open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Манасцір (горад)

**Манасцір** (араб. المنستير al-munastîr, ад грэчаскага μοναστήριον - манастыр), на туніскім дыялекце - / lmisti: r / — горад у 20 км на поўдзень ад Суса і ў 162 км на поўдзень ад горада Туніс, размешчаны на цэнтральным ўзбярэжжа Туніса, рыбалоўны порт, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Манасцір, родны горад 1-га прэзідэнта Туніса Хабіба Бургібы, дзе размешчаны яго маўзалей. Заснаваны на руінах рымскага горада Руспіна. У горадзе ёсць буйны міжнародны аэрапорт, звязаны са шматлікімі гарадамі Еўропы.
thumb|left
thumb|left|Маўзалей Хабіба Бургібы

## Гарады-пабрацімы 
*  Душанбэ (, ), Таджыкістан (24 лістапада 1967)

## Спасылкі 
* USMonastir.com, official web site of the local multi-sports team

Катэгорыя:Гарады Туніса
Хрысціянства ў Алжыры

[thumb|[Сабор Афрыканскага Маці Божай, Алжыр]]

**Хрысціянства** распаўсюдзілася ў Алжыры ў Рымскую эпоху. Хрысціянскі ўплыў паменшыўся падчас уварванняў вандалаў, але ўзмацніўся ў наступны Візантыйскі перыяд, паступова знік пасля арабскіх уварванняў у VII стагоддзі.
Сёння іслам з'яўляецца дзяржаўнай рэлігіяй у Алжыры, Лівіі, Марока і Тунісе. Вызнаванне іншых рэлігій гарантуецца законам. Хоць бягучы лік хрысціян у Паўночнай Афрыцы нізкі, цэрквы, пабудаваныя французамі і італьянцамі, існуюць. Існуе шэраг сведчанняў, што шэраг паўночнаафрыканскіх мусульман звярнуліся ў хрысціянства ў апошнія гады. Агульная колькасць хрысціян застаецца вельмі нізкай. Працэнт хрысціянскага насельніцтва ў Алжыры складае менш чым 2 % (2009). У 2009, ААН налічыла 45 000 каталікоў і 10 000 пратэстантаў у краіне.

Найбольшая колькасць хрысціян жывуць у Кабіліі. У гэтым вілаеце доля хрысціян, па адзнаках, складае ад 1 % да 5 %.

Хрысціяне парой падвяргаюцца рэлігійна-матываваным нападам. У 1996 годзе мансеньёр П'ер Клавер'е, біскуп Арана, быў забіты ісламістамі. Аднак, рэлігійная варожасць, здаецца, паменшылася з тых часоў.

## Каталіцызм 
Рымска-каталіцкая царква была адноўлена ў Алжыры пасля французскага заваявання, Епархія была створана ў 1838 годзе. Напачатку 1980 года каталікоў у краіне было каля 45000, большасць з якіх былі замежнікамі ці арабамі, якія ажаніліся на францужанцы ці італьянцы.

Краіна падзелена на тры Епархіі і адну Архідыяцэзію:

* Архідыяцэзія Алжыр
* Епархія Канстанціна
* Епархія Аран
* Епархія Лагуат (Найсвяты Прастол)

## Гл. таксама 
* Хрысціянства
* Рэлігія Алжыра
* Арабы-хрысціяне
Каср-Бен-Гашыр

**Бенгашыр** (Бен-Гаска, **Кастэлі Беніта** ў часы італьянскага фашызму) горад у Лівіі, размешчаны ў 34 км на поўдзень ад Трыпалі.

У яго наваколлях размешчаны Міжнародны аэрапорт Трыпалі, які з'яўляецца галоўным аэрапортам у краіне.

Горад таксама з'яўляецца базай лівійскага футбольнага клуба Аль-Іціхад.

Катэгорыя:Гарады Лівіі
Манасцір

*Горад Манасцір — горад, размешчаны на цэнтральным ўзбярэжжа Туніса, рыбалоўны порт, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Манасцір.
*Вілает Манасцір — адна з дваццаці чатырох правінцый Туніса.
Сіцылійскі праліў

thumb|right|250px|Карта Сіцылійскага праліва
**Сіцылі́́йскі пралі́́ў**, **Туніскі праліў** () — праліў паміж Сіцыліяй і Тунісам.
Ён прыкладна 160 км у шырыню і аддзяляе Тырэнскае мора і заходнюю частку Міжземнага ад усходняй часткі Міжземнага. Глыбінныя плыні ў праліве ідуць з усходу на захад, а тыя, што бягуць бліжэй да паверхні перамяшчаюцца ў процілеглым кірунку. Незвычайны паток вады ўяўляе цікавасць для акіянографаў.

Востраў Пантэлерыя знаходзіцца ў сярэдзіне праліва. Яго максімальная глыбіня дасягае 316 метраў.

Праліў не мае агульнапрызнанай назвы на англійскай мове; ён таксама завецца *Cіцылійскі канал*, *канал Сіцыліі* і *канал Пантэлерыя*. На італьянскай мове ён вядомы, як *Canale di Sicilia* ці *Stretto di Sicilia*. На сіцылійскай: *Canali di Sicilia* ці *Strittu di Sicilia*.

На французскай мове яго звычайна завуць *Cap Bon Channel* ці *Kélibia Channel*. Келібія () з’яўляецца рэгіёнам у Тунісе, у паўднёвай частцы праліва.

Катэгорыя:Геаграфія Туніса
Катэгорыя:Геаграфія Сіцыліі
Катэгорыя:Пралівы Афрыкі
Катэгорыя:Пралівы Італіі
Катэгорыя:Пралівы Міжземнага мора
Глорыя Сцюарт

**Глорыя Сцюарт** (анг. Gloria Stuart,  - ) — амерыканская актрыса. За сваю акцёрскую кар'еру, якая доўжылася больш за 70 гадоў, Сцюарт паспела папрацаваць у тэатры, у кіно, а таксама на тэлебачанні. Найбольш вядомымі яе кінаролямі сталі Флора Крэйн ў «Чалавек-невідзімка» (1933), а таксама састарэлая Роза ў фільме-катастрофе «Тытанік» (1997), за ролю якой яна была намінавана на «Залаты глобус» і «Оскар», стаўшы пры гэтым самай пажылой актрысай, вылучанай на прэмію Амерыканскай кінаакадэміі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* Gloria Stuart celebrates her 100th birthday  by Irene Lacher (Los Angeles Times)

Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта
Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Кліфард Лі Бёртан

**Кліфард (Кліф) Лі Бёртан** (; 10 лютага 1962 — 27 верасня 1986) — другі бас-гітарыст метал-гурта Metallica, у 2011 годзе прызнаны адным з лепшых бас-гітарыстаў усіх часоў паводле апытання, праведзенага часопісам Rolling Stone. Ён выкарыстоўваў эфект дысторшн, а таксама розныя іншыя эфекты, якія часта лічацца нехарактэрнымі для бас-гітары.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Музыканты ЗША
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Катэгорыя:Metallica
Пол Ньюман

**Пол Леанард Ньюман** (;  — ) — амерыканскі акцёр, рэжысёр, прадзюсар, якога называюць адным з апірышчаў Галівуда і ўладальнікам самых знакамітых блакітных вачэй у гісторыі кіно. Дзесяць раз вылучаўся на прэмію «Оскар», з іх восем — у намінацыі за найлепшую мужчынскую ролю. Бізнесмен і грамадскі дзеяч, сабраў і ахвяраваў больш за 250 мільёнаў долараў на адукацыю і дабрачыннасць як уладальнік-заснавальнік буйной харчовай фірмы «Newman’s Own». Вядомы таксама як спартсмен-аўтагоншчык, выйграў некалькі нацыянальных чэмпіянатаў ЗША па аўтагонках як кіроўца, а таксама як кіраўнік і ўладальнік лепшай каманды ў чэмпіянатах Champ Car.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Лінія прадуктаў Полу Ньюмана
* Біяграфія на All Movie Guide 

Катэгорыя:Памерлі ад раку лёгкага
Катэгорыя:Акцёры вестэрнаў
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Катэгорыя:Лаўрэаты ганаровай прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшую рэжысёрскую працу
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Сесіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША за ўклад у кінематограф
Катэгорыя:Выпускнікі Ельскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Бела Бартак

**Бе́ла Ві́ктар Я́наш Ба́ртак** ( ; , Надзьсентміклаш, Банат, Аўстра-Венгрыя, цяпер г. Сынікалау-Марэ, Румынія — , Нью-Ёрк, ЗША) — венгерскі кампазітар, піяніст і музыказнаўца-фалькларыст. Прадстаўнік экспрэсіянізму ў музыцы. Прэмія імя Л. Кошута 1948.

## Біяграфія 
Скончыў у 1903 годзе Будапешцкую музычную акадэмію па класах фартэпіяна і кампазіцыі, у 1907—1934 гг. яе прафесар. У 1920—1930-я гг. выступаў як піяніст у краінах Еўропы, у ЗША, СССР. З 1940 года ў ЗША.

## Творчасць 
Збіраў і вывучаў венгерскую сялянскую песню, румынскі, славацкі, сербскі, харвацкі, заходне-ўкраінскі фальклор (больш за 30 тыс. узораў); аўтар навуковых прац. На аснове фальклору склаўся самабытны дынамічны музычны стыль Бартака, які арганічна спалучыў старажытную квартава-пентатонную аснову венгерскай сялянскай песні з найноўшымі музычна-выразнымі сродкамі прафесійнай музыкі, узбагаціў яе метрарытмічную і тэмбравую палітру. У творах 1910—1920-х гг. выкарыстоўваў наватарскія элементы дадэкафоніі, атанальнасць, політанальнасць і інш.

Сярод твораў: опера «Замак герцага Сіняя Барада» (паст. 1918), балеты «Драўляны прынц» (1917) і «Цудоўны мандарын» (1926); сімфанічная паэма «Кошут» (1903); Танцавальная сюіта (1923); Музыка для струнных, ударных і чэлесты (1936); Дывертысмент для струннага аркестра (1939), Канцэрт для аркестра (1943), 3 фартэпіянныя і 2 скрыпічныя канцэрты; 6 струнных квартэтаў; Саната для 2 фартэпіяна і ударных інструментаў; фартэпіянны цыкл «Мікракосмас»; хары а капэла і з фартэпіяна; цыклы песень і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Балетныя кампазітары
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Венгрыі
Бартак
Катэгорыя:Члены Венгерскай акадэміі навук
Катэгорыя:Памерлі ад лейкеміі
Катэгорыя:Экспрэсіянізм
Катэгорыя:Авангардныя музыканты
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Кошута
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Венгрыі
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Фернкліф
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Фаркашрэці
Катэгорыя:Выпускнікі Музычнай акадэміі Ферэнца Ліста
Артур Зейс-Інкварт

**Артур Зейс-Інкварт** (, сапраўднае імя **Артур Зайціх**, 22 ліпеня 1892 — 16 кастрычніка 1946) — аўстрыйскі палітык і юрыст, пасля аншлюсу 1938 года — нямецкі дзяржаўны дзеяч Трэцяга рэйха, нацыянал-сацыяліст, обергрупэнфюрэр СС (20 красавіка 1941), кіраўнік Аўстрыі, акупаваных Польшчы і Нідэрландаў, ваенны злачынец, пакараны смерцю па прысудзе Нюрнбергскага трыбунала за злачынствы супраць чалавецтва.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Аўстра-Венгрыя)
Альберта Маравія

**Альберта Маравія** (, сапраўднае імя: *Alberto Pincherle*) (28 лістапада 1907 — ) — італьянскі пісьменнік, журналіст і літаратурны крытык.

Нарадзіўся ў Рыме. У сваіх творах падымаў актуальныя тэмы сучаснасці: сексуальнасць, адчужанасць, а таксама экзістэнцыйныя праблемы. На яго эстэтыку паўплывалі неарэалізм і сюррэалізм. Некаторыя з яго раманаў былі экранізаваныя (*Il conformista*, *La ciociara* і інш.)

У 1959—1962 гадах Альберта Маравія быў старшынёй італьянскага ПЭН-клуба.

Займаўся палітыкай і з 1984 года да смерці прадстаўляў Італію ў Еўрапейскім парламенце. Быў жанаты на Эльзе Марантэ.

## Літаратура 
; на беларускай мове
* Маравія, А. Пагарда: раман / Альберта Маравія; рэдкал.: С. Андраюк і інш.; пер. з італьянскай І. Пташнікава. — Мн.: Маст. літ., 1989. — 237 с. — Бібліятэка замежнай прозы 

## Спасылкі 
* Сайт Фонда «Альберты Маравія» 
* Сайт «Увядзенне ў Маравія» 
* Асноўныя моманты біяграфіі і спіс твораў  

Катэгорыя:Дэпутаты Еўрапарламента ад Італіі
Катэгорыя:Камуністы Італіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Італіі
Катэгорыя:Італьянскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Эсэісты XX стагоддзя
План Маршала

**План Мáршала** (, афіцыйная назва , «Праграма аднаўлення Еўропы») — праграма дапамогі Еўропе пасля Другой сусветнай вайны. Вылучаны ў 1947 годзе амерыканскім дзяржаўным сакратаром Джорджам К. Маршалам (набыў моц у красавіку 1948 г.). У ажыццяўленні плана ўдзельнічалі 17 еўрапейскіх краін (уключаючы Заходнюю Германіі). План Маршала садзейнічаў умацаванню становішча ЗША ў Заходняй Еўропе.

Сваю прамову з праграмай дапамогі Джордж Маршал выказаў у Гарвардскім універсітэце 5 чэрвеня 1947. 12 ліпеня ў Парыжы сабраліся прадстаўнікі 16 краін Заходняй Еўропы. На нараду запрашаліся таксама прадстаўнікі дзяржаў Усходняй Еўропы, аднак па патрабаванні савецкага ўрада, які ўгледзеў у гэтым пагрозу сваім інтарэсам, кіраўнікі ўсходнееўрапейскіх краін адмовіліся ад гэтага запрашэння. Пры гэтым сам Савецкі Саюз пад дзеянне плана не падпадаў па чыста фармальнай прычыне — у сувязі з заяўленай адсутнасцю ў СССР бюджэтнага дэфіцыту.

## Вынікі 
План Маршала з’яўляецца адной з найбольш паспяховых эканамічных праграм у гісторыі, паколькі былі дасягнуты практычна ўсе яго мэты:
* Галіны прамысловасці, якія, як здавалася раней, безнадзейна састарэлі і страцілі эфектыўнасць, былі рэструктурызаваны ў кароткія тэрміны і без змены нацыянальнай эканамічнай палітыкі краін. У выніку эканоміка еўрапейскіх краін акрыяла ад наступстваў вайны хутчэй, чым гэтага можна было чакаць.
* Еўрапейскія краіны змаглі адплаціць па знешніх даўгах.
* Уплыў камуністаў і СССР быў паслаблены.
* Быў адноўлены і ўмацаваны еўрапейскі сярэдні клас — гарант палітычнай стабільнасці і ўстойлівага развіцця.

Дапамогу атрымалі краіны:
* Аўстрыя
* Бельгія
* Вялікабрытанія
* Заходняя Германія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Італія
* Люксембург
* Нідэрланды
* Нарвегія
* Партугалія
* Свабодная тэрыторыя Трыест
* Турцыя
* Францыя
* Швецыя
* Швейцарыя

Катэгорыя:Знешняя палітыка ЗША
1947
05
Катэгорыя:Гісторыя Еўропы
Варварскі бераг

thumb|Варварскі бераг
**Варварскі бераг** () — еўрапейская назва міжземнаморскага ўзбярэжжа Паўночнай Афрыкі, з часоў позняга Сярэднявечча (XV стагоддзе) і да XIX стагоддзя. 

