open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аўгуст Залескі

**Аўгуст Залескі** (; 30 верасня 1883 — 7 красавіка 1972) — польскі палітык і дыпламат, прэзідэнт Польшчы ў выгнанні.

Пасля абвяшчэння незалежнасці Польшчы ў 1918 годзе быў на дыпламатычнай службе. Быў амбасадарам у Швейцарыі, Грэцыі і Італіі. У 1926—1932 гадах працаваў міністрам замежных спраў, у 1935—1938 гадах быў сенатарам. Удзельнічаў у працы Лігі Нацый.

Пасля акупацыі Польшчы Германіяй і СССР у 1939 годзе жыў у эміграцыі ў Францыі. У 1939—1941 гадах займаў пасаду міністра замежных спраў у польскім эміграцыйным урадзе генерала Уладзіслава Сікорскага. Быў праціўнікам усходняй палітыкі Сікорскага, рэзка пратэставаў супраць пагаднення Сікорскага-Майскага, у сувязі з чым у 1941 годзе падаў у адстаўку. З 1943 па 1945 год займаў пасаду кіраўніка прэзідэнцкай службы Уладзіслава Рачкевіча.

У 1947 годзе пасля смерці Рачкевіча стаў прэзідэнтам Польшчы ў выгнанні. Пасля завяршэння кадэнцыі ў 1954 годзе ён падоўжыў тэрмін свайго прэзідэнцтва на нявызначаны тэрмін, што прывяло да разрыву з некаторымі польскімі палітыкамі-эмігрантамі. Затым стварыў так званую «Раду трох», якая зноў надала яму прэзыдэнцкія паўнамоцтвы. Перад смерцю ў 1972 годзе вылучыў Станіслава Астроўскага кандыдатам у прэзідэнты ў выгнанні і перадаў свае паўнамоцтвы пераемніку.
Спіс узнагарод і намінацый фільма «Розум і пачуцці» (1995)

«**Ро́зум і пачу́цці**» () — гістарычны драматычны фільм 1995 года рэжысёра Энга Лі, заснаваны на аднайменным рамане Джэйн Осцін 1811 года. Адаптацыяй кнігі займалася Эма Томпсан, яна ж сыграла адну з галоўных роляў у фільме. Іншыя галоўныя ролі выканалі Алан Рыкман, Кейт Уінслет і Х’ю Грант.

У цэнтры сюжэта жыццё дзвюх сясцёр — рамантычнай, але разумнай Элінар і страснай, ранімай Марыяны. Іх радаснае, бесклапотнае жыццё азмрочваецца смерцю бацькі і стратай маёмасці. Застаўшыся беспасажніцамі, сёстры не могуць наладзіць асабістае жыццё, не ўчыніўшы шкоды сям’і. У пэўны момант кожнай з іх трэба зрабіць выбар: розум або пачуцці…

Прэм’ера фільма адбылася 4 снежня 1995 года ў ЗША. Фільм атрымаў практычна ўсеагульнае прызнанне крытыкаў і дасягнуў камерцыйнага поспеху, сабраўшы ў пракаце 135 мільёнаў долараў пры бюджэце ў 16 мільёнаў. Карціна ўдастоілася шматлікіх узнагарод, сярод якіх 3 прэміі «BAFTA», 2 «Залатыя глобусы» і 1 «Оскар».

Паводле сайта «Internet Movie Database» агульная колькасць узнагарод фільма дасягнула 33, акрамя таго карціна была адзначана яшчэ 49 намінацыямі. Найбольшай колькасцю ўзнагарод і намінацый адзначыліся:
* Сцэнарыстка і актрыса Эма Томпсан: 16 узнагарод, 14 намінацый.
* Рэжысёр Энг Лі: 7 узнагарод, 5 намінацый.
* Актрыса Кейт Уінслет: 5 узнагарод, 4 намінацыі.

## Узнагароды і намінацыі 
У змешчанай ніжэй табліцы кінафестывалі і кінапрэміі прыведзены ў храналагічным парадку.

## Статыстыка 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс узнагарод і намінацый фільма «Розум і пачуцці» на сайце «Internet Movie Database»

Розум і пачуцці
Эдвард Шчэпанік

**Эдвард Шчэпанік** (; 22 жніўня 1915 — 11 кастрычніка 2005) — польскі эканаміст, палітык, апошні кіраўнік урада Польшчы ў выгнанні.

Вучыўся ў гімназіі ў Сувалках, а затым у Галоўнай гандлёвай школе ў Варшаве, якую скончыў у 1936 годзе са ступенню магістра. У тым жа годзе пайшоў добраахвотнікам на адзін год вайсковай службы. Скончыў курс у кадэцкім вучылішчы афіцэраў артылерыйскага запасу ва Уладзіміры і стажыроўку ў 29-м палку лёгкай артылерыі ў Гродне. Пасля службы ў войску атрымаў стыпендыю Лонданскай школы эканомікі на навучанне. Пасля вяртання са стыпендыі стаў асістэнтам на факультэце палітычнай эканоміі Галоўнай гандлёвай школы ў Варшаве.

Пасля агрэсіі Трэцяга рэйха і СССР супраць Польшчы быў інтэрнаваны ў Літве, а пасля анексіі Літоўскай дзяржавы СССР арыштаваны органамі НКУС. У перыяд з 1940 па 1942 гады быў вязнем савецкіх лагераў у Казельску і на Кольскім паўвостраве. Пасля вызвалення ў выніку пачатку нямецка-савецкай вайны і пакту Сікорскага-Майскага апынуўся ў шэрагах польскіх узброеных сілаў у СССР. Удзельнічаў у бітве пры Монтэ-Касіна, Анконе і Балонні, быў адным з першых салдат корпуса, якія ўвайшлі ў Балонню.

Пасля 1945 года знаходзіўся ў эміграцыі. Пасля перапынку, выкліканага вайной, ён працягнуў адукацыю, атрымаўшы ступень магістра эканомікі ў Лонданскай школе эканомікі ў 1953 годзе, а затым ступень доктара філасофіі ў 1956 годзе. Быў членам Польскага навуковага таварыства за мяжой і яго прэзідэнтам у 1981—2003 гадах. Быў заснавальнікам і прэзідэнтам Польскага інстытута даследаванняў нацыянальных праблем у Лондане з 1951 па 1953 і з 1983 па 1986 гады. У перыяд з 1963 па 1977 гады ён быў таксама прадстаўніком урада Польшчы ў выгнанні пры Святым Прастоле ў Рыме. Ён таксама быў членам Рады каардынацыйнага савета па даследаваннях польскай дыяспары і прэзідэнтам Польскага навуковага таварыства за мяжой у Лондане.

У 1981 годзе стаў міністрам унутраных спраў і віцэ-прэм’ерам урада Польшчы ў выгнанні. 7 красавіка 1986 года прызначаны кіраўніком урада Польшчы ў выгнанні. Ён пакінуў гэтую пасаду ў 1990 годзе ў выніку перадачы знака ўлады Рышардам Качароўскім Леху Валенсе як «прэзідэнту Рэспублікі, абранаму польскім народам на свабодных усеагульных выбарах». У офісе Шчэпаніка падтрымалі дзеянні Качароўскага адносна перадачы знакаў улады Валенсе. У 1990—1991 гадах узначальваў Ліквідацыйную камісію ўрада Польшчы ў выгнанні.
Станіслаў Вайцяхоўскі

**Станіслаў Вайцяхоўскі** (;  — ) — польскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Прэзідэнт Польшчы ў 1922—1926 гадах.

