open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Набіста

**Набі́ста, Дзедзінка** — возера ў Беларусі, у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 13 км у напрамку на захад ад Мёраў, каля вёсак Маляўкі і Пераброддзе. Належыць да групы Абстэрнаўскіх азёр.

## Гідраграфія 
Возера знаходзіцца ў басейне ракі Вята. Плошча Набісты складае 3,75 км². Найбольшая глыбіня 2,8 м. Даўжыня возера 4,8 км, найбольшая шырыня — 1,11 км. Даўжыня берагавой лініі 12,6 км. Аб’ём вады ў возеры складае 4,37 млн м³, плошча вадазбору 152 км².

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны маюць вышыню 2—5 м, парослыя хмызняком. На поўдні і паўднёвым захадзе схілы разараныя. Берагі возера нізкія, забалочаныя, месцамі — сплавінныя. Дно вадаёма ў прыбярэжнай частцы пясчанае, месцамі — глеістае, на большых глыбінях — сапрапелістае.

Набіста злучанае пратокамі з азёрамі Абстэрна і Падзявы. У паўночнай частцы з возера выцякае рака Хараброўка (Вята).

## Экалогія 
Возера цалкам зарастае падводнай расліннасцю.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, вугор рачны, гусцяра, плотка, язь, акунь, мянтуз і іншыя рыбы. Сустракаюцца судак (у веснавы перыяд).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Абстэрнаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёна
Катэгорыя:Басейн Заходняй Дзвіны
Павульскае

**Паву́льскае возера** (**Павулле**, **Цётча**) — возера ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 18 км на паўночны ўсход ад Ушачаў, каля вёскі Павулле. Належыць да групы Ушацкіх азёр, знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка.

Плошча возера Павульскае складае 8,54 км². Найбольшая глыбіня возера 5,5 м, сярэдняя 3,1 м. Даўжыня возера 6,4 км, найбольшая шырыня 1,5 км. Даўжыня берагавой лініі — 25 км. Аб’ём вады ў возеры складае 26,75 млн м³, плошча вадазбору — 652 км².

Катлавіна возера падпруднага тыпу, выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышыню 6—8 м, на поўначы і захадзе вышыня схілаў сягае да 20 м, разараныя. Берагавая лінія звілістая. У паўднёва-усходняй частцы возера 2 вузкія залівы. Берагі вадаёма нізкія, пясчаныя, знаходзяцца пад хмызняком. На пэўных участках берагі забалочаныя.
На паўночным усходзе і ўсходзе забалочаная пойма шырынёй да 25 метраў. Мелкаводдзе пясчанае і пясчана-гліністае. Асноўная частка дна возера выслана крэменязёмістым сапрапелем (сярэдняя магутнасць слою каля 6 м). Мінералізацыя і празрыстасць вады вагаецца ад 200 мг/л і 0,7—1,3 м адпаведна ўлетку да 250 мг/л і 2,5 м зімой. На возеры востраў плошчай 6 га (0,06 км²).
Возера эўтрофнае, праточнае. Праз Павульскае працякае рака Дзіва і злучае яго з азёрамі Янова і Бярозаўскае. Упадаюць ручаі і каналы, у тым ліку ручай Гарбаціца з возера Чарсцвяцкае і ручай з Вяркудскага возера.
Расліннасць пашыраецца на адлегласці да 250 м ад берага і да глыбіні 3 м. Сярод раслін: чарот, разак, трыснёг, рдзесты і інш.

У возеры водзяцца шчупак, судак, лешч, язь, плотка, лінь, краснапёрка і іншыя віды рыб.

Каля возера вёскі Павулле, Двор Павулле, Гарадок, Сонькін Рог.
У 1563—1576 гадах на беразе возера існаваў Красны замак (вядомы паводле малюнка С. Пахалавіцкага 1579 года).

## Гл. таксама 
* Павулле

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Тураўлянкі
Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт

**Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт** (**БДМУ**) — вядучая ВНУ Беларусі ў сферы медыцынскай адукацыі. Галоўным чынам размяшчаецца ў комплексе будынкаў па праспекце Дзяржынскага, 83 (1980, архітэктары Э. Гальдштэйн, Ю. Бічан).

## Гісторыя 
Як самастойная навучальная ўстанова (пад назвай «*Беларускі медыцынскі інстытут*»), заснаваная ў Мінску ў 1930 на базе вылучанага са складу БДУ медыцынскага факультэта (створаны пры заснаванні ўніверсітэта ў 1921). Падчас Вялікай Айчыннай вайны інстытут часова (у 1943—1944) працаваў у Яраслаўлі, даўшы пачатак Яраслаўскаму медыцынскаму інстытуту. У сакавіку 1947 года рашэннем Савета Міністраў СССР перайменаваны ў *Мінскі медыцынскі інстытут*. У 1971 годзе інстытуту быў прысвоены ганаровы ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга. У 2001 годзе інстытут быў перайменаваны ў *Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт*.

### 2020–2021 
Пад час пратэстаў пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года ў БДМУ адбыліся хваляванні. 26 кастрычніка на заклік Святланы Ціханоўскай частка студэнтаў далучылася да агульнанацыянальнай забастоўкі. На наступны дзень Аляксандр Лукашэнка запатрабаваў адлічваць усіх студэнтаў і звальняць выкладчыкаў, якія прымаюць удзел у несанкцыянаваных акцыях. 28 кастрычніка 15 студэнтаў (10 з лячэбнага і 2 з педыятрычнага факультэтаў) былі адлічаны з фармулёўкай *«за парушэнне грамадскага парадку»*.

21 чэрвеня 2021 года рэктар Сяргей Рубніковіч быў унесены ў спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС. Паводле рашэння ЕС Рубніковіч *«нясе адказнасць за рашэнне адміністрацыі ўніверсітэта адлічыць студэнтаў за ўдзел у мірных акцыях пратэсту»*, пастановы аб чым былі прыняты пасля закліку Лукашэнкі 27 кастрычніка 2020 года адлічаць студэнтаў універсітэтаў, якія ўдзельнічаюць у акцыях пратэсту і страйках, — рэпрэсіі супраць грамадзянскай супольнасці і падтрымку рэжыму Лукашэнкі.

## Факультэты 
 (цяпер юрыдычны факультэт БДУ)]]
У складзе ўніверсітэта ў цяперашні час існуе 9 факультэтаў:

* Лячэбны
* Медыка-прафілактычны
* Педыятрычны
* Стаматалагічны 
* Факультэт замежных навучэнцаў
* Фармацэўтычны
* Факультэт прафарыентацыі і даўніверсітэцкай падрыхтоўкі
* Факультэт падвышэння кваліфікацыіі перападрыхтоўкі кадраў
* Ваенна-медыцынскі інстытут

## Рэктары 
* 1930—1932 гады — Міхаіл Барысавіч Кроль.
* 1933—1934 гады — Міхаіл Ануфрыевіч Багдановіч.
* 1934—1937 гады — Кандрат Кандратавіч Манахаў.
* 1937—1941 гады — Файфель Якаўлевіч Шульц.
* 1943—1953 гады — Захар Кузьміч Магілеўчык.
* 1953—1961 гады — Іван Майсеевіч Стальмашонак.
* 1961—1986 гады — Аляксандр Аляксандравіч Ключароў.
* 1986—1997 гады — Аляксей Іванавіч Кубарка.
* 1997—2009 гады — Павел Іванавіч Беспальчук.
* 2009—2020 гады — Анатоль Віктаравіч Сікорскі.
* 2020- цяперашні час — Сяргей Пятровіч Рубніковіч.

## Вядомыя выпускнікі і выкладчыкі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта

Катэгорыя:З’явіліся ў 1930 годзе
Катэгорыя:1930 год у Мінску
Перавалец

**Перавалец** — возера каля в. Чэрнічы Жыткавіцкага раёна.

Старажытная назва сведчыць аб тым, што возера ў мінулым было часткай нейкага воднага шляху, паколькі слова «перавал», «перавалле» ў гаворках маюць значэнне «праліў паміж дзвюма рэчышчамі». Праліў з цягам часу ператварыўся ў возера.

## Літаратура 
* Кніга «Памяць»: Гіст.-дакум. хроніка Жыткавіц. р-на/П15 Рэд.-укл. В. Р. Феранц. — Мн.: Ураджай, 1994. — 767 с., [8] л. іл. ISBN 5-7860-0614-X

Катэгорыя:Азёры Жыткавіцкага раёна
Петкуны (возера)

**Петкуны́** — возера ў Беларусі, у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 17 км на захад ад горада Мёры, каля вёскі Петкуны. Належыць да групы Абстэрнаўскіх азёр.

Плошча паверхні возера складае 0,12 км², найбольшая глыбіня 6,1 (4,9) м. Шырыня возера складае 0,55 км, даўжыня 0,31 км. Аб’ём вады 0,31 млн м³. Плошча вадазбору каля 5 км².Схілы катлавіны маюць вышыню 17—20 м. Берагі возера высокія, месцамі зліваюцца са схіламі катлавіны. У возера ўпадаюць ручаі. У паўднёвай частцы праз меліярацыйную сетку злучаецца з азёрамі Абстэрна і Гарушка.

Прыкладна за 300 м у напрамку ад возера вёска Ніўнікі.

## Літаратура 
*  — С. 211.
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 4. 
* Общая характерисстика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»   

Катэгорыя:Абстэрнаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёна
Праспект Любімава (Мінск)

**Праспект Любімава** — магістральная вуліца ў Маскоўскім раёне Мінска. Ідзе ад праспекта Дзяржынскага да вуліцы Рафіева, перасякае праспекты газеты «Праўда» і газеты «Звязда».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Малінаўка (жылы раён)
Паўазер’е (возера)

**Паўазе́р’е, Палазер’е** — возера ў Ушацкім раёне Віцебскай вобласці на мяжы з Бешанковіцкім раёнам. Знаходзіцца за 28 км на ўсход ад Ушачаў ў басейне ракі Тураўлянка, каля вёскі Паўазер’е. Належыць да групы Ушацкіх азёр.

## Назва 
Паводле Вадзіма Жучкевіча, Паўазер’е — назва-характарыстыка, якая была дадзена па форме азёрнай катлавіны.

Паводле А. Ванагаса, у назвах літоўскіх рэк *Pala, Palėja*, латышскай ракі *Pala* аснова *Pal*- звязаная з латышскім *pali* «паводка, затапленне вадой прылеглай да ракі мясцовасці», *palas* «забалочаны бераг возера», літоўскім *palios* «балаціна на месцы зарослага возера».

## Гідраграфія 
Плошча Паўазер’я складае 8 км². Найбольшая глыбіня возера 17 м, сярэдняя 4,8 м. Даўжыня возера — 4,8 км, найбольшая шырыня — 1,9 км. Даўжыня берагавой лініі — 17,9 км. Аб’ём вады ў возеры складае 38,8 млн м³, плошча вадазбору 30,9 км².

Катлавіна складанага тыпу, выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны возера маюць вышыню 2—8 м, часткова разараныя. Па поўначы і паўночным захадзе вышыня схілаў сягае 20—25 м, схілы парослыя лесам. Берагавая лінія звілістая, утварае шэраг заліваў. Берагі нізкія, пясчаныя, пад хмызняком. На пэўных участках берагі зліваюцца са схіламі катлавіны. Дно вадаёма роўнае, выслана спапрапелем, на найбольшых глыбінях дно глеістае. Мелкаводдзе возера да глыбіні 1 м пясчанае, да глыбіні 2 м дно выслана пясчанымі адкладаннямі (на поўначы да глыбіні 3 м). На возеры 2 невялікіх вострава.Возера эўтрофнае, слабапраточнае. У Паўазер’е ўпадаюць ручаі з азёраў Любжынскае, Калесіна і яшчэ аднаго возера без назвы, канал з возера Мугірына. Выцякае ручай у возера Крывое. Прыбярэжная расліннасць пашырана да глыбіні 3—4 м (рдзесты, рагаліснік, харавыя водарасці). Шырыня перарывістай палосы расліннасці дасягае 100 м (трыснёг, чарот).

У возеры водзяцца лешч, шчупак, язь, сом, лінь, мянтуз, акунь, карась, плотка, краснапёрка і іншыя віды рыб.

Каля возера вёскі Паўазер’е, Пола. Паблізу пралягае аўтамабільная дарога .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Тураўлянкі
Катэгорыя:Ушацкая група азёр
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Плесна (возера, Ушацкі раён)

**Пле́сна** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Тураўлянка. Знаходзіцца за 24 км на паўночны ўсход ад Ушачаў, каля вёскі Краснае.

Плошча Плесны складае 0,18 км². Найбольшая глыбіня возера — 9,5 м. Даўжыня возера — 0,64 км, найбольшая шырыня — 0,44 км. Даўжыня берагавой лініі — 2,07 км. Аб'ём вады ў возеры складае 0,78 млн. м³, плошча вадазбору 7 км².

Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны маюць вышыню 8—10 м. На поўначы схілы сягаюць вышыні 12—14 м, на захадзе схілы невыразныя. Схілы разараныя, на поўначы знаходзяцца пад хмызняком. Берагі возера зліваюцца з схіламі катлавіны. На захадзе берагі нізкія, часткова забалочаныя, знаходзяцца пад хмызняком. На ўсходзе возера мае невялікі востраў. Дно вадаёма да глыбіні 3—3,5 м пясчанае, на глыбіні 4,5—5 м высланае апясчаненымі адкладаннямі, на большых глыбінях — сапрапелем.

Возера эўтрофнае, счлабапраточнае. Зарастае амаль траціна прошчы паверхні возера. Расліннасць пашыраная да глыбіні 3 м на адлегласці да 25 м ад берага возера. У Плесну ўпадае ручай з возера Астравіта.

## Літаратура 
* Блакітная кніга Беларусі — Мн.: БелЭн, 1994.
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Плюшчын

**Плюшчын** — азёры побач з в. Боркі і г. Тураў.

На гэтых азёрах расце аер. У тураўскіх гаворках гэтую расліну называюць плюшня, плюшнік. Вядома таксама расліна плюшчай (плюшчыннік). Плюшняк — «месца на балоцістых лугах, дзе расце асака, плюшчай, цыкута ядавітая».

## Літаратура 
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Жыткавіц. р-на/П15 Рэд.-укл. В. Р. Феранц. — Мн.: Ураджай, 1994. — 767 с., [8] л. іл. ISBN 5-7860-0614-X

Катэгорыя:Азёры Жыткавіцкага раёна
Пліна (возера)

**Плі́на** — возера ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ушача. Знаходзіцца за 5 км на захад ад гарадскога пасёлка Ушачы, каля вёскі Пліна.

Плошча паверхні возера складае 0,87 км². Найбольшая глыбіня возера — 18,2 м, сярэдняя 6,9 м. Даўжыня возера 2,56 км, найбольшая шырыня 0,51 км. Даўжыня берагавой лініі 6,58 км. Аб’ём вады ў возеры складае 6,01 млн м³, плошча вадазбору 14,6 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны возера стромкія, маюць вышыню да 17 м. На поўдні і поўначы вышыня схілаў складае 5—8 м. На захадзе схілы разараныя, на ўсходзе знаходзяцца пад выпасам. Берагі возера нізкія, на паўночным захадзе — сплавінныя. Берагавая лінія утварае залівы і паўастравы. На возеры 2 вострава, агульная плошча якіх складае 6 га (0,06 км²). Ложа ўскладненая ўпадзінамі і водмелямі. Дно вадаёма ў прыбярэжнай частцы пясчанае, на большых глыбінях — глеістае. Шырыня паласы прыбярэжнай расліннасці складае да 25 м.Возера слабапраточнае. Упадаюць 7 ручаёў і канаў, таксама выцякае ручай у возера Утвіна.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, плотка, акунь, язь, лінь, карась і іншыя рыбы.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-34. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1984 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Ушачы
Праспект Газеты Праўда (Мінск)

**Праспект Газеты «Праўда»** — магістральная вуліца ў Маскоўскім раёне Мінска. Ідзе ад вуліцы Алібегава да праспекта Любімава, перасякае вуліцу Голубева.

## Гісторыя 
Падчас пратэстаў 2020 г. на трансфарматарнай падстанцыі (д.15) намалявалі графіці ў выглядзе герба Пагоня, пасля гэтага за пляцоўкай побач замацавалася нефармальная назва "*Плошча праўды*". Графіці неаднаразова знішчалі камунальныя службы і аднаўлялі мастакі. На пляцоўцы мясцовыя жыхары праводзілі дваровыя вечырыны. А назву замацавалі на картах Гугл.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Партызанскі праспект (Мінск)

**Партызанскі праспект** — магістральная вуліца ў Ленінскім і Заводскім раёнах Мінска. Пачынаецца ў цэнтральнай частцы горада ад вуліцы Аранскай, каля граніцы горада пераходзіць у Магілёўскую шашу (магістраль М4). Да 1968 праспект насіў назву Магілёўская шаша на ўсёй працягласці.

## Забудова 
### Няцотны бок 
* № 3 — нотна-музычная бібліятэка.
* № 31 — будынак (сярэдзіна ХХ стагоддзя) — 
* № 73 — Мінскі філіял УА «Беларускі гандлёва-эканамічны ўніверсітэт спажывецкай кааперацыі».
* № 75 — інтэрнат Мінскага філіяла БГЭУ СК.

### Цотны бок 
]]
* № 2 корп. 1 — гандлёва-грамадскі блок КБ дакладнага электрамашынабудавання (архітэктар Я. Цвінгель):
* № 16а — корпус № 7 БДЭУ.
* № 22а — корпус № 4 БДЭУ.
* № 24 — корпус № 6 БДЭУ.

* № 26 — карпусы № 1, 2, 3 БДЭУ.
* № 70а — Мінскі дзяржаўны прафесійна-тэхнічны каледж кулінарыі.
* № 112а — Стаматалагічная паліклініка № 4.
]]
* № 146 — Палац дзяцей і моладзі «Золак» (1983, архітэктары А. Тэн, С. Неўмывакін, С. Кожар). Узведзены як Палац культуры Мінпрамбуда БССР.
* № 146б — незавершаны незакансерваваны будынак спецыялізаванага фізкультурна-аздараўленчага і спартыўнага прызначэння.
* № 150а — ГЦ «Момо».
* № 170 — «Малочны гасцінец».
* № 182 — магазін ProStore.

## Славутасці 
* Мазаіка «Партызаны» на гасцініцы «Турыст» (1970 — 1980-я) — 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Праспект Газеты Звязда (Мінск)

**Праспект Газеты «Звязда»** — магістральная вуліца ў Маскоўскім раёне Мінска. Ідзе ад вуліцы Алібегава да вуліцы Бялецкага, перасякае вуліцу Голубева і праспект Любімава. Названа ў гонар штодзённай беларускай грамадска-палітычнай газеты «Звязда».

## Былая назва 
Першапачаткова праспект меў назву Праспект Газеты «Известия». Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 216 ад 7 мая 2005 назва была змененая на сучасную.

## Славутасці 
* Курганны могільнік (X — XI стагоддзі) на скрыжаванні пр. Газеты «Звязда» і пр. Любімава каля дома № 22 корп.2 — 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Акадэмія Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь

**Акадэмія Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь** — установа адукацыі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
Гісторыя ВНУ вядзе свой пачатак з 16 мая 1958 года, даты стварэння мінскага аддзялення факультэта завочнага навучання Вышэйшай школы МУС СССР.

1 студзеня 1976 года ў адпаведнасці з Пастановай Савета Міністраў СССР ад 29 кастрычніка 1975 годзе і загадам МУС СССР ад 9 снежня 1975 года на базе мінскага аддзялення факультэта завочнага навучання Акадэміі МУС СССР была створана Мінская вышэйшая школа (МВШ) МУС СССР.

Структурнымі падраздзяленнямі МВШ пасля сталі факультэт завочнага навучання, факультэт павышэння кваліфікацыі, Віленскі і Рыжскі факультэты вочна-завочнага навучання.

На базе МВШ МУС СССР у красавіку 1992 года была створана Акадэмія міліцыі, якая з верасня 1995 года мае статус Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь.

## Структура 
### Факультэты 
* Факультэт міліцыі
* Следча-экспертны факультэт
* Крымінальна-выканаўчы факультэт
* Факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіруючых кадраў
* Навукова-педагагічны факультэт
* Факультэт права

### Кафедры 
* Кафедра адміністрацыйнай дзейнасці ОУС факультэта міліцыі
* Кафедра беларускай і замежных моў
* Кафедра грамадзянскага і працоўнага права
* Кафедра канстытуцыйнага і міжнароднага права
* Кафедра крыміналістыкі
* Кафедра крыміналістычных экспертыз
* Кафедра аператыўна-вышуковай дзейнасці
* Кафедра прававой інфарматыкі
* Кафедра прафесійна-прыкладной фізпадрыхтоўкі
* Кафедра псіхалогіі і педагогікі
* Кафедра расследавання злачынстваў
* Кафедра тактыка-спецыяльнай падрыхтоўкі
* Кафедра тэорыі і гісторыі дзяржавы і права
* Кафедра крымінальнага права і крыміналогіі
* Кафедра крымінальнага працэсу
* Кафедра крымінальна-выканаўчага права
* Кафедра кіравання органамі ўнутраных спраў
* Кафедра філасофіі і ідэалагічнай работы
* Кафедра эканамічнай бяспекі

### Іншыя падраздзяленні 
* Вучэбна-метадычнае ўпраўленне
* Міжнародны навучальны цэнтр Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь
* Група інфармацыі і грамадскіх сувязяў
* Цэнтральная бібліятэка

## Начальнікі 
* Уладзімір Іванавіч Умнягін (1958—1966)
* Пётр Якаўлевіч Ляднёў (1966—1971)
* Дзям’ян Аляксандравіч Гаўрыленка (1971—1976)
* Міхаіл Іванавіч Зырын (1976—1987)
* Уладзімір Мікалаевіч Савічаў (1987—1995)
* Уладзімір Антонавіч Данько (1995—1999)
* Віталь Іванавіч Апанасевіч (1999—2002)
* Юрый Сяргеевіч Яфімчык (2002—2005)
* Юрый Аляксандравіч Мелехавец (2005—2007)
* Іван Сцяпанавіч Сяргей (2008—2009)
* Уладзімір Уладзіміравіч Бачыла
* Сяргей Іванавіч Дарошка (2019 — 29 ліпеня 2021)
* Аляксандр Паўлавіч Васільеў (29 ліпеня 2021 — 12 сакавіка 2025)
* Аляксандр Вячаслававіч Астрэйка (з 8 красавіка 2025)

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Валерый Антонавіч Ананіч
* Андрэй Мікалаевіч Жук

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акадэміі Мінска
Катэгорыя:Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:З’явіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:1976 год у Мінску

Катэгорыя:Паліцэйскія акадэміі
Палац культуры прафсаюзаў

**Палац культуры прафсаюзаў** — дом культуры прафсаюзаў Беларусі, цэнтр культурна-масавай і асветніцкай працы. Знаходзіцца ў Мінску. Пабудаваны ў 1954 г. Адкрыты 3 ліпеня 1956 г. Архітэктар В. Яршоў. Размяшчаецца па адрасе пр-т. Незалежнасці, 25 (станцыя метро «Кастрычніцкая плошча». Мае некалькі залаў, студый. Галоўным фасадам стаіць да Кастрычніцкай плошчы. На фасадзе ўстаноўлена скульптурная група (скульптары А. Глебаў, В. Папоў, С. Селіханаў).

## Гісторыя 
На месцы сённяшняга Палаца прафсаюзаў (на былой Захар'еўскай, 97) знаходзіўся «дом Боршча». Тут была кантора аб'яваў са сваім друкаваным органам. Гэтак жа ў гэтым будынку знаходзіўся кантроль Лібава-Роменскай чыгункі. Гэта быў невялікі драўляны домік.

У 1949 г. пачалося будаўніцтва Палаца прафсаюзаў па праекце У. Яршова. Заканчэнне будаўніцтва — у 1954 г. Адкрыццё адбылося 3 ліпеня 1956 года.

26 красавіка 2008 г. з франтона будынка, пры дапамозе вежавых кранаў, былі зняты, амаль на паўгода, на рэстаўрацыю, скульптурныя кампазіцыі, якія ўпрыгожвалі яго. Так жа была адрэстаўраваная і кампазіцыя, размешчаная на франтоне будынка. Гэта — дзяўчына са скрыпкай, хлопчык з глобусам, рабочы, сялянка, спартсменка і навуковец (аўтары работ — скульптары Сяргей Селіханаў, Аляксей Глебаў і Віктар Папоў).

## Апісанне 
thumb|злева|Скляпенне аркі на ўваходзе ў ДК Прафсаюзаў

На першым паверсе Палаца культуры размешчаны ўмяшчальны і багаты па сваім унутраным уладкаванню калонная зала. Тут жа знаходзіўся тэатр Палаца культуры прафсаюзаў. Зала гэтага тэатра разлічаны на 850 месцаў з партэрам і ярусамі. Сцэна тэатра абсталяваная на ўзор Вялікага акадэмічнага тэатра ў Маскве. Сцены калоннай і тэатральнай залаў ўпрыгожаны ляпнінай.

У 2005 была адкрыта новая харэаграфічная зала, абсталяваны станкамі і люстраной сцяной.

У Палацы маецца бібліятэка, размяшчаюцца розныя гурткі мастацкай самадзейнасці. У спецыяльнай зале пасяджэнняў праводзіліся розныя нарады, сходы працоўных. Для фізкультурнікаў добраахвотных спартыўных таварыстваў прафсаюзаў абсталявана спартыўная зала.

У Белай зале плошчай 256 квадратных метраў праводзяцца ўрачыстыя мерапрыемствы і заняцця танцавальных калектываў.

Апроч гэтага, госці Палаца могуць наведаць утульнае «Арт-кафэ» на 60 месцаў.

## Месцазнаходжанне 
Будынак размешчаны па адрасе пр. Незалежнасці, 25, а фактычна знаходзіцца на Кастрычніцкай плошчы.

Бліжэйшыя будынкі — Палац Рэспублікі і музей Вялікай Айчыннай вайны.

Бліжэйшая станцыя метро — «Кастрычніцкая» (адзін з выхадаў з якой знаходзіцца прама каля Палаца культуры прафсаюзаў).

## Гл. таксама 
* Равеснік

## Спасылкі 
* ДК Прафсаюзаў на сайце «Минск старый-новый» 
* ДК Прафсаюзаў на Look.by 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Палацы і дамы культуры
Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:Кастрычніцкая плошча (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:1956 год у Мінску
Літаратурны музей Петруся Броўкі

**Літаратурны музей Петруся Броўкі** — музей беларускага пісьменніка і паэта Пятра Усцінавіча Броўкі.

## Гісторыя 
Музей адкрыты ў доме № 30 па вуліцы Карла Маркса ў Мінску паводле Пастановы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 10 ліпеня 1980 № 256 «Аб увекавечанні памяці народнага паэта БССР П. У. Броўкі (Петруся Броўкі)». Першым дырэктарам музея была жонка паэта Алена Міхайлаўна, затым яго сын Юрый Пятровіч да 2006 года.

Паводле гэтай жа Пастановы адкрыты дом-музей Петруся Броўкі (в. Пуцілкавічы Ушацкага раёна Віцебскай вобласці).

Структура і штат музея былі зацверджаны Міністэрствам культуры БССР па ўзгадненні з Міністэрствам фінансаў БССР.

29 снежня 1984 года музей прыняў першых наведвальнікаў.

У 2005—2007 гадах дакументальная частка экспазіцыі была пераабсталявана, бо фізічна састарэла і не адпавядала асноўным прынцыпам будовы экспазіцый. Рашэнне пра рээкспазіцыю прынялі з нагоды 100-годдзя нараджэння паэта ў 2005 годзе.

Экспазіцыя музея падзяляецца на дзве часткі: дакументальную, якая займае два пакоі былой кватэры (дзе пры жыцці паэта была спальня Пятра Усцінавіча і яго жонкі Алены Міхайлаўны, пакой сына Юрыя) і мемарыяльную (бібліятэка і рабочы кабінет паэта).

У 2014 годзе Літаратурны музей Петруся Броўкі стаў філіялам Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры.

## Дырэктары 
* Алена Міхайлаўна Броўка
* Юрый Пятровіч Броўка

* Наталля Аляксандраўна Мізон
* Вольга Міхайлаўна Арлоўская

## Літаратура 
* Броўкі Петруся літаратурны музей / / Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. — Мн., 1994. — Т. 2 . — С. 81.
* *Стафановіч М.* Цёплыя ўражанні / / Культура. — 1996. — 26 лістап. — 2 снеж. (№ 47).
* *Марціновіч А.* Запрашае дом паэта / / ЛіМ. — 1985. — 4 студз.

## Спасылкі 
* https://www.instagram.com/museum.brouka/
* Старонка музея на сайце Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры 

Катэгорыя:Музеі Мінска
Катэгорыя:Пятрусь Броўка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:1984 год у Мінску
Палац Рэспублікі (Мінск)

**Палац Рэспублікі** — будынак у Мінску, размешчаны на Кастрычніцкай плошчы.
thumb|Эмблема дзяржаўнай установы «Палац Рэспублікі».

## Гісторыя 
У 1982 г. праведзены конкурс на праектаванне Палаца Рэспублікі на Кастрычніцкай плошчы. У пачатку 1984 года сфарміраваны аўтарскі калектыў архітэктараў па праектаванні комплексу аб'ектаў Кастрычніцкай плошчы, у які ўвайшлі М. Пірагоў, В. Данілаў, Л. Зданевіч, Л. Маскалевіч, В. Новікаў, М. Турлюк, В. Усімаў, А. Шабалін,  з удзелам I. Бізюка, К. Філіповіча. Будаўніцтва пачалося ў 1985 г. Пры ўзвядзенні комплексу выкарыстоўвалі розныя тэхналагічныя навінкі, якія да гэтага ў рэспубліцы не выкарыстоўваліся. У прыватнасці, упершыню зроблена бесперапыннае бетанаванне, аздабленне будынка натуральным каменем, выкарыстаны ўнікальныя будаўнічыя канструкцыі. Аднак распад СССР і пагаршэнне эканамічнай сітуацыі, прывялі да фактычнага замарожвання будаўніцтва ў 1990-х гадах. Замарожанае будаўніцтва спарадзіла мянушкі "труна" і "саркафаг" у адрас Палаца. Завершаны ў 2000 годзе.

### Інтэр’ер 
У склад будынка ўваходзяць некалькі груп памяшканняў: глядзельнага комплекса вялікай залы на 2700 месцаў, комплекса малых зал, урадавага блока, сцэнічных, дапаможных і тэхнічных памяшканняў. Фае, размешчанае вакол глядзельнай залы, разам з тэрасаванымі ўзроўнямі кулуараў успрымаецца адзінай прасторай, адкрытай у навакольнае асяроддзе. Мастацкая канцэпцыя інтэр’ераў палаца пабудавана на спалучэнні бела-залацістай каларыстычнай гамы і сістэмы дэкаратыўна-асвятляльных элементаў, якія развіваюць фальклорную тэму (маст. У. Стальмашонак — прымаў удзел у першыя гады, В. Даўгала, Ю. Івахнішын, В. Чайка). Ідэя аўтараў складаецца ў адзінстве дэкаратыўнай, фукнцыянальнай і сімвалічнай ролі свяцільняў, для якіх былі выкарыстаны правобразы традыцыйных народных вырабаў з саломкі — «павукоў», а таксама рушнікоў з характэрным беларускім арнаментам. Універсальнасць модульнага элемента — аб’ёмнага шклянога ромба — дазволіла стварыць вялікую колькасць разнастайных кампазіцый свяцільняў у фае і залах. Лірычную тэму ўносіць у інтэр’еры палаца серыя габеленаў, прысвечаных нацыянальнай культуры і прыродзе. Гэта заслона ў вялікай зале — габелен «Беларусь» (маст. В. Грыдзіна, В. Крывашэева), заслона ў малой зале — габелен «Вясёлка» (маст. Г. Крываблоцкая), два габелены ў зале блока прэзідыума — «Мелодыя горада» і «Мелодыя края» (маст. Л. Бартлаў, В. Маркавец-Бартлава), два габелены ў зале ўрадавага блока — «Зоў зямлі» і «Абуджэнне» (маст. Н. Пілюзіна).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Палац Рэспублікі на сайце Мінск стары і новы 
* Архитектор Дворца Республики: не стыдно за проект, и это не саркофаг

Катэгорыя:Славутасці Мінска
Катэгорыя:Канцэртныя пляцоўкі
Катэгорыя:Палацы Беларусі
Катэгорыя:Кастрычніцкая плошча (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе
Катэгорыя:2000 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Міхаіла Пірагова
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вячаслава Данілава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леанарда Маскалевіча
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Лявонція Зданевіча
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Анатоля Шабаліна
А

**А, а** — першая літара ўсіх алфавітаў на кірылічнай аснове. У стараславянскай азбуцы носіць назву «аз», якая адпавядае сучаснаму беларускаму займенніку «я».

## Паходжанне 
Узыходзіць да грэчаскай **Α, α** («альфа»), а тая — да фінікійскага **𐤀** («алеф»), якім пазначаўся гартанны зычны []; найбольш распаўсюджаная версія ўзводзіць напісанне алефа да відарыса галавы быка. У кірыліцы выглядае як , у глаголіцы — як **Ⰰ** (часта выбар такога напісання для першай літары алфавіта тлумачаць сувяззю з крыжам як хрысціянскім сімвалам).

## Гісторыя 
У старабеларускую графіку перайшла са старажытнарускай пісьменнасці. Абазначала неётаваны галосны гук [а] (*атласъ*, *статутъ*). У сувязі з тым, што традыцыйна-этымалагічны правапіс не дапускаў адлюстравання акання (*дорога*, *комора*), ужывалася радзей, чым зараз. Мела таксама лікавае значэнне — 1 («адзін»). У рукапісах XIV—XVII стст. у сувязі з функцыяніраваннем розных пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія памагаюць вызначаць час і месца напісання помнікаў. У XVI ст., дзякуючы выдавецкай дзейнасці Ф. Скарыны, акрамя рукапіснай, набыла друкаваную форму і стала адрознівацца як малая, так і вялікая, хоць ужыванне вялікай літары ва ўласных імёнах, геаграфічных назвах і ў пачатку сказаў было яшчэ непаслядоўным.

## У беларускай мове 
У сучаснай беларускай мове абазначае нелабіялізаваны галосны гук [а], сярэдняга рада ніжняга пад’ёму ў пачатку слоў, пасля цвёрдых зычных і пасля галосных **а**, **у**, **э** (*акно*, *вада*, *тэатр*). Бывае вялікая і малая, мае рукапісную і друкаваную форму. Ужываецца ў выразе «Ад а да я» (ад пачатку да канца, поўнасцю, цалкам), у афіцыйных абрэвіятурах (*ААН*, *АТС*). Пры класіфікацыйным падзеле мае значэнне «першы» (*група «А»*), пры лічбавай нумарацыі — дадатковае значэнне для размежавання прадметаў пад адным нумарам (*шыфр № 8а*).

Прыстаўка «а» (перад галоснымі — «ан») у запазычаных словах абазначае адсутнасць прыкметы, выяўленай асноўнай часткай слова. Адпавядае беларускаму «без» і «не». Напр.: «*а*морфны» — бясформенны, «*а*сіметрычны» — несіметрычны.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

  

 
Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Беларускі алфавіт
Катэгорыя:Украінскі алфавіт
Катэгорыя:Македонскі алфавіт
Катэгорыя:Балгарскі алфавіт
Катэгорыя:Стараславянскі алфавіт
Катэгорыя:Рускі алфавіт
Катэгорыя:Вукавіца
Баранавіцкі дзяржаўны ўніверсітэт

**Баранавіцкі дзяржаўны ўніверсітэт** — вышэйшая навучальная ўстанова ў г. Баранавічы.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1982 годзе як *Баранавіцкае педагагічнае вучылішча*, якое ў 1994 пераўтворана ў *Баранавіцкі педагагічны каледж*, а ў 1997 годзе атрымаў статус ВНУ і атрымаў назву *Баранавіцкі дзяржаўны вышэйшы педагагічны каледж*. З дня заснавання педагагічны каледж узначальваў П. П. Шоцкі.

У 2003/04 навучальным годзе меліся факультэты: пачатковай адукацыі; замежных моў, тэхналогіі і дашкольнай адукацыі. На базе агульнай сярэдняй адукацыі рыхтавала педагагічных работнікаў па спецыяльнасцях: замежная мова (англійская), беларуская мова і літаратура; замежная мова (англійская), тэхналогія (абслуговая праца); замежная мова (нямецкая), беларуская мова і літаратура; тэхналогія (абслуговая праца); сацыяльная педагогіка; практычная псіхалогія і тэхналогія (абслуговая праца); дашкольная адукацыя і замежная мова (англійская); дашкольная адукацыя, практычная псіхалогія; англійская мова, нямецкая мова.

На базе сярэдняй спецыяльнай адукацыі вялася падрыхтоўка па спецыяльнасцях: пачатковая адукацыя і сацыяльная педагогіка; тэхналогія (абслуговая праца) і сацыяльная педагогіка, 7 прадметных кафедраў, больш за 200 выкладчыкаў, у т.л. 10 дактароў і 25 кандыдатаў навук, навукова-даследчы лабараторыя па праблеме папераджальнай адаптацыі студэнтаў да педагагічнай дзейнасці, прадметныя кабінеты і лабараторыі, бібліятэка, спадарожнікавае тэлебачанне. Навучаецца каля 2 тыс. студэнтаў.

Праводзіліся комплексныя навуковыя даследаванні па праблемах педагогікі, псіхалогіі, методыкі выкладання асобных дысцыплін, філалогіі, лінгвістыкі, філасофіі, біялогіі, тэхналогіі машыннай апрацоўкі і перапрацоўкі матэрыялаў. Выпускаліся навукова-метадычныя зборнікі «Актуальныя праблемы прафарыентацыі і прафадаптацыі», «Актуальныя праблемы германістыкі і прафесійна-педагагічнай іншамоўнай адукацыі».

Выдадзены працы «Фарміраванне прафесіяналізму ў навучэнцаў педагагічнага каледжа» П. П. Шоцкага (1999), «Фаріміраванне прафесіяналізму настаўніка: праблемы, пошукі вырашэння на мяжы стагоддзяў» (ч. 1—2, 2000), «Папераджальная адаптацыя студэнтаў да педагагічнай дзейнасці (крызісы, спосабы папярэджвання і змякчэння» Л. Ф. Мірзаянавай (2003) і інш.

Універсітэт створаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнкі № 293 ад 23 чэрвеня 2004 года «Аб стварэнні ўстановы адукацыі „Баранавіцкі дзяржаўны ўніверсітэт“».

У 2006 годзе да ўніверсітэта далучана ў якасці адасобленага структурнага падраздзялення ўстанова «Ляхавіцкі дзяржаўны аграрны каледж» і была створана жаночая валейбольная каманда «Атлант-БарДУ».

## Арганізацыйная структура 
* Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі (створаны 1 верасня 2009 года).
* Абасобленнае падраздзяленне «Ляхавіцкі аграрны каледж»

### Факультэты 
* Інжынерны факультэт
* Факультэт педагогікі і псіхалогіі
* Лінгвістычны факультэт
* Факультэт эканомікі і права

## Рэктары 
* Васіль Іванавіч Качурка (2004—2021)
* Аляксандр Мікалаевіч Унсовіч (з 2021)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Сайт студэнтаў БарДУ 

Катэгорыя:Універсітэты Беларусі

Катэгорыя:2004 год у Беларусі
Музей валуноў

**Музей валуноў** — парк-музей камянёў ва Уруччы. Створаны ў 1985 годзе.

Валунамі выкладзена карта Беларусі. На ёй наваламі камянёў паказаны населеныя пункты, а таксама рэчкі, азёры, узвышшы. У музеі сабрана болей за 2134 камянеў з усёй краіны.

Тут знаходзяцца знакамітыя «Барысавы камяні», на якіх высечаныя шасціканцовыя крыжы і надпісы. «Крыж Стэфана Баторыя», каля якога, паводле падання, абедаў кароль падчас паходу на ўсход. Сюды таксама прывезены валун «Дзед», які да канца XIX стагоддзя знаходзіўся блізка цяперашняга цэнтру Мінска на меркаваным старажытным паганскім капішчы.

## Стваральнікі музея 
Ініцыятыўная група (першыя энтузіясты) па даследаваннях валуннага матэрыялу ў Беларусі:
* С. Астапава
* Р. Шэмпель
* Кацярына Мандэр
* Эрнст Ляўкоў
* Б. Гурскі
* М. Зусь
* І. Л. Гумінскі
* іншыя
Група пошуку, абследавання і дастаўкі валуноў з найбольш характэрных раёнаў іх размяшчэння на пляцоўку музея:
* В. Вінакураў
* Я. П. Рунец
* А. І. Зімянкоў
* іншыя
Распрацоўшчык эксперыментальнай базы — Інстытут Белдзяржпраект

* Архітэктар — Р. Краўэр
* Аўтар генплана — Р. Бараноўскі
* Аўтар кампазіцый з валуноў — Л. Саўрава
* Галоўны інжынер праекта — Т. Уласава

## Фотагалерэя 

File:Museum of boulders, Minsk1.JPG
File:Museum of boulders, Minsk2.JPG
File:Museum of boulders, Minsk3.JPG
File:Boulder Ded, Minsk..JPG|Валун "Дзед"

## Спасылкі 
* Здымкі на старонцы «Минск старый и новый» 
* Легенда пра валун «Дзед» 
* 

Катэгорыя:Музеі Мінска
Катэгорыя:Паркі Мінска
Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Уручча (жылы раён)
Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:1985 год у Мінску
Пакроўскі сабор (Віцебск)

**Пакроўскі сабор** — праваслаўны храм у Віцебску, помнік манументальнай культавай архітэктуры XIX стагоддзя. Знаходзіцца на скрыжаванні вуліц Леніна (былая Вялікая) і Шубіна.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1814 годзе ў стылі класіцызму як касцёл кляштара трынітарыяў на месцы драўлянага касцёла (закладзены ў 1758 годзе). Пасля закрыцця кляштара ў 1847 годзе і перадачы яго ў праваслаўнае ведамства перабудаваны пад праваслаўную царкву (1858—1862), асвечаны як Пакроўская. Храм дзейнічаў у горадзе нават у перыяд акупацыі ў гады Другой сусветнай вайны. У гэты час сюды са зробленага бальшавікамі музея атэізму былі перанесены мошчы Святой Еўфрасінні Полацкай, перавезеныя ў 1943 годзе у полацкі Спаса-Ефрасіннеўскі манастыр, дзе яны знаходзяцца і зараз. Падчас вызвалення горада часцямі Савецкай Арміі царква была часткова зруйнавана (знесены вежы, купал, дах) і ў такім выглядзе прастаяла да канца 1980-х гадах. Адноўлены ў пачатку 1989 года (архітэктары Б.У. Лядзенка, І.М. Рацько). Абкружаны каванай агароджай на мураваных слупах. У 1989 годзе адрэстаўраваны.

## Царква Святога Афанасія 
Далучана з усходняга боку да Пакроўскага сабора, пабудаванага ў 19 ст. (у гады Вялікай Айчыннай вайны таксама была зруйнавана). Адноўлена (асвячона ў 1989). Уяўляе сабой прамавугольны ў плане мураваны будынак пад 2-схільным бляшаным дахам з 3 аформленымі пластычнымі надбудовамі — слыхавымі лучковымі аконнымі праёмамі па кожным схіле. Плоскасныя фасады члянёны лучковымі аконнымі праёмамі ў пластычных ліштвах. Унутры малітоўная зала падзелена на 3 часткі шырокімі парабалічнымі прасветамі, апсіда вылучана драўляным іканастасам.

## Літаратура 
* Свята-Пакроўскі сабор // *Кулагін А. М.* Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн., 2001. — С. 40.
* *Кукуня В. Р.* Свята-Пакроўскі кафедральны сабор / В. Р. Кукуня, І. М. Роцька // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Віцебска : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.] ; склад. А. І. Мацяюн ; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2003. — Кн. 2. — С. 611—612.
* Царква ў імя святога Афанасія // *Кулагін А. М.* Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн., 2007. — С. 83.
* Витебск: Энциклопедический справочник / Белорусская Советская Энциклопедия; Редколлегия: И. П. Шамякин (главный редактор) и другие. Мн.: БелСЭ, 1988. — 408 с. [12] л. ил.
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Саборы Беларусі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Віцебска
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Віцебска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1814 годзе
Катэгорыя:1814 год у Віцебску
Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Плошча Перамогі (Віцебск)

**Плошча Перамогі** — самая вялікая плошча ў Віцебска. Знаходзіцца побач з перакрыжаваннем Маскоўскага праспекта, вуліцы Леніна, праспекта Чарняхоўскага. Плошча — адзін з лепшых архітэктурна-мастацкіх ансамбляў горада.

## Гісторыя 
Ансамбль плошчы сфарміраваўся ў 1970-я гады. Аўтары праекта забудовы — архітэктары А. Бельскі, В. Данілаў, З. Конаш, З. Озерава, А. Расейкін, А. Фрыдман, Ю. Шпіт, праекта планіроўкі і добраўпарадкавання — А. Данілава, З. Даўгяла, Р. Княжышча і інжынер-азеляніцель Л. Нячай. Плошча абсталявана спецыяльна распрацаванай сістэмай пражэктараў і ліхтароў, якія асвятляюць скульптурныя кампазіцыі, дарожкі і фантан. Па перыметры плошчы ўсталяваныя камеры відэаназірання.

У 2009 годзе пачата рэканструкцыя часткі плошчы. На месцы зоны адпачынку (сквера) пабудавана пляцоўка для правядзення масавых мерапрыемстваў з чатырма фантанамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Віцебск / П. І. Рогач // Беларуская энцыклапедыя : у 12 т. — Мінск, 2001. — Т. 4. — С. 210.
* Віцебск / Т. І. Чарняўская // Архітэктура Беларусі : энцыклапедычны даведнік. — Мінск, 1993. — С. 117.
* Витебск // Республика Беларусь : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 684.

## Спасылкі 
* heritage.gov.by

Перамогі
Віцебскі лядовы палац спорту

**Віцебскі лядовы палац спорту** — спартыўнае збудаванне ў Віцебску. Размешчана ў парку парку 1000-годдзя Віцебска, на рагу праспекта Будаўнікоў і праспекта Перамогі.

Пабудаваны па праекце архітэктараў І. Боўта, А. Шафрановіча. Уведзены ў эксплуатацыю 13 лістапада 1999 г.. Асноўнае прызначэнне — правядзенне матчаў па хакеі з шайбай, спаборніцтваў па фігурным катанні, шорт-трэку і іншых лядовых відах спорту. Прадугледжана магчымасць трансфармавання хакейнай каробкі ў пляцоўку для гульнявых відаў спорту, спартыўных адзінаборстваў, тэнісу, цяжкай атлетыкі, гімнастыкі, бокса, а таксама ў сцэну для правядзення канцэртаў і іншых відовішчных мерапрыемстваў. Умяшчальнасць палаца складае 1900 гледачоў.

## Гл. таксама 
* ХК Віцебск

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1999 годзе
Катэгорыя:Лядовыя арэны Беларусі
Катэгорыя:Спорт у Віцебску
Спорт
Катэгорыя:1999 год у Віцебску
Катэгорыя:Праспект Будаўнікоў (Віцебск)
Катэгорыя:Праспект Перамогі (Віцебск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Івана Боўта
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Аляксандра Шафрановіча
Полазна

**По́лазна** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ушача. Знаходзіцца за 20 км на паўднёвы захад ад Ушачаў, за 2 км на поўдзень ад вёскі Царкавішча.

Плошча Полазна складае 0,15 км². Даўжыня 0,49 км, найбольшая шырыня 0,43 км, даўжыня берагавой лініі 1,55 км. Найбольшая глыбіня возера 32,5 м, сярэдняя 10,6 м. аб'ём вады ў возеры 1,59 млн м³. Плошча вадазбору возера — 0,5 км².
Катлавіна Полазна эварзійнага тыпу. Схілы катлавіны возера маюць вышыню 10—15 м, пад лесам. На поўначы схілы ніжэйшыя, вышынёй 3—5 м. Катлавіна мае круглаватую форму. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі возера высокія, іх вышыня складае 30—80 см, абрывістыя, пясчаныя, знаходзяцца пад хмызняком. Падводная частка катлавіны возера лейкападобнай формы. Глыбіні да 2 м займаюць каля 13 % плошчы возера. Да глыбіні 7—9 метраў дно возера пясчанае, глыбей — выслана сапрапелем.
Возера мезатрофнае. У паўночнай частцы выцякае ручай у возера Царкавішча. Прыбярэжная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці 5—10 м ад берага, падводная да глыбіні 3,5 м.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь, краснапёрка, плотка, язь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* Озёра Белоруссии / О. Ф. Якушко и др. — Мн.: Ураджай, 1988.
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Полазна  

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Летні амфітэатр (Віцебск)

**Летні амфітэатр** — канцэртная пляцоўка, галоўная канцэртная пляцоўка міжнароднага фестывалю мастацтваў «Славянскі Базар у Віцебску». З’яўляецца філіялам ДУ «Цэнтр культуры „Віцебск“».

## Гісторыя 
У пачатку XX стагодззя на месцы летняга амфітэатра дзейнічаў цырк Леры. Ідэя пабудаваць летні амфітэатр у Віцебску з’явілася ў маі 1987 года. Архітэктар Вячаслаў Бабашкін. Будаўніцтва пачалося ў 1987 годзе і працягвалася 8 месяцаў. Здадзены ў эксплуатацыю ў 1988 годзе да «Усесаюзнага фестывалю-конкурса польскай песні». Фестываль прайшоў двойчы: ў 1988 і 1990 годзе. Кіраўніцтва БССР не верыла ў магчымасць пабудаваць пляцоўку ў такі сціслы тэрмін і спачатку планавала правесці фестываль у Палацы спорту ў Мінску. Правядзенне фестывалю ў Віцебску супала з сяброўскімі адносінамі Віцебска і Зялёнай Гуры. Паведамляецца, што амфітэатр не мог змясціць усіх жадаючых папрысутнічаць на канцэртах і некаторым прыйшлося стаяць на халмах непадалёк. Пляцоўка была пабудавана на месцы ссохлага Замкавага ручая. Летні амфітэатр размешчаны ў цэнтры Віцебска па адрасе праспект Фрунзэ, дом 13А, непадалёк ад перакрыжавання з вуліцай Леніна. Непадалёк ад амфітэатра працякае ручай Гапееўскі, што стварае атмасферу парку. Першапачаткова ў зале было 5400 месцаў. Пасля распаду СССР правядзенне фестывалю польскай песні згубіла актуальнасць. Другое жыццё фестывалю надаў фестываль «Славянскі базар». Ён праходзіў у самы цёплы месяц года — ліпень. Разам з тым часта пад час шматгадзінных канцэртаў былі дажджы, што вымусіла пабудаваць дах над трыбунамі.

У 1999 годзе праведзеная мадэрнізацыя амфітэатра: была паднятая сярэдняя трыбуна глядацкай залы, драўляныя стулкі былі заменены на пластмасавыя, абсталяваная гасцявая ложа на 15 месцаў, у будынку для артыстаў надбудавалі трэці паверх, абсталяваная прылеглая тэрыторыя. Галоўны архітэктар праекта рэканструкцыі — Аляксандр Зафатаеў. З пункту погляду архітэктуры, летні амфітэатр — складаная металічная канструкцыя. У 2009 годзе каля амфітэатра створаная алея лаўрэтараў спецыяльнай прэміі «Праз мастацтва — да міру і ўзаемаразумення».

## Летні амфітэатр на беларускіх грошах 
]]
* Выява летняга амфітэатра змешчана на купюры ў 10000 беларускіх рублёў, якія выпускаліся ад 2001 да 2017 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Віцебска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1988 годзе
Катэгорыя:1988 год у Віцебску
Катэгорыя:Канцэртныя пляцоўкі
Катэгорыя:Славянскі базар у Віцебску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вячаслава Бабашкіна
Катэгорыя:Праспект Фрунзэ (Віцебск)
Поцех

**По́цех** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 10 км на паўночны ўсход ад Браслава, каля вёскі Слабодка. Належыць да групы Браслаўскіх азёр і знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».

Поцех знаходзіцца ў басейне ракі Друйка. Плошча возера складае 1,35 км². Найбольшая глыбіня возера — 9,1 м. Даўжыня — 2,55 км, найбольшая шырыня — 0,95 км. Даўжыня берагавой лініі — 9,72 км. Аб’ём вады ў возеры складае 4,52 млн м³, плошча вадазбору возера — 28,6 км².

Катлавіна возера складаецца з 4 плёсаў. Схілы катлавіны маюць вышыню да 10 метраў. На поўначы схілы прадстаўленыя камавымі ўзгоркамі, пераважна разараныя. Паўднёвыя схілы ўтвораныя пясчанай озавай градой вышынёй у 25—30 метраў. Града на поўдні аддзяляе Поцех ад возера Недрава.

Да глыбіні 1,5 метра дно пясчанае, месцамі — гліністае. Да глыбіні 3 м пашыраны апясчаненыя адклады, глыбей — крэменязёмісты сапрапель. Празрыстасць вады каля 1 м летам, і да 2,8 метраў зімой.

Надводная расліннасць у возеры пашыраная да глыбіні 1,5 метры, падводная — да глыбіні 2—2,5 метры. Зарастае каля 28 % плошчы возера.

Возера Поцех эўтрофнае, слабапраточнае. Вадаём злучаны пратокай з возерам Недрава, таксама ў Поцех упадае ручай з возера Ільмёнак. У возеры водзяцца лешч, судак, шчупак, мянтуз, плотка і іншыя віды рыб.

Возера з’яўляецца месцам адпачынку, уваходзіць у турысцкія маршруты. На беразе возера ў вёсцы Слабодка турыстычная база.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Друйкі
Рагазнянскае

**Рагазня́нскае**, **Збунінскае** — возера ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі ў басейне ракі Серадовая рэчка. Размяшчаецца ў 30 км на поўдзень ад Брэста, у 3,5 км на захад ад вёскі Рагозна. Уваходзіць у склад Брэсцкіх азёр.

Плошча возера складае 0,43 км². Найбольшая глыбіня 5,8 м, сярэдняя 2,62 м. Даўжыня возера 1,1 (0,97) км. Найбольшая шырыня 0,5 (0,72) км. Даўжыня берагавой лініі возера складае 3,3 (3,4) км, плошча вадазбору 3 км². Аб’ем вады ў возеры 0,85 (1,05) млн м³.

Катлавіна возера суфазійна-карставага тыпу. Схілы катлавіны маюць вышыню 3—4 метры, парослыя лесам. На поўначы і ўсходзе возера акаймаванае дзюнамі. Катлавіна складаецца з двух плёсаў.

Берагі возера высокія, на захадзе — сплавінныя. Дно плоскае, высланае пясчанымі і глеістымі адкладамі. Зона мелкаводдзя мае шырыню да 100 метраў. Возера зарастае ўздоўж берагоў. Рагазнянскае злучанае канавай з возерам Белым. З возера выцякае ручай у Серадовую рэчку.

Возера размяшчаецца ў межах курортнай зоны «Белае». На беразе возера пабудаваны санаторый «Бярэсце».

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Брестской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Брестской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Буга
Вялікі сплаўны павук

**Вялікі сплаўны павук** (*Dolomedes plantarius*) — павук сямейства пізаўрыдаў (*Pisauridae*).

## Апісанне 
Самцы вялікіх сплаўных павукоў маюць памер да 10-12 мм, самкі — да 20 мм. Яны маюць карычневы колер, уздоўж бакоў галавагрудзей шырокая жоўтая паласа. Брушка авальнае. Вочы размяшчаюцца ў два рады. Ногі доўгія і тоўстыя з вялікімі шыпамі. На лапках шчыльная шчоткі валаскоў.

## Распаўсюджанне 
Вялікіх сплаўных павукоў можна сустрэць у розных краінах Еўропы. На Беларусі іх можна ўбачыць у Бярэзінскім біясферным запаведніку і нацыянальным парку «Прыпяцкі» — вядомы толькі адзінкавыя выпадкі назірання. Асноўная прычына іх малалікасці — парушэнне натуральных месцаў жыхарства.

## Спосаб жыцця 
Жывуць недалёка ад вады: на пойменых лугах і нізінных балотах. Могуць хутка бегаць па вадзе, пагружацца ў яе. Каб пры гэтым цела не змочвалася, на ім маюцца адмысловыя гідрафобныя валаскі.

Пры «паляваннях» вялікія сплаўныя павукі могуць доўга быць нерухомымі. Пры гэтым яны заднія ногі размяшчаюць на расліннасці, а пярэднія — на паверхні вады.

Размнажаюцца вялікія сплаўныя павукі з двухгадовага ўзросту, прычым два разы на год. Кокан з яйкамі (у кокане іх каля 500—600) носіць на сабе самка. Перад з’яўленнем павучкоў яна робіць на пучках раслін на вышыні ад 10 см да аднаго метра ад вады сетку дыяметрам да 25 см. Маладыя павучкі гадуюцца ў ёй каля тыдня. Увесь гэты час маці застаецца побач з імі.

## Ахова 
Вялікі сплаўны павук занесены ў Чырвоныя кнігі Беларусі і Літвы.

## Спасылкі 
* Артыкул у Чырвонай кнізе Беларусі 

Катэгорыя:Пізаўрыды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1757 годзе