open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксей Іванавіч Балтоўскі

{{Спартсмен
|медалі  = 
 
{ style="background: transparent"

}
}}
**Аляксей Іванавіч Балтоўскі** (, в. Мыслеўшчына, Клімавіцкі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі савецкі спартсмен (лёгкая атлетыка; кіданне молата, штурханне ядра), майстар спорту СССР міжнароднага класа, сярэбраны прызёр чэмпіянату Еўропы (1962), чэмпіён (1962) і бронзавы прызёр чэмпіянатаў СССР (1960, 1965), шматразовы чэмпіён і рэкардсмен Беларусі, трэнер, педагог.

## Біаграфія 
Скончыў Беларускі інстытут фізічнай культуры ў 1958 годзе. У 1975 годзе стаў кандыдатам педагагічных навук і выкладнікам праблемнай лабараторыі ІФК. У 1977—1978 гадах займаў пасаду загадчыка кафедры лёгкай атлетыкі ў Інстытуце фізічнай культуры (Магілёў), а потым, з 1979 па 1983 год выкладаў у інстытуце фізкультуры ў Алжыры. У 1985 годзе было прысвоіна званне дацэнта.

## Літаратура 
* Спортивная энциклопедия Беларуси. — Минск, 2005. — С. 51-52

Катэгорыя:Кідальнікі молата СССР
Катэгорыя:Штурхальнікі ядра СССР
Катэгорыя:Трэнеры СССР
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Кандыдаты педагагічных навук
Аляксей Уладзіміравіч Ніканчыкаў

{{Спартсмен
|медалі  = 

 
{ style="background: transparent"

}
}}
**Аляксей Уладзіміравіч Ніканчыкаў** (, п. Ягаднае, Магаданская вобласць — , Мінск) — беларускі спартсмен (фехтаванне на шпагах), заслужаны майстар спорту СССР, заслужаны дзеяч фізічнай культуры Беларусі, сярэбраны прызёр ХІХ летніх Алімпійскіх гульняў (1968, Мехіка), чэмпіён (1966, 1967, 1970), сярэбраны (1966, 1971) і бронзавы (1962, 1965) прызёр чэмпінатаў свету, шматразовы чэмпіён СССР

## Літаратура 
* Алексей Никанчиков — трехкратный чемпион мира по фехтованию : биобиблиогр. указ. / Ком. по физ. культуре и спорту при Совете Министров БССР, Респ. науч.-метод. б-ка по физ. культуре; [сост. Э. А. Волосюк]. — Мн. : Полымя, 1972. — 18, [1] с.
* 
* Белорусский государственный университет физической культуры : о времени, о спорте, о себе / [под общей редакцией М. Е. Кобринского]. — Минск, 2007. — С. 393.
* Динамовцы — герои олимпиад / [В. Ровчан, М. Аптекарь, А. Гильд и др. ; под общ. ред. Л. Сойфертиса; вступит. статья П. С. Богданова]. — Москва, 1982. — С. 160.
* Минск олимпийский : сквозь тернии к звездам / [Представительство НОК Беларуси; под общей редакцией И. И. Кахновича, С. В. Корнюшко]. — Минск : Позитив-центр, 2011. — С. 207.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 444.
* Спортивная энциклопедия Беларуси. — Минск, 2005. — С. 302.
* Сто асоб беларускага спорту : нарысы / Анатоль Мяснікоў. — Мінск, 2009. — С. 101—103.

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы фізічнай культуры БССР
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па фехтаванні
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1968 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1964 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Аляксандр Пятровіч Кедзяраў

{{Спартсмен
|медалі  = 

 
{ style="background: transparent"

}
}}
**Аляксандр Пятровіч Кедзяраў** (нар. , Чувашыя) — спартсмен (стралковы спорт, стральба кулявая), заслужаны майстар спорту СССР, сярэбраны прызёр ХХІ летніх Алімпійскіх гульняў (1976, Манрэаль), чэмпіён (1973, 1974, 1975, 1979) і сярэбраны (1973, 1974) прызёр чэмпіянатаў свету, чэмпіён (1973, 1977, 1978, 1980), сярэбраны (1977, 1979) і бронзавы (1978) прызёр чэмпіянатаў Еўропы, шматразовы чэмпіён СССР, рэкардсмен свету, Еўропы і СССР, заслужаны работнік фізічнай культуры і спорту Беларусі.

## Літаратура 
* 
* Белорусские олимпийцы : сб. очерков / ред.-сост. Л. В. Зданович. — Минск, 1978. — С. 133—138.
* Минск олимпийский : сквозь тернии к звездам / [Представительство НОК Беларуси; под общей редакцией И. И. Кахновича, С. В. Корнюшко]. — Минск : Позитив-центр, 2011. — С. 204—205.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 24.
* Спортивная энциклопедия Беларуси. — Минск, 2005. — С. 221—222.

Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па стральбе
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1976 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1976 года
Катэгорыя:Стралкі СССР
Віталь Міхайлавіч Пархімовіч

{{Спартсмен
|медалі  = 

 
{ style="background: transparent"

}
}}

**Віталь Міхайлавіч Пархімовіч** (, Разань — ) — беларускі спартсмен і трэнер (стралковы спорт, стральба кулявая), заслужаны майстар спорту СССР, бронзавы прызёр ХІХ Алімпійскіх гульняў (1968, Мехіка), шматразовы чэмпіён свету, Еўропы і СССР

## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 469.
* 
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 481.
* Белорусские олимпийцы : сб. очерков / ред.-сост. Л. В. Зданович. — Минск, 1978. — С. 71-76.
* Белорусский государственный университет физической культуры : о времени, о спорте, о себе / [под общей редакцией М. Е. Кобринского]. — Минск, 2007. — С. 387.
* Минск олимпийский : сквозь тернии к звездам / [Представительство НОК Беларуси; под общей редакцией И. И. Кахновича, С. В. Корнюшко]. — Минск : Позитив-центр, 2011. — С. 215.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 734.
* Спортивная энциклопедия Беларуси. — Минск, 2005. — С. 329—330.
* Сто асоб беларускага спорту : нарысы / Анатоль Мяснікоў. — Мінск, 2009. — С. 238—240

Катэгорыя:Чэмпіёны свету па стральбе
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Стралкі СССР
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1968 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года
Уладзімір Сідлярэвіч

**Уладзімір Сідлярэвіч** (, в. Праважа, Польшча — , Мельбурн, Аўстралія) — беларускі грамадскі дзеяч, прыхільнік БЦР.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў сярэднюю школу ў Лідзе, пазней атрымаў спецыяльнасць настаўніка і выкладаў у пачатковай школе ў Васілішках. У 1944 годзе ўступіў у БКА, быў дэлегатам ад Лідскай акругі на Другім Усебеларускім кангрэсе.

