open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гіра

**Гіра** — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Гіра — металічны груз пэўнай вагі, які выкарыстоўваецца як мера пры ўзважванні прадметаў на механічных вагах.
* Гіра — спартыўная прылада для гімнастычных і сілавых практыкаванняў у цяжкай атлетыцы.
* Гіра — вісячы груз для процівагі або прывядзення ў рух механізма (напрыклад, у насценных гадзінніках).
*  — фігурная архітэктурная дэталь у выглядзе перавернутай піраміды.

## Прозвішча 
* Адама Гіра (нар. 1988) — буркінійскі футбаліст, паўабаронца.
* Альда Гіра (1920—1991) — італьянскі плывец і ватэрпаліст, алімпійскі чэмпіён 1948 года.
* Віктар Іванавіч Гіра (1959—2017) — расійскі геолаг.
* Вольга Аляксандраўна Гіра (нар. 1991) — расійская шахматыстка.
* 
* Людас Гіра (1884—1946) — літоўскі паэт, крытык і перакладчык.

### Падвойнае прозвішча 
* Вітаўтас Сірыёс-Гіра (1911—1997) — літоўскі паэт, празаік, перакладчык.

## Гл. таксама 
* Гіры (значэнні)

## Крыніцы
Іван Гіра

**Іван Гіра**:

* Іван Васільевіч Гіра (?—1654) — украінскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, палкоўнік Войска Запарожскага.
* Іван Якаўлевіч Гіра (1933—2021) — савецкі і расійскі геолаг, першаадкрывальнік газавых радовішчаў.
Біметал

**Бімета́л** (ад &nbsp;— дву(х) + метал)&nbsp;— кампазітны матэрыял, які складаецца з двух трывала злучаных слаёў розных металаў ці іх сплаўаў.

## Характарыстыка 
Найбольш распаўсюджанымі з’яўляюцца біметалы на аснове сталі са слаямі медзі, нікелю, іх сплаваў або алюмінію. Існуюць розныя спосабы вырабу біметалаў:
* адначасовая пракатка або прасаванне дзвюх металічных нарыхтовак;
* заліўка лёгкаплаўкага металу па тугаплаўкай аснове;
* апусканне вырабу з тугаплаўкага металу ў расплаў лёгкаплаўкага;
* гальванічны спосаб;
* наплаўка з выкарыстаннем электрычнага ці плазменнага нагрэву;
* зварка выбухам.

## Прымяненне 
Біметалы выкарыстоўваюць для паляпшэння ўласцівасцей канструкцый, у тым ліку для павелічэння іх трываласці і гарачаўстойлівасці, а таксама для зніжэння іх масы. Дзякуючы ўнікальным уласцівасцям біметалы знайшлі шырокае прымяненне ў машынабудаванні, электратэхніцы, радыётэхніцы і цеплатэхніцы ў якасці спецыяльных матэрыялаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кампазітныя матэрыялы
Катэгорыя:Металургія
Ваенная разведка

«Казак на кані»]]
]]
]]
]]
**Вае́нная разве́дка ** — сукупнасць мерапрыемстваў, якія праводзяцца з мэтай здабывання, апрацоўкі і вывучэння звестак аб праціўніку, у тым ліку магчымым, яго ўзброеных сілах, ваенна-эканамічным патэнцыяле і іншых аспектах дзейнасці.

## Арганізацыя і правядзенне 
Разведка ваенная вядзецца спецыяльнымі падраздзяленнямі, разведчыкамі і іншымі сіламі і сродкамі з выкарыстаннем розных метадаў. Асноўная задача — забяспечыць камандаванне неабходнай інфармацыяй для прыняцця рашэнняў.

## Класіфікацыя 
Паводле маштабу (сферы дзеяння) разведка ваенная падзяляецца на стратэгічную, аператыўную і тактычную. Паводле асяроддзя, у якім вядуцца разведвальныя дзеянні, вылучаюць наземную, паветраную, касмічную, марскую і спецыяльную.

Існуюць таксама віды разведкі паводле характару задач, што выконваюцца, і сродкаў, якія выкарыстоўваюцца. Сярод іх адрозніваюць радыётэхнічную, артылерыйскую, інжынерную, радыяцыйную, хімічную, біялагічную і іншыя.

## Сродкі і метады 
У разведцы ваеннай выкарыстоўваюцца разнастайныя тэхнічныя сродкі, такія як арбітальныя станцыі, штучны спадарожнік Зямлі, авіяцыя, разведвальна-ўдарныя комплексы, а таксама лазерныя, тэлевізійныя, магнітаметрычныя і іншыя прылады.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваенная разведка
Катэгорыя:Ваенная справа
Катэгорыя:Шпіянаж
Ваенная служба

**Вае́нная слу́жба**, або **вайско́вая слу́жба** — від службы, які заключаецца ў выкананні грамадзянамі вызначанага законам дзяржавы воінскага абавязку (воінскай павіннасці) ва узброеных сілах на працягу пэўнага тэрміну.

## Агульная характарыстыка 
]]
Ваенная служба ў розных формах ажыццяўляецца ў большасці дзяржаў. Яна выконваецца грамадзянамі ў абавязковым парадку, добраахвотна або па найме. Гэты від дзейнасці ўключае абавязковую службу ў мірны час і непасрэдны ўдзел у ваенных дзеяннях у час вайны.

## У Беларусі 
У Беларусі ваенная служба лічыцца асобым відам дзяржаўнай службы, якая заключаецца ў выкананні яе грамадзянамі канстытуцыйнага абавязку ў складзе Узброеных Сіл і іншых вайсковых фарміраванняў. Паводле закону «Аб усеагульным воінскім абавязку і ваеннай службе» (1992) устаноўлены наступныя віды ваеннай службы: тэрміновая служба салдат, матросаў, сяржантаў і старшын; служба курсантаў ваенна-навучальных устаноў (сярэднія і вышэйшыя ваенныя вучылішчы, ваенныя інстытуты, ваенныя факультэты пры цывільных ВНУ, ваенныя акадэміі); служба паводле кантракту прапаршчыкаў і мічманаў; а таксама служба афіцэраў паводле прызыву і кантракту.

]]
Зыходзячы з важнасці ваеннай службы, устанаўліваецца яе прыярытэт перад іншымі відамі дзяржаўнай службы і працоўнай дзейнасці. Пры прызыве або добраахвотным паступленні на ваенную службу работа, вучоба і іншая дзейнасць грамадзян на прадпрыемствах, у арганізацыях і ўстановах (незалежна ад формаў уласнасці і ўмоў гаспадарання) спыняецца. Парадак праходжання ваеннай службы для кожнай катэгорыі ваеннаслужачых рэгламентуецца законамі, воінскімі статутамі, палажэннем аб праходжанні ваеннай службы і іншымі нарматыўна-прававымі актамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенная справа
Катэгорыя:Вайсковае права
Катэгорыя:Дзяржаўная служба
Гарадзенская капэла езуіцкай бурсы

**Гарадзе́нская капэ́ла езуі́цкай бу́рсы** — музычны калектыў, які існаваў у XVIII стагоддзі ў Гародні пры музычнай бурсе езуітаў. Бурса, адкрытая ў 1707 годзе, рыхтавала прафесійных музыкантаў з ліку немаёмных слаёў насельніцтва.

## Склад і рэпертуар 
У 1773 годзе ў складзе капэлы налічвалася 11 інструменталістаў і вакалістаў, сярод якіх былі як платныя музыканты, так і вучні («хлопцы»). Капельмайстрам калектыву быў Л. Каршулеўскі.

Інструментальны склад капэлы быў разнастайным і ўключаў 7 скрыпак, басэтлю, квартвіёла-бас, 2 флейты, флейту-бас, 2 флейтраверсы, 5 валторнаў, 5 труб, 2 барабаны, а таксама клавішныя інструменты — клавікорды і арган.

Рэпертуар капэлы складаўся з твораў царкоўнай і свецкай музыкі еўрапейскіх кампазітараў таго часу. Выконваліся месы, магніфікаты, матэты, арыі, канцэрты і сімфоніі такіх аўтараў, як Габерман, І. Кайзер, Квіткоўскі, Е. Краўз, Паўлоўскі, В. Ратгебер, П. Хішбергер, Чарвенка, Е. Шульц і іншых.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:Музыка Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Езуіты ў Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:Гісторыя музыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Гродна
Выбранецкія шыхты

**«Выбранецкія шыхты»** — рэспубліканская маладзёжная арганізацыя. На пачатку 1990-х адна з буйнейшых беларускіх асветніцкіх маладзёжных арганізацый, вызначалася спалучэннем культурнай дзейнасцю з фізічнай падрыхтоўкай удзельнікаў У 1989—1990 гадах «Выбранецкія шыхты» ўваходзілі ў Канфедэрацыю беларускіх суполак.

Сярод удзельнікаў і прыхільнікаў «Выбранецкіх шыхтоў» былі Тодар Кашкурэвіч і Арына Вячорка.

## Дзейнасць 
### Культурна-асветніцкая работа 
«Выбранецкія шыхты» зладзілі шмат этнаграфічных экспедыцый (на Случчыну, Клеччыну, Ляхавіччыну) для збору фальклору, легенд і народных песень. Займаліся папулярызацыяй беларускай мовы і культуры ў школах, дзіцячых садках і летніках (напрыклад, у летніку «Грунвальд»).

Практыкавалася навучанне сяброў народным танцам — кожны «выбранец» мусіў ведаць не менш за дзесяць танцаў. Разам з Тодарам Кашкурэвічам арганізоўвалі першыя дударскія фэсты з канцэртамі, навуковымі канферэнцыямі і майстар-класамі вырабу інструментаў. З асяроддзя арганізацыі выйшлі заснавальнікі гуртоў «Стары Ольса» (Зміцер Сасноўскі) і GUDA.

Сябры арганізацыі наведвалі Латгалію (Латвія), Віленскі ўніверсітэт і Калінінград, вазілі туды беларускія падручнікі.

### Фізічная падрыхтоўка 
Звычайнай часткай дзейнасці арганізацыі былі трэніроўкі па ўсходніх адзінаборствах, пешыя паходы (40-50 км за дзень), спартыўныя лагеры з элементамі «гонак на выжыванне».

Таму «выбранцоў» часта прыцягвалі для аховы з’ездаў БНФ і вулічных акцый. Падчас путчу ў жніўні 1991 года «выбранцы» забяспечвалі ўнутраную ахову апазіцыйных дэпутатаў Вярхоўнага Савета.

Вядомы таксама эпізод са зрывам «выбранцамі» прасавецкага мітынгу Уладзіміра Жырыноўскага ў Мінску, самога Жырыноўскага яны выціснулі з плошчы.

### Камерцыя і выдавецтва 
Для фінансавання праектаў створана навукова-вытворчая фірма «Ваўкалака», якая займалася гандлем і выдавецкай справай. Выдавалі зборнікі народных замоў, метадычныя дапаможнікі для выкладчыкаў і літаратуру па гісторыі. У мінскай Серабранцы некаторы час быў кіёск арганізацыі з продажам беларускай літаратуры і этнаграфічных матэрыялаў.

## Заняпад 
З 1993 года ў арганізацыі пачаўся крызіс. Кіраўнік арганізацыя — Ігар Міхно — захапіўся ідэямі этнакасмалогіі (цэнтр «Крыўя»), што звяло дзейнасць суполкі да вузкіх навуковых пошукаў, нецікавых большасці ўдзельнікаў. Таксама ўвесь прыбытак камерцыйнай дзейнасці ўкладаўся ў новыя праекты, што не давала арганізацыі эканамічнай устойлівасці. Удзельнікі арганізацыі сталелі, стваралі сем’і і сыходзілі ў пошуках стабільнага заробку. Да сярэдзіны 1990-х гадоў «Выбранецкія шыхты» паступова спыніла дзейнасць.

## Крыніцы
Усе на арбіту!

«**Усе на арбіту!**» () — французская адукацыйна-навуковая дакументальная тэлевізійная праграма, якая выйшла ў эфір у 1997 годзе на канале La Cinquième. Мэта праграмы — у адукацыйнай форме, з дапамогай 3D-выяў, патлумачыць уладкаванне Сонечнай сістэмы. Праграма распавядае пра гадавое падарожжа па Сонечнай сістэме, якое пачынаецца 1 студзеня і заканчваецца 31 снежня.

Перадача выходзіла на тэлеканале БТ з мая 2001 года ў перакладзе на беларускую мову.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тэлеперадачы паводле алфавіта
Катэгорыя:Тэлеперадачы Францыі
Катэгорыя:Тэлеперадачы на французскай мове
Бабруйскі школьны тэатр

**Бабруйскі школьны тэатр** — тэатр у Бабруйску, які існаваў у XVII—XVIII стагоддзях пры езуіцкім калегіуме.

## Гісторыя 
Першы спектакль адбыўся ў 1623 годзе (паводле В. Дадзіёмавай). Захавалася друкаваная праграма 1725 года пра пастаноўку драмы «Акадэмія мудрасці караля Аляксандра» (пра ўзаемаадносіны Аляксандра Македонскага і Арыстоцеля). Пасля першага і другога актаў выконваліся інтэрмедыі і алегарычныя балеты. Апошняе прадстаўленне адбылося ў 1768 годзе, вучні паказалі спектакль па трагедыі Яна Віхерта «Любоў да Айчыны, або Фемістокл».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя тэатра Беларусі
Катэгорыя:Тэатры Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Бабруйска
Катэгорыя:Езуіты ў Беларусі
Ян Кернажыцкі

", імаверна, належаў Яну Кернажыцкаму.]]

**Ян Кернажыцкі (Керназіцкі)** — вайсковы авантурыст, афіцэр часоў Смуты, палкоўнік, прыхільнік Ілжэдзмітрыя II, па яго намінацыі -- ваявода Вяземскі і пасол.

Пакуль невядомыя герб і паходжанне Яна Кернажыцкага. Мяркуючы па паспяховасці кар’еры, мусіў быць праваслаўным і ведаць мову, таму вярагодней усяго паходзіў з дробнай менскай ці гарадзенскай шляхты. На карысць гэтай версіі гаворыць тое, што да яе былі прыпісаныя абодва вядомыя падчас «разбору шляхты» ў 19 ст. роды Кернажацкіх — гербу "Юноша" і гербу "Побуг". Найбольш блізкія па часе і вядомыя з гербоўнікаў суродзічы (да таго ж з варыятыўнасцю напісання прозвішча Кернажыцкі — Керназіцкі гербу "Побуг") — Ілля ў 1606 годзе, Адам «шкадліва паранены» ў бітве пад Клушынам 1610 года. Іншыя, таго ж гербу Геранім у 1691 годзе рэчыцкі чашнік, у пачатку 18 ст. Аляксандр стольнік драгічынскі.

Прыбыў як ротмістр у стан Ілжэдзмітрыя ІІ восенню 1607 г. разам з Маркам Велямоўскім з ВКЛ.

Скіраваны з Тушына на поўнач у складзе групы войскаў пад гетманствам Яна Пятра Сапегі, полк Яна Кернажыцкага ў сярэдзіне лістапада 1608 г. удзельнічаў у разгроме сілаў прыхільнікаў Васіля Шуйскага і заблакаваў Ноўгарад да вясны 1609 г. Яго полк складалі 2000 нізавых казакоў палкоўніка Грыца і каля 6000 расійскіх тушыцаў з Пскова і «літоўскай украіны». У траўні атрымаўшы шведскія і земскія падмацаванні пачаўся рух палкоў наўгародцаў — скопінцаў на Маскву. Стымулам выхаду асноўных сілаў Міхаіла Скопін Шуйскага з Ноўгарада стала тое, што перадавы атрад саюзных ім шведаў Э. Горна, знянацку застаў п’яных казакоў у весцы Каменка і іх разграміў.

Вычарпанне мясцовых харчовых рэсурсаў і тое, што Я. Кернажыцкі паверыў дэзінфармацыі царскай прапагнады аб падыходзе да Ноўгарад 15 000 шведскіх падмацаванняў да М. Скопін Шуйскага, спрычыніліся для пачатку адступлення яго групоўкі на злучэнне з асноўнымі сіламі тушынцаў да Цверы. Я. Кернажыцкі выехаў са Старой Русы да Ржэва з 30 таварышамі. Войска з наўгародцаў, шведаў і наймітаў Міхайла Скопін Шуйскага дагнала і разбіла нейкую з груп адступаючых пад Таропцам 15 траўня 1609 г., але рэшта паспела адысці да Цверы. Там яны ўдзельнічала ў бітве 11-13 чэрвеня 1609. потым адступілі ў Тушына і Вязьму.

Пасля ўваходжання войска Жыгімоната Вазы пад Смаленск у верасні 1609 г. казакі Кернажыцкага і Веляглоўскага ў Вязьме абвесцілі аб далучэнні да караля, але ня здолелі дамовіцца, каб Рэч Паспалітая кампенсавала ім службу на маскоўскага Самазванца. Таму, пасля чарговага абяцання Ілжэдзмітры ІІ разлічыцца і заплаціць, калі займе Маскву, вярнуліся пад яго ўладу. Зімой 1609—1610 г. займаў Калугу. Верагодна Удзельнічаў у другім паходзе Ілжэдзмітрыя ІІ пад Маскву летам 1610 г. Восенню 1610 г. быў прызначаны паслом ад Ілжэдзмітрыя ІІ да Астрахані. Далейшы лёс не вядомы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Смутны час
Сны цягнікоў (фільм)

**«Сны цягнікоў»** () — амерыканскі мастацкі фільм 2025 года рэжысёра . Галоўныя ролі выканалі  і Фелісіці Джонс.

## Сюжэт 
Роберт Грэйньер нарадзіўся ў Злучаных Штатах у канцы XIX стагоддзя. Ва ўзросце шасці ці сямі гадоў яго аднаго адправілі на цягніку ў горад Фрай, у ваколіцах якога ён і правёў сваё доўгае жыццё. Ніхто ніколі не апавядаў яму, як памерлі яго бацькі, ён не ведаў нават дакладную дату свайго нараджэння. У падлеткавым узросце ён кінуў школу, і наступныя 20 гадоў былі для яго пустымі і бязмэтнымі. Але ўсё змянілася, калі ў царкве ён сустрэў Глэдзіс. Пара хутка пачала сустракацца, а неўзабаве пасля вяселля ў іх нарадзілася дачка Кейт. Гэта былі шчаслівыя часы. Адзінае, што азмрочвала сямейнае шчасце, гэта доўгія адлучкі Роберта, які па роду дзейнасці шмат падарожнічаў: валіў лес і дапамагаў будаваць жалезную дарогу ў розных кутках краіны. Каб выправіць становішча, муж і жонка дамовіліся назбіраць грошай і адкрыць уласную лесапілку. Аднак у чарговую адлучку Роберта ў яго дом прыйшла бяда.

## Акцёрскі склад 
* Джоэл Эдгертан — *Роберт Грэйньер*
* Фелісіці Джонс — *Глэдзіс Грэйньер*
* Кэры Кондан — *Клэр Томпсан*
* Уільям Мэйсі — *Арн Піплс*
* Кліфтан Колінз-малодшы — *Бумер*
* Пол Шнайдэр — *Апостал Франк, лесаруб*
* Джон Дзіл — *Білі, стары лесаруб*
* Натаніэль Аркан — *Ігнатыюс Джэк, сябра Роберта*
* Уіл Патан — *расказчык (голас)*

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2025 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2025 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Экранізацыі раманаў
Катэгорыя:Фільмы Клінта Бэнтлі
Галіна Уладзіміраўна Алісейчык

**Галі́на Уладзі́міраўна Алісе́йчык** (нар. , Мінск) — беларускі культуролаг, тэатразнавец, тэатральны крытык, спецыяліст у галіне сучаснага і фальклорнага тэатра. 

Член UNIMA. Член Беларускага саюза літаратурна-мастацкіх крытыкаў з 1997 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1984 года.

## Навуковая дзейнасць 
З'яўляецца аўтарам шматлікіх артыкулаў пра беларускі тэатр лялек. Даследавала і абгрунтавала сувязь тэатра лялек з «рэлігіяй магаў» (Авеста), а таксама абрадавую, магічную сутнасць розных відаў лялек.

## Асноўныя працы 
* Праздничные мистерии древних славян // Духовная энергия театра: Сб. Витебск, 1995; 
* Белорусский театр кукол: традиции и эксперименты // Куклы, маски, звери: Сб. Минск, 1998; 
* Куклы в древнеславянских календарных обрядах // Кукольный сундучок: Сб. Минск, 1999; 
* Знаки Земли и Неба. М., 1996, 1997; Маги и волшебники. М., 2001, и др.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Культуролагі Беларусі
Катэгорыя:Тэатразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1955 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Алісейчык

**Алісе́йчык** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Галіна Уладзіміраўна Алісейчык (нар. 1955) — беларуская культуролаг, тэатразнавец, тэатральная крытык, спецыялістка ў галіне сучаснага і фальклорнага тэатра.
* Уладзіслаў Васільевіч Алісейчык — беларускі спецыяліст у галіне архітэктуры, будаўніцтва і дызайна.
* Павел Вячаслававіч Алісейчык — беларускі спецыяліст у галіне фізічнай падрыхтоўкі і спорту.
Ян Атрэмбскі

**Ян Атрэмбскі** (; ) — польскі мовазнавец, паланіст; прафесар. Аўтар звыш 300 навуковых і навукова-папулярных прац, м.ін. у галіне славістыкі і балтыстыкі (у т.л. на тэму прускай мовы).

Катэгорыя:Мовазнаўцы Польшчы
Марыя Тэрэза Тасканская

**Марыя Тэрэза Тасканская** (; 21 сакавіка 1801 — 12 студзеня 1855) — каралева Сардынскага каралеўства (1831—1849). Маці першага караля Італіі Віктара Эмануіла II.

Катэгорыя:Эрцгерцагіні Аўстрыйскія
338-ы вузел сувязі ВМФ Расіі

**338-ы вузел сувязі ВМФ РФ «Марава»** — расійскі ваенны аб’ект на тэрыторыі Кыргызстана. Дыслакуецца ў г. Кара-Балта. Утвораны ў 1974 годзе.

Закліканы забяспечваць сувязь Галоўнага штаба ВМФ Расіі з падводнымі лодкамі і надводнымі караблямі ў Ціхім і Індыйскім акіянах. Акрамя таго, вузел вырабляе радыётэхнічную разведку ў інтарэсах Галоўнага штаба ВМФ Расіі. Аб’ект абсталяваны станцыяй «Праметэй» магутнасцю 1000 кВт.

