Рэчыцкая шляхта

**Шляхта Рэчыцкага павета** — сукупнасць шляхецкіх родаў, якія пражывалі і валодалі маёнткамі на тэрыторыі Рэчыцкага павета Мінскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага ў XVI–XVIII стагоддзях. Павет ахопліваў тэрыторыю на паўднёвым усходзе ВКЛ — ад Бабруйска да Гомеля — і быў створаны ў выніку адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 1565–1566 гадоў. У XVIII стагоддзі ў павеце было зафіксавана каля 180 шляхецкіх родаў і 68 маёнткаў. Паводле спісу 1816 года, у павеце налічвалася 553 асобы шляхты, з іх 290 чыншавых, 254 служачых пры дварах і 9 аколічных. Указам Аўгуста III ад 15 ліпеня 1734 года Рэчыца і Рэчыцкае старасцтва перайшлі ва ўладанне князёў Радзівілаў. Апошнім рэчыцкім старастам быў А. Радзівіл (да 1793).

16 красавіка 1764 года — у той самы дзень, што і Генеральная канфедэрацыя ВКЛ у Вільні — мясцовая шляхта стварыла канфедэрацыю на чале з Халецкім (55 подпісаў). Наступныя соймікі паказалі нарастанне падтрымкі: канфедэрацкі (94), далучэнне да Генеральнай канфедэрацыі (119), інструкцыя на элекцыйны сойм (143), інструкцыя на каранацыйны сойм (179 подпісаў). Аснову групоўкі Фаміліі складалі роды **Халецкіх**, **Прушаноўскіх** і **Кяльчэўскіх**; аснову радзівілаўскай — гродскія ўраднікі **Дзерналовічы** і **Фашчы**, а таксама **Юдыцкія** і **Маліноўскі**. Каптуровы суд Фаміліі асудзіў Юзафа Юдыцкага да смяротнага пакарання; яго расстралялі ў Рагачове пры садзеянні расійскіх войскаў:
* **1772** — Першы падзел. Усходняя частка павета адышла да Расійскай імперыі; стараста Рэчыцкі з роду Радзівілаў адмовіўся ад прысягі і яго маёнткі былі секвестраваны.
* **1793** — Другі падзел. Павет скасаваны, тэрыторыя падзелена паміж Мінскай, Магілёўскай і Чарнігаўскай губернямі.
* **1794–1795** — Паўстанне Касцюшкі. Канфіскавана 26 маёнткаў (36 080 сялянскіх душ).
* **1830–1831** — Лістападаўскае паўстанне. Канфіскавана 115 маёнткаў (38 544 сялян). Маёнткаў пазбавіліся Радзівілы, Сапегі і Чартарыскія.

На сойміку 6 лютага 1706 года (у часы Станіслава Ляшчынскага) было пададзена 118 галасоў за дэпутата ў Трыбунал; заседанні суправаджаліся ўзброенымі інцыдэнтамі з боку Красінскіх.

### Павятовыя ўрады 
Соймікавым жыццём у павеце кіраваў падкаморы — дырэктар сойміка. Намінацыі на павятовыя ўрады афармляліся каралеўскімі прывілеямі і запісваліся ў кнігі Метрыкі ВКЛ.

## Рэлігійнае жыццё 
У XVII–XVIII стагоддзях мясцовая шляхта масава пераходзіла ў каталіцызм: пасля ўпадку рэфармацыі ні праваслаўе, ні унія (трактаваная як «мужыцкая вера») не прываблівалі шляхту, якая аддавала перавагу лацінскаму абраду як пануючаму дзяржаўнаму веравызнанню.

На тэрыторыі Рэчыцкага павета дзейнічалі дамініканскі кляштар у Рэчыцы, бернардынскі кляштар у Юрэвічах, а таксама езуіцкая парафія ў Юрэвічах. У Бабруйскім дэканаце ў 1772 годзе налічвалася 13 манаскіх сядзібаў.

Пасля стварэння Мінскай дыяцэзіі ў 1798 годзе тэрыторыя былога Рэчыцкага павета была падзелена паміж Рэчыцкім і Бабруйскім дэканатамі.

Пасля Паўстання 1863–64 гг. на тэрыторыі былога павета была скасавана большасць каталіцкіх установаў. У Рэчыцкім павеце засталася толькі парафія Юрэвічы (былая езуіцкая); філіі ў Заспе, Бярозаўцы, Брагіне і Хойніках (з магіламі Прозараў і вялікага абознага літоўскага Прозара), а таксама капліца ў Глінішчы. У Бабруйскім павеце засталіся капліцы ў Амельне, Яніне, Добасні, Ясным Лесе, Даманаўшчыне, Ксаверполі, Радуцічах, Завалочыцах, Дворцы, Устэрках і Барысаўшчыне.

## Атэстацыі і вывады шляхты Рэчыцкага павета 
У кнігах земскага і гродскага судоў Рэчыцкага павета захаваліся шматлікія атэстацыі і генеалагічныя выводы мясцовай шляхты. **Атэстацыі** — калектыўныя засведчанні шляхецкай родавітасці, часам з апісаннем герба. **Выводы** — больш абшырныя генеалагічныя роспісы з указаннем герба і крыніц паходжання роду.

Паводле ўказа ад 13 верасня 1772 г. пасля Першага падзелу, шляхта Усходняй Беларусі павінна была прадставіць звесткі пра сябе, і толькі пасля гэтага было дазволена выбіраць маршалкаў. Першыя выбары ва Усходняй Беларусі згадваюцца ў 1777 г.

Даравальная грамата дваранству 1785 г. стварыла дваранскія карпарацыі і на губернскім узроўні — Дваранскія дэпутацкія сходы, з пасадамі губернскіх прадвадзіцеляў дваранства. Аднак з часам гэтая пасада ўсё больш страчвала сваю самакіравальную прыроду. Указам Мікалая I ад 6 снежня 1831 г. служба па дваранскіх выбарах фактычна набыла статус дзяржаўнай: губернскага прадвадзіцеля зацвярджаў асабіста манарх, а павятовага — губернатар. Пасля Паўстання 1863–64 гг. у заходніх губернях дваранскія выбары былі цалкам забаронены, і прадвадзіцелі дваранства пачалі прызначацца ўрадам. Тым самым была канчаткова знішчана традыцыя выбарнага шляхецкага самакіравання, якая існавала ў Рэчыцкім павеце на працягу стагоддзяў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Шляхта Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Рэчыцкі павет
Катэгорыя:Менскае ваяводства
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі
Катэгорыя:Шляхецкія роды