open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гроднахлебпрам

**ААТ «Гроднахлебпрам»** — беларуская кампанія па вытворчасці хлеба, якая размешчана ў Гродна.

## Апісанне 
Вытворчая магутнасць складае:
* па хлебабулачных вырабах — 50 тон у суткі;
* па кандытарскіх вырабах — 4 тоны ў суткі.
З’яўляецца асноўным вытворцам хлебабулачных вырабаў у Гродзенскай вобласці. Удзельная вага прадукцыі складае больш за 50% ад агульнага аб’ёму вытворчасці хлебабулачных вырабаў у Гродзенскай вобласці. Акрамя выпуску масавых гатункаў хлеба, выпрацоўваемых з сумесі жытняй і пшанічнай мукі з ужываннем вадкіх жытніх заквасак на прадпрыемстве ў 2003 годзе асвоена вытворчасць заварных хлябоў па складанай тэхналогіі з ужываннем малочнакіслых термафільных бактэрый. На прадпрыемстве выпрацоўваецца шырокі асартымент заварных хлябоў з даданнем кмена, каляндры, анісу, кунжуту, збожжавай сыравіны, марской капусты, мёду, пасыпак. Выпуск хлебабулачных вырабаў лячэбнага і прафілактычнага прызначэння. Асвоены выпуск хлеба для тостаў, а таксама булачных вырабаў з харчовымі абагачальнымі сумесямі.

## Гісторыя 
Створана ў выніку пераўтварэння РУВП «Гроднахлебпрам». Вышэйстаячай арганізацыяй з’яўляецца Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.

Вытворчае аб’яднанне «Гроднахлебпрам» створана ў 1972 годзе. У яго склад увайшлі хлебазаводы ў горадзе Гродна, Ваўкавыску, Лідзе, Навагрудку і Слоніме. У 2001 годзе годзе ВА «Гроднахлебпрам» перайменавана ў РУВП «Гроднахлебпрам». 27 снежня 2013 года Рэспубліканскае ўнітарнае вытворчае прадпрыемства «Гроднахлебпрам» пераўтворана ў Адкрытае акцыянернае таварыства. 100% акцый ААТ «Гроднахлебпрам» належыць Рэспубліцы Беларусь. ААТ «Гроднахлебпрам» мае 3 цэха, адзін з якіх знаходзіцца на вуліцы Шчаснага, а два іншых і адміністрацыйны будынак па вуліцы Дзяржынскага.

Цэх №1 пабудаваны ў 1939 годзе на базе двух будынкаў былога шклянога завода. У 1945 годзе хлебазавод быў адноўлены. Хлебазавод вырабляў формавыя хлябы і булачныя вырабы. У цяперашні час цэх №1 абсталяваны пяццю комплексна-механізаванымі лініямі, на якіх можа выпрацоўвацца да 60 тон у суткі формавай і заварнога хлеба і лініямі па вытворчасці сухароў і абаранкаў. У 1967 годзе быў пабудаваны новы хлебазавод па вул. Дзяржынскага магутнасцю 50 тон хлебабулачных вырабаў, абсталяваны тунельнымі печамі для вытворчасці подавых гатункаў хлеба.

У 1986 годзе у сувязі з ростам патрэбы ў булачных і кандытарскіх вырабах паўстала неабходнасць у будаўніцтве новага цэха, магутнасцю 22 тоны ў суткі булачных і 850 тон у год кандытарскіх вырабаў. Булочны цэх абсталяваны трыма лініямі: адна для выпрацоўкі батонаў і двума лініямі для вытворчасці дробнаштучных вырабаў.

У 2012 годзе была праведзена поўная перапланіроўка тэрыторыі перад прахадной. У 2006 годзе быў зроблены рамонт цеха №1 па вул. Шчаснага, ўстаноўлена новае абсталяванне. У 2008 годзе быў скончаны рамонт цэхаў па вул. Дзяржынскага. У студзені 2014 года побач з фірмовай крамай «Каравай» адкрылася аднайменнае кафэ.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Прадпрыемствы Гродна
Катэгорыя:Вытворцы хлебабулачных вырабаў Беларусі
Катэгорыя:Вуліца Дзяржынскага (Гродна)
Катэгорыя:Вуліца Пушкіна (Гродна)
Скот Морысан

**Скот Джон Морысан** (; нар. , ) — аўстралійскі палітык, член Ліберальнай партыі, прэм’ер-міністр з 24 жніўня 2018 да 23 мая 2022 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў прыгарадзе Сіднея Уэверлі. Яго продкі — шатландцы і англічане. У 1970-я гады здымаўся ў тэлевізійных рэкламных роліках, а ва ўзросце 9 гадоў актыўна ўдзельнічаў у перадвыбарчай кампаніі свайго бацькі — паліцэйскага, выбранага ў мясцовы савет, а затым — мэрам.

Скончыў Універсітэт Новага Паўднёвага Уэльса, дзе вывучаў геаграфію і эканоміку, і заняўся турыстычным бізнесам.

Член Палаты прадстаўнікоў з 2007 года. Спачатку прайграў па выніках выбараў барацьбу за «надзейную» ліберальную выбарчую акругу Кук у штаце Новы Паўднёвы Уэльс ліванскаму каталіку Майклу Тоўкі, але праз некалькі месяцаў усё ж дамогся гэтага мандата і ў верасні 2008 года быў прызначаны ценявым міністрам жыллёвай гаспадаркі ў ценявым кабінеце Малкальма Тэрнбула.

З 2013 па 2014 год — міністр па пытаннях іміграцыі і аховы межаў. На гэтай пасадзе санкцыянаваў 18 верасня 2013 года аперацыю «Суверэнныя межы», мэтай якой было заяўлена спыненне марской пераправы нелегальнай іміграцыі ў Аўстралію. Морысан заявіў па выніках першых шасці месяцаў аперацыі, што з 19 снежня 2013 года не было ніводнага выпадку паспяховай дастаўкі ў Аўстралію імігрантаў арганізатарамі нелегальнай перапраўкі людзей праз марскую мяжу.

C 2014 па 2015 год — міністр сацыяльных паслуг.

З верасня 2015 года па жнівень 2018 года — міністр фінансаў.

Катэгорыя:Міністры фінансаў Аўстраліі
Катэгорыя:Члены Ліберальнай партыі Аўстраліі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Аўстраліі
Торы (востраў)

**То́ры** (, ) — востраў каля паўночнага ўзбярэжжа Ірландыі. Плошча — 3,18 км². Насельніцтва (2011 г.) — 144 чал.

## Геаграфія 
Востраў Торы месціцца ў 10 км ад узбярэжжа Ірландыі. Уяўляе сабою высокае скалістае ўзвышша з высокімі берагамі. Даўжыня з паўночнаха захаду на паўднёвы ўсход — 4,29 км. Найбольшая шырыня — 1,3 км. Значная частка паверхні пакрыта разнатраўнымі лугамі.

Клімат мяккі вільготны з частымі вятрамі.

## Гісторыя 
Згодна паданням, у старажытнасці востраў Торы быў населены міфічнымі істотамі фаморамі, якія пабудавалі на самай высокай вяршыні вежу Турмор (). Яна дала сучасную назву востраву. У VI ст. на ім быў узведзены кляштар, разбураны англічанамі толькі ў канцы XVI ст. У 1653 г. увайшоў у склад зямель, захопленых ольстэрскімі пратэстантамі. У 1608 г. і 1798 г. Торы выкарыстоўваўся ірландскімі паўстанцамі.

У 1832 г. пабудаваны маяк. У XIX ст. знаходзіўся ў прыватнай уласнасці, але ў 1903 г. быў выкуплены ірландскімі абшчыннымі арганізацыямі. З 1922 г. у складзе Ірландыі.

## Культура 
Для жыхароў Торы () адметна наяўнасць мясцовай арыгінальнай культуры. Яны жывуць у 4 невялікіх паселішчах, размаўляюць на ольстэрскім дыялекце ірландскай мовы. Традыцыйныя заняткі: дробная сялянская гаспадарка, што спалучае гадоўлю авечак і земляробства, рыбалоўства, збор водарасцей, выраб лодак. Насельнікі Торы падпарадкоўваюцца шматлікім звычаям *beas* для ўрэгулявання грамадскага ладу. У старыя часы існаваў «кароль» (), які выступаў у якасці суддзі паміж астравіцянамі.

Захаваліся старажытныя міфы, казкі, анекдоты і песні. Многія карыстаюцца скрыпкамі, банджа, акардэонамі. Большасць вернікаў — каталікі. Распаўсюджаны культ Святога Калумбана.

## Спасылкі 
* Tory Island - Toraigh
* Toraigh - Oideas Gael
* 10 Interesting Facts About Tory Island
* Tory Islanders

Катэгорыя:Брытанскія астравы
Катэгорыя:Астравы Ірландыі
Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна
Морысан

**Морысан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ван Морысан — паўночна-ірландскі выканаўца
* Джым Морысан — амерыканскі спявак
* Дэні Морысан — канадскі канькабежац
* Наташа Морысан — ямайская лёгкаатлетка
* Скот Морысан — прэм’ер-міністр Аўстраліі
* Тоні Морысан — амерыканская пісьменніца. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры
* Тэмуэра Морысан — новазеландскі акцёр
Гродна (значэнні)

Назву **Гродна** маюць:
* Гродна — горад абласнога падпарадкавання на захадзе Беларусі
* Гродна — станцыя Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гродзенскай вобласці
*Гродна — аэрапорт у Беларусі.
* Гродна — абласная тэлерадыёкампанія Рэспублікі Беларусь
* «Гродна» — гасцініца ў Гродне
Чакмасаў

**Чакмасаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Сцяпанавіч Чакмасаў — Герой Савецкага Саюза
* Канстанцін Ягоравіч Чакмасаў — беларускі архітэктар
* Мікалай Ягоравіч Чакмасаў — беларускі архітэктар
Ігар Анатольевіч Камароў

**Ігар Анатольевіч Камароў** (нар. , , Саратаўская вобласць, РСФСР, СССР) — расійскі дзяржаўны дзеяч, прамысловец, фінансіст і кіраванец. Паўнамоцны прадстаўнік Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў Прыволжскай Федэральным акрузе з 7 верасня 2018 года.

Прэзідэнт «АВТОВАЗ» (2009—2013). Кіраўнік аб’яднанай ракетна-касмічнай карпарацыі (ОРКК) (14 сакавіка 2014 — 21 студзеня 2015). Генеральны дырэктар Дзяржаўнай карпарацыі па касмічнай дзейнасці «Раскосмас» (21 студзеня 2015 — 24 мая 2018).

## Біяграфія 
У 1986 годзе скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава па спецыяльнасці «Эканаміст».

З 1992 года па 2002 год працаваў у крэдытна-фінансавых установах на кіруючых пасадах («Інкомбанк», «Нацыянальны рэзервовы банк», «Ашчадбанк»).

С 2002 года па 2008 год з’яўляўся намеснікам генеральнага дырэктара ААТ «Горна-металургічная кампанія „Нарыльскі нікель“» па эканоміцы і фінансах. 16 кастрычніка 2013 года абвасціў аб сваім сыходзе з пасады прэзідэнта ААТ «АЎТАВАЗ». Фармальна свой сыход з пасады прэзідэнта аўтамабільнага канцэрна ён абгрунтаваў пераходам на новую працу, на пасаду прэзідэнта Аб’яднанай ракетна-касмічнай карпарацыі.

За час працы прэзідэнтам АўтаВАЗа — з 2009 па 2013 гады, Ігар Камароў і яго каманда правялі рэформы па кардынальнай перабудове аўтамабільнага завода.

23 кастрычніка 2013 года распараджэннем Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі Д. А. Мядзведзева прызначаны намеснікам кіраўніка Федэральнага касмічнага агенцтва (Раскосмас).

У сакавіку 2014 года прызначаны ўрадам кіраўніком аб’яднанай ракетна-касмічнай карпарацыі.

21 студзеня 2015 года ўзначаліў Дзяржкарпарацыю «Раскосмас».

24 мая 2018 года Указам Прэзідэнтам Расійскай Федэрацыі звольнены з пасады генеральнага дырэктара Дзяржкарпарацыі «Раскосмас».

З 11 ліпеня па 7 верасня 2018 года — намеснік міністра навукі і вышэйшай адукацыі РФ.

7 верасня 2018 года прызначаны паўнамоцным прадстаўніком Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў Прыволжскай федэральнай акрузе.

## Узнагароды 
* Ордэн Гонару (27 кастрычніка 2012 года) — *за дасягненыя працоўныя поспехі і шматгадовую добрасумленную працу*.
* Кавалер Ордэна Ганаровага Легіёна (Францыя), 2011.
* Ордэн Достык I ступені (2015, Казахстан).

Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа
Катэгорыя:Прадстаўнікі прэзідэнта Расіі ў федэральных акругах
Сучанка

**Суча́нка** — рака ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Чарніца (басейн Заходняй Дзвіны). Даўжыня 6,4 км. Пачынаецца за 2,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Юрава, вусце каля вёскі Залужжа. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Обалі
Катэгорыя:Рэкі Шумілінскага раёна
Канстанцін Ягоравіч Чакмасаў

**Канстанцін Ягоравіч Чакмасаў** ( — ) — грамадзянскі інжынер, архітэктар. Брат Мікалая Чакмасава.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і адукацыя 
Нарадзіўся ў 1839 годзе
* Унучка —  — Народная артыстка РСФСР
* Муж унучкі —  — Народны артыст РСФСР
** Праўнук— Міхаіл Георгіевіч Шабуеў
*** Прапрааўнучка — Вольга Міхайлаўна Шабуева — Заслужаная артыстка РФ
*** Прапраўнучка — Наталля Міхайлаўна Шабуева — тэатральны менеджар

## Літаратура 
* Цэнтральны гістарычны архіў г. Масквы, ф. 54, воп. 132, спр. 18; воп. 128, спр. 2319.
* . — СПб., 1875, 4;1874, 8—9
* Неделя строителя. — СПб., 1877, 23.

Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Музей Торвальдсена

thumb|Магіла Б. Торвальдсена ва двары музея
**Музей Торвальдсена** () — мастацкі музей у Капенгагене (Данія) на востраве Слётсгольмен.

## Гісторыя 
Музей пабудаваны ў 1839—1848 гг. паводле праекта Готліба Біндэсболя на падмурках колішняга палаца Крысціянсборга.

## Калекцыі 
У музеі выстаўлены шырокі спектр твораў Бертэля Торвальдсена: арыгінальныя гіпсавыя мадэлі, выкарыстаныя для стварэння ягоных помнікаў з мармуру і бронзы. Таксама прадстаўлена вялікая колькасць карцін, антыкварыята, эротыкі, малюнкаў, графікі і прадметаў, якімі скульптар карыстаўся пры жыцці.

## Галерэя 

Файл:Hallway - Thorvaldsens Museum - DSC08659.JPG|Інтэр'ер 
Файл:Hallway - Thorvaldsens Museum - DSC08740.JPG |Інтэр'ер
Файл:Gallery - Thorvaldsens Museum - DSC08734.JPG|Галерэя ў музеі
Файл:Adonis - Thorvaldsens Museum - DSC08592.JPG|Адоніс
Файл:Bertel Thorvaldsen - Cupid.jpg|Купідон
Файл:Young Dancing Girl - Thorvaldsens Museum - DSC08793.JPG|Танцуючая дзяўчына  
Файл:Room - Thorvaldsens Museum - DSC08776.JPG |Інтэр'ер 
Файл:Bugten ved Napoli set fra en grotte.JPG |Карціны з уласнай калекцыі Торвальдсена
Файл:Franz Ludwig Catel - Night Piece from the Closing Scene of 'René' by Chateaubriand - WGA04566.jpg|Карціны з уласнай калекцыі Торвальдсена

Катэгорыя:Музеі Капенгагена
Катэгорыя:Мастацкія музеі Даніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1848 годзе
Мікалай Ягоравіч Чакмасаў

**Мікалай Ягоравіч Чакмасаў** ( — ?) — грамадзянскі інжынер, архітэктар. Брат Канстанціна Чакмасава.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і адукацыя 
Нарадзіўся ў 1840 годзе.

Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Мінскія губернскія інжынеры
Катэгорыя:Пензенскія губернскія архітэктары
Фізіка-матэматычны факультэт БДПУ імя М. Танка

**Фізіка-матэматычны факультэт БДПУ імя М. Танка** — структурнае падраздзяленне БДПУ імя М. Танка.

## Гісторыя 
Развіццё народнай адукацыі ў БССР ў 1940-х гадах паказала вострую неабходнасць арганізацыі падрыхтоўкі выкладчыкаў фізікі і матэматыкі. У сувязі з гэтым кіраўніцтвам рэспублікі было прынятае рашэнне: стварыць у Мінскім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя А. М. Горкага фізіка-матэматычны факультэт з аддзяленнямі фізікі і матэматыкі. У 1946 годзе быў ажыццёўлены першы набор студэнтаў (24 чалавекі) на гэтыя аддзяленні, якія спачатку існавалі ў складзе педагагічнага факультэта, для падрыхтоўкі настаўнікаў фізіка-матэматычнага профілю. У снежні гэтага ж года была створана кафедра фізікі і матэматыкі (першы загадчык — дацэнт А. Х. Турэцкі).

Фізіка-матэматычны факультэт арганізацыйна вылучыўся ў самастойны ў жніўні 1947 года, у 1950 годзе зрабіў свой першы выпуск: скончылі факультэт 22 чалавекі (15 — аддзяленне матэматыкі і 7 — аддзяленне фізікі).

У жніўні 1974 года ў адпаведнасці з рэкамендацыямі дзяржінспекцыі Міністэрства вышэйшай адукацыі СССР пастановай Вучонай рады ў адпаведнасці з загадам рэктара інстытута на базе фізіка-матэматычнага факультэта былі створаны два самастойныя факультэты: матэматычны і фізічны.

У 2015 годзе матэматычны і фізічны факультэты былі аб’яднаныя ў фізіка-матэматычны факультэт.

## Сучаснасць 
### Напрамкі навучання 
* Фізіка-матэматычная адукацыя (матэматыка і інфарматыка)
* Фізіка-матэматычная адукацыя (матэматыка і фізіка)
* Фізіка-матэматычная адукацыя (фізіка і інфарматыка)

### Магістратура 
* Фізіка-матэматычная адукацыя. Прафілізацыя: Матэматыка, фізіка, інфарматыка
* Фізіка-матэматычная адукацыя. Прафілізацыя: Адукацыйная робататэхніка

### Структура факультэта 
У складзе факультэта 3 кафедры:
 

## Дэканы 
* Мікалай Аляксандравіч Бяссонаў (1947—1951)
* Леанід Аляксеевіч Тоўсцік (1951—1958)
* Сяргей Арсеньевіч Каралёў (1958—1974)
* Уладзімір Адамавіч Шылінец (2015)
* Сяргей Іванавіч Васілец (2015—2020)
* Ганна Фёдараўна Клімовіч (2020—2023)
* Аляксандр Аляксандравіч Францкевіч (з 2023)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт фізіка-матэматычнага факультэта БДПУ імя М. Танка

Катэгорыя:Факультэты БДПУ імя М. Танка
Катэгорыя:1947 год у Мінску
БДПУ імя М. Танка
БДПУ імя М. Танка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1947 годзе
Свята-Успенская царква (Паняцічы, Вілейскі раён)

**Свята-Успенская царква** - праваслаўны храм у в. Паняцічы Вілейскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі, месціцца ў памяшканні былога вясковага клуба. Асвячона ў 2002 годзе. 
Папярэдняя царква ў в. Паняцічы існавала на могілках, была зачыненая за савецкім часам, пасля Другой сусветнай вайны.

## Літаратура 
## Спасылкі 
* Свята-Успенская царква (Паняцічы, Вілейскі раён) на сайце Маладзечанскай епархіі

Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Катэгорыя:Храмы Успення Багародзіцы
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Вілейскага раёна
Катэгорыя:Паняцічы (Вілейскі раён)
Інстытут псіхалогіі БДПУ імя М. Танка

**Інстытут псіхалогіі БДПУ імя М. Танка** – структурнае падраздзяленне БДПУ імя М. Танка.

## Гісторыя 
У 1994 годзе ў БДПУ быў адкрыты факультэт прыкладной псіхалогіі.

На факультэце прыкладной псіхалогіі пачалася падрыхтоўка прафесійных псіхолагаў па чатырох спецыялізацыях: педагагічная псіхалогія, сацыяльная псіхалогія, псіхалогія сямейных адносін, псіхалогія прадпрымальніцкай дзейнасці; адкрыта аспірантура.

2 сакавіка 2001 года перайменаваны ў факультэт псіхалогіі.

1 верасня 2016 года на базе факультэта псіхалогіі быў адкрыты Інстытут псіхалогіі.

## Сучаснасць 
### Напрамкі навучэння 
* Псіхалогія (Спецыялізацыі: «Педагагічная псіхалогія», «Сацыяльная псіхалогія», «Псіхалогія сямейных адносін» і «Псіхалогія прадпрымальніцкай дзейнасці»)
* Практычная псіхалогія
## Структура 
У складзе інстытута 5 кафедраў:
 

;На факультэце таксама дзейнічаюць:
* Лабараторыя клінічнай псіхалогіі і псіхалагічнага кансультавання
* Навукова-адукацыйная лабараторыя псіхалогіі пазнавальных працэсаў

## Кіраўніцтва Інстытута 
Дырэктар:
* Дзмітрый Дзякаў
Намеснікі дырэктара:
* Вольга Дзеравянка
* Віктар Марозаў
* Кацярына Мацюшчанка

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Інстытута псіхалогіі БДПУ імя М. Танка.
 

