open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рускі свет

**Рускі свет** () — культурна-гістарычная ідэя міжнароднай, міждзяржаўнай і міжкантынентальнай супольнасці, аб’яднанай датычнасцю да Расіі, прыхільнасцю да рускай мовы і культуры. Зараджэнне канцэпцыі адносіцца да 90-х гадоў XX стагоддзя, стаўшы сродкам уз’яднання з дасавецкім і савецкім мінулым праз прымірэнне рускіх у розных краіных свету. Найбольшае распаўсюджанне ідэя атрымала пасля 2014 года, у сувязі з анексіяй Крыма і вайной на Данбасе.

Аўтарам канцэпцыі быў Юрый Грамыка, якую той выклаў у 1998 годзе ў артыкуле «*Собирание русского мира*». Ва ўводзінах артыкула ён адмаўляў існыя дзяржаўныя межы Расіі, бо меркаваў, што «*суайчыннікі за мяжой, якія не пажадалі (або не здолелі) вярнуцца ў Расію*» «*лічуць сябе рускімі і адстойваюць па-за афіцыйнай Расіяй права на існаванне вялізнага рускага свету, які стагоддзямі жыў за рамкамі штучных адвольных межаў усечанай Расіі, што ўтварылася ў выніку развалу камуністычнай ідэалогіі*». У публікацыі асіміляцыя іншых народаў разглядалася ў якасці спосабу існавання рускай народнасці: «*Рускія забылі формулу-замову, якую ім трэба будзе ўзгадаць, калі яны жадаюць выжыць... Гэтая формула звязаная з аднаўленнем рускага свету — Pax Russica — здольнага ўвабраць і ўлучыць у сябе шмат розных этнасаў і групаў*».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рускія
Катэгорыя:Канцэпцыі
Катэгорыя:Славянафільства
Катэгорыя:Ірэдэнтызм
Катэгорыя:Руская філасофія
Катэгорыя:Геапалітыка
Таццяна Уладзіміраўна Бялова

**Таццяна Уладзіміраўна Бялова** (нар. , в. Востраў, Ляхавіцкі раён) — беларускі журналіст, кнігавыдавец.

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў вёсцы Востраў Ляхавіцкага раёна.

Скончыла ў 1982 годзе БДУ. Працавала ў Саратаўскім камітэце па тэлебачанні і радыёвяшчанні (Расія), у беларускіх шматтыражных газетах «На страже Октября», «Автозаводец», радыёчасопісе «Товарищ», часопісе «Зрок» (усе ў Мінску). З 1992 года ўзначальвала «Міжнародны цэнтр інтэграцыйнай інфармацыі. Грамадскі прэс-цэнтр Дома прэсы». З 2008 года дырэктарка выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі».

З 2007 года сакратарка Беларускага саюза журналістаў.

## Творчасць 
Аўтарка сцэнарыя дакументальнай тэлестужкі «Шпіталь» (1989, Цэнтральнае тэлебачанне, Масква). Адзін з распрацоўшчыкаў канцэпцый і кіраўнікоў творчых калектываў навукова-папулярных выданняў «Жанчыны Беларусі» (2003), «Беларусь алімпійская» (2004), кнігі-фотаальбома «Мінск квітнеючы» (2007), «Зямля сілы. Белавежская пушча» (2009), сумеснага праекта Саюзнай дзяржавы «Гарады-пабрацімы. Міншчына і Падмаскоўе» (2006), серыі кніг-фотаальбомаў «Рэгіён» (2006—2007), выдання «Энцыклапедыя Перамогі. Беларусь—Масква» (2009).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі
Серыя A 2023/2024

**Серыя А 2023/2024** — 122-ы сезон найвышэйшай лігі па футболе ў Італіі. Чэмпіёнам стаў «Інтэр» Мілан — дваццаты раз у сваёй гісторыі. У турніры бралі ўдзел 20 футбольных клубаў. 

## Турнірная табліца 
## Бамбардзіры 
2023/2024
Катэгорыя:2023 год у Італіі
Катэгорыя:2024 год у Італіі
Катэгорыя:2023 год у футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Чакан (БПЛА)

**«Чакан»** альбо **«Чэкан»** — беларускі беспілотны лятальны апарат, распрацаваны канструктарскім бюро «Дысплей». Класіфікуецца як дрон-камікадзэ. Вырабляецца на 558-м авіярамонтным заводзе.

## Апісанне 
Упершыню паказаны на выставе MILEX-2021.

Уяўляе сабой баражыруючы боепрыпас, які стартуе з пускавой прылады. Мае аўтаматычны і аўтаматызаваны рэжымы кіравання палётам. Навядзенне на цэль ажыццяўляецца ў аўтаматычным, аўтаматызаваным і ручным рэжымах. Прызначаецца для знішчэння жывой сілы праціўніка, лёгкабраняваных цэляў, мінамётных і артылерыйскіх пазіцый. Акрамя таго, дрон можа прымяняцца для разведкі. У базавым варыянце абсталёўваецца аскепкава-фугаснай баявой часткай. Анансаваная магчымасць стварэння версіі з БЧ кумулятыўнага дзеяння, здольнай паражаць бранятанкавую тэхніку.

Тактыка-тэхнічныя характарыстыкі:
* максімальная ўзлётная маса – 12 кг, у тым ліку маса баявой нагрузкі – 1,8 кг;
* тактычны радыус дзеяння ў рэжыме разведкі – да 25 км, навядзення — да 10 км;
* вышыня ў рэжыме разведкі – ад 250 да 300 м, навядзення – ад 150 да 200 м;
* час працы – 45 хвілін;
* максімальная хуткасць – 90 км/г.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беспілотныя лятальныя апараты Беларусі
Англійская Прэм’ер-ліга 2023/2024

Англійская Прэм’ер-ліга 2023/2024 — гэта 32-і сезон англійскага вышэйшага дывізіёна па футболе. У чэмпіянаце прынялі ўдзел 20 каманд. Чэмпіёнам стаў Манчэстэр Сіці.

## Турнірная табліца 
## Бамбардзіры 
2023/2024
Катэгорыя:2023 год у Англіі
Катэгорыя:2024 год у Англіі
Катэгорыя:2023 год у футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Аксамітнік сіняваты

**Аксамі́тнік сіняваты** (*Amaranthus blitum*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна вышынёй 20—80 см, цёмна-зялёная, часам з блакітным адценнем. Лісце чаргаванае, простае, суцэльнае, хвалістае па краі. Кветкі з пяццю пялёсткамі, у зялёных коласападобных суквеццях. Плод — каробачка.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Існуе некалькі падвідаў, распаўсюджаных у многіх рэгіёнах. Растуць па берагах вадаёмаў, на засмечаных месцах, у агародах, на аблогах і пустках, каля дарог. Святлолюбівая расліна, мезафіт, мезатроф.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аксамітнікавыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Інвазіўныя віды раслін
Катэгорыя:Гародніна
Катэгорыя:Пустазелле
Лоўчы (БПЛА)

**«Лоўчы»** — беларускі ўдарны беспілотнік, які вырабляецца на 558-м авіярамонтным заводзе.

## Апісанне 
Створаны на аснове дронаў «Грыф» і «Бекард». Упершыню прэзентаваны на выставе MILEX-2021.

БПЛА самалётнага тыпу. З’яўляецца носьбітам авіяцыйных сродкаў паразы і ставіцца да класа ўдарных, мае аўтаматычны і аўтаматызаваны рэжымы кіравання. Ён можа абсталёўвацца лёгкімі некіравальнымі авіяцыйнымі бомбамі тыпу ПТАБ, якія скідаюцца ў аўтаматызаваным рэжыме і па сігнале аператара. Выкарыстоўвае карэктуемыя авіябомбы і лёгкія кіраваныя ракеты.

Тактыка-тэхнічныя характарыстыкі:
* сумарная маса баявой нагрузкі, якая размяшчаецца на знешняй падвесцы — 20 кг;
* тактычны радыус дзеяння (у рэжымах разведкі, рэтрансляцыі, навядзення і атакі) – да 70 км;
* вышыня палёту ў рэжыме разведкі — ад 500 да 3000 м, у рэжыме навядзення і атакі — ад 300 да 3000 м;
* крэйсерская хуткасць — 120 км/г;
* час знаходжання ў паветры — да 8 гадзін.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беспілотныя лятальныя апараты Беларусі
Бекард (БПЛА)

**«Бекард»** — беларускі беспілотны лятальны апарат, які вырабляецца на 558-м авіярамонтным заводзе. Упершыню прэзентаваны на выставе «МАКС-2019».

## Апісанне 
Прызначаны для вядзення оптыка-электроннай разведкі мясцовасці ў дзённы і начны час. Можа прымяняцца для назірання ў зададзеным раёне і атрымання ў рэальным маштабе фатаграфічнай альбо тэлевізійнай выявы мясцовасці, пошуку і выяўлення наземных (надводных) аб’ектаў, вызначэння іх каардынатаў, аўтаматызаванага суправаджэння наземных (надводных) аб’ектаў, перадачы разведвальнай інфармацыі ў рэальным рэжыме часу камандзірам падраздзяленняў тактычнага звяна.

Для дрона распрацаваны беспілотны авіяцыйны комплекс у складзе 2 беспілотнікаў, наземнай станцыі кіравання, аўтаматызаванага рабочага месца, наземнай апаратуры інфармацыйна-каманднай радыёлініі, сродкаў наземна-паветранай радыёсувязі. 

БПЛА «Бекард» аснашчаны модулямі фотаразведкі, інфрачырвонай разведкі, тэлевізійнай разведкі. Узлёт вырабляецца з рукі, прызямленне – на парашуце. Кіраванне апаратам ажыццяўляецца ў аўтаматычным і аўтаматызаваным рэжымах. Для навігацыі выкарыстоўваюцца спадарожнікавая радыёнавігацыйная і бесплатформенная інерцыяльная навігацыйная сістэмы, якія даюць хібнасць вызначэння каардынатаў у межах 50 м.

Тактыка-тэхнічныя характарыстыкі:
* максімальная ўзлётная маса – не больш за 5 кг;
* далёкасць прымянення – да 15 км;
* вышыня вядзення разведкі – ад 50 да 1000 м;
* крэйсерская хуткасць палёту пры максімальнай узлётнай масе (на вышыні вядзення разведкі) – не менш за 60 км/г;
* працягласць палёту пры максімальнай узлётнай масе з крэйсерскай хуткасцю (на вышыні вядзення разведкі) – не менш за 60 хвіл;
* максімальная хуткасць пры максімальнай узлётнай масе (на вышыні вядзення разведкі) – не менш за 90 км/г.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беспілотныя лятальныя апараты Беларусі
Аксамітнік трохкаляровы

**Аксамі́тнік трохкаляровы** (*Amaranthus tricolor*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая расліна травяністая вышынёй да 1,5 м. Утварае пірамідальныя кусцікі. Лісце простае, суцэльнае, чаргаванае па даўжыні сцябла. Кветкі з пяццю пялёсткамі. Суквецце расліны — мяцёлка. Плод — каробачка.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліна паходзіць з трапічнай зоны Азіі. Інтрадуктавана ў якасці дэкаратыўнай расліны ў іншых рэгіёнах, у тым ліку на тэрыторыі Беларусі. Святлолюбівая расліна. Добра расце на рыхлай угноенай глебе. Размнажаецца насеннем.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Details for: *Amaranthus tricolor* // International Organization for Plant Information

Катэгорыя:Аксамітнікавыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Азіі
Tanki X

**Tanki X** — шматкарыстальніцкая аркадная анлайн-відэагульня ў жанры танкавага сімулятара. Была створана на рухавіку Unity кампаніяй AlternativaGames.

Гульня выкарыстоўвала бізнес-мадэль Free-to-play. Аднак гульцы маглі здзяйсняць мікратранзакцыі, каб набыць «X-Крышталі». Гэтыя «X-Крышталі» разблакавалі спецыяльныя касметычныя функцыі для танкаў, а таксама кантэйнеры з чарцяжамі, з дапамогай якіх можна было разблакаваць і палепшыць модулі. Адкрытае бэта-тэставанне пачалося 15 верасня 2016 года, а поўная гульня была выпушчана ў Steam 13 сакавіка 2018 года. У сувязі з нізкай актыўнасцю і эканамічнай неэфектыўнасцю праекта 3 верасня 2019 года было абвешчана аб закрыцці, а падтрымка гульні была спынена ў лютым 2020 года.

## Геймплэй 
Гульцы кіравалі ўласным танкам, створаным з мноства камбінацый вежаў і карпусоў, і спаборнічалі адзін з адным на розных мапах і ў гульнявых рэжымах. У Tanki X мела тры рэжымы гульні: **Кожны сам за сабе**, **Каманды бой** і **Захоп сцяга**. Гульцы маглі ствараць сваю ўласную камбінацыю танкаў з разнастайных вежаў і карпусоў — усе яны былі ўнікальныя па сваіх моцных і слабых месцах.

### Гульнявая валюта і сістэма званняў 
За кожны знішчаны танк або захоплены сцяг гульцы атрымлівалі пэўную колькасць XP (ачкоў рангавага досведу), і ачкі кантэйнера. Колькасць атрыманага досведу вызначалася рознымі фактарамі, уключаючы колькасць знішчаных супернікаў, кілстрык і колькасць досведу, заробленага за матч. Колькасць атрыманых XP гульцоў мела свой набор узнагарод. Гульцы атрымлівалі новыя званні на пэўных этапах XP, якія публічна паказвалі іх узровень майстэрства, самаадданасць і час, праведзены ў гульні.

Гульцы таксама маглі набыць «X-Крышталі». «X-Крышталі» былі прэміяльнай валютай, якую куплялі за рэальныя грошы, і з дапамогай якой адкрывалі спецыяльныя скіны, графіці, спецыяльныя расфарбоўкі для вежаў і колеры стрэлаў, фарбы для танкаў і кантэйнеры з чарцяжамі модуляў. «X-Крышталі» таксама можна зарабіць, выконваючы місіі і ўводзячы пэўныя прома-коды.

### Рэйтынгавыя баі 
Сістэма рэйтынгавых баёў уяўляла сабой рэйтынгавую лесвіцу, якая арганізоўвала гульцоў з дапамогай RP (ачкоў рэпутацыі), колькасць якіх павялічвалася або паменшалася напрыканцы кожнага бою. Гэтыя ачкі ставілі гульцоў у пэўную лігу ў залежнасці ад колькасці RP. Ад самага нізкага да вышэйшага было 5 ліг: **Трэніроўка**, **Бронза**, **Срэбра**, **Золата** і **Майстры**. Пасля ўваходу ў лігу ў першы раз гульня давала гульцам фарбу і 5 кантэйнераў для адпаведнай лігі. Кожныя 2 месяцы сістэма лігі ўступала ў новы сезон. У гэта перыяд гульня ўзнагароджвала гульцоў крышталямі, X-крышталямі і кантэйнерамі лігі, у залежнасці ад той лігі, у якой яны скончылі сезон. Гульня таксама зніжала RP кожнага гульца на пэўную колькасць, у залежнасці ад таго, дзе яны знаходзіліся.

## Гл. таксама 
* Tanki Online

## Крыніцы
Рыкарда Рада

**Рыкарда дэ Рада-і-Пераль** (; ) — іспанскі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант, удзельнік Рыфскай вайны і грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Прыхільнік карлісцкага руху.

## Біяграфія 
Бацькі — Наталлі дэль Пераль Абіспа і Рыкарда дэ Рада. Па лініі таты быў нашчадкам генерала Тэадора Рада, героя Трэцяй карлісцкай вайны, які загінуў пры аблозе Більбаа. 

У 1911 годзе ажаніўся з Марыяй дэ ла Прэзэнтасьён Марцінэс-і-Марцінэс. У пары было пяцёра дзяцей. Сярод іх — Рыкарда, доктар лесаводства; Франсіска, ваенны доктар, служыў у Блакітнай дывізіі; Хуан, юрыст і кінапрадзюсар; Марыя дэ ла Прэзентасьён-і-Мануэль Віктар, чыноўнік.

Прайшоў навучанне ў Таледскай пяхотнай акадэміі. Камандаваў падраздзяленнем Іспанскага легіёна. Вызначыўся ў Рыфскай вайне як камандзір першага атрада, які высадзіўся ў Альхусемасе.

У 1935 годзе быў прызначаны генеральным інспектарам рэкетэ. У тым жа годзе далучыўся да Цэнтральнага савета падпольнага Іспанскага ваеннага саюза. 

На ўсеагульных выбарах у лютым 1936 года Рыкарда Рада вылучыў сябе кандыдатам у выбарчую акругу Альмерыя, але саступіў леваму палітыку. 

У ходзе дзяржаўнага перавароту ў ліпені 1936 года камандаваў фалангісцкім апалчэннем і атрадамі рэкетэ.

У далейшым ваяваў на Мадрыдскім фронце, у Самасьеры і Навафрыі, а таксама на Хараме, камандуючы 1-й брыгадай Мадрыдскай узмоцненай дывізіі. Пазней перанакірваны пад Касерэс. У 1938 годзе ў якасці камандуючага 152-м палком Мараканскай дывізіі ўдзельнічаў у бітве пры Эбра.

21 кастрычніка 1941 года быў прызначаны запасным членам Спецыяльнага суда па рэпрэсіях масонства і камунізму. 

Падчас дыктатуры Франка займаў пасады генерал-капітана Мелільі, камандуючага 1-й бранятанкавай дывізіяй, генерал-капітана II ваеннай акругі і дырэктара Музея арміі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* *Teniente General Ricardo de Rada y Peral. Primer General Jefe de la Acorazada Brunete*. Biografía escrita por José Martín Brocos Fernández, profesor de la Universidad de San Pablo-CEU

Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Грамадзянскіх заслуг (Іспанія)
Катэгорыя:Вялікія афіцэры ордэна Кароны Італіі
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа партугальскага ордэна Бенедыкта Авіскага
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Артыкулы са сцвярджэннямі без крыніц
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (франкісты)
Катэгорыя:Генералы Іспаніі
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Катэгорыя:Манархісты
Аліна Ільназаўна Загітава

**Алі́на Ільна́заўна Загітава** (, нар. , ) — расійская фігурыстка, якая выступала ў адзіночным катанні. Адзіная ў гісторыі Расіі і другая ў сусветнай гісторыі пасля Кім Ён А фігурыстка-адзіночніца, якая заваявала ўсе тытулы ў сусветным фігурным катанні («Вялікі шлем»). Алімпійская чэмпіёнка 2018 года ў адзіночным катанні, чэмпіёнка свету (2019) і Еўропы (2018), пераможца фіналу Гран-пры (2017), чэмпіёнка Расіі (2018), сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2018 у камандных спаборніцтвах, фіналу Гран-пры (2018) і чэмпіянату Расіі 2017 года. Чэмпіёнка свету сярод юніёраў 2017 года, пераможца фіналу юніёрскага Гран-пры сезона 2016/2017 і чэмпіёнка Расіі сярод юніёраў (2017). Самая юная фігурыстка, якая здолела выйграць усе галоўныя старты на дарослым узроўні, а таксама ўсе тытулы ў юніёрскім катанні.

Першая юніёрка, якая набрала больш за 70 балаў у кароткай праграме і 200 балаў па суме праграм; першая і адзіная фігурыстка, якая пераадолела парог у 82 балы ў кароткай праграме па старой сістэме судзейства і першая фігурыстка, якая набрала 80 балаў у кароткай і больш за 150 у адвольнай праграме па новай. Яна аднойчы пабіла сусветны рэкорд у кароткай праграме па старой (2004—2018) сістэме судзейства і чатыры разы па новай (2018 і далей). Пазней усе яе рэкорды былі абноўлены.

Майстар спорту Расіі (2016). Майстар спорту Расіі міжнароднага класа (2017). Заслужаны майстар спорту Расіі (2018). Кавалер ордэна Дружбы (2018).
Кім Ён А

**Кім Ён А** (, паводле Канцэвіча — **Кім Ёна**, сустракаюцца варыянты **Кім Ю На** і **Юна Кім**; нар.  года, , Рэспубліка Карэя) — паўднёвакарэйская фігурыстка, якая выступала у адзіночным катанні. Алімпійская чэмпіёнка (2010), сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 года, двухразовая чэмпіёнка свету (2009, 2013), чэмпіёнка чатырох кантынентаў (2009), трохразовая пераможца фіналаў Гран-пры, чэмпіёнка свету сярод юніёраў (2006) і шасціразовая чэмпіёнка Рэспублікі Карэя (2002—2005, 2013, 2014).

Першая прадстаўніца Рэспублікі Карэя, якая дабілася поспехаў у фігурным катанні на міжнароднай арэне, а таксама першая фігурыстка, якая валодала ўсімі найвышэйшымі тытуламі: яна выйграла залаты медаль Алімпійскіх гульняў (2010), чэмпіянат свету, чэмпіянат чатырох кантынентаў і фінал Гран-пры. Фігурыстка біла сусветныя рэкорды 11 разоў, 8 з якіх яна сама ж і ўстанавіла.Перайсці да раздзела «Рэкорды і дасягненні» У знак прызнання яе выдатных дасягненняў розныя СМІ па ўсім свеце часта называюць яе «Каралева Ён А» (англ.: Queen Yuna). У цяперашні час самая прывілеяваная спартсменка і медыя-фігура ў Рэспубліцы Карэя.

На ўсіх спаборніцтвах у сваёй кар'еры яна заўсёды аказвалася на пастаменце пашаны.
Леанід Аляксандравіч Квініхідзэ

**Леанід Аляксандравіч Квініхідзэ (Файнцымер)** (; , , СССР — , , Расія) — савецкі і расійскі кінарэжысёр і сцэнарыст, заслужаны дзеяч мастацтваў Расійскай Федэрацыі (1993).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 снежня 1937 года ў Ленінградзе, у сям’і кінарэжысёра Аляксандра Файнцымера, вядомага па такіх фільмах, як «Паручнік Кіжэ», «Танкер „Дэрбент“», «Катоўскі», «Авадзень», «Дзяўчына з гітарай», «Тракцір на Пятніцкай». « і інш. Пры паступленні ва УДІК Леанід змяніў прозвішча бацькі на прозвішча маці — Квініхідзэ. У 1962 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт УДІКа (майстэрня Ільі Капаліна і Рыгора Козінцава).

У 1960—1963 гадах працаваў на Цэнтральнай і Ленінградскай студыях дакументальных фільмаў, здымаў хранікальныя стужкі, сярод якіх „Біп застаецца ў Ленінградзе“ пра французскага акцёра-міма Марселя Марсо, „Бені Гудмэн і яго джаз“ пра амерыканскі джазавы кларнест і дэ Філіпа» пра знакамітага італьянскага драматурга. Прызнанне атрымаў дакументальны фільм «Марыніна жыццё». У 1963 годзе Квініхідзэ стаў рэжысёрам кінастудыі «Ленфільм», а з 1977 года працаваў на «Масфільме».

У мастацкім кіно рэжысёр дэбютаваў у 1965 годзе фільмам «Першы наведвальнік». У 1973 годзе зняў шматсерыйны мастацкі фільм «Крах інжынера Гарына» паводле рамана А. М. Талстога «Гіпербалоід інжынера Гарына». Карціна падвергнулася крытыцы, і рэжысёр змяніў амплуа, перайшоўшы да пастаноўкі мюзіклаў. Найбольшую вядомасць яму прынеслі такія музычныя фільмы, як «Саламяны капялюшык», «Нябесныя ластаўкі», «31 чэрвеня», «Капялюшык» і «Мэры Попінс, да пабачэння».

У 1992 годзе паставіў фільм «Белыя ночы», перанёсшы дзеянне аднайменнай аповесці Ф. М. Дастаеўскага ў 90-я гады XX стагоддзя.

Квініхідзэ быў галоўным рэжысёрам і мастацкім кіраўніком Маскоўскага дзяржаўнага тэатра «Мюзік-хол», рэжысёрам Адэскага тэатра музычнай камедыі, а ў 1999—2001 — таксама мастацкім кіраўніком і галоўным рэжысёрам Крымскага акадэмічнага ўкраінскага музычнага тэатра (УАМТ). У 2000 годзе яму было прысвоена званне заслужанага дзеяча мастацтваў АРК.

З 2003 па 2006 год быў рэжысёрам у Новасібірскім тэатры музычнай камедыі, а з 2006 па 2008 год — галоўным рэжысёрам Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага музычнага тэатра «Карамболь».
Новасібірскі музычны тэатр

**Новасібірскі музычны тэатр** () — музычны тэатр, размешчаны ў Новасібірску. Заснаваны 2 лютага 1959 года. Да 2017 года называўся «Новасібірскі тэатр музычнай камедыі». У рэпертуары тэатра — класіка жанру аперэты, музычнай камедыі, сучасныя эксперыментальныя работы ў жанры мюзікла, спектаклі для дзяцей і юнацтва. Будынак тэатра размешчана на тэрыторыі Цэнтральнага парка культуры і адпачынку. Член Асацыяцыі музычных тэатраў.
Мая Табака

**Мая Табака** (, нар.  года, ) — латвійская мастачка, жывапісец. Член Саюза мастакоў СССР. Народная мастачка СССР. Ілюстратар дзіцячых кніг.

У 1969 годзе скончыла аддзел жывапісу ў Латвійскай акадэміі мастацтваў з дыпломнай працай «Партрэт групы маладых мастакоў». У 1957—1959 гадах вучылася ў аддзеле графікі. У 1977—1978 гадах была стыпендыятам Германскай Акадэміі.

Работы Табакі ёсць у Траццякоўскай галерэі, калекцыі Петэра Людвіга, Берлінскай нацыянальнай галерэі, у калекцыі Norton and Nancy Dodge і інш. У 2021 годзе за шматгадовы ўклад была ўдастоена прэміі Пурвіціса. Рэжысёр Герц Франк зняў дакументальны фільм «Мая Табака».
Бернарду Сілва

**Бернарду Мота Вейга дэ Карвалью-і-Сілва** (; нар. , ) — партугальскі футбаліст, паўабаронца клуба «Манчэстэр Сіці» і зборнай Партугаліі. Удзельнік чэмпіянатаў свету 2018 і 2022 гадоў і чэмпіянату Еўропы 2020 года.

## Клубная кар’ера 
У акадэміі ён правёў 12 гадоў, паслядоўна гуляў у падрыхтоўчых групах, а потым за маладзёжку і другую каманду (38 матчаў і 7 галоў). 10 мая 2014 года ў матчы супраць «Порту» ён дэбютаваў у Сагрыш лізе. У першым жа сезоне Сілва стаў чэмпіёнам краіны, а таксама ўладальнікам Кубка Партугаліі. Хаця яго ўклад у агульны поспех быў мінімальным.

Добры сезон у «Бенфіцы Б» прыцягнуў увагу скаўтаў «Манака». Улетку 2014 года французы на адзін сезон арандавалі маладога паўабаронцу — на перспектыву. 17 жніўня ў матчы супраць «Бардо» ён дэбютаваў у Лізе 1. 14 снежня ў паядынку супраць «Марселя» Сілва забіў свой першы гол за «Манака». Ужо зімой «Манака» выкупіў футбаліста за 15,8 мільёнаў еўра, падпісаўшы з ім паўнавартасны кантракт на 4,5 гады.

У сезоне 2015/16 Сілва быў безумоўным гульцом стартавага складу. 32 матчы, 7 галоў і 3 галявыя перадачы. 10 красавіка 2015 года ён аформіў свой першы дубль у кар’еры — забіўшы абодва мячы ў паядынку супраць «Кана» (3:0). Сваімі галамі Сілва прынёс камандзе 14 ачкоў (чатыры разы яны аказваліся пераможнымі). Але сапраўдны прарыў у кар’еры гульца здарыўся ў сезоне 2016/17. У 2016 годзе ў матчах Лігі чэмпіёнаў супраць англійскага «Тотэнхэм Хотспур» і маскоўскага ЦСКА Бернарду забіў па галу. У 2017 годзе ён дапамог «Манака» ўпершыню за 17 гадоў выйграць чэмпіянат, будучы адным з лідэраў каманды. Улетку 2017 года «Манака» зладзіў грандыёзны распродаж, зарабіўшы на сваіх гульцах больш за 400 мільёнаў еўра.
## Крыніцы
Андрэй Ільіч Мярзлікін

**Андрэй Ільіч Мярзлікін** (; нар. , Калінінград, Маскоўская вобласць, РСФСР) — расійскі акцёр тэатра і кіно, кінарэжысёр, тэлевядучы; Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі (2018).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 сакавіка 1973 года ў падмаскоўным Калінінградзе (цяпер Каралёў). Скончыўшы 8 класаў, ён паступіў у Калінінградскі механічны тэхнікум у 1988 годзе, а скончыў у 1992 годзе ўжо КТКМТ (Калінінградскі тэхнікум касмічнага машынабудавання і тэхналогіі). Абараніў дыплом па спецыяльнасці «Прыборы кіравання» з прысваеннем кваліфікацыі «радыётэхнік». Пасля тэхнікума з таварышамі прыняў рашэнне аб паступленні ў МТІ (Маскоўскі тэхналагічны інстытут).

Пасля заканчэння Дзяржаўнай акадэміі сферы побыту і паслуг па спецыяльнасці «Арганізацыя вытворчасці-менеджмент» у 1996 годзе, Мярзлікін паступіў ва УДІК на акцёрскі факультэт у майстэрню Яўгена Кіндзінава. Ва УДІКу ў працэсе навучання ў інстытуце атрымаў прыз за лепшую мужчынскую ролю ў кароткаметражным фільме «Як я правяла лета» рэжысёра Н. Пагонічавай.

У 2000 годзе працаваў у міжнародным праекце «Гатэль „Еўропа“» рэжысёра Івана Папоўскі, з ім аб’ездзіў найбуйнейшыя тэатральныя фестывалі Еўропы.

Пасля заканчэння УДІКа паступіў на службу ў тэатр Армена Джыгарханяна. Быў заняты ў спектаклях: «Рэвізор», «Парахавая бочка», «Вар’яцкі дзень, або жаніцьба Фігаро», «Яна ў адсутнасць кахання і смерці», «Тэатр-забойца».

У кіно выканаў адну з галоўных роляў у фільме «Бумер» рэжысёра Пятра Буслава. На сённяшні дзень фільмаграфія налічвае больш за 120 фільмаў.

За ўдзел у фільме «Брэсцкая крэпасць» А. І. Мярзлікіну ўручылі прэмію ФСБ за лепшую акцёрскую працу за ролю начальніка пагранзаставы Андрэя Кіжаватава.

З 2022 года акцёр выступае на канцэртах Усерасійскага маладзёжнага аркестра нацыянальных інструментаў з мастацкай дэкламацыяй урыўкаў з твораў В. М. Шукшына.
Мярзлікін

**Мярзлікін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Віктаравіч Мярзлікін — Герой Расіі
* Андрэй Ільіч Мярзлікін — расійскі акцёр
Бруну Фернандэш

**Бру́ну Мігел Боржэш Фернандэш** (; нар.  года, Мая, Порту) — партугальскі футбаліст, паўабаронца і капітан англійскага клуба «Манчэстэр Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Партугаліі.

У складзе нацыянальнай зборнай прыняў удзел у летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года ў Рыа-дэ-Жанейра і на чэмпіянату свету 2018 года ў Расіі. Пераможца першага ў гісторыі розыгрышу Лігі нацый УЕФА. Уладальнік Кубка Партугаліі і двухразовы ўладальнік Кубка партугальскай лігі ў складзе «Спортынгу».
## Крыніцы
Сітня (значэнні)

**Сітня** — тапонім.

## Беларусь 
* Сітня — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці.
* Сітня — меліярацыйны канал ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці.
* Сітня — рака ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці, прыток ракі Друць.

## Расія 
* Сітня — рака ў Маскоўскай вобласці, прыток Кашыркі.
* Сітня — рака ў Пскоўскай і Наўгародскай абласцях, прыток ракі Шалонь.
Вуглеўральскі

**Вуглеўральскі** (; з 1946 да 1959 — **Вуглеўральск**, з 1940 да 1946 — Палавінскі, да 1940 года — Палавінка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Пермскім краі Расіі. Уваходзіць у Губахінскую муніцыпальную акругу. Адміністрацыйна падпарадкаваны гораду Губаха.

На тэрыторыі пасёлка знаходзяцца чыгуначныя станцыі Углеуральская (галінка Няр-Ляўшына) і Палавінка-Чусаўская (галінка Няр-Чусаўская).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пермскага края
Джэні Турэль

**Джэні Турэль** (, сапраўднае імя і прозвішча *Эйжэнія (Eischenija, Яўгенія) Давідсон*; 9 (22) чэрвеня 1903,  — , ) — амерыканская спявачка (меца-сапрана) і музычны педагог.

## Біяграфія 
Нарадзілася 22 чэрвеня 1903 года ў Віцебску ў яўрэйскай сям’і, бацька Саламон Барухавіч Давідсон нарадзіўся 13 снежня 1875 г. у Полацку, маці Песя Моўшэўна Давідсон (Шулькіна), нарадзілася 10 верасня 1878 г. у Віцебску. Браты і сёстры: Дора Давідсан, нарадзілася 20 верасня 1905 г. у Полацку, Рахіль Давідсон, нарадзілася 24 кастрычніка 1909 г. у Полацку, Мазэс Давідсон, нарадзіўся 24 кастрычніка 1909 г. у Полацку. У дзяцінстве Яўгенія вучылася ігры на флейце і фартэпіяна. 

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі з’ехала з сям’ёй у Данцыг, затым жыла ў Берліне, у Швейцарыі і нарэшце апынулася ў Парыжы, дзе пачала сур’ёзна вучыцца спевам у Рэйнальда Ана і Ганны Эль-Тур. Псеўданім Джэні Турэль уяўляе сабой перавернутае прозвішча яе галоўнай настаўніцы (хоць пазней Турэль гэта адмаўляла). Дэбютавала 27 студзеня 1929 года на сцэне парыжскай Рускай оперы ў маленькай партыі Палавецкай дзяўчыны ў оперы Барадзіна «Князь Ігар». Эміль Купер, які дырыжыраваў спектаклем, таксама эмігрант з Расійскай імперыі, запрасіў спявачку-пачаткоўцу ў ЗША, дзе яна выступала ў другарадных партыях у пачатку 1930-х гадоў у Чыкагскай оперы. Вярнуўшыся ў Парыж у 1933 годзе, Турэль паступіла ў трупу Апера-Камік, дзе на працягу 1930-х гадоў спявала Кармэн у оперы Бізэ, Керубіна ў «Жаніцьбе Фігаро» Моцарта, Адальджызу ў «Норме» Беліні і іншыя. У 1937 годзе Турэль зноў распачала спробу замацавацца ў ЗША, але на працягу сезона мела магчымасць толькі эпізадычна спяваць на сцэне Метраполітэн-опера.

У 1940 годзе Турэль удалося ўцячы з Францыі перад самым пачаткам гітлераўскай акупацыі. Праз Іспанію і Партугалію яна трэці раз дабралася да ЗША. У 1943 годзе Турэль зноў была прынята ў трупу Метраполітэн-опера і выступала на сцэне гэтага знакамітага тэатра на працягу чатырох сезонаў. У 1946 годзе Турэль атрымала амерыканскае грамадзянства.

Асноўныя поспехі Турэль былі звязаны не з опернымі, а з камернымі і канцэртнымі выступленнямі. Найбольш значнай старонкай у яе творчай біяграфіі была садружнасць з Леанардам Бернстайнам. Турэль упершыню выканала некалькі вакальных цыклаў Бернстайна, удзельнічала ў прэм’еры яго Сімфоніі «Ерамія» (1944), а ў адзначэнне перамогі Ізраіля ў Шасцідзённай вайне выканала яе ў Іерусаліме. Турэль таксама была ўдзельніцай першага амерыканскага выканання кантаты Пракоф’ева «Аляксандр Неўскі» (7 сакавіка 1943 г., дырыжор Леапольд Стакоўскі) і прэм’еры оперы Стравінскага «Прыгоды вісуса» (Венецыя, 11 верасня 1951).

У познія гады Турэль выкладала ў Джульярдскай школе.
Брэль Эмбало

**Брэль-Дональд Эмбало** (; нар. , ) — швейцарскі футбаліст, нападаючы клуба «Манака» і зборнай Швейцарыі.

## Клубная кар’ера 
Сваю футбольную кар’еру Эмбало пачаў у юнацкай школе базельскага клуба «Нордштэрн». У 2008 годзе ён перайшоў у маладзёжную акадэмію «Олд Бойз», а пасля 2010 года апынуўся ў «Базелі».

13 сакавіка 2014 года Эмбало дэбютаваў на прафесійным узроўні, замяніўшы на 90-й хвіліне ў матчы Лігі Еўропы супраць зальцбургскага «Рэд Була» Серэ Дзье. 16 сакавіка адбыўся першы матч Брэля ў чэмпіянаце Швейцарыі супраць «Арау», які завяршыўся з лікам 5:0 на карысць чырвона-сініх (сам Эмбало забіў апошні мяч).

Па дасягненні 18 гадоў Брэль заключыў прафесійны кантракт з «Базелем», разлічаны да лета 2019 года. Па выніках сезона 2014/15 разам з камандай выйграў чэмпіянат Швейцарыі.

26 чэрвеня 2016 года перайшоў у «Шальке 04» за 27 мільёнаў еўра. Кантракт падпісаны тэрмінам на 5 гадоў.

У 2019 годзе перайшоў з «Шальке 04» у «Барусію» (Мёнхенгладбах), з 22-гадовым швейцарцам падпісаны кантракт да лета 2023 года. Сума трансферу склала каля 10 мільёнаў еўра.

15 ліпеня 2022 года перайшоў з «Барусіі» ў «Манака» за 12,5 мільёнаў еўра. Кантракт з манегаскамі разлічаны да лета 2026 года.

## Кар’ера ў зборнай 
У 2012 годзе Эмбало выступаў за юніёрскую зборную Швейцарыі да 17 гадоў у таварыскіх матчах. У снежні 2014 года яму было дадзена грамадзянства Швейцарыі, і, такім чынам, Брэль атрымаў права ўдзельнічаць у афіцыйных спаборніцтвах на ўзроўні зборных.

31 сакавіка 2015 года Эмбало згуляў першы свой матч за асноўную зборную Швейцарыі супраць каманды ЗША, выйшаўшы на замену на 56-й хвіліне замест Ёсіпа Дрміча. Упершыню за зборную вызначыўся ў лістападзе 2015 года ў кваліфікацыйным матчы да чэмпіянату Еўропы супраць Сан-Марына з пенальці.

На чэмпіянаце свету 2022 года ў Катары на групавой стадыі забіў пераможны мяч у вароты Камеруна (1:0), а таксама вызначыўся ў гульні супраць Сербіі (3:2). Гол у вароты Камеруна Эмбало не святкаваў з-за павагі да сваіх каранёў.
## Крыніцы
Яраслаў Гулак

**Яраслаў Гулак** (; , г. Прахаціцы, Чэхія — ) — чэшскі перакладчык. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Прахаціцах. Скончыў у 1945 годзе Карлаў універсітэт. Працаваў у выдавецтве «Млада фронта». 

3 1952 года займаўся выключна перакладамі твораў славянскіх літаратур. На чэшскую мову пераклаў раман «Мінскі напрамак» І. Мележа, аповесці «Абеліск», «Дажыць да світання», «Знак бяды», «Праклятая вышыня», «Кар’ер» В. Быкава. Аўтар кнігі вершаў «У часе дванаццатым» (2008), прадмоў і пасляслоўяў да перакладзеных кніг.

Памёр  года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чэшскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Чэшскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Чэхіі
Катэгорыя:Перакладчыкі Чэхіі
Стары Бісер

**Стары Бісер** (; да 1991 года — **Бісер**) — пасёлак гарадскога тыпу ў Пермскім краі Расіі. Уваходзіць у Горназаводскі раён (гарадская акруга). Насельніцтва — 328 чалавек (2023). Размешчаны ў лясістай мясцовасці сярод гор Сярэдняга Урала, пры ўпадзенні ракі Бісер у раку Койву. Пасёлак знаходзіцца на ўсходзе Пермскага краю, за некалькі кіламетраў ад мяжы са Свярдлоўскай вобласцю, за 54 км ад горада Горназаводска. Адлегласць да бліжэйшай чыгуначнай станцыі — 12 км.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пермскага края
Койва (рака)

**Ко́йва** (ад комі-перм. кой — пырскі, ва — вада) — рака ў Пермскім краі Расіі, правы прыток ракі Чусавой. Даўжыня ракі — 180 км, плошча вадазборнага басейна — 2250 км². Пачынаецца яна ва ўрочышчы Сіняе Балота на паўночна-ўсходніх схілах гары Вялікая Хмеліха (на заходнім схіле Уральскага хрыбта). Цячэ на паўднёвы захад да вусця ракі Малой Варонкі, затым на поўнач да вусця ракі Бісер, а потым — на захад. Упадае ў Чусавую за 66 км ад яе вусця. Сярэдняя вышыня вадазбору — 359 м, сярэдні ўхіл — 1,5 м/км.

Буйныя пасёлкі на рацэ: Цёплая Гара, Бісер, Кусье-Аляксандраўскі.

Катэгорыя:Рэкі Пермскага края
Катэгорыя:Басейн Камы
Пятро Восіпавіч Гулевіч

**Пятро Восіпавіч Гуле́віч** (, в. Рудня Нісімкавіцкая, Чачэрскі раён — ) — беларускі казачнік.

Расказваў казкі, перанятыя ад аднавяскоўцаў а таксама ад украінскіх казачнікаў. Творча распрацоўваў традыцыйныя сюжэты. Пры дапамозе жывой гутарковай мовы, спалучаючы апавядальную і дыялагічную формы, ствараў трапныя характары персанажаў у анекдатычных казках «Штукар», «Салдацкая загадка», «Разумны мужык» і інш. На беларускай мове расказваў рускія народныя казкі пра Еруслана Лазаравіча, Баву Каралевіча і Ілью Мурамца.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Казачнікі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чачэрскім раёне
Станіслава Іосіфаўна Гулевіч

**Станіслава Іосіфаўна Гуле́віч** (нар. , в. Рудня-Стаўбунская, цяпер Веткаўскі раён) — беларуская артыстка оперы (мецца-сапрана). Заслужаная артыстка Беларусі (1976).

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў вёсцы Рудня-Стаўбунская Веткаўскага раёна. Скончыла ў 1956 годзе Беларускую кансерваторыю. 3 1956 года салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі, з 1965 года — Беларускай філармоніі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Веткаўскім раёне
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Мецца-сапрана
Сітня (канал)

**Сі́тня** — меліярацыйны канал у Салігорскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток Даманавіцкага канала (басейн ракі Случ).

Даўжыня канала 23,7 км. Пачынаецца за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Зялёны Бор. Упадае ў Даманавіцкі канал за 5 км на паўднёвы захад ад вёскі Даманавічы. Прыток — канал Бярэштань.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Салігорскага раёна
Катэгорыя:Басейн Случы (прыток Прыпяці)
Смута (гульня)

**«Смута»** — камп’ютарная гульня ў жанры action/RPG ад трэцяй асобы, распрацаваная расійскай гульнявой студыяй Cyberia Nova. Выхад гульні адбыўся 4 красавіка 2024 года.

## Сюжэт 
Дзеянне гульні адбываецца ў 1612 годзе, у часы Смуты. Сюжэт заснаваны на рамане Міхаіла Загоскіна «Юрый Міласлаўскі, або рускія ў 1612 годзе», але, як адзначаюць распрацоўшчыкі, «сцэнар гульні будзе больш дынамічны, чым літаратурная першакрыніца».

## Гульнявы працэс 
Гульня прадстаўлена ў жанры action / RPG з перспектывай агляду ад трэцяй асобы.

Персанажу гульца трэба будзе даследаваць тэрыторыі Маскоўскай Русі, выконваць заданні і ўдзельнічаць у бітвах. Паколькі дзеянне адбываецца ў часы Смуты, — перыяду ў гісторыі Расіі з 1598 года па 1613 год, што быў адзначаны стыхійнымі бедствамі і знешняй інтэрвенцыяй, а таксама грамадзянскай, руска-польскай і руска-шведскай войнамі, то гульцу ў ролі нейкага баярына (або персанажа іншага тыпу, гл. ніжэй) давядзецца ўдзельнічаць у змаганні з адпаведнымі ворагамі.

У гульні ёсць наступныя персанажы, якімі можна кіраваць: разбойнік, селянін, князь і скамарох. Калі вы скамарох, то вы зможаце кідаць у супернікаў кідальныя бомбы. Падчас кампаніі гулец можа спаборнічаць у сіле і ваенным досведзе з рознымі станоўчымі персанажамі, напрыклад, з ваяводам Рыгорам.

У якасці ворагаў прадстаўлены палякі, разбойнікі, «хабарнікі», шышы і атрады наймітаў, а таксама некаторыя дзікія звяры, напрыклад, ваўкі. Акрамя таго, канфлікты будуць узнікаць і з прадстаўнікамі іншых рускіх фракцый (аўтарамі была абяцана магчымасць дамовіцца з імі, пазбегнуўшы боек).

## Крыніцы
Сараны

**Сараны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Горназаводскім раёне Пермскага краю Расіі. Насельніцтва — 868 чал. (2023). Размешчаны ў цяжкадаступнай горнай, тайговай мясцовасці Сярэдняга Урала на ўсходзе Пермскага краю. У межах пасёлка знаходзіцца скалістая гара Сараноўская, з трох бакоў акружаная жылым масівам; на паўночным захадзе паселішчы ёсць некалькі затопленых вадой кар’ераў, на поўнач ад пасёлка цячэ рака Віжай, на поўдні, па дарозе да чыгуначнай станцыі, знаходзяцца шахты. У раёне пасёлка Сараны пачынаецца адзін з турыстычных маршрутаў сплава. Бліжэйшы населены пункт — пасёлак Лакі пры аднайменнай чыгуначнай станцыі, адлегласць да якой 4 км. Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра горада Горназаводска 42 км.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пермскага края
Віжай (прыток Вільвы)

**Віжа́й** () — рака ў Пермскім краі Расіі, левы прыток Вільвы. Пачынаецца на ўсходзе краю, на захад ад даліны Койвы і ўпадае ў Вільву за 28 км ад яе вусця. Даўжыня — 125 км, агульная плошча вадазбору — 1080 км², сярэдняя вышыня вадазбору — 375 м. Сярэдні ўхіл — 2,2 м/км. Адкрываецца ад лёду ў самым канцы красавіка — пачатку траўня.

Катэгорыя:Рэкі Пермскага края
Сяргей Анатольевіч Іваноў

**Сяргей Анатольевіч Іваноў** (нар. , Стэрлітамак, Расія) — беларускі ўрач-хірург. Кандыдат медыцынскіх навук (2005), дацэнт (2010).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Стэрлітамаку. Скончыў у 1994 годзе Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут па спецыяльнасці «Лячэбная справа».

Урач-хірург-анколаг у аддзяленні пухлінаў галавы і шыі Гомельскага абласнога клінічнага анкалагічнага дыспансера (1995—2008). Затым у Гомельскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце на лячэбным факультэце, кафедра траўматалогіі, артапедыі і ваенна-палявой хірургіі (2008—2010), медыка-дыягнастычным факультэце, кафедра анкалогіі (з 2010).

Навуковыя інтарэсы: пластычная хірургія твару, дыягностыка пухлінаў глоткі і гартані, лячэнне пухлінаў губы.

## Спасылкі 
* Вучоныя Беларусі

Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Гомельскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Кандыдаты медыцынскіх навук
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Ірэзінэ

**Ірэзінэ** (*Iresine*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Апісанне 
Род змяшчае ад 20 да 25 відаў, якія растуць у амерыканскіх тропіках. Абагульненая назва паходзіць ад грэчаскага слова εριος (erios), што азначае «шарсцісты», маючы на ўвазе пакрытыя трыхомамі кветкі. Bloodleaf — агульная назва тых відаў, у якіх ёсць каляровае лісце, і іх часта вырошчваюць як дэкаратыўныя расліны. Некаторыя віды з’яўляюцца дадаткамі да версій галюцынагеннага напою аяваска.

## Селекцыйныя віды 
*  Euph.
*  (Mart.) D.Dietr.
*  Humb. et Bonpl. ex Willd. (= *Iresine celosia, Iresine celosioides, Iresine canescens, Iresine paniculata* (L.) Kuntze, *Iresine elongata*)
**  (=*Iresine lindenii* Humb. & Bonpl.)
* 
*  Humb. et Bonpl. ex Willd.
* 
*  Hook. ex Lindl.
*  Standl.
* 
*  (Hook.f.) Henrickson et Sundberg
*  R.E.Fr. (= *Cruzeta celosioides* (L.) M.Gómez, *Celosia paniculata* L., *Iresine celosioides* L.)
*  (S.Watson) Standl.
*  Eliasson (Эквадор)
*  Mart.
*  Standl.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ірезина // Енциклопедія рослин садових та кімнатних : довідкове видання / уклад. С. В. Ануфрієва. — Донецьк : Глорія Трейд, 2013. — С. 140. — 224 с.
* Ірезина (ахірантес, соломоцвіт) // Нова енциклопедія кімнатних рослин / М. Цвєткова. — Харків : ВД «ШКОЛА», 2013. — С. 105. — ISBN 978-966-429-165-8.
* Ірезіне // Садові декоративні рослини / О. М. Олєйнікова. — Харків : Веста, 2010. — С. 90. — ISBN 978-966-08-4940-2.

Катэгорыя:Аксамітнікавыя
Электраапаратура (завод)

**ААТ «Гомельскі завод „Электраапаратура“»** — беларускае электратэхнічнае прадпрыемства, размешчанае ў Гомелі.

## Гісторыя 
У 1946 годзе ў Гомелі была заснавана арцель прамысловай кааперацыі «Штамп», якая выпускала электрапрыборы. У 1956 годзе ператворана ў завод металабытавых вырабаў, у 1958 годзе перайменаваны ў завод «Электраапаратура». З 1957 года спецыялізуецца на выпуску нізкавольтнай апаратуры. 

У 1965 годзе завод перададзены ад ліквідаванага Савета народнай гаспадаркі БССР у падпарадкаванне Галоўнага ўпраўлення па вытворчасці нізкавольтнай апаратуры «Галоўэлектраапарат» Міністэрства электратэхнічнай прамысловасці СССР. У 1975—1984 гадах — у падпарадкаванні Усесаюзнага прамысловага аб’яднання па вытворчасці нізкавольтнай апаратуры «*Союзэлектроаппарат*» таго ж міністэрства, у 1984 годзе перададзена ў склад Усесаюзнага прамысловага аб’яднання па вытворчасці сілавых пераўтваральных прылад і нізкавольтнай апаратуры «*Союзпреобразователь*» таго ж міністэрства. 

У 1980 годзе праведзена рэканструкцыя завода. У 1990-я гады прадпрыемства пераўтворана ў рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства, у 2002 годзе — у адкрытае акцыянернае таварыства. У 2000-я гады завод асвоіў вытворчасць смажыльных шаф, газавых і электрычных пліт і ўбудаванай тэхнікі.

Станам на 2019 год 62,71% акцый знаходзілася ў рэспубліканскай уласнасці. За 2019 год выручка завода ад рэалізацыі прадукцыі склала 13,6 млн рублёў (каля 6,5 млн долраў), чыстая страта склала 131 тыс. рублёў (каля 60 тыс. долараў). 21,5% выручкі быў атрыманы ад рэалізацыі электрычнай бытавой тэхнікі, 58,8% — ад рэалізацыі неэлектрычнай бытавой тэхнікі. На прадпрыемстве працаваў 461 супрацоўнік.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі па вытворчасці бытавой тэхнікі
Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Гомеля
Серам (значэнні)

**Серам** — тапонім.

* Серам — востраў у Малайскім архіпелагу.
* Серам — міжастраўное мора ў Малайскім архіпелагу.
Plasan SandCat

**SandCat** (, вымаў. «*Каракаль*») — бронеаўтамабіль з камбінаванай бранёй, распрацаваны ізраільскай кампаніяй Plasan Sasa. 

## Распрацоўка 
Распрацоўка пачалася ў 2004 годзе. Бранявік разглядаўся як патэнцыйная замена пазадарожніку AIL Storm.

Першапачаткова SandCat быў прадстаўлены пад назвай «Каракаль» (Caracal), але да паказу на выставе Eurosatory 2006 было прынята рашэнне перайменаваць аўтамабіль у SandCat, каб не выклікаць блытаніны з нямейкай версіяй Iveco LMV — Caracal.

Апошнія мадэлі чацвёртага пакалення аснашчаны 6,7-літровым дызельным рухавіком Ford PowerStroke V8 з магутнасцю ў 330 к. с. у пары з шасціступеньчатай аўтаматычнай каробкай перадач Ford TorqShift. Стандартныя вядучыя восі ад Ford F550 захаваны. 

SandCat можа выкарыстоўвацца для выканання шырокага спектру ваенных і паліцэйскіх/спецыяльных задач.

Мадэлі чацвёртага пакалення маюць больш гнуткую і модульную канструкцыю
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Официальный веб-сайт
* SandCat Generation 4 (фактическое, не промо-интервью с дизайнером
* Пласан — обзор. Информативность, а не реклама.

Катэгорыя:Пазадарожнікі
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Біюцішкіс

**Біюцішкіс** (; беларуская назва — **Біюцішкі**) — вёска ў Малетайскім раёне Уцянскага павета Літвы.

У 1930—1931 гадах, калі тут служыў ксёндз Карл Бялініс, пабудаваны новы драўляны .

## Зноскі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Малетайскага раёна
Марыяна Гамір Улібары

**Марыяна Гамір Улібары** (ісп./; ) — іспанскі ваенны дзеяч, брыгадны генерал, удзельнік грамадзянскай вайны ў Іспаніі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мадрыдзе. Баск. 

Скончыў Ваенную акадэмію Таледа, дырэктарам якой пазней стаў. Пазней узначальваў рэспубліканскія войскі на Тэруэльскім фронце. 

У канцы мая 1937 года быў накіраваны ў Кантабрыйскую вобласць. Узяў на сябе кіраўніцтва рэспубліканскімі сіламі ў Краіне Баскаў. Пазней Гамір атрымаў поўнае камандаванне ўсімі сіламі Паўночнай арміі і ўзначаліў Савет урадавых дэлегатаў Поўначы. З падзеннем Паўночнага сектара збег у Францыю і хутка вярнуўся ў Іспанію. Генерала раскрытыкавалі за правал Паўночнаіспанскай кампаніі. Праз гэта Гамір больш не ўдзельнічаў у кіраванні войскамі і займаў толькі бюракратычныя пасады. У прыватнасці, ён стаў членам міжнароднай камісіі, якая абмяркоўвала вывад інтэрнацыянальных брыгад з Іспаніі. У кастрычніку 1938 года заняў пасаду генеральнага інспектара ваеннай інструкцыі.

Пасля падзення Каталоніі і заканчэння вайны ён збег у Францыю, дзе жыў да 1955 года. Потым вярнуўся ў Іспанію.

## Мемуары 
* Gámir Ulibarri, Mariano; Miaja, J. (1939). *"De mis memorias". Guerra de España 1936-1939. Campaña del norte. Comisión internacional*. Ediciones Estrella.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Генералы Іспаніі
Гомельскі вагонарамонтны завод

**Гомельскі вагонабудаўнічы завод** — прадпрыемства па рамонце пасажырскіх вагонаў, размешчанае ў Гомелі, Беларусь. Уваходзіць у склад Беларускай чыгункі.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1874 годзе як *паравозавагонарамонтныя майстэрні* Лібава-Роменскай чыгункі. У 1929 годзе на базе майстэрняў створаны паравозавагонарамонтны завод. Назва *Гомельскі вагонарамонтны завод* з 1945 года.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны абсталяванне завода было эвакуявана ва Уфу.

У 1945 годзе ў Гомелі аднаўляецца рамонт пасажырскіх вагонаў і выпуск запасных частак. З 1959 года завод перайшоў на рамонт суцэльнаметалічных пасажырскіх вагонаў.

У 1948—1957 гадах завяршаецца поўнае аднаўленне прадпрыемства, адбываецца нарошчванне вытворчых магутнасцяў. Прымаецца рашэнне аб спецыялізацыі завода на рамонце суцэльнаметалічных вагонаў (СМВ). Асвойваецца рамонт СМВ багажных, паштовых, купэйных.

У 1961—1967 гадах ствараецца аддзяленне па пакрыцці паверхняў дэталяў вагонаў. У 1964 годзе ўводзіцца цэх па разборцы вагонаў і камплектаванню дэталяў і вузлоў, ацяпленне завода перакладаецца з паравога на вадзяное. У 1977 годзе арганізаваны самастойны інструментальна-метызны цэх. Неўзабаве здаецца ў эксплуатацыю новы будынак транспартнага цэха. У 1980—1991 гадах укараняюцца сеткавыя графікі рамонту вагонаў, уводзяцца прагрэсіўныя тэхналагічныя працэсы, асвойваецца выпуск нехарчовых тавараў народнага спажывання (ТНС). 

У 1991—1999 гадах праводзіцца ўкараненне мерапрыемстваў па ўдасканаленні вытворчасці ў рынкавых умовах, асвойваецца выпуск новых ТНС. У 2000—2012 гадах завод прыступіў да будаўніцтва пасажырскіх вагонаў сумесна з ААТ «Крукоўскі вагонабудаўнічы завод». Улічваючы спецыфіку вытворчасці, пераход ад рамонту вагонаў да іх вырабу, у лістападзе 2011 года завод рэарганізаваны ў закрытае акцыянернае таварыства «Гомельскі вагонабудаўнічы завод».

## Прадукцыя 
Гомельскі ВРЗ вырабляе асноўны рамонт вагонаў у аб’ёме дэпоўскага, заводскага, капітальнага, капітальна-аднаўленчага.

Ажыццяўляе рамонт больш за 150 тыпаў вагонаў рознага прызначэння, уключаючы 2-восевыя і 4-восевыя вагоны.

Гомельскі вагонарамонтны завод адзіны ў Рэспубліцы Беларусь, які вырабляе выпуск чыгуннай тармазной калодкі для пасажырскіх, грузавых вагонаў і для матор-вагоннага рухомага саставу.

## Гл. таксама 
* Дом-камуна (Гомель) —помнік архітэктуры савецкага перыяду; жылы дом, пабудаваны для рабочых завода.

## Літаратура 
* Железнодорожный транспорт: энциклопедия / гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая российская энциклопедия, 1994. — С. 559. — ISBN 5-85270-115-7.

## Спасылкі 
* Старонка завода на сайце БЧ
* Сайт ВСЗ

Катэгорыя:Прадпрыемствы Гомеля
Катэгорыя:Беларуская чыгунка
Вячэрня

**Вячэрня** (; ) — богаслужбовае паследванне, што ўзыходзіць да ранніх стагоддзяў хрысціянства і якое захавалася ва ўсіх гістарычных цэрквах, якія захавалі Апостальскую пераемнасць, а таксама ў «традыцыйных» пратэстанцкіх супольнасцях (лютэранства, англіканства). Традыцыйны час здзяйснення — каля дзявятай гадзіны дня (лічачы ад прыкладна 6 гадзін раніцы, умоўнага ўзыходу сонца), гэта значыць «вечарам» (адсюль і назва). Некаторыя спевы вячэрні маюць вельмі старажытнае паходжанне і ўзыходзяць да першых стагоддзяў хрысціянства.

Вячэрня бывае *штодзённая, малая* і *вялікая*. Штодзённая вячэрня здзяйсняецца ў буднія дні, малая вячэрня перад ўсяночным чуваннем, вялікая вячэрня — пад святы і ўваскрэсенні.

У чын **вялікай вячэрні** ўваходзяць: дабраславенне; спевы перадпачатковага 103-га псалма (падчас якога святар чытае свяцільнічныя малітвы і кадзіць храм); вялікая ектэнія; спевы вершаў 1, 2 і 3 псалмоў, стыхір на «Госпадзе ўзвах», дагматыка; уваход з кадзілам; спевы «Свеце ціхі» — гімна першых стагоддзяў хрысціянства; пракімен (у некаторыя дні чытаюцца парэміі); асаблівая ектэнія; спевы вячэрняй малітвы «Спадобі, Госпадзе, у вечар гэты без граху захавацца нам…» (у святы здзяйсняецца літыя), спевы стыхір на вершаўны; малітвы праведнага Сімяона «Цяпер адпушчаеш» (Лк.2: 29-30); трысвятое: малітва Святой Тройцы; «Ойча наш»; «Багародзіца Дзева, радуйся»; трапары; водпуск.

На **штодзённай вячэрні** пачатковы псалом чытаецца, а не спяваецца, не здзяйсняецца ўваходу і не чытаюцца парэміі, замест першых трох псалмоў чытаецца радавая кафізма.

**Малая вячэрня** з’яўляецца скарачэннем штодзённай. Злучэнне вялікай вячэрні, ютрані і першай гадзіны называецца ўсяночным чуваннем.

Чын вячэрні ўваходзіць таксама ў склад літургіі папярэднеасвячоных дароў і літургіі Васіля Вялікага ў Вялікі чацвер і Вялікую суботу.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Вечерня - православная энциклопедия «Азбука веры»
* Вялікая вячэрня
* Вячэрня штодзённая
* Вячэрня на сьвята Зыходу Сьвятога Духа

Катэгорыя:Хрысціянскае набажэнства