open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Іван Іванавіч Коўкель

**Іван Іванавіч Коўкель** (, в. Вялікае Сяло Лідскага раёна Гродзенскай вобласці — ) — беларускі гісторык, краязнавец. Кандыдат гістарычных навук (1979). Прафесар (2005).

## Біяграфія 
У 1964 г. скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Гродненскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Я. Купалы, у 1972 г. — аспірантуру пры БДУ. Працаваў настаўнікам гісторыі ў Жырмунскай сярэдняй школе, служыў ў Савецкай Арміі ў 1964—1965 гг. Дырэктар Магунскай школы (Воранаўскі раён Гродзенскай вобласці). З 1972 года працаваў у ГрДУ. Дацэнт кафедры гісторыі СССР і БССР (1972—1987), гісторыі БССР (1987—1991), гісторыі Беларусі (1991—1992) ГрДУ. Загадчык кафедры грамадскіх навук Гродзенскага абласнога інстытута ўдасканалення настаўнікаў у 1986—1991 гг.

## Навуковая дзейнасць 
У 1979 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю «Политическое банкротство националистической контрреволюции в Беларуси (1919—1925 гг.)». Кандыдат гістарычных навук (1979), прафесар (2005).

Кірункі навуковых зацікаўленняў:
* нацыянальны рух на Беларусі ў 1920—1930-я гг.,
* гісторыя Гарадзеншчыны,
* гісторыя палітычных партый і грамадскіх рухаў на тэрыторыі Беларусі канца XIX — пачатку XX ст.,
*  дзейнасць Арміі Краёва у гады Другой сусветнай вайны.

Аўтар больш за 250 прац.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Ва ўдзячнай памяці калег: [некралог] // Гродзенскі ўніверсітэт. — 16 верасня 2009. — № 7—8. — С. 8.
* *Корзенко Г. В.* Историки Беларуси в начале XXI столетия: биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. — Минск: Белорусская наука, 2007. — С. 191—192. — 470 с. — 600 экз. — ISBN 978-985-08-0855-4.
* Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы: біябібліяграфічны даведнік. — Гродна, 1999. — С. 247—248.
* 

## Спасылкі 
* Круглы стол, прысвечаны памяці прафесара І. І. Коўкеля, прайшоў на факультэце гісторыі і сацыялогіі — grsu.by, 02.11.2012, 10:33 

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Раіса Паўлаўна Сіплевіч

**Раіса Паўлаўна Сіплевіч** (нар.  г., Пабрэззе, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі мастак, член Саюза мастакоў Беларусі. Працуе пад псеўданімам *Patsinka*.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1949 г. у вёсцы Пабрэззе Гродзенскай вобласці. У 1970 г. скончыла Мінскае мастацкае вучылішча імя А. К. Глебава, у 1976 г. — Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Вучылася ў П. Любамудрава, А. Шэверава. З 1974 г. удзельнічае ў міжнародных і рэспубліканскіх персанальных выставах.

У 1977—1987 гг выкладала ў Мінскім мастацкім вучылішчы, з 1996 г. у Мінскай гімназіі-каледжа мастацтваў. Член Беларускага саюза мастакоў з 1987 года. Узнагароджана медалём Беларускага саюза мастакоў за заслугі ў выяўленчым мастацтве. Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
На творчасць мастачкі паўплывалі беларускія народныя казкі, легенды, гісторыя і прырода роднай краіны, а таксама вопыт мастакоў-мадэрністаў ХХ ст.

Асноўныя творы: графічныя лісты «У лесе нараджаюцца зоркі»; трыпціх «Варыяцыі адной тэмы», цыклы «Гульні», «Тры сонцы», «Каляровыя вятры»; палотны «Вербніца», «Вялікдзень», «Сёмуха», «Вяртанне да ранейшай сустрэчы», «Крок за небакрай», «Вячэрняя сустрэча».

Сёння працы мастачкі знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музее Рэспублікі Беларусь, Рэспубліканскай галерэі «Палац мастацтваў», фондах БСМ, Музеі сучаснага мастацтва г. Мінска, Гістарычным музеі г. Навагрудка, Брэсцкім мастацкім музеі і ў прыватных калекцыях Беларусі, Германіі, Англіі, ЗША, Канады, Аўстраліі, Польшы, Чэхіі, Партугаліі, Бельгіі і Расіі.

## Спасылкі 
* Аб творчасці Раісы Сіплевіч 

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Герб Хельсінкі

**Герб горада Хельсінкі** на працягу сваёй гісторыі неаднаразова змяняўся. Першапачаткова гэта была пячатка, на якой былі намаляваны хвалі ручая і хвост ласося. У 1639 годзе быў зацверджаны герб з выявай чырвонай ладдзі на марскіх хвалях. Пазней над ладдзёй з'явілася залатая карона, запазычаная са шведскага герба ў гонар заснавальніка Хельсінкі Густава Вазы.

Сучасны герб Хельсінкі быў зацверджаны Міністэрствам унутраных спраў Фінляндыі 30 жніўня 1951 года і быў распрацаваны фінскім архітэктарам і гісторыкам Арнэ Вільгельмам Ранкенам. На гербе намалявана залатая лодка, якая плыве па хвалях, што характарызуе Хельсінкі як партовы горад, а над ёй — упрыгожаная каштоўнымі камянямі карона.

Правілы выкарыстанні герба былі зацверджаны ўрадам Хельсінкі ў 1993 годзе.

Катэгорыя:Хельсінкі
Катэгорыя:Гербы гарадоў Фінляндыі
GNU (значэнні)

**GNU** можа значыць:
* GNU — UNIX-падобная аперацыйная сістэма, якая распрацоўваецца ў рамках Праекта GNU.
* Праект GNU — праект распрацоўкі свабоднага праграмнага забеспячэння (СПЗ).
* (9965) GNU — астэроід у Сонечнай сістэме.

Не варта блытаць з:
* GNU GPL — адной з ліцэнзій, распрацаваных у рамках праекта GNU;
* праграмным забеспячэннем пад GNU GPL ці іншымі ліцэнзіямі праекта GNU;
* свабодным праграмным забеспячэннем увогуле.
Дзмітрый Дзяцько

міні|справа|150px|Ваявода Дзяцько. Фантазія сучаснага мастака
**Дзяцько** (*Дзядзько*) **Дзмітрый** (год нараджэння невядомы — памёр каля 1349) — галіцкі ваявода і шляхетны баярын у кіраванне Юрыя ІІ Баляслава і Дзмітрыя-Любарта. Абапіраючыся на падтрымку літоўскага князя Любарта, Дзяцько ў 1340-х гадах узначальваў баярскі ўрад Галіцкага княства. Праводзіў умелую палітыку, абараняючы княства ад нападаў Венгрыі, Польшчы і татараў. Меў званне «правізара або кіраўніка Рускай зямлі». У кіраванне Дзяцька Галіцкае княства захоўвала незалежнасць. У 1340—1349 гадах, калі са смерцю Уладзіміра Львовіча загас род Раманавічаў, ваявода Дзмітрый Дзяцько кіраваў Львовам як намеснік валынскага князя Дзмітрыя-Любарта з Гедзімінавічаў.

Пасля яго смерці польскі кароль Казімір III, заручыўшыся нейтралітэтам татараў, у 1349 годзе захапіў Галіцкае княства.

## Спасылкі 
* Гайдай Л. Історія України в особах, термінах, назвах і поняттях.-Луцьк: Вежа, 2000.
* Довідник з історії України. За ред. І.Підкови та Р.Шуста.- К.: Генеза, 1993. 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Асобы, чыя дата нараджэння не вызначана
Катэгорыя:Баяры галіцкія
Катэгорыя:Памерлі ў 1340-я гады
Каралеўства Польскае (1025—1385)

**Каралеўства Польскае** () — заходнеславянская дзяржава ў паўночна-ўсходняй частцы Цэнтральнай Еўропы, якая існавала з 1025 года, калі першым з вялікапольскіх князёў быў каранаваны Баляслаў I Храбры да ўзыходжання на польскі прастол дынастыі Ягелонаў (1385).

Пасля ўзыходжання на польскі трон вялікага князя літоўскага Уладзіслава II Ягайлы, дзяржава працягвала называцца Каралеўства Польскае.

## Гл. таксама 
* Гісторыя Польшчы
* Карона Каралеўства Польскага
* Каралі Польшчы
* Каралеўства Польскае

Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Польшчы
Катэгорыя:Каралеўствы
German Masters (снукер)

**German Masters** — прафесійны рэйтынгавы снукерны турнір. Турнір праходзіў з 1995 па 1998 год (у 1998 быў нярэйтынгавым першынствам), а ў 2011 годзе быў вернуты ў каляндар мэйн-туру. З 2011 года German Masters праходзіць на арэне Тэмпадром, у Берліне, Германія. Дзеючы чэмпіён турніру — Марк Уільямс, які выйграў свой другі тытул у 2018 годзе.

## Вынікі 

### Фіналісты турніру 
### Статыстыка паводле краін 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1995 годзе
Спіс кіраўнікоў Галіцка-Валынскага княства

Спісы ўладароў Галіцкага і Уладзімірскага княстваў — князёў галіцкіх (1124—1349), уладзімірскіх (987—1392), каралёў рускіх (1254—1264, 1301—1308, магчыма 1323—1340)

Аб’яднанне Галіцкага і Уладзіміракага княстваў (1199—1205) Рамана Мсціславічам

Аб’яднанне Галіцкага і Уладзіміракага княстваў (1238—1264) Данілам Раманавічам

## Раманавічы (г.зв. другая галіцкая дынастыя) 
## Пясты 
* Юрый-Баляслаў Трайдзеневіч — князь Галіцкі, кароль Русі (тытул паказаны на адваротным баку пячаткі; сам сябе Юрый зваў князем і спадчыннікам («дзедзічам») каралеўства Русі) (1325—1340).

## Гедзімінавічы 
* Любарт-Дзмітрый Гедзімінавіч, літоўскі князь, князь Галіцкі (1340—1349), князь Валынскі (1340—1366; 1370—1383)

У 1349 годзе Галіцкае княства было заваявана Казімірам Вялікім. У 1376—1377 Любарт ненадоўга вярнуў уладу ў Галічы, але затым страціў яе на карысць караля Людовіка Вялікага (1377).

* Аляксандр Карыятавіч, князь Валынскі, намеснік караля Казіміра Вялікага (1366—1370).
* Фёдар Любартавіч, князь Валынскі (1383—1392 (1390?), 1431).
* Свідрыгайла, князь Валынскі (1434—1452).

У 1392 годзе Валынскае княства адышло да Літвы, у 1431 годзе адноўлена і канчаткова ліквідавана ў 1452 годзе. Галіцка-Валынскае княства спыніла палітычнае існаванне.

## Габсбургі 
* Марыя Тэрэзія, каралева Галіцыі і Ладамерыі (1772—1780)
* Іосіф II, кароль Галіцыі і Ладамерыі (1780—1790)
* Леапольд II, кароль Галіцыі і Ладамерыі (1790—1792)
* Франц II, кароль Галіцыі і Ладамерыі (1792—1835)
* Фердынанд I (Аўстрыйскі), кароль Галіцыі і Ладамерыі (1835—1848)
* Франц Іосіф I, кароль Галіцыі і Ладамерыі (1848—1916)
* Карл I Аўстрыйскі, кароль Галіцыі і Ладамерыі (1916—1918).

Галіцка-валынскае княства

Катэгорыя:Вялікія князі галіцкія
Катэгорыя:Князі валынскія
Катэгорыя:Спісы каралёў Еўропы
Нікейскі сабор

Пад назвай **Нікейскі сабор** разумеюцца два Сусветныя саборы хрысціянскай царквы:
* I Нікейскі (I Сусветны) сабор (325) — выпрацоўка «Сімвала веры», які лёг у аснову артадаксальнага хрысціянства, асуджэнне арыянства, вызначэнне часу святкавання Вялікадня.
* II Нікейскі (VII Сусветны) сабор (787) — асуджэнне іканаборства.
Сіманія

**Сімані́я** (, ) — продаж і купля царкоўных пасад, духоўнага сану, царкоўных таінстваў і свяшчэннадзействаў (прычасце, споведзь, адпяванне), свяшчэнных рэліквій і г.д. У шырокім сэнсе сіманія — продаж ласкі Святога Духу. 

## Паходжанне тэрміна 
Тэрмін узнік ад імя самаранскага вешчуна Сымона, які спрабаваў выкупіць у апостала Пятра і апостала Яна дар (ласку) Святога Духу або, іншымі словамі, купіць за грошы святарства.

## Гісторыя 
### Сусветная царква і Візантыя 
Сіманія была забаронена яшчэ правіламі Усяленскіх сабораў: 29-м правілам святых апосталаў, 2-м правілам 4 Усяленскага сабору , 22-м і 23-м правіламі 6 Усяленскага сабору , 4-м і 5-м правіламі 7 Усяленскага сабору, 90-м правілам Васіля Вялікага. Паводле гэтых правіл тых, хто гандлюе боскай ласкай, трэба не толькі пазбаўляць святарства, але і адлучаць ад адносін і нават аддаваць анафеме.

У канон Царквы ўвайшлі два пасланні, у якіх выкрываецца грэх сіманіі: Акруговае пасланне Генадзя, патрыярха Канстанцінопальскага, і з ім Святога сабору, да ўсіх правялебных мітрапалітаў і да Папы Рымскага (459) і Пасланне Тарасія, найсвяцейшага патрыярха Канстанцінопаля, да Адрыяна, Папы Рымскага (787).

### Каталіцтва 
У Сярэднявеччнай Еўропе ў сувязі з барацьбой за інвестытуру сіманія разумелася як выдача царкоўнай пасады свецкай асобай, за грошы або бясплатна (напрыклад, прызначэнне біскупа каралём). Нягледзячы на тое, што ўжо на сінодзе 1059-60 гг. Папа Мікалай II пазначыў сіманію як «трайную ерась» (асобу, якая атрымала царкоўную пасаду шляхам сіманіі, трэба было пазбавіць сану), а затым забарона яе была пацверджана Другім Латэранскім (1139) і Трэцім Латэранскім (1179) саборамі, сіманія на Захадзе працягвала практыкавацца, дасягнуўшы апагею ў канцы XV — пачатку XVI стагоддзяў. Папа Інакенцій VIII, які ўзыйшоў на прастол дзякуючы сіманіі, праславіўся паляваннем на ведзьмаў і падтрымкай інквізіцыі, як і тым, што супраць яго (і ў прыватнасці, супраць сіманіі) выступаў харызматычны Джыралама Саванарола. Наступны Папа Аляксандр VI таксама атрымаў сваю высокую пасаду дзякуючы інтрыгам і сіманіі ў канклаве. Каталіцкая сіманія лічыцца найважнейшай і непасрэднай перадумовай узнікнення пратэстнага руху ў хрысціянстве XVI ст. — пратэстанцтва.

Канчаткова і рашуча сіманія была асуджана каталіцкай царквой на Трыдэнцкім саборы ў 1545-63 гг.

Катэгорыя:Гісторыя хрысціянства
Катэгорыя:Кананічнае права
Браты Рыка (фільм)

**«Браты Рыка»** — гангстарская сага, знятая на «Беларусьфільме» ў 1980 годзе рэжысёрам Генадзем Івановым. Тэлекранізацыя па матывах аднайменнага рамана Жоржа Сіменона.

Дзеянне карціны пачынаецца ў 1932 годзе падчас разгулу арганізаванай злачыннасці, выкліканага сухім законам. У адным з раёнаў Нью-Ёрка гіне Чэзарэ Рыка, кіраўнік сям’і, муж і бацька траіх сыноў. Яго выпадковая смерць назаўсёды звязала лёс ўдавы Джуліі Рыка і яе сыноў з правадыром мафіі.

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926-1970). — Минск: Беларуская навука, 2000. — Т. 1. — 299 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Вазьму твой боль (фільм)

**«Вазьму́ твой боль»** () — сацыяльна-псіхалагічная драма Міхаіла Пташука, экранізацыя аднайменнага рамана Івана Шамякіна. Фільм зняты ў 1980 годзе. На экраны выйшаў 3 лютага 1981 года.

## Акцёры 
Уладзімір Гасцюхін, Ірына Малышава, Б. Перэтуры, Галіна Яцкіна, Аляксандр Караткевіч, Ігар Андрэеў, Вольга Лысенка, Стэфанія Станюта, Іван Мацкевіч, Валерый Філатаў, Любоў Віралайнен, Аляксандр Чарэднік, Пётр Юрчанкоў, Нэелі Жукоўская, Аляксандр Галабародзька, І. Жараў.

## Сюжэт 
У вёску пасля працяглага зняволення вяртаецца былы паліцай Шышковіч, вінаваты ў смерці аднавяскоўцаў. Іван Батрак, чые сястра і маці загінулі ад рук паліцаяў, не можа спакойна перанесці яго вяртання.

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія БССР (1982) у галіне кінематаграфіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы Міхаіла Пташука
Катэгорыя:Фільмы СССР 1980 года
Усе грошы з кашальком

**«Усе грошы з кашальком»** — кінанавела, экранізацыя аднайменнага твора Алега Ждана на кінастудыі «Беларусьфільм» (1980).  Рэжысёр: Віталь Дудзін Сцэнарыст: Валерый Мнацаканаў. Аператар: Уладзімір Спарышкоў. Мастак: Аляксандр Верашчагін.

## Сюжэт 
Пасля шматгадовай адсутнасці ў родных краях Косця прыязджае ў вёску да маці. І адразу ж пазнае, што яна памерла некалькі месяцаў таму, пакінуўшы яму ў спадчыну дом.

## Узнагароды 
* Дыплом журы «За лепшы караткаметражны мастацкі фільм» на 2-м Усесаюзным тыдні-аглядзе прац маладых кінематаграфістаў (Мінск, 1981)

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1971—1983). — Минск: Беларуская навука, 2000. — Т. 2. — 299 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы Віталя Дудзіна
Першай па расе прайшла прыгажуня

**«Першай па расе прайшла прыгажуня»** — кінанавела, знятая на кінастудыі «Беларусьфільм». Рэжысёр Віталь Дудзін. Па матывах аповяду В.Коблікава «Баюн-трава».

## Сюжэт 
Насця, удава сярэдніх гадоў, прымае на пастой кватаранта Віктара Іванавіча, вучонага-энтамолага, заехаў у гэтыя дрымучыя мясціны на дзень-два. Маладосць яго прайшла ў вёсцы, і цяпер закарцела яму даведацца, хто першы на расе след пакіне. Калі гэта будзе прыгажуня, гэта не пазбегнуць яму гарачай, вечнай любові. Увечары яны доўга п’юць гарбату і доўга не могуць заснуць. Праз акно да Насці залазіць «начны госць», яна гоніць яго прэч і плача. А рана раніцай, як заўсёды ў гарачую пару, ідзе купацца.

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1971—1983). — Минск: Беларуская навука, 2000. — Т. 2. — 299 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фільмы Віталя Дудзіна
Катэгорыя:Фільмы СССР 1980 года
Бацька (фільм, 1972)

**«Бацька»** — драма, чорна-белы-фільм рэжысёра Барыса Сцяпанава (1971). Зняты на кінастудыі «Беларусьфільм». Прэм’ера: 8 мая 1972 года.

Акцёры: Юрый Гарабец , Барыс Уладамірскі, Віктар Тарасаў, Любоў Румянцава, Аляксандр Леньке, Леры Гапрындашвілі, Генадзь Нікалаеў, Генадзь Аўсяннікаў, Аркадзь Трусаў, Людміла Чарапанава, Мікола Пракаповіч, Ягор Нікалаеў, Лена Альшэўская, Віця Добыш , Іра Байкоўскага, Лудвігс Барс і іншыя.

## Сюжэт 
Партызанскі атрад бацькі Міная даўно наводзілі страх на нацыстаў, прызначылі за яго галаву 10 000 рэйхсмарак. Гітлераўцамі ўдалося схапіць чацвярых яго дзяцей, якіх ён не змог эвакуіраваць. У абмен на іх жыцці ад Міная Шмырова немцы запатрабаваў скласці зброю.

## Узнагароды 
Дыплом і першая прэмія Ю.Гарабцу «за лепшае выкананне мужчынскай ролі» на V СКФ (Тбілісі, 1972)

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1971—1983). — Минск: Беларуская навука, 2000. — Т. 2. — 299 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы Барыса Сцяпанава
Катэгорыя:Фільмы СССР 1971 года
Цім Рот

**Цім Рот** (), сапраўднае імя і прозвішча **Цімаці Сайман Сміт** (, нар. 14 мая 1961, Лондан) — акцёр, рэжысёр.

## Біяграфія 
Цімаці Сайман Сміт нарадзіўся ў Лондане, у сям’і мастачкі і журналіста. Пасля Другой сусветнай вайны, каб схаваць сваю нацыянальнасць, падарожнічаючы па краінам, варожых Вялікабрытаніі, яго бацька, які нарадзіўся ў Нью-Ёрку ў сям’і брытанскіх імігрантаў з ірландскімі каранямі, змяніў прозвішча на «Рот».

У дзяцінстве Рот хацеў стаць скульптарам і вучыўся ў Кэмберуэльскай школе мастацтваў (Лондан). Праз некаторы час ён вырашыў, што жадае стаць акцёрам. Яго тэледэбют адбыўся ў 21 год — ён згуляў скінхэда-расіста ў ТБ-фільме «Зроблена ў Брытаніі».
На вялікім жа экране ён з’явіўся ўжо ў 1984-м, згуляўшы наёмнага забойцу ў «Стукачы» Стывена Фрырза з Тэрэнсам Стэмпам і Джонам Хёртам, атрымаў прэмію Evening Standard як лепшы дэбютант. Маючы такое прызнанне, ён да канца 80-х з’явіўся яшчэ ў некалькіх аўтарскіх фільмах. У прыватнасці, у «Кухары, злодзеі, яго жонцы і яе палюбоўніку» Пітэра Грынуэя.

У 1990-я Рот пачаў прыцягваць да сябе міжнародная ўвага, здымаючыся ў такіх ролях, як *Вінцэнт ван Гог* у фільме «Вінсент і Тэа» Роберта Олтмена і «Розенкранц і Гільдэнстэрн мёртвыя» Тома Стопарда.

Рот зрабіў уражанне на Квенціна Таранціна, і той узяў яго на ролю *Містара Аранжавага* у свой фільм «Шалёныя сабакі» (1992). Гэта ролю адкрыла Роту дарогу для далейшай працы ў Галівудзе. У 1994-м Таранціна запрасіў яго на ролю рабаўніка Рынга (Гарбузікі) у «Крымінальным чытве». У 1995-м яны зноў працавалі разам на фільме «Чатыры пакоі».

Рот вярнуўся на шлях поспеху, сыграўшы англійскага двараніна Арчыбальда Канінгема ў фільме «Роб Рой». За гэту ролю ён атрымаў намінацыю на «Оскар» як лепшы акцёр другога плана, намінацыю на «Залаты глобус» і ўзнагароду Брытанскай кінаакадэміі.

У 1996-м ён пайшоў па іншым шляху, сыграўшы разам з Дру Бэрымар і Вудзі Аленам у музычнай камедыі «Усе кажуць, што я кахаю цябе», дзе ён спадабаўся гледачам сваім камічным талентам і вакальнымі данымі (усе песні *Рот* выконваў сам).

Таксама ён сыграў Дэні Лемана 1900 (ці проста 1900) у фільме «Легенда пра піяніста».

У 1999 годзе ён дэбютаваў як рэжысёр, зняўшы «Зону ваенных дзеянняў», фільм па рамане Аляксандра Сцюарта. У 2001-м ён сыграў генерала Тэйда ў «Планеце малп» Ціма Бёртана.

Выканаў ролю галоўнага героя, дактары Кэла Лайтмана, у тэлесерыяле «Падмані мяне». Займаўся прадзюсаваннем трэцяга сезона гэтага серыяла.

### Асабістае жыццё 
У 1993 годзе Рот ажаніўся з Нікі Батлер. Мае трох сыноў: Джэка (нар. 1984, ад Лоры Бэйкер), Цімаці Хантэра (нар. 1995) і Майкла Кормака (р. 1996). Малодшыя сыны названы ў гонар любімых пісьменнікаў Ціма і Нікі: Хантэра Томпсана і Кормака Мак-Карці.

## Фільмаграфія 
### Акцёр 
Джон Харэт

### Рэжысёр 
## Прэміі і ўзнагароды 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны неафіцыйны сайт Ціма Рота
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Верыш, не верыш

**«Верыш, не верыш»** (іншая назва **Дом на колах**) — тэлевізійная драма рэжысёраў Яўгена Васільева і Анатоля Дударава, знята на тэлестудыі «Беларусьфільм». Фільм выйшаў на экраны 2 мая 1971 года.

## Сюжэт 
Вярнуўшыся з войска, Аляксандр Макейчык даведваецца, што Тоня, якую ён любіць, у інстытут не паступіла, сустрэла другога хлопца, стала маці, адна выхоўвае дзіця і працуе на нафтапромыслах ў Гомельскай вобласці. Саша едзе на буравую да Тоні. Адносіны паміж героямі складаюцца нялёгка, але адзін без аднаго ім будзе яшчэ цяжэй.

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1971—1983). — Минск: Беларуская навука, 2000. — Т. 2. — 299 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Вялікія перагоны

**«Вялікія перагоны»** (іншая назва — **«Машыніст»**) — беларускі тэлевізійны мастацкі фільм. Зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1971 годзе. Выйшаў на экраны 23 сакавіка 1972 года.

## Сюжэт 
Герой фільма — Ігар Шылаў — пасля заканчэння школы не паступае ў інстытут і прыходзіць працаваць у паравознае дэпо. Яго прынялі качагарам у брыгаду дасведчанага машыніста Касьяна Кузьміча (Мікалай Кручкоў), які па — бацькоўску уважлівы да юнака і дапамагае яму засвоіць прафесію, а таксама знайсці сваё сапраўднае прызначэнне — стаць машыністам электравоза.

## Акцёры і ролі 
* Юрый Нікалаеў — Ігар Шылаў, качагар
* Мікалай Кручкоў — Касьян Кузьміч, машыніст
* Вікторыя Смаленская — Ніна Салаўёва, буфетчыца
* Мікалай Мярзлікін — Пётр Ягодзін
* Георгій Георгіу — Барыс Львовіч

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1971—1983). — Минск: Беларуская навука, 2000. — Т. 2. — 299 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы СССР 1971 года
Міравы хлопец

**«Міравы хлопец»** — прыгодніцкі фільм рэжысёра Юрыя Дубровіна, зняты ім па сцэнарыі драматурга Ціхана Няпомняшчага на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1971 годзе. Выйшаў на экраны 12 чэрвеня 1972 года. У фільме ўпершыню прагучала песня Веньяміна Баснера «Бярозавы сок», у выкананні Песняроў.

## Сюжэт 
Маладога спецыяліста Мінскага аўтазавода адпраўляюць за мяжу, каб ён прадэманстраваў перавагі грузавой аўтамашыны МАЗ перад замежнымі канкурэнтамі. Для гэтага ладзяцца адмысловыя гонкі з перашкодамі, якія павінны пераадолець машыны. У сувязі з хваробай прафесійнага гоншчыка, Логінаў выступае замест яго.

Галоўны герой з гонарам выходзіць з цяжкай сітуацыі, якая склалася, нягледзячы на злачынствы, якія чыніліся замежнымі канкурэнтамі — вытворцамі грузавых аўтамашын.

## У ролях 
* Мікалай Алялін — Віктар Логінаў
* Любоў Румянцава (Чарнавол) — Дэлія Уэйд
* Гурген Тонунц — Атар
* Харый Ліепіньш — Дарлінгтан
* Аляксандр Смірноў — Барыс Міхайлавіч Малішэўскі
* Улдзіс Ліелдыджс — Дэль Рыа
* Яніс Грантыньш — Паркер
* Мікалай Яроменка — Калінковіч
* Мухтар Маніеў — Кадарэзі

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1971-1983). — Минск: Беларуская навука, 2000. — Т. 2. — 299 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы СССР 1971 года
Руіны страляюць…

**«Руіны страляюць…»** — тэлевізійны серыял студыі «Беларусьфільм» 1971 года пра мінскіх падпольшчыкаў у перыяд гітлераўскай акупацыі. На экран выйшаў 13—14 і 16 верасня 1971 года. Рэжысёр — Віталь Чацверыкоў.

## Сюжэт 
Па дакументальнай аповесці Івана Новікава «Руіны страляюць ва ўпор» прысвечанай героям Мінскага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны. У цэнтры падзей — інжынер Ісай Казінец, вайсковец Іван Кабушкін, студэнт Уладзімір Амельянюк. Менавіта гэтыя людзі з першых дзён акупацыі Мінска пачалі ствараць Падпольныя групы. Неўзабаве падпольшчыкам атрымалася ўсталяваць сувязь з партызанамі і яны пачалі планаваць сумесныя аперацыі.

## У ролях 
## Здымачная група 
## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1971—1983). — Минск: Беларуская навука, 2000. — Т. 2. — 299 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы СССР 1970 года
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы СССР
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Тэлесерыялы СССР
Катэгорыя:Тэлесерыялы Беларусі
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Катэгорыя:Фільмы Віталя Чацверыкова
Рудабельская рэспубліка (фільм)

**«Рудабельская рэспубліка»** — гісторыка-рэвалюцыйны фільм, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм». Экранізацыя аднайменнай дакументальнай аповесці Сяргея Грахоўскага. На экраны выйшаў 20 сакавіка 1972 года.
Рэжысёр: Мікалай Калінін, сцэнарыст: Мікалай Фігуроўскі, аператар: Дзмітрый Зайцаў, кампазітар: Ігар Лучанок, мастак: Юрый Альбіцкі.

## Акцёры 
## Сюжэт 
Былы вахмістр Аляксандр Салавей атрымлівае ад Бабруйскага рэўкама заданне арганізаваць абарону Савецкай улады ў вёсцы Рудабелка (Палессе) ад націскам немцаў і палякаў.

