open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гудфрэд

**Гудфрэд (Годфрэд)** (, , памёр у ) — кіраўнік Даніі (800/804—810), сын Сігфрэда. Хутчэй за ўсё, ён кіраваў толькі паўднёвай часткай Даніі.

## Біяграфія 
Усе пісьмовыя паведамленні пра Гудфрэда, якія дайшлі да нас, звязаны з яго дзейнасцю, накіраванай супраць Франкскай імперыі. У 804 годзе ён сабраў армію і флот каля Сліестарпэ (так называўся ў лацінамоўных крыніцах Хедэбю), на мяжы з Саксоніяй. Трохі на поўдзень ад гэтага месца, за Эльбай, стаялі войскі Карла Вялікага. Праціўнікі вялі перамовы, вынік якіх невядомы, але, хутчэй за ўсё, прамое сутыкненне паміж імі было папярэджана.

У 808 годзе Гудфрэд дзейнічаў больш актыўна. Ён напаў на зямлю бодрычаў, якія заключылі саюз з Карлам Вялікім, і спустошыў яе, так што яны вымушаны былі прасіць яго міру і абяцалі яму даніну. Падчас гэтага паходу Гудфрэд знішчыў адзін з найважнейшых цэнтраў заходнебалтыйскага гандлю, Рорык, і вывез з яго рамеснікаў і купцоў у Хедэбю, значэнне якога як гандлёвага цэнтра дзякуючы гэтаму ўмацавалася.

Адразу ж пасля гэтага паходу, паводле «Аналаў каралеўства франкаў», ён пабудаваў умацаванні на мяжы з саксамі па паўночным беразе ракі Эйдэр: «вал ад заходняга акіяна да ўсходняга заліва, які вядзе ў Балтыйскае мора, з адзінымі варотамі, каб прапускаць вершнікаў і вазы». Гэта паведамленне, бясспрэчна, адносіцца да той часткі Даневірке, якая злучыла яго з пабудаванымі таксама пры Гудфрэдзе ўмацаваннямі Хедэбю.

З барацьбой за гандлёвыя шляхі і цэнтры, і за ўплыў на паўночнаморска-балтыйскі гандаль звязаны і паход Гудфрэда супраць фрызаў (810): з вялікім флотам ён прайшоў па ўзбярэжжы, атрымліваючы перамогі, і вярнуўся, атрымаўшы выкуп у 100 фунтаў срэбра. Занепакоены Карл Вялікі сабраў флот для паходу ў Данію, але нечакана неабходнасць у ім адпала: Гудфрэд быў забіты адным са сваіх дружыннікаў.

*«Francorum Gesta»* паведамляе, што пасля смерці ў 810 годзе Гудфрэда Дацкага «яго спадчыннікам стаў сын яго брата» Хемінг, які заключыў мір з франкамі.

## Спасылкі 
* Gudfred, bei Genealogie Mittelalter

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы IX стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Даніі
Эйнхард

і Карл V]]
**Эйнхард** ці **Эгінгард** (, ; каля 770, Майнгау — , кляштар Зелігенштат) — франкскі навуковец, дзеяч «Каралінгскага Адраджэння», гісторык, абат кляштароў Фантэнель (818—823) і Зелігенштат. Пераемнік Алкуіна на пасадзе кіраўніка школы пры двары Карла Вялікага.

Нароўні са шматлікімі лістамі і рэлігійнымі трактатамі, аўтарам якіх з'яўляецца Эйнгард, да нас дайшла біяграфія Карла Вялікага *Vita Karoli Magni*. Гэта адзіная біяграфія імператара, напісаная пры яго жыцці. У стылі Эйнгард бярэ прыклад з антычных імператарскіх біяграфій Светонія. Характэрная таксама праца Эйнгарда *Translatio et Miracula SS. Marcellini et Petri*, у якой распавядаецца пра перанос мошчаў двух святых з Рыма ў Зелігенштат; першая кніга ўтрымлівае пераважна неверагодныя апавяданні пра разбойнікаў, а ў другой цэнтральнае месца займае апавяданне пра цудатворствы.

Каля аднаго з паркаў у г. Эшвайлер (Германія, зямля Рэйнланд-Пфальц) узвядзены помнік Эйнгарду. У Зелігенштаце можна ўбачыць базіліку з выявай Эйнгарда.

У памяць пра Эйнгарда і яго працах у 1999 годзе была заснавана спецыяльная прэмія, якой кожныя два гады ганаруюцца аўтары біяграфічных твораў.

## Літаратура 
* 
: *На нямецкай мове:*
* Einhard, *Vita Karoli Magni — Das Leben Karls des Großen.* Stuttgart: Reclam, 1995.
* Schefers, Hermann (Hrsg.): *Einhard. Studien zu Leben und Werk*. Darmstadt, 1997.

## Спасылкі 
* 
* The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition 
* Эйнхард 
На нямецкай мове:
* Hager, Maik: Einhard — Die Macht des Wissens. Biographie eines mittelalterlichen Geschichtsschreibers (TU Berlin WS 97/98, www.leistungsschein.de)

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 770-я гады
Катэгорыя:Лацінскія гісторыкі
Катэгорыя:Лацінамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Гісторыкі Германіі
Катэгорыя:Гісторыкі IX стагоддзя
Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы IX стагоддзя
Катэгорыя:Абаты Фантэнеля
Жыццё Карла Вялікага

**Vita Karoli Magni** (*«Жыццё Карла Вялікага»*) — біяграфія Карла Вялікага, караля франкаў і імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі, напісаная Эйнхардам.

Гісторыкі традыцыйна лічаць гэту працу першым прыкладам біяграфіі еўрапейскага караля. Аўтар імкнуўся пераймаць стыль старажытнарымскага біёграфа Светонія, аўтара працы «Жыццё дванаццаці цэзараў». Біяграфія Карла напісана ў першую чаргу на ўзор біяграфіі імператара Аўгуста, першага імператара Рымскай імперыі.

«Жыццё Карла Вялікага» складаецца з шэрагу буйных раздзелаў, у першым з якіх апісваюцца войны і знешняя палітыка Карла, а ў другім — яго прыватнае жыццё; другі раздзел заканчваецца апавяданнем пра апошнія дні імператара, яго смерць і пахаванне.

Дакладная дата напісання працы невядомая. Кніга была напісана пасля смерці Карла ў 814 годзе, часам напісання звычайна лічыцца перыяд з 817 па 833 гады, у кіраванне караля Людовіка Набожнага.

На працягу ўсяго Сярэднявечча праца Эйнхарда была асноўнай крыніцай пра часы Карла Вялікага, аднак надзейнасць шматлікіх фактаў, асветленых у ёй, знаходзіцца пад вялікім сумневам, паколькі ў біяграфіі адлюстраваны толькі станоўчыя факты і ўчынкі імператара (якія не абавязкова былі такімі ў рэчаіснасці). Паводле меркавання шматлікіх гісторыкаў, многія факты і падзеі ў працы або скажоны, або проста не згаданы. Тым не менш, нават з улікам вельмі верагоднага адыходу ад ісціны гэта праца з’яўляецца найкаштоўнейшай гістарычнай крыніцай па гісторыі і культуры Ранняга Сярэднявечча.

## Крыніцы 
## ЛІтаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Тэкст «Жыцця Карла Вялікага»
* Левандовский А. П.: Эйнгард, «Жизнь Карла Великого»

Катэгорыя:Рукапісы IX стагоддзя
Катэгорыя:Хронікі Франкскай дзяржавы
Ave, Caesar, morituri te salutant

» (Жан-Леон Жэром, 1859)]]
**Ave, Caesar, , morituri te salutant** () — паводле сачынення рымскага гісторыка Гая Светонія Транквіла («Жыццё дванаццаці цэзараў», «Боскі Клаўдзій», 21), пры імператары Клаўдзіі падобнымі словамі яго віталі гладыятары, якія адпраўляліся на арэну.

