open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anime News Network

**Anime News Network** (англ. «Сетка навін анімэ», скарочана ANN) — англамоўны вэб-сайт, прысвечаны анімэ-індустрыі. На ім публікуюцца навіны анімэ, мангі, папулярнай японскай музыкі і нататкі, звязаныя з культурай отаку ў Паўночнай Амерыцы і Японіі, а таксама — зрэдку — у астатніх частках свету. На сайце размяшчаюцца аглядныя артыкулы, дзейнічае вэб-форум і энцыклапедыя, якая змяшчае вялікую колькасць інфармацыі пра анімэ і мангу ад японскіх і англійскіх вытворцаў, пра незразумелыя тэрміны, саўндтрэкі, даступныя кароткія апісанні сюжэту і карыстальніцкі рэйтынг.

## Гісторыя 
Сайт был заснаваны Джасцінам Сэвакісам (англ. Justin Sevakis) у ліпені 1998 года. У маі 2000 г. да каманды далучыўся цяперашні галоўны рэдактар Крыстафер МакДональд (англ. *Christopher Macdonald*), які замяніў мінулага рэдактара Айзэка Аляксандэра (англ. *Isaac Alexander*). 7 верасня 2004 года амерыканскі тэлеканал Sci Fi Channel назваў Anime News Network сайтам тыдня. Па стане на люты 2008 года ANN займае другі радок у рэйтынгу 25 лепшых сайтаў па версіі Active Anime.
Акрамя таго, сайт удзельнічае ў выданні часопіса Protoculture Addicts.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Інтэрнэт-СМІ
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 1998 годзе
Катэгорыя:Анімэ
Катэгорыя:Сайты пра анімэ
Google+

**Google+** — сацыяльная сетка ад кампаніі Google. Сэрвіс дае магчымасць зносін праз Інтэрнэт з дапамогай спецыяльных кампанентаў: Кругі, Тэмы, ВидеоВстречи, Мабільная версія. Кампанія Google пры анансаванне сеткі заявіла, што асноватворнымі прынцыпамі дзеяння сэрвісу з’яўляюцца: карыстальнікі, прыватнасць і жывыя зносіны. Інфармацыя, якой дзеляцца ўдзельнікі сеткі, уплывае на персаналізаваныя вынікі пошуку Google.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2011 годзе
Катэгорыя:Google
Катэгорыя:Сэрвісы Google
GPS-прыёмнік

**GPS-прыёмнік** — радыёпрыёмны прыбор для вызначэння геаграфічных каардынат бягучага месцазнаходжання антэны прыёмніка, на аснове звестак пра часавыя затрымкі прыходу радыёсігналаў, якія выпраменьваюць спадарожнікі групы NAVSTAR.

## Гл. таксама 
* GPS
* GPS-трэкер
* GPS-навігатар

## Спасылкі 
Катэгорыя:GPS
Катэгорыя:Турысцкі рыштунак
Mars Sample Return Mission

**Mars Sample Return Mission** — міжпланетная касмічная місія на Марс, мэтай якой з’яўляецца збіранне ўзораў марсіянскага грунту і дастаўка яго на Зямлю для аналізу. Гэта сумесны праект НАСА і ЕКА. Старт місіі першапачаткова быў запланаваны на 2018 год, потым пераносіўся на больш позні тэрмін. Станам на 2023 г. плануецца, што місія стартуе ў 2027 годзе, а на Зямлю ўзоры прыбудуць у 2033 годзе.

## Апісанне місіі 
Сцэнар правядзення сумеснай місіі НАСА і ЕКА цяпер дакладна невядомы і будзе залежаць ад даты запуску і ракеты-носьбіта. Планавалася, што да 2018 года будуць даступныя дзве ракеты-носьбіты: Evolver Expendable Launch Vehicle (EELV) і Арыян 5.

Місія будзе ўключаць у сябе арбітальны і спускальны апараты. Мэтай арбітальнага апарата будзе дастаўка спускальнага апарата да арбіты Марса і потым дастаўка ўзораў грунту назад на Зямлю. Спускальны апарат будзе мець модуль для пад’ёму грунту на арбіту Марса.

## Навуковае выкарыстанне 
Дастаўка ўзораў грунту з Марса дазволіць правесці больш глыбокі аналіз і атрымаць значна больш інфармацыі, чым шляхам даследавання іх марсаходамі і іншымі аўтаматычнымі зондамі. Акрамя таго, прысутнасць узораў на Зямлі знішчае ўсе абмежаванні па часу іх даследавання, што дазваляе вывучаць іх яшчэ гады пасля заканчэння місіі.

Над узорамі таксама правядуць лабараторную экспертызу на выяўленне жывых ці мертвых формаў жыцця. Але пытанне аб падтрымцы жыцця на працягу месяцаў падчас транспарціроўкі грунту ад Марса да Зямлі застаецца адкрытым, таму што не вядомы ўмовы, якія для гэтага патрэбны. Калі мёртвыя формы жыцця і будуць знойдзены ў грунце, то будзе цяжка вызначыць, ці былі яны жывымі ў момант збору ўзораў.

## Гл. таксама 
* Марс-79

Катэгорыя:Касманаўтыка Еўропы
Катэгорыя:Касманаўтыка ЗША
Катэгорыя:Марсаходы
Катэгорыя:Даследаванне Марса
Катэгорыя:Праекты НАСА
Таруньскае ваяводства

**Тару́ньскае ваяво́дства** () — ваяводства, якое існавала ў Польшчы ў перыяд з 1975 па 1998 гады. Скасавана ў выніку адміністрацыйнай рэформы 1998 года. Займала плошчу 5348 км². У 1998 годзе налічвала 674 800 жыхароў. Сталіцай ваяводства з'яўляўся горад Торунь.

У 1999 годзе большая частка тэрыторыі ваяводства адышла да Куяўска-Паморскага ваяводства і некалькі гмін — да Вармінска-Мазурскага ваяводства.

## Гарады 
Гарады Таруньскія ваяводства паводле колькасці насельніцтва станам на 31 снежня 1998 года:

## Насельніцтва 
## Літаратура 
* 
* Historyczny atlas Polski. — : Wydawnictwo Demart, 2011. — С. 122—123. — ISBN 978-83-7427-323-7.

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Куяўска-Паморскага ваяводства
Катэгорыя:Гісторыя Вармінска-Мазурскага ваяводства
Нік Д’Алойсіа

**Нік Д’Алойсіа** — англійскі праграміст і інтэрнэт-прадпрымальнік. Ён вядомы як стваральнік Summly. Нік быў прызнаны самым маладым чалавекам, які атрымаў раўнд венчурнага капіталу ў тэхналогіях ад мільярдэра, усяго ў 15 гадоў. Па стане на сакавік 2013 года, Summly быў прададзены Yahoo!, як паведамлялася, за 30 мільёнаў долараў ЗША што робіць яго адным з самых маладых self-made-мільянераў. Д’Алойсіа быў узнагароджаны прэміяй «Наватар года» ў Нью-Ёрку на WSJ за яго працу ў Summly і ў Yahoo!. Ён быў таксама ўключаны часопісам Time Magazine ў спіс «Time 100» у якасці аднаго з найбольш уплывовых падлеткаў у свеце. У 2014 годзе Нік анансаваў запуск новай мабільнай праграмы Yahoo News Digest, на CES у Лас-Вегасе. Yahoo News Digest выйграў Apple Design Award 2014 на WWDC сваёй тэхналагічнасцю. Нік Д'Алойсіа пакінуў Yahoo! у 2015 годзе. Ён таксама з’яўляецца студэнтам у Хертфорд, адзін з коледжаў Оксфардскага універсітэта, дзе ён вывучаў інфарматыку і філасофію. У 2015 годзе Нік стаў «Прадпрымальнікам ў рэзідэнцыі» (Entrepreneur in Residence) у кампаніі Airbnb.

## Асабістае жыццё 
Нік Д’Алойсіа нарадзіўся ў Лондане, Англія, у 1995 годзе.

Неўзабаве пасля наражэння Ніка, сям’я пераехала ў Аўстралію, дзе яны жылі ў гародзе Перте. Сям’я вярнулася ў Вялікабрытанію, калі яму было сем гадоў, і ён вырас у Лондане. Ён быў студэнтам у прыватнай школе каледжы ў Ўімблдоне, Лондане, дзе ён атрымаў навуковую стыпендыю.

У цяперашні Нік час з’яўляецца студэнтам Оксфардскага універсітэта, у той час як да гэтага часу выконвае свае абавязкі ў якасці мэнэджэра прадукту на Yahoo News Digest.

## Кар’ера 
### Trimit, Summly, Yahoo News Digest 
У 15 гадоу Нік стварыў прыладу для iPhone якая змяніла яго жыцце, назвау ён яе **Trimit**. Гэта мабільная прылада, задача якой была фільтраваць и паказваць карыстальніку больш цікавыя навіны, навіны так-сама катэгарызаваліся. У прыладзе выкарыстоўваецца аналітычны інструмент для кандэнсацыі тэкставага ўтрымання ў 1000, 500, 140 знакаў. Прыладай адразу зацикавилася кампания Apple. Прылада атрымала 300 000 $ венчурнага капіталу і пасля быў зроблены рэ-дызайн прылады і змена назвы на **Summly**. У 2014 годзе кампанія Yahoo! выкупіла гэту прыладу и назва была яшчэ раз зменена на **Yahoo News Digest** (Навінавы дайджэст Yahoo).

## Спасылкі 
* BBC артыкул (Джэйн Уэйкфилд)
* WSJ артыкул
Кракаўскі мір

**Кракаўскі мір** () — мірны дагавор паміж Каралеўствам Польскім і вялікім магістрам Тэўтонскага ордэна Альбрэхтам Гогенцолернам, падпісаны 8 красавіка 1525 года ў Кракаве і афіцыйна завяршыў польска-тэўтонскую вайну 1519—1521 гадоў. Сведкамі дагавора выступілі Фрэдэрык II Легніцкі і Георг Гогенцолерн, маркграф Ансбаха.

Па ўмовах дагавора, Альбрэхт атрымліваў карт-бланш на стварэнне васальнага да Польшчы Герцагства Прусія праз секулярызацыю дзяржавы Тэўтонскага ордэна. Сам Альбрэхт станавіўся свецкім уладаром Прусіі з тытулам герцага, які перадаваўся па спадчыне. Ідэю такога пераўтварэння ў асабістай гутарцы падаў Альбрэхту лідар Рэфармацыі Марцін Лютэр.

Тэўтонскі ордэн захаваўся, аднак страціў магутнасць.

Фармальным следствам дагавора стала правядзенне 10 красавіка цырымоніі амажу, на якой Альбрэхт прызнаваў сваім сюзерэнам караля польскага і вялікага князя літоўскага Жыгімонта Старога.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*  Тэкст дагавора  // Інстытут Еўрапейскай гісторыі.
* Фатаграфіі дагавора // Інстытут Еўрапейскай гісторыі.

Катэгорыя:Мірныя дагаворы XVI стагоддзя
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Польшчы
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Тэўтонскага ордэна
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы XVI стагоддзя
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Кракаве
Княства Ансбах

**Княства Ансбах** (), або **Брандэнбург-Ансбах** () — нямецкае імперскае княства з цэнтрам у аднайменным баварскім горадзе. Кіравалася прадстаўнікамі дому Гогенцолернаў, якія насілі тытул маркграфаў, таму што княства было маркграфствам.

## Гісторыя 
Княства было заснавана пасля смерці бургграфа Нюрнберга Фрыдрыха V 21 студзеня 1398 года, калі яго землі былі падзелены паміж двума яго сынамі. Малодшы сын, Фрыдрых, атрымаў Ансбах, а старэйшы, Іаган, атрымаў Байрайт. Пасля смерці Іагана 11 чэрвеня 1420 года, два княствы былі ўз'яднаны Фрыдрыхам, які да таго часу ўжо стаў курфюрстам Брандэнбурга пад імем Фрыдрых I.

Пасля смерці Фрыдрыха I 21 верасня 1440 года, яго тэрыторыя была падзелена паміж двума яго сынамі: Іаган атрымаў Байрайт (Брандэнбург-Кульмбах), Фрыдрых атрымаў Брандэнбург, а Альбрэхт-Ахіл атрымаў Ансбах. Пасля Ансбах кіраваўся малодшай лініяй дому Гогенцолернаў, і яго кіраўнікі звычайна зваліся маркграфамі Брандэнбург-Ансбаха.

2 снежня 1791 года прынц і маркграф Ансбаха, Крысціян Фрыдрых Карл Аляксандр, які атрымаў у спадчыну Байрэйт, прадаў правы на сваё княства прускаму каралю Фрыдрыху Вільгельму II. Фармальна Ансбах быў анексаваны 28 студзеня 1792 года.

## Князі і маркграфы Ансбаха 
* 1398: Фрыдрых I (Фрыдрых I, маркграф Брандэнбурга з 1415)
* 1440: Альбрэхт Ахіл (таксама маркграф Брандэнбурга з 1470)
* 1486: Фрыдрых I
* 1515: Георг
* 1543: Георг Фрыдрых
* 1603: Іаахім Эрнст
* 1625: Фрыдрых II
* 1634: Альбрэхт II
* 1667: Іаган Фрыдрых
* 1686: Крысціян Альбрэхт
* 1692: Георг Фрыдрых II
* 1703: Вільгельм Фрыдрых (1686—1723)
* 1723: Карл Вільгельм Фрыдрых (1712—1757)
* 1757: Карл Аляксандр (да 1791)

## Спасылкі 
* German States to 1918, A-E на WorldStatesmen.org
* House of Hohenzollern (1 of 2)  на Genealogy.eu
* House of Hohenzollern (2 of 2)  на Genealogy.eu
* Ansbach and Bayreuth на *Tacitus Historical Atlas*

Катэгорыя:Свецкія княствы Свяшчэннай Рымскай імперыі
*
1490-я

## Найважнейшыя падзеі 
* Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1492—1494 гадоў.
* Адкрыццё Амерыкі (1492). Тардэсільяскі дагавор (1494). Марскі шлях у Індыю на поўдзень ад Афрыкі (1498).
* Сангай скарае Малі і становіцца найбуйнейшай дзяржавай Афрыкі ў гісторыі.
* Пачатак Італьянскіх войнаў (1494—1559). Бітва пры Форнова (1495).
* Швабская вайна (1499) прыводзіць да аддзялення Швейцарскага саюза ад Свяшчэннай Рымскай імперыі.
* Турэцка-венецыянскія войны XV—XVIII стагоддзяў. Бітва пры Занк'ё (1499) — першая марская бітва з гарматамі на караблях.

* Канец Сярэднявечча ў Еўропе — пачатак Новага Часу.
* Пачатак Вялікіх геаграфічных адкрыццяў.
** 6 снежня 1491 года Брэтань канчаткова далучылася да Францыі.
** 24 чэрвеня 1497 года Джон Кабат адкрывае Ньюфаўндленд і Лабрадор.
* У 1498 годзе ў Сеуле адбылося некалькі палацавых пераваротаў, якія суправаджаліся ўзброенымі сутыкненнямі.
* У 1499 годзе былі падрыхтаваны і адпраўлены да берагоў Паўднёвай Амерыкі некалькі экспедыцый.

## Культура 
* Леанарда да Вінчы (1452—1519), мастак, навуковец, вынаходнік, пісьменнік. Мадонна Літа (1491). «Тайная вячэра» (1498).
* Апублікаваны  раман «Трохцарства» (1494).

## Гл. таксама
Памезанія

**Памезанія** (, ) — гістарычная вобласць у Прусіі. Адна з абласцей (), на якія была падзелена правінцыя Заходняя Прусія да рэформы Фрыдрыха Вялікага. У наш час складае частку Паморскага і Вармінска-Мазурскага ваяводстваў Польшчы. Назва паходзіць ад прускага *Pomedian* са значэннем «Палессе». У XIII—XIV стст. Памезанія была падзелена на 10 абласцей.

## Геаграфія 
Уключала ў сабе тэрыторыі па правым беразе Віслы ад Граўдэнца да Эльбінга, затым уваходзіла ў склад германскай правінцыі Заходняя Прусія. Знаходзілася на поўнач ад Хелмінскай зямлі, на паўднёвы захад ад Пагезаніі.
Падчас з’яўлення крыжакоў заходняя мяжа Памезаніі праходзіла па Вісле, паўночная — па Ногаце да возера Друзін, на поўдні — па густых лясах над ракой Осай, Дрэвенцам і Дрэвенцкім возерам. Усходняя мяжа вызначаецца па-рознаму, Генрык Лаўмяньскі праводзіў яе на захад ад Паслекі і Замбраха.

Найважнейшыя гарады: Марыенбург (), Марыенвердэр (), Эйлау ().

## Гісторыя 
З 1243 года Памезанія складала дыяцэзію, якая падпарадкоўвалася рыжскаму архібіскупу. З 1524 года ўзначальвалася лютэранскімі біскупамі. У 1587 годзе дыяцэзія была скасавана, каталіцкія парафіі ўвайшлі ў Кульмскую дыяцэзію.

## Літаратура 
* *Lowmianski H.* Studja nad poczatkami spoleczenstwa i paristwa litewskiego. Wilno, 1931—1932. T. I—II.

## Спасылкі 
* Комментарий 16. Помезания. Петр из Дусбурга. Хроника земли Прусской. — М.: Ладомир. 1997.

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Усходняй Прусіі
Фрыдрых Саксонскі

**Фрыдрых Саксонскі** (**Фрыдрых Ветын**; ; ,  — , ) — 36-ы вялікі магістр Тэўтонскага ордэна з 1498 года. Трэці сын (малодшы з тых, што перажылі маленства) герцага Альбрэхта III Саксонскага і Сідоніі Багемскай, дачкі Іржы з Подзебрадаў. Належаў да Альбертынскай лініі — малодшай галіны кіраўнікоў Саксоніі Ветынаў.
Атрымаў цудоўную адукацыю ва ўніверсітэтах Сіены і Лейпцыга. У маладосці служыў канонікам у Кёльне, затым знаходзіўся пры двары майнцкага архібіскупа.

У канцы 90-х гадоў XV стагоддзя ў Тэўтонскім ордэне, які з Другога Таруньскага міру 1466 года з'яўляўся васалам Каралеўства Польскага, узнікла ідэя выбіраць вялікіх магістраў толькі з ліку імперскіх князёў (), якія былі падпарадкаваны германскаму імператарі маглі пазбегнуць правядзення цырымоніі амажу свайму сюзерэну — польскаму каралю. Сваяк Ягелонаў у якасці вялікага магістра Ордэна павінен быў значна ўзмацніць пазіцыі крыжакоў.

У 1498 годзе пасля смерці вялікага магістра Тэўтонскага ордэна Іагана фон Тыфена ордэнскае пасольства прапанавала Фрыдрыху Саксонскаму заняць вакантную пасаду вялікага магістра. 29 верасня таго ж 1498 года ў Кёнігсбергу Фрыдрых Саксонскі ўступіў у ордэн і адначасова быў выбраны новым вялікім магістрам Тэўтонскага ордэна.

Некаторы час Фрыдрыху Саксонскаму ўдавалася пазбягаць прынясення васальнай прысягі польскаму каралю, дзякуючы пастаянным апеляцыям да іншага свайго сюзерэна — імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Максіміліяну I, а таксама дзякуючы частай змене манархаў на польскім троне.

У 1498—1501 гадах польскі кароль Ян I Ольбрахт двойчы пагражаў Тэўтонскаму ордэну вайной з-за адмовы вялікага магістра Фрыдрыха Саксонскага прыносіць ленную прысягу. У 1501 годзе польскі кароль размясціў свае войскі на мяжы з Прусіяй, пагражаючы адкрытай інтэрвенцыяй. Толькі смерць Яна I Ольбрахта ў чэрвені 1501 года выратавала Тэўтонскі ордэн ад новай вайны з Польшчай.

У 1501 годзе германскі імператар Максіміліян I Габсбург афіцыйна забараніў Фрыдрыху прысягаць каралю Яну Ольбрахту. Пасля жорсткіх патрабаванняў новага польскага караля Жыгімонта I Старога ў 1507 годзе вялікі магістр Фрыдрых Саксонскі з'ехаў з Прусіі ў Саксонію, дзе прыняўся шукаць падтрымкі для захавання незалежнасці Ордэна, якою знайшоў у асобе імператара Максіміліяна I, які змагаўся з Ягелонамі за дамінаванне ў Цэнтральнай Еўропе.

Сканаў вялікі магістр Тэўтонскага ордэна Фрыдрых Саксонскі 14 снежня 1510 года ў Рохліцы. Як духоўная асоба (вялікі магістр каталіцкага ордэна) ён не быў жанаты і, адпаведна, не меў дзяцей.

## Літаратура 
*  *Borchert F.* Die Hochmeister des Deutschen Ordens in Preußen // Preußische Allgemeine Zeitung vom 16. — August 2003.
*  *Forstreuter K.* Friedrich, Herzog von Sachsen // Neue Deutsche Biographie (NDB). — Band 5. — Berlin: Duncker & Humblot, 1961. — S. 526.
*  *Lückerath C.A.* Friedrich von Wettin // Lexikon des Mittelalters. — Bd. 4. — 1989. — Sp. 961f.
*  

Катэгорыя:Ветыны
Катэгорыя:Вялікія магістры тэўтонскія
Амвросій (Юшкевіч)

**Амвросій** (у свеце **Андрэй Юшкевіч**) (каля 1690, Маларосія — ) — праваслаўны царкоўны дзеяч Рэчы Паспалітай і Расіі, архіепіскап вяліка-наўгародскі і вяліка-луцкі.

## Біяграфія 
Першапачатковую адукацыю атрымаў у польскіх школах, а канчатковую — у Кіева-Магілянскай акадэміі, дзе застаўся настаўнікам. Па прыняцці манаства ў 1731 прызначаны ігуменам Віленскага Свята-Духавага манастыра, канфліктаваў з каталіцкім духавенствам. У 1734 узведзены ў сан архімандрыта Маскоўскага Сіманавага манастыра, адкуль у тым жа годзе пераведзены настаяцелем Іпацеўскага. У лютым 1736 прызначаны валагодскім епіскапам, але ад 1739 жыў у Пецярбургу, прысутнічаючы ў пасяджэннях Сінода, сябрам якога заставаўся да скону. 29 мая 1740 прызначаны епіскапам наўгародскім, ад 3 жніўня 1742 — архіепіскап. Адчыніў у кастрычніку таго ж года духоўную семінарыю ў Антоніевым манастыры, склаў адмысловы рэгламент і штат семінарыі. На карысць семінарыі ахвяраваў сваю бібліятэку. 5 красавіка 1742 разам з Арсенем Мацяевічам прадставіў імператарцы Лізавеце свае здагадкі аб рэформе вышэйшага царкоўнага кіравання, якія больш спагадалі аднаасобнаму кіраванню царквой у асобе патрыярха або мітрапаліта, а не сінадальнай форме кіравання. Аднак зварот застаўся незаўважаным. Наступны раз звярнуўся з просьбай аб узнаўленні патрыяршаства 10 мая 1744, зноў безвынікова. Пахаваны ў прытворы саборнай царквы Раства Багародзіцы ў Антоніевым манастыры.

## Працы 
Аўтар працы «Грунтоўнае паказанне рознасцей паміж грэчаскай і рымскай папскай царквой» (у рукапісе) і казанняў: на шлюб прынцэсы Ганны Леапольдаўны (Санкт-Пецярбург, 1739, на рускай і лацінскай мовах), на дзень нараджэння Імператрыцы Лізаветы, на яе ўваход у Маскву; у дзень каранавання; у дзень Міхала Арханёла; на мір са Швецыяй (усе выдадзеныя ў Маскве ў 1742); у дзень усшэсця Імператрыцы Лізаветы на пасад (Масква, 1743); на 15 ліпеня 1744 (Масква, 1744). Шматлікія пропаведзі Амвросія засталіся ў рукапісах.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Амвросий Юшкевич
* Амвросий (в Миру Андрей Юшкевич)
* Амвросий Юшкевич

Катэгорыя:Епіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Архіепіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскай духоўнай акадэміі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Ноўгарадзе
Катэгорыя:Віленскі Свята-Духаўскі манастыр
Прадпрымальніцкая дзейнасць

**Прадпрымальніцтва, прадпрымальніцкая дзейнасць** — эканамічная дзейнасць, накіраваная на сістэматычнае атрыманне прыбытку ад вытворчасці і/або продажу тавараў, аказанне паслуг. Для гэтай мэты выкарыстоўваецца маёмасць, нематэрыяльныя актывы, працу як самога прадпрымальніка, так і прыцягнутыя з боку. Няма гарантый, што затрачаныя сродкі акупяцца, што вырабленае будзе прададзена з прыбыткам. З гэтым звязаны рызыка страт за ўсё або часткі маёмасці.

У большасці краін для пачатку прадпрымальніцтва патрабуецца афіцыйная рэгістрацыя, але крытэрыі і ўмовы могуць істотна адрознівацца. Згодна з заканадаўствам Расійскай Федэрацыі, прадпрымальніцтва можа ажыццяўляцца юрыдычнай асобай або непасрэдна фізічнай асобай (індывідуальным прадпрымальнікам) пасля іх рэгістрацыі ва ўстаноўленым законам парадку.

Прадпрымальніцтва — найважнейшая ўласцівасць рынкавай эканомікі, пранізлівае ўсе яе інстытуты.

**Бізнэс** (. aнгл. бізнес — «справа», «прадпрыемства») або промысел — дзейнасць, накіраваная на атрыманне прыбытку; любы від дзейнасці, які прыносіць даход ці іншыя асабістыя выгады.

У рускай мове слова прадпрымальніцтва і бізнэс выкарыстоўваюцца як сінонімы, але часам маюць рознае значэнне.

Эфектыўнасць прадпрымальніцкай дзейнасці можа ацэньвацца не толькі памерамі прыбытку, але і змяненнем кошту прадпрыемства (рынкавай кошту прадпрыемства, гудвилла).

Часам вылучаюць сацыяльнае прадпрымальніцтва ў асобную катэгорыю.

Паняцце «вядзенне дзейнасці індывідуальным прадпрымальнікам» ў заканадаўстве РФ да 2015 года так і не з’явілася. Ёсць Паняцце ІП, але няма ІП вядучы дзейнасць. У заканадаўстве аб выплаце абавязковых узносаў ад ІП у пенсійны фонд згадана, што ўнёскі ажыццяўляюцца ад ІП, якія вядуць дзейнасць, а не проста зарэгістраваных (артыкул 2 пункт 2).

Катэгорыя:Бізнес
Катэгорыя:Фактары вытворчасці
Lysichiton americanus

**Lysichiton americanus** — від шматгадовых кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Расліна вырастае з карэнішча, якое можа быць даўжэй 30 см і таўшчынёй ад 2,5 да 5 см у дыяметры. Лісце самае буйное з усіх раслін у рэгіёне, 50-135 см у даўжыню і 30-80 см у шырыню. Кветкі ў выглядзе пачаткаў, загорнуты ў крыючы ліст, ярка-жоўтыя або жаўтлява-зялёныя, вырастаюць на сцябле да 30-40 см вышынёй. Яны з'яўляюцца аднымі з першых вясновых кветак.

Дадзеная расліна вылучае цяпло, якое растоплівае зімой снег вакол яе, што дазваляе яму выжыць.

## Арэал 
*Lysichiton americanus* — гэта расліна, якая расце ў балотах і мокрых лясах, уздоўж рэк і ў іншых вільготных абласцях на захадзе ціхаакіянскага ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі, дзе яна з'яўляецца адным з нешматлікіх мясцовых відаў сямейства Ароідныя разам з .

## Значэнне 
Від выкарыстоўваюць як дэкаратыўную расліну ў ландшафтным дызайне.

## Спасылкі 
* Lysichiton americanus
* 

Катэгорыя:Ароннікавыя
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Пастафарыянства

е]]
**Пастафарыянства** (англ. Pastafarianism), ці Царква Лятаючага Макароннага Монстра (англ. Church of the Flying Spaghetti Monster) — парадыйная рэлігія, заснаваная Бобі Хендэрсанам у 2005 годзе ў знак пратэсту супраць рашэння Дэпартамента Адукацыі штата Канзас, якое патрабуе ўвесці ў школьны курс канцэпцыю «Разумнай задумы» як альтэрнатыву эвалюцыйнага вучэння. У адкрытым лісце на сваім вэб-сайце Хендэрсан абвяшчае веру ў звышнатуральнага Стваральніка, падобнага на макароны і тэфтэлі — лятучага макароннага монстра (ЛММ), і заклікае да вывучэння пастафарыянства ў школах нароўні з іншымі рэлігіямі, тым самым выкарыстоўваючы аргумент давядзення да абсурду. Нягледзячы на парадыйнасць, рэлігія мае афіцыйны статус і існуе на тых жа правах, што і астатнія рэлігіі.

Назва рэлігіі заснавана на гульні слоў, і асацыюецца з растафарыянствам і італьянскім словам «паста». Паслядоўнікі рэлігіі называюць сябе пастафарыянамі.

## Гл. таксама 
* Дыскардыянства
* Нябачны ружовы аднарог
* Місіянерская царква капімізма
* Царква НедаМудраца
* Імбрык Расела

## Спасылкі 
*  
* 

Катэгорыя:Рэлігійныя пародыі
Lysichiton

**Lysichiton** (ад  — вызваленне  — вопратка, адзенне) — род шматгадовых кветкавых раслін сямейства . Род уключае 2 віды, якія адрозніваюцца колерам покрыва:  з белым покрывам і  з жоўтым покрывам. Першапачаткова яны лічыліся конспецыфічнымі і абодва апісваліся пад адным імем .

## Батанічнае апісанне
Віды роду - водна-балотныя расліны, якія жывуць на адным месцы доўгія гады. Яны маюць кароткія, вертыкальныя карэнішчы, ярка-зялёнае лісце, авальна-эліптычнай формы, клінавата звужаюцца дадолу, сабраны ў разетку па некалькі штук і размешчаны на кароткіх хвосціках. Ранняй вясной, да разгортвання лісця на расліне з'яўляецца суквецце, якое нагадвае калу, з катахам цыліндрычнай формы, загорнуты ў крыючы ліст. Плады заключаны ў белай мясістай восі катаха і маюць зялёны колер. Насенне ў колькасці 2 (4) акружана сліззю.

## Арэал 
Прадстаўнікі роду растуць на ўсходзе Азіі і на Далёкім Усходзе. У заходнім паўшар'і сустракаецца на Алясцы і захадзе ЗША.

## Значэнне
У адвараным і здробненым выглядзе бацвінне выкарыстоўваюць для адкорму свіней. Японскія навукоўцы рэкамендуюць прымяняць гэту расліну пры захворваннях дыхальных шляхоў. Таксама віды роду выкарыстоўваюць як дэкаратыўныя расліны ў ландшафтным дызайне.

## Літаратура
* 

## Спасылкі 
* Лизихитон 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Ароннікавыя
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Цугумі Оба

**Цугумі Оба** () — японскі пісьменнік і сцэнарыст. Нарадзіўся ў Токіа. З’яўляецца аўтарам вядомай мангі «Сшытак смерці». Сапраўднае яго імя невядома. Некаторыя фанаты лічаць, што Цугумі Оба — гэта толькі псеўданім Хіросі Гамо. Як заяўлена ў профіле, калі пачынаецца праца над чарговай часткай мангі «Сшытак смерці», Оба збірае кубкі і прыдумляе сюжэт, утрымліваючы калені на крэсле, як L, адзін з галоўных герояў серыі.

## Працы 
* «Сшытак смерці» — апавядае аб вучне школы, які знаходзіць звышнатуральную сшытак, якая дазваляе яму забіць любога чалавека, напісаўшы імя ахвяры і уявіўшы яго ці яе твар. Сюжэт паказвае яго спробу стварыць і ўзначаліць свет, вычышчаны ад зла з дапамогай гэтага сшытку, і складаны канфлікт паміж ім і яго супернікамі.
* «Bakuman» — распавядае пра двух хлопчыкаў з 9-га класа, якія хочуць стаць мангакамі, сцэнарыстам і мастаком мангі.
* «Skip! Yamada-kun» (яп. スキップ 山田くん!?) — Распавядае пра Ямада, вучня старэйшай школы, які раптам выяўляе што ў яго з’явілася здольнасць падарожнічаць ў часе.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Японскамоўныя пісьменнікі
Prunella koslowi

**Prunella koslowi** — від пеўчых птушак роду  сямейства .

## Арэал 
Дадзены від сустракаецца ў Кітаі (Унутраная Манголія, Нінся-Хуэйский аўтаномны раён, Ганьсу), Сібіры і Манголіі. Дакладная колькасць папуляцыі не вядомая, хоць від апісаны, як досыць рэдкі.

Як правіла, жывуць у пустынных і паўпустынных абласцях.

Катэгорыя:Завірушкавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1887 годзе
Катэгорыя:Птушкі Азіі
Чамярыца

Назву **Чамярыца** маюць:

*  — род шматгадовых раслін сямейства 
* Чамярыца — возера ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі

## Гл. таксама 
* Чамярыца Лабеля
Салакуча

**Салаку́ча** — рака ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Прыпяць.

Даўжыня ракі 20 км. Плошча вадазбору 159 км². Пачынаецца каля пасёлка Міхалкі, працякае праз старычнае возера Заліў і ўпадае ў Прыпяць прыкладна за 2,7 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Ніжні Млынок. Вадазбор у межах Мазырскага Палесся. У басейне Салакучы возера Старык.

Каля ракі вёскі Міцькі, Проўцюкі, Верхні Млынок, Ніжні Млынок. Каля вёскі Міцькі на рацэ сажалка.

## Літаратура 
*  — С. 431.
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Мазырскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Прыпяці
Гісторыя архітэктуры народнага жылля Беларусі

«**Гісторыя архітэктуры народнага жылля Беларусі**» () — праца беларускага архітэктара У. В. Трацэўскага, апублікаваная ў 1989 годзе. Асновай працы з’явіліся матэрыялы, сабраныя даследчыкам у 1968—1987 гадах у экспедыцыях. У. В. Трацэўскі апрацаваў багатыя архіўныя матэрыялы, абследаваў 116 раёнаў краіны, вывучыў больш за 3000 аб’ектаў, уласна рабіў абмеры, замалёўкі, фотаздымкі.

Аўтар ахарактарызаваў асаблівасці забудовы вясковых паселішчаў і сядзіб са старажытных часоў да пачатку XX стагоддзя, вызначыў кола фактараў, якія паўплывалі на тыпы забудовы сядзіб (сацыяльна-эканамічны, этнічныя традыцыі, прыродна-кліматычныя ўмовы) і класіфікаваў іх. У параўнанні з працамі сваіх папярэднікаў аўтар ажыццявіў комплексны аналіз гістарычных узаемасувязей жылля беларусаў, вызначыў яго гісторычна-культурную значнасць, удакладніў агульную класіфікацыю сядзіб.

## Бібліяграфічная інфармацыя 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Кніга на тэлеграм-канале «Спадчына».

Катэгорыя:Кнігі па архітэктуры
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідства
Катэгорыя:Кнігі 1989 года
Вечны мір (значэнні)

Назву **Вечны мір** маюць:

### Мірныя дамовы 
* **Вечны мір, 532** — дамова паміж Візантыяй і дзяржавай Сасанідаў
* **Вечны мір, 1449** — дамова паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Вялікім Княствам Маскоўскім
* **Вечны мір, 1686** — мірная дамова паміж Маскоўскай дзяржавай і Рэччу Паспалітай, якая завяршыла вайну Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў

### Паняцце 
* Вечны мір, філасофія
Ваяводы кракаўскія

**Ваявода кракаўскі** — ураднік у Кракаўскім княстве і Кракаўскім ваяводстве. Кракаўскае ваяводства мела чатырох сенатараў якімі былі: ваявода кракаўскі, кашталян і два выбарныя сенатары.

## Ваяводы 
*
Ваяводы чарнігаўскія

**Ваявода чарнігаўскі** (, ) — рэгіянальны ўрад (пасада) у Кароне Польскай Рэчы Паспалітай. Кіраўнік Чарнігаўскага ваяводства і адзін з яго сенатараў — прадстаўнікоў ваяводства ў Сенаце Рэчы Паспалітай. Пасада існавала з 1635 да 1795 года. З 1667 года, пасля страты Рэччу Паспалітай ваяводства, пасада была тытулярнай. Рэзідэнцыя ваяводы размяшчалася ў Чарнігаве.
Навуменка

**Навуменка** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ала Валер’еўна Навуменка (нар. 1969) — беларускі педагог, дэпутат.
* Аляксандр Аляксандравіч Навуменка (нар. 1947) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі вытворчасці тэкстыльных матэрыялаў.
* Аляксей Навуменка (нар. 1998) — беларускі гандбаліст.
* Віктар Іванавіч Навуменка (1949—2002) — беларускі фізік, палітык, паэт.
* Віктар Трафімавіч Навуменка (1946—2001) — беларускі тэатразнавец.
* Іван Якаўлевіч Навуменка (1925—2006) — беларускі пісьменнік і літаратуразнавец.
* Уладзімір Якаўлевіч Навуменка (1932—2005) — географ.
* Якаў Паўлавіч Навуменка (1959—2012) — беларускі спявак.
Аскар Карлавіч Кедраў-Зіхман

**Аскар Карлавіч Кедраў-Зіхман** (31.12.1885, Рыга — 12.2.1964, Масква) — савецкі вучоны ў галіне аграхіміі. Доктар сельскагаспадарчых навук (1934). Доктар хімічных навук (1936). Прафесар (1923). Акадэмік УАСГНІЛ (1935). Акадэмік АН БССР (1931), АСГН БССР (1957—1961). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1940). Удзельнік Грамадзянскай вайны.

## Біяграфія 
А. К. Кедраў-Зіхман нарадзіўся ў горадзе Рыга. У 1913 годзе скончыў Кіеўскі ўніверсітэт. У 1921—1930 гадах загадчык кафедры ў Горацкім земляробчым інстытуце. У 1930—1941 гадах прафесар Маскоўскай сельскагаспадарчай акадэміі. У 1940—1941 і 1945—1946 гадах акадэмік-сакратар Аддзялення прыродазнаўчых і сельскагаспадарчых навук АН БССР. У 1941—1961 гадах А. К. Кедраў-Зіхман кіраваў лабараторыяй вапнавання глеб Усесаюзнага НДІ ўгнаенняў і аграглебазнаўства.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя працы па вапнаванні кіслых глеб, уплыву вапны на біялагічныя якасці насення.
Доўгі час быў рэдактарам часопіса «Химизация социалистического земледелия», членам рэдкалегіі часопісаў «Удобрение и урожай» и «Почвоведение».

## Узнагароды 
* Ордэн Леніна (1954)
* 2 ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ордэн «Знак Пашаны» (1940)
* медалі.

## Літаратура 
* 
* * Лившиц В. М.* Родоначальник белорусской агрохимии // Белорусская сельскохозяйственная академия. Памятники и памятные места. — Мн.: Ураджай, 1990. — С. 62—65.
* 

## Спасылкі 
* Академик КЕДРОВ-ЗИХМАН Оскар Карлович // Сайт НАН Беларусі
* Аскар Карлавіч Кедраў-Зіхман у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* *Хотылева Л. В.*, *Богдевич И. М.*, *Лапа В. В.* Оскар Карлович Кедро-Зихман (К 130-летию со дня рождения  // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. № 1. 2016. (Серыя аграрных навук)

Катэгорыя:Аграхімікі СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Батаеўская шкляная мануфактура

**Бата́еўская шкляна́я мануфакту́ра** — колішняя мануфактура, якая дзейнічала ў Беларусі ў 1799—1900 гадах у вёсцы Батаева (зараз Хоцімскі раён Магілёўскай вобласці). Вырабляла аконнае шкло і шкляны посуд. У 1900 працавалі 53 чалавекі, выраблена 15 тысяч скрынак аконнага шкла.

## Літаратура 
* Батаеўская шкляная мануфактура //  — С. 344.

Катэгорыя:Мануфактуры Беларусі
Катэгорыя:Батаева
Катэгорыя:З’явіліся ў 1799 годзе
Катэгорыя:1799 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1900 годзе
Катэгорыя:Гуты Беларусі
Рамантычны нацыяналізм

**Рамантычны нацыяналізм** (таксама **нацыянальны рамантызм**, **арганічны нацыяналізм**, **ідэнтычны нацыяналізм**) — форма нацыяналізму, у якім дзяржава атрымлівае сваю палітычную легітымнасць як следства арганічнага адзінства тых, хто ёю кіруе. Гэта ўключае, у залежнасці ад канкрэтнага спосабу, мовы, расы, культуры, рэлігіі і звычаі нацый у іх першасных пачуццях, тых, хто «нарадзіўся» у рамках сваёй культуры. Гэтая форма нацыяналізму ўзнікла як рэакцыя на дынастычную або імперскую гегемонію, якая ацэньвала легітымнасьць дзяржавы «зверху ўніз», пачынаючы з манарха ці іншага органа, які апраўдваў сваё існаванне. Падобная канцэпцыя у канчатковым выніку, з пункту гледжання той эліты, з’яўляецца вытворнай ад Бога ці багоў.

Сярод ключавых тэм рамантызму і яго спадчыны культурная аснова рамантычнага нацыяналізму таксама займае цэнтральнае месца ў постасветніцкім мастацтве і палітычнай філасофіі. З самых першых момантаў зараджэння, з акцэнтам на развіццё нацыянальных моў і фальклору, духоўная каштоўнасць мясцовых звычаяў і традыцый, рухаў, якія перакраілі карту Еўропы і прывялі да заклікаў да «самавызначэння» нацыянальнасцяў, нацыяналізм быў адным з ключавых пытанняў у рамантызме, у вызначэнні яго ролі, праяў і ўплыву.

Катэгорыя:Нацыяналізм
Катэгорыя:Рамантызм
Батанічны сад Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта

**Батанічны сад Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта** размешчаны за 6 км ад г.п. Негарэлае Дзяржынскага р-на Мінскай вобл.

Арганізаваны ў 1969 на базе дэндрарыя Негарэльскага навукова-доследнага лясгаса (закладзены ў 1954). Плошча 25 га. У садзе дэндрарый (620 відаў, формаў і сартоў), інтрадукцыйны гадавальнік і школьнае аддзяленне, матачная плантацыя, калекцыйны ўчастак травяністых адна- і шматгадовых раслін, пладовы сад, участак мясцовай флоры, музей прыроды. У калекцыях 1384 віды, разнавіднасці і сарты раслін, культывуюцца 28 відаў рэдкіх раслін і раслін, якія знікаюць. База для падрыхтоўкі спецыялістаў лясной гаспадаркі і азелянення, правядзення навуковых даследаванняў і культурна-асветнай работы ў галіне прыродазнаўства і аховы прыроды.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8

Катэгорыя:Батанічныя сады Беларусі
Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт
Катэгорыя:Геаграфія Дзяржынскага раёна
Батанічны сад Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі

**Батанічны сад Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі** — батанічны сад у г. Горкі Магілёўскай вобл. Плошча батанічнага сада складае каля 25 га. Дэндралагічны парк, які займае плошчу 14,5 га, мае статус батанічнага помніка прыроды рэспубліканскага значэння.

## Гісторыя 
Дэндрарый у рэгулярным стылі спраектаваны ў 1840 г. італьянскім архітэктарам інстытута Анжэла Кампіёні.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Батанічныя сады Беларусі
Катэгорыя:Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія
Катэгорыя:Горкі
Катэгорыя:Дэндрапаркі Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Анджэла Кампіёні
Баявая машына рэактыўнай артылерыі

**Баява́я машы́на рэакты́ўнай артыле́рыі** — самаходная шматзарадная пускавая ўстаноўка, звычайна залпавага агню. Складаецца з артылерыйскай часткі (пакет накіравальных — рэек ці танкасценных труб, паваротная рама, механізмы наводкі і ўраўнаважвання, прыцэльныя прыстасаванні, пускавое абсталяванне) і самаходнага шасі высокай праходнасці.

Упершыню савецкая эксперыментальная ўстаноўка БМ-13 (народная назва «кацюша») выкарыстана ў Вялікую Айчынную вайну ў 1941 пад Оршай. Мела 16 накіравальных, калібр рэактыўных снарадаў 132 мм, маса 42,5 кг, далёкасць стральбы да 8,5 км. У час вайны выкарыстоўваліся таксама БМ-8, БМ-31.
Пасля вайны распрацаваны БМ-14, БМ-24, БМД-20, БМ-21 і інш. Напрыклад, БМ-24 на шасі ЗІЛ-151 мае 12 накіравальных, турбарэактыўныя снарады калібру 240 мм, масай 110 кг, далёкасць стральбы да 11 км.
У арміях замежных краін баявыя машыны рэактыўнай артылерыі на гусенічным ці аўтамабільным хаду, колькасць накіравальных ад 12 да 48, калібр снарадаў ад 110 да 240 мм, маса ад 36 да 310 кг, далёкасць стральбы да 30 км і болей. Сярод іх 110-мм 36-ствольная «Ларс» (ФРГ). 240-мм 12-ствольная MLRS (ЗША).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэактыўная артылерыя
Катэгорыя:Бранятэхніка
Батанічныя помнікі прыроды Беларусі

**Батанічныя помнікі прыроды** — аб'екты расліннасці і флоры, якія маюць навуковую, культурна-пазнавальную, гістарычную, эстэтычную каштоўнасць і ахоўваюцца дзяржавай. У Беларусі знаходзіцца каля 180 батанічных помнікаў прыроды рэспубліканскага значэння: 
* старадаўнія паркі — Бальценіцкі і Вердаміцкі, Вялікамажэйкаўскі (Шчучынскі раён), Гомельскі, Мірскі, Нясвіжскі, Радзівілімонтаўскі (Клецкі раён) і інш.; 
* каштоўныя ўчасткі лесу — Барысаўскае лесанасаджэнне, Барэцкая (Івацэвіцкі раён), Вепрынская (Чэрыкаўскі раён) і Шолкавіцкая (Чарнейкаўская; Рэчыцкі раён) дубровы і інш.; 
* насаджэнні інтрадукаваных дрэў і кустоў — Вінклераўскі (Нясвіжскі раён) і Ліноўскі (Пружанскі раён) хвойнікі, Моўчадскае насаджэнне лістоўніцы еўрапейскай (Баранавіцкі раён) і інш.; 
* раслінныя згуртаванні на межах арэалаў, у месцах, аддаленых ад асноўнай вобласці свайго пашырэння, — Бёрдаўскае лесанасаджэнне (Клічаўскі раён), Добрушскія і Маларыцкія ельнікі і інш., a таксама з рэдкімі, рэліктавымі і тымі, якія знікаюць, відамі раслін — Вятчынскае месца росту рададэндрану жоўтага (Жыткавіцкі раён), Восаўскае і Церабежскае насаджэнні карэльскай бярозы (Івацэвіцкі раён) і інш.; 
* дрэвы мясцовых парод (асабліва вылучаюцца ўзростам, памерамі, прыгажосцю ці звязаныя з гістарычнымі падзеямі) і унікальныя дрэвы-інтрадуцэнты (больш за 50).

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8

Катэгорыя:Помнікі прыроды Беларусі
Катэгорыя:Флора Беларусі
EUREKA

**EUREKA** () — еўрапейскае агенцтва каардынацыі даследаванняў. Сумесная праграма еўрапейскіх краін у галіне навуковых даследаванняў і доследна-канструктарскіх распрацовак.

Праграма была створана з мэтай скарачэння і ліквідацыі адставання заходнееўрапейскіх краін ад ЗША і Японіі ў навукова-тэхнічнай сферы.

## Гісторыя 
«Эўрыка» была заснавана «Парыжскай Дэкларацыяй» 17 ліпеня 1985, і яе прынцыпы зацверджаны на больш позняй Гановерскай Дэкларацыі, падпісанай Міністрамі 6 лістапада 1985.

«Эўрыка» мае 41 паўнапраўнага члена, уключаючы Еўрапейскі саюз, прадстаўлены Еўрапейскай камісіяй. Сярод гэтых 41 удзельніка ўсе 28 дзяржаў-членаў ЕС. Апошняй дзяржавай-членам ЕС, якая далучылася да «Эўрыка», была Балгарыя (2010).

## Напрамкі дзейнасці 
«Эўрыка» не прымае ўдзелу ў ваенных даследаваннях.

Асноўны дакумент — Хартыя праграмы «Эўрыка». Яна вызначае мэты, арганізацыйныя прынцыпы і асноўныя напрамкі супрацоўніцтва краін удзельніц праграмы.

* **inf** — інфармацыйныя тэхналогіі;
* **com** — тэлекамунікацыі і сувязь;
* **ene** — энергетыка;
* **bio** — медыцына і біятэхналогіі;
* **tra** — транспарт ныя тэхналогіі;
* **mat** — перспектыўныя матэрыялы;
* **rob** — робат отехника і прамысловая аўтаматызацыя;
* **las** — лазер ная тэхніка;
* **env** — навакольнае асяроддзе.

## Сяброўства 
## Найбольш вядомыя праекты 
* E95!  Праект HDTV, які стаў сусветным стандартам тэлебачання высокай выразнасці. Кошт праекта 730 мільёнаў еўра.
* E147!  Праект, распрацоўкі якога былі выкарыстаныя як аснова стандарту MPEG-1 Layer II (MP2) і ў DAB (Digital Audio Broadcast), і ASPEC (Adaptive Spectral Perceptual Entropy Coding), які быў выкарыстаны ў мадыфікаваным выглядзе ў стандарце MP3 і інш. Кошт праекта 93.000.000 еўра.
* E45!  PROMETHEUS — праект распрацоўкі больш бяспечных транспартных сродкаў з бюджэтам 745 мільёнаў еўра.
* E127!  JESSI (Joint European Submicron Silicon) праект, які пераследуе мэту стварэння мікрачыпаў сучаснага сусветнага ўзроўню. Бюджэт 3,8 мільярда еўра.
* E2551!  Праект інтэграцыі Сістэма аўтаматызаванага праектавання / CAD / CAM сістэм, частка сродкаў пайшла на Vero Software Plc. Бюджэт праекта 6,1 мільён еўра.
* E3674!  Information Technology for European Advancement (ITEA2), мэта праекта — ўстаноўка лідарства Еўропы ў распрацоўцы індустрыяльных праграмных комплексах. Праекты ITEA2 ўключаюць у сябе WellCom, OSAMI-E and Easy Interactions.

## Спасылкі 
* **www.eurekanetwork.org** — Афіцыйны сайт «Эўрыка»

Катэгорыя:Сувязь
Катэгорыя:Арганізацыі па стандартызацыі
Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Катэгорыя:Тэлекамунікацыі
Нябачны ружовы аднарог

стылі]]
, які робіць яго нябачным. Гэта ілюструе яго сутнасць]]
**Нябачны ружовы аднарог** (**НРА**, ) — бажаство адной з парадыйных рэлігій, накіраваных на высмейванне тэізму; мае аблічча *ружовага аднарога*, але з’яўляецца *нябачным*, у чым і заключаецца парадокс.

Гэтае злучэнне парадзіруе супярэчлівыя ўласцівасці, якія прыпісваюць бажаствам у розных рэлігійных сістэмах (напрыклад, ). Дзякуючы гэтай парадыйнай супярэчлівасці, вобраз *Нябачнага ружовага аднарога* ахвотна выкарыстоўваецца атэістамі і іншымі рэлігійнымі скептыкамі.

**НРА** выкарыстоўваецца для доказаў умоўнасці веры ў звышнатуральнае рознымі спосабамі, напрыклад, заменай слова «Бог» у любым выразе, які мае адносіны да рэлігіі, на *Нябачны ружовы аднарог*.

## Гісторыя 
Першая пісьмовая згадка аб *НРА* была ў ньюсгрупе  alt.atheism 7 ліпеня 1990 года.

Пазней Стыў Элі пісаў:

У 1996 годзе падобная ідэя была ўвасоблена ў выглядзе навучальнай прылады ў Кэмп Квест () першым амерыканскім летнім лагеры для дзяцей, «якія мысляць свабодна» (), арганізаваным доктарам Л. Уілсанам (). Як паведамляла потым газета :en:The Cincinnati Enquirer, «людзям у лагеры прапануецца давесці, што ўяўны аднарог як метафара Бога не існуе». Рычард Докінз згадвае НРА ў сваёй кнізе «», выпушчанай у 2006 годзе:

У 2007 годзе Ніам Уолес пісаў, што НРА стаў нефармальным сімвалам атэізму.

## Гл. таксама 
* 
* Місіянерская царква капімізму
* Пастафарыянства
* Царква НедаМудраца

Катэгорыя:Рэлігійныя пародыі
Катэгорыя:Персанажы-богі
Катэгорыя:Аднарогі
Батрацкія песні

**Батрацкія песні** — песні батракоў, парабкаў, наймітаў у памешчыцкіх або кулацкіх гаспадарках; сацыяльна-бытавая народная пазаабрадавая лірыка. Змест іх — скарга на гаротнае жыццё, цяжкую працу, здзекі гаспадара, сацыяльны пратэст. Глыбінёй пачуцця вылучаюцца песні парабчанкі-сіраты, вымушанай жыць на «служэбным хлебе», што ела «ў сенцах за дзвярмі, аблівалася слязьмі», і наогул найміткі, бо яе хлеб таксама горкі («хто яго ўкусіць, той плакаці мусіць»). Батрацкія песні ўвабралі ў сябе больш раннія бурлацкія і некаторыя прымацкія песні, блізкія да іх сацыяльным гучаннем.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8

Катэгорыя:Народныя песні
Катэгорыя:Песні паводле жанраў
Сусветны снукерны рэйтынг у сезоне 2010/2011

**Сусветны рэйтынг снукерыстаў у сезоне 2010/2011**: Сусветны рэйтынг для ўсіх прафесійных гульцоў, якія кваліфікаваны на сезон 2010/2011, прадстаўлены ніжэй. Рэйтынг уяўляе сабой суму набраных ачкоў на рэйтынгавых і міні-рэйтынгавых турнірах за два гады. Ачкі за турнір двухгадовай даўніны адымаюцца, калі адпаведны турнір пачынаецца ў бягучым сезоне. Наступная табліца ўяўляе сабой рэйтынгі, якія выкарыстоўваліся для пасеву гульцоў на турніры.

Катэгорыя:Сусветныя рэйтынгі снукерыстаў
Катэгорыя:Снукерны сезон 2010/2011
Наталля Леанідаўна Русецкая

**Наталля Леанідаўна Русецкая** (нар. , г. Урэнь, Горкаўская вобласць, РСФСР) — беларуская паэтэса, перакладчыца.

## Біяграфія 
У 1991—1996 гг. вучылася на беларускім аддзяленні філалагічнага факультэта БДУ. Пераклала асобныя лісты Барбары Радзівіл да караля Жыгімонта (пераклады лістоў надрукаваны ў часопісе «Спадчына» № 6, 1997). Вершы друкавала ў часопісах «Першацвет», «Крыніца», а таксама ў газетах «ЛіМ» і «Чырвоная змена». З 2005 года жыве ў Любліне (Польшча), працуе на Кафедры беларусістыкі Ўніверсітэта Марыі-Складоўскай Кюры.

## Бібліяграфія 
У 2004 г. выйшаў зборнік «Два бяссонні», куды ўвайшлі арыгінальныя вершы і пераклады з польскай лірыкі: творы Е. Ліпскай, К. І. Галчыньскага, М. Паўлікоўскай-Яснажэўскай, В. Шымборскай.

Перакладала творы польскіх драматургаў: С. І. Віткевіча «Вар'ят і манашка», В. Гамбровіча «Івона, прынцэса Бургундская», абодва пераклады надрукаваны ў зборніку «Вар'ят і манашка. Польская драматургія ХХ ст.» (Мінск, 2005). Пераклад п'есы М. Вайтышкі, «Нязломны рыцар, альбо Няволя прынцэсы Парэксэлянцыі», змешчаны ў зборніку «Сучасная польская п'еса» (Мінск, 2002). У «Выбраныя творы» Францішкі Уршулі Радзівіл (Мінск, 2003) уключаны шэраг паэтычных і драматургічных перакладаў з творчай спадчыны княгіні-пісьменніцы. Падрыхтавала да друку арыгінальныя тэксты і зрабіла пераклады любоўных вершаў Ф. У. Радзівіл, выдадзеных у 2011 г. асобным зборнікам «Нясвіжскі альбом».

У 2007 г. выйшла ў свет манаграфія «Сямейная муза. Паэзія Францішкі Уршулі Радзівіл». Два гады пазней ва ўніверсітэце Марыі Складоўскай-Кюры ў Любліне (Польшча) абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Паэзія Францішкі Уршулі Радзівіл у кантэксце літаратуры Беларусі XVIII ст.»

Супрацоўнічала з Нацыянальным акадэмічным тэатрам імя Янкі Купалы, на сцэне якога былі пастаўлены пераклады такіх п'ес, як «Дзеці Ванюшына» С. А. Найдзёнава, «Івона, прынцэса Бургундская» В. Гамбровіча, «Лістапад. Андэрсен» А. Паповай. На падставе перакладаў п'есы «Распуснікі ў пастцы» і опернага лібрэта «Шчаслівае няшчасце» створаны спектакль «Выкраданне Еўропы, альбо Тэатр Уршулі Радзівіл (нясвіжская арлекінада)», пераклады тэкстаў песень Мар'яна Хемара выкарыстаны ў спектаклі «Местачковае кабарэ».

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Юлія Пятроўна Цімафеева

**Ю́лія Пятро́ўна Цімафе́ева** () — беларуская паэтка і перакладчыца.

## Біяграфія 
 з Юліяй Цімафеевай.]]
Скончыла факультэт англійскай мовы МДЛУ, Беларускі Калегіюм, наведвала Перакладчыцкую майстэрню. Адна з заснавальнікаў і рэдактараў інтэрнэт-часопіса перакладной літаратуры «ПрайдзіСвет». Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.

У 2020—2021 гадах Юля Цімафеева напісала па-англійску свой «Мінскі дзённік» — хроніку паўсядзённага жыцця ў беларускай сталіцы падчас масавых пратэстаў 2020 года. Дзённік выйшаў асобнай кнігай у Швецыі, Германіі, Нідэрландах і Нарвегіі, як часопісныя публікацыі друкаваўся ў Літве. У 2023 годзе кніга выйшла ў аўтарскім перакладзе па-беларуску (выдавецтва «Skaryna Press», Лондан).

Паасобны вершы Юліі Цімафеевай перакладзены на англійскую, нямецкую, украінскую, грузінскую, чэшскую, славенскую, нарвежскую, шведскую, дацкую, французскія і іншыя мовы. Люблінскае выдавецтва «Warsztaty Kultury» выдала дзве паэтычныя кнігі Цімафеевай па-польску «Cyrk i inne wiersze» (2018) і «Autoportret w postaci pestki awokado» (2024) у перакладзе Богдана Задуры. У берлінскім выдавецтве edition.fotoTAPETA выйшлі дзве паэтычныя кнігі Юлі Цімафеевай «Zirkus» (2019) і «Der Angststein» (2022).

У 2022 годзе ў ЗША ў выдавецтве Deep Vellum выйшла кніга Юлі Цімафеевай «Motherfield: Poems and Belarusian Protest Diary», зборнік перакладаў на англійскую паэтаў Вальжыны Морт і Ханіфа Абдуракіба. Кніга трапіла ў кароткі спіс прэміі Дэрэка Уолката і доўгі спіс прэміі за паэтычны пераклад ад PEN America.

Перакладала з англійскай мовы паэзію Чарлза Букоўскага, Мэцью Дзікмана, Стывена Крэйна, Элізабет Лоўэл, Сільвіі Плат, Уолта Уітмана, з партугальскай мовы — Альберту Каэйру, з нямецкай — Паўля Цэлана, з іспанскай — Актавіа Паса, Мухамеда Эбну; прозу з англійскай — Э. Ч. Асонду, Макса Бірбама, Германа Чарлза Босмана, Шарлоты Перкінс Гілман, Дэйвіда Герберта Лоўрэнса, Джойс Кэрал Оўтс, Эдгара Алана По, Кейт Шапэн і іншых.
* Прэмія «Дэбют» у катэгорыі мастацкі пераклад за кнігу Чарльза Букоўскі «Святло, і паветра, і месца, і час» (разам з Ганнай Комар і Наталляй Бінкевіч)
* Шорт-ліст прэміі імя Наталлі Арсенневай (2020) за кнігу паэзіі «ROT»
* Прэмія імя Карласа Шэрмана (2021) у намінацыі «пераклад паэзіі» за зборнік Стывена Крэйна «Выбраныя вершы».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з іспанскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з партугальскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з нарвежскай мовы
Катэгорыя:Супрацоўнікі Белсата
Эразмус Мундус

**Эразмус Мундус** () — гэта міжнародная праграма супрацоўніцтва і мабільнасці ў сферы вышэйшай адукацыі, ініцыявала і фінансуе Еўрапейская камісія. Яе галоўнай мэтай з’яўляецца павышэнне якасці вышэйшай адукацыі і садзейнічанне міжкультурнаму разумення праз супрацоўніцтва з краінамі, якія не ўваходзяць у Еўрапейскі Саюз.

Па стане на 2014 год 270 тыс. студэнтаў атрымалі гранты, у сярэднім на студэнта штомесяц выдзяляецца € 272. Найбольшы ўзровень прыцягнення ў праграму на душу насельніцтва ў Люксембургу, Ліхтэнштэйне і, Фінляндыі, Латвіі і, Іспаніі.

Праграма Эразмус Мундус названа так у гонар выдатнага галандскага вучонага XV стагоддзя, гуманіста і тэолага Эразма Ратэрдамскага (1465—1536 ГГ.), які шмат падарожнічаў па Еўропе, вучыўся і працаваў у розных універсітэтах і яшчэ тады, амаль паўтысячагоддзя таму, зразумеў перавагі мабільнасці і міжнароднага супрацоўніцтва ў адукацыі і навучанні. Лацінскае слова «mundus» азначае «свет» і адлюстроўвае глабальную і міжкультурную арыентацыю праграмы.

## Спасылкі 
* Праграма Erasmus Mundus 
* Мажлівасць для навучання ад Erasmus Mundus 

Катэгорыя:Вышэйшая адукацыя