Свята-Іаана-Багаслоўская царква (Нароўля)

**Свята-Іаана-Багаслоўская царква** (ці **царква Іаана Багаслова**, **царква Святога Апостала і евангеліста Іаана Багаслова**) — праваслаўны храм у гонар апостала Іаана ў горадзе Нароўля Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр прыхода Святога апостала Іаана Багаслова Мазырскага сельскага благачыння Тураўскай і Мазырскай епархіі Беларускай Праваслаўнай Царквы. Пачаткова пабудавана ў пачатку верасня 1807 г., асвечана 26 верасня 1807 г. За час свайго існавання царква ў Нароўлі не раз перабудоўвалася. Цяпер месціцца на вуліцы Камсамольскай у доме № 6. Прастольнае свята адзначаецца 9 кастрычніка.

## Гісторыя 
Каля 1760 г. багрымавіцкі староста Рафал Алаіз Аскерка (1708—1767), які трымаў у тыя часы ленным правам каралеўшчыну Нароўля, пабудаваў у мястэчку Нароўля парафіяльную царкву Іаана Багаслова для мясцовага насельніцтва. Верагодна, гэта была не праваслаўная, а ўніяцкая царква.

8 верасня 1807 г. расійскі дваранін Андрэй Мацвеевіч фон Гольст (каля 1768 — каля 1813), які трымаў у арэндзе ад уласніка — Якава Сіверса (1731—1808) — у Рэчыцкім павеце вялікі маёнтак Барбароў (разам з Нароўляй), паведаміў з Барбарова праваслаўнаму архіепіскапу Мінскаму і Літоўскаму Іову (1752—1823), што ў мястэчку Нароўля ён (фон Гольст) пабудаваў новую, праваслаўную царкву Іаана Багаслова, і прасіў архіепіскапа асабіста асвяціць яе вадой 26 верасня 1807 г. Аднак архіепіскап Іоў сам не паехаў, а даручыў гэта зрабіць рэчыцкаму протаіерэю Льву Мясаедаву, што апошні і зрабіў 26 верасня 1807 г., а 24 чэрвеня 1808 г. дадаткова асвяціў бакавыя прыдзелы. Царква ў той час была пабудавана на беразе ракі Прыпяць. У 1840 г. (з-за частых разліваў і падмыва ракі) царква была пераведзена ў новы будынак на ўскраіну мястэчка. (Цяпер амаль цэнтр сучаснага горада Нароўля — вуліца Камасамольская, дом 6 Да яе належала таксама могілкавая праваслаўная Раства-Багародзіцкая царква ў вёсцы Абухоўшчына, пабудаваная прыхаджанамі. Прычт нараўлянскай царквы ў 1864 г. атрымліваў штатнае гадавое жалаванне 236 рублёў, меў 40 сажняў сядзібнай, ворнай і сенакоснай зямлі.

Паводле апісання праваслаўных цэркваў і прыходаў Мінскай епархіі ад 1879 года, нараўлянская царква адносілася да 4-й благачыннай акругі, у склад нараўлянскай парафіі ўваходзіла мястэчка Нароўля і 5 вёсак: 470 прыхаджан і 483 прыхаджанкі — большасць вернікаў былі сялянскага саслоўя і займаліся ворным земляробствам і пчалярствам. Прыход меў чатыры могілкі і могілкавую царкву ў самім мястэчку Нароўля. У архіве нараўлянскай царквы меліся метрычныя кнігі з 1772 года і спавядальныя спісы прыхаджан з 1811 года. У 1879 г. пры царкве мелася царкоўна-прыходскае папячыцельства, але не было школы і багадзельні. У 1879 г. у склад прычту ўваходзілі настаяцель і псаломшчык; царкоўнага прыбытку ў год паступала да 90 рублёў. Прычт, акрамя штатнага жалавання, карыстаўся царкоўнай зямлёй і памяшканнем. Паводле кліравых ведамасцяў з 1801 г., пры царкве ў мелася пляцавай і ворнай зямлі 1,5 валокі, а паводле перамежавання царкоўнай зямлі ў 1830 г. нараўлянская царква мела 41 дзесяціну 1760 сажняў ворнай і 38 дзесяцін 1148 сажняў сенакоснай зямлі. У 1840 г. уласнік нараўлянскага маёнтка Даніэль Ігнатавіч Горват значную частку тагачаснай царкоўнай зямлі перавёў сабе і, хоць з гэтай нагоды праваслаўнай царквой заводзілася некалькі судовых спраў, адарваная Горватам зямля не была вернута нараўлянскаму прычту. Таму ў 1879 г. прычт валодаў каля 15 дзесяцінамі сенакоснай, 20 дзесяцінамі ворнай зямлі і некалькімі дзесяцінамі маладога лесу і зарасніку. Сядзібная зямля прычта знаходзілася пры царкве, а астатняя — адасобленымі часткамі. Драўляныя памяшканні прычта ў 1879 г. былі ў трухлявым стане, таму спецыяльнай камісіяй было пастаноўлена выдаткаваць 3000 рублёў на абнаўленне.

У 1920 г. у праваслаўнай царкве здарыўся пажар, у час якога згарэў святар; а сам нараўлянскі праваслаўны прыход складаўся з мястэчка Нароўлі і вёсак Ласка, Кныроўка (Калінічы), Завайць, Смалегаў, Смалегаўская Рудня, Раманаўка. У сувязі са сваёй антырэлігійнай палітыкай, у 1935 г. савецкая ўлада закрыла праваслаўныя цэрквы ў Нароўлі, Вербавічах і Цешкаве, каталіцкую капліцу ў вёсцы Кустоўніца і баптысцка-лютаранскія дамы ў вёсцы Бярозаўка, а іх будынкі былі пераабсталяваны пад «дамы сацыялістычнай культуры». Набажэнствы (у тым ліку тайныя) былі забаронены і пераследаваліся па савецкім законам.

У часы Другой сусветнай вайны, у 1941—1943 гг. будынак былой царквы выкарыстоўваўся нямецкімі акупантамі пад жандармерыю і паліцыю, але новы храм дагэтуль знаходзіцца ў недабудаваным стане.

Пэўны час да сваёй смерці нараўлянскім царкоўным старастам быў Іван Міхайлавіч Шаўрэй (1955—2020).

9 кастрычніка 2023 года, у дзень прастаўлення святога Апостала і евангеліста Іаана Багаслова, епіскап Тураўскі і Мазырскі Леанід здзейсніў літургію з нагоды прастольнага свята аднайменнага храма ў Нароўлі. 26-27 ліпеня 2025 г. у Нароўлі адбыўся злёт праваслаўнай моладзі Беларусі з удзелам праваслаўнага епіскапа тураўскага і мазырскага Леаніда

## Архітэктура і інтэр’ер 
Пасля рамонту ў 1869 г., царква ўяўляла сабой драўляную даўгаватым прамавугольнікам пабудову на дубовых сваях з адным адкрытым купалам. Дах быў пакрыты гонтай, вокны размешчаны ў адзін радок, дзвярэй двое. Унутраная плошча была каля 30 квадратных сажняў і мела квадратнае размяшчэнне. Столь быў уладкаваны скляпеннем да адкрытага купалу, які падтрымліваўся некалькімі драўлянымі слупамі; сцены пабелены; падлога цэглавая. Царква не была прыстасавана да ацяплення. Званіца мела аж 5 званоў, хоць маленькага памеру. Іканастас быў на стары лад, з пазалочанымі карнізамі і рамкамі; меў 25 ікон, размешчаных у два радкі. Прастолаў было тры: галоўны ў імя Святога Апостала і евангеліста Іаана Багаслова, а прыдзельныя ў імя Свяціцеля Мікалая і ў імя Святога прарока і прадцечы Іаана. У царкве меліся ўсе неабходныя для святарскай службы рэчы, у тым ліку адзін сярэбраны прыбор літургічных сасудаў, шэсць святарскіх рыз з мішурнай парчы і адна рыза жалобная з чорнага аксаміту. Мелася чатыры Евангеллі (тры ў аркуш, а адно — у ¼ аркушу), якія былі з простымі вокладкамі.

Цяперашні храм мае непрывабны знешні выгляд і з’яўляецца драўляным на мураваным падмурку будынкам, пераробленым з ранейшага будынку дзіцячага сада і школьнага склада, да якога была прыбудавана зверху драўляная вежа-званіца з купалам цыбульнай формы. Дах пакрыты шыферам. Падлога драўляная.

## Прыходскія святары 
* ?-1876—1881-? — Васіль Біруковіч
* ?-1915—1917-? — Міхаіл Завітневіч
* 1920—1927 — Сяргей Якаўлевіч Мігай (1874—1937), протаіерэй
* 2018—21 кастрычніка 2025 — Аляксандр Міхайлавіч Махнач, настаяцель
* з 21 кастрычніка 2025 — Дзмітрый Гулюта, іерэй

## Гл. таксама 
* Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Нароўля)
* Царква хрысціян веры Евангельскай (Нароўля)

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Историко-статистическое описание Минской епархии / сост. ректором Минской духовной семинарии архимандритом Николаем. — Санкт-Петербург : в Типографии духовного журнала «Странник», 1864. — 315 с.
* 
* Памятные книжки Минской губернии на 1879—1917 гг.
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Партыко, О.* Прикоснуться к Святыням Наровлянщины / О. Партыко // Прыпяцкая праўда. — 18 студзеня 2025. — №3. — С. 8.
* Нароўля. Храм апостала Іаана Багаслова
* Храм в честь святого апостола Иоанна Богослова
* НАРОВЛЯНСКИЙ ИОАННО-БОГОСЛОВСКИЙ ХРАМ
* Церковь св. Иоанна Богослова в Наровле 
* Наровля. Церковь Иоанна Богослова
* Наровля. Церковь Св. Иоанна Богослова
* Наровля. Церковь Св. Иоанна Богослова
* РЕКВИЗИТЫ ПРИХОД ХРАМА СВЯТОГО АПОСТОЛА ИОАННА БОГОСЛОВА В Г. НАРОВЛЯ ТУРОВСКОЙ ЕПАРХИИ БЕЛОРУССКОЙ ПРАВОСЛАВНОЙ ЦЕРКВИ
* Метрические выписки за 1817, 1818 и 1861 гг. из Иоано-Богословской церкови местечка Наровля (Речицкий уезд)

Катэгорыя:Нароўля
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Нараўлянскага раёна
Катэгорыя:Храмы Тураўскай і Мазырскай епархіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Нароўлі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1807 годзе
Катэгорыя:Гольсты