open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Клод Сатэ

**Клод Сатэ** (; ) — французскі  і .

## Біяграфія 
Вучыўся ў Вышэйшай школе дэкаратыўных мастацтваў, працаваў як музычны крытык і педагог. У 1946 годзе скончыў IDHEC. Пачынаў як асістэнт рэжысёра, пазней быў прадзюсарам на тэлебачанні. Дэбютаваў як рэжысёр у 1955 годзе камедыяй «Дзень добры, усмешка».

Фільм «Дробязі жыцця» (1970), з энтузіязмам прыняты на Канскім фестывалі, прынёс Сатэ міжнародную вядомасць, а таксама абазначыў новы віток у кар’еры Ромі Шнайдэр. Супрацоўніцтва Сатэ і Шнайдэр працягнулася ў фільмах «Макс і бляхары», «Сезар і Разалі»; за ролю ў фільме «Простая гісторыя», намінаваным на «Оскар» як найлепшы замежны фільм, Шнайдэр атрымала прэмію «Сезар» як найлепшая актрыса.

У 1993 годзе за фільм «Сэрца зімой» Сатэ атрымаў Сярэбранага льва на Венецыянскім кінафестывалі і прэміі «Сезар» як найлепшы рэжысёр. Тую ж прэмію ён атрымаў тры гады праз свой апошні фільм «Нэлі і спадар Арно».

Памёр ад раку. Пахаваны на могілках Манпарнас.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры Францыі
Энглер

**Энглер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адольф Энглер — нямецкі батанік
* Франсуа Энглер — бельгійскі фізік-тэарэтык
Сезон 2020/2021 «Легіёна» Абухава

У сезоне 2020—2021 валейбольны клуб «Легіён» з аграгарадка Абухава прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2020/2021 (**4-е месца**),
* Кубак Беларусі 2020 (**чвэрцьфінал**).

## Склад каманды 
3. Ілья Грыб (2001)
3. Юрый Мартынаў (1991)
4. Яўгеній Казлоўскі (2000)
5. Дзмітрый Жэгздрын (1982)
7. Юрый Аўдзеенка (1989)
7. Павел Ваўчкевіч (1996)
8. Арцём Зайко (1995)
9. Павел Дасевіч (1984)
10. Максім Танковіч (1994)
12. Андрэй Геда (1995)
14. Павел Міхалоўскі (1991)
15. Дзмітрый Кумаса (1994)
16. Мікіта Гамолка (2000)
17. Аляксандр Бардачоў (1993)
18. Яраслаў Прышмонт (1989)
19. Мікіта Заморскі (2001)
99. Аляксей Яшчышын (1989, Расія)

## Трэнеры каманды 
*  Аляксей Гедрайць (галоўны трэнер)
*  Часлаў Забароўскі (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2019/2020 «Легіёна» Абухава
* Сезон 2021/2022 «Легіёна» Абухава

## Спасылкі 
* 2020/2021
* Марко-ВГТУ (Витебск) vs Легион (Обухово). Тур 2
2020/2021
Легіён
Бертран Тавернье

**Бертран Тавернье** (; ) — французскі  і .

## Біяграфія 
Бертран Тавернье — сын пісьменніка і эсэіста Рэнэ Тавернье. Вывучаў юрыспрудэнцыю і пісаў пра кіно для шматлікіх часопісаў. Працаваў асістэнтам рэжысёра ў Жан-П’ера Мельвіля, а таксама прэс-агентам.

З 1965 па 1980 год быў жанаты з сцэнарыстам Кола О’Хаген Таверн’е. Дачка Ціфані і сын Нільс (нар. 1 верасня 1965), які стаў таксама рэжысёрам і акцёрам.

З пачатку 1970-х гадоў Тавернье працаваў над уласнымі кінапраектамі. Яго самым буйным поспехам лічыцца фільм пра джаз «Поўначны джаз» 1986 года з Дэкстэрам Горданам у галоўнай ролі на музыку Хербі Хэнкака, які атрымаў за гэты фільм «Оскар». Рэжысёр Тавернье застаўся верным кіно і выдаў шэраг кніг. У шматлікіх яго фільмах здымалася актрыса Крысціна Паскаль.
## Фільмаграфія 
* (1976) «Суддзя і забойца»

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры Францыі
Жаклін Маян

**Жаклін Маян** (; ) — французская  тэатра, кіно і тэлебачання.

## Біяграфія 
Дачка інжынера-мостабудаўніка. Першапачаткова планавала стаць юрыстам. Скончыла педагагічныя курсы, працавала сакратаром фармацэўта. У 1944 годзе разам з сям’ёй пераехала ў Парыж, дзе скончыла Драматычныя курсы Рэнэ Сімона.

Дэбютавала ў кіно ў 1947 годзе. У 1951 годзе разам з групай аднадумцаў удзельнічала ў стварэнні парыжскага тэатра «Théâtre de la Huchette», у якім грала некалькі гадоў. Затым, актрыса тэатра «Le Chinois».

У 1954 годзе выйшла замуж за кампазітара Мішэля Эмера.

Папулярнасць да Ж. Маян прыйшла ў канцы 1950-х гадоў. Стала адной з зорак Бульварнага тэатра. У канцы 1960-х — пачатку 1970-х гадоў часта прымала ўдзел у здымках забаўляльных праграмах на тэлебачанні.

Жаклін Маян — вострахарактарная актрыса, майстар пераўвасаблення. Яе амплуа — комік.

З 1947 па 1992 год знялася ў больш за пяцідзесяці фільмах. Лепшыя свае ролі сыграла ў камедыйных фільмах: Аліс Касцье ў стужцы «Дзверы пляскаюць» (1959), Сінція Мантэсье ў камедыі Жана Жыро «Пік-Пік» (1963), Элізабет Душэмэ ў навеле з фільма «Шчасліўчыкі» (1963).

У 1970-х — 1990-х гадах на вялікім экране з’яўлялася радзей, здымалася на тэлебачанні, актыўна працавала як тэатральная актрыса.

Памерла пасля сардэчнага прыступу падчас выканання спектакля паводле п’есы П’ера Пальмадзі. Пахаваная на могілках Баньё.

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Францыі
Адольф Энглер

**Адольф Генрых (Хайнрых) Густаў Энглер** (;  — ) — нямецкі батанік другой паловы XIX — першай трэці XX стагоддзя, вядомы сваімі працамі па таксанаміі раслін і фістафіі. Нават у пачатку XXI стагоддзя яго сістэма класіфікацыі раслін (Сістэма Энглера) выкарыстоўваецца многімі гербарыямі, вызначальнікамі і флорамі, з’яўляючыся, бадай, адзінай сістэмай, якая апісвае расліны ў шырокім сэнсе — ад імхоў і лішайнікаў да кветкавых раслін.

Энглер напісаў і выдаў значную колькасць прац па таксанаміі. Ён прыцягваў розных мастакоў для афармлення сваіх кніг, але ў рэшце рэшт спыніў свой выбар на Ёзэфе Поле (ням.: Joseph Pohl, 1864—1939), які працаваў у тэхніцы гравюры на дрэве. Супрацоўніцтва Энглера і Поле працягвалася амаль сорак гадоў. Поль нарэзаў больш за 33 000 гравюр для 6 000 табліц кнігі Die naturlichen pflanzenfamilien. Ён таксама афармляў Das pflanzenreich (1900—1953), Die pflanzenwelt Afrikas (1908—1910), Monographien afrikanischer pflanzenfamilien (1898—1904) і штогоднікі Botanische jahrbucher.

У 1913 годзе Лонданскім Лінееўскім таварыствам Энглер быў узнагароджаны Медалём Лінея.

Па апошняй волі Энглера ён пахаваны ў Батанічным садзе ў Берлін-Далеме.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Батанікі Германіі
Джон Блэкуол

**Джон Блэкуол** (, 20 студзеня 1790, Манчэстэр — 11 мая 1881 *Hendre House* недалёка ад Llanrwst, Уэльс) — англійскі натураліст, арахнолаг.

Блэкуол жыў з 1833 года і да сваёй смерці ў мястэчку *Llanrwst* у Паўночным Уэльсе. З юных гадоў ён цікавіўся прыродай. Спачатку яго цікавілі птушкі, пазней павукі. Свой першы артыкул пра павукоў ён апублікаваў у 1827 годзе.

Ён апублікаваў «Гісторыю павукоў Вялікабрытаніі і Ірландыі» ў 2-х тт., 1861—1864 гг («A History of the Spiders of Great Britain and Ireland»). Яна ўключала ў сябе 340 відаў і была першым адэкватным апісаннем брытанскай арахнафаўны. 10 панэляў былі створаны Актавіусам Пікард-Кембрыджам, а 12 іншых ірландскім натуралістам .

Праца Блэкуола выявіла значныя прабелы ў навуковых даследаваннях у гэтай галіне, паказаўшы на неабходнасць правядзення даследаванняў арахналогіі. У прыватнасці, яго цікавілі вельмі дробныя віды, такія як прадстаўнікі родаў  і .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Frederic Boase: Modern English Biography. Containing many 1000 concise memoirs of persons, who have died between the years 1851—1900. Volume 6: L to Z. Supplement to Volume 3. 2nd imprint. Cass, London 1965.

Катэгорыя:Члены Лонданскага Лінееўскага таварыства
Катэгорыя:Арахнолагі Вялікабрытаніі
Пікард-Кембрыдж

**Пікард-Кембрыдж** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Актавіус Пікард-Кембрыдж — англійскі пастар і заолаг
* Фрэдэрык Актавіус Пікард-Кембрыдж — англійскі арахнолаг
Крысціян дэ Шалонж

**Крысціян дэ Шалонж** (; ) — французскі  і . Лаўрэат прэміі «Сезар» 1979 года за найлепшую рэжысёрскую працу і фільм за кінакарціну «Чужыя грошы».

## Біяграфія 
Крысціян дэ Шалонж нарадзіўся 21 студзеня 1937 у горадзе Дуэ (дэпартамент Нор у Францыі). Атрымаўшы адукацыю ў Вышэйшай школе кінематаграфічных даследаванняў (IDHEC, зараз La Fémis), працаваў асістэнтам у такіх рэжысёраў, як Анры-Жорж Клюза, Ален Жэссюа, Жорж Франжу і Тоні Рычардсан.

Як рэжысёр Крысціян дэ Шалонж дэбютаваў у 1967 годзе фільмам «O Salto», пастаўленым па ўласным сцэнарыі. Гэтая праца атрымала прыз Міжнароднай Каталіцкай арганізацыі ў галіне кіно (OCIC) на Венецыянскім кінафестывалі, а ў 1968 годзе — прыз Жана Віго.

Паспяховай пастаноўкай стаў фільм 1978 года «Чужыя грошы» з Жанам-Луі Трэнціньянам і Катрын Дэнёў у галоўных ролях. Стужка была вылучана ў пяці катэгорыях на ўручэнні прэміі «Сезар», заваяваўшы дзве з іх: за найлепшы фільм і найлепшую рэжысёрскую працу. Гэты ж фільм у 1978 годзе атрымаў прыз Луі Дэлюка.

У 1981 годзе Крысціян дэ Шалонж паставіў фільм «Мальвіль» паводле аднайменнага рамана французскага пісьменніка Рабера Мерля. Праект, у якім прынялі ўдзел Мішэль Серо, Жак Дзютронк, Жак Вільрэ і Жан-Луі Трэнціньян быў намінаваны на «Сезара» ў чатырох катэгорыях, у адной з якіх (за найлепшыя дэкарацыі) быў удастоены ўзнагароды.

З пачатку 2000-х гадоў дэ Шалонж аддае перавагу працы на тэлебачанні, паставіўшы, у прыватнасці, некалькі эпізодаў серыяла пра камісара Мегрэ і экранізаваўшы творы Мальера «Скупы», «Уяўны хворы» і «Мешчанін у дваранстве».

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры Францыі
Дэні Аркан

**Дэні Аркан** (; ) — франка-канадскі рэжысёр дакументальнага і ігравога кіно, ,  і . Лаўрэат прэміі «Оскар» у намінацыі «Найлепшы фільм на замежнай мове» (2004) за кінакарціну «Нашэсце варвараў». Лаўрэат прэміі ФІПРЭСІ (1986), уладальнік прыза журы (1989) і прыза за найлепшы сцэнарый (2003) Міжнароднага Канскага кінафестывалю. Лаўрэат прэміі Еўрапейскай кінаакадэміі за лепшы нееўрапейскі фільм (2003). Лаўрэат прэмій «Сезар» за найлепшы фільм, найлепшую рэжысуру і найлепшы арыгінальны або адаптаваны сцэнарый (2004).

Член Каралеўскай канадскай акадэміі мастацтваў. Унесены ў спіс вялікіх манрэальцаў (1990). Імянная зорка ўстаноўлена на Алеі славы Канады (2004).

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры Канады
Катэгорыя:Кінарэжысёры Канады
Maratus volans

**Maratus volans** (*састарэлае:* **Salticus volans**) — від павукоў-скакуноў падсямейства . Эндэмік Аўстраліі. Адзін з павукоў, чые ярка афарбаваныя самцы «танчаць» перад самкамі.

## Распаўсюджанне 
Аўстралія: Квінсленд, Новы Паўднёвы Уэльс, Вікторыя.

## Апісанне 
Дробныя павукі, даўжыня цела каля 5 мм з ярка выяўленым палавым дымарфізмам. Самцы маюць ярка афарбаванае брушка (аранжавыя, сінія і чырвоныя меткі) і незвычайныя шлюбныя паводзіны; самкі невыразныя, шаравата-карычневыя. Для прыцягнення самак самцы вібруюць брушкам, разгортваюць бакавыя шчыткі-пласцінкі брушка, прыўздымаюць ногі і брушка дагары і рухаюцца («танчаць») злева направа. Пры адсутнасці ў самкі цікавасці яна можа злавіць і з’есці залётніка. Трэцяя пара ног самцоў, якая падымаецца і вібруе, адрозніваецца большай даўжынёй і афарбоўкай, а таксама наяўнасцю пучка белых валасінак на вяршыні. У спакоі і пры адсутнасці самкі самцы складаюць свой яркі веер (абгортваюць яго вакол брушка).

## Сістэматыка 
Від быў упершыню апісаны ў 1874 годзе англійскім пастарам і заолагам Актавіусам Пікард-Кембрыджам (*Octavius Pickard-Cambridge*; 1828—1917) пад першапачатковай назвай . Відавая імя *volans* у перакладзе з латыні азначае «лятаючы», паколькі чалавек, які даслаў Кембрыджу першыя ўзоры павукоў з Новага Паўднёвага Уэльса, паведаміў яму, што бачыў павукоў, «якія выкарыстоўваюць закрылкі брушка як крылы, каб павялічыць даўжыню скачкоў». Гэта перакананне было выкрыта Аўстралійскім арахналагічным таварыствам (*Australasian Arachnological Society*) толькі праз стагоддзе на Міжнародным арахналагічным кангрэсе, які прайшоў у Бразіліі (International Congress of Arachnology, Brazil, 2007). У 1991 годзе польскі арахнолаг прафесар  (Сядлецкі ўніверсітэт, Седльцы, Польшча) змяніў гэтае імя на сучаснае *Maratus volans* (Marek Żabka, 1991), даў першае падрабязнае апісанне і адзначыў, што «цяжка адэкватна апісаць вялікую прыгажосць афарбоўкі гэтага павука».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Jurgen C. Otto and David E. Hill (2011). «An illustrated review of the known peacock spiders of the genus *Maratus* from Australia, with description of a new species (Araneae: Salticidae: Euophryinae).» — Peckhamia **96.1**: 1-27.
* Thornhill, R., Alcock, J., (1984). The Evolution of Insect Mating Systems, Science Ne Series, 223(4638), 808—809
* 

## Спасылкі 
* Peacock Spider 1 (Maratus volans). Відэа танцаў павука. youtube.com
* Ed Nieuwenhuys: Peacock spider (Фота)
* Maratus volans (Pickard-Cambridge O., 1874) . Global Species Database of Salticidae (by Jerzy Prószyński. Version May 14th, 2016). peckhamia.com
* Maratus volans (O. Pickard-Cambridge, 1874), The world spider catalog, version 17.0. *Natural History Museum Bern*.

Катэгорыя:Эндэмікі Аўстраліі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1874 годзе
Катэгорыя:Павукі-скакуны
Рэстаран спадара Септыма

**«Рэстаран спадара Септыма»** () — французская кінакамедыя з Луі дэ Фюнэсам у галоўнай ролі.

## Сюжэт 
Месье Септым (Луі дэ Фюнэс), вядомы парыжскі рэстаратар, усё сваё жыццё прысвяціў любімай справе. Рэстаран замяніў яму нават асабістае жыццё. Менавіта таму рэстаран «Септым» з’яўляецца самым рэспектабельным у Парыжы і прывабліввае самую патрабавальную публіку, ад арыстакратаў і высокапастаўленых палітыкаў розных краін да французскіх чыноўнікаў, што робіць гонар яго ўладальніку. Але менавіта гэтая папулярнасць аднойчы гуляе з мсье Септымам злыя жарты. Прэзідэнт адной з паўднёвых краін, знаходзячыся з афіцыйным візітам у Парыжы, вырашае наведаць «Септым» і таямнічым чынам знікае акурат з-за стала. Каб пазбегнуць міжнароднага скандалу, паліцыя распрацоўвае мудрагелісты план — выдае знікненне прэзідэнта Навалеса за выкраданне з мэтай выкупу, тым самым спадзеючыся выбавіць сапраўдных выкрадальнікаў. А на ролю прынады камісар паліцыі (Бернар Бліе) выбірае Септыма. Яму даручаецца перадаць уяўным выкрадальнікам чамадан з грашыма. Галоўнымі ж падазронымі з’яўляюцца некалькі палітычных імігрантаў, суайчыннікаў Навалеса, якія сапраўды распрацоўвалі план выкрадання прэзідэнта, але не паспелі прывесці яго ў выкананне. Яны ідуць за Септымам следам, каб выйсці на выкрадальнікаў, якія зблыталі іх планы…

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Кінакамедыі Францыі
Катэгорыя:Фільмы 1966 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 1966 года
Катэгорыя:Фільмы Gaumont
Оскар Лійганд

**Оскар Лійганд** (; ) — эстонскі акцёр тэатра і кіно. Заслужаны артыст Эстонскай ССР (1968).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і механіка. У 1937 годзе скончыў прыватную тэатральную студыю Паўля Сепа ў Таліне. У 1936—1944 гадах — акцёр Эстонскага драматычнага тэатра ў Таліне, у 1944—1950 гадах — тэатра «Ванемуйнэ» ў Тарту, у 1950—1952 гадах — тэатра «Угала» у Вільяндзі. З 1952 па 1986 год быў акцёрам Эстонскага дзяржаўнага тэатра лялек (Ants Kivirähk).

Апроч выступаў на тэатральнай сцэне, зняўся ў шматлікіх эстонскіх кінафільмах, у тым ліку «Хлопцы адной вёскі», «Ледаход», «Азірніся ў дарозе», «Новы нячысты з пекла», «Ім было васямнаццаць», «Паўдзённы парай», «Бязумнасць», «Бязумнасць», «Спытай у мёртвых», «Камічны палюбоўнік, ці Любоўныя задумы сэра Джона Фальстафа», «Сляза Князя цемры», «Бераг вятроў», «Авечка ў правым ніжнім куце», «Гаспадар сядзібы Кырбоя», «Гладыятар» і інш.

Член Эстонскага тэатральнага саюза (з 1946).

Пахаваны на Талінскіх лясных могілках.

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры Эстоніі
Тані Маршаль

**Тані Маршаль** (; ) — французская , , сцэнарыст і прадзюсар.

## Біяграфія 
Тані Маршаль (поўнае імя Энтані-Лі Караліна Джулія Маршаль) нарадзілася ў Нёі-сюр-Сен, дэпартамент О-дэ-Сен на захад ад Парыжа ў сям’і французскай актрысы Мішлін Прэль і амерыканскага акцёра і рэжысёра Уільяма Маршала. Адзінакроўны брат — акцёр Майкл Маршал.

У кіно пачала здымацца ў 1971 годзе. Першым прыкметным з’яўленнем на экране стала роля Бобіна ў камедыі рэжысёра Жака Дэмі «Крыху цяжарны» (1973). Рэжысёрскі дэбют адбыўся ў 1989 годзе з фільмам «Пентымента», знятым паводле сцэнарыя Сільвіі Гранацье.

Найбольш вядомая па фільмах «Не такая ўжо каталічка», які ўдзельнічаў у конкурсных праграмах Берлінскага і Венецыянскага фестываляў, і Салон прыгажосці «Венера» ​​(1999), які атрымаў прэмію «Сезар» як найлепшы фільм года.

Падпісант петыцыі ў падтрымку рэжысёра Рамана Паланскі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры Францыі
Уільям Джонсан Солас

**Уільям Джонсан Солас** (; 30 мая 1849 — 20 кастрычніка 1936) — брытанскі геолаг, антраполаг і палеантолаг. Аўтар шматлікіх прац, у тым ліку трох кніг. Член Каралеўскага таварыства, кавалер шэрагу ўзнагарод.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Бірмінгеме. Навуковыя інтарэсы Соласа адрозніваліся шырынёй — ён вывучаў губак, займаўся заалогіяй, апісваў новыя віды плезіязаўраў і прадуктыўна займаўся антрапалогіяй. У 1896 годзе ўзначаліў экспедыцыю на рыф Фунафуці, члены якой спрабавалі спазнаць будову і паходжанне каралавых рыфаў. Абсталяванне працавала са збоямі, але па выніках прадпрыемства навуковец змог апублікаваць кнігу *The Legendary History of Funafuti* («Легендарная гісторыя Фунафуці»). У старасці адрозніваўся эксцэнтрычнасцю. Памёр на працоўным месцы.

## Асабістае жыццё 
Двойчы быў у шлюбе і меў некалькіх дзяцей. Дачка  (1877—1965) стала прыкметным навукоўцам і нават паспела папрацаваць разам з бацькам. Дачка Герта атрымала PhD і пераклала некалькі прац на нямецкую мову.

## Узнагароды 
* Медаль Бігсбі (1893)
* Медаль Воластана (1907)
* Каралеўскі медаль (1914)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Геолагі Вялікабрытаніі
Суддзя і забойца

**«Суддзя і забойца»** () — гістарычны фільм, крымінальная драма рэжысёра Бертрана Тавернье. Францыя, 1976 год. Карціна заснавана на сапраўдных падзеях, звязаных са шматлікімі жорсткімі злачынствамі «французскага патрашыцеля» Жазефа Вашэ.

## Сюжэт 
1883, Францыя, Лурд. Суддзя Русо (Нуарэ) павінен вынесці рашэнне па справе былога сяржанта Жазефа Буўе (Галабру), нядаўна злоўленага серыйнага забойцы і гвалтаўніка. У сваіх гутарках з абвінавачаным Русо хоча зразумець, ці з’яўляецца Буўе вар’ятам-ветэранам, які мае патрэбу ў псіхіятрычным лячэнні, ці ён — разважлівы ашуканец, які маскіруе сваю жорсткасць пад маскай вар’яцтва. На працягу ўсёй карціны прасочваецца супрацьпастаўленне філасофіі, побыту забяспечанага буржуа і галоднага паўбеднага валацугі. Фільм адлюстроўвае атмасферу нецярпімасці ў грамадстве канкрэтнага перыяду гісторыі Францыі, які папярэднічае «справе Дрэйфуса» і наступнага сацыяльнага канфлікту. Краіна, якая нядаўна страціла частку сваёй тэрыторыі, спрабавала абвінаваціць у гэтым іншародцаў і іншаверцаў.

