open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
NGC 3998

**NGC 3998** (іншыя абазначэнні — **UGC 6946**, **MCG 9-20-46**, **ZWG 269.25**, **PGC 37642**) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Вялікая Мядзведзіца.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1789 годзе
3998
Катэгорыя:Вялікая Мядзведзіца (сузор’е)
Катэгорыя:Лінзападобныя галактыкі
NGC 4006

**NGC 4006** (іншыя абазначэнні — **UGC 6951**, **MCG 0-31-6**, **ZWG 13.15**, **PGC 37655**) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Дзева.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1828 годзе
4006
Катэгорыя:Дзева (сузор’е)
NGC 4014

**NGC 4014** (іншыя абазначэнні — **NGC 4028**, **UGC 6961**, **MCG 3-31-5**, **ZWG 98.12**, **IRAS11560+1627**, **PGC 37695**) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.

Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі **NGC 4014**, **NGC 4028**.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1783 годзе
4014
Катэгорыя:Валасы Веранікі (сузор’е)
NGC 4015-1

**NGC 4015-1** (іншыя абазначэнні — **UGC 6965**, **MCG 4-28-109**, **ZWG 127.122**, **KCPG 314A**, **ARP 138**, **VV 216**, **PGC 37702**) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Валасы Веранікі.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1878 годзе
4015
Катэгорыя:Валасы Веранікі (сузор’е)
NGC 4015-2

**NGC 4015-2** (іншыя абазначэнні — **UGC 6965**, **MCG 4-28-110**, **ZWG 127.122**, **KCPG 314B**, **ARP 138**, **VV 216**, **PGC 37703**) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.

Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога і быў дададзены пазней.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

4015
Катэгорыя:Валасы Веранікі (сузор’е)
Дыябаз

)]]
**Дыяба́з** — старажытная вулканічная (магматычная) горная парода.

Асноўную частку дыябазу складаюць мінералы аўгіт і лабрадор. Па хімічнаму складу блізкі да базальту. Для дыябаза ўласціва нізкае ўтрыманне крэменязёму. Колер — ад цёмна-зялёнага да чарнага.

Для дробназярністага дыябазу характэрны вялікая цвёрдасць і ўстойлівасць да сцірання. Цвёрдасць па шкале Моаса — 6—7 адзінак.

Дыябаз выкарыстоўваецца для вырабу сталоў вымяральных прыбораў і прылад, патрабуючых вялікай дакладнасці, паверачных пліт. Таксама выкарыстоўваецца ў архітэктуры, будаўніцтве і выяўленчым мастацтве.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Магматычныя горныя пароды
Пратэй (міфалогія)

thumb|Пратэй
**Пратэй** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі марское бажаство; сын Пасейдона, муж Псамафы і бацька Эйдатэі. Яго жонка Тарона, бацька Палігона і Тэлегона (або Тмола і Тэлегона).

Валодаў здольнасцю прадказання.

Паводле Вергілія, жыве ў Карпафа, мог прымаць розныя абліччы. Пасля смерці сыноў перасяліўся з Фракіі ў Егіпет, замяніў Алену на ложы Парыса яе прывідам. Жыў на Фаросе. Прадказаў Менелаю будучыню. Калі Менелай звязаў яго, параіў яму здзейсніць гекатомбу дзеля вяртання дадому.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія багі
Катэгорыя:Афрыка ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Адысей

**Адысей** (, , *Уліс*) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі цар Ітакі, сын Лаэрта і Антыклеі, муж Пенелопы і бацька Тэлемаха, які праславіўся як удзельнік Траянскай вайны, разумны і дасціпны аратар. Адзін з ключавых персанажаў «Іліяды», галоўны герой паэмы «Адысея», якая апавядае пра доўгія гады блуканняў і вяртанне Адысея на радзіму. Адысей адрозніваўся не толькі адвагай, але і хітрым, вёрткім розумам (адгэтуль яго мянушка «хітрамудры»). Унук «маланкі» і «кадуцэя» — Зеўса і Гермеса.

Імя «Адысей», імаверна, узыходзіць да грэчаскага — «oδύσσομαι» ('быць прагневанным', 'сердаваць') і, т.ч., азначае «Той, хто гневаецца» або «Той, хто ненавідзіць».

Прыгоды Адысея і яго вяртанне да вернай жонкі Пенелопы знайшлі адлюстраванне ў шэрагу твораў літаратуры (у Гамера, Сафокла, Еўрыпіда і інш.) і мастацтва (малюнкі на антычных вазах, фрэскі ў Пампеях і інш.).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Удзельнікі Траянскай вайны
Катэгорыя:Міфы астравоў Іанічнага мора
Катэгорыя:Заходняе Міжземнамор’е ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Персанажы «Боскай камедыі»
Катэгорыя:Выдуманыя маракі
Катэгорыя:Трыкстэр
Александровіч

**Александровіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Айша Браніславаўна Александровіч (нар. 1947) — беларускі мастак па касцюмах, педагог.
* Алег Радаслававіч Александровіч (нар. 1952) — беларускі вучоны ў галіне энтамалогіі.
* Аляксандр Александровіч (нар. 1997) — беларускі футбаліст.
* Алеся Александровіч — беларуская літаратуразнаўца і педагог.
* Анатоль Вячаслававіч Александровіч (1953—2017) — беларускі графік.
* Андрэй Іванавіч Александровіч — беларускі паэт.
* Валянціна Аляксееўна Александровіч — беларуская ўрач і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач Беларускай ССР.
* Віктар Францавіч Александровіч — беларускі мастак.
* Ісмаіл Мустафавіч Александровіч — беларускі інжынер-будаўнік. Тройчы галоўны муфтый Беларусі.
* Канстанцін Казімір Александровіч — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
* Маргарыта Віктараўна Александровіч — салістка Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага музычнага тэатра. Народная артыстка Беларусі (2022).
* Наталля Пятроўна Александровіч — беларускі археазаолаг.
* Станіслаў Александровіч — польскі гісторык.
* Стэфан Яўстахій Александровіч (? — 1700) — гарадзенскі падкаморы і маршалак, кашталян новагародскі.
* Сцяпан Хусейнавіч Александровіч — беларускі літаратуразнавец, крытык.
* Тамаш Валяр’ян Александровіч (1732—1794) — кашталян візнаўскі і падляшскі, ваявода падляшскі (1790—1794).
* Уладзімір Аляксандравіч Александровіч (нар. 1957) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Хасень Мустафавіч Александровіч — беларускі хімік.
* Юзаф або Язэп Александровіч, або Язэп Найдзюк (1909—1984) — беларускі нацыянальны дзеяч, выдавец і друкар
* Якуб Мустафавіч Александровіч — беларускі вучоны-эканаміст.
* Ян Уладзіслаў Александровіч (?—1644) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Гл. таксама 
* Алексютовіч
Гаргона (востраў, Італія)

**Гаргона** () — востраў у Міжземным моры, уваходзіць у склад Тасканскага архіпелага. Найменшы востраў сярод астравоў Тасканскага архіпелага.

## Гісторыя 
Гэты востраў быў добра вядомы старажытнымі мараплаўцамі да рымскіх часоў, якія выкарыстоўваюць яго ў якасці прыпынку ў дарозе для папаўнення вады. Першапачаткова там пражывалі этрускі. Яны ж і далі назву востраву, спачатку Urgon, а затым  Gorgona. У сярэднявеччы Бенедыкціны і Цыстэрцыянцы пабудавалі манастыр. У 1283 годзе пераходзіць пад уладу Пізы. Апыняцца пад уплываў Медычы ў 1406 годзе. У 1869 годзе востраў пераўтвараецца ў эксперыментальную сельскагаспадарчую катаржную калонію.

