open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тыёнэ (спадарожнік)

**Тыёнэ** () — нерэгулярны спадарожнік планеты Юпітэр. Таксама вядомы як **Юпітэр XXIX**.

## Адкрыццё 
Быў выяўлены 11 снежня 2001 года астраномамі з Гавайскага ўніверсітэта пад кіраўніцтвам Скота Шэпарда і атрымаў часовае абазначэнне **S/2001 J 2**.

Уласнае імя спадарожнік атрымаў у жніўні 2003 года ў гонар Семелы, каханай Зеўса у старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Арбіта 
Тыёнэ здзяйсняе поўны абарот вакол Юпітэра на адлегласці ў сярэднім 20.940.000 км. за 627 дзён і 7 гадзін. Арбіта мае эксцэнтрысітэт 0,229. Нахіл рэтраграднай арбіты 148,5 °. Належыць да групы Ананке.

## Фізічныя характарыстыкі 
Дыяметр Тыёнэ складае ў сярэднім 4 км. Шчыльнасць ацэньваецца 2,6 г/см³. Верагодна складаецца з сілікатных парод. Вельмі цёмная паверхня мае альбеда 0,04. Зорная велічыня +22,3 m.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Юпітэра
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2001 годзе
Лінейнае праграмаванне

**Лінейнае праграмаванне**  — раздзел матэматычнага праграмавання, прысвечаны тэорыі і метадам рашэння задач аб экстрэмумах (мінімумах і максімумах) лінейных функцый пры абмежаваннях, зададзеных сістэмамі лінейных роўнасцей і няроўнасцей.

Агульная пастаноўка задачы лінейнага праграмавання звязаная з адшуканнем аптымальнага значэння лінейнай функцыі, аргументы якой задавальняюць сістэме лінейных ураўненняў ці няроўнасцей. 

У задачы лінейнага праграмавання патрабуецца знайсці неадмоўнае рашэнне сістэмы лінейных абмежаванняў, якое аптымізіруе, г.зн. мінімізуе ці максімізуе лінейную функцыю (яна называецца функцыяй мэты). Задача лінейнага праграмавання можа змяшчаць у сабе адвольную камбінацыю лінейных абмежаванняў. У вылічальных мэтах асноўныя абмежаванні задачы лінейнага праграмавання заўсёды задаюцца ў выглядзе ўраўненняў, лік якіх *m* меншы за лік пераменных *n*.

У задачах лінейнага праграмавання ўмовы, накладзеныя на вобласць дапушчальных значэнняў пераменных, вызначаюцца сістэмай лінейных ураўненняў або лінейных няроўнасцей, пры гэтым  функцыя мэты з'яўляецца таксама лінейнай функцыяй тых жа пераменных. Гэты факт падкрэслены ў назве «лінейнае праграмаванне». Метады лінейнага праграмавання для вызначэння аптымальнага рашэння патрабуюць разгляду некалькіх рашэнняў (праграм) зыходнай задачы.

Для рашэння задач лінейнага праграмавання патрабавалася распрацаваць асобыя метады. Асновы тэорыі гэтай галіны матэматыкі былі закладзены ў 1940-х гадах.

Магчыма графічнае рашэнне задач з дзвюма і некалькімі пераменнымі. Найбольш пашыраны сімплекс-метад (накіраваны перабор мноства дазволеных рашэнняў).

Задачы лінейнага праграмавання ўзнікаюць пры вырашэнні пытанняў планавання, найлепшай арганізацыі перавозак, рацыянальнага выкарыстання абсталявання, рабочай сілы, рознага роду рэсурсаў — кармавых, сыравіны і інш. Задачы эканамічных даследаванняў, як правіла, патрабуюць правядзення вялікай колькасці працаёмкіх разлікаў. Рашэнне гэтых задач істотна спрасцілася пасля з'яўлення электронна-вылічальных машын.

## Літаратура 
* *Гутковіч Г.* Лінейнае праграміраванне. — Мн.: Народная асвета, 1979. — 64 с., іл.
* 

Катэгорыя:Геаметрычныя алгарытмы
Катэгорыя:Даследаванне аперацый
Катэгорыя:Тэорыя аптымізацыі
Катэгорыя:Прыкладная матэматыка
Карпо (спадарожнік)

**Карпо** (), або **Юпітэр XLVI** — натуральны спадарожнік Юпітэра.

## Адкрыццё 
Адкрыты 9 лютага 2003 г. групай астраномаў з Гавайскага ўніверсітэта пад кіраўніцтвам Скота Шэпарда. 30 сакавіка 2005 г. прысвоена афіцыйная назва Карпа, да гэтага часова абазначаўся **S/2003 J 20**. Названы ў гонар оры Карпо са старажытнагрэчаскай міфалогіі, дачкі Зеўса і Феміды.

## Арбіта 
Карп здзяйсняе поўны абарот вакол Юпітэра за 456 дзён, 7 гадзін і 12 хвілін, максімальнае аддаленне 17.058.000 км. Арбіта Карпа выцягнутая (эксцэнтрысітэт 0,4316) і моцна нахіленая да лакальнай плоскасці Лапласа (51,628 °).  

Лічыцца, што Карпа, як і Феміста, з'яўляецца адзінкавым спадарожнікам і не належыць ні да якой групы. Нахіл арбіты падобных спадарожнікаў абмяжоўваецца эфектам Казаі, які выклікае перыядычны абмен паміж эксцэнтрысітэтам і нахілам арбіты. Пры досыць вялікім нахіле эксцэнтрысітэт можа стаць настолькі вялікім, што перыцэнтр арбіты можа апынуцца ў непасрэднай блізкасці ад аднаго з масіўных Галілеевых спадарожнікаў Юпітэра (Іо, Еўропы, Ганімеда, Каліста). Рана ці позна Карпа альбо сутыкнецца з адным з іх, альбо (у выпадку блізкага праходжання) будзе выкінутая з сістэмы Юпітэра.

## Фізічныя характарыстыкі 
Дыяметр Карпа 3 кіламетры. Шчыльнасць ацэньваецца 2,6 г/см³. Верагодна складаецца з сілікатных парод. Вельмі цёмная паверхня мае альбеда 0,04. Зорная велічыня +23,0 m.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Юпітэра
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2003 годзе
S/2003 J 12

**S/2003 J 12** — натуральны спадарожнік Юпітэра, самы маленькі з вядомых спадарожнікаў Сонечнай сістэмы.

## Адкрыццё 
Быў выяўлены 8 лютага 2003 года астраномамі з Гавайскага ўніверсітэта Скотам Шэпардам, Дэвідам Джуітам, Янгай Фернандэсам і Юджынам Магнаерам. Спадарожнік пакуль не атрымаў афіцыйнай назвы.

## Арбіта 
S/2003 J 12 здзяйсняе поўны абарот вакол Юпітэра на адлегласці ў сярэднім 17.833.000 км за 489,7 дзён. Арбіта мае эксцэнтрысітэт 0,4920. Нахіл рэтраграднай арбіты да экліптыкі складае 151,140 °. Не належыць ні да адной групы спадарожнікаў, якія круцяцца вакол Юпітэра на падобных арбітах.

## Фізічныя характарыстыкі 
Дыяметр S/2003 J 12 складае каля 1 км. Шчыльнасць ацэньваецца ў 2,6 г/см³, бо спадарожнік складаецца верагодна з пераважна сілікатных парод. Вельмі цёмная паверхня мае альбеда 0,04. Зорная велічыня +23,9 m.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Юпітэра
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2003 годзе
Травіята

**«Травіята»** ( — «Заблукалая») — опера Джузэпэ Вердзі на лібрэта Франчэска Марыя П'явэ па матывах рамана «Дама з камеліямі» А. Дзюма-сына. «Травіята» была ўпершыню прадстаўлена публіцы 6 сакавіка 1853 годзе ў оперным тэатры Ла Фенічэ ў Венецыі і спачатку пацярпела правал, аднак, перапрацаваная, стала адной з самых знакамітых опер за ўсю гісторыю. Пастаноўкі ў Еўропе ішлі прыкладна ў адзін час з выхадам «Дамы з камеліямі» Дзюма.
 
Незвычайным для опернай пастаноўкі таго часу быў у першую чаргу выбар галоўнай гераіні - куртызанкі, якая памірае ад невылечнай хваробы. Як і раней у «Рыгалета» і «Трубадур» Вердзі паставіў на цэнтральную ролю персанажа, адпрэчанага грамадствам.

## Дзеючыя асобы і некаторыя выканаўцы 
## Спасылкі 
*Сінопсіс оперы Травіята 
*Лібрэта оперы «Травіята»

Катэгорыя:Оперы па літаратурных творах
Катэгорыя:Аляксандр Дзюма-сын
Катэгорыя:Оперы 1853 года
Катэгорыя:Прастытуцыя ў культуры і мастацтве
Тэатр Ла Фенічэ

**Ла Фенічэ** (, літар. «Фенікс») — оперны тэатр, які адкрыўся ў Венецыі 16 мая 1792 г. прэм’ерай оперы Паізіела *Агрыгенцкія гульні*.
 
У назве адлюстравана тая акалічнасць, што тэатр двойчы падымаўся як фенікс з попелу — першы раз пасля пажару 1774 года і другі пасля судовых баталій. Ізноў пагарэў у 1837 і 1996, але кожны раз аднаўляўся. Сярод гістарычных прэм’ер, якія адбыліся ў «Ла Фенічэ», — «Рыгалета» і «Травіята» Вердзі, у ХХ ст. — «Прыгоды валацугі» Стравінскага (1951) і «Паварот ключа» Брытэна (1954).
 
Падчас Першай сусветнай вайны тэатр не працаваў. У 2003 годзе пасля 8-гадовай рэстаўрацыі тэатр зноў адкрыўся «Травіятай».

## Літаратура 
* Nicola Mangimi, I teatri di Venezia, Ugo Mursia Editore, Milano 1974 — ISBN 88-425-9398-2

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт тэатра
* 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1792 годзе
Катэгорыя:Оперныя тэатры Італіі
Катэгорыя:Культура Венецыі
S/2003 J 16

**S/2003 J 16** — натуральны спадарожнік Юпітэра.

## Адкрыццё 
Быў выяўлены 6 лютага 2003 года групай астраномаў з Гавайскага ўніверсітэта пад кіраўніцтвам Брэта Глэдмана. Спадарожнік не атрымаў пакуль афіцыйнай назвы.

## Арбіта 
S/2003 J 16 здзяйсняе поўны абарот вакол Юпітэра на адлегласці ў сярэднім 20.957.000 км за 616 дзён, 8 гадзін і 38 хвілін. Арбіта мае эксцэнтрысытэт 0,2246. Нахіл рэтраграднай арбіты да экліптыкі 148,5 °. Належыць да групы Ананкэ.

## Фізічныя характарыстыкі 
Дыяметр S/2003 J 16 складае каля 2 км. Шчыльнасць ацэньваецца 2,6 г/см³, бо спадарожнік складаецца, верагодна, з сілікатных парод. Вельмі цёмная паверхня мае альбеда 0,04. Зорная велічыня +23,3 m.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Юпітэра
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2003 годзе
Ханаанскі сабака

**Ханаанскі сабака** — парода сабак.
 
Згодна з легендай, Ханаанскі сабака сядзеў ля трона Іезавелі, жонкі Ахава, цара Ізраіля.
 
Развядзенне чыстай пароды пачалося ў пачатку XX стагоддзя. Акрамя Ізраіля гэтая парода даволі распаўсюджаная ў ЗША.
Славацкі чувач

**Славацкі чувач** — парода сабак, якія выкарыстоўваюцца ў якасці ахоўнікаў жывёлы. Гэтая парода была выведзена ў XVII стагоддзі з горных парод былой Чэхаславакіі. Пасля Другой сусветнай вайны гэтыя сабакі апынуліся на мяжы знікнення, але кінолаг Антанін Груда аднавіў гэтую пароду. Гэтыя сабакі таксама выкарыстоўваюцца як каравульныя і ратавальныя. Славацкі чувач таксама выдатна падыходзіць для жыцця ў сям’і, прывязаны да ўсіх членаў сям’і.

Афіцыйна гэтая парода зарэгістраваная ў 1964 годзе. Афіцыйны стандарт на гэтую пароду ў Вялікабрытаніі не прадугледжаны.

Катэгорыя:Пароды сабак
Хасан (возера)

**Хаса́н** — прэснаводнае возера ў Расійскай Федэрацыі, на поўдні Прыморскага краю (Хасанскі раён).
 
Размешчана на паўднёвы ўсход ад заліва Пасьета, недалёка ад мяжы з Кітаем, у 130 км на паўднёвы захад ад Уладзівастока.
 
Плошча люстэрка 2,23 км². Даўжыня возера каля 4 км, шырыня каля 800 м. Катлавіна выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход.

Сцёк у раку Танбагатый.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Озеро Хасан 
* Озеро Хасан (Государственный водный реестр Российской Федерации) 
* Фотографии озера Хасан и его окрестностей 
* Озеро Хасан 

Катэгорыя:Азёры Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Прыморскага края
Іакастэ (спадарожнік)

**Іакастэ** (ад ) — нерэгулярны спадарожнік Юпітэра, вядомы таксама як **Юпітэр XXIV**.

## Адкрыццё 
Быў выяўлены 23 лістапада 2000 года групай астраномаў з Гавайскага ўніверсітэта пад кіраўніцтвам Скота Шэпарда і атрымаў часовае абазначэнне **S/2000 J 3**. У кастрычніку 2002 года спадарожнік атрымаў сваю назву ў гонар персанажа грэчаскай міфалогіі Іакасты.

## Арбіта 
Іакастэ здзяйсняе поўны абарот вакол Юпітэра на адлегласці ў сярэднім 21.269.000 км за 631 дзень і 12 гадзін. Арбіта мае эксцэнтрысітэт 0,216. Нахіл рэтраграднай арбіты да лакальнай плоскасці Лапласа 149,4 °. Належыць да групы Ананке.

## Фізічныя характарыстыкі 
Дыяметр Іакастэ складае каля 5 км. Шчыльнасць ацэньваецца 2,6 г/см³. Вельмі цёмная паверхня, альбеда 0,04. Зорная велічыня +21,8 m.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Юпітэра
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2000 годзе
Каўказская аўчарка

**Каўказская аўчарка** — парода сабак, раёнам паходжання якіх з’яўляецца Каўказ. З’яўляецца адной з самых старажытных парод, існуе ўжо больш за дзве тысячы гадоў.

## Апісанне 
Сабака вышэй сярэдняга росту. У карку рост дасягае 75 см. Вага дарослага самца складае 45-70 кг. Адна з найбуйнейшых парод сабак. Поўсць у каўказскіх аўчарак дастаткова густая, сабакі лёгка пераносяць моцныя маразы і выглядаюць яшчэ больш масіўнымі за кошт густога падшэрстка, асабліва ў зімовы перыяд. Па даўжыні поўсці вылучаюць тры тыпы каўказскіх аўчарак — кароткашэрсныя, прамежкавыя і даўгашэрсныя. Першы тып з’яўляецца найменш распаўсюджаным, самы папулярны — трэці. Афарбоўка воўча-шэрая, бурая, палевая, з маскай і без яе, рудая і стракатая.

Катэгорыя:Малосы
Свойскія жывёлы

**Свойскія жывёлы** — жывёлы, якія прыручаны чалавекам і разводзяцца ў штучных умовах пераважна для гаспадарчых, а таксама для пазнавальных, навуковых мэт і іншых патрэб. 

Сярод іх буйная рагатая жывёла, свінні, авечкі, коні, трусы, куры, качкі, гусі, індыкі, а таксама сабакі, каты і інш. Да ўмоўна адамашненых жывёл адносяць пчол меданосных, акварыумных рыб, некаторых дэкаратыўных птушак (канарэйкі, папугаі). Ад свойскіх жывёл адрозніваюць віды жывёл, працэс прыручэння якіх яшчэ не завершаны (лось, некаторыя віды аленяў, фазан, многія лабараторныя жывёлы — белыя мышы і пацукі, хамякі, марскія свінкі). Большасць свойскіх жывёл — млекакормячыя і птушкі. Прыручалі іх у першую чаргу для атрымання эканамічнай выгады, яны з'яўляюцца асноўнымі аб'ектамі жывёлагадоўлі.

## Літаратура 
* Геаграфія Беларусі: Энцыкл. даведнік. — Мн.: БелЭн, 1992. ISBN 5-85700-056-4

## Спасылкі
Бензапірэн

**Бензапірэн** — хімічнае злучэнне, прадстаўнік сямейства поліцыклічных вуглевадародаў, рэчыва першага класа небяспекі.
 
Утвараецца пры згаранні вуглевадароднага вадкага, цвёрдага і газападобнага паліва (у меншай ступені пры згаранні газападобнага).
 
У навакольным асяроддзі назапашваецца пераважна ў глебе, менш у вадзе. З глебы паступае ў тканкі раслін і працягвае свой рух далей у трафічным ланцугу, пры гэтым на кожнай яго этапе ўтрыманне БП у прыродных аб'ектах ўзрастае на парадак (Біяакумуляцыя).
 
Кантроль ўтрымання бензапірэну ў прыродных прадуктах робіцца метадам вадкаснай храматаграфіі.
 
Валодае моцнай люмінесцэнцыяй ў бачнай частцы спектру (у канцэнтраванай сернай кіслаце - А 521 нм (470 нм); F 548 нм (493 нм)), што дазваляе выяўляць яго ў канцэнтрацыях да 0,01 ppb люмінесцэнтнымі метадамі.

## Фізічныя ўласцівасці 
У чыстым выглядзе, уяўляе сабой жоўтыя пласцінкі і іголкі, якія лёгка распластоўваюцца на больш дробныя. Добра растваральны ў непалярных арганічных растваральніках, бензоле, талуоле, ксілоле, абмежавана растваральны ў палярных, практычна нерастваральны ў вадзе.

## Біялагічнае дзеянне 
Бензапірэн з'яўляецца найбольш тыповым хімічным канцэрагенам навакольнага асяроддзя, ён небяспечны для чалавека нават пры малой канцэнтрацыі, бо валодае ўласцівасцю біяакумуляцыі. Хімічна параўнальна ўстойлівы бензапірэн можа доўга міграваць з адных аб'ектаў у іншыя. У выніку многія аб'екты і працэсы навакольнага асяроддзя, самі не валодаючы здольнасцю сінтэзаваць бензапірэн, становяцца яго другаснымі крыніцамі. Бензапірэн мае таксама мутагенным дзеянне.
 
Міжнародная група экспертаў аднесла бензапірэн да ліку агентаў, для якіх існуюць абмежаваныя доказы іх канцэрагеннага дзеяння на людзей і дакладныя доказы іх канцэрагеннага дзеяння на жывёл. У эксперыментальных даследаваннях бензапірэн быў выпрабаваны на дзевяці відах жывёл, уключаючы малпаў. У арганізм бензапірэн можа паступаць праз скуру, органы дыхання, стрававальны тракт і трансплацэнтарным шляхам. Пры ўсіх гэтых спосабах ўздзеяння ўдавалася выклікаць злаякасныя пухліны ў жывёл.

## Літаратура 
* W. D. Betts "Tar and Pitch" in Kirk‑Othmer Encyclopedia of Chemical Technology, 1997, John Wiley & Sons, New York. 

Катэгорыя:Поліцыклічныя араматычныя вуглевадароды
Катэгорыя:Канцэрагены
Катэгорыя:Экатаксікалогія
Біяакумуляцыя

**Біяакумуляцыя** (у экалогіі) — назапашванне арганізмам хімічных рэчываў, якія паступаюць з навакольнага асяроддзя ў канцэнтрацыі большай, чым знаходзіцца ў навакольным асяроддзі. Часта выкарыстоўваецца для абазначэння назапашвання менавіта забруджвальных рэчываў.
 
Інтэнсіўнасць біяакумуляцыі характарызуецца каэфіцыентам біялагічнага назапашвання (суадносіны канцэнтрацыі ў арганізме да канцэнтрацыі ў асяроддзі).

## Літаратура 
* Bernd Beek: Bioaccumulation — New Aspects and Developments. The Handbook of Environmental Chemistry Vol. 2. Springer, Berlin 2000. ISBN 978-3-540-62575-9
* Karl Fent: Ökotoxikologie. Georg Thieme, 3. Auflage, Stuttgart 2007. ISBN 978-3-13-109993-8.
* Jeffrey M. Neff: Bioaccumulation in Marine Organisms. Effect of Contaminants from Oil Well Produced Water. Elsevier 2002. ISBN 978-0-08-043716-3.

Катэгорыя:Экалогія
Георг Гейм

**Георг Гейм** (; , Гіршберг, Ніжняя Сілезія — , ) — нямецкі пісьменнік, паэт і драматург. Разам з Эрнстам Штадлерам і Георгам Траклем з’яўляецца ключавой постаццю ранняга экспрэсіянізму.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і юрыста Германа Гейма. Вывучаў права ў Вюрцбургу і Берлінскім універсітэце імя Гумбальта. Некаторы час хацеў стаць ваенным і спрабаваў уступіць у Эльзаскі пяхотны полк, але дазвол прыйшоў толькі пасля смерці паэта. Разам з паэтам Эрнстам Бальке патануў на рацэ Хафель, катаючыся на каньках.

## Творчасць 
Пачаў пісаць з 12 гадоў (навелы, драмы). Пры жыцці паэта быў выдадзены толькі адзін яго паэтычны зборнік пад назвай «Вечны дзень» (1911). Два наступныя паэтычныя зборнікі — «Umbra Vitae» (падрыхтаваны Геймам) і «Нябесная трагедыя» — былі выдадзеныя пасмяротна, як і зборнік навел «Злодзей». У 1933 годзе кнігі Гейма як прыналежныя да «дэгенератыўнага мастацтва» — экспрэсіянізму — былі спалены разам з многімі іншымі. Поўны збор твораў Гейма быў выдадзены ў 1960-х гадах.

## Беларускія пераклады 
* Выбраныя вершы: пераклад з нямецкай / Геарг Гайм. — Мінск : Зміцер Колас, 2020. — 97, [1] с. — («Паэты планеты»).

## Спасылкі 
* Георг Гейм на ПрайдзіСвеце
* Творы Георга Гейма на сайце «Bibliotheca Augustana» 

Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэты Германіі
Катэгорыя:Нямецкамоўныя паэты
Катэгорыя:Пісьменнікі Германіі
Катэгорыя:Драматургі Германіі
Катэгорыя:Патанулі
Катэгорыя:Пісьменнікі-экспрэсіяністы
Феміста (спадарожнік)

**Феміста** (ст.-грэч. Θεμιστώ) — нерэгулярны спадарожнік планеты Юпітэр з прамым арбітальным зваротам. Адкрыты ў 1975 годзе, страчаны, а затым паўторна адкрыты ў 2000 годзе. Названы імем Феміста, ад дачкі рачнога бога Інаха з грэчаскай міфалогіі. Таксама пазначаецца як **Юпітэр XVIII**.

## Гісторыя адкрыцця 
Феміста была ўпершыню выяўлена Чарльзам Ковалем і Элізабет Ромер 30 верасня 1975 г, аб адкрыцці паведамлена 3 кастрычніка 1975 г. Спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне **S/1975 J 1**. Аднак зробленых назіранняў было недастаткова для разліку арбіты, і пасля спадарожнік быў страчаны. Затым, у 2000 годзе, спадарожнік быў знойдзены Скотам Шэпардам, Дэвідам Джуітам, Янгай Фернандэсам і Юджынам Магнайерам, і атрымаў часовае абазначэнне **S/2000 J 1**. Неўзабаве было пацверджана, што зноў адкрыты аб'ект адпавядае адкрытаму ў 1975 годзе.

Уласная назва была прысвоена 22 кастрычніка 2002 года.

## Характарыстыкі 
У адрозненне ад большасці спадарожнікаў Юпітэра, якія ў адпаведнасці са сваімі арбітальнымі ўласцівасцямі ўтвараюць групы, Феміста абарачаецца ў адзіноце, займаючы прамежкавае становішча паміж Галілеевымі спадарожнікамі і групай нерэгулярных спадарожнікаў з прамым зваротам - групай Гімаліі.

Феміста каля 8 кіламетраў у дыяметры, калі прыняць альбеда за 0,04.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Юпітэра
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1975 годзе
Іакаста

[thumb|Іакаста. Мініяцюра з рукапіснай кнігі [Бакача *Пра знакамітых жанчын*, XV—XVI стст.]]
**Іакаста** (**Эпікаста**; ) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі царыца Фіваў, дачка Менекея і сястра Крэонта (альбо дачка Крэонта). Жонка Лая і маці Эдыпа, пасля гібелі Лая — жонка Эдыпа.
 
Не ведаючы пра лёс свайго сына Эдыпа, якога немаўляткам пакінула па загадзе Лая на гары Кіферон, выйшла замуж за Эдыпа, які па сканчэнні шматлікіх гадоў прыйшоў у Фівы з Карынфа і вызваліў жыхароў Фіваў ад Сфінкса, маці Антыгоны, Ісмены, Этэокла і Палініка (бацька — Эдып).
 
Калі стала вядома яе сваяцтва з Эдыпам, павесілася або кінулася на меч. У Стэсіхора згадваецца як жывая пасля адрачэння Эдыпа.

Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Беотыі
Фрыдрых Гёльдэрлін

**Іаган Крысціян Фрыдрых Гёльдэрлін** (; , Лаўфен-на-Некары,  — , Цюбінген) — выбітны нямецкі паэт-рамантык і мысляр.

Творчасць і асоба Гёльдэрліна ўплылі не толькі на пісьменнікаў (Ш. Цвэйг, Г. Гейм), але і на філосафаў і тэолагаў (В. Дзільтэй, Ф. Ніцшэ, К. Ясперс, М. Хайдэгер, М. Бланшо).

Акрамя лірычных вершаў Гёльдэрлін напісаў раман «Гіперыён, або Пустэльнік у Грэцыі» (, тт. 1 — 2, 1797—1799). Няскончанай засталася трагедыя «Смерць Эмпедокла» (, 1797—1800). Сярод апошніх твораў былі пераклады «Антыгоны», «Эдыпа-цара» і некалькіх гімнаў Піндара. З маладосці паэт цярпеў ад псіхічнага захворвання.

## Беларускія пераклады 
Выбраныя паэтычныя творы ў перакладзе Л. Баршчэўскага выйшлі ў 10-й кнізе з серыі «Паэты Планеты» (Мн., Зміцер Колас, 2016). Раней паэзію Гёльдэрліна перакладаў Алег Лойка ў зборніку «Маланкай жагнаныя» (2004).

## Літаратура 
* 
* «Sämmtliche Werke» Гёльдэрліна выд. у 1846 г.;
* «Dichtungen» у 1884 г. (Цюбінген), з біягр. нарысам Köstlin’a.
* Jung «Hölderlin und seine Werke» (1848);
* Litzmann «H’s. Leben» (Берлін, 1890)
* Wilbrandt в «Führende Geister» (Bd. II, 1890).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Гёльдэрлінаўскага Таварыствы ў Цюбінгене (мовы: ням., фр., італ.)
* Hölderlin, Friedrich «Hyperion oder der Eremit in Griechenland» / Фрыдрых Гёльдэрлін «Гіперыён або Пустэльнік у Грэцыі»
* Hölderlin, Friedrich «Gedichte» / Фрыдрых Гёльдэрлін «Вершы»
* Hölderlin, Friedrich «Urteil und Sein» / Фрыдрых Гёльдэрлін «Меркаванне і быццё»

Катэгорыя:Нямецкамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Германіі
Катэгорыя:Пісьменнікі рамантызму
Катэгорыя:Эстэтыкі
Фёдар Волкаў

**Фёдар Волкаў**:
* Фёдар Іванавіч Волкаў — расійскі архітэктар.
* Фёдар Кандратавіч Волкаў (Вовк) — украінскі этнограф.
* Фёдар Рыгоравіч Волкаў — рускі акцёр і тэатральны дзеяч.
Якаўскае

**Я́каўскае, Янаўскае** — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дрыса, за 26 км на поўнач ад Полацка ля мяжы з Расонскім раёнам.

Плошча паверхні возера 1,68 км². Даўжыня 1,68 км, найбольшая шырыня 0,82 км. Даўжыня берагавой лініі 12,04 км. Найбольшая глыбіня дасягае 8,8 м, сярэдняя каля 3,9 м. Плошча вадазбору 44,5 км.
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, моцна выцягнутая з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Схілы катлавіны ў паўночнай частцы возера вышынёй 3—5 метраў, на поўначы і захадзе 10—12 метраў. Берагавая лінія моцна звілістая, утварае вялікую колькасць заліваў і мысоў. Берагі нізкія, пясчаныя. На захадзе і ўсходзе месцамі забалочаная пойма шырынёй да 60 м. Падводная частка катлавіны складанай будовы. Глыбіні паблізу берага адразу павялічваюцца да 4 м. У паўночнай частцы возера востраў плошчай 0,01 км². Дно каля берагоў да глыбіні 3—4 м пясчанае і пясчана-ілістае. У сярэдняй частцы дно возера выслана сапрапелем.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць ручаі і рака Звёрынка, у паўночна-заходняй частцы выцякае ручай у возера Мяшчэцкае. Да глыбіні 1,3 м возера зарастае хвашчом, гарлачыкамі, рдзестамі. Падводная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці 5—30 метраў ад берага.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, акунь, краснапёрка, лінь, гусцяра і іншыя віды рыб.

Каля возера вёскі Рудня, Якаўцы.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Якаўскае возера 

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Дрысы
Чакай мяне, Ганна

**«Чакай мяне, Ганна»** (іншая назва: *Далёка ад вайны*) — савецкі чорна-белы мастацкі фільм, пастаўлены на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1969 годзе рэжысёрам Валянцінам Вінаградавым.

## У галоўных ролях 
* Святлана Жгун — Ганна Сярогіна
* Алег Янкоўскі — Сяргей Новікаў
* Міхаіл Ерамееў — Саша Маклецоў

## Сюжэт 
Вялікая Айчынная вайна. Журналіст Сяргей Новікаў прыязджае ў тылавы прыволжскі горад, каб напісаць нарыс пра кранаўшчыцу-ударніцу рачнога парта Ганну Сярогіну. Калега Новікава Маклецоў уладкоўвае яго жыць у цыркавы інтэрнат, дзе Сяргей знаёміцца з камендантам Раісай Пятроўнай, барцамі Цыклопам і Хаджы-Абрэкам, іншымі жыхарамі. Новікаў і Маклецоў разам з мясцовай «камсамольскай багіняй» Ласцікавай, якую Маклецоў таемна кахае, наведваюць цыркавое выступленне. На наступны дзень Маклецоў ляціць у партызанскі атрад. Спробы Новікава з Сярогінай безвыніковыя: Ганна грубіць альбо жартуе. Паступова Сяргей даведваецца пра яе, што яна з дзіцячага дома, жыве адна з дзіцем, муж на фронце, хамаватая, можа выпіць, лаецца, як мужык. Пасля танцаў, куды Сяргей ідзе па парадзе Міні, аднаго з жыхароў цыркавога інтэрната, у іх, нарэшце, атрымоўваецца пагаварыць. Высвятляецца, што Ганна сёння атрымала пахаванку на чалавека, якога лічаць яе мужам, — свайго таварыша з дзіцячага дома, якога яна не кахала, а цяпер шкадуе. Сяргей расказвае пра сябе: яго ў першым баі кантузіла, паследствы не даюць яму вярнуцца на фронт. Паміж Ганнай і Сяргеем узнікаюць пачуцці. На рацэ мітусня, патанае баржа, а Ганна арганізуе жанчын на яе разгрузку. Тут, у затоцы, яе знаходзіць ліст ад Сяргея: ён мусіць неадкладна ляцець у партызанскі атрад замест Маклецова, які загінуў у самалёце.

## У фільме здымаліся 
* Ралан Быкаў — Міня
* Віктар Чакмароў — адміністратар ліліпутаў
* Валянцін Гафт — клоўн
* Вольга Аросева — Раіса Пятроўна (агучыла іншая актрыса)
* Святлана Смяхнова — Ласцікава
* Аляксандр Мазур — Цыклоп, баец у цырку
* Уладзімір Каюраў — Хаджы-Абрэк, баец у цырку
* Уладзімір Васільеў — конны патруль
* Аляксандра Дарохін — эпізод
* Уладзімір Галубовіч — эпізод

## Гл. таксама 
* Спіс беларускіх фільмаў

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Валянціна Вінаградава
Катэгорыя:Фільмы СССР 1969 года
Джэнтльмен і певень

**«Джэнтльмен і певень»** (іншая назва — «**Пеўні пераклікаюцца**») — чорна-белая нямая сатырычная камедыя вытворчасці «Белдзяржкіно», знятая рэжысёрам Уладзімірам Балюзекам. Прэм’ерныя паказы адбыліся 22 жніўня 1929 года ў Маскве і 16 верасня 1929 года ў Кіеве. Фільм захаваўся без 4-й, 5-й і 6-й частак з цітрамі на ўкраінскай мове.

## Сюжэт 
Фільм пачынаецца цітрамі: «Устаноўленая Рыжскім мірным дагаворам 1921 года граніца паміж панскай Польшчай і Савецкай Беларуссю прайшла праз маёнтак польскага графа Вадзецкага». На беларускай тэрыторыі апынулася лепшая частка маёнтка з палацам, дзе цяпер новыя гаспадары — вясёлы і шумны піянерскі атрад. А пеўні-пераклічнікі па розныя бакі мяжы нагадваюць графу аб тым, як калісьці ўранку пад такі ж крык пеўня ў яго палац ўварваліся збунтаваныя сяляне, і яны з жонкай і гасцямі ледзь не загінулі. Адчуўшы ў чарговы раз панічны жах абуджэння пад ненавіснае «кукарэку», Вадзецкі страляе ў пеўняў пад вокнамі са стрэльбы і, падняўшы на ногі ўвесь дом, загадвае слугам знішчыць усіх навакольных пеўняў. Служанка Ядзя і пастух Васіль цікавяцца загадам, які развешвае па вёсцы вахмістр. Васіль успамінае, як калісьці граф выгнаў яго са школы за тое, што ён намаляваў на яго «пеўневы» шарж. А тым часам каровы пераходзяць граніцы. Васіль бяжыць за імі і застаецца ў БССР: бо толькі тут бядняк можа атрымаць адукацыю. Пакуль графскія слугі ловяць і рэжуць пеўняў, на тэрыторыі БССР рыхтуюцца да свята. На польскім баку — імяніны графіні. Нечакана Вадзецкі заўважае, што чайнік, прыкрыты накрыўкай, стылізаваны пад пеўня. Раз’юшаны граф б’е посуд. У давяршэнне непрыемнасцяў піянеры (з імі і Васіль) пачынаюць іграць на граніцы «Марш Будзённага». Граф спрабуе забараніць сялянам слухаць варожую музыку. Незадаволеныя госці раз’язджаюцца. Граф заўважае на Ядзі чырвоную хустачку і кідаецца на яе. Але яна бяжыць праз граніцу. Граф з сям’ёй з’язджаюць. На савецкім баку музыка, ілюмінацыя, маладзёжнае свята. Ядзя сустракае Васіля, абодва шчаслівыя.

## У ролях 
* Леанід Дабравольскі&nbsp;— *граф Вадзецкі
* Валянціна Баранава&nbsp;— *Ядзя, служанка
* Алена Валынцава&nbsp;— *графіня
* Кірыл Гун&nbsp;— *Янэк, вахмістр і ахоўнік графа
* Сцяпан Кузняцоў&nbsp;— *Вася, пастух
* Георгій Радзелін&nbsp;— *кухар
* Уладзімір Грабнёў&nbsp;— эпізод

## Здымачная група 
* Рэжысёр&nbsp;— Уладзімір Балюзек
* Сцэнарысты&nbsp;— І. Далгапольскі, Леанід Ерыхонаў
* Аператары&nbsp;— Мікола Казлоўскі, Аркадзь Кальцатый
* Мастакі&nbsp;— Уладзімір Балюзек, Уладзімір Ягораў

## Гл. таксама 
* Спіс беларускіх фільмаў

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Шукальнікі шчасця

**«Шукальнікі шчасця»** (іншыя назвы: *Стварэнне свету*, ''Сям'я*, *Бірабіджан'') — фільм беларускага рэжысёра Уладзіміра Корш-Сабліна пра яўрэяў-перасяленцаў, якія пераехалі ў бірабіджанскі калгас «Ройтэ-Фелд».

## Сюжэт 
У 1928 годзе сям'я старой Двойры — дочкі Роза і Бася, сын Лёва і зяць Піня (муж Басі) прыязджаюць з-за мяжы (адкуль менавіта, не гаворыцца) на Далёкі Усход. Там яны ўступаюць у калгас «Ройтэ Фелд» і пачынаюць працаваць. Роза закахалася ў мясцовага рыбака Карнея. Аднак Піня не жадае працаваць. Ён хоча знайсці золата і збегчы з ім у Кітай, каб адкрыць там фабрыку і стаць «каралём шлеек». Калі Лёва раскрывае яго задуму, Піня амаль забівае яго і збягае. Падазрэнне падае на Карнея. На мяжы Піню ловяць, а золата, якое ён намыў, аказваецца падманкай. Адначасна разгортваюцца адносіны Басі і старшыні калгасу Натана. Фільм заканчваецца вяселлем Карнея і Розы.

## У ролях 
*  — Двойра
*  — Піня
* Л. А. Шміт — Роза
* Л. М. Тайц — Бася
* Аляксандр Караў — Натан
* С. Р. Яраў — Карней
*  — бацька Карнея
*  — Шлёма

## Здымачная група 
* Аўтар сцэнарыя: , Рыгор Кобец
* Рэжысёры: Уладзімір Корш-Саблін
* Аператар: Б. Рабаў
* Мастак: 
* Кампазітар: І. В. Дунаеўскі
* Аўтар тэкстаў песень: 
* Гукарэжысёр: Н. Косараў

## Гл. таксама 
* Спіс беларускіх фільмаў

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Кінакамедыі СССР
Катэгорыя:Кінакамедыі 1936 года
Катэгорыя:Фільмы СССР 1936 года
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Уладзіміра Корш-Сабліна
Сандрынгемскі палац

**Сандрынгемскі палац** (*Sandringham House*) — прыватная сядзіба Віндзорскай дынастыі, размешчаная ў Норфалку сярод 20 тыс. акраў паляўнічых угоддзяў.

Сядзіба была набыта ў 1862 г. у прыёмнага сына лорда Пальмерстана каралевай Вікторыяй па просьбе спадчынніка прастола, прынца Уэльскага, у сувязі з яго хуткім шлюбам з Аляксандрай Дацкай. Каб праводзіць узімку больш часу на паляванні, прынц загадаў перавесці ўсе гадзіннікі ў Сандрынгеме на паўгадзіну наперад. Гэта распараджэнне заставалася ў сіле да ўзыходжання на прастол Эдуарда VIII у 1936 г.

Сандрынгем упадабаўся Аляксандры і стаў асноўным месцам знаходжання «маладога двара». Па меры росту іх сямейства стары сядзібны дом стаў здавацца цесным. У канцы 1860-х гг. ён быў істотна пашыраны, набыўшы цяперашняе нягеглае аблічча, як бы злепленае з цюдораўскага і ганнінскага стыляў. Па віктарыянскіх часах унутранае начынне сядзібы лічылася верхам камфорту. Яна была абсталявана газавым асвятленнем, падабенствам душа і злівам у прыбіральнях.

Пасля смерці мужа каралева Аляксандра працягвала жыць у Сандрынгеме да самай смерці. Таксама тут памерлі яе сын Георг V і ўнук Георг VI. Для пражывання першага з іх у парку быў выбудаваны невялікі дом (Ёрк-катэдж), а другі вымушаны быў выкупляць сядзібу (як уладанне прыватнае, а не дзяржаўнае) у старэйшага брата (Эдуарда VIII) пасля яго адрачэння ад трона. Цяперашняя каралева Елізавета таксама ўпадабала Сандрынгем. Тут яна адасабляецца з роднымі ва ўгодкі смерці бацькі і ўласнай каранацыі, а таксама на Новы год.

У памесце Эплтан-хаус на ўскраіне сандрынгемскай сядзібы да здабыцця Нарвегіяй незалежнасці жылі будучы кароль Хокан VII са сваёй брытанскай жонкай. Тут у іх нарадзіўся адзіны сын — прынц Аляксандр (будучы Улаф V).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 

Катэгорыя:Норфалк (графства)
Катэгорыя:Палацы Вялікабрытаніі
Алесь Рыбак

**Алесь Рыбак**, поўнае імя **Аляксандр Пятровіч Рыбак** () — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Макаўчыцы, цяпер у межах Дзяржынска, у сялянскай сям’і. Рана застаўся без бацькоў, загінулых у Вялікую Айчынную вайну. У 1958 годзе скончыў беларускае аддзяленне філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працаваў у рэдакцыях радашковіцкай, дзяржынскай і бягомльскай раённых газет (1958—1959), часопісе «Вожык», газеце «Калгасная праўда» (1959—1962), на Беларускім радыё (1962—1963), у часопісе «Бярозка» (1963—1964). У 1966-1972 гадах жыў у Маскве, працаваў старшым карэктарам у Аддзеле апублікавання Актаў Вярхоўнага Савета СССР, рэферэнтам у сакратарыяце Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР. Па сумяшчальніцтве выкладаў беларускую мову ў Літаратурным інстытуце ў Маскве. З 1972 года — намеснік адказнага сакратара праўлення СП БССР, з 1978 — старшы рэдактар выдавецтва «Мастацкая літаратура».

## Творчасць 
Дэбютаваў вершамі ў рэспубліканскім друку ў 1953 годзе. Аўтар кніг аповесцей і апавяданняў «Дарогі бываюць розныя» (апавяданні і гумарэскі, 1972), «Што пасееш…» (1982), «Апошняя камандзіроўка» (1985), рамана «Трэба было жыць» (1990). Выдаў кніжку апавяданняў для дзяцей «Сёння прыедзе тата» (1976).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Асабісты сайт Алеся Рыбака 

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Наньчан

**Наньчан** — гарадская акруга ў правінцыі Цзянсі КНР, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Цзянсі. Знаходзіцца ў 60 км ад ракі Янцзы на рацэ Гань у наваколлі возера Паянху.
 
## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады правінцыі Цзянсі
Мод Вялікабрытанская

**Мод Уэльская** (; поўнае імя ;  — ) — першая за 600 гадоў каралева Нарвегіі як самастойнай дзяржавы, малодшая дачка брытанскага караля Эдуарда VII і Аляксандры Дацкай, жонка нарвежскага караля Хокана VII. Стрыечная сястра Мікалая II. Яе імем названы карабель Амундсена і вялікая частка Антарктыды.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Мальбара-хаусе. У дзяцінстве ёй далі мянушку Гары за свавольства і хлапечыя замашкі. У суправаджэнні маці і сясцёр яна падарожнічала на лайнерах у Міжземнае мора і ў Нарвегію. 22 ліпеня 1896 года ў прысутнасці бабулі, каралевы Вікторыі, у Букінгемскім палацы ажанілася са стрыечным братам — дацкім прынцам Карлам. Яны жылі ў сядзібе Эплтан-хаус пры Сандрынгемскім палацы. Там у іх нарадзіўся адзіны сын — прынц Аляксандр (будучы Улаф V).
thumb|left|Шлюб прынцэсы Мод і прынца Карла

Пасля скасавання нарвежскім стортынгам векавой шведска-нарвежскай уніі прынц Карл Дацкі быў абраны нарвежскім манархам пад імем Хокана VII. Каранацыя караля Хокана і каралевы Мод адбылася ў Нідароскім саборы 22 чэрвеня 1906 года. Каралева імкнулася асвоіцца ў сваёй новай краіне і нават захапілася лыжнымі гонкамі, але ўсё ж часта наведвала родную Брытанію. Увесну 1937 года яна паехала ў Лондан на каранацыю Георга VI і ў Нарвегію ўжо не вярнулася. Пахавана ў замку Акерсхус, пасля побач з ёй быў пахаваны і яе муж Хокан VII.

## Спасылкі 
*  Артыкул пра гардэроб каралевы Мод  на сайце музея Вікторыі і Альберта

Катэгорыя:Жонкі манархаў Нарвегіі
Катэгорыя:Прынцэсы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прынцэсы Саксен-Кобург-Гоцкія
Катэгорыя:Віндзорская дынастыя
Катэгорыя:Жанчыны віктарыянскай эпохі
Crytek

**Crytek GmbH** (часта — *Crytek Studios*; далей — *Crytek*) — таварыства з абмежаванай адказнасцю (), нямецкая прыватная кампанія, якая спецыялізуецца на распрацоўцы камп'ютарных гульняў, гульнявых рухавікоў і камп'ютарных графічных тэхналогій. «Crytek» створана трыма турэцкімі братамі, Джэватам (), Аўні () і Фарукам Ерлі () у 1999 годзе. Асноўны штаб *Crytek* знаходзіцца ў горадзе Франкфурт-на-Майне, Германія. Пяць іншых даччыных студый знаходзяцца ў Кіеве, Украіна (Crytek Kiev), Будапешце, Венгрыя (Crytek Budapest), Сафіі, Балгарыя (Crytek Black Sea), Сеуле, Паўднёвая Карэя (Crytek Korea) і Нотынгеме, Вялікабрытанія (Crytek UK).

Каманда распрацоўшчыкаў *Crytek* складаецца з 474 супрацоўнікаў, сабраных з усяго свету: Еўропа (422), Канада (6), Злучаныя Штаты (15), Бразілія (1), Чылі (1), Турцыя (16), Ізраіль (3), Расія (8), Індыя (2), Кітай (1), Японія (1), Паўднёвая Карэя (13), Аўстралія (7), Новая Зеландыя (1). *Crytek* стала вядомая першым чынам за распрацоўку гульні Far Cry і гульнявога рухавіка CryEngine, першага рухавіка, які выкарыстоўвае інструмент PolyBump, які засноўваецца на тэхналогіі нормалмапінгу. Наступныя распрацоўкі фірмы — рухавік CryEngine 2 і гульня Crysis, якая грунтуецца на ім.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Crytek


Катэгорыя:Кампаніі Германіі
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 1999 годзе
Фрытатэнзупэ

**Фрытатэнзупэ**, або суп з бліннай стружкай (суп з бліннай лапшой, кансомэ Сэлестын, суп Сэлестын) — моцны празрысты ялавічны або курыны булён з нарэзанымі тонкімі палоскамі блінамі. Страва вядома пад рознымі назвамі ў еўрапейскай і яўрэйскай кухні. Бліны для сэлестына выпякаюцца з цеста з высокім утрыманнем яек.

## Літаратура 
* Herings Lexikon der Küche. Fachbuchverlag Pfannenberg, Haan-Gruiten, 23. Auflage 2001, ISBN 3-8057-0470-4
* Erhard Gorys: *Das neue Küchenlexikon*. dtv, München 1994—2002, ISBN 3-423-36245-6
* *Der Silberlöffel*. Phaidon Verlag, Berlin 2006, ISBN 0714896659
* *Das neue Sacher Kochbuch* Alexandra Gürtler, Christoph Wagner, Pichler Verlag Wien 2. Auflage 2007, ISBN 978-3-85431-350-2

## Спасылкі 
* Рэцэпт бліннай стружкі для аўстрыйскага супу фледлезупэ ()  

Катэгорыя:Супы
Катэгорыя:Еўрапейская кухня
Катэгорыя:Яўрэйская кухня
Катэгорыя:Французская кухня
Катэгорыя:Нямецкая кухня
Катэгорыя:Аўстрыйская кухня
Катэгорыя:Бадэнская кухня
Катэгорыя:Бліны
Брытанская каралеўская сям’я

150px|left
'''Брытанская каралеўская сям'я''' () — група блізкіх сваякоў манарха Вялікабрытаніі. У 1917 годзе Георг V з-за войны з Германіяй адмовіўся ад усіх нямецкіх тытулаў за сябе і спадчыннікаў і пераназваў Саксен-Кобург-Гоцкую дынастыю ў дом Віндзараў.

У Вялікабрытаніі няма выразнага юрыдычнага або фармальнага вызначэння члена каралеўскай сям'і, як правіла членамі каралеўскай сям'і лічацца манарх, муж або жонка манарха, дзеці манарха, унукі манарха па мужчынскай лініі, мужы і жонкі і аўдавелыя мужы і жонкі сыноў і ўнукаў па мужчынскай лініі манарха. Члены брытанскай каралеўскай сям'і носяць тытулы Іх Каралеўскай Вялікасці і Іх Каралеўскай Высокасці.

Гістарычна члены брытанскай каралеўскай сям'і прадстаўлялі манарха па ўсёй Брытанскай імперыі і займалі адказныя і прадстаўніцкія пасады, на сённяшні дзень яны выконваюць цырыманіяльныя і сацыяльныя функцыі як у Вялікабрытаніі, так і за мяжой, і акрамя манарха не маюць ніякай канстытуцыйнай ролі ў справах урада.

## Члены брытанскай каралеўскай сям'і 
* Яго Вялікасць Кароль і яго другая жонка Яе Вялікасць Каралева-кансорт
** Яго Каралеўская Высокасць Прынц Уэльскі і яго жонка Яе Каралеўская Высокасць Прынцэса Уэльская
*** Яго Каралеўская Высокасць Прынц Джордж Уэльскі
*** Яе Каралеўская Высокасць Прынцэса Шарлота Уэльская
*** Яго Каралеўская Высокасць Прынц Луі Уэльскі
** Яго Высокасць Герцаг Сасекскі і яго жонка Меган, герцагіня Сасекская.
*** Яго Каралеўская Высокасць Прынц Арчы Сасекскі
*** Яе Каралеўская Высокасць Прынцэса Лілібет Сасекская
* Яго Высокасць Герцаг Ёркскі 
** Яе Каралеўская Высокасць Прынцэса Беатрыс Ёркская
*** Сіена Мапэлі Моцы
** Яе Каралеўская Высокасць Прынцэса Яўгенія Ёркская
*** Аўгуст Бруксбэнк
*** Эрнэст Бруксбэнк
* Яго Каралеўская Высокасць Герцаг Эдынбургскі і яго жонка Яе Каралеўская Высокасць Герцагіня Эдынбургская.
** Джэймс, граф Уэсекскі
** Лэдзі Луіза Віндзар
*Яе Каралеўская Высокасць Каралеўская Прынцэса
** Пітэр Філіпс
*** Савана Філіпс
*** Айла Філіпс
** Зара Ціндал
*** Міа Ціндал
*** Ліна Ціндал
*** Лукас Ціндал
* Прынц Рычард, герцаг Глостэр, стрыечны дзядька караля і яго жонка Брыджыта, герцагіня Глостэр
* Прынц Эдвард, герцаг Кенцкі, стрыечны дзядзька караля і яго жонка Катарына, герцагіня Кенцкая
* Прынц Майкл Кенцкі, стрыечны дзядзька караля, і яго жонка Мары Крысціна фон Рэйбніц, прынцэса Кенцкая.
* Прынцэса Аляксандра, Высакародная Лэдзі Огілві, стрыечная цётка караля

## Генеалагічнае дрэва брытанскай каралеўскай сям'і 
## Гл. таксама 
* Унукі каралевы Вікторыі і прынца Альберта

## Спасылкі 
* Сайт Брытанскай манархавай сям'і

*
Crysis 3

**Crysis 3** — камп’ютарная гульня, навукова-фантастычны шутар ад першай асобы, распрацаваная нямецкай кампаніяй Crytek і выдадзеная Electronic Arts. Гульня выходзіць 19 лютага 2013 года ў ЗША, 21 лютага 2013 года ў Еўропе для платформаў ПК, Xbox 360 і PlayStation 3. «Crysis 3» выкарыстоўвае гульнявы рухавік уласнай распрацоўкі Crytek — CryEngine 3, і з’яўляецца другой гульнёй, якая выйшла на гэтым рухавіку. «Crysis 3» з’яўляецца працягам гульні «Crysis 2». Афіцыйна гульня была анансавана 16 красавіка 2012 года.

## Сюжэт 
Дзеянне Crysis 3 разгортваецца ў 2047 годзе, праз 24 гады пасля падзей другой часткі. У гэты раз нам давядзецца праходзіць сюжэтную лінію за Прарока (). Прароку з’яўляецца ўяўленне, ў якім Зямлі прыгатавана знішчэнне і ён адзіны, хто пра гэта ведае, яму трэба зрабіць усё, каб перашкодзіць прышэльцам знішчыць дом зямлян.

Месца дзеяння адбываецца як і ў другой частцы ў — Нью-Ёрку. За шмат гадоў горад ператварыўся ў сапраўдныя джунглі, а ўрад ЗША накрыў горад спецыяльным «нанакупалам», які разбіты на сем раёнаў, званых «Сем цудаў». Пад купалам знаходзіцца каранцінная зона, якая населена рэшткамі сіл прышэльцаў, цэфалаподаў (знешні выгляд зменены, Цэфы зараз падобныя на «Чужых» з аднайменнага фільма. Натуральна, дададзены і новыя віды (). Зону патрулююць супрацоўнікі C.E.L.L., якія засталіся жывымі і вывучаюць дзейнасць цэфаў.

Падчас гульні будзе выкарыстоўвацца яшчэ больш мадыфікаваны, у параўнанні з мінулымі гульнямі серыі, нанакасцюм і зброя, якая адпавядае 2047 года. У гульню вернецца персанаж з Crysis Warhead — Псіх () і Тара Стрыклэнд з Crysis 2. 

Гульня пачынаецца з уступнага відэароліка, у якім Прарок распавядае пра ўяўленне, пасланае Альфа-Цэфам. Пасля роліка пачынаецца першая місія. Напачатку місіі мы бачым першую катсцэну, у якой Прарока са сваімі людзьмі абуджае Псіх.

## Звязаныя артыкулы 
* Crysis

## Спасылкі 
* Афіцыйны поўны трэйлер да гульні
* E3-прэв’ю Crysis 3 на сайце «Гульні@Mail.Ru»
* Агляд гульні Crysis 3 на сайце «Game-Onlaine.ru» 
* 
* Агляд Crysis 3 на сайце «Gameround.ru» 

Катэгорыя:Шутары ад першай асобы
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Гульні Electronic Arts
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Гульні для PlayStation 3
Катэгорыя:Гульні для Xbox 360
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2013 года
Тарвас (спадарожнік)

**Тарвас** () — трыццаць пяты па аддаленасці спадарожнік планеты Сатурн. Адкрыты 23 верасня 2000 года астраномам Джонам Кавеларсам.

Тарвас названы ў гонар быка-гіганта Тарваса Трыгарануса з кельцкай міфалогіі. Уваходзіць у кельцкую групу спадарожнікаў Сатурна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Сатурна
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2000 годзе
Дубчаны

**Дубча́ны** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Тарноўскага сельсавета.

Знаходзіцца за 14 км на паўднёвы захад ад Ліды.

## Гісторыя 
Вопіс парафій Лідскага дэканата 1784 года згадвае вёску Дубчаны ў Белагрудскай парафіі як уласнасць князя Ігнацыя Масальскага, біскупа віленскага.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У пачатку XX стагоддзя вёска Тарноўскай воласці Лідскага павета, 206 жыхароў, 252 дзесяціны зямлі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 года вёска Тарноўскай гміны Лідскага павета, 44 жылыя пабудовы, 208 жыхароў. З 1939 года ў БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.

## Насельніцтва 
* 1996 год — 110 чал. (56 двароў)
* 2004 год — 71 чал. (39 двароў)

## Літаратура 
* Памяць: Ліда. Лідскі раён: Гіст.-дак хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Рэдкал В. Баранаў і інш. — Мн.: Беларусь, 2004. ISBN 985-01-0522-4

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тарноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Дудары (Лідскі раён)

**Дудары́** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Тарноўскага сельсавета.

Знаходзіцца за 10 км на паўднёвы захад ад г. Ліда.

## Гісторыя 
У сярэдзіне XIX ст. вёска належала Рышарду Андрэйкавічу, знаходзілася ў складзе Лідскага павета Расійскай імперыі. На пачатку XX ст. вёска Тарноўскай воласці Лідскага павета, 91 жыхар, 111 дзесяцін зямлі.

Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 вёска Тарноўскай гміны Лідскага павета, 18 жылых пабудоў, 96 жыхароў.

З 1939 года ў БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй. Да 26 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Белагрудскага сельсавета, да 11 лютага 1972 года — у склад Мыцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1996 — 70 чал. (43 двары)
* 2004 — 73 чал. (20 двароў)

## Літаратура 
* Памяць: Ліда. Лідскі раён: Гіст.-дак хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Рэдкал В. Баранаў і інш. — Мн.: Беларусь, 2004. ISBN 985-01-0522-4

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тарноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Сутунг (спадарожнік)

**Сутунг** () — сорак пяты па аддаленасці спадарожнік планеты Сатурн. Адкрыты 23 верасня 2000 года астраномамі Брэтам Глэдманам, Джонам Кавеларсам і іншымі.

Названы ў гонар Сутунга, ётуна са скандынаўскай міфалогіі, сына Гілінга.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Сатурна
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2000 годзе
Уле-Эйнар Б’ёрндален

**Уле-Эйнар Б’ёрндален** (; нар. , горад Драмен, фюльке Бускеруд, Нарвегія) — выбітны нарвежскі біятланіст і лыжнік. Самы тытулаваны біятланіст у гісторыі Алімпійскіх гульняў (8 залатых узнагарод), чэмпіянатаў свету (20 перамог) і Кубкаў свету (6 перамог у агульным заліку),

Чатыры з чатырох магчымых перамог атрымаў Уле-Эйнар у біятлоне на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года ў Солт-Лейк-Сіці і стаў адзіным у свеце абсалютным алімпійскім чэмпіёнам па біятлоне. Б’ёрндален атрымаў 96 перамог у біятлоне і лыжных гонках на этапах Кубка свету (95 і 1 адпаведна), і па гэтым паказчыку ён займае другое месца сярод усіх спартсменаў зімовых відаў спорту.

Яму належыць рэкорд па ліку перамог на этапах Кубку свету па біятлоне (95). Б’ёрндален з’яўляецца самым тытулаваным біятланістам ў гісторыі Алімпійскіх гульняў (8-4-1) і чэмпіянатаў свету (20-14-11).

У сезоне 2017-18 Уле-Эйнар Б’ёрндален не здолеў прабіцца ў склад зборнай Нарвегіі для ўдзелу ў Алімпійскіх гульнях-2018 і паехаў у Пхёнчхан з камандай Беларусі, каб падтрымаць жонку Дар’ю Домрачаву. 3 красавіка 2018 аб’явіў пра завяршэнне спартыўнай кар’еры.

З верасня 2019 года Уле Эйнар Б’ёрндален заняў пасаду галоўнага трэнера зборнай Кітая, а Дар’я Домрачава будзе рыхтаваць жаночую каманду.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Уле Эйнара Б’ёрндалена  
* Нямецкі фан-клуб  
* Профіль на афіцыйным сайце Міжнароднага саюза біятланістаў: (стары)  (новы) ,
* Профіль на сайце Sports.ru
* Профіль на афіцыйным сайце Федэрацыі біятлона Украіны
* Профіль на афіцыйным сайце Міжнароднай лыжнай федэрацыі 
* Прамая лінія чытачоў часопіса «Лыжны спорт» з Уле-Эйнарам Б’ёрндаленам 

Катэгорыя:Лыжнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Біятланісты Нарвегіі
Катэгорыя:Лыжнікі Нарвегіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па біятлоне
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нарвегіі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па летнім біятлоне
Катэгорыя:Пераможцы Хольменколена
Катэгорыя:Спартсмены — біятланісты і лыжнікі