open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Беларусь на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014

**Беларусь на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года** прадстаўлялі 27 спартсменаў у 5 дысцыплінах (біятлон, фрыстайл, лыжныя гонкі, горныя лыжы і шорт-трэк). У 2010 годзе ад Беларусі выступаў 51 спартсмен у 6 відах спорту, у Сочы не кваліфікаваліся прадстаўнікі хакея з шайбай і канькабежнага спорта, але атрымалі права на ўдзел спартсмены ў шорт-трэку. Сцяганосец — Аляксей Грышын.

## Медалісты 
]]
]]
]]
]]

## Біятлон 
Беларусь атрымала права заявіць на гульні па 5 спартоўцаў у мужчынскіх і жаночых спаборніцтвах, пры гэтым стартаваць у кожнай гонцы можа не больш за 4 чалавекі.

### Жанчыны 
### Мужчыны 
### Змяшаная каманда 
## Горныя лыжы 
Беларусь атрымала па адной квоце сярод мужчын і сярод жанчын.

### Жанчыны 
### Мужчыны 
## Лыжныя гонкі 
Беларусь атрымала шэсць квот.

### Жанчыны 
#### Дыстанцыйныя гонкі 
#### Спрынт 
### Мужчыны 
#### Дыстанцыйныя гонкі 
#### Спрынт 
## Фрыстайл 
Беларусь атрымала сем квот у акрабатыцы (чатыры мужчынскія, тры жаночыя).

### Жанчыны 
### Мужчыны 
## Шорт-трэк 
Беларусь атрымала 2 квоты ў бегу на 1500 м (мужчынская і жаночая).

### Жанчыны 
### Мужчыны 
Беларусь
Зімовыя Алімпійскія гульні
Уладзімір Віталевіч Чапелін

**Уладзі́мір Віта́левіч Чапе́лін** (нар. , Магілёў, БССР) — беларускі біятланіст. Займаецца біятлонам з 1998 года. Член зборнай Беларусі па біятлоне з 2010 па 2019. Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2014 года ў Сочы.

## Агульны залік Кубку свету 
* 2010—2011 — 101-е месца (5 ачкоў)
* 2009—2010 — 96-е месца (16 ачкоў)

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Спасылкі 
* Профіль IBU
* Прафайл спартсмена на сайце Беларускай федэрацыі біятлона 

Катэгорыя:Біятланісты Беларусі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Ойген Блейлер

**Ойген Блёйлер** (; , Цалікорн, Швейцарыя — , Цалікорн) — швейцарскі псіхіятр, найбольш вядомы за яго ўклад у разуменне псіхічных захворванняў і ўвядзенне тэрміна «шызафрэнія». Блейлер таксама ўвёў паняцце аўтызму.

Блейлер скончыў медыцынскі факультэт у Цюрыху ў 1881 годзе. Пасля заканчэння працаваў асістэнтам ва ўніверсітэцкіх псіхіятрычных клініках Вальдаў і Бургхёльці, а таксама праходзіў кваліфікацыю ў Парыжы і Мюнхене.

З 1886 па 1898 год Блейлер загадваў псіхіятрычнай клінікай Райнаў. У 1898 годзе ён перайшоў назад у клініку Бургхёльці. Ёю ён кіраваў да 1927 года, будучы таксама прафесарам псіхіятрыі медыцынскага факультэта ўніверсітэта Цюрыха.

Актыўна выкарыстоўваў псіхааналіз ў сваёй клініцы Бургхёльці. Найбольш вядомым вучнем Блейлера, які развіў яго вучэнне пра шызафрэнію, быў швейцарскі псіхіятр і псіхааналітык Карл Густаў Юнг.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Псіхіятры Швейцарыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1857 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 30 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1939 годзе
Катэгорыя:Памерлі 15 ліпеня
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Аналітычная псіхалогія
Аляксей Аляксеевіч Іваноў

**Аляксей Аляксеевіч Іваноў** (нар.  года, Віцебск, БССР) — беларускі лыжнік, удзельнік Алімпійскіх гульняў у Ванкуверы.

У Кубку свету Іваноў дэбютаваў у 2005 годзе, у снежні 2006 года ўпершыню трапіў у трыццатку лепшых на этапе Кубка свету, у эстафеце. Усяго на сённяшні момант мае 3 трапленні ў трыццатку лепшых на этапах Кубка свету, усё ў эстафеце. У асабістых гонках на этапах Кубка свету Іваноў не паднімаўся вышэй 39-га месца і ачкоў у залік Кубка свету не набіраў.

На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы, стартаваў у трох гонках: 15 км вольным стылем — 60-е месца, дуатлон 15 15 км — 48-е месца, мас-старт 50 км — 45-е месца.

За сваю кар'еру прымаў удзел у двух чэмпіянатах свету, лепшы вынік — 13-е месца ў эстафеце на чэмпіянаце свету 2007 года, а ў асабістых гонках 36-е месца ў мас-старце на 50 км на тым жа чэмпіянаце.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Лыжнікі Беларусі
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Антон Сяргеевіч Кушнір

**Анто́н Сярге́евіч Кушні́р** (нар. , Ровенская вобласць, Украінская ССР) — беларускі фрыстайліст, які выступае ў лыжнай акрабатыцы. Уладальнік Кубка свету 2009/2010 (выйграў 4 этапы з 6, адзін раз заняў другое месца і адзін раз трэцяе), сярэбраны прызёр агульнага заліку Кубка свету 2007 /2008, пераможца Кубка Еўропы-2004. Першы трэнер — Галіна Пятроўна Досава. З 2002 года жыве і трэніруецца ў Беларусі (у Мінску). Выступае за «Дынама» (Мінск).

## Біяграфія 
Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2006 года і 2010 гадоў. На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы, з’яўляючыся адным з галоўных фаварытаў турніру, у кваліфікацыі лідыраваў пасля першага скачку, але ў другім няўдала прызямліўся, у яго адшпілілася лыжа і ў выніку Кушнір паказаў толькі 21-ы вынік у другой спробе, не здолеўшы па суме 2 скачкоў прабіцца ў лік 12 фіналістаў.

Выйграў залаты медаль на Алімпіядзе-2014 у Сочы.

На Алімпійскіх гульнях 2018 у Пхенчхане Антон Кушнір не трапіў у фінал, яму прысудзілі агульнае 13-е месца. Пасля гэтага Аляксандр Лукашэнка накіраваў у адрас прэзідэнта Міжнароднага алімпійскага камітэта Томаса Баха прэтэнзіі з нагоды судзейства ў дачыненні да беларускага фрыстайліста.

