Луі дэ Бройль

**Луі дэ БРОЙЛЬ** ( — ) — французскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1929), за адкрыццё хвалевай прыроды электрона. Член і часовы сакратар Французскай акадэміі навук.

## Жыццё 
Нарадзіўся ў арыстакратычнай сям'і герцагскага тытулу. Вывучаў гісторыю, затым звярнуўся да матэматыкі і фізікі. У час вайны, 4 гады служыў салдатам у радыёсувязі. Пасля, працягваў даследаванні ў агульнай фізіцы.

## Дзейнасць 
Дзякуючы тлумачэнням Эйнштэйна — фотаэфекту і тлумачэнню эфекту выпраменьвання абсалютна чорнага цела Макса Планка, дэ Бройль у сваёй доктарскай дысертацыі ў 1924 г. прадставіў гіпотэзу электронных хваль і выказаў здагадку, што да руху электрона трэба далучыць яшчэ адну ўласцівасць — уласцівасць хваль. Гэтая здагадка спачатку выклікала ў навуковай грамадскасці насмешкі, аднак яго тэорыя была пацверджана Цэймерам і Клінтанам Дэвісанам у 1927 г. У эксперыменце, які даказаў дыфракцыю электронаў у крышталях, дзе дыфракцыйны малюнак сведчыў аб хвалепадобнай прыродзе электронаў. З-за гэтае адкрыццё дэ Бройлю была прысуджана Нобелеўская прэмія.

Таксама гіпотэза дэ Бройля стала адным з асноўных пастулатаў новай квантавай механікі.

## Хваля дэ Бройля 
Даўжыня хвалі дэ Бройля
: \lambda = \frac{h}{p} = \frac {h}{\gamma mv} = \frac {h}{mv} \sqrt{1 - \frac{v^2}{c^2}},
дзе \lambda — даўжыня хвалі, *h* — пастаянная Планка, *p* — імпульс, *m* — маса спакою часціцы, *c* — скорасць святла, *v* — скорасць часціцы, *γ* — множнік Лорэнца.

## Публікацыі 
* *Recherches sur la théorie des quanta* (Researches on the quantum theory), Thesis, Paris, 1924.
* *Ondes et mouvements* (Waves and Motions). Paris: Gauthier-Villars, 1926.
* *Rapport au 5e Conseil de Physique Solvay.* Brussels, 1927.
* *La mécanique ondulatoire* (Wave Mechanics). Paris: Gauthier-Villars, 1928.
* *Matière et lumière* (Matter and Light). Paris: Albin Michel, 1937.
* ''Une tentative d'interprétation causale et non linéaire de la mécanique ondulatoire: la théorie de la double solution.* Paris: Gauthier-Villars, 1956.
** English translation: *Non-linear Wave Mechanics: A Causal Interpretation.* Amsterdam: Elsevier, 1960.
* *Sur les sentiers de la science* (On the Paths of Science).
* *Introduction à la nouvelle théorie des particules de M. Jean-Pierre Vigier et de ses collaborateurs.* Paris: Gauthier-Villars, 1961. Paris: Albin Michel, 1960.
** English translation: *Introduction to the Vigier Theory of elementary particles.* Amsterdam: Elsevier, 1963.
* *Étude critique des bases de l'interprétation actuelle de la mécanique ondulatoire.* Paris: Gauthier-Villars, 1963.
** English translation: *The Current Interpretation of Wave Mechanics: A Critical Study.* Amsterdam, Elsevier, 1964.
* *Certitudes et incertitudes de la science'' (Certitudes and Incertitudes of Science). Paris: Albin Michel, 1966.

## Літаратура 
* Луј де Број и физика честица и поља, Зборник радова са Научног скупа псовећеног стогодишњици рођења Луја де Броја, Свеске физичких наука, VI(1) 1-182, Београд, 1993., Институт за теоријску физику Београд.

## Спасылкі 
* «Бесмяротны дэ Бройль » (ФАН)
* «Луі дэ Бройль — Жыццяпіс » (Нобелеўская фундацыя)
* Paul Theroff (2005) An Online Gotha: Broglie Genealogy 

Катэгорыя:Фізікі Францыі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Калінгі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Францыя)