Гродзенскі павет (1921—1940)

**Гродзенскі павет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Беластоцкага ваяводства міжваеннай Польскай Рэспублікі Адміністрацыйны цэнтр — горад Гродна.

## Гісторыя 
 за польскім часам]]
Утвораны 19 лютага 1921 года пасля далучэння тэрыторыі павета да Польшчы паводле Рыжскага дагавора. Да таго з’яўляўся паветам Гродзенскай губерні Расійскай імперыі, а з 1919 — часткай Віленскай акругі Цывільнага ўпраўлення Усходніх зямель.

19 ліпеня 1922 гміна Масаляны была перайменавана ў гміну Вялікія Эйсманты.

1 ліпеня 1925 года была ўтворана гміна Марцінканцы з частак былых гмін Араны і Мерач колішняга Троцкага павета, размешчаных на левым беразе Ула|Улы і Мерачанкі. У выніку дэмаркацыі мяжы з Сярэдняй Літвой у 1920 годзе паўночныя часткі гэтых гмін увайшлі ў склад Літоўскай Рэспублікі, а паўднёвыя — ў «нейтральную паласу». У лютым 1923 года Рада паслоў прызнала гэтыя землі часткай Польшчы, і яны былі далучаны да Гродзенскага павета.

15 снежня 1926 года да гміны Горніца далучаны населеныя пункты Каралін-Дабравольшчына, Каралін-Пескі і Фішкі-Тыркіна з гміны Новы Двор Сакольскага павета таго ж ваяводства. Яны ўвайшлі ў склад грамады Чэхаўшчына.

29 мая 1929 года гміна Каменка перададзена ў склад новастворанага Шчучынскага павета Навагрудскага ваяводства.

1 кастрычніка 1931 года з гміны Парэчча ў склад горада Друскенікі перададзены населеныя пункты Друскенікі, Пескі, Клонішкі, а з гміны Марцінканцы — Паганка, Самоўкі і Млынок.

На тэрыторыі павета размяшчаўся эксклаў Навагрудскага ваяводства — грамада Быкаўка, якая ў 1921—1929 гадах ўваходзіла ў склад Лідскага павета, а ў 1929—1939 — Шчучынскага павета.

У верасні 1939 года далучаны да БССР. З 4 снежня 1939 года ў Баранавіцкай вобласці. Скасаваны 15 студзеня 1940 года, на тэрыторыі павета ўтвораны раёны.

## Дэмаграфія 
Паводле польскіх географаў‑дэмографаў Альфонса Крысінскага і Віктара Арміцкага, тэрыторыя павета ўваходзіла ў склад так званага «суцэльнага беларуска-польскага арэала»: праваслаўнае беларускае насельніцтва пражывала пераважна ў сельскай мясцовасці, у той час як у буйнейшых населеных пунктах дамінавалі палякі.

У снежні 1919 года у Гродзенскім павеце Віленскай акругі ГУУЗ пражывалі 127 252 жыхары. З іх 54,0 % назвалі сябе палякамі, 33,5 % — беларусамі, 10,6 % — яўрэямі, 1,6 % — літоўцамі, 0,3 % — прадстаўнікамі іншых нацыянальнасцяў. На тэрыторыі павета знаходзіліся 1518 населеных пунктаў, з якіх 8 мелі насельніцтва 1-5 тыс. чалавек, 1 — 5-10 тыс., і адзін — звыш 10 тыс. Найбуйнейшым быў горад Гродна з 28 165 жыхарамі.

Паводле ўсеагульнага перапісу насельніцтва 1921 года, у межах павета ў той час пражывалі 150 443 чалавекі, у тым ліку 83 419 (55,4 %) палякаў, 39 511 (26,3 %) беларусаў, 25 316 (16,8 %) яўрэяў, 1038 (0,7 %) рускіх, 976 (0,6 %) літоўцаў, 111 (0,1 %) нямцаў, 15 французаў, 14 латышоў, 11 татар, 2 грузін, 1 чэх, 1 англічанін, 1 эстонец, 1 румын, 1 швейцарац і 1 турэцкі падданы.

## Рэлігія 
Паводле перапісу насельніцтва 1921 года, 61 910 чалавек (41,2 %) жыхароў павета вызнавалі рымска-каталіцкую веру, 56 150 (37,3 %) — праваслаўе, 31 823 (21,2 %) — іўдаізм, 328 (0,2 %) — пратэстантызм, 165 (0,1 %) — іслам. Акрамя таго, 19 чалавек былі грэка-католікамі, 16 — стараабрадцамі, 8 — баптыстамі, і 1 чалавек — вернік Армянскай апостальскай царквы. 22 асобы заявілі пра адсутнасць веравызнання, а рэлігійная прыналежнасць яшчэ аднаго чалавека не была вызначана.

## Гарады і гміны 
Ніжэй пададзены асноўныя звесткі пра гарады і гміны Гродзенскага павета па стане на 30 верасня 1921 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паветы Польскай Рэспублікі (1918—1939)

Катэгорыя:Беластоцкае ваяводства (1919—1939)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1921 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1940 годзе