Сядзібна-паркавы ансамбль Козел-Паклеўскіх (Быкаўшчына)

**Сядзібна-паркавы ансамбль Козел-Паклеўскіх** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры ў вёсцы Быкаўшчыне Полацкага раёна Віцебскай вобласці. Уключае палац, флігель, гаспадарчыя пабудовы, рэшткі капліцы, фрагменты парку.

## Гісторыя 
Вядомы з канца XVIII стагоддзя як спадчыннае ўладанне віцебскай галіны Козел-Паклеўскіх. У 1844 годзе значыцца як уласнасць Ганны Козел-Паклеўскай. У 1845 годзе маёнтак атрымаў у спадчыну Альфонс Козел-Паклеўскі. Да маёнтка адносіліся вёскі Глінскія, Лугавыя, Старухі і Чачэлава.

Сядзіба закладзена ў сярэдзіне XIX стагоддзя. Уключала сядзібны дом, флігель, жылыя дамы, капліцу-пахавальню (пабудавана ў 1900 годзе), гаспадарчыя пабудовы: стайні, пякарню, амбар, кузню, карэтную, ляднік, жывёльны двор. Апошнім уладальнікам сядзібы быў Вікенцій Козел-Паклеўскі, які пакінуў маёнтак падчас польска-савецкай вайны.

У тыя часы маёнтак складаўся з 12 дамоў, кавальні, лядоўні, малочнай. Побач з ёй размяшчаўся дом з 12 пакояў. Пад каменнай прыбудовай — склеп, які пасля Другой сусветнай вайны быў ператвораны ў Ветрынскую школу-інтэрнат. У 2003 годзе сядзіба была занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

## Архітэктура 
### Палац 
Драўляны двухпавярховы будынак на каменным падмурку з цаглянай прыбудовай. Мае два ўваходы. Галоўны ўваход вылучаны 4-калонным порцікам з шырокім балконам, які ў 2-й палове XX стагоддзя заменены верандай. Выкарыстоўваецца як жылы дом.

Паводле архіўнага дакумента 1926 года, у палацы было 20 пакояў, 19 дзвярэй, 50 вокнаў, 7 печаў. Падлога паркетная, дах крыты жалезам. Памер будынка — 33×25×12 аршын.

### Парк 
Вакол палаца размяшчаўся парк. У аснове яго планіроўкі была складаная водная сістэма — некалькі сажалак, злучаных каналамі і арачнымі масткамі (захаваліся фрагменты). У адной з іх жылі лебедзі. Перад домам была разбіта клумба, на якой раслі акацыя жоўтая, шыпшына, бэз звычайны. Да палаца вяла ліпавая алея. Асобная дарога ішла да гаспадарчых пабудоў, якія знаходзіліся з усходняга боку. У садах, якіх на тэрыторыі сядзібы было тры, раслі яблыні, грушы, вішні і іншыя дрэвы. Захаваліся адзінкавыя пасадкі ясеня, вяза, дуба.
 
### Капліца-пахавальня 
У 1893 годзе Анжэліка Козел-Паклеўская, удава Альфонса Фаміча Козел-Паклеўскага, прасіла ў віцебскага губернатара дазвол на пабудову капліцы-пахавальні, але ёй было адмоўлена. У 1894 годзе яна зноў звярнулася з гэтай просьбай да губернатара і атрымала дазвол з умовай, што набажэнствы ў капліцы адбывацца не будуць.

## Літаратура 
* *Андилевко, А. А.* Быковщинская усадьба / А. А. Андилевко // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 1. — С. 114.
* *Андзілеўка, Г. А.* Быкаўшчынская сядзіба / Г. А. Андзілеўка // Культура Беларусі : энцыклапедыя [у 6 т.] / рэдкал.: Т. У. Бялова [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Б-Г. — С. 130—131.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Полацкага раёна
Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі
Катэгорыя:Быкаўшчына (Полацкі раён)
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Козел-Паклеўскія
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі