open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Віктар Мікітавіч Швед

**Віктар Мікітавіч Швед** (нар. , в. Мора, Гайнаўскі павет Падляскага ваяв., Польшча — ) — беларускі паэт, перакладчык, публіцыст, грамадскі дзеяч. Заслужаны дзеяч культуры Польшчы (1971).

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся 23 сакавіка 1925 года ў сялянскай сям’і ў беларускай вёсцы Мора на Падляшшы ў Польскай Рэспубліцы. Вучыўся ў польскай школе ў Моры, а пасля ў Орлі. Пра гэта ў «У адроджанай краіне» ён пісаў так: «Не было на Беласточчыне навучання беларускай мове. Польскія асветныя ўлады арганізавалі вясковыя чатырохкласныя школы і так прыдумалі ў іх навучанне: дзеці вучыліся сем гадоў; у першым і другім класе па годзе, у трэцім два гады і ў чацвёртым класе тры гады». Тады ён пачаў пісаць вершы на польскай мове.

Выпускнік Беларускага ліцэя ў Бельску-Падляскім (1946). Закончыў Акадэмію палітычных навук у Варшаве (1951), аддзяленне журналістыкі (1955) і аддзяленне беларускай філалогіі (1969) Варшаўскага ўніверсітэта. Працаваў журналістам у «Ніве», рэдактарам у выдавецтве «Książka i Wiedza» ў Варшаве (1960—1988). Пасля выхаду на пенсію жыў у Беластоку. Сябра Саюза польскіх пісьменнікаў і Беларускага літаратурнага аб'яднання «Белавежа».

## Творчасць 
Дэбютаваў 24 сакавіка 1957 года вершам «Я — беларус» на старонках тыднёвіка «Ніва». Пісаў на беларускай і польскай мовах. Апублікаваў зборнікі вершаў «Жыццёвыя сцежкі» (1967), «Дзяцінства прыстань» (1975), «Дружба» (Мінск, 1976), «Мая зялёная Зубровія» (Мінск, 1990), «Родны схоў» (1991), «Вясёлка» (1991), «Вершы Натальцы» (1998). У яго паэтычных зборніках раскрываецца тэма вернасці роднай зямлі і мове, адлюстравана драма беларускай вёскі і роднай мовы ў выніку дэнацыяналізацыі і гратэскавай правінцыйнай урбанізацыі. Пісаў для дзяцей.

Перакладаў з беларускай, рускай, украінскай моў на польскую, з польскай — на беларускую. У перакладзе на польскую мову выйшла кніжка В. Шведа «Выбраныя вершы» (1997). Некаторыя яго вершы пакладзены на музыку.

## Бібліяграфія 
* Жыццёвыя сцежкі (1967)
* Дзяцінства прыстань (1975)
* Дружба (1976)
* Мая зялёная Зубровія (1990)
* Вясёлка (1991)
* Wiersze wybrane (1997)
* Вершы Натальцы (1998)
* Выбраныя вершы (2000)
* Lata wiatr skrzydlaty
* Śmiech nie grzech (2000)
* Мае Айчыны (2003)
* Przemijanie (2006)

## Узнагароды і прэміі 
* Ордэн Францыска Скарыны — за актыўную дзейнасць па папулярызацыі беларускай культуры, мовы і літаратуры, значны асабісты ўклад у развіццё міжкультурных сувязей і ўмацаванне добрасуседскіх адносін паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Польшча (2015) 

## Літаратура 
* Беларускія пісьменнікі Польшчы. Другая палова XX ст. / Уклад. Я. Чыквіна; Прадм. У. Конана — Мн.: «Беларускі кнігазбор», 2000. — 576 с. іл. ISBN 985-6318-80-7.

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Перакладчыкі Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Польшчы
Парапаміз

**Парапамі́з** — горная сістэма на паўночным захадзе Афганістана (паўночныя перадгор'і — у Туркменістане).

Даўжыня каля 600 км, шырыня да 250 км. Складзена пераважна з вапнякоў і сланцаў, на поўдні і ўсходзе з гранітаў і гнейсаў. Паўночныя перадгор'і ўкрыты лёсавым чахлом. Асноўныя хрыбты Банды-Туркестан, Хісар (вышыні да 4565 м). Парапаміз глыбока расчлянёны далінамі рэк Мургаб, Сурхаб, Герыруд і інш. Шматлікія восыпы. Горныя паўпустыні, стэпы, рэдкалессі і ўчасткі шыракалістых лясоў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Афганістана
Рэгістан

**Рэгіста́н** — пустыня на ўсходзе Іранскага нагор’я, на поўдні Афганістана.

Даўжыня больш за 400 км, шырыня да 200 км. Плошча каля 40 тыс. км². Пакатанахіленая раўніна, вышынёй ад 1500 м на ўсходзе да 800 м на захадзе. Характэрны рухомыя і замацаваныя расліннасцю (палыны, эфемеры, эфемероіды) пяскі. Клімат субтрапічны, кантынентальны, сухі (ападкаў да 100 мм за год). Па далінах рэк (Гільменд і інш.) тугайныя зараснікі. Качавая жывёлагадоўля, рэдкія аазісы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пустыні Азіі
Катэгорыя:Геаграфія Афганістана
Гільменд

**Гільме́нд** — рака ў Афганістане і Іране (нізоўі).

Даўжыня 1150 км, плошча басейна каля 500 тыс. км². Пачынаецца ў гарах Гіндукуш, цячэ па Іранскім нагор’і паміж пустынямі Дашты-Марго і Рэгістан, заканчваецца ў бяссцёкавай упадзіне Сістан, жывіць возера Хамун. Галоўны прыток — Аргандаб. Вясенне-летняя паводка. Сярэдні расход вады 400—500 м³/с. Выкарыстоўваецца на арашэнне.

У бронзавым веку паабапал Гільменда развівалася старажытная гарадская культура, якая падтрымлівала шчыльныя сувязі з суседнімі Індскай і Протаэламскай цывілізацыямі.

## Літаратура 
* 
* Гильменд // 

Катэгорыя:Бяссцёкавыя рэкі
Катэгорыя:Рэкі Афганістана
Катэгорыя:Рэкі Ірана
Дэштэ-Лут

**Дэ́штэ-Лут** — пустыня ў цэнтры Іранскага нагор'я, на ўсхозе Ірана.

Даўжыня каля 550 км, шырыня да 200 км. Плошча 80 тыс. км&sup2;. Пераважныя вышыні 500—600 м. Шэраг пласкадонных бяссцёкавых упадзін (дно на вышыня 200—250 м) і горных перамычак вышынёю 1000—2000 м (да 2992 м). Паверхня ў асноўным гліністая і друзаватая. Трапляюцца саланчакі, такыры. На поўдні і ўсходзе барханныя і градава-ўзгорыстыя пяскі, якія слаба замацаваны саксаулам, джузгунам і салянкамі. Фізічнае выветрыванне ўтварыла шматлікія «стаўбы», «грыбы» і іншыя формы рэльефу. Па ўскраінах зрэдку трапляюцца аазісы з фінікавымі пальмамі.

## Літаратура 
* Дэштэ-Лут // БелЭн у 18 т. Т. 6. Мн., 1998.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пустыні Ірана
Дэштэ-Кевір

**Дэ́штэ-Кеві́р** — пустыня на поўначы Іранскага нагор'я, у Іране.

Даўжыня каля 500 км, шырыня да 250 км. Плошча каля 55 тыс. км&sup2;. Шэраг падзеленых вузкімі нізкімі градамі бяссцёкавых пласкадонных упадзін, дно якіх знаходзіцца на вышыні 600—800 м. Упадзіны заняты саланчакамі, такырамі, перасыхаючымі салёнымі балотамі. У час дажджу ўтвараюцца азёры непраходнай гразі. Летам паверхня саланчакоў пакрыта саляной скарынкай, пад якой ляжыць пясчана-глеевая багністая маса. На паўночнай ускраіне Дэштэ-Кевір вялікія аазісы. На вялікіх прасторах расліннасць адсутнічае. Абвадняецца перасыхаючымі вадатокамі, якія сцякаюць у асноўным з паўднёвых схілаў Эльбурса.

Нацыянальны парк Кевір, на ўсходзе пустыні — частка рэзервата Туран.

## Літаратура 
* Дэштэ-Кевір // БелЭн у 18 т. Т. 6. Мн., 1998.

Катэгорыя:Пустыні Ірана
Катэгорыя:Саланчакі
Блакітны Ніл

**Блакітны Ніл** (*Абай*; амх. ጥቁር አባይ) — рака ў Эфіопіі і Судане, правы прыток Ніла. Даўжыня 1600 км.

Бярэ пачатак з возера Тана (Эфіопскае нагор’е) на вышыні 1830 м. Сцёк з возера зарэгуляваны плацінай з гідраэлектрастанцыяй. Блакітны Ніл суднаходны на 580 км ад вусця.

На працягу 500 км цячэ ў каньёне глыбінёй 900—1200 м. У Эфіопіі лічыцца святой ракой, якая цячэ з Эдэма. У гэтай сувязі ёй прыносяць дары ў выглядзе хлеба і іншых прадуктаў.

На тэрыторыі Судана рака носіць назву **Бахр-эль-Азрак** (ад араб. Бахр — «мора» і азрак — «блакітны»). На суданскай тэрыторыі збудавана буйное вадасховішча ля горада Расейрэс.

Ля горада Хартум Блакітны Ніл зліваецца з Белым Нілам, утвараючы раку Ніл.

Катэгорыя:Рэкі Судана
Катэгорыя:Рэкі Эфіопіі
Катэгорыя:Басейн Ніла
Тана (возера)

**Та́на**, **Цана**, **Дэмбеа** () — возера на паўночным захадзе Эфіопіі, Усходняя Афрыка.

Плошча паверхні возера 2156 (3600) км², найбуйнейшае возера Эфіопіі. Даўжыня да 75 км, шырыня да 70 км. Глыбіня да 70 м. Плошча вадазбору 16 500 км³. На возеры шмат астравоў (буйнейшы — востраў Дэк). Развітае суднаходства. Галоўная прыстань — Бахр-Дар.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 424. — 671 с. с илл.
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Lake Tana // Geography & Earth Sciences, Aberystwyth University 
* Tana // World Lakes Website
* Lake Tana // Encyclopædia Britannica

Катэгорыя:Азёры Эфіопіі
Катэгорыя:Горныя азёры
Капетдаг

**Капетдаг** (цюркск. «шматгор’е»; , ) — паўночная частка Туркмена-Харасанскіх гор, знаходзіцца пераважна ў Іране і на паўднёвым захадзе Туркменістана.

Даўжыня каля 650 км. Шырыня ад 40 км на паўднёвым усходзе да 200 км на паўночным захадзе. Найвышэйшы пункт — г. Хезармесджэд (3117 м) у Іране. Капетдаг — сістэма сярэдневышынных хрыбтоў, град і плато, падзеленых падоўжнымі і папярочнымі далінамі. Утварылася ў альпійскую складкавасць. Складзена пераважна з асадкавых парод — вапнякоў, мергеляў, пясчанікаў і глін мелавога і палеагенавага ўзросту. Развіты карст (Бахардэнская пячора). Значная сейсмічнасць. Радовішчы руд ртуці, мыш’яку, барыту, шматлікія мінеральныя, у т.л. тэрмальныя крыніцы.

Клімат субтрапічны, міжземнаморскага тыпу, сухі. Рэкі перасыхаюць на значнай частцы сваіх рэчышчаў або ператвараюцца ў ланцужкі засоленых азёр. Расліннасць паўпустынная і горна-стэпавая, вышэй за 2200 м — горныя лугі. У далінах лясы з грэцкага арэху, арчэўныя і фісташкавыя рэдкалессі, сады (міндаль, інжыр, яблыні і інш.), вінаграднікі, пасевы збожжавых. У гарах — паша.

У межах Капетдага — Капетдагскі запаведнік.

## Літаратура 
* Вальбе С. П., Основные черты тектоники Копетдага, «Изв. АН СССР. Серия геологическая», 1970, № 6;
* Ефремов Ю. К., О рельефе Копетдага, в кн.: Вопросы географии, сб. 40, М., 1957;
* Резанов И. А., Тектоника и сейсмичность Туркмено-Хорасанских гор, М., 1959;
* Коровин Е., Основные черты в строении растительного покрова горной и подгорной части Копетдага…, «Изв. института почвоведения и геоботаники Средне-Азиатского гос. ун-та», 1927, в. 3.
* Ю. К. Ефремов. Копетдаг . Большая советская энциклопедия.

## Спасылкі 
* Копетдаг в книге: *Н.&nbsp;А.&nbsp;Гвоздецкий, Н.&nbsp;И.&nbsp;Михайлов.* Физическая география СССР. М., 1978.
* У подножий Копетдага

Катэгорыя:Горныя сістэмы Азіі
Катэгорыя:Горы Ірана
Катэгорыя:Горы Туркменістана
Сомападобныя

**Сомападо́бныя** (*Siluriformes*) — атрад касцістых рыб.

Аб’ядноўвае каля 30 сямействаў, 150 родаў, 1200 відаў. Пашыраны пераважна ў тропіках і субтропіках. Вядомы з эацэну. Жывуць у прэсных водах. На тэрыторыі Беларусі сустракаецца звычайны сом, акліматызаваны сомік амерыканскі, або карлікавы і паўночнаамерыканскі канальны, або плямісты сомік.

Даўжыня да 5 м, маса да 300 кг (звычайны сом). Цела без лускі або ўкрытае касцявымі пласцінкамі. Вакол рота звычайна некалькі пар вусікаў. Ёсць вебероў апарат. 2-гі, 3-і, 4-ы пазванкі зрослыя. На сківіцах зубы. Брушныя плаўнікі абдамінальныя.

Амаль усе сомападобныя — драпежнікі.

Многія — аб’екты промыслу, некаторых разводзяць у акварыумах.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Атрады прамянёвапёрых рыб
Сомік амерыканскі

**Сомік амерыканскі**, **сомік карлікавы** (*Ameiurus nebulosus*) — рыба сямейства самоў-кошак, або кашэчых самоў атраду .

## Апісанне 
Даўжыня 14—20 да 45 см, маса ад 45—100 г да 2 кг. Цела голае, крыху сціснутае з бакоў, ад жаўтаватага да цёмна-карычневага і чорнага колеру. Бруха светлае, белаватае, зрэдку плямістае. Ёсць альбіносы. Галава вялікая, шырокая. На сківіцах па 2 пары вусікаў. Неразгалінаваныя прамяні ў спінным, грудным і анальным плаўніках калючыя; ёсць тлушчавы плаўнік.

## Арэал і экалогія 
Пашыраны ў вадаёмах Паўночнай Амерыкі. Завезены ў 1885 годзе ў Заходнюю Еўропу, у 1935 годзе ў заходнія вобласці Беларусі і Украіны. Жыве ў азёрах, рэках, сажалках, у т. л. забалочаных.

Корміцца лічынкамі насякомых, дробнымі малюскамі, водарасцямі, маляўкамі, ікрой іншых рыб.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Сомападобныя
Катэгорыя:Акварыумныя рыбы
Сомінскае

**Со́мінскае** — возера ў Беларусі, у Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці, у басейне Агінскага канала, за 44 км на паўднёвы ўсход ад горада Івацэвічы.

Плошча паверхні 0,41 км², даўжыня 900 м, найбольшая шырыня 650 м, найбольшая глыбіня 33,5 м, даўжыня берагавой лініі 2,5 км. Катлавіна карставага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй да 2 м, пад хмызняком, на паўночным захадзе разараныя. Берагі нізкія, забалочаныя, пад хмызняком. Дно возера да глыбіні 10 м выслана пяском, ніжэй сапрапелем. Зарастае расліннасцю да глыбіні 4 м.

На заходнім беразе возера вёска Соміна.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Брестской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметы // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Івацэвіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Ясельды
Слізевікі

**Слізевікі́** (*Myxomycota*, *Mycetozoa*) — група грыбападобных арганізмаў няпэўнага сістэматычнага становішча.

## Апісанне 
Традыцыйна вылучаліся ў аддзел ніжэйшых раслін, у сучаснай заалагічнай сістэматыцы іх адносяць да прасцейшых. Падобныя на грыбы (адсутнасць хларафілу, наяўнасць спораўтварэння, пладовыя целы, пераважна сапратрофны тып жыўлення) і на жывёл (здольнасць да актыўных амёбападобных рухаў). Адрозніваюцца акразіяміцэты (клетачныя слізевікі) і міксаміцэты (сапраўдныя слізевікі), якія аб’ядноўваюць каля 500 відаў.

## Пашырэнне 
Пашыраны паўсюдна, пераважна касмапалітычныя віды. На тэрыторыі Беларусі найбольш вядомыя роды , , , ,  і інш. Трапляюцца ў глебе, гнілых пнях, пад карой, апалым лісцем, на гноі; паразітычныя формы — у клетках водарасцей, вышэйшых раслін, у грыбах.

## Асаблівасці біялогіі 
У перыяд вегетатыўнага развіцця слізевікі, што жывуць свабодна, насяляюць вільготныя, цёмныя месцы. На святло выпаўзаюць для ўтварэння на субстраце пладовых цел (спарангіяў і эталіяў), у якіх фарміруюцца гаплоідныя споры (у вадзе прарастаюць у зааспоры, у вільготным асяроддзі — у міксамёбы). Пры іх капуліраванні парамі ўтвараюцца дыплоідныя міксамёбы, якія шматразова дзеляцца, растуць і фарміруюць плазмодый. Пры неспрыяльных умовах (сухасць субстрату, нізкая тэмпература, адсутнасць корму) плазмодый ператвараецца ў склероцый.

Споры застаюцца жыццяздольнымі дзясяткі гадоў.

## Класы 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
*
Белы Ніл

**Белы Ніл** (Бахр-эль-Аб’яд ад араб. Бахр — «рака» і аб’яд — «белы») — рака ў Судане, утварае пры зліцці з Блакітным Нілам раку Ніл.

Фактычна гэта адзін з участкаў сярэдняга цячэння ракі Ніл, ад упадзення ў яго правага прытоку (рака Собат) да вусця Блакітнага Ніла.

Даўжыня ракі — 957 км.

Катэгорыя:Рэкі Судана
Катэгорыя:Рэкі Паўднёвага Судана
Катэгорыя:Басейн Ніла
Акруга

**Акруга** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка трэцяга або чацвёртага ўзроўню ў шэрагу краін. Звычайна, уваходзіць у склад буйных абласцей і дзеліцца на драбнейшыя адзінкі. У Беларусі яе аналаг — раён.

Адрозніваюць акругі рознага ўзроўню падпарадкавання: федэральныя, гарадскія, сельскія, муніцыпальныя і г. д.

Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
11-11-11

**«11-11-11»** — амерыканскі містычны фільм жахаў 2011 года, прысвечаны рэдкай нумералагічнай падзеі: дата *11 лістапада 2011 года* запісваецца як шэсць адзінак запар.

## Сюжэт 
Пасля трагічнай смерці жонкі і дзіцяці вядомы амерыканскі пісьменнік Джозеф Кроўн адпраўляецца ў Барселону, каб сустрэцца са сваім братам Сэмюэлем і бацькам Рычардам. Неўзабаве Джозеф звяртае ўвагу, што яго паўсюль праследвае лік 11. Разам са сваёй спадарожніцай Сэдзі Джозеф пачынае разумець, што адзінкі — гэта папярэджанне, і развязка наступіць *11-11-11*, 11 лістапада 2011 года…

## У ролях 
* Цімаці Гібс — *Джозеф Кроўн
* Майкл Лэндзіс — *Сэмюэль
* Вендзі Глен — *Сэдзі
* Джэй Лароз — *Уэйн
* Брэндан Прайс — ''Грант

## Гл. таксама 
* 11 лістапада
* 11, лік
* 11:11 (нумералогія) 
* «Фатальны лік 23» — амерыканскі трылер 2007 года з падобным сюжэтам

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
*  
* 11-11-11 на Facebook
* 11-11-11 у Twitter

Катэгорыя:Фільмы жахаў 2011 года
Катэгорыя:Фільмы жахаў ЗША
Катэгорыя:Фільмы жахаў Іспаніі
Катэгорыя:Містычныя трылеры
Катэгорыя:Фільмы Дарэна Ліна Боўсмана
Колбі Кэйлат

** Колбі Кэры Кэйлат** (, нар. ) — амерыканская поп-, аўтар песень з Малібу, штат Каліфорнія. У 2007 годзе дэбютаваў яе альбом «Како», у які ўвайшлі хіты «Bubbly», «Realize», і «Little Things». У 2008 годзе запісала дуэт з Джэйсан Мраз, «Lucky», які выйграў «Грэмі».

## Дыскаграфія 
**Альбомы**

* *Coco* (2007)
* *Breakthrough* (2009)
* *All of You* (2011)
* *Christmas in the Sand* (2012)
* *Gypsy Heart* (2014)
* *The Malibu Sessions* (2016)
* *Along the Way* (2023)
* *This Time Around* (2025)

## Туры 
* 2008: *John Mayer 2008 Summer Tour*
* 2008: *Coco Summer Tour*
* 2008: *Coco World Tour*
* 2009/2010: *Breakthrough World Tour*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Colbie Caillat  at Universal Republic
* 
* French Website 
* Colbie Caillat on the cover of the March 19th, 2008 issue of iProng Magazine 
* Colbie Caillat cover story in the January 2009 issue of International Musician 
* AOL Sessions Performance & Interview 

Катэгорыя:Гітарысты ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Сулейманавы горы

**Сулейма́навы го́ры** (, , ) — ускраінныя горы на ўсходзе Іранскага нагор’я ў Пакістане (паўночныя адгор’і ў Афганістане).

Дуга Сулейманавых гор паміж Памірскім і Квета-Пішынскім вузламі скучвання складаецца з сістэмы субмерыдыянальна выцягнутых на 600 км паралельных хрыбтоў пры шырыні каля 300 км, амаль аднавышынных (выш. 1800—2100 м), раздзеленых пласкагор’ямі і скразнымі далінамі. Найбольшая вышыня (3441 м) на масівах Абашта-Цукай і Тахты-Сулейман («Трон Саламона»). Складзены пераважна з вапнякоў і пясчанікаў, змятых у складкі ў кайназоі. Стромка абрываюцца да даліны ракі Інд. Моцна сейсмічныя. Адносна плоская і нізінная Дэльта Інда размешчана на ўсход ад гор.

Клімат сухі, субтрапічны. Паўночна-ўсходнія схілы пад уплывам летняга мусону. Пераважаюць ландшафты сухіх стэпаў і пустынь. На ўсходзе і паўночным усходзе вышынная занальнасць. Лясная і кустовая расліннасць (дуб, хвоя Жарардзі, ядловец мнагаплодны).

