open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гродзенскае абласное аддзяленне Саюза пісьменнікаў Беларусі

**Гродзенскае абласное аддзяленне Саюза пісьменнікаў Беларусі** — рэгіянальнае аддзяленне праўладнага Саюза пісьменнікаў Беларусі, створанага ў 2005 годзе з мэтай расколу незалежнага Саюза беларускіх пісьменнікаў. Офіс аддзялення размяшчаецца ў Гродне па адрасе вуліца Савецкая, 31, пакой № 39.

Гродзенскае абласное аддзяленне грамадскага аб’яднання «Саюз пісьменнікаў Беларусі» было створана ў снежні 2005 года на ўстаноўчым сходзе аддзялення. Старшыня Людміла Кебіч.

## Спіс членаў 
Спіс прыведзены станам на 1 студзеня 2023 года:

# Анатоль Уладзіміравіч Апанасевіч 
# Максім Валер’евіч Бацкалевіч
# Галіна Анатольеўна Богдан (псеўданім Ліна Багданава)
# Ірына Антонаўна Войтка 
# Рыгор Сцяпанавіч Гармаш  
# Браніслаў Іосіфавіч Ермашкевіч 
# Мікалай Пятровіч Іваноўскі 
# Людміла Антонаўна Кебіч 
# Ала Леанідаўна Клемянок 
# Руслан Канстанцінавіч Казлоўскі
# Святлана Андрэеўна Кошур 
# Віктар Сямёнавіч Кудлачоў 
# Віктар Георгіевіч Курловіч 
# Віталь Канстанцінавіч Куц (псеўданім Віктар Куц)
# Таццяна Леанідаўна Лазарчык 
# Таццяна Ігараўна Лашук 
# Тамара Міхайлаўна Мазур
# Аляксандр Іванавіч Марозаў
# Кацярына Мечыславаўна Насута 
# Іван Рыгоравіч Пяшко 
# Дзмітрый Мікалаевіч Радзівончык 
# Віталь Канстанцінавіч Радзівонаў 
# Уладзімір Валяр'янавіч Руль 
# Алена Вітальеўна Руцкая 
# Ніна Аляксееўна Рыбік 
# Аліна Эдмундаўна Сабуць 
# Надзея Пятроўна Салейка 
# Аляксандр Віктаравіч Сявенка 
# Ганна Іосіфаўна Скаржынская-Савіцкая
# Вікторыя Валер'еўна Смолка 
# Таццяна Аркадзеўна Сучкова 
# Валянцін Міхайлавіч Семяняка 
# Святлана Мікалаеўна Тарасава 
# Ірына Васільеўна Фамянкова
# Тамара Уладзіміраўна Філіповіч 
# Наталля Лявонаўна Цвірко 
# Валерый Мікалаевіч Чарапіца 
# Людміла Уладзіміраўна Шаўчэнка
# Марыя Сіланцьеўна Шаўчонак 
# Уладзімір Яўгенавіч Ягорычаў 
# Аляксей Мікалаевіч Якімовіч 
# Таццяна Мікалаеўна Яцук 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Савецкая вуліца (Гродна)
Катэгорыя:Саюз пісьменнікаў Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе
Катэгорыя:2005 год у Гродне
Катэгорыя:Культура Гродзенскай вобласці
Зімовы сад (фільм, 1895)

**«Зімовы сад»** () — нямецкі кампіляцыйны нямы кароткаметражны фільм 1895 года рэжысёра Макса Складаноўскага. Стужка знаходзіцца ў грамадскім набытку.

## Кінафрагменты 
Серыя кінафрагментаў, якія дэманстраваліся па чарзе:
* Італьянскі сялянскі танец выконваюць хлопчык і дзяўчынка. Лічыцца першым фільмам на італьянскую тэматыку.
* «Смешны турнік» () ― акрабатычны эцюд. Працягласць фільма ― 20 секунд.
* «Бокс з кенгуру» () ― фільм зняты ў цырку Батча. Працягласць 16 ± 1 с.
* «Жанглёр» () — кінафрагмент з выступленнем жанглёра Сільвестра Шэфера у галоўнай ролі. Працягласць 19 с.
* «Акрабатычнае папуры» — акрабатычная сцэна сям’і Груната.
* «Камарынская» () ― танец пад рускую песню . Працягласць фільма ― 17 секунд.
* «Змеепадобная танцорка» () — кінафрагмет з удзелам танцаўшчыцы Анцыён. Працягласць 20 ± 1 с.
* «Барцы ў рынгу» () ― кінафрагмент з удзелам культурыста Юджына Сендова і барца Грэйнера. Працягласць 19 с.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы Германіі 1895 года
Фібі Уолер-Брыдж

**Фібі Мэры Уолер-Брыдж** (; ) — англійская , сцэнарыст і прадзюсар. Як стваральнік, галоўны сцэнарыст і зорка камедыйнага серыяла «Дрэнь» (2016–2019), яна атрымала тры прэміі «Эмі», два «Залатыя глобусы» і тэлевізійную прэмію Брытанскай акадэміі. У далейшым яна была намінаваная на «Эмі» і «Залаты глобус» за сцэнар і прадзюсаванне шпіёнскага трылера «Забіваючы Еву» (2018–2022).

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Рэйчэл Броснахэн

**Рэйчэл Элізабэт Броснахэн** (; ) — амерыканская . Уладальніца прэміі «Эмі» і двух «Залатых глобусаў».

Яе прарывам стала роля Рэйчэл Поснер у серыяле Netflix «Картачны домік» у 2013—2015 гадах, якая прынесла ёй намінацыю на прэмію «Эмі» ў 2015 годзе.

У 2018 годзе за ролю Мірыям Мейзел у серыяле «Дзіўная місіс Мейзел» атрымала прэмію «Залаты глобус» за найлепшую жаночую ролю ў тэлевізійным серыяле — камедыя ці мюзікл, прэмію Выбар тэлевізійных крытыкаў і прэмію Асацыяцыі тэлевізійных крытыкаў. У ліпені 2018 года за гэтую ролю атрымала прэмію «Эмі» за найлепшую жаночую ролю ў камедыйным тэлесерыяле. За другі сезон гэтага ж серыяла зноў атрымала прэмію «Залаты глобус», Выбар тэлевізійных крытыкаў і прэмію Гільдыі кінаакцёраў ЗША.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*
Эдзі Рэдмэйн

**Эдвард Джон Дэвід Рэдмэйн** (; ) — англійскі . Лаўрэат прэмій «Оскар», «Залаты глобус», «Тоні», BAFTA і двухразовы ўладальнік прэміі Лоўрэнса Аліўе.

Атрымаў вядомасць дзякуючы ролі фізіка-тэарэтыка Стывена Хокінга ў фільме «», за гэтую ролю Рэдмэйн атрымаў сусветнае прызнанне і высокія адзнакі ад аўтарытэтных сусветных кінакрытыкаў.

У 2015 годзе быў узведзены ў афіцэры ордэна Брытанскай імперыі за ўклад у развіццё тэатра.

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Cooperia (род чарвей)

**Cooperia** — род круглых чарвей з сямейства , які з’яўляецца адным з найбольш распаўсюджаных кішачных паразітычных нематод буйной рагатай жывёлы ў рэгіёнах з умераным кліматам.

## Значэнне 
Інфікаванне прадстаўнікаі роду можа прывесці да слабых клінічных сімптомаў, але можа вызваць страту вагі і пашкоджанні тонкага кішачніка, асабліва пры спадарожнай інфекцыі з іншымі нематодамі, такімі як . Інфекцыю звычайна лечаць глістагоннымі сродкамі шырокага спектру, такімі як бензімідазол, але ў апошнія дзесяцігоддзі развілася і шырока распаўсюдзілася рэзістэнтнасць да гэтых прэпаратаў. *Cooperia* мае прамы жыццёвы цыкл . Інфекцыйныя лічынкі праглынаюцца гаспадаром. Лічынкі вырастаюць да дарослых асобін, якія размнажаюцца ў тонкім кішачніку. Разам з фекаліямі яйцы выкідваюцца на пашу, што прыводзіць да новых інфекцый. Часта сустракаюцца спадарожныя інфекцыі з іншымі страўнікава-кішачнымі нематодамі, такімі як  і .

Катэгорыя:Рабдытыды
Странгілаідыды

**Странгілаідыды** (*Strongyloididae*) — сямейства круглых чарвей, якое належыць да атраду .

## Апісанне 
Цела даўжынёй 2 — 6, дыяметрам да 0,8 мм, воласападобнае, белае.

## Роды 
У сямейства ўключаюць тры роды:

*  Narayan Singh, 1976
*  Morgan, 1928
*  Grassi, 1879

## Значэнне 
Прадстаўнікі сямейства з’яўляюцца паразітамі стрававальнага тракта, з'яўляюцца ўзбуджальнікамі странгілаідозаў.

## Гл. таксама 
* Странгілаідэс папілёзус

*
Катэгорыя:Сямействы круглых чарвей
Rhabdias bufonis

**Rhabdias bufonis** — від паразітычных круглых чарвей сямейства . Упершыню ён быў апісаны з лёгкіх еўрапейскай , але таксама быў знойдзены ў шэрага іншых відаў жаб.

## Паразітызм 
*Rhabdias bufonis* сустракаецца ў тых частках Еўропы і Азіі, дзе сустракаюцца жабы-гаспадары. Акрамя , ад якой быў упершыню апісаны гэты круглы чарвяк, яна была знойдзена ў , , , , , , відаў роду , у тым ліку ў , і .

Непаўналетнія жабы часта заражаныя, і цяжкі цяжар глістоў можа сур’ёзна абмежаваць іх рост. У ходзе даследавання некаторыя заражаныя маладыя асобіны былі толькі ўдвая цяжэйшыя за кантрольныя асобіны без глістоў. Выкліканая паразітамі анарэксія выклікала памяншэнне спажывання ежы, і некаторыя маладыя жабы-гаспадары загінулі.

Катэгорыя:Рабдытыды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1905 годзе
Катэгорыя:Паразіты земнаводных
Странгілаідэс папілёзус

**Странгілаідэс папілёзус** (*Strongyloides papillosus*) — від круглых чарвей сямейства , якія паразітуюць у тонкім кішэчніку кароў, авечак, коз і трусоў і іншых сельскагаспадарчых і дзікіх жывёл.

## Апісанне 
Даўжыня цела 4,5 — 6 мм.

## Значэнне 
Асноўны тып заражэння — праз скуру. У гаспадароў пашкоджваюць тонкую кішку. Сярод гаспадароў дробныя грызуны, козы, трусы, буйная рагатая жывёла, авечкі.

У выпадках цяжкай странгілаідознай інфекцыі ў цялят можа наступіць .

## Літаратура 
* Гузенок, М. А. Стронгилоидоз телят : (некоторые вопросы биологии Strongyloides papillosus, Wedl, 1856, эпизоотология и изыскание мер борьбы с этой инвазией в условиях Белоруссии) : автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата ветеринарных наук : специальность 03.00.19 Паразитология / Гузенок Михаил Александрович ; Министерство сельского хозяйства БССР, Белорусский научно-исследовательский ветеринарный институт. — Минск, 1974. — 19, [1] с. : табл.
* 平詔亨ほか著 『家畜臨床寄生虫アトラス』 チクサン出版社 1995年 ISBN 9784885004100

Катэгорыя:Странгілаідыды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1856 годзе
Катэгорыя:Паразіты грызуноў
Катэгорыя:Паразіты коз
Катэгорыя:Паразіты авечак
Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
Анастасія Андрэеўна Жук

**Анастасія Андрэеўна Жук**  (11 сакавіка 1931, Рабковічы, цяпер Баранавіцкі раён — 2018, Баранавічы) — беларуская паэтэса, педагог.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сялянскай сям’і.

Завочна скончыла спачатку Баранавіцкі настаўніцкі інстытут, а затым Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут. Падчас вучобы працавала старшай піянерважатай у школе ў вёсцы Паланечка Баранавіцкага раёна, Гарадзішчанскім райкаме камсамола, а таксама настаўніцай у Пастарынскай і Гарадзішчанскай школах Баранавіцкага раёна.

З 1960 г. і да пенсіі выкладала хімію ў Баранавіцкім тэхналагічным тэхнікуме .

## Творчасць 
Свае першыя вершы Анастасія Андрэеўна напісала ў перыяд з 1953 па 1957 гг. Гэта былі такія вершы, як «І. В. Сталіну», «Е. Лось», «Каханаму», «Горы Каўказа», «Раніца маёй вёскі».

Пачынаючы з 2002 г. вершы А. А. Жук сталі з’яўляцца ў друку: на старонках часопіса «Рэспубліка», газет «Інтэкс-прэс», «Наш край», «Шаг» і інш. 

## Зборнікі вершаў 
* 2005 — «Дарогай жыцця…»
* 2006 — «Белыя крылы»
* 2009 — «След на земле»
* 2010 — «Гронка рабіны»
* 2011 — «Пад белымі крыламі»
* 2012 — «Паэтычныя брыганціны»

## Зноскі 
## Спасылкі 
* «Жук, Анастасія Андрэеўна (паэтэса)», Дзяржаўная ўстанова «Нацыянальная бібліятэка Беларусі»
* Баранавічы паэтычныя, ДУК «Цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма г. Баранавічы»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Амалін

**Амалін** (, ) — былая нямецкая калонія  сельскага савета Чэрванаармійскага раёна Жытомірскай вобласці.

Былое лютэранскае паселішча. Размяшчалася на паўднёвым усходзе ад г. Наваград-Валынскі. Лютэранскі прыход — Геймталь.

## Насельніцтва 
У канцы XIX стагоддзя колькасць насельніцтва складала 134 жыхара, дамоў — 21, у 1906 годзе — 19 двароў і 95 жыхароў.

## Гісторыя 
У канцы XIX стагоддзя — нямецкая калонія ў  воласьці  павета Валынскай губерні, у 11 вярстах ад Курнога. Быў евангельскі малітоўны дом.

У 1923 годзе ўвайшла ў склад новаўтворанага  сельсавета, які ад 7 сакавіка 1923 года ўключаны ў склад новаўтворанага Пулінскага раёна  (пазней Валынская) акругі. Размяшчалася ў 25 вёрстах ад раённага цэнтра, мястэчка Пулыны, і 2 вярсты ад цэнтра сельскага савета, с. Улашанаўка. 27 кастрычніка 1926 года, згодна з пріказам Валынскага АВК «Аб утварэнні новых нацыянальных пасялковых і сельскіх саветаў, распаўсюдзе сеткі ўкраінскіх сельсаветаў і перайменаванні існуючых сельсаветаў у нацыянальныя», калонія ўключана ў склад новаўтворанага Рудакопаўскага нямецкага нацыянальнага сельскага савета Пулінскага раёна Валынскай акругі. 20 чэрвеня 1930 года, згодна з пастановай ВУЦВК «Аб стварэнні Сакалоўскага і Пулінскага нацыянальнага (нямецкага) раёнаў», калонія, у складзе сельського савета, уключана ў склад  нямецкага нацыянальнага раёна. 15 верасня 1930 года Сакалоўскі раён ліквідаваны, Рудакопаўскі сельсавет, з кол. Амалін у складзе, увайшоў у склад Наваград-Валынскага раёна Украінскай ССР. Пасля ліквідацыі Наваград-Валынскага раёна, 1 чэрвеня 1935 года, Рудакапаўскі сельсавет уключаны ў прыгарадную паласу  гарадскога савета Кіеўскай вобласці, 17 кастрычніка 1935 года — у склад рэфармаванага Чэрванаармійскага раёна Кіеўскай вобласці.

Па стане на 1 кастрычніка 1941 года ў пераліку населеных пунктаў не згадваецца.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Амалія на карце начала XX стагоддзя

Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Жытомірскай вобласці
Магілёўскае абласное аддзяленне Саюза пісьменнікаў Беларусі

**Магілёўскае абласное аддзяленне Саюза пісьменнікаў Беларусі** — рэгіянальнае аддзяленне праўладнага Саюза пісьменнікаў Беларусі, створанага ў 2005 годзе з мэтай расколу незалежнага Саюза беларускіх пісьменнікаў. Офіс аддзялення размяшчаецца ў Магілёве.

Магілёўскае абласное аддзяленне грамадскага аб’яднання «Саюз пісьменнікаў Беларусі» было створана 14 снежня 2005 года на ўстаноўчым сходзе аддзялення. Старшынёй абласнога аддзялення абраны Уладзімір Дуктаў.

З 2009 выдаецца літаратурны альманах «Прыдняпроўе. Магілёўшчына літаратурная».

## Старшыні 
* 2005—2016 — Уладзімір Дуктаў
* з 2016 — Аляксандр Казека

## Спіс членаў 
На 1 лютага 2023 года ў арганізацыі 40 членаў:

# Наталля Пятроўна Азаранка
# Віктар Іванавіч Арцем’еў
# Вольга Юр’еўна Бялова
# Мікалай Сяргеевіч Барысенка
# Яўген Сцяпанавіч Булава
# Валянціна Фёдараўна Габрусева
# Мікалай Уладзіміравіч Давідовіч
# Надзея Мікалаеўна Драбышэўская
# Леанід Уладзіміравіч Іскроў
# Аляксандр Мікалаевіч Казека
# Віктар Леанідавіч Какорыч
# Алена Уладзіміраўна Кісель
# Аляксандр Пятровіч Косцераў
# Вольга Сяргееўна Куляшова
# Віктар Іванавіч Кунцэвіч
# Рыгор Андрэевіч Лазуркін
# Мікалай Уладзіміравіч Леўчанка
# Ірына Аляксандраўна Матлак
# Анатоль Леанідавіч Мельнікаў
# Мікалай Нічыпаравіч Мінчанка
# Наталля Аляксандраўна Міхальчук
# Наталля Валянцінаўна Ніканчук
# Мікалай Іванавіч Падабед
# Афанасій Паўлавіч Палітыка
# Алёна Міхайлаўна Пруднікава (Алёна Беланожка)
# Галіна Сяргееўна Пярун
# Сяргей Анатолевіч Рынкевіч
# Ганна Канстанцінаўна Сеўба
# Марына Аляксандраўна Сліўко
# Дзмітрый Юр’евіч Сязёмін
# Яўген Анатолевіч Соцікаў
# Міхаіл Аляксандравіч Уласенка
# Жанна Віктараўна Усцінава (Жанна Міус)
# Аляксандр Іванавіч Церахаў
# Святлана Алегаўна Цмугунова
# Алеся Дзмітрыеўна Цэван
# Уладзімір Арцёмавіч Харланцьеў
# Мікалай Паўлавіч Хобатаў
# Людміла Барысаўна Шадукаева
# Уладзімір Віктаравіч Ясеў

### Колішнія члены 
# Васіль Іванавіч Рагаўцоў
# Святлана Міхайлаўна Басуматрава
# Уладзімір Уладзіміравіч Дуктаў 
# Валянцін Іванавіч Крыжэвіч
# Ніна Дзмітрыеўна Кавалёва 
# Уладзіслаў Пятровіч Кавалёў 
# Аляксей Мартынавіч Кажамяка
# Аляксандр Сцяпанавіч Балдоўскі
# Мікалай Іванавіч Салаўцоў

Катэгорыя:Саюз пісьменнікаў Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе
Катэгорыя:2005 год у Магілёве
Катэгорыя:Культура Магілёўскай вобласці
Палітычная паліцыя (Польшча)

**Палітычная паліцыя, ПП** () — арганізацыйная адзінка дзяржаўнай паліцыі міжваеннай Польшчы, якая займалася барацьбой са шпіянажам, камуністычным рухам і антыдзяржаўнымі дзеяннямі. 

Папярэднікам ПП была Інспекцыя палітаабароны. Яна падпарадкоўвалася Галоўнаму штабу паліцыі і начальніку аддзела грамадскай бяспекі і друку Міністэрства ўнутраных спраў. Асноўныя задачы ўключалі барацьбу са шпіянажам, камунізмам і антыдзяржаўнымі дзеяннямі (контрразведка). 

Непасрэдна падраздзяленне створана ў пачатку 1920 альбо ў 1921 як IV аддзел (IV-D). У яго ўваходзілі тры аддзелы: рэгістрацыі, збору матэрыялаў аб злачынствах палітычнага характару; інфармацыі.

Асаблівае месца ў дзейнасці органа займалі пытанні нацыянальных меншасцей. 23 верасня 1922 года ў адпаведнасці з распараджэннем Галоўнага камандуючага войскамі быў створаны Галоўны штаб па нямецкіх справах. Штаб ахопліваў шэсць ваяводстваў (Паморскае, Лодзьскае, Пазнаньскае, Кракаўскае, Сілезскае і Варшаўскае).

У 1923 годзе адбылася першая грунтоўная рэарганізацыя палітаддзела службы грамадзянскай бяспекі. Міністр унутраных спраў і прэм’ер-міністр Уладзіслаў Сікорскі 26 красавіка выдаў пастанову аб арганізацыі новага паліцэйскага фарміравання пад назвай Служба інфармацыі. Аддзяленні аддзела IV-D былі перайменаваны ў аддзяленні інфармацыі, якія ўвайшлі ў склад аддзелаў грамадскай бяспекі ваяводскіх упраўленняў. Органы палітычнай паліцыі былі адхілены ад рэальнай агентурнай дзейнасці.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Палітычныя рэпрэсіі ў Польшчы
Катэгорыя:Польская Рэспубліка (1918—1939)
Аляксандр Дзмітрыевіч Музыкантаў

**Алякса́ндр Дзмітрыевіч Музыка́нтаў** (нар. 3 жніўня 1983, г. Магілёў) — беларускі піяніст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1983 годзе ў Магілёве. Навучаўся ў Рэспубліканскім музычным каледжы пры Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі, пазней — у Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі (выпускнік 2007 года). Вучань прафесаркі Зоі Качарскай.

Трыумфатар Міжнароднага конкурсу піяністаў «Мінск-2000», на якім, у 15-гадовым веку, заняў першае месца, атрымаў прыз слухацкіх сімпатыяў і прыз за найлепшае выкананне абавязковага твору беларускага кампазітара (апошні — падзяліў з двума іншымі канкурсантамі). У 2006 годзе стаў лаўрэатам Міжнароднага конкурсу піяністаў імя Эміля Гілельса ў Адэсе (6 прэмія).

Ігру Аляксандра Музыкантава вылучае выдатная тэхніка, высокая культура гуку, ясныя і яскравыя прачытанні музычных твораў. Вядомы як выдатны інтэрпрэтатар твораў Бетховена, Шапена, Ліста, Чайкоўскага, Пракоф’ева. Рэгулярна канцэртуе ў Беларусі і за мяжой.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Піяністы Беларусі
Чэдвік Боўзман

**Чэдвік Аарон Боўзман** (; ) — амерыканскі .

Пасля вывучэння рэжысуры ў Говардскім Універсітэце атрымаў сваю першую галоўную ролю — у серыяле «Невядомыя асобы» (2010). Прарыўной для Боўзмана стала роля бейсбаліста Джэкі Робінсана ў біяграфічным фільме «42» (2013). Ён працягнуў іграць гістарычных персон, зняўшыся ў фільме «Джэймс Браўн: Шлях наверх» (2014) у ролі спевака Джэймса Браўна і ў фільме «Маршал» (2017) у ролі адваката Вярхоўнага суда Тэргуда Маршала.

Боўзман дабіўся сусветнай вядомасці дзякуючы ролі супергероя Чорнай пантэры ў кінематаграфічным сусвеце Marvel (КСМ) у 2016—2019 гадах, зняўшыся ў чатырох фільмах франшызы, уключаючы аднайменны фільм 2018 года, які прынёс акцёру прэміі *NAACP Image Award* за найлепшую мужчынскую ролю і прэмію Гільдыі кінаакцёраў ЗША за найлепшы акцёрскі склад у ігравым кіно. Як першы цемнаскуры акцёр, які ўзначаліў фільм КСМ, Боўзман таксама быў уключаны ў спіс *Time 100* 2018 года. Яго апошні фільм, «Ма Рэйні: Маці блюзу», быў выпушчаны пасмяротна. З’яўляецца першым цемнаскурым акцёрам, намінаваным на «Оскар» пасмяротна.

У 2016 годзе ў Боўзмана быў дыягнаставаны рак тоўстай кішкі. Акцёр трымаў стан свайго здароўя ў сакрэце, працягваючы іграць падчас лячэння. Ён памёр у 2020 годзе ад ускладненняў, звязаных з хваробай.

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Гарнер

**Гарнер** () — англійскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джон Нэнс Гарнер — амерыканскі палітык
* Джэй Гарнер — адстаўны генерал арміі ЗША
* Джэніфер Гарнер — амерыканская актрыса
* Келі Гарнер — амерыканская актрыса
Прудок (станцыя)

**Прудо́к** (, ) — станцыя Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана за 1,2 км на поўнач ад вёскі Прудок; на лініі Езярышча — Віцебск, паміж станцыяй Раслякі і станцыяй Гарадок.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Станцыі Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Прудок (вёска, Першамайскі сельсавет)
Выемчатакрылыя молі

**Выемчатакрылыя молі** (Gelechiidae) — сямейства лускакрылых насякомых. Уключае больш за 4500 відаў у 900 родах. Звычайна гэта вельмі маленькія матылі з вузкімі крыламі з махрамі. Лічынкі большасці відаў харчуюцца рознымі часткамі раслін, часам выклікаючы галы.

## Апісанне 
Матылі дасягаюць размаху крылаў ад васьмі да 20 міліметраў і маюць падоўжанае і вузкае цела. Пярэднія крылы вузкія, у 2,5-5,5 разоў даўжэйшыя чым шырокія. Звычайна яны металічнага колеру або маюць металічныя ўзоры. Аднак некаторыя віды не маюць такой афарбоўкі. Заднія крылы ў асноўным вузкія і забяспечаныя доўгімі махрамі. Ніткападобныя вусікі дасягаюць прыкладна 80 працэнтаў даўжыні пярэдняга крыла. У большасці відаў ёсць плямістыя простыя вочы (ocelli) у дадатак да складаных вачэй. Верхнесківічныя шчупікі добра ці слаба развітыя, у залежнасці ад віду. Лускаваты ў аснове хабаток развіты цалкам.

Пярэднія крылы маюць ад дзесяці да дванаццаці жылак крыла (звычайна дванаццаць) з анальнай жылкай (1b). Заднія крылы маюць дзевяць-дзесяць жылак (звычайна дзесяць) з адной-трыма анальнымі жылкамі (1b або 1a і 1b або 1a, 1b і 1c).

## Лад жыцця 
У залежнасці ад віду вусені вядуць вельмі розны лад жыцця. Большасць харчуецца лісцем, якое яны скручваюць, кветкамі, маладымі парасткамі, насеннем і пладамі. Некаторыя з іх з’яўляюцца ліставёртамі, а некаторыя віды жывуць пад зямлёй. Ёсць таксама тыя, якія выклікаюць галы на лісці і галінах. Рацыён ахоплівае больш за 80 сямействаў раслін, а таксама імхі і папараць.

## Эканамічнае значэнне 
Многія віды з’яўляюцца сельскагаспадарчымі шкоднікамі. Аднак некаторыя віды выкарыстоўваюцца ў біялагічнай барацьбе з інвазіўнымі раслінамі. Напрыклад,  выкарыстоўваецца для барацьбы з  у Паўночнай Амерыцы.

## Класіфікацыя 
* Падсямейства  Bruand, 1850
* Падсямейства  Meyrick, 1926
* Падсямейства  Meyrick, 1947
* Падсямейства  Hampson, 1918
* Падсямейства  Stainton, 1854
* Падсямейства  Meyrick, 1914
* Падсямейства  Karsholt, Mutanen, Lee & Kaila, 2013
* Роды *incertae sedis*
**  Walsingham, 1911.
**  Meyrick, 1906.
**  Meyrick, 1921.
**  Janse, 1954
**  Lucas, 1945
**  Povolný, 1990
**  Rebel, 1903
**  Meyrick, 1925
**  Omelko in Omelko & Omelko, 1998
**  Meyrick, 1918

## Спасылкі 
* 
* Gelechiidae
* Gelechioidea Global Framework
* Gelechiidae Genera of the World — list of preliminary subfamily/tribe assignments
* mapress
* Bugguide.net. Family Gelechiidae — Twirler Moths


Катэгорыя:Сямействы насякомых
Браян Крэнстан

**Браян Лі Крэнстан** (; ) — амерыканскі  тэлебачання, кіно і агучвання, рэжысёр, прадзюсар і сцэнарыст.

Намінант на прэміі «Оскар» і BAFTA, лаўрэат дзвюх прэмій «Тоні», шасці прэмій «Эмі», дзвюх прэмій «Залаты глобус», а таксама пяці прэмій Гільдыі кінаакцёраў ЗША. Уладальнік імянной зоркі на Галівудскай алеі славы.

Шырока вядомы як выканаўца галоўнай ролі настаўніка хіміі Уолтара Уайта ў тэлесерыяле канала AMC «На ўсе застаўкі», раней быў вядомы на тэлебачанні як выканаўца галоўнай ролі ў сіткоме «Малкальм у цэнтры ўвагі». У кіно Крэнстан набыў прызнанне за стварэнне ключавых вобразаў у карцінах «Поўны ўспамін», «Аперацыя «Арго»» і «Трамбо».

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Стэфан Зан

**Стэфан Зан** (таксама Стэфан Зань) (; , в. Ішкалдзь, Навагрудскі павет, Гродзенская губерня — , , Францыя) — удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў, тавянчык, малодшы брат Тамаша Зана.

## Паходжанне 
Сапраўднае прозвішча самога Стэфана і яго продкаў вымаўлялася мякка — «Зань». У часе вучобы брата Стэфана Тамаша Зана ў Віленскім універсітэце вымаўленне з невядомых прычын пацвярдзела і ў такім выглядзе замацавалася ў літаратуры, імаверна, па звычайным недаглядзе аднаго з службоўцаў канцылярыі.

Бацька Стэфана — Караль Зан — атрымаў у спадчыну ўладанні ў Радашковічах. Удзельнічаў у паўстання Тадэвуша Касцюшкі і пасля яго здушэння вярнуўся дамоў, але з пачаткам рэпрэсій у дачыненні да паўстанцаў уцякае пад Кёнігсберг.

