open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Валянціна Мікалаеўна Бібіла

**Валянціна Мікалаеўна Бібіла** (нар. , в. Нацавічы, Мастоўскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі юрыст. Доктар юрыдычных навук (1996), прафесар (2003).

## Біяграфія 
Нарадзілася 6 жніўня 1949 года ў в. Нацавічы Мастоўскага раёна Гродзенскай вобласці.

У 1975 годзе скончыла юрыдыячны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Правазнаўства». У 1978 годзе скончыла аспірантуру па спецыяльнасці «Крымінальны працэс».
    
Выкладае ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1978, юрыдычны факультэт, кафедра крымінальнага працэсу і пракурорскага нагляду, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: судовы лад; крымінальны працэс; агульная тэорыя права; гісторыя дзяржавы і права.

## Узнагароды 
* нагрудны знак Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь «За адзнаку» (2009),
* нагрудны знак Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнік адукацыі» (2009),
* медаль «За працоўныя заслугі» (2020).

## Літаратура 
* Социально-правовые основы правосудия по уголовным делам : автореферат диссертации … доктора юридических наук : 12.00.09 / Бибило Валентина Николаевна. — Минск, 1995.
* Бібіла Валянціна Мікалаеўна // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 352.
* Бібіла Валянціна Мікалаеўна // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаунага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 27.
* Бібіла Валянціна Мікалаеўна // Юрыдычны факультэт : Гісторыя. Сучаснасць. Імёны / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. — Минск, 2015. — С. 120.
* Бибило Валентина Николаевна // Белорусская юридическая энциклопедия : в 4 т. — Минск, 2007. — Т. 1. — С. 122.
* Бибило Валентина Николаевна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 384.
Ніна Мікалаеўна Гурына

**Ніна Мікалаеўна Гурына** () (, , Яраслаўская губерня, Расійская імперыя (цяпер — Расія) — , , СССР) — савецкі археолаг, доктар гістарычных навук (1961).

## Біяграфія 
У 1934 годзе Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. М. Пакроўскага. Працавала ў Кандалакшскім і Петразаводскім краязнаўчых музеях (1931—1932), Эрмітажы (1935—1938). З 1936 года пачала працаваць у Інстытуце гісторыі матэрыяльнай культуры СССР.

## Навукова-даследчыцкая дзейнасць 
Ёю выяўлена сотні неалітычных стаянак на Кольскім паўвостраве.

Вывучала Краснасельскія крэменездабыўныя шахты ў Ваўкавыскім раёне і іншыя археалагічныя помнікі Беларусі. 

Распрацавала методыку пошуку і даследавання шахтаў, дала іх характарыстыку, вызначыла датаванне (XVII—XIII стст. да н.э.) і прыналежнасць да культуры шнуравой керамікі.

У канцы 1950—пачатку 1960-х гадоў першая даследавала больш за 50 помнікаў каменнага і бронзавага вякоў на Панямонні і Падзвінні. Выказала меркаванне, што Беларускае Панямонне, Літва і паўночна-ўсходняя Польшча ў часы мезаліту і неаліту ўваходзілі ў адзіную культурную вобласць, адзначыла асаблівасць мезалітычных прылад працы з паўднёва-заходняй Беларусі і магчымасць існавання там нёманскай культуры.

## Працы 
### Кнігі і брашуры 
* Время, врезанное в камень: Из истории древних лапландцев / Н. Н. Гурина. — Мурманск: Книжное издательство, 1982. — 120 с.: ил.
* Древние кремнедобывающие шахты на территории СССР / Н. Н. Гурина; Академия наук СССР, Институт археологии. — Ленинград: Наука, Ленинградское отделение, 1976. — 178 с.: ил. 
* История культуры древнего населения Кольского полуострова = The history of the culture of the Kola peninsula ancient population / Н. Н. Гурина; Российская академия наук, Институт истории материальной культуры. — Санкт-Петербург: Центр «Петербургское востоковедение», 1997. — 	231, [2] с.: ил. — (Археологические изыскания; 32). — ISBN 5-85803-064-5
* Мир глазами древнего художника Карелии / Н. Н. Гурина; Академия наук СССР, Институт археологии. — Ленинград: Наука, Ленинградское отделение, 1967. — 39 с., 6 л. ил. 
* Оленеостровский могильник / Н. Н. Гурина; Академия наук СССР, Институт истории материальной культуры; [Вступ. статья В. И. Равдоникаса]. — Москва—Ленинград: Изд-во Академии наук СССР, 1956. — 431 с., 11 л. ил. — (Материалы и исследования по археологии СССР; № 47).

## Літаратура 
* Ліпніцкая, В. Гурына Ніна Нікалаеўна / Вольга Ліпніцкая //  — С. 178.
* Ліпніцкая, В. Л. Гурына Ніна Нікалаеўна / В. Л. Ліпніцкая //  — С. 282.
* Ліпніцкая, В. Л. Гурына Ніна Нікалаеўна / В. Л. Ліпніцкая // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 203. — ISBN 5-85700-077-7.
* Разин, Е. Здесь жили-были древние люди // Мурманский вестник. — 1999. — № . — 7 июля. — С.

Катэгорыя:Выпускнікі МДУ
Катэгорыя:Археолагі СССР
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута гісторыі матэрыяльнай культуры РАН
Настасся Ігараўна Масквіна

**Настасся Ігараўна Масквіна** () — беларуская оперная спявачка (сапрана), прафесар кафедры спеваў БДАМ, дацэнт. Народная артыстка Беларусі (2016).

## Біяграфія 
Настасся Масквіна нарадзілася ў Заводскім раёне Мінска. Скончыла 2 музычную школу імя М. І. Аладава.

У 1995 года годзе скончыла Беларускі ўніверсітэт культуры па спецыяльнасці рэжысёр тэатральнага калектыву.

У 2001 года скончыла Беларускую дзяржаўную акадэмію музыкі (Клас прафесара, заслужанай артысткі Рэспублікі Беларусь Л. Колас).

З 2002 года салістка Вялікага тэатра Беларусі.

У снежні 2012 года прысвоена вучонае званне дацэнта. Выкладае ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі.

## Званні і ўзнагароды 
* Народная артыстка Беларусі (2016)
* Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (2016)
* Узнагароджана Ганаровай граматай Міністэрства адукцыі Рэспублікі Беларусь
* Узнагароджана Падзякай Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь за актыўны ўдзел у падрыхтоўцы і правядзенні мерапрыемстваў І з’езда вучоных Рэспублікі Беларусь
* Медаль Францыска Скарыны

## Творчасць 
У рэпертуары: Вiлiсы. Фатум (Ганна), Багема (Мімі), Лятучая мыш (Разалінда), Яўген Анегін (Таццяна), Іаланта (Іаланта), Хаваншчына (Эма), Дзікае паляванне караля Стаха (Надзея Яноўская), Алека (Земфіра), Джані Скікі (Нэла, Лаўрэта), Кармэн (Мікаэла), Вяселле Фігара (Барбарына), Рыта, або Пірацкі трохвугольнік (Рыта), Трубадур (Леанора, Інэс), Набукка (Ганна), Бах... Кава... Джаз... (Лізэта), Горад майстроў (Вераніка), Аіда (Аіда), Князь Ігар (Яраслаўна), Чароўная флейта (Першая Дама), Лятучы галандзец (Сэнта).
## Зноскі
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Лідзія Васільеўна Арлова

**Лідзія Васільеўна Арлова** (нар. , в. Верхні Ламоў, Ніжнеламоўскі раён, Пензенская вобласць, РСФСР) — беларускі псіхолаг, спецыяліст у галіне педагагічнай псіхалогіі. Кандыдат псіхалагічных навук (2001), дацэнт (2003), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Ульянаўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя І. М. Ульянава (спецыяльнасць «Педагогіка і псіхалогія», 1975), Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Псіхолага-сацыяльная работа», 1996).

Працаввала ў Гімназія № 3 г. Мінска (1992—2002), Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя М. Танка (2002), Мінскім гарадскім інстытуце развіцця адукацыі (з 2001, кафедра псіхалогіі і прадметных методык, прафесар, у 2001—2013 — загадчык кафедры педагагічнай псіхалогіі).

Навуковыя інтарэсы: псіхалогія асобы педагога; дадатковая адукацыя дарослых; методыка выкладання псіхалогіі; павышэнне кваліфікацыі і перападрыхтоўка кадраў.

Пазапрафесійная дзейнасць: спартыўная гімнастыка.

## Узнагароды 
Ганаровая грамата Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў (2015), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2015) і інш.

## Літаратура 
* Развитие психологической культуры старшеклассника в процессе изучения психологии : диссертация … кандидата психологических наук : 19.00.07 : защищена 21.02.2001 : утверждена 27.06.2001 / Орлова Лидия Васильевна. — Минск, 2001.
* Призвание. Как прожить в профессии без острых углов / Л. В. Орлова, С. В. Радькова. — Минск, 2013.
* Развитие психологической культуры школьника : учебно-методическое пособие / Л. В. Орлова. — Мозырь, 2000.
* Социально-психологическая помощь / авторы-составители: Л. В. Орлова, Н. В. Кастюк. — Минск, 2005.
* Психологические аспекты профильного обучения / Л. В. Орлова // Вестник МГИРО. — Минск, 2015. — № 3. — С. 25—31.
* Орлова Лидия Васильевна // Психологи Республики Беларусь: путь к диалогу : справочник. ― Минск, 2008. — С. 42—43.
Людміла Якаўлеўна Колас

**Людміла Якаўлеўна Колас** () — беларуская оперная спявачка (сапрана), прафесар. Заслужаная артыстка БССР (1983). З 2006 года загадчыца кафедры спеваў БДАМ.

## Біяграфія 
Нарадзілася 15 мая 1950 ў Чарнаўцах. Бацька — беларус (з Магілёўскай вобласці), маці — украінка.

У 1970 годзе скончыла Маладзечанскае музычнае вучылішча. Затым з адзнакай скончыла Кіеўскую кансерваторыю імя П. І. Чайкоўскага (клас народнай артысткі СССР Л. І. Чаўдар). З 1976 году — вядучая салістка Дзяржаўнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета БССР, дзе выконвала вядучыя оперныя партыі, праспявала больш за 600 спектакляў, з іх — 16 оперных прэм’ер. У 1984—1985 гадах стажыравалася ў цэнтры Удасканаленні оперных спевакоў у тэатры «Ла-Скала» (творчы кіраўнік Джульета Сіміяната). Працуе ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі з 1986 года. Член журы шматлікіх міжнародных конкурсаў. Стаж педагагічнай працы — 20 гадоў, агульны творчы стаж — 30 гадоў. З 2006 года загадчыца кафедры спеваў.

## Навуковыя працы 
* 1999 — праграма для музычных ВНУ;
* 2000 — Зборнік «Старадаўнія арыі італьянскіх кампазітараў для сапрана» I частка;
* 2000 — Міжнародная канферэнцыя на тэму: «Вакальнае мастацтва як форма мастацкага выхавання грамадства. Праламленне гістарычнага вопыту на сучасным этапе»;
* 2001 года — выпусціла два дыска з твораў оперны класікі з сімфанічнымі аркестрамі Усесаюзнага радыё і тэлебачання (кіраўнік М. Шастаковіч), з аркестрам рускіх народных інструментаў (дырыжоры Н. Някрасаў, М. Казінец), аркестр тэатра оперы і балета (дырыжоры Я. Вашчак і Н. Праватораў);

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Колас Людміла Якаўлеўна  // Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі

Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ Кіева
Катэгорыя:Выпускнікі кансерваторый
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі СССР
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Сапрана
Таіса Іванаўна Белічэнка

**Таіса Іванаўна Белічэнка** (нар. ,  с. Кацярынаўка, Пэрвамайскі раён, Адэская вобласць, УССР, СССР) — беларуская рэжысёр.

## Біяграфія 
У 1968 годзе скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (курс К. Саннікава і В. Рэдліх). У 1962—1963 гг. вучылася на Рэспубліканскіх пастаянна дзеючых курсах па падрыхтоўцы кіраўнікоў народных тэатраў (кіраўнік К. Саннікаў), стажыравалася ў маскоўскіх тэатрах імя Вахтангавай (1970—1972, кіраўнік Л. Варпахоўскага) і імя Ленінскага камсамола (1988—1991, кіраўнік М. Захараў).

У 1968—1970 гг. рэжысёр Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача. У 1973 рэжысёр Магілёўскага драмтэатра, у 1973—1989 Брэсцкага.

## Творчасць 
Паставіла больш за 50 спектакляў. Сярод іх: «Ваўкі і авечкі» А. Астроўскага (1969) і «Бялее ветразь адзінокі» паводле В. Катаева (1970) у тэатры юнага гледача; «Безымянная зорка» М. Себасцьяна (1973) у Магілёве; «Даўгі нашы» Э. Валадарскага (1974), «Аперацыя «Мнагажэнец» А. Дзялендзіка (1975), «Каса марэ» І. Друцэ і «Укралі кодэкс» А. Петрашкевіча (1976), «Махляр смяецца апошнім» К. Крапівы і «Верачка» А. Макаёнка (з С. Еўдашэнкам; 1979), «Вап’яцкі дзень, або Жаніцьба Фігаро» П. Бамаршэ (1980) у Брэсцкім тэатры.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэжысёры Беларусі
Галіна Мікалаеўна Букаціна

**Галіна Мікалаеўна Букаціна** (нар. , ) — беларуская актрыса. Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Галіна Букаціна нарадзілася ў Маладзечна. Скончыла 5 школу ў тым жа горадзе.

З 1977 па 1981 год год вучылася ў Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце (курс В. Раеўскага). З 1981 года актрыса Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Якуба Коласа ў Віцебску.

## Творчасць 
Валодае шырокім творчым дыяпазонам, унутраным псіхалагізмам, багаццем пластычных сродкаў. Сярод роляў: Ізабела («П’емонцкі звер» А. Курэйчыка), фрау Лора («Дадому» А. Паповай), Гала («…Таму што люблю…» паводле п’есы А. Паповай «Дзень карабля»), Бона («Чорная нявеста» А. Дударава), Лідка, Русалка («Радавыя», «І быў дзень…» А. Дударава), Стэла («Пагарэльцы» А. Макаёнка), Аня («Вішнёвы сад» А. Чэхава), Служанка («Марлен… Марлен…» Дз. Мінчонка), Сімона Ціру, Муза («Мадам Боншанс», «Ружа ў чыстым полі» У. Драздова), Марта («За двума зайцамі» М. Старыцкага), Люба («I смех, і слёзы, і любоў» паводле У. Набокава), Трусіна («Мудрацы…» А. Астроўскага), Марта-Ісабель («I паміраючы дрэвы стаяць» А. Касоны), Алена («Мяшчане» М. Горкага), Маргарыта («Генрых VII» У. Шэкспір)  і інш.

## Узнагароды 
* Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь
* Медаль Францыска Скарыны
* Дыплом за лепшую жаночую ролю на 1-м рэспубліканскім фестывалі беларускай нацыянальнай драматургіі (1998)
* Дыплом на міжнародным тэатральным фестывалі «Славянскія тэатральныя сустрэчы» (2002)
* Нагрудны знак Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўклад у развіццё культуры Беларусі» (2006)

## Літаратура 
* 
* «Галіна Букаціна. На белым аркушы жыцця» Л.Громыко. — «Мастацтва»,2010, № 1, С.28- 31.
* «Галоўная роля яе жыцця» С.Дашкевич. — «Народнае слова». — 26.01.2010.
* Кто есть кто в Республике Беларусь, 2009. — Минск, 2009.

Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларусі
Катэгорыя:Актрысы тэатра Беларусі
Паладыянства

ў Вічэнцы, створаная па праекце Андрэа Паладыа, на працягу некалькіх стагоддзяў з'яўляецца класічным узорам для пераймання.]]

**Паладыя́нства** () — кірунак у архітэктуры класіцызму XVII — першай траціны XIX стст., таксама ў неакласіцызме першай паловы XX ст., якое развівала прынцыпы творчасці Андрэа Паладыа. У шырокім распаўсюджванні ідэй Паладыа вялікую ролю адыграў яго трактат «Чатыры кнігі пра архітэктуру» (1570), а таксама працы яго паслядоўнікаў, якія публікавалі праекты і малюнкі Паладыа, і свае ўласныя працы. У творчасці Паладыа яго паслядоўнікі шанавалі перш за ўсё выразнасць, кампактнасць і завершанасць планіроўкі, строгую спарадкаванасць, стрыманасць, адмову ад залішняй дэкарацыі, рэдукаванай да элементаў класічных архітэктурных ордараў, разнастайнасць рашэнняў фасадаў з франтонным порцікам, падобным да порціка антычнага храма, з адкрытай паверхняй сцяны, голымі кутамі, аконнымі праёмамі без абрамлення, а таксама арганічную сувязь архітэктуры з навакольным асяроддзем. У пабудовах паладыянства паўтараліся і іншыя кампазіцыйныя схемы Паладыа: 3-частковая кампазіцыя з галоўныга корпусаа і крылаў, злучаных галерэямі, купал на галоўнай восі фасада за франтонным порцікам і інш.

## На Беларусі 
На Беларусі ўплыў паладыянства меў месца ў палацавай, сядзібнай, культавай архітэктуры другой паловы 18 — першай паловы 19 ст. Для збудаванняў характэрны прастата і рацыянальнасць планавай будовы, выкарыстанне ў архітэктурна-мастацкай кампазіцыі перапрацаваных форм антычных ордараў; палацы сіметрычнай кампазіцыі з анфіладнымі параднымі пакоямі ў цэнтры. Тыповымі для палацаў былі працяглыя, плоскасна вырашаныя фасады і пластычна багатыя порцікі (палацы ў Гомелі, в. Жылічы Кіраўскага раёна). Некаторыя паркавыя і службовыя пабудовы сядзіб мелі цэнтрычную кампазіцыю і былі аналагічныя збудаванням тыпу Вілы Ратонда («павільён руж» у сядзібе ў Старых Песках Мастоўскага раёна, драўляны свіран у сядзібе на хутары Крыкалы Пастаўскага раёна). Асобныя культавыя пабудовы мелі цэнтрычную кампазіцыю, адсутнічалі традыцыйныя апсіды, аднолькава вырашаліся ўсе фасады (Слаўгарадская царква Раства Багародзіцы, Стрэшынская царква), пашырыліся храмы-ратонды (Чачэрская Спаса-Праабражэнская царква).

Gomel_zaleski.jpg|Палац у Гомелі (1777—1796, арх. Іван Староў)
Палацава-паркавы комплекс ў Гомелі. Фасад палаца.jpg|Галоўны фасад Гомельскага палаца.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (1914, 1918).jpg|Палац у Жылічах (1830-я)
Krykały, Abramovič. Крыкалы, Абрамовіч (J. Kłos, 1930) (2).jpg|Драўляны свіран у сядзібе на хутары Крыкалы
The Church in Slavgorod 02.jpg|Свята-Раства-Багародзіцкая царква ў Слаўгарадзе (1791—1793, арх. Мікалай Львоў)
Царква Покрыва Прасвятой Багародзіцы ў Стрэшыне.jpg|Свята-Пакроўская царква ў Стрэшыне (1807)
Праабражэнская царква..jpg|Спаса-Праабражэнская царква ў Чачэрску (1783)
Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (1913).jpg|Сабор Святога Іосіфа ў Магілёве  (1780—1798, арх. Мікалай Львоў)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*
Дзякуцё Сэтоуці

**Дзякуцё Сэтоўці** (яп. 瀬戸内 寂聴, 15 траўня 1922, Такусіма) — японская пісьменніца, асветніца будыйскай школы Тэндай, грамадская дзяячка. Да прыняцця манаства ў 1973 годзе насіла імя Харумі Сэтоуці. Ігумення храма Тэндай-дзі з 1987 па 2005, цяпер ігумення манастыра Энраку-дзі. Мае сан бхікшуні, што адпавядае сану епіскапа.

Асноўныя творы: «Канец лета» (夏の終り), «Месца» (場所). Аўтарка перакладуна сучасную японскую мову «Аповесці пра Гэндзі».

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Такусіме ў сям’і гандляра рэлігійнымі атрыбутамі. Пасля заканчэння школы пераехала ў сталіцу і паступіла ў Такійскі Хрысціянскі Жаночы Універсітэт, на кафедру японскай літаратуры.

## Творчасць 
У 1950 годзе друкавалася пад псеўданімам Харумі Мітані (三谷晴美) у часопісах для дзяцей і падлеткаў «Дзявочы свет» (少女世界) і «Сланечнік» (ひまわり). Намінавалася на літаратурную прэмію апошняга. У тыя ж гады пазнаёмілася з пісьменнікам Фуміа Ніва, прымала ўдзел у выпуску часопіса «Літаратар» (文), а пасля яго закрыцця — часопіса «Z», дзе ў 1956 годзе дэбютавала ў жанры сучаснай японскай прозы дзюнбунгаку з аповедам «Туфлі ціснуць» (痛い靴).

У 1956 годзе была ўдастоена прэміі коміксаў-дадзінсі «Сінці» за твор «Студэнтка Цюй Айлін» (女子大生・曲愛玲). Яго першая частка «Пасіён» (花芯) была названая крытыкамі парнаграфічнай. Пасля гэтага скандалу далейшыя публікацыі ў літаратурных часопісах сталі немагчымымі, і Сэтоуці пачала друкавацца ў часопісах забаўляльнага жанру і перыёдыцы.

Першы свой раман «Жаночае мора» (女の海) апублікавала ў газеце «Токіа сімбун». З 1959 года пачала таксама серыйна публікаваць твор «Тамура Тосіко». Найбольш значным сачыненнем тых гадоў стаў твор «Канец лета», у якім паказваецца амаральнае каханне.

Асабліва шырокая папулярнасць прыйшла да пісьменніцы пасля публікацыі перакладу «Аповесці пра Гэндзі» у дзесяці тамах на сучасную японскую мову ў 1998 годзе.

## Духоўнае жыццё 
У 1973 годзе прыняла пострыг у манастыры Цюрон-дзі прэфектуры Іватэ школы Тэндай. Пры пострыгу атрымала імя Дзякуцё (寂聴), што значыць «доўгае, адзінокае маўчанне». У наступным годзе здзейсніла паломніцтва на гару Хіэй, дзе прайшла 60-дзённую практыку аскезы, пасля чаго жыла пустэльніцай у створанай ёй мясціны"Дзякуан" у мястэчку Сага каля Кіёта. Пасля многіх гадоў руплівай будыйскай практыкі стала актыўна займацца пропаведдзю.

У 1988 годзе выдала кнігу «Дзякуан. Сутра сэрца» (寂庵 般若心経), якая была прададзеная ў колькасці 4,3 мільёна асобнікаў за першы год. Паступова вылучылася ў лік харызматычных грамадскіх дзеячаў нацыянальнага і нават міжнароднага ўзроўню, удзельнічала ў гучных судовых працэсах над серыйнымі забойцамі, з пропаведдзю звярталася да падсудных і знаходзіла з імі агульную мову.

## Узнагароды 
* 1963, Прэмія жаночай літаратуры за раман «Канец лета».
* 1992, прэмія Танідзакі за аповесць «Спытай у кветкі».
* 2001, прэмія Нома за аповесць «Месца».
* 2006, удастоена Ордэна культуры Японіі.

Катэгорыя:Пісьменнікі Японіі
Маргарэта дэ Хеер

**Маргарэта дэ Хеер** (, каля 1603, Леўвардэн, Нідэрланды — каля 1665, там жа) — нідэрландская мастачка, працавала падчас Залатога стагоддзя Нідэрландаў. У асноўным адлюстроўвала жывёл, птушак і насякомых.

## Біяграфія и творчасць 
Маргарэта дэ Хеер нарадзілася ў горадзе Леўвардэн паміж 1600 і 1603 гадамі. Яе бацька Ар'ен Віллемс дэ Хеер (Arjen Willems de Heer) і брат былі мастакамі па шклу. Вучылася жывапісу ў бацькі, які валодаў вялікай майстэрняй.

21 верасня 1628 года Маргарэта выйшла замуж за мастака Андрыса Нейхофа (Andreas Nijhof) і з 1636 па 1646 год працавала разам з ім у Гронінгене. У 1650 годзе муж і жонка набылі дом у Леўвардэне. У іх было двое дзяцей.

Андрыс Нейхоф неаднаразова згадваецца ў афіцыйных дакументах, тады як Маргарэта не належала ні да якой афіцыйнай арганізацыі мастакоў. Тым не менш ні адной карціны Нейхофа ў наш час не вядома, а Маргарэце прыпісваецца каля 50 работ.

Яе творчасць вельмі разнастайная: сярод работ дэ Хеер пераважаюць выявы кветак і птушак, аднак яна таксама пісала жанравыя карціны і пейзажы. Мастачка аддавала перавагу акварэлі і гуашы, аднак таксама працавала алеем і тэмперай. Усе яе карціны і малюнкі маюць невялікі фармат. Большая іх частка цяпер знаходзіцца ў Фрызскім музеі  ў Леўвардэне. Адна з вуліц горада таксама названа ў яе гонар.

## Галерэя 

Файл:Margaretha de Heer - Butterflies and beetles around a rose on a stone ledge 070L13040 6WBZK.jpg|Матылькі і жукі вакол ружы на каменным падваконніку
Файл:Margaretha de Heer - Iris with 4 beetles and a butterfly.JPG|Касач з чатырма жукамі і матыльком
Файл:Stilleben med landskap (Margareta de Heer) - Nationalmuseum - 132641.tif|Нацюрморт з матылькамі

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-анімалісты
Марыя Аляксандраўна Рыбакова

**Марыя Аляксандраўна Рыбакова** (; , Масква) — руская пісьменніца, філолаг, унучка пісьменніка Анатоля Рыбакова.

## Біяграфія 
Нарадзілася 26 мая 1936 года ў Маскве ў сям’і Аляксандра Анатольевіча Рыбакова і літаратурнага крытыка Наталлі Барысаўны Івановай (рэдактара часопіса «Знамя»).

Вучылася ў Маскоўскім дзяржаўным універсітэце імя М. В. Ламаносава на філалагічным факультэце, вывучала класічную філалогію. Потым вучылася ў Берлінскім універсітэце імя Гумбальта. Атрымала ступень доктара філасофіі ў Ельскім універсітэце, абараніўшы дысертацыю на тэму «Выкраданне дзяцей дэманамі старажытнасці: традыцыі апавядання, псіхалогія і замагільны свет».

У 2005—2006 гадах выкладала ў Каліфарнійскім універсітэце ў Лос-Анджэлесе. З восені 2007 года выкладае ва Універсітэце штата Каліфорнія ў Сан-Дыега.

## Творчасць 
Аўтар пяці кніг, а таксама шматлікіх апавяданняў, апублікаваных у часопісах «Звезда», «Дружба народов» і «Иностранная литература».

Першая кніга («Ганна Гром і яе прывід») перакладзена на французскую, нямецкую і іспанскую мову.

## Крытыка 
Для твораў Рыбаковай характэрны літаратурныя алюзіі, галоўныя тэмы яе прозы — каханне, расчараванне жыццём і смерць.

## Кнігі 
* Анна Гром и её призрак, Глагол, 1999. — ISBN 5-87532-059-1
* Братство проигравших, Время, 2005.
* Слепая речь (сборник рассказов), Время, 2006.
* The Child-snatching Demons of Antiquity: Narrative Traditions, Psychology and Nachleben, диссертация, Йельский университет, 2004.
* Острый нож для мягкого сердца, Время, 2009.
* Гнедич, Время, 2011.
* Черновик человека, Эксмо, 2014.
* Если есть рай, Знамя, 2018.

## Узнагароды 
* прэмія «Эўрыка» (Масква, 2000),
* прэмія Сяргея Даўлатава (Санкт-Пецярбург, 2004),
* Руская прэмія (2011) за раман у вершах «Гнедзіч».

## Спасылкі 
* Ольга Лебедушкина. Роман с немцем, или Русский человек на rendez-vous с Западом
* Ольга Славникова. Та, что пишет, или Таблетка от головы

Катэгорыя:Філолагі Расіі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Ганна Саркісаўна Глазава

**Ганна Саркісаўна Глазава** (; нар. , Дубна, Маскоўская вобласць) — руская паэтка і перакладчыца.

## Біяграфія 
Нарадзілася 29 лістапада 1973 года ў Дубне Маскоўскай вобласці. Маці — інжынер, бацька — фізік-ядзершчык. Вучылася ў Маскоўскім архітэктурным інстытуце, затым — на архітэктурным факультэце Берлінскага тэхнічнага ўніверсітэта. Абараніла дысертацыю на тэму «Сустрэчная цытата: Непадпарадкаванне паэтычнай традыцыі Пола Селана і Восіпа Мандэльштама» ў Паўночна-Заходнім універсітэце (Эванстон, ЗША). Выкладала ў Карнельскім універсітэце, Універсітэце Джонса Хопкінса, Ратгерскім універсітэце, займаецца параўнальным літаратуразнаўствам.

## Творчасць 
Перакладала вершы і прозу Франца Кафкі, Роберта Вальзера, Рыльке, Унікі Цюрн, Паўля Цэлана, Эрнста Яндля, Фрэдэрыкі Майрокер, Эльфрыдэ Елінек і іншых. Аўтар работ па паэтыцы Восіпа Мандэльштама, Паўля Цэлана, артыкулаў пра сучасных нямецкіх і расійскіх паэтаў.

Генадзь Кацаў падкрэслівае, што «часам прозвішча аўтара [Глазава] з’яўляецца сэнсатворным ў яе творчасці».

## Кнігі 
* Пусть и вода. — М.: ОГИ, 2003. — 108 с. — (Поэтическая серия клуба «Проект О. Г. И.»).
* Петля. Невполовину. — М.: Новое литературное обозрение, 2008. — 152 с. — (Поэзия русской диаспоры).
* Для землеройки / Послесл. Е. Сусловой. — М.: Новое литературное обозрение, 2013. — 144 с. — (Новая поэзия).
* Опыт сна. — New York: Ailuros Publishing, 2014. — 100 с.
* Земля лежит на земле: Стихи. — СПб.: MRP; Скифия-принт, 2017. — 98 с.

## Узнагароды 
* Руская прэмія (2012) за зборнік вершаў «Для землярыйкі».
* Прэмія Андрэя Белага (2013) за зборнік вершаў «Для землярыйкі».

