Абідаскі спіс цароў (Сеці I)

[thumb|300px|[Сеці I і яго сын Рамсес перад спісам цароў. Рэльеф у пахавальным храме Сеці I ў Абідасе]]

**Абідаскі спіс цароў** (Сеці I) — пералік егіпецкіх цароў у пахавальным храме Сеці I ў Абідасе. У спісе называюцца 75 фараонаў, якія правілі да Сеці I. Спіс даволі выбарачны. Так, напрыклад, адсутнічаюць многія правіцелі Першага пераходнага перыяду і ўсе правіцелі Другога пераходнага перыяду.

## Агляд 
Абідаскі спіс цароў разам з чатырма іншымі царскімі спісамі (Палермскі камень, Карнакскі, Сакарскі і Турынскі спісы) з'яўляецца важнай крыніцай для высвятлення паслядоўнасці праўлення егіпецкіх фараонаў.

У храме, пабудаваным Сеці I у Абідасе, у доўгам праходзе царскай галерэі ў паўднёвым крыле знаходзіцца сцяна з рэльефам, на яком пералічваюцца ў картушах імёны егіпецкіх фараонаў. У левым баку гэтага "спіса цароў" адлюстрован фараон Сеці I са сваім малым сынам Рамсесам (пазнейшым фараонам Рамсесам II), якога ён паказаў перад радамі царскіх продкаў у якасці свайго пераемніка.

У картушах упісаны 76 вядомых у часы Сеці I егіпецкіх правіцеляў ад Менеса да самога Сеці за выключэннем Першага і Другога пераходных перыядаў, а таксама пяці фараонаў XVIII дынастыі, якія былі выключаны па палітычных ці рэлігійных прычынах (пракляцце памяці):

* Хатшэпсут (Маат-ка-Ра), якая пачынала правіць як рэгент свайго пасынка Тутмаса III, а пасля абвясціла сябе фараонам. Пазней яе праўленне лічылі незаконным, а яе імя на помніках выкасоўвалі,
* Аменхатэп IV (Эхнатон), (Нефер-хеперу-Ра), які замяніў усіх егіпецкіх багоў адным сонечным богам Атонам.

Акрамя Эхнатона ў спіс таксама не былі ўключаны яго непасрэдныя пераемнікі, якія мелі дачыненне да пакланення Атону:
* Сменхкара (Анх-хеперу-Ра),
* Тутанхамон (Неб-хеперу-Ра), чыё ранейшае імя было Тутанхатон, 
* Эйе (Хепер-хеперу-Ра).

## Змест спіса 
Царскія картушы ў храме размешчаны двума гарызантальнымі радамі. Запіс гістарычнай паслядоўнасці праўлення фараонаў пачынаецца злева ў верхнім радзе.

thumb|center|800px|Зарысоўка Абідаскага спіса цароў у пахавальным храме Сеці I
Кожны картуш змяшчае адно з пяці імён, якія ўваходзілі ў склад *вялікага царскага тытула* кожнага фараона, і якія фараон прымаў пры ўзыходжанні на трон (троннае імя) або насіў ад нараджэння (асабістае імя). Праўда, цары ранніх дынастый яшчэ не насілі ўсіх пяці імён. Пакуль на сённяшні дзень частку асабістых імён не магчыма надзейна перакласці. Тронныя ж імёны, якія надаваліся пры ўзыходжанні на прастол, наадварот, даволі часта можна перакласці, бо яны, як правіла, змяшчаюць выказванні пра сонечнага бога Ра і маюць выгляд кароткіх сказаў.

*Заўвага: у табліцах у першым слупку прыведзены імёны з картушаў (а дакладней, іх умоўная транскрыпцыя), у другом слупку — іншыя ўжывальныя імёны, у том ліку грэчаскія варыянты, у трэцім — умоўны пераклад або значэнне імён.*

### I дынастыя 
### II дынастыя 
К канцу 2-й дынастыі Верхнім і Ніжнім Егіптам адначасова правілі розныя фараоны, якія змагаліся адзін з адным за ўладу над усім Егіптам. Гэтыя цары не былі ўключаны ў Абідаскі спіс. Гл. спіс фараонаў.

### III дынастыя 
### IV дынастыя 
### V дынастыя 
(Пасля № 28 адсутнічае Шэпескара.)

### VI дынастыя 
Першы пераходны перыяд часткова прапушчаны, пра 7-ю дынастыю наогул не ўпамінаецца.

*З 39-га картуша пачынаецца другі рад Абідаскага спіса.*

### VIII дынастыя 
### XI, XII дынастыя 
### XVIII дынастыя 
### XIX дынастыя 
### Заканчэнне спіса 
Спіс цароў завяршаецца ўнізе трэцім радам. Гэты рад уяўляе сабой нешта падобнае да фрыза, састаўленага з картушаў Сеці I з яго асабістым ("Са Ра" = Сын Ра) і тронным ("Нісут" = цар) імёнамі, якія чаргуюцца адно з адным.
thumb|center|400px|Фрыз пад спісам цароў

## Гл. таксама 
* Абідаскі спіс цароў (Рамсес II)
* Спіс фараонаў

## Літаратура 
* Wolfgang Helck: *Untersuchungen zu Manetho und den ägyptischen Königslisten* (= *Untersuchungen zur Geschichte und Altertumskunde Aegyptens* 18). Akademie-Verlag, Berlin 1956.
* Thomas Schneider: *Lexikon der Pharaonen*. Artemis & Winkler, Zürch 1994, ISBN 3-7608-1102-7.
* Jürgen von Beckerath: *Handbuch der ägyptischen Königsnamen*. 2. verbesserte und erweiterte Auflage der Erstausgabe 1984. von Zabern, Mainz 1999, ISBN 3-8053-2591-6, (*Münchner ägyptologische Studien* (MÄS) 49).

## Спасылкі 
Абідаскі
Катэгорыя:Старажытнаегіпецкія стэлы і надпісы
Катэгорыя:Літаратура Старажытнага Егіпта