open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Неатыянта клабучковая

**Неатыя́нта клабучковая** (*Neottianthe cucullata*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства Архідныя.

## Батанічнае апісанне 
Невялікая шматгадовая травяністая расліна з адзіночным шарападобным каранёвым клубнем. Сцябло тонкае, граністае, 10—25 см вышынёй, з двума лістамі пры яго аснове. Ніжні ліст эліптычны, верхні больш вузкі, ланцэтны. Кветкі дробныя, фіялетава-ружовыя, часам белыя. Суквецце — рыхлы, аднабокі колас. Плод — каробачка

Квітнее ў канцы ліпеня — пачатку жніўня. Размнажэнне насеннем.

## Ахова 
Пад дзяржаўную ахову ў Беларусі ўзята ўпершыню ў 1964 г. Уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі 1-га і 2-га выданняў (1981, 1993). Ахоўваецца ў Латвіі, Літве, Украіне і Польшчы. Уключана ў Дадатак II да Канвенцыі СІТЭС.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Neottianthe cucullata* (L.) Schltr.  // The Plant List
* Неатыянта клабучковая ў Чырвонай кнізе Беларусі  
* Выява
* Неоттианта клобучковая
* 
* 

Катэгорыя:Архідныя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Жужаль бліскучы

**Жужаль бліскучы** (*Carabus nitens*) — жук з сямейства жужаляў. Гэта адзін з самых маленькіх прадстаўнікоў роду Жужалі.

## Апісанне 
Цела даўжынёй 14-18 мм, чорнае. Галава і пярэдняспінка залаціста-чырвоныя, надкрылы зялёныя. Канечнасці чорныя або цёмна-зялёныя, у залежнасці ад падвіду.

### Паводзіны 
Гэты від аддае перавагу адкрытым прасторам, парослым травой і кустамі, але сустракаецца і ў лясах. Палюе ў асноўным на насякомых, павукоў, слімакоў ды земляных чарвей.

## Арэал 
Еўрапейскі від. Паўднёвая і сярэдняя часткі Еўропы. У Еўропе назіраўся ў наступных краінах: Аўстрыя, Беларусь, Бельгія, Брытанскія астравы, Чэхія, Данія, Эстонія, Фінляндыя, Францыя, Германія, Расія, Калінінград, Латвія, Літва, Люксембург, Паўночная Ірландыя, мацерыковая частка Нарвегіі, Польшча, Румынія, Славакія, Швецыя, Нідэрланды і Украіна.

У Беларусі прымеркаваны да цэнтральнай і паўночнай частак, радзей сустракаецца ў Палессі.

## Ахова 
Від уключаны ў Чырвоныя кнігі Літвы і Беларусі.

## Спасылкі 
* Жужаль бліскучы. Артыкул у Чырвонай кнізе Беларусі 

Катэгорыя:Жужалі
Газі-Гірэй I

**Газі-Гірэй** (۱غازى كراى ;  — ) — крымскі хан у 1523—1524 гадах.

Сын Мехмеда-Гірэя, унук Менглі-Гірэя.

У 1523 годзе суправаджаў бацьку ў паходзе на Хаджы-Тархан. Пасля гібелі Мехмеда крымскае войска пацярпела вялікае паражэнне. Газі-Гірэй паспешна адступіў у Крым і паспрабаваў арганізаваць абарону супраць хаджы-тарханскіх нагайцаў, войскі якіх уварваліся на паўвостраў.

Неўзабаве крымскія беі абралі Газі-Гірэя ханам. Аднак некаторыя мурзы, якія праз асабістую непрыязь да Мехмеда-Гірэя бяздзейнічалі падчас разгрому, сталі асцерагацца, што Газі-Гірэй адпомсціць ім за бацьку, і паслалі да султана дэлегацыю, якая прасіла прызначыць новага ўладара. Султан прыслухаўся да іх просьбу, пазбавіўы стальца Газі-Гірэя і прызначыў ханам Саадата-Гірэя.

Пры Саадаце Газі атрымаў тытул калгі, аднак праз тры месяцы забіты. Агулам Газі-Гірэя быў ханам толькі 6 месяцаў, ён адзін з самых маладых уладароў у гісторыі ханства, заняў сталец ва ўзросце 19 гадоў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гайворонский О (А. Е.). Созвездие Гераев . Краткие биографии крымских ханов. — Симферополь: «Доля», 2003.

Катэгорыя:Ханы крымскія
Жужалі

**Жужалі** (*Carabidae*) — сямейства насякомых з атраду цвёрдакрылых. Уключае больш за 2300 відаў.

Звычайна дробныя або сярэдніх памераў жукі, некаторыя віды больш буйныя (да 50 мм). Ротавы апарат грызучы. Ногі хадзільныя ці бегальныя.

Пераважна драпежнікі, якія харчуюцца разнастайнымі беспазваночнымі (насякомымі, малюскамі, чарвякамі). Некаторыя ўжываюць таксама раслінны корм, вядомыя і чыста раслінаедныя віды.

## Гл. таксама 
* Пералік жужаляў Беларусі
* Бамбардзір траскучы
* Пясчаны скакун

## Літаратура 
* Горностаев Г. Н. Насекомые СССР. — М.: Мысль, 1970.
Зыгмунт Вінцэнтавіч Нагродскі

**Зыгмунт Вінцэнтавіч Нагродскі** (; , в. Зулаў Свянцянскага павета, Віленская губерня, Расійская імперыя — , Вільня) — беларускі паэт і культурны дзеяч. Належаў да ліберальна-дэмакратычнага кірунку «краёўцаў».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Зулаў Свянцянскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі. Маёнтак у Зулаве належаў двараніну Юзафу Вінцэнту Пілсудскаму (1833—1902), бацьку Юзафа Пілсудскага (1867—1935).

, праф. Станіслаў Пташыцкі, праф. Станіслаў Уладычка, праф. Фердынанд Рушчыц, Уладзіслаў Умястоўскі. 7 мая 1919 года, Вільня]]
Праводзіў культурна-асветную работу сярод віленскіх рамеснікаў, прапагандаваў творы беларускіх пісьменнікаў, у тым ліку Францішка Багушэвіча, з якім сябраваў. Нелегальна распаўсюджваў «Дудку беларускую» Багушэвіча, у 1896 годзе перавыдаў гэты зборнік. У 1901 годзе зняволены ў Пецярбургскі астрог. Удзельнічаў у беларускім нацыянальна-дэмакратычным руху, матэрыяльна падтрымліваў выданне «Нашай нівы». У 1920-я гады на ўласныя сродкі заснаваў «Народнае выдавецтва», якое выпускала танныя кніжкі для масавага чытання, у тым ліку «Гутаркі і песенькі» Уладзіслава Сыракомлі (1929). Аўтар напісанай на беларускім фальклорна-этнаграфічным матэрыяле п’есы «На каляды» (з падзагалоўкам «Народны абразок з ваколіц Зулава з 1876 года», на беларускай і польскай мовах; пастаўлена ў Вільні ў 1936). Вядомы яго верш «На памяць зычліваму для сям’і» (1900) на смерць Францішка Багушэвіча) і верш-прамова «Пастароньце ж, мае братцы…», зачытаная ім у 1912 годзе ў фальварку Барэйкаўшчына (каля Вільні) на адкрыцці помніка Уладзіславу Сыракомлю. Аўтар успамінаў пра Францішка Багушэвіча.

Творы Зыгмунта Нагродскага зберагаюцца ў Цэнтральнай бібліятэцы АН Літвы і Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва.

Пахаваны на Старых Росах у Вільні пад агульным надгробкам з бацькам Вінцэнтам, сястрой Марыяй, братам Іахімам і яго жонкай Клемянцінай.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Рагойша, В.* Зыгмунт Нагродскі і яго вершы // Рагойша, В. Кантакты. — Мн., 1982.
* *Смалянчук, А. Ф.* Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864 — люты 1917 г. / А. Ф. Смалянчук. — СПб. : Неўскі прасцяг, 2004. — 406 с.

