open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пушкінскі праспект (Магілёў)

**Пушкінскі праспект** () — праспект у паўднёвай частцы Магілёва, у Задняпроўскім жылым раёне. Адна з найважнейшых транспартных магістраляў горада.

## Гісторыя 
У 1860 годзе быў пабудаваны драўляны мост цераз Дняпро, які злучыў цэнтр з Лупалаўскім прадмесцем. Ад шашы да моста пабудавана Новачарнігаўская вуліца, у яе пачатку знаходзілася ўязная брама з высокай вежай, пабудаванай у 1773 годзе.

Гістарычна называўся *Новачарнігаўскай вуліцай*:

У 1967 годзе вуліца была перайменавана ў гонар рускага паэта А. С. Пушкіна, які ўлетку 1824 праязджаў па ёй з адэскай ссылкі ў с. Міхайлаўскае. У савецкія часы тут размяшчаўся выканкам райсавета і райкам КПБ Кастрычніцкага раёна.

## Паркі і скверы 
 ў скверы 700-годдзя Магілёва]]
Да праспекта прылягаюць дзіцячы парк, сквер 700-годдзя Магілёва, дзе пастаўлены помнік А. С. Пушкіну.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Праспекты Магілёва
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Магілёў)
Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар Аляксандра Пушкіна
Пол Томас Андэрсан

**Пол Томас Андэрсан** (; ) — амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст, аператар і прадзюсар. Часта называюць адным з найвыдатнейшых кінарэжысёраў свайго пакалення, сярод яго ўзнагарод — дзве прэміі «Залаты глобус», чатыры прэміі BAFTA, тры прэміі «Выбар крытыкаў», а таксама чатырнаццаць намінацый на прэмію «Оскар» і «Грэмі». Ён — адзіны чалавек, які атрымаў узнагароду за найлепшую рэжысуру на Канскім кінафестывалі, «Срэбнага льва» на Венецыянскім кінафестывалі, а таксама «Срэбнага і Залатога мядзведзя» на Берлінскім кінафестывалі.

## Фільмаграфія 
* 1996 — «Фатальная васьмёрка» (Hard Eight)
* 1997 — «Ночы ў стылі бугі» (Boogie Nights)
* 1999 — «Магнолія» (Magnolia)
* 2002 — «Каханне, што збівае з ног» (Punch-Drunk Love)
* 2007 — «І будзе кроў» (There Will Be Blood)
* 2012 — «Майстар» (The Master)
* 2014 — «Прыроджаная вада» (Inherent Vice)
* 2017 — «Прывідная нітка» (Phantom Thread)
* 2021 — «Лакрычная піца» (Licorice Pizza)
* 2025 — «Бітва за бітвай» (One Battle After Another)

## Крыніцы
Салі Хокінс

**Салі Сесілія Хокінс** (; нар. ) — брытанская актрыса. Яе выкананне ролі Попі ў фільме 2008 года «Бестурботная» прынесла ёй некалькі міжнародных узнагарод, у тым ліку «Залаты глобус» за найлепшую жаночую ролю ў камедыі або мюзікле.

Іншыя значныя ролі: Місіс Мэры Браўн у «Падынгтане» і «Падынгтане 2», Сьюзан ў «Веры Дрэйк» (2004), Сью Трындеэр у серыяле BBC «Аксамітныя пальчыкі» (2005) і Эн ў «Довады розуму» (2007), Элайза Эспазіта ў «Форме вады» (2017).

## Зноскі
Аляксандр Фёдаравіч Рогалеў

**Аляксандр Фёдаравіч Рогалеў** (нар. , г. ) — беларускі вучоны ў галіне мовазнаўства. Краязнавец, даследчык гісторыі тапаніміі Гомеля і Гомельшчыны. Доктар філалагічных навук (1996), дацэнт (1991), прафесар (1998).

## Біяграфія 
Скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны (1980). Служыў у Савецкай Арміі. З 1982 г. працуе ў ГДУ імя. Ф. Скарыны. Прафесар кафедры  рускага, агульнага і славянскага мовазнаўства.

## Навуковая і публіцыстычная дзейнасць 
Аўтар шматлікіх навуковых, навукова-папулярных і краязнаўчых публікацый, у тым ліку шэрагу кніг.

Вывучае паходжанне геаграфічных назваў Беларусі, гісторыю беларускай мовы і этнаса, праводзіць краязнаўчыя даследаванні Гомеля і  Гомельшчыны, а разам з тым займаецца «эзатэрычнай лінгвістыкай». 

Аўтар звыш 2000 публікацый па названых вышэй тэмах ў перыядычным друку.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровай граматай Гомельскага гарадскога Савета.

## Літаратура 
* 
* Рогалеў Аляксандр Фёдаравiч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : У 6 т. Т. 6. Кн.1: Пузыны — Усая / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал.рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. — С. 116.
*Рогалев Александр Федорович  // Знаменитые люди Гомельщины (27.08.2018).
*Рогалев Александр Федорович // Филологический факультет ГГУ им. Ф. Скорины.
*Рогалёв Александр Фёдорович  // Гомельпедия. Электронный энциклопедический справочник Гомеля.

## Спасылкі 
* Сайт філалагічнага факультэта ГДУ імя Ф. Скарыны
* Блог Аляксандра Рогалева

Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Якаў Сямёнавіч Смальгоўскі

**Якаў Сямёнавіч Смальгоўскі** (, Фергана, Узбекская ССР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1960 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1968 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1964 года — тэхнік-архітэктар — галоўны архітэктар праектаў у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1971 года. Член КПСС з 1963 года. Пражывае ў г. Мінск.

## Творчасць 
]]
]]
Асноўныя працы: сталовая Магілёўскага тэхналагічнага інстытута (1974), 9-павярховыя жылыя дамы па праспекце Шміта (1975), Непакорных (1977) у Магілёве; у аўтарскім калектыве: Палац культуры з глядзельнай залай на 1200 месцаў МВА «Хімвалакно» імя Леніна (1977), 7-павярховы жылы дом па праспекце Пушкіна (1980), абласны аптэчны склад па вуліцы Паўлава (1981) у Магілёве, 9-павярховы жылы дом па вуліцы Горкага (1983), вытворчы будынак Цэнтральнага інстытута тыпавых праектаў і іншых арганізацый Дзяржбуда БССР (1987—1989), гарадскі аптэчны склад па вуліцы Сцебянёва (1983) у Мінску, Вылічальны цэнтр статупраўлення Брэсцкай вобласці па Маскоўскай вуліцы ў Брэсце (1987).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Кар’ер (фільм)

**«Кар’ер»** () — мастацкі фільм паводле аповесці Васіля Быкава.

## Сюжэт 
1941 год. Параненага афіцэра Агеева знайшлі ў лесе партызаны і схавалі ў хаце пападдзі. Тамсама хавалася дзяўчына з горада Марыя. Паліцай, які ведаў усіх ў мястэчку, сустрэўшы Агеева не выдаў яго, а прапанаваў зрабіцца інфарматарам…

## Акцёры 
* Леў Барысаў — *Сямён*
* Ігар Бочкін — *Агееў*
* Вольга Волкава — *Бараноўская*
* Святлана Капылава
* Юрый Ступакоў
* Васіль Домрачаў
* Уладзімір Князеў
* Сяргей Быстрыцкі

## Спасылкі 
* [Фільм на RuData.ru](http://www.rudata.ru/wiki/Карьер_(фильм)) 

Катэгорыя:Фільмы пра Вялікую Айчынную вайну
Катэгорыя:Фільмы-драмы СССР
Катэгорыя:Фільмы Мікалая Скуйбіна
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Васіля Быкава
У тумане (фільм, 1992)