## Гл. таксама 
* Ave

## Літаратура 
* Бабичев Н. Т., Боровский Я. М. Словарь латинских крылатых слов / Под ред. Я. М. Боровского. — М., 1997.
* Ю. С. Цыбульник. Крылатые латинские выражения. — М.: ООО "Издательство АСТ", 2003. — С. 70. — 830 с. — 5000 экз. — ISBN 5-17-016376-2

Катэгорыя:Лацінскія выслоўі
Катэгорыя:Гладыятарскія баі
Адпунктоўка

**Адпунктоўка** — прастора паміж пазіцыямі табулятараў, запоўненае паўтаральнымі сімваламі (як правіла, кропкамі). Адпунктоўка часта выкарыстоўваецца ў змесце кніг паміж назвамі раздзелаў і нумарамі старонак. Напрыклад:

 УВОДЗІНЫ.................10
 ГЛАВА 1..................14
  Падраздзел..............20
 ГЛАВА 2..................46

Адпунктоўка палягчае прагляд зместу ад аднаго элемента да іншага (напрыклад, ад назвы раздзела ці параграфа да нумара старонкі, з якой ён пачынаецца) і выкарыстоўваецца для таго, каб погляд чытача фіксаваўся на патрэбным радку тэксту.

Па тэхнічных правілах набору тэксту адбіўка паміж пунктамі павінна быць роўная паўкегельнай ці кегельнай, а самі пункты выраўнаваны па вертыкалі. Заканчваць адпунктоўку трэба на той жа вертыкалі, на якой завяршаюцца поўныя радкі загалоўкаў.

У тэкставых працэсарах Open Office і Microsoft Word для стварэння адпунктоўкі выкарыстоўваецца інструмент «запаўняльнік»; у AbiWord — інструмент «табуляцыя».

## Гл. таксама 
* Шматкроп’е
* Кропка
* Пункцір

Катэгорыя:Тыпаграфіка
Інцыдэнт каля варот Сакурада

міні|230пкс|Вароты Сакурада сёння
 — забойства главы японскага ўрада Іі Наосукэ апазіцыянерамі, якое адбылося 24 сакавіка 1860 года каля варот Сакурада замка Эда.

## Гісторыя 
міні|230пкс|Іі Наосукэ
Прычынамі забойства была незадаволенасць японскіх кансерватараў палітыкай Іі Наосукэ, які сілай зрабіў свайго кандыдата сёгунам, падпісаў нераўнапраўныя дагаворы з замежнымі дзяржавамі і пачаў рэпрэсіі супраць апазіцыі. У 1858 годзе самураі княстваў Сацума, Міто, Цёсю, Этыдзэн і Інсю пачалі падрыхтоўку ліквідацыі «тырана». Асабліва моцнымі антыўрадавыя настроі былі ў Сацуме і Міто, якія панеслі найбольшыя страты падчас палітычных пераследаў.

У лютым 1860 года 18 самураяў гэтых княстваў, якія страцілі свае ўладанні, заключылі саюз «За справядлівасць». 24 сакавіка таго ж года яны напалі на калону Іі Наосукэ за варотамі Сакурада замка Эда. Кіраваў нападам Сэкі Тэцуносукэ. У яго групу ўваходзілі 17 выхадцаў з Міто — Акабэ Сандзюра, Сайта Кэмоцу, Сана Такэносукэ, Адзэкі Тыкасіціра, Хіраока Нэнодзіра, Інада Дзюдза, Марыяма Сігэносукэ, Кайга Сакіносукэ, Курасава Цюсабура, Ямагуты Тацуносукэ, Сугіяма Яітыра, Масіко Кімпаты, Хасуда Ітыгора, Коібу Тыканамэ, Хірокі Мацуносукэ, Моры Гарокура, а таксама выхадзец з Сацумы — Арымура Дзідзаэмон. Нападаючыя сярод белага дня паспяхова знішчылі суправаджэнне калоны і зарэзалі арганізатара рэпрэсій.

Паводле «Мэты забойства тырана» (), якую апазіцыянеры напісалі перад інцыдэнтам, іх галоўным заданнем было спыненне пераследаў і змяненне курсу сёгуната, а не звяржэнне ўрада. Аднак гэта забойства нанесла вялікі ўдар па прэстыжы сёгуната і стала адной з прычын падзення ўрада.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Перыяд Эда
Катэгорыя:Палітычныя забойствы
Катэгорыя:Палітычныя скандалы Японіі
Замак Эда

**Замак Эда** ( *Эда-дзё:*) — замак раўніннага тыпу ў Токіа, Японія. Таксама вядомы пад назвай . Размешчаны ў Тыёда. Заснаваны ў 1457 годзе феадалам Ота Даканам.

## Апісанне 
Працягласць з поўначы на поўдзень — 3,5 км, з захаду на ўсход — 5,5 км. Агульная плошча — каля 1,014 км².

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1457 годзе самурайскім вайскаводам Ота Даканам на месцы ўмацаванай сядзібы роду Эда на паўночным беразе Такійскага заліва. У 1590 годзе капітальна перабудаваны Такугавам Іэясу, заснавальнікам сёгуната. На працягу XVII—XIX стагоддзяў быў галоўнай цытадэллю сёгуната Эда, цэнтральнай рэзідэнцыяй 15 пакаленняў сёгунаў роду Такугава. З 1869 года — месцазнаходжанне Такійскага імператарскага палаца. Неаднаразова цярпеў ад пажараў і рэстаўраваўся. У 1868 годзе, падчас грамадзянскай вайны, перададзены без бою Імператарскім урадавым войскам. Галоўная вежа згарэла ад удару маланкі ў XIX стагоддзі. Частка замка пацярпела падчас бамбардзіроўкі Токіа 1945 года.

## Замак сёння 
Па стане на 2011 год захаваліся каменныя сцены, равы, некалькі пабудоў і варот замка. У Заходнім двары размешчаны Імператарскі палац, частка — адведзена пад Замкавы парк, свабодны для наведвання. У Паўночным двары размешчаны Палац баявых мастацтваў Японіі і Нацыянальны архіў Японіі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Замкі Японіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Токіа
Табулятар

**Табуля́тар** — электрамеханічная машына, прызначаная для аўтаматычнай апрацоўкі (сумавання і катэгарызацыі) лічбавай і літарнай інфармацыі, запісанай на перфакартах, з выдачай вынікаў на папяровую стужку ці спецыяльныя бланкі. Таксама прыстасаванне ў пішучых машынках для друкавання табліц.

Ужываліся для апрацоўкі масіваў інфармацыі да таго, як сталі шырока распаўсюджаны электронна-вылічальныя машыны. У СССР з’яўляліся асноўным тэхналагічным абсталяваннем машыналічыльных станцый. Таксама выкарыстоўваліся ў вылічальных цэнтрах як дапаможнае абсталяванне для апрацоўкі параўнальна невялікіх масіваў інфармацыі, якія не патрабуючць выканання лагічных аперацый.

Табулятары маглі досыць эфектыўна выконваць дзеянні складання і адніманні. Множанне і дзяленне выконваліся метадам паслядоўнага шматразовага складання і аднімання. Праца табулятара здзяйснялася ў адпаведнасці з набранай на камутацыйнай панэлі праграмай.

## Гісторыя стварэння 
Першы статыстычны табулятар быў пабудаваны амерыканцам Германам Холерытам, з мэтай паскорыць апрацоўку вынікаў перапісу насельніцтва, які праводзіўся ў ЗША ў 1890 годзе. Ідэя магчымасці выкарыстання для гэтых мэт перфакарт належала высокапастаўленаму чыноўніку бюро перапісу Джону Шоу Білінгсу (будучаму цесцю Холерыта). Холерыт скончыў працу над табулятарам да 1890 года. Затым у бюро перапісу былі праведзены выпрабаванні, і табулятар Холерыта ў спаборніцтве з некалькімі іншымі сістэмамі быў прызнаны лепшым. З вынаходнікам быў заключаны кантракт. Пасля правядзення перапісу Холерыт быў узнагароджаны некалькімі прэміямі, і атрымаў званне прафесара ў Калумбійскім універсітэце.

Холерыт арганізаваў фірму па вытворчасці табуляцыйных машын TMC (Tabulating Machine Company), прадаючы іх чыгуначным упраўленням і ўрадавым установам. Гэтаму прадпрыемству спадарожнічаў поспех. З гадамі яно зведала шэраг змен — зліццяў і пераназванняў. З 1924 года фірма Холерыта стала называцца IBM.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Табуля́тар // 
* 
* 

## Спасылкі 
* Табулятары у музеі гісторыі айчынных камп’ютараў 
* Гісторыя камп’ютара. Табулятар Холерыта
* Г. В. Электрическая машина Голлерита для подсчета статистических данных В. О. Ф. Э. М. 1895 г. № 225. Стр. 193—201.

Катэгорыя:Вылічальная тэхніка
Катэгорыя:Перфаносьбіты
Гановер (правінцыя)

**Правінцыя Гановер** () — германскае дзяржаўна-тэрытарыяльнае ўтварэнне, якое існавала з 1866 па 1945 гады.

Каралеўства Гановер імкнулася ў канфлікце Аўстрыя — Прусія быць нейтральным, але галасавала ў вырашальным галасаванні аб мабілізацыі федэральных войскаў 14 чэрвеня 1866 супраць Прусіі; пасля гэтага Прусія абвясціла Гановеру вайну. Хоць Гановер перамог у бітве пад Лангензальца, але тым не менш Вельфы страцілі трон, Каралеўства Гановер, таксама як Курфюрства Гесэн (Гесэн-Касель), Герцагства Насау і Свабодны горад Франкфурт было акупавана Прусіяй і ператворана ў прускую правінцыю.

Правінцыя скасавана (разам з самай Прусіяй) у 1946 годзе. На большыя частцы былой тэрыторыі Гановера была створана федэральная зямля Германіі Ніжняя Саксонія, меншая частка перайшла ў Саксонію-Анхальт.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Германіі
Катэгорыя:Правінцыі Прусіі
Катэгорыя:Гановер
Катэгорыя:Ніжняя Саксонія
Азяраны

Назву **Азяра́ны** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Азяраны — вёска ў Дзятлаўскім раёне 

* Гомельская вобласць:
** Азяраны — вёска ў Жыткавіцкім раёне 
** Азяраны — вёска ў Рагачоўскім раёне

## Гл. таксама 
* Азёрны
* Азёрск
* Азёры
* Азяркі
* Азярцо
* Азярэц
* Азярышча
* Возера
Эрнст Аўгуст I (кароль Гановера)

**Эрнст Аўгуст I** (;  — ) — кароль Гановера з 1837 года. Меў брытанскі тытул **герцаг Камберлендскі** ().

## Біяграфія 
Пяты сын караля Вялікабрытаніі і Гановера Георга III.

Удзельнік рэвалюцыйных і напалеонаўскіх войнаў, быў паранены, аслеп на левае вока. У 1793—1795 гадах удзельнічаў у нідэрландскіх паходах; у 1799 годзе з тытулам герцага Кумберланда ўвайшоў у палату лордаў. У палаце лордаў ён стаяў на баку торы і быў праціўнікам эмансіпацыі каталікоў.

У 1813 годзе ўдзельнічаў у Кульмскай бітве. Фельдмаршал з 1813 года.

Пасля скону старэйшых братоў Георга IV і Вільгельма IV, якія таксама кіравалі абодвумі каралеўствамі, герцаг Камберлендскі ў 1837 годзе ўзышоў па салічнаму закону на гановерскі прастол. Брытанскі прастол, спадчынны па жаночай лініі, пры гэтым заняла яго пляменніца Вікторыя, дачка Эдуарда, герцага Кенцкага, які памёр у 1820 годзе і быў старэйшы за Эрнста Аўгуста.

Да нараджэння ў Вікторыі першага дзіцяці (дачкі Вікторыі ў 1840 годзе) быў спадчыннікам брытанскага прастола. Існаваў акт аб рэгенцтве на выпадак, калі Вікторыя памрэ, не пакінуўшы спадчыннікаў, а Эрнст будзе тым часам у Гановеры.

У Вялікабрытаніі ён быў вельмі непапулярны; хадзілі чуткі пра тое, што ён забіў уласнага лакея і жыў сумесна з сястрой Сафіяй. У Гановеры, насупраць, ён карыстаўся любоўю падданых, з прычыны таго, што ўпершыню за сто гадоў з лішнім у краіны апынуўся кароль, увесь час які жыў у Гановеры. Знаходзячы, што дзяржаўны лад краіны не адпавядае яго перакананням, ён у чэрвені 1837 года адмяніў канстытуцыю і з жалезнай паслядоўнасцю пераследваў усякую апазіцыю. У 1840 годзе быў уведзены новы дзяржаўны парадак.

У 1843 годзе Эрнст Аўгуст наведаў Англію, дзе прысягнуўся, як падданы, каралеве Вікторыі і прыняў удзел у пасяджэннях палаты лордаў. Сакавіцкія падзеі 1848 гады прымусілі Эрнста-Аўгуста ўнесці некаторыя ліберальныя змены ў канстытуцыю. Калі пачалася рэакцыя, ён пярэчыў аб'яднанню Германіі і хоць і ўступіў у так званы саюз трох каралёў, але хутка з яго выйшаў.

У горадзе перад галоўным вакзалам пастаўлены яму конны помнік; гановерцы прызначаюць сустрэчы «пад хвастом».

## Сям'я 
У 1815 годзе ўзяў шлюб з кузінай, прынцэсай Фрыдэрыкай Мекленбург-Стрэліцкай, сястрой прускай каралевы Луізы; Толькі адно дзіця ад гэтага шлюбу выжыла — будучы кароль Георг V Гановерскі (1819—1878).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Гановерская дынастыя
Катэгорыя:Каралі гановерскія
Катэгорыя:Фельдмаршалы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Брытанскія камандзіры напалеонаўскіх і рэвалюцыйных войнаў
Катэгорыя:Каралеўскія члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Удзельнікі напалеонаўскіх і рэвалюцыйных войнаў
Катэгорыя:Прынцы Вялікабрытаніі
Гановер (значэнні)

* **Гановер** — горад у Ніжняй Саксоніі ў Федэратыўнай Рэспубліцы Германія.
* Гановер — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Гановер.
* Каралеўства Гановер — () займала большую частку сучаснай паўночна-заходняй Германіі з 1814 па 1866 год.
* Правінцыя Гановер — германскае дзяржаўна-тэрытарыяльнае ўтварэнне, якое існавала з 1866 да 1945 г..
* Гановер 96 — футбольны клуб горада Гановер (Германія). Заснаваны 12 красавіка 1896 года.
* Аэрапорт Гановер-Лангенхаген — міжнародны аэрапорт гарады Гановера (размешчаны ў раёне Лангенхаген).

## Гл. таксама 
### ЗША 
* Гановер, Нью-Гэмпшыр 
* Гановер, Індыяна
* Гановер, Масачусетс
* Гановер, Мінесота
* Гановер, Нью-Ёрк
* Гановер (Пенсільванія)
* Гановер — акруга ў штаце Вірджынія

### Астатні свет 
* Гановер, Антарыа — горад у Канадзе

* Новы Гановер — востраў у Папуа — Новай Гвінеі

* Акруга Хановер — адна з 14 акруг Ямайкі
Сёгунат Камакура

**Сёгунат Камакура** (, *Камакура бакуфу*, 1192—1333) — першы ўсеяпонскі самурайскі ўрад, заснаваны сям'ёй Мінамота з цэнтрам у горадзе Камакура (сучасная прэфектура Канагава). Існаваў 142 гады — з часу прызначэння Мінамота но Ёрытома сёгунам (1192 год) да знішчэння Камакуры войскамі Ніты Ёсісады (1333). За час існавання сёгуната ім правіла 9 сёгунаў. Характарызаваўся моцным палітычным уплывам рэгенцкай сям'і Хадзё, якая рэальна кіравала ўрадам.

## Спіс сёгунаў
## Спасылкі 
* Вайна Тайра і Мінамота
* Перыяд Камакура
* Рэстаўрацыя Кэму
* Сёгунат Мурамаці
Ходзё

**Ходзё:**
* Ходзё — дынастыя рэгентаў, які больш за стагоддзе кіравалі ад асобы непаўналетніх сёгунаў дынастыі Мінамота, якія ў сваю чаргу афіцыйна «кіравалі» ад асобы малалетніх імператараў.
* Го-Ходзё — род, заснаваны самазванцам Ходзё Соўнам, якія пазней ажаніўся з дачкой прадстаўніка старога дому і перастаў такім чынам з’яўляцца самазванцам.
* Ходзё — персанаж камп’ютарнай гульні «Final Fantasy VII».
Аналы каралеўства франкаў

**Аналы каралеўства франкаў** () — аналы, якія апісваюць гісторыю Франкскай дзяржавы з 741 па 829 гады, асноўная крыніца па ўсім перыядзе кіравання Карла I Вялікага і першай палове кіравання Людовіка I Набожнага.

Раней «Аналы каралеўства франкаў» у гістарычнай навуцы насілі назву **«Вялікія Лоршскія аналы»** (па Лоршскаму манастыру, меркаванаму месцу стварэння) або **«Аналы Эйнхарда»** (па імі Эйнхарда, іх меркаванага аўтара), аднак, пасля таго як абедзве гіпотэзы былі аспрэчаны, за аналамі захавалася толькі гэта назва. Аналы былі створаны пры двары каралёў Франкскай дзяржавы, з мэтай іх узвялічвання і апраўдання іх экспансіянісцкай палітыкі ў стаўленні да суседзяў.

«Аналы каралеўства франкаў» ствараліся некалькімі храністамі і некалькі разоў рэдагаваліся. Першая частка аналаў была складзена ў 789 годзе невядомым аўтарам і апісвала падзеі 741—788 гадоў. Яна заснавана на сачыненні «Прадаўжальнікаў Фрэдэгара» і аналах, якія не дайшлі да нас. Затым гэты ж аўтар пачаў весці пагадавыя запісы, працягнуўшы аналы да 793 года. Пасля яго працу над аналамі вялі яшчэ тры аналісты: адзін апісаў падзеі за 795—807 гады, другі — за 808—820 гады, трэці (ім быў абат манастыра Сен-Дэні Хільдуін) апісаў падзеі з 821 па 829 гады. Гэта так званая «Першая рэдакцыя „Аналаў каралеўства франкаў“». Яна напісана на грубай латыні з уключэннем варварызмаў. Імкнучыся ўзвялічыць караля Карла Вялікага, першы храніст апусціў цэлы шэраг падзей, якія маглі пашкодзіць гэтай мэце: ён не згадаў пра паражэнне франкаў у Рансевальскай цясніне ў 778 годзе і паўстанне Піпіна Гарбатага ў 792 годзе, а паражэнне ад саксаў у бітве пры Зюнтэлі ў 782 годзе абвясціў перамогай франкаў.

Каля 812 года яшчэ адзін невядомы храніст (мяркуецца, што ім мог быць Эйнхард), які меў адну з копій першапачатковага тэксту аналаў, адрэдагаваў іх частку, якая ахоплівала 741—801 гады (гэта так званая «Другая рэдакцыя „Аналаў каралеўства франкаў“»), выправіўшы тэкст на больш літаратурны і ліквідаваўшы ўсе змоўчанні папярэдніх аўтараў аналаў.

Такім чынам, «Аналы каралеўства франкаў» ператварыліся ў даволі поўнае апісанне гісторыі Франкскай дзяржавы за перыяд з сярэдзіны VIII па першую траціну IX стагоддзя. Гэтыя аналы захаваліся ў мностве рукапісаў, стаўшы асновай для пазнейшых аналаў, з якіх асноўныя — Сен-Берцінскія аналы для Заходне-Франкскага каралеўства і Фульдскія аналы для Усходне-Франкскага каралеўства.

## Выданні 
**На лацінскай мове:**
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Хронікі Франкскай дзяржавы
Катэгорыя:Постаці гістарыягрфіі IX стагоддзя
Катэгорыя:Літаратура на лацінскай мове
Катэгорыя:Сярэдневяковая літаратура ў Францыі
Гнёздаўскі надпіс

thumb|Зарысоўка Гнёздаўскага надпісу
**Гнёздаўскі надпіс** — найстаражытнейшы усходнеславянскі надпіс (другая чвэрць — сярэдзіна X стагоддзя), знойдзены ў адным з  у 1949 годзе .

## Знаходка і апублікаванне 
Надпіс знойдзены на гліняным збане (карчазе, амфары), знойдзеным у 1949 годзе пры раскопцы кургана № 13 каля вёсцы Гнёздава пад Смаленскам. Апублікавана ў 1950 годзе Д. А. Аўдусіным і М. М. Ціхаміравым.

## Прачытанні 
Надпіс выкананы кірыліцай і складаецца з аднаго слова спрэчнага чытання. Вядомыя варыянты:
* *гороушна*, г.зн. «гарчыца» (Д. А. Аўдусін, П. Я. Чарных).
* *гороуща*, г.зн. «гаручае» (Г. Ф. Карзухіна, А. С. Львоў).
* *гороуниа*, г.зн. назоўны склон прыналежнага прыметніка ад славянскага асабістага імені Гарун (Р. В. Якабсон, В. Кіпарскі, А. М. Трубачоў).

На аснове рытуальнасці звычаю разбіваць пры насыпанні кургана сасуд, які належаў памерламу, А. А. Мядынцава лічыць, што на карчазе было напісана імя пахаванага ў кургане № 13 воіна-купца, які хадзіў «з вараг у грэкі» — Гарун ці Гарунша.

## Гл. таксама 
* 

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Авдусин Д. А.*, Гнездовская корчага, в сборнике: Древние славяне и их соседи. М., 1970.
* *Львов А. С.* Еще раз о древнейшей русской надписи из Гнездова // Известия АН СССР. Отделение литературы и языка. — Т. XXX. Вып. 1. — М., 1971. — С. 47—52.
* *Медынцева А. А.* Надписи на амфорной керамике X — начала XI в. и проблема происхождения древнерусской письменности // Культура славян и Русь. М., 1998

## Спасылкі 
* Прорисовка надписи

Катэгорыя:Надпісы
Катэгорыя:Старажытнаруская мова
Звяно (тактычная адзінка)

**Звяно** – тэрмін для фарміравання, першаснага або найменшага тактычнага і агнявога падраздзялення ва ўзброеных сілах некаторых дзяржаў, якое складаецца з 2 - 7 адзінак у залежнасці ад роду войскаў (сіл) віду узброеных сілаў. 

Па-нямецку - *Trupp* – група, па-ангельску – *Fireteam* - агнявая група.

Катэгорыя:Воінскія фарміраванні
Мінамота-но Санэтома

— трэці сёгун Камакурскага сёгуната і апошні глава роду Мінамота. Ён быў другім сынам Мінамота-но Ёрытома, заснавальніка Камакурскага сёгуната, а таксама малодшым братам другога сёгуна Камакурскага сёгуната — Мінамота-но Ёрыіэ.

Пасля таго, як Мінамота-но Ёрыіэ быў пазбаўлены тытула і пасаджаны пад хатні арышт з-за інтрыг супраць клана Ходзё, Мінамота-но Санэтома стаў главой Мінамота і атрымаў тытул *сэі-тайсёгун*. У 1204 годзе старэйшы брат быў забіты, і ён стаў паслухмянай марыянеткай у руках сваёй маці, Ходзё Масака, якая выкарыстоўвала сына для барацьбы з , дзядулем Санэтома. Ходзё Такімаса арганізаваў некалькі замахаў на Санэтома, у выніку чаго той усё астатняе жыццё баяўся забойства. Параноя давяла яго да алкагалізму, не выратавала нават увядзенне традыцыі чаявання пры двары.

Санэтома заставаўся сёгунам з 1203 па 1219 год. Ён таксама займаўся паэзіяй, навучаючыся гэтаму мастацтву ў Фудзівары-але Тэйка, і напісаў больш 700 паэм.

У 1219 годзе на ступенях храма Цуругаока Хатыман ён быў забіты сваім пляменнікам Кіё Мінамота (1200—1219), сынам Мінамота-но Ёрыіэ.

Чацвёртым сёгунам Камакурскага сёгуната пасля Санэтома стаў Фудзівара-но Ёрыцунэ.