Дзейнічае на падставе тых жа пагадненняў, што і 954-я выпрабавальная база супрацьлодкавага ўзбраення.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні РасііКатэгорыя:Расійская ваенная прысутнасць за мяжой
ЦІП ГУУС Мінгарвыканкама (вуліца Карвата)

**Цэнтр ізаляцыі правапарушальнікаў ГУУС Мінгарвыканкама** — комплекс будынкаў Галоўнага ўпраўлення ўнутраных спраў Мінскага гарвыканкама, які ўзводзіцца ў Партызанскім раёне Мінска, у мікрараёне Сцяпянка, па адрасе вуліца Карвата, 74.

## Будаўніцтва 
Рашэнне аб будаўніцтве новага ізалятара было прынята Мінгарвыканкамам яшчэ ў 2021 годзе.

## Архітэктура і ўнутраная структура 
Праектам прадугледжаны комплекс з некалькіх будынкаў. Галоўнымі з’яўляюцца двухпавярховы адміністрацыйны корпус і прымыкаючы да яго трохпавярховы будынак ізалятара.

### Адміністрацыйны корпус 
Цокальны паверх адміністрацыйнага корпуса аддадзены пад спартыўныя памяшканні для супрацоўнікаў: трэнажорную залу і залу рукапашнага бою. На другім паверсе размесцяцца кабінеты кіраўніцтва, пакоі адпачынку, душавыя і іншыя службовыя памяшканні.

### Будынак ізалятара 
Ізалятар разлічаны на 230 месцаў. Прадугледжаны наступныя памяшканні:
* Зона прыёму затрыманых: Аўтазак заязджае непасрэдна ў будынак. Затрыманыя праходзяць праз пакой разбіральніцтва і памяшканне для вобшуку з 12 «стаканамі» — вузкімі боксамі памерам 1,3х1 м.
* Камеры: Агульная плошча камер складае каля 1084 м². У асноўным гэта чатырох- і шасцімесныя камеры, а таксама некалькі двух- і васьмімесных.
* Карцары: На кожным паверсе прадугледжаны карцары — выцягнутыя памяшканні плошчай 12 м² з маленькім акном пад столлю і туалетам без перагародкі.
* Прагулачныя дворыкі: Да будынка прымыкаюць чатыры закрытыя прагулачныя дворыкі памерам 7х7 метраў.

Сцены і столі ў камерах будуць пафарбаваны шэрай фарбай па бетоне, падлогі — дашчаныя. Тэрыторыю комплексу абнясуць трохметровым плотам з трыма радамі калючага дроту. Таксама на тэрыторыі будуць знаходзіцца кантрольна-прапускны пункт, ангар для транспарту і дызель-генератарная ўстаноўка для рэзервовага электразабеспячэння.

## Размяшчэнне 
Новы ЦІП размешчаны ў прамысловай зоне мікрараёна Сцяпянка, у аддаленым і цяжкадаступным месцы, акружаным закінутым ваенным гарадком і лесапаркам. Такое размяшчэнне абмяжоўвае магчымасць знешняга назірання за тым, што адбываецца на тэрыторыі ўстановы. Для параўнання, у жніўні 2020 года сведчанні катаванняў на Акрэсціна былі атрыманы ў тым ліку дзякуючы запісам крыкаў, зробленым з суседніх жылых дамоў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пенітэнцыярныя ўстановы Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:З'явіліся ў 2027 годзе
Катэгорыя:Сцяпянка (Мінск)
Катэгорыя:Галоўнае ўпраўленне ўнутраных спраў Мінскага гарвыканкама
Катэгорыя:Вуліца Карвата (Мінск)
Нарвегія на Алімпійскіх гульнях

.]]
**Нарвегія** ўпершыню прыняла ўдзел у Алімпійскіх гульнях у 1900 годзе ў Парыжы.

У 2022 годзе на зімовых Алімпійскіх гульнях у Пекіне, нарвежцы здабылі 16 залатых медалёў, што стала найлепшым вынікам у гісторыі. На наступнай зімовай Алімпіядзе 2026 года ў Мілане і Карціна-д’Ампеца зборная Нарвегіі пераўзышла гэта дасягненне.

## Крыніцы
Сатурн, які пажырае свайго сына

«**Сатурн, які пажырае свайго сына**» () — роспіс іспанскага мастака Франсіска Гоі, напісаны паміж 1819 і 1823 гадамі на сцяне яго «». Адна з 14 падобных выяў, якая пазней было пераведзена на холст і цяпер захоўваецца ў Музеі Прада.

Кампазіцыя першапачаткова, паводле інвентарызацыі ў 1828—1830 гадах сябра Гоі , знаходзілася сярод пано, размешчаных у сталовай мастака на першым паверсе «Дома Глухога». У ліку іншых «» была пераведзена на холст мастаком  па просьбе французскага банкіра  для паказу на Сусветнай выстаўцы 1878 года. Праца не прыцягвала пакупнікоў і таму ў 1881 годзе была падорана Музею Прада.

## Гісторыя стварэння 
У 1819 годзе Гоя набыў дом непадалёк ад Мадрыда, размешчаны на беразе ракі Мансанарэс. Жыхары акругі называлі гэты двухпавярховы будынак «Вілай Глухога» (). І хоць гэтая назва адносілася да ранейшага ўладальніка, але пасля цяжкай хваробы, перанесенай Франсіска Гоем у 1792 годзе, якая выклікала ў мастака глухату, старая назва дома стала цалкам адпаведнай і да мастака. У перыяд з 1819 па 1823 гады, да пераезду ў Бардо, Гоя стварыў серыю з 14 фрэсак, якія ён намаляваў на сценах дома. Ва ўзросце 73 гадоў, перажыўшы дзве цяжкія хваробы, Гоя знаходзіўся ў вельмі змрочным стане духу. Як патрыёта яго таксама не маглі не хваляваць няўдачы Іспанскай рэвалюцыі, якая пачалася ў тыя ж гады. Спачатку Гоя стварыў фрэскі на больш светлую тэматыку, але ў вышэйазначаны перыяд ён напісаў паверх гэтых прац новыя фрэскі, якія атрымалі назву «». Фрэскі, першапачаткова не прызначаныя для публічнага прагляду, дэманстравалі сцэны поўныя гвалту, жорсткасці і безвыходнасці.

Сваім працам на сценах «Вілы Глухога» Гоя не даў ніякіх назваў. Усе назвы фрэскі і халсты атрымалі ўжо пасля яго смерці. Таму за карцінай замацавалася некалькі імёнаў: «Сатурн, які пажырае свайго сына», «Сатурн, які пажырае сваіх дзяцей» ці проста «Сатурн».

## Сюжэт карціны 
)]]
Згодна з традыцыйным тлумачэннем на карціне выяўлены Кронас, які, баючыся быць зрынутым сваім сынам, пажыраў усіх сваіх дзяцей. У адрозненні ад класічнага сюжэту грэчаскай міфалогіі, дзе Кронас праглынаў сваіх спавітых дзяцей, тут вар’ят Кронас раздзірае плоць. У тым ліку і таму карціна Гоі падобная да карціны Рубенса «». Аднак у карціне Рубенса Сатурн стрыманы і рэалістычны, упэўнены ў сабе. У сюжэце ж Гоі Сатурн — шалёны монстар з нерэалістычнымі прапорцыямі цела. Прасторы карціны яму не хапае, таму ён прыняў ненатуральнае становішча.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фрэскі паводле алфавіта
Катэгорыя:Творы Франсіска Гоі
Катэгорыя:Карціны са збораў музея Прада
Катэгорыя:Карціны паводле сюжэтаў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Канібалізм
Ваенпраект

**Інстытут «Ваенпраект»** — беларуская праектная арганізацыя, якая спецыялізуецца на распрацоўцы праектна-каштарыснай дакументацыі для будаўніцтва, рэканструкцыі і мадэрнізацыі аб’ектаў ваеннага і грамадзянскага прызначэння. Прадпрыемства з’яўляецца базавай арганізацыяй у галіне агульнавайсковага будаўніцтва ў Беларусі. Размяшчае ў Мінску па адрасе вул. Азгура, 4.

## Гісторыя 
Гісторыя прадпрыемства пачынаецца з 16 чэрвеня 1918 года, калі згодна з Загадам Наркамваена № 544 было сфарміравана першае падраздзяленне для выканання праектна-каштарысных работ. Першапачаткова яно існавала як будаўнічае аддзяленне акруговага кватэрнага ўпраўлення ў складзе штаба Заходняй ваеннай акругі, пазней было рэарганізавана ва «Упраўленне ваеннага праектавання», распрацоўваючы генеральныя планы жылых гарадкоў у Барысаве, Бярозе, Слоніме і Росі.
* Абследаванне тэхнічнага стану будынкаў і збудаванняў (вызначэнне прыдатнасці да эксплуатацыі, зносу, пашпартызацыя, праектаванне рамонту і рэканструкцыі).
* Інжынерна-геадэзічныя пошукі з выкарыстаннем электроннага абсталявання.
* Інжынерна-геалагічныя пошукі (шнекавае, калонкавае і ўдарна-ліннае бурэнне).
* Аўтарскі нагляд за будаўніцтвам.

## Структура 
У структуру прадпрыемства ўваходзяць.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1918 годзе
Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:Праектныя інстытуты Беларусі
Катэгорыя:Ваенная прамысловасць Беларусі
Будынак штаба Беларускай ваеннай акругі

**Будынак штаба Беларускай ваеннай акругі** — будынак у Мінску, помнік савецкай грамадзянскай архітэктуры з выкарыстаннем класіцыстычнай спадчыны. Месціцца па адрасе вуліца Камуністычная, 1, на рагу . Пабудаваны як штаб Беларускай ваеннай акругі, цяпер у будынку размяшчаецца Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
У часы Вялікага Княства Літоўскага на гэтым месцы знаходзіўся Свята-Узнясенскі манастыр, адзін з цэнтраў менскага праваслаўя. К XX стагоддзю манастыр ужо не існаваў і ў 1867 годзе на месцы былой святыні паўстала жаночае духоўнае вучылішча, а ў 1870 г. і Свята-Узнясенская царква, празваная ў народзе Белай.

У час Першай сусветнай вайны пакоі вучылішча выкарыстоўваліся пад «Уласны Яе Імператарскай Вялікасці гаспадарыні імператрыцы Марыі Фёдараўны шпіталь № 1». Праз некаторы час, у гады савецка-польскай вайны, у будынках палякі ўладкавалі свой шпіталь. Пасля рападу СССР у ім размясцілася Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь.

## Архітэктура 
Трохпавярховы з паўпадвальным паверхам Е-падобны ў плане будынак з дваровым курданёрам.

Галоўны фасад з шырокім рызалітам арыентаваны на вуліцу Камуністычную, мае трохчасткавую сіметрычную кампазіцыю. Цэнтральная частка рызаліта з уваходам вылучана васьмікалонным порцікам карынфскага ордара, бакавыя часткі апрацаваны пілястрамі. Паўпадвальны і першы паверхі руставаныя. Дэкор верхніх паверхаў абмежаваны ліштвамі аконных праёмаў, узбагачанымі балясамі. Дэталі дэкору фасадаў вылучаны белым колерам на фоне жоўта-вохрыстых сцен.

Пануючую ролю ў аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі будынка адыгрывае бакавы паўднёва-ўсходні фасад, арыентаваны ў бок праспекта Незалежнасці (былога Ленінскага) і парку імя Я. Купалы. У яго трохчасткавай кампазіцыі з глухімі бакавымі рызалітамі, упрыгожанымі геральдычнымі барэльефамі, вылучаецца вялікі дзесяцікалонны порцік карынфскага ордара.

Унутраная планіроўка будынка калідорная. Двухсветлавыя вестыбюлі, фае і парадныя памяшканні ўпрыгожаны калонамі, ляпнымі дэталямі, барэльефамі, мастацкай размалёўкай і манументальнай скульптурай. Вялікая зала пасяджэнняў аформлена буйнымі пазалочанымі барэльефнымі пано.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Катэгорыя:Адміністрацыйныя будынкі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Валянціна Гусева
Катэгорыя:Камуністычная вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Міністэрства абароны Беларусі
Катэгорыя:Беларуская ваенная акруга
Эжэн Мінкоўскі

**Эжэн Мінкоўскі** (; ) — французскі фенаменолаг і псіхіятр, які даследаваў, як парушаецца перажыванне часу пры душэўных хваробах, асабліва пры дэпрэсіі.

Мінкоўскі адрозніваў «храналагічны час», які адлічваюць гадзіннікі і календары, ад «перажытага часу», што мы адчуваем унутры. На яго думку, у дэпрэсіі чалавек губляе «жыццёвы штуршок» — унутраны рух наперад, здольнасць чакаць і будаваць будучыню.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Філасофскія нататкі — Беларуская рэдакцыя Ватыканскага радыё.

Катэгорыя:Псіхіятры Францыі
Катэгорыя:Фенаменолагі
Катэгорыя:Філосафы Францыі
Людвіг Бінсвангер

**Людвіг Бінсвангер** (; ) — швейцарскі псіхіятр.

Асаблівую ўвагу ўдзяляе паняццю «падзення духу», калі чалавек адмаўляецца ад уласнай суб’ектыўнасці і перадае права кіраваць сваім жыццём знешнім сілам ці страхам. Бінсвангер адрознівае тэарэтычны светапогляд ад жывога светапраекта, падкрэсліваючы, што можна прыгожа разважаць пра надзею, але пры гэтым існаваць у поўнай пустэчы. Калі чалавек губляе сувязь з часам, ён зацыкліваецца на мінулых памылках або застывае ў бессэнсоўнай сучаснасці. У такіх выпадках будучыня перастае быць жывой прасторай для мараў і ператвараецца ў крыніцу пастаяннай трывогі і пагрозы. Выхад з гэтага стану ляжыць праз «светафармацыю».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Філасофскія нататкі — Беларуская рэдакцыя Ватыканскага радыё.

Катэгорыя:Псіхіятры Швейцарыі
Катэгорыя:Фенаменолагі
Карл Лёвіт

**Карл Лёвіт** (; ) — нямецкі філосаф.

Вучань Э. Гусерля і М. Хайдэгера.

К. Лёвіт паказвае, што ідэя гістарычнага прагрэсу нарадзілася з хрысціянскай эсхаталогіі. Ідэя прагрэсіўнага руху гісторыі без Бога выклікае супярэчнасць — гісторыя больш не мае трансцэндэнтнай мэты. Пустое чаканне, паводле Лёвіта, робіць сучаснае гістарычнае мысленне ўнутрана нестабільным.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Філасофскія нататкі — Беларуская рэдакцыя Ватыканскага радыё.