## Спасылкі 
* Зыгмунт Вінцэнтавіч Нагродскі // marakou.by
* *Смалянчук, А.* Антон Луцкевіч аб жыцці і дзейнасці Зыгмунта Нагродскага (1865—1937) // kamunikat

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Краёўцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Швянчоніскім раёне
Сава балотная

**Балотная сава** (*Asio flammeus*) — птушка атраду совападобных.

## Апісанне 
Сава сярэдніх памераў, даўжыня цела 37-39 см, маса 260-440 г, размах крылаў 86-100 см. Птушка з кароткімі вушнымі пукамі пёраў, якія складаюцца толькі з 3-4 пёраў. Агульная афарбоўка буравата-вохрыстая, ніз цела святлейшы, з цёмнымі падоўжнымі стракацінамі. Вочы аранжава-жоўтыя. 

## Пашырэнне 
Арэал разарваны: Галарктыка (акрамя крайніх поўначы і поўдня) а таксама ізаляваныя папуляцыі па ўсёй Паўднёвай Амерыцы, Вялікія Антыльскія а-вы (Гаіці, Пуэрта-Рыка), Галапагосы і Паўднёвы в-аў з Сандвічавых а-воў, Фалкленды, Каралінскія і Гавайскія а-вы.

Месцы пражывання: поймавыя і сухадольныя лугі, нізінныя балоты, парослыя хмызняком або лісцевым драбналессем, часам купістыя, а таксама невялікія балотцы з курцінамі хмызняку і драбналесся сярод сеяных лугоў і палёў, асушаныя тарфянікі, якія зарастаюць, вялізныя ўвільготненыя высечкі.

Месца зімовак у паўднёвай частцы гнездавога арэала, у Заходняй і Паўднёвай Еўропе, Малой Азіі, Паўночнай Афрыцы, Паўднёвай і Усходняй Азіі, трапічнай Афрыцы, паўднёвай частцы Паўночнай і Цэнтральнай Амерыцы, на Антылах (Куба).

## Асаблівасці біялогіі 
У корме пераважаюць мышападобныя грызуны: цёмная і вадзяная палёўкі, а таксама мышы; трапляюцца жабы, зрэдку птушкі.

Манагам. Гняздуецца адзінкавымі парамі. 

Гняздуе ў нізінных вільготных месцах, звычайна па ўскраінах балот. Гняздом служыць паглыбленне ў глебе, выстланное часам мохам. Кладка — у красавіку — складаецца з 3-6 белых шарападобных яек.

Увосень у перыяд вандровак і міграцыі совы часам збіраюцца групамі па 5-10 птушак.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

## Спасылкі 
Катэгорыя:Савіныя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1763 годзе
Катэгорыя:Птушкі на марках
Вымна (возера)

**Вы́мна** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Вядома пад назвай *Вымна спартыўнае*.
Возера размешчана ў 20 км на ўсход ад горада Гарадок у басейне ракі Лужаснянка.

## Апісанне 
Плошча паверхні — 7,24 км², даўжыня берагавой лініі 22,6 км. Берагавая лінія звілістая. Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Найбольшая глыбіня 7,8 м, сярэдняя — 4,4 м, глыбіні да 2 м займаюць 14%, да 5 м — 51% плошчы возера. Дно плоскае, літараль вузкая, пясчаная. З глыбіні 1,5—2 м дно засланае гліністым глеем, з 5 метраў — сапрапелем.
Возера эўтрофнае, слабапратокавае. Злучана пратокамі з азёрамі Вослепна (Слепня) і Арлейка, выцякае рака Лужаснянка. У разводдзе Вымна ручаём злучаецца з возерам Захбейка.

На возеры размешчаны 7 астравоў агульнай плошчай 8,7 га.

Паблізу возера размешчаны вёскі Хабаты, Ходарава.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Лужаснянкі
Віцязь (прадпрыемства)

у Віцебску]]
**ААТ «Віцязь»** (Адкрытае акцыянернае таварыства «Віцязь»), раней **РУВП «Віцязь»** (Рэспубліканскае унітарнае вытворчае прадпрыемства «Віцязь») — найбуйнейшае прамысловае прадпрыемства Віцебска, буйны вытворца тэлевізійнай тэхнікі і бытавой электронікі, адно з буйных прадпрыемстваў у Рэспубліцы Беларусь.

## Гісторыя 
«Віцязь» заснаваны 3 сакавіка 1976 года. У гэты дзень быў падпісаны загад аб стварэнні ў горадзе Віцебску філіяла ленінградскага навукова-вытворчага аб’яднання «Ленінец» з вытворчай магутнасцю 300 тысяч тэлевізараў у год. Заводу была выдзелена плошчу былога гарпрамкамбіната і частка свабодных плошчаў міжгароднай АТС. Адначасова з гэтым пачалося праектаванне завода ў маскоўскім галаўным праектным інстытуце, пры гэтым быў улічаны досвед будаўніцтва аналагічных прадпрыемстваў у Францыі і ФРГ. У першы ж год функцыянавання завода было створана асаблівае канструктарскае бюро «Дысплей», якое занялося распрацоўкай першай і наступных мадэляў тэлевізараў. Распрацоўка узораў знешняга выгляду тэлевізараў вялася па дагаворах на мінскім ВА «Гарызонт».

## Прадпрыемства сёння 
Сёння ААТ «Віцязь» — адзін з найбуйнейшых беларускіх вытворцаў тэлевізараў. Прадпрыемства размясцілася на тэрыторыі 185 гектараў і з’яўляецца адзіным на тэрыторыі СНД працуюць у сістэме поўнага цыкла вырабу тэлевізараў. У склад РУВП «Віцязь» акрамя асноўнага вытворчасці ўваходзяць:

* інжынерна-вытворчы комплекс «Віцязь-З»
* мантажна-вытворчы комплекс «Віцязь-К»
* рамонтна-будаўнічае ўпраўленне
* кацельня «Паўднёвая»
* транспартнае кіраванне
* тэхна-гандлёвы цэнтр «Віцязь»
* гандлёвы дом «Віцязь»
* гандлёва-вытворчы комплекс
* кавярня «Востраў скарбаў»
* медсанчастка
* комплекс інтэрнатаў
* аздараўленчы лагер
* дапаможная гаспадарка «Вясна»

## Прадукцыя 
Прадпрыемства выпускае:

* тэлевізары ЭПТ і ЖКІ
* ЖКІ-маніторы
* DVD-прайгравальнікі
* устаноўкі спадарожнікавага прыёму
* ТВ-цюнары стандартаў DVB-T і DVB-C
* тэлевізійныя антэны
* пульты дыстанцыйнага кіравання для ТБ
* падлогавыя і насценныя падстаўкі для тэлевізараў
* прасы
* цеплавентылятары
* пыласосы
* медтэхніку

Тэлевізары «Віцязь» сертыфікаваныя і адпавядаюць патрабаванням міжнароднай сістэме якасці СТБ ІСО 9001-2001 (праектаванне і вытворчасць), СТБ ІСО 14001-2000 (Экалагічны). Вытворчасць сертыфікавана па Еўрапейскім стандартам якасці VDE і CE, а таксама СТБ — Беларусь, РСТ — Расія, укр «Сепро» — Украіна, КСТ — Казахстан.

Агульная колькасць выпушчаных да сакавіка 2006 года тэлевізійных прыёмнікаў пераўзыходзілі 6 000 000.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт прадпрыемства

Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Віцебска
Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі па вытворчасці бытавой тэхнікі
Катэгорыя:1976 год у Віцебску
Чайка шызая

**Шызая чайка** (*Larus canus*) — від птушак з сямейства чайкавых (*Laridae*).

## Апісанне 
Дарослая шызая чайка знешне вельмі падобная да маеўкі і дасягае велічыні да 43 см з размахам крылаў каля 120 см. Яе вага складае ад 300 да 550 г. апярэнне шызай чайкі мае белы колер, а верхні бок крылаў — шэры. Канцы крылаў — чорна-белыя, дзюба і лапкі пафарбаваныя ў жоўта-зялёны колер. Маладняк набывае гэтую афарбоўку толькі ва ўзросце трох гадоў. Самкі і самцы знешне не адрозніваюцца. Працягласць жыцця шызай чайкі можа дасягаць 25 гадоў. Яе крык гучыць як «кі-э» або «кі-а».

## Распаўсюджанне 
Шызая чайка жыве галоўным чынам на ўзбярэжжы мораў і толькі зрэдку сустракаецца ва ўнутрыкантынентальных вадаёмах. Сустракаецца ў Еўразіі і Паўночнай Амерыцы. Яе шчыльнасць даволі высокая ў Паўночнай і Цэнтральнай Еўропе. Некаторыя шызыя чайкі на зімоўку мігруюць у Міжземнамор'е ці Паўночную Афрыку.

## Падвіды 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Чайкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Уліт вялікі

**Вялікі уліт**, **Кулік-селянец** або **рачны кулік** (*Tringa nebularia*) — від птушак з сямейства бакасавых (*Scolopacidae*).

## Апісанне 
Дарослы вялікі уліт дасягае велічыні да 35 см і трохі буйнейшы за свайго суродзіча траўніка. Яго размах крылаў складае да 70 см, а вага — да 280 г. У яго доўгія шэра-зялёныя лапы і доўгая, моцная і злёгку выгнутая ўніз дзюба. Верхні бок цела карычнева-шэры, а жывот пафарбаваны ў белы колер. Самцы і самкі палавога дымарфізма не выяўляюць. Натуральнымі ворагамі вялікага уліта з'яўляюцца драпежныя птушкі. У цэлым гэта пужлівая і асцярожная птушка, якая ўмее добра плаваць і ныраць. Яго спеў гучыць як «цю-цю-цю».

## Распаўсюджанне 
Вялікі уліт жыве галоўным чынам у дробных вадаёмах, напрыклад на балотах, у запрудах і рэк у Паўночнай Еўропе (за выключэннем Ісландыі) і Паўночнай Азіі. Зімой ён робіць пералёты ў Міжземнамор’е, Заходнюю і Паўднёвую Афрыку.

Катэгорыя:Бакасавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1767 годзе
Ёверы Мусевені

**Ёверы Кагута Мусевені** (; нар. у красавіку ) — прэзідэнт Уганды з 1986 года.

У 1967 годзе стаў студэнтам у Танзаніі, дзе прасякнуўся марксісцкімі ідэямі. Адправіўся добраахвотнікам у Мазамбік. У 1970 годзе паступіў ва угандзійскую ваенную разведку, аднак у 1971 годзе, пасля перавароту Ідзі Аміна збег у Танзанію. У 1979—1980 гг. — Міністр абароны ва ўрадзе Мільтана Аботэ. У 1980—1985 гг. — лідар паўстанцкай Арміі нацыянальнага супраціву. Добразычліўцы лічаць яго афрыканскім палітыкам новай хвалі, а злоснікі — архітэктарам сярэднявечнай імперыі Тутсі, за ўмяшальніцтва ва ўнутраныя справы Руанды і ДР Конга з мэтай падтрымкі сваіх супляменнікаў.

Катэгорыя:Прэзідэнты Уганды
Катэгорыя:Міністры абароны Уганды
Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Уганды
Катэгорыя:Тутсі
Сцяг Гвінеі-Бісау

**Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Гвінея-Бісау**  прыняты 24 верасня 1973 г., пры абвяшчэнні незалежнасці. Заснаваны на сцягу Афрыканскай партыі незалежнасці Гвінеі і Каба-Вердэ (ПАІГК), які існаваў з жніўня 1961 г. З 1959 года кіраўніцтва ПАІГК знаходзілася ў Конакры, сталіцы суседняй Рэспублікі Гвінея, якая з'яўляецца незалежнай дзяржавай з 1958 года і мела чырвона-жоўта-зялёны сцяг панафрыканскіх колеру. Па вобразу і падабенству сцягоў Гвінеі, Сенегала, Ганы, Камеруна і іншых афрыканскіх дзяржаў быў створаны і сцяг ПАІГК з шырокай вертыкальнай чырвонай паласой ля дрэўкавага краю і двума гарызантальнымі роўнавялікімі палосамі - жоўтай і зялёнай ў астатняй часткі полкі.
[200px|left|thumb| Сцяг [ПАІГК з 1961 года]]

Сцяг ПАІГК з 1961 года па сярэдзіне чырвонай паласы намаляваная чорная пяціканцовая зорка як сімвал афрыканскага кантынента і яго чарнаскурага народа, свабоды і свету. Чырвоны колер сімвалізаваў працу і кроў, пралітую за свабоду. Жоўты сімвалізаваў імкненне да годнай аплаты працы і ўраджай сельскагаспадарчых культур, які забяспечвае дабрабыт насельніцтва. Зялёны адлюстроўваў раслінныя багацці прыроды і надзею на шчаслівую будучыню.

Пад зоркай часта малявалася абрэвіятура назвы партыі - PAIGC, але вядомыя выявы сцяга ПАІГК як без абрэвіятуры, так і з абрэвіятурай PAIGC буйнымі літарамі на жоўтай паласе.

Дзяржаўным сцягам Рэспублікі Гвінея-Бісау быў зацверджаны сцяг ПАІГК без абрэвіятуры. Шырыня чырвонай паласы роўная 1 / 3 даўжыні сцягу, суадносіны шырыні сцяга да яго даўжыні - 1:2.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Гвінеі-Бісау
Гвінея-Бісау
Грыцук вялікі

**Вераценнік вялікі** ці **Грыцук вялікі** (*Limosa limosa*) — буйны кулік з сямейства бакасавых. Народныя назвы: крыцук, грута, грыта, не́цяг. Гняздуе ў вільготных нізінах і забалочаных ландшафтах ад Ісландыі да Далёкага Усходу. Раён зімовак вельмі шырокі — Заходняя і Паўднёвая Еўропа, Афрыка, Паўднёвая і Паўднёва-Усходняя Азія, Аўстралія.

## Знешні выгляд 
Буйны элегантны кулік з адносна маленькай галавой, доўгай дзюбай і доўгімі нагамі. Памерамі параўнальны з сярэднім кулонам (*Numenius phaeopus*), аднак мае больш ладны целасклад. Даўжыня 36—44 см, размах крылаў 70—82 см, маса 160—500 г., самцы ў сярэднім крыху драбнейшыя самак (у сярэднім 280 і 340 г адпаведна) і маюць больш кароткую дзюбу.

Апярэнне спіны рыжавата-бурае, стракатае, галавы і грудзей — ржава-рыжае. Бакі белыя з папярочнымі бурымі і рыжымі палосамі. Бруха белае, хвост чорны з белай асновай. На крылах белая палоса. Ногі чорныя.

## Пашырэнне 
Арэал: Ісландыя, лакальна Заходняя Еўропа і ад Цэнтральнай і Усходняй Еўропы паласой праз Азію да Сахаліна і Камчаткі. Насяляе вільготныя лугі і балоты з купінамі асакі, вільготныя тарфянікі, травяністыя берагі азёр, прыгнечаныя стэпы. Пранікае на сельгастэрыторыі (асабліва на пашы, лугі, вільготныя палі).

Пералёты від. Месцы зімовак: у Еўропе — міжземнаморскія краіны, Малая Азія, Месапатамія, Паўднёва-Усходняя Азія, Філіпіны, Малайскі архіпелаг, Аўстралія, Паўночная і Экватарыяльная Афрыка.

На Беларусі нешматлікі, але яшчэ месцамі звычайны пералётны і транзітна мігрыруючы від.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздо ў неглыбокай ямцы на выступаючай з вады купіне траў і асок або на культурных лугах на сухіх месцах, часта пад кустом, з бакоў пад прыкрыццем раслін. Чашападобнае, з невялікай колькасці лістоў асок, сцёблаў хвашчу, лісця або іншай расліннасці. У выключных выпадках гнёзды размяшчае на плыткай вадзе (глыбінёй 10 — 20 см), і яны ў выглядзе стажка са шчыльна ўкладзенага матэрыялу.

Яйкі (3-4, часам 5), авальныя або грушападобныя, аліўкава-зеленаватыя, аліўкава-бурыя альбо аліўкава-жоўтыя, часам цёмна-карычневыя. Глыбокія плямкі шэравата-карычневыя, паверхневыя – (даволі вялікія) карычневыя альбо аліўкава-карычневыя, звычайна іх крыху больш на шырокім канцы.

## Падвіды 
Мае 3 падвіды:
* *L. l. islandica* – Ісландыя, Шатландыя, паўночная Нарвегія
* *L. l. limosa* – большая частка Еўропы
* *L. l. melanuroides* – ізаляваныя папуляцыі ва Усходняй Сібіры, Манголіі, на Паўночна-Усходнім Кітаі і на Далёкім Усходзе Расіі.

## Ахова 
У Міжнароднай Чырвонай кнізе, у сувязі з памяншэннем прыдатных для размнажэння тэрыторый, мае статус віду, блізкага да пераходу ў групу пагражальных (катэгорыя NT).

## Літаратура 
* 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X
* Веретенники  // Вялікая савецкая энцыклапедыя

## Спасылкі 
* Сайт ГА «Ахова птушак Бацькаўшчыны» 

Катэгорыя:Бакасавыя
Браслаўская група азёр

]]
**Браслаўская група азёр** знаходзіцца ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Друйка ў Нацыянальным парку «Браслаўскія азёры».

Група ўключае больш за 30 азёр агульнай плошчай каля 114 км², аб'ём вады ў іх больш за 540 млн м³. Самыя вялікія: Дрывяты, Снуды, Струста, Войса, Неспіш, Воласа Паўночны, Бужа, Недрава, Бярэжа, Даўблі, Воласа Паўднёвы. Размешчаны Браслаўскія азёры сярод узгорыстага рэльефу, які прадстаўлены разнастайнымі формамі водна-ледавіковай акумуляцыі — камамі, озамі. Невялікія ўчасткі лясоў у межах Міжазёрнага ландшафтнага заказніка на поўнач ад возера Струста і на поўдзень ад возера Дрывяты. Азёры злучаны між сабой невялікімі рэкамі, ручаямі, канавамі і пратокамі, найбольшыя з іх дрэніруюцца рака Друйка. Вакол створана зона адпачынку Браслаў; па вадаёмах, злучаных Друйкай, праходзяць турысцкія маршруты.

## Літаратура 
* Блакітная кніга Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1994.
* *Мысливец И. А.* Браславские озёра / И. А. Мысливец, Г. С. Гигевич. — Мн., 1987. — 78 с.
Вялікі кулон

**Вялікі кулон**, **вялікі кулён** (*Numenius arquata*) — від птушак з сямейства бекасавых (*Scolopacidae*).

## Апісанне 
Вялікі кулон дасягае велічыні ад 50 да 60 см і важыць ад 600 да 1000 г. Яго размах крылаў складае ад 80 да 100 см. Вялікія кулоны з’яўляюцца самымі буйнымі прадстаўнікамі атрада сеўцападобных і найбольш часта сустракаемы ў Еўропе кулон. Характэрнай рысай вялікага кулона з’яўляецца доўгая і выгнутая ўніз дзюба. Самкі, як правіла, крыху буйнейшая за самца, а яе дзюба яшчэ даўжэйшая і больш выгнутая. Акрамя гэтага, паміж імі знешніх адрозненняў не існуе. Афарбоўка вялікага кулона хутчэй сціплая, апярэнне вар’іруецца ад бэжава-карычневага да шэра-карычневага з рознымі палоскамі і ўкрапінамі. Крык вялікага кулона складаецца з доўгага, амаль сумнага гуку, што нагадвала «палі-ці».

## Пашырэнне 
[thumb|left|250px|Вялікі кулон на паштовай марцы [Беларусь|Беларусі]]
Арэал: Еўропа (акрамя поўдня і крайняй поўначы), шырокай паласой праз Азію да ўсходу Кітая (у Заходняй Еўропе толькі лакальна). У Беларусі спарадычна распаўсюджаны, рэдкі пералётны і транзітна мігрыруючы від.

Насяляе вялікія вільготныя тэрыторыі, вільготныя лугі, часцей за ўсё заліўныя, як натуральныя, так і штучныя (сельскагаспадарчыя), таксама стэпы (паблізу вільготных тэрыторый), дзюны, тарфянікі.

Пералётны, у заходняй частцы арэала — аселы. Месца зімовак: Заходняя Еўропа, басейн Міжземнага мора, Малая Азія, паўднёвае ўзбярэжжа Каспійскага мора, Паўднёвая Азія і ўсход Японіі, Малайскі архіпелаг і Барнеа, Аравійскі паўвостраў, узбярэжжы Афрыкі і Мадагаскар.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздуе на выступаючай з вады купіне травы альбо асакі (спарадычна на астраўках сярод балот). Высцілка гнязда з невялікай колькасці сухой травы або асок і некалькіх пёраў, дыяметр 15-24 см.

Яйкі звычайна 4 (можа быць 2-6), грушападобныя, шэра-аліўкавыя, шэра-зеленаватыя альбо папяліста-жоўтыя. Плямы даволі вялікія: глыбокія — шэра-зеленаватыя, паверхневыя — аліўкава-карычневыя або чырванавата-карычневыя. Памеры: 66,5 х 46,5 мм.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бакасавыя
Катэгорыя:Птушкі на марках
Кулон сярэдні

**Сярэдні кулон** (*Numenius phaeopus*) — птушка сямейства бакасавых.

## Апісанне 
Размах крылаў 80 см, вага самцоў 300—400 г., самак — да 500 г. Адрозніваецца ад вялікага кулона тым, што чорна-бурое цемя ў яго падзелена пасярэдзіне светлай падоўжнай паласой і аблямавана светлымі бровамі, дзюба карацейшая, афарбоўка шэрая, з стракацінкамі па ўсім целе. Лапы высокія, светла-шэрыя. Крык нагадвае трэль.

Катэгорыя:Бакасавыя
Гаршнэп

**Гаршнэп**, або **Стучок** (*Lymnocryptes minimus*) — від птушак з сямейства бакасавых (*Scolopacidae*), вылучаюць у асобны род.

## Апісанне 
Велічыня гаршнепа складае 17—19 см, размах крылаў ад 30 да 36 см, а вага ў межах ад 40 да 60 г. Ён значна драбнейшы за падобнага бакаса. На спіне, якая адсвечвае металічным зялёным колерам, гэтая птушка афарбаваная ў чорна-карычневыя фарбы з жаўтаватым падоўжнымі палосамі. На цемры ў гаршнепа цёмная паласа. Для яго характэрны кароткая прамая дзюба даўжынёй каля 4 см. Хвост мае клінападобную форму.

Катэгорыя:Бакасавыя
Капыльшчынскае вадасховішча

**Капыльшчынскае вадасховішча** — вадасховішча ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца каля вёскі  Капыльшчына Мікалаёўскага сельсавета, у басейне ракі Дзісна. На адлегласці 1 км размешчана вёска Сіцькова. Пасля пераносу мяжы ў Сіцькова ў 2005—2006 гг. Капыльшчынскае вадасховішча стала знаходзіцца ў яе межах.

Катэгорыя:Вадасховішчы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Вадасховішчы Мёрскага раёна
Віцебскі абласны камітэт КПБ

**Ві́цебскі абласны́ камітэ́т КП Беларусі** — орган кіравання Віцебскай абласной партыйнай арганізацыяй КП Беларусі (1938—1991 гады).

Віцебская вобласць утворана 15 студзеня 1938. Цэнтр — г. Віцебск.

## Першыя сакратары абкаму 
 (да 1991 года).]]
* 4.06—07.1938 Анатоль Андрэевіч Ананьеў (1.02-31.05.1938 — першы сакратар аргбюро ЦК КП (б) Б па Віцебскай вобласці)
* 07.1938—11.07.1941 Іван Андрэевіч Стулаў 
* 03.1942—07.1944 (падпольны) Іван Андрэевіч Стулаў 
* 07.1944—07.1950 Уладзімір Георгіевіч Кудраеў 
* 07.1950—01.1954 Мікалай Іванавіч Прохараў 
* 01.1954—09.1956 Мікіта Пятровіч Кароткін 
* 09.1956—04.1962 Уладзімір Елісеевіч Лабанок
* 04.1962—01.1963 Станіслаў Антонавіч Пілатовіч 
* 01.1963—07.12.1964 (сельскі) Станіслаў Антонавіч Пілатовіч
* 01.1963—07.12.1964 (прамысловы) Уладзімір Барысавіч Труноў 
* 07.12.1964—12.1965 Станіслаў Антонавіч Пілатовіч
* 12.1965—07.1971 Аляксандр Нічыпаравіч Аксёнаў
* 07.1971—13.10.1983 Сяргей Міхайлавіч Шабашоў 
* 13.10.1983—20.12.1985 Сяргей Цярэнцьевіч Кабяк 
* 06.01.1986—25.08.1991 Уладзімір Віктаравіч Грыгор’еў

## Другія сакратары абкаму 
* 04.1938—12.1938 Дзмітрый Сцяпанавіч Гусеў
* 05.1939—08.1941 Мікалай Пятровіч Мельнікаў
* 10.1943—9.1944 Якім Аляксандравіч Жылянін
* 10.1944—4.1946 Афанасій Лук’янавіч Дзядоў
* 4—8.1946 Іван Нічыпаравіч Карасёў
* 1952—1.1954 Мікіта Пятровіч Кароткін
* 1.1954—1955 Дзмітрый Васілевіч Цябут 
* 1955—1956 Уладзімір Барысавіч Труноў  
* 1956—1961 Дзмітрый Васілевіч Цябут 
*  —1.1963 Бондар В. А.  
* 01.1963—07.12.1964 (сельскі) Іван Вікенцьевіч Абакумчык 
* 01.1963—07.12.1964 (прамысловы) Мікалай Ільіч Пахомаў 
* 7.12.1964—1968 Уладзімір Барысавіч Труноў 
* 1968—1974 Аляксандр Якаўлевіч Калітка 
* 1975—12.1977 Іван Арцёмавіч Шыбека 
* 12.1977—9.1978 Леанід Сямёнавіч Фірысанаў 
* 1981—1989 Яўген Іванавіч Радзецкі 

Катэгорыя:Гісторыя Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Абласныя камітэты КПБ
Катэгорыя:З’явіліся ў 1938 годзе
Катэгорыя:1938 год у Віцебску
Полацкі краязнаўчы музей

**Полацкі краязнаўчы музей** — найстарэйшы музей Полацка. Быў адкрыты ў 1926 годзе. Размешчаны ў будынку лютэранскай кірхі - помніку архітэктуры неаготыкі, пабудаваным на рубяжы XIX-XX стагоддзяў.

## Гісторыя 
Полацкі краязнаўчы музей быў адкрыты ў 1926 годзе. Падчас Вялікай Айчыннай вайны захоўваліся ў музеі старажытныя рукапісы, калекцыі зброі, старадрукаваных кніг былі згублены.

З 1930-х гг., як Акружны краязнаўчы музей, і пасля 1950 г., як Краязнаўчы музей, Полацка размяшчаецца ў былой лютэранскай кірсе.

У 1967 годзе на базе краязнаўчага музея быў створаны Полацкі гісторыка-культурны музей-запаведнік. На сённяшні дзень, музей з'яўляецца філіялам НПГКМЗ.

## Калекцыі 
Музей валодае вялікімі калекцыямі баністыкі, фатаграфій, зброі, прадметаў побыту, друкаваных і перыядычных выданняў, якія дазваляюць пазнаёміцца з асаблівасцямі палітычнай, эканамічнай, сацыяльнай і культурным жыцці Полацка. У экспазіцыі Краязнаўчага музея знаходзяцца каля 2 000 экспанатаў.  

Этнаграфічныя матэрыялы прадстаўлены экспазіцыяй «Куток беларускай хаты канца XIX - пачатку XX стагоддзя». У музеі можна ўбачыць археалагічныя знаходкі, матэрыялы па гісторыі вайны 1812 года.
## Літаратура 
* Музеі Беларусі. Museums Belarus: Інфармацыя аб музеях сістэмы Мін-ва культуры Рэсп. Беларусь / Склад. А. Б. Сташкевіч [і інш.]; Пер. з бел. мовы А. Б. Сташкевіч, В. У. Мірончык. — Мн.: Беларусь, 2001. — 272.
* Полацк музейны: альбом = Полоцк музейный = Museums of Polotsk: фотаальбом / аўт.-ўклад.: Т. А. Джумантаева, М. М. Ільніцкі, фота I.У. Супранёнка, пер. на англ. мову Ю. В. Бажэнаў. — Мн.: Беларусь, 2006. — 282 с.

## Спасылкі 
* [Афіцыйны сайт Краязнаўчага музея г. Полацк(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%BA)а] 

Катэгорыя:Краязнаўчыя музеі Беларусі
Катэгорыя:Музеі Полацка

Катэгорыя:Ніжне-Пакроўская вуліца (Полацк)
Сцяг Рэспублікі Конга

**Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Конга** — прыняты 18 жніўня 1958 года.

Падчас існавання Народнай Рэспублікі Конга (3 студзеня 1970 г. — 15 сакавіка 1992 года), быў заменены на чырвоны сцяг з гербам краіны ў кантоне. Зноў адноўлены 10 чэрвеня 1991 года.

На сцягу выкарыстаны традыцыйныя панафрыканскія колеры. Адметнай асаблівасцю сцяга (ад іншых панафрыканскіх сцягоў) з'яўляецца дыяганальнае размяшчэнне палос.

Рэспубліка Конга
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Рэспублікі Конга
Лугавое (возера)

**Лугавое возера** — возера ў Беларусі, у Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці на паўднёва-заходняй ускраіне горада Гарадок.

Плошча возера 0,4 км², даўжыня 1,18 км, найбольшая шырыня 0,55 км. Сярэдняя глыбіня возера 4,1 м, найбольшая — 12,9 м. На глыбіні да 2 метраў прыходзіцца 28 % плошчы возера. Берагавая лінія звілістая даўжынёй 3,39 км. Вадазбор у межах Гарадоцкага ўзвышша. Плошча вадазбору 224 км².
Катлавіна возера лопасцевай формы. Схілы стромкія пясчаныя і супясчаныя вышынёй да 14 м, на поўдні да 20 м, часткова занятыя хваёвым лесам. На схілах катлавіны абразійны ўступ вышынёй 1—1,5 м. На поўначы і паўночным захадзе два залівы.
Берагі нізкія. Дно пясчанае і глеістае.

Возера эўтрофнае, праточнае. Праз возера працякае рака Усыса, злучае яго з возерам Арэхавае.
Надводная прыбярэжная расліннасць распаўсюджана да глыбіні ў 1,5 м перарывістай палосай на адлегласці да 20 метраў ад берага. Падводная расліннасць распаўсюджваецца да глыбіні 2,5 м. Паўднёва-заходні заліў зарастае гарлачыкамі.

У возеры водзяцца шчупак, карась, гусцяра, плотка, акунь, мянтуз і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал. Г. Пашкоў і інш. — Мн., 2007. — 480 с.
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Обалі
Сянно (возера)

**Сянно́**, **Сенненскае возера** — возера ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Размешчана ў басейне ракі Крывінкі каля горада Сянно.

## Назва 
Вядомы балцкі гідранімічны корань *Sain-*. Балцкія аналагі — літоўскія *Sainas, Seina*, прускія *Sayn, Seynicz*. Звязаны з літоўскім *at-sainus* «павольны, неахайны, лянівы».

## Гідраграфія 
Плошча паверхні возера складае 3,15 км², даўжыня 6,03 км, найбольшая шырыня 0,92 км. Даўжыня берагавой лініі — 18,9 км. Найбольшая глыбіня — 31,5 м, сярэдняя — 8,6 м. Аб’ём вады ў возеры 26,8 млн м³. Плошча вадазбору 67,9 км². Мінералізацыя вады да 300 м/л, празрыстасць — да 1,5 м.

Катлавіна возера складаецца з глыбакаводнага (паўднёвая частка возера) і мелкаводнага плёсаў, выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. На паўночным плёсе маецца востраў плошчай 0,018 км².

Рэльеф дна няроўны, найбольш глыбокія месцы знойдзены на сярэдзіне возера i ідуць яны ў кірунку з поўдня на поўнач. Схілы катлавіны вышынёй да 21 м. Берагі возера вышынёй да 0,6 м і месцамі зліваюцца са схіламі катлавіны. Мелкаводдзе вузкае і пясчанае, займае каля 28 % плошчы возера.

У возера ўпадаюць каля 20 ручаёў. Злучана пратокамі з Багданаўскім возерам на поўначы. Упадае ручай з Кулікоўскага возера.

## Экалогія 
Возера эўтрофнае. На вялікіх глыбінях дно засланае глеем. Шырыня паласы надводнай расліннасці да 50 м. Надводная расліннавсць пашырана да глыбіні 1,7 м. Падводная расліннасць пашырана да глыбіні 2,5 м.

Водзяцца шчупак звычайны, акунь, судак, лешч, гусцяра, плотка, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.

Каля возера горад Сянно, вёскі Лука, Каралевічы, Турава.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал. Г. Пашкоў і інш. — Мн., 2007. — С. 410.
* 
* 
* 
* Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Сенненскага раёна / уклад. С. В. Шайко; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2003. — С. 24.
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Басейн Крывінкі
Катэгорыя:Азёры Сенненскага раёна
Цэфалозія стужкавая

**Цэфалозія стужкавая** (*Cephalozia catenulata*) — від пячоначных імхоў сямейства Цэфалозіевыя.

## Апісанне 
Дзярновінкі дробныя, ад зялёных да бурых. Сцябло даўжынёй 0,5-1,0 см, ляжачае, разгалінаванае, з коса прымацаваным лісцем, ад квадратных да шырокаяйкападобных. Каробачка на ножцы, авальная, чырвона-бурая, раскрываецца 4-ма створкамі.

## Арэал 
Еўропа ад арктычнай да широкаліставай зоны, Каўказ, Малая Азія, Далёкі Усход, Японія, Паўночная Амерыка. У Беларусі сустракаецца па ўсёй тэрыторыі зрэдку. Расце ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці, Камянецкім раёне Брэсцкай вобл., Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці, Крупскім і Мядзельскім раёнах Мінскай вобласці.

## Ахова 
Упершыню ўключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі. Ахоўваецца ў Літве.

## Спасылкі 
* Цэфалозія стужкавая ў Чырвонай кнізе Беларусі  
* Выява

Катэгорыя:Юнгерманіевыя
Пэрвамайскі раён (Крым)

**Пэрвамайскі раён** (, )  — адміністрацыйная адзінка ў складзе Аўтаномнай Рэспублікі Крым. Адміністрацыйны цэнтр — Пэрвамайскэ ().

## Заўвагі 
## Крыніцы
Музей беларускага кнігадрукавання

**Музей беларускага кнігадрукавання** размешчаны ў будынку былой Брацкай школы Полацкага Богаяўленскага манастыра, помніка архітэктуры XVIII стагоддзя.

## Гісторыя 
Музей быў адкрыты 8 верасня 1990 года падчас святкавання 500-годдзя з дня нараджэння Францыска Скарыны. Мастацкае рашэнне экспазіцыі ажыццявілі мастакі С. Дзмітрыеў і І. Куржалаў.

25 сакавіка 1994 года на базе некалькіх выставачных залаў музея быў створаны Музей-бібліятэка Сімяона Полацкага.

## Калекцыі 
Экспазіцыйная плошча музея складае 928 кв. м. Экспазіцыя музея размяшчаецца ў 15 залах, на двух паверхах, дэманструецца 2500 музейных экспанатаў.

Самую вялікую частку музейных экспанатаў складаюць кнігі. Сярод старадрукаваных выданняў такія рарытэты, як «Евангелле вучыцельнае» (Вільня: друкарня Мамонічаў, 1595), Геранім Фалецкі «12 прамоў» (Венецыя: выданне Альдаў, 1558), «Мінея агульная» (Масква, 1628). У музеі прадстаўлена і іншая прадукцыя: часопісы і газеты розных гадоў, паштоўкі, улёткі, календары, буклеты.

## Літаратура 
* Музеі Беларусі=Museums Belarus: Інфармацыя аб музеях сістэмы Мін-ва культуры Рэсп. Беларусь / Склад. А. Б. Сташкевіч [і інш.]; Пер. з бел. мовы А. Б. Сташкевіч, В. У. Мірончык. — Мн.: Беларусь, 2001. — 272.
* Полацк музейны: альбом = Полоцк музейный = Museums of Polotsk: фотаальбом / аўт.-ўклад.: Т. А. Джумантаева, М. М. Ільніцкі, фота I.У. Супранёнка, пер. на англ. мову Ю. В. Бажэнаў. — Мн.: Беларусь, 2006. — 282 с.

## Спасылкі 
* [Афіцыйны сайт Музея беларускага кнігадрукавання г. Полацк(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%BA)а] 

Катэгорыя:Музеі Полацка
Катэгорыя:Ніжне-Пакроўская вуліца (Полацк)
Маржа

* **Маржа** ( ад  — поле старонкі, край) — тэрмін, які ўжываецца ў гандлёвай, біржавой, страхавой і банкаўскай практыцы для абазначэння розніцы паміж цэнамі тавараў, курсамі каштоўных папер, працэнтнай стаўкі, іншымі паказчыкамі.
* Маржа — у агульнарынкавай тэрміналогіі — розніца паміж цаной і сабекоштам (аналаг паняцця прыбытак). Можа быць выказаная як у абсалютных велічынях (напрыклад, беларускія рублі), так і ў працэнтах, як стаўленне розніцы паміж цаной і сабекоштам да кошту (у адрозненне ад гандлёвай нацэнкі, якая вылічаецца, як тая ж самая розніца ў адносінах да сабекошту).
* Маржа (у прафесійным слэнгу маржа) — заклад, які забяспечвае магчымасць атрымаць у часовае карыстанне крэдыт грашыма або таварамі, якія выкарыстоўваюцца для здзяйснення спекуляцыйных біржавых здзелак пры маржынальным гандлі. Ад простага крэдыту маржынальны адрозніваецца тым, што атрыманая сума грошай (ці кошт атрымліваецца тавару) звычайна перавышае памер закладу (маржы). Звычайная маржа (маржынальнае патрабаванне) выяўляецца ў працэнтах (%), як стаўленне сумы закладу да сумы здзелкі (напрыклад, 25 %) або як суадносіны доляў (напрыклад, 1:4). У спрэд-бэцінгу маржа можа быць 3-5 %, што дазваляе павялічыць як выйгрыш, так і пройгрыш.

*Дэмпінгавая маржа* — сума, на якую нармальны кошт перавышае экспартную цану.

## Гл. таксама 
* Варыяцыйная маржа
* Маржынальны гандаль

Катэгорыя:Фінансавая матэматыка
Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Турэйск (Шчучынскі раён)

**Турэ́йск** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Орлеўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У канцы 11 — пач. 12 ст. на месцы сяла ўзнікла паселішча славян. Упершыню Турыйск згадваецца ў 1253 г. у Іпацьеўскім летапісе. Паводле археалагічных даследаванняў гэта была невялікая крэпасць на славяна-літоўскім памежжы. Уверх па цячэнні Нёмана размяшчалася неўмацаванае паселішча. Горад, відавочна, уваходзіў у склад Гарадзенскага княства.

## Славутасці 
* На ўскраіне вёскі — старажытнае гарадзішча, над р. Нёман. Займае сярэдзіну выспы, выцягнутай уздоўж правага берага Нёмана. З поўдня і поўначы пляцоўка гарадзішча абмежавана крутымі схіламі, а з заходняга і ўсходняга бакоў адрэзана ад працягу грады дугападобнымі валамі. Падчас раскопак знойдзена старажытная кераміка і інш.
* Свята-Мікалаеўская царква. Пабудавана ў 1875 г. на месцы папярэдняга ўніяцкага храма.

## Літаратура 
* Гісторыя Беларусі: У 6 т. Т. 1. Старажытная Беларусь: Ад першапачатковага засялення да снрэдзіны XIII ст. / Рэдкал.: М.Касцюк (гал. рэд.) і інш. — Мінск: Экаперспектыва, 2007.—351 с.; іл.
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Шчучынскага раёна. — Мн., 2001. — 592 с., іл., 23 см. ISBN 985-11-0218-0
* Лаўрэш Леанід. Прыход у Турэйску // Лідскі Летапісец. 2018. № 2(82). С. 20-28.  // на pawet.net
* Парафіяне Турэйскай царквы у 1829 г. // на pawet.net

## Спасылкі 
* http://www.radzima.org/be/pub/1801_p/ - выява Свята-Мікалаеўскай царквы

Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Орлеўскі сельсавет
Кафуэ (рака)

**Кафу́э** () — рака ў Афрыцы, у Замбіі, левы прыток ракі Замбезі.

Даўжыня ракі каля 1000. Цячэ ў нізкіх і забалочаных берагах, у сярэднім цячэнні на працягу 26 км — у вузкай цясніне. У 1974—1977 гг. на рацэ пабудавана дамба Ітэжы-Тэжы вышынёй 62 м, даўжынёй 1800 м і вадасховішча плошчай 390 км².

У даліне ракі ў 1950 годзе заснаваны нацыянальны парк Кафуэ. Каля ракі горад Кафуэ.

## Літаратура 
*  — С. 189.
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — С. 637. — 672 с. с илл.

## Спасылкі 
* Kafue River // AfricanSeer Online 
* Kafue River // Encyclopædia Britannica

Катэгорыя:Рэкі Замбіі
Катэгорыя:Прытокі Замбезі
Музей традыцыйнага ручнога ткацтва Паазер’я

'''Музей традыцыйнага ручнога ткацтва Паазер'я''' ў г. Полацку прысвечаны ручному ткацтву Паазер'я (Глыбоцкі, Міёрскі, Шаркоўшчынскі, Верхнядзвінскі, Пастаўскі, Докшыцкі і Полацкі раёны Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
У Беларусі ткацтва вядома з глыбокай старажытнасці. Пра гэта сведчаць шматлікія археалагічныя знаходкі. Ткацтва — найбольш распаўсюджаны від народнага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Музей традыцыйнага ручнога ткацтва Паазер'я адкрыў свае дзверы ў снежні 1998 года.

## Канцэпцыя 
Мадэль ткацкага рамяства прадстаўлена ў музеі ў выглядзе , матыў якога сустракаецца ў дэкоры беларускіх тканых вырабаў, сімвалізуючы повязь паміж сусветам і чалавекам.

## Экспазіцыя 
Музейная экспазіцыя размяшчаецца ў трох залах і раскрывае сакрэты стварэння традыцыйных тканых вырабаў — ад пасадкі лёну да атрымання гатовага вырабу.

## Літаратура 
* Музеі Беларусі=Museums Belarus: Інфармацыя аб музеях сістэмы Мін-ва культуры Рэсп. Беларусь / Склад. А. Б. Сташкевіч [і інш.]; Пер. з бел. мовы А. Б. Сташкевіч, В. У. Мірончык. — Мн.: Беларусь, 2001. — 272.
* Полацк музейны: альбом = Полоцк музейный = Museums of Polotsk: фотаальбом / аўт.-ўклад.: Т. А. Джумантаева, М. М. Ільніцкі, фота I.Ў. Супранёнка, пер. на англ. мову Ю. В. Бажэнаў. — Мн.: Беларусь, 2006. — 282 с.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт музея 

Катэгорыя:Музеі Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1998 годзе
Катэгорыя:Паазер’е
Полацкі музей баявой славы

**Музей баявой славы** — музей у Полацку. Прысвечаны падзеям Вялікай Айчыннай вайны. Значнае месца ў экспазіцыі музея займаюць матэрыялы пра палачан — Герояў Савецкага Саюза.

## Гісторыя 
Музей быў створаны ў 1971 годзе па ініцыятыве супрацоўнікаў Полацкага краязнаўчага музея В. І. Траццякова і В. А. Купрыянава. У 1985 годзе праведзена рээкспазіцыя, і 7 мая 1985 года музей зноў адкрыты для наведвальнікаў. З 2001 года Музей баявой славы ператвораны ў філіял Нацыянальнага Полацкага гісторыка-культурнага музея запаведніка.

## Канцэпцыя 
Музей раскрывае гісторыю Полацкага ўмацаванага раёна, абарону Полацка (27 чэрвеня  — 16 ліпеня 1941 года), жыццё горада ў перыяд акупацыі (ліпень 1941 — ліпень 1944 гадоў), дзейнасць падпольных арганізацый і партызанскі рух у Полацка-Лепельскай партызанскай зоне, удзел палачан у бітвах Вялікай Айчыннай вайны, Полацкай наступальнай аперацыі 28 чэрвеня — 4 ліпеня 1944 года.

## Гл. таксама 
* Полацкі ўмацаваны раён
* Полацка-Лепельская партызанская зона
* Партызанская брыгада імя В. І. Чапаева (У. В. Мельнікаў)
* Аперацыя «Зімовае чараўніцтва»
* Карная аперацыя «Веснавое свята»
* Аперацыя «Зорачка»

## Літаратура 
* Музеі Беларусі=Museums Belarus: Інфармацыя аб музеях сістэмы Мін-ва культуры Рэсп. Беларусь / Склад. А. Б. Сташкевіч [і інш.]; Пер. з бел. мовы А. Б. Сташкевіч, В. У. Мірончык. — Мн.: Беларусь, 2001. — 272.
* Полацк музейны: альбом = Полоцк музейный = Museums of Polotsk: фотаальбом / аўт.-ўклад.: Т. А. Джумантаева, М. М. Ільніцкі, фота I.Ў. Супранёнка, пер. на англ. мову Ю. В. Бажэнаў. — Мн.: Беларусь, 2006. — 282 с.

## Спасылкі 
* [Афіцыйны сайт Музея баявой славы (Полацк(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%BA))] 

Катэгорыя:Музеі Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1971 годзе
Полацкі прыродна-экалагічны музей

**Прыродна-экалагічны музей** у Полацку ставіць сваёй мэтай экалагічную асвету насельніцтва.

## Гісторыя 
Музей быў адкрыты ў 2006 годзе ў памяшканні былой воданапорнай вежы, пабудаванай у 1953 годзе. Музей з'яўляецца філіялам Нацыянальнага Полацкага гісторыка-культурнага музея запаведніка.

## Канцэпцыя 
Вінтавая лесвіца, сканструяваная ў цэнтры будынка музея, сімвалізуе Дрэва Жыцця, падарожжа па якому дазваляе зазірнуць у розныя «светы» прыроды і экалогіі.

## Экспазіцыя 
Экспазіцыя музея размясцілася ў будынку былой воданапорнай вежы. Вышыня будынка 32,7 м, дыяметр 8 м. Экспазіцыйная плошча 300 кв.м, экспануецца больш за 1 000 прадметаў. Экспазіцыйная плошча складае 300 кв. м і падзеленая на чатыры экспазіцыйныя ўзроўню.

## Літаратура 
* Музеі Беларусі=Museums Belarus: Інфармацыя аб музеях сістэмы Мін-ва культуры Рэсп. Беларусь / Склад. А. Б. Сташкевіч [і інш.]; Пер. з бел. мовы А. Б. Сташкевіч, В. У. Мірончык. — Мн.: Беларусь, 2001. — 272.
* Полацк музейны: альбом = Полоцк музейный = Museums of Polotsk: фотаальбом / аўт.-ўклад.: Т. А. Джумантаева, М. М. Ільніцкі, фота I.Ў. Супранёнка, пер. на англ. мову Ю. В. Бажэнаў. — Мн.: Беларусь, 2006. — 282 с.

## Гл. таксама 
* Экамузей

## Спасылкі 
* Прыродна-экалагічны музей у Полацку

Катэгорыя:Музеі Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:Вуліца Францыска Скарыны (Полацк)
Музей-кватэра Героя Савецкага Саюза Зінаіды Міхайлаўны Тусналобавай-Марчанка

**Музей-кватэра Героя Савецкага Саюза З. М. Тусналобавай-Марчанка** прысвечаны ганаровай грамадзянцы Полацка, Герою Савецкага Саюза, медыцынскай сястры, якая выратавала ў гады Вялікай Айчыннай вайны многія жыцці — Зінаідзе Міхайлаўне Тусналобавай-Марчанка.

## Гісторыя 
Музей-кватэра З. М. Тусналобавай-Марчанка быў адкрыты ў 1987 годзе. Экспазіцыя музея размешчана ў пакоі жылога дома, дзе прайшлі апошнія гады жыцця З. М. Тусналобавай-Марчанка.

## Канцэпцыя 
Музей расказвае пра дзяцінства і юнацтва З. М. Тусналобавай-Марчанка, яе ўдзел у Вялікай Айчыннай вайне.

## Экспазіцыя 
Экспазіцыя музея налічвае 165 экспанатаў. Экспазіцыйная плошча — 15 кв.м. Экспанаты музея ўключаюць дакументы, фатаграфіі, асабістыя рэчы і ўзнагароды З. М. Тусналобавай-Марчанка. Найбольшую цікавасць уяўляе плацінавы медаль Флорэнс Найцінгейл, прысуджаецца Міжнародным Чырвоным Крыжом. З. М. Тусналобава-Марчанка — адна з трох савецкіх жанчын, узнагароджаных гэтым медалём.

Катэгорыя:Музеі Полацка
Стацыянарная выстаўка «Прагулка па Ніжне-Пакроўскай»

**Стацыянарная выстаўка «Прагулка па Ніжне-Пакроўскай»** размешчаны ў Полацку ў помніку архітэктуры канца XVII стагоддзя (так званы «дамок Пятра I»).

## Гісторыя 
Музей быў адкрыты ў маі 1998 года. Музей з'яўляецца філіялам Нацыянальнага Полацкага гісторыка-культурнага музея запаведніка. Гэта першая ў Беларусі манаграфічная экспазіцыя, прысвечаная гісторыі адной вуліцы.

## Будынак 
Пабудаваны ў цэнтры горада як жылы (на мяжы XVIII–XIX стст. перабудаваны). У гэтым доме ў 1705 г. жыў Пётр I. 

Падчас Вялікай Айчыннай вайны дом значна пацярпеў. У 1949 г. будынак адрамантаваны: адноўлены разбураныя часткі сцен зроблены дах, фасады атынкаваны з цягай карнізаў і аконных абрамленняў, пасланы новая падлога і столь, запоўнены дзвярныя і аконныя праёмы. Будынак быў прыстасаваны пад дзіцячую бібліятэку. Захаваліся і ўяўляюць пэўную каштоўнасць драўляныя дзверы разной работы.

## Канцэпцыя 
Экспазіцыя створана на аснове «даведніка па горадзе Полацку», які быў выдадзены ў Полацку ў 1910 годзе ў сувязі з перанясеннем мошчаў святой Ефрасінні Полацкай з Кіева.

## Экспазіцыя 
Экспазіцыйная плошча — 110 квадратных метраў. У экспазіцыі прадстаўлена 224 музейных прадмета. Экспазіцыя знаёміць з гісторыяй вуліцы, распавядае пра людзей, якія жылі тут, пра пабудовы і ўстановы Ніжне-Пакроўскай.

У выставачнай зале працуе таксама выстава «Рака Заходняя Дзвіна і гандлёвыя сувязі Полацка».

## Літаратура 
* Музеі Беларусі=Museums Belarus: Інфармацыя аб музеях сістэмы Мін-ва культуры Рэсп. Беларусь / Склад. А. Б. Сташкевіч [і інш.]; Пер. з бел. мовы А. Б. Сташкевіч, В. У. Мірончык. — Мн.: Беларусь, 2001. — 272.
* Полацк музейныангл. мову Ю. В. Бажэнаў. — Мн.: Беларусь, 2006. — 282 с.

## Спасылкі 
* [Афіцыйны сайт музея Стацыянарная выстаўка «Прагулка па Ніжне-Пакроўскай» (Полацк(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%BA))] 

Катэгорыя:Музеі Полацка
Музей гісторыі архітэктуры Сафійскага сабора

**Музей гісторыі архітэктуры Сафійскага сабора** размяшчаецца ў Полацкім Сафійскім саборы, помніку архітэктуры сярэдзіны XI - сярэдзіны XVIII стагоддзяў. Тут рэгулярна праводзіцца Міжнародны фестываль арганнай музыкі «Званы Сафіі».

## Гісторыя 
Музей гісторыі архітэктуры Сафійскага сабора быў адкрыты ў 1987 годзе. У 1983 годзе ў Сафійскім саборы была адкрыта Канцэртная зала, разлічаная на 304 месцы.

## Экспазіцыя 
Музей прысвечаны гісторыі старажытнай каменнай пабудовы на тэрыторыі сучаснай Беларусі. У Сафійскім саборы дэманструюцца фрагменты муроўкі XI стагоддзя, старажытны падмурак, а таксама фрэскавыя роспісы канца ХІ стагоддзя. Экспазіцыйная плошча складае 870 кв. м.

У экспазіцыі музея таксама прадстаўлена калекцыя драўлянай культавай скульптуры XVIII—XIX стагоддзяў з фондаў Нацыянальнага Полацкага гісторыка-культурнага музея-запаведніка. Сярод скульптур фігуры Арханёла Міхаіла (XVIII ст.), Апостала Пятра (сярэдзіна XVIII ст.), Апостала Фамы (?; XVIII ст.), Яна Непамука (XVIII ст.), невядомага святага вышэйшага духоўнага сану каталіцкай царквы (XVIII ст.), святара дамініканскага ордэна (XVIII ст.), парная кампазіцыя з анёламі (XVIII ст.), фрагмент кампазіцыі Уваскрэсення Хрыстова (XVIII—XIX стст.), каталіцкае распяцце (XVIII—XIX стст.), уніяцкае распяцце (XIX ст.) і інш.

## Літаратура 
* Музеі Беларусі=Museums Belarus: Інфармацыя аб музеях сістэмы Мін-ва культуры Рэсп. Беларусь / Склад. А. Б. Сташкевіч [і інш.]; Пер. з бел. мовы А. Б. Сташкевіч, В. У. Мірончык. — Мн.: Беларусь, 2001. — 272.
* Полацк музейны: альбом = Полоцк музейный = Museums of Polotsk: фотаальбом / аўт.-ўклад.: Т. А. Джумантаева, М. М. Ільніцкі, фота I.У. Супранёнка, пер. на англ. мову Ю. В. Бажэнаў. — Мн.: Беларусь, 2006. — 282 с.

## Спасылкі 
* [Афіцыйны сайт Музея гісторыі архітэктуры Сафійскага сабора (Полацк(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%BA))] 

Катэгорыя:Музеі паводле алфавіта
Катэгорыя:Музеі Полацка