open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зігфрыд фон Фейхтванген

**Зігфрыд фон Фейхтванген** (; да 1273 — 5 сакавіка 1311, Замак Марыенбург) — 15-ы вялікі магістр Тэўтонскага ордэна з 1303 па 1311 год.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Фойхтвангене, у Сярэдняй Франконіі. Прадстаўнік таго ж роду, што і 13-ы вялікі магістр Конрад фон Фейхтванген.

Пра ўступленне Зігфрыда ў Ордэн нічога не вядома, таксама застаюцца тайнай першыя гады яго службы. Першая згадка пра яго датеца толькі 1298 годам, калі ён ужо займаў пасаду ландмайстра Ордэна ў Германіі і комтура Вены.

У 1303 годзе, пасля адстаўкі генеральным капітулам Готфрыда фон Гогенлоэ, Зігфрыд быў выбраны вялікім магістрам. Пасля падзення ў 1291 годзе апошняй хрысціянскай цвярдыні ў Святой Зямлі — Акры, якая была з 1271 года рэзідэнцыяй тэўтонскіх рыцараў, Ордэн быў пераведзены ў Еўропу і быў на грані разладу. Пасля свайго абрання вялікім магістрам Зігфрыд фон Фейхтванген адразу ж накіраваўся ў новую «сталіцу» Ордэна Венецыю. У 1307 годзе падвергся рэпрэсіям Ордэн Храма, што таксама не спрыяла паляпшэнню стабільнасці сярод крыжакоў. Лічыцца, што Зігфрыд быў залежны ад ордэнскага капітула, аднак фактычна ён знаходзіўся пад уплывам толькі ландмайстраў Ордэна ў Прусіі Конрада Закса і Генрыха Плоцке.

У 1308 годзе па просьбе князя куяўскага, а пасля караля польскага Уладзіслава Лакетка тэўтонцы захапілі кантралюемы Брандэнбургам Данцыг. Уладзіслаў адмовіўся выплаціць Ордэну абяцаную суму ў якасці кампенсацыі за горад, у выніку чаго крыжакі адмовіліся вярнуць горад Польшчы. У 1309 годзе паміж Ордэнам і Брандэнбургам быў заключаны Солдзінскі дагавор, паводле якога крыжакі атрымалі амаль усю Памерэлію з Данцыгам за 10 000 марак срэбра. З гэтага часу Ордэн стаў галоўным ворагам Польшчы.

З-за нестабільнай сітуацыі ў Еўропе, у 1309 годзе Ордэн быў пераведзены ў Прусію. Новай сталіцай тэўтонцаў стаў Марыенбург (). Ужо ў Прусіі была праведзена рэформа кіравання Ордэнам, быў прыняты так званы «Закон 40 артыкулаў» ().

Зігфрыд фон Фейхтванген сканаў 5 сакавіка 1311 года ў Марыенбургу. Пахаваны ў  ў Кульмензе.

## Памяць 
у]]
* Бронзавы помнік у Мальбарку.
* Мармуровы бюст у Берліне.
* Скульптура на Фрыдландскай браме ў Калінінградзе.

## Літаратура 
* *Borchert F*. Die Hochmeister des Deutschen Ordens in Preußen erschienen // Preußischen Allgemeinen Zeitung. — am 12. — Mai 2001. 
* *Naubert C.B*. Conrad und Siegfried von Feuchtwangen, Großmeister des deutschen Ordens / Herausgeber: Sylvia Kolbe. — Engelsdorfer Verlag, 2008. — ISBN- 3869010436. — 229 s. 
* *Nieß U*. Siegfried von Feuchtwangen. I. Udo Arnold. Die Hochmeister des Deutschen Ordens 1190—1994. — Marburg: Ellwert-Verlag, 1998. — ISBN 3-7708-1104-6. 
* *Pizuński P*. Poczet wielkich mistrzów krzyżackich. — Gdańsk, 2003. ISBN 83-909057-7-9. 
* *Uhlich W*. Der Beitrag der Hochmeister Konrad und Siegfried von Feuchtwangen zur Geschichte des Deutschen Ordens. — Feuchtwangen: Stadtarchiv, 1990. 

## Спасылкі 
*  *Hechelhammer B*. Siegfried von Feuchtwangen // Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon. — Band XXIX. — 2008. — S. 429—431.

Катэгорыя:Вялікія магістры тэўтонскія
Павел Іванавіч Бяляеў

**Павел Іванавіч Бяляеў** ( — ) — савецкі касманаўт. Герой Савецкага Саюза (1965), лётчык-касманаўт СССР (1965).

## Біяграфія 
Скончыў Ейскае авіявучылішча марскіх лётчыкаў-знішчальнікаў (1945), Ваенна-паветраную акадэмію (цяпер імя Ю. А. Гагарына). З 1960 года ў атрадзе касманаўтаў. 18—19.3.1965 года з А. А. Лявонавым здзейсніў палёт як камандзір касмічнага карабля «Узыход-2». У час палёту кіраваў выхадам Лявонава ў адкрыты космас (упершыню ў свеце). Пры пасадцы выкарыстаў сістэму ручнога кіравання. Працягласць палёту 2,08 сутак. Залаты медаль імя К. Э. Цыялкоўскага АН СССР.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Байканура
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Белгарада
Катэгорыя:Памерлі ад перытаніту
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Волагды
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Пермі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Калугі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Калінінграда
Катэгорыя:Лётчыкі-касманаўты СССР
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі 1 класа
Катэгорыя:Савецкая гвардыя
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Цюмені
Лівонскае каралеўства

**Лівонскае каралеўства** — дзяржава, стварэнне якой абвешчана вялікім князем маскоўскім Іванам IV падчас Лівонскай вайны.

Пасля ўступлення ў 1568 годзе ў вайну Швецыі, Івану IV давялося адмовіцца ад простага заваявання Лівоніі. З красавіка 1569 года Іван IV разглядаў план стварэння ў Лівоніі дзяржавы, дзе б валадарыў дацкі прынц, герцаг Магнус як васал вялікага князя маскоўскага. Магнуса праект зацікавіў і ў верасні ён адправіў сваіх паслоў у Маскву. Было дасягнута папярэдняе пагадненне, і 27 лістапада паслы атрымалі ад вялікага князя ў Аляксандраўскай слабадзе грамату з умовамі стварэння васальнай Лівонскай дзяржавы.

10 чэрвеня 1570 года Магнус прыбыў у Маскву і быў урачыста прыняты. Ён быў афіцыйна абвешчаны каралём Лівоніі, даў клятву вернасці цару і быў заручаны з князёўнай Яўфіміяй Старыцкай, дачкой князя Уладзіміра Старыцкага, стрыечнага брата Івана IV.

Магнус меў малы ўласны вайсковы кантынгент салдат, але як кароль Лівоніі быў прызначаны камандуючым маскоўскімі войскамі, пасланымі супраць шведаў. 25 чэрвеня ён з маскоўскай экспедыцыйнай арміяй рушыў у Лівонію, і 21 жніўня аблажыў Рэвель.

Іван IV разлічваў, што дацкі кароль Фрэдэрык II прышле флот на дапамогу свайму малодшаму брату Магнусу, але разлікі не спраўдзіліся, і аблогу Рэвеля давялося зняць. Аднак у цэлым ідэя стварэння васальнага каралеўства аказалася ўдалай — Магнус, сын еўрапейскага караля, быў у вачах лівонскай арыстакратыі значна больш прыцягальным за самога Іван IV. Пры гэтым лаяльнасць Магнуса Маскве не выклікала сумневаў.

Спрабуючы ўмацаваць сваё хісткае становішча, у 1577 годзе Магнус пачаў тайныя перамовы з каралём польскім і вялікім князем літоўскім Стэфанам Баторыем, у выніку ён перадаў правы на лівонскі сталец роду Баторыя. Магнус звярнуўся да лівонцаў з заклікам, каб яны здаваліся войскам Рэчы Паспалітай, калі не хочуць быць захопленымі Іванам IV. Даведаўшыся пра гэта, Іван IV арыштаваў Магнуса. Пазней Магнус быў памілаваны і адпушчаны, але пазбаўлены фармальнага каралеўства, памёр у галечы.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лівонская вайна
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Прыбалтыкі
Катэгорыя:Гісторыя Латвіі
Катэгорыя:Сярэдневяковая Эстонія
Карл фон Трыр

**Карл Бесарт фон Трыр** (; каля 1265, Трыр — 11 лютага 1324, Трыр) — 16-ы вялікі магістр Тэўтонскага ордэна з 1311 па 1324 год.

## Біяграфія 
Нарадзіўся каля 1265 года ў Трыры ў дваранскай сям’і фон Эрэн. Двое яго братоў, двое пляменнікаў і бацька таксама былі членамі Ордэна, прычым бацька ўступіў у яго ўжо ў пажылым узросце. Для свайго часу Карл быў высокаадукаваным чалавекам, валодаў замежнымі мовамі і добрымі дыпламатычнымі здольнасцямі. Паводле слоў храніста Пятра з Дуйсбурга, ён быў настолькі красамоўны, што яго прамовамі заслухоўваліся нават яго ворагі.

Напачатку 1290-х гадоў займаў пасаду комтура Бавуара ў графстве Шампань, пазней быў накіраваны ў Бейлівік. У 1304 годзе быў прызначаны вялікім комтурам, гэта значыць намеснікам вялікага магістра Зігфрыда фон Фейхтвангена ў Венецыі. У якасці яго пераемніка ўлетку 1311 года Карл фон Трыр быў выбраны новым вялікі магістрам і пераехаў у новую рэзідэнцыю Ордэна замак Марыенбург пад Данцыгам.

Кіраванне Карла фон Трыра было адзначана ўнутранымі разладамі і знешнімі войнамі. Ён імкнуўся захаваць дружалюбныя адносіны з суседзямі, акрамя язычнікаў-літоўцаў, аднак бесперапынная вайна з вялікім князем літоўскім Гедзімінам развівалася не занадта ўдала для Ордэна. Няўдачы ў барацьбе з язычнікамі, а таксама правядзенне радыкальных рэформаў у адміністрацыйнай і духоўнай сферах стварылі ўмовы для фарміравання апазіцыі. Не паляпшаў сітуацыю і суровы голад 1315 года.

Асноўнымі праціўнікамі вялікага магістра былі вялікі комтур Ота фон Лютэнберг і вялікі гаспітальер Фрыдрых фон Вільдэнберг, якія ў 1317 годзе арганізавалі сход ордэнскага капітула, пасля якога Карл фон Трыр быў вымушаны падаць у адстаўку і пакінуць Прусію.

На баку фон Трыра выступіў Папа Рымскі Ян XXII, які асудзіў рашэнне капітула і загадаў склікаць новы. 12 сакавіка 1318 года на генеральным капітуле ў Эрфурце Карл пагадзіўся прыняць пасаду вялікага магістра зноў, аднак у Прусію так і не вярнуўся.

Апошнія гады ён пражыў у Трыры, дзе і памёр 11 лютага 1324 года. Пахаваны ў царкве Св. Кацярыны ў Трыры.

## Літаратура 
* *Lohmeyer K*. Karl (Hochmeister des Deutschen Ordens) // Allgemeine Deutsche Biographie. — Band 38. — Leipzig: Duncker & Humblot, 1894. — S. 606 f.
* *Conrad K*. Karl von Trier. In: Udo Arnold (Hrsg.): Die Hochmeister des Deutschen Ordens 1190—1994. — Marburg: Elwert, 1998. — ISBN 3-7708-1104-6 .*
* *Nieß U*. Hochmeister Karl von Trier: (1311—1324). Stationen einer Karriere im Deutschen Orden. — Marburg: Elwert, 1992. — ISBN 3-7708-0976-9.

## Спасылкі 
* *Петр из Дусбурга''. Хроника земли Прусской / Пер. В. И. Матузовой. — М.: Ладомир, 1997. — С. 170.

Катэгорыя:Вялікія магістры тэўтонскія
Памаране

**Памара́не** або нямецкае **памераны** — група заходнеславянскіх плямён, якія да XVI—XVII стагоддзяў жылі ў нізоўях Одры на ўзбярэжжы Балтыйскага мора. У 900 годзе мяжа памаранскага рассялення праходзіла па Одры на захадзе, Вісле на ўсходзе і Ноцеці на поўдні. З памаранамі звязана назва гістарычнага рэгіёну Памеранія (па-славянску Памор’е). У лік памаранскіх плямён уключаюць валінян і пыжычан.

У X стагоддзі польскі князь Мешка I уключыў землі памаран у склад польскай дзяржавы. У XI стагоддзі памаране паднялі паўстанне і зноў здабылі незалежнасць ад Польшчы. У гэты перыяд іх тэрыторыя пашырылася на захад ад Одры ў землі люцічаў. Па ініцыятыве князя Варціслава I памаране прынялі хрысціянства.

З 1180-х гадоў пачаў узрастаць нямецкі уплыў, на землі памаран прыбывалі нямецкія пасяленцы. З прычыны спусташальных войн з датчанамі памаранскія феадалы віталі засяленне спустошаных зямель немцамі. З часам пачаўся працэс германізацыі і паланізацыі памаранскага насельніцтва. У XXI стагоддзі рэштка старажытных памаран — кашубы, якія ўніклі асіміляцыі немцамі і палякамі, іх налічваецца каля 300 тысяч чалавек.

## Гл. таксама 
* Паморская мова

## Літаратура 
* Венелин Ю. И. Окружные жители Балтийского моря, то есть леты и славяне. — М.: В Университетской Типографии, 1846.
* Гильфердинг А. Ф. История балтийских славян // Собрание сочинений А. Гильфердинга. — СПб.: Изд. Д. Е. Кожанчикова, 1874. — Т. 4.
* Гильфердинг А. Ф. Остатки славян на южном берегу Балтийского моря (рус.) // Имп. Русское географическое общество «Этнографический сборник» : журнал. — СПб.: Тип. В. Безобразова и комп., 1862. — В. V.


Катэгорыя:Гісторыя Заходне-Паморскага ваяводства
Катэгорыя:Гісторыя Паморскага ваяводства
Катэгорыя:Памеранія
Георгій Цімафеевіч Берагавой

{{Ваенны дзеяч
| званне = 
| узнагароды = { Style = "background: transparent"
   
}
{ Style = "background: transparent"
       
-
       
-
       
-
       
-
       
-
       
-
       
-
   
-
       
}
**Замежных дзяржаў:**
{ Style = "background: transparent"
 
}
{ Style = "background: transparent"
     
}
{ { Style = "background: transparent"
   
}
}}
**Гео́ргій Цімафе́евіч Берагаво́й** (, Сяло Фёдараўка, Карлаўскі раён, Палтаўская вобласць — ) — савецкі касманаўт. Генерал-лейтэнант авіяцыі (1977), Двойчы Герой Савецкага Саюза (1944, 1968), Заслужаны лётчык-выпрабавальнік СССР (1961), лётчык-касманаўт СССР (1968).

## Біяграфія 
Скончыў Ваенна-паветраную акадэмію (цяпер імя Ю. А. Гагарына; 1956). У 1964-69 гг. у атрадзе савецкіх касманаўтаў. 26-30.10.1968 г. пілатаваў касмічны карабель «Саюз-3», адпрацоўваў збліжэнне з беспілотным касмічным караблём «Саюз-2». Працягласць палёту 3,95 сутак. У 1972-87 гг. начальнік Цэнтра падрыхтоўкі касманаўтаў імя Ю. А. Гагарына. Залаты медаль імя К. Э. Цыялкоўскага АН СССР, залаты медаль імя Ю. А. Гагарына. Дзяржаўная прэмія СССР (1981).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Бургаса
Тэра Марыяна

ў 1260 годзе]]

**Тэра Марыяна** (, літ. — «Зямля дзевы Марыі», гэта значыць тэрыторыя, якая знаходзіцца пад асабістым заступніцтвам Маці Божай) — афіцыйная назва сярэдневяковай Лівоніі. 2 лютага 1207 года гэта тэрыторыя была абвешчана княствам у складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі, а ў 1215 годзе Папа Інакенцій III абвясціў гэтыя землі ўладаннем Святога Прастола

Папскім легатам Гільёмам Модэнскім Тэра Марыяна была падзелена на шэсць феадальных уладанняў: Рыжскае архібіскупства, Курляндскае біскупства, Дэрпцкае біскупства, Эзэль-Вікскае біскупства, тэрыторыю пад кіраўніцтвам Лівонскага ордэна, і *Dominum directum* дацкага караля — Эстонскае герцагства.

У 1227 годзе мечнікі заваявалі ўсе дацкія ўладанні ў Паўночнай Эстоніі. Пасля бітвы пры Саўле члены Ордэна мечнікаў, якія засталіся ў жывых, уступілі ў Тэўтонскі ордэн, які абгрунтаваўся ў Прусіі, і сталі вядомыя як Лівонскі ордэн. 7 чэрвеня 1238 года, у адпаведнасці з дагаворам у Стэнсбі, тэўтонскія рыцары вярнулі Эстонскае герцагства каралю Даніі Вальдэмару II. У 1346 годзе пасля сялянскай вайны 1343–1345 гадоў гэта тэрыторыя была прададзена назад Ордэну, і стала часткай Ордэнскай дзяржавы.

Увесь час існавання сярэдневяковай Лівоніі там ішла пастаянная барацьба за ўладу паміж Царквой, Ордэнам, свецкімі нямецкімі феадаламі і жыхарамі ганзейскіх гарадоў Рыга і Рэвель.

Пасля паражэння ў Грунвальдскай бітве ў 1410 годзе Тэўтонскі ордэн і яго Ордэнская дзяржава былі фактычна знішчаны, аднак яго Лівонскае ландмайстарства, вядомае як Лівонскі ордэн, працягвала захоўваць незалежнае існаванне.

Аналагам Грунвальдскай бітвы для Лівонскага ордэна стала паражэнне ў бітве пад Вількамірам 1 верасня 1435 года. 4 снежня 1435 года Лівонскім ордэнам, біскупам лівонскім, васаламі і прадстаўнікамі гарадоў было падпісана пагадненне аб стварэнні Лівонскай канфедэрацыі.

У 1561 годзе ў выніку Лівонскай вайны Тэра Марыяна спыніла сваё існаванне. Яе паўночная частка адышла да Швецыі, дзе было ўтворана Эстляндскае герцагства, а паўднёвая частка ўвайшла ў склад Вялікага Княства Літоўскага (пасля — Рэчы Паспалітай), падзяліўшыся на Задзвінскае герцагства і герцагства Курляндскае і Семігальскае. Востраў Саарэмаа стаў часткай Даніі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сярэдневяковая Эстонія
Катэгорыя:Гісторыя Латвіі
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Прыбалтыкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1207 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1435 годзе
Катэгорыя:1207 год у Еўропе
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў Латвіі
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў Эстоніі
Ілірыйскія мовы

**Ілірыйскія мовы** — група моў індаеўрапейскай моўнай сям'і, на якіх размаўлялі плямёны, што насялялі захад Балканскага паўвострава і паўднёвы ўсход Апенінскага паўвострава ў дараманскую эпоху. Пасля ўключэння гэтых тэрыторый у Рымскую Імперыю мясцовыя плямёны падлеглі раманізацыі, а ў 7 стагоддзі з прыходам на Балканы славян — славянізацыі.

Гэтая група прадстаўлена ілірыйскай мовай. Таксама, паводле меркаванняў некаторых лінгвістаў, у групу могуць уваходзіць, ці прынамсі быць роднаснымі ёй, месапская і албанская мовы.

Катэгорыя:Палеабалканскія мовы
Катэгорыя:Ілірыя
Катэгорыя:Індаеўрапейскія мовы
Жамайцкае ўзвышша

(Рэтаўскае самакіраванне). 2009 г.]]
**Жамайцкае ўзвышша** () знаходзіцца на захадзе Літвы, у басейнах рэк Вянта, Юра, Мінія і Дубіса. Найвышэйшы пункт — гара  (234,6 м).

Складзенае з глін, пяскоў, мергеляў. Характэрны згладжаны марэнна-ўзгорысты рэльеф. Заходнія схілы адрозніваюцца хвалістай паверхняй і паступова ўзнімаюцца над прыморскай нізінай. Цэнтральная, водападзельная частка мае ўзгорыстую паверхню, з марэннымі градамі, выцягнутымі з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход, катлавінамі з азёрамі і балотамі. На ўсходзе паверхня пераходзіць у Сярэднелітоўскую нізіну.

Клімат вільготны. Сярэднегадавая колькасць ападкаў на заходніх (наветраных) схілах найбольшая ў Літве — 800—900 мм у год, на ўсходніх схілах — каля 600 мм ападкаў.

Распаўсюджаны хвойныя і мяшаныя лясы, лугі, паша, ралля. Лясістасць складае 10—15%, дасягае 30% у флювіягляцыяльнай катлавіне і ваколіцах возера Плацялей.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* vle.lt

Катэгорыя:Узвышшы Літвы
Хольча

**Хольча** — возера ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці, за 35 км на паўночны ўсход ад горада Пінск, за 16 км на паўднёвы захад ад горада Лунінец, за 5,7 км на поўнач ад вёскі Беразцы, паміж урочышчамі Сіценкаўская Просць і Ліпчацкае. Адносіцца да басейна ракі Бобрык 1.

Плошча паверхні 0,068 км², даўжыня 1,3 км, шырыня 0,04 км. Даўжыня берагавой лініі 2,8 км.

Возера акружана вялікай сеткай меліярацыйных каналаў. На ўсходзе злучана дзвюма шырокімі пратокамі з ракой Стары Бобрык, на захадзе вузкай пратокай з двума безыменнымі азёрамі. Мясцовасць нізінная, тарфяністая, часткова пад хмызняком.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-138 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Пінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Бобрыка 1
Багатыроўка

**Багатыро́ўка** — возера ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, за 12,5 км на паўднёвы захад ад горада Пінск, за 1,2 км на захад ад вёскі Вялікая Вулька. Адносіцца да басейна ракі Прыпяць.

Плошча паверхні 0,095 км², даўжыня 0,4 км, шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 1,2 км. Прыбярэжная паласа на шырыні да 10—30 м зарастае надводнай расліннасцю.

