Кадм

**Кадм** () — герой старажытнагрэчаскай міфалогіі, легендарны заснавальнік Фіваў у Беотыі.

## Міфалогія 
Сын фінікійскага цара Агенора і Тэлефасы (ці, паводле версіі, Аргіёпы), брат Еўропы, Фойніка і Кіліка. Па бацьку ўнук бога Пасейдона.
Дапамог багам у час бітвы з Тыфонам. Наведаў Родас, дзе прынёс ахвяру Афіне Ліндыі. Арабы, якія пераправіліся з Кадмам, пасяліліся на Эўбеі.

[right|thumb|200px|[Максфілд Пэрыш. *Кадм* (1908)]]

Калі Зеўс выкраў Еўропу, Агенор накіраваў сыноў на яе пошукі, наказаўшы без яе не вяртацца. Аднак Дэльфійскі аракул Апалона скажа Кадму «каб ён пра Еўропу не турбаваўся» (Апалад. III), і што ён павінен ісці за каровай, і закласці горад там, дзе яна ўзляжа. Зубы пераможанай ім пачвары ён, па парадзе Афіны, пасеяў у зямлю, і з іх выраслі воіны «спарты» («пасеяныя»), якія адразу ж уступілі ў барацьбу адзін з адным, пакуль у жывых не засталіся з іх усяго пяцёра, якія сталі паплечнікамі Кадма і родапачынальнікамі найбольш знатных фіванскіх родаў.

За смерць дракона, магчыма нават спароджанага Арэсам, нёс у таго восем гадоў службы. Крыніцу, дзе быў дракон, паказвалі побач з брамай Электры ў Фівах. Пасля гэтага Афіна падаравала яму царскую ўладу. Зеўс жа даў яму ў жонкі Гармонію, дачку Арэса і Афрадыты. Іх вяселле было першым, на якім прысутнічалі ўсе алімпійскія богі.
. *Кадм, які забівае дракона* (паміж 1600 і 1617)]]

Заснаваўшы беатыйскую сталіцу — вялікі горад Фівы, ён даў яго грамадзянам законы і стварыў сваю дзяржаву; у гонар Кадма фіванскі акропаль называўся «Кадмея» (). Яго дзеці Іно, Семела, Агава, Палідор, Аўтаноя. Кадм стаў адным з магутных кіраўнікоў Грэцыі. Вынаходнік элінскіх пісьмён. Упершыню знайшоў медзь.

Але не толькі адно шчасце паслалі яму багі. Яго дочкі Іно і Семела загінулі на яго вачах, а ўнук Актэон паў ахвярай гневу Артэміды.

Пакінуўшы Фівы, Кадм і Гармонія адправіліся да энхелейцаў. Яны выбралі іх сваімі правадырамі ў вайне з ілірыйцамі і атрымалі перамогу. Кадм запанаваў у ілірыйцаў (энхелеяў). На старасці гадоў прыгнечаны сваім горам, Кадм пакінуў сямібрамны град Фівы і пасля доўгіх тулянняў са сваёй жонкай прыйшоў у далёкую Ілірыю. Тут ён з гаркатой выклікнуў: «Ці не караюць мяне багі за забойства таго змея? Калі за яго гібель мяне караюць багі так цяжка, ці не лепш мне самому ператварыцца ў змея!» Толькі вымавіў ён гэтыя словы, як цела яго пакрылася луской, а замест ног вырас хвост. Яго жонка Гармонія, убачыўшы ператварэнне свайго каханага мужа, пажадала таксама ператварыцца ў змяю. І яе просьбу багі выканалі.

Калі ўсё іх нашчадства загінула, Кадм і Гармонія ператварыліся ў драконаў; Зеўс (паводле Еўрыпіда, Арэс) адправіў іх на Элісійскія палі; або змеі ператварыліся ў скалы ў Ілірыі. Паводле Пталамея Гефестыёна, яны ператварыліся ў ільвоў.

Месца, дзе стаяў дом Кадма, паказвалі ў Фівах. Або Кадм жыў у храме Дэметры Фесмафоры. Згаданв у «Іліядзе» і «Адысеі». Паводле Дэметрыя са Скепсіса, багацці Кадма паходзяць з залатых рудняў у Фракіі і на Пангеі, якія ён адкрыў. Дзеючая асоба трагедыі Еўрыпіда «Вакханкі» (перадаў уладу Пенфею) і яго п'есы «Кадм».

Этымалогія імя — ад фінікійскага слова «старажытны» ці «ўсход». У тэкстах лінейнага пісьма А сустракаецца асабістае імя *ka-du-ma-?*. У 2003 годзе знойдзены ліст цара Ахіявы (гэта значыць, відаць, Мікенскай дзяржавы) цару Хатусілісу III (каля 1250 да н.э.). Ён згадвае, што яго продак *Кадм* выдаў сваю дачку за цара Асувы, і нейкія астравы перайшлі пад кантроль Ахіявы. Цар хетаў сцвярджаў, што астравы належаць яму.

Кадму грэчаская традыцыя прыпісвае вынаходства алфавіта. Плывучы з Усходу ў Грэцыю, ён спыніўся на востраве Сантарын (Тэра, Фіра) і пакінуў тут некалькі сваіх спадарожнікаў. Пазней на гэты востраў прыбыў Тэрас (Фір), у гонар якога і быў названы востраў. Менавіта тут, на Тэры, і знойдзены найстаражытнейшыя (XVIII ст. да н.э.) грэчаскія пісьмёны.

У гонар Кадма названы хімічны элемент кадмій і лінія Кадмус на спадарожніку Юпітэра Еўропе.

## Крыніцы 
## Бібліяграфія 
* Vian, F. Les origines de Thébes: Cadmos et les Spartes. Paris, 1963.
* Janakieva, S. Lе Mythe de Cadmos et l’aire ethnolinguistique paleobalkanique. — Thracia, 11, 1995. Studia in honorem Alexandri Fol,

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў