Серафіна Луі

**Серафіна Луі**, вядомая як **Серафіна з Санліса** (**Séraphine of Sanlis**;  — ) — французская мастачка, прадстаўніца наіўнага мастацтва. Самавучка, яна натхнялася сваёй рэлігійнай верай, вітражамі ў царкоўных вокнах і іншымі рэлігійнымі творамі мастацтва.

## Раннія гады 
Луі нарадзілася ў Арсі (Уаза) 3 верасня 1864 года. Яе бацька быў рабочым, а маці паходзіла з сельскагаспадарчай сям’і. Маці Луі памерла ў першы дзень нараджэння яе дзіцяці, а бацька, які ажаніўся ў другі раз, таксама памёр, перш чым ёй споўнілася сем гадоў; пасля гэтага яна перайшла пад апеку старэйшай сястры. Спачатку яна працавала пастушкай, але да 1881 года была нанята хатняй работніцай у кляштар Сясцёр Провіду ў Клермоне, Уаза. З 1901 года яна працавала прыбіральшчыцай у сем’ях сярэдняга класа ў горадзе Санліс.

## Кар’ера 
Луі малявала пры свечках, пераважна ў таемнай адзіноце, пакуль у 1912 годзе яе значную калекцыя прац не знайшоў нямецкі калекцыянер мастацтва . Знаходзячыся ў Санлісе, Удэ ўбачыў у доме свайго суседа нацюрморт з яблыкамі і быў здзіўлены, даведаўшыся, што мастаком была Луі, яго прыбіральшчыца. Яго падтрымка ледзь пачала пашыраць яе вядомасць, калі ён быў вымушаны пакінуць Францыю ў жніўні 1914 года; вайна паміж Францыяй і Германіяй зрабіла яго непажаданым чужынцам у Санлісе. Яны аднавілі кантакт толькі ў 1927 годзе, калі Удэ, вярнуўшыся ў Францыю і жывучы ў Шанцільі, наведаў выставу мясцовых мастакоў у Санлісе і, убачыўшы працы Луі, зразумеў, што яна выжыла, і яе мастацтва квітнела. Пад заступніцтвам Удэ Луі пачала маляваць вялікія палотны, некаторыя з якіх дасягалі двух метраў у вышыню, і дасягнула вядомасці як мастачка. У 1929 годзе Удэ арганізаваў выставу «Мастакі Святога Сэрца», на якой былі прадстаўлены творы Луі, што стала для яе пачаткам перыяду фінансавага поспеху, якога яна ніколі раней не ведала — і да якога была дрэнна падрыхтавана. Затым, у 1930 годзе, калі наступствы Вялікай дэпрэсіі разбурылі фінансы яе мецэнатаў, Удэ не меў іншага выбару, як перастаць купляць яе карціны.

## Смерць 
У 1932 годзе Луі была шпіталізавана з хранічным псіхозам у вар’ятню Клермона, дзе яе мастацкія здольнасці не знаходзілі выйсця. Нягледзячы на тое, што Удэ паведамляў, што яна памерла ў 1934 годзе, некаторыя кажуць, што Луі насамрэч жыла да 1942 года ў прыбудове да шпіталя ў Вілер-су-Эркеры, дзе і памерла ў адзіноце і без сяброў. Яе пахавалі ў агульнай магіле.

Удэ працягваў выстаўляць яе працы: у 1932 годзе на выставе «Сучасныя прымітывісты» ў Парыжы; у 1937–38 гадах на выставе пад назвай «Папулярныя майстры рэальнасці», якая праходзіла ў Парыжы, Цюрыху і Нью-Ёрку (у Музеі сучаснага мастацтва); у 1942 годзе на выставе «Прымітывісты XX стагоддзя» ў Парыжы і, нарэшце, у 1945 годзе на персанальнай выставе яе работ у Парыжы.

## Працы 
Працы Луі — гэта пераважна багатыя фантазіі пра паўтараныя і ўпрыгожаныя кветкавыя кампазіцыі. Яна выкарыстоўвала колеры і пігменты, якія сама рабіла з незвычайных і экзатычных інгрэдыентаў, якія ніколі не раскрывала, і якія вытрымалі выпрабаванне часам на трывалую яркасць. Паверхня яе карцін мае матавы, амаль васковы выгляд. Часам яе подпіс (звычайна «S. Louis») быў выразаны нажом, што адкрывала фон кантраснага колеру. У некаторых выпадках здаецца, што яна падпісвала свае карціны перад тым, як пісаць іх.

Луі была мастачкай, якую ахоплівала неўтаймоўная цяга да творчасці, «гэтая знакамітая ўнутраная неабходнасць, пра якую казаў Кандзінскі» — так ахарактарызаваў яе Бертран Ларкен, захавальнік музея Маёль, у сваёй прадмове да персанальнай выставы Луі ў музеі Маёль у Парыжы, якая праходзіла з 1 кастрычніка 2008 года па 18 мая 2009 года.

## Спадчына 
Вялікая колькасць прац Луі знаходзіцца ў *калекцыі Цандэра* ў Кёльне. Яе карціны таксама выстаўляюцца ў Музеі мастацтваў Санліса, Музеі сучаснага мастацтва ў Нью-Ёрку, Музеі наіўнага мастацтва ў Ніцы і Музеі сучаснага мастацтва Ліль у Вільнёў-д’Аск.

У 2009 годзе французскі біяграфічны фільм *«Серафіна»* рэжысёра Мартэна Прова атрымаў сем прэмій «Сезар», у тым ліку за найлепшы фільм і найлепшую актрысу (Ёланда Маро, якая выканала галоўную ролю). Фільм даследуе адносіны паміж Луі і Вільгельмам Удэ ад іх першай сустрэчы ў 1912 годзе да яе знаходжання ў псіхіятрычнай лякарні Клермон.

## Галерэя 

Файл:Séraphine de Senlis au Musée Maillol (2955702544).jpg|Grand Bouquet au vase noir et fond bleu (1929)
Файл:Séraphine de Senlis au Musée Maillol (2954855043).jpg|Les Grandes marguerites (1925)
Файл:Senlis (60), musée d'art et d'archéologie, Séraphine Louis, L'arbre de Paradis (1928-30).jpg|L'Arbre de Paradis (1928-1930)
Файл:Séraphine de Senlis au Musée Maillol (2955699772).jpg|Les Grappes de raisin (vers 1930)
Файл:VdA LaM seraphine bouquet 2.JPG|Bouquet de fleurs
Файл:VdA LaM seraphine bouquet.JPG|Bouquet de fleurs

## Крыніцы 
## Бібліяграфія 
* Wilhelm Uhde, *Cinq Maitres Primitifs*, pp. 127–139, Librairie Palmes (3, place Saint-Sulpice, Paris), Philippe Daudy Editeur, Paris, 1949 
* H M Gallot ''Séraphine, bouquetiére 'sans rivale' des fleurs maudites de l'instinct* // *L'Information artistique*, N° 40, Etude de, pp 32, mai 1957 
* Jean-Pierre Foucher, *Séraphine de Senlis*, Éditions du Temps, coll., Paris, 1968, pp 124. 
* Alain Vircondelet, *Séraphine de Senlis*, Albin Michel, coll., Une Vie, Paris, 1986, pp 217, 8 p. de planches illustrées. 
* Alain Vircondelet, *Séraphine : de la peinture à la folie*, éditions Albin Michel, Paris, 2008, pp 211. 
* Françoise Cloarec, *Séraphine : la vie rêvée de Séraphine de Senlis*, Éditions Phébus, Paris, 2008, pp 172, 8 p. de planches illustrées. 
* Marie-Jo Bonnet, *Séraphine Louis, un génie singulier'', LM, Lesbia mag, N° 265, décembre 2008. 
* Catalogue de l'exposition *Séraphine de Senlis*, présentée à Paris, du 1st octobre 2008 au 5 janvier 2009, par la Fondation Dina Vierny et le Musée Maillol, avec la collaboration de la ville de Senlis. Textes de Bertrand Lorquin, Wilhelm Uhde et Jean-Louis Derenne. Publication : éditions Gallimard, Fondation Dina Vierny et Musée Maillol, Paris, 2008, pp 55, (Gallimard) ou (Fondation Dina Vierny et Musée Maillol). 
* Susanne Zander, *26 Artists. Works from the Zander Collection*, Verlag der Buchhandlung Walther und Franz König, Cologne, 2023, p. 191—200. 

Катэгорыя:Постаці дэпартамента Уаза
Катэгорыя:Мастакі Францыі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Францыі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастачкі Францыі