Корк (графства)

**Корк** (, ) — традыцыйнае графства на поўдні Ірландыі. Уваходзіць у склад правінцыі Манстэр на тэрыторыі Рэспублікі Ірландыі. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы горад — Корк. Насельніцтва 519 032 чалавек (2-е месца сярод графстваў; звесткі 2011 г.).

## Фізіка-геаграфічная характарыстыка 
### Геаграфічнае становішча 
Графства Корк знаходзіцца на паўднёвым захадзе Ірландыі. Паўднёвая частка рэгіёна абмываецца водамі Атлантычнага акіяна, пры гэтым даўжыня берагавой лініі складае 640 км. Адгор'і невысокіх горных хрыбтоў перасякаюць Корк у паралельным кірунку, часткова дасягаючы прыбярэжнай тэрыторыі.

На захадзе праходзіць адміністрацыйная граніца з графствам Кэры, на поўначы з Лімерыкам, на ўсходзе з Уотэрфардам і Паўднёвым Тыперэры. Агульная плошча Корка — 7500 кв.км, гэта найбуйнейшае графства ў Ірландыі.

Асноўныя рэкі графства — Блэкуотэр, Філ, Бандан і Лі.

### Клімат 
Вялікі ўплыў на тэрыторыю графства аказвае цёплае Паўночна-Атлантычнае цячэнне, якое з'яўляецца працягам Гальфстрыма. Мяккі клімат спрыяе некаторым відам міжземнаморскай расліннасці (пальма, фуксія і г.д.), якія можна сустрэць на захадзе Корка. Узімку надвор'е досыць вільготнае, частыя штармы і ўраганы, аднак тэмпература рэдка апускаецца ніжэй 4&nbsp;°C. У летні перыяд сярэднія значэнні тэмпературы вагаюцца ў межах 20&nbsp;°C.

## Гісторыя 
[thumb|250px|left|Старая царква і могілкі ў горадзе [Корк.]]
У Сярэднявеччы графства Корк было часткай каралеўства *Deas Mumhan* (у англійскай транскрыпцыі — Дэсманд), якім кіравала дынастыя Мак-Карці Мор. Пасля нармандскага ўварвання пад уладай Мак-Карці засталася толькі заходняя частка Корка, а таксама тэрыторыя сучаснага графства Кэры; а поўнач і ўсход занялі прадстаўнікі дынастыі Фіцджэральдаў. Горад Корк, паводле Англійскай каралеўскай хартыі 1318 года, стаў сталіцай Дэсманда.

Улада Фіцджэральдаў была зрынута падчас паўстанняў 1569—1573 і 1579—1583 гадоў. Ваенныя дзеянні аказалі разбуральны ўплыў на гарады і паселішчы графства, а таксама на жыццё мясцовага насельніцтва. У выніку гэтага, многія землі Корка былі каланізаваны англійскімі перасяленцамі-плантатарамі.

У 1491 годзе Корк адыграў важную ролю ў англійскай вайне Пунсовай і Белай руж. На ўзбярэжжы графства высадзіўся прэтэндэнт на карону Перкін Ворбек і паспрабаваў завербаваць прыхільнікаў у змове супраць Генрыха VII. Мэр горада Корк і шэраг уплывовых грамадзян далучыліся да Ворбека, аднак, калі мяцеж праваліўся, усе змоўшчыкі былі схоплены і пакараны смерцю. У сувязі з гэтай гісторыяй, сталіца графства атрымала мянушку «*Горад паўстанцаў*», якая пазней стала ўжывацца да ўсёй Ірландыі. У 1601 годзе каля Кінсейла адбылася бітва паміж англійскімі войскамі і паўстанцамі, на дапамогу якім прыбыткі іспанскія войскі. Аднак, ірландцы пацярпелі паражэнне, следствам якога стала канчатковае ўсталяванне ўлады брытанскага манарха над тэрыторыяй графства.

