open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вячаслаў Сяргеевіч Танаеў

**Вячаслаў Сяргеевіч Тана́еў** (, в. Акулава Цеблешскага раёна Цвярской вобласці, Расія — , Мінск) — беларускі вучоны ў галіне матэматычнай кібернетыкі. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2000; член-карэспандэнт з 1994), доктар фізіка-матэматычных навук (1978), прафесар (1980). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Крымскі педагагічны інстытут (1962).

У 1965—1970 гадах галоўны інжынер лабараторыі, загадчык лабараторыі Інстытута тэхнічнай кібернетыкі АН БССР, у 1970—1971 гадах начальнік лабараторыі філіяла НДІ аўтаматычнай апаратуры, з 1971 года загадчык лабараторыі матэматычнай кібернетыкі, з 1987 года дырэктар Інстытута тэхнічнай кібернетыкі, адначасова з 1996 года генеральны дырэктар Навукова-даследчага аб’яднання «Кібернетыка» Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Адначасова ў 1979—1991 гадах прафесар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па прыкладной матэматыцы, кібернетыцы, інфарматыцы. Распрацаваў асновы тэорыі параметрычнай дэкампазіцыі аптымізацыйных задач, з выкарыстаннем якой вырашаны шэраг важных прыкладных задач аптымальнага праектавання і каляндарнага планавання. Развіў тэорыю раскладаў, яе метады і мадэлі.

Аўтар больш за 130 навуковых прац, у тым ліку 8 манаграфій, дзве з іх перавыдадзеныя за мяжой.

## Прэміі 
Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (1998, у сааўтарстве) — *за цыкл прац «Мадэлі і метады тэорыі раскладаў»*. Прэмія Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі 2001 года за манаграфію «Тэорыя раскладаў: групавыя тэхналогіі».

## Памяць 
На будынку Аб’яднанага інстытута праблем інфарматыкі НАН Беларусі ўстаноўлена мемарыяльная дошка Вячаславу Танаеву.

## Асноўныя працы 
* Введение в теорию расписаний. — М.: Наука, 1975 (совм. с В. В. Шкурбой).
* Теория расписаний: Одностадийные системы. — М.: Наука, 1984 (совм. с В. С. Гордоном, Я. М. Шафранским).
* Декомпозиция и агрегирование в задачах математического программирования. — Мн.: Наука и техника, 1987.
* Теория расписаний: Многостадийные системы. — М.: Наука, 1989 (совм. с Ю. Н. Сотсковым, В. А. Струсевичем).
* Математические модели и методы календарного планирования. — Мн.: Універсітэцкае, 1994 (совм. с Ю. Н. Сотсковым, В. А. Струсевичем).
* Теория расписаний: Групповые технологии. — Мн.: Ин-т техн.кибернетики НАН Беларуси, 1998 (совм. с М. Я. Ковалевым, Я. М. Шафранским).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Вячаслаў Сяргеевіч Танаеў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Кібернетыкі Беларусі
Катэгорыя:Кібернетыкі СССР
Залаты медаль НАН Беларусі «За вялікі ўклад у развіццё навукі»

**Залаты медаль НАН Беларусі «За вялікі ўклад у развіццё навукі»** — беларуская ўзнагарода, з’яўляецца вышэйшай узнагародай Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, прызнаннем выдатных заслуг узнагароджанага перад навукай і грамадствам. .

Узнагароджваюцца айчынныя і замежныя навукоўцы, дзяржаўныя, грамадскія дзеячы за:
* высокія дасягненні ў даследаваннях і распрацоўках, якія завяршыліся стварэннем і прымяненнем новых навукаёмістых тэхналогій, тэхнікі, прыбораў, абсталявання, матэрыялаў;
* асабліва плённую дзейнасць па ўмацаванні навукова-тэхнічнага патэнцыялу краіны, павышэнні эфектыўнасці навуковых даследаванняў, інавацыйнай дзейнасці, адукацыі;
* значны ўплыў на пашырэнне і паглыбленне міжнародных навуковых сувязяў і ўмацаванне навукова-тэхнічнага супрацоўніцтва;
* асабісты ўклад у сцвярджэнне агульначалавечых каштоўнасцей і ідэй гуманізму ў сферы грамадскіх адносін.
Прэмія імя акадэміка А. В. Лыкава

**Прэмія імя акадэміка А. В. Лыкава** — узнагарода Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Прэміі названыя ў гонар вучонага, заснавальніка сусветна вядомай беларускай навуковай школы ў галіне цепла- і масаабмену акадэміка Аляксея Васільевіча Лыкава (1910—1974).

## Гісторыя 
Прэміі заснаваны Прэзідыумам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі ў 2003 годзе (пастанова ад 30 мая 2003 г. № 52) і прысуджаюцца адзін раз у два гады за навуковыя працы, якія ўносяць буйны ўклад у развіццё тэарэтычных і эксперыментальных даследаванняў па праблемах пераносу энергіі і рэчыва, адкрыццё і апісанне заканамернасцяў з’яў і працэсаў цепла- і масапераносу ў прыродных і тэхнічных аб’ектах, асяроддзях рознага агрэгатнага стану пры наяўнасці фазавых і хімічных ператварэнняў, разнастайных знешніх уздзеяннях, якія складаюць аснову новых высокаэфектыўных цепламасаабменных тэхналогій і абсталявання для народнай гаспадаркі.

Па выніках конкурснага адбору прысуджаюцца дзве прэміі (адна айчынным навукоўцам і адна міжнароднаму калектыву аўтараў).
Прэмія айчынным навукоўцам прысуджаецца асобным асобам або групе супрацоўнікаў (не больш за тры), якія працуюць у навуковых, навукова-вытворчых арганізацыях і ВНУ Рэспублікі Беларусь і якія ўнеслі вызначальны ўклад пры выкананні вылучаемай працы.
Прэмія міжнароднаму калектыву аўтараў прысуджаюцца калектывам навукоўцаў замежных краін і Рэспублікі Беларусь (таксама не больш за тры) за ўклад у развіццё творчай спадчыны А. В. Лыкава, сумесныя асноватворныя работы па праблемах цепла- і масапераносу.

## Вылучэнне 
Права вылучэння работ на саісканне Прэміі прадастаўляецца:
* акадэмікам і членам-карэспандэнтам НАН Беларусі;
* вучоным (навукова-тэхнічным) саветам навуковых арганізацый і вышэйшых навучальных устаноў Рэспублікі Беларусь і замежных краін.

Арганізацыі і асобы, якія вылучаюць кандыдатаў на саісканне Прэміі імя акадэміка А. В. Лыкава, павінны прадставіць наступныя матэрыялы:
* матываванае прадстаўленне, якое ўключае навуковую характарыстыку вылучаемай работы і паказвае яе навуковае і прыкладное значэнне;
* копіі апублікаваных навуковых артыкулаў, экзэмпляры кніг;
* звесткі пра аўтараў, якія ўключаюць даныя аб іх месцы працы і раскрываюць іх асабісты ўклад у прадстаўленыя працы.

 

Катэгорыя:З’явіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:2003 год у Беларусі
Аперацыя «Чорны арол»

**Аперацыя «Чорны арол»** () — ваенная аперацыя, якая праводзілася падчас Іракскай вайны сіламі кааліцыі супраць баевікоў, лаяльных святару Муктадзе ас-Садру.