Нарадзіўся 15 сакавіка 1869 года ў горадзе Каліш у шляхецкай сям’і. У 1888—1891 гадах вывучаў матэматыку і фізіку ў Варшаўскім універсітэце. Ва ўніверсітэце быў членам дзвюх падпольных арганізацый — Саюзу польскай моладзі і Саюзу рабочых. У 1891 годзе арыштаваны за ўдзел у польскім сацыялістычным руху, які выступаў за незалежнасць Польшчы. Пасля вызвалення пераязджае ў Парыж. У 1892 годзе ўдзельнічае ў стварэнні Польскай сацыялістычнай партыі, дзе ён пазнаёміўся і пасябраваў з Юзафам Пілсудскім. Заўсёды выступаў супраць тэрору як палітычнага інструмента. У 1895 годзе арыштаваны і высланы з Францыі, і да 1899 знаходзіўся ў Францыі нелегальна. У 1899 годзе перабіраецца ў Лондан, дзе вывучае прафсаюзны рух. У 1906 годзе вяртаецца ў Польшчу, выходзіць з шэрагаў Польскай сацыялістычнай партыі і працуе над стварэннем польскіх прафсаюзаў.

Падчас Першай сусветнай вайны Вайцяхоўскі, які лічыў, што Германія ўяўляе цяпер большую пагрозу для Польшчы, перабіраецца ў Маскву, дзе абіраецца старшынёй Рады Аб’яднання польскіх партый. У 1918 годзе дапамагае стварыць Польскае войска, аднак пад пагрозай арышту пакідае Маскву. З 1919 па 1920 год працуе міністрам унутраных спраў у трох розных урадах Польшчы. У гэты ж час удзельнічае ў распрацоўцы канстытуцыі Польшчы. У 1922 годзе абіраецца ў Сейм ад Польскай сялянскай партыі «Пяст».

20 снежня 1922 года быў абраны Прэзідэнтам Польшчы пасля забойства Габрыэля Нарутовіча. На гэтай пасадзе пасадзе знаходзіцца з 22 снежня 1922 года да 14 мая 1926 года. У 1926 годзе падчас Майскага перавароту ўзброеным шляхам быў адхілены ад улады сваім старым сябрам Пілсудскім. Пасля гэтага жыў прыватным жыццём і памёр у Галомбках каля Варшавы ў 1953 годзе ва ўзросце 84 гадоў.

Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Польшчы
Дублінскі тэхналагічны ўніверсітэт

**Дублінскі тэхналагічны ўніверсітэт** () — ірландская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Дублін.

## Агульная характарыстыка 
Гісторыя яго ўзыходзіць да 1887 года, да Дублінскага тэхналагічнага інстытута, які паўстаў як першая тэхнічная навучальная установа ў Ірландыі. Гэта другая па велічыні навучальная ўстанова трэцяга (універсітэцкага) узроўню ў Ірландыі з  студэнтаў.

Універсітэт быў сфарміраваны шляхам аб’яднання трох тэхналагічных інстытутаў — Дублінскага тэхналагічнага інстытута, Бланчардстаўнскага тэхналагічнага інстытута і Талагецкага тэхналагічнага інстытута. Гэта восьмы ўніверсітэт у Ірландыі і чацвёрты ў графстве Дублін. Універсітэт налічвае каля 3 500 супрацоўнікаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Ірландыі
Катэгорыя:Дублін
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы
Канстытуцыйны кантроль

**Канстытуцыйны кантроль** - асаблівы від праваахоўнай дзейнасці.

Складаецца ў праверцы адпаведнасці законаў і іншых нарматыўных актаў канстытуцыі дадзенай краіны. Існуюць канстытуцыйны кантроль і канстытуцыйны нагляд .

Існуюць таксама папярэдні кантроль, які ажыццяўляецца да ўступлення ў сілу закона, і наступны (у адносінах да дзейных законаў).

У розных краінах можа здзяйсняцца рознымі дзяржаўнымі органамі. У ЗША, Канадзе і шэрагу іншых краін, дзе дзейнічае амерыканская мадэль, канстытуцыйны кантроль выконвае агульная судовая сістэма (напрыклад, Вярхоўны Суд ЗША). Гэта і ёсць канстытуцыйны нагляд. Суды могуць ставіць пытанне аб адпаведнасці закону Канстытуцыі ў сувязі з разглядам судовай справы.

У большасці краін Еўропы і ў Расіі канстытуцыйны кантроль ажыццяўляе спецыяльны канстытуцыйны суд (Германія, Аўстрыя і інш.).

У Расіі Канстытуцыйны Суд вырашае пытанні аб адпаведнасці Канстытуцыі федэральных законаў, актаў Урада, Дзяржаўнай думы, Савета Федэрацыі, канстытуцый і статутаў суб'ектаў Расійскай Федэрацыі.

Катэгорыя:Канстытуцыйнае права
Ірландскі нацыянальны ўніверсітэт

**Ірландскі нацыянальны ўніверсітэт** () — ірландская дзяржаўная федэратыўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Дублін.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэты, якія ўваходзяць у яго склад, з’яўляюцца незалежнымі для ўсіх асноўных мэт, за выключэннем таго, што ступені і дыпломы выдаюцца ад імя Ірландскага нацыянальнага ўніверсітэта.

## Структура 
Установы, якія ўваходзяць у ягоны склад:
* Голуэйскі ірландскі нацыянальны ўніверсітэт
* Мейнуцкі ірландскі нацыянальны ўніверсітэт
* Коркскі ўніверсітэцкі каледж
* Дублінскі ўніверсітэцкі каледж

Каледжы:
* Ірландскі каралеўскі каледж хірургаў
* Інстытут дзяржаўнага кіравання

Былыя самастойныя каледжы, цяпер каледжы ўніверсітэта, якія ўваходзяць у яго склад:
* Нацыянальны каледж мастацтваў і дызайну
* Шэнанскі каледж гатэльнага менеджменту
* Слайгаўскі каледж Святой Ангелы

Іншыя былыя самастойныя каледжы:
* Лімерыкскі адукацыйны каледж Беззаганнай Дзевы Марыі
* Лімерыкскі нацыянальны інстытут вышэйшай адукацыі
* Лімерыкскі Томандаўскі педагагічны каледж
* Карысфорцкі каледж Маці Божай Міласэрнай
* Мілтаўнскі інстытут тэалогіі і філасофіі
* Дублінскі каледж Святога Патрыка
* Мейнуцкі каледж Святога Патрыка

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Ірландыі
Катэгорыя:Дублін
Таццяна Васільеўна Ананька

**Таццяна Васільеўна Ананька** (нар. , Мінск) — беларуская гімнастка, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2000 года па мастацкай гімнастыцы ў групавым мнагаборстве. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2000).

У 2001 годзе па стане здароўя завяршыла кар’еру. Пасля сыходу з вялікага спорту год дапамагала трэніраваць дзяцей. Потым стала працаваць у танцавальных шоу ў Сінгапуры. Пасля вяртання на радзіму стварыла танцавальны калектыў «Загадка».

## Узнагароды 
* Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2000).

Катэгорыя:Гімнасткі (мастацкая гімнастыка) Беларусі
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2000 года
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Ананька

**Ананька** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Людміла Аркадзьеўна Ананька (нар. 1982) — беларуская біятлоністка, бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2005 года ў жаночай эстафеце, двухразовая чэмпіёнка Еўропы ў эстафеце.
* Таццяна Васільеўна Ананька (нар. 1984) — беларуская гімнастка, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2000 года па мастацкай гімнастыцы ў групавым мнагабор’і.
* Уладзімір Іосіфавіч Ананька (1929—1986) — беларускі скульптар.

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Тамара Сяргееўна Узунава

**Тамара Сяргееўна Узунава** (,  — ) — беларуская артыстка балета.

## Біяграфія 
У 1921—1922 гадах вучылася ў харэаграфічнай студыі БДТ у К. Алексютовіча.

У 1923—1930 артыстка балета ў БДТ-1, у 1930—1933 гадах — Дзяржэстрады, у 1933—1959 гадах — салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі, адначасова ў 1934—1937 педагог балетнай школы пры тэатры, у 1940—1941— харэаграфічнага аддзялення тэатральнага вучылішча.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны выступала ў складзе франтавых канцэртных брыгад разам з Дорай Кроз, Верай Мальковай, Ісідарам Балоціным, Ларысай Александроўскай, піяністам Сямёнам Талкачовым, артыстамі балета Юліяй Хіраска, Сямёнам Дрэчынам і Аляксандрай Нікалаевай.

З 1960 года выкладала ў Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1947 года.

## Творчасць 
Танцоўшчыца характарнага плана. Яе выкананню былі ўласцівыя моцны тэмперамент, драматызм. Выконвала танцы ў оперных і балетных спектаклях, у т. л. хабанеру і іспанскі танец у «Дон Кіхоце» Л. Мінкуса, усходні танец у «Бахчысарайскім фантане» Б. Асаф’ева, мазурку ў оперы «Іван Сусанін» М. Глінкі, лезгінку ў «Дэмане» А. Рубінштэйна і інш. Аддавала значную ўвагу развіццю і папулярызацыі беларускага народнага танца.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Беларусі
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Таццяна Валер’еўна Бялан

**Таццяна Валер’еўна Бялан** (нар. , Мінск) — беларуская гімнастка, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2000 года па мастацкай гімнастыцы ў групавым мнагаборстве, чэмпіёнка свету 1998 года ў групавым мнагаборстве. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (1998).

## Біяграфія 
Нарадзілася 10 лістапада 1982 года ў Мінску.

Ва ўзросце 11 гадоў стала майстрам спорту. Першым поспехам Таццяны стала перамога на чэмпіянаце свету ў 1998 годзе ў групавым мнагаборстве. У 1999 годзе Таццяна ў складзе каманды заваявала бронзавыя медалі на чэмпіянаце свету ў камандным мнагаборстве і групавых практыкаваннях з абручамі і стужкамі, а таксама сярэбраны медаль у практыкаваннях з 5 мячамі.

На Алімпійскіх гульнях 2000 года каманда Беларусі ў склад якой увайшлі Таццяна Ананька, Таццяна Бялан, Ганна Глазкова, Ірына Ільянкова, Марыя Лазук, Вольга Пужэвіч заваявала сярэбраны медаль у групавым практыкаванні.

Пасля Алімпійскіх гульняў Таццяна пакінула вялікі спорт, працавала ў танцавальным шоу ў Кітаі да 2008 года, пасля чаго стала трэнерам у школе алімпійскага рэзерву.

## Узнагароды 
* Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (1998).

Катэгорыя:Гімнасткі (мастацкая гімнастыка) Беларусі
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2000 года
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Бялан

**Бяла́н** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Мікалаевіч Бялан (Дзіма Білан, нар. 1981) — расійскі спявак.
* Таццяна Валер’еўна Бялан (нар. 1982) — беларуская гімнастка, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2000 года па мастацкай гімнастыцы ў групавым мнагаборстве.
Павел Грабоўскі

**Павел Грабоўскі** (; пам. 22 красавіка 1780, г. Кракаў) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Грабоўскіх герба «Тапор» (або «Окша»). Нарадзіўся ў сям’і Стэфана, віштынецкага старосты, і Тэадоры са Стрыенскіх.

Чхоўскі староста ў 1747—1780 гг.

Квалер ордэна Святой Ганны ў 1780 г.

Катэгорыя:Старосты чхоўскія
Crunchyroll

**Crunchyroll** — амерыканскі стрымінгавы сэрвіс, які займаецца распаўсюджаннем, выданнем, ліцэнзаваннем і стварэннем анімэ, мангі і дарам. У цяперашні момант ён прадстаўляе доступ да больш чым 1000 анімацыйных фільмаў і серыялаў, 200 тэлесерыялаў і 80 выпускаў мангі (з-за асаблівасцей асобных ліцэнзій не ўвесь кантэнт даступны ўва ўсіх краінах, дзе дзейнічае сэрвіс). Кампанія мае 15 офісаў, які знаходзяцца ў ЗША, Аўстраліі, Канадзе, Францыі, Германіі, Японіі, Малдове, Швейцарыі і Брытаніі. З 9 жніўня 2021 Crunchyroll належыць кампаніі Sony, якая да гэтага валодала анімэ-дыстрыбутарам Funimation. Зараз кампаніі знаходзяцца ў працэсе аб’яднання пад агульным брэндам **Crunchyroll, LLC**.

Кампанія зарадзілася ў 2006, калі група выпускнікоў Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі запусціла відэасайт, прысвечаны ўсходнеазіяцкай тэлепрадукцыі з аматарскім перакладам субтытраў. Сайт дазваляў карыстальнікам загружаць свае відэа, у тым ліку і пірацкую прадукцыю. З 2008 года сэрвіс узяў курс на заключэнне ліцэнзійных дагавораў з вытворцамі і абавязаўся выдаляць неліцэнзійныя відэа. 30 кастрычніка 2015 кампанія пачала публікацыю мангі; першымі сталі 12 серый выдавецтва Kodansha, у тым ліку «Атака тытанаў» і Fairy Tail. З 25 лютага 2020 Crunchyroll афіцыйна займаецца стварэннем анімэ-серыялаў пад брэндам *Crunchyroll Originals* — у спіс увайшлі шоу па франшызам «Бягун па лязе», Shenmue, адаптацыі ранобэ і вэб-коміксаў, а таксама арыгінальны кантэнт.

11 сакавіка 2022 Crunchyroll спыніла работу ў Расіі на фоне расійска-ўкраінскай вайны.

Катэгорыя:Кампаніі паводле алфавіта
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 2006 годзе
Ганна Леанідаўна Глазкова

**Ганна Леанідаўна Глазкова** (нар. , Салігорск, Мінская вобласць) — беларуская гімнастка, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2000 года па мастацкай гімнастыцы ў групавым мнагаборстве, чэмпіёнка свету 1998 года ў групавым мнагаборстве. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (1998).

## Біяграфія 
Нарадзілася 29 ліпеня 1981 года ў Салігорску Мінскай вобласці.

Скончыла дзіцяча-юнацкую школу Алімпійскага рэзерву № 1 г. Салігорска. Трэніравалася ў Алы Валянцінаўны Дзімчагола, заслужанага трэнера Рэспублікі Беларусь. Выступала ў 1995 годзе на чэмпіянаце Еўропы сярод юніёраў, дзе ў камандзе з Юліяй Раскінай і Валерыяй Ваткінай заваявала срэбра. Выступала ў зборнай Беларусі на чэмпіянатах свету і Еўропы: у 1998 годзе на чэмпіянаце свету ў Севільі ў складзе зборнай Ганна заваявала адзін залаты і два сярэбраныя медалі, у 1999 годзе — сярэбраны і бронзавы. на чэмпіянаце свету ў Осацы, а таксама два бронзавыя медалі ў групавым мнагаборстве і групе з 5 булавамі на чэмпіянаце Еўропы ў Будапешце.

На Алімпійскіх гульнях 2000 года каманда Беларусі ў склад якой увайшлі Таццяна Ананька, Таццяна Бялан, Ганна Глазкова, Ірына Ільянкова, Марыя Лазук, Вольга Пужэвіч заваявала сярэбраны медаль у групавым практыкаванні.

На працягу 13 гадоў Ганна займалася мастацкай гімнастыкай, пасля заканчэння кар’еры скончыла факультэт міжнародных адносін Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Атрымала другую адукацыю ў Дзяржаўным універсітэце кіравання (Масква) па спецыяльнасці «Менеджмент у гульнявых відах спорту». З гэтага моманту працуе ў спартыўным менеджменце: мае досвед працы ў валейбольным клубе «Металург-БеЛа», Беларускай федэрацыі барацьбы (спецыяліст па маркетынгу і рэкламе) і футбольным клубе «Дынама Мінск». Вяла перадачу «Планета забавак» на тэлеканале СТБ. Працуе ў агенцтве нерухомасці.

Муж — Алег Васіленка — расійскі футбольны трэнер. Раней сустракалася з беларускім футбалістам Юрыем Жаўновым.

## Узнагароды 
* Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (1998).

Катэгорыя:Гімнасткі (мастацкая гімнастыка) Беларусі
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2000 года
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Шэнанскі тэхналагічны ўніверсітэт

**Шэнанскі тэхналагічны ўніверсітэт** () — ірландская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт пачаў працаваць у 2021 годзе. Ён стаў вынікам зліцця двух тэхналагічных інстытутаў: Атланскага тэхналагічнага інстытута і Лімерыкскага тэхналагічнага інстытута. Кансорцыум быў сфарміраваны ў сувязі з прыняццем законапраекта аб тэхналагічных універсітэтах, які патрабуе, каб як мінімум два інстытуты прэтэндавалі разам на статус універсітэта. Універсітэт афіцыйна адкрыўся 1 кастрычніка 2021 года для абслугоўвання як сярэдніх, так і цэнтральных рэгіёнаў краіны. У цяперашні час ён мае шэсць кампусаў, размешчаных у чатырох акругах і трох правінцыях.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Ірландыі
Катэгорыя:Лімерык
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы
Манстэрскі тэхналагічны ўніверсітэт

**Манстэрскі тэхналагічны ўніверсітэт** () — ірландская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Корк.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт складаецца з шасці кампусаў у Корку і Керы. Універсітэт быў створаны ў студзені 2021 года ў выніку зліцця двух тэхналагічных інстытутаў. Аб яго стварэнні было абвешчана ў маі 2020 года. Ён змяшчае больш за 18 000 студэнтаў і больш за 2 000 супрацоўнікаў. Гэта другі тэхналагічны ўніверсітэт Ірландыі пасля Дублінскага тэхналагічнага ўніверсітэта.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Ірландыі
Катэгорыя:Корк
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы
Голуэйскі ірландскі нацыянальны ўніверсітэт

**Голуэйскі ірландскі нацыянальны ўніверсітэт** () — ірландская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Голуэй.

## Агульная характарыстыка 
Гэта адзін з самых прэстыжных універсітэтаў Ірландыі. Універсітэт быў узнагароджаны пяццю зоркамі за выдатную якасць і ўваходзіць у лік 1 % найлепшых універсітэтаў свету ў адпаведнасці з сусветным рэйтынгам універсітэтаў QS 2018 года. Універсітэт быў заснаваны ў 1845 годзе як Голуэйскі каралеўскі каледж, пазней вядомы як Голуэйскі ўніверсітэцкі каледж. 

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы 

Катэгорыя:Універсітэты Ірландыі
Катэгорыя:Голуэй
Лімерыкскі ўніверсітэт

**Лімерыкскі ўніверсітэт** () — ірландская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Лімерык.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт заснаваны ў 1972 годзе як Лімерыкскі нацыянальны інстытут вышэйшай адукацыі, ён стаў універсітэтам у 1989 годзе. Гэта быў першы ўніверсітэт, створаны пасля атрымання незалежнасці Ірландыяй у 1922 годзе, пасля чаго ў той жа дзень быў створаны Дублінскі гарадскі ўніверсітэт. Кампус універсітэта знаходзіцца ўздоўж абодвух бакоў ракі Шэнан на тэрыторыі 137,5 га з 46 га на паўночным беразе і 91,5 га на паўднёвым беразе за 5 км ад цэнтра горада. У ім навучаецца больш за  студэнтаў дзённай формы навучання, у тым ліку больш за  замежных студэнтаў і  студэнтаў-завочнікаў. Ва ўніверсітэце навучаецца больш за 800 дактарантаў і 1300 аспірантаў. 

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Ірландыі
Катэгорыя:Лімерык
Мейнуцкі ірландскі нацыянальны ўніверсітэт

**Мейнуцкі ірландскі нацыянальны ўніверсітэт** () — ірландская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Мейнут.

## Агульная характарыстыка 
Гэта быў самы малады ўніверсітэт Ірландыі да таго часу, пакуль у 2019 годзе не быў створаны Дублінскі тэхналагічны ўніверсітэт. Мейнуцкі ўніверсітэт таксама з’яўляецца адзіным універсітэцкім горадам у Ірландыі, усе астатнія універсітэты знаходзяцца ў звычайных гарадах. Універсітэт складаецца з двух кампусаў: старэйшага паўднёвага кампуса з будынкамі ХІХ стагоддзя, агульных з Каледжам Святога Патрыка, і сучаснага паўночнага кампуса. З больш чым 12 000 студэнтаў, якія ў ім навучаюцца, і больш чым 900 супрацоўнікамі з больш чым 20 краін свету, гэта самы маленькі, але найбольш хутка растучы ўніверсітэт Ірландыі. У 2009 годзе ўніверсітэт быў занесены ў спіс 500 найлепшых універсітэтаў у сусветным рэйтынгу універсітэтаў «Times Higher Education-QS». Сусветны рэйтынг універсітэтаў QS за 2012 год паставіў яго на 501—550 месцы ва ўсім свеце, але ўніверсітэт заняў 701—750 месцы ў рэйтынгу «QS World University Rankings» 2019 года. У 2008 годзе ён быў названы газетай Sunday Times універсітэтам года. У 2011 годзе ўніверсітэт стаў першай і адзінай установай за межамі Паўночнай Амерыкі, якая была ўключана ў «Прынстанскі агляд найлепшых каледжаў».

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Ірландыі
Катэгорыя:Мейнут
Павел Ян Грабоўскі (нар. 1761)

**Павел Ян Грабоўскі** (;  — ) — ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Грабоўскіх герба «Тапор» (або «Окша»). Нарадзіўся ў сям’і Міхала Грыгорыя і Эвы Караліны Жаленьскай.

На ўрадзе ваўкавыскага судовога старосты згадваецца ў 1783—1789 г., быў паслом на Вялікі сойм ў 1788—1792 г. У 1789 г. прызначаны генералам інспектарам войска ВКЛ, быў шэфам 5-га пяхотнага палка войска ВКЛ.

## Сям’я 
З жонкай Веранікай Сцыпіён дэль Кампа меў двух сыноў Юзафа Міхала і Канстантыя Эдмунда, а таксама две дачкі:
* Караліна Марыя, жонка Анджэя Велапольскага, а пасля барона Караля Юзафа Ларыша;
* Людвіка, жонка Адама Антонія Броэль-Плятэра.

Катэгорыя:Генералы Рэчы Паспалітай
Міхал Грыгорый Грабоўскі

**Міхал Грыгорый Грабоўскі** (; , Вялікае Княства Літоўскае — 8 жніўня 1799, г. Кракаў) — ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Грабоўскіх герба «Тапор» (або «Окша»). Нарадзіўся ў сям’і Стэфана, віштынецкага старосты, і Тэадоры са Стрыенскіх.

Спярша шамбялян ЯКМ і палкоўнік у 1757—1764 г., пасля генерал-маёр Рэгімэнта коннай гвардыі ВКЛ у 1772—1777 г., генерал-лейтэнант у 1783 г. Севярын Урускі згадваў яго як генерала маёра Рэгімэнта коннай гвардыі ВКЛ і шэфа карабінераў прыбочнай варты караля Рэчы Паспалітай у 1783 г.

Кавалер ордэна Святога Станіслава ў 1787 г.

Міхал Грыгоры памёр 8 жніўня 1799 года ў Кракаве.

## Сям’я 
Пабраўся шлюбам з Эвай Каралінай Жаленьскай у сваім маёнтку Цяшковічы 23 студзеня 1757 г. З ёй меў трох сыноў: памерлых у малалецтве Тэадора Станіслава і Аляксандра Ксаверыя, а таксама Паўла Яна (нар. 1761).

Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Катэгорыя:Генералы Рэчы Паспалітай
Пракурорскі нагляд

**Пракурорскі нагляд** — форма дзейнасці пракуратуры па забеспячэнні законнасці, выяўленні, ліквідацыі і папярэджанні парушэнняў заканадаўства. Сюды адносяцца нагляд за выкананнем правапарадку праваахоўнымі органамі, дазнанне, дасудовае расследаванне, а таксама нагляд за выкананнем законаў у крымінальных прысудах, а таксама іншыя меры прымусу, звязаныя з асабістым абмежаваннем свабоды грамадзян.
Катэгорыя:Пракуратура
Камандная адказнасць

**Камандная адказнасць** (таксама **правіла Ямасіты**, **правіла Медыны** і **адказнасць вышэйшага камандавання**) — прынцып ваеннага права, які сцвярджае адказнасць камандуючых асоб за ваенныя злачынствы падначаленых.

Тэрмін можа таксама быць выкарыстаны ў больш шырокім сэнсе для абазначэння абавязкі камандуючых кантраляваць падначаленых, а таксама адказнасці за невыкананне гэтага патрабавання; прымяняецца як у ваенным праве, так і ў дачыненні дзяржаўных служачых і кіраўнікоў карпарацый.

Прынцып «каманднай адказнасці» быў упершыню згаданы ў Гаагскіх канвенцыях 1899 і 1907 гадоў і быў ўпершыню ўжыты Вярхоўным судом Германіі ў ходзе Лейпцыгскіх працэсаў па ваенных злачынствах Германіі пасля Першай сусветнай вайны ў 1921 годзе.

«Правіла Ямасіты» абапіраецца на прэцэдэнт, створаны Вярхоўным Судом Злучаных Штатаў у справе японскага генерала Тамаюкі Ямасіты. Ён быў падвергнуты судоваму пераследу ў 1945 годзе за бесчалавечную жорсткасць, праяўленую яго войскамі на Філіпінах падчас Другой сусветнай вайны на Ціхаакіянскім тэатры. Ямасітыта быў абвінавачаны ў «злачыннай халатнасці і невыканання свайго доўгу камандзіра, якія выявіліся ў адсутнасці кантролю за дзеяннямі сваіх падначаленых, што дазволіла ім здзяйсняць ваенныя злачынствы».

«Правіла Медыны» прынята ў 1971 годзе ў ходзе судовага працэсу капітана арміі ЗША Эрнэста Медына ў сувязі з масавым забойствам жыхароў вёскі Сангмі падчас В’етнамскай вайны. Правіла абвяшчае, што камандзір, які ведаў аб парушэнні правоў чалавека сваімі падначаленымі або аб здзяйсненні імі ваенных злачынстваў, але не прыняў мер па спыненні такіх дзеянняў, павінен несці крымінальную адказнасць. Пры гэтым сам Медына быў апраўданы па ўсіх пунктах абвінавачвання.

## Спасылкі 
* Human Rights First; Private Security Contractors at War: Ending the Culture of Impunity (2008)
* Human Rights First; Command’s Responsibility: Detainee Deaths in U.S. Custody in Iraq and Afghanistan
* Джейми Аллан Уильямсон «Некоторые размышления об ответственности командования и уголовной ответственности», журнал Международного Красного Креста, Том 90 Номер 870 Июнь 2008 г., стр 131

Катэгорыя:Ваеннае права
Катэгорыя:Міжнароднае крымінальнае права
Катэгорыя:Прававыя дактрыны і прынцыпы
Катэгорыя:Ваенныя злачынствы ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Масавае забойства ў Сангмі
Марыяна Барысаўна Подкіна

**Марыяна** **(Мар’яна)** **Барысаўна Подкіна** (, г. , Расія — ) — расійская і беларуская артыстка балета, педагог. Народная артыстка Расіі (1967).

## Біяграфія 
У 1950 годзе скончыла Пермскае харэаграфічнае вучылішча па класу педагога Кацярыны Гейдэнрэйх (дыплом з адзнакай), у 1951—1989 гадах выкладала ў ім.

У 1950—1974 гадах — салістка Пермскага тэатра оперы і балета.

З 1994 года — балетмайстар-пастаноўшчык Дзяржаўнага тэатра музычнай камедыі Беларусі, з 1998 года — рэпетытар Нацыянальнага акадэмічнага тэатра балета Беларусі. У тэатры музычнай камедыі працавала з вядучымі артыстамі над спектаклямі «Шапэніяна» на музыку Ф. Шапэна, «Дон Кіхот» Л. Мінкуса і інш.

Да 1974 года выступала на сцэне. Яе выканальніцкай манеры ўласцівы яркі, вобразны стыль танца, які вызначаўся віртуознай тэхнікай, тэмпераментам. Першая выканаўца партый: Грушанька («Грушанька» Б. Машкова), Маці («Бераг надзеі» А. Пятрова), Марутка («Выбух» М. Крукава і Г. Церпілоўскага). Сярод іншых партый: Кітры («Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Адылія («Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага), Гаспадыня Меднай гары («Каменная кветка» С. Пракоф’ева) і інш.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетныя педагогі СССР
Катэгорыя:Балетныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Балетныя педагогі XX стагоддзя
Аляксандра Васілеўна Нікалаева

**Аляксандра Васілеўна Нікалаева** (,  — ) — беларуская артыстка балета, педагог. Народная артыстка БССР (1944).

## Біяграфія 
У 1925 годзе скончыла Школу рускага балета пад кіраўніцтвам  ў Санкт-Пецярбургу.

У 1929 годзе скончыла Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча (педагог ).