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1971—1983). — Минск: Беларуская навука, 2000. — Т. 2. — 299 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Беларусі
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Катэгорыя:Фільмы СССР 1971 года
Зігаміцэты

**Зігаміцэты** (*Zygomycetes*) — клас ніжэйшых грыбоў. 

## Апісанне 
Міцэлій добра развіты, шмат'ядзерны, няклетачны, у спелым стане падзелены на клеткі. У клетачных абалонках ёсць хіцін, хітазан, часам глюкан. Палавы працэс — зігагамія (зліццё дзвюх недыферэнцыраваных на гаметы клетак) з утварэннем зігаспораў (адсюль назва). Зігота ўтварае спарангій з рознымі па палавым знаку спорамі ў адрозненне ад бясполага спарангія. Бясполае размнажэнне нерухомымі спарангіяспорамі або канідыямі. Органы бясполага размнажэння марфалагічна разнастайныя (сістэматычная прыкмета).

## Распаўсюджанне 
Налічваецца больш за 500 відаў. Пашыраны ў Еўразіі, Афрыцы, Паўночнай Амерыцы. На Беларусі каля 20 відаў з парадкаў  і .

## Значэнне  
Сапратрофы, ёсць паразіты. Пасяляюцца ў глебе, на агародніне, псуюць харчовыя прадукты, выклікаюць мукарамікозы жывёл і чалавека, гніенне сельскагаспадарчай прадукцыі. Некаторыя віды з родаў ,  і інш. выкарыстоўваюцца ў мікрабіялагічнай і харчовай прамысловасці, віды энтамафтаральных — для біялагічнай барацьбы з насякомымі-шкоднікамі.

## Літаратура 
*
Генрых фон Зібель

**Генрых фон Зібель** (; , г. Дзюсельдорф, Германія — ) — нямецкі гісторык і палітычны дзеяч. Прадстаўнік вядучага пруска-малагерманскага кірунку нямецкай гістарычнай навукі 2-й пал. XIX стагоддзя.

Вучыўся ў Бонскім універсітэце. 3 1844 і 1861 прафесар Бонскага, з 1846 Марбургскага, з 1856 Мюнхенскага ўніверсітэтаў. У 1859 заснаваў у Мюнхене «Historishe Zeitschrift» («Гістарычны часопіс»). У 1875—95 дырэктар Прускага дзяржаўнага архіва ў Берліне. У 1862—64 дэпутат ландтага.

Галоўныя працы: «Гісторыя рэвалюцыйнай эпохі 1789—1795» (т. 1—5, 1853—79), «Заснаванне Германскай імперыі Вільгельмам I» (т. 1—7, 1890—94).

Катэгорыя:Выкладчыкі Марбургскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Гісторыкі Германіі
Катэгорыя:Палітыкі Германіі
Чорны замак Альшанскі (фільм)

**«Чорны замак Альшанскі»** — 2-х серыйная гістарычная драма, знятая на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1983 годзе паводле аднайменнага рамана Уладзіміра Караткевіча. Рэжысёр Міхаіл Пташук. Мастак-пастаноўшчык Валерый Назараў.

У ролях: Віктар Яўграфаў, Рыманта Крылавічутэ, Эдуард Марцэвіч, Леанід Маркаў, Генадзь Гарбук, Стасіс Петронайтыс, Юрый Кацін-Ярцаў, Ігар Васільеў, Віктар Лебедзеў, Міхаіл Мацвееў, Здзіслаў Стома, Ніна Розанцава, Пётр Юрчанкоў, Юрый Ступакоў, Аляксандр Рахленка, Іван Мацкевіч і інш.

## Сюжэт 
1611 год. Магутны і найбагацейшы ў Беларусі род князёў Альшанскіх раптам падупадае. Скарбы роду апынаюцца замураванымі ў адной з вежаў радавога замка. Апошні з князёў Альшанскіх хавае завяшчанне пра месцазнаходжанне скарбу ў вокладку кнігі.

Гэта кніга, пройдучы праз стагоддзі, становіцца ўжо ў наш час цэнтрам ланцуга падзей… дзіўных, загадкавых і крывавых.

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1971—1983). — Минск: Беларуская навука, 2000. — Т. 2. — 299 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Гістарычныя фільмы СССР
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы пра XVII стагоддзе
Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы 1984 года
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Уладзіміра Караткевіча
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы СССР
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Міхаіла Пташука
Альбрэхт Пенк

**Альбрэхт Пенк** (; , г. Лейпцыг, Германія — ) — нямецкі геамарфолаг і географ.

У 1885—1906 прафесар Венскага ўніверсітэта, у 1902—26 прафесар і дырэктар Інстытута геаграфіі і акіянаграфіі Берлінскага ўніверсітэта. З 1928 года выкладаў у нямецкім універсітэце Карла-Фердынанда ў Празе.

Навуковыя працы па тэорыі агульнай геамарфалогіі і палеагеаграфіі чацвярцічнага (антрапагенавага) перыяду, даследаванні па геамарфалогіі Альпаў, Пірэнеяў, Канады, Аўстраліі і іншых рэгіёнаў, а таксама гідраграфіі р. Дунай. Адзін з распрацоўшчыкаў геамарфапагічнай класіфікацыі кліматаў і канцэпцыі старажытнага зледзянення Альпаў (вылучыў 4 ледавіковыя эпохі).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выкладчыкі Берлінскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Венскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ Чэхіі
Катэгорыя:Географы Германіі
Катэгорыя:Геолагі Германіі
Вальтэр Пенк

**Вальтэр Пенк** (; , Вена — ) — нямецкі геолаг і геамарфолаг, адзін з заснавальнікаў нямецкай геамарфалагічнай школы.

## Біяграфія 
Сын А. Пенка. 3 1914 у Лейпцыгскім універсітэце, у 1915—18 прафесар Стамбульскага ўніверсітэта. Вывучаў геамарфалогію і геалогію Андаў, Гавайскіх астравоў, Апенінаў, Сіцыліі, Малой Азіі, Сярэдняй Еўропы і іншых рэгіёнаў. Навуковыя працы па ўплыве вертыкальных рухаў зямной кары і дэнудацыйных працэсаў на фарміраванне рэльефу. Прапанаваў марфалагічны аналіз як адзін з метадаў вывучэння рэльефу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Постаці геамарфалогіі
Катэгорыя:Географы Германіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Стамбульскага ўніверсітэта
Несцерка

**Несцерка** — беларускі фальклорны герой.

* Несцерка, аперэта Р. Суруса
* Несцерка, мультфільм
* Несцерка, п'еса
* Несцерка, фільм
* Прыгоды Несцеркі, мультфільм
Несцерка (фільм)

**«Несцерка»** — камедыя рэжысёра Аляксандра Зархі, знятая на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1955 годзе. Прэм'ера: 5 верасня 1955 года. Сцэнарыст: Віталь Вольскі, аператар: Юлій Фогельман, кампазітар: Дзмітрый Лукас, мастак: Давід Вініцкі.

Акцёры: Барыс Ценін, Яўген Палосін, Вера Пола, Лілія Драздова, Іван Саўкін, Эраст Гарын, Георгій Будараў, Глеб Глебаў, Уладзімір Дзядзюшка, Аляксей Бараноўскі, Пётр Рэпнін, В. Васільеў, Мікалай Блашчук, Рыгор Лойка і інш.

## Сюжэт 
Фільм пра вясёлыя прыгоды беларускага народнага героя Несцеркі (Барыс Ценін), які мае невынішчальны аптымізм, розум і кемлівасць. Несцерка падарожнічае па родным краі, ніколі не смуткуе і заўсёды гатовы прыйсці на дапамогу.

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926-1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы 1955 года
Рыхард Зігмандзі

**Рыхард Адольф Зігмандзі** (; ,  — ) — аўстрыйскі фізікахімік. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1925).

Скончыў Вышэйшую тэхнічную школу ў Вене (1887) і Мюнхенскі ўніверсітэт (1889). 3 1903 у Гётынгенскім універсітэце (прафесар з 1908).

Навуковыя працы па калоіднай хіміі. Прапанаваў класіфікацыю калоідных часціц, устанавіў мікрагетэрагенную прыроду калоідных раствораў і даследаваў іх уласцівасці. Сканструяваў шчылінны аптычны (для назірання броўнаўскага руху часціц калоідных раствораў, 1903) і імерсійны (1913) ультрамікраскопы. Вынайшаў мембранны (1918) і звыштонкі (1922) фільтры для ультрафільтрацыі калоідных раствораў.

## Спасылкі 
* Біяграфія Рыхарда Зігмандзі на сайце Нобелеўскага камітэта.
* Нобелеўская лекцыя Рыхарда Зігмандзі.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вене
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Хімікі Аўстрыі
Катэгорыя:Хімікі Германіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Гётынгенскага ўніверсітэта
Пушчык едзе ў Прагу

**«Пушчык едзе ў Прагу»** () — дзіцячая прыгодніцкая камедыя. Адзіная камедыя ў творчасці майстра дзіцячага ваенна-прыгодніцкага кіно Льва Голуба. Фільм зняты ў 1965 годзе кінастудыяй «Беларусьфільм» сумесна з кінастудыяй «Барандаў» (ЧССР).

Акцёры: Андрэй Філатаў, Вова Сямёнаў, Катаржына Траўнічкова, Анатоль Дзегцяроў, Валянціна Ушакова, Зоя Фёдарава, Уладзімір Дарафееў, Антаніна Бендава, Здэнэк Дыце, В. Меньшыкаў , Д. Рафальскі.

## Сюжэт 
Адпачываючы ў Артэку, дванаццацігадовы Юрась паабяцаў сваёй чэшскай сяброўцы Здэне падарыць медзведзяня з Белавежскай пушчы. Разам з прыяцелем герой адпраўляецца ў пушчу. Пасля шэрагу прыгод яны выкрадаюць ў мядзведзіцы медзведзяня, затым хаваюцца ад пераследу мядзведзіцы ў былым партызанскім лагеры, заблукаюць і трапляюць у рукі да памежнікаў.

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926-1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Дзіцячыя фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы 1965 года
Катэгорыя:Фільмы Льва Голуба
Катэгорыя:Фільмы СССР 1965 года
Дзяўчынка шукае бацьку

**«Дзяўчынка шукае бацьку»** — фільм рэжысёра Льва Голуба, зняты на кінастудыі Беларусьфільм у 1959 годзе па аднайменнай п’есе .

## Сюжэт 
У аснову пакладзены падзеі, звязаныя з вызваленнем з гестапа 4-гадовай дзяўчынкі. Аленка — дачка легендарнага партызанскага камандзіра бацькі Панаса, падчас Вялікай Айчыннай вайны засталася адна на тэрыторыі акупаванай немцамі. Дзяўчынку хавае стары ляснік у лясным доме, а акупанты шукаюць, каб узяць у закладнікі. Унук загінулага лесніка — Янка, рызыкуе жыццём і ратуе дачку партызана ад нацыстаў.

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Беларусі
Катэгорыя:Фільмы пра Вялікую Айчынную вайну
Катэгорыя:Фільмы пра Беларусь
Катэгорыя:Фільмы 1959 года
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы Льва Голуба
Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца)

**Беларуская Вікіпедыя** () — раздзел энцыклапедыі Вікіпедыя, які карыстаецца альтэрнатыўнай нормай беларускай мовы, г.зв. «тарашкевіцай» (у рэдакцыі Беларуская альтэрнатыўная арфаграфія, 2005), заснаваны 6 красавіка 2004 года.

## Гісторыя 
### Пачатковы этап 
Вікіпедыя на беларускай мове была запушчана вясной 2004 года. Першы запіс па-беларуску на галоўнай старонцы гэтага раздзела з’явіўся 6 красавіка 2004 года, першыя артыкулы — 12 жніўня. Пасля гэтага на працягу двух з паловай гадоў у беларускай Вікіпедыі суіснавалі розныя арфаграфіі беларускай мовы. Неўрэгуляванасць пытанняў суіснавання ў раздзеле некалькіх арфаграфій выклікала канфлікты і «войны правак».

21 лютага 2005 года колькасць артыкулаў у раздзеле дасягнула 1000, а 6 снежня — 2000.

У лютым 2006 года група ўдзельнікаў звярнулася на Meta-Wiki з запытам аб адкрыцці новага моўнага раздзела, заснаванага на выкарыстанні выключна афіцыйнай нормы арфаграфіі беларускай мовы. Першая заяўка была адхіленая, але ў снежні таго ж года створана новая. Да гэтага моманту агульны беларускі раздзел налічваў каля 3800 артыкулаў у абедзвюх арфаграфіях.

27 сакавіка 2007 года па рашэнні Фонду Wikimedia існы раздзел be.wikipedia.org, які налічваў ужо каля 6700 артыкулаў, быў перанесены на адрас be-x-old.wikipedia.org. Гэтае рашэнне суправаджалася пратэстамі шэрагу беларускіх удзельнікаў Вікіпедыі.

### Сучасны этап 
Па стане на кастрычнік 2008 год удзельнікамі праекта было змешчана больш за 13 тыс. артыкулаў. У чэрвені 2009 года колькасць артыкулаў дасягнула 20 тыс., у снежні 2010 — 30 тыс., у кастрычніку 2011 года — 40 тыс. артыкулаў.

4 верасня 2015 года Вікіпедыя тарашкевіцай была перанесена з адраса be-x-old.wikipedia.org на новы — be-tarask.wikipedia.org.

Беларуская Вікіпедыя тарашкевіцай застаецца адным з нямногіх рэсурсаў, якія выкарыстоўваюць альтэрнатыўны правапіс, росквіт якога ў інтэрнэт прасторы прыпаў на сярэдзіну 2000-х гадоў.

З таго часу, як 2012 годзе раздзел акадэмічным правапісам абышоў па колькасці артыкулаў раздзел альтэрнатыўным правапісам, разрыў няўхільна павялічваецца. Колькасць рэдактараў раздзела знізілася пасля 2012 года і застаецца на адным і тым жа ўзроўні шмат гадоў, у той час як колькасць рэдактараў у акадэмічным раздзеле працягвае расці. Гэта тлумачыцца тым, што вывучэнне альтэрнатыўнага правапісу вымагае дадатковых высілкаў, у той час як акадэмічны правапіс засвойваецца ў школе.

## Статыстыка размеркавання праглядаў па краінах 
Крыніца 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Галоўная старонка Беларускай Вікіпедыі альтэрнатыўнай нормай


Катэгорыя:Беларускія энцыклапедыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Украінскі лацінскі алфавіт

**Украі́нская лаці́нка** ( альбо проста *latynka*) — агульная назва розных варыянтаў лацінскага алфавіта для ўкраінскай мовы. Нейкія з іх засталіся праектамі, а нейкія былі ў адносна актыўным ужытку на працягу пэўнага часу. Фактычна можна выдзяліць тры тыпы ўкраінскай лацінкі: на аснове польскага алфавіта, на аснове чэскага/харвацкага алфавіта і на аснове англійскага правапісу.

Афіцыйны правапіс украінскай мовы прадугледжвае ўжыванне толькі кірылічнага алфавіта, а дыскусіі наконт статусу і формы лацінкі фактычна трываюць па гэты дзень.

## Варыянты 
Першыя спробы перавесці ўкраінскую мову на лацінку адбываліся на мяжы XVIII і XIX стагоддзяў, а ў аснове таго лацінскага алфавіта была польская лацінка. Так першы стандартызаваны алфавіт — «абэцадла» — уклаў Іосіф Лазінскі ў 1835 г. Аднак большасць украінскіх культурных дзеячаў Галіччыны выступіла супраць змен правапісу і перамена не адбылася. Зрэшты гэты варыянт здабыў адносную папулярнасць і яго выкарыстоўвалі ажно да 1940-ых гадоў: друкавалі кнігі і пэрыёдыку, а ў другой палове 19га стагоддзя аўстрыйскія ўлады выкарыстоўвалі абэцадла для канцылярскіх запісаў па-ўкраінску.

У 1859 годзе чэскі славіст Іосіф Ірачак здзейсьніў яшчэ адну спробу перавесці ўкраінскую мову на лацінку, гэтым разам узяўшы за аснову чэскі правапіс. Зрэшты, гэты праект таксама не прайшоў з тых жа прычын, што і праект Лазінскага — кансерватызм украінскай эліты Галіччыны. Ён не здабыў такой папулярнасці, як абэцадла, але стаў асновай для новых праектаў лацінкі ў 20 ды 21 стагоддзях.

У цяперашні час найболш папулярным з'яўляецца правапіс Івана Лучука (крыху падпраўлены праект Ірачака) і г. зв. «гаевіцкі» правапіс (гэтая назва умоўная, фактычна праект не мае назвы). Акрамя таго існуе дзяржаўны стандарт раманізацыі на аснове англійскага алфавіта з нейкімі элемэнтамі традыцыйнай лацінкі (ятацыя пасля зычных), які выкарыстоўваюць, напрыклад, для перадачы імёнаў у замежных пашпартах ці транслітарацыі назваў вуліц.

### Алфавіт Лазінскага 
### Алфавіт Ірачака 
У 1859 годзе чэшскі славіст Іосіф Ірачак прапанаваў свой варыянт украінскай лацінкі, аснаванай на чешскім алфавіце.

## Спасылкі 
* Ігор Чорновол. Латинка в українському правописі: ретроспектива і perspektyva — 2001. — артыкул пра гісторыю ўкраінскае лацінкі.
* Korotkyj pravopys  — правапіс Івана Лучука.
* Ярослав Михайлишин Транслітерація чи латинська абетка для української мови — спрошчаны «гаевіцкі» правапіс.
* Постанова від 27 січня 2010 р. N 55. Про впорядкування транслітерації українського алфавіту латиницею — дзяржаўны стандарт.

Катэгорыя:Алфавіты на аснове лацінскага
Лацінскі
Катэгорыя:Гісторыя ўкраінскай мовы
Альпійская балада (фільм)

**«Альпі́йская бала́да»** () — чорна-белы шырокаэкранны мастацкі фільм, пастаўлены на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1965 годзе рэжысёрам Барысам Сцяпанавым па аднайменнай аповесці Васіля Быкава.

## Сюжэт 
Падчас Другой сусветнай вайны ў Альпах з двух лагераў для ваеннапалонных і палітвязняў здзяйсняюць ўцёкі савецкі салдат Іван і італьянская дзяўчына Джулія. Іх сустрэча выпадковая і нечаканая. Іван спрабуе пазбавіцца ад яе, але дзяўчына ідзе за ім. Яны праводзяць у Альпах некалькі дзён і начэй, але немцы наганяюць уцекачоў.

Ім трэба будзе перажыць самыя неверагодныя прыгоды ў сваім жыцці. Галодныя, змучаныя, напалоханыя і разгубленыя, яны будуць блукаць у самых прыгожых гарах Еўропы, з цяжкасцю ўсведамляючы, што горы яшчэ могуць быць прыгожымі, а мужчына і жанчына здольныя думаць не толькі пра вайну і небяспеку.

«Альпійская балада» — гэта аповяд пра тры дні жыцця ўцекачоў з палону беларуса Івана і італьянкі Джуліі. Гэта гісторыя пра тры кароткія дні, якія падарылі былым вязням канцлагера бязмежную любоў і надзею на выратаванне.

## У галоўных ролях 
* Любоў Румянцава — Джулія Навелі
* Станіслаў Любшын — Іван

## Прызы і ўзнагароды 
* 1966 — Саюз кінематаграфістаў СССР: Дыпломы актрысе (Любоў Румянцава), аператару (Анатоль Забалоцкі)
* 1966 — КФ рэспублік Прыбалтыкі, Беларусі і Малдовы ў Вільні: Прыз «За лепшае выкананне жаночай ролі»
* 1968 — МКФ у Дэлі (Індыя): Прыз за лепшы фільм

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Экранізацыі твораў Васіля Быкава
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы Барыса Сцяпанава
Катэгорыя:Фільмы 1965 года
Катэгорыя:Ваенныя драмы
Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусветную вайну
Катэгорыя:Фільмы СССР 1965 года
Катэгорыя:Фільмы Беларусі 1965 года
Катэгорыя:Ваенныя драмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Оўэн Уілсан

**Оўэн Канінгем Уілсан** (, нар. 18 лістапада 1968, , Тэхас, ЗША) — амерыканскі  камедыйнага амплуа, .

## Біяграфія 
Оўэн — адзін з трох галівудскіх братоў Уілсанаў, апроч яго — яго родныя браты Люк і Эндру Уілсаны. Ён нарадзіўся ў Даласе, штат Тэхас. Бацька Оўэна — Роберт Уілсан (нар. 1941), матка — Лаура Ўілсан (нар. 1939). Першыя яго крокі ў кіно і на тэлебачанні не выклікалі асаблівага ажыятажу. Кар'ернаму росту спрыяла сустрэча з Бэнам Стылерам, у далейшым сябрам Уілсана, які пачаў запрашаць Оўэна да ўдзелу практычна ва ўсіх сваіх праектах: («Узорны самец», «Знаёмства з бацькамі», «Забойная парачка: Старскі і Хатч», «Ноч у музеі»). Акрамя таго, малады акцёр з'яўляўся ў ролях другога плана ў такіх блокбастарах, як «Армагедон».

[thumb|left|Оўэн Уілсан у [Лондане на прэм'еры фільма *«Ён, я і яго сябры»*, 2006 год.]]

Да 2000 годзе Оўэн Уілсан быў дастаткова вядомы амерыканскай публіцы, каб прадзюсары прынялі рашэнне ўзяць яго на ролю напарніка Джэкі Чана ў камедыйным вестэрне *«Шанхайскі поўдзень»*, і яго сіквеле — *«Шанхайскія рыцары»*. У 2001 годзе Уілсан быў намінаваны на «Оскар» за сцэнарый трагікамедыі  *«Сямейка Тэненбаўм»*, напісаны разам з сябрам і пастаянным суаўтарам Уэсам Андэрсанам, а ў 2005 годзе сыграў галоўную ролю ў самай касавай камедыі года — *«Няпрошаныя госці»*, якая забяспечыла яму месца ў вышэйшай лізе галівудскіх акцёраў камічнага амплуа.

Наступны камедыйны праект у 2006 годзе — *«Ён, я і яго сябры»*  — распрацоўваўся цалкам пад Оўэна Уілсана. У тым жа годзе агучыў аднаго з персанажаў мультфільма *«Тачкі»*.
## Асабістае жыццё
Сустракаўся з актрысай Кейт Хадсан.

26 жніўня 2007 года Уілсан быў дастаўлены ў бальніцу Санта-Монікі пасля спробы самагубствы. Паводле паведамленняў прэсы, акцёр прыняў вялікую колькасць лекаў, пасля чаго ўскрыў сабе вены на абодвух запясцях. Прычынай гэтага быў разрыў адносін з Кейт Хадсан. Праз некаторы час яны зноў аднавілі іх, але потым пара абвясціла пра сваё канчатковае растанне.

У студзені 2011 года акцёр і яго сяброўка Джэйд Дуэл заявілі, што чакаюць першынца.
14 студзеня 2011 года ў пары нарадзіўся сын, хлопчыка назвалі Роберт Форд.
## Абраная фільмаграфія 
### Акцёр 
### Прадзюсар 
### Сцэнарыст 
## Спасылкі 
* 
* Оўэн Уілсан на сайце People.com

Катэгорыя:Комікі ЗША
Кастусь Каліноўскі (фільм)

**«Кастусь Каліноўскі»** — героіка-прыгодніцкі фільм рэжысёра Уладзіміра Гардзіна. Зняты на «Белдзяржкіно». Прэм’ерныя паказы адбыліся 14 жніўня 1928 года ў Менску і 4 снежня 1928 года ў Маскве.

Акцёры: Мікалай Сіманаў, Таццяна Булах-Гардзіна, Уладзімір Уладамірскі, Рыгор Ге, Фларыян Ждановіч, Мікалай Камісараў, Барыс Ліванаў, Соф’я Магарыл, Генадзь Мічурын, Барыс Платонаў, Валерый Плотнікаў, Павел Самойлаў, А. Церах, Аляксей Феона, Канстанцін Хахлоў, Кандрат Якаўлеў.

## Сюжэт 
На беларускіх землях пачынаецца паўстанне. Сяляне захопліваюць абозы з хлебам. Магнаты і шляхта падтрымліваюць іх, імкнучыся да кіраўніцтва і ўз'яднання з Польшчай. Граф Велькапольскі становіцца правадыром дваранства, адным з атрадаў якога камандуе яго сын Станіслаў. Рускі памешчык граф Арлоў эксплуатуе сваіх халопаў. Ясь Рудзянок пасылае сястру Марылю да Кастуся Каліноўскага — лідара паўсталых сялян — з просьбай аб дапамозе. Па загадзе ваеннага генерал-губернатара графа Мураўёва на «ўціхамірванне краю» кінутыя казакі. Атрад польскіх канфедэратаў Велькапольскага-малодшага змагаецца з імі, але ў той жа час рабуе сялян. Яся збіваюць. З’яўляецца Каліноўскі з атрадам і кажа Стасю, з якім знаёмы па вучобе ў Пецярбургскім універсітэце: «Не з тымі ваюеш». Дазорцы паведамляюць пра набліжэнне карнікаў. Стась вымушаны прасіць Каліноўскага аб дапамозе. Сялянскі атрад дапамагае разбіць казакоў і захоплівае ўмацаваны замак, дзе Каліноўскі засноўвае сваю стаўку. На базары Марыля раздае лістоўкі, а Кастусь выступае з прамовай, агітуючы сялян. Абодва спрытна хаваюцца ад паліцыі. Між тым Велькапольскі-старэйшы спрабуе перацягнуць сялян на свой бок: ён запрашае іх у свой маёнтак, заводзіць размовы аб зямлі, свабодзе і нацыянальным адзінстве. Прысутны тут Каліноўскі кажа, што мужык не будзе давяраць панам: лозунг народа — хлеб і зямля. Яго спрабуюць схапіць. Сястра Стася Ядвіга, якая ведае Кастуся з юнацтва, хітрасцю дапамагае брату бегчы. Інтарэсы дваран і сялян канчаткова разыходзяцца. Карнікі графа Мураўёва расстрэльваюць удзельнікаў паўстання, а магнаты і шляхта пасылаюць да генерал-губернатара дэлегацыю з петыцыяй аб адданасці цара. Велькапольскі-старэйшы прапаноўвае нават размясціць у яго маёнтку вайсковую частку, каб злавіць Каліноўскага. У гэты час Кастусю атрымоўваецца скрасці, пераапрануўшыся афіцэрам і даведаўшыся пароль, царскую казну. Мураўёў аб'яўляе яго па-за законам. Сялянскі атрад штурмуе і захоплівае замак Велькапольскіх. У паядынку Каліноўскі забівае Станіслава. Але падыходзяць карнікі. Паўстанцы разбітыя. Паўстанне задушана. Каліноўскі схоплены.

Перад пакараннем смерцю з эшафота ён звяртаецца з развітальным словам да народу: «Чуеш, Беларусь! Веру — будзе вольная Беларусь працоўных, рабочых і сялян!» «Чуем!» — Гучыць у адказ.

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926-1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Кастусь Каліноўскі (значэнні)

* Вінцэнт-Канстанцін Каліноўскі
* Кастусь Каліноўскі, опера
* Кастусь Каліноўскі, фільм
* Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў 1863 года
Палескія рабінзоны (фільм)

**«Палескія рабінзоны»** — экранізацыя «Белдзяржкіно» аднайменнай аповесці Я. Маўра пра юных натуралістаў. Рэжысёры: Іосіф Бахар, Леанід Малчанаў. Сцэнарыст: Янка Маўр. Аператар: Сяргей Іваноў. Мастак: Уладзімір Пакроўскі.

## Сюжэт 
Шмат гадоў хлопцы сябруюць з героямі — Міронам і Віктарам, на долю якіх выпалі незвычайныя і небяспечныя прыгоды. Адправіўшыся падарожнічаць падчас паводкі, яны апынуліся на незаселеным востраве, адрэзаным ад усёй зямлі. Дзецям пагражала гібель. Але яны выстаялі, пераадолелі ўсе цяжкасці, дапамаглі дарослым абясшкодзіць і затрымаць небяспечную шайку бандытаў. І ў гэтым выявіліся не толькі мужнасць палескіх рабінзонаў, а перш за ўсё узаемадапамога, гатоўнасць да самаахвяравання і моцная, верная дружба. Фільм захаваўся не цалкам.

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

## Спасылкі 
* Полесские робинзоны 

Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Катэгорыя:Страчаныя фільмы
Дуб Вацлава Ластоўскага

**Дуб Вацлава Ластоўскага** — дуб, які расце па вуліцы Ефрасінні Полацкай на ўзгорку непадалёк ад Музея традыцыйнага ткацтва Беларускага Паазер'я і помніка Ефрасінні Полацкай. 

Імя Вацлава Ластоўскага было прысвоена 150-гадоваму дрэву 8 лістапада 2003 ў гонар 120-годдзя з дня нараджэння выдатнага беларускага гісторыка і грамадскага дзеяча.

Катэгорыя:Вацлаў Ластоўскі
Катэгорыя:Знакамітыя дрэвы
Катэгорыя:Славутасці Полацка
Катэгорыя:Дубы
Жыві, родная Беларусь!

**«Жыві, родная Беларусь!»** (другая назва **Беларускі канцэрт**) — беларускі музычны фільм. Зняты ў 1943 годзе.  Прэм'ера: 15 чэрвеня 1944 года. Рэжысёры: Уладзімір Корш-Саблін, Мікалай Садковіч. Сцэнарысты: Уладзімір Корш-Саблін, Мікола Садковіч. Аператар: Гаўрыіл Егіязараў. Кампазітар: Ісак Любан. Мастак: Людміла Блатава.

Акцёры: Леанід Рахленка, Анатоль Трус, Аляксандр Ільінскі, Зінаіда Канапелька, А. Шэлех, Яніна Глябоўская.

## Сюжэт 
Фільм дэманструе поспехі майстроў мастацтваў Беларусі. Канцэртныя нумары аб'яднаныя канферансам.

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Уладзіміра Корш-Сабліна