У XIX стагоддзі Корк стаў цэнтрам феніяў з Ірландскага рэвалюцыйнага брацтва. Гэта былі дробнабуржуазныя рэвалюцыянеры-рэспубліканцы, якія перыядычна арганізоўвалі паўстанні і змовы. Падчас ірландскай вайны за незалежнасць, графства стала адным з ачагоў партызанскай дзейнасці. Акрамя таго, Корк сабраў тры брыгады, якія ўвайшлі ў склад Ірландскай рэспубліканскай арміі. У 1922—1923 гадах, калі разгарэлася грамадзянская вайна, большасць насельніцтва графства не падтрымала англа-ірландскі дагавор. З ліпеня па жнівень 1922 года амаль на ўсёй тэрыторыі Корка існавала рэспубліка Мунстэр, якая была знішчана войскамі Ірландскай свабоднай дзяржавы. Тым не менш, партызанскія дзеянні працягваліся да мая 1923 года.

## Эканоміка 
### Прамысловасць 
Большая частка прамысловых прадпрыемстваў сканцэнтравана вакол сталіцы — гарады Корк. У графстве размешчаны: Pfizer, GlaxoSmithKline, Johnson & Johnson, EMC, Apple, Siemens, Marriott, Avery Dennison, Centocor, McAfee, Motorola, VMware, CitCo, Blizzard Entertainment і Amazon. Корк адыгрывае важную ролю ў фармацэўтычнай прамысловасці, IT і вытворчасці электронікі. На востраве Відзі размешчаны буйны нафтаперапрацоўчы завод і нафтасховішча, а Кінсейл з'яўляецца першым пунктам у сетцы газаправодаў Ірландыі.

### Фінансы 
6 сакавіка 2008 года было абвешчана пра тое, што ў Корку будзе створаны, так званы, Атлантычны квартал, які стане канкурэнтам Міжнароднаму цэнтру фінансавых паслуг у Дубліне. На рэалізацыю праекта вылучаны 1 млрд еўра. Таксама, у горадзе Корк ёсць некалькі бізнес-паркаў: *Kork, Kilbarry, Carrigtwohill* і *Ringaskiddy*.

### Турызм 
thumb|250px|Набярэжная на мысе Клер
Турызм, нароўні з прамысловасцю і фінансавымі арганізацыямі, з'яўляецца адным з найважнейшых сектараў эканомікі Корка. У рэгіёне досыць добра развіта інфраструктура абслугоўвання актыўных відаў спорту і адпачынку (трэкінг, парусны спорт, рыбалка, гольф і г.д.). Амаль ва ўсіх малых гарадках і пасёлках маюцца гасцініцы, кемпінгі і маладзёжныя інтэрнаты; сувенірныя крамы з традыцыйнымі ірландскімі таварамі: воўна ручной працы, вырабы з кельцкімі ўзорамі і г.д. А наяўнасць прыродных і культурных рэкрэацыйных рэсурсаў, якія валодаюць высокай атрактыўнасцю, робіць турызм у графстве вельмі папулярным.

## Мова 
У Корку ёсць два раёны, дзе ірландская мова з'яўляецца асноўнай у паўсядзённым жыцці мясцовых жыхароў. Гэта паселішча Маскеры на поўначы графства і Каба-Айленд, востраў у заходняй частцы.

## СМІ 
[thumb|right|250px|[Замак Бларні]]
У Корку выходзіць некалькі друкаваных выданняў: *The Irish Examine, Evening Echo, Carrigdhoun, Cork Weekly, The Corkman, Mallow Star, Douglas Post* і *Southern Star*.

Сярод радыёстанцый дзейнічаюць ''Cork's 96FM, CRY 104.0FM, Red FM* і *Life FM''.

## Славутасці 
Асноўныя славутасці Корка можна падзяліць на прыродныя, галоўным чынам размешчаныя на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна і гісторыка-культурныя, рассяроджаныя па ўсёй тэрыторыі графства.

Сярод архітэктурных славутасцяў можна адзначыць замкі Дэсманд, Блэкрок і Бларні.

## Спасылкі 
* Cork County Council
* Guide to County Cork for Tourism & Business
* Activities Events, West Cork Ireland
* West Cork Directory 
* Map of Cork 
* People's Republic Of Cork
* Cork's local radio station, streaming live online
* Cork Guide Maps Entertainment History Geography Holiday Homes 
* westcork.com — guide to West Cork, includes Bantry guide 


Катэгорыя:Графствы Ірландыі