Аксана Яраславаўна Лыніў

**Аксана Яраславаўна Лыніў** (, ; нар. 6 студзеня 1978, Броды, Львоўская вобласць, УССР) — украінская дырыжорка. Першая жанчына на пасадзе галоўнага дырыжора Оперы і філарманічнага аркестра Граца. Заснавальніца і мастацкая кіраўніца фестывалю LvivMozArt, заснавальніца і галоўная дырыжорка Маладзёжнага сімфанічнага аркестра Украіны (YsOU). Ганаровая грамадзянка Бродаў.

## Біяграфія 
### Сям’я 
Унучка настаўніка музыкі, рэгента царкоўнага хору Дзмітра Лыніва, дачка Яраслава Лыніва (нар. 25.1.1952)&nbsp;— кіраўніка народнай харавой капэлы «Баян» у Бродах. Маці таксама музыкантка. Брат — Юрый.

З 2021 года ў шлюбе з Андрэем Мурзам, скрыпачом, музыкантам Дзюсельдорфскага сімфанічнага аркестра.

### Адукацыя 
Скончыла музычную школу ў Бродах. Вучылася ў Драгобыцкім музычным вучылішчы імя Васіля Барвінскага, пасля першага курса перавялася ў Львоў і ў 1996 годзе скончыла Львоўскае музычнае вучылішча імя Станіслава Людкевіча, дзе вучылася граць на жалейцы. У 1996—2003 гадах вучылася ў Львоўскай дзяржаўнай музычнай акадэміі імя Мікалая Лысенкі у класе оперна-сімфанічнага дырыжыравання Багдана Дашака, галоўнага дырыжора Львоўскай оперы. Падчас вучобы ў Акадэміі стала асістэнткай Дашака.

У 2004 годзе ўдзельнічала ў першым конкурсе дырыжораў імя Густава Малера у Бамбергскай філармоніі, заняла трэцяе месца. Гэта было першае падарожжа Аксаны Лыніў. У 2005 годзе стала асістэнткай дырыжора Джонатана Нота пры Бамбергскай філармоніі.

У 2005 годзе прыехала ў Дрэздэн, дзе вучылася ў аспірантуры ў Вышэйшай школе музыкі імя Карла Марыі фон Вебера (атрымала паслядыпломную адукацыю) і з 2007 года наведвала майстар-класы ў Экегарда Клема Гётэ-Інстытута і Фонду Оскара і Веры Рытэр. У 2007—2009 гадах яе падтрымліваў «Форум дырыжораў» асацыяцыі нямецкіх музыкантаў. Наведвала майстар-класы такіх постацей, як Гартмут Генхен (*Hartmut Haenchen*), Курт Мазур Георг Фрычэ і Роланд Зайфарт.

Для Баварскага радыё кіравала гуказапісамі з Баварскім сімфанічным аркестрам і ў 2007 годзе 97-й фазай мясцовага маладзёжнага аркестра.

## Музычная дзейнасць 
, 2022]]
Працуе з вядучымі аркестрамі і опернымі тэатрамі Аўстрыі, Германіі, Чэхіі, Францыі, Швейцарыі, Іспаніі, Швецыі, Эстоніі, Венгрыі, Румыніі, Японіі і Украіны. Пражскі філарманічны аркестр, Гамбургскі сімфанічны аркестр, Базельскі сімфанічны аркестр, Мюнхенскі сімфанічны аркестр, Фрайбургскі філарманічны аркестр, Гесэнскі дзяржаўны аркестр у Вісбадэне, Ставангерскі сімфанічны аркестр, Дзюсельдорфскі сімфанічны аркестр, і іншыя. Працавала опернай дырыжоркай у Баварскай дзяржаўнай оперы, «Гран тэатры Лісеў» у Барселоне,  у Вене, Дзяржаўнай оперы Дрэздэна, Эстонскай нацыянальнай оперы, оперных тэатрах у Боне, Оснабруку, Брэмене, Каралеўскай шведскай оперы, Львоўскай нацыянальнай оперы, Адэскай нацыянальнай оперы і многіх іншых.

