open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зорны Лорд

**Зорны лорд** (), сапраўднае імя — **Пітэр Джэйсан Квіл**, () — выдуманы персанаж, які з'яўляецца ў коміксах выдавецтва «Marvel Comics». З'яўляецца лідарам групы, вядомай як Вартавыя Галактыкі.

## Спасылкі 
* [http://marvel.com/universe/Star-Lord_%28Peter_Quill%29 ] на сайце Marvel.com
* [http://www.comicvine.com/starlord/4005-10957/ ] на сайце comicvine.com

Катэгорыя:Супергероі Marvel Comics
Катэгорыя:Выдуманыя майстры баявых мастацтваў
Сэм Кук

**Сэм Кук** (; поўнае імя **Сэмюэль Кук**, ; 22 студзеня 1931 — 11 снежня 1964) — вакаліст, які стаяў ля вытокаў соўл-музыкі. Па ацэнцы Allmusic, Сэм Кук з'яўляецца «найважнейшым спеваком у гісторыі соўл-музыкі — яе вынаходнікам і найболей папулярным і любімым выканаўцам, прытым не толькі сярод афраамерыканцаў, але і сярод белых».

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Sam Cooke* (1958)
* *Encore* (1958)
* *Tribute to the Lady* (1959)
* ''Cooke's Tour* (1960)
* *Hits of the 50's* (1960)
* *Swing Low* (1961)
* *My Kind of Blues* (1961)
* *Twistin' the Night Away* (1962)
* *Mr. Soul* (1963)
* *Night Beat* (1963)
* *Ain't That Good News'' (1964)

## Спасылкі 
* Артыкул пра Кука ў часопісе Rolling Stone 
* Артыкул у Брытанскай энцыклапедыі
* Біяграфія Кука ў музычнай энцыклапедыі Allmusic

Катэгорыя:Выканаўцы, уключаныя ў Залу славы рок-н-рола
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Музыканты ЗША
Катэгорыя:Ахвяры забойстваў
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы ЗША
Дракс Разбуральнік

**Дракс Разбуральнік** () — персанаж з коміксаў кампаніі Marvel. Быў прыдуманы Майкам Фрыдрыхам і Джымам Старлінам, і ўпершыню з'явіўся ў выпуску Iron Man #55, лютым 1973 года.

Артур Дуглас быў звычайным чалавекам, да таго як суперзлодей Танас напаў на яго сям'ю. Маючы патрэбу ў чэмпіёне, які б пазмагаўся з Танасам, Кронас узяў душу Артура і змясціў у новую абалонку, так з'явіўся Дракс. Яго ўменні ўлучалі: павялічаную сілу і пругкасць, здольнасць праектаваць энергетычны выбух ад яго рук. Ён часта змагаўся супраць Танаса, разам з Капітанам Марвелам і Адамам Уорлакам.

Дракс Разбуральнік стаў адным з членаў каманды Вартавыя Галактыкі, якую аднавілі ў 2008 годзе. У 2014 годзе ён таксама з'явіўся ў фільме «Вартавыя Галактыкі», яго сыграў прафесійны рэстлер Дэйв Батыста.

## Спасылкі 
* Дракс Разбуральнік на сайце Marvel.com
* Дракс Разбуральнік на сайце comicvine.com

Катэгорыя:Супергероі Marvel Comics
Рэактыўны Янот

**Рэактыўны Янот** (, больш карэктны пераклад імя — **Янот-Ракета**) — персанаж з коміксаў кампаніі Marvel. Быў прыдуманы Білам Мантло і Кітам Гіфенам і ўпершыню з'явіўся ў сёмым выпуску серыі Marvel Preview, улетку 1976 года. Ён разумны, гуманоідны янот, які з'яўляецца экспертам у тактыцы і вельмі трапным стралком.

Рэактыўны Янот стаў адным з членаў каманды Вартавыя Галактыкі, якую аднавілі ў 2008 годзе. У фільмах «Вартавыя Галактыкі» і  «Вартавыя Галактыкі 2» яго агучыў акцёр Брэдлі Купер.

## Спасылкі 
* Рэактыўны Янот на сайце Marvel.com
* Рэактыўны Янот на сайце comicvine.com

Катэгорыя:Супергероі Marvel Comics
Гамора

**Гамора** () — выдуманы персанаж коміксаў выдавецтва «Marvel Comics». Гамора — прыёмная дачка суперзлодея Танаса і апошняя прадстаўніца сваёй расы. Яе звышздольнасці: звышчалавечыя сіла (падымае да 20 тон), спрыт і рэгенерацыя. Часам яна выяўляе любоўную цікавасць да супергерояў, такім як Адам Уорлак і Нова, таксама з'яўляецца членам групы, вядомай як Вартавыя Галактыкі.

## Спасылкі 
* Гамора на сайце Marvel.com
* Гамора на сайце comicvine.com
* The Women of Marvel Comics Gamora Page

Катэгорыя:Супергероі Marvel Comics
Катэгорыя:Выдуманыя майстры баявых мастацтваў
Cichorieae

**Cichorieae** — трыба кветкавых раслін Астравыя (Asteraceae). Таксама ўжываецца назва *Lactuceae*.

## Сістэматыка 
### Падтрыбы 
* Chondrillinae
* Cichoriinae
* Crepidinae
* Hieraciinae
* Hyoseridinae
* Hypochaeridinae
* Lactucinae
* Microseridinae
* Scolyminae
* Scorzonerinae
* Warioniinae

### Роды 
Катэгорыя:Астравыя
Грут

**Грут** (Groot) — персанаж з коміксаў кампаніі Marvel Comics. Быў прыдуманы Стэнам Лі, Джэкам Кёрбі, Дзікам Эйрсам і ўпершыню з'явіўся ў серыі «Tales to Astonish» #13, у лістападзе 1960 года. Ён пазаземны дрэвападобны гуманоід, які валодае высокім роўнем інтэлекту. Спачатку быў пададзены як захопнік, які імкнецца захапіць людзей для эксперыментаў.

Пазней ён быў паказаны як герой, і з'явіўся ў серыі коміксаў «Анігіляцыя: Заваяванне» 2006 года. У 2008 годзе далучыўся да каманды Вартавых Галактыкі.

## Спасылкі 
* Грут на сайце Marvel.com
* Грут на сайце comicvine.com

Катэгорыя:Супергероі Marvel Comics
Вартавыя Галактыкі

**Вартавыя Галактыкі** — назва дзвюх каманд супергерояў сусвету Marvel Comics:

## Каманды 
* Вартавыя Галактыкі — каманда супергерояў, створаная ў 1969 годзе Арнольдам Дрэйкам і Джынам Коланам.
* Вартавыя Галактыкі — каманда супергерояў, сабраная ў 2008 годзе.

## Медыя 
* «Вартавыя Галактыкі» — фільм пра каманду 2008 года, што выйшаў у 2014 годзе.
* «Вартавыя Галактыкі 2» — фільм 2017 года, што з’яўляецца сіквелам экранізацыі 2014 года.
* «Вартавыя Галактыкі. Частка 3» — фільм, што з’яўляецца сіквелам экранізацыі 2017 года.
* «Вартавыя Галактыкі» — мультсерыял пра каманду 2008 года, што выходзіць з 2015 года.
Матрычная механіка

**Матрычная механіка** — матэматычны фармалізм квантавай механікі, распрацаваны Вернерам Гейзенбергам, Максам Борнам і Паскуалем Ёрданам у 1925 годзе.

Матрычная механіка была першай незалежнай і паслядоўнай квантавай тэорыяй. Яна развівае ідэі тэорыі Бора, у прыватнасці адказвае на пытанне, як адбываюцца квантавыя пераходы. Асноўная ідэя матрычнай механікі заключаецца ў тым, што фізічныя велічыні, якія характарызуюць часціцу, апісваюцца матрыцамі, зменлівымі ў часе. Такі падыход цалкам эквівалентны хвалевай механіцы Эрвіна Шродзінгера і з’яўляецца асновай для бра-кет натацыі Дзірака для хвалевай функцыі.