У 1934—1960 гадах — вядучая балерына Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны выступала ў складзе франтавых канцэртных брыгад разам з Дорай Кроз, Верай Мальковай, Ісідарам Балоціным, Ларысай Александроўскай, піяністам Сямёнам Талкачовым, артыстамі балета Юліяй Хіраска, Сямёнам Дрэчынам і Тамарай Узунавай. У 1945 годзе ў складзе беларускай канцэртнай брыгады выступала ў Германіі.

У 1949—1961 гадах — адначасова мастацкі кіраўнік, у 1961—1979 гадах — педагог Беларускага харэаграфічнага вучылішча. Сярод вучняў В. Дудкевіч.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1947 года.

## Творчасць 
Яе мастацтва вылучалася яркім тэмпераментам, псіхалагічнай праўдзівасцю, высокай тэхнікай танца. Першая ўвасобіла вобразы беларускіх жанчын: Зоські («Салавей» М. Крошнера) і Надзейкі («Князь-возера» В. Залатарова, Дзяржаўная прэмія СССР 1950), надзяліўшы іх нацыянальнай адметнасцю, вялікай унутранай сілай і абаяльнасцю.

Сярод іншых лепшых партый вылучаюцца Адылія («Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага), Кітры («Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Зарэма («Бахчысарайскі фантан» Б. Асаф’ева), Тао Хоа («Чырвоны мак» Р. Гліэра), Ліза («Марная засцярога» П. Л. Гертэля), Сванільда («Капелія» Л. Дэліба), Каламбіна («Арлекінада» Р. Дрыга), Цар-дзяўчына («Канёк-Гарбунок» Ц. Пуні), Гітана («Іспанкае капрычыо» на музыку М. Рымскага-Корсакава). З поспехам выконвала характарныя танцы ў операх «Кармэн» Ж. Бізэ, «Іван Сусанін» М. Глінкі, «Князь Ігар» А. Барадзіна, «Аіда» Дж. Вердзі, «Фауст» Ш. Гуно, «Страшны двор» С. Манюшкі і інш.

У 1964—1988 гадах кіравала Мінскай народнай студыяй класічнага танца «Арабеск».

## Узнагароды 
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (25.02.1955)
* Ордэн «Знак Пашаны» (20.06.1940)
* Народная артыстка Беларускай ССР (1944)
* Сталінская прэмія другой ступені (1950) — за выкананне партыі Надзейкі ў балеце «Князь-возера» В. А. Залатарова.

## Літаратура 
* 
* 
* Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.- М.: Советская энциклопедия, 1981.- 623 стр. с илл.
* 

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета Беларусі
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Людміла Іванаўна Рабушка

**Людміла Іванаўна Рабушка** (нар. , ) — беларуская артыстка балета, тэатразнаўца. Заслужаная артыстка БССР (1982).

## Біяграфія 
У 1969 годзе скончыла Беларускае харэаграфічнае вучылішча, у 1977 годзе скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут.

З 1969 года ў Дзяржаўным тэатры оперы і балета Беларусі, з 1970 года — у Беларускім дзяржаўным музычным тэатры (вядучая салістка балета, з 1990 года — загадчык літаратурнай часткі).

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1979 года.
## Творчасць 
Стварыла на сцэне разнапланавыя харэаграфічныя вобразы, адзначаныя высокім выканаўчым майстэрствам і акцёрскай выразнасцю. У рэпертуары класічныя і характарныя партыі: Аўрора і танец Фіялкі ў класічных дывертысментах («Халопка» М. Стрэльнікава, «Фіялка Манмартра» І. Кальмана), вальс і полька («Пяе Жаваранак» Ю. Семянякі), румба («Пацалунак Чаніты» Ю. Мілюціна), адажыо (мюзікл «Сірано» С. Пажлакова), Паненка («Паненка і хуліган» на музыку Дз. Шастаковіча), Ева, вальс («Ноч у Венецыі», «Лятучая мыш» І. Штрауса), усходні танец («Фраскіта» Ф. Легара), Марго («Дзяніс Давыдаў» А. Мдывані), Балерына («Стойкі алавяны салдацік» С. Баневіча) і інш.

Аўтар артыкулаў пра тэатральнае мастацтва Беларусі, у т.л. пра Беларускі музычны тэатр.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Беларусі
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Віталь Аляксандравіч Сокал

**Віталь Аляксандравіч Со́кал** ( — ) — вучоны ў галіне мікраэлектронікі, доктар тэхнічных навук (1989), прафесар (1994). Акадэмік Беларускай інжынерна-тэхналагічнай акадэміі (1991), Беларускай інжынернай акадэміі (2000).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 студзеня 1940 года ў Мінску. У 1963—1968 гадах праходзіў службу аператарам апаратуры ўрадавай сувязі ў Штабе грамадзянскай абароны СССР. У 1969 годзе скончыў Маскоўскі інстытут радыётэхнікі, электронікі і аўтаматыкі па спецыяльнасці «Аўтаматыка і тэлемеханіка». З 1968 года ў Інстытуце электронікі Акадэміі навук БССР. З 1971 года В. А. Сокал у Мінскім радыётэхнічным інстытуце (сучасны БДУІР) на кафедры мікраэлектронікі. У 1977—1986 гадах займаў пасаду загадчыка праблемнай лабараторыі «Электралітычныя і плазменныя працэсы ў мікраэлектроніцы», у 1986—1995 гадах кіраваў аддзяленнем мікраэлектронікі навукова-даследчай часткі. У 1995—2005 гадах загадчык кафедры мікраэлектронікі.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя працы В. А. Сокала ў галіне электрахімічнай алюмааксіднай тэхналогіі стварэння гібрыдных мікрасхем і мікраблокаў на аснове алюмінію і яго анодных аксідаў. Мае шэраг аўтарскіх пасведчанняў на вынаходствы.

Сярод апублікаваных прац
* Электрохимическая алюмооксидная технология в микроэлектронике (разам з У. А. Лабуновым) // Техника средств связи. Сер. Технология производства и оборудование. 1988. Вып. 3.
* Многокристальные модули с повышенной устойчивостью к электромагнитным помехам и излучениям / В. А. Сокол, В. М. Паркун // Технические средства защиты информации: Российско-Белорусская научно-техническая конференция (Минск-Нарочь, 19 — 23 мая 2003 г.). — Минск: БГУИР, 2003.
* Особенности роста пористого оксида алюминия / В. А. Сокол // Доклады БГУИР. — 2003. — № 1. — С. 75—82.
* Электрохимическая технология микро- и наноэлектронных устройств / В. А. Сокол // Доклады БГУИР. — 2004. — № 3 (7). — С. 18—26.
* Многослойность плотных анодных оксидов алюминия / В. А. Сокол // Доклады БГУИР. — 2011. — № 2 (56). — С. 5—12.

## Узнагароды і званні 
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь 1998 года за цыкл прац «Распрацоўка новых метадаў праектавання і развіццё фізіка-тэхналагічных асноў стварэння высокіх тэхналогій вытворчасці канкурэнтаздольных мікраэлектронных вырабаў» (разам з А. І. Белавусам, В. А. Емяльянавым, Ф. Ф. Камаровым, Э. Ф. Лабановічам, А. В. Сіліным).
* Нагрудны знак «Вынаходнік СССР»
* Граматы Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Сокал, Віталій Аляксандравіч (доктар тэхнічных навук; мікраэлектроніка; 1940—2018) // База даных «Вучоныя Беларусі»
* История кафедры микро- и наноэлектроники   // Сайт БДУІР
* Сокол Виталий Александрович // База патентов Беларуси  

Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ Масквы
Катэгорыя:Акадэмікі Беларускай інжынернай акадэміі
Катэгорыя:Акадэмікі Беларускай інжынернай тэхналагічнай акадэміі
Тамаш Грымала

**Тамаш Грымала** () — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Грымалаў герба «Грымала». Нарадзіўся ў сям’і Грыгорыя і невядомай з Завішаў.

