open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Балістычны каэфіцыент

**Балістычны каэфіцыент** (B.C.) — размерная велічыня, роўная здабытку каэфіцыента супраціўлення аэрадынамічных сіл і характэрнай плошчы, падзеленаму на масу цела.

B.C. — асноўны паказчык для куль і артылерыйскіх снарадаў.

## Вызначэнне 
Паняцце «балістычнага каэфіцыента» ўводзяць пры вылічэнні аналітычнага выразу для паскарэння сілы супраціўлення паветра, якая адмоўна адбіваецца на хуткасці снарада.

У спрошчаным выглядзе гэта паказваюць як:
: C = \frac{id^2}{m} \cdot 10^3 
дзе:
: C — балістычны каэфіцыент;
: d — калібр снарада ў метрах;
: m — маса снарада ў кілаграмах;
: i — каэфіцыент аэрадынамічнай формы снарада, які з’яўляецца адносінамі аэрадынамічных функцый разгляданай кулі (снарада) і кулі, прынятай за эталон.

#### Папярочная нагрузка 
Калі вядзецца пра стралковую зброю, балістычны каэфіцыент вызначаюць праз так званую «папярочную нагрузку» снарада:
: C = \frac{m}{id^2} 
Чым больш гэтая нагрузка, тым больш выгадны снарад у балістычным разуменні і тым ніжэй велічыня яго «балістычнага каэфіцыента».

Якасна гэта азначае, што два розныя снарады з роўнымі балістычным каэфіцыентамі падвяргаюцца ўздзеянню аднолькавага набору сіл (які складаецца з сілы цяжару і сілы лабавога супраціўлення), якія ўздзейнічаюць на снарады ў аднолькавай меры. Больш нізкае значэнне балістычнага каэфіцыента азначае больш нізкае супраціўленне паветра пры палёце снарада (і наадварот).

## Гісторыя 
Каб мець магчымасць параўнаць эфектыўнасць розных куль, прадказваць іх траекторыю, амерыканскім палкоўнікам Ігналсам быў распрацаваны матэматычны інструмент, які быў названы B.C. (балістычны каэфіцыент).

У 1881 годзе, у Германіі, збройнік Круп узяў некалькі тысяч куль аднолькавай формы і памераў (з вялікай дакладнасцю) ступень іх запавольвання (страту хуткасці) і зніжэння траекторыі. Сярэднестатыстычную кулю ён назваў «стандартнай», а яе B.C. быў прыняты за 1.

## Спасылкі 
* Балістычны каэфіцыент

Катэгорыя:Балістыка
Какаду-інка

**Какаду-інка**, таксама **какаду маёра Мітчэла**, таксама **пустынны какаду** (*Lophocroa leadbeateri*, сін. Cacatua leadbeateri, сін. Kakatoe leadbeateri) — птушка сямейства какаду.

Катэгорыя:Какаду
Какаду чорны пальмавы

**Чорны пальмавы какаду**, таксама **чорны какаду**, таксама **арападобны какаду** (*Probosciger aterrimus*) — птушка сямейства какаду. Адзіны від роду. Жыве на поўначы Аўстраліі, паўвостраве Кейп-Ёрк, у Новай Гвінеі і бліжэйшых астравах.

## Апісанне 
Даўжыня цела — 70-80 см, хваста — 25 см; вага — 500—1000 г. Афарбоўка чорна-грыфельнага колеру з ледзь заўважным зялёным адценнем. Дзюба — буйная, да 9 см, магутная, чорная, вельмі падобная да дзюбы ара. Чубок вялікі з вузкіх доўгіх, закручаных назад, стужкападобных пёраў. Шчокі без апярэння і маюць мясны, а пры ўзбуджэнні пунсова-чырвоны колер. Голыя ўчасткі вакол вачэй чорныя. Радужка цёмна-карычневая. Ногі шэрыя. Самка драбнейшая, з меншай дзюбай.

## Спосаб жыцця 
Засяляюць высокаствольныя трапічныя лясы і саванны з асобнымі групамі дрэў. Жывуць паасобку ці невялікімі групамі. Сілкуюцца насеннем эўкаліпта, акацый, фігавых дрэў і лічынкамі насякомых, якіх лёгка дастаюць сваёй моцнай дзюбай з-пад кары дрэў і галін. У пошуках ежы яны вельмі спрытна лазяць па галінках вялікіх і высокіх дрэў. Голас, нават у спакойным стане, даволі непрыемны, рыпучы, ва ўзбуджаным стане вельмі гучны, рэзкі і вельмі непрыемны.

Жывуць да 90 гадоў. У адносіны з самкамі самцы ўступаюць у сталым узросце. Гэта робіць гэты від наогул унікальным сярод большасці птушак і папугаяў, якія звычайна імкнуцца як мага раней пачаць адносіны. Пары захоўваюцца на ўсё жыццё.

## Спасылкі 
* Чёрный какаду // Ташкентский Зоопарк

Катэгорыя:Какаду
Кольт

**Кольт** () — аб'яднаная назва папулярных c сярэдзіны XIX стагоддзя амерыканскіх рэвальвераў, а пасля таксама аўтаматычных пісталетаў і кулямётаў, вырабляных на заводах Сэмюэля Кольта.
Джэк Леман

**Джэк Леман** (; ) — амерыканскі акцёр, які вылучаўся незвычайна шырокім дыяпазонам выконваемых роляў  — ад вострахарактарных да трагічных.

## Фільмаграфія 
* 1959 — «Хтосьці любіць гарачае»
* 1960 — «Кватэра»
* 1965 — «Вялікія гонкі»

## Узнагароды 
* BAFTA 1959 — «Найлепшы замежны акцёр» («У джазе толькі дзяўчаты»)
* BAFTA 1960 — «Найлепшы замежны акцёр» («Кватэра»)
* Оскар 1973 — «Найлепшы акцёр» («Выратуйце тыгра»)
* Оскар 1956 — «Найлепшы акцёр другога плану» (Містар Робертс)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Катэгорыя:Лаўрэаты Канскага кінафестывалю
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Сесіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША за ўклад у кінематограф
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Катэгорыя:Памерлі ад рака мачавога пузыра
Катэгорыя:Асобы
Мінскія беларускія настаўніцкія курсы (1919)

**Мінскія беларускія настаўніцкія курсы** (другія) дзейнічалі ў Мінску з 19 кастрычніка па 23 лістапада 1919 г.

Створаны Мінскай беларускай школьнай радай для настаўнікаў школ Мінскага павета. Фінансаваліся польскімі ўладамі. Выкладчыкі: Я. Лёсік, У. Ігнатоўскі, Я. Карскі, Я. Фарботка і інш. Навучалася каля 250 чал. Пры курсах слухачамі арганізаваны самадзейны тэатральны гурток, які паставіў на сцэне «Беларускай хаткі» некалькі спектакляў.

## Літаратура 
* *Ляхоўскі У.* Пачатак тварэння беларускае нацыянальнае школы // Спадчына. 2001. № 1/2.
* *Ляхоўскі У.* Беларускія настаўніцкія курсы // ЭГБ, т.6, кн. ІІ. — Мн., 2003.

Катэгорыя:Беларускія настаўніцкія курсы
Катэгорыя:Мінскі павет
Катэгорыя:Адукацыя ў Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:1919 год у Мінску
Катэгорыя:Зніклі ў 1919 годзе
Андрэй Андрэевіч Вазнясенскі

**Андрэ́й Андрэ́евіч Вазнясе́нскі** (; ) — рускі паэт, празаік, мастак, архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут (1957). Выступіў з вершамі ў 1958 годзе. Паэма Вазнясенскага «Майстры» (1959) прыцягнула ўвагу свежасцю мовы, перакананасцю ў высокім пакліканні мастацтва. Зборнік «40 лірычных адступленняў з паэмы „Трохвугольная груша“» (1962), у асноўным прысвечаны ўражанням паэта ад паездкі ў ЗША.

Паэзія Вазнясенскага адрознівалася вострым пачуццём сучаснасці, дынамічнасцю верша, ускладненай, часта парадаксальнай, асацыятыўнай вобразнасцю, мудрагелістай гульнёй алітэрацый.

На беларускую мову пераклаў Рыгор Барадулін (зборнік «Небам адзіным», 1980).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Постаці Перадзелкіна
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Шасцідзясятнікі
Катэгорыя:Выпускнікі МАРХІ
Катэгорыя:Архітэктары Масквы
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Катэгорыя:Акадэмікі АН Латвіі
Катэгорыя:Члены ПЭН-клуба
Катэгорыя:Памерлі ад інсульту
Катэгорыя:Паэты Расіі
Катэгорыя:Паэты СССР
Какаду насаты

**Насаты какаду**, таксама **усходняя насатая карэла** (*Cacatua tenuirostris*, сін. *Kakatoe tenuirostris*) — птушка сямейства какаду. Жыве на паўднёвым усходзе Аўстраліі.

## Апісанне 
Даўжыня цела — 40 см, хваста — 12 см; вага 500—600 г. Галава вялікая, круглявая, з вельмі кароткім шырокім чубком. Афарбоўка апярэння белая. На горле і валлі — чырвоныя плямы. Неапераная зона вакол вачэй шаравата-блакітнага колеру. На лбе — папярочная паласа чырвонага колеру, такога ж колеру вобласць вачэй. Радужка цёмна-карычневая. Дзюба і лапы — шэрыя. У адрозненне ад іншых какаду, даўжыня дзюбы ў яго перавышае вышыню. Самец і самка маюць аднолькавую афарбоўку. У самца дзюба даўжэйшая, яна крыху большая чым у самкі. Маладыя птушкі драбнейшыя за дарослых. Жывуць звыш 70 гадоў.

## Спосаб жыцця 
Засяляюць лясы, зараснікі малгі, лугі, поймавыя лясы, акультураны ландшафт, гарады, сады, паркі, заўсёды каля вады. Па-за перыядам размнажэння трымаюцца вялікімі зграямі (100—2000 асобін). Начуюць каля вады. Раніцай лётаюць на вадапой. У спякотны час сутак адпачываюць у кронах дрэў. Сілкуюцца насеннем, пладамі, арэхамі, карэньчыкамі, збожжам, пупышкамі, кветкамі, цыбулінамі, ягадамі, насякомымі і іх лічынкамі. На кармленне лётаюць вялікімі зграямі. Кормяцца, у асноўным, на зямлі, выкарыстоўваючы сваю дзюбу ў якасці плуга. Падчас кармлення на адкрытых плошчах 1-2 птушкі выконваюць ролю вартавых, якія пры небяспецы ўзлятаюць у паветра з гучным віскам. Наносяць шкоду збожжавым культурам (сланечнік, рыс, проса, пшаніца).

Катэгорыя:Какаду
Какаду ружовы

**Ружовы какаду**, таксама **гала** (*Eolophus roseicapilla*, сін. *Eolophus roseicapillus*, *Kakatoe roseicapillus*) — птушка сямейства какаду. Адзіны від роду. Распаўсюджаны ва ўнутраных рэгіёнах Аўстраліі. Жывуць у саваннах і іншых адкрытых месцах. Трымаюцца стаямі. Гнёзды будуюць у дуплах эўкаліптаў. Кормяцца насеннем, лісцем і карэньчыкамі раслін, насякомымі.

## Апісанне 
Агульная даўжыня — 35-36 см, маса самца — каля 345 г, маса самкі — каля 311 г. Непадобны да іншых відаў. У афарбоўцы апярэння — кантраст паміж яркімі галавой і брухам з аднаго боку, і цёмнымі спіной, крыламі і хвастом з другога. Галава — светла-ружовая (вышэй за ўзровень вачэй), ружавата-чырвоная (ніжэй). У аналагічны ружавата-чырвоны колер афарбаваны горла, грудзі і пуза. Спіна — попельна-шэрая, паясніца бялёса-шэрая, махавыя пёры бурыя, рулявыя цёмна-бурыя. Падхвосце белае. На галаве — невялікі чубок. Дзюба светла-шэрая або колеры слановай косці, неапераныя ўчасткі скуры вакол вачэй блакітнаватыя або ружовыя, ногі цёмна-шэрыя. Радужка цёмна-карычневая ў самцоў і ружовая ў дарослых самак. У самцоў арбітальнае кольца шырэйшае і мае больш зморшчын; іншыя вонкавыя палавыя адрозненні адсутнічаюць. У маладых птушак абодвух полаў радужка карычневая.

Навукоўцы вылучаюць 3 падвіды, зменлівасць паміж якімі выяўляецца ў агульных памерах, колерах афарбоўкі апярэння галавы, і афарбоўцы арбітальнага кольца. У паўднёва-ўсходняга падвіда *E. r. albiceps* пёры верхняй частцы галавы і патыліцы белыя з ружовым адценнем у аснове, арбітальнае кольца ружовае. Заходні падвід *E. r. roseicapilla* вылучаецца блакітнаватай афарбоўкай кольца, паўночны падвід *E. r. kuhli* — меншымі памерамі.
## Спасылкі 
* Розовый какаду // Дзяржаўны Дарвінаўскі музей
* Какаду-гала, или розовый какаду (Eolophus roseicapillus) // Зооветеринарный портал Беларуси 1vet.by
* Galah // Birds in Backyards
* Какаду розовый // Ташкентский Зоопарк

Катэгорыя:Какаду
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1854 годзе
Віленскія беларускія настаўніцкія курсы (1915)

**Віленскія беларускія настаўніцкія курсы** (першыя) дзейнічалі са снежня 1915 года па  23 верасня 1916 года ў Вільні. Створаны школьнай камісіяй Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны ва ўмовах германскай акупацыі для падрыхтоўкі настаўнікаў для віленскіх беларускіх школ. Выкладчыкі: А. Пашкевіч (Цётка), Б. Пачопка (загадчык курсаў), С. Іваноўская, В. Ластоўскі, І. Луцкевіч, А. Луцкевіч, У. Рымша, Ю. Менке і інш. Дадаткова выкладаліся краязнаўства, польская і нямецкая мовы, асновы рэлігіі, гімнастыка, маляванне, школьная гігіена, садоўніцтва і агародніцтва. Курсы скончылі 10 чалавек.

