Баі за Вільярэаль (1936)

**Баі за Вільярэаль** — адзін з эпізодаў грамадзянскай вайны ў Іспаніі, калі рэспубліканскія войскі спрабавалі захапіць баскскі горад Віторыя-Гастэйс, які з ліпеня 1936 года знаходзіўся пад уладай мяцежнікаў-нацыяналістаў.

## Планы і сілы бакоў 
14 лістапада ўсе рэспубліканскія сілы Астурыі, Кантабрыі і Біскаі тэарэтычна былі згрупаваны ў армію Поўначы. Для камандавання ёю прыбыў генерал Льяна дэ ла Энкамьенда, які з самага пачатку сутыкнуўся з аўтанамісцкімі асцярогамі рэгіянальных улад, асабліва Хасэ Антоніа Агірэ. Сілы кожнай з гэтых правінцый складаліся з трох армейскіх карпусоў.

Баскскі ўрад арганізаваў уласную незалежную армію колькасцю 25 000 чалавек. Намінальна баскская армія ўваходзіла ў склад рэспубліканскай арміі Поўначы. Акрамя таго, ваенная прамысловасць была мілітарызавана, і пачалося будаўніцтва ўмацаванняў, так званага «Жалезнага пояса», вакол Більбаа. 

Неўзабаве пасля прыбыцця генерал Льяна дэ ла Энкамьенда атрымаў загад прыняць неабходныя меры для паслаблення ціску нацыяналістаў на Мадрыд. З гэтай мэтай ён загадаў астурыйскім войскам падрыхтавацца атакаваць Аўеда, а кантабрыйцам і баскам — наступіць на сваіх франтах. Баскі павінны былі заняць Віторыю, сталіцу правінцыі Алава. Для наступлення было сканцэнтравана дзевятнаццаць пяхотных батальёнаў, шэсць батарэй і некалькі бронемашын. Маральны дух басконскіх войскаў быў высокім.  

Наступленне планавалася па трох напрамках: з усходу баскі павінны былі ўзяць перавал Арлабан і гару Ізускісу. З поўначы галоўныя сілы наступалі на Вільярэаль. З заходняга боку армія ўрада Сантандэра павінна была атакаваць на Эспіноса-дэ-лос-Мантэрас і чыгуначны вузел Міранда-дэ-Эбра. Пасля дасягнення гэтых мэтаў раўніна Алавы апынулася б ва ўладзе рэспубліканцаў, і затым можна было атакаваць Віторыю ў лоб.

## Ход аперацыі 
Наступленне пачалося 30 лістапада. Баскі занялі горы вакол Віторыі, акружылі Вільярэаль (у 3 км на поўнач ад Віторыі) і іх артылерыя стала яго абстрэльваць, але яны не змаглі заняць горад. Нацыяналісты, якія супрацьстаялі ім, мелі ў Вільярэале адну роту рэкетэ, два пяхотных батальёна і артылерыйскую батарэю, у агульнай складанасці 600 чалавек пад камандаваннем падпалкоўніка Рыкарда Іглесіяса Навара. Войскі нацыяналістаў адбілі ўсе атакі рэспубліканскіх войскаў, і баскі панеслі вялікія страты. Акрамя таго, да горада падышлі атрады мяцежнікаў на чале з палкоўнікам Каміла Алонса Вега.

9-га чысла нацыяналісты контратакуюць і аднаўляюць некаторыя пазіцыі, захопленыя за некалькі дзён да гэтага басконскай арміяй. 

12 снежня пачынаецца новая атака на горад, якая нанясе мяцежнікам цяжкія страты, але будзе канчаткова адбіта з надыходам цемры. 

Баі на час спыняюцца. 18-га пры масіраванай падтрымцы артылерыі пачалася апошняя рэспубліканская атака, але яна таксама трывае няўдачу. 

Пасля 18 снежня ініцыятыва перайшла да мяцежных войскаў, якія контратакавалі і павольна вярталі свае пазіцыі аж да 24 снежня. У гэты дзень супрацьстаялыя сілы адышлі на свае ранейшыя пазіцыі, і наступленне практычна скончылася.

## Вынікі 
Наступленне стала поўным правалам для рэспубліканскага кіраўніцтва Поўначы. З самага пачатку мэта была не толькі недасяжнай, але і сведчыла аб вялікім няведанні рэальных магчымасцяў сваіх войскаў з боку камандзіраў. Кінутыя ў бой баскскія батальёны нават не змаглі перасекчы слабыя пазіцыі нацыяналістаў, нягледзячы на сваю першапачатковую перавагу ў боепрыпасах, у тым ліку і для артылерыі. Ім не хапала падрыхтоўкі, а іх камандзіры аддзяленняў, рот і батальёнаў валодалі мінімальнымі ваеннымі ведамі.

## Спасылкі 
* La única (y fallida) operación del Ejército de Euzkadi https://www.eldiario.es/euskadi/euskadi/sociedad/unica-fallida-operacion-ejercito-euzkadi_1_3676487.html
* Villarreal de Álava: crónica de una incompetencia militar http://www.belliludi.com/villarreal.html

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Канфлікты 1936 года
Катэгорыя:Снежань 1936 года
Катэгорыя:Лістапад 1936 года
Катэгорыя:1936 год у Іспаніі