## Матэматычны апарат 
У матрычнай механіцы лічыцца, што фізічная сістэма можа знаходзіцца ў адным з дыскрэтнага набору станаў n або ў  гэтых станаў, таму ў цэлым стан квантава-механічнай сістэмы задаецца вектарам стану: канечнай ці бесканечнай сукупнасцю камплексных лікаў,
а кожнай фізічнай велічыні A, якую можна назіраць у эксперыменце, адпавядае пэўная матрыца.

Камплексныя велічыні задаюць амплітуду імавернасці таго, што квантавамеханічная сістэма знаходзіцца ў стане n. Дыяганальныя элементы матрыцы A адпавядаюць значэнням фізічнай велічыні, калі яна знаходзіцца ў пэўным стане, а недыяганальныя элементы апісваюць імавернасць пераходаў сістэмы з аднаго стану ў іншы. Асаблівае месца займае матрыца энергіі H.

## Ураўненне руху 
Матрыца, якая апісвае фізічную велічыню, задавальняе ўраўненне руху
:  \frac{dA}{dt} = \frac{\partial A}{\partial t} + \frac{i}{\hbar}[ H, A], 
дзе частковая вытворная задае яўную залежнасць фізічнай велічыні ад часу, а квадратныя дужкі азначаюць  матрыц  і . У гэтай формуле  — уяўная адзінка,  \hbar  — прыведзеная пастаянная Планка. Калі матрыца  вядома ў пачатковы момант часу, то, рашаючы гэта ўраўненне, можна вызначыць яе ў любы момант часу.

## Эквівалентнасць матрычнай і хвалевай механікі 
Як паказаў Джон фон Нейман, матрычная механіка цалкам эквівалентная хвалевай механіцы Шродзінгера. Эквівалентнасць выцякае з таго, што хвалевую функцыю  можна раскласці ў рад, выкарыстоўваючы пэўны  функцый  \varphi_i :
:  \psi = \sum_n c_n \varphi_n.

Каэфіцыенты гэтага раскладання  задаюць вектар стану.

Матрыца, якая адпавядае пэўнай фізічнай велічыні A, задаецца матрычнымі элементамі аператара \hat{A}
:  A_{nm} = \int \varphi_n^* \hat{A} \varphi_m d\tau. 

Улічваючы эквівалентнасць фармулёвак, у сучаснай квантавай механіцы матрычны падыход выкарыстоўваецца на роўных з апісаннем з дапамогай хвалевых функцый.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Квантавая механіка
Вартавыя Галактыкі (2008)

**Вартавыя Галактыкі** () — каманда супергерояў з коміксаў кампаніі Marvel. Каманда ўпершыню з'явілася ў коміксе *Guardians of the Galaxy* vol. 2 #1 у маі 2008 года і была сфармавана Дэнам Абнетам і Эндзі Ланінгам з персанажаў, створаных рознымі пісьменнікамі і мастакамі. З'яўляецца другой камандай, што носіць дадзеную назву; першая каманда была створана ў 1969 годзе Арнольдам Дрэйкам і Джынам Коланам.

## Спасылкі 
* Вартавыя Галактыкі на Marvel.com
* Вартавыя Галактыкі на Comic Vine
* Вартавыя Галактыкі  на Comic Book DB

Катэгорыя:Супергероі Marvel Comics
Кісмет (Marvel Comics)

**Кісмет** (), таксама вядомая як **Парагон** (), **Яна** () і **Аіша** () — выдуманая супергераіня, якая з'яўляецца ў амерыканскіх коміксах выдавецтва Marvel Comics. Яна з'явілася ў выніку эксперыменту па стварэнні ідэальнай формы жыцця.

Аіша дэбютавала ў Кінематаграфічнага сусвету Marvel у фільме «Вартавыя Галактыкі 2» у выкананні Элізабет Дэбікі.

## Спасылкі 
* Кісмет на the Marvel Universe

Катэгорыя:Супергероі Marvel Comics
Ёнду

**Ёнду Удонта** () — выдуманы персанаж, супергерой коміксаў выдавецтва Marvel. З'яўляецца членам і адным з заснавальнікаў арыгінальнай каманды Вартавых Галактыкі.

Па-за коміксамі Ёнду з'яўляецца і ў іншых прадуктах Marvel, у тым ліку на тэлебачанні і ў відэагульнях. У кінасусвеце Marvel яго ролю выканаў акцёр Майкл Рукер.

## Спасылкі 
* Ёнду на Marvel.wikia.com
* Ёнду на Comicvine.com

Катэгорыя:Выдуманыя лучнікі
Катэгорыя:Супергероі Marvel Comics
Манціс

**Манціс** () — персанаж, супергероіня, якая з'яўляецца ў амерыканскіх коміксах выдавецтва Marvel Comics. Яна з'яўляецца былым удзельнікам каманды Мсціўцаў. Манціс заняла 99 месца ў спісе «100 самых сексуальных жанчын у коміксах».

Манціс дэбютавала ў Кінематаграфічным сусвеце Marvel у фільме «Вартавыя Галактыкі 2» у выкананні Пом Клеменцьеф.

Катэгорыя:Супергероі Marvel Comics
Катэгорыя:Выдуманыя майстры баявых мастацтваў
Небула

**Небула** ( — *Туманнасць*) — персанаж і касмічная суперзлодейка коміксаў выдавецтва Marvel Comics. Небула была створана Роджэрам Стэрнам і Джонам Бушемай, а яе першае з'яўленне адбылося ў *Avengers* #257 (Ліпень, 1985). Яна — касмічны пірат і наймітка, якая часта выступае ў якасці антаганіста Срэбнага Сёрфера і Мсціўцаў.

Па-за коміксамі Небула з'яўляецца і ў іншых прадуктах Marvel, у тым ліку на тэлебачанні і ў відэагульнях. У фільмах «Вартавыя Галактыкі» і «Вартавыя Галактыкі 2» яе ролю выканала актрыса Карэн Гілан.

## Спасылкі 
* Небула на Marvel Wiki
* Небула на Comic Vine

Катэгорыя:Суперліхадзеі Marvel Comics
Melanargia galathea

**Melanargia galathea** — від дзённых матылькоў сямейства Аксамітніцы.

## Біялагічнае апісанне 
Даўжыня пярэдніх крылаў складае ад 2,6 да 2,8 см, на верхнім баку маецца чорна-белы малюнак, падобны з шахматнай дошкай. У самак больш светлы, жоўты ніз крылаў, акрамя таго, яны буйней самцоў. Для Цэнтральнай Еўропы наўрад ці характэрны хоць бы адзін від з падобнай афарбоўкай, аднак у Паўднёвай Еўропе, Паўночнай Афрыцы і Малой Азіі існуюць падобна афарбаваныя віды.

(MHNT) Melanargia galathea - Foret de Bouconne, France - male dorsal.jpg|♂  
(MHNT) Melanargia galathea - Foret de Bouconne, France - male ventral.jpg|♂ △
(MHNT) Melanargia galathea - Tarabel, France - female dorsal.jpg|♀ 
(MHNT) Melanargia galathea - Tarabel, France - female ventral.jpg|♀ △

## Арэал 
Від аддае перавагу адкрытай мясцовасці Еўропы. Адсутнічае ў Даніі, на поўдні Іспаніі, Партугаліі і Францыі, а таксама ў Фінляндыі. Лётае ў Паўночнай Афрыцы, на ўсходзе даходзіць да Ірана. Лётае на сухіх схілах, прагалінах, лясных дарогах, у пагорыстай мясцовасці з вапняковымі глебамі і ў гарах на вышыні да 2000 м. Актыўны ў гарачыя дні, асабліва апоўдні, лётаючы, часта садзіцца на кветкі роду Knautia.

## Размнажэнне 
Адкладае яйкі, выкідваючы іх на вецер або сядаючы на невысокую апору і раскідваючы на сцёблы травы. Пасля вылуплівання з яек лічынкі адразу ж упадаюць у спячку і пачынаюць кармленне толькі вясной, калі падрастае свежая трава.

Зялёны вусень, з некалькімі светлымі падоўжнымі палоскамі і рэдкімі валасінкамі, з цёмнай спіной і чырванаватай бакавой паласой, чырвонай галавой і чырвонымі жа «хвосцікамі»; корміцца выключна па начах, днём хаваецца ў траве і сярод каранёў. Увесь дыяпазон іх корму невядомы, але ўстаноўлена, што між іншым харчуюцца мяккімі метлюжковымі, такімі як Festuca rubra, цімафееўка, смарганец, пырнік, купкоўка і іншымі.

Кукалка яйкападобная, гладкая, жаўтлявага колеру, нясе дзве прыўзнятыя кропкі па баках тулава. Дарослыя асобіны выводзяцца ў канцы чэрвеня ў падыходным для гэтага цёплым месцы, у сонечнае надвор'е сярод кончыкаў травы можна заўважыць тысячы трапяткіх кукалак матылькоў.

## Варыябельнасць 
Від вельмі зменлівы. Для Паўночнай Афрыкі характэрны падвід lucasi Ramb, для паўднёвай частцы арэалу — procida Herbst з рэдукаваным светлым малюнкам на крылах.

Катэгорыя:Аксамітніцы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Афрыкі
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Новы мост (Мазыр)

**Новы мост** — адзін з двух аўтамабільных мастоў цераз раку Прыпяць у горадзе Мазыр Гомельскай вобласці. Па трасе праходзіць аўтамабільная дарога рэспубліканскага значэння , якая ідзе ў абыход горада. Мост пачынаецца ад скрыжавання з вуліцамі Гогаля (Мазыр) і Якуба Коласа (Навікі). Мае ў даўжыню 945,1 м.

## Гл. таксама 
* Стары мост

## Спасылкі 
Катэгорыя:Масты Мазыра
Катэгорыя:1991 год у Беларусі
Катэгорыя:Масты цераз Прыпяць
Раструб (батаніка)

**Раструб** () — у батаніцы раслінная структура, утвораная прылісткамі, якія зрастаюцца вакол сцябла накшталт футляра. Наяўнасць такой структуры з’яўляецца характэрнай прыкметай сямейства .

Гэты тэрмін упершыню ўжыў Карл Людвіг Вільдэнаў у сваёй працы «Grundriß der Kräuterkunde zu vorlesungen, entworfen von Carl D. Ludwig Willdenow» (Берлін, 1792).

Датычна сямейства  гэты тэрмін пазначае пашырэнне ліставой похвы за месца прымацавання хвосціка.

Катэгорыя:Анатомія раслін
Стары мост (Мазыр)

**Стары мост** — адзін з двух аўтамабільных мастоў цераз раку Прыпяць у горадзе Мазыр Гомельскай вобласці. Злучае Прымаставую плошчу і вуліцу Рыжкова з вуліцай Іваненкі, якая пераходзіць у аўтамабільную дарогу рэспубліканскага значэння  на Калінкавічы. З’яўляецца адзінай аўтамабільнай сувяззю раёнаў Пхоў, Зарэчны і Баравікі з цэнтрам горада.

Уведзены ў эксплуатацыю ў 1958 годзе. Даўжыня моста складае 924 метра. У 2003 годзе была праведзена рэканструкцыя. Было заменена пакрыццё, зроблены новыя тратуары, пастаўлены металічныя бар’ерныя агароджы, апоры асвятлення і інш. З 27 красавіка па 11 чэрвеня 2012 года мост быў закрыты на рамонт.

## Гл. таксама 
* Новы мост

## Спасылкі 
Катэгорыя:Масты Мазыра
Катэгорыя:1958 год у Беларусі
Катэгорыя:Масты цераз Прыпяць
Рабер Жорж Нівель

**Рабе́р Жорж Ніве́ль** (; , Цюль, Францыя — , Парыж) — французскі дывізіённы генерал (23 снежня 1915), галоўнакамандуючы французскай арміяй падчас Першай сусветнай вайны, прыхільнік агрэсіўнай наступальнай тактыкі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Цюле ў сям'і француза і англічанкі.

У 1878 годзе скончыў Політэхнічную школу, атрымаў званне падлейтэнанта артылерыі, пасля чаго служыў у Індакітаі, Алжыры і Кітаі.

У снежні 1913 года атрымаў званне палкоўніка.

Удзельнічаў у адбіцці эльзаскага наступлення нямецкіх войскаў (1914), першай бітве на Марне і ў першай бітве на Эне, у кастрычніку 1914 года атрымаў званне брыгаднага генерала.

Падчас Вердэнскай бітвы 1916 года Нівель быў галоўным памочнікам Петэна і праявіў свой палкаводчы талент, камандуючы французскімі войскамі падчас узяцця форта Дуамон (). Неўзабаве Нівель стаў камандуючым Вердэнскага сектара.

13 снежня 1916 года французскі прэм'ер-міністр Арыстыд Брыян прызначыў Нівеля галоўнакамандуючым французскай арміяй; Нівель распрацаваў план разгрому германскіх войскаў, галоўнай часткай якога было наступленне французскай арміі ў раёне выступу Арас — Суасон — Рэймс. Ён сцвярджаў, што масіраваны ўдар па нямецкай лініі прывядзе да перамогі Францыі на працягу 48 гадзін. Нівель распавядаў аб сваім плане любому, хто цікавіўся ім, у тым ліку журналістам, у выніку чаго аб плане даведалася нямецкае камандаванне і элемент нечаканасці быў страчаны.

У красавіку 1917 года французская армія пачала наступ у раёне Эна, якое пасля атрымала назву наступленне Нівеля. Паколькі немцы паспелі своечасова ўмацаваць свае абарончыя пазіцыі, Нівелю не ўдалося дабіцца поспеху, і наступленне даволі хутка завяршылася без адчувальнага поспеху. Страты французскай арміі былі вельмі вялікія (187 тысяч чалавек), у ёй пачаліся мецяжы.

9 мая 1917 года Нівеля на пасадзе галоўнакамандуючага змяніў Петэн. У снежні 1917 года Нівель быў прызначаны на службу ў Паўночнай Афрыцы, дзе служыў да выхаду ў адстаўку ў 1921 годзе.

Лічыцца, што Нівелю належыць легендарная фраза Но пасаран, якую ён прамовіў падчас Вердэнскай бітвы ў 1916 годзе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Біяграфія Роберта Нивеля на сайце «Хронаса»

Катэгорыя:Военачальнікі Першай сусветнай вайны (Францыя)
Майкл Рукер

**Майкл Рукер** (, нар. 6 красавіка 1955, Алабама, ЗША) — амерыканскі кінаакцёр, прадзюсар. Вядомасць атрымаў пасля выхаду фільма «Генры: Партрэт серыйнага забойцы», у якім сыграў галоўную ролю.

## Асабістае жыццё 
Рукер жанаты з Марго Рукер і мае дваіх дачок, таксама ў яго ёсць унучка.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Карэн Гілан

**Карэн Шэйла Гілан** (, нар. 28 лістапада 1987, Інвернес, Шатландыя) — шатландская актрыса. Найболей вядомая роллю Эмі Понд у тэлесерыяле «Доктар Хто» і роллю Небулы ў фільмах «Вартавыя Галактыкі» і «Вартавыя Галактыкі 2».
Эга — жывая планета

**Эга — жывая планета** () — персанаж коміксаў выдавецтва Marvel Comics, суперзлодей, што ўяўляе сабой жывую разумную планету. Быў створаны аўтарам коміксаў Стэнам Лі і мастаком Джэкам Кірбі. Першае з'яўленне персанажа адбылося ў коміксе *Thor* # 132 (кастрычнік 1966 года), пры гэтым ідэя стварэння падобнага персанажа як такая прыналежала менавіта Кірбі.

## Спасылкі 
* Эга — жывая планета на Marvel.com
* Эга — жывая планета на the Marvel Comics Database Project

Катэгорыя:Персанажы Marvel Comics
Зорны ястраб

**Зорны ястраб** (, таксама вядомы як **Стакар Огард** ) — персанаж, які з'яўляецца ў коміксах выдавецтва Marvel Comics. Ён быў створаны Стывам Герберам (пісьменнікам) і Салам Бусма (мастаком). Ён з'яўляецца антыгероем у Сусвеце Зямля-691 у часовай шкале Сусвету Marvel.