**«У тумане»** () — мастацкі фільм паводле аповесці Васіля Быкава.

## Сюжэт 
Двум партызанам загадана забіць здрадніка. Тыя не ведаюць, што ён адмовіўся супрацоўнічаць з фашыстамі, але стаў ахвярай крывадушнага плана нямецкага афіцэра…

## Акцёры 
* Аляксандр Сірын
* Аляксандр Высакоўскі
* Павел Белазёраў
* Рамуальдас Раманаускас
* Віталь Вашеўскі

## Спасылкі 
* Фільм на «Кінатэатр.ру»

Катэгорыя:Фільмы пра Вялікую Айчынную вайну
Катэгорыя:Фільмы-драмы Расіі
Катэгорыя:Фільмы Сяргея Лінкова
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Васіля Быкава
Хейнал

**Хейнал** (), **Выклік чароўнай Марыі** — мелодыя фа мажор, якую грае трубач кожную гадзіну на паўночнай вежы касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі ў Кракаве. Раз у дзень, апоўдні, яна транслюецца Першай праграмай «Польскага Радыё». На працягу дваццаці чатырох гадзін хейнал выконваюць адначасова два пажарныя Дзяржаўнай пажарнай службы, якія выконваюць гэты твор 48 разоў на дзень.

Катэгорыя:Кракаўскія традыцыі
Катэгорыя:Музычныя творы
Наомі Уотс

**Наомі Элен Уотс** (; ) — брытанская актрыса і прадзюсар. Яе дэбютам на вялікім экране стала роля ў фільме «Толькі дзеля любові» (1986), за якой рушылі ўслед ролі ў аўстралійскіх тэлесерыялах «Гэй, тата..!» (1990), «Нявесты Хрыста» (1991) і «Дадому і ў шлях» (1991), а таксама фільме «Флірт» (1991). Пераехаўшы ў Амерыку, Уотс прыняла ўдзел у фільмах «Танкістка» (1995), «Дзеці кукурузы 4: Збор ураджаю» (1996) і «Сумленная куртызанка» (1998), а таксама выканала галоўную ролю ў тэлесерыяле «Паляўнічыя за снамі» (1997—1998).

Прарывам у кар’еры Уотс стала роля ў псіхалагічным трылеры Дэвіда Лінча «Малхоланд Драйв» (2001), следам за якой яна з’явілася ў ролі Рэйчэл Келер у фільме жахаў «Званок» (2002), які прынёс ёй шырокую вядомасць. Яна была намінаваная на прэміі «Оскар» і Гільдыі кінаакцёраў ЗША ў катэгорыі «Лепшая жаночая роля» за ролю Крысціны Пек у фільме «21 грам» (2003).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Актрысы Вялікабрытаніі
Роберт Рэдфард

**Чарлз Роберт Рэдфард-малодшы** (; ) — амерыканскі акцёр, кінарэжысёр, прадзюсар і бізнесмен.

Лаўрэат прэміі «Оскар» за найлепшую рэжысуру. З’яўляецца адным з шасці рэжысёраў у гісторыі сусветнага кінематографа, якія атрымалі гэтую ўзнагароду за дэбютны фільм.

Найбольш вядомы па ўдзеле ў фільмах «Бутч Кэсідзі і Сандэнс Кід», «Афера», «Тры дні Кондара», «Уся прэзідэнцкая раць», «Звычайныя людзі», «З Афрыкі».

## Крыніцы 
## Спасылкі
Пітэр О’Тул

**Пітэр Шэймус Лоркан О’Тул** (, ; , Канемара — , ) — брытанскі  ірландскага паходжання. Меў больш за ўсіх намінацый на «Оскар» (восем) за акцёрскую працу, але без адзінай перамогі. За сваю паўвекавую кар’еру быў ганараваны чатырох «Залатых глобусаў» (двойчы як лепшы драматычны акцёр), прэмій BAFTA і «Эмі».

## Фільмаграфія 
* 1962 — Лоўрэнс Аравійскі
* 1968 — Леў узімку
* 1987 — Апошні імператар

## Крыніцы
Джад Хірш

**Джад Сеймар Хірш** (; нар.  года) — амерыканскі акцёр.

Хірш найбольш вядомы дзякуючы сваёй працяглай кар’еры на тэлебачанні, дзе ён сыграў вядучыя ролі ў сіткомах «Таксі» (1978—1983) і «Дарагі Джон» (1988—1992). На познім этапе кар’еры ён узяў на сябе ролі другога плана ў «лі4бы» (2005—2010) і «Вечнасць» (2014—2015).

Хірш за сваю кар’еру атрымаў дзве прэміі «Эмі» і «Залаты глобус» за працы ў тэлевізійных камедыях, а таксама дзве «Тоні», за выступы ў брадвейскіх п’есах. Ён таксама быў намінаваны на «Оскар» за ролю другога плана ў фільме «Звычайныя людзі» (1980).

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША
Катэгорыя:Акцёры тэатра ЗША
Тымаці Шаламэ

**Тымаці Хэл Шаламэ** (, нар. ) — франка-амерыканскі акцёр тэатра, кіно і тэлебачання. За ролю Эліа Перлмана ў рамантычнай драме «Назаві мяне сваім імем» быў намінаваны на прэмію «Оскар» у катэгорыі «Найлепшы акцёр», стаўшы такім чынам самым маладым намінантам у гэтай катэгорыі пачынаючы з 1939 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Нью-Ёрку ў сям’і амерыканкі, якая працуе брокерам, і французскага рэпарцёра, які раней працаваў у нью-ёркскім карэспандэнцкім пункце газеты Le Parisien. Шаламэ пачаў сваю акцёрскую кар’еру ў кароткаметражных фільмах і рэкламных роліках, перш чым з’явіцца ў тэлевізійным драматычным серыяле *«Бацькаўшчына»* ў 2012 годзе. Праз два гады ён дэбютаваў у камедыйнай драме *«Мужчыны, жанчыны і дзеці»* (2014), а затым з’явіўся ў фантастычнай кінастужцы *«Інтэрстэлар»* (2014). Акцёрскі прарыў Шаламэ адбыўся ў 2017 годзе дзякуючы ролі Эліа Перлмана ў рамантычнай драме Лукі Гуаданьіна *«Пакліч мяне сваім імем»*, пасля чаго ён з’явіўся ў фільмах *«Спякотныя летнія ночы»* (2017) і *«Лэдзі Берд»* (2017), а таксама ў вестэрне *«Непрыяцелі»* (2017). У 2021 годзе акцёр выканаў галоўную ролю ў Поля Атрэйдэса ў эпічнай навукова-фантастычнай стужцы Дэні Вільнёва *«Дзюна»*, а таксама з’явіўся ў фільме Уэса Андэрсана *«Французскі дыспетчар»*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акцёры Францыі
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Талія Шайр

**Талія Шайр** (, пры нараджэнні **Талія Роўз Копала** (); нар. ) — амерыканская актрыса, найбольш вядомая дзякуючы ролям у фільмах «Хросны бацька» і «Рокі» (першыя пяць). Двойчы намінавалася на «Оскар» — за ролі Коні Карлеонэ ў «Хросны бацька 2» (1974) і Эдрыян Пеніна ў фільме «Рокі» (1976).

Нарадзілася ў сям’і аранжыроўшчыка і кампазітара Кармінэ Копала і Пеніна Копала.

