open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1987 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1987** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
* Адкрыццё Музея гісторыі архітэктуры Сафійскага сабора
* Рэспубліканская выстаўка «Краіна Саветаў», Мінск. 
* Выстаўка «Маладосць рэспублікі», Мінск.
* Выстаўка «40 лет БДТМІ», Мінск
* Выстаўка аб’яднання «Галіна» на Рэспубліканскай выстаўцы плаката, Мінск
* Выстаўка мастакоў-удзельнікаў XI Рэспубліканскага семінара творчай моладзі, Гродна
* «Вясновыя песні звышчалавека», кватэрная выстаўка Артура Клінава, Мінск
* «Майстэрня мастака», выстаўка ў Рэспубліканскім доме работнікаў мастацтваў Беларускага тэатральнага аб’яднання, Мінск
* «Перспектыва», арт-праект ў выставачнай зале Беларускага навукова-даследчага інстытута тэхнічнай інфармацыі, Мінск  (пр-т Машэрава, 7). Сярод удзельнікаў — Людміла Русава, Адам Глобус, Ігар Кашкурэвіч
* «На Калектарнай», выстаўка  групы «Форма». Інстытут Мінскграмадзянпраект, Мінск (вул. Калектарная, 20 а)
* Выстаўка аб’яднання «БЛО», «Дом кіно», Мінск
* 15 ліпеня — 31 ліпеня: выстаўка аб’яднання «Галіна» у Палацы культуры чыгуначнікаў, Мінск. Удзельнікі ад аб’яднання «Галіна»: Аляксандр Тарановіч, Андрэй Бялоў, Дзмітрый Ярмілаў, Міхал Анемпадыстаў, Уладзімір Акулаў.
* 5 кастрычніка — 20 кастрычніка: выстаўка аб’яднання «Галіна» у Рэспубліканскім Доме работнікаў мастацтва Беларускага тэатральнага аб’яднання, Мінск. Удзельнікі ад аб’яднання «Галіна»: Уладзімір Акулаў, Міхал Анемпадыстаў, Андрэй Бялоў, Аляксандр Пашкевіч, Аляксандр Тарановіч, Дзмітрый Ярмілаў.
* 14 лістапада: адкрыццё першай персанальнай выстаўкі твораў Аляксандра Ісачова, Рэчыца

## З’явіліся 
* Кніга «Беларуская кніжная графіка», афарміцель Мікола Ганчароў
* 1 лістапада — Веткаўскі музей стараверства і беларускіх традыцый імя Ф. Р. Шклярава
* 6 лістапада — Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры
* Музей гісторыі архітэктуры Сафійскага сабора

## Нарадзіліся 
* 25 чэрвеня — Павел Уладзіміравіч Хадаровіч, беларускі мастак, сын Уладзіміра Хадаровіча
* 3 лістапада — Пётр Мікалаевіч Кузьміч, беларускі мастак-эмальер, сын Мікалая Кузьміча

## Памерлі 
* 1 лютага — Уладзімір Сакалоў (нар. 1908), беларускі мастак-графік
* 30 верасня — Яфім Раяк (нар. 12(25) 1906), савецкі мастак–авангардыст, навучэнец Віцебскага мастацкага вучылішча 
* 1 кастрычніка — Аляксандр Воінаў (нар. 1902), беларускі савецкі архітэктар, Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР
* 5 снежня — Аляксандр Ісачоў (нар. 1955), беларускі жывапісец
* Яўгенія Магарыл (нар. 1902) — расійский мастак-графік яўрэйскага паходжання, родам з Віцебску. Вучылася ў Віцебскім народным вучылішчы ў Марка Шагала і Казіміра Малевіча. Уваходзіла ў суполку Сцвяржальнікаў новага мастацтва, разам з імі пераехала ў 1922 годзе ў Петраград

## Галерэя жывапісу 

Выява:Viktar Smataŭ 1987 Belarusian Ceramics.JPG|Віктар Шматаў «Беларуская кераміка»
Выява:Piotr Sharipa 1987 Spring silver.JPG|Пётр Шарыпа «Вясновае срэбра»
Выява:Alexey Kuzmich - Three Madonnas 1987.JPG|Аляксей Кузьміч. «Тры мадонны»

Катэгорыя:1987 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Прусіна

Назву **Пру́сіна** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Прусіна — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці
* Прусіна — вёска ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласці
Шамаўка

Назву **Ша́маўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Шамаўка — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці
* Шамаўка — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці
Прудзец

Назву **Прудзе́ц** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Прудзец — былая вёска ў Талачынскім сельсавеце Талачынскага раёна
** Прудзец — вёска ў Талачынскім сельсавеце Талачынскага раёна (да 2013 года ўваходзіла ў склад Азярэцкага сельсавета)
* Мінская вобласць:
** Прудзец — вёска ў Крупскім раёне
Прудцы

Назву **Прудцы́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Прудцы — вёска ў Талачынскім раёне
* Гродзенская вобласць
** Прудцы — вёска ў Шчучынскім раёне
Карытніца

Назву **Кары́тніца** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць
** Карытніца — вёска ў Дзятлаўскім раёне (да 1 снежня 2019 г. у Лідскім раёне)
* Магілёўская вобласць
** Карытніца — вёска ў Бялыніцкім раёне
* Мінская вобласць
** Карытніца — вёска ў Вілейскім раёне
Лучыцы

Назву **Лучыцы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Лу́чыцы — вёска ў Петрыкаўскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Лу́чыцы — вёска ў Асіповіцкім раёне
* Мінская вобласць
** Лучы́цы — вёска ў Дзяржынскім раёне
** Лучы́цы — пасёлак у Дзяржынскім раёне
** Лучы́цы — вёска ў Клецкім раёне
Усходняе хрысціянства

**Усходняе хрысціянства** — умоўны абагульняючы тэрмін, які аб'ядноўвае Праваслаўныя цэрквы візантыйскай традыцыі, Старажытнаўсходнія цэрквы і супольнасці, што аддзяліся ад іх, якія ў набажэнстве і абрадах захавалі традыцыі або старажытнаўсходніх цэркваў, або візантыйскага праваслаўя (як, напрыклад стараверства і ўсходнекаталіцкія цэрквы).

Назва звязана з тым, што названыя кірункі хрысціянства, якія захоўваюць свае старажытныя літургічныя абрады і традыцыі, гістарычна ўзніклі на тэрыторыі Усходняй Рымскай імперыі, ва Усходняй Еўропе ці на Блізкім і Сярэднім Усходзе (Царква Усходу, Армянская апостальская царква, Грузінская праваслаўная царква).

Як правіла, самі прадстаўнікі гэтых канфесій сябе «ўсходнімі хрысціянамі» не называюць. Гэты тэрмін часцей выкарыстоўваецца сярод прыхільнікаў заходняга хрысціянства, а таксама рэлігіязнаўцаў і спецыялістаў, якія вывучаюць гісторыю хрысціянства.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хрысціянства
Янаўка

Назву **Я́наўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Янаўка — былы пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
** Янаўка — вёска ў Кармянскім раёне
** Янаўка — былы пасёлак у Рагачоўскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Янаўка — вёска ў Мсціслаўскім раёне
** Янаўка — вёска ў Хоцімскім раёне
### Расія 
* Янаўка — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці
Майстар і Маргарыта (значэнні)

* Майстар і Маргарыта
* Майстар і Маргарыта (опера)
* Майстар і Маргарыта (тэлесерыял)
* Майстар і Маргарыта (фільм, 2024)
Обрынская сядзіба

**Обрынская сядзіба** — сядзіба ў Обрыне (цяпер пасёлак Першамайскі) Карэліцкага раёна, якая існавала ў XIX — першай палове XX стагоддзя.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1837 годзе на беразе р. Обрынка. Належаў роду Обрынскіх, потым — Кашчыцаў.

