Наступленне сірыйскай апазіцыі (2024)

**Аперацыя «Стрымліванне агрэсіі»** () — наступленне, распачатае ў лістападзе 2024 года сірыйскімі антыўрадавымі сіламі на чале з ісламісцкай групоўкай «Хаят Тахрыр аш-Шам» (ХТШ) на пазіцыі Сірыйскай арабскай арміі (САА) і яе саюзнікаў у заходняй частцы правінцыі Алепа ў Сірыі. 

Наступленне стала першай буйной аперацыяй сіл апазіцыі пасля перамір’я ў Ідлібе ў сакавіку 2020 года.

## Перадгісторыя 
У 2011 годзе ў Сірыі ўспыхнула грамадзянская вайна паміж урадавымі сіламі і рознымі апазіцыйнымі групамі. З часам да канфлікту падключыліся трэція краіны — ЗША, Расія, Турцыя, Іран і іншыя. Да 2020 года тэрыторыя Сірыі дэ-факта кантралявалася ўрадавымі сіламі на поўдні і цэнтры краіны, курдскімі фарміраваннямі на ўсходзе і апазіцыйнымі сіламі на поўначы. У 2020 годзе бакі канфлікту абвясцілі аб рэжыме спынення агню.

Напярэдадні аперацыі ўтварыўся вакуум праз паслабленне «Хезбалы» ў выніку вайны з Ізраілем, ціску на Іран і вядзеннем Расіяй вайны супраць Украіны. Менавіта яны дапамагалі Башару Асаду заставацца ва ўладзе на працягу ўсёй грамадзянскай вайны ў краіне.

На той момант паўстанцы сталі значна лепш падрыхтаваны, чым 10 гадоў таму; яны шырока выкарыстоўвалі беспілотнікі для разведкі і барацьбы, а асноўным сілам нападу папярэднічалі налёты спецназа.

## Ход падзей 
### Лістапад 
27 лістапада 2024 года апазіцыйная ўраду Башара Асада кааліцыя «Хаят Тахрыр аш-Шам» (ХТШ) абвясціла аб пачатку наступленне пад назвай «Стрымліванне агрэсіі» на пазіцыі ўрадавых сіл у заходняй частцы правінцыі Алепа. Сірыйская апазіцыя заявіла, што наступленне стала адказам на артылерыйскія абстрэлы з боку сірыйскага ўрада Башара Асада. Паводле паведамленняў некалькіх крыніц, расійскія вайскоўцы трапілі ў засаду баевікоў. Страты невядомыя. Сірыйскія войскі пры падтрымцы ПКС РФ спрабавалі спыніць далейшае наступленне падраздзяленняў праціўніка да Алепа. Расійскія знішчальнікі нанеслі авіяўдары па Атарыбе, Дарат-Ізе і найбліжэйшых вёсках, у той час як урадавыя войскі абстралялі кантраляваныя паўстанцамі Ідліб, Арыху, Сармаду і іншыя раёны на поўдні правінцыі.

28 лістапада ХТШ пачаў прасоўванне ва ўсходняй частцы Ідліба, захапіўшы вёскі Дадзіх, Кафр-Батых і Шэйх-Алі, а таксама раён у горадзе Саракіб. Дзякуючы гэтаму апазіцыянеры апынуліся за 2 кіламетры ад шашы М5. Групоўка таксама атакавала аэрапорт Аль-Найраб, размешчаны на ўсход ад Алепа, дзе прысутнічалі пра-іранскія групоўкі. У другой палове дня ХТШ захапілі вёскі Кафр-Басін, Арназ, Эль-Барфум, Эль-Эйс, Бірну і Аль-Зарба ў заходняй частцы Алепа і перакрылі шашу М5. Да канца дня сірыйскія паўстанцы захапілі агулам каля 40 гарадоў і вёсак. Таксама некалькі груп паўстанцаў, пераапранутыя ў форму САА, спрабавалі пракрасціся ў тыл праціўніка на захадзе Алепа і на трасе М5, аднак дыверсія правалілася.

29 лістапада падкантрольныя Асаду ўзброеныя сілы паспрабавалі контратакаваць пазіцыі паўстанцаў. 

Паралельна з поўначу, баевікі сірыйскай апазіцыі актывізавалі дзеянні на поўдні краіны, а менавіта ў раёне Эс-Сувейды, мухафаза Дэр’а. 

З паўночы да раніцы 29-га чысла САА адваявала Кфар-Даіль, Хан-эль-Асаль, Бабіс і Бшантару, Аз-Зарба, Кафр-Баціх, Дадзіх і Джубас. Апошнія тры паселішчы былі стратэгічна важныя, бо яны размешчаны на поўдзень ад Саракіба. Пазней САА заняла больш раёнаў, уключаючы горад Башацін і горад Аль-Баркум на поўдзень ад Аз-Зарбы. Раніцай ПКС РФ нанеслі ўдар па штабу сірыйскай апазіцыі ў раёне Марэ, а ВПС Сірыі ўдарылі па пунктах кіравання і артпазіцыях баевікоў на захадзе правінцыі Алепа. У другой палове дня амаль усе заваёвы ў ходзе контрнаступлення САА былі адбітыя сіламі ХТШ, якія ўсталявалі кантроль над больш чым 70 паселішчамі, плошчай — больш за 550 кв. км. Да вечара таго ж дня паўстанцы ўвайшлі ў Алепа. Да раніцы 30 лістапада паўстанцы дасягнулі цэнтра Алепа, захапіўшы палову горада. На фоне краху ўрадавых сіл на паўночным захадзе Сірыі, курдскія SDF увайшлі ў гарады Дайр-Хафір, Тэль-Аран, Тэль-Хасель і раён Шэйх-Наджар горада Алепа. У другой палове дня SDF захапілі аэрапорт Алепа і горада Нубль і Аз-Захра пасля адступлення ўрадавых сіл. Паведамлялася аб сутыкненнях SDF з баевікамі ў раёне Тэль-Аб’яд на поўначы мухафазы Рака. Паўстанцы хутка развілі наступленне ў бок горада Хама, урадавыя сілы працягвалі адступаць.

### Снежань 
Ранняй раніцай 1 снежня стала вядома, што ўрадавыя войскі спынілі адступленне і займаюць абарону на поўначы Хамы, перакідаючы падмацаванні ў раён гары Джэбель-Зайн-аль-Абідзін і гарады Тайбат-эль-Імам, Камхану і Хітаб. ПКС РФ атакавалі занятыя паўстанцамі гарады ў правінцыях Ідліб і Хама. Да поўдня паўстанцы захапілі гарады Ас-Сафіра, Ханасір і авіябазу Кувейрыс, у той час у раёне Шэйх-Наджар у Алепа адбываліся сутыкненні паміж SNA і SDF. Войскі ХТШ захапілі цеплавую электрастанцыю, каледж палявой артылерыі і ваенную акадэмію ў горадзе Алепа і яго ваколіцах.

Увечары 1 снежня Сірыйская нацыянальная армія пачала наступленне на горад Тэль-Рыфаат, які ўтрымліваўся СДС, захапіўшы яго разам з некалькімі найбліжэйшымі вёскамі. Пакінутыя пад кантролем СДС гарады ў рэгіёне былі абложаны.

2 снежня СДС пачалі аперацыю па вывадзе мірных грамадзян з кварталаў Бустан-эль-Баша і Шэйх-Максуд на поўначы Алепа. ПКС РФ нанеслі ўдар па кантраляваных апазіцыяй раёнах. Баевікі сірыйскай апазіцыі нанеслі ўдар беспілотнікам па пазіцыям САА ля гары Зайн аль-Абідзін, на поўнач ад Хамы, удар прывёў да шматлікіх ахвяр і раненняў вайскоўцаў. Да поўдня сутыкненні паміж апазіцыяй і праўрадавымі сіламі ўзмацніліся ў правінцыі Хама, асабліва ў раёне гарадоў Карназ і Суран. Ва ўсходняй частцы правінцыі Хама апазіцыйныя сілы прасунуліся наперад і захапілі горад Каср-Абу-Самра. Да вечара апазіцыя ўзяла пад кантроль вёскі Аль-Джубайн, Тэль-Малах, Джаламах, Аль-Джубайн, Брэйдэй, Карназ і Аль-Каркат у ваколіцах Хамы, у самім горадзе працягваліся жорсткія баі з урадавымі войскамі.

3 снежня ў правінцыі Хама сілы сірыйскай апазіцыі працягвалі наступленне. Расія прыступіла да вываду караблёў з ваенна-марской базы ў сірыйскім Тартусе на фоне прасоўвання баевікоў. Ва ўсходняй частцы Алепа ў горадзе Ханасір адбыліся жорсткія сутыкненні паміж паўстанцамі і праўрадавымі сіламі. Да вечара ўзмацніліся баі ўрадавых войскаў і паўстанцаў, якія ўзялі каля 10 гарадоў і вёсак пад свой кантроль у правінцыі Хама.

4 снежня ўрадавыя войскі пачалі контратаку на паўночнай ускраіне Хамы і адбілі вёскі Кофра і Маар-Шухур. У заходняй частцы Хамы апазіцыйныя групоўкі пачалі наступленне на раўніне Габ. Да вечара сілы апазіцыі перакрылі дарогі, якія злучаюць Хаму з Ракай і Алепа, і ўзялі пад кантроль вёскі Шэйх-Хілал, Аль-Саан і Сарудж на ўсходзе Хамы.

5 снежня антыўрадавыя сілы ўвайшлі ў Хаму, пасля чаго падраздзяленні сірыйскай арміі пакінулі горад. Адразу ж пасля заняцця горада, войскі апазіцыі накіраваліся на поўдзень у напрамку найбуйнейшага і стратэгічна важнага горада Хомс. Урадавыя войскі працягвалі адступаць на поўдзень, пакінуўшы гарады Саламія і Талбісех. Сілы апазіцыі дасягнулі іх да вечара і, дамовіўшыся з гарадскімі старэйшынамі і рэлігійным ісмаіліцкім саветам, увайшлі ў Саламію без бою. ПКС РФ у спробах запаволіць баевікоў, узарвалі галоўны мост, які злучае Хаму і Хомс.

6 снежня паўстанцы ўзялі пад кантроль Аль-Растан і Талбісу і падышлі да ўскраін Хомса. У паўднёвай частцы правінцыі Хама паўстанцы захапілі гарады Таксіс і Джумаклію, урадавыя сілы адступілі з гарадоў Аль-Заафаранія, Аль-Маджал, Дэйр-Фул, Асіла, Фарханія, Аль-Вазія Аль-Гасібія, Аль-Макрамія і Із ад-Дзін. Таксама ўрадавыя войскі адступалі з Дэйр-эз-Зора ў напрамку Дамаска.

7 снежня ў прыгарадзе Хомса актывізаваліся баі паміж войскамі апазіцыі і пакінутымі ў гарады ўрадавымі сіламі. 8 снежня апазіцыянеры на поўдні ўзялі Дамаск.

## Страты 
Сірыйскі цэнтр маніторынгу за выкананнем правоў чалавека паведаміў, што быў забіты 302 члена групоўкі «Хаят Тахрыр аш-Шам», а таксама 59 паўстанцаў з саюзных ім груповак. Страты ўрадавых сіл склалі 242 чалавекі.

Іранскія дзяржаўныя СМІ паведамілі, што брыгадны генерал Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі Кіюмарс Пурхашэмі, які служыў старэйшым ваенным саветнікам у Сірыі, быў забіты паўстанцамі ў Алепа.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ваенная аперацыя Расіі ў Сірыі
Катэгорыя:Бітвы Ірана
Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:Лістапад 2024 года
Катэгорыя:Снежань 2024 года
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Катэгорыя:2024 год у Сірыі