Андрэй Горват

**Андрэй Іванавіч Горват** ці часам **Андрусь Горват** (нар. , Калінкавічы, Гомельская вобласць, БССР, СССР) — беларускі пісьменнік і журналіст, найбольш вядомы кнігай «Радзіва „Прудок“» (2016); прадпрымальнік у сферы турызму.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1983 г. у Калінкавічах (Гомельская вобласць, БССР, СССР). Продкі паходзяць з вёскі Прудок Калінкавіцкага раёна Беларусі.

У 2006 г. скончыў факультэт журналістыкі БДУ.

Разам з Васілём Васілевічам Чайкам (нар. 1965) прыняў удзел у стварэнні дакументальна-пазнавальнага фільма аўтарства і рэжысуры Аляксандра Матафонава «Лабірынты. Зачараваныя замкі панаў Горватаў» (2009) для беларускага тэлебачання. У час здымак дакументальнага фільма каля будынка былога палаца Горватаў у Нароўлі зрабіў прапанову сваёй дзяўчыне.

З восені 2013 г. да сакавіка 2015 г. працаваў дворнікам Купалаўскага тэатра. Пасля пераехаў на сталае жыхарства ў дзедаву хату ў вёсцы Прудок на Палессі, заняўся аднаўленнем хаты. У час свайго жыцця ў Прудку працаваў настаўнікам і актыўна рабіў запісы аб сваім вясковым жыцці і назіраннямі за аднавяскоўцамі на сваёй старонцы ў сацыяльнай сетцы «Facebook». Гэтыя запісы і сталі асноваю для кнігі «Радзіва „Прудок“».

У 2016 г. праз сайт «Талака» сабраў 5290 рублёў з ахвяраванняў 364 асоб на выданне кнігі, якую пісаў 3 гады (з 2014 г.). Кніга выпускалася з 2016 г. некалькі разоў і агульны тыраж дасягнуў больш за 7000 асобнікаў. Пасля выдання кнігі выдаліў свой акаўнт у Facebook.

16 мая 2018 г. адбылася прэм’ера спектакля «Радзіва „Прудок“» у тэатры імя Янкі Купалы. Рэжысёр спектакля — Раман Падаляка, ролю Андруся выканаў Міхаіл Зуй, таксама бралі ўдзел Святлана Анікей, Дзмітрый Есяневіч. Першыя паказы ішлі з вялікімі аншлагамі, квіткі на пяць чэрвеньскіх паказаў былі распраданы за 6 гадзін пасля пачатку продажу. Летам 2019 г. у Брэсце (2 паказы), Пінску, Калінкавічах і Гомелі (2 паказы) у мясцовых дзяржаўных тэатрах з аншлагам адбылося шэсць паказаў спектакля «Радзіва „Прудок“» ад Купалаўскага тэатра ў Мінску — цалкам 600 гледачоў. Купалаўскі тэатр хацеў прывезці спектакль «Радзіва „Прудок“» у рамках свайго «палескага туру» і ў Мазыр, але мясцовыя ўлады не далі на гэта свае згоды.

У снежні 2018 г. у кнігарнях з’явілася другая кніга аўтара «Прэм’ера», на якой ён быў пазначаны як Андрэй Горват. Да выхаду кнігі аўтар не запланаваў аўтограф-сесій і іншых мерапрыемстваў.

21 верасня 2019 г, калі ў Купалаўскім тэатры адбылося свята з нагоды адкрыцця 100-га сезону, Андрэй Горват правёў некалькі экскурсій па закуліссі Купалаўскага тэатра. Гідамі былі таксама акцёры і супрацоўнік тэатра.

12 лістапада 2020 г. Андрэй Горват, бізнесмены Пётр Кузняцоў (Гомель) і Аляксандр Баранаў (Мазыр) разам набылі на аўкцыёне руіны былога палаца Горватаў у Нароўлі, пад вельмі абмежавальныя ўмовы.

24 мая 2021 г. у якасці прадпрымальніка ў сферы турызму прысутнічаў у Нароўлі на дыялогавай пляцоўцы па развіцці ўнутранага і прамысловага турызму Нараўлянскага раёна.

5 кастрычніка 2022 г. падарыў Нараўлянскаму гісторыка-этнаграфічнаму музею кнігу Уладзіміра Тугая «Чырвоны Мазыранін» (2022), купленую Горватам за свой кошт; на кнізе Андрэй Горват пакінуў свой дарчы аўтограф.

## Дакументалістыка 
* «Лабірынты. Зачараваныя замкі панаў Горватаў» (2009) для беларускага тэлебачання.

## Бібліяграфія 
* 2016 — Радзіва «Прудок». Дзённік
* 2018 — Прэм’ера: аповесць.
* 2025 — Дом

Тэатр Польскі ў Быдгашчы - Радзіва «Прудок» 5.jpg|Тэатр Польскі ў Быдгашчы. Спектакль  «Радзіва Прудок».

### Ацэнкі літаратурнай творчасці 
Севярын Квяткоўскі (літаратар): «„Радзіва Прудок“ — гэта не проста кніга. Гэта вынік праекта… „Радзіва Прудок“ стваралася ў рэжыме рэаліці-шоў. Адна справа, калі аўтар выстаўляе ў Інтэрнет кавалкамі ўжо гатовы прадукт, як у выпадку з тэлесерыяламі. Іншая справа, калі ні аўтар, ні чытач не ведаюць, якім будзе працяг. Куды пойдзе аўтар, з кім сустрэнецца, што падумае і адчуе. Жывая сітуацыя выклікае азарт і жаданне сачыць за развіццём падзей. Андрусь Горват першы, хто ў Беларусі рэалізаваў рэаліці-праект у літаратурным фармаце… Кніга, безумоўна, з’яўляецца прыкладам мастацкай літаратуры, бо „я“ аўтара там галоўнае».

Вікторыя Папова (журналіст): «Горват — першы апантаны даўншыфтар, які сапраўды кінуў усё і з’ехаў жыць у вёску. Відавочна, для яго гэта не гульня, не мульцік, не часовы прыпадак — ён напраўду выйшаў у адкрыты космас і спрабуе выжыць, выстаяць у адзіночку на нашым хутары з усімі яго любатамі… Яшчэ адна важная прычына поспеху — абаяльная і жывая беларуская мова аўтара. Не ведаю, як Андрусь гэта робіць, але музыка яго слоў ідэальна кладзецца на вушы нават тых людзей, хто валодае „мовай“ павярхоўна ці не знаёмы з ёй зусім».

Мікалай Пінігін (тэатральны рэжысёр): «Тое, што з’явіўся Горват — гэта цуд. Па-першае, я не чытаў нічога лепшага такога фармату ў беларускай літаратуры. Па-другое, у гэтай гісторыі ёсць шлях. Па-тряцяе, гэта не маніфест ці заклік, а звычайная гісторыя. „Радзіва Прудок“ — гэта лепшае, што за апошні час з’явілася ў беларускай літаратуры. Тым больш, што ён яшчэ і працаваў дворнікам у Купалаўскім. Я прачытаў два разы і не мог адарвацца».

## Прэміі 
* «Дэбют» (2017) за кнігу «Радзіва „Прудок“».
* «Залатая літара» (2017) за кнігу «Радзіва „Прудок“».
* Шорт-ліст прэмі Ежы Гедройца (2017) за кнігу «Радзіва „Прудок“».

## Набыццё руін будынка былога палаца Горватаў у Нароўлі 
Звяртаючы ўвагу на сугучнасць прозвішчаў, беларускі пісьменнік і журналіст Андрэй Іванавіч Горват з юнацкіх гадоў пачаў вывучаць гісторыю шляхецкага роду Горватаў і гісторыю родавых сядзіб, каб даведацца пра патэнцыйныя сваяцкія адносіны. Сам Андрэй Горват паходзіць з прыгонных сялян вёскі Прудок (Калінкавіцкі раён, Гомельская вобласць, Беларусь) і лічыць, што яго продкі, паводле ўласных генеалагічных даследаванняў, могуць паходзіць ад шляхціца Кандрата Горвата (сына Гілярыя-Ваўрынца Нікшыча-Горвата), нашчадкі якога збяднелі і перайшлі ў стан сялян.
 на беразе Прыпяці. Фота 2012 г.]]
Андрэй Горват таксама з 2006 г. хадзіў з думкай, каб набыць занядбаны і струхлелы будынак былога палаца Горватаў у Нароўлі, каб прадухіліць яго поўны заняпад і знішчэнне і захаваць напамін аб слаўным родзе Горватаў. У занядбаным будынку абваліўся дах, многа дзе адсутнічала падлога і вокны.

12 лістапада 2020 г. Андрэй Горват, бізнесмены Пётр Кузняцоў (Гомель) і Аляксандр Баранаў (Мазыр) разам набылі за 53 357 беларускіх рублёў 63 капейкі (прыблізна 21 тысяча долараў ЗША) ва ўласнасць на аўкцыёне руіны былога палаца Горватаў у Нароўлі, пад вельмі абмежавальныя ўмовы на 5 гадоў — кансервацыі, рэстаўрацыі і пераводу ў камерцыйнае выкарыстанне. Калі ўмовы не будуць выкананы за 5 гадоў, то руіны будынка палаца павінны быць вернуты ва ўласнасць дзяржавы. Андрэй Горват узяў кіраванне па частковай кансервацыі і антыаварыйным работам з дапамогай валанцёраў і краўдфандзінгу. Сам Горват выказваўся, што хацеў бы зрабіць з палаца Горватаў у Нароўлі музейны комплекс з функцыямі гатэля і рэстарана. Акрамя нерухомасці, пакупнікам таксама прадастаўлена права арэнды зямельнага ўчастка плошчай больш за 1 га тэрмінам на 50 гадоў.

## Літаратура 
* *Калита, И.* Возврат к «корням» — дорога в будущее. «Радио ‹Прудок›» — новое слово в современной беларусской литературе. Opera Slavica XXVIII. — 2018. — 3. — с. 33—44. DOI: 10.5817/OS2018-3-3
* *Калита, И.* Состоялась ли Премьера? Opera Slavica XXIX. — 2019. — 3. — с. 33—42. DOI: 10.5817/OS2019-3-4
* *Пушкин, О.* Полешуцкий ген / Олег Пушкин // Неман. — 2019. ― № 3. ― С. 180―184 : ил. ― Рецензия на книгу: Радзіва «Прудок» : дзённік / Андрусь Горват. ― Мінск : Медысонт, 2018.
* *Горват, А.* «Нас фарміруе не вёска і не горад, а ўнутраны космас» / Андрусь Горват // Большой : городской журнал / ООО «Идея Консалт». — 2018. ― № 5. ― С. 50―54.
* *Сахар, В. А.* «Радзіва „Прудок“» Андруся Горвата як узор літаратуры нон-фікшн / В. А. Сахар, Н. В. Заяц // Дванаццатыя Танкаўскія чытанні : зборнік навуковых артыкулаў : [матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі, Мінск, 27 лістапада 2020 г. / рэдкалегія: В. Д. Старычонак (адказны рэдактар) і інш.]. — Мінск, 2020. — С. 222―223.
* *Ждановіч, В.* З Прудка ў космас, альбо Паяднаныя з Сусветам : эсэ з нагоды прэм’еры спектакля «Радзіва „Прудок“» у Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы / Валянціна Ждановіч // Беларусь. Belarus : палітыка, эканоміка, культура : штомесячны часопіс / заснавальнікі: Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь, Установа Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь "Рэдакцыя газеты «Советская Белоруссия», ААТ «Белзнешэканамбанк». — 2018. ― № 10. ― С. 48―51.
* *Дзесюкевіч, В.* Канцэптуалізацыя дома маладымі беларусамі / Вольга Дзесюкевіч // Białorutenistyka białostocka : [rocznik naukowo-teoretyczny, poświęcony badaniom nad literaturą, językiem, historią i kulturą białoruską] / [redaktor naczelny: Halina Twaranowicz]. — Białystok. — 2017. — Т. 9. — С. 293―303.

## Спасылкі 
* 32-гадовы мінчук пераехаў жыць у дзедаву хату ў глухім Палессі
* Алфавіт Андруся Горвата
* “Радзіва “Прудок” стала для беларусаў парталам да дому // sb.by

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Прадпрымальнікі Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калінкавічах