open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Падваявода

**Падваявода** (, ) — ураднік у Вялікім Княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай. Прызначаўся на пасаду ваяводай і сачыў за надзейнасцю мер і вагаў у ваяводстве, устанаўліваў афіцыйныя максімальныя цэны, усталёўваў падваяводскія падаткі. Ажыццяўляў суд над яўрэямі (з 1633 года, за выключэннем Кракаўскага ваяводства) і над хрысціянамі, якія жылі ў замкавых юрыдыках. 

У Вялікім Княстве Літоўскім і Каралеўстве Прусія — пасада ўрадніка, створана ў пачатку XVII ст. У XVI ст. падваяводы ў Вялікім Княстве Літоўскім называліся **намеснікамі**. Часам у гэтых дзяржавах падваяводы выконвалі некаторыя функцыі старост.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім
Самуэль Казімір Цеханавецкі

**Самуэль Казімір Цеханавецкі** ( (памёр ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Падкаморы мсціслаўскі ў 1678 годзе, стольнік смаленскі да 1678 года, падваявода смаленскі ў 1653—1654 гадах.

Быў электарам Міхала Вішнявецкага ад Полацкага ваяводства на элекцыйным сойме 1699 года.

## Літаратура 
* Svffragia Woiewodztw y Ziem Koronnych y Wielkiego Xięstwa Litewskiego, Zgodnie na Naiaśnieyßego Michała Korybvtha, Obranego Krola Polskiego [....] Dnia dziewiętnastego Czerwca, Roku 1669, [b.n.s].
* Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: spisy. T. 4: Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek / Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk pod red. A. Rachuby; oprac. H. Lulewicz, A. Rachuba, P. P. Romaniuk. — Warszawa: DiG, 2003. — 412 s. — S. 347.

Катэгорыя:Падкаморыя мсціслаўскія
Катэгорыя:Стольнікі смаленскія
Катэгорыя:Падваяводы смаленскія
Жорж Мішэль

**Жорж Мішэль** (; ,  — , там жа) — буйны французскі мастак-пейзажыст, майстар акварэлі.

## Жыццё і творчасць 
Пачаў займацца жывапісам яшчэ ў дзяцінстве. З 1775 года Мішэль — вучань Нікала Танэ, па заканчэнні гэтай вучобы суправаджае камандзіра палка гусар дэ Бершыньі ў паездках у Швейцарыю, Нармандыю і Германію. Шматлікія накіды, зробленыя ў гэтых падарожжах, адаб’юцца пазней у палотнах майстра.

У 1783 годзе яго запрасілі ў Нармандыю, дзе выкладаў жывапіс. Ён таксама быў у Германіі, Швейцарыі ў 1789 г. У Парыжы адзін са знаёмых прадаўцоў карцін Лебрэн дазволіў Мішэлю капіяваць творы галандскіх пейзажыстаў для іх продажу.

Ва ўзросце 15 гадоў пачынаючы мастак вывучае ў Луўры работы галандскіх і фламандскіх майстроў барока, перш за ўсё Саламона ван Ройсдаля, Яна ван Гоена і Рэмбранта. Жорж Мішэль да 1808 года пісаў карціны ў духу галандскіх шэдэўраў XVII—XVIII стагоддзяў, дадаючы ў пейзажы фігуры людзей і жывёл. Гэтым уплывам «галандцаў» тлумачыцца такая значная ўвага, якая надаецца мастаком натуралізму і шматлікай дэталізацыі на палатне ў яго ранні перыяд творчасці (да 1810—1815 гадоў).

Пасля Мішэль адкрывае для сябе як мастацкую мэту прыроду ваколіцаў Парыжа, асабліва тады яшчэ сельскі, вядомы сваімі ветракамі Манмартр. Пазней ён часцей выкарыстоўвае рамантычныя матывы ў сваіх карцінах — такія, як рыцарскія замкі або руіны манастыроў. Дакладная датыроўка прац Мішэля ўскладнена частымі зменамі і зменамі ва ўласцівых яму стылях творчасці, а таксама ў сувязі з наяўнасцю шматлікіх падробак і перайманняў яго прац.

Катэгорыя:Мастакі Францыі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Францыі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Францыі
Джозеф Пакстан

Сэр **Джозеф Пакстан** (;  — ) — брытанскі інжынер, батанік і архітэктар, чалец парламенту.

Джозеф Пакстан нарадзіўся ў фермерскай сям’і ў Бедфардшыры. З 15 гадоў працаваў садоўнікам. Стаў знакамітым дзякуючы праектаванню цяпліц і аранжарэй. У 1850—1851 гадах спраектаваў і пабудаваў Крыштальны палац для Сусветнай выстаўкі 1851 года, за што быў прысвечаны ў рыцары. Выдаваў часопісы і календары для садаводаў. Аўтар некалькіх кніг, прысвечаных вырошчванню экзатычных раслін. З 1854 года абіраўся дэпутатам парламента ад Ліберальнай партыі.

## Спасылкі 
* History — Historic Figures: Joseph Paxton (1803—1865)
* Biography Joseph Paxton — Victoria Adventure

Катэгорыя:Архітэктары Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены парламента Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Батанікі Вялікабрытаніі
Ёханес Мольцан

**Ёханес Мольцан** (; ,  — , ) — нямецкі мастак.

## Біяграфія 
Ёханес Эрнст Людвіг Мольцан нарадзіўся 21 мая 1892 года ў Дуйсбургу. Вывучаў малюнак і фатаграфію, але пазней засяродзіўся на жывапісе. У 1908—1914 гадах жыў у Швейцарыі. Мольцан пазнаёміўся з Гервартам Вальдэнам, Вальтэрам Гропіусам, Тэа ван Дусбургам і Элем Лісіцкім. Пасля Першай сусветнай вайны працаваў графічным дызайнерам і дзякуючы ўмяшанню Бруна Таўта стаў настаўнікам графікі ў Магдэбургу. Яму ў 1933 годзе нацысты забаранілі працаваць і звольнілі. Восем яго работ былі паказаны на выстаўцы «Дэгенератыўнае мастацтва» ў 1937 годзе.

Эміграваў у ЗША ў 1938 годзе і вярнуўся ў Германію ў 1959 годзе, пасяліўся ў Мюнхене. Памёр там 31 снежня 1965 года.

Катэгорыя:Мастакі Германіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Легіён «Вірыятас»

**Легіён «Вірыятас»**  () — агульная назва для партугальскіх добраахвотнікаў, якія ўдзельнічалі ў 1936—1939 гадах у грамадзянскай вайне ў Іспаніі на баку генерала Франсіска Франка. Назва легіён атрымаў у гонар легендарнага лузітанскага правадыра Вірыята, які абараняў землі свайго племя ад заваёвы рымлянамі.

## Гісторыя 
Адразу пасля пачатку грамадзянскай вайны ў Іспаніі ў ліпені 1936 года іспанскія нацыяналісты на чале Франка атрымалі дапамогу, у тым ліку ваенную з боку Трэцяга Рэйха і Фашысцкай Італіі, а таксама Партугаліі на чале з Салазарам. Праз партугальскія парты ў Іспанію дастаўлялася ўзбраенне, ваенная тэхніка і іншыя матэрыялы. Акрамя таго, партугальскія ўлады вырашылі аказаць нацыяналістам і ваенную дапамогу

У першыя тыдні вайны ў партугальскай арміі паспрабавалі сфармаваць Легіён «Вірыятас» для дапамогі Франка. Але спроба правалілася і легіён быў распушчаны да таго змог прыняць удзел у баявых дзеяннях, так як пра-рэспубліканскія выступленні ў Партугаліі пераканалі ўрад, што прамое ўмяшанне на баку нацыяналістаў можа прывесці да хваляванняў ўнутры краіны. У выніку, было вырашана накіраваць партугальскіх добраахвотнікаў ваяваць у Іспанію паасобку. З-за шырокага распаўсюджвання рэкламы легіёну ўсіх партугальскія добраахвотнікаў, якія пасля былі залічаны непасрэдна ў Замежны легіён і карлісцкае апалчэнне, былі вядомыя як Вірыятас.

Частка партугальцаў ўступіла ў Іспанскі легіён (больш за 850 чалавек), некаторыя ваявалі ў шэрагах Рэгуларэс і Іспанскай фалангі. Партугальскія добраахвотнікі прымалі ўдзел, у прыватнасці, у Брунецкай аперацыі. Былі таксама 3 групы партугальскіх лётчыкаў, якія ўступілі ў іспанскую авіяцыю.

З 1937 года ў Іспаніі прысутнічала Партугальская ваенная назіральная місія, у якую ўваходзілі прадстаўнікі ўсіх трох галін Партугальскіх Узброеных Сіл: сухапутных, ваенна-марскіх і ваенна-паветраных. Задачы місіі заключаліся ў абароне інтарэсаў партугальскіх добраахвотнікаў і збору інфармацыі.

## Колькасць 
Дакладных дадзеных аб колькасці партугальскіх добраахвотнікаў, якія ваявалі ў Іспаніі на баку Франка няма. Гісторык Крыстафер Отэн сцвярджаў, што іх было каля 8000. Брытанскі гісторык Энтані Бівар называў іншую лічбу, каля 12 000 чалавек.

Катэгорыя:Ваенная гісторыя Партугаліі
Катэгорыя:Замежная ваенная інтэрвенцыя ў Іспаніі
Паула Мадэрзон-Бекер

**Паула Мадэрзон-Бекер** (; ,  — , Ворпсведэ) — нямецкая мастачка, вядомая прадстаўніца ранняга экспрэсіянізму. За няпоўныя 14 гадоў сваёй творчай дзейнасці Мадэрзон-Бекер напісала 750 палотнаў, каля 1000 малюнкаў і 13 афортаў, якія ўвабралі ў сябе асноўныя кірункі мастацтва пачатку XX стагоддзя.

Катэгорыя:Мастакі Германіі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Германіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Германіі
Катэгорыя:Майстры нацюрморта Германіі
Катэгорыя:Мастакі-экспрэсіяністы Германіі
Катэгорыя:Памерлі пры родах
Катэгорыя:Памерлі ад сардэчна-сасудзістых захворванняў
Ёс дэ Момпер

**Ёс дэ Момпер** (; ,  — , ) — фламандскі мастак-пейзажыст, прадстаўнік позняга маньерызму.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і мастака Барталамеуса дэ Момпера, які стаў першым настаўнікам Ёса.

Па здагадках, у 1580 годзе ён распачаў вандраванне ў Італію дзеля навочнага знаёмства са скарбамі мастацтва, назапашанымі ў Італіі, і з мэтай удасканалення ўласнага майстэрства. У 1590 годзе ажаніўся ў горадзе Антверпен. Меў трох сыноў, якія дзякуючы бацьку таксама атрымалі мастацкую адукацыю.

Сярод першых мастацкіх аўтарытэтаў для Ёса быў зямляк Пітэр Брэйгель старэйшы. Пра гэта сведчыць ранні твор Ёса «Пейзаж з падзеннем Ікара» (Нацыянальны музей Швецыі),

З 1581 года прыняты ў гільдыю мастакоў Антверпена. Вядомы як стваральнік пейзажаў, над якімі працаваў галоўным чынам у майстэрні.

Катэгорыя:Мастакі Фландрыі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты
Катэгорыя:Мастакі Бельгіі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Бельгіі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі маньерызму
Анры Мішо

**Анры Мішо** (; , , Бельгія — , ) — французскі паэт і мастак з валонскімі, нямецкімі, іспанскімі каранямі.

У 1925 годзе, пасля пабачанай у Парыжы выстаўкі сюррэалістаў, пачаў займацца жывапісам і графікай. У 1937 годзе першая выстаўка жывапісных работ Мішо адбылася ў галерэі «Бібліятэкі Плеяды» ў Парыжы. У 1954 годзе ў якасці эксперыменту ўпершыню спрабуе мескалін, у 1956 годзе выпускае кнігу нарысаў аб эфектах наркотыкаў «Убогія цуды» з сарака васьмю ўласнымі малюнкамі. Пасля прэміі на венецыянскай Біенале 1960 года першая сусветная рэтраспектыва жывапісу і графікі Мішо адкрылася ў 1964 годзе ў амстэрдамскім музеі Стэдэлейк і жэнеўскай галерэі Мота. У далейшым рэтраспектыўныя выстаўкі не раз праходзілі ў найбуйнейшых музеях і галерэях Парыжа і Бруселя, Вены, Стакгольма і Лісабона, Нью-Ёрка, Манрэаля і Токіа.

Мішо — аўтар кнігі запісак пра Усход «Варвар у Азіі» (1933, у 1941 Борхес пераклаў яе на іспанскую), зборнікаў галюцынатарнай лірыкі і гратэскава-фантастычных вершаў у прозе «Унутраная прастора» (1944), «Жыццё ў шчылінах» (1944), «Тварам да засоваў» (1954), «Вялікія выпрабаванні духу з дадаткам незлічоных малых» (1966), эсэ пра жывапіс і мастакоў «Пераходы» (1950), зборнікаў афарызмаў «Вуглавыя апоры» (1971) і інш., многія з якіх сам ілюстраваў. Ад прысуджанай Мішо нацыянальнай прэміі Францыі па літаратуры (1964) ён адмовіўся.

Катэгорыя:Паэты Францыі
Катэгорыя:Паэты Бельгіі
Катэгорыя:Франкамоўныя паэты
Катэгорыя:Мастакі Бельгіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Францыі XX стагоддзя
Катэгорыя:Паэты XX стагоддзя
Барталамеа Мантанья

**Барталамеа Мантанья** (; сярэдзіна XV стагоддзя — 1523, Вічэнца) — мастак венецыянскай школы.

Творчасць сфармавалася пад уплывам Андрэа Мантэньі, Джавані Беліні і Віторэ Карпача. Працаваў у Вічэнцы, Басана, Падуі і Вероне. З яго фрэскавага жывапісу захаваўся цыкл на тэму жыцця святога Уласія ў веронскай царкве Сант-Назара-э-Чэльса, які адрозніваецца моцнай перадачай рухаў, імкненнем да рэалізму і выдатнымі пейзажнымі фонамі.

Катэгорыя:Мастакі Італіі XV стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Італіі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Джорджа Марандзі

**Джорджа Марандзі** (; ,  — , ) — італьянскі жывапісец і графік.

У 1930-я гады да Джорджа Марандзі прыходзіць першае прызнанне. Спачатку як да графіка: поспехі папярэдняга дзесяцігоддзя ў галіне афорта дазволілі яму ў 1930 годзе ўзначаліць кафедру тэхнікі гравюры ў Балонскай Акадэміі мастацтваў (займаў кафедру да 1956 года). У 1932 годзе Марандзі ўдзельнічае ў Першай выстаўцы сучаснай італьянскай гравюры ў Фларэнцыі, і тады ж часопіс «L’italiano» прысвячае яму спецыяльны нумар з артыкулам Ардэнга Сафічы, па хадайніцтве якога ў 1938 годзе Марандзі становіцца членам-карэспандэнтам фларэнтыйскай Акадэміі вытанчаных мастацтваў. Паступова і яго жывапіс становіцца прыкметнай з’явай у італьянскім мастацтве: з 1931 года работы Марандзі прадстаўлены на самай прэстыжнай нацыянальнай выстаўцы — Рымскай квадрыенале, у 1939 годзе мастак удастоіўся гонару паказаць 42 свае карціны ў асобнай зале ІІІ Рымскай квадрыенале.

У сярэдзіне 1930-х яго жывапіс атрымаў высокую ацэнку з боку вядомага гісторыка мастацтва Раберта Лонгі і буйнога калекцыянера, крытыка і прадпрымальніка Ламберта Віталі (1896—1992), з якімі Джорджа Марандзі пасля звязала шматгадовае сяброўства. У гады Другой сусветнай вайны дзякуючы дапамозе Лонгі мастака ўдалося вызваліць з балонскай турмы, а пазней падтрымаць яго арганізацыяй персанальнай выстаўкі ў фларэнтыйскай галерэі «Іль Фіёра», якая адкрылася 25 красавіка 1945 года, у дзень вызвалення Балонні саюзнікамі. Віталі стаў не толькі адным з найбуйнейшых калекцыянераў твораў Марандзі (самыя каштоўныя з якіх пакінуў міланскай Пінакатэцы Брэра), але і аўтарам прыжыццёвага каталога яго графікі (1957) і пасмяротнага зводнага каталога твораў мастака (1977).

Катэгорыя:Мастакі Італіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Графікі Італіі
Катэгорыя:Гравёры Італіі
Катэгорыя:Майстры нацюрморта Італіі
Марандзі

**Марандзі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джані Марандзі — італьянскі спявак
* Джорджа Марандзі — італьянскі жывапісец
Шарль Люсьен Банапарт

**Шарль Люсьен Банапарт** (,  — ) — французскі біёлаг, прынц Каніна і Мусіньяна.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Парыжы ў сям'і Люсьена Банапарта, быў родным пляменнікам імператара Напалеона I Банапарта. Выхоўваўся ў Італіі. У Рыме атрымаў ад бацькі ў маёмасць рэзідэнцыю. 

У 1822 г. у Бруселі заключыў шлюб са стрыечнай сястрой Зенаід, дачкой Жазефа Банапарта. Пасаг жонкі ў некалькі разоў перавышаў кошт маёмасці самога Шарля Люсьена, што выклікала супярэчнасці сярод сваякоў. Пара вырашыла пераехаць у ЗША, дзе ў той перыяд жыў Жазеф Банапарт. Падчас вандроўкі ў Філадэльфію Шарль Люсьен адкрыў новы від буравесніка, які апісаў у публікацыі пасля прыбыцця. Актыўна займаўся амерыканскай арніталогіяй. Гэта прынесла яму вядомасць, аднак канфлікт з мясцовымі калегамі вымусіў яго ў 1826 г. вярнуцца ў Еўропу. 

Да 1849 г. жыў пераважна ў Італіі, займаўся заалогіяй, арганізоўваў навуковыя сустрэчы і публікацыі. У 1840 г. атрымаў у спадчыну тытул прынца Каніна і Мусіньяна. У 1848 г. падтрымаў барацьбу італьянцаў супраць Аўстрыі, прымаў удзел у стварэнні рэспубліканскага ўрада ў Рыме. У 1849 г. пасля падзення Рымскай рэспублікі пакінуў Італію. З 1850 г. жыў у Парыжы, займаўся таксаноміяй, быў дырэктарам батанічнага сада.  

У шлюбе з Зенаід Банапарт меў 12 дзяцей. 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Заолагі Францыі
Катэгорыя:Батанікі Францыі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Італіі
Вільгельм Моргнер

**Вільгельм Моргнер** (; , , Арнсберг — , Лангемарк, Заходняя Фландрыя) — нямецкі мастак, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў так званага «рэйнскага экспрэсіянізму».

## Біяграфія 
У 1908—1909 гады наведваў мастацкую школу Георга Таперта ў Ворпсведэ, уласцівы Таперту лірызм аказвае ўплыў на першыя працы Вільгельма Моргнера. У 1909 годзе мастак вярнуўся ў Зост. У 1911 годзе пераехаў у Берлін, працаваў у мастацкай групе «Мост» (), разам з якой удзельнічаў у берлінскай выстаўцы «Новага Сецэсіёна». У 1912 годзе ўдзельнічаў у выстаўцы мастакоў «Зондэрбунд» у Кёльне, дзе пазнаёміўся з творчасцю гурта «Сіні вершнік», які аказаў вялікае ўздзеянне на далейшыя работы майстра.

З 1913 года карціны Вільгельма Моргнера ўсё больш набліжаюцца да абстракцыянізму. Яго «Астральныя кампазіцыі» (1913) вельмі лаканічныя. Далейшае творчае развіццё мастака было перапынена Першай сусветнай вайной. Вільгельм Моргнер у 1914 годзе прызываецца на вайсковую службу салдатам. У верасні 1914 года атрымаў раненне на фронце. Узнагароджаны Жалезным крыжом 2-га класа. У 1915 годзе ваяваў супраць рускіх войск на Усходнім фронце. У маі 1917 года пераведзены ў Фландрыю, дзе 16 жніўня 1917 года ва ўзросце 26 гадоў мастак быў забіты ў баі з брытанскімі салдатамі. Ад часу яго вайсковай службы захаваліся толькі невялікія малюнкі і эскізы.

Катэгорыя:Мастакі-манументалісты Германіі
Катэгорыя:Мастакі Германіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастацкая група «Мост»
Катэгорыя:Мастакі-экспрэсіяністы Германіі
Катэгорыя:Кавалеры Жалезнага крыжа 2 класа
Катэгорыя:Загінулі ў Першую сусветную вайну
Ота Нагель

**Ота Нагель** (; , , Германская імперыя — , , ГДР) — нямецкі жывапісец і графік, прафесар, адзін з найбольш вядомых мастакоў ГДР. Прэзідэнт Акадэміі мастацтваў ГДР (1956—1962). Лаўрэат Нацыянальнай прэміі ГДР (1950).

## Біяграфія 
Ота Нагель нарадзіўся ў берлінскім раёне Ведынг у сям’і столяра, удзельніка сацыял-дэмакратычнага руху. У далейшым Ота ўсё жыццё прытрымліваўся левых палітычных поглядаў. Па заканчэнні «народнай» школы паступіў у школу мазаічнага і вітражнага мастацтва, але можна сказаць, што жывапісу ён навучаўся самастойна.

У час Першай сусветнай вайны Нагель трапіў у лагер для штрафнікоў за ўхіленне ад ваеннай службы. У 1919 годзе ён напісаў сваю першую карціну алеем — пад уплывам творчасці Аўгуста Маке. У гэты ж перыяд Нагель становіцца членам Камуністычнай партыі Германіі. У 1922 годзе ён сумесна з Эрвінам Піскатарам арганізуе Таварыства дапамогі мастакам.

У 1933 годзе Нагеля абралі старшынёй Агульнагерманскага саюза мастакоў, аднак амаль адразу ж гэтая арганізацыя была скасавана нацыстамі, якія прыйшлі да ўлады.

Пасля Другой сусветнай вайны Нагель жыў спачатку пад Патсдамам, затым, з 1950 года, — ва Усходнім Берліне.

У 1950 годзе Нагелю была прысуджана Нацыянальная прэмія ГДР. У тым жа годзе ён удзельнічае ў стварэнні Германскай акадэміі мастацтваў у Берліне. У 1956—1962 гадах ён займаў пасаду прэзідэнта акадэміі.

Мастак памёр 12 ліпеня 1967 года ў берлінскім раёне Бісдорф. Пасля крэмацыі, урна з яго прахам была пахаваная на Цэнтральных могілках Фрыдрыхсфельдзе.

Катэгорыя:Мастакі ГДР
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Германіі
Катэгорыя:Мастакі Германіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Берліна
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Патсдама
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай» (ГДР)
Катэгорыя:Лаўрэаты Нацыянальнай прэміі ГДР
Антоніс Мор

**Антоніс Мор** (Антоніа Мора, Антоніс ван Дасхорст Мор, ; каля 1519, Утрэхт, Нідэрланды — , ) — нідэрландскі партрэтыст XVI стагоддзя, які працаваў пры дварах Іспаніі, Італіі, Англіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ва Утрэхце. Вучыўся ў жывапісца Яна ван Скарэла, нідэрландскага майстра, які быў першым галандскім мастаком, які зразумеў важнасць навучання ў Італіі і паспрабаваў пазнаёміць Нідэрланды з высокім італьянскім Рэнесансам. Калі папа Адрыян VI Утрэхцкі, у мінулым — выхавальнік імператара Карла V, у 1524 годзе быў абраны на сваю пасаду, Ян ван Скарэль адправіўся з ім у Рым у якасці прыдворнага мастака. Меркавана, Мор ездзіў разам з ім.

У 1547 годзе Мор быў прыняты ў члены гільдыі св. Лукі ў Антверпене, неўзабаве пасля гэтага ён прыцягнуў увагу кардынала Нікаласа Перэна дэ Гранвелы, біскупа Араскага, фактычнага намесніка Габсбургаў у краіне і вядомага мецэната. Ён стаў яго пастаянным заступнікам і прадставіў імператару Карлу. Мастак пачаў часта падарожнічаць па розных дыпламатычных і мастацкіх даручэннях (у гэтым ён апынецца папярэднікам Рубенса).

Яго паслалі ў Лісабон, дзе ён напісаў партрэт партугальскай каралевы Кацярыны і яе дзяцей. Пазней ён вяртаецца ў Мадрыд і піша выявы германскіх сваякоў кіруючай дынастыі.

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Рэнесансу
Катэгорыя:Рыцары-бакалаўры
Паулус Марэлсэ

**Паулус Янс Марэлсэ** (; 1571, Утрэхт — , Утрэхт) — нідэрландскі мастак эпохі барока.

## Жыццё і творчасць 
П. Марэлсэ вучыўся жывапісу ў майстэрні мастака Міхіла ван Мірэвелта. У 1596 годзе здзейсніў падарожжа ў Італію, па вяртанні з якога ў 1602 годзе займаецца пераважна партрэтным жывапісам — Марэлсэ піша партрэты прадстаўнікоў арыстакратычных і заможных гандлёвых сем’яў Нідэрландаў, а таксама сваіх калег-мастакоў. Удзельнічаў у арганізацыі гільдыі Св. Лукі (мастакоў) ва Утрэхце і быў яе першым старшынёй. Пасля 1620 г. стварае ў асноўным гістарычныя палотны, а таксама карціны на рэлігійныя і міфалагічныя тэмы. Акрамя жывапісу, займаўся таксама архітэктурай (спраектаваў Кацярынінскую браму ва Утрэхце) і палітыкай (быў членам Гарадской рады). Адзін з заснавальнікаў Утрэхцкага ўніверсітэта. Працы П. Марэлсэ ўжо ў гады яго творчасці карысталіся вялікім попытам сярод калекцыянераў.

Сын мастака, Ёхан Марэлсэ, таксама быў вядомым мастаком.

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XVII стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі барока
Ваенны ўніверсітэт імя Кім Ір Сена

**Ваенны ўніверсітэт імя Кім Ір Сена** (, вядомы таксама як «Ваенная акадэмія імя Кім Ір Сена») — вышэйшая вайсковая навучальная ўстанова КНДР. Заснаваны падчас Карэйскай вайны ў сувязі з неабходнасцю падрыхтоўкі кваліфікаваных ваенных кадраў для ўсіх родаў войскаў Карэйскай Народнай арміі. Арганізаваны 28 кастрычніка 1952 як ваеннае вучылішча імя Кім Ір Сена, аб’яднаўшы галоўнае ваеннае вучылішча КНДР, Ваенна-марскі каледж Сук і ўніверсітэт камандуючага ВПС Кім Чака з дапамогай савецкіх ваенных саветнікаў. З выкарыстаннем вопыту перадавых ваенна-навучальных устаноў СССР рэарганізаваны ў Ваенны ўніверсітэт 25 кастрычніка 1956. Першапачаткова быў прызначаны для навучання радавога складу, пасля пераарыентаваны на перападрыхтоўку афіцэраў КНА. Курс навучання ва ўніверсітэце цягнецца 3-4 гады, маюцца таксама кароткатэрміновыя гадавыя курсы.

Размешчаны ў Мангёндэ паблізу Пхеньяна, на тэрыторыі універсітэта ўсталяваная статуя Кім Ір Сена.

Па сваіх функцыях падобны з Нацыянальным універсітэтам абароны Рэспублікі Карэя, многія высокапастаўленыя вайскоўцы КНА скончылі гэты ўніверсітэт. У 2003 падчас падрыхтоўкі да выбараў універсітэт наведалі дэпутаты Вярхоўнага народнага сходу разам з Кім Чэн Ірам.

## Знакамітыя выпускнікі 
* Кім Ён Чун, міністр абароны КНДР у 2009—2012
* Кім Чон Гак, міністр абароны КНДР з 2012 года
* Чу Сан Сон, міністр грамадскай бяспекі КНДР у 2004—2011
* Кім Чэн Ын, старшыня ТПК і вышэйшы кіраўнік КНДР з 2011 года
* Кім Чэн Чхоль — старэйшы брат Кім Чэн Ына
* Лі Ён Хо — начальнік Генеральнага штаба Карэйскай Народнай арміі у 2009—2012.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенныя вышэйшыя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1952 годзе
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Кім Ір Сена
Кляштарная брама (Торунь)

**Кляштарная брама ў Торуні** — сярэднявечная абаронная вежа на тэрыторыі Старога горада Торуні.

## Гісторыя 
Брама была пабудавана ў XIV стагоддзі як адна з чатырох, якія вядуць у стары горад з порта Віслы. Брама да нашых дзён захавала першапачатковы выгляд гатычнай вежы.

Назва брамы адносіцца да сярэднявечнага кляштара бенедыктынак з касцёлам св. Духа, разбураны падчас шведскага патопу ў сярэдзіне в XVII ст. На месцы былога кляштара зараз знаходзіцца высокі будынак старых прускіх казармаў першай паловы ХІХ ст. У міжваенны перыяд тут размяшчалася першая польская афіцэрская школа.
 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вежы Польшчы
Катэгорыя:Славутасці Торуні
Вуліца Мележа

**Вуліца Мележа** — назва вуліц у розных населеных пунктах у гонар Івана Мележа (1921—1976), Народнага пісьменніка Беларусі (1972)

## Беларусь 
* Вуліца Мележа — вуліца ў Брэсце.
* Вуліца Мележа — вуліца ў Гомелі.
* Вуліца Мележа — вуліца ў Дзятлаве.
* Вуліца Мележа — вуліца ў Драгічыне.
* Вуліца Мележа — вуліца ў Іванаве.
* Вуліца Мележа — вуліца ў Івянцы.
* Вуліца Мележа — вуліца ў Кобрыне.
* Вуліца Мележа — вуліца ў Мінску.
* Вуліца Мележа — вуліца ў Нясвіжы.
* Вуліца Мележа — вуліца ў Пінску.
* Вуліца Мележа — вуліца ў Хойніках.

## Гл. таксама 
* Завулак Мележа
Allium cyrilli

**Allium cyrilli** — від аднадольных раслін роду  сямейства . Упершыню апісаны італьянскім батанікам  ў 1827 годзе.

## Батанічнае апісанне 
Травяністая расліна, цыбульны геафіт. Лісце сядзячае, размешчана ў аснове расліны. Суквецце — парасон. Кветкі з шасцю пялёсткамі. Плод — каробачка.

## Сінонімы 
Сінанімічныя назвы:

* *Allium auctum* Omelczuk
* *Allium fragrans* Cirillo ex Ten. nom. illeg.
* *Allium nigrum var. cyrilli* (Ten.) Fiori

Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1827 годзе
Allium acidoides

**Allium acidoides**&nbsp;— від травяністых раслін сямейства ; эндэмік М’янмы.

## Таксанамія 
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да , пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род  быў выдзелены ў асобнае сямейства  (), аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства .

Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Флора Азіі
Allium aciphyllum

**Allium aciphyllum**&nbsp;— від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Паўночнага Сычуаня, Кітай.

## Батанічнае апісанне 
Цыбуліны цыліндрычныя, патоўшчаныя ў аснове, дыяметрам 0.8-1&nbsp;см; абалонка цёмна-карычневая, сеткаватая. Лісце прыкладна роўнае сцяблінкам, ≈ 1&nbsp;мм шырынёй, зверху жалабковае. Сцябло 15-25&nbsp;см, цыліндрычнае, пакрытае ліставымі похвамі толькі ў аснове. Парасонікі малакветкавыя. Калякветнік бледна-чырвоны; вонкавыя сегменты яйцападобныя, ≈ 3.5 × 1.8&nbsp;мм; унутраныя даўгаватыя, ≈ 4 × 2&nbsp;мм. Перыяд цвіцення: жнівень&nbsp;— кастрычнік.

## Распаўсюджанне 
Эндэмік паўночнага Сычуаня, Кітай.

Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Флора Азіі
Зеленагурскае ваяводства (1950—1975)

**Зеленагурскае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў Польшчы ў 1950—1975 гадах. Сядзібай ваяводскіх улад быў горад Зялёна Гура.

Ваяводства ўтворана 6 ліпеня 1950 года з заходняй часткі Пазнаньскага ваяводства. Больш за 40 % тагачасных жыхароў ваяводства складалі вымушаныя перасяленцы польскай нацыянальнасці з былых даваенных усходніх ваяводстваў (крэсы ўсходнія), астатнія паходзілі пераважна з Пазнаньскага ваяводства (звыш 20 %).

## Гл. таксама 
* Зялёна Гура
* Польская Народная Рэспубліка

Катэгорыя:Гісторыя Любушскага ваяводства
Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1944—1975)
Зеленагурскае ваяводства (1975—1998)

**Зеленагурскае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Зялёна Гура. У 1999 годзе тэрыторыя была ўключана ў склад Любушскага ваяводства.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Зялёна Гура — 118 тыс. жыхароў
* Нова Суль — 43 тыс. жыхароў
* Жары — 28 тыс. жыхароў
* Свябодзін — 23 тыс. жыхароў
* Губін — 19 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Любушскага ваяводства
Ворбэк-Летаў

**Ворбэк-Летаў** — прозвішча.

* Кшыштаф Віктарын Збігнеў Ворбэк-Летаў (?—1691) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, стражнік польны літоўскі ў 1656 годзе.
* Аляксандр Юры Ворбэк-Летаў (1642—1707) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, стражнік польны літоўскі (1688—1700).
Allium aegilicum

**Allium aegilicum**&nbsp;— від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Грэцыі.

## Батанічнае апісанне 
Кветкі ружовыя. Цвіце восенню.

## Распаўсюджанне 
Эндэмік Грэцыі — востраў .

Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Флора Еўропы
Малкальм Морлі

**Малкальм Морлі** (; , , Вялікабрытанія — , , ЗША) — брытана-амерыканскі мастак. Вядомы як прадстаўнік фотарэалізму і экспрэсіянізму і заснавальнік некалькіх новых стыляў жывапісу.

У 1957 годзе Морлі пабываў у Нью-Ёрку, які ў той час быў буйным цэнтрам заходняга мастацтва. На наступны год ён пераехаў туды на сталае месца жыхарства. Сярод яго знаёмых былі такія мастакі як Барнет Ньюман, Сай Твомблі, Рой Ліхтэнштэйн і Эндзі Уорхал. У 1964 годзе ў галерэі Корнблі адбылася першая персанальная выстава Морлі, арганізаваная ў тым ліку па патрабаванні арт-дылера Івана Карпа, які меў рэпутацыю адкрывальніка талентаў і працаваў на легендарнага арт-дылера Леа Кастэлі.

У сярэдзіне 1960-х гадоў Морлі кароткі час выкладаў ва Універсітэце штата Агая, а затым вярнуўся ў Нью-Ёрк, дзе з 1967 па 1969 год працаваў у Школе візуальных мастацтваў, а затым з 1970 па 1974 год — ва Універсітэце Стоуні-Брук.

Персанальныя выставы Морлі праходзілі ў Clocktower Gallery, Інстытуце мастацтва і гарадскіх рэсурсаў (1976), галерэі Нэнсі Хофман (1979) і галерэі Стэфаноці (1979). У 1972 і 1977 гадах ён таксама прыняў удзел у буйной міжнароднай выставе Documenta у Каселі, а ў 1985 — у найстарэйшай амерыканскай выставе сучаснага мастацтва Carnegie International.

Галерэя «Уайтчэпел» у Лондане арганізавала буйную рэтраспектыўную выставу прац Морлі ў 1983 годзе, у выніку ён стаў уладальнікам толькі што заснаванай прэміі Цёрнера 1984 года, якая прысуджаецца галерэяй Тэйт.
Джордж Морленд

**Джордж Морленд** (; ,  — , там жа) — англійскі жывапісец, прадстаўнік рамантызму.

## Жыццё і творчасць 
Джордж Морленд нарадзіўся ў сям’і мастака, гравёра і рэстаўратара Генры Роберта Морленда; ён быў трэцім з 6 дзяцей. Маляваць пачаў яшчэ ў дзяцінстве, некаторыя з яго работ таго часу выстаўляліся ў Каралеўскай акадэміі мастацтваў (КАМ) у 1773 годзе, а затым у Таварыстве свабодных мастакоў у 1775 і 1776 гадах. Паўторная экспазіцыя прац Джорджа Морленда ў КАМ адбылася ў 1778, 1779 і 1780 гадах. Некаторы час Морленд вучыўся ў школе пры КАМ, аднак галоўным яго выкладчыкам быў бацька, у якога «ў чалядніках» Джордж працаваў 7 гадоў, пачынаючы з 14-гадовага ўзросту. Ён вывучаў таксама творы старых майстроў, наведваючы мастацкія галерэі.

У 1785 годзе мастак здзейсніў паездку ў Францыю, а на наступны год ажаніўся. Шлюб гэты, які адбыўся па вялікім узаемным каханні, прынёс у жыццё Морленда значныя змены, у тым ліку негатыўныя. Фінансавыя яго справы неўзабаве прыйшлі ў поўны заняпад, і ў 1789 годзе яму прыйшлося ўцякаць ад крэдытораў з Лондана ў Лестэршыр. У 1799 годзе ён зноў схаваўся ад крэдытораў, на гэты раз на востраў Уайт, некаторы час жыў у Ярмуце, але ў канцы года вярнуўся ў Лондан. Тут Морленд быў арыштаваны за даўгі і зняволены ў Каралеўскую турму Бенч. У 1802 годзе мастак быў вызвалены, але 19 кастрычніка 1804 года зноў арыштаваны.

Катэгорыя:Мастакі-анімалісты
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Мастакі-жанрысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Мастакі Вялікабрытаніі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Вялікабрытаніі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Самазабойцы
Катавіцкае ваяводства

**Катавіцкае ваяводства** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, якая існавала ў Польшчы ў розныя часы:
* Катавіцкае ваяводства (1950—1975)
* Катавіцкае ваяводства (1975—1998)

## Гл. таксама 
* Катавіцы
* Сілезскае ваяводства
Віды роду Цыбуля

__NOTOC__

Спіс відаў, якія ўваходзяць у род 
* Спіс складзены на падставе дадзеных сайта Каралеўскі батанічны сад К’ю.
* Сінаніміка відаў у дадзеным спісе не прыводзіцца.

## A 
*]]
*]]
*]]
*]]
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## B 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## C 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## D 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## E 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## F 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## G 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## H 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## I 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## J 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## K 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## L 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## M 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## N 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## O 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## P 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  = 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Q 
* 

## R 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## S 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## T 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## U 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## V 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## W 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## X 
* 
* 
* 

## Y 
* 
* 
* 
* 

## Z 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

*
Цыбуля
Allium alekii

**Allium alekii**&nbsp;— від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Арменіі і паўночна-заходнім Іране.

## Таксанамія 
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да , пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род  быў выдзелены ў асобнае сямейства  (), аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства .

Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Флора Каўказа
Кшыштаф Віктарын Збігнеў Ворбэк-Летаў

**Кшыштаф Віктарын Збігнеў Ворбэк-Летаў** () (памёр ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. 

## Біяграфія 
Стражнік польны літоўскі ў 1656 годзе, маршалак старадубскі (1692—1707), падкаморы старадубскі (1681—1683), суддзя земскі старадубскі з 1671 года, войскі старадубскі (1669—1671), стольнік новагародскі ў 1664 годзе.

Пасол сойміка старадубскага на першы сойм 1666 года. Як пасол старадубскі на элекцыйны сойм 1669 года падпісаў *«pacta conventa»* Міхала Вішнявецкага ў 1669 годзе. Падпісаў *«pacta conventa»*  Яна Сабескага ў 1674 годзе.

## Літаратура 
* Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: spisy. T. 4: Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek / Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk pod red. A. Rachuby; oprac. H. Lulewicz, A. Rachuba, P. P. Romaniuk. — Warszawa: DiG, 2003. — 412 s. — S. 372.

Катэгорыя:Стражнікі польныя літоўскія
Катэгорыя:Маршалкі земскія старадубскія
Катэгорыя:Падкаморыя старадубскія
Катэгорыя:Суддзі земскія старадубскія
Катэгорыя:Войскія старадубскія
Катэгорыя:Стольнікі новагародскія
Катэгорыя:Паслы на сойм 1666 года
Катэгорыя:Паслы на сойм 1669 года
Хопстэн

**Хопстэн** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Штайнфурт. Насельніцтва — 7585 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 99,8 км². Афіцыйны код — 05 5 66 020.

Камуна падзяляецца на 3 сельскія акругі.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Гронау (Вестфалія)

**Гронау** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Боркен. Насельніцтва —  чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 78,63 км². Горад падзяляецца на 2 гарадскія раёны.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Сцепаніда Піліпаўна Ільючык

**Сцепаніда Піліпаўна Ільючык** (, в. Скібічы , Кобрынскі павет, Гомельская губерня — ) — беларускі жывёлавод, Герой Сацыялістычнай Працы (1966). Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1955—1963).

## Біяграфія 
Бацькі памерлі, калі дзяўчынцы было два гады, яе апекавала дванаццацігадовая сястра Марыя. У 1925 годзе старэйшая сястра выйшла замуж, а малодшая паехала ў Драгічын, дзе служыла па найму, нянчыла дзяцей. У 1929 годзе выйшла замуж за Трафіма Ільючыка, маладыя пачалі займацца земляробствам у асабістай гаспадарцы.

У 1949 годзе ў Скібічах пачалася калектывізацыя, быў арганізаваны калгас, сям’я Ільючыкаў уступае ў яго адной з першых. Спачатку працавала ў паляводстве, а потым ёй прапанавалі заняцца жывёлагадоўляй. У 1950—1963 гадах — свінарка сельгасарцелі імя Жданава Драгічынскага раёна. Ужо ў 1953 годзе на раённай сельскагаспадарчай выставе была ўзнагароджана дыпломам. Дасягнула значных поспехаў у павышэнні прадукцыйнасці жывёлагадоўлі, пазней яе перадавы вопыт быў абагулены ў асобнай брашуры. 

Двойчы выбіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР ІV і V скліканняў (1955—1959; 1959—1963).

Пасля выхаду на пенсію жыла ў Драгічыне.

## Узнагароды 
Указам Прэзідіума Вярхоўнага Савета СССР 18 студзеня 1958 года прысвоена ганаровае званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат». Узнагароду атрымала 23 студзеня 1958 года ў зале пасяджэнняў Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР з рук Першага сакратара ЦК КПСС М. С. Хрушчова.

У 1955—1958 гадах была ўдзельнікам ВДНГ СССР, дзе ўзнагароджана сярэбранымі (1955; 1956; 1957) і залатым (1958) медалямі. Неаднаразова яе прэміравалі каштоўнымі падарункамі (у т. л. швейнай машынкай) за перамогу ў сацыялістычным спаборніцтве. За 1957 год атрымала за свае працадні каля 3 тон зерня, 7 000 рублёў і ў якасці дадатковай аплаты 180 кг свініны.

Узнагароджана медалём Мацярынства ІІ ступені (1947), а 10 мая 1950 года — ордэнам «Матчына Слава».

З 1968 года з’яўлялася персанальным пенсіянерам саюзнага значэння.

## Літаратура 
* Ильючик Степанида Филипповна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биогр. справочник. Минск, 2014. С. 104.
* Ільючык Сцепаніда Піліпаўна // Памяць. Драгічынскі раён : гіст.-дакум. хроніка. Мінск, 1997. С. 409.
* Ильючик Степанида Филипповна // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. Минск, 1982. Т. 5. С. 257.
* Ільючык Сцепаніда Піліпаўна // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. Мінск, 1981. Т. 5. С. 255.
* Ільючык Сцепаніда Піліпаўна // Беларуская савецкая энцыклапедыя : у 12 т. Мінск, 1972. Т. 5. С. 68.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Allium altyncolicum

**Allium altyncolicum**&nbsp;— від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Алтая.

## Батанічнае апісанне 
Травяністая шматгадовая цыбульная расліна. Цыбулін некалькі на карэнішчы, падоўжана-яйцаватыя з шэрымі абалонкамі. Сцябло 30-60&nbsp;см вышынёй, дудкавае. Лісткоў 2-3, цыліндрычныя, дудкавыя, карацейшыя за сцябло. Парасонік паўшарападобны, шматкветкавы, няшчыльны. Кветаножкі ў 1-1.5 разы даўжэйшы за калякветнік. Лісточкі калякветніка 7-13&nbsp;мм даўжынёй, бліскучыя, бледна-ружовыя, з цёмнай жылкай. 2n=32.

Цвіце ў ліпені, плоданасіць у жніўні. Апыляецца насякомымі.

## Распаўсюджанне 
Эндэмік Алтая.

Расце пераважна на сухіх камяністых месцах пражывання, ва ўмовах дастатковага, але не празмернага ўвільгатнення. На друзавых і галечнікавых берагах возера.

Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Флора Азіі
Шпакоўская

**Шпакоўская** — жаночая форма прозвішча Шпакоўскі.

## Вядомыя носьбіты 
* Анастасія Валер’еўна Шпакоўская (нар. 1979) — беларуская актрыса, артыстка тэатра і кіно. Салістка рок-гурта «Naka».
* Таіса Васільеўна Шпакоўская (1936—2005) — беларускі жывёлавод, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
Аляксандр Шпакоўскі

**Аляксандр Шпакоўскі**:
* Аляксандр Аляксандравіч Шпакоўскі — беларускі архітэктар, працаваў у Віленскай губерні.
* Аляксандр Іванавіч Шпакоўскі — беларускі архітэктар, працаваў у Віцебскай губерні.
* Аляксандр Паўлавіч Шпакоўскі — беларускі палітычны аглядальнік.
Парніковая вуліца (Мінск)

**Парніковая вуліца** — вуліца ў Першамайскім i Партызанскім раёнах Мінска. Перасякае вул. Філімонава ў раёне парнікова-цяплічнага камбіната і Сляпянскую водную сістэму.

## Аб’екты 
* Парнікова-цяплічны камбінат
* СШ № 20 г. Мінска (д. 5а)
* Прыватны дзіцячы сад «Дэлакруа» (д. 50)

## Спасылкі 
* Парніковая вуліца на АТО.ВУ

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Партызанскі раён (Мінск)
Катавіцкае ваяводства (1950—1975)

**Катавіцкае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў Польшчы ў 1950—1975 гадах. Сядзібай ваяводскіх улад быў горад Катавіцы.

З 1953 па 1956 гады называлася **Сталінагрудскім ваяводствам** (калі горад Катавіцы меў назву Сталінагруд — у гонар Іосіфа Сталіна).

Утворана ў выніку падзелу Сілезскага ваяводства (таксама вядомага як Сілезска-Дамброўскага ваяводства) на Катавіцкае ваяводства (да якога былі далучаны сам горад Катавіцы і Чэнстахоўскі павет) і Апольскае ваяводства. 

У 1974 годзе насельніцтва ваяводства складала 3 910 327 асоб (больш за 78 % насельніцтва пражывала ў гарадах). 

У выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1975 годзе яго тэрыторыя была значна скарочана, у паўночнай частцы ўтварылася Чэнстахоўскае ваяводства, а з паўднёвай — Бельскае ваяводства.

## Гл. таксама 
* Катавіцы
* Польская Народная Рэспубліка

Катэгорыя:Гісторыя Сілезскага ваяводства
Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1944—1975)
Карлізм

**Карлісты** () — рэакцыйны палітычны рух у Іспаніі. Быў актыўны на працягу паўтары стагоддзяў, з 1830-х да 1970-х гадоў. 

З’яўленне карлістаў звязана з імем іспанскага караля Фердынанда VII. У 1830 годзе манарх, насуперак салічнаму закону, пазбавіў свайго брата Дон Карласа ад права быць спадчыннікам прастола, абвясціўшы пераемнікам дачку Ізабелу. Смерць караля ў 1833 годзе прывяла да грамадзянскай вайны паміж Ізабелай, падтрыманая хрыстаносамі, і Дон Карласам, чые прыхільнікі называліся карлістамі.

Нягледзячы на няўдачу ў канфлікце карлісты не змірыліся і працягвалі настойваць на выкананні салічных законаў.

У XX стагоддзі рух прыняў актыўны ўдзел у грамадзянскай вайне 1936—1939 гадоў, дзе падтрымаў нацыяналістаў.

Карлісты існуюць і ў сучаснай Іспаніі, хоць ужо не гуляюць сур’ёзнай ролі ў палітыцы.

## Літаратура 
* Карлисты // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Катэгорыя:Палітыка Іспаніі
Катэгорыя:Манархізм
Катэгорыя:Гісторыя Іспаніі
Allium anisotepalum

**Allium anisotepalum**&nbsp;— від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Кыргызстане, Таджыкістане і Узбекістане.

## Таксанамія 
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да , пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род  быў выдзелены ў асобнае сямейства  (), аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства .

Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1934 годзе
Юрый Барысавіч Сыраід

**Юрый Барысавіч Сыраід** (, в. Лемяшы, Бярдзічаўскі раён, Жытомірская вобласць, Украіна — , Мінск, Рэспубліка Беларусь) — беларускі матэматык, педагог. Кандыдат фізіка-матэматычных навук. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Лемяшы Бярдзічаўскага раёну ва Украіне ў 1945 годзе. Скончыў матэматычны факультэт БДУ (1968). Скончыў аспірантуру ў 1975 годзе.  Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1975), дацэнт (1980).

Сярод навуковых інтарэсаў — асімптатычная і якасная тэорыя дыферэнцыяльных ураўненняў.

Працаваў дацэнтам на кафедры вышэйшай матэматыкі факультэту прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ. Быў трэнерам студэнцкай сборнай па матэматыцы.

## Узнагароды 
Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2005). Прэмія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2009).

## Кнігі і навуковыя працы 
* Треугольные и триангулируемые дифференциальные системы : автореферат диссертации кандидата физико-математических наук : 01.01.02 / Сыроид Юрий Борисович. — Минск, 1974.
* Дифференциальные уравнения : учебное пособие для студентов факультета прикладной математики и механико-математических факультетов вузов / Ю. С. Богданов, Ю. Б. Сыроид. — Минск, 1983.
* Курс дифференциальных уравнений : учебное пособие для студентов математических и физических специальностей высших учебных заведений / Ю. С. Богданов, С. А. Мазаник, Ю. Б. Сыроид. — Минск, 1996.
* Математический анализ : учебное пособие для студентов физико-математических специальностей вузов / Ю. С. Богданов, О. А. Кастрица, Ю. Б. Сыроид. — Москва, 2003.

## Літаратура 
* Электронный каталог ЦНБ НАН Беларуси
Таіса Васільеўна Шпакоўская

**Таіса Васільеўна Шпакоўская** (, в. Вішавічы, Пінскі павет, Палескае ваяводства  — ) — жывёлавод, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Працавала на Пінскім лесазаводзе, пасля заканчэння вучылішча механізацыі адправілася за рамантыкай — трактарыстам на асваенне цалінных зямель у Кустанайскай вобласці (Казахстан).

Праз два гады вярнулася на радзіму — старшыня калгаса У. А. Ралько ўгаварыў трактарыстку пайсці на ферму. З 1957 года працавала даяркай у калгасе «Аснежыцкі» Пінскага раёна. Тады за даяркай замацоўвалі групы кароў, іх трэба было не толькі даіць, але і карміць, падсцілаць, самім нарыхтоўваць кармы. У 1964 годзе надаіла ад кожнай каровы па 6500 кг малака і заваявала першынство ў спаборніцтве даярак рэспублікі. У наступным годзе яе калега атрымала самы высокі надой — па 7555 кг малака ад каровы. 22 сакавіка 1966 года за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак сельскагаспадарчых прадуктаў Т. В. Шпакоўскай і К. П. Ляснічай прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.

У 1969 годз цяжка захварэла, атрымала інваліднасць, з цяжкай працы даяркі давялося сысці. У 1979 і 1980 гадах атрымала знакі «Пераможца сацыялістычнага спаборніцтва».

## Літаратура 
* Шпаковская Таисия Васильевна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биогр. справочник / сост.: И. Н. Кулан [и др.]. Минск, 2014. С. 244.
* Шпакоўская Таісія Васільеўна // Памяць. Пінскі раён : гіст.-дакум. хроніка. Мінск, 2003. С. 460.
* Шпакоўская Таісія Васільеўна // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. Минск, 1981. Т. 5. С. 670.
* Шпакоўская Таісія Васільеўна // Беларуская савецкая энцыклапедыя : у 12 т. Мінск, 1974. Т. 11. С. 352.
 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пінскім раёне
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Пінскага раёна
Замак у Дыбаве

**Замак у Дыбаве** () — рэшткі сярэднявечнага мураванага замка XV стагоддзя на тэрыторыі г. Торунь Куяўска-Паморскага ваяводства Польшчы.

## Гісторыя 
Замак быў узведзены пасля 1424 года па рашэнні караля Уладзіслава Ягелончыка на мяжы Каралеўства Польскага з Тэўтонскім ордэнам, як мытная станцыя на шляху да Торуня і як рэзідэнцыя польскага караля.

У 1656 годзе, падчас шведска-польскіх войнаў, замак быў спалены шведамі.

У XVIII стагоддзі замкам валодаў род Дэмбскіх, які пасля падзелаў Рэчы Паспалітай адкрылі там вінакурны завод.

Замак у Дыбаве 1.jpg
Замак у Дыбаве 4.jpg
Замак у Дыбаве 6.jpg
Замак у Дыбаве 11.jpg
Замак у Дыбаве 14.jpg

## Спасылкі 
* Zamek Dybowski (Dybów)

Катэгорыя:Славутасці Торуні
Катэгорыя:Замкі Куяўска-Паморскага ваяводства
Валодзькава возера

**Валодзькава возера** (або **Валодзькіна**) — азёрападобнае пашырэнне рэчышчаў рэк Сож і Іпуць у месцы іх зліцця. Знаходзіцца часткова ў межах Цэнтральнага і Навабеліцкага раёнаў Гомеля, часткова — Улукаўскага сельсавета Гомельскага раёна. 

Сфарміравалася ў 1970-я гг. як рэчышчавы пясчаны кар’ер для стварэння намыўных грунтовых падмуркаў шэрагу мікрараёнаў Гомеля (Валатава, Мельнікаў Луг). Адпаведныя работы скончыліся ў 1990 г. З таго часу гэтая тэрыторыя з’яўляецца рэкрэацыйнай зонай. Нефармальным месцам адпачынку стала паўночна-заходняе ўзбярэжжа (т. зв., «Мыс»). На паўднёва-ўсходнім узбярэжжы месціцца аграсядзіба «Дом рыбака». Возера выкарыстоўваецца для водных прагулянак, забаў, заняткаў спортам, рыбнай лоўлі.

Назва бытуе ў народзе. Матывацыйная база яе паходжання звязваецца з найменнем рачнога прыпыначнага пункту «Валодзіна» (sic!), які знаходзіўся на месцы ранейшага ўпадзення Іпуці ў Сож.

Катэгорыя:Азёры Гомеля
Катэгорыя:Сож
Катэгорыя:Іпуць