., 1787) — фатаграфіі Шчэпана Зярко

Катэгорыя:Вусачы
Carcharhinus longimanus

**Carcharhinus longimanus** — від акул атрада .

## Знешні выгляд 
Дасягае 3,5-4 метра ў даўжыню, але часцей сустракаюцца асобіны даўжынёй да 1,5-2 метраў і вагой 20-60 кг. Размножваецца шляхам жыванараджэння, прыносячы пяць-сем малькоў даўжынёй да 40 см. Мае вельмі доўгія грудныя плаўнікі. Цела афарбавана ў карычнева-шэры колер, канцы плаўнікоў могуць мець светлыя плямы.

## Экалогія 
Сустракаецца паўсюдна ў трапічнай зоне. Сілкуецца рыбамі і кальмарамі, часам малюскамі, таксама любымі даступнымі адкідамі.

Выказваліся гіпотэзы аб здольнасці некаторых відаў акул да паветранага нюху, то ёсць здольнасці ўлоўліваць і дыферэнцаваць пахі ў паветры.

## Небяспека 
Жак-Іў Кусто называў гэтых акул «*князямі Даўгарукімі*» і сцвярджаў што «гэта адзіны прадстаўнік селахій, які ні кроплі не баіцца падводных плыўцоў».

Вядомыя выпадкі нападу гэтых акул на людзей са смяротным зыходам, аднак гэтыя выпадкі вельмі рэдкія, бо акулы рэдка падыходзяць да берага.

Катэгорыя:Акулы
Bougainvillea

**Bougainvillea** — род вечназялёных раслін сямейства . Распаўсюджаныя ў Паўднёвай Амерыцы.

## Назва 
Род названы у гонар Луі Антуана дэ Бугенвіля (1729—1811), французскага вандроўніка, кіраўніка першай французскай кругасветнай экспедыцыі, члена Парыжскай Акадэміі навук.

## Біялагічнае апісанне 
Прадстаўнікі роду — вечназялёныя павойныя хмызнякі, часам невысокія дрэвы. Расліны ў прыродзе дасягаюць вышыні 5 метраў.

Лісце чарговае, з суцэльнымі бакамі.

Кветкі дробныя, малапрыкметныя, заключаны ў ярка афарбаваныя (звычайна ў пурпурны колер) шырокія прыкветкі, якія і вызначаюць дэкаратыўную каштоўнасць прадстаўнікоў гэтага роду.

## Выкарыстанне 
Некаторыя віды культывуюць як пакаёвыя або аранжарэйныя расліны, гэта ставіцца ў першую чаргу да бразільскіх відаў  і . Расліны лёгка размножваюцца тронкамі, хутка растуць.

Выява:Bougainvillea close.jpg|
Выява:Bougainvillea-Flowers-KayEss-1.jpeg|
Выява:Bougainvillea_Bonsai.jpg|Bougainvillea-бансай
Выява:Bougainvillea glabra (in a greenhouse) 01.JPG|

## Спасылкі 
* 
* *Bougainvillea spinosa* in Argentina 
* Flora Brasiliensis: *Bougainvillea*

Катэгорыя:Пакаёвыя расліны
Катэгорыя:Гваздзікакветныя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1789 годзе
Івіян Саркас

**Івіян Саркас** (; нар. , ) — пераможца міжнароднага конкурсу прыгажосці Міс Свету 2011. Яе перамога стала для Венесуэлы шостай на Міс свету.

Івіян Саркас заснавала ўласны фонд дапамогі дзецям. Яе хобі — валейбол, альпінізм і паходы.

Рост Івіян Саркас — 179 см.

## Спасылкі 
* Старонка Івіян Саркас на сайце конкурсу «Міс свету» 
* Івіян Саркас — Фотагалерэя

Катэгорыя:Фотамадэлі Венесуэлы
Валянцін Мікалаевіч Салаўёў

**Валянцін Мікалаевіч Салаўёў** (нар. , Стоўбцы, Мінская вобласць) — беларускі акцёр.

## Біяграфія 
У БДТ-2 з 1986 года пасля заканчэння БДТМІ. Акцёр шырокага творчага дыяпазону, выконвае ролі сацыяльных герояў. Унутраны драматызм, эмацыйная насычанасць, уменне раскрыць сутнасць вобраза. Удзел у міжнародных тэатральных фестывалях «Белая вежа» (2004, г. Брэст) і Турцыі (2004, Трабзон) са спектаклем «Бацька» А. Стрындберга, «Славянскія тэатральныя сустрэчы» (2005, г. Гомель) са спектаклем «Кацярына Іванаўна» А.Андрэева. Спектакль «Шагал…Шагал…» У.Драздова — на міжнародных тэатральных фестывалях у Англіі, Шатландыі, Францыі, Германіі, Расіі, Малдове, ЗША.

З 1986 па 2012 год працаваў у Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Якуба Коласа ў Віцебску. З 2013 года працуе ў Рэспубліканскім тэатры беларускай драматургіі ў Мінску.

## Рэпертуар 
* «Несцерка» А. Вольскага — Несцерка, Суддзя,
* «Памінальная малітва» Р. Горына — Тэўе,
* «От, цо да!» С. Яновіча — Тарашкевіч,
* «Васа» М. Горкага — Прохар,
* «Млын» А. Дударава — Палкоўнік,
* «Падзея» У. Набокава — Рэўшын,
* «Жанчына ў пяску» Кобэ Абэ — Дзюмпэй,
* «Кракаўскі студэнт» Г. Марчука — Лука Скарына,
* «Прымакі» Янкі Купалы — Максім Кутас і інш.
Акцёрскую працу ў рэпертуарным тэатры сумяшчае са здымкамі ў кіно і ўдзелам у спектаклях «Заслужанага калектыву рэспубліканскага тэатра беларускай драматургіі».

## Прэміі і ўзнагароды 
* медаль Францыска Скарыны (2006),
* медаль «За ўклад у развіццё культуры Беларусі» (2006),
* Лаўрэат прэміі імя В. Дуніна-Марцінкевіча і прыза «Натхненне» (2008),
* «Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь» (2012).

## Спасылкі 
* Салаўёў Валянцін Мікалаевіч  
* Соловьев Валентин Николаевич 
* Соловьёв Валентин Николаевич (#467)  

Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Diseases Database

**База гэтых захворванняў** (**The Diseases Database**) — бясплатны сайт, які прадстаўляе інфармацыю аб ўзаемаадносінах паміж захворваннямі, сімптомамі і лекавымі прэпаратамі. Гэта база даных падтрымліваецца невялікай лонданскай кампаніяй Medical Object Oriented Software Enterprises Ltd.

База даных цалкам убудавана ў сістэму UMLS.

## Спасылкі 
* Сайт базы даных

Катэгорыя:Біяінфарматыка
Катэгорыя:Крыніцы медыцынскай інфармацыі
Катэгорыя:Базы даных у Інтэрнэце
Міс Свету 2011

**Міс Свету 2011** — 61-ы конкурс прыгажосці Міс Свету, прайшоў 6 лістапада 2011 года ў Лондане (Вялікабрытанія). Чаканы дэбют Кыргызстана не адбыўся: мадэль Назіра Нуржанава была адхілена ад конкурсу.

Пераможцам стала Івіян Саркас з Венесуэлы. Па завяршэнні конкурсу Александрыя Мілс з ЗША каранавала новую пераможцу. 

