open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Школа № 1 (Заслаўе)

**Заслаўская сярэдняя школа №1** — дзяржаўная сярэдняя агульная ўстанова адукацыі ў г. Заслаўе.

Навучанне вядзецца на рускай мове.

## Гісторыя 
У 1902 годзе ў Заслаўі адкрылася школа. З 1933 года Заслаўская поўная сярэдняя школа імя 5-годдзя УЛКСМ Заслаўскага раёна. Пасля вайны Заслаўскай сярэдняй школы, адукацыя вялася на беларускай мове. У 1948 годзе на базе беларускай школы адкрыліся класы з рускай мовай навучання, гэтыя класы потым былі пераведзены ў памяшканне на вуліцы Вялікая, 10.  Называлася развіваючая руская школа. Руская школа дзейнічала да 1968 года, у якім была рэарганізавана ў Заслаўскую сярэднюю школу. 

1981 года – Заслаўская сярэдняя школа пераўтворана ў Заслаўскую агульнаадукацыйную сярэднюю школу №1. 

3 ліпеня 2004 года на будынку школы была адкрыта мемарыяльная дошка, прысвечаная воінам-інтэрнацыяналістам, якія загінулі ў Афганістане. 26 мая 2005 рэарганізавана ў Заслаўскую сярэднюю школу № 1.

## Вядомыя асобы 
### Вучні 
* Сяргей Валянцінавіч Руды — намеснік Міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь (2012 — цяперашні час).
* Святлана Анатольеўна Быкава — паэтэса, дзіцячая пісьменніца, перакладчыца.

### Настаўнікі 
* Вікторыя Пятроўна Драздоўская — заслужаны настаўнік БССР - настаўнік беларускай мовы і літаратуры

## Кіраўнікі 
* Максім Філіповіч Собалеў (1945-1950) беларускамоўная школа
* Міхаіл Іванавіч Жукаў (1948—1950) рускамоўная школа
* С.Р. Новікаў (1950-1953)
* М.Ц. Дудзіна (1953-1955)
* В.Д. Грачоў (1955-1966)
* М.Ц. Капылова (1966-1968)
* Аркадзь Пятровіч Крукоўскі (1968—1979)
* Ларыса Іванаўна Шляшынская (1979—1992)
* Юрый Канстанцінавіч Тарасевіч (1992—1994)
* Мікалай Станіслававіч Бедарык (1994—2002)
* Васіль Сяргеевіч Крывавяз (2002—2005)
* Святлана Аляксандраўна Баблеўская (2005—2020)
* Алена Валянцінаўна Сматрова (2020 — цяперашні час)

Катэгорыя:Школы Мінскага раёна
Катэгорыя:Заслаўе
Валожынскія могілкі

**Вало́жынскія мо́гілкі** — абмежавана дзейныя могілкі ў Валожыне. Агульная плошча — 13,2 га.

## Гісторыя 
Упершыню згадваюцца ў сярэдзіне XVIII стагоддзя як старыя каталіцкія могілкі. 

## Пахаваныя вядомыя асобы 
* Сяргей Сяргеевіч Маляўскі (1948—2022) — беларускі інжынер, паэт і перакладчык, дзяржаўны дзеяч.
* Валянціна Гіруць-Русакевіч (1953-2021) — беларуская паэтка, журналістка.
* Ганна Міхайлаўна Рубацкая (1900-1993) — самадзейная паэтка.

Катэгорыя:Могілкі Беларусі
Катэгорыя:Валожын
Навадворская сярэдняя школа Мінскага раёна

**Навадворская сярэдняя школа Мінскага раёна** — дзяржаўная сярэдняя агульная ўстанова адукацыі ў агр. Новы Двор.

Навучанне вядзецца на рускай мове.

## Гісторыя 
Школа была заснавана ў 1890 годзе для навучання сялянскіх дзяцей пісьму і лічэнню. А ў 1903 годзе ў школы з’явіўся першы мецынат, мясцовы памешчык І. Бунгэ. У памяць аб сваім трагічна загінуўшым сыне-падлетку, Бунгэ адкрывае тут народнае аднакласнае вучылішча, якое наведваюць дзеці навакольных вёсак Шабаны, Клімавічы, Пашкавічы, Падлоссе. Будынак вучылішча захаваўся да нашых дзён.

З 1917 і да 1950 года у памяшканні вучылішча пачала дзейнічаць няпоўная сярэдняя школа.

У час Вялікай Айчыннай вайны школа была зачынена, а з 1944 года стала сямігодкай. Сюды прыходзілі дзеці з усіх наваколляў, з Гатава, Падлоссе, Зарэчча, Пашкавічы. Будынак больш не здольны быў змясціць такую колькасць навучэнцаў, і праз дарогу было пабудавана другое школьнае памяшканне на два класы. Гэта быў звычайны бярвеністы зруб, аднак дзякуючы адкрыццю другога філіяла, у 1953 годзе школа прымае статус сярэдняй.

У 1980 годзе над школай узяў шэфства Саюз кампазітараў Беларусі. У школе пабывалі такія знакамітыя беларускія кампазітары як Семяняка, Лучанок, Ханок, Камінскі, Смольскі, Картэс, Вагнер, Зарыцкі, Захлеўны і іншыя. Пры школе ў 1978 годзе адкрыўся філіял музычнай Мачулішчанскай школы, а з 1991 годзе школа стала працаваць па плане школы з агульнаэстэтычным ухілам.

Катэгорыя:Школы Мінскага раёна
Катэгорыя:Новы Двор (Навадворскі сельсавет, Мінскі раён)
Старасельскі навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад — сярэдняя школа

**Навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад-сярэдняя школа вёскі Старое Сяло** — установа сярэдняй адукацыі ў в. Старое Сяло Мінскага раёна.

## Гісторыя 
У 1867 годзе ў Старым Сяле было пабудавана народнае вучылішча. З 1883 года школа стала «Старасельскай чатырохкласавай беларускай вышэйшай пачатковай школай».

У 1924 годзе Старасельская школа была самай вялікай у акрузе. У школу хадзілі дзеці за 15 км. У 1933 годзе быў пабудаваны новы будынак школы калгаснай моладзі.

У час вайны ў будынку школы размясціўся нямецкі гарнізон. У 1944 годзе школа была адбудавана. Да 1950 года яна была сямігодкай. А з 1950 года стала сярэдняй школай. У 1977 годзе быў пабудаваны новы 2-х павярховы будынак школы, у якім яна знаходзіцца ў цяперашні час.

З 2010 года сярэдняя школа рэарганізавана ў дзяржаўную ўстанову адукацыю «Навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад-сярэдняя школа в. Старое Сяло».

## Вядомыя асобы 
### Вучні 
* Мікалай Фёдаравіч Ішуцін — Герой Савецкага Саюза.
* Аляксандр Фёдаравіч Хацкевіч — доктар гістарычных навук, прафесар.
* Аляксандр Уладзіміравіч Строцкі — доктар медыцынскіх навук, прафесар.

Катэгорыя:Школы Мінскага раёна
Катэгорыя:Старое Сяло (Мінскі раён)
Трасцянецкая сярэдняя школа

**Трасцянецкая сярэдняя школа** — установа сярэдняй адукацыі ў в. Вялікі Трасцянец.

Навучанне вядзецца на рускай мове.

## Гісторыя 
Трасцянецкая школа была ўтворана ў 1907 годзе як народнае вучылішча, у 1932 годзе на яго базе была адкрыта 7-гадовая школа. У 1936 годзе пабудаваны новы будынак школы, у якім школа размяшчаецца да гэтага часу. У пасляваенны час было дабудавана крыло пачатковай школы, сталовая, майстэрня. З 1957 года — сярэдняя школа.

У 2011 годзе рэарганізавана ў Трасцянецкую сярэднюю школу.

## Вядомыя асобы 
### Вучні 
* Наталля Леанідаўна Янушкевіч — Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Школы Мінскага раёна
Катэгорыя:Вялікі Трасцянец
Беліца (Хіславіцкі раён)

**Беліца** () — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячэрскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 22 жыхары (2007 год).

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Беліца абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Беліцу не вярнулі БССР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

Катэгорыя:Населеныя пункты Хіславіцкага раёна
Урад Вацлава Ластоўскага

**Урад Вацлава Ластоўскага** (пяты, часам называецца як шосты ўрад БНР) — урад БНР, сфармаваны 13 снежня 1919 года Народнай Радай БНР. Праз 3 дні пасля стварэння ўрада яго старшыня Вацлаў Ластоўскі быў арыштаваны польскімі акупацыйнымі ўладамі на 2 месяцы.

Кіраўніком канцылярыі Рады Народных Міністраў у 1919—1921 гг. быў Юстын (Юрась) Ластоўскі (1870?—пасля 1931), брат Вацлава Ластоўскага.

Пасля працяглага крызісу 11 кастрычніка 1922 замест Рады міністраў была ўтворана Дзяржаўная калегія на чале з П. Крачэўскім (шосты Урад БНР). 20 красавіка 1923 В. Ластоўскі і К. Дуж-Душэўскі выйшлі з гэтага органа, і меў месца ўрадавы крызіс, у выніку якога сфармаваўся новы ўрад.

## Склад 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вацлаў Ластоўскі
Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1919 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1923 годзе
Прылуцкая сярэдняя школа

**Прылуцкая сярэдняя школа** — дзяржаўная сярэдняя агульная ўстанова адукацыі ў агр. Атоліна.

Навучанне вядзецца на рускай мове.

## Гісторыя 
У сярэдзіне XIX стагоддзя паблізу маёнтка Прылукі на сродкі ўрада і пры дапамозе прыхаджан была пабудавана мураваная царква ў імя Раства Прасвятой Багародзіцы. Падчас будаўніцтва гэтай царквы 19 лістапада 1864 года была адкрыта царкоўна-прыходская школа святаром Анастасіям Струкоўскім. У школу хадзілі хлопчыкі з в. Падгая, Лецкаўшчыны, Прылук і Цімошак. Вучыліся на сродкі бацькоў і грамадскіх ахвяраванняў. Уласнага памяшкання ў школы не было. Займаліся ў доме дзяка Васіля Вярыгі пад асабістым надглядам святара. У 1869 годзе школа пачала называцца Прылуцкай царкоўнапрыходскай.

У 1886—1887 г. у школе займалася 30 хлопчыкаў. Пазней у школу хадзілі ўжо і дзяўчынкі.

З 1917 па 1930 школа была пачатковай, а з 1931 стала расці і ў 1934 адбыўся першы выпуск Прылуцкай сямігадовай школы. У гэтую школу хадзілі дзеці з вёсак Прылукі, Скарынічы, Атоліна, Лявонцавічы, Каханаўшчына, Слабада, Шчомысліца, Лесапітомнік.

Пасля 1927 года школа набыла статус Прылуцкай пачатковай школы. У 1933 годзе пабудованы новы будынак.

У 1941—1944 гадах школа не працавала.

Катэгорыя:Школы Мінскага раёна
Катэгорыя:Атоліна
4-я Беларуская партызанская брыгада

**4-я Беларуская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў чэрвені 1942 года на базе асобнага атрада В. А. Сазыкіна і групы, вылучанай 3-й Беларускай партызанскай брыгадай. Дзейнічала на тэрыторыі Мехаўскага, Гарадоцкага, Расонскага, Дзісенскага, Мёрскага, Шаркаўшчынскага раёнаў БССР, Невельскага раёна Калінінскай вобласці. У кастрычніку 1943 года брыгада была перадыслацыравана ў Вілейскую вобласць. 3 ліпеня 1944 года, брыгада (609 партызан, 6 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* 1-ы партызанскі атрад;
* 2-і партызанскі атрад (быў заснаваны двойчы, 2-і атрад першага складу быў рассеяны ў баях у красавіку 1943 года);
* 3-і партызанскі атрад;
* 4-ы партызанскі атрад;
* 5-ы партызанскі атрад;
* 6-ы партызанскі атрад.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* А. А. Астрэйка;
* Н. Е. Фалалееў;
* Я. Х. Сташкевіч (загінуў);
* Сазыкін;
* М. І. Ярмак (загінуў);
* Дз. І. Дзюмін.

### Камісары 
* Я. І. Касаткін;
* Г. С. Пятроў;
* У. К. Шэндзелеў;
* Ф. М. Расюк;

### Начальнікі штаба 
* Н. Е. Фалалееў;
* А. Г. Собалеў (загінуў);
* А. П. Плотнікаў;
* П. І. Шарыпаў.

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунках Невель — Віцебск, Полацк — Невель, Друя — Шаркаўшчына, Варапаева — Глыбокае, у «рэйкавай вайне» на чыгунках Полацк — Невель, Варапаева — Глыбокае падарвалі больш за 600 рэек. Разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Змяіна (жнівень 1942), Каменка (снежань 1942), Кавалі, Завань (ліпень 1943) Мехаўскага, Ліхачы (кастрычнік 1943), Лявонпаль (снежань 1943) Дзісенскага, Узмёны (люты 1944) Мёрскага, Грыгараўшчына (сакавік 1944) Шаркаўшчынскага раёнаў і іншыя. У лютым 1944 года напалі на гарнізон у Дзісне. Вялі баі з праціўнікам каля вёскі Горы (жнівень 1942) Расонскага, Сурміно, Скакуны (люты 1944) Мёрскага раёнаў. У лістападзе — снежні 1942, студзені — маі 1943, маі — чэрвені 1944 гадоў вялі абарончыя баі супраць карнікаў. У ноч на 4 чэрвеня 1944 года прарвалі блакаду ў раёне вёскі Мнюхі Мёрскага раёна і выйшлі з акружэння. У верасні — кастрычніку 1943 года брыгада зрабіла баявы рэйд з Расонскага раёна ў Дзісенскі. 3 ліпеня 1944 года брыгада злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Прэмія імя Францішка Аляхновіча

**Прэмія імя Францішка Аляхновіча** — літаратурная прэмія, заснаваная Беларускім ПЭН-цэнтрам сумесна з «Радыё Свабода» ў 2013 годзе.

Прысвечана заснавальнікамі драматургу і рэжысёру Францішку Аляхновічу (1883—1944), аўтару кнігі «У капцюрох ГПУ». Даецца за найлепшы твор на беларускай і рускай мовах любога жанру, напісаны ў зняволенні. Да разгляду прымаюць творы як апублікаваныя, так і рукапісы.

Даецца не штогод. Новыя лаўрэаты прэміі былі названыя 15 лістапада 2023 года на фоне рэпрэсій звязаных з масавымі пратэстамі ў Беларусі пасля сфальсіфікаваных прэзідэнцкіх выбараў.

## Бяспека ўдзельнікаў 
Няспынныя рэпрэсіі, арышты аўтараў і выдаўцоў цягам 2022 года зрабілі амаль немагчымым публікацыі твораў, напісаных у няволі.

У 2023 годзе для бяспекі арганізатары прэміі прапанавалі намінантам або іх сваякам, пры жаданні, захаваць ананімнасць і гарантавалі канфідэнцыяльнасць. З гэтай прычыны некаторыя пераможцы і лаўрэаты выступаюць пад кодавымі імёнамі, не абвяшчаюць і назвы іх твораў. Сапраўдныя імёны агалосяць калі гэта будзе бяспечна для аўтараў.

## Лаўрэаты 
* 2013: Ігар Аліневіч
* 2014: Алесь Бяляцкі, Зміцер Дашкевіч, Фелікс Пекер, Павел Севярынец, Аляксандр Фядута, Ірына Халіп
* 2021: Андрэй Аляксандраў, Аляксандр Васілевіч, Максім Знак, Вольга Калацкая, Святлана Купрэева, Мікола Папека, Андрэй Скурко
* 2024: Пераможцы: Віка Біран, Ліса з творамі (кодавае імя), Дзяніс Івашын; Лаўрэаты: Бервета Ірзвіцкая (кодавае імя), Мар’ян Зораў (кодавае імя); Спецыяльная адзнака: Алена Лапцёнак.
* 2025: Пераможцы: Пётр Уманскі (кодавае імя), Дзіяна Маеўская (кодавае імя), Галена Савіцкая (кодавае імя); Лаўрэаты: Аляксандр Францкевіч, Паліна Саук, Максім Вінярскі, Уладзімір Булаўскі, Алег Кулеша; Спецыяльная адзнака: Ініцыятыва «Праект 361.1».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя прэміі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2013 годзе
Катэгорыя:2013 год у Беларусі
Катэгорыя:Беларускі ПЭН-цэнтр
Катэгорыя:Беларуская служба Радыё «Свабода»
Наперад, наперад! (мультсерыял)

**«Наперад, наперад!»** () — амерыканска-канадскі мультсерыял вытворчасці тэлеканала «Netflix», які выйшаў у эфір летам 2021 года.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Мультсерыялы ЗША
Катэгорыя:Арыгінальныя праграмы Netflix
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2021 года
Джырофцкая археалагічная культура

**Джырофцкая культура** — археалагічная культура бронзавага веку на поўдні Ірана.

Многія з помнікаў Джырофцкай культуры даследаваліся археолагамі з 1930-х гг. Доўгі час яны адносіліся да так званага «міжкультурнага стыля», характэрнага для Іранскага нагор’я да 1 тысячагоддзя да н. э. У 1990-я гг. частка археолагаў выступіла з прапановай вылучэння асобнай культуры Керманскіх аазісаў, якую часцяком разглядалі супольна з Гільмендскай культурай. У пачатку XXI ст. іранская паліцыя канфіскавала некалькі артэфактаў, незаконна здабытых «чорнымі капальнікамі» каля горада Джырофт. У 2001 г. каманда іранскіх археолагаў на чале з Юсэфам Маджыдзадэ пачала там раскопкі.

У 2007 г. Юсэф Маджыдзадэ стварыў семінар «Джырофт, калыска ўсходняй цывілізацыі», падчас якога прапанаваў аб’яднаць помнікі бронзавага веку на паўднёвым усходзе Ірана ў адзіную археалагічную культуру або нават асобную цывілізацыю, якая квітнела ў 3 тысячагоддзі да н. э. Абразчыкам адзінай культуры з’яўляюцца знаходкі ў курганах Конар-Сандал (A і B) каля Джырофта, дзе каманда Ю. Маджыдзадэ выявіла рэшткі старажытнай цытадэлі (каля 13 га) і горада (болей за 2 км²), што існавалі паміж 2500 г. да н. э. і 2200 г. да н. э. Важным адкрыццём сталі надпісы лінейным пісьмом, падобныя на эламскую лінейную пісьмовасць. Юсэф Маджыдзадэ мяркуе, што ў месапатамскай літаратуры Джырофцкая культура была вядома як краіна Арата.

Погляды Юсэфа Маджыдзадэ на адзінства Джырофцкай культуры і атаясамленне яе з Аратай застаюцца дыскусійнымі сярод археолагаў.

## Спасылкі 
* THE JIROFT CIVILIZATION: A NEW CULTURE OF THE BRONZE AGE ON THE IRANIAN PLATEAU
* Jiroft culture: a ‘missing link’ of the Bronze Age
* Buried for 4,000 years, this ancient culture could expand the 'Cradle of Civilization'
* Jiroft and «Jiroft-Aratta» A Review Article of Yousef Madjidzadeh, Jiroft: The Earliest Oriental Civilization
* Jiroft — Trafficking Culture

Катэгорыя:Археалогія ў Іране
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Азіі
Катэгорыя:Азія бронзавага веку
Вуліца Францыска Скарыны (Львоў)

**Ву́ліца Ска́рыны** — вуліца ў Сыхіўскім раёне горада Львоў, мясцовасць Боднараўка. Злучае вуліцу Боднарскую і вуліцу Дэмнянскую.

Прылучаецца вуліца Гашэка.

## Гісторыя і забудова 
Вуліца ўзнікла, імаверна, у 1950-х гадах. У 1958 годзе атрымала афіцыйную назву *вуліца Федарэнкі*, у гонар савецкага лётчыка Васіля Федарэнкі (паводле іншых звестак — у гонар савецкага ваеннага дзеяча, маршала бранятанкавых войскаў Якава Федарэнкі). Сучасная назва — з 1992 года, у гонар беларускага першадрукара Францыска Скарыны.

Забудова вуліцы пачалася ў 1950-х гадах, першымі былі пабудаваны тыповыя дву- і трыпавярховыя будынкі барачнага тыпу. У 1960—1970-х гадах на вуліцы з’явілася некалькі паціпавярховак, у 1980-х гадах у канцы вуліцы паўстаў дзевяціпавярховы шматкватэрны будынак.

Жылая забудова вуліцы размешчана толькі з цотнага боку. Увесь няцотны бок вуліцы заняты будынкамі былой Львоўскай папраўчай калоніі № 48.

## Установы 
* буд. № 34 — Львоўская сярэдняя агульнаадукацыйная школа № 86 І-ІІІ ступеняў.
* буд. № 44 — аддзяленне паштовай сувязі № 58.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вуліцы Львова
Львоў
Свята-Успенская царква (Зарава)

**Царква Успення Прасвятой Багародзіцы** () — праваслаўная царква ў в. Зарава Хіславіцкага раёна Смаленскай вобласці.

## Гісторыя 
Царква была пабудавана за сродкі Барыса Аляксандравіча Энгельгарта, у якога ў вёсцы Пячэрская Буда мелася сядзіба і бровар.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі царква апынулася ў складзе в. Зарава.

Царква пасля вайны не аднаўлялася.

Акрамя царквы захаваўся бровар і сядзібны парк.

У 2014 годзе з’яўлялася інфармацыя пра спробу аднаўлення царквы.

## Архітэктура 
Царква ўяўляе сабой трохнефны храм базілікальнага тыпу, які не распаўсюджаны сярод рускай храмавай архітэктуры. Верагодна, царква базілікальнага тыпу магла з’явіцца ў Зараве пад уплывам беларускіх зодчых.

Катэгорыя:Славутасці Смаленскай вобласці
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Расіі
Катэгорыя:Хіславіцкі раён
Казлоўка (Хіславіцкі раён)

**Казлоўка** () — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячэрскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 149 жыхароў (2007 год).

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Казлоўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Казлоўку не вярнулі БССР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Хіславіцкага раёна
Аляксандр Сяргеевіч Сераброўскі

**Аляксандр Сяргеевіч Серабро́ўскі** (;  — ) — вучоны, біёлаг, адзін з заснавальнікаў генетыкі ў СССР. Член-карэспандэнт Акадэміі навук СССР (1933), акадэмік УАСГНІЛ (1935).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Курску. Скончыў рэальнае вучылішча, у 1914 годзе — фізіка-матэматычны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта. Удзельнік Першай сусветнай вайны. У 1918—1919 гадах працаваў загадчыкам Біялагічнага сада Народнага камісарыята асветы РСФСР, у 1919—1921 гадах — загадчыкам Генетычнай станцыі Акадэміі навук СССР у вёсцы Слабодка Тульскай губерні, у 1921—1927 гадах — загадчыкам Анікаўскай генетычнай станцыі ў Звянігарадзе і адначасова працаваў у Інстытуце эксперыментальнай біялогіі Акадэміі навук СССР. Адначасова ў 1923—1930 гадах прафесар кафедры генетыкі Маскоўскага заатэхнічнага інстытута. У 1929—1931 гадах А. С. Сераброўскі на пасадзе загадчыка лабараторыі генетыкі Біялагічнага інстытута імя А. К. Ціміразева. У 1930—1948 гадах — загадчык кафедры генетыкі біялагічнага факультэта Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта і адначасова (у 1931—1937 гадах) загадчык секатара селекцыі і генетыкі Усесаюзнага інстытута жывёлагадоўлі.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
А. С. Сераброўскаму належаць навуковыя працы па генетыцы, селекцыі, гібрыдызацыі сельскагаспадарчых жывёл і раслін. Прапанаваў і эксперыментальна пацвердзіў схему будовы гена. Стварыў новы кірунак — генагеаграфію. Унёс уклад у распрацоўку асноў селекцыі і гібрыдызацыі, метадаў генетычнага аналізу. Першым прапанаваў метад барацьбы са шкоднымі насякомымі, заснаваны на размнажэнні самцоў з генетычнымі парушэннямі. З’яўляецца адным з заснавальнікаў генетыкі папуляцый. Аўтар каля 150 навуковых прац, у тым ліку 7 манаграфій.

Прымаў удзел у рабоце Рускага еўгенічнага таварыства.

## Узнагароды 
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1945)
* Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* СЕРЕБРОВСКИЙ Александр Сергеевич // Биографическая энциклопедия РАСХН, ВАСХНИЛ, РАН 

Катэгорыя:Генетыкі СССР
Катэгорыя:Папулярызатары навукі
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Катэгорыя:Акадэмікі УАСГНІЛ
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Выпускнікі рэальных вучылішчаў Расійскай імперыі
Пячэрск (Хіславіцкі раён)

**Пячэрск** () — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячэрскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 19 жыхароў (2007 год).

## Гісторыя 
У XVIII ст. мястэчка ў Мсціслаўскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. Вядома, што ў 1719 годзе з Пячэрска выплочвалася чопавага на 30 злотых. У 1724 мястэчкам валодаў мсціслаўскі гродскі суддзя Міхал Чудоўскі. Інвентар 1739 года адзначае ў Пячэрску 15 хрысціянскіх, 12 яўрэйскіх, 2 царкоўных і 15 пустых пляцаў. Мястэчка было нязначнае, таму ў іншым дакуменце 1739 года названа «вессю Пячэрскам пад дваром Хамініцкім».

Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) у складзе Расійскай імперыі. У 1783—85 Пячэрск фігуруе сярод вёсак. У ім было 67 дамоў, пражывала 434 чал. Меў лінейную забудову, царкву Раства Прасвятой Багародзіцы.

У 1918 годзе тэрыторыя абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня перададзена ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

## Літаратура 
* *Мяцельскі А. А.* Мястэчкі Мсціслаўскага ваяводства XVI—XVIII стст. // Гіст.-археал. зборнік. Мінск, 2008. № 23.

## Зноскі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Хіславіцкага раёна
На нітцы часу

**«На нітцы часу**» — кніга паэзіі Валянціны Гіруць-Русакевіч, выдадзеная ў 2018 годзе выдавецтвам «Чатыры чвэрці».

## Апісанне 
Асноўная тэма вершаў — любоў ва ўсім шматгранні гэтага пачуцця: да Радзімы, яе краявідаў і людзей, сваіх каранёў і парасткаў, матчынай мовы, і каханне. І праз усё гэта — роздум пра пражытае і перажытае.

## Ацэнкі 
Паэтычны зборнік «На нітцы часу» вылучаны Мінскім абласным аддзяленнем ГА «Саюз пісьменнікаў Беларусі» на рэспубліканскі конкурс «Нацыянальная літаратурная прэмія» па выніках 2018 года ў намінацыі «Лепшы твор (зборнік твораў) паэзіі».

## Прэзентацыя 
Прэзентацыі прайшлі 13 чэрвеня 2018 года ў ДУА «Яршэвіцкі НПК дзіцячы сад-сярэдняя школа» і ў Ракаўскай сярэдняй школе (у рамках акцыі «Лета з добрай кнігай»), 22 верасня 2018 года адбылася творчая сустрэча-прэзентацыя ў сельскім клубе-бібліятэцы вёскі Міхайлоўшчына Ашмянскага раёна, а 25 кастрычніка 2018 года — у Ашмянскай раённай бібліятэцы. Валянціна Гіруць-Русакевіч прэзентавала паэтычны зборнік «На нітцы часу» 9 лютага 2019 года на XXVI Мінскай міжнароднай кніжнай выставе. Кніга атрымала добрыя водгукі наведвальнікаў.

## Спасылкі 
* http://litpremia.by/ru/book/87/ 
* http://maaspb.by/v-giruc-rusakevich-na-nitcy-chasu/

Катэгорыя:Кнігі 2018 года
Ірына Уладзіміраўна Казеева

**Ірына Уладзіміраўна Казеева** (нар. , г. Гомель) — беларуская футбалістка і футбольны трэнер.

## Клубная кар’ера 
Выхаванка футбольнага клуба «Надзея» (Магілёў), была гульцом першага складу каманды, сфармаванай у 1988 годзе.

Выступалаза за «Вікторыю» з Воранава, пазнее стала яе трэнерам.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Вікторыя-86 Брэст
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Лада Тальяці
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Энергетык-КМВ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Надзея Нагінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК СКА-Растоў-на-Доне
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Вікторыя Воранава
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ЖФК Вікторыя Воранава
Урад Язэпа Варонкі

**Урад Язэпа Варонкі** (першы ўрад БНР) — урад БНР, абраны Радай Усебеларускага з’езду 21 лютага 1918 года.

У перыяд з 19 да 25 лютага 1918 года Народны сакратарыят БНР кіраваў у Менску.

## Склад 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Урады, якія з’явіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Урады Беларусі
Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:1918 год у Беларусі
Гадкі я

**«Гадкі я»** () — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Illumination Entertainment» 2010 года.

## Сюжэт 
Па сюжэце, гадкі звонку, але добры ўнутры Гру мае, тым не менш, намер замацаваць за сабой статус галоўнага архізлачынца ў свеце, для чаго ён вырашае выкрасці Месяц пры дапамозе створанай ім арміі міньёнаў. Справу ўскладняюць канкурэнты, якія ўстаўляюць высокатэхнічныя палкі ў колы, і сямейныя акалічнасці ў выглядзе трох сіротак, аб якіх Гру змушаны клапаціцца.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 2010 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Гадкі я 2

**«Гадкі я 2»** () — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Illumination Entertainment» 2013 года. З’яўляецца працягам мультфільма «Гадкі я».

## Сюжэт 
У той час як былы суперзлыдзень Гру прыстасоўваецца да сямейнага жыцця і спрабуе сумленнай працай зарабляць у сферы бізнесу, таемныя лабараторыі Арктыкі аказваюцца выкрадзенымі. Анты-Зладзейская ліга вырашае, што ёй патрэбна дапамога Гру і яго навабранцаў у расследаванні.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 2013 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Гадкі я 3

**«Гадкі я 3»** () — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Illumination» 2017 года. З'яўляецца працягам мультфільмаў «Гадкі я» і «Гадкі я 2».

## Сюжэт
Надыходзіць трэцяе прышэсце. Шматдзетны суперагент, ракавая прыгажуня і несмяротныя міньёны на падыходзе. Рыхтуйцеся. Яны будуць кіраваць светам.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 2017 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Базылеўка (Хіславіцкі раён)

**Базылеўка** () — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кажухавіцкага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Базылеўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Базылеўку не вярнулі БССР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Хіславіцкага раёна
Іванскі сельсавет

**Іва́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чашніцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Іванск.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Чашніцкага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чашніцкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Лепельскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 1 красавіка 1960 года ў склад сельсавета з Вяжоўскага сельсавета перададзены вёскі Касмыры і Маргі. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Бешанковіцкага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Чашніцкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Іванскага сельсавета 18 населеных пунктаў. 16 кастрычніка 1989 года ў склад Альшанскага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (вёскі Казаноўка і Трылесіна), у склад Празямлянскага сельсавета — 2 населеныя пункты (вёскі Зарэчная Слабада і Копцевічы). 8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана частка скасаванага Акцябрскага пассавета (4 населеныя пункты: вёскі Баяры, Вялікая Вядрэнь, Малая Вядрэнь і Харакова). 27 кастрычніка 2015 года ў склад сельсавета з Альшанскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Арэшанка, Асташова, Вяжоўка і Тарантова).

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (14 населеных пунктаў) — 1150 чалавек, з іх 95,5 % — беларусы, 3,3 % — рускія, 0,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (18 населеных пунктаў) — 860 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Illumination

**Illumination** (раней вядомая як Illumination Entertainment) — амерыканская анімацыйная кінастудыя, заснаваная ў 2007 годзе. Illumination з’яўляецца даччынай кампаніяй Universal Pictures. 

## Фільмаграфія
### Поўнаметражныя анімацыйныя фільмы 
#### Бліжэйшыя мультфільмы 
### Кароткаметражныя анімацыйныя фільмы
Кірпічны Завод (Хіславіцкі раён)

**Кірпічны Завод** () — пасёлак у Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Хіславіцкага гарадскога паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны пасёлак быў акупаваны гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалены ў верасні 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Хіславіцкага раёна
Зянькова

**Зянькова** — прозвішча (жаночая форма; мужчынскі адпаведнік — **Зянькоў**).

## Вядомыя носьбіты 
* Ефрасіння Савельеўна Зянькова (1923-1984) — падпольшчыца, Герой Савецкага Саюза
* Інга Уладзіміраўна Зянькова (нар. 1977) — беларускі навуковец, кандыдат эканамічных навук, дацэнт
* Ларыса Пятроўна Зянькова (нар. 1959) — беларускі навуковец, доктар эканамічных навук, прафесар
* Марыя Леанідаўна Зянькова (нар. ?) — беларускі навуковец, кандыдат тэхнічных навук, дацэнт
* Надзея Мікалаеўна Зянькова (нар. 1955) — беларускі навуковец, кандыдат сельскагаспадарчых навук, дацэнт
Юха Куасманен

**Юха Куасманен** (, нар. , ) — фінскі кінарэжысёр, акцёр, сцэнарыст і прадзюсар.

## Біяграфія 
З 2004 па 2014 год навучаўся кінематаграфіі ў Вышэйшай школе мастацтваў, дызайну і архітэктуры Універсітэта Аалта.

У 2010 годзе яго дыпломны фільм «*Гандляры карцінамі*» быў намініраваны на пяць прэмій фінскай кінаакадэміі (найлепшы фільм, найлепшы рэжысёр, найлепшая актрыса, найлепшы сцэнарый, найлепшы мастак-пастаноўшчык) і ўдастоены прэміі «*Cinéfondation*» на Канскім кінафестывалі.

У 2016 годзе яго фільм «*Усмешлівы чалавек*» («*Найшчаслівейшы дзень у жыцці Олі Мякі*») атрымаў галоўны прыз у праграме «*Асаблівы погляд*» Канскага кінафестывалю, а таксама прэтэндаваў на прэмію «*Залатая камера*», якая ўручаецца за найлепшую дэбютную поўнаметражную карціну. У сакавіку 2017 года фільм атрымаў прэмію Юсі — галоўную кінематаграфічную прэмію Фінляндыі — у намінацыі «*Найлепшы фільм года*».

У 2019—2020 гадах рэжысёр працаваў у Расіі над фільмам «*Купэ нумар шэсць*» паводле рамана фінскай пісьменніцы Розы Ліксам, у карціне зняўся расійскі акцёр Юрый Барысаў. У 2021 годзе фільм атрымаў Гран-пры Канскага фестывалю.

Катэгорыя:Акцёры Фінляндыі
Катэгорыя:Кінарэжысёры Фінляндыі
Купэ нумар шэсць

«**Купэ нумар шэсць**» (, ) — мастацкі фільм 2021 года рэжысёра Юха Куасманена. Галоўныя ролі выканалі Сейдзі Хаарла і Юрый Барысаў. Фільм з’яўляецца сумеснай вытворчасцю Фінляндыі, Расіі, Эстоніі, Германіі.

Карціна была ўдастоена Гран-пры Канскага кінафестывалю.

## Сюжэт 
Студэнтка з Фінляндыі сядае ў цягнік Масква—Мурманск, спрабуючы збегчы ад свайго таямнічага маскоўскага кахання. Па волі лёсу ёй даводзіцца раздзяліць доўгую паездку і цеснае купэ з грубаватым рускім шахцёрам. Выпадковае суседства дапамагае абаім пасажырам купэ нумар шэсць усвядоміць сваю адзіноту і тугу па чалавечых адносінах.

## Акцёрскі склад 
* Сейдзі Хаарла — *Лора*
* Юрый Барысаў — *Лёха*
* Дзінара Друкарава — *Ірына*
* Юлія Аўг — *правадніца*

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 6 кінаўзнагародамі і яшчэ 9 намінацыямі. У тым ліку Гран-пры Канскага кінафестывалю.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2021 года
Катэгорыя:Фільмы Фінляндыі 2021 года
Катэгорыя:Фільмы Расіі 2021 года
Катэгорыя:Фільмы Эстоніі 2021 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 2021 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Фінляндыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Расіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Эстоніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы на фінскай мове
Катэгорыя:Фільмы Юха Куасманена
Шчокіна (Ярцаўскі раён)

**Шчокіна** () — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ярцаўскае гарадское паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

Да 2005 года вёска ўваходзіла ў склад Пятроўскай сельскай акругі, раней — Пятроўскага сельсавета. У 2005 годзе ўключана ў склад Ярцаўскага гарадскога паселішча. У 2006 годзе ўключана ў гарадскую рысу, у 2012 годзе выключана з рэестра населеных пунктаў, у 2017 годзе Шчокіна было адноўлена як населены пункт у катэгорыі вёска.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярцаўскага раёна
Арытмія (фільм)

«**Арытмія**» () — мастацкі фільм 2017 года рэжысёра Барыса Хлебнікава.

Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 24-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».

## Сюжэт 
Алег — таленавіты лекар, працуе на хуткай, якая імчыцца ад пацыента да пацыента. Алег ведае: яго прыезд можа змяніць усё. Кожны яго поспех робіць свет лепш. Галоўнае — там, дзе ён спрабуе здзейсніць немагчымае. А астатняе можа пачакаць: сям’я, кар’ера, сваё жыццё… Што з ім здарылася? Пакуль Алег ратаваў іншых, жонка страціла надзею і вырашыла падаць на развод, а ў бальніцы з’явіўся новы начальнік, які дбае толькі аб статыстыцы і правілах. А Алег усё спяшаецца з выкліку на выклік, нясецца па вуліцы, каб усё змяніць. І хто ведае, якая задача лягчэй: ратаваць іншых ці выратаваць сябе?

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 29 кінаўзнагародамі і яшчэ 21 намінацыяй.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2017 года
Катэгорыя:Фільмы Расіі 2017 года
Катэгорыя:Фільмы Фінляндыі 2017 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 2017 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Расіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Фінляндыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы Барыса Хлебнікава
Танцорка ў цемры

«**Танцорка ў цемры**» () — музычны драматычны фільм 2000 года рэжысёра і сцэнарыста Ларса фон Трыера. Галоўныя ролі выканалі Б’ёрк, Катрын Дэнёў, , . Фільм з’яўляецца сумеснай вытворчасцю Даніі, Германіі, Нідэрландаў, Італіі, ЗША, Вялікабрытаніі, Францыі, Швецыі, Фінляндыі, Ісландыі, Нарвегіі.

## Узнагароды 
Паводле рэсурса «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 35 кінаўзнагародамі і яшчэ 49 намінацыямі. Сярод найбольш прэстыжных узнагарод — «Залатая пальмавая галіна» Канскага кінафестывалю.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2000 года
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы 2000 года
Катэгорыя:Музычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Даніі 2000 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 2000 года
Катэгорыя:Фільмы Нідэрландаў 2000 года
Катэгорыя:Фільмы Італіі 2000 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2000 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2000 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2000 года
Катэгорыя:Фільмы Швецыі 2000 года
Катэгорыя:Фільмы Фінляндыі 2000 года
Катэгорыя:Фільмы Ісландыі 2000 года
Катэгорыя:Фільмы Нарвегіі 2000 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Даніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Нідэрландаў
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Швецыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Фінляндыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Ісландыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Нарвегіі
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Фільмы на чэшскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра імігрантаў
Катэгорыя:Фільмы пра смяротнае пакаранне
Катэгорыя:Фільмы Ларса фон Трыера
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Ларса фон Трыера
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залатая пальмавая галіна»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Незалежны дух» за найлепшы міжнародны фільм
Алеся Сцяпанаўна Баранава

**Алеся Сцяпанаўна Баранава** (Давідовіч; нар. ) — беларуская футбалістка і футбольны трэнер.

## Клубная кар’ера 
Выступала за нацыянальную зборную Беларусі, брала ўдзел у матчах адборачнага раўнда чэмпіянату свету-2007.

Пасля заканчэння гульнявой кар’еры працавала трэнерам у Брэсце. У 2018—2020 гадах узначальвала «БАЦАР».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце womenfootball.ru

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Вікторыя-86 Брэст
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Прыяліт Рэутаў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Надзея Нагінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ЖФК Дынама-Брэст
Беларусы ў Кракаве

**Беларусы ў Кракаве** з’яўляюцца з пачатку XV стагоддзя ў сувязі са стварэннем Ягелонскага ўніверсітэта. Колькасць беларускіх студэнтаў у Кракаве паменшыла са з’яўленнем Віленскай акадэміі.

У капліцы Святога Крыжа на Вавелі захаваліся паліхромныя фрэскі 1470 года, выкананыя майстрамі з Вялікага Княства Літоўскага. Там можна заўважыць надпісы на старабеларускай мове, якія знайшлі толькі ў другой палове ХІХ стагоддзя.

У 1903 годзе ў Кракаве памёр Казімір Нарбут, былы кіраўнік атраду паўстанцаў у паўстанні 1863 года, а ў 1920 — беларускі пісьменнік Алесь Гарун.

## XXI стагоддзе 
З 2004 года ў Кракаве праходзяць Дні беларускай культуры.

17 мая 2013 года намеснік Міністра замежных спраў Беларусі Алена Купчына брала ўдзел у сустрэчы міністраў замежных спраў краін-удзельніц Вышаградскай групы і Усходняга партнёрства ЕС.

У Кракаве дзейнічае згуртаванне «Беларусы ў Кракаве», якое, аднак, юрыдычна пакуль не аформленае.

## Спасылкі 
* 

*
Мытня

[міні|230пкс|Чыгуначны пункт [Брэст|Брэсцкай мытні (2013 год)]]
**Мы́тня** — дзяржаўны орган перамяшчэння праз граніцу краіны тавараў, багажу і паштовых адпраўленняў.

Дзяржаўны мытны камітэт Рэспублікі Беларусь стварае, пераўтварае і зачыняе мытні. Да ўваходу ў 2010 годзе ў Мытны саюз ЕАЭС дзейнічаў Мытны кодэкс Рэспублікі Беларусь, які вызначаў абавязкі і правы мытнікаў. Прэзідэнт Беларусі зацвярджае Палажэнне аб парадку і ўмовах праходжання службы на мытні. У Вялікім Княстве Літоўскім мытня месцілася ў каморы. Мыта (цло) збіралі з купцоў за правоз тавараў праз мяжу і па землях ВКЛ.

## Беларусь 
міні|230пкс|Сцяг Беларускай мытні (2020 год)
На 2013 год у Беларусі дзейнічалі абласныя мытні. У пункце мытнага кантролю знаходзіліся склад, гасцініца, кавярня, мыйка для грузавікоў, стаянка, пажарнае дэпо і кантрольна-прапускны пункт. У Мінскай рэгіянальнай мытні, якая знаходзілася ў Шчытаміравічах (Мінскі раён), штодня афармлялі да 1500 мытных дэкларацый. Чыгуначная пляцоўка магла размясціць да 156 кантэйнераў, а стаянка — да 140 грузавікоў. Гасцініца мела 20 нумароў з ваннай і па 2 ложкі ў кожным нумары. Пераночыць у ёй каштавала 300 000 рублёў (33,44 долары ЗША).

## Гл. таксама 
Мытная сістэма Вялікага Княства Літоўскага

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мытныя органы
Катэгорыя:Міжнароднае права
Катэгорыя:Міжнародны гандаль
Катэгорыя:Межы
Валерый Сцяпанавіч Серада

**Валерый Сцяпанавіч Серада́** ( — ) — вучоны, эканаміст, доктар эканамічных навук (1986), прафесар (1987).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Акрыёны (Петрыкаўскі раён Гомельскай вобласці Беларусі). У 1959 годзе скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту. У 1978—1997 гадах працаваў у Мінскім дзяржаўным педагагічным інстытуце на пасадзе загадчыка кафедры.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковая дзейнасць В. С. Серады звязаная з праблемамі эканамічнай тэорыі, пытаннямі развіцця народнай гаспадаркі, удасканалення вытворчых адносін, якасці прадукцыі, кіравання ў сферы адукацыі.

Сярод апублікаваных прац:
* Вопросы научного творчества студентов: (Методика, теория, практика) — Мн., 1975. (разам з М. І. Базылевым);
* Резервы развития народного хозяйства. — Мн., 1986;
* Экономиеский словарь-справочник. — Мн., 1989 (разам з М. А. Кушыным і І. С. Святліцкім);
* Экономика и управление в сфере образования. — Мн., 1999. (у сааўтарстве).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Акрыёны
Альхова

**Альхова** — тапонім.

## Беларусь 
* Альхова (Ваўкавыскі раён)
* Альхова — ранейшая назва вёскі Пяскі, Альхоўка ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці

## Расія 
* Альхова (Ярцаўскі раён)
Вышагор

**Вышагор** — тапонім.

* Вышагор (пасёлак станцыі)
* Вышагор (Сафонаўскі раён)
* Вышагор (Ярцаўскі раён)
Галачова

**Галачова** — тапонім.

## Беларусь 
* Галачова (Брэсцкі раён)

## Расія 
* Галачова (Ярцаўскі раён)

## Назва 
У сярэдзіне 18 ст. фіксавалася прозвішча Галачэўскі (Дзярэчын). Было віленскае Галач.
Дзмітрава

**Дзмітрава** — тапонім.

## Беларусь 
* Дзмітрава — былая вёска ў Расонскім раёне.

## Расія 
* Дзмітрава (Духаўшчынскі раён)
* Дзмітрава (Сычоўскі раён)
* Дзмітрава (Ярцаўскі раён)
Дубіны

**Дубіны** — тапонім.

## Беларусь 
* Дубіны (Кобрынскі раён)

## Расія 
* Дубіны (Ярцаўскі раён)
Ісакава

**Ісакава** — тапонім.
* Ісакава (Вяземскі раён)
* Ісакава (Дзямідаўскі раён)
* Ісакава (Карахоткінскае сельскае паселішча)
* Ісакава (Лоінскае сельскае паселішча)
* Ісакава (Смятанінскае сельскае паселішча)
* Ісакава (Холм-Жыркоўскі раён)
* Ісакава (Ярцаўскі раён)
Клімава (Ярцаўскі раён)

**Клімава** () — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Капырэўшчынскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

У 2004—2017 гадах у складзе Рэпінскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярцаўскага раёна
Клемяціна

**Клемяціна** — тапонім.
* Клемяціна (Пачынкаўскі раён)
* Клемяціна (Руднянскі раён)
* Клемяціна (Ярцаўскі раён)
Левашова

**Левашова**:
* Левашова (Санкт-Пецярбург)
* Левашова (Ярцаўскі раён)
Кухарава

**Кухарава** — тапонім і прозвішча.

## Тапонім 
### Беларусь 
* Кухарава — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці.

### Расія 
* Кухарава — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці.

## Прозвішча 
* Еўдакія Арцёмаўна Кухарава (1912—1996) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы.
Постнікава

**Постнікава** — тапонім.
* Постнікава (Навадугінскі раён)
* Постнікава (Ярцаўскі раён)
Бахараўка

**Бахараўка**:
* Бахараўка (Рослаўльскі раён)
* Бахараўка (Хіславіцкі раён)
Варонаўка

**Варонаўка**:

## Беларусь 
* Варонаўка (ручай)

## Расія 
* Варонаўка (Хіславіцкі раён)
Грыгорава

**Грыгорава**:
* Грыгорава (Вяземскі раён)
* Грыгорава (Хіславіцкі раён)
Кукуеўка

**Кукуеўка** — тапонім.

## Беларусь 
* Кукуеўка (Клімавіцкі раён)

## Расія 
* Кукуеўка (Хіславіцкі раён)
Касачоўка

**Касачоўка** — тапонім.

* Касачоўка (Хіславіцкі раён)
* Касачоўка (Шумяцкі раён)

## Іншае 
* Касачоўка (Сір-Ніглар) — выдуманая рака ў легендарыуме Толкіна
Рыбкі

**Рыбкі**:

## Беларусь 
* Рыбкі (Мядзельскі раён)

## Расія 
* Рыбкі (вёска, Сафонаўскі раён)
Фрыдрыхсталь (Саар)

**Фрыдрыхсталь** () — горад у Германіі, у зямлі Саар. Уваходзіць у склад раёна Саарбрукен. Насельніцтва — 10,9 тыс. чалавек (2010). Займае плошчу 9,07 км². Афіцыйны код — 10 0 41511.

Горад падзяляецца на 3 гарадскія раёны.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Саара
Васькова

**Васькова** — тапонім.

## Беларусь 
* Васькова (Глыбоцкі раён)

## Расія 
* Васькова (Навадугінскі раён)
* Васькова (Пачынкаўскі раён)
* Васькова (Рослаўльскі раён)
* Васькова (прыпыначны пункт)
Ялоўцы

**Ялоўцы** — тапонім.
* Ялоўцы (Карзоўскае сельскае паселішча)
* Ялоўцы (Чарапоўскае сельскае паселішча)
Емяльянаўка

**Емяльянаўка** — тапонім.

## Беларусь 
* Емяльянаўка (Баранавіцкі раён)

## Расія 
* Емяльянаўка (Пачынкаўскі раён)
Каленава

**Каленава**:
* Каленава (Навадугінскі раён)
* Каленава (Пачынкаўскі раён)
Нікалаенка

**Нікалаенка** — прозвішча

## Вядомыя асобы 
* Аляксандра Вадзімаўна Нікалаенка — руская пісьменніца, мастачка
* Віта Нікалаенка (нар. 1995) — беларуская футбалістка.
* Яўген Макаравіч Нікалаенка — Герой Савецкага Саюза (1939)
Зульцбах (Саар)

**Зульцбах** () — горад у Германіі, у зямлі Саар. Уваходзіць у склад раёна Саарбрукен. Насельніцтва — 17,5 тыс. чалавек (2010). Займае плошчу 16,12 км². Афіцыйны код — 10 0 41518. Горад падзяляецца на 6 гарадскіх раёнаў.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Саара
Маржынальны гандаль

**Маржынальны гандаль** — правядзенне спекулятыўных гандлёвых аперацый з выкарыстаннем грошай і/або тавараў, якія прадстаўляюцца гандляру ў крэдыт пад заклад абумоўленай сумы — маржы. Ад простага крэдыту маржынальны адрозніваецца тым, што атрыманая сума грошай звычайна ў некалькі разоў перавышае памер закладу (маржы).
 
Напрыклад, за прадастаўленне права заключыць кантракт на куплю або продаж 100 тысяч еўра за долары ЗША брокер звычайна патрабуе ў заклад не больш за 2 тысячы долараў.
 
Маржынальны гандаль дазваляе гандляру павялічыць аб’ёмы аперацый пры тых жа капіталах.
 
Гандляроў, якія гуляюць на павышэнні курса, называюць «быкамі», а тых, хто гуляе на паніжэнні курсу, г.зн. практыкуючых продаж без пакрыцця, называюць «мядзведзямі».

## Рызыкі 
Шырокае выкарыстанне маржынальнага гандлю павялічвае колькасць і сумы здзелак на рынку. Гэта прыводзіць да росту хуткасці змены выніку гандлёвай аперацыі, да росту рызык. Павелічэнне аб’ёмаў здзелак уплывае на характар рынку. Вялікая колькасць хаатычных дробных здзелак павялічвае ліквіднасць рынку, стабілізуе яго. З іншага боку, калі здзелкі адбываюцца аднанакіравана, яны могуць значна павялічыць коштавыя ваганні.
 
Выкарыстанне крэдытнага пляча можа прыводзіць як да вельмі хуткага ўзбагачэння, так і да хуткай страты капіталу. Паводле статыстыкі, 76 % рахункаў прыватных інвестараў губляюць грошы пры гандлі з дапамогай крэдытнага пляча. Таму для знаходжання аптымальнай велічыні выкарыстоўванага крэдытнага пляча трэба зважаць на сярэднюю валацільнасць каціровак гандляванай прылады. Чым вышэй валацільнасць, тым вышэй верагоднасць, што выкарыстанне вялікага крэдытнага пляча можа прыводзіць да істотных страт нават ад выпадковых рынкавых ваганняў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фондавы рынак
Жаночая зборная Беларусі па баскетболе U-20

**Жаночая зборная Беларусі па баскетболе U-20** — жаночая зборная каманда да 20 гадоў, якая прадстаўляе Беларусь на турнірах па баскетболе.

## Вынікі выступленняў 
## Галоўныя трэнеры 
* Анатоль Буяльскі (1999)
* Андрэй Ваўлеў (2001, 2006, 2007)
* Сямён Халіпскі (2008)
* Мікалай Бузлякоў (2009)
* Аляксандр Шымкавяк (2010—2013)
* Анатоль Якубенка (2014)
* Вольга Падабед (2016—2018)
* Лідзія Мацаль (2019)

## Спасылкі 
* Беларусь. Женщины 

Катэгорыя:Жаночая зборная Беларусі па баскетболе U-20
Сутыкненні паміж Гуджы і Гедэа

**Сутыкненні паміж Гуджы і Гедэа** — тэрытарыяльны канфлікт паміж жыхарамі эфіопскіх зон Гуджы (штат Аромія) і Гедэа (Вобласць Народнасцяў Паўднёвай Эфіопіі), дзе пражываюць аднайменныя аромскі клан і этнічная група. У ходзе супрацьстаяння загінулі 1725 чалавек. Сутыкненні прывялі да ўцёкаў 800 тысяч чалавек. Урад прымусіў бежанцаў вярнуцца ў свае дамы, нягледзячы на пагрозу для жыцця, часта адмаўляючы ім у доступе да гуманітарнай дапамогі. Канфлікт паміж зонамі працягваўся ў перыяд з красавіка па чэрвень 2018 года.

Катэгорыя:Грамадзянскі канфлікт у Эфіопіі
Катэгорыя:Міжэтнічныя канфлікты
Катэгорыя:Канфлікты 2018 года
Жуль-Антуан Лісажу

**Жуль Антуан Лісажу**(; 4 сакавіка 1822, Версаль, Францыя — 24 чэрвеня 1880) — французскі матэматык, у гонар якога названыя фігуры Лісажу. Член-карэспандэнт Парыжскай Акадэміі навук (1879).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Версалі 4 сакавіка 1822 года. Вучыўся ў ліцэі Гаша́ (Версаль). Стаў прафесарам у ліцэі Луі, у 1850 годзе прадставіў дысертацыю пра вібруючую рашотку. Памёр у 1880 годзе.

Напісаў працы па акустыцы і оптыцы. Вывучаў ваганні тонкіх пласцін і распаўсюджванне хваль. Распрацаваў (1855) аптычны метад даследавання складання ваганняў пры дапамозе гэтак званых «фігур Лісажу». Вынайшаў аптычны кампаратар (1857), працаваў над стварэннем сістэмы аптычнага тэлеграфа.

## Літаратура 
* *Храмов, Ю. А.* Лиссажу Жюль Антуан (Lissajous Jules-Antoine) // Физики : Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и доп. — М. : Наука, 1983. — С. 165. — 400 с. — 200 000 экз.

## Спасылкі 
* Jules Antoine Lissajous // School of Mathematics and Statistics University of St Andrews, Scotland 

Катэгорыя:Матэматыкі Францыі
Катэгорыя:Выпускнікі Вышэйшай нармальнай школы (Парыж)
Ражнова

**Ражнова** — тапонім.

## Прозвішча 
* Ніна Аляксандраўна Ражнова — беларуская піяністка

## Тапонім 
### Беларусь 
* Ражнова (Віцебскі раён)

### Расія 
* Ражнова (Пачынкаўскі раён)