open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пардубіцкі замак

**Пардубіцкі замак** () — рэнесансны замак-палац недалёка ад цэнтра горада Пардубіцы, які ў XV—XVI стст. з'яўляўся рэзідэнцыяй паноў з Пернштэйна. У наш час у замку размяшчаюцца Усходнечэшскі музей, Усходнечэшская галерэя і філіял Нацыянальнага інстытута помнікаў. У 2010 годзе замак быў унесены ў спіс нацыянальных помнікаў культуры Чэшскай Рэспублікі.
 у інтэр'еры замка]]
У канцы XIII стагоддзя на месцы цяперашняга замка быў збудаваны водны форт. У XIV стагоддзі гэты замак, як і ўся акруга, належаў роду паноў з Пардубіцаў, з якога, у прыватнасці, выйшлі першы архібіскуп пражскі Арнашт з Пардубіцаў і сярэднявечны чэшскі паэт-баечнік Сміль Флашка з Пардубіцаў. Неўзабаве пасля гусіцкіх войнаў замак быў перабудаваны і абнесены новай каменнай сцяной з кутнімі вежкамі і байніцамі (фрагменты сцен захаваліся да нашых дзён).

Род паноў з Пардубіцаў згас у 1439 годзе, а ў 1491 годзе пардубіцкае панства разам з замкам набыў Вілем II з Пернштэйна, які перабудаваў замак у чатырохкрылы рэнесансны палац.

## Спасылкі 
* Сярэднявечны замак Пардубіцы ў стылі Рэнесанс 
* Гісторыя замка на яго афіцыйным сайце

Катэгорыя:Пардубіцы
Катэгорыя:Замкі Чэхіі
Катэгорыя:Нацыянальныя помнікі культуры Чэхіі
Кумамота (значэнні)

**Кумамота:**
* **Горад Кумамота** — горад у Японіі
* **Прэфектура Кумамота** — прэфектура ў Японіі
* **Аэрапорт Кумамота** — аэрапорт у Японіі
Рака трох вешчуноў

**Рака трох вешчуноў** (ням. *Dreikönigsschrein*) — самы вялікі рэлікварый Заходняй Еўропы, агульнапрызнаны шэдэўр сярэднявечнага латарынгскага мастацтва. Створаны ў 1181—1225 гг. для захоўвання ў Кёльнскім саборы мошчаў трох каралёў, якія, паводле падання, прыходзілі з дарункамі пакланіцца Хрысту.

У 344 г. медыяланскі біскуп Еўсторгій прывёз з Канстанцінопаля мошчы трох каралёў. Праз восем стагоддзяў, у 1164 г., Мілан быў узяты і спустошаны войскамі імператара Фрыдрыха Барбаросы. Ён завалодаў царкоўнымі святынямі і перадаў іх у дар свайму вернаму саюзніку — кёльнскаму архібіскупу Райнальду фон Даселю. 

У Сярэднявеччы такі дар меў не толькі духоўнае значэнне: мошчы святых прыцягвалі ў тыя ці іншыя храмы натоўпы паломнікаў і, адпаведна, грашовыя патокі. Біскуп Райнальд з трыумфам прывёз мошчы ў Кёльн, і з тых часоў яны лічацца галоўнай хрысціянскай святыняй горада.

Мікалай Вердэнскі, знакаміты на ўсю Еўропу залатар, пачаў працу над патройным рэлікварыем у 1181 годзе. Кожны з трох каралёў пахаваны ў асобным саркафагу. У цэлым пірамідальная канструкцыя (два саркафагі ўнізе і адзін над імі) нагадвае базіліку. Яе шырыня 110 см, вышыня 153 см, даўжыня 220 см.

Па сценках саркафага рассаджаны 74 рэльефныя фігуры з пазалочанага срэбра, якія адлюстроўваюць прарокаў (унізе) і апосталаў (уверсе), а таксама сцэны з жыцця Хрыста. Адлюстраваны і Райнальд, архібіскуп кёльнскі. Для ўпрыгожвання рэлікварыя было выкарыстана не менш за тысячу каштоўных каменняў і жамчужын, у тым ліку антычныя камеі і гемы.

## У дэтэктыўнай літаратуры 
* У рамане Умберта Эка «Баўдаліна» (2000) дарэнне мошчаў вешчуноў Кёльну прадстаўлена як містыфікацыя галоўнага героя.
* У Джэймса Ролінса ў рамане «Касці вешчуноў» (2005) унутры святыні апыняюцца не мошчы, а аднаатамнае золата, якое якабы ўмелі здабываць вешчуны.
* Расследаваннем крадзяжу рэлікварыя заняты героі дэтэктыва Эндру Грылі «Біскуп і тры каралі» (1998).

## Літаратура 
* O. Von Falke, *Meister Nikolaus von Verdun und der Dreikönigenschrein*, Zeitschrift für christliche Kunst, 18, 1905, p. 161—174.
* O. Von Falke, *Der Dreikönigenschrein des Nikolaus von Verdun im Kölner Domschatz*, Mönchengladbach, 1911.
* F. Witte, *Der Goldene Schrein*, Köln, 1928, p. 64.
* J. Braun, *Der Dreikönigenschrein jetzt und einst, Stimmen der Zeit*, CXV, 1929, p. 130.

Катэгорыя:Рэлікварыі
Катэгорыя:Раманскае мастацтва
Катэгорыя:Славутасці Кёльна
Катэгорыя:Хрысціянскія рэліквіі
Таццяна Рыгораўна Мархель

**Таццяна Рыгораўна Ма́рхель** () — беларуская актрыса. Народная артыстка Беларусі (2011).

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1963). 3 1963 у Гродзенскім, з 1967 у Магілёўскім абласных драматычных тэатрах, з 1970 у Беларускім тэатры імя Я. Коласа. Заслужаная артыстка Беларусі (1984). З 1987 у Тэатры-студыі кінаакцёра, з 1994 у Рэспубліканскім тэатры беларускай драматургіі.

## Творчасць 
Характарная актрыса. Створаныя Т. Мархель вобразы вылучаюцца лірызмам, дакладнасцю псіхалагічнага малюнка, пранікненнем у сутнасць нацыянальнага характару, мілагучнай мовай.

Найбольш значныя ролі: у тэатры імя Я. Коласа — Маці і Ганна («Сымон-музыка» і «На дарозе жыцця» паводле Я. Коласа), Вольга Усцінаўна («Снежныя зімы» паводле І. Шамякіна), Бажашуткава («Амністыя» М. Матукоўскага), Ганна («Вечар» А. Дударава), Іхметава («Прыніжаныя і зняважаныя» паводле Ф. Дастаеўскага), пані Проціч («Доктар філасофіі» Б. Нушыча); у Тэатры-студыі кінаакцёра — Батлейшчыца («Дзіця з Віфлеема» М. Пінігіна паводле беларускіх народных песень, запісаных Т. Мархель); у тэатры беларускай драматургіі — Магрэта («Паваліўся нехта» паводле У. Галубка і Л. Родзевіча), герцагіня Ёркская і Ведзьма («Рычард III» і «Макбет» У. Шэкспіра), Гіра («Узлёт Артура VI, які можна было спыніць» Б. Брэхта), Мірчуткіна («Шампань-скага!» паводле жартаў А. Чэхава «Сватаўство», «Юбілей») і інш.

Першая выканаўца партыі жаночага голасу ў 3-й сімфоніі «Белая вежа» А. Янчанкі, а таксама беларускіх народных песень у спектаклі «Сымон-музыка», тэлеспектаклі «Новая зямля», кінафільме «Людзі на балоце» і інш. Пранікнёнасць гучання голасу, свабодная імправізацыйная манера блізкія да народна-песеннай выканальніцкай традыцыі.

Здымаецца ў кіно («Подых навальніцы», «Трэцяга не дадзена», «Кантрольная па спецыяльнасці», «Радаўніца», «Плач перапёлкі», «Маці Урагану», «Яўдоха» і інш.).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Размова з Таццянай Мархель  — nv-online.info

Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Народныя артысты Беларусі
Эдвард Тамаш Масальскі

**Эдвард Тамаш Масальскі** (; , в. Рудаўка Слуцкага пав., цяпер Нясвіжскі раён — ) — польскі пісьменнік.

## Біяграфія 
Паходзіў з роду Масальскіх, брат Ю. Масальскага. Вучыўся ў Магілёве, Полацку, Віленскім універсітэце. У 1823 арыштаваны як член тайнага студэнцкага таварыства філарэтаў. 3 1832 рэдактар сатырычнага часопіса «Bałamut» («Баламут») у Пецярбургу. 3 1853 жыў у Варшаве.

У дыдактычным рамане «Пан Падстоліч, або Чым з’яўляемся мы і чым быць можам» (ч. 1—5, Вільня; Пецярбург, 1831—33, адначасова выйшаў на рускай мове ў перакладзе П. Гаеўскага) паказаў цяжкае жыццё беларускіх сялян, стварыў вобраз ідэальнага пана. Раман Э. Т. Масальскага «Пан Падстоліц», спалучаючы жанры дыдактычнага рамана нораваў і літаратурнай утопіі, з’яўляецца сінтэзам навуковага і мастацкага, дзе навуковае вызначае форму ўвасаблення ідэйна-тэматычнага зместу.

Аўтар прац «Пра славянскія скарбы» (1853), «Звычай пінчукоў і беларусаў» (не апубл.), «Граматыка польскай мовы» (1858), артыкулаў па эканоміцы сельскай гаспадаркі, мемуараў пра сваё знаходжанне на Беларусі (часткова апублікаваных Г. Масціцкім у кнізе «3 філарэцкага свету», Вільня, 1924).

## Творы 
* Масальскі, Э. Т. З успамінаў (1799—1824) / Э. Т. Масальскі // Прадмова, перакл. с польск. мовы, камент. С. А. Шыдлоўскі // Маладосць. — 2014. — № 6. — С. 127—138.
* Масальскі, Э. Т. З успамінаў (1799—1824) / Э. Т. Масальскі // Прадмова, перакл. с польск. мовы, камент. С. А. Шыдлоўскі // Маладосць. — 2014. — № 7. — С. 120—134.
* Масальскі, Э. Т. З успамінаў (1799—1824) / Э. Т. Масальскі // Прадмова, перакл. с польск. мовы, камент. С. А. Шыдлоўскі // Маладосць. — 2014. — № 8. — С. 98—108.
* Масальскі, Э. Т. З успамінаў (1799—1824) / Э. Т. Масальскі // Прадмова, перакл. с польск. мовы, камент. С. А. Шыдлоўскі // Маладосць. — 2014. — № 9. — С. 126—138.
* Масальскі, Э. Т. Пан Падстоліц, альбо Чым мы ёсць і чым быць можам // пераклад Мікола Хаўстовіч, Warszawa. - 2015.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Шыдлоўскі С. А.* Карты, танцы і другія забавы студэнтаў Полацкай акадэміі / С. А. Шыдлоўскі // Arche. — 2009. — № 4. — С. 312—315.
* *Бурдзялёва І.* Жанравы сінкрэтызм у рамане Э. Т. Масальскага «Пан Падстоліц» // Беларуска-польскія моўныя, літаратурныя, гістарычныя і культурныя сувязі. Да 220-годдзя з дня нараджэння Адама Міцкевіча: зб. арт. па матэрыялах міжнар. навук. канф. / Беларус. дзярж. ун-т; рэдкал.: І. Э. Багдановіч (гал. рэд.) і інш. — Мінск: БДУ, 2018. — С. 320—329.

## Спасылкі 
* Беларусь у асобах і падзеях

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нясвіжскім раёне
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Эдвард
Катэгорыя:Філарэты
Юзаф Масальскі

**Юзаф Масальскі** (; , в. Белічаны, Ігуменскі павет, цяпер Бярэзінскі раён — пасля 1840) — польскі пісьменнік, удзельнік нацыянальна-вызвольнага руху.

## Біяграфія 
3 роду Масальскіх, брат Э. Масальскага. Кандыдат філасофіі. Вучыўся ў Магілёўскай гімназіі, скончыў Полацкую езуіцкую акадэмію (1818). Служыў гувернёрам у Ю. Славацкага ў Вільні. У 1823 арыштаваны як член тайнага студэнцкага таварыства філаматаў. За ўдзел у паўстанні 1830—31 сасланы ў Сібір.

Аўтар аповесці «Яцак» (1823), зборніка «Паэзія» (Вільня, т. 1—2, 1827—28), у якіх адбілася беларуская тэматыка, папулярных баек, эпіграм, песень, у т.л. «Далібог, скажу маме…», музыку да якой напісаў С. Манюшка (1842).

## Літаратура 
* Мальдзіс А. Масальскі // ЭГБ ў 6 т. Т. 6. Кн. ІІ. Мн., 2003.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярэзінскім раёне
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Юзаф
Катэгорыя:Выпускнікі Полацкай езуіцкай акадэміі
Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскай гімназіі
Катэгорыя:Філаматы
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Сасланыя ў Сібір
Катэгорыя:Філарэты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Белічанах, Бярэзінскі раён
Кампанія Гудзонава заліва

**Кампанія Гудзонава заліва** () — самая старая гандлёвая карпарацыя ў Паўночнай Амерыцы і адна з самых старых у свеце. Заснавана ў 1670 годзе. Яе штаб-кватэра размешчана ў канадскім горадзе Таронта.

На працягу некалькіх стагоддзяў кантралявала рынак пушніны ў англійскай частцы Паўночнай Амерыкі. Прадпрымала самастойныя даследаванні і з’яўлялася фактычным урадам у шматлікіх рэгіёнах да буйнамаштабнага засялення. Гандлёвыя прадстаўнікі і лоўчыя кампаніі наладжвалі адносіны з мясцовымі жыхарамі, а сетка факторый кампаніі паслужыла каркасам для фармавання дзяржаўнай структуры шматлікіх абласцей заходняй Канады і ЗША. Падчас дзейнасці кампаніі пад яе кантролем апынуўся шырокі тэрытарыяльны комплекс паўночнаамерыканскіх земляў, вядомы як Зямля Руперта. [left|frame|[Зямля Руперта, якую некалі асвойвала кампанія]]

Пасля ўтварэння ў 1867 годзе дамініёна Канада ўрад новаўтворанай дзяржавы на чале з Джонам Мак-Дональдам пачаў перамовы з Кампаніяй Гудзонава заліва пра выкуп яе заходніх земляў. У 1869 годзе, пасля доўгіх і складаных перамоў, была распрацавана працэдура перадачы дамініёну заходніх тэрыторый. Кампанія Гудзонава заліва саступіла Канадзе манаполію на гандаль на Паўночна-Заходніх тэрыторыях і права на Зямлю Прынца Руперта (басейн Гудзонава заліва) за 300 тыс. фунтаў стэрлінгаў. Аднак кампанія захавала за сабой больш за 45 тыс. акраў (18 000 га) зямлі на Захадзе.

З заняпадам гандлю пушнінай кампанія перайшла да гандлю таварамі, неабходнымі пасяленцам на захадзе Канады. Сёння кампанія вядомая сваёй сеткай універмагаў *The Bay* у Канадзе.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Гісторыя Канады
Катэгорыя:Каланіяльныя кампаніі
Катэгорыя:Гандлёвыя кампаніі
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1670 годзе
Напон Саенхам

**Напон Саенхам** (нар. , правінцыя , Тайланд) — тайскі прафесійны гулец у снукер. Чвэрцьфіналіст адкрытага чэмпіянату Кітая 2016 года.

## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Напона Саянхама на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Тайланда
Рачаёцін Ятарук

**Рачаёцін Ятарук** (тайск. รัชโยธิน โยธารักษ์, нар. , Тайланд) — тайскі прафесійны гулец у снукер.

## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Рачаёціна Ятарука на CueTracker.net  

Катэгорыя:Снукерысты Тайланда
Марыя Фёдараўна Вішнеўская

**Марыя Фёдараўна Вішнеўская** (, в. Саланое,  — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

З 1929 г. рабочая, у 1945—1970 гг. рабочая-птушніца саўгаса «Жлобін» Жлобінскага раёна.

Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за поспехі ў развіцці жывёлагадоўлі, павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак сельскагаспадарчых прадуктаў.

## Узнагароды 
* Медаль «Серп і Молат»
* Ордэн Леніна
* Залаты медаль ВДНГ СССР
* Срэбраны медаль ВДНГ СССР
* 4 бронзавых медаля ВДНГ СССР

## Спасылкі 
* Герои Социалистического Труда  // Афіцыйны сайт Жлобінскага раённага выканаўчага камітэта

Катэгорыя:Постаці жывёлагадоўлі
Александроў (Жлобінскі раён)

**Александро́ў** (, ) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Салонскага сельсавета. Насельніцтва 20 чал. (2010). Знаходзіцца за 15 км на паўднёвы захад ад горада Жлобін, за 1 км ад чыгуначнай станцыі Мормаль (лінія Жлобін — Калінкавічы), за 181 км ад Гомеля.

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XIX стагоддзя. У 1909 годзе 324 дзесяціны зямлі, у Стрэшынскай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. У 1930 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў чэрвені 1943 года гітлераўскія карнікі цалкам спалілі вёску і забілі 8 жыхароў. 19 жыхароў загінулі на франтах. У 1954 годзе да вёскі далучаны суседнія вёскі Гнілая Лужына і Залужжа. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгасу «Ніва» (цэнтр — вёска Нівы). Да 11 лютага 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Мормальскага сельсавета, да 8 снежня 1966 года — у склад Акцябрскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1897 — 2 двары, 10 жыхароў (паводле перапісу)
* **XX стагоддзе**: 1909 — 15 двароў, 93 жыхары; 1925 — 36 двароў; 1940 — 45 двароў, 250 жыхароў; 1959 — 216 жыхароў (паводле перапісу); 1999 — 39 жыхароў
* **XXI стагоддзе**: 2004 — 20 гаспадарак, 29 жыхароў; 2010 — 20 жыхароў

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Салонскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёна
Данілевіч

**Данілевіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Андрэевіч Данілевіч (1877—1954) — педагог, матэматык, публіцыст
* Аляксандр Станіслававіч Данілевіч (нар. 1974) — беларускі юрыст.
* Васіль Яфімавіч Данілевіч (1872—1936) — расійскі і ўкраінскі гісторык і археолаг
* Міхаіл Георгіевіч Данілевіч (1882—1956) — вучоны, медык-інфекцыяніст, прафесар
Казейкі (Стаўбцоўскі раён)

**Казе́йкі** (, ) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Старасвержанскага сельсавета. У 1966 годзе да в. Казейкі далучана в. Залоззе.

## Вядомыя асобы 
* Баляслаў Баляслававіч Віленчыц (нар. 1943) — беларускі фізік, спецыяліст у галіне оптыкі і прыбораў і метадаў эксперыментальнай фізікі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Старасвержанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўбцоўскага раёна
Саланое

Назву **Саланое** маюць:

## Беларусь 
* Саланое — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці.
* Саланое — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці.
* Саланое — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці.
Ігельстром

**Ігельстром** — прозвішча.

**Ігельстром** — дваранскі род. Вядомыя прадстаўнікі:
* Андрэй Віктаравіч Ігельстром (1860—1927) — рускі пісьменнік.
* Канстанцін Густававіч Ігельстром (1799—1851) — рускі ваенны дзеяч, дзекабрыст, капітан, камандзір 1 роты Літоўскага піянернага батальёна.
* Восіп Андрэевіч Ігельстром (1737—1817) — рускі дзяржаўны і ваенны дзеяч.
* Аляксандр Яўстаф'евіч Ігельстром (1770—1855) — рускі ваенны дзеяч, генерал-маёр.
Еменскае Мутавакілійскае Каралеўства

**Еменскае Мутавакілійскае Каралеўства** () — дзяржава на частцы тэрыторый сучаснага Емена, якая існавала з 1918 па 1962 год.

## Гісторыя 
30 кастрычніка 1918 года, пасля разгрому Асманскай імперыі падчас Першай сусветнай вайны шэйх Ях'я бен Мухамед абвясціў незалежнасць краіны, а праз тры дні абвясціў сябе каралём. У 1958 годзе Каралеўства Емен увайшло ў склад канфедэрацыі з Аб'яднанай Арабскай Рэспублікай, якая складалася з Егіпта і Сірыі.

У 1962 годзе падчас перавароту (Еменская рэвалюцыя 1962 года) манархія была зрынута, краіна абвешчана Еменскай Арабскай Рэспублікай.

File:Flag of Yemen 1918.svg|Еменскае Мутавакілійскае Каралеўства (1918—1923)
|Еменскае Мутавакілійскае Каралеўства (1923—1927)
File:Flag of the Mutawakkilite Kingdom of Yemen.svg|Еменскае Мутавакілійскае Каралеўства (1927—1962)

## Знешняя палітыка 
1 лістапада 1928 паміж СССР і Еменскім Мутавакілійскім Каралеўствам складзены дагавор аб дружбе і гандлю.

## Гл. таксама 
* Храналогія гісторыі Емена

## Літаратура 
* *Густерин П.* Йеменская Республика и её города. — : Международные отношения, 2006.
* *Густерин П.* Россия — Йемен: из истории взаимоотношений // Азия и Африка сегодня. — 2005. — № 11.
* *Густерин П.* Памяти Карима Хакимова // Дипломатическая служба. — 2008. — № 1.

Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Емена
Катэгорыя:Каралеўствы
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Найноўшага часу
Анжаліка Анатольеўна Агурбаш

**Анжаліка Анатольеўна Агурбаш** () — беларуская ,  і , у цяперашні час выступае і на расійскай эстрадзе. У перыяд з 1995 па 2001 выступала пад дзявоцкім прозвішчам Ліка Ялінская. Прадстаўляла Беларусь на конкурсе песні Еўрабачанне 2005.

У маі 2021 года Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь узбудзіла крымінальныя справы па частцы 3 артыкула 130, частцы 2 артыкула 368 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь у дачыненні да Анжалікі Агурбаш за распальванне варожасці і за абразу прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

## Сінглы 
* «Мікалаеўскіх зграя» (01.01.2002)
* «Еўфрасіння», аўтар музыкі і тэксту Аляксандр Шкуратаў (01.09.2003)
* «Гімн фірмы Мортадель» (2004)
* «Навагодняя», аўтар музыкі і тэксту Аляксандр Шкуратаў (01.12.2004)
* «Я, Валянцінка», аўтар музыкі і тэксту Аляксандр Шкуратаў (01.02.2005)
* «Boys and Girls», аўтар музыкі і тэксту Аляксандр Шкуратаў (01.03.2005)
* «Love Me Tonight» (05.04.2005)
* «Землякі» (01.10.2006)
* «Белая Русь» (05.02.2007)
* «Украіна» (2010)
* «Туман» (2011)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Анжаліка Агурбаш на на «Славянскім базары-2009»
* Інтэрв’ю на сайце ПОВОД.ТУТ — Анжаліка Агурбаш пра сям’ю, пра веру, пра каханне 

Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2005
Катэгорыя:Прадстаўнікі Беларусі на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Верасы
Губерні Фінляндыі

Да 1 студзеня 2010 года Фінляндыя падзялялася на 6 губерняў (ляні, , ). Губерні кіраваліся ўрадам, на чале якога знаходзіўся губернатар, прызначаны прэзідэнтам краіны. Максімальны срок, на працягу якога губернатар мог займаць свой пост, — 8 гадоў. У 2010 былі цалкам ліквідаваны.

## Гісторыя 
Да адміністрацыйнай рэформы 1997 года Фінляндыя падзялялася на 12 губерняў, якія захаваліся з часоў праведзенай Мікалаем I рэформы. Большая частка трынаццатай, Выбаргскай губерні была далучана да СССР пасля Зімняй і Другой сусветнай войн.

Пасля праведзенай у 1831 годзе Мікалаем I рэформы Вялікае княства Фінляндскае падзялялася на 8 губерняў:

У 1918 годзе, неўзабаве пасля абвяшчэння незалежнасці Фінляндыі, Аландскія астравы былі выдзелены ў асобную губерню, якая атрымала аўтаномны статус у выніку аландскага крызіса ў 1921 годзе.

У 1921 годзе на набытай паводле Тартускага мірнага дагавора тэрыторыі была створана Печангская губерня, але ўжо 1 студзеня яна была ліквідавана і ўключана ў склад губерні Оўлу.

У 1938 годзе паўночная частка губерні Оўлу была выдзелена ў Лапландскую губерню. Пасля таго як большая частка Выбаргскай губерні, уключаючы губернскі горад, адышла да СССР пасля Зімняй і Другой сусветнай войн, на той частцы, што засталася ў Фінляндыі, была ў 1947 годзе створана губерня Кюмі.

У 1960 годзе былі створаны губерні Цэнтральная Фінляндыя (з частак Вазаскай, Міхельскай, Куапійскай губерняў і губерні Хяме) і Паўночная Карэлія (з часткі Куапійскай губерні).

У выніку рэформы 1997 года колькасць губерняў была скарочана да шасці: губерні Уўсімаа, Кюмі і паўднёвая частка губерні Хяме былі аб’яднаны ў губерню Паўднёвая Фінляндыя, губерні Ваза, Турку-Поры, Цэнтральная Фінляндыя і паўночная частка губерні Хяме ў губерню Заходняя Фінляндыя, а губерні Куопіа, Мікелі і Паўночная Карэлія ў губерню Усходняя Фінляндыя.

1 студзеня 2010 года ўсе губерні былі ліквідаваны. але было створана Агенцтва рэгіянальнага кіравання. Таксама захаваўся падзел Фінляндыі на вобласці.

## Гл. таксама 
* Адміністрацыйны падзел Фінляндыі
* Агенцтва рэгіянальнага кіравання Фінляндыі

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Фінляндыі
Араба-ізраільская вайна (1947—1949)

**Араба-ізраільская вайна 1947—1949 гадоў** — вайна паміж яўрэйскім насельніцтвам Палесціны, а пасля — ізноў створанай дзяржавай Ізраіль, і арміямі суседніх арабскіх дзяржаў і нерэгулярных арабскіх ваенных фарміраванняў. У Ізраілі яна завецца *«Вайна за незалежнасць»* () («мільхемет хаацмаўт»), а ў арабскіх краінах і сярод палестынцаў гэта вайна вядома як «*Катастрофа*» () («Накба»).

На першым этапе з 30 лістапада 1947 года па 14 мая 1948 года яўрэйскія і арабскія ваенізаваныя фарміраванні Палесціны імкнуліся да максімальнага захопу тэрыторыі і кантролю над камунікацыямі, заняцця ключавых пунктаў адразу ж пасля сыходу брытанскіх войскаў.

На другім этапе вайны, пасля спынення дзеяння брытанскага мандата, 15 мая 1948 года Ізраіль абвясціў незалежнасць. Егіпет, Сірыя, Ліван, Трансіарданія, Саудаўская Аравія, Ірак і Емен не пагадзіліся з рашэннем ААН аб падзеле, увялі ў Палесціну рэгулярныя войскі і пачалі серыю ваенных аперацый супраць яўрэйскіх узброеных сіл і паселішчаў, частка якіх належала абвешчанаму напярэдадні Ізраілю, імкнучыся пераламаць ход ваенных дзеянняў, які апынуўся на першым этапе няўдалым для арабскіх ірэгулярных ваенных фарміраванняў. Канчатковай мэтай дзеянняў краін Арабскай лігі было недапушчэнне рэалізацыі Плана ААН па раздзеле Палесціны, знішчэнне новаўтворанай яўрэйскай дзяржавы і, паводле дэкларацыі арабскіх краін пры ўварванні, «стварэнне аб’яднанай дзяржавы Палесціны на аснове дэмакратычных прынцыпаў, якія забяспечаць за ўсімі яго жыхарамі роўнасць перад законам». Ізраільцяне адбілі напад, абаранілі існаванне Ізраіля і захапілі яшчэ больш арабскай тэрыторыі, у дадатак да захопленай на першым этапе вайны. Баявыя дзеянні працягваліся да 18 ліпеня 1949 года. 20 ліпеня было падпісана апошняе пагадненне аб спыненні агню з Сірыяй.

Вайна суправаджалася масавым (ад 520 да больш за 900 тысяч) выхадам палесцінскага арабскага насельніцтва з тэрыторый, якія патрапілі пад кантроль Ізраіля. З іншага боку, пасля рашэння ААН аб падзеле Палесціны больш за 800 тысяч яўрэяў былі выгнаны ці беглі з арабскіх краін у Ізраіль і некаторыя іншыя краіны.

## Спасылкі 

Катэгорыя:1947 год у Ізраілі
Катэгорыя:1948 год у Ізраілі
Катэгорыя:1949 год у Ізраілі
Катэгорыя:Войны Ізраіля
Катэгорыя:Войны Егіпта
Катэгорыя:Войны Сірыі
Катэгорыя:Войны Іарданіі
Катэгорыя:Войны Лівана
Катэгорыя:Войны Ірака
Катэгорыя:Войны Саудаўскай Аравіі
Катэгорыя:Войны Емена
Катэгорыя:Войны Судана
BIOS

мікрасхемы ПЗП матчынай платы Gigabyte, якія ўтрымліваюць BIOS кампаніі AWARD.]]
**BIOS** ( — «базавая сістэма ўводу-вываду»), таксама **БСУВ** — рэалізаваная ў выглядзе мікрапраграм частка сістэмнага праграмнага забеспячэння, якая прызначаецца для прадстаўлення аперацыйнай сістэме API-доступу да апаратуры камп’ютара і падключаных да яго прыладаў.

У персанальных IBM PC-сумяшчальных камп’ютарах, якія выкарыстоўваюць мікраархітэктуру x86, BIOS уяўляе сабой набор запісаных на мікрасхему EEPROM персанальнага камп’ютара мікрапраграм (якія ўтвараюць сістэмнае праграмнае забеспячэнне), што забяспечвае пачатковую загрузку камп’ютара і наступны запуск аперацыйнай сістэмы.

У наш час, для новых платформаў кампанія Intel на замену традыцыйнаму BIOS прапануе Extensible Firmware Interface (UEFI).

Асноўныя вытворцы BIOS для ноўтбукаў, персанальных камп’ютараў і сервераў (акрамя прадаўцоў-вытворцаў):
* American Megatrends (AMI)
* 
* Phoenix Technologies

Для камп’ютараў на базе іншых платформ для абазначэння ўбудаванага ПЗ выкарыстоўваюцца іншыя тэрміны. Напрыклад, у архітэктуры SPARC такі набор мікрапраграм можа звацца *PROM*, ці *Boot*.

## Спасылкі 
* [ftp://download.intel.com/support/motherboards/desktop/sb/biosglossarybymenu_v05.pdf Гласарый настроек Intel BIOS — па меню]
* [ftp://download.intel.com/support/motherboards/desktop/sb/biosglossaryalpha_v05.pdf Гласарый настроек Intel BIOS — у алфавітным парадку]


Катэгорыя:Загрузка камп'ютара
Спіс прэм’ер-міністраў Эстоніі

## Спіс старшынь Урада Эстонскай Рэспублікі 
## Гл. таксама 
* Палітычная сістэма Эстоніі

*
Эстонія
Дом Стэнбака

**Дом Стэнбака** () — будынак Урада і Дзяржканцылярыі Эстонскай Рэспублікі.

Узведзены на паўночным боку ўзгорка Тоампеа ў Таліне паводле праекта архітэктара Іагана Каспара Мора для судовых устаноў Эстляндскай губерні. Аднак пасля ўзвядзення будынка ў 1792 годзе ён стаў гарадской рэзідэнцыяй графа Якаба Понтуса Стэнбака.

Будынак узведзены ў строга класіцыстычным стылі, на фасадзе вылучаюцца балкон на шасці дарычных калонах.

Пачынаючы з 2005 года ў доме Стэнбака кожны год праходзяць дні адкрытых дзвярэй.

## Спасылкі 
* Сайт урада Эстонскай Рэспублікі

Катэгорыя:Славутасці Таліна
Катэгорыя:Палацы Эстоніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1792 годзе
Катэгорыя:1792 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Эстоніі
Прэзідэнт Эстоніі

**Прэзідэнт Эстонскай Рэспублікі** () — глава Эстонскай Рэспублікі.

Паколькі паводле Асноўнага закона 1992 года Эстонія з’яўляецца парламенцкай рэспублікай, паўнамоцтвы прэзідэнта ў значнай ступені абмежаваны, ён не ўваходзіць у сістэму выканаўчай улады і з’яўляецца, галоўным чынам, сімвалічнай фігурай, якая выконвае прадстаўніцкія і розныя фармальна-юрыдычныя функцыі. Прэзідэнт не можа быць членам якой-небудзь палітычнай партыі і не можа займаць ніякую іншую выбарную ці прызначальную пасаду. Гэтыя абмежаванні накіраваны на забеспячэнне незалежнасці і палітычнай непрадузятасці прэзідэнта пры выкананні імслужбовых абавязкаў.

Абранне прэзідэнта праходзіць шляхам галасавання ў парламенце ці ў спецыяльнай калегіі выбаршчыкаў (у тым выпадку, калі ніводнаму з кандыдатаў не ўдаецца падчас трох тураў набраць патрэюную большасць у дзве траціны ад канстытуцыйнага складу Рыйгікогу). Прэзідэнт абіраецца тэрмінам на пяць гадоў, адна і тая ж асоба не можа быць абрана прэзідэнтам больш чым на два тэрміны запар.

## Спіс прэзідэнтаў Эстоніі 
# 24 красавіка 1938 — 21 чэрвеня 1940 — Канстанцін Пятс
# 6 кастрычніка 1992 — 8 кастрычніка 2001 — Ленарт Меры
# 8 кастрычніка 2001 — 9 кастрычніка 2006 — Арнольд Руйтэль
# 9 кастрычніка 2006 — 9 кастрычніка 2016 — Тоамас Хендрык Ільвес
# 10 кастрычніка 2016 — 11 кастрычніка 2021 — Керсці Кальюлайд
# З 11 кастрычніка 2021 — Алар Карыс

## Рэзідэнцыя 
[thumb|злева|[Рэзідэнцыя Прэзідэнта Эстоніі|Рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі]]

Рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі размешчана ў Талінскім раёне Кадрыёрг недалёка ад Екацярынентальскага палаца з прылеглым паркавым комплексам і музея Куму. У гэтым жа будынку размяшчаецца канцылярыя Прэзідэнта Рэспублікі, якая ажыццяўляе матэрыяльна-тэхнічнае забеспячэнне дзейнасці главы дзяржавы.

Будынак быў збудаваны ў 1938 годзе па праекце архітэктара Алара Котлі. У часы савецкай улады ў гэтым будынку размяшчаўся Прэзідыум Вярхоўнага Савета ЭССР.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт прэзідэнта Эстонскай Рэспублікі

Катэгорыя:Палітыка Эстоніі
*
Гаргоны

**Гаргоны** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі жанчыны-пачвары. Вызначаліся жахлівым выглядам: крылатыя, укрытыя луской. са змеямі замест валасоў, з ікламі, з позіркам, які ператварае ўсё жывое ў камень. Іх тры, старэйшыя бессмяротныя, малодшая Медуза Гаргона, смяротная. Персей адсек ёй галаву, з крыві забітай нарадзіўся крылаты конь Пегас.

## Літаратура 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Міфічныя істоты ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Уваскрэсенне дачкі Іяіра

[thumb|right|300px|*Уваскрэсенне дачкі Іяір*а пэнзля [Ілля Рэпін|Іллі Рэпіна, Рускі музей]]
**Уваскрэсенне дачкі Іяіра** — падзея новазапаветняга апавядання, адно з цудаў Ісуса Хрыста, запісаная ў Евангеллях паводле Марка 5:21-43, Мацвея 9:18-26, Лукі 8:40-56.

## Біблейскае апавяданне 
Гісторыя адбываецца адразу ж за выгнанне нячыстай сілы ў краіне Гадарынскай. Іяір, старшыня сінагогі, просіць Ісуса вылечыць яго паміраючую дачку. Згодна Евангеллям, Ісус адразу атпраўляецца да дому Іяіра. Аднак шлях да дому Іяіра аказваецца працяглым, на шляху да дома Іяіра Ісус вылечвае жанчыну, якая 12 гадоў пакутвала на крывацячэнне. Пасля гэтага Іяіру паведамляюць, што яго дачка ўжо памерла, і што не трэба турбаваць Настаўніка. Пачуўшы гэта, Хрыстос кажа Іяіру, каб той верыў.

Прыйшоўшы да дома Іяіра, натоўп сустракае там перапалох, дзяўчыну гатовяць да пахавання, вакол яе галосяць прафесійныя плакальшчыцы. На словы суцяшэння Ісуса, прысутныя адказваюць смехам. Узяўшы з сабой трох самых блізкіх вучняў: Пятра, Якава і Яна, Ісус разам з бацькай і маці ўваходзіць у пакой памерлай дзяўчыны. Узяўшы яе за руку, Ён кажа: «Дзяўчына, цябе кажу, устань». У Марка прыводзіцца арамейскае слова «*таліфа-кумі*» ().

Пасля гэтых словаў дзяўчына прабуджаецца да жыцця, а Хрыстос кажа, каб нікому не казалі пра гэта.

## Інтэрпрэтацыі 
Даследчыкі сцвярджаюць, што гэты эпізод паказвае, што вера, нават больш той, што была ў жанчыны з крывацячэннем, можа існаваць у здавалася б самых безнадзейных сітуацыях.

Аб'яднанае апавяданне было выкарыстана ў якасці прыкладу інтеркаляціі. Адно апавяданне ўстаўлена ў іншае, такім чынам параўноўваецца старая жанчына з 12-гадовай хваробай і 12-гадовая дзяўчынка. Такім чынам паказваецца сувязь паміж Яірам і жанчынай у тым, што абодва, як Іяір, дык і жанчына паказалі вялікую веру ў Ісуса.

Таксама сцвярджаецца, што здавалася б катастрафічная затрымка для вылячэння жанчыны на самай справе атрымалася для ўваскрэсення дачкі Іяіра. Такім чынам прадбачліва была праверана і ўмацавана вера Іяіра.

Катэгорыя:Хрысціянства
Катэгорыя:Цуды Ісуса Хрыста
Гаргона Медуза

**Гаргона Медуза** ( — «стражнік, абаронца, валадарка») — найбольш вядомая з трох сясцёр гаргон, пачвара з жаночым тварам і змеямі замест валасоў. Яе позірк ператвараў чалавека ў камень. Была забітая Персеем. Згаданая ў «Адысеі» (XI 634).

Напісанне: «Гаргона Медуза», дзе «Гаргона» — від пачвары, а «Медуза» — імя ўласнае. Сваю назву марская медуза атрымала з-за падабенства з валасамі-змеямі легендарнай гаргоны Медузы з грэчаскай міфалогіі.

## Інтэрпрэтацыя 
Мяркуецца, што першапачаткова сёстры-гаргоны маглі ўвасабляць зімовыя халады, характэрныя дзеля поўначы Грэцыі (яны прымушалі ваду і зямлю «камянець»), завяданне і адміранне прыроды.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міфічныя істоты ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Міфічныя змеі
Катэгорыя:Выдуманыя жанчыны-забойцы
Катэгорыя:Міфічныя істоты
Макрасям’я

'''Макрасям'я''' — структурная адзінка ў лінгвістыцы, якая ўключае ў сябе некалькі сем'яў моў. Аб'яднанні некалькіх сем'яў у адну вялікую макрасям'ю звычайна грунтуюцца толькі на тэорыях, і ўспрымаюцца шматлікімі лінгвістамі неадназначна. Таму, кажучы пра якую-небудзь макрасям'ю, напрыклад настратычную або сіна-каўказскую, варта памятаць, што тэрмін '''макрасям'я''' ў гэтым выпадку азначае толькі магчымую сувязь паміж групамі моў, якія ў яе ўваходзяць.

## Некаторыя прапанаваныя макрасем'і 
* '''Барэйская гіперсям'я'''
** Афразійская макрасям'я
** Настратычная макрасям'я (індаеўрапейскія, алтайскія, картвельскія, дравідыйскія, уральска-юкагірскія, эскімоска-алеуцкія)
** Сіна-каўказская макрасям'я (баскская, дэнэ-енісейскія, паўночна-каўказскія, бурушаскі, хурыта-ўрарцкія, сіна-тыбецкія, пад пытаннем таксама ўключэнне ў даную сям'ю цэлай групы ізалятаў)
** Аўстрычная макрасям'я (аўстраазіяцкія мовы, аўстранезійскія мовы, дунтайскія мовы, мяа-яа мовы)
** Амерындская макрасям'я
* '''Нігера-сахарская гіперсям'я**
** Нігера-кангалезскія мовы
** Ніла-сахарскія мовы
* **Кайсанскія мовы**
* **Інда-ціхаакіянскія мовы**
** Андаманскія мовы
** Папуаскія мовы
** Тасманійскія мовы
** ? ізаляты Індыі: кусунда, ніхалі
* **Аўстралійскія мовы''' (29 сем'яў моў Аўстраліі)

Дагэтуль застаецца незразумелай сітуацыя з макракласіфікацыяй моў індзейцаў Амерыкі (за выключэннем эскімоса-алеуцкіх і на-дэнэ, якія ўключаюцца ў барэйскую гіперсям'ю)

## Спасылкі 
* 

## Гл. таксама 
* Макрасем'і індзейскіх моў
* Гістарычная лінгвістыка
* Эвалюцыйная лінгвістыка

*
Агасіс

thumb|250px|Месцазнаходжанне колішняга возера
**Агасіс** () — колішняе прэснаводнае прылядніковае возера, якое існавала каля 10—12 тысяч гадоў назад на краю ледавіковага шчыта ў Паўночнай Амерыцы. Узнікла ў выніку актыўнага раставання ледавікоў у канцы апошняга ледавіковага перыяду. Памерамі пераўзыходзіла плошчу ўсіх сучасных Вялікіх азёр. Існавала да тысячы гадоў, пакуль не было спушчана ракой Нельсан, якая праклала сцёк у Гудзонаў заліў. Названа ў 1923 годзе ў гонар швейцарскага прыродазнаўца Ж. Л. Агасіса.

Памеры возера былі: з поўначы на поўдзень на 1100 км, з захаду на ўсход на 400 км. Глыбіня была больш за 200 м. З возера тады быў сцёк у раку Місісіпі па далінах рэк Уорэн і Мінесота.

На месцы Агасіс засталося некалькі азёр, сярод якіх найбольш вядомы азёры Вініпег, Манітоба, Вініпегосіс, Ніпігон, Лясное.

Катэгорыя:Геаграфія Канады
Катэгорыя:Палеагеаграфія
Катэгорыя:Колішнія азёры ЗША
Дэнэ-енісейскія мовы

**Дэнэ-енісейскія мовы** — гіпатэтычная макрасям'я, якая ўключае енісейскія мовы цэнтральнай Сібіры (адзіны жывы прадстаўнік — кецкая мова) і мовы на-дэнэ (Паўночная Амерыка). Гіпотэзу прапанаваў у сакавіку 2008 года Эдвард Вайда з Заходне-Вашынгтонскага ўніверсітэта на падставе даных параўнальнай марфалогіі.

Гэта гіпотэза добра дапасуецца да раней высунутых Э. Сепірам, Дж. Грынбергам і С. А. Старосціным гіпотэз аб сваяцтве сіна-каўказскіх моў, у тым ліку енісейскіх, з мовамі на-дэнэ.

## Літаратура 
* Fortescue, Michael (1998). *Language Relations across Bering Strait: Reappraising the Archaeological and Linguistic Evidence.* London and New York: Cassell.
* Vajda, Edward (2008). *A Siberian Link with Na-Dene Languages .*
* Rubicz, R., Melvin, K.L., Crawford, M.H. (2002). Genetic Evidence for the phylogenetic relationship between Na-Dene and Yeniseian speakers. *Human Biology,* 43(6):743-60.
* Ruhlen, Merritt (1998). «The Origin of the Na-Dene». *Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America.* 95(23):13994-6.

## Спасылкі 
* Dene-Yeniseic Symposium, Alaska Native Language Center, University of Alaska, Fairbanks.

Катэгорыя:Макрасем’і
Катэгорыя:Сіна-каўказскія мовы
ISO 3166

**ISO 3166** — міжнародны стандарт ISO, які вызначае кодавыя пазначэнні дзяржаў і залежных тэрыторый, а таксама асноўных адміністрацыйных утварэнняў унутры дзяржаў. Складаецца з наступных частак:
* **ISO 3166-1** — коды дзяржаў і залежных тэрыторый
** **ISO 3166-1 alpha-2** — двухлітарныя
** **ISO 3166-1 alpha-3** — трохлітарныя
** **ISO 3166-1 numeric** — лічбавыя
* **ISO 3166-2** — коды адміністрацыйных утварэнняў усярэдзіне дзяржаў (вобласці, штаты, правінцыі і т. п.)
* **ISO 3166-3** — коды колішніх дзяржаў (аб'яднанне, падзел, змена назвы і т. п.)
Двух літарныя коды ISO 3166-1 alpha-2 выкарыстоўваюцца ICANN для прысваення нацыянальных даменных імёнаў верхняга ўзроўню.

## Спіс ISO 3166-1 
База дадзеных па двухлітарным даменам верхняга ўзроўню па кодах краін складаецца на аснове спісу краін, распрацаванага ISO 3166 Maintenance Agency. 
IANA стварае новы ccTLD толькі пасля таго, як яго код з'яўляецца ў спісе ISO 3166-1.

Гэты спіс шырока выкарыстоўваецца і ў іншых мэтах, бо для працэдуры адбору краін для яго выкарыстоўваюцца палітычна нейтральныя прынцыпы.

## Спіс ISO 3166-2 
ISO 3166-2 займаецца адміністрацыйнымі адзінкамі другога ўзроўню. Чалябінская вобласць Расіі напрыклад пазначаецца RU-CHE.

## Гл. таксама 
* ДАСТ 7.67 — коды назваў краін і Агульнарасійскі класіфікатар краін свету
* ISO 639 — коды назваў моў і коды моў у адпаведнасці з ДАСТ 7.75–97 «Коды найменняў моў»
* ISO 4217 — коды валют і Агульнарасійскі класіфікатар валют
* Спіс кодаў МАК — трохі не супадальныя з сучасным спісам трохлітарныя пазначэнні краін

## Спасылкі 
* ISO 3166 
* Спіс кодаў у Сусветнай кнізе фактаў ЦРУ 
* Коды краін у розных сістэмах  — ISO 3166-1, дамены верхняга ўзроўню IANA, аўтамабільныя, коды МАК, тэлефонныя


Катэгорыя:Спісы краін
3166
Даменнае імя

**Даменнае імя** — гэта імя, якое служыць для ідэнтыфікацыі абласцей — адзінак адміністрацыйнай аўтаноміі ў сетцы Інтэрнэт — у складзе бацькоўскіх (вышэйстаячых) абласцей. Кожная з такіх абласцей завецца ***даменам***. Агульная прастора імёнаў Інтэрнэту функцыянуе дзякуючы DNS — сістэме даменных імёнаў. Даменныя імёны даюць магчымасць адрасавання інтэрнэт-вузлоў і размешчаных на іх сеткавых рэсурсаў (вэб-сайтаў, сервераў электроннай пошты, іншых службаў) у зручнай для чалавека форме.

*Поўнае даменнае імя* складаецца з непасрэднага імя дамена і далей імёнаў усіх даменаў, у якія ён уваходзіць, падзеленых кропкамі. Напрыклад, поўнае імя `"be.wikipedia.org"` пазначае дамен трэцяга ўзроўню `"be"`, які ўваходзіць у дамен другога ўзроўню `"wikipedia"`, які ўваходзіць у дамен верхняга ўзроўню `"org"`, які ўваходзіць у безназоўны каранёвы дамен `"."(пункт)`. У гутарковай мове пад даменным імем нярэдка разумеюць менавіта поўнае даменнае імя.

**FQDN** (скар. ад  — «дакладна вызначанае імя дамена», часам скарачаецца да «поўнае даменнае імя» або «поўнае імя дамена») — **імя дамена**, якое не мае неадназначнасцей у вызначэнні. Складаецца з імёнаў усіх бацькоўскіх даменаў іерархіі DNS.

У DNS і, што асабліва важна, у , FQDN завяршаюцца кропкай (напрыклад, `"example.com."`), гэта значыць уключаюць каранёвае даменнае імя `"."`, якое з'яўляецца безназоўным.

*Даменная зона* — сукупнасць даменных імёнаў пэўнага ўзроўню, якія ўваходзяць у вызначаны дамен. Напрыклад, зона `wikipedia.org` уключае ўсе даменныя імёны трэцяга ўзроўню ў гэтым дамене. Тэрмін «даменная зона» галоўным чынам ужываецца ў тэхнічнай сферы, пры настройцы DNS-сервераў (падтрыманне зоны, дэлегаванне зоны, трансфер зоны).

## Віды даменных імёнаў 
### Міжнародныя дамены (gTLD) 
Агульныя дамены верхняга ўзроўню (gTLD) кіруюцца арганізацыяй ICANN.

### Інтэрнацыяналізаваныя дамены (IDN) 
Даменныя імёны, якія ўтрымліваюць сімвалы нацыянальных алфавітаў. IDN верхняга ўзроўню кіруюцца і знаходзіцца пад кантролем ICANN.

### Нацыянальныя дамены (ccTLD) 
Нацыянальныя дамены верхняга ўзроўню (ccTLD) дэлегаваны адпаведным нацыянальным рэгістратарам, якія ўсталёўваюць правілы рэгістрацыі ў іх або самі, або паводле ўказанняў урада. Кіруючай арганізацыяй з'яўляецца IANA.

### Зарэзерваваныя даменныя імёны 
Дакумент RFC 2606 (Reserved Top Level DNS Names — Зарэзерваваныя імёны даменаў верхняга ўзроўню) вызначае назвы даменаў, якія варта выкарыстоўваць у якасці прыкладаў (напрыклад, у дакументацыі), а таксама для тэсціравання. Акрамя `example.com`, `example.org` і `example.net`, у гэту групу таксама ўваходзяць `.test`, `.invalid` і інш.

## Гл. таксама 
* Сістэма даменных імёнаў
* Адзіная палітыка дазволу даменных спрэчак
* Сугучныя дамены
* Каранёвы дамен
* Дамен верхняга ўзроўню
* Спіс нацыянальных даменаў верхняга ўзроўню
* Дакладна вызначанае імя дамена

Катэгорыя:Стандарты Інтэрнэту
Катэгорыя:Інфармацыйнае права
Катэгорыя:DNS
Тацішчаў

**Тацішчаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Данілавіч Тацішчаў (1699—1760) — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі.
* Васіль Мікітавіч Тацішчаў (1686—1750) — расійскі дзяржаўны дзеяч, гісторык.
* Сяргей Спірыдонавіч Тацішчаў (1846—1906) — рускі гісторык і дыпламат.
Аксамітавы развод

[thumb|Чэхаславакія паміж 1968 і 1989 ([аксамітавая рэвалюцыя).]]
**Аксамітавы развод** () — мірны і афіцыйна ўзаконены распад саюзнай дзяржавы Чэхаславакіі. Аксамітавы развод 1 студзеня 1993 г. быў лагічнай развязкай аксамітавай рэвалюцыі, падчас якой сацыялістычны рэжым і планавую эканоміку змянілі дэмакратыя і рыначная эканоміка. Аксамітавым ён быў названы па прычыне сваёй бяскроўнасці.

## Перадгісторыя 
У Чэхаславакіі да распаду дзяржавы прывялі менавіта этнічныя (а дакладней, канфлікт нацыянальных эліт, а не насельніцтва — паводле апытання), а не чыста эканамічныя прычыны. Міжэтнічныя праблемы (у непараўнальна меншых маштабах, чым у СССР) дэстабілізавалі эканамічную сітуацыю ў краіне і прывялі яе да распаду. Міжэтнічныя трэнні ў рэспубліцы існавалі заўсёды, паколькі сапраўдная аўтаномія шматлікім меншасцям у краіне так і не была дадзена. Спачатку (да 1945), аднак, яны праходзілі па лініі славяне (чэхі, славакі, русіны) — неславяне (у першую чаргу ў другую групу ўваходзілі судэцкія немцы ў Чэхіі і венгры ў паўднёвай Славакіі). Аднак пасля дэпартацыі немцаў пасля Другой сусветнай вайны і значнай эміграцыі венграў, асноўныя супярэчнасці зрушыліся ў іншую плоскасць — паміж адносна аднароднай і больш развітай Чэшскай СР, чый ВУП на душу насельніцтва на 20 % пераўзыходзіў падобны паказчык у бяднейшай Славакіі. Тады ж чэшскія палітыкі пачалі выказваць меркаванне, што Чэхія абцяжарана Славакіяй, куды ідуць, як у прорву, падатковыя паступленні, а славацкія былі раздражнёныя тым, што знаходзяцца ў зневажальным становішчы ў саюзнай дзяржаве.

Напярэдадні падпісання пагадненняў аб падзеле рэспублікі, у верасні 1992 года было праведзена апытанне насельніцтва Чэхаславакіі пра стаўленне да падзелу краіны. У Славакіі за падзел краіны было 37 %, супраць 63 %, у Чэхіі за 36 %, супраць 64 %.

17 ліпеня 1992 года славацкі парламент прыняў дэкларацыю аб незалежнасці. Чэхаславацкі прэзідэнт Вацлаў Гавел, які выступаў супраць падзелу, сышоў у адстаўку. 25 лістапада Федэральны сход прыняў закон аб падзеле краіны з 1 студзеня 1993 года.

## Гл. таксама 
* Злучковая вайна
* Распад Югаславіі
* Распад СССР

Катэгорыя:Распады дзяржаў
Катэгорыя:Падзеі ў Чэхаславакіі
Ждановічы

Назву **Ждано́вічы** маюць:
* Станцыя «Ждановічы»

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Мінская вобласць:
** Ждановічы — аграгарадок у Мінскім раёне
** Ждановічы — вёска ў Стаўбцоўскім раёне
Згубленыя (тэлесерыял)

**«Згубленыя»** () — фантастычна-прыгодніцкі амерыканскі серыял пра лёс пасажыраў самалёту лініі Oceanic Airlines, які ляцеў рэйсам 815 з Сіднея да Лос-Анджэлеса і разбіўся на таямнічым востраве ў паўднёвай частцы Ціхага акіяна. 48 уцалелых пасажыраў спачатку нічога, апроч самалёта, не аб'ядноўвае. Апроч падзей на востраве, у кожную серыю ўплецены лёс аднаго з пасажыраў. Ад трэцяга сезону («*Through the Looking Glass*») у серыі прадстаўлены флэшфорварды.

Серыял быў створаны Дж. Дж. Абрамсам, Д. Ліндэлафам, Дж. Ліберам, якія з'яўляюцца галоўнымі сцэнарыстамі. Большасць сцэн знята на востраве Оаху, Гаваі. 23 мая 2010 года выйшла апошняя серыя заключнага 6-га сезона. Вытворчасцю «Згубленых» займаецца *Touchstone Television*, *Bad Robot Productions* і *Grass Skirt Productions*. Музыку да серыяла напісаў Майкл Джакіна. «Згубленыя» — адзін з самых дарагіх тэлевізійных серыялаў. Высокі кошт стаў вынікам вялікай колькасці персанажаў і дарагоўлі здымкаў на Гаваях.

Неспадзяваныя павароты сюжэту ды няспыннае напружанне гарантавалі «Згубленым» сусветную папулярнасць. У ЗША серыі першага сезону праглядалі ў сярэднім каля 16 мільёнаў чалавек. Серыял, які атрымаў агромністую папулярнасць у свеце, быў таксама прызнаны крытыкамі. Ён узнагароджаны «Эмі» за найлепшы драматычны серыял 2005 года, «Залатым Глобусам» за найлепшы драматычны серыял 2005 года і ўзнагародаю Гільдыі тэлевізійных акцёраў.

Згодна з навейшымі маркетынгавымі хадамі, «Згубленыя» ўжо не толькі серыял. Аўтары намагаюцца зацікавіць гледача шукаць дадатковую інфармацыю ў інтэрнэце, трапляючы на шматлікія старонкі, створаныя з адною мэтай: падаць яшчэ больш загадак. Лётныя лініі Oceanic Airlines, звышсакрэтная даследчыцкая кампанія DHARMA Initiative, таямнічы код на ўсіх прадуктах — гэта, магчыма, толькі частка шляхоў, якія могуць прывесці да адказаў на пытанні, якія паўстаюць на таямнічым востраве. Дадаткова, каб надаць праўдзівасці гістарычным падзеям, творцы ўплятаюць у сюжэт сапраўдныя ўстановы, напрыклад, універсітэт Мічыгана.

У маі 2007 года вытворцы серыялу паведамілі, што пасля трэцяга сезона будуць паказаны яшчэ 48 серый з прыгодамі «Згубленых», згрупаваныя ў тры кароткія сезоны. Планавалася, што тры апошнія сезоны будуць мець па 16 серыяў. Але забастоўка Гільдыі сцэнарыстаў ЗША прывяла да таго, што чацверты сезон быў скарочаны да 14 серый. У сувязі з гэтым тэлеканал *ABC* паведаміў пра павелічэнне ў пятым і шостых сезонах колькасці серыяў да 17. Заключная серыя апошняга шостага сезона пабачыла свет 23 мая 2010 года.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы 2004 года
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Містычныя тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя тэлесерыялы ЗША
Старына

Назву **Старына́** або **Ста́рына** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Старына — вёска ў Столінскім раёне

* Віцебская вобласць:
** Старына — вёска ў Аршанскім раёне
** Старына — вёска ў Докшыцкім раёне
** Старына — былая вёска ў Лёзненскім раёне
** Старына — былы хутар у Мёрскім раёне
** Старына — вёска ў Расонскім раёне
** Старына — вёска ў Вялікадолецкім сельсавеце Ушацкага раёна
** Старына — вёска ў Вяркудскім сельсавеце Ушацкага раёна

* Гомельская вобласць:
** Старына — вёска ў Жлобінскім раёне
** Старына — вёска ў Петрыкаўскім раёне
** Старына — былы пасёлак у Рагачоўскім раёне
** Старына — вёска ў Рэчыцкім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Старына — вёска ў Гродзенскім раёне
** Старына — вёска ў Дзятлаўскім раёне
** Старына — вёска ў Мастоўскім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Старына — вёска ў Бялыніцкім раёне
** Старына — вёска ў Глускім раёне
** Старына — вёска ў Горацкім раёне
** Старына — вёска ў Магілёўскім раёне
** Старына — вёска ў Мсціслаўскім раёне

* Мінская вобласць:
** Старына — фальварак, потым вёска, цяпер не існуе; знаходзілася за кіламетр на паўднёвы захад ад вёскі Паўлаўцы (Бродаўскі сельсавет, Барысаўскі раён)
** Старына — вёска ў Весялоўскім сельсавеце Барысаўскага раёна
** Старына — вёска ў Маісееўшчынскім сельсавеце Барысаўскага раёна
** Старына — вёска ў Дабрынёўскім сельсавеце Дзяржынскага раёна
** Старына — вёска ў Негарэльскім сельсавеце Дзяржынскага раёна
** Старына — вёска ў Капыльскім раёне
** Старына — вёска ў Мінскім раёне
** Старына — вёска ў Мядзельскім раёне
** Старына — вёска ў Слуцкім раёне
** Старына — вёска ў Драчкаўскім сельсавеце Смалявіцкага раёна (п.і. 222227, 222230)
** Старына — вёска ў Забалоцкім сельсавеце Смалявіцкага раёна
** Старына — вёска ў Стаўбцоўскім раёне
** Старына — былая вёска ў Уздзенскім раёне
### Расія 
* Старына (Дзямідаўскі раён)

## Расліны 
* народная назва віду 

## Падвойныя назвы 
* Высокая Старына

## Гл. таксама 
* Старынка 
* Старынкі 
* Старынцы 
* Старыны
* Старыца
* Старыцы
Паручнік Кіжэ (фільм)

**«Паручнік Кіжэ»** — камедыйны гістарычны фільм, зняты ў 1934 годзе на кінастудыі Белдзяржкіно. Вядомы пераважна дзякуючы музыцы, якую да гэтага фільму напісаў Сяргей Пракоф'еў.

## Сюжэт 
Экранізацыя аповесці Юрыя Тынянава «Падпаручнік Кіжэ», заснаванай на анекдоце пра тое, як з-за памылкі пісара, які напісаў у загадзе Паўла I замест слоў «паручнікі жэ» словы «паручнік Кіжэ», паўстала неіснуючая асоба — паручнік Кіжэ, якая, нягледзячы на сваё неіснаванне, значылася ў дакументах у якасці рэальнага чалавека, які служыў, быў пакараны, дараваны, даслужыўся да генерала і памёр ад цяжкай хваробы.

## Здымачная група 
* Сцэнарыст — Юрый Тынянаў
* Рэжысёр-пастаноўшчык — Аляксандр Файнцымер
* Аператар-пастаноўшчык — Аркадзь Кальцаты
* Кампазітар — Сяргей Пракоф'еў
* Мастакі-пастаноўшчыкі — Пётр Снапкоў, Канстанцін Карташоў
* Кансультанты — В. Глінка, Ю. Крынкін
* Грымёр — А. Анджан
* Асістэнт аператара — В. Страдзін
* Дырэктар — І. Румель

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы 1934 года
Катэгорыя:Фільмы СССР 1934 года
Том і Джэры

**Том і Джэры** () — серыя каротка- і поўнаметражных мультфільмаў студый Metro-Goldwyn-Mayer, Rembrandt Films, Sib Tower 12 Productions, Hanna-Barbera і Warner Bros. Распавядае пра супрацьстаянне ката Тома і мышаня Джэры. Першы мультсерыял зняты ў 1940—1958 гадах. Уільямам Ханнай і Джозефам Барберай на студыі Metro-Goldwyn-Mayer (116 серый). Серыял атрымаў агулам 7 узнагарод Оскар і 13 намінацый у катэгорыі «найлепшы анімацыйны фільм». Аднак серыі часта крытыкавалі за празмерную жорсткасць і гвалт, а таксама за элементы расізму.

## Гісторыя 
У 1961—1962 гадах чэхаславацкая студыя Rembrandt Films стварыла працяг з 13-ці эпізодаў, якія з-за невысокіх бюджэтаў і з-за сваёй мастацкай спецыфічнасці не спадабаліся большасці фанатаў і крытыкаў.

З 1975 года Уільям Ханна і Джозеф Барбера пачынаюць анімацыйны тэлесерыял «Шоу Тома і Джэры» (агулам знята 16 эпізодаў), дзе героі ўжо не варагуюць, а сябруюць.

У 1990—2000 гадах студыі Metro-Goldwyn-Mayer і Warner Bros ствараюць шэраг поўнаметражных мультфільмаў пра прыгоды Тома і Джэры. Паводле мультсерыялу неаднаразова выдаваліся серыі коміксаў і камп’ютарных гульняў.

## Фільмы 
* Том і Джэры: Фільм (1992)
* Том і Джэры (2021)

## Гл. таксама 
* Огі і тараканы

## Спасылкі 
* Пра гісторыю персанажаў Тома і Джэры

Катэгорыя:Мультсерыялы ЗША
Катэгорыя:З’явіліся ў 1940 годзе