## Удзельніцы 
На 1 мая 2011 года былі абраны 20 удзельніц:

## Зноскі 
Катэгорыя:Міс Свету
Катэгорыя:Падзеі 6 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Лондане
MedlinePlus

**MedlinePlus** — вэб-сайт, створаны Нацыянальнай Бібліятэкай Медыцыны Злучаных Штатаў (United States National Library of Medicine).

## Кантэнт 
MedlinePlus змяшчае:
* Шырокую інфармацыю ад Нацыянальнага Інстытута Здароўя ЗША і з іншых крыніц пра больш за 650 захворванняў
* Інтэрактыўныя навучальныя праграмы
* Спіс бальніц і ўрачоў
* Медыцынскую энцыклапедыю (adam.com Health Illustrated Encyclopedia)
* Медыцынскі слоўнік (Merriam-Webster)
* Медыцынскую інфармацыю на іспанскай мове
* Вычарпальную інфармацыю пра лекавыя прэпараты, як тыя, што прадаюцца па рэцэпце, так і тыя, што адпускаюцца без рэцэпту
* Медыцынскую інфармацыю са СМІ
* Спасылкі на тысячы клінічных выпрабаванняў лекаў.

На сайце MedlinePlus няма рэкламы.

Катэгорыя:Крыніцы медыцынскай інфармацыі
Катэгорыя:Бібліяграфічныя даведнікі і базы даных
Катэгорыя:Базы даных у Інтэрнэце
Brahmaea

**Brahmaea** — род матылёў сямейства .

## Віды 
* 
* 
*  =Brahmophthalma hearseyi
* 
* 
* 
* 
*  =Brahmaea conchifera, =Bombyx wallichii, =Brahmophthalma wallichii

Катэгорыя:Матылі
Алектыс даўгапёры

**Алектыс даўгапёры** (*Alectis ciliaris*) — від трапічных марскіх рыб сямейства .

## Апісанне 
Сустракаецца ў трапічных водах па ўсім свеце, дарослыя часта насяляюць ўзбярэжжа, у той час як непаўналетнія, як правіла, маюць пелагічны лад жыцця і плаваюць з акіянічнымі плынямі.

Насяляе на глыбінях менш за 100 метраў, спажываючы спектр ракападобных і дробных рыб. Від мае другараднае эканамічнае значэнне.

Катэгорыя:Стаўрыдавыя
Stachys byzantina

**Stachys byzantina** — від шматгадовых травяністых раслін роду  сямейства .

## Арэал 
Від расце ў дзікай прыродзе Турцыі, Арменіі і Ірана, але вырошчваецца як дэкаратыўная расліна ў садах і на кветніках і ў іншых краінах, у тым ліку і ў Беларусі.

## Класіфікацыя 
Від **Stachys byzantina** ўваходзіць у род  падсямейства  сямейства  парадку .

### Сінонімы 
* 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Чысцік
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1849 годзе
Іпаліт Франсуа Жабер

**Іпаліт Франсуа Жабер** (,  — ) — французскі.

## Навуковыя працы 
* *Illustrationes plantarum orientalium …* (1842, 5 vol. in 4°).

## Спасылкі 
* Hippolyte François Jaubert
* Hippolyte François Jaubert (1798 — 1874)

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Батанікі Францыі
Катэгорыя:Міністры Францыі
Катэгорыя:Палітыкі Францыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёна
Жан-Луі Мары Пуарэ

**Жан-Луі Мары Пуарэ** (1755—1834) () — французскі святар, батанік і падарожнік.

У 1785—1786 гг. па даручэнні караля Людовіка XVI займаўся вывучэннем флоры Алжыра.

Пасля Вялікай французскай рэвалюцыі займаў пасаду прафесара прыродазнаўчыя гісторыі ў Вышэйшай школе () дэпартамента Эна.

## Расліны, апісаныя Пуарэ 
[thumb|[Лілея Мішо —  — адна з раслін, апісаных Пуарэ. Батанічная ілюстрацыя Уолтэра Худа Фітча.]]
Адна з раслін, апісаных Пуарэ — Глог звычайны — 

## Расліны, названыя ў яго гонар 
У гонар Пуарэ названы род  з сямейства .

## Навуковыя працы 
* Leçons de flore: Cours complet de botanique 1819—1820 (Ілюстрацыі: P. J. F. Turpin).
* Voyage à Barbarie, …, pendant les années 1785 et 1786. — 1789.
* Histoire philosophique, littéraire, économique des plantes d’Europe. — 1825—1829.
* У суаўтарстве з Жанам Батыстам Ламаркам. Encyclopédie méthodique: Botanique. — 1789—1817.
* У суаўтарстве з Жанам Батыстам Ламаркам. Tableau encyclopédique et méthodique des trois règnes de la nature: Botanique. — 1819—1823.

Катэгорыя:Батанікі Францыі
Эцьен П’ер Вантэна

'''Эцьен П'ер Вантэна''' (, 1 сакавіка 1757 — 13 жніўня 1808) — французскі батанік і міколаг.

## Біяграфія 
Эцьен П'ер Вантэна нарадзіўся ў Ліможы 1 сакавіка 1757 года.

Калі Эцьен П'ер Вантэна працаваў дырэктарам духоўнай бібліятэкі Sainte-Geneviève у Парыжы, ён здзейсніў вандраванне ў Англію. Ён наведаў батанічныя сады краіны, якія натхнілі яго на навуковую дзейнасць.

Пазней Эцьен П'ер Вантэна вучыўся і супрацоўнічаў з такім батанікам, як Шарль Луі Лерыцье дэ Брутэль (1746—1800).

У 1795 годзе ён быў выбраны членам Французскай акадэміі навук.

Эцьен П'ер Вантэна памёр у Парыжы 13 жніўня 1808 года.

## Навуковая дзейнасць 
Эцьен П'ер Вантэна спецыялізаваўся на папарацепадобных і на насенных раслінах, а таксама на мікалогіі.

## Навуковыя працы 
* 1792: *Dissertation sur les parties des Mousses qui étaient regardées comme fleurs mâles et comme fleurs femelles*.
* 1792: *Mémoire sur les meilleurs moyens de distinguer le calice de la corolle*.
* 1794: *Principes de botanique, expliqués au Lycée républicain par Ventenat*.
* 1798: *Tableau du règne végétal selon la méthode de Jussieu*.
* 1799: *Description des plantes nouvelles et peu connues, cultivées dans le jardin de J.-M. Cels*.
* 1803: *Jardin de La Malmaison*.
* 1812: *Histoire des champignons de la France, ou Traité élémentaire, renfermant dans un ordre méthodique les descriptions et les figures des champignons qui croissent naturellement, en France*.
* *Flore de la région parisienne*.

Катэгорыя:Батанікі Францыі
Катэгорыя:Міколагі Францыі
Мухамор

**Мухамор**, **Мухамора** (*Amanita*) — род шапкавых базідыяльных грыбоў сямейства .

## Апісанне 
Пладовае цела грыба (шапка на ножцы) у маладых мухамораў абкружана агульным пакрывалам, потым яно разрываецца і застаецца каля асновы ножкі ў выглядзе мешкападобнай похвы, а на шапцы — як белыя шматкі або лускавінкі. Шапка белая, зялёная, шэрая, шэра-фіялетавая, чырвоная дыяметрам да 20 см. Пласцінкі белыя, жаўтаватыя. Ножка цыліндрычная або булавападобная, уверсе бывае з кольцам ад частковага покрыва. Споры шарападобныя, бясколерныя.

## Арэал 
Вядома каля 100 відаў. Пашыраны ў Еўразіі, Амерыцы, Аўстраліі, Афрыцы. Растуць у лясах рознага тыпу пераважна ва ўмеранай зоне. Мікарызаўтваральнікі. На тэрыторыі Беларусі 19 відаў. Найбольш вядомыя , , , ; трапляюцца з ліпеня па кастрычнік.

## Значэнне і шкоднасць 
Ёсць ядомыя, напрыклад, , . Смяротна атрутныя  і . Іншыя віды маюць фізіялагічна актыўныя рэчывы (таксіны, галюцынагены і інш.), якія ўздзейнічаюць на нервовую сістэму.

## Літаратура 
* *Колас С.* Мухамор //
Лешчанка (Краснапольскі раён)

**Ле́шчанка** (, ) — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Яноўскага сельсавета.

Да 25 ліпеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Высакаборскага сельсавета.

У 1832—1864 гадах у вёсцы дзейнічала Лешчанская шкляная мануфактура.

Катэгорыя:Яноўскі сельсавет (Краснапольскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёна
Сцяг Арэгона

**Сцяг Арэгона** () - адзін з афіцыйных знакаў амерыканскага штата Арэгон. Сцяг Арэгона быў афіцыйна прыняты 26 лютага 1925 года.

## Апісанне 
Сцяг выкананы ў  цёмна-сінім і залатым колерах, якія з'яўляюцца афіцыйнымі колерамі штата. Сцяг Арэгона з'яўляецца двухбаковым. На пярэднім боку на цёмна-сінім фоне ў залатым колеры размешчаны элементы: шчыт герба з гербам штата, над ім подпіс *«Штат Арэгон»* ()  і пад ім - 1859, год прыняцця Арэгонам статусу штата. Шчыт акружаны 33 зоркамі, якія сімвалізуюць атрыманне Арэгонам статусу штата 33-м па ліку. 

Для выкарыстання на парадах дапускаецца аблямоўванне сцяга залатымі махрамі. Для паўсядзённага ж выкарыстання махра не з'яўляецца абавязковай. 

Катэгорыя:Сцягі ЗША
Брэменскі парк рададэндранаў

**Брэменскі парк рададэндранаў** () — парк з велізарнай калекцыяй рададэндранаў і азалій (46 га), а таксама з батанічным садам (3,2 га), размешчаны ў Брэмене, Германія. Колькасць сартоў рададэндранаў, якія прадстаўлены ў парку, складае 1 000, у тым ліку 500 у батанічным садзе. Штогод парк наведваюць каля 300 000 наведвальнікаў. Уваход у парк, за выключэнем батанічнага саду, вольны.

## Гісторыя 
Парк пачаў працу ў 1933 годзе па ініцыятыве Нямецкага таварыства рададэндранаў на базе былых сельскагаспадарчых угоддзяў і лясоў. Адкрыццё парка для грамадства адбылося ў 1937 годзе. Першапачаткова парк складаўся з раслін з Мексікі і Каўказа, калекцый культурных раслін, лекавых траў, мясцовых раслін і атрутных раслін. Парк з’яўляўся прыватнай маёмасцю да 1935 года, пасля стаў уласнасцю горада і быў перанесены на цяперашняе месца. Калекцыя саду была завершана ў 1949—1950 гг. Цэнтр Батаніка, які лічыцца найбуйнейшым цэнтрам прыроды Германіі, адкрыўся ў 2003 годзе. У 2007 годзе парк пераведзены ў лік некамерцыйных арганізацый.

## Парк азалій і рададэндранаў 
У парку ёсць наступныя часткі:
* Парк азалій — вялікі ландшафтны парк з ручаямі і газонамі; азаліі месцяцца пад старымі букавымі і дубовымі дрэвамі. Калекцыі ўключаюць дзікія віды з Паўночнай Амерыкі, а таксама гістарычныя сарты з Чэхіі, Германіі і Злучаных Штатаў.
* Лес рададэндранаў — старая, са шчыльнай расліннасцю, частка парку, з першымі рададэндранамі, пасаджанымі ў 1936 годзе.
* Парк рададэндранаў — уключае больш за 2000 сартоў рададэндранаў і азалій.
* Новыя сарты — экспазіцыя новых сартоў рададэндранаў, створаных нямецкімі селекцыянерамі, абнаўляецца кожныя 5 гадоў пры садзейнічанні Нямецкага таварыства рададэндранаў. Апошнія расліны былі пасаджаны ў 2007—2008 гадах.

## Батанічны сад 
Батанічны сад змяшчае наступныя калекцыі:
* Альпійскі сад.
* Геаграфічныя зоны — расліны з Паўднёвай Амерыкі, Азіі, Аўстраліі, Новай Зеландыі і Балкан.
* Сад пусташы — верасовыя сарты.
* Карэнныя флора — каля 1000 з 2000 відаў карэнных раслін, якія растуць на паўночным захадзе Германіі, у тым ліку каля 200 відаў знаходзяцца ў Чырвонай Кнізе Ніжняй Саксоніі і Брэмена, як знікаючыя віды раслін.
* Лекавыя і карысныя расліны — каля 400 сартоў лекавых раслін (адна з самых вялікіх калекцый у Германіі) і каля 200 сартоў сельскагаспадарчых раслін.
* Рададэндравы сад з дэкаратыўнымі каменнымі горкамі — сарты рададэндранаў з Альпаў, Гімалаяў і гор Кітая і Японіі.
* Ценявыя расліны.

## Іншыя сады і паркавыя зоны 
* Сад бансай — сухі дзэн-сад з бансай.
* Азіяцкая экспазіцыя цэнтра Батаніка — прадстаўляе разнастайныя драўняныя сарты, у тым ліку рададэндраны з Непала, Тыбета, правінцыі Юньнань і Бірмы, а таксама статуі з Паўднёва-Усходняй Азіі, малітоўныя колы, кітайскі павільён гарбаты і статую Буды.
* Сад руж — 230 сартоў руж.
* Сад водару — ружы і араматычныя травы, такія як чабор і лаванда.

## Спасылкі 
* Сайт цэнтра Батаніка
* План парку
* Інфармацыя на сайце BGCI

Катэгорыя:Батанічныя сады Германіі
Катэгорыя:Славутасці Брэмена
Сцяг Арызоны

**Сцяг Арызоны** () - адзін з сімвалаў амерыканскага штата Арызона.

Сцяг штата Арызона ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча перасечанае на дзве роўныя часткі. Верхняя частка складаецца з 13 прамянёў чырвонага і залатога колеру (колеры канкістадораў і сцяга Іспаніі), прадстаўляючы 13 першапачатковых акругаў Арызоны (цяпер 15 акругаў), гэтак жа сімвалізуючы маляўнічыя заходы Арызоны. Ніжняя частка сцяга сіняга колеру сімвалізуе свабоду. У цэнтры сцяга змешчана зорка меднага колеру, якая сімвалізуе медную горназдабыўную прамысловасць Арызоны.

У 1910 годзе палкоўнік Чарлз В. Харыс, кіраўнік Арызонскай нацыянальнай гвардыі, распрацаваў сцяг для арызонскай каманды стралкоў, якія выступалі ў нацыянальных спаборніцтвах. Да гэтага моманту каманда з Арызоны была адзінай камандай, якая не мела свайго сцяга.

Гэты сцяг быў зацверджаны афіцыйным сцягам штата Арызона 27 лютага 1917 г., трэцім дзяржаўным сходам штата. Законапраект быў прыняты без подпісу губернатара Томаса Кампбэла. Сам губернатар афіцыйна не патлумачыў сваіх прычын бяздзейнасці ў гэтым пытанні.

У апытанні, праведзеным у 2001 годзе Паўночнаамерыканскай Вексілагічнай Асацыяцыяй, Арызонскі сцяг быў названы адным з «10 лепшых сцягоў на кантыненце», заняўшы шостае месца з 72-х Паўночнаамерыканскіх сцягоў.

## Пабудова сцяга 
Стаўленне вышыні да даўжыні - 2:3. Промні сонца наверсе падзеленыя на трынаццаць роўных доляў, якія, пачынаючы з чырвонага прамяня, напераменку чаргуюцца з залатым промнем. У цэнтры сцяга, медная зорка вышынёй у палову вышыні сцяга. Ніжняя частка сцяга - сіняга колеру, у палову вышыні ад вышыні сцяга. Чырвоны і сіні колер маюць тое жа самае адценне, якое выкарыстоўваецца на сцягу ЗША. Вызначэнне колеру медзі і золата ў законе не агаворваюцца. Прапанаваны памер сцяга - чатыры на шэсць футаў, зорка - два фута вышынёй.

Катэгорыя:Сцягі ЗША
Палітычныя арганізацыі беларускай гісторыі

Палітычныя традыцыі на тэрыторыі Беларусі вельмі глыбокія і пачынаюцца яшчэ ў часы Рэчы Паспалітай. Тут мелася вялікая традыцыя стварэння канфедэрацый — своеасаблівых палітычных партый-магнатаў. У першай палове XIX ст. на Беларусі дзейнічалі шматлікія тайныя студэнцкія арганізацыі, падчас паўстання Кастуся Каліноўскага — групоўкі белых і чырвоных. У другой палове XIX ст. у Пецярбургу існавала «Беларуская сацыяльна-рэвалюцыйная група» (група «Гоман»). У 1902 годзе ўзнікае «Беларуская рэвалюцыйная грамада» (затым — сацыялістычня).

## Храналогія 
* Часіны Вялікага княства Літоўскага
* Часіны Рэчы Паспалтай
* Слуцкая канфедэрацыя
* Перыяд Расійскага ўладарання
* Дэмакратычнае таварыства
* Таварыства філаматаў
* Таварыства філарэтаў
* Саюз свабодных братоў
* Група «Гоман»
* БРГ
* БСГ
* Краёвая партыя Літвы і Беларусі
* Канстытуцыйна-каталіцкая партыя Літвы і Беларусі
* Хрысціянская злучнасць
* БХД
* Беларуская народная партыя сацыялістаў
Даміцыян

**Ціт Флавій Даміцыян** (; , Рым — ) — рымскі імператар (81—96).

Апошні з дынастыі Флавіяў, малодшы сын Веспасіяна. У 83 перамог герм. племя хетаў, арганізаваў будаўніцтва лімеса (сістэма пагранічных умацаванняў), заснаваў правінцыі Ніжняя і Верхняя Германія. У 85—92 вёў барацьбу на Дунаі супраць цара дакаў Дэцэбала, у 89 вымушаны быў заключыць мір, паводле якога рымляне абавязваліся выплачваць дакам штогоднюю даніну. Праводзіў самадзяржаўную палітыку, абмяжоўваў уплыў сената, абапіраўся на саслоўе коннікаў і войска, загадаў называць сябе «гаспадаром і богам», што выклікала апазіцыю сената. Забіты ў выніку змовы і пракляты сенатам.

Біяграфія Даміцыяна выкладзена Светоніем.

## Гл. таксама 
* Гней Юлій Агрыкала

Катэгорыя:Імператары рымскія
Саламея Дэшнер

**Саламея Дэшнер** (*Salomea Deszner*; , г. Беласток, Польшча — ) — польская актрыса драмы і оперы, рэжысёр і антрэпрэнёр.

Выканаўца роляў маладых гераінь і субрэтак. У 1777—85 і 1790—94 у Варшаўскім тэатры. У 1785—90 працавала ў тэатрах Львова, Вільні. 3 1794 у Гродне, дзе ў 1802 стварыла першы пастаянны тэатр, якім кіравала да канца жыцця (гл. Гродзенскі тэатр Дэшнер).

Катэгорыя:Актрысы Беларусі
Катэгорыя:Актрысы Польшчы
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Беластоку
Гродзенскі тэатр Дэшнер

**Гродзенскі тэатр Дэшнер** — першы пастаянны тэатр у Гродне.

Існаваў у 1802—1809 гадах. Арганізатар і антрэпрэнёр польская актрыса Саламея Дэшнер. Напачатку яна кіравала тэатрам на парытэтных асновах з артыстам і антрэпрэнёрам Я. Шыманскім. Іх трупы ігралі папераменна, у 1803 годзе аб’ядналіся. У годзе 1806 (пасля смерці С. Дэшнер) тэатр узначаліў Я. Шыманскі. У рэпертуары былі французскія камічныя оперы і італьянская опера-буфа, музычна-сцэнічныя пастаноўкі польскіх кампазітараў, драматычныя творы.

## Літаратура 
* Гісторыя беларускага тэатра. Т. 1. Мн., 1983. С. 229—230, 237.

Катэгорыя:Тэатры Гродна
Катэгорыя:Гісторыя Гродна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1802 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1809 годзе
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Гродне
Катэгорыя:1802 год у Беларусі
Бугаі (род)

**Botaurus** — род птушак падсямейства Бугаі сямейства чаплевых атраду галянастых.

У Беларусі (найболей на Палессі) 1 пералётны від: , занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі.; народныя назвы: *бухала*, *бугай*, *вадзяны бык*, *гібейла*).

У мінулым — аб'ект палявання. У еўрапейскай кулінарыі здаўна лічылася, што смак мяса нагадвае зайцаў ці трусоў.

## Сістэматыка 
Род уключае 4 віды:

* Род 
** 
** 
** 
** 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Чаплевыя
Смалёўка

**Смалёўка**, **Ляскаўка** (*Silene*) — род кветкавых раслін сямейства . Тыпавы від роду — 

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя, двухгадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны, зрэдку паўкусты. Сцябло пераважна прамастойнае, вышынёй 20—80.

На тэрыторыі Беларусі род прадстаўлены 11 відамі, на тэрыторыі Расіі — прыкладна ста пяццюдзесяццю відамі, з іх у Заходняй Сібіры сустракаецца 22 віды і 15 — на Алтаі.

Многія аднагадовыя віды, напрыклад, , засмечваюць пасевы, растуць на пустках і т. п. Шматгадовыя віды звычайна насяляюць на камяністых і пясчаных месцах, нярэдка ўтвараючы дзярніны. , сустракаецца па сухіх лугах і схілах, у зарасніках хмызнякоў, на высечках, часам як пустазелле.  расце ў светлых лясах, гаях, па лясных схілах.  — арктаальпійская падушкападобная расліна. Карані  раней ужываліся замест мыла, адсюль яе іншыя назвы — татарскае мыла, панская фанабэрыя, , народная назва шчаўкушкі, шчалкушкі, расце па хмызняках і ярах, , народныя назвы панчошнік, светнік, трапляецца часта ў пасевах, каля жылля.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавыя, меданосныя, фарбавальныя і дэкаратыўныя расліны. Некаторыя віды — пустазелле.

## Віды 
Паводле базы даных *The Plant List*, род уключае 487 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Image:Red campion close 700.jpg|
Image:Hybrid campion 800.jpg|*Silene dioica* × *Silene latifolia*
Image:Sea campion.JPG|

## Гл. таксама 
* Silene bhutanica

## Літаратура 
* 
* 
* Лекарственные растения и и их применение. Изд. 5-5, перераб. и доп. — Мн.: Наука и техника, 1974. — 592 с. с ил. (АН БССР. Ин-т эксперим. ботаники им. В. Ф. Купревича)

## Спасылкі 
*
Дакембрый

**Дакембрый** — найстаражытнейшыя тоўшчы зямной кары і час, адпаведны іх утварэнню.

Папярэднічаў кембрыйскай сістэме (перыяду). Ахоплівае 6/7 геалагічнай гісторыі Зямлі. Працягласць фарміравання слаёў дакембрыя — ад узнікнення найстаражытнейшых парод з радыеметрычным узростам (больш за 3,9 млрд. гадоў назад) да пачатку кембрыю (каля 540— 530 млн. гадоў назад).

Падзяляецца на архей, які ўключае глыбокаметамарфізаваныя і гранітызаваныя пароды (гнейсы, мігматыты, крышталічныя сланцы, амфібаліты, кварцыты, мармуры і інш.), і пратэразой, што аб'ядноўвае менш змененыя асадкавыя і вулканагенныя тоўшчы. Мяжа паміж імі праходзіла прыкладна 2,5 млрд. гадоў назад. 3 1990 прынята больш дэталёвае стратыграфічнае расчляненне дакембрыя: архей падзелены на ніжні і верхні (з раздзелам каля 3150 млн. гадоў); ніжні пратэразой — на ніжні і верхні (з раздзелам каля 1900 млн. гадоў); верхні пратэразой — на рыфей (ніжні, сярэдні, верхні) і венд (ніжні і верхні) з раздзелам каля 650 млн. гадоў.

Адклады ранняга дакембрыя (архей і ніжні пратэразой) складаюць фундамент старажытных платформ. Яны выходзяць на паверхню шчытоў (Балтыйскага, Украінскага, Паўднёва-Афрыканскага, Канадскага і інш.), а таксама знаходзяцца ў ядрах складкавых утварэнняў геасінклінальных абласцей. дакембрый — час павышанай тэктанічнай актыўнасці (гл. дакембрыйская складкавасць).

Мяркуюць, што з дакембрыем звязаны пачатак працэсаў тэктонікі пліт, утварэнне асноўнага аб'ёму (60—80%) хантынентальнай зямной кары, узнікненне кіслароднай атмасферы, гідрасферы і зараджэнне жыцця, аб чым сведчаць шматлікія рэшткі блакітна-зялёных водарасцей, страматаліты, а таксама прыкметы існавання бесшкілетаых жывёл.

З дакембрыем звязаны буйнейшыя радовішчы жалезных, уранавых, марганцавых, хромавых, сульфідных нікелевых, кобальтавых і іншых руд, радовішчы алюміневай сыравіны, золата, поліметалаў. У верхніх слаях дакембрыя трапляюцца паклады нафты.

На тэр. Беларусі ўтварэнні дакембрыя развіты ўсюды. Тоўшчы ранняга дакембрыя падзяляюцца на серыі, шчучынскую і кулажынскую (архей); аколаўскую і жыткавіцкую (ранні пратэразой) і складаюць крышталічны фундамент, у якім выяўлены радовішчы рэдкіх металаў, 2 радовішчы будаўнічага каменю, 2 праяўленні жалеза (Аколаўскае і Навасёлкаўскае) і шэраг дробных — жалеза, каляровых і рэдкіх металаў, валастаніту, графіту. У верхнім дакембрыі выяўлены вялікія запасы падземных вод.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геахраналагічная шкала
Берлінскі батанічны сад

**Берлінскі батанічны сад** () — адзін з найбуйнейшых і найстарэйшых батанічных садоў Германіі і свету.

Сад размешчаны ў наваколлі Далема берлінскай адміністрацыйнай акругі Штэгліц-Цэлендорф. Ён быў пабудаваны паміж 1897 і 1910 годамі, пад кіраўніцтвам вядомага батаніка Адольфа Энглера, з тым намерам, каб прадставіць экзатычныя расліны з нямецкіх калоній. Пасля смерці Энглера, згодна з яго воляй, ён быў пахаваны ў створаным ім садзе.

## Гісторыя 
Берлінскі Батанічны сад мае больш як 300-гадовую гісторыю. Папярэднік саду быў створаны ў пачатку XVII стагоддзя і спачатку знаходзіўся ў садах замка Берліна. У 1679 Вялікі курфюрст даў указанне, каб адкрыць сельскагаспадарчы сад, які быў закладзены ў Шонебергу, вёсцы недалёка ад Берліна (цяпер адзін з яго раёнаў), на месцы цяперашняга парка . Карл Людвіг Вілдэноф дамогся, каб сад быў аддадзены ў 1809 годзе Берлінскаму ўніверсітэту, пасля чаго сад развіўся да сусветна вядомага ды прызнанага «Батанічнага саду» з навуковым характарам працы.

## Склад саду 
Батанічны сад з’яўляецца часткай Свабоднага ўніверсітэта Берліна. Батанічны музей () з вялікім гербарыем () і буйная навуковая бібліятэка таксама з’яўляюцца часткай саду.

Батанічны сад займае плошчу ў 43 гектары. У садзе вырошчваецца каля 22.000 розных відаў раслін. Комплекс складаецца з некалькіх будынкаў і аранжарэй, такіх як Кактусавы павільён і павільён Вікторыя (у якім знаходзяцца калекцыя архідэй, казуркаядных раслін і гіганцкая вадзяная белая лілея *Victoria-Seerosen*). Агульная плошча ўсіх аранжарэй складае 6000 м². Тыя часткі саду, якія знаходзяцца пад адкрытым небам, сартуюцца па геаграфічнаму паходжанню і маюць агульную плошчу 13 га. Дэндрарый саду складае 14 гектараў.

Найбольш вядомая частка саду — Вялікі павільён (), найбуйнейшая аранжарэя ў свеце. Будынак сталёвай канструкцыі пакрыты шклом, дасягае 25 метраў у вышыню, займае плошчу 30 на 60 метраў. Тэмпература ўсярэдзіне збудавання падтрымліваецца на ўзроўні 30 °C пры высокай вільготнасці паветра. Сярод шматлікіх трапічных раслін, у павільёне расце гіганцкі бамбук.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Берлінскага батанічнага саду  
* Сайт Свабоднага ўніверсітэта Берліна   

Катэгорыя:Батанічныя сады Германіі
Катэгорыя:Берлін
Дакі

**Дакі** ()  — група паўночнафракійскіх плямён, якія засялялі тэрыторыю на поўнач ад Дуная да Карпацкіх гор (сучасная Трансільванія).

У VII—IV ст. да н.э. былі пад уплывам качэўнікаў-скіфаў, у III—II ст. да н.э. — кельтаў. Дакі гандлявалі з Грэцыяй, Італіяй, чаканілі манету, апрацоўвалі металы. У І ст. да н.э. аб'ядналіся з гетамі, але саюз хутка распаўся. Найвышэйшага росквіту дасягнулі ў часы Дэцэбала (87—106 н.э.), які стварыў магутную дзяржаву. Страцілі незалежнасць у выніку войнаў (101—102 і 105—106) з рымскім імператарам Траянам, краіна стала рымскай правінцыяй Дакія.