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Спасылкі 
* Кушнір на сайце ФІС 
* Інтэрв’ю з Кушнірам на сайце мінскага «Дынама» ў сакавіку 2008 года

Катэгорыя:Фрыстайлісты Беларусі
Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Беларусі
Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Пахлава

thumb|250px|Розныя віды пахлавы
thumb|250px|Свежаспечаная пахлава
thumb|250px|Баклава ў народнай творчасці

**Пахлава́**, або **баклава́** () — папулярны кандытарскі выраб з слаістага цеста з арэхамі ў сіропе, шырока распаўсюджаны ў кухнях усходніх народаў, найперш у турэцкай, азербайджанскай, арабскай, крымска-татарскай. Гатуюць пахлаву таксама балгары і грэкі.

## Гісторыя 
Паводле гісторыка Нуры Джанлы, першыя згадкі пра слодыч датаваны XV стагоддзем: «Традыцыя гатаваць тонкае цеста для пахлавы прыйшла ад асірыйцаў. У кулінарнай кнізе музея асманскіх султанаў у палацы Тапкапы захаваўся запіс часоў султана Фаціха, згодна з якім першая „паклава“ была прыгатавана ў палацы ў жніўні 1453. Запэўніваюць, што султан настолькі ўпадаваў вынаходніцтва повара, што загадаў увекавечыць увекавечыць яго рэцэпт. З тае пары пахлаву гатуюць на кожнае свята».

Паводле іншай версіі, пахлаву прыдумалі на паўвостраве Малая Азія ў VIII стагоддзі да н.э. Грэчаскія мараплаўцы і гандляры неўзабаве рассмакавалі вабнасці баклавы. Яна так пацяшала іх густ, што яны прывезлі яе рэцэпт у Афіны. Асноўны ўнёсак грэкаў ва ўдасканаленне гэтага слодычу заключаўся ў стварэнні цеста, якое дазволіла раскатваць яго да таўшчыні ліста, у адрозненне ад грубага і хлебападобнага цеста анаталійцаў.

## Прыгатаванне 
Пахлава — шматслойны дэсерт, які вырабляюць з лістоў цеста таўшчынёю з паперу, якія прамазваюць маслам і выкладаюць слаямі ў прамавугольны посуд для выпякання ці скручваюць у цыліндрыкі. Меленыя і дробна парубаныя грэчаскія арэхі ці фісташкі выкладаюць між слаямі цеста, якія да гэтай пары выпякаюцца і набрыняюць росчынай цукру і соку лімона са спецыямі і ружовай вадой.

## Спасылкі 
* Рэцэпт пахлавы

Катэгорыя:Азербайджанская кухня
Катэгорыя:Албанская кухня
Катэгорыя:Армянская кухня
Катэгорыя:Балканская кухня
Катэгорыя:Баснійская кухня
Катэгорыя:Балгарская кухня
Катэгорыя:Усходняя кухня
Катэгорыя:Грэчаская кухня
Катэгорыя:Егіпецкая кухня
Катэгорыя:Яўрэйская кухня
Катэгорыя:Іракская кухня
Катэгорыя:Ліванская кухня
Катэгорыя:Македонская кухня
Катэгорыя:Палесцінская кухня
Катэгорыя:Іранская кухня
Катэгорыя:Румынская кухня
Катэгорыя:Сербская кухня
Катэгорыя:Сірыйская кухня
Катэгорыя:Турэцкая кухня
Катэгорыя:Узбекская кухня
Катэгорыя:Чарнагорская кухня
Катэгорыя:Мучныя кандытарскія вырабы
Катэгорыя:Наўруз
Далідовіч

**Далідо́віч** — беларускае прозвішча. Вытворнае ад прозвішча Дайліда.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Іванавіч Далідовіч (1905—1946) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай і Палескай абласцях.
* Аляксандр Ільіч Далідовіч (1914—1950) — поўны кавалер ордэна Славы.
* Генрых Вацлававіч Далідовіч (нар. 1946) — беларускі пісьменнік.
* Сяргей Мікалаевіч Далідовіч (нар. 1973) — беларускі лыжнік.
Ала Пятроўна Цупер

**Ала Пятроўна Цупер** (нар.  года, Роўна, УССР) — беларуская фрыстайлістка, Алімпійская чэмпіёнка (2014). Удзельніца Алімпійскіх гульняў 1998 (5-е месца), 2002 (9-е месца), 2006 (10-е месца), 2010 (8-е месца) гадоў. Жыве ў Мінску.

## Вынікі на Алімпійскіх гульнях 
* 1998 (5-е месца)

* 2002 (9-е месца)
* 2006 (10-е месца)
* 2010 (8-е месца)
* 2014 (золата)
* 2018 (4-е месца)

## Спасылкі 
* 
* 
* Інтэрв’ю з Алай Цупер пра падрыхтоўку да Турына 
* Інтэрв’ю з Алай Цупер пра пераезд у Беларусь

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Роўне
Катэгорыя:Фрыстайлісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Фрыстайлісты Украіны
Катэгорыя:Фрыстайлісты Беларусі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Беларусі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па фрыстайле
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Асобы на марках
Фелікс Нойройтэр

**Фелікс Нойройтэр** (, нар.  года, Мюнхен) - нямецкі гарналыжнік, чэмпіён свету, шматразовы пераможца этапаў Кубка свету. Спецыялізуецца ў Слаламных дысцыплінах.

У Кубку свету Нойройтэр дэбютаваў у 2003 годзе, у студзені 2010 года атрымаў сваю першую перамогу на этапе Кубка свету. Усяго на сённяшні дзень мае сем перамог на этапах Кубка свету: пяць у слаламе, адну ў паралельным слаламе і адну ў гіганцкім слаламе. Усяго ў слаламе больш за 15 разоў падымаўся на подыум на этапах Кубка свету. Лепшым дасягненнем у агульным заліку Кубка свету з'яўляецца для Нойройтэра 4-е месца ў сезоне 2012/13.

На Алімпіядзе-2006 у Турыне, стартаваў у слаламе і гіганцкім слаламе, але ў абодвух дысцыплінах не дабраўся да фінішу. На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы, стартаваў у двух дысцыплінах: гіганцкі слалам - восьмае месца, слалам - не фінішаваў.

## Перамогі на этапах Кубка свету (7) 
*На 11 студзеня 2014 года*

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт гарналыжніка
* 
* 

Катэгорыя:Гарналыжнікі Германіі
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па гарналыжным спорце
Сяргей Мікалаевіч Далідовіч

**Сярге́й Мікала́евіч Далідо́віч** (, , БССР) — беларускі лыжнік, пераможца этапу Кубка свету, удзельнік 6 Алімпійскіх гульняў.

У Кубку свету Далідовіч дэбютаваў у 1993 годзе, у сакавіку 2001 года атрымаў сваю першую, і адзіную, перамогу на этапе Кубка свету. Апрача перамогі на сённяшні момант мае 1 бронзавы медаль Кубка свету. Найлепшым дасягненнем Далідовіча ў агульным заліку Кубка свету з’яўляецца 31-е месца ў сезоне 2000-01.

На Алімпіядзе-1994 у Лілехамеры быў 37-ы ў гонцы на 30 км вольным ходам, 70-ы ў гонцы на 10 км класікай, 51-ы ў гонцы пераследу і 12-ы ў эстафеце.

На Алімпіядзе-1998 у Нагана заняў 36-е месца ў гонцы на 30 км класікай, 31-е месца ў гонцы на 50 км каньком і 14-м у эстафеце, апрача таго стартаваў у гонцы на 10 км, але не дабраўся да фінішу.

На Алімпіядзе-2002 у Солт-Лэйк-Сіці стартаваў у трох гонках: мас-старт 30 км — 14-е месца, пераслед 10+10 км — не фінішаваў, эстафета — 15-е месца.

На Алімпіядзе-2006 у Турыне заняў 12-е месца ў мас-старце на 50 км.

На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы, стартаваў у чатырох гонках: 15 км вольным стылем — 35-е месца, дуатлон 15+15 км — не фінішаваў, камандны спрынт — не фінішаваў, мас-старт 50 км — 25-е месца.

За сваю кар’еру браў удзел у 9 чэмпіянатах свету, найлепшы вынік — 4-е месца ў дуатлоне на 30 км на чэмпіянаце свету 2011 года ў Гольменколене. На гэтым чэмпіянаце Сяргей Далідовіч у мас-старце на 50 км упэўнена ішоў у групе лідараў і фактычна прэтэндаваў на прызавое месца, але за колькісот метраў да фінішу паваліўся і зламаў палку, у выніку чаго фінішаваў толькі дзясяты.

На Алімпіядзе-2014 у Сочы фінішаваў пяты ў гонцы на 50 км. Пазней некалькіх расійскіх лыжнікаў рашэннем камісіі МАК прызналі вінаватымі ў парушэнні антыдопінгавых правілаў. Сярод дыскваліфікаваных Максім Вылягжанін, што фінішаваў на 2-м месцы, 1-е месца было ў Аляксандра Лягкова, якога таксама пазбавілі медаля. У выніку Сяргею Далідовічу мог дастацца бронзавы медаль. Аднак спартыўны арбітражны суд CAS адмяніў рашэнне МАК.

У 2018 годзе Сяргей Далідовіч завяршыў спартыўную кар’еру.

Разам з сямʼёй пераехаў з Беларусі ў Польшчу ў пачатку 2022 года.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Лыжнікі Беларусі
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Аксель Лунд Свіндаль

**Аксель Лунд Свіндаль** (, нар.  г.) — нарвежскі гарналыжнік, алімпійскі чэмпіён 2010 года, пяціразовы чэмпіён свету і двухразовы ўладальнік Кубка свету ў агульным заліку. Паспяхова выступае ва ўсіх дысцыплінах, акрамя слалама.

Свіндаль удзельнічаў у шасці чэмпіянатах свету і выйграў на іх восем узнагарод. Ён двойчы перамагаў у 2007 годзе і па разе ў 2009, 2011 і 2013 гадах і станавіўся срэбным і двойчы бронзавым прызёрам гэтых спаборніцтваў. Таксама на чэмпіянаце свету 2002 сярод юніёраў ён заняў прызавыя месцы ў чатырох з пяці дысцыплін, стаўшы пераможцам у камбінацыі.

Свіндаль двойчы станавіўся ўладальнікам Кубка свету ў агульным заліку, а таксама сем разоў выйграваў яго ў асобных дысцыплінах — чатыры разы ў супергіганце і па разе ў камбінацыі, гіганцкім слаламе і хуткасным спуску.

Свіндаль прымаў удзел у зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года ў Турыне, стартаваўшы ва ўсіх пяці відах праграмы. У камбінацыі і слаламе ён не фінішаваў, у супергіганце стаў пятым, у гіганцкім слаламе шостым і ў хуткасным спуску 21-м.

На Алімпійскіх гульнях 2010 года ў Ванкуверы нарвежац выйграў па адным медалі кожнай вартасці: золата ў супергіганце, срэбра ў хуткасным спуску і бронзу ў гіганцкім слаламе. У суперкамбінацыі не змог дабрацца да фінішу, а ў слаламе не выступаў.

## Спасылкі 
* Сайт Свіндаля 
* 
* 

Катэгорыя:Гарналыжнікі Нарвегіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нарвегіі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па гарналыжным спорце
Клаус Кроль

**Клаус Кроль** (, нар.  г., Эбларн) — аўстрыйскі гарналыжнік, удзельнік двух Алімпійскіх гульняў, пераможца этапаў Кубка свету. Спецыялізуецца ў хуткасных дысцыплінах (выступае толькі ў хуткасным спуску і супергіганце).

Чэмпіён свету сярод юніёраў 1999 года ў супергіганце і чэмпіён свету сярод юніёраў 2000 года ў хуткасным спуску. У Кубку свету Кроль дэбютаваў у 2000 годзе, у студзені 2009 года атрымаў сваю першую перамогу на этапе Кубка свету, у супергіганце. Усяго на сённяшні дзень мае 6 перамог на этапах Кубка свету, 4 у хуткасным спуску і 2 у супергіганце. 3 з сваіх 6 перамог Клаўс атрымаў у нарвежскім Квітфіёле. Лепшым дасягненнем у агульным заліку Кубка свету з'яўляюцца для Кроля 7-е месца ў сезоне 2011/12. У тым жа сезоне Клаус выйграў залік хуткаснага спуску ў рамках Кубка свету.

На Алімпіядзе-2006 у Турыне заняў 22-е месца ў хуткасным спуску. На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы стаў 9-м у хуткасным спуску. За сваю кар'еру выступаў на двух чэмпіянатах свету: 10-е месца ў супергіганце і 9-е месца ў хуткасным спуску ў 2009 годзе ў Валь-д'Ізерэ, 11-е месца ў хуткасным спуску ў 2011 годзе ў Гарміш-Партэнкірхене.

## Перамогі на этапах Кубка свету (6) 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт гарналыжніка
* 

Катэгорыя:Гарналыжнікі Аўстрыі
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Гарналыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Аўстрыі па гарналыжным спорце
Хейлі Вікенхайзер

**Хейлі Вікенхайзер** (; , Шонаван, Саскачэван) — канадская хакеістка. Амплуа — нападнік. Трохразовая алімпійская чэмпіёнка 2002, 2006 і 2010 гадоў. Шасціразовая чэмпіёнка свету. Разам з Джэйн Хефард з'яўляецца самай тытулаванай хакеісткай Канады. У 2000 годзе прымала ўдзел у летніх Алімпійскіх гульнях у Сіднеі ў спаборніцтвах па сафтбол. Канадкі, якімі кірава Хейлі, выступілі няўдала, выйграўшы толькі адзін матч з 7 і занялі апошняе месца. Пасля Гульняў у Сіднеі Хейлі завяршыла сваю кар'еру ў сафтболе. У 2008 годзе выступала ў якасці каментатара сафтбола на Алімпіядзе ў Пекіне.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 

Катэгорыя:Хакеісткі Канады
Катэгорыя:Софтбалісты Канады
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Канады
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Софтбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Спартсмены некалькіх відаў спорту
Катэгорыя:Сцяганосцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Валянціна Яўгенаўна Шаўчэнка

**Валянціна Яўгенаўна Шаўчэнка** (, нар.  года, Чарнігаў) — вядомая ўкраінская лыжніца, прызёрка чэмпіянату свету, пераможца этапаў Кубка свету. Спецыялізуецца ў дыстанцыйных гонках.

У Кубку свету Шаўчэнка дэбютавала ў 1995 годзе, у лістападзе 2003 года атрымала сваю першую перамогу на этапе Кубка свету. Усяго на сённяшні момант мае 4 перамогі на этапах Кубка свету, усе ў асабістых дыстанцыйных гонках. Лепшым дасягненнем Шаўчэнкі ў агульным выніковым заліку Кубка свету з'яўляецца 3-е месца ў сезоне 2003-04, у тым жа годзе яна выйграла малы Кубак свету ў заліку дыстанцыйных гонак.

На Алімпіядзе-1998 у Нагана, паказала наступныя вынікі: 15 км класікай — 11-е месца, 5 км класікай — 19-е месца, гонка пераследу — 20-е месца, эстафета — 9-е месца, 30 км каньком — 14-е месца.

На Алімпіядзе-2002 у Солт-Лэйк-Сіці, прыняла ўдзел у чатырох гонках: 15 км каньком — 21-е месца, 10 км класікай — 12-е месца, гонка пераследу — 20-е месца, 30 км класікай — 5-е месца.

На Алімпіядзе-2006 у Турыне, паказала наступныя вынікі: дуатлон 15 км — 14-е месца, мас-старт 30 км — 7-е месца, 10 км класікай — 21-е месца, эстафета — 8-е месца.

На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы, стартавала ў чатырох гонках: 10 км каньком — 9-е месца, дуатлон 15 км — 14-е месца, мас-старт 30 км — не фінішавала, эстафета — 13-е месца.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чарнігаве
Катэгорыя:Сцяганосцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Спартсмены Украіны
Сімон Аман

**Сімон Аман** (, нар. , Грабс, Швейцарыя) — швейцарскі скакун з трампліна, 4-разовы алімпійскі чэмпіён, чэмпіён свету і ўладальнік Кубка свету. Адзіны швейцарац, які выйграваў алімпійскае золата ў скачках з трампліна. Дэбютаваў у вялікім спорце ў сезоне 1997—1998. Першы прафесійны скачок Сімон Аман здзейсніў 29 снежня 1997 г на этапе Кубка свету ў Оберстдорфе, дзе ён не толькі кваліфікаваўся, але і заняў выніковае 15 месца.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* Профіль на афіцыйным сайце FIS 
* Сімон Аман на The-Sports.org  

Катэгорыя:Скакуны на лыжах з трампліна Швейцарыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швейцарыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па скачках з трампліна
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Скакуны з трампліна на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Скакуны з трампліна на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Скакуны з трампліна на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Скакуны з трампліна на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Скакуны з трампліна на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Сцяганосцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Пераможцы Хольменколена
Рэйнберн

**Рэйнберн** (Reinbern; X ст. — 1013/1015, Кіеў) — хрысціянскі дзеяч, першы і адзіны біскуп калабжэгскі ў Гнезненскай архідыяцэзіі. Звесткі пра Рэйнберна дае толькі Цітмар Мерзебургскі ў сваёй хроніцы.

## Біяграфія 
Паходзіў з рэгіёна  ў Саксоніі. У 1000 годзе абраны першым біскупам Калабжэгскай дыяцэзіі новаўтворанай Гнезненскай архідыяцэзіі. Праводзіў хрысціянізацыю Памор’я, змагаўся з паганствам, у тым ліку кінуў у мора чатыры культавыя камяні, намазаныя святым алеем і свянцонай вадой.

У 1004 годзе яго капелан быў пры польскім князю Баляславе Храбрым. Імаверна, і сам біскуп быў пры князю ў Кракаве. У 1013 годзе прыбыў з місіяй у Тураў, як капелан невядомай імем дачкі Баляслава Храбрага, якая паміж 1005—1012 гадамі выйшла замуж за тураўскага князя Святаполка. Думаюць, што напярэдадні ў Памор’і пачалося паганскае паўстанне і польскае панаванне там было ліквідавана, а з ім і зачаткі мясцовай царкоўнай арганізацыі. Заняпад калабжэгскай дыяцэзіі датуюць каля 1007 года. Калі ў 1124—1128 гадах Ота фон Бамберг праводзіў паўторную хрысціянізацыю Памор’я, пра Рэйнберна там ужо забыліся.

На Русі быў зняволены разам са Святаполкам і яго жонкай, пасля паўстання або выкрыцця планаў паўстання супраць кіеўскага князя Уладзіміра Святаславіча. Магчыма, памёр у зняволенні ў Кіеве. Тэолаг Гельмут Гольцапфель лічыў, што Рэйнберн памёр пакутніцкай смерцю. Некаторыя аўтары лічаць, што ён узначальваў першую лацінскую дыяцэзію на тэрыторыі сучаснай Беларусі.

Сёння лічыцца першым біскупам створанай у 1972 годзе Кашалінска-калабжагскай дыяцэзіі.

## Літаратура 
* *Сердюк Б. В.* Епископ Рейнберн в Туровском княжестве: к вопросу о латинской церковной иерархии на древнерусских землях // Studia Historica Europae Orientalis = Исследования по истории Восточной Европы: науч. сб. — Вып. 15. — Минск: РИВШ, 2022. — ISSN 2079—1488 — С. 31-43.

Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Польшчы
Катэгорыя:Каталіцтва ў Беларусі
Эні Рукаярві

**Эні Эрыка Рукаярві** (; , Куусама, Фінляндыя) — фінская снаўбардыстка, чэмпіёнка свету 2011 года ў слоўпстайле. Чэмпіёнка (2011) і сярэбраны прызёр (2012) зімовых X-Games. Двухразовая чэмпіёнка свету сярод юніёраў (2010). На цырымоніі адкрыцця зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года ў Сочы Рукаярві даверылі несці сцяг Фінляндыі.

