open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ёна Лі

**Ёна Лі** (швед. Jonna Lee, поўнае імя **Ёна Эмілі Лі Нільсан** (швед. Jonna Emily Lee Nilson), нар. , Лінчэпінг) — шведская спявачка і аўтар-выканаўца з Лінчэпінга. Жыве і працуе ў Лондане і Стакгольме, заснавальнік і галоўны удзельнік шведскага аўдыёвізуальнага праекта iamamiwhoami.

## Біяграфія 
Нарадзілася 3 кастрычніка 1981 года ў Лінчэпінгу і вырасла ў невялікай шведскай вёсцы разам з маці. Ужо з ранняга ўзросту Ёна паказала сябе музычна адораным дзіцем.

У падлеткавым узросце з’яжджае ў Лондан шукаць для сябе працу на музычнай ніве. Дэбютуе ў музычным бізнэсе ва ўзросце 17-ці гадоў, калі дуэт, у якім яна ўдзельнічала, выпусціў свой першы альбом. Аднак Лі неўзабаве пакідае дуэт, каб пачаць сольную кар’еру, навучыўшыся граць яшчэ на некалькіх інструментах, якіх было б дастаткова для таго, каб ажыццявіць яе творчыя планы ў жыццё.

Пазней Лі пераязджае назад у Швецыю, у Стакгольм, дзе становіцца часткай мясцовай стакгольмскай андэрграўнднай інды-сцэны, пры гэтым захоўваючы кантакты з Лонданам. У Стакгольме Лі пачала пісаць сваю ўласную музыку, якую яна распаўсюджвала праз свой вэб-сайт, пакуль не падпісала вясной 2007 года кантракт са шведскім індзі-лэйблам Razzia Records. У 2007—2009 гг. на гэтым лэйбле яна выпусціла два сваіх альбома, аднак пазней рассталася з ім, заснаваўшы свой незалежны лэйбл To Whom It May Concern ў 2010 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Сямёнава (Смаленскі раён)

**Сямёнава** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Касплянскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 32 жыхары (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 34 км на паўночны захад ад Смаленска, за 2 км на паўночны ўсход ад аўтадарогі  Смаленск — Невель. За 23 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя 416 км на лініі Смаленск — Віцебск.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Агнес Карлсан

**Агнес Карлсан** (швед. Agnes Emilia Carlsson; нар. , Венерсбарг) — шведская спявачка. Стала вядомай пасля перамогі на шведскім конкурсе «Ідал» у 2005 годзе, пасля чаго пачалася яе кар’ера. З тых часоў выпусціла тры студыйныя альбомы. Сваю міжнародную кар’еру Агнес пачала ў 2009 годзе з песняй «Release me», якая была прададзеная тыражом у 700 000 экзэмпляраў.

Сустракаецца са шведскім артыстам Вінсентам Патарэ.

## Творчасць 
Агнес пачала спяваць у раннім узросце. Перад вялікай групай людзей упершыню выступіла, калі яшчэ вучылася ў школе. У Венерсбаргу спявала ў хоры пад назвай «Voice».

Вясной 2005 года, будучы ў семнаццацігадовым узросце, Агнес ў Гётэборгу стала пераможцам шведскага нацыянальнага песеннага конкурсу «Ідал». Першай песняй, выкананай спявачкай на гэтым конкурсе, была «Varje Gång Jag Ser Dig» (са швед. — «Кожны раз, калі я цябе бачу») з рэпертуару Лізы Нільсан. Пазней Агнес на гэтым жа конкурсе выканала яшчэ больш за 10 песень.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Вераніка Маджыа

**Вераніка Сандра Карын Маджыа** (; нар. , Упсала, Швецыя) — спявачка шведскага і італьянскага паходжання, уладальніца прэміі Grammisgalan 2006 года ў намінацыі «Дэбют года».

У сакавіку 2006 года Маджыа выпусціла дэбютны сінгл «Dumpa mig»; відэакліп на гэтую песню неўзабаве стаў хітом тыдня на шведскім музычным тэлеканале ZTV. Наступным яе сінглам стаў «Nöjd?». Затым яна падпісала кантракт з Universal Music і летам 2006 года адправілася ў турнэ. У тым жа годзе выйшаў першы студыйны альбом Vatten och bröd, тэксты і музыку да якога былі напісаныя Стэфанам Грэслундам, за выключэннем рэп-куплета ў песні «Vi har, vi har», які прыдумаў Крыстафер Мальмстэн.

26 сакавіка 2008 года Вераніка Маджыа выпусціла другі альбом Och vinnaren är …, які яна сачыніла і запісала сумесна з Оскарам Лінросам. У Швецыі ён атрымаў плацінавы сертыфікат і правёў у нацыянальным хіт-парадзе больш за год, дабраўшыся да сёмай пазіцыі. Сінгл з альбома «Måndagsbarn» меў поспех у Нарвегіі і Даніі.

Яе трэці альбом Satan i gatan, створаны ў супрацоўніцтве з Крысціянам Вальцам і Маркусам Крунегордам, выйшаў 27 красавіка 2011 года. З першым сінглам з яго «Jag kommer» Вераніка Маджыа упершыню дасягнула вяршыні шведскага чарта.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Vatten och bröd* (2006)
* *Och vinnaren är...* (2008)
* *Satan i gatan* (2011)
* *Handen i fickan fast jag bryr mig* (2013)
* *Den första är alltid gratis* (2016)
* *Fiender är tråkigt* (2019)
* *Och som vanligt händer det något hemskt* (2022)

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Георгій Мікалаевіч Маліноўскі

**Георгій Мікалаевіч Маліноўскі** (, Брычэнь, Малдова — ) — беларускі педагог, шматгадовы дырэктар прафесійнага агралесатэхнічнага каледжа імя К. П. Арлоўскага. Быў заснавальнікам Магілёўскага заасаду і ініцыятарам стварэння музейна-гістарычнай экспазіцыі пад адкрытым небам на тэрыторыі каледжа.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 9 снежня 1942 года ў сяле Брычаны Брычанскага раёна Малдаўскай ССР. У 1969 годзе скончыў Магілёўскі педагагічны інстытут па спецыяльнасці «гісторыя і грамадазнаўства». З 1987-га года і да самай смерці Георгій Маліноўскі працаваў дырэктарам Магілёўскага дзяржаўнага ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга прафесійнага агралесатэхнічнага каледжа імя К. П. Арлоўскага.

Г. Маліноўскі быў заснавальнікам Магілёўскага заасаду. Дзякуючы яму ў каледжы з’явілася музейна-гістарычная экспазіцыя пад адкрытым небам, прысвечаная вызваленню Магілёва і вёскі Буйнічы: на тэрыторыі каледжа адкапалі дзот.

## Узнагароды 
Маліноўскі узнагароджаны ордэнам Пашаны, медалём «За працоўныя заслугі», нагрудным знакам «За заслугі ў развіцці прафтэхадукацыі», шматлікімі ганаровымі граматамі ўрада. Ён заслужаны работнік адукацыі, «Чалавек года» Магілёўшчыны — 2002, унесены ў Кнігу славы Магілёўшчыны ў 2009 годзе. З 2013 года Георгій Маліноўскі з’яўляецца Ганаровым грамадзянінам Магілёва — на плошчы Зорак ёсць яго імянная зорка.