Ваўкавыскі абозны ў 1745 г., электар з Ваўкавыскага павета Станіслава Аўгуста Панятоўскага ў 1764 г., ваўкавыскі скарбнік у 1765 г., ваўкавыскі гараднічы ў 1773 г., люстратар чопавага і падымнага падатку ў 1775 г., ваўкавыскі гродскі суддзя ў 1784 г.

У шлюбе з невядомай з Булгарынаў.

Катэгорыя:Гараднічыя ваўкавыскія
Катэгорыя:Скарбнікі ваўкавыскія
Катэгорыя:Абозныя ваўкавыскія
Катэгорыя:Род Грымалаў
Даніла Андрэевіч Сокал

**Даніла Сокал** (нар. , ) — беларускі футбаліст, брамнік бабруйскай «Белшыны» (у арэндзе з мазырскай «Славіі»).

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мазырскай СДЮШАР-1. У дарослым футболе дэбютаваў 29 жніўня 2016 года ў складзе мазырскага «Мантажніка» ў матчы Другой лігі супраць жыткавіцкага ЮАС (5:0); не маючы на той момант 16 гадоў, стаў адным з наймаладзейшых ігракоў у гісторыі беларускага футбола. У 2017 годзе выступаў за дубль мазырскай «Славіі», пасля гуляў за «Мантажнік» на аматарскім узроўні, таксама стаў выступаць у пляжным футболе за мазырскую каманду «М-Сіці», выклікаўся ў нацыянальную зборную Беларусі па пляжным футболе.

У ліпені 2020 года зноў далучыўся да дубля «Славіі», дзе замацаваўся ў складзе. У красавіку 2021 года быў аддадзены ў арэнду ў дзяржынскі «Арсенал». Пачынаў сезон 2021 рэзервовым брамнікам дзяржынцаў, аднак пазней выйграў канкурэнцыю ў Паўла Галавенкі, а ў другой палове сезона чаргаваўся ў складзе з Уладзімірам Пяцігорцам. Па выніках сезона дапамог «Арсеналу» выйсці ў Вышэйшую лігу. У снежні 2021 года па заканчэнні арэнды вярнуўся ў «Славію».

У пачатку 2022 года стаў рыхтавацца да новага сезона з асноўным складам мазырскага клуба. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 20 сакавіка 2022 года ў матчы 1-га тура супраць барысаўскага БАТЭ (0:3), адгуляўшы на полі ўсе 90 хвілін. У далейшым у сезоне 2022 стаў асноўным брамнікам каманды, а ў 2023 годзе рэдка з’яўляўся на полі, гуляў пераважна за дубль. У снежні 2023 года падоўжыў кантракт са «Славіяй», а ў лютым 2024 года быў аддадзены ў арэнду ў бабруйскую «Белшыну».

## Міжнародная кар’ера 
8 кастрычніка 2021 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у адборачным матчы чэмпіянату Еўропы 2023 супраць Грэцыі (0:2).

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2021

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мантажнік Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Дзяржынск
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ў пляжны футбол Беларусі
Спіс расійскіх генералаў, якія загінулі падчас уварвання ва Украіну

**Спіс расійскіх генералаў, якія загінулі падчас уварвання ва Украіну**, утрымвае аднаго генерала, чыя смерць афіцыйна пацверджана УС РФ, а таксама чацвярых генералаў, чыя смерць заяўлена паводле даных украінскага боку і разглядаецца вайсковымі экспертамі як імаверная. Адзін з тых, хто верагодны забіты — генерал-лейтэнант, чацвёра — генерал-маёры.

На думку вайсковага эксперта Рыты Конаевай з Джорджтаўнскага ўніверсітэта, Узброеныя Сілы Украіны кропкава наносяць удары па пазіцыях, у якіх змесцаваны высокапастаўленыя афіцэры УС РФ. Супрацоўнік офіса прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага паведаміў The Wall Street Journal, што ўкраінская вайсковая выведка шукае даныя пра месцазнаходжання расійскіх генералаў, камандзіраў артылерыі і пілотаў.

Паводле даных вайсковых экспертаў, апытаных Бі-бі-сі, ва ўварванні бярэ ўдзел прыкладна 20 генералаў УС РФ. Майкл Макфал, былы амбасадар ЗША ў Расіі, назваў лічбу меркавана забітых расійскіх генералаў «шакавальнай». У сярэдзіне сакавіка двое амерыканскіх вайскоўцаў паведамілі The New York Times, што паводле іх даных прынамсі ў адным выпадку прычынай згубы расійскага генерала быў перахоп яго размовы ўкраінскім бокам, геалакацыя абанента і ўдар па яго месцазнаходжанню

## Крыніцы 
Катэгорыя:Уварванне Расіі ва Украіну (2022)
Вядзьмар 3: Дзікае Паляванне

**«Вядзьмар 3: Дзікае Паляванне»** — камп’ютарная гульня ў жанры action/RPG, распрацаваная польскай студыяй «CD Projekt RED». Выпушчаная 19 мая 2015 года на Windows, PlayStation 4 і Xbox One, затым 15 кастрычніка 2019 года на Nintendo Switch, яна з’яўляецца апавяданнем, якое працягвае гульні «Вядзьмар» (2007) і «Вядзьмар 2: Забойцы каралёў» (2011). Гэта трэцяя гульня, дзеянне якой адбываецца ў літаратурным сусвеце кніжнай серыі «Вядзьмар», створанай польскім пісьменнікам Анджэем Сапкоўскім, а таксама апошняя, якая апавядае пра прыгоды Геральта з Рывіі.

## Сюжэт 
Гульня ў стылі цёмнага фэнтэзі, свет якой заснаваны на славянскай міфалогіі, апавядае пра ведзьмара Геральта з Рывіі, паляўнічага на монстраў, чыя прыёмная дачка Цыры знаходзіцца ў небяспецы, пераследуемая Дзікім Паляваннем — загадкавай тагасветнай сілай, таямніца якой раскрываецца па ходзе гульні. Многія дэталі сюжэту адсылаюць да кніг, напісаных Сапкоўскім, але сюжэт застаецца звязаным з першымі дзвюма часткамі і падводзіць вынік трылогіі, распачатай першай гульнёй, якая выйшла васьмю гадамі раней.

У адрозненне ад папярэдніх гульняў, дзеянне «Ведзьмара 3» адбываецца ў адкрытым свеце і факусуецца на выкарыстанні баявых і дэтэктыўных навыкаў Геральта для выканання заказаў і вывучэння навакольнага асяроддзя. Усё гэта — частка шматузроўневага асноўнага квэста з мноствам другарадных місій, які можа быць пройдзены з 36 рознымі канцоўкамі. Гульня была распрацавана за тры з паловай гады з бюджэтам, блізкім да бюджэтаў AAA-гульняў вялікіх заходніх студый. Яе стваральнікі хацелі пацвердзіць здольнасць еўрапейскіх студый распрацоўваць якасныя ролевыя гульні, у той час як гульня ўсё далей і далей адыходзіць ад кананічнага сюжэту літаратурнай сагі «вядзьмар», якая карыстаецца вялікай папулярнасцю ў Польшчы.

