1 студзеня

__NOTOC__
**1 студзеня** — першы дзень года па Грыгарыянскім календары

## Падзеі 
thumb|right|150px|Еўрапейскі Саюз (2007)
* 154 да н.э.: У Старажытным Рыме дзень пачатку гадавога консульства перанесены на 1 студзеня.
* 417: Будучы рымскі імператар Канстанцый III ажаніўся з Галай Плацыдзіяй.
* 1438: Альбрэхт II каранаваны каралём Венгрыі.
* 1700: Увядзенне ў Расіі Юліянскага календара.
* 1739: Жан-Батыст Шарль Бувэ дэ Лазье адкрыў ў паўднёвай Атлантыцы востраў, пазней названы яго імем.
* 1801: У выніку аб’яднання Каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі створана Вялікабрытанія.
* 1831: Улады Расійскай імперыі спынілі дзеянне Статута ВКЛ 1588 года ў Віцебскай і Магілёўскай губернях.
* 1889: Заснаваны Універсітэт Тасманіі.
* 1901: З шасці калоній утвораны Аўстралійскі Саюз, як дамініён Вялікабрытаніі.
* 1906: 1 — 2 студзеня (19 — 20 снежня 1905 па ст. ст.) адбылося Горвальскае выступленне сялян.
* 1908: На Беларусі пачала працаваць першая міжгародная тэлефонная лінія Мінск — Барысаў.
* 1919: У Смаленску абвешчана Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусь.
* 1919: Заснаваная Віленская беларуская гімназія.
* 1929: Адбылося ўрачыстае адкрыццё Акадэміі Навук БССР.
* 1946: Японскі імператар Хірахіта адракаецца ад свайго боскага статусу.
* 1990: Створаны Слонімскі драматычны тэатр.
* 1999: Пачалося абарачэнне еўра — агульнаеўрапейскай валюты.
* 2007: Балгарыя і Румынія далучыліся да Еўрапейскага Саюза.
* 2014: Латвія ўвайшла ў зону еўра.
* 2015: Літва ўвайшла ў зону еўра.
* 2021: Вялікабрытанія афіцыйна выйшла з саставу ЕС.
* 2024: Персанаж Мікі Маус з мультфільма «Параходзік Вілі» стаў грамадскім здабыткам.
* 2024: Спыніла існаванне самаабвешчаная Нагорна-Карабахская Рэспубліка.
* 2024: Членамі групы БРІКС сталі Егіпет, Эфіопія, Іран, Саудаўская Аравія і ААЭ.

## Нарадзіліся 
* 1431: Аляксандр VI, Папа Рымскі
* 1449: Ларэнца Медычы, фларэнційскі дзяржаўны дзеяч
* 1467: Жыгімонт Стары, кароль польскі і вялікі князь літоўскі (пам. 1.4.1548)
* 1768: Марыя Эджварт, англа-ірландская пісьменніца
* 1785: Джон Окслі, даследчык Аўстраліі (пам. 26.5.1828)
* 1809: Ашыль Генэ, французскі энтамолаг
* 1852: Эжэн Анатоль Дэмарсэ, французскі хімік, адкрыў хімічны элемент еўропій
* 1854: Джэймс Джордж Фрэзер, англійскі антраполаг
* 1863: П'ер дэ Кубертэн, французскі грамадскі дзеяч, ініцыятар арганізацыі сучасных Алімпійскіх гульняў (пам. 2.9.1937)
* 1864: Цы Байшы, кітайскі мастак
* 1867: Жанна Ланвен, французская мастачка-мадэльер
* 1878: Понтус Арці, фінскі дыпламат
* 1899: Васіль Корж, беларускі партызан
* 1904: Мечыслаў Багаткевіч, каталіцкі рэлігійны дзеяч. Расстраляны гестапаўцамі, пазней беатыфікаваны
* 1909: Сцяпан Бандэра, украінскі палітычны дзеяч (пам. 15.10.1959)
* 1912: Кім Філбі, савецкі разведчык
* 1919: Данііл Гранін, рускі пісьменнік
* 1920: Барыс Рагуля, дзеяч беларускага нацыянальнага руху ў 1940-я гады, адзін з кіраўнікоў Саюзу Беларускай Моладзі, намеснік прэзідэнта Рады БНР (з 1971)
* 1922: Тана Чымароза, італьянскі акцёр
* 1923: Валянціна Картэзэ, італьянская актрыса
* 1927: Марыс Бежар, французскі харэограф
* 1932: Яўген Каршукоў, беларускі пісьменнік, перакладчык
* 1937: Станіслаў Багданкевіч, беларускі банкір, доктар эканамічных навук, прафесар
* 1937: Пятро Сушко, беларускі паэт, перакладчык
* 1938: Данута Бічэль-Загнетава, беларуская паэтэса
* 1941: Мікалай Ламан, беларускі вучоны
* 1941: Марцін Эванс, англійскі вучоны
* 1944: Абдул Хамід, прэзідэнт Бангладэш
* 1945: Вольга Іпатава, беларуская пісьменніца
* 1946: Мілена Кананера, італьянская мастачка па касцюмах
* 1947: Віталь Баркоўскі, беларускі рэжысёр
* 1951: Салва Кіір Маярдзіт, прэзідэнт Паўднёвага Судана
* 1952: Юрый Захаранка, беларускі палітык
* 1953: Хэнк Уільямс, амерыканскі аўтар-выканаўца
* 1958: Рыгор Сітніца, беларускі мастак, паэт
* 1959: Ніна Здановіч, беларускі археолаг, гісторык
* 1960: Антоній Дзям'янка, каталіцкі біскуп, Генеральны вікарый Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
* 1960: Таццяна Шаметавец, беларуская артыстка балета
* 1961: Ігар Гермянчук, беларускі журналіст, выдавец, грамадскі дзеяч
* 1961: Алтынай Абдуахімаўна Асылмуратава, артыстка балета
* 1983: Мелані Уокер, ямайская лёгкаатлетка, алімпійская чэмпіёнка
* 1986: Джэсіка Ганінг, англійская актрыса
* 1993: Сіфан Хасан, нідэрландская лёгкаатлетка

## Памерлі 
* 1515: Людовік XII, 35-ы кароль Францыі
* 1573: Малюта Скуратаў, рускі ваенны і дзяржаўны дзеяч
* 1748: Іаган Бернулі, швейцарскі матэматык
* 1782: Іаган Крысціян Бах, нямецкі кампазітар
* 1793: Франчэска Гвардзі, італьянскі мастак
* 1796: Аляксандр Тэафіл Вандэрмонд, французскі матэматык
* 1817: Марцін Генрых Клапрот, нямецкі хімік
* 1985: Уладзімір Рыгоравіч Вейсберг, савецкі мастак
* 2024: Ніклаўс Вірт, швейцарскі вучоны-інфарматык

## Святкуюць 
* 25px **Новы год** паводле Грыгарыянскага календара
* : Сусветны дзень міру
* : Дзень незалежнасці Гаіці
* : Дзень суверэнітэту
* : Дзень вызвалення
* : Дзень незалежнасці
* : Дзень сцяга
* : Дзень Рэспублікі
* : Дзень незалежнасці
* : Дзень заснавання Кітайскай Рэспублікі
* : Дзень пасадкі дрэў
* : Дзень аднаўлення незалежнага чэшскай дзяржавы
* Каталікі: Урачыстасць Святой Багародзіцы Марыі
## Спасылкі


101