Катэгорыя:Фракійцы
Катэгорыя:Дакія
Катэгорыя:Старажытныя народы
Інфа-Кур’ер

**«Інфа-Кур’ер»** — рэгіянальная беларуская газета, якая выдавалася з сакавіка 2001 года. Газета распаўсюджваецца ў Слуцкім, Старадарожскім, Любанскім і Капыльскім раёнах Мінскай вобласці.

## Выходныя звесткі 
24-х палосны штотыднёвік фармата А3 з накладам ад 6400 да 7300 экзэмпляраў.

## Гісторыя 
Фактычна газета з’яўляецца пераемнікам выдання «КІС-Кур’ер», заснаванага дзвюма фізічнымі асобамі ў лістападзе 1998 года. Уваходзіць у склад «Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“».

8 красавіка 2023 года «Інфа-кур’ер» абвясціў аб прыпыненні дзейнасці. Напярэдадні ўвесь кантэнт праекта (газета, сайт і сацсеткі) быў прызнаны «экстрэмісцкімі матэрыяламі».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* «Кур’ер»: 10 лет пути  
* Асацыяцыя выдаўцоў рэгіянальнай прэсы «Аб’яднаныя Масмедыі» 

Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 2001 годзе
Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:Аб’яднаныя Масмедыі
Катэгорыя:2001 год у Беларусі
Спіс самых высокіх будынкаў Германіі

У спісе прыведзены найвышэйшыя вышынныя будынкі Германіі звыш 75 метраў вышынёй. Для іншых структур, гл. Спіс самых высокіх збудаванняў Германіі:

## Гл. таксама 
* SkyscraperCity — Urban in German


Катэгорыя:Спісы:Архітэктура
Катэгорыя:Спісы:Германія
RWE

[left|thumb|[RWE-Turm — Штаб-кватэра **RWE** у Эсэне]]
**RWE** () (, ) — кампанія Германіі, па аб'ёмах продажаў прыроднага газу на нямецкім рынку займае долю ў 17 %. Гэта другая пазіцыя пасля E.ON.

Генеральны дырэктар (з 2007) — Юрген Гросман (de).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі

Катэгорыя:Кампаніі Германіі
Катэгорыя:Нафтагазаздабыўныя кампаніі Германіі
Катэгорыя:Энергетычныя кампаніі Германіі
Дзяржаўны музей гісторыі тэатральнай і музычнай культуры Рэспублікі Беларусь

**Дзяржаўны музей гісторыі тэатральнай і музычнай культуры Рэспублікі Беларусь**. Заснаваны 23 сакавіка 1990 года.

Спачатку музей змяшчаўся ў будынку па вуліцы Старавіленская, 14 (сёння там знаходзіцца адзін з двух філіялаў музея — «Гасцёўня Уладзіслава Галубка»). У 2001 годзе музей пераехаў ў спецыяльна адрэстаўраваны для яго будынак у Музычным завулку.

Акрамя прагляду экспазіцыі ў музеі можна пабачыць лялечны спектакль у батлейцы, таксама ладзяцца музычныя вечарыны.

## Філіялы 
Музей мае 2 філіялы: «Музей гісторыі беларускага кіно» (вул. Свярдлова, 4) і «Гасцёўня Уладзіслава Галубка» (вул. Старавіленская, 14).

## Калекцыі 
Асноўны фонд музея на канец 2010 г. складаў больш за 25 000 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — больш за 2500 адзінак. Агульная плошча экспазіцыі складае 362 кв. м. Музей мае 10 экспазіцыйных і адну выставачную залу.

Усе экспанаты падзяляюцца на калекцый:

* музычныя інструменты
* нотныя рукапісы
* дакументальныя матэрыялы
* фотаздымкі і фотарэпрадукцыі
* афішы і праграмы
* выяўленчыя матэрыялы
* фоназапісы
* відэазапісы
* рэдкія друкаваныя выданні
* мемарыяльныя рэчы

## Літаратура 
*Музей гісторыі тэатральнай і музычнай культуры Беларусі / / Энцыклапедыя гісторыі Беларусь – Мн., 1999. – Т.5. – С. 234.
*Міхаленя A., Лабовіч А. Будзе новы музей / / Беларусь. – 1994. – № 5. – С. 53–54.
*Міхаленя А., Лабовіч А. «Дом масонаў» у Музычным завулку / / Беларуская мінуўшчына. – 1996. – № 1. – С. 29–32.
*Міхаленя А., Лабовіч А. Талакой лягчэй працаваць / / Голас Радзімы. – 1996. – 15 лют.
*Філіповіч А. Музей без даху над галавой, альбо Незапатрабаваная спадчына / / Культура. – 1998. – 19–25 верас. (№ 36).

## Спасылкі 
* Дзяржаўны музей гісторыі тэатральнай і музычнай культуры Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Музеі Мінска
Катэгорыя:Верхні горад (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:1990 год у Мінску
Катэгорыя:2001 год у Мінску
Касцянкі

**Касцянкі** (*Lithobiomorpha*) — атрад губаногіх мнаганожак.

## Апісанне 
Даўжыня да 50 мм. Знешне падобныя да скалапендравых. Цела пляскатае, зверху рыжаватае або карычневае. Тулава сегментаванае, укрытае цвёрдым хіцінавым покрывам (адсюль назва). Ног 15 пар.

Кормяцца дробнымі насякомымі. Здабычу забіваюць ядам залоз, што знаходзяцца ў нагасківіцах.

Раздзельнаполыя, адкладваюць адзінкавыя яйцы.

## Арэал і экалогія 
Вядома каля 800 відаў. Пашыраны ўсюды, акрамя пустынь. Жывуць пад камянямі, карой пнёў, у парахні, у вілыготных мясцінах. На Беларусі найчасцей трапляецца .

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Губаногія
Катэгорыя:Атрады губаногіх
Генадзь Аляксандравіч Лаўрэцкі

**Генадзь Аляксандравіч Лаўрэ́цкі** (нар. , г.п. Вышкаў, Бранская вобласць, РСФСР) — беларускі архітэктар і гісторык архітэктуры. Кандыдат мастацтвазнаўства (2000). Узначальвае архітэктурна-мастацкі савет Беларускага экзархату Рускай праваслаўнай царквы.. Лаўрэт прэміі «За духоўнае адраджэнне» 1999.

## Біяграфія 
Скончыў у 1980 годзе БПІ, у 1988 — Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя Рэпіна ў Ленінградзе. З 1979 года ў інстытуце «Белспецпраектрэстаўрацыя», з 1989 у БНТУ. Выкладае тэорыю і гісторыю архітэктуры на архітэктурным факультэце.

## Дзейнасць 
 ў Віцебску]]
Навуковы кіраўнік і аўтар праектаў рэстаўрацыі помніка архітэктуры 12 ст. — Віцебскай Дабравешчанскай царквы (1992—1999), Гродзенскай Барысаглебскай царквы (з 1997) і інш. Даследуе гісторыю старажытнарускага дойлідства, помнікі культавай архітэктуры.

Аўтар мемарыяла ахвярам трагедыі на Нямізе (2000, у сааўтарстве з архітэктарамі Людмілай Жлоба, Святланай Барысовіч і скульптарам Міхаілам Іньковым).

