Пратэсты фермераў у ЕС (2024)

Са снежня 2023 года краіны Еўрапейскага Саюза ахапілі пратэсты фермераў.

## Перадгісторыя 
Прычыны хваляванняў ляжаць у еўрапейскай экалагічнай і эканамічнай палітыцы, якая, на думку ўдзельнікаў пратэстаў, праводзілася на карысць буйных ферм. Прыняты ЕС «зялёны курс» дыктуе фермерам нямала новых умоў і правілаў у галіне экалогіі і барацьбы са змяненнем клімату. Напрыклад, абмежаванае прымянення пестыцыдаў і хімічных угнаенняў, рэгуляванне водакарыстання, абавязкі па азеляненні, захаванню і стварэнню месцаў пражывання дзікай фауны. Усё гэта патрабуе дадатковых выдаткаў і выклікае падаражанне прадукцыі. У чэрвені 2022 года, на фоне расійска-ўкраінскай вайны, Еўрасаюзам прынята рашэнне ў якасці жэсту добрай волі прыпыніць спагнанне пошлін на ўкраінскія тавары. Важную ролю адыграла і адкрыццё «калідораў салідарнасці» — маршрутаў вывазу ўкраінскага збожжа ў ЕС. У выніку схема пачала працаваць не зусім так, як было задумана першапачаткова: асноўная частка збожжавых стала асядаць у бліжэйшых да Украіны краінах ЕС, што выклікала там крызіс аграрнай перавытворчасці. У маі 2023 года Еўракамісія прыслухалася да занепакоенасці з боку Балгарыі, Венгрыі, Польшчы, Румыніі і Славакіі і ўвяла эмбарга на ўвоз туды ўкраінскага збожжа. Аднак ужо ў верасні эмбарга знялі, што справакавала канфлікт усходнееўрапейскіх рэспублік з Бруселем і новую хвалю незадаволенасці мясцовых фермераў.

## Развіццё падзей 
Акцыі пачаліся ў снежні 2023 года. Найбольшы размах пратэстны рух набыў у Германіі, Бельгіі, Францыі, Грэцыі і Італіі. Асноўнымі прэтэнзіямі сталі: бяспошлінны імпарт сельгаспрадукцыі з Украіны, неабгрунтаваныя «экалагічныя амбіцыі» кіраўніцтва ЕС, «невыносная бюракратыя і складаныя адміністрацыйныя працэсы». Удзельнікі акцый перакрываюць рух на буйных дарогах, скідаюць гной і сена ля адміністрацыйных будынкаў і перахапляюць грузавікі з імпартным украінскім збожжам. Пратэстны рух вельмі разнастайны, яго ўдзельнікі прытрымліваюцца часта ўзаемавыключальных поглядаў. У большасці краін дэманстрацыі мірныя, але ў Францыі пратэстоўцы паспрабавалі захапіць рынак Ранжыс пад Парыжам, паліцыя затрымала некалькі дзясяткаў чалавек. Яшчэ на адной акцыі ў Францыі загінулі два чалавекі — маладую фермерку і яе дачку збіў аўтамабіль, які ўрэзаўся ў фермерскую акцыю на поўдзень ад Тулузы.

26 лютага адбылася буйная акцыя ў «еўрапейскім квартале» Бруселя. Паводле ацэнак паліцыі, 900 трактароў заблакавалі рух на пад’ездах да плошчы Рабэра Шумана. Самыя агрэсіўныя групы пратэстоўцаў уступілі ў сутыкненні з сілавікамі. Удзельнікі акцыі палілі шыны, кідалі ў паліцыянтаў фаеры, гной, яйкі. Тыя ў адказ ўжылі вадамёты і слёзатачывы газ. У канцы лютага і пачатку сакавіка фермеры выйшлі на вуліцы ў цэлым шэрагу краін Еўропы. У Парыжы яны блакавалі плошчу Зоркі з Трыумфальнай аркай, у Іспаніі перакрывалі рух на аўтамагістралях каля французскай мяжы. Асабліва абвастраюцца хваляванні ў Польшчы.

3 сакавіка ўкраінскі лідар Уладзімір Зяленскі заявіў, што сітуацыя на граніцы з Польшчай выйшла за межы «і эканомікі, і маралі» і выказаў меркаванне, што Польшчы не варта выкарыстоўваць сітуацыю ва Украіне «ва ўнутранай палітычнай барацьбе». 6 сакавіка абвастрылася сітуацыя ў Варшаве: удзельнікі пратэстаў сталі разбіраць брук і закідваць паліцыянтаў камянямі і бутэлькамі. Таксама яны паспрабавалі прарвацца ў будынак Сейма. Некалькі праваахоўнікаў паранены. Усяго ў пратэстах у сталіцы Польшчы прынялі ўдзел да 150 тысяч чалавек. Як адзначана ў Euronews, гэтая была «самая жорсткая акцыя» фермераў.

9 сакавіка на стыку межаў ФРГ, Польшчы і Чэхіі 400 фермераў са 150 трактарамі арганізавалі пратэстную акцыю. Пратэстоўцы перакрылі дарогу з двума кругавымі развязкамі. У сумесным лісце да ўрада Германіі і Еўракамісіі аграрыі трох краін заклікалі перагледзець планы зрабіць еўрапейскую сельскую гаспадарку кліматычна нейтральнай да 2025 года. Яны таксама запатрабавалі абмежаваць імпарт з Украіны сельгаспрадуктаў. 14 сакавіка пратэстоўцы заблакавалі найбуйнейшыя парты Бельгіі. 17 сакавіка адбыліся буйныя акцыі ў польскіх гарадах, дзе фермеры правялі пратэсты ў 270 пунктах і заблакавалі мяжу з Германіяй, і іспанскім Мадрыдзе.

20 сакавіка разгарнуліся маштабныя дэманстрацыі ў Чэхіі. Па ўсёй краіне на вуліцы выйшлі каля 1700 фермераў і 1500 адзінак сельскагаспадарчай тэхнікі. Паралельна пратэсты прайшлі ў 430 населеных пунктах Польшчы. Зноў блакавалася дзяржаўная мяжа. 26 сакавіка ў Бруселі праходзіла сустрэча міністраў сельскай гаспадаркі краін Еўрасаюза, якая суправаджалася масавымі акцыямі пратэсту бельгійскіх фермераў у Еўрапейскім квартале. На наступны дзень адбыліся сутыкненні пратэстоўцаў з паліцыяй.

Пратэстамі фермераў актыўна спрабавалі скарыстацца вельмі правыя палітыкі, якія ў апошнія гады сталі набіраць у Еўропе папулярнасць.

## Дзеянні ўладаў 
Урады Германіі і Францыі першымі абвясцілі аб саступках фермерам, бо на коне не толькі дабрабыт галіны, але і зыход выбараў у Еўрапарламент. Пазней стала вядома, што ўрад Румыніі заключыў здзелку з пратэстоўцамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пратэсты 2024 года
Катэгорыя:2024 год у Еўропе