У 2008—2013 гадах працавала дырыжоркай у Адэскім нацыянальным тэатры оперы і балета. Дырыжыравала ў операх «Багема», «Сельскі гонар», «Рыгалета» і «Мадам Батэрфляй». Ажыццявіла пастаноўкі опер Руджэра Леанкавала «Паяцы», Дзмітрыя Бартнянскага «Алкід», балетаў на музыку Густава Малера, Іагана Штраўса «Таямніца Венскага лесу» і Людвіг Мінкус «Дон Кіхот». З сезона 2013/2014 года працавала музычным асістэнткай генеральнага музычнага дырэктара і дырыжора Баварскай дзяржаўнай оперы — Кірыла Пятрэнкі, дзе дырыжыравала ў операх «Граф Ары», «Міласэрнасць Ціта» і падчас прэм’еры оперы . У 2015 годзе Аксану Лыніў прызналі лепшым дырыжорам Баварскай дзяржаўнай оперы ў намінацыі «Класічная музыка». Сезон 2019/2020 адзначаны важнымі дэбютамі з Берлінскай дзяржаўнай капэлай, Мюнхенскай філармоніяй, Даніэлем Барэнбоймам у Берліне. Сярод значных падзей&nbsp;— абнаўленні опер «Медэя» Керубіні і «Чароўная флейта» Моцарта ў Берлінскай дзяржаўнай оперы, пастаноўка «Аіды» Джузэпэ Вердзі у гістарычным комплексе Храма Хатшэпсут ў Луксоры (Егіпет) з аркестрам INSO-Lviv; пастаноўкі опер «Дон Карлас» Дж. Вердзі, «Пасажырка» М. Вайнберга і балета С. Пракоф’ева «Папялушка» у оперы Граца (Аўстрыя); пастаноўка оперы «Юдзіта» у Баварскай дзяржаўнай оперы. Праз пандэмію каранавіруса канцэрт пераносілі чатыры разы. «Канцэрт для альта з аркестрам» сыграў Антуан Тамесціт&nbsp;— адзін з лепшых альтыстаў сучаснасці. 20 лістапада 2020 года дэбютавала з Сімфанічным аркестрам Баварскага радыё з творамі Фелікса Мендэльсона і Вольфганга Амадэя Моцарта.

19 лістапада 2020 года ў жывым эфіры дырыжыравала афіцыйным Адвэнт-канцэртам канала WDR зямлі Паўночная Рэйн-Вестфалія, які трансляваўся з базілікі Святой Марыі ў Кевелары. Дырыжорка супрацоўнічала з радыё-аркестрам WDR і такімі салістамі як сапрана Гольда Шульц, вядомым вагнерыянскім тэнарам Клаўсам Фларыянам Фогтам і кларнетысткай Шаран Кам. На канцэрце прадстаўлена новая аркестравая версія «Шчэдрыка» ў апрацоўцы Івана Нябеснага. Сярод ганаровых гасцей канцэрта быў старшыня ўрада федэратыўнай зямлі Паўночная Рэйн-Вестфалія&nbsp;— Армін Лашэт.

У 2021 годзе стала першай жанчынай-дырыжоркай за ўсе 145 гадоў гісторыі Байрайтскага фестывалю, найпрэстыжнейшага опернага фестывалю свету.

З 1 студзеня 2022 года першая жанчына на пасадзе музычнага дырэктара муніцыпальнага тэатра «Камунале» у Балонні ().

## Культурная дыпламатыя 
Займаецца развіццём класічнай музыкі ва Украіне і вядома як пасол культуры Украіны ў свеце. За міжнародныя поспехі і адданасць развіццю ўкраінскай культуры адзначана званнем ганаровага пасла Львова. У 2016 годзе ініцыявала заснаванне Міжнароднага фестывалю класічнай музыкі LvivMozArt у Львове, з тага часу ўзначальвае яго як арт-дырэктарка. У 2016 годзе па ініцыятыве Аксаны Лыніў заснаваны Маладзёжны сімфанічны аркестр Украіны (YsOU), першы і адзіны моладзевы аркестр, які аб’ядноўвае таленавітую моладзь з усёй Украіны..

## Цытаты 
## Узнагароды і адзнакі 
* 2015&nbsp;— «Зорка года» у намінацыі «Класіка» і прыз Мюнхенскага опернага фестывалю
* 2017&nbsp;— Ордэн «За інтэлектуальную адвагу»
* 2017&nbsp;— «Людзі Львова»
* 2017&nbsp;— «Чалавек новага часу»
* 2018&nbsp;— «100 найуплывовейшых жанчын Украіны»
* 2019&nbsp;— «100 найуплывовейшых украінцаў» ад часопіса «Фокус» і «Топ-100» ад часопіса «NV»
* 2019&nbsp;— Міжнародная прэмія TREBBIA у намінацыі «за мастацкую дзейнасць»
* 2018—2019&nbsp;— «Штырыйка года» ў катэгорыі «Мастацтва» (Грац, Аўстрыя)
* 2021&nbsp;— Women in Arts 2021 (у намінацыі «Жанчыны ў музыцы»)
* 2021&nbsp;— Ордэн княгіні Вольгі III ступені&nbsp;— *за значны асабісты ўклад у дзяржаўнае будаўніцтва, умацаванне абараназдольнасці, сацыяльна-эканамічнае, навукова-тэхнічнае, культурна-адукацыйную развіццё Украінскай дзяржавы, важкія працоўныя дасягненні, шматгадовую добрасумленную працу і з нагоды 30-й гадавіны незалежнасці Украіны*
* 2022&nbsp;— Прэмія Хелены Ваз да Сілва.

## Спасылкі 
* 
* Оксана Линів: «Музика — це те, що стоїть поза нотами»
* Biografie auf der Seite der Bayerischen Staatsoper 
* Porträt «Die Dirigentin» (SZ vom 17. Juni 2015)
* Українка розповіла, як стала сенсанцією в світі класичної музики
* *Романюк Р.* Українська мрія. Як диригент Оксана Линів підкорила Європу // Pravda.com.ua
* «Аїда» в храмі цариці Хатшепсут 
* «Музикою можна змінювати історію»
* «Хто така Оксана Линів?» 

Катэгорыя:Дырыжоры Украіны