open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бітва за бітвай

**«Бітва за бітвай»** або **«Адна бітва за другой»** () — мастацкі фільм 2025 года амерыканскага рэжысёра Пола Томаса Андэрсана з Леанарда Дзі Капрыа, Чэйз Інфініці, Шонам Пэнам, Бенісія дэль Тора і Тэянай Тэйлар у галоўных ролях.

Фільм атрымаў шырокае прызнанне і шматлікія ўзнагароды. Сярод іх тры перамогі на 31-й цырымоніі ўручэння прэміі «Выбар крытыкаў» (у тым ліку за найлепшы фільм), чатыры перамогі на 83-й цырымоніі «Залаты глобус» (у тым ліку за найлепшы фільм — мюзікл або камедыя), адна перамога і рэкордныя сем намінацый на 32-й цырымоніі ўручэння прэміі Гільдыі кінаакцёраў (у тым ліку за найлепшую акцёрскую ролю), шэсць перамог на 79-й цырымоніі ўручэння прэміі Брытанскай кінаакадэміі (у тым ліку за найлепшы фільм) і шэсць перамог на 98-й цырымоніі ўручэння прэміі «Оскар» (у тым ліку за найлепшы фільм). Фільм таксама быў уключаны Амерыканскім інстытутам кінамастацтва ў дзесятку найлепшых фільмаў 2025 года і атрымаў пяць узнагарод ад Нацыянальнага савета крытыкаў (у тым ліку за найлепшы фільм).

## Сюжэт 
У цэнтры сюжэта — захапляльнае супрацьстаянне былога радыкала-рэвалюцыянера Боба Фергюсана і яго даўняга ворага, бязлітаснага палкоўніка Лакджоў. Праз гады пасля няўдалага паўстання мінулае зноў нагадвае пра сябе, калі пад пагрозай аказваецца дачка Боба.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы 2025 года
Катэгорыя:Фільмы Пола Томаса Андэрсана
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2025 года
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Warner Bros.
Джордан

**Джордан** () — англійскае прозвішча, імя і тапонім. Англійскае слова паходзіць ад імя ракі Іардан.

## Носьбіты прозвішча 
* Майкл Джордан — амерыканскі баскетбаліст, былы ігрок НБА.
* Майкл Б. Джордан — амерыканскі акцёр, прадзюсар і кінарэжысёр.

## Носьбіты імя 
* Джордан Пікфард — англійскі футбаліст, брамнік
* Джордан Піл — амерыканскі акцёр, комік.
* Джордан Хендэрсан — англійскі футбаліст.
* Джордан Эберле — канадскі хакеіст.
Майкл Б. Джордан

**Майкл Бакарі Джордан** (; ) — амерыканскі , прадзюсар і . У ліку яго ўзнагарод — прэмія «Оскар», тры прэміі Гільдыі кінаакцёраў і прэмія Гільдыі прадзюсераў, а таксама намінацыі на прэмію «Залаты глобус» і дзве прэміі «Эмі».

Джордан быў названы адным са 100 самых уплывовых людзей у свеце па версіі часопіса Time у 2020 і 2023 гадах, самым сэксуальным мужчынам свету па версіі People ў 2020 годзе, а газета The New York Times паставіла яго на 15-е месца ў сваім спісе 25 найвялікшых акцёраў 21-га стагоддзя.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Anthropic

**Anthropic** — амерыканская кампанія, якая займаецца даследаваннямі ў галіне штучнага інтэлекту і стварэннем праграм з яго выкарыстаннем. Была заснавана ў 2021 годзе былымі супрацоўнікамі OpenAI. Штаб-кватэра кампаніі знаходзіцца ў Сан-Францыска.

Anthropic распрацавала сямейства вялікіх моўных мадэляў пад назвай Claude і шэраг інструментаў для распрацоўкі праграмнага забеспячэння на яго аснове.

У лютым 2026 года ацэначны кошт Anthropic складаў 380 мільярдаў долараў.

## Гісторыя 
Anthropic была заснавана ў 2021 годзе сямю былымі супрацоўнікамі OpenAI. Сярод іх былі сястра і брат Даніэла Амадэй () і Дарыё Амадэй (), якія сталі адпаведна прэзідэнткай і генеральным дырэктарам новай кампаніі. Раней у OpenAI Дарыё Амадэй быў віцэ-прэзідэнтам па даследаваннях. 

Улетку 2022 года Anthropic скончыла навучанне першай версіі вялікай моўнай мадэлі Claude, але не выпусціла яе, спасылаючыся на неабходнасць далейшага ўнутранага тэставання бяспекі.

Выпуск першых версій Claude — Claude і Claude Instant — адбыўся ў сакавіку 2023 года, аднак доступ да іх атрымалі толькі тыя карыстальнікі, якіх пацвердзіла Anthropic. Наступная версія — Claude 2 — была выпушчана для ўсіх ахвотных у ліпені 2023 года. 

У сакавіку 2024 года Anthropic выпусціла тры моўныя мадэлі: Claude 3 Opus, Claude 3 Sonnet і Claude 3 Haiku, у парадку змяншэння прадукцыйнасці. У чэрвені 2024 года была выпушчана Claude 3.5 Sonnet. 

У лютым 2026 года быў выпушчаны асістэнт для праграмістаў Claude Code.

У маі 2025 года кампанія выпусціла Claude 4 Opus і Sonnet, якія мелі палепшаныя магчымасці ў праграмаванні. Таксама былі прадстаўлены новыя магчымасці API, у тым ліку вэб-пошук, які дазволіў Claude атрымліваць доступ да інфармацыі з Інтэрнэту ў рэжыме рэальнага часу, і канектар з MCP () серверамі. 

У лістападзе 2025 года Nvidia, Microsoft і Anthropic абвясцілі аб партнёрскай дамове. У рамах дамовы Nvidia і Microsoft павінны інвеставаць у Anthropic да 15 мільярдаў долараў. Пры гэтым Anthropic абвясціла, што купіць у Microsoft Azure вылічальныя магутнасці, якія працуюць на сістэмах штучнага інтэлекту Nvidia, на суму 30 мільярдаў долараў.

У лютым 2026 года былі выпушчаны Claude Opus 4.6 , а затым Sonnet 4.6.

## Прадукты 
Асноўным прадуктам Anthropic з’яўляецца серыя вялікіх моўных мадэляў Claude, назва якіх лічыцца адсылкай да матэматыка Клода Шэнана. Кампанія прадастаўляе доступ да мадэляў праз вэб-інтэрфейс, API,  а таксама праграмы для iOS, MacOS і Windows.

*Claude Code* — гэта праграма з інтэрфесам каманднага радка, якая прызначана для аўтаматызацыі задач праграміста з дапамогай штучнага інтэлекту. Яна выкарыстоўвае Claude праз API і можа працаваць па заданай канфігурацыі без нагляду праграміста.

*Claude Cowork* — гэта эквівалент Claude Code з графічным інтэрфейсам. Ён быў створаны, каб спрасціць выкарыстанне Claude для нетэхнічных карыстальнікаў.

## Гл. таксама 
* Бум штучнага інтэлекту

## Крыніцы 
## Знешнія спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выкарыстанне штучнага інтэлекту
Ілімская вуліца (Мінск)

**Ілімская** — вуліца ў Заводскім раёне Мінска. Названа ў гонар сібірскай ракі. Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Несцерава, ідзе на паўночны захад, потым робіць паварот літарай "г" на паўднёвы ўсход і завяршаецца скрыжаваннем з вуліцай Герасіменкі.