Катэгорыя:Філосафы Германіі
Макс Пікард

**Макс Пікард** (; ) — германа-швейцарскі каталіцкі філосаф і пісьменнік.

Называў сучасную цывілізацыю «светам уцёкаў», дзе чалавек жыве ў рытме пастаяннай спешкі і шуму. Культура вучыць, што трэба быць заўсёды занятым, заўсёды ў дарозе, а цішыня палохае і здаецца невыноснай. Аднак такая цішыня, у якой чалавек застаецца сам-насам з сабой, без экрана, без заняткаў — гэта прастора сустрэчы з сабой, з іншым чалавекам і з Богам, які, паводле Пікарда, не знікае ніколі з чалавечага жыцця.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Філасофскія нататкі — Беларуская рэдакцыя Ватыканскага радыё.

Катэгорыя:Нямецкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Філосафы Германіі
Катэгорыя:Філосафы Швейцарыі
Азарцы

**Аза́рцы** — вёска на тэрыторыі Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці, знішчаная акупантамі разам з жыхарамі ў час Вялікай Айчыннай вайны. Знаходзілася за 6 км на паўднёвы захад ад г. Докшыцы ў Параф’янаўскім сельсавеце.

## Гісторыя 
Перад вайной у вёсцы жылі 52 чалавекі.

У час карнай аперацыі 12 жніўня 1943 г. гітлераўцы загубілі 27 жыхароў (чатырох з іх жывымі кінулі ў агонь), спалілі вёску (9 двароў).

Пасля вайны не адрадзілася. У 1979 г. на месцы загубы жыхароў пастаўлены скульптурны помнік: жанчына ў жалобе і хлопчык.

## Літаратура 
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / Рэдкал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Беларуская Савецкая Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1985.
* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: энцыклапедыя / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Беларуская Савецкая Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1990.
* Нямецка-фашысцкі генацыд на Беларусі (1941—1944) / Рэдкал.: У. М. Міхнюк (старшыня) [і інш.]. — Мінск: БелНДЦДААС, 1995.
* Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Докшыцкага раёна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2004.

## Спасылкі 
*
Наста Лабада

**Наста Лабада**, поўнае імя **Анастасія Лабада** () — беларуская перакладчыца і аўтарка.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі гуманітарны ліцэй імя Якуба Коласа.

У 2012—2014 гадах кіравала Цэнтрам міжнародных даследаванняў (Шведскі цэнтр) у Мінску, на гэтай пасадзе супрацоўнічала з пасольствамі Швецыя, Германія, Аўстрыя, Францыя і іншых краін у Беларусі.

З 2016 і станам на 2020 год працуе ў Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе (АБСЕ). Спецыялістка па пратаколе і грамадскіх сувязях у межах мірных перамоў па ўрэгуляванні канфлікту на ўсходзе Украіны (Мінскія перамовы), у снежні 2017 года Спецыяльны прадстаўнік Старшыні АБСЕ Марцін Сайдзік па выніках сустрэчы Трохбаковай кантактнай групы ў Мінску выказаў ёй асабістую падзяку як члену Тэхнічнай групы (Technical Unit Minsk).

Таксама была каардынатаркай культурных праектаў, музычнай прадзюсаркай і выкладчыцай.

## Творчасць 
Працуе ў галіне мастацкага перакладу са шведскай і ўласнай прозы.

У 2009 годзе перакладзенае Настай Лабадой апавяданне Пера Кільгорда «Дыярама» ўвайшло ў зборнік «Сучаснае шведскае апавяданне» .

У 2010 годзе апублікаваны яе пераклад аповесці Тувэ Янсан «Маленькія тролі і вялікая паводка», у 2011 — сумесны з Алесяй Башарымавай пераклад аповесці Тэву Янсан «Камета над далінай мумітроляў».

У 2012 годзе ў выдавецтве «BY-BOOKS» выйшаў пераклад кнігі шведскага пісьменніка Ульфа Старка «Дыктатар», зроблены Настай Лабадой сумесна з Вольгай Рызмаковай, з ілюстрацыямі фінскай мастачкі Лінды Бондэстам. Прэзентацыя выдання адбылася 18 лютага 2012 года ў мінскай кнігарні «Логвінаў» (праспект Незалежнасці, 37а) з удзелам Ульфа Старка, літаратуразнаўцы Яніны Арлоў і саміх перакладчыц.

Аўтарка празаічнага твора «Пратаколы мінскіх мудрацоў», апублікаванага ў 2020 годзе віртуальны часопісам «ЛітРАЖ», твор апісвае завяршэнне працоўнага дня, згаданы пасол Марцін Сайдзік і яго просьба арганізаваць сустрэчу з нобелеўскай лаўрэаткай Святланай Алексіевіч .

## Прызнанне 
* Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў (да 2021).
* Сябра Беларускага ПЭН.
* Лаўрэатка літаратурнай прэміі «Дэбют» імя Максіма Багдановіча (2011) за мастацкі пераклад кнігі «Маленькія тролі і вялікая паводка» Тувэ Янсан.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Перакладчыкі са шведскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Хабараўская вуліца (Мінск)

**Хабараўская вуліца** — вуліца ў Заводскім раёне Мінска. Названа ў гонар г. Хабараўск. Ідзе ад скрыжавання з Ахоцкай вуліцай да скрыжавання з вуліцай Герасіменкі, перасякаючы шэраг вуліцы Варвашэні, Іркуцкую, Томскую, Ангарскую, а таксама завулкі 2-і Енісейскі, Іркуцкі, Томскі і Ангарскі.

## Славутасці ўздоўж вуліцы 
* Лесапарк "Ангарская-2";
* Дом-інтэрнат для састарэлых і інвалідаў (адрас адносіцца да Ангарскай 46);
* СШ № 8 г. Мінска (адрас адносіцца да Герасіменкі 7)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Хабараўская вуліца на АТО.ВУ
* Хабараўская вуліца ў базе даных Геадзэн
* Хабараўская вуліца на Wikimapia.org

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск) Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Янаўскае вадасховішча

**Янаўскае** — вадасховішча ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчана на рацэ Лоша (прыток Ашмянкі), за 1 км на ўсход ад горада Астравец, каля былога хутара Янова, цяпер у межах вёскі Ізабеліна (Астравецкі раён). Пабудавана ў 1955 годзе.

Плошча 1,1 км², даўжыня 7,7 км, максімальная шырыня 0,4 км, максімальная глыбіня 7,5 м. Аб’ём вады 2,27 млн м³.

Плошча вадазбору 329 км², вадазбор — слабаўзгорыстая раўніна (разаранасць 4,5 %, залесенасць 19 %, забалочанасць 10 %).

Сярэдні гадавы сцёк больш за 92 млн м³. Ваганні ўзроўню на працягу года 0,5 м. Берагі высокія, месцамі да 10 м. Востраў плошчай 0,2 га.

Рэчышчавае, сутачнага рэгулявання. Збудаванні гідравузла: плаціна (даўжыня 150 м, адноўлена ў 1996), прырэчышчавая Янаўская ГЭС (адноўлена ў 1998), вадаскід, адводны канал (даўжыня 26 м). Выкарыстоўваецца для энергетычных мэт, рэкрэацыі, аматарскага рыбалоўства.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Басейн Ашмянкі
Катэгорыя:Вадасховішчы Астравецкага раёна
Катэгорыя:1955 год у Беларусі
Галіна Сіўчанка

**Галіна Паўлаўна Сіўчанка** (*Свірына*) (, Берасце) — беларуская паэтка і перакладчыца. Сябра СПБ.

## Біяграфія 
У 2001 годзе скончыла ангельскі профіль брэсцкага гарадскога ліцэю № 1, узнагароджаная залатым медалём. У 2006 годзе скончыла факультэт замежных моў Брэсцкага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя А. С. Пушкіна з дыпломам з адзнакай (спецыяльнасць "лінгвіст, выкладчыца ангельскай мовы, нямецкай мовы, беларускай мовы і літаратуры).

