Спіс кіраўнікоў Беларусі

Гісторыя дзяржаўнасці на тэрыторыі Беларусі пачынаецца з Полацкага княства. З XIII ст. землі сучаснай Беларусі былі асноўнай часткай Вялікага Княства Літоўскага, якое ў 1569 годзе разам з Польшчай утварыла Рэч Паспалітую. У канцы XVIII ст. тэрыторыі сучасных Беларусі і Літвы анексаваны Расійскай імперыяй, у яе складзе яны ўмоўна называліся Паўночна-Заходнім краем. У пачатку XX ст. абвешчана Беларуская Народная Рэспубліка, а ў 1919 годзе — Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусь, якая ў 1922 годзе стала часткай СССР — Беларускай ССР. У 1991 годзе Беларусь стала незалежнай краінай.

## Міфалагічныя кіраўнікі 
У беларускім эпасе як князь апісваецца першачалавек — Бай, ад якога паходзяць беларусы. Пасля Бая князем быў яго сын Белаполь, ад Бая і Белаполя, быццам, паходзяць усе князі пазнейшых плямён.

## Дагістарычны перыяд 
Герадот паведамляў пра племя неўраў, чые цары бралі ўдзел у Савеце цароў Скіфіі, некаторыя даследчыкі лічаць, што неўры жылі на тэрыторыі сучаснай Беларусі.

У эпасе захавалася паданне пра князя славянскага племені дулебаў — Кумара, дулебы мігравалі з поўдню на тэрыторыю сучаснай Беларусі пад ціскам авараў, тут Кумар загінуў у барацьбе з готамі.

Саксон Граматык у «Дзеях данаў» паведамляе пра полацкага князя Веспасія, у падзеях магчыма V—VI стст., які змагаўся супраць данаў. У Сазе пра Ода Стралу згадваецца полацкі князь Палтэс. Сага пра Тыдрэка Бернскага паведамляе пра князя Русі і Полацка Вальдэмара, які кіраваў Полацкам падчас вайны з гунамі. Аднак, усе гэтыя творы маюць пазнейшы літаратурны характар, у дэталях яны не грунтуюцца на сапраўдныя падзеі.

З летапісу вядомы Радзім і Вятка, кіраўнікі славянскіх плямён, што быццам па іх атрымалі свае назвы — радзімічы і вяцічы. Некаторыя даследчыкі лічаць, што магчыма і крывічы з дрыгавічамі таксама атрымалі назвы ад імёнаў кіраўнікоў — Крыва і Драга.

У дагаворы Русі з Візантыяй 907 года згадваецца князь Полацка, але яго імя не названа, таксама ёсць думка пра літаратурны, «рэканструкцыйны» характар дагавора 907 года. На думку некаторых даследчыкаў, княгіня Прадслава, згадваецца ў дагаворы Русі з Візантыяй у 944 годзе, магла быць полацкай княгіняй, але гэта сумнеўнае меркаванне. Таксама ёсць гіпотэзы пра дынастыю мясцовых князёў у Полацку X ст.

## Княжацкі перыяд 
### Князі полацкія 
### Князі тураўскія 
* Тур (X ст.) — князь тураўскі (970-я)

### Князі смаленскія 
### Князі гарадзенскія 
## Вялікія князі літоўскія 
### Да Люблінскай уніі 
### Пасля Люблінскай уніі 
#### Выбарныя каралі польскія і вялікія князі літоўскі 
#### Інтэррэксы 
На час бескаралеўя — пасля смерці караля і вялікага князя да выбараў новага — пэўныя манаршыя абавязкі выконваў прымас (архібіскуп гнезненскі), які ў гэтай сувязі менаваўся інтэррэксам («міжкаралём»). Упершыню інтэррэкс паўстае ў 1572 годзе, не быў прадугледжаны ранейшымі актамі. Праз тое, што паводле Люблінскай уніі (1569) выбары манарха мусілі быць агульныя, яго называюць «інтэррэксам Рэчы Паспалітай». Аднак, у розныя бескаралеўі ў Вялікім Княстве Літоўскім інтэррэксы прызнаваліся ў рознай ступені. У бескаралеўі 1573—1574, 1574—1576, 1586—1587 гадоў Княствам кіравалі і выбары наступнага вялікага князя арганізоўвалі Паны-Рада і ўрэшце галоўны з’езд, пры тым што паводле Люблінскай уніі гэтыя інстытуты не прадугледжаны ва ўладнай сістэме Рэчы Паспалітай, як і асобныя выбары вялікага князя. У бескаралеўе 1632—1633 гадоў сітуацыя была іншай, але статус інтэррэкса для Княства адрозніваўся ад яго статуса ў Кароне.

* 1572—1573 — Якуб Уханьскі
* 1575—1576 — Якуб Уханьскі
* 1586—1587 — Станіслаў Карнкоўскі
* 1632—1633 — Ян Вэнжык
* 1648 — Мацей Лубеньскі
* 1668—1669 — Мікалай Пражмоўскі
* 1673—1674 — Казімір Фларыян Чартарыйскі
* 1674 — Андрэй Тжэбіцкі
* 1696—1697 — Міхал Радзеёўскі
* 1704—1705 — Міхал Радзеёўскі
* 1733—1734 — Тэадор Патоцкі
* 1763—1764 — Уладзіслаў Аляксандр Лубеньскі

## Прэзідэнты Часовага ўрада Вялікага княства Літоўскага 
## Старшыні часовага ўрада ВКЛ пад час паўстання 1830—1831 гадоў 
## Дыктатары Паўстання 1863—1864 
## Старшыні Беларускага нацыянальнага камітэта 
## Старшыні выканаўчага камітэта Цэнтральнай рады беларускіх арганізацый 
## Старшыні выканаўчага камітэта Вялікай беларускай рады 
## Старшыні СНК Заходняй вобласці і фронту 
## Старшыні Народнага сакратарыята 
## Старшыні рады БНР 
## Старшыні Часовага рабоча-сялянскага ўрада 
## Першыя сакратары ЦК КП(б)Б 
## Першыя сакратары ЦК КП(б)ЛіБ 
## Старшыні рады БНР пад час савецка-польскай вайны 
## Старшыня СНК Беларускай ССР 
## Першыя сакратары ЦК КПБ 
## Старшыні Вярхоўнага Савета 
## Прэзідэнты 
## Гл. таксама 
* Прэзідэнт Беларусі
* Прэм’ер-міністры Беларусі

## Спасылкі 
* Усе манархі свету (на рускай мове)

Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі
Катэгорыя:Спісы кіраўнікоў Еўропы