open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Альберт Фаміч Прысевак

**Альберт Фаміч Прысевак** (, Горліўка, Данецкая вобласць, Украіна — снежань ) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі машынабудавання. Доктар тэхнічных навук (1998), прафесар (1999).

## Біяграфія 
Суончыў Украінскі інстытут інжынераў воднай гаспадаркі (1963), Беларускі політэхнічны інстытут (аспірантура, 1970).
    
Працаваў у прадпрыемствых г. Гомеля і г. Гродна (1963—1965), Мінскім трактарным заводзе (1965—1967, аддзел галоўнага канструктара), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1971, машынабудаўнічы факультэт, кафедра «Тэхналогія машынабудавання», прафесар).
    
Навуковыя інтарэсы: асновы тэхналогіі машынабудавання; распрацоўка і стварэнне эфектыўных канструкцый, устройстваў, тэхналогій і спосабаў фарміравання ахоўных пакрыццяў з павышанымі эксплуатацыйнымі ўласцівасцямі; трэнне і знос у машынах; кампазіцыйныя матэрыялы.

## Узнагароды 
Знак «Изобретатель СССР» (1980).

## Бібліяграфія 
* Теоретические и технологические основы формирования газотермических водородостойких покрытий : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.02.08 ; 05.02.04 / Присевок Альберт Фомич. — Минск, 1998.

## Літаратура 
* Прысевак Альберт Фаміч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 13. — С. 82.
* Присевок Альберт Фомич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 275. — Информация: год рождения 1938.
* Присевок Альберт Фомич // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 68—69.
Цароў

**Цароў** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Алег Анатолевіч Цароў — украінскі палітычны дзеяч
* Генадзь Яўгенавіч Цароў — беларускі кларнетыст, педагог

## Гл. таксама 
* Царова
Сяргей Кузьміч Татур

**Сяргей Кузьміч Татур** (, Мінск — , Масква) — заслужаны дзеяч навукі РСФСР, доктар эканамічных навук, заснавальнік і загадчык кафедры бухгалтарскага ўліку і аналізу гаспадарчай дзейнасці эканамічнага факультэта МДУ імя М. В. Ламаносава.

## Біяграфія 
Аўтар больш як 140 навуковых прац, многія з якіх перакладзены на балгарскую, венгерскую, нямецкую, польскую, славацкую, чэшскую мовы.

## Узнагароды 
За навуковую і педагагічную дзейнасць узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга. У яго гонар у МДУ ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Спасылкі 
* ПАМЯТИ АНАТОЛИЯ СТЕЦКЕВИЧА-ЧЕБОГАНОВА 

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Баія (культура)

**Баі́я** () — старажытная археалагічная культура ў Паўднёвай Амерыцы. Існавала на захадзе Эквадора ў перыяд паміж 500 да н.э. г. да н. э. і 650 г. г. 

## Адкрыццё 
Культура Баія была адкрыта і ўпершыню вылучана эквадорскім гісторыкам Франсіска Уэрта Рэндонам у 1940 г. Сваю назву атрымала ад паселішча ў правінцыі Манабі, каля якога былі зроблены першыя знаходкі. 

## Асаблівасці 
Культура Баія развівалася пераважна на нізінах, раўнінах і перадгор'ях цэнтральнай і паўднёвай Манабі. Асноўнымі заняткамі носьбітаў былі земляробства і рыбалоўства. Галоўная сельскагаспадарчая культура — кукуруза. Яны будавалі невялікія драўляныя лодкі, годныя для здабычы ў акіяне і перавозкі грузаў. Паселішчы культуры Баія складаліся з драўляных чатырохкутных хацін з востраканцовымі дахамі, часам на па́лях. Некаторыя паселішчы маглі ўмяшчаць болей за 500 жыхароў. 

Грамадства было сацыяльна распластаваным. На чале абшчын стаялі правадыры, якія выконвалі палітычныя і рэлігійныя функцыі. У паселішчах знойдзены пляцоўкі, што маглі быць месцамі для збору абшчыннікаў або для будаўніцтва храмаў. Пахаванні рабілі пад дамамі. У магільні клалі керамічныя статуэткі. На антрапаморфных выявах часцяком паказаны вузкія вочы і вялікі нос, іх суправаджалі выявы змеяў. Таксама знойдзены керамічныя выявы ў формах калысак, жывёл, музычных інструментаў. Распаўсюджаны шматлікія ўпрыгожванні, у тым ліку з металаў. Вопратка выраблялася з тканін. Быў распаўсюджаны звычай дэфармацыі чэрапаў. 

## Спасылкі 
* Cultura Bahía — Historia del Ecuador
* Cultura Bahía Resumen Actualizado 2022
* Cultura bahía: características, artesanía y navegación
* FIGURAS DE LA CULTURA BAHÍA (ECUADOR)

Катэгорыя:Андскія культуры
Катэгорыя:Медны век
Катэгорыя:Археалогія ў Эквадоры
Ігар Паўлавіч Філонаў

**Ігар Паўлавіч Філонаў** (, Магілёў — ) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі машынабудавання. Доктар тэхнічных навук (1988), прафесар (1989).

## Біяграфія 
Скончыў Магілёўскі машынабудаўнічы тэхнікум (1957), Беларускі політэхнічны інстытут (1964).
    
Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1960, машынабудаўнічы факультэт, кафедра «Тэхналогія машынабудавання», прафесар, у 1992—2005 — загадчык кафедры, з 1993 — прарэктар па вучэбнай рабоце, у 2000—2004 — першы прарэктар).
 
Навуковыя інтарэсы: матэматычнае мадэліраванне працэсаў формаўтварэння прэцызійных паверхняў дэталей машын і прыбораў; стварэнне высокаэфектыўных спосабаў апрацоўскі, а таксама тэхналагічнага абсталявання і сродкаў аўтаматызацыі, алгарытмаў і праграм кіравання, якія забяспечваюць зніжэнне дынамічнай нагружанасці і энергаспажывання.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (2000).

## Бібліяграфія 
* Исследование влияния конструктивных параметров и схем нагружения шариковых винтовых пар, применяемых в металлорежущих станках, на распределение нагрузки по виткам резьбы : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.169 / И. П. Филонов. — Минск, 1970.
* Математические модели формирования точных сферических поверхностей и алгоритмы управления режимами обработки : диссертация … докторара технических наук : 05.02.08 / Филонов Игорь Павлович. — Минск, 1987.
     

## Літаратура 
* Філонаў Ігар Паўлавіч / М. П. Савік // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 16. — С. 398.
* Филонов Игорь Павлович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 373—374.
* Филонов Игорь Павлович // Кто есть кто : Доктора наук, профессора, заслуженные деятели наук и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 75—76. Соболезнования // Весці БНТУ. — Мінск, 2018. — 14 верасня.
Мікалай Сідаравіч Шэлег

**Мікалай Сідаравіч Шэлег** (нар. , в. Крыстампалле, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне сусветнай эканомікі. Доктар эканамічных навук (2004), прафесар (2007).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Эканоміка гандлю», 1971), Маскоўскі эканоміка-статыстычны інстытут (аспірантура, 1981), Расійская акадэмія дзяржаўнай службы пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі (дактарантура, 2004).
    
Працаваў у Мінскім абласным выканаўчым камітэце (з 1973, інспектар), Інстытуце эканомікі спажыўкааперацыі (з 1975, загадчык лабораторыі), Міністэрстве эканомікі Рэспублікі Беларусь (з 1993, начальнік аддзела гандлю), Апараце Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (з 1996, начальнік упраўлення гандлю, юстыцыі і кантрольна-фіскальных органаў), Пастаянным камітэце Саюзнай дзяржавы (з 1998, начальнік аналітычнага ўпраўлення, намеснік начальніка Галоўнага ўпраўлення), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 2004, факультэт камерцыі і турыстычнай індустрыі, кафедра эканомікі гандлю і паслуг, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: эканоміка гандлю ва ўмовах інтэграцыі.

## Узнагароды 
Значок «Отличник советской потребительской кооперации» (1991), медаль «За усердие» 2-й ступені Урада Расійскай Федэрацыі (2004), юбілейны знак «10 лет единения народов Беларуси и России» (2006) і інш.

## Бібліяграфія 
* Концепция формирования единого потребительского рынка Беларуси и России в условиях создания союзного государства : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.00.05 ; 08.00.14 / Шелег Николай Сидорович. ― Москва, 2004.
 

## Літаратура 
* Шелег Николай Сидорович // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933—2008. — Минск, 2008. — С. 123—124.
Палівачка

**Палівáчка** або **лéйка** — перанасная прылада, звычайна з ручкай і варонкай, якая выкарыстоўваецца для паліву раслін. Гэтая прылада выкарыстоўваецца прынамсі з 79 г. н.э. і з таго часу вельмі змянілася ў дызайне. Акрамя паліву раслін, палівачка мае рознае іншае прымяненне і з'яўляецца досыць універсальным сродкам.

Аб'ём палівачкі можа быць ад 0,5 л (для пакаёвых хатніх раслін) да 10 л (для звычайнага садовага выкарыстання). Звычайна прыладу вырабляюць з металу, керамікі альбо пластыка. На канцы носіка можна размясціць прыстасаванне, падобнае на каўпачок, з невялікімі адтулінамі, каб разбіць струмень вады на кроплі. Гэта дазваляе пазбегнуць празмернага ціску вады на глебу або на далікатныя расліны.

## Гісторыя 
Тэрмін «палівачка» () упершыню з'явіўся ў 1692 годзе ў нататніку заўзятага садоўніка лорда Цімаці Джорджа Корнуальскага (да таго часу ў англійскай мове гэтая прылада была вядомая як *watering pot*). У 1885 годзе Майкл Дыз запатэнтаваў новы дызайн. Ён замяніў верхнюю ручку на простую круглявую ручку ззаду. Праз год Джон Хоўс запатэнтаваў палівачку «Haws».

Цяпер палівачкі выкарыстоўваюцца ў побыце для розных патрэб.

## Будова і выкарыстанне 
Складальнымі часткамі палівачкі з'яўляюцца корпус, ручка, носік і рассейвальнік. Асаблівая форма дазваляе накіроўваць струмені вады ў патрэбнае месца. З дапамогай рассейвальніка (звычайна здымнага) палівачка можа паліваць расліны як дождж. 

Палівачкі вырабляюць з ацынкаванай сталі, а таксама паліэтылену, керамікі ды іншых матэрыялаў. 

Для пакаёвых раслін выкарыстоўваюць палівачкі меншага памеру (часцей за ўсё ёмістасцю да двух літраў), але з больш строгімі патрабаваннямі да афармлення знешняга выгляду, чым да вялікіх палівачак (ёмістасцю да 15 літраў) для садоўніцтва. 

## Палівачка ў мастацтве 
 *Дзяўчынка з палівачкай*, 1876]]
Палівачка нярэдка адлюстроўваецца ў жывапісе і на партрэтах, звычайна як атрыбут маладой дзяўчыны ці дзяўчынкі, якая даглядае садовыя кветкі. Сярод шматлікіх прыкладаў можна назваць палатно А. Рэнуара «Дзяўчынка з палівачкай» (1876), шэраг карцін Д. Р. Найта («Хрызантэмы», к. 1898, «Палівальніца ў садзе», 1912), некалькі прац В. Жыльбера («Юная жанчына у квітнеючым садзе», к. 1885, «Догляд кветак»), карціны Й. С. Нільсана «Дзяўчынка, якая палівае клумбу з ружамі», Ф. Фабі «Юная прыгажуня, якая палівае кветкі». Ва ўсіх гэтых выпадках палівачка — знак, які злучае выяву выдатнага юнага стварэння з прыгажосцю колераў, якія выступаюць аб'ектам яе клопату.

Катэгорыя:Арашэнне
Катэгорыя:Прылады
Катэгорыя:Сельскагаспадарчыя інструменты
Казанская вуліца (Санкт-Пецярбург)

**Каза́нская вуліца** () — вуліца ў Цэнтральным і Адміралцейскім раёнах горада Санкт-Пецярбурга, якая праходзіць ад Неўскага праспекта (каля Казанскага сабора) да Ліхтарнага завулка.

## Гісторыя 
Вуліца ўзнікла ў 1720-х гадах на месцы *Перавядзенскай слабады*. У слабадзе жылі галоўным чынам майстравыя, прыпісаныя да Адміралцейства, якія былі пераведзены ў сталіцу з розных месцаў Расіі. З назвай слабады і звязана першая назва вуліцы — *Першая Перавядзенская* (агулам Перавядзенскіх вуліц было шэсць). У канцы 1730-х гадоў вуліца стала звацца *Вялікая Мяшчанская вуліца*, з 1750-х яна звалася Казанскай, па якая знаходзіцца ў яе пачатку царквы Раства Прасвятой Багародзіцы, якая ў народзе таксама звалася Казанскай, у 1770-х — зноў стала Вялікай Мяшчанскай, нарэшце, у 1873 годзе зноў атрымала назву Казанская, цяпер ад Казанскага сабора.

У 1876 годзе, на Казанскай плошчы адбылася першая палітычная дэманстрацыя працоўных, дзе з прамовай выступіў вядомы рэвалюцыянер Г. В. Пляханаў. У 1923 годзе вуліца была перайменавана ў *вуліцу Пляханава*.

У 1998 годзе вуліцы вярнулі назву *Казанская* (нягледзячы на наяўнасць іншай Казанскай вуліцы на Малой Охце).

## Вядомыя жыхары 
* 1818 — В. А. Жукоўскі
* 1818 — М. П. Мусаргскі
* 1824—1825 — Адам Міцкевіч
* 1835 — М. І. Пірагоў
* 1841—1842 — М. І. Глінка
* 1849 — А. І. Герцэн
* 1866 і 1868—1869 — Г. У. Успенскі
* 1865—1922 — А. К. Глазуноў
* 1936 — Ю. М. Тынянаў
* 1922—1924 — Г. А. Ахматава

Катэгорыя:Вуліцы Санкт-Пецярбурга
NewJeans

**NewJeans** (, рам.: *Nyujinseu*) — паўднёвакарэйскі дзявочы K-pop гурт, сфармаваны лэйблам ADOR, адной з дачынных кампаній HYBE Corporation. Гурт складаецца з пяці ўдзельніц: Мінджы, Ханні, Даніэль, Хэрын і Хеін. Гурт выпусціў свой пераддэбютны сінгл «Attention» 22 ліпеня 2022 года, а 1 жніўня дэбютаваў з міні-альбомам пад назвай *New Jeans*.

## Назва 
Назва гурта, NewJeans (літ. пераклад: *новыя джынсы*), мае двайны сэнс. Яна намякае на нязменную моду на джынсы і тым самым адлюстроўвае прагненне гурта стварыць для сябе такі ж вечны вобраз. З другога боку, назва таксама з'яўляецца гульнёй англійскіх слоў (*New Jeans* гучыць як *new genes*, з англ.: *новыя гены*), што адсылае да так званага новага пакалення поп-музыкі, якое пачынаецца з дзейнасці гурта.

## Дыскаграфія 
**Міні-альбомы**

* *New Jeans* (2022)
* *Get Up* (2023)

## Зноскі 
Катэгорыя:K-pop гурты
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2022 годзе
Ілья Сяргеевіч Насуха

**Ілья Сяргеевіч Насуха** () — беларускі хакеіст, нападаючы.

## Кар’ера 
Выхаванец наваполацкай хакейнай школы. З 2004 па 2008 год выступаў за ХК «Хімік» у Першасці Беларусі сярод юнакоў 1992 гадаў нараджэння. У 2004 годзе пачаў сваю прафесійную кар’еру ў складзе клуба «Хімік-СКА 2». З 2011/2012 сезона пачаў выступаць за асноўны склад «Хіміка». У 2013 годзе перайшоў у ХК «Магілёў».

З 2021 года выступае за варшаўскі «Капіталс».

## Спасылкі 
* Насуха Илья Сергеевич
* Ilya Nasukha

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ХК Хімік Наваполацк
Катэгорыя:Ігракі ХК Магілёў
Георгій Фёдаравіч Яршоў

**Георгій Фёдаравіч Яршоў** (, в. Кіпцы, Саратаўская вобласць, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне тэарэтычнай механікі. Доктар тэхнічных навук (1974), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Ваенна-інжынерная акадэмія імя В. У. Куйбышава (Масква, 1952).
    
Працаваў у Мінскам вышэйшам інжынернам зенітнам ракетнам вучылішчы проціпаветранай абароны (з 1953), Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі (з 1978, машынабудаўнічы факультэт, кафедра «Тэарэтычная механіка», прафесар).

Навуковыя інтарэсы: пытанні трываласці і ўстойлівасці сферычных абалонак; разлік стрыжнёвых прасторавых каркасаў; даследаванне метадаў павышэння жывучасці наземных радыёлакацыйных станцый войск ППА пры ўздзеянні ядзерных і звычайных сродкаў паражэння.

## Бібліяграфія 
* Расчет элементов статически определимых конструкций с применением ЭВМ : учебно-методическое пособие / [Э. Г. Гецевич и др.]. — Минск, 1996.

## Літаратура 
* Яршоў Георгій Фёдаравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 306.
* Ершов Георгий Федорович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 508.
* Ершов Георгий Федорович // Память поколений : БПИ ― БГПА ― БНТУ. — Минск, 2019. — С. 62—64. — Сведения доступны также по Интернету: https://times.bntu.by/data/uploads/книга памяти.pdf
 

Катэгорыя:Выпускнікі Ваенна-інжынернай акадэміі імя В. У. Куйбышава
Вера Рубін

**Вера Рубін** (, народжаная **Купер** (англ.: Cooper); , , Пенсільванія — , Прынстан, Нью-Джэрсі) — амерыканскі астраном-назіральнік, вядомая піянерскімі даследаваннямі хуткасці кручэння галактык. У прыватнасці, вывучаючы крывыя кручэння галактык, яна выявіла разыходжанні паміж прадказаным кругавым рухам галактык і назіраным рухам. Гэты факт, які атрымаў вядомасць як «праблема кручэння галактыкі», стаў адным з асноўных сведчанняў на карысць існавання цёмнай матэрыі. Доктар, член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1981), Амерыканскага філасофскага таварыства (1995) і Папскай АН. Удастоена Нацыянальнага навуковага медаля ЗША (1993).

Катэгорыя:Астраномы ЗША
Іегудзі Менухін

**Іегудзі Менухін**, барон Менухін (, ,  — , ) — амерыканскі скрыпач і дырыжор.

## Біяграфія 
Сын равіна Мойшэ Менухіна (першапачаткова Мнухіна), ураджэнца Гомеля, і Маруты Шэр, ураджэнкі Ялты. Пачаў займацца музыкай у тры гады. Першапачаткова займаўся пад кіраўніцтвам Луіса Персінджэра, затым вучыўся ў Еўропе ў Джорджэ Энеску і Адольфа Буша. Першы сольны канцэрт з сімфанічным аркестрам Сан-Францыска даў у 7-гадовым узросце.

З перанапружаннем выступаў падчас Другой сусветнай вайны перад войскамі саюзнікаў, даў звыш пяцісот канцэртаў. У красавіку 1945 года разам з Бенджамінам Брытэнам выступіў перад былымі вязнямі вызваленага брытанскімі войскамі канцлагера Берген-Бельзен. Як знак прымірэння, даў у 1947 годзе ў пасляваеннай Германіі канцэрт з Вільгельмам Фуртвенглерам, які абвінавачваўся ў свой час у супрацоўніцтве з гітлераўскім рэжымам.

У 1945 годзе стаў першым замежным выканаўцам, які прыехаў у СССР пасля вайны, для выканання падвойнага канцэрта Баха сумесна з Давідам Ойстрахам.

З 1959 года жыў у Вялікабрытаніі, у 1962 годзе стварыў у графстве Сурэй Школу Іегудзі Менухіна.

У 1970 годзе стаў грамадзянінам Швейцарыі. Музыка класічнага рэпертуару, Менухін у 1980-х гадах запісаў некалькі джазавых кампазіцый разам са Стэфанам Грапелі, некалькі канцэртаў усходняй музыкі — з сітарыстам Раві Шанкарам.

У 1985 годзе прыняў падданства Вялікабрытаніі. У 1983 годзе заснаваў у графстве Кент фонд Іегудзі Менухіна ў падтрымку маладых музыкантаў.

У 1990 годзе з Моладзевым аркестрам Азіі, брытанскім віяланчэлістам Джуліянам Лойдам Уэберам і групай маладых выканаўцаў з краін Азіі праехаў з канцэртным турнэ па Японіі, Тайвані, Сінгапуры і Ганконгу.

Катэгорыя:Скрыпачы ЗША
Катэгорыя:Дырыжоры ЗША
Лучана Берыа

**Лучана Берыа** (іт. Luciano Berio; , Імперыя — , ) — італьянскі кампазітар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і музыкантаў. Першыя ўрокі фартэпіяна атрымліваў у бацькі і дзеда, якія былі арганістамі. У час Другой сусветнай вайны пайшоў на фронт, дзе быў паранены ў руку ў першы ж дзень. Пасля вайны вучыўся ў Міланскай кансерваторыі ў Джуліа Чэзарэ Парыбені, Джорджа Федэрыка Гедзіні і Карла Марыі Джуліні (дырыжыраванне). Раненне рукі турбавала яго падчас ігры на фартэпіяна, і ён усё больш часу прысвячаў кампазіцыі. У 1947 годзе быў выдадзены першы яго твор — сюіта для фартэпіяна. У гэты час Берыа зарабляў сабе на хлеб, акампануючы ў вакальных класах кансерваторыі, дзе і пазнаёміўся са сваёй першай жонкай — амерыканскай сапрана Кэці Берберан.

У 1951 годзе з’ехаў у ЗША, дзе вучыўся ў Тэнглвудскім музычным цэнтры ў Луіджы Далапіколы, які абудзіў яго цікавасць да дадэкафоніі. З 1954 па 1959 гады наведваў курсы новай музыкі ў Дармштаце, дзе пазнаёміўся з П’ерам Булезам, Карлхайнцам Штокхаўзенам, Дзьёрдзем Лігеці і іншымі вядучымі кампазітарамі авангарда. Зацікавіўшыся электроннай музыкай, заснаваў у 1955 годзе эксперыментальную «Студыю музычнай фаналогіі» — італ. Studio di Fonologia Musicale. У студыю запрашаліся вядомыя кампазітары, у прыватнасці Джон Кейдж. Таксама пачаў выдаваць часопіс аб электроннай музыцы італ. Incontri Musicali. У 1966 годзе выйграў італьянскі прыз за твор Laborintus II. У 1968 годзе з вялікім трыўмфам адбылося першае выкананне «Сімфоніі»— пасля стала найбольш вядомым творам кампазітара. Яна напісана для васьмі галасоў і аркестра да 125-гадовага юбілею Нью-Ёркскага філарманічнага аркестра і прысвечана Леанарду Бернстайну. Прэм’ера была ажыццёўлена Нью-Ёркскім філарманічным аркестрам і The Swingle Singers пад кіраваннем самога аўтара. У 1965—1972 гадах быў прафесарам кампазіцыі і заснавальнікам ансамбля Новай музыкі ў Джульярдскай школе музыкі ў Нью-Ёрку.

У 1972 годзе зноў вярнуўся ў Італію. З 1974 па 1980 год быў дырэктарам аддзялення электраакустычнай музыкі ў IRCAM у Парыжы. У 1987 годзе заснаваў у Фларэнцыі італ. Tempo Reale — цэнтр, падобны да IRCAM. З 1994 па 2000 год быў ганаровым кампазітарам у Гарвардскім універсітэце ().
Лу Рыд

**Льюіс Алан Рыд** (;  — ) — амерыканскі музыкант, спявак і аўтар песень, прызнаны адным з найбольш уплывовых музыкантаў прота-панку і глэм-року. Адзін з заснавальнікаў і лідар рок-гурта The Velvet Underground. Займае 81-е месца ў спісе «100 найвялікшых гітарыстаў усіх часоў па версіі часопіса Rolling Stone». Пасля зыходу з The Velvet Underground Рыд паспяхова працягнуў сольную кар'еру, выдаўшы дваццаць сольных студыйных альбомаў.

## Дыскаграфія 
**Сольныя альбомы**
* *Lou Reed* (1972)
* *Transformer* (1972)
* *Berlin* (1973)
* *Rock n Roll Animal* (1974, канцэртны альбом)
* ''Sally Can't Dance* (1974)
* *Metal Machine Music* (1975)
* *Coney Island Baby* (1975)
* *Rock and Roll Heart* (1976)
* *Street Hassle* (1978)
* *The Bells* (1979)
* *Growing Up in Public* (1980)
* *The Blue Mask* (1982)
* *Legendary Hearts* (1983)
* *New Sensations* (1984)
* *Mistrial* (1986)
* *New York* (1989)
* *Magic and Loss* (1992)
* *Set the Twilight Reeling* (1996)
* *Ecstasy* (2000)
* *The Raven* (2003)
* *Hudson River Wind Meditations* (2007)

**Сумесныя альбомы**

* *Songs for Drella* (1990) (з John Cale)
* *Lulu'' (2011) (з Metallica)
Зубін Мета

**Зубін Ме́та** (; ) — індыйскі дырыжор.

## Біяграфія 
Мета нарадзіўся ў арыстакратычнай індыйскай сям’і парсаў, яго бацька Мелі Мета быў вядомым музыкам — скрыпачом і дырыжорам. Мета-малодшы рыхтаваў сябе да кар’еры ўрача, але затым раздумаўся і паступіў у Венскую кансерваторыю, дзе вучыўся дырыжыраванню ў Ханса Свароўскі, паралельна вывучаючы кампазіцыю, гульню на басэтлі і ўдарных. У той жа час займаўся ў музычнай акадэміі Кіджы ў Сіене (Італія) у А. Гальеры і К. Цэкі, дзе пазнаёміўся з Д. Барэнбоймам, сяброўства з якім шмат у чым абумовіла цікавасць Меты да Ізраілю. Пасля заканчэння курса ў 1958 годзе Мета быў запрошаны асістэнтам дырыжора ў Ліверпульскі філарманічны аркестр, у 1960—1967 гадах узначальваў Манрэальскі сімфанічны аркестр, у 1962—1978 гг. быў музычным кіраўніком Лос-Анджэлескага філарманічнага аркестра, у 1978—1991 гг. — Нью-Ёркскага філарманічнага аркестра. У 1969 годзе Мета быў запрошаны ў якасці музычнага кансультанта ў Ізраільскі філарманічны аркестр, у 1977 г. прызначаны яго музычным кіраўніком; поспех Меты ў гэтым калектыве быў настолькі вялікі, што ў 1981 годзе ён быў аб’яўлены яго пажыццёвым кіраўніком. Паралельна ў 1998—2006 гадах Мета ўзначальваў Баварскую дзяржаўную оперу.

Мэта адыгрывае значную ролю ў ізраільскай культуры. У 1991 годзе за ўклад у ізраільскую музычную культуру Метэ была прысуджана Дзяржаўная прэмія Ізраіля.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дырыжоры
Муці

**Муці** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арнэла Муці, італьянская актрыса
* Рыкарда Муці, італьянскі дырыжор
Асадкавы чахол

**Асадкавы чахол, платформавы чахол** — верхні структурны ярус платформы, які пакрывае крышталічны фундамент.

Складаецца з нематамарфазаваных, пераважна асадкавых горных парод усіх геалагічных эпох. Залягаюць у выглядзе гарызантальных, слаба нахіленых, спадзіста-хвалістых слаёў, тоўшчаў. У аснове асадкавых чахлоў часам прысутнічаюць кіслыя вулканічныя ўтварэнні.

У адкладах выяўлены найбольш важныя карысныя выкапні, у тым ліку калійныя і каменныя солі, буры вугаль, нафта, гаручыя сланцы, торф, падземныя воды, будаўнічыя матэрыялы і інш.

## Літаратура 
* 
* Осадочный чехол, платформенный чехол // Горная энциклопедия / Под редакцией Е. А. Козловского. — М.: Советская энциклопедия, 1984—1991.

Катэгорыя:Геалогія
Даніель Барэнбойм

**Даніель (Даніэль) Барэнбойм** (іўр. ‏דניאל בארנבוים‏, ісп. Daniel Barenboim, , ) — ізраільскі дырыжор і піяніст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Аргенціне ў яўрэйскай сям’і. Займаўся музыкай з пяці гадоў, яго першымі і адзінымі настаўнікамі былі маці і бацька — выхадцы з Расійскай імперыі Аіда Шустэр і Энрыке Барэнбойм (1913—1998), абодва піяністы. У лік вучняў Энрыке Барэнбойма ўваходзяць Даніэл Альфрэд Вакс, Лала Шыфрын, Луіс Бакалаў і шэраг іншых вядомых піяністаў. Да вучняў Аіды Барэнбойм адносяцца Вячаслаў Дынерштэйн, Эйран Кацэнеленбаген, Жорж Лепа (George Lepauw) і шэраг іншых.

Даў свой першы канцэрт у Буэнас-Айрэсе ва ўзросце сямі гадоў. У 1952 годзе сям’я пераехала ў Ізраіль. У 1954 годзе Даніэль прыехаў у Зальцбург вучыцца дырыжорскаму мастацтву ў Ігара Маркевіча. З таго часу ён канцэртаваў у розных краінах свету.

З 1975 па 1989 гады Барэнбойм узначальваў Аркестр Парыжа, змяніўшы на гэтай пасадзе Георга Шолці. З 1991 па 2006 год ён кіраваў, зноў-такі ўслед за Шолці, Чыкагскім сімфанічным аркестрам, а акрамя таго, з 1992 года стаў музычным дырэктарам Берлінскай дзяржаўнай оперы. З 2006 года — запрошаны кіраўнік аркестра міланскага тэатра «Ла Скала», з 2011 года — галоўны дырыжор і музычны кіраўнік гэтага тэатра.

Барэнбойм мае грамадзянствы Аргенціны і Ізраіля, а таксама ганаровыя грамадзянствы Дзяржавы Палесціна і Іспаніі; жыве ў Берліне.
Сайман Рэтл

Сэр **Сайман Дэніс Рэтл** (; нар. , ) — брытанскі дырыжор.

## Біяграфія 
Вучыўся фартэпіяна, скрыпцы, выступаў як перкусіяніст. У 1974 годзе скончыў Каралеўскую акадэмію музыкі ў Лондане, вучань Джона Кару.

У 1974—1976 гадах — другі дырыжор Борнмуцкага сімфанічнага аркестра, у 1980—1998 гадах — галоўны дырыжор, а пазней музычны кіраўнік Бірмінгемскага сімфанічнага аркестра. З 1992 года працуе таксама з лонданскім Аркестрам эпохі Асветы.

З 2002 года — галоўны дырыжор Берлінскага філарманічнага аркестра. З 2017 года — галоўны дырыжор Лонданскага сімфанічнага аркестра. Выступаў з найбуйнымі аркестрамі ЗША. Выступаў на цырымоніі адкрыцця летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года.
Анікіта Пятровіч Хатулёў

**Анікіта Пятровіч Хатулёў** (; —). Атрымаў два малыя сярэбраныя медалі.

Загадваў мастацкімі курсамі Таварыства рускіх мастакоў. Працаваў рэдактарам-мастаком ў штотыднёвым мастацка-сатырычным часопісе «Светает». Другі нумар часопіса быў канфіскаваны паліцыяй, а Хатулёў аштрафаваны.

Памёр у 1941:

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Расіі XX стагоддзя
Джэсі Норман

**Джэсі Норман** (; , Агаста, штат Джорджыя — , ) — амерыканская спявачка (сапрана, мецца-сапрана).

У 1965 годзе разам з 33 іншымі студэнткамі і чатырма выкладчыкамі-жанчынамі яна стала адным з заснавальнікаў аддзялення Delta Nu музычнага брацтва Sigma Alpha Iota. У 1966 годзе яна выйграла вакальны конкурс Нацыянальнага таварыства мастацтваў і літаратуры. Скончыўшы ў 1967 годзе Школу Мастацтваў, яна паступіла ў аспірантуру Кансерваторыі Пібадзі ў Балтымары, а затым у Школа музыкі, тэатра і танца Мічыганскага ўніверсітэта ў Ан-Арбары, штат Мічыган, дзе яна атрымала ступень магістра ў 1968 годзе. У гэты час яна вучылася вакалу ў Элізабет Маніён і П’ера Бернака. Пазней яна цесна супрацоўнічала з выкладчыкам па вакале Сільвіяй Олдэн ці ў Метрапалітэн-опера, якая таксама была выкладчыкам Мэрыян Андэрсан і Кэтлін Бэтл.

Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Рыкарда Муці

**Рыкарда Муці** (іт. Riccardo Muti; нар., ) — італьянскі дырыжор, мастацкі кіраўнік тэатра «Ла Скала» з 1986 па 2005 год.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Неапалітанскай кансерваторыі ў класе фартэпіяна Вінчэнца Віталі. Скончыўшы яе з адзнакай, працягнуў адукацыю ў Міланскай кансерваторыі пад кіраўніцтвам Бруна Бэтінелі (кампазіцыя) і Антаніна Вота (дырыжыраванне), займаўся таксама ў Ніна Рота. Дэбютаваў як дырыжор у 1966 годзе. У 1967 г. выйграў у Італіі Конкурс дырыжораў імя Гвіда Кантэлі.

З 1966 года выступае на фестывалі «Фларэнційскі музычны май» (у 1973—82 мастацкі кіраўнік). З 1971 года выступаў на Зальцбургскім фестывалі («Дон Паскуале» Гаэтана Даніцэці), выконваў у Ковент Гардэн «Аіду» (1977). У 1973—82 гадах працаваў з лонданскім аркестрам «Філармонія» (з 1979 года быў галоўным дырыжорам), з Філадэльфійскім аркестрам.

У 1981 годзе ўпершыню з’явіўся на сцэне Ла Скала («Вяселле Фігара»). З 1986 года быў мастацкім кіраўніком і галоўным дырыжорам гэтага тэатра. Сярод пастановак у Ла Скала: «Лятучы галандзец» Вагнера (1988, першы зварот Муці да твораў вялікага немца), опера «Так робяць усё» (1990), «Дзева возера» Расіні, «Парсіфаль» (1992/93), "Арміда " Глюка (1996) і іншыя. У 1993 тут жа паставіў «Весталку» Гаспар Спанціні (ва ўласнай рэдакцыі). У сезоне 1999—2000 пад яго кіраваннем пастаўлены «Фідэліё» Бетховена, «Тоска» Пучыні, «Дыялогі кармелітак» Пуленка.

Сярод оперных запісаў — «Вільгельм Тэль» (у галоўнай партыі Дзанканара, Philips), «Макбет» (салісты — Мілнс, Касота, Р. Раймондзі, Карэрас, EMI), «Дон Паскуале» (салісты — Брусканціні, Фрэні, Вінберг, Нучы , EMI). Запісаў таксама поўныя цыклы сімфоній Людвіга ван Бетховена, Іаганеса Брамса, Аляксандра Скрабіна, Пятра Чайкоўскага, Франца Шуберта, Роберта Шумана.

Да адкрыцця «Ла Скала», якое адбылося 7 снежня 2004 года, пасля амаль трохгадовай рэканструкцыі Муці паставіў оперу Антоніа Сальеры «Прызнаная Еўропа», якой у 1778 годзе адкрываўся тэатр, зноўку адбудаваны пасля пажару. У 2005 годзе пакінуў «Ла Скала», пасля чаго тэатр аж да кастрычніка 2011 года заставаўся без мастацкага кіраўніка.

У 2010 годзе Муці ўзначаліў Чыкагскі сімфанічны аркестр; у кастрычніку 2011 года пасля амаль трохгадовых перамоваў пагадзіўся заняць пасаду «пажыццёвага ганаровага дырэктара» Рымскай оперы; да гэтага Муці адмовіўся ад пасады мастацкага кіраўніка тэатра.
Дзмітровіч

**Дзмітровіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Міхайлавіч Дзмітровіч (1917—1998) — беларуская спецыяліст у галіне ліцейнай вытворчасці.
* Ганна Лявонаўна Дзмітровіч (1933—2015) — Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Беларусі.
Адам Фішэр (дырыжор)

**Адам Фішэр** (венг. Fischer Ádám; нар. , ) — венгерскі дырыжор.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Будапешце ў яўрэйскай сям’і — сын дырыжора Шандора Фішэра, брат дырыжора Івана Фішэра. З дзіцячых гадоў спяваў у хоры хлопчыкаў Будапешцкай оперы. Вучыўся кампазіцыі і ігры на фартэпіяна ў Будапешце, затым вывучаў дырыжыраванне ў Вене пад кіраўніцтвам Ханса Свароўскі. У 1973 годзе падзяліў з Лотарам Заграшэкам першае месца на конкурсе дырыжораў імя Гвіда Кантэлі ў Італіі.

З 1973 года супрацоўнічае з Венскай дзяржаўнай операй. Дырыжуе таксама ў іншых вядучых оперных тэатрах свету.

У 1987 годзе Адам Фішэр стварыў Аўстра-венгерскі Гайдн-аркестр і заснаваў Гайднаўскі фестываль у Айзенштаце. З 1998 года — галоўны дырыжор Дацкага нацыянальнага камернага аркестра. З 2004 г. працуе таксама ў Сімфанічным аркестры Венгерскага радыё, адказваючы, у прыватнасці, за заснаваны аркестрам у 2006 годзе Будапешцкі Вагнераўскі фестываль.

У канцы 2010 склаў з сябе паўнамоцтвы музычнага дырэктара Венгерскага дзяржаўнага опернага тэатра ў знак непрымання ідэалагічнай цэнзуры з боку дзяржавы, рэпрэсіўных законаў супраць свабоды слова, прынятых урадам Віктара Орбана. Яго пратэст падтрымалі ў 2011 Андраш Шыф, Міклаш Янча і іншыя вядомыя дзеячы мастацтва Венгрыі.

Лаўрэат прэміі Вольфа ў галіне мастацтва (2018).

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Венгрыі
Катэгорыя:Дырыжоры Венгрыі
П’ер Булез

**П’ер Луі Жазеф Булез** (; , Манбрызон — , ) — французскі кампазітар і дырыжор. На працягу многіх гадоў з’яўляўся адным з лідараў французскага музычнага авангарду.

## Біяграфія 
У дзяцінстве праяўляў здольнасці да музыкі і матэматыкі, наведваў курсы вышэйшай матэматыкі ў Ліёне, але ў 1942 годзе паступіў у Парыжскую кансерваторыю ў клас Аліўе Месіяна, затым прыватна вывучаў серыйную і дадэкафоную тэхніку кампазіцыі ў Рэнэ Лейбавіца, вучня Арнольда Шонберга. Першыя творы Булеза, адзначаныя ўплывам Новай венскай школы, — Санаціна для флейты, Саната для фартэпіяна.

У 1948 годзе па рэкамендацыі Арцюра Анегера атрымаў месца дырыжора ў тэатры Марыньі, дзе кіраваў пастаноўкамі сучасных французскіх аўтараў. У 1954 годзе заснаваў канцэртнае таварыства Domaine musical, закліканае перш за ўсё прапагандаваць творчасць сучасных кампазітараў. З моманту заснавання і да 1967 года кіраўніком арганізацыі і дырыжорам быў Булез; у 1967 годзе ён перадаў кіраўніцтва канцэртамі Жыльберу Амі.

Сусветную вядомасць кампазітару прынеслі кантата «Сонца вод» (прэм’ера ў Парыжы пад кіраваннем Р. Дэзарм’ера, 1950) і Другая фартэпіяная саната (прэм’ера ў аўтарскім выкананні, Дармштат, 1952).

У сярэдзіне 1950-х гадоў Булез звярнуўся да напісання артыкулаў аб эстэтыцы і тэхніцы кампазіцыі, вёў актыўную выкладчыцкую дзейнасць, не спыняючы сачыняць. Кампазітар эксперыментаваў з электроннай, канкрэтнай і мікрахраматычнай музыкай, з 1974 па 1992 год быў старшынёй інстытута IRCAM, які займаўся даследаваннямі ў галіне акустыкі і сучаснай музыкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кампазітары Францыі
Катэгорыя:Кампазітары Францыі XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Дырыжоры XX стагоддзя
Катэгорыя:Дырыжоры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Дырыжоры Францыі
Клас Олдэнбург

**Клас Олдэнбург** (; ,  — ) — амерыканскі скульптар шведскага паходжання, класік поп-арту.

## Біяграфія 
Сын шведскага дыпламата, з 1936 года жыў у ЗША (у 1953 годзе атрымаў амерыканскае грамадзянства). Жыў пераважна ў Нью-Ёрку і Чыкага, у 1946—1950 гадах вучыўся ў Ельскім універсітэце, а затым, да 1954 года, у Інстытуце мастацтваў у Чыкага.

У 1960-я гады Олдэнбург шмат выступаў з рознага роду хэпенінгамі. Пазней больш увагі аддаваў аб’ектнаму мастацтву. Найбольш характэрны прыём Олдэнбурга — скульптурны малюнак досыць невялікага і зусім штодзённага прадмета ў неадпаведна гіганцкім маштабе, а часцяком таксама мудрагеліста афарбаванага і нечакана размешчанага ў прасторы. Першапачаткова насілі правакатыўны характар, творы Олдэнбурга сёння прачытваюцца як хупавая гульня, лёгка ўпісваецца ў урбаністычны пейзаж, — таму з часам працы Олдэнбурга больш актыўна задзейнічаюцца ў якасці візуальнага рашэння гарадскога асяроддзя. Напрыклад, уваход у рэкламнае агенцтва «Chiat\Day» у Лос-Анджэлесе выкананы Олдэнбургам у выглядзе гіганцкага чорнага бінокля, а ў Мілане на плошчы перад чыгуначным вакзалам Кадорна ў зямлю напалову ўваткнута гіганцкая іголка з яркай чырвона-жоўтай ніткай, якая тырчыць з яе. На супрацьлеглым баку плошчы знаходзіцца іншы канец ніткі, з вузельчыкам). Адзін з найбольш вядомых яго твораў у гэтым стылі — «Калона-біта» ў Чыкага, якая ўяўляе сабой 30-метровую сталёвую бейсбольную біту (1977).

У 1989 годзе Олдэнбургу была прысуджана Прэмія Вольфа ў мастацтве, у 1995 годзе — Прэмія Рольфа Шока, у 2000 годзе — Нацыянальны медаль ЗША ў галіне мастацтваў.

Памёр 18 ліпеня 2022 года.

Катэгорыя:Скульптары ЗША
Катэгорыя:Скульптары XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-поп-артысты
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША са Швецыі
Брус Наўман

**Брус Наўман** (; нар. , , Індыяна) — амерыканскі сучасны мастак і скульптар-канцэптуаліст.

## Біяграфія 
Брус Наўман вывучаў мастацтва, а таксама фізіку і матэматыку ў Вісконсінскім універсітэце ў Мадысане, з 1960 па 1964 гады. У 1964 годзе перайшоў у Каліфарнійскі ўніверсітэт і скончыў яго ў 1966-м як магістр мастацтваў. Затым выкладаў у Інстытуце мастацтваў Сан-Францыска і супрацоўнічаў з мастаком Уэйнам Цібо. У канцы 1960-х гадоў перайшоў ад жывапісу да скульптуры, кінамастацтва і перформансу. У той жа час працягваў выкладчыцкую дзейнасць у розных універсітэтах ЗША. У 1989 годзе пераехаў у штат Нью-Мексіка, дзе і па сённяшні дзень жыве і працуе.

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Мюрэй Перая

**Мюрэй Перая** (, першапачаткова Майшэ Пера́я — англ.: Moishe Perahia; нар. , ) — амерыканскі піяніст сефардскага паходжання.

## Біяграфія 
Мюрэй Мойшэ Перая (Перах’я) нарадзіўся ў Бронксе ў яўрэйскай сям’і выхадцаў з Фесалонік; яго родная мова — ладзіна. Яго бацька эмігрыраваў у ЗША ў 1935 годзе, а большая частка сям’і загінула ў выніку генацыду яўрэяў падчас Другой сусветнай вайны.

Пачаў іграць на фартэпіяна з чатырох гадоў, але да сістэматычных заняткаў пачаў толькі ў 15-гадовым узросце. У 17 гадоў паступіў у Манэс-каледж, дзе вучыўся ў Мячыслава Харшоўскага. Перая таксама займаўся ў летняй музычнай школе Марлбара ў Рудольфа Сёркіна. У 1972 г. Перая выйграў Лідскі міжнародны конкурс піяністаў, прычым яго перамога была настолькі прадказальная, што іншыя амерыканскія піяністы, даведаўшыся пра яго ўдзел, адклікалі свае заяўкі. З гэтага часу пачынаецца бліскучая гастрольная кар’ера Пераі: у наступным годзе ён удзельнічаў у Олдбарскім фестывалі класічнай музыкі, які праводзіўся Бенджамінам Брытэнам і Пітэрам Пірсам (пазней, у 1981—1989 гг., Перая быў адным з мастацкіх кіраўнікоў). У 1975 г. Мюрэй Перая стаў (разам з віяланчэлістам Лінам Харэлам) першым лаўрэатам новаустановенай Прэміі Эверы Фішэра за выбітны ўклад у амерыканскую акадэмічную музыку.

У дыскаграфіі Перайі пераважаюць творы Моцарта, Баха, Бетховена, Шапэна, Шумана, Брамса. Адмысловую вядомасць набыў ажыццёўлены ім запіс усіх канцэртаў Моцарта для фартэпіяна з аркестрам, дзе Перая не толькі саліраваў, але і дырыжыраваў з-за фартэпіяна Аннглійскім камерным аркестрам. Акрамя сольнай кар’еры, Перая таксама ахвотна граў у ансамблі — у прыватнасці, з квартэтам Гварнеры і Будапешцкім квартэтам.

Майстэрства Пераі тройчы было адзначана прэміяй Грэмі: двойчы ў намінацыі «Лепшае інструментальнае сола» («Англійскія сюіты» Баха ў 1999 г. і эцюды Шапэна ў 2003 г.) і адзін раз у намінацыі «Лепшы камерны ансамбль» (Саната для дзвюх фартэпіянаў) ударных Бэлы Бартака, 1989, разам з перкусіяністамі Эвелін Глені і Дэвідам Коркхілам і знакамітым дырыжорам Георгам Шолці, які ў дадзеным выпадку выступіў у якасці піяніста). Уведзены ў Залу славы часопіса Gramophone. Ганаровы доктар музыкі Оксфарда (2013).

У 2016 годзе, пасля 43 гадоў на Sony/Columbia/CBS Records, Перая падпісаў новы эксклюзіўны кантракт з Deutsche Grammophon, дзе ён дэбютаваў падвойным альбомам Французскіх сюіт Баха.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Вышэйшай школы Фіярэла Г. Ла-Гуардзія
Катэгорыя:Піяністы ЗША
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты Міжнароднага конкурсу піяністаў у Лідсе
Катэгорыя:Зала славы Gramophone
Катэгорыя:Ганаровыя дактары Оксфардскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі часопіса Gramophone
Луіс Персінджэр

**Луіс Персінджэр** (; , Рочэстэр, штат Ілінойс — , Нью-Ёрк) — амерыканскі ,  і .

Персінджэр пачаў займацца ў Каларада і першыя яго публічныя выступленні былі ва ўзросце 12 гадоў. Скончыў Лейпцыгскую кансерваторыю (клас Ганса Бекера), затым вучыўся ў Эжэна Ізаі. У 1907 годзе стаў першым канцэртмайстрам новастворанага Блютнер-аркестра, затым граў у Берлінскім філарманічным аркестры, у аркестры Брусельскай оперы. З 1915 года канцэртмайстар і памочнік дырыжора Сімфанічнага аркестра Сан-Францыска. З 1930 г. у Нью-Ёрку, дзе змяніў Леапольда Аўэра на пасадзе прафесара Джульярдскай школы.

Сярод вучняў Персінджэра, перш за ўсё, Іегудзі Менухін, для якога ён быў першым настаўнікам. У Персінджэра вучыліся таксама Рычы Руджэра, Берл Сенофскі, Айзек Стэрн і іншыя.
Васіль Іванавіч Бяляеў

**Васіль Іванавіч Бяляеў** (, Мінск — ) — беларускі спецыяліст у галіне металазнаўства. Доктар тэхнічных навук (1970), прафесар (1972).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1948), Ленінградскі політэхнічны інстытут (аспірантура).
    
Працаваў у Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі (з 1951 года, кафедра «Парашковая металургія, зварка і тэхналогія матэрыялаў», прафесар, у 1976—1988 — загадчык кафедры «Тэхналогія металаў»).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: механічныя і тэхналагічныя ўласцівасці металаў; даследаванне і стварэнне новых кампазіцыйных і арміраваных металічных матэрыялаў; даследаванне працэсу стомленасці металаў; зварка выбухам.

## Літаратура 
* Бяляеў Васіль Іванавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1974. — Т. 11. — С. 600.
* 
* Беляев Василий Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 352.
* Кафедра «Порошковая металлургия и технология материалов» / В. Н. Ковалевский // Литье и металлургия. — 2000. — № 3. — С. 34—37.
* Кафедра «Порошковая металлургия, сварка и технология материалов» : подготовка научных и инженерных кадров в области порошковой металлургии в БНТУ / Ф. И. Пантелеенко, В. Н. Ковалевский, А. С. Снарский // Литье и металлургия. — 2010. ― № 4. ― С. 146―149.
 

Катэгорыя:Металазнаўцы СССР
Катэгорыя:Металазнаўцы Беларусі
Лейпцыгская вышэйшая школа музыкі і тэатра імя Фелікса Мендэльсона

**Лейпцыгская вышэйшая школа музыкі і тэатра імя Фелікса Мендэльсона Бартольдзі** (), *Лейпцыгская кансерваторыя*— першая кансерваторыя ў Германіі, размешчаная ў Лейпцыгу, заснаваная ў 1843 годзе Феліксам Мендэльсонам. Пасля шэрагу перайменаванняў атрымала імя свайго заснавальніка ў 1946 годзе. У 1992 годзе была аб’яднана з Тэатральнай школай імя Ганса Ота і ўключае аддзяленні акцёрскай гульні і драматургіі. Цяпер навучаецца каля 900 студэнтаў.

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Ён Лейфс, ісландскі кампазітар

Катэгорыя:Кансерваторыі Германіі
Катэгорыя:Лейпцыг
Лажэчнікаў

**Лажэчнікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Іванавіч Лажэчнікаў (1792—1869) — рускі пісьменнік, адзін з пачынальнікаў рускага гістарычнага рамана.
* Яўген Барысавіч Лажэчнікаў (1932—2009) — беларускі спецыяліст у галіне машынабудаўнічага абсталявання і тэхналогіі, парашковай металургіі, апрацоўкі металаў ціскам.
Алег Сідаравіч Камароў

**Алег Сідаравіч Камароў** (нар. , Быхаў, Магілёўская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне ліцейнай вытворчасці, матэрыялазнаўства ў машынабудаванні. Доктар тэхнічных навук (1989), прафесар (1991). Правадзейны член Нью-Ёркскай акадэміі навук (1998).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Машыны і тэхналогія ліцейнай вытворчасці», 1960 ; аспірантура, 1977).

Працаваў у 1960—1963 гадах у Мінскім філіяле Навукова-даследчага інстытута тэхналогіі аўтамабільнай прамысловасці Міністэрства аўтамабільнай прамысловасці СССР, з 1964 года на кафедры «Парашковая металургія, зварка і тэхналогія матэрыялаў» механіка-тэхналагічнага факультэта БПІ, прафесар.

Навуковыя інтарэсы: матэматычныя мадэлі фарміравання мікра- і макраструктуры чыгунных адлівак; заканамернасці кіравання структурай і ўласцівасцямі высокахромістых чыгуноў; замена сталі хромістым чыгуном пры вырабе хутказношваемых дэталей машын.

## Бібліяграфія 
* Теоретические основы и методы управления структурой и свойствами чугуна для быстроизнашиваемых деталей машин : диссертация … доктора технических наук : 05.02.01 ; 05.16.04 : защищена 00.00.0000 : утверждена 24.03.1989 / Комаров Олег Сидорович. — Минск, 1988.

## Літаратура 
* 
* Комаров Олег Сидорович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 157.
* Комаров Олег Сидорович // Кто есть кто : Доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. ― Минск, 2000. — С. 83—84.

## Спасылкі 
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 
* База патентов Беларуси
Міхаіл Рыгоравіч Кісялёў

**Міхаіл Рыгоравіч Кісялёў** (нар. , Гомель) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі машынабудавання (канструяванне і вытворчасць прыбораў, ультрагукавая тэхналогія). Доктар тэхнічных навук (1990), прафесар (1991). Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Прыборы дакладнай механікі», 1969; аспірантура, 1972).
    
Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1972, механіка-тэхналагічны факультэт, кафедра «Канструяванне і вытворчасць прыбораў», з 1982 — загадчык кафедры, у 1985—1997 — дэкан факультэта).

Навуковыя інтарэсы: ультрагукавая тэхніка і тэхналогія; распрацоўка эфектыйных метадаў і сродкаў апрацоўкі цяжкаапрацоўваемых матэрыялаў шляхам прымянення акустычнай энергіі.

## Бібліяграфія 
* Повышение производительности и качества обработки кристаллов алмаза и притирки поверхностей путем применения ультразвука : авторефрат диссертации … доктора технических наук : 05.02.08 / Киселев Михаил Григорьевич. — Минск, 1990.
* Устройство определения усилия неравномерного отслаивания клеевого слоя гибких материалов от жесткой пластины / М. Г. Киселев, П. С. Богдан, С. Г. Монич, Я. В. Янкина// Вестник Витебского государственного технологического университета . ─ 2020. ─ № 1(38). ─ С. 40.

## Літаратура 
* 
* Киселев Михаил Григорьевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 51.
* Киселев Михаил Григорьевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2010. — Т. 3 : Гомельская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 322.
* Киселев Михаил Григорьевич // Кто есть кто : Доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. ― Минск, 2000. — С. 100—101.
 

Катэгорыя:Дэканы механіка-тэхналагічнага факультэта БНТУ
Катэгорыя:Машынабудаўнікі СССР
Катэгорыя:Машынабудаўнікі Беларусі
Яўген Барысавіч Лажэчнікаў

**Яўген Барысавіч Лажэчнікаў** (, Барысаў, Мінская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне машынабудаўнічага абсталявання і тэхналогіі, парашковай металургіі, апрацоўкі металаў ціскам. Доктар тэхнічных навук (1988), прафесар (1990).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1955).
    
Працаваў у Міністэрстве вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі Беларускай ССР (з 1962 — начальнік аддзела), Галоўным рэдакцыі Беларускай савецкай энцыклапедыі (1968—1969, намеснік галоўнага рэдактара), Беларускім нацыянальным тэхнічным ўніверсітэце (1969—2009, кафедра «Машыны і тэхналогіі апрацоўкі металаў ціскам», прафесар).

Навуковыя інтарэсы: тэорыя і тэхналогія апрацоўкі матэрыялаў ціскам; машыны і працэсы атрымання, апрацоўкі кампазіцыйных матэрыялаў і перапрацоўкі вытворчых адходаў; распрацоўка канструкцый тэхналагічнага абсталявання.

## Бібліяграфія 
* Теоретические основы и технологические способы получения тонких заготовок прокаткой порошков : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.16.06 ; 05.16.05 / Ложечников Евгений Борисович. — Ленинград, 1987.
* Исследование процесса прокатки лент из порошков : автореферат диссертации … кандидата технических наук / Е. Б. Ложечников. ― Минск, 1963.

## Літаратура 
* Лажэчнікаў Яўген Барысавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. — С. 97.
* Ложечников Евгений Борисович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 538.
* Ложечников Евгений Борисович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2017. — Т. 5 : Минская область : в 3 кн., кн. 2. — С. 221.
Аляксандр Міхайлавіч Лазарэнкаў

**Аляксандр Міхайлавіч Лазарэнкаў** (нар. , в. Шаровічы, Руднянскі раён, Смаленская вобласць, Расія) — беларускі спецыяліст у галіне аховы працы ў ліцейнай вытворчасці. Доктар тэхнічных навук (1993), прафесар (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Машыны і тэхналогія ліцейнай вытворчасці», 1968).

Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1968, механіка-тэхналагічны факультэт, кафедра «Ахова працы», з 1999 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: умовы працы работнікаў (машынабудаванне, будаўніцтва, аўтамабільны транспарт); бяспека тэхналагічных працэсаў і бясшкоднасць абсталявання ліцейнай вытворчасці; распрацоўка метадаў комплекснай ацэнкі ўмоў працы.

## Бібліяграфія 
* Исследование и разработка мер достижения экологического равновесия в системе «литейный цех — человек — окружающая среда» : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.16.04 ; 05.26.01 / Лазаренков Александр Михайлович. — Минск, 1992.

## Літаратура 
* Лазарэнкаў Аляксандр Міхайлавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. — С. 99.
* азаренков Александр Михайлович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 393.
* Лазаренков Александр Михайлович // Кто есть кто : Доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. ― Минск, 2000. — С. 87—88.
Анатоль Міхайлавіч Дзмітровіч

**Анатоль Міхайлавіч Дзмітровіч** (, Гомель — ) — беларускі спецыяліст у галіне ліцейнай вытворчасці. Кандыдат тэхнічных навук (1950), дацэнт.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі электрамеханічны інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (1939; аспирантура, 0000).
    
Працаваў у Анежскім паравозабудаўнічым заводзе (1939—1946), Днепрапятроўскім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту (з 1950, кафедра «Графіка і начартальная геаметрыя», асістэнт), Беларускім політэхнічным інстытуце (з 1951, механіка-тэхналагічны факультэт, кафедра «Машыны і тэхналогія ліцейнай вытворчасці», дацэнт, у 1955—1977 — загадчык кафедры, 1953—1964 — дэкан факультэта).

Навуковыя інтарэсы: металазнаўства і тэрмічная апрацоўка металаў; машынабудаўнічае матэрыялазнаўства; апрацоўка металаў рэзаннем.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны работнік народнай адукацыі Беларускай ССР» і інш.

## Бібліяграфія 
Книга для начинающего слесаря / А. М. Дмитрович. — 2-е изд., перераб. и доп. — Минск : Беларусь, 1991. — 270,[1] с. : ил.; 21 см; ISBN 5-338-00579-4 (В пер.) : 1 р. 30 к.

## Літаратура 
* Кафедра «Машины и технология литейного производства» / Д. М. Кукуй // Литье и металлургия. — 2010. ― № 4. ― С. 33―35.

## Спасылкі 
* Дмитрович, Анатолий Михайлович — Книга для начинающего слесаря

Катэгорыя:Дэканы механіка-тэхналагічнага факультэта БНТУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Дняпроўскага нацыянальнага ўніверсітэта чыгуначнага транспарту