## Крытыка 
### Рэканструкцыя Спаскай царквы 
Г. Лаўрэцкі з’яўляецца навуковым кіраўніком рэстаўрацыі царквы Св. Спаса ў Полацку і выступае за захаванне выгляду святыні, які тая набыла ў XIX ст. На цяперашні момант надбудаваны ў тыя часы цыбулепадобны купал пакрылі пазалотай, якой там ніколі не было.

### Рэканструкцыя Каложскай царквы 
У 2009 годзе Г. Лаўрэцкі распрацаваў праект рэканструкцыі Каложскай царквы ў Гродна, згодна з якім з бажніцы зробяць гібрыд ХII і XIX стст. Сам Лаўрэцкі арыентуецца на XIX ст., але пры гэтым не збіраецца прытрымлівацца тагачаснага гістарычнага выгляду царквы.

Беларускі гісторык Алесь Краўцэвіч не ўхваляе магчымага пераўтварэння:

### Рэканструкцыя Барысаглебскай царквы 
]]

Улетку 2010 беларуская грамадскасць выпадкова даведалася пра распрацаваны Лаўрэцкім праект рэканструкцыі Барысаглебскай царквы ў Навагрудку, згодна з якім на гатычна-рэнесансны храм мусяць паставіць шатровыя завяршэнні з купаламі-цыбулінамі і какошнікамі ў стылі маскоўскай сярэднявечнай архітэктуры. Беларускія архітэктары, мастацтвазнаўцы, гісторыкі і Міністэрства культуры выступілі з рэзкай крытыкай праекта. Старшыня Таварыства аховы помніка Антон Астаповіч каментуе сітуацыю наступным чынам:

Беларускі архітэктар Уладзімір Папруга паказвае на тое, што У. Лаўрэцкі выйшаў за межы сваёй кампетэнцыі:

## Працы 
* Православное зодчество Беларуси. Мн., 1995
* Назад в будущее // «Архитектура и строительство», 12 ноября 2004.

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі архітэктуры Беларусі
Катэгорыя:Рэстаўратары Беларусі
Скалапендравыя

**Скалапе́ндравыя** (*Scolopendromorpha*) — атрад беспазваночных жывёл класа .

## Апісанне 
Даўжыня да 30 см. Цела пляскатае ў спінна-брушным напрамку, складаецца з членікаў, на большасці якіх ёсць дыхальцы. Спіна скурыстая, звычайна цямнейшая за брушка.  па баках галавы маюць вочы, якія складаюцца са скопішчаў простых вочак,  — сляпыя. Развіццё з эпімарфозам.

## Таксанамія 
Вылучаюць 3 (или 4) сямействы. Больш 800 відаў, 13 формаў з 4 родаў паказвалася для краін былога СССР.

* 
** 
*  (або  у складзе Cryptopidae)
* 
** 
**  (або )
* 
** 
** 
** 

Файл:Cryptops hortensis Rombas 11.JPG| (Cryptopidae)
Файл:Orange-footed centipede.jpg| з кладкай яец (Scolopendridae, Аўстралія)
Файл:Giant centipede 16 cm long.jpg| (Scolopendridae, Аўстралія)

## Арэал і экалогія 
Большасць пашыраны ў тропіках і субтропіках, глебавыя скалапендравыя трапляюцца ў стэпавай і лясной зонах Усходняй Еўропы. Жывуць пад камянямі, бярвёнамі, у расколінах скал, глебы і інш. Кормяцца ў асноўным беспазваночнымі, буйныя — і дробнымі пазваночнымі.

## Значэнне 
Многія ядавітыя, ядомыя.

## Гл. таксама 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

*
Катэгорыя:Атрады губаногіх
Касцянка

[thumb|250px|Плод [абрыкоса]]

**Касцянка** — сакавіты плод раслін з рэзкай дыферэнцыяцыяй слаёў каляплодніка.

Мае ў сабе тонкі скурысты пазаплоднік, сакавіты міжплоднік і адраўнелы ўнутрыплоднік (эндакарпій), які ўтварае костачку, дзе знаходзіцца семя. Аднакасцянка ў вішні, слівы, міндаля, шматкасцянка ў малін, ажын, крушыны (іх плод складаецца з многіх дробных касцянак, якія знаходзяцца на агульным кветаложы). Вядомы сухія касцянкі са скурыстым (міндаль, грэцкі арэх) ці валакністым (какосавая пальма) міжплоднікам.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Костянка // Мир растений — Beaplanet.ru

Катэгорыя:Анатомія раслін
Катэгорыя:Плод
Масюкоўшчына

Назву **Масюко́ўшчына** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць
** Масюкоўшчына — хутар у Свіслацкім раёне
* Мінская вобласць
** Масюкоўшчына — колішняя вёска ў Мінскім раёне, з 2004 года ў складзе Мінска

## Іншае 
* Масюкоўшчына — жылы раён у Мінску
* Вуліца Масюкоўшчына
* Масюкоўшчына (могілкі)
Васіль Фёдаравіч Хомчанка

**Васі́ль Хо́мчанка** (, в. Канічы, Клімавіцкі павет, Магілёўская губерня — , Мінск) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Вучыўся ў Мінскім хіміка-тэхналагічным тэхнікуме (1934-35), на рабфаку пры Беларускім дзяржаўным універсітэце. 5 красавіка 1937 г. быў беспадстаўна арыштаваны НКУС БССР, прыгавораны да 4 гадоў пазбаўлення волі. Адбываў пакаранне на Далёкім Усходзе, у Ніжне-Амурскім лагеры: будаваў чыгунку, пілаваў лес. Выпадкова вызвалены ў 1941. Быў прызваны ў Чырвоную Армію, удзельнічаў у вайне супраць нацысцкай Германіі (1941—1945). Ваяваў радавым. У 1944 г. быў накіраваны ў ваенна-пяхотнае вучылішча, пасля заканчэння прызначаны камандзірам мінамётнага ўзвода. У 1947 г. паступіў у Ваенна-юрыдычную акадэмію ў Маскве; каб паступіць, утаіў судзімасць. З 1951 па снежань 1968 г. служыў суддзёй ваенных трыбуналаў у Савецкай арміі.

Рэабілітаваны Вярхоўным Судом БССР у 1969 г.

Член Саюза пісьменнікаў БССР з 1960 г. У 1972-85 г. — загадчык рэдакцыі прозы выдавецтва «Мастацкая літаратура». З 1985 г. на творчай рабоце.

## Творчасць 
У 1930-я гады выступіў у друку з вершамі (газета «Піянер Беларусі», часопіс «Іскры Ільіча»). Першыя кнігі апавяданняў выйшлі ва Уладзіміры на рускай мове — «Куда исчез гриб» (1957), «Жаворонок» (1958), «Рассказы» (1959). Пісаў пераважна для дзяцей. У Мінску на беларускай мове выдаў зборнікі апавяданняў «Наша вячэра» (1959), «Рукавіцы генерала Даватара» (1960), «Аднойчы майскім днём» (1962), «Суседзі» (1962), «Чырвоны мак» (1964), «Верны рыцар» (1965), «Тваё чэснае слова» (1965), «Зімовы дождж» (1968), «Сустрэча з цудам» (1969), «Паляванне на львоў» (гумарэскі, 1970), «Цёплая зямля» (1971), «Я ўжо вялікі» (1972), «Уначы пад сонцам» (1974), «Паклон» (1976), «Лёгкая рука» (гумарэскі, апавяданні, 1979), аповесці «Чырвоныя хвалі» (1968), «Я прынёс вам радасць» (1981). Аповесць «Пры апазнанні — затрымаць» (1983) пра жыццёвы і творчы шлях Ф. Багушэвіча. Аўтар кніг аповесцей і апавяданняў «Бацькава шабля» (1982), «Чэкістам стала вядома» (1985), «Стрэл у акно» (1988) і рамана «Вяртанне ў агонь» (1978). У кнізе аповесцей і апавяданняў «Цар — зэк Сямён Івашкін» (1992) адлюстраваны падзеі перыяду рэпрэсій.

Аўтар сцэнарыяў мастацкага фільма «Ветразі майго дзяцінства» (пастаўлены ў 1982) і тэлевізійнага «Незнаёмая песня» (пастаўлены ў 1983).

Пераклаў на беларускую мову казку Р. Кіплінга «Чаму ў слоніка доўгі нос» (1974), апавяданні латышскіх і літоўскіх пісьменнікаў.

## Узнагароды 
Узнагароджаны двума ордэнамі Айчыннай вайны II ступені і медалямі.

## Бібліяграфія 
* Выбранае. Мн., 1975.
* Выбраныя творы ў 2-х тт. Мн., 1979.
* Стрэл у акно. Аповесці і апавяданні. Мн., 1988.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990 / Уклад.: А. Гардзіцкі. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X
* 

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Балдуін III Іерусалімскі

**Балдуін III** (1130—1162) — кароль Іерусалімскі (з 1143 года), сын і спадчыннік Фулька. Узор доблеснага рыцара. Балдуін стаў каралём яшчэ ў дзяцінстве. У часы яго панавання Іерусалім стаў больш цесна звязаны з Візантыйскай імперыяй, у другім крыжовым паходзе паспрабаваў і не здолеў заваяваць Дамаск. Балдуін захапіў важную егіпецкую крэпасць Аскалон, але таксама меў справу з павелічэннем уплыву Нур ад-Дзіна ў Сірыі. Памёр бяздзетным, яго спадчыннікам стаў брат Амары.

## Біяграфія 
У 1152 годзе атрымаў перамогу пад Іерусалімам, але ў 1157 годзе патрываў страшную паразу ад алепскага атабека Нур ад-Дзіна на берагах Іардана.

Перамога, здабытая ім пры Тыверыядскім возеры ў 1158 годзе, даставіла яго каралеўству ранейшае значэнне, і ён валадарыў з тых часоў, клапоцячыся аб захаванні спакою ўнутры дзяржавы. Узяўшы шлюб з Феадорай, пляменніцай грэчаскага імператара Мануіла, ён набыў у ім саюзніка, але, нягледзячы на гэта, яго паход супраць Нур ад-Дзіна не прынёс яму чаканых выгод.

Іерусалімскае каралеўства было занадта ўзрушана няўдалым другім крыжовым паходам і бясконцымі ўнутранымі міжусобіцамі, каб дасягнуць трывалага існавання, тым больш, што Балдуін памёр у росквіце гадоў у Трыпалі, у Сірыі, 10 лютага 1162 года; мяркуюць, што ён быў атручаны. Яго спадчыннікам стаў брат Амары I, які памёр у 1173 годзе.

## Літаратура 
* William of Tyre; Babcock, E. A.; Krey, A. C. (trans.) (1943). «A History of Deeds Done Beyond the Sea». New York: Columbia University Press.
* Runciman, Steven (1952). «A History of the Crusades, vol. II: The Kingdom of Jerusalem». New York: Cambridge University Press.
* Hamilton, Bernard (1978). «Women in the Crusader States: The Queens of Jerusalem». In Baker, Derek. Medieval Women. Oxford: Ecclesiastical History Society. ISBN 0-631-19260-3.

## Спасылкі 
* Бітвы, у якіх браў удзел Балдуін III 

Катэгорыя:Гісторыя Ізраіля
Катэгорыя:Каралі іерусалімскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі XII стагоддзя
Катэгорыя:Постаці другога крыжовага пахода
Пётр Захаравіч Савачкін

**Пётр Захаравіч Савачкін** (, в. Родзіна, , Віцебская вобласць — ) — беларускі гісторык, дэкан гістарычнага факультэта БДУ (1955—1973 гг.).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 чэрвеня 1911 года ў в. Родзіна.

У 1931 годзе скончыў Віцебскае педагагічнае вучылішча, працаваў настаўнікам. У 1935 годзе паступіў на гістарычны факультэт БДУ, які скончыў у 1940 годзе з адзнакай. У 1940—1946 гг. служыў у Чырвонай Арміі, з 22.6.1941 па май 1945 гг. — у дзеючай арміі на розных франтах. Служыў у разведцы.

У 1946 годзе дэмабілізаваны, паступіў у аспірантуру БДУ па кафедры гісторыі СССР, дзе вучыўся да 1949 года. У 1949—1955 гг. працаваў старшым выкладчыкам кафедры гісторыі СССР, у 1953 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. У 1950—1955 гг. працаваў загадчыкам кафедры, намеснікам дырэктара па вучэбнай і навуковай рабоце Мінскай школы прафруху Усесаюзнага цэнтральнага савета прафесійных саюзаў, сумяшчаючы з выкладчыцкай працай у БДУ. У 1955 годзе быў прызначаны дэканам гістарычнага факультэта БДУ, неаднаразова перавыбіраўся на гэту пасаду. Адначасова з’яўляўся загадчыкам кафедры гісторыі СССР. Пакінуў пасаду дэкана 1 мая 1973 года.

Памёр 11 лістапада 1975 года.

## Навуковая дзейнасць 
Кірункі навуковай дзейнасці: устанаўленне савецкай улады ў заходнім абласцях Беларусі.

## Сям’я 
Быў жанаты, меў трох дачок: Наталлю, Алену і Ірыну.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені
* 5 медалёў
* Ганаровая грамата ВС БССР *«у сувязі з 60-годдзем за вялікую навукова-педагагічную і выхаваўчую працу»*

## Літаратура 
* Савачкін Пётр Захаравіч // Галерея «Деканы факультета» / Исторический факультет БГУ — Официальная страница. Эл.ресурс hist.bsu.by
* *Арлоў У.* Полацкі вецер. Спроба раньніх мемуараў // Дзеяслоў. № 1-2 (20-21).

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Дэканы гістарычнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Разведчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Дэцэбал

**Дэцэба́л** (; ? — 106) — цар дакаў (87—106).

## Біяграфія 
Пасля перамогі над рымлянамі ў вайне пры імператару Даміцыяне ў 89 Дэцэбал заключыў мір, паводле якога Рым павінен быў штогод выплачваць дакам субсідыі. Умацаваў дзяржаву, устанавіў прагрэсіўныя формы ўнутранага кіравання. У выніку войнаў з рымскім імператарам Траянам (101—102 і 105—106) тэрыторыя дакаў была заваявана і ўтворана рымская правінцыя Дакія. Пасля падзення сталіцы дакаў Дэцэбал уцёк у горы, нейкі час вёў партызанскую вайну супраць рымлян. Пераканаўшыся ў беспаспяховасці барацьбы, скончыў жыццё самагубствам.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Каралі дакійскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы II стагоддзя
Катэгорыя:Ворагі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Манархі-самазабойцы