## Спасылкі 
* Фатаграфія храма Цуругаока Хатыман, дзе быў забіты Мінамота-но Санэтома 

Катэгорыя:Сёгуны перыяду Камакура
Катэгорыя:Паэты Японіі
Катэгорыя:Мінамота
Экіпаж

**Экіпаж** ( — калектыў, каманда) — першае (ніжэйшае) падраздзяленне ва ўзброеных сілах шэрагу дзяржаў, у тым ліку Рэспублікі Беларусь; асабовы склад танка, самалёта (верталёта), баявой машыны пяхоты, карабля (судна) і іншай самаходнай тэхнікі.
 
## Літаратура 
*  — С. 68.

Катэгорыя:Воінскія фарміраванні
Ідзу (правінцыя)

— гістарычная правінцыя Японіі ў рэгіёне Канто на ўсходзе вострава Хонсю. Адрозніваюць паўвостраў Ідзу, прэфектуру Сідзуока і астравы Ідзу і Токіа.

Правінцыя Ідзу была ўтворана ў 680 годзе ў выніку падзелу правінцыі Суруга. Цэнтр новай адміністрацыйнай адзінкі знаходзіўся ў сучасным горадзе Місіма. Аддаленасць правінцыі Ідзу ад цэнтра ператварыла яе ў месца ссылкі палітычных злачынцаў.

З XII па XIV стагоддзе землямі правінцыі валодаў род Ходзё, прадстаўнікі якога былі фактычнымі кіраўнікамі Камакурскага сёгуната. У XV стагоддзі Ідзу належала сям'і Уэсугі. З 1493 года правінцыя Ідзу стала цэнтрам уладанняў роду Го-Ходзё («Познія Ходзё»), які ў XVI стагоддзі стаў гаспадаром цэлага рэгіёна Канто. Пасля знішчэння гэтага роду ў 1590 годзе землі Ідзу перайшлі да Такугавы Іэясу. У перыяд Эда (1603—1868) правінцыя была разбіта на шэраг ханаў, феадальных уладанняў, частка з якіх кантралявалася сёгунатам непасрэдна, а частка — праз васальныя роды.

У выніку дадатковых адміністрацыйных рэформаў 1878 года, правінцыя Ідзу была падзелена паміж прэфектурамі Сідзуока і Токіа.

## Паветы 
* Кама ()
* Кімісава ()
* Нака ()
* Тагата ()

## Крыніца 
*  ()

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Японіі
Мінамота-но Ёрыіэ

— другі сёгун Камакурскага сёгуната і старэйшы сын Мінамота-но Ёрытома, заснавальніка Камакурскага сёгуната.

## Біяграфія 
[thumb|left|Магіла Мінамота-но Ёрыіэ ў горадзе [горад Ідзу|Ідзу]]
Пасля смерці бацькі ў 1199 годзе, ён стаў главой роду Мінамота, а ў 1202 годзе атрымаў тытул *сэі-тайсёгун*. Ёрыіэ не валодаў у належнай меры талентамі і воляй бацькі, і ўлада апынулася ў руках дзядулі Ёрыіэ — сікэна . У канчатковым выніку, з-за інтрыг супраць клана Ходзё Ёрыіэ быў пасаджаны пад хатні арышт і забіты 17 жніўня 1204 года. Сёгунам стаў яго малодшы брат, Мінамота-но Санэтома.

Магіла Мінамота але Ёрыіэ знаходзіцца ў горадзе Ідзу, у прэфектуры Сідзуока.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Сёгуны перыяду Камакура
Катэгорыя:Мінамота
Ходзё (род)

— самурайскі род, які знаходзіўся ва ўладзе ў феадальнай Японіі ў XIII—XIV стст.

## Гісторыя 
Роду Ходзё належала памесце ў правінцыі Ідзу. У XII стагоддзі фамілія Ходзё пашырыла свае ўладанні ў раёне Канто і ператварыла мясцовых самураяў у сваіх васалаў. Глава дому, Ходзё Такімаса (1138—1215), парадніўшыся з сям’ёй Мінамота-но Ёрытома, дапамог апошняму заснаваць Камакурскі сёгунат. 16 рэгентаў (сікэнаў) Ходзё больш за стагоддзе (1203—1333) былі фактычнымі кіраўнікамі Японіі пры дынастыі сёгунаў Мінамота і губернатарамі Кіёта.

З сярэдзіны XIII стагоддзя ўлада роду Ходзё стала слабець. Цяжкія наступствы мелі паходы манголаў Хубілая на Японію ў 1274 і 1281 гадах. У 1333 годзе войскі Асікагі Такаўдзі і Ніты Ёсісады знішчылі сёгунат Мінамота і ўладу Ходзё. Апошні рэгент Ходзё Такатокі (1303—1333), прытрымліваючыся кодэксу самурая, скончыў жыццё самагубствам.

## Літаратура 
* Рай Санъё Книга IV. Эпилог к истории рода Минамото. Род Ходзё // Неофициальная история Японии : [яп.] = Нихон гайси : в 22 т. — Мидзо, 1836—1837.

Ходзё
Катэгорыя:Сёгунат Камакура
Батарэя (армія)

**Батарэя** ( ад *battre* — біць) — агнявое і тактычнае падраздзяленне ў артылерыі. Батарэі могуць быць самастойнымі (у палкавой, берагавой артылерыі) або ўваходзіць у артылерыйскі дывізіён (полк).

Складаецца з 2-3 агнявых узводаў, узвода (аддзялення) кіравання. Мае 2-8 гармат (мінамётаў, баявых машын рэактыўнай артылерыі або процітанкавых кіроўных ракет).

## Літаратура 
* *  с.348.

Катэгорыя:Воінскія фарміраванні
Эскадрылля

(Паўднёвая Карэя, каля 1952 г.)]]
**Эскадры́лля** () — асноўнае тактычнае і агнявое падраздзяленне авіяцыйных і верталётных часцей ваенна-паветраных сіл і іншых відаў узброеных сіл.

Складаецца з некалькіх звёнаў (атрадаў), на ўзбраенні якіх, як правіла, аднатыпныя самалёты або верталёты (ад 10 да 24 і больш адзінак).
Ва ўзброеных сілах шэрагу дзяржаў (ЗША, Італія, ФРГ) эскадрылля гэта ракетнае (зенітна-ракетнае) падраздзяленне.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Воінскія фарміраванні
Катэгорыя:Авіяцыйныя тэрміны
Арэналь (рака)

**Арэналь** () — рака на поўначы Коста-Рыкі ў правінцыі Алахуэла. Выцякае з возера Арэналь — самага буйнога возера краіны і цячэ на ўсход. Недалёка ад горада Бока-дэ-Арэналь упадае ў раку Сан-Карлас. Даўжыня — 45 км.

Асноўны прыток — рака Бурыё.

## Спасылкі 
* Карта Коста-Рыкі 

Катэгорыя:Рэкі Коста-Рыкі
Го-Камацу

**Го-Кама́цу** — 100-ы Імператар Японіі і 6-ы Імператар Паўночнага Двара.

З 1911 года, японскія гісторыкі сталі лічыць Імператараў Паўднёвага Двара прадстаўнікамі галоўнай лініі Імператарскага дому, таму Імператар Го-Камацу, пры якім дзве дынастыі былі аб’яднаны, стаў лічыцца 100-м Імператарам Японіі. У той час, калі Імператары Паўночнага Двара разглядаліся як законныя спадчыннікі Імператарскага Дому, Імператар Го-Камацу лічыўся 6-м Імператарам Паўночнага Двара і 101-м Імператарам Японіі.

## Літаратура 
*  『新編　日本史辞典』 (*Новое издание. Словарь истории Японии*) / 京大日本史辞典編纂会. — 東京: 東京創元社, 1994. — P.1057—1058.
*  『歴代天皇全史―万世一系を彩る君臨の血脈』 (歴史群像シリーズ (69))

## Спасылкі 
*  Спіс пахавальняў імператараў Японіі / / Афіцыйная старонка Кіраванне Імператарскага двара Японіі
*  Спіс Імператараў Японіі
Эскадраны мінаносец

Ваенна-марскіх сіл ЗША.]]

