Стэвія

**Стэвія** (*Stévia*) — род шматгадовых раслін сямейства Астравыя, які ўключае каля 260 відаў траў і хмызнякоў з Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыкі.

Дзікімі віды растуць на паўзасушлівых тэрыторыях ад раўнін да горных раёнаў. Стэвія дае насенне, але толькі малы працэнт яго прарастае. Пры культываванні значна больш эфектыўны вегетатыўны метад размнажэння.

## Батанічнае апісанне 
Хмызняк, паўхмызняк, шматгадовая або аднагадовая трава, вышынёй 50-120 см і вышэй. Сцябло прамастаячае, звычайна галінастае. Лісце сцябловае, супратыўнае або чаргаванае, чэрашковае або сядзячае, дэльтападобнае, ланцэтнае, ланцэтна-эліптычнае, ланцэтна-лінейнае, эліптычна-даўгаватае, лінейнае або яйкападобнае.

Кошыкі сабраны ў друзлыя або густыя шчыткападобныя агульныя суквецці. Абгортка больш ці менш цыліндрычная, 2-3 мм дыяметрам. Кветаложа плоскае або выпуклае. Па 5-6 кветак у кошыку; вянцы ад пурпуровых да ружовых або белых. Сямянкі прызматычныя або верацёнападобныя, 5-рабрыстыя. Храмасомаў = 11, 12, 17.

## Гісторыя вывучэння 
Упершыню даследавана ў XVI стагоддзі ва Універсітэце Валенсіі лекарам і батанікам , ад прозвішча якога атрымала навуковую назву. У расійскіх крыніцах сустракаюцца сцвярджэнні, што расліна названа ў гонар заснавальніка Нікіцкага батанічнага саду Хрысціяна Стэвена.

У СССР стэвію прывёз акадэмік Мікалай Вавілаву з экспедыцыі па Лацінскай Амерыцы ў 1934 годзе, гэтыя ўзоры захоўваюцца ва Усерасійскім інстытуце раслінаводства і гіпертаніі.

У 1931 годзе французскія хімікі М. Брыдэль і Р. Лаўей вылучылі са стэвіі гліказіды, якія і надаюць расліне салодкі густ. Аднак гэтае даследаванне было раскрытыкавана з-за працэдуры, што праводзілася такім спосабам, пры якім нават дыстыляваная вада будзе здавацца мутагенам. Далейшыя даследаванні паказалі супярэчлівыя вынікі: адны вопыты на жывёлах дэманстравалі таксічнасць і неспрыяльныя эфекты экстракту, што вызначала стэвію як слабы мутаген; у той час як іншыя вопыты вызначалі яе як бяспечны прадукт. Хоць апошнія навуковыя працы канчаткова зрабілі выснову пра бяспеку стэвіі, ведамствы ЗША, якія кантралююць бяспеку ежы і лекаў (галоўным чынам *Food & Drug Administration*, скарочана *FDA*), на падставе недахопу канчатковых высноў даследчыкаў выказалі занепакоенасць з нагоды магчымай таксічнасці стэвіі.

У 2006 годзе Сусветная арганізацыя аховы здароўя (СААЗ) правяла ўсебаковую ацэнку нядаўніх эксперыментальных даследаванняў стэвіязіду і стэвіёлу, праведзеных на жывёлах і людзях, і зрабіла наступнае заключэнне: «*стэвіязіды і рэбаўдыязіды А негенатаксічныя ў лабараторных умовах і на жывым арганізме, генатаксічнасць стэвіёла і некаторых яго акісляльных вытворных, выяўленая ў лабараторных умовах, у натуральных умовах не выяўленая*» (). Справаздача таксама не змяшчае сведчанняў канцэрагеннасці прадукту. Далей у справаздачы пазначана «*стэвіязід прадэманстраваў пэўны фармакалагічны эфект у пацыентаў з гіпертаніяй і ў пакутуючых на дыябет другога тыпу*» ()

## Віды 
Род змяшчае 261 від, некаторыя з іх:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Астравыя (падсямейства)