open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
7 лістапада

__NOTOC__

**7 лістапада** — трыста адзінаццаты (трыста дванаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1455: У Саборы Парыжскай Божай Маці зноў пачаўся суд над Жаннай д’Арк, якая была ўжо спалена 24 гады таму.
* 1659: Францыя і Іспанія падпісалі Пірэнейскі дагавор.
* 1917: У Петраградзе стрэлам крэйсера «Аўроры» пачалася Кастрычніцкая рэвалюцыя ў Расіі.
* 1942: Бой у Старыцкім лесе паміж савецкімі партызанамі і нямецкімі сіламі, якія праводзілі аперацыю «Альберт I».
* 1989: Створаны Дом-музей дзеда Талаша ў вёсцы Навасёлкі (Петрыкаўскі раён).
* 1990: Антыкамуністычная маніфестацыя і мітынг каля Дома ўрада ў Мінску.
* 1992: Першы матч зборнай Беларусі па хакеі з шайбай.
* 2004: Беларуская служба «Радыё Швецыя» выпусціла ў эфір першую перадачу.
* 2007: Адкрыты дзве станцыі Мінскага метрапалітэна: «Уручча» і «Барысаўскі тракт».
* 2020: Адкрылася для пасажыраў Трэцяя лінія Мінскага метро.

## Нарадзіліся 
* 630: Канстант II, візантыйскі імператар (пам. 15.9.668)
* 1790: Караль Падчашынскі, архітэктар (пам. 7.4.1860)
* 1818: Эміль Генрых Дзюбуа-Рэймон, нямецкі фізіёлаг
* 1867: Марыя Складоўская-Кюры, польскі фізік і хімік
* 1886: Генрык Бэта, беларускі і польскі грамадскі і рэлігійны дзеяч, каталіцкі святар (пам. 1.10.1965)
* 1896: Міхась Чарот, беларускі паэт, драматург, празаік, рэдактар, грамадскі дзеяч (пам. 29.10.1937)
* 1897: Міхась Каршук, дзеяч беларускага нацыянальна-культурнага руху, краязнавец, публіцыст
* 1906: Жан Лерэ, французскі матэматык (пам. 10.11.1998)
* 1913: Альбер Камю, французскі пісьменнік і філосаф, лаўрэат Нобелеўская прэміі па літаратуры (пам. 4.1.1960)
* 1918: Канстанцін Дамарад, беларускі гісторык (пам. 11.10.2001)
* 1922: Мікалай Саўчанка, уролаг, доктар медыцынскіх навук, лаўрэат Дзяржаўных прэмій СССР і БССР, акадэмік НАНБ, прафесар (пам. 12 чэрвеня 2001)
* 1923: Аляксандр Дракахруст, паэт і перакладчык (пам. 14.11.2008)
* 1929: Эрык Кэндэл, амерыканскі вучоны ў галіне нейрабіялогіі
* 1944: Луіджы Рыва, італьянскі футбаліст
* 1961: Сяргей Алейнікаў, беларускі футбаліст

## Памерлі 
* 1550: Ён Арасан, апошні ісландскі каталіцкі біскуп
* 1579: Каспар Бекеш, вялікалітоўскі ваенны і палітычны дзеяч
* 1766: Жан-Марк Нацье, французскі мастак
* 1877: Карал Сабіна, чэшскі палітычны і грамадскі дзеяч
* 1944: Рыхард Зоргэ, савецкі разведчык
* 1948: Хведар Ільяшэвіч, беларускі паэт, грамадскі дзеяч
* 1978: Джын Тані, амерыканскі баксёр
* 1980: Стыў Мак-Куін, амерыканскі акцёр
* 1992: Рэнэ Амель, французскі велагоншчык, алімпійскі медаліст
* 1998: Франсіс Бот, нямецкі мастак
* 2011: Джо Фрэйзер, амерыканскі баксёр-прафесіянал
* 2023: Май-Ліс Раяла, фінская балерына

## Святкуюць 
*  Арменія: Усенароднае свята віна ў Арменіі
*  Бангладэш: Дзень Нацыянальнай рэвалюцыі і салідарнасці
*  Беларусь: Дзень Кастрычніцкай рэвалюцыі
*  Кыргызстан: Дзень інфармацыі і друку Кыргызстана
*  Расія: Дзень воінскай славы
*  Туніс: Дзень новай эры (абнаўлення)

Л07
7 лютага

__NOTOC__
**7 лютага** — трыццаць восьмы дзень года па Грыгарыянскім календары

## Падзеі 
* 457: Леў I стаў імператарам Усходняй Рымскай імперыі і заснавальнікам Фракійскай дынастыі, бо сам быў фракійцам.
* 1161: Папа Рымскі Аляксандр III кананізаваў караля Англіі Эдуарда Спаведніка.
* 1550: Пачатак пантыфіката Юлія ІІІ, 221-га Папы Рымскага (да 1555).
* 1568: Іспанскі мараплаўца Альвара Менданья дэ Нейра адкрыў Саламонавы астравы.
* 1920: Паводле дырэктывы Іркуцкага бальшавіцкага ваенна-рэвалюцыйнага камітэта здзейснены расстрэл адмірала Калчака.
* 1926: Пачаўся Першы Усебеларускі краязнаўчы з’езд.
* 1962: Урад ЗША наклаў забарону на любы імпарт і экспарт з Кубы.
* 1974: Грэнада становіцца незалежнай ад Вялікабрытаніі.
* 1992: Падпісанне Маастрыхцкай дамовы аб Еўрапейскім Саюзе.
* 1994: Беларусь устанавіла дыпламатычныя адносіны з Лаосам.
* 1998: У японскім Нагана пачаліся XVIII зімовыя Алімпійскія гульні.
* 1999: Прынц Абдула становіцца каралём Іарданіі пасля смерці яго бацькі — караля Хусейна.

## Нарадзіліся 
* 1478: Томас Мор, англійскі гуманіст (пам. 6.7.1535)
* 1546: Фёдар Еўлашоўскі, беларускі палітык і пісьменнік-мемуарыст
* 1693: Ганна Іванаўна, расійская iмператрыца, пляменніца Пятра I
* 1741: Ёган Генрых Фюслі, швейцарскі і англійскі мастак
* 1812: Чарлз Дыкенс, брытанскі пісьменнік (пам. 9.6.1870)
* 1885: Сінклер Льюіс, амерыканскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1930) (пам. 10.1.1951)
* 1881: Рамуальд Зямкевіч, беларускі бібліёграф, адзін з аўтараў «Нашай Нівы»
* 1890: Вальтэр Дэксель, нямецкі мастак
* 1901: Вера Мікалаеўна Пола, Народная артыстка Беларусі (пам. 15.10.1989)
* 1905: Ульф фон Эйлер, шведскі фізіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі (пам. 1963)
* 1912: Расел Драйсдэйл, аўстралійскі мастак
* 1926: Анатоль Фядосік, беларускі фалькларыст
* 1939: Эва Кшыжэўская, польская актрыса
* 1954: Дзітэр Болен, музыкант, кампазітар
* 1979: Тавакуль Карман, еменская праваабаронца, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (2011)
* 1990: Далайла Мухамад, амерыканская лёгкаатлетка, алімпійская чэмпіёнка

## Памерлі 
* 1317: Роберт дэ Клермон, французскі прынц
* 1639: Арацыо Джэнтылескі, італьянскі мастак
* 1799: Цяньлун, кітайскі імператар
* 1878: Пій IX, Папа Рымскі (нар. 16.5.1846)
* 1891: Вінцэсь Каратынскі, беларускі пісьменнік і журналіст
* 1920: Аляксандр Калчак, расійскі военачальнік і палярны даследчык
* 1942: Іван Білібін, рускі графік і тэатральны мастак (нар. 4(16).8.1876)
* 1960: Ігар Курчатаў, савецкі фізік (нар.12.1.1903)
* 2018: Генадзь Міхайлавіч Гарбук, беларускі акцёр
* 2019: Альберт Фіні, англійскі акцёр

## Святкуюць 
*  Грэнада — Дзень Незалежнасці
*  Японія — Дзень паўночных тэрыторый

Катэгорыя:Дні па Грыгарыянскім календары
7 красавіка

__NOTOC__

**7 красавіка** — дзевяноста сёмы (дзевяноста восьмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 451: Гуны захапілі Мец пад час свайго пахода ў Галію.
* 1141: Ва Уінчэстэры Мацільда, дачка Генрыха I, была абвешчана каралевай Англіі.
* 1348: Карл IV заснаваў універсітэт у Празе.
* 1837: Упершыню апублікавана казка «Русалачка» Ханса Крысціяна Андэрсена.
* 1948: Заснавана Сусветная арганізацыя аховы здароўя.
* 1951: У Лондане заснаваны Каардынацыйны камітэт беларускіх арганізацый у Вялікабрытаніі.
* 1992: Беларусь устанавіла дыпламатычныя адносіны з Латвіяй.
* 2005: Джалал Талабані заступіў на пасаду Прэзідэнта Ірака.
* 2018: ЗША, Францыя і Вялікабрытанія нанеслі серыю ракетных удараў па ўрадавых аб’ектах у Сірыі.

## Нарадзіліся 
* 1613: Герард Доў, нідэрландскі мастак (пам. 9.2.1675)
* 1652: Клімент XII, Папа Рымскі
* 1727: Мішэль Адансон, французскі батанік
* 1772: Шарль Фур'е, французскі філосаф
* 1782: Мары-Анн Лібер, бельгійскі батанік і міколаг
* 1821: Шарль Бадлер, французскі паэт (пам. 1867)
* 1884: Браніслаў Маліноўскі, англійскі этнограф і сацыёлаг польскага паходжання (пам. 16.5.1942)
* 1889: Габрыела Містраль, Нобелеўскі лаўрэат па літаратуры
* 1897: Юрый Лістапад, настаўнік, кіраўнік беларускага руху на Случчыне (пам. 5.7.1938)
* 1920: Раві Шанкар, індыйскі музыкант і кампазітар
* 1926: Ён ван Руд, нідэрландскі імунолаг
* 1927: Валерый Паўлавіч Міронаў, беларускі артыст балета 
* 1930: Іў Рашэ, французскі прадпрымальнік, заснавальнік вядомай карпарацыі Yves Rocher (пам. 26.12.2009)
* 1939: Фрэнсіс Форд Копала, амерыканскі кінарэжысёр
* 1944: Герхард Шродэр, канцлер ФРГ
* 1947: Валерый Славук, беларускі мастак
* 1954: Джэкі Чан, ганконгскі і амерыканскі акцёр, каскадзёр, кінарэжысёр
* 1967: Пія Війтанен, фінскі палітык
* 1971: Гіём Дэпардзьё, французскі акцёр

## Памерлі 
* 1614: Эль Грэка, іспанскі мастак (нар. 1541)
* 1625: Адрыян ван дэн Спігель, італьянскі анатам і хірург
* 1834: Жан-Луі Мары Пуарэ, французскі святар, батанік і падарожнік
* 1845: Жулі Клары, каралева-кансорт Іспаніі
* 1849:  Іозеф Франц Карл Амрын, канцлер Швейцарыі
* 1860: Караль Падчашынскі, архітэктар (нар. 7.11.1790)
* 1938: Сюзанна Валадон, французская мастачка
* 1955: Тэда Бара, амерыканская актрыса
* 1973: Язэп Дыла, беларускі пісьменнік і культурны дзеяч (нар. 14.4.1880)
* 1983: Ларыса Геніюш, беларуская паэтэса, грамадскі дзеяч беларускага адраджэння (нар. 9.8.1910)
* 1996: Жорж Жэрэ, французскі акцёр

## Святкуюць 
* Дабравешчанне Прасвятой Багародзіцы ў хрысціян усходняга абраду.
*  Сусветная арганізацыя аховы здароўя — Сусветны дзень здароўя.
* : Дзень маці і прыгажосці.
* : Дзень народнай Красавіцкай рэвалюцыі
* : Нацыянальны жаночы дзень
* : Дзень нацыянальнай жалобы
* : Дзень шэйха Абейд Амані Карумэ

407
7 снежня

__NOTOC__
**7 снежня** — трыста сорак першы (трыста сорак другі ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
».]]
* 878: Паўторная каранацыя Людовіка II Заікі Папам Рымскім у Труа.
* 1550: Барбара Радзівіл каранавана ў Кракаве як каралева польская.
* 1732: Адкрыўся Каралеўскі тэатр Ковент-Гардэн у Лондане.
* 1921: Па ініцыятыве Б. Тарашкевіча ў Радашковічах заснавана Таварыства беларускай школы.
* 1941: Японская авіяцыя атакавала Перл-Харбар, ЗША ўступаюць у 2-ую Сусветную вайну.
* 1972: Экіпаж касмічнага карабля «Апалон-17» зрабіў фатаграфію планеты Зямля вядомую як «The Blue Marble».
* 1975: Інданезія ўварвалася ва Усходні Тымор.
* 1988: Адбылося Спітакскае землетрасенне ў Арменіі.
* 1991: У Белавежскай пушчы, у Віскулях кіраўнікамі БССР, РСФСР і УССР дэнансаваны дагавор аб стварэнні СССР.
* 2019: 32-я цырымонія прысуджэння Еўрапейскай кінапрэміі прайшла ў Берліне. Найлепшым еўрапейскім фільмам прызнана карціна «Фаварытка».

## Нарадзіліся 
* 903: Абдурахман ас-Суфі, перасідскі астраном і матэматык
* 1617: Эварыста Баскеніс, італьянскі мастак
* 1823: Леапольд Кронекер, нямецкі матэматык (пам. 29.12.1891)
* 1830: Луіджы Крэмона, італьянскі матэматык
* 1878: Аляксандр Астрамовіч, беларускі каталіцкі святар, паэт (пам. 17.1.1921)
* 1878: Платон Цясевіч (Цясэвіч), расійскі спявак
* 1881: Мар'ян Фальскі, польскі грамадскі дзеяч, навуковец, арганізатар асветы (пам. 1964)
* 1892: Сцюарт Дэйвіс, амерыканскі мастак
* 1893: Фэй Бейнтэр, амерыканская актрыса
* 1900: Крысціян Матрас, фарэрскі лінгвіст і паэт
* 1905: Джэрард Петэр Койпер, нідэрландскі і амерыканскі астраном (пам. 23.12.1973)
* 1924: Марыу Саарыш, прэзідэнт Партугаліі
* 1928: Радзім Гарэцкі, беларускі грамадскі дзеяч і навуковец-геолаг
* 1928: Ноам Хомскі, амерыканскі лінгвіст
* 2002: Торы Хаск, амерыканская плыўчыха, алілімпійская чэмпіёнка

## Памерлі 
.]]
* 43 да н.э.: Марк Тулій Цыцэрон, рымскі аратар, філосаф, юрыст і палітычны дзеяч (нар. 3.1.106 да н.э.)
* 983: Атон II Руды, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі
* 1254: Інакенцій IV, Папа Рымскі
* 1562: Адрыян Віларт, фламандскі кампазітар
* 1826: Джон Флаксман, англійскі мастак
* 1863: Ануфрый Петрашкевіч, адзін з заснавальнікаў таварыства філаматаў (нар. 1793)
* 1879: Іоўн Сігурдсан, ісландскі дзяржаўны дзеяч і вучоны (нар. 17.6.1811)
* 1938: Пётр Бузук, беларускі мовазнавец
* 1943: Вацлаў Іваноўскі, беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, доктар тэхнічных навук (нар. 25.5.1880)
* 1975: Торнтан Уайлдэр, амерыканскі празаік і драматург
* 1989: Ханс Хартунг, французскі мастак
* 2013: Эдуар Малінаро, французскі кінарэжысёр

## Святкуюць 
*  Міжнародны дзень грамадзянскай авіяцыі
* : Дзень памяці ахвяр землятрусу 1988 года
* : Нацыянальны дзень памяці
* : Дзень сцяга Узброеных сіл
* : Дзень студэнта
* : Дзень мясцовага самакіравання
* : Дзень нацыянальных герояў

С07
8

## Падзеі
* У Кітаі вынайдзеная папера.
* 29 жніўня: пачатак адліку Эфіёпскага календара
*Тыберый перамог паўстанцаў-далматаў у правінцыі Ілірыкум.

## Нарадзіліся
*
## Памерлі
*
7 жніўня

__NOTOC__

**7 жніўня** — дзвесце дзевятнаццаты (дзвесце дваццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
*626: Скончылася аблога Канстанцінопаля падчас персідска-візантыйскай вайны.
*768: Пачатак пантыфікату Стэфана ІІІ, 94-га папы рымскага.
*1669: Паўстанне супраць галандцаў у горадзе Паданг на Суматры.
* 1714: Гангуцкая бітва, першая перамога расійскага флота.
* 1720: Бітва пры Грэнгаме, апошняя бітва Паўночнай вайны (1700—1721).
* 1782: У Санкт-Пецярбургу адкрыта скульптура Медны коннік.
* 1915: Спынілася выданне газеты «Наша ніва».
* 1941: Савецкія войскі пакінулі Шацілкі (зараз горад Светлагорск).
* 1943: Пачатак Смаленскай аперацыі савецкіх войскаў.
* 1944: Запушчаны першы амерыканскі праграміруемы камп’ютар «Марк I».
* 1947: Тур Хеердал на бальсавым плыце «Кан-Цікі» дасягнуў астравоў Туамоту ў Палінезіі.
* 2008: Пачалася вайна ў Паўднёвай Асеціі.

## Нарадзіліся 
thumb|100px|Пётр Крачэўскі.
* 1707: Карл Гюнтэр Людавіцы, нямецкі лексікограф, эканаміст
* 1779: Карл Рытэр, нямецкі географ
* 1878: Марыя Каспар-Фільзер, нямецкі жывапісец
* 1879: Пётр Крачэўскі, беларускі палітык, 3-і старшыня Рады БНР (пам. 8.3.1928)
* 1910: Якуб Ермаловіч, беларускі празаік (пам. 18.4.1987)
* 1929: Джо Бэр, амерыканская мастачка
* 1932: Адам Мальдзіс, беларускі літаратуразнавец, гісторык, грамадскі дзеяч, даследчык сувязяў беларускай культуры
* 1933: Элінор Острам, лаўрэатка Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2009)
* 1942: Каэтану Велозу, бразільскі кампазітар
* 1947: Сафія Ратару, савецкая малдаўская, расійская і ўкраінская поп-спявачка
* 1949: Генадзь Шкуратаў, беларускі акцёр
* 1954: Алег Трусаў, беларускі археолаг, гісторык, грамадскі і палітычны дзеяч, старшыня Таварыства беларускай мовы
* 1955: Алесь Жамойцін, беларускі паэт
* 1958: Віктар Манаеў, беларускі акцёр
* 1966: Джымі Вэйлз, амерыканскі інтэрнэт-прадпрымальнік, заснавальнік Вікіпедыі
* 1982: Яна Аляксандраўна Клачкова, украінская плыўчыха

## Памерлі 
* 1834: Жазеф Мары Жакар, французскі вынаходнік праграмаванага ткацкага станка
* 1848: Ёнс Якаб Берцэліус, шведскі хімік
* 1899: Якаб Марыс, нідэрландскі мастак
* 1921: Аляксандр Блок, рускі паэт
* 1938: Канстанцін Станіслаўскі, рускі тэатральны дзеяч (нар. 17.1.1863)
* 1941: Рабіндранат Тагор, бенгальскі пісьменнік і філосаф, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1913)
* 1947: Антон Дзянікін, расійскі военачальнік, палітычны і грамадскі дзеяч, мемуарыст (нар. 1872)
* 1987: Анатоль Папанаў, рускі акцёр
* 1995: Максім Танк, беларускі паэт і грамадскі дзеяч (нар. 17.9.1912)
* 2011: Хары Холкеры, фінляндскі палітычны дзеяч, прэм’ер-міністр
* 2018: Антон Лемдэн, аўстрыйскі мастак
* 2023: Уільям Фрыдкін, амерыканскі кінарэжысёр

## Святкуюць 
*  Кірыбаці: Дзень моладзі
*  Кот-д’Івуар: Дзень незалежнасці

807
80

**80** — высакосны год, пачаўся ў суботу. 80 год нашай эры, 80 год 1 тысячагоддзя, 80 год I стагоддзя, 10 год 8-га дзесяцігоддзя I стагоддзя, 1 год 80-х гадоў.

## Падзеі 
* Завершана будаўніцтва Калізея
*Вялікі пажар у Рыме, які закрануў Капітолій і Марсава поле

## Нарадзіліся 
## Памерлі
82

**82** — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 82 год нашай эры, 82 год 1 тысячагоддзя, 82 год I стагоддзя, 2 год 9-га дзесяцігоддзя I стагоддзя, 3 год 80-х гадоў.

## Падзеі 
## Нарадзіліся 
* Ямата Такэру, сын японскага імператара Кэйко

## Памерлі 
* Аніян Александрыйскі, біскуп Александрыйскі
83

**83** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 83 год нашай эры, 83 год 1 тысячагоддзя, 83 год I стагоддзя, 3 год 9-га дзесяцігоддзя I стагоддзя, 4 год 80-х гадоў.

## Падзеі 
* Паход Даміцыяна супраць хатаў

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Марк Пампей Сільван Стаберый Флавіян, рымскі палітычны дзеяч
84

**84** (восемдзесят чацвёрты) год паводле юліянскага календара — высакосны год, які пачынаецца ў чацвер. Гэта 84 год нашай эры, 84 год 1 тысячагоддзя, 84 год I стагоддзя, 4 год 9-га дзесяцігоддзя I стагоддзя, 5 год 80-х гадоў.
## Падзеі 
* Панаванне Рымскай імперыі распасціраецца да Шатландыі

## Нарадзіліся
## Памерлі
85

## Падзеі 
* Дэцэбал займае дакійскі сталец

## Нарадзіліся
* Пталамей, грэчаскі астраном

## Памерлі
86

## Падзеі 
* Дэцэбал стаў каралём Дакіі
* Бань Гу і яго сястра Бань Чжао пішуць гісторыю Кітая

## Нарадзіліся 
* 19 верасня: Антонін Пій, рымскі імператар

## Памерлі
7 кастрычніка

__NOTOC__

**7 кастрычніка** — дзвесце васьмідзесяты (дзвесце восемдзесят першы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1571: Бітва пры Лепанто паміж флотам Свяшчэннай Лігі і флотам Асманскай імперыі, адна з найбуйнейшых марскіх бітваў у гісторыі. Поўная перамога хрысціянскага флоту, канец асманскага валадарства на Міжземным моры.
* 1601: Адбылося ўрачыстае асвячэнне касцёла Божага Цела ў Нясвіжы.
* 1799: Армія А. Суворава падчас Швейцарскага паходу здзейсніла пераход праз хрыбет Панкіс (адлюстраваны на карціне Сурыкава «Пераход Суворава праз Альпы»).
* 1826: У Масачусетсы адкрылі першую ў ЗША чыгунку.
* 1868: У ЗША адкрыты Карнельскі ўніверсітэт.
* 1879: У Вене заключаны Аўстра-германскі дагавор.
* 1897: У Вільні створаны «Бунд» — Усеагульны яўрэйскі рабочы саюз у Літве, Польшчы і Расіі.
* 1949: Абвешчана Германская Дэмакратычная Рэспубліка.
* 1958: Сірыя і Егіпет ліквідавалі свае ўрады, стварыўшы адзіны ўрад Аб’яднанай Арабскай Рэспублікі.
* 1977: Прынята новая Канстытуцыя СССР.
* 1982: У Нью-Ёрку адбылася прэм’ера мюзікла «Коткі».
* 1988: У Рызе ўпершыню з 1940 года ўзняты латвійскі сцяг.
* 2001: ЗША распачалі вайсковую аперацыю ў Афганістане.
* 2023: Нападзенне ХАМАС на Ізраіль, адбылося наземнае ўварванне палесцінскіх баевікоў з Сектара Газа.

## Нарадзіліся 
* 1675: Разальба Кар'ера, італьянская мастачка
* 1748: Карл XIII, кароль Швецыі, кароль Нарвегіі (пам. 5.2.1818)
* 1765: Міхал Клеафас Агінскі, вялікалітоўскі магнат і кампазітар (пам. 15.10.1833)
* 1788: Іван Насовіч, беларускі мовазнавец і этнограф.
* 1794: Вільгельм Мюлер, нямецкі паэт
* 1822: Рудольф Лейкарт, нямецкі заолаг
* 1885: Нільс Бор, дацкі фізік, адзін з заснавальнікаў квантавай механікі
* 1912: Юрый Жывіца, беларускі нацыяналіст, выдавец, пісьменнік
* 1913: Райманд Валгрэ, эстонскі кампазітар
* 1931: Дэсмонд Туту, англіканскі архіепіскап, актыўны барацьбіт з апартэідам
* 1932: Іван Пташнікаў, беларускі пісьменнік
* 1943: Яўген Шыпіла, беларускі акцёр
* 1952: Уладзімір Пуцін, прэзідэнт Расіі
* 1955: Ё Ё Ма, віяланчэліст-віртуоз
* 1956: Вячаслаў Швед, беларускі гісторык
* 1967: Марыя Карына Мачада, венесуэльскі палітык, лаўрэатр Нобелеўскай прэміі міру
* 1974: Шарлота Перэлі, шведская спявачка і актрыса

## Памерлі 
* 336: Марк, Папа Рымскі
* 929: Карл III Прастак, кароль заходнефранкскі з дынастыі Каралінгаў (нар. 17.9.879)
* 1792: Джордж Мейсан, амерыканскі палітык
* 1849: Эдгар Алан По, амерыканскі пісьменнік (нар. 19.1.1809)
* 1870: Фелікс Луі Жак Дзюбан, французскі архітэктар-рэстаўратар
* 1939: Раман Скірмунт, беларускі грамадска-палітычны дзеяч, старшыня ўрада БНР (нар. 7.5.1868)
* 1944: Змітрок Астапенка, беларускі паэт і празаік (нар. 10.11.1910)
* 1946: Крыстафер Невінсан, англійскі мастак
* 1967: Ральф Норман Энджэл, журналіст, пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (нар. 26.12.1872)
* 2006: Ганна Паліткоўская, расійская журналістка

## Святкуюць 
*  СССР: Дзень Канстытуцыі СССР

К07
87

## Падзеі 
* Асвечаны храм Веспасіяна і Ціта.

## Нарадзіліся
* Пталемей, грэчаскі матэматык, географ, астраном
## Памерлі
7 чэрвеня

__NOTOC__

**7 чэрвеня** — сто пяцьдзясят восьмы (сто пяцьдзясят дзевяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
thumb|right|Ротэрдам
* 1340: Заснаваны горад Ротэрдам.
* 1424: Дзве фракцыі гусітаў сышліся ў бітве ля горада Мацешаў, чашнікі пацярпелі паражэнне ад табарытаў.
* 1494: Складзены Тардэсільяскі дагавор паміж Іспаніяй і Партугаліяй аб падзеле сфер уплыву ў свеце.
* 1793: У выніку страшэннага землетрасення зруйнаваны горад Порт-Роял на Ямайцы
* 1905: Парламент Нарвегіі разарваў унію са Швецыяй.
* 1905: У Дрэздэне заснавалі арт-групу «Die Brücke».
* 1927: У Варшаве супрацоўнікам «Беларускага слова» Барысам Кавердам забіты савецкі пасол Пётр Войкаў.
* 1958: Пачалося будаўніцтва горада Наваполацка.
* 1998: Нацыянальная зборная Беларусі па футболу атрымала самую буйную перамогу ў сваёй гісторыі, абыграўшы з лікам 5:0 зборную Літвы.
* 2025: У Мінску адкрылі Нацыянальны футбольны стадыён.

## Нарадзіліся 
thumb|120px|left|Поль Гаген
* 1740: Фердынанд Кобель, нямецкі жывапісец
* 1825: Эдвард Паўловіч, беларускі мемуарыст, мастак і асветнік (пам. 10.2.1909)
* 1848: Поль Гаген, французскі мастак, графік, скульптар, кераміст і пост-імпрэсіяніст (пам. 1903)
* 1862: Філіп Эдуард Антон фон Ленард, нямецкі фізік
* 1877: Чарлз Гловер Баркла, англійскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 1880: Вацлаў Іваноўскі, беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, доктар тэхнічных навук (пам. 7.12.1943)
* 1890: Яльмар Рысер-Ларсен, нарвежскі авіятар і палярны даследчык (пам. 3.6.1965)
* 1908: Уладзімір Галубовіч, беларускі і польскі археолаг (пам. 1962)
* 1909: Джэсіка Тэндзі, брытанская і амерыканская актрыса
* 1914: Хаджа Ахмад Абас, індыйскі пісьменнік і рэжысёр
* 1924: Уладзімір Рыгоравіч Вейсберг, савецкі мастак
* 1937: Неэмэ Ярві, эстонскі і амерыканскі дырыжор
* 1939: Эры Клас, эстонскі дырыжор
* 1942: Муамар Кадафі, лідар Лівійскай Джамахірыі (пам. 20.10.2011)
* 1962: Віёла Амерд, прэзідэнт Швейцарыі
* 1978: Біл Хейдэр, амерыканскі акцёр і рэжысёр
* 1988: Майкл Сера, канадскі акцёр і музыкант
* 2003: Летсіле Тэбога, батсванскі лёгкаатлет
* 2005: Віялета Аляксандраўна Бардзілоўская, беларуская гімнастка

## Памерлі 
thumb|120px|Фрыдрых Гёльдэрлін
* 1492: Казімір Ягелончык, кароль польскі і вялікі князь літоўскі (нар. 30.11.1427)
* 1826: Іозеф Фраўнгофер, нямецкі фізік
* 1843: Фрыдрых Гёльдэрлін, нямецкі паэт
* 1843: Жорж Мішэль, французскі мастак
* 1976: Міхась Машара, беларускі паэт, празаік, драматург, перакладчык (нар. 5(18).11.1902)
* 1927: Іосіф Апанскі, дзеяч савецкіх спецслужб (нар. 18.7.1897)
* 1944: Жазеф Вільнёў дэ Жанці, французскі энтамолаг
* 1954: Алан Матысан Цьюрынг, англійскі матэматык, логік, крыптограф (нар. 23.6.1912)
* 2008: Дзіна Рызі, італьянскі кінарэжысёр
* 2015: Крыстафер Лі, брытанскі акцёр і спявак

## Святкуюць 
*  Аргенціна: Дзень журналіста
*  Нарвегія: Дзень незалежнасці
*  Перу: Дзень сцяга

607
89

## Падзеі 
* Рымляне заснавалі горад Аквінкум (цяпер Будапешт у Венгрыі).
*Даміцыян і Дэцэбал заключылі мір, паводле якога Рым павінен быў штогод выплачваць дакам субсідыі.

## Нарадзіліся
## Памерлі
7 сакавіка

__NOTOC__
**7 сакавіка** — 67-ы (68-ы) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 238 да н.э.: Фараон Пталамей III Эвергет увёў высакосныя гады каб прадухіліць зрухі ў календары.
* 1795: Ландтаг Курляндыі скасаваў падпарадкаванне герцагства Рэчы Паспалітай і далучыў яго да Расіі.
* 1876: Аляксандр Грэям Бел атрымаў патэнт на вынаходніцтва тэлефону.
* 1924: Прэзідыум ЦВК СССР зацвердзіў рашэнне аб узбуйненні БССР.
* 1912: «Фрам» прышвартаваўся ў Хобарце, завяршылася Нарвежская антарктычная экспедыцыя (1910—1912).
* 1931: Створана Беларускае тэлеграфнае агенцтва (БелТА).
* 1931: Афіцыйна адкрыты будынак Эдускунты ў Хельсінкі.
* 1936: Уваход германскіх войскаў у Рэйнскую вобласць.
* 1947: Нанова пачынаецца грамадзянская вайна ў Кітаі.
* 1963: Светлагорск стаў горадам абласнога падпарадкавання (да 2002).
* 1981: Адкрыты Ерэванскі метрапалітэн.
* 1996: Выбраны першы парламент Палесціны.
* 2007: Закарпацкая абласная рада пастанавіла прызнаць руснакоў карэннай нацыянальнасцю Закарпацця.

## Нарадзіліся 
* 1693: Клімент XIII, Папа Рымскі
* 1753: Тамаш Ваўжэцкі, польскі палітычны дзеяч, адзін з кіраўнікоў паўстання 1794 (пам. 5.8.1816)
* 1781: Юзаф Завадскі, віленскі друкар
* 1792: Джон Гершэль, брытанскі астраном
* 1802: Эдвін Лэндсір, англійскі мастак
* 1850: Томаш Масарык, прэзідэнт Чэхаславакіі (пам. 1937)
* 1872: Піт Мандрыян, мастак-абстракцыяніст
* 1872: Васіль Залатароў, беларускі кампазітар і педагог (пам. 25.5.1964)
* 1875: Марыс Равель, французскі кампазітар (пам. 1937)
* 1885: Мілтан Эйверы, амерыканскі мастак
* 1887: Хейна Элер, эстонскі кампазітар
* 1900: Карэл Вілінк, нідэрландскі мастак
* 1900: Арва Хаавіста, фінскі спартсмен, алімпійскі чэмпіён
* 1908: Ганна Маньяні, італьянская актрыса
* 1912: Эрык Кумары, эстонскі арнітолаг
* 1924: Дэвід Чылтан Філіпс, брытанскі біяфізік
* 1924: Коба Абэ, японскі пісьменнік, драматург
* 1953: Уладзімір Кожух, беларускі мастак-жывапісец
* 1964: Ванда Сайкс, амерыканская актрыса

## Памерлі 
* 1274: Фама Аквінскі, сярэднявечны філосаф і тэолаг (нар. ~1225/1226)
* 1490: Іван Іванавіч Малады, рускі военачальнік, князь маскоўскі, старэйшы сын Івана III
* 1724: Інакенцій XIII, Папа Рымскі
* 1810: Катберт Колінгвуд, брытанскі віцэ-адмірал
* 1931: Павел Дземідовіч, даследнік беларускай этнаграфіі і фальклору
* 1931: Тэа ван Дусбург, нідэрландскі мастак
* 1943: Фабіян Акінчыц, беларускі палітычны дзеяч, юрыст, выдавец, публіцыст (нар. 20.1.1886)
* 1943: Акілес Ярвінен, фінскі лёгкаатлет
* 1946: Хендрык Адамсан, эстонскі паэт і педагог (нар. 6.10.1891)
* 1957: Персі Уіндэм Льюіс, англійскі мастак, пісьменнік
* 1988: Юла Ыўн, эстонскі скульптар
* 1991: Анатоль Грачанікаў, беларускі паэт, галоўны рэдактар часопіса «Маладосць»
* 1997: Эдвард Мілс Пёрсел, амерыканскі фізік
* 1997: Агнешка Асецка, польская паэтэса, празаік, аўтар тэкстаў песень, тэатральны і тэлевізійны рэжысёр, журналістка (нар. 9.10.1936)
* 1999: Стэнлі Кубрык, амерыканскі кінарэжысёр (нар. 1928)
* 2009: Ян Арлазораў, расійскі тэатральны і эстрадны акцёр (нар. 26.8.1947)

## Святкуюць 
*  — Дзень настаўніка

307
88

## Падзеі 
* У Рыме адбыліся Тэрэнцінскія гульні

## Нарадзіліся 
* Антоній Палемон

## Памерлі
81

## Падзеі 
* 13 верасня: Даміцыян стаў імператарам пасля смерці свайго брата Ціта.

## Нарадзіліся
## Памерлі 
* 13 верасня: Ціт, рымскі імператар
8 ліпеня

__NOTOC__

**8 ліпеня** — сто восемдзесят дзевяты (сто дзевяносты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 52 да н.э.: прынятая дата заснавання Парыжа.
*975: Эдуард Мучанік становіцца каралём Англіі
* 1497: Васка да Гама адплыў з Лісабона на чале марской экспедыцыі да берагоў Індыі
* 1573: Булонскім эдыктам пакладзены канец 4-гадовай вайне французскіх католікаў і гугенотаў.
* 1709: Адбылася Палтаўская бітва ў час Паўночнай вайны (1700—1721), расійскае войска разбіла шведскую армію.
* 1796: Дзяржаўны дэпартамент ЗША выдаў першы пашпарт грамадзяніна ЗША.
* 1901: У Францыі ўведзена абмежаванне хуткасці руху аўтамабіляў у гарадах — 10 км/гадз.
* 1926: Кароль Сауд стварыў Саудаўскую Аравію.
* 1979: Адкрыты спадарожнік Юпітэра Адрастэя.
* 1993: У Мінску пачаўся I з'езд беларусаў свету.
* 2008: Тэлеканал БЕЛСАТ пачаў вяшчанне са спадарожніка Sirius.
* 2011: Андрыс Бэрзіньш стаў прэзідэнтам Латвіі

## Нарадзіліся 
left|120px|thumb|Жан дэ Лафантэн
* 1593: Артэмізія Джэнтылескі, італьянская мастачка
* 1621: Жан дэ Лафантэн, французскі паэт (пам. 13.4.1695)
* 1808: Джордж Роберт Грэй, брытанскі заолаг
* 1822: Персі Біш Шэлі, англійскі паэт
* 1838: Фердынанд фон Цэпелін, нямецкі авіяканструктар
* 1839: Джон Дэвісан Ракфелер, амерыканскі прадпрымальнік, філантроп
* 1854: Ота Крумель, нямецкі географ
* 1861: Магдалена Радзівіл, беларуская мецэнатка (пам. 6.1.1945)
* 1861: Пётр Капіца, расійскі фізік
* 1890: Стэнтан Мак-Дональд-Райт, амерыканскі мастак
* 1904: Анры Картан, французскі матэматык
* 1949: Уладзіслаў Завальнюк, каталіцкі святар, беларускі рэлігійны і культурны дзеяч
* 1952: Ахмед Назіф, 57-прэм’ер-міністр Егіпта
* 1967: Клаус Чучэр, прэм’ер-міністр Ліхтэнштэйна
* 1974: Андрэй Мезін, беларускі хакеіст

## Памерлі 
* 1153: Яўген III, Папа Рымскі
* 1538: Дыега дэ Альмагра, іспанскі канкістадор
* 1623: Рыгор XV, Папа Рымскі
* 1681: Георг Ноймарк, нямецкі паэт і кампазітар
* 1753: Федэрыка Бенкавіч, харвацкі мастак
* 1822: Персі Біш Шэлі, англійскі паэт
* 1967: Віўен Лі, англійская актрыса
* 1979: Роберт Бёрнс Вудвард, амерыканскі хімік-арганік
* 1986: Жэрар Эрнест Шнейдэр, швейцарскі мастак
* 1994: Кім Ір Сен, кіраўнік Паўночнай Карэі
* 1994: Крысціян-Жак, французскі рэжысёр, сцэнарыст
* 2010: Джані Берціні, італьянскі мастак
* 2011: Бэці Форд, першая лэдзі ЗША
* 2016: Абдул Сатар Эдхі, пакістанскі філантроп
* 2024: Марына Віктараўна Кандрацьева, руская артыстка балета

## Святкуюць 
*  Замбія: Дзень адзінства
* : Дзень сям'і, кахання і вернасці

708
8 верасня

__NOTOC__
**8 верасня** — дзвесце пяцьдзясят першы (дзвесце пяцьдзясят другі ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1380: Адбылася Кулікоўская бітва паміж войскам цемніка Мамая і маскоўскай арміяй, на баку Масквы ў бітве прынялі ўдзел шмат выхадцаў з ВКЛ, у т.л. Андрэй і Дзмітрый Альгердавічы.
* 1504: Мікеланджэла скончыў працу над скульптурай «Давід».
* 1514: Адбылася бітва пад Оршай, злучаныя войскі ВКЛ і польскія атрады перамаглі армію Маскоўскай дзяржавы.
* 1636: Заснаваны Гарвардскі ўніверсітэт — найстарэйшы ў ЗША.
* 1655: Шведскія войскі занялі Варшаву.
* 1844: Выйшла першая кніга «Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях».
* 1886: Заснаваны горад Яганэсбург.
* 1941: Нямецкія войскі пачалі блакаду Ленінграда.
* 1951: У Сан-Францыска заключаны мірны дагавор паміж Японіяй і саюзнікамі ў Другой сусветнай вайне.
* 1990: Адкрыты Музей беларускага кнігадрукавання ў Полацку.
* 1991: Рэспубліка Македонія атрымала незалежнасць.
* 1992: Адкрыта Прадстаўніцтва ААН у Рэспубліцы Беларусь.

## Нарадзіліся 
* 801: Ансгар, хрысціянскі святы
* 1157: Рычард I, кароль Англіі (пам. 6.4.1199)
* 1207: Саншу II, 4-ы кароль Партугаліі (пам. 4.1.1248)
* 1474: Лудовіка Арыёста, італьянскі паэт, драматург
* 1783: Аўгуст Фрыдрых Швейгер, нямецкі батанік
* 1788: Уільям Колінз (мастак)
* 1803: Леон Фашэ, французскі дзяржаўны дзеяч
* 1838: Карл Вайпрэхт, аўстрыйскі палярны даследчык (пам. 28.3.1881)
* 1841: Антанін Леапольд Дворжак, чэшскі кампазітар (пам. 1.5.1904)
* 1902: Рут Элдэр, амерыканская жанчына-пілот і актрыса
* 1904: Афанасій (Антон Мартас), епіскап полацкі, дзеяч беларускага нацыянальнага руху, гісторык царквы (пам. 3.11.1983)
* 1914: Дэніс Лэсдан, англійскі архітэктар
* 1917: Лана Марконі, французская актрыса
* 1922: Альгерд Малішэўскі, беларускі мастак (пам. 28.11.1989)
* 1923: Расул Гамзатаў, аварскі паэт (пам. 3.11.2003)
* 1938: Анатоль Грачанікаў, беларускі паэт і перакладчык (пам. 7.3.1991)
* 1954: Паскаль Грэгары, французскі акцёр
* 1962: Томас Крэчман, нямецкі акцёр
* 1994: Бруну Фернандэш, партугальскі футбаліст
* 1995: Элізабет Блэк, канадская гімнастка

## Памерлі 
* 780: Леў IV Хазар, візантыйскі імператар
* 1873: Яўстафій Тышкевіч, беларускі археолаг, гісторык, этнограф і краязнавец (нар. 18.4.1814)
* 1893: Мішэль Ленц, люксембургскі паэт
* 1894: Герман Людвіг Фердынанд Гельмгольц, нямецкі фізік
* 1914: Пётр Несцераў, рускі ваенны лётчык
* 1976: Вячаслаў Антонавіч Селях-Качанскі, беларускі оперны спявак
* 1999: Біргіт Кульберг, шведскі харэограф
* 2003: Лені Рыфеншталь, нямецкая актрыса, кінарэжысёр, фатограф
* 2014: Эберхард Шлотэр, нямецкі мастак

## Святкуюць 
* Каталікі: Свята Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Дзень Беларускай вайсковай славы (у гонар перамогі ў бітве пад Оршай 1514 года, неафіцыйна)
* Дзень воінскай славы Расіі (у дзень Барадзінскай бітвы 1812 года, на самай справе адбылася 7 верасня)

908
8 кастрычніка

__NOTOC__

**8 кастрычніка** — дзвесце восемдзесят першы (дзвесце восемдзесят другі ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 451: Адкрыўся Халкідонскі сабор — чацвёрты Усяленскі сабор, скліканы па просьбе рымскага імператара Маркіяна і са згоды папы Льва I.
* 1085: У Венецыі асвечаны Сабор Святога Марка.
* 1480: Войска Залатой Арды на чале з Ахматам падыйшло да ракі Угры, на процілеглым беразе стаяла маскоўскае войска на чале з Іванам III, пачалося г.зв. стаянне на Угры. Ахмат чакаў падыходу саюзных войскаў ВКЛ, але гэтага не адбылося.
* 1498: Караблі Васка да Гамы адправіліся ў зваротны шлях з Індыі.
* 1500: Браслаў атрымаў прывілей на магдэбургскае права.
* 1586: У Вільні ў друкарні Мамонічаў, выдадзена першая друкаваная граматыка царкоўнаславянскай мовы.
* 1600: Сан-Марына прымае канстытуцыю.
* 1660: Войска Рэчы Паспалітай адбіла каля Чавусаў наступленне рускай арміі, што вымусіла яе адступаць да Смаленска.
* 1917: У Пецярбургу выйшаў першы нумар газеты «Беларуская Крыніца».
* 1967: У Балівіі схоплены Чэ Гевара.
* 1970: Аляксандр Салжаніцын аб’яўлены лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па літаратуры.
* 1993: ААН адмяніла ўсе санкцыі супраць ПАР.

## Нарадзіліся 
* 1810: Іван Ганецкі, расійскі военачальнік, генерал ад інфантэрыі
* 1823: Іван Аксакаў, рускі паэт, публіцыст, выдавец і крытык, ідэолаг славянафільства
* 1831: Міхал Ельскі, беларускі скрыпач і кампазітар, брат Аляксандра Ельскага (пам. 1904)
* 1873: Аляксей Шчусеў, рускі архітэктар
* 1878: Івар Арасеніус, шведскі мастак
* 1883: Ота Генрых Варбург, нямецкі біяхімік, доктар і фізіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1931)
* 1892: Марына Цвятаева, руская паэтэса, празаік, перакладчык (пам. 31.8.1941)
* 1895: Хуан Дамінга Перон, аргенцінскі вайсковы і дзяржаўны дзеяч (пам. 1.7.1974)
* 1920: Максі Гербер, нямецкая фігурыстка
* 1936: Герд Вінер, нямецкі мастак
* 1939: Пол Хоган, аўстралійскі акцёр
* 1946: Яак Алік, міністр культуры Эстоніі
* 1952: Эдвард Цвік, амерыканскі кінарэжысёр і прадзюсар
* 1997: Джош Кер, брытанскі лёгкаатлет

## Памерлі 
* 1354: Кола дзі Рыенца, італьянскі палітычны дзеяч (нар. 1313)
* 1800: Салават Юлаеў, башкірскі нацыянальны герой, паэт-імправізатар (нар. 16.6.1752)
* 1803: Віторыо Альф'еры, італьянскі паэт і драматург
* 1910: Марыя Канапніцкая, польская паэтэса (нар. 23.5.1842)
* 1943: Андрэй Мрый, беларускі пісьменнік (нар. 1.9.1893)
* 1945: Фелікс Зальтэн, аўстрыйскі пісьменнік, журналіст, крытык
* 1955: Хасэ Артэга-і-Гасет, іспанскі філосаф (нар. 9.5.1883)
* 1991: Зоська Верас, беларуская пісьменніца, мемуарыстка (нар. 30.9.1892)
* 1992: Вілі Брант, нямецкі палітык (нар. 18.12.1913)
* 2014: Хейна Парс, эстонскі рэжысёр
* 2023: Берт Янг, амерыканскі акцёр

## Святкуюць 
*

К08
8 красавіка

__NOTOC__

**8 красавіка** — дзевяноста восьмы (дзевяноста дзевяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 217: Рымскі імператар Каракала забіты ў паходзе супраць парфян на загад прэфекта прэтарыянскай гвардыі Макрына.
* 1525: Паводле дагавора, падпісанага ў Кракаве, Тэўтонскі ордэн быў секулярызаваны і ператвараўся ў Прускае герцагства, якое прызнала васальную залежнасць ад Польшчы.
* 1766: У ЗША запатэнтавана першая пажарная лесвіца.
* 1783: Выдадзены маніфест Екацярыны II аб далучэнні Крыма да Расіі.
* 1789: Вольфганг Амадэй Моцарт выправіўся ў падарожжа ў Паўночную Германію.
* 1966: Генеральным сакратаром ЦК КПСС абраны Леанід Брэжнеў.
* 1971: У Лондане адбыўся першы Сусветны цыганскі кангрэс.
* 1990: Амерыканскі тэлесерыял «Твін Пікс» упершыню выйшаў у эфір.
* 2018: У Японіі ўпершыню з Другой сусветнай вайны была адноўлена марская пяхота
* 2022: Ракетны ўдар нанесены па чыгуначным вакзале ў Краматорску, загінулі дзясяткі людзей.
* 2025: Аляксандр Авечкін пераўзышоў рэкорд Уэйна Грэцкі па колькасці закінутых шайб у рэгулярным сезоне НХЛ.

## Нарадзіліся 
* 563 да н.э.: Сідхартха Гаўтама, пасля пераўвасаблення Буда (пам. 15.2.483 да н.э.)
* 1250: Жан Трыстан Французскі, французскі прынц
* 1320: Педру I, кароль партугальскі
* 1793: Карл Людвіг Хенке, нямецкі астраном
* 1831: Джэймс Мэйс, брытанскі баксёр
* 1850: Уільям Генры Уэлч, амерыканскі бактэрыёлаг
* 1866: Фрыц Макензен, нямецкі мастак
* 1892: Мэры Пікфард, актрыса тэатра і кіно
* 1904: Джон Хікс, амерыканскі эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы
* 1929: Жак Брэль, французскі спявак, акцёр
* 1932: Ёжэф Антал, венгерскі палітык (пам. 12.12.1993)
* 1938: Кофі Анан, генеральны сакратар ААН (1997—2006), лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (2001)
* 1950: Кшыштаф Мацяшэўскі, польскі і амерыканскі хімік
* 1951: Гейр Хордэ, ісландскі палітык
* 1957: Сармітэ Элэртэ, латвійскі дзяржаўны дзеяч
* 1968: Патрысія Аркет, амерыканская актрыса

## Памерлі 
* 217: Каракала, рымскі імператар
* 1196: Кнут I Эрыксан, кароль Швецыі
* 1364: Іаан II Добры, кароль французскі
* 1835: Вільгельм фон Гумбальт, нямецкі філосаф і грамадскі дзеяч
* 1848: Гаэтана Даніцэці, італьянскі кампазітар (нар. 1797)
* 1861: Эліша Оціс, вынаходнік бяспечнага ліфта
* 1936: Роберт Барані, аўстрыйскі отарыналарынголаг. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1914).
* 1937: Сяргей Клычкоў, рускі пісьменнік і паэт
* 1959: Леан Уладзіслаў Радзівіл, вайсковец, мецэнат, апошні ардынат нясвіжскі (нар. 22.12.1888)
* 1968: Эрнст Вільгельм Най, нямецкі мастак
* 1973: Пабла Пікаса, французскі мастак (нар. 25.10.1881)
* 1981: Амар Брэдлі, амерыканскі военачальнік
* 1984: Пётр Капіца, расійскі фізік, акадэмік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы 1978 года (нар. 8.7.1894)
* 2006: Валянцін Тэлегдзі, амерыканскі фізік

## Святкуюць 
*  Малайзія, Дзень султана Джахора.
*  Сінгапур, Дзень нараджэння Буды.
*  Японія, Фестываль кветак, Дзень нараджэння Буды.
*  ЗША, Дзень астраноміі.

408
8 студзеня

__NOTOC__
**8 студзеня** — восьмы дзень года па Грыгарыянскім календары

## Падзеі 
* 1198: Пачатак пантыфікату Інакенція III (Латарыа, граф Сеньі), 176-га Папы Рымскага (1198—1216).
* 1778: Джэймс Кук адкрыў Сэндвічавы (Гавайскія) астравы.
* 1815: Каля Новага Арлеана адбылася апошняя бітва англа-амерыканскай вайны.
* 1919: Мінск быў абвешчаны сталіцай БССР.
* 1944: Адбыўся Мікулішкаўскі бой паміж жаўнерамі Арміі Краёвай і літоўскімі калабарантамі.
* 1954: У Беларусі былі ліквідаваны вобласці: Бабруйская, Баранавіцкая, Палеская з цэнтрам у Мазыры, Пінская і Полацкая.
* 1959: Шарль дэ Голь становіцца Прэзідэнтам Францыі.
* 1961: Французы на рэферэндуме прагаласавалі за прадстаўленне Алжыру незалежнасці.
* 2020: Здарылася катастрофа Boeing 737 пад Тэгеранам.

## Нарадзіліся 
* 1037: Су Шы, кітайскі паэт, мастак
* 1589: Іван Гундуліч, харвацкі паэт
* 1812: Сігізмунд Тальберг, аўстрыйскі кампазітар
* 1836: Лоўрэнс Альма-Тадэма, брытанскі мастак нідэрландскага паходжання
* 1888: Рыхард Курант, амерыканскі матэматык
* 1894: Максімілян Кольбэ, рэлігійны дзеяч, каталіцкі святы (пам. 14.8.1941)
* 1911: Уладзімір Дудзіцкі, беларускі паэт, дзеяч беларускай эміграцыі
* 1924: Алесь Савіцкі, беларускі пісьменнік
* 1935: Элвіс Прэслі, амерыканскі спявак, кароль рок-н-ролу (пам. 16.8.1977)
* 1936: Генадзь Каханоўскі, беларускі гісторык (пам. 15.1.1994)
* 1942: Стывен Уільям Хокінг, англійскі фізік-тэарэтык
* 1947: Марына Мсціславаўна Няёлава, расійская актрыса
* 1997: Андрэя Лешкі, славенская дзюдаістка, алімпійская чэмпіёнка
* 2006: Кэці Граймс, амерыканская плыўчыха, сярэбраная алімпійская прызёрка

## Памерлі 
* 1198: Цэлесцін III, Папа Рымскі (нар. каля 1106)
* 1324: Марка Пола, італьянскі падарожнік.
* 1337: Джота, італьянскі мастак.
* 1570: Філібер Дэлорм, французскі архітэктар
* 1642: Галілеа Галілей, італьянскі філосаф, фізік і астраном (нар. 15.2.1564)
* 1819: Валянцін Воднік, славенскі паэт, дзеяч нацыянальнага адраджэння (нар. 3.2.1758)
* 1925: Джордж Уэслі Белаўз, амерыканскі мастак
* 1948: Курт Швітэрс, нямецкі мастак і пісьменнік (нар. 20.6.1887)
* 1962: Ражэ Дзюкрэ, французскі фехтавальшчык
* 1967: Барбара Іванаўна Вержбаловіч, беларуская оперная і канцэртная спявачка (мецца-сапрана) (нар. 13.12.1901)
* 1976: Чжоу Эньлай, кітайскі дыпламат
* 1980: Канстанцін Кіслы, беларускі музыкант, кампазітар, дырыжор царкоўных і свецкіх хораў (нар. 21.5.1898)
* 1984: Эрык Кумары, эстонскі арнітолаг
* 1996: Франсуа Мітэран, прэзідэнт Францыі (нар. 26.10.1916)
* 1997: Аляксандра Саковіч, беларуская пісьменніца (нар. 27.12.1906)
* 1998: Майкл Тыпет, брытанскі дырыжор і кампазітар
* 2005: Аксела Лутс, эстонская актрыса, сцэнарыст
* 2017: Джэймс Мэнчэм, першы прэзідэнт Сейшэльскіх Астравоў

108
8 жніўня

__NOTOC__

**8 жніўня** — дзвесце дваццаты (дзвесце дваццаць першы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
*870: Падпісаны Мерсенскі дагавор
*1588: Падчас англа-іспанскай вайны ў Гравелінскай бітве (заліў Ла-Манш) англійскі флот пад камандаваннем адмірала Фрэнсіса Дрэйка разграміў іспанскі флот (Непераможную армаду).
* 1655: Расійскія войскі занялі Вільню ў ходзе вайны з Рэччу Паспалітай (1654—1667)
* 1794: Пачатак першай, двухдзённай (8.8-9.8.1794), атакі расійскіх войскаў на Вільню.
* 1918: У час 1-й сусветнай вайны пачалася бітва пры Ам'ене
* 1919: Польскія войскі занялі Мінск
* 1945: СССР аб’явіў вайну Японіі
* 1967: Створана Асацыяцыя краін паўднёва-усходняй Азіі (АСЕАН)
* 2006: Беларусь устанавіла дыпламатычныя адносіны з Чарнагорыяй
* 2008: У Пекіне адкрыліся Гульні XXIX Алімпіяды

## Нарадзіліся 
]]
* 1646: Готфрыд Нелер, нямецкі мастак
* 1792: Джон Расэл, прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі (пам. 28.5.1878)
* 1805: Фрыдрых Васман, нямецкі мастак
* 1869: Луі Вальта, французскі мастак
* 1882: Уладзіслаў Старэвіч, рэжысёр-аніматар беларускага паходжання
* 1901: Эрнест Арланда Лоўрэнс, амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 1912: Аркадзь Чарнышэвіч, беларускі пісьменнік (пам. 18.1.1967)
* 1926: Аляксандр Надсан, беларускі рэлігійны дзеяч, апостальскі візітатар беларускіх католікаў у эміграцыі, дырэктар Беларускай бібліятэкі і музея імя Ф. Скарыны ў Лондане
* 1932: Зіту, бразільскі футбаліст (пам. 14.6.2015)
* 1937: Дасцін Хофман, амерыканскі кінаакцёр
* 1953: Уладзімір Іванавіч Пракапцоў, беларускі мастак, генеральны дырэктар Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
* 1958: Сесілія Рот, аргенцінская і іспанская актрыса
* 1964: Клаўс Эбнер, аўстрыйскі пісьменнік і паэт
* 1974: Манджул Бхаргава, амерыканскі матэматык
* 1977: Томі Інгебрыгтсен, нарвежскі скакун з трампліна

## Памерлі 
thumb|right|100px|Канстанцін Астрожскі
* 117: Марк Ульпій Траян, рымскі імператар.
* 869: Лотар II, кароль Латарынгіі
* 1530: Канстанцін Астрожскі, вялікі гетман літоўскі (нар. ~1460)
* 1616: Карнеліс Кетэл, галандскі мастак
* 1780: Тадэвуш Рэйтан, пасол ад Новагародскага ваяводства на Сейме Рэчы Паспалітай
* 1809: Уэда Акінары, японскі пісьменнік
* 1898: Эжэн Будэн, французскі мастак
* 1902: Джон Генры Твахтман, амерыканскі мастак
* 1938: Шарль Дзюфрэн, французскі мастак
* 1961: Мэй Ланьфан, кітайскі акцёр
* 1976: Мікалай Лапіцкі, дзеяч беларускай эміграцыі, праваслаўны святар (нар. 13.12.1907)
* 1977: Леў Гарошка, беларускі рэлігійны дзеяч
* 1986: Вісарыён Гарбук, беларускі пісьменнік (нар. 11(24).11.1913)
* 2007: Уладзімір Буднік, беларускі кампазітар
* 2010: Патрыцыя Ніл, амерыканская актрыса
* 2019: Жан-П'ер Макі, французскі рэжысёр
* 2021: Яан Каплінскі, эстонскі паэт

## Святкуюць 
*  Бутан: Дзень незалежнасці
*  Тайвань: Дзень бацькі
*  Танзанія: Дзень бацькі
*  Швецыя: Дзень сцяга

808
9

## Падзеі
* Панонія стала правінцыяй Рымскай імперыі.
* Адбылася бітва ў Тэўтабургскім лесе.
*Ван Ман становіцца імператарам Кітая. З яго кіраваннем заканчваецца дынастыя Хань і пачынаецца дынастыя Сінь.

## Нарадзіліся
* 

* 17 лістапада: Веспасіян, імператар рымскі

## Памерлі
90

**90 (дзевяносты) год**
## Падзеі 
* Рымская частка Германіі была падзелена на дзве правінцыі: Ніжнюю Германію і Верхнюю Германію.

## Нарадзіліся
## Памерлі
91

**91 (дзевяноста першы) год** паводле юліянскага календара
## Падзеі 
* Кітайцы перамагаюць гунаў у Манголіі

## Нарадзіліся
## Памерлі
92

**92 (дзевяноста другі) год** паводле юліянскага календара.
## Падзеі 
* Падчас працы над Ханьшу быў пакараны кітайскі гісторык Бань Гу. Яго працу скочыла яго сястра Бань Чжао

## Нарадзіліся
## Памерлі 
* , кітайскі гісторык
93

## Падзеі 
* Консулы Секст Пампей Калега і Квінт Педуцый Прысцын.
* Пліній Малодшы стаў прэторам (ці ў 92).
* Іосіф Флавій скончыў «Старажытнасці іудзейскія» (ці ў 94).

## Нарадзіліся
## Памерлі 
* 23 жніўня: Гней Юлій Агрыкала, рымскі палкаводзец
94

## Падзеі 
* Даміцыян выдае дэкрэт, які высылае ўсіх філосафаў з Рыму.

## Нарадзіліся
## Памерлі
95

## Падзеі 
* Даміцыян прысудзіў да смерці консула Ціта Флавія Клемента 

## Нарадзіліся 
## Памерлі
96

## Падзеі 
* 18 верасня: Група змоўшчыкаў на чале з Флавіям Стэфанам забіла імператара Даміцыяна. З яго смерцю скончылася дынастыя Флавіяў.

## Нарадзіліся
## Памерлі
97

## Падзеі 
* 27 кастрычніка: Рымскі імператар Нерва ўсынаўляе Траяна і прызначае яго намеснікам у Верхняй Германіі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Ціт Петроній Секунд, рымскі прэфект
* Луцый Вергіній Руф, тройчы консул
98

## Падзеі
*28 студзеня: Траян стаў рымскім імператарам пасля смерці Нервы.

## Нарадзіліся
## Памерлі
* 27 студзеня: Нерва, рымскі імператар
99

## Падзеі 
* Пасля інспекцыі межаў імперыі на Рэйне і Дунаі, Траян вярнуўся ў Рым.

## Нарадзіліся
## Памерлі
8 лістапада

__NOTOC__

**8 лістапада** — трыста дванаццаты (трыста трынаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 324: Рымскі імператар Канстанцін Вялікі на месцы грэчаскага горада Візантый заснаваў Канстанцінопаль.
* 1620: У час Трыццацігадовай вайны адбылася бітва на Белай Гары.
* 1648: Заснаванне першай французскай калоніі на востраве Мары-Галан.
* 1772: Патраская бітва паміж флатамі Расійскай і Асманскай імперый, у якой перамагла Расія.
* 1793: Адкрыццё Луўра (Францыя).
* 1923: Піўны путч у Мюнхене, спроба захопу ўлады нацыстамі ў Германіі.
* 1948: Зарэгістраваны Злучаны беларуска-амерыканскі дапамаговы камітэт — першая паваенная арганізацыя беларусаў у ЗША.
* 1956: Адкрыццё Музея абароны Брэсцкай крэпасці.
* 1961: Першы выпуск праграмы «КВЗ».
* 1968: Прынята Венская канвенцыя аб дарожных знаках і сігналах.
* 1984: Заснаванне расійскай групы «Гражданская оборона»

## Нарадзіліся 
]]
* 1656: Эдмунд Галей, англійскі астраном і дэмограф
* 1719: Франц Марцін Кюн, нямецкі мастак
* 1784: Тэадор Нарбут, гісторык, археолаг, інжынер (пам. 14(26).11.1864)
* 1858: Тадэвуш Урублеўскі, адвакат, грамадскі дзеяч (пам. 7.7.1925)
* 1867: Ільмары Крон, фінскі кампазітар, музыказнавец
* 1874: Яўген Тарле, рускі гісторык
* 1877: Аляксій I, Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі (пам. 17.4.1970)
* 1883: Чарлз Дэмут, амерыканскі мастак
* 1883: Вацлаў Ластоўскі, беларускі пісьменнік, грамадскі і палітычны дзеяч, гісторык, філолаг, літаратуразнавец (пам. 23.1.1938)
* 1900: Маргарэт Мітчэл, амерыканская пісьменніца (пам. 16.8.1949)
* 1908: Міхась Багун, беларускі паэт, перакладчык (пам. 17.2.1938)
* 1936: Вірна Лізі, італьянская актрыса
* 1946: Аляксандр Якаўлевіч Варшаўскі, амерыканскі біяхімік
* 1958: Ёаў Галант, ізраільскі дзяржаўны дзеяч
* 1960: Алег Меньшыкаў, расійскі акцёр тэатра і кіно
* 1968: Паркер Поўзі, амерыканская кінаактрыса
* 1980: Канстанцін Касцючэнка, сучасны беларускі скульптар

## Памерлі 
[thumb|right|120px|[Іван Аляксеевіч Бунін]]
* 397: Марцін Турскі, хрысціянскі святы
* 1226: Людовік VIII Леў, кароль Францыі
* 1308: Іаан Дунс Скот, англійскі тэолаг, філосаф
* 1628: Бальдасарэ Крочэ, італьянскі мастак
* 1828: Томас Б'юік, англійскі мастак
* 1953: Іван Бунін, рускі пісьменнік і паэт
* 1986: Вячаслаў Молатаў, савецкі палітычны дзеяч, дыпламат
* 1998: Жан Марэ, французскі акцёр, каскадзёр, пастаноўшчык, мастак
* 2010: Міхаіл Савіцкі, народны мастак Беларусі
* 2010: Джэк Левін, амерыканскі мастак

## Святкуюць 
* Дзень піяніста

Л08