Па сканчэнні вайны апынуўся ў англійскай зоне акупацыі Германіі, у Гамбургу, дзе ў 1948 годзе скончыў каледж, атрымаўшы пасведчанне інжынера будаўніцтва. У 1950 годзе пераехаў у Аўстралію, першыя два гады працаваў у Адэлаідзе. У 1952 годзе перабраўся ў Мельбурн, дзе далучыўся да грамадскага жыцця беларусаў. Стаў сябром рэдакцыі часопіса «Новае Жыцьцё». Са студзеня 1954 года прадстаўнік аўстралійскай дэлегацыі БЦР у Мельбурне. Адзін з ініцыятараў стварэння і шматгадовы старшыня Камітэта набыцця беларускага дома (пазней Кааператыва). Настаўнічаў у беларускай школе, якая некаторы час месцілася ў ягонай хаце. Сябра аддзела Беларускага вызвольнага фронта ў Вікторыі, трымаў цесную сувязь з Дзмітрыем Касмовічам.

Цягам 1970—1980-х гадоў абіраўся на пасаду старшыні Беларускага цэнтральнага камітэта ў Вікторыі. Таксама быў старшынёй Беларускага нацыянальнага фонду, створанага, каб фінансаваць беларускія дэлегацыі на міжнародных канферэнцыях. У 1981 годзе стаў старшынёй арганізацыйнага камітэта чацвёртай Сустрэчы беларусаў Аўстраліі. З 1985 года і да канца жыцця скарбнік Федэральнай рады беларускіх арганізацыяў у Аўстраліі. Таксама быў старшынёй Чарнобыльскага фонду, які збіраў грошы на дапамогу пацярпелым ад Чарнобальскай катастрофы.

Пахаваны ў Мельбурне на беларускай дзялянцы Фокнерскіх могілак ().

## Спасылкі 
* 
* *Гардзіенка, Н.* Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары  / Натальля Гардзіенка; Прадмова І. Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с., [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3). — С. 450.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воранаўскім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі Другога Усебеларускага кангрэса
Катэгорыя:Беларусы ў Аўстраліі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Раманькоў

**Раманькоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Анатолевіч Раманькоў (нар. 1953) — спартсмен (фехтаванне на рапірах), заслужаны майстар спорту СССР, заслужаны дзеяч фізічнай культуры Беларусі.
* Міхаіл Ягоравіч Раманькоў (1926—1966) — Герой Савецкага Саюза.
Задубскі сельсавет

**Заду́бскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Задуб’е.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Кармянскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Кармянскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Стараградскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кармянскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Стаўпнянскі сельсавет

**Стаўпня́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Стоўпня.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Гарадзецкага раёна Бабруйскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рагачоўскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рагачоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 1 снежня 2009 года ў склад сельсавета ўключаны гарадскі пасёлак Беліцк, статус якога 29 сакавіка 2011 года быў паніжаны да пасёлка. 21 лютага 2012 года скасавана вёска Малінаўка.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (8 населеных пунктаў) — 682 чалавекі, з іх 98,7 % — беларусы, 0,9 % — рускія; паводле перапісу 2019 года (8 населеных пунктаў) — 737 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* Інфармацыя пра сельсавет на сайце Рагачоўскага райвыканкама 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадзецкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Купалінка (значэнні)

Назву **Купалінка** маюць:

* «Купалінка» — беларуская народная песня.
* ААТ «Купалінка» — прамысловае прадпрыемства ў Салігорску.
Зоя Аляксандраўна Голубева

**Зоя Аляксандраўна Голубева** (у дзяв. Садоўская, нар. , Мінск, Беларусь) — беларуская і латышская спартсменка (міжнародныя шашкі), міжнародны гросмайстар, чэмпіёнка свету (1986, 1988, 1990—1992, 1994—2000, 2010, 2013, 2015), трэнер.

## Биаграфія 
У сем гадоў яе пачаў трэніраваць мінскі трэнер Міхаіл Кац.

У 1988 годзе выйшла замуж, змяніла прозвішча на Голубева і пераехала да мужа ў Латвію.

## Літаратура 
* 
* Спортивная энциклопедия Беларуси. — Минск, 2005. — С. 143.

Катэгорыя:Шашысты Беларусі
Катэгорыя:Шашысты Латвіі
Катэгорыя:Шашысты СССР
Катэгорыя:Майстры спорту СССР
Чавін-дэ-Уантар

**Чаві́н-дэ-Уантар** () — помнік археалогіі ў Перу, цэнтр старажытнай Чавінскай цывілізацыі. Уключаны ў 1985 г. у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Плошча — 14,79 га.

## Гісторыя 
Чавін-дэ-Уантар знаходзіцца ў 272 км на поўнач ад Лімы ў горнай даліне на вышыні 3150 м над узроўнем акіяну. Уяўляе сабою рэшткі сакральнага цэнтра з некалькімі храмамі і 2 буйнымі пляцамі. Галоўны храм мае пірамідальную форму з пляскатай вяршыняй. Мяркуецца, што ён быў пабудаваны паміж 1200 г. да н. э. і 750 г. да н. э. і выкарыстоўваўся па прызначэнню да 500 г. да н. э. — 400 г. да н. э.

Рэшткі галоўнага храма вылучаліся ў XVI ст., калі былі ўпершыню апісаны іспанцамі. У канцы XIX ст. яны вывучаліся італьянскімі і нямецкімі даследчыкамі. У 1919 г. раскопкамі Чавін-дэ-Уантар займаўся перуанскі антраполаг . Ён увёў паняцце «культура Чавін» і палічыў яе пачаткам усіх Андскіх цывілізацый. Вывучэнне археалагічнага помніка працягваецца да нашых дзён.

## Захаванне 
Хаця ў 1985 г. Чавін-дэ-Уантар быў уключаны ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, тут амаль не праводзіліся мерапрыемствы па кансервацыі археалагічных аб’ектаў. У 1998 г.  звярнуўся за экстранай дапамогай для стабілізацыі і абароны гэтага месца. Для перанакіравання турыстычнага і іншага транспарту была пабудавана новая пад’язная дарога. Пры гэтым Стэнфардскі ўніверсітэт загадзя арганізаваў раскопкі, каб зберагчы любыя артэфакты, што маглі б быць пашкоджанымі ў выніку будаўніцтва.  завяршыў інвентарызацыю, ачысьціў і захаваў усю калекцыю артэфактаў, што раней захоўваліся ў розных сховішчах і будынках для інструментаў. Для захавання помніка археалогіі былі прыцягнуты мясцовыя жыхары, якія атрымалі спецыяльныя веды на арганізаваных для іх курсах.

## Спасылкі 
* Chavin (Archaeological Site) — UNESCO World Heritage Centre
* Chavín de Huantar — New World Encyclopedia
* Chavin Civilization
* Life Across the River: Agricultural, Ritual, and Production Practices at Chavin de Huantar, Peru

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Перу
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Перу
Пэт Пітні

**Карэн Патрысія (Пэт) Спурджын** (, пазней — Пітні, ; нар. ) — амерыканская спартсменка, алімпійская чэмпіёнка 1984 года ў стральбе з вінтоўкі.

Нарадзілася ў горадзе Білінгс (штат Мантана), ЗША. Цяпер пражывае ў горадзе Фэрбанкс (штат Аляска). На летніх Алімпійскіх гульнях 1984 года ў Лос-Анджэлесе заваявала залаты медаль. Ва ўзросце 18 гадоў, студэнткай Дзяржаўнага Універсітэта Мюрэя (штат Кентукі), яна стала першай алімпійскай чэмпіёнкай у стральбе з пнеўматычнай вінтоўкі сярод жанчын.

У якасці валанцёра Пэт Пітні амаль 20 гадоў працавала памочнікам трэнера каманды «Alaska Nanooks» з Універсітэта Аляскі ў Фэрбанксе. З 1994 года каманда ўніверсітэта 9 раз перамагла ў прэстыжных спаборніцтвах па стральбе — NCAA Rifle Championship. У горадзе Мюрэй (штат Кентукі) знаходзіцца стрэльбішча, названае ў гонар знакамітай спартсменкі Пэт Спурджын.

Катэгорыя:Стралкі ЗША
Катэгорыя:Трэнеры ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па стралковым спорце
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1984 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1984 года
Фэрбанкс

**Фэрбанкс** () — горад у цэнтры Аляскі (ЗША), адміністрацыйны цэнтр бора Фэрбанкс-Норт-Стар. Насельніцтва горада — 30 224 чалавек, з прыгарадамі — 82 840 чалавек. Размешчаны на правым беразе ракі Танана. Найбуйнейшы адукацыйны цэнтр на Алясцы. Побач з горадам размяшчаецца Аляскінскі ўніверсітэт у Фэрбанксе і буйная ваенная база Форт-Уэйнрайт. Заснаваны ў пачатку XX стагоддзя ў сувязі з Залатой ліхаманкай на Алясцы і названы ў гонар тагачаснага сенатара ад Індыяны Чарлза Уорэна Фэрбенкса, пазней віцэ-прэзідэнта ЗША.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Аляскі
Кэці Ледэкі

**Кэтлін Жэнеўеў (Кэці) Ледэкі** (; ) — амерыканская плыўчыха, спецыялізуецца ў плаванні вольным стылем на сярэдніх і доўгіх дыстанцыях (200, 400, 800 і 1500 метраў). Дзевяціразовая алімпійская чэмпіёнка, шматразовая чэмпіёнка свету.

Устанавіла і рэгулярна абнаўляла тры сусветныя рэкорды ў плаванні вольным стылем на дыстанцыях 400, 800 і 1500 метраў на доўгай вадзе. На 7 жніўня 2016 года ўстанавіла 11 сусветных рэкордаў на гэтых дыстанцыях у суме (мінімум па два на кожнай).

## Зноскі 
Катэгорыя:Плыўцы ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па плаванні
Аляксандр Мікалаевіч Башыраў

**Аляксандр Мікалаевіч Башыраў** (нар. , в. Сагом, ХМАА, Цюменская вобласць, РСФСР, СССР) — савецкі і расійскі акцёр кіно, тэлебачання і агучвання, кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар, кліпмэйкер.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 верасня 1955 года ў вёсцы Сагом Ханты-Мансійскай Аўтаномнай акругі Цюменскай вобласці. Маці, Марыя Катыраўна Башырава, з сібірскіх татараў вёскі Карагай Вагайскага раёна Цюменскай вобласці, пасля заканчэння курсаў тэлеграфістаў адпраўленаны па размеркаванні начальнікам пошты ў вёсцы Сагом. Бацька, Мікалай Захаравіч Касыгін, з сям’і рускіх, сасланых ў 1932 годзе з Табольска, працаваў у рачным флоце. Пасля растання з Мікалаем Марыя пераехала ў Цюмень і працавала на чыгунцы. Дзед па матчынай лініі, Катыр, быў раскулачаны. Ветэран Вялікай Айчыннай вайны, пазбавіўся рукі на вайне.

У 1972 годзе Аляксандр прыехаў у Ленінград, вучыўся ў ПТВ № 57 па спецыяльнасці плітачніка-абліцоўшчыка, затым працаваў на цэментным заводзе ў Выбарзе.

Займаўся ў літаратурным гуртку пад кіраўніцтвам Ерамея Айпіна ў Ханты-Мансійску.

У 1979 годзе паступіў у Цюменскі дзяржаўны ўніверсітэт на спецыяльнасць «Руская мова і літаратура». У 1981—1983 гадах служыў у войску (у танкавых войсках Забайкальскай ваеннай акругі). У вайсковым клубе быў мастаком, напісаў партрэт генеральнага сакратара, на якім адлюстраваў Леаніда Ільіча Брэжнева ў танкавым шлеме.

Паступіў на рэжысёрскі факультэт УДІКа ў 1984 годзе (майстэрня Ігара Таланкіна, затым майстэрня Анатоля Васільева), які скончыў у 1989 годзе. Дэбют Аляксандра Башырава ў якасці кінаакцёра адбыўся ў 1986 годзе ў фільме Сяргея Салаўёва «Чужая Белая і Рабы». У 1990—1991 гадах вывучаў англійскую мову на курсах у Калумбійскім універсітэце. Займаўся ў акцёрскай майстэрні пад кіраўніцтвам Лоўрэнса Арансіа ў «Бергхоф-студыі» ў Нью-Ёрку.

Удзельнічаў у «Поп-механіцы» і спектаклі «Калабок» Сяргея Курохіна. У 1996 годзе арганізаваў у Санкт-Пецярбургу студыю «Дэбашырфільм», у якой з’яўляецца мастацкім кіраўніком і выкладчыкам акцёрская-рэжысёрскай майстэрні. У 1998 годзе стаў адным з заснавальнікаў фестывалю незалежнага кіно «Чыстыя мары», які праводзіцца ў Санкт-Пецярбургу.

У 1998 годзе дэбютаваў фільмам «Жалезная пята алігархіі» («Ж. П. А.»), якія атрымалі мноства ўзнагарод расійскіх і замежных кінафестываляў, у тым ліку і галоўны прыз «Tiger Award» Ратэрдамскага кінафестывалю.

У велікодны тыдзень 1999 года зняў дакумэнтальны фільм «Бялград, Бялград!», Калі самалёты НАТА бамбілі горад. У 2014 годзе здзейсніў паездку ў Данбас, дзе здымаў фільм з працоўнай назвай «Данбас стукае ў нашае сэрца».

Член Саюза кінематаграфістаў Расіі.
Таццяна Алегаўна Пятрэня

**Таццяна Алегаўна Пятрэня** (нар. , Магілёў) — беларуская спартсменка (скачкі на батуце), заслужаны майстар спорту Беларусі (2014), чэмпіёнка (2003, 2017), сярэбраны (1998, 2014, 2015, 2017) і бронзавы (1999, 2010, 2013, 2015, 2017) прызёр чэмпіянатаў свету, чэмпіёнка (1998, 2000, 2002, 2004), сярэбраны (2000) і бронзавы (2002) прызёр чэмпіянатаў Еўропы.

## Біяграфія 
Выхаванка Магілёўскага гарадскога СДЮШАР «Багіма» імя А. Р. Мішчанкі. Працуе спартсменам-інструктарам Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь.

## Палітычныя погляды 
Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 13. — С. 299.
* Большая олимпийская энциклопедия : все об Олимпийских играх: чемпионы, тренеры, члены МОК, журналисты … Олимпийские виды спорта, страны, города, термины. Технические результаты всех олимпийских соревнований с 1896 по 2006 г. / автор-составитель В. Л. Штейнбах. — Москва, 2006. — С. 568.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 496.

Катэгорыя:Скакуны на батуце Беларусі
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Сімонэ Мануэль

**Сімонэ Эшлі Мануэль** (; нар. , Х’юстан, Тэхас) — амерыканская плыўчыха, якая спецыялізуецца на плаванні вольным стылем. Двухразовая алімпійская чэмпіёнка і двухразовы сярэбраны прызёр Гульняў (2016), 11-разовая чэмпіёнка свету (2013, 2015, 2017, 2019). Яе асабістая алімпійская перамога на 100-метровай дыстанцыі вольным стылем падзелена з канадкай Пені Алексяк. Мануэль стала першай афраамерыканкай, якая выйграла індывідуальнае алімпійскае золата ў плаванні і ўстанавіла алімпійскі рэкорд і амерыканскі рэкорд.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Плыўцы ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па плаванні
Пені Алексяк

**Пенелопа «Пені» Алексяк** (; нар. , Таронта, Антарыа) — канадская плыўчыха, алімпійская чэмпіёнка (2016), двухразовая чэмпіёнка свету на кароткай вадзе (2016), бронзавы прызёр чэмпіянату свету па водных відах спорту (2017), сярэбраны прызёр Гульняў Садружнасці (2018).

Валодае алімпійскім рэкордам, рэкордам Амерыкі на дыстанцыі 100 метраў вольным стылем, рэкордамі Канады на дыстанцыях 50 і 100 метраў батэрфляем.

За свае дасягненні на Алімпіядзе ў Рыа і чэмпіянаце свету на кароткай вадзе 2016 года атрымала прыз імя Лу Марша.

Катэгорыя:Плыўцы Канады
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Канады
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Марыя Тэрэза Манкідзян

**Марыя Тэрэза Манкідзян** (, Керала, Індыя — ) — індыйская законніца-містык. Каталіцкая святая, называюць апосталам сям’і.

## Біяграфія 
На пачатку ХХ стагоддзя заснавала Кангрэгацыю сясцёр Святой Сям’і, якая была афіцыйна зацверджана ў 1914 годзе. Яе малітоўнае жыццё характарызавалася частымі экстазамі, падчас якіх яна часам левітавала над зямлёй. У 1909 годзе сястра атрымала стыгматы, пасля чаго таксама пачала пакутаваць ад дэманічных нападаў.

Законніцы гэтай супольнасці спалучаюць малітоўнае кантэмпляцыйнае жыццё з дабрачыннасцю: клапоцяцца пра хворых і паміраючых, пра бедныя сем’і, займаюцца выхаваннем дзяўчынак у прытулках. На працягу апошняга стагоддзя колькасць кляштараў кангрэгацыі павялічылася да 176 па ўсім свеце. У іх жыве і моліцца каля 1500 сясцёр.

13 кастрычніка 2019 года папа Францішак абвясціць яе святой.

 
Катэгорыя:Хрысціянскія містыкі
Катэгорыя:Заснавальнікі манаскіх ордэнаў
Катэгорыя:Рэлігія ў Індыі
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Варкала

**Варкала** — горад у індыйскім штаце Керала, у акрузе Тыруванантапурам. Важны турыстычны цэнтр. Чыгуначная станцыя. Размешчаны прыкладна за 50 км на паўночны захад ад горада Трывандрам, за 37 км на паўднёвы ўсход ад горада Калам і за 180 км ад Кочы. Вышыня горада над узроўнем мора складае 0 м.

Клімат трапічны з сухой зімой і дажджлівым летам. Сярэднегадавая тэмпература складае 26,8 ° C. Гадавая норма ападкаў — каля 2256 мм (самы засушлівы месяц — студзень, з нормай ападкаў 19 мм, а самы вільготны месяц — чэрвень, з нормай 457 мм). Найбольш цёплы месяц — красавік, сярэдняя тэмпература якога складае 28,6 ° C. Найбольш халаднаваты месяц — ліпень, з сярэдняй тэмпературай 25,9 ° C. Такім чынам, розніца паміж сярэднімі тэмпературамі самага цёплага і самога халоднага месяца складае толькі 2,7 ° C.

Катэгорыя:Гарады Кералы
Раджыў Рам

**Раджыў Рам** (; нар. , Дэнвер, ЗША) — амерыканскі прафесійны тэнісіст. Трохразовы пераможца турніраў Вялікага шлема (адзін у мужчынскім і два ў змяшаным парным разрадзе); фіналіст двух турніраў Вялікага шлема (адзін у мужчынскім і адзін у змяшаным парным разрадзе); сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2016 года ў змяшаным парным разрадзе; пераможца 22 турніраў АТР (з іх два ў адзіночным разрадзе).

Катэгорыя:Тэнісісты ЗША
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па тэнісе ў мужчынскім парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па тэнісе ў змяшаным парным разрадзе
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Дульсе Лопес Понтэс

**Дульсе Лопес Понтэс** (, Салвадор, Бразілія — , Салвадор) — бразільская законніца, каталіцкая святая. Двойчы намінавалася на Нобелеўскую прэмію міру.

## Біяграфія 
Калі было 16 гадоў, яна пачала запрашаць пажылых і патрабуючых людзей у свой дом. Праз два гады яна далучылася да сясцёр місіянерак Беззаганнага Зачацця Божай Маці.

У 1959 годзе заснавала арганізацыю дапамогі бедным і адрынутым, якая пасля пачала называцца Дабрачынным фондам сястры Дульсе (OSID) і на працягу 50 гадоў клапацілася пра жабракоў, хворых і бяздомных. Дабрачынным фондам сястры Дульсе зараз з’яўляецца найбуйнейшай дабрачыннай арганізацыяй у Бразіліі, якая прапануе медыцынскія, сацыяльныя і адукацыйныя паслугі. Сёння фонд мае шпіталь у Баія і адукацыйны цэнтр Санта-Антоніо, які дае бясплатную адукацыю 800 дзецям, якія жывуць ва ўмовах крайняй галечы.

Сястра Дульсе памерла ў 1992 годзе пасля 30-гадовай хваробы.

Пасля таго, як яе цела было прызнана нятленным, яна была беатыфікавана ў 2011 годзе і абрана адным з заступнікаў Сусветных дзён моладзі ў Кракаве як прыклад дабрачыннасці. Яна стала першай бразільскай святой.

13 кастрычніка 2019 года папа Францішак абвясціць яе святой..

 
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Францысканцы
Катэгорыя:Рэлігія ў Бразіліі
Джозеф Кларк

**Джозеф Кларк** (; нар.  г., Сток-он-Трэнт, Стафардшыр, Вялікабрытанія) — брытанскі каякер. Алімпійскі чэмпіён 2016 года ў дысцыпліне «байдаркі-адзіночкі», шматразовы чэмпіён свету і Еўропы ў камандных спаборніцтвах.

Упершыню ён сеў у лодку ва ўзросце 8 гадоў падчас скаўцкага паходу. Пасля гэтага Джо падаў заяўку на ўступленне ў канаісцкі клуб Стэфард і Стоўна, аднак не быў прыняты з прычыны юнага ўзросту. Пазней яму ўсё ж удалося ўступіць у клуб, і ў 2004 годзе ва ўзросце 11 гадоў Кларк прыняў удзел у першых для сябе спаборніцтвах.
Мо Фара

Сэр **Махамед Муктар Джам (Mo) Фара** (; нар. , Магадыша, Самалі) — брытанскі лёгкаатлет самалійскага паходжання, бягун на сярэднія і доўгія дыстанцыі. Чатырохразовы алімпійскі чэмпіён 2012 і 2016 гадоў, шасціразовы чэмпіён свету і сяміразовы чэмпіён Еўропы ў бегу на доўгія дыстанцыі, чэмпіён Еўропы па кросе (2006). Камандор ордэна Брытанскай імперыі (2013), рыцар-бакалаўр (2017).

Катэгорыя:Бегуны на доўгія дыстанцыі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Рыцары-бакалаўры
Катэгорыя:Камандоры ордэна Брытанскай імперыі
Парламенцкія выбары ў Германіі (1961)

**Выбары ў бундэстаг 1961** года — 4-я дэмакратычныя выбары ў ФРГ (Заходняй Германіі), якія адбыліся 17 верасня. Перамогу на выбарах атрымала кааліцыя ХДС/ХСС, хаця сацыял-дэмакраты апярэдзілі ХДС па колькасці набраных галасоў. Была сфарміравана «чорна-жоўтая кааліцыя» з прыцягненнем СвДП, і на чале ўрада застаўся Конрад Адэнаўэр.

## Вынікі выбараў 
## Спасылкі 
* Вынікі выбараў на сайце ЦВК 

Катэгорыя:1961 год у Германіі
Катэгорыя:Верасень 1961 года
Катэгорыя:Падзеі 17 верасня
Катэгорыя:Выбары ў Германіі
Катэгорыя:Выбары 1961 года
Эрых Мендэ

**Эрых Мендэ** (; , Грос-Штрэліц, правінцыя Сілезія — , ) — нямецкі юрыст і палітык. Член СвДП, затым ХДС. У 1960—1968 гадах з’яўляўся старшынёй СвДП і ў 1957—1963 гадах узначальваў фракцыю ў бундэстагу. У 1963—1966 гадах Эрых Мендэ займаў пасаду федэральнага міністра па агульнагерманскіх пытаннях і адначасова віцэ-канцлера Германіі. Эрыху Мендэ належыць афарызм «Ордэны дапамагаюць адрозніваць палітыкаў ад афіцыянтаў».
Ардатаў

**Ардатаў** — тапонім.
* Ардатаў (Мардовія)
* Ардатаў (Ніжагародская вобласць)
Ардатаў (Ніжагародская вобласць)

**Ардатаў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ніжагародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ардатаўскага муніцыпальнага раёна. Пасёлак размешчаны на месцы ўпадзення ракі Сіязьмы ў раку Лемець, за 30 км на паўднёвы захад ад чыгуначнай станцыі Мухталава, за 50 км на захад ад Арзамаса, за 162 км на паўднёвы захад ад Ніжняга Ноўгарада.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ніжагародскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1552 годзе
Уэйд ван Нікерк

**Уэйд ван Нікерк** (; нар. , Кейптаўн) — паўднёваафрыканскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца на дыстанцыях 200 і 400 метраў. Алімпійскі чэмпіён 2016 года і двухразовы чэмпіён свету на дыстанцыі 400 метраў. З’яўляецца дзеючым рэкардсменам свету на дыстанцыі 400 метраў са жніўня 2016 года, пабіўшы рэкорд Майкла Джонсана, які трымаўся 16 гадоў.

Яго першымі міжнароднымі спаборніцтвамі стаў чэмпіянат свету сярод юніёраў 2010 года, на якім ён заняў 4-е месца ў бегу на 200 метраў. Выйграў бронзу ў эстафеце 4 × 400 м на летняй Універсіядзе 2013 года ў Казані.

4 ліпеня 2015 года на спаборніцтвах Meeting Areva усталяваў рэкорд Афрыкі ў бегу на 400 метраў — 43,96. Ён стаў першым афрыканцам, каму ўдалося прабегчы гэтую дыстанцыю хутчэй 44 секунд. Яго рэкорд прастаяў усяго адзін дзень, бо ўжо 5 ліпеня 2015 года Айзек Макуала паказаў вынік 43,72.

Стаў пераможцам чэмпіянату свету 2015 года з рэкордам Афрыкі — 43,48. Гэты вынік стаў 4-м у спісе самых хуткіх на гэтай дыстанцыі за ўсю гісторыю.

5 жніўня 2016 года нёс сцяг ПАР на цырымоніі адкрыцця летніх Алімпійскіх гульняў у Рыа-дэ-Жанэйра. 14 жніўня 2016 года выйграў Алімпійскія гульні ў Рыа-дэ-Жанэйра з новым сусветным рэкордам — 43,03, пабіўшы рэкорд Майкла Джонсана 1999 года (43,18).

На чэмпіянаце свету 2017 года ў Лондане 8 жніўня ўпэўнена выйграў золата на дыстанцыі 400 метраў з вынікам 43,98, сярэбраны прызёр Стывен Гардзінер адстаў на 0,43 сек. 10 жніўня ў фінале на дыстанцыі 200 метраў ван Нікерк стаў другім (20,11), на 0,02 сек адстаўшы ад Раміля Гуліева з Турцыі, і па фотафінішы апярэдзіўшы Джэрыма Рычардса.

У канцы кастрычніка 2017 года падчас дабрачыннага футбольнага матча атрымаў сур’ёзную траўму, з-за якой цалкам прапусціў сезон 2018 года, а таксама чэмпіянат свету 2019 года.

Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі
Катэгорыя:Лёгкаатлеты ПАР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ПАР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Уладальнікі дзеючых алімпійскіх рэкордаў
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Аляксандр Анатолевіч Раманькоў

{{Спартсмен
|медалі  = 

 
{ style="background: transparent"

}
}}

**Аляксандр Анатолевіч Раманькоў** (нар. , Карсакаў, Сахалінская вобласць) — беларускі спартсмен і трэнер (фехтаванне на рапірах), заслужаны майстар спорту СССР, заслужаны дзеяч фізічнай культуры Беларусі, чэмпіён і бронзавы прызёр ХХІV Алімпійскіх гульняў (1988, Сеул), сярэбраны прызёр XXI Алімпійскіх гульняў (1976, Манрэаль), сярэбраны і бронзавы прызёр XXII Алімпійскіх гульняў (1980, Масква), шматразовы чэмпіён свету і СССР.

## Узнагароды 
* ордэн Дружбы народаў,
* ордэн «Знак Пашаны».

## Літаратура 
* 
* Большая олимпийская энциклопедия : все об Олимпийских играх: чемпионы, тренеры, члены МОК, журналисты … Олимпийские виды спорта, страны, города, термины. Технические результаты всех олимпийских соревнований с 1896 по 2006 г. / автор-составитель В. Л. Штейнбах. — Москва, 2006. — С. 568.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 496.

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы фізічнай культуры БССР
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па фехтаванні
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1980 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1976 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1988 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1980 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1976 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1980 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1988 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па фехтаванні
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі Беларусі
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі СССР
Катэгорыя:Сцяганосцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Трэнеры Беларусі
Варнавіна

**Варнавіна** — тапонім.
* Варнавіна (Ніжагародская вобласць)
* Варнавіна (Смаленская вобласць)
Шаткі

**Шаткі** () — рабочы пасёлак (з 1976) у Ніжагародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Шаткоўскага раёна. Размешчаны за 150 км на поўдзень ад Ніжняга Ноўгарада на рацэ Цёша, чыгунцы Ніжні Ноўгарад — Пенза (вузлавая станцыя, адкуль пачынаецца лінія на Первамайск) і шашы Р158 Ніжні Ноўгарад — Саранск — Саратаў. Статус пасёлка гарадскога тыпу прысвоены 7 сакавіка 1962 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ніжагародскай вобласці
Міхаіл Аляксандравіч Кац

**Міхаіл Аляксандравіч Кац** (нар. ) — спартсмен (міжнародныя шашкі) і трэнер, міжнародны гросмайстар, чэмпіён Беларусі (1978, 1981), заслужаны трэнер БССР і СССР. Узначальваў Беларускую федэрацыі шашак.

## Трэнерская праца 
У якасці трэнера падрыхтаваў чэмпіёнак свету Людмілу Сахненка, Алену Альтшуль, Зою Садоўскую, пераможцаў Сусветнай шашачнай алімпіяды Яўгена Ватуціна і Аляксандра Прэсмана, двухкратную сярэбраную прызёрку чэмпіянатаў свету (1981, 2005) Ірыну Пашкевіч і яшчэ многіх моцных шашыстаў.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 8. — С. 191.
* Спортtime : ежемесячный журнал о белорусском спорте. — 2017. — № 5. — С. 46-51.
* Спортивная энциклопедия Беларуси. — Минск, 2005. — С. 221.

## Спасылкі 
* Интервью с заслуженным тренером СССР и Беларуси Кацем Михаилом Александровичем 
* И ЕЩЕ ДВЕ МЕЧТЫ 

Катэгорыя:Шашысты Беларусі
Катэгорыя:Шашысты СССР
Катэгорыя:Майстры спорту СССР
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры СССР
Уільям Дэп’ю

**Уільям Яўген Дэп’ю** (; 1 кастрычніка 1919 — 9 верасня 1992) — генерал Арміі ЗША, першы камандуючы навучальным і дактрынальным камандаваннем, удзельнік Другой сусветнай і В’етнамскай войнаў. Вядомы як адзін з галоўных архітэктараў перабудовы дактрыны амерыканскай арміі пасля вайны ў В’етнаме.

Катэгорыя:Генералы ЗША
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Дзяніс Урад

**Дзяніс Урад** () — афіцэр Генеральнага штабу Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, палітычны зняволены.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Расонах. У 2014 годзе скончыў факультэт сувязі і аўтаматызаваных сістэм кіравання Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.

Паводле стану  год меў чын капітана, служыў сувязістам у Генеральным штабе Узброеных сіл Рэспублікі Беларусь. Утрымліваўся ў СІЗА КДБ («Амерыканцы»).

29 красавіка прызнаны палітычным зняволеным з боку беларускіх праваабаронцаў.

31 сакавіка 2021 года кадры з допыту Урада былі паказаныя ў прапагандысцкім фільме «Манкурты» на падкантрольным рэжыму Лукашэнкі тэлеканале «АНТ».

14 мая 2021 года пакараны 18 гадамі зняволення паводле ч. 2 арт. 356 КК («Здрада дзяржаве, учыненая асобай, на якую распаўсюджваецца статус вайскоўца»). Вырак вынес суддзя Аляксандр Лупіновіч пасля разгляду справы ў закрытым рэжыме.

30 чэрвеня 2021 года шэфства над палітычным зняволеным узяў Енс Гаер, дэпутат Еўрапейскага парламента.

## Сям’я 
Жонка — Ірына Урад, мае сына.

## Спасылкі 
* Старонка Дзяніса Урада на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»

Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)
Парламенцкія выбары ў Германіі (1965)

**Выбары ў бундэстаг 1965** года — 5-я дэмакратычныя выбары ў ФРГ (Заходняй Германіі), якія адбыліся 19 верасня. На выбарах амаль палову мандатаў атрымала кааліцыя ХДС/ХСС. Па выніках выбараў была зноў сфарміравана «чорна-жоўтая кааліцыя» з ХДС/ХСС і СвДП. Канцлерам стаў Людвіг Эрхард. Аднак ужо ў 1966 «чорна-жоўтая кааліцыя» распалася, і была створана «вялікая кааліцыя» з ХДС/ХСС і СДПГ, а новым канцлерам стаў іншы прадстаўнік ХДС/ХСС Курт Георг Кісінгер.

## Вынікі выбараў 
Усяго ў бундэстагу на той момант было 496 дэпутацкіх месцаў.

## Спасылкі 
* Вынікі выбараў на сайце ЦВК 

Катэгорыя:Падзеі 19 верасня
Катэгорыя:Выбары ў Германіі
Катэгорыя:1965 год у Германіі
Катэгорыя:Верасень 1965 года
Катэгорыя:Выбары 1965 года
Парламенцкія выбары ў Германіі (1969)

**Выбары ў бундэстаг 1969** года — 6-я дэмакратычныя выбары ў ФРГ (Заходняй Германіі), якія адбыліся 28 верасня. На выбарах упершыню ў пасляваеннай гісторыі перамаглі сацыял-дэмакраты, а іх лідар Вілі Брант стаў 21 кастрычніка канцлерам. Сацыял-дэмакраты сфармавалі новы ўрад разам з СвДП. Нацыянал-дэмакратычная партыя, прадстаўленая на той момант у 7 з 10 ландтагах, за якую галасаваў пераважна пратэстны электарат, не змагла прайсці ў Бундэстаг, што прывяло да зацяжнога крызісу ў партыі і страты ёй сур’ёзнага палітычнага ўплыву (некаторае адраджэнне партыі адбылося толькі ў 2000-я гады).

## Вынікі выбараў 
## Спасылкі 
* Вынікі выбараў на сайце ЦВК 

Катэгорыя:1969 год у Германіі
Катэгорыя:Верасень 1969 года
Катэгорыя:Падзеі 28 верасня
Катэгорыя:Выбары ў Германіі
Катэгорыя:Выбары 1969 года
Чэслаў Сэнюх

**Чэслаў Сэнюх** або **Сенюх** (псеўд.: Чэслаў Любча; , Любча, гміна Любча, Навагрудскі павет, Навагрудскае ваяводства, Польшча — ) — польскі літаратар, перакладчык, публіцыст.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся Чэслаў Сенюх у мястэчку Любча ў 1930 годзе ў простай сям’і беларускіх сялян: ягоная маці Стэфанія была беларускай.

У 1941 годзе бацька памёр у турэмным лагеры пад Новасібірскам, куды быў вывезены перад вайной у 1940 годзе як «вораг народа», і сям’я засталася без бацькі і гаспадара. Падчас вайны Чэслаў Сэнюх быў у Саюзе беларускай моладзі.

У 1945 годзе сям’я Сэнюхаў пераехала ў Польшчу — спачатку ў Беласток, дзе ў 1950 годзе Чэслаў скончыў Беластоцкі ліцэй імя Жыгімонта Аўгуста, а потым ён паехаў у Варшаву, дзе паступіў на рускае аддзяленне філалагічнага факультэта Варшаўскага ўніверсітэта, якое скончыў у 1954 годзе. Гэтак жа Чэслаў працаваў у беларускай службе Польскага Радыё.

## Перакладніцтва 
Беларускай культурай Чэслаў Сэнюх пачаў актыўна займацца ў 1970-я гады. Працаваў над перакладамі беларускай паэзіі і прозы для часопіса «Literatura radziecka», які выдаваўся ў Маскве. Сярод ягоных першых перакладаў — верш Я. Купалы «Прарок» (1982), апавяданне Я. Брыля «Хуткі Нёман» (1989). Чэслаў Сэнюх таксама перакладаў раман У. Караткевіча «Хрыстос прызямліўся ў Гародні» (1989), аповесць В. Быкава «Аблава» (1991), паэмы С. Законнікава (1996), а таксама вершы М. Танка, В. Зуёнка, У. Арлова, С. Адамовіча, У. Някляева.

Таксама Чэслаў Сэнюх цягам 10 гадоў (1991—2001) займаўся перакладам «Новай зямлі» Якуба Коласа, на што яго зматываваў Янка Брыль. Гэта найбольш грунтоўная праца аўтара.

## Нацыянальнасць 
Пра сваё самавызначэнне Чэслаў Сэнюх распавёў:*Па крыві я належу напалову Беларусі, напалову — Польшчы. разам з тым, нацыянальнасць мая — як у Адама Міцкевіча, калі трымацца ў гэтым пытанні таго падыходу, што вызначаецца яна свядомасцю і ёю ж ствараецца.*

## Узнагароды 
* Узнагарода імя Вітальда Гулевіча (2015)

## Спасылкі 
* 
* 

### Інтэрв’ю 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім павеце (1921—1940)
Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на польскую мову
Катэгорыя:Пісьменнікі Польшчы
Катэгорыя:Перакладчыкі Польшчы
Катэгорыя:Члены Саюза беларускай моладзі
Ільінагорск

**Ільінагорск** () — рабочы пасёлак (пасёлак гарадскога тыпу) у Валадарскім раёне Ніжагародскай вобласці Расіі. Уваходзіць у Валадарскі раён, у складзе якога ўяўляе сабой адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (рабочы пасёлак) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне рабочы пасёлак Ільінагорск са статусам гарадскога паселішча як адзіны яго населены пункт.

Чыгуначная платформа Ільінагорская на лініі Масква — Ніжні Ноўгарад новага напрамку Транссіба.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ніжагародскай вобласці
Гарбатаўка

**Гарбатаўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ніжагародскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад гарадской акругі Горад Дзяржынск. Размешчаны за 20 км на ўсход ад Дзяржынска, за 23 км на захад ад цэнтра Ніжняга Ноўгарада.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ніжагародскай вобласці
Варнавіна (Ніжагародская вобласць)

**Варнавіна** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ніжагародскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Варнавінскага раёна, у складзе якога ўяўляе сабой адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (рабочы пасёлак) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне рабочы пасёлак Варнавіна са статусам гарадскога паселішча як адзіны яго населены пункт. Пасёлак размешчаны за 165 км на поўнач ад Ніжняга Ноўгарада, прыстань на рацэ Вятлуга. Бліжэйшая чыгуначная станцыя Вятлужская Горкаўскай чыгункі знаходзіцца за 41 км ад Варнавіна.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ніжагародскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1417 годзе
(815) Капелія

**(815) Капелія** () — астэроід галоўнага пояса, адкрыты 2 лютага 1916 года нямецкім астраномам Максам Вольфам у абсерваторыі Гейдэльберг і названы ў гонар «Капеліі», балета, напісанага Леа Дэлібам.

## Крыніцы
Мухтолава

**Мухтолава** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ардатаўскім муніцыпальным раёне Ніжагародскай вобласці Расіі. Размешчаны за 25 км на поўнач ад пгт Ардатаў. Чыгуначная станцыя на лініі Мурам — Арзамас.

Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1946 года.

У пасёлку размешчана аддзяленне Пошты Расіі, індэкс 607150.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ніжагародскай вобласці
Малае Казіно

**Малае Казіно** () — рабочы пасёлак у Балахнінскім раёне Ніжагародскай вобласці Расіі. Размешчаны за 33 км на паўночны захад ад Ніжняга Ноўгарада, за 14 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра — горада Балахна, за 3 км ад чыгуначнай станцыі Алешава.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ніжагародскай вобласці
Канстанцін Іванавіч Баландзін

**Канстанцін Іванавіч Баландзін** (, в. Крошын, Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — ) — прафесар кафедры гісторыі беларускай дзяржаўнасці Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта, гістарычны факультэт Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. М. Горкага па спецыяльнасці «Гісторыя» ў 1969 годзе.

Працаваў настаўнікам гісторыі ў СШ № 116 г. Мінска (1970—1971), інструктарам і другім сакратаром Фрунзенскага раённага камітэта ЛКСМБ горада Мінска (1971—1973).

Адначасова ў 2000—2002 гадах — прарэктар па навучальнай рабоце, у 2002—2010 гадах — прарэктар па навучальнай і інфармацыйна-аналітычнай рабоце БНТУ, з 2010 года — намеснік дырэктара па навучальнай рабоце Рэспубліканскага інстытута інавацыйных тэхналогій;
* медаль Францыска Скарыны (21 лютага 2011);
* нагрудныя знакі «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1996), «За актыўную работу ў камсамоле», «За актыўную работу ў ССА»;
* юбілейныя медалі «60 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (2005), «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь» (2008), «65 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў» (2009).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Баландин Константин Иванович // Историки Беларуси в начале XXI столетия : биоблиографический справочник / Г. В. Корзенко. — Минск, 2007. — С. 21.
* Баландин Константин Иванович // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии: справочник. — Минск, 2000. — С. 36.
* Гісторык, педагог, вучоны : (да 70-гадовага юбілею Канстанціна Іванавіча Баландзіна) / Міхаіл Стралец // Беларускі гістарычны часопіс. 2016, № 4. — С. 38—41.

## Спасылкі 
* Канстанцін Іванавіч Баландзін у базе дадзеных «Вучоныя Беларусі» 
* Біяграфія  на сайце Баранавіцкай раённай бібліятэкі 

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Культуролагі СССР
Катэгорыя:Культуролагі Беларусі
Парламенцкія выбары ў Германіі (1972)

і Вальтэр Шэель абвяшчаюць аб сваёй перамозе на выбарах]]
**Выбары ў бундэстаг 1972** года — 7-я дэмакратычныя выбары ў ФРГ (Заходняй Германіі), якія адбыліся 19 лістапада. Выбары прайшлі датэрмінова, паколькі кааліцыя СДПГ і СвДП страціла большасць у Бундэстагу: некалькі дэпутатаў пакінулі абедзве партыі ў знак нязгоды з «усходняй палітыкай» Бранта. Падчас перадвыбарнай кампаніі Вілі Брант падвяргаўся крытыцы з боку ХДС/ХСС за эканамічную і знешнепалітычную дзейнасць, і перш за ўсё за «ўсходнюю палітыку». У той жа час, у 1971 Брант атрымаў Нобелеўскую прэмію міру. Аднак на выбарах СДПГ атрымала перамогу, палепшыўшы свае вынікі ў параўнанні з мінулымі выбарамі. Яўка на выбарах склала 91,1%.

## Вынікі выбараў 
## Спасылкі 
* Вынікі выбараў на сайце ЦВК 

Катэгорыя:Падзеі 19 лістапада
Катэгорыя:Выбары ў Германіі
Катэгорыя:1972 год у Германіі
Катэгорыя:Лістапад 1972 года
Катэгорыя:Выбары 1972 года
Парламенцкія выбары ў Германіі (1976)

**Выбары ў бундэстаг 1976 года** праходзілі 3 кастрычніка 1976 года. Выбары ў бундэстаг 8-га склікання былі таксама першымі выбарамі пасля адстаўкі федэральнага канцлера Вілі Бранта (СДПГ) у 1974 годзе і першым выпрабаваннем для яго пераемніка Гельмута Шміта (таксама СДПГ).

## Перадгісторыя 
Кандыдатам на пост канцлера ад блока ХДС/ХСС быў старшыня партыі ХДС і прэм’ер-міністр зямлі Рэйнланд-Пфальц Гельмут Коль.

Нягледзячы на тое, што блок ХДС / ХСС атрымаў больш за ўсіх галасоў, сацыяльна-ліберальная кааліцыя (СДПГ і СвДП) атрымала большасць у Бундэстагу. Пры гэтым СДПГ страціла сваё становішча самай вялікай фракцыі.

Падчас перадвыбарнай барацьбы СДПГ выступала пад дэвізам *Мадэль Германія*, а ХДС, акрамя іншых, выкарыстала *Так трымаць, Германія. Стабільныя цэны. Надзейныя пенсіі. Больш працоўных месцаў*.

## Вынік 
## Наступствы 
Гельмут Шміт быў зноў абраны федэральным канцлерам дзякуючы галасам сацыял-ліберальнай кааліцыі. Як кіраўнік самай магутнай апазіцыйнай партыі ( — правадыр апазіцыі) — блока ХДС/ХСС, Гельмут Коль пераехаў у Бон, сышоўшы ў адстаўку з пасады прэм’ер-міністра зямлі Рэйнланд-Пфальц і ў дадатак да пасады старшыні партыі ўзяў на сябе абавязкі старшыні партыйнага блока ў бундэстагу.

Былы лідар апазіцыі Карл Карстэнс стаў новым прэзідэнтам бундэстага (пасада, аналагам якой у іншых краінах можа быць спікер).

Таксама адным з наступстваў выбараў было тое, што блок ХДС / ХСС прасоўваў стварэнне прыватных тэлекампаній, каб стварыць медыяпроцівагу грамадска-прававому вяшчанню. Палітыкі сцвярджалі, што яно было ў асноўным левым па сваёй палітычнай арыентацыі, і патрабавалася нешта новае, каб пазбегнуць так званай «спіралі маўчання».

## Спасылкі 
* *Кааліцыя: «Зараз мы павінны што-то рабіць»* (недаступная спасылка) (Часопіс Der Spiegel 42/1976 ад 11 кастрычніка 1976, с. 21 і далей.)
* Вынікі выбараў 

Катэгорыя:Кастрычнік 1976 года
Катэгорыя:Падзеі 3 кастрычніка
Катэгорыя:Выбары ў Германіі
Катэгорыя:1976 год у Германіі
Катэгорыя:Выбары 1976 года
Марына Мікалаеўна Шаптурэнка

**Марына Мікалаеўна Шаптурэнка**, па нараджэнні **Кіш** (нар. 1973, Мінск, БССР) — беларускі генетык. Доктар біялагічных навук (2019), дацэнт.

Завочна скончыла ў 1997 годзе біялагічны факультэт БДУ. Галоўны навуковы супрацоўнік лабараторыі экалагічнай генетыкі і біятэхналогіі Інстытута генетыкі і цыталогіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Даследуе генетыку збожжавых і інш. 21 чэрвеня 2018 года абараніла доктарскую дысертацыю па тэме «Генетычная дывергенцыя і гетэрозіс у раслін».

Сябар Свабоднага прафсаюза Беларускага. У час палітычнага крызісу 2020-х гадоў, у канцы мая 2021 года вымушана да звальнення «па пагадненні бакоў» адначасова з іншымі сябрамі СПБ.

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі
Катэгорыя:Генетыкі Беларусі
Катэгорыя:Падпісанты звароту беларускіх навукоўцаў супраць гвалту
Парламенцкія выбары ў Германіі (1980)

**Выбары ў бундэстаг 1980** года — 9-я дэмакратычныя выбары ў ФРГ (Заходняй Германіі), якія адбыліся 5 кастрычніка.

Кандыдат ХДС/ХСС на пасаду федэральнага канцлера быў вылучаны старшыня ХСС Франц Ёзэф Штраус. Падчас выбарчай кампаніі ён зрабіў заяву аб тым, што «ўсходнія дамовы» будуць выконвацца. ХДС/ХСС пацярпелі паражэнне, прычым для хрысціянскіх дэмакратаў вынікі аказаліся найгоршымі з часу выбараў 1949 года. Штраус быў яркім выразнікам інтарэсаў і поглядаў свайго кансерватыўнага электарату (у тым ліку перасяленцаў з усходнееўрапейскіх краін), а для цэнтра, і тым больш для левых, ён быў крыніцай неспакою, выклікаў непрыманне.

## Вынік 
Катэгорыя:Падзеі 5 кастрычніка
Катэгорыя:Выбары ў Германіі
Катэгорыя:1980 год у Германіі
Катэгорыя:Кастрычнік 1980 года
Катэгорыя:Выбары 1980 года