Тодар Іванавіч Забела

**Тодар Іванавіч Забела** (сакавік , пас. Чабусы, Асавецкая воласць, Бабруйскі павет, Мінская губерня, цяпер Любанскі раён — , г. Елабуга, Татарстан) — беларускі савецкі гісторык, аўтар прац па гісторыі Беларусі эпохі феадалізму.

## Біяграфія 
З заможнай шляхецкай сям’і герба «Тапор». Скончыў гімназію (1916). Навучаўся на медыцынскім факультэце ў Кіеўскім універсітэце, паздней на гісторыка-філалагічным факультэце. Ревалюцыйныя падзеі і полькая акупацыя не далі завяршыць навучання. Выкладаў лацінскую мову як рэпэтытар, працаваў Кіеўскім губернскім камітэце. Вярнуўшыся на Радзіму (1920) выкладаў у сельскай школе. Быў старшынёй культурна-гістарычнай секцыі краязнаўчага таварыства ў Магілёве, арганізоўваў драматычныя і антырэлігійныя гурткі, нават прымаў удзел у стварэнні калгасаў. Скончыў педагагічны фак-т БДУ (1925). Аспірант, вучань У. І. Пічэты. Першы з беларускіх гісторыкаў, хто падрабязна даследаваў феадальнае памесце і быт прыгоннага сялянства.

Старшыня культурна-гістарычнай секцыі Магілёўскага таварыства БАН. Арыштаваны 24 ліпеня 1930 па справе «Саюза вызвалення Беларусі».

*Яму [Фёдару Іванавічу] прыгадалі ўсё: і тое, што ён сын памешчыка і былы дваранін, і тое, што служыў у асабістым гетманскім канвоі ў Кіеве. Але самае галоўнае абвінавачванне заключалася ў арганізацыі Забэлам філіяла «Саюза вызвалення Беларусі» ў горадзе на Дняпры, што катэгарычна адмаўляў падсудны. Калі ў яго на допыце спыталі, што яму вядома пра нацыянал-дэмакратаў, Фёдар Іванавіч адказаў:- Вядома мне наступнае: імкненне нацдэмакратаў нацыянальныя пытанні ставіць вышэй за класавыя, вывядзенне тэорыі самабытнасці, сцягванне аграрнай палітыкі партыі ў бок капіталізму, што адлюстравалася ў хутарызацыі і пасялкоўшчыне, ідэалізацыя мінулага Беларусі.*

Асуджаны «тройкай» за «*шкодніцтва і антысавецкую агітацыю*»
(ст.58/4, 7, 10, 11 КК РСФСР) да 5 гадоў высылкі ў г. Елабуга. Вызвалены 27 ліпеня 1935. Рэабілітаваны судовай калегіяй па крымінальных справах Вярхоўнага суда БССР 10 ліпеня 1957.

## Навуковая спадчына 
# Дыпломная праца «Дворная гаспадарка на Беларусі ў другой палове XVIII ст. і быт падданага сялянства».
# Артыкул «Панская гаспадарка на Беларусі і быт падданага сялянства ў другой палове XVIII стагоддзя» (1928).
# Даследаванне «Землеўласнік і земляроб па Статуту Літоўскаму 1588 г.» (пад кір. Пічэты).
# Сацыяльна-эканамічны нарыс «Месца Берасцейскае ў XVI стагоддзі» (1929).
# Распрацоўваў тэму «Лівонія ў другой палове XVI стагоддзя», але быў рэпрэсаваны (1930), і больш яго працы не публікаваліся.

У сваіх поглядах на сялянскую гаспадарку Беларусі 18 ст. быў пад уплывам Доўнар-Запольскага, падтрымліваў думку таго пра заняпад эканомікі Беларусі ў той час, пра яе слабую сувязь з рынкам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Уладзімір Міхнюк Забела Тодар Іванавіч // ЭГБ. — Том 3. — Мн.1996. — с.390
* Уладзімір Міхнюк Забела Тодар Іванавіч // Вялікае княства Літоўскае. Энцыклапедыя ў 3 т. — Том 1. — Мн, 2007. — с.636-537.
* Эмануіл Іофе Даследчык эпохі феадалізму // . С.24—26.
* Эмануіл Іофе Даследчык эпохі феадалізму // Беларуская мінуўшчына. — 1996. — № 6.

## Спасылкі 
* Мемориал — списки жертв
* К истории сталинских репрессий в БССР, Игорь Мельников, «Историческая правда» 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Асуджаныя па справе «Саюза вызвалення Беларусі»
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Любанскім раёне