open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рудна

**Рудна** () — пасёлак гарадскога тыпу ў складзе тэрыторыі, падпарадкаванай Львоўскаму гарадскому савету ў Залізнычным раёне Львова, размешчаны ў 10 км на захад ад Львова і ўваходзiць у склад Львоўскай агламерацыі.

## Геаграфія 
Рудна размешчана ў 10 км ад Львова і ў непасрэднай блізкасці (вул. Шэптыцкага) ад чыгуначнай станцыі "Зымна Вада" на лініі Львоў — Масціска. Ёсць яшчэ чыгуначная станцыя "Рудна", якая знаходзіцца каля мястэчка і якою ў асноўным карыстаюцца жыхары былой прыгараднай вёскі Белагоршча.

Па ўскраіне Старога Рудна праходзіць Львоўская кальцавая аўтадарога. Паміж Старым Рудна і Зымнай Вадой працякае рака Зымна Вада, якая ў сваю чаргу дзеліць некалі адну вялікую мясцовасць Зымна Вада на два самастойных населеных пункты.

Да Рудна з поўначы і захаду прымыкаюць Руднаўскі і Вараціўскі лясы. Мястэчка знаходзіцца ў рачным басейне Днястра. Праз заходнюю частку Рудна цячэ паток Зымна Вада, які ў паўднёвай частцы вёскі ўтварае сажалку, у якую з усходу ўпадае Белагорскі паток, які, у сваю чаргу, цячэ з Белагоршча. Воды, якія выцякаюць з гэтай сажалкі, на паўднёвым усходзе ўпадаюць у Старую Раку, якая з'яўляецца левым прытокам ракі Верашчыцы.

## Гісторыя 
Вёскі Рудна і Зымна Вада ў XIV ст. утваралі адзіны маёнтак пад назвай "Зымна Вада". Да сярэдзіны XIX ст. Рудна лічылася часткай Зымнай Вады і толькі пасля 1866 г. стала асобнай адміністрацыйнай адзінкай. У 1967-1971 гг. вёскі Дубкевічыўка і Надзільнае ўвайшлі ў склад Рудна.

## Інфраструктура 
* Царква Узвышэння Святога Крыжа (1678 г., УГКЦ);
* Царква Пакрава Прасвятой Багародзіцы (1935 г., ПЦУ);
* Царква Святога Уладзіміра (2000 г., УГКЦ);
* Львоўская духоўная семінарыя Св. Духа (УГКЦ);
* Сярэдняя агульнаадукацыйная школа № 74 Чыгуначнага раёна г. Львова.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Львоўскай вобласці
Аляксей Іванавіч Шуба

**Аляксей Іванавіч Шу́ба** (—) — дзеяч медыцыны, адзін з арганізатараў лячэбна-прафілактычнай дапамогі ў БССР. Герой Сацыялістычнай працы (1969). Заслужаны ўрач БССР (1948). Удзельнік савецка-фінляндскай і Вялікай Айчыннай войнаў.

## Біяграфія 
А. І. Шуба нарадзіўся ў вёсцы Падарэссе (зараз у  Мінскай вобласці Беларусі). Быў батраком, працаваў у калгасе. У 1930 годзе быў абраны старшынёй калгаса, у 1934 годзе скончыў рабфак у Бабруйску. У 1939 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут і працаваў галоўным урачом раённай бальніцы ў Старых Дарогах. З восені 1939 года на службе ў Чырвонай Арміі — начальнік санітарнай службы стралковага палка. Удзельнік Удзельнік савецка-фінляндскай вайны. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны, у верасні 1941 г. трапіў у палон, адкуль збег і застаўся ў тыле ворага на радзіме. Са снежня 1941 года арганізатар і кіраўнік Старадарожскай падпольнай партыйна-камсамольскай арганізацыі і першай партызанскай групы ў раёне. З 1942 года — камандзір партызанскага атрада «Народныя мсціўцы», у сакавіку 1943 — ліпені 1944 — камандзір 100-й партызанскай брыгады «Смерць фашызму» імя С. М. Кірава. Пасля вызвалення Старадарожскага раёна ад захопнікаў А. І. Шуба займаўся аднаўленнем медыцынскіх устаноў, у т.л. паліклінікі і бальніцы ў Старых Дарогах. З 1944 г. на пасадзе загадчыка аддзела аховы здароўя Выканкама Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў. З 1950 года ў Мінскім медыцынскім інстытуце. З лютага 1952 г. А. І. Шуба на пасадзе галоўнага ўрача 1-й гарадской клінічнай бальніцы Мінска.

Памёр А. І. Шуба 26 лютага 1971 г. Пахаваны на Усходніх могілках у Мінску.

## Узнагароды 
* Медаль «Серп і Молат»
* 2 Ордэны Леніна
* Медаль «За баявыя заслугі»
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Медалі «Партызану Вялікай Айчыннай вайны» 1-й і 2-й ступені
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* медалі

## Памяць 
Імя А. І. Шубы занесена ў Кнігу Народнай Славы Старадарожскага раёна. Яго імем названыя школа ў вёсцы Падарэссе Старадарожскага раёна і вуліца ў аграгарадку Асавец Любанскага раёна Мінскай вобласці.
8 ліпеня 2010 г. на будынку галоўнага корпуса 1-й клінічнай бальніцы Мінска адкрыта мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
*  — С. 479.

## Спасылкі 
* Герои Стародорожчины  // Афіцыйны сайт Старадарожскага раённага выканаўчага камітэта
* Поклонимся великим тем годам… // Газета Министерства обороны Республики Беларусь "Белорусская военная газета. «Во славу Родины» 
* Шуба навечно // Учреждение Администрации Президента Республики Беларусь Редакция газеты «Советская Белоруссия»
* Имя в белорусской медицинской науке // Государственное учреждение «Республиканская научная медицинская библиотека» 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Вароты Мінска

**«Вароты Мінска»** — два жылыя дамы ў Мінску, размешчаныя па адрасе вул. Кірава, № 1 (вул. Бабруйская, 13, вул. Ленінградская, 7) і № 2 (вул. Бабруйская, 15, вул. Ульянаўская, 34). З’яўляюцца часткай архітэктурнага ансамбля на Прывакзальнай плошчы. Узведзены ў 1947—1952 гг. паводле праекта архітэктара Барыса Рубаненкі. На адной з вежаў знаходзіцца трафейны нямецкі гадзіннік, найбуйнейшы ў Беларусі, з дыяметрам цыферблата 3,5 м, на іншай — літы герб БССР. Па вуглах вежы ўпрыгожаны чатырма скульптурамі, дзве з іх развіваюць ваенную тэму — «Партызанка» (скульптар В. Палійчук) і «Салдат» (скульптар Анікейчык); іншыя адносяцца да тэмы мірнай працы — «Сялянка» (скульптар А. Заспіцкі) і «Рабочы» (скульптар В. Палійчук). У перыяд 1972—1975 гадоў яны, разам з некаторымі іншымі дэкаратыўнымі элементамі былі дэмантаваны з прычыны зносу матэрыялу (бетону) і небяспекі абвальвання, але ў 2004 годзе адноўлены і зроблены з больш лёгкага і трывалага матэрыялу — сілуміну.

Вучань Барыса Рубаненкі, акадэмік архітэктуры і заслужаны архітэктар Беларусі Юрый Градаў адзначае, што «„ўязныя вароты“ сталі нязменным сімвалам Мінска з той прычыны, што аўтар праекта здолеў адчуць і падкрэсліць вельмі важную гістарычную паралель: вежы Прывакзальнай плошчы прынялі гістарычную эстафету ад традыцыйных драўляных вежаў старадаўняга мінскага Замчышча, якія таксама былі ў свой час уязной брамай. І гэта архітэктурная і гістарычная пераемнасць надала ім асаблівую пераканаўчасць і прывабнасць».

## Галерэя 

Замалёўкі Мінска 24.jpg|Вежа з дваровага фасада
Г. Менск - Будынак вул. Кірава, 1 PICT1131.jpg|Архітэктура вежы
Perspective Kiraŭ Street to side railway station.jpg|Перспектыва вуліцы Кірава ў бок чыгуначнага вакзала
Мінск. Вароты Мінска.jpg|Выгляд з боку Прывакзальнай плошчы
Прывакзальная плошча (Мінск) 003.jpg|Бакавое крыло

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прывакзальная плошча (Мінск)
Катэгорыя:1952 год у Мінску
Катэгорыя:Вуліца Кірава (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Барыса Рубаненкі
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Мікіта Сцяпанаў

**Мікіта Сцяпанаў**:
* Мікіта Андрэевіч Сцяпанаў (1913—1953) — Герой Савецкага Саюза.
* Мікіта Юр’евіч Сцяпанаў (нар. 1996) — беларускі футбаліст.
Раман Сяргеевіч Бурэц

**Раман Бурэц** (нар. , ) — беларускі футбаліст, нападнік клуба «Аўтазаводзец-Трактар» з Мінска.

## Клубная кар’ера 
Пачынаў займацца футболам у СДЮШАР мінскага «Дынама», пазней гуляў за юнацкія каманды «Мінска». Пасля далучыўся да РЦАП-БДУ і ў 2014 годзе дэбютаваў у складзе дарослай каманды «Зорка-БДУ» ў Першай лізе. У сезоне 2015 замацаваўся ў асноўным складзе каманды. У другой палове сезона 2016 не гуляў з-за траўмы.

У студзені 2018 года прыбыў на прагляд у «Смалявічы» і ў лютым быў арандаваны клубам да канца сезона. У жніўні 2018 года перабраўся ў мікашэвіцкі «Граніт». Па заканчэнні сезона 2018 пакінуў мікашэвіцкі клуб.

У ліпені 2019 года далучыўся да другалігавай «Узды». У красавіку 2020 года стаў іграком рагачоўскага «Дняпра», на наступны год дапамог камандзе, якая змяніла назву на «Макслайн», выйсці ў Першую лігу. У лютым 2022 года падоўжыў кантракт з рагачоўскім клубам. У сезоне 2022 быў іграком стартавага складу і разам з «Макслайнам» выйшаў у Вышэйшую лігу, куды клуб, аднак, не быў дапушчаны.

У лютым 2023 года быў на праглядзе ў клубе з Кыргызстана, але ў выніку застаўся ў «Макслайне», які пераехаў у Віцебск. У ліпені 2023 года пакінуў «Макслайн» і неўзавабаве далучыўся да мінскага «Трактара».

У лютым 2024 года стаў іграком гомельскага «Паперпрама». Аднак ужо ў красавіку, так і не выйшаўшы на поле ў афіцыйных матчах, пакінуў «Паперпрам» і вярнуўся ў сталічную каманду, якая змяніла назву на «Аўтазаводзец-Трактар».

## Міжнародная кар’ера 
У кастрычніку 2013 года выступаў за юнацкую зборную Беларусі да 17 гадоў у адборачным раўндзе чэмпіянату Еўропы, а ў студзені 2014 года — на Кубку развіцця ў Мінску.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Узда
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Рагачоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Макслайн
Катэгорыя:Ігракі ФК Трактар Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Паперпрам Гомель
Абаронца (крымінальны працэс)

**Абаронца** — гэта асоба, якая па падставах і ў парадку, прадугледжаных крымінальна-працэсуальным законам, ажыццяўляе абарону правоў і законных інтарэсаў падазраваемага або абвінавачанага і аказвае ім юрыдычную дапамогу. Артыкул 14 Міжнароднага пакта аб грамадзянскіх і палітычных правах 1966 г. прадугледжвае, што кожны пры разглядзе прад'яўленага яму абвінавачвання мае права абараняць сябе асабіста ці праз абранага ім самім абаронцу; калі ён не мае такога, - быць апавяшчэнне аб гэтым праве і мець прызначанага яму абаронцу ў любым выпадку, калі інтарэсы правасуддзя таго патрабуюць, бязвыплатна для яго ў любым такім выпадку, калі ў яго няма дастаткова сродкаў для аплаты гэтага абаронцы.

У якасці абаронцаў у крымінальным працэсе Беларусі ўдзельнічаюць адвакаты, якія з'яўляюцца грамадзянамі Рэспублікі Беларусь альбо грамадзянамі іншых дзяржаў у адпаведнасці з міжнароднымі дагаворамі Рэспублікі Беларусь (у дадзены момант такі дагавор заключаны толькі з Літоўскай Рэспублікай; спрэчным з'яўляецца пытанне аб магчымасці ўдзелу ў крымінальным працэсе Рэспублікі Беларусь адвакатаў-грамадзян Расійскай федэрацыі). Па хадайніцтве абвінавачанага вызначэннем (пастановай) суда ў якасці абаронцы ў судзе можа быць дапушчаны адзін з блізкіх сваякоў альбо законных прадстаўнікоў абвінавачанага. Апошнія могуць быць дапушчаныя да ўдзелу ў крымінальнай справе ў якасці абаронцаў са стадыі судовага разбору. Разам з тым, паводле арт. 285 КПК Беларусі, па хадайніцтве бакоў суддзя дае ім магчымасць да пачатку судовага разбору азнаёміцца з крымінальнай справай, выпісваць з яе неабходныя звесткі або капіяваць з дазволу судздзі матэрыялы, якія цікавяць.

## Літаратура 
* Данилевич, А.А. Уголовный процесс : учеб.-метод. пособие / А.А. Данилевич, О.В. Петрова, В.И. Самарин. – Минск : БГУ, 2016. – С. 44–45.

Катэгорыя:Крымінальна-працэсуальнае права
2012 год у гісторыі камп’ютарных гульняў

**2012** год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.
## Мерапрыемствы і падзеі 
* 18 лістапада — выйшла ў продаж гульнявая кансоль Wii U
## Узнагароды 
## Выпускі гульняў 
* 18 лістапада — «ZombiU» (платформа «Wii U»)
* 18 лістапада — «Darksiders II» (платформа «Wii U»)

## Спасылкі
Катэгорыя:2012
Катэгорыя:Гады ў камп’ютарных гульнях
Мікіта Юр’евіч Сцяпанаў

**Мікіта Сцяпанаў** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца казахстанскага клуба «Атырау».

Старэйшы брат Мікіты, Раман, таксама футбаліст.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец прыватнай футбольнай школы Віктара Дарміна ў Смалявічах, пачынаў дарослую кар’еру ў 2013 годзе ў складзе «Смалявічаў-СТІ» ў Першай лізе. На наступны сезон ужо замацаваўся ў асноўнай камандзе смалявічцаў.

У пачатку 2017 года выконваў функцыі капітана каманды, але ў першай палове сезона 2017 стаў радзей з’яўляцца ў стартавым складзе, і ў ліпені быў аддадзены ў арэнду ў «Прамень». Дапамог сталічнаму клубу выйсці ў Вышэйшую лігу і па заканчэнні сезона ў снежні 2017 года перайшоў у «Прамень» на трывалай аснове. У сезоне 2018 быў трывалым іграком стартавага складу, з паўабаронцы перакваліфікаваўся ў абаронцу.

У пачатку 2019 года ў сувязі з пераездам «Промня» ў Магілёў і аб’яднаннем з мясцовым «Дняпром» стаў іграком аб’яднанай каманды, якая атрымала назву «Дняпро». У складзе заставаўся асноўным абаронцам, часам выконваў функцыі капітана каманды, але не здолеў выратаваць яе ад вылету з Вышэйшай лігі.

У студзені 2020 года знаходзіўся на праглядзе ў беластоцкай «Ягелоніі», аднак польскі клуб вырашыў не падпісваць пагадненне з абаронцам, і неўзабаве той папоўніў склад жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ». Пачынаў сезон 2020 у стартавым складзе жодзінцаў, аднак пазней страціў месца ў аснове, са жніўня не гуляў за асноўныю каманду, выступаў за дубль.

У студзені 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Тарпеда-БелАЗ». Неўзабаве стаў трэніравацца з гродзенскім «Нёманам» і падпісаў пагадненне з клубам. Пачынаў сезон 2021 у стартавым складзе гродзенцаў, але хутка трапіў на лаўку запасных. У ліпені 2021 года па пагадненні бакоў пакінуў гродзенскую каманду і неўзабаве далучыўся да «Іслачы», дзе замацаваўся ў аснове. У студзені 2022 года падоўжыў пагадненне з «Іслаччу». У снежні 2022 года разарваў кантракт з клубам.

Са студзеня 2023 года трэніраваўся з казахстанскім «Атырау» і ў лютым 2023 года афіцыйна стаў іграком клуба. У лютым 2024 года падоўжыў кантракт з «Атырау».

## Міжнародная кар’ера 
25 сакавіка 2017 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы на замену ў канцы таварыскага матча супраць Літвы (2:1).

26 лютага 2020 года дэбютаваў за нацыянальную зборную Беларусі ў таварыскім матчы супраць Балгарыі (1:0), адгуляўшы ўсе 90 хвілін.

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2020
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2017

## Статыстыка выступленняў 
## Грамадзянская пазіцыя 
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Прамень Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Атырау
Галадок

**Галадо́к** (*Scleranthus*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны. Сцёблы шматлікія, прамастойныя, прыўзнятыя і распасцёртыя, даўжынёй да 20 см. Лісце простае, супраціўнае, вузкалінейнае (накшталт шчацінак), без прылісткаў. Кветкі дробныя, без пялёсткаў, у густых паўпарасоніках. Плод — аднанасенная каробачка.

## Пашырэнне і экалогія 
Род налічвае 10) відаў. Расліны роду пашыраныя ў Еўропе, Азіі, Паўночнай Афрыцы і Аўстраліі. Растуць у сухіх хваёвых лясах, на ўзлесках, лугах, пустках, каля дарог. Пустазелле на палях.

Некаторыя віды — лекавыя расліны.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* *Пашкевич Л. С.* Ботаника. Лабораторный практикум: учеб.-метод. пособие для студентов специальностей 1-75 01 01 «Лесное хозяйство», 1-75 02 01 «Садово-парковое строительство» / Л. С. Пашкевич, И. Ф. Ерошкина, Д. В. Шиман. − Минск: БГТУ, 2014. − 294 с. — ISBN 978-985-530-364-1. 

## Спасылкі 
* 
* Scleranthus // The Plant List
* The PLANTS Database

Катэгорыя:Макрыцавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Аўстраліі
Максім Андрэевіч Лукашэвіч

**Максім Лукашэвіч** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
Пачынаў займацца футболам у родным Дзяржынску, аднак ужо ў юнацкім узросце трапіў у футбольную школу «Змена» (пазней «Мінск»), з 2009 года выступаў за дубль клуба. У 2012 годзе стаў прыцягвацца да асноўнай каманды, дэбютаваў у Вышэйшай лізе 11 чэрвеня 2012 года ў матчы супраць гродзенскага «Нёмана», выйшаўшы на замену ў другім тайме пры ліку 4:1, аднак пасля гэтага сталічныя футбалісты прапусцілі тры галы, і матч скончыўся ўнічыю 4:4. Пазней згуляў яшчэ толькі адзін матч за аснову, у другой палове 2012 года гуляў за фарм-клуб «Мінск-2», пасля чаго пакінуў «Мінск».

У пачатку 2013 года перабраўся ў Літву, стаўшы іграком таўрагскага «Таўраса», які ўзначаліў беларускі спецыяліст Аляксандр Бразевіч. Па выніках сезона 2013 «Таўрас» страціў месца ў A Лізе. У першай палове 2014 года гуляў за «Рэчыцу-2014» у беларускай Першай лізе пад кіраўніцтвам Бразевіча, пасля чаго вярнуўся ў «Таўрас», за які выступаў ужо ў Першай лізе Літвы.

У 2015—2017 працягваў выступаць у Першай лізе Літвы, гуляў за «Шылуце» і «Палангу». Па выніках сезона 2017 «Паланга» перамагла ў другім дывізіёне і выйшла ў A Лігу, аднак Максім у сярэдзіне сезона пакінуў каманду і стаў іграком клайпедскага «Караласа». За тры гады забіў у Першай лізе 59 галоў.

У студзені 2018 года прыбыў на прагляд у гродзенскі «Нёман» і ў лютым падпісаў з ім кантракт. У першай палове сезона 2018 нярэдка выхадзіў у стартавым складзе, але пазней стаў радзей з’яўляцца на полі, выступаў за дубль. У лістападзе 2018 года падоўжыў кантракт з «Нёманам». У сезоне 2019 гуляў пераважна за дубліруючы склад, зрэдку з’яўляючыся ў асноўнай камандзе. У снежні 2019 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Нёман».

У пачатку 2020 года праходзіў прагляд у «Віцебску», але беспаспяхова. У сакавіку 2020 года стаў іграком славацкага клуба «Свіднік», аднак так і не згуляў за яго. У ліпені 2020 года вярнуўся ў Беларусь, папоўніўшы склад «Смаргоні», дзе рэгулярна з’яўляўся на полі.

У лютым 2021 года стаў іграком рагачоўскага «Дняпра», які хутка змяніў назву на «Макслайн», а ў чэрвені таго ж года зноў апынуўся ў Літве, далучыўшыся да клайпедскага «Няптунаса». Выступаў у камандзе да канца сезона 2021.

## Міжнародная кар’ера 
У сакавіку 2009 года гуляў за юнацкую зборную Беларусі ў элітным раўндзе чэмпіянату Еўропы. Улетку 2012 года выступаў за малодшую моладзевую зборную Беларусі (да 20 гадоў).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск-2
Катэгорыя:Ігракі ФК Таўрас Таўраге
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэчыца-2014
Катэгорыя:Ігракі ФК Шылуце
Катэгорыя:Ігракі ФК Паланга
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Свіднік
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Макслайн
Катэгорыя:Ігракі ФК Няптунас Клайпеда
Аляксей Віктаравіч Рудзянок

**Аляксей Рудзянок** (нар. , ) — беларускі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец СДЮШАР горада Стоўбцы, кар’еру пачаў у клубе Другой лігі «Гарадзея». Пасля выхаду каманды ў Першую лігу ў сезоне 2011 страціў месца ў складзе, і ў 2012 годзе перайшоў у «Іслач», якой таксама дапамог выйсці ў Першую лігу. У складзе «Іслачы» ўлетку 2013 года выйграў бронзавыя медалі Кубка Рэгіёнаў УЕФА. У сезоне 2014 гуляў за «Рэчыцу-2014», якой дапамог заняць высокае пятае месца ў Першай лізе.

У сезоне 2015 гуляў у Другой лізе за клубы «Колас» і «Клецк». У 2016 годзе далучыўся да дэбютанта Вышэйшай лігі — клуба «Крумкачы», у складзе якога гуляў за дубль. Неўзабаве стаў прыцягвацца і да асноўнага складу, дэбютаваў у Вышэйшай лізе 11 мая 2016 года, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць салігорскага «Шахцёра» (2:0), аднак гэты матч так і застаўся адзіным у элітным дывізіёне ў асноўнай камандзе мінчан. У сезоне 2017 вярнуўся ў Першую лігу, выступаў спачатку за «Нёман-Агра», а ў ліпені перабраўся ў «Смаргонь». З 14 галамі стаў другім бамбардзірам Першай лігі.

У снежні 2017 года пасля чатырохгадовага перапынку зноў стаў іграком «Іслачы». У сезоне 2018 быў адным з асноўных ігракоў, нярэдка з’яўляўся ў стартавым складзе. Пад канец сезона стаў выкарыстоўвацца ў якасці паўабаронцы. У сезоне 2019 стаў радзей з’яўляцца на полі (чатыры разы выйшаў на замену ў чэмпіянаце Беларусі і тройчы ў Кубку Беларусі), часцей гуляў за дубль.

У ліпені 2019 года па пагадненні бакоў пакінуў «Іслач» і неўзабаве папоўніў склад мінскага НФК, дзе стаў гуляць пераважна ў стартавым складзе. У студзені 2020 года пакінуў каманду.

У жніўні 2020 года быў дыскваліфікаваны на 2 гады па справе аб дагаварных матчах.

## Міжнародная кар’ера 
У верасні 2009 года гуляў за юнацкую зборную Беларусі ў адборачным раўндзе чэмпіянату Еўропы. 14 мая 2012 года згуляў за малодшую моладзевую зборную Беларусі (да 20 гадоў), выйшаўшы на замену ў канцы таварыскага матча супраць Украіны (1:1).

## Дасягненні 
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2010
*  Бронзавы прызёр Кубка рэгіёнаў УЕФА: 2013

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэчыца-2014
Катэгорыя:Ігракі ФК Колас-Дружба
Катэгорыя:Ігракі ФК Клецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман-Агра Стоўбцы
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Перадача асуджанага

**Перадача асуджанага** (для адбыцця пакарання ў краіне свайго грамадзянства) — від міжнароднай прававой дапамогі па крымінальных справах, пры якім асуджаны да пазбаўлення волі ў адной дзяржаве аддаецца на падставе хадайніцтва дзяржаве яго грамадзянства для далейшага выканання апошняй прызнанага прыгавору, вынесенага ў першай дзяржаве. Мэта перадачы асужданага для краіны вынясення прыгавору — сацыяльная справядлівасць, для краіны грамадзянства — перавыхаванне і сацыяльная адаптацыя.

## Гісторыя прававога рэгулявання 
Рашэнне аб увядзенні ў практыку інстытута перадачы асуджаных было прынята на V Кангрэсе ААН у 1975 г. У 1978 г. шэраг сацыялістычных краін падпісалі ў Берліне Канвенцыю аб перадачы асоб, асуджаных да пазбаўлення волі, для адбыцця пакарання ў дзяржаве грамадзянамі якой яны з'яўляюцца. У 1983 г. прынята Еўрапейская канвенцыя аб перадачы асуджаных. У 1985 г., VII Кангрэс ААН па папярэджанні злачыннасці і абыходжанні з правапарушальнікамі прыняў Тыповае пагадненне ААН аб перадачы зняволеных-замежнікаў і Рэкамендацыі па абыходжанні з зняволеннымі-замежнікамі.

Беларусь удзельнічае ў Канвенцыі аб перадачы асуджаных да пазбаўлення волі для далейшага адбыцця пакарання (Масква, 1998 г.) і склала адпаведныя двухбаковыя дагаворы з Літвой, Польшчай і Туркменістанам.

## Працэдура 
Працэдура перадачы асуджаных рэгулюецца арт. 470, 473, 481, 483, 491-497, 501 КПК Рэспублікі Беларусь.

Пры перадачы асуджанага дзяржава "дэлегуе" іншай суверэнныя права выконваць судовае рашэнне. Зыходзячы з прынцыпу павагі суверэнітэту дзяржаў, падобная перадача не можа з'яўляцца абавязковай. Перадача асуджаных можа быць ажыццяўлена пры паступленні хадайніцтва асуджанага, законнага прадстаўніка, блізкіх сваякоў або абаронцы асуджанага. Дзяржава звяртаецца з просьбай аб перадачы асуджанага праз свой кампетэнтны орган. Абавязковымі ўмовамі ажыццяўлення перадачы з'яўляецца ўступленне прыгавору ў дачыненні да яго ў законную сілу і наяўнасць згоды асуджанага на адбыванне пакарання ў краіне яго грамадзянства. Перадача асуджанага можа быць ажыццяўлена да адбыцця асуджаным пакарання.

Пытанні аб перадачы асуджанага ў Беларусі вырашае Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь. У адпаведнасці з рашэннямі Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь акты амністыі, прынятыя ў Рэспубліцы Беларусь павінны прымяняцца да перададзенага асуджанага.

## Літаратура 
* Самарын В. І. Аб рэгламентацыі перадачы асуджаных для адбывання пакарання ў краіне іх грамадзянства // Весн. Беларус. дзярж. ун-та. Сер. 3, Гіст. Філас. Псіхал. Палітал. Сацыял. Экан. Права. – 2004. – № 3. – С. 110-115.
* Самарын В.І. Міжнародная прававая дапамога па крымінальных справах – новы інстытут крымінальна-працэсуальнага права Беларусі // Юстыцыя Беларусі. – 2008. – № 2 (73). – С. 39-43.
* Данилевич А.А., Самарин В.И. Международная правовая помощь по уголовным делам: уголовно-процессуальный аспект. – Минск: БГУ, 2009. – 127 с.
* Самарин В.И. Международная правовая помощь по уголовным делам: уголовно-процессуальный аспект. – Саарбрюккен: LAP LAMBERT Academic Publishing, 2012. – 152 с.

## Гл.таксама 
* Экстрадыцыя

Катэгорыя:Крымінальна-працэсуальнае права
Катэгорыя:Міжнароднае права
Кірк Керкаран

**Кірк Керкаран** (, ), Грыгор Грыгаран () 6 чэрвеня 1917, Фрэсна, Каліфорнія, ЗША — 16 чэрвеня 2015, Лос-Анджэлес, Каліфорнія) — амерыканскі прадпрыемец, мільярдэр армянскага паходжання. Прэзідэнт і ўладальнік холдынгавай кампаніі «Tracinda Corporation» са штаб-кватэрай у Беверлі-Хілз, Каліфорнія. Паводле часопіса «Форбс», агульны стан Керкарана ў 2007 ацэньваўся ў 18 млрд долараў (7-е месца месца ў спісе Forbes), у 2010 — у 3,1 млрд долараў (307-е месца ў спісе мільярдэраў Forbes), у 2012 годзе — 3,3 млрд долараў. На 2015 год яго стан ацаняўся каля 4,2 мільярдаў долараў. Быў вядомы як адзін з асноўных бізнес-фігур Лас-Вегаса і як «бацька мегакурорта». 40 % гатэляў і казіно Лас-Вегаса належала Кірку Керкарану. З'яўляўся адным з найбольш багатых жыхароў Беверлі-Хілз.

У 2004 годзе быў ганараваны звання Нацыянальны Герой Арменіі і атрымаў ордэн «Радзіма».

Катэгорыя:Нацыянальныя Героі Арменіі
Катэгорыя:Прадпрымальнікі ЗША
Катэгорыя:Мільярдэры ЗША
Чавізм

**Чавізм** — палітычная ідэалогія левага толку, на аснове ідэй і практыкі Уга Чавеса, якая спалучае ў сабе элементы папулізму, хрысціянскага сацыялізму, патрыятызму і баліварыянізму.

## Палітыка Уга Чавеса
### Сацыяльная палітыка 
У 2009 годзе прэзідэнт Уга Чавес прыступіў да «трэцяга этапу баліварыйскай рэвалюцыі». На яго думку, гэты этап павінен быў доўжыцца да 2019 года і быць накіраваным на барацьбу з беднасцю, непісьменнасцю, карупцыяй і злачыннасцю. Пасля смерці Чавеса «трэцім этапам рэвалюцыі» заняўся Нікалас Мадура.

### Эканамічная палітыка 
З прыходам да ўлады Уга Чавеса (1999 г.) быў прыняты закон, які прадугледжвае ўзмацненне ролі дзяржавы. Доля дзяржавы ў нафтаразведцы і нафтаздабычы была ўсталяваная на ўзроўні не ніжэй за 51%. Таксама Чавес праводзіў нацыяналізацыю тэлекамунікацыйных і электраэнергетычных кампаній.

### Знешняя палітыка 
Перыяд Уга Чавеса характарызуецца супрацьстаяннем з ЗША. Урад Венесуэлы крытыкаваў ваенныя аперацыі НАТА на Блізкім Усходзе і ў Паўночнай Афрыцы. Чавес імкнуўся стварыць саюз паміж дзяржавамі Латынскай Амерыкі супраць амерыканскага імперыялізму, ідучы на ​​збліжэнне з Эквадорам, Кубай і Балівіяй. Ён умацаваў адносіны не толькі з лацінаамерыканскімі краінамі, але і з Лівія і Расіяй.

## Чавісцкія партыі 
* **Рух за Пятую Рэспубліку**. Назву атрымала па ідэі Чавеса аб неабходнасці стварыць новую, Пятую рэспубліку, каб замяніць рэжым так званай Чацвёртай рэспублікі. Пасля абрання свайго лідара прэзідэнтам Рух за Пятую рэспубліку становіцца кіруючай партыяй і застаецца ёю да 20 кастрычніка 2007 года. З моманту свайго стварэння Рух за Пятую рэспубліку пазіцыянаваўся як партыя Баліварыянскай рэвалюцыі і палітычны голас бедных краіны.
* **Адзіная сацыялістычная партыя Венесуэлы**. Утварылася на базе Руху за Пятую рэспубліку і шэрагу меншых левых арганізацый 24 сакавіка 2007 гады пасля Баліварыянскай рэвалюцыі. Яе ўзначальваў Уга Чавес аж да сваёй смерці.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Ramirez, C.V. (2005), «Venezuela’s Bolivarian revolution: Who are the Chavistas?», Latin American Perspectives, 32(3), pp79–97

Катэгорыя:Папулізм
Катэгорыя:Палітыка Венесуэлы
Катэгорыя:Хрысціянскі сацыялізм
Катэгорыя:Уга Чавес
Кеі Нісікоры

**Кеі Нісікоры** (; , Мацуэ, Японія) — японскі прафесійны тэнісіст. Былы чацвёрты нумар сусветнага рэйтынгу і адзіны японец, які ўваходзіў у топ-5 тэнісістаў свету. Пераможца 11 тытулаў ATP у адзіночным разрадзе. Фіналіст адкрытага чэмпіянату ЗША 2014 года і адзіны азіят, які выходзіў у фінал турніру Вялікага шалома, а таксама адзіны азіят, які кваліфікаваўся на выніковы турнір, дайшоўшы да паўфіналаў у 2014 і 2016 гадах.

## Фіналы турніраў 
### Турніры Вялікага Шлема: 1 (1 параза) 

### Турніры серыі Мастэрс: 4 (3 паразы) 
## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Тэнісісты Японіі
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года
Дэфлятар ВУП

**Дэфлятар валавага ўнутранага прадукту** (*Дэфлятар ВУП*) — індэкс сярэдняга росту цэн у кошыку (спажывецкі кошык), які ўключае ў сябе не толькі спажывецкія, крамныя цэны, але і цэны прамысловых вытворцаў, цэны будаўнічых паслуг і г.д. Аб'ём эканомікі вылічваецца ў бягучых цэнах, але кожны разумее, што 1 рубель у годзе Х каштаваў меней, чым у годзе Y, што за яго менш было купіць, ён быў умоўным эквівалентам меншай вартасці. Таму рост ВУП заўжды разлічваецца не ў бягучых рахунках, а ў супастаўных цэнах, з пералікам праз дэфлятар. Дэфлятар ВУП звычайна разлічваюць органы афіцыйнай статыстыкі, у Беларусі – Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь.

## Разлік 
Уяўляе сабой стаўленне намінальнага ВУП, выражанага ў рыначных цэнах бягучага года, да рэальнага ВУП, выражанага ў цэнах базіснага года.

GDP deflator= \frac{\Sigma(Q^t*P^t)}{\Sigma(Q^t*P^0)}

гэта значыць,

GDP deflator = \frac{Nominal GDP}{Real GDP}

Дадзенае выражэнне потым, як правіла, памнажаецца на 100 для пераводу ў працэнты.

Катэгорыя:Макраэканамічныя індыкатары
Містраль

**Містраль** () — халодны паўночна-заходні вецер, што дзьме з Севен на міжземнаморскае ўзбярэжжа Францыі ў вясновыя месяцы.

Містраль з’яўляецца разнавіднасцю бары. Узнікае з-за розніцы ціску ў цэнтральнай і паўночнай Францыі, дзе пасля зімы яшчэ застаецца халоднае паветра; і на ўзбярэжжа Міжземнага мора, дзе паветра вельмі хутка праграецца. Асаблівай моцы дасягае ў дэльце Роны. Ва ўсходняй частцы Блакітнага берага дзеянне містралю нашмат слабейшае. Суправаджаюць містраль бясхмарнае надвор’е і свежае сіняе мора. 

Халодны містраль з'яўляецца сапраўднаю карай для сельскай гаспадаркі даліны Роны і ўсяго Праванса. Часта вецер настолькі моцны, што вырывае з коранем дрэвы. Яго пастаянны ўплыў бачны па асобных дрэвах, якія часта нахіленыя на поўдзень. Містраль нярэдка ўздымае моцныя штормы паміж узбярэжжам Францыі, Корсікай і Балеарскімі астравамі.

Катэгорыя:Мясцовыя вятры
Катэгорыя:Геаграфія Францыі
Брыз

**Брыз** ( — лёгкі вецер) — мясцовы вецер невялікай хуткасці, які змяняе кірунак двойчы на суткі. Узнікае на берагах мораў, азёр, часам вялікіх рэк. Днём суша награваецца хутчэй за ваду, і над ёй усталёўваецца больш нізкі атмасферны ціск. Таму дзённы брыз дзьме з акваторыі на нагрэтае ўзбярэжжа. Начны (берагавы) брыз дзьме з астуджанага ўзбярэжжа на прагрэтую ваду. На большай вышыні назіраецца адваротнае цячэнне — антыбрыз.

Асабліва добра брызы выяўлены летам падчас устойлівага антыцыкланальнага надвор’я, калі розніца ў тэмпературы сушы і вады найбольш значная. Брызы на морах дзейнічаюць у межах некалькіх дзясяткаў кіламетраў і ахопліваюць тоўшчу паветра ў некалькі соцень метраў. Марскі брыз паніжае тэмпературу паветра ў дзённы час і робіць паветра больш вільготным. 

Дзённы марскі брыз часта ўтварае атмасферны фронт, таксама вядомы як зона канвергенцыі. Халоднае паветра з мора сустракаецца з паветрам, нагрэтым ад зямлі і ўзнікае мяжа ў выглядзе неглыбокага халоднага фронту. Калі розніца тэмпературы паветраных мас значная, гэты фронт стварае кучавыя аблокі, а калі паветра вільготнае і нестабільнае, фронт можа нарадзіць навальніцу.

У эпоху паруснага суднаходства брызамі карысталіся для пачатку плавання. У наш час ветравыя фермы будуюцца на ўзбярэжжах у тым ліку каб скарыстаць перавагі, якія дае брызавая цыркуляцыя. Далёкія ж афшорныя ветракі будуюць без аглядкі на брызы, але ўлічваючы кірунак пануючага ветру.

Катэгорыя:Мясцовыя вятры
Хета

**Хета́** () — рака ў Таймырскім Далгана-Ненецкім раёне Краснаярскага края Расіі, адзін з складнікаў ракі Хатанга (басейн мора Лапцевых).

Даўжыня ракі 604 км (ад вытоку ракі Аян — 785 км) . Плошча вадазбору 100 000 км². Рака ўтвараецца пры зліцці рэк Яан і Аяклі на плато Путарана. Працякае пераважна па Паўночна-Сібірскай нізіне. Пры зліцці з ракой Катуй утварае раку Хатанга. Сярэдні расход вады 1370 м³/с. Сярэдні аб’ём гадавога сцёку 43,239 км³/год. Жыўленне ракі пераважна снегавое.

Асноўныя прытокі: Ледзяная, Баярка, Вялікая Раманіха, Маймеча (Мядзвежая) (правыя); Валачанка (Валоаянка), Мюкчукэ (Лаптукова), Баганіда, Гарэлая, Сухая (левыя).

Рака суднаходная на адлегласці 140 км ад вусця. На рацэ населеныя пункты: Валачанка, Катырык, Хета, Новая.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* *Промахова Е. В., Жук В. А.* Хета // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Катэгорыя:Басейн мора Лапцевых
Баргузін (вецер)

**Баргузі́н** — паўночна-ўсходні вецер, што дзьме ў сярэдняй частцы Байкала з даліны ракі Баргузін.

Узнікае за кошт сцёку халоднага паветра з Даурскіх стэпаў і мае характар бары. Узнікае ў амаль замкнёнай лесастэпавай Баргузінскай катлавіне, прарываецца праз Шаманскае адгор’е Баргузінскага хрыбта і па Усць-Баргузінскай западзіне вырываецца ў Баргузінскі заліў. У вусці даліны ён узмацняецца да буры, але, вырываючыся на возера, слабее і робіцца ўстойлівым працяглым ветрам, што ахоплівае вялікую акваторыю возера пры ясным небе. Хуткасць ветру звычайна менш за 20 м/с, працягласць — некалькі гадзін. Баргузін узмацняецца на поўдні возера, дзе можа выклікаць хвалі вышынёй да 4 м. Асаблівай моцы дасягае восенню.

Баргузін апяваецца ў рускай народнай песні «Слаўнае мора — свяшчэнны Байкал».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мясцовыя вятры
Катэгорыя:Байкал
Казанне Скаргі

**«Казанне Скаргі»** () — карціна польскага мастака Яна Матэйкі, напісаная ў 1864 годзе.

## Сюжэт і персанажы 
Сюжэт карціны — казанне прыдворнага прапаведніка караля Рэчы Паспалітай Жыгімонта III Пятра Скаргі. Пётр Скарга быў вядомы як выдатны прамоўца, езуіт, люты абаронца каталіцызму. Ён быў адным з ініцыятараў заключэння Берасцейскай уніі.

Галоўны герой карціны стаіць справа, яго жэст падкрэслены яркай плямай за ім, яркім святлом на твары і руках у супрацьлегласць цьмянаму жоўтаму святлу на навакольных. Ён узвышаецца над нерухомай аўдыторыяй. Матэйка паказаў розныя рэакцыі слухачоў на словы прапаведніка. Іншыя заслухалісь прамовай Скаргі, іншыя відавочна спяць. І гэтае адрозненне, на думку мастака, выклікана стаўленнем кожнага персанажа да лёсу Польшчы.

Своеасаблівым антыподам Скаргі паказаны кароль Жыгімонт III, які сядзіць у крэсле, унізе. Кароль абыякавы да дзеяння, яго вочы прыплюшчаны і малітоўнік, здаецца, яшчэ трохі і выпадзе з рук. За спінкай крэсла караля відаць твар хлопчыка — гэта яго сын, будучы кароль Уладзіслаў IV. Ён уважліва слухае Скаргу.

У цэнтры карціны на дыване ляжыць кінутая пальчатка. Гэта сімвал выкліку арыстакратыі каралю. У сярэдзіне карціны стаяць Януш Радзівіл, Мікалай Вішнявецкі і Станіслаў Стадніцкі — удзельнікі будучага рокаша Зебжыдоўскага, накіраванага супраць імкнення караля абмежаваць шляхецкія вольнасці (у рэальнасці Скарга падтрымліваў узмацненне каралеўскай улады).

Злева на ўзвышшы стаіць вялікі каронны гетман Ян Замойскі. Злева ў малітоўнай позе абапёрся на скрыжаваныя пальцы рук архіепіскап Станіслаў Карнкоўскі, побач — епіскап Іпацій Пацей, таксама адзін з ініцыятараў Брэсцкай уніі. У руках трымае капялюш Мікалай Вольскі, будучы вялікі каронны маршалак.

За каралём слухае пропаведзь каралева Ганна Ягелонка. Побач з ёй у цёмна-сіняй сукенцы і карунках, зачыніўшы вочы рукой стаіць Альжбета Астрожская (верагодна, гэта памылка або грэбаванне мастака гістарычнымі дэталямі — Скарга стаў прыдворным прапаведнікам у 1588 годзе, праз 6 гадоў пасля смерці Астрожскай).

Справа ў пурпурнай мантыі сядзіць кардынал Энрыка Каэтані (ці Гаэтані), побач з ім бачныя профілі двух дэпутатаў Сейма. Ля ног Скаргі сядзіць Ян Пётр Сапега.

Ян Матэйка напісаў карціну адразу пасля Польскага паўстання 1863 года, што ўзмацніла ўражанне ад карціны на сучаснікаў. Для карціны пазіраваў былы ўдзельнік Польскага паўстання 1830 года шляхціц Міхал Швейцэр — Ян Матэйка напісаў з яго Пятра Скаргу.

Катэгорыя:Карціны 1864 года
Катэгорыя:Карціны Яна Матэйкі
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага музея ў Варшаве
Катэгорыя:Карціны на гістарычныя сюжэты
Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Граўжышкі)

**Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла** — рымска-каталіцкі храм, які існаваў у в. Граўжышкі (Ашмянскі раён Гродзенскай вобл.).

## Гісторыя 
Касцёл пад тытулам святых апосталаў Пятра і Паўла заснаваны каля 1495 ці трошкі пазней — у XVI ст. У 1503 Мікалай Бутрым, уладальнік маёнтка, упрыгожыў інтэр’ер святыні. У 1510 сп. Ядзвіга, дачка шляхціца Юрыя Юхновіча, павялічыла пачатковы фундуш. У 1547 касцёльны фундуш павялічыла Ядзвіга Зяновіч. У 1650 на сродкі Яўстафія Кердзея, род якіх валодаў Граўжышкамі з 1641, быў узведзены новы касцёл. Аднак, мяркуючы па фотаздымках ХХ ст., гэтая святыня змяняла знешні выгляд і пазней — у XVIII, XIX, ХХ стагоддзях. У першай палове ХIХ ст. пры касцёле дзейнічала парафіяльная школа.

У сярэдзіне ХХ ст. касцёл уяўляў сабою прамавугольны ў плане аб’ём са слаба выяўленым трансептам і шырокай падоўжанай пяціграннай апсідай, фланкаванай дзвюма невялікімі сакрыстыямі. Галоўны фасад, магчыма, калісьці быў дзвюхвежавы, але пры канцы ХIХ ст. яго завяршаў трохвугольны франтон пад невялікай вежачкай накшталт сігнатуркі. Кампазіцыя храма, вертыкальна ашаляваная і ўмацаваная вертыкальнымі сцяжкамі, накрывалася адзіным двухсхільным гонтавым дахам. Інтэр’ер упрыгожвалі тры барочныя алтары і прэзбітэрый. Яны былі перакрыты адзіным люстраным скляпеннем, якое падтрымлівалі дзве калоны, утвараючы бакавыя навы пад плоскай столяй. Папярочная бэлька ў праёме прэзбітэрыя была ўпрыгожана разьбяным рэнесансным арнаментам у выглядзе вінаграднай галінкі. Касцёльны ўчастак абгароджаны бутавым мурам з цаглянай брамай, у правым вугле агароджы змешчана трох’ярусная драўляная званіца.

Перад II Сусветнай вайной граў­жышская парафія налічвала амаль 5500 вернікаў. У 1951 годзе касцёл быў зачынены савецкімі ўладамі і прыстасаваны пад стайню, потым пад збожжасховішча. Апошні ксёндз быў арыштаваны. З часам храм ператварыўся ў руіны, аднак быў аб’яўлены помнікам архітэктуры драўлянага дойлідства з рысамі барока.

Касцёл у Граўжышках знаходзіўся ў аварыйным стане, у пачатку 2000-х гадоў пацярпеў у пажары, быў зруйнаваны ў сакавіку 2009 года.

У 1990-х гады парафія адрадзілася. У 1992 годзе перад мясцовымі могілкамі пабудаваны новы касцёл з сілікатнай цэглы і асвечаны пад тытулам Маці Божай Ружанцовай. Абраз, які некалі займаў цэнтральнае месца ў галоўным алтары ў старым касцёле, усталяваны ізноў над алтаром. Таксама ў новым касцёле змешчаны канфесіяналы, лаўкі і табернакулюм са старой святыні. А ролю званіцы выконвае старая званіца (трэці ярус страчаны).

## Спасылкі 
* 
* slowo.grodnensis.by
 
Катэгорыя:Граўжышкі
Катэгорыя:Касцёлы Ашмянскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Зніклі ў 2009 годзе
Бара (вецер)

**Бара** (, ад  — паўночны вецер; «барэй» — халодны паўночны вецер) — моцны парывісты халодны вецер, што дзьме на ўзбярэжжы параўнальна цёплых мораў ці буйных азёр, што аддзеленыя нізкімі горнымі хрыбтамі ад моцна астуджаных кантынентальных раўнін.

## Апісанне 
Ўтвараецца пераважна ў халодную пару года пры затрымцы халоднай масы паветра нізкімі горнымі хрыбтамі. Перавальваючы праз іх, вяршыня халоднай масы паветра апярэджвае ніжнюю частку; паветра не паспявае прагрэцца, як пры фёне, і абвальваецца ўніз да нагрэтай паверхні з нізкім атмасферным ціскам. Працягласць бары — ад сутак да тыдня. Сутачны перапад тэмператур падчас бары можа дасягаць 40 °C.

## Геаграфія 
У Расіі асабліва моцныя бары Наварасійскай бухты і Геленджыкскай бухты, дзе вятры маюць паўночна-ўсходні кірунак і дзьмуць больш за 40 дзён у год; берагоў Байкала (сарма на Малым моры) і баргузін на процілеглым беразе), чукоцкага горада Певек (т. зв. «южак»). У Еўропе найбольш вядомыя бары Адрыятычнага мора (у раёне гарадоў Трыест, Рыека, Задар, Сень і інш.). У Харватыі гэты вецер называюць «бура». Падабенства з барой мае і вецер «норд» у раёне Баку, містраль на Міжземнаморскім узбярэжжы Францыі ад Манпелье да Тулона, «нортсер» у Мексіканскім заліве.
Асаблівы тып бары — сцёкавы вецер у Антарктыдзе і на паўночным востраве Новай Зямлі.

## Новарасійская бара 
Перад з’яўленнем бары ля вяршыняў гор можна назіраць густыя аблокі, якія жыхары Новарасійска называюць «бароды». Першапачаткова вецер вельмі няўстойлівы, але паступова ён набывае пэўны кірунак і велізарную хуткасць — да 60 (і нават да 80) м/с. У сярэднім хуткасць наварасійскай бары складае больш за 20 м/с. Падаючы на паверхню мора, бара выклікае моцнае хваляванне. Узмацнелыя хвалі затапліваюць берагі і таксама прыносяць разбурэнне; пры моцных маразах (у Наварасійску парадку −20…-24 °C) яны застываюць, і ўтвараецца ледзяная корка.

Катэгорыя:Мясцовыя вятры
Кам’янка-Бузька

**Кам’янка-Бузька** ці **Каменка-Бугская** () — горад раённага значэння Каменка-Бугскага раёна Львоўскай вобласці, раённы цэнтр.

## Геаграфія 
Праз горад праходзіць аўтамабільны шлях нацыянальнага значэння Н17 Львоў — Радзехаў — Луцк), аўтадарогі абласнога значэння Т1401 (Стары Самбар — Хыраў) і Т1425.

Горад мае зручнае размяшчэнне адносна чыгуначных шляхоў. У суседнім сяле Сапежанка чыгуначная лінія разгаліноўваецца на дзве, якія накіроўваюцца ў бок Чэрванаграда, Уладзіміра-Валынскага, Ковеля, Луцка. Гэтыя лініі праходзяць праз горад, і ў ім ёсць дзве чыгуначныя станцыі: "Каменка-Бугская" на лініі да Луцка і "Батяцічы" (названая ў гонар суседняй вёскі і размешчана на ўскраіне горада) на лініі да Ковеля.

## Гісторыя 
Археалагічныя знаходкі сведчаць, што гэту мясцовасць людзі засялілі ў эпоху медзі і бронзы (III-II тыс. да н.э.) Ёсць дзве гіпотэзы, якімі даследчыкі тлумачаць паходжанне назвы горада. Адны выводзяць гэтую назву ад ракі Каменкі, якая перасякае горад з поўначы на поўдзень, іншыя — ад невялікіх груд камянёў, прынесеных ледавіком са Скандынавіі каля 10 тыс. год таму.

Першыя пісьмовыя згадкі пра горад датуюцца 1411 г. У канцы XV ст. горад быў цэнтрам гандлю і рамяства. Праз яго пралягалі гандлёвыя шляхі з Кіева ў Польшчу і з Валыні на Львоў. Двойчы ў год тут адбываліся кірмашы, кожны тыдзень адбываліся таргі. У 1578 г. горад атрымаў права склада драгобыцкі солі. У горадзе дзейнічалі цэхі кушняроў, кавалёў, шаўцоў, ганчароў, слесараў, мечнікаў і інш. Было больш за 400 дамоў.

Татарскія напады ў канцы XV — на пачатку XVI ст. знішчылі горад, ён страціў даўнія прывілеі, але 8 красавіка 1509 г. кароль Жыгімонт І зноў пацвердзіў ягоныя гарадскія правы.

У XVI - XVII ст. з гэтай мясцовасці вывозілі за мяжу валоў, што было тады адным з найбольш прыбытковых заняткаў. Сяляне Каменка-Струмілоўскага староства ў 1636 г. адмовіліся адбываць паншчыну. Асабліва ж вострая барацьба супраць сацыяльнага і нацыянальнага прыгнёту разгортвалася ў гады Хмяльніччыны 1648-1654 гг., калі горад быў разбураны, насельніцтва абрабавана.

У XVIII ст. горад паступова адрадзіўся і застаўся цэнтрам рамеснай вытворчасці. Тут працавалі кушнерскі, шавецкі, ткацкі, кавальска-слясарны, бондарскі, ганчарны, сталярна-такарскі і мечніцкі цэхі, а таксама цэх рыбакоў. У 1880 г. насельніцтва горада налічвала 6107 асоб. У горадзе дзейнічалі цагельны завод, вінакурня, паравы млын, лесапільны завод, на якім выраблялі паркет, смалу, шкіпінар і драўняны вугаль. У аўстрыйскія часы горад меў таксама чыгуначную станцыю, павятовае праўленне, гарадскую ўправу, суд, пошту, тэлеграф, падатковае праўленне, пазыковую касу, аптэку і два прыходы — грэка-каталіцкі і рымска-каталіцкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Кам’янка-Бузькага раёна
Чыкой

**Чыко́й** (, ) — рака ў Азіі, у Бураціі і Забайкальскім краі Расіі і часткова на мяжы з Манголіяй, правы прыток ракі Селенга (басейн возера Байкал).

Даўжыня ракі 769 км. Плошча вадазбору 46 200 км². Сярэдні расход вады ў ніжнім цячэнні каля 261 м³/с. Сярэдні аб’ём сцёку 8,237 км³/год. Выток ракі знаходзіцца на Чыкаконскім хрыбце. Працякае ўздоўж паўднёвага схіла Малханскага хрыбта на тэрыторыі Забайкальскага края і Бураціі, часткова на мяжы з Манголіяй. У ніжнім цячэнні рэчышча Чыкоя раздзяляецца на рукавы, утвараючы доўгія астравы. Жыўленне ракі пераважна дажджавое. Галоўны прыток — рака Менза (левы). У басейне ракі 560 азёр агульнай плошчай 14,8 км².

Рака суднаходная на 152 км ад вусця.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* *Обязов В. А., Полинтова О. В.* Чикой, река // Энциклопедия Забайкалья
* *Иванов В. В.* Чикой // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Басейн Карскага мора
Катэгорыя:Рэкі Забайкальскага края
Катэгорыя:Рэкі Бураціі
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Парэчча)

**Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі** — рымска-каталіцкі храм, знаходзіцца ў цэнтры в. Парэчча (Гродзенскі раён), помнік архітэктуры. Дзейнічае.

## Гісторыя 
Драўляны касцёл у неагатычным стылі быў тут узведзены ў 1904-06 гадах. Спачатку святыня была далучана ў якасці філіі да парафіі гродзенскага касцёла св. Францішка Ксаверыя. У 1919 годзе Парэчча атрымала статус самастойнай парафіі, а касцёл быў пашыраны і ўпрыгожаны (былі дабудаваны капліцы, якія ўтварылі трансепт, і галоўны фасад), што дадало неагатычнаму вобліку святыні рысы стылю мадэрн. Колькасць парафіян перад Другой сусветнай вайной перавышала 3800.

У савецкія часы святыня дзейнічала. У 1970-я гады яна атрымала статус помніка эклектычнай архітэктуры з рысамі неаготыкі.

## Архітэктура 
Касцёл крыжападобны ў плане з пяціграннай апсідай. Крылы трансепта таксама маюць пяцігранныя планы. У левым крыле змешчана сакрыстыя, у правым — капліца св. Антонія. Асноўны аб’ём святыні перакрыты двухсхільным дахам, апсіда і крылы трансепта — вальмавымі. Усе зрубы накрыты рознавялікімі вальмавымі дахамі. Кампазіцыю завяршаюць 4 шатровыя сігнатуркі па канцах крыжастага аб’ёму і трошкі большая над сяродкрыжжам.

Залавы інтэр’ер, перакрыты каробчатай падшыўной дашчанай столлю (новая столь зроблена ў 2005—06 гадах падчас апошняга рамонту), упрыгожваюць тры неабарочныя алтары. У галоўным змешчаны вялікі тытульны абраз Маці Божай Нястомнай Дапамогі ў пасрэбраных шатах, які засланяецца абразом св. Тэрэзы. Алтар аточаны фігурамі свв. Антонія (злева) і Францішка. Бакавыя алтары прысценныя, у левым усталявана фігура Панны Марыі Беззаганай на фоне з намаляваных лілій, у правым — фігура Пана Езуса на фоне палесцінскага краявіду. Больш позні па часе стварэння алтар св. Антонія змешчаны ў аднайменнай капліцы. Ён, верагодна, выкананы ў міжваенны час.

Злева перад касцёлам асобна пабудавана двухузроўневая чацверыковая шатровая званіца. Справа перад уваходам у касцёл стаіць невялікі бетонны помнік з каваным крыжам. Як сведчыць надпіс па-польску, помнік у 1931 г. усталявалі фундатары касцёла і парафіяне «па памерлых». У 1920-я гады на старажытных парафіяльных могілках па-за касцёлам быў усталяваны крыж з датай «1863» у гонар паўстанцаў. Касцёльная тэрыторыя абнесена металічнай агароджай. У правым вуглу стаіць невялікі драўляны будынак — тут, пасля таго, як савецкія ўлады адабралі плябанію, жыў пробашч. Цяпер гэта проста гаспадарчы будынак.

## Літаратура 
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гродзенская вобласць /АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш.— Мн.: БелСЭ, 1986. — 371 с., іл.
* 

## Спасылкі 
* 
* slowo.grodnensis.by

Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Парэчча (Гродзенскі раён)
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:1906 год у Беларусі
Мовы Буркіна-Фасо

Жыхары **Буркіна-Фасо** размаўляюць на 68 мовах. На мове мосі размаўляюць каля 50%, у асноўным у цэнтральным рэгіёне вакол сталіцы Уагадугу. На захадзе шырока распаўсюджана мова манда. Мова фула пераважае на поўначы. Аднак афіцыйнай мовай з’яўляецца французская, уведзеная яшчэ ў каланіяльны перыяд.

## Французская мова 
Французская мова была ўведзена ў 1919 годзе. Яна з’яўляецца асноўнай мовай адміністрацыйных, палітычных і судовых інстытутаў, дзяржаўных службаў, а таксама прэсы. Гэта адзіная мова законаў, адміністрацыі і судоў. Французская мова з’яўляецца мовай навучання ў школах краіны. На ёй размаўляе 15% насельніцтва.

## Мосі 
Мосі — найбольш распаўсюджаная мова. На мосі размаўляе 48% насельніцтва. Яна ўключае пяць дыялектаў: сарамдэ, яадрэ, уагадугу, яандэ, яна. Адыгрывае значную ролю ў Буркіна-Фасо як другая мова.

Мосі блізкароднасна з дагбані, што распаўсюджаны на поўначы Ганы. З’яўляецца тонавай мовай.

## Іншыя мовы 
### Сенары 
Сенары распаўсюджаны на паўднёвым захадзе Буркіна-Фасо. На гэтай мове размаўляе больш за 50 000 чалавек.

### Карабора 
Карабора распаўсюджаны на паўднёвым захадзе Буркіна-Фасо (вобласць Каскада). Колькасць носьбітаў у краіне складае больш за 60 000 чалавек.

### Фула 
Мова фула ў Буркіна-Фасо прадстаўлены вальтыйскімі дыялектамі. У апошні час на фула ўзмацніўся ўплыў еўрапейскіх моў, у першую чаргу французскай.

### Лобі 
На гэтай мове кажа народ лобі (каля 400 000 чалавек) на паўднёва-заходняй частцы мяжы правінцыі Поні ў Буркіна-Фасо, а таксама на паўночным невялікім участку рэгіёну Занзан у Кот-д’Івуары.