## Спасылкі 
* МАЛИНОВСКИЙ Георгий Николаевич  
* Прохорович Петр Васильевич открывает Республиканский конкурс профессионального мастерства среди сельских училищ. Малиновский Георгий Николаевич -директор ПТУ № 1 г Могилева,Толмачев Евгений Николаевич, Малашевич Владимир Владимирович (Буйничи) 
* Водны маршрут з «варагаў у грэкі» па Магілёўшчыне будзе стартаваць у Александрыі
* НА 79-М ГОДЗЕ ПАЙШОЎ З ЖЫЦЦЯ ГЕОРГІЙ МІКАЛАЕВІЧ МАЛІНОЎСКІ 

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Магілёўскі дзяржаўны прафесійны агралесатэхнічны каледж
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Магілёва
Ванда Іванаўна Русецкая

**Ванда Іванаўна Русе́цкая** (, г. Торунь, Польшча — , МІнск) — беларуская вучоны – сацыёлаг. Доктар сацыялагічных навук (1991), кандыдат філасофскіх навук (1982), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Чыцінскі педагагічны істытут (1967). З 1974 года працавала ў навуковых установах: старшы лабарант, малодшы, старшы, вядучы навуковы супрацоўнік Інстытута філасофіі і права АН БССР (1974—1990); вядучы, галоўны навуковы супрацоўнік, загадчыца аддзелам сацыялогіі культуры Інстытута сацыялогіі НАН Беларусі (1990— ) .

Памёрла ў студзені 2024 года.

## Навуковая дзейнасць 
Сфера навуковых зацікаўленняў — сацыяльныя аспекты дзейнасці навуковых, вытворчых калектываў; развіццё нацыянальных культур, нацыянальных адносін ў Беларусі.

У 1982 годзе абараніла дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата філасофскіх навук па тэме  «Коллективистская сущность общественных отношений при социализме».
У 1991 годзе абараніла доктарскую дысертацыю ў галіне сацыялагічных навук «Взаимодействие индивидуальных и коллективных факторов в научной деятельности» (навуковы кіраўнік Я. М. Бабосаў).

Аўтар болей за 100 навуковых прац у т. л. «Роль коллективных начал социализма в формировании личности» (1983), «Коллективистская сущность общественных отношений социализма» (1984), «Трудовой коллектив — центральное звено перестройки» (1989), «Взаимодействие индивидуальных и организационных факторов в научной деятельности» (1991), «Социодинамика научного коллектива» (1993), «Особенности этнонациональной и религиозной идентификации населения в контексте социально-политической трансформации Беларуси» (1996), «О социологии пограничья» (2000), «Этнонациональное и религиозное самоопределение белорусов» (у суаўтарстве, 2002) і інш.

Падрыхтавала 5 кандыдатаў навук.

Лаўрэат прэміі НАН Беларусі за лепшую калектыўную працу па грамадскіх навуках.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 13. — С. 456.
* Гуманитарии и обществоведы НАН Беларуси. — Минск, 1997. — С. 129.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 531.
* Русецкая Ванда Ивановна // Социология: Энциклопедия / А. А. Грицанов, В. Л. Абушенко, Г. М. Евелькин, Г. Н. Соколова, О. В. Терещенко. — Мн.: Интерпрессервис; Книжный Дом, 2003.

Катэгорыя:Сацыёлагі Беларусі
Санько

**Санько** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Фёдаравіч Санько (нар. 1950) — беларускі геолаг, геамарфолаг. Доктар геолага-мінералагічных навук (2001), кандыдат геаграфічных навук (1982), дацэнт (2009), прафесар.
* Валерый Аляксеевіч Санько (нар. 1939) — беларускі пісьменнік, журналіст, краязнавец, кнігавыдавец, доктар народнай медыцыны.
* Зміцер Санько (нар. 1949) — беларускі біёлаг, мовазнавец, выдавец, адзін з заснавальнікаў Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны. Кандыдат біялагічных навук.
Максіда Марак

**Іда Аманда «Максіда» Марак** (, нар.  года) — шведска-саамская выканаўца ў жанры ёйк і хіп-хоп, актрыса і актывістка.

## Біяграфія 
Максіда — ёйк-спявачка, яе дзед Юхан Марак () — таксама выканаўца песень у гэтым жанры.

Марак з’яўляецца праваабаронцам народа саамы. Прымала актыўны ўдзел у пратэстах супраць шахтнага будаўніцтва ў горадзе Калак, Лапландыя, у тым ліку запісала ў 2014 годзе сумесны альбом «Mountain Songs and other Stories» з шведскім блюграс-гуртом Downhill Bluegrass Band.

У 2014 годзе яна прыняла ўдзел у перадачы шведскага тэлебачання Sápmi Sessions, мэтай якой з’яўляецца прасоўванне саамскага культуры; у рамках праграмы Максіда аб’ядналася з рэперам Aki і рэгі-гуртом King Fari Band. У тым жа годзе ёй была прысуджана моладзевая стыпендыя саамскай таварыства Såhkie Umeå «за высокую мастацкую якасць і стылёвае разнастайнасць, якія смела спалучаюцца з глыбокай сацыяльнай прыхільнасцю будучыні саамскай культуры».

У 2014 годзе ўдзельнічала ў якасці актрысы і прадзюсара музыкі ў радыёпастаноўцы «Dagbok från Gallok» (Дзённік Галака) Шведскага радыё. Разам з сястрой Тымімі Марак выступала з канцэртамі «Under asfalten ett fjäll» (Пад асфальтам гара), праект быў таксама палітычна афарбаваны.

У 2015 годзе сумесна з Mando Diao запісала песню-гімн «Love Last Forever» Чэмпіянату свету па лыжных відах спорту, які праходзіў у шведскім Фалуне.

У 2017 годзе супрацоўнічала з футбольным клубам «Эстэрсунд», у тым ліку кіравала яго культурнымі мерапрыемствамі, тэмай якіх была культура саамаў.

У сакавіку 2018 года выступіла з уласнай аранжыроўкай папулярнай песні Сары Леандэр «Vill ni se en stjärna?» (Хочаце ўбачыць зорку?) У антракце «Другога шанцу» конкурсу Melodifestivalen 2018.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцёры Швецыі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Георгій Якаўлевіч Рылюк

**Георгій Якаўлевіч Рылюк** (, в. Пікачы (з 1976 у складзе в. Ліпнікі), Драгічынскі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі географ. Кандыдат геаграфічных навук (1974), дацэнт (1976), прафесар (2004).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1963).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1963, геаграфічны факультэт, кафедра фізічнай геаграфіі мацерыкоў і акіянаў і методыкі выкладання геаграфіі, прафесар). Сфера навуковых інтарэсаў - рэгіянальная фізічная геаграфія і тапаніміка.

## Асноўныя працы 
* Рылюк Г.Я. Микроклиматические последствия замены лесов и болот пашнями и лугами на территории западной части Белорусского Полесья // Влияние хозяйственной деятельности на природу Белоруссии. Минск: БГУ, 1981. С. 84-89.
* Рылюк Г.Я. Динамика лесной растительности Брестского Полесья под влиянием хозяйственной деятельности человека за последнее столетие // Вестник БГУ. Серия 2, Химия, биология, география, 1984, № 3. С. 57-60.
* Галай И.П., Жучкевич В.А., Рылюк Г.Я. Физическая география материков и океанов. Ч. 2. Минск: Университетское, 1988. 366 с.
* Рылюк Г.Я. Истоки географических названий Беларуси с основами общей топонимики / Минск: Веды, 1997. 191 с.
* Рылюк Г.Я., Басик С.Н. В мире географических названий южных материков / Минск, 1998. 180 с.
* Рылюк Г.Я. Истоки географических названий Беларуси с основами общей топонимики / Минск, 1999. 191 с.
* Рылюк Г.Я., Басик С.Н., Шадран В.В. В мире географических названий материков северного полушария / Минск: Народная асвета, 2000. 191 с.
* Рылюк Г.Я., Еловичева Я.К. Физическая география Мирового океана. Учебное пособие. Минск: БГУ. 2005. 195 с.
* Пирожник И.И., Рылюк Г.Я., Еловичева Я.К. География Мирового океана. Учебное пособие. Минск: ТетраСистемc, 2006. 320 с.

## Літаратура 
* Рылюк Георгій Якаўлевіч // Памяць : Драгічынскі раён. — Мінск, 1997. — С. 435.
* Георгий Яковлевич Рылюк : [некролог] // Вестник Белорусского государственного университета. Серия 2, Химия. Биология. География. — 2006. — № 1. — С. 109. — Сведения доступны также по Интернету: http://elib.bsu.by/bitstream/123456789/22815/1/109.pdf 
* Вклад Г. Я. Рылюка в развитие географических наук (к 80-летию со дня рождения) : материалы университетских научных чтений, Минск, 1 октября 2016 г. — Минск, 2016. — 37 с. : фото. — Основные научные труды и учебные пособия профессора Г. Я. Рылюка: с. 9—12.
* Вклад профессора Г. Я. Рылюка в развитие географических наук (к 80-летию со дня рождения) / Я. К. Еловичева // Вестник БГУ. Серия 2, Химия. Биология. География. — 2016. — № 1. — С. 87—90.
Сафія Блекур

**Сафія Блекур** (швед. Sofia Bleckur; нар.  года, Рэтвік, Копарберг) — шведская лыжніца, прызёрка этапу Кубка свету, прызёрка чэмпіянату свету сярод моладзі. Спецыялізуецца ў дыстанцыйных гонках.

У Кубку свету Блекур дэбютавала ў 2004 годзе, у лістападзе 2012 года адзіны раз у кар’еры трапіла ў тройку лепшых на этапе Кубка свету, у эстафеце. Акрамя гэтага, на сённяшні момант мае 3 трапленні ў дзясятку лепшых на этапах Кубка свету, усё гэтак жа ў эстафетах, у асабістых гонках не паднімалася вышэй 14-га месца. Лепшым дасягненнем Блекур ў агульным выніковым заліку Кубка свету з’яўляецца 57-е месца ў сезоне 2011-12.

За сваю кар’еру ў чэмпіянатах свету і Алімпійскіх гульнях ўдзелу не прымала. У 2007 годзе заваявала сярэбраны медаль у гонцы на 10 км вольным стылем на моладзевым чэмпіянаце свету.

Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Аляксандр Фёдаравіч Санько

**Аляксандр Фёдаравіч Санько** (нар. , в. Маяк, Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі геолаг, геамарфолаг. Доктар геолага-мінералагічных навук (2001), кандыдат геаграфічных навук (1982), дацэнт (2009), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Геаграфія», 1972), Інстытут геахіміі і геафізікі АН БССР (аспірантура, 1975).

Працаваў у Інстытуце геахіміі і геафізікі НАН Беларусі, Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя М. Танка (2006—2012), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2012, геаграфічны факультэт, кафедра інжынернай геалогіі і геафізікі, прафесар, з 2014 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: чацвярцічная геалогія; геамарфалогія; прэснаводная і наземная малакафаўна чацвярцічнага перыяду.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Генетические типы и фации четвертичных отложений Беларуси / А. Ф. Санько, В. И. Ярцев, А. В. Дубман. — Минск, 2012.
* Развіццё фаўны (Mollusca, Insecta, Mammalia) за апошнія 130 тысяч гадоў на тэрыторыі Беларусі і яе будучае / У. І. Назараў, П. Ф. Каліноўскі, А. Ф. Санько // Літасфера. — 1996. — № 4. — С. 85—95.
* Quaternary Interglacials in Belarus, Lithuania and north-east Poland according to freshwater malacofauna / A. Sanko // Quaternary International. — 2012. — Vol. 279/280. — P. 425.
* Pόźnoplejstoceński rozwόj doliny Niemna w rejonie Grodna na Białorusi / Leszek Lindner, Aleksander Sanko // Przegląd Geologiczny. — 2008. — Vol. 56, № 1. — S. 73—80. — Звесткі даступныя таксама па Інтэрнэце: http://www.pgi.gov.pl/images/stories/przeglad/pg_2008_01_29.pdf
* Санько Александр Федорович // Геологи и горные инженеры Беларуси : биографический справочник : в 2 ч. — Минск, 2008. — Ч. 1. — С. 195.
* Санько Аляксандр Фёдаравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 447.
Барбру Марцінсан

**Барбру Марцінсан**, у замужжы **Гран** (швед. Barbro Martinsson; нар.  года, Сундсбрук) — шведская лыжніца, прызёрка Алімпійскіх гульняў і чэмпіянатаў свету. Жонка шведскага лыжніка Стурэ Грана.

На Алімпіядзе-1956 у Карціна-д’Ампеца заняла 14-е месца ў гонцы на 10 км.

На Алімпіядзе-1960 у Скво-Вэлі стала 7-й у гонцы на 10 км.

На Алімпіядзе-1964 у Інсбруку заваявала серабро ў эстафетнай гонцы, а таксама заняла 7-е месца ў гонцы на 5 км і 11-е месца ў гонцы на 10 км.

На Алімпіядзе-1968 у Грэноблі зноў заваявала сярэбраны медаль у эстафетнай гонцы, у абодвух асабістых гонках, на 5 і 10 км была 4-й.

За сваю кар’еру на чэмпіянатах свету заваявала два медалі, абодва ў эстафетных гонках: сярэбраны на чэмпіянаце свету-1962 у Закапанэ і бронзавы на чэмпіянаце свету-1966 у Осла. Лепшы вынік на чэмпіянатах свету ў асабістых гонках, 6-е месца ў гонках на 10 км на чэмпіянатах 1962 і 1966 гадоў.

У 1964 годзе перамагала ў гонцы на 10 км на Хальменколенскім лыжным фестывалі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Мікалай Канстанцінавіч Чартко

**Мікалай Канстанцінавіч Чартко** () — беларускі географ, глебазнавец. Доктар геаграфічных навук (1991), прафесар (1993).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізічная геаграфія», 1957; аспірантура, спецыяльнасць «Геаграфія глебаў», 1962).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (кафедра глебазнаўства і зямельных інфармацыйных сістэм, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: геаграфія глебаў; геахімія ландшафтаў.

## Узнагароды 
Медалі «За доблесную працу» (1970), «Ветэран працы» (1985), Грамата Вярхоўнага Савета БССР (1971), нагрудны знак «Пераможца сацыялістычнага спаборніцтва» (1978).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Геохимия : учебное пособие / Н. К. Чертко. — Минск, 2009.
* Геохимия ландшафта : учебное пособие / Н. К. Чертко. — Минск, 1981.
* Жыццё глебы / М. К. Чартко. — Мінск, 1976.
* Математические методы в географии : учебно-методическое пособие / Н. К. Чертко, А. А. Карпиченко. — Минск, 2009.
* Чартко Мікалай Канстанцінавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 17. — С. 248.
* Чертко Николай Константинович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 534.
* Чертко Николай Константинович // Геологи и горные инженеры Беларуси : биографический справочник : [в 2 ч.]. — Минск, 2008. — Ч. 1. — С. 227.
* Чертко Николай Константинович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 303—304.
* Чертко Николай Константинович : к 70-летию со дня рождения : библиографический указатель / [составители: П. В. Жумарь, А. А. Карпиченко]. — Минск, 2005.

Катэгорыя:Географы Беларусі
Катэгорыя:Глебазнаўцы Беларусі
Стабна (Смаленскі раён)

**Стабна** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 128 жыхароў (2007).

## Назва 
Назва вёскі ад назвы рэчкі Стабна (прыток Дняпра), на якой паселішча знаходзіцца. Рачная назва Стабна балцкага паходжання, ад балцкага *stabin-* «каменны, камяністы», звязанага з прускім *stabis* «камень».

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 9 км на поўнач ад Смаленска, ля аўтадарогі Смаленск — Холм — Дзямідаў, на правым беразе ракі Стабна. Уваходзіць у склад Стабенскага сельскага паселішча. Аўтобусныя зносіны са Смаленскам.

## Эканоміка 
Аптэка, Смаленская цэнтральная раённая бальніца, санаторый-прафілакторый Смаленскага аўтаагрегатнага завода, крамы. Смаленская мытня, склады часавага захоўвання.

## Славутасці 
* Абеліск на брацкай магіле 72 воінаў Савецкай Арміі, загінулых у 1941—1943 гг.
* Скульптура на брацкай магіле 650 воінаў Савецкай Арміі, загінулых у 1941—1943 гг.
* Абеліск на магіле партызанкі Лідзіі Младавай, загінулай у 1942 годзе.

## Спасылкі 
* Стабна/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Жанна Барысаўна Шкурдзюк

**Жанна Барысаўна Шкурдзюк** (, Мінск) — беларуская дзяржаўная дзяячка, намеснік Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь (з 2003).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1955 годзе ў Мінску. Прафесійную дзейнасць пачала ў 1978 годзе з пасады сакратара судовага пасяджэння суда Кастрычніцкага раёна Мінска.

У 1985 годзе скончыла юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Правазнаўства» і была прызначана суддзёй суда Савецкага раёна Мінска. З 1991 па 2000 год працавала на пасадзе суддзі Мінскага гарадскога суда, пасля чаго была прызначана суддзёй Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь.

23 снежня 2003 года прызначана намеснікам Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь. З’яўляецца старшынёй судовай калегіі па справах інтэлектуальнай уласнасці Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь.

Мае вышэйшы кваліфікацыйны клас (2004).

## Ацэнка дзейнасці 
Пасля фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў 2020 года і жорсткага падаўлення пратэстаў рэжымам Аляксандра Лукашэнкі, у верасні 2020 года трапіла ў санкцыйныя спісы краін Балтыі (Латвія, Літва, Эстонія). Змешчаная ў базу грамадскай ініцыятывы «Народны трыбунал» за парушэнне артыкула 392 Крымінальнага кодэкса Беларусі і шматразовыя парушэнні Канстытуцыі Беларусі, Кодэкса аб адміністрацыйных парушэннях, Працэсуальна-выканаўчага кодэкса.

## Узнагароды 
* ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (1997),
* падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2003),
* ганаровае званне «Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь» (2013),
* нагрудны знак «За адданасць правасуддзю» (2015).

Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь
Станцыя Катынь (вёска)

**Станцыя Катынь** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Катынскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 100 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 17 км на захад ад Смаленска, за 1 км на поўнач ад аўтадарогі  Арол — Віцебск, на правым беразе ракі Дняпро і на левым беразе ракі Катынка. У населеным пункце знаходзіцца чыгуначная станцыя Катынь на лініі Масква — Мінск.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Ядвіга Казіміраўна Яловічава

**Ядвіга Казіміраўна Яловічава** () — беларускі географ, геолаг, палінолаг. Доктар геаграфічных навук (1992), кандыдат геолага-мінералагічных навук (1977), старшы навуковы супрацоўнік (1986), дацэнт (2008), прафесар (2016).

## Біяграфія 
Нарадзілася 5 чэрвеня 1946 года ў в. Аляксандрава Мінскага раёна Мінскай вобласці.

У 1969 годзе скончыла геолага-геаграфічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Геаграфія». У 1972 годзе скончыла аспірантуру ў Беларускім навукова-даследчым геолагаразведачным інстытуце па спецыяльнасці «Агульная і рэгіянальная геалогія».

Працавала ў Інстытуце геалагічных навук (1972—2003, галоўны навуковы супрацоўнік). У 1977 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Геалагічныя ўмовы залягання і палеабатанічная характарыстыка адкладаў шклоўскага (рослаўльскага) міжледнікоўя Беларусі і сумежных тэрыторый».

З 2003 года працавала ў Беларускім дзяржаўным універсітэце на геаграфічным факультэце (прафесар, у 2003—2017 гадах — загадчык кафеды фізічнай геаграфіі свету і адукацыйных тэхналогій).

Навуковыя інтарэсы: стратыграфія; палеагеаграфія плейстацэна Беларусі.

Памерла 9 жніўня 2024 года.

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2006).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Геологические условия залегания и палеоботаническая характеристика отложений шкловского (рославльского) межледниковья Белоруссии и смежных территорий : автореферат диссертации … кандидата геолого-минералогических наук : 04.00.01 / Еловичева Ядвига Казимировна. — Вильнюс, 1977.
* Яловічава Ядвіга Казіміраўна // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 261.
* Еловичева Ядвига Казимировна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 495.
* Еловичева Ядвига Казимировна // Геологи и горные инженеры Беларуси : биографический справочник : в 2 ч. — Минск, 2008. — Ч. 1. — С. 73.

## Спасылкі 
* 
* Ядвига Казимировна Еловичева. Библиографический указатель научных трудов и учебных пособий
Ражанава

**Ражанава** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Катынскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 138 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 23 км на захад ад Смаленска, за 4 км на поўдзень ад аўтадарогі , на беразе ракі Вязоўня. За 3 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Ванлярава на лініі Масква — Мінск.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Павел Іванавіч Ткачоў

**Павел Іванавіч Ткачо́ў** (, с. Скадаінаўка, Каменскі раён, Растоўская вобласць, Расія — , Мінск) — беларускі літаратуразнавец, пісьменнік. Доктар філалагічных навук (1981), прафесар (1982). Член Саюза пісьменнікаў Беларусі (1964), Саюза журналістаў Беларусі.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (аддзяленне журналістыкі, 1955; аспірантура, 1967).

Працаваў у газеце «Зорька» (з 1955, загадчык аддзела пісем), «Піянер Беларусі» (1960—1964, адказны сакратар), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1967, філалагічны факультэт, кафедра рускай класічнай літаратуры, з 1969 — загадчык кафедры, адначасова ў 1981—1986 — дэкан факультэта журналістыкі).

Навуковыя інтарэсы: пытанні мастацкай літаратуры і публіцыстыкі; памфлет і сатыра.

## Узнагароды 
Узнагароды: званне «Заслужаны работнік вышэйшай школы Беларускай ССР» (1983), нагрудны знак «Отличник высшего образования СССР» і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Памфлетное наследие Ярослава Галана и традиции М. Горького : автореферат диссертации … кандидата филологических наук / П. И. Ткачев. — Минск, 1967.
* Ткачоў Павел Іванавіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : [у 5 т.]. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 600.
* 
* 
* Ткачев Павел Иванович // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : [в 5 т.]. — Мінск, 1982. — Т. 5. — С. 627.
* Ткачоў Павел // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. — Мінск, 1995. — Т. 6. — С. 90—93.
* 
* Ткачоў Павел Іванавіч // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 276—277.

## Спасылкі 
* Павел Ткачёв (1930—1998). Профессор филологии, писатель

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Дэканы факультэта журналістыкі БДУ
Сяргей Валянцінавіч Дубовік

**Сяргей Валянцінавіч Дубовік** (, в. Крыніца, Капыльскі раён, Мінская вобласць) — беларускі журналіст, літаратуразнавец. Кандыдат філалагічных навук (2000), дацэнт (2006).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага (кваліфікацыя «Настаўнік рускай і беларускай мовы і літаратуры», 1975), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (кваліфікацыя «Эканаміст-менеджар», 1996).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (Інстытут журналістыкі, кафедра тэорыі і метадалогіі журналістыкі, загадчык кафедры, у 2005—2018 — дырэктар Інстытута).

Навуковыя інтарэсы: нацыянальныя СМІ ва ўмовах трансфармацыі грамадства.

## Узнагароды 
Ордэн «За службу Радзіме ва Узброеных сілах СССР» 3 ступені, ганаровыя граматы Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2004), Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі (2004).

## Літаратура 
* Союзное государство в глазах общественности / С. В. Дубовик // Союзный вестник. — 2001. — № 1. — С. 57—62.
* СМІ постсацыялістычнай Беларусі: пошук новай рацыянальнасці / С. В. Дубовiк. — Мінск, 2003.
* Дубовік Сяргей Валянцінавіч // Журфак : факультэт журналістыкі, 1944—2004 : 60 [год / Беларускі дзяржаўны універсітэт]. — Мінск, 2004. — С. 172.

Катэгорыя:Дэканы факультэта журналістыкі БДУ
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання
Шкурдзюк

**Шкурдзюк** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арцём Юр’евіч Шкурдзюк (нар. 1998) — беларускі футбаліст, абаронца.
* Віктар Мікалаевіч Шкурдзюк (нар. 1958) — савецкі хакеіст, нападаючы.
* Жанна Барысаўна Шкурдзюк (нар. 1955) — беларуская дзяржаўная дзяячка, намеснік Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь (з 2003).
Васіль Пятровіч Вараб’ёў

**Васілій Пятровіч Вараб’ёў** (нар. , в. Арэшкавічы, Бярэзінскі раён, Мінская вобласць) — беларускі журналіст. Кандыдат філалагічных навук (1987), дацэнт (1990), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна (спецыяльнасць «Журналістыка», 1979).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1979, факультэт журналістыкі, кафедра медыялогіі, прафесар, у 1998—2018 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: паліталогія журналістыкі; сацыялогія журналістыкі; псіхалогія журналістыкі; менеджмент СМІ.

## Узнагароды 
Медаль Францыска Скарыны (2000), нагрудныя значкі «Выдатнік друку Беларусі» (1999), «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1999), званне «Заслужаны журналіст Беларускага саюза журналістаў» (1999) і інш.

## Літаратура 
* Система СМИ Беларуси / В. П. Воробьев. — Минск, 2002.
* Журналістыка: ад А да Я : даведнiк / В. П. Вараб’ёу, С. В. Дубовiк. — Мінск, 2002.
* Журфак : факультэт журналістыкі, 1944—2004 : 60 [год / Беларускі дзяржаўны універсітэт; аўтары-складальнікі: Вараб’ёў В. П. і інш.]. — Мінск, 2004.
* Каб бруіліся творчыя крыніцы / В. П. Вараб’ёў // Беларуская думка. — 2005. — № 1. — С. 97—104.

Катэгорыя:Дэканы факультэта журналістыкі БДУ
Славацкі сельскагаспадарчы ўніверсітэт у Нітры

**Славацкі сельскагаспадарчы ўніверсітэт у Нітры** — славацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Нітры.

## Агульная характарыстыка 
У 1946 годзе Славацкая нацыянальная рада заснавала асобную ВНУ на базе кафедры лясной гаспадаркі і сельскагаспадарчага машынабудавання Славацкага тэхнічнага ўніверсітэта ў Браціславе — Каледж сельскагаспадарчага і ляснога машынабудавання ў Кошыцах, які ў 1952 годзе па рашэнні ўрада быў рэфармаваны — з двух факультэтаў былі створаны два асобныя каледжы — Каледж сельскай гаспадаркі ў Нітры і Каледж лясной гаспадаркі і дрэваапрацоўкі ў Зволене. Сельскагаспадарчы ўніверсітэт у Нітры пачаў сваю дзейнасць з двух напрамкаў — фітатэхнічнага і заатэхнічнага. У арганізацыйным складзе яго ўтварыўся факультэт аграноміі і заатэхніі. Пазней гэтыя два факультэты зліліся ў агранамічны факультэт, адначасова быў створаны новы факультэт эканомікі, які з 1997 года дзейнічае пад назвай факультэт эканомікі і менеджменту. Пасля, у 1969 годзе, быў створаны механічны факультэт, які з 2009 года функцыянуе як тэхнічны факультэт.

## Структура 
* Факультэт аграбіялогіі і харчовых рэсурсаў
* Факультэт біятэхналогіі і харчовай прамысловасці
* Факультэт эканомікі і менеджменту
* Факультэт еўрапейскіх даследаванняў і рэгіянальнага развіцця
* Факультэт садаводства і ландшафтнай інжынерыі
* Тэхнічны факультэт

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Славакіі
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы сельскай гаспадаркі
Катэгорыя:Нітра (горад)
Zhaba.by

**«Zhaba.by»** — беларускі кароткаметражны мастацкі фільм, зняты ў 2020 годзе.
## Сюжэт
Князь садзіцца на трон трыдзевятай дзяржавы. Накладзеныя чары дапамагаюць яму ўзурпаваць уладу і, з цягам часу, ператварыць княства ў балота. Але яго вобраз, як і магія, не вечныя і неўзабаве жыхары трыдзевятага княства даведаюцца праўду…
## Акцёры
## Здымачная група
*рэжысёр — Стас Турко
*сцэнарый — Яўген Банкоўскі, Дзяніс Дзедзік

## Удзел у фестывалях
*шортліст PÖFF Tallinn Black Nights Film Festival 2020

## Спасылкі
*
*

Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Бягун

**Бягун** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Георгій Захаравіч Бягун (1922—1987) — беларускі журналіст, фатограф. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
* Пётр Андрэевіч Бягун (1907—1978) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны
* Уладзімір Якаўлевіч Бягун (1929—1989) — мінскі журналіст, публіцыст, які займаўся антысіянісцкай і антысеміцкай прапагандай.
Жылінскі ўніверсітэт

**Жылінскі ўніверсітэт** — славацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Жыліне.

## Агульная характарыстыка 
Створаны 1 кастрычніка 1953 года ў Празе як каледж чыгуначнага транспарту, які вылучыўся з Чэшскага тэхнічнага ўніверсітэта. У 1960 годзе пераехаў у Жыліну. У 1996 годзе каледж па рашэнні ўрада Славакіі быў перайменаваны і атрымаў сваю сучасную назву. З 2000 года — удзельнік Асацыяцыі ўніверсітэтаў Еўропы.

Станам на 2021 года ва ўніверсітэце навучаецца каля 11 тысяч студэнтаў, налічваецца каля 650 выкладчыкаў. Установа ўключае 7 факультэтаў, авіяцыйна-адукацыйны цэнтр па падрыхтоўцы лётчыкаў і дыспетчараў, да 2001 года ісаваў таксама ваенны факультэт.

## Структура 
* Факультэт эксплуатацыі і эканомікі транспарту і камунікацый
* Факультэт машынабудавання
* Факультэт электратэхнікі і інфармацыйных тэхналогій
* Факультэт грамадзянскага будаўніцтва
* Факультэт інжынернай бяспекі
* Факультэт менеджменту і інфарматыкі
* Факультэт гуманітарных навук - ліквідаваны ў 2025 годзе, за выключэннем Інстытута медыяматыкі і культурнай спадчыны.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Славакіі
Катэгорыя:Жыліна
Гран-пры (Канскі кінафестываль)

**Гран-пры** () — другая па значнасці ўзнагарода асноўнага конкурсу Канскага кінафестывалю пасля «Залатой пальмавай галіны». Узнагарода была ўпершыню прысуджана ў 1967 годзе. У 1967—1988 гадах узнагарода насіла назву «Спецыяльны гран-пры журы», у 1989—1994 гадах — «Гран-пры журы», з 1995 года — «Гран-пры».

Да 1954 года, а таксама з 1964 па 1974 год назву «Гран-пры» насіла галоўная ўзнагарода фестывалю, сёння вядомая як «Залатая пальмавая галіна».

## Лаўрэаты 
## Гл. таксама 
* Залатая пальмавая галіна
* Прыз журы Канскага кінафестывалю

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Канскага кінафестывалю

Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:З’явіліся ў 1967 годзе
Марта Шведская

**Прынцэса Марта Шведская** (швед. Prinsessan Märtha Sophia Lovisa Dagmar Thyra av Sverige og Norge,  — ) — шведская прынцэса, унучка караля Оскара II і жонка наследнага прынца Нарвегіі Улаф (пасля караля Улаф V), маці караля Нарвегіі Харальда V.

## Шлюб і каралеўскае жыццё 
Нарадзілася ў Стакгольме і была дачкой прынца Карла Шведскага і прынцэсы Інгеборгі Дацкай.

Выйшла замуж за свайго стрыечнага брата, наследнага прынца Нарвегіі Улафа 21 сакавіка 1929 гады. Яна прыняла тытул *Яе Каралеўскае Высокасць кронпрынцэса Нарвегіі*. Іх вяселле было першым каралеўскім вяселлем за апошнія 340 гадоў у Нарвегіі.

Шлюб быў шчаслівым шмат у чым дзякуючы іх шчырай любові і прыхільнасці адзін да аднаго. Мела 3 дзяцей: Рагнхильда (1930), Астрыд (1932), а таксама доўгачаканы спадчыннік, Харальд (1937).

Кронпрынцэса хутка заваявала любоў нарвежскага народа за свой сціплы, вясёлы і шчодры характар. У 1939 годзе, незадоўга да пачатку Другой сусветнай вайны ў Еўропе, наследны прынц і прынцэса здзейснілі вялікі візіт у ЗША. Пара пасябравала з прэзідэнтам Франклінам Рузвельтам і яго жонкай Элеанорай Рузвельт.

## Другая сусветная вайна 
Спадчынная прынцэса Марта зрабіла публічную заяву 26 студзеня 1940 года, у якой яна заклікала нарвежскіх жанчын прыняць удзел у мабiлiзацыйнай рабоце. Калі Германія ўварвалася ў Нарвегію ў красавіку 1940 года, спадчынная прынцэса і яе дзеці беглі ў родную Швецыю, аднак яна не была добра прынятая. Многія шведы адчувалі, што яна паставіла нейтралітэт Швецыі ў небяспечнае становішча. Некаторыя нават хацелі, каб яна адправіла свайго трохгадовага сына ў Нарвегію, дзе немцы абвясцілі б яго каралём. Але гэты варыянт ніколі не разглядаўся для прынцэсы Марты. Па запрашэнні прэзідэнта ЗША Франкліна Дэлана Рузвельта, яна адправілася ў ЗША. У ЗША яна і яе дзеці першапачаткова пасяліліся ў Белым доме.

Яе муж з’ехаў у Вялікабрытанію разам з бацькам-каралём. Пара не бачылася доўгі час.

У жніўні 1941 гады спадчынная прынцэса Марта падарожнічала з прэзідэнтам Рузвельтам на борце прэзідэнцкай яхты і на ёй яна сустрэлася з Уінстанам Чэрчылем.

Прынцэса Марта правяла большую частку Другой сусветнай вайны ў ЗША, дзе яна працавала ў імя сваёй краіны. У 1942 годзе яна наведала Лондан, каб прыняць удзел у святкаванні дня нараджэння свайго свёкра. Калі яна вярнулася ў Нарвегію пасля вайны ў 1945 годзе, яна атрымала мянушку «Маці нацыі». Прынцэса цалкам выконвала сваю ролю як кронпрынцэсы Нарвегіі і прыклала вялізныя намаганні па забеспячэнні стабільнасці і дабрабыту ўсіх нарвежцаў.

## Спасылкі
Брыта Юхансан-Норгрэн

**Брыта Ёхана Хелена Юхансан-Норгрэн** (швед. Britta Johanna Helena Johansson Norgren, нар.  года, Бялінгэ, Швецыя) — шведская лыжніца, двухразовая прызёрка чэмпіянатаў свету ў эстафеце, пераможца этапаў Кубка свету. Універсал, але больш схільная да спрынтарскіх гонак.

У Кубку свету Юхансан-Норгрэн дэбютавала ў 2003 годзе, у сакавіку 2007 года атрымала сваю першую перамогу на этапе Кубка свету, у эстафеце. Усяго на сённяшні момант мае 2 перамогі на этапах Кубка свету, усе ў камандных спаборніцтвах. У асабістых гонках не паднімалася вышэй за 8-е месца. Лепшым дасягненнем Юхансан-Норгрэн у агульным выніковым заліку Кубка свету з’яўляецца 30-е месца ў сезоне 2008-09.

На Алімпіядзе-2006 у Турыне паказала наступныя вынікі: эстафета — 4-е месца, спрынт — 13-е месца, 10 км класікай — 11-е месца, мас-старт 30 км — 28-е месца, дуатлон 7,5 + 7,5 км — 15-е месца.

На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы, стала 29-й у гонцы на 10 км і 53-й у дуатлоне 7,5+7,5 км.

За сваю кар’еру прымала ўдзел у 3 чэмпіянатах свету, заваявала бронзавы медаль у эстафеце на чэмпіянаце-2009 і срэбра ў эстафеце ў 2011 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Алена Альбертаўна Скрыпель

**Алена Альбертаўна Скрыпель** — беларуская прадпрымальніца, старшыня Беларускай асацыяцыі гімнастыкі (з 2014 года).

## Біяграфія 
Працавала ў банкаўскім сектары. У 1992 годзе звольнілася з пасады начальніка валютнага ўпраўлення Беларусбанка.

З’яўляецца дырэктарам ТАА «Беламаркет Хелена Валеры», якому належыць аднайменная сетка магазінаў бяспошліннага гандлю.

У лістападзе 2014 года абрана старшынёй Беларускай асацыяцыі гімнастыкі па прапанове віцэ-прэзідэнта Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь Максіма Рыжанкова.

Муж — Аляксандр Беражны. Сын — Валерый, выпускнік Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта.

## Узнагароды 
* ганаровая грамата Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь (2018).

Катэгорыя:Прадпрымальнікі Беларусі
Катэгорыя:Старшыні нацыянальных спартыўных федэрацый Беларусі
Ганна-Ліса Эрыксан

**Ганна-Ліса Эрыксан** (; , Сундсваль — ) — шведская лыжніца, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў і чэмпіянату свету.

На Алімпіядзе-1956 у Карціна-д’Ампеца заваявала бронзу ў эстафетнай гонцы 3х5 км, у якой бегла другі этап, прыняла і завяршыла свой этап на 4-м месцы, але на апошнім этапе Соня Эдстром вывела зборную Швецыі на трэцяе месца. У асабістай гонцы на 10 км Эрыксан заняла 13-е месца.

На чэмпіянаце свету 1954 заваявала бронзу ў эстафеце.

Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Ханна Эрыксан

**Ханна Эрыксан**, да замужжа **Брудзін** (швед. Hanna Erikson, нар. ) — шведская лыжніца, пераможца этапу Кубка свету. Спецыялізуецца ў спрынце.

У Кубку свету Эрыксан дэбютавала ў 2009 годзе, у студзені 2012 года атрымала сваю першую перамогу на этапе Кубка свету, у камандным спрынце. Акрамя гэтага на сённяшні момант мае 1 трапленне ў тройку найлепшых этапах Кубка свету, у асабістым спрынце. Найлепшым дасягненнем Эрыксан ў агульным выніковым заліку Кубка свету з’яўляецца 28-е месца ў сезоне 2011/12.

За сваю кар’еру прымала ўдзел у двух чэмпіянатах свету, найлепшы вынік 10-е месца ў спрынце вольным стылем на сусветным першынстве 2011 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Ені Хансан

**Ені Хансан** (, нар. ) — шведская лыжніца, прызёрка этапу Кубка свету. Спецыялізуецца ў дыстанцыйных гонках.

У Кубку свету Хансан дэбютавала ў 2004 годзе, у лістападзе 2008 года адзіны раз у кар’еры трапіла ў тройку лепшых на этапе Кубка свету, у эстафеце. Акрамя гэтага на сённяшні момант мае 1 трапленне ў дзясятку лепшых на этапах Кубка свету, гэтак жа ў эстафеце, у асабістых гонках не паднімалася вышэй за 38-га месца і кубкавых ачкоў не заваёўвала. У сезонах 2008/09 і 2009/10 перамагала ў агульным выніковым заліку марафонскага кубка.

За сваю кар’еру ў чэмпіянатах свету і Алімпійскіх гульнях ўдзелу не прымала. У 2011 годзе перамагла на знакамітым лыжным марафоне Васалопет.

Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Ганна Фрыцьёф

**Ганна Фрыцьёф**, у замужжы Юхансвн (; нар.  года, Грэна) — шведская лыжніца, прызёрка чэмпіянату свету 1995 года.

У Кубку свету Фрыцьёф дэбютавала ў 1992 годзе, тады ж адзіны раз у кар’еры трапіла ў дзясятку найлепшых у індывідуальнай гонцы на этапе Кубка свету. Акрамя гэтага ў індывідуальных гонках мае на сваім рахунку 9 трапленняў ў трыццатку найлепшых на этапах Кубка свету. Найлепшым дасягненнем Фрыцьёф у агульным выніковым заліку Кубка свету з’яўляюцца 30-е месца ў сезонах 1991/92 і 1993/94.

На Алімпіядзе-1994 у Лілехамеры заняла 17-е месца ў гонцы на 5 км класікай, 37-е месца ў гонцы пераследу, 13-е месца ў гонцы на 30 км класікай і 6-е месца ў эстафеце.

За сваю кар’еру прымала ўдзел у чатырох чэмпіянатах свету, на чэмпіянаце свету — 1995 у Тандэр-Бэе заваявала бронзавы медаль у эстафеце. Найлепшы вынік у асабістых гонках на чэмпіянатах свету, 9-е месца ў гонцы на 5 км класічным стылем на тым жа чэмпіянаце.

Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Слабада (Лоінскае сельскае паселішча)

**Слабада** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лоінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 6 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 48 км на паўночны захад ад Смаленска, за 13 км на паўночны захад ад аўтадарогі  Смаленск — Невель, на беразе ракі Клец. За 28 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Галынкі на лініі Смаленск — Віцебск.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Хансан

**Хансан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арда Хансан — эстонскі эканаміст
* Берта Хансан — шведская мастачка
* Ені Хансан — шведская лыжніца
* Халур Хансан — фарэрскі футбаліст
Дзвінска-Віцебская чыгунка

**Дзвінска-Віцебская чыгунка**, да 1893 года — **Дынабурга-Віцебская чыгунка** — чыгунка ў Расійскай імперыі, пабудаваная цалкам у межах Віцебскай губерні ў 1863—1866 гадах. Працягласць 244 вярсты.

## Гісторыя 
]]
Пастанова аб асноўных умовах чыгункі была зацверджана 19 сакавіка 1863 года. Таварыства заснавана ў Вялікабрытаніі на аснове яго заканадаўства; у Расіі кіраванне справамі па будаванню і эксплуатацыі чыгункі было ўскладзена на трох дырэктараў (Фон-Кубэ, Джэймс Армітстэд, Джэймс Гіль) з размяшчэннем кіравання ў Рызе. Заснавальнікі таварыства: Лонданскія банкіры Фрюлінг і Гешэн.

Таварыству прадстаўлена права валодання чыгункай на працягу 85 гадоў з часу заканчэння будаўніцтва ўсёй лініі або ў цячэнні 87 гадоў з часу заканчэння будаўніцтва першага ўчастка чыгункі. Права выкупу чыгункі Урадам наступае праз 40 гадоў пасля заканчэння 6 гадоў, акрэсленых на будаванне чыгункі, г. зн. 19 сакавіка 1909 года.

Пастановай была вызначана структура чыгункі ў адзін пуць з земляным палатном і мастамі гэтак жа ў адзін пуць. Будаўнік чыгункі: англійскі інжынер Уільямс.

Чыгунка будавалася як працяг Рыга-Дынабургскай чыгункі, таму шлях трасы пачынаўся ад канчатковай станцыі, пераходзіў Варшаўскую шашу ў адзін узровень з дарогай і накіроўваўся па праваму берагу Заходняй Дзвіны, праходзіў недалёка ад горада Дрысы, перасякаў на 110 вярсце раку Дрысу, ішоў каля горада Полацка, пераходзіў на 110 вярсце раку Обаль і ўваходзіў у Віцебск з заходняга краю. Віцебскі вакзал стаіць на 21 сажань вышэй Дынабургскага. Мастоў неабходна было пабудаваць (каменных і металічных) — 40.

Рух па чыгунцы пачынаўся ўчасткамі: 24 мая 1866 года ад Дынабурга да Полацка (151 вярста) і 5 кастрычніка 1866 года ад Полацка да Віцебска.

З адкрыццём у 1868 годзе руху на Арлоўска-Віцебскай чыгунцы адбылося павелічэнне грузапатоку і па прычыне гэтага, Праўленне Таварыства атрымала ад Урада ў 1869 годзе пазыку для будавання станцый, дадатковых станцый водазабеспячэння, пашырэнне майстэрняў і павелічэнне рухавага саставу. У 1868—1869 гадах было зафіксавана 2 выпадкі сходу з рэек, адзін выпадак сутыкнення цягнікоў, і 8 іншых няшчасных выпадкаў, якія прывялі да 4 загінулых і 5 пацярпелых працаўнікоў чыгункі.

З 1894 года - казённая. Са студзеня 1895 года тры чыгункі — Рыга-Дзвінская, Дзвінска-Віцебская і Арлоўска-Віцебская былі аб'яднаныя ў адзіную Рыга-Арлоўскую чыгунку.

## Заўвагі 
## Літаратура 
* Гісторыя чыгуначнага транспарту Расіі. Том 1. Санкт-Пецярбург. 1994 г.
* Ракаў В. А. Лакаматывы айчынных чыгунак. 1845—1955 гг. М.: «Транспарт». 1995 г. Стр. 19-23.
* Цішчанка В. Н. Паравозы чыгунак Расіі. 1837—1890. Том 1. М.: «Аб. Сяргеяў/Локотранс». 2008 г. Стр. 79-89.
* 

Катэгорыя:Чыгункі
Катэгорыя:Чыгункі Расійскай імперыі
Форсберг

**Форсберг** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аманда Форсберг — шведская балерына
* Лінда Форсберг — шведская футбалістка
* Магдалена Форсберг — шведская лыжніца
* Петэр Форсберг — шведскі хакеіст
* Эміль Форсберг — шведскі футбаліст
Мары-Хелен Эстлунд

**Мары-Хелен Эстлунд**, народжаная **Вестын** (; нар. , Салефтэа) — шведская лыжніца, чэмпіёнка свету, пераможца этапаў Кубка свету. Жонка вядомага шведскага лыжніка Эрыка Эстлунда.

У Кубку свету Эстлунд дэбютавала ў 1986 годзе, у лютым 1987 года атрымала сваю першую перамогу ў індывідуальнай гонцы на этапе Кубка свету. Агулам у індывідуальных гонках мае на сваім рахунку 2 перамогі на этапах Кубка свету. Лепшым дасягненнем Эстлунд у агульным выніковым заліку Кубка свету з’яўляюцца 2-е месца ў сезоне 1987/88.

На Алімпіядзе-1988 у Калгары паказала наступныя вынікі: 7-е месца ў гонцы на 5 км класікай, 8-е месца ў гонцы на 10 км класікай, 10-е месца ў гонцы на 20 км каньком і 6-е месца ў эстафеце.

На Алімпіядзе-1992 у Альбервілі стала 9-й у гонцы на 5 км класікай, 6-й у гонцы пераследу, 10-й у гонцы на 15 км класікай, 7-й у гонцы на 30 км каньком і 7-й у эстафеце.

На Алімпіядзе-1994 у Лілехамеры заняла 17-е месца ў гонцы на 15 км каньком, 12-е месца ў гонцы на 30 км класікай і 6-е месца ў эстафеце.

За сваю кар’еру прымала ўдзел у пяці чэмпіянатах свету, на якіх заваявала 1 залаты, адзін сярэбраны і два бронзавыя медалі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лыжных гонках
Магдалена Форсберг

**Магдалена Форсберг** (; нар. , Эрншэльдсвік), народжаная Валін () — шведская біятланістка і лыжніца.

Шасціразовая чэмпіёнка свету па біятлоне. Адзіная 6-разовая ўладальніца жаночага Кубка свету па біятлоне. Двухразовы бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2002 года. Завяршыла кар’еру пасля сезона 2001/02 непераможнай, заваяваўшы не толькі вялікі Кубак свету, але і ўсе чатыры малыя Кубкі. Уладальніца рэкорду чэмпіянатаў свету па біятлону сярод жанчын па колькасці медалёў у асабістых дысцыплінах (12).

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Катэгорыя:Біятланісты Швецыі
Хельгесан

**Хельгесан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вікторыя Хельгесан — шведская фігурыстка
* Юнас Хельгесан — шведскі пісьменнік