open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Колін Рэнфру

**Эндру Колін Рэнфру**, барон **Рэнфру Каймстхорн** (; нар. 25 ліпеня 1937 г.) — брытанскі палітык і археолаг, стваральнік анаталійскай гіпотэзы прарадзімы індаеўрапейцаў.

## Біяграфія 
Сярэднюю адукацыю атрымаў у школе Сент-Олбанс. У 1956 — 1958 гг. служыў у ВПС Вялікабрытаніі. У 1962 г. скончыў Кембрыджскі ўніверсітэт, дзе вывучаў натуральныя навукі і антрапалогію. З 1965 г. працаваў у Шэфілдскім універсітэце. З 1972 г. — у Саўтгемптанскім ўніверсітэце. З 1981 г. — у Кембрыджскім ўніверсітэце. Пасля выхада на пенсію ў 1990 г. стаў дырэктарам у заснаваным ім інстытуце археалагічных даследаванняў Мак-Дональда. У нашы дні займае ў ім пасаду старэйшага навуковага супрацоўніка. 

З 1980 г. чалец Брытанскай акадэміі. 

## Навука 
Колін Рэнфру знакаміты сваімі працамі па ўкараненню і ўдасканаленню радыёкарбоннага метада датавання ў археалогіі. Арганізоўваў і ўзначальваў раскопкі ў Грэцыі і на Аркнейскіх астравах. 

Падчас раскопак пазнаёміўся з Марыяй Гімбутас. У 1987 г. выступіў з абвяржэннем яе курганнай гіпотэзы паходжання індаеўрапейцаў і сфармуляваў альтэрнатыўную анаталійскую гіпотэзу. 

Выступае за стварэнне такой галіны даследаванняў, як *нейраархеалогія*, што павінна вывучаць кагнітыўныя асаблівасці носьбітаў старажытных культур. Паводле думак Коліна Рэнфру, археалагічныя артэфакты адлюстроўваюць менталітэт людзей папярэдніх эпох.

## Палітыка 
Чалец кансерватыўнай партыі Вялікабрытаніі. У 1968 г. няўдала балатаваўся ў парламент. У 1991 г. атрымаў тытул барона, пажыццёвага пэра з правам уваходу ў палату лордаў. 

## Спасылкі 
* Prof Lord Colin Renfrew ScD FBA — Department of Archaeology
* Colin Renfrew — Balzan Prize Prehistoric Archaeology
* Colin Renfrew — Open Library

Катэгорыя:Індаеўрапеісты
Катэгорыя:Археолагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Вучоныя Кембрыджскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Мовазнаўцы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Антыквары Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Кансерватыўнай партыі Вялікабрытаніі
Шасціпсалмоўе

**Шасціпсалмоўе** (ад ,  — *шэсць* і  *псалом*; у богаслужбовых кнігах — «Гексапсалмы») — шэсць псалмоў, якія ў хрысціянскім набажэнстве з’яўляюцца неадменнай часткай ютрані:
* Псалом 3
* Псалом 37
* Псалом 62
* Псалом 87
* Псалом 102
* Псалом 142

У гэтых псалмах адлюстроўваюцца небяспекі, якія пагражаюць людзям, і выказваецца спадзяванне на Божую міласэрнасць.
## Літаратура 
* 
* *Скабалланович М*. Шестопсалмие // Толковый Типикон: объяснительное изложение Типикона с историческим введением. — К.: Тип. Ун-та св. Владимира, 1910. — Вып. 1. — XIV, 494 с.; вып. 2. — 1913. — XIV, 336 с.; вып. 3. — 1915. — 78, II с.
* *Афанасий (Сахаров).* О шестопсалмии // Журнал Московской Патриархии. — 1957. — № 1.

## Гл. таксама 
* Набажэнства
* Ютрань

## Спасылкі 
* Ютрань штодзённая — Шэсьць псалмаў і малітвы сьвятара  (пераклад Аляксандра Надсана)

Катэгорыя:Хрысціянскае набажэнства
Катэгорыя:Псалмы
Іосіф Уладзіміравіч Скурко

**Іосіф Уладзіміравіч Скурко́** ( — ) — беларускі паэт, драматург, перакладчык. Псеўданімы **Язэп**, **Бяроста**.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Пількаўшчына Пастаўскага павета Віленскага ваяводства (зараз у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі). 1956 годзе скончыў сярэднюю школу № 2 у Паставах і застаўся ў ёй працаваць піянерважатым. У 1957 годзе бы прызваны на службу ў Савецкую Армію. Пасля звальнення са службы ў 1960 годзе паступіў на вучобу на філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які скончыў у 1965 годзе. У 1965—1967 гадах працаваў у Цэнтральным камітэце ЛКСМБ. У 1967—1971 гадах — дырэктар Бюро міжнароднага маладзёжнага турызму «Спадарожнік», у 1971—1974 гадах — рэферэнт у апараце Савета Міністраў БССР. З 1974 года І. У. Скурко ў у Дзяржаўным камітэце БССР па тэлебачанні і радыё — палітычны аглядальнік, каментатар, загадчык адзела, намеснік галоўнага рэдактара Галоўнай рэдакцыі літаратурна-драматычных праграм Беларускага тэлебачання.

## Творчасць 
Вершы пачаў пісаць у час вучобы ў школе. Друкаваўся з 1962 года (верш «Нас, вёска родная, страчай» у «Настаўніцкай газеце»). Вершы друкаваліся ў зборніках «Дзень паэзіі-71, 75, 78», «Універсітэт паэтычны», «Адданасць», «Люблю будзённы дзень», «Заўсёды з Леніным», часопісах «Беларусь», «Полымя», «Маладосць», «Работніца і сялянка», «Бярозка», газетах «Звязда», «Чырвоная змена», «Літаратура і мастацтва», «Вячэрні Мінск», «Сельская газета». Першы зборнік паэта «Бацькоўскі парог» выйшаў у 1973 годзе. У 1990 годзе быў выдадзены зборнік «Весніцы». Аўтар сцэнарыя дакументальнага фільма «Драўгістэ — Дружба», знятага на кінастудыі «Беларусьфільм». Пераклаў на беларускую мову асобныя творы Б. Бокава, Б. Кежуна, А. Твардоўскага, К. Шавялёвай, М. Нагнібеды, К. Галчынскага. Многія творы І. У. Скурко пакладзены кампазітарамі на музыку і сталі папулярнымі песнямі. Сярод найбольш вядомых — «Святло тваіх вачэй» (музыка У. Будніка), «Свіцязянка», (музыка К. Цесакова), «Бацькоўскі парог», «Верасы» (музыка І. Лучанка).

Член Саюза пісьменнікаў БССР з 1986 года.

## Літаратура 
* 
* Беларускія пісьменнікі: біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. — Мінск, 1995. — Т. 5. — С. 375.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты-песеннікі СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты-песеннікі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на беларускую мову
Катэгорыя:Драматургі СССР
Катэгорыя:Драматургі Беларусі
Ан-26

**Ан-26** — савецкі ваенна-транспартны самалёт, распрацаваны ў КБ Антонаў, мадыфікацыя зыходнай мадэлі Ан-24. Ан-26 абсталяваны двума турбавінтавымі рухавікамі АІ-24ВТ і адным дадатковым рэактыўным РУ-19А-300, усталяваным у правай гандоле асноўнага рухавіка. Дзякуючы вялікай шырыні праёму грузавога люка (2,4 м) і ўстаноўцы спецыяльнай трап-створкі магчыма зручная пагрузка як з зямлі, так і з кузава аўтамабіля, што значна паскарае і палягчае пагрузачна-разгрузачныя работы. Самы шматлікі самалёт свайго класа.

У Кітаі быў распрацаваны і выпускаецца Xian Y-7, створаны на базе АН-26.

## Катастрофы і здарэнні 
Па стане на 2 лістапада 2021 года ў агульнай складанасці ў выніку катастроф і сур’ёзных аварый былі страчаныя 172 самалёты Ан-2. Ан-26 спрабавалі сагнаць два разы, пры гэтым ніхто не загінуў. Усяго ў гэтых здарэннях загінулі 1507 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* А. С. Альбац, В. Г. Бабий, А. В. Баркар и др. Самолёт Ан-26, Техническое описание / А. Я. Белолипецкий. — 2-е изд. — Москва: Авиаэкспорт, 1970. — 302 с. — (Книга 2, Конструкция самолёта).
* А. А. Комаров, В. П. Рычка, П. Н. Мамошин. Устройство и лётная эксплуатация самолёта Ан-26 / Г. Д. Журавлёва. — Москва: Транспорт, 1987. — 189 с. — 14 000 экз.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Самалёты Антонава
Рабер Дэланэ

**Рабе́р Дэланэ** (фр.: Robert Delaunay; ,  — , ) — французскі мастак, адзін з заснавальнікаў (разам са сваёй жонкай — Соняй Дэланэ) новага арт-стылю — «арфізму».

## Біяграфія 
]]
Нарадзіўся 12 красавіка 1885 годзе ў Парыжы. Cын Джорджа Дэланэ і графіні Берт Фелісі дэ Роўз.

Калі ён быў дзіцем, бацькі развяліся, і выхаваннем займалася сястра яго маці Мары і яе муж Чарлз Дамур. У 1904 годзе даў шэсць работ Салону Незалежных. Ён адправіўся ў Брэтань, дзе знаходзіўся пад уплывам Школы Понт-Авена. Пасля службы ў войску пазнаёміўся ў 1908 годзе з Соняй Тэрк, якая прыехала з Адэсы, у 1910 годзе яны пажаніліся. У 1908 годзе Дэланэ становіцца членам групы «Залатое сячэнне». У 1911 годзе ён удзельнічае ў выставе групы «Сіні вершнік» у Мюнхене. Гады Першай сусветнай вайны Дэланэ правялі ў Іспаніі і Партугаліі, у 1921 годзе вярнуліся ў Парыж. У 1937 годзе Рабер і Соня Дэланэ разам удзельнічалі ў афармленні Парыжскай Сусветнай выстаўкі 1937 года.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ён схаваўся ў Аверні, але быў ужо цяжка хворы і неўзабаве памёр ад раку.

Сын Рабера і Соні — Шарль Дэланэ (1911—1988) быў прапагандыстам і гісторыкам джаза.

## Ушанаванне памяці 
* У Парыжы на доме № 16 на вуліцы Святога Сымона, дзе жылі мастакі Рабер і Соня Дэланэ, усталявана мемарыяльная дошка.

## Спасылкі
Понт-Авен

**Понт-Авен** () — камуна на паўночным захадзе Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Брэтань, дэпартамент Фіністэр, акруга Кемпер, кантон Маэлан-сюр-Мер. Размешчана гістарычнай вобласці Карнуай за 33 км на паўднёвы ўсход ад Кемпера і за 85 км на захад ад Вана, за 6 км ад нацыянальнай аўтамагістралі N165, у месцы ўпадзення ракі Авен у Атлантычны акіян.

## Гісторыя і культура 
Пачынаючы з 1886 года ў Понт-Авене ўтварылася і працавала мастацкая група на чале з Полем Гагенам і Эмілем Бернарам. Тут склалася школа Понт-Авена, імпрэсіянізм развіўся ў сінтэтызм.

Сярод галоўных славутасцей — дальмен Нізо і Музей выяўленчага мастацтва.

Катэгорыя:Камуны дэпартамента Фіністэр
Шарль Лаваль

**Шарль Лаваль** (франц. Charles Laval, ,  — , там жа) — французскі жывапісец, звязаны з рухам сінтэтызму (постімпрэсіянізм) і «школай Понт-Авена».

## Біяграфія 
Шарль Лаваль нарадзіўся ў Парыжы, маці — полька, бацька — француз, па прафесіі архітэктар. Вучань Леона Бана і Фернана Кармона, Лаваль пасылаў свой букалічны пейзаж «Сельскі двор у Барбізоне» (Cour de ferme à Barbizon) на салон 1880 года. Удзельнічаў у салоне 1883 гады. Сярод яго таварышаў па мастацкай студыі былі Тулуз-Латрэк, Эміль Бернар і Луі Анкетэн.

### Сустрэча з Гагенам 
Поль Гаген і Лаваль сустрэліся ў пансіёне мадам Глаанек у Понт-Авене ў 1886 годзе і сталі сябрамі.

У пошуках экзотыкі, якая магла б ім даць ключ да «іншага» мастацтва, Гаген і Лаваль у 1887 годзе адправіліся ў Панаму. Каб падзарабіць, Лаваль напісаў некалькі акадэмічных партрэтаў, выкарыстоўваючы свой досвед, атрыманы ў атэлье Леона Бана (усе страчаны). Серыя няўдач вымусілі Лаваля і Гагена пакінуць мацярык і з’ехаць на Марцініку.
Шарль Філіжэ

**Шарль Філіжэ** (фр.: Charles Filiger; , Тан, Эльзас — , Плугастэль, Брэтань) — французскі мастак.

## Біяграфія 
Шарль Філіжэ нарадзіўся ў багатай сям’і, яго бацьку належала папяровая фабрыка. У 1886 годзе Ш. Філіжэ паступае для навучання ў Парыжы ў мастацкую акадэмію Каларосі. У 1889 і 1890 гадах выстаўляе свае працы ў Салоне Незалежных. Мастак належаў да школы Понт-Авен і знаходзіўся пад творчым уплывам такіх майстроў, як Поль Гаген і Поль Серузье, аднак пазней яго работы будуць класіфікаваны як сімвалісцкія.

У сваіх працах Філіжэ часта выкарыстоўваў рэлігійныя і міфалагічныя матывы (напрыклад, «Хрыстос з анёламі» (1892)) і быў блізкі да твораў Марыса Дэні.

Філіжэ быў нанова адкрыты ў 1948 годзе Андрэ Брэтонам, які назваў яго сюррэалістам і набыў некалькі яго карцін. Працы Філіжэ цяпер знаходзіцца ў парыжскім Луўры, Музеі прыгожых мастацтваў Рэна, Музеі сучаснага мастацтва ў Страсбургу і Музеі прыгожых мастацтваў Пон-Авена.
Лаваль

**Лаваль** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* П’ер Лаваль — французскі палітык-сацыяліст
* Шарль Лаваль — французскі мастак

## Тапонім 
* Лаваль (Квебек)
Тан (горад)

**Тан** (, ) — горад і камуна на паўночным усходзе Францыі, у рэгіёне Гранд-Эст (былы Эльзас — Шампань — Ардэны — Латарынгія), дэпартамент Верхні Рэйн, акруга Тан — Гебвілер, кантон Сернэ. Да сакавіка 2015 года камуна з’яўлялася адміністрацыйным цэнтрам аднайменнага скасаванага кантона і акругі.

Катэгорыя:Камуны дэпартамента Верхні Рэйн
Тан

**Тан**:
* Дынастыя Тан
* Тан (горад)
* Тан (літара)
* Тан (напой)
Чалавек-павук: Па-за сусветамі

**«Чалавек-павук: Па-за сусветамі»** () — будучы анімацыйны фільм амерыканскіх студый «Sony Pictures Animation» і «Columbia Pictures» сумесна з «Marvel Entertainment», прэм’ера якога запланавана на сакавік 2024 года. З’яўляецца працягам мультфільма «Чалавек-павук: Скрозь сусветы».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 2024 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Банк развіцця Рэспублікі Беларусь

**Адкрытае акцыянернае таварыства «Банк развіцця Рэспублікі Беларусь»** — спецыялізаваны фінансавы інстытут, заснавальнікамі якога выступілі Савет Міністраў і Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь. Не з’яўляецца класічнай крэдытна-фінансавай арганізацыяй у вызначэнні, пастаўленым Банкаўскім кодэксам Рэспублікі Беларусь. Адпаведна, банк не адносіцца да банкаў другога ўзроўню ў традыцыйным разуменні гэтага тэрміна.

Галоўнай мэтай дзейнасці Банка развіцця з’яўляецца развіццё сістэмы фінансавання дзяржаўных праграм і рэалізацыя сацыяльна значных інвестыцыйных праектаў.

Банк створаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 21 чэрвеня 2011 года № 261.

## Кіраўнікі банка 
* Сяргей Румас (31 ліпеня 2012 — 18 жніўня 2018)
* Андрэй Жышкевіч (снежань 2018 — 5 сакавіка 2021)
* Аляксандар Ягораў (з 5 сакавіка 2021 года)

## Даччыныя кампаніі 
* ААТ «Прамагралізінг»

## Міжнародныя санкцыі 
17 лютага 2022 года банк быў унесены ў Чорны спіс Еўрасаюза. Санкцыі Еўрапейскага Саюза прадугледжваюць абмяжаванні на пазыкі на рынках ЕС і даступнасць крэдытаў з тэрмінам пагашэння ў больш чым 90 дзён ад еўрапейскіх контрагентаў.

У сакавіку 2022 года адключаны ад SWIFT.

У тым жа годзе банк трапіў у санкцыйныя спісы Канады, Новай Зеландыі, Швейцарыі, Украіны і Японіі. У студзені 2023 года Украіна пашырыла санкцыі на «Прамагралізінг».

У ліпені 2023 года Новая Зеландыя таксама далучылася да санкцый супраць Банка развіцця.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Банка 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Банкі Беларусі
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў Чорным спісе ЕС
Сіманаўскі сельсавет

**Сі́манаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Замосце.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Сіманаўскі (Замасцянскі) сельсавет** у складзе Коханаўскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Сіманава. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Коханаўскім раёне БССР. У 1931 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Замосце. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Талачынскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. З 9 верасня 1946 года сельсавет у складзе адноўленага Коханаўскага раёна, з 17 снежня 1956 года — у складзе Талачынскага раёна. 29 снежня 1961 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Жукнеўскага (11 населеных пунктаў: Барашы, Дуброўскія, Замосце, Крыльцова, Любатынь, Новае Рцішчава, Рэчкі, Сіманава, Старое Рцішчава, Хаценічы і Чотава) і Азярэцкага (4 населеныя пункты: раз’езд Відэршчына, Замошша, Зарэчнае Падбярэззе, Падбярэззе) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 15 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Талачынскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Коханаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1961 годзе
Міньёны

**«Міньёны»** () — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Illumination Entertainment» 2015 года.

## Сюжэт
Міньёны - гэта маленькія жоўтыя істоты, якія існуюць з самага пачатку часоў, эвалюцыянуючы з жоўтых аднаклеткавых арганізмаў у істот, якія існуюць толькі для таго, каб служыць самым злым гаспадарам у гісторыі, але яны выпадкова забіваюць усіх сваіх гаспадароў — у тым ліку тыраназаўра, пячорнага чалавека, фараона і графа Дракулу. Іх заганяюць у ізаляцыю пасля стрэлу з гарматы па Напалеону, падчас яго знаходжання ў Расіі, і яны пачынаюць новае жыццё ў пячоры, але праз шмат гадоў міньёны становяцца сумнымі і нематываванымі без гаспадара, якому б маглі служыць. Каб вярнуць сваю годнасць і пачуццё мэты, мін'ён па імі Кевін наймае двух іншых мін'ёнаў, Сцюарта і Боба, і яны разам адпраўляюцца шукаць новага гаспадара.

## У ролях 
* П’ер Кофін як жоўтыя маленькія Міньёны, у тым ліку:
** Кевін, лідар тройкі мін'ёнаў, якія вырашылі знайсці боса.
** Сцюарт, музыка, і лайдак.
** Боб, самы малады і маленькі з групы.
* Сандра Булак у ролі Скарлет Оверкіл, першай у свеце жанчыны-суперзлыдня і жонкі Херба.
* Джон Хэм у ролі Херба Оверкіла, геніяльнага вынаходніка і мужа Скарлет.
* Майкл Кітан у ролі Уолтэра Нэльсана, мужа злодзея Мэдж і Ціны, Уолтэра-малодшага і бацькі Бінкі.
* Элісан Джэні у ролі Мэдж Нэльсан, жонкі злодзея Уолтэра і Ціны, Уолтэра-малодшага і маці Бінкі
* Стыў Куган у ролі састарэлага, сляпога вартаўніка Вежы.
** Куган таксама агучвае прафесара Флукса, навукоўца.
* Джэніфер Сондэрс як Каралева Лізавета II.
* Джэфры Раш у якасці апавядальніка.
* Стыв Кэрэл у юнацтве Гру, бос мін'ёнаў у канцы фільма.
* Кэці Міксан у ролі Ціны Нэльсан, дачкі злодзея Уолтэра і Мэдж, малодшай сястры Уолтэра-малодшага і старэйшай сястры Бінкі.
* Майкл Біці у ролі Уолтэра Нэльсана-малодшага, сына злодзея Уолтэра і Мэдж і старэйшага брата Ціны і Бінкі.
** Біці таксама агучвае дыктара VNC.
* Хіраюкі Санада у ролі Думо

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы
Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 2015 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2015 года
Катэгорыя:Фільмы 2015 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Universal Pictures
Міньёны: Узвышэнне Гру

**«Міньёны: Узвышэнне Гру»** () — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Illumination» 2022 года. З’яўляецца працягам мультфільма «Міньёны».

## Сюжэт
Дзеянне адбываецца адразу пасля падзей першага фільма, гэтым разам у пачатку 1970-х, 12-гадовы Гру расце ў прыгарадзе. Фанат групы суперзлодзеяў, вядомай як Vicious 6, Гру выношвае план стаць дастаткова злым, каб далучыцца да іх. Калі Vicious 6 звальняюць свайго лідэра, легендарнага байца Wild Knuckles, Гру бярэ інтэрв’ю, каб стаць іх новым членам.