## Славутасці 
* Дом 6Б — дыспетчарская станцыя «Ангарская-4»
* Дом 6Г — АЗС
* Дом 9 — СШ № 169
* Дом 15 — дзіцячы сад № 459
* Дом 27 — гандлёвы цэнтр

## Цікавыя факты 
* У Першамайскім раёне горада ёсць вуліца Ільменская, якую не трэба блытаць з Ілімскай.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ілімская вуліца на АТО.ВУ
* Ілімская вуліца ў базе даных Геадзэн
* Ілімская вуліца ў архітэктурнай базе Рhotobuildings

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Грэшнікі (фільм, 2025)

**«Грэшнікі»** () — амерыканскі фільм жахаў 2025 года прадзюсара, сцэнарыста і рэжысёра Раяна Куглера. Абедзве галоўныя ролі (двух братоў-двайнят) адыграў Майкл Б. Джордан.

Фільм атрымаў некалькі ўзнагарод і намінацый, у тым ліку рэкордныя шаснаццаць намінацый на 98-й цырымоніі ўручэння прэміі «Оскар» і трынаццаць намінацый на 79-й цырымоніі ўручэння прэміі Брытанскай кінаакадэміі, прычым Куглер атрымаў узнагароду за найлепшы арыгінальны сцэнар. Фільм таксама атрымаў рэкордную колькасць намінацый і перамог на 57-й цырымоніі ўручэння прэміі NAACP Image Awards, атрымаўшы 18 намінацый і 13 перамог, у тым ліку прэмію NAACP Image Award за найлепшы фільм. Фільм таксама атрымаў чатыры перамогі на 31-й цырымоніі ўручэння прэміі «Выбар крытыкаў», дзве перамогі на 83-й цырымоніі ўручэння прэміі «Залаты глобус» (у тым ліку за кінематаграфічныя дасягненні і касавыя зборы) і дзве перамогі на 32-й цырымоніі ўручэння прэміі Гільдыі кінаакцёраў (у тым ліку за найлепшую акцёрскую ролю ў фільме).

## Сюжэт 
1932 год. Пасля доўгіх гадоў адсутнасці двайняты Смоўк і Стэк вяртаюцца ў роднае мястэчка ў дэльце Місісіпі. Яны паспелі паваяваць у траншэях Першай сусветнай, а потым сталі гангстарамі ў Чыкага. Браты выкупляюць у белага расіста тэрыторыю з гаспадарчымі пабудовамі, каб адкрыць там музычны бар для працоўных з плантацыі. Цвік праграмы на адкрыцці — сын прапаведніка, якому двайняты калісьці падарылі гітару, і ён іграе блюз так добра, што прыцягвае ўвагу ірландскага вампіра, які апынуўся паблізу. 

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы 2025 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2025 года
Катэгорыя:Фільмы жахаў 2025 года
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Warner Bros.
Катэгорыя:Фільмы пра вампіраў
Halyzia sedecimguttata

***Halyzia sedecimguttata*** — від божых каровак.

## Апісанне 
Даўжыня 5—7 мм. Жук мае аранжавую або светла-карычневую афарбоўку з 16 белымі плямамі на надкрылах, што служыць вызначальнай рысай. З’яўляецца міцэтафагам, сілкуецца мучністарасянымі грыбамі на лісці дрэў.

Пашыраны ў Еўропе (ад Брытанскіх астравоў і Скандынавіі на поўначы да Міжземнамор’я на поўдні) і у Азіі (Сібір і Далёкі Усход Расіі, Каўказ, Казахстан, Малая Азія, Манголія, Паўночны Кітай і Японія). Звычайны від па ўсёй тэрыторыі Беларусі.

Насяляе пераважна шыракалістыя і мяшаныя лясы. Часцей за ўсё яго можна знайсці на лісцевых дрэвах, такіх як ясень, ліпа, дуб, ляшчына і клён (асабліва явар). Сустракаецца ў старых парках і садах. Гэты жук лічыцца карысным, бо дапамагае стрымліваць распаўсюджванне грыбковых захворванняў раслін.

Катэгорыя:Божыя кароўкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Android 16

**Android 16** — гэта шаснаццаты буйны рэліз і 23-я версія Android, мабільнай аперацыйнай сістэмы, распрацаванай Open Handset Alliance пад кіраўніцтвам Google. Першая папераджальная версія для распрацоўшчыкаў была выпушчана 19 лістапада 2024 года. Першая бэта-версія была выпушчана 23 студзеня 2025 года. Google выпусціў канчатковую версію 10 чэрвеня 2025 года.

На люты 2026 года 18.86% устройств на Android працавалі на Android 16, што робіць яе другой па папулярнасці з версій Android.

## Гісторыя 
Android 16 мае ўнутраную кодавую назву «Baklava». Гэтая назва адыходзіць ад традыцыйнага алфавітнага парадку кодавых назваў, прысвечаных дэсертам, які быў адметнай рысай папярэдніх версій Android. Пераход на «Baklava» адлюстроўвае нядаўнія змены ў падыходзе Google да распрацоўкі, асабліва ў праекце «Trunk Stable Project», які спрасціў працэсы зборкі і правілы наймення, пачынаючы з Android 14.

## Прыём 
У аглядзе для *Ars Technica* Раян Уітвам ахарактарызаваў Android 16 як «банальны», адзначыўшы, што ў ім былі ўнесены толькі мінімальныя змены інтэрфейсу, такія як перагледжаныя значкі і некалькі новых функцый. Ён высока ацаніў новы рэжым бяспекі Advanced Protection і паляпшэнні падтрымкі вялікіх экранаў, якія дазваляюць праграмам аўтаматычна маштабавацца, хоць і адзначыў, што многія праграмы ўсё яшчэ дрэнна адлюстроўваюцца на складвальных смартфонах і планшэтах . Ён сказаў, што змены ў сістэме апавяшчэнняў, у тым ліку аб'яднанне па змаўчанні і новы тып «апавяшчэння аб прагрэсе», верагодна, акажуць найбольшы ўплыў на карыстальніцкі досвед.

## Глядзіце таксама 
* Гісторыя версій Android

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 2025 годзе
Катэгорыя:Android
Фаня Кон

Фаня Кон (англ. Fannia Mary Cohn, 5 красавіка 1885, Клецк —  24 снежня 1962) арганізатарка прафсаюзнага руху ў ЗША, доўгатэрміновая ключавая постаць у Міжнародным прафсаюзе работнікаў вытворчасці жаночага адзення (International Ladies' Garment Workers' Union, ILGWU). Нарадзілася ў сям'і заможнага яўрэйскага млынара ў Клецку чацвёртай з пяці дзяцей, вучылася ў прыватнай школе.

У 16-гадовым узросце яна захапілася рэвалюцыйнымі ідэямі і далучылася да Партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў. У 1904 годзе яна эмігравала ў Злучаныя Штаты пасля таго, як яе брат ледзь перажыў антыяўрэйскі пагром.

Прыбыўшы ў Нью-Ёрк, Кон вырашыла не працягваць адукацыю, а працаваць швачкай, каб непасрэдна ўдзельнічаць у працоўным руху. Яна хутка стала лідарам, дапамагаючы арганізоўваць працоўных у складанай галіне прамысловасці. Да 1909 года яна была абраная ў выканаўчы савет мясцовага аддзялення ILGWU 24 у Брукліне. У 1916 годзе стала першай жанчынай, абранай віцэ-прэзідэнтам ILGWU (заставалася на гэтай пасадзе да 1925).

Найвялікшая заслуга Кон — у арганізацыі рабочай адукацыі, руху, які яна дапамагла заснаваць у Злучаных Штатах. Сутыкнуўшыся з тым, што працаўнікі швейнай індустрыі паходзілі з розных краін, кепска ведалі англійскую мову і мелі невысокі ўзровень адукацыі, яна палічыла, што менавіта адукацыя жыццёва неабходная для асабістага росту і ўмацавання працоўных рухаў. У 1918 годзе яна ўзначаліла Камітэт па адукацыі ILGWU, а пазней займала пасаду сакратара яго Дэпартамента адукацыі.

Кон адыграла важную ролю ў заснаванні Бюро па адукацыі рабочых Амерыкі (Workers Education Bureau of America) ў 1921 годзе і стала сузаснавальніцай Бруквудскага працоўнага каледжа ў 1924 годзе. На працягу сваёй кар'еры яна напісала шматлікія працы па прафсаюзнай адукацыі і была настаўніцай для іншых арганізатараў. Нягледзячы на ​​ўнутраную прафсаюзную палітыку і перыяды ізаляцыі, яна заставалася адданай прафсаюзнай справе да выхаду на пенсію ў 1961 годзе. Кон памерла ў Нью-Ёрку ў 1962 годзе ва ўзросце 77 гадоў.

## Літаратура 
Daniel Katz, *All Together Different: Yiddish Socialists, Garment Workers, and the Labor Roots of Multiculturalism.* New York: New York University Press, 2011; p. 49.

Huey B. Long and Constance Lawry, "Fannia Mary Cohn: An Educational Leader in Labor and Workers' Education, Her Life and Times," // Rae Wahl Rohfeld (ed.), ''Breaking New Ground: The Development of Adult and Workers' Education in North America.'' Syracuse, NY: Syracuse University Kellogg Project, Nov. 1990; pp. 174-192.

"Guide to the ILGWU Education Department Fannia Cohn papers," Kheel Center for Labor-Management Documentation and Archives, Cornell University Library, Ithaca, NY. Collection 5780/049.

Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клецку
Катэгорыя:Нарадзіліся 5 красавіка
Амерыканскі сасновы насенневы клоп

, Японія]]
**Амерыканскі сасновы насенневы клоп** (*Leptoglossus occidentalis*),  — від паўцвёрдакрылых. Ён паходзіць з заходняй часткі Скалістых гор у Паўночнай Амерыцы. За апошнія дзесяцігоддзі пашырыў арэал, і цяпер ягоная прысутнасць зафіксаваная ў Паўднёвай Амерыцы, Еўропе, Усходняй Азіі і Паўночнай Афрыцы.

Катэгорыя:Насякомыя Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Клаповыя
Весланос

**Весланос** амерыканскі (*Polyodon spathula*) — адзіны сучасны від рыб сямейства весланосых. Буйная прэснаводная рыба з вельмі своеасаблівым выглядам.

## Апісанне 
Дарослая рыба можа дасягаць 2-2,2 м у даўжыню і важыць да 80-90 кг. Спіна і бакі звычайна цёмна-шэрыя або карычнева-сталёвыя, бруха светлае. Галоўная адметнасць — доўгае, плоскае рыла ў форме вясла або лапаткі, якое складае каля 1/3 даўжыні цела. Гэта сенсарны орган пакрыты тысячамі электрарэцэптараў для пошуку скопішчаў планктону. Рот вельмі вялікі, невысоўны, размешчаны знізу. На жаберных дугах знаходзяцца шматлікія доўгія жаберныя тычачкі, якія ўтвараюць густы фільтрацыйны апарат. У адрозненне ад астатніх асетрападобных, весланос практычна не мае касцявых жучак, яго скура гладкая, голая або пакрыта дробнымі, амаль непрыкметнымі лускавінкамі.

## Асаблівасці біялогіі 
Жыве ў басейне ракі Місісіпі і іншых рэках ЗША, якія ўпадаюць у Мексіканскі заліў. Аддае перавагу глыбокім участкам рэк з павольнай плынню.

Фільтратар, пастаянна плавае ў тоўшчы вады з шырока адкрытым ротам, прапускаючы ваду праз жабры і адсяваючы зоапланктон.

Нераст адбываецца вясной на галечных перакатах. Весланосы вельмі адчувальныя да тэмпературы вады і хуткасці плыні. Від моцна пацярпеў ад будаўніцтва дамбаў (якія перакрываюць шляхі да нерасцілішчаў) і забруджвання рэк.

Аб’ект аховы і аквакультуры. Завезены ў Еўропу для развядзення ў сажалках, дзе ён хутка расце і дае каштоўную чорную ікру і мяса.

Катэгорыя:Весланосыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1792 годзе
Марыя Бадзей

**Марыя Бадзей** () — беларуская паэтка, перакладчыца і рэдактарка.

## Біяграфія 
Нарадзілася 20 красавіка 1997 года ў Ваўкавыску. Дзяцінства жыла на вёсцы ў Заходняй Беларусі, гісторыя якой стала адной з ключавых тэм яе пазнейшай творчасці.

Скончыла філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, вывучала славянскую, беларускую і польскую філалогію. Навучалася ў Беларускім калегіуме па кірунках «філасофія» і «літаратура». Таксама навучалася ў Школе маладога літаратара.

Станам 2020 год жыла ў Мінску.

## Дзейнасць 
Ініцыятарка і галоўная рэдактарка культурна-асветніцкага праекта Wir.by. Заснавальніца паэтычнага праекта Zramy. У 2015—2020 гадах была адной з арганізатараў Мінскага фестывалю моў.

## Творчасць 
Пісаць вершы пачала ў другой палове 2010-х гадоў, творы публікаваліся ў часопісах «Верасень», «Маладосць», «Дзеяслоў», альманаху «Scriptorium». Тэксты паэткі ў перакладзе Вячаслава Лявіцкага на ўкраінскую мову друкаваліся ў газеце «Культура і жыццё» (укр. «Культура і життя»). Таксама творы публікуюцца на парталах TAŬBIN і Lyrikline.

У 2022 годзе вершы Марыі Бадзей увайшлі ў «Анталогію паэтак. Выбранае Вальжынай Морт» (складальніца Вальжына Морт), выдадзеную ініцыятывай «Пфляўмбаўм» . 19 чэрвеня 2022 года ўдзельнічала ў прэзентацыі выдання ў Берлінскай акадэміі мастацтваў .

У 2023 годзе ў выдавецтве «Пфляўмбаўм» выйшаў дэбютны паэтычны зборнік Марыі Бадзей «Мёд і дым», кніга змяшчае вершы напісаныя ў 2017—2023 гадах. Творы ў зборніку характарызуюцца выкарыстаннем вольнага санета, верлібра, вершаў у прозе, а таксама насычанасцю архетыпічнымі вобразамі, алітэрацыямі і ўнутранымі рыфмамі.

Асноўная тэмы творчасці — памяць і гісторыя Заходняй Беларусі, фіксацыя «працэсу дажывання» і трансфармацыі космасу беларускай вёскі XX стагоддзя. Творам уласцівы асацыятыўны мантаж лінгвістычных вобразаў і прасторавыя зрухі ў тэксце.

## Прызнанне 
* Літаратурная прэмія «Залаты апостраф» (2018) у намінацыі «Дэбют».
* Прэмія конкурсу «Неба з сабой» (2020).
* Кароткі спіс паэтычнай прэміі імя Наталлі Арсенневай з кнігай «Мёд і дым» (2023).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Несапраўдныя лапатаносы

**Несапраўдныя лапатаносы** (*Pseudoscaphirhynchus*) — род рыб сямейства асятровых. Усе тры віды гэтага роду з’яўляюцца эндэмікамі басейнаў рэк Амудар’я і Сырдар’я і знаходзяцца на мяжы поўнага знікнення.

## Апісанне 
Гэта самыя дробныя асятровыя ў свеце, даўжыня цела — да 27—50 см, маса — да 2 кг. Рыла плоскае і шырокае, лапатападобнае (як і ў амерыканскіх сваякоў). У некаторых відаў верхняя лопасць хваставога плаўніка пераходзіць у доўгую, тонкую нітку, якая можа быць даўжэйшай за само цела. На рыле і галаве ў многіх асобін ёсць вострыя касцяныя шыпы, што рэдка сустракаецца ў іншых асятровых.

## Асаблівасці біялогіі 
Кормяцца доннымі беспазваночнымі (лічынкамі насякомых), вялікія асобіны могуць паядаць дробную рыбу. Жывуць у вадзе, дзе бачнасць амаль нулявая, выкарыстоўваюць органы дотыку (вусікі) і электрарэцэпцыю.

Род моцна пацярпеў ад дзейнасці чалавека: забор вады на арашэнне і абмялення рэк, будаўніцтва плацін, забруджванне вод хімікатамі з палёў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Асятровыя
Асабняк Джэфры Эпштэйна ў Палм-Біч

Амерыканскі фінансіст Джэфры Эпштэйн валодаў вялікім асабняком на беразе мора ў Палм-Біч, штат Фларыда, па адрасе 358 El Brillo Way. 

## Гісторыя
Дом быў пабудаваны ў 1952 годзе па праекце архітэктара Джона Л. Волка. Эпштэйн набыў будынак у 1990 годзе за 2,5 мільёна долараў.

Пасля смерці Эпштэйна ў жніўні 2019 года, асабняк быў прададзены яго спадчыннікамі за 18,5 мільёнаў долараў забудоўшчыку Тоду Майклу Глазеру. 

Благая слава асабняка і яго непарыўная сувязь з Эпштэйнам і яго злачынствамі вымусілі ў красавіку 2021 года новага ўладальніка знесці дом Затым ён быў прададзены як пусты ўчастак.

## Крыніцы
Катэгорыя:Джэфры Эпштэйн
Катэгорыя:Славутасці ЗША
Звычайны лапатанос

**Звычайны лапатанос** (*Scaphirhynchus platorynchus*) — від рыб сямейства асятровых. Самы дробны і найбольш распаўсюджаны від асятровых у Паўночнай Амерыцы.

## Апісанне 
Звычайна дасягае 60-90 см у даўжыню і важыць каля 2-3 кг (максімум да 5 кг). Адаптаваўся да жыцця ў рэках з вельмі моцнай плынню. Рыла (рострум) вельмі плоскае, шырокае і рыдлёўкападобнае, гэта дапамагае рыбе «прыціскацца» да дна, каб яе не знесла цячэннем. Чатыры вусікі размешчаны ў адну лінію на роўнай адлегласці ад канца рыла да рота. Вочы маленькія. Колькасць жаберных тычынак звычайна ад 14 да 20. Рострум і верхняя частка галавы пакрыты касцянымі пласцінкамі. Буйныя пласцінкі ўтвараюць пяць падоўжных радоў: спінны (13–19 шчыткоў), два бакавыя (па 38–50 шчыткоў), два брушныя (па 9–14 шчыткоў).

Спіна і бакі маюць афарбоўку ад светла-карычневай да аліўкавай, бруха — белае, пакрыта дробнымі касцянымі пласцінкамі. Хваставое сцябло доўгае і тонкае, пласцінкі тут зрастаюцца, утвараючы ахоўную трубкападобную абалонку. Хваставая нітка звычайна добра развітая.

## Пашырэнне 
Жыве ў буйных рэках (Місісіпі, Місуры) і іх прытоках. Аддае перавагу рэчышчам з пясчаным або жвіровым дном і хуткай плынню.

Гэта адзіны від асятровых у ЗША, на які ў многіх штатах дазволены абмежаваны камерцыйны вылаў. Яго цэняць за мяса і ікру.

## Асаблівасці біялогіі 
Корміцца пераважна лічынкамі насякомых (аднадзёнак, ручайнікаў, хіранамідаў), якіх адшуквае на дне з дапамогай сваіх адчувальных вусікаў. Часам паядае дробных ракападобных.

Палавой спеласці дасягае раней за іншых асятровых: самцы ў 5-7 гадоў, самкі ў 7-10 гадоў. Нераст адбываецца з красавіка па чэрвень на камяністых перакатах пры тэмпературы вады 17-21 °C. Ікра клейкая, адкладаецца на камяні.

Хоць від лічыцца адносна стабільным, яго колькасць скарачаецца з-за забруджвання рэк і будаўніцтва дамбаў, якія змяняюць гідралагічны рэжым.

Катэгорыя:Асятровыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1820 годзе
Таццяна Іванаўна Калядка

**Таццяна Іванаўна Калядка** () — беларуская дзяржаўная служачая.

## Біяграфія 
Нарадзілася 20 красавіка 1961 года ў аграгарадку Казловічы Слуцкага раёна Мінскай вобласці. Маці — медыцынская сястра, бацька — электрык. Дзіцём улетку працавала на сельскагаспадарчых работах у калгасе імя С. М. Кірава (Слуцкі раён).

Скончыла Мінскі дзяржаўны політэхнічны каледж па спецыяльнасці «Прыкладная матэматыка», а пазней двойчы скончыла Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт. Спярша атрымала вышэйшую эканамічную адукацыю, затым — вышэйшую юрыдычную.

Выйшла замуж за ваеннага. Пасля распаду СССР пераехала ў Слуцк, дзе дзеці скончылі школу. У Слуцку працавала на гандлёвым прадпрыемстве: пачынала інспектарам па гандлі, пазней стала дырэктарам. Пасля пераезду ў Мінск уладкавалася на працу ў Адміністрацыю Маскоўскага раёна. 

З 15 кастрычніка 2019 года па 26 сакавіка 2025 года працавала кіраўніком Адміністрацыі Маскоўскага раёна Мінска. Да прызначэння на пасаду працавала 11 гадоў у адміністрацыі раёна, непасрэдна перад прызначэннем была першым намеснікам кіраўніка Адміністрацыі Маскоўскага раёна, курыравала пытанні эканомікі, гандлю, бытавога абслугоўвання і грамадскага харчавання, заработнай платы, інвестыцый.

Дэлегат VII Усебеларускага народнага схода ад Беларускага саюза жанчын.

У цяперашні час працуе дырэктарам Беларускага культурнага цэнтра духоўнага адраджэння, дзяржаўнай некамерцыйнай арганізацыі культуры.

## Крыніцы
Франкісты (значэнні)

**Франкісты** — шмазначнае паняцце:

* Франкісты — удзельнікі яўрэйскай містычнай секты ў Рэчы Паспалітай.
* Франкісты — прыхільнікі Франсіска Франка і дактрыны франкізму ў Іспаніі.
Франкісты (секта)

**Франкісты** () — паслядоўнікі ілжэ-месіі Якуба Франка (1726—1791), члены яўрэйскай рэлігійнай групы, ерэтычнай секты юдаізму.

Секта існавала з другой паловы XVIII стагоддзя прыкладна да 1820 года, пераважна ў паўднёвай Рэчы Паспалітай, Чэхіі, Аўстрыі, Турцыі, Румыніі і паўднёвай Германіі. Як рэлігійны і сацыяльна-палітычны рух, франкізм характарызаваўся асіміляцыяй, павярхоўнасцю, сінкрэтызмам, месіянізмам і эзатэрызмам.

На тэрыторыі былой Рэчы Паспалітай большасць членаў секты ў 1759—1820 прыняла каталіцызм, хаця многія з іх, прынамсі спачатку зрабілі гэта толькі павярхоўна, каб аблегчыць сабе існаванне ва ўмовах сацыяльнай структуры таго часу, таемна працягваючы вызнаваць яўрэйскі месіянізм, і некалькі дзесяцігоддзяў жаніліся толькі паміж сабой.

Доўгі час у міцкевічазнаўстве была распаўсюджана легенда, што з «франкістаў» паходзіць маці Адама Міцкевіча — Барбара, і такім чынам, Адам Міцкевіч меў часткова яўрэйскае паходжанне. Пазней беларускі архівіст Сяргей Рыбчонак на дакументах пераканаўча давёў, што Маеўскія-«франкісты» і Маеўскія гербу «Старыконь» з Навагрудчыны гэта розныя роды. Аднак, з франкістаў сапраўды паходзіла жонка Адама Міцкевіча Цэліна Шыманоўская.

Гісторыя і эвалюцыя секты франкістаў складае важную частку сюжэту эпічнага раману польскай пісьменніцы Вольгі Такарчук «Кнігі Якуба» (беларускі пераклад аўтарства Марыны Шоды выйшаў у Вільні ў выдавецтве «Пфляўмбаўм» у 2025 годзе).

Катэгорыя:Секты
Катэгорыя:Іўдаістычная міфалогія
Катэгорыя:Іўдзейскае багаслоўе
Іранскія ўдары па Кіпры (2026)

На фоне Блізкаўсходняй вайны ЗША з Іранам у ноч на 2 сакавіка 2026 года іранскі беспілотны лятальны апарат тыпу «Шахед» ударыў па брытанскай базе Каралеўскіх ВПС у Акратыры на Кіпры, пашкодзіўшы ўзлётна-пасадачную паласу. Пацярпелых няма. Днём была абвешчаная трывога ў сувязі з набліжэннем да базы падазронай паветранай цэлі. З меркаванняў бяспекі ўлады Кіпра прынялі рашэнне аб эвакуацыі людзей з пасажырскага тэрмінала аэрапорта Пафаса.

Атака здзейснена ў рамках аперацыі «Праўдзівае абяцанне 4», праведзенай у адказ на амерыкана-ізраільскія ўдары па Іране

Пасля першага ўдару былі зафіксаваныя спробы запусціць яшчэ два беспілотнікі ў бок базы, якія былі перахопленыя сіламі абароны.

Урады Еўрасаюза і Вялікабрытаніі акцэнтавалі, што яны не знаходзяцца ў стане афіцыйнай вайны з Іранам, але прымаюць меры па абароне грамадзян і сіл. Вялікабрытанія адправіла на Кіпр супрацьдронавыя верталёты і эсмінец «Дрэган» для ўзмацнення базы.

Міністр нацыянальнай абароны Грэцыі Нікас Дэндыяс абвясціў, што на абарону Кіпра будуць накіраваныя два фрэгаты «Кіман» і «Псара» і два знішчальнікі F-16 для ўзмацнення магчымасцяў супрацьпаветранай абароны.

## Крыніцы
Катэгорыя:Вайна на Блізкім Усходзе (з 2023)
Катэгорыя:Сакавік 2026 года
Катэгорыя:Падзеі 2 сакавіка
Франтыспіс

на франтыспісе кнігі Яна Баршчэўскага «Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях» (1844)]]
**Франтыспі́с** (ад  з познелац. *frontispicium*, ад  — «лоб», «пярэдняя частка» і  — «глядзець») — ілюстрацыя ў кнізе, якая размяшчаецца на адным развароце з тытульным аркушам на цотнай паласе. 

## Характарыстыка і змест 
Франтыспіс перадае выяўленчымі сродкамі асноўную ідэю твора або найбольш характэрны момант яго зместу. Часта ў якасці франтыспіса выкарыстоўваецца партрэт аўтара кнігі або асобы, якой прысвечаны гэты твор. У некаторых старадаўніх або сучасных раскошных выданнях ён змяшчае тэматычныя або алегарычныя элементы.

Як правіла, гэтая ілюстрацыя памяшчаецца на другой паласе выдання (левая старонка развароту, або верса), у той час як тытульны аркуш знаходзіцца насупраць — на трэцяй паласе (правая старонка, або рэкта). Звычайна малюнак франтыспіса не мае подпісу, але часам замест яго змяшчаюць аўтограф аўтара. Выява размяшчаецца на аптычнай сярэдзіне паласы зададзенага фармату. 

У паліграфіі франтыспіс можа быць «прыклейным» — гэта значыць надрукаваным асобна ад асноўнага сшытка на больш якаснай паперы і прыклееным да першага сшытка кніжнага блока яшчэ да таго, як да яго будзе прымацаваны форзац.

## Гісторыя 
У сярэднявечных ілюмінаваных рукапісах у якасці франтыспіса часта выкарыстоўвалася мініяцюра, якая паказвала працэс падачы або прэзентацыі кнігі (асобы, якія даруюць і прымаюць твор, маглі адрознівацца). 

Першапачаткова ў англійскай і шэрагу іншых моў гэты тэрмін выкарыстоўваўся выключна ў архітэктуры і абазначаў галоўны фасад будынка. У XVII стагоддзі, напрыклад, у італьянскай мове, тэрмін пачаў адносіцца да тытульнага аркуша кнігі, які ў той час часта ўпрыгожваўся складанымі гравюрамі з выкарыстаннем стылістычных архітэктурных элементаў, такіх як калоны і франтоны. На працягу ўсяго XVII стагоддзя тытульны аркуш усё часцей пачаў суправаджацца ілюстрацыяй на суседняй старонцы, і з часам слова набыло сваё сучаснае значэнне ў кніжнай справе.

## Галерэя 

File:Milton a Poem copy D 1818 Library of Congress object 1.jpg|Франтыспіс, намаляваны Уільямам Блэйкам для яго твора «Мільтан» (1810)
File:Dom Carlos 1787.jpg|Франтыспіс і тытульны аркуш першага выдання п'есы «Дон Карлас» Фрыдрыха Шылера (1787)
File:Buffon-1-2.jpg|Франтыспіс і тытульны аркуш першага тома «Прыродазнаўчай гісторыі» Жорж-Луі Бюфона (1774)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кніжнае афармленне
Катэгорыя:Элементы кнігі
Катэгорыя:Ілюстрацыі
Windows 8

**Windows 8** - аперацыйная сістэма сямейства Windows NT, выпушчаная кампаніяй Microsoft 26 кастрычніка 2012 года.

## Новаўвядзенні 
### Знешні выгляд 
У адрозненне ад свайго папярэдніка Windows 8 адтрымал новы дызайн з назвай Metro UI. Было перароблена меню "Пуск". Замест яго сістэма мела стартавы экран на ўвесь экран з размешчанымі на ім пліткамі. Выклікаецца ён праз "Актыўны вугал". Пліткі можна перамяшчаць, групаваць, мяняць назву, пераймяноўваць групы.

### Галоўныя змяненні 
* Ўпершыню з'явіўся магазін праграм Microsoft Store.
* Прыбрана магчымасць стварыць "Партфель", але функцыя яго адкрыцця засталася.
* З'явіўся экран блакіроўкі.
* Быў перароблены дыспетчар задач.
* З'явілася магчымасць змяніць раскладку з дапамогай спалучэнняў клавіш  + , або  + .
* Быў удасканалены пошук.
* З'явіліся новыя магчымасці аўтэнтыфікацыі: чатырохзначны PIN код, графічны пароль і другія.
* Internet Explorer 10.
* Абноўлены праваднік.
* Больш быў інтэграваны рахунак Microsoft.
* Новая бакавая панэль Charms.
* Былі палепшаны сямейныя функцыі Windows.
* Абноўлены "Параметры" у стылі Metro UI.
* З'явіліся новыя функцыі аднаўлення сістэмы: Refresh Your PC (скід налад і знішчэнне класічных праграм) і Reset Your PC (поўны скід сістэмы).

## Windows 8.1 
Наступная версія аперацыйнай сістэмы Windows Windows 8.1 была выпушчана 17 кастрычніка 2013 года. Яна стала працяжнікам ідэй інтэрфейсу Metro UI.

## Заканчэнне падтрымкі 
Падтрымка Windows 8 акрамя Windows Embedded 8 Standard скончылася 12 студзеня 2016 года. Пасля гэтага доля выкарыстоўвання гэтай сістэмы паступова працягнула зніжацца . Асноўная падтрымка Windows Embedded 8 Standard скончылася у 2018 годзе 10 ліпеня. Пашыраная падтрымка спынена 11 ліпеня 2023 года. Microsoft Store перастаў працаваць у ліпні 2019 года.

## Паглядзець таксама 
* Microsoft Windows
* Windows 8.1

## Зноскі
Acta Polono-Ruthenica

**Acta Polono-Ruthenica** — польскі навуковы штогоднік, які выдаецца Інстытутам усходняй славяншчыны Вармінска-Мазурскага ўніверсітэта ў Ольштыне. Выданне публікуе артыкулы ў галіне ўсходнеславянскай філалогіі і выдаецца з 1996 года.

## Тэматыка 
У часопісе «Acta Polono-Ruthenica» прадстаўляюцца вынікі навуковых даследаванняў у галіне літаратуразнаўства, мовазнаўства, культуралогіі і перакладазнаўства, а таксама асвятляюцца актуальныя даследчыя праблемы. Часопіс з'яўляецца платформай для абмену вопытам і міждысцыплінарнага навуковага дыскурсу польскіх і замежных спецыялістаў з розных навуковых дысцыплін. 

Асноўны прадмет навуковай рэфлексіі выдання складаюць польскія і ўсходнеславянскія культурныя, літаратурныя і моўныя сувязі, пры гэтым асаблівая ўвага ўдзяляецца беларускай, рускай і ўкраінскай літаратурам. Артыкулы друкуюцца на беларускай, лацінскай, нямецкай, польскай, рускай і ўкраінскай мовах.

## Рэдакцыйная калегія 
У склад рэдакцыйнай калегіі ўваходзяць вядомыя навукоўцы і філолагі:
* Базыль Белаказовіч;
* Яана Кажанеўская-Бярчынская ();
* Лявонцій Міранюк ();
* Івона Ганна Ндыяй (; сакратар);
* Валенты Пілат (; старшыня і галоўны рэдактар);
* Святлана Вауліна ().

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Часопісы Польшчы
Катэгорыя:Навуковыя часопісы Польшчы
Катэгорыя:Філалагічныя часопісы
Катэгорыя:Штогоднікі
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы на лацінскай мове
Катэгорыя:Часопісы на нямецкай мове
Катэгорыя:Часопісы на польскай мове
Катэгорыя:Часопісы на рускай мове
Катэгорыя:Часопісы на ўкраінскай мове
Катэгорыя:Вармінска-Мазурскі ўніверсітэт
Людміла Эдуардаўна Камянкова

**Людміла Эдуардаўна Камянкова** () — беларускі юрыст, старшыня Эканамічнага Суда Садружнасці Незалежных Дзяржаў (2011—2023).

## Біяграфія 
Нарадзілася 28 красавіка 1956 года.

У 1980 годзе скончыла юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

У 1980—1981 гадах — стажор пракуратуры, памочнік пракурора Цэнтральнага раёна Магілёва. У 1981—1988 гадах — памочнік пракурора, старшы памочнік пракурора Кастрычніцкага раёна Магілёва. У 1988—1991 гадах — старшы памочнік пракурора Фрунзенскага раёна Мінска. У 1991—1992 гадах — памочнік пракурора, пракурор аддзела агульнага нагляду пракуратуры Мінска.

У 1992—1999 гадах — намеснік начальніка ўпраўлення, начальнік упраўлення прававога забеспячэння знешніх сувязяў Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь.

У 1999—2008 гадах працавала ў Міністэрстве замежных спраў Рэспублікі Беларусь, у тым ліку: у 1999—2000 гадах — начальнік аддзела прававога забеспячэння двухбаковых эканамічных адносін дагаворна-прававога ўпраўлення, у 2000—2001 гадах — начальнік аддзела міжнародных прававых пытанняў шматбаковага супрацоўніцтва дагаворна-прававога ўпраўлення, у 2001—2004 гадах — начальнік дагаворна-прававога ўпраўлення, з 2004 года па 14 жніўня 2008 года — начальнік галоўнага дагаворна-прававога ўпраўлення. У 2009—2011 гадах з’яўлялася сакратаром Пленума Эканамічнага Суда Садружнасці Незалежных Дзяржаў. З 15 снежня 2011 года па 2023 год — старшыня Пленума Эканамічнага Суда СНД.

## Сям’я 
* Муж — Віктар Сяргеевіч Камянкоў (нар. 1956) — беларускі юрыст, доктар юрыдычных навук, Старшыня Вышэйшага гаспадарчага суда Рэспублікі Беларусь (2001—2013).
* Сын — Глеб Віктаравіч Камянкоў.
* Сын — Аляксандр Віктаравіч Камянкоў (нар. 1985).

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2006).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Herzeleid

***Herzeleid*** (з ням. — "Сардэчны боль") — дэбютны студыйны альбом нямецкага гурта Rammstein, выдадзены 25 верасня 1995 года на лэйбле Motor Music.

## Прадзюсаванне і запіс 
Пасля падпісання кантракту з Motor Music гурту было даручана знайсці прадзюсара, пра што яны нават не ведалі, бо гэта было незвычайна ва Усходняй Германіі. Спачатку яны прапанавалі Боба Рока і Рыка Рубіна, але лэйбл папрасіў іх быць менш амбіцыйнымі. У рэшце рэшт гэтая роля была даручана Якабу Хелнеру, вядомаму сваёй працай з Clawfinger.

Гітарыст Рыхард Круспе ўспамінае цяжкасці гурта падчас іх знаходжання ў Стакгольме (Швецыя), дзе альбом запісваўся ў студыях Polar і BomKrash, уласнай студыі Хелнера. Паколькі не было мовы, на якой маглі б размаўляць і ўдзельнікі, і прадзюсар, гурт не мог належным чынам выказаць сваё незадавальненне тым, якое Хелнер надае ім гучанне. Праблему вырашыў галандскі інжынер Рональд Прэнт, які выступаў пасярэднікам паміж Rammstein і Хелнерам.

Ім спатрэбілася сем дзён, каб скончыць першую песню, з-за пастаяннага неўхвалення гуртом прапаноў Хелнера і Прэнта. У інтэрв'ю *Metal Hammer* у 2019 годзе Прэнт сказаў, што кожны раз, калі трэба было прыняць рашэнне, удзельнікі праводзілі тое, што ён называў «Нямецкай канферэнцыяй» — сустрэчы на адкрытым паветры, якія маглі доўжыцца ад дзесяці хвілін да дзвюх гадзін, пакуль усе шэсць удзельнікаў не дасягалі пагаднення. Нягледзячы на нязначную няўдачу, Хелнер працягваў працаваць з Rammstein на працягу 14 гадоў, выпусціўшы з імі яшчэ пяць альбомаў, пакуль у 2009 годзе не выйшаў *Liebe ist für alle da.*

## Прыём і спадчына 
У 2005 годзе альбом *Herzeleid* заняў 303-е месца ў спісе *500 найвялікшых рок- і метал-альбомаў усіх часоў* па версіі часопіса *Rock Hard*.

## Спіс трэкаў 
## Персанал 
Інфармацыя пра аўтараў, выканаўцаў і прадзюсараў узятая з вокладкі альбома.

**Rammstein***

* Ціль Ліндэман — вакал
* Рыхард Круспе — гітара
* Пол Ландэрс — гітара
* Крысціян Лорэнц — клавішныя
* Олівер Рыдэль — бас-гітара
* Крыстаф Шнайдэр — барабаны

**Вытворчасць**

* Якаб Хельнер, Карл-Майкл Херлёфсан - прадакшн
* Ronald Prent - міксаванне ў Chateau du Pape
* Эмануэль Фіялік, Олаў Брун - дадатковы прадакшн у "Seemann"

**Візуальнае афармленне**

* Ян «Пралер» Хофман (пазначаны як Praler) — фатаграфія, ідэя вокладкі
* Дырк Рудольф — дызайн

## Зноскі 
Катэгорыя:Альбомы Rammstein
Катэгорыя:Дэбютныя альбомы
Катэгорыя:Альбомы 1995 года
Катэгорыя:Альбомы на нямецкай мове
Чарнобыльскі вецер

***Чарнобыльскі вецер*** — беларускі супольны музычны праект, кампіляцыя ад лэйбла VoliaMusic, выдадзеная пры падтрымцы Чарнобыльскай камісіі партыі БНФ у 2006 годзе у дваццатую гадавіну Чарнобыльскай катастрофы.

## Спіс трэкаў 
Катэгорыя:Музычныя зборнікі
Катэгорыя:Альбомы 2006 года
Мікалаеўскі нацыянальны беларускі сельсавет

**Мікала́еўскі нацыяна́льны белару́скі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Заборскай воласці Клінцоўскага павета Бранскай губерні РСФСР. Гэтая структура была створана ў пачатку 1929 года ў якасці эксперыменту ў межах савецкай палітыкі карэнізацыі і канкрэтна яе беларускага кірунку — беларусізацыі.

## Гісторыя стварэння 
У другой палове 1920-х гадоў цэнтральныя савецкія ўлады ў Маскве, у прыватнасці УЦВК РСФСР, пачалі актыўна патрабаваць ад кіраўніцтва Бранскай губерні рэалізацыі палітыкі карэнізацыі сярод нацыянальных меншасцей. Да іх адносіліся ў першую чаргу беларусы і ўкраінцы, якія кампактна пражывалі ў заходніх паветах Бранскай губерні – той часткі былой Гомельскай губерні, што была далучаная да РСФСР пасля ўзбуйнення БССР.

У сярэдзіне студзеня 1929 года, рэагуючы на ціск зверху і з афіцыйнай мэтай паляпшэння працы з нацыянальнымі меншасцямі, Прэзідыум Бранскага губернскага выканаўчага камітэта прыняў адпаведную пастанову. Яна прадпісвала Клінцоўскаму павятоваму выканкаму ў выглядзе вопыту вылучыць адзін беларускі сельсавет і ўвесці ў ім справаводства на роднай мове. Такім эксперыментальным саветам неўзабаве і быў афіцыйна вызначаны Мікалаеўскі сельсавет Заборскай воласці.

## Правал эксперыменту 
Працэс беларусізацыі справаводства ў сельсавеце праваліўся практычна адразу пасля свайго пачатку, чаму паспрыяў шэраг аб’ектыўных і суб’ектыўных фактараў. На ўзроўні воласці і павета цалкам адсутнічалі падрыхтаваныя работнікі і чыноўнікі, якія валодалі б літаратурнай беларускай мовай і маглі б весці на ёй афіцыйную дакументацыю. Зносіны паміж сельсаветам і вышэйшымі органамі ўлады ўсё роўна павінны былі весціся па-руску.

Акрамя таго, мясцовае беларускае сялянства, якое ўжо было моцна ахоплена працэсамі русіфікацыі ў індустрыяльнай Бранскай губерні, не мела ніякай практычнай патрэбы ў пераводзе дакументаў на беларускую мову. Атрыманне даведак і іншых афіцыйных папер на мове, якая не выкарыстоўвалася нідзе больш у дзяржаўным і эканамічным жыцці РСФСР, было для іх бессэнсоўным і непрактычным крокам.

У выніку вопыт па стварэнні нацыянальнага беларускага сельсавета на Браншчыне застаўся выключна фармальнай дэкларацыяй, як і іншыя ініцыятывы бранскіх улад па карэнізацыі. З ліквідацыяй Бранскай губерні восенню 1929 года і ўваходжаннем яе ў склад Заходняй вобласці, а таксама са зменай агульнасаюзнага палітычнага курсу ў пачатку 1930-х гадоў, падобныя ініцыятывы былі цалкам згорнуты.

## Гл. таксама 
* Беларусізацыя ў Бранскай губерні
* Беларусы ў Бранскай вобласці
* Беларусізацыя ў расійскіх рэгіёнах

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларусізацыя
Катэгорыя:Гісторыя Бранскай вобласці
Катэгорыя:Беларусы ў Расіі
Катэгорыя:1929 год у Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1929 годзе
Фрыдэрык Ягелончык

, кардынала Фрыдэрыка Ягелончыка (у кардынальскай шапцы)]]

**Фрыдрых Ягелон** (нарадзіўся 27 красавіка 1468 года ў Кракаве, памёр 14 сакавіка 1503 года там жа) — польскі і літоўскі князь, кардынал, архібіскуп Гнезна і прымас Польшчы, біскуп Кракаўскі .

## Біяграфія 
Ён быў шостым сынам і дзевятым дзіцем Казіміра IV Ягелончыка, караля польскага і вялікага князя літоўскага, і яго жонкі Эльжбеты II Аўстрыйскай .

Яго назвалі ў гонар імператара Фрыдрыха III . Хросным бацькам Фрыдрыха Ягелончыка быў Пратазі, біскуп Аламоўца.

13 красавіка 1488 года, пасля смерці біскупа Яна Жэшоўскага, ён быў абраны біскупам Кракава кракаўскай капітулай. Затым ён атрымаў чатыры меншыя пасвячэнні; 2 мая 1488 года абранне было пацверджана Папам Рымскім. Яго бацька імкнуўся забяспечыць яму таксама біскупства Варміі, але Вармінская капітула папярэдзіла і перашкодзіла каралю, абраўшы Лукаша Ватцэнродэ ў 1489 годзе.

Дапамагаў, каб яго брат, Ян Альберт, заняў польскі трон у 1492 годзе.

Пасля смерці Збігнева Алесніцкага 2 кастрычніка 1493 года ён быў прызначаны архібіскупам Гнезна (і адначасова прымасам Польшчы); з гэтага моманту ён аб'яднаў у сваіх руках два традыцыйна найважнейшыя біскупствы ў Польшчы. Яго становішча ў Польскай Царкве яшчэ больш умацавалася пасля вылучэння на кардынала ; 20 верасня 1493 года Папа Аляксандр VI прызначыў яго кардыналам-святаром тытулярнай царквы *Святой Луцыі ў семдзесят сем* *гадоў*  . Пасля прызначэння на архібіскупства Гнезна ён быў пасвечаны ў біскупы .

Ён быў сведкам выдачы Пётркаўскага прывілея ў 1496 годзе  . 6 мая 1499 года ён падпісаў акт аб аднаўленні польска-літоўскай уніі ў Кракаве  . Ён падпісаў дэкрэт аб абранні Аляксандра Ягелончыка каралём Польшчы 3 кастрычніка 1501 года  . Ён быў падпісантам Пётркаўска-Мельніцкай уніі ў 1501 годзе  .

У сваіх дзеяннях ён кіраваўся дабром дынастыі Ягелонаў, але клапаціўся і пра царкоўныя справы. Ён развіваў культ святых у абедзвюх сваіх дыяцэзіях, клапаціўся пра літургічнае жыццё і належны ўзровень жыцця духавенства, праводзіў дыяцэзіяльныя і правінцыйныя сінодныя зборы.

Прычынай яго заўчаснай смерці стаў сіфіліс   .

## Літаратура 
* Hubert Kaczmarski, *Poczet Prymasów Polski*, Warszawa 1988.
* Marceli Kosman, *Między tronem a ołtarzem*, Poznań, 2000, .
* 
* Polski Słownik Biograficzny (PSB) t. VII

## Зноскі 

Катэгорыя:Пахаваныя ў Вавельскім саборы
Катэгорыя:Ягелоны
Катэгорыя:Кардыналы Польшчы
Катэгорыя:Біскупы кракаўскія
Катэгорыя:Памерлі ў 1503 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1468 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кракаве
Гімназія № 3 (Бабруйск)

**Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Гімназія № 3 г. Бабруйска імя мітрапаліта Філарэта (Вахрамеева)»** — установа сярэдняй адукацыі ў Бабруйску.

## Гісторыя 
Бабруйская жаночая Аляксееўская гімназія адкрыта 1 ліпеня 1906 года як сямікласная. У 1907/1908 навучальным годзе ўведзены восьмы педагагічны і падрыхтоўчы класы. Утрымлівалася за кошт платы за навучанне і грамадскіх сродкаў. У 1908/1909 навучальным годзе мела 393 выхаванкі. Выкладаліся Закон Божы, руская мова (нямецкая, французская, лацінская мовы неабавязковыя), матэматыка, фізіка, прыродазнаўства, геаграфія, чыстапісанне, маляванне, рукадзелле. Абсталяваны фізічны і прыродазнаўчы кабінеты. Настаўнікамі працавалі выпускнікі Пецярбургскага ўніверсітэта, Віленскага вышэйшага жаночага вучылішча і іншыя. Гімназія падпарадкоўвалася Віленскай навучальнай акрузе.

У 1919—1920 гадах бабруйскія гімназіі і прагімназіі былі рэарганізаваныя ў адзіныя працоўныя школы першай і другой ступеняў. У 1921 годзе ў будынку гімназіі адкрылі першую савецкую школу другой ступені імя Янкі Купалы. Загадчыкам школы стаў К. Ф. Родман.

З 1930 года да пачатку Вялікай Айчыннай вайны ў будынку школы размячшаўся рабфак.

З 1945 года да 1949 года — педагагічнае вучылішча.

У 1949—1954 гадах тут размяшчаўся Бабруйскі настаўніцкі інстытут.

У 1955—1957 гадах — зноў педагагічнае вучылішча.

У 1957/1958 навучальным годзе педвучылішча закрылі, а ў будынак гімназіі перавялі старэйшыя класы сямігадовай сярэдняй школы № 5. У 1968 годзе да школы прыбудавалі новы будынак. З гэтага года ўсе навучэнцы сярэдняй школы № 5 (пачатковыя і старэйшыя класы) вучацца ў будынку цяперашняй гімназіі.

У 1993 годзе на базе сярэдняй школы № 5 з паглыбленым вывучэннем рускай мовы стварылі Славянскую гімназію. У 2009 годзе перайменавалі ў гімназію № 3. 1 верасня 2023 года гімназіі нададзена імя Героя Беларусі мітрапаліта Філарэта (Вахрамеева).

## Навучанне 
З 1 верасня 2007 года на базе праваслаўнага Духоўна-асветніцкага цэнтра пры Елісавецінскім храме Бабруйскай епархіі фунцыянуюць чатыры класы гімназіі, у якіх выкладаюць факультатыўны курс «Асновы праваслаўнай культуры».

17 красавіка 2019 года на базе гімназіі адкрылі -цэнтр.

28 кастрычніка 2024 года на базе гімназіі створаны інжынерна-тэхнічны цэнтр (ІТЦ).

## Вядомыя выпускнікі 
* Саламон Гарэлік — Герой Савецкага Саюза.
* Анатоль Глаз — дыпламат.
* Барыс Мікуліч — пісьменнік, празаік, крытык.
* Аляксандр Пракапенка — футбаліст.
* Ірына Рынейская — палітык.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* ГУО «Гимназия № 3 г. Бобруйска имени митрополита филарета (Вахромеева)». Наша летопись

Катэгорыя:Гімназіі Беларусі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Бабруйска
Леанора Уладзіміраўна Барсук

**Леанора Уладзіміраўна Барсук** () — беларуская нафтавіца, дэпутат Вярхоўнага Савета СССР.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў маі 1949 года ў Рэчыцы. Бацька — Уладзімір Браніслававіч Паднясенскі, усё жыццё прапрацаваў кіроўцам на Рэчыцкім фанерна-мэблевым камбінаце. Маці, Маргарыта Іванаўна Паднясенская, была хатняй гаспадыняй, гадавала траіх дзяцей.

Скончыла Рэчыцкую сярэднюю школу № 7. У школьныя гады займалася ў балетнай студыі і танцавальным гуртку, спявала ў хоры.

У 1966 годзе паступіла ў Рэчыцкае вучылішча № 86 нафтавікоў, якое нядаўна адкрылася, на спецыяльнасць «Аператар тэхналагічных установак». Таксама абіралася дэпутатам Гомельскага абласнога Савета некалькіх скліканняў.

У 2000 годзе выйшла на пенсію.

Пражывае ў Рэчыцы, займаецца агародніцтвам, захапляецца чытаннем дэтэктыўных раманаў.

## Сям’я 
У 1968 годзе на танцах у гарадскім доме культуры пазнаёмілася з будучым мужам — Васілём Міхайлавічам Барсуком, у тым жа годзе выйшла за яго замуж. Васіль Міхайлавіч, ураджэнец вёскі Свірыдавічы, працаваў кіроўцам на Рэчыцкім фанерна-мэблевым камбінаце. У сям’і сын і дачка, трое ўнукаў і адна праўнучка.

## Узнагароды 
* Медаль «Ветэран працы» (1989).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нафтавікі Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Саюза Вярхоўнага Савета СССР ад акруг Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Саюза Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў
Наталля Бінкевіч

**Наталля Бінкевіч** () — беларуская радыёжурналістка, паэтэса і перакладчыца.

## Біяграфія 
Нарадзілася 22 снежня 1990 года Ваўкавыску. Дзяцінства жыла ў вёсцы Вулька Аброўская Івацэвіцкага раёна. Вучылася ў школе і ліцэі ў Івацэвіцкім раёне, скончыла ліцэйскі клас з гуманітарным ухілам у 2008 годзе.

У 2013 годзе скончыла Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт. Ведае нямецкую, англійскую і французскую мовы.

З лістапада 2012 года працавала на міжнародным вяшчанні радыё «Беларусь» (структурным падраздзяленні Белтэлерадыёкампаніі), была вядучай нямецка- і беларускамоўнага эфіру.

У 2016 годзе скончыла Школу маладога пісьменніка. У 2017 годзе скончыла Беларускі калегіум па аддзяленні «філасофія і літаратура» (куратар — Валянцін Акудовіч).

Звольнілася з Белтэлерадыёкампаніі ў 2020 годзе.

Са студзеня 2021 года была суарганізатаркай і выкладчыцай бясплатных курсаў беларускай мовы «Мова Нанова» ў Ваўкавыску. 22 сакавіка 2021 года падчас заняткаў разам з іншымі суарганізатарамі і навучэнцамі Наталлю затрымалі. Усіх затрыманых адвезлі ў РАУС для праверкі дакументаў і прафілактычнай гутаркі па адміністрацыйным заканадаўстве. Пасля гэтага Наталлю не раз выклікалі на допыты ў РАУС, праводзілі вобыскі. Курсы, аднак, працягваліся да канца навучальнага году, як і планавалася. Пасля патрабаванняў прыйсці на размову ў КДБ, Наталля пакінула Беларусь.

З 2021 года жыве ў Польшчы.

У лістападзе 2021 года была суарганізатаркай праекта «Мова Нанова з Варшавы ў любую кропку», таксама рыхтаваліся гістарычныя праекты.

## Творчасць 
Друкуецца з сярэдзіны 2010-х гадоў, паэтычныя творы публікаваліся ў юбілейным 10-ты нумар часопіса «Верасень» (2014), у часопісе «Маладосць» (падборка «Словы ў цёплых швэдарах», № 10, 2014). У кастрычніку 2016 года дэбютавала ў «Маладосці» з прозай.

Таксама перакладае з англійскай мовы. Разам з Ганнай Комар і Юляй Цімафеевай працавала над перакладамі для зборніка выбраных вершаў Чарлза Букоўскі «Святло, і паветра, і месца, і час» (2018).

## Прызнанне 
* Лаўрэатка прэміі «Дэбют» імя Максіма Багдановіча (2018) у намінацыі «Пераклад» (разам з Ганнай Комар і Юляй Цімафеевай) за зборнік вершаў Чарлза Букоўскі «Святло, і паветра, і месца, і час».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы