open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пясіна (значэнні)

**Пясіна** — тапонім:

* Пясіна — рака ў Таймырскім Далгана-Ненецкім раёне Краснаярскага края Расіі
* Пясіна — возера ў Краснаярскім краі Расіі, выток ракі Пясіна
Еўрапейская кінапрэмія за еўрапейскія дасягненні ў сусветным кінематографе

**Еўрапейская кінапрэмія за еўрапейскія дасягненні ў сусветным кінематографе** () — ганаровая ўзнагарода Еўрапейскай кінапрэміі, што прысуджаецца Еўрапейскай кінаакадэміяй за дасягненні еўрапейцаў у сусветным кінематографе. Прысуджаецца штогод, пачынаючы з 1997 года.

## Спіс лаўрэатаў 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* Архіў на сайце Еўрапейскай кінаакадэміі
* Архіў  на сайце Еўрапейскай кінапрэміі

Еўрапейская кінапрэмія за еўрапейскія дасягненні ў сусветным кінематографе
Лясныя рэзерваты ўсходняга атлантычнага ўзбярэжжа

**Лясныя рэзерваты ўсходняга атлантычнага ўзбярэжжа** — аб’ект са спіса Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Бразіліі, з’яўляецца часткай экарэгіёна Атлантычны лес.

На тэрыторыі штатаў Баія і Эспірыту-Санту размешчаны раён запаведных трапічных і субтрапічных паўлістападных лясоў. Ландшафт мясцовасці дапаўняюць пясчаныя ўчасткі, якія чаргуюцца з забалочанымі нізінамі з хмызняком. Рэгіён таксама вядомы як «Бераг адкрыцця». Назва звязана з партугальскім мараплаўцам П. А. Кабралам, які ў 1500 г. быў пасланы ў Індыю каралём Эмануілам, высадзіўся на беразе Паўднёвай Амерыкі (зараз Бразілія) і абвясціў, што гэтая тэрыторыя належыць Партугаліі.

На ўсходнім атлантычным узбярэжжы знаходзяцца 8 прыродаахоўных комплексаў, агульнай плошчай каля 112 тыс. га. Самы вядомы лясны рэзерват — Нацыянальны парк Monte Pascoal, створаны ў 1961 г. Ён, таксама як і іншыя запаведнікі ўсходняга атлантычнага ўзбярэжжа, мае вялікую відавую разнастайнасць жывёл і раслін, большасць з якіх — эндэмікі. Акрамя сваіх прыродных багаццяў ён славуты тым, што менавіта ў гэтым месцы ў пачатку XVI стагоддзя упершыню высадзіліся на бераг партугальцы.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Бразіліі
Ёрг Мойтэн

**Ёрг Мойтэн** (; нар. 1961, Эсэн, Заходняя Германія) — нямецкі эканаміст і дзяржаўны дзеяч, які выступаў у якасці краёвага прадстаўніка грамады партыі «Альтэрнатыва для Германіі» з ліпеня 2015 да студзеня 2022 года. З’яўляецца прафесарам палітычнай эканоміі і фінансаў у Акадэміі горада Кель (Бадэн-Вюртэмберг). Быў галавой грамады на выбарах у Зямельны сход Бадэн-Вюртэмберга ў 2016 і з сакавіка 2016 года сябра мясцовай рады.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Палітыкі Германіі
Катэгорыя:Эканамісты Германіі
Беатус з Осмы

**Беатус з Осмы** — ілюмінаваны рукапіс, які змяшчае, у прыватнасці,  Беата Ліебанскага, створаны ў 1086 годзе. Ён змяшчае 71 ілюстрацыю, якія змешваюць стыль Беатуса з . У цяперашні час рукапіс захоўваецца ў казначэйстве  ў іспанскай правінцыі Кастылія і Леон (Cod.1).

## Гісторыя 
У рукапісе пазначана, што ён быў завершаны 3 чэрвеня 1086 года перапісчыкам з імем Петрус (Педра), аб чым паведамляецца ў фоліа 138v, і ілюмінаваны майстрам з імем Марцінус (Марцін), аб чым паведамляецца ў фоліа 163r. Згодна стылю ўпрыгажэнняў, яму мог дапамагаць яшчэ нехта. Стыль Беатуса з Осмы вельмі блізкі да фрагментаў Беатуса, якія захаваліся ў Архівах Канцылярыі Вальядаліда, таму кніга, без сумневу, была створана ў  ў .

У той час манастыр узначальваў абат , манах- французскага паходжання. У хуткім часе ён стаў . З прыбыццём на новую пасаду Бернард дэ Сэдзірак прызначыў  яшчэ аднаго французскага манаха-клунійца . У 1101 годзе П’ера дэ Буржэ зрабілі епіскапам  для аднаўлення епархіі. Гэтая сувязь паміж двума мужчынамі можа растлумачыць перадачу рукапіса з Саагуна ў Осму. Таксама існавала былая сувязь паміж Осмай і Беатам Ліебанскім: ён быў настаўнікам Этэрыя, епіскапа горада, якому ён прысвяціў апошнюю версію «Каментарыя да Апакаліпсіса».

## Апісанне 
У рукапісе ўтрымліваецца першая версія  Беата Ліебанскага. Карта свету з манускрыпта вельмі блізкая да меркаванай арыгінальнай версіі , ён не ўтрымлівае ні старонак евангелістаў, ні генеалагічных табліц, ні мініяцюр да кнігі прарока Данііла. Стыль ілюмінавання вельмі падобны на больш стары Леонскі Беатус (у прыватнасці выкарыстаннем колераў), але толькі часткова: у ім упершыню глыбока адзначыўся новы стыль , які, верагодна, прыйшоў з Францыі і асабліва праявіўся ў драпіроўках персанажаў. Манастыр, дзе ён быў выраблены, несумненна, з’яўляецца вельмі важным пунктам для ўкаранення і развіцця раманскага мастацтва ў Іспаніі.

## Літаратура 
* John W. Williams, «The illustrated Beatus. A corpus of the illustrations of the commentary on the Apocalypse», tome IV, «The 11th and 12th centuries», 2002, notice 14
* «The» Art of Medieval Spain: A. D. 500—1200, Metropolitan Museum of Art, 1993, 358 p. (ISBN 9780810964334, lire en ligne [archive]), p. 159—160 (notice 82)

## Спасылкі 
* Старонка рукапісу на сайце выдаўца факсіміле
* Беатус на сайце encyclopedie-universelle.com

Катэгорыя:Кнігі XI стагоддзя
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы паводле алфавіта
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Творы 1086 года
Катэгорыя:1086
Катэгорыя:Беатусы
Катэгорыя:Раманскае мастацтва
Ляхавіцкі разлом

**Ляхавіцкі разлом** — тэктанічная структура ў Баранавіцкім, Ляхавіцкім, Клецкім, Капыльскім і Слуцкім раёнах Беларусі. Выцягнута ў субшыротным напрамку амаль на 145 км і падзяляе Беларускую антэклізу і Палескую седлавіну.

Прасочваецца ў фундаменце і верхнепратэразойскіх адкладах. Вертыкальная амплітуда ссоўвання па паверхні фундамента вагаецца ад першых дзясяткаў метраў да 100—150 м. Развіццё Ляхавіцкага разлома на платформавым этапе праявілася ў познім дэвоне.

## Літаратура 
* Ляхавіцкі разлом // 

Катэгорыя:Геалогія Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:Геалогія Капыльскага раёна
Катэгорыя:Геалогія Клецкага раёна
Катэгорыя:Геалогія Ляхавіцкага раёна
Катэгорыя:Геалогія Слуцкага раёна
Катэгорыя:Усходне-Еўрапейская платформа
Рашыд Гумаравіч Нургаліеў

**Рашыд Гумаравіч Нургаліеў** (; нар. , Джэтыгара, Казахская ССР) — расійскі дзяржаўны дзеяч. Намеснік сакратара Савета бяспекі Расійскай Федэрацыі з 22 мая 2012 года. Міністр унутраных спраў Расійскай Федэрацыі (2004—2012). Генерал арміі (2005).

Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Члены Савета бяспекі Расіі
Катэгорыя:Постаці спецслужбаў Расіі
Катэгорыя:Супрацоўнікі КДБ СССР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Петразаводска
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Рэспублікі Карэлія
Пясіна (возера)

**Пя́сіна** () — возера ва Усходняй Сібіры, у Краснаярскім краі Расіі, у басейне ракі Пясіна, на паўднёвым захадзе Паўночна-Сібірскай нізіны, на паўночна-заходніх адгор’ях плато Путарана.

Плошча паверхні возера 735 км². Даўжыня 70 км, найбольшая шырыня 15) м, сярэдняя — 4 км².
Катлавіна возера ледавіковага паходжання, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Большая частка берагоў спадзістыя, месцамі забалочаныя. У возера ўпадаюць некалькі рэк. Сярод іх: Нарыльская, Амбарная, Самаедская Рэчка і інш. Выцякае рака Пясіна.

У возеры водзяцца асётр, галец, таймень, нельма, рапушка, омуль, пелядзь, сіг, муксун і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Грeчушникова М. Г.* Пясино // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Государственный водный реестр РФ

Катэгорыя:Азёры Краснаярскага края
Панурка

**Пану́рка**, **Станавы Роў** — рака ў Мядзельскім і Вілейскім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Нарач (басейн Віліі).

Даўжыня ракі 15 км. Пачынаецца ва ўрочышчы Забалацце каля вёскі Карабаны, упадае ў Нарач ва ўрочышчы Кабыльнікі за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Слабада. Каналізаваная, прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Вілейскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Вянок (фантан)

**«Вянок»** — фантан у цэнтры парку Янкі Купалы ў Мінску. Пастаўлены ў 1972 г. да 90-годдзя з дня нараджэння паэта. Аўтары — скульптары А. Анікейчык, А. Заспіцкі, Л. Гумілеўскі, архітэктары Ю. Градаў і Л. Левін. З’яўляецца часткай помніка Янку Купалу.

Фантан «Вянок» адлюстроўвае адзін з момантаў старажытнага народнага свята — Купалля. Над басейнам круглай формы нахіліліся 2 бронзавыя фігуры дзяўчын, якія кідаюць на ваду вянкі. Ураўнаважанасць скульптур, тонкія лініі сілуэтаў, плаўны выразны рытм руху, а таксама колеравыя суадносіны цёмнай бронзы і ружовага граніту ствараюць паэтычны вобраз.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фантаны Мінска
Катэгорыя:Парк імя Янкі Купалы
Катэгорыя:1972 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Градава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леаніда Левіна
Катэгорыя:Творы Анатоля Анікейчыка
Катэгорыя:Творы Андрэя Заспіцкага
Катэгорыя:Творы Льва Гумілеўскага
Музей вады (Масква)

**Музей Вады** — інфармацыйна-экалагічны цэнтр, прысвечаны гісторыі развіцця вадаводных і каналізацыйных сістэм Масквы, тэхналогіям ачысткі вады і пытанням яе адказнага спажывання.

## Гісторыя 
Адкрыццё адбылося 15 чэрвеня 1993 года, праз стагоддзе пасля правядзення Першага Рускага вадаводнага з'езда, што праходзіў у Маскве.

Музей размешчаны шэрагам з Круціцкім падворкам, на тэрыторыі першай каналізацыйнай пампоўні Масквы. Яна была ўведзена ў эксплуатацыю ў 1898 годзе і абслугоўвала 219 домаўласніцтваў.

Ансамбль гістарычных пабудоў быў створаны па праекце Максіма Гепенера і з'яўляецца помнікам прамысловай архітэктуры канца XIX — пачатку XX стст.. Усе збудаванні Галоўнай каналізацыйнай пампоўні былі выкананы ў «цагляным стылі», характэрным для прамысловых і складавых пабудоў таго часу. Будынак, у якім размясціўся музей, пабудавалі пазней — у 1947—1948 гадах
.

## Калекцыя 
Музейная экспазіцыя лагічна падзелена на дзве часткі — архіўную і актуальную.
Першая знаёміць з гісторыяй узнікнення і развіцця сетак водазабеспячэння Масквы. Тут можна даведацца пра першыя крамлёўскія самацёчныя вадаводы, што дзейнічалі ў часы кіравання Івана Каліты, Івана III і Міхала Раманава і пра этапах будаванні Мыцішчанскага вадавода, збудаванага па ўказу Кацярыны II. Копіі ўказаў імператрыцы выстаўлены нароўні з фрагментамі драўляных труб. Тутака ж пададзены сапраўдныя гістарычныя дакументы — атласы, тэхнічныя кнігі, рукапісныя альбомы, карты і працоўныя рысункі. Перыядычна ў музеі праводзяцца часовыя выстаўкі. Прыкладам, у 2014 годзе пастаянную экспазіцыю дапоўніла падборка каналізацыйных люкаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе
вады
Катэгорыя:Таганскі раён
Сямён Іванавіч Чалюскін

**Сямён Іванавіч Чалюскін** (, каля 1700 — пасля 1760) — расійскі палярны даследчык.

## Біяграфія 
З дваран Калужскай губерні. Вучыўся ў Маскоўскай школе матэматычных і навігацыйных навук (1714—1726), скончыў Марскую акадэмію ў Санкт-Пецярбургу ў 1728 годзе, з 1733 года ў складзе аднаго з атрадаў 2-й Камчацкай экспедыцыі пад кіраўніцтвам В. В. Прончышчава, потым Х. П. Лапцева. Вясной 1741 года прайшоў па сушы ад вусця Хатангі да вусця Пясіны і апісаў частку заходняга ўзбярэжжа паўвострава Таймыр да паўночнага пункта мацерыка. З 1743 года служыў на Балтыйскім флоце. У гонар Чалюскіна названы мыс і паўвостраў на Таймыры, а таксама параход «Чалюскін» (гл. ).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мараплаўцы Расіі
Катэгорыя:Падарожнікі Расіі
Катэгорыя:Даследчыкі Арктыкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тульскай вобласці
Працяты Пегас

**Працяты Пегас** (ці **Помнік расійскай інтэлігенцыі)** — адна са славутасцей Масквы, усталяваная ў 2004 годзе непадалёк ад Землянога вала, у скверы каля Музея імя Андрэя Сахарава.

## Гісторыя 
Помнік быў усталяваны 29 чэрвеня 2004 года непадалёк ад Землянога вала, у скверы каля Музея імя Андрэя Сахарава. Ініцыятыва стварэння скульптурнай кампазіцыі была падтрымана Альфа-банкам, Саюзам правых сіл і фондам Андрэя Сахарава. Скульптарамі выступілі Даніэль Мітлянскі і Галіна Шыліна, архітэктарам — Рыгор Саевіч.

## Апісанне 
«Працяты Пегас» — 6,5-мятровая кампазіцыя, што ўяўляе сабой крылатага каня з перакручанай ад болю, роспачна пакутнай пысай і ў вельмі напружанай паставе, луналага над мноствам вышчэрбленых сталёвых вертыкальных шыпоў, тры з якіх працінаюць жывёлу і адначасна падтрымваюць яго ў лёце.

## Значэнне помніка 
З нагоды сэнсавага значэння манумента існуюць некаторыя нязгоды. На думку аўтараў кампазіцыі, «Працяты Пегас» служыць выявай лепшых праяў інтэлігенцыі, а пранізлівыя яго шыпы — гэта штосьці, служылае перашкодай інтэлігенцыі, так бы мовіць, якое мяшае ёй. Пра гэту тэорыю сведчыць і ўсталяваная на помніку таблічка. Можна таксама выказаць здагадку, што скульптура ўвасабляе міф, злучаны з паходжаннем і жыццём Пегаса. Ёсць яшчэ адна версія, што кранае стыляў, у якіх увасоблены манумент: Пегас выкананы ў стылі класіцызму, а ніжняя частка кампазіцыі — у стылі рускага канструктывізму. На гэтай глебе могуць паўстаць спрэчкі пра стасунак двух задзейнічаных у стварэнні помніка архітэктурных стыляў.

Катэгорыя:Помнікі Масквы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Дзяржаўны Дарвінаўскі музей

**Дзяржаўны Дарвінаўскі музей** — адзін з найбуйнейшых музеяў Масквы.

## Пра музей 
### Гісторыя 
Ініцыятарам стварэння музея быў заолаг А. Ф. Котс, які заснаваў яго ў 1907 годзе. У гэтым  пачаў чытаць, па запрашэнні М. К. Кальцова і П. П. Сушкіна на Маскоўскіх вышэйшых жаночых курсах курс эвалюцыйнай навукі з выкарыстаннем у якасці навочнага матэрыялу ўласнай калекцыі пудзіл жывёл, якую ў 1913 годзе падарыў заалагічнай лабараторыі курсаў. З гэтага часу калекцыя, размешчаная ў новым будынку Курсаў на Дзявоцкім Полу, стала звацца Музеем эвалюцыйнай тэорыі Маскоўскіх вышэйшых жаночых курсаў. Да гэтага часу вызначыўся і склад фактычных заснавальнікаў музея: А. Ф. Котс, Н. М. Ладыгіна-Котс, В. А. Ватагін і Ф. Е. Фядулаў.

У сваім дзённіку ў 1918 годзе Котс пісаў:
«Снежаньскую рэвалюцыю я праводзіў за мікраскопам і планаваннем свайго музея. Сацыялістычную Кастрычніцкую — за арганізацыяй музея ў адведзеным мне ўпершыню музейным памяшканні''».

У 1922 годзе была створана самастойная дзяржаўная ўстанова — Дарвінаўскі музей.

До 1964 года дырэктарам музея заставаўся А. Ф. Котс.

Галоўным захоўнікам калекцыі музея да 1989 года была В. С. Арэшнікава (1946—1989), якая пачала працу ў музеі таксідэрмістам у 1970 годзе. Дзякуючы ёй калекцыя музея папоўнілася каштоўнымі экспанатамі і творамі мастакоў 1970—1980 гадоў — А. М. Белашоў, А. В. Марц і іншыя. Дарвінаўскі музей стаў уладальнікам самай багатай у краіне калекцыі малярства жанру Анімалістыка. Яна стала прадаўжальнікам музейных традыцый А. Ф. Котца і школы В. А. Ватагіна, падрыхтавала экспазіцыю да пераезду ў новы будынак.

### Новы будынак музея 
У 1995 годзе адкрыты новы будынак музея, будаванне якога вялося дваццаць гадоў.

Сёння Дарвінаўскі музей з’яўляецца найбуйнейшым прыродазнаўчанавуковым музеем Еўропы. Экспазіцыя расказвае пра гісторыю станаўлення тэорыі эвалюцыі, разнастайнасці жыцця на Зямлі, аб зменлівасці і спадчыннасці, аб натуральным адборы і змаганню за існаванне ў прыродзе. Унікальную частку фондаў складаюць: калекцыя абератыўных формаў, калекцыя альбіносаў і меланістаў, калекцыя зубоў вымерлых акул, рэдкія кнігі, калекцыя анімалістычнага мастацтвы. У залах музея ўсталяваны камп’ютары, падлучаныя да інтэрнэту і што дазваляюць атрымаць дэталёвую інфармацыю не толькі пра экспазіцыі музея, але і аб шмат якіх іншых буйных прыродазнаўчанавуковых музеях Расіі.

З 1988 года дырэктар Дарвінаўскага музея — Г. І. Клюкіна.

Па ацэнцы партала «Отдых с детьми» у 20-цы найболей папулярных і актыўных музеяў Масквы для бацькоў з дзецьмі Дзяржаўны Дарвінаўскі музей знаходзіцца на 1-м месцы (Біялагічны музей імя К. А. Ціміразева займае 2-е месца.)

## Экспазіцыя 

Darvinovskiy museum3.jpg
Darvinovskiy museum5.jpg
Darvinovskiy museum8.jpg
Vulpes_vulpes_colour_variations.jpg

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт музея

Катэгорыя:З’явіліся ў 1907 годзе
Дарвінаўскі музей
Катэгорыя:Прыродазнаўчыя музеі
Катэгорыя:Палеанталагічныя музеі
Катэгорыя:Арганізацыі, узнагароджаныя ордэнам «Знак Пашаны»
Чэлеста

**Чэлеста** (, ад *celeste* — нябесны) — ударна-клавішны інструмент. Формай корпуса, малаточкавым механізмам і клавіятурай падобная да невялікага піяніна ці фісгармоніі; замест струн храматычна настроеныя стальныя пласцінкі (ці трубкі). Дыяпазон с1-с5, натуецца на актуаву ніжэй за рэальнае гучанне. Сканструявана ў 1886 годзе. Вызначаецца пяшчотным гукам, які нагадвае гучанне званочкаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Клавішныя музычныя інструменты
Катэгорыя:Ідыяфоны
Адраджэнне (помнік)

**Помнік «Адраджэнне»** — адна са славутасцей Масквы, усталяваная на прыватнай тэрыторыі Нацыянальнага інстытута карпарацыйнай рэформы (былой гарадской сядзібы прамыслоўцаў і мецэнатаў Марозавых) у 2000 годзе, размешчанага па адрасу Вялікая Ардынка 41, непадалёк ад Храма Іверскага абраза Божай Маці на Усполлі.

## Гісторыя 
Помнік быў урачыста адкрыты 18 красавіка 2000 года. Гэта дата, магчыма, прымеркавана да 75-годдзя аўтара кампазіцыі Э. І. Неізвеснага помнік «Адраджэнне» — адмысловае сімвалічнае ўвасабленне новай Расіі як квітнеючай дзяржавы. Цэнтральным элементам кампазіцыі з'яўляецца вылітая з бронзы выява Арханёла Міхала, які выступае кіраўніком святога ваярства анёлаў, якія стаяць на вартавым Боскага закона, і прысутнага ўжо пачынальна з апостальскіх часоў. Адраджэнне апынаецца досыць цяжкім выпрабаваннем для Арханёла: ён вядзе бой са злом, што паўстане ў выглядзе Змея, які выпаўзае ад падножжа, адначасна спрабуючы вызваліцца ад кайданаў.

Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе
Катэгорыя:Помнікі Масквы
Дарогу качанятам! (скульптура)

**Дарогу качанятам!** — адна са славутасцей Масквы, усталяваная ў 1991 годзе ў скверы каля Новадзявочага манастыра.

## Гісторыя 
Скульптурная кампазіцыя «Дарогу качанятам!» была ўсталявана на беразе сажалкі ў скверы ля Новадзявочага манастыра ў 1991 годзе. Казачная аповесць «Дарогу качанятам!» амерыканскага пісьменніка Роберта Мак-Клоскі, апублікаваная ў 1941 годзе, мела такі поспех, што ўлады Бостана вырашылі ўсталяваць у цэнтральным парку помнік галоўнай гераіні кнігі — маме-качцы Місіс Малард і яе васьмі качанятам. Помнік быў выкананы па эскізах прыхільніцы Мак-Клоскі Нэнсі Шэн. Копія гэтай скульптуры ў 1991 годзе была падорана Барбарай Буш Раісе Гарбачовай, якая, быўшы разам са сваім мужам у Бостане з дзелавым візітам і апынуўшыся ў Цэнтральным гарадскім парку, зацікавілася кампазіцыяй зніклі яшчэ тры фігуры. Аўтар скульптуры, даведаўшыся пра гэта, вырашыла аднавіць свой твор, і 18 верасня 2000 года адбылося ўрачыстае адкрыццё ўзноўленай кампазіцыі. На цырымонію прыехалі Міхаіл Гарбачоў з дачкой Ірынай, надзвычайны пасол ЗША ў Расіі Джэймс Колінз, тагачасны міністр культуры Міхаіл Швыдкой, старшыня Камітэта па культуры Урада Масквы Ігар Барысавіч Бугаеў і іншыя.

У наш час з мэтай абароны ад вандалізму скульптура замацавана арматурай, паблізу размешчана будка аховы.

## Апісанне 
Бронзавая скульптурная кампазіцыя «Дарогу качанятам!» усталявана на брукаванай каменем дарожцы і складаецца з дзевяці фігур: мамы-качкі Малард і васьмі качанят: Джэка, Кэка, Лэка, Мэка, Нэка, Квэка, Пэка і Квака. Помнік з'яўляецца адмысловым знакам замірэння паміж Расіяй і Злучанымі Штатамі Амерыкі

Катэгорыя:Помнікі Масквы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Будынак Рускага гандлёва-прамысловага банка (Самара)

**Будынак Рускага Гандлёва-Прамысловага банка** — славутасць Самары. Знаходзіцца на скрыжаванні вуліц Куйбышава і Піянерскай.

## Гісторыя 
Будынак на рагу вуліц Дваранскай (Куйбышава) і Васкрасенскай (Піянерская) пад канец XIX ст. належаў Кажэўнікаву. У 1880-х гг. ён прадаў яго купцу Н. Ф. Дунаеву. Дом быў у яго ўласнасці да 1896 г. і быў далей прададзены Рускаму Гандлёва-Прамысловаму камерцыйнаму банку.

Банк даручыў маскоўскаму архітэктару А. У. Зелянку, які ў 1897—1900 гг. жыў у Самары і працаваў гарадскім архітэктарам, распрацаваць план перабудовы будынка. У 1899 г. праект будынка ў неарускім стылі быў створаны. Будынак быў рэканструяваны, пасля чаго ён набыў два шатры на даху, а таксама адзін вялікі шацёр на куце. Фасад будынка банка стаў руставаным і атрымаў балкон з паветкай. У цэлым будынак стаў дамінантай квартала, набыўшы правінцыйную пампезнасць.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі ў будынку былога банка месціліся розныя арганізацыі: спачатку гэта быў абласны сухотны дыспансер, потым — гарадскі сухотны дыспансер № 1. Цяпер тут працуе Самарскі абласны клінічны супрацьсухотны дыспансер імя Н. В. Постнікава.

19 лістапада 1966 г. будынак былога банка па рашэнні № 617 Куйбышаўскага абласнога выканкама атрымаў статус помніка архітэктуры мясцовага значэння. За мінулыя дзесяцігоддзі будынак значна струхлеў, страціў частку дэкаратыўных элементаў і патрабуе рэстаўрацыі.

## Спасылкі 
* 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Самары
Катэгорыя:Банкаўскія будынкі
Плошча Куйбышава (Самара)

**Плошча Куйбышава** — плошча ў Самары, утвораная вуліцамі Чапаеўскай, Вілонаўскай, Галактыёнаўскай і Чырвонаармейскай. З'яўляецца самай вялікай плошчай у Еўропе (17,4 га).

## Звесткі пра пляц 
* Па вуглах плошчы Куйбышава знаходзяцца чатыры скверы, таму 8 гектараў яе тэрыторыі пакрыта асфальтам, 7 — кветнікамі і зялёнымі насаджэннямі.
* Самарскі акадэмічны тэатр оперы і балета размешчаны на плошчы і займае 2,4 гектара яе тэрыторыі.
* На плошчы стаіць помнік Валерыяну Уладзіміравічу Куйбышаву архітэктара Мацвея Манізера.

## Саборная плошча 
Першыя згадванні пра плошчу бачны на генеральным плане горада ад 1853 года. Плошча агадвалася велізарнай з памерамі 525 на 325 м. Велічыня яе злучалася з прэстыжнасцю горада, а сам плошчу прызначалася для пастаноўкі на ёй саборнага храма. 17 красавіка 1866 года ў дзень нараджэння імператара Аляксандра II адбылося асвячэнне месца збудавання Кафедральнага сабора. Праект быў распрацаваны архітэктарам Э. І. Жыберам. У маі 1869 года храм ёмістасцю 2500 чалавек быў урачыста закладзены. Толькі ў 1892 годзе было завершана аздабленне ніжняга храма ў гонар Святога Алексія (аўтар інтэр'ера Аляксандр Шчарбачоў).

## Савецкі час 
Пасля рэвалюцыі Саборная плошча была пераназвана ў Камунальную.

У 1930 годзе Кафедральны сабор быў падарваны, яго разбурэнне працягвалася да лета 1932 года. 3 лістапада 1931 года Сярэдняволжскім краявым выканкамам была прынята пастанова пра будаванне Дома культуры на месцы сабора. Будаванне было завершана ў лістападзе 1938 года.

У 1932 годзе на заходнім боку плошчы (у прамавугольніку паміж вуліцамі Фрунзэ, Рабочая, Чырвонаармейская і Шастаковіча (былая Працоўная)) па праекту архітэктара П. А. Шчарбачова ў адпаведнасці з Загадам Рэўваенсавета СССР № 200 ад 20 лютага 1925 года быў пабудаваны Дом Чырвонай Арміі — комплекс будынкаў, што ўключаў афіцэрскі клуб (цяперашні «Акруговы Дом Афіцэраў»)

У 1935 годўе Камунальная плошча была пераназвана ў плошчу імя Куйбышава, а праз тры гады на ёй быў узведзены помнік В. У. Куйбышаву.

На месцы разбуранага храма быў узведзены Палац культуры па праекце ленінградскага архітэктара Ноя Троцкага. Праект будынка аб'ёмам больш за 100000 м³ з бібліятэкай, музеем і залай на 1250 месцаў вырашаны ў формах савецкага ампіру. У час вайны ў палацы культуры давала спектаклі трупа Вялікага тэатра СССР. 5 сакавіка 1942 года ў фае палаца адбылося першае выкананне 7-й сімфоніі Шастаковіча.

## Расійскі час 
У жніўні 2010 года тапанімічная камісія Самары прыняла рэкамендацыю пра пераназванне плошчы Куйбышава і вяртанне ёй гістарычнай назвы «Саборная плошча», аднак мэр горада Дзмітрый Азараў не падтрымаў пераназванне, і плошча захавала назва «Куйбышава».

## Спасылкі 
* Вид на Площадь Куйбышева (Самара) на сервисе Яндекс.Панорамы.

Катэгорыя:Плошчы Самары
Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар Валерыяна Куйбышава
Дом Саветаў (Растоў-на-Доне)

**Дом Саветаў** — адміністрацыйны будынак у цэнтры Растова-на-Доне, у Кіраўскім раёне, месца знаходжання адміністрацыі Растоўскай вобласці. Будынак, выкананы ў стылі савецкі канструктывізм, праектаваўся і будаваўся з пачатку 1930-х гадоў. Да  Вялікай Айчыннай вайны завяршыць усе працы над Домам Саветаў не атрымалася. Рамонтна-аднаўленчыя працы былі праведзены толькі ў 1950-х, а аздабленне фасадаў будынка завяршылася толькі ў 1968 годзе. Агульны аб'ём растоўскага Дома Саветаў складае 370 тысяч кубаметраў, што робіць яго адным з самых вялікіх будынкаў на Паўночным Каўказе і самым вялікім адміністрацыйным збудаваннем на поўдні Расіі.

## Апісанне 
Дом Саветаў знаходзіцца ў гістарычным цэнтры Растова-на-Доне, на плошчы Саветаў. У арыгінальным праекце было агадана 1000 пакояў, канферэнц-зала, сталовыя, пошта, цырульніцкая, буфеты, друкарня і іншыя службы. Гэты будынак уяўляў сабою спакойны рытм 5-8 павярховых секцый, заманалічаных пераходамі, унутранымі панадворкамі. Вянком яго павінен быў стаць цыліндрычны корпус з канферэнц-залом. Аднак гэты вышынны акцэнт скончыць не паспелі, а то, што паспелі ўзвесці, падчас акупацыі моцна пацярпела.  Васьміпавярховы будынак падчас паваеннай рэканструкцыі часткова страціў сваё спачатку запланаванае аблічча. Фасады страцілі стужкавае шкленне — яно было папросту закладзена цэглай, поле сцяны зроблена рэльефным, над галоўным уваходам у будынак на велічэзныя пілястры прастакутнага перасеку ўсталяваны цяжкавагавы партал. Аўтарамі новага варыянту фасада сталі архітэктары Уладзімір Грыгор і У. І. Сымонавіч.

## Гісторыя 
Праект растоўскай Дома Саветаў складаўся ў 1929-1934 гадах архітэктарам Ільём Галасавым. На конкурсе праектаў для новага будаўніцтва ў Растове-на-Доне эскізы І. Голасава занялі другое месца. На месцы, абраным для адміністрацыйнага корпуса, да 1930 года ўзвышаўся храм Аляксандра Неўскага. У 1935 годзе быў закладзены падмурак. Узвядзенне вялося недастатковымі тэмпамі. Будаванне, галоўным чынам, завяршылася да 1941 года. Да пачатку Вялікай Айчыннай вайны аздабленчыя працы не былі скончаны, хоць часткова будынак ужо эксплуатаваўся. У паваенны перыяд, скарыстаўшыся адсутнасцю сродкаў у горада, міністэрства абароны прапанавала аднавіць Дом Саветаў сіламі нямецкіх ваеннапалонных з умовай адчужэння 80% карыснай плошчы. Горад быў змушаны пагадзіцца, таму і цяпер у самым прэстыжным раёне Растова-на-Доне знаходзіцца так званы гадзіннікавы завод. Толькі крайнія два крылы Дома Саветаў, што выходзяць фасадам на Вялікую Садовую вуліцу, і цэнтральны рызаліт заняты адміністрацыяй вобласці.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Растова-на-Доне
Катэгорыя:Славутасці Растова-на-Доне
Песня (скульптура)

**Песня** — адна са славутасцей Масквы, усталяваная ў 1958 годзе на Цвятным бульвары, перажыўшы перад гэтым шматлікія выстаўкі. З'яўляецца яркім узорам сацыялістычнага рэалізму. Стваральнік кампазіцыі ўзнагароджаны залатым медалём Акадэміі мастацтваў СССР, якая лічылася найвышэйшай узнагародай акадэміі.

## Апісанне 
Тры маладыя моцныя сялянкі, адлюстраваныя ў поўны ўзрост, вяртаюцца з сенажаці дамоў, пра што сведчаць інструменты за іх плячамі. З мэтай прабавіць шлях, забыўшыся пра цяжкі працоўны дзень, дзяўчыны спяваюць, магчыма, адну з любых песень. Апрануты яны вельмі характэрна для сярэдзіны XX стагоддзя: адзенне іх свабоднае, падол спадніц завязаны ў вузел. Дзякуючы таму, што гераіні размясціліся пад шатамі дрэў, ствараецца ўражанне, што яны спыніліся для адпачынку. Выглядае скульптура даволі недагледжана, і з-за сваёй кампазіцыі служыць добрым матэрыялам для фатаграфіі.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:Помнікі Масквы
Плошча Чапаева

**Плошча Чапаева** — плошча у Ленінскім раёне горада Самара.

Плошча ўтворана вуліцамі Куйбышава, Фрунзэ, Вілонаўскай і Шастаковіча (былой Працоўнай).

Да плошчы прылягае Струкоўскі сад. На плошчы размешчаны Самарскі драматычны тэатр.

## Ансамбль 
На плошчы імя Чапаева ў 1932 годзе збудаваны шматфігурны помнік чапаеўцам. Вышыня помніка 10 м, памеры — 17 на 22 м.

Аўтар — скульптар Мацвей Генрыхавіч Манізер. Копію помніка, выкананую ў 1933 годзе, можна ўбачыць у Санкт-Пецярбургу перад будынкам Вайсковай акадэміі сувязі імя C. М. Будзёнага.

## Могілкі
На плошчы пахаваны забіты 30 лістапада 1917 года рабочы Міхаіл Сцяпанаў, які ахоўваў уваход у будынак рэўкама (вул. Фрунзэ 167, цяпер у будынку Самарскі інстытут культуры). 26 снежня ў брацкай магіле былі пахаваны восем чырвонагвардзейцаў, загінулых пры тэракце ў склепе таго ж будынка, а таксама чырвонагвардзеец І. Булатаў, загінулы ў баях пад Арэнбургам. 

16 жніўня 1921 года на плошчы быў пахаваны начальнік транспартнай ЧК, загінулы пры ліквідацыі банды ў раёне Бузулука, А. Ф. Сілін. У студзені 1922 года былі пахаваны два чэкісты С. Салагубаў і В.Сямёнаў-Якаўлеў, загінулыя ад рук бандытаў.

## Спасылкі 
* Плошча Чапаева на сервісе Яндэкс.Панарамы.
* Площадь им. Василия Чапаева 3D-панорамаКраеведческий портал «Самарская губерния. История и Культура»

Чапаева
Катэгорыя:Васіль Чапаеў
Цэнтральны парк культуры і адпачынку (Валгаград)

**Цэнтральны парк культуры і адпачынку Валгаграда** размешчаны ў Цэнтральным раёне горада Валгаграда на беразе ракі Волгі.

## Гісторыя парка 
З канца XIX стагоддзя на тэрыторыі парка знаходзіўся Нобелеўскі пасёлак. Цэнтральны парк культуры і адпачынку Валгаграда пачынаў сваю гісторыю ў 1960-я гады, калі ў цэнтральнай частцы горада былі пачаты актыўныя будаўнічыя працы. Першы праект парка быў падрыхтаваны ў 1967 годзе. Надалей яго некалькі раз карэктавалі і змянялі. 11 чэрвеня 1996 года цэнтральны парк атрымаў афіцыйны статус «муніцыпальнай установы культуры» Валгаграда.

У апошнія гады тэрыторыя парка, агульным плошчай у 26 га, прыйшла ў запусценне. У красавіку 2013 года, падчас афіцыйнага візіту азербайджанскай дэлегацыі ў Валгаград, была дасягнута дамоўленасць пра будаванне на частцы тэрыторыі Цэнтральнага парка культуры і адпачынку — парка «Баку».

## Інфраструктура 
У наш час плошча парка, размешчанага ў маляўнічым месцы Валгаграда на беразе ракі Волга, складае 29 га, дзе расце каля 10 тысяч дрэў 50 назваў. На тэрыторыі парка функцыянуюць больш 20 атракцыёнаў, з якіх 16 механічных, у тым ліку 2 атракцыёна адменнай складанасці — «Кола агляду» і карусель «Арбіта». Агульная працягласць алей парка складае больш 6 км.. Па стане на 11 ліпеня 2013 года ў дадзеным парку няма ніводнага пазначанага вышэй атракцыёна. Уся тэрыторыя да агіднасці запушчана, што недаравальна для ўлад горада такой велічыні.

## Будаванне на тэрыторыі парка 
На тэрыторыі ЦПКіА было збудавана шэсць вышынных жылых будынкаў. Па стане на чэрвень 2013 года вядзецца будаванне яшчэ аднаго дома.

У рамках падрыхтоўкі да чэмпіянату свету 2018 года плануецца будаванне на тэрыторыі парка гасцініц.

## Спасылкі 
* www.volganet.ru — В День народного единства в Волгоградской области высадили Аллею Дружбы 

Катэгорыя:Паркі Расіі
Катэгорыя:Славутасці Валгаграда
Жэрар Дэзарг

**Жэрар Дэзарг** (; —) — французскі геаметр.

Паходзіў з арыстакратычнай сям’і, пачаў службу ў шэрагах арміі. Пры аблозе Ла-Рашэль пазнаёміўся і пасябраваў з Дэкартам. Пакінуўшы службу, пасяліўся ў Парыжы, дзе ўвайшоў у гурток Шатэро-Лефеўра, у якім сустракаў Гасендзі, Буё, Раберваля, Паскаля і іншых матэматыкаў таго часу. Заснавальнік праектыўнай геаметрыі.

Катэгорыя:Матэматыкі Францыі
Катэгорыя:Матэматыкі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Геометры
Помнік кінакамеры

**Помнік кінакамеры** — адна са славутасцей Масквы, усталяваная ў 2001 годзе на Алеях славы расійскага кінематографа, размешчанай на  Масфільмаўскай вуліцы 8, побач з будынкам Масфільма.

## Гісторыя 
Помнік кінакамеры скульптара А. Раслякова быў усталяваны ў 2001 годзе на ўзвышшы Алей славы расійскага кінематографа — падабенства галівудскіх «Алей славы». Скульптурная кампазіцыя стала адмысловым пачаткам Алеі.

Ідэя пра стварэнне помніка з'явілася падчас правядзення міжнароднага кінафестывалю ў Маскве ўлетку 2001 года.

Катэгорыя:Помнікі Масквы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2011 годзе
Чорны кубаметр

**«Чорны кубаметр»** — помнік карціне «Чорны квадрат» Казіміра Малевіча, адкрыты Юрыем Ростам у панадворку ўласнага дома «Стайня Роста» на Чыстых ставах у 2015 годзе да стагоддзя карціны.

## Перагісторыя 
У першай палове 1990-х гадоў фатограф і журналіст Юрый Рост купіў на Чыстых ставах былую стайню чаезаводчыкаў Боткіных, якую адрэстаўраваў і зрабіў сваёй майстэрні. Майстэрня атрымала неафіцыйную назву «Стайня Роста», перайшоўшая потым на назву вядомай тэлеперадачы, якую вёў сам Рост.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Творы 2015 года
Катэгорыя:Помнікі Масквы
Конь у паліто (помнік)

**Конь у паліто** — помнік знакамітаму герою рускай прымаўкі, усталяваны ў чэрвені 2007 года ў цэнтры Сочы, які ўвасабляе анекдатычны вобраз, які фігуруе ў прыказцы: «Хто, хто? Конь у паліто!»

Аўтар помніка — сочынскі скульптар Акоп Халафян.

## Апісанне помніка 
Важны конь у дарагім англійскім паліто, з чарай віна ў левым капыце і фірмавай трубкай у пракураных конскіх зубах, сядзіць, выцягнуўшы пярэднія канцавіны. Конь усміхаецца шырокай конскай усмешкай: `жыццё, маўляў, удалося`!

## Размяшчэнне 
Знаходзіцца на вуліцы Тэатральная ў Цэнтральным раёне горада Сочы, Краснадарскі край, Расія.

## Гісторыя стварэння 
Фігура каня ў паліто была выраблена ў 2007 годзе сочынскім скульптарам А. А. Халафянам. Матэрыялам для стварэння помніка паслужыў кавалак вадаводнай трубы вялікага дыяметра з чорнага металу вагой больш за 80 кг. У працы скульптар выкарыстоўваў кавальскі горан, молат, кавадла і зварніцкі апарат.

Фінансаванне ўзяў на сябе адзін з сочынскіх мецэнатаў, сума выдаткаў склала 120 тысяч рублёў. Помнік быў куплены горадам Сочы.

## Спасылкі 
* 
* *Юлия Чмеленко*. Культурная жизнь Кавказа в преддверии Олимпийских игр. Научное Общество Кавказоведов, 27.01.2014.
* *Татьяна Киреева*. В Сочи появился памятник Коню в пальто. Комсомольская правда, 25 июня 2007
* Скульптор из Сочи «оживляет» металл. РИА Новости (видео, текстовое изложение на сайте информационного агентства Сочи-2014)
* Памятники коню в пальто, ёшкину коту и счастью. Ставропольская правда, 25 февраля 2012 г.
* «Кто, кто? — Конь в пальто!» — Новому году по-китайски посвящается . Сочи-экспресс, 31.01.2014
* *Михаил Вострышев.* Всё о Сочи. История и достопримечательности. —  «Алгоритм», 2014 — С. 179

Катэгорыя:Помнікі Расіі
Катэгорыя:Помнікі жывёлам
Катэгорыя:Гумар
Катэгорыя:Скульптурныя выявы коней
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Сочы
Скрыпторый

**Скрыпторый** ( ад scriptor — «пісец, перапісчык») — майстэрня па перапісцы рукапісаў, пераважна ў манастырах. Першыя скрыпторыі паўсталі ў VI—VII стагоддзях на поўдні Італіі, у Францыі, у Ірландыі, Іспаніі. Найбольшай славай у эпоху Карла Вялікага карыстаўся скрыпторый Турскага манастыра Святога Марціна, абатам якога быў Алкуін.

Спачатку кнігу (як і ў часы позняй антычнасці) пісалі пад дыктоўку, трымаючы матэрыял для пісьма на каленях. Сталоў не было. Затым, верагодна, у VII стагоддзі, у майстэрнях з’явіліся сталы. Ва ўсякім выпадку, менавіта да гэтага часу ставяцца іканаграфічныя малюнкі каліграфаў, якія сядзяць за сталамі. З VIII—IX стагоддзяў падобныя выявы сталі нормай. У XIII стагоддзі скрыпторыі прыходзяць у заняпад, кніжнай вытворчасцю пачынаюць займацца гарадскія рамеснікі.

## Літаратура 
* ''* Мастерские письма на заре западного Средневековья и их сокровища в Ленинграде. — Л., 1930.
* *Добиаш-Рождественская О. А.* из жизни мастерских письма (преимущественно на французском севере) // Средневековый быт. Сб. статей. — Л., 1928.
* *Киселёва Л. И.* О чём рассказывают средневековые рукописи. — Л., 1978.
* *'' Латинская палеография. — М., 1969.
* 

Катэгорыя:Кляштары
Катэгорыя:Палеаграфія
Беларускі партызан

**«Беларускі партызан»** — беларускі 
незалежны грамадска-палітычны навінны сайт на рускай і беларускай мовах, які з’яўляецца адным з найбольш папулярных грамадска-палітычных інтэрнэт-праектаў у Беларусі.

Паводле інфармацыі на сайце, над ім працуюць журналісты і праграмісты з Беларусі, Расіі, Польшчы, Германіі і Чэхіі. Сайт публікуе меркаванні, расследванні, навіны датычна палітычных падзей у Беларусі. На 2016 год сайт меў ад 50 тыс. да 100 тыс. штодзённых наведнікаў. Вяліся 8 рубрык: «Блогі», «Думкі», «Жыццё», «Інтэрв’ю», «Мультымедыя», «Палітыка», «Радасці жыцця», «Спорт» і «Эканоміка».

## Гісторыя 
Інтэрнэт-праект быў створаны ў кастрычніку 2005 года Паўлам Шараметам і іншымі журналістамі, якія жывуць у Мінску ці ў замежжы.

Напрыканцы лютага 2010 года Аляксандр Слабада, старшыня Савета Мінскай абласной арганізацыі Беларускага грамадскага аб’яднання ветэранаў, заявіў, што сайт публікуе *«правакацыйныя матэрыялы, якія носяць прадузяты, антыбеларускі характар»* (*цытата*). Аўтар заявы сказаў, што лічыць абразлівым выкарыстанне словазлучэння «беларускі партызан» у назве сайта. Зварот ветэранаў апублікавала ўрадавая газета «Рэспубліка».

Некалькі тыдняў пазней інфармацыйнае агенцтва «БелТА», якое належыць дзяржаве, апублікавала яшчэ два звароты незадаволеных ветэранаў: заявы жыхароў Гродзенскай вобласці, а таксама выказванні кіраўніка Рэспубліканскага савета Беларускага грамадскага аб’яднання ветэранаў, які назваў змест  сайта *«брудной страпнёй, якая абражае любога жыхара Беларусі»* (*цытата*). Усе скаржнікі патрабавалі змяніць назву сайта.

Кіраўніцтва сайта расцаніла з’яўленне зваротаў ветэранаў як новую хвалю ціску ўлад на незалежныя СМІ. На думку прадстаўнікоў «Беларускага партызана», выкарыстоўваецца звыклая схема: *«ветэраны пішуць абураныя лісты, а ўлады пачынаюць рэагаваць, каб не пакрыўдзіць паважаных людзей»* (*цытата*).

З 2016 года беларускамоўную версію сайта, якую вёў гісторык Ігар Мельнікаў, стала наведваць больш людзей, чым рускамоўную.

У снежні 2017 года Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь заблакавала «Беларускі партызан» за публікацыю забароненай інфармацыі. У выніку «Беларускі партызан» аднавіў працу, змяніўшы дамен *.org на *.by.

13 верасня 2021 года доступ да сайта ў Беларусі быў заблакаваны: Міністэрства інфармацыі пакарала рэдакцыю за спасылкі на «Белсат».

У лістападзе 2021 года сайт, тэлеграм-канал і сацыяльныя сеткі "Беларускага партызана" былі ўключаны ў беларускі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў. Пасля гэтага рэдакцыя выдаліла свой тэлеграм-канал, патлумачыўшы гэта жаданнем не падстаўляць чытачоў, а сайт «Беларускага партызана» перастаў абнаўляцца.

## Узнагароды 
У 2018 годзе інтэрнэт-выданне атрымала прэмію «» нямецкага фонду  і нарвежскага фонду  за свае журналісцкія расследаванні.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Беларускі партызан 

Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ
Катэгорыя:Беларуская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Руская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Вольная прэса Усходняй Еўропы»
Катэгорыя:Беларускія СМІ
Аўтабіяграфія

thumb|200px|Прыклад аўтабіяграфіі, напісанай мастаком Гаўрыілам Гарэлавым, перыяд 1880—1949 гадоў.
**Аўтабіяграфія** (ад «аўтар» і «біяграфія»; з грэчаскай: «уласны жыццяпіс») — паслядоўнае апісанне чалавекам падзей уласнага жыцця.

## Літаратурны жанр 
Для аўтабіяграфіі, у адрозненне ад дзённіка, характэрна рэтраспектыўнае, з вышыні пражытых гадоў, імкненне асэнсаваць сваё жыццё як цэлае; пішучы літаратурную аўтабіяграфію, нярэдка звяртаюцца да вымыслу. У адрозненне ад мемуараў, аўтар засяроджаны на гісторыі сваёй асобы, а не на навакольным свеце. Існуюць і памежныя паміж аўтабіяграфіяй, дзённікамі/або мемуарамі жанры.

Як літаратурны жанр аўтабіяграфія зараджаецца ў позняй антычнасці, на глебе індывідуалістычнага самаадчування, якое толькі з’яўляецца, адначасова з паняццем асобы («Споведзь» Блажэннага Аўгусціна — псіхалагічнае апісанне рэлігійнага крызісу і схілення да веры). Гэты жанр паўтараецца ў некалькіх творах XVII ст., напрыклад у «Міласці Божай, якая сышла на галоўнага грэшніка», напісанай Баньянам у 1666-ым годзе, і пазней у форме свецкага філасофскага твора ў паэтычным шэдэўры Уільяма Уордсварта «Прэлюдыя», завершаным у 1805-ым годзе.

Пачаткам сучаснага жанру аўтабіяграфіі можна лічыць «Споведзь» Жан Жака Русо з беспрэцэдэнтнай шчырасцю апісання.

Сваёй «Аўтабіяграфіяй», апублікаванай у 1793-м годзе, Бенджамін Франклін заклаў асновы чыста амерыканскай традыцыі «гісторыі поспеху».

## У музыцы 
Аўтабіяграфічныя песні — гэта песні, у якіх тэкст мае непасрэднае дачыненне да гісторыі самога аўтара музыкі.

## Гл. таксама 
* Дзённік
* Мемуары
* Рэзюмэ

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Дакументы
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Мемуары і аўтабіяграфіі
Пхёнчхан (горад)

**Пхёнчхан** (, *Pyeongchang-eup*) — павятовы горад у правінцыі Канвандо, Паўднёвая Карэя. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнага павета Пхёнчхан.

## Геаграфія 
Горад знаходзіцца ў паўднёвай частцы правінцыі Канвандо на беразе ракі Пхёнчханган. Знаходзіцца за 115 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра правінцыі Чхунчхон і за 180 км на ўсход ад Сеула.

## Эканоміка 
Мясцовыя віды дзейнасці ўключаюць у сябе вытворчасць тытуню, шоўку і мёду. Гэта таксама турыстычны курорт, дзе найбольш папулярны альпінізм і лыжныя віды спорту.

## Спорт 
]]
Павет Пхёнчхан з’яўляўся сталіцай зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года. Тым не менш, ні адна з падзей Алімпіяды не праходзіла ў самім горадзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Канвандо (Паўднёвая Карэя)
Aula regia

**Aula regia** (), таксама званая зала  - гэта назва, якую насіла вялікая зала ў імператарскім або каралеўскім палацы (нямецкі *Пфальц*). У Сярэдневякоўі гэты тэрмін таксама выкарыстоўся як сінонім слова *Пфальц*.

Прыкладам захаванага былога вестгоцкага *aula regia* з’яўляецца царква  каля Аўеда, пабудаваная каля 850 як *aula regia* для . Існуе таксама *aula regia* у ː яна пазней стала часткай сярэднявечнай . Каралеўская зала Імператарскага палаца ў  была лічбава рэканструявана. Архітэктурным прататыпам для ўсіх з іх з’яўляецца базіліка Канстанціна ў Трыры.

Прыёмны пакой у Палацы Флавіяў, палацы Даміцыяна на Палацінскім пагорку ў Рыме, таксама называюць *Aula Regia*.

File:Kaiserpfalz1-Ingelheim.jpg|Рэшткі aula regia у Імператарскім палацы ў Інгельхайме
File:Digitale Rekonstruktion - Geometrische Ausmalung, Innenansicht.jpg|Лічбавая рэканструкцыя мастака ад аула рэгія ў Імператарскім палацы ў Інгельхайме (камп'ютарная графіка)
File:20060630-Oviedo Santa Maria del Naranco.jpg|Санта-Марыя-дэль-Наранка
File:Planta de Santa María del Naranco.gif|Папавярховы план Санта-Марыя-дэль-Наранка

Катэгорыя:Архітэктура Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Памяшканні
Кустода

**Кустода** — слова, размешчанае на ніжнім полі старонкі, якое дублюе першае слова на наступнай. Выкарыстоўвалася ў старых кнігах для таго, каб дапамагчы  размясціць старонкі і  ў правільным парадку.

Упершыню кустоды з’явіліся ў сярэднявечных рукапісах. Выкарыстоўваліся і ў друкаваных кнігах канца XV стагоддзя. Найбольш часта сустракаюцца ў кнігах XVI стагоддзя. У канцы XVIII стагоддзя, у сувязі са зменамі ў тэхналогіях кнігадрукавання, кустоды зніклі з кніжных старонак.

Аб іншай функцыі кустоды пісаў  у даведніку «Правільная кампазіцыя» (Correct Composition; 1901):
Больш за тры стагоддзі друкары змяшчалі на ніжнім полі кожнай старонкі першае слова або першы склад наступнага. Кустода павінна была дапамагаць чытачу, робячы больш зразумелай сувязь паміж дзвюма старонкамі; але цяпер кустод няма, і вяртаць іх ніхто не патрабуе.
Калонтытулы ў сучасных даведніках і слоўніках падобныя з кустодай і, верагодна, вядуць ад яе сваё паходжанне, але выконваюць іншую ролю: палягчаюць пошук слова ў кнізе.

## Бібліяграфія 
* . *Scribes and Illuminators.* Toronto: University of Toronto Press, 1992. 41.
*  Low. The Practice of Typography: Correct Composition: A Treatise on Spelling Abbreviations, the Compounding and Division of Words, the Proper Use of Figures and Numerals, Italic and Capital Letters, Notes, Etc., With Observations on Punctuation and Proof-Reading. — New York: The Century Company, 1901.
* . *A New Introduction to Bibliography.* Oxford: Clarendon Press, 1972. 52-53.
*  *An Introduction to Bibliography for Literary Students.* Oxford: Clarendon Press, 1964. 82.
* Roberts, Matt T., and Don Etherington, Bookbinding and the Conservation of books: A Dictionary of Descriptive Terminology

Катэгорыя:Кніжнае афармленне
Саарэ

**Саарэ**:
* Саарэ (воласць)
* Саарэ (Ляэнэ-Нігула)
* Саарэ (Тарту)
Хію

**Хію**:
* Хію (воласць)
* Хіюмаа (павет)
* Хію (прыпыначны пункт)
Сал (значэнні)

**Сал:**

* Сал — востраў Каба-Вердэ
* Сал — рака ў Расіі, левы прыток Дона
Сал (прыток Дона)

**Сал** (, ) — рака ў Расіі, у Калмыкіі і Растоўскай вобласці, левы прыток ракі Дон. У верхнім цячэнні (180 км)) км. Плошча вадазбору 21 300 км². Сярэдні расход вады (на адлегласці 205 км ад вусця) складае 10 м³/с. Аб’ём сцёку 0,316 км³/год. Выток Сала знаходзіцца на заходніх схілах узвышша Ергені, каля мяжы Калмыкіі і Растоўскай вобласці. Упадае ў Дон каля горада Семікаракорск (за 2—2,5 км ніжэй па цячэнню). Рэчышча звілістае. Сярод прытокаў: Вялікая Куберле, Малая Куберле, Кара-Сал, Вялікі Гашун, Амта, Булукта і інш.

Рака звязваецца Данскім магістральным каналам з Цымлянскім вадасховішчам на рацэ Дон. У басейне ракі каналы арашальнай сістэмы, 217 сажалак і вадасховішчаў.

Каля ракі знаходзяцца станіца Андрэеўская, сяло Дубаўскае, пасёлак Южны, слабада Вялікая Мартынаўка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река Сал (Джурак-Сал, Джурюк-Сал, Джуру) // Государственный водный реестр РФ
* *Киреева М. Б.* Сал // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Калмыкіі
Катэгорыя:Рэкі Растоўскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Дона
Намца

**На́мца, Тэнгры-Нур** (, ) — бяссцёкавае салёнае возера ў Кітаі, у паўднёва-ўсходняй частцы Тыбецкага нагор’я, каля паўночнага падножжа хрыбта Ньенчэн-Тангла, на вышыні 4627 (4718 км²). Даўжыня 70 км, найбольшая шырыня 30 км. Глыбіні да 40 м. Катлавіна возера тэктанічнага паходжання. Пакрытае лёдам з лістапада па май.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Chinese, German scientists record new depth of Nam Co Lake
* Нам-Цо (озеро) // Сайт *«Планета Земля»* Geosfera.Org
* Девять таинственных озёр Тибета // Посольство Китайской Народной Республики в Республике Казахстан

Катэгорыя:Азёры Кітая
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Лапцеў

**Лапцеў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзмітрый Якаўлевіч Лапцеў (1701—1771) — расійскі даследчык Арктыкі
* Дзяніс Ігаравіч Лапцеў (нар. 1991) — беларускі футбаліст
* Канстанцін Антонавіч (Мікалаевіч) Лапцеў (1904—1990) — украінскі і расійскі оперны спявак
* Леанід Сямёнавіч Лапцеў (1914—1943) — Герой Савецкага Саюза
* Харытон Пракопавіч Лапцеў (1700—1763) — расійскі даследчык Арктыкі
Дзмітрый Якаўлевіч Лапцеў

**Дзмітрый Якаўлевіч Лапцеў** (,  — ) — расійскі даследчык Арктыкі. Віцэ-адмірал (1762).

На флоце з 1718 года. З 1736 года кіраваў адным з паўночных атрадаў Другой Камчацкай эскпедыцыі. У 1739-42 гадах даследаваў узбярэжжа паміж вусцем ракі Лена і мысам Вялікі Баранаў, у 1741-42 гадах правёў здымку рэк Вялікі Анюй і Анадыр. Па заканчэнні экспедыцыі да 1762 года служыў на Балтыйскім флоце. Імем Лапцева названы мыс у дэльце ракі Лена, праліў, у гонар Дз. Я. і Х. П. Лапцевых названа мора Лапцевых.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Падарожнікі Расіі
Катэгорыя:Даследчыкі Арктыкі
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018

**Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018** (Беларусбанк—чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 2018 года.

Чэмпіёнам, 15-ы раз у гісторыі і 13-ы раз запар, стаў барысаўскі БАТЭ, які забяспечыў чэмпіёнства заўчасна, перайграўшы 4 лістапада 2018 года ў матчы 27-га тура гродзенскі «Нёман» у гасцях з лікам 1:0. За астатнія медалі барацьба ішла да апошняга тура, у выніку другое месца дасталася салігорскаму «Шахцёру», а трэцім стала мінскае «Дынама».

## Рэгламент 
Як і ў папярэднім сезоне, у турніры прымалі ўдзел 16 каманд, якія згулялі паміж сабой па два матчы — дома і ў гасцях (усяго па 30 матчаў). Схема ратацыі таксама захавалася: дзве апошнія каманды Вышэйшай лігі 2018 наўпрост пакідаюць турнір, іх месца займаюць дзве найлепшыя каманды Першай лігі.

## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
**Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі**
* «Прамень» (Мінск)
* «Смалявічы-СТІ»

**Клубы, якія страцілі месца ў Вышэйшай лізе па выніках сезона 2017**
* «Славія-Мазыр»
* «Нафтан» (Наваполацк)

**Іншыя змяненні**
* Клуб «Смалявічы-СТІ» змяніў назву на «Смалявічы»
* Клуб «Крумкачы», які заняў 13 месца ў сезоне 2017, не быў дапушчаны да ліцэнзавання на ўдзел у Вышэйшай лізе сезон 2018. Пасля адхілення апеляцыі рашэнне стала канчатковым 19 сакавіка 2018 года. Замест «Крумкачоў» месца ў Вышэйшай лізе атрымаў клуб «Тарпеда» (Мінск), які ў сезоне 2017 заняў 3-е месца ў Першай лізе

## Клубы-ўдзельнікі 
### Трэнеры і капітаны 
### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У 28-м чэмпіянаце Беларусі па футболе прымалі ўдзел футбольныя клубы з усіх абласцей краіны.

### Стадыёны 
## Турнірная табліца 
**Заўвага.** Паколькі ў Кубку Беларусі 2018/19 перамог «Шахцёр», то «Віцебск» атрымаў месца ў 1-м кв. раўндзе Лігі Еўропы.

### Вынікі матчаў 
## Статыстыка ігракоў 
### Бамбардзіры 
Крыніца: Football.By

### Асістэнты 
## Узнагароды 
Узнагароды сезона 2018 былі абвешчаны 4 снежня 2018 года на цырымоніі «Зорны мяч».

### Клубныя ўзнагароды 
### Індывідуальныя ўзнагароды 
### Зборныя чэмпіянату 
#### Зборная «А» 
#### Зборная «Б» 
## Спасылкі 
* на сайце football.by

2018
Беларусь
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2018 годзе