open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Леанід Аляксеевіч Путырскі

**Леанід Аляксеевіч Путырскі** (нар. , г. Маладзечна, Мінская вобласць) — беларускі вучоны і паэт. Доктар медыцынскіх навук, прафесар, член-карэспандэнт Акадэміі медыцынскіх навук Беларусі і Міжнароднай славянскай акадэміі навук.

## Біяграфія 
Скончыў з залатым медалём школу, у 8-м класе ў складзе маладзечанскай каманды стаў чэмпіёнам БССР па хакеі ў «Залатой шайбе». З чырвоным дыпломам — Беларускі медыцынскі інстытут, скончыў Акадэмію кіравання. Скончыў дактарантуру пры маскоўскім інстытуце анкалёгіі імя Герцэна. З 1979 года- у Навукова-даследчым інстытуце анкалогіі, кіраўнік аддзелу пухліны малочнай залозы.

## Творчасць 
Свае першыя вершаваныя радкі пачаў пісаць у Маладзечне ва ўзросце 14 гадоў. Першыя пачуцці і перажыванні складваліся ў радкі і запісваліся ў нататнік. Усе запісы захаваліся і праз шмат гадоў увайшлі ў два першыя зборнікі вершаў. Шмат гадоў разам з жонкай танчыў у народным ансамблі танца «Радуга» і за дваццаць гадоў аб’ехаў увесь Совецкі Саюз, пабываў за мяжой.

Аўтар 9 зборнікаў уласных вершаў: «Огонь и боль», «Верность», «Я приду», «Сила женщины», «Открытое сердце», «Душа», «Голос сердца», «Седые звезды», «Вечная тайна». У пяты зборнік «Адкрытае сэрца» увайшлі вершы, што напісалі пацыенты. Аўтар 2 зборнікаў песень і рамансаў. Каля 50 яго паэтычных твораў пакладзены на музыку. Аўтар кніг «Сердце хирурга», «Спасибо вам».

### Кнігі 
* Вечная тайна: сборник поэзии / Леонид Путырский. — Минск : Римско-католический приход святого Симона и святой Елены, 2008. — 240, [6] c.
* Седые звезды: сборник поэзии / Леонид Путырский. — Минск : Римско-католический приход святого Симона и святой Елены, 2016. — 257 с.
* Голос сердца: сборник поэзии / Леонид Путырский. — Минск : Римско-католический приход святого Симона и святой Елены, 2016. — 250 с.
* Удар молнии : истории болезни пациенток, которые так хотели жить… / Л. А. Путырский, Ю. Л. Путырский. — Минск : Тэхналогія, 2012. — 170 с.
* Душа: сборник поэзии / Леонид Путырский. — Минск : Римско-католический приход св. Симона и св. Елены, 2008. — 233, [5] с.
* Открытое сердце: Избр. стихи / Леонид Путырский. — Мн. : УП Культур. центр «Рай», 2001. — 160 с.
* Сила женщины: Избр. стихи / Леонид Путырский. — Мн. : Бел. дом печати, 1998. — 127 с.
* Я приду…: Избр. стихи / Леонид Путырский. — Мн. : Бел. дом печати, 1997. — 125 с.
* Верность: Избр. стихи / Леонид Путырский. — Мн. : Маладзеч. газ., 1996. — 127 с.
* Огонь и боль: Избр. стихи / Леонид Пустырский. — Мн. : Маладзеч. газ., 1996. — 127 с.

## Узнагароды 
Ордэнам Свяціцеля Кірылы Тураўскага I ступені. За самую нізкую занядбанасць рака малочнай залозы ў Беларусі амерыканцы ўзнагародзілі яго медалём Пашаны. На міжнародным кангрэсе ў Амерыцы атрымаў медаль «Выбітны інтэлект свету». Лаўрэат ВДНХ СССР, у яго 6 медалёў за распрацоўку інструментаў, якія ўжываюцца пры аперацыях у мамолага. Ганаровы грамадзянін горада Маладзечна.
 

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Маладзечна
Джэйш аль-Рашыдын

**Джэйш аль-Рашыдын** (, ) — іракская суніцкая паўстанцкая групоўка, якая ўдзельнічала ў шматлікіх партызанскіх акцыях супраць кааліцыйных сіл на чале з ЗША.

Была актыўна ў 2003—2008 і 2013—2017 гадах.

Групоўка створана ў першыя дні акупацыі Іраку, пачаўшы збіраць зброю з пакінутых ваенных лагераў іракскай арміі ў прыгарадах Багдаду. Батальёны «Джэйш аль-Рашыдын» дыслакаваліся ў розных частках краіны, у тым ліку ў паўночных і паўднёвых правінцыях. У склад арганізацыі ўвайшлі былыя вайскоўцы арміі Садама Хусейна, байцы Рэспубліканскай гвардыі і Федаін Садам.

У верасні 2007 года яна ўвайшла у скад кааліцыі «Фронт джыхаду і рэформаў».

## Гл. таксама 
* Спіс узброеных груповак грамадзянскай вайны ў Іраку (2011—2017)

## Спасылкі 
* https://web.archive.org/web/20120118074406/http://al-rashedeen.net/ - Al-Rashedeen Army English web site.
* https://web.archive.org/web/20091125073745/http://al-rashedeen.info/ - Al-Rashedeen Army Arabic web site.
* https://web.archive.org/web/20150520094037/http://stashbox.org/724618/frame2.jpg - logo

Катэгорыя:Іракскія паўстанцы
Катэгорыя:Іракскія групоўкі, якія змагаюцца супраць ІДІЛ
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2003 годзе
Хрызастом Татур

**Хрызастом Лаўрэнцій Дамінік Татур** () — дзяржаўны службовец на Беларусі за часамі Расійскай імперыі.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Татураў герба «Дамброва». Сын Івана, ротмістра новагародскага, і Варвары з Катлубаяў. Ахрышчаны 10 жніўня 1811 года ў Моўчадскім касцёле.

Прызнаны ў дваранстве вызначэннямі Мінскага дваранскага дэпутацкага сходу ад 16 чэрвеня 1826, 7 верасня 1835 і 30 сакавіка 1843 гадоў. Унесены ў 2-і разрад дваран Навагрудскага павета, быў калежскім рэгістратарам Ігуменскага земскага суда.

Памёр 11 (23) красавіка 1876 года, пахаваны на Ружанскіх могілках у Слоніме.

## Сям’я 
У шлюбе з Антанінай з Ярашэўскіх. Іхнія дзеці:
* Генрык Франц (1846—1907), археолаг, гісторык, краязнавец, калекцыянер;
* Ганна;
* Мангуся (Марыя?);
* Бася (Варвара?);
* Іосіф (Юзаф), нарадзіўся 19.03.1855 г., ахрышчаны 28.04.1855 г. у Бярэзінскім касцёле. Далучаны да роду вызначэннем Мінскага дваранскага дэпутацкага сходу ад (?).01.1862 г.

## Літаратура 
* 101/32 Хрызастом-Лаўрэнцій-Дамінік // Я — сын Ваш : Некрашэвічы герба «Любіч». Татуры герба «Данброва». Сеўрукі герба «Курч». Кернажыцкія герба «Юноша». Маствіловічы герба «Даленга» / Анатоль Статкевіч-Чабаганаў. — Мінск : Роднае слова, 2012. — 592 с. : іл. — (Летапіс беларускай шляхты). ISBN 978-985-90254-1-9

Катэгорыя:Павятовыя маршалкі слонімскія
Катэгорыя:Пахаваныя на Ружанскіх могілках (Слонім)
Хрызастом
Алена Рыгораўна Каралёва

**Алена Рыгораўна Каралёва** (нар. , Ленінград, РСФСР) — беларускі ўрач-псіхіятр. Доктар медыцынскіх навук (1994), прафесар (1996).

## Біяграфія 
Скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1962).
    
Працавала ва ўчастковай бальніцы (в. Сухая Даліна Гродзенскі раёна; 1962—1964, галоўны ўрач), Гродзенскім псіханеўралагічным дыспансеры (1964—1975, урач-ардынатар), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1975, медыка-псіхалагічны факультэт, кафедра псіхатэрапіі і клінічнай псіхадыягностыкі, прафесар, у 1995—2006 — загадчык кафедры; у 2006—2010 — загадчык кафедры псіхіятрыі і наркалогіі).

Навуковыя інтарэсы: дэпрэсіі позняга ўзросту; псіхатэрапія; псіхасаматыка.

## Узнагароды 
Знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (2005).

## Літаратура 
* Депрессивные психозы периода инволюции (клинико-катамнестическое исследование) : диссертация … доктора медицинских наук : 14.00.18 : защищена 00.00.0000 : утверждена 04.11.1994 / Королева Елена Григорьевна. — Москва, 1994.
* 
* Королева Елена Григорьевна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 225.
* Королева Елена Григорьевна // Заведующие кафедрами и профессора Гродненского государственного медицинского (института) университета : биографический справочник. — Гродно, 2003. — С. 292—293.
* Королева Елена Григорьевна // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету : события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 410.

Катэгорыя:Псіхіятры СССР
Катэгорыя:Псіхіятры Беларусі
Цемнікаўскае княства

**Цемнікаўскае княства** — сярэднявечная феадальная татара-мардаўская дзяржава, якая існавала меркавана з канца XIV да пачатку XVI стагоддзя. Заснавана князем Беханам каля 1388 года. Стала галоўным княствам так званай Цемнікаўскай Мяшчэры — чынгізідскай дзяржавы канца XIII — пачатку XIV стагоддзяў. Валадаром княства на працягу стагоддзяў быў старэйшы прадстаўнік старэйшай лініі Беханідаў. Горад Цемнікаў, заснаваны на мяжы XIV—XV стагоддзяў (перанесены на цяперашняе месца ў 1536 годзе), быў новай сталіцай княства пасля заняпаду Сарыклыча.

Катэгорыя:Цюркскія краіны
Катэгорыя:Мардовія
Катэгорыя:Сароў
Empire (часопіс)

**«Empire»** — штомесячны часопіс прысвечаны тэме папулярнага кінематографа, які выдаецца ў Вялікабрытаніі з 1989 года. З моманту свайго стварэння ён лідзіруе на брытанскім рынку кіначасопісаў, паступова выцясняючы з рынку свайго бліжэйшага канкурэнта «». Належыць нямецкай медыягрупе «». Таксама выходзіць у Аўстраліі, Турцыі.

У Вялікабрытаніі «*Empire*» кожны год уручае кінапрэмію «», якая прысуджаецца чытачамі часопіса. Спонсарам прэміі па 2009 год выступала кампанія «Sony Ericsson», а ў далейшым — кампанія «».

Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1989 годзе
Катэгорыя:Часопісы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Часопісы на англійскай мове
Катэгорыя:Часопісы пра кіно
Сяргей Кавальчук

**Сяргей Кавальчук**:
* Сяргей Міхайлавіч Кавальчук (нар. 1968) — беларускі дзяржаўны дзеяч, Міністр спорту і турызму Рэспублікі Беларусь.
* Сяргей Пятровіч Кавальчук (нар. 1973) — беларускі футбаліст і трэнер.
* Сяргей Уладзіміравіч Кавальчук (нар. 1978) — беларускі футбаліст.
Мікалай Андрэевіч Максімовіч

**Мікалай Андрэевіч Максімовіч** (нар. , в. Крамно, Драгічынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі ўрач-педыятр. Доктар медыцынскіх навук (2013), прафесар (2014).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1984).
    
Працаваў у Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1984; кафедра нармальнай фізіялогіі, асістэнт, 1984—1991; педыятрычны факультэт, кафедра педыятрыі № 2, асістэнт, дацэнт, 1991—2011, з 2011 — 1-я кафедра дзіцячых хвароб, загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: кісларод крыві; дзіцячая гематалогія, кардыялогія, пульманалогія; клінічныя эфекты аксіда азоту, дысфункцыя эндатэлію; фактары рызыкі артэрыяльнай гіпертэнзіі ў дзяцей.

## Узнагароды 
Знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (2009).

## Літаратура 
* Дисфункция эндотелия у детей с расстройствами вегетативной нервной системы: диагностика, коррекция и профилактика : диссертация … доктора медицинских наук : 14.01.08 : защищена 16.01.2013 : утверждена 22.05.2013 / Максимович Николай Андреевич. — Гродно, 2012.
* Диагностика, коррекция и профилактика дисфункции эндотелия у детей с расстройствами вегетативной нервной системы : монография / Н. А. Максимович. — Гродно, 2010.
* Основы гематологии детского возраста : пособие для студентов лечебного, медико-диагностического и медико-психологического факультетов / Н. А. Максимович. — Гродно, 2013.
* Максимович Николай Андреевич // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета, [1958―2013 / В. А. Снежицкий, Е. М. Тищенко]. — Гродно, 2013. — С. 143—145.
* Научная школа «Педиатрия» // Научные школы Гродненского государственного медицинского университета. — Гродно, 2013. — С. 185—216.
Маціеўская

**Маціеўская** — жаночая форма прозвішча Маціеўскі

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Генадзеўна Маціеўская (нар. 1961) — беларуская спартсменка (акадэмічнае веславанне). Заслужаны майстар спорту СССР (1984).
* Кацярына Сяргееўна Маціеўская (нар. 1984) — беларуская перакладчыца.
* Наталля Васільеўна Маціеўская (нар. 1964) — беларускі ўрач-інфекцыяніст, гепатолаг. Доктар медыцынскіх навук (2014), прафесар.
Наталля Васілеўна Маціеўская

**Наталля Васілеўна Маціеўская** (нар. , Мсціслаў, Магілёўская вобласць) — беларускі ўрач-інфекцыяніст, гепатолаг. Доктар медыцынскіх навук (2014), дацэнт (2009), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Педыятрыя», 1987).
    
Працавала ў Мсціслаўскай цэнтральнай раённай бальніцы (1990—1997, урач-педыятр, урач УГД), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 2000, педыятрычны факультэт, кафедра інфекцыйных хвароб, дацэнт, з 2016 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: інфекцыйныя хваробы; імуналогія; HCV; HIV; патамарфалогія печані; імунагістахімія.

## Узнагароды 
Ганаровыя граматы Гродзенскага абласнога савета дэпутатаў (2008), Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2013), Гродзенскага гарадскога савета дэпутатаў (2014), нагрудны знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (2014) і інш.
 

## Літаратура 
* Ко-инфекция ВИЧ/ВГС: клинико-эпидемиологические, иммунологические и морфологические аспекты диагностики и лечения : диссертация … доктора медицинских наук : 14.01.09 : защищена 22.05.2014 : утверждена 21.10.2014 / Матиевская Наталья Васильевна. — Гродно, 2014.
* Матиевская Наталья Васильевна // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 201.

Катэгорыя:Інфекцыяністы СССР
Катэгорыя:Інфекцыяністы Беларусі
Іосіф Іосіфавіч Клімовіч

**Іосіф Іосіфавіч Клімовіч** (нар. , в. Карытніца, Лідскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі ўрач-хірург. Доктар медыцынскіх навук (2001), прафесар (2007). Член Міжнароднай акадэміі наасферы (2001), Беларускага навуковага таварыства хірургаў (1977).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1969).
    
Працаваў у бальніцы станцыі Асіповічы Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі (1969—1971), бальніцы станцыі Ліда Гродзенскага аддзялення Беларускай чыгункі (1971—1973), Лідскай цэнтральнай раённай бальніцы (1975—1977), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (1973—1975 і з 1977, медыка-псіхалагічны факультэт, 2-я кафедра хірургічных хвароб, прафесар).

Навуковыя інтарэсы; хірургія брушной і грудной поласцей, сасудаў.

## Узнагароды 
Медаль «За асваенне цалінных зямель» (1966).

## Літаратура 
* Облитерирующий атеросклероз сосудов нижних конечностей и роль свободных аминокислот и их производных в патогенезе и лечении : клинико-экспериментальное исследование : диссертация … доктора медицинских : 14.00.27 : защищена 00.00.2000 : утверждена 07.02.2001 / Климович Иосиф Иосифович. — Гродно, 2000.
* Свободные аминокислоты и их производные плазмы крови у больных легочной и сосудистой патологией: проблемы патогенеза и лечения / И. И. Климович. — Гродно, 2003.
* Клімовіч Іосіф Іосіфавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 407.
* Климович Иосиф Иосифович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 78—79.
* Климович Иосиф Иосифович // Гродненскому государственному медицинскому университету : события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 489.
* Климович Иосиф Иосифович // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета. — Гродно, 2013. — С. 109.
Шыдлоўская

**Шыдлоўская** — жаночая форма прозвішча Шыдлоўскі

## Вядомыя носьбіты 
* Надзея Антонаўна Шыдлоўская (нар. 1940) — беларускі архітэктар.
* Надзея Кандрусевіч-Шыдлоўская— беларуская перакладчыца і выдавец.
* Ніна Анатолеўна Шыдлоўская — грамадская дзяячка Беларусі.
Віктар Іванавіч Кавальчук

**Віктар Іванавіч Кавальчук** (нар. , в. Новае Сяло, Ваўкавыскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі дзіцячы хірург. Доктар медыцынскіх навук (2000), прафесар (2015).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1980).
    
Працаваў у Брэсцкай абласной бальніцы (1980—1981, урач-інтэрн), ЦРБ г. Бяроза Брэсцкай вобласці (1981—1982, урач-дзіцячы хірург), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1989, педыятрычны факультэт, кафедра дзіцячай хірургіі, у 1998—2002 і з 2007 — загадчык кафедры, адначасова ў 1998—2002 — прарэктар па лячэбнай рабоце, у 2002—2007 — кафедра педыятрыі № 1 з курсам дзіцячай хірургіі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: дзіцячая хірургія.

## Узнагароды 
Ганаровая грамата Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (1999, 2015), знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (2002).
 

## Літаратура 
* 
* Ковальчук Виктор Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 110.
* Ковальчук Виктор Иванович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2014. — Т. 4 : Гродненская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 418.
* Ковальчук Виктор Иванович // Заведующие кафедрами и профессора Гродненского государственного медицинского (института) университета (1958—2003). — Гродно, 2003. — С. 237—238.
* Ковальчук Виктор Иванович // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета. — Гродно, 2013. — С. 110.
* Ковальчук Виктор Иванович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 171.
* Кавальчук Віктар Іванавіч // Нарысы сучаснай гісторыі дзіцячай хірургіі на Беларусі : манаграфія / Б. І. Мацкевіч. — Гродна , 2009. — C. 90—91.

## Спасылкі 
* Ковальчук Виктор Иванович // Сайт ГрДМУ
* База патентов Беларуси 

Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Педыятры СССР
Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Катэгорыя:вынаходнікі Беларусі
Уладзімір Міхайлавіч Шэйбак

**Уладзімір Міхайлавіч Шэйбак** (нар. , г. п. Любча, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі ўрач-нарколаг, біяхімік. Доктар медыцынскіх навук (Расія, 1998; Беларусь, 2004), дацэнт (2007, спецыяльнасць «Тэарэтычная і эксперыментальная медыцына»), прафесар. 

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1979).
    
Працаваў у Інстытуце біяхіміі АН БССР (1979—1988, навуковы супрацоўнік), Беларускім філіяле Усесаюзнага навуковага цэнтра наркалогіі Міністэрства аховы здароўя СССР (1989—1992, вучоны сакратар), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1992, медыка-дыягнастычны факультэт, кафедра біялагічнай хіміі, прафесар, у 2000—2011 — загадчык ЦНДЛ).

Навуковыя інтарэсы: мадэляванне паталагічных працэсаў; метабалізм вітамінаў групы B; метабалізм амінакіслот; біяхімія цынку; біяхімія этанолу і марфіну; пошук прыродных біялагічна актыўных злучэнняў.

## Узнагароды 
Нагрудны знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (2003).

## Спасылкі 
* Шейбак Владимир Михайлович
Слуцкае электрадэпо (Мінск)

**ЦЧ-3 «Слуцкае»** — электрадэпо Мінскага метрапалітэна, каля жылых раёнаў Курасоўшчына і Сярова, на тэрыторыі былой аўтабазы. Адкрылася ў кастрычніку 2025 года. Прызначана для абслугоўвання Зеленалужскай лініі. З’езд у дэпо знаходзіцца за станцыяй Немаршанскі Сад. Да адкрыцця Слуцкага, Зеленалужскую лінію абслугоўвала Магілёўскае электрадэпо (Мінск).

## Апісанне 
У склад дэпо ўваходзяць дзясяткі аб’ектаў, прызначаных для нармальнага функцыянавання «зялёнай» лініі метрапалітэна: адстойна-рамонтны корпус з майстэрнямі, пост электрычнай цэнтралізацыі, СТПд з кампрэсарнай, а таксама памяшканні для мыйкі і афарбоўкі цягнікоў. У комплексу таксама ўваходзяць складскія памяшканні, ачышчальныя збудаванні, спортпляцоўка і дзве аўтастаянкі на 36 і 24 машына-месцы для персаналу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дэпо Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Зеленалужская лінія метро
Катэгорыя:Мінскі метрапалітэн
Міхаіл Уладзіміравіч Барысюк

**Міхаіл Уладзіміравіч Барысюк** (, в. Вялікія Якавічы, Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі ўрач-фізіёлаг, біяфізік. Доктар медыцынскіх навук (1982), прафесар (1985).

## Біяграфія 
Скончыў Пружанскі тэхнікум механізацыі сельскай гаспадаркі (1958), Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1964).
    
Працаваў у Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (у 1964—1970 — асістэнт кафедры паталагічнай фізіялогіі, 1971—1989 — дацэнт, прафесар кафедры нармальнай фізіялогіі, 1987—1997 — загадчык кафедры медыцынскай і біялагічнай фізікі, адначасова прарэктар па навуковай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: вывучэнне механізмаў рэгуляцыі сістэмы транспарту кіслароду ў норме і паталогіі; выясненне значэння змянення роднасці крыві да кіслароду і фарміраванню прыстасавальных рэакцый.
 

## Літаратура 
* Системный анализ механизмов регуляции кислородсвязующих свойств крови : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 14.00.17 / Борисюк Михаил Владимирович. — Москва, 1982.
* Вопросы патогенеза и экспериментальной терапии абдоминального шока : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук / М. В. Борисюк. — Гродно, 1967.
* Барысюк Міхаіл Уладзіміравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 2. — С. 334.
* Борисюк Михаил Владимирович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 218.
Райхсгоф

**Райхсгоф** () — камуна ў Германіі, курорт, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Обербергіш. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 114,67 км². Афіцыйны код — 05 3 74040.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Вальдброль

**Вальдброль** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Обербергіш. Насельніцтва —  чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 63,02 км². Афіцыйны код — 05 3 74044.

Горад падзяляецца на 64 гарадскія раёны.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Іван Пятровіч Чарнікевіч

**Іван Пятровіч Чарнікевіч** (нар. , в. Валосаўка, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі біяхімік. Доктар хімічных навук (1996), кандыдат біялагічных навук (1978), старшы навуковы супрацоўнік (1983), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Я. Купалы (спецыяьнасць «Біялогія і хімія», 1969).
    
Працаваў у Маскоўскім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя У. І. Леніна (1969—1971, стажор), Інстытуце біяхіміі НАН Беларусі (1972—1999, вядучы навуковы супрацоўнік, у 1989—1999 — загадчык лабараторыі прыкладной энзімалогіі і біятэхналогіі), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1999, медыка-дыягнастычны факультэт, кафедра агульнай і біяарганічнай хіміі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: структурная арганізацыя бялковых малекул; атрыманне прэпаратаў пралангіраванага дзеяння для ферментнай тэрапіі і біяхімічнай дыягностыкі; распрацоўка тэхналогій сінтэза актыўных форм вітамінаў і іх выкарыстанне ў медыцыне.

## Літаратура 
* Ферментные системы биотрансформации активных форм витамина ВІ : (структура, свойства, регуляция) : автореферат диссертации … доктора химических наук : 03.00.04 / Черникевич Иван Петрович. ― Минск, 1996.
* Черникевич Иван Петрович // Заведующие кафедрами и профессора Гродненского государственного медицинского (института) университета (1958—2003). — Гродно, 2003. — C. 69—70.
* Черникевич Иван Петрович // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета. — Гродно, 2013. — С. 210.
* Черникевич Иван Петрович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 276.

## Спасылкі 
* Иван Петрович
Югаслаўскія добраахвотнікі ў Іспаніі

**Югаслаўскія добраахвотнікі ў Іспаніі** (, ), вядомы ў гістарыяграфіі як **Іспанскія змагары** (, ) або **Югаслаўскія іспанцы** () — югаслаўскія камуністы-добраахвотнікі, якія ўдзельнічалі ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі на баку рэспубліканцаў. Усяго ў Іспаніі ваявала 1664 югаславаў. Яны ўдзельнічалі ў баях за Сарагосу, Карабанью, Арагон, Тэруэль, Марбелью, Сан-Матэа, Мадрыд і іншыя гарады. Каля 800 чалавек загінула ў баях. Паводле іспанскай статыстыкі 148 з іх атрымалі афіцэрскія званні на працягу ўсяго канфлікту.

Афіцыйна гаворыцца як мінімум аб 150 афіцыйных служачых інтэрнацыянальных брыгад, сярод якіх сустракаліся сербы, харваты, баснійцы і яўрэі. Сярод гэтых байцоў былі прафесійныя дзеячы рабочага руху, члены Кампартыі, анархісты і іншыя асобы, што сімпатызавалі рэспубліканцам і пагарджалі іспанскіх франкістаў. Пасля разгрому рэспубліканцаў вялікая частка югаславаў была інтэрнавана ў Францыі, дзе змяшчалася ў канцэнцтрацыйных лагерах. Тыя, хто здолеў адтуль бегчы, пазней удзельнічалі ў Другой сусветнай. Большая частка гэтых удзельнікаў грамадзянскай вайны ў партызанскіх шэрагах насіла адзін і той жа псеўданім — «Шпанац» ().

## Гл. таксама 
* Джакавічаўскі батальён

## Літаратура 
* Lešnik, Avgust. Les volontaires yougoslaves/slovènes dans la guerre civile espagnole (1936-1939) : analyse structurelle et la liste (фр.) // Centro di ricerche scientifiche della Repubblica di Slovenia. — 2007. — С. 107-138. — ISSN 1408-5348.
* Рафел Брчић, Миле Боговац, Ливањски крај у револуционарном радничком покрету и НОБ, Сарајево 1978. године

Катэгорыя:Інтэрнацыянальныя брыгады
Катэгорыя:Гісторыя Югаславіі
Бад-Энгаўзен

**Бад-Энгаўзен** — горад у Германіі, курорт, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Міндэн-Любеке. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 64,8 км². Афіцыйны код — 05 7 70 004.

Горад падзяляецца на 8 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Катэгорыя:Курорты Германіі
Віктар Міхайлавіч Ніжагародаў

**Віктар Міхайлавіч Ніжагародаў** (, с. Адскочное, Хварасцянскі раён, Варонежская вобласць, Расія — ) — урач-гігіеніст. Доктар медыцынскіх навук (1975), прафесар (1977). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Уманскую фельчарска-акушэрскую школу (1943), Львоўскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1954; аспірантура, 1957).

Працаваў у Панінскім раённым аддзеле аховы здароўя Варонежскай вобласці (1947—1948, загадчык), Львоўскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1958—1960, кафедра агульнай гігіены, асістэнт), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (з 1960, кафедра агульнай гігіены, дацэнт, у 1961—1994 — загадчык кафедры, з 1994 — прафесар-кансультант).

Навуковыя інтарэсы: вітамінны абмен пры вострых і хранічных оксівугляродных інтаксікацыях; умовы працы ў хімічнай і гарбарнай прамысловасці, іх уплыў на стан здароўя работнікаў; стан асяроддзя пражывання і ўплыў неспрыяльных эколага-гігіенічных фактараў на здароўе асобных груп насельніцтва паўночна-заходняга рэыгіёна Беларусі.

## Літаратура 
* Гигиена труда в производстве азотных удобрений : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 14.00.07 / Нижегородов Виктор Михайлович. — Москва, 1974.
* Влияние аскорбиновой кислоты на течение карбокситоксикоза : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук / В. М. Нижегородов. — Львов, 1958.
* Ніжагародаў Віктар Міхайлавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2000. — Т. 11. — С. 326.
* Нижегородов Виктор Михайлович // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета. — Гродно, 2013. — С. 162—163.
* Нижегородов Виктор Михайлович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 284—285.
Аляксандр Лявонавіч Міхальчык

**Аляксандр Лявонавіч Міхальчык** (, в. Залессе, цяпер Слонімскі раён — 25 снежня 1945, каля в. Плаўскія) — удзельнік нацыянальна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  г. у в. Залессе (цяпер у Слонімскім раёне) ў сялянскай сям’і. За ўдзел у нацыянальна-вызваленчай барацьбе ў 1933 г. арыштаваны ўладамі Польскай Рэспублікі і пазбаўлены волі па 2 гады. Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР А. Л. Міхальчык быў старшынёй Залескага сельвыканкома, з мая 1941 г. участковы ўпаўнаважаны Слонімскага райаддзела міліцыі.

У гады нямецка-фашысцкай акупацыі змагаўся супраць ворага ў радах партызан. Пасля вызвалення Слонімшчыны ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў А. Л. Міхальчык — участковы інспектар раённага аддзела міліцыі. Кандыдат у члены КПСС з 1945 г.

Загінуў 25 снежня 1945 г. у час ліквідацыі каля в. Плаўскія банды ворагаў Савецкай улады. Пахаваны на Ружанскіх могілках у Слоніме. У 1967 г. па магіле пастаўлена стэла, у будынку райаддзела унутраных спраў — мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Постаці беларускага нацыянальнага руху ў Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Міліцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слонімскім раёне
Леапольд Аўліх

**Леапольд Аўліх** ( — ) — беларускі каталіцкі святар.

## Біяграфія 
Скончыў Магілёўскую духоўную семінарыю ў Санкт-Пецярбургу. Падчас вучобы кантактаваў з беларускім асяродкам. Прыняў сакрамэнт святарства ў 1917 годзе. У 1919—1926 гадах адміністратар, пробашч касцёла Божага Цела ў мястэчку Давыд-Гарадок Столінскага павета. У 1928 годзе служыў у парафіі Перамянення Пана ў мястэчку Перляева (). У 1930—1935 гадах душпастыр парафіяльнага касцёла Св. Яна Хрысціцеля ў мястэчку Крывошын Баранавіцкага павета. Потым дэкан парафіі Міхала Арханёла (?) у мястэчку Івянец, пазней пробашч касцёла Св. Апосталаў Пятра і Паўла ў в. Камень.

## Літаратура 
* 
* Каталіцкае духавенства Мінскай дыяцэзіі;
* Elenchus cleri et ecclesiarum archidioeceseos Mohiloviensis;
* Spis kościołów i duchowieństwa diecezji pińskiej;
* Losy Kościoła Katolickiego na Białorusi w latach 1917—1953;
* Garbińsky, Turonak, Białoruski ruch chrześcijański XX wieku.

Катэгорыя:Каталіцкія святары Беларусі
Катэгорыя:Расстраляныя на акупаванай тэрыторыі СССР
Свадзільфары

**Свадзілфары** (старажытнаскандынаўская : [ˈswɑðelˌfɑre]) — жарабец, які ў скандынаўскай міфалогіі з’яўляецца бацькай васьміногага каня Слейпніра, маці якога быў Локі (у выглядзе кабылы). Свадзілфары належаў замаскіраванаму і неназванаму Ётуну, які будаваў сцены Асгарда.

## Бачанне Гюльві 
У частцы 42 Малодшай Эды ў Бачанні Гюльві, Высокі распавядае гісторыю «у самым пачатку пасялення багоў, калі багі стварылі Мідгард і пабудавалі Вальхалу», пра неназванага будаўніка, які прапанаваў пабудаваць умацаванне для багоў, якія б не дапускалі захопнікаў у абмен на багіню Фрэйю, сонца і месяц. Пасля некаторых дэбатаў багі пагадзіліся з гэтым, але наклалі шэраг абмежаванняў на будаўніка, у тым ліку, каб ён завяршыў працу на працягу аднаго сезону без дапамогі чалавека. Будаўнік зрабіў адзіную просьбу: каб ён мог атрымаць дапамогу ад свайго жарабца Свадзілфары, і пад уплывам Локі гэта было дазволена. Жарабец Свадзілфары цягнуў вялізныя камяні ў два разы больш чым сам будаўнік. Будаўнік з дапамогай Свадзільфары дасягнуў хуткага прагрэсу ў будаўніцтве сцен і за тры дні да канца лета будаўніком быў амаль скончаны ўваход у фартыфікацыі. Багі склікалі нараду і высветлілі, хто нясе адказнасць за гэта, у выніку якой прыйшлі да аднадушнага меркавання, што, як і ў большасці непрыемнасцяў, ва ўсім быў вінаваты Локі.

Багі заявілі, што Локі заслугоўвае жахлівай смерці, калі ён не зможа знайсці схему, якая прывядзе да няўдачы будаўніка і тым самым дазволіць не выплачваць яму абяцанае, і прыгразілі напасці на яго. Локі, быўшы спалоханым, прысягнуў, што ён распрацуе схему, якая дазволіць зрабіць так, каб будаўнік не атрымаў аплаты, незалежна ад таго, што яе рэалізацыя будзе каштаваць яму самому. У гэтую ноч будаўнік паехаў за новымі камянямі са сваім жарабцом Свадзільфары, і раптам з лесу выбегла кабыла. Кабыла іржала на Свадзільфары, і ён ад гэтага звавар’яцеў і таксама заржаў, разарваў сваю вупраж і пабег да кабылы. Кабыла пабегла ў лес, Свадзільфары рушыў услед за ёй, а будаўнік пераследваў яго. Два коні бегалі ўсю ноч, у выніку чаго будаўнічыя работы не праводзіліся гэтай ноччу, а папярэдні імпульс работ, які будаўнік быў у стане падтрымліваць, больш не з’явіўся.

Калі асы зразумелі, што будаўніком быў ётун, яны занядбалі сваімі папярэднімі клятвамі будаўніку і паклікалі Тора. Тор прыбыў і забіў будаўніка, разбіўшы чэрап будаўніка на аскепкі пры дапамозе М’ёльніра. Аднак крыху пазней пасля «кантакту» з Свадзілфары ў Локі (які абвінуўся кабылай) нарадзілася шэрае жарабя з васьмю нагамі — конь Слейпнір, якога таксама называюць «лепшым канём сярод багоў і людзей».

## Літаратура 
* Faulkes, Anthony (Trans.) (1995). *Edda*. Everyman. 
* Orchard, Andy (1997). *Dictionary of Norse Myth and Legend*. Cassell. ISBN&nbsp;0-304-34520-2
Катэгорыя:Міфічныя коні
Катэгорыя:Германа-скандынаўская міфалогія
Касцёл Святых Пятра і Паўла (Камень, стары)

**Касцёл Святых Апосталаў Пятра і Паўла** — колішні каталіцкі храм у вёсцы Камень Валожынскага раёна. Стаяў каля дарогі з Івянца на Налібакі, на беразе ракі Каменка.

## Гісторыя 
Першы касцёл у пісьмовых крыніцах згадваецца ў 1451 г. як фундацыя кашталяна віленскага С. Гедыголдавіча. На яго месцы ў 1522 годзе ўладальнікі мястэчка Замбжэзінскія фундавалі фарны касцёл. Наступныя ўладальнікі Белазёры на яго рэштках у 1679 г. пабудавалі драўляны касцёл. Аднаўляўся ў 1848 і 1897 гг. Спалены ў 1944 г. Захавалася агароджа.

У 1991 годзе пабудаваны новы касцёл пад тым жа тытулам.

## Архітэктура 
, 1912]]

Твор народнага дойлідства з рысамі стылю барока. Быў вырашаны прамавугольным у плане 3-нефавым аб’ёмам пад высокім двухсхільным дахам з вальмай над апсідай. Па баках выступалі ніжэйшыя крылы трансепта. Галоўны фасад фланкіравалі чатырохгранныя вежы, завершаныя двух’яруснымі шатрамі з выцягнутымі цыбулепадобнымі купалкамі; такі ж купалок завяршаў цэнтральны трохвугольны франтон. Вертыкальна ашаляваныя бакавыя фасады чляніліся здвоенымі арачнымі вокнамі і брусамі-сцяжкамі ў прасценках.

Інтэр’ер упрыгожвалі 5 барочных алтароў з гіпсавымі скульптурамі.

Перад храмам стаяла драўляная двух’ярусная чатырохгранная шатровая званіца: ніжні ярус зрубны з арачным уваходным праёмам, другі — адкрыты каркасны.

## Святары 
* 1897—1902 — Пётр Янавіч Януковіч;
* 1903—21? — Ян Міхайлавіч Зарака-Заракоўскі;
* 1906 — Пётр Грыб;
* 1907 — Люцыян Шчэрба;
* 1922—25? — Баляслаў Цехановіч;
* 1926—34? — Юльян Лаўрыновіч;
* 1936—41? — Казімір Рыбалтоўскі;
* 1941?—43? — Леапольд Аўліх;
* 1947—48? — Вацлаў Янавіч Пянткоўскі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Камень (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Згарэлыя будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Катэгорыя:1679 год у Еўропе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1679 годзе
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Усевалад Міхайлавіч Увядзенскі

**Усевалад Міхайлавіч Увядзенскі** (, г. Екацярынаслаў, Украіна — ) — хімік, фармаколаг. Доктар фармацэўтычных навук (1972), кандыдат хімічных навук (1958), прафесар (1973). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Днепрапятроўскі дзяржаўны ўніверсітэт (хімічны факультэт, 1941).
    
Працаваў у Чарнавіцкім дзяржаўным універсітэце (1944—1946), Львоўскім лесатэхнічным інстытуце (1946—1959), Львоўскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1959—1960), Львоўскім навукова-даследчым інстытуце пералівання крыві (1960—1961, загадчык лабараторыі сінтэзу фізіялагічна актыўных рэчываў), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1961—1979, загадчык кафедры агульнай і біяарганічнай хіміі).
 
Навуковыя інтарэсы: фармацэўтычная хімія; сінтэзу новых вытворных барбітуратавай кіслаты.

## Сям’я 
* сын — Данііл Усеваладавіч Увядзенскі (нар. 1959) — урач-акушэр-гінеколаг, кандыдат медыцынскіх навук
* дачка Аляксандра Усеваладаўна Станкевіч, замужам за Пятром Барысавічам Станкевічам (нар. 1942) — фармаколагам, кандыдатам медыцынскіх навук

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Синтезы и исследования в ряду производных барбитуровой кислоты : автореферат диссертации … доктора фармацевтических наук : 15.792 / Введенский В. М. — Гродно, 1971.
* Синтез алкильных эфиров глицерина и их превращения : автореферат диссертации … кандидата химических наук / Введенский В. М. —Львов, 1958.
* Увядзенскі Усевалад Міхайлавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1974. — Т. 10. — С. 414.
* Увядзенскі Усевалад Міхайлавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 16. — С. 158.
* Введенский Всеволод Михайлович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 270.
* Введенский Всеволод Михайлович // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета. — Гродно, 2013. — С. 61—62.

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Фармаколагі СССР
Джэймс Клеверлі

**Джэймс Спенсер Клеверлі** (; нар. , Лондан) — брытанскі прадпрымальнік і палітык, старшыня Кансерватыўнай партыі і міністр без партфеля (2019—2020). Міністр адукацыі (2022), міністр замежных спраў (2022—2023).

## Біяграфія 
У 1988—1989 гадах служыў у войску, але быў звольнены з-за траўмы. Скончыў Універсітэт Заходняга Лондана, дзе вывучаў кіраванне гатэлем. З 1995 года працаваў у рэкламнай кампаніі VNU, у 2002—2003 гадах займаў там пасаду менеджара па міжнародных продажах. У 2004—2006 гадах узначальваў службу анлайн продажаў у рэкламнай кампаніі Crimson Publishing, у 2006—2007 гадах адказваў за аддзяленне лічбавых СМІ ў кампаніі Caspian Publishing, а затым стаў сузаснавальнікам рэкламнай кампаніі Point and Fire. У маі 2008 года абраны ў Лонданскую асамблею, у студзені 2009 года мэр Барыс Джонсан прызначыў яго паслом па справах моладзі.

У маі 2012 года пераабраны ў Лонданскую асамблею ад акругі Бекслі і Бромлі, заручыўшыся падтрымкай 52,6 % выбаршчыкаў.

У 2015 годзе перамог на парламенцкіх выбарах у акрузе Брэйнтры, атрымаўшы амаль утрая больш галасоў, чым наймацнейшы з сапернікаў, кандыдат Партыі незалежнасці Рычард Бінглі.

У 2017 годзе замацаваў першы поспех пасля перавыбрання з лепшым вынікам — 62,8 %, на 9 % больш, чым у 2015 годзе. Другім на гэты раз застаўся лейбарыст Малкольм Фінкен (Malcolm Fincken), якога падтрымалі 27,6 % выбаршчыкаў.

8 студзеня 2018 года ў выніку серыі перастановак у другім кабінеце Тэрэзы Мэй стаў намеснікам старшыні Кансерватыўнай партыі Брэндана Льюіса.

4 студзеня 2019 года прызначаны парламенцкім памочнікам міністра па выхадзе з ЕС пасля адстаўкі Крыса Хітана-Харыса, які не пагадзіўся з рашэннем урада прасіць Еўразвяз аб падаўжэнні перамоваў з Вялікабрытаніяй аб умовах яе выхаду.

24 ліпеня 2019 г. прызначаны старшынёй Кансерватыўнай партыі і міністрам без партфеля пры фарміраванні ўрада Барыса Джонсана.
Юрый Бойка

**Юрый Бойка**:
* Юрый Анатольевіч Бойка — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, дацэнт.
* Юрый Рыгоравіч Бойка (1925—2004) — урач-патолагаанатам. Доктар медыцынскіх навук (1965), прафесар (1965).
Эспелькамп

**Эспелькамп** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Міндэн-Любеке. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 84,1 км². Афіцыйны код — 05 7 70 008.

Горад падзяляецца на 9 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Азэрнэ (Данецкая вобласць)

**Азэрнэ** (; да 2016 года **Ільічоўка**) — вёска ва Украіне, знаходзіцца ў Краматорскім раёне Данецкай вобласці.

Код КААТЛУ — 1423082003. Насельніцтва па перапісе 2001 года складае 263 чалавекі. Тэлефонны код — 6261.

## Гісторыя 
Указам ПВС УССР ад 20 снежня 1949 года хутар *Хайлоўка* перайменаваны ў вёску *Ільічоўка*.

4 верасня 2022 года нацгвардзейцы в/ч 3035 сумесна з 63-м батальёнам 103-й брыгады наземнай абароны вызвалілі ад расійскіх захопнікаў вёску падчас расійскага ўварвання ва Украіну.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Данецкай вобласці
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Украіны
Перэйра

**Перэйра** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Данілу Перэйра — партугальскі футбаліст
* Жуан Перэйра — партугальскі футбаліст

## Тапонім 
### Калумбія 
* Перэйра (Калумбія)
### Партугалія 
* Перэйра (Барселуш)
* Перэйра (Мірандэла)
Касцёл Узвіжання Святога Крыжа (Оссе)

**Касцёл Узвіжання Святога Крыжа** — мураваны каталіцкі храм у г. Оссе у Польшчы.

## Гісторыя 
У XIII стагоддзі паморскія князі заснавалі тут парафію. Сучасны касцёл быў пабудаваны ў 1930—1938 гадах. Падчас вайны ён быў пашкоджаны, пасля вайны адноўлены. 8 верасня 1953 года касцёл асвяціў біскуп Хелмінскі Казімір Юзэф Кавальскі.
 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Касцёлы Пэльплінскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Збудаванні Польшчы ў неагатычным стылі
Катэгорыя:Касцёлы Куяўска-Паморскага ваяводства
Катэгорыя:Оссе
Катэгорыя:1901 год у Польшчы
Малмыжскае княства

**Малмыжскае княства** — найбуйнейшая і найвядомая марыйская протафеадальная дзяржава.

Вядзе сваю гісторыю ад заснавальнікаў, марыйскіх князёў Алтыбая, Урсы і Ямшана (1-я палова — сярэдзіна XIV стагоддзя), якія каланізавалі гэтыя мясціны пасля прыходу з Сярэдняй Вяткі. Росквіт княства — у перыяд праўлення князя Палтыша (1-я чвэрць XVI стагоддзя). У супрацоўніцтве з суседнімі княствамі Кіцяка і Парэк яно аказала найбольшае супраціўленне рускім войскам у перыяд Чараміскіх войнаў.

Пасля падзення Малмыжа жыхары яго пад кіраўніцтвам князя Токтауша, брата Болтуша, спусціліся ўніз па Вятцы і заснавалі новыя паселішчы Мары-Малмыж і Уса (Усола)-Малмыжка. Нашчадкі Токтауша жывуць там да гэтага часу. Княства распалася на некалькі незалежных малазначных удзелаў, у тым ліку Буртэк.

Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Расіі
Старэйшыя арканы

Да старэйшых (вялікіх) арканаў адносяцца 22 карты з калоды Таро ў 78 карт. У кожнай старэйшай арканы ёсць свой нумар ад 0 да 21 і арыгінальная назва. 

У найбольш распаўсюджаным варыянце калоды арканы маюць назвы «Дурань» («Блазан»), «Чараўнік», «Святарыня», «Імператрыца», «Імператар», «Іерафант» («Першасвятар»), «Моц», «Калясніца», «Справядлівасць», «Пустэльнік», «Кола Фартуны», «Каханкі» («Выбар»), «Шыбенік», «Смерць», «Стрыманасць», «Д'ябал», «Вежа», «Зорка», «Месяц», «Сонца», «Страшны суд», «Свет».

## Апісанне карт 
## Літаратура 
* Таро: тэорыя і практыка. Поўнае апісанне сістэмы Артура Эдварда Уэйт.
* Каплан С. Р Класіка Таро: паходжанне, гісторыя, варажба. — М., 2004.
* *С. Л. Макгрэгар Матерс*. Таро. Акультнае значэнне, выкарыстанне ў прадказанні, метады гульні, і г. д., 1888.
* *Хайо Банцхаф*. Таро і падарожжа героя.

Катэгорыя:Карты Таро
Станіслаў Сак

**Сак**, у хрышчэнні **Станіслаў** (XIV ст. — пасля 20 студзеня 1433) — літоўскі баярын, староста дубінскі (1433).

## Біяграфія 
На Гарадзельскай уніі прыняў герб «Помян». Да акта ўніі прыклаў пячатку, якая ідэнтыфікуе яго хрысціянскае імя **Станіслаў**. Надпіс на абадку пячаткі:

Родапачынальнік роду Саковічаў герба «Помян». Напэўна, сваяком Сака быў Ян Даўгірд, бо таксама ўжываў герб «Помян» і выступаў сведкам данацыі Андрэя Саковіча Віленскай кафедры ў 1434 годзе.

Валодаў Немянчынам:
* Андрэй — ваявода троцкі (1459—1465), намеснік полацкі (1444—1458), намеснік смаленскі (1440).
* Васко (Васіль) (? — каля 1473) — 25 ліпеня 1444 года разам з жонкай, дачкой і іншымі (не названымі) дзецьмі зрабіў ахвяраванне віленскім францысканцам. Жонка — Мілохна.
* Алехна — староста бельскі (1477—1481)
* Івашка (Ян) — староста вількейскі (1451), маршалак гаспадарскі (1472)
* Станька (Станіслаў) — меў бенефецыйныя ўладанні ў Боліне і Уле, атрыманыя ад Жыгімонта Кейстутавіча і Казіміра Ягелончыка. Жонка — Васька.
* Пётр — староста ковенскі (1447), напэўна ўпамінаецца як *Vako* у час паездкі да магістра Ордэна ў пачатку 1447 года.
* Федзька — згадваецца адзіны раз паміж 1441—1443 гадамі, калі атрымаў людзей ад вялікага князя Казіміра Ягелончыка. Магчыма, староста бельскі ў 1439 годзе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Пятраўскас, Р.* Літоўская знаць у канцы XIV—XV ст.: Склад — структура — улада / Р. Пятраўскас; пер. з літоўскай мовы А. Мікус. — Смаленск: Інбелкульт, 2014. — 386 с. — С. 87. — ISBN 978-5-00076-015-4.
* *Сліж, Н.* Саковічы-Насілоўскія: ад уплывогага да шараговага роду (XV—XVI стст.) // ARCHE Пачатак. — 2014. — № 6 (127): Магнатэрыя Вялікага Княства Літоўскага. — С. 41—58. — ISSN 1392-9682.

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Катэгорыя:Памерлі ў XV стагоддзі
Іван Панцялеевіч Беражноў

**Іван Панцялеевіч Беражно́ў** (, с. Георгіеўка (Кардай), Джамбулская (Жамбылская) вобласць, Казахстан — ) — урач прамянёвай дыягностыкі, вучоны ў галіне рэнтгеналогіі і радыялогіі. Доктар медыцынскіх навук (1972), прафесар (1974).

## Біяграфія 
Скончыў Кыргызскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1949).

Служыў у Савецкай Арміі (1949—1960, урач-хірург), працаваў у Кыргызскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1960—1963, асістэнт кафедры рэнтгеналогіі і медыцынскай радыялогіі), Навукова-даследчым інстытуце анкалогіі і радыялогіі Міністэрства аховы здароўя Кіргізскай ССР (1963—1966), Навукова-даследчым інстытуце анкалогіі і медыцынскай радыялогіі Міністэрства аховы здароўя Беларускай ССР (1966—1972, старшы навуковы супрацоўнік), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1972—1995, медыка-дыягнастычны факультэт, кафедра прамянёвай дыягностыкі і прамянёвай тэрапіі, прафесар, у 1972—1994 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: дыягностыка злаякасных пухлін; клінічная радыебіялогія.

## Літаратура 
* Диагностические возможности прижизненной ауторадиографии при раке желудка и пищевода : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 763 / Бережнов Иван Пантелеевич. — Москва, 1970.
* Лечебно-транспортная шина при переломах костей таза : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук / Бережнов И. П. — Фрунзе, 1959.
* Беражноў Іван Панцялеевіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1974. — Т. 11. — С. 595.
* 
* Бережнов Иван Пантелеевич // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. ― Гродно, 2008. — С. 319—320.

## Спасылкі 
* Бережнов Иван Пантелеевич // Сайт ГрДМУ

Катэгорыя:Рэнтгенолагі СССР
Катэгорыя:Рэнтгенолагі Беларусі
Катэгорыя:Радыёлагі СССР
Катэгорыя:Радыёлагі Беларусі
Юрый Рыгоравіч Бойка

**Юрый Рыгоравіч Бойка** (, г. Саратаў, Расія — ) — беларускі ўрач-патолагаанатам. Доктар медыцынскіх навук (1965), прафесар (1965).

## Біяграфія 
Скончыў Тбіліскі медыцынскі інстытут (1948), Першы Ленінградскі медыцынскі інстытут імя І. П. Паўлава (аспірантура, 1956).
    
Працаваў у Фельчарска-акушэрскай школе (г. Энгельс, Саратаўская вобласць; 1948—1952), Першым Ленінградскім медыцынскім інстытуце імя І. П. Паўлава (1956—1961), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (1961—2000, медыка-дыягнастычны факультэт, кафедра паталагічнай анатоміі, прафесар, у 1961—1991 — загадчык кафедры).

## Сям’я 
* жонка Ніна Фёдараўна Сіляева (нар. 1938) — урач-патолагаанатам, доктар медыцынскіх навук

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: паталогія падстраўнікавай залозы; востры панкрэатыт; рак падстраўнікавай залозы; клініка-анатамічны аналіз урачэбных памылак; патамарфалогія органа зроку ў перынатальным перыядзе.

## Узнагароды 
Медалі «Ветэран працы» (1984), «За доблесную працу», значок «Выдатнік аховы здароўя» (1988) і інш.
 

## Літаратура 
* О роли сосудистых расстройств в патологии поджелудочной железы (к патологической анатомии и патогенезу острого панкреатита) : диссертация … доктора медицинских наук : [в 3 т.] : защищена 22.06.1964 : утверждена 10.04.1965 / Бойко Юрий Григорьевич. — [Б. м.], 1964. — 3 т.
* Клинико-анатомический анализ врачебных ошибок / Ю. Г. Бойко, Н. Ф. Силяева. — Минск, 1994.
* Острый панкреатит : патогенез, диагностика и лечение / [А. В. Шотт и др.]. — Минск, 1981.
* Послеоперационный панкреатит / Ю. Г. Бойко, Н. И. Прокопчик. — Минск, 1992.
* Рак поджелудочной железы / Ю. Г. Бойко, Н. И. Батвинков. — Гродно, 1996.

Катэгорыя:Патолагаанатамы Беларусі
Катэгорыя:Патолагаанатамы СССР
Кан Дангсо

**Кан Дангсо** (нар. , Паўднёвая Карэя) — карэйскі спартсмен, гулец у настольны тэніс.

## Спартыўная кар’ера 
У сезоне 2013/2014 выступаў за «Дартам Багорыю» з Гродзіска Мазавецкага. З 2018 года выступае за «Гвязду» з Быдгашчы.

## Дасягненні 
  — бронза сярод юніёрскіх каманд.

## Спасылкі 
* Kang Dongsoo

Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Гвязда Быдгашч
Фалангізм

**Фалангізм** () — палітычная ідэалогія, якая ўзнікла ў Іспаніі. Яе прытрымліваліся такія партыі як Фаланга саветаў нацыянальнага сіндыкалісцкага наступлення і Традыцыяналісцкая іспанская фаланга саветаў нацыянальнага сіндыкалісцкага наступлення.

## Узнікненне 
Фалангізм зарадзіўся падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі 1936—1939 гадоў. Ідэалогія аформілася ў 1937-м, калі лідар мяцежнікаў Франсіска Франка ажыццявіў аб’яднанне Іспанскай фалангі з карлістамі ў адзіную палітычную арганізацыю.

## Сутнасць 
Першапачатковы маніфест руху, «Праграма фалангі з дваццаці шасці пунктаў», аб’яўляў падтрымку адзінства Іспаніі і барацьбу з рэгіянальным сепаратызмам, усталяваннем дыктатуры на чале з фалангай, выкарыстоўваючы палітычны гвалт як сродак дасягнення мэтаў. Маніфест таксама заклікаў да нацыянал-сіндыкалізму ў эканоміцы і выступаў за прамысловую экспансію і павагу да прыватнай уласнасці. Ідэалогія надае вялікую ўвагу рымска-каталіцкай ідэнтычнасці Іспаніі, хоць пры гэтым прытрымліваецца свецкіх поглядаў. Адзін з пастулатаў ідэалогіі абвяшчае, што дзяржава павінна мець вышэйшую ўладу над нацыяй. Фалангізм падкрэслівае неабходнасць татальнай улады і іерархізму.

Фалангісты супраць і палітычных левых, і правых, называючы сябе «трэцяй пазіцыяй». У той жа час навукоўцы-ідэолагі разглядаюць рух як ультраправую частку палітычнага спектру.

У даследчым асяроддзі мае месца дыскусія вакол прыналежнасці фалангізму да фашызму: адны разглядаюць яго як адзін з фашысцкіх кірункаў, а іншыя як самастойную ідэалогію.

## Гл. таксама 
* Франкізм

## Літаратура 
* Bowen, W. H. (2000) *Spaniards and Nazi Germany: collaboration in the new order*, Missouri University Press: Columbia, Missouri. .
* Ellwood, S.M. (1987) *Spanish fascism in the Franco era: Falange Española de las Jons, 1936–76*, Macmillan: London. .

Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Іспаніі
Катэгорыя:Аўтарытарызм
Катэгорыя:Ідэалогіі