У палацы была вядомая калекцыя фарфору, творы выяўленчага мастацтва, архіў.

## Архітэктура 
Меў рысы позняга класіцызму і несапраўднай готыкі. Складаўся з трохпавярховых мураваных будынкаў — асноўнага аб'ёму і двух флігеляў, злучаных крытымі пераходамі і завершаных складанымі ламанымі дахамі. Цэнтральны рызаліт асноўнага аб'ёму, вылучаны на галоўным фасадзе аркаднымі лоджыямі, завяршаўся мезанінам у выглядзе атыка з трохвугольным франтонам. Сцены расчлянёныя прамавугольнымі і арачнымі аконнымі праёмамі, аздобленымі прафіляванымі ліштвамі і завершанымі франтончыкамі. Адзін флігель меў у завяршэнні вежачку з шатровым пакрыццём, другі — разнастайны псеўдагатычны дэкор (парэбрыкі, аркатура, разеткі, абрамленні ў выглядзе спічастых арак і какошнікаў, круглыя вокны-люнеты і інш.).

Апроч палацу, у маёнтку меліся млыны, рэзідэнцыя з муру, фруктовыя сады.

Першамайскі Пасёлак. Сядзіба Кашыцаў "Обрын". Свіран (01).jpg|Свіран
Першамайскі Пасёлак. Сядзіба Кашыцаў "Обрын". Стайня.jpg|Стайня
Першамайскі Пасёлак. Сядзіба Кашыцаў "Обрын". Сыраварня (01).jpg|Сыраварня
Першамайскі Пасёлак. Сядзіба Кашыцаў "Обрын". Капліца-пахавальня (02).jpg|Капліца-пахавальня
Першамайскі Пасёлак. Сядзіба Кашыцаў "Обрын". Руіны афіцыны (01).jpg| Руіны афіцыны
Першамайскі Пасёлак. Сядзіба Кашыцаў "Обрын". Арачны мост і ўмацаванні тэрасы (05).jpg|Арачны мост і ўмацаванні тэрасы
Першамайскі Пасёлак. Сядзіба Кашыцаў "Обрын". Помнік паўстанцам (04).jpg|Помнік паўстанцам Касцюшкі

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Палацы Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Карэліцкага раёна
Катэгорыя:Абрынскія
Катэгорыя:Кашыцы
Катэгорыя:Раеўскія (род)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1837 годзе
Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Першамайскі Пасёлак
Спаса-Праабражэнская царква (Олтуш)

**Спаса-Праабражэнская царква** — помнік народнага драўлянага дойлідства з рысамі стылю барока. Знаходзіцца на паўднёва-заходняй ускраіне вёскі Олтуш (Маларыцкі раён). 

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў 1668 г., перабудавана ў 1783 г., 1862 г. і 1868 г. Першапачаткова храм быў 3-зрубным — кубападобны бабінец, асноўны аб’ём, апсіда з тарцовай рызніцай. У 1889 г. да царквы пры ўваходзе праз тамбур прыбудаваная двух’ярусная званіца (васьмярык на чацверыку) з шатровым дахам.

## Архітэктура 
Царква складаецца з трох прамавугольных у плане зрубаў. Асноўны зруб накрыты шатровым, бабінец — двухсхільным са шчытом на галоўным фасадзе, алтарны — трохсхільным дахамі, завершанымі фігурнымі вежачкамі. Сцены гарызантальна ашаляваныя і прарэзаныя прамавугольнымі вокнамі з разнымі ліштвамі.

## Інтэр’ер 
Зала храма перакрыта корабавым размаляваным скляпеннем, бэлькі ўпрыгожаны разнымі стылізаванымі кветкамі. Над бабінцам размешчаны хоры з балюстраднай агароджай. Апсіда вылучана створаным у 1830-я гг. 3-ярусным іканастасам, аформленым разнымі пілястрамі. Ажурная разьба ўпрыгожвае царскія вароты. Абразы выкананы ў 16 — 18 ст., маюць залаты фон па ляўкасу. У бабінцы размешчаны абразы «Спас Нерукатворны», «Ражджаство Хрыстова», «Аплаканне і Спас Нерукатворны», «Зняцце з крыжа» (усе 17 ст.), «Святы Лаўрэнцій» (1869), «Мікалай Цудатворац», «Архангел Міхаіл». Злева ад галоўнага ўвахода на заходняй сцяне размешчаны падпісны абраз «Прападобны Ануфрый» 1965 г., пад скляпеннем — абраз «Архангел Міхаіл» 16 — 17 ст.

Царква дзейнічае. Помнік рэспубліканскага значэння.

Архангел Міхаіл. Олтуш.jpg|Архангел Міхаіл. 2-я палова XVII ст. МСБК НАН
Маларыцкі майстар. Успенне.jpg|Маларыцкі майстар. Успенне. 1650. НММ РБ

## Крыніцы 
## Літаратура 
* НГАБ у г. Гродна, ф. 1. воп. 19, спр. 1004, арк. 9 — 29.
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Маларыцкага раёна
Катэгорыя:Заходнепалеская школа дойлідства
Катэгорыя:Олтуш
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Майстар і Маргарыта (опера)

**Майстар і Маргарыта** — опера кампазітара Я. Глебава, напісаная ў 1989 годзе, якая была пастаўлена Беларускім дзяржаўным тэатры оперы і балета 20 сакавіка 1992 года рэжысёрам  і дырыжорам Аляксандрам Анісімавым. Спектакль быў аформлены мастаком Уладзімірам Арэф'евым.

## Гісторыя стварэння 
Опера створана па аднайменным рамане Міхаіла Булгакава. Лібрэта Ларысы і Яўгена Глебавых. Кампазітар хацеў напісаць оперу яшчэ ў 1975 годзе, калі гэты раман з'явіўся ў часопісе «», але дазвол на напісанне не змог атрымаць.

## Выканаўцы 
* Маргарыта — Тамара Глаголева
* Понцій Пілат — Аркадзь Саўчанка
* Воланд — Аляксандр Кеда
* Каіфа — Віктар Стральчэня

## Літаратура 
* Спектакль «Майстар і Маргарыта» ў святле актуальных пытанняў музычна-тэатральнай драматургіі і сцэнаграфіі / А. Лісава // Музычныя скарбы беларускай зямлі : да 15-годдзя музычна-гістарычнага праекта Нацыянальнага канцэртнага аркестра Беларусі : [зборнік артыкулаў]. ― Нясвіж, 2010. ― С. 145―153. (1Н//231767(039)) (Год пастаноўкі: 1992.)
* Глебаў Яўген Аляксандравіч / Т. А. Дубкова // Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : у 2 т. — Мінск, 2002. — Т. 1. — С. 264—265. (Год пастаноўкі: 1991.)
* Кампазітары Беларусі / Т. Г. Мдзівані, Р. І. Сергіенка. — Мінск, 1997. (Год пастаноўкі: 1992.)
* Глебаў Яўген Аляксандравіч / Т. А. Дубкова // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1997. — Т. 5. — С. 292—293. (Год пастаноўкі: 1991.)
* Немцова-Амбарян С. Н. «Мастер и Маргарита» М. А. Булгакова и особенности либретто одноименной оперы Е. А. Глебова

Катэгорыя:Музыка Беларусі
Катэгорыя:Тэатр Беларусі
Катэгорыя:Оперы на беларускай мове
Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Опаль)

**Свята-Параскева-Пятніцкая царква** — праваслаўны храм, помнік драўлянага дойлідства ў цэнтры в. Опаль (Іванаўскі раён).

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1796 годзе з дрэва як уніяцкая. Часткова перабудаваная і адрамантаваная ў XIX ст..

Царква дзейнічае. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.

## Архітэктура 
Прамавугольная ў плане трохнефная базіліка са зрэзанымі вугламі ў алтарнай частцы. Цэнтральны, вышэйшы за бакавыя, неф завершаны двухсхільным дахам. Сцены вертыкальна ашаляваныя дошкамі з нашчыльнікамі, умацаваныя брусамі-ланаткамі, вокны прамавугольныя і паўцыркульныя (у цэнтральным нефе). Спачатку галоўны фасад фланкіравалі две вежы абапал трохвугольнага франтону. Пры перабудове вежы разабраныя, фасад аформлены васьмікалонным порцікам (пазней калоны схаваны шалёўкай тамбуру).

## Інтэр'ер 
]]
Інтэр'ер падзелены чатырма слупамі на нефы. Хоры на двух слупах пераходзяць уздоўж бакавых сцен цэнтральнага нефа ў кансольна-бэлечныя балюстрадныя галерэйкі. Апсіда вылучана створаным у 1830-я гг. 3-ярусным іканастасам, пакрытым арнаментальнай разьбой; царскія вароты вырашаны контражурнай скразной разьбой на матыў вінаграднай лазы з гронкамі, сярод спляценняў якіх укампанаваны 6 таблетак-клеймаў з выявамі 4 евангелістаў і абразом «Благавешчанне». Мастацкую каштоўнасць уяўляюць драўляная скульптура мяжы 18 — 19 ст. «Укрыжаванне», абразы таго ж часу «Спас Пантакратар», «Святы Панцеляіман», «Маці Божая Замілаванне».

## Літаратура 
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Опаль
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Іванаўскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Заходнепалеская школа дойлідства
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Катэгорыя:1796 год у Беларусі
Палескія школы дойлідства

**Палескія школы дойлідства** сфармаваліся ў XVII—XVIII стагоддзях. у драўляным грамадзянскім і культавым дойлідстве Беларускага Палесся, традыцыі школ развіваліся да пачатку XX стагоддзя. Вылучаліся самабытнымі канструкцыйнымі і мастацкімі прыёмамі стварэння дойлідскіх формаў. Адрозніваюць **заходнепалескую**, якая склалася ў межах сучаснай Брэсцкай вобласці паміж Брэстам і Пінскам, і **ўсходнепалескую (прыпяцкую) школы**, якая склалася ў Прыпяцкім Палессі і верхнім Падняпроўі (у межах сучасных Гомельскай, усходу Брэсцкай і поўдні Мінскай абласцей).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктура Палесся
Катэгорыя:Архітэктура Беларусі
Паштовая станцыя (Паграбенка)

**Паштовая станцыя** - помнік архітэктуры неаготыкі. Знаходзіцца каля в. Паграбёнка (Сенненскі раён) на аўтамагістралі Кіеў — Санкт-Пецярбург. Пабудаваная ў канцы 1840-х гадоў паводле ўзорнага праекту станцыйных дамоў трэцяга разраду (зацверджаны ў 1846 г.). Захаваліся: будынак паштовай станцыі (станцыйны дом), флігель для фурманаў, свіран, хлеў, стайня (часткова перабудаваная) і цагляная агароджа, у якой былі два сіметрычна размешчаныя праезды (адзін замураваны). Цяпер у будынку станцыйнага дома размешчаная лінейная дарожная служба. Помнік рэспубліканскага значэння.

## Архітэктура 
Станцыйны дом павернуты галоўным фасадам да дарогі; разам з агароджай ён стварае франтальную кампазіцыю. Дом прамавугольны ў плане, з восевым падоўжаным размяшчэннем двухкамерных сенцаў; па баках іх былі пакоі для праезджых і кватэра наглядчыка. Аконныя праёмы і ўваходны партал стральчатыя. Над уваходам — невялікая навісь, якую падтрымліваюць літыя чыгунныя кранштэйны. Сцены будынку раскрапаваныя прамавугольнымі філёнгамі, дэкарыраваныя стральчатымі нішамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Сенненскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі
Катэгорыя:Паштовыя станцыі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1840-я гады
Катэгорыя:Паграбенка
Гандлёвыя рады (Пінск)

**Гандлёвыя рады** — гістарычны гандлёва-складскі комплекс у Пінску на гандлёвай плошчы (сучасная пл. Леніна), які існаваў у XVIII — першай палове XX ст. Разбураныя ў 1950-я гады.

## Архітэктура 
У XVIII ст. пабудаваныя два паралельныя драўляныя гандлёвыя рады, якія складаліся з 129 крам і ўтваралі гандлёвую вуліцу. Крамы былі аб'яднаныя слупавымі галерэямі і накрытыя гонтавым дахам, кожная крама мела самастойны ўваход. У пачатку XIX ст. на іх месцы пастаўленыя мураваныя гандлёвыя рады — два паралельныя корпусы (мелі рысы стылю класіцызму) з двухбаковай арыентацыяй крам. Падоўжаныя фасады былі аздоблены аркаднымі галерэямі, тарцы фланкіраваныя папярочнымі аб'ёмамі, кожны з іх уключаў па тры ўзаемазвязаныя крамы. Былі накрытыя двухсхільнымі дахамі. Рытм фасадаў стваралі пралёты аркад і лапаткі паміж імі.

## Літаратура 
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мінск : Беларус. энцыкл., 1993.— 620 с.: іл. ISBN 5-85700-078-5.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Плошча Леніна (Пінск)
Катэгорыя:Гандлёвыя рады Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Пінска ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Пінска
Катэгорыя:Зніклі ў 1950-я гады
Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі
Касцёл Маці Божай Ружанцовай (Пескі)

**Касцёл Маці Божай Ружанцовай** — рымска-каталіцкі храм, помнік архітэктуры неаготыкі ў в. Пескі (Мастоўскі раён) на Беларусі.

## Гісторыя 
Вёска Пяскі вядома з XVII ст. як уладанне Сапегаў, пры якіх у 1682 (або ў 1782 годзе) і быў пабудаваны касцёл. Апошні драўляны касцёл быў пабудаваны тут у 1857 (або ў 1877 годзе) графам Вацлавам Красіцкім і асвечаны пад тытулам Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі.

У 1900—1914 гадах над мястэчкам на месцы збудаванага раней узняўся новы, ужо мураваны касцёл, пабудаваны з бутавага каменю і цэглы ў неагатычным стылі паводле праекта інжынера Даніева. Будаўніцтва вялося на сродкі парафіян. Святыня набыла новы тытул — Маці Божай Ружанцовай. Пры гэтым пад касцёл аддалі новую пляцоўку, метраў на 80 паўднёвей старой, бліжэй да цэнтра мястэчка. На старой пляцоўцы дагэтуль знаходзіцца пустка, абсаджаная дрэвамі.

Перад Другой сусветнай вайной колькасць парафіян у пяскоўскай парафіі дасягала 1500 чалавек.