У рачных далінах паліўное земляробства, садаводства.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Горы Афганістана
Катэгорыя:Горы Пакістана
Катэгорыя:Горныя сістэмы паводле алфавіта
Азермарка

[thumb|left|upright|150px|Прадукцыя «Азермаркі» — [Паштовая марка|паштовыя маркі і блокі Азербайджана]]
**Азермарка** () — дзяржаўная кампанія Азербайджана, якая адказвае за вытворчасць і распаўсюджванне паштовых марак і іншых знакаў паштовай аплаты краіны.

## Апісанне 
Пачынаючы з 1992 года «Азермарка» выпускае мноства стандартных і камемарацыйных марак, якія адлюстроўваюць агульную і мясцовую філатэлістычную тэматыку. Кампанія таксама выдае канверты першага дня і суцэльныя рэчы.

Не варта адносіць гэту кампанію да паштовай кампаніі Азербаджана, «Азерпочте», якая з’яўляецца асобнай арганізацыяй.

## Гл. таксама 
* Азерпошта
* Гісторыя пошты і паштовых марак Азербайджана

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пошта Азербайджана
Катэгорыя:Філатэлія
Катэгорыя:Кампаніі Баку
Катэгорыя:Кампаніі паводле алфавіта
Джэйсан Мраз

**Джэйсан Мраз`** (**Jason Mraz`**, нар. 23 чэрвеня 1977 г.) — амерыканскі музыкант. Нарадзіўся і вырас у штаце Віргінія.

Мраз выпусціў свой дэбютны альбом Waiting for My Rocket to Come, у які ўваходзіў хітовы сінгл The Remedy (I Won't Worry) у 2002 годзе. Але ў магазінах ён не прадаваўся, пакуль не выйшаў яго другі альбом Mr. A-Z у 2005 годзе, які прынёс яму сусветны поспех. Альбом апынуўся на пятым радку ў спісе Billboard Hot 200 і ў Амерыцы быў прададзены тыражом 100 тысяч копій. У 2008 годзе, Мраз выпусціў свой трэці студыйны альбом We Sing. We Dance. We Steal Things.. Альбом дэбютаваў на трэцім радку ў тым жа спісе.

## Біяграфія 
Джэйсан Мраз амерыканскі спявак і аўтар песень, які змешвае самыя розныя жанры - поп, рок, фолк, джаз, кантры і хіп-хоп. Хвалюючы скорагаворшчык, каламбуршчык і пры гэтым немагчымы рамантык. Ён нарадзіўся 23 чэрвеня 1977 у прыгарадзе Рычманда (штат Віргінія, ЗША). У Джэйсана чэшскія карані (яго дзядуля па бацьку эмігрыраваў з Чэхіі ў ЗША), прозвішча Мраз перакладаецца з чэшскага як "мароз". У школе Мраз быў актыўным удзельнікам групы падтрымкі, што дарэчы можна заўважыць на яго канцэртах - ён цудоўна заводзіць публіку з першай жа песні.

Пасля школы Мраз вывучаў мастацтва музычнага тэатра ў Амерыканскай Акадэміі Музычнага і Драматычнага мастацтва ў Нью-Ёрку. А затым з'ехаў у Сан-Дыега. У 2002 годзе ён падпісаў кантракт з Electra Records і разам з прадзюсарам Джонам Алагія выпусціў свой дэбютны альбом Waiting for My Rocket, які стаў плацінавым у ліпені 2004 года. Затым гастролі, розныя прэміі і ў 2005 годзе Мраз выпускае другі альбом «Mr. A-Z» разам з прадзюсарам Стывам Лілівайтам (якія атрымалі пасля гэтага Грэмі Прадзюсар Года). Затым доўгі і вельмі паспяховы тур у падтрымку альбома.

2007 год Мраз пачаў з прэзентацыі свайго новага сінгла «The Beauty in Ugly» уласна для амерыканскага серыяла Ugly Betty. Першапачатковы чарнавы варыянт песні зваўся «Прасцячка Джэйн» (Plain Jane)

У наш час Мраз прасоўвае свой новы студыйны, на рэдкасць светлы і цудоўны, альбом We Sing, We Dance, We Steal Things, выпушчаны 13 мая 2008 года. Заручаны з Трыстан Прэцімен - аўтарам і выканаўцам песень. Пара заявіла, што іх вяселле адбудзецца толькі пасля таго, як у Каліфорніі будуць дазволены аднаполыя шлюбы.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* *Waiting for My Rocket to Come* (2002)
* *Mr. A-Z* (2005)
* *We Sing. We Dance. We Steal Things.* (2008)

* *Love Is a Four Letter Word* (2012)
* *Yes!* (2014)
* *Know.* (2018)
* *Look for the Good* (2020)
* *Mystical Magical Rhythmical Radical Ride* (2023)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Джамі

**Джамі**, Абдурахман Нураддзін ібн Ахмад (, с. Джам, каля г. Нішапур, Іран — ) — персідскі і таджыкскі пісьменнік і вучоны.

Вучыўся ў Самаркандзе і Гераце, дзе пражыў усё жыццё. Настаўнік і сябар Алішэра Наваі.

Завяршыў перыяд развіцця паэзіі ўсходніх краін на мове фарсі. Майстар віртуознай паэтычнай формы. Выступаў у шматлікіх паэтычных жанрах (газель, рубаі, касыды, месняві і інш.). Раннія творы Джамі — празаічныя суфійскія і свецкія трактаты, дапаможнік па складанні рэбусаў, шарад. Аўтар прац па філасофіі, тэалогіі, літаратуры, гісторыі, рыторыцы, музыцы, цыкла з 7 паэм (семярыца) «Сем карон», або «Сузор’е Вялікай Мядзведзіцы» (1480—87), зборнікаў газелей «Пачатак юнацтва» (1479), «Сярэдзіна жыццёвай ніці» (1479), «Завяршэнне жыцця» (1491), зборніка прытчаў «Бахірыстан» (1487) і інш. Ад ідэй рэлігійнай нецярпімасці і абскурантызму Джамі ўзняўся да пратэсту супраць дэспатызму і сацыяльнай несправядлівасці, ад містычнай абмежаванасці да філасофскіх абагульненняў і пропаведзі гуманістычных ідэй.

Кананізаваны.

## Літаратура 
* Джамі // БелЭн у 18 т. Т. 6. Мн., 1998.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Персідскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты XV стагоддзя
Катэгорыя:Паэты Афганістана
Катэгорыя:Паэты Харасана
Катэгорыя:Паэты эпохі Цімурыдаў
Уральск

**Ура́льск** () — горад (з 1613 года) у еўрапейскай частцы заходняга Казахстана, на рацэ Урал (у мінулым — Яік). Уральск з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Заходне-Казахстанскай вобласці, займае паўночную частку Прыкаспійскай нізіны. Агульная плошча, з уключэннем навакольных сельскіх тэрыторый, падпарадкаваных гарадской адміністрацыі, каля 700 квадратных кіламетраў.

## Гісторыя 
]]
Заснаваны рускімі казакамі ў 1584 годзе як умацаванне. Меў назву *Яіцкі гарадок*, пазней — *Верхні Яіцкі гарадок*. З 1613 года горад на сучасным месцы.

## Насельніцтва 
* 1987 год — 201 тыс. жыхароў.
* 1999 год — 196 тыс. (з прыгарадамі 246 тыс.) жыхароў.
* 2010 год — 249 819 жыхароў.
* 2015 год — 230,8 тыс. жыхароў.

Агульная плошча зялёных насаджэнняў горада складае 6000 гектараў.

## Вядомыя асобы 
* Віктар Міхайлавіч Бяляеў (1888—1968) — савецкі музыказнавец і фалькларыст.
* Назіб Жыганаў (1911—1988) — татарскі кампазітар.
* Аляксей Мікалаевіч Нявераў (нар. 1973) — член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.
* Рустам Карымавіч Гізатулін (нар. 1931) — інжынер шляхоў зносін, спецыяліст у галіне рухомага саставу чыгунак, цягі паяздоў.
* Марыя Васілеўна Ялова (нар. 1981) — казахстанская футбалістка. Выступала ў нацыянальнай зборнай Казахстана.

## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* О городе Уральске // Генеральное консульство Российской Федерации в г. Уральске
* Визит в Уральск // Управление предпринимательства и индустриально-инновационного развития Западно-Казахстанской области
* Уральск — город в Казахстане // Казахстан. Гид по стране

Катэгорыя:Гарады Заходне-Казахстанскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1584 годзе
Джамбул Джабаеў

**Джамбул Джабаеў** (, Сямірэчча, Казахстан — ) — казахскі паэт-акын. Дзяржаўная прэмія СССР 1941.

## Творчасць 
Аўтар і выканаўца песень-жальбаў, песень-роздумаў, вершаваных прамоў, прывітальных пасланняў, гімнаў, паэм, тэматычна скіраваных на адлюстраванне народных мар і спадзяванняў, імкненняў да лепшага жыцця («Доля бедняка», «Песня гнеўнага сэрца» і інш.), на асуджэнне сквапнасці, гультайства, крывадушнасці і іншых чалавечых заган. У ранні перыяд яго творчасці галоўнае месца займаў айтыс — паэтычная спрэчка акынаў. Больш позняя спадчына паэта — водгук на падзеі палітычнага, гаспадарчага і культурнага жыцця краіны. Паэзія вызначаецца псіхалагічнай насычанасцю, эмацыянальнасцю, рэалістычнай канкрэтнасцю вобразаў.

На беларускую мову яго творы перакладалі П. Глебка, М. Танк, А. Жаўрук, А. Зарыцкі, А. Ушакоў.

На вершы Джабаева А. В. Багатыроў стварыў кантату «Ленінградцы» (1942).

## Беларускія пераклады 
* Песні і паэмы. Мн., 1939.

## Літаратура 
* Джамбул Джабаеў // БелЭн у 18 т. Т. 6. Мн., 1998.

Катэгорыя:Паэты Казахстана
Катэгорыя:Асобы на марках
Hosta

**Hosta** ці **Funkia** — род шматгадовых травяністых раслін сямейства .

Шырока выкарыстоўваецца ў садоўніцтве і ландшафтным дызайне.

Названая ў гонар аўстрыйскага лекара і батаніка Хоста. Раней называлася **Funkia** па імені нямецкага фармацэўта .

## Батанічнае апісанне 
thumb|320px|left|Хоста "Скрыня Пандоры" на клумбе ў Мінску
Лісце ў прыкаранёвай разетцы, на хвосціках, шматлікае, разнастайнае па форме, памеру, тэкстуры і колеры.

Кветканосы высокія, да 100 см, слаба пакрытыя лісцем; суквецце пэндзлепадобнае, часта аднабокае; Калякветнік варонкападобны або падобны на званочак, бэзавы або фіялетавы, радзей белы.

Плод — трохграневая скурыстая каробачка. Насенне чорнае, плоскае, крылатае.

## Відавая разнастайнасць і геаграфічны арэал 
Каля 40 відаў. Некаторых відаў няма ў дзікай прыродзе. Ёсць каля 600 сартоў роду *Hosta*. У раслін роду сустракаюцца *спорты* — парасткі, якія часам вельмі значна адрозніваюцца ад мацярынскай расліны; часта яны даюць жыццё новым сартам.

Далёкі Усход, Паўднёва-Усходняя Азія, Японія.

## Віды 
Некаторыя віды.

## Выкарыстанне 
Шырока ўжываецца ў дэкаратыўным садоўніцтве пры стварэнні кветнікаў, рабатак, бардзюраў. Некаторыя буйныя расліны — выдатныя саліцёры (адзіночна пасаджаныя расліны). Непатрабавальнасць раслін да асвятлення дазваляе з поспехам вырошчваць іх у самых цёмных кутках саду.

У некаторых краінах Азіі Хосту ядуць. З прычыны змяшчэння сапанінаў яна можа выклікаць дыярэю ў сабак і кошак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Hostalibrary.org
* 

Катэгорыя:Агававыя
Катэгорыя:Таксоны, названыя ў гонар людзей
J2000.0

**J2000.0** — назва эпохі ў астраноміі. Эпоха — вызначаны момант часу, у які дакладна вызначаны астранамічныя каардынаты і элементы арбіт, і ад якога вылічаны іншыя арбітальныя параметры, з мэтай прадказання становішча таго ці іншага аб’екта ў будучыні.

З цягам часу недакладнасці і памылкі вымярэнняў накопліваюцца, ствараючы ўсё больш памылак вылічэнняў становішча аб’екта. У мінулым астраномы і групы астраномаў вызначалі эпохі паводле сваіх меркаванняў, аднак у наш час эпохі вызначаны ў міжнародным пагадненні. Такім чынам, астраномы па ўсім свеце могуць супрацоўнічаць больш эфектыўна.

Бягучая эпоха, вызначаная міжнародным пагадненнем — J2000.0.

Дакладнае значэнне па Юліянскім календары:
* 2451545,0 TT (Зямны час), ці поўдзень 1 студзеня 2000 года.

Гэтыя дата і час эквівалентныя:
* 11:59:27,816 1 студзеня 2000 года па міжнародным атамным часе (TAI).
* 11:58:55,816 1 студзеня 2000 года па ўніверсальным каардынаваным часе (UTC).

Катэгорыя:Час у астраноміі
Эмілі Дэшанель

**Эмілі Эрын Дэшанель** (, нар. , Лос-Анджэлес, Каліфорнія, ЗША) — амерыканская кінаактрыса, прадзюсар, найбольш вядомая галоўнай роляй у тэлесерыяле «Косці».

## Біяграфія 
Эмілі Дэшанель нарадзілася ў Лос-Анджэлесе ў сям'і намінанта на прэмію «Оскар» кінааператара Калеба Дэшанель і актрысы Мэры Джо Дэшанель (Уэйр). Праўнучка Поля Дэшанеля, 11-га прэзідэнта Францыі. Мае ірландска-французскае паходжанне. Таксама ў яе ёсць сястра Зоўі Дэшанель, актрыса.

Скончыла Бостанскі ўніверсітэт па спецыяльнасці «тэатральнае мастацтва» са ступенню бакалаўра.
З'яўляецца веганкай і ўдзельніцай руху PETA.

25 верасня 2010 годзе выйшла замуж за акцёра . 31 сакавіка 2011 года было абвешчана, што муж і жонка чакаюць з'яўлення першынца. Іх сын, Генры Хорнсбі, нарадзіўся 21 верасня 2011 года.

## Кар'ера 
Эмілі дэбютавала ў фільме «Шчаслівы выпадак» у 1994 годзе. А пасля поспеху экранізацыі рамана Стывена Кінга «Чырвоная ружа» (2002 год) прыняла ўдзел у здымках фільмаў «Халодная гара» (2003 год), «Алама» (2004 год) і «Чалавек-павук 2» (2004 год), пасля чаго была адзначана ў рэйтынгах часопіса Interview Magazine сярод шасці актрыс, на якіх варта звярнуць увага ў 2004 годзе. Сыграўшы ў 2005 годзе ў «Бугімене», Дэшанель была запрошана на ролю доктара *Тэмперанс Брэнан* у тэлесерыяле «Косці» кампаніі FOX. За гэту ролю актрыса ўдастоілася намінацый на прэмію «Спадарожнік» у 2006 годзе і на Teen Choice Awards у 2007-м. Пачынаючы з трэцяга сезона серыяла, Эмілі паспрабавала сябе ў якасці яго прадзюсара.

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Альбрэхт II (герцаг Мекленбурга)

**Альбрэхт II, герцаг Мекленбургскі** (;  — ) — герцаг Мекленбурга ў 1348—1379 гадах.

## Біяграфія 
Альбрэхт II — сын князя Генрыха II Мекленбургскага і Ганны Саксен-Вітэбергскай, дочцы герцага Альбрэхта II Саксен-Вітэнбергскага. З 1329 года Альбрэхт кіраваў Мекленбургам пры рэгенце, з 1336 года — самастойна. Разам з памеранскімі герцагамі Атонам I і Барнімам III вёў вайну супраць Брандэнбурга (Памеранска-Брадэнбургская вайна). 8 ліпеня 1348 года разам са сваім братам Іаганам I атрымаў ад імператара Карла IV тытул герцага і ўключаны ў імперскае саслоўе. Пры раздзеле краіны 25 лістапада 1352 года атрымаў Ростак і асноўныя землі Мекленбурга. У 1357 годзе прысвоіў сабе Шверынскае графства. Як і Карл IV, спачатку падтрымаў Лжэвальдэмара, але ў 1350 годзе пагадзіўся з маркграфам Людвігам. 20 лютага 1368 года Альбрэхт II уступіў у альянс з вендскімі ганзейскімі гарадамі. Незадоўга да смерці даручыў Эрнсту фон Кірхбергу напісаць Мекленбургскую рыфмаваную хроніку. Пахаваны ў Даберанскім манастыры.
[thumb|200px|left|Статуя Альбрэхта II у [Шверынскі замак|Шверынскім замку]]

## Нашчадкі 
Альбрэхт II быў жанаты з Еўфеміяй, герцагіняй Шведскай, а пазней з Адэлаідай, графіняй Ганштэйна.
* Генрых III (1337—1383) — герцаг Мекленбурга (1379—1383)
* Альбрэхт III (1338—1412) — герцаг Мекленбурга (1388—1412) і кароль Швецыі
* Магнус I (пасля 1338—1384) — герцаг Мекленбурга (1379—1384)
* Інгеборга (каля 1340—1395), замужам у першым шлюбе за Людвігам VI Баварскім, у другім — за Генрыхам II Гольштэйнскім
* Ганна (пам. 1415), замужам за Адольфам IX Шаўмбургскім

## Літаратура 
* Eberhard Holz, Wolfgang Huschner (Hrsg.): *Deutsche Fürsten des Mittelalters.* Edition Leipzig, Leipzig 1995, ISBN 3-361-00437-3.

## Спасылкі 
* Генеалагічнае дрэва Мекленбургскага дому 

Катэгорыя:Мекленбургскі дом
Катэгорыя:Кіраўнікі Мекленбурга
Маркграфства Брандэнбург

**Маркграфства Брандэнбург** () — адно з найбольш значных княстваў у Свяшчэннай Рымскай імперыі, якое існавала з 1157 года аж да ліквідацыі імперыі ў 1806 годзе. Таксама вядомае як **Марка Брандэнбург** (), гэта княства сыграла ключавую ролю ў гісторыі Германіі і Цэнтральнай Еўропы.

Брандэнбург развіўся з Паўночнай маркі, заснаванай на тэрыторыі рассялення славянскіх Вендаў. Кіруючыя гэтай дзяржавай маркграфы па Залатой буле 1356 года атрымалі прэстыжны тытул курфюрстаў, які дазваляў ім галасаваць на выбарах імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі. Дзяржава была таксама вядома як **Курфюрства Брандэнбург** ().

## Гісторыя 
Гогенцолерны ўзышлі на трон Брандэнбурга ў 1415 годзе. Пад кіраваннем Гогенцолернаў Брандэнбург імкліва развіваўся і ў XVII стагоддзі атрымаў у спадчыну герцагства Прусія. Утвараная дзяржава Брандэнбург-Прусія была ў XVIII стагоддзі ператворана ў каралеўства Прусія, якое нароўні з Аўстрыяй стала вядучай дзяржавай у Германіі на працягу XVIII стагоддзя. Нягледзячы на тое, што тытулам кіраўнікоў гэтай дзяржавы быў «кароль Прусіі», цэнтрам аб'яднанай дзяржавы працягвала заставацца сталіца Брандэнбурга — Берлін.

Маркграфства Брандэнбург было ліквідавана сумесна з архаічнай Свяшчэннай Рымскай імперыяй у 1806 годзе, аднак у 1815 годзе яно было заменена Прускай правінцыяй Брандэнбург. Кіруемая дынастыяй Гогенцолернаў, Прусія дамаглася аб'яднання Германіі ў 1871. Назва «марка Брандэнбург» сёння выкарыстоўваецца для неафіцыйнага абазначэння федэральнай зямлі Брандэнбург у Германіі.

## Гл. таксама 
* Спіс кіраўнікоў Брандэнбурга

Катэгорыя:З’явіліся ў 1157 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1806 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Брандэнбурга
Катэгорыя:Княствы Свяшчэннай Рымскай імперыі
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Еўропы
Гродзенская пушча

Біясферны рэзерват **«Гродзенская пушча»** — прыродаахоўная тэрыторыя, якая знаходзіцца ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, за 15—20 км на поўнач і паўночны ўсход ад горада Гродна, у міжрэччы Нёмана і Котры.

## Гісторыя 
У XVI стагоддзі пушча цягнулася ад Нарвы да Гарадка і называлася **Пераломскай пушчай**.

Падчас паўстання 1863—1864 гадоў на тэрыторыі пушчы базаваліся партызанскія атрады паўстанцаў, у перыяд са жніўня 1944 па люты 1945 гадоў тут дзейнічала Армія Краёва.

Пасля Другой сусветнай вайны лясны масіў перайшоў да Беларускай ССР. Ад 1991 года — у межах незалежнай Беларусі.

Біясферны рэзерват плошчай 20903 га ўтвораны ў 2007 годзе.

## Геаграфія 
Заказнік лічыцца адным з найбольш экалагічна чыстых месцаў у Беларусі, мае вялікае значэнне як эталон для раўнінных ландшафтаў Еўропы.

У рэзерваце выяўлена 57 тыпаў лесу 12 лясных фармацый.

## Флора 
У флоры выяўлены 801 від сасудзістых раслін і 770 відаў пакрытанасенных, якія адносяцца да 425 родаў і 111 сямействаў. На тэрыторыі заказніка растуць 19 відаў ахоўных раслін, у тым ліку , , , , , , , , , , , , , , , , .

## Фаўна 
Устаноўлена пражыванне 224 відаў наземных пазваночных жывёл, з якіх 41 належыць да сысуноў, 131 — птушак, 5 — рэптылій і 12 — да амфібій. Да ахоўных адносіцца 37 відаў жывёл, у тым ліку зубр.

## Спасылкі 
* Гродзенская пушча ў ЭСБЕ 

Катэгорыя:Заказнікі Беларусі
Катэгорыя:Пушчы Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Гродзенскага раёна
Каробачка

**Каробачка**, **пушачка** — сухі шматнасенны плод раслін, утвораны некалькімі пладалісцікамі і здольны да раскрыцця.

Уласціва многім відам (напрыклад, прадстаўнікам родаў мак, трыпутнік, цюльпан, бавоўнік і інш.). Бывае двух- ці шматгнездавая (паслёнавыя, залознікавыя, лілейныя), аднагнездавая з пасценнымі (, званочкавыя) ці з цэнтральнымі (гваздзіковыя) насенняносцамі.

Каробачкай называюць таксама частку спарангія імхоў, дзе знаходзяцца споры.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Анатомія раслін
Катэгорыя:Плод
Немертыны

**Немерты́ны** (*Nemertea*) — тып беспазваночных жывёл, апісана звыш 1000 відаў.

## Апісанне 
Пераважна марскія жывёлы, каля 30 відаў — прэснаводныя; жывуць на паверхні грунту, часам закопваюцца ў яго, некаторыя плаваюць. Каля 10 відаў жывуць на сушы (у глебе).

Даўжыня ад 0,5 мм да 30 м, шырыня да 9 мм (у большасці даўжыня да 20 см, шырыня 1—5 мм). Цела двухбакова-сіметрычнае, несегментаванае, зрэдку ніткападобнае; укрыта раснічным эпітэліем з мноствам слізістых залоз. Афарбоўка разнастайная, часам стракатая.

На галаўным канцы хабаток з ротавай адтулінай — орган нападу і абароны.

Поласць цела запоўнена асноўнай тканкай. Крывяносная сістэма замкнёная, стрававальная — у выглядзе прамой трубкі з вырастамі. 2—4 пары вачэй, ёсць органы дотыку, хімічнага пачуцця. Дыхаюць паверхняй цела. 

Пераважна драпежнікі; некаторыя віды — паразіты і сімбіёнты малюскаў, крабаў і марскіх зорак.

Раздзельнаполыя, развіццё прамое або з метамарфозам (лічынка — пілідый). Здольныя да рэгенерацыі.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Тыпы жывёл
Сяргей Іванавіч Законнікаў

**Сяргей Іванавіч Законнікаў** (нар. , в. Слабада, ) — беларускі паэт, публіцыст, журналіст, грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1969 г. У 1969—1970 гг. выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Клетнаўскай сярэдняй школе Барысаўскага раёна. Пасля — супрацоўнік ушацкай раённай газеты «Патрыёт» (1970—1971), сакратар Ушацкага райкама камсамолу (1972—1975). З сакавіка 1975 г. — карэспандэнт, загадчык аддзела газеты «Чырвоная змена», з кастрычніка 1975 г. — карэспандэнт газеты «Звязда». З 1978 г. — інструктар, з 1979 г. — загадчык сектара мастацкай літаратуры аддзела культуры ЦК КПБ, з 1986 г. па 2002 г. — галоўны рэдактар часопіса «Полымя». Член Беларускага ПЭН-цэнтра з 1989 г.

З 1977 г. — член Саюза пісьменнікаў СССР. З 1990 г. — член Рады Саюза беларускіх пісьменнікаў. Член Савета заснавальнікаў Грамадскага навукова-аналітычнага цэнтра «Беларуская перспектыва».

Першы верш апублікаваў у 1963 г. (газета «Віцебскі рабочы»). У 1970 г. ў калектыўным зборніку «Рунь» была надрукавана падборка вершаў Законнікава.

Пераклаў на беларускую мову паасобныя творы расійскіх, украінскіх, грузінскіх і літоўскіх паэтаў.

Вядзе пастаянную рубрыку «Пункт гледжання» ў газеце «Свободные новости плюс». Член Цэнтральнай рады партыі «Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада».

## Узнагароды і прэміі 
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь імя Янкі Купалы (1992) — *за кнігу паэзіі «Заклінанне»*.

## Бібліяграфія 
# «Бяседа»: вершы (1973)
# «Устань да сонца»: вершы і паэма (1976)
# «Пакуль жыве мая бяроза»: вершы і паэма (1981)
# «Вера, надзея, любоў»: кніга лірыкі (1983)
# «Встань раньше солнца»: стихи (1985) 
# «Прысак часу»: вершы і паэмы (1986)
# «Сутнасць»: кніга паэзіі (1987)
# «Вечная далеч»: вершы (1987)
# «Заклінанне»: кніга паэзіі (1991)
# «Святая воля»: выбраная лірыка (1993)
# «Беларускае сэрца»: публіцыстычны роздум, эсэ (1993)
# «Вячэра пад райскім дрэвам»: падарожныя нарысы, дзённікі (1996)
# «Czarny koc Apokalipsy»: poemat (1996, 2006 — перавыданне) 
# «Лістам дарога запала…»: выбранае (2000)
# «Пътят на душата»: стихотворения и поеми (2002) 
# «Гэта мы»: паэмы (2006)
# «Першы пацалунак»: сто вершаў пра каханне (2007)
# «Дол»: вершы і паэмы (2008)
# «Насустрач»: публіцыстыка, эсэ (2008)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Творы С.&nbsp;Законнікава на Kamunikat.org
* Родныя вобразы 
* Нацыянальны паэтычны партал
* Вершы пра каханне

Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Журналісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Члены Беларускага ПЭН-цэнтра
Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Члены БСДГ
Астра

**Астра** (*Aster*) — род травяністых раслін сямейства , які ўключае больш за 200 відаў, шырока распаўсюджаных у культуры як дэкаратыўныя расліны з прыгожымі кветкамі (на самай справе гэта не асобныя кветкі, а суквецці).

## Віды 
На тэрыторыі былога СССР расце 26 відаў астраў. У Беларусі ў дзікай прыродзе 5 відаў

* 
* 
* 
* 
* 

## Арэал 
Род налічвае, па розных ацэнках, ад 200 да 500 відаў, з іх больш за палова растуць у дзікім выглядзе ў Цэнтральнай і Паўночнай Амерыцы.

## Апісанне 
Астры — аднагадовыя і шматгадовыя карэнішчавыя травы з простымі лісцем. суквецці — кошыкі, сабраныя ў складаныя комплексы ў выглядзе шчытка або мяцёлкі; краявыя кветкі — язычковыя, іх афарбоўка вельмі разнастайная; цэнтральныя — дробныя, трубчастыя, як правіла, жоўтага колеру.

## Галерэя пылку 

Файл:Aster-zoom40 12-10-25 1.png|Павелічэнне 40х
Файл:Aster-zoom60 12-10-25 1.png|Павелічэнне 60х

## Культываванне 
Культурныя астры сталі вядомыя ў Еўропе з 17 стагоддзя: іх насенне таемна прывёз з Кітая французскі манах Нікаля Інкарвіль.

Некаторыя сарты — з махрыстымі кветкамі, якія нагадваюць хрызантэмы, чыста белага або чырвонага і блакітнага колераў з разнастайнымі адценнямі.

Разводзіцца астра насеннем: у сакавіку — красавіку іх сеюць у каганцы або халодную шклярніцу; усходы пікіруюць, а затым у маі высаджваюць у грунт, — у друзлую, пажыўную, добра асветленую глебу. Квітнее з канца ліпеня да позняй восені.

 вывезена з Кітая, лік яе гатункаў перавышае чатыры тысячы.

## Спасылкі 
* Астра в Энциклопедии декоративных садовых растений 
* Астра многолетняя  

Катэгорыя:Астравыя (падсямейства)
Цені (п’еса)

«**Цені**» — драма беларускага драматурга Францішка Аляхновіча, пастаўленая ў 1919 годзе і апублікаваная асобным выданнем у 1920 годзе. Гэты твор з’яўляецца своеасаблівым працягам праблем, узнятых у драме «Страхі жыцця».

## Сюжэт 
Галоўны герой п’есы — бацька сямейства Сцяпан, чые ўзвышаныя памкненні і прага творчасці ператвараюцца ў сваю супрацьлегласць, у эгаістычныя памкненні. Яго 18-гадовы сын Міхась не думае пра нейкі працоўны занятак, а, закрыўшыся ў пакоі, марыць пра падарожжы па Млечным шляху. У доме з’яўляецца загадкавая прыгажуня Матыльда. Заблытаныя адносіны мужчынскай паловы сям’і з Матыльдай прыспешваюць смерць жонкі Сцяпана Марыі. Міхась застрэліўся. Усе гэтыя падзеі завяршаюцца канчатковай стратай адчування рэальнасці ў Сцяпана, у выніку чаго ён сустракаецца з сваім ценем.

## Аналіз 
Доктар філалагічных навук Валерый Марціновіч адзначае:

Трагедыя ж Сцяпана пачынаецца тады, калі ён добра ўсвядоміў, што ў свеце, дзе ўсё перавернута, сподні, адваротны бок і ёсць сапраўдная сутнасць, норма існавання. За ілюзорнай абалонкай рэчаіснасці герою адкрылася яе сапраўднае аблічча.

Максім Гарэцкі выводзіў задуму п’есы наступным чынам:

Галоўная думка драмы, не зусім ясна і даступна выказаная, ня маючая пэўнага адзінства ў сваім вытлумачэнні, і заключаецца, паводле актавых прадмоў, і вось у чым: людзі — ніштожныя капашлівыя чарвякі, мізэрныя мімаходныя цені, жыццё іх — мамэнцік Вечнасці, і, аднак, надораныя веснавымі, паэтычнымі парываннямі, яны часам лезуць у спрэчку з Вечнасцю, хочуць здабыць яе Тайну, — і ў тым краса і сэнс іх існавання.

Катэгорыя:П’есы Францішка Аляхновіча
Катэгорыя:Творы 1919 года
Насустрач

**«Насу́страч»** — кніга публіцыстычных артыкулаў Сяргея Законнікава, беларускага паэта, журналіста і грамадскага дзеяча.

## Тэма і асноўная ідэя 
У аснову зборніка нарысаў і эсэ пакладзены роздумы аўтара над айчыннай гісторыяй і рэаліямі сучаснага жыцця, якія публікаваліся ў перыядычным друку, выклікалі вялікую пошту, станоўчую ацэнку чытачоў.

Выкарыстоўваючы багаты фактычны матэрыял, аўтар асэнсоўвае важныя праблемы беларускага жыцця, прапагандуе станоўчы вопыт развіцця дэмакратычных еўрапейскіх дзяржаў, дзе яму даводзілася быць.

Кніга мае асветніцкую мэту — спрыяць нацыянальнаму яднанню, павышэнню агульнай і палітычнай культуры, грамадзянскай салідарнасці і актыўнасці насельніцтва Беларусі.

## Кампазіцыя 
Прадмову да кнігі напісаў акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Радзім Гарэцкі.

Змест зборніка складаецца з трох частак:
* Шлях да свабоды
* Васількі — у вянок памяці
* Роздумы

Першая частка аб'ядноўвае некалькі артыкулаў, напісаных у 1996—2007 гг., яны публікаваліся ў «Абажуры», «Народнай волі», «Свабодных новостях плюс».

Другая частка змяшчае два артыкулы, прысвечаныя асобе і творчасці беларускага пісьменніка Васіля Быкава. Абадва былі апублікаваны ў газеце «Народная воля».

Трэцяя частка змяшчае шмат артыкулаў і эсэ, пераважная большасць з каторых публікавалася ў аўтарскай рубрыцы С. Законнікава «Пункт гледжання» ў газеце «Свободные новости плюс».

## Выдавецкія звесткі 
Першае выданне кнігі адбылося ў Мінску ў 2008 годзе, выдавец — Зміцер Колас. Кніга аднесена да катэгорыі мастацкай літаратуры. Наклад — 1 тыс. асобнікаў.

## У Сеціве 
* "Насустрач" на Kamunikat.org

Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Беларуская літаратура XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кнігі 2008 года
Катэгорыя:Літаратурныя творы на беларускай мове
Франц Антуан

**Франц Антуан** (; 23 лютага 1815 — ) — аўстрыйскі.

У 1865 годзе Антуан стаў прыдворным дырэктарам усіх імператарскіх прыдворных садоў. Тым не менш, падчас пераўтварэння прыдворнай службы сада яму прыйшлося адмовіцца ў 1869 годзе ад адказнасці за астатнія прыдворныя сады, захаваўшы, аднак, сваю афіцыйную рэзідэнцыю ў садзе замка ў Вене і прысвяціў сябе больш інтэнсіўнай навуковай дзейнасці.

Яго фатаграфіі, амаль выключна прысвечаныя даследаванню раслін, а таксама нацюрморты былі прадстаўлены на трох выстаўках у Вене ў 1864 годзе і 1873 годзе, а таксама ў Парыжы ў 1867 годзе.

Франц Антуан памёр у Вене 11 сакавіка 1886 года.

## Навуковая дзейнасць 
Франц Антуан спецыялізаваўся на насенных раслінах.

## Навуковыя працы 
* *Die Coniferen*, 1840—1847.
* *Der Wintergarten der K. K. Hofburg zu Wien*, 1852.
* *Coniferen des Cilicischen Taurus* (zusammen mit Karl Georg Theodor Kotschy), 1855.
* *Die Cupressineen-Gattungen: Arceuthos, Juniperus u. Sabina*, 1857—1860.
* *Phyto-Iconographie der Bromeliaceen...*, 1884.

## Літаратура 
* Jochen Martz: *Über die Geschichte und Bedeutung der Gärtnerfamilie Antoine*. In: Historische Gärten. Mitteilungen der Österreichischen Gesellschaft für historische Gärten, Heft 1 / 2001, S. 8—12.

## Спасылкі 
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Franz Antoine

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Батанікі Аўстрыі
Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Аўстрыі
Катэгорыя:Фатографы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фатографы Аўстрыі
Нававіленская вуліца

**Нававіленская** — вуліца Цэнтральнага раёна Мінска. Вуліца названа ў гонар горада Вільня.

Паштовае аддзяленне — 220053 (Старавіленскі тракт, 28/1)

## Апісанне 
Перасякае Старавіленскі тракт і ідзе з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Побач паралельна ідзе Нававіленскі завулак. Перасякае вуліцу Арлоўская. Направа ад вуліцы пачынаюцца вуліцы: Шчадрына, Наватарская, Мірная, Стадыённая, завулак Чарвякова.

## Забудова 
Нумары дамоў:
* 1, 1А, 2Б, 3, 5, 5А, 6, 7, 8, 8А, 9
* 9/А — Дзіцячы сад «№ 118»
* 10, 10А, 11, 12, 13, 13А, 15, 18, 20, 20А, 21К1, 21К2, 21К3, 22, 23, 24, 24А, 24Б, 24В, 24Г, 24Д, 25, 26, 28, 32, 36, 40, 48, 60

Некаторыя дамы — барачнага тыпу.

## Цікавыя факты 
* У нядзелю 25 кастрычніка 2020 года падчас пратэстаў у Мінску адбыўся марш пад назвай «Народны ўльтыматум», прымеркаваны да ўльтыматуму С. Ціханоўскай. Сутнасць ультыматуму была ў патрабаванні адстаўкі А. Лукашэнкі, спынення гвалту на вуліцах Беларусі і вызвалення ўсіх палітвязняў. У адказ на невыкананне патрабаванняў аб’яўлялася аб пачатку бестэрміновай нацыянальнай забастоўкі з 26 кастрычніка. Удзельнікаў шэсця разганялі ў раёне Нававіленскай і суседняй Арлоўскай з выкарыстаннем гумавых куляў, светлашумавых гранат і гумавых дубінак, у выніку чаго частка ўдзельнікаў шэсця атрымала траўмы.

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Мінска

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Дом Рубенса

**  Дом Рубенса ** (Rubenshuis,  ) — муніцыпальны музей горада Антверпена, прысвечаны жыццю і творчасці ўслаўленага мастака 17 стагоддзя Пітэра Паўля Рубенса з частковым узнаўленнем яго інтэр'ераў і мастацкіх калекцый.

Катэгорыя:Музеі Антверпена