open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Васіль Кендыш

**Васіль Кендыш** () — беларускі грамадскі і рэлігійны дзеяч. Актыўны дзеяч беларускай дыяспары ў ЗША, святар Беларускай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 16 сакавіка 1908 года ў в. Чарапы Слуцкага павета Мінскай губерні (цяпер злілася з в. Лецяшын) у сям’і Юстыны і Мікалая Кендышаў.

З дзяцінства спяваў у царкоўным хоры. Скончыў чатыры класы расійскай школы. У 1924—1929 гадах вучыўся ў Клецкай беларускай гімназіі. Вучыўся ў Вышэйшай тэхнічнай школе ў Вільні. Пэўны час працаваў у Слонімскім павеце. Працаваў меліяратарам, арганізоўваў беларускія драматычныя гурткі па вёсках, за што трапіў пад нагляд польскай дэфензівы і ў неўзабаве страціў працу. З 1936 года жыў у сваякоў.

У 1939—1941 гадах настаўнічаў. Скончыў Беластоцкі настаўніцкі інстытут. У час нямецкай акупацыі працаваў у беларускай адміністрацыі ў Баранавічах, Нясвіжы, Клецку. Браў удзел у беларускім незалежніцкім руху. Належаў да Беларускай народнай самапомачы. У гэтым часе ажаніўся з Марыяй Яцкевіч.

З лета 1944 года ў эміграцыі. Жыў у лагерах DP у Германіі, дзе працаваў настаўнікам. Быў адным з заснавальнікаў газеты «Бацькаўшчына», сябрам Беларускага нацыянальнага камітэта на амерыканскую зону акупацыі. Актыўны ўдзельнік аднаўлення Беларускай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы.

У верасні 1949 года выехаў у ЗША, жыў у Спрынгфілдзе. Браў актыўны ўдзел у беларускім грамадскім і царкоўным жыцці. Радны БНР. Сябра БАЗА, ад 1953 года — старшыня Спрынгфілдскага аддзела арганізацыі.

10 студзеня 1968 года ў Хайленд-Парку (Нью-Джэрсі) прыняў святарскі сан. У 1968—1973 гадах служыў настаяцелем парафіі Жыровіцкай Божай Маці ў Хайленд-Парку. На другім Саборы БАПЦ у 1972 годзе быў абраны сакратаром Кансісторыі. Да 1981 года ўзначальваў парафію Св. Кірылы Тураўскага ў Брукліне. За самаахвярную святарскую працу быў адзначаны царкоўнымі ўзнагародамі.

У 1990 годзе выйшаў на заслужаны адпачынак. Аўтар шэрагу публікацый у перыядычным друку на эміграцыі, прысвечаным гісторыі БАПЦ.

Памёр 1 кастрычніка 2003 года ў г. Спрынгфілд (штат Масачусетс, ЗША). Абрад пахавання адслужылі а. Якіў (УПЦ у ЗША) і а. Вячаслава (БАПЦ) ва ўкраінскай царкве г. Хартфард (штат Канектыкут). Пахаваны на могілках г. Спрынгфілд (штат Масачусетс).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Пратапрэсьвіцер Васіль КЕНДЫШ (16.03.1908 — 01.10.2003)

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускай народнай самапомачы
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Постаці БАПЦ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клецкім раёне
Сезон 2018 ФК Славія-Мазыр

У 2018 годзе футбольны клуб «Славія-Мазыр» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі 2018 (1 месца і выхад у Вышэйшую лігу),
* Кубку Беларусі 2018/2019 (паражэнне ў 1/8 фіналу).

## Склад 
*Станам на жнівень 2018 года*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Спасылкі 
2018
Славія-Мазыр
Катэгорыя:2018 год у Мазыры
ХК Спартак Масква

**«Спартак»** — расійская каманда па хакеі з шайбай з Масквы.

## Дасягненні 
### СССР 
* Чэмпіянат СССР па хакеі
**  **Чэмпіён (4)**: 1961/62, 1966/67, 1968/69, 1975/76.
**  **Віцэ-Чэмпіён (11)**: 1947/48, 1964/65, 1965/66, 1967/68, 1969/70, 1972/73, 1980/81, 1981/82, 1982/83, 1983/84, 1990/91.
**  **Бронзавы прызёр (9)**: 1946/47, 1962/63, 1963/64, 1971/72, 1974/75, 1978/79, 1979/80, 1985/86, 1991/92.

* Кубак СССР па хакеі
**  **Уладальнік (2)**: 1970, 1971.
**  **Фіналіст (2)**: 1967, 1977.

### Міжнародныя 
* Кубак Еўропы па хакеі з шайбай
**  **Фіналіст(2)**: 1970, 1977.
* Кубак Шпенглера
**  **Фіналіст(5)**: 1980, 1981, 1985, 1989, 1990.

## Спасылкі 
* Дасягненні клуба на фан-сайце ХК Спартак Масква 
* Гісторыя клуба на афіцыйным сайце ХК Спартак Масква 
* Старонка ХК Спартак Масква на сайце КХЛ 

Спартак Масква
Спартак Масква
Катэгорыя:Спорт у Маскве
Катэгорыя:1946 год у Маскве
ХК СКА Санкт-Пецярбург

**СКА** — расійская каманда па хакеі з шайбай з горада Санкт-Пецярбург.

## Дасягненні 
### СССР 
* Чэмпіянат СССР па хакеі
**  **Бронзавы прызёр (2)**: 1970/71, 1986/87.

* Кубак СССР па хакеі
**  **Фіналіст (2)**: 1968, 1971.

### КХЛ 
* Кубак Гагарына
**  **Уладальнік (2)**: 2014/2015, 2016/17.

### Міжнародныя 
* Кубак Шпенглера
**  **Уладальнік (4)**: 1970, 1971, 1977, 2010.

## Спасылкі 
* Дасягненні клуба на афіцыйным сайце ХК СКА Санкт-Пецярбург 
* Старонка ХК СКА Санкт-Пецярбург на сайце КХЛ 

СКА Санкт-Пецярбург
СКА Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Спорт у Санкт-Пецярбургу
ХК Тарпеда Ніжні Ноўгарад

**«Тарпеда»** — расійская каманда па хакеі з шайбай з горада Ніжні Ноўгарад.

## Дасягненні 
### СССР 
* Чэмпіянат СССР па хакеі
**  **Віцэ-Чэмпіён (1)**: 1960/61.

* Кубак СССР па хакеі
**  **Фіналіст (2)**: 1961.

## Цікавыя факты 
* «Тарпеда» з’яўляецца першай немаскоўскай камандай, якая заваявала медалі ў чэмпіянаце СССР па хакеі, а таксама першай немаскоўскай камандай, якая выйшла ў фінал Кубка СССР па хакеі.

