Караль Станіслаў Радзівіл (1669—1719)

**Караль Станіслаў Радзівіл** (,  — , Белая) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай. Падканцлер (1690—1698) і канцлер вялікі літоўскі (1698—1719).

Валодаў таксама мястэчкамі Глыбокім і Смаргонню ў Ашмянскім павеце, Карэлічамі, Ішкальдзю і Грэскам у Новагародскім павеце, Бялынічамі ў Аршанскім павеце. Быў старостам берасцейскім, камянецкім, крычаўскім і іншых. Князь Свяшчэннай Рымскай імперыі на Нясвіжы і Алыцы, ардынат на Нясвіжы і Алыцы (1669). Кавалер ордэна Белага арла (1705).

## Біяграфія 
З нясвіжскай лініі роду Радзівілаў герба «Трубы», сын Міхала Казіміра, падканцлера вялікага літоўскага, і Кацярыны з Сабескіх.

Навучаўся ў Люблінскім езуіцкім калегіуме, падарожнічаў Аўстрыяй, Італіяй, Францыяй, Нідэрландамі. Выконваў дыпламатычныя даручэнні ў Англіі і Партугаліі. У 1689 годзе па смерці свайго старэйшага брата ваяводы троцкага Юрыя Юзафа Радзівіла (1668—1689) атрымаў у спадчыну Нясвіжскую і Алыцкую ардынацыі.

У 1685 годе атрымаў урад стольніка, у 1686 годзе — канюшага вялікага літоўскага. Абіраўся паслом на соймы 1687, 1688 і 1690 гадоў. У 1690 годзе стаў падканцлерам вялікім літоўскім. Быў маршалкам Галоўнага Трыбунала ў 1694 і 1700 гадах. У 1698 годзе атрымаў урад канцлера.

Ваяваў супраць татараў і туркаў. З 1695 года змагаўся з Сапегамі за права валодаць Нойбургскімі маёнткамі.

У Вялікую Паўночную вайну (1700—1721) быў прыхільнікам Аўгуста Моцнага (у 1706—1709 гадах часова заняў бок Станіслава Ляшчынскага). Імкнуўся займаць цэнтрысцкую пазіцыю ў барацьбе магнацкіх груповак за ўладу і карыстаўся сімпатыяй з боку шляхты, ад якой атрымаў мянушку Юстус («справядлівы»).

Падтрымліваў Уніяцкую царкву, заснаваў базыльянскі манастыр у Міры. Яго партрэт аўтарства Лявона Тарасевіча змясцілі ў Супраслеўскім «Літургіконе». Збудаваў касцёлы ў Налібаках і іншыя. Надаў прывілем цэхам Міру. Вёў дзённікі, якія ахопліваюць 1684—1687 і 1689—1719 гады.

Ажаніўся 6 сакавіка 1691 года ў Вільні з Ганнай Кацярынай Сангушкай. У шлюбе нарадзіліся дзеці:
* Мікалай Крыштаф (1695—1715), падстолі вялікі літоўскі
* Міхал Казімір «Рыбанька» (1702—1762), ваявода віленскі і гетман вялікі літоўскі
* Альбрэхт Станіслаў
* Людвік Дамінік
* Станіслаў Юрый
* Геранім Фларыян (1715—1760), харунжы вялікі літоўскі
* Кацярына Барбара (1693—1730), жонка з 1720 года гетмана вялікага кароннага Яна Клеменса Браніцкага (1689—1771)
* Канстанцыя Францішка (1697—1756), жонка з 1717 года канцлера вялікага літоўскага Яна Фрыдэрыка Сапегі (1680—1751)
* Тэкля Ружа (1703—1747), 1-ы муж з 1725 года канюшы вялікі літоўскі Якуб Генрык Флемінг (1667—1728), 2-гі муж з 1730 года ваявода віленскі і гетман вялікі літоўскі Міхал Сервацы Вішнявецкі (1680—1744), 3-ці муж з 1745 года падканцлер вялікі літоўскі Міхал Антоній Сапега (1711—1760)
* Караліна Тэрэза (1707—1765), 1-ы муж з 1727 года Казімір Лявон Сапега (1697—1738), 2-гі муж з 1740 года ваявода наваградскі Юзаф Аляксандр Ябланоўскі (1711—1777)
* Ганна Аляксандра
* Крысціна Алена

Спачыў у Нясвіжы 10 ліпеня 1720 года.

## Галерэя 

Karal Stanisłaŭ Radzivił, Truby-Pahonia. Караль Станіслаў Радзівіл, Трубы-Пагоня (L. Tarasievič, 1692).jpg|Гравюра Лявона Тарасевіча, кан. XVII ст.
Karal Stanisłaŭ Radzivił. Караль Станіслаў Радзівіл (XVIII) (2).jpg|З калекцыі князя М. Радзівіла, XVIII ст.
Karal Stanisłaŭ Radzivił, Hanna Kaciaryna Sanguška. Караль Станіслаў Радзівіл, Ганна Кацярына Сангушка (XVIII).jpg|З жонкай і дзецьмі, абраз XVIII ст.

Karol Stanisław Radziwiłł.JPG|З Нясвіжскай галерэі, каля 1733 
Karal Stanisłaŭ Radzivił. Караль Станіслаў Радзівіл (XVIII) (3).jpg|З Паланечкаўскай галерэі, XVIII ст.
Karal Stanisłaŭ Radzivił. Караль Станіслаў Радзівіл (M. Starkman, 1857).jpg|М. Старкман, 1857 

У картцы да артыкула прыводзіцца партрэт XVIII стагоддзя пэндзля невядомага мастака, які цяпер захоўваецца ў Валынскім краязнаўчым музеі.

## Бюст 
Бюст Караля Станіслава Радзівіла аздабляе ўязную браму ў замак у Белай. Яго паставілі па смерці Караля Станіслава на заказ яго жонкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Jerzy Jan Lerski: *Historical dictionary of Poland, 966—1945.* Westport 1996, S. 463.

Караль Станіслаў
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Выпускнікі Люблінскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Канцлеры вялікія літоўскія
Катэгорыя:Канюшыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Падканцлеры літоўскія
Катэгорыя:Стольнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Цівуны віленскія
Катэгорыя:Постаці Мірскага замка
Катэгорыя:Маршалкі Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Старосты пшэмыскія
Катэгорыя:Старосты члухаўскія
Катэгорыя:Старосты камянецкія
Катэгорыя:Старосты крычаўскія
Караль Станіслаў Радзівіл (1669—1719)