Хлопчык і ведзьма

**Хлопчык і ведзьма** («Піліпка-сынок», «Піліпка і ведзьма») — сюжэт усходнеславянскіх .

. , 2012]]
У  мае індэксы 327&nbsp;°C, F «Хлопчык (Івась, Жыхарка, Лутонюшка) і ведзьма»: ведзьма заваблівае хлопчыка да сябе, пераймаючы голасу маці; даручае сваёй дачцэ пячы яго ці сама паказвае, як трэба садзіцца на лапату; хлопчык засоўвае ў печ дачку ведзьмы або ведзьму; узбіраецца на дрэва; гусі-лебедзі прыносяць яго дадому: у казцы тыпу 327f хлопчык-рыбак ловіць рыбу, седзячы ў лодцы; ведзьма перакоўвае свае грубы голас на тонкі і выдае сябе за маці, якая прынесла ежу.  варыянтаў казкі — 52,  — 23, беларускіх — 13.

## Сюжэт 
У старога і старой няма дзяцей; стары прыносіць дадому палена, каб «у бабы хоць забаўка была». З гэтага палена нараджаецца хлопчык (матыў ) — Піліпка.

Пераймаючы голасу Піліпкавай маці, ведзьма (Баба-Яга, змяя) выманьвае Піліпку на бераг падчас рыбнай лоўлі і выкрадае яго. Даручае сваёй дачкі (Аленцы) пячы Піліпку, але ён хітрасцю прымушае Аленку сесці замест яго ў печ *(«Я яшчэ малы і дурны, не ведаю, як на лапату садзіцца»)*.

Ведзьма з’ядае сваю дачку і катаецца на яе касцях, паўтараючы: *«павалюся, пакачуся, Піліпкавага мяса наеўшыся»*; убачыўшы гэта, Піліпка смяецца з яе. Яна пачынае секчы дрэва, на якім сядзіць Піліпка; той заклікае аб дапамозе да птушак (гусей), і яны ратуюць яго, прынёсшы дадому да бацькоў.

Украінская назва сюжэту: . Украінскія варыянты казак — .

## Інтэрпрэтацыя 
На думку даследчыкаў, дадзены сюжэт з’яўляецца завэлюмаваным адлюстраваннем абрадаў ініцыяцыі; у ім, гэтак жа як і ў сюжэце казкі «», адбілася ўяўленне пра птушак-.

Украінскі фалькларыст  тлумачыў сэнс казкі забаронай раскрываць, да якога роду чалавек належыць. Івасік-Тэлесік мог выказаць гэта, адгукнуўшыся на «матчын голас». Гэтая акалічнасць сведчыць аб тым, што карані казкі могуць ляжаць у эпоху матрыярхату, калі вызначэнне бацькоўства насіла адносны характар. Іншым магчымым сэнсам&nbsp;з’яўляецца забарона раскрываць староннім магічны сэнс сваіх слоў.

## У культуры 
### У літаратуры 
Рускія і ўкраінскія казкі пра хлопчыка і ведзьму неаднаразова апрацоўваліся пісьменнікамі А. М. Талстым, Р. П. Данілеўскім, П. Р. Тычынам і іншымі.

Паўло Тычына па-мастацку перарабіў народны варыянт казкі, змяніўшы канец такім чынам, што гусі-лебедзі пужаюцца арла, які апынуўся самалётам, што адвёз Івасіка-Тэлесіка да людзей, што прыязна сустракаюць яго. Тэкст і малюнкі, створаныя мастачкай А. Якабсон, у выданні 1941 года дастаткова празрыста падводзілі чытача да разумення, што Івасік-Тэлесік у казцы з’яўляецца сялянскім хлопчыкам, які трапляе ў светлую савецкую будучыню, у тым ліку таму, што ён здзіўляецца выкарыстанню тэлефону, пад’еўшы ў новым месцы ён хрысціцца, але потым знаёміцца з дзецьмі з дзіцячага садка, які выглядае на выяве ледзь не як палац, вучыцца грамаце і піша ліст бацькам з запрашэннем прыехаць у госці.

### У кінематографе 
* «Піліпка» — мультыплікацыйны фільм, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» рэжысёрам Таццянай Кубліцкай у 2012 годзе. 
*  — чорна-белы анімацыйны фільм, 1938
* Івашка і ведзьма — чорна-белы дыяфільм студыі «Дыяфільм», 1946
* Жыхарка — каляровы маляваны дыяфільм прадстаўляе сабой сюжэт, змяшаны з дзвюх казак: Жыхарка і Коцік, пеўнік і лісіца.
* Жыхарка — каляровы лялечны дыяфільм 1983 года прадстаўляе сабой сюжэт, змяшаны з дзвюх казак: Жыхарка і Коцік, пеўнік і лісіца.
*  — мультфільм кінастудыі «», 1938
*  — анімацыйны фільм аб’яднання «», 1968
*  — анімацыйны фільм 1977 года прадстаўляе сабой сюжэт, змяшаны з дзвюх казак: Жыхарка і Коцік, пеўнік і лісіца
*  — анімацыйны фільм аб’яднання «», 1989
*  — анімацыйны фільм 2006 года прадстаўляе сабой сюжэт, змяшаны з дзвюх казак: Жыхарка і Коцік, пеўнік і лісіца

### У філатэліі 
У 2004 годзе Укрпошта выпусціла паштовую марку з выявай Івасіка-Тэлесіка

### У графіцы 
Сярод вядомых мастакоў, якія стваралі ілюстрацыі да гэтай казкі можна згадаць Уладзіміра Кутлінскага, Валерыя Славука, Міколу Рыжага, Юрыя Герасіменку-Жызнеўскага, , Алісу Селязень, Кацярыну Чорную, , Віктара Таўбера, Тамару Зебраву,  і іншых.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* [Терешечка: Текст сказки № 112](https://ru.wikisource.org/wiki/Народные%20русские%20сказки%20(Афанасьев)/Терешечка) // Народные русские сказки А. Н. Афанасьева: В 3 т. — М.: Наука, 1984—1985. — (Лит. памятники). Т. 1. — 1984. — С. 146—147.
* Сюжет № 327С, F. «Мальчик (Ивась, Жихарко, Лутонюшка) и ведьма» // Сравнительный указатель сюжетов. Восточнославянская сказка
* Івасик-Телесик // Українські народні казки / ілюстрації Валентини Мельниченко.&nbsp;— Київ: Веселка, 1988.&nbsp;— [Електронне джерело].&nbsp;— Режим доступу: https://derevo-kazok.org/ivasik-telesik.html [Архівовано 5 червня 2020 у Wayback Machine.]

Катэгорыя:Беларускія казкі
Катэгорыя:Рускія казкі
Катэгорыя:Украінскія казкі