У возеры водзяцца карась, лінь, шчупак, лешч, плотка, акунь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-136 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Пінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Ласіцы

**Ласіцы** (падляшск.:*Łósičy*), () — горад у Польшчы, цэнтр павета ў Мазавецкім ваяводстве, на захадзе этнічнай тэрыторыі палешукаў (падляшукаў).

Адлегласць па прамой паміж гарадамі Ласіцы — Сямятычы 25 км, да Брэста — 65 км.

Колькасць насельніцтва — 7,2 тыс. чал. (2010)
 
## Гісторыя 
* У складзе Кіеўскай Русі.
* 1250: Галіцка-Валынскае княства
* 1264: Першыя гістарычныя згадкі пра горад
* 1333—1520: Вялікае Княства Літоўскае

Гл. таксама : Семятычы, Мендзыжац Падляскі

                                                                                     
## Вядомыя асобы 
* Мікалай Янчук (1859—1921) — вучоны-славіст, празаік, перакладчык, драматург, паэт, этнограф, фалькларыст, літаратуразнавец, антраполаг.

## Спасылкі 
* Трансгранічныя цэнтры дыялогу культур 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Гарады Русі
Дзятлавіцкае

**Дзя́тлавіцкае** — возера ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці, за 18 км на паўднёвы захад ад горада Драгічын, за 2,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Галоўчыцы, за 0,8 км на захад ад вёскі Дзятлавічы, на ўскраіне балотнага масіву. Адносіцца да басейна ракі Мухавец.

Плошча паверхні 0,07 км², даўжыня 0,72 км, шырыня 0,6 км. Возера неглыбокае: найбольшая глыбіня 0,4 м, сярэдняя 0,16 м. Даўжыня берагавой лініі 2,1 км. Аб’ём вады 0,01 млн м³. Берагі нізкія, тарфяністыя, часткова пад хмызняком. На поўначы злучаны пратокай з меліярацыйным каналам.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-134 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Басейн Мухаўца
Айнская мова

**Мова айну** (アイヌイタク, вымаўляецца: *айну ітак*) — мова айнаў, якія жывуць на поўначы Японіі, і раней жылі на Сахаліне. Хоць яна тыпалагічна трошкі падобная да японскай мовы, мова айну — ізаляваная мова, гэта значыць, яна не мае ніякіх роднасных моў.

Большая частка ведаў пра мову айну на Сахаліне атрымана дзякуючы Браніславу Пілсудскаму, польскаму антраполагу, які быў сасланы туды у часы расійскай імперыі за палітычныя злачынствы у канцы 19 стагоддзя — пачатку 20 стагоддзя.

## Носьбіты 
Мова айну амаль знікла. Колькасць яе носьбітаў вельмі малая і хутка змяншаецца. Падлікі ў 1996 упаміналі толькі 15 чалавек, якія ўжываюць яё штодзённа. Хаця апошнім часам колькасць носьбітаў пачала павялічвацца, галоўным чынам за кошт айнаў, якія вучаць яе як другую мову (пасля японскай).

## Фаналогія 
Структура склада ў мове ЗГ(З).

У мове 5 галосных:
 i     u
 e     o
    a

Зычныя:
 p   t   k   ʔ
     s       h
     c
 w   y
 m   n
 
     r

/y/ абазначае гук [й]. /c/ ужываецца для абазначэння гукаў [ш, ч, дж, дз]. Глатальны плазіўны /ʔ/ не пішацца, ён з'яўляецца на пачатку складоў, калі няма іншага зычнага.

/ti/ вымаўляецца як [чы]; /s/ звычайна гучыць як [ш] перад /i/ і на канцы складоў. Вымаўленне залежыць ад дыялекта, напрыклад у сахалінскім дыялекце гукі /p, t, k, r/ у канцы склада зліваюцца з /h/.

Мова айну мае тонавы націск: словы, якія маюць корань і афіксы вымаўляюцца з высокім тонам, які падае на корань. Іншыя словы маюць націск на першы склад, калі ён закрыты ці з'яўляецца дыфтонгам. Інакш тонавы націск падае на другі склад.

## Тыпалогія і граматыка 
Мова айну належыць да тыпу SOV, з постпазіцыяй (прыназоўнікі, паказальнікі склона і ролі назоўніка ў сказе, змяшчаюцца пасля назоўнікаў). Дзейнік і прамое дапаўненне звычайна не маюць паказчыкаў склону. Назоўнікі групуюцца, і мадыфікуюць адзін аднаго; галоўны знаходзіцца у канцы ланцуга. Дзеясловы дзеляцца на пераходныя і непераходныя.

## Арфаграфія 
Не існуе фармальнай арфаграфіі для пісьма на мове айну. Ужываюцца розныя алфавіты, створаныя лінгвістамі на аснове лацінскага алфавіта, або японскай сістэмы катакана. Шэраг сімвалаў Унікода *Katakana Phonetic Extensions* (31F0-31FF) http://www.alanwood.net/unicode/katakana_phonetic_extensions.html, http://www.unicode.org/charts/PDF/U31F0.pdf змяшчае сімвалы для напісання айну.

## Вусная літаратура 
Існуе багатая традыцыя вусных гераічных эпасаў, якія называюцца *юкары*. Мова гэтых апавяданняў захавала трохі архаізмаў, напрыклад: мае больш флексій.

## Прыклад тэксту: Ойча наш 
Kando otta an chikoro Michi, 
E kon reihei orota aeoripak kuni ne ki wa un kore.
E koro moshiri ekte wa un kore.
E kor' irenga kando otta an korachi,
moshir'otta ne yakka une no aki kuni ne ki wa un kore.
Kesto kesto chi e kunip tanto ne yakka un kore.
Chi utara anak ne chikoro ashosere utara tusare okere korachi,
chikoro shosep ne yakka tusare wa un kore.
Chi utara anak ne iteki akoramnukara kuni ne ki wa un kore;
koroka wenbe orowa no un ohaitare wa un kore.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палеаазіяцкія мовы
Катэгорыя:Ізаляты Еўразіі
Катэгорыя:Мовы Японіі
Катэгорыя:Айны
Катэгорыя:Выміраючыя мовы
Мох (возера)

**Мох** — возера ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці, за 11,5 км на паўночны захад ад горада Кобрын, за 0,9 км на захад ад вёскі Ластаўкі. Адносіцца да басейна ракі Мухавец.

Плошча паверхні 0,015 км², даўжыня 0,2 км, шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 0,5 км. Возера неглыбокае. Зарастае істотна. Мясцовасць пераважна раўнінная, месцамі ўзгорыстая, парасла хмызняком і рэдкалессем.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-133 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Кобрынскага раёна
Катэгорыя:Басейн Мухаўца
Ясінскі

**Ясінскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Ясінскі (нар. 1989) — беларускі музыкант і кампазітар.
* Антон Мікітавіч Ясінскі (1864—1933) — расійскі і беларускі гісторык.
* Ігар Сяргеевіч Ясінскі (нар. 1990) — беларускі футбаліст.
* Ілья Ясінскі (нар. 1984) — беларускі акцёр.
* Рышард Здзіслававіч Ясінскі (1931—2005) — кінарэжысёр-дакументаліст, сцэнарыст.
* Сяргей Міхайлавіч Ясінскі (нар. 1965) — беларускі футбаліст і трэнер.
* Уладзімір Кірылавіч Ясінскі (нар. 1940) — навуковец у галіне матэматычнай кібернетыкі.
* Юзаф Ясінскі (2-я палова XVIII стагоддзя — 1833) — медык, антраполаг.
* Якуб Ясінскі (1759—1794) — ваенны і палітычны дзеяч, інжынер, паэт.
Першая марка Беларусі

thumb|180px|Першая марка Рэспублікі Беларусь
**Першая марка Рэспублікі Беларусь** — паштовая марка з выявай старажытнага крыжа Еўфрасінні Полацкай, наміналам у 1 рубель. Марка выпушчана ў абарачэнне 20 сакавіка 1992 года.

## Апісанне 
У цэнтры маркі, на чырвоным фоне, намаляваны крыж Еўфрасінні Полацкай, злева ад выявы крыжа надпіс  «Крыж Ефрасiнii Полацкай. XII ст.». Над выявай крыжа на беларускім арнаменце, надпіс «1992». Пад выявай крыжа надпісы на беларускай мове «Беларусь» і лацінкай «Belarus'» і намінал «1.00».

У дзень выпуску маркі было выраблена спецгашэнне штэмпелем «Першы дзень» з фіксаванай датай і выпушчаны канверт першага дня.

## Сюжэт 
Марка прысвечана старажытнаму мастацтву Беларусі. Крыж быў выраблены па благаславенні Еўфрасінні Полацкай майстрам Лазарам Богшам у 1161 годзе. Крыж быў згублены ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## У філатэліі 

File:25 hadoŭ pieršaj bielaruskaj paštovaj marcy.jpg
File:25 hadoŭ pieršaj bielaruskaj paštovaj marcy - Special postmark.png

Катэгорыя:Паштовыя маркі Беларусі
Джакая Кікветэ

**Джакая Кікветэ** (, нар. , Мсога, Багамоё, Танганьіка, у цяперашні час Танзанія) — прэзідэнт Танзаніі з 21 снежня 2005. З 31 студзеня 2008 — старшыня Афрыканскага саюза.

## Біяграфія 
Скончыў універсітэт Дар-эс-Салама ў 1975 годзе. Служыў у войску, сышоў уадстаўку ў 1992 у чыне падпалкоўніка. У 1982 годзе Кікветэ быў абраны ў Нацыянальны Выканаўчы Камітэт адзінай тады партыі Чама Ча Мапіндузі, у 1997 — у Цэнтральны Камітэт. Кікветэ займаў пасады ў мясцовых партыйных арганізацыях у Занзібара і кантынентальных правінцыях.

7 лістапада 1988 года прызначаны дэпутатам парламента і намеснікам міністра энергетыкі і карысных выкапняў, у 1990 — міністрам водных і энергетычных рэсурсаў і карысных выкапняў.

З 1994 — міністр фінансаў, распрацаваў дзяржбюджэт.

У 1995 яго кандыдатура разглядалася як замена дзеючаму прэзідэнту Алі Хасану Мвін'і, але Джуліус Ньерэрэ аддаў перавагу выставіць другім кандыдатам на першых шматпартыйных прэзідэнцкіх выбарах Бенджаміна Мкапу, які і перамог.

У снежні 1995 года Кікветэ быў прызначаны міністрам замежных спраў і міжнароднага супрацоўніцтва. На гэтай пасадзе Кікветэ многае зрабіў для дасягнення свету ў Бурундзі і ДРК, а таксама для інтэграцыі паміж Кеніяй, Угандай і Танзаніяй. У 2005 Кікветэ быў выстаўлены новым кандыдатам у прэзідэнты ад Чама Ча Мапіндузі і перамог. Пераабраны на выбарах 31 кастрычніка 2010 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Танзаніі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Жлобінскае возера

**Жло́бінскае возера** — возера ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, ва ўсходняй частцы горада Баранавічы. Адносіцца да басейна ракі Шчара.

## Назва 
 — літоўскае *Globys* (рака), прускае *Globe* (возера). Яны звязаныя з літоўскім *globti* «ахопліваць, ахінаць». Далей да індаеўрапейскага **gleb(h)-* «сціскаць» (ад карацейшага **gel*- «сціскаць; акруглы»).

 Такія назвы адлюстроўваюць канфігурацыйныя асаблівасці адпаведнай ракі ці возера, якія могуць быць варыянтамі кораня **glob-*. З прозвішчам Жлоба звязваў назву горада Жлобін географ В. Жучкевіч.

## Водаапісанне 
Плошча паверхні возера 0,15 км². Даўжыня 0,6 км, шырыня 0,4 км. Даўжыня берагавой лініі 1,4 км. Найбольшая глыбіня 1 м.

У возеры водзяцца плотка, карась, акунь, шчупак і іншыя віды рыб.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-101. Выданне 1986 г. Стан мясцовасці на 1982 г.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Баранавічаў
Катэгорыя:Басейн Шчары
Рэмез звычайны

**Звычайны рэмез** (*Remiz pendulinus*) — невялікая птушка сямейства .

## Апісанне 
Даўжыня цела 10—11 см, размах крылаў 16—17,5 см, маса 8—11 г. Крыху меншы за вялікую сініцу. Верх галавы белы з рознымі адценнямі ржавага колеру, бакі галавы чорныя. Пярэдняя частка спіны каштанавая, задняя — вохрыстая, брушка белаватае. Маладыя шараватыя, без чорнай плямы на баках галавы, часам верх цела рыжаваты. Песня — ціхі шчэбет.

## Пашырэнне 
 Беларусі, 1996]]
Арэал у Еўропе разарваны: Пірэнейскі паўвостраў і ад Бельгіі, Германіі і Італіі праз Паўднёвую, Цэнтральную і Усходнюю Еўропу, Малую Азію, Цэнтральную і Усходнюю Азію да Манголіі і поўдня Ірана. Ізалявана сустракаецца ў Кітаі, Карэі і Японіі. На поўначы арэала пералётны, на поўні — аселы. Тэрыторыя Беларусі ўваходзіць у гнездавальны арэал віду, рэдкі гнездавальны пералётны від.

Насяляе вільготныя і прырэчныя лугі, дэльты і эстуарыі, ставы і неглыбокія азёры з дрэвамі па берагах, балоты.
Месцы пражывання: густыя вербнякі па берагах рэк і старыц, поймавыя забалочаныя лугі з асобнымі дрэвамі каля вады.

## Асаблівасці біялогіі 
Прылёт у другой палове красавіка. Гнёзды размяшчаюцца не бліжэй за 200 м адно ад другога на бакавых галінках вярбы, звіслых над вадой, радзей на дубах, бярозах, вольхах на вышыні 2—4 м ад паверхні вады. Яны па-майстэрску звіты з лубу вербаў і пуху іх суквеццяў, збоку нагадваюць невялікую рукавіцу з незакончаным вялікім пальцам, маюць адну, вельмі рэдка дзве адтуліны — ляткі. Побач з асноўным гняздом будуецца дадатковае, у якім птушкі адпачываюць, начуюць. Як правіла, дадатковае гняздо няскончанае, нагадвае прыгожую «калыску». У кладцы 5—7 белых яек велічынёй 16,6×10,6 мм. Яйкі ў гняздзе перакладзены раслінным пухам і таму не разбіваюцца пры моцным хістанні галін ад ветру. Збудаванне гнёздаў і кладка заканчваюцца ў маі, вылет птушанят у першай дэкадзе чэрвеня.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. — ISBN 83-01-13187-X.
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. — ISBN 5-85700-095-5.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэмезавыя
Катэгорыя:Птушкі Еўразіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Птушкі на марках
Саковіцкае

**Саковіцкае** — возера ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці, за 7,5 км на паўднёвы ўсход ад горада Салігорск, у вёсцы Саковічы. Адносіцца да басейна ракі Случ.

Плошча паверхні 0,14 км², даўжыня 0,46 км, найбольшая шырыня 0,42 км. Даўжыня берагавой лініі 2,34 км. 
Возера акружана вузкай, месцамі забалочанай поймай. Берагі пясчаныя, нізкія, параслі хмызняком. Зарастае ўмерана. На поўдні праз канаву Баранава злучана з вялікай сістэмай меліярацыйных каналаў.

У возеры водзяцца карась, лінь, акунь, плотка, лешч і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-116 

Катэгорыя:Азёры Салігорскага раёна
Катэгорыя:Басейн Случы (прыток Прыпяці)
Святое (возера, Салігорскі раён)

**Свято́е** — возера ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці, за 8 км на паўднёвы ўсход ад горада Салігорск, за 1,8 км на поўдзень ад вёскі Саковічы, ва ўрочышчы Святаазёрскі Мох. Адносіцца да басейна ракі Случ.

Плошча паверхні 0,027 км², даўжыня 0,2 км, найбольшая шырыня 0,17 км. Максімальная глыбіня 9,3 м, сярэдняя 5,27 м. Даўжыня берагавой лініі 0,51 км. Аб’ём вады 0,14 млн м³.

Возера акружана вузкай, месцамі забалочанай поймай, да якой на ўсходзе і паўднёвым усходзе прылягае вялікі луг, які парос хмызняком. Берагі пясчаныя, нізкія, пад хмызняком і рэдкалессем. Зарастае ўмерана.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-116 
* Агульная характарыстыка азёр Мінскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Мінскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Салігорскага раёна
Катэгорыя:Басейн Случы (прыток Прыпяці)
Хвойня (возера)

**Хвойня** — возера ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці, за 12 км на захад ад горада Салігорск, за 3 км на поўнач ад вёскі Плянта, на паўночнай ускраіне балотнага масіву. Адносіцца да басейна ракі Случ.

З-за меліярацыйных прац моцна змялела, зарастае. Плошча возера і яго параметры істотна залежаць ад сезона года.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-115 

Катэгорыя:Азёры Салігорскага раёна
Зіневічы

**Зіневічы** — возера ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці, за 14 км на захад ад горада Салігорск, за 1,5 км на захад ад вёскі Плянта, на заходняй ускраіне балотнага масіву. Адносіцца да басейна ракі Морач.

Даўжыня 0,16 км, найбольшая шырыня 0,14 км. Даўжыня берагавой лініі 0,5 км.

За 3,2 км на паўночны ўсход знаходзіцца возера Хвойня.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Салігорскага раёна
Катэгорыя:Басейн Случы (прыток Прыпяці)
Каменешарка

**Каменешарка** (*Arenaria interpres*) — птушка сямейства бакасавых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 21-25 см, размах крылаў 43-50 см. У шлюбным уборы шматкаляровая, іржава-чорна-белая, адносна нядоўгая, вострая дзюба і кароткія жоўта-аранжавыя ногі. У негнездавы час і маладыя цёмна-шэра-карычневыя з белым сподам цела і горлам. У палёце ў абодвух уборах вельмі характэрныя плямы зверху на спіне. Пры пошуках ежы пераварочвае каменчыкі (адсюль назва). 

## Пашырэнне 
Арэал — паўночныя ўзбярэжжы Галарктыкі. Насяляе камяністыя марскія ўзбярэжжы, у некаторых раёнах сухую, камяністую тундру. Пад час пералётаў і на зімоўцы — галоўным чынам марскія ўзбярэжжы (таксама пясчаныя і з воднымі раслінамі).

Пералётная. Месца зімовак: Заходняя і Паўднёвая Еўропа, Паўднёва-Усходняя Азія (ад Індыі), паўночна-ўсходняе і заходняе ўзбярэжжы Афрыкі, Аўстралія, Новая Зеландыя, поўнач Паўночнай Амерыкі, Цэнтральная і Паўднёвая Амерыка, астравы Атлантычнага і Ціхага акіянаў. На Беларусі вельмі рэдкі залётны пад час міграцый від.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздо ладзіць на адкрытым месцы ў неглыбокай ямцы, без высцілкі або скупа высланай лішайнікамі з прымессю некалькіх травінак, лістоў і кавалкаў кары са сплаўляемых хваёвых дрэў.

Яйкі звычайна 4 (часам 3-5), авальныя або грушападобныя, светла-аліўкава-зялёныя альбо карычневыя з глыбокімі шэрымі плямамі і буравата-чорнымі паверхневымі.

## Падвіды 
* *А. i. interpres* — Паўночная Еўразія, Грэнландыя, таксама поўнач Аляскі і арктычнай Канады;
* *A. i. morinella* — Поўнач Аляскі, большая частка арктычнай Канады.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Бакасавыя
Сялец (возера)

**Сяле́ц** — возера ў Любанскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, за 25 км на паўднёвы ўсход ад горада Любань, за 1 км на ўсход ад пасёлка Жалы. Адносіцца да басейна ракі Арэса.

Плошча паверхні 0,12 км², даўжыня 0,45 км, шырыня 0,36 км. Даўжыня берагавой лініі 1,2 км.
Катлавіна возера круглаватай формы, з невыразнымі схіламі. Берагі пясчаныя, нізкія, параслі хмызняком. На поўначы і паўднёвым захадзе злучана з каналам Восьмы «Г» і праз яго з размешчанымі навокал вялікімі сістэмамі меліярацыйных каналаў. Зарастае істотна.

У возеры водзяцца карась, лінь, акунь, плотка, лешч, шчупак і іншыя віды рыб.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-117. Выданне 1981 года.
* Агульная характарыстыка азёр Мінскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Мінскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Любанскага раёна
Катэгорыя:Басейн Пцічы
Элегія (значэнні)

**Элегія**:
* Элегія — жанр лірычнай паэзіі.
* Элегія — жанр музычнай п'есы.
* Элегія — калектыў аўтарскай песні
* Элегія — мультыплікацыйны фільм.
* Элегія — меладрама іспанскага рэжысёра Ізабэль Кайшэт.
* Элегія — літаратурна-мастацкае аб'яднанне ў Находцы.

### Іншае 
* Элегічны двуверш — вершаваная форма.
Гарады Азербайджана

справа|350пкс|Карта Азербайджана
Спіс **гарадоў Азербайджана** паводле колькасці насельніцтва. У спіс уключаны гарады з насельніцтвам не менш за 50.000 чалавек станам на 1 студзеня 2012. Колькасць насельніцтва даецца ў адпаведным названым горадзе без уліку паселішч-прыгарадаў.

## Спіс 
## Гл. таксама 
* Геаграфія Азербайджана

## Спасылкі 

Азербайджан
Катэгорыя:Спісы:Геаграфія Азербайджана
Баравое (возера, Глускі раён)

**Баравое** — возера ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці, за 9,5 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Глуск, за 1,4 км на паўднёвы захад ад вёскі Згода. Адносіцца да басейна ракі Даколька.

Плошча каля 0,22 км², даўжыня 0,52 км, найбольшая шырыня 0,42 км. Даўжыня берагавой лініі 1,55 км.
Возера акружана вялікай забалочанай поймай, да якой прылягаюць балоцістыя лугі, якія параслі хмызняком. Берагі нізкія, пясчаныя, пад хмызняком і рэдкалессем, на поўдні забалочаныя.

У возеры водзяцца карась, акунь, плотка, лешч, лінь і іншыя віды рыб.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-118 

Катэгорыя:Азёры Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Глускага раёна
Овінскае

**Овінскае** — возера ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці, за 11 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, за 2,2 км на паўднёвы захад ад вёскі Беркаў. Адносіцца да басейна ракі Пціч.

Плошча каля 0,06 км², даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,27 км. Сярэдняя глыбіня 0,95 м, максімальная 2,0 м. Празрыстасць 1,2 м. Даўжыня берагавой лініі каля 0,95 км. Аб’ём вады 0,06 млн м³. Плошча вадазбору 1,91 км².
Берагі нізкія, пераважна пясчаныя (месцамі сплавінныя), параслі хмызняком. На паўднёвым захадзе каналам злучана з вялікай сеткай меліярацыйных каналаў.

У возеры водзяцца карась, акунь, плотка, лінь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* Озёра Беларуси: справочник / Б.П. Власов [и др.]. — Мн.: Минсктиппроект, 2004. — 284 с.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-118 
* Агульная характарыстыка азёр Гомельскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Гомельскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Акцябрскага раёна
Катэгорыя:Басейн Пцічы
Грынкевіч

**Грынкевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алексус Грынкевіч — амерыканскі военачальнік беларускага паходжання.
* Андрэй Міхайлавіч Грынкевіч — беларускі дыпламат.
* Роберт Васілевіч Грынкевіч (нар. 1941) — беларускі архітэктар.
* Станіслаў Сымонавіч Грынкевіч (1902—1945) — беларускі грамадскі, рэлігійны і культурны дзеяч.
* Станіслаў Грынкевіч (1913—1966) — беларускі грамадскі дзеяч.
* Францішак Грынкевіч — каталіцкі святар.
Дандр

**Дандр** (, , ) — рака ў Бельгіі, правы прыток Шэльды. Даўжыня — каля 65 кіламетраў. Працякае па тэрыторыі правінцый Эно і Усходняя Фландрыя.

Жыўленне ракі пераважна дажджавое (на 91 %), з чым звязаны непастаянны характар цячэння. Падчас моцных дажджоў расход вады можа дасягаць 116 м³/с, калі дажджоў выпадае мала, напрыклад летам, расход можа зніжацца да 0,4 м³/с.

Ад іншых рэк Фландрыі Дандр адрозніваецца значным перападам вышынь. У верхнім цячэнні ракі перапад складае 78 см/км, у сярэднім — 28,5 см/км. Мінімальнае значэнне перападу вышынь (у раёне Дэндэрмондэ) складае 20 см/км.

Катэгорыя:Рэкі Бельгіі
Мандэгу

**Мандэгу** (, ) — рака ў Партугаліі. Бярэ пачатак у гарах Сера-да-Эштрэла і ўпадае ў Атлантычны акіян у раёне Фігейра-да-Фош. Працягласць — 234 км. Гэта найбуйнейшая рака, рэчышча якой цалкам знаходзіцца на тэрыторыі Партугаліі. Найбуйнейшы горад на рацэ Мандэгу — Каімбра.

Катэгорыя:Рэкі Партугаліі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Атлантычны акіян
Ніёба

, *Ніёба і яе дзеці*, 1591]]
**Ніёба** (**Ніябе́я**; , ) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі дачка Тантала і Дыёны (або Эўрыянасы), або дачка Тайгеты, сястра Пелопа.

Жонка фіванскага цара Амфіёна, заганарылася сваімі дзецьмі — Ніябідамі і ўздумала параўнацца з Лета, у якой былі толькі двое дзяцей: Апалон і Артэміда. Блізкая сяброўка Лета. Стала гаварыць, што яна пладавіцей за багіню Лета, і тая разгневалася. Або стала гаварыць, што яе дзеці былі найпрыгажэйшымі з людзей. Звесткі пра колькасць дзяцей Ніёбы разыходзяцца. Найбольш папулярнай стала версія пра **7** сыноў і 7 дочак (паводле Гесіёда, **10** сыноў і 10 дочак або 9 і 10; паводле Гамера — **6** сыноў і 6 дочак, тое ж у Ферэкіда; паводле Геланіка — **4** сыны і 3 дачкі (схаліяст да Еўрыпіда), паводле Герадора — 2 сыны і 3 дачкі (Апаладор); паводле Ласа — **7** і 7, паводле Алкмана ўсяго 10, паводле Мімнерма і Піндара — **20**. Яшчэ пра іх пісалі Геланік і Ксанф. Авідзій называе імёны 7 сыноў Ніёбы, але не імёны дочак.

Раздражнёная фанабэрыстасцю Ніёбы, Лета звярнулася да сваіх дзяцей, якія сваімі стрэламі знішчылі ўсіх дзяцей крыўдзіліцы. Артэміда забіла ўсіх дочак Ніёбы ў яе ўласным доме, а сыноў, якія палявалі на схілах Кіферона, забіў Апалон. Паводле некаторых аўтараў, яшчэ 1 сын і 1 дачку выратаваліся. Паводле трагедыі, сыны былі забіты, палюючы на Сіпіле, а дочкі — у палацы, акрамя Хларыды. Пасля смерці дзяцей Ніёба прыйшла ў Сіпіл да свайго бацькі Тантала і там, узмаліўшыся да багоў, ператварылася ў камень, які струменіць слёзы днём і ўначы Згадана ў «Іліядзе», пераўтворана ў камень на Сіпіле, паводле Гамера, у камень былі пераўтвораны і іншыя людзі, так што няма каму было пахаваць дзяцей Ніёбы.

Такая версія гэтага міфа ў Гамера. Многія паэты пасля яго карысталіся гэтым сюжэтам, апяваючы «Νιόβης πάθη», гэта значыць, «пакуты Ніёбы», якія ўвайшлі ў прымаўку. Асабліва драматычнае паданне пра Ніёбу выяўлена ў Авідзія. Паводле версіі міфа, прынятай Авідзіем, Ніёба пасля ператварэння ў камень была панесена віхорам на родны Сіпіл, дзе каменная статуя яе зраслася з вяршыняй Фрыгійскай гары. Яшчэ ў старажытнасці тлумачылі гэты міф тым, што сапраўды вяршыня гары Сіпіла мае формы чалавечага цела ў сагнутай позе (Паўзаній, I, 25, 5).

Грэчаскі навуковец Паўсаній (II ст. н.э.) успамінаў:  Гэту Ніёбу я і сам бачыў, падняўшыся на гару Сіпіл; зблізку — гэта стромкая скала, і таму, хто стаіць перад ёй яна не паказвае ніякага аблічча жанчыны … калі ж стаць далей, тады здаецца, што ты зусім ясна бачыш жанчыну, якая плача. Магільныя помнікі дзяцей Амфіёна паказвалі ў Фівах, асобна сыноў, асобна дочак; а таксама попел ад іх пахавальнага кастра. Паводле вытлумачэння, Ніёба паставіла на магіле дзяцей сваю каменную скульптуру.

Дзеючая асоба трагедыі Эсхіла «Ніёба» (фр.154-161 Рат), трагедыі Сафокла «Ніёба» (фр.441-448 Рат), Мелітона і невядомага аўтара «Ніёба».

## Гл. таксама 
* Ніёбій

## Спасылкі 
* Гл. Нон. Дзеянні Дыяніса II 159 і інш.

Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Беотыі
Дзікае (возера, Глускі раён)

**Дзі́кае** — возера ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці, за 13 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Глуск, за 3 км на ўсход ад пасёлка Кіраўскае, побач з балотам Дзікае. Адносіцца да басейна ракі Ліса (левы прыток Пцічы).

Плошча паверхні каля 0,28 км², даўжыня 0,59 км, найбольшая шырыня 0,52 км. Найбольшая глыбіня 1,2 м, сярэдняя 0,46 м. Даўжыня берагавой лініі 1,64 км. Аб’ём вады 0,13 млн м³.
Берагі нізкія, тарфяністыя. Месцамі параслі хмызняком, на захадзе забалочаныя. Дно возера тарфяністае, выслана сапрапелем. Злучана ручаём з сістэмай меліярацыйных каналаў і каналам з ракой Ліса. Вакол возера асушанае тарфяное балота.

## Літаратура 
*  — С. 114.
* Ліст карты N-35-118. Выданне 1981 г.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Магілёўскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Магілёўскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Глускага раёна
Партрэт Грызельды Сапегі

**Партрэт Грызельды Сапегі**, прыёмнай дачкі Крыштафа Весялоўскага, работы невядомага гродзенскага мастака (1630-я г.) з'яўляецца прыкладам сармацкага партрэта.

## Апісанне 
Вырашаны ў халодных і цёплых тонах. Яны ўтвараюць гарманічную раўнавагу кампазіцыі, ператвараюць выяву ў каштоўны, нібыта ювелірны твор. Маладая жанчына паказана ў параднай зале з пышнымі заслонамі, багатым архітэктурным убраннем. Адной рукой яна абапіраецца на стол, накрыты абрусам з мудрагелістым арнаментам, у другой сціскае хустачку.

На Грызельдзе касцюм па іспанска-польскай модзе. На ёй сукенка шэра-зеленаватага колеру з доўгімі вузкімі рукавамі, пашытая з серабрыстай шаўковай тканіны ва ўзор залацістых галінак і кветак. Шчыльны, падоўжаны спераду станік сукенкі з закругленым ніжнім краем спускаецца на спадніцу, якая глыбокімі складкамі ляжыць на невялікім звонападобным фартугале. З-пад спадніцы відаць наскі боцікаў. Шыю Грызельды закрывае вялікі , абшыты белымі і чорнымі карункамі, і нітка жэмчугу. Зверху апранута цёмная, амаль чорная сукенка-плашчык з шырокімі рукавамі да локця, тканіна якой расшыта каштоўнымі камянямі. Чорная сукенка дапаўняе касцюм і надае фігуры выразны сілуэт. Агульны ўрачысты настрой завяршаюць аксесуары. На грудзях шнуры вялікіх жамчужын, якія сашчэплены брошкаю з устаўкамі каштоўных камянёў.

Вывезены 8-й экспедыцыяй Дзяржаўнага мастацкага музея (1966) з Дабравешчанскага касцёла манастыра брыгітак у Гродне. Рэстаўраваны ў Дзяржаўным Рускім музеі ў 1966—70. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі (Мінск).

## Літаратура 
* Высоцкая Н. Жывапіс Беларусі XII—XVIII стагоддзяў. — Мн.: Беларусь, 1980.
* Лазука Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. XVII — XVIII стагоддзі / Б. А. Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0899-6

Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь‎
Сапега Грызельда
Катэгорыя:З’явіліся ў 1630-я гады
Катэгорыя:Сармацкі партрэт
Белабрухі свіргуль

**Белабрухі свіргуль** (*Tachymarptis melba*) — птушка атрада свіргулепадобных.

## Апісанне 
Даўжыня цела 20-24 см, размах крылаў 50-60 см. Сілуэтам падобны да чорнага свіргуля, але большы, з белым брухам і горлам, астатнія часткі цела цёмна-карычневыя. У планіруючым палёце апускае крылы ўніз. Голас: гучны прарэзлівы свіст, які ўзвышаецца і ападае.

## Пашырэнне 
Насяляе групы скал паблізу адкрытых тэрыторый, скалістыя абрывы (звычайна ў раёне ўзбярэжжаў), а таксама будынкі.

Многа ізаляваных папуляцый у Еўропе і Афрыцы вакол Міжземнага мора, гняздуе ад Блізкага Усходу і Малой Азіі ўздоўж Персідскага заліва да Індыі, насяляе Егіпет, паўночна-заходняе ўзбярэжжы Афрыкі і Канарскія а-вы.

Пералётны. Залятае на поўнач ад межаў гнездавога арэала. Адзначаны ў Вялікабрытаніі, Ірландыі, Нарвегіі, Швецыі і Венгрыі. На Беларусі першая рэгістрацыя 4 красавіка 2013 года ў Мінску. Месца зімовак — Паўднёвая Афрыка.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздуе часцей за ўсё ў калоніях, робіць гнёзды ў шчылінах абрывістых скал (радзей у шчылінах пабудоў і пад павецямі), матрац з дробных і сухіх наземных раслін, а таксама шэрсці, воўны і пёраў, злепленых слінай.

Яйкі (2-3, часам 1-4), выразна падоўжаныя з тупым вузейшым канцом, белыя.

## Падвіды 
* *A. p. illyricus* — Паўднёвая Еўропа;
* *A. p. brehmorum* — Паўднёвы захад Еўропы і Паўночная Афрыка;
* *A. p. pallidus* — Егіпет.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

Катэгорыя:Свіргулепадобныя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Свіргулёвыя

**Свіргулёвыя** (*Apodidae*) — сямейства птушак атрада свіргулепадобных.

Птахi з доўгімі, серпападобнымі крыламі і хуткім палётам (падобныя да ластавак, але не роднасныя з імі). Большую частку жыцця праводзяць у паветры, не сядзяць на зямлi. Гнёзды (калоніі) ў скальных шчылінах, дуплах, у дзiрках на пабудовах, пад дахамi, урэшце могуць быць пабудаванымі з матэрыялу, «злоўленага ў паветры» i склеенага слiнай. Дымарфізм адсутнічае. Усе чатыры пальцы вельмі кароткіх ног накіраваныя ўперад. Насякомаедныя, здабычу хапаюць на ляту. Пералётныя. Адрозніваецца 92 віды.

## Гл. таксама 
* Hirundapus caudacutus
* Белабрухі свіргуль

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявв вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

## Спасылкі 
* ptushki.org 

Катэгорыя:Свіргулепадобныя
Катэгорыя:Сямействы птушак
Ліса (рака)

**Ліса́** — рака ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Пціч.

Даўжыня ракі 23,8 км (22 км). Плошча вадазбору 214 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 м/км. Пачынаецца каля вёскі Фартуны Бабруйскага раёна, вусце за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Засценак Усцярхі. Асноўныя прытокі — Чаромха і Трасцянка (злева). Рэчышча Лісы каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Глускага раёна
Катэгорыя:Прытокі Пцічы
Снукерны сезон 2003/2004

**Снукерны сезон 2003/2004** уяўляе сабой серыю турніраў па снукеры, якія праходзілі ў часовым прамежку паміж 13 верасня 2003 і 20 мая 2004.

Катэгорыя:Снукерныя сезоны
Снукерны сезон 2001/2002

**Снукерны сезон 2001/2002** уяўляе сабой серыю турніраў па снукеры, якія праходзілі ў часовым прамежку паміж 11 жніўня 2001 і 12 мая 2002.


Катэгорыя:Снукерныя сезоны
Снукерны сезон 2000/2001

**Снукерны сезон 2000/2001** уяўляе сабой серыю турніраў па снукеры, якія праходзілі ў часовым прамежку паміж 26 жніўня 2000 і 13 мая 2001.


Катэгорыя:Снукерныя сезоны
Снукерны сезон 1999/2000

**Снукерны сезон 1999/2000** уяўляе сабой серыю турніраў па снукеры, якія праходзілі ў часовым прамежку паміж 23 ліпеня 1999 і 28 мая 2000.

Катэгорыя:Снукерныя сезоны