Катэгорыя:Паэты Расіі
Катэгорыя:Перакладчыкі Расіі
Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на рускую мову
Марыяна Барысаўна Ганчарова

**Марыяна Барысаўна Ганчарова** (;  — ) — украінская рускамоўная пісьменніца.

## Біяграфія 
Нарадзілася 26 мая 1957 года.

Скончыла Чарнавіцкі нацыянальны ўніверсітэт імя Юрыя Фядзьковіча. Жыла ў Чарнавіцкай вобласці Украіны. Шмат гадоў кіравала моладзевым тэатрам «Цяжкі ўзрост».

Пісьменніцкая кар’ера пачалася з публікацый у адэскім гумарыстычным часопісе «Фонтан». Таксама публікуецца ў кіеўскім часопісе «Радуга» і піша артыкулы на грамадскія і літаратурныя тэмы для штотыднёвіка «Зеркало недели». На думку аглядальніка газеты «Российская газета» Вольгі Шатохінай, апавяданні Марыяны Ганчаровай — «лёгкая, на першы погляд чыста гумарыстычная проза, пад флёрам якой хаваюцца філасофскія разважанні пра недасканаласць нашага свету, незаменныя страты, а таксама нязломны аптымізм, які дазваляе чалавеку перажыць мноства выпрабаванняў».

## Бібліяграфія 
* Доля шутки (в соавторстве с Валерием Хаитом). Донецк: Донеччина, 2003. ISBN 966-556-532-X
* Поезд в Черновцы и другие рассказы. Одесса: Зодиак, 2008. ISBN 966-96615-4-4
* Кенгуру в пиджаке и другие веселые рассказы. Москва: Эксмо, 2010. ISBN 978-5-699-39302-2
* Левый автобус: книга веселых рассказов. Москва: Эксмо, 2010. ISBN 978-5-699-40154-3
* Чёрная кошка в оранжевых листьях. Москва: Эксмо, 2010. ISBN 978-5-699-43018-5
* Моя веселая Англия. Москва: Эксмо, 2011. ISBN 978-5-699-47821-7
* Отдам осла в хорошие руки… Москва: Эксмо, 2011. ISBN 978-5-699-47817-0
* Этюды для левой руки. Москва: Эксмо, 2011.ISBN 978-5-699-51586-8
* В ожидании конца света. Москва: Эксмо, 2012.ISBN 978-5-699-60444-9
* Теплый талисман. Москва: Эксмо, 2012.
* Землетрясение в отдельно взятом дворе. Москва: Эксмо, 2012.
* Чудеса специальным рейсом. Москва: Эксмо, 2012.
* Капелюшки, парасольки и дождь в чужом городе. Москва: АРДИС, 2013 — аудиокнига
* Кошка Скрябин и другие. Москва: АРДИС, 2013 — аудиокнига
* Четвёртый звонок. Москва: Азбука-Аттикус, 2013. ISBN 978-5-389-05713-5
* Дорога. Записки из молескина. Москва: Азбука-Аттикус, 2014. ISBN 978-5-389-06925-1

## Узнагароды 
* Руская прэмія (2012) за аповесць «Цмок з Перкалаба»,
* Адэская міжнароднай літаратурная прэмія імя Ісаака Бабеля (2017),
* міжнародная літаратурная прэміі імя Эрнэста Хэмінгуэя (2017).

## Спасылкі 
* Сайт пра творчасць Марыяны Ганчаровай
Таццяна Аляксандраўна Даговіч

**Таццяна Аляксандраўна Даговіч** (; , Днепрапятроўск, Украінская ССР) — празаік, пісьменніца, паэтка, выкладчыца, піша на рускай мове.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1980 годзе ў Днепрапятроўску (Украінская ССР).

Скончыла філалагічны факультэт Днепрапятроўскага нацыянальнага ўніверсітэта. Пазней у Мюнстэрскім універсітэце атрымала адукацыю па кірунку філасофія. З 2003 года жыве ва Уне (Германія), працуе навуковым асістэнтам і выкладчыкам.

Актыўна займаецца літаратурнай творчасцю на рускай мове. Яе працы публікуюцца ў літаратурных часопісах: «Новая Юность», «Знамя», «Homo Legens», «Нева». Таксама яе працы аботы былі надрукаваны ў альманаху «Тоўсты: Усё ўключана». На нямецкай мове яе працы публікаваліся ў альманаху «Poesiealbum neu». Яна аўтар кніг «Ячэйка 402», за якую стала ў 2010 годзе лаўрэатам прэміі «Рукапіс года» у намінацыі «Арыгінальная ідэя»; «Лялькі, якія рагочуць», «Працягваючы рух цягнікоў». Чацвёртая кніга прозы Таццяны Даговіч — «Расліны колеру кахання». З’яўляецца пастаянным аўтарам часопіса «Берлин. Берега».

У 2016 годзе стала лаўрэатам «Рускай прэміі» за рукапіс аповесці «Працягваючы рух цягнікоў», якая у 2018 годзе выдадзена асобнай кнігай выдавецтвам «Время».

## Бібліяграфія 
* Татьяна Дагович роман «Ячейка 402»,
* Татьяна Дагович сборник повестей «Хохочущие куклы»,
* Татьяна Дагович «Продолжая движение поездов»,
* Татьяна Дагович «Растения цвета любви».

## Узнагароды 
* Руская прэмія (2016) за рукапіс аповесці «Працягваючы рух цягнікоў»,
* прэмія «Рукапіс года» у намінацыі «Арыгінальная ідэя».

Катэгорыя:Пісьменнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Паэты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Каця Каповіч

**Каця Каповіч** (поўнае імя — Кацярына Юльевна Каповіч; , Кішынёў) — руская і амерыканская паэтка, празаік, рэдактар.

## Біяграфія 
Нарадзілася 21 чэрвеня 1960 года ў Кішынёве ў сям’і архітэктара Юлія Ісаакавіча Каповіча (1932—2011), маці Ада Наумаўна загадвала аддзелам камплектавання ў Бібліятэцы Акадэміі навук Малдаўскай ССР. Дзед, прафесар палітычнай эканоміі Ісаак Ісаевіч Каповіч (Коган, 1896—1972), быў загадчыкам яўрэйскім сектарам факультэта сацыяльнага выхавання Адэскага інстытута народнай адукацыі (1923—1929) і членам прэзідыума адэскага камітэта Таварыства распаўсюджвання рамеснай працы сярод яўрэяў Расіі. У 1979 годзе бацька быў асуджаны на 8 гадоў.

Вучылася ў кішынёўскай школе № 53 з англійскім ухілам, скончыла руска-малдаўскую сярэднюю школу № 8. Паступіла ў Ніжнетагільскі дзяржаўны педагагічны інстытут на факультэт замежных моў (аддзяленне англійскай і французскай моў), пасля другога курса перавялася на завочнае аддзяленне філалагічнага факультэта ў Кішынёўскі педагагічны інстытут, працавала на самых экзатычных працах (у тым ліку замярала рэзервуары нафтасховішча). У Кішынёве ўваходзіла ў кола пачаткоўцаў мясцовых літаратараў літаб’яднання «Арбіта» пры газеце «Молодёжь Молдавии», куды таксама ўваходзілі Яўген Харват, Віктар Панэ, Аляксандр Фрадзіс.

З 1990 года разам з першым мужам (пісьменнікам Віктарам Панэ, нар. 1954) выехала ў Ізраіль, жыла ў Ерусаліме. У 1992 годзе пераехала ў Бостан (ЗША), вучылася на факультэце славістыкі Гарвардскага ўніверсітэта. Рэдагуе (сумесна з мужам Філіпам Нікалаевым) англамоўны паэтычны часопіс «Fulcrum».

Піша вершы па-руску і па-англійску. Руская паэзія Каповіч вылучаецца прынцыповым аскетызмам фармальных сродкаў (аж да дэманстратыўнага мінус-прыёму — беднай рыфмы), якія адлюстроўваюць скразную тэму Каповіч — беднасць і галечу прадметнага свету, якія акружае большасць людзей, рыфмуецца затым з беднасцю душэўнага ўтрымання.

## Сям’я 
* Стрыечныя браты — амерыканскія матэматыкі Міхаіл Каповіч, Ілля Каповіч і Віталь Каповіч.

## Узнагароды 
* Руская прэмія (2012) за «Удваіх весялей».
* Руская прэмія (2015) за «Іншыя».

## Літаратура 
* Клоц, Яков. Беседа с Катей Капович // Поэты в Нью-Йорке. — Москва: Новое литературное обозрение, 2016. — С. 283—344. — 688 с. — ISBN 9785444805657.

Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Расіі
Катэгорыя:Англамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Малдовы
Алена Віктараўна Сцяжкіна

**Алена Віктараўна Сцяжкіна** (; , Данецк, Украінская ССР) — украінская пісьменніца і гісторык.

## Біяграфія 
Нарадзілася 28 лютага 1968 года ў Данецку ў сям’і дактароў. У 1985 годзе з адзнакай скончыла данецкую школу № 2 і паступіла на гістарычны факультэт Данецкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Пасля заканчэння універсітэта паступіла ў аспірантуру. У 1996 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Культурныя працэсы ў Данбасе ў 1960 — пачатку 1990-х гадоў» і пачала працаваць на кафедры гісторыі славян гістарычнага факультэта Данецкага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Паралельна ў якасці журналісткі і копірайтэра супрацоўнічала з газетамі, а таксама забаўляльнымі часопісамі Данецка. Артыкулы Алены Сцяжкінай публікаваліся ў газетах «Экспресс», «Московский комсомолец в Донбассе», «Аэронет», «День и ночь». У гэты ж час яна захапляецца літаратурнай дзейнасцю, публікуючы свае першыя творы ў раздзеле «Самвыдат» анлайн-бібліятэкі. Свае першыя творы яна публікуе пад псеўданімам Алена Юрская. Друкавалася ў часопісах «Крещатый Яр», «Натали», «День и ночь», «Знамя».

У 2003 годзе абараніла доктарскую дысертацыю на тэму «Жанчыны ў гісторыі ўкраінскай культуры другой паловы XX стагоддзя».

У 2014 годзе ў сувязі з узброеным канфліктам на ўсходзе Украіны з’ехала з Данецка.

З 2014 года з’яўляецца членам выканаўчага савета Украінскага цэнтра Міжнароднага ПЭН-клуба, членам праўлення Украінскай асацыяцыі даследчыкаў гісторыі жанчын (з 2014 года), членам Украінскай асацыяцыі вуснай гісторыі. У 2014 годзе заснавала грамадскі рух «Дэакупацыя. Вяртанне. Адукацыя». Сузаснавальнік бюлетэня «Говорит Донбасс» (2014—2016).

Замужам, мае сына і дачку.

## Бібліяграфія 
* Великое никогда (Донецк, 1993)
* Кухонный вальс (Донецк, 2003)
* Купите бублики: Повести, рассказы (М.: ОЛМА, 2006)
* Ты посмотри на нее! (Киев: Факт, 2006)
* Фактор Николь: Повести и рассказы (М.: АСТ, 2009)
* Все так (М.: Астрель, 2012)
* Один талант (М.: АСТ, 2014)
* Журнальный зал. Елена Стяжкина. Список публикаций.
* На языке Бога (Єгупець, 2016, випуск 25)
* Розка (Харків: Фоліо, 2018)
* Смерть лева Сесіла мала сенс (Львів: Видавництво Старого Лева, 2021)

## Узнагароды 
* Руская прэмія (2013) за аповесці з цыкла «Адзін талент».

Катэгорыя:Члены ПЭН-клуба
Катэгорыя:Гісторыкі Украіны
Катэгорыя:Журналісты Украіны
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Алена Бачарышвілі

**Алена Яфімаўна Бачарышвілі** (; , Тбілісі, Грузінская ССР) — канадская пісьменніца і журналістка грузінскага паходжання, якая піша на рускай мове.

## Біяграфія 
Нарадзілася 11 студзеня 1966 года ў Тбілісі ў сям’і навукоўцаў. З 13 гадоў займалася журналістыкай. Скончыла факультэт журналістыкі Тбіліскага ўніверсітэта. Працавала спартыўнай журналісткай, пісала сцэнары для дакументальных фільмаў. Першай у Савецкім Саюзе пачала пісаць пра бейсбол і першая з жанчын-журналістак стала прадстаўляць за мяжой газету «Советский спорт».

У 1992 годзе паехала па запрашэнні ў Канаду, дзе пазнаёмілася з будучым мужам Рышарам Шартье, спартыўным журналістам газеты «La Presse». У 2001 годзе нарадзіла сына Жоржа.

## Творчасць 
У 1997 годзе напісала першую навэлу «Дробны дождж».

Стала ініцыятарам заснавання новай разнавіднасці рамана — «раман у стэнаграме».

У 1999 годзе ў Манрэальскім выдавецтве «Éditions du Boréal» выйшаў пераклад на французскую мову навелы «Дробны дождж» пад назвай «Скрыня для матыля». Затым у тым жа выдавецтве апублікаваны: «Фаіна» (2006), «Саўкі» (2008), «Галава майго бацькі» (2011) і «Толькі чакаць і глядзець» (2012).

На рускай мове ў 2012 годзе ў часопісе «Новый мир» была апублікаваная аповесць «Чароўная мазь» (рускі варыянт назвы аповесці «Саўкі»).

У 2012 годзе ў выдавецтве «Corpus» выйшаў зборнік аповесцяў «Галава майго бацькі», у які ўвайшлі пяць аповесцей пра Грузію XX стагоддзя. Уладзімір Сарокін у інтэрв’ю назваў Алену Бачарышвілі цікавым сучасным пісьменнікам да сарака гадоў.

У пачатку 2015 года выдавецтва «Corpus» падрыхтавала зборнік апавяданняў «Толькі чакаць і глядзець», у які ўвайшлі чатыры раней не публікаваныя творы Алены Бачарышвілі і тры тэксты, ужо выдадзеныя на рускай мове. Адбылося чытанне аповесці «Опера» на сцэне валгаградзкага тэатра «Царыцынская опера».

Кнігі перакладзены на французскую, італьянскую, чэшскую, румынскую, польскую, партугальскую і грузінскую мовы. У 2010 годзе на грузінскай мове была выдадзена аповесць «Опера», у 2016 годзе — зборнік «Стэнаграфічная раманы», у які ўвайшлі аповесці «Мае духмяныя дзядкі і пахучыя бабулькі», «Галава майго бацькі» і «Саўкі».

## Бібліяграфія 
* Елена Бочоришвили. Волшебная мазь // «Новый мир». — 2012. — № 2.
* Елена Бочоришвили. Голова моего отца. — Corpus, 2012. — 288 с. — ISBN 978-5-271-41162-5.
* Елена Бочоришвили. Только ждать и смотреть. — Corpus, 2015. — 416 с. — ISBN 978-5-17-087702-7.

## Узнагароды 
* Руская прэмія (2015) за зборнік апавяданняў «Толькі чакаць і глядзець».

Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Канады
Прынцэса Эстэль

'''*Эстэль* Сільвія Ева Мэры'*, нарадзілася 23 лютага 2012 года ў Сольне ў лене Стакгольм, — шведская спадчынніца-прынцэса і герцагіня Эстэрётланд . Яна з’яўляецца дачкой кронпрынцэсы Вікторыі і прынца Даніэля і ў адпаведнасці з парадкам спадчыннасці займае 2-ое месца ў пераемнасці шведскага прастола, пасля маці і да брата прынца Оскара Яе тытул — *Яе Каралеўскае Высокасць Эстэль, прынцэса Швецыі, герцагіня Эстэргётланд''.

## Біяграфія 
### Нараджэнне 
У жніўні 2011 года Каралеўскі суд Швецыі абвясціў, што Кронпрынцэса Вікторыя і Прынц Даніэль чакаюць свайго першага дзіцяці . 23 лютага 2012 г. у 04:26 прынцэса Эстэль нарадзілася у бальніцы Каралінскага ўніверсітэта ў Сольне. Рост прынцэсы быў 51 сантыметр, а вага — 3280 грам . Нараджэнне атрымала шмат увагі СМІ — на працягу дня было апублікавана 2300 газетных артыкулаў у Швецыі, і яшчэ 3300 за мяжой .

24 лютага 2012 г. у замку Хага адбылося традыцыйнае пацверджанне сведкаў. Сведкамі былі спікер Рыксдага Пэр Вэстарберг, прэм’ер-міністр Фрэдрык Рэйнфельт, маршал Свантэ Ліндквіст і старшыня Аліса Троль-Вахтмайстэр . У 11:15 урад сабраўся ў Стакгольмскім замку , дзе кароль Карл XVI Густаў абвясціў імя прынцэсы і дараваў ёй герцагства Эстэрётланд. Пасля адбылася служба ў Замкавай царкве .

30 красавіка 2012 года прынцэса Эстэль упершыню з’явілася на публіцы. Гэта адбылося ў Стакгольмскім замку ў сувязі з 66-годдзем з дня нараджэння Карла XVI Густава.

### Хрышчэнне 
Прынцэса Эстель была ахрышчана 22 мая ў царкве Стакгольмскага замку. Пад час цэрэмоніі выкарыстоўвалася купель Карла XI. Затым было абвешчана, што яе хроснымі з’яўляюцца кронпрынц Вілем-Аляксандр з Нідэрландаў (цяпер кароль Вілем-Аляксандр), кронпрынц Хокан Магнус з Нарвегіі, кронпрынцэса Мэры з Даніі, дзядзька прынц Карл Філіп і цётка Ганна Вэстлінг Сёдэрстрэм. Пры хрышчэнні прынцэса была ўзнагароджана ордэнам Серафімаў .

### Імёны 
Імя Эстэль з’явілася ў сям’і дзякуючы Эстэль Бернадот, жонцы хроснага бацькі караля Карла XVI Густава Фолькі Бернадота. Эстэль — гэта таксама імя першай унучкі прынцэсы Дэзірэ, сястры караля Карла XVI Густава. Прынцэсу назвалі Сільвіяй і Евай у гонар бабуль каралевы Сільвіі і бабулі Евы Вэстлінг адпаведна. Мэры — імя хроснай маці, кронпрынцэсы Даніі Мэры .

## Узнагароды 
### Узнагароды Швецыі 
*  Каралеўскі ордэн Серафімаў (LoK av KMO) (23 лютага 2012)
*  Юбілейны медаль 40-й гадавіны узыходжання караля Карла XVI Густава (CXVIG:sJmtII) (15 верасня 2013)
*  Юбілейны медаль да 70-годдзя караля Швецыі Карла XVI Густава (CXVIG:sJmtIII) (30 красавіка 2016)

## Родавод 
Сярод продкаў прынцэсы заснавальніца Іспаніі Ізабела I Кастыльская, шатландская каралева Марыя Сцюарт, дзве расійскія імператрыцы Кацярына I і Кацярына II, каралева Вялікабрытаніі Вікторыя.

Катэгорыя:Кавалеры ордэна Серафімаў
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Бернадоты
Катэгорыя:Прынцэсы Швецыі
Барбру Ліндгрэн

**Барбру Ліндгрэн** (швед. Barbro Lindgren; нар.  г., Стакгольм) — шведская пісьменніца, аўтар кніг для дзяцей і юнацтва.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і інжынера Георгія Энскога і Маі Лёфштэт. У 1958 годзе скончыла шведскі дзяржаўны каледж мастацтваў Konstfack, з 1959 года вучылася ў Каралеўскай акадэміі. Працавала дызайнерам і ў сферы аховы здароўя. Сумесна са шведскім кангрэсменам, Марыянай Эрыксан, пачала выдаваць кнігі.

C 1965 года пачала займацца літаратурнай творчасцю. Барбру Ліндгрэн пісала кнігі для дзяцей і юнацтва, кнігі для дарослых. Аказала вялікі ўплыў на шведскую літаратуру для дзяцей. Як пісьменнік дэбютавала ў 1965 годзе кнігай «Mattias sommar». Некаторыя са сваіх кніг сама і ілюстравала. З 1980-х гадоў супрацоўнічала з іншымі ілюстратарамі, такімі як Ева Эрыксан. Гэты творчы саюз прывёў да выдання серый кніжак — малюнкаў пра маленькага Макса і бультэр’ера Розі. Сярод яе твораў — дзве серыі аўтабіяграфічных кніг, у якіх пісьменніца ўспамінае дзяцінства і юнацтва. Менавіта творы Ліндгрэн далі вядомай шведскай пісьменніце Перніле Сталфельт натхненне стаць дзіцячым пісьменнікам.

Кнігі перакладзеныя на больш 30 моў.

## Узнагароды 
* міжнародная прэмія імя Г. К. Андэрсена (2004) — за важны ўклад у дзіцячую літаратуру,
* прэмія памяці Астрыд Ліндгрэн (2014).

Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Лена Нюман

**Лена Нюман** (; ,  — , там жа) — шведская актрыса, першую вядомасць атрымала ў фільмах Вільгата Шомана.

## Біяграфія 
Лена Нюман пачала здымацца ў 1955 годзе, сыграла Грэту ў экранізацыі рамана Астрыд Ліндгрэн «Расмус-валацуга» і Хелену Томасан у крымінальнай драме «Небяспечныя абяцанні».

У 1964 годзе яна атрымала сваю першую ролю ў Вільгата Шомана, зняўшыся ў фільме «491». Вядомасць ёй прынеслі фільмы «Я цікаўная — жоўты» (1967) і яго працяг «Я цікаўная — сіні» (1968), якія атрымалі скандальную (з-за натуральнасці некаторых сцэн) папулярнасць псеўда-дакументальныя стужкі, у якіх, пад уласным імем, яна брала інтэрв’ю ў вядомых дзеячаў палітыкі і культуры. Фільмы (першы з якіх прынёс актрысе прэмію «Залаты жук», 1968) зрабілі яе «знакавай фігурай шведскага кіно». З 1969 гады Лена Нюман — актрыса Каралеўскага драматычнага тэатра і гарадскога тэатра Стакгольма.

Пазней Лена Нюман здымалася ў многіх фільмах Ханса Альфрэдсана і Тага Даніелсана («Release the Prisoners to Spring», 1975; «The Adventures of Picasso», 1978) і інш. Разам з імі выступала ў многіх рэвю на Стакгольмскіх сцэнах. У 1978 годзе Нюман разам з Інгрыд Бергман і Ліў Ульман знялася ў фільме «Восеньская саната»; яе праца над псіхалагічна складанай роляй (без слоў) Хелены, псіхічна хворай дачкі галоўнай гераіні, атрымала высокую ацэнку крытыкаў.

У ліку лепшых роляў актрысы адзначаліся каралева ў тэлефільме «Каралева Крысціна» (1981), Ловіса ў фільме «Роння — дачка разбойніка» (1984, па аднайменнай аповесці Астрыд Ліндгрэн) і Буэль у камедыі «Вусы і гарох» (1986). У 2007 годзе Нюман была намінаваная на прэмію «Залаты жук» за ролю Эдыт ў камедыі Анет Вінблад «Стварыць пудзеля» (2006).

Памерла 4 лютага 2011 года. Пахавана ў Стакгольме на Паўночных могілках.

Катэгорыя:Актрысы Швецыі
Ірына Аляксандраўна Еўса

**Ірына Аляксандраўна Еўса** (; , Харкаў) — украінская паэтка, перакладчыца (піша на рускай мове).

## Біяграфія 
Нарадзілася 15 кастрычніка 1956 года ў Харкаве ў сям’і ваеннага. Вучылася на філалагічным факультэце Харкаўскага ўніверсітэта. У 1981 годзе скончыла Літаратурны інстытут імя А. М. Горкага. Жыве ў Харкаве.

Працавала ў Кніжнай палаце Украіны (1981—1986), камерцыйнай фірме «Апіс» (з 1988). Была сурэдактарам літаратурнага часопіса «Бурсацкий спуск» (з 1992).

Член Саюза пісьменнікаў Украіны (з 1978), Саюза пісьменнікаў СССР (з 1979), Нацыянальнага саюза пісьменнікаў Украіны (з 1993), Сусветнага ПЭН-клуба.

## Творчасць 
Друкавалася ў альманаху «Стрелец», «Анталогіі рускіх паэтаў Украіны», расійскіх і ўкраінскіх літаратурных часопісах «Литературная учёба», «Радуга», «©оюз Писателей», «Византийский ангел», «Соты», «Крещатик», «Дружба», «Бурсацкий спуск», «Подъём».

Перакладала вершы Сапфо, «Залатыя вершы» Піфагора, рубаі Амара Хаяма, «Песню песень», творы ўкраінскіх, польскіх, армянскіх паэтаў. Вершы Ірыны Еўсы перакладаліся на азербайджанскую, армянскую, грузінскую, літоўскую, сербскую і ўкраінскую мовы.

Укладальнік (сумесна з Андрэем Дзмітрыевым і Станіславам Мінаковым) анталогіі сучасных рускіх паэтаў Украіны «Дзікае Поле. Вершы рускіх паэтаў Украіны канца XX стагоддзя» (2000).

## Бібліяграфія 
; Паэтычныя зборнікі
* Евса И. А. Отзвук. — Харьков, 1976.
* Евса И. А. Дыхание. — Харьков, 1978.
* Евса И. А. Август. — К. : Радянський письменник, 1985.
* Евса И. А. Сад. — Харьков : Прапор, 1986.
* Евса И. А. День седьмой. — К. : Радянський письменник, 1986.
* Евса И. А. Изгнание из рая. — Харьков : Основа, 1995.
* Евса И. А. Наверное, снилось… — Харьков ; Париж ; Москва ; Нью-Йорк : Третья волна, 1999.
* Евса И. А. Лодка на фаянсе. — Харьков : Крок, 2000.

## Узнагароды 
* Прэмія Міжнароднага фонда памяці Барыса Чычыбабіна (Кіеў, 2000)
* Прэмія фестываля «Культурны герой XXI стагоддзя» (Кіеў, 2002).
* Прэмія «Народнае прызнанне» (Харкаў, 2004).
* Прэмія часопіса «Звезда» (Санкт-Пецярбург, 2008).
* Руская прэмія (2015) за зборнік вершаў «Паўднёва-Усход».
* Міжнародная Валошынскай прэмія за кнігу «Паўднёва-ўсход» (Кактэбель, 2016).

## Літаратура 
* Касымов, Александр. Владимир Гандельсман. Цапля; Ирина Евса. Наверное, снилось…; Иосиф Гальперин. Щепоть // Знамя. — 2000. — № 9.
* Иванова, Екатерина. Свет как опасность // Вопросы литературы. — 2012. — № 6.
* Невзглядова, Елена. Три поэта // Звезда. — 2009. — № 1.
* Гарбер, Марина. Журнальный ряд // Интерпоэзия. — 2016. — № 1.

Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Члены ПЭН-клуба
Вядомыя асобы Турава

[thumb|200px|[Герб Турава]]
Вядомыя ўраджэнцы Турава:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Канстанцін-Васіль Астрожскі]]
[thumb|175px|[Міхаіл Львовіч Глінскі|Міхаіл Глінскі]]
[thumb|175px|[Лаўрэнцій Тураўскі]]
[thumb|175px|[Мсціслаў Уладзіміравіч (вялікі князь кіеўскі)|Мсціслаў Уладзіміравіч]]
[thumb|175px|[Кірыла Тураўскі]]

## А 
* Канстанцін-Васіль Канстанцінавіч Астрожскі (1526—1608) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч.

## Б 
* Марыя Паўлаўна Бабіна (нар. 1959) — беларуская ўрач ветэрынарнай медыцыны. Доктар ветэрынарных навук (2003), прафесар (2011).

## Г 
* Леў Саламонавіч Габерман (1892—1959) — савецкі ваенны ветэрынар. Брыгветўрач (1936). Генерал-маёр ветэрынарнай службы (1943).
* Сямён Бярнардавіч Гінзберг (1928—?) — беларускі архітэктар.
* Міхаіл Львовіч Глінскі (1470—1534) — вялікалітоўскі і маскоўскі дзяржаўны дзеяч.
* Якаў Ісаевіч Голін (1928—2005) — доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Л 
* Лаўрэнцій Тураўскі (?—1194) — беларускі святы, пустэльнік, вялебны.

## У 
* Мсціслаў Уладзіміравіч (1076—1132) — вялікі князь Кіеўскі (1125—1132), сын старажытнарускага князя Уладзіміра Манамаха і англійскай прынцэсы Гіты Уэсэкскай.

## П 
* Навум Саламонавіч Перкін (1912—1976) — беларускі літаратуразнавец.

## С 
* Максім Іванавіч Санец (нар. 1997) — беларускі футбаліст.
* Святлана Аляксандраўна Сяргейчык (1949—2022) — беларускі біёлаг, спецыяліст у галіне фізіялогіі раслін.

## Т 
* Кірыла Тураўскі (не раней за 1110 — каля 1182) — царкоўны дзеяч, епіскап тураўскі. Святы праваслаўнай царквы, які таксама шануецца ў грэка-каталікоў Беларусі.

## Ч 
* Алег Іванавіч Чыкіда (нар. 1968) — дзяржаўны дзеяч.

## Ш 
* Аляксандр Іосіфавіч Шыфман (1907—1992) — літаратуразнавец, доктар філалагічных навук (1974).
Марыя Паўлаўна Бабіна

**Марыя Паўлаўна Бабіна** (нар. , г. Тураў, Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі ўрач ветэрынарнай медыцыны. Доктар ветэрынарных навук (2003), прафесар (2011).

## Біяграфія 
Скончыла Віцебскі ветэрынарны інстытут (1982).

Працавала ў калгасе «За власть Советов» Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці (1982—1985, галоўны ветэрынарны ўрач), Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны (з 1986 — лабарант лабараторыі хвароб маладняку апорнага пункта Маскоўскай акадэміі ветэрынарнай медыцыны пры Віцебскім ветэрынарным інстытуце, з 1989 — факультэт ветэрынарнай медыцыны, кафедра ўнутраных незаразных хвароб і фармакалогіі, лабарант, навуковы супрацоўнік НДЛ, асістэнт, дацэнт, прафесар кафедры, з 2005 — кафедра ветэрынарна-санітарнай экспертызы, загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: выяўленне заканамернасцей фарміравання імуннага статусу ў жывёл; развіццё механізмаў імунапаталогіі; уплыў імунакарэктараў, прабіётыкаў на імунагенез; абмен рэчываў і якасць жывёлагадоўчай прадукцыі.

## Узнагароды 
Ганаровая грамата Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь (2002, 2004, 2007, 2011).

## Літаратура 
* Иммунная реактивность цыплят-бройлеров в онтогенезе и ее коррекция микробными препаратами / М. П. Бабина. — Витебск, 2002.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі