Кардынал-дыякан

**Кардынал-дыякан** — самая ніжэйшая ступень з трох ступеняў кардынальскай годнасці Рымска-каталіцкай царквы. Ступень **кардынала-дыякана** належыць тым кардыналам, якія не з’яўляюцца дыяцэзіяльнымі біскупамі, або з'яўляюцца службовымі асобамі Рымскай курыі, або святарамі, узведзенымі ў сан пасля іх васьмідзесяцігоддзя. Біскупы, якія ўзначальваюць дыяцэзіі — узведзены ў кардыналы-святары.

Першы з кардыналаў-дыяканаў, які называецца протадыяканам, аб’яўляе імя новаабранага Папы і накладае паліі мітрапалітам або перадае іх прадстаўнікам.

Існуе магчымасць перайсці са ступені кардынала-дыякана на ступень кардынала-прэзбітэра пасля дзесяці гадоў кардынальскага служэння. У гэтым выпадку той, хто пераходзіць на ступень кардынала-прэзбітэра, мае першынства перад тымі кардыналамі, якія былі ўведзеныя ў кардынальскую годнасць пазней за яго.

## Гісторыя 
Першапачаткова тытул кардынала-дыякана атрымлівалі назіральнікі за працамі цэркваў у розных раёнах Рыма.

Да 1918 года можна было стаць кардыналам-дыяканам, не маючы святарскага сану. Стаць кардыналам-святаром мог толькі святар, а кардыналам-біскупам — толькі біскуп.

Пасля 1918 года было ўсталявана, што ўсе кардыналы, нават кардыналы-дыяканы, павінны быць святарамі, а з 1962 года ўсе кардыналы павінны быць у біскупскім сане, за рэдкімі выключэннямі, калі дазвалялася чалавеку, які стаў кардыналам у старэчым узросце, не станавіцца біскупам (напрыклад, кардынал Раберта Тучы).

Паводле дэкрэта 1587 годзе, выдадзенага Папам Сікстам V, была ўсталявана максімальная колькасць кардыналаў-дыяканаў у Свяшчэннай Калегіі Кардыналаў. Да 1958 года іх было чатырнаццаць, але пры Яне XXIII і Паўлу VI іх колькасць павялічылася. У 2013 годзе налічвалася 43 кардыналы-дыяканы. Пасля таго, як прэлат на працягу дзесяці гадоў быў кардыналам-дыяканам, ён становіцца кардыналам-святаром.

## Сённяшні дзень 
Сёння, паводле канона 351 ККП патрабуецца, каб кардынал быў прынамсі ў сане святара ў сваім прызначэнні, а той, хто не з'яўляецца біскупам, павінен атрымаць біскупскую ардынацыю, або атрымаць адмысловы дазвол (дыспенсацыю) ад Папы Рымскага, каб не быць пасвячаным у біскупа. Большасць такіх дазволаў давалася выдатным багасловам, якія з'яўляюцца святарамі. Падобны дазвол быў дадзены ў 2001 годзе Эверы Далесу. Хоць ён і не быў біскупам, а таксама не мог быць прызначаны ні на адну з субурбікарных дыяцэзій, ён меў права насіць біскупскае адзенне і іншыя *pontificalia* (біскупскія рэгаліі: мітру, біскупскія кій, нагрудны крыж і пярсцёнак) і мець кардынальскі герб.

Калі кардынал-дыякан не ўдзельнічае ў імшы, але ўсё яшчэ служыць і выконвае некаторыя літургічныя функцыі, напрыклад: калі дае папскае блаславенне Urbi et Orbi і ў некаторых момантах на Усяленскіх саборах, кардыналы-дыяканы могуць быць апрануты ў далматыкі, але мітра павінна быць абавязкова белай.

Главой кардыналаў-дыяканаў з'яўляецца кардынал-протадыякан (гэта значыць старэйшы кардынал-дыякан у парадку прызначэння ў Калегіі кардыналаў) — цяпер (2013) гэта французскі кардынал Жан-Луі Таран.

## Жывыя кардыналы-дыяканы 
Ніжэй прадстаўлены спіс жывых кардыналаў-дыяканаў у парадку старшынства па ўзвядзенні ў сан.

# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Apollinare alle Terme Neroniane-Alessandrine* Жан-Луі Таран — кардынал-протадыякан;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Francesco di Paola ai Monti* Рэната Рафаэле Марціна;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Lucia del Gonfalone* Франчэска Маркізана;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Eugenio* Хуліян Эранс Касада;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Michele Arcangelo* Хаўер Ласана Бараган;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Filippo Neri in Eurosia* Атылья Нікора;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *Ss. Domenico e Sisto* Жорж Кацье, дамініканец;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *Санта-Марыя-ін-Дамніка* Уільям Джозеф Левада;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Francesco Saverio alla Garbatella* Франц Родэ;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Maria in Portico* Андрэа Кардэра Ланца дзі Мантэцэмола;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Maria della Mercede e Sant’Adriano a Villa Albani* Альбер Вануа, езуіт;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *Ss. Biagio e Carlo ai Catinari* Леанарда Сандры;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Maria Liberatrice a Monte Testaccio* Джавані Лаёла;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Lorenzo in Piscibus* Паўль Іозеф Кордэс;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Salvatore in Lauro* Анджэла Камастры;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Cuore di Cristo Re* Станіслаў Рылка;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Giovanni della Pigna* Рафаэле Фарына, салезіянец;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Lino* Джавані Копа;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Maria in Aquiro* Анджэла Амата, салезіянец;
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Giovanni Bosco in via Tuscolana* Рабер Сара.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Paolo alla Regola* Франчэска Мантэрызі.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *Сант-Агата-дэі-Гоці* Рэйманд Леа Бёрк.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *Nostra Signora del Sacro Cuore in Circo Agonale* Курт Кох.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Maria Ausiliatrice in via Tuscolana* Паала Сардзі.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *Сан-Паала-але-Трэ-Фантанэ* Маўра П'ячэнца.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *Gesu Buon Pastore alla Montagnola* Велазіа Дэ Паоліс.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *Сан-Джорджыа-ін-Велабра* Джанфранка Равазі.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Angelo in Pescheria* Эліа Сгрэча.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Giuliano dei Fiaminghi* Вальтэр Брандмюлер.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *Nostra Signora di Coromoto in S. Giovanni di Dio* Фернанда Філоні.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Domenico di Guzman* Мануэл Мантэйру дэ Каштру.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Ponziano* Сантас Абрыль-і-Кастэлья.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Cesareo in Palatio* Антоніа Марыя Велья.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *Ss. Vito, Modesto e Crescenzia* Джузэпэ Бертэла.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Giuseppe dei Falegnami* Франчэска Какапальмерыа.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Elena fuori Porta Prenestina* Жуан Брас дэ Авіс.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Sebastiano al Palatino* Эдвін Фрэдэрык О’Браен.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *Annunciazione della Beata Vergine Maria a Via Ardeatina* Даменіка Кальканья.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *Sacro Cuore di Gesu a Castro Pretorio* Джузэпэ Версальдзі.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Maria Goretti* Праспер Грэк.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Giuliano Martire* Карл Іозеф Бекер.
# Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй *S. Pio V a Villa Carpegna* Джэймс Майкл Харві.

## Гл. таксама 
* Спіс тытулярных дыяконій Рыма;
* Кардынал-протадыякан.

## Спасылкі 
* Кардыналы-дыяканы з тытулярнымі дыяконіямі Рыма.

Катэгорыя:Кардыналы
Катэгорыя:Калегія кардыналаў