У 1945 г. касцёл быў зачынены, затым прыстасаваны пад збожжасховішча. Вярнулі святыню ў 1989 годзе. Рэстаўрацыя касцёла была праведзена ў 1991—1997 гады. Перад касцёлам усталявалі высокі драўляны крыж з адзнакамі місій рэдэмптарыстаў (1999) і францысканцаў (2000).

## Архітэктура 
Касцёл — аднавежавы, трохнефны храм базілікальнага тыпу з трансептам і пяціграннай апсідай, фланкаванай дзвюма невялікімі сакрысціямі і трансептам, тарцы якога завершаны зубчатымі «рыцарскімі» франтонамі і востраканечнымі пінаклямі. У сілуэце пабудовы дамінуе трох’ярусная званіца (верхні ярус у сячэнні васьмігранны), завершаная высокім шатровым купалам (там знаходзіцца звон 1780 года). Асноўны аб’ём аддзелены трансептам ад алтарнай групы. Прэсбітэрый аддзелены ад трансепту стральчатай аркай. Стрыманыя і выразныя па пластыцы фасады трансепту ствараюць кампазіцыйны акцэнт на бакавых фасадах касцёлу, якія падзеленыя пілястрамі (блізкія па форме да контрфорсаў). Шчыты трансептаў завершаныя зубчастымі аттыкамі і фланкіраваныя пінаклямі.

Сцены па перыметры ўмацаваны плоскімі контрфорсамі. Галоўны ўваход пазначаны рызалітам.

### Інтэр’ер 
Інтэр’ер касцёла, падзелены на тры навы трыма парамі слупоў, перакрыты сістэмай зорчатых скляпенняў на папружных спічастых арках. У святыні знаходзяцца тры разьбяныя неагатычныя алтары, створаныя ў 1993 годзе мастаком Ф. Стрыецкім на сродкі сям’і Пякарскіх з Таронта і Лондана ў памяць сям’і Сухоцкіх. Галоўны алтар — гэта тытульны алтар Маці Божай Ружанцовай, левы бакавы алтар прысвечаны Св. Максімільяну Кольбэ, а правы — Найсвяцейшаму Сэрцу Пана Езуса. Арганныя хоры зроблены ў выглядзе балкона.

## Літаратура 
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мінск: Беларус. энцыкл., 1993. — 620 с.: іл. ISBN 5-85700-078-5.
* Харэўскі, С. В. Культавае дойлідства Заходняй Беларусі 1915—1940 гг. — Вільня: ЕГУ, 2008. ISBN 978-9955-77-13-9. с. 25-26.

## Спасылкі 
* 
* 
* slowo.grodnensis.by

Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Касцёлы Мастоўскага раёна
Катэгорыя:Пескі (Мастоўскі раён)
Свята-Мікалаеўская царква (Петрыкаў)

**Свята-Мікалаеўская царква** — помнік архітэктуры псеўдавізантыйскага стылю ў Петрыкаве (сучасная вул. Ліпунова). Пабудавана ў 1910-я гг. з цэглы на месцы храма 1830 г.

## Архітэктура 
Мураваны будынак мае крыжападобную кампазіцыю з трохапсіднай алтарнай часткай. Сяродкрыжжа ўвянчанае вялікім светлавым барабанам з купалам. Пры ўваходзе размешчаная трох'ярусная вежа-званіца з купалам, завершаным галоўкай. У аснове архітэктурна-пластычнага рашэння фасадаў арсенал дэкаратыўных сродкаў старажытнарускага царкоўнай архітэктуры: закамары, кілепадобныя ліштвы арачных аконных праёмаў, аркатурныя фрызы, паяскі, сухарыкі, уразныя вуглавыя калонкі.

## Інтэр'ер 
Унутраная прастора нарастае ад нізкай трапезнай праз цыліндрычныя скляпенні прыдзелаў да круглага барабана ў цэнтры, абапёртага на магутныя аркі. Абразы 1-й палавіны 19 ст. «Благавешчанне», «Маці Божая з дзіцем».

## Літаратура 
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Петрыкава
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Святога Мікалая
Катэгорыя:Храмы Тураўскай і Мазырскай епархіі
Міхалінава (возера)

**Міхалі́нава**, **Грабеніцкае возера** — возера ў Лёзненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Мошна, за 7 км у напрамку на поўнач ад гарадскога пасёлка Лёзна, за 0,15 км на ўсход ад вёскі Міхалінава.

Плошча паверхні возера 0,28 км² (0,31). Даўжыня 1,06 (1,03) км, найбольшая шырыня 0,42 (0,4) км, даўжыня берагавой лініі 2,7 (2,65, 2,74) км. Найбольшая глыбіня 8,9 м, сярэдняя 4,19 м. Аб’ём вады ў возеры 1,3 млн м³. Плошча вадазбору 3,74 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны дасягаюць вышыні 15 м. Берагі высокія, месцамі зліваюцца са схіламі катлавіны. Берагавая лінія ўмерана звілістая. У паўночнай частцы ў возера ўпадае ручай.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-36-26. Выданне 1985 года. Стан мясцовасці на 1981 год.

## Спасылкі 
* Гребеницое // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь». Общая характеристика озёр Витебской области — С. 114. 
* Гребеницое // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь». Морфометрические параметры озёр Витебской области — С. 278. 
* *Валерий Иванов-Смоленский* Все озёра Беларуси, т. 2.
* *Печёнова О.* Предками названо: происхождение названий населённых пунктов, рек и озёр Лиозненского района

Катэгорыя:Азёры Лёзненскага раёна
Катэгорыя:Басейн Лучосы
Полацкія вежы

**Полацкія вежы** — два абарончыя збудаванні тыпу данжонаў на Верхнім Полацкім замку, якія існавалі паміж 1563—1579 гг. Размяшчаліся асобна ад лініі замкавых умацаванняў у цэнтры дзядзінца. Былі пабудаваныя з дрэва, чатырох-, васьмігранныя ў плане, мелі па тры баявыя ярусы з перакрыццямі на бэльках, былі накрытыя шатровымі дахамі. Зруйнаваныя ў час штурму замку войскамі Стэфана Баторыя.

Вежы замаляваў С. Пахалавіцкі, апісаў гісторык XVI ст. Р. Гейдэнштэйн.

## Літаратура 
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мінск : Беларус. энцыкл., 1993.— 620 с.: іл. ISBN 5-85700-078-5.

Катэгорыя:Верхні замак (Полацк)
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Полацка
Катэгорыя:Абарончыя збудаванні Полацка
Катэгорыя:Вежы Беларусі
Катэгорыя:Данжоны
Палац Бутрымовічаў (Пінск)

**Палац Бутрымовічаў ** — помнік архітэктуры позняга барока ў Пінску.

## Гісторыя 
 «Панны з Муру» ў газеце «Słowo» (№ 127, 1934 г.)]]
Пабудаваны ў 1784—1790 гадах архітэктарам К. Шыльдхаўзам для пінскага старосты Мацея Бутрымовіча на высокім левым беразе ракі Піна, да якой павернуты дваровым фасадам. У XIX і пачатку XX ст. сярод мясцовага насельніцтва меў за свой мураваны «матэрыял» размоўную назву **«Мур»**.

Пазней у будынку змяшчаўся Палац піянераў і школьнікаў. Адрэстаўраваны ў 2007—2009 гадах. Выкарыстоўваецца як «Палац шлюбу». Помнік рэспубліканскага значэння.