## Вынікі выступленняў у Кубку свету 
|-
|

|-
|
**Х-П** — Халв-пайп
**Б-Э** — Біг-эйр
**C-C** — Слоўпстайл
**DNS** — спартсмен быў заяўлены, але не стартаваў
**DNF** — спартсмен стартаваў, але не фінішаваў
**DSQ** — спартсмен фінішаваў, але дыскваліфікаваны
**CANC** — старт адменены
**—** — спартсмен не ўдзельнічаў у гэтай гонцы

*Заўвага: ачкі набраныя ў гонках спартсменам на Чэмпіянатах свету і Алімпійскіх гульнях не ўлічваюцца ў выніковым рэйтынгу Кубка свету.*
|}

## Спасылкі 
* Профіль на FIS 

Катэгорыя:Снаўбардысты Фінляндыі
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па снаўбордзе
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Снаўбардысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Снаўбардысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Янез Марыч

**Янез Марыч** (; нар.  г, Крань) — славенскі біятланіст. З дзяцінства Янез Марыч займаўся лыжнымі гонкамі. Яму нават удалося ўвайсці ў склад юніёрскай зборнай каманды сваёй краіны. Але няўдалыя выступы ў гэтым відзе спорту падштурхнулі Марыча перайсці ў біятлон з 1997 года. Менш чым праз год ён дэбютаваў у Кубку свету, але няўдала. Пры цалкам добрай лыжнай падрыхтоўцы стральба Янеза пакідала жадаць лепшага. Упартыя трэніроўкі, выступы на розных спаборніцтвах — ад Кубка Еўропы да турніраў па летнім біятлоне — дазволілі яму палепшыць свае вынікі і ўвайсці ў склад асноўнай зборнай каманды Славеніі па біятлоне. У сезоне 2002/2003 Янез Марыч не толькі ўпершыню трапляе на подыум, але і выйграе сваю першую гонку Кубка свету. У наступным сезоне яму ўдалося ўвайсці ў дваццатку наймацнейшых біятланістаў свету. Аднак у наступным вынікі Марыча пайшлі на змяншэнне.

## Кубак свету 
* 1999—2000 — **67-е месца** (4 ачка)
* 2000—2001 — **67-е месца** (14 ачкоў)
* 2001—2002 — **38-е месца** (102 ачка)
* 2002—2003 — **23-е месца** (219 ачкоў)
* 2003—2004 — **20-е месца** (303 ачка)
* 2004—2005 — **63-е месца** (29 ачкоў)
* 2005—2006 — **54-е месца** (55 ачкоў)
* 2006—2007 — **32-е месца** (152 ачка)
* 2007—2008 — не браў удзел
* 2008—2009 — **41-е месца** (200 ачкоў)
* 2009—2010 — **46-е месца** (157 ачкоў)
* 2010—2011 — **59-е месца** (86 ачкоў)
* 2011—2012 — **80-е месца** (26 ачкоў)
* 2012—2013 — ачкоў не набраў
* 2013—2014 — **81-е месца** (18 ачкоў)
* 2014—2015 — **86-е месца** (9 ачкоў)

## Спасылкі 
* Профіль IBU (англ., ням.) 

Катэгорыя:Лыжнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Лыжнікі Славеніі
Катэгорыя:Біятланісты Славеніі
Катэгорыя:Спартсмены — біятланісты і лыжнікі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Маркус Малін

**Маркус Малін** (фін. Markus Malin; нар.  года, Лахці, Фінляндыя) — фінскі снаўбардыст, які выступае ў дысцыплінах біг-эйр і хаф-пайп. Двухразовы бронзавы прызёр Чэмпіянатаў свету па снаўбардзе у хаф-пайпе (2011, 2013); Шматразовы прызёр этапаў Кубка свету.

## Спасылкі 
* Профіль на sports-reference.com 
* Профіль на сайце FIS 

Катэгорыя:Снаўбардысты Фінляндыі
Катэгорыя:Снаўбардысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Снаўбардысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Снаўбардысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Міхаэль Шмід

**Міхаэль Шмід** (, нар. , Фруціген, кантон Берн) — швейцарскі фрыстайліст, алімпійскі чэмпіён Ванкувера-2010 у скі-кросе.

Міхаэль першапачаткова займаўся горнымі лыжамі, у 16 гадоў перайшоў у фрыстайл. Выступае за клуб SK Frutigen.

У студзені 2004 года дэбютаваў у Кубку свету. У студзені 2006 года ўпершыню падняўся на подыум на этапе Кубка свету, у студзені 2009 года атрымаў першую перамогу. Усяго на этапах Кубка свету станам на сакавік 2010 года атрымаў 4 перамогі, 11 разоў займаў месца ў першай тройцы. Лепшы вынік у заліку Кубка свету ў дысцыпліне «скі-крос» — 4 месца ў сезоне 2006/2007, у агульным заліку — 12 месца ў сезоне 2005/2006.

Міхаэль Шмід тройчы выступаў на чэмпіянатах свету: у 2005 годзе заняў 6 месца, у 2007 годзе — 10 месца, у 2009 годзе — 15 месца.

На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы ўпэўнена выйграў залаты медаль у скі-кросе, паказаўшы лепшы час у кваліфікацыі і ва ўсіх чатырох фінальных заездах.

## Спасылкі 
* Статыстыка на сайце FIS 

Катэгорыя:Фрыстайлісты Швейцарыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швейцарыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па фрыстайле
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Чарніца (прыток Плісы)

**Чарні́ца, Чарніца Нагорная** — рака ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Пліса (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 23 км. Плошча вадазбору 186 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 м/км. Выцякае з возера (вадасховішча) на захад ад вёскі Слабада. Упалае ў Плісу на поўдзень ад вёскі Трубянок. Вадазбор у верхнім цячэнні ў межах Мінскага ўзвышша, у сярэднім і ніжнім — Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Рэчышча каналізаванае. Сярод прытокаў — Мяна.

На рацэ (на паўднёвы ўсход ад горада Смалявічы) створана вадасховішча.

Каля ракі пасёлкі Чарніца, Цэнтральны, Чарніцкі, вёскі Чарнікаўшчына, Палявая, Ліпкі, Малыя Ліпкі. У пасёлку Цэнтральны размешчаны «Дом паляўнічага».

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-69 
* Ліст карты N-35-81 

Катэгорыя:Рэкі Смалявіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Чарніца (прыток Бярэзіны, басейн Нёмана)

**Чарні́ца** — рака ў Беларусі, у Валожынскім раёне Мінскай вобласці і Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Заходняя Бярэзіна (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 22 км. Плошча вадазбору 207 км². Вадазбор у межах Лідскай раўніны і Верхнянёманскай нізіны. Пачынаецца за 2 км у напрамку на ўсход ад вёскі Вайганы (Валожынскі раён), цячэ ў межах Лідскай раўніны. Упадае ў Бярэзіну за 1,5 км у напрамку на поўдзень ад хутара Будзішча. Рэчышча на працягу 19,2 км каналізаванае. У вярхоўі перасыхае.

Асноўныя прытокі — Пазалушка і Дунай (справа).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Реки — Гродненская область. Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Іўеўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Заходняй Бярэзіны
Бродна (возера, басейн Нешчарды)

**Бро́дна** — возера ў Беларусі, у Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нешчарда, за 13 км у напрамку на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны.

Плошча паверхні возера 0,51 км². Даўжыня 1,02 км, найбольшая шырыня 0,68 км, даўжыня берагавой лініі 3 км. Найбольшая глыбіня 3,1 м, сярэдняя 2,2 м. Аб’ём вады ў возеры 1,13 млн м³. Плошча вадазбору 3,7 км².
Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны нізкія і тарфяністыя, паўночна-усходнія пясчаныя, вышынёй 2—5 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі возера забалочаныя, паўночна-заходнія сплавінныя, на паўночным усходзе нізкія і пясчаныя. Дно плоскае. Большая частка дна (95 %) выслана слоем сапрапелю.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадае ручай, на паўднёвым усходзе выцякае ручай у возера Нешчарда. Падводная расліннасць адсутнічае. Надводная расліннасць распаўсюджваецца да адлегласці 15—20 м ад берага возера.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь, плотка, краснапёрка і інш.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* *Иванов-Смоленский В.* ВСЕ ОЗЁРА БЕЛАРУСИ: Популярная иллюстрированная энциклопедия — Т.1. 

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нешчарды
Бродна

**Бродна** — тапонім:

* Бродна  — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нешчарда
* Бродна — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дрыса
Бродна (возера, басейн Дрысы)

**Бро́дна** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дрыса, за 24 км у напрамку на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,3 км ад мяжы з Пскоўскай вобласцю Расіі.

Плошча паверхні возера 0,38 км. Даўжыня 1,4 км, найбольшая шырыня 0,48 км, даўжыня берагавой лініі каля 4 км. Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень, складаецца з двух плёсаў.
У возера ўпадаюць 3 ручаі, у паўночнай частцы выцякае ручай у возера Браданок.

## Літаратура 
*                                                             
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В.* ВСЕ  ОЗЁРА БЕЛАРУСИ: Популярная иллюстрированная энциклопедия — Т.1. 

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Дрысы
Палац Зічы (Обуда)

**Палац Зічы ў Будапешце** () — двухпавярховы будынак у стылі барока ў раёне Обуда, пабудаваны для графа Міклаша Зічы ў 1746—1757 гадах архітэктарам Хенрыкам Янашам Егерам. У наш час у палацы размяшчаюцца культурны цэнтр і тры музея: Музей Лаяша Кашака, Музей Віктара Вазарэлі і Обудайскі музей. У Музеі Кашака працуе экспазіцыя, прысвечаная творчасці гэтага мастака-авангардыста і паэта ў 1915—1967 гады. У новую пастаянную выстаўку музея ўваходзяць экспанаты, якія распавядаюць пра венгерскае мастацтва XX стагоддзя. Обудайскі музей захоўвае дакументы і прадметы гісторыі Обуды пачынаючы з рымскага перыяду і да XX стагоддзя, сярод якіх асоба вылучаюцца каваныя ўпрыгожванні старых обудайскіх дамоў, а таксама прадметы іх інтэр’ераў перыяду сецэсіёну.

Будынак палаца быў разбураны падчас Другой сусветнай вайны, працэс рэстаўрацыі зацягнуўся на доўгія гады. У летні час у палацы праходзяць розныя оперныя пастаноўкі.

## Літаратура 
* Будапешт: [путеводитель] / С. Кузьмичева, О. Кузьмичев. — М.: Эксмо, 2008. — 384 с.: ил. — (Оранжевый гид).

## Спасылкі 
* Обудайскі музей на сайце museum.hu 

Катэгорыя:Палацы Будапешта
Катэгорыя:Збудаванні Венгрыі ў стылі барока
Катэгорыя:Музеі Будапешта
Катэгорыя:Род Зічы
Музей Кішцэлі

**Музей Кішцэлі** () — гістарычны музей у Будапешце, размешчаны ў маляўнічым зялёным кутку Обуды ў аднайменным замку ў стылі барока, які быў пабудаваны ў XVIII стагоддзі для кляштара трынітарыяў. Некаторы час у сценах Кішцэлі размяшчаліся казармы, а затым бальніца. У наш час філіял Музея гісторыі Будапешта. Экспазіцыя Музея Кішцэлі прысвечана новай і найноўшай гісторыі Будапешта і на падставе дакументальных матэрыялаў асвятляе ролю Будапешта ў гісторыі краіны. Самы вядомы экспанат музея — станок, на якім аддрукавалі *«Народную песню»* Шандара Петэфі, у якой ён заклікаў венгерскі народ да рэвалюцыйнай барацьбы. У палацы Кішцэлі таксама размяшчаецца сталічная карцінная галерэя.

## Літаратура 
* Венгрия. Издательство «Вокруг света», 2009 ISBN 978-5-98652-226-5
* Михаэль Херл. Будапешт. Издательство Polyglott, 1996 ISBN 5-88395-021-3

## Спасылкі 
* Даведнік па Венгрыі. Музей Кішцэлі
* Музей Кішцэлі 

Катэгорыя:Музеі Будапешта
Катэгорыя:Гістарычныя музеі Венгрыі
Катэгорыя:Мастацкія музеі Венгрыі
Катэгорыя:Палацы Будапешта
Свен Крамер

**Свен Крамер** (; нар.  г., Херэнвен, Нідэрланды) — нідэрландскі канькабежац, двухразовы алімпійскі чэмпіён, шматразовы чэмпіён свету, шасціразовы чэмпіён Еўропы, шматразовы чэмпіён Нідэрландаў. Рэкардсмен свету на дыстанцыях 5000 і 10 000 метраў, а таксама ў каманднай гонцы.

## Алімпійскія гульні 
* Сярэбраны прызёр Алімпіяды 2006 на дыстанцыі 5000 метраў
* Бронзавы прызёр Алімпіяды 2006 у каманднай гонцы
* Чэмпіён Алімпіяды 2010 на дыстанцыі 5000 метраў
* Бронзавы прызёр Алімпіяды 2010 у каманднай гонцы
* Залаты прызёр Алімпіяды 2014 на дыстанцыі 5000 метраў
* Сярэбраны прызёр Алімпіяды 2014 на дыстанцыі 10000 метраў

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Свена Крамера 
* Афіцыйны сайт клуба TVM  
* Фатаграфіі Свена Крамера 

Катэгорыя:Канькабежцы Нідэрландаў
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па канькабежным спорце
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нідэрландаў
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Уладальнікі дзеючых алімпійскіх рэкордаў
Катэгорыя:Абсалютныя чэмпіёны свету па канькабежным спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па канькабежным спорце на асобных дыстанцыях
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па канькабежным спорце
Гаварушка (значэнні)

**Гаварушка** — шматзначны тэрмін

* Яфім Максімавіч Гаварушка — празаік, публіцыст, педагог

## Грыбы 
*  — род шапкавых базідыяльных грыбоў
* народная назва віду 
* народная назва віду
Адраджэнне моў

**Адраджэнне моў** (моўнае адраджэнне, таксама ажыўленне ці аднаўленне моў) — працэс, які можа мець два варыянты:

# аднаўленне канчаткова вымерлай мовы (г. зн. такой, у якой не засталося ніводнага носьбіта) і ператварэнне яе ў жывую мову, якую выкарыстоўвае падчас размоў хаця б невялікая група людзей;
# замаруджванне працэсу вымірання яшчэ жывой, але знікаючай мовы, у ідэале так, каб колькасць яе носьбітаў не памяншалася, але павялічвалася і ўрэшце дасягнула б такога ўзроўню, калі для захавання мовы не патрабуецца асаблівых намаганняў.

Найбольш вядомы і ўдалы прыклад першага тыпу — іўрыт: поўнасцю адроджаная мова, якая вымерла два тысячагоддзі таму, захавалася толькі ў кніжным выглядзе, але цяпер стала дзяржаўнай мовай і роднай для некалькіх мільёнаў чалавек. Іншыя прыклады значна меней удалыя: корнская, мэнская мовы. Вядомы таксама спробы выкарыстання старажытных моў для вусных зносін, якія, аднак, звычайна не маюць мэты стварэння стабільнай групы носьбітаў: старажытнаанглійская, пруская мовы, санскрыт.

Сярод прыкладаў другога тыпу: ірландская мова, гэльская, маньчжурская, асобныя індзейскія мовы (у прыватнасці, маках).

Падчас адраджэння першага, а зрэдку і другога тыпу зыходная моўная сістэма відазмяняецца, як у сферы вымаўлення (мову засвойваюць людзі з роднымі мовамі, якія маюць іншыя фанетычныя сістэмы), так і ў сферы лексікі (шмат слоў не захавалася ці не існавала раней). Марфалогія і сінтаксіс падвяргаюцца не такім істотным зменам.

Катэгорыя:Мовы
Катэгорыя:Сацыялінгвістыка
Гайдар

**Гайдар** — прозвішча і псеўданім.

## Вядомыя носьбіты 
* Аркадзь Пятровіч Гайдар, савецкі пісьменнік
* Ягор Цімуравіч Гайдар,  расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч
Гайка (значэнні)

**Гайка**:

* Гайка, крапежны выраб у выглядзе дэталі з разьбовай адтулінай
* Ян Мікалаевіч Гайка, дзяржаўны дзеяч Вялікага княства Літоўскага, дыпламат
Якаў Фак

**Якаў Фак** (; нар.  года, Рыека, Югаславія) — славенскі біятланіст, да сезона 2010/11 выступаў за Харватыю. Двухразовы чэмпіён свету (2012, 2015), сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2018, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2010, прызёр чэмпіянатаў свету па біятлоне 2009, 2012 і 2013 гадоў.

У біятлоне з 2001 года. У тым жа 2001 стаў членам нацыянальнай зборнай Харватыі. Да сезону 2008—2009 асаблівых спартыўных поспехаў не меў, аднак ужо на першым этапе Кубка свету ў Эстэрсундзе Якаў патрапіў у «ачкі», стаўшы 37 м у спрынце, а ўжо на трэцім этапе ў Хохфільцэне стаў 15-м у індывідуальнай гонцы. На чэмпіянаце свету 2009 трапляў у ачкі ў спрынце, дзе стаў 14-м, пераследзе, у якім быў 25-м, а ў індывідуальнай гонцы заваяваў бронзавы медаль. Гэта быў першы медаль у біятлоннай гісторыі Харватыі. Праз год Якаву трэба было заваяваць для Харватыі яшчэ адзін, яшчэ больш каштоўны бронзавы медаль.

На цырымоніі адкрыцця Алімпійскіх гульняў у Ванкуверы Якаў нёс сцяг зборнай Харватыі. У спрынце 10 км Фак нечакана, не дапусціўшы ніводнага промаху, падняўся на трэцюю прыступку п'едэстала гонару, прынёсшы першы ў гісторыі алімпійскі медаль у біятлоне для Харватыі. Гонка пераследу склалася не так удала, зарабіўшы 4 штрафныя кругі ён апусціўся на 25 месца. У індывідуальнай гонцы 4 промахі і 48-ы час на трасе прывялі да 51-га месца ў фінішным пратаколе. Выступаючы другі раз у кар'еры ў мас-старце, Якаў паспяхова завяршыў сваё выступленне на Алімпійскіх гульнях, заняўшы 9 месца. Пры гэтым, да апошняга агнявога рубяжа ён захоўваў шанцы здабыць яшчэ адзін алімпійскі медаль.

Каб мець магчымасць выступаць у эстафетных гонках і нармальна трэніравацца, спартсмен у ліпені 2010 перайшоў пад сцяг Славеніі. Чэмпіянат свету 2011 года Якаў прапусціў з-за праблем з паказальным пальцам правай рукі, які спартсмен адмарозіў на этапе Кубка свету ў Форт-Кенце.

## Спасылкі 
* Профіль IBU	

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рыецы
Катэгорыя:Біятланісты Славеніі
Катэгорыя:Біятланісты Харватыі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Гайлевіч

**Гайлевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Уладзіслававіч Гайлевіч
* Уладзіслаў Іосіфавіч Гайлевіч, дзеяч беларускай эміграцыі
* Язэп Гайлевіч, беларускі рымска-каталіцкі святар
Марыт Б’ёрген

**Марыт Б’ёрген** (; нар. , Тронхейм) — нарвежская лыжніца. Самая тытулаваная спартсменка ў гісторыі Алімпіяд, з’яўляецца ўладальніцай 15 алімпійскіх медалёў: васьмі залатых, чатырох сярэбраных і трох бронзавых. 18-разовая чэмпіёнка свету, шматразовая чэмпіёнка Нарвегіі. Трохразовая ўладальніца Кубка свету (2004/05, 2005/06, 2011/12). Лідзіруе па колькасці перамог на этапах Кубка свету за кар’еру як сярод жанчын, так і мужчын.

На лыжах з 7 гадоў, сур’ёзныя заняткі пачаліся ў 12 гадоў. Дэбют у кубку свету адбыўся 27 снежня 1999 года.

У снежні 2009 года Б’ёрген атрымала афіцыйны дазвол ВАДА на выкарыстанне прэпаратаў ад астмы (у прыватнасці, сімбікорта, у склад якога ўваходзіць забаронены сальбутамол), уключаных у спіс забароненых прэпаратаў. Прэпараты ад астмы спартсменка была вымушана прымаць на працягу некалькіх сезонаў.

Уладальніца 1 залатога і 4 срэбных медалёў чэмпіянату свету па бегу на ролікавых лыжах 2000 года, на хатнім чэмпіянаце свету 2011 года выйграла яшчэ адно «золата» ў гэтым відзе спорту.

Бронза спрынту Зімовых Алімпійскіх гульняў 2018, што прайшоў 21.2.2018 у карэйскім Пхёнчхане, стала для яе чатырнаццатай алімпійскай узнагародай у кар’еры. Нарвежская лыжніца пасля гэтага стала самай тытулаванай спартсменкай у гісторыі Алімпіяд.

6 красавіка 2018 года Марыт Б’ёрген аб’явіла пра завяршэнне кар’еры.

