open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Севера-Енісейскі

**Севера-Енісейскі** () — гарадскі пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Севера-Енісейскага раёна Краснаярскага края Расіі. Насельніцтва — 6747 чал. (2017). Аэрапорт.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Краснаярскага края
Матыгіна

**Матыгіна** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Матыгінскага раёна Краснаярскага края Расіі. Аэрапорт.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Краснаярскага края
Тура

**Тура**:
* Тура (ваенная справа)

## Гідронім 
* Тура (рака)

## Тапонім 
### Венгрыя 
* Тура (Венгрыя)

### Расія 
* Тура (Краснаярскі край)
Краснадарскае вадасховішча

**Краснадарскае вадасховішча** () — вадасховішча, створана на р. Кубань, на тэрыторыі Краснадарскага края Расіі для ірыгацыі і барацьбы з паводкамі. Запаўненне пачалося ў 1973 годзе. Плошча 400 км², аб’ём 2,35 км³ (з улікам рэзервовай проціпаводкавай прызмы 3,1 км³), даўжыня 40 км, найбольшая шырыня 15 км, сярэдняя глыбіня 6 м.

Катэгорыя:Вадасховішчы Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Краснадарскага края
Катэгорыя:Геаграфія Адыгеі
Катэгорыя:Басейн Кубані
Мзымта

**Мзымта** () — рака ў Краснадарскім краі Расіі. Даўжыня ракі — 89 км, плошча вадазборнага басейна — 885 км². Самая доўгая і паўнаводная рака Расіі, якая непасрэдна ўпадае ў Чорнае мора. Сярэдні расход вады — ля сяла Кепша — 45,6 м³/с. Сярэднегадавы сцёк Мзымта ў Чорнае мора дасягае 1,4 км³.

Катэгорыя:Рэкі Краснадарскага края
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Чорнае мора
Катэгорыя:Водны турызм
Кардывач

**Кардывач** () — другое па велічыні возера ў Краснадарскім краі Расіі. Возера размешчана ля падножжа паўднёвага схілу Галоўнага Каўказскага хрыбта на вышыні 1838 метраў над узроўнем мора, за 44 км ад пасёлка Красная Паляна на тэрыторыі Адлерскага раёна горада Сочы і Каўказскага дзяржаўнага прыроднага біясфернага запаведніка.

Возера размешчана ў горнай катлавіне, акружанай гарамі: з захаду вяршыняй Лаюб (2970 м), з поўначы і ўсходу Кардывацкім горным вузлом (вяршыні Цындышха (3139,5 м), Кардывач Галоўная (3140,5 м) і Кардывач Вузлавая), з паўднёвага ўсходу хрыбтом Кутэхеку. Возера ўтворана ў выніку руху ледавікоў.

Катэгорыя:Азёры Краснадарскага края
Мастаўскі

**Мастаўскі** () — пасёлак гарадскога тыпу на паўднёвым усходзе Краснадарскага края Расіі. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт Мастаўскога раёна, а таксама цэнтр Мастаўскога гарадскога паселішча. Размешчаны на левым беразе Лабы, за 32 км на поўдзень ад горада Лабінск. Чыгуначная станцыя Мастаўская на лініі «Курганінск-Псебай». На супрацьлеглым боку ракі размешчана станіца Засаўская.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Краснадарскага края
Абраў

**Абраў** () — самае вялікае прэснаводнае возера Краснадарскага края Расіі, размешчана на паўднёвым захадзе, на нізкагорным Абраўскім паўвостраве, за 14 км ад Новарасійска. На беразе возера размешчана сяло Абраў. Помнік прыроды з 1979 года. Найбольшая глыбіня возера складае каля 11 метраў, пры сярэдняй глыбіні 5,8 метра. Плошча возера — 0,6 км², вадазборных плошча — 20,3 км².

Катэгорыя:Азёры Краснадарскага края
Русаковіцкая сядзіба

**Русаковіцкая сядзіба** — колішняя сядзіба Вейсенгофаў у вёсцы Русаковічы Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Быў пабудаваны ў другой палове XVIII стагоддзя. Гэта быў аднапавярховы драўляны будынак з двума аднолькавымі верандамі, кожная з двума калонамі. Ззаду была тэраса з выглядам на Пціч і луг на другім баку ракі.

З 1904 г да пачатку Першай сусветнай вайны ў маёнтку жыў Генрых Уладзіслававіч Вейсенгоф.

## Галерэя 

Выява:Litewskie zacisze.jpg|250px|thumb|left|«Стары двор у Русаковічах». 1908
Rusakovičy. Русаковічы (H. Weyssenhoff, 1908).jpg|Сядзіба Вейсенгофаў  (1900-14)
Rusakovičy, Weyssenhoff, Skarbiec. Русаковічы, Вэйсэнгоф, Скарбец (1901-17).jpg|Сядзіба Вейсенгофаў, лямус  (1900-17)
File:Rusakovičy, Weyssenhoff. Русаковічы, Вэйсэнгоф (1901-17) (3).jpg|Сядзіба Вейсенгофаў . Ядальня (1900-17)
File:Rusakovičy. Русаковічы (1901-17) (3).jpg|Сядзіба Вейсенгофаў . Кабінет у лямусе (1901-17)
File:Rusakovičy, Weyssenhoff. Русаковічы, Вэйсэнгоф (1900-14) (2).jpg|Сядзіба Вейсенгофаў  (1900-14)
File:Rusakovičy, Weyssenhoff. Русаковічы, Вэйсэнгоф (1901-17).jpg|Сядзіба Вейсенгофаў  (1900-17)
File:Rusakovičy, Weyssenhoff-Pcič. Русаковічы, Вэйсэнгоф-Пціч (1901-17).jpg|Сядзіба Вейсенгофаў  і рака Пціч
File:Rusakovičy. Русаковічы (1901-17) (5).jpg|Сядзіба Вейсенгофаў (1900-17)

## Спасылкі 
* Сядзіба Вейсенгофаў | Русаковічы // radzima.org

Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Сядзібы Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Русаковічы (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Колішнія сядзібы Беларусі
Катэгорыя:Вейсенгофы
Эдуард Міхайлавіч Вараб’ёў

**Эдуард Міхайлавіч Вараб’ёў** (нар. 27 жніўня 1934 г., сяло Шпакоўскае, Стаўрапольскі край, Расія) — савецкі і беларускі вучоны, сістэматэхнік. Доктар навук, прафесар, акадэмік Міжнароднай акадэміі інфармацыйных тэхналогій. Лаўрэат дзяржаўнай прэміі СССР (1977), прэміі Міністэрства прамысловасці РБ у галіне навукі і тэхнікі (1999).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 жніўня 1934 г. у сяле Шпакоўскае, Стаўрапольскага края, Расіі. У 1957 г. скончыў радыётэхнічны факультэт Таганрогскага радыётэхнічнага Інстытута. З 1957 г. па пачатак 2000-х гг. працаваў у НВА «Агат», прайшоў шлях ад інжынера да начальніка навукова-тэхнічнага аддзела, неаднаразова прызначаўся галоўным канструктарам ствараемых сістэм спецыяльнага прызначэння. У 2001 г. быў галоўным спецыялістам УП НДІ Сродкаў аўтаматызацыі ДНВА «Агат». Асноўнай распрацоўкай Э. М. Вараб’ёва з’яўляецца праграміруемы тэхнічны кантролер аўтаматызіраваных сістэм кіравання, які ўжывалі як у абароннай прамысловасці, так і ў сістэмах кіравання вулічным рухам.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар больш за 100 навуковых прац, у тым ліку каля 20 аўтарскіх пасведчанняў на вынаходніцтвы і патэнтаў.

## Публікацыі з удзелам Э. М. Вараб’ёва 
* Капский Д. В., Воробьев Э. М., Врубель Ю. А. Автоматизированные системы управления дорожным движением. Учебное пособие.
* ЭМ Воробьев, ДВ Капский, ЮИ Мосиенко. Автоматизированные системы управления дорожным движением. Минск: ОАО ТРОНТПРИНТ. 2005
* Воробьев Э. М. АСУ дорожным движением (Монография) Мн.:УП НИИСА, 2005. — 88с

Катэгорыя:Постаці беларускай інфарматыкі
Магамі (рака)

**Магамі** — рака ў Японіі, на в. Хонсю. Даўжыня 216 км, плошча басейна 7,4 тыс. км². Бярэ пачатак некалькімі вытокамі ў гарах Іідэ і ў адгор’ях паўднёвага ўскрайку хрыбта Оу, працякае па дне міжгорнай катлавіны Ямагата, у ніжнім цячэнні перасякае адгор’і гор Асахі і Дэва, прыморскую нізіну. Упадае ў Японскае мора ля г. Саката. Шматводная зімой і вясной, нізкі сцёк летам. Сярэдні расход вады каля 250 м³/с. Выкарыстоўваецца для арашэння (пасевы рысу).

Катэгорыя:Рэкі Японіі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Японскае мора
Сцяг Крупак

**Сцяг Крупак** — сцяг горада Крупкі і Крупкага раёна.

## Апісанне 
Сцяг горада Крупкі і Крупскага раёна ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча залацістага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры асабовага боку якога — выява герба горада Крупкі.

## Спасылкі 
* ГЕРБ ГОРАДА КРУПКІ  // http://www.krupki.gov.by 
 

Катэгорыя:Крупкі
Крупкі
Катэгорыя:Крупскі раён
Фішт

**Фішт** (, ) — горная вяршыня ў заходняй частцы Вялікага Каўказа, у вытоках рэк Белая і Пшэха (басейн Кубані), у Краснадарскім краі Расіі. Вышыня 2867 м. Складаецца з вапнякоў, у якіх развіты карст. На схілах шыракалістыя і цёмнахваёвыя лясы, вышэй — субальпійскія і альпійскія лугі, скалістыя выхады вапнякоў. Каравыя і вісячыя ледавікі.

Катэгорыя:Горы Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Краснадарскага края
Катэгорыя:Геаграфія Адыгеі
Катэгорыя:Горныя вяршыні Каўказа
Петрапаўлаўка

**Петрапаўлаўка**:

## Казахстан 
* Петрапаўлаўка (Усходне-Казахстанская вобласць)
* Петрапаўлаўка (Паўладарская вобласць)

## Расія 
* Петрапаўлаўка (Джыдзінскі раён)
* Петрапаўлаўка (Петрапаўлаўскі раён, Варонежская вобласць)
* Петрапаўлаўка (Смаленская вобласць)
Сцяг Клецка

**Сцяг Клецка** — сцяг горада Клецк і Клецкага раёна.

## Апісанне 
Сцяг горада Клецка і Клецкага раёна ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры пярэдняга боку якога — выява герба горада Клецк. Зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь 01.12.2011 № 564 і з’яўляецца афіцыйным геральдычным знакам.

Уяўляе сабою прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з трох роўнавялікіх гарызантальных палос: верхняй — блакітнага, сярэдняй — жоўтага, ніжняй — чорнага колеру.

## Спасылкі 
* Геральдика  // http://www.kletsk.gov.by/  
 

Катэгорыя:Клецк
Клецк
Катэгорыя:Клецкі раён
Антон Андрэевіч Рыжкоў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Антон Андрэевіч Рыжкоў
|арыгінал імя     = Антон Андреевич Рыжков
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1940—1944
|званне           = 
|род войскаў      = пяхота
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Антон Андрэевіч Рыжкоў** (1920—1944) — капітан Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Антон Рыжкоў нарадзіўся 5 сакавіка 1920 года ў вёсцы Абрамаўка (цяпер — Талоўскі раён Варонежскай вобласці). Пасля заканчэння пачатковай школы працаваў спачатку ў калгасе, затым на машынна-трактарнай станцыі, на заводзе. У кастрычніку 1940 года Рыжкоў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З ліпеня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Да верасня 1943 года гвардыі старшы лейтэнант Антон Рыжкоў камандаваў ротай 29-га гвардзейскага стралковага палка 12-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. 28 верасня 1943 года рота Рыжкова пераправілася праз Дняпро у раёне вёскі Глушэц Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і прыняла актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма на яго заходнім беразе, адбіўшы вялікую колькасць контратакаў праціўніка. У крытычны момант бою Рыжкоў асабіста падняў сваю роту ў рукапашную атаку, вывеўшы яе з акружэння. Ордэн Леніна і медаль «Залатая Зорка» ён атрымаць не паспеў, так як 28 студзеня 1944 года загінуў у баю.

Першапачаткова быў пахаваны ў брацкай магіле ля вёскі Церабаў Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці, пазней перапахаваны ў брацкую магілу на Кургане Славы ў Мазыры.

## Літаратура 
* 
* *Гринько А. И., Улаев Г. Ф.* Богатыри земли Воронежской. — Воронеж, 1965.
* *Мальков. Д. К.* Сквозь дым и пламя. — М.: Воениздат, 1970.

Катэгорыя:Камандзіры рот у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Мазыры
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варонежскай вобласці
Кічэра

**Кічэра** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Паўночна-Байкальскім раёне Бураціі. Утварае гарадское паселішча «Пасёлак Кічэра». Станцыя Кічэра Усходне-Сібірскай чыгункі на Байкала-Амурскай магістралі. Пасёлак размешчаны за 37 км на паўночны ўсход ад адміністрацыйнага цэнтра раёна — пасёлка Ніжнеангарска, на левым беразе ракі Кічэры, за 3 км на ўсход ад яе рэчышча. Заснавана 3 мая 1978 года на 404 км трасы БАМ.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бураціі
Муя (рака)

**Муя** () — рака ў Расіі, на поўначы Бураціі, левы прыток ракі Віцім.

Даўжыня 365 км, плошча вадазбору 11900 км². Бярэ пачатак у Муяканскім хрыбце, цячэ на паўночным усходзе ў вузкай міжгорнай даліне, у нізоўях — у Муйска-Каўндзінскай катлавіне. Жыўленне пераважна дажджавое. Багатая рыбай (таймень, харыус, тугун, сіг). Катарнае суднаходства да Таксіма (каля 100 км). У басейне Муі — радовішча хрызатылу-азбесту.

Катэгорыя:Рэкі Бураціі
Катэгорыя:Басейн Лены
Катэгорыя:Водны турызм ва Усходняй Сібіры
Хорынск

**Хорынск** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Хорынскага раёна Рэспублікі Бурація і сельскага паселішча «Хорынскае». Насельніцтва — 11080 чал. (2016). Размешчана на рацэ Уда пры ўпадзенні ракі Зэргэлэй, за 165 км на ўсход ад Улан-Удэ, на рэгіянальнай аўтадарозе Р436 Улан-Удэ — Раманаўка — Чыта. Да бліжэйшай чыгуначнай станцыі Заіграева — 130 км.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
Бічура (Бурація)

**Бічура** (; ) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Бічурскага раёна Рэспублікі Бурація і сельскага паселішча «Бічурскае».
Насельніцтва — 9145 чал. (2010). Размешчана па берагах рэчкі Бічуры, недалёка ад яе ўпадзення ў Хілок.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1767 годзе
Баргузін (сяло)

**Баргузін** (, ) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Баргузінскага раёна Рэспублікі Бурація і сельскага паселішча «Баргузінскае». Насельніцтва — 5702 чал. (2010). Адзін з пяці гістарычных гарадоў Бураціі — меў статус горада з 1783 па 1927 год. Размешчана за 315 км ад Улан-Удэ на Баргузінскім тракце, рэгіянальнай аўтадарозе Р438.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1648 годзе
Анахой

**Анахой** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Заіграеўскім раёне Рэспублікі Бурація. Адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча «Пасёлак Анахой».  Аднайменная станцыя Усходне-Сібірскай чыгункі на Транссібірскай магістралі.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бураціі
Янчукан

**Янчукан** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Паўночна-Байкальскім раёне Бураціі. Утварае гарадское паселішча «Пасёлак Янчукан». Чыгуначная станцыя Кюхельбекерская на Байкала-Амурскай магістралі (БАМ). Размешчаны на левым беразе ракі Верхняя Ангара, за 70 км на ўсход ад пасёлка Новы Уаян, і за 230 км ад раённага цэнтра — пасёлка Ніжнеангарска.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бураціі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1976 годзе
Селенгінск

**Селенгінск** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кабанскім раёне Рэспублікі Бурація. Адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча «Селенгінскае».  Размешчаны на левым беразе Селенгі, за 1,5 км на поўдзень ад яе рэчышча, ля паўночнага падножжа горнага хрыбта Хамар-Дабан.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бураціі
Наушкі

**Наушкі** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Кяхцінскім раёне Бураціі. Утварае гарадское паселішча «Наушкінскае» (з 2006 года).  Размешчаны на правым беразе ракі Селенгі, за 250 км на паўднёвы захад ад Улан-Удэ, у пагранічнай зоне, за 3 км ад мангольскай мяжы. За 35 км ад горада Кяхта. У пасёлку — аднайменная станцыя Усходне-Сібірскай чыгункі.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бураціі
Каменск (Бурація)

**Каменск** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кабанскім раёне Рэспублікі Бурація. Адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча «Каменскае». У пасёлку — чыгуначная станцыя Цімлюй (УСЧ) на Транссібірскай магістралі. Размешчаны на паўднёвым краі Кударынскага стэпу ля паўночна-ўсходніх адгор’яў хрыбта Хамар-Дабан, за 10 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра — сяла Кабанск.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бураціі
Заіграева

**Заіграева** (; ) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Заіграеўскага раёна Рэспублікі Бурація. Утварае гарадское паселішча «Пасёлак Заіграева».  Размешчаны на рацэ Бранка (левы прыток Уды), за 65 км на ўсход ад Улан-Удэ.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бураціі
Геаграфія Антыгуа і Барбуды

Дзяржава Антыгуа і Барбуда размешчана на двух адносна вялікіх астравах і шэрагу дробных. Плошча краіны складае 441 кв. км. Сталіца — горад Сент-Джонс на востраве Антыгуа.

## Геаграфічнае становішча 
Антыгуа і Барбуда знаходзяцца ў паўночнай частцы Наветраных Малых Антыльскіх астравоў, высоўваючыся на ўсход ад асноўнай восі архіпелага, на 17-м градусе паўночнай шыраты. На ўсход прасціраецца Атлантычны акіян, на захад — Карыбскае мора. Найбліжэйшыя суседзі — Сент-Кітс і Невіс ды Мантсерат на захадзе.

Большы з двух галоўных астравоў — Антыгуа, на яго прыпадае 62 % плошчы краіны. Амаль што ўдвая меншая Барбуда ляжыць за 48 км на поўнач. За 56 км на захад ад Антыгуа можна знайсці трэці па велічыні востраў — драбнюткую незаселеную Рэдонду. Берагі астравоў моцна зрэзаныя, з пляжамі, лагунамі і прыроднымі гаванямі, абрамленыя рыфамі і водмелямі.

## Рэльеф і клімат 
Сучасны рэльеф астравоў абавязаны сваім паходжаннем вапняковым пародам і вулканічнай актыўнасці, прычым уплыў першых значна большы. Самы высокі пункт краіны — Абама на Антыгуа (раней Boggy Peak, перайменаваны у 2009 у гонар першага цёмнаскурага прэзідэнта ЗША) — рэшткі вулканічнага кратара, што ўздымаецца на 402 метры. Вышэйшы пункт Барбуды дасягае ўсяго 42 м. Большая ж частка астравоў уяўляе сабой нізіну, якая не чапляе паўночна-ўсходнія пасаты, і яны праходзяць паўз, не пакідаючы тут дастатковай для фарміравання рачной сеткі колькасці ападкаў (у сярэднім - 990 мм). 

Дажджлівы сезон (верасень-лістапад) непасрэдна звязаны з сезонам ураганаў. Антыгуа і Барбуда ляжаць акурат на шляху знакамітых карыбскіх ураганаў, што наведваюць астравы ў сярэднім раз на год. 7 верасня 2017 года ўраган "Ірма" знішчыў 90% пабудоў на востраве Барбуда.. Сярэднегадавая тэмпература +27, сярэднемесячныя адхіляюцца ад гэтай лічбы вельмі нязначна.

## Расліннасць 
Асабліва распаўсюджаныя на астравах пясчаныя глебы, здольныя падтрымаць існаванне хіба што хмызняковай расліннасці. Толькі на ўзбагачаных вулканічным попелам глебах цэнтральнай раўніны Антыгуа растуць пасаджаныя лясы-плантацыі акацый, махагоняў і чырвоных і белых кедраў, якія займаюць 11 % тэрыторыі вострава. Дзякуючы лесапасадкам, палепшылася сітуацыя з воднымі рэсурсамі і глебамі.
Кабанск

**Кабанск** () — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кабанскага раёна Рэспублікі Бурація і сельскага паселішча «Кабанскае». Насельніцтва — 6038 чал. (2010). Размешчана ў Кударынскім стэпе на левым беразе ракі Селенгі, у верхняй частцы яе дэльты, за 4 км ніжэй упадзення ў яе ракі Кабанья. Знаходзіцца за 108 км на паўночны захад ад Улан-Удэ, за 7,5 км на паўночны ўсход ад станцыі Цімлюй на Транссібірскай магістралі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
Івалгінск

**Івалгінск** (; ) — сяло (у 1973—1991 гг. — пасёлак гарадскога тыпу), адміністрацыйны цэнтр Івалгінскага раёна Рэспублікі Бурація і сельскага паселішча «Івалгінскае». Насельніцтва — 7382 чал. (2010). Размешчана ў цэнтры Івалгінскай даліны, за 27 км на паўднёвы захад ад Улан-Удэ, на Кяхцінскім тракце — магістралі федэральнага значэння А340.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
Танхой

**Танхой** () — пасёлак (у 1934—2013 гг. — пасёлак гарадскога тыпу) у Кабанскім раёне Бураціі. Адміністрацыйны цэнтр сельскага паселішча «Танхойскае». У пасёлку знаходзіцца станцыя Танхой Усходне-Сібірскай чыгункі на Транссібірскай магістралі і цэнтральная сядзіба Байкальскага біясфернага запаведніка. Размешчаны за 130 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра, сяла Кабанск, на паўднёвым беразе возера Байкал.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
Петрапаўлаўка (Джыдзінскі раён)

