Асавецкая крэпасць

**Асавецкая крэпасць**, або **Крэпасць Асавец** (, ) — расійская апорная крэпасць, збудаваная на рацэ Бобры каля польскага мястэчка Асавіцэ (цяпер вёска Асовец-Крэпасць), за 50 кіламетраў ад Беластока.

## Гісторыя 
Крэпасць была пабудавана з мэтай абароны калідора паміж рэкамі Нёман і Вісла — Нараў — Буг, з найважнейшымі стратэгічнымі напрамкамі Пецярбург — Берлін (ланцуг крэпасцяў Коўна — Гродна — Асавец — Зегжэ (поль.) — Навагеоргіеўск — Варшава) і Пецярбург — Вена. Месца будаўніцтва абарончых збудаванняў было абрана так, каб перакрыць асноўны магістральны кірунак атакі верагоднага праціўніка на ўсход. Праз крэпасць праходзіла чыгунка з поўначы, ад мяжы з Усходняй Прусіяй, праз Граева на Беласток. Абыйсці крэпасць у гэтай мясцовасці было немагчыма — на поўнач і на поўдзень размяшчалася непраходная багністая/азёрная мясцовасць. Падчас Першай сусветнай вайны крэпасць была абложана і тройчы штурмавалася нямецкімі войскамі, у тым ліку з ужываннем хімічнай зброі. Рускі гарнізон крэпасці адбіў усе спробы штурму, вытрымаў аблогу шматразова праўзыходзячых войскаў праціўніка на працягу паўгода і адышоў толькі па загадзе камандавання пасля таго, як стратэгічная мэтазгоднасць далейшай абароны адпала.

## Гарнізон і ўзбраенне 
Да пачатку Першай сусветнай вайны гарнізон крэпасці ўзначальваў генерал-лейтэнант Карл-Аўгуст Шульман. У студзені 1915 года яго замяніў генерал-маёр Мікалай Бржазоўскі, які камандаваў крэпасцю да канца актыўных дзеянняў гарнізона ў жніўні 1915 года.

Гарнізон крэпасці складаўся з двух артылерыйскіх батальёнаў, сапёрнага падраздзялення і падраздзяленняў забеспячэння. На пачатак 1915 года ў крэпасці размяшчаліся 8 дружын і некалькі рот ратнікаў Дзяржаўнага апалчэння, кавалерыйскі полк, запасны батальён, некалькі сотняў памежнай варты.

3 лютага 1915 года завязаўся цяжкі, працяглы бой за першую лінію высунутых палявых рускіх пазіцый. Рускія часці, у гэтых цяжкіх умовах стрымлівалі праціўніка ў дробных акопах 5 дзён. На дапамогу 57-й дывізіі прыбылі 84-ы пяхотны Шырванскі полк і 101-ы пяхотны Пермскі полк, але пад націскам праўзыходзячых сіл праціўніка, па рашэнні камандавання гарнізона, у ноч на 9 лютага пяхота крэпасці была адведзена да другой лініі палявых умацаванняў, якія былі больш падрыхтаваныя.

Крэпасць абаранялася 26 батальёнамі, 26 палявымі гарматамі, 13 сотнямі і крэпасной артылерыяй, у колькасці каля 69 гармат 42-лінейнага і 6-цалёвага калібраў. З паказанай колькасці батальёнаў толькі 11 прыходзілася на долю першачарговых часцей, 7 батальёнаў было другачарговых і 8 батальёнаў — апалчэнцаў, мала падрыхтаваных для сур’ёзнай абароны крэпасці. Крэпасць была абложана нямецкай 11-й ландверная дывізія пад камандаваннем генерала Боэнса з далучаных да ёй часцямі, усяго каля 26 батальёнаў, а з улікам рэзерваў нямецкія войскі налічвалі каля 40 батальёнаў. Толькі цяжкай артылерыі ў немцаў было 66—68 гармат.

## У музыцы 
Абароне крэпасці прысвечаны песні:
* Група «Авентайл» — «Атака мертвецов (Асавец)» (альбом «Сляпы Суддзя», 2012)
* Варвара «Вара» Стрыжак — «Атака Мертвецов, Или Русские Не Сдаются!» (2012)
* Бард Gitarrik — «Атака мертвецов» (2012)
* Група «GjeldRune» — «Атака мертвецов» (альбом «Схоронили мы свой край», 2014)
* Група «Ария» — «Атака мертвецов» (альбом «Через все времена», 2014)
* Група «Путь Солнца» — «Снова в бой — Атака мертвецов» (Прысвечана абаронцам крэпасці Асавец) (альбом «Гимны победы, часть 2. Весна 19.16», 2015)
* Група «Княжая Пустынь» — «Тишину прошлых дней не тревожь…» (Абаронцам крэпасці Асавец) (альбом «Быль», 2016)
* Група «АрктидА» — «Атака русских мертвецов» (EP «Долг и Право», 2017)
* Група «Sabaton» — «The Attack of the Dead Men» (альбом «The Great war», 2019)
* Праект «Radio Tapok» — руская кавер-версія песні «The Attack of the Dead Men» (2019) групы «Sabaton»

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Пахалюк К. Оборона крепости Осовец: генеалогия героического нарратива. Легендарные страницы русской истории: к очищению памяти от мифологических напластований.
* Совершенно Секретно «Русские не сдаются»
* Фотография генерала Будберга Алексея Павловича в крепости Осовец
* Забытый Осовец — Брестская крепость Первой Мировой
* Фото: Комендант Осовецкой крепости со штабом, руководившие обороной во время второй 6,5 месячной осады с 26 января по 9 августа 1915 г. // Иллюстрированное приложение к газете «Новое время». — № 14219. — 10(23-го) октября 1915 года 
* Короткометражный фильм «Атака мертвецов: Осовец». Знята Wargaming.net YouTube канал World of Warships.

Катэгорыя:Зброя масавага знішчэння
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Падляскага ваяводства
Катэгорыя:Бітвы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Першая сусветная вайна
Катэгорыя:Крэпасці Польшчы
Катэгорыя:Крэпасці Расійскай імперыі