## Ход падзей 
Аперацыя  праходзіла ў горадзе Эд-Дыванія, які з’яўляўся адным з цэнтраў шыіцкага супраціву. Мэта аперацыі «Чорны арол» складалася ў тым, каб сарваць дзейнасць паўстанцаў у дадзеным раёне. Гэта было зроблена ў адказ на рост гвалту, што пагражала дэстабілізаваць сітуацыю ў рэгіёне. У 6:30 раніцы 6 красавіка войскі пачалі ўваходзіць у горад і прыступаць да выканання сваёй місіі. Ім удалося затрымаць 39 байцоў групоўкі Садр. На другі дзень кааліцыя захапіла неўстаноўленую колькасць схованак са зброяй. Тайнікі ўтрымлівалі 27 90-мм ракет, шэсць мін «Клеймар», пяць скрынь выбухоўкі С-4, восем выбухованебяспечных снарадаў, адзін рулон дэтанацыйнага шнура, 14 ручных гранат, 12 капсулей-дэтанатараў для выбуховых рэчываў, шэсць рулонаў меднага дроту, адну глабальную сістэму пазіцыянавання, 13 цалкам зараджаных магазінаў АК-47, 900 патронаў да кулямёта, два ствала кулямёта, адзін прыклад кулямёта, адзін прыцэл мінамётнай сістэмы і пяць балістычных камізэлек.

10 красавіка, у апошні дзень аперацыі, для грамадзян у горадзе прадастаўлена менш абмежаванае перамяшчэнне, і кардон вакол горада быў бы адкрыты для іх.

## Страты 
Падчас баёу у амерыканскіх войскаў загінула 6 салдат, а ў іракскіх — 29. Армія Махдзі страціла 25 сваіх байцоў. Яшчэ 39 паўстанцаў былі захоплены ў палон. Таксама адзін польскі вайсковец загінуў.

## Наступствы
Адразу ж пасля завяршэння аперацыі горад адчуў сябе значна больш спарадкаваным. Паўстанцаў тут ужо не было, так як яны былі затрыманы ці забіты. Баевікі, як правіла, выкарыстоўвалі аўтамабільныя бомбы для нападу на амерыканскія ці іракскія войскі. Канфіскацыя некаторых з гэтых бомбаў і выбуховых прылад адыграла важную ролю ў прадухіленні будучых нападаў. Аднак у сярэдзіне мая ў Эд-Дываніі зноў пачаліся баі.

11 жніўня прыдарожная бомба трапіла ў аўтакалону губернатара Дываніі Халіла Джаліля Хамзы, забіўшы яго разам з начальнікам паліцыі правінцыі брыгадным генералам Халідам Хасанам.

## Спасылкі 
*Multi National Force Iraq Website 
*Defense America 
*CNN
*Defenselink
*Central Comman Website 

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Іракскай вайны
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бітвы Польшчы
Катэгорыя:Красавік 2007 года
Катэгорыя:Канфлікты 2007 года
Катэгорыя:2007 год у Іраку
Сутыкненні ў Кербеле (2007)

**Сутыкненні ў Кербеле** — падзеі Іракскай вайны, у ходзе якіх адбыліся баі паміж паўстанцкай арганізацыяй «Армія Махдзі» і праўладнымі сіламі, падтрыманымі замежнымі войскамі.

## Сутыкненні 
Першыя перастрэлкі ў Кербела адбыліся 27 жніўня 2007 года. Урад аператыўна адрэагаваў на гэта, накіраваўшы ў раён дадатковыя войскі. Тады паміж баевікамі і кааліцыйнымі сіламі, прадстаўленымі ўзводамі польскіх і балгарскіх войскаў, разгарэўся бой за будынак мэрыі Кербелы. Тут мелася значная колькасная перавага паміж бакамі: каля 60 замежнікаў з 15 іракскімі паліцэйскімі супраць больш чым 300 паўстанцаў. Па паведамленнях польскіх вайскоўцаў, на баку супраціву нібыта ўдзельнічалі чачэнскія найміты, аднак дадзеная інфармацыя, акрамя польскіх крыніц, нідзе не пацвердзілася.

Нягледзячы на складаную абстаноўку, каля мэрыі ўдалося разграміць паўстанцаў

Раніцай 29 жніўня прэм’ер-міністр Нуры аль-Малікі ўвёў каменданцкі час. Неўзабаве пасля гэтага ён заявіў, што сітуацыя знаходзіцца пад кантролем. Тым не менш, увечары ў горадзе яшчэ ішлі баі.

## Наступствы 
Кіраўнік арміі Махдзі ў Кербеле Алі Шарыя быў арыштаваны і адданы суду за распачаты гвалт у горадзе. У жніўні 2008 года ён быў асуджаны і прысуджаны да смяротнага пакарання.

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Іракскай вайны
Катэгорыя:Бітвы Польшчы
Катэгорыя:Бітвы Балгарыі
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Канфлікты 2007 года
Катэгорыя:Жнівень 2007 года
Катэгорыя:2007 год у Іраку
Бягомльскае патрыятычнае падполле

**Бягомльскае патрыятычнае падполле** — савецкае падполле для барацьбы з нямецкімі акупацыйнымі ўладамі ў Бягомлі. Дзейнічала з ліпеня 1941 да верасня 1942 года.

Мела 2 групы, каля 20 падпольшчыкаў. Група ў Бягомлі, якую ўзначальваў Я. А. Шаўцоў, была створана ў жніўні 1941 годзе па заданні сакратара Бягомльскага РК КП(б)Б С. С. Манковіча, пакінутага ў тыле ворага для падпольнай работы. Група ў в. Нябышына ўзнікла ў ліпені 1941 года, яе арганізатар і кіраўнік А. Ф. Фрол.

Падпольшчыкі былі звязаны з партызанскімі групамі і атрадамі, збіралі і перадавалі ім зброю, боепрыпасы, звесткі аб праціўніку, харчы, цёплую вопратку, бланкі дакументаў; вялі работу па выкрыцці лжывай фашысцкай прапаганды; на канспіратыўных кватэрах мелі радыёпрыёмнікі, запісвалі зводкі Саўінфармбюро і распаўсюджвалі іх сярод насельніцтва. У канцы мая 1942 года нямецкія акупацыйныя ўлады раскрылі падпольную групу ў Бягомлі. У чэрвені 1942 года пасля катаванняў многія з іх пакараны смерцю. У верасні 1942 года палавіна нябышынскіх падпольшчыкаў пайшла ў партызаны, і група спыніла дзейнасць. Астатнія падпольшчыкі былі сувязнымі партызанскай брыгады «Жалязняк» да вызвалення раёна.

У 1979 годзе ў Бягомлі, у памяць пра падпольшчыкаў, устаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* Шумейка, М. Ф. Бягомльскае патрыятычнае падполле //&nbsp; — С. 158.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1942 годзе
Катэгорыя:Бягомль
Катэгорыя:Антыфашысцкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Докшыцкага раёна
Вышэйшая банкаўская школа ў Рызе

**Вышэйшая банкаўская школа** () — латвійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Рызе.

## Агульная характарыстыка 
Установа адукацыі была заснавана ў 1992 годзе як Банкаўскі каледж пры Банку Латвіі і атрымала дзяржаўную акрэдытацыю ў якасці вышэйшай навучальнай установы ў 1997 годзе. Сёння яна прапануе адукацыйныя праграмы ў галіне эканомікі і прадпрымальніцтва, дзелавога адміністравання і фінансаў. Вучэльня рэалізуе 14 акрэдытаваных прафесійных праграм вышэйшай адукацыі. Нягледзячы на тое, што Вышэйшая банкаўская школа з'яўляецца дзяржаўнай установай вышэйшай адукацыі, яна не атрымлівае фінансаванне з дзяржаўнага бюджэту, а працуе па прынцыпе самафінансавання. У структуры школы функцыянуюць цэнтр даследаванняў бізнесу і фінансаў, бізнес-інкубатар, асацыяцыя выпускнікоў і інш.

## Спасылкі 
* Сайт установы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латышскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рыгі
Катэгорыя:Бізнес-школы
Вышэйшая школа бізнесу «Турыба»

**Вышэйшая школа бізнесу «Турыба»** () — латвійская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Рызе.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была створана ў 1993 годзе. Мае тры філіялы: ў Ліепаі, Цэсісе і Талсі. Складаецца з чатырох факультэтаў з асноўнымі напрамкамі навучання ў галіне бізнес-адміністравання, права, міжнароднага турызму і камунікацый. Усяго маецца 25 навучальных праграм, якія ўключаюць праграмы прафесійнага бакалаўрыяту, праграмы прафесійнай магістратуры і дактарантуру.

Штогод у школе навучаецца больш за 200 замежных студэнтаў. Гэта першая вышэйшая навучальная ўстанова ў краінах Балтыі і Скандынавіі, якая атрымала акрэдытацыю ад Сусветнай турыстычнай арганізацыі (UNWTO) і міжнародна прызнаную экспертную ацэнку - сертыфікат WTO TedQual. Вышэйшая школа прынята ў члены Міжнароднай асацыяцыі па развіцці бізнес-школ (AACSB International), якая аб'ядноўвае вядучыя бізнес-школы свету, Асацыяцыю еўрапейскіх вышэйшых навучальных устаноў (EURASHE) і Асацыяцыю еўрапейскіх юрыдычных факультэтаў (ELFA).

## Факультэты 
* Бізнес-адміністравання
* Права
* Міжнароднага турызму
* Камунікацый

## Спасылкі 
* Сайт установы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латышскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рыгі
Катэгорыя:Бізнес-школы
Alauda

**Alauda** — род птушак сямейства жаваранкавых, арэал якіх ахоплівае Еўропу, Азію, Паўночную Афрыку і Каба-Вердэ.

Упершыню з’явіўся ў класіфікацыі ў дзясятым выданні «Сістэмы прыроды» Лінея ў 1758 годзе. Alauda уключае ў сябе чатыры існыя і два вымерлыя віды. У мінулым да яго адносіліся таксама шмат іншых відаў жаваранкавых, якія зараз лічаць належнымі да іншых родаў.

## Існыя 
## Вымерлыя 
* †Alauda xerarvensis
* †Alauda tivadari

Катэгорыя:Роды птушак
Катэгорыя:Жаваранкавыя
Універсітэт бізнесу, мастацтваў і тэхналогій «RISEBA»

**Універсітэт бізнесу, мастацтваў і тэхналогій «RISEBA»** () — латвійская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Рызе.

## Агульная характарыстыка 
Школа заснавана ў 1992 годзе як адна з першых вышэйшых прыватных школ Латвіі. Навучанне ў школе адбываецца на ўзроўне коледжа, бакалаўрыяту і магістратуры. Таксама прапануюцца праграмы МВА (у тым ліку дзве рускамоўныя праграмы). Выпускнікі маюць магчымасць працягнуць навучанне ў дактарантуры.

Асноўныя дыдактычныя структурныя падраздзяленні школы: дэпартаменты эканамічнай тэорыі і фінансаў, інфармацыйных тэхналогій і матэматыкі, менеджменту і маркетынгу, права, бухгалтарскага ўліку і замежных моў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт установы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латышскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рыгі
Катэгорыя:Бізнес-школы
Сабалёўскі сельсавет (Брагінскі раён)

**Сабалё́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Сабалі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Буркоўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брагінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Бялыніцкае патрыятычнае падполле

**Бялыніцкае патрыятычнае падполле** — савецкае падполле для барацьбы з нямецкімі акупацыйнымі ўладамі ў Бялынічах. Дзейнічала з ліпеня 1941 да кастрычніка 1943 года. З сакавіка 1943 года пад кіраўніцтвам Бялыніцкага падпольнага РК КП(б)Б.

Група ў Бялынічах налічвала больш за 20 чал. (кіраўнікі I. С. Корзун, Л. У. Бабіч), група ў в. Вялікі Трылесін — 10 чал. (кіраўнікі I. А. Марозаў, У. В. Лапухін). Падпольшчыкі вялі агітацыю сярод насельніцтва, С. I. Старавойтаў і У. С. Талан, якія працавалі на акупацыйным радыёвузле, прымалі, размнажалі і распаўсюджвалі зводкі Саўінфармбюро. Трымалі сувязь з партызанамі, перадалі ім 4 кулямёты, каля 50 вінтовак, вялікую колькасць патронаў, медыкаментаў, паведамлялі звесткі пра варожыя гарнізоны, зрывалі вываз моладзі на катаргу ў нацысцкую Германію. Разам з партызанамі падпольшчыкі ў маі 1943 года здзейснілі дыверсію на збожжаскладзе, у верасні 1943 года разграмілі нямецкі гарнізон у Бялынічах. Падпольная група вёскі Вялікі Трылесін перад адходам у партызанскі атрад здабыла ручны кулямёт, 23 вінтоўкі, 2 скрынкі гранат. 

У вёсцы Вялікі Трылесін у гонар падпольшчыкаў пастаўлены абеліск.

## Літаратура 
* Рогаў, А. Б. Бялыніцкае патрыятычнае падполле //&nbsp; — С. 163.

Катэгорыя:Бялынічы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1942 годзе
Катэгорыя:Антыфашысцкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Бялыніцкага раёна
Валерый Іванавіч Кокараў

**Вале́рый Іва́навіч Ко́караў** () — беларускі дзяржаўны і гаспадарчы дзеяч, Намеснік Cтаршыні Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (1994—2001).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 чэрвеня 1950 года ў г. Бугульма Татарскай АССР (РСФСР).

Пасля заканчэння школы ўладкаваўся токарам на мясцовы завод «Нефтеавтоматика». Потым працаваў аўтаслесарам і аўтаэлектрыкам на транспартным прадпрыемстве «Татнефтеспецстрой» у Альмецьеўску.

У 1974 годзе скончыў Уфімскі нафтавы інстытут. З 1974 года працаваў у «Беларуснафце», прайшоўшы шлях ад аператара па здабычы нафты і газу да кіраўніка кампаніі ў 1992 годзе.

17 жніўня 1994 года прызначаны выконваючым абавязкі Намесніка Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь.

У 1994—2001 гадах быў намеснікам старшыні Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, курыраваў прамысловасць, у тым ліку і паліўна-энергетычны комплекс.

У 2000-х гадах перабраўся ў Расію, дзе быў прызначаны членам праўлення, намеснікам гендырэктара па навуцы і інавацыйнай дзейнасці кампаніі «РЫТЭК», якая ўваходзіць у «Лукойл».

З’яўляўся аўтарам манаграфій, шматлікіх навуковых артыкулаў, патэнтаў. Абараніў доктарскую дысертацыю.

Памёр у 2020 годзе на 71-м годзе жыцця.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Полвека служения нефти // Газета «Нефтяник». 25 июня 2020 г. № 24

Катэгорыя:Намеснікі прэм’ер-міністраў Беларусі
Катэгорыя:Нафтавікі Беларусі
Інстытут транспарту і сувязі

**Інстытут транспарту і сувязі** () — латвійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Рызе.

## Агульная характарыстыка 
Інстытут транспарту і камунікацый заснаваны ў 1999 годзе, з’яўляецца пераемнікам часткі праграм і навукова-выкладчыцкай традыцыі Рыжскага авіяцыйнага ўніверсітэта. Акрэдытаваны ў Латвіі на нявызначаны перыяд часу. Статут вучэльні зацверджаны Кабінетам Міністраў Латвійскай Рэспублікі. Інстытут акрэдытаваны некалькімі міжнароднымі арганізацыямі. Выпускнікі атрымліваюць дыпломы дзяржаўнага ўзору. Інстытут таксама ўключаны ў каталог Міжнароднай арганізацыі грамадзянскай авіяцыі (ІКАО).

Вучэльня рыхтуе ўсе тыпы і ўзроўні спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй: бакалаўраў, магістраў і дактароў. На трох факультэтах абітурыентам прапануецца 18 адукацыйных праграм, сярод якіх інфарматыка, электроніка, тэлекамунікацыі, інфармацыйныя сістэмы, робататэхніка і інш. Факультэт транспарту і лагістыкі рыхтуе спецыялістаў па наступных спецыяльнасцях: камерцыйная эксплуатацыя транспарту, транспарт і бізнес-лагістыка, тэхнічная эксплуатацыя авіяцыйнага транспарту, авіяцыйны транспарт і інш. Таксама факультэт менеджменту і эканомікі рыхтуе спецыялістаў па эканоміцы, кіраванню бізнесам і кіраванню нерухомасцю і інш.

## Спасылкі 
* Сайт установы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латышскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рыгі
Катэгорыя:Транспартныя вышэйшыя навучальныя ўстановы
Аперацыя «Аднаўленне правоў»

**Аперацыя «Аднаўленне правоў»** () — ваенная аперацыя, праведзеная арміяй ЗША і іракскімі войскамі супраць групоўкі «Аль-Каіда» ў раёне горада Таль-Афар. Кампанія стала рэакцыяй на павелічэнне нападаў паўстанцаў і тэрор супраць мясцовага насельніцтва. Горад быў часова ачышчаны для правядзення выбараў, але не ў доўгатэрміновай перспектыве.

## Ход 
Атакуючыя сілы пад пачаткам Макмастэра складаліся з 3-га бранятанкавага кавалерыйскага палка, часцей 82-й паветрана-дэсантнай дывізіі і дзвюх брыгад 3-й іракскай дывізіі. Яны распрацавалі і выканалі дэталёвы, карпатлівы план аперацыі, які ўключаў збор разведданых, баявых задач і праграм стабілізацыі для аднаўлення кантролю над горадам, адным раёнам за адным. Макмастэр загадаў мірным жыхарам эвакуіравацца, каб дазволіць сваім сілам выкарыстоўваць артылерыю і ўдарныя верталёты для пераадолення імправізаваных умацаванняў паўстанцаў. Нягледзячы на аблогу, некаторыя тэрарысты «Аль-Каіды» беглі з горада. Да 18 верасня баі цалкам была скончыліся.

## Наступствы 
Кааліцыйным сілам атрымалася выбіць паўстанцаў з горада, тым самым стварыўшы бяспечную абстаноўку для правядзення рэферэндуму ў кастрычніку і нацыянальных выбараў у снежні 2005 года, а сам Таль-Афар ператварыўся з горада з самым нізкім лікам выбаршчыкаў у самы высокі ў краіне. Школы і прадпрыемствы зноў адкрыліся, а насельніцтва вярнулася да нармальнага жыцця, наколькі гэта было магчыма. Пасля аперацыі Макмастэр размясціў свае войскі на 29 баявых пастах па ўсім горадзе, каб утрымліваць вычышчаныя раёны. З гэтых пастоў амерыкацы насычалі іракскія кварталы патрулямі. Пакуль грамадзянскія асобы вярталіся ў горад, прымяненне сілы зводзілася да мінімуму.

## Гл. таксама 
* Бітва за Таль-Афар (2017)

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Іракскай вайны
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Верасень 2005 года
Катэгорыя:Канфлікты 2005 года
Катэгорыя:2005 год у Іраку
Манькава (значэнні)

**Манькава** — тапонім:

## Беларусь 
* Манькава — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці.

## Расія 
* Манькава — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці.
Салах аль-Мухтар

**Салах аль-Мухтар** (, нар. 1944, Багдад, Каралеўства Ірак) — іракскі палітык і дыпламат, глава іракскага аддзялення Баас.

У часы прэзідэнцтва Садама Хусейна займаў пасады пасла Ірака ў Расіі, Кітаі, Індыі і шэрагу іншых краін, узначальваў аддзелы Кітая і Расіі ў МЗС Ірака, ветэран ірана-іракскай вайны. Мае званне палкоўніка Узброеных сіл Ірака. 18 лістапада 2020 года, пасля смерці папярэдняга партыйнага кіраўніка Ізата ад-Дуры, афіцыйна ўзначаліў палітычную арганізацыю.

## Гл. таксама 
* Махамед Юніс аль-Ахмед

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Iraqi Opposition Leader Speaks
* Salah Al-Mukhtar Interview
* Salah al-Mukhtar:The Iraqi Resistance is geared to keep on fighting for a decade to come

Катэгорыя:Палітыкі Ірака
Катэгорыя:Члены іракскага аддзялення партыі Баас
Катэгорыя:Ваенныя Ірака
Ігар Васілевіч Жаркоў

**Ігар Ваілевіч Жарко́ў** (;  — ) — вучоны, заолаг, доктар біялагічных навук (1969), прафесар (1971).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Месягутава (у сучасным Дуванскім раёне Рэспублікі Башкартастан, Расія). Скончыў Казанскі ўніверсітэт у 1934 годзе. З 1936 года працаваў у Волжска-Камскім аддзяленні Усесаюзнага навукова-даследчага інстытута паляўнічай гаспадаркі і звераводства, займаў пасады ад малодшага навуковага супрацоўніка да загадчыка сектарам. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны мабілізаваны ў Чырвоную Армію. Удзельнічаў у баях у якасці камандзіра супрацьтанкавай гарматы. Быў паранены і пасля лячэння працягваў службу ў якасці загадчыка склада гаруча-змазачных матэрыялаў. Пасля дэмабілізацыі ў 1946 годзе працаваў у Каўказскім, Куйбышаўскім, Варонежскім дзяржаўных запаведніках. У 1953 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1969 года І. В. Жаркоў у Гомельскім дзяржаўным універсітэце на пасадзе загадчыка кафедры заалогіі і аховы прыроды біёлага-глебавага факультэта.

Памёр 25 красавіка 1974 года.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па прамыслова-паляўнічых угоддзях, жыўленню і метадах уліку прамысловых і ахоўных жывёл, методыцы феналагічных назіранняў, біялогіі і рэакліматызацыі рачнога бабра на тэрыторыі СССР.

Сярод апублікаваных прац:
* Данные по биологии и промыслу водяной крысы в Татреспублике / И. В. Жарков, В. П. Теплов. — Казань, 1931.
* Простейшие наблюдения в природе. 2 изд. — М., 1956.
* Итоги расселения речных бобров в СССР. — М., 1966.

## Літаратура 
*  — С. 277.
* 

## Спасылкі 
* Вучоныя Беларусі. Жаркоў, Ігар Васільевіч (доктар біялагічных навук; 1910—1974) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Ветераны Великой Отечественной войны, трудившиеся в ГГУ им. Ф. Скорины

Катэгорыя:Заолагі СССР
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Башкартастане
Каірская геніза

thumb|right|200px|Саламон Шэхтэр за вывучэннем матэрыялаў *Каірскай генізы* (1895 г.)
**Каірская геніза** — найбуйнейшы архіў сярэдневяковага яўрэйства, захаваны ў генізе сінагогі горада Фустат (цяпер у межах Каіра). Дакументы, якія ахопліваюць больш за тысячагоддзе (з канца IX па канец XIX ст.), складзены яўрэйскім пісьмом на арабскай, яўрэйскай, арамейскай, ідыш і некаторых іншых мовах.

Сярод скарбаў каірскай генізы — кембрыджскі дакумент, кіеўскае пісьмо, фрагменты Карана і малітоўных тэкстаў іўдаізму, а таксама Кніга прамудрасці Ісуса, сына Сірахава. Большую ж частку дакументаў складаюць паўсядзённыя дзелавыя паперы купцоў і ліхвяроў. Агульная колькасць архіва складае каля 250 000 лістоў; у іх згадваюцца каля 35 000 асоб з Егіпта, Палесціны, Лівана, Сірыі, Туніса, Сіцыліі, Францыі, Іспаніі, Марока, Харэзма, Індыі і многіх іншых краін.

Рукапісы каірскай генізы, у адрозненне ад геніз у іншых цэнтрах дыяспары, ацалелі дзякуючы паўпустыннаму клімату Фустата. Першым гэтымі дакументамі зацікавіўся вандроўны рабін Якаў Сапір (1822—1888), аднак увагу шырокай навуковай грамадскасці да каірскага архіва прыцягнуў Саламон Шэхтэр, які вывез з Егіпта ў Кембрыджскі ўніверсітэт да 140 000 дакументаў. Яшчэ 40 000 каірскіх рукапісаў аселі ў  у Нью-Ёрку. Вывучэнне архіва каірскай генізы стала справай жыцця ўсходазнаўца Шлома Гайтэйна.

Бібліятэка Манчэстэрскага ўніверсітэта, у распараджэнні якога знаходзяцца 11 000 дакументаў каірскай генізы, у наш час рэалізуе праект іх пераводу ў электронную форму і стварэння інтэрнэт-бібліятэкі каірскай генізы . Група ізраільскіх навукоўцаў выкарыстоўвае камп'ютарную тэхналогію для супастаўлення фрагментаў, многія з якіх уяўляюць сабой абрыўкі не больш як з цалю дыяметрам.

## Спасылкі 
* Інтэрнэт-бібліятэка каірскай генізы

Катэгорыя:Старажытныя кнігі
Катэгорыя:Яўрэйская літаратура
Катэгорыя:Рэлігійныя сачыненні
Катэгорыя:Культура Каіра
Катэгорыя:Гісторыя яўрэяў Егіпта
Катэгорыя:Архівы
Казлоўская

**Казлоўская** — жаночы варыянт прозвішча Казлоўскі.

## Вядомыя носьбіты 
* Карына Казлоўская — беларускі спартыўны лучнік
* Лізавета Мікалаеўна Казлоўская (1897—1978) — беларускі настаўнік. Заслужаны настаўнік БССР (1947).
* Людміла Васільеўна Казлоўская (1936—2020) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1983), прафесар (1989).
* Марына Міхайлаўна Казлоўская (нар. 1982) — літаратуразнавец, перакладчыца.
* Наталля Віталеўна Казлоўская (1923—1991) — батанік, доктар біялагічных навук (1981).
* Наталля Уладзіміраўна Казлоўская — беларускі гісторык.
Разня ў Май Кадра

**Разня ў Май Кадра** — масавая разня, здзейсненая ў перыяд з 9 па 10 лістапада 2020 года ў Май Кадра (Эфіопія) супраць мясцовага насельніцтва. Большасць ахвяр былі працоўнымі мігрантамі з розных рэгіёнаў. Паводле даных Эфіопскай камісіі па правах чалавека, было забіта не менш за 600 чалавек. Праваабарончыя арганізацыі і ўлады рэгіёна Амхары абвінавацілі спецыяльную паліцыю Тыграя і НФВТ у забойстве. Ахвяры пераважна былі з народнасці амхара. Злачынства здзейснены пры дапамозе сякер і мачэтэ. Эфіопская камісія меркавала, што магло загінуць яшчэ больш мірных жыхароў: некаторыя людзі прапалі без вестак, хтосьці схаваўся за межамі горада. Камісія правяла падлікі пасля наведвання горада Май-Кадра ў рэгіёне Тыграй і шэрагу іншых эфіопскіх гарадоў. Па словах праваабаронцаў, разню зладзіла не сама НФВТ, а саюзная групоўка «Самры». Разам з паўстанцамі і паліцыяй НФВТ яна нібыта праводзілі рэйды, у выніку якіх забілі сотні людзей за іх паходжанне. Выжылыя таксама расказалі, што некаторыя людзі, якіх не кранула расправа, дапамагалі пацярпелым хавацца ў сваіх дамах, цэрквах і на палях.

## Гл. таксама 
* Амхарафобія

Катэгорыя:Лістапад 2020 года
Катэгорыя:Падзеі 10 лістапада
Катэгорыя:Падзеі 9 лістапада
Катэгорыя:Масавыя забойствы падчас Тыграйскага канфлікту
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2020 годзе
Катэгорыя:2020 год у Эфіопіі
Васілевіцкае патрыятычнае падполле

**Васілевіцкае патрыятычнае падполле** — савецкае падполле для барацьбы з нямецкімі акупацыйнымі ўладамі ў Васілевіцкім раёне. Дзейнічала са жніўня 1941 да лістапада 1943 года. Кіраўнікі: Ц. М. Астапенка (да ліпеня 1942 года, загінуў), М. С. Белы.

Аб’ядноўвала 5 груп (57 чал.): 2 у Васілевічах (кіраўнікі Л. П. Курганская-Сакалова і А. I. Белы), у в. Бабічы (П. А. Астапенка), в. Навінкі (А. Ф. Фралоў), у вёсках Хамічы і Гогалева (С. П. Алісейка). Трымала сувязь з Васілевіцкім партызанскім атрадам і атрадам імя Варашылава. Падпольшчыкі прымалі па радыёпрыёмніках і распаўсюджвалі зводкі Саўінфармбюро, вялі агітацыю сярод насельніцтва, здабывалі і перадавалі партызанам зброю, боепрыпасы, медыкаменты, звесткі разведкі, папярэджвалі партызан і насельніцтва пра карныя аперацыі нямецкіх акупацыйных улад, вывелі са строю электрастанцыю ў Васілевічах, падпалілі мэблевую фабрыку ў Бабічах, падарвалі вайсковы эшалон на чыгунцы Калінкавічы — Рэчыца. У барацьбе загінуў 31 падпольшчык.

У Васілевічах на брацкай магіле падпольшчыкаў пастаўлены абеліск.

## Літаратура 
* *Маркава, А. Ф.* Васілевіцкае патрыятычнае падполле //&nbsp; — С. 226.

Катэгорыя:Васілевіцкі раён
Катэгорыя:Васілевічы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Катэгорыя:1941 год у Беларусі
Катэгорыя:Антыфашысцкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Калінкавіцкага раёна
Велікастахаўскае патрыятычнае падполле

**Велікастахаўскае патрыятычнае падполле** — савецкае падполле для барацьбы з нямецкімі акупацыйнымі ўладамі ў в. Вялікае Стахава. Дзейнічала з верасня 1941 да 15 красавіка 1942 года. Дзейнічала пад кіраўніцтвам Барысаўскага падпольнага гаркама-райкама КП(б)Б (да лютага 1942 года). Кіраўнікі: С. Л. Бочак, А. I. Валагжанін, В. П. Бальшакоў.

Аб’ядноўвала 25 чал. У канцы 1941 года група Бочака аб’ядналася з падпольнай групай П. Ц. Солдака. Падпольшчыкі запісвалі і распаўсюджвалі сярод насельніцтва зводкі Саўінфармбюро, здабывалі зброю, боепрыпасы, дакументы для ваеннаслужачых, знішчалі жывую сілу праціўніка, зрывалі мерапрыемствы акупацыйных улад, падбіралі людзей і запасалі харчы для будучага партызанскага атрада. У студзені 1942 года мелі 2 кулямёты, 2 аўтаматы, 6 вінтовак, 6 пісталетаў, 60 гранат і некалькі тысяч патронаў. У лютым Бочак, Валагжанін і У. А. Савіцкі падарвалі на чыгуначнай ветцы Барысаў — Лядзішчы эшалон, знішчылі 5 вагонаў з ваеннай маёмасцю. 25 сакавіка і летам 1942 года карныя нямецкія сілы схапілі і пасля катаванняў расстралялі 13 падпольшчыкаў.

Бальшакоў разам з уцалелымі падпольшчыкамі 15 красавіка 1942 года пайшоў у лес і ўзначаліў партызанскую групу, на базе якой і дыверсійнай групы «Бывалыя» сфарміраваны партызанскі атрад «Дзядзькі Колі». 

У в. Вялікае Стахава загінуўшым падпольшчыкам пастаўлены помнік.

## Літаратура 
* *Грабоўскі, С. К.* Велікастахаўскае патрыятычнае падполле //&nbsp; — С. 243.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1942 годзе
Катэгорыя:Антыфашысцкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Барысаўскага раёна
Баварскае барока

**Баварскае барока** () — мастацкі стыль, разнавіднасць барока, які ўзнік у Італіі і шырока распаўсюджаны ў Баварыі. Адзначаецца празмерным багаццем дэкаратыўных дэталяў, патэтычнасцю, дынамічнасцю кампазіцыі, складанымі канструкцыямі. Больш за ўсё гэты стыль прадстаўлены ў сакральнай архітэктуры.

Перыяд баварскага барока працягваўся прыкладна з 1600 па 1770 год, а цэрквы ў стылі баварскага барока таксама былі пабудаваныя пазней у сельскай мясцовасці Баварыі.

У Баварыі таксама шматлікія ўзоры несакральнай архітэктуры ў стылі баварскага барока. Палац Німфенбург у Мюнхене з’яўляецца адным з самых прыгожых барочных палацаў у свеце дзякуючы сваёй унікальнай кампазіцыі будынка і парка. Да іншых прыкладаў несакральнай архітэктуры адносяцца  і .

]]
## Гл. таксама 
* Віленскае барока
* Сармацкае барока

	

Катэгорыя:Барока
Катэгорыя:Культура Баварыі
Катэгорыя:Архітэктура Германіі
Мантана (фільм, 1950)

**Мантана** () — амерыканскі вестэрн 1950 года рэжысёра  з  у галоўнай ролі. Прэм’ера адбылася 10 студзеня 1950 года.

## Сінопсіс 
Аўстралійскі пастух Морган Лэйн (Эрал Флін) ў 1871 годзе прыязджае ў Монтану, каб разводзіць авечак. Ён адразу трапляе ў зямельны канфлікт паміж уладальнікамі авечак і гаспадарамі ранча. Тут ён сустракае Марыю Сінглэнтан (Алексіс Сміт), ўладальніцу ранча і паміж імі ўспыхвае каханне.

## У ролях 
## Касавыя зборы 
Па дадзеных сайта «Variety», ў 1950 годзе фільм сабраў у ЗША 2,1 мільёна долараў. У Вялікабрытаніі фільм зарабіў 131 969 фунтаў стэрлінгаў, а ў Францыі перагледзела фільм 1 899 891 чалавек.

Па дадзеных «Warner Bros», фільм зарабіў у ЗША 2 203 000 долараў, а за мяжой — 1 444 000 даляраў, такім чынам усяго зарабіўшы 3 647 000 долараў. Паколькі яго кошт склаў 1 589 000 долараў, цалкам верагодна, што фільм атрымаў прыбытак.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вестэрны
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Warner Bros.
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Лізавета Мікалаеўна Казлоўская

**Лізавета Мікалаеўна Казлоўская** (, Мінск — ) — беларускі настаўнік. Заслужаны настаўнік БССР (1947).

## Біяграфія 
Атрымаўшы сярэднюю адукацыю, працавала настаўніцай у школах г. Магілёва, а з 1924 года і да 1974 года — настаўніцай сярэдняй школы № 9. У 1935 годзе скончыла Магілёўскі вячэрні педагагічны інстытут. У 1941—1942 гадах працавала настаўніцай у Разані і Кустанаі і адначасова скончыла курсы медсясцёр. У лютым 1942 годзе добраахвотна пайшла на фронт.

Пасля Вялікай Айчыннай вайны працягвала працаваць у сярэдняй школе № 9 г. Магілёва. За час працы праявіла сябе як выдатны педагог і арганізатар педагагічнага працэсу. Праводзіла вялікую метадычную работу, дапамагала маладым настаўнікам. Неаднаразова выбіралася дэпутатам гарадскога і раённага Саветаў дэпутатаў працоўных. З 10 студзеня 1974 года на пенсіі.

## Узнагароды 
Заслужаны настаўнік школ БССР (1947). За ўдзел у Вялікай Айчыннай вайне ўзнагароджана ордэнам Чырвонай Зоркі, медалямі «За баявыя заслугі», «За ўзяцце Кёнігсберга», «За вызваленне Варшавы», «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», за мірную працу — ордэнам Леніна.

Звання «Ганаровы грамадзянін горада Магілёва» ўдастоена 17 сакавіка 1970 года.

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Магілёва
Катэгорыя:Дэпутаты Магілёўскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты раённых саветаў Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Жанчыны ў Вялікай Айчыннай вайне
Рыжская школа бізнесу

**Рыжская школа бізнесу** () — латвійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Рызе і ўваходзіць у структуру Рыжскага тэхнічнага ўніверсітэта.

## Агульная характарыстыка 
Рыжская школа бізнесу - гэта ўстанова адукацыі Рыжскага тэхнічнага ўніверсітэта. Яна была створана ў 1991 годзе ў супрацоўніцтве з Дзяржаўным універсітэтам Нью-Ёрка ў Бафала (ЗША) і Універсітэтам Атавы ў Канадзе.

Рыжская школа бізнесу была першай у краінах Балтыі вышэйшай навучальнай установай, якая прапанавала праграмы МВА на англійскай мове, надаючы сваім выпускнікам міжнародна прызнаную ступень магістра дзелавога адміністравання. З 2012 года Рыжская школа бізнесу прапануе ступень бакалаўра міжнароднага бізнесу ў супрацоўніцтве з Нарвежскай школай бізнесу.

Школа мае каля 1 тысячы выпускнікоў праграм MBA, большасць з якіх займаюць кіруючыя пасады ў Латвіі і за мяжой. Вучэльня - адзіная школа ў краінах Балтыі, якая прапануе праграмы MBA ў паўночнаамерыканскім стылі як у галіне выкладання, так і ў структуры курса, якая змяшчае інтэнсіўныя тэматычныя даследаванні, працу ў групах і актыўны ўдзел у навучанні на працягу як мінімум двух гадоў.

## Спасылкі 
* Сайт установы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латышскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рыгі
Катэгорыя:Бізнес-школы
Вышэйшая школа менеджменту інфармацыйных сістэм

**Вышэйшая школа менеджменту інфармацыйных сістэм** () — латвійская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Рызе.

## Агульная характарыстыка 
Вышэйшая школа менеджменту інфармацыйных сістэм - гэта холдынгавая кампанія, якая забяспечвае поўны цыкл адукацыі: ад дашкольнай падрыхтоўкі, ў сярэдняй і вышэйшай школе (у тым ліку ў бакалаўрыяце і магістратуры) да дактарантуры. У структуру холдынгу ўваходзяць таксама 2 філіялы: Латгальскі філіял у Даўгаўпілсе і міжнародны філіял у Фергане (Узбекістан).

У 1994 годзе на базе былога Рыжскага авіяцыйнага ўніверсітэта ўзнікла некалькі прыватных вышэйшых навучальных устаноў, адной з якіх была Вышэйшая школа менеджменту інфармацыйных сістэм. Практычна адразу былі акрэдытаваныя 3 навучальных напрамкі: упраўленне прадпрымальніцкай дзейнасцю, інфармацыйныя сістэмы і турызм.

Сёння вучэльня з'яўляецца адной з самых папулярных прыватных вышэйшых навучальных устаноў сярод абітурыентаў у Латвіі.

## Спасылкі 
* Сайт установы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латышскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рыгі
Катэгорыя:Бізнес-школы
Вышэйшая школа эканомікі і культуры

**Вышэйшая школа эканомікі і культуры** () — латвійская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Рызе.

## Агульная характарыстыка 
Заснавана ў 1998 годзе. У 2019 годзе, рэалізуючы стратэгічны план развіцця, вучэльня пры падтрымцы банка «Citadele» набыла будынак на вуліцы Пярнавас у Рызе. За пяць гадоў плануецца ўкласці тры мільёны еўра ў стварэнне сучаснай вучэбнай прасторы ў будынку. У ім будуць спецыялізаваныя аўдыторыі і лабараторыі, якія будуць даступныя студэнтам 24 гадзіны ў суткі.

Навучальныя праграмы бакалаўрыяту: кіраванне (на латышскай і англійскай мовах), эканоміка бізнесу, бухгалтарскі ўлік і аўдыт, дызайн інтэр’еру, кіраванне культурай, правазнаўства, інфармацыйныя тэхналогіі, дызайн і графіка камп’ютарных гульняў. Прафесійныя праграмы вышэйшай адукацыі першага ўзроўню: маркетынг, арганізацыя мерапрыемстваў, міжнародны гандаль і лагістыка. Праграмы магістратуры: кіраванне бізнесам (на латышскай і англійскай мовах).

У рамках праграмы ERASMUS вучэльня заключыла дагаворы з вышэйшымі навучальнымі ўстановамі Італіі, Іспаніі, Славеніі, Чэхіі, Польшчы, Літвы, Вялікабрытаніі, Нідэрландаў, Германіі і іншых краін Еўрапейскага саюза.

## Спасылкі 
* Сайт установы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латышскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рыгі
Катэгорыя:Бізнес-школы
Рыжская вышэйшая юрыдычная школа

**Рыжская вышэйшая юрыдычная школа** () — латвійская вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Рызе.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня створана ў 1998 годзе ўрадамі Швецыі і Латвіі сумесна з Фондам Сораса. Фармальна належыць Латвійскаму універсітэту (76 %) і Фонду Сораса (24 %).

Пагадненне аб стварэнні Рыжскай вышэйшай юрыдычнай школы было падпісана 18 сакавіка 1998 года. Фонд Сораса перадаў новастворанаму універсітэту будынак па вуліцы Альберта, 13. У жніўні 1999 года пачалося навучанне па магістарскай праграме "Права" са спецыялізацыяй "Міжнароднае і еўрапейскае права". З 2005 года ўстанова з'яўляецца незалежнай часткай Латвійскага ўніверсітэта. 

У студзені 2006 года вучэльня атрымала бестэрміновую акрэдытацыю ў якасці вышэйшай навучальнай установы. У красавіку 2013 года доктарская праграма атрымала ліцэнзію ў супрацоўніцтве з юрыдычным факультэтам Універсітэта Капенгагена.

## Спасылкі 
* Сайт установы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латышскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рыгі
Сцежарэнскі сельсавет

**Сцежарэ́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Сцежарна.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Крыўчанскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брагінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Кембрыджскі дакумент

**Кембрыджскі дакумент**, **Кембрыджскі Ананім ** (*па месцы захоўвання ў бібліятэцы Кембрыджскага ўніверсітэта*), або **пісьмо Шэхтэра** (*па імені першаадкрывальніка*) — рукапіс на старажытнаяўрэйскай мове. Змяшчае фрагмент пісьма неназванага яўрэя, падданага хазарскага цара Іосіфа да неназванага гаспадара з міжземнаморскай краіны. Адзін з двух (нароўні з пісьмом цара Іосіфа) пісьмовых помнікаў хазарскага паходжання.

Аўтар на момант напісання знаходзіўся ў Канстанцінопалі. Адрасатам пісьма з высокай ступенню верагоднасці з’яўляецца кордаўскі саноўнік Хасдай ібн Шапрут, які збіраў звесткі пра Хазарыю. Прыкладны час напісання — 949 год.

У пісьме маюцца ўнікальныя звесткі па гісторыі і рэлігіі хазараў, перасяленне яўрэяў у Хазарыю, дзейнасць трох апошніх хазарскіх цароў: Веніяміна, Аарона і Іосіфа. Асаблівую цікавасць уяўляе апавяданне пра сучасную аўтару руска-хазарска-візантыйскую вайну ў Прычарнамор’і, дзе рускім правадыром названы H-l-g-w, што перадае дакладную скандынаўскую форму імя Алег.

Рукапіс (шыфр T-S Misc.35.38) па палеаграфічных прыкметах датуецца канцом XI стагоддзя. Напісаны на паперы. Складаецца з двух лістоў, якія маюць тэкст на абодвух баках. Верхняя частка пашкоджана. Пачатак і канец дакумента адсутнічаюць.

## Вывучэнне 
Пісьмо выяўлена С. Шэхтэрам сярод калекцыі яўрэйскіх манускрыптаў з Каірскай генізы (сховішча рукапісаў пры сінагозе). Апублікавана ў 1912 годзе. У 1913 годзе выйшаў рускі пераклад П. К. Какоўцава, 2-е акадэмічнае выданне ў 1932 годзе. Апошні па часе пераклад зроблены Н. Голбам (у 1982 годзе на англійскую мову).

На працягу 1-й паловы XX ст. у навуковай грамадскасці не сціхалі спрэчкі наконт сапраўднасці дакумента. Шэраг гісторыкаў лічылі яго падробкай. У расійскім усходазнаўстве доўгі час панавала скептычная выснова П. К. Какоўцава, пазней падтрыманая А. П. Навасельцавым, што Кембрыджскі дакумент не адносіцца да перапіскі Хасдая ібн Шапрута, а з’яўляецца кампіляцыяй, складзенай пасля падзення Хазарыі. Аднак у наш час большасць сумніўных месцаў праяснена і аўтэнтычнасць помніка агульнапрызнаная.

## Гл. таксама 
* Яўрэйска-хазарская перапіска

## Крытычныя выданні 
* *Коковцов П. К.* Еврейско-хазарская переписка в X веке. Л.,1932.
* *Голб Н. Прицак О.* Хазарско-еврейские документы X в. — М.-Иерусалим,2003. ISBN 5-93273-126-5

## Літаратура 
* *Фейгина С. А.* Историография еврейско-хазарской переписки X в. // Феодальная Россия во всемирно-историческом процессе. — М., 1972.

## Спасылкі 
* Тэкст пісьма (пер. на рускую мову П. К. Какоўцава)
* Khazar Self Perception: A Study of the Schechter Text

Катэгорыя:Хазары
Катэгорыя:Рукапісы
Асобае злучэнне партызанскіх атрадаў

**Асобае злучэнне партызанскіх атрадаў** (*АЗПА*) — часовае злучэнне савецкіх партызанскіх атрадаў у Вялікую Айчынную вайну. Узнікла на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці ў жніўні 1942 года як штаб аб’яднаных атрадаў (з кастрычніка 1942 года — *АЗПА*).

Штаб АЗПА каардынаваў разведвальныя і дыверсійныя дзеянні партызанскіх атрадаў на чыгуначных участках Мінск—Баранавічы—Ліда. Агульнае кіраўніцтва ажыццяўляў камандзір дыверсійна-разведвальнага атрада (галаўны атрад) В. В. Шчарбіна. З цягам часу Асобае злучэнне пашырала свой уплыў на ўсе атрады, што базіраваліся ў Налібоцкай і Ліпічанскай пушчах. З лістапада 1942 года большасць атрадаў, што ўваходзілі ў склад АЗПА, былі аб’яднаны ў брыгады. У ліпені 1943 года АЗПА скасавана. Пазней брыгады і атрады ўліліся ў Баранавіцкае і Вілейскае партызанскія злучэнні.

## Склад 
### Атрады (да лістапада 1942 года) 
* дыверсійна-разведвальны В. В. Шчарбіна (з кастрычніка 1942 года — атрад «Дзімы»)
* 125-ы імя І. В. Сталіна
* атрад імя Чапаева
* 620-ы (пазней імя І. П. Кузняцова)
* атрад В. З. Браева
* атрад А. Свентаржэцкага
* 621-ы (пазней імя Чкалава)
* атрад імя Будзённага (Вілейская вобласць)
* атрад «Штурм» (Мінская вобласць)

### Брыгады (з лістапада 1942 года) 
* імя І. В. Сталіна
* імя Чкалава
* Ленінская
* «Штурмавая»
* імя Фрунзэ.

## Літаратура 
* Манаенкаў, А. Л. Асобае злучэнне партызанскіх атрадаў / А. Л. Манаенкаў //&nbsp; — С. 218.

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Карнелій Янсеній

**Янсе́ній** (**Карнеліс Янсен**, ;  — ) — галандскі біскуп, заснавальнік каталіцкага багаслоўскага вучэння, вядомага як янсенізм.

## Біяграфія 
Карнелій Янсеній вучыўся ў Сарбоне і ў Лувенскім універсітэце, дзе ў 1617 годзе ўзначаліў новы каталіцкі каледж.

Янсена асабліва займалі пытанні свабоды волі і ласкі божай. У 1630 годзе ён стаў прафесарам багаслоўя ў Лувене і вучыў тут у духу строгага аўгусцінізму. Ужо ў той час яму неаднаразова даводзілася спрачацца з езуітамі наконт розных дагматычных пытанняў. У 1636 годзе Янсен стаў біскупам іпрскім.

У Іпры ён скончыў выдадзенае ўжо пасля яго смерці ў 1640 годзе сачыненне: «Augustinus, sive doctrina S-ti Augustini de humanae naturae sanitatae, aegritudine, medicina etc.». У гэтай кнізе Янсен выстаўляў філасофію Арыстоцеля вінаватай у пелагіянскай ерасі і сцвярджаў, цалкам у духу Аўгусціна, што чалавечая прырода заганная, што свабоды волі не існуе, што выратаванне чалавека залежыць не ад спраў яго, а ад збавіцельнай сілы ласкі божай, што збавенна атрымаюць толькі тыя, каму яно наканавана.

Хоць Янсен лічыў сябе каталіком, у нечым, у тым ліку у дагмаце пра прадвызначэнне, ён сыходзіўся з Жанам Кальвінам. Да яго паслядоўнікаў належаў французскі навуковец і філосаф Блез Паскаль.

Пры жыцці Янсен апублікаваў некалькі драбнейшых багаслоўскіх сачыненняў, у якіх палемізаваў з езуітамі, а ў 1635 годзе выпусціў памфлет «Mars Gallicus», у якім асуджаў Рышэльё за падтрымку пратэстантаў у час Трыццацігадовай вайны.

Вучэнне Янсена, выкладзенае ў яго кнізе пра Аўгусціна, стала асновай янсенізму.

У 1653 годзе янсенізм быў асуджаны Папам Інакенціем X.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ерасіярхі
Катэгорыя:Гісторыя хрысціянства
Катэгорыя:Каталіцкія багасловы