## Літаратура 
* 
* Ляхоўскі У. Пачатак тварэння беларускае нацыянальнае школы // Спадчына. 2001. № 1/2.

Катэгорыя:Беларускія настаўніцкія курсы
Катэгорыя:Беларусы ў Вільні
Катэгорыя:1915 год у Вільні
Катэгорыя:З’явіліся ў 1915 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1916 годзе
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Вільні
Біг-Бен

**Біг-Бен** (, літ. *Вялікі Бен*) — назва звона гадзіннікавай вежы ў Лондане, часткі архітэктурнага комплекса Вестмінстэрскага палаца. Таксама папулярная, але неафіцыйная назва самога гадзінніка і ўсёй вежы.

## Гісторыя 
Існуе дзве тэорыі адносна паходжання гэтай назвы. Паводле першай, самы цяжкі на той момант звон — 13,7 тоны — атрымаў сваё імя Біг-Бен (Вялікі Бен) у гонар сэра Бенджаміна Хола, які кіраваў працамі па адліўцы звана. Паводле іншай, Біг-Бен быў названы ў гонар Бенджаміна Каўнта, вельмі папулярнага ў той час баксёра ў цяжкай вазе.

## Вежа 
Вежа збудавана па праекце англійскага архітэктара Агастэса П’юджына ў 1858 годзе, вежавы гадзіннік пушчаны ў ход 31 мая 1859 года. Вышыня вежы 96,3 метра (са шпілем); ніжняя частка гадзіннікавага механізму размяшчаецца на вышыні 55 м ад зямлі. Пры дыяметры цыферблата ў 7 метраў і даўжыні стрэлак у 2,7 і 4,2 метра, гадзіннік доўгі час лічыўся самым вялікім у свеце.

Гадзіннікавая вежа Вэстмінстэрскага палаца — адзін з самых вядомых сімвалаў Вялікабрытаніі, які часта выкарыстоўваюцца ў рэкламе, кінастужках і г.д. Афіцыйная назва вежы з 2012 — **«Вежа Елізаветы»** () у гонар 60-годдзя кіравання каралевы Елізаветы II, да гэтага яе называлі просто **Гадзіннікавай вежай**. Таксама ў віктарыянскую эпоху журналісты клікалі яе **Вежай Св. Стэфана** па нефармальнай назве самой Палаты Абшчын (назва пайшла ад сапраўднай маленькай вежы Св. Стэфана, якая ўпрыгожвае сам палац).

## Спасылкі 
* Official website 

Катэгорыя:Славутасці Лондана
Катэгорыя:Вежы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гадзіннікі
Мінскія беларускія настаўніцкія курсы (1918)

**Мінскія беларускія настаўніцкія курсы** (першыя) дзейнічалі ў Мінску з 9 верасня 1918 па 15 мая 1919.

Створаны Сакратарыятам асветы БНР з дазволу камандавання германскай 10-й арміі. Першапачаткова фінансаваліся ўрадам БНР, германскай акупацыйнай адміністрацыяй (90% выдаткаў). Рыхтавалі настаўнікаў для беларускіх пачатковых школ.

Праграма курсаў складалася паводле праграм былых дзяржаўных настаўніцкіх курсаў Расійскай імперыі з дадаткам дысцыплін беларусазнаўства. Дзейнічалі паралельна з курсамі беларусазнаўства. У першапачатковы склад выкладчыкаў уваходзілі С. Рак-Міхайлоўскі (дырэктар), К. Езавітаў (інспектар), С. Арлоў, М. Байкоў, А. Данмевіч, Р. Зямкевіч, Я. Лёсік, А. Смоліч, І. Усцюжынаў; асобныя лекцыі па гісторыі беларускага нацыянальнага руху чытаў Я. Варонка. 3 прыходам савецкай улады і абвяшчэннем БССР перайшлі пад загад Наркамасветы БССР (пазней Літбел) і рэарганізаваны ў 1-я Мінскія беларускія педагагічныя курсы пры Мінскім Беларускім педагагічным інстытуце. Склад педагагічнай рады папоўнілі В. Вайтэнка, В. Іваноўскі, У. Ігнатоўскі, Ч. Родзевіч, Б. Тарашкевіч і А. Неканда-Трэпка. Навучаліся 42 настаўнікі з Мінска, Вільні, Ігуменскага, Навагрудскага, Слуцкага і інш. паветаў, у іх ліку В. Адамовіч, К. Гладкі, Ю. Лістапад, В. Лявіцкая. У жніўні 1919 памяшканне курсаў занята польскімі легіянерамі, інвентар і вучэбнае абсталяванне разрабаваны.

## Літаратура
*Ляхоўскі У. Пачатак тварэння беларускае нацыянальнае школы // Спадчына. 2001. №1/2.
*Ляхоўскі У. Беларускія настаўніцкія курсы // ЭГБ, т.6, кн. ІІ. - Мн., 2003.

Катэгорыя:Беларускія настаўніцкія курсы
Жаўтавухі жалобны какаду

**Жаўтавухі жалобны какаду**, таксама **жаўтахвосты** (*Calyptorhynchus (Zanda) funereus*) — птушка сямейства какаду. Жыве ў Паўднёва-Усходняй і Усходняй Аўстраліі. Сілкуюцца, пераважна, насеннем розных дрэў, лічынкамі насякомых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 56-66 см; вага да 900 г. Асноўная афарбоўка апярэння цёмна-карычневая, кончыкі пёраў белыя. Каля вуха прысутнічае белая ці жоўтая пляма. Па хвасце і падхвасцю праходзіць падоўжаная паласа жоўтага колеру. Голыя ўчасткі вакол вачэй ружовыя. Радужка цёмна-карычневая. Лапы шэра-карычневыя. Дзюба цёмна-шэрая. Чубок маленькі. У самкі вушная пляма ярчэйшая, дзюба светлая, участкі вакол вачэй цёмна-шэрыя.

Катэгорыя:Какаду
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1794 годзе
Жалобны какаду Бэнкса

**Жалобны какаду Бэнкса** (*Calyptorhynchus banksii*, сін. *Calyptorhynchus magnificus*) — птушка сямейства какаду. Адна з ранніх птушак, апісаная еўрапейцамі на аўстралійскім кантыненце, названая ў гонар англійскага натураліста сэра Джозефа Бэнкса (1743—1820), які суправаджаў Джэймса Кука ў яго першым кругасветным падарожжы. Як і іншыя прадстаўнікі роду жалобных какаду, вылучаецца пераважна чорнай афарбоўкай апярэння. У самца пёры хваста з шырокай чырвонай паласой пасярэдзіне, у самкі вялікая колькасць жоўта-аранжавых крапін на галаве, шыі і крылах, а таксама бледна-жоўтая махра ў верхняй частцы бруха.

Засяляе разнастайныя дрэвавыя ландшафты, у тым ліку эўкаліптавыя лясы розных тыпаў, рэдкалессі, хмызняковыя зараснікі, саванны. Трымаецца парамі або групамі, колькасць асобін у якіх вагаецца ад некалькіх адзінак да некалькіх соцень. Сілкуецца насеннем, арэхамі, сакавітымі пладамі, насякомымі і іх лічынкамі. На поўначы арэала пераследуецца фермерамі, якія лічаць птушку сельскагаспадарчым шкоднікам. Кормяцца ў кроне дрэў, часам на зямлі. Гняздуецца ў дуплах эўкаліптаў і іншых дрэў, аддае перавагу асобна стаячым пасадкам. Глыбіня гнязда да 2 м. Гняздо высцілае пацярухай. У кладцы 1-2 яйкі; выседжвае толькі самка на працягу 28-32 дзён, у той час як самец яе корміць. Птушаняты пакрытыя густым жоўтым пухам, апярэнне з’яўляецца ва ўзросце 10-12 тыдняў.

Прыродная колькасць какаду паступова памяншаецца, некаторым падвідам пагражае небяспека знікнення. Стан Міжнародным саюзам аховы прыроды ацэньваецца як паспяховы. Міжнародны гандаль і ўтрыманне птушкі абмежавана шэрагам заканадаўчых актаў — гэтая прычына, а таксама асаблівыя патрабаванні да ўтрымання і бясплоднасць многіх вырашчаных у няволі самцоў робіць птушку рэдкім хатнім гадаванцам.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 30 COMMON Birds Found in Australia! (2024) // Bird Watching HQ

Катэгорыя:Какаду
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1790 годзе
Міжнародныя адносіны

**Міжнародныя адносіны** — гэта сукупнасць эканамічных, палітычных, прававых, ідэалагічных, дыпламатычных, ваенных, культурных і іншых сувязяў і ўзаемаадносін паміж суб’ектамі, дзеючымі на сусветнай арэне.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дыпламатыя
Катэгорыя:Паліталогія
Жалобны какаду белавухі

**Белавухі жалобны какаду**, таксама **белавухі чорны какаду** (*Calyptorhynchus baudinii*) — птушка сямейства какаду. Жыве на паўднёвым захадзе Аўстраліі ў эўкаліптавых лясах і зарасніках.

Даўжыня цела — 56 см, даўжыня крыла — 38 см; вага — да 800 г. Афарбоўка апярэння чорна-бурая з зялёным адценнем, усе пёры абрамлены бела-жоўтым. Каля вуха — белая пляма, за якую папугай атрымаў сваю назву. На хвасце — папярочная паласа таксама белага колеру. Чубок на галаве складаецца з шырокіх пёраў. Дзюба вельмі шырокая, нашмат пераўзыходзіць даўжыню; у самца — чорная, у самкі — колеру косткі.

Засяляюць эўкаліптавыя лясы і зараснікі мары. Трымаюцца дробнымі (10-30 асобін) і буйнымі зграямі (да некалькіх тысяч асобін). Да нядаўняга часу сілкаваліся цвёрдымі пладамі *Banksia*. У цяперашні час ядуць насенне прыморскай хвоі, заходне-аўстралійскага і рознакаляровага эўкаліптаў, яблыкі і грушы, насенне і кветкі мары, нектар, лічынак насякомых. Часта здзяйсняюць набегі на фруктовыя сады. Папугаі выдаюць рэзкія крыкі «уіі-ла».

Пара фармуецца на ўсё жыццё. Гняздуе ў дуплах эўкаліптаў і мары. У кладцы 1-2 яйкі, але бацькі выкормліваюць толькі адно птушаня. Другое звычайна памірае на працягу 48 гадзін пасля нараджэння. Апераецца птушаня да 10—11 тыдня, але трымаецца побач з бацькамі ўвесь год (да наступнага сезона размнажэння).

У прыродзе налічваецца не больш за 10—15 тыс. асобін.

Працягласць жыцця ў няволі да 50 гадоў.

Катэгорыя:Какаду
Абакрыцелі

**Абакрыцелі**, таксама **Абакрыцеле** — возера ў Браслаўскім раёне ў басейне ракі Прорва, за 23 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Браслаў, каля вёскі Вайнюнцы.

Плошча паверхні возера 0,16 км². Даўжыня 0,52 км, найбольшая шырыня 0,4 км. Плошча вадазбору 2,25 км².
Катлавіна возера лопасцевай формы. Берагі высокія, на поўначы і ўсходзе нізкія і месцамі забалочаныя. Умерана зарастае. У возера ўпадаюць 2 ручаі і выцякае ручай у раку Прорва. Пратокай злучана з возерам Ілгайцы.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, плотка, краснапёрка і інш.

## Спасылкі 
* Озеро Абокрытели, Абокрытеле  
* Белорусский Посейдон  
* *Иванов-Смоленский В.* ВСЕ  ОЗЁРА БЕЛАРУСИ: Популярная иллюстрированная энциклопедия — Т. 1. 

Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Адаменка (рака)

**Ада́менка** — рака ў Беларусі, правы прыток Дняпра на тэрыторыі Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці.

Даўжыня ракі 13 км. Плошча вадазбору 65 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 м/км. Пачынаецца за 1,3 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Чарналессе, на поўдзень ад вёскі Істопкі. Вусце каля аграгарадка Новы Быхаў. Каналізаваная амаль на ўсім працягу, акрамя невялікіх участкаў у нізоўі.

## Літаратура 
* 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
* 
* 
* 
* Ліст карты N-36-85. Выданне 1978 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Быхаўскага раёна
Беларускае культурнае згуртаванне

**Беларускае культурнае згуртаванне** — культурна-асветная арганізацыя, якая дзейнічала ў генеральнай акрузе «Беларусь».

Створана ў студзені 1944 ў Мінску кіраўніцтвам Беларускай цэнтральнай рады (БЦР) са згоды германскіх акупацыйных уладаў. Кіраўнік — А. Калубовіч. Мела 4 аддзелы: музыкі — узначальваў М. Шчаглоў (Куліковіч), прапаганды і беларускай культуры — У. Дудзіцкі (Гуцька), літаратуры — Н. Арсеннева, музеяў і краязнаўства — А. Шукелойць. Згуртаванне ставіла за мэту аб'яднаць усе існуючыя на той час на Беларусі культурна-асветныя ўстановы (тэатры, народныя дамы, бібліятэкі, музеі і інш.). Пры яго дапамозе кіраўніцтва БЦР спадзявалася ўздзейнічаць на беларускае насельніцтва з мэтай прапаганды нацысцкай ідэалогіі, барацьбы супраць камуністаў і інш.

## Літаратура 
* Літвін, А. М. Беларускае культурнае згуртаванне / А. М. Літвін //  — С. 355.

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Плесавіца

**Плесаві́ца** — рака (ручай) у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Друйка (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня 11 км. Плошча вадазбору 27 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,6 м/км. Выцякае з возера Опліса за 1 км на ўсход ад вёскі Пустошка, вусце каля аграгарадка Друйск. Цячэ ў межах Браслаўскай грады. Азёрнасць вадазбору каля 2,5 %. У басейне Плесавіцы возера Лінок.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-7. выданне 1984 г.

Катэгорыя:Рэкі Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Друйкі
UTC+03:00

**UTC+3** — часавы пояс. Маскоўскі час, усходнееўрапейскі летні час, усходнеафрыканскі час.

## Краіны, якія не пераходзяць на летні час 
*  (з 27 сакавіка 2011 года)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Краіны, якія пераходзяць на летні час 
* Ірак*

Таксама UTC+3 выкарыстоўваюць часткова прызнаныя дзяржавы Абхазія і Паўднёвая Асеція (у адрозненне ад Грузіі, дзе з 27 сакавіка 2005 дзейнічае UTC+4).

Катэгорыя:Часавыя паясы

## Спасылкі 
* Гарады ў UTC+3
Бязуння

**Бязу́ння** — рака ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Заходняя Дзвіна.

Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 50 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,2 м/км. Выток ракі знаходзіцца каля вёскі Жабенцяі. Упадае ў Заходнюю Дзвіну за 1 км на паўночны захад ад вёскі Буева. Рэчышча Бязунні часткова каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Прытокі Заходняй Дзвіны
Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёна
Усходнееўрапейскі летні час

**Усходнееўрапейскі летні час** () уяўляе сабой адзін з назоваў часавага пояса UTC+3. Гэтым часам карыстаюцца ўлетку некаторыя Еўрапейскія, паўночнаафрыканскія і блізкаўсходнія краіны. Узімку, яны выкарыстоўваюць Усходнееўрапейскі час (UTC+2).
## Геаграфія 
Наступныя краіны і тэрыторыі выкарыстоўваюць UTC+3 улетку:

* Балгарыя
* Беларусь
* Грэцыя
* Ізраіль
* Кіпр
* Латвія
* Літва
* Ліван
* Малдова
* Расія (Калінінградская вобласць)
* Румынія 
* Сірыя
* Турцыя
* Украіна
* Фінляндыя
* Егіпет
* Эстонія
* Іарданія
Катэгорыя:Часавыя паясы
Катэгорыя:Час
UTC+05:40

**UTC+5:40** — часавы пояс, які выкарыстоўваўся ў Непале да 1986 г. Заменены на часавы пояс UTC+5:45.

Катэгорыя:Часавыя паясы
Пётр Міхайлавіч Стафаноўскі

**Пётр Міхайлавіч Стафано́ўскі** (2 студзеня 1903, пасёлак Пакроўка, які пераселены ў в. Чыркавічы цяпер Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці — 23 лютага 1976) — лётчык-выпрабавальнік, генерал-маёр авіяцыі (1944), Герой Савецкага Саюза (1948). У 1941—1942 гг. камандаваў заходнім сектарам проціпаветранай абароны Масквы. Першым у свеце выканаў вышэйшы пілатаж на рэактыўным самалёце.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і, скончыў сельскую школу. З юнацкага ўзросту працаваў у сельскай гаспадарцы, потым рабочым у Бабруйску (Магілёўская вобласць). Захапіўся авіяцыяй, назіраючы за практыкаваннямі пілотаў на Бабруйскім аэрадроме. З 1925 года на вайсковай службе. Скончыў Ленінградскую ваенна-тэарэтычную школу лётчыкаў (1927), 1-ую Качынскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў (1929). З 1928 года — лётчык-інструктар, затым — лётчык-выпрабавальнік у Навукова-даследчым інстытуце Ваенна-паветраных сіл (НДІ ВПС) СССР.

Падчас Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 года — камандзір 402-га знішчальнага авіяпалка асаблівага прызначэння, які склаў з добраахвотнікаў. Удзельнічаў у баях на тэрыторыі Гродзенскай вобласці. З ліпеня 1941 года — намеснік камандзіра 6-га знішчальнага корпуса проціпаветранай абароны па Заходняму сектару Масквы. Здзейсніў 150 баявых вылетаў, збіў асабіста 4 самалёты праціўніка. У маі 1942 года адазваны ў НДІ ВПС. Намеснік начальніка аддзела, затым — намеснік начальніка упраўлення выпрабавання самалётаў НДІ ВПС імя В. П. Чкалава, лётчык-выпрабавальнік І-га класа.

Правёў 238 выпрабаванняў, у тым ліку пікіруючага бамбардзіроўшчыка Пе-2, далёкага вышыннага бамбардзіроўшчыка ТБ-7, рэактыўных знішчальнікаў Як-15 і Міг-19, першага стратасфернага самалёта БОК-1 і іншых. Здзейсніў 16 першых вылетаў на новых тыпах самалётаў. За перыяд службы выканаў 13&nbsp;500 палётаў, авалодаў 317 тыпамі самалётаў.

З 1954 года П. М. Стафаноўскі ў запасе, затым у адстаўцы. Жыў і працаваў у Маскве. Аўтар кніг.

## Памяць 
У Чыркавічах і горадзе Шчолкава Маскоўскай вобласці Расіі імем П. Стэфаноўскага названы вуліцы. Яго імя носіць сярэдняя школа ў Чыркавічах.

## Творы 
* Триста неизвестных. М., 1968.
* Крылья: из истории планеризма и авиастроения. М., 2007. ISBN 9785203019820.

## Літаратура 
* 
* 
* Авиация: Энциклопедия. — М., 1994.

## Спасылкі 
* Стефановский Пётр Михайлович / Авиаторы 
* Стефановский Пётр Михайлович  // Праект «Память народа»
* *Виктор Исаенко.* Родины верный сын: в Светлогорском районе мероприятие посвятили юбилею Петра Стефановского   // Газета «Светлагорскія навіны»
* *Николай Качук.* Только в полёте  // «СБ. Беларусь сегодня»

Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі 1 класа
Катэгорыя:Лётчыкі-выпрабавальнікі СССР
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Светлагорскім раёне
Катэгорыя:Мемуарысты СССР
UTC+07:30

**UTC+7:30** — былы часавы пояс для Сінгапура. UTC+7:30 выкарыстоўваўся ў краіне і як летні час, і як стандартны (пазней). Паміж 1941 і 1942 гадамі, перад японскай акупацыяй, і ў 1945–1970, Сінгапур выкарыстоўваў яго як летні час, пасля 1970 краіна абвясціла UTC+7:30 стандартным часам. Цяпер у Сінгапуры выкарыстоўваецца UTC+8.

Катэгорыя:Часавыя паясы
UTC+08:45

**UTC+8:45** — часавы пояс, які неафіцыйна выкарыстоўваецца ў пяці аўстралійскіх паселішчах. На сучасных картах пазначаецца як "Цэнтральны заходні час" (, CWT).

Катэгорыя:Часавыя паясы
Аўчоса

**Аўчо́са** — рака ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Бася (басейн Сажа).

Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 26 км².
Пачынаецца за 0,7 км на паўночны захад ад вёскі Лысая Гара. Вусце каля паўночнай ускраіны вёскі Карасі. Рэчышча каналізаванае на працягу 6,4 км ад вытоку да вёскі Акунёўка.

## Назва 
Паводле К. Бугі, праз форму **Vъlčesa* ад балцкага **Vilkesa* з балцкім гідранімічным утваральнікам -*esa*. Ул. Тапароў бачыў тут той жа суфікс -*еса*, што і ў назве Лучоса. Далей да літоўскага *vilkas* "воўк".

## Літаратура 
* 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў. — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Прытокі Басі
Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёна
UTC-10:30

**UTC-10:30** — абазначэння для адрозных ад UTC часавых зон на — 10 гадзін 30 хвілін. Часам таксама выкарыстоўваецца паняцце «часавы пояс UTC-10:30». Такі час выкарыстоўваўся раней на Гаваях (1 студзеня 1900 — 7 чэрвеня 1947).

Катэгорыя:Часавыя паясы
UTC-08:30

**UTC-8:30** — абазначэнне для адрозных ад UTC часавых зон на -8 гадзін 30 хвілін. Часам таксама выкарыстоўваецца паняцце «часавы пояс UTC-8:30». Такі час выкарыстоўваўся на астравах Піткэрн з 1901 па 26 красавіка 1998 года, 27 красавіка быў заменены на UTC-8, гадзіннікі ў 23:59:59 пераведзены на 00:30:00..