 
Псіхалогіі
Катэгорыя:1994 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1994 годзе
Канін (паўвостраў)

**Ка́нін** () — паўвостраў на поўначы Еўрапейскай часткі Расіі, паміж Чэшскай губой Баранцава мора і Белым морам. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Ненецкай аўтаномнай акругі.
 Расіі]]
Плошча паўвострава каля 10 500 км². Вышыні да 242 м. Рэльеф паўвострава раўнінны. Складзены з крышталічных сланцаў. Пераважае тундравая расліннасць. На паўночным захадзе паўвострава мыс Канін Нос.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Канин полуостров // Словарь «География России» / Главный редактор А. П. Горкин. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1998.

Катэгорыя:Паўвостравы Еўропы
Катэгорыя:Паўвостравы Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Архангельскай вобласці
Жорж Уо

**Жорж Уо** (, ,  — , Ла-Гард) — афіцэр ВМФ Францыі, аўтар кніг. На працягу 20 год кіраваў акіянаграфічнымі даследаваннямі, якія праводзіліся з дапамогай батыскафа. У 1953 годзе здзейсніў пагружэнне на 4000 метраў, пазней здзейсніў пагружэнне на 9500 метраў.

Катэгорыя:Падарожнікі Францыі
Катэгорыя:Ваенныя Францыі
Урдама

**Урдама** () — рабочы пасёлак у Ленскім раёне Архангельскай вобласці Расіі, на левым беразе Вычагда. Буйная грузавая чыгуначная станцыя Сольвычагодскага аддзялення Паўночнай чыгункі на лініі Котлас — Варкута. Размешчана сярод іглічных лясоў у паўднёва-ўсходняй частцы Архангельскай вобласці, за 30 км ад мяжы з Рэспублікай Комі, у месцы ўпадзення ракі Нянды ў раку Верхняя Луп’я. Плошча тэрыторыі пасёлка складае 9,9 км².

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Архангельскай вобласці
Севераанежск

**Севераанежск** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Плясецкім муніцыпальным раёне Архангельскай вобласці Расіі. Размешчаны на левым беразе ракі Анегі, за 36 кіламетраў ад раённага цэнтра, пасёлка гарадскога тыпу Плясецк, за 55 км ад горада Мірнага. У раёне пасёлка вядзецца здабыча алюмініевых руд — баксітаў (Іксінскае радовішча) і базальту. Развіта лясная прамысловасць (нарыхтоўка і першасная апрацоўка лесу). У Севераанежску знаходзіцца станцыя Ікса — галоўная станцыя Заанежскай чыгункі.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Архангельскай вобласці
Васіль Аляксандравіч Віхарэў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Васіль Аляксандравіч Віхарэў
|арыгінал імя     = Василий Александрович Вихорев
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1927—1944
|званне           = 
|род войскаў      = 
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бівы             = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Васіль Аляксандравіч Віхарэў** (6 (19) студзеня 1905 г. — 26 чэрвеня 1944 г.) — Герой Савецкага Саюза, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 студзеня 1905 года ў вёсцы Шчыпачова Растоўскага павета Яраслаўскай губерні Расійскай імперыі (цяпер Растоўскага раёна Яраслаўскай вобласці Расійскай Федэрацыі) у сям’і селяніна. Рускі. Адукацыя пачатковая.

З 1927 года ў Чырвонай Арміі. У 1929 годзе быў прыняты ў члены ВКП(б). Скончыў курсы ўдасканальвання афіцэрскага складу.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з 1942 года. Да лета 1944 года маёр Віхарэў быў камандзірам батальёна 4-га матарызаванага пантонна-маставога палка.

Асабліва вызначыўся ў баях за вызваленне Беларусі пры фарсіраванні рэк Дняпро (у раёне горада Рагачоў батальён маёра Віхарэва знаходзячыся ўвесь час пад агнём у рэкордна кароткі тэрмін пабудаваў мост, а затым вёў своечасовыя аднаўленчыя работы) і Друць (мост быў пабудаваны за ноч, затым вяліся аднаўленчыя работы). Камбат не пакідаў сваёй пасады некалькі дзён без сну і адпачынку. 26 чэрвеня падчас чарговых работ па аднаўленню разбуранага пралёта моста маёр Васіль Аляксандравіч Віхарэў загінуў ад асколка варожай міны. Пахаваны ў Рагачове.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкім захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм маёру Віхарэву Васілю Аляксандравічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Узнагароджаны ордэнам Леніна, медалём.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сапёры Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Яраслаўскай вобласці
Катэгорыя:Маёры СССР
Ярэнск

**Ярэнск** () — сяло (да 1924 — горад) на паўднёвым усходзе Архангельскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Ленскага раёна і Сафронаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 4441 чал. (2012). Размешчана паблізу ўпадзення ракі Ярэнгі ў Вычагду, за 22 км ад бліжэйшай чыгуначнай станцыі, за 1011 км ад Архангельска (па чыгунцы).

Катэгорыя:Населеныя пункты Архангельскай вобласці
Прыводзіна

**Прыводзіна** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Котласкім раёне Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі, утварае Прыводзінскае гарадское паселішча. Размешчаны за 23 км ад Котласа, на левым беразе старыцы ракі Паўночнай Дзвіны ў месцы ўпадзення ў яе ракі Яры, за 15 км ад бліжэйшай чыгуначнай станцыі Ядрыха на лініі Конаша — Котлас.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Архангельскай вобласці
Інстытут інклюзіўнай адукацыі БДПУ імя М. Танка

**Інстытут інклюзіўнай адукацыі БДПУ імя М. Танка** – структурнае падраздзяленне БДПУ імя М. Танка.
## Сучаснасць 
### Напрамкі навучэння 
* Лагапедыя
* Алігафрэнапедагогіка
* Сурдапедагогіка
* Тыфлапедагогіка
## Структура 
У складзе інстытута 4 кафедры:
  
## Кіраўніцтва Інстытута 
Дырэктар:
* Вера Хітрук
Намеснікі дырэктара:
* Уладзімір Воўчанка
* Святлана Феклістава
* Валянціна Мокрэцава 
* Баляслаў Турскі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Інстытута інклюзіўнай адукацыі БДПУ імя М. Танка.
 

 
Інклюзіўнай адукацыі
Катэгорыя:1976 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1976 годзе
Факультэт пачатковай адукацыі БДПУ імя М. Танка

**Факультэт пачатковай адукацыі БДПУ імя М. Танка** — структурнае падраздзяленне БДПУ імя М. Танка.

## Напрамкі навучання 
* Пачатковая адукацыя

## Структура 
У складзе факультэта 3 кафедры:

## Кіраўніцтва факультэта 
Дэкан:
* Наталля Ждановіч
Намеснікі дэкана:
* Вольга Азарка
* Ірына Буторына
* Аксана Сарока
* Алена Зяневіч
* Марыя Панізава

## Дэканы 
* Аляксандра Канстанцінаўна Януліс (1957—1961)
* Фядот Акімавіч Калінін (1961—1963)
* Анатоль Іванавіч Саладуха (1963—1971)
* Васіль Іванавіч Няфёдаў (1971—1977)
* Аляксей Уладзіміравіч Таўлай (1977—2002)
* Мікалай Іванавіч Міцкевіч (2002—2006)
* Наталля Уладзіміраўна Ждановіч

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт факультэта пачатковай адукацыі БДПУ імя М. Танка.

 
Пачатковай адукацыя
Катэгорыя:1957 год у Мінску
Катэгорыя:Магілёўская вуліца (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1957 годзе
БДПУ імя М. Танка
Эдмунд Леапольдавіч Фрык

**Эдмунд Леапольдавіч (Эдмунд Эміліян) Фрык** (, Гродзенская губерня — каля , Каўнас) — літоўскі і беларускі інжынер, архітэктар. Бацька літоўскага архітэктара .

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 кастрычніка 1840 года ў Гродзенскай губерні ў шляхецкай сям’і . Пасля заканчэння курсу ў Слуцкай кальвінісцкай гімназіі паступіў у 1858 годзе ў Пецярбургскае будаўнічае вучылішча. Адтуль выпушчаны ў 1863 годзе са званнем архітэктурнага памочніка і з правам на чын X класа. Службовую дзейнасць Э. Фрык пачаў у пермскай будаўнічай і дарожнай камісіі, а з пераўтварэннем яе ў будаўнічае аддзяленне губернскага праўлення складаўся малодшым інжынерам. З 1870 года Э. Фрык прылічыўся да Міністэрства ўнутраных спраў і адкамандзіраваны ў галоўнае таварыства расійскіх чыгунак на пасаду начальніка дыстанцыі Варшаўскай чыгункі. Тут праслужыў да 1890 года.

Некаторы час Э. Фрык складаўся пры  і займаўся прыватнымі працамі. У 1895—1899 гадах займаў пасаду віцебскага . З перапынкамі з 1875 года жыў у Каўнасе, дзе займаўся прыватнай архітэктурнай практыкай

## Праекты 
]]

Пабудовы па яго праектах:

* Водазабеспячэнне будынкаў на чыгуначнай станцыі Кайшадорыс, 1883 год.
* , 1900, не захавалася
* Сядзіба С. Гласка бліз Расонаў, 1904 год.
* Другі шлях па лініі Лібава-Роменскай чыгункі Лянтварыс-Каўнас, 1878 год.
* Конны трамвай у Коўне, 1891 год.
* Кіраваў будаўніцтвам  ў Бірштанасе па праекце В. Міхневіча, 1902—1909 гг.

У сакавіку 1898 года ўваходзіў у склад камісіі для асведчання віцебскага трамвая.

Катэгорыя:Архітэктары Літвы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Бярэзнік (Вінаградаўскі раён)

**Бярэзнік** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Вінаградаўскага муніцыпальнага раёна Архангельскай вобласці Расіі. З 2006 года з’яўляецца таксама адміністрацыйным цэнтрам Бярэзнікаўскага гарадскога паселішча. Упершыню згадваецца ў 1676 годзе. У дакументах перапісу 1785 года, на рэчцы Мізе адзначаецца Бярэзніцкая воласць, якая складалася з чатырох вёсак. У 1885 годзе валасное праўленне Усцьважскай воласці было перанесена з Усць-Вагі ў сяло Сямёнаўскае (Бярэзнік). З 1929 года Сямёнаўскае — цэнтр Бярэзніцкага раёна, а з 1940 года — Вінаградаўскага раёна. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1962 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Архангельскай вобласці
Тонкасуконны камбінат (Гродна)

**Тонкасуконны камбінат (фабрыка)** — адзін з будынкаў горада Гродна, надзелены статусам гісторыка-культурнай спадчыны, пабудаванае ў 1867 годзе як махоркавага фабрыка вядомым гарадзенскім прамыслоўцам Шэрэшэўскім, сёння месціцца ў цэнтры горада на беразе ракі Нёман на вуліцы Маставой.

## Гісторыя 
Першапачаткова гэтая мясцовасць была шчыльна заселеным гарадскім пасадам. У XVI стагоддзі на месцы цяперашняга будынка была ўзведзена праваслаўная царква, якая стала адным з цэнтраў гарадскоq асветы. Gраз  cтагодздзе яе месца заняў драўляны кармеліцкі касцёл, які таксама быў важным элементам у «сістэме адукацыі» гараджан. Пазней будынак быў перабудаваны пад вялікі палац Мураванскага.

У 1867 годзе гэты будынак набыў выгляд блізкі да сучаснага і стаў належаць вядомаму прамыслоўцу Шэрэшэўскаму, які адкрыў тут махоркавую фабрыку. У 1887 годзе будынак быў пераабсталяваны пад казармы.

З перыядам 1939—1947 гадоў звязаная найбольш супярэчлівая старонка ў гісторыі будынка, якая адкрылася толькі падчас чарговай рэканструкцыі комплексу. Па адной з версій непасрэдна перад вайной у падвалах гэтага будынка супрацоўнікамі НКВД былі расстраляныя вязьні гродзенскай турмы, а таксама тыя, хто выступаў супраць савецкай улады. Як мяркуецца, менавіта іх астанкі і былі знойдзеныя падчас абнаўлення камунікацый будынка ў 2010 годзе.

У 1947 годзе ў яго сценах зноў пачала працаваць прадзільная фабрыка танкасуконнага камбіната, якая стала сапраўдным перадавіком вытворчасці і неаднаразова выйгравала сацспаборніцтвы, і заставалася на вядучых пазіцыях лёгкай прамысловасці Савецкага Саюза. З распадам Савецкага Саюза значнасць тонкасуконнага камбіната была страчана, аднак дух будынка не мог застацца толькі здабыткам гісторыі.

## Сёння 
У 2010 годзе была завершана чарговая рэканструкцыя будынка. Зараз тут размяшчаецца Беларускі інстытут і тэхнікум правазнаўства, ТАА «Агенцтва Медыцынскага Маркетынгу» і шэраг іншых арганізацый.

Акрамя таго, размешчаны на беразе ракі Нёман, будынак былой тонкасуконныя фабрыкі прыцягвае закаханых, асабліва маладых, так званай аркай закаханых разам з фантанамі і алеяй з лістоўніц, пасаджанай на Дзень горада маладымі ў 2011 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Гродна
Катэгорыя:Прадпрыемствы Гродна
Зянкевіч

**Зянкевіч** — беларускае прозвішча, утворанае ад імя *Зянон*.

## Вядомыя носьбіты 
* Антон Ігнатавіч Зянкевіч (1888—1949) — рыма-каталіцкі святар, грамадскі і культурны дзеяч.
* Леў Аляксандравіч Зянкевіч (1889—1970) — савецкі акіянолаг, біёлаг.
* Рамуальд Сымонавіч Зянкевіч (1811—1868) — беларускі фалькларыст, этнограф, археолаг, краязнавец і педагог.

## Гл. таксама 
* Зінкевіч
* Зянковіч

## Крыніцы
Флоранс Дэвуар

**Фло́ранс Ніба́р-Дэвуа́р** (, нар. , Версаль, Францыя) — французская вучоная-генетык, член савета павераных фонду «Вікімедыя».

## Біяграфія 
Флоранс нарадзілася ў Версалі, але вырасла ў Грэноблі, пасля гэтага яна часта пераязджала з месца на месца, у прыватнасці, жыла ў Антверпене і штаце Арызона. Па стане на 2005 год яна жыве ў французскім Клермон-Феране. Замужам за Бертранам Нібар-Дэвуар, мае трох дзяцей: Вільяма, Ан-Гаэль і Тама.

Атрымала дыплом інжынера-агранома ў École Nationale Supérieure d’Agronomie et des Industries Alimentaires, мае ступень магістра генетыкі і біятэхналогій. Займалася даследаваннямі па паляпшэнні генетыкі раслін, а таксама біятэхналогіямі ўзнаўлення забруджанага грунта. У цяперашні час працуе ў французскай фірме, якая займаецца распрацоўкай прылад падтрымкі прыняцця рашэнняў у вобласці экалагічна рацыянальнай сельскай гаспадаркі.

З 2002 года ўдзельнічае ва франка- і англамоўных Вікіпедыях пад нікам Anthere, у 2004 годзе абрана ў савет павераных фонду Вікімедыя.

## Спасылкі 
* 
* Старонка ўдзельніка на Мета-вікі
* 

Катэгорыя:Генетыкі Францыі
Катэгорыя:Вікіпедысты
Мікалай Іванавіч Чарвінскі

**Мікалай Іванавіч Чарвінскі** ( — ?) — архітэктар.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і адукацыя 
Нарадзіўся ў 1840 годзе на Смаленскай плошчы, які не захаваўся

## Літаратура 
* Фотографы Смоленщины 1858—1918 гг. Творчество. Биографический справочник (у выданні змешчана фота архітэктара)

Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Смаленскія губернскія архітэктары
Алесь Кішкін

**Алесь Кішкін** — беларускі музыкант, адзін з заснавальнікаў гурта «Камэлот» (разам з Ігарам Войнічам, Змітром Сідаровічам і Валікам Агеевым). Граў на сола-гітары, разнастайных духавых інструментах (дудкі, флейты, кларнет), а таксама на экзатычных, кшталту кокле (іх чуваць у песні «Дуда, Лютня ды Бубен»). Скончыў журналісцкі факультэт БДУ. Напісаў музыку да найбольш рамантычных песень гурта. Пасля запісу першага альбома гурта і сваркі Сідаровіча з Басаем заявіў, што граць разам адказваецца. Усе гэтыя гады трымаў сваё слова, нягледзячы на многія прапановы іншых удзельнікаў гурта сыграць разам ці зрабіць які-небудзь музычны праект.

Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Вінцэнт Жолудзь

**Вінцэнт Жолудзь** (, ; 2 лістапада 1781 — 15 лютага 1834, Косава, Гуцульшчына, Украіна) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў; доктар тэалогіі і педагог.

## Біяграфія 
13 жніўня 1799 г. уступіў у Таварыства Ісуса і з 1799 па 1801 гг. праходзіў выпрабаванні ў Полацкім навіцыяце. Вывучаў рыторыку ў Оршы (1801—1802) і нямецкую мову ў Дынабургу (1802—1803), а потым выкладаў у класе інфімы ў Віцебску (1803—1804) і Чачэрску (1804—1805).

У 1805—1807 гг. прайшоў курс філасофіі ў Полацкім езуіцкім калегіуме, пасля чаго зноў займаўся выкладчыцкай дзейнасцю, гэтым разам — у Мсціславе (рыторыка і паэтыка, алгебра і геаметрыя, 1807—1808) і Магілёве (рыторыка і паэтыка, алгебра і геаметрыя, нямецкая мова, 1809—1809). У 1813 г. скончыў чатырохгадовы курс тэалогіі ў Полацкай езуіцкай акадэміі, а потым праходзіў гадавы курс духоўнасці і ордэнскага права ў доме трэцяй прабацыі (апошняя прыступка перад манаскімі абяцаннямі) у Полацку. Працаваў у Віцебскім езуіцкім калегіуме (1814—1816). 15 жніўня 1816 г склаў апошнія зарокі.

З 1816 г. — у Полацкай езуіцкай акадэміі, дзе выконваў абавязкі прэфекта школ і дэкана факультэта старажытных і сучасных моў (1817—1818), а потым — прэфекта полацкай езуіцкай друкарні (1818—1820).

Пасля забароны дзейнасці Таварыства Ісуса ў Расійскай імперыі (1820) з’ехаў у Аўстрыйскую дзяржаву, дзе да апошніх дзён жыцця апантана вёў місіянерскую дзейнасць на тэрыторыі Львоўскай архідыяцэзіі (1821—1834).

Памёр 15 лютага 1834 г. у Косаве.

## Літаратура 
* *Баўтовіч, М.* Кнігадрук у Полацку ад 1774 г. да 1829 г. / М. Баўтовіч // Кнігадрук у Полацку (1774—1829): Бібліяграфічнае выданне / укладальнік М. Баўтовiч. — Полацк: Выдавецкая ініцыятыва «Полацкая ляда», 2018. — с. 204.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków : Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.
* Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1820—1905. Cz. 2. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1906. — s. 518—1300.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Сцяпянка

Назву **Сцяпя́нка** маюць:

*Сцяпянка — жылы раён Мінска
*Сцяпянка — колішняя вёска, цяпер у межах Мінска
*Сцяпянка — чыгуначная станцыя
Гісторыя Бангладэш

Гісторыя Бангладэш сягае ў неймаверную даўніну і з’яўляецца часткай гісторыі рэгіёна Бенгалія — аднаго з сэрцаў вялікай Індыі.

## Старажытнасць 
Археалагічныя даследаванні ў Бангладэш выявілі некалькі старажытных гарадоў, якія мелі міжнародныя гандлёвыя сувязі на працягу тысячагоддзяў. Першая пісьмовая згадка пра існаванне дзяржавы на тэрыторыі цяперашняй Бангладэш адносіцца да V—IV стст. да н.э. У антычных гісторыкаў усходнеіндыйскі субкантынент быў вядомы пад назвай Гангарыдай. У той час гэта была тэрыторыя імперый Маур’яў і Гупта.

У наступныя стагоддзі Усходняя Бенгалія з’яўлялася цэнтрам імперыі Палаў і дзяржавы Сенаў, уваходзіла ў склад Дэлійскага султаната і імперыі Вялікіх Маголаў.

## Бенгальскі султанат 
У XIV—XVIII стст. шматлікія княствы Бенгаліі аб’ядналася пад сцягам ісламскай дзяржавы Бенгальскі султанат. Яе гарады былі важнымі цэнтрамі гандлю муслінам і шоўкам.

## Брытанскае панаванне 
З 1757 да 1947 Усходняя Бенгалія знаходзілася ў складзе Брытанскай Індыі. У канцы ХІХ — пачатку ХХ стагоддзя Бангладэш стаў адным з цэнтраў бенгальскага адраджэння і антыкаланіяльнага руху.

## У складзе Пакістана 
У выніку падзелу Індыі па рэлігійным прынцыпе (1947) Усходняя Бенгалія адышла да Пакістана, і на яе тэрыторыі была створаная правінцыя Усходні Пакістан. Бенгальцы не жадалі жыць у чарговай каланіяльнай залежнасці. У 1952 годзе быў створаны Рух за наданне бенгальскай мове статусу дзяржаўнай. У снежні 1970 на ўсеагульных выбарах, якія адбыліся ў адзіным Пакістане, перамагла Народная ліга (НЛ), што выступала з праграмай надання Усходняму Пакістану рэгіянальнай аўтаноміі. Спроба пакістанскіх улад сілай не дапусціць прыходу НЛ да ўлады прывяла да абвяшчэння незалежнасці Бангладэш (26 сакавіка 1971) і да пачатку ўзброенай барацьбы, у якой фарміраванні прыхільнікаў незалежнасці атрымалі ваенную падтрымку з боку Індыі. Вызваленчая вайна завяршылася 16 снежня 1971 капітуляцыяй усходне-бенгальскай групоўкі ўзброеных сіл Пакістана.

## Незалежны Бангладэш 
Нованароджаная дзяржава стала парламенцкай рэспублікай, аднак ужо ў 1975 годзе Бангладэш абірае прэзідэнцкую форму кіравання. У 1990 краіна зноў вярнулася да парламенцкай дэмакратыі. За гады незалежнасці адбыліся 4 дзяржаўныя перавароты, змянілася 18 прэзідэнтаў, двое з якіх былі забіты. Звыш 8 гадоў краіна жыла ва ўмовах ваеннага рэжыму, уплыў ваенных па-ранейшаму надзвычай высокі.
Капліца Свяціцеля Мікалая Цудатворцы (Каралеўцы)

**Капліца Свяціцеля Мікалая Цудатворцы** — праваслаўная капліца ў в. Каралеўцы Вілейскага раёна Мінскай вобласці. З’яўляецца прыпісной да прыходу Царквы Святога Іосіфа ў аг. Іжа.

## Гісторыя 
Знаходзіцца на могілках, на заходнім краі вёскі, на месцы старадаўняй капліцы-царквы, вывезеннай у 1986 годзе ў Беларускі дзяржаўны музей народнага дойлідства і побыту. Пабудавана з дрэва, намаганнямі тагачаснага настаяцеля Іжскай царквы айца Вячаслава (Вабішчэвіча) і мясцовых жыхароў, па праекце архітэктара Мікалая Лук’янчыка. Будаўніцтва распачалося позняй восенню 2006 года, асвячэнне адбылося 22 мая 2008 года.

## Архітэктура 
Кубападобны зруб накрыты шатровым дахам, злучаным з апсідай трохсхільным вальмавым дахам. У завяршэнні — 8-гранны барабан з цыбулепадобнай галоўкай. Франтальны фасад вылучаны двухсхільнай навіссю на 2 слупах. Бакавыя сцены аздобленыя двума прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Капліца Свяціцеля Мікалая Цудатворцы (Каралеўцы) на сайце Маладзечанскай епархіі

Катэгорыя:Храмы Святога Мікалая
Катэгорыя:Капліцы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Вілейскага раёна
Катэгорыя:Каралеўцы
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мікалая Лук’янчыка
Катэгорыя:2008 год у Беларусі
Зямля Вільчака

**Зямля Ві́льчака** () — востраў у Паўночным Ледавітым акіяне, у складзе архіпелага Зямля Франца-Іосіфа. Тэрыторыя Расіі. Уваходзіць у склад нацыянальнага парка «Руская Арктыка».

Зямля Вільчака знаходзіцца ва ўсходняй частцы архіпелага і з’яўляецца другім па велічыні востравам у яго складзе. Ад бліжэйшых астравоў аддзелены Аўстрыйскім пралівам і пралівам Моргана. Плошча вострава каля 2000 км². Рэльеф пласкагорны. Вышыні да 606 м. Амаль уся паверхня вострава ўкрытая ледавіком. Клімат суровы, арктычны. Сярэднегадавая тэмпература паветра складае -12 °C.

Востраў адкрыты ў 1873 годзе экспедыцыяй Карла Вайпрэхта і Юліуса Паера і названы ў гонар яе спонсара Ганса Вільчака.

## Літаратура 
* Вильчека Земля // 

## Спасылкі 
* Земля Вильчека // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru
* Вильчека Земля // Словарь «География России» / Главный редактор А. П. Горкин. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1998.
* Земля Франца-Иосифа государственный природный заказник // Министерство природных ресурсов и экологии Российской Федерации

Катэгорыя:Астравы архіпелага Зямля Франца-Іосіфа
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Наўля

**Наўля** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Наўлінскага раёна Бранскай вобласці Расіі. Размешчаны на рацэ Наўлі, прытоку Дзясны. Вузлавая чыгуначная станцыя, за 53 км на поўдзень ад Бранска. Заснаваны ў 1904 годзе ў сувязі з будаўніцтвам Маскоўска-Кіеўска-Варонежскай чыгункі. З 1938 года — пасёлак гарадскога тыпу.

## Назва 
Назва Наўля ад назвы дзесенскай ракі Наўлі, на якой паселішча паўстала.

Рачная назва балцкага паходжання. Найбліжэйшы гідранімічны аналаг — назва ракі Наўля (прыток сожскага Астра, на ўсходзе ад Рослаўля).

Ад індаеўрапейскага **nāṷ-* «смерць, мярцвяк». У непасрэднай блізкасці да сожскай Наўлі (сцякаюць з аднаго ўзвышша) — дзесенская рака Мярцвіца, назва якой, як мяркуецца, калькуе назву Наўлі. Рэчкі з назвай Мярцвіца таксама на поўначы і на поўдні ад Мсціслава (прытокі сожскай Віхры і сожскай Чорнай Натапы).

З назвай дзесенскай і сожскай Наўляў звязваюць таксама назву возера Наўліца (Наўліцкае) пад Полацкам.

Адпачатная балцкая форма гэтых назваў — **Navi̯a* (*Nauja*). Яе значэнне — «Мёртвая (рака)».

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Вячаслаў Сямёнавіч Сцёпін, расійскі філосаф

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бранскай вобласці
Локаць (Бранская вобласць)

**Локаць** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Бранскай вобласці Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Брасаўскага раёна і Лакоцкага гарадскога паселішча.

Насельніцтва — 9492 чал. (2017). З 1931 года Локаць становіцца раённым цэнтрам; з 1938 года — пасёлак гарадскога тыпу.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Сяргей Васілевіч Конеў, беларускі біяфізік

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бранскай вобласці
Савелій Рыгоравіч Дрынь

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Савелій Рыгоравіч Дрынь
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 10.01.1912
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 28.06.1944
|месца смерці     = 
|выява            = 
|памер            = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1943—1944
|званне           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = В. С. Уткін
|у адстаўцы       = 
}}
**Савелій Рыгоравіч Дрынь** (1912-1944) — чырвонаармеец Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Савелій Дрынь нарадзіўся  года ў вёсцы Таўбозіна Мглінскага павета Чарнігаўскай губерні (цяпер — Унецкі раён Бранскай вобласці) у сям'і селяніна. Пасля заканчэння няпоўнай сярэдняй школы працаваў у народнай гаспадарцы. У верасні 1943 года Дрынь быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Да чэрвеня 1944 года чырвонаармеец Савелій Дрынь быў стралком 5-й стралковай роты 740-га стралковага палка 217-й стралковай дывізіі 48-й арміі 1-га Беларускага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Гомельскай вобласці Беларускай ССР.

25 чэрвеня 1944 года рота Дрыня ўдзельнічала ў баі за вызваленне вёскі Святое Возера Рагачоўскага раёна. Ёй удалося выбіць ворага з вёскі, але неўзабаве той распачаў контратаку пры падтрымцы самаходных артылерыйскіх установак «Фердынанд». Дрынь і камандзір роты Уткін з супрацьтанкавымі гранатамі кінуліся пад дзве з іх, цаной свайго жыцця падарваўшы іх. Астатнія «Фердынанды» былі вымушаныя павярнуць назад. Дзеянні Дрыня і Уткіна спрыялі паспяховаму адбіцці контратакі. За гэты бой яны абодва былі пасмяротна прадстаўлены да звання Герояў Савецкага Саюза. Дрынь быў першапачаткова пахаваны на могілках у вёсцы Колатаўка Рагачоўскага раёна, але ў 1957 годзе перапахаваны ў брацкай магіле ў  Піянерскім парку ў Рагачова.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 23 жніўня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» чырвонаармеец Савелій Дрынь пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама пасмяротна быў узнагароджаны ордэнам Леніна.

У гонар Дрыня ўстаноўлена стэла на Алеі Герояў ва Унечы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Навечно в сердце народном. — 3-е изд., доп. и испр. — Минск, 1984.

Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Унецкім раёне
Выганічы (пасёлак гарадскога тыпу)

**Выганічы** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Выганіцкага раёна Бранскай вобласці Расіі і Выганіцкага гарадскога паселішча. Размешчаны на правым беразе ракі Дзясны, за 28 км на паўднёвы захад ад Бранска. Насельніцтва — 4949 чалавек (2017). У 1922 годзе пасёлак стаў цэнтрам Выганіцкай воласці, а з 1929 года (з перапынкамі) з’яўляецца райцэнтрам. З 1960 года — пасёлак гарадскога тыпу.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бранскай вобласці
Факультэт сацыяльна-педагагічных тэхналогій БДПУ імя М. Танка

**Факультэт сацыяльна-педагагічных тэхналогій БДПУ імя М. Танка** – структурнае падраздзяленне БДПУ імя М. Танка.
## Сучаснасць 
### Напрамкі навучэння 
* Сацыяльная педагогіка
* Сацыяльная работа (сацыяльна-педагагічная дзейнасць)
* Сацыяльная і псіхолага-педагагічная дапамога
## Структура 
У складзе факультэта 4 кафедры:
 
;На факультэце таксама дзейнічае:
* Рэсурсны цэнтр сацыяльна-педагагічных тэхналогій.
## Кіраўніцтва факультэта 
Дэкан:
* Вера Мартынава
Намеснікі дэкана:
* Юлія Карнеўская
* Ірына Жураўкіна
* Яўгенія Сярдзюк

## Дэканы 
* Аляксандр Валер’евіч Касовіч (2006-2015)
* Вера Васільеўна Мартынава

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт факультэта сацыяльна-педагагічных тэхналогій БДПУ імя М. Танка.
 

 
Сацыяльна-педагагічных тэхналогій
Катэгорыя:1918 год у Мінску
Шацілаў

**Шацілаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Аляксеевіч Шацілаў — архітэктар
* Павел Мікалаевіч Шацілаў (1881) — удзельнік Белага руху
Калпна

**Калпна** (, да 1 студзеня 2006 года — **Калпны**) — пасёлак гарадскога тыпу ў Арлоўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Калпнянскага раёна. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне гарадское паселішча Калпна як адзіны населены пункт у яго складзе. Насельніцтва — 5628 чал. (2017).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Леанід Сямёнавіч Сукаватых (1930—1976) — вучоны ў галіне анкалогіі, радыялогіі і хірургіі, доктар медыцынскіх навук.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Арлоўскай вобласці
Мікалай Аляксеевіч Шацілаў

**Мікалай Аляксеевіч Шацілаў** ( — ) — архітэктар.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і адукацыя 
Нарадзіўся ў 1838 годзе.

У 1852 годзе паступіў у Пецярбургскае будаўнічае вучылішча. Выпушчаны ў 1861 годзе, скончыўшы курс з чынам калежскага сакратара.

### Прафесійная дзейнасць 
Быў прызначаны ў курскую будаўнічую і дарожную камісію. У 1866 годзе прызначаны малодшым інжынерам уладзімірскага будаўнічага аддзялення. Праз два гады прылічыўся да Тэхнічна-будаўнічага камітэта, а ў 1870 годзе прызначаны малодшым інжынерам наўгародскага будаўнічага аддзялення. У 1878 годзе М. Шацілаў заняў пасаду губернскага архітэктара ў Мінску, у наступным годзе пераведзены ў г. Тулу, дзе служыў да канца жыцця.

## Літаратура 
* Фотографы Смоленщины 1858—1918 гг. Творчество. Биографический справочник (у выданні змешчана фота архітэктара)

Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Мінскія губернскія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары Тулы
Знаменка (Арлоўская вобласць)

**Знаменка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Арлоўскім раёне Арлоўскай вобласці Расіі. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне гарадское паселішча Знаменка як адзіны населены пункт у яго складзе.

Насельніцтва — 11 571 жыхароў (2017 год). Размешчаны ля паўднёва-заходняй ускраіны абласнога цэнтра, за 10 км ад цэнтра горада.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Арлоўскай вобласці
2019 год у гісторыі музыкі

**2019** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
* 2 сакавіка — адбыўся XVII пазачарговы з’езд Беларускага саюза кампазітараў. Старшынёй праўлення абрана Алена Атрашкевіч.
* 14—18 мая — Конкурс песні Еўрабачанне 2019.
* 4 снежня — першая цырымонія «Apple Music Awards»

## Альбомы 
* «Ау» — чацвёрты студыйны альбом .К
* «Бяседныя песні» — альбом праекта «Tradycyja»
* «Нездоровый образ жизни» — студыйны альбом гурта «Велосипедистов»
* Радыё «Harodnia» — студыйны альбом «Dzieciuki»
* «Стрэчанне» — студыйны альбом Кацярыны Ваданосавай і «Fantasy Orchestra»
* «Твой первый диск — моя кассета» — альбом Цімы Беларускіх
* «Эдельвейс» — альбом «Drezden»
* «Hravitacyja» — сольны альбом Лявона Вольскага
* «Rammstein» — альбом Rammstein
* «The Great War» — альбом Sabaton
* «V» — альбом «Akute»
* «Viktar Šałkievič» — падвойны альбом Віктара Шалкевіча
* «Voices of Reality» — студыйны альбом «OpTeamist Project»

## Узнагароды 
## Гурты 
### Створаны 
### Распаліся 
* Children of Bodom

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 26 студзеня — Мішэль Легран, французскі кампазітар, піяніст, аранжыроўшчык, дырыжор, спявак (нар. 1932).
* 19 чэрвеня — Леанід Нарушэвіч, беларускі гітарыст, заснавальнік гурта «Князь Мышкин».
* 30 ліпеня — Ганна Іванаўна Кароткіна, беларуская кампазітарка (нар. 1961).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
2017 год у гісторыі тэлебачання

**2017** год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.

## Падзеі 
## Узнагароды 
* 8 студзеня ― 74-я цырымонія ўручэння прэміі «Залаты глобус»

## З’явіліся 
### Тэлевізійныя праграмы 
* 7 студзеня — Belsat Music Live

### Тэлевізійныя каналы 
### Серыялы 
* «The Life-Sized City»

## Нарадзіліся 
### Беларусь 
## Памерлі 
### Беларусь 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Тэлебачанне
Катэгорыя:Гады ў тэлебачанні
2019 год у гісторыі літаратуры

**2019** год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.

## Падзеі 
* 6—10 лютага — XXVI Мінская міжнародная кніжная выстаўка-кірмаш

## Кнігі 
* «Пад небам Беларусі» — фотаальбом
* *Алег Грушэцкі*. «Краіна Вымярэнія». Мінск, «Кнігазбор».

## Прэміі 
* 25 верасня — Літаратурную прэмію імя Ежы Гедройца атрымаў Ілля Сін за кнігу «Libido».
* 10 кастрычніка — Лаўрэатамі Нобелеўскай прэміі па літаратуры сталі Вольга Такарчук і Петэр Гандке.

## Нарадзіліся 
== Памерлі =
* 3 лютага — Васіль Сёмуха, беларускі перакладчык (нар. 1936).
* 19 красавіка — Мар’ян Дукса, беларускі празаік, паэт (нар. 1943).
* 21 жніўня — Леанід Дайнека, беларускі пісьменнік (нар. 1940).
* 25 жніўня — Пятро Васючэнка, беларускі літаратуразнавец, крытык, празаік, драматург, эсэіст (нар. 1959).

## Спасылкі

Катэгорыя:Літаратура паводле гадоў