## Рэліз 
Менш чым за год пасля рэлізу было прададзена больш за 10 мільёнаў копій. Гульня атрымала аднадушнае прызнанне публікі і крытыкаў, а таксама каласальны камерцыйны поспех. Яна заваявала рэкордную колькасць узнагарод «Гульня года» і лічыцца новым эталонам жанру, які пастаянна выкарыстоўваецца гульцамі і прафесіяналамі індустрыі ў якасці ўзору для ацэнкі якасці новых action/RPG-гульняў. У кастрычніку 2015 года і маі 2016 года былі выпушчаны два дапаўненні: «Каменныя сэрцы» і «Кроў і віно», а летам 2017 года была запушчана відэагульня, цалкам прысвечаная картачнай міні-гульні Гвінт — «Гвінт: Вядзьмар. Картачная гульня».

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні паводле алфавіта
Катэгорыя:Свет «Ведзьмара»
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2015 года
Катэгорыя:Камп’ютарныя ролевыя гульні
Катэгорыя:Action/RPG
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з адкрытым светам
Сокалаў (значэнні)

**Сокалаў** — прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Генадзь Аляксандравіч Сокалаў (нар. 1931) — памылковая форма прозвішча.
* Сяржук Сокалаў-Воюш (нар. 1957, сапр. Сяргей Анатолевіч Сокалаў) — беларускі паэт і бард.

## Тапонім 
* Сокалаў — горад на захадзе Чэхіі

## Гл. таксама 
* Сакалоў
Джэймстаўн (Віргінія)

**Джэймстаўн** () — першае паселішча англічан на тэрыторыі сучасных ЗША. Праіснаваў з 1607 па 1699 гады, пасля чаго быў закінуты. Цяпер уяўляе сабой музей пад адкрытым небам, які, нараўне з Уільямсбергам і Ёрктаўнам, уваходзіць у так званы Гістарычны трохвугольнік Віргініі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Катэгорыя:Гісторыя ЗША
Катэгорыя:Старажытныя гарады Амерыкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1607 годзе
Соладзі

**Со́ладзі** — глебы стэпаў, лесастэпаў і паўпустынь. Утвараюцца пераважна з саланцоў пры іх пераўвільгатненні і рассаленні.

Фарміруюцца ў паніжэннях з неглыбокім заляганнем грунтавых вод пад вільготнымі лугамі, балотамі, бярозавымі і асінавымі калкамі па ўмовах прамыўнога рэжыму, які вядзе да разбурэння калоідаў верхняга гарызонту, памяншэння ў іх колкасці 2—3-валентных металаў (пераважна жалеза і марганцу) і павелічэння колькасці крэменязёму. Развіваецца верхні элювіяльны асаладзелы гарызонт на глыбіні 5—20 см. Соладзям уласціва слабакіслая рэакцыя гумусавага гарызонту з утрыманнем 2—8 % гумусу, глыбокае пранікненне гумусу ў гарызонты і агляенне глебы.

Соладзі сустракаюцца плямамі ў Заходняй Сібіры, у паўночнай і цэнтральнай частках Казахстана, у ЗША, Аўстраліі.

Урадлівасць соладзяў невялікая. Яны выкарыстоўваюцца пад сенажаці і пашы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Глебы
Яўген Аляксандравіч Гулецкі

**Яўген Гулецкі** (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Віцебск».

## Клубная кар’ера 
Пачынаў займацца футболам у маладзечанскай ДЮСШ-4, пасля таксама навучаўся ў Акадэміі АБФФ. На юнацкім узроўні выступаў на пазіцыі нападніка, пасля апусціўся на месца паўабаронцы. У 2018 годзе стў іграком клуба «Энергетык-БДУ» ў Першай лізе, стаў часам выхадзіць на замену. У пачатку 2019 года рыхтаваўся да новага сезона са сталічным клубам, аднак у сакавіку пакінуў яго і далучыўся да дубля барысаўскага БАТЭ, дзе стаў адным з асноўных ігракоў дапамог камандзе выйграць першынство дублёраў у 2019 годзе.

У лютым 2020 года разам з шэрагам іншых дублёраў барысаўчан быў аддадзены ў арэнду ў дзяржынскі «Арсенал». У хуткім часе замацаваўся ў стартавым складзе каманды. У кастрычніку 2020 быў выкуплены «Арсеналам» і стаў іграком клуба на трывалай аснове. У гэты час стаў выступаць на пазіцыі абаронцы.

У лютым 2021 года падпісаў кантракт з брэсцкім «Рухам», аднак застаўся ў «Арсенале» на правах арэнды. Па выніках сезона 2021 дапамог дзяржынскаму клубу выйсці ў Вышэйшую лігу. У снежні 2021 года па заканчэнні арэнды вярнуўся ў «Рух». У пачатку 2022 года рыхтаваўся да новага сезона разам з «Рухам», аднак у сакавіку, пасля таго як брэсцкі клуб зняўся з Вышэйшай лігі, зноў далучыўся да «Арсенала», які неўзабаве аформіў новае арэнднае пагадненне. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 20 сакавіка 2022 года ў матчы першага тура супраць «Гомеля» (1:2), калі выйшаў на замену ў другім тайме. У маі канчаткова пакінуў «Рух» і стаў іграком дзяржынскага клуба на трывалай аснове.

У студзені 2023 года, пасля таго як «Арсенал» выбыў у Першую лігу, падпісаў двухгадовы кантракт з «Іслаччу». Згуляў за асноўную каманду «Іслачы» толькі ў першым матчы сезона суправць мінскага «Дынама» (0:3), пасля чаго выступаў за дубль. У маі 2023 года па пагадненні бакоў пакінуў клуб.

У чэрвені 2023 года далучыўся да «Віцебска». У студзені 2024 года падоўжыў кантракт з клубам.

## Міжнародная кар’ера 
У кастрычніку 2017 года выступаў за юнацкую зборную Беларусі (да 17 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

У кастрычніку 2019 года выступаў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

26 сакавіка 2021 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, калі выйшаў у стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць Арменіі (1:2) і быў заменены ў першым тайме.

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2021

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Дзяржынск
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Антон Абрамовіч

**Антон Абрамовіч**:

* Антон Іванавіч Абрамовіч (каля 1811 — пасля 1854) — беларускі кампазітар.
* Антон Дзмітрыевіч Абрамовіч (нар. 1999) — беларускі футбаліст.
Саланцы

**Саланцы́** — глебы засушлівых абласцей, стэпаў і паўпустынь, якія на глыбіні да 20—80 см утрымліваюць значную колкасць солей натрыю і іншых лёгкарастваральных солей.

Саланцы фарміруюцца ва ўмовах непрамыўнога воднага рэжыму або пры рассаленні саланчакоў, пераважна разам з іншымі глебамі. Саланцам уласцівы вязкасць і набраканне ў вільготным стане, вялікае ўшчыльненне і цвёрдасць у сухім стане, слупкаватая, прызматычная ці глыбістая структура іліювіяльнага гарызонту, малая водапранікальнасць, высокая рухомасць калоідаў. У верхнім гарызонце маецца 0,5—8 % гумусу.

Малаўрадлівыя, пакрытыя саланцовай расліннасцю глебы. Выкарыстанне сланцоў у гаспадарчых мэтах патрабуе прамыўкі, гіпсавання і ўнясення арганічных угнаенняў.

Пры пераўвільгатненні і рассаленні з саланцоў утвараюцца соладзі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Глебы