Зеландыя (графства)

**Графства Зеландыя** () — дзяржава ў складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі. Знаходзілася ў дэльце Шэльды і Мааса, прыкладна адпавядаючы па тэрыторыі сучаснай нідэрландскай правінцыі Зеландыя (акрамя Зеландскай Фландрыі, якая была часткай графства Фландрыя).

## Гісторыя 
Зеландыя ўвесь час захоплівалася мацнейшымі суседзямі: графствамі Галандыя, Эно і Фландрыя. У 1012 годзе імператар Генрых II Святы перадаў гэтыя землі ў лен графу Бадуэну IV, пасля чаго Фландрыя і Зеландыя сталі кіравацца ў рамках асабістай уніі. Спачатку гэты факт аспрэчваўся графамі Галандыі, і ў 1167 годзе паміж Фландрыяй і Галандыяй разгарэлася вайна. Паводле яе вынікаў галандскі граф Флорыс III быў вымушаны прызнаць сюзерэнітэт над Зеландыяй фландрскага графа Філіпа I. Галандскі граф Флорыс IV у пачатку XIII стагоддзя адваяваў Зеландыю, а з 1256 года Флорыс V стаў кіраваць Галандыяй і Зеландыяй у рамках асабістай уніі.

У 1323 годзе фландрскі граф Людовік I падпісаў у Парыжы дагавор, у адпаведнасці з якім ён прызнаваў графа Галандыі графам Зеландыі. Так была скончана доўгая дынастычная звада. Тым не менш, Зеландыя заставалася асобнай адміністрацыйнай адзінкай, а не была аб'яднана з Галандыяй у адзінае цэлае.

У 1432 годзе бургундскі герцаг Філіп III Добры анексаваў Зеландыю і ўключыў яе ў склад Бургундскага герцагства. Пасля смерці Марыі Бургундскай (1482) у адпаведнасці з Санліскім дагаворам Зеландыя стала адной з Сямнаццаці правінцый і перайшла пад кіраванне Габсбургаў. У 1512 годзе яна ўвайшла ў Бургундскую акругу.

Пасля Васьмідзесяцігадовай вайны Зеландыя стала адным са складнікаў Рэспублікі Злучаных правінцый. Яна спыніла сваё фармальнае існаванне, калі ў 1795 годзе была ўтворана Батаўская рэспубліка, і графства Зеландыя было ператворана ў дэпартамент.

## Спіс кіраўнікоў Зеландыі 
### Графы Фландрыі 
* 1012—1035 : **Бадуэн (Балдуін) IV Барадаты** (каля 980—1035)
* 1035—1067 : **Бадуэн (Балдуін) V Набожны** (каля 1012—1067), сын папярэдняга;
* 1067—1070 : **Бадуэн (Балдуін) VI дэ Монс** (каля 1030—1070), граф Эно з 1051 г., сын папярэдняга;
* 1070—1071 : **Арнульф III Няўдачлівы** (каля 1055—1071), сын папярэдняга;
* 1071—1093 : **Роберт I Фрызскі** (каля 1031—1093), рэгент графства Галандыя ў 1063, сын Балдуіна V;
* 1093—1111 : **Роберт II Іерусалімскі** (каля 1065—1111), сын папярэдняга;
* 1111—1119 : **Бадуэн (Балдуін) VII Сякера** (каля 1093—1119), сын папярэдняга.
* 1119—1127 : **Карл I Добры** (каля 1083—1127), унук Роберта I, сын Кнуда IV, караля Даніі.
* 1127—1128 : **Вільгельм Клітан** (1101—1128), праўнук Балдуіна V, сын Роберта Куртгёза, герцага Нармандыі.
* 1128—1168 : **Цьеры Эльзаскі** (каля 1100—1168), унук Роберта I, сын Цьеры II, герцага Латарынгіі;

### Спрэчка графаў Фландрыі і графаў Галандыі 
#### Графы Фландрыі 
* 1168—1191 : **Філіп I Эльзаскі** (каля 1143—1191), сын папярэдняга;
* 1191—1194 : **Маргарыта I Эльзаская** (1145—1194), сястра папярэдняга;
:* 1191—1194 : **Бадуэн (Балдуін) VIII** (1150—1195), граф Эно (Бадуэн V) з 1171, маркграф Намюра (Бадуэн I) з 1187, муж папярэдняй.
* 1194—1205 : **Бадуэн (Балдуін) IX** (1171—1205), граф Эно (Бадуэн VI) c 1195, імператар Лацінскай імперыі (Балдуін I) c 1204, сын папярэдніх;
* 1205—1244 : **Жанна I** (1188—1244), графіня Эно, дачка папярэдняга;
:* 1211—1233 : **Феран Партугальскі** (1188—1233), першы муж Жанны I, сын Саншу I, караля Партугаліі;

#### Графы Галандыі 
* **1167—1190**: **Флорыс III** (1141—1190)
* **1190—1203**: **Дзірк VII** (пам. 1203), сын папярэдняга
* **1203—1207**: **Ада** (пам. 1223), дачка папярэдняга
*: **1203—1207**: **Людвіг II Лоазскі** (пам. 1218), муж папярэдняй, граф Лоаза
* **1203—1222**: **Вілем I** (), брат Дзірка VII
* **1222—1234**: **Флорыс IV** (1210—1234), сын папярэдняга
* **1234—1256**: **Вілем II** (1228—1256), кароль Германіі з 1247, сын папярэдняга
*: **Вілем** (пам. 1238), брат Флорыса IV, рэгент графства ў 1234—1238
*: **Атон** (пам. 1249), брат Флорыса IV, рэгент графства ў 1238—1239, епіскап Утрэхта з 1245
*: **Флорыс** (пам. 1258), брат Вілема II, рэгент графства ў 1248—1258

### Графы Галандыі 
* **1256 — 1296**: '*Флорыс V *Сялянскі Бог''** (1254—1296), сын папярэдняга
*: **Адэлаіда (Алейда)** (пам.1284), сястра Вілема II, рэгентка графства ў 1258—1263
* **1296 — 1299**: **Іаан (Ян) I** (1284—1299), сын папярэдняга
*: **Ян III ван Рэнес** (пам. 1304), рэгент графства ў 1296—1297
*: **Вольферт I ван Борселен** (пам. 1299), рэгент графства ў 1297—1299
*: **Ян (Іаан) II д'Авен''', рэгент графства ў 1299

### Авенскі дом 
100px|right|thumb|Герб аб'яднаных графстваў Эно, Галандыя і Зеландыя, прыняты Жанам I д'Авен
Пасля смерці бяздзетнага Яна I графства перайшло ў спадчыну да Іаана (Яна) II Авенскага, графа Эно, сына Адэлаіды Галандскай, сястры Вілема II.
* **1299—1304**: **Ян (Іаан) II** (1247—1304), сын папярэдняга, таксама граф Эно з 1280
* **1304—1337**: '*Вілем III *Добры'''* (1286—1337), сын папярэдняга, таксама граф Эно (*Гільём (Вільгельм) I*)
* **1337—1345**: **Вілем IV** (1307—1345), сын папярэдняга, таксама граф Эно (*Гільём (Вільгельм) II*)
* **1345—1356**: **Маргарыта I** (1310—1356), графіня Эно (*Маргарыта I*), графіня Галандыі і Зеландыі, сястра папярэдняга.
*: муж: з 1324 **Людовік IV Баварскі** (1282—1347), імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі.

### Баварскі дом (Вітэльсбахі), Галандская лінія 
100px|right|thumb|Герб графства Эно падчас кіравання Баварскай дынастыі
* **1356—1358**: **Вілем V Баварскі** (1330—1388), граф Эно з 1356, граф Галандыі і Зеландыі (*Вілем V*) з 1354, герцаг Баварска-Штраўбінскі (Вільгельм I) з 1347, сын папярэдніх.
* **1358—1404**: **Альберт I Баварскі** (1336—1404), граф Эно, граф Галандыі і Зеландыі, герцаг Баварска-Штраўбінскі (да 1388 — рэгент), брат папярэдняга.
* **1404—1417**: **Вілем VI Баварскі** (1365—1417), граф Эно (*Гільём (Вільгельм) IV*), граф Галандыі і Зеландыі (*Вілем VI*), герцаг Баварска-Штраўбінскі (Вільгельм II), сын папярэдняга.
* **1417—1433**: **Якоба Баварская** (1401—1436), графіня Эно, Галандыі і Зеландыі, герцагіня Баварска-Штраўбінская дачка папярэдняга.
*: **1418—1427**: **Ян II Бургундскі** (1403—1427), герцаг Брабанта і Лімбурга (Жан IV) з 1415, граф Эно (Жан II), Галандыі і Зеландыі (Ян III) з 1417, 1-ы муж Якобы.

У 1428 годзе Якоба прызнала сваім спадчыннікам Філіпа III Добрага, герцага Бургундыі, на чыю карысць адраклася ў 1433 годзе.

### Дынастыя Валуа, Малодшы Бургундскі дом 
100px|right|thumb|Герб Філіпа III Добрага.)
* **1419—1467**: *'Філіп I *Добры*'* (1396—1467), герцаг Бургундыі (*Філіп III*), граф Бургундыі і Артуа (з 1419), маркграф Намюра (з 1429), герцаг Брабанта і Лімбурга (з 1430), граф Эно, Галандыі і Зеландыі (з 1432), герцаг Люксембурга (з 1443);
* **1467—1477**: **Карл Смелы** (1433—1477), герцаг Бургундыі, Брабанта, Лімбурга, Люксембурга, граф Бургундыі, Артуа, Генегау, Галандыі, Зеландыі, маркграф Намюра (з 1467), герцаг Гелдэрна (c 1473), сын папярэдняга;
* **1477—1482**: **Марыя Бургундская** (1457—1482), герцагіня Бургундыі, Брабанта, Лімбурга, Люксембурга, Гелдэрна, графіня Бургундыі, Артуа, Генегау, Галандыі, Зеландыі, маркграфіня Намюра, дачка папярэдняга;
*: муж імператар **Максіміліян I** (1459—1519)

### Дом Габсбургаў 
Пры Габсбургах графствам фактычна кіраваў намеснік імператара — статхаўдар (штатгальтар).
* **1477—1482**: **Максіміліян I** (1459—1519), імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі з 1486, эрцгерцаг Аўстрыі, герцаг Штырыі, Карынтыі і Крайны (1493—1519), муж Марыі Бургундскай
* **1482—1506**: **Філіп II Прыгожы** (1478—1506), кароль Кастыліі c 1504 (Філіп I), герцаг Бургундыі і інш. з 1482, сын Максіміліяна I і Марыі Бургундскай
* **1506—1555**: **Карл II** (1500—1558), імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі (Карл V) 1519—1555, кароль Іспаніі (Карл I) 1516—1556, эрцгерцаг Аўстрыі, герцаг Штырыі, Карынтыі і Крайны, граф Ціроля 1519—1521, герцаг Бургундыі і інш. 1506—1555, сын Філіпа Прыгожага
* **1555—1581**: **Філіп III** (1527—1598), кароль Іспаніі (Філіп II) з 1556, кароль Партугаліі (Філіп I), герцаг Бургундыі і інш. з 1555, сын імператара Карла V

### Рэспубліка Злучаных правінцый 
* **1572—1795**: *Зеландскія Штаты''

Катэгорыя:Гісторыя Зеландыі