Палуба

* са стальным насцілам уздоўж бартоў і драўляным у сярэдняй частцы.]]
**Па́луба** (таксама **дэк**) — архітэктурны элемент судна, гарызантальнае перакрыцце ў корпусе або надстройках, якое абапіраецца на борты, пераборкі і пілерсы (пры іх наяўнасці) і якае складаецца з набору (бімсаў, карлінгсаў і інш.) і насцілу (звычайна драўлянага або металічнага); падзяляе ўнутраную прастору корпуса карабля на памяшканні па вертыкалі.

Палуба, якая ідзе не па ўсёй даўжыні або шырыні судна, а толькі на частцы яе, называецца **платформай**.

Прастора паміж дзвюма палубамі называецца твіндэкам.

Таксама тэрмін «палуба» (і некаторыя іншыя марскія тэрміны) прымяняецца да цяжкіх паветраных суднаў з узлётнай масай больш за 43 тон.

## Віды палуб 
*Па размяшчэнню*
* **Верхняя палуба** — самая верхняя непарыўная па ўсёй даўжыні карабля (судна). Служыць воданепранікальным перакрыццем, з’яўляецца адным з галоўных элементаў трывалых сувязяў корпуса, забяспечвае агульную трываласць і папярочную цвёрдасць судна. На верхняй палубе размяшчаюцца надбудовы, мачты, палубныя механізмы, узбраенне і г. д.
* **Сярэдняя** або **галоўная палуба** — палуба карабля, размешчаная непасрэдна ніжэй за верхнюю палубу. Да гэтага тэрміна можа быць дададзена назва, якая характарызуе прызначэнне палубы: напрыклад, жылая палуба, батарэйная палуба і г. д. Палубы ніжэй за верхнюю таксама могуць называцца па нумарах — *першая палуба, другая палуба* і г. д.
* **Ніжняя палуба** — размешчаная пад сярэдняй палубай. Іх можа быць некалькі. Адрозніваюцца па прызначэнні, напрыклад, грузавая ніжняя палуба і г. д. Служаць для размяшчэння пасажыраў, грузаў, абсталявання.
* **Навясная палуба** — ідзе вышэй за верхнюю палубу ад носа на большай частцы даўжыні судна, але не даходзіць да кармы; часам можа называцца палубай падоўжанага або падоўжанага палубака; назва паходзіць ад тканевага навеса, які сапраўды меўся на старадаўніх караблях і закрываў верхнюю палубу ў непагадзь.
* **Палубы надбудоў** — палубы, якія абмяжоўваюць зверху надбудовы ў цэлым і кожны яе ярус. Пры наяўнасці некалькіх ярусаў палубы надбудовы могуць называцца: палуба 1-га яруса, палуба 2-га яруса і г. д. знізу ўверх. Прызначаны для размяшчэння жылых і службовых памяшканняў.
* **Палубы рубак**— палубы, накрываючыя рубкі.
* **Спардэк** — палуба, якая распасціраецца ў сярэдняй частцы судна і якая не даходзіць ні да носа, ні да кармы; як правіла, служыць для размяшчэння шлюпак, масткоў і г. д.
* **Шэльтэрдэк** — лёгкая навясная палуба, на ваенных караблях — палуба зенітных гармат.
*Па прызначэнні*
* **Ангарная палуба** — на палубах авіянясучых караблёў размяшчаюцца ангары лятальных апаратаў (ЛА). Размешчана пад палётнай і галерэйнай (пры яе наяўнасці) палубамі, з’яўляецца непарыўнай на большай частцы карабля. Абсталявана сродкамі для мацавання і транспарціроўкі ЛА, ліфтамі для іх уздыму і спуску з палётнай палубы, сродкамі тэхнічнага абслугоўвання ЛА.
* **Батарэйная палуба** — закрытая палуба, якая служыць для размяшчэння артылерыі.
* **Галерэйная палуба** — палуба авіяносца, размешчаная паміж ангарнай і палётнай палубамі. На авіяносцах, пабудаваных да Другой сусветнай вайны, уяўляла сабой спецыяльныя галерэі (міжпалубныя масткі), з якіх ажыццяўлялася абслугоўванне запасных самалётаў і авіяцыйнага абсталявання.
* **Жылая палуба** — на ёй размешчаны жылыя памяшканні экіпажа (каманды).
* **Камунальная палуба** (гістарычнае) — палуба буйных караблеў (звычайна сярэдняя), на якой размяшчаліся шырокія прахадныя памяшканні, прызначаныя для правядзення сходаў, мітынгаў асабістага складу і да т. п.
* **Палуба бяспекі** — ніжняя палуба вежаў плаўдока, воданепранікальная па ўсёй даўжыні і якая абмяжоўвае найменшае значэнне запасу плавучасці дока.
* **Палуба пераборак** (непатапляльнасці) — верхняя палуба, па якой даводзяцца па ўсёй шырыні карабля (судна) папярочныя воданепранікальныя пераборкі, якія дзеляць корпус на адсекі з мэтай забяспечыць непатапляльнасць. Палуба пераборак павінна быць трывалай і непранікальнай ва ўсіх умовах эксплуатацыі, у тым ліку аварыйных выпадках, абсталяваная воданепранікальнымі закрыццямі і ўшчыльненнем усіх адтулін — люкаў, гарлавін, праходаў трубаправодаў, электракабелей і г. д.
* **Палётная палуба** — адзін з асноўных элементаў авіянясучага карабля, прызначана для падрыхтоўкі да вылету, узлёту і пасадкі ЛА. Дзеліцца на ўзлётны, пасадачны і паркавы (тэхнічную пазіцыю) ўчасткі. У некаторых выпадках яны сумяшчаюцца. Узлётны ўчастак можа абсталёўвацца катапультамі, газаадбівальнікамі, трамплінам, а пасадачны — тармазнымі трасамі аэрафінішара, аварыйным бар’ерам. Паркавы ўчастак служыць для падрыхтоўкі ЛА да вылету, іх запраўкі, падвескі боепрыпасаў і да т. п. Тут размяшчаюцца таксама самалётаўздымальнікі, ліфты для падачы боепрыпасаў, пасты забеспячэння ЛА электраэнергіяй, вадкасцямі і газамі. Частка палубы карабля, абсталяваная комплексамі сродкаў, якія забяспечваюць вертыкальны ўзлет і пасадку ЛА, называецца таксама ўзлетна-пасадачнай пляцоўкай карабля.
* **Шлюпачная палуба** — адкрытая палуба пасажырскіх суднаў, на якой размешчаны суднавыя выратавальныя шлюпкі і прылады для іх спуску і ўздыму (шлюпбалкі). У залежнасці ад памераў і прызначэння судна шлюпачная палуба можа быць верхняй палубай або палубай надбудовы.
* На пасажырскіх суднах таксама існуе **прагулачная палуба**.
*Па канструктыўнаму тыпу:''
* **Бранявая палуба** мае палубнае перакрыцце з насцілам з бранявой сталі або бранявых пліт. Служыць для абароны жыццёва важных частак карабля ад ракет, авіябомбаў і снарадаў. На караблях, якія маюць бранявую абарону, бранявой робіцца верхняя і сярэдняя (галоўная) палубы на ўзроўні ніжняй кромкі борта бранявога пояса.
* **Карапасная палуба** — 1) спусцістая бранявая палуба, працяг гарызантальнай бранявой палубы да фарштэўня і ахтэрштэўня за межамі бранявой цытадэлі. Ужывалася на буйных надводных караблях пабудовы канца XIX — пачатку XX стагоддзя для абароны памяшканняў па канцах карабля ад артылерыйскіх снарадаў; 2) спусцістая верхняя палуба, прызначаная для паляпшэнняў умоў перакачвання хваль праз палубу, памяншэння сілы іх удараў у борт. Гэты тып палубы шырокага распаўсюджвання не атрымаў, у асноўным ужываўся на мінаносцах старой пабудовы і некаторых грузавых караблях для Вялікіх амерыканскіх азёр.

У залежнасці ад колькасці палуб судны падзяляюцца на адна-, двух- і шматпалубныя.

## Адпаведнасць палуб 
У многіх флатах палубы маюць крыху розныя найменні. Ніжэй прыведзена адпаведнасць палуб у перыяд Першай і Другой сусветнай войнаў для некаторых флатоў. Палубы дадзены зверху ўніз.

## Седлаватасць палубы 
Пад седлаватасцю палубы маецца на ўвазе яе ўздым ад сярэдзіны корпуса (мідэля) да носа і (або) кармы. Седлаватасць прадугледжваецца пры праектаванні карабля для павышэння яго мараходных якасцяў. Выяўляецца ў лінейнай меры (метрах, футах), радзей у працэнтах.

## Пакрыццё палубы 
Гістарычна палуба, як правіла, мела драўляны дашчаны насціл. Ніякага пакрыцця фарбай або лакам на дошках насцілу не было, а для прадухілення зносу палубу пастаянна чысцілі, г. зн. абразівам насуха саскрабалі верхні пласт драўніны. Пасля некалькіх гадоў актыўнай службы насціл падлягаў замене.

У канцы XIX стагоддзя на палегчаных карпусах мінаносцаў і лёгкіх крэйсераў сталі з’яўляцца палубы са стальным насцілам, па-над якім насцілалі лінолеум або картыцын (штучны матэрыял на аснове коркі), аднак пакрыццё было ўсё ж недастаткова ўстойлівым, акрамя таго, жалезная палуба нават пад пластом лінолеуму награвалася на сонцы ў цеплых шыротах і стварала экіпажу некамфортныя ўмовы ў халодных. Пры гэтым палубы, у тым ліку верхнюю, з-за недахопу месца і дрэннай вентыляцыі ў жылых памяшканнях рэгулярна выкарыстоўвалі для адпачынку асабістага складу. Буйныя караблі, як і судны грамадзянскага флоту, захоўвалі драўляны насціл палуб.

У цяперашні час палуба, як правіла, мае стальны насціл, часам па-над ім укладваюцца лёгказдымныя гумовыя пакрыцці з перфарацыяй для сцёку вады.

## Гл. таксама 
* Батарэйная палуба
* Дэк
* Твіндэк

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Дэталі караблёў
Катэгорыя:Будова паруснага судна