open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ісламізацыя Албаніі

**Ісламізацыя Албаніі** адбылася ў выніку асманскай заваёвы рэгіёну, якая пачалася ў 1385 годзе  Асманы праз сваю адміністрацыю і войска прынеслі іслам у Албанію праз розную палітыку і падатковыя льготы, гандлёвыя сеткі і транснацыянальныя рэлігійныя сувязі. У першыя некалькі стагоддзяў асманскага панавання распаўсюджванне ісламу ў Албаніі было павольным і ў асноўным узмацнілася на працягу XVII і XVIII стагоддзяў найбольш праз асманскую грамадскую і вайсковую інтэграцыі, праз геапалітычныя фактары і крах царкоўных структур. Гэта была адна з найбольш значных падзей у гісторыі Албаніі, паколькі албанцы ў Албаніі перайшлі ад пераважна хрысціянскага (каталіцкага і праваслаўнага) насельніцтва да насельніцтва, якое ў асноўным ёсць мусульманамі-сунітамі, захоўваючы пры гэтым значныя этнічныя албанскія хрысціянскія меншасці ў некаторых рэгіёнах. Сітуацыя, у выніку якой суніцкі іслам быў самай вялікай верай у албанскай этналінгвістычнай прасторы, але іншыя канфесіі таксама, згулялі вялікі ўплыў на фарміраванне палітычнага развіцця Албаніі ў позні асманскі перыяд. Акрамя рэлігійных змен, пераход у іслам таксама прывёў да іншых сацыяльных і культурных пераўтварэнняў, якія сфармавалі і паўплывалі на албанцаў і албанскую культуру .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Іслам у Албаніі
Мусульманскае заваяванне Леванта

**Мусульманскае заваяванне Леванта** (    , *el-Fethül-İslāmiyyü liş-Şām* ), таксама вядомы як **арабскае заваяванне** Леванту (    , *el-Fethül-Arabiyyü liş-Şām* ), адбылася ў першай палове 7 ст.  Гэта было заваяванне рэгіёну, вядомага як Левант або Шаам (    ), пазней стаў ісламскай правінцыяй Білад аш-Шам у рамках ісламскіх заваёваў . Арабскія мусульманскія сілы з'явіліся на паўднёвых межах яшчэ да смерці Мухамеда ў 632 годзе, у выніку чаго ў 629 годзе адбылася бітва пры Мутах, але сапраўднае заваяванне пачалося ў 634 годзе пад кіраўніцтвам яго пераемнікаў, халіфаў Рашыдуна Абу Бакра і Умара ібн Хатаба, з Халідам ібн аль-Валідам у якасці іх найважнейшага военачальніка. 

Катэгорыя:634
Хваляванні ў Албаніі (2011)

**Хваляванні ў Албаніі** — пратэсты супраць урада Албаніі ў студзені—лютым 2011 года.

## Апісанне 
Дэманстрацыі ў Тыране ў 20-х чыслах студзеня, арганізаваныя апазіцыйнай Сацыялістычнай партыяй, супраць урада, карупцыі і фальсіфікацыі выбараў 2009 года. Паліцыя застрэліла трох чалавек. Прэм’ер-міністр Салі Берыша абвінаваціў апанентаў у гібелі людзей і планаванні дзяржаўнага перавароту.

## Хроніка 
* 21 студзеня — дэманстрацыя, 20 тыс. удзельнікаў ля будынка ўрада, сутычка з паліцыяй, трое забітых.
* 24 студзеня — парламент Албаніі стварыў камісію для расследавання падзей у Тыране, дзе 21 студзеня загінулі тры чалавекі.
* 4 лютага — працяг мірных дэманстрацый у сталіцы і іншых гарадах краіны.
* 18 лютага — патрабаванне адстаўкі ўрада і датэрміновых парламенцкіх выбараў.

Катэгорыя:2011 год у Албаніі
Тур’я (прыток Ужа)

**Ту́р’я** — рака ва Украіне, у межах Ужгарадскага раёну Закарпацкай вобласці. Левы прыток Ужа (басейн Дуная).

## Агульнае 
Даўжын 46 км, плошча вадазбору 467 км². Нахіл ракі 22 м/км. Даліна ў вярхоўях цяснінападобная (шырынёю 5—20 м), ніжэй (каля сяла Ракава) скрыняпадобная (шырынёю да 1 км), далей ператвараецца ў V-падобную, шырынёю 0,2—0,5 км. Поплаў часта аднабаковы, шырынёю 50—200 м (часам да 500 м). Рэчышча слабазвілістае парожыстае, на асобных участках разгалінаванае, шырынёю ад 2 да 35 м (пераважна — 10—15 м). Ёсць астравы. Выкарыстоўваецца для водазабеспячэння.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Географічна енциклопедія України: [у 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та інш. — Київ, 1989—1993.
* Каталог річок України / Швець Г. І. — Київ: Видавництво Академії наук Української РСР, 1957. — 192 с.

Катэгорыя:Басейн Дуная
Катэгорыя:Рэкі Закарпацкай вобласці
Вільдэ

**Вільдэ** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ірына Вільдэ (1907—1982) — украінская пісьменніца.
* Эдуард Вільдэ (1865—1933) — эстонскі пісьменнік.
Залаты век ісламу

было адным з навуковых дасягненняў Залатога Веку.]]
**Залаты век ісламу** — перыяд культурнага, эканамічнага і навуковага росквіту ў гісторыі ісламу, які традыцыйна датаваны з 8 па 14 ст.    Традыцыйна лічыцца, што гэты перыяд пачаўся ў часы праўлення абасідскага халіфа Харуна ар-Рашыда (786—809) з адкрыцця Дома мудрасці ў Багдадзе, найбуйнейшага на той момант горада свету, дзе ісламскія навукоўцы і паліматы з розных частак свету з розным культурным паходжаннем было даручана сабраць і перакласці ўсе вядомыя сусветныя класічныя веды на сірыйскую і арабскую мовы.

Традыцыйна кажуць, што гэты перыяд скончыўся з распадам халіфата Абасідаў у выніку мангольскіх нашэсцяў і аблогі Багдада ў 1258 годзе  Некаторыя навукоўцы датуюць канец залатога веку каля 1350 г. звязваючы з эпохай Тымурыдаў  , у той час як некаторыя сучасныя гісторыкі і навукоўцы адносяць канец ісламскага залатога веку да канца 15-16 стст. Эпоха ісламскіх порахаў.   (Сярэднявечны перыяд ісламу вельмі падобны, калі не аднолькавы, адна крыніца вызначае яго як 900–1300 гг. ) 

Катэгорыя:Гісторыя культуры
Гаранскі рух

]]
**Гаранскі рух у Балгарыі** () — узброены антыкамуністычны супраціў у апошнія месяцы і ў першыя гады пасля Другой сусветнай вайны (1944—1956).

«Гаранамі» («ляснымі людзьмі»;  — *лес*) называліся ўдзельнікі нацыяналістычных партызанскіх атрадаў, якія здзяйснялі ўзброеныя дзеянні супраць дзяржаўнага ладу ў Народнай Рэспубліцы Балгарыя ў першыя гады станаўлення камуністычнай улады ў краіне — з 1944 па 1956 год  .