## Архітэктура 
Мураваны П-падобны ў плане будынак з развітым цокальным паверхам, трактаваны з выкарыстаннем элементаў рустоўкі, выглядае лёгкім і гарманічным па прапорцыях. Аднапавярховую сярэднюю частку будынку займаюць парадныя памяшканні з авальнай залай у цэнтры, якая ўтварае эркер з балконам на галоўным фасадзе. Планіроўка анфіладная. Бакавыя крылы вырашаныя ў двух узроўнях і маюць невялікія жылыя памяшканні ўздоўж калідораў.

Знадворны дэкор мае рысы ранняга класіцызму. Фасады аздобленыя плоскімі і руставанымі лапаткамі, сандрыкамі, фрыз антаблементу — трыгліфамі і метопамі. Эркер, выкружаныя вуглы і тарцы бакавых крылаў аздобленыя калонамі і паўкалонамі дарычнага ордара. Яны крыху рассунуты ў бакі, што дазваляе акцэнтаваць увагу на ўваходзе і паўкруглым акне над ім.

## Літаратура 
* 
* Zbigniew Hauser, Nowy ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Białorusi, Warszawa 2005, ISBN 83-87654-25-6
* Grzegorz Rąkowski, Polesia czar, Oficyna Wydawnicza «Rewasz», Pruszków 2001, ISBN 83-85557-92-X

## Спасылкі 
* 
* 
* У Пінску рэканструявалі палац Бутрымовічаў XVII стагоддзя
* Новая экспазіцыя адкрылася ў Палацы Бутрымовіча ў Пінску
* 

Катэгорыя:Славутасці Пінска
Катэгорыя:Палацы Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Пінска ў стылі барока
Катэгорыя:Бутрымовічы
Катэгорыя:1790 год у Беларусі
Катэгорыя:Вуліца Леніна (Пінск)
Касцёл Святога Антонія Падуанскага і кляштар францысканцаў (Полацк)

**Касцёл Святога Антонія Падуанскага і кляштар францысканцаў** — помнік архітэктуры барока ў г. Полацку. Пабудаваны на правым беразе Заходняй Дзвіны (сучасная вул. Ніжне-Пакроўская, 20). Унесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.

Комплекс складаўся з касцёла і кляштарнага корпуса. У наш час у былым жылым корпусе кляштара размешчана адміністацыйная ўстанова.

## Гісторыя 
Драўляны кляштар быў узведзены ў 1628 г. па фундацыі Тэафіла і Крысціны Храпавацкіх. Мураваны касцёл Святога Антонія пабудаваны ў 1763—1775 гг.

У 1778 г. пабудаваны мураваны двухпавярховы прамавугольны ў плане жылы корпус, які шчыльна прылягаў да касцёла.

Połacak, Vialikaja. Полацак, Вялікая (XVIII).jpg|XVIII ст. 
Połacak. Полацак (C. Faber du Faur, 25.07.1812) (2).jpg|1812
Połacak, Dźvina-Prabojnaja. Полацак, Дзьвіна-Прабойная (1846).jpg|Да 1860-х. Касцёл францысканцаў па цэнтры

У 1833 г. кляштар быў закрыты, касцёл і жылы корпус перададзеныя праваслаўнаму ведамству. Пазней будынак касцёла зруйнавалі, а ў канцы XIX ст. на яго месцы пабудаваны двухпавярховы будынак з частковым выкарыстаннем сцен і сутарэнняў, на фасадах былі паўтораны архітэктурныя дэталі жылога корпуса.

Połacak, Dźvina. Полацак, Дзьвіна (1889-91).jpg|1889
Połacak, Dźvina, Jezuicki-Bohajaŭlenski. Полацак, Дзьвіна, Езуіцкі-Богаяўленскі (1910).jpg|1910
Połacak, Prabojnaja-Vialikaja. Полацак, Прабойная-Вялікая (F. Krauskopf, 1918).jpg|1918 

У 1917 г. ў будынку размяшчаўся Полацкі камітэт РСДРП. У 1978 г. па доме ўстаноўлена мемарыяльная дошка. Пакрыты дахоўкай, з боку ўнутранага панадворку чатыры дахавыя акны. Будынак — помнік архітэктуры барока.

У сярэдзіне 19 ст. жылы корпус прыстасаваны пад адміністрацыйную ўстанову. У пачатку 1990-х гг. частка будынка выкарыстоўвалася адміністрацыйнай установай, частка адведзена пад жыллё.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Колішнія касцёлы Полацка
Катэгорыя:Колішнія кляштары Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Беларусі, знішчаныя расійскімі ўладамі
Катэгорыя:1775 год у Беларусі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Полацку
Катэгорыя:Ніжне-Пакроўская вуліца (Полацк)
Катэгорыя:Храмы Святога Антонія Падуанскага
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар дамініканцаў (Полацк)

**Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар дамініканцаў** — страчаны рэлігійны комлекс у Полацку.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1672 г. па фундацыі віленскага каноніка Ф. М. Гарскага з дазволу віленскага біскупа А. Сапегі. У 1774 г. быў закладзены мураваны касцёл Прасвятой Дзевы Марыі. Аднак з-за недахопу сродкаў, яго будаўніцтва было адкладзенае да 1801 г. і завершанае ў 1804 г. Уваходзіў у ансамбль Полацкай параднай плошчы. У 1837 г. і 1843 г. будынкі кляштару гарэлі.

Комплекс разбураны ў час Другой сусветнай вайны.

## Архітэктура 
### Касцёл 
Касцёл — трохнефная шасцістаўповая базіліка, цэнтральны неф якой завяршаўся паўкруглай апсідай (30х18,9 м). У інтэр'еры касцёлу былі ўбудаваны пяць алтароў, упрыгожаныя разьбой і размалёўкай, на хорах быў дванаццацігалосы арган Касцёл меў два ўваходы: першы з боку плошчы быў аформлены порцікам з шасцю іанічнымі калонамі і балконам, на якім быў уваход на хоры, другі — з боку кляштару.

### Кляштар 
Кляштар пабудаваны ў 1781—1804 гг., уяўляў сабой двухпавярховы Г-падобны ў плане корпус з калідорнай планіроўкай. Першы паверх меў скляпеністыя перакрыцці, другі — драўляныя. Будынкі кляштару былі пакрыты дахоўкай. У комплекс уваходзілі таксама гаспадарчыя пабудовы, сад, палісаднік і каменная агароджа з уязной брамай. Кляштарны двор быў выбрукаваны. У 1864 г. пасля закрыцця кляштару касцёл стаў прыходскім.

## Святары 
 у полацкім дамініканскім касцёле. Літаграфія Рудольфа Жукоўскага па малюнку Аляксандра Мініята. 1825—1850]]
* Ігнат Юр’евіч Рудзіс (1896—1902); 
* Нікадзім Андрэевіч Дзядуль (1900—1901); 
* Казімір Юзафавіч Батура (1903—1906?); 
* Іеранім Іеранімавіч Будрыс (1905);
* Міхал Юр’евіч Тамашэўскі (1906—1908);
* Эмерыт-Віценцій Юр’евіч Юркевіч (1908—1915?);
* Леанард Якаўлевіч Бараноўскі (1908—1914);
* Францішак Карлавіч Будзька (1908—12, 1917?); 
* Станіслаў Антонавіч Ярашэвіч (1912—1914); 
* Юзаф Казіміравіч Дзям’ян (1914—1923);
* Язэп Язэпавіч Барадзюля (1919);
* Юзаф Станіслававіч Лук’янін (1922);
* Адольф Готлібавіч Філіп (1924—1925?); 
* Міхал Хрыстафоравіч Цакуль (1925);
* Казімір Францавіч Яновіч (пасля 1934);
* Антон Святаполк-Мірскі (1941—1942);
* Чэслаў Матусевіч (з 1941); 

вартаўнік: Юзаф Янавіч Цывінскі (1920-я). Паводле некаторых звестак, у касцёле таксама служылі: Валінскі, Ваяводскі, Дзеражынскі, Сяніцкі Войцэх, Яркевіч (Юркевіч).