Стакару наканавана было перажыць сваё дзіцячае цела, перажыць сваё жыццё за незлічоную колькасць разоў. З-за ведаў будучых падзей ён маніпуляваў падзеямі, каб паўплываць на тое, што, паводле яго думкі, было лепшым вынікам, завучы сябе **Тот, Хто ведае** (). Ён зрабіў шмат ворагаў пры гэтым, але яго падкартоўка і кіраўніцтва таксама прывялі да фармавання Вартавых Галактыкі ў 31-м стагоддзі.

## Спасылкі 
* Зорны астраб Стакар Огорд на Marvel.com
* Стакар Огард (Зямля-691) на Marvel Database
* Стархок  на ComicBookDB.com 
* Зорны ястраб на Comic Vine

Катэгорыя:Супергероі Marvel Comics
Шклянніцы

**Шклянніцы** (*Sesiidae*) — сямейства матылёў. Вядома больш за 1000 відаў, пашыраных амаль па ўсім свеце.

## Апісанне 
Размах крылаў матылёў 15—35 мм. Крылы вузкія, празрыстыя або паўпразрыстыя, па краях і ўдоўж жылак пакрытыя лускавінкамі. Будовай крылаў і колерам сегментаў брушка падобныя да джалячых перапончатакрылых. Губныя шчупікі накіраваны ўверх або ўперад, густа ўкрыты лускавінкамі. Вусікі шчацінка- або булавападобныя, зрэдку з валасяной гронкай на канцы, грабеньчатыя або раснічастыя. На канцы брушка — анальны пучок з валасістых лускавінак.

Яйцы шарападобныя, жоўта-карычневыя, чорныя, з цвёрдай абалонкай, з выразнай сеткаватай структурай. Вусені (даўжыня да 50 мм) белыя або брудна-белыя з 1—2 парамі брушных ног. Кукалкі паўсвабодныя.

## Асаблівасці біялогіі 
Жывуць у лясах, хмызняках, на сухіх узлесках і палянах, у садах, парках, скверах, лесаполасах. На Беларусі найбольш вядомыя 5 відаў:  — шкодзіць маліне;  — таполі і асіне, радзей вярбе, бярозе, ясеню, ліпе;  — таполі, асіне і вярбе;  — парэчкам, маліне, брызгліне, агрэсту, ляшчыне, грабу;  — яблыні, радзей грушы, сліве, рабіне, глогу. Лёт матылёў у маі — ліпені.

Вусені шклянніц робяць хады ў галінках, ствалах і каранях дрэў і кустоў, радзей у сцяблах і каранях травяністых раслін. Меры барацьбы: высечка і знішчэнне пашкоджаных раслін, абрэзка і спальванне галінак, населеных вусенямі, апрацоўка ніжніх частак ствалоў і тоўстых галін хімічнымі сродкамі.

## Літаратура 
* *Піскуноў У.* Шклянніцы // 

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Пом Клеменцьеф

**Пом Клеменцье́ф** (; нар. , Квебек, Канада) — французская актрыса. Яна навучалася ў Парыжскай драматычнай школе Cours Florent і з'явілася ў такіх фільмах, як «Воўк» (2009), «Няспаная ноч» (2011) «Hacker's Game» (2015). Найболей вядомая як выканаўца ролі Манціс у фільме кінематаграфічнага сусвету Marvel «Вартавыя Галактыкі 2» (2017).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Актрысы Францыі
Джэймс Ган

**Джэймс Фрэнсіс Ган-малодшы** (; нар. 5 жніўня 1966) — амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр, музыкант і мультыплікатар.

Ганн пачаў сваю кар’еру сцэнарыста ў 1990-х і напісаў сцэнарыі да фільмаў «Трамеа і Джульета» (1996), «Скубі-Ду» (2002), яго працягу «Скубі-Ду 2: Монстры на волі» (2004) і да версіі 2004 года «Світанак мерцвякоў». Потым ён пачаў таксама займацца рэжысурай, зняўшы першы фільм «Смоўжань» у 2006 годзе. Стварыў сцэнары і зняў супергеройскія фільмы «Супер» (2010), «Вартавыя Галактыкі» (2014) і яго працяг (2017).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залатая маліна»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Дэн Абнет

**Дэн Абнет** (, нар. 12 кастрычніка 1965) — брытанскі пісьменнік і каміксіст. Асноўны кірунак творчасці — фантастычныя кнігі і коміксы. У дадзены момант жыве і працуе ў горадзе Мэйдстан, Англія.

Дэн Абнет — стваральнік такіх папулярных на захадзе коміксаў, як: Sinister Dexter, Black Light, Badlands, Atavar, Downlode Tales, Sancho Panzer, Roadkill, Death’s Head і Wardog. Працаваў з Marvel і Dark Horse.

Для выдавецтва «The Black Library» ён напісаў раманы пра сусвет Warhammer 40000 у жанры вайскова-навуковай фантастыкі: цыкл «Эйзенхорн» і цыкл «Рэйвенор», а таксама некалькі кніг цыкла «Ерась Хоруса», якія сталі бэстсэлерамі. Абнет таксама напісаў тры раманы па свеце Warhammer Fantasy. Пад канец 2008 года пачаў працаваць сцэнарыстам у вядомым выдавецтве Marvel.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Вялікабрытаніі
Тайлер Бэйтс

**Тайлер Бэйтс** () (нар. у Лос-Анджэлес) — амерыканскі музычны прадзюсар і кампазітар.

Нарадзіўся ў Лос-Анджэлесе, потым разам з сям'ёй пераехаў у Чыкага. У 1993 годзе вярнуўся ў Лос-Анджэлес і разам з спявачкай Лізай Папіна (Lisa Papineau) заснаваў музычную групу пад назвай «Pet». Падпісаўшы кантракт з Atlantic Records, яны гастралявалі па ЗША з такімі групамі як Limp Bizkit, Blink 182, Helmet, а таксама запісалі сінгл для саўндтрэка да кінастужкі «Крумкач 2: Горад анёлаў», што разыйшоўся мільённым накладам. Бэйтс іграў на гітары на запісе «Vas» і «Beastie Boys». 
З 1997 года асноўным кірункам працы Бэйтса стала напісанне музыкі для кінастужак.

У 2014 годзе ўвайшоў у склад групы Marilyn Manson у якасці сола-гітарыста. З'яўляецца аўтарам музыкі і прадусарам альбомаў The Pale Emperor (2015) і Heaven Upside Down (2017).
Касітэрыт

**Касітэры́т, алавяны камень** — мінерал класа аксідаў, аксід волава, SnO. Дамешкі жалеза, ніобію, тытану, вальфраму, селену і інш.

Крышталізуецца ў тэтраганальнай сінгоніі. Утварае дыпірамідальныя, слупкаватыя і ігольчатыя крышталі, зярністыя, радыяльна-прамянёвыя агрэгаты. Колер карычневы з рознымі адценнямі, чорны, шэры. Бляск алмазны. Цвёрдасць 6—7 па шкале Моаса. Шчыльнасць 6,98—7,01 г/см³.

Важная алавяная руда. Радовішчы гідратэрмальнага паходжання, грэйзенавыя, пегматытавыя. Сустракаецца ў радовішчах разам з вальфрамітам, шэелітам, арсенапірытам. Радовішчы ў Германіі, Францыі, Кітаі, Расіі, Аўстраліі, Партугаліі, Чэхіі, Балівіі, Бразіліі, Інданезіі, Нігерыі, Намібіі.

## Літаратура 
* *Бардон У. Я.* Касітэрыт //  — С. 142.
*  — С. 511.

## Спасылкі 
* Касситерит // Каталог Минералов
* Касситерит или оловянный камень // Каталог Минералов
* Касситерит // Каталог Минералов

Катэгорыя:Вокіслы (мінералы)
Катэгорыя:Злучэнні волава
Кевін Файгі

**Кевін Файгі** (; ) — амерыканскі прадзюсар і кіраўнік Marvel Studios, вядомы дзякуючы прадзюсіраванню высокабюджэтных экранізацый коміксаў кампаніі Marvel Entertainment. Газета The New York Times у 2011 годзе назвала Файгі «адным з самых магутных людзей у кіно».

## Асабістае жыццё 
Жанаты. Жонка па прафесіі спецыяліст па сэрцава-судзінных захворваннях (). Выхоўваюць двухгадовую дачку. Жывуць у Вэстфілдзе.

## Зацікаўленасці, захапленні 
Захапляецца коміксамі. Адпачываць аддае перавагу ў Walt Disney World.
## Зноскі
Крыс Саліван

**Крыс Саліван** (; нар. , Палм-Спрынгс) — амерыканскі акцёр тэлебачання, тэатра і кіно, музыкант. Найболей вядомы па ролях Тома Кліры ў тэлесерыяле «Бальніца Нікербакер» (2014—2015), Тобі Дэймана ў серыяле «Гэта мы» (2016—2017) і Шокерфэйса ў фільме «Вартавыя Галактыкі 2».

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Кінаакцёры
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Музыканты ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Шон Ган

**Шон Ган** (; нар. 1974 у Сэнт-Луісе) — амерыканскі акцёр кіно і тэлебачанні, зрэдку выступае як прадзюсар і сцэнарыст. Найболей вядомы гледачу выкананнем ролі Кірка Глісана ў серыяле «Дзяўчынкі Гілмар» (137 эпізодаў за 7 гадоў) і Крагліна ў фільмах «Вартавыя Галактыкі» і «Вартавыя Галактыкі 2».

## Спасылкі 
* Шон Ганн  на сайте *tvguide.com* Архивировано из первоисточника 2 мая 2017
Генры Брэхам

**Генры Брэхам** (; нар. 30 кастрычніка 1965, Англія) — англійскі .

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 кастрычніка 1965 года ў Англіі. Кар'еру кінааператара пачаў у 1992 годзе. У 2002 годзе стаў лаўрэатам Прайм-таймавай прэміі «Эмі» за другую серыю міні-серыяла «». Вядомы па сваіх працах у фільмах «Залаты компас», за які ён быў намінаваны на прэмію «Спадарожнік» за лепшую аператарскую працу, «Тарзан. Легенда» і «Вартавыя Галактыкі 2».

Чалец Брытанскага таварыства кінааператараў з 1998 года.

## Спасылкі 
* У Інтэрнэт-энцыклапедыі кінааператараў
Юрый Васілевіч Гаўрын

**Юрый Васілевіч Гаўрын** (, пасёлак Зіядзін, Пахтачыйскі раён, Самаркандская вобласць, СССР — , Мінск) — беларускі мастак-жывапісец, манументаліст.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння Вялікай Айчыннай вайны пераехаў з маці з Узбекістана ў Дуброўна Віцебскай вобласці.
 
У 1966 годзе скончыў Мінскае мастацкае вучылішча, у 1972 — Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, аддзяленне манументальна-дэкаратыўнага мастацтва. Удзел у мастацкіх выстаўках пачаў браць з 1965 года. У 1978 стаў членам Саюза мастакоў БССР. Працаваў у галіне манументальна-дэкаратыўнага мастацтва і станковага жывапісу. 13 гадоў выкладаў жывапіс і малюнак у Інстытуце сучасных ведаў імя А. М. Шырокава, з 2011 года — дацэнт.

З’яўляўся Ганаровым грамадзянінам горада Дуброўна з 2003 года.

Дачка Юрыя Гаўрына Лада Стэфановіч таксама стала мастаком-манументалістам.

## Творчасць 
Выканаў роспіс «Медыцына» для будынка Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута (1966), вітражы для Беларускага тэатра імя Якуба Коласа ў Віцебску (1988), у будынках Прамбудбанка і Нацбанка ў Гомелі (1989), кінатэатра «Цэнтральны» ў Мінску (1990), будынку Міністэрства абароны Расіі ў Маскве (1993).

Творы мастака знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва, Літаратурным музеі Максіма Багдановіча ў Мінску і фондах Беларускага саюза мастакоў.

## Узнагароды 
* Медаль «За заслугі ў выяўленчым мастацтве»
* Нагрудны знак «За ўклад у развіццё культуры Беларусі»
* Ганаровая грамата Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь «За значны асабісты ўклад у распаўсюджванне культурных дасягненняў Рэспублікі Беларусь у замежных краінах»

## Выстаўкі 
* 2008 — «Тэмпера», юбілейная выстаўка да 65-годдзя мастака, Музей сучаснага выяўленчага мастацтва
* 2012 — «Акно маёй душы», галерэя «Ла-Сандр арт», Мінск
* 2013 — персанальная выстаўка ў рамках ХХ фестываля песні і музыкі «Дняпроўскія галасы ў Дуброўне»
* 2017 — мемарыяльная выстаўка, Палац мастацтва, Мінск

## Фотагалерэя 

Выява:Anniversary 85 Gabriel Vashchenko in National Belarusian Art Museum.jpg|На вернісажы у НММ 12 студзеня 2013 года: Юрый Гаўрын, Барыс Луцэнка, Ларыса Фінкельштэйн, Генадзь Бураўкін, Павел Семчанка, Наталля Шаранговіч
Выява:Yury Gavrin Alexandr Grishkevich.jpg|З Аляксандрам Грышкевічам на вернісажы ў Музеі Сучаснага мастацтва Беларусі, 12 снежня 2013
Выява:Yury Gavrin 18.06.2014 Minsk Palace of Art.jpg|Юрый Гаўрын з дачкой Ладай Стэфановіч на вернісажы ў мінскім Палацы мастацтва 18 чэрвеня 2014 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага дзяржаўнага мастацкага каледжа імя А. К. Глебава
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Інстытута сучасных ведаў імя А. М. Шырокава
Шокерфэйс

**Шокерфэйс** () — персанаж, які з’яўляецца ў коміксах выдавецтва Marvel Comics.

## Гісторыя публікацыі 
Шокерфэйс быў створаны пісьменнікам Джымам Валентына і ўпершыню з’явіўся ў *Guardians of the Galaxy* #1 (чэрвень 1990).

## Біяграфія 
Шокерфэйс — прасунуты разведчык для Старка. Істота, вядомая як Шокерфэйс, паходзіла з планеты, населенай прымітыўнымі істотамі. Аднойчы, кэш брані і тэхналогій, створаныя Тоні Старкам, аказаліся на іх планеце. Жыхары хутка прыстасаваліся да новай тэхналогіі, назваўшы сябе Старкамі пасля свайго куміра, і працягнулі марнатравіць сваім новым знойдзеным дарункам, каб скараць іншыя планеты.

Ён быў адпраўлены на планету Кург, каб сачыць за ёй і ў канчатковым выніку ваяваць са Вартавымі Галактыкі. Пасля яго паразы ён падвяргаўся пад катаванням з боку свайго выгляду і атрымаў сваё імя ад яго. Зараз, ідучы пад імем **Безназоўны**, яго нянавісць да Вартавых расла.

## Спасылкі 
* [Шокерфэйс](http://marvel.wikia.com/wiki/Taserface_(Earth-691)) на Marvel Wiki

Катэгорыя:Персанажы Marvel Comics
Адам Уорлак

**Адам Уорлак** (, спачатку быў вядомы як **Яго** ()) — персанаж коміксаў выдавецтва Marvel. Яго першае з'яўленне адбылося ў *Fantastic Four* #66 (Верасень, 1967) (у кокане) і #67 (Кастрычнік, 1967) (гуманоідная форма). Ён быў створаны сцэнарыстам Стэнам Лі і мастаком Джэкам Кірбі.

Дэбютаваўшы ў Срэбным стагоддзі коміксаў, персанаж на працягу чатырох дзесяцігоддзяў з'яўляўся ў коміксах, што публікуюцца Marvel. Найболей вядомыя яго з'яўленні ў *Marvel Premiere* і *Strange Tales*, а таксама ён з'яўляўся ў пяці аднайменных тамах і некалькіх абмежаваных серыях. Пасля Адам Уорлак з'яўляўся і ў іншых таварах Marvel, такіх як анімацыйныя серыялы і відэагульні.

## Спасылкі 
* Адам Уорлокна Don Markstein’s Toonopedia.  от 13 Марта 2012.

Катэгорыя:Супергероі Marvel Comics
Краглін

**Кр́аглін** () — выдуманы персанаж, іншапланетнік, які з'яўляецца ў выдавецтве Marvel Comics.

## Гісторыя публікацыі 
Персанаж, створаны Стэнам Лі, Донам Хекам і Эрні Хартам, з'явіўся ў *Tales to Astonish* #46 (жнівень 1963).

## Выдуманая біяграфія 
Краглін з'яўляецца А-Чылітарыянцам з планеты А-Чылітар 3 і такім чынам, мае выгляд пухнатай фіялетавай істоты са шматсценнымі вачамі. Ён і яго выгляд былі разгромлены Чалавекам-Мурашкай і Асой.

## Спасылкі 
* Краглін у дадатку да Даведніка па сусвету Marvel

Катэгорыя:Персанажы Marvel Comics
Роберт Айгер

**Роберт Ален «Боб» Айгер** (, ) — амерыканскі прадпрыемец, прэзідэнт і CEO кампаніі The Walt Disney.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1951 годзе ў Лонг-Айлендзе. Яго бацька быў выканаўчым віцэ-прэзідэнтам і генеральным менеджарам у Greenvale Marketing Corporation, а маці працавала ў Бордмэнской няпоўнай сярэдняй школе ў Оушнсайд, Нью-Ёрк. Скончыўшы Ітакскі коледж, Роберт пачаў працаваць у якасці вядучага прагнозу надвор'я на мясцовым тэлебачанні. У 1974 годзе ён уладкаваўся на працу ў American Broadcasting Company, з 1993 па 1994 год быў прэзідэнтам *ABC Network Television Group*, а потым працаваў на пасадзе галоўнага выканаўчага дырэктара ў *Capital Cities/ABC*. Апошняя ў 1996 годзе была куплена кампаніяй Disney, пасля чаго атрымала назву ABC, Inc. Айгер заставаўся на пасадзе яе прэзідэнта аж да 1999 года.

У пачатку 1999 г. Айгер быў прызначаны прэзідэнтам Walt Disney International, якая адказвае за ўяўленне зацікаўленасцей кампаніі Disney за мяжой. Пост галоўнага выканаўчага дырэктара ён займае дасёння. У ролі прэзідэнта Айгер засяродзіўся на развіцці забаўляльнага сегмента кампаніі, міжнароднай экспансіі, а таксама на развіцці інавацый. Таксама ў 2006 годзе пры ім Дыснеем была набыта кампанія Pixar. З 2011 года з'яўляецца членам савета дырэктараў кампаніі Apple.

У 2006 і 2007 гг. Айгер быў улучаны ў топ-25 самых уплывовых людзей у бізнесе выданнем Fortune. У 2009 годзе ў часопісе Forbes ён стаў адным з «Top Gun CEOs», а ў 2014 годзе выданне Chief Executive назвала яго «CEO года».

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Прадпрымальнікі ЗША
Катэгорыя:Члены Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук
Тэорыя ўстойлівасці

**Тэорыя ўстойлівасці** — тэхнічная і фізіка-матэматычная дысцыпліна, якая вывучае заканамернасці паводзін сістэм пад уплывам знешніх уздзеянняў.

У аналітычным аспекце з’яўляецца раздзелам тэорыі дыферэнцыяльных раўнанняў. У прыкладным аспекце найбольшае развіццё атрымала тэорыя ўстойлівасці механічных сістэм, паколькі менавіта механіка, як найстарэйшая навука, упершыню сутыкнулася з праблемамі ўстойлівасці. Эйлер упершыню строга паставіў і вырашыў задачу ўстойлівасці стану раўнавагі механічнай сістэмы — стрыжня, сціснутага сціскальнай сілай (эластыка Эйлера).

У найбольш агульным выглядзе тэорыя ўстойлівасці была распрацавана А. М. Ляпуновым, які сфармуляваў і даказаў асноўныя тэарэмы тэорыі ўстойлівасці руху. Ляпуноў па праве лічыцца стваральнікам тэорыі ўстойлівасці. У парадку развіцця тэорыі асноўныя агульныя крытэрыі ўстойлівасці, якія вынікаюць з прац А. М. Ляпунова і матэматычнага прынцыпу аргумента, сфармуляваны Міхайлавым, Найквістам, Гурвіцам, Вышнеградскім і іншымі матэматыкамі.

Важнай часткай тэорыі ўстойлівасці з’яўляецца праблема аналітычнага і практычнага вызначэння запасаў устойлівасці складаных (шматкампанентных, дынамічных, рознафактарных) сістэм і працэсаў. У гэтай частцы тэорыі ўстойлівасці асаблівую актуальнасць з развіццём складанай тэхнікі набылі задачы дыягнаставання і прагназавання запасаў устойлівасці працэсаў, звязаных з эксплуатацыяй вялікіх тэхнічных сістэм. Такога роду розныя прыкладныя задачы, звязаныя з тэорыяй устойлівасці двухфазных патокаў — у развіццё тэорыі ўстойлівасці ў яе тэхнічных прыкладаннях, — разгледжаны і вырашаны І. І. Марозавым, В. І. Герлігай, А. В. Каралёвым, Пагосавым, В. І. Скалазубавым і іншымі даследчыкамі, якія працуюць над новымі аспектамі адаптацыі тэорыі ўстойлівасці да сучасных тэхнічных аб’ектаў.

Катэгорыя:Дынамічныя сістэмы
Катэгорыя:Тэорыя сістэм
Элізабет Дэбікі

**Элізабет Дэбікі** (; нар. 2 жніўня 1990 года) — аўстралійская  тэатра і кіно.

## Біяграфія 
Дэбікі нарадзілася ў Парыжы. Яе бацька паляк, а маці аўстралійка ірландскага паходжання, яны абодва былі танцорамі. Калі ёй было 5 гадоў, сям’я пераехала ў Мельбурн, дзе Дэбікі расла з двума малодшымі дзецьмі. Элізабет зацікавіў балет і яна рыхтавалася стаць танцоркай, але пазней перамкнулася на тэатр. У жніўні 2009 года атрымала стыпендыю імя Прата за поспехі на другім годзе навучання ва ўніверсітэце. У снежні 2012 года ўзяла ўдзел у фотасесіі часопіса Vogue Аўстралія.

## Кар’ера 
Дэбют у кіно адбыўся ў фільме Стэфан Эліята «Вясельны разгром», прэм’ера якога адбылася ў 2011 годзе. Убачыўшы Дэбікі ў роліку, рэжысёр Баз Лурман запрасіў яе на пробы ў Лос-Анджэлес. У маі 2011 года Лурман паведаміў, што Элізабет будзе мець ролю *Джордан Бэйкер ()* у фільме «Вялікі Гэтсбі». У дадзенай карціне бралі ўдзел многія знакамітыя акцёры: Леанарда Дзі Капрыа, Кэры Маліган, Тобі Магуайр, Джоал Эдгертан, Айла Фішэр і мн. др. У 2013 годзе выканала ролю ў п’есе Жан Жэне «Прыслужніцы».

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Джудыяна Макоўскі

**Джудыяна Макоўскі** (; ) — амерыканская мастачка па касцюмах. Тройчы намінавалася на прэмію «Оскар» за найлепшы дызайн касцюмаў у карцінах «Плезантвіль», «Гары Потэр і філасофскі камень» і «Фаварыт».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Thefashionspot.com. Costume Designer Judianna Makovsky Talks Superheroes, Seabiscuit and Those Outrageous Capitol Costumes
* Justluxe.com. Costume Designer Judianna Makovsky Takes Us Behind-the-Scenes With Captain America

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Станіслаў Карчэўскі

**Станіслаў Карчэўскі** (; нарадзіўся 14 лістапада 1955, Варшава) — польскі палітык і дзяржаўны дзеяч, член Сената Польшчы з 2005 года, маршал Сената Польшчы IX склікання з 12 лістапада 2015 года.

Катэгорыя:Палітыкі Польшчы
Катэгорыя:Медыкі Польшчы
Дэвід Хасельхоф

**Дэвід Майкл Хасельхоф** (, нар. ) — амерыканскі акцёр і спявак. Найболей вядомы па ролях у тэлесерыялах «Рыцар дарог» і «Ратаваннікі Малібу».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1952 годзе ў Балтымары, штат Мэрыленд. Па сканчэнню коледжа Бэйтс ён вучыўся ў Оклендскім універсітэце, а таксама ў Каліфарнійскім універсітэце мастацтваў. Спрадвечна Хассельхоф меў намер прысвяціць сябе мюзіклам і выступаць на Брадвеі, аднак у 1975 годзе ён з поспехам дэбютаваў у тэлесерыяле «Маладыя і дзёрзкія», што паклаў пачатак яго акцёрскай кар'еры.

З 1982 па 1986 год ён здымаўся ў фантастычным серыяле «Рыцар дарог», дзе згуляў адну з найболей вядомых сваіх роляў — Майкла Найта. У серыяле-працягу 2008-га года Хасельхоф ізноў з'явіўся, але толькі ў пілотнай серыі. З канца 1980-х Хасельхоф пачаў працаваць у музычнай сферы і запісаў некалькі поп-альбомаў. З 1989 года ён пачаў здымацца ў папулярным тэлесерыяле «Ратаваннікі Малібу» у ролі Мітча Бьюкенана. У 1996 годзе ў Хасельхофа з'явілася ўласная зорка на Галівудскай алеі славы, а ў 2000 годзе ён дэбютаваў на Брадвеі ў мюзікле «Джэкіл і Хайд». У 2008 годзе зняўся ў ролі віцэ-прэзідэнта ЗША ў камп'ютарнай гульні Command & Conquer: Red Alert 3. У 2015 выйшаў кароткаметражны фільм Kung Fury, у якім Хасельхоф выконвае песню ў фінальных тытрах. Па гэтай песні быў зняты відэакліп, што залучае ў сябе шэраг змененых кадраў з фільма з удзелам самога спевака.

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт
* 
* http://www.kinopoisk.ru/name/9840/

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Музыканты паводле алфавіта
Зорачнік

**Зорачнік**, **Землязорка** (*Geastrum*) — род грыбоў-гастэраміцэтаў сямейства зорачнікавых. Неядомыя.

## Апісанне 
Пладовыя целы наземныя, радзей падземыыя, шарападобныя, з шматслаёвым перыдыем (абалонкай), які складаецца з экзаперыдыя (вонкавы слой) і эндаперыдыя (унутраны слой). Глеба мяккамясістая, са шматлікімі камерамі, высланымі гіменіем з базідыямі, пры выспяванні пыліць. Капіліцый (ніткі для разрыхлення спелых спораў) просты або слабаразгалінаваны. Баэідыі 4—8-споравыя. Споры шарападобныя, дробнабародаўчатыя або гладкія, цёмнаафарбаваныя. 3 узростам энзаперыдый разрываецца на 4—15 тоўстых лопасцей і раскрываецца накшталт зоркі, у цэнтры — акруглая глеба, пакрытая эндаперыдыем, які на верхавінцы эакрываецца адтулінай, абкружанай «дворыкам» (увагнутая зона) або з перастомам (махрыстымі краямі).

## Пашырэнне 
Вядома звыш 30 відаў, пашыраных па ўсім зямным шары, акрамя Антарктыды. На Беларусі 5 відаў, найчасцей у лясах трапляецца зорачнік рыжаваты (*Geastrum rufescens*). Касмапаліты. Лясныя глебавыя сапратрофы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Сяржаніна Г.* Зорачнік // 

Катэгорыя:Зорачнікавыя
Белдзяржпраект

**Інстытут Белдзяржпраект** — найстарэйшая праектная арганізацыя ў Беларусі. Размешчаны ў Доме праектных арганізацый Мінску, па адрасе пр. Пераможцаў, 23, корп. 1.

Член Рэспубліканскага саюза будаўнікоў.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1933 годзе ў паводле пастановы № 210 ад 25 лютага 1933 г. СНК БССР, шляхам аб’яднання «Белдзяржпраектбуда» з «Дзіпрагара», і стаў называцца Беларускім дзяржаўным праектным інстытутам «**Белдзяржпраект**». Да канца 1930-х гадоў Белдзяржпраект канчаткова сфарміраваўся як комплексная праектна-вышукальная арганізацыя шырокага горадабудаўнічага профіля.

У паваенныя гады спецыялісты інстытута прымалі актыўны ўдзел у аднаўленні разбураных гарадоў Беларусі. У другой палове 1950-х Белдзяржпраект выходзіць на ўзровень перадавых праектных арганізацый СССР. Аб’ём і значнасць выкананых прац, высокая ступень кваліфікацыі спецыялістаў, прагрэсіўная скіраванасць тэхнічнай палітыкі — усё гэта дазволіла вырашаць вялікія і сур’ёзныя горадабудаўнічыя і інжынерныя пытанні.

## Праекты 
* Рэканструкцыя і рэстаўрацыя помніка архітэктуры будынка Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь;
* Рэканструкцыя з частковай рэстаўрацыяй будынка Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы ў г. Мінску;
* Адміністрацыйны будынак АСБ Беларусбанк па пр-це Дзяржынскага ў г. Мінску;
* Шматпрофільны культурна-спартыўны комплекс Мінск-Арэна;
* Цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па мастацкай гімнастыцы па пр. Пераможцаў у г. Мінску;
* Жылы раён «Ржавец» на скрыжаванні пр. Пераможцаў і вул. Нарачанскай у г. Мінску
* Рэспубліканскі дзіцячы кардыёхірургічны цэнтр у г. Мінску
* Навучальны корпус на 1200 месцаў з культурным цэнтрам для студэнцкай моладзі і інтэрнатам на 316 месцаў Палескага дзяржаўнага ўніверсітэта ў г. Пінску
* Комплекс паркінгаў у раёне Камароўскага рынку ў г. Мінску

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Праектныя арганізацыі Мінска
Катэгорыя:1933 год у Мінску
Віленскі тралейбус

**Віленскі тралейбус** () — сістэма тралейбусных ліній у Вільні. Адна з дзвюх тралейбусных сістэм у Літве.

Тралейбусную сетку ў Вільні ачольвае транспартная кампанія «Judu». Штодзень на вуліцы горада выходзяць 176 тралейбусаў.

## Маршруты 
Самы кароткі маршрут — 4 (даўжыня — 2 км, 4 прыпынкаў), самы доўгі маршрут — 6 (даўжыня — 15 км, 30 прыпынкаў).

Тралейбусы маршрутаў 2, 4, 6, 7, 17 ходзяць з найкарацейшым інтэрвалам. У гадзіны пік тралейбусы па маршруце 18 таксама ходзяць часта, але ў іншы час яны ходзяць вельмі рэдка. Сярэдні інтэрвал руху тралейбусаў у гадзіны пік складае 5 — 8 хвілін.

У цяперашні час у Вільні існуе 16 тралейбусных маршрутаў.

; Дзеючыя маршруты
* **1**: Каралінішкі — Звярынец — Чыгуначны вакзал
* **2**: Саўлэтыкіс — вул. Жыгімонта — Чыгуначны вакзал
* **3**: Каралінішкі — Звярынец — вул. Жыгімонта
* **4**: Антокаль — Жэміэйі Панярай
* **6**: Жырмуны — вул. Кальварыйская — вул. Ё. Басанавічуса — Жэміэйі Панярай
* **7**: Пашылайчы — Юстынішкі — Звярынец — Чыгуначны вакзал
* **9**: Каралінішкі — вул. Шэімынішкіу — Шіаўрэс Міэстеліс
* **10**: Антокаль — вул. Кальварыйская — Навінкі
* **12**: Жырмуны — вул. Шэімынішкіу — вул. Ё.Басанавічуса — Жэміэйі Панярай
* **15**: Чыгуначны вакзал — Жэміэйі Панярай
* **16**: Пашылайчы — Лаздынаі — Чыгуначны вакзал
* **17**: Жырмуны — Навінкі
* **18**: Пашылайчы — Юсцінішкіс — Жэміэйі Панярай — вул. Цітнага
* **19**: Пашылайчы — пл. Канстытуцыі — Антокаль — Саулэтэкіс
* **20**: Жырмуны — вул. Жыгімонта — вул. Завальная — Чыгуначны вакзал
* **21**: Саулэтэкіс — мост Сілас — Жырмуны

; Скасаваныя маршруты
* **5**: Жырмуны — Чыгуначны вакзал. Скасаваны 1 ліпеня 2013 года.
* **8**: Пашылайчы — Паўночны гарадок. Скасаваны 1 ліпеня 2013 года.
* **11**: Антокаль — Пашылайчы. Скасаваны 1 ліпеня 2013 года.
* **13**: Жырмуны — вул. Навагрудская. Скасаваны 1 ліпеня 2013 года.
* **13**: Пашылайчы — Юстынішкі — Жэміэйі Панярай. Скасаваны 24 чэрвеня 2022 года. Усе графікі былі пераведзены на маршрут № 18
* **14**: Саулэтэкіс — вул. Жыгімонта — вул. Ё. Басанавічуса — Гэросіос Вілціэс. Скасаваны ў 2020 годзе з-за пандэміі COVID-19, не адноўлены з-за недахопу вадзіцеляў.
* **18А**: Пашылайчы — Жэміэйі Панярай. Перанумараваны ў маршрут № 13 1 ліпеня 2013 года.
 

## Спасылкі 
* SĮ „Susisiekimo paslaugos“
 

Катэгорыя:Транспарт Вільні
Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе
Літоўская чыгунка

**Літоўская чыгунка** (, ) — нацыянальная дзяржаўная чыгуначная кампанія Літвы. Кампанія абслугоўвае ўсю чыгуначную сетку краіны. Генеральны дырэктар АТ «Літоўская чыгунка» — Эгідзіюс Лазаўскас.
 

## Межы чыгунак 
*  Беларуская чыгунка (Кяна — Гудагай, Стасілос — Беняконі)
*  Калінінградская чыгунка (Пагегяй — Савецк, Кібартай — Чарнышэўскае)
*  Латвійская чыгунка (Ёнішкіс — Мейцене, Турмантас — Курцумс, Абяляй — Эглайнэ)
*  PKP (Моцкава— Сувалкі, каляіна 1435 мм).

## Цягавы рухомы склад 
Пасажырскія лакаматывы:
* 5 TЭП70
* 4 TЭП70БС
* 1 TЭП70M
* 1 TEM LTH
Грузавыя лакаматывы:
* 44 ER20CF
* 39 M62
* 87 2M62, 2M62M, 2M62UM
Манеўровыя цеплавозы:
* 41 ЧМЭ-3, ЧМЭ-3M
* 39 TEM2, TEM TMH
* 1 TGK2
Электрычныя пасажырскія цягнікі:
* 13 EJ575
* 2 ЭР9M
Дызельныя пасажырскія цягнікі:
* 2 DR1A
* 12 DR1AM
* 4 RA-2
* 7 730Ml
Аўтаматарысы:
* 1 AR-2
* 12 620M
* 3 630M

## Пасажырскае паведамленне 
### Міжнароднае злучэнне 
Большая частка цягнікоў міжнароднага злучэнне праходзіць па галоўнай магістралі Літвы, лініі Кяна — Вільня — Кібартай. Сярод іх фірмовы цягнік Вільня — Масква (з 12 снежня 2015 года ўключаны ў склад аднаго з цягнікоў паведамленнем Калінінград — Масква) , цягнікі фарміравання Беларускай чыгункі Мінск — Вільня, Літоўскіх чыгунак Вільня — Мінск і цягнікі Расійскай чыгункі на Калінінград. Лінія Вільня — Турмантас — мяжа з Латвіяй выкарыстоўвалася да 1 чэрвеня 2015 года для руху цягніка Вільня — Санкт-Пецярбург.

У пачатку 1990-х гадоў была пракладзеная сумешчаная каляіна 1520 мм і 1435 мм на ўчастку Шэштокай — Моцкава і каляіна 1435 мм на ўчастку ад Моцкава да мяжы з Польшчай, што дазволіла арганізаваць паведамленне з Польшчай у абыход тэрыторыі Беларусі. Пры гэтым да 1996 года існаваў хуткі цягнік «Балтыйскі экспрэс» Талін — Шештокай, звязвацца адзін з адным і з Польшчай ўсе прыбалтыйскія краіны. У 2016 годзе ў рамках RailBaltica шлях еўрапейскай каляіны быў пракладзены да Каўнаса, што дазволіла запусціць прамыя дызельныя цягнікі з Польшчы ўглыб тэрыторыі Літвы.

### Пасажырскія цягнікі ў мясцовым і прыгарадных зносінах 
Дызель-цягнікі мясцовага паведамленні ў Літве ідуць па маршрутах Вільня — Шаўлі, Клайпеда — Радвілішкіса.

Рух электрацягнікоў з Вільні ажыццяўляецца па маршрутах Науйойи-Вільня — Каўнас (16 пар электрацягнікоў штодня) і Науйойі-Вільня — Трокі (6 пар). З Вільні таксама адпраўляюцца дызель-цягнікі ў кірунку станцый Турмантас, Стасілас, Кяна і Марцінконіс. У кастрычніку 2008 года адкрыўся новы маршрут Вільня — аэрапорт, які абслугоўваецца аўтаматрысай PESA 620M. Ад станцыі Шаўлі адпраўляюцца прыгарадныя цягнікі на Ракішкі, Панявеж, Радвілішкіса і Мажэйкі; з Каўнаса — на Кібартай, Шаўлі, Марыямпале.

## Гл. таксама 
* Беларуская чыгунка

Катэгорыя:Чыгуначны транспарт у Еўропе
Джон Крыстафер Райлі

**Джон Крыстафер Райлі** (, нар. , Чыкага, Ілінойс, ЗША) — амерыканскі акцёр, намінант на прэмію «Оскар» (2003), трохразовы намінант на прэмію «Залаты глобус» (2003, 2008).

## Выбраная фільмаграфія 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Комікі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Раман Дэй (Marvel Comics)

**Раман Дэй** — выдуманы персанаж, які з’яўляецца ў коміксах выдавецтва Marvel Comics. Персанаж звычайна малюецца як іншапланетнік з планеты Ксандар. Раман Дэй упершыню з'явіўся ў *Nova* # 1 (верасень 1976) і быў створаны Марвам Вольфманам і Джонам Бусма.

Катэгорыя:Персанажы Marvel Comics
Нова (Marvel Comics)

**Нова** (), сапраўднае імя **Рычард Райдэр** () — персанаж, супергерой коміксаў выдавецтва Marvel Comics. У маладым узросце, да таго, як стаў членам Корпуса Новы і каманды Новых Воінаў, атрымаў здольнасць да лёту, звышчалавечай сілы, цягавітасці і хуткасці ад паміраючага ксандарыянскага ваяра, які перамясціў свае здольнасці ў яго цела.

## Спасылкі 
* Нова (Рычард Райдэр) на сайце *Marvel.com*
* Рычард Райдэр на сайце *Marvel Database Project*
* Нова Прайм (Рыч Райдэр)

Катэгорыя:Супергероі Marvel Comics
Herochroma baibarana

**Herochroma baibarana** — від матылькоў сямейства .

## Апісанне 
Дадзены від сустракаецца ў Кітаі, на Тайвані, Шры-Ланцы, у паўночна-ўсходняй частцы Гімалаяў, на Малакскім паўвостраве, Суматры і Барнеа.

## Спасылкі 
* 
* TRIBE GEOMETRINI 

Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Пядзенікі
Лілейныя

**Лілейныя** (*Liliáceae*) — сямейства аднадольных раслін парадку . Прадстаўнікі сямейства распаўсюджаныя амаль па ўсім зямным шары; для іх характэрны доўгае лінейнае лісце і ўтварэнне запасальных органаў — карэнішчаў, цыбулін і клубнецыбулін. Многія віды — папулярныя дэкаратыўныя прыгожаквітнеючыя расліны.

Агульная колькасць родаў (па стане на 2012 год) — 19, агульная колькасць відаў — 610:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Многія прадстаўнікі сямейства Лілейные складаюць здаўна ўпрыгожваюць сады (цюльпаны, лілеі, рабчыкі).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лілеякветныя
Катэгорыя:Сямействы раслін