Сялянскія батальёны

**Сялянскія батальёны** (, **«Батальёны Хлопске»**; **БХ**, ) — узброеныя фарміраванні польскага сялянскага руху (Народная партыя), якія дзейнічалі з 1940 па 1945 год. Атрады былі лаяльны эмігранцкаму ўраду ў Лондане.

## Гісторыя 
Першапачаткова Народная партыя не стварыла ўласнага ваенізаванага крыла і накіроўвала членаў у іншыя падпольныя арганізацыі, напрыклад, Саюз узброенай барацьбы (СУБ). Аднак рост уплыву прыхільнікаў санацыі і пілсудчыкаў сярод кіраўніцтва СУБ, стварэнне канкуруючымі палітычнымі партыямі і ўмацаванне на месцах Нацыянальнай ваеннай арганізацыі, а таксама жаданне атрымаць дамінуючую пазіцыю як у перыяд акупацыі, так і ў момант вызвалення краіны і фарміравання яе палітыка-гаспадарчай мадэлі на прынцыпах аграрызму, выклікалі змяненне пазіцыі цэнтральнага кіраўніцтва сялянскага руху ў пытанні стварэння ўласнай ваенізаванай арганізацыі.

У жніўні 1940 года было прынята рашэнне аб стварэнні ўласнай баявой арганізацыі пад назвай «Хлопска Страж» (), канспіратыўны крыптанім «Хлостра» (). У канцы года ў сельскай мясцовасці пачалі дзейнічаць першыя ўзброеныя атрады.

Вясной 1941 года па ініцыятыве прадстаўнікоў Келецкай акругі арганізацыя была перайменавана ў сялянскія батальёны, хоць фармальна змена назвы была зацверджана камандаваннем толькі ў маі 1944 года.

У маі 1943 года БХ падпісалі дагавор аб зліцці з АК, аднак дэ-факта зліццё не было завершана да канца акупацыі. У 1944 годзе насуперак загадам частка атрадаў падпарадкавалася Польскаму камітэту нацыянальнага вызвалення і ўвайшла ў склад Арміі Людовай, або ўстанавіла з ёй супрацоўніцтва, а затым на вызваленай тэрыторыі папоўніла шэрагі Грамадзянскай міліцыі і Народнага Войска Польскага.

Большая частка арганізацыі захавала лаяльнасць эміграцыйнаму ўраду ў Лондане. У сакавіку 1945 года загадам камандавання сялянскія батальёны былі расфармаваныя, а байцам рэкамендавана ўступаць у Народнае Войска Польскае.

## Структура 
Дзейнасць БХ распаўсюджвалася практычна на ўсю тэрыторыю перадваеннай Польшчы, за выключэннем Памераніі, а таксама Віленскага, Навагродскага і Палескага ваяводстваў. Тэрытарыяльная арганізацыйная сетка складалася з акруг (ваяводстваў), падакругаў, абласцей (паветаў), раёнаў (некалькі гмін), гмін і грамад.

Да канца 1943 года існавалі наступныя акругі (у парадку стварэння):
* I — Варшава
* II — Варшаўскае ваяводства
* III — Кельцы
* IV — Люблін
* V — Лодзь
* VI — Кракаў, Жэшаў, Сілезскае ваяводства
* VII — Беласток
* VIII — Валынь
* IX — Львоў, Станіславаў і Тарнопаль
* X — Познань

У агульнай складанасці, у перыяд акупацыі было створана 82 партызанскіх атрада БХ. Каля 80% сіл было засяроджана ў Кракаўскім, Келецкім, Люблінскім акругах і Варшаўскім ваяводстве. Да 1944 года ў шэрагах БХ знаходзілася каля 160 тыс. чалавек, што рабіла яе другой па велічыні польскай падпольнай арганізацыяй.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Т. Г. Медоварова. Боевое содружество Батальонов хлопских с Гвардией Людовой в борьбе против гитлеровских оккупантов в 1943—1944 годах // «Вопросы германской истории и историографии». Сборник научных трудов Днепропетровского государственного университета имени 300-летия воссоединения Украины с Россией. Днепропетровск, 1976.

Катэгорыя:Рух Супраціўлення
Катэгорыя:Польшча падчас Другой сусветнай вайны