Псеўдакапуляцыя

**Псеўдакапуляцыя** — імітацыя працэсу спаравання паміж самцом некаторых насякомых, прыцягнутага кветкамі шэрагу раслін (некаторыя архідэі), і структурамі, якія нагадваюць «самку», што ўтвараюцца гэтымі кветкамі. Дадзенае з’ява часта разглядаюць у якасці прыкладу высокаспецыялізаванай энтамафіліі.

Кветкі архідэй роду  (напрыклад, , ) імітуюць знешні выгляд і пах неаплодненых самак адзіночных пчол з роду , прыцягваючы ў якасці апыляльнікаў самцоў гэтых насякомых. Кветкі валодаюць дэталямі, якія адзначаюць відавую і палавую прыналежнасць — т. зв. візуальныя атрактанты, якія служаць для самцоў сігналам да пачатку заляцання. Таксама, каб самец не распазнаў падман да таго, як паспее апыліць кветку, на пялёстках звычайна маюцца асаблівыя вырасты і варсінкі, якія забяспечваюць імітацыю тактыльнага кантакту з целам самкі. Пах і форма гэтых кветак ўзбуджаюць палавыя інстынкты самцоў. Сядаючы на кветкі, яны вырабляюць на іх тыя ж рухі, як і пры сапраўдным сукуплення. Пакідаючы кветку, самец-апыляльнік нясе на галоўцы палінарый, пакідаючы яго на лычыку песціка іншага кветкі і ажыццяўляючы, такім чынам, . Пасля наведвання некалькіх кветак самцы ў далейшым ігнаруюць офрысы, і толькі 10 % з іх зноў садзяцца на іх кветкі. У 2009 годзе было даказана, што офрысы вылучаюць аламоны — асаблівую сумесь арганічных хімічных злучэнняў алкенаў і алканаў, якая імітуе пах ферамонаў самак насякомых, чым непасрэдна прыцягваюць самцоў. Ферамоны, як правіла, з’яўляюцца відаспецыфічнымі для кожнага віду насякомых. Дзякуючы гэтай спецыфічнасці архідэі, якія пераймаюць паху самак таго ці іншага віду апыляльнікаў, забяспечваюць рэпрадуктыўную ізаляцыю ад блізкіх відаў архідэй. У кветках гэтых архідэй адсутнічае нектар, які мог бы быць атрагентам для патэнцыйных апыляльнікаў.

Іншая група архідэй, кветкі якіх апыляюцца шляхам псеўдакапуляцыі самцамі насякомых, распаўсюджаная ў Аўстраліі. Тут растуць прадстаўнікі дзевяці розных родаў, якія маюць падобныя прыстасаванні. Прыкладам служыць ўзаемаадносіны архідэі  і асы .

Псеўдакапуляцыя выяўленая ў мурашак роду . Самец  (у якіх адсутнічае характэрная для мурашак антыбіятычная метаплеўральная залоза) такім чынам апыляюць архідэю ''''.
Файл:Ophrys_insectifera_290407.jpg|
Файл:Ophrys_speculum_d.JPG|
Файл:Bee_Orchid_(Ophrys_apifera)_(14307003136).jpg|
Файл:Fringed_Hare_Orchid.JPG|

## Літаратура 
* Ayasse, M. 2007. Chemical mimicry in sexually deceptive orchids of the genus Ophrys. Phyton- Annales Rei Botanicae 46:221-223.
* Schiestl, F. P., and S. Cozzolino. 2008. Evolution of sexual mimicry in the orchid subtribe orchidinae: the role of preadaptations in the attraction of male bees as pollinators. Bmc Evolutionary Biology 8.
* Schluter, P. M., P. M. Ruas, G. Kohl, C. F. Ruas, T. F. Stuessy, and H. F. Paulus. 2009. Genetic patterns and pollination in Ophrys iricolor and O-mesaritica (Orchidaceae): sympatric evolution by pollinator shift. Botanical Journal of the Linnean Society 159:583-598.
* Vereecken, N. J., and F. P. Schiestl. 2008. The evolution of imperfect floral mimicry. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 105:7484-7488.

Катэгорыя:Архідныя
Катэгорыя:Апыленне
Катэгорыя:Мімікрыя
Катэгорыя:Экалогія насякомых