**Эскадраны мінаносец** (скар. *эсмінец*) – найбольш універсальны тып баявога карабля, прызначаны для барацьбы з падводнымі лодкамі і карабельнымі групоўкамі праціўніка, авіяцыяй, аховы сваіх караблёў пры пераходзе па моры і ў баі, пастаноўкі марскіх мін, разведвальнай і дазорнай службы і інш. Хуткаходны, здольны суправаджаць эскадру (адсюль назва).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тыпы ваенных караблёў
Аператыўны флот

**Аператыўны флот** — у структуры ВМС ЗША і шэрагу іншых краін вышэйшае аператыўнае аб'яднанне ваенна-марскіх сіл, якое ўключае аператыўныя злучэння розных родаў боегатовых сіл. Прызначэннем аператыўнага флоту з'яўляецца рашэнне задач аператыўнага і стратэгічнага маштабу як самастойна, так і ва ўзаемадзеянні з іншымі відамі ўзброеных сілаў у межах зоны сваёй адказнасці. 

На пачатак 2010-х гадоў у ЗША на пастаяннай аснове дзейнічалі 2-й (да 2011 г.), 3-й, 4-й, 5-й, 6-й і 7-й аператыўныя флоты. Баявы склад аператыўных флатоў перыядычна абнаўляецца (на ратацыйнай аснове) боегатоўнымі караблямі, лятальнымі апаратамі, судамі забеспячэння, падраздзяленнямі марской пяхоты і абслуговым персаналам са складу Ціхаакіянскага і Атлантычнага флатоў.

## Літаратура 
* Оперативный флот // 

Катэгорыя:Воінскія фарміраванні
Катэгорыя:Марскія тэрміны
Ініцыяцыя

**Ініцыя́цыя** (, літаральна "прысвячэнне") — абрад далучэння да пэўнай групы або пераходу на пэўны сацыяльны ўзровень.

На тэрыторыі Беларусі вядомы з 2-га тысячагоддзя да н.э. Сістэма абрадаў у родавым грамадстве, звязаная з пераводам юнакоў і дзяўчат у разрад дарослых. Хлопчыкаў і дзяўчынак ва ўзросце 8-10 гадоў абрадамі “провадаў” або “знікнення” (з імі развітваліся так, быццам яны паміралі) пераводзілі на 6-8 год у спецыяльную абшчыну, дзе іх вучылі гаспадарчым справам, святочным абрадам і рэлігійным павер’ям. Абрад “вяртання” дазваляў вярнуцца юнакам у абшчыну бацькоў. Звесткі пра ініцыяцыю ў беларусаў захаваліся ў казках, каляндарных старажытных песнях і дахрысціянскіх святочных абрадах. 

## Літаратура 
* David Brooks Dodd, Christopher A. Faraone, Initiation in Ancient Greek Rituals and Narratives: New Critical Perspectives. - Psychology Press, 2003 ISBN-10:0415511054 ISBN-13:978-0415511056
* Kenan B. Osborne, The Christian Sacraments of Initiation: Baptism, Confirmation, Eucharist. - Paulist Press, 1987 ISBN-10:0809128861 ISBN-13:978-0809128860
* Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Пашкоў Г.П. (гал. рэд.) і інш.; Маст. Жакевіч Э.Э. — Мінск: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл.  Т.3

## Спасылкі 
* Забойчая ініцыяцыя ў ПАР 
* JOHN BORNEMAN, European rituals of initiation and the production of men


Катэгорыя:Абрады і рытуалы
Эскадра

**Эскадра** () — шматзначны тэрмін, які абазначае:
# Аператыўна-тактычнае злучэнне надводных баявых караблёў у ВМФ, якое прызначалася для знішчэння злучэнняў буйных караблёў і канвояў у моры, нанясення артылерыйскіх удараў па берагавых аб'ектах і інш;
# Група караблёў, што знаходзяцца ў далёкім марскім плаванні або экспедыцыі;
# У некаторых краінах асноўнае аператыўна-тактычнае злучэнне атамных ракетных падводных лодак для дзеянняў на акіянскім (марскім) тэатры ваенных дзеянняў;
# Злучэнне баявых самалётаў або аператыўна-тактычных ракет у ВПС некаторых дзяржаў (ФРГ, Францыя і інш.).

## Літаратура 
* *  с.158.

Катэгорыя:Воінскія фарміраванні
Катэгорыя:Марскія тэрміны
Савава кніга

**Са́вава кні́га** — кірылічны стараславянскі арнаментаваны рукапіс, няпоўны тэкст кароткага евангелля-апракаса. Утрымлівае 166 аркушаў пергамена фарматам 17x13 — 17x14 см рознага часу; найбольш каштоўныя найстаражытнейшыя лісты 25—153 і 166 (датуюцца XI стагоддзем). Рукапіс названы па імені пісца — святара Савы, двойчы ўпамянутага ў прыпісках да тэксту (на лл. 51а і 56а, «поп Савва писал»).

Мяркуюць, што кніга была перапісана з глагалічнага . Найстаражытнейшая частка — з паўночна-ўсходняе Балгарыі, астатнія лісты ўсходнеславянскага (меркавана кіеўскага) паходжання. Кніга была ўласнасцю Сяродкінскага манастыра пад Псковам, пазней трапіла ў бібліятэку маскоўскай сінадальнай тыпаграфіі, цяпер захоўваецца ў РДАСА пад шыфрам **ф. 381, № 14**. Рукапіс некалькі разоў рэстаўрыраваўся; рэстаўрацыя сярэдзіны XX стагоддзя была хутчэй шкоднай, пасля праведзенай тады чысткі пергамена амаль знік кінаварны тэкст, а пры пераплёце былі пераблытаныя лісты.

Рукапіс быў адкрыты і ўпершыню выдадзены (урыўкамі) І. І. Сразнеўскім (1868). Навуковае выданне ажыццявіў  (1903; перавыдадзена ў Грацы ў 1959). У 1999 годзе кніга выдадзена факсімільна (у чорна-белым выкананні).

## Гл. таксама 
* Спіс евангелляў-апракасаў

## Літаратура 
* *Саввина книга. Древнеславянская рукопись XI, XI—XII и конца XIII века. Часть I: Рукопись. Текст. Комментарии*, М.: Индрик, 1999. ISBN 5-85759-102-3.

## Спасылкі 
* V. Ščepkin, Savvina kniga, SPb. 1903  сканы факсіміле В. Н. Шчэпкіна 1903 года выдання на kodeks.uni-bamberg.de

Катэгорыя:Літаратурныя помнікі стараславянскай мовы
Катэгорыя:Кнігі XI стагоддзя
Катэгорыя:Рукапісы Евангелляў
Катэгорыя:Ілюмінаваныя Евангеллі
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы Старажытнай Русі
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы паводле алфавіта
Фрэд Дэвіс

**Фрэд Дэвіс** (; , , графства Дэрбішыр, Англія — , , Англія) — англійскі прафесійны гулец у снукер, афіцэр ордэна Брытанскай імперыі.

## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Фрэда Дэвіса на CueTracker.net  

Катэгорыя:Снукерысты Англіі
Ацэола

**Ацэола** (, семінол.: *Asi-Yaholo*; 1804 — 30 студзеня 1838 гг.), вядомы пры нараджэнні як **Вільям Паўэл** () — легендарны правадыр семінолаў, арганізатар паўстання супраць улад ЗША, якое ўвайшло ў амерыканскую гісторыю пад назвай «другой семінольскай вайны»).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1804 г. ў аддаленай індзейскай вёсцы ў Алабаме. Маці была прадстаўніцай карэннага народа крык, а бацька — амерыканскім гандляром. Паколькі ў племені маці адлік сваяцтва вёўся па жаночай лініі, ён з нараджэння лічыўся індзейцам. У 1814 г., калі крык пацярпелі паражэнне ад арміі ЗША, Ацэола разам з блізкімі сваякамі пераехаў у Фларыду і далучыўся да семінолаў. Сваё імя *Asi-Yaholo* (літаральна: «стралок чорнага напоя») атрымаў пасля ініцыяцыі. Да пачатку паўстання Ацэола быў жанаты, меў дзвюх жонак.

28 мая 1830 г. быў прыняты закон аб перасяленні індзейцаў з тэрыторый на ўсход ад Місісіпі, у тым ліку з Фларыды. Правадыры семінолаў адмовіліся перасяляцца. Вілі Томпсан, прадстаўнік урада ЗША абвясціў, што не прызнае іх рашэння. Ацэола разглядаўся як адзін з прыхільнікаў Томпсана, магчымы кандыдат у правадыры, прызначаны ўрадам ЗША, і нават атрымаў ад яго сімвалічны падарунак — стрэльбу. Аднак 28 снежня 1835 г. Ацэола разам з прыхільнікамі падманам захапіў Томпсана ў палон і забіў яго, у той час як іншыя семінолы атакавалі калону амерыканскіх салдат.

У ЗША Ацэола разглядаўся як лідар паўстання семінолаў. У кастрычніку 1837 г. ён быў закліканы амерыканцамі да перамоў і падчас прыбыцця ў амерыканскі лагер арыштаваны. Ацэола трапіў у ваенную турму ў Паўночнай Караліне, дзе памёр 30 студзеня 1838 г. ад малярыі. Пасля яго смерці паўстанне семінолаў працягвалася да 1842 г.

## Памяць 
Ацэола — герой многіх гістарычных паданняў семінолаў. Яго імем названы шэраг населеных пунктаў у ЗША, запаведны лес у Фларыдзе. Падчас знаходжання Ацэолы ў турме амерыканскія мастакі малявалі яго партрэты. Пасля смерці вядомага правадыра была зроблена яго пасмяротная маска. Ацэола — папулярны персанаж амерыканскай культуры. Яму прысвечаны шэраг кінастужак, музычных і літаратурных твораў, у тым ліку верш Уолта Уітмена.

## Спасылкі 
* Osceola and Abiaka 
* Seminole Leaders
* A Seminole Warrior Cloaked in Defiance

Катэгорыя:Постаці Фларыды
Катэгорыя:Правадыры паўстанняў
Катэгорыя:Ваенная гісторыя ЗША
Фумімара Каноэ

— японскі палітык, 34-ы (4 чэрвеня 1937 — 5 студзеня 1939), 38-ы (22 ліпеня 1940 — 18 ліпеня 1941) і 39-ы (18 ліпеня 1941 — 18 кастрычніка 1941) прэм'ер-міністр Японіі.
## Біяграфія 
Член шляхетнага роду Фудзівара, сваяк імператарскай фаміліі. Адзін з прыхільнікаў і ініцыятараў тэрытарыяльнай экспансіі Японіі падчас Другой сусветнай вайны, накіраванай, у прыватнасці, на захоп Кітая і індакітайскіх калоній еўрапейскіх дзяржаў. Прыхільнік умацавання саюза Японіі з фашысцкай Італіяй і нацысцкай Германіяй, накіраванага на перадзел свету. Пад яго кіраўніцтвам Японія падпісала ўзмоцнены варыянт «Антыкамінтэрнаўскага пакта» — «Пакт трох дзяржаў» 27 верасня 1940 года. Буйны акцыянер дзайбацу «Сумітома».

У 1938 годзе правёў закон аб усеагульнай нацыянальнай мабілізацыі, паводле якога парламент адмаўляўся ад права кантролю над урадам, а кабінет міністраў павінен быць ажыццяўляць уладу пасродкам імператарскіх указаў. Гэты закон актыўна падтрымліваўся японскімі манаполіямі — дзайбацу. У канцы 30-х гадоў быў прыхільнікам роспуску палітычных партый і стварэння замест іх фашысцкай арганізацыі — «Асацыяцыі дапамогі трону», што і было здзейсснена ў 1940 годзе. У чэрвені 1945 года японскі ўрад планаваў адправіць Каноэ ў Маскву для таго, каб угаварыць савецкае кіраўніцтва выступіць пасроднікам паміж Японіяй і саюзнікамі, такім чынам японскі ўрад спадзяваўся пазбегнуць безумоўнай капітуляцыі. СССР у адпаведнасці з саюзніцкімі абавязацельствамі ад ролі пасродніка адмовіўся.

Пасля капітуляцыі Японіі Фумімара Каноэ быў уключаны ў спіс ваенных злачынцаў, дзейнікаў суду Міжнароднага трыбунала і павінен быў стаць адным з галоўных абвінавачваных на працэсе. 6 снежня 1945 года японскі парламент пад ціскам Мак-Артура прыняў рашэнне пра арышт Каноэ. Але дзякуючы працэдуры арышту японскіх ваенных злачынцаў (ім давалася 10-15 дзён пасля загаду пра арышт для добраахвотнай яўкі ў турму) у ноч на 16 снежня 1945 года за некалькі гадзін да заканчэння тэрміна яўкі ў турму Каноэ скончыў жыццё самагубствам, прыняўшы яд.

Катэгорыя:Палітыкі-самазабойцы
Катэгорыя:Выпускнікі Такійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Фудзівара (род)
Катэгорыя:Самазабойцы, якія прынялі яд
Капуцыны (манаскі ордэн)

**Ордэн Меншых Братоў Капуцынаў** (лац. *Ordo Fratrum Minorum Capuccinorum*;  ад  — капюшон), скарочана **капуцы́ны** — каталіцкі манаскі ордэн, адгалінаванне францішканаў.

## Гісторыя 
thumb|left|Матэа Серафіні з Баскіа
Заснаваны ў Італіі ў 1525 годзе як адна з трох галін ордэна францысканцаў. Заснавальнік Матэа Серафіні з Баскіа імкнуўся надаць ордэну характар аскетызму часоў Святога Францыска Асізскага (XIII ст.), пашырыць уплыў на ніжэйшыя слаі грамадства.

У 1619 годзе Папа Павел V зацвердзіў ордэн як самастойны. У апошняй чвэрці 16 ст. Капуцыны распаўсюдзіліся ў Францыі, Іспаніі, Швейцарыі, у 17 ст. праніклі ў Бразілію, Цэнтральную Амерыку, Індыю і інш. У адрозненне ад адукаваных езуітаў капуцыны вялі місіянерскую дзейнасць сярод простага люду, іх называлі пралетарыямі сярод манахаў. Жаночая галіна ордэна — капуцынкі — заснавана ў 1538. Іх кляштары былі ў Германіі, Швейцарыі, Перу

У Вялікім Княстве Літоўскім яны аселі ў Любяшове (1756, цяпер Валынская вобласць Украіны) і Юравічах (1781, цяпер Калінкавіцкі раён Гомельскай вобласці Беларусі). Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай з канца 18 ст. дзейнасць капуцынаў у Расійскай імперыі стала затухаць, у 1888 іх кляштары зачынены.

З 1931 выдаецца квартальнік «Collectanea Franciscana» («Францысканскія зборнікі»). З 1940 года ў Рыме дзейнічае Гістарычны інстытут, які даследуе гісторыю францысканцаў, у т. л. капуцынаў.

У Другую сусветную вайну ордэн моцна пацярпеў, але аднавіўся. У 1965 годзе ў свеце былі 93 адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі капуцынаў (правінцыі, віцэ-правінцыі і інш.).

## Сучасны стан 
Паводле звестак на 2010 год ордэн налічваў 10 519 манахаў, з якіх 6 939 былі святарамі. Паводле звестак на 2013 год ордэн налічваў 10 659 манахаў, з якіх 7 021 святар. Ордэн налічвае 1628 абшчын. Капуцыны актыўна прадстаўлены на постсавецкай прасторы: ва Украіне яны маюць сем абшчын (у Вінніцы, Дніпрадзэржынску, Днепрапятроўску, Кіеве, Красыліве, Ужгарадзе і Старакасцянцініве), у Беларусі таксама сем (Слонім, Маладзечна, Докшыцы, Ліпнішкі, Смалявічы, Валкалата, Верхнядзвінск), у Расіі — адну ў Варонежы.

Адзенне капуцынаў складае бурага колеру рызу з прышытым да яго каптуром, вераўчаны пояс з вузлом, які сімвалізуе непарушнасць манаскіх зарокаў, і сандалі на босых нагах.

Капуцыны па-ранейшаму займаюцца місіянерствам і маюць каля 200 місій па ўсім свеце, асабліва ў Індыі, Эфіопіі і Турцыі.

Капуцынкі, жаночая галіна ордэна, у 2002 годзе налічвалі 2263 манашак у 157 манастырах. Як і іншыя галіны францысканскага ордэна, капуцыны маюць вялікую колькасць членаў Трэцяга ордэна (тэрцыярыяў). Паводле звестак на пачатак XXI стагоддзя тэрцыярыі капуцынаў былі аб'яднаны больш за 11 500 абшчын і налічвалі каля 73 тысяч членаў.

## Літаратура 
* Капуцыны. 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Беларускай Кустодыі Ордэна Меншых Братоў Капуцынаў

Катэгорыя:Каталіцкія ордэны і кангрэгацыі
Іна Уладзіміраўна Афанасьева

**Іна Афанасьева** () — беларуская эстрадная спявачка, тэлевядучая.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1968 годзе ў Магілёве. У 1978 годзе пачала займацца ў дзіцячым эстрадным калектыве «Вясёлка» Магілёўскага палаца піянераў і школьнікаў. У 1987 годзе перамагла на Рэспубліканскім конкурсе папулярнай моладзевай музыкі ў Наваполацку. У 1988 годзе прыняла ўдзел у конкурсе маладых выканаўцаў Усесаюзнага фестывалю польскай песні ў Віцебску, пасля чаго Іну запрасілі працаваць у Дзяржаўным канцэртным аркестры Беларусі.

У 1990 годзе скончыла навучанне ў Магілёўскім вучылішчы культуры. Сольную кар'еру пачала ў 1994 годзе. З 1995 года арганізоўвае дабрачынныя канцэрты, прысвечаныя Дню абароны дзяцей. У 1996 годзе правяла тур па 22 гарадах Беларусі. У 2000 годзе ўзначаліла ўласны творчы калектыў, а годам пазней зноў адправілася ў тур па абласных і раённых цэнтрах Беларусі. У 2002—2003 гадах выступала як вядучая забаўляльных праграм тэлеканала СТБ. Шэраг песень запісаны ў дуэце з Валерыем Дайнэкам, Дзмітрыем Смольскім.

## Узнагароды 
Лаўрэат 1 прэміі Рэспубліканскага конкурсу маладзёжнай музыкі «Наваполацк 1987», 3 прэміі ў конкурсе Усесаюзнага фестывалю польскай песні «Віцебск 1988», 2 прэміі конкурсу на фестывалі «Славянскі базар 1992».
## Крыніцы 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Тэлевядучыя Беларусі
Набуюкі Абэ

— генерал Імператарскай арміі Японіі, генерал-губернатар Карэі і 36-ы прэм’ер-міністр Японіі.

## Юнацкасць і ваенная кар’ера 
Абэ нарадзіўся ў сям’і былога самурая ў горадзе Канадзава. Ён вучыўся ў вышэйшай школе Хібія, а затым — у вышэйшай школе № 4. У студэнцкія гады ён запісаўся добраахвотнікам у армію і ўдзельнічаў у япона-кітайскай вайне 1894—1895 гадоў.

Пасля перамогі Абэ скончыў Ваенную акадэмію Імператарскай арміі, потым Вышэйшую ваенную акадэмію. Генерал Аракі Садаа вучыўся з ім у адным класе. З 1918 па 1921 гады Абэ быў камандуючым Трэцяга артылерыйскага палка. Полк быў пасланы ў Расію падчас грамадзянскай вайны, але не прымаў удзелу ў баявых дзеяннях.

У 1933 годзе Абэ стаў генералам арміі і галоўнакамандуючым Тайванскай арміі. У 1936 ён быў перакладзены ў рэзерв.

## Прэм’ер-міністр Японіі 
Пасля адстаўкі кабінета Хіранумы Кіітыра, чыноўнікі высунулі на вызваленую пасаду прэм’ера кандыдатуры Каноэ Фумімара і Хіроты Кокі, а ваенныя — генерала Угакі Кадзусігэ. Гэнро Саёндзі Кімоці не падтрымаў ніводнага з кандыдатаў. Неўзабаве Угакі захварэў і быў шпіталяваны. Новым кандыдатам ад ваенных стаў Абэ, які быў кампраміснай фігурай, з прычыны таго, што ён не належаў ні да адной групоўкі ўнутры арміі.

На пасадзе прэм’ер-міністра Абэ абвясціў нейтралітэт Японіі ў Другой сусветнай вайне. Ён быў перакананым праціўнікам саюза Японіі з Трэцім рэйхам і фашысцкай Італіяй.

Паколькі Абэ не карыстаўся падтрымкай японскіх палітычных партый, у студзені 1940 года ён быў вымушаны сысці ў адстаўку.

## Пасля адстаўкі 
У 1942 годзе Абэ стаў членам Палаты Лордаў у японскім парламенце, а ў 1944 годзе змяніў Койса Куніякі на пасадзе генерал-губернатара Карэі. Пасля капітуляцыі Японіі ў Другой сусветнай вайне Абэ перадаў паўнамоцтвы камандуючаму войскамі ЗША ў Карэі Джону Ходжу.

Пазней Абэ быў звольнены з дзяржаўнай службы і арыштаваны акупацыйнай адміністрацыяй ЗША. На судзе ён быў цалкам апраўданы і неўзабаве выпушчаны на свабоду.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Японіі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Японіі
Махмуд Алісултанавіч Эсамбаеў

**Махмуд Эсамбаеў** ( — ) — чачэнскі артыст балета, эстрадны танцоўшчык, харэограф, акцёр. Народны артыст СССР (1974). Герой Сацыялістычнай Працы (1984).

## Біяграфія 
Махмуд Эсамбаеў нарадзіўся 15 ліпеня 1924 года ў сяле Старыя Атагі (цяпер Грозненскі раён Чачэнскай рэспублікі). Выхадзец з тэйпа Ішхой. Махмуд Эсамбаеў танцаваў з ранняга дзяцінства. У 7 гадоў ён ужо танцаваў на вяселлях, куды яго браў з сабой бацька.

У 1939—1941 гадах вучыўся ў Грозненскім харэаграфічным вучылішчы. У 15 гадоў пачаў танчыць у Чачэна-Інгушскім дзяржаўным ансамблі песні і танца, у 19 гадоў — у Пяцігорскім тэатры музычнай камедыі. Танцаваў у франтавой канцэртнай брыгадзе на перадавой, на будаўніцтве абарончых збудаванняў, у ваенных шпіталях.

У 1944—1956 гадах Махмуд быў салістам Кіргізскага тэатра оперы і балета ў горадзе Фрунзэ (сям’я была высланая ў Сярэднюю Азію, як і іншыя чачэнцы), дзе ён выконваў галоўныя партыі ў балетах «Лебядзінае возера», «Бахчысарайскі фантан» інш.

У 1950-я гады Махмуд Эсамбаеў пакінуў акадэмічную сцэну і звярнуўся да народнага танцу. З 1957 года — саліст філармоніі Чачэна-Інгушскай АССР. У 1959 годзе Эсамбаев выступіў са сваёй праграмай у Маскве, затым у складзе трупы «Зоркі савецкага балета» наведаў з гастролямі Францыю, Паўднёвую Амерыку, дзе меў грандыёзны поспех.

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Авацыя»
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета Расіі
Катэгорыя:Балетмайстры СССР
Катэгорыя:Балетмайстры Расіі
Катэгорыя:Харэографы СССР
Катэгорыя:Харэографы Расіі
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 8-га склікання
Сайтама (прэфектура)

— прэфектура, размешчаная ў раёне Канто на востраве Хонсю, Японія.  Адміністрацыйны цэнтр — горад Сайтама.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел 
У прэфектуры Сайтама размешчана 40 гарадоў і 8 паветаў (23 пасёлкі і адно сяло).

### Гарады 
Спіс гарадоў прэфектуры:

### Паветы 
Пасёлкі і села па паветах:

## Сімволіка 
Эмблема і сцяг прэфектуры былі ўведзены 1 верасня 1964 года. Гімн прэфектуры быў зацверджаны 21 верасня 1965 года.

Кветкай прэфектуры абралі 5 лістапада 1971 года , дрэвам —  (5 верасня 1966), птушкай —  (3 лістапада 1965). Рыба прэфектуры —  (14 лістапада 1991), а матылём абралі  (14 лістапада 1991).

## Транспарт 
* Какудо 16

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт 
* 
* 


Катэгорыя:Канто (рэгіён)