## Спасылкі 
* 
* 
* Фан-клуб  
* Фан-сайт   
* Профіль на сайце зімовых Алімпійскіх гульняў 2006  

Катэгорыя:Лыжніцы Нарвегіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лыжных гонках
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нарвегіі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лыжных гонках
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка свету па лыжных гонках
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па бегу на ролікавых лыжах
Катэгорыя:Пераможцы Хольменколена
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Носьбіт мовы

**Но́сьбіт мо́вы** - прадстаўнік моўнай супольнасці, які валодае нормамі мовы, актыўна выкарыстоўвае гэту мову (якая звычайна з'яўляецца для яго роднай) у разнастайных бытавых, сацыякультурных, прафесійных сферах зносін.

Працы з носьбітамі мовы, а не з тэкстамі прысвечана палявая лінгвістыка.

Эквіваленты-англіцызмы, часам карыстаныя ў прафесійным жаргоне ўсходнеславянскіх лінгвістаў — *спікер* (), *нэйціў-спікер* ().

## Гл. таксама 
* Апошнія носьбіты моў
* Родная мова
* Білінгвізм

## Літаратура 
* Э. Г. Азимов, А. Н. Щукин. словарь методологических терминов.

Катэгорыя:Сацыялінгвістыка
Гале

**Гале**:

## Геаграфія 
* Горад Гале, Шры-Ланка
* Горад Гале, Саксонія-Анхальт
* Кратар Гале, кратар на Марсе

## Асобы 
* Іаган Готфрыд Гале,  нямецкі астраном
Галавач

**Галавач**:

## Прозвішча 
* Віталь Цімафеевіч Галавач (1929 — ?) — беларускі празаік.
* Платон Раманавіч Галавач (1903—1937) — беларускі празаік, рэдактар
* Фелікс Юльянавіч Галавач (1886—1972) — дзеяч нацыянальна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі.
* Эма Пятроўна Галавач (нар. 1961) — беларуская эканамістка. Доктар тэхнічных навук, прафесар.

## Таксоны 
*  — род грыбоў.
* *Галавач* — народная назва віду рыб .
* *Галавач* — народная назва віду кветкавых раслін .
Гальперын

**Гальперын** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Бертран Гальперын, амерыканскі фізік-тэарэтык
* Сапраўднае прозвішча кіраўніка разведкі Ізраіля Ісера Харэля
* Яфім Абрамавіч Гальперын, рэвалюцыянер народнік
Армін Цёгелер

center|200px

**Армін Цёгелер** (, нар. , Мерана, Італія) — знакаміты італьянскі саначнік нямецкага паходжання, двухразовы алімпійскі чэмпіён (2002, 2006) на аднамесных санках, срэбны (1998) і бронзавы (1994 і 2010) прызёр Алімпійскіх гульняў. Шматразовы чэмпіён свету, Еўропы і Італіі.

* 10-разовы ўладальнік Кубка свету (1998, 2000, 2001, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011)
* 6-разовы чэмпіён свету (1995, 1999, 2001, 2003, 2005, 2011)
* Трохразовы чэмпіён Еўропы (1994, 2004, 2008)
* 10-разовы чэмпіён Італіі (1993, 1994, 1996, 1997, 1998, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Саначнікі Італіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па санным спорце
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Італіі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1994 года
Катэгорыя:Саначнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 года
Катэгорыя:Саначнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Саначнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Саначнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Саначнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Саначнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Сцяганосцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па санным спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па санным спорце
Гаман

**Гаман** — нямецкае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адольф Гаман, нямецкі афіцэр
* Іаган Георг Гаман, нямецкі філосаф-ірацыяналіст
Сейдж Коцэнбург

**Сейдж Коцэнбург** (; нар.  года, Кёр-д’Ален, штат Айдаха, ЗША) — амерыканскі снаўбардыст, які выступае ў слоўпстайле і біг-эйры. Алімпійскі чэмпіён 2014 года ў слоўпстайле; Сярэбраны прызёр X-Games ў слоўпстайле (2012); Бронзавы прызёр X-Games у біг-эйры (2011). На Алімпійскіх гульнях у Сочы Коцэнбург стаў першым спартсменам, які выйграў золата — узнагароды ў мужчынскім слоўпстайле былі разыграны раней за ўсіх астатніх.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль FIS
* Профіль на сайце Зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 

Катэгорыя:Снаўбардысты ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па снаўбордынгу
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Снаўбардысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Фішт (стадыён)

thumb
thumb
**Алімпійскі стадыён «Фішт»** — стадыён горада-курорта Сочы. Пабудаваны да XXII зімовых Алімпійскіх гульняў у Сочы ў 2014 годзе. Размешчаны ў Адлеры, у Алімпійскім парку.

7 лютага 2014 года на стадыёне «Фішт» адбылася цырымонія адкрыцця зімовых Алімпійскіх гульняў. Тут жа адбудзецца цырымонія іх закрыцця.

thumb

Стадыён атрымаў назву ад аднайменнай горнай вяршыні ў заходняй частцы Галоўнага Каўказскага хрыбта (у перакладзе з адыгейскай мовы слова «фішт» азначае «белая галава»).

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Сочы
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Расіі
Катэгорыя:Стадыёны чэмпіянату свету па футболе 2018
Катэгорыя:З’явіліся ў 2013 годзе
Катэгорыя:Спорт у Сочы
Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 2014
Ганзага

**Ганзага** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Людвіка Марыя Ганзага, каралева Польшчы і вялікая княгіня літоўская
* Элеанора Ганзага, італьянская арыстакратка
Барка (значэнні)

* **Барка** — рачное несамаходнае грузавое судна, а таксама прозвішча.

## Прозвішча 
* Гамількар Барка, карфагенскі военачальнік і дзяржаўны дзеяч
* Ганібал Барка, карфагенскі палкаводзец
* Педра Кальдэрон дэ ла Барка, іспанскі драматург і паэт
## Тапонім 
* Барка (Аман)
Палявая лінгвістыка

**Палявая лінгвістыка** — гэта падраздзел лінгвістыкі, які аб'ядноўвае ў сябе комплекс лінгвістычных метадаў, накіраваных, на самастойнае творчае вывучэнне і апісанне жывой мовы, якая не з'яўляецца роднай для даследчыка, на аснове зносін з носьбітамі вывучаемай мовы.

## Спасылкі 
* Палявая лінгвістыка //Энцыклапедыя Кругасвет

Катэгорыя:Раздзелы лінгвістыкі
Гансалес

**Гансалес** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Маціяс Гансалес — уругвайскі футбаліст.
* Хуан Карлас Гансалес — футбаліст зборнай каманды Уругвая.
* Эдмунда Гансалес —  венесуэльскі палітык, аналітык і дыпламат.
Гапееў

**Гапееў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валерый Мікалаевіч Гапееў,  беларускі пісьменнік, журналіст
* Васіль Іванавіч Гапееў, беларускі дыпламат
* Яфім Данілавіч Гапееў, адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны
## Гл.таксама 
* Гапеева