У 2007 годзе скончыла магістратуру, а ў 2011 годзе — аспірантуру філалагічнага факультэту БДУ (Спецыяльнасць «тэорыя мовы»).

У 2006—2007 і 2012 гг. працавала выкладчыцай ангельскай мовы на факультэце замежных моў БрДзУ імя А. С. Пушкіна. З 2008 да 2016 супрацоўнічала з выдавецтвамі «IDEAnomix» (Менск) і «Питер» (Расея) як перакладчыца навукова-папулярнай літаратуры з ангельскай мовы на расійскую. У 2016—2017 навучальным годзе працавала настаўніцай ангельскай мовы ў сярэдняй школе № 23 г. Мінску.

Рэдагуе і карэктуе тэксты беларускай мастацкай літаратуры (Ч. Букоўскі «Чытво», рэдактар; Наталка Харытанюк «Казкі старога Адамкова», карэктар; К. Ісігура «Не адпускай мяне», рэдактар).

Піша вершы па-беларуску з 2017 года. Аўтарка кнігі вершаў «Зоў звычаю» (Мінск, Медысонт, 2018), якая была ўзнагароджана прэміяй «Дэбют» імя Максіма Багдановіча (намінацыя «Паэзія»).

Удзельніца праграмы «Рэзідэнцыя маладога літаратара» (Вільня, 2017). Брала ўдзел у фестывалі «Вершы на асфальце» імя Міхася Стральцова, фестывалі інтэлектуальнай кнігі «Pradmova».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Архіў сайту СПБ
* Вершы Галіны Сіўчанка ў Дзеяслове № 94
* Віртуальны літаратурны часопіс ЛітРАЖ

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брэсце
Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі на рускую мову
Shell

**Shell plc** — Вялікабрытанія нафтахімічная кампанія, заснаваная ў 1907 годзе. Гэта другая па велічыні нафтавая кампанія ў свеце і адна з шасці буйных нафтагазавых кампаній. Яна стала брытанскай кампаніяй у 2021 годзе.

Катэгорыя:Хімічныя і нафтахімічныя кампаніі
Катэгорыя:Кампаніі паводле алфавіта
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1907 годзе
Катэгорыя:Транснацыянальныя карпарацыі
Арунас Бубніс

**Ару́нас Бу́бніс** (; нар. , Ігналіна, Літоўская ССР) — літоўскі гісторык і архівіст, доктар гуманітарных навук. Генеральны дырэктар Цэнтра даследавання генацыду і супраціўлення жыхароў Літвы (з 2021 года).

## Біяграфія 
У 1985 годзе скончыў гістарычны факультэт Віленскага ўніверсітэта. У 1994 годзе атрымаў ступень доктара гуманітарных навук (аналаг доктара філасофіі), абараніўшы дысертацыю на тэму «Літоўскае антынацысцкае супраціўленне ў 1941—1944 гадах» (). Праходзіў навуковыя стажыроўкі на ўсходазнаўчым факультэце Варшаўскага ўніверсітэта (1992) і ў Брэменскім універсітэце (2004).

З 1985 года працаваў у Інстытуце гісторыі Акадэміі навук Літвы (цяпер — Інстытут гісторыі Літвы), дзе прайшоў шлях ад старшага лабаранта да старшага навуковага супрацоўніка. У 1993—1997 гадах займаў пасаду кіраўніка групы Генеральнай дырэкцыі архіваў Літвы і дырэктара Асобага архіва Літвы (былога архіва КДБ). Таксама працаваў у Федэральным архіве ў Кобленцы (1993) і ў архіве ў Патсдаме (1995). З 2009 па 2021 год кіраваў Дэпартаментам даследавання генацыду і супраціўлення ў Цэнтры даследавання генацыду і супраціўлення жыхароў Літвы.

22 красавіка 2021 года па выніках галасавання ў Сейме Літвы быў прызначаны генеральным дырэктарам Цэнтра даследавання генацыду і супраціўлення жыхароў Літвы. З’яўляецца членам Міжнароднай камісіі па ацэнцы злачынстваў нацысцкага і савецкага акупацыйных рэжымаў у Літве.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя кірункі навуковых інтарэсаў А.&nbsp;Бубніса ўключаюць вывучэнне нацысцкай акупацыйнай палітыкі на тэрыторыі Літвы ў 1941—1944 гадах, гісторыю літоўскага антынацысцкага руху супраціўлення, дзейнасць польскага падполля ў Літве ў перыяд Другой сусветнай вайны, а таксама даследаванне Халакосту на тэрыторыі акупаванай Літвы.

## Грамадская пазіцыя 
У лютым 2025 года Арунас Бубніс стаў адным з 67 падпісантаў адкрытага ліста літоўскіх грамадскіх дзеячаў, гісторыкаў і палітыкаў да прэзідэнта, Сейма і МЗС Літвы. Аўтары звароту заклікалі забараніць арганізацыям беларускай дыяспары выкарыстоўваць герб «Пагоня» (у тым ліку на праекце «пашпарта Новай Беларусі») і іншыя «сімвалы літоўскай дзяржаўнасці». Ініцыятары ліста таксама запатрабавалі замацаваць праз законы канон гісторыі Літвы і абмежаваць дзейнасць прадстаўнікоў беларускай эміграцыі, якія, на іх думку, распаўсюджваюць ідэалогію «літвінізму» і скажаюць гісторыю літоўскага народа.

## Выбраная бібліяграфія 
* *Lietuvių antinacinė rezistencija 1941—1944* (1991)
* *Lenkų pogrindis Lietuvoje 1939—1940* (1994)
* *Vokiečių okupuota Lietuva (1941—1944)* (1998)
* *Nazi resistance movement in Lithuania 1941—1944* (2003)
* *The Holocaust in Lithuania between 1941 and 1944* (2005)
* *Holokaustas Lietuvoje 1941—1944* (2011)

## Узнагароды 
* Ордэн Крыжа зямлі Марыі V ступені (Эстонія, 2013).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гісторыкі Літвы
Катэгорыя:Выпускнікі гістарычнага факультэта Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Архівісты Літвы
Эба Андэрсан

**Эба Андэрсан** (; ) — шведская лыжніца. Шматразовая чэмпіёнка свету, першая ў гісторыі алімпійская чэмпіёнка ў жаночай лыжнай гонцы на 50 км.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 года
Lichenomphalia

**Lichenomphalia** — род ліхенізаваных грыбоў — базідыяміцэтаў з сямейства . Фітабіёнты — водарасці роду .

## Апісанне 
* Пладовыя целы шапканожкавыя. Шапка да 1,5 см у дыяметры, у маладым узросце выпуклай, затым плоскай і уціснутай формы, гіграфанная, бледная або яркая, з адносна гладкай паверхняй.
* Гіменафор пласціністы, пласцінкі сыходныя на ножку.
* Ножка да 3 см даўжынёй, гіграфанная, з гладкай або варсістай паверхняй, афарбаванай у ружаватыя або карычняватыя тоны. Покрыва адсутнічае.
* Споры гіялінавыя, яйцападобнай, міндалепадобнай, кропляпадобнай або эліптычнай формы. Базідыі амаль цыліндрычнай формы, двух- або чатырохспоравыя.

## Экалогія 
Большая частка відаў распаўсюджана ў раёнах з прахалодным горным ці арктычным кліматам, некаторыя на раўнінах або ў паўднёвых горных лясах. Растуць на торфе, перагноі, раслінных рэштках, лішайніках і мохах, нярэдка ў вільготных месцах.