Родная сястра рэжысёра Фрэнсіса Форда Копалы, маці акцёра Джэйсана Шварцмана («Цягнік на Дарджылінг»), цётка Нікаласа Кейджа.
Джулі Харыс

**Джулі Энн Харыс** (, , Мічыган — , Вест-Чатэм, Масачусетс) — амерыканская актрыса тэатра, кіно і тэлебачання. За сваю кар’еру яна атрымала пяць прэмій «Тоні», тры «Эмі», а таксама была намінаваная на «Оскар».

## Зноскі
Рычард Бёртан (акцёр)

**Рычард Бёртан** (, народжаны **Рычард Уолтэр Джэнкінс-малодшы**,  — ) — брытанскі акцёр. Лаўрэат прэмій BAFTA, «Залаты глобус», «Грэмі» і «Тоні», а таксама сяміразовы намінант на прэмію «Оскар».

## Біяграфія 
Вучыўся ў Оксфардзе. На сцэне з 1941 года. Вядомы як выканаўца роляў у п’есах У. Шэкспіра ў Каралеўскім Шэкспіраўскім тэатры і тэатры «Олд-Вік». З 1949 года здымаецца ў кіно. У 1966 разам з жонкай Элізабет Тэйлар заснаваў кінакампанію «Тэйбёр». Праславіўся ў ролі Джымі Портэра — маладога бунтара супраць маральных і сацыяльных асноў грамадства ў фільме «Азірніся ў гневе». Сярод іншых фільмаў: «Клеапатра», «Хто баіцца Вірджыніі Вульф?», «Утаймаванне свавольніцы», «1984».

На піку сваёй папулярнасці ў 1960-я гады Бёртан лічыўся адным з самых высокааплатных акцёраў Галівуда.

## Выбраная фільмаграфія 
* 1963 — Клеапатра
* 1972 — «Забойства Троцкага» — Леў Троцкі

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Бульвар Непакорных (Магілёў)

**Бульвар Непакорных** () — бульвар у паўднёвай частцы Магілёва, у мікрараёне Задняпроўскі. Працягласць 1910 м, ад вуліцы Гагарына да вуліцы Габраўскай. Бульвар — адна з самых шырокіх (шырыня да 100 м) вуліц у горадзе.

## Гісторыя 
У другой палове 1930-х гг. быў адкрыты аэрадром паміж сучасным бульварам Непакорных і праспектам Шміта. Увосень 1941 года на ўскраіне горада ў прадмесці Лупалава, на полі аэрадрома нямецка-фашысцкімі захопнікамі быў створаны лагер смерці для масавага знішчэння савецкіх ваеннапалонных. За час існавання лагера да 1943 года знішчана больш за 40 тысяч чалавек.

Бульвар названы ў памяць пра вязняў Лупалаўскага лагера смерці, якія загінулі, але не скарыліся ворагу ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Забудова 
Забудаваны 9-павярховымі жылымі дамамі ў першых паверхах якіх размяшчаюцца крамы, абласная стаматалагічная паліклініка, бібліятэка № 7, будынак будаўнічага трэста № 17 «Лаўсанбуд». У пачатку бульвара знаходзяцца Лупалаўскія могілкі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Магілёў)

Катэгорыя:Бульвары Магілёва
Уільям Уэлман

**Уільям Уэлман** (;  — ) — амерыканскі кінарэжысёр, які заслужыў мянушку «Дзікі Біл» з-за суровага абыходжання з акцёрамі, бесшабашнага характару і іміджу пілота Першай сусветнай. Адзін з найбольш яго вядомых фільмаў «Вораг грамадства» (1931) разглядаецца як ранні нуар.
Рок Хадсан

**Рок Хадсан** (, пры нараджэнні **Рой Гаральд Шэрэр-малодшы** ();  — ) — амерыканскі акцёр кіно і тэлебачання, вядомы пераважна дзякуючы ролям у меладрамах Дугласа Сірка і ў серыі фільмаў, дзе яго партнёрам выступала Дорыс Дэй.
Хадсан

**Хадсан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джэніфер Хадсан — амерыканская актрыса і спявачка
* Рок Хадсан — амерыканскі акцёр
* Томас Хадсан — англійскі мастак-партрэтыст
* Уільям Хадсан — брытанскі батанік і міколаг
* Эрні Хадсан — амерыканскі акцёр
Пітэр Селерс

**Пітэр Селерс** (; пры нараджэнні: **Рычард Генры Селерс** ();  — ) — англійскі акцёр. Найбольшую і агульнасусьветную вядомасць яму прынёс вобраз прыдуркаватага інспектара Клузо ў фільме Блэйка Эдвардса «Ружовая пантэра» 1963 года і яго працягах.

Камандор ордэна Брытанскай імперыі (1966). Неаднаразовы намінант прэмій «Оскар» (1960, 1965 і 1980), «Залаты глобус» (1963, 1965, 1976, 1977, 1980 — выйграў), прэміі Брытанскай кінаакадэміі (1960 — выйграў, 1963, 1965, 1981) і іншых. Атрымаў «Залаты глобус» (1980 г.) за галоўную мужчынскую ролю ў фільме-прыпавесці «Будучы там».

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кінаакцёры Вялікабрытаніі
Андрэ Прэвін

**Андрэ Прэвін**, таксама **Андрэ Прэвен** (, пры нараджэнні: Андрэас Людвіг Прывін (ням. Andreas Ludwig Priwin); ,  — , ) — амерыканскі дырыжор, піяніст і кампазітар. Уладальнік некалькіх прэмій «Оскар» за лепшую музыку, адзін з васьмі кампазітараў у гісторыі сусветнага кінематографа, якія атрымлівалі гэтую ўзнагароду два гады запар. Ганаровы рыцар-камандор ордэна Брытанскай імперыі (KBE, 1996).

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшую музыку да фільма»
Джордж Эдвардс

**Джордж Эдвардс** (;  — ) — брытанскі натураліст і арнітолаг, «бацька брытанскай арніталогіі».

Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1757).

## Біяграфія 
Эдвардс нарадзіўся ў Стратфардзе, Эсекс. Пасля сямі гадоў навучання ў лонданскага купца (да 1716 года) ён аб’ехаў увесь еўрапейскі кантынент, вывучаючы прыродазнаўства, і стаў вядомы дзякуючы сваім ілюстрацыям жывёл, у прыватнасці птушак. Ён навучыўся тэхніцы траўлення ў вучонага-натураліста Марка Кейтсбі.

У 1743 годзе ён апублікаваў першы том сваёй працы «A Natural History of Birds», чацвёрты том якога з’явіўся ў 1751 годзе. Тры тамы «Gleanings of Natural History» з дапаўненнямі былі апублікаваныя паміж 1758 і 1764 годам. Абодва творы разам ўтрымліваюць больш за 600 гравюр і прыродазнаўчых апісанняў суб’ектаў.

Карл Ліней часта браў за аснову першапачатковыя апісанні Эдвардса для навуковай назвы шматлікіх відаў птушак.

За свой труд «A Natural History of Birds» ў 1750 годзе Эдвардс быў адзначаны Каралеўскім таварыствам медалём Коплі.

## Працы 
* «Essays of Natural History» (1770)
* «Elements of Fossilogy» (1776)

Файл:Noctua minima.jpg|Гравюра з «Gleanings», том I:
Файл:The black and white Indian starling.jpg|
Файл:The Summer Duck Of Catesby.jpg|
Файл:The Dodo and the Guiney pig.jpg| і 

## Літаратура 
* 
* [Edwards, George (1694—1773)](https://ru.wikisource.org/wiki/en:Edwards,%20George%20(1694-1773)%20(DNB00))

Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Арнітолагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Мастакі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гравёры Вялікабрытаніі
Сяргей Мікалаевіч Сувораў

**Сяргей Мікалаевіч Сувораў** (, Масква — , Ленінград) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
. Мемарыял 8-й танкавай дывізіі, памятная дошка]]
Працаваў на будаўніцтве Маскоўскага метрапалітэна, затым на заводзе ў горадзе Краматорск (цяпер Данецкай вобласці). Прызваны ў армію на тэрміновую службу ў кастрычніку 1938 года Краматорскім райваенкаматам. Удзельнік аперацыі па ўводу савецкіх войскаў у Заходнюю Беларусь у верасні 1939 года, Савецка-фінляндская вайна (1939—1940).

У час Вялікай Айчыннай вайны ў дзеючай арміі — з чэрвеня 1941 года. Ваяваў на Заходнім, Сталінградскім, Паўднёва-Заходнім, Варонежскім, 1-м Украінскім, 1-м і 2-м Беларускіх франтах.

Асабліва вызначыўся пры фарсіраванні Дняпра і ў баях на Букрынскім плацдарме.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» старшыму лейтэнанту Сяргею Мікалаевічу Сувораву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 3068).

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

## Спасылкі 
* Сяргей Мікалаевіч Сувораў на сайце «Героі краіны».

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Доўгія вёрсты вайны (фільм)

**«Доўгія вёрсты вайны»** () — мастацкі фільм паводле апавяданняў Васіля Быкава.

## Сюжэт 
Трохсерыйны фільм. У кожнай серыі адлюстраваны: пачатак (*Жураўліны крык*), сярэдзіна і канец вайны.

## Акцёры 
* Вадзім Якаўлеў — *Канстанцін Ананьеў*
* Мікалай Фёдарцоў — *старшына Карпенка*
* Юры Дуванаў — *Клімчук*
* Аляксандр Удовін — *Свіст*
* Аляксандр Серскі — *Фалін*
* Барыс Шчарбакоў — *Аўсееў*
* Віктар Пятроў — *Пшанічны*
* Аляксандр Карпаў — *камдыў*
* Барыс Руднеў — *камісар Грыневіч*
* Генадзь Аўсяннікаў — *старшына Піліпенка*
* Аляксей Інжаватаў — *Ванін*
* Аляксандр Жданаў — *Васюкоў*
* Павел Пярвушын — *Чумак*
* Анатоль Вядзёнкін — *Цвяткоў*
* Фёдар Шмакаў — *Крывашэеў*
* Раднэр Муратаў — *Закіраў*
* Мікалай Смарчкоў — *Шчэпа*
* Улдзіс Пуціці — *фельдфебель Грос*
* Эдуард Гарачы — *кулямётчык Шнайдэр*
* Павел Кармунін — *радавы*
* Анатоль Чарноцкі
* Уладзімір Грыцэўскі
* Віктар Уральскі
* Святлана Мікалаеўна Кручкова — *Зіна Багданава*
* Міхаіл Мацвееў — *Пятроў*
* Аляксандар Патапаў — *Арлоў*
* Мікалай Ферапонтаў — *Варабей*
* Юры Аўсянка — *Сафронаў*
* Валеры Шушкевіч — *Цярэшчанка*
* Рыгор Цейх — *архітэктар*
* Валянціна Цітова — *Ірма*
* Паул Буткевіч — *Пауль*
* Мікалай Кузьмін — *пажылы салдат*
* Яўген Пакрамовіч — *Цімок*
* Аляксандр Талстых

## Узнагароды 
* Дыплом гледачоў, Усесаюзны Тэлефестываль-77 (Ленінград)

## Спасылкі 
* Фільм IMDB

Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы пра Вялікую Айчынную вайну
Катэгорыя:Фільмы-драмы СССР
Катэгорыя:Фільмы Аляксандра Карпава
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Васіля Быкава
Катэгорыя:Фільмы СССР 1975 года
Томас Молтан

]]
]]
**Томас Молтан** *малодшы* (; 1748—1804) — англійскі мастак і гравёр.

Разам са сваім малодшым братам  працаваў у майстэрні выбітнага ірландскага архітэктара . Аўтар некалькіх вядомых серый гравюр з відамі Лондана.

Молтан таксама кіраваў школай малюнка, у якой у юныя гады займаліся  і Томас Гёрцін.

Катэгорыя:Мастакі Ірландыі
Катэгорыя:Гравёры Вялікабрытаніі
Свецкая дзяржава

**Свецкая дзяржава** — дзяржава з ладам, дзе рэлігія аддзеленая ад улады, і якая рэгулюецца на аснове грамадзянскіх, а не рэлігійных норм; рашэнні дзяржаўных органаў не могуць мець рэлігійнага абгрунтавання.

Катэгорыя:Формы дзяржавы
Катэгорыя:Рэлігія і палітыка
Катэгорыя:Рэлігія і права
Мінская агламерацыя

**Мінская агламерацыя** («Вялікі Мінск») — найбольшая і адзіная гарадская агламерацыя на тэрыторыі Беларусі. Уключае ў першую чаргу горад Мінск і Мінскі раён Мінскай вобласці, хоць яе ўплыў адчуваецца і ў некаторых рэгіёнах сумежных абласцей. Ядром агламерацыі з'яўляецца горад Мінск з насельніцтвам 2,018 мільёна чалавек у канцы 2019 года. У зоне 1,5-гадзіннай даступнасці Мінска ў 2010 годзе пражывала каля 2,645 мільёна чалавек. Мінская агламерацыя з'яўляецца адносна маладой: яе фарміраванне пачалося толькі ў другой палове XX стагоддзя. Менш чым за 40 год агламерацыя дасягнула вялікай ступені развіцця. У незалежнай Беларусі ўлады заахвочваюць развіццё перыферыі агламерацыі і стрымліваюць рост ядра агламерацыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мінск
Катэгорыя:Гарадскія агламерацыі
Свята-Аляксандра-Неўскі сабор

**Свята-Аляксандра-Неўскі сабор** — назва шэрагу праваслаўных сабораў, асвячоных у гонар Аляксандра Неўскага:

## Беларусь 
* Свята-Аляксандра-Неўскі сабор — колішні праваслаўны храм у горадзе Бабруйску.
* Свята-Аляксандра-Неўскі сабор — праваслаўны храм у горадзе Кобрыне.
* Свята-Аляксандра-Неўскі сабор — праваслаўны храм у горадзе Мар’інай Горцы.
* Свята-Аляксандра-Неўскі сабор — праваслаўны храм у горадзе Мсціславе.
* Свята-Аляксандра-Неўскі сабор — праваслаўны храм у горадзе Пружанах.

## Польшча 
* Аляксандра-Неўскі сабор (Лодзь)
## Расія 
* Сабор Аляксандра Неўскага (Ніжні Ноўгарад)
* Сабор Аляксандра Неўскага (Новасібірск)

## Эстонія 
* Свята-Аляксандра-Неўскі сабор — праваслаўны храм у горадзе Таліне.
Праспект Шміта (Магілёў)

**Праспект Шміта** () — праспект у паўднёва-заходняй частцы Магілёва, пераважна ў Задняпроўскім жылым раёне. Адна з галоўных транспартных магістраляў.

## Размяшчэнне 
Арыентаваны з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход, пасля скрыжавання з Габраўскай вуліцай арыентаваны з поўначы на поўдзень. Пачынаецца ад моста на скрыжаванні вуліцы Чалюскінцаў з Касманаўтаў, праспект перасякае Заводскую вуліцу, раку Дняпро па жалезабетонным мосце, плошчу Гагарына, вуліцу Мікалая Астроўскага, вул. Габраўскую. Да яго прылягаюць вуліца Сіманава, мікрараёны Задняпроўе-1, −3. Завяршаецца каля смеццеперапрацоўчага завода. Працягласць праспекта складае 4984 м.

## Забудова 
На праспекце размешчаны тэхналагічны інстытут, рэстаран «Ясень», інтэрнаты ВА «Хімвалакно» і хіміка-тэхналагічнага тэхнікума. На першых паверхах жылых дамоў размешчаны харчовыя крамы, крамы агароднінны, галантарэі і трыкатажу, камісійная, аптэка, атэлье праката, салон-крама «Мэбля», 2 бібліятэкі, гасцініца ВА «Хімвалакно», дамавая кухня, спарткомплекс, пункт праката турысцкага рыштунку.

### Няцотны бок 
* тэрыторыя былога Магілёўскага рэгенератнага завода.
* № 3 — Магілёўскі дзяржаўны ўніверсітэт харчавання.
* Недабудаваны касцёл Святога Антонія Падуанскага.
* № 19 — Магілёўская дзіцячая школа мастацтваў №3 імя М. М. Салдатава.
* № 45 — Магілёўхімвалакно.

### Цотны бок 
* № 20 — гасцініца ААТ «Магілёўхімвалакно».
* № 46 — рэстаран «Ясень».
* Паўднёва-Усходнія (Лаўсанаўскія) могілкі.
* № 106а — Магілёўская ЦЭЦ-2.

## Паркі і скверы 
 на месцы Лупалаўскага лагера]]
 ў парку імя 60-годдзя Вялікага Кастрычніка]]
На месцы былога Лупалаўскага лагера смерці створаны мемарыяльны комплекс. На ўчастку паміж вуліцай М. Астроўскага і Габраўскай з захаду да праспекта прылягае парк імя 60-годдзя Вялікага Кастрычніка.

## Мемарыяльныя дошкі 
На доме № 6 устаноўлена мемарыяльная дошка ў гонар Шміта, на дзіцячай школе мастацтваў № 3 мемарыяльная дошка Міхаілу Салдатаву.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Праспекты Магілёва
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Магілёў)
Ясень (рэстаран)

**«Ясень»** — рэстаран у Магілёве, размешчаны на рагу вуліцы Мікалая Астроўскага і праспекта Шміта.

Адкрыты ў 1987 годзе. Гандлёвая плошча першапачаткова складала каля 650 м². У 1990 годзе адначасова мог абслужыць 380 чалавек. Меў 4 залы, у т.л. 2 банкетныя, кафэ на 75 пасадачных месцаў, піўбар на 50 месцаў. Кожная зала мела сваю каляровую гаму, індывідуальны інтэр’ер. Прапаноўвала фірменныя і нацыянальныя стравы. Увечар іграў вакальна-інструментальны ансамбль, працавалі вар’етэ і дыскатэка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэстараны
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Вуліца Астроўскага (Магілёў)
Катэгорыя:Праспект Шміта (Магілёў)
Катэгорыя:1987 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1987 годзе
Вуліца Астроўскага (Магілёў)

**Вуліца Астроўскага** () — вуліца ў паўднёвай частцы Магілёва, адна з галоўных вуліц Задняпроўскага жылога раёна.

## Гісторыя 
Гістарычная назва *Бойніцкая вуліца* паходзіць ад бойні, якая размяшчалася на вуліцы. Была адной з галоўных вуліц Лупалаўскага прадмесця. Перайменавана ў 1938 годзе ў гонар савецкага пісьменніка Мікалая Астроўскага.

## Паркі і скверы 
 ў парку імя 60-годдзя Вялікага Кастрычніка]]
На ўчастку паміж вуліцай Сіманава і праспектам Шміта з паўднёвага ўсходу да вуліцы прылягае парк імя 60-годдзя Вялікага Кастрычніка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Магілёў)
Кастрычнік (кінатэатр, Магілёў)

**«Кастрычнік»** — шырокафарматны кінатэатр у Магілёве, размешчаны па праспекце Міру, 23.

## Гісторыя 
Адкрыты ў 1969 годзе. На 1-м паверсе знаходзяцца глядзельная зала на 800 месцаў і касавая зала. У савецкія часы ў вестыбюлі пастаўлены гульнявыя аўтаматы, у фае 2-га паверху — устаноўка дзённага кіно, відэазала. Праводзіліся рэтраспектыўныя і тэматычныя паказы кінастужак, арганізуюцца выстаўкі фотатвораў і выяўленчага мастацтва. Пры кінатэатры працаваў клуб выхаднога дня для падлеткаў і кінатэатр маладзёжнага фільма. Станам на 2024 год не працуе.

## Архітэктура 
]]
Кінатэатр пабудаваны па праекце архітэктара А. Кучарэнкі ў маляўнічым месцы, недалёка ад Пелагееўскага гарадзішча. Пры будаўніцтве ўдала выкарыстаны пагорысты рэльеф, у які арганічна ўпісалася парадная лесвіца, якая вядзе да галоўнага ўваходу кінатэатра. Будынак павернуты адносна чырвонай лініі забудовы праспекта Міру, што дае магчымасць успрымаць яго з розных краявідных пунктаў горада. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя будынка грунтуецца на спалучэнні глухой сцяны 2-га паверху (аформлена пано на тэмы Вялікага Кастрычніка) і зашклёнага аб’ёму 1-га паверху, дзе размешчаны фае, буфет, касавая зала.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кінатэатры Магілёва
Катэгорыя:Праспект Міру (Магілёў)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Аляксандра Кучарэнкі
Катэгорыя:1969 год у Магілёве
Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук

**Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук** () — адна з найстарэйшых навуковых арганізацый ЗША, незалежны цэнтр акадэмічных і палітычных даследаванняў. Праводзіць міждысцыплінарныя даследаванні складаных праблем. У члены акадэміі абіраюцца вядучыя навукоўцы ў акадэмічных дысцыплінах (дакладныя, натуральныя, сацыяльныя, гуманітарныя навукі), дзеячы мастацтва, лідары ў бізнэсе, дзяржаўнай і грамадскай дзейнасці.

## Гісторыя 
### Заснаванне 
Акадэмія заснавалі ў 1780 годзе Джэймс Баўдаін, Джон Адамс і Джон Хэнкок у Бостане падчас Амерыканскай рэвалюцыі. Мэта Акадэміі, як паказана ў Статуце: «культываваць усякае мастацтва і навуку, якія могуць служыць вышэйшым інтарэсам, гонару, годнасці і шчасцю свабодных, незалежных і дабрадзейных людзей» (*cultivate every art and science which may tend to advance the interest, honour, dignity, and happiness of a free, independent, and virtuous people*). У 1780 годзе да іх далучыліся Роберт Трыт Пейн і 58 кіраўнікоў (лідараў) мясцовых абшчын, а пасля і іншыя вядомыя дзеячы: Бенджамін Франклін, Джордж Вашынгтон, Томас Джэферсан і Аляксандр Гамільтан.

Катэгорыя:Кембрыдж (Масачусетс)
Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі ЗША
Катэгорыя:Акадэміі ЗША
Пылюшнік альпійскі

**Пылю́шнік альпійскі** (*Thalictrum alpinum*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая карэнішчавая расліна вышынёй 5—15 (да 20) см. Сцябло простае, голае, часам з адным лістом. Лісце двойчыперыстае, у прыкаранёвай разетцы. Ліставыя пласцінкі круглаватыя, скурыстыя, 3—5-зубчастыя. Кветкі паніклыя, чырванавата-бураватыя, у галінастай гронцы. Плод — шматарэшак. Асобныя плодзікі амаль сядзячыя, рабрыстыя, крыху сагнутыя.

Расліна ядавітая.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Пылюшнік альпійскі распаўсюджаны на тэрыторыі Еўропы, Азіі і Паўночнай Амерыкі. Расце ў тундры і на горных лугах, па берагах горных ручаёў, на скалах і марэнах каля ледавікоў. Цвіце ў чэрвені—ліпені.

Ахоўваецца на тэрыторыі Расіі (Башкартастан, Комі).

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая і дэкаратыўная расліна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Thalictrum alpinum* L. // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Казяльцовыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Ёсеф Лапід

**Ёсеф (Томі) Лапід** ( — ) — ізраільскі палітык, журналіст і тэлевядучы, дэпутат Кнэсета (1999—2006), старшыня партыі Шынуй, намеснік прэм’ер-міністра і міністр юстыцыі Ізраіля ва ўрадзе Арыэля Шарона (2003—2004). Быў вядомы сваімі антыклерыкальнымі поглядамі і барацьбой за аддзяленьне рэлігіі ад дзяржавы.
Джон Шлезінгер

**Джон Рычард Шлезінгер** (; ,  — , ) — брытанскі рэжысёр тэатра і кіно. Адзін з кінарэжысёраў, якія вызначылі аблічча брытанскага кіно ў пасляваенны перыяд. З 1973 года працаваў таксама ў Каралеўскім нацыянальным тэатры. Камандор ордэна Брытанскай імперыі (CBE).

## Зноскі
Артур Пен

**Артур Хілер Пен** (; , , Пенсільванія — , ) — амерыканскі кінарэжысёр і кінапрадзюсар.

Тройчы намінаваўся на прэмію «Оскар» як найлепшы рэжысёр за фільмы: «Стваральніца цуду», «Боні і Клайд» і «Рэстаран Эліс».
Якуцкая кухня

**Якуцкая кухня** — кухня якутаў, у рацыёне харчавання якіх асноўнай з’яўляецца другая страва. Халодныя закускі ў меню адсутнічаюць. З мяса ўжываецца свініна, каніна, аляніна, ялавічына, пераважна ў натуральным выглядзе. Асноўныя прыёмы тэрмічнай апрацоўкі — варанне і смажанне. Папулярнымі з’яўляюцца стравы з рыбы. На гарнір гатуюць кашы, макаронныя вырабы. Агародніну гатуюць рэдка. Шырока ўжываюцца малочныя прадукты: малако, тварог і стравы на іх аснове. Стравы гатуюць вялікімі порцыямі, што абумоўлена кліматычнымі ўмовамі Якуціі.

## Літаратура 
* Культура питания: Энцикл. справ. — 2-е изд. Беларус. Энцыкл.; Под ред. И. А. Чаховского; Редкол.: Е. В. Малашевич и др. — Мн.: БелЭн, 1993. — 541 с.: ил.

Катэгорыя:Нацыянальныя кухні
Катэгорыя:Якуты
Чурэк

**Чурэк** — ляпёшка з прэснага цеста (можа быць розным), ужываецца народамі Сярэдняй Азіі і Закаўказзя замест хлеба.

## Літаратура 
* Культура питания: Энцикл. справ. — 2-е изд. Беларус. Энцыкл.; Под ред. И. А. Чаховского; Редкол.: Е. В. Малашевич и др. — Мн.: БелЭн, 1993. — 541 с.: ил.

Катэгорыя:Азербайджанская кухня
Катэгорыя:Хлебабулачныя вырабы
Пылюшнік смярдзючы

**Пылю́шнік смярдзючы** (*Thalictrum foetidum*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 20—70 см з кароткім паўзучым карэнішчам. Сцябло прамастойнае, апушанае. Лісце чаргаванае і ў прыкаранёвай разетцы, тройчы-чатырохраздзельнае, да 20 см у даўжыню і шырыню. Лісцікі круглаватыя, трохзубчастыя, апушаныя знізу. Кветкі шматлікія, чырванавата-бурыя з чатырма пялёсткамі. Тычынкі павіслыя, фіялетава-жоўтыя. Песцікаў 8—12. Калякветнік складаецца з чатырох рана ападаючых лісточкаў яйцападобнай формы. Суквецце — рыхлыя мяцёлка. Плады — сядзячыя шматарэшкі даўжынёй 2—3,5 мм даўжынёй, жалезіста-апушаныя, з прамым носікам.

Расліна ядавітая. У наземных органах расліны маецца каля 0,7 % алкалоідаў, каля 1 % флаваноідаў, да 6,5 % сапанінаў, 1—2 % дубільных рэчываў.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўропы, умераных і трапічных (Бутан, Індыя, Пакістан, Непал, Каўказ, Урал, Усходняя Сібір, Далёкі Усход) абласцей Азіі. Святлолюбівая і ценевынослівая расліна. Ксерафіт, мезафіт, мезатроф.

Расце ў горных стэпах і на горных лугах і скалах, узлесках, у хмызняках. У гарах распаўсюджаваенцца да вышыні 4000 м. Цвіце ў чэрвені—ліпені.

Ахоўваецца на тэрыторыі Малдовы, Данецкай, Запарожскай і Хмяльніцкай абласцей Украіны, Амурскай і Цюменскай абласцей Расіі.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая расліна. У народнай медыцыне выкарыстоўваецца як агульнаўмацавальны сродак і пры захворваннях страўнікава-кішачнага тракту.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Thalictrum foetidum* L. // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Казяльцовыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Міхаіл Быкаў

**Міхаіл Быкаў**:
* Міхаіл Сямёнавіч Быкаў (1922—1991) — Герой Савецкага Саюза.
* Міхаіл Нічыпаравіч Быкаў  (1914—1944) — Герой Савецкага Саюза.
Чувашская кухня

**Чувашская кухня** мае падабенства з татарскай і башкірскай. З мясапрадуктаў выкарыстоўваецца пераважна бараніна. З яе гатуюць розныя стравы, у тым ліку і традыцыйны шыртан — разрэзаную кавалачкамі і запраўленую спецыямі бараніну, зашытую ў страўнік барана і засмажаны ў духоўцы. Агародніну для першых страў не пасіруюць, а кладуць у сырым выглядзе. Гатуюць таксама мучныя вырабы з мясной і рыбнай начынкай, стравы з цеста, агародніны, найбольш папулярны — гарбуз.

## Літаратура 
* Культура питания: Энцикл. справ. — 2-е изд. Беларус. Энцыкл.; Под ред. И. А. Чаховского; Редкол.: Е. В. Малашевич и др. — Мн.: БелЭн, 1993. — 541 с.: ил.

Катэгорыя:Нацыянальныя кухні
Катэгорыя:Чувашы
Антанімія

**Антанімія** — тып семантычных адносін лексічных адзінак, якія маюць процілеглае значэнне (**антонімаў**). Антанімічныя пары належаць да адной часціны мовы: назоўнікаў («дабро — зло»), прыметнікаў («шырокі — вузкі»), дзеясловаў («браць — аддаваць»), прыслоўяў («далёка — блізка»). Паводле структуры падзяляюцца на *аднакарэнныя* («замкнуць — адамкнуць») і *рознакарэнныя* («сумны — вясёлы»). Вылучаюць *поўную*, *няпоўную* (частковую) і *кантэкстуальную* антанімію. Поўныя антонімы адрозніваюцца ўсімі сваімі значэннямі («будаваць — разбураць»); частковыя супрацьпастаўляюць па адным або некалькіх значэннях («радасць — смутак»); кантэкстуальныя ўспрымаюцца толькі ў пэўным кантэксце: «**Ласка і гнеў, ціша і бура!** Я вітаю вас, калі вы прыходзіце ў сваім часе, калі выконваеце вы адвечную волю жыцця» (Якуб Колас). Мнагазначнае слова можа мець антонімы да кожнага ці некалькіх сваіх значэнняў («глыбокая рака — мелкая рака»), («глыбокія веды — павярхоўныя веды»). Антанімія не ўласцівыя словам з канкрэтным значэннем («шафа», «бяроза», «стадыён»), вузкаспецыяльным тэрмінам, уласным імёнам, лічэбнікам, займеннікам і службовым словам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лексікалогія
Машэкаўскія могілкі

**Машэкаўскія могілкі**, таксама **Мышакоўскія**.

## Гісторыя 
 года.]]
Самыя старыя пахаванні датуюцца канцом XVIII — пачаткам XIX стагоддзя. У у 1724 годзе на праваслаўных могілках пабудавалі драўляную Іаана-Багаслоўскую царкву-капліцу, якую заснаваў Кандрат Каролька, які памёр у 1780 г. і быў у ёй пахаваны. Могілкі закрыты для пахаванняў у 1965 годзе.

Магілёў. Машэкаўскія могілкі (155).jpg|Пахаванні роду Саковічаў
Магілёў. Машэкаўскія могілкі, купец Сафроній Піліпавіч Капцелеў.jpg|Магіла купца Сафронія Капцелева
Магілёў. Машэкаўскія могілкі. Мікалай Сцяпанавіч і Канстанцін Мікалаевіч Шалыгіны.jpg|Магіла Мікалая Сцяпанавіча і Канстанціна Мікалаевіча Шалыгіных
Магілёў. Машэкаўскія могілкі. Аглайда Пятроўна Мержаеўская з Завадоўскіх (1799—1844).jpg|Магіла Аглайды Мержаеўскай
Магілёў. Машэкаўскія могілкі. Іларыён Андрэевіч Кашко (1893-1913).jpg|Магіла Іларыёна Кашко 
Магілёў. Машэкаўскія могілкі (93).jpg|Магіла Сяргея Бульчыка
Магілёў. Машэкаўскія могілкі (142).jpg|Скульптурная выява Ісуса 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нацыянальны спуск (Магілёў)
Катэгорыя:Машэкаўка
Катэгорыя:Могілкі Магілёва
Аляксандр Іванавіч Колышкін

**Алякса́ндр Іва́навіч Ко́лышкін** (, в. Слабцова, Зубцоўскі павет Цвярская губерня — *невядома*) — савецкі партыйны дзеяч, першы сакратар Мінскага абласнога камітэта КП(б)Б у 1941 годзе.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі індустрыяльны інстытут (1936), Вышэйшую школу партарганізатараў пры УКП(б) (1939).

З 1917 года працаваў на сельгаспрадпрыемствах Маскоўскай губерні. У 1936—1937 гадах інжынер-канструктар, начальнік механазборачнага ўчастка турбіннага цэха Ленінградскага машынабудаўнічага завода імя С. М. Кірава. З лістапада 1937 года памочнік сакратара, з 1938 года 2-гі сакратар Кіраўскага (Ленінград) райкама УКП(б). З 1939 года адказны арганізатар пры Упраўленні кадраў ЦК УКП(б). З 1940 года сакратар па кадрах, а з сакавіка 1941 года — 1-ы сакратар Мінскага абкама і гаркама КП(б)Б. З лістапада 1941 года сакратар Чалябінскага абкама УКП(б) па авіяцыйнай прамысловасці. У верасні 1944 года адкліканы ў апарат ЦК КП(б) Беларусі. Далейшы лёс невядомы.

## Спасылкі 
* Накануне. Сборник документов ЗапОВО (39-41гг.) — Биографические справки и Именной указатель  
* Колышкин Александр Иванович. Энциклопедия Челябинской области 

Катэгорыя:Першыя сакратары Мінскага гаркама КП Беларусі
Катэгорыя:Першыя сакратары Мінскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Сакратары Мінскага абкама КПБ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Алаіс Гітлер

**Алаіс Гітлер** (; , Штронес — , ) — аўстрыйскі мытны чыноўнік, бацька і стрыечны дзед (па лініі маці) Адольфа Гітлера.
## Паходжанне 
Алаіс Шыкльгрубер нарадзіўся 7 чэрвеня 1837 года ў вёсачцы  пад Дэлерсхаймам у 42-гадовай незамужняй сялянкі Марыі Ганны Шыкльгрубер. Дзіця атрымала прозвішча сваёй маці, бо ў дакуменце аб хрышчэнні дзіцяці поле з імем бацькі не было запоўнена і стаяла пазнака *«незаконнанароджанае»*.

Алаіс, будучы банкартам, да 1876 года насіў прозвішча сваёй маці Марыі Ганны Шыкльгрубер (). Праз пяць гадоў пасля нараджэння Алаіса Марыя Шыкльгрубер выйшла замуж за млынара Ёгана Георга Гідлера (), які правёў усё жыццё ў беднаце і не меў уласнага дому. У 1876 годзе тры чалавекі пасведчылі, што памерлы ў 1857 годзе Гідлер быў бацькам Алаіса, што дазволіла апошняму змяніць прозвішча. Змена напісання прозвішча на «Гітлер» меркавана была выклікана апіскай святара пры запісе ў «Кнігу рэгістрацыі нараджэнняў». Сучасныя даследчыкі лічаць імаверным бацькам Алаіса не Гідлера, а яго брата Ёгана Непамука Гютлера, які ўзяў Алаіса да сябе ў дом і гадаваў яго.

## Даследаванне асобы
На думку вядомага філосафа і псіхолага Эрыха Фрома, выкладзенай у яго знакамітай манаграфіі «», Алаіс Гітлер быў фігурай значна менш сімпатычнай, чым яго жонка Клара. У той жа час Фром называе яго *«жыццялюбам»*, адзначаючы яго працавітасць, цярпімасць і лібералізм, а яго прыхільнасці да алкаголю і жанчын лічыць умеранымі. Нягледзячы на яго шматлікія недахопы, спробы адлюстраваць Алаіса жорсткім тыранам і растлумачыць характар Адольфа Гітлера цяжкім дзяцінствам і жорсткасцю бацькі не адпавядаюць рэчаіснасці.
## Адлюстраванне ў мастацтве
*У фільме  пра прыход Адольфа Гітлера да ўлады «» () ролю Алаіса Гітлера выканаў брытанскі акцёр Ен Хог.
*У рамане Нормана Мейлера «» пра юнацтва Адольфа Гітлера аўтар гіпербалізуе заганы ўсіх членаў сям’і Гітлер, у прыватнасці, выводзіць Алаіса як паталагічнага бабніка, якому яго ўласная дачка нарадзіла сына Адольфа.
*Фільм Кірыла Сафонава «Чацвёрты».
*Серыял «», 5-я серыя: «Калыска цемры» (2002)
І стала святло

«**І стала святло**» () — драматычны фільм 1989 года, зняты рэжысёрам Атарам Іаселіяні.

Прэм’ера карціны адбылася 14 верасня 1989 года ў межах конкурснай праграмы 46-га Венецыянскага кінафестывалю, дзе была ўдастоена Вялікага спецыяльнага прыза журы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1989 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1989 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 1989 года
Катэгорыя:Фільмы Італіі 1989 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы ФРГ
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы Атара Іаселіяні
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Гран-пры журы Венецыянскага кінафестывалю
Міхаіл Нічыпаравіч Быкаў

**Міхаіл Нічыпаравіч Быкаў** (, в. Калікіна, Тамбоўская губерня — , Мазавецкае ваяводства, Польшча) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
. Мемарыял 8-ай танкавай дывізіі, памятная дошка]]

Да 1936 году жыў у горадзе Сярдобск (Пензенская вобласць), дзе скончыў 7 класаў, працаваў грузчыкам на заводзе «Союзформлитье». У 1936—1938 гадах праходзіў тэрміновую службу ў Чырвонай Арміі. Пасля дэмабілізацыі працаваў дыспетчарам гаража на заводзе «Свабодны Сокал» ў горадзе Ліпецк. А потым вярнуўся ў роднае сяло, быў намеснікам старшыні калгаса.

З 1940 года зноў у арміі. У тым жа годзе скончыў Тамбоўскае ваеннае пяхотнае вучылішча. Са снежня 1941 гады ў дзеючай арміі. Змагаўся пад Харкавам і Сталінградам. Да лета 1944 гады камандаваў 2-м мотастралковага батальёна 28-й гвардзейскай мотастралковай брыгады.

Асабліва вызначыўся ў баях за вызваленне Польшчы.

Быў пахаваны ў горадзе Мінск-Мазавецкі, пазней перапахаваны на вайсковых могілках у горадзе Варшава.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 верасня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі маёру Міхаілу Нічыпаравіч Быкаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Камандзіры батальёнаў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ліпецкай вобласці
Міхаіл Барысаў

**Міхаіл Барысаў**:
* Міхаіл Сямёнавіч Барысаў (1904—1944) — Герой Савецкага Саюза.
* Міхаіл Уладзіміравіч Барысаў (1923—2012) — Герой Савецкага Саюза.
* Міхаіл Фёдаравіч Барысаў (1924—2010) — Герой Савецкага Саюза.
Галоўны корпус МДУ імя А. А. Куляшова

**Галоўны корпус МДУ імя А. А. Куляшова** — будынак у Магілёве, размешчаны па вуліцы Касманаўтаў, 1, на рагу з вуліцай Якубоўскага. Галоўны корпус інстытута пабудаваны ў 1967 годзе па праекце архітэктара А. Кучарэнкі.

## Архітэктура 
5-павярховы прамавугольны ў плане будынак, у якім размешчаны рабочыя і навучальныя кабінеты, бібліятэка, дапаможныя памяшканні. Аб’ёмы спартыўнай і глядзельнай зал на 800 месцаў арганічна ўпісаны ў асноўны аб’ём. Фасады вырашаны ў простых і лаканічных архітэктурных формах з выкарыстаннем магутных вертыкальных пілонаў, якія разам з парталам галоўнага ўваходу надаюць будынку манументальнасць.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліца Касманаўтаў (Магілёў)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:вуліца Якубоўскага (Магілёў)
Катэгорыя:Магілёўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Аркадзя Куляшова
Катэгорыя:1967 год у Магілёве
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Аляксандра Кучарэнкі
Радзіма (кінатэатр, Магілёў)

**«Радзіма»** — шырокаэкранны кінатэатр у Магілёве, размешчаны ў цэнтры горада, па Ленінскай вуліцы, 47.

Будынак кінатэатра пабудаваны ў 1939 годзе па праекце архітэктара У. Вараксіна. У час Вялікай Айчыннай вайны разбураны, у 1944 годзе адноўлены, у 1972 годзе рэканструяваны. Праводзяцца рэтраспектыўныя і тэматычныя паказы кінастужак. Пры кінатэатры працаваў кінаклуб выхаднога дня.

## Архітэктура 
Адзін з першых у беларускім савецкім дойлідстве будынкаў, у якім выкарыстаны класічныя формы і дэкор. Замыкае перспектыву Камсамольскага сквера з боку вуліцы Першамайскай. Кампактны цагляны будынак мае ў плане форму выцягнутага прамавугольніка. Галоўны фасад вырашаны ў выглядзе 4-калоннага порціка. На падоўжнай восі аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі паслядоўна размешчаны касавы вестыбюль, двухсветлавое прасторнае фае і глядзельная зала на 550 месцаў. На антрэсольным паверсе невялікая канцэртна-лекцыйная і чытальная залы, буфет.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кінатэатры Магілёва
Катэгорыя:Ленінская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Уладзіміра Вараксіна
Катэгорыя:1939 год у Магілёве
Катэгорыя:Вуліца Лепяшынскага (Магілёў)
Катэгорыя:Вуліца Будзённага (Магілёў)
Шаптыцкі раён

**Шаптыцкі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Шаптыцкі.

Утвораны 19 ліпеня 2020 года ў рамках заканчэння рэформы дэцэнтралізацыі.

У межах працэсу дэкамунізацыі 19 верасня 2024 года раён атрымаў сваю цяперашнюю назву.

## Адміністрацыйны падзел 
* Бэлзская гарадская грамада
* Вэлыкамасціўская гарадская грамада
* Дабратвірская пасялковая грамада
* Лапатынская пасялковая грамада
* Радэхіўская гарадская грамада
* Сакальская гарадская грамада
* Шаптыцкая гарадская грамада

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Львоўскай вобласці
Будынак Магілёўскага кадэцкага вучылішча

**Будынак Магілёўскага кадэцкага вучылішча** — будынак у Магілёве, размешчаны сярод гістарычнай забудовы цэнтральнай часткі горада, на скрыжаванні Пажарнага завулка (№ 27) і вуліцы Карла Маркса. Пабудаваны ў 1985 годзе па праекце архітэктараў У. Кузняцова і Н. Кузняцовай як навучальны корпус Магілёўскага педагагічнага вучылішча. Да апошняга часу ў будынку размяшчалася Магілёўскае абласное кадэцкае вучылішча.

## Архітэктура 
Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя будынка вырашана з улікам асіметрыі ўчастку, маштабу і вышыні навакольных будынкаў. Будынак складаецца з двух аб’ёмаў: 4-павярховага навучальнага корпуса і 2-павярховага корпуса сталовай, якія функцыянальна ўзаемазлучаныя паміж сабой і з будынкам інтэрната № 5 МДУ імя А. А. Куляшова. Дзякуючы плоскаснаму рашэнню фасадаў, іх гарызантальнаму і вертыкальнаму чляненню, дэталіроўцы, своеасабліва выкананаму даху будынак арганічна ўпісаўся ў існы архітэктурны ансамбль забудовы, не руйнуючы мастацкага вобраза асяроддзя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пажарны завулак (Магілёў)
Катэгорыя:Вуліца Карла Маркса (Магілёў)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:1985 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1985 годзе
Львоўскі раён

**Львоўскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Львоў.

Утвораны 17 ліпеня 2020 года ў рамках заканчэння рэформы дэцэнтралізацыі.

## Адміністрацыйны падзел 
* Абрашынская сельская грамада
* Бібрская гарадская грамада
* Вэлыкалюбыньская пасялковая грамада
* Глынянская гарадская грамада
* Гарадоцкая гарадская грамада
* Давыдзіўская сельская грамада
* Дабрасынска-Магэрыўская пасялковая грамада
* Жоўкіўская гарадская грамада
* Жаўтанецкая сельская грамада
* Зымнаводзіўская сельская грамада
* Кам’янка-Бузкая гарадская грамада
* Камарніўская гарадская грамада
* Кулыкіўская пасялковая грамада
* Львоўская гарадская грамада
* Мурованская сельская грамада
* Новаярычыўская пасялковая грамада
* Пэрэмышлянская гарадская грамада
* Підбэрызціўская сельская грамада
* Пустамыціўская гарадская грамада
* Рава-Руская гарадская грамада
* Сакільніцкая сельская грамада
* Салонкіўская сельская грамада
* Шчырэцкая пасялковая грамада

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Львоўскай вобласці