open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ален Дэлон

**Ален Фабьен Марыс Марсель Дэлон** (, больш вядомы як **Ален Дэлон** (; )) — французскі кінаакцёр, акцёр тэатра, рэжысёр, прадзюсар, сцэнарыст. Кіназорка і секс-сімвал 1960-х — 1980-х гадоў.

Найбольшую вядомасць набыў пасля фільмаў «На яркім сонцы» (1960), «Рока і яго браты» (1961), «Леапард» (1962, намінаваны на «Залаты глобус» як «самы шматспадзеўны пачатковец сярод мужчын». Уладальнік прэміі «Сезар» за найлепшую мужчынскую ролю ў карціне «Наша гісторыя» (1984). Афіцэр ордэна Ганаровага легіёна.

## Біяграфія 
У 1952–55 гады на ваеннай служ­бе. У час вай­ны ў Індакітаі слу­жыў у па­ра­шут­ных вой­сках.

У кіно з 1957 года. У фільмах «Рока і яго браты», «Зацьменне», «Леапард», «Самурай», «Забойства Троцкага», «Месье Кляйн» раскрыў дваістасць чалавечай натуры сваіх герояў, канфлікт паміж матэрыяльным і духоўным. Знешні выгляд, пластычнасць, дынамізм зрабілі Дэлона папулярным у ролях розных амплуа. Паставіў фільм «За скуру паліцэйскага» у 1981 годзе, «Неўтаймаваны» у 1983 годзе. З 1968 года высутпаў і як прадзюсар.

Дачка — Анушка Дэлон.

## Фільмаграфія 
* 1958 — «Крысцін» / *Christine* (Франц Лабхайнер)
* 1960 — «Рока і яго браты» / *Rocco e i suoi fratelli* (Рока Парондзі)
* 1961 — «Славутыя любоўныя гісторыі» / * Les Amours célèbres* (Альбрэхт III Набожны)
* 1962 — «Зацьменне» / ''L'eclisse'' (П'еро)
* 1963 — «Леапард» / ''L'eclisse* (Танкрэдзі Фальканеры)
* 1964 — «Чорны цюльпан» / *La tulipe noire* (Гіём дэ Сен-Про / Жульен дэ Сен-Про)
* 1967 — «Самурай» / *Le Samouraï* (Жэф Кастэла)
* 1968 — «Тры крокі ў трызненні» / *Tre Passi Nel Delirio* (Уільям Уілсан)
* 1969 — «Барсаліна» / Рок Сіфрэдзі
* 1969 — «Сіцылійскі клан» / *Le Clan des Siciliens* (Ражэ Сартэ)
* 1972 ― «Забойства Троцкага» / *The Assassination of Trotsky* (Рамон Меркадэр)
* 1975 ― «Зора» / *Zorro* (Дыега Вега / Зора)
* 1976 ― «Месье Кляйн» / *Monsieur Klein* (месье Кляйн)
* 1981 ― «За скуру паліцэйскага» / *Pour la peau d’un flic* (прыватны дэтэктыў Шука)
* 1992 ― «Вяртанне Казановы» / *Le Retour De Casanova* (Джакама Казанова)
* 1998 ― «Адзін шанец на дваіх» / *Une chance sur deux* (Жульен Віньяль)
* 2000 ― «Акцёры» / *Les Acteurs* (камеа)
* 2008 ― «Астэрыкс на Алімпійскіх гульнях» / *Astérix aux Jeux Olympiques'' (Юлій Цэзар)

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Ален Дэлон — Біяграфія, фільмаграфія на Oldcinema 

Катэгорыя:Акцёры Францыі
Міхаіл Міхайлавіч Пікулік

**Міхаіл Міхайлавіч Піку́лік** (, Чэрвень (горад) Мінскай вобласці — .

## Выбраная бібліяграфія 
* Знакомые незнакомцы (об амфибиях Белоруссии) : науч. изд. / М. М. Пикулик; [науч. ред. Ю. А. Вязович] ; АН Белорусской ССР, Ин-т зоологии. — Минск : Наука и техника, 1981. — 143, [1] с. : ил. — Библиогр.: с. 142 .
* Земноводные Белоруссии. — Мн., 1985;
* Пресмыкающиеся Белоруссии / М. М. Пикулик, В. А. Бахарев, С. В. Косов ; АН БССР, Инcтитут зоологии. — Мн. : Наука и техника, 1988. — 165, [1] с. : ил.; 20 см; ISBN 5-343-00246-3;* Совершенствование принципов и методов охраны и рационального использования животного мира. — Мн., 1990 (разам з Л. Сушчэнем);
* Навошта нам амфібіі? — Мн.: Навука і тэхніка, 1992. — ISBN 5-343-00383-4;
* Животный мир в зоне аварии Чернобыльской АЭС / кол. авт. Академия наук Беларуси (Минск). Институт зоологии; под общ. ред. Л. М. Сущеня, М. М. Пикулик, А. Е. Пленин. — Минск: Навука i тэхнiка, 1995. — 263 с.: ил. — ISBN 5-343-01365-1;
* Атлас наземных пазваночных = Атлас наземных позвоночных = Atlas of the qround vertebral animals / І. І. Бышнёў [і інш.] . — Мінск : Навука і тэхніка, 1996 . — 302, [1] с. : іл. — На белорус., рус., англ. яз. — ISBN 5-343-01627-8 (у сааўт.).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Михаил Михайлович Пикулик — основатель герпетологической школы в Беларуси / Р. В. Новицкий, О. В. Янчуревич // Вопросы герпетологии : материалы Пятого съезда Герпетологического общества им. А. М. Никольского, Минск, 25 — 28 сентября 2012 г. / Гос. НПО «Научно-практический центр НАН Беларуси по биоресурсам», Герпетологическое общ-во им. А. М. Никольского при РАН ; Редкол. Р. В. Новицкий [и др.]. — Минск : Право и экономика, 2012. — С. 210—213. — ISBN 978-985-552-127-4.

## Спасылкі 
* Міхаіл Міхайлавіч Пікулік у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі
* Михаил Михайлович Пикулик // НПЦ НАН Беларусі па біярэсурсах
* Памяці вучонага: ПІКУЛІК Міхаіл Міхайлавіч // Сайт НАН Беларусі
* *Боркин Л. Я.* Памяти друга — Михаил Михайлович Пикулик (1948—2006) // Современная герпетология. 2006. Том 5/6. С. 125—129.

Катэгорыя:Заолагі СССР
Катэгорыя:Заолагі Беларусі
Катэгорыя:Эколагі СССР
Катэгорыя:Эколагі Беларусі
Верхняя Луара

**Луара Верхняя** () — дэпартамент на поўдні Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Авернь. Парадкавы нумар 43. Адміністрацыйны цэнтр — Ле-Пюі-ан-Веле. Насельніцтва 209,1 тыс. чалавек (85-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

Плошча тэрыторыі 4977 км². Праз дэпартамент працякае рака Луара.

Дэпартамент уключае 3 акругі, 35 кантонаў і 260 камун.

Луара Верхняя — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утвораных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі у сакавіку 1790 г. Паўстала на тэрыторыі былых правінцый Авернь, Лангедок і Ліёнэ. Назва паходзіць ад ракі Луары.

## Спасылкі 
* Prefecture 
* Conseil general
Атлантычная Луара

**Луара Атлантычная** () — дэпартамент на захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Пеі-дэ-ла-Луар. Дэпартамент быў створаны ў 1790 г. і атрымаў назву Унутраная Луара, якое і насіў да 1957 г. Парадкавы нумар 44. Адміністрацыйны цэнтр — Нант. Насельніцтва 1,134 млн чалавек (13-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

Плошча тэрыторыі 6815 км². Праз дэпартамент працякаюць рэкі Эрдр, Шэзін, Луара.

Дэпартамент уключае 4 акругі, 59 кантонаў і 221 камуну.

Атлантычная Луара — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утвораных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстала на тэрыторыі былой правінцыі Брэтань.

## Вядомыя асобы 
* Альбер дэ Дыён
* Жазеф Фушэ

## Гл. таксама 
* Сабор святых Пятра і Паўла

## Спасылкі 
* Prefecture website
* Conseil General website  (in French)
Марцін Антоні Паўловіч

**Марцін Антоні ПАЎЛОВІЧ** (; , Лагішын — , Варшава) — геолаг, асветнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і. Вучыўся ў Віленскай гімназіі, скончыў Віленскі ўніверсітэт. У 1808 годзе атрымаў ступень кандыдата філасофіі. Працаваў настаўнікам Віленскай гімназіі, потым у Віцебску. У 1817 годзе пераехаў у Варшаву. Для вывучэння мінералогіі і геалогіі Варшаўскі ўніверсітэт накіраваў М. Паўловіча ў Парыж і Фрыбург. Па звароце ў Варшаву ўпарадкаваў мінералагічны кабінет універсітэта, загадваў ім.

## Навуковая дзейнасць 
Склаў 12 калекцый мінералаў для ваяводскіх гімназій. Выкладаў мінералогію ў Варшаўскім ліцэі, быў прафесарам Аляксандраўскага ўніверсітэта ў Варшаве.

Аўтар «Трактата аб уласцівасцях і зачатках базальтаў» (Варшава, 1822), апісання падарожжа ў Італію ў часопісе «Dziennik Warszawski» («Варшаўскі дзённік», 1825), артыкулаў у перыядычным друку. Выдаваў часопіс «Pamietnik fizycznych, matematycznych i statystycznych umiejetnosci…» («Веснік фізічных, матэматычных і статыстычных ведаў», 1829).

## Літаратура 
* Polski Słownik Biograficzny. Т. XXV, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, 1980;
* Poczet wielkich geologów. Warszawa, 1974.

Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Зімовыя Юнацкія Алімпійскія гульні

**Зімовыя Юнацкія Алімпійскія гульні** - гульні для маладых людзей ва ўзросце 14-18 гадоў, створаны Міжнародным алімпійскім камітэтам (МАК) на 119-й сесіі, якая адбылася ў Гватэмале з 4 па 7 ліпеня 2007 года. Праводзяцца кожныя 4 гады, упершыню пройдуць у 2012 годзе.

## Гады і месцы правядзення 
Катэгорыя:Юнацкія Алімпійскія гульні
Ганна Сцяпанаўна Паліткоўская

**Га́нна Сцяпа́наўна Палітко́ўская** (у дзявоцтве **Мазепа**, , Нью-Ёрк, ЗША — , Масква) — расійская журналістка.

## Біяграфія 
Нарадзілася 30 жніўня 1958 года ў Нью-Ёрку, дзе яе бацькі знаходзіліся на дыпламатычнай працы.

У 1980 годзе скончыла факультэт журналістыкі МДУ імя М. В. Ламаносава. Падчас навучання ў МДУ пазнаёмілася і выйшла замуж за Аляксандра Паліткоўскага, які вучыўся на тым жа факультэце, але быў на 5 гадоў старэйшы. Ад гэтага шлюбу Паліткоўскія маюць дваіх дзяцей, Ілью і Веру. У 2000 годзе шлюб фактычна распаўся, але афіцыйна пара не разводзілася. У мужа і жонкі былі палярна супрацьлеглыя погляды на прафесію журналіста. Паліткоўскі, будучы рэпарцёрам, казаў пра дзейнасць Ганны: «Гэта не журналістыка… Гэта ці то пісьменніцтва, ці то нешта яшчэ…»

У 1982—1993 гадах працавала ў газетах «Известия» і «Воздушный транспорт», у творчым аб’яднанні «ЭСКАРТ», выдавецтве «Парытэт». Да 1994 года з’яўлялася аглядальнікам штотыднёвіка «Мегаполис-экспресс» у перыяд, калі выданне яшчэ не паспела стаць бульварным. У 1994—1999 гадах — аглядальнік, рэдактар аддзела надзвычайных здарэнняў газеты «Общая газета».

З мая 1999 года — спецыяльны карэспандэнт і аглядальнік газеты «Новая газета». Паліткоўская неаднаразова выязджала ў раёны баявых дзеянняў. За серыю рэпартажаў пра ваенныя дзеянні ў Чачні ў студзені 2000 года Ганне Паліткоўскай прысуджана прэмія «Залатое пяро Расіі».

7 кастрычніка 2006 года застрэлена ў ліфце свайго дома ў цэнтры Масквы. Супрацоўнікі міліцыі знайшлі побач з яе целам пісталет Макарава з глушыцелем і чатыры гільзы. Першыя звесткі паказвалі на заказное забойства, бо былі зроблены чатыры стрэлы, уключаючы кантрольны стрэл у галаву. Пахавана ў Маскве на Траякураўскіх могілках.

## Спасылкі 
* Ганна Паліткоўская ў Лентапэдыі
* Ганна Паліткоўская кажа пра Чачэнскую вайну 
* Артыкулы А. Паліткоўскай
* Біяграфія 
* Біяграфія
* Анна Политковская: яд, Путин и моя борьба за свободу
* Сайт памяці Ганны Паліткоўскай
* Дело Анны Политковской. Год спустя

Катэгорыя:Журналісты Расіі
Катэгорыя:Памерлі ад агнястрэльнай зброі
Інстытут Нільса Бора

**Інстытут Нільса Бора** (анг. Niels Bohr Institute) з'яўляецца падраздзяленнем Інстытута астраноміі, фізікі і геафізікі імя Нільса Бора, у сваю чаргу з'яўляецца падраздзяленнем Універсітэта Капенгагена.

Інстытут быў заснаваны ў 1920 г. пры фінансавай падтрымцы броварнай кампаніі Карлсберг знакамітым дацкім фізікам-тэарэтыкам Нільсам Борам, загадваў кафедрай з 1916 г. У васьмідзесятых гадавіну з дня яго нараджэння (7 кастрычніка 1965 г.) Інстытут тэарэтычнай фізікі Універсітэта Капенгагена атрымаў імя свайго заснавальніка.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нільс Бор
Катэгорыя:Капенгагенскі ўніверсітэт
Катэгорыя:1921 год у навуцы
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1921 годзе
Беларуская альтэрнатыўная арфаграфія (2005)

**«Беларускі клясычны правапіс. Збор правілаў. Сучасная нармалізацыя»** — перапрацаваны звод правілаў арфаграфіі альтэрнатыўнай літаратурнай нормы беларускай мовы. Кніга выпушчана ў Вільні ў 2005 годзе. Звод склалі чатыры мовазнаўцы: Юрась Бушлякоў, Вінцук Вячорка, Зміцер Санько, Зміцер Саўка. У аснове працы — праект Вячоркі (1995).

Прэзентацыя зводу ў Беларусі адбылася 23 мая 2005 года. Аўтары назвалі сваю працу «спробай упарадкавання правапісу».

Гэтую прапанову прынялі для выкарыстання такія выданні на «тарашкевіцы», як «Наша ніва» (да 2007 года), беларускія службы Радыё «Свабода» і Польскага радыё для замежжа, ARCHE (побач з афіцыйнай нормай). Стан прыняцця ў іншых СМІ або ў беларускай эміграцыі застаецца няпэўным.

## Выданні 
* Беларускі клясычны правапіс : звод правілаў : сучасная нармалізацыя : праект / [падрыхтаваў З. Саўка]. — [Б. м. : б. в.], 2005. — 60 с.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Правапісы беларускай мовы
Сабор Хрыста

thumb|290px|План сабора і прылеглы парк
**Сабор Хрыста** () — галоўны кафедральны сабор Дубліна. З'яўляецца кафедрай двух архібіскупаў Дубліна каталіцкай і Англіканскай царквы Ірландыі, фактычна каталіцкі архібіскуп выкарыстоўвае іншую царкву - Царкву Святой Марыі на вуліцы Мальбара ў Дубліне. Сабор Хрыста размешчаны ў цэнтры гістарычнай часткі Дубліна і адзін з трох найстаражытнейшых сабораў, які можна назіраць з ракі Ліфі.

## Гісторыя 
Сабор заснаваў у 1031 годзе кароль вікінгаў Сітрыг Сілкенберд для першага архібіскупа Дубліна Данаты.

У 1171 каляднае богаслужэнне наведаў кароль Генрых II. Пасля гэтага пачалася актыўная перабудова сабора, шматлікія англа-нармандскія магнаты ахвяравалі на рэканструкцыю. Былі пабудаваныя хор, трансепты, а таксама капліцы Дзевы Марыі, святога Ло і святога Эдмунда.

## Спасылкі 
* 

Хрыста сабор
Катэгорыя:Храмы Дубліна
Катэгорыя:Архітэктура Дубліна
Капенгагенская ратуша

**Капенгагенская ратуша** () — адміністрацыйны будынак, месца пасяджэнняў Муніцыпальнага савета і мэрыі Капенгагена.

Першая (1479) і другая (1728) ратушы Капенгагена пацярпелі ад гарадскіх пажараў 1728 і 1795 гг. адпаведна. З 1815 года ў Нюторве быў пабудаваны будынак, дзе акрамя гарадскога савета размяшчаўся (і да гэтага часу размяшчаецца) суд.

Сучасны будынак ратушы пабудавана ў 1893—1905 гг у цэнтры Капенгагена ў стылі «паўночны мадэрн» па праекце архітэктара Марціна Нюрапа, які ўзяў за аснову палац Палаца-Публіка ў Сіене. Вышыня гадзіннікавай вежы дасягае 105,6 м.

## Архітэктура 
Цяперашні будынак быў адкрыты ў 1905 годзе. Ён быў спраектаваны архітэктарам Марцінам Ніропам у стылі нацыянальнага рамантызму, але натхнёнае мэрыяй Сіены. У ім дамінуюць багата упрыгожаны фасад, пазалочаная статуя Абсалона прама над балконам і высокая стройная вежа з гадзіннікам. Апошняя вежа вышынёй 105,6 метра з’яўляецца адным з самых высокіх збудаванняў у звычайна невысокім Капенгагене.

Акрамя вежавага гадзінніка, у ратушы таксама знаходзяцца «Сусветны гадзіннік» Енса Олсена.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ратушы Даніі
Катэгорыя:Славутасці Капенгагена
Катэгорыя:Збудаванні ў стылі «паўночны мадэрн»
Храм Святога Савы

**Храм Святога Савы** (серб. Храм светог Саве) у Бялградзе на Врачары — кафедральны сабор Сербскай Праваслаўнай царквы, галоўны прастол якога асвячоны ў гонар першага сербскага архібіскупа і нацыянальнага героя Сербіі святога Савы (1175-1236). Збудаваны на месцы спалення пачэсных мошчаў свяціцеля атаманскімі ўладамі. Гэта адзін з самых буйных праваслаўных храмаў у свеце.
## Галерэя 

Выява:Hram Sv. Save 001.JPG
Выява:Храм_Светог_Саве_у_Биограду.jpg
Выява:Hram Sv. Save 002.JPG

## Спасылкі 
* Храм Святога Савы (серб.) 

Савы
Катэгорыя:Храмы Бялградска-Карлавацкай архіепархіі
Катэгорыя:Храмы Бялграда
Катэгорыя:Саборы Сербіі
Катэгорыя:Неавізантыйская архітэктура
Сава I Сербскі

**Сава**, свецкае імя **Растка Няманіч** (, *Растко Немањић*;  або 1175 — ) — вядомы рэлігійны, культурны і палітычны дзеяч свайго часу, першы архіепіскап сербскі. Святы заступнік Сербіі, адзін з самых шанаваных святых Сербскай праваслаўнай царквы.

## Дзейнасць 
Малодшы сын Стэфана Немані, брат Стэфана Першавенчанага. У 18-гадовым узросце пастрыжаны ў манахі, спачатку жыў у адным з манастыроў Канстанцінопаля, потым на Афоне, дзе аднавіў Хіландарскі манастыр, які стаў цэнтрам сербскай духоўнай культуры сярэднявечча.

У 1208 годзе Сава вяртаецца ў Сербію, каб спыніць вайну паміж сваімі старэйшымі братамі Стэфанам II Няманічам і Вуканам Зецкім. Быў архімандрытам манастыра ў Студзеніцы, стварыў аўтакефальную (незалежную) Сербскую праваслаўную царкву і стаў яе першым архіепіскапам у 1219 годзе. У 1233 годзе перадаў архіепіскапскі сталец свайму вучню Арсенію Срэмскаму.

Здзейсніў паломніцтва ў Іерусалім, заснаваў у Палесціне манастыр Святы Архангел і шпіталь для праваслаўных паломнікаў. На зваротным шляху праязджаў праз Балгарыю, дзе памёр 14 студзеня 1236 і быў пахаваны ў балгарскай сталіцы Тырнаве. Пляменнік Савы, сербскі кароль Стэфан Уладзіслаў (зяць балгарскага цара Івана Асеня II), праз год перанёс яго мошчы з Тырнава ў манастыр Мілешава.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя XIII стагоддзя
Катэгорыя:Свяціцелі
Катэгорыя:Святыя Сербіі
Катэгорыя:Няманічы
Катэгорыя:Прадстаяцелі Сербскай праваслаўнай царквы
Верхняя Сона

**Сона Верхняя** () — дэпартамент на ўсходзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Франш-Кантэ. Парадкавы нумар 70. Адміністрацыйны цэнтр — Везуль. Насельніцтва 229,7 тыс. чалавек (82-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

Плошча тэрыторыі 5360 км². Праз дэпартамент працякаюць рэкі Сона і Аньён.

Дэпартамент уключае 2 акругі, 32 кантона і 545 камун.

Сона Верхняя — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утвораных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Франш-Кантэ.

## Гарады 
* Горад Люр

## Спасылкі 
* Prefecture de la Haute-Saone
* Conseil general de la Haute-Saone
Сона і Луара

**Сона і Луара** () — дэпартамент на ўсходзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Бургундыя. Парадкавы нумар 71. Адміністрацыйны цэнтр — Макон. Насельніцтва 544,9 тыс. чалавек (42-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

Плошча тэрыторыі 8575 км². Праз дэпартамент працякаюць рэкі Сона і Луара.

Дэпартамент уключае 2 акругі, 54 кантон і 293 камун.

Сона і Луара — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утвораных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былых правінцый Бургундыя і Брэс.

## Вядомыя асобы 
* Анры Перушо

## Спасылкі 
* Conseil General website
* Prefecture de Saone-et-Loire
Сарта (дэпартамент)

**Сарта** () — дэпартамент на захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Краіна Луары. Парадкавы нумар 72. Адміністрацыйны цэнтр — Ле-Ман. Насельніцтва 529,9 тыс. чалавек (47-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

Плошча тэрыторыі 6206 км&sup2;. 

Дэпартамент уключае 3 акругі, 40 кантонаў і 375 камун.

Сарта — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утвораных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Мен.

## У Сеціве 
* Prefecture 
* Conseil general
Лот (дэпартамент)

**Лот** (, вымаўляецца «лот»; ) — дэпартамент на паўднёвым захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Поўдзень — Пірэнеі. Парадкавы нумар — 46. Адміністрацыйны цэнтр — Каор. Насельніцтва — 160,2 тыс. чалавек (90-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

Плошча тэрыторыі 5217 км². Праз дэпартамент працякае рака Лот. Рэгіён славіцца вінаробнымі традыцыямі: назва віна кагор паходзіць ад горада Каор — Cahors.

Дэпартамент уключае 3 акругі, 31 кантон і 340 камун.

Лот — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утвораных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Лангедок. У 1808 г. частка тэрыторыі Ло была перададзена суседняму дэпартаменту Тарн і Гарона.

## Гл. таксама 
* Пячора Пеш Мерль

## Спасылкі 
* Prefecture website  (in French)
* Conseil General website  (in French)
Мен і Луара

**Мен і Луара** () — дэпартамент на захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Пеі-дэ-ла-Луар. Парадкавы нумар 49. Адміністрацыйны цэнтр — Анжэ. Насельніцтва 732,9 тыс. чалавек (26-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

Плошча тэрыторыі 7166 км². Дэпартамент размешчаны ў даліне ракі Луары.

Дэпартамент уключае 4 акруги, 41 кантон і 363 камуны.

Мен і Луара — адзін з першых дэпартаментаў, утвораных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі у сакавіку 1790 г. на тэрыторыі былой правінцыі Анжу.

## Некаторыя гарады 
* Горад Самюр

## Вядомыя асобы 
* Како Шанэль
* Жан Плакен
Сэндайскі сквер

**Сэнда́йскі сквер** — парк культуры і адпачынку ў цэнтры Мінска. Названы ў гонар японскага горада Сэндай — горада-пабраціма беларускай сталіцы.

## Размяшчэнне 
Сквер размешчаны паміж вуліцамі Мяснікова і Няміга, побач з Беларускім дзяржаўным музычным тэатрам і плошчай Францішка Багушэвіча.

## Гісторыя 
Створаны ў 2002 годзе (арх. Г. Аксёнава і А. Галякоў). 6 красавіка таго ж года перад будынкам Беларускага дзяржаўнага музычнага тэатра ўсталяваны «Гадзіннік сяброўства» — «падарунак ад жыхароў г. Сэндай у гонар 30-й гадавіны ўсталявання пабрацімскіх адносін паміж г. Сэндай і г. Мінск». Гадзіннік уяўляе сабой варыянт класічнага японскага вулічнага гадзінніка ад кампаніі «Citizen», які працуе на сонечных батарэях. Яго двайны цыферблат паказвае мінскі і сэндайскі час.

У 2007 г. дэлегацыя мэрыі Сэндая пасадзіла ў скверы саджанцы сакуры.

У 2008 г. у скверы з’явіліся дэкаратыўныя элементы, зробленыя ў японскім стылі: фантан у выглядзе дэкаратыўных масак, мост з элементамі бамбука.
 
30 чэрвеня 2009 г., у рамках святкавання Дзён Сэндая ў Мінску, адбылася цырымонія пасадкі ў Сэндайскім скверы алеі горнай сакуры — сімвала Японіі.

14 сакавіка 2011 г. у скверы дзясяткі мінчан запалілі свечкі ў знак падтрымкі жыхароў Японіі, якія пацярпелі ад разбуральнага землетрасення і цунамі. Яны таксама прынасілі кветкі і папяровых жураўлікаў: па старажытнай японскай традыцыі, калі зрабіць з паперы тысячу такіх птушак, то любое жаданне здзейсніцца. Тады ж да галін аднаго з дрэваў былі прывязаны стужкі з надпісам «Малітва за Японію». Акцыя мела дабрачынны характар.

## Транспарт 
Прыпынак **«Сэндайскі сквер»**:

*аўтобус*: 24, 38, 65, 73, 163; *тралейбус*: 29, 37, 46

Прыпынак **«Музычны тэатр»**:

*аўтобус*: 23, 46, 57, 74с, 78, 151э; *тралейбус*: 4, 7, 12, 29, 36, 37, 40, 44, 46, 53, 58

## Галерэя 

Выява:Senday park, Minsk2.JPG|Від на сквер з сакурай на заднім плане
Выява:Senday park, Minsk3.JPG|Бамбукавая лесвіца
|Леанід Зільбер, скульптура «Батлейка»

## Спасылкі 
* Сэндайскі сквер 

Катэгорыя:Скверы Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:2002 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Галіны Аксёнавай
Катэгорыя:Аб’екты ў Мінску, названыя паводле назваў іншых гарадоў
Паўднёвыя Аркнейскія астравы

**Паўднёвыя Аркнейскія астравы** () — група астравоў на паўднёвым захадзе Атлантычнага акіяна, у Антарктыцы.

Складаецца з 4 буйных (Каранейшэн, Лоры, Паўэл, Сігні) і каля 40 дробных астравоў. Плошча 621 км². Вышыня да 1265,8 м.

Складзены ў асноўным з моцна метамарфізаваных асадкавых парод. Большая частка ўкрыта снегам і лёдам. Расліннасць — пераважна імхі і лішайнікі. Лежбішчы цюленяў, калоніі марскіх птушак.

Адкрыты ў 1821 годзе англійскім і амерыканскім прамыслоўцамі Дж. Паўэлам і Н. Палмерам і першапачаткова названы архіпелагам Паўэла. На астравах англійскія і аргенцінская навуковыя станцыі.

## Гл. таксама 
* Фалклендскі канфлікт
* Антарктыка
* Антарктычная філатэлія


Катэгорыя:Спрэчныя тэрыторыі ў Амерыцы
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Мезаліт

**Мезаліт** (сярэдні каменны век, ад  (меза) — сярэдні і  — камень) — перыяд паміж палеалітам і неалітам, з варыянтамі датавання ад 15 да 6 тыс. год да н. э.

Пачатак мезаліту (канец плейстацэну) звязаны са сканчэннем Ледавіковага перыяду ў Еўропе і знікненнем мегафаўны, што закранула большасць культур еўрапейскага рэгіёну. Скончыўся з распаўсюджаннем земляробства ў розных мясцовасцях.

Важнейшыя дасягненні мезаліту — вынаходніцтва луку і стрэл і прыручэнне жывёл. З’явіліся першыя медыцынскія навыкі.

## Пахаванне з Thèviec — Музей Тулуз 

File:Sépulture de Teviec Global.jpg
File:Sépulture de Teviec (5).jpg
File:Sépulture de Teviec (2).jpg
File:Téviec Crane Homme Profil Droit II.jpg

## Гл. таксама 
* Неаліт
* Каменны век
* Археалагічная культура
* Y-храмасомныя гаплагрупы ў этнічных групах
* Ранняя гісторыя
* Старажытны свет
* Кімерыйцы
* Індаеўрапейцы

## Спасылкі 

Катэгорыя:Галацэн
Катэгорыя:Археалагічныя перыяды
Дэванагары

**Дэванагары** (देवनागरी, літар.: «пісьмо горада багоў») — разнавіднасць індыйскага пісьма; паходзіць ад старажытнаіндыйскага пісьма брахмі. Склалася паміж 8 і 12 стагоддзямі. Прымяняецца ў санскрыце, хіндзі, маратхі, сіндхі, непалі і некаторых іншых мовах Індыйскага субкантынента. Характэрная асаблівасць — верхняя гарызантальная рыса, да якой прымацоўваюцца літары, нібыта звісаючы з яе.

## Спасылкі 
* Дэванагары на сайце Omniglot 
* Анлайн-трэнажор для асваення дэванагары  

Катэгорыя:Індыйскае пісьмо
Катэгорыя:ISO 15924
Роберт Льюіс Стывенсан

**Роберт Льюіс Сты́венсан** (, першапачаткова **Роберт Льюіс Бэлфур Стывенсан** *Robert Lewis Balfour Stevenson*; 13 лістапада 1850, Эдынбург, Шатландыя, Вялікабрытанія — 3 снежня 1894, Уполу, Самоа) — шатландскі пісьменнік і паэт, аўтар сусветна вядомых прыгодніцкіх раманаў і аповесцей, найбуйнейшы прадстаўнік неарамантызму.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў Эдынбургскі ўніверсітэтт (1873). Па адукацыі юрыст. Шмат падарожнічаў па Еўропе і ЗША.

## Творчасць 
Дэбютаваў у 1866 як публіцыст. Сусветную вядомасць яму прынёс раман «Востраў скарбаў» (*Treasure Island*, 1883). Аўтар прыгодніцкіх раманаў «Выкрадзены» (*Kidnapped*, 1886), «Гаспадар Балантрэ» (1889), «Пацярпелыя караблекрушэнне» (1892), «Катрыёна» (1893), у якіх тагачаснай цывілізацыі, расізму і каланіялізму пісьменнік проціпастаўляў веру ў людзей, іх высокую духоўнасць. У гістарычных раманах «Прынц Ота» (1885), «Чорная страла» (1888), «Сент-Іў» (апубл. 1897, незавершаны) рамантыка прыгод спалучаецца з дакладным апісаннем экзотыкі і гістарычным каларытам. Тэма «двойніцтва» адлюстравана ў філасофска-псіхалагічным рамане «Дзіўная гісторыя доктара Джэкіля і містэра Хайда» (*The Strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde*, 1886). Аўтар шматлікіх апавяданняў, нарысаў, п’ес, літаратурна-крытычных прац.

Уплыў Стывенсана на сваю творчасць прызнавалі Хорхэ Луіс Борхес, Эрнест Хемінгуэй, Гілберт Кіт Чэстэртан, Рэдзьярд Кіплінг, Уладзімір Набокаў. На беларускую мову асобныя яго творы пераклалі А. Асташонак, В. Гардзей, Я. Семяжон.

## Беларускія пераклады 
* Востраў скарбаў: Пер. з рус. / Роберт Луіз Стывенсон — Мн. : ДВБ. Дзіцячая літ., 1938.
* Востраў скарбаў. — Мн., 1993.
* Чорная страла: Аповесць з часоў вайны Пунсовай і Белай ружы. — Мн., 1999.

## Экранізацыі 
Раман «Востраў скарбаў» неаднаразова экранізаваны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Роберт Льюіс Стывенсан на сайце The Electronic Literary Database (ELDb) 
* Беларуская палічка: Роберт Льюіс Стывенсан. Чорная страла

Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Аўтары прыгодніцкай літаратуры
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Памерлі ад інсульту
Насельніцтва Албаніі

Колькасць **насельніцтва Албаніі** — 2 412 113 чалавек, па выніках перапісу 2023 года. За 2011—2023 гады насельніцтва Албаніі скарацілася на 14,5 %.

Хоць эміграцыя скарацілася пасля посткамуністычнага зыходу ў 1990-х гадах, яна застаецца праблемай для албанскага грамадства. Паводле даных Міжнароднай арганізацыі па міграцыі ў 2022 годзе чыстая міграцыя склала 10 600 чалавек, пры гэтым больш людзей пакінулі Албанію, чым прыехалі.

## Этнічны склад 
Албанія — монаэтнічная дзяржава: асноўны народ — албанцы — складае 97 % насельніцтва, на поўдні жывуць грэкі (0,9 %), ёсць таксама цыгане, невялікія супольнасці македанян, чарнагорцаў, арамунаў. Пытанне нацыянальнага складу ў Албаніі вельмі далікатнае, многія эксперты думаюць, што даныя колькасці меншасцей заніжаны. Так Грэцыя лічыць, што ў Албаніі жыве 300 000 грэкаў, большасць якіх байкатавала перапіс насельніцтва 2011 года, таму ў статыстыцы грэкаў на парадак меней..

### Мовы 
Падчас перапісу 2011 года албанскую мову назвалі матчынай 98,8 % жыхароў краіны.

## Канфесіі 
Паводле перапісу 2011, 59 % насельніцтва вызнае іслам пераважна суніцкага кірунку, 7 % складаюць праваслаўныя хрысціяне (або каля 15 % з вышэй згаданымі «недалічанымі» грэкамі), 10 % — каталікі. Мусульмане жывуць раўнамерна па ўсёй краіне, каталікоў больш на поўначы, праваслаўных — на поўдні. Усе галоўныя канфесіі паставілі пад сумнеў вынікі перапісу, скардзіліся, што іх «не далічылі», пры тым, што доля вернікаў у рэчаіснасці меншая з прычыны секулярызацыі ў сацыялістычны перыяд.

## Размяшчэнне 
Шчыльнасць насельніцтва падобная да сярэдняй па Балканскім паўвостраве і складае каля 100 чал/км². Больш шчыльна заселена ўзбярэжжа і міжгорныя даліны, самая нізкая шчыльнасць характэрна для Паўночных Албанскіх Альп.

## Урбанізацыя 
Урбанізацыя — 54 %, што надта мала нават для адносна аграрнай Паўднёвай Еўропы. Адміністрацыйны, культурны, эканамічны і прамысловы цэнтрам Албаніі — Тырана, насельніцтва агламерацыі якой перавышае 800 тысяч чалавек, ва ўласна Тыране перапіс 2011 года налічыў 418 тысяч чалавек. Іншыя буйныя гарады з колькасцю насельніцтва, большай за 100 тысяч жыхароў, уключаюць у сябе Дурэс (каля 300 тыс.), Влёру (каля 200 тыс.) і Эльбасан.

## Статыстыка 
### Узроставая структура насельніцтва (2018) 
* 0—14 гадоў — 17,8 %
* 15—64 гадоў — 70 %
* старэй за 65 год — 12,2 %.

### Медыянны ўзрост (2018) 
* агульны — 33,4 гады
* мужчыны — 32,9 гадоў
* жанчыны — 34,7 гадоў.

### Прырост насельніцтва (2018) 
+ 0,3 % у 2018 годзе.
* Нараджальнасць — 13,2 на 1000 насельніцтва;
* Смяротнасць — 6,9 на 1000 насельніцтва;
* Міграцыя — — 3 на 1000 насельніцтва;

### Дзіцячая смяротнасць (2018) 
* 11,6 на 1000 народжаных;
* хлопчыкі — 12,9 на 1000 народжаных;
* дзяўчынкі — 10,1 на 1000 народжаных;

### Пісьменнасць насельніцтва (2015 год) 
* агульная — 97,6 %
* мужчыны — 98,4 %
* жанчыны — 97,9 %

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* http://www.census.gov/ipc/www/idb/ranks.html
* https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html#People
Луарэ

**Луарэ** () — дэпартамент Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Цэнтр. Парадкавы нумар 45. Адміністрацыйны цэнтр — Арлеан. Насельніцтва 618 тыс. чалавек (1999). 

Плошча тэрыторыі 6775 км2

Луарэ быў адным з першых дэпартаментаў, утвораных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Арлеане.
Іль-дэ-Франс

**Іль-дэ-Фра́нс** (, літаральна **Востраў Францыі**, таксама вядомы як **Парыжскі рэгіён**) — гістарычная вобласць Францыі і  рэгіён у цэнтральнай частцы Парыжскага басейна, паміж рэкамі Сена,  Марна , Уаза. Тэрыторыя Іль-дэ-Франс (з цэнтрам у Парыжы) — ядро французскай дзяржавы.

## Геаграфія 
Рэгіён Іль-дэ-Франс ахоплівае горад Парыж і яго бліжэйшыя прыгарады.У склад рэгіёна Іль-дэ-Франс ўваходзяць 8 дэпартаментаў: Парыж (Paris), Сена і Марна (Seine-et-Marne), Івелін (Yvelines), Эсон (Essonne), О-дэ-Сен (Haute-de-Seine), Сен-Сен-Дэні (Seine — Saint-Denis), Валь-дэ-Марн (Val-de-Marne), Валь-д’Уаз (Val-d’Oise). Парыж атачаюць вялікія лясныя масівы Фантебло, Алатэ, Шантыльі, Эрменанвіля і Рамбуе, паркі і сады Версаля, Шантыльі, Во-ле-Віконта. Рэгіён займае 2% нацыянальнай тэрыторыі.

## Гісторыя 
Рэгіён быў створаны ў 1976 годзе.

## Вядомыя асобы 
* Ян Пётр Норблін
* Фрэдэрык Бегбедэр

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Regional Council of Île-de-France

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Францыі
Катэгорыя:Рэгіёны Францыі
Паўднёвыя Шэтландскія астравы

**Паўднёвыя Шэтландскія астравы** () — група вулканічных астравоў у праліве Дрэйка, каля паўночна-заходніх берагоў Антарктычнага паўвострава.

Складаецца з 11 буйных і вялікай колькасці дробных астравоў і скал. Плошча 3687 км². Вышыня да 2105 м (на востраве Кларэнс). Складзены з вывершутых метамарфічных і часткова асадкавых парод. Большай часткай укрыты снегам і лёдам. Лежбішчы цюленяў і марскіх ільвоў, калоніі пінгвінаў і іншых марскіх птушак.

Адкрыты ў 1819 У. Смітам, апісаны і нанесены на карту Ф. Белінсгаўзенам у 1821. Цікава, што расійскія мараплаўцы надалі двум астравам назвы Полацк і Бярэзіна ў гонар падзей 1812 г.

На астравах навуковыя станцыі Аргенціны, Вялікабрытаніі, Чылі, Польшчы і інш.

File:Cornwallis_Antarctica.jpg
File:Canoas_entre_el_hielo.jpg
File:Deception-Tourists.jpg
File:Collins_Harbor_100_9687.jpg

## Гл. таксама 
* Антарктыка
* Фалклендскія астравы
* Антарктычная філатэлія

## Карты 
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands . Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4


Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Катэгорыя:Спрэчныя тэрыторыі ў Амерыцы
Катэгорыя:Тэрытарыяльныя прэтэнзіі ў Антарктыцы
Катэгорыя:Астравы Паўднёвага акіяна
Мантанэлія сарэдыёзная

**Мантанэлія сарэдыёзная**, **меланелія сарэдыёзная**, **пармелія сарэдыёзная** (*Montanelia sorediata*, ці *Melanelia sorediata*, ці *Parmelia sorediosa*) — від лішайнікаў сямейства Пармеліевыя.

## Апісанне 
Слаявіна разеткападобная, дыяметрам да 3-4 см, даволі шчыльна прымацаваная да субстрату, часта зліваецца з суседняй слаявінай. Лопасці вузкія, шырынёй да 0,5 мм, малагалінастыя, з вострымі або акруглымі пазухамі. Верхняя паверхня слаявіны карычнева-чорная або аліўкава-карычневая, матавая або бліскучая, з рассеянымі белымі, больш або менш плоскімі акруглымі саралямі; ніжняя — чорная або чорна-карычневая, з кароткімі, рассеянымі рызінамі. Апатэцыі трапляюцца вельмі рэдка.

## Пашырэнне 
Сустракаецца ў арктычнай, барэальных зонах на раўніне, у Альпійскай і зоне хвойных лясоў у гарах (еўрапейская і азіяцкая часткі Расіі, Паўночная і Сярэдняя Еўропа, Паўночная Амерыка, Грэнландыя); на Беларусі знаходзіцца за межамі арэала. Расце на крамяністых пясчаніках, месцамі росту з'яўляюцца гранітныя валуны і іншыя камяністыя субстраты, якія ўтрымліваюць крэмень. 

У Беларусі трапляецца асобнымі разеткамі, радзей утварае суцэльнае покрыва; ахоўваецца.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5

## Спасылкі 
* Меланелія сарэдыёзная ў Чырвонай кнізе Беларусі 
* Выява 
* Melanelia sorediata 

Катэгорыя:Пармеліевыя
Антыпапа

**Антыпапа** — тэрмін, якім у Каталіцкай Царкве прынята называць чалавека, які незаконна насіў званне Папы. Звычайна пытанне аб тым, хто з прэтэндэнтаў, адначасова аспрэчваючых папскі сан, з'яўляўся законным Папам, а хто антыпапам, вырашалася ўжо пасля гістарычнай «перамогі» прыхільнікаў аднаго з іх. Адносна некаторых прэтэндэнтаў на папства дадзеная праблема не вырашана да гэтага часу.

Традыцыйна лічыцца, што першым антыпапам быў св. Іпаліт (III стагоддзе), а апошнім — Фелікс V (1440—1449). Найбольш сур'ёзны раскол царквы, калі адначасова кіравалі два Папы, якія прызнаваліся рознымі краінамі (а затым і тры — у Рыме, Авіньёне і Пізе) — гэта Вялікая схізма канца XIV — пачатку XV стагоддзяў. Наяўнасць адразу некалькіх супрацьстаялых Папаў, а таксама чуткі аб карупцыі, панаваўшай пры выбары Папаў, істотна падрывалі аўтарытэт царквы.

Пры прыняцці Папамі парадкавага нумара звычайна нумар Папы, прызнанага антыпапам, не ўлічваецца. Але так бывае не заўсёды: напрыклад, Аляксандр VI прыняў шосты нумар, хоць Аляксандр V быў антыпапам.

Антыпапы (да Фелікса V) уключаюцца ў афіцыйны пералік рымскіх Папаў (*Annuario pontifico*) c адпаведнай пазнакай.

*
Катэгорыя:Каталіцтва
Рэгіёны свету

## Аўстралія і Акіянія 
* Аўстралія
* Акіянія
** Мікранезія
** Меланезія
** Палінезія

## Азія
*Блізкі Усход
**Левант
**Машрэк
*Сярэдні Усход
**Закаўказзе (Паўднёвы Каўказ)
**Малая Азія
*Цэнтральная Азія
**Сярэдняя Азія
*Паўднёвая Азія
*Паўднёва-Усходняя Азія
**Індакітай
*Усходняя Азія
**Далёкі Усход

## Амерыка 
*Паўночная Амерыка
*Цэнтральная Амерыка
**Карыбскі басейн
*Лацінская Амерыка
**Вест-Індыя

## Афрыка 
*Паўночная Афрыка
**Магрыб
*Чорная Афрыка
**Цэнтральная Афрыка
**Заходняя Афрыка
**Усходняя Афрыка
***Афрыканскі рог
**Паўднёвая Афрыка

## Еўропа 
*Заходняя Еўропа
**Бенілюкс
*Паўночная Еўропа
**Скандынавія
**Прыбалтыка
*Усходняя Еўропа
*Паўднёвая Еўропа
**Міжземнамор’е
*Цэнтральная Еўропа
**Балканы

## Еўразія 
* Постсавецкая прастора
Іоў (Патрыярх Маскоўскі)

**Патрыярх Іоў** (каля 1525 — 19 ліпеня 1607) — першы **Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі** (1589—1605). Кананізіраваны Рускай царквой у 1989 годзе ў ліку святых.

## Жыццё і дзейнасць 
У свеце Іван (Іаан). Нарадзіўся каля 1525 года ў Старыцы, па дасягненню паўнагоддзя прыняў пострыг, далей стаў ігуменам (з 1566 па 1571 год) у Старыцкім Успенскім манастыры . Старыца з’яўлялася адным з цэнтраў апрычніны, Іван Жахлівы звярнуў сваю ўвагу на ігумена і ў 1571 годзе перавёў яго ў Маскву ў Сімонаў манастыр. У 1575 годзе стаў архімандрытам царскага Наваспасскага манастыра ў Маскве. З 1581 года епіскап Каломенскі. У Каломне быў да 1586 года, калі быў прызначаны архіепіскапам Растоўскім.
З сярэдзіны 1580-х гадоў блізкі спадвіжнік Барыса Гадунова, пры яго падтрымкі ўзведзены у мітрапаліты Маскоўскія (1586) і 26 студзеня(5 лютага н.ст) 1598 года пастаўлены Канстанцінопальскім патрыярхам Іеряміей ІІ(які ў гэты час знаходзіўся ў Маскве) першым Патрыярхам Маскоўскім. Іоў далей падтрымліваў палітыку Гадунова. З галоўных царкоўных падзей яго патрыяршага жыцця — кананізацыя Васілія Блажэннага і Іосіфа Валоцкага, распаўсюджанне хрысціянства ў Паволжа, якое заваяваў Іван Жахлівы, і ў Сібіры, якую далучылі ў гады праўлення Гадунова.
Смерць Гадунова ў 1605 годзе і перамога Ілжэдзмітрыя І азначала і падзенне Іова. іоў адмовіўся прызнаваць Ілжэдзмітрыя І сынам Івана Жахлівага і патрабаваў ад жыхароў Масквы вернасці Фёдару Барысавічу, Ілжэдзмітрый і яго суплечнікі, «которые государю изменили, а тому вору и богоотступнику последуют и именуют его князем Дмитрием», былі аддадзены патрыярхам анафеме.
Сам патрыярх Іоў у сваіх граматах называў Ілжэдзмітрыя «расстрига, ведомый вор, в мире звали его Юшком Богданов сын Отрепьев, жил у Романовых во дворе и заворовался. …да и у меня, Иова Патриарха, во дворе для книжного письма побыл во дьяконах же. А после того сбежал с Москвы в Литву». Іоў быў зняты з кафедры і адпраўлены ў манастыр у роднай Старыцы яшчэ да прыбыцця Ілжэдзмітрыя ў сталіцу, які накіраваў загад «взять его там в приставы» і трымаць «во озлоблении скорбнем». Пасля забойства Фёдара Гадунова Іова арыштавалі за набажэнствам у Успенскім саборы Крамля, сарвалі з яго патрыяршае адзенне і як простага манаха адправілі ў выгнанне. Пасля гэтага царкоўны сабор выбраў новым маскоўскім патрыярхам грэка Ігнація, які быў разам са спаручнікамі Ілжэдзмітрыя
У Старыцы Іоў пражыў яшчэ два года, і памёр у 1607 годзе. Перад гэтым рэабілітаваны пры Васілі Шуйскім наведаў Маскву, але па здароўю (абсалютна аслеп) адмовіўся ад патрыяршага прастолу і вярнуўся ў Старыцу, дзе памёр 19 ліпеня і быў пахаваны ў Старыцкам Успенскім манастыры . У 1652 годзе рэшткі Іова перанесены ва Успенскі Сабор Маскоўскага Крамля.

Катэгорыя:Епіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Маскоўскія мітрапаліты
Катэгорыя:Патрыярхі Маскоўскія
Катэгорыя:Епіскапы Каломенскія
Катэгорыя:Епіскапы Растоўскія
Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Рускія праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя XVII стагоддзя
Катэгорыя:Свяціцелі
Катэгорыя:Постаці Смутнага часу
Катэгорыя:Кананізаваныя ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Цвярской вобласці
Грэчаскі агонь

[thumb|300px|Выкарыстанне грэчаскага агню. Мініяцюра [Мадрыдскага спісу «Хронікі» Іаана Скіліцы.]]

**Грэчаскі агонь** (ці **вадкі агонь**, ) — гаручая сумесь, якая ўжывалася ў ваенных мэтах у часы Сярэднявечча. Упершыню была ўжыта візантыйцамі ў марскіх бітвах. Дакладны састаў грэчаскага агню невядомы.

Вынаходнікам вадкага агню, які выратаваў Канстанцінопаль ад арабаў у 678 г. і ад русі ў 941 г. лічыцца Калінік. Дакладны склад і сродкі ўжывання дагэтуль не ясныя, да таго ж паняцце «грэчаскі агонь» пазначае розныя тыпы зброі. Хоць некаторыя даследчыкі аддаюць перавагу зваць грэчаскім агнём выбуханебяспечную сумесь, змешаную з салетрай, найбольш верагоднымі складовымі элементамі яе была нафта (якая здабывалася ва ўсходніх раёнах Азоўскага мора (Тмутаракань, Зіхія) ці на ўсходзе Арменіі, як пра гэта гаворыць Канстанцін Барвянародны), змяшаная са смалою і серай, якая затым награвалася і распырсквалася пры дапамозе помпы (siphon) праз бронзавую трубу (strepton). Пасудзіна з вадкасцю або падпальвалася на выйсці з трубы, або агністыя стрэлы выкідваліся ўслед за вадкасцю. Візантыйцы пільна ахоўвалі сакрэт вырабу і выкарыстання агню; так балгары, захапіўшы вялікая колькасць сумесі і агнямётных прылад, так і не змаглі скарыстацца імі.

Грэчаскі агонь часта ўжываўся падчас бітваў, напрыклад, падчас марской бітвы пры Сулаеме ў 677, а таксама выкарыстоўваўся ў аблогавых прыладах. Арабскі гісторык Ібн ал-Атхір апісвае жудаснае ўражанне, якое пакінулі візантыйскія прылады падчас нападу на Двін у 927 г. Згубы арабы змаглі пазбегнуць толькі дзякуючы таму, што быў забіты візантыйскі артылерыст. Рэшткі сярэднявечнай майстэрні, у якой вырабляліся «гранаты» з грэчаскім агнём, былі адкрыты ў Хама-Епіфаніі.

## Літаратура 
* Oxford Dictionary of Byzantium, 3 vols (ed. A. Kazhdan. Oxford University Press, 1996).
** Haldon J.F., Byrne M. A Possible Solution to the Problem of Greek Fire // BZ 70 (1977) 91-99.
** Partington J.R., A History of Greek Fire and Gunpowder. Cambridge, 1960: 1-41.
** Vasojević A. & N. Naphtha // Philologus 128 (1984) 208-29.
** Korres Th.K. Hygron pyr. Thessalonike, 1985.

Катэгорыя:Агонь
Катэгорыя:Запальная зброя
Катэгорыя:Візантыя
Ходараўскі сельсавет (Горацкі раён)

**Хо́дараўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Горацкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Ходараўка.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Гарадзецкі сельсавет** у складзе Горацкага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Гарадзец. 21 жніўня 1925 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ходараўка, сельсавет перайменаваны ў Ходараўскі. У 1927 годзе скасаваны.

7 верасня 2000 года Ходараўскі сельсавет утвораны зноў у складзе Горацкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі з частак Горскага (3 населеныя пункты: Палішына, Першыно і Ходараўка) і Ленінскага (9 населеных пунктаў: Андзекалава, Блажкі, Гарадзец, Канюхі, Логавіна, Лукі, Сафонава, Стараселле і Сцяфанава) сельсаветаў з цэнтрам у вёсцы Ходараўка. 13 чэрвеня 2002 года ў склад Ленінскага сельсавета вернуты 4 населеныя пункты (Андзекалава, Блажкі, Канюхі і Лукі), а ў склад сельсавета з Горскага сельсавета перададзены 9 населеных пунктаў (Акушкі, Альхавец, Аршані, Высоцкія, Гушчына, Каменка, Малькі, Саракапуды і Шаўнева). 20 лістапада 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Горскага (10 населеных пунктаў: аграгарадок Каменка, вёскі Акушкі, Альхавец, Аршані, Высоцкія, Гушчына, Малькі, Першыно, Саракапуды і Шаўнева) і Ленінскага (7 населеных пунктаў: вёскі Гарадзец, Логавіна, Палішына, Сафонава, Стараселле, Сцяфанава і Ходараўка) сельсаветаў.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 17 населеных пунктаў.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1801 чалавек, з іх 88,3 % — беларусы, 7,2 % — рускія, 1,1 % — украінцы.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Горацкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2000 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Іхтыялогія

**Іхтыялогія** (ад грэчаскага *ἰχθύς* — «рыба» і *λόγος, logos* — «навука») — раздзел заалогіі, які займаецца ўсебаковым вывучэннем кругларотых і рыб.

Асноўныя разделы іхтыялогіі тыя ж самыя, што і заалогіі: сістэматыка, філагенетыка, анатомія, фізіялогія, экалогія, біягеаграфія, аднак прадметам іх прыкладання з’яўляюцца менавіта кругларотыя і рыбы. Традыцыйна значнае месца ў іхтыялогіі займае вывучэнне прамысловых кругларотых і рыб, у тым ліку з мэтай іх штучнага развядзення.

## Часопісы 
* *Вопросы ихтиологии* (з 1953)
* *Рыбное хозяйство* (з 1920)
* *Copeia* (1913-) http://www.asih.org/
* *Cybium* (Revue internationale d’ichtyologie Société française d’ichtyologie, 1977-) http://www.mnhn.fr/sfi/cybium/
* *Journal of Applied Ichthyology* http://www.blackwellpublishing.com/journal.asp?ref=0175-8659&site=1 
* *Japanese Journal of Ichthyology* (Токіа, з 1950)

## Гл. таксама 
* Археаіхтыялогія

## Літаратура 
* 
* *Берг Л. С.* Система рыбообразных и рыб, ныне живущих и ископаемых. — 2-е изд.. — М. — Л.: 1955.
* *Никольский Г. В.* Экология рыб. — М.: 1963.
* *Никольский Г. В.* Частная ихтиология. — 3-е изд.. — М.: Советская наука, 1971.
* *Павлов Д. С., Савваитова К. А., Соколов Л. И., Алексеев С. С.* Редкие и исчезающие животные. Рыбы. — М.: Высшая школа, 1994. — 334 с.
* *Суворов Е. К.* Основы ихтиологии. — 2 изд.. — М.: 1948.
* *Солдатов В. К.* Промысловая ихтиология, ч. 1—2. — М. — Л.: 1934—38.
* *Юдкин И.* Ихтиология. — 5 изд.. — М.: 1970.

## Спасылкі 
* FishBase.org — на лістапад 2010 г. змяшчала даныя па 31900 відах.


Катэгорыя:Раздзелы заалогіі
Саўскі сельсавет

**Са́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Горацкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Сава.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Красулінскі сельсавет** у складзе Горацкага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Красуліна. 21 жніўня 1925 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Шарыпы, сельсавет перайменаваны ў **Шарыпскі сельсавет**. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Горацкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Сава, сельсавет перайменаваны ў Саўскі. 26 сакавіка 1987 года да сельсавета далучана частка скасаванага Макараўскага сельсавета (8 населеных пунктаў: вёскі Вішня, Красуліна, Куртасы, Лугіны, Паташы, Філіпава, Шырокія і Юркава). 20 лістапада 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Рудкаўшчынскага сельсавета (6 населеных пунктаў: агарагарадок Рудкаўшчына, вёскі Валаўцы, Ермалоўка, Казлы, Кустоўка і Хамянічы), у склад Рэкцянскага сельсавета перададзены 14 населеных пунктаў (аграгарадок Красуліна, вёскі Вішня, Вялікія Шарыпы, Калацілы, Куртасы, Лугіны, Малыя Шарыпы, Маралёўка, Масалыкі, Паташы, Філіпава, Шырокія, Юркава і пасёлак Чарнічны).

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (19 населеных пунктаў) — 1318 чалавек, з іх 95,5 % — беларусы, 3,5 % — рускія, 0,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (11 населеных пунктаў) — 783 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Анні-Фрыд Люнгстад

**Прынцэса Анні-Фрыд Сюнні Ройс, графіня Плаўэн**, па нараджэнні **Анні-Фрыд Сюнні Люнгстад** (; нар. 15 лістапада 1945, Баланген, Нарвегія), таксама вядомая пад імем **Фрыда** — шведская спявачка нямецка-нарвежскага паходжання, найбольш вядомая як салістка гурта **ABBA**.

## Дыскаграфія 
Альбомы, зборныя пласцінкі і кампакт-дыскі

* 1971 — Frida
* 1972 — Anni-Frid Lyngstad / Min Egen Stad (зборная пласцінка)
* 1975 — Frida Ensam
* 1982 — Something’s Going On
* 1984 — Shine
* 1991 — Pa Egen Hand (зборны кампакт-дыск)
* 1993 — Tre Kvart Fran Nu (зборны кампакт-дыск)
* 1996 — Djupa Andetag
* 1997 — Frida 1967—1972 (зборнік з 2 кампакт-дыскаў)
* 1998 — Frida — The Mixes (зборнік рэміксаў альбома 1996)
* 1998/2000 — Svenska Popfavoriter — Frida / 14 Hits (зборны кампакт-дыск)
* 2001 — The Collection (зборны кампакт-дыск)
* 2005 — FRIDA 4CD DVD (камплект-скрынка з 4 альбомаў і відэадыскаў)

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Катэгорыя:Нарадзіліся 15 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1945 годзе
Катэгорыя:ABBA