## Віды 
У род ўключаюць каля 8 відаў.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лішайнікі
Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Агарыкальныя
Пётр Іванавіч Масцераў

**Пётр Іванавіч Ма́сцераў** () — беларускі  тэатра. Заслужаны артыст БССР (1975).

## Біяграфія 
Скончыў студыю Тэатра юнага гледача БССР імя Н.К. Крупскай у 1933 годзе. У 1932—37 гадах працаваў у ім. У 1938—41 гадах — у Полацкім калгасна-саўгасным тэатры. У 1944—45 гадах — у Палескім абласным драматычным тэатры. У 1941, 1946—48 гадах — у Пінскім абласным драматычным тэатры. З 1949 года працаваў у Тэатры драмы і камедыі пры Белдзяржэстрадзе. 3 1956 года — у вандроўным беларускім драматычным тэатры і ў 1970—78 — у абласным тэатры драмы і камедыі імя В. Дуніна-Марцінкевіча ў Бабруйску.

## Творчасць 
Створаныя ім вобразы вылучаліся выразнай, сцэнічна рэальнай трактоўкай. Сярод лепшых роляў: Адась Ліпніцкі («Мікола Гоман» В. Сташэўскага), Туляга («Хто смяецца апошнім» К. Крапівы), Моцкін, Цярэшка Калабок («Выбачайце, калі ласка!», «Трыбунал» А. Макаёнка), Кравец («Уласнасць» паводле К. Чорнага), Захар Процька («Цені знікаюць» С. Свірыдава), шэф-кухар Пётр Пятровіч («Злавацца не трэба» В. Зуба), Карандышаў («Беспасажніца» А. Астроўскага), дзед Нічыпар («Вяселле ў Малінаўцы» Б. Аляксандрава), Шпак («Шальменка-дзяншчык» Р. Квіткі-Аснаўяненкі), Цялегін («Дзядзька Ваня» А. Чэхава), Шміт («Апошні прыпынак» Э.М. Рэмарка), манах Руво («Сям’я злачынцы» П. Джакамеці; і рэжысёр, 1957).

Як рэжысёр паставіў спектаклі: «Генеральны консул» братоў Тур і Л. Шэйніна (1939), «Сястра Варвара» М. Аляксеева (1960), «Дзяўчына з вяснушкамі» А. Успенскага (1961), «Не ўсё кату масленіца» А. Астроўскага (1974).

## Літаратура 
* 
*
Пельтыгеравыя

**Пельтыгеравыя** (*Peltigeraceae*) — сямейства ліхенізаваных грыбоў парадку .

## Апісанне 
Слаявіна ліставатая, буйналалопасцевая, гетэрамерная, зелянявая, шэрая або карычневая ў сухім стане і зялёная да блакітна-шэрага і карычневага колеру ў вільготным. Верхняя паверхня слаявіны гладкая або лямцавая, ніжняя звычайна пухнаста-лямцавая, нярэдка з разгалінаванай сеткай жылак і добра прыкметнымі пучкамі рызаідальных цяжаў або рызін. Цэфаладыі часам прысутнічаюць, паверхневыя або пагружаныя на люты 2026 года сямейства ўключае наступныя роды:

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Жизнь растений : в 6 т. / гл. ред. Ал. А. Фёдоров. — М. : Просвещение, 1977. — Т. 3 : Водоросли. Лишайники / под ред. М. М. Голлербаха. — С. 449. — 487 с. — 300 000 экз.
* Определитель лишайников СССР / отв. ред. И. И. Абрамов. — Л.: Изд-во «Наука». Ленингр. отд., 1975. — Т. 3. Калициевые — Гиалектовые. — С. 139—140. — 275 с. — 2100 экз.

Катэгорыя:Лішайнікі
Катэгорыя:Сямействы грыбоў
*
Таццяна Алегаўна Зарэцкая

**Тацця́на Алегаўна Зарэ́цкая** (нар. 1994, Мінск) — беларуская прадпрымальніца, заснавальніца тэхналагічнага стартапа *Laava Tech*, былая прадстаўніца па фінансах і эканоміцы Аб’яднаннага пераходнага кабінета Беларусі (верасень — лістапад 2022 года). З 2024 года з'яўляецца фігуранткай крымінальнага расследавання Еўрапейскай пракуратуры па падазрэнні ў фінансавым махлярстве і крадзяжы еўрапейскіх грантаў.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1994 годзе ў Мінску ў сям'і хімікаў. Яе бацька, Алег Уладзіміравіч Зарэцкі, працаваў у Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. У студэнцкія гады паступіла ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт на факультэт міжнародных адносін, аднак, паводле яе ўласных слоў, вырашыла, што дадзеную спецыяльнасць нельга вывучаць на рускай мове, і з'ехала на навучанне ў Эстонію. Замужам за грамадзянінам Фінляндыі Юсі Маціясам Пікарайненам.

### Бізнес і стартап Laava Tech 
У 2017 годзе ў Таліне Таццяна Зарэцкая разам з партнёрамі, бацькам Алегам Зарэцкім, яго сябрам Сяргеем Радыёнавым і сваім мужам заснавала стартап *Laava Tech*. Кампанія заяўляла аб стварэнні інавацыйных святлодыёдных лямпаў і праграмнага забеспячэння на базе штучнага інтэлекту для аптымізацыі росту раслін у цяпліцах. Сцвярджалася, што тэхналогія дазваляе скараціць выдаткі электраэнергіі на 75—90&nbsp;% і пры гэтым павялічыць ураджайнасць на 20&nbsp;%. Яе кандыдатуру рэкамендавала акадэмічная дырэктарка эканамічнага цэнтра «BEROC» Кацярына Барнукова (якая пазней публічна пашкадавала аб гэтай рэкамендацыі, прызнаўшы, што не вывучыла фігуру дасканала). Святлана Ціханоўская пазней прызнала, што прызначэнне Зарэцкай суправаджалася камунікацыйнымі памылкамі і недастатковай праверкай яе бізнес-бэкграўнду.

Таксама ўзніклі падазрэнні ў маніпуляцыях з еўрапейскімі грантамі: Зарэцкая нібыта адкрыла кампанію ў Польшчы, атрымала грант ад польскага ўрада (каля 37,5 тысяч еўра), перавяла яго ў якасці аплаты за паслугі на рахунак свайго эстонскага стартапа, каб паказаць фіктыўную камерцыялізацыю прадукту перад еўрапейскімі донарамі, пасля чаго польская фірма была ліквідавана.

#### Крымінальная справа 
У пачатку 2026 года стала вядома, што яшчэ ў 2024 годзе Еўрапейская пракуратура пачала крымінальнае расследаванне дзейнасці *Laava Tech*. Паводле даных следства, злачынныя дзеянні нанеслі Еўрасаюзу шкоду на суму амаль 450 тысяч еўра. Акрамя Зарэцкай, у справе фігуруюць яшчэ два чалавекі.

Брусель афіцыйна запатрабаваў ад Зарэцкай вярнуць больш за 2 мільёны еўра з выдадзенай раней субсідыі з прычыны падазрэнняў у махлярстве. У снежні 2025 года Талінскі акруговы суд наклаў арышт на яе банкаўскія рахункі ў Эстоніі і будучыя паступленні на суму да 1,8 мільёна еўра, а таксама забараніў распараджацца долямі ў эстонскіх кампаніях і наклаў арышт на сумесную маёмасць сужэнцаў коштам 300 тысяч еўра. Пасля пачатку крымінальнага пераследу Зарэцкая закрыла або вычысціла свае старонкі ў сацыяльных сетках.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прадпрымальнікі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1994 годзе
Катэгорыя:Аб’яднаны пераходны кабінет Беларусі
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі