open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Адамаўка (калонія)

**Адамаўка** (, , , ) — былая нямецкая калонія  Чэрванаармійскага раёна Жытомірскай вобласці.

Былое лютэранскае паселішча на арандаваных землях. Размяшчалася за 45 км на паўночны захад ад Жытоміра. Лютэранскія прыходы — Жытомір і Геймталь.

## Гісторыя 
У канцы XIX стагоддзя — нямецкая калонія ў  Жытомірскага павета Валынскай губерні, за 6 вёрст ад Пулын, за 34 вярсты ад Жытоміра.

У 1906 годзе — калонія Пулінскай воласці (2-га стану) Жытомірскага павета Валынскай губерні. Адлегласць да губернскага і павятовага цэнтра г. Жытоміра — 40 вёрст, да валасной управы ў мястэчку Пулыны — 5 вёрст. Бліжэйшае паштовае аддзяленне — ст. Рудня.

У 1923 годзе калонія ўвайшла ў склад новаўтворанага , які 7 сакавіка 1923 года ўключаны ў новаўтвораны Пулінскі раён Жытомірскай акругі (пазней Валынскай). Размяшчалася за 6 вёрст ад раённага цэнтра, мястэчка Пулыны, і за 1 вярсту ад цэнтра сельскага савета, сяла Адамаўка. 27 кастрычніка 1926 года калонія ўключана ў склад зноў створанага  (пазней Фрайнвальдскага) Пулінскага раёна (пазней Чэрванаармійскага) Валынскай акругі.

Станам на 1 кастрычніка 1941 года ў пераліку населеных пунктаў не згадваецца.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Адамаўка на карце 1915 года

Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Жытомірскай вобласці
Грамяцкі пахаваны выступ

**Грамяцкі пахаваны выступ** — адносна прыўзнятая тэктанічная структура ў паўночна-заходняй перыклінальнай частцы Варонежскай антэклізы.

Размешчаны ў Бранскай вобласці Расіі і на ўсходзе Гомельскай вобласці Беларусі. Восевая частка выступу праходзіць па лініі ад Гомеля, з поўначы ад Добруша, да Сямёнаўкі (Украіна). Мяжуе з Дняпроўска-Данецкім прагінам на поўдні, Клінцоўскім грабенам на поўначы, Гарадоцка-Хацецкай і Бярэзінскай ступенямі Прыпяцкага прагіну і Брагінска-Лоеўскай седлавінай на захадзе і змыкаецца з цэнтральнай часткай Варонежскай антэклізы на ўсходзе.

Паверхня фундамента апушчана па шарніру структуры з усходу на захад ад −0,1 да −0,5 км, на паўднёвым крыле, якое пераходзіць у Прыдняпроўскую монакліналь, апускаецца да -1 км. Платформавы чахол складзены з утварэнняў вільчанскай серыі венду, сярэднедэвонскіх, пермскіх, трыясавых, юрскіх, мелавых, палеагенавых, неагенавых і антрапагенавых адкладаў.

Залажэнне структуры звязана з утварэннем Дняпроўска-Данецкага прагіна і Варонежскай антэклізы на герцынскім этапе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геалогія Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Тэктоніка Беларусі
Катэгорыя:Тэктоніка Расіі
Катэгорыя:Усходне-Еўрапейская платформа
Іньяс Мурванаш’яка

**Іньяс/Ігнасэ Мурванаш’яка** (; 14 мая 1963 — 16 красавіка 2019) — кіраўнік паўстанцкай групоўкі руандыйскіх хуту «Дэмакратычныя сілы вызвалення Руанды». Меў від на жыхарства і палітычны прытулак у ФРГ. Як лідар баевікоў асуджаны за ваенныя злачынствы і злачынствы супраць чалавечнасці, што было першым падобным выпадкам у Германіі з часоў Нюрнбергскага працэсу.

## Біяграфія 
Мурванаш’яка нарадзіўся ў Бутарэ.

Вучыўся ў Заходняй Германіі, дзе атрымаў ступень доктара эканамічных навук. У 1989 годзе атрымаў від на жыхарства, а ў 2000 года — палітычны прытулак. У лістападзе 2005 года быў унесены ў чорны спіс ААН за парушэнне эмбарга на пастаўкі зброі ў ДР Конга.

7 красавіка 2006 года за парушэнне іміграцыйнага рэжыму быў арыштаваны ў нямецкім Мангейме, але неўзабаве вызвалены. 26 мая 2006 года супраць Мурванаш’які было распачата папярэдняе расследаванне па «падазрэнні ў датычнасці да злачынстваў супраць чалавечнасці ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга», аднак следства прыпынена. Руанда заявіла, што будзе дамагацца яго экстрадыцыі за меркаваныя злачынствы, учыненыя падчас генацыду супраць тутсі, і выдала ордэр на арышт.

17 лістапада 2009 года Мурванаш’яка зноў арыштаваны нямецкімі ўладамі. Судовы працэс над ім пачаўся 4 мая 2011 года ў Вышэйшым судзе ў Штутгарце. Кіраўніка мяцежнікаў абвінавацілі па некалькіх пунктах ваенных злачынстваў і злачынстваў супраць чалавечнасці. Працэс над Мурванаш’якай стаў першым у Германіі за падобныя злачынствы з часоў Нюрнберга. У верасні 2015 года руандыец быў прысуджаны да 13 гадоў.

20 снежня 2018 года Федэральны суд юстыцыі адмяніў рашэнне аб пераглядзе справы абвінавачанага і генеральнага пракурора ў цэлым. Новы суд павінен быў пачацца ў маі 2019 года, аднак 16 красавіка Мурванаш’яка памёр. Да самай смерці ён правёў дзевяць з паловай гадоў у нямецкім следчым ізалятары без перапынку, даўжэй, чым любы іншы абвінавачаны ў Германіі раней. Некаторы час руандыец правёў у адзіночнай камеры.

## Сям’я 
Ажаніўся з немкай. Меў 2 дзяцей.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Правадыры паўстанняў
Катэгорыя:Ваенныя злачынцы
Муляраўская аперацыя

**Муляраўская аперацыя** — бой партызанскіх атрадаў «гарнізона Паўлоўскага» супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў на чыгуначнай станцыі Муляраўка на лініі Жыткавічы — Калінкавічы 22 лютага 1942 года.

## Перадумовы 
У выніку баявой разведкі і агентурных даных камандаванню «гарнізона Паўлоўскага» стала вядома, што на станцыі Муляраўка знаходзіцца 40 гітлераўцаў з будаўнічага батальёна, які прыбыў у Петрыкаў для аднаўлення чыгункі. З мэтай зрыву аднаўленчых работ камандзір гарнізона Паўлоўскі загадаў атрадам «Чырвоны Кастрычнік» (камандзір Э. Я. Чырлін), А. Ф. Каваленкі, І. Р. Жулегі і Капаткевіцкаму (А. Ц. Міхайлоўскі) разграміць гарнізон ворага на станцыі Муляраўка.

## Бой 
Аперацыяй кіравалі Паўлоўскі і камісар брыгады С. В. Маханько. Да раніцы 21 лютага 1942 года партызанскія атрады сканцэнтраваліся ў вёсцы Залессе Петрыкаўскага раёна. Атрад Міхайлоўскага правёў разведку і ўдакладніў сілы, узбраенне, агнявыя сродкі і ўмацаванні праціўніка. 22 лютага 1942 да 7 гадзін раніцы партызаны акружылі станцыю, падышлі да казармы, у якой размяшчаліся гітлераўцы, і адкрылі агонь. Праціўнік супраціўляўся больш за гадзіну, 29 гітлераўцаў было забіта, 8 узята ў палон. У выніку аперацыі аднаўленчыя работы на гэтым участку былі сарваны. Разгром гарнізона на станцыі Муляраўка — адна з першых баявых аперацый партызан на чыгуначных камунікацыях праціўніка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1942 года
Катэгорыя:Гісторыя Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:1942 год у Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 22 лютага
Катэгорыя:Люты 1942 года
Сялец (археалагічны помнік)

**Сяле́ц** — археалагічны помнік (селішча і курганны могільнік) у Беларусі, каля вёскі Сялец Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці.

Селішча раннефеадальнага часу. Даследавалася Прыбалтыйскай археалагічнай экспедыцыяй у 1956 годзе і В. У. Шаблюком у 1983 годзе. Знойдзена кераміка, жалезны серп, нажы, падкова, шкляныя пацеркі, грузіла, манета (барацінка) XVII стагоддзя. Найбольш ранняя знойдзеная кераміка адносіцца да XII стагоддзя.

Курганны могільнік дрыгавічоў складаецца з 51 насыпу вышынёй 0,5—1 м і 4—6 м у дыяметры. Асобныя насыпы маюць вышыню да 2 м і дыяметр да 10 м. Даследаваліся ў 1972 годзе К. В. Паўлавай і ў 1973 годзе М. А. Ткачовым. Пахавальны абрад — трупапалажэнне. Знойдзены бронзавыя спражкі, жалезныя нажы, пярсцёнкі, металічныя і шкляныя пацеркі, гліняныя гаршчкі, рэшткі драўлянага вядзерца. Могільнік датуецца X—XI стагоддзямі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты Навагрудскага раёна
Мікалай Іванавіч Падабед

**Мікалай (Мікола) Іванавіч Падабед** (нар. 24 мая 1937, в. Пожар, Клімавіцкі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі сатырык-гумарыст, журналіст. Заслужаны работнік культуры Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 мая 1937 года ў вёсцы Пожар Клімавіцкага раёна. Скончыў Магілёўскі педінстытут і Мінскую вышэйшую партыйную школу. Працаваў рабочым Клімавіцкага раённага прамысловага камбіната, загадчыкам Лазовіцкага сельскага клуба, старшынёй Лазовіцкага сельскага савета, загадчыкам аддзела пісьмаў Клімавіцкай раённай газеты «Новае жыццё», з 1973 г. па 2006 г. — галоўным рэдактарам бялыніцкай раённай газеты «Зара над Друццю».

Член Магілёўскага абласнога аддзялення праўладнага Саюза пісьменнікаў Беларусі. Жыве ў г.п. Бялынічы.

## Творчасць 
Аўтар кніг прозы «Мазалі мядовага месяца» (2000), «Мільён за ўсмешку» (2008), «Жонка напракат» (2011), «Іду на сустрэчу з навальніцай» (2012).

## Узнагароды 
Заслужаны работнік культуры Беларусі, лаўрэат рэспубліканскага творчага конкурсу гумарыстаў.

## Бібліяграфія 
* Праменьчык сонца ў душы маёй : тв. літаратараў Прыдруцкага краю / уклад. М. Падабед. — Мінск : БелФранс, 2005. — 143 с.
* Падабед, М. І. Жонка напракат : апавяданні, гумарэскі, казкі для дарослых, дакументальная аповесць / Мікола Падабед. — Магілёў : Могилев. обл. укруп. тип. им. Спиридона Соболя, 2011.- 160 с.
* Падабед, М. І. Мільён за ўсмешку : апавяданні, гумарэскі, казкі для дарослых, нарыс / Мікола Падабед.- Магілёў : Могилев. обл. укруп. тип., 2008. — 144 с.
* Падабед, М. Іду на сустрэчу з навальніцай : аповесць, гумарыстычныя апавяданні / Мікола Падабед; [прадмова В. Крыжэвіч]. — Магілёў : Магілёўская абласная узбуйненая друкарня імя С. Собаля, 2013—150 с.

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Гумарысты Беларусі
Катэгорыя:Сатырыкі Беларусі
Патсдам (акруга)

**Патсдам** () — найбуйнейшая акруга Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі (ГДР). 

## Гісторыя 
Утворана на захадзе зямлі Брандэнбург падчас адміністрацыйнай рэформы 1952 года. Непасрэдна межавала з Заходнім Берлінам. Адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка не мела свайго герба, але гарадскі герб Патсдама часам выкарыстоўваўся ў якасці сімвала раёна. Пасля аб’яднання Германіі ў 1990 годзе акруга ўвайшла ў склад адноўленай зямлі Брандэнбург.

## Адміністрацыйны падзел 
У склад Патсдамскай акругі ўваходзілі гарадскія акругі Патсдам і Брандэнбург-ан-дэр-Гавель, а таксама наступныя акругі:
# Бельцыг
# Брандэнбург
# Гранзэе
# Ютэрбог
# Кёнігс Вустэрхаўзен 
# Кірыц
# Лукенвальдэ
# Науен
# Неўрупін
# Араніенбург
# Патсдам
# Прыцвальк
# Рацэнау
# Вітшток
# Зосен

## Дэмаграфія 
## Кіраўнікі 
### Старшыні райсавета 
* 1952–1953: Курт Вах (1906–1974)
* 1953–1957: Ёзэф Штадлер (1906–1984)
* 1957–1960: Герберт Рутчке (1905–1978)
* 1960–1962: Франц Пеплінскі (1910–1991)
* 1962–1971: Герберт Пухерт (1914–1997)
* 1971–1974: Гюнтэр Папенхайм (1925–2021)
* 1974–1977: Вернер Эйднер (* 1923)
* 1977–1990: Герберт Цшопэ (1927–2001)
* 1990: Ёхен Вольф (прадстаўнік урада, 1941–2022)

### Першыя сакратары раённага кіраўніцтва САПГ 
* 1952–1956: Курт Зайбт (1908–2002)
* 1956–1957 (в.а.): Эдуард Гёцль (1921–1986) 
* 1957–1964: Курт Зайбт (1908–2002)
* 1964–1976: Вернер Вітыг (1926–1976)
* 1976–1989: Гюнтэр Ян (1930–2015)
* 1989–1990: Хайнц Віцэ (* 1947)

## Літаратуры 
* Lothar Person: Bezirkstag und Rat des Bezirks Potsdam (1952–1990), Findbuch, online 
* "40 Jahre DDR" - Staatliche Zentralverwaltung für Statistik, Mai 1989

Катэгорыя:Зніклі ў 1990 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1952 годзе
Катэгорыя:Акругі ГДР
Антон Іванавіч Гурскі

**Антон Іванавіч Гу́рскі** (, в. Свінка, , Мінская вобласць — ) — беларускі фалькларыст. Кандыдат філалагічных навук (1978).

Памёр  года.

## Навуковая дзейнасць 
Даследаваў фальклорныя жанры (загадкі, песні, паданні, легенды).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*
Глініс Джонс

**Глініс Джонс** (; 5 кастрычніка 1923, Прэторыя — 4 студзеня 2024, Лос-Анджэлес) — брытанская актрыса, чыя кар’ера налічвала восем дзесяцігоддзяў, за якія яна атрымала розныя ўзнагароды, у тым ліку прэмію Тоні і намінацыю на Оскар. На момант смерці яна была адной з апошніх акцёраў залатога веку Галівуду, якія засталіся ў жывых.

## Фільмаграфія 
* Мэры Попінс (1964)
* Пакуль ты спаў (1995)

## Крыніцы 
* Актриса из «Мэри Поппинс» Джонс умерла в возрасте 100 лет
* Glinis Dzhons Umerla V Vozraste 100 Let
* 

Катэгорыя:Акцёры вестэрнаў
Катэгорыя:Стагадовыя доўгажыхары
Катэгорыя:Актрысы Вялікабрытаніі
Мухамед ібн Авад бін Ладэн

**Мухамед ібн Авад бін Ладэн** (; 1908 — 3 верасня 1967) — саудаўскі мультымільянер і прадпрымальнік, займаўся пераважна будаўніцтвам. Заснаваў кампанію Saudi Binladin Group; стаў самым багатым саудаўцам не з каралеўскага роду, даўшы пачатак уплывовай сям’і Бін Ладэн. Бацька Усамы бін Ладэна.

## Біяграфія 
Нарадзіўся на ўзбярэжжы Хадрамаута ў Паўднёвым Емене ў 1908 годзе ў сям’і Авада ібн Абуда ібн Ладэна. Першапачаткова працаваў грузчыкам у Джыдзе. У 1930 годзе пачаў свой уласны будаўнічы бізнес і, патрапіўшы ў поле зроку Ібн Сауда, першага караля Саудаўскай Аравіі, у рэшце рэшт дамогся значных поспехаў. Сям’я бін Ладэна стала вядомая як «самая багатая не каралеўская сям’я ў Саудаўскай Аравіі».

Фінансавы поспех бізнесмена тлумачылі дзелавым нюхам, вернасцю каралям, надзейнасцю і гатоўнасцю прапанаваць самую нізкую цану на будаўнічыя кантракты.

Мухамед ібн Ладэн наладзіў цесныя адносіны з каралеўскай сям’ёй, у прыватнасці з прынцам Фейсалам. Падчас яго праўлення бізнесмену аддавалі ўсе будучыя будаўнічыя праекты. Кантора мела выключыныя правы на будаўніцтва мячэцей і іншых рэлігійных збудаванняў, а таксама займалася рэстаўрацыяй мячэці Аль-Акса ў Іерусаліме. У выніку кампанія Бін Ладэна назапасіла актывы на звыш 5 мільярдаў долараў ЗША.

## Жонкі і дзеці 
Мухамед бін Ладэн стаў бацькам 56 дзяцей ад 22 жонак. Ён ніколі не меў больш чатырох жонак адначасова, разводзячыся са старэйшымі па меры неабходнасці. Гэта рабілася, каб выканаць абмежаванне, што накладаецца ісламам. Мухамед планаваў ажаніцца ў 23-ы раз у ноч сваёй смерці і накіроўваўся туды, калі яго самалёт пацярпеў крушэнне.

## Смерць 
3 верасня 1967 года Мухамед бен Ладэн загінуў, калі яго самалёт Beechcraft пацярпеў крушэнне падчас пасадкі ва Уме, у Асіры, на паўднёвым захадзе Саудаўскай Аравіі.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Івел Кнівел

**Роберт Крэг Кнівел** (;  — ), прафесійна вядомы як **Івел Кнівел** () — амерыканскі каскадзёр і шоўмэн. За сваю кар’еру здзейсніў больш за 75 поўных скачкоў на матацыкле з рампы на рампу. Кнівел быў уведзены ў Залу славы матацыклаў у 1999 годзе. Памёр у Фларыдзе, у 2007 годзе ва ўзросце 69 гадоў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Памерлі ад цукровага дыябету
Анатоль Цімафеевіч Міхайлоўскі

**Анатоль Цімафеевіч Міхайлоўскі** (25 снежня 1898, вёска Бутрава, Руднянскі раён, Смаленская вобласць — 3 студзеня 1984) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Палескай вобласці.

## Біяграфія 
З 1923 года на савецкай рабоце. Член КПСС з 1928 года. З пачатку вайны ў нямецкім тыле, адзін з арганізатараў Капаткевіцкага партызанскага атрада, у студзені 1942 года яго камандзір. У красавіку 1943 — чэрвені 1944 гадоў сакратар Капаткевіцкага падпольнага  ЦК КП(б)Б, адначасова член Палескага падпольнага абкама КП(б)Б, намеснік камандзіра Палескага партызанскага злучэння. У 1944—54 гадах сакратар Васілевіцкага ЦК КП(б)Б, старшыня Петрыкаўскага райвыканкама.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонага Сцяга.
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені.
* Медаль Партызану Айчыннай вайны 2 ступені.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Канстанцін Гурскі (гісторык)

**Канстанцін Гу́рскі** (; 1826, маёнтак Гурске, цяпер Польшча — ) — польскі ваенны гісторык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1826 годзе ў маёнтку Гурске.

Вучыўся ў Кіеўскім універсітэце. З 1849 года ў расійскай арміі. Скончыў у 1855 годзе Акадэмію Генштаба ў Пецярбургу. Прымаў удзел у руска-турэцкай вайне 1877—1878 гадоў. 3 1888 года ў Варшаве.

Памёр  года ў Варшаве. Пахаваны на Старых Павонзках.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя працы: «Бітва пад Грунвальдам» (1888), «Вайна Рэчы Паспалітай з Турцыяй у 1672—73 гг.» (1890), «Абарона граніц Рэчы Паспалітай ад татараў» (1891), «Гісторыя польскай пяхоты» (1893), «Гісторыя польскай кавалерыі» (1894), «Гісторыя польскай артылерыі» (1902).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Мікалай Іванавіч Гурскі

**Мікалай Іванавіч Гу́рскі** (, в. Свінка, , Мінская вобласць — ) — беларускі мовазнавец. Кандыдат філалагічных навук (1950), прафесар (1962).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў вёсцы Свінка Капыльскага раёна.

З 1944 года ў Мінскім педагагічным інстытуце, дэкан гісторыка-філалагічнага, літаратурнага факультэтаў, прарэктар па навуковай рабоце, загадчык кафедры рускай мовы, кафедры гісторыі рускай мовы.

## Навуковая дзейнасць 
Даследаваў пытанні беларускага, рускага і славянскага мовазнаўства. Аўтар «Параўнальнай граматыкі рускай і беларускай моў» (1962; 2-е выд. 1972). Сааўтар шэрагу падручнікаў і дапаможнікаў для сярэдніх і вышэйшых навучальных устаноў («Беларуская мова», ч. 1—2, 1961—1962; «Руская мова», ч. 1—2, 1962—1965, і інш.).
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Гурт (архітэктура)

**Гурт** ( — літаральна «*пояс*», «*папруга*») — у гатычнай архітэктуры арка з абчасаных клінападобных камянёў ці цаглін, якая ўмацоўвае рэбры крыжовага, сеткаватага, зорчатага і інш. формы скляпення; тое, што і нервюра. Гуртам называюць таксама прафіляваную гарызантальную цягу, якая расчляняе фасад будынка на ярусы.

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Гатычная архітэктура
Іосіф Рыгоравіч Гурэвіч

**Іосіф Рыгоравіч Гурэ́віч** (нар. , г. Курган, Расія) — беларускі вучоны ў галіне цепла- і масаабмену. Доктар тэхнічных навук (1978). 

## Біяграфія 
Скончыў у 1951 годзе Маскоўскі інжынерна-фізічны інстытут. 3 1952 года ў Інстытуце цепла- і масаабмену Нацыянальнай АН Беларусі. 

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па даследаванні пераўтварэнняў хімічнай энергіі паліва ў электрычную (тэорыя сітаватых электродаў з вадкім палівам, прынцыпы і ўмовы самарэгулявання работы электрахімічных генератараў энергіі і інш.). 

Удзельнічаў у стварэнні першых у СССР паліўных элементаў для касмічных апаратаў.

## Творы 
* Кристаллический триод и его применение. Мн., 1957 (разам з М. М. Сімкіным); 
* Жидкостные пористые электроды. Мн., 1974 (разам з Ю. М. Вальфковічам, У. С. Багоцкім).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Генрык Мікалай Гурэцкі

**Генрык Мікалай Гурэцкі** (; ) — польскі кампазітар. Член Польскай АН (1994).

## Біяграфія 
Вучыўся ў 1955—1960 гадах у Дзяржаўнай вышэйшай школе музыкі ў Катавіцах, з 1968 года выкладае ў ёй, з 1977 года прафесар, у 1975—1979 гадах рэктар.

## Узнагароды 
* 1-я прэміі на Міжнароднай трыбуне кампазітараў ЮНЕСКА (1973).
* Дзяржаўная прэмія Польшчы (1973).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены Саюза польскіх кампазітараў
Катэгорыя:Кампазітары Польшчы
Мікалай Адамавіч Гусак

**Мікалай Адамавіч Гуса́к** (, в. Іванкаўшчына, Мазырскі раён, Гомельская вобласць — 2017) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1988). Брат літаратуразнаўца Сяргея Гусака і матэматыка Аляксея Гусака.

## Творы 
* Релаксация заряда в анизотропном полупроводнике в квадрупольном электрическом поле // Ковариантные методы в теоретической физике. Оптика и акустика. Мн., 1986.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Гурт (нумізматыка)

**Гурт** ( — літаральна «*пояс*», «*папруга*») — бакавая паверхня (рабро) манеты, абмежаваная плоскасцямі аверса і рэверса. 3 другой паловы XVI стагоддзя на гуртах некаторых заходнееўрапейскіх манет змяшчалі легенды (надпісы), з канца XVII стагоддзя рабілі карбоўку (геаметрычны або раслінны арнамент) з мэтаю ўскладніць падробку і псаванне манет. Пазней спецыяльная апрацоўка гурта стала ўсеагульнай.

Файл:Great Britain, twopence 1797 - George III (Coin edges).jpg|Гладкі гурт. 2 пенсы, Вялікабрытанія, 1797, Георг III.
Файл:Japan, 1889 - 1 yen, Mutsuhito (Meiji) - Coin edges.jpg|Рыфлены гурт. 1 ена, Японія, 1889, Муцухіта (Мэйдзі).
Файл:Edge Coin 2 ORE 1873.jpg|Сеткаваты гурт. 2 эрэ, Швецыя, 1749, Фрыдрых I.
Файл:Germany, 1935 - 5 marks (Garrison Church), Edge Coin.jpg|Заглыблены надпіс. 5 марак, Германія, 1935 г.
Файл:5 franc, 1873 (Hercule) - French Fifth Republic (Coin edges) 3.jpg|Выпуклы надпіс. 5 франкаў, Францыя, 1873 г., тып Геракл.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нумізматыка
Рокпарт (Тэхас)

**Рокпарт** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Аранзас. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 8766 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2018 годзе ў горадзе пражывала 10 759 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Аранзас (акруга)

**Акруга Аранзас** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ім пражывала 22497 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 24 900 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Рокпарт. Сфарміравана ў 1871 годзе.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Рокспрынгс

**Рокспрынгс** () — горад у ЗША, размешчаны ва ўсходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Эдуардс. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 1182 чалавекі, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2017 годзе ў горадзе пражывала 1150 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1891 годзе
Эдуардс (акруга, Тэхас)

**Акруга Эдуардс** () — акруга ў ЗША, штаце Тэхас. На 2000 год колькасць насельніцтва складала 2162 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 1863 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Рокспрынгс. Сфарміравана ў 1858 годзе.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Рокуал (Тэхас)

**Рокуал** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 37 490 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражывала 43 586 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Рокуал (акруга)

**Акруга Рокуал** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 43079 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 81 391 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Рокуал. Сфарміравана ў 1873 годзе.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Роўз-Сіці (Тэхас)

**Роўз-Сіці** () — горад у акрузе Орындж, штат Тэхас, ЗША. Размешчаны на ўсходзе Тэхаса за 7 км на ўсход ад Боманта. Частка агламерацыі Бомант-Порт-Артур.

Па дадзеных Бюро перапісу насельніцтва ЗША плошча горада складае 4,5 км². Насельніцтва паводле перапісу 2000 года — 519 чалавек.

У 1950 годзе на поўдзень ад горада было адкрыта нафтавае радовішча Роўз-Хіл.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Розенберг (Тэхас)

**Ро́зенберг** () — горад у акрузе Форт-Бенд, штат Тэхас, ЗША. Названа ў гонар Генры (фон) Розенберга, які эміграваў са Швейцарыі ў ЗША ў 1843 годзе і стаў першым прэзідэнтам Чыгункі Заліва, Каларада і Санта-Фэ.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Сан-Дыега (значэнні)

**Сан-Дыега**:
* Сан-Дыега 
* Сан-Дыега (акруга)
* Сан-Дыега (аэрапорт)
* Сан-Дыега (заліў)
* Сан-Дыега (Тэхас)
Мікалай Архіпавіч Янкоўскі

**Мікалай Архіпавіч Янкоўскі** (, в. Клетнае, Глускі раён — ) — беларускі фалькларыст, літаратуразнавец, педагог. Кандыдат філалагічных навук (1968), дацэнт (1972). 

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў вёсцы Клетнае Глускага раёна.

Скончыў Мінскі педагагічны інстытут у 1958 годзе.

У 1958–1959 гадах працаваў настаўнікам у Плюскай сярэдняй школе, у 1959–1960 гадах дырэктар Веснаўскай 7-гадовай школы, у 1960–1961 гадах Слаўкавіцкай сярэдняй школы.

У 1964–1975 гадах выкладаў у Гомельскім універсітэце, з 1975 у Гродзенскім педагагічным інстытуце. 

Памёр  года.

## Навуковая дзейнасць 
Вывучаў праблемы вуснай народнай творчасці, розныя фальклорныя жанры (прыказкі, прымаўкі, замовы, загадкі, прыпеўкі). Упершыню дэталёва даследаваў мастацкае майстэрства прыказак, карыстаючыся таксама матэрыялам для аналізу, запісаным ім самім у Глускім раёне. На шматлікіх прыкладах разгледзеў асацыятыўнасць прыказак, іх эстэтычна — вобразную прыроду, інтанацыйна — рытмічны і гукавы лад і інш. Даследаваў народную прозу на матэрыяле казак пра жывёл, чарадзейных, сацыяльна-бытавых казак і народных жартаў. Разглядаў вытокі народнай прозы, суадносіны слова і вобраза ў фальклорных творах, асацыятыўнасць мастацкага слова. 

Аўтар раздзелаў у навучальным дапаможніку для ВНУ "Беларуская народна-паэтычная творчасць" (1979).

## Творы 
* Паэтыка беларускіх прыказак. Мн., 1971;
* Паэтыка беларускай народнай прозы. Мн., 1983;
* Вобразна — паэтычная структура казкавага слова // Беларуская літаратура і літаратуразнаўства. Мн., 1973. Вып. 1;
* Падвышанае з зямнога // Полымя. 1979. № 6;
* Жывое народнае слова // Полымя. 1984. № 5.

## Літаратура 
* 
* Янкоўскі Мікалай Архіпавіч // Памяць : Глускі раён. — Мінск, 1999. — С. 573.

Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Марк ван Бомел

**Марк Петэр Гертруда Андрэас ван Бомел** (, , Лімбург) — нідэрландскі футбаліст, выступаў на пазіцыі паўабаронцы; трэнер. Працяглы час быў капітанам зборнай Нідэрландаў.
## Крыніцы
Алена Сяргееўна Гурская

**Алена Сяргееўна Гу́рская** (нар. , пас. Цялякава, Уздзенскі раён, Мінская вобласць) — беларускі літаратуразнавец і крытык. Кандыдат філалагічных навук. (1982), дацэнт (1992).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі
Цві Замір

**Цві Замір** (іўр. צבי זמיר), пры нараджэнні **Цвіка Заржэўскі** (; , , Польшча — , ) — ізраільскі ваенны і грамадскі дзеяч, начальнік знешняй разведкі Масад.

## Служба ў Масадзе 
Прызначаны ў 1968 годзе на пасаду дырэктара знешняй разведкі Масад. У 1972 годзе палестынскія тэрарысты з арганізацыі «Чорны верасень» здзяйсняюць тэракт на мюнхенскай Алімпіядзе. Цві Замір знаходзіўся ў гэты час у Мюнхене і спрабаваў дапамагчы нямецкім спецслужбам у вызваленні ізраільскіх спартсменаў. Немцы адмаўляліся ад любой дапамогі і іх «добры план» правальваецца. Усіх закладнікаў забілі. Голда Меір даручыла Масаду арганізаваць аперацыю адплаты, вядомую пад імем «Гнеў Божы». Цві Замір бліскуча справіўся з заданнем. Да канца тэрміну яго знаходжання на пасадзе дырэктара Масада, большасць тэрарыстаў з «чорнага спісу» знішчаныя, у тым ліку Алі Хасана Саламэ, які спланаваў мюнхенскі тэракт.

У красавіку 1973 года, агенты Масада бяруць удзел у аперацыі «Вясна маладосці» (אביב נעורים), па знішчэнні трох высокапастаўленых дзеячаў ФАТХ у Ліване.

Адзіным сур’ёзным праколам Цві Заміра стала яго няздольнасць пераканаць ізраільскі ўрад у намеры арабскіх краін пачаць вайну ў 1973 годзе, хоць Замір атрымліваў звесткі ад свайго самага высокапастаўленага агента ў Егіпце — зяця прэзідэнта краіны Гамаля Насера, доктара Ашрафа Маруана.

Пайшоў у адстаўку ў верасні 1974 года.
Веніямін Барысавіч Смехаў

**Веніямін Барысавіч Смехаў** (нар. , , РСФСР, СССР) — савецкі і расійскі акцёр тэатра, кіно, тэлебачання і дубляжу, рэжысёр тэлеспектакляў і дакументальнага кіно, сцэнарыст, тэлевядучы, літаратар; лаўрэат мастацкай прэміі «Петропаль» (2000), Царскасельскай мастацкай прэміі (2009, 2023) і прэміі «Кніжны чарвяк» (2020). Кавалер ордэна «За заслугі перад Айчынай» IV ступені (2020). Лаўрэат Расійскай нацыянальнай акцёрскай прэміі «Фігаро» (2021).

## Біяграфія 
Бацька — Барыс Майсеевіч Смехаў, доктар эканамічных навук, паходзіў з гомельскіх яўрэяў. У 1957 годзе быў прыняты ў Тэатральнае вучылішча імя Б. В. Шчукіна пры Тэатры імя Я. Вахтангава (курс У. А. Этуша); вучыцца ў гэтым вучылішчы Смехаву параіў яго дзядзька — Леў Смехаў. У 1958 годзе быў адлічаны і пераведзены на 2-гі курс як «вольнаслухач з выпрабавальным тэрмінам». У красавіку 1959 года быў зноў прылічаны да студэнтаў. Яго дыпломныя спектаклі: «Мешчанін у дваранстве» Ж. Б. Мальер (роля Каўеля), «Гарачае сэрца» А. Астроўскі (роля Наркіса). У 1961 годзе, пасля заканчэння тэатральнага вучылішча, па размеркаванні накіраваны ў Куйбышаўскі драмтэатр, дзе працаваў роўна год.

Вярнуўшыся ў Маскву, у лістападзе 1962 года быў прыняты рэжысёрам А. К. Плотнікавым у трупу Маскоўскага тэатра драмы і камедыі; у студзені 1964 года галоўным рэжысёрам гэтага тэатра стаў Юрый Любімаў, які рэарганізаваў тэатр, які стаў шырока вядомы як Тэатр на Таганцы.

З 1985 па 1987 гады працаваў у тэатры «Сучаснік», куды сышоў разам з Леанідам Філатавым і Віталём Шапавалавым падчас выгнання Ю. П. Любімава з СССР. З 1987 па 1998 год зноў у трупе Тэатра на Трыножцы.

Здымаўся ў кіно з 1968 года, але набыў папулярнасць толькі пасля выканання ролі Атоса ў тэлефільме «Д’Артаньян і тры мушкецёры» (Адэская кінастудыя, 1978). Зняўся таксама і ва ўсіх яго працягах.

## Фільмаграфія 
* «Служылы два таварышы» (1968) — барон Краўзэ
* «Д’Артаньян і тры мушкецёры» (1978) — Атос
* «Пастка для адзінокага мужчыны» (1990) — лжэ-кюрэ
* «Дура» (1991) — Бенжамін Борэвер
* «Вяртанне мушкецёраў, або Скарбы кардынала Мазарыні» (2008) — Атос
* «Зямля Эльзы» (2020) — Леанід
Сан-Дыега (Тэхас)

**Сан-Дыега** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўднёвай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Дувал. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 4488 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражывала 4563 чалавекі.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Франкфурт (акруга)

**Франкфурт** — адна з 14 акругаў ГДР, утвораная ў 1952 годзе пасля роспуску зямель. У 1990 годзе акруга ўключана ў склад адноўленай зямлі Брандэнбург.

## Адміністрацыйны падзел 
Акруга ўключала гарадскія акругі Франкфурт-на-Одэры, Айзенгютэнштат (Сталінштат з 1 лютага 1953 г. па 12 лістапада 1961 г.) і Швет/Одэр (з 17 верасня 1961 г.), а таксама наступныя акругі:
# Ангермюндэ
# Бад-Фраенвальдэ
# Бяскоу
# Бернау
# Эберсвальдэ
# Айзенхютэнштат-Ланд (да 13 лістапада 1961 г. Фюрстэнберг)
# Фюрстэнвальдэ
# Зэелау
# Штраўсберг

## Кіраўнікі 
### Старшыні райсавета 
* 1952–1956: Франц Пеплінскі (1910–1991)
* 1956–1960: Гюнтэр Шпрынгер (1922–2013)
* 1960–1963: Ганс Альбрэхт (1919–2008)
* 1963–1969: Гары Мёнх (* 1925)
* 1969–1990: Зігфрыд Зомер (1925–2003)
* 1990: Гундольф Баўст (1941–2004)
* 1990: Брыта Шэлін (прадстаўнік урада, * 1963)

### Першыя сакратары раённага кіраўніцтва САПГ 
* 1952–1958: Герхард Грунэберг (1921–1981)
* 1958–1961: Эдуард Гёцль (1921–1986)
* 1961–1971: Эрых Мюкенбергер (1910–1998)
* 1971–1988: Ганс-Ёахім Хертвіг (1928–1988)
* 1988–1989: Крыста Зэлмер (1930–2002)
* 1989–1990: Бернд Маер (1944–2005)

## Дэмаграфія 
* 1961: 655,5 тыс. чал
* 1964: 652,464
* 1971: 681,402
* 1981: 704,808

## Літаратура 
* Франкфурт // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* "40 Jahre DDR" - Staatliche Zentralverwaltung für Statistik, Mai 1989

Катэгорыя:Зніклі ў 1990 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1952 годзе
Катэгорыя:Акругі ГДР
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2009/2010

**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2009/2010** — 18-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе.

## Рэгулярны сезон 
### Першы этап 
### Другі этап 
#### Група A 
#### Група Б 
## Плэй-оф 
### За 5-8 месцы 
Крыніцы: 

## Турнірная табліца 
## Узнагароды 
*Найлепшы баскетбаліст:  Дзяніс Коршук (Мінск-2006)
*Найлепшы трэнер:  Андрэй Крыванос (Мінск-2006)

## Глядзі таксама 
* Кубак Беларусі па баскетболе 2009

## Спасылкі 
* 2009-2010

2010
Катэгорыя:2009 год у баскетболе
Катэгорыя:2010 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2009 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2010 годзе
Валянцін Кузьміч Гусакоў

**Валянцін Кузьміч Гусакоў** (нар. , в. Ужляціна, , Віцебская вобласць — 2010) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі. Доктар біялагічных навук (1975), прафесар (1977). Член-карэспандэнт Расійскай Акадэміі аграрнай адукацыі (1998).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў в. Ужляціна Шумілінскага раёна.

Скончыў у 1959 годзе заатэхнічны факультэт Віцебскага ветэрынарнага інстытута. З 1961 года ў Віцебскай акадэміі ветэрынарнай медыцыны, у 1980–2000 гг. – загадчык кафедры нармальнай і паталагічнай фізіялогіі. 

Памёр у 2010 годзе.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па вывучэнні сакраторна-ферментатыўнай дзейнасці стрававальнага тракту ў розных відаў сельскагаспадарчых жывёл. Заснавальнік і кіраўнік навуковай школы «Фізіялогія стрававання сельскагаспадарчых жывёл і птушак». 

Адзін з аўтараў вучэбнага дапаможніка для сярэдніх сельскагаспадарчых навучальных устаноў «Практыкум па анатоміі і фізіялогіі сельскагаспадарчых жывёл» (1979), даведнікаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Сезон 2008/2009 «Тэмп-АШВСМ» Магілёў

У сезоне 2008/2009 баскетбольны клуб «Тэмп-АШВСМ» з Магілёва прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2008/2009 (**8 месца**),
* Кубак Беларусі 2008 (**групавы этап**).

## Склад каманды 
*  Андрэй Агеенка
*  Вячаслаў Акуліч
*  Аляксандр Барысаў
*  Яўген Батвянкоў
*  Сяргей Зароўскі (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Фёдар Крукаў
*  Алег Крыванос
*  Максім Лаўрыненка
*  Арцём Малькоў
*  Артур Палякоў
*  Сяргей Савін
*  Канстанцін Скіруха
*  Павел Сцепанец
*  Сяргей Татур
*  Аляксандр Харкевіч
*  Павел Якавіцкі (пакінуў каманду падчас сезона)

## Трэнеры каманды 
*  Анатоль Комлеў (галоўны трэнер)
*  Сяргей Чугаеў

## Гл. таксама 
* Сезон 2007/2008 «Тэмп-АШВСМ» Магілёў
* Сезон 2009/2010 «Тэмп-АШВСМ» Магілёў
 

## Спасылкі 
* 2008-2009
2008/2009
Тэмп-АШВСМ
Катэгорыя:2008 год у Магілёве
Катэгорыя:2009 год у Магілёве
Біятэхналагічны факультэт ВДАВМ

**Біятэхналагічны факультэт ВДАВМ** — структурнае падраздзяленне Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны.

## Гісторыя 
Заатэхнічны факультэт адкрыты ў жніўні 1933 года ў выніку аб’яднання Віцебскага ветэрынарнага інстытута і Беларускага дзяржаўнага інстытута свінагадоўлі. Першы набор студэнтаў для навучання на дзённым (вочным) аддзяленні складаўся з 30 чалавек. Першапачаткова ў склад заатэхнічнага факультэта ўваходзілі тры кафедры: кармлення сельскагаспадарчых жывёл, прыватнай жывёлагадоўлі, эканоміі і арганізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці.

У 1934 годзе адбыўся першы выпуск спецыялістаў з прысваеннем кваліфікацыі «Навуковы заатэхнік», паколькі ў Віцебск былі перакладзены студэнты старэйшых курсаў былога інстытута свінагадоўлі.

У 1938 годзе заатэхнічны факультэт быў пераведзены ў Ленінградскі сельскагаспадарчы інстытут.

## Структура 
У структуру факультэта ўваходзяць 8 кафедраў:

* генетыкі і развядзенні сельскагаспадарчых жывёл;
* кармленні сельскагаспадарчых жывёл;
* прыватнай жывёлагадоўлі;
* тэхналогіі вытворчасці прадукцыі і механізацыі жывёлагадоўлі;
* кормавытворчасці;
* ветэрынарна-санітарнай экспертызы;
* хіміі;
* радыялогіі і біяфізікі;

## Дэканы 
* 1933—1938 — Уладзімір Піліпавіч Лемеш;
* 1952—1956 і 1958—1960 — Аляксандр Пятровіч Гервятоўскі;
* 1956—1958 — Вольга Аляксееўна Іванова;
* 1960—1965 — Мікалай Аляксандравіч Горскі;
* 1965—1977 — Віктар Сцяпанавіч Паўлаў;
* 1977—1980 — Эдуард Станіслававіч Лаўрыновіч;
* 1980—1990 — Іван Якаўлевіч Пахомаў;
* 1990—1994 — Пётр Ягоравіч Рошчын;
* 1994—1998 — Уладзімір Васільевіч Пілько;
* 1998—2000 — Уладзімір Аляксандравіч Мядзведскі;
* 2000—2003 — Уладзімір Іванавіч Сабалеўскі;
* 2003—2009 — Сяргей Яўгенавіч Базылёў;
* 2009—2013 — Ірына Віктараўна Сучкова;
* 2013—2014 — Уладзімір Уладзіміравіч Каўзоў;
* 2014—2016 — Міхаіл Міхайлавіч Карпеня;
* 2016—2019 — Дзмітрый Мікалаевіч Фядотаў;
* з 7 лютага 2019 — Андрэй Васільевіч Вішнявец;

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:1933 год у Віцебску
Катэгорыя:Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1933 годзе
Катэгорыя:1950 год у Віцебску
Ларыса Іванаўна Галубкіна

**Ларыса Іванаўна Галубкіна** (; ) — савецкая і расійская актрыса; народная артыстка РСФСР (1991).

## Біяграфія 
Нарадзілася 9 сакавіка 1940 года ў Маскве.

У 1955 годзе паступіла ў Маскоўскае музычна-педагагічнае вучылішча на дырыжорска-харавое аддзяленне, якое скончыла ў 1959 годзе, затым паступіла ў ГІТІС, на аддзяленне музычнай камедыі, дзе займалася вакалам у Марыі Пятроўны Максакавай.

Падчас вучобы ў ГІТІС пачала здымацца ў кіно — дэбютам актрысы стала галоўная роля ў камедыі Эльдара Разанава «Гусарская балада».

Пасля заканчэння ГІТІСа ў 1964 годзе стала актрысай Цэнтральнага акадэмічнага тэатра Савецкай Арміі (цяпер — Цэнтральны акадэмічны тэатр Расійскай арміі). Удзельнічала ў шматлікіх спектаклях, дзе рэжысёры выкарыстоўвалі яе ўменне з аднолькавай выразнасцю гуляць лірычных і характэрных гераінь, спяваць і танчыць: «Салдат і Ева» (Ева), «Рэнальда ідзе ў бой» (Анжаліка), «Даўным-даўно» (Шурачка Азарава). «Раскінулася мора шырока» (Алена), «Закон вечнасці» (Мары), «Апошні палка закаханы» (3 ролі), «Каханне — кніга залатая» (Кацярына II) і іншыя.

Прымала ўдзел у тэлевізійным паказе «Бенефіс Ларысы Галубкінай» (1974), знятым рэжысёрам Яўгенам Гінзбургам па сюжэце спектакля «Пігмаліён» Бернарда Шоу, дзе сыграла Элізу Дулітл. Спектакль быў дапоўнены музычнымі нумарамі, сучаснымі песнямі, пацешнымі парадыйнымі эпізодамі і лірычнымі адступленнямі. «Бенефіс» меў поспех у Вялікабрытаніі, на XVII Міжнародным конкурсе тэлевізійных забаўляльных перадач у Сопаце (1977) атрымаў прыз — «Крыштальную антэну».

Памерла 22 сакавіка 2025 года.

## Крыніцы
Галубкіна

**Галубкіна** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Юр’еўна Галубкіна — беларуская плыўчыха.
* Аляксандра Пятроўна Галубкіна — беларуская мастачка.
* Ларыса Іванаўна Галубкіна (1940—2025) — савецкая і расійская актрыса, народная артыстка РСФСР (1991).
Лілі Гладстан

**Лілі Гладстан** (нар. ) — амерыканская актрыса індзейскага паходжання. Дэбютавала ў кіно ў фільме «Джымі Пікар» (2012) і працягнула супрацоўніцтва з рэжысёрам Келі Райхарт у незалежных фільмах «Некалькі жанчын» (2016) і «Першая карова» (2019). Яе роля ўладальніцы ранча ў фільме «Некалькі жанчын» прынесла ёй намінацыю на прэмію «Незалежны дух» за найлепшую жаночую ролю другога плана.

Гладстан працягвала з’яўляцца ў эпізодах серыялаў «Пакой 104» ад HBO (2017—2020), «Мільярды» ад Showtime (2019—2020) і «Псы рэзервацыі» ад FX (2022). У 2023 годзе яна сыграла Молі Бёркхарт у фільме Марціна Скарсэзэ «Забойцы кветкавага месяца».

## Зноскі
Гусары (танец)

**«Гусары́»**, **«Гусарыкі»** — беларускі народны танец. Блізкі да карагода. Музычны памер 2/4 або 4/4. Тэмп павольны. Выканаўцы ходзяць, узяўшыся за рукі і спяваючы песню, ствараюць розныя фігуры: круг, вароты, запляценні і інш. Зафіксаваны ў Магілёўскай вобласці. На народнай першааснове ў харэаграфічным ансамблі «Харошкі» створаны арыгінальны канцэртны танец.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускія народныя танцы
Катэгорыя:Культура Магілёўскай вобласці
Гусачок

**«Гусачок»** — беларускі народны танец. Блізкі да карагода. Музычны памер 2/4. Тэмп павольны. Танцоры імітуюць рухі гусей за важаком: нетаропкі, з боку ў бок крок, звілістыя лініі, спіралі ў малюнку. Часта суправаджаецца прыпеўкамі: «Гэй, гэй, гусачок, // Ці харошы касначок? // Гэр, гэр, гуска, // Ці хароша хустка?». Зафіксаваны ў Гомельскай і Магілёўскай абласцях.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускія народныя танцы
Катэгорыя:Культура Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Культура Гомельскай вобласці
Каліфарнійскі дзяржаўны ўніверсітэт на пагорках Дамінгес

**Каліфарнійскі дзяржаўны ўніверсітэт на пагорках Дамінгес** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Карсан у штаце Каліфорнія, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт з'яўляецца адным з самых этнічна і эканамічна разнастайных універсітэтаў на захадзе ЗША. Тут навучаецца найбольшая колькасць і працэнт афраамерыканскіх студэнтаў з усіх устаноў сістэмы Каліфарнійскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Кампус вучэльні размешчаны на гістарычным ранча Сан-Пэдра. Зямля кампуса знаходзілася ў бесперапынным валоданні сям'і Дамінгес на працягу сямі пакаленняў: ад яе атрымання Хуанам Хасэ Дамінгесам ў 1784 годзе да набыцця зямлі штатам Каліфорнія для патрэб універсітэта.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і гуманітарных навук
* Каледж бізнес-адміністравання і дзяржаўнай палітыкі
* Каледж адукацыі
* Каледж бесперапыннай і прафесійнай адукацыі
* Каледж прыродазнаўчых і паводніцкіх навук
* Каледж здароўя, сацыяльнага абслугоўвання і медсястрынства

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Каліфорнія
 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Каліфорніі
Іна Сяргееўна Гусева

**Іна Сяргееўна Гу́сева** (нар. , г. Фергана, Узбекістан — пам. 2018) — беларускі вучоны ў галіне антрапалогіі і генетыкі. Доктар біялагічных навук (1982), прафесар (1983).

## Творы 
* Морфогенез и генетика гребешковой кожи человека. Мн., 1986;
* Прырода чалавека, чалавек у прыродзе. Мн., 1992 (разам з А. І. Мікулічам);
* Ён і яна: Эцюды па генетыцы і эвалюцыі полу. Мн., 1995 (разам з А. І. Мікулічам).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*
Уладзімір Барысавіч Матрос

**Уладзімір Барысавіч Матрос** (,  — , ) — беларускі акцёр, рэжысёр, драматург тэатра лялек.
Заслужаны артыст Беларусі (1998).

## Біяграфія 
У 1955 годзе сям’я пераехала ў Гомель. З 1966 года акцёр, з 1984 года рэжысёр, з 1986 года галоўны рэжысёр Гомельскага тэатра лялек.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1.
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. — Мінск, 2014. — Т. 5.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2013. — Т. 3, кн. 2: Гомельская область.
Самарскі тэатр драмы імя М. Горкага

**Самарскі акадэмічны тэатр драмы імя М. Горкага** () — адзін з найстарэйшых драматычных тэатраў Расіі. Размешчаны ў горадзе Самары, заснаваны ў 1851 годзе. Гістарычны будынак тэатра, пабудаваны ў 1888 годзе, з’яўляецца аб’ектам культурнай спадчыны народаў Расіі федэральнага значэння і ахоўваецца дзяржавай.

Росквіт самарскага тэатра ў XIX стагоддзі звязаны з антрэпрызамі П. М. Мядзведзева (1860-80-я гг.), А. А. Расказава ў 1870-я гады, І. К. Немава, І. П. Новікава (1870-я , 1880-я гады). У Самары выступалі і т. зв. «змешаныя» трупы (драма, опера, аперэта). З 1907 года паказы ішлі ў тэатры-цырку «Алімп» (цяпер гэты будынак цалкам знесены, аднак на яго месцы пабудавана падобная па архітэктуры Самарская дзяржаўная філармонія).

У 1930 годзе ў Самары створана пастаянная трупа драматычнага тэатра, якая заняла будынак тэатра, пабудаваны ў 1888 годзе.

У пачатку 1930-х гадах у яе ўваходзілі акцёры Ю. У. Талубееў, В. В. Меркур’еў, А. Ф. Кістаў, В. П. Шарлахаў, В. С. Нельскі, узначальваў трупу М. К. Сіманаў.

У 1936 годзе ў пастанове «аб увекавечанні памяці Максіма Горкага» Куйбышаўскаму краявому драматычнаму тэатру прысвоена імя пісьменніка.

У 1955 годзе ў якасці рэжысёра быў запрошаны Пётр Львовіч Манастырскі, у 1959 годзе ён быў прызначаны галоўным рэжысёрам тэатра і працаваў на гэтай пасадзе да 1995 года (з перапынкам з 1965 па 1967 год — праца ў Варонежы).

У 1977 годзе Куйбышаўскі тэатр драмы атрымаў званне Акадэмічны (пад кіраўніцтвам Пятра Львовіча Манастырскага).

У 1995 годзе 80-гадовы П. Л. Манастырскі пайшоў у адстаўку. Губернатар Самарскай вобласці Канстанцін Цітоў з 13 кастрычніка прызначыў на пасаду мастацкага кіраўніка Вячаслава Гвоздкава.

У 1996 годзе актрыса Вера Яршова стала лаўрэатам нацыянальнай тэатральнай прэміі «Залатая маска» ў намінацыі «За гонар і годнасць». У 1998 годзе тэатр прыняў удзел у Авін’ёнскім фестывалі. У 2007 годзе на I Усерасійскім фестывалі «Волжскія тэатральныя сезоны» спектакль «Душачка» А. Чэхава (рэжысёр В. Гваздкоў) атрымаў прыз за лепшае музычнае афармленне.

2011 год — 160-годдзе тэатра адзначана спецыяльным нумарам часопіса «Тэатральнае жыццё», прысвечаным самарскаму тэатру драмы.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1851 годзе
Катэгорыя:Тэатры Расіі
Катэгорыя:Самара
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Максіма Горкага
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Аб'екты на марках
Даніэль Рэвеню

**Даніэль Жан Клод Эрнест Рэвеню** (; ,  — , ) — французскі фехтавальшчык-рапірыст, алімпійскі чэмпіён, чэмпіён свету, 3-разовы чэмпіён Францыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1942 годзе ў Ісудзёне; яго бацька Эрнест Рэвеню быў вядомым трэнерам, які выхаваў шматлікіх знакамітых французскіх фехтавальшчыкаў.

У 1963 годзе стаў чэмпіёнам Францыі і ўладальнікам бронзавага медаля чэмпіянату свету. У 1964 годзе на Алімпійскіх гульнях у Токіа заваяваў бронзавыя медалі ў асабістым і камандным першынствах. У 1965 годзе зноў стаў чэмпіёнам Францыі, а на чэмпіянаце свету заваяваў сярэбраны і бронзавы медалі. У 1968 годзе прыняў удзел у Алімпійскіх гульнях у Мехіка, дзе стаў уладальнікам залатога і бронзавага медалёў. У 1971 годзе стаў чэмпіёнам свету. У 1972 годзе на Алімпійскіх гульнях у Мюнхене стаў уладальнікам бронзавага медаля. У 1974 годзе зноў стаў чэмпіёнам Францыі і бронзавым прызёрам чэмпіянату свету. У 1976 годзе стаў уладальнікам бронзавага медаля Алімпійскіх гульняў у Манрэалі.
Уладзімір Мікалаевіч Сеўрук

**Уладзімір Мікалаевіч Сеўрук** (,  — ) — беларускі грамадскі дзеяч, літаратуразнавец, , , лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола (1981).

## Біяграфія 
Вучыўся ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. Пасля яго заканчэння ў 1954 годзе паехаў у Магадан, працаваў сакратаром гаркама, рэдактарам маладзёжнай газеты «Магаданский комсомолец». У 1966 годзе скончыў Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС (Масква). Працаваў у апараце ЦК КПСС. З 1986 па 1988 год з’яўляўся загадчыкам пададдзела сродкаў масавай інфармацыі ЦК КПСС. У 1980—1988 гадах — каардынатар саветніцкай дзейнасці КПСС па пытаннях ідэалогіі, навукі, культуры, адукацыі ў Афганістане. Пазней вярнуўся на радзіму. З 1993 года працаваў загадчыкам аддзела ў інстытуце «Белінфармпрагноз», з 1995 года — намеснікам дырэктара Беларускага нацыянальнага прэс-цэнтра, загадчыкам аддзела Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, з 1998 года — памочнікам прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь.

Выступаў як аўтар-складальнік зборнікаў гісторыка-літаратурнай публіцыстыкі: «Як канчаюцца войны» (1968), «Масква — Сталінград» (1970), «Моладзь ідзе ў рэвалюцыю» (1973), «Пароль: Перамога!» (т. 1-2, 1985) і інш. Аўтар перакладаў на рускую мову твораў «Рудабельская рэспубліка» С. Грахоўскага, «Чазенія» У. Караткевіча, «Крэсы змагаюцца», «Сонца за кратамі», «Лукішкі», «Ішоў дваццаты год» М. Машары, «І нічога ўзамен» А. Савіцкага, «Жыццёвыя клопаты» І. Мележа і інш.

У 1979—1985 гг. У. М. Сеўрук працаваў над сцэнарыямі дакументальна-мастацкіх фільмаў пра Афганістан (падчас савецка-афганскай вайны страціў сына): «Праўда красавіцкай рэвалюцыі» (1981; прэмія Ленінскага камсамола 1981) і «Сцяг красавіцкай рэвалюцыі» (1985). Прымаў актыўны ўдзел у рабоце грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз ветэранаў вайны Афганістана», дзе займаў пасаду намесніка старшыні Савета. У 1988—1991 гг. У. М. Сеўрук быў першым намеснікам галоўнага рэдактара газеты «Известия», рэдактарам папулярнай газеты «Неделя», актыўна супрацоўнічаў з газетай «Рэспубліка», дзе выступаў з вострымі публіцыстычнымі артыкуламі, літаратурнымі эсэ, успамінамі.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2002. — Т. 14. — С.357
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С.611

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Сезон 2007/2008 «Тэмп-АШВСМ» Магілёў

У сезоне 2007/2008 баскетбольны клуб «Тэмп-АШВСМ» з Магілёва прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2007/2008 (**6-е месца**),
* Кубак Беларусі 2007 (**6-е месца**).

## Склад каманды 
*  Павел Агеўнін
*  Аляксандр Барысаў
*  Яўген Батвянкоў
*  Іван Вераксо
*  Расціслаў Вяргун
*  Сяргей Грамыка
*  Фёдар Крукаў
*  Алег Крыванос
*  Мікалай Кузькоў
*  Максім Лаўрыненка
*  Арцём Малькоў
*  Артур Палякоў
*  Сяргей Савін
*  Канстанцін Скіруха (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Павел Сцепанец
*  Аляксандр Харкевіч
*  Павел Якавіцкі

## Трэнеры каманды 
*  Анатоль Комлеў (галоўны трэнер)
*  Сяргей Чугаеў

## Гл. таксама 
* Сезон 2006/2007 «Тэмп-АШВСМ» Магілёў
* Сезон 2008/2009 «Тэмп-АШВСМ» Магілёў
 

## Спасылкі 
* 2007-2008
2007/2008
Тэмп-АШВСМ
Катэгорыя:2007 год у Магілёве
Катэгорыя:2008 год у Магілёве
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2007/2008

**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2007/2008** — 16-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе.

## Рэгулярны сезон 
### Першы этап 
Крыніца: 

### Другі этап 
#### Група А 
#### Група Б 
## Плэй-оф 
### За 5-8 месцы 
Крыніцы: 

## Турнірная табліца 
## Снайперы 
### Рэгулярны сезон 
Крыніца: 

### Плэй-оф 
Крыніца: 

## Глядзі таксама 
* Кубак Беларусі па баскетболе 2007

## Спасылкі 
* 2007-2008

2008
Катэгорыя:2007 год у баскетболе
Катэгорыя:2008 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2007 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2008 годзе
Пол Джамаці

**Пол Эдвард Валянцін Джамаці** (; нар. , Нью-Хэйвен) — амерыканскі акцёр, камедыянт і прадзюсар. Пачынаў сваю кар’еру як акцёр другога плана ў такіх фільмах, як «Часткі цела», «Шоу Трумана», «Выратаваць радавога Раяна», «Перамоўшчык» і «Чалавек на Месяцы», перш чым выканаў галоўныя ролі ў стужках «Амерыканскае хараство», «Ілюзіяніст», «На ўзбочыне», «Накдаўн», «Джон Адамс», «Халодныя душы» і «Перамагай!». Двойчы лаўрэат прэміі «Залаты глобус»: як найлепшы акцёр у міні-серыяле або тэлефільме («Джон Адамс») і як найлепшы акцёр у камедыі або мюзікле («Версія Барні»).

## Фільмаграфія 
## Зноскі