open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чыгуначная вуліца (Мінск)

**Чыгуначная вуліца** — вуліца ў Маскоўскім раёне Мінска. Сваю назву атрымала ў часы будаўніцтва Маскоўска-Брэсцкай чыгункі ў 19-м стагоддзі, калі яе рабочыя і служачыя актыўна засялялі прадмесце Грушаўка.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад перасячэння з чыгуначнымі пуцямі, працягваючы Суражскую вуліцу, ідзе з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад, заканчваецца скрыжаваннем з праспектам Дзяржынскага. Таксама перасякаецца з вуліцамі Сямашкі, Уманскай, Дубравінскай, Прамой, Матросава, Шчорса і Кузьмы Мініна; праспектам Жукава, 3-м, 4-м, 5-м, 6-м і 7-м Чыгуначнымі завулкамі. Ідзе паралельна Грушаўскай вуліцы.

## Аб’екты 
На вуліцы размешчаны разнастайныя грамадскія аб’екты:
* Школа № 83 імя Г. К. Жукава
* Сквер імя Г. К. Жукава
* Прамысловая зона, якая адносіцца да чыгункі

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (6, 32с, 49, 50с, 52, 57, 101, 196с) і тралейбусных (8, 31, 47, 63, 64, 90) маршрутаў. На вуліцы размешчана аўтастанцыя «Паўднёва-Заходняя», якая з’яўляецца буйным транспартным вузлом.

Недалёка ад пачатку вуліцы размешчана станцыя метро «Інстытут культуры», паблізу ад канца — станцыі метро «Міхалова» і «Пятроўшчына».

## Спасылкі 
* Железнодорожная улица на geodzen.com

Катэгорыя:Маскоўскі раён (Мінск)
К. Р. Х. Зондэрбарг

**К. Р. Х. Зондэрбарг** (, Сёнербарг, Данія — , ) — адзін з найважнейшых жывапісцаў руху Ар інфармель. Ён узяў сваё мастацкае імя па месцы нараджэння.
Да 1949 года вучыўся ў Гамбургу. У 1953 годзе ўвайшоў у групу «Дзен 49».
Вуліца Напалеона Орды (Мінск)

**Вуліца Напалеона Орды** — вуліца ў мікрараёне Брылевічы Маскоўскага раёна Мінска, названая ў гонар мастака, кампазітара, пісьменніка Напалеона Орды.

## Перасячэнні 
Вуліца перасякаецца з праспектам Дзяржынскага і з вуліцай Яна Чачота.

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (6, 28, 96, 147, 150, 487с, 488с) маршрутаў. Паблізу размешчана станцыя метро «Малінаўка».

## Спасылкі 
* Улица Наполеона Орды на geodzen.com

Катэгорыя:Маскоўскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Напалеон Орда
Зоргэ

**Зоргэ** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Петэр Зоргэ — нямецкі мастак
* Рыхард Зоргэ — савецкі разведчык
Петэр Зоргэ

**Петэр Зоргэ** (; ,  — , ) — нямецкі жывапісец і графік, прадстаўнік крытычнага рэалізму. Прысвяціўшы сябе цалкам сацыяльна-крытычнай тэматыцы, Зоргэ ў сваіх творах асуджае вайну, сацыяльны прыгнёт і сквапнасць. Адной з цэнтральных тэм яго творчасці з’яўляецца сексуальны гвалт. Складаў калажы з газетных выразак, а потым ператвараў іх жывапіснымі і графічнымі сродкамі.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Катэгорыя:Графікі Германіі
Аляксандр Андрэевіч Іванаў

**Аляксандр Андрэевіч Іванаў** (; 16(28).7.1806,  — 3(15).7.1858, ) — рускі жывапісец.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Пецярбургскай АМ (1817-28) у свайго бацькі А. І. Іванава і ў класе А. Я. Ягорава. З 1830 года пенсіянер таварыства заахвочвання мастакоў у Італіі, наведаў Аўстрыю і Германію. У 1831-58 гадах жыў у Рыме, наведаў гарады Сярэдняй і Паўночнай Італіі, Венецыю, Неапаль. У 1857 годзе ездзіў у Лондан для сустрэчы з А. І. Герцэнам. Творы ранняга (пецярбургскага) перыяду творчасці Іванава маюць усе тыповыя рысы жывапісу класіцызму: ураўнаважаная кампазіцыя, выразнае размеркаванне фігур і прадметаў па планах; мастак імкнуўся дамагчыся эмацыйнай выразнасці ў трактоўцы традыцыйных міфалагічных і евангельскіх тэм («Прыям, які просіць у Ахілеса цела Гектара», 1824, Траццякоўская галерэя; «Іосіф, які тлумачыць сны зняволеным з ім у вязніцы хлебадару і віначэрпію», 1829, «З’яўленне Хрыста Марыі Магдаліне», 1835, — усе ў Рускім музеі). Завяршае ранні перыяд творчасці адна з першых прац Іванава ў Рыме — карціна «Апалон, Гіяцынт і Кіпарыс» (1831-34, Траццякоўская галерэя), адрозная выключнай гарманічнасцю і паэтычным узвышанасцю трактоўкі выяў антычнага міфа. Як і іншыя прадстаўнікі перадавой рускай інтэлігенцыі 1830-40-х гг., Іванаў шукаў шляхі вырашэння глыбокіх сацыяльных супярэчнасцей, устаранення несправядлівасці і прыгнёту. На фармаванне светапогляду Іванава ў Рыме паўплывалі сяброўскія адносіны (у канцы 1830 — пачатку 1840-х гг.) з М. В. Гогалем і кіраўніком нямецкіх назарэйцаў мастаком Ф. Авербекам.

Катэгорыя:Памерлі ад халеры
Катэгорыя:Мастакі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Мастакі Расіі
Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя
Фёдар Антонавіч Бруні

**Фёдар (уласна Фідэліа) Антонавіч Бруні** (,  — 30.8(11.9).1875, ) — рускі мастак.

## Біяграфія 
Італьянец па паходжанні. Вучыўся ў Пецярбургскай АМ (1809-18) у А. І. Іванава, А. Я. Ягорава, В. К. Шабуева. У 1818-36 і 1838-41 гадах працаваў у Італіі. Прафесар (1836) і рэктар (1855-71) пецярбургскай АМ. У 1820-я гадах у некаторых сваіх творах імкнуўся напоўніць грамадзянскім пафасам і рамантычнай эмацыйнасцю ўмоўныя формы акадэмічнага мастацтва («Смерць Камілы, сёстры Гарацыя», 1824, Рускі музей; малюнкі для альбома «Нарысы падзей з Расійскай гісторыі…», выдадзены ў 1839). Да гэтага ж перыяду адносіцца лепшы сярод нешматлікіх партрэтаў Бруні — рамантычны партрэт З. А. Валконскай у касцюме Танкрэда (1820, Рускі музей). Адначасова Бруні працаваў над інтымна-лірычнымі сцэнамі на антычныя тэмы («Абуджэнне грацый», 1827, Траццякоўская галерэя). З 1830-х гадах Бруні становіцца прадстаўніком найбольш кансерватыўных тэндэнцый рамантызму ў рускім жывапісе, які ў яго творчасці набывае рэлігійна-містычную афарбоўку. Грандыёзнае палатно Бруні на біблейскую тэму «Медны змей» (1827-41, Рускі музей) адзначана выразам злавеснай фатальнасці таго, што адбываецца. Бруні — аўтар 35 кардонаў для роспісаў Ісакіеўскага сабора (1841-45, Рускі музей). З канца 1840-х гг. — кіраўнік рускага акадэмізму.

Катэгорыя:Мастакі Расіі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Расійскай імперыі
Жан-П’ер Івараль

**Жан-П’ер Івараль** (,  — ) — французскі жывапісец і скульптар, прадстаўнік оп-арту.

Сын Віктора Вазарэлі. З 1950 па 1953 год вывучаў графіку і рэкламу ў Школе дэкаратыўнага мастацтва ў Парыжы. З 1960 года ён пачаў працаваць з аднадумцамі ў *Groupe de Recherche d’Art Visuel*, каб падтрымаць развіццё цэласнай абстрактнай выяўленчай мовы з дапамогай простых геаметрычных элементаў. Ствараў кампазіцыі ў стылі геаметрычнай абстракцыі.

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Катэгорыя:Скульптары Францыі
Макс Фасмер

**Макс Юліус Фрыдрых Фасмер** (ням.: Max Julius Friedrich Vasmer, русіфікаваная форма — Максіміліян Раманавіч Фасмер; 28 лютага 1886,  — , Заходні Берлін) — рускі і нямецкі лінгвіст, лексікограф, славіст і балканіст. Замежны член-карэспандэнт АН СССР (1928). Брат расійскага і савецкага нумізмата-ўсходазнаўца Р. Р. Фасмера.

Асноўныя працы вучонага прысвечаны даследаванню славянскіх моў (моўныя кантакты славян з іншымі народамі: грэкамі, іранцамі, цюркамі, фіна-ўграмі і інш.); гісторыі рассялення славянскіх, балтыйскіх, іранскіх, фіна-вугорскіх народаў ва Усходняй Еўропе, вывучэнні ўсходнееўрапейскай антрапаніміі і тапаніміі, уплыву славянскіх моў на албанскую і інш. Вынікам яго шматгадовых даследаванняў з’явіўся этымалагічны слоўнік рускай мовы (т. 1-10 — самая вялікая па ахопе матэрыялу праца, якая асвятляе этымалогію рускай мовы).
Эжэн Ізабэ

**Луі Габрыэль Эжэн Ізабэ** (; ,  — , Мантэўрэн) — французскі жывапісец-марыніст, акварэліст, літограф рамантычнага кірунку.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і з багатымі мастацкімі традыцыямі. Яго бацькам быў прыдворны мастак-партрэтыст і мініяцюрыст Жан-Батыст Ізабэ (1767—1855), мужам сястры — тэатральны мастак П'ер Люк Шарль Сісеры, пляменнік — Эжэн Сісеры, жывапісец-пейзажыст, літограф і акварэліст, барбізонец.

У маладосці Эжэн марыў пра мора, хацеў стаць мараком, аднак пад уплывам бацькі заняўся жывапісам. Першыя ўрокі малявання атрымаў у Жана-Батыста Ізабэ. Пачаў пісаць карціны на гістарычныя тэмы, пейзажы, але часцей за ўсё адлюстроўваў сцэны з відамі мора, бур і караблекрушэнняў.

Стаўшы адным з вядучых французскіх марыністаў рамантычнага кірунку, Эжэн Ізабэ ў пачатку сваёй творчасці займаўся амаль выключна выявамі марскіх відаў і нацюрмортаў. Лепшыя з яго твораў у гэты перыяд творчасці — «Ганфлерскі бераг» і «Бура ля берагоў Дзьепа».

У 1821 годзе пабываў у Алжыры. З 1824 года жыў у Анфлёры — порце, размешчаным у вусці Сены насупраць Гаўра. У 1826 годзе перасяліўся ў Сан-Сімеон.

Першы раз выставіў свае працы ў Парыжскім салоне ў 1827 годзе. У 1830 удзельнічаў у экспедыцыі ў Алжыр у якасці афіцыйнага мастака. Аднак яго карціны, створаныя ў гэты перыяд, не знайшлі пакупнікоў, таму ён стаў надаваць больш цікавасці гістарычнаму жывапісу і ў гэтым жанры дасягнуў вялікага поспеху.

Пад уплывам творчасці англійскага мастака Рычарда Бонінгтана і Э. Дэлакруа, вядучых прадстаўнікоў рамантызму ў еўрапейскім жывапісе, пачаў ствараць жанравыя творы і акварэлі, якія былі значна больш рэалістычнымі, чым у папярэдніх майстроў яго часу. Гэта былі гістарычныя карціны, партрэты з элементамі лірыкі і драматызму. Галоўныя з яго твораў у гэты перыяд — «Прыбыццё праху Напалеона на борце карабля La Belle Poule», «Вяселле Генрыха IV».

Пад канец жыцця пісаў карціны, якія паказвалі драматычныя сцэны масавых забойстваў, паядынкаў, боек, катастроф і няшчасных выпадкаў.

У сваёй майстэрні выхаваў шэраг вядомых мастакоў, сярод іх Эжэн Будэн, Іаган Бартолд Ёнгкінд і інш.

Катэгорыя:Мастакі-марыністы
Катэгорыя:Акварэлісты
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Францыі
Катэгорыя:Мастакі Францыі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Прыдворныя мастакі
Дафіна Зэкіры

**Дафіна Зэкіры Нушы** (нар. 1 красавіка 1984, Прышціна, СФР Югаславія) — касаварскі кампазітар аркестравай, камернай і харавой музыкі, якая выконвалася ў Еўропе і іншых краінах.

## Біяграфія 
Зэкіры вучылася ў кансерваторыі Прэнка Якавы ў Прышціне з 1997 па 2002 год. Яна вывучала музыкальную кампазіцыю ў Мендзі Менджыкі ў Прышцінскім універсітэце, які скончыла ў 2007 годзе. Кіраўніком яе магістарскай працы была Яна Андрэеўская ва Універсітэце Святых Кірыла і Мяфодзія ў Скоп’і. Яна атрымала дыплом у 2011 годзе.

У 2009 годзе яна заснавала арганізацыю Косаўскія жанчыны ў музыцы NEO MUSICA і стала членам Міжнароднага ганаровага камітэта Fondazione Adkins Chiti: Donne in Musica.

Яе творы пераважна інструментальныя, пачынаючы з *Quasi Variazione* для фартэпіяна (2000), *Dialog* для скрыпкі і фартэпіяна (2001) і *Atmospheres* для флейты і фартэпіяна (2002). Вакальныя кампазіцыі ўключаюць творы для змешанага хору, такія як *My Mother* на тэкст Пашко Васы (2001), *Odisea* (2008) і *Atmospheres* для хору з аркестрам (2005). Сольныя працы ўключаюць *When You Come* для меца-сапрана і фартэпіяна (2002), на тэкст Байрама Керымі і *O Dismal Bird* для тэнара і фартэпіяна (2009). Пазнейшыя кампазіцыі з яе часоў ва ўніверсітэце ў Скоп’е ўключаюць Варыяцыі для сімфанічнага аркестра (2011), *Disappear* для сола альта (2011), *Memento* для скрыпкі з аркестрам (2010), *Story of Mary* для актора, флейты, скрыпкі, гітары і фартэпіяна (2010), і *All In* для флейты, габоя, сапрана-саксафона і віяланчэлі (2009).

Яе творы гучалі на фестывалі *«Дні македонскай музыкі»* ў 2011 годзе і на фестывалі DAM у Прышціне ў 2010 годзе. Таксама ў 2010 годзе ў Лондане, Вялікабрытанія, *Dream* for solo violin, 2007) прагучала падчас праекта Брытанскага музея *Trade and Travel 1830—2030* у верасні і іншыя творы у Willton’s Music Hall у кастрычніку. У 2009 годзе *Atmospheres* для хору і аркестра атрымалі прэмію Тэадора Фронта ад Міжнароднага альянсу жанчын у музыцы. У пачатку 2012 года новы твор «Варыяцыі для фартэпіяна» атрымаў другую прэмію на косаўскім конкурсе кампазітараў імя Шапэна. На конкурсе, арганізаваным Міністэрствам культуры Косава ў красавіку 2012 года, яе праца *Përreth* («Вакол») атрымала прыз у катэгорыі камернай музыкі.
Адрыян Ізенбрант

**Адрыян Ізенбрант** (нідэрл.: Adriaen Isenbrant, Isenbrandt, каля 1490,  — ліпень , там жа) — нідэрландскі мастак, прадстаўнік Паўночнага Адраджэння.

## Біяграфія 
Існуе толькі некалькі дакументальных запісаў пра яго жыццё, і згадкі ў літаратуры з жыццяў мастакоў. Верагодна, ён нарадзіўся ў Гарлеме або Антверпене каля 1490 года.

Творчасць Адрыяна Ізенбранта ў Бругэ прыпадае на перыяд пасля 1510 года. У лістападзе таго ж года ён стаў майстрам у мясцовай гільдыі мастакоў Св. Лукі і гільдыі ювеліраў св. Элігія. Пазней ён быў абраны дзевяць разоў у якасці «дыякана» і двойчы ў якасці губернатара гільдыі. Мяркуюць, што ў яго была майстэрня ў Кортэ-Вламінкстраат у Бругэ, якая знаходзілася недалёка ад майстэрні Ганса Мемлінга. Лічыцца, што ён вучыўся ў Герарда Давіда, аднак у яго творчасці адчуваецца ўплыў Мабюза і Амброзія Бенсана.

Быў двойчы жанаты. Ад першай жонкі Марыны Грандэель — дачкі мастака Петэра Грандэеля — нарадзілася дачка. Пасля смерці першай жонкі ў 1537 годзе мастак зноў ажаніўся з Клеменцінай дэ Хэрнэ (да 1543 года), ад якой меў дзвюх дачок і сына.
Каспар Ізенман

**Каспар Ізенман** (каля 1430, Кальмар — пасля 1480) — гравёр і жывапісец у Эльзасе. Каля 1435 года ён жыў у «Грынен-Хусе» ў Кальмары і пазней, верагодна, вучыў там Марціна Шонгаўэра. Яго праца «Уваскрасенне Ісуса Хрыста» выстаўлена ў музеі Унтэрліндэн. Захавалася толькі некалькі іншых карцін.
Гызыларбат

**Гызыларбат**, раней **Кізіл-Арват**, **Кызыл-Арват** (*«прыгожая дзяўчына»*), да 2022 года **Сердар** ( — *«правадыр»*) — горад у Балканскім велаяце Туркменістана.

## Гісторыя 
З часу свайго заснавання ў пачатку XX ст. пры будаўніцтве Закаспійскай чыгункі горад называўся **Кізіл-Арват**. Да 1988 года ўваходзіў у склад Краснаводскай вобласці і быў цэнтрам Кізыл-Арвацкага раёна.

Пасля здабыцця Туркменістанам незалежнасці ў 1991 годзе таксама ўжывалася форма **Гызыларбат**. 29 снежня 1999 года пераназваны ў **Сердар** у гонар Сапармурата Ніязава («сердар» у перакладзе з туркменскай мовы азначае «правадыр»), бо асірацелага пасля ашхабадскага землетрасення 1948 года Сапармурата адправілі ў Кізыл-Арвацкі дзіцячы дом, дзе ён жыў некалькі гадоў.

У 2022 годзе пераназваны ў **Гызыларбат**.

## Геаграфія 
Горад размешчаны каля падножжа Капетдага, за 175 км на паўднёвы ўсход ад адміністрацыйнага цэнтра велаята Балканабада, за 219 км на паўночны захад ад Ашгабата.

На аэрадроме Кызыл-Арват у савецкі час базаваўся 217-ы авіяцыйны полк знішчальнікаў-бамбардзіроўшчыкаў 34-й АДІБ.

## Насельніцтва 
Колькасць насельніцтва Сердара — 45 000 чалавек (2013).

## Прамысловасць 
У горадзе размешчаны вагонарамонтны, бавоўнаачышчальны і ёдны («Беракет») заводы, дывановая фабрыка і тэкстыльны комплекс.

## Спасылкі 
* ВСЭ: Кізіл-Арват
Катэгорыя:Гарады Туркменістана
Катэгорыя:Пераназваныя населеныя пункты
Ізабэ

**Ізабэ** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Жан-Батыст Ізабэ — французскі мастак
* Эжэн Ізабэ — французскі мастак
Тамара Сямёнаўна Янкова

**Тáмара Сямëнаўна Янкóва** (, , Варонежскай вобласці — ) — беларускі мовазнавец, дыялектолаг. Кандыдат філалагічных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Беларуска, з працоўных. У 1935 годзе Тамара Сямёнаўна скончыла сярэднюю школу і паступіла ў Гомельскі дзяржаўны педагагічны інстытут, які скончыла ў 1939 годзе. Была пакінутая на працу асістэнтам кафедры рускай мовы. На гэтай пасадзе прапрацавала да пачатку Вялікай Айчыннай вайны.

З 1941 па 1943 гг. Тамара Сямёнаўна знаходзілася на акупаванай тэрыторыі, пражывала ў вёсцы Баршчоўка Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. З лістапада 1942-га па красавік 1943 года працавала табельшчыцай на рамонтным заводзе ў Гомелі. У 1942—1943 па гадах была звязана з групай партызан атрада «Бальшавік» Гомельскага партызанскага злучэння.

Пасля вызвалення Гомельшчыны ад акупантаў, у 1943—1944 гадах, Т. С. Янкова працавала сакратаром Баршчэўскага сельскага савета, а з ліпеня 1944 года асістэнтам у Гомельскім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя В. П. Чкалава. У 1955 годзе Тамара Сямёнаўна абараніла кандыдацкую дысертацыю, у 1963 годзе была зацверджана ў вучоным званні дацэнта і працягвала працаваць старшым выкладчыкам, дацэнтам, а затым загадчыцай кафедры рускай і беларускай моў педагагічнага інстытута і Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта да выхаду на заслужаны адпачынак у 1983 годзе.

## Навуковая дзейнасць 
На працягу 1975—1977 гадоў на кафедры рускай і беларускай моў Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта асноўная праблема — беларуская лексікалогія. У гэтую праблему ўключаны дзве тэмы — «Абласны слоўнік Гомельшчыны» і «Літаратурна-дыялектны слоўнік беларускай мовы». Т. С. Янкова выпусціла значную працу — «Дыялектычны слоўнік Лоеўшчыны».. Змяшчае лексіку, характэрную для мясцовай гаворкі сельскага насельніцтва на тэрыторыі паабапал р. Дняпра ў аколіцах г. Лоева Гомельскай вобласці. 

## Працы 
* Говоры Лоевского района Гомельской области: (фонетика и морфология): автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук / Т. С. Янкова. — Москва, 1955.
* Дыялектны слоўнік Лоеўшчыны: [каля 7000 слоў]/Т. С. Янкова. — Мінск: Навука і тэхніка, 1982.- 432 с.

Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Жан-Батыст Ізабэ

**Жан-Батыст Ізабэ** (фр. Jean-Baptiste Isabey; ,  — , ) — французскі мастак-партрэтыст.

## Жыццё і творчасць 
Жан-Батыст Ізабэ вывучаў жывапіс спачатку ў Франсуа Дзюмона, а затым у майстэрні Жака-Луі Давіда. Быў прыдворным мастаком Напалеона I, якога часта суправаджаў у паходах, каб намаляваць імператара ў розных сцэнах, у тым ліку і ваенных. Пасля звяржэння Напалеона Ізабэ працаваў пры двары Бурбонаў, якіх маляваў на сваіх палотнах — як і практычна ўсіх сучасных яму манархаў Еўропы.

Працы Ізабэ вельмі дакладныя ў перадачы рыс мадэлі. Яго мініяцюры лічацца аднымі з лепшых твораў у гэтым напрамку жывапісу. У 1805 годзе ён стварыў са сваіх малюнкаў серыю эстампаў. Займаўся таксама роспісам па фарфоры і мастацтвам літаграфіі. У час Венскага кангрэса мастаку пазіравалі многія ўплывовыя фігуры еўрапейскай палітыкі. У той час Ізабэ быў у вялікай модзе як партрэтыст, асабліва як мініяцюрыст.

Біяграфія Ізабэ была апублікаваная Эдманам Ценьі (Edmond Taigny) у 1859 годзе.

Сын Эжэн Ізабэ таксама быў вядомым мастаком.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Мастакі Францыі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Францыі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Прыдворныя мастакі
Катэгорыя:Графікі Францыі
Катэгорыя:Тэатральныя мастакі
Катэгорыя:Акварэлісты
Ірэна Вейсайтэ

**Ірэна Вейсайтэ** (; ) — савецкая і літоўская літаратуразнаўца, тэатразнаўца і тэатральны крытык, грамадскі дзеяч; аўтар прац па літаратуры Заходняй Еўропы і гісторыі тэатра.

## Біяграфія 
Нарадзілася 9 лютага 1928 года ў Коўна ў яўрэйскай сям’і. У 1934—1941 гадах вучылася ў Каўнаскай гімназіі імя Шолам-Алейхема з навучаннем на ідышы. Падчас Другой сусветнай вайны ў Каўнаскім гета страціла бацькоў. У маці атрымалася перадаць яе літоўскай сям’і, якая хавала яе да прыходу Чырвонай Арміі.

У 1947 годзе скончыла Віленскую сярэднюю школу імя Саламеі Нерыс. У 1953 годзе скончыла Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт, дзе вывучала нямецкую мова і літаратуру. У 1963 годзе ў Ленінградскім дзяржаўным універсітэце абараніла дысертацыю на саісканне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук («Позняя лірыка Гейне: „Рамансера“»).

У 1953—1997 гадах выкладала ў Віленскім педагагічным інстытуце (пераўтвораным у 1992 годзе ў Віленскі педагагічны ўніверсітэт) курсы заходнееўрапейскай літаратуры, нямецкай літаратуры, гісторыі тэатра XX стагоддзя. З 1965 года — дацэнт; у 1999 годзе ганаравана званнем ганаровага прафесара Віленскага педагагічнага ўніверсітэта.

З 1963—1964 гадоў вядомая як тэатральны крытык.

Памерла 11 снежня 2020 года ў Вільні ад наступстваў каранавіруснай інфекцыі.

## Навуковая дзейнасць 
Апублікавала звыш 200 артыкулаў у Літве і іншых краінах. Складальнік некалькіх кніг; суаўтар школьных падручнікаў.

## Грамадская дзейнасць 
У 1990 годзе разам з прафесарам Чаславам Кудабай стала сузаснавальнікам фонду адкрытай Літвы (). Да 1993 года была віцэ-старшынёй праўлення Фонду адкрытай Літвы, у 1993—2000 гадах старшыня праўлення. Член праўлення Інстытута адкрытага грамадства (Будапешт) і іншых міжнародных няўрадавых арганізацый, член кураторыўма культурнага цэнтра Томаса Мана ў Нідэ, член Літоўскага нацыянальнага камітэта ЮНЕСКА, мастацкага савета Міністэрства культуры Літвы.

## Узнагароды і званні 
* 1995 — Ордэн Вялікага князя Літоўскага Гядзімінаса чацвёртай ступені.
* 2006 — Медаль Барбары Радзівіл за заслугі ў галіне культуры і асветы.
* 2008 — Ганаровы знак Міністэрства навукі і адукацыі Літвы.
* 2012 — Медаль Гётэ за дзейнасць па літоўска-германскаму культурнаму абмену і грамадзянскую мужнасць.

## Кнігі 
* *Ауримас Шведас, Ирена Вейсайте*. Жизнь должна быть чистой. Перевод с литовского Анны Герасимовой. М.: Пробел-2000, 2019.

## Спасылкі 
* Gediminas Zemlickas. «Mokslas be sąžinės — pragaištingas»
* Irenai Veisaitei — Barboros Radvilaitės medalis už nuopelnus kultūrai ir švietimui
* Vytautas Toleikis «Irenos fenomenas»
* Fotokronika
* Irena Veisaitė «Holokaustas mano gyvenime»

Катэгорыя:Камандоры ордэна За заслугі перад ФРГ
Катэгорыя:Выжылі ў Халакосце
Катэгорыя:Выпускнікі МДУ
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Вуліца Прушынскіх (Мінск)

**Вуліца Прушынскіх** — вуліца ў  мікрараёне Лошыца Ленінскага раёна Мінска. Сваю назву атрымала ў гонар графаў Прушынскіх — уладальнікаў Лошыцкай сядзібы.

## Перасячэнні 
Вуліца перасякаецца з шэрагам іншых вуліц:
* Янкі Лучыны
* Уладзіслава Сыракомлі
* Ігуменскі тракт
* Міхаіла Пташука

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (2с, 51, 65, 81, 98с, 123, 124, 183с, 191) і тралейбусных (6, 15, 24) маршрутаў.

## Спасылкі 
* улица Прушинских на geodzen.com

Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Вуліца Міхаіла Пташука (Мінск)

**Вуліца Міхаіла Пташука** — вуліца ў мікрараёне Лошыца Ленінскага раёна Мінска. Сваю назву атрымала ў 2015 годзе ў гонар кінарэжысёра, народнага артыста Беларусі Міхаіла Пташука.

## Перасячэнні 
Вуліца перасякаецца з шэрагам іншых вуліц:
* Прушынскіх
* Віктара Турава 
* Карзюкі

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае аўтобусны маршрут №51.

## Спасылкі 
* улица Михаила Пташука на geodzen.com

Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Універсітэт архітэктуры, будаўніцтва і геадэзіі

**Універсітэт архітэктуры, будаўніцтва і геадэзіі** () — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Сафія.

## Структура 
* Архітэктурны факультэт
* Будаўнічы факультэт
* Гідратэхнічны факультэт

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Катэгорыя:Сафія
Універсітэт бібліятэказнаўства і інфармацыйных тэхналогій

**Універсітэт бібліятэказнаўства і інфармацыйных тэхналогій** () — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Сафія.

## Структура 
* Факультэт бібліятэказнаўства і культурнай спадчыны
* Факультэт інфармацыйных навук

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Катэгорыя:Сафія
Вуліца Паўла Шпілеўскага (Мінск)

**Вуліца Паўла Шпілеўскага** — вуліца ў мікрараёне Лошыца Ленінскага раёна Мінска. Сваю назву атрымала ў 2002 годзе ў гонар беларускага этнографа, пісьменніка, публіцыста і тэатральнага крытыка Паўла Шпілеўскага.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад скрыжавання з Ігуменскім трактам, заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Уладзіслава Сыракомлі. Таксама перасякаецца з вуліцай Язэпа Драздовіча. Ідзе паралельна вуліцам Іосіфа Гашкевіча і Каруся Каганца.

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягаюць аўтобусныя маршруты №65 і №124. Недалёка ад вуліцы знаходзіцца чыгуначны прыпанак «Лошыца».

## Спасылкі 
* Улица Павла Шпилевского на geodzen.com

Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Вуліца Каруся Каганца (Мінск)

**Вуліца Каруся Каганца** — вуліца ў мікрараёне Лошыца Ленінскага раёна Мінска. Сваю назву атрымала ў 2004 годзе ў гонар беларускага паэта, драматурга, публіцыста i мастака Каруся Каганца (Казіміра Кастравіцкага).

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Уладзіслава Сыракомлі, ідзе на ўсход, згортваючы затым на паўночны ўсход, заканчваецца тупіком. Перасякаецца з вуліцай Язэпа Драздовіча. Ідзе паралельна вуліцы Паўла Шпілеўскага. Пасля перасячэння з вуліцай Язэпа Драздовіча становіцца пешаходнай.

## Славутасці 
У канцы вуліцы знаходзіцца Лошыцкі яр з помнікам Ахвярам бальшавіцкага тэрору.

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягаюць аўтобусныя маршруты №65 і №124. Недалёка ад вуліцы знаходзіцца чыгуначны прыпанак «Лошыца».

## Спасылкі 
* Улица Каруся Каганца на geodzen.com

Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Патрон (сабака)

**Патрон** (нар. 2019)&nbsp;— сабака-пашукавік, джэк-расэл-тэр’ер, талісман Дзяржаўнай службы Украіны па надзвычайных сітуацыях. Стаў героем навін, мэмаў, сімвалам міжнароднага руху гуманітарнага размініравання.

Патрон не службовы сабака. З ім з 6-імесячнага ўзросту працавалі кінолагі. Ён наведваў прыватныя і групавыя заняткі, каб сацыялізавацца з іншымі людзьмі і сабакамі. Патрон меў паехаць у зону Аперацыі аб'яднаных сіл як валанцёр, але 24 лютага 2022 пачалося ўварванне Расіі ва Украіну, і сабака застаўся выконваць свае абавязкі. Роля Патрона ў тым, што гэта талісман, які падтрымлівае баявы дух. Таксама ён з дапамогаю нюху добра знаходзіць выбохоўку, і калі нешта небяспечнае ён вынюхвае – далей працуюць сапёры. Пасля кожнага выбуху адбываецца правяранне, ці ўсе небяспечныя матэрыялы былі знішчаныя, — Патрон адмыслова рыхтаваўся адрозніваць розныя віды выбухоўкі і выбухованебяспечных матэрыялаў.

Адзначаны прэміяй *Palm Dog Award* Канскага кінафестывалю 2022.

Катэгорыя:Знакамітыя сабакі
Каталін Новак

**Каталін Новак** (; нар. 6 верасня 1977, Сегед, Венгрыя) — венгерскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Прэзідэнт Венгрыі з 2022 да 2024 года.

Член партыі Фідэс. Дэпутат Нацыянальнага сходу Венгрыі з 2018 года. Дзяржаўны сакратар (міністр без партфеля) па справах сям’і і моладзі (2014—2020), міністр па справах сям’і (2020—2021). 10 мая 2022 года прыступіла да абавязкаў Прэзідэнта Венгрыі, стаўшы першай жанчынай на гэтай пасадзе.

## Зноскі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Венгрыі
Анастасія Канстанцінаўна Цагельнік

**Анастасія Канстанцінаўна Цагельнік** (, в. Занкі, Свіслацкі раён — ) — беларускі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Член КПСС.

## Біяграфія 
Скончыла Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС (1968). З 1944 года працавала на Свіслацкім маслазаводзе. Затым загадчык аддзела, сакратар Свіслацкага райвыканкама. З 1962 года інструктар, загадчык аддзела Свіслацкага райкама КПБ, з 1965 года старшыня Свіслацкага раённага камітэта народнага кантролю. З 1966 года другі сакратар Свіслацкага райкама КПБ. З 1969 года старшыня Свіслацкага райвыканкама. Член Рэвізійнай камісіі КПБ ў 1971—1976 гадах, Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР, намеснік старшыні Вярхоўнага Савета БССР з 1975 года.

## Памяць 
Імем А. К. Цагельнік названа вуліца ў г. Свіслач, у Свіслацкім гісторыка-краязнаўчым музеі пра яе экспануюцца матэрыялы. У памяць Цагельник ў Свіслачы праводзіцца турнір па настольным тэнісе.

## Літаратура 
* Гайдучак, М. Яе ведалі ўсе: [пра А. К. Цагельнік, ураджэнка в. Занкі Свіслацкага раёна, старшыня Свіслацкага райвыканкома (1969—1979)] // Свіслацкая газета. — 1994. — 16 лютага. — С.2
* Палубінскі, А. С. Наша Канстанцінаўна: [пра А. К. Цагельнік, ураджэнка в. Занкі Свіслацкага раёна, старшыня Свіслацкага райвыканкома (1969—1979)] // Старонкі гісторыі Свіслацкага краю: матэрыялы навук.-практ. канферэнцыі. — Гродна, 2001. — С.281-282; Свіслацкая газета. — 1999. — 27 лістапада. — С.2
* Поддержали единодушно: [кандидатуру А. К. Цагельник, выставленной кандидатом в депутаты Верховного Совета БССР] // Заветы Ильича. — 1975. — 17 мая. — С.1
* Цагельнік Настасся Канстанцінаўна: [біяграфія (1928, в. Занкі Свіслацкага раёна — 1979), старшыня Свіслацкага райвыканкома (1969—1979)] // Памяць. Свіслацкі раён: гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі / рэдкал. І. І. Варанец і інш. — Мн.: Беларусь, 2004. — С.450
* Цагельник Анастасия Константиновна: [краткая биография] // Заветы Ильича. — 1979. — 1 декабря. С.1
* Выступление депутата А. К. Цагельник: [на III сессии Верховного Совета Белорусской ССР девятого созыва] // Заветы Ильича. — 1976. — 22 июня. — С.2
* Каждый в ответе за план: [обращение А. К. Цагельник, председателя исполкома районного Совета депутатов трудящихся] // Заветы Ильича. — 1970. — 6 июня. — С.1
* Речь депутата А. К. Цагельник: [на Внеочередной сессии Верховного Совета Белорусской ССР] // Заветы Ильича. — 1978. — 18 апреля. — С.2
* Речь тов. А. К. Цагельник: [председателя Свислочского райисполкома на XXVII съезде Коммунистической партии Белоруссии] // Заветы Ильича. — 1971. — 27 февраля. — С.1,2
* Сделаем четвертый год пятилетки годом упорного труда!: из доклада председателя райисполкома А.Цагельник // Заветы Ильича. — 1979. — 25 января. — С.2

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання
Катэгорыя:Старшыні Свіслацкага раённага выканаўчага камітэта
Дручанскі сельсавет

**Друча́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёна БССР. Цэнтр — вёска Дручаны.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Брасневіцкі сельсавет** у складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Брасневічы. 21 кастрычніка 1924 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Дручаны, сельсавет перайменаваны ў Дручанскі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бялыніцкім раёне БССР. У 1931 годзе скасаваны.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бялыніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1931 годзе
Вуліца Убарэвіча (Мінск)

**Вуліца Убарэвіча ** — вуліца ў мікрараёне Чыжоўка Заводскага раёна Мінска. Сваю назву атрымала ў 1977 годзе ў гонар савецкага ваеннага дзеяча Іераніма Пятровіча Убарэвіча.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца на скрыжаванні з Ташкенцкай вуліцай каля Парка імя 900-годдзя Мінска. Затым паварочвае направа і заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Віктара Турава. Таксама перасякаецца з вуліцамі Чыжоўскай, Галадзеда, Клецкай і праездамі Галадзеда, Клецкім і Ташкенцкім. Ідзе паралельна Свіслацкай вуліцы.

## Аб’екты 
На вуліцы размешчаны разнастайныя грамадскія аб’екты:
* Гарадская клінічная бальніца № 10
* Беларуская дзяржаўная акадэмія авіяцыі
* Іпадром
* Мінскі заапарк 
* Сквер Зіновія Калабанава
* Парк Чырвоная Слабада

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае шмат аўтобусных (5э, 16, 21, 48, 51, 67, 88с, 94с, 98с, 102, 108, 108д, 114с, 134с, 148с, 198, 164, 312, 312а, 316) маршрутаў.

## Спасылкі 
* Улица Уборевича на geodzen.com

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Падол (Чарнігаў)

**Падол** (укр. *Поділ*), **Маскоўская слабада** (укр. *Московська слобода*), **Маскальская слабада** (укр. *Москальська слобода*), **Салдацкая слабада** (укр. *Солдатська слобода*), **Каўказ** (укр. *Кавказ*) — гістарычная мясцовасць у Дзяснянскім раёне Чарнігава. Знаходзіцца ў пойме Дзясны, каля падножжа Дзядзінца, Трацяка і Ялецкай гары. Асноўныя вуліцы — 1-я Набярэжная, Дзяснянская, Крайняя, Новая, Падвальная.

## Гісторыя 
Чарнігаўскі Падол у ХІІІ ст. пачаў засяляцца найбяднейшымі слаямі грамадства. Тут будаваліся паўзямлянкі, жыхары займаліся земляробствам і жывёлагадоўляй. Але на месцы сучаснай вуліцы Новай амаль не было жылой забудовы з-за блізкасці тагачаснага рэчышча Стрыжня. Мясцовасць служыла выганам для свойскай жывёлы.

Пасля ўваходжання гетманскай Украіны ў склад Маскоўскага царства (1654 г.) Падол атрымаў назву Маскоўскай (Маскальскай) слабады (пазней — Салдацкай слабады), бо ў ім спачатку размясціўся гарнізон маскоўскіх салдат. Першая карта Чарнігава — «Абрыс Чарнігаўскі» (1706 г.) — ужо адлюстроўвае наяўнасць тут забудовы.

У XIX ст. мясцовасць празвалі Каўказам. Паводле мясцовых паданняў, назва паходзіць ад таго, што тут жылі колішнія палонныя горцы, якія ваявалі супраць Расійскай імперыі.

## Гістарычныя выявы 

Файл:Бидлогонна.jpg
Файл:Пристань-Че.jpg

## Гл. таксама 
* Каўказ (гістарычны раён Гомеля)

## Зноскі 
Катэгорыя:Чарнігаў
Катэгорыя:Раёны і акругі гарадоў
Дзюндзі Кінасіта

**Дзюндзі Кінасіта** (; 2 жніўня 1914, Токіа — 30 кастрычніка 2006) — японскі драматург, тэарэтык тэатра.

## Біяграфія 
Скончыў Такійскі ўніверсітэт (1939). Першы значны твор — гістарычная драма «Навальніца» (1947). Яго творы адметныя рэалізмам, сувяззю з фальга, традыцыямі, усебаковым паказам японскай рэчаіснасці: п’есы «Жураўлінае пер’е» (1949, паст. 1955), «У адной усходняй краіне» (1959), «Японец па імені Ота» (1962; пра Р. Зорге), «Востраў Акінава» (1963), «Паміж ботам і чалавекам» (1972), «Свята на мерыдыяне» (1978). Аўтар п’ес на тэмы народных казак, тэарэтычных прац «Праблемы японскага народнага сказа» (1955), «Свет драмы» (1959), «Дыялог з драмай» (1968) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Драматургі Японіі
Вуліца Крупскай (Мінск)

**Вуліца Крупскай** — вуліца ў Заводскім раёне Мінска. Сваю назву атрымала ў 1977 годзе ў гонар  савецкай грамадскай дзеячкі, педагога, жонкі У. Леніна Надзеі Канстанцінаўны Крупскай.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцамі Кабушкіна і Ташкенцкай, працягваючы вуліцу Машынабудаўнікоў, ідзе з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, заканчваецца скрыжаваннем з Юнацкай вуліцай, працягваючыся 2-ім Юнацкім завулкам. Таксама перасякаецца з вуліцамі Малініна і Шышкіна. Ідзе паралельна вуліцы Айвазоўскага.

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (59, 70, 79, 79д, 186) і тралейбусных (30, 49) маршрутаў. Паблізу размешчана станцыя метро «Аўтазаводская».

## Спасылкі 
* Улица Крупской на geodzen.com

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Вуліца Максіма Гарэцкага (Мінск)

**Вуліца Максіма Гарэцкага** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска. Сваю назву атрымала ў гонар беларускага пісьменніка, перакладчыка, фалькларыста, дзеяча беларускага нацыянальна-дэмакратычнага адраджэння Максіма Гарэцкага.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцамі Рафіева і Ельскіх, працягваючы вуліцу Алібегава. Ідзе з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Мазурава, працягваючыся вуліцай Лабанка. Таксама перасякаецца з вуліцамі Рыгора Шырмы, Янкоўскага, Шаранговіча і Чайлыткі.

## Славутасці 
* пратэстанцкая царква Віфліем
* лесапарк Мядзвежына
* Сямейны сквер

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (11, 30с, 30а, 50с, 83э, 116, 122э, 138, 140) і тралейбусных (25, 45, 52) маршрутаў. Паблізу ад заканчэння вуліцы размешчана станцыя метро «Каменная Горка».

## Спасылкі 
* Улица Максима Горецкого на geodzen.com

Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Вуліца Выгоцкага (Мінск)

**Вуліца Выгоцкага** — вуліца ў мікрараёне Навінкі Цэнтральнага раёна Мінска. Атрымала сваю назву ў 2004 годзе ў гонар беларускага навукоўца-псіхолага Льва Выгоцкага. Папярэдняя назва — вуліца Юбілейная.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад скрыжавання з Даўгінаўскім трактам, ідзе з захаду на ўсход, заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Паўліны Мядзёлкі. Ідзе паралельна Будслаўскай вуліцы. 

## Аб’екты 
* Свята-Елісавецінскі манастыр
* Храм у гонар прападобнамучаніцы Вялікай княгіні Лізаветы.

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае аўтобусны маршрут №26а. 

## Спасылкі 
* Улица Выготского на geodzen.com

Катэгорыя:Цэнтральны раён (Мінск)
Джон Ньютан

**Джон Ньютан** (;  — ) — знакаміты англійскі гімнограф.

У юнацтве служыў на караблях каралеўскага флота, у 20 гадоў трапіў у рабства да кіраўніцы афрыканскага племя шэрбра. У 1748-54 гг. быў капітанам некалькіх караблёў, якія перавозілі рабоў. Пасля інсульту, які здарыўся з ім у 1754 годзе, вярнуўся на радзіму і ў 1764 г. быў пасвечаны ў евангелічнага англіканскага святара. На працягу двух дзесяцігоддзяў служыў у Олні (графства Бакінгемшыр).

Пасля з’яўлення хрысціянскіх пачуццяў стаў актыўным прыхільнікам абаліцыянізму. Ён дажыў да таго моманту, калі Вялікабрытанія адмяніла гандаль рабамі. Сусветнай вядомасцю Джон Ньютан абавязаны сваім духоўным гімнам, якіх усяго каля 250. Часцей за ўсё выконваюцца гімны *Amazing Grace* і *Glorious Things of Thee are Spoken*.

## Літаратура 
* Aitken, Jonathon (2007), John Newton: From Disgrace to Amazing Grace, Crossway Books, ISBN 978-1-58134-848-4.
* Ньютон, Джон (2019), Письма Джона Ньютона, «ТЮЛЬПАН», ISBN 978-966-2110-33-3.

Катэгорыя:Мараплаўцы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гандляры рабамі
Катэгорыя:Абаліцыяністы
Мухамор шэра-ружовы

**Мухамор шэра-ружовы** (*Amanita rubescens*) — шапкавы базідяльны грыб сямейства мухаморавых.

Шапка дыяметрам 4-10 см, слізкая або сухая, брудна-, шэра-ружовая з шматлікімі брудна-шэрымі бародаўкамі. Мякаць белая, на зломе ружавее. Ножка вышынёй 7-15 см, таўшчынёй 1-2 см, белая, потым ружавее.

Расце ў лясах і на адкрытых травяністых месцах, на Беларусі пладовыя целы сустракаюцца ў верасні-кастрычніку.

Малявядомы ядомы грыб. Спажываюцца пасля адварвання, без адвару (булёну).

## Літаратура 
* 
* Грыбы і грыбная кулінарыя: папулярны энцыклапедычны даведнік / Г. Сяржаніна, І. Яшкін. — Мінск: Беларуская асацыяцыя кулінараў, 2005. — 387 с. — ISBN 985-6081-34-3.

Катэгорыя:Мухаморавыя
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Даўгінаўскі тракт (Мінск)

**Даўгінаўскі тракт** — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска. Тракт атрымаў сваю назву ад мястэчка Даўгінава, да якога ён скіраваны. Да 1987 года называлася вуліцай Чарвякова, пасля частку яе перайменавалі, а другую аддзялілі, пакінуўшы ранейшае імя.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад скрыжавання з Арлоўскай вуліцай, працягваючы вуліцу Чарвякова, ідзе з поўдня на поўнач, заканчваецца перакрыжаваннем з МКАД. У раёне скрыжавання з вуліцай Аўтамабілістаў мае адгалінаванне, якое самастойна ідзе з поўдня на поўнач да МКАД.

Перасякаецца з вуліцамі Шчадрына, Азёрнай, Паўлава, Рылеева, Наватарскай, Мірнай, Прыгараднай, Выгоцкага, Ярашэвіцкай, Навінкаўскай і Будслаўскай, завулкамі 2-м Марусінскім, Ярашэвіцкім, Чарвякова, 1-м, 2-ім і 3-м завулкамі Шчадрына і Даўгінаўскім праездам.

## Забудова 
* Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр псіхічнага здароўя
* № 157 — Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр пульманалогіі і фтызіятрыі

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае шмат аўтобусных (18, 26, 39, 62э, 68, 105, 131, 154, 202, 212, 215, 215б, 216, 220, 222, 222б, 223, 223б, 228, 240, 240б, 244, 244б, 248, 264, 267, 280, 288, 301, 319, 328, 337, 340, 346, 349с, 368с, 369а, 369с, 381, 398, 558, 563, 567с, 570, 572, 575, 580, 581) маршрутаў. 

## Спасылкі 
* Долгиновский тракт на geodzen.com

Катэгорыя:Цэнтральны раён (Мінск)
Масавае забойства ў Буфала (2022)

14 мая 2022 года дзесяць чалавек былі забіты ў супермаркеце Tops Friendly Market у горадзе Бафала, штат Нью-Ёрк, ЗША. На месцы злачынства паліцыяй затрыманы стралок Пэйтан Гендра.

## Напад 
18-гадовы Пэйтан Гендра ехаў некалькі гадзін, каб дабрацца да раёна горада, населенага пераважна цемнаскурымі. Ён узброіўся магутнай вінтоўкай, на ім была бронекамізэлька і шлем. Прыкладна а 14:30 стралок увайшоў у ажыўлены супермаркет і адкрыў агонь. Ён выкарыстаў камеру для анлайн-трансляцыі расстрэлу. Ахоўнік у супермаркеце спрабаваў адбіць напад, але быў застрэлены. Падчас атакі мужчына выкрыкваў абразы на расавай глебе. Пасля прыбыцця да месца здарэння дадатковых нарадаў паліцыі налётчык уступіў з імі ў супрацьстаянне, аднак потым склаў зброю, быў затрыманы і заключаны пад варту. Па словах камісара паліцыі Бафала Джозефа Грамальі, большасць ахвяр былі афраамерыканцамі:

Губернатар Нью-Ёрка Кэці Хоўкул назвала напад «пагарджаным актам гвалту».

Пра здарэнне ў Бафала даклалі Прэзідэнту ЗША Джо Байдэну. У заяве Белага дому сказана, што ён і першая лэдзі моляцца за загінуўшых і іх блізкіх.

## Гл. таксама 
* Масавае забойства ў пачатковай школе «Роб»
* Стральба ў Хайленд-Парку

Катэгорыя:Май 2022 года
Катэгорыя:Падзеі 14 мая
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2022 годзе
Катэгорыя:Буфала
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў ЗША
Вуліца Шаранговіча (Мінск)

**Вуліца Шаранговіча** — вуліца ў мікрараёне Сухарава Фрунзенскага раёна Мінска. Вуліца атрымала сваю назву ў гонар дзяржаўнага дзеяча БССР Васіля Шаранговіча.

## Размяшчэнне 
Знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы горада. Пачынаецца на скрыжаванні вуліц Цімашэнкі і Панамарэнкі, заканчваецца скрыжаваннем з МКАД. Таксама перасякаецца з вуліцамі Акадэміка Фёдарава, Лабанка, Янкоўскага, Сухараўскай, Максіма Гарэцкага і Якубоўскага. Ідзе паралельна Школьнай вуліцы. 

## Славутасці 
* лесапарк Мядзвежына

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (11, 17, 116, 121, 137, 138, 140, 144с, 163, 177э) і тралейбусных (7, 8, 9, 38, 45, 57) маршрутаў. 

## Спасылкі 
* Улица Шаранговича на geodzen.com

Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Нежкаўскі сельсавет

**Не́жкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Вялікі Нежкаў.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Нежкаўскі (Веліканежкаўскі) сельсавет** у складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бялыніцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вішоўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бялыніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Харкаўская вуліца (Мінск)

**Харкаўская вуліца** — вуліца, якая падзяляе Фрунзенскі і Маскоўскі раёны Мінска. Сучасную назву атрымала ў гонар горада Харкаў у 1965 годзе. Папярэдняя назва — Ракаўскі тракт.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца на скрыжаванні з Дамашэўскай вуліцай, заканчваецца на скрыжаванні праспектаў Пушкіна і Жукава, ды вуліцы Панамарэнкі. Таксама перасякаецца з Бетонным праездам, 1-м Загарадным завулкам і вуліцамі Баляслава Берута, Гусоўскага і Пінскай. Ідзе паралельна вуліцам Купрыянава і 3 Верасня.

## Аб’екты і славутасці 
На вуліцы размешчаны разнастайныя грамадскія аб’екты:
* Тэрытарыяльны цэнтр сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва Фрунзенскага раёна 
* Тучынскі сквер 
* возера Мухлеўка

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае шэраг тралейбусных (7, 9, 57) маршрутаў. Паблізу ад вуліцы размешчана станцыя метро «Маладзёжная» і чыгуначны прыпанак Мінск-Паўночны.

## Спасылкі 
* Харьковская улица на geodzen.com

Катэгорыя:Маскоўскі раён (Мінск)
Пётр Гнаінскі-Міткевіч

**Пётр Гнаінскі-Міткевіч** (;  — , Навагрудак) — памешчык Навагрудскага павета.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і Францішка. Брат Ксаверыя (нар. 7.2.1796), губернскага сакратара, і Канстанціна (нар. 15.1.1801), лекара. Каталік паводле веравызнання.

Вучыўся ў Навагрудскай гімназіі, у 1817 г. вучань 5-га класа. Падчас навучання ў гімназіі выступаў у школьным тэатры. З 1818 г. вучыўся ў Віленскім універсітэце, які скончыў у 1823 г. і атрымаў тытул доктара медыцыны.

Уласнік маёнтка Волца Навагрудскага павета.
Да 1826 г. займаўся прыватнай практыкай у Вільні, з 1831 г. перабраўся ў Навагрудак. У гэтым годзе выратаваў жыццё цяжка хворага М. Мураўёва, выпадак якога іншыя лекары прызналі за безнадзейны. У 1832 г. Гнаінскі лічыўся навагрудскім павятовым лекарам, абавязкі якога выконваў і ў 1856 г. У 1852 г. меў чын надворнага саветніка.

Разам са сваёй жонкай быў заангажаваны ў падзеі 1863 года. Паводле некалькіх сведчанняў, ягоная жонка кіравала палітычнай маніфестацыяй у Навагрудку. Па канфірмацыі М. Мураўёва ад 15 мая 1864 г. Гнаінскага было вызначана саслаць у Арэнбургскую губерню. Аднак новым рашэннем Мураўёва ад 15 ліпеня 1864 г. папярэднюю пастанову адмянілі, і яго пакінулі на месцы сталага жыхарства. Наступствам ягонай прыналежнасці да паўстанцкіх падзей стала толькі звальненне з дзяржаўнай службы ў 1864 г.

Ліставаўся з Ануфрыем Петрашкевічам. У фондах бібліятэкі Літоўскай Акадэміі навук захаваліся тры ягоныя лісты да апошняга, датаваныя 1858—1859 гг.

Памёр у Навагрудку.

## Сям’я 
Жанаты з Ганнай з Юрэвічаў. Меў сына Вікенція Пятра Якава (нар. 1.8.1853) і, магчыма, дачку Марыю (нар. 1841), з якой ажаніўся Антоні Пуцята.

## Спасылкі 
* *Вольга Гарбачова*. Паўстанцы 1863 года на фотаздымках 

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Дактары медыцыны
Спірытуалізм

**Спірытуалі́зм** (ад  — духоўны) — філасофскі кірунак, згодна з якім (у супрацьлегласць матэрыялізму) дух разглядаецца ў якасці першаасновы рэчаіснасці, асобай бесцялеснай субстанцыі, што існуе па-за матэрыяй і незалежна ад яе.

У якасці філасофскага тэрміна спірытуалізм уведзены ва ўжыванне французскім філосафам XIX стагоддзя Вікторам Кузэнам. У далейшым так сталі называць шэраг італьянскіх і французскіх філасофскіх школ XIX—XX стагоддзяў.

Сярод прадстаўнікоў спірытуалізму: Готфрыд Лейбніц, Джордж Берклі, Эмануэль Сведэнборг, Анры Бергсон, Густаў Тэйхмюлекр, Шарль Рэнуўўе, Антоніа Разміні-Сербаці, Эміль Бутру і інш.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Философия: Энциклопедический словарь. / Под редакцией А. А. Ивина. — М.: Гардарики, 2004.

## Спасылкі 
* *Кантов В. П.* Спиритуализм // Научно-популярный журнал «Философия и жизнь» 

Катэгорыя:Філасофскія кірункі і школы
Катэгорыя:Філасофскія тэорыі
Міхал Палямон Стацкевіч-Тальваш

**Міхал Палямон Стацкевіч-Тальваш** (? — да 8 верасня 1794) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ.

## Біяграфія 
З шляхецкага роду герба «Лебедзь». Нарадзіўся ў сям’і Тадэвуша Тальваша, абознага чарнігаўскага, і Людвікі з Самсонаў-Падбярэскіх.

Дэпутат Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага ў 1772—1773 і 1783—1784 гадах. Шамбялян караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага з 1783 года. У 1790 годзе абраны на 2 гады членам цывільна-вайсковай камісіі Шавельскай рэпартыцыі Жамойці. У 1792 годзе абраны адным з суддзяў зямянскіх Шавельскага павета. У 1794 абраны маршалкам шляхты Шавельскага павета.

У час паўстання 1794 года ўзначаліў узброеныя сілы павета як зямянскі генерал-маёр. 9—10 чэрвені 1794 пацярпеў паражэнні ад войскаў генерала С. Галіцына, палкоўніка Ф. Казляінава, 16 чэрвеня 1794 года намагаўся адбіць Жагары. Удзельнічаў у іншых баях, у т.л. Курляндыі. У час паўстання быў паранены ці захварэў, з чаго і памёр.

Пахаваны ў бернардзінскім касцёле ў Цітавянах.

Маёнткі: Юсайце, Юшкайце, Падубісе, Гарайне, Мэке, Пакальнішкі (Шавельскі павет), Пушынішкі (Расейнскі павет), Папрудзе (Віленскі павет), Аўсянішкі (Ваўкавыскі павет).

## Сям’я 
Жонка(шлюб з 1777?): Ангела з Івановічаў.

Дзяцей не меў.

## Літаратура 
* Żytkowicz Leonid. Rządy Repnina na Litwie w latach 1794—7. Wilno, 1938.
* Deputaci Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego (1697—1794). Spis / Pod redakcją Andrzeja Rachuby opracowali Andrzej Rachuba i Przemysław P. Romaniuk przy współpracy Andreja Macuka i Jewgienija Aniszczenki. Warszawa: DiG, 2004. 448 s.
* Machynia Mariusz. Steckiewicz (Talwosz Steckiewicz, Stetkiewicz) Michał Palemon // Polski Słownik Biograficzny. T. 43/1. Z. 176. Warszawa; Kraków, 2005. S. 101—102.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года
Катэгорыя:Памерлі ў 1794 годзе
Параф’янаўскі бой

**Параф’янаўскі бой** — бой паміж савецкай партызанскай брыгадай «Жалязняк» і нямецкімі войскамі на станцыі Параф’янава на лініі Маладзечна — Полацк 18 студзеня 1943 года, эпізод усходнееўрапейскага тэатру ваенных дзеянняў Другой сусветнай вайны.

## Перадумовы 
Партызанская разведка ўстанавіла, што на чыгуначнай станцыі Параф’янава да пачатку лютага 1943 года сабралася вялікая колькасць сена, збожжа, лесапіламатэрыялаў. На станцыі і вакол яе размяшчаліся воінскія падраздзяленні вермахта. Памяшканні гарнізона, які налічваў каля 130 салдатаў былі абгароджаны дротам, подступы да будынкаў ахоўвалі тры агнявыя кропкі.

## Бой 
У ноч на 18 студзеня 1943 года партызанскія атрады нанеслі галоўныя ўдары ўздоўж чыгуначнага пуці з боку станцыі Будслаў з поўдня — у напрамку лесапільнага завода, гандлёвага склада, казармы гарнізона і з поўначы ў напрамку чыгуначнага моста, склада са збожжам. Каб адцягнуць увагу ворага, партызаны спачатку абстралялі казармы і ўмацаванні суседняга гарнізона ў горадзе Докшыцы, каб выманіць туды частку сіл з параф'янаўскага гарнізона. У выніку бою партызаны знішчылі каля 50 салдатаў, разбурылі будынак вакзала, усю станцыйную гаспадарку, спалілі тры склады са збожжам і сенам, лесапільны завод, пашкодзілі вадакачку і 5 км тэлефонна-тэлеграфнай лініі сувязі. Партызаны страцілі 4 чалавека забітымі і параненымі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1943 года
Катэгорыя:Студзень 1943 года
Катэгорыя:Гісторыя Докшыцкага раёна