## Біяграфія 
З 30 красавіка 1831 г. далучыўся да лістападаўскага паўстання ў якасці шэраговага, дзейнічаў на Падоллі, з 4 кастрычніка 1831 года падпаручнік 1 палка кракаўскай конніцы. 5 ліпеня 1831 года быў узнагароджаны Срэбным Крыжам ордэна Virtuti Militari. 5 кастрычніка 1831 года адышоў у складзе корпуса Мацея Рыбінскага ў Прусію. У жніўні 1832 года прыбыў у Францыю, сябраваў з Адамам Міцкевічам, быў тавянчыкам. З 10 снежня 1832 года член Таварыства Літоўскае і зямель Рускіх, пачаткова належаў да закладу ў Буржэ, у 1833 перабраўся ў Парыж. У кастрычніку 1851 жыў у Баціньёле. Памёр у Нантэры.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Удзельнікі паўстання 1830–1831 гг. на Беларусі: Біябібліяграфічны слоўнік / В. В. Гарбачова. — Мн.: БДУ, 2004. — 400 с. — C. 148 — ISBN 985-485-144-3.
* Straszewicz J., Les Poloneis et les Poloneises de la Revolution du 29. XI. 1830, Paris 1832

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне
Юстын Поль

**Юстын Рамуальд Поль** (; 1802—1831) — філарэт, адзін з арганізатараў Лістападаўскага паўстання на тэрыторыі былога Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Навучаўся на юрыдычным факультэце Віленскага ўніверсітэта. Падчас навучання далучыўся да суполкі філарэтаў, дзе пазнаёміўся з Адамам Міцкевічам. Адзін з герояў паэмы Адама Міцкевіча «Дзяды». Стаў адным з арганізатараў Лістападаўскага паўстання ў Ашмянах. Разам з Юзафам Зянковічам, Юзафам Шчэпінскім, Ігнатам Янкоўскім і Ігнатам Клюкоўскім быў сябрам Віленскага Камітэта, якія былі накіраваны ў Ашмянскі павет. Падчас паўстання ажыццяўляў нагляд за дзейнасцю партызанскіх атрадаў з дробнай шляхты. Загінуў падчас паўстання. З пашпартам памерлага Юстына Поля брат Адама Міцкевіча Францішак Міцкевіч, удзельнік паўстання, змог перайсці мяжу з Прусіяй, пасля чаго быў інтэрнаваны пад Мальбаркам.

Катэгорыя:Філарэты
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
VBL (бронеаўтамабіль)

**Panhard General Defence Véhicule blindé léger** ( — *«лёгкая браняваная машына»*, скарочана VBL) — французскі бронеаўтамабіль, распрацаваны ў сярэдзіне 1980-х гадоў кампаніяй Panhard General Defence.

VBL абсталёўваецца рухавікамі магутнасцю 95 або 125 к.с., і 3-ступеністай аўтаматычнай каробкай перадач ZF 3HP22. Бронеаўтамабіль мае першы ўзровень абароны корпуса, па стандарце НАТА STANAG 4569.

## Мадыфікацыі 
* **VBL Mk2** — мадыфікацыя, аснашчаная рухавіком Steyr магутнасцю 125 к.с. і аб’ёмам 2,5 л, 4-ступеністай аўтаматычнай каробкай перадач ZF, і новымі шынамі.
* **VBL 12,7** — версія, абсталяваная вежай PL127, узброеная 12,7-мм кулямётам, замест якога магчымая ўстаноўка 40-мм гранатамёта.
* **VBL Mistral** — машына СПА, абсталяваная сістэмай Albi, узброеная ПЗРК «Містраль».
* **VBL Sourse** — спецыяльная разведвальная версія, распрацавана ў супрацоўніцтве з THALES. Абсталявана мультысэнсарнай сістэмай назірання.
* **VBL MILAN** — супрацьтанкавая версія, узброеная СТРК «Мілан».
* **VBL KORNET** — супрацьтанкавая версія, узброеная СТРК «Карнет».
* **VBL TOW** — супрацьтанкавая версія, узброеная СТРК BGM-71 TOW.
* **VBL INGWE** — супрацьтанкавая версія, узброеная СТРК Ingwe.
* **ASTAIS-VBL** — усталяваны рухавік Steyr M14 магутнасцю 129 к.с. і аўтаматычная каробка перадач Mercedes-Benz W5AS80.

## Аператары 
*  — 10 VBL, станам на 2012 год
*  — 64 VBL, станам на 2012 год
*  — 14 VBL, станам на 2012 год
*  — 242 VBL станам на 2024 год
*  — 15 VBL, станам на 2012 год
*  — 18 VBL, станам на 2012 год
*  — 16 VBL, станам на 2012 год
*  — 5 VBL, станам на 2012 год
*  — 20 VBL у нацгвардыі, станам на 2012 год
*  — 10 VBL, станам на 2012 год
*  — 32 VBL і 8 VBL MILAN, станам на 2012 год
*  — 7 VBL, станам на 2012 год
*  — 72 VBL, станам на 2012 год
*  — 24 VBL, станам на 2012 год
*  — 124 VBL і 8 VBL TOW, станам на 2012 год
*  — 16 VBL, станам на 2012 год
*  — 2 VBL, станам на 2012 год
*  — 1380 VBL розных мадыфікацый станам на 2024

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* На сайце вытворцы 

Катэгорыя:Плаваючыя бронеаўтамабілі
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Бранятэхніка Францыі
Юзаф Зянковіч

**Юзаф Зянковіч** (, 27 кастрычніка 1807, Вільня — 17 студзеня, 1833, Парыж) - шляхціц, удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў.
## Біяграфія 
Сын Пятра і Фартунаты Кляманскай. Вучыўся ў Віленскім універсітэце. 

Быў земскім уладальнікам з Ашмянскага павета. Быў адным з ініцыятараў і ўдзельнікам паўстанчага чыну ў Ашмянах 4 красавіка 1831 года разам з Парфірыям Важынскім. Арганізаваў і кіраваў конным атрадам ашмянскага апалчэння, які выставіў сваім коштам граф Караль Пшаздзецкі; атрад адзначаўся мундзірамі, на якіх былі пашыты белыя рэбры і чарапы. Пасля далучыўся да рэгулярнай арміі, дзейнічаў у складзе пазнанскай конніцы і перайшоў шлях да Варшавы. Ад'ютант генерала Серакоўскага. 9 жніўня 1831 года абраны дэпутатам Варшаўскага паўстанчага сойма ад Ашмянскага павета. 

Эміграваў у Францыю. Адзін з заснавальнікаў Таварыства літоўскіх і рускіх зямель, член Літоўскага ваеннага камітэта. Пакінуў успаміны пра паўстанне на Ашмяншчыне. 
## Узнагароды 
Быў узнагароджаны  Залатым Крыжам ордэна Virtuti Militari.

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Леў Львовіч Чайлытка

**Леў Льво́віч Чайлы́тка** (, Усурыйск, Прыморскі край, РСФСР — 1997) — Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (1993).

## Біяграфія 
Скончыў у 1966 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. У 1963—1974 гадах — майстар, прараб, старшы прараб, начальнік участку, намеснік галоўнага будаўніка, начальнік мантажнага раёна № 3, намеснік начальніка Домабудаўнічага камбіната № 1. У 1974—1987 гадах — начальнік Домабудаўнічага камбіната № 3. З 1988 па 1997 год — кіраўнік Мінскага вытворчага аб’яднання індустрыяльнага домабудавання імя 50-годдзя СССР (МВАІД, ). У лютым 1991 года перайменаванае ў Мінскае арэнднае прадпрыемства індустрыяльнага домабудавання (МАПІД) «Мінскжылбуд». Дадаў істотны ўнёсак у развіццё індустрыяльнага домабудавання.

Удзельнік ліквідацыі наступстваў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, дэпутат Мінскага гарадскога савета, дэлегат XXVII з’езду кампартыі.

## Узнагароды 
* Юбілейны медаль «За руплівую працу. Ва ўшанаванне 100-годдзя з дню нараджэння У. І. Леніна» (1970);
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1986);
* Ганаровае званне «Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь» (1993).

## Ушанаванне памяці 
У цэнтры мікрараёна Сухарава ў Мінску адна з вуліц названая імем Льва Чайлыткі. На доме № 1 па гэтай вуліцы ўсталяваная мемарыяльная дошка з надпісам «Улица названа в честь заслуженного строителя Республики Беларусь Льва Львовича Чайлытко».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

	

Катэгорыя:Постаці Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў
Прэмія «Выбар тэлевізійных крытыкаў» за найлепшую мужчынскую ролю ў драматычным серыяле

**Прэмія «Выбар тэлевізійных крытыкаў» за найлепшую мужчынскую ролю ў драматычным серыяле** () — адна з катэгорый узнагарод, якая штогод уручаецца падчас цырымоніі «Выбар крытыкаў» у знак прызнання працы, праведзенай тэлевізійнымі акцёрамі. Яна была прадстаўлена ў 2011 годзе, калі ўпершыню было праведзена мерапрыемства. Пераможцаў выбірае група тэлевізійных крытыкаў, якія ўваходзяць у Асацыяцыю тэлевізійных журналістаў.

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выбар тэлевізійных крытыкаў
Carpe diem

**Carpe diem** ( літаральна — «*хапай (лаві) дзень*») — лацінскі выраз, што паходзіць з паэзіі Гарацыя. Азначае «карыстайся кожным днём».

Упершыню выраз згадваецца ў «Одзе» І.11 «Да Леўканоі»:

Гэты пераклад на беларускую мову выканаў Антон Францішак Брыль. У іншым беларускім перакладзе Алеся Жлуткі выраз пададзены як «**лаві хвілю**».

Выраз мае сэнсавую сувязь з выразамі *Vita brevis ars longa* і *Memento mori* і студэнцкім сярэдневяковым гімнам «Гаўдэамус».

## Уплыў на папулярную культуру 
Назва *Carpe diem* (ці яго пераклад на англійскі — *Seize the Day*) носіць шэраг альбомаў і кампазіцый заходніх музычных гуртоў. Таксама гэта фраза згадваецца ў шэрагу фільмаў і серыялаў, у прыватнасці, у дыялогу Робіна Уільямса у фільме «Таварыства мёртвых паэтаў». Пазней фраза была прызнана 95-й найвялікшай цытатай з фільмаў Амерыканскага інстытута кіно.

Адзін з родаў пратыстаў носіць назву *Carpediemonas*.

## Гл. таксама 
* Memento mori

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лацінскія выслоўі
Катэгорыя:Антычная філасофія
Катэгорыя:Гарацый
In vino veritas

**In vino veritas, in aqua sanitas** () — лацінскі выраз, які таксама мае грэчаскі варыянт () з тым жа значэннем. Аўтарам з'яўляецца Пліній Старэйшы, а фраза на грэчаскай прыпісваецца Алкею.

Герадот сцвярджае, што калі персы вырашылі нешта ў п’яным выглядзе, то рашэнне павінна быць перагледжанае на цвярозую галаву. Рымскі гісторык Тацыт апісаў, як германскія народы вялі нараду на святах, дзе, як яны лічылі, п’янства перашкаджае таму, каб удзельнікі хітравалі паміж сабою.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лацінскія выслоўі
Нацыянальная кааліцыя (Фінляндыя)

**Нацыянальная кааліцыя** (**НК**; ; ) —  палітычная партыя ў Фінляндыі.

Заснаваная ў 1918 годзе Нацыянальная кааліцыя ўваходзіць у «вялікую тройку» партый, якія дамінавалі ў нацыянальнай палітыцы Фінляндыі на працягу дзесяцігоддзяў, разам з Сацыял-дэмакратычнай партыяй і Партыяй цэнтра. Цяперашні старшыня партыі Петэры Орпа абраны 11 чэрвеня 2016 года. Палітыка партыі, паводле яе прадстаўнікоў, грунтуецца на «свабодзе, адказнасці і дэмакратыі, роўных магчымасцях, адукацыі, падтрымцы, талерантнасці і клопаце», падтрымлівае  і . У міжнароднай палітыцы займае пранатаўскую і праеўрапейскую пазіцыю, уваходзіць у Еўрапейскую народную партыю.

Доля галасоў Нацыянальнай кааліцыі на парламенцкіх выбарах з 1990-х гадоў складала каля 20 % і з таго часу партыя не ўваходзіла ў кааліцыйныя ўрады толькі восем гадоў. На  яна атрымала 44 з 200 месцаў, упершыню ў сваёй гісторыі стаўшы найбуйнейшай партыяй у парламенце Фінляндыі. На мясцовым узроўні яна ўпершыню стала найбуйнейшай партыяй у 2008 годзе. НК стала самай буйной партыяй на  з 48 месцамі і стала вядучай партыяй ва ўрадзе Орпа з 20 чэрвеня 2023 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітычныя партыі Фінляндыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1918 годзе
Збаўца свету

]]
**Збаўца свету** () — адна з сакральных назваў Ісуса Хрыста, тып іканаграфічнага царкоўнага вобразу. Кампазіцыя павінна паказаць эсхаталагічнае значэнне валадарства Хрыста над лёсамі свету.
 прадстаўлены скарочаны сюжэт, без дзяржавы|245x245px]]

## Апісанне 
Хрыстос малюецца строга франтальна (па грудзі або па пояс), з правай рукой узнятай у бласлаўляючым жэсце, і дзяржавай з крыжам (у больш ранніх працах — без яе) у левай руцэ.

Спадарожны сюжэт можа таксама ўключаць выяву Дзевы Марыі.

Сюжэт быў распаўсюджаны ў мастацтве Рэнесансу, з'яўляецца папулярнай тэмай для многіх італьянскіх мастакоў эпохі Адраджэння, а таксама прадстаўнікоў Паўночнага рэнесансу — Ян ван Эйка, Ганса Мемлінга і Альбрэхта Дзюрэра і іншых.

Найбольш вядомай працай гэтага сюжэта з'яўляецца аднайменная карціна, якая прыпісваецца Леанарда да Вінчы.

## Галерэя 

Файл:Carlo Crivelli, salvatore, c. 1470, El Paso Museum of Art.jpg|Карла Крывелі, *Cristo benedicente* (бл. 1472)
Файл:Leonardo da Vinci, Salvator Mundi, c.1500, oil on walnut, 45.4 × 65.6 cm.jpg|Леанарда да Вінчы, *Salvator Mundi* (бл. 1500)
File:Titian, Salvator Mundi (Christ Blessing), c. 1570, oil on canvas, 96 x 80 cm, Hermitage Museum.jpg|Тыцыян, *Salvator Mundi* (1570)
File:Unknown Flemish - Salvator Mundi - Google Art Project.jpg|Невядомы мастак, *Salvator Mundi* (трэцяя чвэрць 16-га стагоддзя)
File:StJohnsAshfield StainedGlass King.JPG| Вітраж у трансэпці царквы St. John's Anglican Church, Ashfield, New South Wales

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іканаграфія Ісуса Хрыста
Катэгорыя:Карціны паводле сюжэтаў Новага Запавету
Катэгорыя:Лацінскія выслоўі
Францішак Браніслаў Міцкевіч

**Францішак Браніслаў Міцке́віч** (; 1796, Наваградак Наваградскага павета Слонімскай губерні, Расійская імперыя — 13 лістапада 1862, Ражнова, гміна Абарнікі, Прускае каралеўства, цяпер Велікапольскае ваяводства, Польшча) — удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў, старэйшы брат Адама Міцкевіча.

## Паходжанне 
Бацька Францішка Мікалай выводзіў сваё паходжанне са шляхецкага роду Рымвідаў-Міцкевічаў герба «Порай», заснавальнікам якога нібыта быў літоўскі баярын Рымвід. Брат Францішка Адам Міцкевіч пісаў аб баярыне Рымвідзе ў сваёй «Гражыне». Аднак дваранства Рымвідаў-Міцкевічаў не было прызнана і зацверджана ў Расійскай імперыі, бо Міцкевічы не прадставілі слушных доказаў. 

Маці паэта, Барбара, якая мела сястру-блізніцу Марыяну, нарадзілася ў 1768 годзе, паходзіла з роду Маеўскіх герба «Стары конь», у Навагрудскім ваяводстве вядомым з сярэдзіны XVII ст. Яе бацькамі былі Матэвуш Маеўскі, які пад канец жыцця быў эканомам у маёнтку Чомбраў, які належаў Вузлоўскім, і Кацярына-Ганна з Арэшкаў, дачка наваградскага ротмістра Юзафа Арэшкі.

## Біяграфія 
Прымаў удзел у Лістападаўскім паўстанні ў званні падпаручніка. Падчас паўстання быў прызначаны паўстанцкім кіраўніком Навагрудку. Удзельнічаў у бітвах пад Варшавай, атрымаў званне паручніка, быў узнагароджаны Срэбным Крыжам ордэну Virtuti Militari. З пашпартам памерлага паўстанца Юстына Поля змог перайсці мяжу з Прусіяй, пасля чаго быў інтэрніраваны пад Мальбаркам. За ўдзел у паўстанні Міцкевічы страцілі фальварак Завоссе і дом у Навагрудку, якія былі канфіскаваны расійскай уладай.

Некаторы час жыў у Лукаве, а пазней ад 1859 у Ражнове, дзе памёр у 1862 г. Быў пахаваны ў мясцовым касцёле. Аўтар успамінаў, вядомых, як крыніца да біяграфічных звестак аб Адаме Міцкевічу. Паводле сучаснікаў быў гарбатым.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Paweł Anders: Nad Wełną i Małą Wełną. Wydawnictwo Poznańskie, 1974, s. 45. ISBN 83-210-0244-7.

## Спасылкі 
* Franciszek Bronisław «Rymwid» Mickiewicz

Францішак Браніслаў
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Францішак Міцкевіч

**Францішак Міцке́віч** (; 1833 — 6 лютага 1873, Кобрын, Кобрынскі павет, Гродзенская губерня — удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў, пляменнік Адама Міцкевіча.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і прафесара Кіеўскага ўніверсітэта Аляксандра Міцкевіча, якім быў братам Адама Міцкевіча, і Тэрэзы Тараевіч. Меў родную сястру Марыю Свянціцкую, якая была замужам за знакамітым урачом Зыгмунтам Свянціцкім. У 1859 годзе бацькі вяртаюцца ў Беларусь, дзе набылі ён выкупіў невялікі маёнтак *Губерня* пад Кобрынам. Там праз некаторы час Францішак Міцкевіч пазнаёміўся з Рамуальдам Траўгутам, якому ў лютым 1860 года дзед Віталь Шуйскі пакінуў у спадчыну невялікі маёнтак у Востраве (цяпер Астроўе), што ля Кобрына.

У 1863 г. таемна далучыўся да паўстання 1863—1864 гадоў, быў агентам Рамуальда Траўгута. Пасля паражэння паўстання пабраўся шлюбам з удавой Рамуальда Траўгута, унучатай пляменніцай Тадэвуша Касцюшкі Антанінай Касцюшка.

Захаваўся помнік на сямейнай магіле Міцкевічаў у Кобрыне, дзе пахаваны Францішак, яго бацька і маці. Помнік уяўляе сабой вертыкальную кампазіцыю з фігурай анёла з крыжам, абвітым кляновай галінкай. Статуя была выраблена па праекце Андрэя Прушынскага з Варшавы.

## Заўвагі 
Францішак
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Æ

**Æ**, **æ** — літара пашыранай лацінкі; графема, якая складаецца з літар **A** і **E**. Пачаткова лігатура, якая пазначае лацінская дыфтонг, пазней стала поўнай літарай алфавіту некаторых моў, такіх як дацкая, фарэрская, нарвежская і ісландская.

## Выкарыстанне 
Выкарыстоўваецца ва англійскай мове, лацінскай, французскай, ва германскіх мовах; ва асецінскай мове.

Сімвал [] выкарыстоўваецца ў МФА для абазначэння ненапружанага неагубленага галоснага пярэдняга шэрагу нізкага ўзвышэння, як у англійскім слове *cat* (), хутчэй за ўсё, гэты гук у старажытнаанглійскай і пазначаўся адпаведнай літарай.

## Кадаванне 
## Варыянты літары 
Варыянты літары з рознымі дыякрытычнымі знакамі:
* Ǣ ǣ
* Ǽ ǽ
* Æ̀ æ̀
* Æ̂ æ̂
* Æ̃ æ̃

## Кірыліца 
У кірылічным алфавіце ёсць ідэнтычная літара&nbsp;— **Ӕ**, **ӕ**.

## Гл. таксама 
* Ch · ch
* Ł · ł

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Адзіны паўночны алфавіт
Macracanthorhynchus catulinus

**Macracanthorhynchus catulinus** — від скрэбняў сямейства . З’яўляецца стрававальным паразітам палеарктычных .

На тэрыторыі Беларусі вучоныя рабілі знаходкі гэтага віду ў , ,  і .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Скрэбні
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
Нацыянальная прагрэсіўная партыя (Фінляндыя)

**Нацыянальная прагрэсіўная партыя** (; ) — ліберальная палітычная партыя ў Фінляндыі з 1918 па 1951 год. Заснаваная 8 снежня 1918 года, пасля грамадзянскай вайны, рэспубліканскай большасцю партыі Маладых фінаў і рэспубліканскай меншасцю Фінскай партыі (на наступны дзень манархісты абедзвюх партый заснавалі Нацыянальную кааліцыю).

Вядомымі членамі партыі былі Каарла Юха Стольберг і Рыста Руці, першы і пяты прэзідэнты Фінляндыі, а таксама Сакары Туаміая.

Нацыянальная прагрэсіўная партыя спыніла сваё існаванне ў пачатку 1951 года, бо большасць яе актыўных членаў перайшлі ў . Група меншасці, у тым ліку Сакары Туаміая, заснавала .

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітычныя партыі Фінляндыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1918 годзе
Ганна Юр’еўна Новік

**Га́нна Ю́р’еўна Но́вік** (нар. 17 снежня 1990, г. Гомель) — беларуская паэтэса. Сяброўка Саюза беларускіх пісьменнікаў.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Гомелі. Навучалася ў СШ №19 з мастацкім ухілам. Скончыла Гомельскі абласны ліцэй і музычную школу па класе гітары. Навучалася на філалагічным факультэце Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Творчасць 
Друкавалася ў часопісах «Дзеяслоў», «Маладосць», «Верасень», «Літаратурнай Гомельшчыне», газетах «Раніца», «Экалагічны веснік», «Гомельскі ўніверсітэт», «ЛіМ», міжнародным альманаху «Сланечнік». Удзельнічала ў выданні інфармацыйна-культурнага лістка «Толькі разам».

## Публікацыі 
Зборнік вершаў:
* «Сумёты агню». — Мн. : «Ковчег», 2010. — 107 с.
Часопісы:
* «Літаратурныя Гомельшчына» — 2009.
* «Дзеяслоў» — 2012 — 3 (58) 
* «Маладосць» — 2010 №9.
* «Верасень» — 2013. — №9 — с.7-13
* «Палац». — 2013. — №1

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Саюза беларускіх пісьменнікаў
* Біяграфія на сайце «Родныя вобразы»

Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Archiacanthocephala

**Archiacanthocephala** – клас скрэбняў.

## Апісанне 
Уключае віды з падоўжнымі каналамі ў эпідэрмісе, размешчанымі латэральна. Клеткавыя ядры эпідэрмісу шматлікія, другасна падзеленыя. Цела гладкае або пакрыта шыпамі. Протанефрыдыі адсутнічаюць. У самак адзіная звязка разбураецца падчас размнажэння. У самцоў 6 . Паразіты рыб, земнаводных, паўзуноў, птушак і млекакормячых.

## Сістэматыка 
Archiacanthocephala падзяляюць на чатыры атрады:

* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Скрэбні
Станіслаў Замбжыцкі

**Станіслаў Апалінарый Замбжыцкі** (; 1824; Вязынка, цяпер Маладзечанскі раён, Мінская вобласць, Беларусь — , Вязынка) — польска-беларускі паэт, этнограф, фалькларыст.

## Біяграфія 
З роду Замбжыцкіх герба «Касцеша», якія валодалі землямі на Меншчыне і на тэрыторыі цяперашняй Літвы. Радавым маёнткам Замбжыцкіх была Вязынка.

Сын Валенція Замбжыцкага і Юзэфы з Ясенскіх, якія памерлі калі Станіслаў быў падлеткам.

У 1877—1880 гадах Станіслаў арыштаваны расійскімі ўладамі. Жонка Амалія здолела вызваліць яго з умовай, што два іх сыны пойдуць у кадэты.

Станіслаў Замбжыцкі меў праблемы са здароўем, часткова былі паралізаваны левая рука і нага, і не мог займацца гаспадаркай, таму здаваў свой фальварак у арэнду.

Займаўся краязнаўствам і фальклорам. Пісаў гістарычныя і сатырычныя творы на польскай і беларускай мовах. Захапляўся вывучэннем мясцовых курганаў і першым апісаў гарадзішча ў Вязынцы.

## Творы на беларускай мове 
* Гутарка Сталюка (Hutarka Staluka)
* Суд ката ў Вайтэлях (Sąd kota w Wojtelach)
* Карты (Karty)

## Сям’я 
Быў жанаты з Алімпіяй з Чэкатоўскіх, у будучым хроснай маці Янкі Купалы.

Сужэнцы мелі двух сыноў і дачку Марыю.

Іх сын Юзаф Зыгмунт Лукаш Замбжыцкі (1861—1948) ў шлюбе з Зоф’яй з Віткоўскіх меў чатырох дзяцей, сярод іх Алімпія Свяневіч, вядомая этнографка, даследніца творчасці Адама Міцкевіча.

## Творчасць 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Замбжыцкі Станіслаў Валянцінавіч / Г. А. Каханоўскі // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1985. — Т. 2.
* Замбжыцкі Станіслаў Валянцінавіч / Г. А. Каханоўскі // Янка Купала: Энцыклапедычны даведнік, Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 1986.
* *Генадзь Каханоўскі*, Адчыніся, таямніца часу. Мн., 1984.
* *Генадзь Каханоўскі*, Аўтар знайшоўся // Літаратура і мастацтва. 1979. № 5.
* *Мікола Хаўстовіч*, Летапісец Вязынкі і яе наваколля . — С. 171—221.
* *Н. Тэйлар-Тэрлецка*, Пранікненне ці сімбіёз культур? Двор Замбжыцкіх у Вязыні // Навагрудчына ў гістарычна-культурнай спадчыне Еўропы (да 600-годдзя Грунвальдскай бітвы). — Мінск, 2010. — С. 197—202.
* 

Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Марлен Рыгоравіч Каўхута

**Марлен Рыгоравіч Каўхута** (, г. п. Глуск — , г. Мінск) — беларускі фізіка-географ, спецыяліст у галіне геаграфіі, геалогіі, фізічнага глебазнаўства. Кандыдат геаграфічных навук (1968).

## Біяграфія 
У Вялікую Айчынную вайну знаходзіўся ў эвакуацыі ў Мардовіі і Татарстане. Скончыў у 1951 годзе БДУ. У 1944—1946 гадах працаваў загадчыкам аддзела Сталінскага РК ЛКСМБ Мінска; старшым лабарантам у БДУ; у 1952—1955 гадах малодшым навуковым супрацоўнікам у Інстытуце геалогіі АН БССР; з 1956 г. — лабарантам, у 1963—1964 гадах выкладчыкам, старшым выкладчыкам у Магілёўскім педагагічным інстытуце; у 1962—1963 гадах загадчыкам аддзела аграхіміі і глебазнаўства Магілёўскай абласной сельскагаспадарчай доследнай станцыі; у 1964—1969 гадах малодшым навуковым супрацоўнікам, в. а. старшага навуковага супрацоўніка БелНДІ глебазнаўства і аграхіміі; у 1969—1999 гадах у Мінскім педагагічным інстытуце імя М. Танка; у 1980—1981 — дацэнтам Мангольскага педінстытута (Улан-Батар); з 1999 -- у Інстытуце геалагічных навук НАН Беларусі.

Аўтар і сааўтар некалькіх дзясяткаў навуковых прац і падручнікаў.

## Сям’я 
У шлюбе з літаратуразнаўцам Маргарытай Яфімавай (1927—2015), яны мелі сыноў Аляксандра і Андрэя (нар. 1960), цяпер геолага, і дачку Вікторыю (у шлюбе Ляшук, нар. 1963), цяпер мовазнаўцу.

## Памяць 
Імем М. Р. Каўхуты названы 15 відаў бруханогіх.

## Бібліяграфія 
* Каўхута М. Р. // Географы і геолагі — ураджэнцы Магілёўскай вобласці: біябібліяграфічны паказальнік / складальнікі Л. Я. Гурковіч, І. М. Шаруха. — Магілёў, 2001. — С. 34—35.
* М. Р. Каўхута // Прафесары і выкладчыкі геаграфічнага факультэта Магілёўскага педагагічнага інстытута. 1934—1978: бібліяграфічны даведнік / складальнік І. М. Шаруха. — Магілёў, 1999. — С. 29—30.
* Шаруха, І. М. Р. Каўхута / І. Шаруха // Магілёўскі мерыдыян: нататкі Магілёўскага аддзялення Беларускага геаграфічнага таварыства: навукова-метадычны часопіс / галоўны рэдактар В. А. Гаркуноў. — Магілёў, 2007. — Т. 7, вып. № 1—2. — С. 165.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Географы Беларусі
Катэгорыя:Фізіка-географы Беларусі
Neoechinorhynchus rutili

**Neoechinorhynchus rutili** — від скрэбняў сямейства , якія жывуць у , саланаватай і прэснай вадзе. Першапачаткова быў апісаны навуцы Мюлерам у 1780 годзе як *Echinorhynchus rutili*.

## Арэал 
На тэрыторыі Беларусі сустракаўся ў азёрах Дрывяты, Лосвіда, у рэках Дняпро і Заходняя Дзвіна.

## Значэнне 
Від з’яўляецца ўнутраным паразітам некаторых рыб, у тым ліку такіх відаў, як , , , , , , , .

Катэгорыя:Скрэбні
Катэгорыя:Паразіты рыб
Амалінаўка

**Амалінаўка** (, , ) — былая нямецкая калонія  сельскага савета Пулінскага раёна  акругі.

Лютэранскае паселішча на ўласных землях, была школа. Размяшчалася на паўднёвым усходзе ад г. Наваград-Валынскі. Лютэранскія прыходы — Жытомір і Геймталь.

## Насельніцтва 
У 1859 годзе колькасць насельніцтва складала 40 жыхароў, у 1906 годзе — 148 жыхароў і 25 двароў, у 1910 годзе — 150 жыхароў.

## Зноскі 
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты
VXB

**Berliet VXB-170** — браніраваны чатырохколавы транспартны сродак, прызначаны для жандармерыі.

## Гісторыя 
Бранявік распрацаваны і першапачаткова вырабляўся кампаніяй Berliet, пакуль яна не аб’ядналася з Saviem, утвараўшы кампанію Renault Trucks (цяпер Arquus).

У 1967 годзе BL-12 быў прадстаўлены ў якасці канцэпцыі для французскай арміі ў галіне транспарціроўкі.

У 1972 годзе ён быў абраны для выкарыстання французскай жандармерыяй, аднак у конкурсе саступіў транспартнаму сродку Saviem VAB. Пасля аб’яднання Berliet і Saviem пад брэндам Renault у 1974 годзе, машына перастала быць запатрабаванай у лінейцы прадукцыі брэнда, таму вытворчасць была хутка спынена пасля завяршэння замовы ад жандармерыі.

Усяго было выпушчана менш за 200 машын.

## Канструкцыя 
VXB-170 абсталяваны васьміцыліндровым рухавіком магутнасцю 170 к. с. і можа развіваць максімальную хуткасць да 80 км/г. Транспартны сродак здольны пераадольваць ухілы да 60% і папярочныя нахілы да 30%.

VXB-170 быў распрацаваны для наступных мэтаў.
* : 12 адзінак, станам на 2021 год.
* : 12 адзінак, станам на 2019 год.
* : 10 (для паліцыі, у цяперашні час выведзеныя з эксплуатацыі)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Renault Trucks Defense 
* French VBRG site

Катэгорыя:Бранятэхніка Францыі