Усё ідзе дрэнна, і ўсё пагаршаецца пасля таго, як Гру выкрадзе ў іх каштоўны камень з дапамогай Кевіна, Сцюарта, Боба, Ота і іншых міньёнаў і раптам апынецца смяротным ворагам вяршыні зла. У бягу Гру і міньёны звернуцца да малаверагоднай крыніцы для кіраўніцтва, самога Дзікага Наклза, і даведаюцца, што нават дрэнным хлопцам патрэбна невялікая дапамога сваіх сяброў.

## У ролях 
* П’ер Труна ў ролі Кевіна, Сцюарта, Боба, Ота і астатніх міньёнаў
* Стыў Карэл у ролі Гру
* Тараджы П. Хенсан у ролі Бэл Ботам, лідэра The Vicious 6.
* Мішэль Ео ў ролі майстра Чоў
* Жан-Клод Ван Дам у ролі Жана Кіпцюра, гіганцкага амара з кіпцюрамі, члена The Vicious 6.
* Люсі Лоўлес у ролі Нунчак, манахіні, удзельніцы The Vicious 6.
* Дольф Лундгрэн у ролі Свендженса, удзельніка The Vicious 6.
* Дэні Трэхо ў ролі Stronghold, члена The Vicious 6.
* Расэл Брэнд як Dr. Нефарыо, рассеяны навуковец, які ў рэшце рэшт становіцца памочнікам Гру ў будучыні.
* Джулі Эндрус у ролі Марлены, маці Гру
* Алан Аркін у ролі Wild Knuckles, былога лідэра The Vicious 6.

## Пракат
Сусветная прэм’ера мультфільма адбылася 13 чэрвеня 2022 года на Міжнародным фестывалі анімацыйных фільмаў у Ансі. У пракат ЗША стужка выйшла 1 ліпеня 2022 г. Прэм’ера стужкі ў Беларусі адбылася 26 лістапада 2022 года.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы
Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 2022 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2022 года
Катэгорыя:Фільмы 2022 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Universal Pictures
Енс Фердынанд Вілумсен

**Енс Фердынанд Вілумсен** (дацк. Jens Ferdinand Willumsen, ,  — , Кан) — дацкі мастак, прадстаўнік сімвалізму. Большая частка мастацкай кар’еры Вілумсена прайшла ў Францыі, дзе ён быў знаёмы з Полем Гагенам і належаў да школы Понт-Авена.

Катэгорыя:Мастакі Даніі
Школа Понт-Авена

**Школа Понт-Авена** (таксама сустракаецца назва **Понт-Авенская школа**, фр. École de Pont-Aven) — зборны тэрмін, які ўжываецца для абазначэння творчасці мастакоў, якія працавалі ў мястэчку Понт-Авен у Брэтані ў другой палове XIX стагоддзя. Тэрмін пачаў ужывацца істотна пазней, чым школа спыніла сваё існаванне, і абазначае як мастацкую калонію, якая існавала ў Понт-Авене з 1850-х гадоў, так і мастакоў з асяроддзя Паля Гагена, якія працавалі ў Понт-Авене ў канцы 1880-х і пачатку 1890 -х гадоў.

Мастакі пачалі пісаць карціны ў ваколіцах Понт-Авена з 1850-х гадоў; горад зрабіўся папулярным для летняга адпачынку. З 1880-х гадоў тут спыняліся не толькі французскія, але і замежныя мастакі, у прыватнасці амерыканцы, ангельцы і палякі. У Понт-Авене былі створаны мастацкія галерэі і развіты гандаль карцінамі. Муніцыпальныя ўлады заахвочвалі прыток мастакоў і спецыяльна для гэтага дазволілі продаж напояў да 22 гадзін.

Поль Гаген упершыню правёў лета ў Понт-Авене ў 1886 годзе. Калі ён вярнуўся туды ў 1888 годзе, ён быў расчараваны атмасферай, бо горад быў ужо дастаткова папулярным месцам адпачынку. У 1889 годзе Гаген вырашыў не вяртацца ў горад, і разам з Серузье, Філіжэ і Меерам дэ Ханам працаваў у вёсцы Ле-Пульдзю, таксама ў Брэтані, за 20 км ад Понт-Авена.
Катэгорыя:Постімпрэсіянізм
Анры Марэ

**Анры Марэ** (франц. Henry Moret, , Шэрбур — , ) — французскі мастак-постімпрэсіяніст, член Понт-Авенскай школы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Шэрбуры 12 снежня 1856 года, сын Луізы Марэ, бацька яго невядомы. Праходзіў ваенную службу ў Лар’яне, дзе адкрыў для сябе паўднёвае ўзбярэжжа Брэтані; там жа, у Лар’яне, у вольны ад службы час пачаў браць урокі ў мясцовага мастака Эрнеста Каральера. Пакінуўшы войска ў 1876 годзе, Мора паступіў у Школу прыгожых мастацтваў у Парыжы, быў прыняты ў клас Жана-Леона Жэрома і Жана-Поля Ларана; затым працягнуў навучанне ў Акадэміі Жуліяна.

Першую сваю вялікую працу, пейзаж «Пляж Лакельтаз падчас адліву», Мораарэ выставіў у Парыжскім салоне 1880 года. Падчас салона ён пазнаёміўся з мастаком Марыюусам Гурдо, які прымыкае да групы імпрэсіяністаў. Гурдо дапамог яму выставіцца ў Салоне французскіх мастакоўrufr 1881 года, а ў 1884 годзе — у Салоне незалежных.

У 1888 годзе ў Брэтані Марэ знаёміцца з Полем Гагенам і Эмілем Бернарам і становіцца адным з удзельнікаў Понт-Авенскай школы. Неўзабаве Марэ заключае кантракт з Полем Дзюран-Руэлем, які з гэтага часу становіцца яго асноўным прадаўцом карцін. У 1898 годзе Дзюран-Руэль праводзіць у Парыжы першую персанальную выставу Марэ. Усяго праз галерэю Дзюран-Руэля прайшло каля 800 карцін Марэ.

Памёр 5 траўня 1913 гады ў Парыжы.
Аптычны стол

на аптычным стале]]

**Аптычны стол** — устаноўка для правядзення аптычных эксперыментаў.
## Агульныя ўяўленні 
Аптычныя эксперыменты патрабуюць вельмі дакладнага і вібраўстойлівага выраўноўвання, Напрыклад, аптычныя восі лінз павінны быць строга выраўненыя. Для забеспячэння такіх ўмоў аптычныя сістэмы збіраюцца і ўсталёўваюцца на спецыяльных жорсткіх сталах, зробленых найчасцей са сталі.

Аптычныя сталы вырабляюць у выглядзе масіўных сталёвых пліт на ножках, якія часта абароненыя ад вібрацый спецыяльнымі пракладкамі або пнеўматычнымі паглынальнікамі вібрацый. Для мацавання аптычных элементаў на паверхні стала ёсць рашотка адтулін ад разьбы.

Самыя простыя аптычныя сталы, напрыклад, тыя, што выкарыстоўваюцца ў школьных эксперыментах, маюць выгляд сталёвых рэек, да якіх мацуюцца аптычныя элементы, каб іх можна было перамяшчаць, змяняючы адлегласць паміж лінзамі, экранамі і іншымі элементамі аптычнай сістэмы.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Оптыка
Воўкавіцкі сельсавет

**Во́ўкавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Варанцэвічы.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Талачынскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Воўкавічы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Талачынскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Варанцэвічы. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Друцкага сельсавета, цэнтр сельсавета вернуты ў вёску Воўкавічы. 15 кастрычніка 1960 года ў склад сельсавета з Еўлахоўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Панькавічы, Сурнаўка і Таласкаўшчына). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Воўкавіцкага сельсавета 26 населеных пунктаў. У сакавіку 1977 года ў склад Маціёўскага сельсавета перададзены 11 населеных пунктаў (Друцк, Дубавое, Ільінка, Каменнае Крывое, Новы Друцк, Панькавічы, Равуча, Сенчукі, Сурнаўка, Сялец і Таласкаўшчына), а ў склад сельсавета з Азярэцкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Замошша, Зарачанскае, Зарэчнае Падбярэззе, Падбярэззе). 8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана частка скасаванага Жукнеўскага сельсавета (9 населеных пунктаў: Жукнева, Клімава, Максімкава, Новае Заазер’е, Новае Палюдава, Рацава, Свірані, Слабада і Старое Палюдава). 22 снежня 2009 года цэнтр сельсавета перанесены ў аграгарадок Варанцэвічы. 29 чэрвеня 2021 года скасавана вёска Замошша.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1474 чалавекі, з іх 95,3 % — беларусы, 2,2 % — рускія, 1,2 % — цыганы, 0,4 % — палякі, 0,3 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1096 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Армянская гіпотэза

]]
**Армя́нская гіпотэза** — умоўная назва мадэлі ўзнікнення індаеўрапейскіх моў і ранняга рассялення індаеўрапейцаў, распрацаванай савецкімі лінгвістамі Тамазам Гамкрэлідзэ і Вячаславам Іванавым і апублікаванай у 1984 г.

## Версія Т. Гамкрэлідзэ і В. Іванава 
Армянская гіпотэза, высунутая Тамазам Гамкрэлідзэ і Вячаславам Іванавым у 1984 г., будавалася на агульнай упэўненасці ў існаванні адзінай старажытнай мовы, якая папярэднічала ўзнікненню ўсіх індаеўрапейскіх моў, і іх асабістай папярэдняй версіі чатырохсерыйнай сістэмы змычных зычных гукаў у гэтай мове. Паводле іх рэканструкцыі, праіндаеўрапейская мова мела сувязі з картвельскай, семіцкімі і шумерскай мовамі, яе лексіка нібы адлюстроўвае навакольныя высакагорныя ландшафты. Існаванне праіндаеўрапейскай мовы яны адносяць да перыяду не пазней за 4 тысячагоддзе да н. э., калі магло працягвацца ўзаемадзеянне з прасеміцкай мовай. Паколькі хецкая мова і лувійская мова, найстаражытнейшыя вядомыя індаеўрапейскія мовы, сфарміраваліся ў Малой Азіі, то радзіма праіндаеўрапейскай мовы павінна была знаходзіцца побач. На думку мовазнаўцаў, яна месцілася ў раёне Армянскага плато.

## Дыскусіі 
У 1984 г. Тамаз Гамкрэлідзэ і Вячаслаў Іванаў прызнавалі, што іх гіпотэза не мае дакладнага археалагічнага пацверджання, паколькі вылучаны імі ў якасці магчымай індаеўрапейскай прарадзімы рэгіён дрэнна даследаваны. Асноўная крытыка армянскай гіпотэзы доўгі час абапіралася на наяўнасць пераважна ўскосных доказаў з боку яе стваральнікаў, а таксама на нязгоду з боку некаторых лінгвістаў у дачыненні да іх тлумачэння гукавай сістэмы праіндаеўрапейскай мовы. У 2010 г. Тамаз Гамкрэлідзэ прапанаваў абноўленую версію з апорай на іншыя мовазнаўчыя метады, але ніяк не закрануў праблему археалагічнага абгрунтавання.

У 2018 г. амерыканскі генетык Дэвід Райх выказаў думку ў падтрымку армянскай гіпотэзы. Згодна з яго тлумачэннем, носьбіты найстаражытнейшай вядомай індаеўрапейскай Ямнай культуры з’яўляліся ў выніку генетычнага дрэйфу з поўдню, меркавана з Армянскага або Іранскага плато.

## Літаратура 
* *Гамкрелидзе, Т. М.* Индоевропейский язык и индоевропейцы : реконструкция и историко-типологический анализ праязыка и протокультуры. В 2 томах / Гамкрелидзе Т. В., Иванов Вяч. Вс. — Тбилиси: Изд-во Тбилисского университета, 1984.
* *Загорульский, Э. М.* Славяне: происхождение и расселение на территории Беларуси  — Минск: БГУ, 2012. ISBN 978-985-518-772-2

## Спасылкі 
* Дзянісенка, В. С. ІНДАЕЎРАПЕІСТЫКА Ў БЕЛАРУСКАЙ НАВУКОВАЙ ПРАСТОРЫ 
* А. М. Томак. ОСНОВНЫЕ ГИПОТЕЗЫ ПРОИСХОЖДЕНИЯ ИНДОЕВРОПЕЙСКОЙ ОБЩНОСТИ 
* New DNA study supports an Armenian origin of the Indo-Europeans
* Thomas V. Gamkrelidze, In Defense of Ejectives for Proto-Indo-European (A Response to the Critique of the «Glottalic Theory»

Катэгорыя:Закаўказзе
Катэгорыя:Старажытная Малая Азія
Катэгорыя:Дагістарычная Еўропа
Катэгорыя:Неаліт
Катэгорыя:Індаеўрапейскія мовы
Баі за Чарнігаў (2022)

**Абарона Чарнігава** — баявыя сутыкненні ў 2022 годзе паміж Узброенымі Сіламі Украіны і Узброенымі Сіламі Расійскай Федэрацыі за кантроль над абласным цэнтрам на поўначы Украіны — горадам Чарнігавам.

## Ход падзей 
24 лютага, у першы дзень расійскага ўварвання, украінская армія адбіла атаку Узброеных Сіл РФ на Чарнігаў, яны былі спыненыя за межамі горада. Пагранічнікі ўзарвалі мост цераз Дняпро на мяжы з Беларуссю.

25 лютага афіцыйны прадстаўнік Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі заявіў, што Чарнігаў цалкам заблакаваны часткамі Узброеных Сіл РФ. Украінская 1-я танкавая брыгада апынулася акружанай без падтрымкі пяхоты. У выніку кругавую абарону заняла тэрабарона і спехам сабраныя рэзервісты. Гарыць будынак абласнога ўпраўлення Савета бяспекі Украіны (СБУ), у які патрапілі снарады.

26 лютага гарадскі галава Чарнігава Уладзіслаў Атрошчанка заклікаў жыхароў горада рыхтавацца да вулічных баёў. Па інфармацыі агенцтва УНІАН, у жылы дом Чарнігава патрапіў снарад рэактыўнай артылерыі.

З пачатку сакавіка наступленне ў раёне Чарнігава захлынулася. 3 сакавіка расійская авіяцыя здзейсніла атаку на горад, гэта прывяло да ахвяр сярод цывільнага насельніцтва. Расійскі бок абсталёўваў пазіцыі ў раёнах населеных пунктаў Мыхайла-Кацюбынскэ, Ляўковічы, Жукоткы, Гарадня Чарнігаўскай вобласці.

Чарнігаў знаходзіўся пад абстрэламі, без электрычнасці, вады і цяпла. Паступова на дадзеным напрамку асобныя расійскія падраздзяленні адцягваліся да дзяржаўнай мяжы. 1 красавіка расіяне пакінулі Гарадню, 2 красавіка ўкраінскія вайскоўцы ўвайшлі ў Мыхайла-Кацюбынскэ. Напачатку красавіка адноўлены кантроль над усёй тэрыторыяй Чарнігаўскай вобласці.

Катэгорыя:Канфлікты 2022 года
Катэгорыя:Люты 2022 года
Катэгорыя:Сакавік 2022 года
Катэгорыя:Бітвы Украіны
Катэгорыя:Бітвы Расіі
Катэгорыя:Расійска-ўкраінская вайна
Катэгорыя:2022 год ва Украіне
Катэгорыя:Гісторыя Чарнігава
Абарона Сумаў (2022)

**Абарона Сумаў** — баявыя сутыкненні паміж Узброенымі Сіламі Украіны і Узброенымі Сіламі Расійскай Федэрацыі за кантроль над абласным горадам на поўначы Украіны — Сумамі.

## Храналогія 
24 лютага каля 06:00 (UTC+3) узброеныя сілы Расійскай Федэрацыі перайшлі дзяржаўную мяжу з Украінай і накіраваліся ў бок абласнога цэнтра. Каля 15:00 некаторыя падраздзяленні змаглі ўвайсці ў горад, хоць і не здолелі захапіць адміністрацыйныя цэнтры, паведамлялася пра рабаванні крам і марадзёрства, якія здзяйсняюцца войскамі РФ.

25 лютага галава Сумскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі Дзмітрый Жывіцкі паведаміў, што ўзброеныя фарміаванні тэрытарыяльнай абароны трымаюць кантроль над горадам.

У сакавіку горад трымаў асаду. Першую калону бежанцаў (каля 2100 чалавек, сярод якіх 600 студэнтаў з Індыі і некалькі грамадзян Турцыі) з Сумаў сустрэлі 8 сакавіка ў Палтаве. Аднак эвакуацыя была сарвана праз абстрэл танкамі Узброеных Сіл РФ.

26 сакавіка працягваліся баі ў Сумскім раёне, паступова расійскія падраздзяленні адцягваліся да дзяржаўнай мяжы. 4 красавіка галава адміністрацыі паведаміў, што ў Сумскай вобласці ўжо няма захопленых расіянамі населеных пунктаў.

Катэгорыя:Канфлікты 2022 года
Катэгорыя:Люты 2022 года
Катэгорыя:Сакавік 2022 года
Катэгорыя:Бітвы Украіны
Катэгорыя:Бітвы Расіі
Катэгорыя:Расійска-ўкраінская вайна
Катэгорыя:Сумы
Дом Кастравіцкай (плошча Незалежнасці)

**Дом Кастравіцкай** — колішні будынак у Мінску, які размяшчаўся на цяперашняй плошчы Незалежнасці перад Домам урада.

## Гісторыя 
, 1914]]
У 1913 годзе дваранкай Ядвігай Кастравіцкай на рагу Захар’еўскай вуліцы і Васільеўскага (Земляробчага) завулка (цяпер не існуе) пабудаваны па праекце архітэктара Станіслава Гайдукевіча 4-5-павярховы мураваны дом і мураваная адрына на месцы знесеных 1-павярховых драўляных дамоў з мезанінамі і ўчастка зямлі, выкупленай у Я. А. Багушэўскай. У 1915 годзе ў доме жыў упраўляючы Мінскім аддзяленнем Віленскага прыватнага камерцыйнага банка , у 1916—1917 гадах — старшыня Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі Эдвард Вайніловіч, родны брат Кастравіцкай. У 1916 годзе чысты прыбытак з новага дома склаў 10 510 руб, падатак складаў 10 %.

У 1938—1940 гадах у доме размяшчаўся «Гастраном» № 2 «Саюзпрадмага» (у 1939 — «Галоўгастраном»).

Знесены ў 1964 годзе.

Miensk, Vasiljeŭski-Zacharaŭskaja. Менск, Васільеўскі-Захараўская (1928).jpg|Дом у забудове Васільеўскага завулка. 1928
Miensk, Zacharaŭskaja-Vasiljeŭski. Менск, Захараўская-Васільеўскі (1928) (2).jpg|Дом у 1928 годзе
Miensk, Zacharaŭskaja-Vasiljeŭski. Менск, Захараўская-Васільеўскі (1928) (3).jpg|Дом у 1928 годзе
Miensk, Zacharaŭskaja-Vasiljeŭski. Менск, Захараўская-Васільеўскі (1941-42).jpg|Дом з Дома ўрада. 1941-1942

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жылыя будынкі Мінска
Катэгорыя:Плошча Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Мінска
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрн
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Беларусі, знішчаныя савецкай уладай
Катэгорыя:1913 год у Мінску
Катэгорыя:Зніклі ў 1964 годзе
Баі за Херсон (2022)

**Баі за Херсон** — сутыкненні паміж Узброенымі Сіламі Украіны і Узброенымі Сіламі Расійскай Федэрацыі за кантроль над абласным горадам на поўдні Украіны — Херсонам.

## Ход падзей 
24 лютага, у першы дзень уварвання ва Украіну Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі заявіла, што Узброеныя Сілы РФ выйшлі да горада Херсон.

25 лютага кіраўнік Херсонскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі  паведаміў, што пасля жорсткіх баёў на подступах да Херсона Узброенымі Сіламі Украіны быў страчаны кантроль над пераправай цераз раку Дняпро — Антоніўскім мостам.

26 лютага ўкраінскія войскі адступілі да Чарнабаіўкі, на паўночны захад ад Херсона.

1 сакавіка ў горадзе ішлі вулічныя баі, але атрады тэрытарыяльнай абароны з лёгкай стралковай зброяй апынуліся небаяздольнымі супраць расійскай бранятэхнікі. З 2 сакавіка расійскія войскі ўзялі Херсон пад кантроль. Паступова яны прасунуліся на поўнач і захад ад горада, заняўшы амаль цалкам Херсонскую вобласць.

Цягам сакавіка ўкраінская артылерыя з боку Мікалаева неаднаразова атакавала аэрапорт паблізу Чарнабаіўкі ля ўскраіны Херсона. У самім горадзе адбываліся праўкраінскія выступленні насельніцтва.

Улетку Узброеныя сілы Украіны распачалі контрнаступальныя дзеянні на херсонскім напрамку, захапілі плацдармы на левым беразе ракі Інгулец. Цягам лета былі выведзены з ладу стацыянарныя масты цераз Дняпро, расійская групоўка на правым беразе ракі цярпела цяжкасці з забеспячэннем.

29 жніўня Узброеныя сілы Украіны актывізавалі наступальныя дзеянні ў Херсонскай вобласці на правабярэжжы Дняпра. 4 верасня 2022 было паведамлена аб вызваленні Высакапілля.

Ад 5 кастрычніка Херсонская вобласць афіцыйна стала суб’ектам ў складзе Расійскай Федэрацыі. 18 кастрычніка цывільнаму насельніцтву прапанавана эвакуіравацца з правага на левы бераг Дняпра.

9 лістапада міністр абароны РФ Сяргей Шайгу загадаў пачаць адвод войскаў за Дняпро. 11 лістапада ўкраінскі спецназ зайшоў у Херсон на хвасце ў расійскай арміі, якая на плаўсродках пакідала правы бераг Дняпра, падрывала за сабою масты, над будынкам Херсонскай адміністрацыі з’явіўся ўкраінскі сцяг.

## Вынікі 
Херсон адзіны абласны цэнтр Украіны, які трапіў пад кантроль Расіі пасля 24 лютага 2022 года.

Радца Прэзідэнта ЗША Джэйк Саліван назваў вызваленне Херсона «выдатнай перамогай» Украіны. На яго думку гэта мела стратэгічныя вынікі, таму што ў параўнанні з ранейшым станам змяншаецца пагроза для Адэсы і ўзбярэжжа Чорнага мора.

Катэгорыя:Канфлікты 2022 года
Катэгорыя:Люты 2022 года
Катэгорыя:Бітвы Украіны
Катэгорыя:Бітвы Расіі
Катэгорыя:Уварванне Расіі ва Украіну (2022)
Катэгорыя:Херсон
Катэгорыя:2022 год ва Украіне
Майка Шчэпаньска-Пагода

**Майка Шчэпаньска-Пагода** () (нар. , г. Руда Слёнска, Польшча) — польская валейбалістка.

## Біяграфія 
## Спасылкі 
* Liga Siatkówki Kobiet. Atakująca Majka Szczepańska-Pogoda zostaje w E.Leclerc Radomce Radom
* Majka Szczepańska-Pogoda

Катэгорыя:Валейбалісткі Польшчы
Катэгорыя:Ігракі «Палаца» Быдгашч
Катэгорыя:Ігракі «Радомкі» Радам
Антон Антонавіч Сланімскі

**Антон Антонавіч Слані́мскі** (нар. ) — вучоны-эканаміст, кандыдат эканамічных навук (1988).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Салтанаўшчына (сучасны аграгарадок у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці Беларусі). Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт у 1972 годзе. З 1982 года займаў пасаду намесніка старшыні Беларускага рэспубліканскага праўлення Навукова-эканамічнага таварыства. З 1988 года працуе ў Навукова-даследчым эканамічным інстытуце Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь. 

Член Савета заснавальнікаў Грамадскага навукова-аналітычнага цэнтра «Беларуская перспектыва».

Адначасова з 1997 года на пасадзе адказнага рэдактара «Беларускага эканамічнага часопіса».

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар прац па праблемах навуказнаўства, рэгіянальнай эканомікі, развіцця малога і сярэдняга прадпрымальніцтва.

Сярод апубдікаванага:
* Региональный научный комплекс: Формирование и организация управления. — Мн., 1990.
* Формирование научного потенциала в областях Белорусской ССР / А. А. Слонимский. — Минск : БелНИИНТИ, 1990. — 63,[2] с.; 20 см. — (Сер. 06.71.37, Экономика науки. Обзор. информ. Белорус. НИИ НТИ и техн.-экон. исслед.).
* Стратегия антикризисных действий в научно-инновационной сфере / Антон Слонимский, Марина Слонимская // Наука и инновации. — 2010. — N 5. — С. 66—68 .
* Потенциал трансграничного предпринимательства / А. Слонимский // Наука и инновации. — 2012. — № 7.
* Трансграничное предпринимательское сотрудничество: природа, инновационная активность и вклад в региональное развитие / А. А. Слонимский // Белорусский экономический журнал. ― 2013. ― № 2. ― С. 102―117.
* Отечественная школа науковедения : этапы становления и трансформации / А. А. Слонимский, В. А. Карелина, И. Н. Шарый // Социология. — 2016. — № 3. — С. 119—125.

## Узнагароды 
Лаўрэат прэміі прэзідэнтаў акадэмій навук Украіны, Беларусі і Малдовы (1997).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Знакамітыя выпускнікі   // Сайт ДУА «Салтанаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс дзіцячы сад — сярэдняя школа»

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Тамаз Гамкрэлідзэ

** Тама́з Валерыя́н Гамкрэлі́дзэ** (; 23 кастрычніка 1929 г. — 10 лютага 2021 г.) — выбітны грузінскі мовазнавец, прэзідэнт Нацыянальнай акадэміі навук Грузіі ў 2005 — 2013 гг. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Кутаісі. Бацька быў рэпрэсіраваны ў 1937 г. Родны брат Рэваз Гамкрэлідзэ стаў вядомым матэматыкам. У 1952 г. скончыў Тбіліскі дзяржаўны ўніверсітэт, дзе атрымаў спецыяльнасць семіталогія. У 1956 г. абараніў дысертацыю «Праіндаеўрапейскія элементы хецкай мовы» і атрымаў ступень кандыдата філалагічных навук. У 1960 г. пасля абароны дысертацыі «Хецкая мова і тэорыя гартані» стаў доктарам філалагічных навук.

У 1964 г. узначаліў кафедру структурнай і прыкладной лінгвістыкі Тбіліскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1973 — 2000 гг. кіраваў інстытутам усходазнаўства Акадэміі навук Грузіі. У 1984 — 1990 гг. — дэпутат Вярхоўнага Савета СССР. У 1990 — 1991 гг. — дэпутат Вярхоўнага Савета Грузіі. У 1992 — 2004 гг. тройчы выбіраўся ў парламент Грузіі. У 2005 — 2013 гг. — прэзідэнт Нацыянальнай акадэміі навук Грузіі. 

## Навуковыя погляды 
Навуковыя працы Тамаза Гамкрэлідзэ прысвечаны пераважна тэорыі лінгвістыкі, тыпалогіі і гісторыі грузінскай мовы і індаеўрапейскіх моў. У 1972 — 1973 гг. Т. Гамкрэлідзэ і В. І. Іваноў прапанавалі перагляд фаналагічнай і марфаналагічнай сістэмы індаеўрапейскіх моў. На гэтай аснове ў 1984 г. яны выступілі з так званай армянскай гіпотэзай, якая лакалізавала прарадзіму індаеўрапейцаў на ўсходзе Анатоліі і ў Закаўказзі. 

## Спасылкі 
* Сайт Нацыянальнай акадэміі навук Грузіі
* Сайт Нацыянальнай парламенцкай бібліятэкі Грузіі
* Сайт Тбіліскага ўніверсітэта

Катэгорыя:Вучоныя Грузіі
Катэгорыя:Індаеўрапеісты
Катэгорыя:Дактары навук
Юрый Іосіфавіч Сланімскі

**Юрый Іосіфавіч Слані́мскі** (;  — ) — вучоны ў галіне балетазнаўства, сцэнарыст і педагог, кандыдат мастацтвазнаўства 1948), прафесар (1962). Ганаровы доктар Парыжскага ўніверсітэта танца (1959).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу. У 1918 годзе паступіў на юрыдычны факультэт Петраградскага ўніверсітэта. Адначасова ў Школе рускай драмы і браў урокі ў выхаванцаў Петраградскага балетнага вучылішча Д. Баланчына, В. В. Вайнонена, А. І. Саскеліна. Дэмабілізаваны ў снежні 1945 года ў званні старшага лейтэнанта. Да 1962 года працаваў у Ленінградскім інстытуце гісторыі мастацтваў. З 1962 года прафесар балетмайстарскага факультэта Ленінградскай кансерваторыі.

## Навуковая і творчая дзейнасць 
Аўтар больш за 400 артыкулаў па пытаннях тэорыі і практыкі харэаграфіі, падручніка «Асновы характарнага танца» (1939, у сааўтарстве). Першыя рэцэнзіі аб балетных спектаклях апублікаваў у 1919 годзе пад псеўданімам *Мамантаў Ю.* Разам з І. І. Салярцінскім распрацаваў першыя праграмы па спецыяльным прадметам.

Напісаў сцэнарыі да шэрагу балетаў, у тым ліку «Юнацтва» М. Чулакі, «Ноч перад Калядамі» і «Вясновая казка» (1937) Б. Асаф’ева, «Салавей» М. Крошнера (1939, разам з А. Ермалаевым), «Да сонца» А. Калніньшаа (1941), «Сем прыгажунь» (1952) і «Сцежкай грому» (1957) К. Караева, «Лейла і Меджнун» С. Баласаняна (1953), «Вясновая навальніца» Дз. Кабалеўскага (1957), «Бераг надзеі» А. Пятрова (1959), «Ікар» С. Сланімскага (1965).

Аўтар кніг пра балеты «Жызель» (1926), «Сільфіда» (1927), «Шчаўкунчык» (1934), «Майстры балета» (1937), «П. І. Чайкоўскі і балетны тэатр яго часу» (1956) і інш.

## Літаратура 
* 
* *Бродская Г. Ю.* Слонимский Ю. И. // Музыкальная энциклопедия. / Под ред. Ю. В. Келдыша. — М.: Советская энциклопедия, 1973—1982.
* *Соколов-Каминский А. А.* Ю. И. Слонимский — родоначальник советского балетоведения. // Вестник Академии Русского балета имени А. Я. Вагановой, № 3 (49) 2017.

## Спасылкі 
* Память народа — электронный банк документов периода Великой Отечественной войны 
* Фонд 22. Слонимский Юрий Иосифович (1902—1978), искусствовед, историк балета, драматург-либреттист  // Санкт-Пецярбургская дзяржаўная Тэатральная бібліятэка

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Афіцэры СССР
Катэгорыя:Крытыкі СССР
Катэгорыя:Драматургі СССР
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Жукнеўскі сельсавет

**Жу́кнеўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Жукнева.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Палюдаўскі (Новапалюдаўскі) сельсавет** у складзе Коханаўскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Новае Палюдава. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Коханаўскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Талачынскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. З 1939 года цэнтр сельсавета — вёска Палюдава. З 9 верасня 1946 года сельсавет у складзе адноўленага Коханаўскага раёна. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Жукнева, сельсавет перайменаваны ў Жукнеўскі. З 17 снежня 1956 года сельсавет у складзе Талачынскага раёна. 30 красавіка 1958 года ў склад Старасельскага сельсавета Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці перададзены вёскі Коліна-Лідзіна і Хацькова. 15 кастрычніка 1960 года ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Коханаўскага пассавета перададзена вёска Кувечына. 29 снежня 1961 года да сельсавета далучана частка скасаванага Сіманаўскага сельсавета (11 населеных пунктаў: Барашы, Дуброўскія, Замосце, Крыльцова, Любатынь, Новае Рцішчава, Рэчкі, Сіманава, Старое Рцішчава, Хаценічы і Чотава), таксама ў склад сельсавета з Коханаўскага пассавета перададзены 3 населеныя пункты (Вялікае Галошава, Заазер’е і Кувечына). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Жукнеўскага сельсавета 22 населеныя пункты. 8 красавіка 2004 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Коханаўскага пассавета (10 населеных пунктаў: Барашы, Дуброўскія, Замосце, Любатынь, Новае Рцішчава, Рэчкі, Сіманава, Старое Рцішчава, Хаценічы і Чотава) і Воўкавіцкага сельсавета (9 населеных пунктаў: Жукнева, Клімава, Максімкава, Новае Заазер’е, Новае Палюдава, Рацава, Свірані, Слабада і Старое Палюдава).

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 19 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Талачынскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Коханаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2004 годзе
Коханаўскі сельсавет

**Ко́ханаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — гарадскі пасёлак Коханава.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Коханаўскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Коханава. 24 верасня 1926 года скасаваны ў сувязі з утварэннем Коханаўскага пасялковага савета.

27 верасня 1938 года Коханаўскі сельсавет утвораны зноў у складзе Талачынскага раёна Віцебскай вобласці БССР у сувязі з паніжэннем статуса Коханава да вёскі і скасаваннем Коханаўскага пасялковага савета. З 9 верасня 1946 года сельсавет у складзе адноўленага Коханаўскага раёна, з 17 снежня 1956 года — у складзе Талачынскага раёна. 15 кастрычніка 1960 года скасаваны, усе населеныя пункты перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Коханаўскага пассавета.

15 кастрычніка 1960 года да Коханаўскага пассавета далучана частка скасаванага Пярэвалачненскага сельсавета (10 населеных пунктаў: Астрашапкі, Байкал, Балашова, Вялікая Пярэвалачня, Забайкал, Кучына, Малая Пярэвалачня, Малое Гальцэва, Марцюхова, Чырвоны і 4 чыгуначныя будкі), таксама ў адміністрацыйнае падпарадкаванне пассавета з Жукнеўскага сельсавета перададзена вёска Кувечына. 12 лютага 1965 года да пассавета далучана частка Сальніцкага сельсавета (9 населеных пунктаў: Белаброддзе, Замошша, Кісялі, Круханавічы, Нагаўкі, Рамашкава, Сальнікі, Старынкі і Уладыкі), 8 красавіка 2004 года — частка скасаванага Жукнеўскага сельсавета (10 населеных пунктаў: Барашы, Дуброўскія, Замосце, Любатынь, Новае Рцішчава, Рэчкі, Сіманава, Старое Рцішчава, Хаценічы і Чотава). 29 сакавіка 2013 года скасавана сяло Пярэвалачня.

20 чэрвеня 2013 года Коханаўскі пассавет рэарганізаваны ў сельсавет. 28 снежня 2022 года скасавана вёска Кучына.

## Насельніцтва 
Насельніцтва пассавета паводле перапісу 2009 года (без Коханава) — 2322 чалавекі, з іх 91,3 % — беларусы, 6,7 % — рускія, 1,4 % — украінцы. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2019 года — 5447 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Коханаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1938 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2013 годзе
Сланімскі

**Сланімскі** — прозвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Антон Антонавіч Сланімскі (нар. 1948) — вучоны-эканаміст.
* Зіновій (Хаім-Зеліг) Якаўлевіч Сланімскі ((1810—1904) — матэматык, вынаходнік.
* Міхаіл Леанідавіч Сланімскі (1897—1972) — рускі савецкі пісьменнік.
* Юрый Іосіфавіч Сланімскі (1902—1972) — балетазнавец, сцэнарыст, педагог.