open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Станіслаў Лясковіч

**Станіслаў Андрэевіч Лясковіч** (; каля 1787 — ) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Быў старшынёй межавага суда ў Лідзе. У 1812 г. — люстратар Лідскага павета, паручнік кавалерыі войска Княства Варшаўскага ў часы напалеонаўскіх войнаў. У 1814—1815 г. — лідскі межавы суддзя. У 1820 г. разам з І.-Э. Ляхніцкім уваходзіў у Радзівілаўскую камісію, у 1826 г. быў яе кандыдатам.

Член масонскай ложы «Сябры чалавецтва» ў Гродне, пасведчаны каля 1817 года, масон 2-й ступені ў 1821 годзе. Калі ў 1826 збіралі падпіскі аб удзеле ў патаемных таварыствах, знаходзіўся ў Санкт-Пецярбургу.

Потым выехаў у Лідскі павет Гродзенскай губерні і прыблізна да 1829 г. быў старшынёй Лідскага межавага суда. У 1837 г. — старшыня межавага апеляцыйнага суда і кавалер, падаў 2 чэрвеня прашэнне дырэктару вучылішчаў Гродзенскай губерні І. М. Ястрабцову аб прызначэнні на пасаду ганаровага апекуна вучылішчаў Лідскага павета, але хутка памёр.

Памешчык Лідскага павета, валодаў Няцеччу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Масоны Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі напалеонаўскіх і рэвалюцыйных войнаў
Сухумскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Сухумскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — грузінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, які часова знаходзіцца ў горадзе Тбілісі.

## Гісторыя 
Педагагічны інстытут быў першапачаткова заснаваны 5 лютага 1932 года ў Сухумі. У 1979 годзе Сухумскі педагагічны інстытут стаў Абхазскім універсітэтам. 14 мая 1989 года Грузінскае аддзяленне Абхазскага дзяржаўнага ўніверсітэта стала Сухумским філіялам Тбіліскага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1993 года, пасля вайны ў Абхазіі 1992-1993 гадоў, Сухумскі філіял быў эвакуяваны ў Тбілісі. У 2007 годзе філіял быў перайменаваны ў Сухумскі дзяржаўны ўніверсітэт.

## Структура 
* Факультэт прыродазнаўчых навук, матэматыкі, тэхналогій і фармацыі
* Факультэт бізнеса і сацыяльных навук
* Факультэт права і дыпламатыі
* Факультэт навук аб адукацыі
* Факультэт гуманітарных навук

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Грузіі
Ляпіс-98

**«Ляпіс-98»** — рок-гурт, праект Сяргея Міхалка. Музыкі выконваюць старыя хіты «Ляпіса Трубяцкога» 1990-х і пачатку 2000-х гадоў. Стварэнне калектыву планавалася яшчэ ў 2010 годзе, аднак ён быў утвораны толькі 14 красавіка 2016 года ўдзельнікамі гурта «Brutto» і былымі ўдзельнікамі гурта «Ляпіс Трубяцкой». Першы выступ гурта адбыўся 21 красавіка 2016 года.
## Удзельнікі 
* Сяргей Міхалок — вакал (2016–)
* Дзяніс *«Шуруп»* Шураў — ударныя (2016–)
* Аляксандр Старажук — ударныя (2021–)
* Алесь-Францішак Мышкевіч — бас-гітара, бэк-вакал (2019–)
* Павел Вялічка — гітара (2020–)
* Павел Міхалок — клавішныя (2020–)
* Валерый *«Грамазека»* Часнакоў — трамбон (2020–)
* Уладзіслаў Сянкевіч — труба, бэк-вакал (2016–)
* Андрэй Барыла — саксафон (2020–)

;Былыя ўдзельнікі
* Дзяніс Турчанка — бас-гітара (2016–2019)
* Павел Трацяк — гітара, бэк-вакал (2016–2020)
* Іван *«Цыбуля»* Галушка — трамбон, бэк-вокал (2016-2020)
* Пётр *«Бусел»* Ласеўскі — ударныя (2020)

## Дыскаграфія
### Альбомы
* 2018 — «Ты кинула (Лучшие хиты за 25 лет)»
* 2020 — «Неизвестные песни Ляписов»

### Сінглы
* 2017 — «Брежнев»

## Спасылкі
*

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2016 годзе
Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Вінцэнт Ляўковіч

**Вінцэнт Юзафавіч Ляўковіч** () — вайсковец, узначальваў паўстанне 1830—1831 гадоў у Вілейскім павеце.

## Біяграфія 
Служыў у войску Княства Варшаўскага. Удзельнічаў у вайне 1812 года, 27 верасня 1812 — падпаручнік 22-га пяхотнага палка. У 1820 годзе быў у адстаўцы. Меў маёнтак у Вілейскім павеце. Удзельнічаў у Лістападаўскім паўстанні 1830—1831 гадоў, у чыне палкоўніка кіраваў паўстанцамі Вілейскага павета, з 2 ліпеня 1831 года прызначаны Гелгудам капітанам 26-га пяхотнага палка. Перад расійскай следчай камісіяй ставіўся дабраахвотна і быў пазбаўлены адказнасці. У 1873 г. атрымаў пацвярджэнне дваранства.

Член масонскай ложы «Паўночная паходня» ў Мінску, масон 5-й ступені, звольнены ў 1820 года. Член масонскай ложы «Шчаслівага Вызвалення» ў Нясвіжы, масон 5-й ступені ў 1820 годзе. Член ніжэйшага капітула «Святыні Спакою» ў Нясвіжы, масон 5-й ст. у 1818 годзе.

## Сям’я 
Дзеці: сыны Францішак, Феліцыян, Юзаф, Аляксандр, зацверджаны ў дваранстве Расійскай імперыі ў 1828—1837 г. і запісаны ў дваранскую кнігу Гродзенскай губерні.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Масоны Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі вайны 1812 года
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Постаці Вілейскага павета
Катэгорыя:Род Ляўковічаў
Горыскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт

**Горыскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт** () — грузінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Горы.

## Гісторыя 
12 верасня 1876 года ў Горы адкрылася Закаўказская настаўніцкая семінарыя, якая дала Грузіі многіх вядомых настаўнікаў.

У жніўні 1935 года вучэльня была адноўлена як двухгадовы педагагічны інстытут, які ў 1939 годзе быў названы Горыскім дзяржаўным педагагічным інстытутам з чатырохгадовым навучаннем. Інстытут быў названы ў гонар грузінскага паэта Нікалоза Бараташвілі. У 1985 годзе ў выніку рэарганізацыі Горыскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Н. Бараташвілі быў створаны Горыскі дзяржаўны эканамічны інстытут, пераназваны ў 1997 годзе ў Горыскі дзяржаўны эканоміка-гуманітарны інстытут. 16 ліпеня 1999 года азначаная навучальная ўстанова атрымала статус універсітэта.

Цхінвальскі дзяржаўны педагагічны інстытут быў заснаваны ў 1932 годзе з адным факультэтам - аграбіялагічным. У наступныя гады былі дададзеныя новыя факультэты. Паступова ён ператварыўся ў адукацыйны, навуковы і культурны цэнтр. З моманту свайго заснавання інстытут карыстаўся падтрымкай грузінскіх навукоўцаў. Пасля грузіна-асяцінскага канфлікту 1991 года ў горадзе Горы працягваў функцыянаваць Цхінвальскі дзяржаўны педагагічны інстытут. Нягледзячы на дрэнную матэрыяльна-тэхнічную базу, супрацоўнікі інстытута захавалі адпаведны ўзровень навучальнага працэсу. 16 чэрвеня 2000 года Цхінвальскі дзяржаўны педагагічны інстытут атрымаў статус універсітэта.

У 2007 годзе адбылося зліццё дзвюх вышэйшых навучальных устаноў — Горыскага дзяржаўнага ўніверсітэта і Цхінвальскага дзяржаўнага ўніверсітэта, такім чынам быў заснаваны Горыскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт.

Навучальны працэс у ВНУ вядуць каля 300 выкладчыкаў, ВНУ мае 7 навучальных карпусоў, бібліятэкі і чытальныя залы, спартыўныя пляцоўкі, камп'ютарныя кабінеты-лабараторыі і інш.

## Структура 
* Гуманітарны факультэт
* Факультэт адукацыі, дакладных і прыродазнаўчых навук
* Факультэт сацыяльных навук, бізнеса і права

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Грузіі
Вуліца Сяліцкага (Мінск)

**Вуліца Сяліцкага** — вуліца мікрараёна Шабаны Заводскага раёна Мінска. Названа ў гонар Героя Савецкага Саюза Мікалая Аляксандравіча Сяліцкага, удзельніка грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Ідзе ад вёскі Каралішчавічы ў раёне шашы H9050 праз прамзону «Шабаны», раздзяляе жылыя дамы Шабаноў і прыватны сектар былой вёскі Малы Трасцянец, потым упіраецца ў Смілавіцкі тракт у раёне вёскі Вялікі Трасцянец.

## Славутасці 
* Могілкі вежавых кранаў
* Брама смерці (частка Трасцянецкага мемарыяла)
thumb|Могілкі пад’ёмных кранаў на вуліцы Сяліцкага

## Спасылкі 
* Вуліца Сяліцкага на карце АТО.ВУ

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Шабаны (жылы раён)
Францішак Маеўскі

**Францішак Станіслававіч Мае́ўскі** (1781 ці 1783, в. Каскі Мінскай губерні — пасля 1837, Славута) — вайсковец, масон.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Маеўскіх. Сын Станіслава Маеўскага і Барбары з Жабінскіх.

З 1806 года ў Войску Польскім, ваяваў у Іспаніі і Партугаліі ў радах добраахвотнай гвардыі. У Францыі (Седан) яго прынялі ў масонскае таварыства, атрымаў тры першыя ступені. У маі 1811 года трапіў у палон англічанам пад Альбора ў Партугаліі. Яго завезлі ў графства Самерсет у Англіі, дзе быў у французскай масонскай ложы. Калі перавезлі ў Шатландыю, уступіў у масонскую ложу шатландскіх ступеняў і атрымаў ступень Ружовага Крыжа і права самому надаваць масонскія ступені. Ад капітула Эдынбургскага атрымаў дазвол даваць вышэйшыя ступені і ствараць новыя масонскія ложы.

У 1817 годзе вярнуўся на радзіму і ўступіў у Войска Польскае паручнікам 4-га палка ўланаў. Член масонскай ложы «Шчаслівага Вызвалення» ў Нясвіжы, масон 2-й ст. у 1818, 4-й ст. — у 1820. Член масонскага ніжэйшага капітула «Святыні Спакою» ў Нясвіжы, масон 4-й ст. у 1820. На сейме 1820 г. выступіў з апазіцыяй Аляксандру І і ўраду. У 1824 г. — капітан 1-га палка ўланаў. Адзін з заснавальнікаў Таварыства Тампліераў (1819), напісаў яго Статут, увёў 4-ю ступень, якая накладвала абавязак «несці дапамогу кожнаму народу, які хоча адшукаць сваю вольнасць».

Выступіў супраць злучэння з польскім Патрыятычным таварыствам. Арыштаваны ў 1826 г., змешчаны ў кармеліцкія муры ў Варшаве. Сеймавым судом прыгавораны да трох месяцаў турмы, па загаду Канстанціна Паўлавіча вывезены ў Санкт-Пецярбург, дзе з ліпеня 1828 знаходзіўся адзін год у Петрапаўлаўскай крэпасці. Пасля вызвалення быў уключаны ў Каўказскі корпус, дзе пасябраваў з Раманам Сангушкам.

У 1836 годзе дэмабілізаваны з правам вяртання на радзіму. Пасяліўся ва ўладаннях Сангушкі, Славуце, як домаўласнік. Відаць, пад выглядам продажу коней некалькі разоў быў на Каўказе, перавозіў Сангушку ад бацькоў лісты.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Масоны Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расійскай імперыі
Катэгорыя:Род Маеўскіх
Катэгорыя:Удзельнікі напалеонаўскіх і рэвалюцыйных войнаў
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2018/2019

**Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2018/2019** — 27-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.

## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Найлепшыя гульцы 
На афіцыйным сайце БФГ апублікавана сімвалічная зборная чэмпіянату Беларусі:
* варатар — Юлія Кунцэвіч (Гараднічанка)
* левая крайняя — Наталля Коціна (Гомель)
* левая паўсярэдняя — Лілія Арцюховіч (БНТУ-БелАЗ)
* лінейная — Вікторыя Шаманоўская (Гомель)
* правая крайняя — Таццяна Рудкоўская (Гомель)
* разыгрываючая — Ганна Янцэвіч (Віцябчанка)
* правая паўсярэдняя — Кацярына Сіліцкая (Гомель)

Найлепшым бамбардзірам чэмпіянату стала Анастасія Грахоўская («Віцябчанка»), якая закінула ў 35 матчах 228 мячоў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя гандбола
* ИСТОРИЯ ЧЕМПИОНАТОВ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ ПО ГАНДБОЛУ

2019
Катэгорыя:2018 год у гандболе
Катэгорыя:2019 год у гандболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2018 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2019 годзе
Смілавіцкі тракт (Мінск)

**Смілавіцкі тракт** — вуліца Заводскага раёна Мінска. Названа ў 2013 годзе па сваім кірунку на гарадскі пасёлак Смілавічы, куды вуліца вядзе з Мінска. Пачынаецца як працяг Партызанскага праспекта, пасля яго перакрыжавання з вуліцай Сяліцкага, і адтуль цягнецца 3,8 км да павароту на спартыўны комплекс Стайкі. Значная частка тракту знаходзіцца за межамі Мінска.

## Цікавыя факты 
* Лясныя могілкі адносяцца да Смілавіцкага тракту (№ 29), а будынкі ва ўрочышчы Благаўшчына, далей ад Мінска, да Партызанскага праспекта (№ 195-207).

## Спасылкі 
* Смілавіцкі тракт на сайце ГЕОДЗЕН

Катэгорыя:Вуліцы Мінска 
Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Ян Лянкевіч

**Ян Лянкевіч** (;  — ) — ваенны, удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў.

## Біяграфія 
Служыў у войску Княства Варшаўскага. 18 кастрычніка 1809 года падпаручнік 2-га пяхотнага палка, 28 жніўня 1812 — паручнік, 14 ліпеня 1813 атрымаў ордэн Ганаровага Легіёна пад № 38499. У арміі Каралеўства Польскага паручнік грэнадзёрскай гвардыі, 22.03.1818 — капітан. 24 мая 1830 атрымаў ганаровы знак за 20 гадоў афіцэрскай службы. У 1820 г. — жыхар Мазырскага павета, памешчык.

Удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў: капітан грэнадзёрскага палка, 6 лютага 1831 — маёр, 28 ліпеня 1831 — падпалкоўнік, камандзір 16-га палка. 1 жніўня 1831 прызначаны да дыспазіцыі Урадавай ваеннай камісіі, якой накіраваны ў камісарыят вайсковай вопраткі. Пасля капітуляцыі Варшавы застаўся ў горадзе, даў прысягу на вернасць цару.

Член масонскай ложы «Вузел еднасці» ў Навагрудку, масон 1-й ст., адсутнічаў у 1820 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Масоны Беларусі
Катэгорыя:Постаці Мазырскага павета
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2015/2016

**Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2015/2016** — 24-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.

## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя гандбола
* ИСТОРИЯ ЧЕМПИОНАТОВ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ ПО ГАНДБОЛУ

2016
Катэгорыя:2015 год у гандболе
Катэгорыя:2016 год у гандболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2015 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2016 годзе
Rasta

«**Rasta**» – беларускі меладычны дэз-метал гурт, створаны ў 2000 годзе ў Гомелі. Пераможца ў катэгорыі «Рэгіянальны выканаўца» на «Рок-каранацыі» (2002), у катэгорыі «Цяжкая музыка» за альбом «The Age Of Movement» і ўладальнік галоўнай «Рок-кароны» на «Рок-каранацыі» (2006). Пераможца на цырымоніі «Мистерия звука 2006» у катэгорыі «Хард-рок/метал альбом года» («The Age Of Movement»). З гастролямі выступаў па Беларусі, Украіне, Расіі, Германіі, Польшчы, Малдове. Пасля 2009 года гурт двойчы збіраўся ізноў дзеля асобных канцэртаў.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* *«Take My Hate»* («») (2002)
* *«The Age Of Movement»* («GO-Records», «Comp Music», «Mazzar/Mystic Empire») (2006)
### Самотнікі 
* *«Between Two Times»* («GO-Records», «», «») (2005)
* *«Meridium»* («GO-Records») (2007), («A-One Records») (2008)
### Удзел у зборніках 
* *«Варта Вежы Багоў»* (2005), трэк «Evil»
* *«XLAM: Лучшая беларусская альтернатива»* (2006), трэк «Hakkah»

## Удзельнікі 
* Яўген Цясёлкін – вакал (2002–)
* Радзівон Старавойтаў – ударныя (2001–)
* Юрый Сіўцоў – бас-гітара (2001–)
* Павел Паўліхін – лід-гітара (2000–)
* Дзмітрый Аўчыннікаў – клавішныя (2003–)

;Былыя ўдзельнікі
* Дзмітрый Графаў – вакал (2000–2002 і з перепынкамі да канца 2005)
* Ігар Кавалёў – бас-гітара (2000–2001)
* Уладзіслаў Сальцэвіч – ударныя (2000–2001)
* Аляксей *«Кент»* Кагай – гітара (2002)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт (архіўная копія)

Катэгорыя:Дэз-метал-гурты Беларусі
Катэгорыя:Квінтэты
Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2000-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2000 годзе
Юзаф Манюшка

**Юзаф Станіслававіч Манюшка** (1789—1840) — дзяржаўны служачы.

## Біяграфія 
Прадстаўнік старажытнага беларускага шляхецкага роду Манюшкаў герба «Крыўда», сын Станіслава (1734—1807) і Евы з Вайніловічаў. Меў братоў Казіміра (1795—1836), Ігнацыя (1787—1869), Дамініка (1788—1848), Аляксандра (1801—1836), камер-юнкера.

У 1820 г. — барысаўскі харунжы. Лічыўся ў акрузе «вольнадумцам», на любіцельскія спектаклі запрашаў не толькі памешчыкаў, але і сялян; сядзеў са сваімі падданымі за адным сталом, спяваў беларускія песні.

Член масонскай ложы «Паўночная паходня» ў Мінску, масон 2-й ст. у 1820 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Масоны Беларусі
Антоні Малеўскі

**Антоні Якаўлевіч Малеўскі** (; каля 1783 — ?) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Малеўскіх герба «Ястрабец».

З 16 кастрычніка 1802 г. па 3 лютага 1803 г. выконваў абавязкі адваката ў Гродзенскіх прысутных месцах, з 3 лютага 1803 г. — дэкрэтавы рэгент Гродзенскага земскага суда, з 11 красавіка 1806 г. па 9 снежня 1816 г. — дэкрэтавы рэгент Гродзенскай палаты грамадзянскага суда. 31.12.1810 г. атрымаў чын калежскага сакратара, з 14 снежня 1816 г. прызначаны дэкрэтавым рэгентам Радзівілаўскай камісіі (у 1820 г. яшчэ быў у ёй). 3 сакавіка 1834 г. па дваранскіх выбарах выбраны ад Троцкага павета дэпутатам у Віленскі дваранскі сход. У 1837 г. — калежскі рэгістратар.

Член масонскай ложы «Вузел еднасці» ў Навагрудку, масон 4-й ст. у 1820—1821, прадстаўнік у ложы «Дасканалай Еднасці» ў Вільні.

Пахаваны побач з жонкай на могілках у Высокім Двары (цяпер Літва).

## Узнагароды 
Прадстаўлены на атрыманне знака адзнакі «беспорочной службы». Меў два пахвальныя лісты ад Гродзенскага галоўнага суда 2-га дэпартамента: 19.12.1808 г. і 19.12.1811 г. «об отличной способности и оказанном усердии в выполнении обязанностей» дэкрэтавага рэгента ў гэтым судзе.

## Сям’я 
У шлюбе з Варварай з Казакевічаў. Дзеці:
* Аляксандр-Уладзіслаў-Венедыкт (у 1837 г. было 17 гадоў)
* Чэслаў-Казімір-Рамуальд (15 год), якія вучыліся ў Віленскай медыцынска-хірургічнай акадэміі;
* Франц-Вітольд (11 год)
* Альбіна-Якова (3 гады)
* Зоф’я (6 гадоў);
* Ядвіга (4 гады);
* Караліна (2 гады).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Масоны Беларусі
Катэгорыя:Калежскія рэгістратары
Катэгорыя:Род Малеўскіх
Іван Іванавіч Дзібіч-Забалканскі

**Іван Іванавіч Дзібіч-Забалканскі** (Іаган Карл Фрыдрых Антон) (, Гросляйпэ, Сілезія, Польшча — ) — генерал-фельдмаршал расійскай арміі (1829).

## Біяграфія 
Паходзіў з сям’і афіцэра Дзібіча, які ў 1798 годзе перайшоў на службу ў расійскую армію.

Вучыўся ў Берлінскім кадэцкім корпусе, у 1801 годзе пераведзены на службу ў Расію.

Удзельнік вайны з Францыяй у 1805—1807 гадах, замежных паходаў расійскай арміі ў 1812—1813 гадах.

У 1823—1824 гадах — начальнік Галоўнага штаба.

Кіраваў арыштамі дзекабрыстаў у 2-й арміі.

У час руска-турэцкай вайны 1828—1829 кіраваў ваеннымі дзеяннямі на Балканах, за што атрымаў дадатак да прозвішча — Забалканскі. Выступаў супраць нацыянальна-вызваленчай вайны на Балканах.

Са снежня 1830 года галоўнакамандуючы войскамі супраць паўстання 1830—1831.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тапографы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Памерлі ад халеры
АДУНОК

4x4 з баявым модулем «Адунок»]]
**Адунок** — беларускі аўтаматызаваны дыстанцыйна-кіраваны наглядальна-агнявы комплекс распрацоўкі віцебскага (КБ) ААТ «Канструктарскае бюро „Дысплей“».

## Апісанне 
Уяўляе сабой дыстанцыйна кіраваны модуль, абсталяваны камерамі шырокага і вузкага палёў зроку, цеплавізарам і лазерным далямерам. Агнявы складнік можа камплектавацца рознымі тыпамі ўзбраення. Уся сістэма змантавана на паваротнай платформе, якая забяспечвае кругавое назіранне і паразу мэтаў. Магчымы мантаж комплексу на рухомых аб’ектах.

Комплекс прызначаны для дыстанцыйнага назірання і паразы лёгкабраніраваных мэтаў (у залежнасці ад камплектацыі) і жывой сілы праціўніка, аховы дзяржаўнай мяжы і іншых асабліва важных аб’ектаў. Прадугледжана магчымасць устаноўкі комплексу на браняваныя і іншыя рухомыя аб’екты, як сухапутныя, так і марскія.

У залежнасці ад задач, асноўным узбраеннем могуць служыць кулямёты ПКТ, НСВТ, «Корд» і станковы гранатамёт АГС-17. Дадаткова могуць быць устаноўлены супрацьтанкавыя гранатамёты РПГ-26 або РГШ-2. У цэлым, «Адунок» уяўляе сабой вузкаспецыялізаваны стралковы комплекс. Узбраенне ўсталёўваецца на стабілізаваную платформу, якая верціцца на 360°, максімальны вугал узвышэння — 60°.

Блок назірання і цэлеўказання здольны выяўляць цэлі на далёкасці 2000 м з выкарыстаннем відэакамер і 100 м з выкарыстаннем цеплавізара. Рэалізавана аўтаматычнае суправаджэнне цэлі, якое падвышае верагоднасць паразы цэлі ў баі

## Літаратура 
* КБ «Дисплей», новые направления деятельности // Вестник Авиации и космонавтики. — М., 2014. — № 1-2. — С. 26-29.

## Спасылкі 
* Сайт распрацоўшчыка
* «АДУНОК»: защита и осведомленность  // Военно-промышленный курьер, 2014
* Новые изделия КБ «Дисплей» для силовых структур  // Оружие России, 2009

Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Зброя Беларусі
Катэгорыя:Баявыя модулі
Вялікі Шлёпа

**Вялікі Шлёпа** (ад ; таксама вядомы як проста **Шлёпа** або **Вялікі рускі кот**) — серыя інтэрнэт-мемаў з каракалам па імяні Гоша. У англамоўным сегменце Інтэрнэта вядомы як **Флопа** ()'*** або **Вялікі Флопа*' ().

## Кот 
Сапраўдная мянушка каракала — Гоша. Ён нарадзіўся 21 снежня 2017 года ў кіеўскім кашачым гадавальніку. Ва ўзросце чатырох месяцаў яго набыла сям’я Бондаравых — Андрэй і Ялена — з Масквы. Гэты здымак у будучыні стаўся першым шаблонам для мемаў з каракалам.

Гоша важыць блізу 30 кілаграмаў, харчуецца сырым мясам і любіць крэветкі.

Акрамя каракала ў сям’і Бондаравых жывуць каты — Жора и Мацвей.

## Папулярнасць і мемы 
На здымак каракала зважалі аўтары іранічных інстаграм-акаўнтаў, каторыя спачатку далі Гошу мянушку «big sahnr» (або проста «sahnr»). У студзені 2020 года за свае вялікія вушы Гоша атрымаў мянушку Big Floppa (от  — «пляскач»), пад каторай надалей атрымаў вядомасць. У лютым 2020 года быў апублікаваны першы мем, які набраў вялікую папулярнасць — дэматыватар з адрэгаваным здымкам Гошы, дзе ён паказаны без вушэй на Reddit, у «ВКонтакте», Твітэры і Інстаграме. Хоць сумарная колькасць падпісчыкаў не перавышае 50 тысяч, у гэтых супольнасцях каракала лічаць «крыніцай пераймання» і «лідарам моладзі», а таксама кожную пятніцу адзначаюць «пятніцу Шлёпы». У каментарах да публікацый гаспадароў Гошы карыстальнікі цікавяцца жыццём Каракала, выказваюць здзіўленне яго памерамі, усяляк абгульваюць ягоную мянушку, а таксама ствараліся мемы, дзе Шлёпа — беларускі патрыёт і змагар за незалежнасць Беларусі і вяртанне беларускіх этнічных зямель.

У траўні 2021 года фанаты каракала пачалі пісаць у месенджары сваім бацькам «Глядзі, гэта Шлёпа, вялікі рускі кот. Як ён табе?», а потым публікавалі іх рэакцыю ў сябе ў профілі сацыяльных сетак. Найбольш папулярным здымкам для праверкі рэакцыі стаў «Шлёпа ў ваннай».

## Прадукцыя са Шлёпам 
У 2020 годзе фанаты Гошы папрасілі ў сям’і Бондаравых дазвол на выкарыстанне яго выявы для розных прадуктаў. Такім чынам у продажы з’явіліся кубкі, статуэткі і кубікі з Big Floppa. Вясной 2021 года ў краме Google Play з’явілася праграма, прысвечаная Шлёпе. Гульня складаецца са здымкаў Гошы, які пры ціску мяняе выраз твару на «гаварлівы» і выдае розныя гукі.

Катэгорыя:Інтэрнэт-мемы
Катэгорыя:Знакамітыя жывёлы
Францішак Ксаверый Несялоўскі

**Францішак Ксаверый Несялоўскі** (, , Новагародскі павет — ) — літоўскі і польскі ваенны і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
З шляхецкага роду Несялоўскіх герба «Кошбак», сын апошняга ваяводы новагародскага Юзафа Несялоўскага і Катажыны Масальскай.

У 1785—1788 гадах навучаўся ў Галоўнай ваеннай школе ВКЛ у Вільні. З 1788 года палкоўнік і камандзір 6-га палка пяхоты войск ВКЛ. У вайне Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года ўдзельнічаў у баях з расійскімі войскамі пад Берасцем, узнагароджаны крыжам «Virtuti Militari». Пасля перамогі Таргавіцкай канфедэрацыі сышоў у адстаўку.

Браў удзел у падрыхтоўцы паўстання 1794 года. Вызначыўся са сваім рэгіментам 7 мая 1794 года ў бітве пад Палянамі (каля Ашмян), у чэрвені — ліпені ў рэйдзе па Курляндыі. Атрымаў ад правадыра паўстання генеральскі чын. У верасні 1794 года трапіў у палон. У Гродне расійскі генерал Рапнін у адказ на просьбу бацькоў сустрэцца з арыштаваным прапанаваў прысягнуць на вернасць Кацярыне II, але Несялоўскі не пайшоў на кампраміс.

Вызвалены з’ехаў у Германію. Вярнуўся на Бацькаўшчыну ў 1796 годзе. У 1798 годзе абвінавачаны ў падрыхтоўцы новага паўстання і зняволены ў Вільні. Пасля вызвалення падтрымаў план А. Чартарыйскага адбудаваць дзяржаўнасць пад пратэктаратам Расіі. З 1807 года з складзе судова-адміністрацыйнай камісіі Віленскага ўніверсітэта.

У 1812 годзе падтрымаў Напалеона, уведзены ім у склад Ваеннага камітэта ў Вільні. Пазней у званні генерала брыгады прызначаны інспектарам пяхоты арміі і паспалітага рушэння ВКЛ. Разам з напалеонаўскай арміяй адступіў за мяжу.

У 1814 годзе пасля амністыі вярнуўся ў Беларусь, прадаў родавыя маёнткі і выехаў у Польшчу. У арміі Каралеўства Польскага камандаваў пяхотнай брыгадай, у 1817 годзе сышоў у адстаўку. У 1830 годзе абраны паслом на сойм Каралеўства Польскага. Прымаў удзел у паўстанні 1830—1831 гадоў — намеснік губернатара Варшавы, камандзір брыгады пры абароне горада. Пасля задушэння паўстання арыштаваны падчас спробы ўцёкаў у Прусію і дэпартаваны ў Волагду.

Вызвалены ў 1833 годзе, Францішак вярнуўся ў свой маёнтак на Літве. Пахаваны парафіяльным касцёле ў Рыбітвах.

## Літаратура 
* НЕСЯЛОЎСКІ Францішак Ксаверы  // 

Францішак Ксаверы
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Удзельнікі вайны 1812 года
Катэгорыя:Генералы Рэчы Паспалітай
Юзаф Арлоўскі

**Юзаф Арлоўскі** (; 16 красавіка 1742 — 28 снежня 1807, Коньскаволя каля Пулаваў) — польскі ваенны.

## Біяграфія 
Прадстаўнік польскага шляхецкага роду Арлоўскіх герба «Любіч». Сябар Тадэвуша Касцюшка, з якім вучыўся ў Варшаўскай рыцарскай школе з 1766 года. У 1769 годзе сябры атрымалі каралеўскую стыпендыю і адправіліся ў Францыю, дзе вучыліся ў парыжскай ваеннай акадэміі.

У 1774 годзе Юзаф Арлоўскі вярнуўся ў Польшчу. у 1789 годзе разам з Юзафам Панятоўскім і Тадэвушам Касцюшкам атрымаў чын генерал-маёра ў рэфармаванай арміі Рэчы Паспалітай.

З 1789 года да 1792 года камендант Каменца-Падольскага. Прыхільнік Канстытуцыі 3 мая; быў сябрам Згуртавання прыхільнікаў урадавай канстытуцыі. Падчас паўстання Касцюшкі прызнаны генерал-лейтэнантам. У чэрвені пасля адстаўкі Станіслава Макраноўскага ён быў прызначаны камендантам Варшавы і камандуючым узброеных сіл Мазавецкага княства, стаўшы адказным за арганізацыю абароны сталіцы. Удзельнічаў у прыняцці рашэнняў па правядзенні ваенных аперацый у наваколлях польскай сталіцы. Пасля паланення Тадэвуша Касцюшкі Юзаф Арлоўскі стаў членам ваеннай рады пад кіраўніцтвам Томаша Ваўжэцкага. 8 лістапада 1794 года перадаў варшаўскі гарнізон пад начальствам караля Станіслава Панятоўскага, каб палегчыць перамовы з А. Суворавым аб капітуляцыі польскай сталіцы. Пасля капітуляцыі Варшавы і здушэння паўстання Юзаф Арлоўскі ўдзельнічаў у камісіі па ліквідацыі кадэцкага корпуса. Неўзабаве пасля гэтага ён пасяліўся ў Пулавах, дзе знаходзіўся пры двары князя Адама Ежы Чартарыйскага.

У 1807 годзе Юзаф Арлоўскі памёр у Каньскаволі і быў пахаваны каля касцёла.

## Літаратура 
* Orłowski Józef (у:) Internetowa encyklopedia PWN 
* Orłowski Józef (у:) Encyklopedia WIEM 
* *Kronika powstań polskich 1794—1944*, Wydawnictwo Kronika, Warszawa, , s. 42. 
* P. Pytlak, *Tajemnice archiwum parafialnego w Końskowoli*, TODK Fara Końskowolska, Końskowola 2009, s. 43. 

Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года
Катэгорыя:Генералы Рэчы Паспалітай
Францішак Сапега

**Францішак Сапега**:
* Францішак Сапега (1772—1829) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай і Расійскай імперыі, генерал артылерыі.
* Францішак Ксаверый Сапега (1741/1746 — 1806 ці 1808) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода смаленскі і мерацкі.
* Францішак Стэфан Сапега (каля 1646 — 1686) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, вялікі канюшы літоўскі.
Міхаіл Фёдаравіч Лойка

**Міхаіл Фёдаравіч Лойка** (, мяст. Ярэмічы Карэліцкага р-на — ) — беларускі эканаміст, географ, матэматык.

## Біяграфія 
Паходзіў з сялянскай сям’і. Скончыў агульнаадукацыйныя курсы А. Чарняева ў Пецярбургу (1912). З 1921 — у Маскве, быў загадчыкам Бюро беларускіх секцый Наркамасветы РСФСР, прадстаўніком Наркамасветы БССР пры Наркамасвеце РСФСР. У 1924 выкладаў геаграфію ў беларускім сектары Камуністычнага універсітэта нацыянальных меншасцяў Захаду. У 2-й пал. 1920-х вучыўся ў Маскоўскім інстытуце народнай гаспадаркі. Актыўна ўдзельнічаў у беларускім студэнцкім руху ў Маскве. У 1931-33 працаваў вучоным сакратаром, намеснікам дырэктара Інстытута эканомікі Беларускай акадэміі навук. Пасля — загадчык кафедры эканамічнай геаграфіі Мінскага педінстытута.
 
Выдаў кнігі «Фізічная геаграфія» (1932, у сааўт.), «Геаграфія. Фізічная і палітычная карта свету». Вып. 1-2 (1932-33, у сааўт.). У 1920-я — пач. 1930-х выпусціў некалькі навучальных дапаможнікаў па матэматыцы.

Быў жанаты, гадаваў траіх дзяцей. Арыштаваны 3.12.1936 у Менску. Асуджаны «тройкай» НКВД 22.9.1937 як «член контррэвалюцыйнай арганізацыі» і «польскі шпіён» да ВМП з кан­фіскацыяй ма­ёмасці. Расстраляны. Рэабілітаваны трыбуналам БВА 29.10.1957.

## Літаратура 
* *Пяткевіч А. М.* Людзі культуры з Гродзеншчыны: Даведнік. — Гродна: ГрДУ, 2000. — 356 с.
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Карэліцкім раёне
Катэгорыя:Географы Беларусі
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Белая Арда

**Бе́лая Арда́**, або  **Ак-Арда** (, ) — частка Улуса Джучы ў XIII—XV стст.

## Паняцце 
У гістарыяграфіі няма адзінага меркавання аб тым, што варта разумець пад дадзеным тэрмінам, таму што ў сярэдневяковых крыніцах маюцца супярэчлівыя звесткі. Паводле традыцыйнага пункта гледжання, які распаўсюджаны ва ўсходнеславянскай гістарыяграфіі і ўзыходзіць да рускіх летапісаў, пад Ак-Ардой разумеецца заходняя частка Залатой Арды, якая кіравалася Батыем і яго нашчадкамі — Джучыдамі правага крыла. Гэта значыць пад Белай Ардой разумеецца Залатая Арда ў вузкім сэнсе, як старэйшы ўлус, які кіруецца ханамі з Сарая, у залежнасці ад якога знаходзілася Русь. Пасля згасання дынастыі Батыя ў 1360-х гг. у час «Вялікай Замятні» ўлада перайшла да ўсходніх Джучыдаў (Сіняй Арды), нашчадкаў брата Батыя — Шыбана.

Частка гісторыкаў лічыць, што Белая Арда, наадварот, адпавядае ўсходняй частцы ўлуса Джучы, а Сіняя Арда — заходняй. У Казахстане распаўсюджаным з'яўляецца трэці пункт гледжання, паводле якога падзел на Белую і Сінюю Арду адносіцца толькі да ўсходняй часткі ўлуса Джучы. Адпаведна, пад Белай Ардой разумеецца ўлус старэйшага сына Джучы Арду Ічэна на тэрыторыі паміж Іртышом і Сырдар'яй (гл. Улус Арда-Эджэна), і яна разглядаецца як ядро сучаснай казахскай дзяржавы. Сталіца — горад Сыгнак.

Гэтак жа існуе версія  Г. А. Фёдарава-Давыдава пра другасны падзел улусаў. Паводле яго меркавання, было дзве Белыя Арды і дзве Сінія Арды. Гэты пункт гледжання падтрымалі  і  

## Тэрытарыяльны ахоп 
У цюркскіх мовах слова «ак» азначае «белы», «свяшчэнны», слова «кок» абазначае спектр колераў ад цёмна-сіняга да светла-блакітнага. Кітайцы дзеляць свет на 5 каляровых гам: поўнач — чорны, усход — зялёны (сіні), захад — белы (свяшчэнная краіна), поўдзень — чырвоны і залатая (жоўтая) сярэдзіна. У сваю чаргу блакітны — гэта колер неба, г. зн.Тэнгры, вышэйшага бажаства цюркаў і манголаў.

Ак Арда была падзелена на дзве часткі: заходнюю — Паўночнае Прычарнамор'е, Крым, і Падонне, якая стала ўладаннем Курэмсы, Нагая, і ўсходнюю — Паволжа, Паўночны Каўказ, якая стала ўладаннем Батыя, Берке і іншых Джучыдаў. Улусы Батыя і Берке былі ў часы кіравання Берке аб'яднаны ў адзіны ўлус.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Сібіры
Катэгорыя:Гісторыя Цэнтральнай Азіі
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Залатая Арда
Катэгорыя:Мангольскія дзяржавы
Данута Рамуальдаўна Мышко

**Данута Рамуальдаўна Мышко** (дзявоч. **Сцяцкевіч**, нар. , г. Гродна) — беларускі літаратуразнавец, педагог. Кандыдат філалагічных навук (1993). Дацэнт (1999).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Гродне ў сям’і рабочага. Вучылася ў СШ № 4 і № 14. Скончыла аддзяленне рускай мовы і літаратуры філфака Гродзенскага ўніверсітэта (1985).

Настаўнічала ў 8-годцы ў в. Нязбодзічы і ў Поразаўскай спецшколе-інтэрнаце Свіслацкага раёна (1985-87). У 1987-89 выкладала на кафедры рускай і замежнай літаратуры Гродзенскага ўніверсітэта. З 1989 — на кафедры польскай філалогіі гэтага ўніверсітэта.

Скончыла завочна аспірантуру Інстытута славяназнаўства і балканістыкі Расійскай Акадэміі навук у 1992. Дысертацыя кандыдата філалагічных навук прысвечана філасофскім аспектам навуковай фантастыкі С. Лема.

Друкуецца з 1989. Вывучае гісторыю і сучасны стан польскай паэзіі. Выдала навучальны дапаможнік для студэнтаў «Польская паэзія другой паловы XVIII стагоддзя» (Гродна, 1997). Аўтар навучальна-метадычных выданняў па гісторыі польскай літаратуры.

## Выбраная бібліяграфія 
* Польская паэзiя другой паловы XVIII стагоддзя: дапаможнік па курсу «Гісторыя польскай літаратуры (Асветніцтва)» для студэнтаў спецыяльнасці Г.02.03 «Славянскія мовы і літаратуры» / Д. Р. Мышко. — Гродна, 1997. (Форма імя па бацьку — «Раманаўна».)
* Oda w poezji Stanisława Trembeckiego / Д. Р. Мышко // Literatury wschodniosłowiańskie : z najnowszych badań. — Białystok, 2010. — S. 325—329.

## Літаратура 
* *Пяткевіч А. М.* Людзі культуры з Гродзеншчыны: Даведнік. — Гродна: ГрДУ, 2000. — 356 с.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродне
Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2000/2001

**Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2000/2001** — 9-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.

## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя гандбола
* Спіс прызёраў чэмпіяната Беларусі па гандболе
* ИСТОРИЯ ЧЕМПИОНАТОВ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ ПО ГАНДБОЛУ

2002
Катэгорыя:2000 год у гандболе
Катэгорыя:2001 год у гандболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2000 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2001 годзе
Бярозкаўскі сельсавет (Хоцімскі раён)

**Бяро́зкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хоцімскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Бярозкі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Хоцімскага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Хоцімскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года сельсавет у складзе Касцюковіцкага раёна БССР, з 12 лютага 1935 года — у складзе адноўленага Хоцімскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 11 сакавіка 1960 года ў склад сельсавета з Чарняўскага сельсавета перададзены вёска Клін і пасёлак Янава. З 17 красавіка 1962 года сельсавет у складзе Касцюковіцкага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Хоцімскага раёна. 30 снежня 2010 года скасаваны вёскі Ігнатаўка і Малатоўка. 5 снежня 2011 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Чарняўскага сельсавета (10 населеных пунктаў: аграгарадок Ельня, вёскі Аляксандравічы, Андронаўшчына, Арцюхоўка, Кляноўка, Крынічка, Марцінаўка, Новы Пуць, Селішча і Чарняўка), 20 верасня 2013 года — тэрыторыя скасаванага Баханскага сельсавета (4 населеныя пункты: аграгарадок Баханы, вёскі Канава, Мосін і Паўлаўка). 4 красавіка 2018 года скасаваны 4 вёскі: Андронаўшчына, Крынічка, Нова-Грыгор’еўка і Уладзіміраўка.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (10 населеных пунктаў) — 884 чалавекі, з іх 94,8 % — беларусы, 3,8 % — рускія, 1,3 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (18 населеных пунктаў) — 1262 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Касцюковіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Антон Восіпавіч Мухлінскі

**Антон Восіпавіч Мухлінскі** (, маёнт. Валеўка Навагрудскага р-на — ) — рускі і беларускі ўсходазнавец, педагог. Прафесар (1839). Член-карэспандэнт Расійскай акадэміі навук (1838).

## Біяграфія 
Паходзіў з шляхецкай сям’і. Вучыўся ў школе ў Маладзечне, у Віленскім універсітэце (1822-26), на факультэце ўсходніх моваў Пецярбургскага ўніверсітэта (1828-32). Вывучаў усходазнаўства ў Турцыі і Егіпце (1832-35). Выкладаў арабскую (1835-39) і турэцкую (1853-63) мовы, гісторыю Турцыі (з 1855) на факультэце ўсходніх моваў Пецярбургскага ўніверсітэта. Быў дэканам гэтага факультэта (1859-66).

Аўтар шматлікіх прац у галіне цюркалогіі. Вывучаў пісьмовую культуру беларускіх татараў, першы даследаваў «кітабы». Выдаў у Пецярбургу «Асманскую хрэстаматыю для ўніверсітэцкага выкладання» (1858-59), «Слоўнік выказаў, якія прыйшлі… у нашу мову з моваў усходніх…» (1858). Пісаў на рускай і польскай мовах.

Пахаваны на Старых Павонзках у Варшаве.

## Літаратура 
* *Пяткевіч А. М.* Людзі культуры з Гродзеншчыны: Даведнік. — Гродна: ГрДУ, 2000. — 356 с.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Усходазнаўцы
Катэгорыя:Арабісты
Севярын Жавускі (палкоўнік)

**Севярын Жавускі** () — палкоўнік войск Вялікага Княства Літоўскага. Пасол на Чатырохгадовы сойм.

## Біяграфія 
З роду Жавускіх, сын Станіслава Фердынанда, харунжага вялікага літоўскага, і Кацярыны Караліны з Радзівілаў, пляменнік таргавічаніна кароннага гетмана польнага Севярына Жавускага.

З 1792 года — камандзір 8-ы пяхотны рэгімент Вялікага Княства Літоўскага. Удзельнік вайна Расіі з Рэччу Паспалітай (1792), адзначаны ордэнам Virtuti Militari.

## Крыніцы 
Севярын
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойма 1788—1792
Катэгорыя:Палкоўнікі Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года
Ян Мяйштовіч

**Ян Мяйштовіч** (; 22 сакавіка 1910, в. Вялікая Рагозніца, цяпер Мастоўскі раён, Гродзенская вобласць — 27 лютага 1997, Варшава) — польскі дыпламат, публіцыст, перакладчык.

## Біяграфія 
Скончыў юрыдычны факультэт Ягелонскага ўніверсітэта ў Кракаве. У 1932—1939 гадах працаваў на дыпламатычнай рабоце ў Марселі, Будапешце, Жэневе. У час Другой сусветнай вайны належаў да арміі саюзнікаў антыгітлераўскай кааліцыі. З 1946 годзе — у Польшчы. Працаваў у выдавецтвах, рэдакцыях часопісаў, перакладаў з англійскай і французскай моў. Аўтар кніг успамінаў «Сага Падгальскай брыгады», «Час мінулы завершаны», выдадзеных у 1970-1980-я гады.

## Літаратура 
* *Пяткевіч А. М.* Людзі культуры з Гродзеншчыны: Даведнік. — Гродна: ГрДУ, 2000. — 356 с.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастоўскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Перакладчыкі Польшчы
2-гі пяхотны рэгімент вялікай булавы Вялікага Княства Літоўскага

**2-гі пяхотны рэгімент вялікай булавы Вялікага Княства Літоўскага** — пяхотнае падраздзяленне войска Вялікага Княства Літоўскага перыяду Рэчы Паспалітай.

З’яўлялася тактычнай адзінкай, якая складалася з некалькіх аддзелаў пяхоты, што адпавядала пазнейшаму пяхотнаму палку.

Утвораны ў 1775 годзе ў выніку прыспешвання коннага рэгімента вялікай булавы Вялікага Княства Літоўскага.

Размяшчэнне: Горадня, Саколка.

## Шэфы 
[thumb|left|[Міхал Казімір Агінскі, гетман вялікі літоўскі ў 1768-1793 гг.]] 
* Міхал Казімір Агінскі, гетман вялікі літоўскі (1775—1793)

## Палкоўнікі 
* Ігнацы Мараўскі (4 кастрычніка 1775)
* Грэгаж Волян (9 студзеня 1784)
* Караль Мараўскі (25 мая 1789)

## Бітвы і сутычкі 
Удзельнічаў у вайне Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года, што тычылася абароны наступстваў Канстытуцыі 3 мая 1791 года, у тым ліку ў бітвах пад Мірам (11 чэрвеня 1792), Берасцем (23 ліпеня).

## Літаратура 
* Gembarzewski B. Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa 1925.

Катэгорыя:Літоўскія пяхотныя рэгіменты
Катэгорыя:Гісторыя Гродна
Віктар Іосіфавіч Язневіч

**Віктар Іосіфавіч Язневіч** (нар. , Гродна) — беларускі спецыяліст у галіне капмп’ютарнай тэхнікі і інфарматыкі, кандыдат тэхнічных навук; перакладчык, папулярызатар творчасці Станіслава Лема.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1957 годзе ў Гродне, тут вучыўся ў школе, зацікавіўся фантастыкай, пазнаёміўся з польскай мовай. Затым працягваў навучанне ў Мінску. У 1979 скончыў факультэт прыкладнай матэматыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У студэнцкія гады захапіўся творчасцю Станіслава Лема, паклаўшы пачатак сваёй калекцыі. Затым працуе на Мінскім вытворчым аб’яднанні вылічальнай тэхнікі.

З 1999 у вольны ад асноўнай працы час пачаў перакладаць на рускую мову артыкулы Станіслава Лема, прысвечаныя камп’ютарам і інфармацыйным тэхналогіям, а пасля — і працы на філасофскія, літаратурныя, публіцыстычныя і іншыя тэмы, а таксама апавяданні. Перакладаў таксама С. Лема з польскай на беларускую і з рускай на польскую мовы.

Пераклады Віктара Язневіча былі апублікаваны ў кнігах-зборніках выдавецтва АСТ (Масква): «Молох» (2005, «Тайна китайской комнаты», «Мегабитовая бомба», «Мгновение», артыкулы і апавяданні), «Так говорил… Лем» (2006, зборнік інтэрв’ю), «Мой взгляд на литературу» (2009, «Мой взгляд на литературу», «Sex Wars», артыкулы і апавяданне), «Хрустальный шар» (2011), а таксама друкаваліся ў часопісах («Компьютерра», «Химия и жизнь», «Знание — сила», «Przegląd Filozoficzno-Literacki» і інш.) і газетах. Пра лемаўскую творчасць Віктар Язневіч апублікаваў больш за 30 артыкулаў у Беларусі, Расіі, Польшчы, Украіне, Балгарыі. Яго калекцыя налічае больш за 700 кніг Станіслава Лема і пра яго ды іншыя матэрыялы.

## Выбраная бібліяграфія 
* Станислав Лем / В. И. Язневич. — Минск: Книжный Дом, 2014. — 447 с. — (Мыслители ХХ столетия) ISBN 978-985-17-0830-3

## Спасылкі 
* Бібліятэка лемолага — youtube.com

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродне
Катэгорыя:Выпускнікі БДУ
Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на рускую мову
Ігнацы Вяняўскі

**Ігнацы Вяня́ўскі** — генерал-маёр войска польскага (з 30 мая 1794 года), камендант Кракава за часам паўстання Касцюшкі.

## Біяграфія 
Палкоўнік Ігнацы Вяняўскі ў сакавіку 1794 года выехаў з Дрэздэна і прыбыў у Кракаўскае ваяводства. 18 красавіка быў прызначаны на пасаду каменданта Кракава, пазней узведзены ў годнасць генерал-маёра. Атрымаў адначасова загад не аддаваць горада прусакам, але — калі будзе трэба, аўстрыякам. Камандаваў 3800 асобамі, але толькі 1500 з іх былі ўзброенымі. 15 чэрвеня 1794 года пры пачатку аблогі Кракава прускім генералам Карлам Эльснерам Вяняўскі капітуляваў адразу, як толькі прусакі настрашылі штурмам. За тое, што не спрабаваў абараняцца, быў 3 ліпеня 1794 года завочна пазбаўлены годнасці генерала і прысуджаны да смерці на шыбеніцы. Назаўтра пакаранне дайшло да выканання «in effigie» праз павешанне партрэта ў лагеры паўстанцаў каля вёскі Працкая-Воля.

## Літаратура 
* *Kronika powstań polskich 1794—1944*, Wydawnictwo Kronika, Warszawa, , ss. 23, 32 і 37.
* Міхал Балінскі, *Pamiętniki o Janie Śniadeckim (…)*, Tom II, Wilno 1865, ss. 158—167.
* Bartłomiej Szyndler, *Powstanie kościuszkowskie 1794*, Wydawnictwo Ancher, 1994, s. 193.

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года
Катэгорыя:Генералы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Постаці Кракава
Франчэска Саверыа Ніці

**Франчэска Саверыа Ніці** (; 19 ліпеня 1868, Мельфи — 20 лютага 1953, Рым) — італьянскі палітык і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Італіі з 23 чэрвеня 1919 года да 15 чэрвеня 1920 года.
6-ы пяхотны рэгімент Вялікага Княства Літоўскага

**6-ы пяхотны рэгімент Вялікага Княства Літоўскага** — пяхотнае падраздзяленне войска Вялікага Княства Літоўскага перыяду Рэчы Паспалітай, утворанае 9 снежня 1775 года.

З'яўлялася тактычнай адзінкай, якая складалася з некалькіх аддзелаў пяхоты, што адпавядала пазнейшаму пяхотнаму палку.

Размяшчэнне: Вільня, Наваградак (1790), Панявеж (1792).

## Шэфы 
* князь Ксаверый Масальскі (4 мая 1775)
* Францішак Ксаверый Несялоўскі, ваявода наваградскі (1785)

## Пакоўнікі 
* Белькур Франсуа Тэсбі (2 сакавіка 1781)
* Казімір Рушчыц (1794)

## Бітвы і сутычкі 
Удзельнічаў у вайне Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года, што тычылася абароны наступстваў Канстытуцыі 3 мая 1791 года, у тым ліку ў бітвах пад Мірам (11 чэрвеня 1792), Бярэсцем (23 ліпеня), а таксама ў бітве пад Салатамі (29 ліпеня 1794) у час паўстання 1794 года.

## Літаратура 
* Gembarzewski B. Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa 1925.

Катэгорыя:Літоўскія пяхотныя рэгіменты
Батумская дзяржаўная марская акадэмія

**Батумская дзяржаўная марская акадэмія** () — грузінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у горадзе Батумі.

## Гісторыя 
Вучэльня была адкрыта ў 1929 годзе. 5 сакавіка 1944 года урад СССР стварыў Батумскі марскі інстытут. Інстытут адыграў важную ролю ў развіцці марской дзейнасці ў СССР ў цэлым. У інстытуце навучана да 5 000 высокакваліфікаваных марскіх спецыялістаў; яго выпускнікі працягваюць працаваць па ўсім свеце.

Сучасная акадэмія была створана ўрадам Грузіі ў 1992 годзе, неўзабаве пасля атрымання краінай незалежнасці. Пасля агульнанацыянальнай рэформы сістэмы адукацыі ў 2004 годзе акадэмія атрымала прававы статус універсітэта 25 красавіка 2005 года.

## Структура 
* Марскі факультэт
* Факультэт бізнеса і кіравання

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Грузіі
5-ы пяхотны рэгімент Вялікага Княства Літоўскага

**5-ы пяхотны рэгімент Вялікага Княства Літоўскага** — пяхотнае падраздзяленне войска Вялікага Княства Літоўскага перыяду Рэчы Паспалітай.

З’яўлялася тактычнай адзінкай, якая складалася з некалькіх аддзелаў пяхоты, што адпавядала пазнейшаму пяхотнаму палку.

Утвораны 30 красавіка 1775 года ў выніку перавода ў пяхоту Рэгімента драгунаў ЯМці Каралевіча Вялікага Княства Літоўскага.

Размяшчэнне: Пінск, Вільня (1778), Мсцібаў (1779), Вільня (1783), Берасце Літоўскае (1789).

## Шэфы 
[thumb|left|[Павел Ян Грабоўскі]]
* Міхал Грабоўскі, генерал-інспектар (24 красавіка 1775—1783),
* Павел Ежы Грабоўскі 30 снежня 1783, палёг 4 красавіка 1794

## Палкоўнікі 
* Ежы Грабоўскі (16 снежня 1776 — 24 кастрычніка 1783)
* Мацей Франкоўскі (30 жніўня 1783),
* Рафал Бёркен (1794).

## Бітвы і сутычкі 
Удзельнічаў у вайне Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года, што тычылася абароны наступстваў Канстытуцыі 3 мая 1791 года, у тым ліку ў бітвах пад Мірам (11 чэрвеня 1792), Берасцем (23 ліпеня), а таксама ў бітве пад Соламі (25 чэрвеня 1794) і пры абароне Прагі (4 лістапада) у час паўстання 1794 года.

## Літаратура 
* Gembarzewski B. Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa 1925.

Катэгорыя:Літоўскія пяхотныя рэгіменты
Батумскі дзяржаўны мастацка-педагагічны ўніверсітэт

**Батумскі дзяржаўны мастацка-педагагічны ўніверсітэт** () — грузінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Батумі.

## Гісторыя 
Гісторыя вышэйшай мастацкай навучальнай установы ў Батумі бярэ свой пачатак з 1990-х гадоў. 29 верасня 1995 года рашэннем урада Грузіі ў Батумі быў заснаваны дзяржаўны інстытут мастацтваў. На працягу некалькіх гадоў мастацкі інстытут стаў вядучым мастацкім адукацыйным цэнтрам Аджарыі. У мастацкім інстытуце было 3 факультэта і 9 кафедраў. У 1996 годзе пры мастацкім інстытуце была адкрыта балетная студыя для двух узроставых груп. У 1999 годзе балетная студыя была аддзеленая ад мастацкага інстытута як балетная школа-вучылішча. У 1998 годзе на базе факультэта музычных дысцыплін інстытута мастацтваў была адкрыта Батумская дзяржаўная кансерваторыя імя Закарыі Паліяшвілі.

Згодна з пастановай урада Грузіі аб рэарганізацыі вышэйшых навучальных устаноў, мастацкіх і некаторых навукова-даследчых устаноў на адміністрацыйнай тэрыторыі Аўтаномнай Рэспублікі Аджарыя, Батумскі дзяржаўны інстытут мастацтваў і Батумская дзяржаўная кансерваторыя былі аб'яднаны з нядаўна створаным Універсітэтам імя Шота Руставелі ў Батумскі дзяржаўны мастацка-педагагічны ўніверсітэт.

## Структура 
* Факультэт выяўленчага, сцэнічнага і кіно-тэлевізійнага мастацтва
* Факультэт музыкі
* Факультэт адукацыі, гуманітарных і сацыяльных навук

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Грузіі
Геркулес у калысцы

**«Геркулес у калысцы (пялёнках)»**  — масонская ложа ў Магілёве. Заснавана ў 1776—1777 гадах з дазволу І. П. Ялагіна. Пасля паездкі І. Я. Шварца ў Мітаву пераўтворана па сістэме «строгого наблюдения». Вядомы маскоўскі даследчык А. Сяркоў лічыць, што, магчыма, існавалі дзве розныя ложы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Масонскія ложы
Катэгорыя:Масонства ў Беларусі
Катэгорыя:1776 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1776 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Магілёва