## Літаратура 
* 
* Габрусь Т. В. Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. Мн.: Ураджай, 2001.— 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X, с. 232.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Манастыры Полацка
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Полацка
Катэгорыя:Колішнія кляштары Беларусі
Катэгорыя:Дамініканскія кляштары Беларусі
Катэгорыя:1804 год у Беларусі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Полацку
Сядзібна-паркавы комплекс Бутаўт-Андрэйкавічаў (Поразава)

**Сядзібна-паркавы комплекс Бутаўт-Андрэйкавічаў** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры сярэдзіны XIX ст. ў г.п. Поразава (Свіслацкі раён). Створаная каля дарогі на в. Гарнастаевічы. У ансамбль уваходзяць гаспода і парк.

## Архітэктура 
Гаспода — прамавугольны ў плане будынак, накрыты высокім ламаным дахам. У архітэктуры будынку спалучаюцца рысы барока і класіцызму. Дом узведзены на падмурку з драўляных брусоў. Сцены знадворку ашаляваныя, унутры атынкаваныя. Тры рызаліты (над сярэднім — мансарда) вылучаныя на галоўным фасадзе выступамі, на паркавым — гранёнымі эркерамі з ламанымі шатровымі дахамі. Тарцы дому фланкіраваныя дзвюма двухпавярховымі вежападобнымі алькежамі, завершанымі спічастымі шатровымі дахамі. Цэнтральны ўваход аформлены чатырохслуповым ганкам. У аздобе фасадаў выкарыстаная разьба (балясіны, валюты, ліштвы). Першапачатковая анфіладная планіроўка дому змененая на калідорную. Інтэр’еры не зберагліся.

Парк — рэгулярнай планіроўкі з сістэмай узаемна перпендыкулярных алей. Перад галоўным фасадам гасподы размешчаны круглы партэр. Сярод насаджэнняў пераважаюць таполя і ліпа.

У будынку размешчана бальніца. Ансамбль — помнік рэспубліканскага значэння.

## Літаратура 
* 
* Butautas R.S. Butautai Andreikavičiai gyvenimo labirintuose. Vilnius. Gediminas, 300 p.&nbsp;2018. ISBN 978-9955-806-11-0

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Поразава
Катэгорыя:Бутаўт-Андрайковічы
Катэгорыя:Сядзібы Свіслацкага раёна
Спаса-Праабражэнская царква (Порплішча)

**Спаса-Праабражэнская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Порплішча Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці. Помнік драўлянага дойлідства.

## Гісторыя 
Царква пабудавана ў 1627 годзе, фундатарамі яе былі Францішак і Ганна Зебржыдоўскія. Перабудавана ў 1794 г. мясцовым святаром Ждановічам і прыхажанамі, з элементамі класіцызму. У 1883 годзе прыбудавана званіца.

У 1988 г. праводзіўся капітальны рамонт пабудовы.

Царква дзейнічае. Помнік рэспубліканскага значэння.

## Архітэктура 
Крыжова-купальны храм з планам у выглядзе лацінскага крыжа. Усе зрубы роўнай вышыні і накрытыя ўзаемна перпендыкулярнымі двухсхільнымі дахамі з 3-вугольнымі франтонамі на тарцах. На сяродкрыжжы масіўны васьмігранны светлавы барабан, завершаны гранёным купалам з галоўкай. Абапал пяціграннага алтарнага зрубу невялікія прамавугольныя ў плане рызніцы.

У 1883 г. да галоўнага фасада прыбудаваныя трох’ярусная вежа-званіца з бабінцам у ніжнім ярусе, накрытая невысокім чатырохсхільным шатром.

Сцены гарызантальна ашаляваныя. Вокны прамавугольныя.

## Інтэр’ер 
Унутры барабан купалу апіраецца на папружныя аркі з парусамі. Ад старой царквы ацалелі фрагменты разьбянога іканастаса XVII стагоддзя. Хоры размешчаныя ў асноўным аб’ёме. У інтэр'еры захаваліся фрагменты разнога драўлянага алтара XVII ст., якія выкарыстаны пры афармленні ўцалелых дагэтуль іканастаса і ківотаў. Разьба іканастаса выкананая ў тэхніцы нізкага рэльефу: варыяцыі раслінных парасткаў з букетамі кветак і пладоў, галовак анёлаў, жаночых фігур. У іканастасе ёсць каштоўныя абразы XVIII—XIX стагодздяў. Разьбой пакрыты таксама плоскасці філёнгаў, калоны і абрамленні ківотаў.

## Літаратура 
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Порплішча
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:1794 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Будынак земскага і гродскага судоў (Пружаны)

**Будынак земскага і гродскага судоў ** — колішні будынак у Пружанах, які існаваў у другой палове XVIII—XIX стст. Пабудаваны з дрэва ў стылі барока як гарадскі асабняк.

Аднапавярховы прамавугольны ў плане будынак на цагляным падмурку з мезанінам у цэнтры, завершаны высокім ламаным дахам. Вокны прамавугольныя. Мезанін, завершаны на галоўным фасадзе трохвугольным франтонам, падтрымліваўся чатырма калонамі, якія ўтваралі перад уваходам ганак. Планіроўка анфіладная. У цэнтры прыхожая і зала з гранёным эркерам на дваровым фасадзе, абапал іх размяшчаліся чатыры жылыя пакоі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Пружаны
Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:Драўляная архітэктура Беларусі
Катэгорыя:Асабнякі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:Зніклі ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі
Сядзібна-паркавы ансамбль Швыкоўскіх (Пружаны)

**Сядзібна-паркавы ансамбль Швыкоўскіх** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры сярэдзіны XIX ст. Пабудаваны на паўночнай ускраіне Пружан паводле праекту архітэктара Лянцы. Належала пружанскаму маршалку В. Швыкоўскаму.

## Архітэктура 
Ансамбль сядзібы ўключае мураваную гасподу стылізаванага італьянскага рэнесансу, да якой з боку гораду вядзе шырокая алея, дзве мураваныя афіцыны па баках ад яе і парк пейзажнага тыпу.

Сіметрычная кампазіцыя гасподы складаецца з рознавялікіх аб'ёмаў, аб'яднаных аднапавярховым корпусам. У заходняй частцы — двухпавярховы аб'ём з эркерам, з усходняга боку да яго прылягае квадратная ў плане вежа, з заходняга — аднапавярховая прыбудова з паўкруглай верандай, з паўночнага — трохпавярховы аб'ём. Усходняя частка гасподы — двухпавярховы Г-падобны ў плане корпус, тарэц якога выступае на паўднёвым фасадзе невялікім рызалітам, завершаным шчытом. Усе аб'ёмы маюць пакатыя дахі. З боку паўночнага фасада, арыентаванага на парк, — вялікая тэраса з перакрыццем на дзвюх калонках. Планіроўка анфіладная. Інтэр'ер аздоблены ляпнымі прафіляванымі карнізамі, камінамі і інш.

## Парк 
Парк закладзены ў 2-й пал. XIX ст. Плошча каля 8 га (у гарадскім парку агульнай плошчай 48 га). Пейзажны. Цэнтр кампазіцыі — мураваны сядзібны дом. Перад ім — партэр у выглядзе эліпса, падзелепы на 4 сектары. За домам — разрэджаны дрэвавы масіў з мясцовых лісцевых парод, прарэзаны ў паўночна-заходняй частцы грабавай алеяй. Каля ўсходняй мяжы парку — сажалка і канал да 3 м шырынёй, на беразе якога тры паляны. Ад дома да іх вядзе алея бэзу звычайнага. На партэры растуць ясень ніцы звычайны (узрост каля 80 гадоў) і елка калючая блакітная, веранду абвівае старэйшы ў Беларусі экземпляр пузыраплодніка крутлалістага (дыяметр ствала пры аснове каля 10 см, вышыня больш за 6 м). Да парку далучаецца сад з павільёнам (былая аранжарэя), паблізу якога растуць і пладаносяць старыя экзэмпляры культурнага вінаграду, шаўкоўніцы, арэху грэцкага.

## Сучасны стан 
У будынку размешчаны музей-сядзiба "Пружанскi палацык". Ансамбль — помнік рэспубліканскага значэння.

## Літаратура 
* *Анціпаў В.* Пружанскі парк // 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 
* 
* Пружанскі палацык у Instagram
* Сядзібна-паркавы ансамбль Швыкоўскіх на партале Radzima.org
* Сядзіба Швыкоўскіх на партале "Глобус Беларуси"
* 

Катэгорыя:Пружаны
Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі
Катэгорыя:Швыкоўскія
Катэгорыя:Збудаванні ў стылі неарэнесанс
Катэгорыя:Славутасці Пружанскага раёна
Каралеўскі двор (Пружаны)

**Каралеўскі двор** — драўляны комплекс, які існаваў з XVI ст. ў Пружанах. Комплекс не захаваўся, вядомы паводле інвентару 1597 г. Уключаў палац, два флігелі, вазоўню, стайню, варыўню, пякарню, чатыры свіраны, млын на сажалцы, сад. 

Праз горад у 1708 г. прайшлі войскі шведскага караля Карла XII, якія знішчылі каралеўскі двор і сад (яго аднавілі ў 1738 г.).

## Архітэктура 
Палац уяўляў сабой аднапавярховы крыжовы ў плане будынак на каменным падмурку, накрыты гонтавым дахам. Планіроўка анфіладная. Вакол прыхожай групаваліся аўстэрыя, пяць жылых пакояў, камора. Галоўны ўваход вылучаўся ганкам. Вялікія прамавугольныя вокны мелі алавяныя рамы. У флігелях, накрытых драніцай, размяшчаліся сенцы, жылыя пакоі, каморы. Уезд на падвор'е быў праз браму пад двухсхільным дахам.

## Літаратура 
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мінск : Беларус. энцыкл., 1993.— 620 с.: іл. ISBN 5-85700-078-5.

Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі
Катэгорыя:Драўляная архітэктура Беларусі
Катэгорыя:Колішнія сядзібы Беларусі
Катэгорыя:Пружаны
Катэгорыя:Сядзібы Пружанскага раёна
Абгар V Укама

[thumb|Аўгар атрымлівае [Спас Нерукатворны|Нерукатворны абраз ад апостала Фадзея (ікона X стагоддзя з манастыра Святой Кацярыны)]]
**Абгар V** (Аўгар; ) — цар Асраены ў 4 г. да н.э. — 7 г. н.э. і 13—50 гг. н.э., з мянушкай Укама або Ухома, гэта значыць «*чорны*». 15-ы прадстаўнік асраенскай дынастыі Абгарыдаў, кіраўнікоў Асраены, са сталіцай у Эдэсе (Малая Азія). Асраенскае царства было заснавана ў 137 годзе да н.э. і было знішчана пры Каракале ў 216 годзе. Абгар V вядомы дзякуючы сваёй апакрыфічнай перапісцы з Ісусам Хрыстом.

## Сведчанні царкоўных гісторыкаў 
Паводле армянскага гісторыка Маўсеса Харэнацы, Абгар быў сынам Аршама — сына Арташэса, брата Тыграна II Вялікага. У IV стагоддзі Еўсевій Кесарыйскі заявіў, што выявіў у архівах Эдэсы сірыйскі дакумент, які сведчыць пра перапіску яго з Ісусам Хрыстом. Гэта апавяданне з рознымі дадаткамі з'яўляецца ў сірыйскім рукапісе «*Doctrina Addaei*» (надрукаваным Георгам Філіпсам у Лондане ў 1876 годзе) і ў розных грэчаскіх пераробках.

Паводле Еўсевія, Абгар, паражоны цяжкай хваробай, просіць дапамогі ў Хрыста, прызнаючы яго Богам ці Сынам Божым, прапануючы Яму сваю рэзідэнцыю для Слова Божага, і што Ісус Хрыстос, адхіляючы прапанову тым, што яго місія звязвае Яго з Іерусалімам, абяцае пасля ўваскрэсення свайго паслаць да яго аднаго з вучняў, які яго і вылечыць. Пасля Уваскрэсення Хрыста, працягвае Еўсевій, апостал Фама паслаў у Эдэсу Фадзея, аднаго з 70 апосталаў, які даў цару вылячэнне і распаўсюдзіў там хрысціянства. Пры гэтым Еўсевій не згадвае пра атрыманне Аўгарам абраза Хрыста.

Гэта апавяданне знаходзіцца ў вельмі цеснай сувязі з паданнем, вядомым па помніках, датаваных канцом IV — пачаткам V стагоддзя, пра адпраўленне Збавіцелем свайго нерукатворнага абраза ў Эдэсу. З гэтага абраза спісваліся з IV стагоддзя шматлікія копіі (так званыя *Абгарскія абразы*).

[thumb|left|150px|Фрэска з [Армянская апостальская царква|Армянскай капліцы Варага Св. Геварг з выявай Абгара, які трымае Нерукатворны абраз]]

## Крытыка 
*Decretum Gelasianum*, які прыпісваецца Папе Рымскаму Геласію I (пам. 496) і сапраўднасць якога ў сваю чаргу выклікае спрэчкі, адносіць Ліст да ерэтычных кніг. Навукоўцы схільныя адносіць прыняцце хрысціянства толькі да эпохі яго нашчадка Абгара IX Вялікага, які прыняў хрысціянства ў 200 годзе. Магчыма, пасля было здейснена спроба пакзаць, што хрысціянства было прынята значна раней, звязаная з барацьбой за аўтарытэт «першай хрысціянскай дзяржавы».

## Гл. таксама 
[thumb|200px|Абгар V на 100,000-й купюры [армянскі драм|армянскага драма]]
* Спас Нерукатворны
* Абагар

## Літаратура 
* 
* Еўсевій Кесарыйскі. «Царкоўная гісторыя» (урывак пра дзеянні Фадзея) 

## Спасылкі 
* Легенда пра Аўгара 

Катэгорыя:Асобы, чыя дата нараджэння не вызначана
Катэгорыя:Гісторыя хрысціянства
Маланкаадвод

**Маланкаадвод** — прыстасаванне для аховы будынкаў, прамысловых, транспартных, сельскагаспадарчых і іншых збудаванняў ад прамых удараў маланкі.
Складаецца з металічнага стрыжня або троса, які ўзвышаецца і злучаны з надзейным зазямленнем. Ахоўная зона маланкаадвода з адным вертыкульным стрыжнем мае форму конуса, радыус асновы якога роўны вышыні маланкаадвода. Правады зазямлення выбіраюцца так, каб не плавіліся токам маланкі пры адводзе зараду ў зямлю. Маланкаадводы часам няправільна называюць **громаадводам**. Метад аховы ад навальнічных разрадаў з дапамогай маланкаадвода прапанаваў Бенджамін Франклін.

## Літаратура 
* 
* 
* Большая политехническая энциклопедия / Рязанцев В. Д. — М.: Мир и образование, 2011.
* 

## Спасылкі 
* Молниеотвод  // Партал Усерасійскага добраахвотнага пажарнага таварыства

Катэгорыя:Маланка
Зазямленне

]]
**Зазямленне** — электрычнае злучэнне з зямлёю электрычных машын, апаратаў, прылад, правадоў і іншага, а таксама прыстасаванне, што забяспечвае такое злучэнне. Бывае ахоўнае (для засцярогі людзей), рабочае і маланкаахоўнае.

Ахоўнае зазямленне (карпусоў электрычных машын, апаратаў і іншага) засцерагае людзей ад паражэння электрычным токам. Яно зніжае да небяспечных значэнняў напружанне дотыку або крокавае напружанне (пры прабоях ізаляцыі ці кароткіх замыканнях).

Рабочае зазямленне забяспечвае нармальную работу электрычных машын, апаратаў, установак (зазямляюцца нейтралі трансфарматараў, нулявыя правады нізкавольтных ЛЭП, радыётэхнічныя антэны і іншыя).

Маланкаахоўнае зазямленне засцерагае электрычныя ўстаноўкі і абсталяванне ад перанапружання і току маланкі. Зазямляюцца ахоўныя тросы паветраных ЛЭП, разраднікі, маланкаадводы на тэхнічных збудаваннях і іншым.

Зазямленне складаецца з металічных электродаў (зазямляльнікаў) і праваднікоў, што злучаюць электроды з аб'ектам. Зазямляльнікі (стальныя трубы, рэйкі, стрыжні, стальныя або медныя лісты, палосы, правады і іншае) забіваюцца або закопваюцца на глыбіню ўзроўню грунтавых вод), злучаюцца з дапамогай зваркі. Электрычнае супраціўленне кожнага тыпу зазямлення строга рэгламентуецца і падлягае перыядычнай праверцы (замяраецца вымяральнікамі зазямлення, якія працуюць паводле прынцыпу вымяральнага моста або па кампенсацыйным прынцыпе з выкарыстаннем дапаможных зондаў-зазямляльнікаў).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Электратэхніка
Катэгорыя:Электраэнергетыка
Кі-Уэст (востраў)

**Кі-Уэ́ст** () — востраў у Фларыдскім праліве. З’яўляецца часткай архіпелага Фларыда-Кіс (ЗША). Амаль усю тэрыторыю вострава займае горад Кі-Уэст. Плошча — 5,9 км². Насельніцтва — 24 649 чал. (2010 г.)

Востраў Кі-Уэст знаходзіцца ў групе так званых Ніжніх астравоў Фларыда-Кіс у 205 км на паўднёвы захад ад Маямі. Мае каралавае паходжанне. Даўжыня — 6,66 км. Найбольшая шырыня — 2,38 км. Ва ўсходняй частцы вострава маецца некалькі ўнутраных лагун.

Клімат трапічны з ясна акрэсленымі сухім і вільготныя сезонамі. Сухі сезон цягнецца з лістапада да красавіка. Вільготны сезон — з мая да кастрычніка. Востраў Кі-Уэст знаходзіцца ў зоне ўтварэння і актыўнага ўздзеяння летніх ураганаў.

У старажытнасці востраў быў населены індзейцамі *калуса*, якія моцна пацярпелі ад еўрапейцаў пасля адкрыцця вострава іспанцамі ў 1513 г. У 1711 г. рэшткі тубыльцаў былі вывезены на суседнюю Кубу. У 1822 г. на Кі-Уэст была пабудавана ваенна-марская база ЗША. У канцы XIX ст. заснавана прамысловасць па вытворчасці цыгар. У 1898 г. востраў Кі-Уэст актыўна выкарыстоўваўся амерыканцамі ў вайне з Іспаніяй. Да 1961 г. дзейнічаў паром, які злучаў Кі-Уэст з Кубай. У нашы дні на востраве маецца аэрапорт, ён звязаны мастамі, дамбамі і шашой з суседнімі астравамі Фларыда-Кіс.

## Спасылкі 
* Key West History 
* The Key West Butterfly and Nature Conservatory
* Key West’s Nature Attractions

Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна
Кі-Уэст
Лесава (возера)

**Лесава** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Нача, за 28 км у напрамку на паўднёвы захад ад Полацка, каля вёскі Лесава.

Плошча паверхні возера 0,91 км² (0,86). Даўжыня 2,38 км, найбольшая шырыня 0,81 км. Даўжыня берагавой лініі 7,26 км. Найбольшая глыбіня 4,9 м. Аб’ём вады ў возеры 1,72 млн м³. Плошча вадазбору 120 км².
Катлавіна Лесава выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень і складаецца з двух плёсаў.
Схілы катлавіны маюць вышыню ад 4—5 (на паўночным усходзе) да 10—29 м. Паўднёва-ўсходнія схілы стромкія. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія і парослыя хмызняком. Дно возера да глыбіні 1 м пясчанае і ілістае, на большых глыбінях высланае сапрапелем. На возеры ёсць востраў плошчай 0,06 км². Возера зарастае да глыбіні 2—2,6 м.
У паўночнай частцы Лесава злучаецца пратокай з возерам Забеліна. У паўднёвай частцы ўпадае рака Быстрыца і злучае Лесава з возерам Нявіда.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Валерий Иванов-Смоленский* Все озёра Беларуси: Популярная иллюстрированная энциклопедия. Том 3-2.

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Начы (прыток Заходняй Дзвіны)
Лонг-Кі

**Лонг-Кі** () — востраў у Фларыдскім праліве. З'яўляецца часткай архіпелага Фларыда-Кіс. Уваходзіць у склад амерыканскага штата Фларыда. Плошча - 5,9 км². Насельніцтва - 184 чал. (2010 г.)

міні|злева|Карта
Востраў Лонг-Кі адносіцца да Сярэдняй (*Middle Keys*) або да ўскраіны Верхняй (*Upper Keys*) групы астравоў Фларыда-Кіс. Лічыцца, што на захад ад яго пачынаецца група Ніжніх астравоў (*Lower Keys*). Даўжыня з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад — 6,69 км. Мае каралавае паходжанне. Паўночна-ўсходняя частка ўяўляе сабою рэшткі старажытнага атола з адкрытым залівам і ўнутранай лагунай. Паўднёва-заходняя частка — выцягнутая пясчаная каса, шырынёй да 375 м. 

Клімат трапічны вільготны. Улетку частыя ўраганы. 

Востраў Лонг-Кі аб'яднаны з суседнімі астравамі мастамі, па яго тэрыторыі цягнецца шаша. Частку вострава займае гарадок Лэйтан. У 1969 г. пачаў дзейнічаць парк дзікай прыроды Лонг-Кі, падначалены дэпартаменту прыродааховы Фларыды. Ён займае плошчу 3,91 км², адметны зараснікамі манграў і мноствам пералётных птушак. На востраве развіваецца экалагічны турызм. 

## Спасылкі 
* Long Key Natural Area & Nature Center 

Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна
Лонг-Кі