open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Стэрлітамацкі раён

**Стэрлітама́цкі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Стэрлітамак, які не ўваходзіць у склад раёна, утвараючы ўласную гарадскую акругу.

## Геаграфія 
Стэрлітамацкі раён мяжуе з Гафурыйскім, Ішымбайскім, Меляузаўскім, Стэрлібашаўскім, Міякінскім, Альшэеўскім і Аўргазінскім раёнамі, а таксама мяжуе з горадам Салават, які утварае ўласную гарадскую акругу. Плошча раёна складае 2221,60 км².

## Гісторыя 
Стэрлітамацкі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 42281 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць рускія (35,6 %), далей ідуць татары (23,2 %), башкіры (21,6 %), чувашы (12,3 %), украінцы (2,6 %) і мардва (2 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Ласін

**Ласін** (,  — **Лесен**) — горад у Польшчы, размешчаны за 220 км на паўночны захад ад Варшавы і за 95 км на паўночны ўсход ад Быдгашчы. Уваходзіць у склад Грудзёндзкага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Ласін. Займае плошчу 4,79 км². Насельніцтва 3,3 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Гафурыйскі раён

**Гафуры́йскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Краснаўсольскі.

## Геаграфія 
Гафурыйскі раён мяжуе з Беларэцкім, Ішымбайскім, Стэрлітамацкім, Аўргазінскім, Кармаскалінскім і Архангельскім раёнамі. Плошча раёна складае 3038,02 км².

## Гісторыя 
Гафурыйскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 31364 чалавекі. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (46 %), далей ідуць рускія (22,8 %), татары (21,7 %) і чувашы (7,8 %).

## Вядомыя асобы 
* Віктар Мікалаевіч Рабцаў (нар. 1957) — суддзя Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Скэмпэ

**Скэмпэ** () — горад у Польшчы, размешчаны за 140 км на паўночны захад ад Варшавы і за 60 км на ўсход ад Торуні. Уваходзіць у склад Ліпноўскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Скэмпэ. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 7,48 км². Насельніцтва 3,6 тыс. чалавек.
Аскінскі раён

**А́скінскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Аскіна.

## Геаграфія 
Аскінскі раён мяжуе з Дуванскім, Караідэльскім, Балтачаўскім і Татышлінскім раёнамі, а таксама з Свярдлоўскай вобласцю і Пермскім краем. Плошча раёна складае 2542 км².

## Гісторыя 
Аскінскі раён быў утвораны ў жніўні 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 18867 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (68,9 %), далей ідуць татары (19,4 %), рускія (10,6 %).

## Спасылкі 
* Старонка на партале Башкартастана  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Аўргазінскі раён

**Аўргазі́нскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Талбазы.

## Геаграфія 
Аўргазінскі раён мяжуе з Гафурыйскім, Стэрлітамацкім, Альшэеўскім, Даўлеканаўскім і Кармаскалінскім раёнамі. Плошча раёна складае 2014,03 км².

## Гісторыя 
Аўргазінскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 33358 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць татары (42,2 %), далей ідуць чувашы (29,3 %), башкіры (18,9 %), рускія (6,4 %).

## Спасылкі 
* Старонка на партале Башкартастана  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Учалінскі раён

**Учалі́нскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Учалы.

## Геаграфія 
Учалінскі раён мяжуе з Абзялілаўскім і Беларэцкім раёнамі. Плошча раёна складае 4549 км².

## Гісторыя 
Учалінскі раён быў утвораны ў 1930 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 71291 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (64,3 %), далей ідуць рускія (18,2 %) і татары (15,9 %).

## Спасылкі 
* Старонка на партале Башкартастана  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Венцбарк

**Венцбарк** (,  — **Фандсбург**) — горад у Польшчы, размешчаны за 320 км на паўночны захад ад Варшавы і за 50 км на паўночны захад ад Быдгашчы. Уваходзіць у склад Сэмпаленскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Венцбарк. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 4,31 км². Насельніцтва 6 тыс. чалавек.
Ходач

**Ходач** () — горад у Польшчы, размешчаны за 160 км на захад ад Варшавы і за 85 км на поўдзень ад Торуні. Уваходзіць у склад Улацлаўскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Ходач. Займае плошчу 1,39 км². Насельніцтва 1,9 тыс. чалавек.
Юрый Васілевіч Смірноў (вайсковец)

**Юрый Васілевіч Смірно́ў** (; , в. Дзешукава, Макар’еўскі раён, Кастрамская вобласць, Расія — , в. Шалашына, Дубровенскі раён, Віцебская вобласць) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
На фронце з 1943 года. Вызначыўся пры вызваленні Віцебскай вобласці. 24 чэрвеня 1944 года гвардыі малодшы сяржант Смірноў у складзе танкавага дэсанту прарваўся ў тыл ворага каля вёскі Шалашына Дубровенскага раёна. Цяжка паранены, трапіў у палон. Нягледзячы на катаванні, не выдаў ворагу ваеннай тайны і быў распяты на сцяне бліндажа.

## Памяць 
Пахаваны ў гарадскім пасёлку Арэхаўск. У вёсцы Шалашына на месцы яго гібелі ўстаноўлены помнік. Помнікі таксама ўстаноўлены ў горадзе Орша, у вёсцы Бераснёва Аршанскага раёна, у Арэхаўску і вёсцы Буда Дубровенскага раёна. Рашэннем Мінгарвыканкама № 349 ад 26 сакавіка 1953 года яго імем была названа вуліца ў Маскоўскім раёне Мінска.

У 1973 годзе быў узведзены Мемарыяльны комплекс «Рыленкі», дзе яму была прысвечана адна і кампазіцый.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кастрамской вобласці
Катэгорыя:Ваеннапалонныя СССР
Катэгорыя:Савецкая гвардыя
Катэгорыя:Чырвонаармейцы
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Караідэльскі раён

**Караідэ́льскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Караідэль.

## Геаграфія 
Караідэльскі раён мяжуе з Дуванскім, Нурыманаўскім, Благавешчанскім, Мішкінскім, Балтачаўскім і Аскінскім раёнамі. Плошча раёна складае 3785,78 км².

## Гісторыя 
Караідэльскі раён быў утвораны 20 лютага 1932 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 25533 чалавекі. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (47 %), далей ідуць татары (26,9 %), рускія (19,8 %) і марыйцы (5,4 %).

## Спасылкі 
* Старонка на партале Башкартастана 

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Благавешчанскі раён (Башкартастан)

**Благаве́шчанскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Благавешчанск.

## Геаграфія 
Благавешчанскі раён мяжуе з Нурыманаўскім, Іглінскім, Уфімскім, Кушнарэнкаўскім, Бірскім, Мішкінскім і Караідэльскім раёнамі. Плошча раёна складае 2323,90 км².

## Гісторыя 
Благавешчанскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 49380 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць рускія (61 %), далей ідуць башкіры (15,6 %), татары (13,9 %) і марыйцы (6,7 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Альшэеўскі раён

**Альшэ́еўскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Раеўскі.

## Геаграфія 
Альшэеўскі раён мяжуе з Даўлеканаўскім, Аўргазінскім, Стэрлітамацкім, Стэрлібашаўскім, Міякінскім, Біжбуляцкім і Белябееўскім раёнамі. Плошча раёна складае 2411,42 км².

## Гісторыя 
Альшэеўскі раён быў утвораны 31 студзеня 1935 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 38874 чалавекі. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (39,3 %), далей ідуць татары (32,4 %) і рускія (22,7 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Іглінскі раён

**Іглі́нскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Ігліно.

## Геаграфія 
Іглінскі раён мяжуе з Архангельскім, Кармаскалінскім, Уфімскім, Благавешчанскім і Нурыманаўскім раёнамі, а таксама з Чалябінскай вобласцю. Плошча раёна складае 2454 км².

## Гісторыя 
Іглінскі раён быў утвораны 31 студзеня 1935 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 60777 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць рускія (38,3 %), далей ідуць башкіры (32 %), татары (12,4 %), беларусы (8,3 %), чувашы (4,5 %) і ўкраінцы (1,3 %).

## Ураджэнцы 
* Вячаслаў Кандратавіч Зайцаў (1917, в. Ахлябініна — 1992) — літаратуразнавец, перакладчык, касмолаг, ахвяра карнай псіхіятрыі.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Уфімскі раён

**Уфі́мскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Уфа, які не ўваходзіць у склад раёна.

## Геаграфія 
Уфімскі раён мяжуе з Іглінскім, Кармаскалінскім, Чышмінскім, Кушнарэнкаўскім і Благавешчанскім раёнамі. Плошча раёна складае 1598,77 км².

## Гісторыя 
Уфімскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 87798 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць рускія (45,2 %), далей ідуць татары (33,9 %), башкіры (14 %), чувашы (2 %) і ўкраінцы (1,2 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Благаварскі раён

**Благава́рскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Языкава.

## Геаграфія 
Благаварскі раён мяжуе з Кушнарэнкаўскім, Чышмінскім, Даўлеканаўскім, Буздзяцкім і Чакмагушаўскім раёнамі. Плошча раёна складае 1688,15 км².

## Гісторыя 
Благаварскі раён быў утвораны ў 1935 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 25423 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (42,8 %), далей ідуць татары (28,3 %), рускія (21,8 %) і ўкраінцы (2,8 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Кіеўскі спуск (Гомель)

**Кіеўскі спуск** — спуск у гістарычным цэнтры Гомеля, пралягае ад пачатку вуліцы Савецкай да набярэжнай ракі Сож.

## Паходжанне і назва 
Кіеўскі спуск з’яўляецца фрагментам яра, утворанага адной ці некалькімі рэчкамі, якія бралі свой пачатак з возера ледавіковага паходжання, вядомага ў ХІХ — сярэдзіне ХХ ст. як Гарэлае балота (знаходзілася ў раёне цяперашняга чыгуначнага вакзала). Гістарычныя назвы яра не захаваліся. У адной з прац Еўдакім Раманаў называў яго *«пароходным рвом»*, бо спуск вёў да параходных прыстаней. Гэтая ж матывацыйная база паслужыла для акрэслення мясцовасці ў пераліку аб’ектаў, якія ўваходзілі ў склад 1-й паліцэйскай часці Гомеля па стане на 1914 г. — *«Спускъ к пристани»**.* Сталая назва, якая замацавалася за ім у пачатку ХХ ст. — Саборны спуск — узнікла з прычыны блізкасці да Петрапаўлаўскага сабора. У 1923 г. на хвалі савецкіх перайменаванняў яна была зменена на цяперашнюю: кіеўскі кірунак быў адным з папулярных для тагачаснага суднаходства па р. Сож. У перыяд нацысцкай акупацыі (1941—1943 гг.) Кіеўскі спуск пазначаўся захопнікамі як *«Hafenstr(aße).»*, г.зн. «Партовая вуліца» або «вуліца Прыстаней».

## Гістарычныя выявы 

Файл:Homielski zamak. Гомельскі замак (1913) (3).jpg|Прыстані р. Сож пры Кіеўскім (Саборным) спуску, пачатак ХХ ст.
Файл:Homielski zamak. Гомельскі замак (1903).jpg|Прыстані пры Саборным (Кіеўскім) спуску (злева), пачатак ХХ ст.
Файл:Homiel, Saborny. Гомель, Саборны (1909).jpg|Набярэжная ў раёне Кіеўскага (Саборнага) спуску, пачатак ХХ ст.
Файл:Homiel, Saborny. Гомель, Саборны (1902).jpg|Над Кіеўскім (Саборным) спускам, пачатак ХХ ст.
Файл:Homiel, Rynak-Prabojnaja. Гомель, Рынак-Прабойная (1905).jpg|Пачатак Кіеўскага (Саборнага) спуску каля будынка гарадской думы (справа), пачатак ХХ ст.
Файл:Homiel, Saborny. Гомель, Саборны (1918) (2).jpg|Забудова паабапал Саборнага спуску з вышыні вадацяжнай вежы, 1918 г.
Файл:Homiel, Rynak. Гомель, Рынак (1930-39).jpg|Кіеўскі спуск у 1930-я гады (выгін знізу).
Файл:Homiel, Saborny. Гомель, Саборны (A. Arciemjeŭ, 1937).jpg|Над Кіеўскім спускам, 1937 г.
Файл:Homiel, Sož-Bajarskaja. Гомель, Сож-Баярская (28.08.1941).jpg|Нямецкая пераправа праз Сож у раёне Кіеўскага спуску, 1941 г.
Файл:Homiel, Rynak. Гомель, Рынак (1942) (2).jpg|Кіеўскі спуск (злева ад калоны), 1942 г.

## Сучасныя здымкі 

Файл:Кіеўскі спуск, Гомель, 2010 год.jpg|Студзень 2010 г.
Файл:Kijeŭski Descent in Homieĺ.jpg|Пачатак Кіеўскага спуску, 2018 г.
Файл:Гомель. Площадь Ленина 4. Парк. Фото 15.jpg|Пешаходны мост над Кіеўскім спускам, 2012 г.
Файл:Гомель. Парк. Первый гомельчанин (лодочник). Фото 58.jpg|Скульптурная кампазіцыя «Лодачнік» («Першы гамяльчанін») на набярэжнай р. Сож пры Кіеўскім спуску, пачатак ХХІ ст.
Файл:Кіеўскі спуск, кірунак у бок горада, 2021 год.jpg|Выгляд у бок горада, 2021 г.
Файл:Кіеўскі спуск, кірунак у бок ракі Сож, Гомель, 2021 год.jpg|Выгляд у бок Сожа, 2021 г.
Файл:Кіеўскі спуск, Гомель, 2022 год.jpg|Від на былы будынак гарадской думы, 2022 г.

Катэгорыя:Геаграфія Гомеля
Чышмінскі раён

**Чышмі́нскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца пасёлак гарадскога тыпу Чышмы.

## Геаграфія 
Чышмінскі раён мяжуе з Уфімскім, Кармаскалінскім, Даўлеканаўскім, Благаварскім і Кушнарэнкаўскім раёнамі. Плошча раёна складае 1823,77 км².

## Гісторыя 
Чышмінскі раён быў утвораны ў 1930 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 52607 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць татары (55 %), далей ідуць рускія (20,2 %), башкіры (18,7 %), украінцы (2,5 %) і эрзя (1,5 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Буздзяцкі раён

**Буздзя́цкі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Буздзяк.

## Геаграфія 
Буздзяцкі раён мяжуе з Благаварскім, Даўлеканаўскім, Белябееўскім, Туймазінскім, Шаранскім і Чакмагушаўскім раёнамі. Плошча раёна складае 1632,80 км².

## Гісторыя 
Буздзяцкі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 27337 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць татары (60,2 %), далей ідуць башкіры (30,4 %) і рускія (7,4 %).

## Спасылкі 
* Старонка на партале Башкартастана  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Белябееўскі раён

**Белябе́еўскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Белябей.

## Геаграфія 
Белябееўскі раён мяжуе з Буздзяцкім, Даўлеканаўскім, Альшэеўскім, Біжбуляцкім, Ермякееўскім і Туймазінскім раёнамі. Плошча раёна складае 1911,20 км².

## Гісторыя 
Белябееўскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 97459 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць рускія (45,6 %), далей ідуць татары (22,9 %), чувашы (13,5 %), башкіры (12 %), украінцы (1,7 %) і мардва (1,6 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Біжбуляцкі раён

**Біжбуля́цкі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Біжбуляк.

## Геаграфія 
Біжбуляцкі раён мяжуе з Альшэеўскім, Міякінскім, Ермякееўскім і Белябееўскім раёнамі, а таксама з Арэнбургскай вобласцю. Плошча раёна складае 2133,90 км².

## Гісторыя 
Біжбуляцкі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 22984 чалавекі. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць чувашы (35,3 %), далей ідуць татары (26,1 %), башкіры (22 %), рускія (11,8 %) і эрзя (3,6 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Шубін (горад)

**Шу́бін** (, , у 1941—1945 гадах  — **Альтбургунд**) — горад у Польшчы, размешчаны за 280 км на паўночны захад ад Варшавы і за 20 км на паўднёвы захад ад цэнтра Быдгашчы. Уваходзіць у склад Накельскага павета, сядзіба вяскова-гарадской гміны Шубін. Займае плошчу 7,65 км². Насельніцтва 9,6 тыс. чалавек.

## Славутасці 
* Шубінскі замак (XIV стагоддзе)
* Помнік 750-годдзя горада

Шубінскі замак (2022-06-16) 33.jpg|Шубінскі замак
Шубін. Помнік 750-годдзя горада.jpg|Помнік 750-годдзя горада
Szubin pomnik.jpg

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі
Міякінскі раён

**Мія́кінскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Кіргіз-Міякі.

## Геаграфія 
Міякінскі раён мяжуе з Стэрлітамацкім, Стэрлібашаўскім, Біжбуляцкім і Альшэеўскім раёнамі, а таксама з Арэнбургскай вобласцю. Плошча раёна складае 2051,28 км².

## Гісторыя 
Міякінскі раён быў утвораны ў 1930 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 25620 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (43 %), далей ідуць татары (39,6 %), чувашы (9,3 %), рускія (6,1 %) і ўкраінцы (1,1 %).

## Спасылкі 
* Старонка на партале Башкартастана  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Кцыня

**Кцыня** (,  — **Эксін**) — горад у Польшчы, размешчаны за 300 км на паўночны захад ад Варшавы і за 40 км на паўднёвы захад ад Быдгашчы. Уваходзіць у склад Накельскага павета, сядзіба вяскова-гарадской гміны Кцыня. Займае плошчу 6,84 км². Насельніцтва 4,7 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Пліскі сельсавет (Глыбоцкі раён)

**Плі́скі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Пліса.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пліскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Валодзькаўскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 15 кастрычніка 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Драбаўшчынскага сельсавета (42 населеныя пункты: Амбросава, Арцёмы, Брод, Вейткава, Вусава, Гаравыя, Гарнастаі, Гойдышава, Дворышча, Дубоўшчына, Жаўнерчыкі, Жыні, Забалоцце, Забегліца, Завулкі, Задарожжа, Замхава, Ізоліна, Кавалі, Калеснікава, Каменкаўка, Каміншчына, Карчы III, Кукры, Купелі, Лісіцы, Лозіна, Маркава, Мацюкова, Парэчча, Пратасы Якубенскія, Савіцкія, Селязнёва, Стадолішча, Тарлопы, Тоўсцікі, Халуі, Ханякова, Чаранкі, Шабаны, Якубенкі і Янкава). З 25 снежня 1962 года ў складзе Глыбоцкага раёна. 27 снежня 1962 года ў склад сельсавета ўключаны 24 населеныя пункты Дворнаўскага сельсавета (Айчызна, Амелькава, Бортнікі, Воўкава, Ганчары, Гарані, Гінькі, Грышкава, Дамашы, Драбаўшчына, Закрэўшчына, Карчы I, Крукаўшчына, Лугавыя, Пагарэльшчына, Пратасы Кукроўскія, Серпуці, Сёмкава, Сіняўшчына, Соіна, Старынкі, Струі, Філіпава і Шэрсні), якія былі перададзены ў склад Глыбоцкага раёна падчас скасавання Пліскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Пліскага сельсавета 77 населеных пунктаў. 27 верасня 2007 года скасаваны вёскі Салаўіная, Стрынадкі, Філіпава і Чаранкі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2347 чалавек, з іх 94,0 % — беларусы, 2,6 % — рускія, 2,1 % — палякі; паводле перапісу 2019 года — 1691 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пліскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Стэрлібашаўскі раён

**Стэрліба́шаўскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Стэрлібашава.

## Геаграфія 
Стэрлібашаўскі раён мяжуе з Стэрлітамацкім, Меляузаўскім, Фёдараўскім і Міякінскім раёнамі, а таксама з Арэнбургскай вобласцю. Плошча раёна складае 1608,75 км².

## Гісторыя 
Стэрлібашаўскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 18207 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць татары (54,3 %), далей ідуць башкіры (36,2 %), рускія (5,9 %) і чувашы (2,3 %).

## Спасылкі 
* Старонка на партале Башкартастана  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Фёдараўскі раён (Башкартастан)

**Фёдараўскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Фёдараўка.

## Геаграфія 
Фёдараўскі раён мяжуе з Меляузаўскім, Куюргазінскім і Стэрлібашаўскім раёнамі. Плошча раёна складае 1693,24 км².

## Гісторыя 
Фёдараўскі раён быў утвораны 31 студзеня 1935 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 17147 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць татары (31,9 %), далей ідуць рускія (23,1 %), башкіры (20 %), чувашы (12,2 %) і мардва (10,4 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Ілішаўскі раён

**Ілі́шаўскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўночным усходзе Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Верхнеяркеева.

## Геаграфія 
Ілішаўскі раён мяжуе з Дзюрцюлінскім, Чакмагушаўскім, Бакалінскім і Краснакамскім раёнамі, а таксама з Татарстанам. Плошча раёна складае 1973 км².

## Гісторыя 
Ілішаўскі раён быў утвораны 31 студзеня 1935 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 32244 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (78,8 %), далей ідуць татары (15,3 %), марыйцы (2,6 %) і рускія (1,9 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Бакалінскі раён

**Бакалі́нскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з'яўляецца сяло Бакалы.

## Геаграфія 
Бакалінскі раён мяжуе з Ілішаўскім, Чакмагушаўскім і Шаранскім раёнамі, а таксама з Татарстанам. Плошча раёна складае 1951 км².

## Гісторыя 
Бакалінскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 26496 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць татары (53,4%), далей ідуць рускія (22,3%) і башкіры (17,3%), чувашы (3%) і марыйцы (2,7%).

## Спасылкі 
* Старонка на партале Башкартастана  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Дзюрцюлінскі раён

**Дзюрцюлі́нскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Дзюрцюлі.

## Геаграфія 
Дзюрцюлінскі раён мяжуе з Бураеўскім, Бірскім, Кушнарэнкаўскім, Чакмагушаўскім, Ілішаўскім, Краснакамскім і Калтасінскім раёнамі. Плошча раёна складае 1671 км².

## Гісторыя 
Дзюрцюлінскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 61051 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць татары (49,3 %), далей ідуць башкіры (36 %), рускія (7,4 %) і марыйцы (6,1 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Бірскі раён

**Бі́рскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Бірск.

## Геаграфія 
Бірскі раён мяжуе з Мішкінскім, Благавешчанскім, Кушнарэнкаўскім, Дзюрцюлінскім і Бураеўскім раёнамі. Плошча раёна складае 1786,49 км².

## Гісторыя 
Бірскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 64690 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць рускія (50,7 %), далей ідуць марыйцы (20,5 %), татары (15,1 %) і башкіры (11,9 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Мішкінскі раён (Башкартастан)

**Мі́шкінскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Мішкіна.

## Геаграфія 
Мішкінскі раён мяжуе з Караідэльскім, Благавешчанскім, Бірскім, Бураеўскім і Балтачаўскім раёнамі. Плошча раёна складае 1689,11 км².

## Гісторыя 
Мішкінскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 23419 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць марыйцы (71,5 %), далей ідуць татары (16 %), рускія (7,1 %) і башкіры (4,9 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Татышлінскі раён

**Татышлі́нскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Верхнія Татышлы.

## Геаграфія 
Татышлінскі раён мяжуе з Аскінскім, Балтачаўскім, Бураеўскім і Янаульскім раёнамі, а таксама з Пермскім краем. Плошча раёна складае 1376,15 км².

## Гісторыя 
Татышлінскі раён быў утвораны 31 студзеня 1935 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 22918 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (60,1 %), далей ідуць удмурты (21,5 %), татары (14,9 %), рускія (1,9 %) і марыйцы (1,3 %).

## Спасылкі 
* Старонка на партале Башкартастана  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Янаульскі раён

**Янау́льскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Янаул.

## Геаграфія 
Янаульскі раён мяжуе з Татышлінскім, Бураеўскім, Калтасінскім і Краснакамскім раёнамі, а таксама з Удмурціяй і Пермскім краем. Плошча раёна складае 2176 км².

## Гісторыя 
Янаульскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 44911 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (43,3 %), далей ідуць татары (22,8 %), удмурты (14,1 %), рускія (11,7 %) і марыйцы (6,9 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Стшэльна

**Стшэльна** () — горад у Польшчы, размешчаны за 270 км на захад ад Варшавы і за 50 км на поўдзень ад Торуні. Уваходзіць у склад Магіленскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Стшэльна. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 4,46 км². Насельніцтва 5,7 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Цар гары

**«Цар гары́»** — беларускі дакументальны фільм рэжысёра Андрэя Куцілы, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2017 годзе. Фільм дэманстраваўся ў межах анлайн-кінафестывалю BelarusDocs.

## Сюжэт 
Беларускі відэаблогер і малады селянін Сямён, праваслаўны вернік, заўсёды меў філасофскія думкі пра жыццё, захапляўся матухнаю-прыродаю ды дзяліўся гэтым з усім светам. Ужо пяць гадоў ён з жонкаю і двума сынамі жыве ў вёсцы, гадуе авечкі. Здавалася б, радаснаму, гарманічнаму існаванню ў глушы нічога не можа перашкодзіць.

## У фільме здымаліся 
## Здымачная група 
* аўтар сцэнарыя, рэжысёр і аператар — Андрэй Куціла
* гукарэжысёр — Яраслаў Шпак
* рэдактар — Юрый Каліна

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Куцілы
Нікола-Бярозаўка

**Нікола-Бярозаўка** (; ) — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Краснакамскага раёна Башкартастана. Колькасць насельніцтва станам на 2010 год складала 6202 чалавекі. Большасць насельніцтва складаюць рускія.

## Гісторыя 
Вёска заснавана ў 1550 годзе Якавам Строганавым як крэпасць і першае расійскае паселішча ў гэтых месцах. Першая згадка пра вёску датуецца 1641 годам. Некалькі стагоддзяў у Нікола-Бярозаўцы была буйная хлебанарыхтоўчая прыстань, а самое паселішча было адной з хлебных сталіц рэгіёна. У пачатку XIX стагоддзя ў вёсцы была пабудавана Нікольская царква.

## Спасылкі 
* Нікола-Бярозаўка. Точка-на-Карте 

Катэгорыя:Населеныя пункты Башкартастана
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1550 годзе
Помнік падпольшчыкам (Асінторф)

**Помнік падпольшчыкам** — помнік у аграгарадку Асінторф, Віцебская вобласць. Знаходзіцца непадалёку ад паселішча на 478-м кіламетры аўтамагістралі Масква — Брэст.

## Аіпсанне 
Пастаўлены ў 1966 годзе ў гонар герояў Асінторфскага падполля. Скульптар Г. Мурамцаў, архітэктар В. Занковіч і Л. Левін. Помнік зроблены з бетона. Вышыня скульптуры — 4 м, пастамента — 12 м. На высокім пастаменце Г-падобнай формы — скульптура юнака з лунаючым вымпелам ва ўзнятых над галавой руках. Вертыкаль абеліска ўраўнаважана невысокай сценкай з масіўнай бетоннай плітой з надпісам-прысвячэннем.

## Літаратура 
* Захарчанка, А. Манумент пры дарозе / А. Захарчанка // Дняпроўская праўда (Дуброўна). — 1998. — 24 чэрв. — С. 3.
* 

Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Асінторф
Катэгорыя:1966 год у Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Дубровенскага раёна
Катэгорыя:Творы Валянціна Занковіча
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леаніда Левіна
Катэгорыя:Творы Генадзя Мурамцава
Краснакамскі раён (Башкартастан)

**Краснака́мскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Нікола-Бярозаўка.

## Геаграфія 
Краснакамскі раён мяжуе з Янаульскім, Калтасінскім, Дзюрцюлінскім і Ілішаўскім раёнамі, а таксама з Татарстанам і Удмурціяй. На тэрыторыі раёна размешчаны гарады Нефцякамск і Агідэль, якія ўтвараюць уласныя гарадскія акругі і не ўваходзяць у склад раёна. Плошча раёна складае 1594,92 км².

## Гісторыя 
Краснакамскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 27467 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (31,3 %), далей ідуць марыйцы (26,5 %), татары (25,8 %) і рускія (14,7 %).

## Спасылкі 
* Старонка на партале Башкартастана  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Ермякееўскі раён

**Ермяке́еўскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Ермякеева.

## Геаграфія 
Ермякееўскі раён мяжуе з Туймазінскім, Белябееўскім і Біжбуляцкім раёнамі, а таксама з Арэнбургскай вобласцю і Татарстанам. Плошча раёна складае 1438 км².

## Гісторыя 
Ермякееўскі раён быў утвораны 31 студзеня 1935 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 15737 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць татары (36,4 %), далей ідуць башкіры (28,6 %), чувашы (14,6 %), рускія (11,8 %), мардва (3,4 %) і ўдмурты (3 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Туймазінскі раён

**Туймазі́нскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Туймазы.

## Геаграфія 
Туймазінскі раён мяжуе з Буздзяцкім, Белябееўскім, Ермякееўскім і Шаранскім раёнамі, а таксама мяжуе з Татарстанам. На ўсходзе таксама мяжуе з горадам Акцябрскім, які ўтварае ўласную гарадскую акругу. Плошча раёна складае 2403,52 км².

## Гісторыя 
Туймазінскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 132463 чалавекі. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць татары (38,5 %), далей ідуць башкіры (33,7 %), рускія (22,8 %), чувашы (1,5 %) і марыйцы (1,4 %).

## Спасылкі 
* Старонка на партале Башкартастана  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Шаранскі раён

**Шара́нскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Шаран.

## Геаграфія 
Шаранскі раён мяжуе з Чакмагушаўскім, Буздзяцкім, Туймазінскім і Бакалінскім раёнамі. Плошча раёна складае 1384 км².

## Гісторыя 
Шаранскі раён быў утвораны ў 1935 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 20518 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць татары (33 %), далей ідуць башкіры (24,9 %), марыйцы (19,7 %), рускія (11,6 %) і чувашы (9,7 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Старашайгаўскі раён

**Старашайгаўскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Старае Шайгава.

## Геаграфія 
Старашайгаўскі раён мяжуе з Лямбірскім, Рузаеўскім, Кадошкінскім, Краснаслабодскім і Ельнікаўскім раёнамі, а таксама з Ніжагародскай вобласцю на поўначы. Плошча раёна складае 1420,42 км².

## Гісторыя 
Старашайгаўскі раён быў утвораны 16 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 12 173 чалавек.

## Эканоміка 
Сельская гаспадарка з’яўляецца галоўнай галіной эканомікі ў рэгіёне. Акрамя таго, Старашайгаўскі раён вядомы як радзіма мінеральнай вады «Брада», шырока распаўсюджанай у Мардовіі і за яе межамі.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Ардатаўскі раён (Мардовія)

**Арда́таўскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Ардатаў.

## Геаграфія 
Ардатаўскі раён мяжуе з Ацяшаўскім, Ічалкаўскім і Бальшаігнатаўскім раёнамі, а таксама з Чувашыяй, Ніжэгародскай і Ульянаўскай абласцямі. Плошча раёна складае 1192,61 км².

## Гісторыя 
Ардатаўскі раён быў утвораны 16 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР у складзе Горкаўскай вобласці. У 1934 годзе ўвайшоў у склад новаўтворанай Мардоўскай АССР.

## Дэмаграфія 
У гарадскіх умовах, як горад Ардатаў і рабочы пасёлак Тургенева, пражываюць 52,75 % насельніцтва раёна. Эрзя складаюць 57,85 % агульнага насельніцтва раёна, другой нацыянальнай групай ёсць рускія, якія складаюць 41,34 %.

## Эканоміка 
Раён, пераважна, аграрны, і таму не валодае развітой прамысловасцю. На тэрыторыі раёна ў рабочым пасёлку Тургенева размешчанай найстарэйшае святлотэхнічнае прадпрыемства Мардовіі — Ардатаўскі святлотэхнічны завод.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Дубёнскі раён

**Дубёнскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Дубёнкі.

## Геаграфія 
Дубёнскі раён мяжуе з Ацяшаўскім, Бальшаберазнікоўскім і Чамзінскім раёнамі, а таксама з Ульянаўскай вобласцю на ўсходзе. Плошча раёна складае 896,38 км². Размешчаны ў даліне ракі Чаберчынка, на аўтамагістралі Саранск — Ульянаўск.

## Гісторыя 
Дубёнскі раён быў утвораны 16 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Калтасінскі раён

**Калтасі́нскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Калтасы.

## Геаграфія 
Калтасінскі раён мяжуе з Бураеўскім, Дзюрцюлінскім, Краснакамскім і Янаульскім раёнамі. Плошча раёна складае 1518,7 км².

## Гісторыя 
Калтасінскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 23613 чалавекі. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць марыйцы (45,9 %), далей ідуць рускія (19 %), татары (14 %), башкіры (10,2 %) і ўдмурты (10,1 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Бальшаберазнікоўскі раён

**Бальшаберазніко́ўскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Бальшыя Бярэзнікі.

## Геаграфія 
Бальшаберазнікоўскі раён мяжуе з Чамзінскім, Дубёнскім, Качкураўскім і Лямбірскім раёнамі, а таксама з Ульянаўскай вобласцю на поўдні. Плошча раёна складае 957,31 км². Доля сельскагаспадарчых угоддзяў у агульнай плошчы складае больш за 60 %.

## Гісторыя 
Бальшаберазнікоўскі раён быў утвораны 26 студзеня 1935 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК у складзе Мардоўскай АССР.

## Дэмаграфія 
Эрзя складаюць 56,84 % агульнага насельніцтва раёна, другой нацыянальнай групай з’яўляюцца рускія, якія складаюць 42,32 %.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Чамзінскі раён

**Чамзінскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца рабочы пасёлак Чамзінка.

## Геаграфія 
Чамзінскі раён геаграфічна размешчаны ў цэнтры ўсходняй частцы Рэспублікі Мардовія. Тэрыторыя раёна складае 1009,5 км². Чамзінскі раён самы ўзвышаны ў Мардовіі. Тут знаходзіцца самы высокі пункт у рэспубліцы, размешчаны ён у раёне сяла Вялікае Марэсева і роўны 324 м над узроўнем мора. Крыху ніжэй — Лысая гара, адкуль пайшоў цэментны завод.

Чамзінскі раён мяжуе на паўночным усходзе з Ацяшаўскім, ўсходзе — Дубёнскім, поўдні — Бальшаберазнікоўскім і трохі Лямбірскім, захадзе — Рамаданаўскім і паўночным захадзе — Ічалкаўскім раёнамі.

Чамзінскі раён знаходзіцца за 50 кіламетраў ад сталіцы Рэспублікі Мардовія — горада Саранска.

## Гісторыя 
Створаны 16 ліпеня 1928 года.

## Дэмаграфія 
На 2017 год насельніцтва раёна налічвала 8336 чалавек. У раёне пражываюць макшане, рускія і татары.

## Спасылкі 
* Раён на афіцыйным сайце Мардовіі
* Сайт адміністрацыі раёна 
* Афіцыйны сайт раёна 

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Рамаданаўскі раён

**Рамада́наўскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ва ўсходняй частцы Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца пасёлак Рамаданава.

## Геаграфія 
Рамаданаўскі раён мяжуе з Ічалкаўскім, Чамзінскім і Лямбірскім раёнамі. Плошча раёна складае 777,54 км².

## Гісторыя 
Рамаданаўскі раён быў утвораны 16 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 19 705 чалавек.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Ічалкаўскі раён

**Ічалкаўскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Кемля.

## Геаграфія 
Ічалкаўскі раён мяжуе з Бальшаігнатаўскім, Ардатаўскім, Ацяшаўскім, Чамзінскім і Рамаданаўскім раёнамі, а таксама з Ніжагародскай вобласцю. Плошча раёна складае 1265,79 км².

## Гісторыя 
Ічалкаўскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК. Першапачаткова ўваходзіў у склад Ніжагародскай вобласці. 16 студзеня 1930 года быў перададзены ў склад Мардоўскай АА.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Лямбірскі раён

**Ля́мбірскі раён** (, , , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Лямбір.

## Геаграфія 
Лямбірскі раён мяжуе з Рамаданаўскім, Чамзінскім, Бальшаберазнікоўскім, Качкураўскім, Рузаеўскім і Старашайгаўскім раёнамі, а таксама з сталіцай рэспублікі горадам Саранскам на поўдні. З поўначы раён мяжуе з Ніжагародскай вобласцю. Плошча раёна складае 1379,29 км².

## Гісторыя 
Лямбірскі раён быў утвораны 20 ліпеня 1933 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК. Вылучаны як асобны раён з пераважна татарскім насельніцтвам, якое на той час складала 73 %.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна па стане на 2017 год складала 34 323 чалавек. Абсалютную большасць складаюць рускія, сярод іншых нацыянальнасцей пераважаюць татары, макшане і эрзя.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Цемнікаўскі раён

**Цемнікаўскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Цемнікаў.

## Геаграфія 
Цемнікаўскі раён геаграфічна размешчаны на паўночным захадзе Рэспублікі Мардовія і мяжуе з Разанскай і Ніжагародскай абласцямі. Па тэрыторыі раёна працякае самая буйная рака Мардовіі Мокша. Значную частку раёна займае Мардоўскі запаведнік.

## Гісторыя 
Утвораны 16 ліпеня 1928 года.

## Спасылкі 
* Старонка раёна на афіцыйным сайце Мардовіі

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Акупацыя Канстанцінопаля

, у Канстанцінопалі 8 лютага 1919 года.]]
**Акупа́цыя Канстанцінопаля** () — акупацыя сталіцы Асманскай імперыі англійскімі, французскімі і італьянскімі войскамі, якая праходзіла ў адпаведнасці з Мудраскім перамір’ем, якое паклала канец удзелу асманаў у Першай сусветнай вайне. Першыя французскія войскі ўвайшлі ў горад 12 лістапада 1918 года, на наступны дзень рушылі брытанскія войскі. Італьянскія войскі высадзіліся ў Галаце 7 лютага 1919 года.

Войскі саюзнікаў акупіравалі зоны на базе падзелу Канстанцінопаля (цяпер Стамбул) і стварылі адмысловую ваенную адміністрацыю на пачатку снежня 1918 года. Акупацыя мела два этапы: пачатковая фаза ў адпаведнасці з перамір’ем змянілася ў 1920 годзе больш фармальным размяшчэннем у адпаведнасці з Сеўрскім дагаворам. У канчатковым выніку Лазанскі дагавор, падпісаны 24 ліпеня 1923 года, прывёў да завяршэння акупацыі. Апошнія войскі саюзнікаў выйшлі з горада 4 кастрычніка 1923 года, а першыя войскі ўрада Анкары, якім камандаваў Шукру Наілі-паша, цырыманіяльна ўвайшлі ў горад 6 кастрычніка 1923 года, гэтая дата цяпер адзначаецца як Дзень вызвалення Стамбула.

У 1918 годзе горад быў захоплены ўпершыню аж з 1453 года, калі Асманская імперыя аблажыла і скарыла сталіцу Візантыйскай імперыі. Нароўні з акупацыяй Смірны гэтая падзея выклікала стварэнне турэцкага нацыянальнага руху, які прывёў да пачатку вайны за незалежнасць Турцыі.

## Спасылкі 
* Фотаздымкі часоў акупацыі. Levantine Heritage.

Катэгорыя:Стамбул
Катэгорыя:Вайна за незалежнасць Турцыі
Качкураўскі раён

**Качку́раўскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым усходзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Качкурава.

## Геаграфія 
Качкураўскі раён мяжуе з Бальшаберазнікоўскім, Рузаеўскім, Інсарскім і Лямбірскім. Да таго ж на поўначы раён мяжуе са сталіцай рэспублікі горадам Саранскам, а таксама з Ульянаўскай і Пензенскай абласцямі, з усходу і поўдня адпаведна. Плошча раёна складае 816,46 км².

## Гісторыя 
Качкураўскі раён быў утвораны ў 1928 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Гэты раён мае найбольшы працэнт мардоўскага насельніцтва ў Мардовіі, у асноўным гэта эрзя.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Інсарскі раён

**Інса́рскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Інсар.

## Геаграфія 
Інсарскі раён мяжуе з Рузаеўскім, Кавылкінскім і Кадошкінскім раёнамі, а таксама з Пензенскай вобласцю. Плошча раёна складае 968,70 км². Паўднёвая частка раёна размяшчаецца ў нізіннай мясцовасці, паўночная частка ляжыць на ўсходніх адгор’ях Прыволжскага ўзвышша. Рэльеф далей на поўнач значна паніжаецца, а сярэдзіна раёна, дзе знаходзіцца пасёлак Кадошкіна, з’яўляецца найвышэйшым пунктам у заходняй частцы Мардовіі.

## Гісторыя 
Інсарскі раён быў утвораны ў 1928 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК. У раённым цэнтры, горадзе Інсар, былі адкрытыя педагагічнае вучылішча, конапаляводчы інстытут, пазней рэарганізаваны ў сельскагаспадарчы тэхнікум.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Кадошкінскі раён

**Кадошкінскі раён** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца рабочы пасёлак Кадошкіна.

## Геаграфія 
Кадошкінскі раён мяжуе з Старашайгаўскім, Рузаеўскім, Інсарскім, Кавылкінскім і Краснаслабодскім раёнамі. Плошча раёна складае 612,64 км².

## Гісторыя 
Кадошкінскі раён быў утвораны ў 1935 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК. Аднак у студзені 1963 года ён быў скасаваны і ўключаны ў склад Інсарскага раёна. Зноў утвораны 27 мая 1991 года.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Кавылкінскі раён

**Кавы́лкінскі раён** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Кавылкіна.

## Геаграфія 
Кавылкінскі раён мяжуе з Кадошкінскім, Інсарскім, Тарбееўскім, Ацюр’еўскім і Краснаслабодскім раёнамі, а таксама з Пензенскай вобласцю. Плошча раёна складае 2025,00 км².

## Гісторыя 
Кавылкінскі раён быў утвораны 16 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
25 (фільм)

**«25»** — беларускі дакументальны фільм рэжысёра Андрэя Куцілы, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2016 годзе. Фільм дэманстраваўся ў межах анлайн-кінафестывалю BelarusDocs.

## Сюжэт 
27 ліпеня 1990 года была прынята Дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце Беларускай ССР, якая праз год набыла статус канстытуцыйнага закона. Прайшла чвэрць стагоддзя, і ў суверэннай краіне вырасла новае пакаленне. Ім па 25, і яны нарадзіліся ўжо ў незалежнай Беларусі. Пра што яны мараць? Ці маюць амбіцыі? А можа ім хапае чаркі ды скваркі? Штодзённасць герояў фільма — гэта пульс жыцця маладой Беларусі.

## У фільме здымаліся 
## Здымачная група 
* аўтар сцэнарыя, рэжысёр і аператар — Андрэй Куціла
* гукарэжысёр — Яраслаў Шпак
* мантажыст — Андрэй Кісель
* каларыст — Варфаламей Курага
* асістэнт рэжысёра — Вікторыя Шаблоўская
* цітры — Дзіма Ску

## Крытыка 
Журналістка газеты «Звязда» Ірэна Кацяловіч адзначыла, што фільм складае даволі песімістычны вобраз сучаснай моладзі — адзін з’язджае, другі падзарабляе за мяжой, яшчэ адзін жыве адасобленым вясковым жыццём — падборка вельмі маніпулятыўная:

## Фестывалі 
* Удзельнік Мінскага міжнароднага кінафестываля «Лістапад» (2016).

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Куцілы
Краснаслабодскі раён

**Краснаслабодскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Краснаслабодск.

## Геаграфія 
Краснаслабодскі раён мяжуе з Ельнікаўскім, Старашайгаўскім, Кадошкінскім, Кавылкінскім, Ацюр’еўскім і Цемнікаўскім раёнамі. Плошча раёна складае 1379,29 км².

## Гісторыя 
Краснаслабодскі раён быў утвораны 16 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 23 531 чалавек.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Чакмагушаўскі раён

**Чакмагу́шаўскі раён** (; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Чакмагуш.

## Геаграфія 
Чакмагушскі раён мяжуе з Кушнарэнкаўскім, Благаварскім, Буздзяцкім, Шаранскім, Бакалінскім, Ілішаўскім і Дзюрцюлінскім раёнамі. Плошча раёна складае 1692 км².

## Гісторыя 
Чакмагушскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 28546 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць татары (62,8 %), далей ідуць башкіры (30,7 %), чувашы (3,1 %) і рускія (2,1 %).

## Спасылкі 
* Старонка на партале Башкартастана  

Катэгорыя:Раёны Башкартастана
Ельнікаўскі раён

**Е́льнікаўскі раён** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Ельнікі.

## Геаграфія 
Ельнікаўскі раён мяжуе з Старашайгаўскім, Краснаслабодскім і Цемнікаўскім раёнамі, а таксама з Ніжагародскай вобласцю на поўначы. Плошча раёна складае 1056,05 км².

## Гісторыя 
Ельнікаўскі раён быў утвораны ў 1928 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Вядомыя асобы 
* Аляксей Паўлавіч Сакольскі (1908—1969) — шахматыст, шахматны тэарэтык, літаратар і педагог. Майстар спорту СССР (1938). Заслужаны трэнер СССР (1965). Нарадзіўся ў сяле Каньгушы.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі