open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Базайгыр (Акмолінская вобласць)

**Базайгыр** () — аул у Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр аульнай акругі Базайгыр. Код КАТА — 116837100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 2032 чалавекі (987 мужчын і 1045 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 2526 чалавек (1237 мужчын і 1289 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Цотнасць (фізіка)

**Цо́тнасць** у фізіцы — квантавы лік, які характарызуе сіметрыю хвалевай функцыі квантавай сістэмы пры люстраным адбіцці каардынат.

Захоўваецца пры моцных і электрамагнітных узаемадзеяннях
(гл. прасторавая інверсія), вядзе да пэўных правіл адбору для электрамагнітнага выпрамянення атамаў і атамных ядраў, ядзерных рэакцый і рэакцый узаемаператварэнняў элементарных часціц.
Пры слабых узаемадзеяннях прасторавая цотнасць парушаецца (захоўваецца камбінаваная цотнасць —
здабытак прасторавай і зарадавай цотнасцей).

## Літаратура 
*  С. 133—134.

Катэгорыя:Законы захавання
Катэгорыя:Квантавыя лікі
Танкерыс (Шартандзінскі раён)

**Танкерыс** () — станцыя ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад аульнай акругі Базайгыр. Знаходзіцца прыкладна за 31 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116837500.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва станцыі складала 555 чалавек (258 мужчын і 297 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражывалі 617 чалавек (296 мужчын і 321 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Жалымбет

**Жалымбет** () — пасёлак у Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Жалымбецкай пасялковай адміністрацыі. Знаходзіцца прыкладна за 49 км на ўсход ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116839100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 5218 чалавек (2583 мужчыны і 2635 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку пражывалі 4258 чалавек (2118 мужчын і 2140 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
ГЭС гідравузла № 12 Стахава

**Міні-ГЭС «Стахава»** — нізканапорная міні-гідраэлектрастанцыя на гідравузле № 12 «Стахава» воднай сістэмы Дняпроўска-Бугскага канала, каля вёскі Стахава Столінскага раёна Брэсцкай вобласці.
Вызначаная магутнасць — 692 кВт (2017 год). Гадавая выпрацоўка электраэнергіі 5045,6 тыс. кВт*гадзін. Будаўніцтва пачалося ў 2013 годзе. 1-ы гідраагрэгат уведзены ў эксплуатацыю ў лістападзе 2015 года, 2-і — у снежні 2015 года.
Знаходзіцца на балансе РУЭБП «Дняпроўска-Бугскі водны шлях».

## Спасылкі 
* Заработала первая на Припяти гидроэлектростанция 
* Сегодня на мини-ГЭС гидроузла № 12 "Стахово" начался монтаж второй турбины австрийского производства

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Электрастанцыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Электрастанцыі Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:З’явіліся ў 2015 годзе
Катэгорыя:2015 год у Беларусі
Катэгорыя:Стахава
Правілы адбору

**Пра́вілы адбо́ру** ў фізіцы — умовы, якія вызначаюць магчымасць пераходу квантавых сістэм (ядраў, атамаў, малекул і інш.) з пачатковага стану ў канчатковы пры фізічных працэсах, звязаных з выпрамяненнем і паглынаннем энергіі.

Правілы адбору выражаюць выкананне пэўных законаў захавання ў дадзеным працэсе і фармулююцца ў выглядзе суадносін паміж квантавымі лікамі. Аснова тэарэтычнага вызначэння правіл адбору — патрабаванне
адрознення ад нуля імавернасці пераходу паміж пачатковым і канчатковым станамі сістэмы, напрыклад, імавернасць дыпольных пераходаў, звязаных з выпрамяненнем святла атамам, адрозніваецца ад нуля пры змене квантавых лікаў: , ,  або 
(за выключэннем, калі  у пачатковым і канчатковым станах), дзе ,  і  — адпаведна квантавыя лікі поўнага моманту імпульсу электроннай абалонкі, арбітальнага моманту і агульнага спінавага моманту электронаў.

Пераходы, якія падпарадкоўваюцца правілам адбору дыпольнага выпрамянення, называюцца *дазволенымі*, у адваротным выпадку — *забароненымі* (іх імавернасць у атамах вельмі малая).

Адпаведныя правілы адбору існуюць у ядзернай спектраскапіі і фізіцы элементарных часціц.

## Літаратура 
*  С. 97.

## Спасылкі 
* Отбора правила // Физическая энциклопедия

Катэгорыя:Спектраскапія
Катэгорыя:Квантавая механіка
Канкрынка

**Канкрынка** () — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад аульнай акругі Бектау. Код КАТА — 116841400.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 228 чалавек (109 мужчын і 119 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 193 чалавекі (99 мужчын і 94 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Ключы (Акмолінская вобласць)

**Ключы** () — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад аульнай акругі Базайгыр. Знаходзіцца прыкладна за 37 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116837200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 678 чалавек (334 мужчыны і 344 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 574 чалавекі (289 мужчын і 285 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Новакубанка (Акмолінская вобласць)

**Новакубанка** () — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Новакубанскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 19 км на захад ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116843100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1810 чалавек (893 мужчыны і 917 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1893 чалавекі (946 мужчын і 947 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Алтайскае (Акмолінская вобласць)

**Алтайскае** () — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Новакубанскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 17 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116843200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 180 чалавекі (102 мужчыны і 78 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 143 чалавекі (80 мужчын і 63 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Навасёлаўка (Шартандзінскі раён)

**Новоселовка** () — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Навасёлаўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 45 км на ўсход ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116845100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 988 чалавек (488 мужчын і 500 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 860 чалавек (414 мужчын і 446 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Першамайскае (Шартандзінскі раён)

**Першамайскае** () — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Навасёлаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 116845105.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 106 чалавек (56 мужчын і 50 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 17 чалавек (10 мужчын і 7 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Бектау

**Бектау** () — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр аульнай акругі Бектау. Код КАТА — 116841100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1329 чалавек (634 мужчыны і 695 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1414 чалавек (718 мужчын і 696 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Научны (Казахстан)

**Научны** () — пасёлак у Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Научнай пасялковай адміністрацыі. Знаходзіцца прыкладна за 5 км на поўдзень ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116842100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 1140 чалавек (508 мужчын і 632 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку пражывалі 1065 чалавек (485 мужчын і 580 жанчын).

## Вядомыя асобы 
* Лілія Малая (нар. 1967) — беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Мыктыколь

**Мыктыколь** () — аул у Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад аульнай акругі Бектау. Знаходзіцца прыкладна за 10 км на паўночны ўсход ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116841200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 211 чалавек (102 мужчыны і 109 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 249 чалавек (132 мужчыны і 117 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Сцяпное (Шартандзінскі раён)

**Сцяпное** () — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Дамсінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 2 км на поўдзень ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116835600.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1216 чалавекі (579 мужчын і 637 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 1231 чалавекі (609 мужчын і 622 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Таемнае галасаванне

**Таемнае галасаванне** — від галасавання, пры якім удзельнікі галасуюць ананімна. Часта ўжываецца на многіх узроўнях выбараў. У Беларусі самым маштабным ужываннем таемнага галасавання з'яўляюцца прэзідэнцкія выбары. Важным крытэрыем тайнага галасавання з'яўляецца выключэнне кантролю за волевыяўленнем асобы, якая галасуе. Самае распаўсюджанае тайнае галасаванне бюлетэнямі, якія запаўняюцца выбаршчыкамі (галасуючымі) у асобным пакоі або кабіне, як правіла, на спецыяльных выбарчых участках і апускаюцца ў выбарчую скрыню (урну) у складзеным выглядзе або спецыяльным канверце.

Шляхам тайнага галасавання адбываецца таксама прыняцце асобных важных рашэнняў, абранне на пэўныя пасады і вырашэнне іншых кадравых пытанняў, прысуджэнне навуковых ступеняў і дзяржаўных прэмій, прысваенне вучоных званняў і да таго падобнае. Парадак і працэдуры тайнага галасавання вызначаюцца нормамі адпаведнага заканадаўства, а таксама актамі органа (арганізацыі), праводзіць таемнае галасаванне (палажэнне, рэгламент, парадак, правілы, статут і інш.).

## У Беларусі 
У Беларусі таемнае галасаванне з’яўляецца адным з асноўных канстытуцыйных прынцыпаў выбарчай сістэмы, гарантыя свабоднага волевыяўлення выбаршчыкаў, тых, хто галасуе ў асобных, закрытых кабінках. Пры запаўненні бюлетэняў прысутнасць любога, акрамя асобы, якая галасуе, забараняецца, каб ніхто не ўплываў на яе выбар. Выбаршчык, які не можа самастойна запоўніць бюлетэнь, мае права па сваім меркаванні запрасіць у кабіну або пакой для тайнага галасавання іншую асобу, акрамя члена выбарчай камісіі, кандыдата, які балатуецца ў дадзенай выбарчай акрузе, яго давераных асоб, а таксама прадстаўнікоў адпаведнай партыі. Такі парадак тайнага галасавання гарантуе грамадзянам поўную свабоду выбару тых, каго яны хочуць абраць. Тайнае галасаванне гарантуе артыкул 68 Канстытуцыі Беларусі, Выбарчы кодэкс Рэспублікі Беларусь. Парушэнне таямніцы галасавання цягне крымінальную адказнасць (артыкул 192 КК Беларусі).

## Літаратура 
* 
* *Рыжов В. Б.* Тайное голосовавние // Юридическая энциклопедия / Отв. ред. Б. Н. Топорнин. — М.: Юристь, 2001. — С. 1076. — 1272 с. — 8000 экз. — ISBN 5-7975-0429-4 (в пер.)

Катэгорыя:Выбары
Караадыр (станцыя)

**Караадыр** () — станцыя ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Пятроўскай сельскай акругі. Код КАТА — 116847500.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе население станции складала 479 чалавек (228 мужчын і 251 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражывалі 363 чалавекі (190 мужчын і 173 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Прыгараднае (Шартандзінскі раён)

**Прыгараднае** () — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Прыгараднай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 53 км на захад ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116849100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1056 чалавек (516 мужчын і 540 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 933 чалавекі (451 мужчына і 482 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Камышанка (Шартандзінскі раён)

**Камышанка** () — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Прыгараднай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 60 км на захад ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116849400.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 250 чалавек (127 мужчын і 123 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 215 чалавек (116 мужчын і 99 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Гуляйполе (Акмолінская вобласць)

**Гуляйполе** () — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Раеўскай сельскай акругі. Код КАТА — 116855300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 449 чалавек (231 мужчына і 218 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 364 чалавекі (189 мужчын і 175 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Антон Эдуардавіч Вайно

**Антон Эдуардавіч Вайно** (; нар. 17 лютага 1972, Талін, Эстонская ССР, СССР) — расійскі дзяржаўны дзеяч. Кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі з 12 жніўня 2016 года.

Пастаянны член Савета бяспекі Расійскай Федэрацыі з 12 жніўня 2016 года. Сапраўдны дзяржаўны саветнік Расійскай Федэрацыі 1 класа (2008).

Катэгорыя:Кіраўнікі Апарата Урада Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Расіі
Катэгорыя:Члены Савета бяспекі Расіі
Катэгорыя:Дыпламаты Расіі
Катэгорыя:Супрацоўнікі адміністрацыі прэзідэнта Расіі
Катэгорыя:Міністры Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа
Выбарчы ўчастак

**Выбарчы ўчастак** — тэрытарыяльная адзінка, якая ўтвараецца ў перыяд выбараў і рэферэндумаў для правядзення галасавання і падліку галасоў. Выбарчымі ўчасткамі таксама памылкова называюць памяшканні для галасавання (пункты галасавання).

На тэрыторыі выбарчых участкаў дзейнічаюць участковыя выбарчыя камісіі і складаюцца спісы выбаршчыкаў, якія валодаюць актыўным выбарчым правам на адпаведнай тэрыторыі.

Межы выбарчага ўчастка не павінны перасякаць межы больш буйной тэрытарыяльнай адзінкі — выбарчай акругі.

Выбарчае заканадаўства дапускае ўтварэнне выбарчых участкаў:
* за межамі тэрыторыі краіны — кіраўнікамі дыпламатычных прадстаўніцтваў і консульскіх устаноў;
* у месцах часовага знаходжання выбаршчыкаў, удзельнiкаў рэферэндуму (бальніцах, санаторыях, дамах адпачынку, месцах утрымання пад вартай падазраваных і абвінавачаных і іншых месцах часовага знаходжання) — кіраўніком мясцовай адміністрацыі па ўзгадненні з вышэйстаячай камісіяй;
* у цяжкадаступных і аддаленых мясцовасцях — вышэйстаячай камісіяй па ўзгадненні з кіраўніком размешчанага там аб’екта;
* на судах, якія знаходзяцца ў дзень галасавання ў плаванні — вышэйстаячай камісіяй па ўзгадненні з суднаўладальнікам або капітанам судна;
* на палярных станцыях — вышэйстаячай камісіяй па ўзгадненні з начальнікам палярнай станцыі;
* у воінскіх частках — камандзірамі вайсковых частак.

## Гл. таксама 
* Выбарчая акруга

Катэгорыя:Выбары
Міні-ГЭС «Алешына»

**Міні-ГЭС «Алешына»**, **Варапаеўская ГЭС** — міні-гідраэлектрастанцыя, размешчаная на рацэ Заражанка Пастаўскага раёна. Назва прынята ад былога фальварка Алешына, які знаходзіўся па абодва бакі плаціны. Пабудавана ў 1959 годзе з вызначанай магутнасцю 155 кВт. Напор 7,4 м. 

З-за нерэнтабельнасці была закансервавана. Уведзена пасля аднаўлення 01.05.2001 года з вызначанай магутнасцю 200 кВт. Гадавая выпрацоўка электраэнергіі 1710 тыс. кВт/гадз. 

Знаходзіцца на балансе ААТ «Варапаеўскі дрэваапрацоўчы камбінат».

У 2014—2015 гадах планавалася рэканструкцыя з павелічэннем магутнасці да 225 кВт.

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Электрастанцыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Электрастанцыі Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Эканоміка Пастаўскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1959 годзе
Катэгорыя:Алешына (Пастаўскі раён)
Напружанасць магнітнага поля

**Напру́жанасць магні́тнага по́ля** — вектарная фізічная велічыня, якая характарызуе магнітнае поле.

У Міжнароднай сістэме адзінак (СІ), напружанасць магнітнага поля роўная геаметрычнай (вектарнай) рознасці магнітнай індукцыі \vec{B}, падзеленай на магнітную пастаянную , і намагнічанасці асяроддзя \vec{J}:
: \vec{H}=\frac{1}{\mu_0}\,\vec{B}-\vec{J}.
Для ізатропных асяроддзяў
: \vec{H}=\frac{1}{\mu\mu_0}\,\vec{B}.

Калі аднародны і ізатропны магнетык поўнасцю запаўняе ўсю прастору з магнітным полем, напружанасць магнітнага поля не залежыць ад яго магнітнай пранікальнасці і супадае з напружанасцю магнітнага поля, створанага той жа сістэмай макраскапічных токаў у вакууме.

Адзінка напружанасці магнітнага поля ў СІ — ампер на метр.

## Гл. таксама 
* Закон поўнага току

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Напряжённость магнитного поля // Физическая энциклопедия.

Катэгорыя:Фізічныя велічыні
Катэгорыя:Магнетызм
Сінхратроннае выпрамяненне

**Сінхратро́ннае выпрамяне́нне** — выпрамяненне электрамагнітных хваль зараджанымі часціцамі, якія рухаюцца ў аднародным магнітным полі з рэлятывісцкімі скарасцямі.

Абумоўлена паскарэннем, звязаным са скрыўленнем траекторыі часціц (гл. сіла Лорэнца). Назіраецца ў сінхратроне (адсюль назва). Характарызуецца шырокім дыяпазонам частот; мае эліптычную палярызацыю (гл. палярызацыя святла) і шырокі неперарыўны спектр (гл. аптычныя спектры) з максімумам у яго доўгахвалевай частцы.

Найбольш істотна для лёгкіх часціц. Страты энергіі электронаў на сінхратроннае выпрамяненне ўлічваюцца пры канструяванні сінхратронаў.

Выпрамяненне звышновых зорак, квазараў, пульсараў і радыёгалактык мае сінхратронную прыроду. Вывучэнне інтэнсіўнасці і палярызацыі касмічнага сінхратроннага выпраменьвання дазваляе атрымаць інфармацыю аб канцэнтрацыі і энергетычным спектры рэлятывісцкіх электронаў, велічыні і напрамку магнітнага поля ў аддаленых абласцях Сусвету.

Сінхратроннае выпрамяненне выкарыстоўваюць таксама пры вывучэнні структуры цвёрдага цела.

## Літаратура 
*  С. 406.

## Спасылкі 
* Синхротронное излучение // Физическая энциклопедия.

Катэгорыя:Электрамагнітнае выпраменьванне
Катэгорыя:Фізіка паскаральнікаў
Катэгорыя:Фізіка элементарных часціц
Серанілья (банка)

**Банка Серанілья** (, ) — затоплены каралавы атол у Карыбскім моры. Вылучаюцца 4 дробныя выспы. Агульная плошча падводнай часткі — каля 1200 км².

Банка была адкрыта іспанцамі ў 1510 г. У нашы дні з'яўляецца часткай тэрытарыяльных вод Калумбіі, што аспрэчваецца з боку ЗША, Нікарагуа і Гандураса. З 1982 г. на адной з высп дзейнічае маяк.

## Спасылкі 
* Marine Regions · Serranilla Bank (Bank)
* The Sharks of Serranilla

Катэгорыя:Астравы Карыбскага мора
Катэгорыя:Астравы Калумбіі
Катэгорыя:Спрэчныя тэрыторыі ў Амерыцы
Неандэрталь

у месцы знаходкі неандэртальца]]
**Неандерталь** () — у асноўным неапрацаваная даліна на працягу адрэзка ракі Дзюсель на тэрыторыі, якая адносіцца да гарадоў Эркрат і Метман, прыкладна за 10 кіламетраў на ўсход ад Дзюсельдорфа. У 1856 годзе раён стаў вядомы дзякуючы знаходцы чэрапа аднаго з прадстаўніка роду чалавека, названага пазней неандэртальцам.

## Паходжанне назвы 
Даліна была названая ў гонар царкоўнага кампазітара і пастара Іаахіма Неандэра (з нямецкай мовы *Neandertal* літаральна перакладаецца як «даліна Неандэра»), які любіў гэтую, тады яшчэ меўшую форму цясніны, даліну і прысвяціў ёй некалькі сваіх песень.

Катэгорыя:Геаграфія Германіі
Катэгорыя:Знаходкі неандэртальцаў
Паскаральнік з сустрэчнымі пучкамі

**Паскара́льнік з сустрэ́чнымі пучка́мі**, *кала́йдар* — устаноўка, у якой ажыццяўляюцца сутыкненні сустрэчных пучкоў зараджаных часціц, паскораных электрычным полем да высокіх энергій; адзін з паскаральнікаў зараджаных часціц.

Ужываюцца паскаральнікі з сустрэчнымі электрон-пазітроннымі, электрон-пратоннымі, пратон-пратоннымі і пратон-антыпратоннымі пучкамі.

Бываюць *цыклічныя* (найбольш пашыраны) і *лінейныя*. Маюць мішэнь — пучок часціц ад другога паскаральніка ці другі пучок ад гэтага ж паскаральніка; для павелічэння шчыльнасці пучкоў часціц — спецыяльныя накапляльныя кольцы, дзе назапашваюцца і адна- ці шматразова сутыкаюцца зараджаныя часціцы.

Найбольш эфектыўна пераўтвараюць энергію паскораных зараджаных часціц у энергію спакою новых элементарных часціц. Напрыклад, існуе , дзе электроны (ці пазітроны) з энергіяй 30 ГэВ сутыкаюцца з пратонамі з энергіяй 800 ГэВ, у выніку могуць атрымлівацца часціцы з масай спакою да 300 ГэВ (г. Гамбург, Германія).

## Літаратура 
*  С. 163.

## Спасылкі 
* Коллайдер // Физическая энциклопедия.
* Встречные пучки // Физическая энциклопедия.

Катэгорыя:Паскаральнікі часціц
Катэгорыя:Фізіка паскаральнікаў
Сезон 2017 ФК Дынама-Брэст

У 2017-м годзе футбольны клуб «Дынама-Брэст» прымаў удзел у чатырох афіцыйных турнірах: 
* Чэмпіянаце Беларусі 2017 (4 месца),
* Кубку Беларусі 2016/2017 (перамога),
* Кубку Беларусі 2017/2018 (выхад у чвэрцьфінал),
* Лізе Еўропы 2017/2018 (вылет у другім кваліфікацыйным раўндзе).

## Склад каманды 
### Ігракі 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

1 Футбаліст пакінуў «Дынама-Брэст» (яго нумар можа быць перададзены іншаму іграку)

* Пасля рыскі пададзены ігракі, якія прыйшлі ў каманду ў сярэдзіне сезону
* Капітан каманды:
**  Аляксей Гаўрыловіч

### Трэнерскі штаб 
*  Уладзімір Журавель (1971 г.н.) — галоўны трэнер
*  Дзмітрый Навіцкі (1973 г.н.) — старшы трэнер
*  Андрэй Пракапюк (1978 г.н.) — трэнер
*  Андрэй Цэван (1986 г.н.) — трэнер
*  Фернанда Кабалейра (1980 г.н.) — трэнер па фізпадрыхтоўцы (да верасня), трэнер-рэабілітолаг (з верасня)
*  Стэргіяс Фатопулас (1971 г.н.) — трэнер па фізпадрыхтоўцы (з верасня)
*  Дзмітрый Корзун (1981 г.н.) — трэнер па навукова-метадычнай працы
*  Крысціян Пэтру (1977 г.н.) — трэнер брамнікаў (да кастрычніка)
*  Уладзімір Селькін (1972 г.н.) — трэнер брамнікаў (з кастрычніка)
*  Сяргей Кузьмініч (1977 г.н.) — галоўны трэнер дубля

## Трансферы 
### Зіма 2016—2017 
#### Прыйшлі ў клуб 
* З арэнды

#### Пакінулі клуб 
* З арэнды
** У арэнду

### Лета 2017 
#### Прыйшлі ў клуб 
#### Пакінулі клуб 
* У арэнду

## Спасылкі 
* Сезон 2017 на сайце football.by
* Сезон 2017 на сайце teams.by

2017
Дынама-Брэст
Катэгорыя:2017 год у Брэсце
Ю Несбё

**Ю Несбё** (; нар. 29 сакавіка 1960 года, Осла, Нарвегія) — нарвежскі пісьменнік і музыкант, былы эканаміст і журналіст. Уладальнік некалькіх літаратурных прэмій.

Несбё з'яўляецца галоўным вакалістам і аўтарам песень нарвежскай рок-групы ''''.

Слыннасць яму прынеслі дэтэктыўныя раманы пра інспектара Хары Холе. Ён таксама з'яўляецца аўтарам дзіцячых кніг пра доктара Проктара.

## Біяграфія 
Ю Несбё вырас у Моле. Маці Несбё працавала бібліятэкарам і ў будучага пісьменніка досыць рана з'явілася цікавасць да літаратуры.

У юнацкасці захапляўся футболам, а ва ўзросце 17 гадоў гуляў за футбольны клуб «Мольдэ», пакуль не атрымаў сур'ёзнае пашкоджанне калена. З-за гэтага захаплення адзнакі ў школе былі вельмі сярэднія, што не дазволіла паступіць ва ўніверсітэт. Пасля заканчэння школы тры гады служыў у войску, дзе актыўна займаўся самаадукацыяй. Пасля сканчэння службы ў арміі Несбё паступіў у  па спецыяльнасці эканаміст.

Пасля заканчэння інстытута працаваў брокерам і журналістам. У 1992 годзе стаў сузаснавальнікам групы '''', якая ў 1994 годзе з альбомам «Jenter & sånn» згодна з VG-lista заняла першае месца ў Нарвегіі па продажах. 

У 1997 годзе была выдадзена першая кніга Несбё «Кажан», якая атрымала дадатныя водгукі крытыкаў.

Несбё з'яўляецца захопленым скалалазам; ён падымаўся па альпінісцкіх трасах катэгорыі 7c. 

Жыве ў Осла, поруч з былой жонкай і дачкой.

## Спасылкі 
* 
* 
* Ю Несбё на сайте The Electronic Literary Database (ELDb) 
* Ю Несбё на сайте издательства «Иностранка»

Катэгорыя:Нарвежскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Нарвегіі
Катэгорыя:Аўтары дэтэктыўнай прозы
Катэгорыя:Ігракі ФК Мольдэ
Вашчук

**Вашчук** — украінскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Нікадзім Мікалаевіч Вашчук (1931—1993) — беларускі мастак
* Уладзіслаў Віктаравіч Вашчук (нар. 1975) — украінскі футбаліст
* Юрый Вашчук, вядомы як ТЕО (1931—1993) — беларускі спявак

Катэгорыя:Украінскія прозвішчы
Баха-Нуэва (банка)

**Банка Баха-Нуэва** (), або **астравы Петрэль** () — група каралавых рыфаў у Карыбскім моры. Складаецца з 2 затапляемых атолаў агульнай плошчай каля 100 км² (разам з лагунамі). На водмелі Ло-Кі дзейнічае маяк.

Банка вядома еўрапейскім маракам з 1634 г. У 1869 г. фармальна была абвешчана амерыканскай тэрыторыяй. У нашы дні гэта аспрэчваецца з боку Калумбіі, Ямайкі і Нікарагуа.

## Спасылкі 
* GNIS
* Bajo Nuevo

Катэгорыя:Астравы Карыбскага мора
Катэгорыя:Астравы ЗША
Катэгорыя:Спрэчныя тэрыторыі ў Амерыцы
Прыгархоз

**Прыгархоз** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Сцяпнякскай гарадской адміністрацыі. Знаходзіцца прыкладна за 4 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114520600.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 261 чалавекі (133 мужчыны і 128 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 145 чалавекі (75 мужчын і 70 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Аксу (раён Біржан сал)

**Аксу** () — аул у раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Аксускай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 109 км на ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114531100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 471 чалавекі (264 мужчыны і 207 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 270 чалавекі (139 мужчын і 131 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Раён Біржан сал

**Біржан салскі раён** () — адміністрацыйная адзінка Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сцяпняк.

## Спасылкі 
* Раённы цэнтр, горад Сцяпняк 
* Информация о районе на сайте области
Ангал батыра

**Ангал батыра** () — аул у раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Ангалбатырскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 45 км на поўнач ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114532100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 951 чалавекі (475 мужчын і 476 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 783 чалавекі (396 мужчын і 387 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Жаналык (Акмолінская вобласць)

**Жаналык** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Ангалбатырскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 51 км на поўнач ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114532300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 166 чалавекі (92 мужчыны і 74 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 150 чалавекі (78 мужчын і 72 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Бірсуат (раён Біржан сал)

**Бірсуат** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Бірсуацкай сельскай акругі. Код КАТА — 114533100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 961 чалавекі (472 мужчыны і 489 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 480 чалавекі (236 мужчын і 244 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Баймырза (Акмолінская вобласць)

**Баймырза** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Баймырзінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 40 км на поўдзень ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114534100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 639 чалавекі (332 мужчыны і 307 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 480 чалавекі (240 мужчын і 240 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Неўскае (Акмолінская вобласць)

**Неўскае** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Данская. Знаходзіцца прыкладна за 21 км на поўнач ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114535500.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 625 чалавекі (306 мужчын і 319 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 512 чалавекі (266 мужчын і 246 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Енбекшыльдэрскае

**Енбекшыльдэрскае** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Енбекшыльдэрскай сельскай акругі. Код КАТА — 114537100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 513 чалавекі (251 мужчына і 262 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 514 чалавек (261 мужчына і 253 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Атансор

**Атансор** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Енбекшыльдэрскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 53 км на ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114537300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 33 чалавекі (17 мужчын і 16 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 45 чалавекі (32 мужчыны і 13 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Акбулак (раён Біржан сал)

**Акбулак** () — аул у раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Енбекшыльдэрскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 37 км на ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114537600.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 318 чалавек (170 мужчын і 148 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 150 чалавек (81 мужчына і 69 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Актас (Акмолінская вобласць)

**Актас** () — аул у раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Енбекшыльдэрскай сельскай акругі. Код КАТА — 114537800.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 555 чалавек (304 мужчыны і 251 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 444 чалавекі (220 мужчын і 224 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Заазёрнае (Акмолінская вобласць)

**Заазёрнае** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Заазёрнай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 40 км на паўночны ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114538100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1896 чалавек (891 мужчына і 1005 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 436 чалавек (220 мужчын і 216 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Кенашы

**Кенашы** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кенашчынскай сельскай акругі. Код КАТА — 114540100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 576 чалавекі (299 мужчын і 277 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 386 чалавекі (205 мужчын і 181 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Карасор (Акмолінская вобласць)

**Карасор** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кенашчынскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 19 км на поўнач ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114540500.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 98 чалавекі= (53 мужчыны і 45 жанчын). Паводле дадзеных 2009 года, у сяле не было пастаяннага насельніцтва.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Краснафлоцкае (Акмолінская вобласць)

**Краснафлоцкае** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Краснафлоцкай сельскай акругі. Код КАТА — 114541100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 656 чалавек (326 мужчын і 330 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 352 чалавекі (163 мужчыны і 189 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Макінка

**Макінка** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Макінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 31 км на поўдзень ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114543100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1900 чалавек (917 мужчын і 983 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 2013 чалавек (983 мужчыны і 1030 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Карагай (раён Біржан сал)

**Карагай** () — аул у раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Макінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 28 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114543600.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 112 чалавек (58 мужчын і 54 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 73 чалавекі (35 мужчын і 38 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Мамай (Акмолінская вобласць)

**Мамай** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Мамайскай сельскай акругі. Код КАТА — 114544100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 605 чалавекі (311 мужчын і 294 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 342 чалавекі (185 мужчын і 157 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Валіханава (раён Біржан сал)

**Валіханава** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Валіханаўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 71 км на ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114545100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1105 чалавекі (527 мужчын і 578 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 191 чалавекі (94 мужчыны і 97 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Пражэктар (Акмолінская вобласць)

**Пражэктар** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Валіханаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 114545107.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 134 чалавекі (64 мужчыны і 70 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 6 чалавекі (4 мужчыны і 2 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Ульгі (Акмолінская вобласць)

**Ульгі** () — аул у раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Ульгінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 8 км на паўночны захад ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114547100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1241 чалавекі (605 мужчын і 636 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 1086 чалавекі (530 мужчын і 556 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Жукей (Акмолінская вобласць)

**Жукей** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Ульгінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 15 км на паўночны захад ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114547200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 206 чалавекі (99 мужчын і 107 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 196 чалавекі (96 мужчын і 100 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Сцяпняк

**Сцяпняк** () — горад у Казахстане, адміністрацыйны цэнтр раёна Біржан сал Акмолінскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Сцяпнякскай гарадской адміністрацыі. Код КАТА — 114520100.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Акмолінскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Цалінаградскі раён

**Цалінаградскі раён** — адміністрацыйная адзінка Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Акмол (Малінаўка).

## Спасылкі 
* Інфармацыя аб раёне на сайце вобласці
Поўны збор рускіх летапісаў

thumb|Радзівілаўскі летапіс
**«По́ўны збор ру́скіх ле́тапісаў»** (*ПЗРЛ,* , *ПСРЛ*) — шматтомнае выданне помнікаў летапісання ўсходніх славян.

Выдаваўся з 1841 Археаграфічнай камісіяй у Пецярбургу, з 1922 АН СССР. Да 1921 выдадзена 24 тамы, усяго выйшла 43 тамы (апошні 43 том ў 2004 годзе).

Тэксты публікуюцца на мове арыгінала; змяшчаюцца не толькі асобныя летапісныя помнікі, але і іх рэдакцыі з розначытаннямі па іншых спісах і з палеаграфічна-тэксталагічным каментарыем.

Беларускія і беларуска-літоўскія летапісы і хронікі змешчаны ў 17-м (1907), 32-м (1975) і 35-м (1980) тамах.

У 17-м томе апублікаваны летапісныя помнікі паводле 20 спісаў, у т. л. «Летапісец вялікіх князёў літоўскіх», «Пахвала Вітаўту», Беларуска-літоўскі летапіс 1446, «Хроніка Вялікага княства Літоўскага і Жамойцкага» і Хроніка Быхаўца, змешчаны і іншыя гісторыка-літаратурныя матэрыялы, звязаныя з гэтымі творамі сваім паходжаннем.

У 32-м томе (укладальнік і рэдактар тома Мікалай Улашчык) змешчаны Хроніка Быхаўца і творы, якія раней не друкаваліся ў гэтым выданні: «Хроніка літоўская і жамойцкая», Баркулабаўскі летапіс і Віцебскі летапіс.

У 35-м томе (таксама падрыхтаваў Мікалай Улашчык) надрукаваны агульнадзяржаўныя беларуска-літоўскія летапісы і хронікі 15—16 ст. паводле 12 спісаў, Валынскі кароткі летапіс, упершыню ўведзена ў шырокі навуковы ўжытак Магілёўская хроніка (тэкст падрыхтаваў В. Чамярыцкі).

У 38-м томе (1989) упершыню ў гэтай серыі надрукаваны Радзівілаўскі летапіс.

У некаторых іншых тамах змешчаны помнікі старажытнарускага летапісання, якія непасрэдна датычаць гісторыі беларускага народа: летапіс Аўрамкі (т. 16, 1889), Іпацьеўскі летапіс (т. 2, 1962), Лаўрэнцьеўскі летапіс (т. 1, 1962) і іншыя.

На аснове матэрыялаў, змешчаных у розных тамах ПЗРЛ, падрыхтавана асобнае выданне летапісных помнікаў у перакладзе на сучасную беларускую мову — «Беларускія летапісы і хронікі» (1997).

## Літаратура 
*  С. 520—521.
*  — С. 552.

Катэгорыя:Старажытнарускія летапісы
Катэгорыя:Кніжныя серыі
Катэгорыя:Выданні гістарычных крыніц
Катэгорыя:Археаграфічная камісія
Жана Жайнак

**Жана Жайнак** () — аул у Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Ваздвіжанскай сельскай акругі. Код КАТА — 116637300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 589 чалавек (285 мужчын і 304 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 549 чалавек (275 мужчын і 274 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Раздольнае (Цалінаградскі раён)

**Раздольнае** () — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Ваздвіжанскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 20 км на поўнач ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116637500.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 334 чалавекі (168 мужчын і 166 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 359 чалавек (174 мужчыны і 185 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Каянды (Акмолінская вобласць)

**Каянды** () — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Каяндзінскай сельскай акругі заснаваны ў 2007 годзе. Знаходзіцца прыкладна за 54 км на паўночны ўсход ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116645100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 319 чалавек (172 мужчыны і 147 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 2954 чалавекі (1537 мужчын і 1417 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Малацімафееўка

**Малацімафееўка** () — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Каяндзінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 54 км на ўсход ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116645400.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 350 чалавек (195 мужчын і 155 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 417 чалавек (208 мужчын і 209 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Жангызкудук

**Жангызкудук** () — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Краснаярскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 43 км на поўдзень ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116647100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1991 чалавек (965 мужчын і 1026 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1883 чалавекі (923 мужчыны і 960 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Краснаярка (Акмолінская вобласць)

**Краснаярка** () — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Краснаярскай сельскай акругі. Код КАТА — 116647200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 966 чалавек (477 мужчын і 489 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 893 чалавекі (464 мужчыны і 429 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1895 годзе
Карааткель (Акмолінская вобласць)

**Карааткель** () — аул у Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Карааткельскай сельскай акругі. Код КАТА — 116648100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1557 чалавек (776 мужчын і 781 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 4310 чалавек (2214 мужчын і 2096 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Каражар (Цалінаградскі раён)

**Каражар** () — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Карааткельскай сельскай акругі. Код КАТА — 116648700.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 293 чалавекі (150 мужчын і 143 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 579 чалавек (291 мужчына і 288 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Аразак

**Аразак** () — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Аразакскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 23 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116649100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1820 чалавек (893 мужчыны і 927 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1524 чалавекі (756 мужчын і 768 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Бірлік (Цалінаградскі раён)

**Бірлік** () — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Аразакскай сельскай акругі. Код КАТА — 116649200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 337 чалавек (171 мужчына і 166 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 301 чалавек (162 мужчыны і 139 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Касшы

**Касшы** () — аул у Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Касшынскай аульнай акругі. Код КАТА — 116651100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1742 чалавек (1033 мужчыны і 709 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 4527 чалавек (2341 мужчына і 2186 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Гасплемстанцыя (Акмолінская вобласць)

**Гасплемстанцыя** — населены пункт у Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Касшынскай аульнай акругі.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва населенага пункта складала 370 чалавек (166 мужчын і 204 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражывалі 372 чалавекі (179 мужчын і 193 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Тасты

**Тасты** () — аул у Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр аульнай акругі Тасты. Код КАТА — 116653100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 953 чалавекі (471 мужчына і 482 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 1034 чалавекі (521 мужчына і 513 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Акмячэць (Акмолінская вобласць)

**Акмячэць** () — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад аульнай акругі Тасты. Код КАТА — 116653300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 491 чалавек (248 мужчын і 243 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 432 чалавек (217 мужчын і 215 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Раз’езд 93

**Раз’езд 93** — раз’езд у Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Лугаўская. Код КАТА — 116653400.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва раз’езда складала 34 чалавекі (19 мужчын і 15 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у раз’ездзе пражывалі 14 чалавек (6 мужчын і 8 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Тастак (Акмолінская вобласць)

**Тастак** () — станцыя ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Лугаўская. Знаходзіцца прыкладна за 42 км на паўночны захад ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116653700.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва станцыі складала 379 чалавек (193 мужчыны і 186 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражывалі 415 чалавек (203 мужчыны і 212 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Сапак (Акмолінская вобласць)

**Сапак** () — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Аксускай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 94 км на ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114531600.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 142 чалавекі (69 мужчын і 73 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 116 чалавекі (59 мужчын і 57 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты раёна Біржан сал
Нурэсіль

**Нурэсіль** () — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Ваздвіжанскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 19 км на паўночны ўсход ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116637100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1094 чалавекі (537 мужчын і 557 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1690 чалавек (857 мужчын і 833 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Акмол

**Акмол** () — аул у Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр аульнай акругі Акмол. Код КАТА — 116630100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 4835 чалавек (2408 мужчын і 2427 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 5711 чалавек (2733 мужчыны і 2978 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Фарфоравае

**Фарфоровое** () — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Максімаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 116655400.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 488 чалавек (227 мужчын і 261 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 741 чалавек (364 мужчыны і 377 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Маншук

**Маншук** () — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Маншукскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 37 км на поўдзень ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116658100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 907 чалавек (436 мужчын і 471 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 817 чалавек (404 мужчыны і 413 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Новаішымка (Акмолінская вобласць)

**Новаішымка** () — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Новаішымскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 31 км на паўночны захад ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116659100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1951 чалавек (925 мужчын і 1026 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 2179 чалавек (1069 мужчын і 1110 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна
Мартык (Акмолінская вобласць)

**Мартык** () — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Новаішымскай сельскай акругі. Код КАТА — 116659200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 285 чалавек (146 мужчын і 139 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 248 чалавек (122 мужчыны і 126 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цалінаградскага раёна