## Прырода 
Востраў з'яўляецца прыродным запаведнікам.

## Спасылкі 
* Storia e immagini della Gorgona 
* 
* 

Катэгорыя:Тасканскі архіпелаг
Піяноза

**Піяноза** (**П’яноса**; ) — востраў у Міжземным моры, уваходзіць у склад Тасканскага архіпелага. Тэрыторыя Італіі. Уваходзіць у муніцыпалітэт вострава Эльба, які знаходзіцца на поўначы.

Найвышэйшы пункт вострава — 22 метры над узроўнем мора, адкуль і назва (ад  — плоскі).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тасканскі архіпелаг
Мантэкрыста

**Мантэкрыста** (, у перакладзе з італьянскай «Гара Хрыста») — востраў у Міжземным моры, уваходзіць у склад Тасканскага архіпелага.

Плошча - усяго 12 км ², але ён з'яўляецца адным з самых вядомых астравоў Міжземнага мора, галоўным чынам, дзякуючы раману А. Дзюма "Граф Монтэ-Крыста".

Мантэкрыста быў вядомы яшчэ ў часы плаванняў фінікійцаў, але засяленне пачалося з XI стагоддзя, калі на востраве быў пабудаваны манастыр. У XVI стагоддзі адбыўся напад піратаў, і да канца XIX стагоддзя востраў служыў прыстанкам піратаў і кантрабандыстаў.

У наш час востраў абвешчаны запаведнікам, доступ туды строга абмежаваны. Толькі нешматлікія групы турыстаў і навуковых работнікаў наведваюць востраў. На востраве пастаянна пражывае толькі сям'я наглядчыка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тасканскі архіпелаг
Джыліа

**Джыліа** () — востраў і італьянская камуна ў Міжземным моры, уваходзіць у склад Тасканскага архіпелага. Агульная плошча — 23,8 кв. км, насельніцтва — 1458 чал. Галоўны населены пункт — Порто-Джыліа.

## Гісторыя 
Нараджэнне вострава адбылося прыблізна 4,5—5 мільёнаў гадоў таму. Ён быў заселены ў Жалезным веку. Пазней, магчыма, служыў крэпасцю этрускаў. У часы рымлян быў важнейшай базай у Тырэнскім моры. Тут здабываўся граніт. Пра востраў згадваюць Гай Юлій Цэзар ў «Запісах аб Гальскай вайне», а таксама паэт Клаўдзій Рутылій Намацыян. У 1241 г. ля вострава сіцылійскім флотам быў знішчаны флот Генуэзскай рэспублікі.

## Выдатныя мясціны 
Востраў — папулярны міжземнаморскі курорт, месца дайвінгу. Захаваліся рэшткі рымскай вілы I—II ст. н. э., замак Джыліо, царква Сан-Пьетра.

## Спасылкі 
* Турыстычная інфармацыя для наведвальнікаў Джыліа

Катэгорыя:Тасканскі архіпелаг
Катэгорыя:Астравы паводле алфавіта
Эльба (востраў)

**Э́льба** (, ) — востраў Тырэнскім моры, у італьянскім рэгіёне Таскана за 20 км ад прыбярэжнага горада Грасета.

Эльба з'яўляецца найбольшым востравам Тасканскага архіпелага і трэцім па плошчы востравам у Італіі пасля Сіцыліі і Сардзініі. Плошча вострава 223 км². Складзены пераважна з граніту. Берагавая лінія ўтварае шматлікія бухты. Паверхня вострава гарыстая. Галоўны порт — Партаферайо.

На тэрыторыі Эльбы і іншых астравоў Тасканскага архіпелага — (Гаргоны, Капрайі, Піянозы, Мантэкрыста, Джыліа і Джыянутры) знаходзіцца Нацыянальны парк тасканскага архіпелага. Французскі востраў Корсіка знаходзіцца ў 35 км на захад.

У 1814—1815 гг. на востраве Эльба знаходзіўся з ссылцы Напалеон I.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Востраў Эльба на сайце «Италия по-русски» 
* Востраў Эльба на турыстычным партале «Мир красив!» 

Катэгорыя:Тасканскі архіпелаг
Катэгорыя:Рэзідэнцыі Напалеона
Джыянутры

**Джыянутры** () — востраў у Міжземным моры. Уваходзіць у склад Тасканскага архіпелага, самы паўднёвы з яго астравоў. Агульная плошча — 3 кв. км. Сталага насельніцтва няма.

## Гісторыя 
Востраў называўся Artemisia грэкамі і Danium рымлянамі. Належыць важная роля ў III і II ст. да н.э. для марскіх перавозак. У часы Рымлян ва ўласнасці сям’і Энабардзі, якая пабудавала пышную вілу, руіны якой можна бачыць у нашы дні. У часы Каралінгаў Джыянутры з Джыліа і Арджэнтарыа належыць абацтву Трох Фантанаў. У XIII стагоддзі належаў сям’і Альдабрандэскі і затым пераходзіць да сям’і Арсіні.

## Ахова прыроды 
У нашыя дні на востраве і ў прыбярэжных водах арганізаваны нацыянальны парк і марскі запаведнік.

## Спасылкі 
* Інфармацыя для наведвальнікаў вострава 

Катэгорыя:Тасканскі архіпелаг
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Клаўдзій Рутылій Намацыян

**Клаўдзій Рутылій Намацыян** () — рымскі дыдактычны паэт і дзяржаўны дзеяч пачатку V стагоддзя, родам з Галіі, язычнік. Сустракаецца варыянт імя Нуманцыян ().

## Біяграфія 
Намацыян паходзіць з паўднёвай Галіі, дзе, па некаторых здагадках, яго род валодаў значным маёнткам. У Рыме, пры імператары Ганорыі ў 412 годзе ён займаў пасаду магістра афіцый (лац. magister officiorum), дзе кіраваў замежнымі справамі, паштовай службай і майстэрнямі зброі. У 414 годзе стаў прэфектам Рыма (лац. praefectus urbi). У 416 годзе (па іншых дадзеных, 417 годзе), праз шэсць гадоў пасля спусташэння Рыма Аларыхам I ён марскім шляхам вярнуўся на радзіму, у Галію, якую ў той час спусташалі вестготы - каб выратаваць сваю маёмасць ад варвараў. Сваё марское падарожжа з Рыма ў Галію ён апісаў у элегічнай паэме «Аб маім вяртанні».

## Літаратура пра Намацыяна 
* *Draheim J.* Schedae Rutilianae. — Berlin, 1874.
* *Martini.* De Rutilii Namatiani reditu. Firenze, 1897.

## Спасылкі 
* Лацінскі тэкст
* Rutilius Claudius Namatianus. De reditu suo sive iter Gallicum. На аснове тэксту R. Helm’а, але з адрозніваннем «u» і «v».

Катэгорыя:Лацінамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Паэты V стагоддзя
Катэгорыя:Магістры афіцый
Катэгорыя:Гарадскія прэфекты
Катэгорыя:Рымская Галія
Галія

**Галія** () — гістарычнай вобласць Еўропы, паміж ракой Рубікон, Апенінамі, ракой Макра (, сучасная назва Магра), Міжземным морам, Пірэнеямі, Атлантычным акіянам, ракой Рэйн і Альпамі.

Назва рэгіёну паходзіць ад імя аднаго з найбуйнейшых кельцкіх плямёнаў (галы), якія засялялі гэтыя землі. Таксама на поўначы жылі белгі, а на захаде аквітаны.

## Гісторыя 
Пад словам «Галія» ў ранняй рымскай дзяржаве мелі на ўвазе дзве тэрыторыі, населеныя кельтамі:
* **Цызальпійская Галія** — знаходзілася на поўначы Італіі (цяперашняя Паданская раўніна і паўднёвыя перадгор’і Альпаў), з яе кельты былі выцесненыя рана, а землі заселены рымлянамі і італікамі.
* **Трансальпійская Галія** (гэта значыць — размешчаная за Альпамі) — прыблізна супадала з цяперашняй Францыяй. Пасля рымскай заваёвы тут пачалася каланізацыя рымскімі пасяленцамі з Італіі. З часам нашчадкі галаў не толькі сталі зваць сябе рымлянамі, але і згубілі сваю мову і цалкам перайшлі на вульгарную латынь.

### Рымскі перыяд 
Галія ​​была далучана да метраполіі пасля непрацяглай, хоць і вельмі жорсткай барацьбы. Пасля падвергнулася раманізацыі, адмовілася ад сваёй старажытнай культуры і рэлігіі — друідызму, увабрала як станоўчае, так і адмоўнае з грэка-рымскай цывілізацыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Dying Gladiator-Gaul Overview 
* The Gallic Wars 



Катэгорыя:Правінцыі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Галы
Абрахам дэ Муаўр

**Абрахам дэ Муаўр** (Abraham de Moivre, 26 мая 1667, Вітры-ле-Франсуа-27 лістапада 1754, Лондан) — англійскі матэматык французскага паходжання.

## Навуковая дзейнасць 
Муаўр адкрыў (1707) формулу Муаўра для ўзвядзення ў ступень (і здабывання каранёў) камплексных лікаў, зададзеных у трыганаметрычнай форме.

Ён першы пачаў выкарыстоўваць узвядзенне ў ступень бясконцых шэрагаў.

Яму і Дж. Стырлінгу належыць асімптатычны выраз фактарыяла, які носіць назву формулы Стырлінга.

Акрамя аналізу, Муаўр унёс вялікі ўклад у тэорыю імавернасцей. Даказаў асобныя выпадкі тэарэмы Лапласа. Правёў імавернаснае даследаванне азартных гульняў і шэрагу статыстычных дадзеных па народанасельніцтву. Акрамя звычайнага, ён выкарыстаў раўнамернае размеркаванне. Для дыскрэтнага выпадку выкарыстаў і глыбока даследаваў паслядоўнасці, названыя ім рэкурэнтнымі (зваротнымі). Большасць вынікаў дэ Муаўра была неўзабаве перакрыта працамі Лапласа; ступень магчымага ўплыву дэ Муаўра на Лапласа няясная.

Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1697), Парыжскай (1754) і Берлінскай (1735) акадэмій.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Матэматыкі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі Вялікабрытаніі
Мюнстэрмайфельд

**Мюнстэрмайфельд** () — горад у Германіі, у зямлі Рэйнланд-Пфальц.

Уваходзіць у склад раёна Маен-Кобленц. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Майфельд. Насельніцтва складае 3451 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 27,78 км². Афіцыйны код — 07 1 37501.

Горад падзяляецца на 6 гарадскіх раёнаў.
thumb|left|200px|Мюнстэрмайфельд

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Томас Андэрс

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Рэйнланд-Пфальца
Modern Talking

**Modern Talking** (з англ. "Сучасная размова") — нямецкі англамоўны музычны дуэт, які выконваў танцавальную музыку ў стылі еўрадыска, удзельнікамі былі Томас Андэрс і Дзітэр Болен. Створаны ў 1984 годзе. Спявалі да першага распаду з 1984 па 1987, а праз 11 гадоў злучыліся зноў і працягнулі выступы з 1998 па 2003. У другой палове 1980-х гадоў гурт Modern Talking быў адным з самых папулярных у свеце.

## Дыскаграфія 
Студыйныя альбомы
* 1985 The 1st Album
* 1985 Let's Talk About Love
* 1986 Ready for Romance
* 1986 In the Middle of Nowhere
* 1987 Romantic Warriors
* 1987 In the Garden of Venus
* 1998 Back for Good
* 1999 Alone
* 2000 Year of the Dragon
* 2001 America 
* 2002 Victory 
* 2003 Universe

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка групы  на сайце Sony Music 
* 


Катэгорыя:Поп-гурты Германіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы ў жанры еўрадэнс
Катэгорыя:Еўрадыска
Катэгорыя:Гурты ў стылі дыска
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1998 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1980-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1990-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2000-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія распаліся ў 1987 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія распаліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Музычныя дуэты
Пірэнеі

**Пірэне́і** (, , , , ) — горная сістэма ў Францыі, Іспаніі і Андоры, паміж Біскайскім залівам і Міжземным морам.

Даўжыня — 450 км, вышыня — да 3404 м (пік Анета). На захадзе развіты вапнякі, карст; у цэнтры — пераважна крышталічныя пароды, альпійскія формы рэльефу, ледавікі (плошча каля 40 км²); на ўсходзе хрыбты паніжаюцца, чаргуючыся з міжгорнымі ўпадзінамі. У ніжніх частках схілаў — зараслі міжземнаморскіх кустарнікаў, да 1800—2100 м пераважаюць лясы, вышэй — кустарнікі і сенажаці. Радовішчы баксітаў, жалезных руд. Важны кліматападзел (на поўнач ад Пірэнеяў — тэрыторыя з умераным кліматам, на поўдзень — з субтрапічным).

Эпанімам Пірэнеяў з’яўляецца **Пірэна** — гераіня антычнай міфалогіі, якая была разадрана звярамі і пахавана на Пірэнеях.

## Гл. таксама 
* Пірэнейскі паўвостраў
* Вінемаль

## Спасылкі 
* Фатаграфіі Пірэнэяў

Катэгорыя:Горныя сістэмы Еўропы
Катэгорыя:Горы Іспаніі
Катэгорыя:Горы Францыі
Катэгорыя:Горы Андоры
Катэгорыя:Горныя сістэмы паводле алфавіта
Анета (пік)

**Пік Ане́та** () — самая высокая вяршыня Пірэнеяў вышынёй 3 404 метры, размешчаныя ў правінцыі Уэска, Іспанія.

Размешчана ў гранітным масіве Маладзета. Снежнікі і невялікія ледавікі.

Першае ўзыходжанне на пік здзейсніў рускі афіцэр Платон Чыхачоў 18 ліпеня 1842 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горныя вяршыні Іспаніі
Алеся Александровіч

**Але́ся Александро́віч**, поўнае імя **Алякса́ндра Іва́наўна Александро́віч** () — беларуская літаратуразнаўца і педагог. Сястра паэта Андрэя Александровіча, жонка Міхася Мароза.

## Біяграфія 
Алеся Александровіч прымала актыўны ўдзел у рабоце «Беларускай хаткі», вядомага беларускага нацыянальнага асяродку. Як пазней адзначала Алеся ў анкеце пры паступленні ў БДУ. Слухаць сольнае выкананне Алесі вельмі любіў Янка Купала, гэтая роля была напісаная адмыслова для яе, што

У 1928 годзе скончыла літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне педагагічнага факультэта БДУ. Працавала ў аддзеле рэкамендацыйнай бібліяграфіі Дзяржаўнай бібліятэкі БССР (1934—1936). Склала падручнікі «Родная краіна» (пазней «Роднае слова») для 4-га класа (было 13 выданняў, 1945—1957), «Кніга для чытання ў першым класе» (4 выданні, 1934—1937). Перавыдаваліся «Хрэстаматыя па літаратуры» для 3-га і 4-га класаў (1938—1941, сум. з О. Селіванавай) і чытанне для 7-га класа «Родная літаратура» (1945—1947). Пісала артыкулы, уступныя словы да выданняў, успаміны пра Янку Купалу, Цётку, Францішка Багушэвіча, Максіма Танка, Аркадзя Куляшова і інш. Перакладала на беларускую мову кнігі для дзяцей.

## Сям’я 
У шлюбе з палітыкам Міхаілам Марозам (1893—1946). Дзеці:
* Міхаіл (1924—1991), вайсковец;
* Андрэй (1930—1995), радыёфізік.

## Алеся Александровіч і Янка Купала 
Знаёмая з Янкам Купалам з пачатку 1920-х гадоў. Часта бывала на кватэры паэта. Улетку 1933 года на яе запрашэнне Купала з жонкай адпачываў у Капылі ў доме Марозаў, бацькоў мужа Александровіч. Складальнік жыццёвага і творчага летапісу Янкі Купалы да 1917 года. Аўтарка ўспамінаў пра Купалу.

## Творы 
* «Іван Дамінікавіч Луцэвіч (Янка Купала)» («Савецкі селянін», 9 снежня 1945 года).
* «Сябра моладзі» («Сталинская молодежь», 29 чэрвеня 1945 года).
* «Аб дакастрычніцкай творчасьці Янкі Купалы» (часопіс «Полымя», 1947, №&#160;6).
* «Паэма Янкі Купалы „Адвечная песня“ ў ацэнцы дарэвалюцыйнай крытыкі» (часопіс «Беларусь», 1947, №&#160;6).
* Успаміны ў зборніку «Янка Купала», Мн, 1952.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Александровіч Алеся Іванаўна (1904—1947), літаратуразнаўца  // Мінская раённая цэнтральная бібліятэка

Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Купалазнаўцы
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Хаўер Бардэм

**Хаўе́р-А́нхель Бардэ́м-Энсі́нас** (; нар. , Лас-Пальмас) — іспанскі кінаакцёр, які зняўся ў больш як дваццаці іспанскіх кінафільмах. Лаўрэат міжнародных кінапрэмій, у тым ліку ўзнагароды Амерыканскай кінаакадэміі «За найлепшую мужчынскую ролю другога плану» ў фільме «Старым тут не месца» (2007).

## Біяграфія 
Хаўер Бардэм нарадзіўся 1 сакавіка 1969 года ў горадзе Лас-Пальмас, на іспанскім востраве Гран-Канарыя, якая ўваходзіць у Канарскі архіпелаг. Яго маці Пілар Бардэм паходзіць роду Бардэмаў, прадстаўнікі якога пачалі працаваць у кіно як толькі яно з’явілася ў Іспаніі. У Хаўера ёсць старэйшыя брат Карлас і сястра Моніка, якія таксама працуюць акцёрамі. Кінадэбют Хаўера Бардэма адбыўся, калі яму было шэсць гадоў. Яшчэ хлопчыкам ён зняўся ў шэрагу тэлевізійных серыялаў, але потым заняўся жывапісам і спортам. Перш чым стаць прафесійным акцёрам, Хаўер Бардэм нават увайшоў у склад маладзёжнай зборнай Іспаніі па рэгбі.

## Кар’ера 
У 1992 годзе Хаўер Бардэм з’явіўся ў стужцы «Jamón, jamón», у якой таксама здымалася Пенелопа Крус. Гэтая стужка была першай з удзелам Бардэма, паказанай за межамі Іспаніі. Вялікім поспехам для яго стаў фільм «Да заходу сонца» (2000), у якім ён сыграў ролю кубінскага паэта Рэйнальда Арэнаса. За гэту ролю яго намінавалі на Оскара «За найлепшую мужчынскую ролю». Гэта была першая намінацыя акцёра з Іспаніі на гэту прэмію. Таксама гэтая роля была першай, у якой Бардэм размаўляў па-англійску. У 2002 годзе Бардэм сыграў галоўную ролю ў рэжысёрскім дэбюце Джона Малкавіча («The Dancer Upstairs»). У 2004 годзе на экраны выйшаў фільм «Мора ўнутры» (), за ролю ў якім Хаўер Бардэм быў узнагароджаны кубкам Вольпі на Венецыянскім кінафестывалі. У гэтым жа годзе Бардэм сыграў эпізадычную ролю ў галівудскай крымінальнай драме «Collateral». 2007 год прынёс гэтаму акцёру міжнародную славу. Ён сыграў, па-першае, у экранізацыі раману Габрыэля Гарсіі Маркеса «Каханне падчас халеры», па-другое, ролю другога пляау ў стужцы «Старым тут не месца» братоў Коэнаў, за які ён атрымаў «Оскара», «Залаты глобус», Сатурн, узнагароду BAFTA і шэраг іншых прэмій. У 2008 годзе Бардэм разам з Пенелопай Крус і Скарлет Ёхансан сыграў у фільме «Вікі, Крысціна, Барселона» рэжысёра Вудзі Алена. За ролю ў гэтым фільме намінаваны на «Залаты глобус».

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзеці-акцёры Іспаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Лаўрэаты Канскага кінафестывалю
Джузэпэ Арчымбольда

**Джузэпэ Арчымбольда** (), (1527, Мілан — 11 ліпеня 1593, Мілан) — італьянскі мастак.

Жыў у Вене, Празе, Мілане. Майстар фрэсак, жывапісец, тэатральны дэкаратар, графік. У маньерыстычным кірунку вынайшаў свой алегарычны стыль адлюстравання, звязаны з парадаксальнай фантазіяй. Выканаў серыі партрэтаў, складзеных з раслін, прадметаў, сімвалаў і г.д. Сярод вядомых работ: «Лета», «Зіма» (1569), «Флора» (1589), «» (1590) і інш. Творчасць мастака — унікальны прыклад позняга маньерызму, у якой угледжваюць прадбачанне сюррэалізму.

## Галерэя 

Giuseppe Arcimboldo - Pairs of Allegories - WGA00830.jpg|Прыклады алегорый з цыклаў 1560-х гадоў «Поры года» і «Чатыры элементы». Уверсе злева — «Паветра», унізе злева — «Лета», уверсе справа — «Вясна», унізе справа «Агонь». Экспануюцца ў розных еўрапейскіх музеях
Giuseppe Arcimboldo - Pairs of Allegories - WGA00831.jpg|Алегарычныя пары з цыклаў «Поры года» і «Стыхіі»
Vertumnus årstidernas gud målad av Giuseppe Arcimboldo 1591 - Skoklosters slott - 91503.tiff|Партрэт імператара Рудольфа II у вобразе Вертумна, 1590. Замак Скокластэр, Стакгольм

## Літаратура 
* 
* Thomas DaCosta Kaufmann. Arcimboldo: Visual Jokes, Natural History, and Still-Life Painting (University of Chicago Press; 2010) 313 pages

## Спасылкі 
* Джузэпэ Арчымбольда

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі XVI стагоддзя
Ашэр (спявак)

**Ашэр** (, імя пры нараджэнні — **Ашэр Тэрэнс Рэйманд Чацвёрты** (); нар. 14 кастрычніка 1978, Далас, штат Тэхас, ЗША) — амерыканскі спявак і акцёр. Адзін з самых камерцыйна паспяховых R&B-музыкантаў афраамерыканскага паходжання. У цяперашні час прададзена больш за 65 мільёнаў дзід яго альбомаў па ўсім свеце. Выйграў сем прэмій «Грэмі», чатыры прэміі «World Music Awards», чатыры прэміі «American Music Award» і 19 прэмій «Billboard Music Awards». Уладальнік уласнай гуказапісвальнай кампаніі «US Records». Ён займае 21 месца ў спісе самых паспяховых музыкантаў па версіі «Billboard», а таксама першае месца ў спісе самых паспяховых музыкантаў 2000-х гадоў. У 2010 годзе часопіс «Glamour» уключыў яго ў спіс 50 самых сексуальных мужчын.

## Дыскаграфія 
**Сольныя студыйныя альбомы**

* *Usher* (1994)
* *My Way* (1997)
* *8701* (2001)
* *Confessions* (2004)
* *Here I Stand* (2008)
* *Raymond v. Raymond* (2010)
* *Looking 4 Myself* (2012)
* *Hard II Love* (2016)
* *Coming Home* (2024)

**Сумесныя альбомы**

* *A* (разам з Zaytoven) (2018)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Поп-музыканты ЗША
Катэгорыя:Танцоры ЗША
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Выканаўцы рытм-н-блюза
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard 200
Катэгорыя:Пераможцы MTV Video Music Awards
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Уладальнікі каманд Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі
Джасцін Бібер

**Джасцін Дру Бібер** (;  г.) — канадскі поп-, музыкант, ,  і . У 2008 годзе Скутэр Браўн азнаёміўся з яго ролікамі на YouTube і пазней стаў яго менеджарам. Браўн арганізаваў для Бібера сустрэчу з Ашэрам у Атланце, штат Джорджыя (ЗША). Неўзабаве Бібер стаў артыстам лэйбла «Raymond Braun Media Group» (RBMG), сумесным прадпрыемствам Браўна і Ашэра, а яшчэ пазней Эл Гэй Рэйд запрасіў яго ў «Island Records». Яго дэбютны сінгл, «One Time», быў выпушчаны ў 2009 годзе, дасягнуў першай дзясяткі ў Канадзе і трапіў у топ-30 у некаторых краінах. «My World», першы міні-альбом, быў выпушчаны 17 лістапада 2009 і стаў плацінавым у ЗША. Джасцін стаў першым артыстам, чые 7 песень з дэбютнага альбома патрапілі ў чарт «Billboard Hot 100».

## Дыскаграфія 
; Студыйныя альбомы

* *My World 2.0* (2010)
* *Under the Mistletoe* (2011)
* *Believe* (2012)
* *Purpose* (2015)
* *Changes* (2020)
* *Justice* (2021)
* *Swag* (2025)
* *Swag II* (2025)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Канады
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard 200
Катэгорыя:Дзеці-спевакі
Чатахучы

**Чатахучы** (анг. Chattahoochee) — рака ў Злучаных Штатах Амерыкі.

Выток — у штаце Джорджыя з Блакітных гор, цячэ на паўднёвы захад, затым на поўдзень. Пачынаючы ад Вестпойнта, утварае мяжу штатаў Джорджыя і Алабама. На паўднёвым захадзе Джорджыі, злучыўшыся з ракой Флінт, упадае ў раку Апалачыкола, якая ўпадае затым у Мексіканскі заліў. Даўжыня ракі — 880 км, суднаходная, пачынаючы ад Калумбуса.

Катэгорыя:Рэкі Алабамы
Катэгорыя:Рэкі Джорджыі
Катэгорыя:Басейн Мексіканскага заліва
Атавіа Леоні

**Атавіа Леоні** (1568 — 1630) — італьянскі мастак, майстар алоўкавых партрэтаў, гравёр, вучань свайго бацькі, лепшчыка з воску Ладавіка Леоні (памёр у 1606 г.), падобна яму празваны Падаваніна. Пісаў гістарычныя карціны, пераважна ж партрэты, цэлы шэраг якіх паўтораны ім у гравюрах. У апошніх ён выявіў свой вялікі густ, прычым твары і целавыя часткі выконваў пункцірам, а валасы і драпіроўкі рыскамі з дапамогай бюрэня і іголкі. Лепшыя з яго гравюр — партрэты Франчэска Бракаліні-дэль-Апі, жывапісца Антоніа Тэмпесты і Папы Урбана VII.

## Галерэя 

Image:Bild-Ottavio Leoni, Caravaggio.jpg|Партрэт Караваджа 
Image:Galileo by leoni.jpg|Партрэт Галілеа Галілея

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Глен Мілер

**Алтан Глен Мілер** (, 1 сакавіка 1904, Кларында, штат Аёва — , Ла-Манш) — амерыканскі трамбаніст, аранжыроўшчык, кіраўнік аднаго з лепшых свінгавых аркестраў (канец 1930-х — пачатак 1940-х гадоў) — аркестра Глена Мілера.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Джазмены ЗША
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Зніклыя без вестак
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Ваенныя дырыжоры і капельмайстры
Флінт (рака)

**Флінт** () — рака ў Паўночнай Амерыцы.

Флінт працякае па тэрыторыі Злучаных Штатаў Амерыкі. Выток ракі знаходзіцца на захадзе штата Джорджыя. Цячэ ў паўднёвым кірунку. Даўжыня ракі — 240 км, плошча басейна 22464 км².

Катэгорыя:Рэкі Джорджыі
Хайнц Хопф

**Хайнц Хопф** (; , Грэбшэн (ням. Gräbschen), Германія, цяпер Грабішын (польск. Grabiszyn), раён Уроцлава, Польшча — , Цалікон, Швейцарыя) — нямецкі і швейцарскі матэматык.

## Біяграфія 
Хопф навучаўся ў Сілезскім універсітэце Фрыдрыха-Вільгельма, у Першую сусветную вайну быў прызваны ў войска, двойчы паранены і ўзнагароджаны Жалезным крыжам 1-й ступені. Пасля вайны працягваў адукацыю ў Гайдэльбергскім і Берлінскім універсітэце. Сярод яго настаўнікаў былі І.Шур і Л.Бібербах. Абараніўшы ў 1925 дысертацыю па тапалогіі стаў працаваць у Гётынгенскім універсітэце, дзе пачалося яго цеснае супрацоўніцтва з П. С. Аляксандравым. У 1927—1928 гадах працаваў у Прынстанскім універсітэце, з 1928 года — у Берлінскім універсітэце. У 1931 годзе прафесар Вышэйшай тэхнічнай школы Цюрыха, дзе займае кафедру знакамітага Германа Вейля. Пасля прыходу да ўлады ў Германіі фашыстаў, Хопфа, як асобу яўрэйскага паходжання пазбаўляюць нямецкага грамадзянства і ён прымае швейцарскае.

## Гл. таксама 
* Алгебра Хопфа
* 
* Расслаенне Хопфа

## Літаратура 
* Alexandroff P., Hopf H. Topologie Bd.1 — B:, 1935

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Матэматыкі Германіі
Катэгорыя:Матэматыкі Швейцарыі
Катэгорыя:Таполагі
Катэгорыя:Дыферэнцыяльныя геометры
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя М. І. Лабачэўскага
Атланта

**Атланта** () — горад у ЗША, сталіца і найбуйнейшы горад у штаце Джорджыя, адміністрацыйны цэнтр графства Фултан (хоць асобныя часткі горада размешчаны ў іншых графствах штата).

Насельніцтва (па стане на ліпень 2007) — у межах гарадской мяжы 519145 чалавек (34-ы ў ЗША), у межах агламерацыі Атланты, па ацэнцы на 1 ліпеня 2007 года, — 5.626.400 чалавек (9-ы ў ЗША).

У пачатку XXI стагоддзя Атланта набыла статус аднаго з міжнародных дзелавых цэнтраў, што дало магутны штуршок эканамічнаму і сацыяльнаму развіццю горада. З 2000 па 2006 рост агламерацыі Атланты (на 20,5 %) стаў самым буйным у ЗША.

## Геаграфія 
Горад размешчаны на градзе ўзгоркаў на поўдзень ад ракі Чатахучы. Плошча горада складае 343 км², плошча агламерацыі — 21694 км².

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спорт 
* Атланта Трэшэрз
* Атланта Хокс

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Марцін Лютэр Кінг
* Вольга Корбут
* Брытані Мёрфі
* Маргарэт Мітчэл

Катэгорыя:Гарады Джорджыі
Саўлі Нійнісцё

**Са́ўлі Вя́йнямэ Ні́йнісцё** (; нар. 24 жніўня 1948, Сала, Фінляндыя) — фінскі палітык і юрыст; Прэзідэнт Фінляндыі з 2012 года.

З 1987 года па 2003 год і з 2007 года па 2011 год — дэпутат парламента Фінляндыі ад партыі «Нацыянальная кааліцыя»; у 2007—2011 гадах — спікер парламента Фінляндыі (да выбараў у красавіку 2011 года). Узначальваў раней Фінскі футбольны саюз.

5 лютага 2012 года абраны прэзідэнтам Фінляндыі (уступіў у пасаду 1 сакавіка 2012 года). У 2018 годзе ізноў удзельнічаў у выбарах (як незалежны кандыдат). 28 студзеня 2018 года Саўлі Нійнісцё перавыбраны на пасаду Прэзідэнта Фінляндыі.

## Спасылкі 
* 
* Саўлі Нійнісцё : афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Катэгорыя:Міністры фінансаў Фінляндыі
Катэгорыя:Міністры юстыцыі Фінляндыі
Катэгорыя:Спікеры Эдускунты
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі Фінляндыі
Катэгорыя:Прэзідэнты Фінляндыі
Панторма

**Панторма** (сапраўднае імя *Jacopo Carucci*; 24 мая 1494, Панторма, цяпер прыгарад Эмполі — 2 студзеня 1557, г. Фларэнцыя) — італьянскі жывапісец, прадстаўнік , адзін з заснавальнікаў маньерызму.

## Творчасць 
[thumb|250px|. [1529. Царква Сан-Мікеле, Кармін’яна]]
У дзесяцігадовым узросце, страціўшы бацьку, Панторма адправіўся ў Фларэнцыю, дзе і правёў усё сваё жыццё. Ён вучыўся ў  і Андрэа дэль Сарта. У ранніх працах адбіваецца ўплыў Леанарда да Вінчы і Сарта (роспіс люнеты на віле Медычы ў ). Позні вялікі ўплыў на яго творчасць аказала знаёмства з гравюрамі Дзюрэра. Паступова Панторма адыходзіць ад традыцыі Рэнесансу. Значныя працы: «», 1525, Уфіцы, Фларэнцыя; «Мадонна са святым Іосіфам і Іаанам Хрысціцелем», Эрмітаж, Санкт-Пецярбург; «», , Кармін’яна, 1528—1530.

## «Зняцце з крыжа» 
Адной з лепшых лічыцца «» (1528, Фларэнцыя, царква ). У карціне адсутнічае выразнасць прасторавых адносін, фігуры набліжаны да пярэдняга плану. Адсутнасць цвёрдай апоры кампазіцыі стварае ўражанне няўстойлівасці, падкрэслівае драматызм і напружанасць аднаго з першых твораў маньерызму.

## Галерэя 

Image:Jacopo_Pontormo_015.jpg|. 1525-1530. , Ніжняя Саксонія, Гановер
Image:Jacopo Pontormo 004.jpg|. 1525-1528.  ў капэле Капоні царквы Санта-Фелічыта ў Фларэнцыі

## Літаратура 
## Спасылкі 
* Спасылкі на працы Панторма ў музеях свету
* Панторма на Alorence Art Guide
* Панторма. Карціны і біяграфія

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Рэнесансу
Катэгорыя:Мастакі маньерызму
Катэгорыя:Памерлі ў Фларэнцыі
Абелеўская прэмія

**Абелеўская прэмія** — прэмія па матэматыцы, названая так у гонар нарвежскага матэматыка Нільса Хенрыка Абеля. Заснавана ўрадам Нарвегіі ў 2002 годзе. Пачынаючы з 2003 года, штогод прысуджаецца выдатным матэматыкам сучаснасці. Грашовы памер прэміі супастаўляецца з памерам Нобелеўскай прэміі і ў доларавым эквіваленце складае крыху больш за мільён долараў ЗША (у 2008 годзе каля 1,2 млн долараў ЗША). Мэтай заснавальнікаў гэтай прэміі было не толькі заахвочванне матэматыкаў з сусветным іменем, але і шырокая рэклама і папулярызацыя сучаснай матэматыкі, асабліва сярод моладзі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Абелеўскай прэміі

Катэгорыя:Матэматычныя прэміі
Рафіноза

thumb
**Рафіноза** — неаднаўляльны трыцукрыд, які складаецца з рэшткаў D-галактозы, D-глюкозы і D-фруктозы.

Бескаляровае растваральнае ў вадзе рэчыва з тэмпературай плаўлення 80&nbsp;°C (пентагідрат) і 119-120&nbsp;°C (бязводныя). Адзін з распаўсюджаных раслінных рэзервовых вугляводаў (цукровыя буракі, насенне бавоўніка і інш.)

Поўная назва:Альфа-D-Галактапіраназіл-(1-6)-альфа-D-глюкапіраназіл-(1-5)-Бета-D-фруктафураназід.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Алігацукрыды
Псікоза

**Псікоза** — монацукрыд, які адносіцца да кетагексозаў. У формуле Фішэра ў D (+)-формы ўсе ОН-групы знаходзяцца справа. Гідроліз псікозы вызваляе толькі 0,3% энергіі, вызваленых пры гідролізе глюкозы. У прыродзе псікоза выяўляецца толькі ў следавых колькасцях.

Катэгорыя:Гексозы
Катэгорыя:Кетозы
Фукоза

**Фукоза**, 6-дэзаксігалактоза — монацукрыд, які адносіцца да дэзаксігексозаў.

## Знаходжанне ў прыродзе 
Уваходзіць у склад шматлікіх прыродных злучэнняў, у якіх прысутнічае часцей за ўсё ў L-форме (раслінныя і бактэрыяльныя поліцукрыды; глікапратэіды, у тым ліку рэчывы груп крыві; алігацукрыды малака); D-фукоза - кампанент некаторых раслінных гліказідаў. Вядомыя ферменты (фуказідазы), што адшчапляюць рэшту фукозы ад малекул алігацукрыдаў. Палімер фукозы, які змяшчаецца ў бурых водарасцях і ігласкурых называецца фукаідан. Ферменты, што расшчапляюць фукаідан называюцца фукаіданазы або фукаідан гідралазы.

Катэгорыя:Гексозы
Жан Лерэ

**Жан Лерэ** (; 7 лістапада 1906, Шантэнэ, Францыя — 10 лістапада 1998, Ла-Боль-Эскублак, Францыя) — французскі матэматык.

Лерэ нарадзіўся ў сям’і выкладчыкаў, маладосць правёў у Нанце і Рэне, у 1926—1929 гадах вучыўся ў Вышэйшай нармальнай школе, у 1933 годзе атрымаў ступень доктара, абараніўшы дысертацыю ў галіне гідрадынамікі пад кіраўніцтвам Анры Віла (Henri Villat, 1879—1972).

## Літаратура 
* 
* 
* Leray biography 
* «Jean Leray (1906—1998)», by Арман Барэль, Gennadi M. Henkin, and Пітэр Лакс, *Notices of the American Mathematical Society*, vol. 47, no. 3, March 2000.
* Jean Leray 
* Jean Leray 
* Фатаграфіі Жана Лерэ 

Катэгорыя:Таполагі
Катэгорыя:Замежныя члены АН СССР
Катэгорыя:Замежныя члены РАН
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Замежныя члены Польскай акадэміі навук
Катэгорыя:Матэматыкі Францыі
Франчэска Парміджаніна

**Джыралама Франчэска Марыя Мацола** (, больш вядомы пад мянушкай **Парміджаніна** ( — дымінутыў ад  — «жыхар Пармы»; 11 студзеня 1503, Парма — 24 жніўня 1540, Казальмаджорэ) — італьянскі мастак і гравёр эпохі Адраджэння, прадстаўнік маньерызму.

## Спасылкі 
* Працы ў музеях свету
* http://www.parmigianino-2003.it 
* Парміджаніна і алхімія (іт.) 

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастацтва Італіі
Катэгорыя:Мастакі маньерызму
Сафі Марынава

**Сафі Марынава** (сапсапраўднае імя - **Сафія Марынава Каменава**, нар. у 1975) — балгарская спявачка цыганскага паходжання, прадстаўніца Балгарыі на конкурсе песні Еўрабачанне 2012.

## Дыскаграфія 
**Сольныя альбомы**

**З «Супер експрес»**

.* — Цыганская мова

**Складанкі**

Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2012
Катэгорыя:Балгарыя на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Балгарыі
Свята-Мікалаеўскі сабор (Душанбэ)

**Свята-Мікалаеўскі сабор** або **Свята-Мікольскі сабор** (, ) — праваслаўны храм у горадзе Душанбэ, Таджыкістан. Крыж сабора бачны здалёк, адсвечвае гранямі на яркім сонцы. Злева ад храма знаходзяцца магільныя пліты з каванымі крыжамі. Храм мае 32 супрацоўнікі. Зараз у храме вядзецца рэканструкцыя.

Катэгорыя:Душанбэ
Катэгорыя:Саборы
Катэгорыя:Душанбінская і Таджыкістанская епархія
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Таджыкістана
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
П’етра Перуджына

**П’етра Перуджына** (, даслоўна «Перуджыйскі», сапраўднае імя **П’етра дзі Крыстафора Ванучы** — Pietro di Cristoforo Vannucci; 1446—1524) — італьянскі жывапісец эпохі Адраджэння, прадстаўнік умбрыйскай школы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мястэчку Чыта-дэла-П’евэ ў 35 км ад Перуджы. Пасля навучання ў мясцовага жывапісца ў 1470 прыехаў у Фларэнцыю і паступіў у майстэрню Андрэа Верок'ё.

У 1481 годзе, стаўшы ўжо вядомым майстрам, у ліку лепшых мастакоў Італіі запрошаны Папай Сікстам IV у Рым для ўдзелу ў працах над дэкарыраваннем Сіксцінскай капэлы.

Працаваў у шматлікіх гарадах Італіі, але больш усяго ў Перуджы, дзе ён быў главой вялікай майстэрні. У 80-90-х гадах XV стагоддзя Перуджына быў адным з самых услаўленых мастакоў Італіі. Самы ж знакаміты з яго вучняў — Рафаэль.

Лепшымі творамі Перуджына лічацца створаныя да 1500 года. Вылучаецца фрэска «Перадача ключоў св. Пятру», якая адрозніваецца складанасцю кампазіцыі. Адна з самых вядомых карцін — «Аплакванне Хрыста».

Перуджына памёр ад чумы ў Перуджы ў 1524 годзе. Пасля смерці свайго вучня Рафаэля Перуджына завяршыў няскончаныя ім фрэскі ў царкве Перуджы.

## Творы 
* фрэска «Перадача ключоў св. Пятру» ў Сіксцінскай капэле Ватыкана, 1481—1482;
* «Св. Себасцьян»
* «Аплакванне Хрыста», каля 1494-95, Галерэя Уфіцы, Фларэнцыя;
* фрэска «Распяцце» ў царкве Санта-Марыя Мадалена дэі Паці ў Фларэнцыі, 1496

## Бібліяграфія 
* Canuti F., Il Perugino, v. 1-2, Siena, 1931.
* Элиасберг Н. Пьетро Перуджино. М., Искусство, 1966

## Галерэя 

Image:Pietro_Perugino_063.jpg|П’ета. 1494-1495. Уфіцы. Фларэнцыя
Image:Pietro_Perugino_034.jpg|Уручэнне ключоў Пятру. 1480-1482. Сіксцінская капэла. Ватыкан. Рым
Image:Pietro_Perugino_071.jpg|Мадонна на троне з немаўлём і двума святымі. Луўр. Парыж

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Італіі
Царкавішча (возера, Глыбоцкі раён)

**Царкаві́шча** — возера ў Беларусі ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Бярозаўка.

Плошча паверхні возера 1,61 км², даўжыня 3,27 км, найбольшая шырыня 0,7 км. Найбольшая глыбіня 1,9 м, сярэдняя — 1 м. Плошча вадазбору 6,6 км². Вадазбор складзены з суглінкаў, нізінны і спадзістахвалісты. Катлавіна Царкавішча рэшткавага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад Схілы катлавіны вышынёй да 2 метраў, на паўднёвым захадзе і паўночным усходзе да 8 м. Берагавая лінія ўмерана звілістая, даўжынёй 6,02 км. Берагі нізкія, часткова сплавінныя. Пойма возера забалочаная, шырынёй да 40 метраў. Дно плоскае, пакрытае сапрапелем (таўшчыня слоя да 11 м).
Возера Царкавішча эўтрофнае, цалкам зарастае. Упадаюць ручаі і меліярацыйныя каналы. На паўночным усходзе выцякае ручай у раку Маргва.

На паўднёва-ўсходнім беразе возера вёска Мосар.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Дзісны
Джэкі Куган

**Джон Леслі Куган** (, больш вядомы як **Джэкі Куган**; 26 кастрычніка 1914, , ЗША — 1 сакавіка 1984, Санта-Моніка, ЗША) — амерыканскі кінаакцёр. З ранніх гадоў пачаў здымацца ў нямых фільмах. Супрацоўнічаў з Чарлі Чапліным. Першую славу атрымаў у фільме «Малы». Праз шмат гадоў стаў вядомы дзякуючы ролі *дзядзечкі Фестэра* ў папулярным тэлесерыяле 1960-х гадоў «Сямейка Адамс».

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Coogan Research Group  — Генеалагічнае дрэва прозвішча Куган.

Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Дзеці-акцёры ЗША
Народная партыя за свабоду і дэмакратыю

**Народная партыя за свабоду і дэмакратыю** (, PvdA) — нідэрландская кансерватыўна-ліберальная палітычная партыя. Партыя была заснавана ў 1948 годзе. Партыя мае 35 месцаў з 150 у другой і 14 з 75 у першай палаце Генеральных штатаў і 3 месцы з 25 вылучаных для Нідэрландаў у Еўрапарламенце (уваходзіць у фракцыю Альянс лібералаў і дэмакратаў за Еўропу). Народная партыя за свабоду і дэмакратыю ўваходзіць у Еўрапейскай партыі ліберальных дэмакратаў і рэфарматараў і Ліберальнага інтэрнацыяналу.

Партыя мае моладзевае крыло — Моладзевая арганізацыя Свабоды і дэмакратыі.

Лідар партыі Марк Рутэ з'яўляецца дзеючым прэм'ер-міністрам Нідэрландаў.

## Гісторыя 
Партыя была заснавана 24 студзеня 1948.

З 1948 па 1952 год Народная партыя за свабоду і дэмакратыю прымала ўдзел у шырокай урадавай кааліцыі пад кіраўніцтвам Партыі працы ў кабінеце прэм'ер-міністра Вілема Дрэса.

У 1952—1958, 1965—1967, 1973—1977, 1981—1982 і 1989—1994 гадах партыя знаходзілася ў апазіцыі. З 1994 па 2002 год партыя ўдзельнічае ва ўрадавай кааліцыі разам з Партыяй працы і партыяй Дэмакраты 66. Пасля парламенцкіх выбараў 2002 да 2007 года партыя ўваходзіць ва ўрадавую кааліцыю, узначальвае лідар партыі Хрысціянска-дэмакратычны заклік Ян Петэр Балкенэндэ.

2 верасня 2004 года з партыі выйшаў дэпутат Герт Вілдэрс, які ўзначаліў затым правую Партыю Свабоды.

Пасля парламенцкіх выбараў 2010 года Народная партыя атрымала найбольшую колькасць месцаў (31 месца) і ўзначаліла правацэнтрысцкую кааліцыю разам з партыяй Хрысціянска-дэмакратычны заклік, якую падтрымлівае ў парламенце Партыя Свабоды Герта Вілдэрса. Лідар партыі Марк Рутэ 14 кастрычніка 2010 года стаў першым прэм'ер-міністрам ад Народнай партыі за свабоду і дэмакратыю.

## Удзел у выбарах 
thumb|300px| Перадвыбарная кампанія ў чэрвені 2006 года. Плакаты Народнай партыі і Партыі працы
Удзел у выбарах да Другой палаты парламента Нідэрландаў:

* 1948 год: 7,9% — 8 месцаў (з 100 месцаў)
* 1952 год: 8,8% — 9 месцаў
* 1956 год: 8,8% — 9 месцаў (Пасля павелічэння колькасці месцаў у парламенце да 150: 13)
* 1959 год: 12,2% — 19 месцаў
* 1963 год: 10,3% — 16 месцаў
* 1967 год: 10,7% — 17 месцаў
* 1971 год: 10,3% — 16 месцаў
* 1972 год: 14,4% — 22 месца
* 1977 год: 17,9% — 28 месцаў
* 1981 год: 17,3% — 26 месцаў
* 1982 год: 23,1% — 36 месцаў
* 1986 год: 17,4% — 27 месцаў
* 1989 год: 14,6% — 22 месца
* 1994 год: 20,0% — 31 месца
* 1998 год: 24,7% — 38 месцаў
* 2002 год: 15,4% — 24 месца
* 2003 год: 17,9% — 28 месцаў
* 2006 год: 14,7% — 22 месца
* 2010 год: 20,5% — 31 месца

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэбсайт 
* Інфармацыя аб нідэрландскія палітычныя партыі 
* Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) 

Катэгорыя:Палітычныя партыі Нідэрландаў
Катэгорыя:Ліберальныя партыі
WiMAX

thumb|180px|Базавая станцыя
**WiMAX** () — тэлекамунікацыйная тэхналогія перадачы інфармацыі праз радыёканалы сувязі, у большасці выпадкаў выкарыстання, забяспечваючы кожнага кліента інтэрнэт-доступам. Часам блытаецца з іншай тэхналогіяй, Wi-Fi, ад якой адрозніваецца значна большай зонай пакрыцця сігналу, і ў адрозненні ад Wi-Fi, падпарадкоўваецца стандарту IEEE 802.16 (таксама шырокапалосны бесправадны доступ). Назва WiMAX была абвешчаная некамерцыйнай арганізацыяй WiMAX Forum, створанай у чэрвені 2001 года, каб прасоўваць зручнасць і канцэпцыю сумеснага выкарыстання, прапанаваную стандартам. WiMAX Forum характарызуе WiMAX як «стандартызаваную тэхналогію, якая вырашае праблему апошняй мілі праз шырокапалосны бесправадны доступ, альтэрнатыву кабельным сеткам і DSL».

## Стандарты 
WiMAX як тэхналогія апісваецца стандартам IEEE 802.16, зацверджаным арганізацыяй WiMAX Forum. Сертыфікацыя прылад згодна са стандартам азначае, што прылады розных вытворцаў будуць здольныя працаваць разам у адной сістэме. Сертыфікацыяй займаецца WiMAX Forum.

Стандарт IEEE 802.16 у розных крыніцах згадваецца як «WiMAX», часам таксама «Fixed WiMAX», «Mobile WiMAX», «802.16d» і «802.16e». Афіцыйна існуе толькі дзве версіі стандарту:
* **802.16-2004**, вядомы як *802.16d*. Назва «Fixed WiMAX» () эквівалентна гэтай версіі, таму што стандарт не прадугледжвае «мабільнасць», у прыватнасці, роўмінг паміж базавымі станцыямі адной сеткі.
* **802.16e-2005**, вядомы як *802.16e*, з'яўляецца ўдасканаленай версіяй 802.16-2004. Паміж іншых правак была створаная падтрымка мабільнасці — з-за гэтага часам узгадваецца як «Mobile WiMAX».

На дадзены момант Mobile WiMAX з'яўляецца найбольш камерцыйна запатрабаванай тэхналогіяй, таму зараз актыўна ўводзяцца ў працу новыя бесправадныя сеткі (у прыватнасці, у Беларусі; гл. ніжэй).

## Выкарыстанне 
Магчымасці WiMAX, а менавіта хуткасць перадачы і вялікая зона пакрыцця, робяць рэальным выкарыстанне WiMAX у наступных сферах:
* Падключэнне хот-спотаў Wi-Fi да Інтэрнэту
* Выкарыстанне ў якасці вырашэнні пытання «апошняй мілі»
* Надаванне розных тэлекамунікацыйных паслугаў (triple play)
* Мабільнае выкарыстанне

## WiMAX у Беларусі 
Станам на верасень 2014 года ў Беларусі дзейнічае толькі адна сетка WiMAX ад Белтэлекам з кропкавым пакрыццём у Мінску.

## Гл. таксама 
* Wi-Fi

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* WiMAX Forum Russia & CIS 

Катэгорыя:Бесправодныя сеткі
Катэгорыя:WiMAX