open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ветрынскі раён

**Ве́трынскі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Беларускай ССР, якая існавала ў 1924—1931 і 1935—1960 гадах. Цэнтр — вёска (з 1958 года — гарадскі пасёлак) Ветрына.

## Гісторыя 
Ветрынскі раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Полацкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Ветрына. 20 жніўня 1924 года падзелены на 12 сельсаветаў: Астроўшчынскі, Бабыніцкі, Варонецкі, Ветрынскі, Гарадоцкі, Гомельскі, Заскарскі, Ліцвінаўскі, Наўліцкі, Нацкі, Руднянскі, Шпакоўшчынскі. Станам на 1926 год меў плошчу 872 км², насельніцтва — 34,9 тысяч чалавек. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 8 ліпеня 1931 года раён скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Полацкага раёна.

12 лютага 1935 года Ветрынскі раён утвораны зноў, у яго склад уключана 14 сельсаветаў: Астроўшчынскі, Бабыніцкі, Варонецкі, Ветрынскі, Гарадоцкі, Гомельскі, Заскарскі, Ліцвінаўскі, Наўліцкі, Нацкі, Рудненскі, Семянецкі, Тураўлянскі, Шпакоўшчынскі. З 21 чэрвеня 1935 года раён у складзе адноўленай Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — у складзе Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — у складзе Полацкай вобласці. Станам на 1 студзеня 1947 года раён меў плошчу 1,1 тыс. км². З 8 студзеня 1954 года раён у складзе Віцебскай вобласці.  16 ліпеня 1954 года скасаваны Гарадоцкі, Наўліцкі, Рудненскі сельсаветы, Семянецкі сельсавет перайменаваны ў Завозерскі. 21 студзеня 1958 года Ветрына атрымала статус гарадскога пасёлка, Ветрынскі сельсавет скасаваны. 20 студзеня 1960 года раён скасаваны, Бабыніцкі і Варонецкі сельсаветы перададзены Ушацкаму раёну, гарадскі пасёлак Ветрына і Астроўшчынскі, Гомельскі, Завозерскі, Заскарскі, Ліцвінаўскі, Нацкі, Тураўлянскі, Шпакоўшчынскі сельсаветы — Полацкаму раёну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* 
* Белорусская ССР. Административно-территориальное деление на 1 января 1947 года. — Мн.: Гос. изд-во БССР, 1947. — 300 с. — 10 000 экз.

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1935 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1960 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Полацкага раёна
Катэгорыя:Ветрына
Мацільда (каралева Бельгіі)

**Мацільда** (, ; нар. , Укел, Бельгія) — каралева Бельгіі, жонка караля Бельгіі Філіпа, народжаная Мацільда Марыя Крысціна Гіслен д’Удэкем д’Акоз ().

Узяла 4 снежня 1999 года шлюб з наследным прынцам Філіпам, атрымаўшы тытул прынцэсы Бельгійскай. 21 ліпеня 2013 года, пасля адрачэння караля Альберта II і заняцця стальца яе мужам Філіпам, стала каралевай.

Катэгорыя:Жонкі манархаў Бельгіі
Лекана

лекана вазапісца Палоса. Каля 600—575 гг. да н. э. Луўр]]
**Лекана** — старажытнагрэчаская ваза, якая ўяўляе сабой плоскую чару з двума гарызантальнымі ручкамі па баках. Маленькая лекана з вечкам называецца ***леканідай***. Прызначэнне пасудзіны дакладна не ўстаноўлена, магчыма, лекана служыла для захоўвання прыгатаванай ежы або аліўкавага алею і інш. Выявы лекан часта сустракаюцца ў старажытнагрэчаскім вазапісе.
 атычная леканіда з вечкам. Каля 450—440 гг. да н. э., Луўр]]

## Спасылкі 
Катэгорыя:Посуд Старажытнай Грэцыі
Камарынскі раён

**Камарынскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Беларускай ССР, якая існавала ў 1926—1962 гадах. Цэнтр — мястэчка (з 1959 г. — гарадскі пасёлак) Камарын.

## Гісторыя 
Камарынскі раён утвораны 8 снежня 1926 года пасля другога ўзбуйнення БССР у складзе Рэчыцкай акругі. Цэнтр — вёска Камарын. У склад раёна ўключаны 29 сельсаветаў: Асарэвіцкі, Баршчоўскі, Бярозкаўскі, Верхняжарскі, Галкаўскі, Гдзенскі, Калыбанскі, Камарынскі, Капоранскі, Карлаўскі, Кацічаўскі, Крукоўскі, Кулажынскі, Лукаедаўскі, Малочкаўскі, Масаноўскі, Міхалёўскі, Ніжняжарскі, Пасудавіцкі, Перасяцінскі, Піркаўскі, Радзінскі (Новарадзінскі), Савіцкі, Старастэфаноўскі, Стараялчанскі, Сувідавіцкі, Уласоўскі, Чыкалавіцкі, Ялчанскі (Новаялчанскі). З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года ў выніку рэарганізацыі і ўзбуйнення сельсаветаў у раёне зацверджана 15 сельсаветаў: Асарэвіцкі, Баршчоўскі, Верхняжарскі, Гдзенскі нацыянальны ўкраінскі, Калыбанскі, Камарынскі, Капоранскі нацыянальны рускі, Крукоўскі, Лукаедаўскі нацыянальны ўкраінскі, Ніжняжарскі, Піркаўскі, Радзінскі (Новарадзінскі), Сцепаноўскі (Новастэфаноўскі), Чыкалавіцкі, Ялчанскі (Новаялчанскі), адначасова Савіцкі сельсавет перададзены ў склад Брагінскага раёна. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў прамым падпарадкаванні БССР. 15 ліпеня 1933 года Верхняжарскі і Ніжняжарскі сельсаветы рэарганізаваны ў нацыянальныя ўкраінскія. У 1937 годзе Верхняжарскі, Гдзенскі, Лукаедаўскі, Ніжняжарскі нацыянальныя ўкраінскія сельсаветы і Капоранскі нацыянальны рускі сельсавет рэарганізаваны ў беларускія сельсаветы. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Палескай вобласці. 20 красавіка 1939 года Лукаедаўскі сельсавет перайменаваны ў Кіраўскі. З 8 студзеня 1954 года раён у складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Камарынскі, Капоранскі і Ніжняжарскі сельсаветы. 17 лістапада 1959 года Камарын атрымаў статус гарадскога пасёлка, скасаваны Кіраўскі сельсавет. 15 ліпеня 1961 года скасаваны Чыкалавіцкі сельсавет. 25 снежня 1962 года раён скасаваны: гарадскі пасёлак Камарын, Асарэвіцкі, Верхняжарскі, Гдзенскі, Калыбанскі, Крукаўскі, Піркаўскі, Сцепаноўскі, Ялчанскі сельсаветы перададзены Брагінскаму раёну; Баршчоўскі і Радзінскі сельсаветы — Хойніцкаму раёну.

Па дадзеных на 1 студзеня 1947 года раён меў плошчу 1,0 тыс. км².

## Літаратура 
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1962 годзе
Катэгорыя:Камарын

Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Рам Натх Кавінд

**Рам Натх Кавінд** (нар.  года, в. Параўкх, Злучаныя правінцыі Агра і Аўд, Брытанская Індыя) — індыйскі дзяржаўны дзеяч, палітык, прэзідэнт Індыі (2017—2022).

У 2015—2017 гадах займаў пасаду 35-га губернатара штата Біхар. У 1994—2006 гадах з’яўляўся членам верхняй палаты Парламента дзяржавы — Савета штатаў. У 1998—2002 гадах быў старшынём касты недатыкальных Індыйскай народнай партыі. Вылучаны ў 2017 годзе цяпер кіруючым Нацыянальна-дэмакратычным альянсам на пасаду кандыдата ў прэзідэнты, Кавінд атрымаў перамогу на прэзідэнцкіх выбарах, такім чынам, апынуўшыся другім прэзідэнтам дзяржавы з касты недатыкальных. Да выканання паўнамоцтваў ён прыступіў 25 ліпеня 2017 года.

12 верасня 2017 года сустрэча прэзідэнтаў Беларусі і Індыі Аляксандра Лукашэнкі і Рамы Натха Кавінда прайшла ў Нью-Дэлі ў прэзідэнцкім палацы «Раштрапаці-Бхаван».

Катэгорыя:Прэзідэнты Індыі
Смолінэ

**Смоліна** ці **Смолінэ** — пасёлак гарадскога тыпу ў Малавыскіўскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны.

Створаны каля вёскі Бярозаўка Малавыскіўскага раёна Кіраваградскай вобласці пры будаўніцтве ураназдабываючай шахты Усходняга горна-абагачальнага камбіната. Пасёлак названы ў гонар геолага Мікалая Смоліна, які адкрыў тут ў 1968 годзе магутнае радовішча ўрану.

У пасёлку знаходзіцца ўранавая шахта.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Віталь Пятровіч Шафар

**Віталь Пятровіч Шафар** () — украінскі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў марафоне.

## Дасягненні 
* 21 красавіка 2014 года на Бостанскім марафоне заняў чацвёртае месца з рэкордным для Украіны часам 2:09:37.
* 13 верасня 2015 года на Мінскім паўмарафоне заняў 1 месца з вынікам 1:04:38
* 12 верасня 2021 года на Мінскім паўмарафоне заняў 1 месца з вынікам 1:04:15

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спартсмены Украіны
Бобрынэць

**Бобрынец** ці **Бобрынэць** () — горад у Кіраваградскай вобласці Украіны. Плошча 18,13 км². Насельніцтва 10 396 чал. (1 студзеня 2022).

## Гісторыя 
* 1767: дата заснавання.
* 1828: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Анатоль Якаўлевіч Пыхцін (нар. 1931) — вучоны і канструктар вылічальнай тэхнікі, доктар тэхнічных навук, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР 1983 года.
* Вадзім Якаўлевіч Пыхцін (1938—1997)— канструктар вылічальнай тэхнікі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР 1983 года. Брат А. Я. Пыхціна.
* Пётр Яфімавіч Тадароўскі (1925—2013) — кінарэжысёр

Катэгорыя:Гарады Кіраваградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1767 годзе
Гайваран

**Гайваран** () — горад у Кіраваградскай вобласці Украіны. Насельніцтва 14 366 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя 
* 1796 год: дата заснавання.
* 1949 год: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Кіраваградскай вобласці
Вільшанка

**Альшанка** ці **Вільшанка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіраваградскай вобласці Украіны, на рацэ Сінюха. Адміністрацыйны цэнтр Вільшанскага раёна. Насельніцтва 4695 чал. (2015).

## Насельніцтва 
### Мова 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Азарыцкі раён

**Аза́рыцкі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924—1931 гадах. Цэнтр — вёска Азарычы.

Утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Мазырскай акругі БССР. 20 жніўня 1924 года падзелены на 13 сельсаветаў: Азарыцкі, Валосавіцкі, Грабаўскі, Давыдаўскі (Слабададавыдаўскі), Кабыльшчынскі, Каранёўскі, Карпавіцкі, Крукавіцкі, Навасёлкаўскі, Савіцкі, Хаміцкі, Яланскі, Яўтушкавіцкі. 8 кастрычніка 1924 года скасаваны Яланскі сельсавет. 24 верасня 1926 года Азарыцкі і Давыдаўскі (Слабададавыдаўскі) сельсаветы рэарганізаваны ў нацыянальныя яўрэйскія сельсаветы. 5 кастрычніка 1926 года Яўтушкавіцкі сельсавет перайменаваны ў Людзвінаўскі, Карпавіцкі — у Асташкавіцкі, Каранёўскі — у Мартынавіцкі. 5 верасня 1929 года Грабаўскі сельсавет перайменаваны ў Ламавіцкі. У 1930 годзе ўтвораны Халмянскі сельсавет. 8 ліпеня 1931 года раён скасаваны: Валосавіцкі, Кабыльшчынскі, Ламавіцкі, Людзвінаўскі сельсаветы перададзены Парыцкаму раёну; Асташкавіцкі, Крукавіцкі, Мартынавіцкі, Навасёлкаўскі, Савіцкі, Халмянскі, Хаміцкі сельсаветы — Мазырскаму раёну. 25 ліпеня 1931 года Давыдаўскі (Слабададавыдаўскі) нацыянальны яўрэйскі сельсавет перададзены Парыцкаму раёну, а Азарыцкі нацыянальны яўрэйскі сельсавет — Мазырскаму раёну.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* Озаричский район // 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Акцябрскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Калінкавіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Азарычы
Лагожаск

**Лаго́жаск** (, ) — пасёлак у Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лагойскага сельсавета.

Утвораны ў 2009 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лагойскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёна
Дачны (Мінскі раён)

**Да́чны** (, ) — пасёлак у Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Міханавіцкага сельсавета. Утвораны ў 2017 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міханавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна
Чэмпіянат свету па футболе сярод жанчын 2019

**Чэмпіянат свету па футболе сярод жанчын 2019** — 8-ы чэмпіянат свету па футболе сярод жанчын ФІФА, які пройдзе ў Францыі з 1 чэрвеня па 30 чэрвеня 2019 года. Францыя ўпершыню прыме чэмпіянат свету сярод жанчын, у Еўропе ён пройдзе ў трэці раз.

У фінальнай частцы турніру возьмуць удзел 24 зборных.

## Гаспадар турніру 
## Кваліфікацыя 
### Выйшлі ў фінальны турнір 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт чэмпіянату 


Катэгорыя:2019 год у Францыі
Катэгорыя:Міжнародныя спартыўныя спаборніцтвы ў Францыі
Катэгорыя:Чэрвень 2019 года
Таццянін

**Тацця́нін** (, ) — хутар у Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Паўлавіцкага сельсавета. Утвораны ў 2013 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паўлавіцкі сельсавет (Кіраўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Кіраўскага раёна
Канёва Ляда

**Канё́ва Ля́да** (, ) — хутар у Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Баравіцкага сельсавета. Утвораны 22 сакавіка 2013 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Баравіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кіраўскага раёна
Юрацішкаўскі раён

**Юра́цішкаўскі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1940—1960 гадах. Утвораны 15 студзеня 1940 года ў Баранавіцкай вобласці. Цэнтр — вёска Юрацішкі. 12 кастрычніка 1940 года быў падзелены на 16 сельсаветаў: Бакштаўскі, Бараўскі, Бачэшніцкі, Бобравіцкі, Даўнарскі, Заберажскі, Лаздунскі, Легамовіцкі, Макуцкі, Масцішчанскі, Расцеўшчынскі, Такарышкаўскі, Трабскі, Чапунскі, Чэнавіцкі, Юрацішкаўскі. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Бараўскі, Бачэшніцкі, Бобравіцкі, Заберажскі, Лаздунскі, Легамовіцкі, Макуцкі, Расцеўшчынскі, Чапунскі сельсаветы, утвораны Лаздунскі, Лежневіцкі і Лелюкінскі сельсаветы. 23 снежня 1957 года вёска Юрацішкі набыла статус гарадскога пасёлка, Юрацішкаўскі сельсавет скасаваны. 25 красавіка 1958 года Масцішчанскі сельсавет перайменаваны ў Яхімаўшчынскі. 2 снежня 1959 года адноўлены Юрацішкаўскі сельсавет, скасаваны Чэнавіцкі сельсавет.

20 студзеня 1960 года раён Юрацішкаўскі быў скасаваны, яго тэрыторыя перададзена ў Іўеўскі раён.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1960 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Баранавіцкая вобласць
Катэгорыя:Гісторыя Іўеўскага раёна
Герхард Домак

**Герхард Ёханэс Паўль Домак** (30 кастрычніка 1895, Лагуў, Германская імперыя, — 24 красавіка 1964, Бургберг, ФРГ) — нямецкі патолаг і бактэрыёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне за 1939 год з фармулёўкай «за адкрыццё антыбактэрыяльнага эфекту прантазілу».

## Біяграфія 
Герхард Домак нарадзіўся ў Лагуве (Брандэнбург) у сям’і дырэктара школы. Да 14 гадоў ён хадзіў у школу горада Зомерфельд (цяпер Любска). У кільскім універсітэце ён навучаўся на медыцынскім кірунку, але з пачаткам вайны пайшоў служыць добраахвотнікам. У снежні 1914 года ён быў паранены і служыў да канца вайны ў якасці ваеннага медыка. Пасля вайны скончыў навучанне і працаваў у Грайфсвальдскім універсітэце, дзе вывучаў інфекцыйныя захворванні, выкліканыя бактэрыямі. У 1925 годзе ён услед за сваім навуковым кіраўніком Вальтэрам Гросам перайшоў у Вестфальскі ўніверсітэт імя Вільгельма, дзе атрымаў годнасць прафесара. Таксама ён атрымаў пасаду ў лабараторыі *Bayer* у Вупертале. У тым жа годзе ён ажаніўся з Гертрудай Штрубе — у гэтым шлюбе нарадзілася тры сыны і дачка.

Домак быў прызначаны на пасаду дырэктара Інстытута паталогіі і бактэрыялогіі кампаніі *Bayer*, дзе працягнуў даследаванні Джозэфа Клярэра і Фрытца Міцша, заснаваныя на працах Паўля Эрліха аб выкарыстанні фарбавальнікаў (асноўнага прадукту кампаніі IG Farben) у якасці хіміятэрапеўтычнага прэпарата. Ён выявіў, што сульфаніламід прантазіл з’яўляецца эфектыўным сродкам супраць стрэптакока; з дапамогай яго ён у тым ліку вылечыў сваю дачку, прадухіліўшы ампутацыю яе рукі.

У 1939 годзе Герхард Домак атрымаў Нобелеўскую прэмію па фізіялогіі і медыцыне з фармулёўкай «за адкрыццё антыбактэрыяльнага эфекту прантазілу». Аднак улады трэцяга рэйха вымусілі яго адмовіцца ад прэміі, і гестапа змясціла яго пад арышт на тыдзень.

Сульфанаміды сталі рэвалюцыйным сродкам свайго часу, аднак пазней ім на замену прыйшоў эфектыўнейшы пеніцылін з меншай колькасцю выяўленых пабочных эфектаў (сульфанаміды могуць служыць прычынай нырачнакаменнай хваробы і выклікаць змены ў касцявым мозгу). Даследаванні Домака прывялі да распрацоўкі лекаў супраць туберкулёзу тыясемікарбазону і ізаніазіду, з дапамогай якіх удалося ўтаймаваць эпідэмію сухотаў у Еўропе пасля Другой сусветнай вайны.

Пасля вайны, у 1947 годзе, Домак усё ж атрымаў Нобелеўскую прэмію, але без грашовай часткі, бо тэрмін выплаты да таго часу мінуў.

Ён змяніў вобласць сваіх даследаванняў, заняўшыся вывучэннем туберкулёзу і прымяненнем хіміятэрапіі для лячэння анкалагічных захворванняў. Домак памёр у мястэчку Бургберг каля Кенігсфельда ў 1964 годзе.

## Спасылкі 
* Біяграфія Герхарда Домака на сайце Нобелеўскага камітэта(англ.).
* Нобелеўская лекцыя Герхарда Домака(англ.)&nbsp;
* Святаслаў Логінаў «Нобелеўская прэмія. Права на рызыку» (мастацкі твор па біяграфіі Герхарда Домака)

Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа ордэна «Сонца Перу»
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Pour le Mérite
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Узыходзячага сонца
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі паводле алфавіта
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Медыкі Германіі
Катэгорыя:Члены Леапальдзіны
Раслякі (хутар)

**Раслякі́** (, ) — хутар (да 2013 года станцыя) у Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Першамайскі сельсавет (Гарадоцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёна
Барыс Піліпавіч Калач

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Барыс Піліпавіч Калач
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      =
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1942—1944
|званне           = 
|род войскаў      = партызаны
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Барыс Піліпавіч Калач** (1923—2001) — партызан Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Барыс Калач нарадзіўся 11 жніўня 1923 года ў пасёлку Гародня (цяпер — горад у Чарнігаўскай вобласці Украіны). У 1939 годзе ён скончыў сямігадовую школу, у 1940 году — школу фабрычна-заводскага вучнёўства пры Гомельскім паравозарамонтным заводзе па спецыяльнасці токара па металу, пасля чаго застаўся працаваць на гэтым заводзе. З красавіка 1940 года працаваў токарам-інструментальшчыкам Чарнігаўскай машынна-трактарнай станцыі.

У пачатку Вялікай Айчыннай вайны Калач апынуўся ў акупацыі. У сакавіку 1942 года ён здолеў усталяваць сувязь з партызанскім атрадам Аляксея Фёдарава. Неўзабаве ён быў прыняты ў гэты атрад і прызначаны другім нумарам кулямётнага разліку. Удзельнічаў у рэйдах злучэння Фёдарава па Жытомірскай і Ровенскай абласцям. З красавіка 1943 года Калач займаў пасаду камандзіра аддзялення, а пасля стаў камандзірам дыверсійнага ўзвода. Летам-восенню 1943 года партызаны Калача падарвалі 54 эшалоны з важнымі грузамі, тэхнікай і жывою сілай праціўніка, 12 з якіх знішчыў асабіста Калач. Узвод паспяхова действовал да злучэння са савецкімі часцямі. У ліпені 1942 года Калач па заданню камандавання быў адпраўлены ў нямецкі тыл і развярнуў там актыўную падрыўную дзейнасць. У лістападзе таго ж гады ён атрымаў раненне і да канца вайны знаходзіўся у шпіталі.
.]]
Указам Прэзідыума Вярхоўнай Савета СССР ад 2 мая 1945 года за «ўзорнае выкананне заданняў камандавання ў барацьбе супраць нямецкіх захопнікаў, праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм і за асаблівыя заслугі ў развіцці партызанскага руху» Барыс Калач быў удостоены высокага звання Героя Савецкага Саюзу з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка».

Пасля заканчэння вайны Калач вярнуўся ў Гомель. У 1950 годзе ён скончыў Гомельскі педагагічны інстытут, пасля чаго працаваў дырэктарам сярэдняй школы. Памер 18 снежня 2001 года.

Ганаровы грамадзянін славацкого горада Медзілаборцэ. Быў таксама награждён ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, Чырвонай Зоркі і беларускім ордэнам «За службу Радзіме» 3-й ступені, шэрагам медалёў і замежных узнагарод.

## Памяць 
* Стэла ў гонар Б. П. Калача ўстаноўлена на Алеі Герояў у Гомелі (вул. Савецкая).

## Літаратура 
* 
* Подвигом прославленные. Киев, 1985.

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Chrysophyta

***Chrysophyta*** — тып водарасцей.

## Апісанне 
Пераважна фотатрофы (маюцца і бясколерныя формы), з рознай арганізацыяй талома, а таксама адзіночныя і каланіяльныя пратысты. Большасць з іх рухомыя, але ёсць і прымацаваныя асобіны разнастайнага выгляду і памераў.

Жгуцікавыя клеткі звычайна маюць рухомы пярэдні жгуцік з трубчастымі мастыганемамі і задні гладкі жгуцік, які часта прылягае да паверхні клеткі, фарміруючы фотарэцэптарны апарат. У пераходнай зоне жгуціка размешчана спіраль. Хларапласты афарбаваны ў жоўта-зялёны або залаціста-буры колер, звычайна маюць абалонку з трох мембран і ўтрымліваюць хларафілы *a* і *c*, а таксама караціноіды. Мітахондрыі з трубчастымі ці пузыркападобнымі крыстамі. Рэзервныя рэчывы — хрызаламінарын і ліпіды.

Рзмнажэнне бясполае, палавы працэс апісаны ў нямногіх відаў.

## Пашырэнне 
Распаўсюджаны сусветна. Сістэматыка тыпа шматразова змянялася і працягвае распрацоўвацца. Выдзяляецца 3 класы, якія аб’ядноўваюць каля 1000 відаў.

## Літаратура 
* Протисты: Руководство по зоологии / под ред. академика РАН А. Ф. Алимова. — СПб.: Наука, 2000. — Т. 1. — 679 с. ISBN 5-02-025864-4

Катэгорыя:Храмісты
Уладзімір Васільевіч Гамзін

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Уладзімір Васільевіч Гамзін
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння =
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 
|званне           = 
|род войскаў      = , ВПС
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Савецка-фінская вайна,Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Уладзімір Васільевіч Гамзін** (1919—2001) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік савецка-фінскай і Вялікай Айчыннай войнаў, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
.]]
Уладзімір Гамзін нарадзіўся 29 верасня 1919 года ў вёсцы Акатная Маза (цяпер — Хвалынскі раён Саратаўскай вобласці) у сялянскай сям’і. Скончыў пачатковую школу, пасля чаго з-за беднаты бацькоў быў вымушаны пражываць у дзядзькі ў горадзе Баку. Скончыў школу фабрычна-заводскага вучнёўства, працаваў слесарам, адначасова працягваў вучобу ў вячэрняй сярэдняй школе і аэраклубе. Восенню 1919 года Гамзін быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Будучы матарыстам авіяцыйнай часці, удзельнічаў у савецка-фінскай вайне. У 1941 году Гамзін скончыў Чкалаўскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў. З чэрвеня 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у боях на Сталінградскім, Паўднёвым, 4-м Украінскім і 3-м Беларускіх франтах. Удзельнічаў у Сталінградскай бітве, вызваленні Украінскай ССР, Крыма, Беларускай і Літоўскай ССР, баях ва Усходняй Прусіі.

Да лютага 1945 года гвардыі капітан Уладзімір Гамзін быў памочнікам па паветрана-стралковай службе камандзіра 74-га гвардзейскага штурмавога авіяпалка 1-й гвардзейскай штурмавой авіядывізіі 1-й паветранай арміі 3-га Беларускага фронту. Да таго часу ён здзейсніў 447 баявых вылетаў, нанёсшы вялікія страты праціўніку.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 23 лютага 1945 года гвардыі капітан Уладзімір Гамзін быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюзу з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» за нумарам 6249.

Пасля заканчэння вайны Гамзін працягнуў службу ў Савецкай Арміі. Быў звольнены ў запас у званні падпалкоўніка. Жыў у Гомелі, працаваў на заводзе «Гомсельмаш». Памер 1 лістапада 2001 года.

Быў таксама ўзнагароджаны двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Багдана Хмяльніцкага 3-й ступені і Аляксандра Невского, двума ордэнамі Айчыннай вайны 1 ступені, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, а таксама шэрагам медалёў.

## Памяць 
* Стэла ў гонар У. В. Гамзіна ўстаноўлена на Алеі Герояў у Гомелі (вул. Савецкая).

## Літаратура 
* 
* *Румянцев Н. М.* Люди легендарного подвига. — Саратов, 1968.

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Сталінградскай бітвы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Саратаўскай вобласці
Сінура

**Сінура** (*Synura*) — род каланіяльных залацістых водарасцей сямейства .

## Апісанне 
Калоніі шарападобныя, радзей авальныя, даўжынёй да 160 мкм, не слізістыя, свабодна плаваюць. Клеткі шара-, адваротнаяйцападобныя, радзей прадаўгавата-конусападобныя, даўжыня ад 6 да 50 мкм, размешчаны радыяльна, злучаныя ў цэнтры заднімі канцамі. Абалонка клеткі або толькі яе пярэдняя частка пакрыта эліпсоіднымі, акруглымі або акругла-трохвугольнымі лускавінкамі, якія размешчаны накшталт чарапіцы. Маюцца 2 жгуцікі рознай даўжыні, большы перысты. Ёсць 2 бакавыя хларапласты (карыта-, стужкападобныя або пласціністыя). Вочка няма. Запасное рэчыва — лейказін.

## Пашырэнне 
Вядома больш за 10 прэснаводных відаў, трапляюцца (зрэдку ў мностве) у планктоне і сярод зараснікаў і прыбярэжнай расліннасці азёр, балот, сажалак, рэк і інш.

## Асаблівасці біялогіі 
Размнажаюцца падоўжаным дзяленнем клеткі і распаданнем старых калоній. Утвараюць цысты. Вядомы пальмелападобны стан. Пры масавым развіцці надаюць вадзе непрыемны пах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Залацістыя водарасці
Казіс Грынюс

**Казіс Грынюс** (; 17 снежня 1866, вёска Сялямос Буда Саснавской воласці Марыямпальскага павета, Сувалкское губерня — 4 чэрвеня 1950, Чыкага, ЗША) — літоўскі палітык, Прэзідэнт Літоўскай рэспублікі з 7 чэрвеня па 17 снежня 1926.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Катэгорыя:Прэзідэнты Літвы
Дынобрыян

**Дынобрыян** (*Dinobryon*) — род аднаклетачных і каланіяльных залацістых водарасцей.

На Беларусі 12 відаў трапляюцца ў рэках, азёрах, сажалках, балотах.

## Апісанне 
Адзіночныя або сабраныя ў кусцістыя калоніі арганізмы з «хаткай», свабодна плаваюць ці прымацаваныя да субстрату. «Хаткі» рознай формы, каля вусцейка пашыраныя, прама або коса зрэзаны, звужаны ўніз або выцягнуты ў вастрыё. Клеткі верацёна- або цыліндрычнападобныя, прымацаваны да сценак «хаткі» сцяблінкай. Жгуцікаў 2 — доўгі перысты і бакавы гладкі. Храматафоры залаціста-жоўтыя, бура-зялёныя. Ядро цэнтральнае. Вочка ёсць або адсутнічае. Размнажэнне падоўжаным дзяленнем клеткі ўнутры матчынай «хаткі».

## Віды 
Вядома больш за 20 відаў, пашыраных пераважна ў чыстых вадаёмах.

*  Ruttner
*  (Schütt) Lemmermann, 1900
*  Imhof, 1890
*  A.F.Meunier, 1910
*  Lemmermann, 1900
*  Bachmann, 1907
*  E.H.Ahlstrom
*  Schiller, 1925
*  West & G.S.West, 1909
*  O.E.Imhof, 1887
*  D.G.Hilliard
*  O.E.Imhof, 1887
*  (T.Willén) T.Willén, 1992
*  Pavillard
*  G.Nygaard, 1979
*  (Lemmermann) Steinecke, 1916
*  Schiller, 1925
*  Lemmermann, 1899
*  Ehrenberg, 1834
*  (Ehrenberg) Ehrenberg, 1834
*  Stein
*  Lemmermann, 1904
*  Croome, H.U.Ling & P.A.Tyler

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Dinobryon* (Динобрион) // ИАС «ООПТ России» 

Катэгорыя:Залацістыя водарасці
Уладзімір Фёдаравіч Халуёў

**Халуёў Уладзімір Фёдаравіч** (, пасёлак Леў Талстой, Разанская губерня, РСФСР, СССР — , Ніжні Ноўгарад, Расійская Федэрацыя) — заслужаны мастак РСФСР (1975 г.), член Саюза Мастакоў Расіі з 1960 г. Жывапісец. Працаваў пераважна ў галіне жанравай і гістарычнай карціны .

## Біяграфія 
Скончыў Разанскае мастацкае вучылішча (1948—1951) і Інстытут імя І. Я. Рэпіна АМ СССР (1951—1957). Аўтар палотнаў, прысвечаных рабочаму класу. Старшыня Праўлення горкаўскай арганізацыі СХ РСФСР (1975—1977 гг., 1982—1983 гг.). З 1957 г. — пастаянны ўдзельнік абласных выстаў. Экспанент занальных («Вялікая Волга», 1964, 1970, 1974, 1980 гг.), Рэспубліканскіх (Масква, 1960, 1965, 1970 гг.), Усесаюзных (Масква, 1957, 1967) мастацкіх выстаў. Персанальныя выстаўкі: 2003 г. — Ніжагародскі дзяржаўны выставачны комплекс, 2003 г. — выставачная зала Музея-кватэры І. А. Бродскага, Санкт-Пецярбург, 2005 г. — выставачная зала Ніжагародскага Дзяржаўнага універсітэта, 2007 год — арт-галерэя «Лібэрці», Санкт-Пецярбург, 2007 год — выставачная зала Музея-кватэры І. А. Бродскага, Санкт-Пецярбург.

Работы мастака знаходзяцца ў Горкаўскім рэспубліканскім музеі, у Ніжагародскім дзяржаўным мастацкім музеі і ў прыватных калекцыях.

Памёр мастак у 2002 у г. Ніжнім Ноўгарадзе

## Асноўныя працы 
* «Салдаты рэвалюцыі» (1964 г.)
* Эскіз да карціны «Вы ахвяраю ўпалі» (1969 г.)
* «Імпрэсіяністы і У. І. Ленін» (1960—1970 гг.)
* «Аблокі» (1970 г.)
* «Восень» (1970 г.)
* «Сормово. Мы будуем караблі» (1971 г.)
* «Сормово. 1905 г.» (1985 г.)

Катэгорыя:Мастакі СССР
Люсі (аўстралапітэк)

. Парыж]]

**Лю́сі** () — шкілет жаночай асобіны аўстралапітэка афарскага, знойдзены французска-амерыканскай экспедыцыяй на чале з Дональдам Джохансанам, у той час — куратарам Кліўлендскага музея натуральнай гісторыі, 24 лістапада 1974 года ў даліне ракі Аваш (лагчына Данакіль) у Эфіопіі. Люсі, якая паводле ацэнак жыла 3,2 млн гадоў таму і загінула ў выніку падзення з вышыні, — першы вядомы навуцы прадстаўнік свайго віду.

## Гісторыя адкрыцця 
У канцы 1960-х — пачатку 1970-х гадоў антрапалагічныя экспедыцыі ў Эфіопіі, якія працавалі ў даліне ракі Ома, выявілі шмат шкілетных рэшткаў аўстралапітэкавых, якія былі падобныя на аўстралапітэкаў афрыканскіх. Фрагменты шкілета былі таксама знойдзены і ў іншых месцах, у тым ліку ў Кеніі, каля возера Рудольф (Туркана). У 1972-1974 гадах у Афарской нізіны працавала французска-амерыканская экспедыцыя, члены якой знайшлі некалькі сотняў фрагментаў шкілета, які належаў дарослай жаночай асобіны. Захаванасць шкілета была каля 40 % — унікальная з'ява ў антрапалогіі. Пасля знаходкі ў лагеры навукоўцаў панавала ўсеагульнае ўзбуджэнне, на магнітафоне грала песня гурта The Beatles «Люсі на нябёсах ў алмазах» (Lucy in the Sky with Diamonds), якая і дала імя знаходцы. Пластыкавая копія Люсі выстаўлена ў Нацыянальным музеі Эфіопіі Адыс-Абебе. Люсі з'яўляецца адным з галоўных персанажаў у французскай мультфільме «Эвалюцыя» (:fr:Pourquoi j'ai pas mangé mon père) 2015 года.

## Апісанне 
Рост Люсі складаў усяго 105 см, вага — 27 кг. У Люсі быў маленькі мозг (каля 400 см³); таз з косткамі ніжніх канечнасцяў былі падобныя па функцыянальнасці з чалавечымі, што сведчыла аб тым, што прадстаўнікі гэтага віду былі прамахадзячымі. Ацэнкі, зробленыя па зубах, кажуць аб тым, што Люсі загінула ў 25-30 гадоў.

## Спасылкі 
* Австралопитек афарский (Люси, Australopithecus afarensis)
* Lucy at the Institute of Human Origins at Arizona State University 
* Люсі

Катэгорыя:Антрапагенез
Катэгорыя:Знаходкі гамінідаў
Катэгорыя:Палеаантрапалогія
Катэгорыя:Продкі чалавека
Катэгорыя:Australopithecus afarensis
Катэгорыя:Афар
Бежыца

* Бежыца (рака) — рака ў Беларусі
* Бежыца — скасаваны горад у Бранскай вобласці, цяпер адзін з адміністрацыйных раёнаў Бранска
* Бежыца — футбольны клуб
Сінхітрый

**Сінхітрый** (*Synchytrium*) — род хітрыдыевых грыбоў сямейства сінхітрыевых.

## Апісанне 
Вегетатыўнае цела (плазмодый) жаўтаватае, жоўтае або чырванаватае, рэдка бясколернае, развіваецца ў тканках раслін. Пазыей плазмодый пакрываецца бясколернай, тонкай абалонкай і ператвараецца ў групу зоаспарангіяў або ў супакойную спору. Зоаспарангіі акруглыя, шматгранныя, з бяснолсрнай, даволі тоўстай абалонкай, шматлікія ў клетцы расліны. Зааспоры яйцападобныя, аднажгуцікавыя. Пры неспрыяльных умовах зааспоры функцыяніруюць як гаметы; зігота, утвораная пры іх зліцці, ператвараецца у акруглую, з тоўстай, гладкай або бародаўчатай абалонкай супакойную спору. Зімуюць споры ў глебе або ў органах раслін.

## Арэал і экалогія 
Вядома больш аа 200 відаў, пашыраных на ўсіх мацерыках зямнога шара. Паразіты раслін сямействаў казяльцовых, ясноткавых, малачаевых, паслёнавых і інш. Выклікаюць уздуцці клетак эпідэрмісу накшталт бародавак на лісці і сцяблах або пухліны на клубнях. На Беларусі найбольш вядомы  — узбуджальнік рака бульбы.

## Літаратура 
* *Бельская С.* Сінхітрый // 

Катэгорыя:Хітрыдыяміцэты
Сінхітрый эндабіётыкум

**Сінхітрый эндабіётыкум** (*Synchytrium endobioticum*) — від хітрыдыевых грыбоў сямейства сінхітрыевых, узбуджальнік .

Утварае супакойную спору дыяметрам 40—80 мкм, з двухслойнай абалонкай. У тканках клубня яна развіваецца ў сурос з 3—9 зоаспарангіяў, што ўтрымліваюць каля 300 груша- або яйцападобных зааспор (дыяметрам 2—2,5 мкм, з жгуцікам даўжынёй 10—25 мкм).

## Літаратура 
* *Бельская С.* Сінхітрый // 
* Рак картофеля и меры борьбы с ним / Н. А. Дорожкин; Институт ботаники Академии наук БССР. — Минск : Государственное издательство БССР, Редакция сельскохозяйственной литературы, 1948. — 38, [2] с. : ил., табл. ; 22 см. — 15000 экз. — 1 р.

Катэгорыя:Хітрыдыяміцэты
Лажэры-От

**Лажэры-От** — велізарнае скальнае навісанне, якое знаходзіцца недалёка ад Лез-Эзі-дэ-Таяк-Сірой у французскім дэпартаменце Дардонь. Познепалеалітычнае археалагічнае паселішча.

Першыя працы ў мясцовасці пад кіраўніцтвам Э. Лартэ і Г. Крысці, былі праведзены ў 1863 годзе. У ходзе раскопак пад навісаннем былі адкрытыя багатыя стратыграфічныя , якія змяшчаюць узроўні гравецкай, арыньякскай, салютрэйскай і мадленскай культур. Знаходкі ўтрымліваюць прыклады першабытнага мастацтва, у прыватнасці, вырабленую са слановай косці статую жанчыны (так званая *Венера*) і рэльефную разьбу па косці.

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Францыі
Катэгорыя:Археалогія ў Францыі
Катэгорыя:Славутасці Францыі
Катэгорыя:Дардонь (дэпартамент)
Pravda vítězí

[thumb|Штандар [прэзідэнт Чэхіі|прэзідэнта Чэхіі з дэвізам]]
**Pravda vitezi** (, , ) — дэвіз, які з 1920 г. размяшчаўся на штандары прэзідэнта Чэхаславакіі (у 1989 г. - побач са славацкім варыянтам, у 1990-1990 гг. выкарыстоўваўся толькі лацінскі варыянт), а зараз знаходзіцца на чэшскім прэзідэнцкім штандары — адным з нацыянальных сімвалаў краіны.

Выраз з'яўляецца скарачэннем фразы "Праўда перамагае над усім" (Super omnia vincit veritas) з ліста прапаведніка Яна Гуса да пісьменніка Яна з Рабштэйна, напісанага ў 1413 г., альбо фразы з яго ж ліста 1415 г. "Трымайцеся праўды, якая перамагае ўсё і моц якой вечна". Рашэнне аб выкарыстоўванні дэвіза на штандары было прынята першым чэхаславацкім прэзідэнта Томашам Гарыгам Масарыкам у 1918 г.

## Гл. таксама 
* Толькі праўда перамагае (सत्यमेव जयते) - нацыянальны дэвіз Індыі.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Чэхіі
Катэгорыя:Дэвізы
Катэгорыя:Лацінскія выслоўі
Сасва

**Са́сва** — рака ў Беларусі, у Зэльвенскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Зэльвянка (басейн Нёмана).

## Назва 
Корань *Sas-* у літоўскім яцвяжскім гідроніме *Sasna*, у балцкіх гідронімах на ўсходзе тыпу Сасна звязваюць з пруска-яцвяжскім **sasnis* «заяц». З індаеўрапейскіх аналагаў найбольш красамоўнае стараіндыйскае *śaśáḥ* (< *šašas*) «заяц». Першакрыніцай для гэтай «заячай» лексікі мела быць індаеўрапейскае **ḱas*-, **ḱasno*- «шэры». Далей да значэння «няярка блішчэць», адкуль літоўскае *šašėlis, šešėlis* «цень» і гідронімы тыпу *Šeš-upė, Šešuva, Šašuola*.

Гідронім Сасва можа мець германскае (гоцкае) паходжанне і азначаць «свіная рака» (*-ava* — «водны паток, рака»).

, што і ў назве засведчанага пад 1516 г. гідроніма з-пад Ліды *Ятѳа* (< *Ятва* < яцв. **Jāt(u)vā*), .

## Водаапісанне 
Даўжыня ракі 24 км. Плошча вадазбору 135 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 ‰.

Пачынаецца за 1 км на поўнач ад вёскі Рудзевічы, цячэ па паўднёва-ўсходняй частцы Ваўкавыскага ўзвышша, упадае ў Зэльвянку за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Зенькаўцы. Рэчышча каналізаванае на ўсім працягу.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Зэльвенскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Зэльвянкі
Алахабадскі ўніверсітэт

**Алахабадскі ўніверсітэт** (, ) — дзяржаўны ўніверсітэт у г. Алахабад, Утар-Прадэш, Індыя. Створаны ў 1887 годзе на базе М’юрскага цэнтральнага каледжа, заснаванага ў 1873 годзе Вільямам М’юрам. Адзін час Алахабадскі ўніверсітэт называлі «Оксфардам Усходу».

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Раджэндра Прасад, 1-ы прэзідэнт Індыі
* Ліякат Алі Хан, 1-ы прэм'ер-міністр Пакістана
Універсітэт Калькуты

**Універсітэт Калькуты** (, ) — адзін з найстарэйшых і найбуйнейшых універсітэтаў Індыі. Заснаваны ў 24 студзеня 1857 года ў горадзе Калькута — сталіцы Брытанскай Індыі. У Калькуцкі ўніверсітэт увайшлі таксама каледжы: прэзідэнцкі (заснаваны ў 1855 годзе), санскрыту (заснаваны у 1824 годзе), імя Бехтуна (заснаваны ў 1949 годзе), каледж Дэўтана (заснаваны ў 1823 годзе, даваў адукацыю юнакам з хрысціянскіх сем’яў), «Да Марцін’ер» (заснаваны ў 1836 годзе генералам К. Марцінам) і інш.

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Шацьендранат Бозе
* Сацьяджыт Рай
* Чандрасекхара Венката Раман
* Амарція Сен
* Рам Баран Ядаў
Рамасвамі Венкатараман

**Рамасвамі Венкатараман** ( — ) — індыйскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Раджамадам у Тамілнадзе. Атрымаў адукацыю ў Мадраскім універсітэце, спецыялізаваўся на эканоміцы. Пазней атрымаў юрыдычную адукацыю. Доўгі час працаваў у Вышэйшым судзе Мадраса, а з 1951 года — у Вярхоўным судзе. У ходзе сваёй юрыдычнай практыкі зблізіўся з індыйскім вызваленчым рухам, быў актыўным удзельнікам ІНК, асабліва яго прафсаюзнага крыла. Пасля Другой сусветнай вайны быў сярод юрыстаў, упаўнаважаных кіраўніцтвам ІНК для абароны індыйскіх нацыяналістаў ад абвінавачванняў у супрацоўніцтве з мілітарыстамі Японіі. У 1947—1950 гадах — сакратар Мадраскага правінцыйнай калегіі адвакатаў.

Венкатараман быў абраны ў часовы парламент незалежнай Індыі, які працаваў у 1950—1952 гг., а таксама ў першы парламент Індыі. Пазней перайшоў на працу ў федэральны ўрад Індыі, заняў месца члена Планавай камісіі да 1971 года. У 1977 годзе быў зноў абраны ў парламент краіны ад ІНК. Пасля вяртання партыі да ўлады ў 1980 годзе заняў пасаду міністра фінансаў, а пазней, у 1982 — міністра абароны ва ўрадзе Індзіры Гандзі. Віцэ-прэзідэнт Індыі ў 1984—1987 гг. Прэзідэнт Індыі ў 1987—1992 гг.

Катэгорыя:Прэзідэнты Індыі
Diselma

**Diselma archeri** — вечназялёны хвойны куст з сямейства Кіпарысавыя. Адзіны від роду Diselma.

## Батанічнае апісанне 
Сустракаецца на заходнім узбярэжжы Тасманіі. Расце ў гарах, аддае перавагу вышыням 900—1000 м над узроўнем мора.

## Арэал 
Мае незвычайны выгляд з дробнымі, лускападобнымі шчыльна прыціснутымі да галін лістамі.

Вельмі дэкаратыўная.

## Значэнне 
Мае у гарах схілазамацавальнае значэнне.

## Спасылкі 
* ДИЗЕЛЬМА АРЧЕРА 

Катэгорыя:Кіпарысавыя
Катэгорыя:Кусты
Катэгорыя:Манатыпныя роды раслін
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Флора Аўстраліі
Лі Болцін

**Ці Болцін** (19 лістапада 1917 — 29 кастрычніка 1991) — амерыканскі фатограф.

## Біяграфія 
Болцін нарадзіўся ў Нью-Ёрку . Практыкаваўся ў амерыканскім музеі натуральнай гісторыі, які ён пакінуў у 1954 годзе. Памёр ад лейкеміі ва ўзросце 73 год 29 кастрычніка 1991 года. За сваё жыццё ён зрабіў фотаздымкі для кнігі *Tutankhamen: The Tomb and Its Treasures* у 1977 годзе і *Masterpieces of Primitive Art ў 1978 годзе*.

Катэгорыя:Фатографы ЗША
Гіяні Заіл Сінгх

**Гіяні Заіл Сінгх** (, в. Сандхван, акруга Фарыдкот, штат Пенджаб, Брытанская Індыя — , Чандыгарх) — індыйскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і сельскага рамесніка. Сікх па веравызнанні, атрымаў ганаровую для паслядоўнікаў гэтай рэлігіі мянушку *Giani*, аднак пасля быў адлучаны ад веры з прычыны сваіх ліберальных поглядаў.

У 1938 годзе далучыўся да вызваленчага руху, уступіўшы ў мясцовае аддзяленне ІНК, сябрам якога заставаўся ўсё жыццё. Правёў 5 гадоў (1938—1943) у зняволенні за сваю палітычную дзейнасць.

Пасля заваёвы Індыяй незалежнасці займаў міністэрскія пасады ва ўрадзе і кіруючыя пасады ў мясцовым аддзяленні ІНК у штаце Пенджаб. Галоўны міністр (кіраўнік урада) Пенджаба ў 1972—1977 гадах. Неаднаразова станавіўся дэпутатам індыйскага парламента, прыхільнік і паплечнік І. Гандзі.

Міністр унутраных спраў Індыі са студзеня 1980 па чэрвень 1982 года. Прэзідэнт Індыі ў 1982—1987 гадах (на галасаванні 12 ліпеня 1982 гады атрымаў 754.113 галасоў і 72,7 % галасоў выбаршчыкаў), першы сікх, які стаў кіраўніком краіны. Падчас яго знаходжання на пасадзе ў краіне адбываліся антыўрадавыя выступы сікхаў, ваенная аперацыя супраць сікхскіх фармаванняў, а таксама антысікхскія пагромы, аднак З. Сінгх, будучы іх аднаверцам, нічым не выказаў ім сваёй падтрымкі, будучы прыхільнікам секулярызму.

У 1983—1986 гадах быў генеральным сакратаром Руху недалучэння.

Аўтар вершаў на хіндзі і урду.

Сканаў з прычыны траўмаў, атрыманых у аўтамабільнай катастрофе 29 лістапада 1994 года. Па ім была абвешчана 7-дзённая дзяржаўная жалоба. Як бачны дзяржаўны дзеяч, быў крэміраваны ў Мемарыяле Махатмы Гандзі.

Катэгорыя:Прэзідэнты Індыі
Горвальскі раён

**Го́рвальскі  раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Беларускай ССР, якая існавала ў 1926—1927 гадах. Цэнтр — вёска Горваль. Плошча 535 км², насельніцтва 14&nbsp;761 чалавек (на 01.01.1925), 56 населенных пунктаў.

## Гісторыя 
Раён утвораны 8 снежня 1926 года падчас другога ўзбуйнення БССР у складзе Рэчыцкай акругі. У склад раёна ўключаны 20 сельсаветаў: Балашаўскі, Баравікоўскі, Берагава-Слабадскі, Васількоўскі, Восаўскі, Гавенавіцкі, Горвальскі, Дзюрдзеўскі, Дуброўскі, Затонскі, Маскалёўскі, Рудзецкі (Рудзецка-Алізараўскі), Сведскі (Сведзельскі), Свідзерскі (Свідзера-Мілаград-Глыбаўскі), Святоўскі, Селішчанскі, Стасеўскі, Узнажскі, Чарнейкаўскі і Шупейкаўскі. З 9 чэрвеня 1927 года раён у складзе Гомельскай акругі. 4 жніўня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Рэчыцкага раёна.

## Літаратура 
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А. И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Горваль
Качэрыл Раман Нараянан

**Качэрыл Раман Нараянан** (, Перумтанам, Ужавур, Траванкор, Брытанская Індыя (сучасная акруга Катаям, штат Керала — , Нью-Дэлі) — прэзідэнт Індыі з 25 ліпеня 1997 па 25 ліпеня 2002 года. Першы недатыкальны і малаялі на гэтай пасадзе.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў беднай сям’і лекара традыцыйнай індыйскай медыцыны. Скончыў універсітэт Траванкора, дзе атрымаў ступень магістра па англійскай літаратуры. Працаваў журналістам, аднойчы правёў інтэрв’ю з Махатмай Гандзі. У 1945 годзе выправіўся ў Англію, дзе паступіў у Лонданскую школу эканомікі. Падчас пражывання ў Лондане здымаў адну кватэру з Вірасамі Рынгаду, будучым 1-м прэзідэнтам Маўрыкія. Пасля вяртання ў Індыю ў 1948 годзе паступіў на дыпламатычную службу. Працаваў у пасольствах у М’янме, Японіі, Вялікабрытаніі, Аўстраліі і В’етнаме. У 1967—1969 гадах быў паслом Індыі ў Тайландзе, у 1973—1975 гадах — у Турцыі, у 1976—1978 — у КНР, у 1980—1984 — у ЗША. У 1984 годзе па запрашэнні Індзіры Гандзі паспяхова выставіў сваю кандыдатуру на выбарах у Лок Сабха, пасля ўдала пераабіраўся.

Ва ўрадзе Раджыва Гандзі быў малодшым міністрам планавання (1985), замежных спраў (1985—1986), навукі і тэхналогій (1986—1989). У 1992 годзе быў вылучаны партыяй Джаната дал і камуністычным Левым фронтам на пасаду віцэ-прэзідэнта пры Шанкары Шарме, падтрыманы ІНК і аднагалосна абраны. 17 ліпеня 1997 года быў абраны прэзідэнтам пры падтрымцы ўсіх палітычных партый (акрамя ультраправай Шыў сена), з вялікай перавагай перамогшы адзінага канкурэнта; уступіў у пасаду 25 ліпеня. На пасадзе прэзідэнта неаднаразова звяртаўся да нацыі і парламента і крытычна ацэньваў сацыяльна-эканамічнае развіццё краіны і выказваў незадавальненне ростам гвалту ў грамадстве. У 2002 годзе разглядаўся варыянт яго вылучэння на другі тэрмін, аднак альянс на чале з партыяй Бхарата джаната не падтрымаў яго і высунуў кандыдатуру Абдула Калама, які і стаў прэзідэнтам.

У 2004 годзе прыняў удзел у Сусветным сацыяльным форуме ў Мумбаі. Памёр 9 лістапада 2005 года ад пнеўманіі і нырачнай недастатковасці. Быў крэміраваны на наступны дзень з дзяржаўнымі ўшанаваннямі. Пасля яго смерці быў створаны фонд KRNF ў падтрымку яго ідэй і палітыкі.

Катэгорыя:Прэзідэнты Індыі
Закір Хусейн

**Закір Хусейн** (, Хайдарабад, Брытанская Індыя — , Нью-Дэлі, Індыя) — індыйскі дзяржаўны дзеяч, першы мусульманін, які стаў на чале незалежнай Індыі (прэзідэнт Індыі ў 1967—1969 гады). Яго палітыка па ўмацаванні секулярызму падвяргалася крытыцы з боку шэрагу мусульманскіх актывістаў.

З 1948 па 1956 гады з’яўляўся віцэ-канцлерам Алігархскага мусульманскага ўніверсітэта. У 1956—1958 гады працаваў у выканаўчым савеце па пытаннях адукацыі, навукі і культуры ААН (ЮНЕСКА).

У 1956 годзе быў абраны ў склад Радж’я Сабха, у 1957 годзе — прызначаны губернатарам штата Біхар. У 1962 годзе быў абраны віцэ-прэзідэнтам Індыі. З 13 мая 1967 года па 3 мая 1969 года быў прэзідэнтам краіны. За час прэзідэнцтва нанёс чатыры дзяржаўных візіты — у Венгрыю, Югаславію, СССР і Непал. Памёр 3 мая 1969 года.

Яго ўнук, Салман Хуршыд, займаў пасаду міністра замежных спраў Індыі (2012—2014).

Імя Закіра Хусейна было прысвоена інжынернаму каледжу Алігархскага мусульманскага ўніверсітэта.

Катэгорыя:Прэзідэнты Індыі
Мядзведзева (Марый Эл)

**Мядзведзева** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Мядзведзеўскага раёна Рэспублікі Марый Эл. Утварае аднайменнае гарадское паселішча.

Насельніцтва —  чал. (2025). З’яўляецца чацвёртым па колькасці насельніцтва населеным пунктам Марый Эл. Знаходзіцца за 8 км на захад ад горада Іашкар-Ала, сталіцы рэспублікі.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Марый Эл
Кардымава

**Кардымава** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Смаленскай вобласці, адміністрацыйны цэнтр Кардымаўскага раёна.

Насельніцтва — 4618 чал. (2017). Размешчаны на чыгунцы Смаленск — Масква за 28 км на паўночны ўсход ад Смаленска. Праз пасёлак працякае рака Хмосць — прыток Дняпра. Упершыню Кардымава згадваецца ў Спісе населеных месцаў за 1859 год.

Пасёлак гарадскога тыпу — з 26 верасня 1979 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Смаленскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Кардымаўскага раёна
Шумячы

**Шумячы** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Шумяцкага раёна Смаленскай вобласці Расіі. Утварае Шумяцкае гарадское паселішча. Пасёлак размешчаны за 145 км на поўдзень ад Смаленска, за 5 км ад чыгуначнай станцыі Панятоўка (на лініі Рослаўль — Крычаў).

Насельніцтва — 3921 чал. (2017).

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў літоўскай грамаце 1587 года ў сувязі з раздачай зямель князем Казімірам. Да XVIII стагоддзя Шумячы — памешчыцкае сяло, затым мястэчка, адзін з валасных цэнтраў Клімавіцкага павета Магілёўскай губерні.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Шумячы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня перададзены ў склад РСФСР.

У 1922—1929 гадах Шумяцкая воласць уваходзіла ў склад Рослаўльскага павета Смаленскай губерні. З 1929 года Шумячы сталі райцэнтрам, увайшлі ў склад Рослаўльскай акругі Заходняй вобласці. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1965 года.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Ільінская царква — былы касцёл другой паловы XIX ст.

## Зноскі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Смаленскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумяцкага раёна
Катэгорыя:Мястэчкі Мсціслаўскага ваяводства
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1587 годзе
Пушкінскія Горы

**Пушкінскія Горы** () — пасёлак гарадскога тыпу (з 1960) на захадзе Пскоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Пушкінагорскага раёна, а таксама муніцыпальнага ўтварэння «Пушкінагор’е» (са статусам «гарадское паселішча»).

Размешчаны за 112 км на паўднёвы ўсход ад Пскова, за 57 км на паўднёвы ўсход ад чыгуначнай станцыі Востраў (на лініі Пскоў — Рэзэкнэ).

## Памятныя мясціны 
* Святагорскі Успенскі манастыр у Пушкінскіх Гарах

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Аляксандра Пушкіна
Палкіна (Палкінскі раён)

**Палкіна** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Палкінскай воласці (не ўваходзіць у яе) і Палкінскага раёна Пскоўскай вобласці; складае муніцыпальнае ўтварэнне «Палкіна» са статусам «гарадское паселішча» (у межах пасёлка).

Размешчаны за 36 км на паўднёвы захад ад Пскова (з якім звязаны аўтобусным маршрутам), за 24 км ад чыгуначнай станцыі Чэрская (на лініі Пскоў — Пыталава), на рацэ Смолінка і ўсходнім беразе Смолінскага возера. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1985 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Палкінскага раёна