**Петрапаўлаўка** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Джыдзінскага раёна Рэспублікі Бурація. Утварае сельскае паселішча «Петрапаўлаўскае». Насельніцтва — 7435 чал. (2017). Знаходзіцца за 240 км на паўднёвы захад ад Улан-Удэ, на левым беразе ракі Джыды (прыток Селенгі), за 68 км на захад ад чыгуначнай станцыі Джыды.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
Джыда (Бурація)

**Джыда** (, ) — сяло (да снежня 2012 года — пасёлак гарадскога тыпу) у Джыдзінскім раёне Бураціі. Утварае сельскае паселішча «Джыдзінскае». Аднайменная чыгуначная станцыя на паўднёвай лініі Усходне-Сібірскай чыгункі Улан-Удэ — Наушкі. Размешчана на крайнім усходзе раёна, за 65 км ад раённага цэнтра, сяла Петрапаўлаўка, на поўдзень ад Баргойскага хрыбта, на левым беразе ракі Джыды (3 км на поўнач ад галоўнага рэчышча), за 7 км на паўднёвы захад ад месца яе ўпадзення ў Селенгу.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1939 годзе
Орлік (Бурація)

**Орлік** (; ) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Акінскага раёна Рэспублікі Бурація і сельскага паселішча «Орлікскае». Насельніцтва — 2555 чал. (2010). Заснавана ў 1927 годзе як адміністрацыйны цэнтр Акінскага хашуна Тункінскага аймака Бурат-Мангольскай АССР. З 1940 года — цэнтр зноў утворанага Акінскага аймака Бурат-Мангольскай АССР.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
Орлік

**Орлік**:

## Аб'екты 
* Замак Орлік

## Вядомыя асобы 
* Вільгельм Орлік-Рукеман — польскі ваенны дзеяч, апошні камандзір Корпуса аховы памежжа
* Ганна Орлік — беларуская тэнісістка
* Піліп Орлік — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч
* Эміль Орлік — чэшскі мастак, графік і фатограф

## Тапонімы 
### Казахстан 
* Орлік (Атыраўская вобласць)

### Расія 
* Орлік (Бурація)
Кітой

**Кітой** (; ) — рака ў Бураціі і Іркуцкай вобласці Расіі, левы прыток Ангары. Даўжыня 316 км, плошча басейна 9190 км². Бярэ пачатак двума вытокамі: Самарта і Урда-Улзыта з Кітойскіх Гальцоў (Усходні Саян), цячэ паміж імі і Тункінскімі Гальцамі. У ніжнім цячэнні даліна шырокая і забалочаная. Жыўленне змяшанае, з перавагай дажджавога. Сярэдні гадавы расход ў вусці каля 115 м³/с, найбольшы 2340 м³/с. Замярзае ў 2-й палове кастрычніка, ускрываецца ў канцы красавіка-пачатку мая. На Кітоі — горад Ангарск.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Бураціі
Катэгорыя:Рэкі Іркуцкай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Ангары
Катэгорыя:Водны турызм ва Усходняй Сібіры
Курумкан

**Курумкан** (; ) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Курумканскага раёна Рэспублікі Бурація і сельскага паселішча «Курумкан». Насельніцтва — 5465 чал. (2010). Размешчаны ў Баргузінскай даліне, на правым беразе ракі Баргузін, за 411 км на паўночны ўсход ад Улан-Удэ, за 53 км на ўсход ад возера Байкал. Ад суровых байкальскіх вятроў населены пункт абараняе Баргузінскі хрыбет.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
Улан-Бургасы

**Улан-Бургасы**  (, ) — горны хрыбет у цэнтральнай Бураціі, які працягнуўся з паўднёвага захаду на паўночны ўсход на 200 км ад даліны ракі Селенгі да Віцімскага пласкагор’я.

Плошча — больш за 26 000 км². Хрыбет фарміруе ўсходні борт Байкальскай катлавіны. Усходнія і паўднёвыя схілы хрыбта, якія апускаюцца да далін рэк Селенгі, Уды і Курбы, адносяцца да фізіка-геаграфічнай вобласці Селенгінскага сярэднегор’я. Сярэднія вышыні складаюць 1400—1800 м, а шырыня 30-50 км. Вышэйшы пункт — гара Хурхаг (2033 м).

Катэгорыя:Горныя хрыбты Бураціі
Гусінае Возера

**Гусінае Возера** () — сяло ў Селенгінскім раёне Бураціі. Адміністрацыйны цэнтр сельскага паселішча «Гусінае Возера». З 1941 па 2005 год — пасёлак гарадскога тыпу. Насельніцтва — 2935 чал. (2010), другое месца ў раёне пасля горада Гусінаазёрска. Аднайменная чыгуначная станцыя УСЧ. Размешчана за 45 км ад Гусінаазёрска, на паўднёва-заходнім беразе Гусінага возера, пры ўпадзенні ракі Цаган-Гол, на паўночнай ускраіне Тамчынскай раўніны.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1934 годзе
Сусветнае антыдопінгавае агенцтва

**Сусветнае антыдопінгавае агенцтва** (**CАДА**, , ) — незалежная арганізацыя, якая ажыццяўляе каардынацыю барацьбы з ужываннем допінгу ў спорце, створаная пры падтрымцы Міжнароднага алімпійскага камітэта (МАК).

Асноўным дакументам САДА з’яўляецца Сусветны антыдопінгавы кодэкс, які штогадова абнаўляецца.

## Прэзідэнты 
*  Дзік Паўнд (1999—2007)
*  Джон Фейхі (2008—2013)
*  Крэйг Рыдзі (2014—2019)
*  Вітольд Банька (з 1 студзеня 2020 года)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Міжнародны алімпійскі камітэт
Атаманаўка

**Атаманаўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў цэнтральнай частцы Чыцінскага раёна Забайкальскага края Расіі. Насельніцтва — 10 364 чал. (2017). Размешчаны ў вусці ракі Нікішыха. Заснаваны ў 1852 годзе як населены пункт Атаманка, а ў 1900 годзе пабудаваны раз’езд Атаманаўскі. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1958 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Забайкальскага края
Карэнга

**Карэнга** () — рака ў Забайкальскім краі Расіі, правы прыток р. Віцім (басейн Лены). Даўжыня 366 км, плошча басейна 10 100 км². Бярэ пачатак у Ябланавым хрыбце; цячэ ў міжгорнай катлавіне. Жыўленне пераважна дажджавое. Сярэдні расход за 180 км ад вусця 16,5 м³/с. Разводдзе (з мая па верасень) з рэзкімі ваганнямі ўзроўню. Перамярзае з канца лістапада да сярэдзіны красавіка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Забайкальскага края
Катэгорыя:Басейн Лены
Мікелі

**Мікелі** () — горад у Фінляндыі, адміністрацыйны цэнтр былой ляні Усходняя Фінляндыя, цэнтр правінцыі Паўднёвае Сава. Мікелі названы ў гонар заступніка гэтых месцаў — Святога Міхаіла. За 228 км ад Хельсінкі.

## Памятныя мясціны 
* Кафедральны сабор Мікелі

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Олі Рэн, фінскі палітык
* Тойва Сяркя, фінскі кінарэжысёр

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Олесун

**Олесун** () — горад на заходнім узбярэжжы Нарвегіі, у фюльке Мёрэ-ог-Румсдал. Насельніцтва 40,8 тыс. жыхароў. У горадзе захавалася забудова ў стылі «ар нуво», турыстычны цэнтр. Буйны марскі порт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Эдвард Мозер, нарвежскі нейрабіёлаг
* Ён Арнэ Рыісэ, нарвежскі футбаліст

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Нарвегіі
Анджэла Біцамана

**Анджэла Біцамана**, або **Ангелас Піцаманас** (;  — ) — грэчаскі мастак-іконапісец.

­Вучань Андрэаса Павіяса. У 1518 годзе з’ехаў з Крыту на кантынент. Спачатку ў Далмацыю, дзе напісаў прэдэлу з пяццю святымі для алтара касцёла Св. Духа ў Камалацы (цяпер захоўваецца ў францысканскім кляштары ў Дуброўніку). Затым на поўдзень Італіі ў Отранта, дзе застаецца надоўга. У Отранта разам з братам Данатасам, таксама мастаком, стварае майстэрню. Пакідаў на сваіх іконах подпіс на двух мовах, не забываючыся пазначыць на латыні, што ён «GREC KANDIOT».

Адным з першых сярод крыцкіх мастакоў пачынае пісаць іконы на ўзор італьянскіх гравюр у стылі Адраджэння, якія ў сваю чаргу звычайна тыражавалі творы вядомых мастроў таго часу. Напрыклад, ікона Біцамана «Пакланне пастухоў» (цяпер захоўваецца ў Эрмітажы) паўтарае гравюру Маркантоніа Раймондзі, напэўна, яна як карціна ўпрыгожвала чыйсьці. На ўзор кватрачэнта традыцыйнымі іконапіснымі прыёмамі створаны антыкізаваны свет біблейскіх часоў, адначасова простадушны і вытанчаны, меланхалічны і прывабліва чалавечны. Невялікі твор «Св. Дзева з Дзіцём Хрыстом і Іаанам Хрысціцелем» (цяпер захоўваецца ў Эрмітажы) быў асабістай малельнай іконай.

Мастаком не толькі была засвоена выяўленчая сістэма Адраджэння, але і пераўтворана ў болей умоўную і празрыстую мастацкую мову.

## Літаратура 
* История иконописи. Истоки, традиции, современность. VI—XX века. — ИП Верхов С. И., 2014. — С. 106—107. — 288 с.: ил. — ISBN 978-5-905904-27-1.

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Аляксей Паўлавіч Сітнікаў

**Аляксей Паўлавіч Сітнікаў** ( — ) — расійскі і беларускі інжынер-архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1836 годзе.

Тэхнічную адукацыю атрымаў у Пецярбургскім будаўнічым вучылішчы (1852-58) і, скончыўшы курс з адзнакай, з чынам калежскага сакратара, быў вызначаны ў Варонежскую губернскую будаўнічую і дарожную камісію.

Пасля гэтага прызначаны малодшым інжынерам будаўнічага аддзялення наўгародскага губернскага праўлення (1865). У наступным годзе атрымаў званне архітэктара і ўзяў на сябе надзор за помнікам тысячагоддзя Расіі (1866). Праз тры гады ўзведзены ў званне інжынер-архітэктара і ў хуткім часе прызначаны архітэктарам дзяржаўных конскіх заводаў (1870). Далей прызначаны звыштатным тэхнікам будаўнічага аддзялення варонежскага губернскага праўлення (1873), а потым паслядоўна: малодшым інжынерам таго ж будаўнічага аддзялення і магілёўскім губернскім інжынерам.

У час працы на апошняй пасадзе, памёр на 40-м годзе жыцця.

Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары Варонежа
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Парадокс бульбы

]]
**Парадокс бульбы** — прыклад матэматычнага разліку, вынік якога супярэчыць інтуіцыі. Гэты парадокс прадугледжвае высушванне бульбы на нязначную на першы погляд велічыню, аднак вылічваемае змяненне масы аказваецца больш інтуітыўна чаканага.

## Апісанне 
Парадокс фармулюецца такім чынам:

: «Маецца 100 кг бульбы, якая мае 99 працэнтаў вады па масе. Бульба высушваецца да значэння 98 працэнтаў вады. Якая цяпер маса бульбы?»

Падручнік The Universal Book of Mathematics Дэвіда Дарлінга вызначае задачу так:

: «Фрэд прыносіць дадому 100 фунтаў бульбін, якія (будучы ідэальнымі матэматычнымі бульбінамі) на 99 працэнтаў складаюцца з вады. Ён пакідае іх на ноч сушыцца звонку, так, што тыя ўтрымліваюць 98 працэнтаў вады. Якая іх новая вага? Нечаканы адказ — 50 фунтаў»

У класіфікацыі парадоксаў Куайна парадокс бульбы належыць да «пэўных».

## Простыя тлумачэнні 
### Спосаб 1 
Адно з тлумачэнняў пачынае з таго, што першапачаткова маса сухога рэчыва складае 1 кг, што складае 1 % ад 100 кг. Затым задаецца пытанне: 1 кг — гэта 2 % ад колькіх кг? Для таго, каб гэтая доля стала ў два разы большай, агульная маса павінна быць у два разы меншай.

### Спосаб 2 
100 кг бульбы, 99 % вады (па масе), азначае 99 кг вады і 1 кг сухога астатку. Гэта суадносіны 1:99.

Калі колькасць вады паменшыцца да 98 %, сухое рэчыва складае 2 % ад масы. Суадносіны 2:98 памяншаецца да 1:49. Паколькі сухое рэчыва па-ранейшаму важыць 1 кг, вада павінна важыць 49 кг, што дае ў адказе сумарную масу 50 кг.

## Тлумачэнні з дапамогай алгебры 
### Спосаб 1 
Пасля выпарэння вады, астатняя агульная маса x змяшчае 1 кг чыстай бульбы і (98/100) вады. Гэта выяўляецца ў раўнанні:

: \begin{align}
  1 + \frac{98}{100}x &=x \\
    \Longrightarrow 1 &= \frac{1}{50}
\end{align}

рашэнне якога дае x = 50 кг.

### Спосаб 2 
Маса вады ў свежай бульбе складае 0.99\cdot 100.

Калі x — гэта маса вады, страчанай пры сушцы бульбы, то 0,98(100 - x) — гэта вага вады ў высушанай бульбе. Таму:

: 0.99  \cdot 100 - 0.98(100 - x) = x 

Раскрыццё дужак і спрашчэнне:

: \begin{align}
  99 - (98 - 0,98x) &= x \\
     99 - 98 + 0,98x &= x \\
           1 + 0,98x &= x
\end{align}

Адніманне множніка x з кожнага боку:

: \begin{align}
  1 + 0,98x - 0,98x &= x - 0,98x \\
                  1 &= 0,02x
\end{align}

І рашэнне:

: \frac{1}{0,02} = \frac{0,02x}{0,02}

Што дае масу страчанай вады:

: 50 = x

І масу высушанай бульбы:

: 100 - x = 100 - 50 = 50 

## Следства 
Адказ захоўваецца пры любым падваенні долі сухога рэчыва. Напрыклад, калі бульба першапачаткова змяшчае 99,999 % вады, зніжэнне працэнта да 99,998 % па-ранейшаму патрабуе памяншэння масы ўдвая.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бульба
Катэгорыя:Матэматычныя парадоксы
Аляксандр Генадзевіч Анюкоў

**Алякса́ндр Гена́дзевіч Анюко́ў** (; нар. , Куйбышаў) — расійскі футбаліст, абаронца. Вядомы па выступах за санкт-пецярбургскі «Зеніт». Заслужаны майстар спорту Расіі (2008).

Пяціразовы чэмпіён Расіі ў складзе «Зеніта», чатырохкратны ўладальнік Суперкубка Расіі, ўладальнік Кубка Расіі (2010), Кубка УЕФА і Суперкубка УЕФА (2008). Бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы 2008 года.

## Клубная кар’ера 
### «Крылы Саветаў» 
Футболам пачаў займацца услед за сваім старэйшым братам прафесійным футбалістам Аляксеем. У шэсць гадоў пачаў наведваць футбольную секцыю. У складзе «самарцаў» быў чэмпіёнам расійскай дзіцячай футбольнай лігі ў 1994 і 1995 годзе. Сезон 2000 года пачаў ў другім дывізіёне ў складзе «Крылаў Саветаў-2», выступаючы на пазіцыі лібера. З гэтага сезона абаронца спадабаўся Аляксандру Тарханаву і стаў трэніравацца з асноўным складам самарскага клуба, а 10 верасня 2000 года ўпершыню згуляў у галоўнай камандзе ў Сочы ў кубкавай сустрэчы супраць «Жамчужыны» (1:0).

У чэмпіянатах краіны дэбютаваў 14 кастрычніка 2000 году ў матчы супраць «Зеніта» (0:1). За самарскі клуб правёў 71 матч чэмпіянату Расіі, забіў 3 галы.

### «Зеніт» 
У «Зеніт» перайшоў у ліпені 2005 года, калі самарскі клуб знаходзіўся ў крызіснай сітуацыі. Угаворы кіраўніцтва і асабістыя звароты віцэ-губернатара да іграка не пахіснулі жадання змяніць становішча і пераехаць у Пецярбург.

У чэрвені 2019 года завяршыў кар’еру і ўвайшоў у трэнерскі штаб Сяргей Семака ў «Зеніце». Аднак, у ліпені вырашыў вярнуцца на поле і на правах арэнды далучыўся да «Крылаў Саветаў».

У маі 2020 года канчаткова завяршыў кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за юнацкую і маладзёжную зборныя Расіі, з 2004 года рэгулярна запрашаўся ў галоўную каманду краіны.

## Дасягненні 
### Клубныя 
**«Зеніт»**
* Чэмпіён Расіі (5): 2007, 2010, 2012, 2015, 2019
* Уладальнік Кубак Расіі (2): 2010, 2016
* Уладальнік Суперкубка Расіі (4): 2008, 2011, 2015, 2016
* Уладальнік Кубка УЕФА: 2008
* Уладальнік Суперкубка УЕФА: 2008

### Міжнародныя 
**Расія**
* Бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы: 2008

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Зеніт»
* 

Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Крылы Саветаў Самара
Катэгорыя:Ігракі ФК Зеніт Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Зеніт-2 Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Расіі
Катэгорыя:Ігракі ФК Крылы Саветаў-2 Самара
Таксіма

**Таксіма** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Муйскага раёна Рэспублікі Бурація і гарадскога паселішча «Пасёлак Таксіма».

Размешчаны на правым беразе ракі Муі, за 690 км на паўночны ўсход ад Улан-Удэ, на Байкала-Амурскай магістралі, у пасёлку — аднайменная чыгуначная станцыя. Аўтамабільнай дарогай злучаны з паромнай пераправай праз раку Віцім, якая вядзе да цэнтра золатаздабывальнага раёна — горада Бадайбо.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бураціі
Дзень тэстыравальніка

Дзень тэставальніка — прафесійны **дзень тэставальнікаў**, які адзначаецца 9 верасня.

Згодна з легендай, 9 верасня 1947 года навукоўцы Гарвардскага ўніверсітэта, якія тэставалі вылічальную машыну Mark II Aiken Relay Calculator, знайшлі матыля, які захрас між кантактамі электрамеханічнага рэле, і Грэйс Хопер вымавіла слова «bug» (англ. «жук»), якое стала пазней тэрмінам, які абазначае камп’ютарную памылку. Вынятая насякомае было ўлеплена ў тэхнічны дзённік з суправаджальным надпісам: «First actual case of bug being found» (англ. «Першы выпадак у практыцы, калі быў выяўлены жучок»). Гэты пацешны факт паклаў пачатак выкарыстання слова «баг» у значэнні «памылка». У выніку працэс выяўлення і ліквідацыі прычын збою ў працы камп’ютара атрымаў назву debugging (дэбагінг, «адладка», даслоўна: пазбаўленне ад жукоў). А сама назва прафесіі паўстала ад англійскага слова test, ці выпрабаванне.

## Спасылкі 
* Software Tester Day!!! — 9th September | 1st Bug in Computer History 

Катэгорыя:Святы паводле алфавіта
Катэгорыя:Інфармацыйныя тэхналогіі
Паміж небам і зямлёй: этнаастраномія

«**Памі́ж не́бам і зямлё́й: этнаастрано́мія**» — беларуская навуковая кніга Цімафея Авіліна, выдадзеная ў 2015 годзе. Кніга ўяўляе сабой першую спробу грунтоўнага абагульнення беларускага матэрыялу з этнаастраноміі, астраніміі і ўвогуле традыцыйных ведаў, датычных нябёсных целаў. Гэта першая грунтоўная праца па этнаастраноміі на ўсёй постсавецкай прасторы.

Кніга складаецца з пяці раздзелаў, прысвечаных народным назвам зорак і сузор’яў, метэорам, зоркам у фальклоры і плямам на Месяцы. У кнізе ёсць дадаткі з тэкстамі палявых экспедыцый і 34 мапы, якія адлюстроўваюць, дзе на Беларусі якая назва была распаўсюджана. У кнізе сабраны звесткі за XVIII—XXI стст. у Беларусі і дададзены факты з крыніц суседніх краін.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кнігі 2015 года
Гісторыя Антыгуа і Барбуды

Антыгуа і Барбуда — астраўная дзяржава ў Вест-Індыі. Яе гісторыю, як і гісторыю яе суседзяў, можна падзяліць на тры этапы: вельмі доўгі дакалумбавы (да 1493), працяглы еўрапейскай каланізацыі (да 1981) і кароценькі этап незалежнацсі

## Дакалумбавы этап 
Самае старое знойдзенае паселішча археолагі датуюць 3100 да н.э. Гэта былі першыя жыхары Антыльскіх астравоў сібанеі. Яны насялялі астравы доўгі час, пакуль не былі выцесненыя аравакамі, што прыйшлі ланцужком астравоў з ніжняй Арынока. Паўднёваамерыканскія індзейцы прынеслі з сабою земляробчыя веды і вырошчвалі кукурузу, салодкую бульбу, гуаву, тытунь а таксама знакаміты антыгуанскі чорны ананас. Яны былі выдатнымі маракамі і іх лёгкія чоўны перадольвалі сотні кіламетраў Карыбскага мора і Атлантыкі. Каля 1100 н.э. большасць аравакаў пакінула астравы. Тыя, хто застаўся, былі зваяваны карыбамі, ператвораны ў рабоў і нават з'едзены. Магчыма, плямёнаў, што насялялі астравы напярэдадні каланізацыі, было і болей, аднак еўрапейцы таго часу не вельмі цікавіліся этнаграфіяй.

## Еўрапейская каланізацыя 
І Антыгуа і Барбуда былі адкрыты Х. Калумбам у 1493 годзе падчас трэцяга падарожжа. Іспанскія пасяленні праіснавалі тут нядоўга, не затрымаліся на астравах і французы. У 1632 Антыгуа, а праз 34 гады — Барбуда, былі каланізаваны Вялікабрытаніяй. Найбуйнейшымі землеўладальнікамі былі Кадрынгтаны (у свой гонар яны назвалі галоўны горад Барбуды), якія валодалі Барбудаю, а на Антыгуа мелі цукровныя плантацыі, для якіх з 1685 года пачалі завозіцца афрыканскія рабы. Рабства праіснавала на астравах да 1834 г. Еўрапейскія і афрыканскія хваробы (самым вялікім забойцам, верагодна, была воспа), недаяданне і рабства ў канчатковым выніку забілі большую частку карэннага насельніцтва Карыбскага мора, таму большасць жыхароў краіны сёння цемнаскурая.

## Незалежная дзяржава 
У 1958 Антыгуа і Барбуда ўвайшлі ў Вест-Індскую федэрацыю, з 1962 – асобнае валоданне Вялікабрытаніі, з 1967 – «асацыяваная з Вялікабрытаніяй дзяржава». У 1977 г. Антыгуа і Барбуда падпісалі з ЗША дамову, згодна з якой ЗША захоўваюць вайсковыя базы на тэрыторыі краіны. 1 лістапада 1981 абвешчаная незалежнасць. Сучасная гісторыя Антыгуа і Барбуды спакойная і павольная, калі не лічыць трапічных ураганаў, такіх як Ірма, што ў 2017 знішчыла 95 % пабудоў на востраве Барбуда, а большая частка насельніцтва загадзя была эвакуявана на Антыгуа. 

Антыгуа і Барбуда
Антыгуа і Барбуда
Катэгорыя:Антыгуа і Барбуда
Эканамічны ўніверсітэт у Познані

**Эканамічны ўніверсітэт у Познані** () — адзін з пяці ўніверсітэтаў народнай гаспадаркі ў Польшчы.

Універсітэт быў заснаваны ў 1926 годзе як прыватная Вышэйшая гандлёвая школа ў Познані, якую ў 1938 годзе была перайменавана ў Гандлёвую акадэмію. У 1950 годзе была нацыяналізавана і перайменавана ў Вышэйшую эканамічную школу ў Познані. Затым з 1974 года як Эканамічная акадэмія ў Познані. Цяперашняя назва з 27 снежня 2008 года.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт універсітэта 

Катэгорыя:Універсітэты Польшчы
Катэгорыя:Познань
Катэгорыя:1926 год у Польшчы
Віталь Сцяпанавіч Бялянкін

**Віталь Сцяпанавіч Бяля́нкін** (нар. , г. Джума, Даргамскі раён, Самаркандская вобласць) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Беларусі (1991). Прафесар Міжнароднай акадэміі архітэктуры, акадэмік Беларускай акадэміі архітэктуры. Член Саюза архітэктараў і Саюза дызайнераў Беларусі.

## Біяграфія 
Скончыў у 1963 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. 3 1963 года працаваў у інстытуце «Новасібпраект» (Новасібірск), з 1966 года ў інстытуце «Мінскпраект» (кіраўнік групы, галоўны архітэктар праектаў), з 1968 года — галоўны архітэктар праектаў у Белдзяржпраекце. Адначасова з 1989 кіраўнік «Творчай майстэрні архітэктара Бялянкіна» пры Саюзе архітэктараў Беларусі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1968 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
 у Мінску]]
Асноўныя работы ў Новасібірску (у аўтарскім калектыве): будынак Новасібпраекта, , рэканструкцыю кінатэатра «Металіст».

Асноўныя работы ў Мінску (у аўтарскім калектыве):  навучальна-лабараторны корпус са спартзалай, 13- і 15-павярховыя інтэрнаты Беларускага тэхналагічнага інстытута (1975, у сааўтарстве),  праект забудовы Цэнтральнай плошчы па вул. Горкага (1976), Палац піянераў і школьнікаў (1986) і школа-інтэрнат для дзяцей са слабым слыхам у Севастопальскім парку (1988; абодвух кіраўнік аўтарскага калектыву), 2-я чарга будаўніцтва Дзяржаўнага мастацкага музея Беларусі (1991, у сааўтарстве), 9—10-павярховы жылы дом з крамай «Дом абутку» (1978) у Бабруйску; Мемарыял воінскай славы на Лудчыцкай вышыні ў Быхаўскім раёне (1984, у сааўт.; Дзяржаўная прэмія БССР 1986), прыбудова да будынка Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі (2005), гіпермаркет «Гіпа» па пр. Ракасоўскага (2005).

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія БССР (1986) за стварэнне мемарыяльнага комплексу «Лудчыцкая вышыня» ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці, 2-я прэмія на Усесаюзным конкурсе (1974, у аўтарскім калектыве) за праект чыгуначнага вакзала ў Мінску.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Новасібірска
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза архітэктараў
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза дызайнераў
Катэгорыя:Акадэмікі Беларускай акадэміі архітэктуры
Катэгорыя:Архітэктары Бабруйска
Карай Шафер

**Карай Шафер**, таксама **Карл Шафер** (, Вена — , Будапешт, Венгрыя) — венгерскі неўролаг, неўрапатолаг і псіхіятр. Валокны аксонаў нейронаў ад CA3 да CA1 , так званыя , названы ў яго гонар. Стваральнік уласнай неўрапаталагічнай школы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Вене, дзе працаваў па кантракце яго бацька, па прафесіі мастак-скульптар. Ад нараджэння ён валодаў нямецкай як другой роднай мовай, тым не менш лічыў сябе за венграм, і ў бацькоўскім доме гаварыў па-венгерску (у адрозненне ад свайго брата Фрыджыса). Вывучаў медыцыну ў Будапешце, таксама наведваў лекцыі  ў Вене. Скончыў універсітэт у 1888 годзе, пасля чаго ўладкаваўся на працу ў якасці памочніка Карая Лауфенаўэра ў яго будапешцкай лабараторыі. У тым жа годзе ён апублікаваў сваю першую неўрапаталагічную працу ў нямецкім часопісе «». З 1889 па 1895 год працаваў у якасці асістэнта ў Аддзеле псіхіятрыі Універсітэта ў Будапешце. У 1891 годзе, вучыўся ў Франкфурце-на-Майне ў  і . У 1893 годзе стаў прыват-дацэнтам  неўрапаталогіі і неўралогіі. У 1895 годзе ён пакінуў клініку Лаўфенаўэра і быў прыняты на працу ў якасці лекара ў Шпіталі Лізаветы і неўролага ў Клініцы Прынца Альберта Апоньі. У 1899 годзе стаў прафесарам, аднак без кафедры. У 1912 годзе Шафер атрымаў званне экстраардынарнага прафесара, і яму было даручаны зноў створаны Аддзел гісталогіі мозгу. У 1919 годзе ён быў звычайным прафесарам псіхапаталогіі і неўрапаталогіі. У 1925 стаў прафесарам псіхіятрыі.

У 1902—1905 гады ён падрабязна апісаў неўрапаталогію .

Вучнямі Schaffera былі, у прыватнасці, Дэжэ Мішкальцы, , , Лаяш Анг’ял, , , Ласла Эпштэйн, , , , Эрнё Фрэй, Ласла Баласа,  і .

Памёр 16 кастрычніка 1939 года ў Будапешце. Пасмяротныя ўспаміны напісалі Дэжэ Мішкальцы і .

## Выбраныя творы 
* *Über das morphologische Wesen und die Histopathologie der hereditär-systematischen Nervenkrankheiten*. Berlin, 1926
* *Az elmebetegségek és kapcsolatos idegbetegségek kórtana*. Budapest, 1927
* Miskolczy D, Шаффер. К. *Anatomische Wesenbestimmung der hereditär-organischen Nerven-Geisteskrankheiten*. Szeged, 1936
* *Histopathologie des Neurons*. Budapest-Leipzig, 1938
* *Grundsätzliche Bemerkungen zur Pathogenese der amaurotischen Idiotie*. (1932/33)

## Літаратура 
* Fischer I:&#x20;*Biographisches Lexikon der hervorragenden Ärzte der letzten fünfzig Jahre. Band 2*.&#x20;München-Berlin&#x3A;&#x20;Urban & Schwarzenberg,&#x20;1962,&#x20;s.&#x20;1372-1373.
* Madelaine R. Brown, László N. Tauber:&#x20;Károly Schaffer. W:&#x20;Webb Haymaker (red.):&#x20;*The Founders of Neurology. One Hundred and Thirty-Three Biographical Sketches. Prepared for the Fourth International Neurological Congress in Paris by Eighty-Four Authors*.&#x20;Springfield&#x3A;&#x20;C.C.Thomas,&#x20;1953,&#x20;s.&#x20;207-211.

## Спасылкі 
* Magyar Életrajzi Lexikon 1000—1990

Катэгорыя:Выкладчыкі Будапешцкага ўніверсітэта
Катэгорыя:Неўролагі
Катэгорыя:Псіхіятры
Дэжэ Мішкальцы

**Дэ́жэ Мі́шкальцы** (; 12 жніўня 1894, Бая — 3 снежня 1978, Будапешт, Венгрыя) — венгерскі лекар-неўролаг і псіхіятр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Баі над Дунаем на поўдні Венгрыі. Ён вывучаў медыцыну ў Універсітэце ў Будапешце. Яшчэ будучы студэнтам атрымаў запрашэнне на працу ў Інстытуце даследаванняў мозгу Карая Шафера. Вынікі яго даследаванняў дазволілі яму атрымаць , праз якую ён вучыўся ў 1924—1925 ў Мадрыдзе ў Інстытуце Сант’яга Рамона-і-Кахаль.

## Літаратура 
* Pásztor E. *Dezso Miskolczy (1894—1978)*. «J Neurol». 250. 9, сек. 1129-30, 2003. DOI: .

Катэгорыя:Вучоныя Венгрыі
Катэгорыя:Неўролагі
Катэгорыя:Псіхіятры
Hyphaene

**Hyphaene** — род раслін сямейства Пальмавыя, які ўключае ў сябе каля 8 відаў.

## Біялагічнае апісанне 
Ад іншых пальмаў адрозніваюцца тым, што іх сцёблы галінамі дыхатамічна, надаючы раслінам характэрны выгляд.

## Распаўсюджанне 
Віды роду растуць у саваннах або паўпустынях трапічнай і субтрапічнай Афрыкі, а таксама на Мадагаскары, у гарах Паўднёвай Аравіі, у Заходняй Азіі, на заходнім узбярэжжы Індыі і Шры-Ланкі.

## Віды 
Па інфармацыі базы дадзеных *The Plant List*, род уключае 8 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Жизнь растений. В 6-ти т. Т. 6. Цветковые растения / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.: Просвещение, 1981.

## Спасылкі 
* Kew Palms Checklist: *Hyphaene* 

Катэгорыя:Пальмавыя
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Азіі
Дэферэнт

**Деферент** ( — які нясе) — паняцце, якое выкарыстоўваецца ў геацэнтрычнай мадэлі Пталямея. Згодна з гэтай мадэллю, кожная планета раўнамерна рухаецца па крузе (), цэнтр якога, у сваю чаргу, рухаецца па іншым крузе, які і называецца **дэферэнтам**.

Падставай для такой штучнай канструкцыі паслужыла неабходнасць мадэляваць нераўнамерны рух планет, у прыватнасці, , а таксама растлумачыць змяненне іх бачнай яркасці, звязанае са зменай адлегласці ад Зямлі.

## Літаратура 
* *Еремеева А. И., Цицин Ф. А.* История астрономии (основные этапы развития астрономической картины мира). Изд. МГУ, 1989.

Катэгорыя:Гісторыя астраноміі
Карай Лауфенаўэр

**Карай Лауфенаўэр **(; , Секешфехервар — , Будапешт, Венгрыя) — венгерскі лекар-псіхіятр. Першы прафесар псіхіятрыі ва Універсітэце ў Будапешце.

## Біяграфія 
Вучыўся ва Універсітэце ў Будапешце, ступень доктара медыцыны атрымаў у 1873 годзе. Затым спецыялізаваўся ў неўралогіі і псіхіятрыі ў  ў Будапешце, у Шарко ў Парыжы,  ў Берліне,  ў Вене. Пасля вяртання на радзіму займаўся, у прыватнасці, гіпнозам і гіпнатэрапіяй. У 1878 працаваў у псіхіятрычнай установе ў Будапешце. У 1878 стаў прыват-дацэнтам. З 1881 звязаны з . Разам з памочнікам Караем Шаферам правёў шэраг эксперыментаў у гэтай установе. Член Венгерскай акадэміі навук з 1891 года. З 1882 прафесар, з 1891 звычайны прафесар псіхіятрыі ва Універсітэце ў Будапешце. Ён памёр раптоўна, 27 красавіка 1901 года.

## Выбраныя творы 
* *Az elmegyógyintézetek túltömöttsége, annak okai és elháritásáról*. Budapest, 1875
* *Agyszöveti vizsgálatok*. Budapest, 1879
* *Vizsgálatok az agy corti-calis látómezejéről*. Budapest, 1880
* *Az emlékező tehetségről*. Budapest, 1884
* *Kétes elmeállapotok a törvényszék elött*. Franklin-társulat könyvnyomdája, 1893
* Károly Laufenauer, Zsigmond Reichard: *Psychiatria és büntetöjog*. Franklin-társulat könyvnyomdája, 1894
* *Előadások az idegélet világából*. Budapest, 1899

## Літаратура 
* Lafferton E. *Death by hypnosis: an 1894 Hungarian case and its European reverberations*. «Endeavour». 30. 2, s. 65-70, 2006. DOI: .
* Laufenauer, Károly W: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815—1950, Bd. 5 (Lfg. 21), s. 49
* RECEPCIÓ ÉS KREATIVITÁS — Nyitott magyar kultúra. [dostęp 2010-02-22].

## Спасылкі 
* Laufenauner Károly Magyar Életrajzi Lexikon 1000—1990 (węg.)
* Szinnyei József: Magyar írók élete és munkái (węg.). [dostęp 2010-02-22].

Катэгорыя:Вучоныя Венгрыі
Катэгорыя:Псіхіятры
Фібрыляцыя страўнічкаў

**Фібрыляцыя (або мігценне) страўнічкаў** — стан, які суправаджаецца адсутнасцю эфектыўнага скарачэння  страўнічкаў, несумяшчальны з жыццём. Патрабуе неадкладных  мерапрыемстваў, уключаючы электрычную дэфібрыляцыю. Пры падрыхтоўцы да яе звычайна праводзяць , .

Катэгорыя:Тэрмінальныя станы
Катэгорыя:Захворванні сэрца
Катэгорыя:Прычыны смерці
Воднасць

**Воднасць** — колькасць вады, якая праносіцца ракой з яе вадазбору за адрэзак часу (месяц, сезон і г. д.) па параўнанні з нормай (сярэднім значэннем) для дадзенага перыяду.

Адрозніваюць малую (), сярэднюю і вялікую (разводдзі і паводкі) воднасць.

Воднасць ракі ілюструецца  сцёку.

## Літаратура 
* Чеботарев А. И. Общая гидрология. Л., Гидрометеоиздат, 1975. 544 с.
* Чеботарев А. И. Гидрологический словарь. Л., Гидрометеоиздат, 1978. 308 с.

## Спасылкі 
* Гідрахімічная характарыстыка рэк

Катэгорыя:Безразмерныя параметры
Катэгорыя:Гідралогія