Катэгорыя:Гісторыя Балгарыі
Балгарыя ў Другой сусветнай вайне

Першапачаткова, **Балгарскае царства** ў **Другой сусветнай вайне** было саюзнікам нацысцкай Германіі і 1 сакавіка 1941 года яно далучылася да Траістага пакта. 6 красавіка 1941 года балгарскія войскі ў саюзе з Германіяй, Італіяй і Венгрыяй прынялі ўдзел у агрэсіі супраць Югаславіі і Грэцыі (гл. Уварванне ў Югаславію і Другое ўварванне ў Грэцыю ). Пасля гэтай аперацыі да Балгарыі былі далучаны Усходняя Сербія, большая частка Македоніі і ўзбярэжжа Эгейскага мора. 13 снежня 1941 года, Балгарыя аб'явіла вайну ЗША і Вялікабрытаніі, аднак не разарвала дыпламатычныя адносіны з СССР і, як следства, не ўдзельнічала ў вайне супраць Савецкага Саюза. Савецкія войскі падышлі да межаў Балгарыі да восені 1944 гады, і 5 верасня 1944 гады СССР абвясціў вайну Балгарыі.

Калі ў верасні 1944 года пасля капітуляцыі Каралеўства Румынія , тэатр ваенных дзеянняў перамясціўся ў Балгарыю - 9 верасня 1944 года ў краіне адбыўся дзяржаўны пераварот. Шэраг дзеячаў прагерманскага рэжыму, уключаючы князя Кірыла (брат памерлага цара Барыса III і рэгент малалетняга цара Сімяона II), былога прэм'ер-міністра Багдана Філава і інш. былі арыштаваны (пасля інтэрнаваны ў СССР, а па вяртанні ў Балгарыю былі прысуджаны Народным Судом ), і да ўлады прыйшоў урад Айчыннага фронту на чале з Кімонам Георгіевым. Урад Георгіева абвясціў вайну Германіі, і царская балгарская армія прыняла ўдзел у баях з нямецкімі войскамі. Пасля вайны на падставе вынікаў рэферэндуму 1946 года была абвешчана Народная Рэспубліка Балгарыя.

Другая сусветная
Катэгорыя:Другая сусветная вайна
Распаўсюджванне ісламу

**Распаўсюджванне ісламу** ахоплівае каля 1400 гадоў. Мусульманскія заваёвы пасля смерці Мухамеда прывялі да стварэння халіфатаў, якія займаюць вялізную геаграфічную тэрыторыю; пераходу ў іслам спрыялі арабскія мусульманскія сілы, якія з часам заваёўвалі велізарныя тэрыторыі і будавалі імперскія структуры. Большая частка значнага пашырэння адбылася падчас праўлення Рашыдуна з 632 па 661 год нашай эры, што было валадарствам першых чатырох пераемнікаў Мухамеда.  Гэтыя раннія халіфаты ў спалучэнні з мусульманскай эканомікай і гандлем, залатым векам ісламу і эпохай ісламскіх порахавых імперый прывялі да распаўсюджвання ісламу з Мекі ў бок Індыйскага, Атлантычнага і Ціхага акіянаў і да стварэння мусульманскага свету . Гандаль адыграў важную ролю ў распаўсюджванні ісламу ў некалькіх частках свету, асабліва ў індыйскіх гандляроў у Паўднёва-Усходняй Азіі .  

Неўзабаве былі створаны мусульманскія дынастыі, і наступныя імперыі, такія як імперыі Амеядаў, Абасідаў, Мамелюкаў, Сельджукідаў і Аюбідаў, былі аднымі з самых вялікіх і магутных у свеце. Султанаты Аджура і Адал, багатая імперыя Малі ў Паўночнай Афрыцы, Султанаты Дэлі, Дэкан і Бенгалія, імперыі Маголаў і Дурані, а таксама Каралеўства Майсур і Нізам Хайдарабад на Індыйскім субкантыненце, Газневіды, Гурыды, Саманіды, у Персіі, Цімурыдаў і Асманскай імперыі ў Анатоліі істотна змянілі ход гісторыі. Людзі ісламскага свету стварылі мноства складаных цэнтраў культуры і навукі з разгалінаванымі гандлёвымі сеткамі, падарожнікамі, навукоўцамі, паляўнічымі, матэматыкамі, медыкамі і філосафамі, якія спрыялі залатому веку ісламу. Адраджэнне Цімурыдаў і ісламская экспансія ў Паўднёвай і Усходняй Азіі спрыялі касмапалітычнай і эклектычнай мусульманскай культуры на Індыйскім субкантыненце, Малайзіі, Інданезіі і Кітаі. 

Па стане на 2016 год налічвалася 1,7 мільярда мусульман   , кожны чацвёрты чалавек у свеце быў мусульманам , што робіць іслам другой па велічыні рэлігіяй .  З дзяцей, якія нарадзіліся з 2010 па 2015 год, 31% былі мусульманамі , і ў цяперашні час іслам з'яўляецца самай хутка растучай асноўнай рэлігіяй у свеце.   

Катэгорыя:Гісторыя ісламу
Тур’я (прыток Сар’янкі)

**Тур’я** — рака ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Сар’янка (басейн Дзвіны).

Даўжыня ракі 7,2 км. Пачынаецца за, 2,5 км на захад ад в. Муквяціца, вусце за 3,5 км на паўночны захад ад возера Вознава. Цячэ па лясістай мясцовасці.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы, турысцкі патэнцыял водных аб’ектаў: энцыклапедыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа, Т. І. Жукоўская і інш.; Прадм. П. С. Лопух; Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў. — Мінск: БелЭн, 2007. — 480 с.
* 

Катэгорыя:Рэкі Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Заходняй Дзвіны
Вальдэмар Паўляк

**Вальдэмар Паўляк** (; нар. 5 верасня 1959 года) — польскі палітык, прэм'ер-міністр Польшчы ў 1992 і 1993–1995 гадах.

Актывіст Польскай сялянскай партыі, прэзідэнт гэтай партыі ў 1991–1997 і 2005–2012 гадах. Дэпутат Сейму бесперапынна ў 1989-2015, з 1992 года прэзідэнт Галоўнага праўлення Добраахвотнага пажарнага саюза, у 2007-2012 гадах віцэ-прэм'ер і міністр эканомікі ва ўрадзе Дональда Туска. Кандыдат на пасаду прэзідэнта Польшчы ў 1995 і 2010 гадах.

## Спасылкі
Плімуцкі ўніверсітэт

**Плімуцкі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Плімут.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў першапачаткова заснаваны як Плімутская школа навігацыі ў 1862 годзе, перш чым стаць універсітэцкім каледжам у 1920 годзе і політэхнічным інстытутам у 1970 годзе. У 1989 годзе ён быў перайменаваны ў Паўднёва-Заходні політэхнічны інстытут, і гэты крок быў непапулярны сярод студэнтаў, паколькі ў назве не было прывязкі да мясцовасці. 

Універсітэт быў абраны Каралеўскім статыстычным таварыствам у кастрычніку 2008 года ў якасці сядзібы для цэнтра статыстычнай адукацыі. Ён таксама праводзіць курсы па марскім бізнэсе, марской тэхніцы, марской біялогіі і навуках аб Зямлі, акіяне і навакольным асяроддзі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Плімут (Англія)
Плімуцкі ўніверсітэт Святога Марка і Святога Яна

**Плімуцкі ўніверсітэт Святога Марка і Святога Яна** () — брытанская вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Плімут.

## Агульная характарыстыка 
У дачыненні да вучэльні нярэдка, нават на афіцыйным узроўні, выкарытоўваецца назва **Плімуцкі ўніверсітэт Марджон** (), якая з'яўляецца ўсячэннем поўнай назвы да першых літар імёнаў святых апосталаў і евангелістаў Марка і Яна (у англійскай традыцыі Джон), у гонар якіх ён і названы.

Гісторыя ўніверсітэта бярэ пачатак з моманту заснавання Нацыянальным таварыствам садзейнічання рэлігійнай адукацыі каледжаў каледжа Святога Яна ў Батэрсі ў Лондане (1840 год) і каледжа Святога Марка ў Чэлсі таксама ў Лондане (1841 год). 

Гэтыя каледжы аб'ядналіся ў 1923 годзе, стварыўшы адзіную ўстанову ў Чэлсі пад назвай Каледж Святога Марка і Святога Яна. У 1973 годзе адбыўся пераезд у Плімут з-за таго, што каледж перарос свой лонданскі кампус у Чэлсі.

У 2007 годзе каледж атрымаў статус універсітэцкага каледжа. У 2013 годзе ён атрымаў статус універсітэта.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Плімут (Англія)
Портсмуцкі ўніверсітэт

**Портсмуцкі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Портсмут.

## Агульная характарыстыка 
Гэта адзін з чатырох універсітэтаў на паўднёвым усходзе Англіі, якія атрымалі залаты рэйтынг у дзяржаўнай сістэме выкладання.

Яго выпускнікоў можна знайсці па ўсім свеце, ян займаюць высокія і кіруючыя пасады ў банкаўскай сферы, палітыцы і грамадзянскім будаўніцтве. 

Універсітэт з'яўляецца членам універсітэцкага альянсу і кансорцыума універсітэтаў Нармандскіх астравоў. Універсітэт прапануе цэлы шэраг дысцыплін, у тым ліку фармацыю, міжнародныя адносіны, машынабудаванне, матэматыку, палеанталогію, крыміналогію і крымінальнае правасуддзе. У выданні "Good University Guide" за 2022 год, складзеным The Times і Sunday Times, універсітэт заняў 88 месца са 132 брытанскіх ВНУ.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Портсмут
Рэдынгскі ўніверсітэт

**Рэдынгскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Рэдынг.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1892 годзе як Рэдынгскі ўніверсітэцкі каледж, Рдадатковы каледж Оксфардскага ўніверсітэта.

Установа атрымала права выдаваць свае ўласныя дыпломы ў 1926 годзе каралеўскай граматай ад караля Георга V і была адзіным брытанскім універсітэтам, які атрымаў такую грамату паміж дзвюма сусветнымі войнамі.

Універсітэт звычайна класіфікуецца як "універсітэт з чырвонай цэглы", што адлюстроўвае яго заснаванне яшчэ ў ХІХ стагоддзі.

Ён мае чатыры асноўныя кампусы, ён таксама мае кампус у Малайзіі. Універсітэт арганізаваны ў 16 акадэмічных школ з 2016 года.

Гадавы даход установы за 2016/2017 навучальны год склаў 275,3 мільёна фунтаў стэрлінгаў, з якіх 35,4 мільёна фунтаў стэрлінгаў прыпадалі на даследчыя гранты і кантракты, а выдаткі — 297,5 мільёна фунтаў стэрлінгаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Рэдынг (Англія)
Мікалай Уладзіміравіч Собалеў

**Мікалай Уладзіміравіч Со́балеў** (; , Ленінград — ) — савецкі і расійскі вучоны, геолаг, доктар геолага-мінералагічных навук, акадэмік Акадэміі навук СССР (РАН) (1990, член-карэспандэнт з 1981).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 мая 1935 года ў Ленінградзе. Сын У. С. Собалева.

Скончыў Львоўскі ўніверсітэт у 1958 годзе і працаваў у ім загадчыкам Мінералагічнага музея. З 1960 года працаваў у Інстытуце геалогіі і геафізікі Сібірскага аддзялення Акадэміі навук СССР у Новасібірску. З 1981 года займаў пасаду намесніка дырэктара, з 1984 года — дырэктара інстытута. У 1990—2006 гадах дырэктар Інстытута мінералогіі і петраграфіі Сібірскага аддзялення Расійскай акадэміі навук (у складзе Аб’яднанага інстытута геалогіі, геафізікі і мінералогіі). З 2006 года М. У. Собалеў працаваў у Інстытуце геалогіі і мінералогіі Сібірскага аддзялення РАН, саветнік РАН.

Памёр 25 сакавіка 2022 года.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Асноўныя працы М. У. Собалева па выяўленню ўмоў утварэння прыродных алмазаў і іх радовішчаў розных генетычных тыпаў. Распрацаваў мінералагічныя крытэрыі алмазаноснасці кімберлітаў, методыку прэцызійнага аналізу сілікатных мінералаў з выкарыстаннем мікразандзіравання і інш.

Член бюро Аддзялення навук аб Зямлі Сібірскага аддзялення РАН з 2002 года, ганаровы член з 1987 года і віцэ-прэзідэнт з 2004 года Расійскага мінералагічнага таварыства, ганаровы член Еўрапейскага саюза геалагічных навук з 1989 года, Лонданскага геалагічнага таварыства з 1994 года, замежны член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША з 1993 года, член Еўрапейскай акадэміі навук з 1993 года, Мінералагічнага таварыства Амерыкі з 1998 года, віцэ-прэзідэнт Міжнароднай мінералагічнай асацыяцыі ў 1990—1994 гадах. Член Навуковага савета INTAS (2001—2003). Галоўны рэдактар часопіса «Геалогія і геафізіка» Сібірскага аддзялення РАН (з 1997 года).

## Узнагароды і званні 
* Ленінская прэмія (1976)
* Дзяржаўная прэмія СССР (1991)
* Прэмія імя А. Гумбальта (1996, ФРГ)
* Прэмія імя А. Я. Ферсмана (2007)
* Заслужаны дзеяч навукі Якуцкай АССР (1986)
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1980)
* Ордэн «Знак Пашаны» (1982)
* Ордэн Дружбы (1999)
* Ордэн «За заслугі перад Айчынай» 4 ступені (2008)
* Медаль імя А. Вагнера Мінералагічнага таварыства ФРГ (1992)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*  
* Календарь памятных дат СО РАН 
* Гісторыя Аб’яднанага інстытута геалогіі, геафізікі і мінералогіі імя А. А. Трафімука Сібірскага аддзялення РАН 

Катэгорыя:Геолагі СССР
Катэгорыя:Геолагі Расіі
Таццяна Васілеўна Дароніна

**Таццяна Васілеўна Дароніна** (; ) — савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно, тэатральны рэжысёр, пісьменнік, мастацкі кіраўнік і дырэктар Маскоўскага Мастацкага акадэмічнага тэатра імя Максіма Горкага (1987—2018), з 4 снежня 2018 года — прэзідэнт МХАТ імя М. Горкага; народная артыстка СССР (1981). Поўны кавалер ордэна «За заслугі перад Айчынай». Член Саюза пісьменнікаў Расіі.

Тройчы была прызнана чытачамі часопіса «Савецкі экран» лепшай актрысай года (1967, 1968 і 1973).

## Біяграфія 
У восьмым класе сярэдняй школы, у траўні 1950 года, Таццяна запісалася на праслухоўванне ў Школу-студыю МХАТ у трох першых турах (атэстат аб адукацыі для гэтага не патрабаваўся), якія праводзіліся ў Ленінградзе ўслаўленымі сталічнымі артыстамі, якія ездзілі па гарадах з мэтай пошуку талент . На чале экзаменацыйнай камісіі быў народны артыст РСФСР Павел Уладзіміравіч Масальскі. Усе тры туры Таццяна паспяхова прайшла. Але аказалася, што для масквічоў для паступлення ў Школу-студыю МХАТ было дастаткова прайсці тры туры, а ленінградцам неабходна было ехаць у Маскву, прад’явіць там прыёмнай камісіі атэстат аб адукацыі і прайсці чацвёрты тур. Таццяна з Марынай Паповай, якая таксама прайшла трэці тур, адправіліся ў сталіцу, дзе ім зноў трэба было прайсці тры туры, трэці прайшла толькі Таццяна. Але, даведаўшыся пра адсутнасць у Даронінай атэстата, рэктар Школы-студыі МХАТ Веніямін Захаравіч Радамысленскі, не даў згоды на яе навучанне і параіў прыйсці праз два гады адразу на другі тур. Таццяне прыйшлося працягнуць навучанне ў ленінградскай сярэдняй школе, пасля заканчэння якой у 1952 годзе яна зноў паехала ў Маскву, дзе вытрымала ўступныя іспыты адразу ў некалькіх тэатральных ВНУ, але выбрала ўсё тую ж Школу-студыю МХАТ.

З’яўлялася членам УЛКСМ.

У 1956 годзе скончыла Школу-студыю МХАТ у Маскве (кіраўнік курса — Павел Уладзіміравіч Масальскі). Вучылася на адным курсе з Я. А. Еўсцігнеевым, М. М. Казаковым, А. В. Басілашвілі, В. М. Сергачовым. Майстэрства акцёра на гэтым курсе выкладаў Барыс Ільіч Вяршылаў.
Луі Булонь Старэйшы

**Луі Булонь**, у літаратуры называюць **Старым** і таксама вядомы як **Луі-бацька** (фр. Louis Boullogne le Vieux, Louis le père;  — ) — французскі жывапісец.

Пасля некалькіх гадоў, праведзеных у Італіі, Булонь пасяліўся ў Парыжы. Зрабіў вялікі ўклад у арганізацыю Акадэміі жывапісу, дзе ён працаваў на пасадзе выкладчыка да канца свайго жыцця.

Для Сабору Парыжскай Маці Божай Луі Булон напісаў «Святога Сімяона», «Цуд Святога Паўла ў Эфесе» і «Усячэнне святога». Ён уласнаручна выгравіраваў дзве апошнія фрэскі, а таксама «Выкраданне Алены» ў Рыме ў 1637 годзе.

У яго было два сыны, вядомыя як Бон Старэйшы і Луі Малодшы, і дзве дачкі, Жэнеўева і Мадлен; усе чацвёра былі мастакамі. Жэнеўева была замужам за скульптарам Жан-Жакам Клер’ёнам (каля 1640—1714).
Жан Бурдышон

**Жан Бурдышон** (1457 або 1459—1521) — французскі мастак-мініяцюрыст і афарміцель рукапісаў пры двары Францыі ў канцы XV стагоддзя і пачатку XVI стагоддзя, у часы кіравання Людовіка XI і Карла VIII, Людовіка XII і Францыска I. Верагодна, ён нарадзіўся ў Туры і быў вучнем Жана Фуке. Памёр у Туры.

Дзве з самых вядомых твораў Бурдышона — гэта «Часасловец Людовіка XII» (пачаты ў 1498 годзе) і Вялікі часасловец Ганны Брэтонскай.

Катэгорыя:Мастакі Францыі XV стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Францыі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Францыі
Макс Бурхарц

**Макс Бурхарц** (, Эльберфельд — ) — нямецкі жывапісец-абстракцыяніст, малявальшчык і тэарэтык мастацтва.

У 1906—1908 гадах вучыўся ў Дзюсельдорфе, Берліне і Мюнхене. Пасля 1918 года працаваў разам з Кандзінскім, Швітэрсам і Клее. З 1926 года выкладаў у Школе Фолькванг у Эсэне. Творчасць Бурхарца знаходзіцца паміж абстракцыянізмам і канструктывізмам.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Георгіяс Бусіяніс

**Георгіяс Бусіяніс** ( — ) — грэчаскі і нямецкі мастак.

Нарадзіўся ў Афінах. Быў першым (з трох) дзіцем у сям’і гандляра віном Панаётыса Бусіяніса і яго жонкі, афінянкі Хрысанці Пракопію. Уласна прозвішча Бусіяніс толькі паказвае на паходжанне бацькі з прыгарада Бузянеіка аркадыйскай Трыпалі. Вырас у афінскім квартале Неапаля, дзе і скончыў пачатковую школу.
Вучыўся ў Афінскай школе прыгожых мастацтваў у Георгія Роіласа, Нікіфара Літраса, Канстанціна Валанакіса.

Катэгорыя:Мастакі Грэцыі
Катэгорыя:Мастакі Германіі XX стагоддзя
Штольберг (Гарц)

**Штольберг** () — горад у Германіі, у зямлі Саксонія-Ангальт. Уваходзіць у склад раёна Зангергаўзен. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Росла-Зюдгарц. Насельніцтва — 1378 чалавек (31 снежня 2006 года). Займае плошчу 67,52 км². Афіцыйны код — 15 2 66044.

Першы ў Германіі горад, якому быў прысвоены статус гістарычнага горада Еўропы. Сімвалам горада з’яўляюцца фахверкавыя пабудовы.

Катэгорыя:Гарады Саксоніі-Ангальт
Ханс Буркмайр

**Ханс Буркмайр**, у літаратуры называюць **Старэйшым** (ням. Hans Burgkmair [der Ältere]; ,  — , там жа) — нямецкі жывапісец, графік і скульптар эпохі Адраджэння.

## Біяграфія 
Ганс Буркмайр нарадзіўся ў 1473 годзе ў горадзе Аўгсбургу; паходзіў з сям’і мастакоў. Першапачатковае навучанне ён прайшоў у свайго бацькі, мастака Томана Буркмайра (1444—1523).
З 1488 па 1490 год Буркмайр праходзіў навучанне ў Кальмары ў Эльзасе ў Марціна Шонгаўэра. Каля 1507 года мастак пабываў у Італіі, дзе яго прыцягнула творчасць Карла Крывелі і Віторэ Карпача.

Нараўне з жывапісам Буркмайр займаўся ксілаграфіяй. Ханс Буркмайр прыцягваўся неаднаразова да прац самім імператарам Максіміліянам I (ілюстраванне рамана Theuerdank) і карыстаўся вялікай славай як у сябе ў Аўгсбургу, так і за яго межамі.
Эрых Бухгольц

**Эрых Бухгольц** ( — ) — нямецкі мастак у галіне жывапісу і гравюры. Цэнтральная фігура ў развіцці неаб’ектыўнага ці канкрэтнага мастацтва ў Берліне ў 1918—1924 гадах. Ён перапыніў сваю мастацкую дзейнасць у 1925 годзе спачатку з-за эканамічных цяжкасцей, а з 1933 года — з-за забароны маляваць нацыянал-сацыялістамі. Мастацкую дзейнасць аднавіў у 1945 годзе. У 1955 годзе ўдзельнічаў у Салоне «Новых рэальнасцяў» у Парыжы.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Катэгорыя:Гравёры Германіі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Услар (горад)

**Услар** () — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Нортгайм. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 113,4 км². Афіцыйны код — 03 1 55 012. Горад падзяляецца на 19 гарадскіх раёнаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Зальцведэль

**Зальцведэль** (,  або *Ljaudit*, ) — горад у Германіі, у зямлі Саксонія-Ангальт. Уваходзіць у склад раёна Зальцведэль. Насельніцтва —  чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 106,66 км². Афіцыйны код — 15 3 70 097.

У сярэднія вякі з’яўляўся сталіцай графства Остэрвальд. Зальцведэль знаходзіцца з паўночна-ўсходняй часткі Альтмарка ў вусці ракі Зальцведэлер-Думэ, якая ўпадае ў Ецэ-Ецель. Суседнімі гарадамі рэгіянальнага значэння з’яўляюцца Ільцэн (на захадзе, 44 км), Люхаў (на поўначы, 12 км), Гардэлеген (на поўдні, 41 км) і Арэндзэ (на ўсходзе, 24 км).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Саксоніі-Ангальт
Гоф (Зале)

**Гоф** (, ) — горад у Германіі, у зямлі Баварыя. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Верхняя Франконія. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 58,02 км². Афіцыйны код — 09 4 64000. Горад прадстаўлены ў Оберлізе Баварыя футбольным клубам «Баварыя».

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Баварыі
Маё жыццё ў руінах

**«Маё жыццё ў руінах»** () ― рамантычная камедыя 2009 года. Першая мастацкая стужка, якая атрымала дазвол на правядзенне здымак на Афінскім акропалі, паколькі ўрад Грэцыі вырашыў, што фільм можа садзейнічаць папулярызацыі грэчаскіх старажытнасцей у свеце. Акрамя Акропаля, здымкі праводзіліся ў Іі на востраве Сантарыні, у старажытных Алімпіі, Дэльфах. Некаторыя віды зняты ў Іспаніі.

## Спасылкі
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Кінакамедыі Іспаніі
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы Іспаніі
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2009 года
Каўфбойрэн

**Каўфбойрэн** () — горад зямельнага падпарадкавання ў Германіі, у паўднёва-заходняй частцы зямлі Баварыя. Горад размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы адміністрацыйнай акругі Швабія. Рэгіянальны шыфр — 09 762 000. Насельніцтва —  чалавек (2014).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Баварыі
Высакосны год (фільм)

**«Высакосны год»** () ― рамантычная камедыя рэжысёра . Сусветная прэм’ера адбылася 6 студзеня 2010 года. Слоган фільма ― «Anna planned to propose to her boyfriend on February 29th. This is not her boyfriend».

## Спасылкі
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2010 года
Бюль (Бадэн)

**Бюль** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Карлсруэ. З’яўляецца другім па велічыні горадам раёна Раштат. Мае сумесныя органы кіравання з камунай Отэрсваер. Насельніцтва —  чалавекі (2010).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Ганна Сухоцкая

**Ганна Станіслава Сухоцкая** (; нар. 3 красавіка 1946, Плешаў) — польскі палітык, прэм’ер-міністр Польшчы ў 1992—1993 гадах.

Хабілітаваны доктар юрыдычных навук, надзвычайны прафесар Універсітэта імя Адама Міцкевіча ў Познані. Адзін з заснавальнікаў і лідараў Дэмакратычнага саюза, а затым Саюза свабоды, у 1997—2000 гадах міністр юстыцыі і генеральны пракурор Польшчы ва ўрадзе Ежы Бузека, у 2001—2013 гадах амбасадар Польшчы пры Апостальскай Сталіцы і Мальтыйскім ордэне. У 1980—1985 і 1989—1991 гадах была дэпутатам Сейму ПНР, а ў 1991—2001 гадах дэпутатам Сейма Польшчы, у 2015—2016 гадах яна была першым намеснікам старшыні Венецыянскай камісіі. Дама ордэна Белага Арла.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Познані
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне гарадоў Польшчы
Катэгорыя:Паслы Польшчы
Балінген

**Балінген** (, ) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Цюбінген. Уваходзіць у склад раёна Цолернальб. Насельніцтва складае  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 90,34 км². Афіцыйны код — 08 4 17 002.

Горад падзяляецца на 12 гарадскіх раёнаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Дароніна

**Дароніна** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ірына Міхайлаўна Дароніна — беларуская артыстка балета
* Таццяна Васілеўна Дароніна — расійская актрыса

## Гл. таксама 
* Даронін
Вайбштат

**Вайбштат** () — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Карлсруэ. Уваходзіць у склад раёна Райн-Некар. Насельніцтва — 5723 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 25,57 км². Афіцыйны код — 08 2 26 091.

Горад падзяляецца на 3 гарадскія раёны.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Лісты да Джульеты

**«Лісты да Джульеты»** () ― рамантычная камедыя рэжысёра . Прэм’ера 25 красавіка 2010 года, у Расіі ― 17 чэрвеня 2010 года.

## Спасылкі
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы Summit Entertainment
Вайнштат

**Вайнштат** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Штутгарт. Уваходзіць у склад раёна Рэмс-Мур. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 31,71 км². Афіцыйны код — 08 1 19 091.

Горад падзяляецца на 5 гарадскіх раёнаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Гернсбах

**Гернсбах** () — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Размешчаны на рацэ Мург. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Карлсруэ. Уваходзіць у склад раёна Раштат. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 82,09 км². Афіцыйны код — 08 2 16 017.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Соленцкі ўніверсітэт

**Соленцкі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Саўтгемптан.

## Агульная характарыстыка 
Паходжанне універсітэта можна прасачыць ад прыватнай школы мастацтваў, заснаванай у 1856 годзе, якая ў выніку стала Саўтгемптанскім каледжам мастацтваў. Зліццё з Саўтгемптанскім тэхналагічным каледжам, а затым і Варсашскім каледжам марскіх студый прывяло да стварэння Саўтгемптанскага інстытута вышэйшай адукацыі ў 1984 годзе.

Саўтгемптанскі інстытут стаў універсітэтам 12 ліпеня 2005 года. Да гэтага Саўтгемптанскі інстытут аказваў дапамогу Нотынгемскаму Трэнцкаму ўніверсітэту ў наданні ступеняў, арыентаваных на бізнес, якія тычацца бухгалтарскага ўліку і фінансаў.

У 2015 годзе ўніверсітэт заключыў пагадненне з Лонданскім новым гуманітарным каледжам, у адпаведнасці з якім ён будзе пацвярджаць некаторыя з іх ступені. У лістападзе 2017 года Таемны савет зацвердзіў з 2018 года змену назвы Саўтгемптанскага Соленцкага ўніверсітэта на Соленцкі ўніверсітэт.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Саўтгемптан
Дакументальнае кіно

** кіно** (або неігравое кіно) — від кінематографа. Дакументальным называецца фільм, у аснову якога ляглі здымкі сапраўдных падзей і асоб. Тэрмін *«дакументальны»* () у дачыненні да такога жанру/віду кіно быў упершыню прапанаваны  (пад псеўданімам «Кінаглядач» ) у рэцэнзіі на фільм  «», апублікаванай 8 лютага 1926 года ў . Да гэтага французскія журналісты і крытыкі называлі так фільмы, зробленыя на матэрыялах здымак вандровак. Грырсан жа вызначыў дакументальнае кіно як *«творчую распрацоўку рэчаіснасці»*.

Першыя дакументальныя здымкі былі зроблены яшчэ пры зараджэнні кінематографа. Тэмай для дакументальных фільмаў найчасцей становяцца цікавыя падзеі, культурныя з’явы, навуковыя факты і гіпотэзы, а таксама знакамітыя персоны і супольнасці. Майстры гэтага віду кінатворчасці нярэдка ўзнімаліся да сур’ёзных філасофскіх абагульненняў у сваіх творах. Рэканструкцыі сапраўдных падзей у ігравым () кінематографе (напрыклад, гістарычны фільм, біяграфічны фільм, і т. п.) не адносяцца да дакументальнага кіно.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Дакументалістыка
Юзаф Алексы

**Юзаф Алексы** (; 22 чэрвеня 1946 — 9 студзеня 2015) — польскі палітык, прэм'ер-міністр Польшчы ў 1995-1996 гадах, маршалак Сейму Польшчы ў 1993-1995 і ў 2004-2005 гадах.

У 1987—1989 гадах — першы сакратар ваеводскага камітэта Польскай аб'яднанай рабочай партыі ў Бялай Падлясцы, у 1989 годзе — міністр без партфеля ва ўрадзе Мечыслава Ракоўскага, у 2004 годзе — віцэ-прэм'ер і міністр унутраных спраў і адміністрацыі ва ўрадзе Лешака Мілера, у 1989–2005 гадах дэпутат Сейма ПНР 10-га склікання, а затым дэпутат Сейма Польшчы 1-га, 2-га, 3-га і 4-га скліканняў, старшыня Сацыял-дэмакратычнай партыі Рэспублікі Польшча (1996-1997) і Дэмакратычнага левага альянсу (2004–2005), намеснік старшыні Саюз дэмактарычных левых у 2003–2004 і 2012–2015 гадах.

## Спасылкі
Альберта Буры

**Альберта Буры** (; , Чыта-дзі-Кастэла, Італія — , Ніца) — італьянскі мастак.

## Біяграфія 
Альберта Буры нарадзіўся ў 1915 годзе ў Чыта-дзі-Кастэла. Яго бацька, П’етра Буры, быў вінагандляром, а яго маці, Караліна Тарэгіяні, настаўніцай пачатковай школы. Атрымаў медыцынскую адукацыю ва Універсітэце Перуджы, быў ваенным урачом падчас Другой сусветнай вайны. Пасля ўзяцця ў палон падчас службы ў італьянскім войску ў Паўночнай Афрыцы, знаходзіўся ў Херэфардзе, Тэхас. Будучы ваеннапалонным, у 1944, пачаў займацца жывапісам. Трагічная смерць яго малодшага брата Віторыа ў 1943 годзе аказала на яго моцны ўплыў. Пасля вызвалення ў 1945 годзе Буры пераехаў у Рым, яго першая персанальная выстава прайшла ў Galleria La Margherita у 1947 годзе. Апроч жывапісу, Буры займаўся сцэнічным афармленнем Ла Скала і іншых тэатраў. Мастак быў узнагароджаны італьянскім ордэнам за заслугі ў 1994 годзе.

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Нінэль Аляксандраўна Ткачэнка

**Нінэль Аляксандраўна Ткачэ́нка** (; , Харкаў, УССР — , Масква, Расія) — савецкая, украінская, беларуская і расійская оперная спявачка (сапрана), рэжысёр-пастаноўшчык. Народная артыстка СССР (1964).

## Біяграфія 
Нарадзілася 21 лістапада 1928 года ў Харкаве. У 1958 годзе скончыла Харкаўскую кансерваторыю па класе спеву ў Т. Я. Веске.

З 1958 года спявала ў Опернай студыі Кіеўскай кансерваторыі.

У 1960—1962 гадах была салісткай Львоўскага, у 1962—1968 гадах — Беларускага, а ў 1968—1980 гадах — Адэскага тэатраў оперы і балета.

З 1982 года была салісткай і мастацкім кіраўніком Маскоўскай філармоніі.

Спявала ў Вялікім тэатры (Ліза ў «Пікавай даме» П. І. Чайкоўскага, Яраслаўна ў «Князе Ігары» А. П. Барадзіна, Аіда ў аднайменнай оперы Дж. Вердзі, Тоска ў аднайменнай оперы Дж. Пучыні).

Выступала як камерная спявачка. У яе шырокім канцэртным рэпертуары прадстаўлены оперныя арыі, рамансы і народныя песні, якія нячаста выконваюцца. Зрабіла мноства памятных запісаў, якія ўвайшлі ў «залаты фонд» Усесаюзнага радыё.

Гастралявала за мяжой. У 1976 годзе выканала партыю Абігайль у оперы «Набука» Дж. Вердзі на Міжнародным фестывалі опернага мастацтва ў Сегедзе (Венгрыя).

З 1991 па 2003 год — мастацкі кіраўнік, рэжысёр-пастаноўшчык і кіраўнік вакальнай майстэрні Канцэртнага аб’яднання Маскоўскай філармоніі.

З 2002 па 2007 год — мастацкі кіраўнік дзяржаўнага ансамбля салістаў «АРос» («Масканцэрт»).

Абіралася дэпутатам Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў.

Памерла 26 верасня 2007 года ў Маскве. Пахавана ў Маскве на Траякураўскіх могілках.

## Узнагароды 
* Народная артыстка СССР (1964),
* ордэн Пашаны (1999),
* ордэн «За заслугі перад Айчынай» IV ступені,
* Памятны знак «Залаты Апалон» Фонду імя П. І. Чайкоўскага.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Зарубин В. И.* Ткаче́нко Нинель Александровна // Музыкальная энциклопедия : [в 6 т.] / Гл. ред. Ю. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия: Советский композитор, 1973—1982. — (Энциклопедии. Словари. Справочники. Изд-во «Советская Энциклопедия», Изд-во «Советский композитор»). — Т. 5: Симон — Хейлер. — 1981. — Стб. 540—541. — 1056 стб., илл. — 102 200 экз.
* 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі СССР
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Расіі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Украіны
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі СССР
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Украіны
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Расіі
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расіі
Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра
Катэгорыя:Выканаўцы народных песень
Незалежнае кіно

**Незалежны кінематограф** ― прафесійныя мастацкія фільмы, якія вырабляюцца ў значнай або поўнай меры па-за сістэмай асноўных . Апроч таго, што такое кіно ў асноўным здымаецца і распаўсюджваецца незалежнымі кампаніямі, незалежныя фільмы таксама могуць вырабляць і/або распаўсюджваць даччыныя структуры буйных кінастудый. Незалежныя фільмы адрозніваюцца па сваім змесце, стылі і прыёмах, якія выбіраюць кінематаграфісты для мастацкай рэалізацыі.

## Спасылкі
Катэгорыя:Незалежныя фільмы
Катэгорыя:Жанры кіно
Катэгорыя:Тэрміналогія кіно і відэа
Васіліса Гальшанская

**Васіліса Гальшанская** (да 1405 — да 25 жніўня 1484) — вялікалітоўская арыстакратка з роду князёў Гальшанскіх.

## Біяграфія 
Старэйшая дачка вязынскага князя Андрэя з Гальшанскіх і друцкай княжны Аляксандры Дзмітрыеўны, сястра маладзейшых Соф’і і Марыі. Перад лютым 1422 года выйшла замуж за князя Івана Уладзіміравіча.

Як удава трымала Смаляны (Смальняны) і памерла да 1484 года, што вынікае з прывілеяў на Смальяны, выдадзеных князю Сямёну Іванавічу ў 1484 годзе, бо «*маёнтак трымала пажыццёва яго маці*», і князю Канстанціну Астрожскаму ў 1522 годзе на маёнтак «*бабкі яго нябожчыцы княгіні Васілісы Іванавай Уладзіміравічай Бельскай і сына яе, нябожчыка князя Сямёна Бельскага»*.

У шлюбе з князем Іванам Уладзіміравічам мела чатырох сыноў — Івана, Януша, Фёдара, Сямёна і прынамсі чатырох дачок.

Паводле Юзафа Вольфа, па смерці князя Івана (пасля 1446), Васіліса ўзяла другі шлюб з бліжэй невядомым князем Міхаілам Сямёнавічам. На думку Вольфа, гэта вынікае з рэвізіі цэркваў у Бельску ў 1637 годзе, паводле якой князь Міхаіл Сямёнавіч з памылковым тытулам гарадзенскага, бельскага і кобрынскага, разам «*з жонкай княгіняй Васай*» заснаваў там царкву, дзе пазней княгіню Васу пахавалі. Пра пахаванне княгіні ў адной з бельскіх цэркваў паведамляе і ліст бельскаму плябану, быццам выданы вялікім князем Аляксандрам, на перанос царквы з замка на гары на іншае годнае месца, у лісце згадана «*бабка наша княгіня Васа Міхайлава*». На праўдзе Васіліса Гальшанская была не бабкай, але цётачнай бабкай вялікага князя Аляксандра. Да таго ж, памылковае датаванне ліста, ужо пасля смерці вялікага князя Аляксандра, і агулам вельмі благая перадача зместу пазнейшымі публікатарамі, робіць яго неверагодным. Калі ўсё ж другі шлюб Васілісы быў на праўдзе, то па смерці другога мужа княгіня вярнулася да тытулаў першага — князя Івана Уладзіміравіча.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Васіліса
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Ян Альшэўскі

**Ян Альшэўскі** (; 20 жніўня 1930 — 7 лютага 2019) — польскі палітык, прэм'ер-міністр Польшчы ў 1991-1992 гадах.

Падчас Другой сусветнай вайны быў жаўнерам, удзельнічаў у Варшаўскім паўстанні 1944 года. Актывіст антыкамуністычнай апазіцыі часоў Польскай Народнай Рэспублікі, адвакат на палітычных працэсах, адзін з заснавальнікаў Камітэта абароны працоўных, у 1980 годзе суадказны за рэгістрацыйную працэдуру прафсаюза «Салідарнасць».

У 1991–1993 і 1997–2005 гадах, дэпутат 1-га, 3-га і 4-га сазываў Сейму Польшчы, сузаснавальнік Цэнтральнага пагаднення, заснавальнік і старшыня Руху за рэспубліку і Руху адбудовы Польшчы, у 1989–1991 і 2005–2006 гадах член Дзяржаўнага трыбунала, у 2006–2010 гадах дарадца прэзідэнта Польшчы Леха Качыньскага. Кандыдат у прэзідэнты Польшчы на выбарах 1995 і 2000 гадоў. Кавалер ордэна Белага Арла.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены прафсаюза «Салідарнасць»
Канцэртны альбом

**Канцэртны альбом ** () — звычайна супрацьпастаўляемы студыйнаму альбому — гукапіс, які складаецца з аўдыёматэрыялу (звычайна музычнага), запісанага падчас выступу выканаўцы на . У канцэртны альбом могуць быць уключаны запісы як з аднаго канцэрта, так і запісы з некалькіх канцэртных выступаў. Яны звычайна маюць менш *«скончаны»* характар, чым студыйныя альбомы, і прызначаны для прайгравання часткі атмасферы канцэртнага выступу. Яны могуць уключаць  і іншыя гукі ад аўдыторыі, каментары выканаўцаў паміж музычнымі творамі і г. д. Для больш камфортнага праслухоўвання канкрэтнай песні рэкамендуецца слухаць арыгінальныя студыйныя запісы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тыпы музычных альбомаў
Мікалай Мікалаевіч Афанасьеў

**Мікала́й Мікала́евіч Афана́сьеў**:
* Мікалай Мікалаевіч Афанасьеў (1911—1970) — беларускі інжынер-будаўнік.
* Мікалай Мікалаевіч Афанасьеў (1893—1966) — протаіерэй, рускі праваслаўны багаслоў-эклезіёлаг, прафесар Свята-Сергіеўскага Праваслаўнага Багаслоўскага Інстытута ў Парыжы.
Фёдар Афанасьеў

**Фёдар Афанасьеў:**
* Фёдар Трафімавіч Афанасьеў — Герой Савецкага Саюза
* Фёдар Ільіч Афанасьеў — беларускі і ўкраінскі інжынер-архітэктар.
Зборнік (музыка)

**Зборнік** (кампіляцыя, ) — у музычнай індустрыі музычны альбом, у які ўключаюць падабраныя музычныя запісы на пэўную тэму, якія выконваюцца адным артыстам, адным гуртом або некалькімі гуртамі, якія граюць у адным жанры.

## Спасылкі
Катэгорыя:Музычная індустрыя
Катэгорыя:Тыпы музычных альбомаў
Акадэмія

**Акадэмія** (, ) — найменне навуковых устаноў (акадэміі навук) і навучальных устаноў.

Словам «акадэмія» называлася філасофская школа, якая была заснавана Платонам у 387 годзе да н. э. і размяшчалася ў аднайменным садзе (святы аліўкавы гай) каля горада Афіны. Мясцовасць была так названа ў гонар міфічнага героя Акадэма ().

Акадэмія праіснавала на сваім гістарычным месцы з 385 года да н. э. па 529 год н. э. Яна была зачынена імператарам Юстыніянам I як апора паганства.

Катэгорыя:Акадэміі навук
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Гісторыя навукі
Падвойны альбом

**Падвойны альбом** ― аўдыё-альбом, які складаецца з двух музычных носьбітаў аднаго тыпу, звычайна дзвюх грамкружэлак або двух кампакт-дыскаў. Падвойны альбом звычайна выпускаецца таму, што даўжыня альбома перавышае ёмістасць носьбіта. Часцей за ўсё выканаўцы падаюць падвойныя альбомы як адзіны мастацкі твор, аднак ёсць выключэнні, такія як «» Джона Ленана, які складаўся з аднаго студыйнага альбома і аднаго канцэртнага альбома, і «» дуэта «» (фактычна два сольныя альбомы, па адным ад кожнага ўдзельніка дуэта). З моманту з’яўлення кампакт-дыскаў, альбомы часам выпускаюцца ў камплекце з бонус-дыскам, які змяшчае дадатковыя матэрыялы да асноўнага альбома, а таксама з канцэртнымі трэкамі, студыйнымі *«аўтэйкамі»*, выразанымі песнямі і іншым нявыдадзеным матэрыялам. У далейшым, бонус матэрыялы сталі таксама выдавацца на DVD, дзе знаходзіліся аналагічныя бонусныя матэрыялы, напрыклад відэа, якое адносіцца да альбома, ці  версіі тых жа кампазіцый з альбома. Некаторыя такія дыскі таксама выпускаліся ў двухбаковым фармаце DualDisc.

Катэгорыя:Тыпы музычных альбомаў
Готхард Стэндэр

**Готхард Фрыдрых Стэндэр** ( , таксама вядомы  як **Стэндэр Старэйшы** 1714—1796) — лютэранскі пастар, лінгвіст, географ і асветнік, адзін з заснавальнікаў латышскай свецкай літаратуры .
Чэслаў Кішчак

**Чэслаў Кішчак** (; 19 кастрычніка 1925 — 5 лістапада 2015) — польскі ваенны і палітычны дзеяч, генерал Народнага польскага войска (ПНР), начальнік Другога ўпраўлення Генеральнага штаба (1973–1979), начальнік унутранай вайсковай службы (1979–1981), камуністычны дзеяч, міністр унутраных спраў (1981–1990), член Ваеннай рады нацыянальнага выратавання, якая нясе супольную адказнасць за падрыхтоўку і ўвядзенне ваеннага становішча ў 1981 годзе, кандыдат (1982–1986) і член (1986–1990) Палітбюро Цэнтральнага камітэта Польскай аб'яднанай рабочай партыі, старшыня Савета Міністраў Польскай Народнай Рэспублікі (з 2 па 24 жніўня 1989 года), член Сейма Польскай Народнай Рэспублікі 9-га склікання, намеснік прэм'ер-міністра Польскай Народнай Рэспублікі ў 1989–1990 гадах.

## Спасылкі
Юзаф Пінькоўскі

**Юзаф Пінькоўскі** (; 17 красавіка 1929 — 8 лістапада 2000) — польскі эканаміст, палітык, камуністычны дзеяч, старшыня Савета міністраў Польскай Народнай Рэспублікі з 5 верасня 1980 па 11 лютага 1981 года (з 24 жніўня па 5 верасня 1980 года займаў пасаду намесніка старшыні Савета міністраў ПНР), дэпутат Сейма ПНР 5, 6, 7 і 8 скліканняў, сакратар Цэнтральнага камітэту Польскай аб’яднанай рабочай партыі ў 1974—1980 гадах, член Палітбюро ЦК ПАРП (1980—1981). Адзін са стваральнікаў Польскай Народнай Рэспублікі.
Пераход царкоўных грамад да ПЦУ

у Вінніцы, пабудаваны ў 1779 годзе, адзін з першых у снежні 2018 года перайшоў з УПЦ (МП) да ПЦУ]]
 
**Пераход царкоўных грамад да ПЦУ** — працэс пераходу парафій Украінскай Праваслаўнай Царквы (Маскоўскага патрыярхата) да Праваслаўнай Царквы Украіны, які пачаўся пасля стварэння ў выніку Аб’яднаўчага сабора 15 снежня 2018 года Праваслаўнай Царквы Украіны (ПЦУ).

## Дынаміка пераходу парафій 
Са снежня 2018 года да лютага 2022 года перайшло 566 рэлігійных грамад. Пасля ўварвання Расіі ва Украіну 24 лютага 2022 года працэс пераходу з РПЦ у аўтакефальную царкву актывізаваўся, яшчэ каля 700 прыходаў перайшлі ад УПЦ (МП) да Праваслаўнай царквы Украіны. Агулам за чатыры гады пасля аб’яднаўчага сабору да ПЦУ далучылася амаль 1,5 тысячы рэлігійных грамад.

Колькасна па абласцях пераход парафій выглядае так (колькасць прыходаў УПЦ МП згодна «зводнай табліцы адносна пераліку рэлігійных арганізацый, якія падпадаюць пад дзеянне часткі 7 артыкула 12 Закона Украіны „Аб свабодзе сумлення і рэлігійных арганізацыях“»):

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Карта переходів громад з Московського патріархату станом на квітень 2023 року / Карта пераходаў абшчын з Маскоўскага Патрыярхату станам на красавік 2023 года

Катэгорыя:Праваслаўная царква Украіны
Катэгорыя:Украінская праваслаўная царква Маскоўскага патрыярхата
Катэгорыя:2019 год ва Украіне
Эдвард Бабюх

**Эдвард Бабюх** (; 28 снежня 1927 — 1 лютага 2021 года) — польскі палітык і эканаміст, дэпутат Сейма ПНР 5-га, 6-га, 7-га і 8-га скліканняў, член Палітбюро Цэнтральнага камітэта Польскай аб'яднанай рабочай партыі (1970–1980). Старшыня Савета Міністраў ПНР у 1980 годзе, член Дзяржсавета ў 1972–1980 гадах (з 1976 года — намеснік старшыні).
Айзкраўкльскі раён

**Айзкраўкльскі раён** (), да 1991 года — **Стучкінскі раён** () — былы адміністрацыйны раён на поўдні Латвіі ў рэгіёнах Відзэмэ і Зэмгалэ. Межаваў з Баўскім, Огрскім, Мадонскім і Екабпілскім раёнамі Латвіі, а таксама з Літвой.

Катэгорыя:Раёны Латвіі
Эдвард Асубка-Мараўскі

**Эдвард Асубка-Мараўскі** (; 5 кастрычніка 1909 — 9 студзеня 1997 года) — польскі кааператыўны дзеяч і сацыялістычны палітык, старшыня Польскага камітэта нацыянальнага вызвалення, прэм'ер-міністр Часовага ўрада і Часовага ўрада нацыянальнага адзінства (1944-1947). У 1944 годзе кіраўнік Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскагаспадарчай рэформы Польскага камітэта нацыянальнага вызвалення, у 1944-1945 гадах кіраўнік Міністэрства замежных спраў Польскага камітэта нацыянальнага вызвалення і міністр замежных спраў Часовага ўрада, намеснік старшыні і віцэ-прэзідэнт Дзяржаўнай нацыянальнай рады, з 1947 па 1949 гады міністр дзяржаўщнай адміністрацыіи, член Дзяржаўнай рады нацыянальнага вызвалення і ўстаноўчага сейма ПНР.
Алуксненскі раён

**Алуксненскі раён** () — былы адміністрацыйны раён на паўночным усходзе Латвіі ў рэгіёне Відзэмэ. Межаваў з Валкскім, Гулбенскім і Балвскім раёнамі Латвіі, а таксама з Эстоніяй і Пскоўскай вобласцю Расіі.

## Гісторыя 
11 лістапада 1959 года да Алуксненскага раёна былі далучаны часткі тэрыторый скасаваных Абрэнскага і Сміленскага раёнаў . 18 снежня 1962 года раён быў скасаваны, 10 студзеня 1967 адноўлены.

Катэгорыя:Раёны Латвіі
Марк Ізрайлевіч Бернштэйн

**Марк Ізрайлевіч Бернштэйн** (нар. , Мінск) — беларускі прадпрымальнік і спецыяліст IT-галіны, палітычны зняволены. Найбольш вядомы як рэдактар рускамоўнага раздзела Вікіпедыі пад псеўданімам Pessimist2006.

У сакавіку 2022 года Бернштэйн схоплены супрацоўнікамі ГУБАЗіК, меркавана, паводле абвінавачвання ў парушэнні расійскага закона пра фэйкавыя навіны ў сувязі з рэдагаваннем ім артыкулаў у Вікіпедыі на тэму расійскага ўварвання ва Украіну ў 2022 годзе.

## Біяграфія 
### Паходжанне 
Нарадзіўся ў Мінску. У 1982—1896 гадах вучыўся ў Беларускім політэхнічным інстытуце. Паводле звестак 2009 года, жыў у Мінску.

11 сакавіка 2022 года ГУБАЗіК схапіла Бернштэйна ў Мінску. Прарасійскія Telegram-каналы рэжыму Лукашэнкі апублікавалі відэазапіс захопу Бернштэйна і абвінавацілі яго ў распаўсюджванні «фэйкавай і антырасійскай» інфармацыі.

11 сакавіка 2022 года Фонд Вікімедыя, які кіруе Вікіпедыяй і іншымі праектамі Вікімедыя, заявіў у адказ на запыт пра затрыманне Бернштэйна, што «*групы Фонда „Давер, бяспека і правы чалавека“ [назірала] за працяглым крызісам ва Украіне і [была] ў шчыльным кантакце з супольнасцямі [Вікіпедыі] ў рэгіёне, каб забяспечыць іх бяспеку і рэагаваць на іх патрэбы*», ён застаўся ў зняволенні. 24 чэрвеня 2022 года суд Заводскага раёна Мінска прысудзіў яму 3 гады абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпа (так званая «хатняя хімія»).

29 сакавіка 2022 года сумеснай заявай сямі арганізацый (Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі ПЭН, Беларускі Хельсінкскі камітэт, Прававая ініцыятыва ды інш.) Бернштэйн прызнаны палітычным зняволеным.

## Гл. таксама 
* Цэнзура ў Беларусі
* Спіс людзей, арыштаваных за рэдагаванне Вікіпедыі
* Рэпрэсіі супраць беларускіх вікіпедыстаў (з 2022)

Катэгорыя:Вікіпедысты
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя беларускія вікіпедысты