Да варварскага берагу адносілі ўзбярэжжа краін Магрыба: Алжыра, Туніса і Марока. Часам таксама ўзбярэжжа Лівіі і Егіпта. Там размяшчалася мноства партовых баз, у якіх размяшчаліся берберыйскія піраты-карсары, што наводзілі жах на хрысціянскіх жыхароў паўночнага Міжземнамор'я. Не выпадкова, асцерагаючыся набегаў піратаў-гандляроў рабамі, еўрапейскія жыхары большасці прыбярэжных паселішчаў сыходзілі на вяршыні гор і ўнутр прыбярэжных краін. Насельніцтва варварскага берага ў Сярэднія стагоддзі было мусульманскім і складалася з арабаў, бербераў і шматлікіх еўрапейскіх (сакаліба) і афрыканскіх рабоў.

## Гл. таксама 
* Берберыйскія войны
* Фраксінет

Катэгорыя:Магрыб
Катэгорыя:Гісторыя Алжыра
Катэгорыя:Гісторыя Туніса
Катэгорыя:Гісторыя Марока
Катэгорыя:Пірацтва
Катэгорыя:Берагі Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Берагі Афрыкі
Медына (квартал)

, Марока]]
**Медына** (араб. المدينة العتيقة) у краінах Магрыба і Паўночнай Афрыкі наогул — старая частка горада, пабудаваная ў часы арабскага валадарства ў IX стагоддзі. Слова «Медына» (аль-мадынат) у сучаснай арабскай мове азначае проста «горад».

## Вядомыя медыны 
, Марока]]
, Туніс]]

### У гарадах Марока 
* Касабланка
* Фес — найбуйнейшая медына ў свеце.
* Эс-Сувейра
* Маракеш
* Мекнес
* Рабат
* Танжэр
* Эль-Джадзіда

### У гарадах Туніса 
* Хамамет
* Кайруан
* Махдзія
* Сус
* Таузар
* Туніс

### У іншых краінах 
* Алжыр — сталіца Алжыра (Касба).
* Трыпалі (Лівія)
* Дакар (Сенегал)

File:Medina Tripoli Libya 2008.jpg|
File:Tripoli medina Libya.jpg
File:Medina Tripoli Libya.jpg|
Выява:Турецкая крепость.jpg

Катэгорыя:Магрыб
Катэгорыя:Ісламская архітэктура
Бені-Валід

**Бені-Валід** (ар.: **بني وليد**) — горад у Лівіі, муніцыпалітэт Місурата. Да 2007 года быў сталіцай цяпер скасаванага муніцыпалітэта Бені-Валід. Адміністрацыйна раздзельны на дзве часткі — Дахра і Зайтуна. Размешчаны па абодва бакі вадзі Мердум. У горадзе размешчаны кампус універсітэта Місураты.

Катэгорыя:Гарады Лівіі
Джордж Гершвін

**Джордж Гершвін** (, сапраўднае імя  — **Якаў**, або **Джэйкаб Гершавіц**; , Нью-Ёрк, ЗША — ) — амерыканскі кампазітар, піяніст.

## Біяграфія 
Паходзіў з сям'і Гершовічаў, якая эмігрыравала з Расіі. Сістэматычнай музычнай адукацыі не атрымаў. Вучыўся ў Р. Гольдмарка (гармонія) і інш. Стварыў уласны музычны стыль, у якім арганічна спалучаюцца рысы імправізацыйнага джаза, элементы афраамерыканскага фальклору, амерыканскай эстраднай і розных форм еўрапейскай музыкі, у тым ліку фартэпіяннага стылю Ф. Ліста, М. Рахманінава («Рапсодыя ў блюзавых тонах», 1924), французскага імпрэсіянізму, верызму, баладнай оперы.

Творчасць Джорджа Гершвіна ахоплівае розныя музычныя жанры. Яе вяршыня — папулярная ва ўсім свеце опера «Поргі і Бес» (1935), першая нацыянальная опера, адзначаная глыбокім пранікненнем у негрыцянскі духоўны свет і музычны фальклор. Для яе характэрны шырокае выкарыстанне дыялогу, спалучэнне трагічнага і жанрава-камедыйнага пачатку. У мелодыцы оперы выяўляюцца ладава-гарманічныя і рытмічныя своеасаблівасці спірычуэлс, лірычных блюзаў, рэгтаймаў. Сярод іншых твораў: аперэты і мюзіклы «Ла, ла, Люсіль» (1919), «Лэдзі, будзьце добрыя» (1924), «О кей!» (1925), «Разалі» і «Смешны твар» (1927), «Хай грыміць аркестр» (1923), «Вар'ятка» (1930, паст. 1954), «Пра цябе я спяваю» (1932), «Хай яны ядуць кекс» (1933, усе пастаўленыя ў Нью-Ёрку); для аркестра — сімфанічная сюіта «Амерыканец у Парыжы» (1928), «Кубінская уверцюра» (1932); для фартэпіяна з аркестрам — «2-я рапсодыя» (1931), канцэрт (1925); 3 прэлюдыі для фартэпіяна (1926), песні, музыка да кінафільмаў.

## Літаратура 
* Гершвін // БЭ ў 18 т. Т. 5. Мн., 1997.

## Спасылкі 
* George Gershwin: American Genius 
* Official Site
* http://www.classical.net/music/comp.lst/gershwin.html
* Anecdotage: Gershwin Gershwin Anecdotes (with sources noted)
* GershwinFan.com — The Gershwin Educational Fanpage 
* George Gershwin
* George Gershwin
* George Gershwin на Last.fm

Катэгорыя:Кампазітары ЗША
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым Медалём Кангрэса
Катэгорыя:Памерлі ад раку мозгу
Асія Джэбар

**Асія Джэбар** (), уласна **Фаціма Захра Імалаен**, , , Шэршэль, Алжыр — ) — алжырская ,  і .

## Творы 
### Раманы 
* *La Soif*, 1957
* *Les Impatients*, 1958
* *Les Enfamts du Nouveau Monde*, 1962
* *Les Alouettes naïves*, 1967
* *Poème pour une algérie heureuse*, 1969
* *Rouge l’aube*
* *L’Amour, la fantasia*, 1985
* *Ombre sultane*, 1987
* *Loin de Médine*, 1991
* *Vaste est la prison*, 1995
* *Le blanc de l’Algérie*, 1996
* *Femmes d’Alger dans leur appartement*, 2002
* *La femme sans sépulture*, 2002
* *La Disparition de la langue française*, 2003
* *Nulle part dans la maison de mon père*, 2007

### Фільмы 
* *La nouba des femmes du Mont Chenoua*. 1977
* *La Zerda ou les chants de l’oubli*, 1979

## Літаратура 
* Clerc J.-M. Assia Djebar: écrire, transgresser, résister. Paris: L’Harmattan, 1997
* Calle-Gruber M. Assia Djebar, ou, La résistance de l'écriture: regards d’un écrivain d’Algérie. Paris: Maisonneuve et Larose, 2001
* Rocca A. Assia Djebar, le corps invisible: voir sans être vue. Paris: L’Harmattan, 2004
* Hiddleston J. Assia Djebar: out of Algeria. Liverpool: Liverpool UP, 2006
* Ringrose P. Assia Djebar: in dialogue with feminisms. Amsterdam; New York: Rodopi, 2006
* Schuchardt B. Schreiben auf der Grenze: postkoloniale Geschichtsbilder bei Assia Djebar. Köln: Böhlau, 2006

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі
Джэбар
Катэгорыя:Пісьменніцы Францыі
Катэгорыя:Пісьменніцы XX стагоддзя
Катэгорыя:Франкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Мовазнаўцы Францыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шэршэлі
Мурабіт

**Мурабіт** (араб. مرابط [murābiṭ] або مربوط [marbūṭ]) — мусульманскі святы, дакладней, чалавек, які жыве ў рыбаце або пасвячае сябе той справе, якая складае прызначэнне рыбата, значыць, або пабожны пустэльнік і святы (у гэтым значэнні вымаўляецца як **марабут**), або змагар сапраўднага ісламу ў памежнай вайне супраць няверных, нарэшце — чалавек, які прысвяціў сябе адначасова і пабожнаму падзвіжніцтву, і заваяванню ерэтыкоў і іншых ворагаў Алаха.

Катэгорыя:Ісламскія тэрміны
Катэгорыя:Іслам
Шарль Эжэн дэ Фуко

**Шарль Эжэн дэ Фуко** (; 15 верасня 1858, Страсбур — 1 снежня 1916) — манах-трапіст, пустэльнік, даследчык Афрыкі. Рымска-каталіцкая царква прылічыла Шарля дэ Фуко да ліку блажэнных.

## Біяграфія 
У 1883—1884 гг. выдаючы сябе за яўрэя-гандляра ў адзіночку падарожнічаў па паўднёвым Марока, перайшоў горы Атлас і далей вандраваў па Алжырскай Сахары.

Пазней Фуко уступіў у ордэн трапістаў і атрымаў дазвол прапаведаваць у Сахары сярод туарэгаў нагор'я Ахагар. Больш за 16 гадоў ён там жыў як мясцовы жыхар і займаўся вывучэннем звычаяў і нораваў туарэгаў, якіх спрабаваў звярнуць ў хрысціянства. Частка з іх пачытала Фуко як «вялікага марабута».

Фуко загінуў 1 снежня 1916 года ў час паўстання туарэгаў, пахаваны ў аазісе Аль-Джулія ў Алжыры.

Фуко напісаў кнігу «Reconnaissance au Maroc», акрамя таго вядомыя яго працы па лінгвістыцы і паэзіі туарэгаў.

Катэгорыя:Падарожнікі Францыі
Катэгорыя:Мовазнаўцы Францыі
Катэгорыя:Каталіцкія манахі
Катэгорыя:Каталіцкія блаславёныя
Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Каталіцкія місіянеры
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя XX стагоддзя
Катэгорыя:Трапісты
Эль-Джадзіда

**Эль-Джадзіда** (араб. الجديدة, фр. El Jadida) — партовы горад на атлантычным узбярэжжы Марока, сталіца аднайменнай правінцыі краіны. Старая партугальская крэпасць у горадзе з’яўляецца аб’ектам Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Гісторыя горада 
Горад быў заснаваны партугальцамі у 1502 годзе, калі для абароны ад маўраў была пабудавана крэпасць Мазаган. Пад гэтай назвай і быў вядомы горад да 1769 года, калі ён быў захоплены і разбураны султанам Махамедам бен Абдалай.

У 1825 годзе арабы зноў адбудавалі горад, даўшы яму арабскую назву «Эль-Джадзіда», якую можна перакласці на беларускую мову як «новы». Аднак пасля пераходу Марока пад пратэктарат Францыі, калі горад пачаў хутка развівацца, яму было вернута старая назва. І толькі з атрыманнем краінай незалежнасці назва «Эль-Джадзіда» стала афіцыйнай.

У 2004 годзе ў горадзе пражывала 144&nbsp;000 чалавек. Пляжы Эль-Джадзіды служаць месцам адпачынку як для жыхароў Марока, так і для замежных турыстаў.

Катэгорыя:Гарады Марока
Варзазат

**Варзазат** (араб. ورزازات) — горад у Марока ў вобласці Сус-Маса-Драа, правінцыйны цэнтр. Насельніцтва каля 38 тыс. чалавек.
250px|thumb|left|Касба Таўрырт
Назва горада паходзіць ад берберскай фразы «без шуму» або «без блытаніны».

Горад размешчаны непадалёк ад Атласкіх гор і ракі Дра.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Марока
Грэнландскі ўніверсітэт

**Грэнладскі ўніверсітэт** () — універсітэт, размешчаны ў Нууку, Грэнландыя. Большасць курсаў выкладаецца на дацкай і грэнландскай мовах. З 2007 года ва ўніверсітэце навучалася каля 150 студэнтаў, амаль усе — мясцовыя жыхары. Каля 14 выкладчыкаў і пяць адміністрацыйна-тэхнічных супрацоўнікаў ажыццяўлялі вучэбны працэс. Малая колькасць студэнтаў тлумачыцца палітыкай урада, якая дазваляе студэнтам атрымаць бясплатную вышэйшую адукацыю ў любым месцы ў Еўропе ці Паўночнай Амерыцы. Ilisimatusarfik размешчаны на гістарычным месцы — Herrnhut mission, але плануецца пераезд у новы будынак Ilimmarfik у 2009 годзе. Бюджэт універсітэта — 14,8 мільёна дацкіх крон.

Ва універсітэце — чатыры факультэты:
* Эканомікі і менеджменту
* Філалогіі, літаратуры і журналістыкі
* Культурнай і сацыяльнай гісторыі
* Тэалогіі

Катэгорыя:Грэнландыя
Катэгорыя:Універсітэты Даніі
Джэміла

**Джэміла** (, )  — старажытны рымскі горад, руіны якога размешчаны ў сучасным Алжыры. З 1982 года ўваходзіць у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. 

Джэміла знаходзіцца на вышыні 900 м у вілаеце Сеціф. Паселішча размешчана на горным хрыбце паміж двума вадзі. Сваім дабрабытам у антычную эпоху горад быў абавязаны сельскай гаспадарцы, бо Алжыр дзякуючы больш вільготнаму клімату лічыўся «жытніцай» Рыма.

У нашы дні захаваліся форум, храм, хрысціянскія базілікі, трыумфальная арка і жылыя дамы. Горад лічыцца ўзорам рымскай планіроўкі горадабудаўніцтва, прыстасаванай да горнай мясцовасці. У Джэміле былі тэрмальныя лазні, капітолій і тэатр. Храм, прысвечаны імператару Септымію Северу (193-211) і яго жонцы Юліі Домне, захаваўся ў добрым стане. Сынам Септымія Севера быў імператар Каракала (211-217), пры якім была пабудавана трыумфальная арка.

Магчыма, горад быў заснаваны ў час кароткага праўлення імператара Нервы паміж 96 і 98 гадамі. Пазней ён быў заваяваны вандаламі. У 533 годзе яго адваявалі візантыйцы, але неўзабаве ён быў пакінуты.

Першыя раскопкі пачаліся ў 1909 годзе. Археалагічным каштоўнасцям сёння пагражаюць пясчаныя буры і крадзеж каменя навакольным насельніцтвам на пабудову жылля.

## Спасылкі
Катэгорыя:Старажытныя гарады
Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Алжыры
Берт Ланкастэр

**Бертан Стывен «Берт» Ланкастэр** (;  — ) — адзін з самых паспяховых акцёраў у гісторыі амерыканскага кіно, уладальнік прэміі «Оскар» (1960) і прыза Венецыянскага фестывалю (1962).
## Фільмаграфія 
* (1953) «З гэтага часу і назаўжды»
* (1961) Нюрнбергскі працэс / Judgment at Nuremberg
* (1966) «Прафесіяналы» — Біл Долуорт
* (1976) «Дваццатае стагоддзе» — Альфрэда Берлінг’еры-старэйшы

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Даліна Мзаб

**Мзаб** () — даліна ў паўночнай частцы Сахары, прыкладна за 500 км ад Алжыра. Адміністрацыйна адносіцца да правінцыі Гарда. У 1982 годзе тэрыторыі плошчай каля 4 тыс. га быў нададзены статус аб'екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Даліна заселена са старажытных часоў. У X ст. берберскімі мусульманамі-ібадзітамі было заснавана пяць ксураў — умацаваных гарадоў. У кожным з іх мячэць, падобная да крэпасці, з мінарэтам, які таксама служыў дазорнай вежай. Дамы стандартнага памеру і тыпу размяшчаюцца вакол мячэці канцэнтрычнымі кругамі. Архітэктура паселішч у даліне Мзаб разлічана як на камунальнае пражыванне, так і на захаванне павагі да прыватнага сямейнага жыцця. Мясціны да нашых дзён засталіся практычна нязменнымі, архітэктура простая, але добра прыстасаваная да ўмоў рэгіёну.

Даліна да гэтага часу выбірае спецыяльны савет для кіравання справамі насельніцтва. Аднак цяпер, пасля злучэння з Алжырам у 1962 годзе, ён не мае вялікай палітычнай значнасці. Мзаб — прыклад захавання традыцыйнага ўкладу жыцця ў гэтай частцы Зямлі.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Геаграфія Алжыра
Сукенка

[thumb|Фотамадэль [Жызэль Бюндхэн у чорнай сукенцы]]
**Сукенка**, **Плацце** — адна з распаўсюджаных разнавіднасцяў верхняга адзення, абавязкова з досыць доўгім крысом, якое хавае цела і верхнюю частку ног. У мінулым адрозніваліся мужчынскія і жаночыя сукенкі, але па меры дыферэнцыяцыі мужчынскай і жаночай вопраткі, сукенка стала характэрнай рысай менавіта жаночага гардэроба.

## Гл. таксама 
* Вясельная сукенка
* Маленькая чорная сукенка
* Сарафан

*
Вясельная сукенка

thumb|250px|Класічная вясельная сукенка
**Вясельная сукенка** — урачыстае адзенне, якое прынята апранаць на цырымонію шлюбу або падчас абраду вянчання нявесце. Класічная вясельная сукенка традыцыйна бывае белага колеру, але колеравая гама ўбору практычна не абмежаваная. Разнастайная не толькі палітра адценняў вясельных сукенак, але і стылявыя рашэнні, якія ўжываюцца пры пашыве ўбору.

## Гл. таксама 
* Маленькая чорная сукенка

Катэгорыя:Сукенкі
Навігацыя

**Навігацыя** (*navigatio*, ад *navigo* — плыву на судне):
# Мараплаўства, суднаходства.
# Перыяд часу ў годзе, калі па мясцовых кліматычных умовах магчымае суднаходства.
# Асноўны раздзел суднакіравання, ў якім распрацоўваюцца тэарэтычныя абгрунтаванні і практычныя прыёмы кіравання суднаў.

На працягу шматлікіх стагоддзяў тэрмін **навігацыя** азначаў сукупнасць паказаных значэнняў. У XX стагоддзі, з развіццём навукі і тэхнікі, з'яўленнем паветраных суднаў, касмічных караблёў — новых аб'ектаў **навігацыі**, з'явіліся новыя сэнсавыя значэнні тэрміна. Цяпер, у агульным сэнсе,
**навігацыя** — працэс кіравання некаторым аб'ектам (які мае уласныя сродкі перамяшчэння) у вызначанай прасторы перамяшчэння. Складаецца з двух асноўных частак:
* тэарэтычнае абгрунтаванне і практычнае ўжыванне метадаў кіравання аб'ектам;
* маршрутызацыя, выбар аптымальнага шляху руху аб'екта ў прасторы.

## Віды навігацыі 
* Астранамічная навігацыя — метад вызначэння каардынат суднаў і лятальных апаратаў, заснаваны на выкарыстанні радыёвыпраменьвання або светлавога выпраменьвання нябесных свяцілаў.
* Астраінерцыйная навігацыя — метад навігацыі касмічнага лятальнага апарату, пры якім камбінуюцца сродкі інерцыйнай навігацыі і астранамічнай навігацыі.
* Біянавігацыя — здольнасць жывёлін выбіраць напрамак руху пры рэгулярных сезонных міграцыях.
* Паветраная навігацыя — прыкладная навука аб дакладным, надзейным і бяспечным кіраванні ў паветры лятальных апаратаў.
* Інерцыйная навігацыя — метад вызначэння параметраў руху і каардынат аб'екта, які патрабуе знешніх арыенціраў або сігналаў.
* Інфармацыйная навігацыя — працэс праводу карыстальніка па лагічна звязаных дадзеных.
* Касмічная навігацыя — кіраванне рухам касмічнага лятальнага апарату.
* Марская навігацыя — асноўны падзел суднакіравання.
* Радыёнавігацыя — тэарэтычныя пытанні і практычныя прыёмы кіравання суднаў і лятальных апаратаў з дапамогай радыётэхнічных сродкаў і прыладаў.
* Спадарожнікавая навігацыя — практычнае ўжыванне сродкаў GPS/ГЛОНАСС для вызначэння месцазнаходжання і напрамку руху.

## Спасылкі
Фрэнк Капра

**Фрэнк (Франк) Капра** (Франчэска Расарыа Капра, Фрэнк Расэл Капра; 18 мая 1897 — 3 верасня 1991) — амерыканскі  і  італьянскага паходжання, майстар бурлескнай камедыі, лаўрэат прэміі «Оскар» (1935, 1937, 1939).

## Біяграфія 
Скончыў Каліфарнійскі тэхналагічны інстытут. Пачынаў як комік у нямых фільмах з Г. Лэнгданам, у т.л. «Дужы чалавек» (1926). Найлепшыя работы вылучаюцца арыгінальнасцю сюжэтаў, дасціпнасцю, свабоднымі дыялогамі, гумарам і прывабнасцю герояў («Гэта здарылася аднойчы ноччу», 1934; «Містэр Дзідс пераязджае ў горад», 1936; «З сбой не панясеш», 1938; за ўсе — прэмія «Оскар». У час Другой сусветнай вайны кіраваў (з рэжысёрам А. Літваком) стварэннем серыі мантажных фільмаў «Чаму мы ваюем», у т.л. фільма «Бітва за Расію» (1943).

## Фільмаграфія 
* 1934 — Гэта здарылася аднойчы ноччу
* 1938 — З сабой не панясеш
* 1946 — Гэтае цудоўнае жыццё

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую рэжысуру
Катэгорыя:Прэзідэнты Амерыканскай Акадэміі кінематаграфічных мастацтваў і навук
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшую рэжысёрскую працу
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Мовы Лівіі

Фактычна афіцыйнай мовай Лівіі з’яўляецца арабская літаратурная мова. Большасць насельніцтва, каля 95 %, выкарыстоўваюць у гаворцы арабскую мову як родную, але таксама выкарыстоўваюць лівійскі, егіпецкі, туніскі дыялекты і іншыя разнавіднасці арабскай мовы.
thumb|left|Раёны Паўночнай Афрыкі, дзе гавораць на берберскіх мовах

## Мовы меншасцяў 
Акрамя арабскай, каля 305 000 чалавек гавораць на некалькіх берберскіх мовах, такіх як , ауджыла, сокна,  і гхадамеская мова. Акрамя таго, каля 33 000 чалавек гавораць на дамары (адной з індаіранскіх моў) і некалькі тысяч жыхароў ведаюць  і сахарскія мовы.

Былы прэзідэнт Муамар Кадафі аспрэчыў існаванне бербераў у якасці асобнай этнічнай прыналежнасці і назваў бербераў «прадуктам каланіялізму», створаным на Захадзе, каб падзяліць Лівію. Берберская мова не была прызнаны і не выкладаўся ў школах. У Лівіі забаронена даваць дзецям берберскія імёны.
Пасля нядаўніх пратэстаў Нацыянальны пераходны савет Лівіі паказаў адкрытасць у адносінах да мовы бербераў. Тэлеканал незалежных паўстанцаў «Лівія ТБ», штаб-кватэра якога размешчана ў Катары, выкарыстоўвае берберскую мову і алфавіт ціфінаг у некаторых са сваіх праграм.

## Замежныя мовы 
Англійская мова з’яўляецца найбольш прыкметнай замежнай мовай у бізнесе і для эканамічных мэт, а таксама кажуць маладому пакаленню. Італьянскія да гэтага часу вядомы ў пэўнай ступені некаторыя старыя людзі.
Greenstream

thumb|right|150px|Газаправод Greenstream пазначаны зялёным колерам
**Greenstream** (у перакладзе з англійскай мовы — *«Зялёны паток»*, вымаўляецца *«Грынстры́м»*) — газаправод, пракладзены па дне Міжземнага мора для транспартавання прыроднага газу з Лівіі ў Італію (на востраў Сіцылію), даўжыня ніткі газаправода складае 540 кіламетраў. Належыць лівійскай Нацыянальнай нафтавай карпарацыі і італьянскай нафта-газавай карпарацыі Eni. Greenstream — найважнейшы складнік сумеснага праекта па распрацоўцы газавых радовішчаў заходняй Лівіі *Western Libya Gas Project*, які ажыццяўляецца гэтымі ж прадпрыемствамі.

## Перадгісторыя і рэалізацыя праекта 
[thumb|150px|right|[:en:Pipe-laying ship|судна-трубаўкладнік Castoro Sei ажыццявіла галоўныя працы па стварэнні Greenstream'а]]
Ідэя транспартавання газу з Лівіі ў Італію з’явілася ў 1970-х гадах. Нейкія праектныя працы пачалі распрацоўвацца ў 80-х — 90-х гадах XX стагоддзя, але пра рэальнае ўвасабленне ідэі стварэння газаправода, які б злучаў газавыя радовішчы Лівіі са спажыўцамі ў Еўропе, загаварылі толькі напачатку XXI стагоддзя.

Будаўніцтва газаправода пачалося ў 2003 годзе. Галоўным падрадчыкам праекта стала арганізацыя *Saipem* — найбуйнейшае даччынае прадпрыемства карпарацыі «Eni». *Saipem* узяла на сябе комплекс інжынерна-канструктарскіх прац і ажыццявіла фактычную рэалізацыю праекта. Кампанія *Royal Boskalis Westminster* правяла падрыхтоўчыя працы на шэльфе і земляныя працы на месцы ўваходу і выхаду газаправода ў мора. Для кладкі труб па марскім дне было прыцягнута спецыяльнае судна Castoro Sei.

Выпрабавальныя пастаўкі газу па Greenstream'у пачаліся 1 кастрычніка 2004 года, а 7 кастрычніка 2004 адбылася афіцыйная цырымонія запуску газаправода, у якой удзельнічалі палітычныя лідары Італіі і Лівіі — Сільвіа Берлусконі і Муамар Кадафі). Газаправод забяспечваецца запасамі газавых радовішчаў *Bahr Essalam*, *Bouri Field* і *Wafa field*, размешчанага ў пустыні Сахара блізка ад мяжы з Алжырам, у 530 кіламетрах ад Mellitah. Кошт праекта склала 6.6 мільярдаў долараў. Дыяметр газаправода роўны 810 міліметрам. Прапускная здольнасць Greenstream'а дазваляе дастаўляць 8—11 мільярдаў кубаметраў прыроднага газу ў год.

## Гл. таксама 
* Транссахарскі газаправод
* Medgaz
* Maghreb-Europe Gas Pipeline
* Trans-Mediterranean Pipeline
* GALSI

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Эканоміка Італіі
Катэгорыя:Эканоміка Лівіі
Тэнсіфт

**Тэнсі́фт** (араб. تانسيفت) — буйная рака ў Афрыцы, у цэнтральнай частцы Марока.

Выток ракі размешчаны на паўднёвым схіле Джэбел-Таўрыт у гарах Высокага Атласа.

Даўжыня ракі складае 270 км, сілкуецца за кошт раставання снягоў у гарах і дажджоў. На рацэ пабудавана некалькі плацін. Воды ракі выкарыстоўваюцца для арашэння. Упадае ў Атлантычны акіян.

## Гл. таксама 
* Спіс рэк Марока

## Літаратура 
* Тенсифт // Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 449. — 671 с. с илл.

Катэгорыя:Рэкі Марока
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Атлантычны акіян
Джалу

thumb|300px|Пабудовы ў Аўджыле.
**Джалу** (Джало; Jalo, Jalu, Gialo; ) — аазіс на ўсходзе Лівіі, у гістарычнай вобласці Кірэнаіка. Раней уваходзіў у муніцыпалітэт Адждабія (Кірэнаіка), з 2007 года, згодна з новым падзелам уваходзіць у муніцыпалітэт Эль-Ваха.

Размешчаны на паўночным краі Лівійскай пустыні, на паўночны захад ад Вялікага Пясчанага мора і ў 250 км на паўднёвы ўсход ад заліва Сідра (Вялікі Сірт).

Насельніцтва 4,5 тыс. чал. (1980), у асноўным берберы. Асноўныя населеныя пункты - Аўджыла, Амалія, Нафура, Эль-Эрг, Эль-Леба, Джалу. Толькі ў Аўджыле захавалася берберская мова аўджыла, на якой размаўляе старэйшае пакаленне. У астатніх паселішчах гавораць толькі па-арабску.

Катэгорыя:Геаграфія Лівіі
Катэгорыя:Аазісы Лівіі
Каср аль-Хадж

300px|thumb|Каср аль-Хадж
**Каср аль-Хадж**, *Gasr Al-Hājj*,  — буйнае ўмацаванае збожжасховішча круглай формы, збудаванае меркавана ў 7-13 стагоддзях чалавекам па імі Абдала Абу Джатла (. Знаходзіцца ў Лівіі ля шашы Трыпалі — Эль-Азізія — Аль-Джош прыкладна ў 130 км ад Трыпалі. Будынак быў пабудаваны ў якасці свірана для сем'яў з навакольных тэрыторый у абмен на чвэрць іх ураджая, які, як сцвярджаюць мясцовыя жыхары, уладальнік ахвяраваў на выкладанне Карана мясцовым жыхарам. Будынак першапачаткова складаўся з 114 камер, што, відаць, адпавядала ліку сем'яў, якія плацілі ўнёскі за карыстанне збожжасховішчам да моманту адразу пасля яго збудавання. Сярод мясцовых жыхароў распаўсюджана павер'е, што лік 114 — сімвалічна, і было выбрана, каб адпавядаць ліку сур Свяшчэннага Карана. У наш час лік камер павялічылася да 119 у выніку раздзела некалькіх камер у сувязі са спрэчкамі наконт  спадчыны. Акрамя таго, было дабудавана 29 сутарэнных памяшканняў.

## Гл. таксама 
* Татаўін
* Вакол свету за 80 скарбаў

## Спасылкі 
* Photos
*  http://alsoog.net/vb/archive/index.php/t-1241.html 

Катэгорыя:Руіны
Катэгорыя:Архітэктура Лівіі
Катэгорыя:Славутасці Лівіі
Ум-эр-Рбія

**Ум-эр-Рбія** (араб. أم الربيع) — буйная рака ў цэнтральнай частцы Марока.

Выток ракі размешчаны ў гарах Сярэдняга Атласа.

Даўжыня ракі складае 556 км. Па даўжыні займае першае месца ў краіне, сілкуецца за кошт раставання снягоў у гарах і дажджоў. Воды ракі выкарыстоўваюцца для арашэння. На рацэ пабудаваныя шэсць плацін. Упадае ў Атлантычны акіян.

Катэгорыя:Рэкі Марока
II

**«II»** () — беларускі мастацкі фільм рэжысёра Улады Сяньковай, зняты ў 2019 годзе. Прэм’ера адбылася на Варшаўскім кінафестывалі 17 кастрычніка 2019 года.

## Сюжэт 
Героі фільма, 16-гадовыя Насця, Саша і Крысціна, вучацца разам у дзясятым класе і жывуць звычайным жыццём падлеткаў: урокі, рэпетытары, паходы ў кіно, вечарынкі. У школе пануе суровая дысцыпліна і цяжка быць не такім, як усе. Але аднойчы гэты маленькі свет патрасе навіна, з-за якой усе страхі і забабоны вылезуць вонкі.

## Акцёры 
## Здымачная група 
* рэжысёр — Улада Сянькова
* сцэнарый — Аляксандр Ляско, Улада Сянькова
* прадзюсар — Мікалай Лаўрэнюк
* аператар — Антон Люмо

## Спасылкі 
* «II» на сайце «TUT.BY» 

Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Улады Сяньковай
Эр-Рыф

**Эр-Рыф** або проста **Рыф** (араб. جبال الريف) — горны хрыбет на поўначы Марока, размешчаны побач з сістэмай Атласкіх гор. Самая высокая вяршыня — гара Тыдыгін (2456 м).

## Геаграфія 
Хрыбет размяшчаецца на беразе Міжземнага мора (яго назва і азначае «бераг») і дугой (Гібралтарская дуга) агінае паўднёва-заходняе ўзбярэжжа мора Альбаран — ад Гібралтарскага праліва (мыса Спартэль каля Танжэра) да вусця ракі Мулуя. З паўночнага захаду мора Альбаран апраўлена Андалускімі гарамі Пірэнейскага паўвострава, з якімі Эр-Рыф тэктанічна звязаны больш, чым з Атласкімі гарамі.

Хрыбет складзены з карбанатных парод і прарэзаны цяснінамі шматлікіх рэк. У паўднёвай частцы хрыбта, дзе ён пераходзіць у Мараканскую Месету размяшчаецца старажытны горад Фес. Іншыя буйныя гарады побач з хрыбтом: Надор, Эль-Хасейма і Таза.

## Спасылкі 
* Фатаграфіі Рыфа 

Катэгорыя:Горныя хрыбты Марока
Мулуя

**Мулу́я** або **Уэд-Мулуя** (Wadi Muluya, ) — рака ў Афрыцы, на ўсходзе Марока.

Даўжыня ракі складае 520 км. Сілкуецца за кошт раставання снягоў у гарах і дажджоў. Расход вады складае ад 1000 м³/с у пачатку вясны да 1 м³/с летам.  Сярэдні расход вады каля горада Мешра-Кліла 23 м³/с. Плошча вадазбору больш за 50 000 км². Выцякае некалькімі вытокамі з гор Высокі Атлас, цячэ па вялікай пустэльнай западзіне і ўпадае ў Міжземнае мора за 10 км на захад ад мяжы з Алжырам (). Да 1830 г. мяжа праходзіла непасрэдна па рацэ. Воды ракі інтэнсіўна выкарыстоўваюцца для арашэння. У сярэднім цячэнні ракі пабудавана плаціна, ГЭС, вадасховішчы і арашальная сістэма Мешра-Кліла, ніжэй якой — гідравузел і арашальная сістэма Мешра-Хамадзі.

На ўсход ад вусця ракі размешчаны курорт Саідзія.

## Літаратура 
* 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 210. — 671 с. с илл.
* Мулуя // 

Катэгорыя:Рэкі Марока
Катэгорыя:Басейн Міжземнага мора ў Афрыцы
Высокі Атлас

**Высокі Атлас** (, ) — горны хрыбет у складзе Атласкіх гор, размешчаны на захадзе Паўночнай Афрыкі, на тэрыторыі Марока. Хрыбет цягнецца ад узбярэжжа Атлантычнага акіяна (мыс Гір) да мяжы з Алжырам на ўсходзе. Даўжыня хрыбта складае каля 700 км.

Хрыбет з’яўляецца месцам вядомых палеанталагічных раскопак, у выніку якіх былі знойдзеныя косткі невядомага раней продка дыназаўраў, атлазаўра, які жыў на тэрыторыі Марока 180 млн гадоў таму.

Высокі Атлас фармуе басейн мноства рачных сістэм. Большасць рэк, якія не перасыхаюць улетку, цякуць у паўночным кірунку, даючы магчымасць людзям сяліцца ўздоўж іх. Некалькі вадзі і сезонных рэк сканчаюцца ў пустынных раёнах на поўдзень і ўсход ад хрыбта. Рака Дадэс, прыток Драа, і рака Тодра праразаюць у хрыбце найпрыгожыя цясніны — цясніна Дадэс і цясніна Тодра.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Горныя хрыбты Марока
Асаба

**Асаба** (, ) — вобласць на поўдні Маўрытаніі.
* Адміністрацыйны цэнтр — Кіфа.
* Плошча — , насельніцтва — 

## Геаграфія 
На паўднёвым захадзе мяжуе з вобласцю Кудзімага, на захадзе з абласцямі Куркул і Бракна, на поўначы з вобласцю Такант, на ўсходзе з вобласцю Ход-эль-Гарбі, на поўдні з Малі.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел 
thumb|left|280px|Дэпартаменты вобласці
Вобласць падзяляецца на 5 дэпартаментаў:
* Афтут
* Бумдзід
* Гіру
* Канкоса
* Кіфа

Катэгорыя:Вобласці Маўрытаніі
Адміністрацыйны падзел Маўрытаніі

Маўрытанія падзелена на 12 абласцей і сталічная аўтаномная акруга Нуакшот. Вобласці падраздзяляюцца на 44 дэпартамента.
right|Адміністрацыйны падзел Маўрытаніі

Падчас маўрытанскай акупацыі часткі Заходняй Сахары (1975-79), занятая маўрытанскімі войскамі частка (прыкладна адпавядала ніжняй частцы правінцыі Рыа-дэ-Ора) звалася Цірыс-эль-Гарбія (Tiris al-Gharbiyya).
Одры Хепбёрн

**Одры Хепбёрн** (, вымаўляецца /hebən/ або /hebə: n/), народжаная **Одры Кэтлін Растан** (; , Брусель — , Талашна) — брытанская і амерыканская актрыса, фотамадэль і гуманітарны дзеяч. Лаўрэатка «Оскара» за лепшую жаночую ролю ў фільме 1953 года «Рымскія канікулы», а таксама намінавалася на гэтую прэмію чатыры разы ў 1954, 1959, 1961 і 1967 гадах.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Ікселе (камуне Брусельскага сталічнага рэгіёну), пад імем Одры Кэтлін Растан, правяла дзяцінства і юнацтва пераважна ў Нідэрландах, жыла ў горадзе Арнем, акупаваным нацысцкай Германіяй падчас 2-й сусветнай вайны. Вучылася ў Арнеме балету, у 1948 годзе пераехала ў Лондан і працавала танцоўшчыцай на сцэне лонданскіх тэатраў.

## Творчасць 
Зняўшыся ў некалькіх еўрапейскіх фільмах, Одры звярнула на сябе ўвагу Калет, якая абрала яе на галоўную ролю ў брадвейскай пастаноўцы «Жыжы». У 1952 годзе Хепбёрн іграе галоўную жаночую ролю ў амерыканскім фільме «Рымскія канікулы» (1953), за якую атрымлівае прэміі «Оскар», «Залаты глобус» і BAFTA. У 1954 годзе атрымлівае прэмію «Тоні» за ігру ў брадвейскай пастаноўцы «Ундзіна» (1954).

## Фільмаграфія 
* 1963 — Шарада — Рэджына Лэмперт
* 1964 — Мая цудоўная лэдзі

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Дзіцячага фонду ім. Одры Хепбёрн 
* Одры Хепбёрн — Дзіцячы анёл
* Audrey Hepburn A tribute to her Humanitarian Work 

Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта
Катэгорыя:Актрысы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты ганаровай прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Сесіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША за ўклад у кінематограф
Катэгорыя:Паслы добрай волі ЮНІСЕФ
Кіфа

**Кіфа** (, ) — горад у Маўрытаніі.

Насельніцтва — каля 32 716 жыхароў (2000 год). Адміністрацыйны цэнтр вобласці Асаба.

Горад Кіфа размешчаны ва ўнутраных раёнах паўднёвай часткі краіны, прыкладна ў 600 км на ўсход ад сталіцы краіны Нуакшота. Вядомы сваімі каралямі. Ляжыць на маршруце Ралі Дакар 2008.

## Літаратура 
* MS Encarta 2006
* (fr) Claude Bense, La série stratigraphique de la région de Kiffa (Mauritanie Orientale), 1959, 8 p. (Note présentée à la Société géologique de France)
* (fr) Jean-Paul Laborie, Jean-François Langumier et Cheikh Saad Bouh Kamara, L’urbanisation de la Mauritanie : enquête dans trois villes secondaires : Rosso, Kiffa et Aioun-el-Atrouss, La Documentation française, Paris, 1988, 92 p. (ISBN 2-11-002060-1)
* (fr) Amina Lafrance, La zone frontale des Mauritanides méridionales. Lithostratigraphie, sédimentologie et volcanisme du bassin paléozoïque inférieur de Kiffa et sa structuration varisque (Mauritanie, Mali), Université Paul Cézanne (Aix-Marseille 3), 1996, 351 p. (Thèse de doctorat de Géosciences de l’environnement)
* (fr) Jeddou Ould Ahmed Taleb Quelques aspects de l’Histoire de Kiffa, capitale de l’Assaba (1906—1960), ENS, Nouakchott, 1984, 104 p. (mémoire)
* (fr) M. Villasante de Beauvais, " La ville de Kiffa, région de l’Assaba, à propos des redéfinitions identitaires : tribalisme, régionalisme et nationalisme en République Islamique de Mauritanie ", in Villes du monde arabe, 1989, no 20, p.&nbsp;247—270
* (fr) M. Villasante de Beauvais, " La démocratie tribale en Mauritanie. Solidarité et factionnalisme politique dans la ville de Kiffa ", in Urbanisation du monde arabe, 1998, no 33, p.&nbsp;115—125

Катэгорыя:Гарады Маўрытаніі
Аўжэфт

**Аўжэфт** — горад у Маўрытаніі, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Аўжэфт. Насельніцтва — 6 019 чалавек (на 2000 год).

Катэгорыя:Гарады Маўрытаніі
Адрар (вобласць)

**Адра́р** (, ) — вобласць у Маўрытаніі.
* Адміністрацыйны цэнтр — Атар.
* Плошча — , насельніцтва — 

## Геаграфія 
[thumb|left|230px|Плато [плато Адрар|Адрар]]

На поўначы мяжуе з вобласцю Цірыс Замур, на ўсходзе з вобласцю Ход-эш-Шаркі, на поўдні з вобласцю Такант, на паўднёвым захадзе з вобласцю Трарза, на захадзе з абласцямі Іншыры і Дахлет Нуадзібу, на паўночным захадзе з Заходняй Сахарай, на ўсходзе з Малі. На тэрыторыі вобласці размешчана плато Адрар.

Буйныя гарады — Шум, Шынгеці, Уадан.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел 
thumb|left|280px|Дэпартаменты Адрар
Адрар падзяляецца на тры дэпартамента:
* Аўжэфт
* Атар
* Шынгеці

Катэгорыя:Вобласці Маўрытаніі
Кэры Грант

**Кэры Грант** (; сапраўднае імя **Арчыбальд Аляксандр Ліч**;  — ) — англа-амерыканскі , які стаў увасабленнем нязменнай дасціпнасці, спакойнасці і стрыманасці. Вядомы галоўнымі ролямі ў бурлескных камедыях, асабліва даваенных, і ў фільмах Альфрэда Хічкака. Амерыканскі інстытут кіно прызнаў яго найвялікшым кінаакцёрам у гісторыі Галівуда пасля Хамфры Богарта.
## Фільмаграфія 
* 1937 — Жудасная праўда
* 1963 — «Шарада» — Пітэр Джошуа

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Памерлі ад інсульту
Катэгорыя:Лаўрэаты ганаровай прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Артысты вадэвіляў
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Вялікабрытаніі
Атар

**Атар** () — горад у Маўрытаніі, адміністрацыйны цэнтр вобласці Адрар і дэпартамента Атар. Праз горад праходзіць траса Ралі Дакар.

## Славутасці 
У горадзе маецца мячэць, пабудаваная ў 1674 годзе.

## Насельніцтва 
У 2000 годзе ў Атары пражывала 24 021 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Маўрытаніі
Мараканская Месета

**Мараканская Месета** — агульная назва высокіх раўнін і плато на паўночным захадзе Марока, якія знаходзяцца паміж узбярэжжам Атлантычнага акіяна на захадзе і хрыбтамі Высокі і Сярэдні Атлас на ўсходзе. З поўначы размяшчаецца хрыбет Эр-Рыф. Сярэдняя вышыня нагор’я расце ўступамі ад узбярэжжа да гор у межах 400—1600 м.

Мараканская Месета складаецца асадкавымі адкладамі, якія перакрываюць старажытны падмурак. Па плато працякаюць самыя паўнаводныя рэкі Магрыба — Ум-эр-Рбія і Тэнсіфт.

Клімат субтрапічны, міжземнаморскі. На поўначы растуць дубовыя лясы, на поўдні знаходзіцца паўпустыня.

Самы буйны горад — Мекнес.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Атласкія горы
Катэгорыя:Плато
Атар (дэпартамент)

**Атар** () — дэпартамент вобласці Адрар (Маўрытанія). Адміністрацыйны цэнтр — Атар.

## Адміністрацыйны падзел 
Дэпартамент Атар падзяляецца на 4 камуны:
* Атар
* Айн-Эхель-Тая
* Таваз
* Шум

Катэгорыя:Дэпартаменты Маўрытаніі
Шум (Маўрытанія)

**Шум** — горад у Маўрытаніі, у дэпартаменце Атар вобласці Адрар. Праз горад праходзіць Маўрытанская чыгунка.

## Гісторыя 
Росквіт і заняпад горада былі звязаны з яго становішчам на транссахарскіх гандлёвых шляхах. У 1977 годзе горад быў атакаваны французскімі войскамі як меркаваная база фронта Палісарыё.

## Славутасці 
Горад знаходзіцца ў тым месцы, дзе мяжа паміж Маўрытаніяй і Заходняй Сахарай робіць паварот пад прамым вуглом. Калі французскія каланіяльныя ўлады вырашылі напачатку 1960-х гадоў пабудаваць Маўрытанскую чыгунку, то іспанскія каланіяльныя ўлады Заходняй Сахары выставілі ўмовы, якія зрабілі пракладванне рэек па роўным пустэльным заходнесахарскаму ўчастку непрымальным для французаў. Таму французскія інжынеры пабудавалі чыгунку паралельна мяжы на французскай тэрыторыі, дзеля чаго ім прыйшлося прабіць двухкіламятровы тунэль у суцэльным граніце. Гэты цяпер не выкарыстоўваемы тунэль зараз завуць «афрыканскім помнікам еўрапейскай дурасці».

Катэгорыя:Гарады Маўрытаніі
Маўрытанская чыгунка

[thumb|left|250px|Цягнік з рудой на станцыі [Нуадзібу]]
thumb|250px|Пасажырка на вагоне з рудой

**Маўрытанская чыгунка** складаецца з адной чыгуначнай лініі даўжынёй у 704 км. Яна злучае цэнтр рудаздабыўных шахт Маўрытаніі, горад Зуэрат з партовым горадам Нуадзібу. Дзяржаўная арганізацыя Société Nationale Industrielle et Minière (SNIM) кантралюе ўсю лінію.

Даўжыня цягнікоў дасягае 2,5 км, што робіць іх аднымі з самых доўгіх і цяжкіх у свеце. На чале такіх цягнікоў звычайна ставяць 3-4 цеплавоза General Motors 3300HP. Яны вядуць цягнік даўжынёй ад 200 да 210 вагоноў, з 84 тонамі грузу на кожным і некаторую колькасць дапаможных вагонаў. Сярэдні грузазварот дарогі складае 16,6 мільёнаў тон у год.

Пасажырскія перавозкі ажыццяўляюцца кампаніяй ATTM Society (Société d’assainissement, de travaux, de transport et de maintenance), падкантрольнай SNIM. Хоць пасажырскія вагоны прычапляюць да цягнікоў, нярэдка пасажыры аддаюць перавагу ехаць на дахах вагонаў ці ў грузавых вагонах, размясціўшыся прама на рудзе.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт SNIM 
* Фатаграфіі Маўрытанскіх цягнікоў 
* Карта чыгуначнага маршруту

Чыгунка
Катэгорыя:Чыгуначны транспарт у Афрыцы