## Спасылкі 
* Дасягненні клуба на афіцыйным сайце ХК Тарпеда Ніжні Ноўгарад 
* Старонка ХК Тарпеда Ніжні Ноўгарад на сайце КХЛ 

Тарпеда Ніжні Ноўгарад
Тарпеда Ніжні Ноўгарад
Катэгорыя:Ніжні Ноўгарад
Касцяніцы арктычныя

**Касцяніцы арктычныя** (*Rúbus árcticus*) — расліна, від роду  сямейства .

## Распаўсюджанне 
Расліна распаўсюджана ў халоднай і ўмеранай зонах Паўночнага паўшар’я: Паўночнай Амерыцы, Канадзе, Фінляндыі, Швецыі, Нарвегіі і Расіі. Расце ў лясах, на разнатраўных лугах, па берагах ручаёў і рэк, у зарасніках кустоў, на балотах і тундрах, да 1200 м над узроўнем мора.

Касцяніцы арктычныя — афіцыйная кветкавая эмблема шведскай правінцыі Норботэн.

## Батанічная апісанне 
Травяністы мнагалетнік да 30 см вышынёй.

Карэнішча доўгае, тонкае, паўзучае, дравяністае, размешчанае на глыбіні 15-25 см.

Лісце тройчатае, зялёнае.

Кветкі адзінкавыя, зверху, з пяццю пялёсткамі, цёмна-ружовага колеру. Раскрываюцца яны з канца мая. Цвіценне расцягнута па часе на 25-35 дзён: у ліпені можна сустрэць і пладаносныя, і квітнеючыя расліны.

Плод — сакавітая шматкасцянка, у спелым выглядзе салодкая на смак, па велічыні і форме падобная на звычайную маліну, але колер яе больш складаны. Водар спелых ягад нагадвае ананас.

## Хімічны склад 
У пладах утрымліваюцца вугляводы, 5-7 % цукроў (глюкозу і фруктозу), 1-2 % лімоннай кіслаты, яблычная і аскарбінавыя кіслоты, дубільныя рэчывы, эфірныя алеі, якія надаюць ягадам смак ананаса.

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Лічыцца лепшай паўночнай ягадай. Ягады ўжываюць у свежым і перапрацаваным выглядзе. З ягад рыхтуюць варэнне, сокі, наліўкі, настойкі, лікёр. З лісця гатуюць гарбату.

Сок касцяніц арктычных спрыяе зніжэнню тэмпературы, здавальняе смагу. Рэкамендуецца як танізавальны і ўмацавальны сродак.

## Літаратура 
* Rubus arcticus // Ботанический словарь / сост. Н. И. Анненков. — СПб.: Тип. Имп. АН, 1878. — XXI + 645 с.
* *Якубов В. В*. Растения Камчатки (Полевой атлас). — М.: Путь, Истина и Жизнь, 2007.
* 
* *Брежнева А. П*. Целебные фрукты и ягоды. — ФГУИПП «Кострома», 2004.

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Ягады
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Маліна
Рудбекія

**Рудбекія** (*Rudbéckia*) — род аднагадовых, двухгадовых і шматгадовых травяністых раслін сямейства , які ўключае каля 40 відаў.

Натуральная вобласць распаўсюджання раслін гэтага роду знаходзіцца ў Паўночнай Амерыцы, многія віды растуць у прэрыях.

Некаторыя віды культывуюцца як дэкаратыўныя, часта дзічэюць, распаўсюджаны ў Еўропе і Афрыцы.

## Апісанне 
Сцёблы простыя ці разгалінаваныя, вышыня расліны ад 50 см да 3 метраў (у некаторых відаў).

Лісце ад 5 да 25 см даўжынёй, суцэльныя або пёрыста-паасобныя, часам пёрыста-рассечаныя, авальнай або яйкападобнай формы. У верхняй частцы сцябла лісце сядзячае, у ніжняй доўгачаранковае.

Суквецці — буйныя кошыкі да 15 см у дыяметры. Кветаложа моцна выпуклае, пазней цыліндрычнае, з плёнкавымі вострымі прыкветкамі.

Краявыя кветкі — язычковыя бясплодныя жоўтага або аранжавага колераў, пасярэднія — трубчастыя двухполыя ад жоўтага да пурпурна-чорнага або карычневага колераў.

Плод — прадаўгаватая сямянка, часам мае невялікую каронку.

## Сістэматыка 
Некаторыя крыніцы аб’ядноўваюць гэты род з блізкім родам .

Род прынята дзяліць на тры секцыі: *Dracopis*, *Macrocline* і *Rudbeckia*.

Шырокую вядомасць атрымалі, у першую чаргу, культурныя дэкаратыўныя віды.

### Віды 
sect. *Dracopis*

*  — аднагадовая расліна

sect. *Macrocline*

*  — на аснове якога атрыманы вядомы дэкаратыўны сорт 'Залаты шар'
*  — паслужыў пры атрыманні многіх гібрыдаў

sect. *Rudbeckia*

*  — паслужыў пры атрыманні многіх гібрыдаў
*  — у культуры практычна не сустракаецца
*  — з гэтага віду атрыманы многія дэкаратыўныя сарты, лічыцца сімвалам Мэрыленда з 1918 года
**  

#### Батанічныя ілюстрацыі некаторых відаў рудбекіі 
З кнігі «*Illustrated Flora of the Northern States and Canada*»  і  (1913)
Файл:Rudbeckia fulgida-linedrawing.png|
Файл:Rudbeckia grandiflora-linedrawing.png|
Файл:Rudbeckia hirta-linedrawing.png|
Файл:Rudbeckia laciniata-linedrawing-BB.png|
Файл:Rudbeckia maxima-linedrawing-BB.png|
Файл:Rudbeckia subtomentosa-linedrawing.png|
Файл:Rudbeckia triloba-linedrawing.png|

## Літаратура 
* 
* *Гиляров М. С.* Биологический энциклопедический словарь. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — С. 548. — 831 с.
* Многолетние цветы открытого грунта. — М., 1959.

## Спасылкі 
* 
* *Рудбекия* ў Энцыклапедыі дэкаратыўных садовых раслін
* *Рудбекия* на сайце USDA NRCS Праверана 24 верасня 2008 г.
* *Рудбекия* на сайце Каліфарнійскага ўніверсітэта Праверана 24 верасня 2008 г.

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Астравыя (падсямейства)
Сезон 2015 ФК Слуцк

У 2015 годзе футбольны клуб «Слуцк» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі 2015 (11 месца),
* Кубку Беларусі 2015/2016 (паражэнне ў чвэрцьфінале).

## Склад 
*Станам на лістапад 2015 года, паводле афіцыйнага сайта клуба*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

### Рэзервовы склад 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Трансферы 
### Зіма 2014–2015 
#### Прыйшлі ў клуб 
* З арэнды
** У арэнду

#### Пакінулі клуб 
* З арэнды

### Лета 2015 
#### Прыйшлі ў клуб 
#### Пакінулі клуб 
## Спасылкі 
2015
Слуцк
Timandra griseata

**Timandra griseata**&nbsp;— матылёк сямейства . Распаўсюджаны пераважна ў паўночнай частцы Еўропы і на Брытанскіх астравах. Таксама сустракаецца ва Украіне. Мае разарваны арэал.

Крылы крэмавага колеру з выразна выяўленай чырвонай або пурпурнай стужкай, якая праходзіць дыяганальна па пярэднім і заднім крылам. Акрамя таго, стужка такога ж колеру абгінае ўсе чатыры крыла. Задняе крыло мае характэрны вугал. Размах крылаў вагаецца ад 30 да 35 мм. Мае дзве генерацыі ў год. Лёт імага адбываецца ў маі&nbsp;— чэрвені і ў жніўні&nbsp;— верасні. Від з’яўляецца начным, часта ляціць на святло.

Вусень шэра-карычневы з цёмнымі плямамі на спіне. Харчуецца шматлікімі раслінамі, уключаючы віды з такіх родаў, як шчаўе, драсён і лябеднік. Зімуючая стадыя&nbsp;— лічынка.

Катэгорыя:Пядзенікі
ХК Дынама Масква

**«Дынама»** — расійская каманда па хакеі з шайбай з Масквы. З’яўляецца шматразовым чэмпіёнам СССР па хакеі з шайбай і двухразовым уладальнікам Кубка Гагарына.

## Дасягненні 
### СССР/Расія 
* Чэмпіянат СССР па хакеі
**  **Чэмпіён (5)**: 1946/47, 1953/54, 1989/90, 1990/91, 1991/92.
**  **Віцэ-Чэмпіён (16)**: 1949/50, 1950/51, 1958/59, 1959/60, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1970/71, 1971/72, 1976/77, 1977/78, 1978/79, 1979/80, 1984/85, 1985/86, 1986/87.
**  **Бронзавы прызёр (18)**: 1947/48, 1948/49, 1951/52, 1952/53, 1954/55, 1955/56, 1956/57, 1957/58, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1973/74, 1975/76, 1980/81, 1981/82, 1982/83, 1987/88.

* Кубак СССР па хакеі
**  **Уладальнік (3)**: 1953, 1972, 1976.
**  **Фіналіст (8)**: 1955, 1956, 1966, 1969, 1970, 1974, 1979, 1988.

* Расійская Суперліга
**  **Чэмпіён (2)**: 1999/00, 2004/05.
**  **Віцэ-Чэмпіён (1)**: 1998/99.

### КХЛ 
* Кубак Гагарына
**  **Уладальнік (2)**: 2011/12, 2012/13.

### Міжнародныя 
* Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў па хакеі
**  **Уладальнік (1)**: 2006.

* Кубак Шпенглера
**  **Уладальнік (1)**: 1983, 2008.

* Кубак Еўропы па хакеі з шайбай
**  **Віцэ-Чэмпіён (3)**: 1990, 1992, 1993.
**  **Бронзавы прызёр (1)**: 1991.

## Спасылкі 
* Дасягненні клуба на афіцыйным сайце ХК Дынама Масква 
* Старонка ХК Дынама Масква на сайце КХЛ 

Дынама Масква
Дынама Масква
Катэгорыя:Спорт у Маскве
Катэгорыя:1946 год у Маскве
Сезон 2013 ФК Слуцк

У 2013 годзе футбольны клуб «Слуцк» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі 2013 (1 месца і выхад у Вышэйшую лігу),
* Кубку Беларусі 2013/2014 (паражэнне ў 1/8 фіналу).

## Склад 
*Па стане на канец 2013 года*

## Спасылкі 
2013
Слуцк
Шчаўе кіслае

**Шчаўе кіслае**, **Шчаўе звычайнае** (*Rumex acetosa*)&nbsp;— шматгадовая травяністая расліна, што расце ў вялікай колькасці на большай частцы Еўропы на лугах і культывуецца як гародніна.

## Назва 
Шчаўе звычайнае, кісляніца, шчавей, шчаўнік, шчавель, шчаўе, шчавель праўдзівы, кісліца.

## Апісанне 
Шчаўе кіслае&nbsp;— стройная расліна, каля 60&nbsp;см вышынёй з сакавітым сцяблом і лісцем. Кветкі чырванавата-зялёныя, цвіценне ў чэрвені&nbsp;— ліпені. Лісце падоўжанае. Ніжняе ад 7 да 15&nbsp;см даўжынёй з вельмі доўгім хвосцікам. Верхняе лісце сядзячае, часта набывае малінавы колер.
 шчаўя кіслага з кветкамі, якія распускаюцца]]
Кветкі, павялічваючыся ў памерах, набываюць пурпурны колер. Тычынкавыя і песцікавыя кветкі знаходзяцца на розных раслінах (двухдомныя). Карані шматгадовыя, моцна паглыбляюцца ў глебу.

## Значэнне 
Лісцем шчаўя кіслага харчуюцца вусені некалькіх відаў матылькоў, у прыватнасці .

Шчаўе кіслае здаўна культывуецца, хоць папулярнасць гэтай культуры моцна паменшылася з цягам часу. Лісце шчаўя выкарыстоўваюць для падрыхтоўкі салатаў, супоў і соусаў. Гэта расліна змяшчае шчаўевую кіслату, якая надае ёй характэрны смак. Пры ужыванні шчаўя ў вялікай колькасці (асабліва варанага, напрыклад, у супах) крышталі шчаўевай кіслаты могуць адкладацца ў нырках або мачавым пузыры (так званыя камяні). Шчаўе таксама ўжываюць як слабільны сродак.

## Література 
* *, , А.&nbsp;М.&nbsp;Краснова;* «» Справочник; Киев, , 1983. 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Гародніна
Катэгорыя:Шчаўе
Сезон 2015 ФК Гарадзея

У 2015 годзе футбольны клуб «Гарадзея» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі 2015 (2 месца і выхад у Вышэйшую лігу),
* Кубку Беларусі 2015/2016 (паражэнне ў 1/16 фіналу).

## Склад 
*Станам на снежань 2015 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Спасылкі 
2015
Гарадзея
Вялікабрытанія на конкурсе песні Еўрабачанне

**Вялікабрытанія** ўдзельнічае на конкурсе песні Еўрабачанне з 1957 года. Удзелы гэтай краіны можна назваць удалымі — Вялікабрытанія перамагала пяць разоў (у 1967, 1969, 1976, 1981 і 1997 гадах), пятнаццаць разоў займала другое месца і тры разы была трэцяй, пры гэтым яна амаль заўсёды была ў першай дзясятцы. Аднак, з пачаткам 2000-х гадоў сітуацыя змянілася: у 2003 гурт Jemini заняў апошняе месца, не набраўшы ніводнага бала; у 2008, 2010 і 2019 краіна таксама займала апошнія месцы. З 2004 года і па сённяшні час выступы Вялікабрытаніі нельга назваць удалымі. Як і многія іншыя заходнееўрапейскія краіны, Вялікабрытанія часта тлумачыць гэта «суседскім галасаваннем»; у 2003 вельмі нізкі рэзультат таксама тлумачыўся падтрымкай Іракскай вайны, што абвяргалася большасцю заходіх краін.

З 2000 года краіна ўваходзіць у «Вялікую чацвёрку» конкурса (з 2011 — «Вялікую пяцёрку»), што дае ёй права ўдзельнічаць у фінале конкурса, мінуючы паўфіналы.

Краіна 8 разоў праводзіла конкурс у сябе — пасля сваёй перамогі ў мінулым годзе (у 1968, 1977, 1982 і 1998 гадах; акрамя 1970 года) і замест іншых краін (у 1960, 1963, 1972, 1974 гадах).

За 62 гады ўдзелу Вялікабрытанія атрымала 4070 балаў.

## Удзельнікі 
:  *Пераможца*&nbsp;
:  *Другое месца*
:  *Трэцяе масца*
:  *Чацвертае месца*
:  *Пятае месца*
:  *Апошняе месца*
:  *Аўтаматычны праход у фінал*
:  *Не ўдзельнічала, або была дыскваліфікавана*

## Правядзенне Еўрабачання ў краіне 
## Гісторыя галасавання 
Па стане на  год гісторыя галасавання Вялікабрытаніі выглядае наступным чынам:

## Фотагалерэя 

File:Eurovisie Songfestival 1962 te Luxemburg, voor Engeland Ronnie Carroll, Bestanddeelnr 913-6611.jpg|Ronnie Carroll у Люксембургу (1962)
File:Eurovision Song Contest 1965 - Kathy Kirby.jpg|Кэці Кёрбі ў Неапалі (1965)
File:Eurovision Song Contest 1976 rehearsals - United Kingdom - Brotherhood of Man 20.jpg|Brotherhood of Man у Гаазе (1976)
File:ESC 2007 UK Scooch - Flying the flag (for you).jpg|Scooch у Хельсінкі (2007)
File:Andy Abraham - ESC 2008.jpg|Энды Абрахам у Белградзе (2008)	
File:Esc Jade Louise Ewen.jpg|Джэйд Юэн у Маскве (2009)
File:UK rehearsals Eurovision 2010 2.jpg|Josh у Осла (2010)
File:Blue eurovision 2011 uk.jpg|Blue ў Дзюсельдорфе (2011)
File:Bonnie Tyler ESC - United Kingdom 01 crop.JPG|Боні Тайлер у Мальмё (2013)
File:Molly, ESC2014 press conference 04 (crop).jpg|Молі ў Капенгагене (2014)
File:20150520 ESC 2015 Electro Velvet 9139.jpg|Electro Velvet у Вене (2015)
File:ESC2016 - United Kingdom 04 (crop).jpg|Joe & Jake ў Стакгольме (2016)
File:Lucie Jones Eurovision 2017.jpg|Люсі Джонс у Кіеве (2017)
File:SuRie (United Kingdom 2018).jpg|SuRie ў Лісабоне (2018)
File:ESC2019-UK.jpg|Майкл Райс у Тэль-Авіве (2019)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт конкурса песні Еўрабачанне

Катэгорыя:Краіны на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Музыка Вялікабрытаніі
Таварыства літоўскіх і рускіх зямель

**Таварыства літоўскіх і рускіх зямель** — грамадска-палітычная арганізацыя ў 1831—1834 гг. 

## Гісторыя 
Утворана 10 снежня 1831 г. у Парыжы. Напачатку ў яе ўваходзілі толькі ўраджэнцы Беларусі і Літвы на чале з Ц. Плятэрам, з сакавіка 1832 г. — і эмігранты з Украіны. Старшыня таварыства маркіз Ж. Лафает, намеснік з 2 снежня 1832 г. А. Міцкевіч, які 24 верасня 1832 г. выбраны начальнікам гістарычна-літаратурнай секцыі. Членамі таварыства былі І. Лялевель, I. Дамейка, С. Ворцэль, Ю. Б. Залескі, Я. Янушкевіч, А. Елавіцкі, М. Валовіч і інш. У лютым 1832 г. створаны Літоўскі вайсковы камітэт, які складаўся з камандзіраў атрадаў, што ўдзельнічалі ў паўстанні 1830—1831 гг., займаўся наданнем вайсковых чыноў заслужаным паўстанцам-ліцвінам (ад гэтага залежала сума фінансавай падтрымкі французскага ўрада). Перастала існаваць у 1834 г. пасля смерці актыўных членаў таварыства М. Акелевіча, Ф. Бурбы і Ж. Лафаета.

## Мэты і дзейнасць 
Паводле статута мэтамі арганізацыі былі: падтрымка землякоў-эмігрантаў і ўмацаванне «непарыўных сувязей гістарычнай Літвы з Каронай Польскай» («Не хочам Літвы без Польшчы, як Польшчы без Літвы»). Таварыства збірала матэрыялы «да біяграфіі ўсіх палякаў, якія на працягу барацьбы за незалежнасць, ад Барскай канфедэрацыі да канца апошняй рэвалюцыі, прынялі пакуту за нацыянальную справу», а таксама матэрыялы па гісторыі і статыстыцы паўстання на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага. 1 лістапада 1832 А. Міцкевіч у «Адозве да землякоў» звярнуўся з заклікам пісаць успаміны. Таварыства падтрымлівала народы Беларусі, Літвы і Украіны і лічыла за неабходнае іх еднасць у барацьбе з царызмам. Адным з галоўных мерапрыемстваў таварыства было святкаванне гадавіны з дня паўстання 1830—1831 гг. 

## Літаратура 
* [http://archive.org/stream/emigracyapolskap03gadouoft#page/36/mode/2up/search/i+ziem ]
* Швед, В. Таварыства літоўскіх і рускіх зямель / Вячаслаў Швед //  — С. 492.

Катэгорыя:Паўстанне 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:З’явіліся ў 1831 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1834 годзе
Катэгорыя:Парыж
Катэгорыя:Палітычныя арганізацыі беларускай гісторыі
Фанат (фільм)

**«Фана́т»** — беларускі дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Андрэем Кудзіненкам у 2017 годзе на «Белсат». Фільм дэманстраваўся ў межах анлайн-кінафестывалю BelarusDocs.

## Сюжэт 
Вася «Пешаход» — фанат берасцейскага «Дынама». Ён «прабіў» 5 «залатых» сезонаў, што значыць — наведаў усе гульні каманды. На выязныя матчы ходзіць выключна пехатою — без аўтаспыну, без грошай, начуючы ў лесе. За 2016 год ён прайшоў 4 470 кіламетраў. Футбол выратаваў яго ад турмы, а дарога ратуе яго ад смерці. Вася інтуітыўна адкрыў універсальную формулу: калі няма надзеі і не бачыш ніякага сэнсу ў жыцці — трэба проста ісці.

## У ролях 
## Здымачная група 
* аўтар сцэнарыя і рэжысёр — Андрэй Кудзіненка
* аператар — Ягор Яфімаў
* гукарэжысёр — Яўген Рагозін
* гукааператар — Аляксандр Круцель
* мантаж — Віталь Яронскі
* каларыст — Ягор Ефімаў
* кіроўца — Уладіслаў Рута
* адміністратар — Улад Карловіч
* рэдактар — Януш Гаўрылю

## Саўндтрэк 
У фільме выкарыстана песня гурту Дай дарогу! «Дай дарогу», музыка і словы — Юрый Стыльскі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* «Фанат» на Мінскім міжнародным кінафестывалі «Лістапад»  
* «Фанат» на тэлеканале «БелСат»
* «Фанат»  на TUT.BY 

Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Кудзіненкі
Сезон 2014 ФК Іслач

У 2014 годзе футбольны клуб «Іслач» з Мінскага раёна прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі 2014 (7 месца),
* Кубку Беларусі 2014/2015 (1/8 фіналу).

## Склад 
*Па стане на кастрычнік 2014*

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Спасылкі 
2014
Іслач
Валерый Мікалаевіч Палішчук

**Валерый Мікалаевіч Палішчук** (нар. 30 кастрычніка 1963, с. Прыазёрнае, Табольскі раён, Кустанайская вобласць, Казахская ССР) — генерал-маёр міліцыі.

## Біяграфія 
Служыў міліцыянерам лінейнага пункта міліцыі на станцыі Шэманаіха лінейнага аддзела ўнутраных спраў на станцыі Абарона Усходняга ўпраўлення ўнутраных спраў на транспарце МУС Казахскай ССР.

У 1987 годзе скончыў з адзнакай Магілёўскую спецыяльную сярэднюю школу транспартнай міліцыі МУС СССР. У 1987 годзе прызначаны на пасаду оперупаўнаважанага аддзялення крымінальнага вышуку службы крымінальнай міліцыі аддзела ўнутраных спраў Цэнтральнага райвыканкама Магілёва.

У 1994 годзе скончыў Акадэмію міліцыі МУС Рэспублікі Беларусь. У 1996 годзе стаў намеснікам начальніка аддзела ўнутраных спраў Ленінскага райвыканкама Магілёва — начальнікам службы крымінальнай міліцыі. У 1999—2001 гадах — начальнік аддзела ўнутраных спраў Чавускага райвыканкама, далей — начальнік аддзела ўнутраных спраў адміністрацыі Кастрычніцкага раёна г. Магілёва.

У 2005—2009 гадах служыў намеснікам начальніка крымінальнай міліцыі па аператыўна-вышуковай працы УУС Магаблвыканкама, потым першым намеснікам начальніка УУС — начальнікам крымінальнай міліцыі. Да верасня 2014 года знаходзіўся на пасадзе начальніка ўпраўлення ўнутраных спраў Гомельскага аблвыканкама. У верасні 2014 года прызначаны начальнікам Магілёўскага інстытута МУС Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды 
* медаль «За бездакорную службу» III ступені,
* медаль «За бездакорную службу» II ступені,
* медаль «За бездакорную службу» I ступені (2011),
* ордэн «За службу Радзіме» III ступені (2019),
* нагрудны знак Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь «Ганаровы супрацоўнік МУС»,
* нагрудны знак Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь «За адданасць абавязку і прысязе»,
* ганаровая грамата Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь,
* ганаровая грамата Генеральнай пракуратуры Рэспублікі Беларусь,
* ганаровая грамата Міністэрства ўнутраных спраў Расійскай Федэрацыі,
* падзяка старшыні Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Генерал-маёры міліцыі (Беларусь)
Катэгорыя:Выкладчыкі Магілёўскага інстытута МУС Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі  Магілёўскага інстытута МУС Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Багна

**Ба́гна** () — вёска ў Выжныцкім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Выжныцкай гарадской абшчыны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Выжныцкага раёна
Сезон 2015 ФК Тарпеда-БелАЗ

У 2015 годзе футбольны клуб «Тарпеда-БелАЗ» з горада Жодзіна прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі 2015 (7 месца),
* Кубку Беларусі 2015/2016 (Уладальнік).

## Склад 
*Станам на лістапад 2015 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

### Рэзервовы склад 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Трансферы 
### Зіма 2014—2015 
#### Прыйшлі ў клуб 
* З арэнды
** У арэнду

#### Пакінулі клуб 
* З арэнды
** У арэнду

### Лета 2015 
#### Прыйшлі ў клуб 
#### Пакінулі клуб 
* У арэнду

## Спасылкі 
2015
Тарпеда-БелАЗ
Арнэта

**Арнэта** (, ) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Лідзбаркскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства ў рэгіёне Вармія. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Арнэта. Насельніцтва — каля 9 тыс. жыхароў.

## Гісторыя 
Першая згадка пра паселішча Арнэту — 12 жніўня 1308 года. У 1251 годзе мясцовасць была захоплена тэўтонцамі і перададзена вармінскім біскупам. 26 сакавіка 1313 годзе Арнэта атрымала пацверджанне гарадскіх правоў. У 1340 годзе горад на 9 гадоў (да 1349 года) стаў рэзідэнцыяй вармінскіх біскупаў. У гэтым жа годзе былі пабудаваныя абарончыя сцены і быў пашыраны замак. 6 сакавіка 1454 года кароль Казімір IV Ягелончык абвясціў аб уключэнні рэгіёна ў Каралеўства Польскае. У 1772 годзе пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай Арнэта пераходзіць да Прусіі. 17 сакавіка 1945 года горад займаюць войскі II і III Беларускага фронту савецкай арміі. 23 ліпеня 1945 года адбылася перадача горада польскай адміністрацыі. 7 мая 1946 года зацверджана цяперашняя назва горада.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Лапушна (Выжныцкі раён)

**Лапушна** () — вёска ў Выжныцкім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны.  
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Выжныцкага раёна
Лукаўці

**Лукаўці** () — вёска ў Выжныцкім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Лукавэцкага сельсавета.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Выжныцкага раёна
Уладзімір Леанідавіч Говараў

**Уладзімір Леанідавіч Говараў** (18 кастрычніка 1924, Адэса — 13 жніўня 2006, Масква, Расійская Федэрацыя) — савецкі ваенны дзеяч, генерал арміі (1977). Герой Савецкага Саюза (1984). Член ЦК КПСС (1981—1990).

Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Саюза Вярхоўнага Савета СССР ад акруг РСФСР
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Расіі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Улан-Удэ
Катэгорыя:Генералы арміі СССР
Катэгорыя:Ліквідатары Чарнобыльскай аварыі
Катэгорыя:Камандзіры батарэй у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры ўзводаў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандуючыя Маскоўскай ваеннай акругай
Катэгорыя:Камандуючыя Прыбалтыйскай ваеннай акругай
Новэ Мяста Любаўске

**Новэ Мяста Любаўске** (,  — **Ноймарк-ін-Вестпройсен**) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Навамейскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Мае статус гарадской гміны. Насельніцтва — каля 10 тыс. жыхароў.

## Гісторыя 
Першае пісьмовае згадванне аб паселішчы адносіцца да 1325 года і змяшчаецца ў Хроніцы Пятра з Дусбурга. У 1353 годзе паселішча атрымала гарадскія правы. У XIV стагоддзі пабудаваны касцёл, крыжакі будуюць вакол горада абарончыя муры. У 1454 годзе мяшчане выгналі з горада крыжакоў. У 1468 годзе горад увайшоў у склад Каралеўства Польскага. З 1772 года — у складзе Прусіі. З 1920 года горад зноў у складзе Польшчы, з 1937 года называўся «Навэмяста — Паможэ».

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Вэлыкасілля (Гэрцаеўскі раён)

**Вэлыкасілля** () — вёска ў Гэрцаеўскім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гэрцаеўскай гарадской абшчыны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Гэрцаеўскага раёна
Острыця (Гэрцаеўскі раён)

**Острыця** (, ) — вёска ў Гэрцаеўскім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Острыцкай вясковай абшчыны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Гэрцаеўскага раёна
Байракы

**Байракы** (, ) — вёска ў Гэрцаеўскім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Гэрцаеўскага раёна
Валя Кузьмына

**Валя Кузьмына** (, ) — вёска ў Глыбоцкім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Валокаўскай вясковай абшчыны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёна (Украіна)
Сезон 2015 ФК Шахцёр Салігорск

У 2015 годзе футбольны клуб «Шахцёр» з Салігорска прымаў удзел у трох афіцыйных турнірах: 
* Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі2015 (3 месца),
* Кубку Беларусі 2015/2016 (Чвэрцьфінал),
* Лізе Еўропы 2015/2016

## Склад 
*Станам на кастрычнік 2015 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба.*

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

### Рэзервовы склад 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Трансферы 
### Зіма 2014—2015 
#### Прыйшлі ў клуб 
* З арэнды
** У арэнду

#### Пакінулі клуб 
* З арэнды
** У арэнду

### Лета 2015 
#### Прыйшлі ў клуб 
#### Пакінулі клуб 
* З арэнды

## Спасылкі 
2015
Шахцёр Салігорск
Даніла Клінцэвіч

**Даніла Клінцэвіч** (, в. Макуці, Ашмянскі павет, Віленская губерня, цяпер Іўеўскі раён — , ЗША) — беларускі вайсковы і грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Пляменнік М. Абрамчыка. Да беларускага руху далучыўся ў міжваенны час. У часе нямецкай акупацыі служыў у 13-м батальёне СД. З 1944 года ў эміграцыі. Спачатку ў Германіі, потым у ЗША. Сябра БАЗА, у 1959—1960, 1961—1964 гг. — старшыня нью-ёркскага аддзела арганізацыі. Сябра Згуртавання беларуска-амерыканскіх ветэранаў. Адзін з ініцыятараў выдання газеты «Беларус».

Памёр  года ад раку мозгу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Іўеўскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ад раку мозгу
Купка (вёска)

**Купка** () — вёска ў Глыбоцкім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны. 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёна (Украіна)
Тэрэблэчэ

**Тэрэблэчэ** () — вёска ў Глыбоцкім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёна (Украіна)
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1446 годзе
Таварыства па сумеснай апрацоўцы зямлі

**Таварыства па сумеснай апрацоўцы зямлі** (для абазначэння, як у літаратуры так і ва ўжытку, пераважна выкарыстоўвалася скарачэнне — **ТСЗ**) — адна з форм калектыўнай сельскай гаспадаркі ў 1918—1920-я г.

## На тэрыторыі савецкай Расіі 
Магчымасць пэўнага спалучэння выгад буйной і дробнай гаспадаркі, значная ступень свабоды ў распараджэнні вынікамі працы абумовілі тое, што таварыствы у 2-й палове 1920-х г. стала пераважнай формай калектыўных гаспадарак земляробчых раёнаў РСФСР і ў савецкай Украіне. У 1924 г. Наркамземам РСФСР было распрацавана і зацверджана Тыпавое палажэнне ТСЗ.

У чэрвені 1929 г. ТСЗ складалі больш за 60 % усіх калектыўных гаспадарак (на Украіне гэты адсотак быў яшчэ вышэй — больш за 75 %) (35 % арцелі і менш за 5 % камуны). З пераходам да суцэльнай калектывізацыі яны былі прызнаныя «пройдзенай прыступкай калгаснага руху». На XVI з’ездзе УКП(б) (1930 г.), пры вызначэнні асноўных прынцыпаў калгаснага руху, ТСЗ былі пазначаны ў якасці асноўных пераходных формаў да арцелі для раёнаў не збожжавага напрамка і ў раёнах савецкага Усходу. Першая хваля рэфармавання таварыств ў арцелі была праведзена ў канцы 1930—сярэдзіне 1931 гг. Да 1  чэрвеня 1933 ТСЗ складалі каля 2 % агульнай колькасці калгасаў. Да 1 студзеня 1934 г. са 228 700 калектыўных гаспадарак ТСЗ налічвалася 3 430, 3 660 былі камунамі — астатнія былі арцелямі.

З прыняццем ў 1935 г. тыпавога Статута сельскагаспадарчай арцелі новага ўзору пакінутыя ТСЗ сталі пераходзіць на статут арцелі. Да пачатку 1936 г. з 250 000 калгасаў доля ТСЗ і камун складала менш за 1 %. Да 1938 г. у СССР яны зніклі зусім.

## На тэрыторыі Беларусі 
На Беларусі першыя таварыства створаны ў 1918 г. Крытэрый размежавання паміж сельскагаспадарчай арцеллю і сельскагаспадарчай камунай вызначаўся па-за межамі сферы вытворчасці, асноўнае адрозненне арцелі ад таварыст па суміеснай апрацоўцы зямлі было ў ступені абагулення сродкаў вытворчасці. Паводле статута члены таварыства захавалі ў асабістай уласнасці сельскагаспадарчы інвентар пры сумеснай апрацоўцы зямлі. Аднак на практыцы ступень абагулення маёмасці залежала ад умоў іх стварэння і працягласці існавання. Вялікая колькасць таварыст створана ў 1918—1920-я г. сялянамі на аснове зямель і інвентару былых памешчыцкіх маёнткаў з захаваннем асабістых надзелаў і з мэтай павялічыць сваё землекарыстанне, а таксама падзяліць сумесную маемасць. На Беларусі, таварыства былі найменшымі па колькасні з усіх форм калгасаў. Найважнейшымі прычынамі гэтага з’яўляліся спеныялізацыя ссельскагаспадарчай вытворчасці Беларусі ў кірунку жывёлагадоўлі, а не збожжавай гаспадаркі, адсутнаснь шырокай праслойкі заможнага сялянства, арганізацыя таварыств пераважна на землях дзяржаўнай маёмасці. У выніку дзяржаўнай рэгламентацыі з сярэдзіны 1930-х г. адзінай формай калектыўнай гаспадаркі на вёсцы стала сельскагаспадарчая арцель.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя сельскай гаспадаркі
Катэгорыя:Сельская гаспадарка Беларусі
Катэгорыя:Сельская гаспадарка СССР
Васловіўці

**Васловіўці** () — вёска ў Застаўніўскім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны.

## Вядомыя асобы 
* Яўген (Гакман) — царкоўны, грамадскі, палітычны і культурны дзеяч, першы мітрапаліт Букавіна і Далмацыі.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Застаўніўскага раёна
Уладзімір Клуніцкі

**Уладзімір Клуніцкі** (, Мінск (?) — , Сідней, Аўстралія) — беларускі грамадскі дзеяч, выдавец.

## Біяграфія 
Меў адукацыю агранома. У 1948 г. прыехаў у Аўстралію, дзе адразу стаў адным з актыўных арганізатараў беларускага жыцця. Удзельнічаў у стварэнні першага беларускага клуба і агульнага Беларускага аб’яднання ў Новым Паўднёвым Уэльсе (пазней перайменаванага ў Беларускае аб’яднанне ў Аўстраліі). У межах дзейнасці гэтых арганізацыяў наладзіў выданне часопіса «Новае жыццё» і ўдзел беларусаў у першых міжнацыянальных выставах «новых аўстралійцаў». Пасля расколу Беларускага аб’яднання ў Аўстраліі ў 1952 г. далучыўся да Беларускага аб’яднання ў Новым Паўднёвым Уэльсе, але хутка выйшаў з гэтае арганізацыі і стварыў групу «незалежнікаў», афіцыйнай структурай якіх праз некаторы час стала Беларуска-аўстралійскае незалежнае аб’яднанне. Падтрымліваў сувязі з Сяргеем Хмарам у Канадзе і ягонымі выданнямі «Беларускі голас» і «Баявая ўскалось», на старонках якіх рэгулярна друкаваўся. Быў ідэолагам «надпартыйнасці» ў Аўстраліі. У 1954 г. выдаў брашуру «Першыя крокі», прысвечаную пачаткам беларускага арганізацыйнага жыцця ў Аўстраліі і падзеям расколу. У 1955—1956 гг. спрабаваў аднавіць выданне ўласнага часопіса пад назвай «Да перамогі», але выйшлі толькі два нумары.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларусы ў Аўстраліі
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Таварыства працаўнікоў беларускага мастацтва

**Таварыства працаўнікоў беларускага мастацтва** — беларуская культурна-асветная арганізацыя ў 1919—1920 гг. Старшыня М. Чарот. Налічвала каля 100 чал.

## Мэты і задачы 
Ставіла за мэту: пашырэнне нацыянальнай тэатральнай, вакальнай і музычнай творчасці, маральную і матэрыяльную падтрымку маладых беларускіх пісьменнікаў, музыкантаў і спевакоў, дабрачынную дзейнасць на карысць дзяцей, юнацтва і бедных слаёў насельнінтва. Непасрэднымі задачамі таварыства былі: пашырэнне дзейнасці ў Мінску і, асабліва, у правінцыі, стварэнне па ўсёй Беларусі новых культурна-асветных гурткоў, таварыстваў, тэатральна-музычных студый для падрыхтоўкі артыстаў, выданне старых і новых тэатральных, музычных і харавых твораў.

## Гісторыя 
Утворана ў верасні 1919 г. у Мінску ва ўмовах польскай акупацыі замест тэатральнага гуртка «Маладзік», які дзейнічаў з лета 1919 г. Зарэгістравана польскай адміністрацыяй у якасці юрыдычнай асобы. Сядзіба таварыства месцілася ў «Беларускай хатцы». Складалася з 4 секцый: драмычнай (12 чал., рэжысёр — У. Галубок), харавой (Беларускі хор пад кіраўніцтвам У. Тэраўскага — каля 35 чал.), музычнай (7 чал.) і літаратурна-выдавецкай. За паўгоддзе дзейнасці таварыства дало больш за 30 спектакляў, харавых і музыкальных канцэртаў, паміж якімі раз у тыдзень ладзіліся т. зв. народныя мастацкія прадстаўленні па зніжаным кошце білетаў. У рэпертуары п’есы Я. Купапы, Ф. Аляхновіча, У. Галубка, Я. Коласа, А. Іванова, М. Чарота і інш., народная і аўтарская харавая музыка і спевы. Пры падтрымцы арганізацыі ў маі 1920 г. у Баранавічах створаны культурна-асветны гурток «Прамень». Таварыства падрыхтавала да выдання каля 20 рукапісаў новых сцэнічных твораў. Падтрымлівала сувязь са слуцкай арганізацыяй «Папараць-кветка», з беларускімі культурна-асветнымі гурткамі Вільні, Гродна, Бабруйска, Барысава і інш. Спыніла дзейнасць у канцы 1920 г. У ліку актыўных членаў таварыства: У. Фальскі, А. Александровіч, М. Міцкевіч, С. Станюта, Я. Рамановіч, В. Адамовіч, К. Ламака, К. Пуроўскі і інш.

## Літаратура 
* Ляхоўскі, У. Таварыства працаўнікоў беларускага мастацтва / Уладзімір Ляхоўскі //  — С. 492—493.

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1920 годзе
Катэгорыя:1919 год у Мінску
Катэгорыя:1920 год у Мінску
Катэгорыя:Гісторыя беларускага мастацтва
Таварыства падхарунжых

**Тавары́ства падхару́нжых**, **змова Высоцкага** — тайная арганізацыя, заснаваная 15—16 снежня 1828 года ў школе падхарунжых пяхоты ў Варшаве па ініцыятыве падпаручніка П. Я. Высоцкага.

## Мэта 
Мэтай таварыства была падрыхтоўка ўзброенага паўстання.

## Гісторыя 
Ва ўстаноўчым пасяджэнні ўдзельнічалі Ю. Гуроўскі, Ю. Дабравольскі, К. Каршніцкі, А. Ласкі, К. Махнацкі, С. Панінскі, К. Пашкевіч, С. Ціхоўскі. Дзень заснавання выбраны з нагоды дня імянін зняволенага ў турму маёра В. Лукасінскага (кіраўніка Нацыянальнага масонства) прызнанага падхарунжымі сваім духоўным папярэднікам. Падтрымлівала сувязь з сеймавай апазіцыяй (калішанамі і інш.), мела кантакты з І. Лялевелем, Ю. У. Нямцэвічам і інш.

Першы раз таварыства планавала ўзняць паўстанне ў сакавіку, другі раз — 20 мая 1829 года ў час карананыі Мікалая I у якасці польскага караля, але планы не здзейснены. Да лета 1830 года актыўнасць членаў таварыства знізілася, са жніўня пачала фарміравацца структура больш разгалінаванага таварыства, у якое, апрача падхарунжых, уступалі студэнты, інтэлігенцыя. Да кастрычніка секцыі таварыства ўтвораны ў большасці варшаўскіх палкоў пяхоты, батальёне сапёраў, артылерыйскіх батарэях, зімовай школе артылерыі, Варшаўскім універсітэце (гурткі М. Швейзера, Н. Шыманскага, Я. Барткоўскага), у таварыства ўваходзіла каля 200 малодшых афіцэраў. Слабасцю таварыства былі адсутнасць адзінага кіраўнінтва і наяўнасць саперніцтва паміж начальнікамі секцый. Складзены ў гэты час план паўстання прадугледжваў забойства цэсарэвіча Канстанціна Паўлавіча, дэзарганізацыю і раззбраенне рускага войска ў Варшаве і нейтралізацыю польскіх генералаў, верных цэсарэвічу. У сувязі з арыштамі студэнтаў і некаторых падхарунжых, зменай міжнародных абставін (падрыхтоўка рускай інтэрвенцыі з удзелам польскай арміі ў Бельгію) вырашана прыспешыць ажыццяўленне плана.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Bielecki, R. Belwederczycy i podchorążowie / Robert Bielecki. — Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1989. — 332, [4] s. — ISBN 83-03-02587-2.
* Tokarz, W. Sprzysiężenie Wysockiego i noc listopadowa / Wacław Tokarz. — Warszawa: Gebethner i Wolff, 1925. — 276 s., 1 mapa.
* 

Катэгорыя:Паўстанне 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:З’явіліся ў 1828 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Варшавы
Катэгорыя:Варшаўскі ўніверсітэт
Сярэбшчына

**Сярэ́бшчына** або **серабшчызна** — грашовы падатак у Вялікім Княстве Літоўскім у XIV—XVI стагоддзях.

Згадваецца з 1387 года. Збіралася з усяго насельніцтва ў манеце («серабром») на карысць дзяржаўнага скарбу, пакуль Казімір Ягелончык прывілеем 1447 года не вызваліў ад яе выплаты баяр. 3 гэтага часу сярэбшчына збіралася землеўладальнікамі на сваю карысць. Адзінка абкладання — дым або саха. Паступова злілася з іншай грашовай данінай.

У XV—XVI стагоддзях збіраўся надзвычайны дзяржаўны грашовы падатак на ваенныя мэты. Напачатку збор сярэбшчына прызначаўся вялікім князем з панамі-радай, потым соймам. У 1473-1566 гадах прызначалася 15 разоў і выбіралася на працягу 26 гадоў, за ўвесь час збіралася больш за 30 разоў. Выплачваць сярэбшчыну павінны былі землеўладальнікі, дзяржаўныя сяляне, непрывілеяваныя мястэчкі, гарады, якія валодалі палявымі валокамі. Памер сярэбшчыны кожны раз вызначаўся асобна, складаў 5—30 грошаў з сахі, 48 — з валокі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* *Довнар-Запольский, М.* Государственное хозяйство Великого княжества Литовского при Ягеллонах. Т. 1. — Киев, 1901. — С. 717—728, 741—765.
* 
* 

Катэгорыя:Падаткаабкладанне ў Вялікім Княстве Літоўскім
Дымка (шаўковая)

. . 1832]]
**Дымка** (ад  — смуга) — лёгкая напаўпразрыстая, злёгку маршчыністая, звычайна аднатонная шаўковая тканіна газавага або крэпавага перапляцення, якая выкарыстоўвалася ў жаночым адзенні. Уласцівасці тканіны, падобнай на , абумовілі яе назву.

Пік папулярнасці дымкі прыпадае на мяжу XVIII—XIX стагоддзяў і першую траціну XIX стагоддзя. З яе шылі ў асноўным бальныя сукенкі. У «Вайне і міры» Л. М. Талстога згадваюцца белыя дымкавыя сукенкі на ружовых чахлах, з ружанамі ў карсажы. Дымку расшывалі металічнай ніткай або шоўкам. У «Апавяданнях бабулі», успамінах , запісаных , сустракаюцца сукенкі «з вялікімі букетамі па белай дымцы». У апавяданні «Паўлін» М. С. Ляскова у «лёгкі эфірны хітон з расквечанай фарбамі ў цень смугі» была апранутая Люба.  у «» А. С. Грыбаедава заўважае: «Умеюць жа сябе прыбраць / Тафціцай, аксамітам, дымкай». У XIX стагоддзі бальныя сукенкі з дымкі ўжо насілі толькі зусім маладыя дзяўчаты, маладыя жанчыны апраналіся ва ўзорыстыя шаўкі. Дымку пачалі выпускаць і ў цёмных танах. У 1830-я гады дымка ішла на аздабленне адзення, на капялюшыкі і хусткі. У  ў рамане «Сэрца і думка» згадваецца дымкавы раскошны капялюшык, абабіты рушамі з шаўковага цюлю. У другой палове XIX стагоддзя дымкай пачалі называць гатункі вуалі і крэпу, а таксама шалікі на жаночых  для верхавой язды і  пакрывалы. Сучасныя тканіны тыпу дымкі ўжо называюць газам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беловинский Л. В. Дымка // Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. XVIII — начало XIX в. / под ред. Н. Ерёминой. — М.: Эксмо, 2007. — С. 187. — 784 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-699-24458-4.
* Глинкина Л. А. Дымка // Иллюстрированный словарь забытых и трудных слов русского языка: ок. 7000 единиц: более 500 ил. / Л. А. Глинкина; худож. М. М. Салтыков. — М.: Мир энциклопедий Аванта+, 2008. — С. 100. — 432 с. — ISBN 978-5-98986-208-5.
* 
* 

Катэгорыя:Шаўковыя тканіны
Шубранэць

**Шубранэць** () — вёска ў Застаўніўскім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны. 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Застаўніўскага раёна
Бабын (Кэльмэнецкі раён)

**Бабын** () — вёска ў Кэльмэнецкім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны.

## Вядомыя асобы 
* Лідзія Ліпкоўская — расійская і ўкраінская спявачка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кэльмэнецкага раёна
Бэрнавэ

**Бэрнавэ** () — вёска ў Кэльмэнецкім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны. 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кэльмэнецкага раёна
Вэнгажэва

**Вэнгажэва** (, ) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Вэнгажэўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Вэнгажэва. Насельніцтва — каля 11 тыс. жыхароў.

## Гісторыя 
Паміж 1260 і 1283 гадамі гэтыя землі былі захопленыя тэўтонцамі, якія ў 1312 годзе пабудавалі недалёка ад вусця ракі Вэнгарапы з возера Мамры драўляны замак, названы Ангербургам, пры якім у 1335 годзе было створана паселішча. Замак быў разбураны ў 1365 і 1397 гадах войскамі Вялікага Княства Літоўскага. Новы замак будуецца ў 1398 годзе за 2 км на паўночны ўсход ад папярэдняга на рачным востраве. У тым жа годзе пры замку было створана паселішча рамеснікаў. У 1412 годзе ён і атрымаў гарадскія правы. У 1734 годзе ў замку гасцяваў кароль Станіслаў Ляшчынскі, калі збег з краіны пад напорам расійскіх войскаў, якія ўзвялі на трон Аўгуста ІІІ. З Вэнгажэва Станіслаў Ляшчынскі адправіўся ў Францыю. Да 1945 года горад быў чыгуначным вузлом, з якога разыходзілася пяць ліній (цяпер дзейнічае толькі адна, і тая толькі як таварная). Падчас Першай сусветнай вайны ў ваколіцах вяліся баі паміж нямецкімі і рускімі войскамі. У міжваенныя гады гэтая мясцовасць стала папулярным курортам і цэнтрам водных відаў спорту. У студзені 1945 года горад быў заняты войскамі III Беларускага фронту. Забудова горада была разбурана прыкладна на 80 % Савецкай Арміяй пры наступе.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада