open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міжнародны аэрапорт Ольштын-Мазурыя

**Міжнародны аэрапорт Ольштын-Мазурыя** (, ), да 2016 года вядомы як **Міжнародны аэрапорт Шчытна-Шыманы** () — аэрапорт размешчаны ў горадзе Шыманы, больш за 10 км ад Шчытна і каля 56 км на ад Ольштына, адміністрацыйнага цэнтра Варміньска-Мазурскага ваяводства.

## Гісторыя 
Аэрапорт быў пабудаваны ў 1950-х гадах для ваенных мэтаў. Аб’ект размяшчаны блізу разведвальнага навучальнага цэнтра Старэ-Кейкуты. У 1996 годзе аэрапорт страціў ваеннае прызначэнне і быў перададзены ў грамадзянскае выкарыстанне). Паветраную гавань атрымала польская авіякампанія *Mazury-Szczytno*, якая планавала пераўтварыць яго ў грамадзянскі аэрапорт. З 1996 па 2003 год у летнія месяцы паветраная гавань штотыдзень абслугоўвала рэйсы ў Варшаву і гарады Германіі. Кампанія спыніла сваё існаванне ў 2004 годзе з-за банкруцтва. Пасля ўзлётна-пасадачная паласа аэрапорта выкарыстоўвалася для розных мэтаў. У студзені 2016 года аэрадром аднавіў палёты.

## Размяшчэнне 
Аэрапорт мае УПП даўжынёй 2500 метраў і шырынёй 60 метраў. Аб’ект размешчаны на 59 км на поўдзень ад Ольштына ля адміністрацыйнай мяжы з Мазавецкім ваяводствам. Таксама непадалёк размяшчаюцца гарады Млава, Цяханаў, Астралэнка. Для палягчэння пад’езда дзейнічае чыгуначная лінія да аэрапорта, адкрытая 20 студзеня 2016 года. Праезд у цэнтр Ольштына займае 53 хвіліны.

## Авіялініі 
## Турма ЦРУ 
Аэрапорт прыцягнуў увагу прэсы ў 2005 годзе, у сувязі з так званымі «сакрэтнымі турмамі ЦРУ». Падазраваныя ў тэрарызме таемна дастаўляліся ў гавань, дзе іх катавалі супрацоўнікі амерыканскіх спецслужбаў, парушчаючы законы Польшчы. Як паказваюць звесткі аб палётах, аэрапорт выкарыстоўваўся як перавалачная база амерыканкімі самалётамі, якія ляталі з Кабула ў Гуантанама.

У лістападзе 2006 года Еўрапейскі парламент стварыў камісію для даследавання лётных запісаў 11 асаблівых рэйсаў, якія праходзілі праз аэрапорт Шыманы. Як высветлілася, у 2002 і 2003 гадах рэйсы авіякампаніі *Gulfstream*, якія праходзілі пад грамадзянскімі рэгістрацыйнымі нумарамі, абмінулі праходжанне мытнага надгляду. Афіцыйным прадстаўнікам аэрапорта прама было забаронена набліжацца да невядомых самалётаў і транспартных сродкаў з ваеннымі рэгістрацыйнымі знакамі з базы Старэ-Кейкуты, якія кожны раз чакалі прыбыцця гэтых самалётаў.

У чэрвені 2008 года газета *New York Times* са спасылкай на неназваных супрацоўнікаў ЦРУ апублікавала артыкул, згодна з якім вядомы пакістанскі тэрарыст Халід Шэйх Махамед быў змешчаны ў сакрэтнае памяшканне блізу польскага аэрапорта Шыманы, дзе яго катавалі, пакуль баявік не пачаў супрацоўнічаць з амерыканцамі.

У лютым 2010 года шэраг афіцыйных асоб Польшчы пацвердзіў, што як мінімум шэсць самалётаў ЦРУ праходзілі праз Шыманы ў 2003 годзе.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Официальный сайт Международного аэропорта Щитно-Шиманы  
* Программа реконструкции аэропорта 
* 
* Спутниковое фото Google Maps
* Фото на Airliners.net

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вармінска-Мазурскага ваяводства
Катэгорыя:Аэрапорты Польшчы
Катэгорыя:Сакрэтныя турмы ЦРУ
Дален (Саксонія)

**Дален** () — горад у Германіі, у зямлі Саксонія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Лейпцыг. Уваходзіць у склад раёна Паўночная Саксонія. Насельніцтва — 4642 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 71,68 км². Афіцыйны код — 14 3 89 080.

Горад падзяляецца на 10 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Саксоніі
Эльстэрберг

**Эльстэрберг** () — горад у Германіі, у зямлі Саксонія. Падпарадкаваны зямельнай дырэкцыі Хемніц. Уваходзіць у склад раёна Фогтланд. Насельніцтва — 4627 чалавек (на 31 снежня 2010 г.). Плошча 25,07 км². Афіцыйны код — 14 1 78150.

Горад падзяляецца на 8 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Саксоніі
Эльстэргайдэ

**Эльстэрхайдэ** (;  — **Гальштраўска Гола**) — камуна ў Германіі, у зямлі Саксонія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дрэздэн. Уваходзіць у склад раёна Баўцэн. Насельніцтва — 3769 чалавек (31 снежня 2010 года). Плошча — 126,85 км². Афіцыйны код — 14 2 92 110.

Уваходзіць у склад культурна-тэрытарыяльнай аўтаноміі «Лужыцкая пасяленчая вобласць», на тэрыторыі якой дзейнічаюць заканадаўчыя акты земляў Саксоніі і Брандэнбурга, якія садзейнічаюць захаванню лужыцкіх моў і культуры лужычан. Афіцыйнай мовай у населеным пункце, апроч нямецкай, з’яўляецца лужыцкая.

Катэгорыя:Камуны Саксоніі
Крымскі крызіс

**Крымскі крызіс**:

* Канфлікт вакол вострава Тузла
* Расійска-ўкраінская вайна
** Расійскае ўварванне ў Крым
** Анексія Крыма Расіяй
** Расійская акупацыя Крыма
Лук’янец

**Лук’янец** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вікторыя Іванаўна Лук’янец (нар. 1966) — адна з самых тытулаваных украінскіх оперных спявачак, Народная артыстка Украіны (2001);
* Сцяпан Валяр’янавіч Лук’янец (нар. 1940) — беларускі спецыяліст у галіне аўтаматызацыі вытворчых працэсаў. Кандыдат тэхнічных навук (1972), прафесар.
Жаклін дзю Б’еф

**Жаклін дзю Б’еф** (фр.: Jacqueline du Bief; нар. ) — французская фігурыстка, выступала ў адзіночным катанні, бронзавая медалістка зімовых Алімпійскіх гульняў 1952 года, чэмпіёнка свету, шасціразовая чэмпіёнка Францыі, трохразовая медалістка чэмпіянатаў Еўропы. Удзельніца зімовых Алімпійскіх гульняў у 1948 годзе. Вылучалася вытанчанасцю і стылем праграм. Яе трэніравала Жаклін Вадэкран. У 1952 годзе пайшла ў прафесіяналы.

## Аматарская кар’ера 
Жаклін дзю Б’еф пачала катацца на каньках са сваёй сястрой Раймондай, якая таксама была выдатнай фігурысткай, але не стала чэмпіёнкай. Раймонда стала чэмпіёнкай Францыі сярод юніёраў у 1937 годзе і ў 1949 годзе стала выступаць у прафесійным катанні.

Яе трэніраваў Люсьен Лемерсье з 1939 года, затым з 1941 года Жаклін Вадэкран, былая чэмпіёнка Францыі, на катках Біянкур і Малітор. Яна дамінавала ў французскім жаночым фігурным катанні пасля вайны, стаўшы шасціразовай чэмпіёнкай Францыі з 1947 па 1952 год, калі яна спыніла аматарскае катанне.

У яе была міжнародная кар’ера, яна заваявала больш медалёў, чым іншыя французскія фігурысты, якія, як напрыклад, Габі Клерыкеці, папярэднічалі ёй. Яна выйграла тры медалі чэмпіянату Еўропы (бронза ў 1950 годзе ў Осла, срэбра ў 1951 годзе ў Цюрыху і зноў срэбра ў 1952 годзе ў Вене). На чэмпіянаце свету яна выйграла срэбра ў Мілане ў 1951 годзе і золата ў 1952 годзе ў Парыжы. Яна таксама ўдзельнічала ў двух алімпіядах, дзе яна была шаснаццатай у 1948 годзе ў Санкт-Морыцы і атрымала бронзу ў 1952 годзе ў Осла, яшчэ не набытую для французскага катання ў жаночай катэгорыі.

Жаклін дзю Б’еф таксама каталася ў пары з Тоні Фонтам, дзе яны былі чэмпіёнамі Францыі ў 1950 і 1951 гадах, але не ўдзельнічалі ў міжнародных чэмпіянатах. У 1952 годзе пасля Алімпіяды і чэмпіянатаў свету яна кінула аматарскае катанне.

## Прафесійная кар’ера 
У 1952 годзе яна падпісала кантракт з найбуйнейшай амерыканскай кампаніяй шоу на лёдзе, Ice Capades. Яна таксама каталася на каньках з іншымі кампаніямі: Hollywood Ice Revues і інш. У 1964 году, пасля 12 гадоў прафесійнага катання, яна вырашыла перайсці да прафесіі настаўніка.
Сент-Максім

**Сент-Максім** (, ) — камуна на паўднёвым усходзе Францыі ў рэгіёне Праванс — Альпы — Лазурны Бераг, дэпартамент Вар, акруга Драгіньян. Уваходзіць у склад і з’яўляецца цэнтрам кантона Сент-Максім. Код INSEE камуны — 83115. Плошча камуны — 81,61 км², насельніцтва —  (2006) з тэндэнцыяй да стабілізацыі:  (2012), шчыльнасць насельніцтва — 168,0 чал/км².

Катэгорыя:Камуны дэпартамента Вар
Эвелін Эшфард

**Эвелін Эшфард** (нар.  года, , шт. Луізіяна, ЗША) — амерыканская лёгкаатлетка, спрынтар, алімпійская чэмпіёнка 1984 года і сярэбраны прызёр Алімпіяды 1988 года ў бегу на 100 метраў. Тройчы заваёўвала залатыя алімпійскія ўзнагароды ў складзе каманды ЗША ў эстафеце 4×100 метраў (1984, 1988, 1992).

## Біяграфія 
У 19-гадовым узросце ўпершыню выступала на Алімпійскіх гульнях 1976 года ў Манрэалі, дзе заняла 5 месца ў бегу на 100 метраў з вынікам 11,24 с. Алімпіяду 1980 года ў Маскве прапусціла з-за байкоту, арганізаванага адміністрацыяй ЗША. На Алімпійскіх гульнях 1984 года ў Лос-Анджэлесе, дзе з-за байкоту сацыялістычных краін у адказ адсутнічалі яе асноўныя саперніцы з ГДР, заваявала золата ў бегу на 100 метраў з вынікам 10,97 с (першы вынік лепш за 11 секунд на Алімпійскіх гульнях) і ў эстафеце 4×100 метраў з вынікам 41,65 с. На Алімпійскіх гульнях 1988 года ў Сеуле на дыстанцыі 100 метраў заняла другое месца (10,83w) пасля суадпаведніцы Флорэнс Грыфіт-Джойнер (10,54) і заваявала другое золата ў эстафеце. На Алімпійскіх гульнях 1992 года ў Барселоне ва ўзросце 35 гадоў не змагла выйсці ў фінал, заняўшы пятае месца ў паўфінале з вынікам 11,29 с, затым заваявала трэцяе алімпійскае золата ў эстафеце, дзе бегла за зборную ЗША першы этап.

На чэмпіянаце свету 1983 года ў Хельсінкі, выступаючы ў рангу рэкардсменкі свету, Эвелін Эшфард у фінале пашкодзіла падкаленнае сухажылле і не фінішавала, саступіўшы перамогу сваёй асноўнай саперніцы Марліз Гер з ГДР. Аналагічная траўма не дазволіла ёй перамагчы на чэмпіянаце свету 1987 года.

Эвелін Эшфард двойчы ўстанаўлівала сусветны рэкорд у бегу на 100 метраў. Першы раз — 10,79 з на Нацыянальным спартыўным фестывалі ў Каларада-Спрынгс 3 ліпеня 1983 года, другі — 10,76 з на спаборніцтвах «Сусветны клас у Цюрыху» 22 жніўня 1984 года. Апошні рэкорд быў пабіты ў 1988 годзе цяперашняй сусветнай рэкардсменкай Флорэнс Грыфіт-Джойнер (10,49 с). На 7 верасня 2012 года Эшфард з гэтым вынікам займае 8-е месца ў спісе лепшых на дыстанцыі 100 метраў.

Эшфард названа лёгкаатлетам № 1 па версіі часопіса Track & Field News у 1979 і 1981 годзе ў бегу на 100 метраў і ў 1981 годзе ў бегу на 200 метраў. У 1981 і 1984 годзе названа Атлетам года.

30 мая 1985 года Эвелін Эшфард нарадзіла дачку Райну Эшлі Вашынгтон (англ.: Raina Ashley Washington), пасля чаго вярнулася на дарожку і ў 1986 годзе прайграла толькі адно спаборніцтва на дыстанцыях 100 і 200 метраў.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты ЗША
Андруховіч

**Андрухо́віч** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
* Сафія Юр’еўна Андруховіч (нар. 1982) — украінская пісьменніца, перакладчыца і публіцыстка;
* Сцяпан Адамавіч Андруховіч (1909—1989) — беларускі жывапісец;
* Юрый Ігаравіч Андруховіч (нар. 1960) — украінскі паэт, празаік, перакладчык, эсэіст.

## Крыніцы
Марыэль Гуашэль

**Мішлін Франсуаза Марыэль Гуашэль** (франц. Micheline Françoise Marielle Goitschel; нар. , Сент-Максім) — французская гарналыжніца, якая выступала ў слаламе, гіганцкім слаламе, хуткасным спуску і камбінацыі. Прадстаўляла зборную Францыі па гарналыжным спорце ў 1962—1968 гадах, двухразовая алімпійская чэмпіёнка, сяміразовая чэмпіёнка свету, тройчы ўладальніца Кубка свету, пяціразовая чэмпіёнка французскага нацыянальнага першынства.

## Біяграфія 
Марыэль Гуашэль нарадзілася 28 верасня 1945 года ў камуне Сент-Максім дэпартамента Вар, Францыя. Сур’ёзна займацца гарналыжным спортам пачала з ранняга дзяцінства, трэніравалася разам са старэйшай сястрой Крысцін, якая таксама стала вядомай гарналыжніцай. Іх трэцяя сястра Патрысія была чэмпіёнкай Францыі сярод юніёрак.

Першага сур’ёзнага поспеху на дарослым міжнародным узроўні Марыэль дабілася ў 1962 годзе, калі ўвайшла ў асноўны склад французскай нацыянальнай зборнай і выступіла на дамашнім чэмпіянаце свету ў Шамані, дзе стала сярэбранай прызёркай у слаламе і чэмпіёнкай у камбінацыі.

Дзякуючы чарадзе ўдалых выступленняў удастоілася права абараняць гонар краіны на зімовых Алімпійскіх гульнях 1964 года ў Інсбруку — у хуткасным спуску закрыла дзясятку наймацнейшых, у слаламе заваявала сярэбраны алімпійскі медаль, саступіўшы па суме дзвюх спроб толькі сваёй сястры і атрымала золата. Акрамя таго, паколькі на гэтых Гульнях разыгрывалася таксама сусветнае першынство, дадаткова стала чэмпіёнкай свету ў камбінацыі (якая не ўваходзіла ў той час у алімпійскую праграму).

У 1966 годзе Гуашэль пабывала на сусветным першынстве ў Партыльё, адкуль прывезла адразу чатыры ўзнагароды: сярэбраную ў слаламе, залатыя ў гіганцкім слаламе, хуткасным спуску і камбінацыі.

Са з’яўленнем у 1967 годзе Кубка свету па гарналыжным спорце Марыэль Гуашэль адразу ж стала актыўнай яго ўдзельніцай і заняла тут ключавыя пазіцыі. У дэбютным сезоне яна атрымала перамогу на чатырох этапах, атрымала малыя Крыштальныя глобусы ў слаламе і хуткасным спуску, у той час як у агульным заліку ўсіх дысцыплін заняла другое месца, прапусціўшы наперад толькі канадку Нэнсі Грын. У наступным сезоне выйграла яшчэ тры этапы ў слаламе, дадаўшы ў паслужны спіс яшчэ адзін Крыштальны глобус у гэтай дысцыпліне.

Знаходзячыся ў ліку лідараў гарналыжнай каманды Францыі, паспяхова прайшла адбор на Алімпійскія гульні 1968 года ў Грэноблі — на гэты раз фінішавала восьмы ў хуткасным спуску, сёмы ў гіганцкім слаламе, тады як у праграме звычайнага слалама абагнала саперніц у дзвюх спробах. Гэты залаты медаль таксама пайшоў у залік сусветнага першынства, і такім чынам Гуашэль стаў сяміразовай чэмпіёнкай свету па гарналыжным спорце. Апроч усяго іншага, узяла тут срэбра ў камбінацыі.

На працягу сваёй спартыўнай кар’еры ўвогуле выйграла 11 медалёў чэмпіянатаў свету, саступіўшы па гэтым паказчыку толькі немцы Крыстль Кранц.
Бенешаў

**Бенешаў** () — горад у Сярэднячэшскім краі Чэхіі, размешчаны за 37 км паўднёвы ўсход ад Прагі. З’яўляецца муніцыпалітэтам з пашыранымі паўнамоцтвамі і адміністрацыйным цэнтрам раёна Бенешаў. Насельніцтва — каля . Касцёл св. Мікулаша (XIII стагоддзе). Касцёл св. Ганны.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Іржы Горак, чэшскі літаратуразнавец, фалькларыст

Катэгорыя:Гарады Сярэднячэшскага края
Кацярына Васільеўна Луцкевіч

**Кацярына Васільеўна Луцкевіч** (нар. , Слуцк, Беларусь) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванка бабруйскага футбола.

Гуляла ў чэмпіянаце Беларусі па міні-футболе за клубы «Педуніверсітэт» (Мінск) і «Бабруйчанка», выклікалася ў міні-футбольную зборную і была яе капітанам.

Шмат гадоў выступала за нацыянальную зборную Беларусі, апошнія афіцыйныя матчы правяла летам 2018 года. У адборачных турнірах чэмпіянатаў свету і Еўропы згуляла не меней за 18 матчаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Універсітэт Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Ніка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Іслач-РДВАР
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Жас Сункар
Джэйсан Браўн (фігурыст)

**Джэйсан Браўн** (; нар. , ) — амерыканскі фігурыст, які выступае ў адзіночным катанні. Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 года ў камандным спаборніцтве. Сярэбраны прызёр чэмпіянату чатырох кантынентаў (2020) і бронзавы прызёр чэмпіянату чатырох кантынентаў (2018). Чэмпіён ЗША (2015), трохразовы сярэбраны прызёр чэмпіянату ЗША (2014, 2020, 2023), трохразовы бронзавы прызёр чэмпіянату ЗША (2017, 2019, 2021). Чэмпіён каманднага чэмпіянату свету (2015), сярэбраны прызёр каманднага чэмпіянату свету (2017), бронзавы прызёр каманднага чэмпіянату свету (2021).

Станам на 27 студзеня 2023 г. займае 16-е месца ў рэйтынгу Міжнароднага саюза канькабежцаў.
Універсітэт Джорджыі

**Універсітэт Джорджыі** () — вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Атэнс, штат Джорджыя.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт Джорджыі — дзяржаўны навукова-даследчы ўніверсітэт, галоўны кампус якога знаходзіцца ў Атэнсе, штат Джорджыя. Заснаваны ў 1785 годзе, гэта адзін з найстарэйшых дзяржаўных універсітэтаў ЗША. Флагманская ВНУ ўніверсітэцкай сістэмы Джорджыі, яна прылічана да ліку найлепшых дзяржаўных універсітэтаў ЗША.

Універсітэт класіфікуецца як R1 «Доктарскія ўніверсітэты — вельмі высокая навукова-даследчая актыўнасць» і як той, які мае «больш селектыўны» прыём студэнтаў, гэта значыць мае самую выбіральную катэгорыю прыёму. Сярод дзяржаўных універсітэтаў ён ўваходзіць у тройку найлепшых нацыянальных «вытворцаў» стыпендыятаў Родса за апошнія два дзесяцігоддзі.

У дадатак да асноўных кампусаў у Атэнсе з прыкладна 470 будынкамі, універсітэт мае два меншых кампуса, размешчаных у Ціфтане і Грыфіне. Ва ўніверсітэце ёсць два кампусы-спадарожнікі, размешчаныя ў Атланце і Лорэнсвіле. Агульная плошча ўніверсітэта ў 30 акругах Джорджыі складае 41 539 акраў (168,10 км²).

Міжвузаўскія спартыўныя каманды Універсітэта Джорджыі, шырока вядомыя пад назвай «Georgia Bulldogs», спаборнічаюць у дывізіёне I Нацыянальнай універсітэцкай спартыўнай асацыяцыі (NCAA) і ў Паўднёва-Усходняй канферэнцыі (SEC).

Вядомыя выпускнікі ВНУ ўключаюць у сябе цяперашніх і былых членаў Сената ЗША, членаў Палаты прадстаўнікоў ЗША, федэральных суддзяў, стыпендыятаў Родса і Маршала, лаўрэатаў стыпендый Макартура («Genius Grant»), а таксама лаўрэатаў Пулітцэраўскай прэміі, лаўрэатаў прэміі «Эмі», лаўрэат прэміі «Грэмі» і шматразовы чэмпіёнаў «Суперкубка».

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Юрыдычная школа
* Каледж сельскай гаспадаркі і прыродазнаўчых навук
* Фармацэўтычны каледж
* Школа лясной гаспадаркі і прыродных рэсурсаў
* Ранні педагагічны каледж
* Вышэйшая школа
* Каледж бізнесу
* Каледж журналістыкі і масавых камунікацый
* Каледж сям’і і спажывецкіх навук
* Каледж ветэрынарнай медыцыны
* Школа сацыяльнай работы
* Каледж навакольнага асяроддзя і дызайну
* Школа грамадскіх і міжнародных адносін
* Каледж аховы грамадскага здароўя
* Школа экалогіі
* Інжынерны каледж
* Школа вылічальнай тэхнікі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Джорджыя

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Джорджыі
Ганна Мікалаеўна Маразоўская

**Ганна Мікалаеўна Маразоўская** (;  29 чэрвеня 1980) — украінскі фізік, вывучае сегнетаэлектрыку, доктар фізіка-матэматычных навук (2009), лаўрэат прэміі НАН Украіны імя В. Я. Лашкарова (2012), прэмія Scopus Awards Ukraine 2016 года ў намінацыі «Лепшыя маладыя навукоўцы» і прэміі Web of Science Award Ukraine 2018 года ў намінацыі «Highly cited researcher», вядучы навуковы супрацоўнік Інстытута фізікі НАН Украіны.

Аўтар больш за 250 навуковых прац, апублікаваных у вядучых міжнародных выданнях, у прыватнасці такіх як «Science» і «Physical Review Letters». Мае адны з самых высокіх навукаметрычных паказчыкаў у Scopus сярод навукоўцаў Украіны: індэкс Гірша 42,5416 цытаванняў, 237 дакументаў (па стане на красавік 2018 года).

Тройчы запар, на працягу 2010, 2011 і 2012 гадоў, атрымлівала стыпендыю Вярхоўнай Рады Украіны для таленавітых маладых навукоўцаў.

У 2015 годзе была адзначана Амерыканскім фізічным таварыствам як выдатны рэцэнзент («Outstanding Referee») рукапісаў пададзеных у часопісы таварыства.

Уваходзіць у склад спецыялізаванага Вучонага савета Інстытута фізікі НАН Украіны па абароне дысертацый.

## Біяграфія 
На працягу 1994—1999 гадоў вучылася на фізічным факультэце Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта. Пасля заканчэння магістратуры вучылася ў аспірантуры на радыёфізічным факультэце КНУ у 1999—2003 гадах. Першую навуковую працу апубліквала ў 1999 годзе. У 2003 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Фотаіндукаваныя працэсы рассейвання святла і мікрадаменаўтварэнне ў сегнетаэлектрыках» (навуковы кіраўнік В. В. Абухоўскі). З 2004 года працуе ў Інстытуце фізікі паўправаднікоў НАН Украіны. Доктарскую дысертацыю абараніла ў 2009 годзе на тэму «Лакальныя палярна-актыўныя ўласцівасці сегнетаэлектрыкаў і ўтварэнне іх нанадаменной структуры». У 2012 годзе перайшла ў Інстытут фізікі НАН Украіны. У 2013 годзе атрымала званне старшага навуковага супрацоўніка.

Значная частка работ апублікаваныя ў суаўтарстве з Я. А. Елісеевым, які вывучае сегнетаэлектрыкі ў Інстытуце праблем матэрыялазнаўства НАН Украіны.

## Спасылкі 
* Старонка Ганны марозаўскай на сайце Інстытута фізікі 
* Старонка Ганны марозаўскай на сайце НАН Украіны 
* Старонка Ганны марозаўскай у ResearchGate 

Катэгорыя:Фізікі Украіны
Сабор (раман)

**«Сабор»** () — раман, напісаны ў 1967 годзе украінскім пісьменнікам Алесем Ганчаром.

## Гісторыя 
Раман ствараўся на працягу чатырох гадоў — з 1964 па 1967 гады. У сваім творы Алесь Ганчар за аснову ўзяў рэальныя падзеі і факты.

У цэнтры апавядання рамана знаходзіцца барацьба за адраджэнне духоўнасці, за гістарычную памяць народа. Сімвалам усяго Святога і прыстойнага ў рамане паслужыў Троіцкі сабор ў Навамаскоўске Днепрапятроўская вобласці. Але раман чакала сумная доля. Першы сакратар Днепрапятроўскага абкама КПСС Ватчанка пазнаў сябе ў вобразе аднаго з герояў, пасля чаго пачалося цкаванне аўтара.

Раман быў надрукаваны толькі ў часопісе «Айчына» у 1968 годзе, і ўжо надрукаваны тыраж кнігі быў канфіскаваны, пераклад рамана на рускую мову быў прыпынены. Нягледзячы на спробы абараніць твор іншымі ўкраінскімі пісьменнікамі, ён быў забаронены, і пра раман перасталі згадваць доўгі час.

## Уплыў 
Раман меў значэнне не толькі для ўкраінскай літаратуры. У 1971 годзе літоўскі паэт Юстынас Марцінкявічус напісаў сваю працу «Сабор» — драматычную паэму пра духоўны сабор літоўскай нацыі.

У 1974 годзе беларускі пісьменнік Іван Шамякін стварыў свой твор «Атланты і карыятыды», які ідэяй пераплятаецца з «Саборам» Алеся Ганчара.

## Спасылкі 
* Прыгажосць духоўнага свету герояў рамана «Сабор» Алеся Ганчара
* Шматпакутны «Сабор» Алеся Ганчара 

Катэгорыя:Літаратура СССР
Катэгорыя:Літаратура Украіны
Катэгорыя:Кнігі 1968 года
Атэнс (Джорджыя)

**Атэнс** () — горад у акрузе Кларк штата Джорджыя ў ЗША. У горадзе месціцца кампус Універсітэта Джорджыі, а таксама батанічны сад штата. 

## Назва 
Горад атрымаў сваю назву ад грэцкіх Афін — у час яго заснавання ў Амерыцы было папулярна даваць новым паселішчам назвы, якія былі б сугучныя з назвамі вядомых еўрапейскіх гарадоў (у розных штатах ЗША прыблізна тады ж з'явіліся таксама свае Парыж, Масква, Санкт-Пецярбург, Сіракузы, Адэса, Варшава і інш.). Але ў той час, як па-англійску напісанне іх назваў цалкам супадае, то па-беларуску назва горада ў ЗША пішыцца ўжо ў адпаведнасці з фанетычным прынцыпам.

## Дэмаграфія 
Паводле перапісу 2010 года, у горадзе жылі 115,5 тысяч асоб. Шчыльнасць насельніцтва складала 377 асоб/км². Расавы склад насельніцтва: 61,8% "белыя" / еўрапейцы, 26,6% - "чорныя" / афраамерыканцы, 4,2% — азіяты, 0,2% - карэнныя амерыканцы, 0,1% паходзяць з астравоў Ціхага акіяна, 5,0% — прадстаўнікі іншых рас. Доля іспанамоўных склала 10,5% усіх жыхароў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Джорджыі
Сезон 2004 ЖФК Надзея-Ліфтмаш Магілёў

У 2004 годзе жаночы футбольны клуб «Надзея-Ліфтмаш» з Магілёва прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2004 (3 месца),
* Кубак Беларусі 2004 (уладальнік).

## Склад каманды 
* Святлана Новікава
* Надзея Туркова
* Марыя Крушніна
* Таццяна Воўкава
* Святлана Знайдзёнава
* Ірына Балматова
* Галіна Станкевіч
* Наталля Ластачкіна (капітан)
* Алеся Зяцева
* Інэса Пеўзнер
* Вольга Знайдзёнава
* Аляксандра Рудніцкая
* Вольга Валькоўская
* Антаніна Балабайкіна
* Вікторыя Любянкова
* Аксана Знайдзёнава
* Вольга Малахава
* Слонкіна
* Ільянкова

Галоўны трэнер Аляксандр Ластачкін; старшы трэнер Андрэй Валер'евіч Голубеў; трэнер Віталь Міхайлавіч Кавалёў.

## Літаратура 
* Михаленя А. Вперед и с песней! // Все о футболе. — 2004. — 1 июля (№ 21 (267)). — С. 10
* Плысов В. Нокдаун для хозяев // Все о футболе. — 2004. — 8 июня (№ 22 (268)). — С. 12.
* Краснов В., Михаленя А. Могилевчанки вне конкуренции // Все о футболе. — 2004. — 15 июня (№ 23 (269)). — С. 9.
* Михаленя А. Могилевчанки вне конкуренции // Все о футболе. — 2004. — 15 июня (№ 23 (269)). — С. 9.
* Неман мельче Двины, а Буг — Днепра... // Все о футболе. — 2004. — 22 июня (№ 24 (270)). — С. 15.
* Краснов В. «Надежда-Лифтмаш»: разница мячей — 50-0 // Всё о футболе. — 2004. — 29 июня (№ 25 (271)). — С. 14.

2004
Надзея Магілёў
Катэгорыя:2004 год у Магілёве
Ірына Ануфрыеўна Калінец

**Ірына Ануфрыеўна Калінец** (да замужжа — Стасіў;  ; ,  — , там жа) — украінская паэтка, дзеяч дысідэнцкага руху, актывістка украінскага нацыянальнага і праваабарончага руху, філолаг.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям'і вернікаў Украінскай грэка-каталіцкай царквы. Скончыла славянскае аддзяленне філалагічнага факультэта Львоўскага ўніверсітэта, па спецыяльнасці - настаўнік.

І. Калінец працавала метадыстам абласнога Дома народнай творчасці, настаўніцай, бібліятэкарам, выкладчыкам украінскай мовы і літаратуры ў Львоўскім політэхнічным інстытуце (цяпер Нацыянальны ўніверсітэт «Львоўская палітэхніка»).

У 1990 годзе І. Калінец абіралася дэпутатам Вярхоўнай Рады Украіны. З траўня 1990 працавала начальнікам Львоўскага абласнога ўпраўлення адукацыі. Праводзіла рэформу школьнай сістэмы ў напрамку украінізацыі школьнай сістэмы, у прыватнасці, па яе ініцыятыве было адменена вывучэнне рускай мовы ў пачатковай школе, скарочана колькасць рускіх школ і класаў Львова і вобласці, унесены адпаведныя змены ў навучальныя праграмы і іншае.

Ірына Ануфрыеўна Калінец памерла пасля працяглай хваробы ў 2012 годзе.
Гумянюк

**Гумянюк** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Марыя Васілеўна Гумянюк — украінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч
* Сяргей Гумянюк (нар. 1979) — украінскі валейбаліст.
* Юрый Ігаравіч Гумянюк — беларускі паэт, празаік
Марыя Васілеўна Гумянюк

**Марыя Васілеўна Гумянюк** (, народжаная Куземка; нар.  года, с. Буракіўка, Залешчыцкі раён, Цярнопальская вобласць, Украінская ССР) — украінскі дзяржаўны і грамадскі дзеяч, пісьменніца, дэпутат Вярхоўнай рады Украіны I склікання (199 −1994).

## Біяграфія 
Нарадзілася 26 лютага 1948 года ў сяле Буракоўка Залешчыцкага раёна Цярнопальскай вобласці ў сялянскай сям’і.

З 1967 года працавала ў сферы гандлю і бытавога абслугоўвання ў Цярнопальскай вобласці. З 1976 года была пазаштатным карэспандэнтам тэрнапольскай газеты «Равеснік».

З 1983 года пачала публікавацца ў газеце «Літаратурна Украіна» і часопісе «Савецкая жанчына» і ў абласной прэсе Цярнопальскай вобласці. З 1986 года была рэферэнтам таварыства «Веды» (г. Цярнопаль), з 1989 года — старшынёй Цярнопальскай абласной арганізацыі «Мемарыяла».

У 1988 годзе выйшла першая кніга Марыі Гумянюк «І жыць, і любіць». У 1990 годзе стала членам Саюза пісьменнікаў Украіны.

У 1990 годзе падчас першых альтэрнатыўных парламенцкіх выбараў ва Украінскай ССР была вылучана кандыдатам у народныя дэпутаты працоўным калектывам Цярнопальскага вытворчага аб’яднання «Арыён», 4 сакавіка 1990 года ў першым туры была абрана народным дэпутатам Вярхоўнага савета Украінскай ССР XII склікання (у далейшым — Вярхоўнай рады Украіны I склікання) ад Тэрнопальскай выбарчай акругі № 363 Тэрнопальскай вобласці, набрала 67,92 % галасоў сярод 6 кандыдатаў. У парламенце з’яўлялася членам камісіі па пытаннях культуры і духоўнага адраджэння, уваходзіла ў дэпутацкую групу «Народная рада». У тым жа годзе была абрана дэпутатам Тэрнопальскай абласной рады. Падтрымала разам з групай дэпутатаў Вярхоўнага савета УССР масавыя акцыі пратэсту на плошчы Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Кіеве ў кастрычніку 1990 года. Дэпутацкія паўнамоцтвы скончыліся 10 траўня 1994 года.
Бад-Эльстэр

**Бад-Эльстэр** () — горад у Германіі, курорт, размешчаны ў федэральнай зямлі Саксонія. Падпарадкаваны зямельнай дырэкцыі Хемніц. Уваходзіць у склад раёна Фогтланд. Насельніцтва — 3744 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 23,42 км². Афіцыйны код — 14 1 78050.

Катэгорыя:Гарады Саксоніі
Катэгорыя:Курорты Германіі
Фалькенштайн (Фогтланд)

**Фалькенштайн** () — горад у Германіі, у зямлі Саксонія. Падпарадкаваны зямельнай дырэкцыі Хемніц. Уваходзіць у склад раёна Фогтланд. Насельніцтва — 8700 чалавек (31 снежня 2010 года). Плошча — 31,05 км². Афіцыйны код — 14 1 78170.

Горад падзяляецца на 3 гарадскія раёны.

Катэгорыя:Гарады Саксоніі
Борна

**Борна** (, ) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Саксонія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Лейпцыг. Уваходзіць у склад раёна Лейпцыг.

Насельніцтва —  (на 31 кастрычніка 2019 года). Плошча 62,35 км². Афіцыйны код — 14 3 79 100.

Радзіма архітэктара Клеменса Тымэ (1861—1945).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Саксоніі
Бёлен (Саксонія)

**Бёлен** () — горад у Германіі, у зямлі Саксонія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Лейпцыг. Уваходзіць у склад раёна Лейпцыг. Насельніцтва — 6896 чалавек (2009). Плошча — 24,48 км². Афіцыйны код — 14 3 79 080.

Горад падзяляецца на 2 гарадскія раёны.

Катэгорыя:Гарады Саксоніі
Наталля Уцелеўна Арынбасарава

**Наталля Уцелеўна Арынбасарава** (; нар.  — савецкая і расійская актрыса казахскага і польскага паходжання; заслужаная артыстка РСФСР (1979), заслужаная артыстка Казахстана (1997), лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола (1978) і Дзяржаўнай прэміі СССР (1980), уладальніца Кубка Вольпі — вышэйшай індывідуальнай узнагароды Венецыянскага кінафестывалю (1966).

## Біяграфія 
Нарадзілася 24 верасня 1946 гады ў Маскве, дзе пазнаёміліся яе бацькі. Бацька — казах Уцеўле Турэмуратавіч, маці — полька Марыя Канстанцінаўна Канецпольская. Акрамя яе, у сям’і было чацвёра дзяцей — Юрый, Арсен, Таццяна і Міхаіл. Бацька ў той час вучыўся ў Ваеннай акадэміі ім. Фрунзэ. У дзяцінстве, падчас службы бацькі ў Туркменіі, убачыла фільм «Лебядзінае возера» і вырашыла стаць балерынай.

У 1956 годзе сям’я вярнулася ў Казахстан. У Алма-Аце Арынбасарава паступіла ў харэаграфічную школу, адтуль была накіравана ў Акадэмічнае харэаграфічнае вучылішча пры Вялікім тэатры, якое скончыла ў 1964 годзе[3].

У тым жа годзе была запрошана здымацца ў галоўнай ролі ў фільме Андрэя Міхалкова-Канчалоўскага паводле рамана Чынгіза Айтматава «Першы настаўнік». За гэтую ролю атрымала прыз Венецыянскага кінафестывалю «Залаты кубак Вольпі» 1966 года за лепшую жаночую ролю, абышоўшы Джэйн Фонду з фільмам Ражэ Вадзіма «Здабыча». Тады ж выйшла замуж за Андрэя Канчалоўскага. Шлюб, у якім нарадзіўся сын Ягор Канчалоўскі, працягнуўся 5 гадоў.

Паступіла ва УДІК, вучылася ў майстэрні Сяргея Герасімава і Тамары Макаравай і скончыла яго ў 1971 годзе. Шлюб распаўся ў 1969 годзе — Канчалоўскі хацеў з’ехаць за мяжу і ажаніўся з іншаземкай Вівіян Годэ.

Другі шлюб (1970) — з мастаком-пастаноўшчыкам і жывапісцам Мікалаем Двігубскім, які працаваў у фільмах Канчалоўскага. Ад гэтага шлюбу нарадзілася дачка Кацярына (1974), кінарэжысёр і пісьменніца. У 1980 годзе развялася — Дзвігубскі з’ехаў назад у Францыю.

Трэці шлюб (1982—1988) — з кінарэжысёрам Эльдорам Уразбаевым.

З 1971 года знаходзіцца ў трупе Тэатра-студыі кінаакцёра.

У 1999 годзе дыктавала дачцэ свае мемуары, у выніку выйшла кніга ўспамінаў «Месяцовыя дарогі».
Жыве Беларусь! (песня)

**Жыве Беларусь** — неафіцыйны гімн Рэспублікі Беларусь які быў напісаны ў 1990 годзе пасля прыняцця дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце Беларусі. Быў прапанаваны ў якасці дзяржаўнага гімна дэмакратычнай Беларусі, але гэты варыянт адпрэчыў Вярхоўны Савет. Аўтар слоў Леанід Пранчак, аўтар музыкі Васіль Раінчык.

Катэгорыя:Музычныя творы 1990 года
Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Песні на беларускай мове
Вуліца Дворышчы (Мінск)

**Вуліца Дворышчы** — вуліца ў мікрараёне Серабранка Ленінскага раёна Мінска. Працягласць 1,1 км. Узнікла на месцы аднайменнай вёскі, якая ўвайшла ў склад беларускай сталіцы.

## Славутасці 
* Пешаходны мост праз Свіслач, які звязвае Чыжоўку з Серабранкай;
* Сядзібная забудова былой вёскі Дворышча.

Дворышчы
Дворышчы
Кольдзіц

**Кольдзіц** () — горад у Германіі, у зямлі Саксонія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Лейпцыг. Уваходзіць у склад раёна Лейпцыг. Насельніцтва — 9370 чалавек (31 снежня 2010 года). Плошча — 33,50 км². Афіцыйны код — 14 3 83 070.

Горад падзяляецца на 3 гарадскія раёны.

Галоўнай славутасцю горада з’яўляецца замак Кольдзіц.

Катэгорыя:Гарады Саксоніі
Раксалана Андрэеўна Підласа

**Раксалана Андрэеўна Підласа** (; нар.  г., , Украіна) — украінскі эканаміст і грамадскі дзеяч. Народны дэпутат Украіны IX склікання. Кіраўнік Камітэта па пытаннях бюджэту Вярхоўнай Рады.

## Біяграфія 
Скончыла Кіеўскі нацыянальны эканамічны ўніверсітэт імя Вадзіма Гецьмана (факультэт міжнароднай эканомікі), Кіеўскую школу эканомікі (спецыяльнасць «Публічная палітыка і кіраванне»). У 2014 годзе прайшла стажыроўку ў Прадстаўніцтве Еўрапейскага Саюза ва Украіне.

З 2014 па 2015 год яна працавала ў Амерыканскай гандлёвай палаце ва Украіне.

З 2015 па 2016 год — праектны менеджэр Украінскага крызіснага медыя-цэнтра. З 2016 года працавала незалежным кансультантам і кіраўніком каманды камунікацый Міністэрства эканамічнага развіцця і гандлю.

З 2017 года была дарадцам Міністра эканамічнага развіцця і гандлю. У 2018 годзе Підласа ініцыявала стварэнне Нацыянальнай праграмы стажыровак у цэнтральных органах выканаўчай улады.

Акрамя украінскай, свабодна валодае англійскай і рускай мовамі.
Точка BY

**Точка BY** — рускамоўны беларускі інфармацыйны вэб-сайт, які атрымаў пасведчанне аб рэгістрацыі як СМІ 9.09.2022 г. Гэты сайт размяшчае публікацыі на палітычныя, эканамічныя, сацыяльныя тэмы, таксама піша пра тэхніку, турызм, здарэнні, адпачынак і спорт, пазбягаючы вострай крытыкі ўлады ці сацыяльна-палітычных праблем. Сайт стаў адзіным новым незалежным СМІ, зарэгістраваным падчас паслявыбарчага крызісу ў Беларусі. Разам з Onliner.by і Sputnik.by складае групу незалежных СМІ, якія дзякуючы памяркоўнай рэдакцыйнай палітыцы могуць бесперашкодна працаваць у Беларусі, атрымліваць каментарыі высокіх дзяржслужачых і адзначаць некаторыя сацыяльна-эканамічныя праблемы.

## Спасылкі 
* Сайт
* Тэлеграм-канал
* Старонка УКантакце
* Старонка Інстаграм
* Старонка ў Аднакласніках
* Група ў Viber
* Яндэкс Дзен

Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ
Катэгорыя:Руская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:2022 год у Беларусі
Святлана Валер’еўна Фаменка

**Святлана Валер’еўна Фаменка** (; нар.  г., , Украіна) — украінскі грамадска-палітычны дзеяч, выконвала абавязкі міністра культуры, моладзі і спорту (з 10 сакавіка 2020 г.).

## Біяграфія 
Святлана Фаменка нарадзілася 19 лістапада 1976 г. у Кіеве. Скончыла Кіеўскі ўніверсітэт імя Тараса Шаўчэнкі (1999, магістр; спецыяльнасць — «Рамана-германскія мовы і літаратура»), Нацыянальную акадэмію дзяржаўнага кіравання пры Прэзідэнце Украіны (2011, спецыяльнасць «Публічнае адміністраванне», спецыялізацыя «Еўрапейскае супрацоўніцтва»), аспірантуру НАДУ (2015).

## Грамадска-палітычная дзейнасць 
У 2004—2006 гадах дарадца генеральнага дырэктара Генеральнай дырэкцыі Кіеўскага гарадскога савета па абслугоўванні замежных прадстаўнікоў. З сакавіка 2007 года — галоўны спецыяліст, з 2008 года — начальнік аддзела міжнароднага супрацоўніцтва і еўрапейскай інтэграцыі Упраўлення міжнародных сувязей апарата ВА КМР (КМДА). З 2013 года — начальнік Упраўлення міжнароднага супрацоўніцтва Міністэрства культуры Украіны.

У жніўні-снежні 2014 года — намеснік Міністра культуры Украіны па пытаннях еўрапейскай інтэграцыі. З 2015 года — памочнік-кансультант народнага дэпутата Украіны Віктара Яленскага, намесніка старшыні Камітэта ВРУ па пытаннях культуры і духоўнасці. З красавіка 2016 года — Першы намеснік Міністра культуры Украіны.

Са студзеня 2020 года — намеснік Міністра культуры, моладзі і спорту Украіны па пытаннях еўрапейскай інтэграцыі. З 10 сакавіка 2020 года — часова выконваючая абавязкі міністра культуры, моладзі і спорту Украіны.
15-ы партызанскі полк

**15-ы партызанскі полк** — савецкае партызанскае падраздзяленне, створанае ў жніўні 1943 года на базе 15-га атрада. Дзейнічаў на акупіраванай тэрыторыі Прапойскага, Быхаўскага, Чавускага, Кармянскага, Клічаўскага і Бярэзінскага раёнаў. У кастрычніку 1943 года ў час прарыву блакады полк пацярпеў вялікія страты, выйшаў асобнымі групамі ў Клічаўскі раён, дзе быў перафарміраваны і папоўнены партызанамі 208-га і 425-га палкоў. 28 чэрвеня 1944 года полк (311 чалавек, 2 батальёны) злучыўся з Чырвонай Арміяй.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* А. С. Дзямідаў

### Камісар 
* І. П. Ніжнік

### Начальнікі штаба 
* І. І. Вішнеўскі;
* П. А. Віліткевіч

## Гісторыя 
Партызаны наносілі ўдары па камунікацыях у тыле 4-й і 9-й нямецкіх армій. У жніўні 1943 года падарвалі 8 эшалонаў, 46 аўтамашын. Летам 1943 года ў раёне чыгуначнай станцыі Верамейкі перабілі больш за 920 рэек, у чэрвені 1944 года каля станцыі Латва — больш за 170 рэек. У кастрычніку 1943 года вялі абарончыя баі ў Прапойскім і Быхаўскім раёнах. У складзе Клічаўскай ВАГ удзельнічалі ў разгроме апорнага пункта ў вёсцы Пагост Бярэзінскага раёна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Клаўдзія Герасімаўна Васіна

**Клаўдзія Герасімаўна Васіна** (, ,  — , ) — украінская артыстка балета, балетмайстар, педагог.

## Біяграфія 
Клаўдзія Васіна нарадзілася 15 (28) верасня 1909 года ў горадзе Санкт-Пецярбург.

У 1926 годзе скончыла Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча (клас Агрыпіны Ваганавай).

У 1926—1931 гадах — артыстка Харкаўскага тэатра оперы і балета, у 1932—1941 гадах — Кіеўскага тэатра оперы і балета імя Тараса Шаўчэнкі. Была вядучым выкладчыкам балетнай школы пры тэатры і ў Кіеўскім харэаграфічным вучылішчы.

Падчас вайны выступала ў складзе трупы эвакуіраванага ў Кіргізскую ССР Тэатра музычнай камедыі імя Сталіна. У 1943—1945 гадах была галоўным балетмайстрам і педагогам-рэпетытарам Сталінскага тэатра оперы і балета, дзе ў 1945 годзе паставіла сцэну «Вальпургіева ноч» з оперы «Фаўст» Ш. Гуно і балета «Шчаўкунок» П. Чайкоўскага, а таксама заснавала харэаграфічную школу.

З 1945 года была педагогам-рэпетытарам Львоўскага тэатра оперы і балета імя Івана Франко, адначасова са жніўня 1957 года па жнівень 1960 года была першым дырэктарам .

З 1960 па 1973 гады была педагогам-рэпетытарам Адэскага тэатра оперы і балета, дзе паставіла танцы ў операх «Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага і «Рыгалета» Дж. Вердзі. Яе вучаніцамі былі Алена Гарчакова, Наталля Слабадзян і іншыя.

Памерла 3 лістапада 1993 года ў Адэсе.

## Творчасць 
Сярод яе вядомых партый — Любіна («» ), Адэта-Адылія («Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага), Эсмеральда («Эсмеральда» Ц. Пуні), Медора («Карсар» А. Адана), Ніна («Маскарад» Э. Аванесяна паводле А. Хачатурана), П’ерэта («Горад з Тасканы» ).

## Літаратура 
* Митці України : Енциклопедичний довідник / упоряд. : М. Г. Лабінський, В. С. Мурза; за ред. А. В. Кудрицького. — К. : «Українська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1992. — С. 106. — ISBN 5-88500-042-5. [Архівовано з першоджерела 12 вересня 2022.];
* Туркевич В. Д. Васіна Клавдія Герасимівна // Енциклопедія сучасної України / ред. кол.: І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ. — К. : Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2001­-2022. — ISBN 966-02-2074-X.

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета Украіны
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Вучаніцы Агрыпіны Ваганавай
Мікалай Васільевіч Стас

**Мікалай Васільевіч Стас** (нар. 20 мая 1944) — беларускі дызайнер і мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 мая 1944 года ў сяле Дзмітраўка, Адэская вобласць, Украіна.

У 1973 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут па спецыяльнасці «інтэр’ер і абсталяванне». Быў вучнем у А. В. Чарнышова і П. А. Семчанка.

У 1970-х працаваў у Навукова-даследчым інстытуце тэхнічнай эстэтыкі.

У 1982 супрацоўнічаў з ВІА «Песняры». Займаўся сцэнаграфіяй, распрацоўкай сцэнічных касцюмаў і фірменнай графікі.

У 2002 годзе перамог у конкурсе на дызайн лагатыпа тэлеканала АНТ і зрабіў для яго фірменны стыль. Аўтар фірменнага стыля завода «Гарызонт», «Беларускага цэнтра моды» і брэнда «Мілавіца».

Член Беларускага саюза дызайнераў з 1987 года.

Жыве і працуе ў аграгарадку Слабодка, Беларусь.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* https://braslawby2021.github.io/novosti/nikolay-stas.html
* https://artchive.ru/artists/66541~Nikolaj_Vasil'evich_Stas/biography 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Адэскай вобласці
Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Анастасія Леанідаўна Хаванская

**Анастасія Леанідаўна Хаванская** (нар. , Віцебск, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
У 2004 годзе выступала за віцебскі «Універсітэт» . У 2009 годзе трапіла ў спіс 22 лепшых футбалістак Беларусі.

У 2011 годзе перайшла ў расійскі клуб «Кубаначка» (Краснадар). У сезоне 2012/13 іграла за «Данчанку» (Азоў), дзе была асноўным гульцом і правяла 18 матчаў. У 2015 годзе на час вярнулася ў Беларусь і правяла сезон у клубе «Надзея-Дняпро» (Магілёў), згуляўшы 12 матчаў і забіўшы 1 гол.

## Крыніцы 
## Літаратура 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-2005 Перм
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мардовачка Саранск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Данчанка Азоў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Універсітэт Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Кубаначка Краснадар
Сезон 2004 ЖФК Універсітэт-Дзвіна Віцебск

У 2004 годзе жаночы футбольны клуб «Універсітэт-Дзвіна» з Віцебска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2004 (1 месца),
* Кубак Беларусі 2004 (Невядома).

## Склад каманды 
* Іна Бацяноўская
* Ірына Мікалаева
* Вольга Пякарская
* Наталля Глядко
* Ірына Траццякова
* Анастасія Хаванская
* Ірына Ігараўна Чукісава
* Анастасія Літвінава
* Кацярына Жукава (капітан)
* Таццяна Кісялёва
* Аліна Васільева
* Ірына Зямерава
* Наталля Канашонак
* Вольга Волкава
* Юлія Яўсеева
* Алена Бузінова
* Марыя Лушчынская
* Святлана Мілашэўская
* Марына Жулева
* Анастасія Лушчынская
* Барысенка

## Літаратура 
* Михаленя А. Вперед и с песней! // Все о футболе. — 2004. — 1 июля (№ 21 (267)). — С. 10.
* Плысов В. Нокдаун для хозяев // Все о футболе. — 2004. — 8 июня (№ 22 (268)). — С. 12.
* Михаленя А. Могилевчанки вне конкуренции // Все о футболе. — 2004. — 15 июня (№ 23 (269)). — С. 9.
* Михаленя А., Плысов В. Неман мельче Двины, а Буг — Днепра… // Все о футболе. — 2004. — 22 июня (№ 24 (270)). — С. 15.
* Краснов В. «Надежда-Лифтмаш»: разница мячей — 50-0 // Всё о футболе. — 2004. — 29 июня (№ 25 (271)). — С. 14.

2004
Універсітэт Віцебск
Катэгорыя:2004 год у Віцебску
Катэгорыя:Чэмпіёнскія сезоны паводле жаночых футбольных клубаў Беларусі
Інфлюэнсер

**Інфлюэнсер** (ад  — «уплыў») у сацыяльных сетках — карыстальнік (блогер), які мае шырокую і лаяльную аўдыторыю.

Важныя абедзве ўласцівасці: *інфлюэнсерам* называюць менавіта такога карыстальніка (блогера), публікацыі якога аказваюць прыкметны уплыў на падпісчыкаў. Паняцце цесна пераклікаецца з тэрмінам лідар меркаванняў, прапанаваным Эліху Кацам і Полам Лазарсфельдам у кнізе «Асабісты ўплыў» (1957 год).

З распаўсюджваннем мікраблогаў, асабліва ў сацыяльных сетках Instagram і Facebook, у многіх карыстальнікаў (блогераў) з адносна невялікай аўдыторыяй пачало з’яўляцца лаяльнае ядро. Давер (і схільнасць ўплыву) пачалі выяўляцца ў адносінах да такіх карыстальнікаў (блогераў) не з прычыны іх публічнай вядомасці, а на аснове публікаванага імі інфармацыйнага матэрыялу (кантэнту). Мікракарыстальнікі (мікраінфлюэнсеры) часта прыцягваюцца для маркетынгавых кампаній у сацсетках як малым бізнесам, так і буйнымі кампаніямі. У прыватнасці, валодаючы невялікай, але лаяльнай аўдыторыяй, яны могуць быць добрымі адвакатамі брэнда.

Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
Спіс самых высокіх людзей

, самы высокі правераны чалавек, з бацькам сярэдняга росту.]]
Гэта **спіс самых высокіх людзей**, правераных Кнігай рэкордаў Гінэса або іншымі надзейнымі крыніцамі.

Згодна з Кнігай рэкордаў Гінэса, самым высокім чалавекам у  быў Роберт Уодлаў з ЗША (1918—1940), які меў 272 см. Ён прыцягнуў увагу сродкаў масавай інфармацыі ў 1939 годзе, калі быў прызнаны самым высокім чалавекам у свеце, пабіўшы рэкорд , дасягнуўшы вышыні 267 см.

Ёсць паведамленні пра нават больш высокіх людзей, але большасць такіх сцвярджэнняў неправераныя або памылковыя. Пра знаходкі гіганцкіх чалавечых шкілетаў паведамлялася з часоў антычнасці. Першапачаткова лічылася, што гэтыя косці належаць міфічным гігантам, але пазней былі ідэнтыфікаваныя як перабольшаныя астанкі дагістарычных жывёл, звычайна кітоў або сланоў. Рэгулярныя паведамленні ў амерыканскіх газетах у XVIII і XIX стагоддзях пра гіганцкія чалавечыя шкілеты маглі натхніць справу аб *«скамянелым»* , вядомай археалагічнай містыфікацыі.

## Мужчыны 
## Жанчыны 
## Гл. таксама 
* Волат
* Гігантызм
* Галіяф
* 
* 
* 
* Спіс самых цяжкіх людзей у свеце
* Спіс правераных самых нізкіх людзей
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Спісы асоб
Катэгорыя:Сусветныя рэкорды
Катэгорыя:Антрапаметрыя
Святлана Самуілаўна Фабрыкант

**Святлана Самуілаўна Фабрыкант** () — украінская журналістка і тэлевядучая, народны дэпутат Вярхоўнай Рады Украіны VII склікання. Былы гулец каманды Вышэйшай лігі КВЗ «Адэскія джэнтльмены», двойчы чэмпіён Клуба.

## Біяграфія 
У 1984 годзе скончыла адэскую сярэднюю школу № 24 і паступіла ў Адэскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Мечнікава, які не скончыла. Прымала актыўную ролю ў жыцці ВНУ. З 1986 года стала адным з членаў каманды КВЗ АДУ «Адэскія джэнтльмены». Каманда станавілася двойчы чэмпіёнам Савецкага Саюза па КВЗ, у сезонах 1986/1987 і 1990.

У 2009 годзе стала кіраўніком Адэскай абласной арганізацыі партыі «Моцная Украіна». У 2012 годзе прайшла ў Вярхоўную Раду Украіны па спісе Партыі рэгіёнаў (нумар 25 у спісе).

У 2021—2022 гадах — першы намеснік старшыні Адэскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі.

## Крыніцы
Маргарыта Віталеўна Шол

**Маргарыта Вітальеўна Шол** (; нар.  года, , Данецкая вобласць) — украінскі палітык.
Народны дэпутат Украіны IX склікання.

## Біяграфія 
Скончыла эканамічны факультэт Прыазаўскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта. Шол працавала бухгалтарам у МКВ «Украінскі інстытут сталёвых канструкцый імя В. Шыманоўскага».

Давераная асоба кандыдата ў Прэзідэнты Украіны Уладзіміра Зяленскага на выбарах 2019 года.

Кандыдат у народныя дэпутаты ад партыі «Слуга народа» на парламенцкіх выбарах 2019 года, № 107 у спісе. На час выбараў: часова не працуе, беспартыйная. Член Камітэта Вярхоўнай Рады па пытаннях аграрнай і зямельнай палітыкі, старшыня падкамітэта па пытаннях развіцця базавых галін у аграпрамысловым комплексе.

Намеснік сустаршыні групы па міжпарламенцкіх сувязях з Латвійскай Рэспублікай.
Вера Цімафееўна Шалудчанка

**Вера Цімафееўна Шалудчанка** (; нар. , , Чудніўскі раён, Жытомірская вобласць, УССР) — гарадскі кіраўнік горада Жытомір у перыяд з 9 красавіка 2006 года па 9 лістапада 2010 года.

## Біяграфія 
Нарадзілася 23 мая 1952 года ў горадзе Чудніве Жытомірскай вобласці.

У 1969 годзе скончыла Чудноўскую сярэднюю школу з адзнакай. У гэты ж год паступіла на хіміка-тэхналагічны факультэт Кіеўскага інстытута лёгкай прамысловасці. У 1974 годзе скончыла навучанне ў гэтым універсітэт і атрымала кваліфікацыю «інжынер хімік-тэхнолаг».

Пасля заканчэння ўніверсітэта ў 1974 годзе ўладкавалася на працу на завод «Хімвалакно» (г. Жытомір). Працавала начальнікам змены, начальнікам цэха, намеснікам начальніка вытворчасці Жытомірскага завода «Хімвалакно». На гэтай пасадзе яна Шалудчанка заставалася да 1995 года.

У 1995 годзе яна стала галоўным інжынерам кампаніі СП «Жытомір-Полісакс» (Жытомірскі завод хімічнага валакна), праз чатыры гады стала дырэктарам кампаніі. У гэтай пасадзе працавала аж да абрання гарадскім кіраўніком Жытоміра ў 2006 годзе.

З 9 красавіка 2006 года па 9 лістапада 2010 года — гарадскі кіраўнік горада Жытоміра.
Цвёніц

**Цвёніц** () — горад у Германіі, у зямлі Саксонія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Хемніц. Уваходзіць у склад раёна Рудныя Горы. Насельніцтва —  (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 52,74 км². Афіцыйны код — 14 1 88 260. Горад падзяляецца на 7 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Саксоніі
Чопау

**Чо́пау** () — горад у Германіі, размешчаны ў зямлі Саксонія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Хемніц. Уваходзіць у склад раёна Рудныя Горы. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Чопау. Насельніцтва —  (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 22,90 км². Афіцыйны код — 14 1 81420.

Вядомы заводам Motorradwerk Zschopau, які вырабляў да 2008 года матацыклы маркі MZ.

Катэгорыя:Гарады Саксоніі
Ольбернгау

**Ольбернгау** () — горад у Германіі, у зямлі Саксонія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Хемніц. Уваходзіць у склад раёна Рудныя Горы. Знаходзіцца на рацэ Флёа прыкладна за 25 км на ўсход ад горада Аннаберг-Бухгольц. Ёсць чыгуначная станцыя.

Упершыню згадваецца ў 1434 годзе. Насельніцтва — 9233 чалавек (на 31 снежня 2015 года). Плошча — 70,41 км². Афіцыйны код раёна 14 1 81280.

У горадзе нарадзіўся музыказнавец і дырыжор Герман Крэчмар (1848—1924).

Катэгорыя:Гарады Саксоніі
Іна Сцяпанаўна Шаўчэнка

**Іна Сцяпанаўна Шаўчэнка** (, нар.  г., ) — украінская феміністка, актывістка. Адна з лідараў міжнароднага жаночага руху FEMEN, якія часта з’яўляюцца топлес на сваіх пратэстных акцыях супраць патрыярхату, дыктатуры, рэлігіі і сэкс-індустрыі. Яна была лідарам групы з трох актывістак FEMEN, якіх, паводле заяў СМІ, выкраў і пагражаў КДБ Беларусі ў 2011 годзе, звярнула на сябе ўвагу ва Украіне, калі спілавала бензапілой чатырохметровы крыж у цэнтры Кіева ў 2012 годзе.

У 2013 годзе Шаўчэнка атрымала прытулак у Францыі, у цяперашні час працягвае сваю пратэстную дзейнасць, узначальваючы FEMEN France, якую яна стварыла ў Парыжы.