Эфіопа-эрытрэйскі пагранічны канфлікт

**Эфіопа-эрытрэйскі пагранічны канфлікт** — ваеннае, палітычнае і дыпламатычнае супрацьстаянне паміж Эфіопіяй і Эрытрэяй, выкліканае спрэчкай вакол дэмаркацыі агульнай мяжы. У канцы 1990-х гадоў канфлікт выліўся ў двухгадовую вайну, а затым працягваўся апасродкавана. У падзеі так ці інакш былі ўцягнуты апазіцыйныя гропоўкі варагуючых краін і часткова Самалі і Судан.

## Перадгісторыя 
У XX ст. пры імператары Хайле Селасіе I Эрытрэя стала правінцыяй Эфіопіі (раней, да Другой сусветнай, яна належала італьянцам). Трыццаць гадоў тут вялася вайна за незалежнасць. Канфлікт скончыўся пагадненнем сепаратыстаў з уладамі, па якім у красавіку 1993 г. адбыўся , дзе больш за 99,8 % эрытрэйцаў прагаласавалі за аддзяленне ад Эфіопіі. У маі адбылося афіцыйнае абвяшчэнне новай дзяржавы.

## Пагранічнае пытанне 
Паміж краінамі пачаліся тэрытарыяльныя спрэчкі, у тым ліку вакол горада Заламбеса, раёнаў Проб (Ыроб), Бада і так званага «трохвугольніка Ірга» — міжрэччы  і  (Гаша). Неўзабаве пасля абвяшчэння незалежнасці эрытрэйскія картографы выдалі карту краіны, дзе дзяржаўная граніца некалькі адрознівалася ад адміністрацыйнай, прынятай пры манархіі. Эрытрэйцы спаслаліся на старыя пагадненні паміж Каралеўствам Італія і Эфіопскай імперыяй.

У лістападзе 1997 г., пасля ліпеньскага здарэння ў раёне Ады-Муруг, сфарміравана двухбаковая камісія па  і ўдакладненні мяжы. Яна рэгулярна праводзіла пасяджэнні па чарзе ў сталіцах абедзвюх дзяржаў — Адыс-Абебе і Асмэры. Спецыялісты звярнуліся да італа-эфіопскіх дагавароў. Вакол іх узніклі складанасці, звязаныя з тлумачэннем тэкстаў дакументаў і легітымнасці каланіяльных пагадненняў у сучасным міжнародным праве. Падчас правядзення дэмаркацыі высветліліся і іншыя спрэчныя моманты: многія населеныя пункты нават не мелі выразнага геаграфічнага месцазнаходжання. Так, напрыклад, пасёлак  на старых картах адсутнічаў, а яго з’яўленне датуецца 1960-я гадамі. У розных крыніцах населены пункт праходзіць пад рознымі назвамі. Аналагічная блытаніна адбылася з Бурэ і Заламбесай. Бакі спынілі баявыя дзеянні і дамовіліся аб усёабдымным мірным пагадненні.

У снежні бакі канфлікту сустрэліся ў Алжыры для падпісання канчатковай дамовы. У дакуменце краіны абяцалі вырашыць тэрытарыяльную спрэчку праз міжнародны суд.

## Урэгуляванне 
З канцом вайны напружанасць захоўвалася, на мяжы заставаліся войскі абедзвюх дзяржаў, час ад часу адбываліся ўзброеныя сутыкненні.

У памежжы пачала работу місія ААН. Узаемаадносіны ў Эфіопіі і Эрытрэі з міратворцамі развіваліся досыць складана. Гэта было абумоўлена ў тым ліку і спрошчаным падыходам мясцовых лідараў да пытанняў знаходжання на сваёй тэрыторыі замежных войск і да кантактаў з прадстаўнікамі падраздзяленняў «блакітных касак». Так, бакі неаднаразова рабілі спробы ўмешвацца ў справы місіі і навязваць ёй свае рэкамендацыі па выкананню мандата. Даходзіла да таго, што Эфіопія звярталася да СБ ААН з патрабаваннем зрушыць з пасады камандуючага сіламі ААН генерала П. Камаэрта за арганізацыю паездкі замежных журналістаў у пагранічны раён.

У ліпені новы прэм’ер-міністр Эфіопіі сустрэўся з прэзідэнтам Эрытрэі Ісаясам Афеворкі. Палітыкі дамовіліся аб аднаўленні дыпламатычных адносін паміж краінамі, пачатку супрацоўніцтва ў сферы палітыкі, эканомікі, культуры і бяспекі. Падпісанне дэкларацыі азначыла заканчэнне стану вайны паміж дзвюма дзяржавамі.
* У чэрвені 2016 г. адбылася буйная сутычка эфіопскіх і эрытрэйскіх вайскоўцаў у .

## Апасродкаваны канфлікт 
У канцы 1990-х, на фоне вайны з Эрытрэяй, эфіопскі ўрад аднавіў адносіны з рэжымам Амара аль-Башыра ў Судане. У той перыяд яго ўрад садзейнічаў баевікам «». Арганізацыя праводзіла напады на судана-эрытрэйскай граніцы, а таксама аказвала падтрымку розным эрытрэйскім апазіцыйным арганізацыям. Тым часам Эрытрэя пачала падтрымліваць «Фронт нацыянальнага вызвалення Агадэна» і «Фронт вызвалення Арома». Апошняя змагалася за незалежнасць Ароміі ад Эфіопіі і грунтавалася ў раёнах Самалі, кантраляваных прыхільнікамі забітага прэзідэнта краіны . У адказ Эфіопія падтрымала апалчэнні, якія выступалі супраць Айдыда.

## Гл. таксама 
* Джыбуційска-эрытрэйскі памежны канфлікт

## Літаратура 
* *Наталья Пискунова.* Две стороны одного конфликта : Эфиопия и Эритрея в противостоянии 1998—2000 годов // Космополис : журнал. — № 1(15). — Весна 2006. — с. 148—154.
* *Полковник О. Елгазин.* Основные итоги миссии ООН в Эфиопии и Эритрее (2010) // Зарубежное военное обозрение : журнал. — 2010. — №10. — С.22-30.
* *Исмагилова Р.Н.* Эфиопия и Эритрея – долгий путь к миру // Центр изучения стран Северной Африки и Африканского Рога Института Африки РАН.


Катэгорыя:Памежныя канфлікты