## У ролях 
* Філіп Нуарэ — суддзя Русо
* Мішэль Галабру — сяржант Жазеф Буўе
* Ізабэль Юпэр — Роз
* Жан-Клод Брыялі — адвакат Вільё.

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы 1976 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Дэтэктыўныя фільмы Францыі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы, заснаваныя на рэальных падзеях
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1976 года
Катэгорыя:Фільмы пра смяротнае пакаранне
Насавая хустачка

**Насавая хустачка**, **насоўка** або **насатка ** — тканінны кавалак квадратнай або прамавугольнай формы, прызначаны для асабістай гігіены, напрыклад выцірання носа, твару і рук. Вырабляецца з бавоўны, льну, шоўку або іншых матэрыялаў. Насоўкі маюць шырокае гістарычнае і культурнае значэнне, выкарыстоўваюцца як дэкаратыўны аксесуар і могуць быць элементам этыкету. У сучасным свеце часта замяняюцца аднаразовымі папяровымі сурвэткамі, але застаюцца папулярнымі ў пэўных сітуацыях і сярод прыхільнікаў экалагічнай моды.

## Гісторыя 
Першыя сведчанні пра насавыя хустачкі датуюцца часамі старажытных цывілізацый. У Старажытным Рыме яны былі вядомыя як *sudarium* і выкарыстоўваліся для асабістай гігіены. Існуюць археалагічныя сведчанні выкарыстання насовак у Кітаі ў перыяд дынастыі Чжоў (1000 год да н.э.). Знойдзеныя археолагамі фігуркі трымалі кавалкі тканіны, якія, як мяркуецца, выкарыстоўваліся для абароны ад сонца або для асабістай гігіены.

У сярэднявечнай Еўропе насавыя хустачкі сталі сімвалам статусу. Рыцары насілі хустачкі сваіх дам на шлемах як талісманы на ўдачу. У XIX стагоддзі сярод мужчын стала модным насіць насавыя хустачкі ў кішэнях пінжакоў як сімвал статусу.

У XX стагоддзі з’яўленне аднаразовых папяровых сурвэтак прывяло да зніжэння папулярнасці насавых хустачак. Аднак у XXI стагоддзі цікавасць да іх адраджаецца дзякуючы модным тэндэнцыям і экалагічнай свядомасці.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэкстыль
Катэгорыя:Прадметы асабістай гігіены
Ален Карно

**Ален Карно** ; ) — французскі   і .

## Біяграфія 
Пасля атрымання музычнай адукацыі скончыў Інстытут кінематаграфіі () у Парыжы.

У 1969 годзе пачаў шлях у «вялікім кіно» у якасці асістэнта рэжысёра фільма Коста-Гаўраса «Прызнанне». Следам яшчэ некалькі прац у якасці асістэнта рэжысёра.

У 1973 годзе дэбютаваў фільмам «Францыя, акцыянернае таварыства», прытчы пра легалізацыю наркотыкаў, які праваліўся ў пракаце. Аднак наступныя фільмы з удзелам Іва Мантана «Паліцэйскі кольт „Пітон 357“» (1976), «Пагроза» (1977), «Чорная серыя» (1979) і «Выбар зброі» (1981) выклікалі вялікі грамадскі рэзананс. Гэтыя фільмы адрозніваліся неўласцівай для таго часу ў еўрапейскім кіно «натуралізацыяй» паўсядзённай жорсткасці. Напрыклад, у «Пітоне 357» камісар, несправядліва западозраны ў забойстве палюбоўніцы, спальваў твар кіслатой, каб пазбегнуць апазнання сведкамі.

Яго фільм «Форт Саган» (з удзелам Жэрара Дэпардзьё і Катрын Дэнёў, 1984) стаў на той перыяд самым дарагім фільмам у Францыі.

У 1987 годзе зняў тэлефільм пра Афганістан («Afghanistan, le Pays Interdit») у серыі сюжэтаў пад назвай «Médecins des Hommes».

У 1992 годзе карціна Корна «Усе раніцы свету», якая расказвае гісторыю знакамітага музыканта XVII стагоддзя Марэна Марэ, атрымала першую прэмію французскага кінематографа — «Сезар». Фільм перамог адразу ў сямі намінацыях: за найлепшы фільм, найлепшую рэжысуру, найлепшую жаночую ролю другога плана, найлепшую аператарскую работу, гук, музыку і касцюмы.

Таксама зняў фільмы «Індыйскі накцюрн» (паводле аднайменным рамане Антоніа Табукі), экранізаваў раман Амелі Натомб «Страх і трапятанне».

Апошняя праца рэжысёра — трылер «Злачынства страсці» (), які выйшаў на экраны французскіх кінатэатраў ужо пасля смерці рэжысёра, у жніўні 2010 года.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры Францыі
Наталля Барысаўна Кучмель

**Наталля Барысаўна Кучмель**, таксама **Наталка Кучмель** (нар. 4 ліпеня 1964, Мінск) — беларуская паэтэса.

Нарадзілася ў сям’і медыцынскіх работнікаў. Скончыла школу ў 1981 годзе, філалагічны факультэт БДУ ў 1986 годзе.

Працавала карэктарам, стылістычным рэдактарам, перакладчыкам у навуковых выдавецтвах і перыядычных выданнях. Станам на 2005 год працавала карэктарам у РУП «Выдавецкі цэнтр БДУ».

Друкавалася ў супольным паэтычным зборніку «Літаратурны квартал» (2003), часопісах «Першацвет», «Маладосць», штотыднёвіку «Літаратура і мастацтва» і іншых.

Кніга паэзіі «Імгненні» выйшла ў выдавецтве «Мастацкая літаратура» ў 2005 годзе.

Таксама перакладчыца шэрагу твораў з польскай мовы.

## Прызнанне 
* Шорт-ліст прэміі Гліняны Вялес за 2006 год з кнігай «Імгненні»
* Прэмія Блакітны свін у 2011 годзе «за выхаванне літаратурнага густу ў маладых паэтаў, нонканфармізм і творчую сумленнасць».
* Шорт-ліст прэміі Гліняны Вялес за 2024 год з кнігай «Залатое»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*
Harpactira pulchripes

**Harpactira pulchripes** — від павукоў сямейства  з ярка-жоўтым целам і металічнымі сінімі нагамі, які жыве ў Паўднёвай Афрыцы. Упершыню ён быў апісаны Рэджынальдам Інэсам Покакам у 1901 годзе. Гэта вельмі жаданы від птушкаедаў у Еўропе і Амерыцы, які займаўся развядзеннем тарантулаў. Яго відавая назва *pulchripes* паходзіць ад лацінскага «*pulchri*», што азначае «прыгожы», і «*pes*», што азначае «ступні», утвараючы назву «прыгожыя ступні».

## Апісанне 
У *Harpactira pulchripes* ногі сіняга колеру з металічным адлівам. Гэты сіні колер распасціраецца ад прадплюсны да вяртлуга, дзе ён змяняецца на ярка-аранжавы або жоўты. Панцыр аранжавага або жоўтага колеру з невялікай колькасцю чорнага малюнка, які такі ж, як на апістасоме. Назіраецца палавы дымарфізм, бо ў самцоў ногі даўжэйшыя, а ў самак больш цьмяная афарбоўка. Максімальны дыяганальны размах ног у самак складае 14 см, а ў самца — 10 см. Самкі жывуць каля 12 гадоў, а самцы — усяго 2-3 гады. Гэты павук валодае значным з медыцынскага пункту гледжання ядам, хоць інфармацыі аб яго сіле вельмі мала.

## Асяроддзе пражывання 
Прадстаўнікі віду жывуць у Паўднёвай Афрыцы ў , дзе ў асноўным засушлівая мясцовасць з сярэдняй тэмпературай 25 °C, сярэднегадавым колькасцю ападкаў 628 мм і сярэдняй вільготнасцю 77 %, а сярэдняя вышыня над узроўнем мора складае 580 м.

## Паводзіны 
Гэты павук —  тарантул Старога Свету. Хоць гэты птушкаед уключаны ў падсямейства , прадстаўнікі якогда вядомыя сваёй агрэсіўнасцю, ён з’яўляецца выключэннем і валодае прыкметна больш спакойным норавам, чым іншыя прадстаўнікі яго падсямейства. Яны неверагодна хуткія, хоць гэты павук хутчэй палахлівы, чым абараняецца, што дзіўна, улічваючы яго значны з медыцынскай пункту гледжання яд. У дадатак да сваіх спакойных паводзінаў, яны праводзяць большую частку часу на ўвазе ў сваіх сетках.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Павукі-птушкаеды
Сахалінскі бурштын

**Сахалінскі бурштын** — выкапнёвая смала кайназойскага ўзросту, якая паходзіць з вострава Сахалін. Асноўнае радовішча размешчана на беразе Ахоцкага мора, недалёка ад вусця ракі Найба і вёскі Старадубскае. Датуецца эацэнам. У сахалінскім бурштыне знойдзена больш за 800 інклюзаў, такіх як насякомыя і павукападобныя; у працэсе дыягенезу пад уздзеяннем высокіх тэмператур целы многіх з іх дэфармаваны і запоўнены смалой, што зніжае іх кантраснасць і абцяжарвае вывучэнне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сахалінская вобласць
Катэгорыя:Бурштын
Аляксандр Чарнуха

**Аляксандр Чарнуха** — беларускі журналіст, музычны крытык, пісьменнік і ютубер.

Стваральнік і вядучы ютуб-канала «Міністэрства сепультуры» і тэлеграм-канала «Беларуская музыка».

Дэбютаваў як пісьменнік у 2022 годзе з кнігай «Свінні» — сатырай на беларускае правінцыйнае жыццё з алюзіямі на падзеі 2020 года. У 2024 годзе выйшаў яго зборнік апавяданняў «Гвалт», творы аб’яднаны ў эпічную гісторыю, у апавяданнях пераплецены фікшан і нон-фікшан.

## Прызнанне 
* Шорт-ліст прэміі Гліняны Вялес за 2024 год са зборнікам апавяданняў «Гвалт».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* https://t.me/charnuxa — тэлеграм-канал «Беларуская музыка»
* https://www.youtube.com/@minsepultury — YouTube-канал «Міністэрства сепультуры»
*
Крантцыт

**Крантцыт, «Няспелы бурштын»**, выкапнёвая смала — часткова зацвярдзелая жывіца найстаражытных іглічных дрэў верхнемелавога і палеагенавага перыядаў. Крантцыт быў апісаны ў 1859 годзе нямецкім хімікам, фармацэўтам і мінеролагам  (1804—1884), які атрымаў узор на экспертызу ад мінеролага  (1808—1872), у гонар якога і была названая новая разнавіднасць бурштыну.

Крантцыт распаўсюджаны ў Балтыйскім басейне. Пад тоўстай крохкай скарынкай выветрывання знаходзіцца глейкая, эластычная, мяккая смала. Колеравая палітра вар’іруецца ад жоўтага да аліўкавага. Лічыцца, што аліўкавы колер бурштыну надаюць водарасці, распаўсюджаныя на дне Балтыйскага мора. Рэдкі выкапень сустракаецца, па большай частцы, у бурым вугле. Яго аналаг — балтыйскі сукцыніт.

У складзе крантцыту не ўтрымліваецца бурштынавай кіслаты, утрыманне серы часта дасягае 6 %, а яго адметнай асаблівасцю лічыцца наяўнасць араматычных злучэнняў.

Лёгка паліруецца, запальваецца. Электрызуецца пры трэнні, набываючы адмоўны зарад.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Смолы
Катэгорыя:Карысныя выкапні
Катэгорыя:Бурштын
Рэджыналд Інес Поўкак

**Рэджыналд Інес Поўкак** (; 1863—1947) — брытанскі заолаг і арахнолаг.

## Біяграфія 
Поўкак вывучаў заалогію пад кіраўніцтвам прафесараў  (1852—1936) і Уільяма Джонсана Саласа (1849—1936) ва ўніверсітэцкім каледжы Брысталя. У 1885 годзе ён працаваў асістэнтам у  ў Лондане. Ён адказваў за калекцыі павукоў-птушкаедаў (Theraphosidae) і мнаганожак (Myriapoda). З 1904 года і да сыходу на пенсію ў 1923 годзе ён быў кіраўніком Лонданскага заапарку. Затым Поўкак працаваў у аддзеле млекакормячых Брытанскага музея.

1 ліпеня 1889 года ён ажаніўся з Канстанцыяй Осбарн. Разам у іх было 5 дзяцей. Першыя дачка і тры сыны памерлі яшчэ ў маленстве. Пра чацвёртага сына, Канстанціна Інеса Поўкака, амаль нічога не вядома.

4 мая 1911 года Поўкак быў абраны членам Каралеўскага таварыства.

## Працы 
* *Catalogue of the genus Felis.* London 1951 p. m.
* *Mammalia.* Taylor & Francis, London 1939-41.
* *Arachnida.* Taylor & Francis, London 1900.
* *The highest Andes.* Methuen, London 1899.
* *Natural history.* Appleton, New York 1897.
* *Through unknown African countries.* Arnold, London 1897.
* *Chilopoda, Symphala and Diplopoda from the Malay Archipelago.* 1894.
* *Report upon the julidae, chordeumidae and polyzonidae.* Genua 1893.
* *Description of a New Species of polydesmus from Liguria.* Genua 1891.
* *Report on the oniscomorpha.* Genua 1891.
* *Report upon the chilopoda.* Genua 1891.
* *Contributions to our knowledge of the chilopoda of Liguria.* Genua 1890.
* *Three New Species of zephronia from the oriental region.* Genua 1890.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Заолагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Арахнолагі Вялікабрытаніі
Гета ў Тамашоўцы

**Гета ў Тамашоўцы** (ліпень 1942) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў у пасёлку Тамашоўка Брэсцкага раёна і бліжэйшых населеных пунктаў падчас Халакосту.

## Гісторыя 
У чэрвені 1941 года вёска Тамашоўка была захоплена вермахтам і знаходзілася пад нямецкай акупацыяй да 22 ліпеня 1944 года.

У ліпені 1942 года немцы, паслядоўна рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі ў Тамашоўцы гета. Туды былі сагнаныя прыкладна 2200 габрэяў — не толькі мясцовых, але і з бліжэйшых мястэчак. Гета займала плошчу ў 1,5 квадратных кіламетры. 

Сістэматычныя масавыя забойствы пачалі праводзіцца адразу пасля арганізацыі гета. Расстрэлы праводзілі размешчаныя ў Дамачаве кавалерыйскі эскадрон жандармерыі, паліцыя і зондэркаманда СД. Больш за 500 яўрэяў Тамашоўскага гета былі забітыя ў душагубках.

Паводле адных звестак, да канца ліпеня, па іншых — 20 верасня 1942 года ўсе яўрэі ў Тамашоўцы былі забітыя. Апошніх вязняў забівалі на працягу чатырох дзён на Камароўскім полі ля супрацьтанкавага рова за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, за 500 м па правы бок дарогі Уладава—Брэст.

## Памяць 
У 1954 годзе на магіле ахвяр генацыду яўрэяў быў усталяваны абеліск.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Тамашоўка
Катэгорыя:Гісторыя Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Тамашоўка
Гетэракісы

**Гетэракісы** (*Heterakis*) — род паразітычных круглых чарвей сямейства .

## Апісанне 
Прадстаўнікі гэтага роду — драбнюткія круглыя чарвякі даўжынёй усяго 1 см, якія заражаюць розныя віды птушак, уключаючы свойскіх кур, індыкоў, качак, гусей, рабчыкаў, цацарак, курапатак, фазанаў і перапёлак.

Нематоды бялёсага колеру, цыліндрычнай формы, з тонкімі падоўжнымі баразёнкамі па ўсім целе. Абалонка цела прадстаўляе сабой бялковы пласт, званы куцікулай. Пярэдні канец — гэта рот з выразна выяўленымі вуснамі, а задні праход адкрываецца ў кірунку задняга канца. Яны адрозніваюцца выражаным палавым дымарфізмам. Самцы карацейшыя і драбнейшыя, з прамымі тупымі хвастамі, а самкі буйнейшыя і даўжэйшыя, з выгнутымі хвастамі. Усе яны дэманструюць прамы жыццёвы цыкл.

## Віды 
У склад роду ўваходзіць каля 10 відаў, але класіфікацыя часта неадназначная з-за іх блізкага падабенства, таму паўстаў шэраг сінонімаў.  Schrank, 1788;  von Linstow, 1906; і  Schrank, 1870 з’яўляюцца найбольш вывучанымі відамі з пункту гледжання распаўсюджанасці, патагеннасці і біялогіі. Яны жывуць у прасвеце сляпой кішкі гаспадара.

## Значэнне 
Выклікаюць надулярны , дыярэю, знясіленне і смерць.  з’яўляецца найбольш вядомым відам і найбольш важным, паколькі ён пераносіць прасцейшага паразіта віду  у птушак.

Хранічная інвазія прадстаўнікоў , у тым ліку і прадстаўнікоў роду гетэракісы называюць гетэракідоз.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* BioLib
* ZipcodeZoo
* Bioinformatics Centre, NEHU
* The Merck Venterinary Manual 
* Heterakis at University of Alberta

Катэгорыя:Паразіты птушак
Катэгорыя:Круглыя чэрві
Службовая лесвіца

**«Службовая лесвіца»** () — французскі мастацкі фільм Карла Рыма з Эчыкай Шуро і Луі дэ Фюнэсам у галоўных ролях.

## Сюжэт 
Мары-Лу знаёміцца ​​з фатографамі, якія працуюць у тэатры, і расказвае ім гісторыі са свайго жыцця, пра людзей, у якіх яна працавала служанкай.

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы Францыі
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы 1954 года
Антоній Раман Жук

**Антоні-Раман Жук** (25 ліпеня 1830 — пасля 1905) — ваенны дзеяч Расійскай імперыі.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Жукоў герба «Слепаўрон». Антоні-Раман нарадзіўся 25 ліпеня 1830 года і быў ахрышчаны 27 ліпеня 1830 года. Католік. Яго бацькам быў Людвік Жук (нар. 1797), арандатарам засценка Душава Слуцкага павета. Людвік атрымаў у застаўнае валоданне фальварак Стары Капыль ад суддзі межавога слуцкага Мікалая Загорскага (1834) і жыў там да 1839 года, пазней — у фальварку Вуглы (1852—1853) і маёнтку Душава (1856). Маці Антоні-Рамана — Юзэфа з роду Паплаўскіх.

### Ваенная служба 
Антоні-Раман Жук служыў у розных вайсковых фарміраваннях Расійскай імперыі. У 1854—1855 і 1856—1862 гадах ён быў у Эстляндскім палку, а ў 1855—1856 гадах — у Эстляндскім рэзервовым палку. З 1862 па 1867 год служыў у 59-м Люблінскім пяхотным палку, а ў 1867—1870 гадах — у 57-м Модлінскім пяхотным палку, дзе ў 1868—1869 гадах быў камандуючым ротай, а ў 1869—1870 — камандзірам роты. У 1870—1887 гадах служыў у 58-м Пражскім пяхотным палку, дзе быў камандзірам роты (1870—1879, 1880—1881), камандуючым батальёнам (1879—1880), камандзірам батальёна (1884—1887) і старшынёй палкавога суда (1884—1885).

Быў сябрам экзаменацыйнай камісіі пяхотнага юнкерскага вучылішча ў Адэсе (1881) і Адэскага ваенна-акруговага суда (1881). У 1884 годзе атрымаў званне падпалкоўніка. 9 чэрвеня 1887 года выйшаў у адстаўку «па хваробе» з чынам палкоўніка.

## Узнагароды 
Антоні-Раман Жук быў узнагароджаны:
* Ордэнам Святога Станіслава 3-й ступені (1873);
* Ордэнам Святога Станіслава 2-й ступені (1886);
* Ордэнам Святой Ганны 3-й ступені (1878);
* Бронзавым медалём у памяць вайны 1853—1856 гадоў (як удзельнік);
* Цёмна-бронзавым медалём у памяць вайны 1877—1878 гадоў (як удзельнік).

## Асабістае жыццё 
З 1873 па 1905 гады жыў у горадзе Мікалаеў Херсонскай губерні. Быў жанаты з Аленай Апалонаўнай Генбачавай (нар. каля 1859), з якой узяў шлюб 3 ліпеня 1888 года ў Мікалаеўскай царкве Святога Аляксандра Неўскага. Дзеці:

* Антаніна (13 чэрвеня 1885, Мікалаеў — 18 сакавіка 1955, Ленінград), мастачка. У першым шлюбе з 28 красавіка 1903 года за падпаручнікам Яўгенам Адольфавічам Плявакам (1878—1919); у другім шлюбе — за Аляксандрам Уладзіміравічам Макоўскім (1869—1924), жывапісцам, графікам, членам Таварыства перасоўнікаў, акадэмікам і прафесарам Імператарскай Акадэміі мастацтваў.

* Аляксандр (нар. 19 жніўня 1891). Ахрышчаны 25 жніўня 1891 года ў Мікалаеўскай царкве іконы Божай Маці «Усіх тужлівых радасць». Выхоўваўся за дзяржаўны кошт у кадэцкім корпусе горада Яраслаўль (1903).
* Вольга (15 снежня 1893, Мікалаеў — 22 красавіка 1976, Ленінград). У шлюбе з Максімам Сямёнавіч Вонскім (1892—1941).
* Мікалай (нар. 16 ліпеня 1896). Ахрышчаны 27 ліпеня 1896 года ў Мікалаеўскай царкве Святога Аляксандра Неўскага.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Палкоўнікі (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Жукі герба «Слепаўрон»
Сезон 2023/2024 «Барысаў-БДУФК»

У сезоне 2023—2024 валейбольны клуб «Барысаў-БДУФК» з горада Барысаў прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2023/2024 (**7-е месца**),
* Кубак Беларусі 2023 (**4-е месца	**).

## Склад каманды 
* Аляксей Папека (1998)
* Уладзіслаў Кавалёў (2006)
* Арцём Кудрашоў (1995)
* Ягор Барысёнак (2001)
* Павел Емяльянаў (1998)
* Яўгеній Язерскі (1999)
* Яўген Грэцкі (2001)
* Аляксандр Фаменка	(1998)
* Аляксандр Пятрэвіч (2001)
* Аляксандр Шклянка (1995)
* Алег Вялічка (1993)
* Дзмітрый Жэгздрын (1982)
* Яўгеній Ванцовіч (1996)
* Піліп Гудаў (1998)
* Мікіта Філіпаў (2003)
* Мікалай Волкаў (2002)

## Трэнеры каманды 
*  Руслан Селяўка (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2022/2023 «Барысаў-БДУФК»
* Сезон 2024/2025 «Барысаў-БДУФК»

## Спасылкі 
* 2023/24 
2023/2024
Барысаў-БДУФК
Катэгорыя:2023 год у Барысаве
Катэгорыя:2024 год у Барысаве
Александэр Нокс

**Александэр Нокс** (; ) — канадскі  і аўтар прыгодніцкіх раманаў.

За сваю кар’еру, якая ахоплівае перыяд з 1920-х да канца 1980-х гадоў, ён зняўся ў больш чым 100 фільмах, тэлевізійных і тэатральных пастаноўках. Быў намінаваны на прэмію «Оскар» і атрымаў «Залаты глобус» за выкананне ролі амерыканскага прэзідэнта Вудра Вільсана ў фільме 1944 года «Вільсан». Аднак яго кар’еры ў ЗША перашкодзіў макартызм, і астатак сваёй кар’еры ён правёў у Вялікабрытаніі.

Акрамя акцёрскай кар’еры, Нокс таксама быў пісьменнікам, пісаў прыгодніцкія раманы, дзеянне якіх адбываецца ў раёне Вялікіх азёр у 19 стагоддзі, а таксама п’есы і дэтэктыўныя раманы.

## Узнагароды 
* Залаты глобус 1944 — «Найлепшы акцёр у драме» («Вільсан»)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Некралог у *New York Times*
Зароўе (Шклоўскі раён)

**Заро́ўе** (, ) — былая вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Славенскага сельсавета.

Скасавана ў сакавіку 1977 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Энтані Франчоза

**Энтані Франчоза** (; сапраўднае імя — **Энтані Джордж Папалеа** (); ) — амерыканскі .

Пачаў сваю кар’еру на сцэне і зрабіў прарыў, сыграўшы брата наркамана ў п’есе «Капялюш, поўны дажджу», якая прынесла яму намінацыю на прэмію «Тоні» за найлепшую мужчынскую ролю ў п’есе. Ён паўтарыў сваю ролю ў экранізацыі п’есы, за якую ён атрымаў прэмію Венецыянскага кінафестывалю 1957 года за найлепшую мужчынскую ролю і быў намінаваны на прэмію «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю ў галоўнай ролі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Сцяпанаўка (Круглянскі раён)

**Сцяпа́наўка** (, ) — былы пасёлак у Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіў у склад Комсеніцкага сельсавета.

Скасаваны ў сакавіку 1977 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Актавіус Пікард-Кембрыдж

**Актавіус Пікард-Кембрыдж** () (1828—1917) — англійскі пастар і заолаг. Дзядзька англійскага арахнолога Фрэдэрыка Актавіуса Пікард-Кембрыджа (1860—1905).

## Біяграфія 
Актавіус Пікард-Кембрдж вывучаў тэалогію ва ўніверсітэце Дарэма. Ён быў пасвечаны ў 1858 годзе, змяніўшы бацьку ў Блоксфарце ў 1868 годзе.

Яго запалам былі птушкі, а пасля сустрэчы з Джонам Блэкуолам прыкладна ў 1854 годзе сталі таксама павукі. Ён упершыню навукова апісаў вялікую колькасць павукоў, уключаючы  і , і стаў вядучым сусветным аўтарытэтам у арахналогіі.

У 1887 ён стаў членам Каралеўскага таварыства.

## Працы 
* «Arachnida», in *Encyclopaedia Britannica*, 9th Edition, Volume II (Edinburgh, 1875)
* ''The Spiders of Dorset: From the 'Proceedings of the Dorset Natural History and Antiquarian Field Club.' * (Sherbourne, 1879-82)
* *Araneidea*. Scientific Results of the Second Yarkand Mission. (Calcutta, 1885)
* *Monograph of the British Phalangidea or Harvest-Men''. (Dorchester, 1890)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Візантыйская ссылка Рагвалодавічаў

У 1129 годзе вялікі князь кіеўскі Мсціслаў Уладзіміравіч **саслаў полацкіх князёў у Візантыю**. Практычна ўвесь род полацкіх князёў — якія названы «крывіцкімі князямі» — спачатку вывезены ў Кіеў, дзе, паводле Васіля Тацішчава, над ім адбыўся «суд рускіх князёў». Пасля ўсе яны разам сем’ямі (съ женами и с дѣтми) сасланы ў Візантыйскую імперыю. З летапісу вядомы некаторыя імёны сасланых князёў — Давыд, Расціслаў, Святаслаў Усяславічы і «Рагвалодавічы два» (імёны «двух Рагвалодавічаў» — Васіль і Іван з’яўляюцца толькі ў спісах канца XV ст.). Ізяславічаў пасадзілі ў тры чаўны, у кожным такім чоўне магло змясціцца да сарака чалавек.

В то же времѧ . взидоста кнѧжича два . исъ Цр҃ѧгорода . заточени били . Мьстиславомъ великъıмъ . кнѧземъ Киевьскъıмъ . зане не бѧхоуть его воли . и не слъıшахоуть его . коли е зовѧшеть в Роускоую землю в помощь /…/ и оупорозьнѧсѧ Мьстиславъ ѿ рати . и помѧноу первѣи посла по Кривитьстѣи кн҃зѣ по Дв҃да по Ростислава . и Ст҃ослава . и Рогъволодича два . и оусажа оу три лодьи . и поточи и . Цр҃юградоу за неслоушание ихъ а моужи свои посажа по городомъ ихъ. мъı же на преднее възъвратимсѧ ❥

Паводле Тацішчава, імператар Іаан II Камнін, сын якога Аляксей быў жанаты з дачкой Мсціслава Уладзіміравіча Еўпраксіяй, гасцінна прыняў полацкіх князёў і прызначыў ім месцы ў войску. На думку Кашляка, не выключана, што ў візантыйскім выгнанні ў полацкіх князёў маглі нарадзіцца дзеці. Паводле Тацішчава, што Іаан II Камнін паслаў Ізяславічаў у складзе імператарскіх войск на вайну з сарацынамі (арабамі або сельджукамі). На думку Кашляка, сасланыя ў Візантыю полацкія князі знайшлі сваё месца сярод сярэдняга эшалону вайсковай эліты імперыі. Магчыма, сярод полацкіх выгнаннікаў была і княгіня Ксенія Брачыслаўля (у такім разе жонка Брачыслава і нявестка Давыда Усяславіча), пахаваная ў царкве Данілы Стоўпніка ў Македоніі. У 1139 годзе паведамляецца пра вяртанне двух княжычаў, гэта адбылося ў час, калі ўладу ў Кіеве атрымаў Усевалад Ольгавіч, сын таксама выгнанніка ў Візантыю — Алега Святаславіча. Імаверна, што маглі вярнуцца і некаторыя іншыя Ізяславічы.

Такім чынам, маглі б вярнуцца і двое сыноў Расціслава Усяславіча — Давіл і Маўкольд, якіх паводле Васкрасенскага летапісу запрасілі і прынялі на княжанне вільняне.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
** *Дзярновіч А. І.* Візантыйскае выгнанне: эпапея полацкіх князёў у ХІІ ст. і пазней // Studia Historica Europae Orientalis = Исследования по истории Восточной Европы. Вып. 7, 2014. — С. 55—64.
* *Рукавишников, А. В.* Почему полоцкие князья были сосланы в Византию: свидетельства источников / А. В. Рукавишников // Древняя Русь. Вопросы медиевистики. — 2003. — № 2 (12). — С. 99-111.
* https://www.academia.edu/resource/work/144794894

Катэгорыя:Гісторыя Полацка
Катэгорыя:Полацкае княства
Катэгорыя:Ізяславічы Полацкія
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (862—1236)
Альф

**«Альф»** () — амерыканскі камедыйны тэлесерыял аб іншапланецяніне Альфе, які жыве ў амерыканскай сям’і. Вытворчасць тэлекампаніі Alien Productions для канала NBC. У ЗША серыял працягнуўся чатыры сезоны ў перыяд з 1986 па 1990 гады. Быў паказаны ў 80 краінах свету. Стваральнік серыяла Пол Фаска сам кіраваў лялькай Альфа падчас здымак і сам агучваў іншапланецяніна.

У некалькіх серыях першага сезона, дзе Альф бачны ў поўны рост, яго ролю выконваў акцёр-ліліпут Міхай Месарош, але здымкі з жывым акцёрам былі занадта дарагімі і працаёмкімі, таму пасля першага сезона поўнасцю перайшлі на ляльку.

## Сюжэт 
Яго радзіма — планета Мелмак, месца жыхарства — Лос-Анджэлес. Ён самаўпэўнены, капрызны і прагны. Ён прыстойны абжора, грубіян і буркун. Ён любіць катоў (у кулінарным сэнсе), яго цікаўнасць не ведае межаў, а разбуральныя здольнасці дзівяць уяўленне. Але намеры яго чыстыя, душа адкрыта, а сэрца спагадліва. Ён — Альф!

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы 1986 года
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя тэлесерыялы ЗША
Незалежны дух

**«Незалежны дух»** () — амерыканская кінапрэмія, арыентаваная, у першую чаргу, на амерыканскае незалежнае кіно. Існуе з 1984 года, прычым першы час называлася FINDIE Awards (*Friends of Independents* — сябры незалежных (рэжысёраў). Цяперашнюю назву носіць з 1986 года. З 2006 года лаўрэату ўручаецца металічная статуэтка ў выглядзе птушкі, якая сядзіць на слупе.

«Незалежны дух» уручаецца некамерцыйнай арганізацыяй Film Independent.

Цырымонія ўзнагароджання праходзіць у Санта-Моніцы, штат Каліфорнія напярэдадні ўручэння прэміі «Оскар» (да 1999 года — у апошнюю суботу перад уручэннем «Оскараў»).

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінапрэміі ЗША
Катэгорыя:Незалежны дух
Катэгорыя:З’явіліся ў 1984 годзе
1986 год у гісторыі тэлебачання

**1986** год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.

## Падзеі 
## Узнагароды 
## З’явіліся 
### Тэлевізійныя праграмы 
### Тэлевізійныя каналы 
### Серыялы 
*22 верасня ― «Альф»
## Нарадзіліся 
### Беларусь 
## Памерлі 
### Беларусь 
## Крыніцы 
## Спасылкі
Тэлебачанне
Катэгорыя:Гады ў тэлебачанні
Панаўка

Назву **Па́наўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Панаўка — хутар у Браслаўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Панаўка — былы пасёлак у Круглянскім раёне
(251) Сафія

**(251) Сафія** () — тыповы астэроід галоўнага пояса. Адкрыты 4 кастрычніка 1885 года аўстрыйскім астраномам Іаганам Палізам у Венскай абсерваторыі і названы ў гонар Сафіі, жонкі нямецкага астранома Хуга фон Зелігера.

## Літаратура 
* 

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (201—300)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* Minor Planet Discovery Circumstances
* Asteroid Lightcurve Data File
* Minor Planet Lightcurve Parameters

Катэгорыя:Астэроіды Галоўнага пояса
Сафія (значэнні)

**Сафія** ( — «мудрасць») — багаслоўскае і філасофскае паняцці, жаночае імя, а таксама назвы населеных пунктаў.

## Геаграфія 
### Балгарыя 
* **Сафія** — сталіца Балгарыі.
** Балгарская фондавая біржа — Сафія.
** Сафійская вобласць.

## Архітэктурныя помнікі 
* Саборы Святой Сафіі, Прамудрасці Божай, і храмы пакутніцы Сафіі, у тым ліку:
** Святая Сафія (Агія Сафія) — сабор у Канстанцінопалі.
** Святая Сафія (Кіеў) — сабор у Кіеве.
** Сафійскі сабор (Ноўгарад) — сабор у Вялікім Ноўгарадзе.
** Сафійскі сабор (Полацк) — сабор у Полацку.

## Іншае 
* (251) Сафія — астэроід.

## Гл. таксама 
* Званы Сафіі — штогадовы міжнародны фестываль арганнай музыкі, Полацк (Беларусь).
Брэнькаў

**Брэ́нькаў** (, ) — былая вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Лебядзянкаўскага сельсавета.

Скасавана ў сакавіку 1977 года, уключана ў склад пасёлка Старое Ляда.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Мошкі (Іванаўскі раён)

**Мошкі** — былая вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, знішчаная 1 снежня 1942 года нямецкім карным атрадам за магчымае аказанне жыхарамі вёскі дапамогі партызанам. З 55 жыхароў у той дзень загінулі 39, але амаль што ўсе выжылыя крыху пазней былі расстраляныя. Вёска пасля вайны не адрадзілася. У 1974 годзе на ўшанаванні памяці загінуўшых на магіле ўстаноўлены абеліск.

## Літаратура 
* книга «Память. Ивановский район», Мн. БЕЛТА, 2000, ст. 327;
* воспоминания родственников погибших, жителей деревень Вороцевичи, Снитово

Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Помнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Іванаўскага раёна
Тоўсты Лес (значэнні)

Назву **То́ўсты Лес** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Магілёўская вобласць:
** Тоўсты Лес — былая вёска ў Глускім раёне
* Мінская вобласць:
** Тоўсты Лес — вёска ва Уздзенскім раёне
Храбрае сэрца (фільм)

**«Храбрае сэрца»** або **«Адважнае сэрца»** () — амерыканская эпічная гістарычная драма 1995 года, другі поўнаметражны фільм, зняты і спрадзюсаваны Мэлам Гібсанам, які іграе шатландскага воіна Уільяма Уолеса ў Першай вайне за незалежнасць Шатландыі супраць караля Англіі Эдуарда I.

Фільм атрымаў дзесяць намінацый на прэмію «Оскар» і выйграў пяць, уключаючы «Найлепшы фільм», «Найлепшы рэжысёр» (Гібсан), «Найлепшая аператарская праца», «Найлепшы мантаж гукавых эфектаў» і «Найлепшы грым».

## Сюжэт 
Дзеянне фільма пачынаецца ў 1280 годзе ў Шатландыі. Гэта гісторыя легендарнага нацыянальнага героя Уільяма Уолеса, які прысвяціў сябе барацьбе з англічанамі пры каралю Эдвардзе I.

Ён рана страціў бацьку, які загінуў ад рук англічан, і яго забраў да сябе дзядзька Аргайл, які даў яму добрую адукацыю ў Еўропе. На радзіму Уільям вяртаецца ўжо дарослым чалавекам, які марыць завесці сям’ю і жыць мірным жыццём.

Але лёс распарадзіўся інакш. Яго нявесту забілі англічане, і ён пачаў свой крыжовы паход за свабоду.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1995 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы Мэла Гібсана
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы фільм»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі ЗША
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Paramount Pictures
Катэгорыя:Фільмы пра смяротнае пакаранне
Катэгорыя:Фільмы пра Лондан
Катэгорыя:Фільмы пра Шатландыю
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Джэймс Хорнер
Тоўсты Лес (Глускі раён)

**То́ўсты Лес** (, ) — былая вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Завалочыцкага сельсавета.

Скасавана ў сакавіку 1977 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Міцэна званочкавая

**Міцэна званочкавая** (*Mycena galericulata*) — від шапкавых базідыяльных грыбоў.

## Апісанне 
Шапка дыяметрам 2-4 см, званочкавая, радыяльна-трубчастая, шаравата-бурая, з няроўным краем. Мякаць тонкая, светла-шараватая.  Пласцінкі прырослыя, шырокія, рэдкія, белыя або ружаватыя. Ножка пустая, гладкая; уверсе белая, данізу аднаго колеру з шапкай.

Расце на пнях і ламаччы. На Беларусі пладаносіць у ліпені-жніўні.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Агарыкальныя