Жан-Мішэль Баскія

у]]

 на тэму фатаграфіі Эндзі Уорхала]]
**Жан-Мішэль Баскія** (, 22 снежня 1960, Нью-Ёрк — 12 жніўня 1988, там жа) — амерыканскі мастак. Праславіўся спачатку як графіці-мастак у Нью-Ёрку, а затым, у 1980-х гадах, як вельмі паспяховы .

## Біяграфія 
Баскія нарадзіўся ў Нью-Ёрку, у Брукліне. Яго маці Матыльда была з Пуэрта-Рыка, а бацька Жэрар нарадзіўся ў Порт-о-Прэнс, сталіцы Гаіці. Дзякуючы гэтаму Жан-Мішэль з дзяцінства вольна гаварыў на французскай, іспанскай і англійскай мовах, чытаў кнігі, у тым ліку паэзію сімвалістаў, міфы і гісторыю. Ужо ў раннім узросце ён праявіў здольнасці да мастацтва, і яго маці пахвочвала гэтыя сынавы імкненні.

Ва ўзросце шасці гадоў стаў малодшым членам Бруклінскага музея. Увесну 2018 года ў музеі была арганізавана выстаўка «One Basquiat», прысвечаная выключна рэкорднаму твору мастака «Без назвы» (1982), які быў набыты на аўкцыёне Sotheby’s японскім калекцыянерам Юсаку Маэзава за 110,5 мільёна долараў — самая дарагая з усіх работ амерыканскага мастака на аўкцыёне.

У 1977 годзе, ва ўзросце 17 гадоў, Баскія і яго сябар Эл Дыяз пачалі маляваць графіці на сценах манхэтэнскіх будынкаў, падпісваючыся *SAMO* або *SAMO shit*. Малюнкі складаліся са змястоўных фраз, сэнс якіх складана перакласці, напрыклад, *Plush safe he think.. SAMO* («Ён думае, што плюш засцерагае [яго]. SAMO») або *SAMO as an escape clause* («SAMO як умова адмаўлення»). У снежні 1978 года ў  быў апублікаваны артыкул  пра гэтыя надпісы. Праект скончыўся эпітафіяй *SAMO IS DEAD* («SAMO мёртвы»). У канцы сямідзясятых Баскія з таварышамі арганізуе музычны гурт «Gray», які выступае ў розных клубах Манхэтэна.

У чэрвені 1980 года Баскія бярэ ўдзел у «The Times Square Show», калектыўнай выстаўцы мастакоў, якая адкрылася ў закінутым масажным салоне на Сёмай авеню. Піянерская выстаўка таксама прадставіла працы Кіта Харынга, ,  і . У 1981 годзе паэт і арт-крытык  апублікаваў артыкул «The Radiant Child» у часопісе «», які паспрыяў міжнароднай кар’еры Баскія. На працягу некалькіх наступных гадоў Баскія далей выстаўляе свае работы ў Нью-Ёрку. З 1982 Баскія рэгулярна выстаўляецца з , ,  і , групай мастакоў, якіх арт-крытыкі, куратары і калекцыянеры неўзабаве назавуць .

У 1982 годзе Баскія пазнаёміўся з Эндзі Уорхалам і яны стварылі шмат сумесных работ. Ва ўзросце 22 гадоў у тым жа 1982 годзе, ён стаў самым маладым мастаком, які калі-небудзь выстаўляўся на выстаўцы «» ў Каселі, Германія.

Ён сустрэў свайго даўняга сябра і настаўніка Эндзі Уорхала ў 1981 годзе. Швейцарскі дылер  пазней прапанаваў абодвум супрацоўнічаць у серыі карцін, і паміж 1983 і 1985 гадамі пара зрабіла работы, якія наклалі віртуозныя графіці Баскіі на яркія поп-вобразы Уорхала. Яны працавалі разам, уплывалі на творчасць адзін аднаго. Іх адносіны працягваліся да смерці Уорхала ў 1987 годзе.

### Апошнія гады і смерць 
З 1984 года многія сябры Баскія пачынаюць заўважаць яго ўсё больш дзіўныя паводзіны, выкліканыя прыёмам наркотыкаў. Баскія прывык да гераіну ў гады жыцця сярод вулічных мастакоў Нью-Ёрка. Баскія памёр ад выпадковай  12 жніўня 1988 года ў сваёй студыі на Грэйт-Джонс-стрыт. Яму было 27 гадоў. У апошнія месяцы неспакойны мастак сцвярджаў, што ўжываў сто пакетаў гераіну за дзень. Куратар і галерыст  выступіў з прамовай у час пахавання на Грынвудскіх могілках у Брукліне.

## Творчасць 
Разам з ,  і , Баскія лічыўся адной з вядучых фігур неаэкспрэсіянізму, мастацкага руху, які пацвердзіў першынство чалавечай фігуры ў сучасным мастацтве. У 1996 годзе Шнабель зняў біяграфічны фільм пра бурнае жыццё мастака з Джэфры Райтам у галоўных ролях у ролі Баскіі і Дэвідам Боўі ў ролі Уорхала. Творчасць Баскія можна ўмоўна падзяліць на тры перыяды. У ранні перыяд, з 1980 па 1982 год, ён часта адлюстроўвае шкілеты і маспападобныя твары, у чым выяўляецца яго незвычайная цікавасць да смерці. Іншыя найбольш частыя вобразы: аўтамабілі, будынкі, паліцыя, гульні дзяцей на тратуары і графіці, якія прыйшлі з яго вопыту малявання на вуліцах горада. Сярэдні перыяд, з канца 1982 па 1985 год, адзначаны цікавасцю Баскія да яго гаіцянскіх каранёў. Апошні перыяд, з 1986 года да смерці ў 1988 годзе, адзначаны новай манерай і новымі вобразамі.

## Фільмы 
* «», рэжысёра , 1996 год.
* «»
* «»
* «», 2017, рэжысёр 

## Кошт на работы 
Да 2002 года найвышэйшай цаной, выплачанай за работу Баскія, было 3,5 млн долараў.

14 мая 2002 года «Profit I» Баскія была выстаўлена на аўкцыён і прададзеная за 5,5 млн долараў. У маі 2007 года работа Баскія «Без назвы» 1981 года прадалі на аўкцыёне за 14,6 млн долараў.

16 мая 2013 года карціна «Затуманеныя голавы» пайшла з малатка за 48,8 млн долараў на аўкцыёне ў Нью-Ёрку.

18 мая 2017 года безназоўная работа Баскія 1982 года была прададзена за 110,5 млн долараў на аўкцыёне ў Нью-Ёрку.

## Цытаты 
Знакамітай цытатай Жана-Мішэля з’яўляюцца яго крылатыя словы:

Я не думаю пра мастацтва, калі я працую. Я стараюся думаць пра жыццё

## Спасылкі 
* Basquiatclub: рускамоўны паблік, прысвечаны жыццю і творчасці Жана-Мішэля
* Basquiat.net: Jean-Michel Basquiat
* Brooklyn Museum retrospective of Basquiat, including photographs of the artist and his work.
* Basquiat at Artfacts 
* Basquiat at Artchive
* Аповяд аб двух карцінах мастака: «UNTITLED, 1984», «CASH CROP, 1984»
* «Рынкавая прыгажосць»
* Лекцыя Ірыны Кулік у Музеі «Гараж». Паўль Клее — Жан-Мішэль Баскія. Жывапіс у руху
* Карціну неаэкспрэсіяніста з Брукліна прадалі за 110,5 млн долараў

Катэгорыя:Прадзюсары ЗША
Катэгорыя:Мастакі ЗША