Катэгорыя:Часавыя паясы
UTC-04:30

**UTC-4:30** — часавы пояс, выкарыстоўваецца ў Венесуэле з 27 снежня 2007 года, вядомы таксама як **VST** (). Раней Венесуэлай выкарыстоўваўся час UTC-4.
## У  Сеціве 
* Гарады ў UTC-4:30

Катэгорыя:Часавыя паясы
UTC+09:45

**UTC+9:45** — часавы пояс. Неафіцыйна выкарыстоўваецца ўлетку тымі аўстралійскімі тэрыторыямі, дзе зімовы час — UTC+8:45. Пазначаецца як «Цэнтральны заходні летні час» (CWST, ).

Катэгорыя:Часавыя паясы
UTC-00:44

**UTC-0:44** — часавы пояс, выкарыстоўваўся ў Ліберыі да 1 мая 1972. Быў вядомы як **Ліберыйскі час**. Заменены на UTC+0.

Катэгорыя:Часавыя паясы
Івенчык

**Іве́нчык** — рака ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці Беларус, левы прыток ракі Іслач (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі — 7 км. Пачынаецца на поўначы ад вёскі Раднікі, цячэ ў межах Мінскага ўзвышша, упадае ў Іслач за 0,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Баравікоўшчына.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Прытокі Іслачы
Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёна
Ідута

**Ідута** — рака ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Ушача (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 8 км. Пачынаецца за 1 км на захад ад былой вёскі Есяновікі, вусце за 1,5 км на ўсход ад вёскі Ідута, у межах вёскі Старынка. У сярэднім цячэнні рэчышча Ідуты на працягу 1,2 км каналізаванае. У ніжнім цячэнні працякае праз возера Вечыца. У басейне ракі азёры Белае, Ясна, Малая Бароніца, Вялікая Бароніца і інш.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Басейн Ушачы
Катэгорыя:Рэкі Ушацкага раёна
Ізва

**І́зва, Ізаўка** — рака ў Беларусі, у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток Нёмана.

Даўжыня ракі 26 км. Плошча вадазбору 141 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,7 ‰. Пачынаецца на заходніх схілах Навагрудскага ўзвышша (каля вёскі Ладзенікі), упадае ў Нёман за 1 км у напрамку на паўночны захад ад вёскі Руда. У верхнім і сярэднім цячэнні называецца **Iзаўка**. Цячэ пераважна па лесе, у сярэднім цячэнні — па глыбока ўрэзанай даліне. Асноўныя прытокі — Нягрымаўка (злева) і Няжатка (справа).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Прытокі Нёмана
Катэгорыя:Рэкі Навагрудскага раёна
Какаду шаломаносны

**Шаломаносны какаду**, таксама **ганг-ганг**, таксама **чырвонагаловы какаду** (*Callocephalon fimbriatum*) — птушка сямейства какаду. Адзіны від рода.

## Знешні выгляд 
Даўжыня цела 32—37 см; вага 250—280 г. Асноўная афарбоўка пер'я шэрая, кожнае пёрка мае попельны колер, галава і хахалок — яскрава-аранжавыя. Ніжняя частка бруха і ніжнія пёркі хваста аблямаваныя аранжава-жоўтым. Дзюба светлая.
У саміцы шэрыя галава і хахалок.

## Распаўсюджанне 
Жыве ў паўднёва-усходняй Аўстраліі і на суседніх астравах.

Сустракаецца ў горных эўкаліптавых лясах да вышыні 2000 м над узроўнем мора.

Катэгорыя:Какаду
UTC+06:30

**UTC+6:30** — часавы пояс для Аўстраліі, М’янмы і Какосавых астравоў.

## Спасылкі 
* Гарады ў UTC+6:30

Катэгорыя:Часавыя паясы
Індурка

**Інду́рка** — рака ў Беларусі, у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Свіслач (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 20 км. Плошча вадазбору 85 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,4 ‰. Пачынаецца каля вёскі Старадубавая на схілах Гродзенскага ўзвышша, упадае ў Свіслач на ўсходзе ад вёскі Баброўнікі. На працягу 3,8 км каналізаваная (ад вёскі Луцкаўляны да вёскі Рагачы). Каля вёскі Луцкаўляны створана сажалка (плошча 0,34 км²).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Свіслачы (прыток Нёмана)
Іржэўка

**Іржэ́ўка** — рака ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Крывая (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 16 км. Пачынаецца за 1 км на ўсход ад вёскі Лагаўшчына. Вусце на паўночнай ускраіне вёскі Воўкавічы. Рэчышча Іржэўкі каналізаванае на працягу 4 км (ад вёскі Любанічы да аграгарадка Варанцэвічы).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-60. Выданне 1991 года. Стан мясцовасці на 1987 год.
* Ліст карты N-35-60. Выданне 1987 года.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Басейн Друці
Катэгорыя:Рэкі Талачынскага раёна
Карэла-німфа

**Карэла-німфа**, таксама **німфавы папугай** (*Nymphicus hollandicus*) — птушка сямейства какаду. Адзіны від рода. Найменшы какаду-эндэмік Аўстраліі. Распаўсюджаны па ўсім свеце ў якасці хатняй птушкі (т.зв. *household pet*), адносна лёгка ўтрымліваецца і разводзіцца. Працягласць жыцця 15-20 год, маецца зафіксаваны выпадак 36-гадовага жыцця карэлы-німфы.

Катэгорыя:Какаду
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1792 годзе
Катэгорыя:Птушкі Аўстраліі
Абабіца

**Абабіца** — рака ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Друйка (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 4 км. Выцякае з возера Абаб’е, вусце каля вёскі Веркаўшчына. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.

У басейне ракі возера Дубра.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
Катэгорыя:Басейн Друйкі
Катэгорыя:Рэкі Браслаўскага раёна
Абрамаўшчына (рака)

**Абрамаўшчына** — рака ў Шчучынскім і Мастоўскім раёнах Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Ельня (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 9 км. Пачынаецца на паўднёвым захадзе ад вёскі Новая Ражанка Шчучынскага раёна, упадае ў раку Ельня за 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Галынка. На працягу 4,5 км каналізаваная (ад вёскі Мікелеўшчына да вусця). На рацэ каля вёскі Мікелеўшчына на рацэ плаціна і сажалка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Мастоўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Ельні (прыток Нёмана)
Адрыяну Лейты Рыбейру

**Адрыяну Ле́йты Рыбейру** ; нар. , ), больш вядомы як проста **Адрыяну** або **Адрыяна** — бразільскі футбаліст, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Бразіліі (2000—2010).

8 чэрвеня 2010 года Адрыяну ў якасці свабоднага агента падпісаў кантракт з італьянскай «Ромай» тэрмінам на 3 гады.

У студзені 2016 года аднавіў кар’еру, стаўшы іграком клуба «Маямі Юнайтэд» з чацвёртага дывізіёна ЗША. У маі 2016 года пакінуў каманду і завяршыў кар’еру.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Маямі Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыку Паранаэнсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Фламенгу
Катэгорыя:Ігракі ФК Карынтыянс
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Паўлу
Катэгорыя:Ігракі ФК Парма
Катэгорыя:Ігракі ФК Фіярэнціна
Катэгорыя:Чэмпіёны Паўднёвай Амерыкі па футболе
Абручоўка

**Абручоўка** — рака ў Віцебскім раёне Беларусі, левы прыток ракі Лучоса (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня 10,4 км. Пачынаецца каля вёскі Броўшчына, вусце за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Замасточча. Сярэдняя і нізкая плынь ў лясістай забалочанай мясцовасці.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы/ Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.

Катэгорыя:Прытокі Лучосы
Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёна
Абчуга (рака)

**Абчу́га**, **Палянка** — рака ў Беларусі, у  Талачынскім раёне Віцебскай вобласці і Крупскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Бобр (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 64 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 ‰. Пачынаецца каля вёскі Ліцвякі Талачынскага раёна, вусце каля вёскі Абчуга Крупскага раёна. У высокай плыні каналізаваная.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Крупскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Талачынскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Бабра
Агнеш

**Агнеш**, **Агнеж** — рака ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 13 км. Плошча вадазбору 48 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,6 м/км. 
Выцякае з возера Заляшно прыкладна за 1,4 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Гукалы. Працякае па Лучоскай нізіне. Упадае ў возера Езярышча на паўднёвым усходзе, прыкладна за 1,2 км у напрамку на поўнач ад вёскі Жукава. Рэчышча каналізаванае ад вытоку да вёскі Горкі (4,6 км) і ў нізкай плыні (на 4,1 км угару ад вусця).

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-36-1. Выданне 1985 г. Стан мясцовасці на 1983 г.

Катэгорыя:Рэкі Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Обалі
Абалянка (рака)

**Абаля́нка, Обаль** — рака ў Талачынскім і Сенненскім раёнах Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Лучоса (басейн Заходняй Дзвіны).

## Назва 
Паводле К. Бугі, праз прамежкавае *Объль* да формы тыпу латышскіх гідронімаў *Abula, Abuls*, але магчымая форма і *Abal-.*

## Гідраграфія 
Пачынаецца на поўдні ад вёскі Данілкава ў Талачынскім раёне на Аршанскім узвышшы, цячэ па Чашніцкай раўніне ў Сенненскім раёне, у нізкай плыні — на мяжы з Віцебскім раёнам па Лучоскай нізіне.

Даўжыня Абалянкі 89 км. Плошча вадазбору 809 км². Густата рачной сеткі 0,39 км/км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 5 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9 ‰. Даліна трапецападобная, шырыня 0,6—0,8 км, у нізкай плыні да 2 км. Абалона двухбаковая, шырыня 0,2—0,3 км, вышэй вёскі Дубаўцы каля 0,5 км. Рэчышча звілістае, шырыня 5—10 м. Рака выкарыстоўваецца ў якасці водапрыёмніка меліярацыйных сістэм.

Каля вёскі Утрылава Талачынскага раёна на рацэ плаціна і Утрылаўская сажалка плошчай 27 га. Уздоўж ракі вёскі Данілкава, Абольцы, Кажамякі, Каменка, Шынкава, Обаль, Дубаўцы, Машканы, Ляхі, Шаркі, Саўчанкі і інш.

У басейне ракі азёры Кічына, Леванова, Стрэшна і інш.

### Асноўныя прытокі 
* **Справа**: Нерайшанка, Чудзінка, Тонкая Лучка.
* **Злева**: Субота, Камянчанка.
Усе буйныя прытокі, за выключэннем Нерайшанкі, каналізаваныя.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл./ БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* 
* 

Катэгорыя:Прытокі Лучосы
Катэгорыя:Рэкі Талачынскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Сенненскага раёна
Іўянка

**Іўянка**, **Іўнянка**, **Івенка** (літ. *Vija*) — рака ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток Нёмана. Даўжыня 19 км. Плошча вадазбору 111 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 ‰ Пачынаецца каля вёскі Урцішкі, упадае ў Нёман за 1,2 км на поўдзень ад вёскі Збойск. Рэчышча на працягу 10,5 км каналізаванае ад горада Іўе да вусця. На паўночнай ускраіне горада Іўе створана сажалка (0,44 км²).

## Назва 
Адпачатная форма назвы засведчаная ў асяроддзі літоўскамоўных аўтахтонаў —*Vija*.

Звязана з літоўскім *vyti* «звіваць, скручваць». Далей да індаеўрапейскага **ṷei-* «згінаць, скручваць, віць». Назва ракі *Vija* (> Іўянка) значыць «Звілістая (рака)».

Гідранімічны аналаг — назва прытока латвійскай Гаўі ракі Вія (*Vija*). Згодна з К. Бугам, паўночналатвійскія гідронімы Гаўя, Вія, Латупа ("Лата-рака") прынесеныя за Дзвіну падчас перасоўвання балцкіх плямёнаў з поўдня і адпавядаюць таксама нёманскім рачным назвам Гаўя(таксама "Звілістая"), Лотва ("Цякучая").

Народна-этымалагічныя версіі звязваюць назву з блр. *іва* «вярба».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Нёмана
Катэгорыя:Рэкі Іўеўскага раёна
Агурнёўка

**Агурнёўка** — рака ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Свіліца (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 7,4 км. Пачынаецца за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Шарагі Падсвільскага сельсавета, вусце за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Стрынадкі таго ж сельсавета.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007—480 с.
* 

Катэгорыя:Рэкі Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Мнюты
Азярышчанская

**Азярышчанская** — рака ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Беседзь (басейн Дняпра). Даўжыня 7,3 км. Пачынаецца за 4 км на паўночны захад ад вёскі Казацкія Балсуны, у гэтай жа вёсцы ўпадае ў Беседзь. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.

Катэгорыя:Рэкі Веткаўскага раёна
Азяродка

**Азяродка** — рака ў Беларусі, у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Добрая (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 5 км. Пачынаецца каля паўночнай ўскраіны вёскі Выгалавічы. Упадае ў раку Добрая за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Азяроды. На працягу 4 км каналізаваная (1 км на паўночны захад ад вёскі Выгалавічы да вусця).

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нарачы
3OH!3

**3OH!3** (вымаўляецца *«three oh three»*) — амерыканскі кранк-кор гурт з Боулдэра, штат Каларада. Заснаваны ў 2004 годзе Натаніэлем Мотэ і Шонам Форманам.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *3OH!3* (2007)
* *Want* (2008)
* *Streets of Gold* (2010)
* *Omens* (2013)
* *Night Sports* (2016)
* *Need* (2021)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Музычныя калектывы ЗША
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2004 годзе

## Зноскі
Лучоская нізіна

**Лучо́ская нізіна**, **Лучосы нізіна** — нізіна на паўночным усходзе Беларусі, у Віцебскім, Лёзненскім, Дубровенскім, Аршанскім і Сенненскім раёнах Віцебскай вобласці.

Працягласць з поўначы на поўдзень 50 км, з захаду на ўсход 50—60 км. Плошча 2,3 тыс. км². Вышыня над узроўнем мора 155—175 м.
Паверхня нізіны палогая, месцамі плоская, падзеленая далінамі рэк, латочынамі сцёку і катлавінамі. Адносныя вышыні да 3 м. Раўніннасць рэльефу парушаюць азёрныя катлавіны, марэнныя ўзгоркі, камы, озы, выдмы.

Рачная сетка належыць пераважна да басейна Заходняй Дзвіны. Асноўная рака — Лучоса з прытокамі Абалянка, Чарніца, Сухадроўка; на поўдні працякае Аршыца (прыток ракі Дняпро), таксама Ардзяжанка. Даліна Лучосы і яе скразныя дзялянкі выкарыстоўваліся як валокі на водным шляху ад Заходняй Дзвіны да Дняпра (З варагаў у грэкі). Азёры: Вялікае Арэхаўскае, Серакаротня, Дзе́вінскае, Казённае, Зелянско́е (Бабінавіцкае), Скрыдлева, Кічына, Ардышэва і інш.

Пад лесам да 40 % тэрыторыі. На поўначы і паўднёвым усходзе пераважаюць буйныя масівы драбналіставых лясоў (барадаўчатабярозавых, шэраалешнікавых і асінавых). Хваёвыя лясы захаваліся ўздоўж Лучосы і Чарніцы, яловыя сустракаюцца невялікімі масівамі. На паўночным захадзе і ў цэнтры нізіны распаўсюджаныя пазаабалонавыя мурожныя лугі.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Туристская энциклопедия Беларуси. — Мн. : БелЭн, 2007. — 648 с. — ISBN 978-985-11-0384-9

Катэгорыя:Нізіны Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Віцебскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Дубровенскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Лёзненскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Сенненскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Аршанскага раёна
Вольга Антропава

**Во́льга Антро́пава** (нарадзілася ў 1983, Полацк) — пераможца конкурсу прыгажосці Міс Беларусь-2004. Таксама заняла першае месца ў конкурсе Топ-мадэль Інтэрнэшнл-2005.

Вялікую частку часу праводзіць у замежных паездках, шмат здымаецца ў рэкламе, стала гераіняй кліпа з удзелам папулярнага турэцкага выканаўца. Яна працавала па кантракце ў мадэльным агенстве ў Стамбуле.

У цяперашні час Вольга склала кантракт з заходнім агенцтвам і працуе ў Маямі.

## Спасылкі 
* Інтэрв’ю з Вольгай 
* «Вначале все казалось сказкой…» Ольга Антропова об обратной стороне модельной карьеры и поисках себя  

Катэгорыя:Пераможцы конкурсу Міс Беларусь
Катэгорыя:Фотамадэлі Беларусі
Іказнь (возера)

**Іка́знь** (афіц. транс.: *Ikazń*) — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. У басейне ракі Друйка, за 14 км на ўсход ад горада Браслаў, каля аграгарадка Іказнь.

Плошча паверхні возера 2,38 км². Найбольшая глыбіня 8,4 м. Даўжыня 2,97 км. Найбольшая шырыня 0,8 км. Даўжыня берагавой лініі 12,7 км. Аб'ём вады 7,94 млн. м³. Плошча вадазбору 25,3 км².Катлавіна складанага тыпу, выцягнутая з захаду на ўсход. Схілы катлавіны сугліністыя вышынёй 12—15 м, у верхняй частцы разараныя, на паўднёвым усходзе парослыя лесам. Берагавая лінія звілістая, утвараё вялікую колькасць заліваў і мысоў. Глыбіні да 2 метраў займаюць каля 30% плошчы.Берагі нізкія (0,3—0,5 м), месцамі абразійныя, пад хмызняком; у паўночна-заходнім заліве сплавінныя. Мелкаводдзе пясчанае і пясчана-галечнае, глыбей дно выслана крэменязёмістым сапрапелем.
На возеры 2 астравы агульнай плошчай 1,2 га. Адзін з іх — востраў Замак.Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Зарастае слаба. Шырыня паласы надводнай расліннасці да 10 м, месцамі адсутнічае. На паўночным захадзе выцякае рака Усвіца, злучаючая Іказнь з возерам Дрывяты. Упадаюць меліярацыйныя каналы.

Каля возера аграгарадок Іказнь, вёскі Калеснікі, Самуйлы. Праходзіць аўтамабільная дарога 

## Літаратура 
* *Мельнікаў А. К.* Іказнь. // 
* Блакітная кніга Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1994.
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Іказнь 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Абстэрнаўская група азёр
Катэгорыя:Іказнь (аграгарадок)
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Алена Аладка

**Алена Аладка** (, Мінск) — беларуская мадэль, «Міс фота» на конкурсе «Міс Беларусь-2004», прадстаўляла Беларусь на міжнародным конкурсе «Міс Свету-2007» (Кітай).

## Біяграфія 
Пачала займацца мадэльным бізнесам ва ўзросце 14 гадоў. У 15 гадоў удзельнічала ў фінале міжнароднага конкурсу «Elite Model Look 2001» у Маскве. У 2003 годзе стала тварам рэкламных кампаній сотавага аператара velcom. Алена ўдзельнічала ў Нацыянальным конкурсе прыгажосці «Міс Беларусь-2004», на якім заваявала тытул «Міс Фота», стала працуе на Тыдні Высокай моды ў Маскве, здымаецца для рэкламы такіх кампаній, як «Серж», «Papilio», «Nelva», «Bugalux», ювелірных упрыгожванняў «Крышталь», а таксама для часопісаў «FHM», «МС», «Жаночы часопіс». На міжнародным конкурсе «Топ-мадэль свету» (18 студзеня 2008, Егіпет) Алена Аладка заваявала тытул першай віцэ-міс. У студзені 2008 года Алена прыняла ўдзел у міжнародным конкурсе прыгажосці «Міс СНД», арганізатары якога абралі яе самі на кастынгу мадэляў, прадстаўленых мадэльнымі агенцтвамі Мінска. У 2008 годзе з чырвоным дыпломам скончыла гістарычны факультэт БДУ. З 2010 года займаецца бізнесам. Узначальвае інтэрнэт-краму падарункаў «Переулок подарков».

## Спасылкі 
* Фотагалерэя Алены Аладка
* БелаПАН, Інтэрв’ю з Аленай Аладка
* Переулок подарков

Катэгорыя:Фотамадэлі паводле алфавіта
Катэгорыя:Фотамадэлі Беларусі
Катэгорыя:Удзельніцы конкурсу Міс Беларусь
Авута

**Авута** — рака ў Глыбоцкім і Мёрскім раёнах Віцебскай вобласці, правы прыток Дзісны (басейн Заходняй Дзвіны).

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 47 км. Плошча вадазбору 461 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 3,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,5 ‰.

Выцякае з возера Падавута на ўскраіне Свянцянскіх град, далей цячэ па Полацкай нізіне. Упадае ў Дзісну за 3 км на паўднёвы захад ад горада Дзісна.

Даліна трапецападобная, шырыня 150—250 м. Абалона высокая, шырыня 100—150 м. Рэчышча слабазвілістае, шырыня 4—6 м у вярхоўі, 8—10 м у ніжнім цячэнні. Каля вёскі Ялоўцы на рацэ плаціна і сажалка плошчай 18,3 га.

У басейне ракі азёры Падавута, Гінькава, Вялікае Язна, Малое Язна, Стрэчна, Сяльцоўскае, Горацкае, Качанава і інш. Уздоўж ракі населеныя пункты Зялёны Лог, Чарневічы, Вугольнікі, Амбросенкі, Завуцце, Кухаронкі і інш.

### Асноўныя прытокі 
* **Справа**: Нехрысць, Ісцянка.
* **Злева**: Улінец.

## Літаратура 
* 
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1-2. — Л., 1971.
* 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы/ Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў. — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
* 
* 


Катэгорыя:Прытокі Дзісны
Катэгорыя:Рэкі Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Мёрскага раёна