32-я стралковая дывізія (1-га фарміравання)

**32-я стралковая дывізія** — фарміраванне (злучэнне, стралковая дывізія) РСЧА Узброеных Сіл СССР у Вялікай Айчыннай вайне.

## Гісторыя 
Утворана ў 1922 годзе.

У сакавіку 1934 года накіравана на Далёкі Усход, уключана ў склад войскаў Асаблівай Чырванасцяжнай Далёкаўсходняй арміі.

Летам 1938 года дывізія ў складзе 39-га стралковага корпуса ўдзельнічала ў баях з  японскай імператарскай арміі ў памежным канфлікце за вышыні ў раёне возера Хасан.

У дзеючай арміі з 27 верасня 1941.

У верасні 1941 года адпраўляецца на Ленінградскі фронт. Потым перанакіравана ў Маскоўскую ваенную акругу.

У кастрычніку 32-я стралковая дывізія прымае першы бой на Барадзінскім полі пад Мажайскам. Штаб дывізіі размяшчаўся менавіта там, дзе ў верасні 1812 года знаходзіўся камандны пункт М. І. Кутузава падчас Барадзінскай бітвы.

24 мая 1942 года загадам НКА за № 160 32-я Чырванасцяжная стралковая дывізія ператворана ў 29-ю гвардзейскую стралковую дывізію.

## Склад 
* упраўленне
* 17-ы стралковы полк
* 113-ы стралковы полк
* 322-і стралковы полк
* 133-і лёгкі артылерыйскі полк
* 154-ы гаўбічны артылерыйскі полк (да 12.12.1941)
* 65-ы асобны знішчальна-супрацьтанкавы дывізіён
* 116-я асобная зенітная батарэя (53-і асобны зенітны артылерыйскі дывізіён)
* 479-ы мінамётны дывізіён (з 20.01.1942)
* 12-я разведвальная рота
* 30-ы сапёрны батальён
* 60-ы асобны батальён сувязі
* 4-ы медыка-санітарны батальён
* 2-я асобная рота хімічнай абароны
* 433-я аўтатранспартная рота
* 15-я палявая пякарня
* 7-ы дывізіённы ветэрынарны лазарэт
* 40-я дывізіённая майстэрня
* 132-я (1587-я) палявая паштовая станцыя
* 1677-я палявая каса Дзяржбанка

## Камандзіры 
* Нічыпар Аўраамавіч Несцераўскі (1922—1923)
* Уладзімір Іпацьевіч Разцоў (1924—1932)
* Іван Якаўлевіч Харашылаў (1932 — ??)
* Міхаіл Восіпавіч Зюк (19.04.1935 — 22.09.1935), камбрыг
* Мікалай Эраставіч Берзарын (??.06.1938 — ??.11.1938), палкоўнік
* Аляксандр Рыгоравіч Бацюня (??.11.1938 — 26.03.1941), палкоўнік, з 4.11.1938 камбрыг
* Віктар Іванавіч Паласухін (26.03.1941 — 18.02.1942), палкоўнік (загінуў 18.02.1942 г. у раёне в. Іванікі Увараўскага раёна)
* Сцяпан Трафімавіч Гладышаў (19.02.1942 — 24.05.1942), палкоўнік

## Узнагароды 
* 29.11.1922 — прысвоена найменне «Саратаўская»
* 20.07.1937 — Ганаровы Рэвалюцыйны Чырвоны Сцяг
* 25.10.1938 —  Ордэн Чырвонага Сцяга.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Феськов В. И., Калашников К. А., Голиков В. И. Глава 2. Стрелковые и воздушно-десантные войска, укрепленные районы Красной Армии в годы Великой Отечественной войны // Красная Армия в победах и поражениях 1941—1945 гг.. — Томск: Издательство Томского университета, 2003. — С. 79. — 619 с. — ISBN 5-7511-1624-0.
* Шевченко П. М. За всю войну я не встречал такой сложной обстановки. Бои за Москву на Можайском направлении. Исследования, документы, воспоминания / Целорунго Д. Г. — М.: «Полиграф сервис», 2007. — С. 198−203. — 372 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-86-388-151-5.
* Биричев И. И. 108-я стрелковая дивизия в боях за освобождение Можайска // В битве за Москву. — 1974. — С. 308.
* Гл. упр. кадров МО СССР. Командование корпусного и дивизионного звена Советских Вооруженных Сил периода Великой Отечественной войны 1941-1945 гг / подбор и оформ. А. И. Калабин. — М.: Военная Академия им. М. В. Фрунзе, 1964. — 572 с. — (приложение к книге «Военные кадры Советского государства в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»).
* Руководящий политический состав управлений фронтов, флотов, армий, флотилий, корпусов, дивизий, соединений Военно-Морского Флота и танковых бригад периода Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. / подбор и оформ. А. С. Жерздев. — М.: Издание Военной академии имени М. В. Фрунзе, 1968. — 979 с.
* I. Стрелковые и горнострелковые дивизии // Перечень № 5 Стрелковых, горнострелковых, мотострелковых и моторизованных дивизий, входивших в состав действующей армии в годы Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. / Гылев А. — М.: Министерство обороны. — С. 70. — 218 с.
* Сборник приказов РВСР, РВС СССР, НКО и Указов Президиума Верховного Совета СССР о награждении орденами СССР частей, соединений и учреждений вооруженных сил СССР. Часть I. 1920—1944 гг.. — М.: Управление делами МО СССР, 1967. — 601 с.
* Лелюшенко Д. Д. На можайском направлении // Военно-исторический журнал. — 1962. — Сентябрь (№ 09). — С. 23—25.
* Козинский А. Бои в районе Бородино в 1941—1942 годах // Военно-исторический журнал. — 1962. — Сентябрь (№ 09). — С. 26—33.

Катэгорыя:Воінскія часці, узнагароджаныя ордэнам Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Дывізіі СССР