open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Апалін Паўлавіч Гофмёйстар

**Апалін (Апалон) Паўлавіч Гофмёйстар** (, Брэст, Кракаў) — дзеяч польскага і беларускага рэвалюцыйнага руху, адзін з кіраўнікоў нацыянальна-вызвольнага паўстання 1863—1864 гадоў, мемуарыст сям’і рускага афіцэра Паўла Гофмёйстара. Бацька — палкоўнік расійскага войска Павел Гофмёйстар, маці паходзіла з Курляндыі, з роду баронаў Штакельбергаў, была пратэстанткай. Сын Гофмёйстараў, аднак, як і бацька, быў ахрышчаны каталіком, хоць пазней, з прагматычных мэтаў, бацька намаўляў яго стаць пратэстантам. У хуткім часе пасля нараджэння Апаліна сям’я Гофмёйстараў пераехала ў Сімбірск, дзе бацька каля шасці гадоў служыў паліцмайстарам. Пасля смерці ўладальніка в. Шастакова расійскага генерала Альберга, які прыходзіўся дзядзькам маці Апаліна Гофмёйстара, сям’я вярнулася на радзіму. Бацька з маленства выхоўваў свайго сына ў спартанскім духу.

Скончыў Варшаўскую гімназію і вучыўся ў Берлінскім універсітэце, дзе быў членам студэнцкага канспіратыўнага гуртка. Вучобу ва ўніверсітэце не скончыў.

У 1845 актыўна далучыўся да дзейнасці студэнцкага гуртка, праз год з’ехаў на Літву дзеля падрыхтоўкі паўстання. Жыў ва ўладаннях бацькоў у Шастакове Брэсцкага павета.

У 1846 супрацоўнічаў з , удзельнічаў у змове з мэтай падняць паўстанне ў Беларусі. За гэту спробу арыштаваны ў тым жа годзе і атрымаў вырак два гады турэмнага зняволення па гэтак званай «справе Рэра». У 1848 годзе публічна ганьбаваны ў Вільні і сасланы ў арыштанцкія роты ў , дзе сядзеў адначасна з Тарасам Шаўчэнкам. Тамсама сустракаўся з Зігмунтам Серакоўскім. Пасля адмены прыгоннага права юрыдычная сітуацыя была складанай, таму за свой рахунак ён ажыццявіў фіктыўны продаж кожнага ўчастка сялянскай сям’і. Сяляне яго любілі і паважалі. Ён браў актыўны ўдзел у нацыянальных арганізацыях і гродзенскіх паўстанцкіх арганізацыях. Падчас паўстання 1863—1864 гадоў быў прызначаны цывільным ваяводскім кіраўніком паўднёвага Гарадзенскага, пасля Берасцейскага ваяводства. Навернуты з пратэстанцтва ў каталіцтва айцом Вацлавам Навакоўскім.

Памёр у Кракаве 1 ліпеня 1890 года.

## Творчасць 
Вядома частка яго мемуараў у выглядзе ліста да А. Гілера (1882):
* Из письма А. Гиллеру // Общественно-политическое движение на Украине в 1863—1864 гг. Киев, 1964

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Dubiecki M. Apolin Hofmeister, naczelnik wojewódstwa brzesko-litewskiego w powstaniu styczniowem // Ateneum Wileñskiе. 1923, № 2; ЭГБ, т. 3.

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Польшчы
Катэгорыя:Сасланыя ў Сібір
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расійскай імперыі
Катэгорыя:Руская эміграцыя
Катэгорыя:Мемуарысты Польшчы
ФК Ёнава

**«Ёнава»** () — літоўскі футбольны клуб з Ёнавы. Заснаваны ў 1991 годзе. У цяперашні час выступае ў Першай лізе.

## Папярэднія назвы 
* 1991—1994: «Азотас»
* 1994—1996: «Ахема-Ліетава»
* 1996—2016: «Ліетава»
* з 2017: «Ёнава»

## Дасягненні 
### Нацыянальныя 
* **Першая ліга** 
** 15px **Пераможца (4):** 1992/93, 1998/99, 2012, 2015

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат Літвы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Ёнава
ФК Рыцярэй

**«Рыцярэй»** () — літоўскі футбольны клуб з Вільні. Заснаваны ў 2005 годзе ў Троках, да лютага 2019 года меў назву **«Тракай»**.

## Дасягненні 
### Нацыянальныя 
* **А Ліга** 
** 15px **Пераможца (0):** 
** 15px **2-е месца (2):** 2015, 2016
** 15px **3-е месца (3):** 2017, 2018, 2019
* **Кубак Літвы**
** 15px **Пераможца (0):** 
** 15px **Фіналіст (1):** 2016
* **Суперкубак Літвы**
** 15px **Пераможца (0):** 
** 15px **Фіналіст (2):** 2016, 2017

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат Літвы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* *toplyga.lt* ФК Рыцярэй 

Рыцярэй
ФК Шырвена Біржай

, Біржай]]
**«Шырвена»** () — літоўскі футбольны клуб з Біржая. Заснаваны ў 1948 годзе. У цяперашні час выступае ў Трэцяй лізе.

## Дасягненні 
### Нацыянальныя 
* **Клас Б** 
** 15px **2-е месца (5):** 1953, 1954, 1955, 1956, 1957.

* **Другая ліга**
** 15px **Пераможца (1):** 2015.
** 15px **2-е месца (2):** 2001, 2017.

## Статыстыка выступленняў 
Шырвена Біржай
Катэгорыя:Біржай
ФК Уцяніс Уцяна

**«Уцяніс»** () — літоўскі футбольны клуб з Уцяны. Заснаваны ў 1933 годзе, адноўлены ў 2014 годзе. У цяперашні час выступае ў Другой лізе.

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат Літвы 
***1** Пераходныя матчы за месца ў A Лізе супраць «Палангі», другой каманды Першай лігі 2016 (3:2, 0:1).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Уцяніс Уцяна
ФК Каўна Жальгірыс

**«Каўна Жальгірыс»** () — літоўскі футбольны клуб з Каўнаса. Заснаваны ў 2004 годзе. У цяперашні час выступае ў А Лізе.

## Дасягненні 
### Нацыянальныя 
* **А Ліга** 
** 15px **Чэмпіён (1):** 2025
** **2-е месца (1):** 2022
** **3-е месца (3):** 2020, 2021, 2024

## Папярэднія назвы 
* 2004—2015: «Спірыс»
* з 2016: «Каўна Жальгірыс»

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат Літвы 
***1** «Каўна Жальгірыс» заняў апошняе месца і мусіў выбываць у Першую лігу, аднак у сувязі са зняццем з A Лігі 2017 «Шыласа» захаваў месца ў дывізіёне.
***2** «Каўна Жальгірыс» заняў апошняе месца і мусіў выбываць у Першую лігу, аднак у сувязі са зняццем з турніру «Уцяніса» захаваў месца ў дывізіёне.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* *toplyga.lt* ФК Каўна Жальгірыс  

Каўна Жальгірыс
Нобель

* Нобэль (Зарычнэнскі раён)
* Нобель (возера)
* Альфрэд Нобель
Джасінда Ардэрн

**Джасінда Ардэрн** (; нар. 26 ліпеня 1980) — навазеландскі палітык, старшыня Лейбарысцкай партыі, Прэм'ер-міністр Новай Зеландыі з 26 кастрычніка 2017 года па 25 студзеня 2023 года.

У 2018 годзе, падчас знаходжання на пасадзе прэм'ер-міністра, нарадзіла дзіця. 24 верасня 2018 года Джасінда Ардэрн прыйшла з трохмесячнай дачкой на Генеральную асамблею ААН у Нью-Ёрку, дзе выступала на Саміце свету ў памяць аб Нэльсане Мандэле.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Новай Зеландыі
Матрошка

**Матрошка** — драўляная лялька з укладзеных адна ў адну фігурак.

Першая руская матрошка была створана і распісана ў 1891 годзе ў маскоўскім майстэрні-краме «Дзіцячае выхаванне», уладальнікам якога быў Анатоль Мамантаў, брат вядомага купца Савы Мамантава. Першую цацку вывастрыў з дрэва майстар В. П. Звёздачкін, а распісаў яе прафесійны мастак С. В. Малюцін, які на той час па даручэнні ўладальніка крамы-майстэрні ілюстраваў дзіцячыя кніжкі.

Для падвышэння дасведчанасці майстроў Сава Мамантаў закупляў для сваёй майстэрні ўзоры цацак з усяго свету. Так была набыта ў майстэрню фігурка японскага бога Фукуракудзю, якую прывезлі з вострава Хонсю. Фігурка ўяўляла сабой старога з выцягнутай ад доўгіх роздумаў галавой і складалася з двух паловак, якія можна было раз’ядноўваць. Усярэдзіне знаходзілася таксама фігурка, але менш. Яна таксама была раздымныя і мела ўнутры яшчэ меншую фігурку. Такіх фігурак было пяць.

І старажытныя, і сучасныя матрошкі традыцыйна выкананы з дрэва: бярозы, алешыны, асіны, ліпы. Дрэва спілоўваюць ранняй вясной, чысцяць ад кары, захаваўшы кольцы на ствале, каб драўніна не патрэскалася. Матэрыял вытрымліваюць не менш за два гады на адкрытым паветры. Гатоўнасць матэрыялу вызначае майстар. Тэхналогія ўкладвання фігурку ў фігурку знаёмая майстрам са старажытнасці: так выточвалі велікодныя яйкі.

Менавіта гэтая фігурка, якая з’яўляецца японскай лялькай дарума і натхніла С. В. Малюціна на стварэнне матрошкі. Японскі ўзор мае выгляд цэлай групы з ўкладзеных адна ў адну фігурак японскага мудраца Фукуракудзю.

У той час найбольш распаўсюджаным было жаночае імя «Матрона», таму новую ляльку назвалі паменшаным імем «матрошка».

## Выкарыстанне 
* Беларускі гурт Ляпіс Трубяцкі выкарыстаў назву матрошкі для свайго альбома «Матрёшка». Так завецца таксама адна з песень альбома. Апроч таго, стылізаваная выява матрошкі прысутнічае на афіцыйнай вокладцы альбома.
* З 2013 года стылізаваныя выявы агрэсіўнай зубастай матрошкі выкарыстоўваюць у Украіне у паштоўках, налепках, плакатах кампаніі «Не купляй расійскае!» Пасля пачатку «Крымскага крызісу» і Расійскай інтэрвенцыі ва Украіну да выявы матрошкі дадалі зброю і камуфляж. Таксама падобна стылізаваная выява матрошкі выкарыстоўваюць як лагатып кампаніі «Байкот расійскага кіно».

Катэгорыя:Цацкі
Катэгорыя:Рускія народныя промыслы
Іван Іванавіч Грамовіч

**Іван Іванавіч Грамовіч** (,  — , Мінск) — беларускі .

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў вёсцы  ў сялянскай сям’і. Скончыў у 1939 годзе літаратурна-лінгвістычны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута. У 1939—1945 гг. у Савецкай Арміі, служыў у артылерыйскіх частках як палітработнік і камандзір. Друкаваў нарысы ў франтавых газетах. Працаваў у 1946—1953 гг. загадчыкам аддзела, адказным сакратаром часопіса «Беларусь», у 1953—1954 гг. адказным сакратаром часопіса «Маладосць». У 1956 г. закончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве. Быў у 1956—1957 гг. начальнікам сцэнарнага аддзела кінастудыі «Беларусьфільм», у 1957—1958 гг. намеснікам галоўнага рэдактара часопіса «Маладосць», у 1958—1969 гг. літкансультантам СП БССР, у 1970—1975 гг. намеснікам галоўнага рэдактара часопіса «Вожык».

Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1946 года годзе (альманах «Аднагодкі»). Аўтар кніг прозы «Апавяданні» (1947), «Агні пяцігодкі» (1949), «Шырокія азёры» (1951), «Да ясных вышыняў» (1952), «У лесе на палянцы» (1957), «Рына-Марына» (1958), «Далі сабе слова» (1970), «Чатыры сантыметры надзеі» (1987), зборнікаў апавяданняў для дзяцей «Першае верасня» (1949), «Сонца скрозь воблакі» (1964), «Як вясну рабілі» (1985), нарысаў. Выдаў зборнікі гумарэсак «Нарасць» (1961), «Вадалей — Гэтакдалей» (1975) і «Залатая бранзалетка» (1977). У часопісе «Полымя» апублікаваў першую частку рамана «Іду з табой, Масква!» (1953). Выйшлі кнігі ўспамінаў «У сховах памяці і сэрца» (1983), нататак «Зялёны долар — чорны забойца» (1985). Выйшлі «Выбранае» (1968, 1988) і Выбраныя творы ў 2 тамах (1978).

У апавяданнях (зборнікі «Апавяданні», 1947; «Шырокія азёры», 1951; «Рына-Марына», 1958 і іншых) паказаў гераізм савецкіх людзей у гады Вялікай Айчыннай вайны, жыццё моладзі, закранаў важныя маральна-этычныя праблемы. Будням рабочых прысвечаны аповесці «Іду з табой, Масква» (1953), «На крутой гары» (напісана 1950—1975), станаўленню характару савецкага чалавека — аповесць «Далі сабе слова» (1966—1968, новая рэдакцыя «Сям’я Вішнёвых», 1978).

Аўтар сцэнарыяў дакументальных і відавых фільмаў «Памяццю сэрца» (1962), «Паэт у дарозе» (1963), «Паўлік і партфель» (1963).

Пераклаў з рускай і ўкраінскай моў аповесць М. Носава «Дзённік Колі Сініцына» (1955), раман У. Кочатава «Браты Яршовы» (1960), паасобныя творы А. Голубевай, А. Кавінькі.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» і медалямі. Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1978).

## Бібліяграфія 
* Выбраныя творы. Т. 1-2. — Мн., 1978

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 5. — Мінск, 1997.
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі. У 5 т. Т. 2. — Мінск, 1985.
* Рина-Марина / Іван Грамович // Білоруські оповідання. — Київ, 1957. — С. 44-62.
* Три повести : авторизированный перевод с белорусского / Иван Громович. — Минск, 1983

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Супрацоўнікі часопіса «Вожык»
Казанскі нацыянальны даследчы тэхналагічны ўніверсітэт

**Казанскі нацыянальны даследчы тэхналагічны ўніверсітэт** (тат. *Казан мілі тикшеренү тэхналогія універсітэты, Qazan ilkülәm tikşerenü texnologiə universitetı*) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Казань.

## Гісторыя 
Гісторыя КНДТУ вядзе свой пачатак з *Казанскага злучанага прамысловага вучылішча*, адкрытага ў 1890 годзе. У 1919 годзе Казанскае прамысловае вучылішча было пераўтворана ў **Казанскі політэхнічны інстытут**. 13 мая 1930 года на базе хімічнага факультэта Казанскага політэхнічнага інстытута і хімічнага факультэта Казанскага дзяржаўнага універсітэта быў створаны **Казанскі хімічны інстытут**, які з 23 чэрвеня 1930 года стаў называцца Казанскім хіміка-тэхналагічным інстытутам імя А. М. Бутлерава, а з 23 красавіка 1935 года па снежань 1992 — Казанскім хіміка-тэхналагічным інстытутам імя С. М. Кірава (КХТІ).

У 1992 годзе КХТІ быў перайменаваны ў **Казанскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт** (КДТУ). У 2010 годзе ўніверсітэту прысвоены статус нацыянальнага даследчага ўніверсітэта.

## Рэйтынгі
У 2014 годзе агенцтва «Эксперт РА», ўключыла ВНУ ў спіс лепшых вышэйшых навучальных устаноў Садружнасці Незалежных Дзяржаў, дзе яму быў прысвоены рэйтынгавы клас «Е».

## Спасылкі
*Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы Расіі
Катэгорыя:Універсітэты Казані
Катэгорыя:Нацыянальныя даследчыя ўніверсітэты Расіі
ФК Судува Марыямпале

**«Судува»** () — літоўскі футбольны клуб з Марыямпале. Заснаваны ў 1968 годзе. У цяперашні час выступае ў А Лізе. Чэмпіён Літвы 2017, 2018 і 2019 гадоў. 

## Дасягненні 
### Нацыянальныя 
* **А Ліга** 
** 15px **Пераможца (3):** 2017, 2018, 2019
** 15px **2-е месца (4):** 2007, 2010, 2020, 2021
** 15px **3-е месца (5):** 2005, 2009, 2011, 2012, 2016

* **Кубак Літвы**
** 15px **Пераможца (3):** 2006, 2009, 2019
** 15px **Фіналіст (4):** 1976, 2002, 2016, 2020

* **Суперкубак Літвы**
** 15px **Пераможца (4):** 2009, 2018, 2019, 2022
** 15px **Фіналіст (2):** 2007, 2020

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат Літвы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* *toplyga.lt* ФК Судува 

Судува Марыямпале
Касцёл Унебаўзяцця Божага і кляштар місіянераў (Вільня)

**Касцёл Унебаўзяцця Божага і кляштар місіянераў** (, , , ) — рымска-каталіцкі культавы комплекс у Вільні. Размяшчаецца ў Старым горадзе па вуліцы Субачаўс, 26 (). Закладзены ў 1695 годзе. Ансамбль касцёла, колішнія будынкі кляштара місіянераў, палаца, афіцыны, гаспадарчай пабудовы і агароджы, якія займаюць плошчу 21 803 м², з’яўляецца аб’ектам культурнай спадчыны нацыянальнага значэння; код у Рэгістры культурных каштоўнасцей Літоўскай Рэспублікі 17068; код храма — 27327 .

## Гісторыя 
[left|[Зыгмунт Фогель. Касцёл місіянераў|thumb]]
Фундаваны ў 1685 годзе біскупам А. Катовічам. У 1687 годзе жонка віленскага ваяводы К. Радзівіл пабудавала капліцу. Касцёл заснаваны ў 1695 годзе інфлянцкім войскім Я. Т. Плятэрам з жонкай Аляксандрай, падтрымаў фундацыю новагародскі кашталян Антоній Навасельскі. Касцёл асвячоны ў 1730 годзе пад тытулам Унебаўзяцця Дзевы Марыі. У 1750—1754 гадах І. К. Глаўбіц выканаў праект рэканструкцыі фасадаў у формах віленскага барока, рэалізаваны ў 1755—1756 гадах.

У 1844 годзе касцёл быў зачынены і парафія яго была прыпісана да касцёла Святых Янаў. Разны драўляны алтар і амбон былі перавезены ў касцёл у Эйшышках. У 1859 годзе (паводле іншых звестак у 1860 годзе) храм быў адноўлены, прыведзены ў належны выгляд за сродкі прыватных асоб (рамонтнымі работамі кіраваў архітэктар Ян Вішнеўскі, у дэкарыраванні касцёла ўдзельнічаў кракаўскі мастак Канстанцін Маераноўскі) і ў 1862 годзе зноў адкрыты для богаслужэння. Касцёл служыў пахавальняй сямейства Плятэраў.

Кляштар быў зачынены ў 1865 годзе. Яго будынак быў адведзены пад сховішча фондаў Літоўскага нацыянальнага музея. 3 19 мая 1993 касцёл належыць Віленскай арцыбіскупскай курыі; часова будынкам працягвае карыстацца Літоўскі нацыянальны музей.

## Архітэктура 
Найбольш блізкі аналаг сярод работ архітэктара — вежы і шчыты полацкай Сафіі. Адтуль жа, відаць, паходзіць своеасаблівая 5-нефавасць віленскага касцёла — да традыцыйных 3 нефаў дабудаваны 2 пары капліц. У інтэр’еры 7 скульптурных алтароў сярэдзіны 18 ст., мемарыяльныя помнікі Міхала, Кацярыны і Рафала Яленскіх. Ансамбль кляштара складаецца з 4 будынкаў, якія прылягаюць да вуглоў і прэсбітэрыя касцёла і ў асноўным сфарміраваўся ў 1739—1751 (найбольш ранні — двор Сангушкаў сярэдзіны 17 ст.). У 1745 годзе смаленскі біскуп Б. Гасеўскі фундаваў шпіталь з капліцай Св. Альжбеты.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Касцёл Унебаўзяцця Гасподняга (місіянераў) 
* Vilniaus buvęs misijonierių vienuolynas ir Viešpaties Dangun Žengimo bažnyčia bei buvęs šaričių vienuolynas 

Катэгорыя:Збудаванні Вільні ў стылі віленскага барока
Катэгорыя:Касцёлы Вільнюса
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Іагана Глаўбіца
Катэгорыя:Місіянерскія кляштары
Катэгорыя:Касцёлы Вільнюскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Кляштары Літвы
Ківэрці

**Ківерцы** ці **Ківэрці** () — горад раённага значэння ў Валынскай вобласці Украіны, раённы цэнтр Ківэрціўскага раёна, буйны чыгуначны вузел.

## Гісторыя 
Па адной з версій, назву «Ківерцы» гісторыкі звязваюць з назвай старажытнага племені ціверцаў, якое жыло на берагах ракі Днестр і ў вусце Дуная. У канцы XI ст. — пачатку XII ст. пад націскам качавых плямёнаў ціверцы адышлі на поўнач. Невялікімі групамі рассяліліся яны і па тэрыторыі Валыні. З часам назва перайначылася на «Ківерцы» і ў такім выглядзе замацавалася за месцам новага пражывання патомкаў прадстаўнікоў гэтага старажытнага племені.

У 1870—1873 г. паміж Роўна і Ковелем была пракладзена чыгунка, а за 7 км ад вёскі Ківерцы (цяпер Прылуцкае) была ўзведзена станцыя з аднайменнай назвай. У 1890 г. ваеннае ведамства Расійскай імперыі праклала праз Ківерцы шлях на Луцк, Львоў. Паселішча стала важным чыгуначным вузлом.

У пачатку 1946 г. у Ківерцах пачалі сяліцца дэпартаваныя ўкраінскія сем’і з Холмшчыны (гл. Аперацыя «Вісла»).

## Чыгуначная станцыя 
Ківерцы — вузлавая участковая чыгуначная станцыя Ровенскай дырэкцыі Львоўскай чыгункі паміж станцыямі Алыка (21 км) і Рожышча (18 км). Размешчана ў цэнтры горада. Ад станцыі бярэ пачатак лінія Ківерцы — Сапіжанка — Львоў (Підзамчэ) даўжынёй 182 км. Станцыю адкрылі ў 1873 г. пры будаўніцтве чыгункі Кіеў — Ковель. Спачатку была прамежкавай, пасля адкрыцця ў 1890 чыгункі на Луцк ператварылася на вузлавую. Электрыфікавана ў складзе лініі Роўна — Ковель у 2001 г. Лінія на Луцк электрыфікавана ў 2003 г.

На станцыі спыняюцца прыгарадныя цягніка і цягнікі далёкага спалучэння. Прыгараднае спалучэнне ажыццяўляецца да станцый Ковель, Луцк, Роўна, Здалбуніў, Стаяніў, Сапіжанка і Львоў.

Цягнікі далёкага спалучэння ідуць у львоўскім напрамку (праз Луцк, Стаяніў), ковельскім, кіеўскім (праз Шапятоўку, Наваград-Валынскі, Корасцень, Малын), казяцінскім (праз Шапятоўку, Бярдзічаў, далей да Дняпра, Харкава, Запарожжа, Новааляксееўкі, Адэсы), а таксама да Хэлма.

## Вядомыя асобы 
* Апанасюк Аляксандр Пятровіч — украінскі кампазітар, музыказнавец, педагог.
* Бельская Вольга — польская актрыса тэатра і кіно.
* Вярбіцкая Данута — польскі медык і палітычны дзеяч, пасол сейма.
* Залускі Збігнеў — польскі пісьменнік, эсэіст і сцэнарыст.
* Кобалеў Уладзімір Паўлавіч — украінскі вучоны-геафізік, доктар геалагічных навук, прафесар.
* Кралюк Пётр Міхайлавіч — украінскі філосаф, пісьменнік, публіцыст.
* Крываручка Юрый Іванавіч — украінскі архітэктар, былы галоўны архітэктар Львова.
* Струцюк Іосіф Георгіевіч — украінскі пісьменнік-«шасцідзесятнік», заслужаны дзеяч мастацтваў Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Валынскай вобласці
Максім Аляксандравіч Горбач

**Максім Горбач** (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Дарослую кар’еру пачынаў у слонімскім «Камунальніку», дзе правёў чатыры гады. У 2005 годзе дапамог мінскаму «Тарпеда-СКА» перамагчы ў Другой лізе, аднак пасля гэтага клуб спыніў існаванне, і Максім далучыўся да «Дарыды». У 2008 годзе гуляў за гродзенскі «Нёман», на наступны год перабраўся ў брэсцкае «Дынама», дзе аднак, гуляў толькі за дубль.

Сезон 2010 пачаў у мінскім «Партызане», аднак пазней далучыўся да «Рудзенска». Правёўшы сезон 2011 у сталічным СКВІЧы, на наступны год перайшоў у рэчыцкім «Ведрыч-97», аднак не замацаваўся ў складзе. У выніку сезон 2012 сканчваў у «Іслачы», якой дапамог выйсці ў Першую лігу. Пасля канчаткова завяршыў прафесійную кар’еру, стаў выступаць на аматарскім узроўні ў мінскай лізе АЛФ.

## Дасягненні 
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2005

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэчыца-2014
Катэгорыя:Ігракі ФК СКВІЧ
Катэгорыя:Ігракі ФК Рудзенск
Катэгорыя:Ігракі ФК Партызан Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Дарыда
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Камунальнік Слонім
Андрэеўская царква (Стольнэ)

**Андрэеўская царква** () — царква ў вёсцы Стольнэ Чарнігаўскай вобласці Украіны. Помнік класічнай архітэктуры ХVIII ст.

## Спасылкі 
* Стольне. Від графського маєтку до контори колгоспу… — 19 Жовтня 2014 — Хвиля Десни — Штодзённая інфармацыйнае выданне Чарнігаўшчыны. 
* Стольне, Менський р-н, Чернігівська обл., Андріївська церква Мандрівка Україною.

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Чарнігаўскай вобласці
Царква
Катэгорыя:Збудаванні Украіны ў стылі класіцызм
Катэгорыя:1782 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ва Украіне
Катэгорыя:Храмы Украінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхата
Ціхаакіянскі флот

**Ціхаакія́нскі флот** 

* Ціхаакіянскі флот ВМФ ЗША
* Ціхаакіянскі флот ВМФ Расіі
* Ціхаакіянскі флот ВМФ СССР

## Гл. таксама 
* Амурская ваенная флатылія
* Сібірская ваенная флатылія
Сезон 2016 ФК Вікторыя Мар’іна Горка

У 2016 годзе футбольны клуб «Вікторыя» з Мар’інай Горкі прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні: 
* Другой лізе чэмпіянату Беларусі 2016 (9 месца),
* Кубку Беларусі 2016/2017 (паражэнне ў 1/32 фіналу).

## Склад каманды 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Статыстыка выступленняў ігракоў 
## Спасылкі 
* 2-я лига. Старт сезона. Верхом на хромой кобыле 
* Вторая лига. Итоги. Лежащий дивизион 
* Сезон 2016 на сайце *football.by*
* Сезон 2016 на сайце *footballfacts.ru*
* Сезон 2016 на сайце *teams.by*

2016
Вікторыя Мар’іна Горка
ФК Пакруойіс

**«Пакруойіс»** () — літоўскі футбольны клуб з Пакруойіса, які існаваў у 2016—2019 гадах.

## Гісторыя 
«Пакруойіс» быў створаны ў студзені 2016 года, замяніўшы расфарміраваны ў жніўні 2015 года іншы клуб з горада, «Круою». «Пакруойіс» адмаўляў гістарычную сувязь з «Круояй», аднак узяў у свае шэрагі шмат яе былых футбалістаў і галоўнага трэнера Айдаса Дамбраўскаса. Клуб намераваўся ў 2016 годзе выступаць у Першай лізе, аднак не атрымаў ліцэнзію і ў выніку выступіў у зоне «Захад» Другой лігі, дзе атрымаў упэўненую перамогу.

Сезон 2017 у Першай лізе каманда пачала добра і ішла адным з лідараў, аднак няўдалы канец пакінуў яе на 9-м радку. У сезоне 2018 пасля першай паловы турніру «Пакруойіс» ішоў на другім месцы, аднак завяршыў чэмпіянат сёмым. У 2019 годзе каманда заняла апошняе 15-е месца і спыніла існаванне, ігракі і трэнеры ў наступным годзе далучыліся да клуба «СЦ Пакруойіс» з Трэцяй лігі.

## Дасягненні 
### Нацыянальныя 
* **Другая ліга** 
** 15px **Пераможца (1):** 2016

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат Літвы 
## Спасылкі 
* Старонка ў Facebook 

Пакруойіс
Катэгорыя:Пакруойіс
Катэгорыя:Зніклі ў 2019 годзе
Сяргей Сцяпанавіч Міскіў

**Сяргей Міскіў** (нар. , Прага) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец Пухавіцкай (Мар’інагорскай) ДЮСШ, у 2009 годзе ў складзе «Рудзенска» перамог у Другой лізе, пазней гуляў за гэты клуб у Першай лізе. З 2011 года пачаў выступаць у мінскай аматарскай лізе АЛФ. У 2013 годзе далучыўся да каманды Другой лігі АЛФ-2017, якая на наступны год змяніла назву на «Прамень».

У 2015 годзе вярнуўся ў Мар’іну Горку, папоўніўшы склад «Вікторыі» і стаўшы яе капітанам. Выступаў у камандзе да лета 2019 года.

У чэрвені 2021 года далучыўся да чэрвеньскага «Коласа», а ў пачатку 2022 года вярнуўся ў «Вікторыю». У ліпені 2022 года пакінуў каманду.

## Дасягненні 
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2009

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Рудзенск
Катэгорыя:Ігракі ФК Прамень Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Катэгорыя:Ігракі ФК Колас Чэрвень
Катэгорыя:Выхаванцы Пухавіцкай ДЮСШ
Манэвычы

**Маневічы** ці **Манэвычы** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Валынскай вобласці Украіны, раённы цэнтр Манэвіцкага раёна.

## Гісторыя 
Пасёлак узнік у 1892 годзе як чыгуначная станцыя і паселішча пры ёй падчас будаўніцтва чыгункі Ковель—Кіеў. Назву станцыя атрымала па бліжэйшай вёсцы (цяпер Прыліснэ). У 1930-я гады пасёлак разрастаецца праз развіццё прамысловасці. У прыватнасці, пабудавана адна з паркетных фабрык бельгійскага канцэрна «Aug.LaСhappelle», пякарні, невялікія мясакамбінаты сям’і Клімчукоў, невялікія лесапільныя заводы (тартакі).

У 1930-я гады ў пасёлку масава селяцца яўрэі і палякі і складаюць большасць насельніцтва. Паводле прыкладных падлікаў, у 1930—1939 гады ў Маневічах яўрэі складалі каля 50 %, а палякі каля 30 % несельніцтва. Акрамя ўкраінцаў, жылі таксама немцы і некалькі сем’яў з Бесарабіі.

Амаль усё яўрэйскае насельніцтва знішчана ў 1942 годзе падчас Другой сусветнай вайны (мемарыяльны знак загінулым падчас Халакоста маневіцкім яўрэям знаходзіцца на заходняй ускраіне пасёлка ў кірунку Чаравахі), палякі часткова знішчаны і дэпартаваны савецкімі ўладамі ў 1939—1941 гадах, большасць палякаў пасля вайны выехала ў Польшчу (Аперацыя «Вісла»).

## Транспарт 
Праз населены пункт праходзяць аўтамабільныя дарогі: аўтадарога рэгіянальнага значэння Р14 (Луцк—Іванава) і аўтадарога міжнароднага значэння М07 (Кіеў—Варшава). У горадзе працуе аўтастанцыя. Функцыянуе чыгуначная станцыя, праз Маневічы праходзіць чыгунка Кіеў—Варшава, участак якой Варшава—Люблін—Ковель завершаны ў 1877 г., а Ковель—Сарны—Кіеў у 1902 г.

## Выдатныя мясціны 
* Чыгуначны вакзал (1905 г.);
* Рымска-каталіцкі касцёл Спаслання Святога Духа (1934 г.);
* Паблізу, па дарозе на Луцк размешчаны унікальны гідралагічны аб’ект — Аконскія крыніцы (укр. Оконські джерела), вядомыя сваёй чыстай вадой з асаблівым хімічным складам.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Васілевіч Байдукоў — украінскі мастак

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Валынскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Манэвыцкага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1892 годзе
Абабіцкая група азёр

**Абабіцкая група азёр** знаходзіцца ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Друйка ў Нацыянальным парку «Браслаўскія азёры».

Група ўключае больш за 10 азёр. Самыя вялікія: Абаб’е, Дубра, Мядзведна, Берца, Вялікая Ельня, Дуброк. Азёры злучаны між сабой невялікімі рэкамі, ручаямі.

## Літаратура 
* Блакітная кніга Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1994.
Polyploca ridens

**Polyploca ridens** — від молей сямейства Серпакрылкі. Сустракаецца ў Паўднёвай і Цэнтральнай Еўропе, Англіі, Даніі, Паўднёвай Швецыі і на ўсход да Расіі.

 30-35 мм. Лёт імага з красавіка па май у залежнасці ад месцазнаходжання.

Вусені харчуюцца на дубе .

## Падвіды 
* *Polyploca ridens ridens*
* *Polyploca ridens transmarina* (Rungs, 1972) (Morocco)

## Спасылкі 
* Moths and Butterflies of Europe and North Africa
* Fauna Europaea 
* Lepiforum.de

Катэгорыя:Серпакрылкі
Сезон 2011 ФК Рудзенск

У 2011 годзе футбольны клуб «Рудзенск» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Першай лізе чэмпіянату Беларусі 2011 (13 месца),
* Кубку Беларусі 2011/2012 (паражэнне ў 1/8 фіналу).

## Склад каманды 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Статыстыка выступленняў ігракоў 
## Спасылкі 
* Сезон 2011 на сайце *footballfacts.ru*
* Сезон 2011 на сайце *football.by*

2011
Рудзенск
Ochropacha duplaris

**Ochropacha duplaris** — адзіны від молей роду  сямейства . Від быў апісаны Карлам Лінеем у 1761 годзе.

## Апісанне 
 складае 27-32  мм. Лёт імага з чэрвеня па жнівень у залежнасці ад месцазнаходжання. Вусені харчуюцца на бярозе.

## Арэал 
Сустракаецца ў Кітаі (Гірын), Расіі, Японіі, на Карэйскім паўвостраве і ад Цэнтральнай Азіі да Еўропы.

## Спасылкі 
* Common lutestring, *UKMoths*
* *Moths and Butterflies of Europe and North Africa*
* *Fauna Europaea* 
* *Lepiforum e.V.*

Катэгорыя:Серпакрылкі
Сугваздаўскі сельсавет

**Су́гваздаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Сугвазды.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Валожынскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года ў склад Хоўхлаўскага сельсавета Маладзечанскага раёна перададзена вёска Пекары. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў складзе Маладзечанскага раёна. Скасаваны 30 кастрычніка 2009 года, тэрыторыя далучана да Дорскага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 612 чалавек, з іх 96,1 % — беларусы.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзіў 21 населены пункт: Адамполе, Александрова, Батуркі, Білуці, Будраўшчына, Бярава, Даманоўшчына, Есьманы, Захажэва, Камароўка, Клерымонты, Ласокіна, Леснікі, Лужаны, Мяжэйкі, Навасады, Паліксаўшчына, Родзеўшчына, Седлішча, Сугвазды, Цябуты.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Валожынскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2009 годзе
Дзмітрый Мікалаевіч Таўкачоў

**Дзмітрый Таўкачоў** (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца стаўбцоўскага «Кронана».

## Клубная кар’ера 
У 2003 годзе выступаў за дубль барысаўскага БАТЭ, праз два гады далучыўся да «Дарыды». У 2007 годзе гуляў у Першай лізе за слонімскі «Камунальнік», на наступны год разам з гомельскім ДБК выйграў Другую лігу. У 2009 годзе другі раз запар атрымаў перамогу ў трэцім дывізіёне, на гэты раз у складзе «Рудзенска». Пасля выступаць за гэты клуб і ў Першай лізе да жніўня 2012 года, калі перайшоў у «Слуцк».

Сезон 2013 пачаў у рэчыцкім «Ведрычы-97», а пазней перабраўся ў светлагорскі «Хімік», дзе правёў чатыры з паловай гады. На сезон 2018 быў заяўлены ў Другую лігу ў складзе «Узды», але так і не згуляў за яе і пазней далучыўся да «Клецка», дзе гуляў да канца 2019 года, пасля чаго каманда спыніла выступы ў Другой лізе.

У першай палове 2020 года заставаўся без каманды, а ў жніўні далучыўся да стаўбцоўскага «Кронана».

## Дасягненні 
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі (2): 2008, 2009

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Кронан Стоўбцы
Катэгорыя:Ігракі ФК Клецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Хімік Светлагорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэчыца-2014
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Рудзенск
Катэгорыя:Ігракі ФК ДБК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Камунальнік Слонім
Катэгорыя:Ігракі ФК Дарыда
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Устылуг

**Устылуг** () — горад раённага значэння ва Уладзімір-Валынскім раёне Валынскай вобласці Украіны, на рацэ Заходні Буг у вусце ракі Луг (адсюль і назва горада).

## Гісторыя 
Упершыню горад згадваецца ў 1150 годзе і звязаны з імем вялікага князя кіеўскага Ізяслава Мсціславіча. У 1240 годзе орды татара-манголаў цалкам разбурылі горад.

У перыяд Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай панавання на Валыні горад быў валоданнем многіх феадалаў, міжусобіцы паміж якімі вельмі перашкаджалі развіццю горада.

З 1793 года — мястэчка ва Уладзімір-Валынскім павеце Валынскай губерні Расійскай імперыі.

У 1921—1939 гадах — у Валынскім ваяводстве Польшчы.

З 14 лістапада 1939 года ў складзе СССР, з 1991 года — у незалежнай Украіне.

У горадзе знаходзіцца мытны пост і пункт пропуску на мяжы з Польшчай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Уладзімір-Валынскага раёна
Катэгорыя:Гарады Валынскай вобласці
Dysauxes ancilla

**Dysauxes ancilla** — від молей сямейства Erebidae.

## Апісанне 
 складае 22-25  мм.

Вусені ў асноўным харчуюцца на відах родаў , ,  і .

## Арэал 
Сустракаецца ў Паўднёвай і Цэнтральнай Еўропе, праз Турцыю і Арменію, на Урале і да Каўказа.

## Спасылкі 
* Handmaid up UKmoths
* Fauna Europaea 
* Lepiforum.de

Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Матылі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1767 годзе
Халакост у Расіі

**Халакост у Расіі** — пераслед і масавае знішчэнне яўрэяў на тэрыторыі РСФСР у перыяд нямецкай акупацыі з 1941—1944 гадах.

На акупаваных тэрыторыях дзейнічалі Нюрнбергскія расавыя законы, якія былі павінны ажыццявіць ізаляцыю яўрэйскага насельніцтва па нацыянальных прыкметах у гета і канцэнтрацыйныя лагеры дзеля далейшага знішчэння

Масавыя забойствы пачаліся практычна адначасова з прыходам нямецкіх войскаў і доўжыліся амаль да поўнага вызвалення тэрыторыі Расіі ад захопнікаў. На тэрыторыі РСФСР было створана 41 гета. Па розных ацэнках, за час акупацыі ў РСФСР без уліку Крыма загінула ад 55 да 140 тысяч яўрэяў. У масавым знішчэнні яўрэяў акупантам актыўна дапамагалі калабарацыяністы.

У пасляваенныя часы падзеі Халакосту падвяргаліся у СССР замоўчванню па ідэалагічных умовах. Сістэматычная праца па ушанаванні памяці ахвяраў Халакосту пачалася толькі у 1991 годзе пасля развалу камуністычнай сістэмы. З 1992 года ў Расіі дзейнічае навукова-асветніцкі цэнтр «Халакост».

## Гл. таксама 
* Халакост

## Спасылкі 
*
Уладзілен Лазаравіч Калер

**Уладзілен Лазаравіч Ка́лер** ( — ) — вучоны ў галіне біяхіміі, доктар біялагічных навук (1972). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе  Калініскай акругі БССР (сучасны раённы цэнтр у Магілёўскай вобласці Беларусі) у сям’і агранома. Скончыў 9 класаў сярэдняй школы ў Мінску. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны разам з бацькамі быў эвакуіраваны ў Куйбышаўскую вобласць, у вёску Зуеўка. Працаваў у кузні, потым лабарантам на спіртавым заводзе ў сяле Новы Буян. Ва ўзросце 17 гадоў быў прызваны ў Чырвоную Армію. З 1943 года ўдзельнік абароны Смаленска, баявых дзеянняў на 1-м Беларускім фронце, вызвалення Варшавы і Любліна. Да 1950 года праходзіў службу на тэрыторыі Польшчы, у Прыбалтыйскай ваеннай акрузе. 5 сакавіка 1950 г. вярнуўся ў Мінск. У гэтым жа годзе паступіў на хімічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які скончыў у 1955 годзе і быў накіраваны Інстытут фізікі і матэматыкі Акадэміі навук БССР. Да красавіка 1957 года працаваў на Мінскім аўтарамонтным заводзе, потым — у лабараторыі фізікі ізатопаў Інстытута біялогіі АН БССР.

## Навуковая дзейнасць 
У. Л. Калеру належаць навуковыя працы па даследаваннях біясінтэзу і фотасінтэзу хларафілу з дапамогай матэматычнага мадэліравання біяхімічных і біяфізічных працэсаў у раслінах. З’яўляецца адным з аўтараў метада каагуляцыйнай ачысткі прамысловых сцёкаў.
Пад яго кіраўніцтвам абаронены 5 кандыдацкіх і доктарскіх дысертацый.

Аўтар больш за 160 навуковых публікацый і манаграфій. Сярод апублікаванага:
* Авторегуляция образования хлорофилла в высших растениях. — Мн., 1976.

## Узнагароды 
* Медаль «За баявыя заслугі»
* Медаль «За вызваленне Варшавы»
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Залаты медаль і дыплом ВДНГ СССР

## Літаратура 
* 
*  — С. 443.

## Спасылкі 
* Калер Уладзілен Лазаравіч  // Магілёўская абласная бібліятэка імя У. І. Леніна
* *Емельянов Н.* Защитник неба // Белорусская военнаягазета «Во славу Родины» 
* Людзі беларускай навукі: Член-корреспондент АН СССР А. А. Шлык. Воспоминания современников. — Мн., 2005.   // Інстытут біяфізікі і клетачнай інжынерыі НАН Беларусі
* Маленький артиллерист и большой учёный // Навуковая, вытворча-практычная газета Беларусі «Веды», № 17 (2537) 27 красавіка 2015 г.

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Біяхімікі СССР
Катэгорыя:Біяхімікі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута эксперыментальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча НАНБ
Катэгорыя:Члены КПСС
Пяршайскі сельсавет

**Пярша́йскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 г. вёска) Пяршаі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Валожынскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Пяршай. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ляшчоўскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў складзе Маладзечанскага раёна. У 1976 годзе ў склад сельсавета з Бабровіцкага сельсавета перададзены вёскі Ляшчатка і Чэхаўшчына. 5 сакавіка 1981 года цэнтр сельсавета перайменаваны ў Пяршаі. 28 мая 2013 года да сельсавета далучана частка скасаванага Яршэвіцкага сельсавета (17 населеных пунктаў: Адамаўцы, Вялікае Поле, Дружычы, Зарэчча, Кісялі, Кіявец, Крапіўнікі, Лапінцы, Люціна, Манькаўшчына, Навасёлкі, Пятровічы, Сульжычы, Сушы, Харужы, Цішкаўшчына, Яршэвічы).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (29 населеных пунктаў) — 1199 чалавек, з іх 95,5 % — беларусы, 2,6 % — рускія; паводле перапісу 2019 года (46 населеных пунктаў) — 1685 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Сонечнае зацьменне 11 жніўня 2018 года

**Сонечнае зацьменне 11 жніўня 2018 года** — частковае сонечнае зацьменне 155 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,7368 і дасягнула свайго максімуму ў 09:47:28 UTC у пункце з каардынатамі 70° пн. ш. 174° у. д..

Зацьменне 11 жніўня 2018 года стала 3-ім сонечным зацьменнем у 2018 годзе і 39-ым у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 13 ліпеня 2018 года, наступнае — 6 студзеня 2019 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 2001 — 2100
* Каталог сонечных зацьменняў 155 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення
* Вялікая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:2018 год у астраноміі
2018-08-11
2018-08-11
2018-08-11
Катэгорыя:Падзеі 11 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 2018 года
Сонечнае зацьменне 13 ліпеня 2018 года

**Сонечнае зацьменне 13 ліпеня 2018 года** — частковае сонечнае зацьменне 117 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,3365 і дасягнула свайго максімуму ў 03:02:16 UTC у пункце з каардынатамі 68° пд. ш. 127° у. д..

Зацьменне 13 ліпеня 2018 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 2018 годзе і 38-ым у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 15 лютага 2018 года, наступнае — 11 жніўня 2018 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 2001 — 2100
* Каталог сонечных зацьменняў 117 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення
* Вялікая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:2018 год у астраноміі
2018-07-13
2018-07-13
2018-07-13
Катэгорыя:Падзеі 13 ліпеня
Катэгорыя:Ліпень 2018 года
Сонечнае зацьменне 15 лютага 2018 года

**Сонечнае зацьменне 15 лютага 2018 года** — частковае сонечнае зацьменне 150 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,5991 і дасягнула свайго максімуму ў 20:52:33 UTC у пункце з каардынатамі 71° пд. ш. 1° у. д..

Зацьменне 15 лютага 2018 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 2018 годзе і 37-ым у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 21 жніўня 2017 года, наступнае — 13 ліпеня 2018 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 2001 — 2100
* Каталог сонечных зацьменняў 150 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення
* Вялікая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:2018 год у астраноміі
2018-02-15
2018-02-15
2018-02-15
Катэгорыя:Падзеі 15 лютага
Катэгорыя:Люты 2018 года
Сонечнае зацьменне 21 жніўня 2017 года

**Сонечнае зацьменне 21 жніўня 2017 года** — поўнае сонечнае зацьменне 145 сараса.

Зацьменне мела велічыню 1,0306 і дасягнула свайго максімуму ў 18:26:40 UTC у пункце з каардынатамі 37° пн. ш. 88° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 2 хв. 40 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 115 км. Яго поўная фаза назіралася ў ЗША.

Зацьменне 21 жніўня 2017 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 2017 годзе і 36-ым у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 26 лютага 2017 года, наступнае — 15 лютага 2018 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 2001 — 2100
* Каталог сонечных зацьменняў 145 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення
* Вялікая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:2017 год у астраноміі
2017-08-21
2017-08-21
2017-08-21
Катэгорыя:Падзеі 21 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 2017 года
Сонечнае зацьменне 26 лютага 2017 года

**Сонечнае зацьменне 26 лютага 2017 года** — кольцападобнае сонечнае зацьменне 140 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,9922 і дасягнула свайго максімуму ў 14:54:33 UTC у пункце з каардынатамі 35° пд. ш. 31° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 0 хв. 44 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 31 км.

Зацьменне 26 лютага 2017 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 2017 годзе і 35-ым у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 1 верасня 2016 года, наступнае — 21 жніўня 2017 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 2001 — 2100
* Каталог сонечных зацьменняў 140 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення
* Вялікая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:2017 год у астраноміі
2017-02-26
2017-02-26
2017-02-26
Катэгорыя:Падзеі 26 лютага
Катэгорыя:Люты 2017 года
Сонечнае зацьменне 9 сакавіка 2016 года

**Сонечнае зацьменне 9 сакавіка 2016 года** — поўнае сонечнае зацьменне 130 сараса.

Зацьменне мела велічыню 1,0450 і дасягнула свайго максімуму ў 01:58:19 UTC у пункце з каардынатамі 10° пн. ш. 149° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 4 хв. 9 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 155 км.

Зацьменне 9 сакавіка 2016 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 2016 годзе і 33-ім у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 13 верасня 2015 года, наступнае — 1 верасня 2016 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 2001 — 2100
* Каталог сонечных зацьменняў 130 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення
* Вялікая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:2016 год у астраноміі
2016-03-09
2016-03-09
2016-03-09
Катэгорыя:Падзеі 9 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 2016 года
Сонечнае зацьменне 1 верасня 2016 года

**Сонечнае зацьменне 1 верасня 2016 года** — кольцападобнае сонечнае зацьменне 135 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,9736 і дасягнула свайго максімуму ў 09:08:02 UTC у пункце з каардынатамі 11° пд. ш. 38° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 3 хв. 6 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 100 км.

Зацьменне 1 верасня 2016 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 2016 годзе і 34-ым у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 9 сакавіка 2016 года, наступнае — 26 лютага 2017 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 2001 — 2100
* Каталог сонечных зацьменняў 135 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення
* Вялікая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:2016 год у астраноміі
2016-09-01
2016-09-01
2016-09-01
Катэгорыя:Падзеі 1 верасня
Катэгорыя:Верасень 2016 года
Сонечнае зацьменне 13 верасня 2015 года

**Сонечнае зацьменне 13 верасня 2015 года** — частковае сонечнае зацьменне 125 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,7875 і дасягнула свайго максімуму ў 06:55:19 UTC у пункце з каардынатамі 72° пд. ш. 2° з. д..

Зацьменне 13 верасня 2015 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 2015 годзе і 32-ім у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 20 сакавіка 2015 года, наступнае — 9 сакавіка 2016 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 2001 — 2100
* Каталог сонечных зацьменняў 125 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення
* Вялікая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:2015 год у астраноміі
2015-09-13
2015-09-13
2015-09-13
Катэгорыя:Падзеі 13 верасня
Катэгорыя:Верасень 2015 года
Сонечнае зацьменне 23 кастрычніка 2014 года

**Сонечнае зацьменне 23 кастрычніка 2014 года** — частковае сонечнае зацьменне 153 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,8114 і дасягнула свайго максімуму ў 21:45:39 UTC у пункце з каардынатамі 71° пн. ш. 97° з. д..

Зацьменне 23 кастрычніка 2014 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 2014 годзе і 30-ым у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 29 красавіка 2014 года, наступнае — 20 сакавіка 2015 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 2001 — 2100
* Каталог сонечных зацьменняў 153 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення
* Вялікая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:2014 год у астраноміі
2014-10-23
2014-10-23
2014-10-23
Катэгорыя:Падзеі 23 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 2014 года
Сонечнае зацьменне 29 красавіка 2014 года

**Сонечнае зацьменне 29 красавіка 2014 года** — кольцападобнае сонечнае зацьменне 148 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,9868 і дасягнула свайго максімуму ў 06:04:33 UTC у пункце з каардынатамі 71° пд. ш. 131° у. д..

Зацьменне 29 красавіка 2014 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 2014 годзе і 29-ым у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 3 лістапада 2013 года, наступнае — 23 кастрычніка 2014 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 2001 — 2100
* Каталог сонечных зацьменняў 148 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення
* Вялікая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:2014 год у астраноміі
2014-04-29
2014-04-29
2014-04-29
Катэгорыя:Падзеі 29 красавіка
Катэгорыя:Красавік 2014 года
Сонечнае зацьменне 10 мая 2013 года

**Сонечнае зацьменне 10 мая 2013 года** — кольцападобнае сонечнае зацьменне 138 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,9544 і дасягнула свайго максімуму ў 00:26:20 UTC у пункце з каардынатамі 2° пн. ш. 175° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 6 хв. 3 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 173 км.

Зацьменне 10 мая 2013 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 2013 годзе і 27-ым у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 13 лістапада 2012 года, наступнае — 3 лістапада 2013 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 2001 — 2100
* Каталог сонечных зацьменняў 138 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення
* Вялікая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:2013 год у астраноміі
2013-05-10
2013-05-10
2013-05-10
Катэгорыя:Падзеі 10 мая
Катэгорыя:Май 2013 года
Сонечнае зацьменне 3 лістапада 2013 года

**Сонечнае зацьменне 3 лістапада 2013 года** — гібрыднае сонечнае зацьменне 143 сараса.

Зацьменне мела велічыню 1,0159 і дасягнула свайго максімуму ў 12:47:36 UTC у пункце з каардынатамі 3° пн. ш. 12° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 1 хв. 40 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 58 км.

Зацьменне 3 лістапада 2013 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 2013 годзе і 28-ым у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 10 мая 2013 года, наступнае — 29 красавіка 2014 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 2001 — 2100
* Каталог сонечных зацьменняў 143 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення
* Вялікая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:2013 год у астраноміі
2013-11-03
2013-11-03
2013-11-03
Катэгорыя:Падзеі 3 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 2013 года