open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Корац

**Корац**, таксама **Корэць** () — горад у Ровенскай вобласці Украіны, на рацэ Корчык. Адміністрацыйны цэнтр Корацкага раёна. Насельніцтва 7223 чал. (2025). Знаходзіцца за 63 км ад Роўна, за 33 км ад чыгуначнай станцыі Наваград-Валынскі.

## Гісторыя 
Першы пісьмовы ўспамін пра Корац (*Корческ*) у Валынскім княстве датуецца 1150 годам. У XIV ст. у складзе Вялікага Княства Літоўскага; уладанне князёў Астрожскіх, якія пабудавалі тут мураваны замак.

У XV ст. перайшоў да князёў Карэцкіх. У 1495 годзе вытрымаў аблогу крымскіх татараў.

У 1533 годзе у Корцы пабудавалі драўляны парафіяльны касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі, адноўлены ў пач. XVII ст.. З 1565/66 гг. у Луцкім павеце Валынскім ваяводстве. З 1569 года згодна з умовамі Люблінскай уніі перайшоў да Каралеўства Польскага.

У 1612—1619 гадах у Корцы жыў Лаўрэнцій Зізаній. У пачатку XVII ст. Самуэль і Караль Карэцкія заснавалі ў месце кляштар францысканцаў з касцёлам Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі. Станам на 1629 год у Корцы было 1124 дымы.

У 1754—1767 гг. у горадзе пабудаваны ўніяцкі Уваскрасенскі манастыр. У 1776—1781 гг. у Корцы працавала яўрэйская друкарня. У 1788 годзе ў горадзе пачаў працаваць фарфорава-фаянсавы завод; апроч таго, Юзаф Клеменс Чартарыйскі заснаваў суконную мануфактуру і майстэрню па вырабе кунтушовых паясоў. З 1791 года ў Гарынскім павеце.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 годзе апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Валынскай губерні. У 1873 годзе адбылося адкрыццё аднайменнай чыгуначнай станцыі.

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам у 1921 годзе ўвайшоў у склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Ровенскім павеце Валынскага ваяводства.

З 1939 года ў складзе Украінскай ССР. З ліпеня 1941 па студзень 1944 знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва 
* 1629 — 7 тыс. чал.
* 1991 — 9,7 тыс. чал.
* 2001 — 8446 чал.

## Эканоміка 
Прадпрыемствы лёгкай і харчовай прамысловасці.

## Славутасці 
* Былы кляштар францысканцаў (1620, цяпер праваслаўны манастыр Св. Тройцы)
* Замак князёў Астрожскіх (XV—XVIII стагоддзі)
* Касцёл Св. Антонія (1533)

## Вядомыя асобы 
* Яраслаў Аляксандравіч Еўдакімаў, вучыўся ў Корэцкім прафесійным вучылішчы (1964—1965), асвоіў рабочую спецыяльнасць.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Головко В. В. Корець // Енциклопедія історії України. — Т. 5. — К.: Наукова думка, 2008. С. 153—154
* Корець // Ровенська область, Історія міст і сіл Української РСР. Головна редакція Української Радянської енциклопедії. — К., 1973
* Пероговский В. И. Корец и корецкие князья // «Волынские губернские ведомости», 1876, № 79, 87—89, 94, 96
* Korzec //  S. 432—433
* Корец // 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Ровенскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Корэцкага раёна
Аблога Срэбраніцы

**Абло́га Срэ́браніцы** (баснійская: Opsada Srebrenice, сербская: Опсада Сребренице) — трохгадовая аблога горада Срэбраніца ва ўсходняй частцы Босніі і Герцагавіны, якая доўжылася з красавіка 1992 года па ліпень 1995 года падчас Баснійскай вайны.

## Гісторыя 
Пасля нападу Югаслаўскай народнай арміі (JNA) і сербскай добраахвотніцкай гвардыі (SDG), горад быў канчаткова абложаны арміяй Рэспублікі Сербскай (VRS) у маі 1992 года. У чэрвені 1995 года камандуючы арміі Рэспублікі Босніі і Герцагавіны (ARBiH) у анклаве, Насер Орыч, пакінуў Срэбраніцу і збег у горад Тузла. Ягоным наступнікам стаў Раміз Бечыравіч.

У ліпені 1995 года Срэбраніца была захоплена падчас аперацыі пад кодавай назвай Operation Krivaja '95 аб’яднанымі сіламі Рэспублікі Сербскай і шматлікіх ваенізаваных фарміраванняў, якія ўключаны сотні грэчаскіх і рускіх добраахвотнікаў. Наступствам захопу горада стала разня мужчынскага насельніцтва горада (было забіта 8000 баснійскіх мужчын і хлопчыкаў), і лічыцца найбуйнейшым актам масавага забойства ў Еўропе з канца Другой сусветнай вайны. Гэтае злачынства было вызначана як генацыд міжнароднымі крымінальнымі судамі. У выніку, генерал VRS Радзіслаў Крсціч быў прызнаны вінаватым Міжнародным крымінальным трыбуналам па былой Югаславіі (МТБЮ) у забойстве, пераследзе і генацыдзе. Генерал VRS Здраўка Талімір быў таксама прызнаны вінаватым у генацыдзе. Абодва былі асуджаныя на пажыццёвае зняволенне. Ратка Младзіч, камандуючы VRS падчас вайны, быў абвінавачаны ў разні ў Срэбраніцы. Камандзір баснійскіх сіл у анклаве Насер Орыч, быў прызнаны вінаватым у няздольнасці прадухіліць жорсткае абыходжанне вайскоўцаў VRS да зняволеных, якія ўтрымліваліся ў Срэбраніцы ў перыяд з верасня 1992 года па сакавік 1993 года. Тым ня менш, яго прысуд быў адменены ў 2008 годзе.

Катэгорыя:Баснійская вайна
Катэгорыя:Аблогі XX стагоддзя
Трэцяя французская рэспубліка

**Трэцяя французская рэспубліка** () — французская дзяржава, якая існавала з 1870 года, калі абвалілася Другая французская імперыя, да 1940 года, калі Францыя была пераможана Нацысцкай Германіяй у Другой сусветнай вайне, у выніку чаго быў усталяваны рэжым Вішы.

Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Еўропы

Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Францыі
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Францыі
Міхаіл Гардзеевіч Драздоўскі

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Міхаіл Гардзеевіч Драздоўскі
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння =
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = PolcovnikDrozdovskiy.jpg
 |подпіс           = Генеральнага штаба генерал-маёр  Міхаіл Гардзеевіч Драздоўскі
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1899—1919
 |званне           = Генеральнага штаба
 |род войскаў      = 
 |камандаваў       = 14-я пяхотная дывізія
 |частка           = 
 |бітвы            = Руска-японская вайна, Першая сусветная вайна, Грамадзянская вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
      
- 
      
- 
 
}
 |Commons        = Mikhail Drozdovsky
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 170пкс
}}

**Міхаі́л Гардзе́евіч Драздо́ўскі** (;  года, горад Кіеў — 14 студзеня 1919 года, горад Растоў-на-Доне) — рускі военачальнік, Генеральнага штаба генерал-маёр (1918). Удзельнік Руска-японскай, Першай сусветнай і Грамадзянскай войнаў.

Адзін з выдатных арганізатараў і кіраўнікоў Белага руху на Поўдні Расіі. Драздоўскі «стаў першым у гісторыі Белага руху генералам, адкрыта заявіўшым аб сваёй вернасці манархіі — у той час, калі „дэмакратычныя каштоўнасці“ Лютага былі яшчэ ў пашане»  * Цвяткоў У. Ж. * Прадмова рэдактара // Драздоўскі і драздоўцы. — М .: Пасеў, 2006. — С. 6. — ISBN 5-85824-165-4. .

Адзіны з камандзіраў Рускай арміі, які здолеў сфармаваць добраахвотніцкі атрад і прывесці яго арганізаванай групай з фронту Першай сусветнай вайны з Яс у Новачаркаск на злучэнне з Добраахвотніцкай арміяй у лютым — красавіку 1918 года. Камандзір 3-й пяхотнай дывізіі ў Добраахвотніцкай арміі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палкоўнікі (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Генерал-маёры Расіі (Белы рух)
Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны
Катэгорыя:Начальнікі штабоў дывізій у Першай сусветнай вайне (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Начальнікі штабоў карпусоў у Першай сусветнай вайне (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Манархісты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Удзельнікі Драздоўскага паходу
Катэгорыя:Драздоўцы
Катэгорыя:Загінулі ў Грамадзянскую вайну ў Расіі
Катэгорыя:Постаці Белага руху
Катэгорыя:Памерлі ад ран
Прэм’ер-дывізіён Лігі Ірландыі

**Прэм’ер-дывізіён Лігі Ірландыі** (, ) — найвышэйшы дывізіён чэмпіянату Ірландыі па футболе. У турніры бяруць удзел 10 клубаў, сезон праходзіць з сакавіка па ліст апад, кожная каманда праводзіць па 36 матчаў. Большасць гульняў праходзіць па пятніцах, некаторыя — у суботу і нядзелю. З 2000 па 2008 гады насіў назву Eircom Premier League, у цяперашні момант тытульным спонсарам з’яўляецца кампанія Airtricity, такім чынам афіцыйная назва турніру — SSE Airtricity Premier League.

Чэмпіянат быў створаны ў 1985 годзе, калі было прынята рашэнне падзяліць Лігу Ірландыі на два дывізіёны: Прэм’ер-дывізіён і Першы дывізіён. З 1921 года чэмпіёнамі Ірландыі станавіліся 19 клубаў, бягучым чэмпіёнам (сезона 2021 года) і найбольш тытулаваным клубам з’яўляецца «Шэмрак Роверс» з 19 перамогамі.

Катэгорыя:Футбол у Ірландыі
Ірландыя
Дзярноўка

**Дзярно́ўка, Дзярнова** — рака ў Талачынскім і Аршанскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Адроў (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 21 км, з іх 8 км на тэрыторыі Талачынскага раёна. Плошча вадазбору 99 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9 м/км. Выток за 1 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Воўкавічы Талачынскага раёна. Упадае ў Адроў прыкладна за 0,4 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Рэпухава. Вадазбор у межах Аршанскага ўзвышша. Рэчышча часткова каналізаванае (7 км ад вытоку да вёскі Вязьмічы Аршанскага раёна і 2,2 км каля аграгарадка Смальяны).

На правым беразе ракі ў аграгарадку Смальяны знаходзіцца помнік архітэктуры XVII стагоддзя — руіны замка «Белы Ковель».

## Літаратура 
* 
* 
*  
*  
* Ліст карты N-36-49. Выданне 1986 г. Стан мясцовасці на 1982 г. 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Аршанскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Талачынскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Адрова
Трамп

**Трамп** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джад Трамп, англійскі снукерыст
* Дональд Трамп, 45-ы прэзідэнт ЗША, амерыканскі бізнесмэн
* Мелання Трамп, першая лэдзі ЗША
* Ціфані Трамп, амерыканская спявачка
Велікамучанік і лекар Панцеляймон (манета)

**«Велікамучанік і лекар Панцеляймон»** — беларускія юбілейныя манеты Нацыянальнага банка Беларусі. Залатыя манеты наміналам 50 рублёў уведзены ў абарачэнне 28 лістапада 2008 года, сярэбраныя наміналам 10 рублёў — 30 снежня 2008 года.

Манета ўваходзіць у серыю «Праваслаўныя святыя».

## Апісанне 
У распрацоўцы дызайна манеты прынялі ўдзел беларускі дызайнер Святлана Заскевіч (аверс, рэверс) і польскі дызайнер Уршуля Валежак (рэверс). Манеты адчаканена на Манетным двары Польшчы ў Варшаве.
 
Манеты маюць форму круга, з пярэдняга і адваротнага бакоў — кант, які выступае па акружнасці. Бакавая паверхня манет рыфлёная.

На аверсе ўверсе — рэльефная выява Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь і па крузе надпіс: РЭСПУБЛІКА БЕЛАРУСЬ; у цэнтры па крузе надпіс: ПРАВОСЛАВНЫЕ СВЯТЫЕ, пад ёй на фоне арнаменту — выява макета-рэканструкцыі Спаса-Праабражэнскага храма ў Полацку; злева — намінал: 50 РУБЛЁЎ (на залатой) і 10 РУБЛЁЎ (на срэбнай); справа — год чаканкі, проба сплаву і фірменны (таварны) знак Манетнага двара Польшчы.

На рэверсе ўверсе па крузе надпіс: ВЕЛИКОМУЧЕНИК И ЦЕЛИТЕЛЬ ПАНТЕЛЕИМОН; у цэнтры на фоне арнаменту, што прымяняецца ў іканаграфіі, з устаўкай (чатыры сінтэтычныя крышталі) — вобраз святога Велікамучаніка і лекара Панцеляймона.

## Наміналы 
### Залатая 
* проба золата: 900
* намінал: 50 рублёў
* маса манеты: 8,00 г
* маса золата ў чысціні: 7,2 г
* якасць: «пруф»
* з устаўкай: чатыры сінтэтычныя крышталі
* дыяметр: 21,00 мм
* тыраж: да 11 000 шт.
* кошт продажу ў НББ — 4 459 300 руб. без футарала

### Сярэбраная 
* проба срэбра: 925
* намінал: 10 рублёў
* маса манеты: 16,81 г
* маса срэбра ў чысціні: 15,55 г
* якасць: «пруф»
* з устаўкай: чатыры сінтэтычныя крышталі
* дыяметр: 32,00 мм
* тыраж: да 28 500 шт.
* кошт продажу ў НББ — 187 100 руб. без футарала

## Спасылкі 
* Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Памятныя манеты Беларусі
Сарны

**Сарны** () — горад у Ровенскай вобласці Украіны, на рацэ Случ. Адміністрацыйны цэнтр Сарнэнскага раёна.

Знаходзяцца за 92 км на поўнач ад Роўна, за 85 км ад беларуска-ўкраінскай граніцы. Чыгуначны вузел (лініі на Роўна, Ковель, Корасцень, Лунінец).

## Гісторыя 
Упершыню вёска Сарны згадана ў 1570 годзе. У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе апынуліся ў складзе Расійскай імперыі. У 1885 годзе заснавана аднайменная станцыя Ковельскай чыгункі.

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам у 1921 годзе ўвайшлі ў склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, цэнтр павета Палескага ваяводства. З 16 снежня 1930 года ў Валынскім ваяводстве.

З 1939 года ў складзе Украінскай ССР.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 5931 чал.
* 1975 год — 19,4 тыс. чал.
* 1991 год — 22,6 тыс. чал.
* 2009 год — 28,6 тыс. чал.
* 2022 год — 28,6 тыс. чал.

## Эканоміка 
Металаапрацоўчая прамысловасць; ільнаперапрацоўчы, масларобны заводы, мэблевая фабрыка.

## Славутасці 
* Касцёл Перамянення Панскага (1935—1939)
* Царква Покрыва Прасв. Багародзіцы (1725)
* Чыгуначная станцыя (1-я пал. XX ст.)

Дзейнічае Сарнэнскі гісторыка-этнаграфічны музей.

## Вядомыя асобы 
* Ала Адамаўна Літаш (нар. 1954) — беларускі архітэктар.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Sarny (2) //  S. 325

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада Сарны  

Катэгорыя:Гарады Ровенскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Сарнэнскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1648 годзе
Гістарычныя цэрквы

**Гістарычныя цэрквы**  — абагульняючы тэрмін для абазначэння тых хрысціянскіх цэркваў, у аснове веравучэння якіх, нароўні са Свяшчэнным Пісаннем, уваходзіць і Свяшчэннае Паданне. Яшчэ адной вызначальнай прыкметай для аднясення якой-небудзь царквы да гістарычных цэркваў з'яўляецца прызнанне ёю апостальскага пераемства, якое разумеецца як бесперапынны ланцужок пасвячэнняў святарства з часоў апосталаў да нашых дзён.

Гістарычнымі цэрквамі прынята лічыць каталіцкую, праваслаўную і старажытнаўсходнія цэрквы.

## Літаратура 
* *Згурский Г. В*. Словарь исторических терминов / Под ред. С. Н. Смоленского. — М.: Эксмо. — 2008. ISBN 978-5-699-27092-7
* *Новейший словарь религиоведения*  / Авт.-сост. О. К. Садовников, Г. В. Згурский; под ред. С. Н. Смоленского. — Ростов н/Д: Феникс, 2010. ISBN 978-5-222-16479-2.
* Михаил Черенков. «Исторические и евангельские церкви разделяет отношение к современности» .

Катэгорыя:Хрысціянскія цэрквы
Джэб Буш

**Джон Эліс (Джэб) Буш** (; нар. , Мідлэнд, Тэхас) — амерыканскі палітык, рэспубліканец, 43-і губернатар Фларыды. Сын 41-га прэзідэнта ЗША Джорджа Буша і Барбары Буш, малодшы брат 43-га прэзідэнта ЗША Джорджа Уокера Буша.

Перад пачаткам палітычнай кар’еры кіраваў сямейным бізнесам у Тэхасе. У 1998 годзе быў абраны на пасаду губернатара Фларыды, на другі тэрмін быў пераабраны ў 2002 годзе. Пасля заканчэння губернатарскіх паўнамоцтваў увайшоў у савет дырэктараў праграм па ахове здароўя фонду *Tenet Healthcare*. Пазней удзельнічаў у кіраўніцтве банка *Lehman Brothers*.

Джэб Буш заснаваў інвестыцыйную фірму, офіс якой размешчаны ў Корал Гейблс, Фларыда. У красавіку гэтага года фірма Джэба Буша (прыватны фонд прамых інвестыцый) пад назвай *Britton Hill Holdings LLC* выкарыстала падтрымку з боку кітайскага кангламерату з мэтай набыцця долі ў транспартным стартапе ў Стэмфардзе, Канектыкут.

16 снежня 2014 г. Буш абвясціў пра свой намер балатавацца на пасаду Прэзідэнта ЗША, адмовіўшыся ад кіруючых пастоў ў палітычных, грамадскіх і камерцыйных арганізацыях.
Лік святасці

*«Другое прышэсце»,* Грэцыя, каля 1700)]]
**Лікі святасці** — розныя катэгорыі, на якія ў праваслаўі прынята падзяляць святых пры іх кананізацыі і шанаванні ў залежнасці ад іх зямной дзейнасці.

Як і асобным святым, гэтым «тэматычным» групам святых пішуцца адмысловыя святочныя службы са стыхірамі, парэміямі, трапарамі, кандакамі, праслаўленнямі, канонамі, пракіменамі, апостальскімі і евангельскімі зачаламі, і прычаснымі (гл. Агульная мінея).

## Праваслаўныя лікі святасці 
[thumb|290px||Святыя, размешчаныя ў нябёсах паводле лікаў святасці ([Ікона Страшнага суда|ікона «Страшны суд», Польшча, XVII ст.)]]

Калі патрабуецца пазначыць множны лік святых аднаго ліку, робіцца падваенне апошняй зычнай скарачэння: свв. — святыя, апп. — апосталы і г.д.

## Гл. таксама 
* Чыны анёльскія
* Святы
* Мясцовашанаваныя святыя

## Спасылкі 
* Класіфікацыя святых


Катэгорыя:Праваслаўе
Вера Іванаўна Шпак

**Вера Іванаўна Шпак** (, Мінск) ― расійская і беларуская актрыса тэатра і кіно.

## Біяграфія 
Бацькі: выкладчык універсітэта Іван Ільіч Шпак і ўрач-стаматолаг Галіна Лук’янаўна Сянкевіч. Скончыла мінскую школу, у 2005 годзе вучылася ў моўнай школе Борнмута (Вялікабрытанія). У 2006 годзе паступіла ў Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт, у 2008 годзе перавялася ў Санкт-Пецярбургскі інстытут замежных моў на факультэт англійскай мовы па спецыялізацыі «пераклад і правазнаўства».

## Творчасць 
У 2000―2005 гадах адна з салістак мінскага Тэатра эстраднай песні. У 2006 годзе дыпламант тэлеконкурсу юных талентаў «Сузор’е надзей». З 2007 годзе салістка беларускай групы «Славянка».

У 2009 годзе паступіла ў Школу-студыю МХАТ, курс К. А. Райкіна.

З 2013 года ў пецярбургскім Александрынскім тэатры у Валерыя Фокіна. З 2014 года актрыса Маскоўскага губернскага тэатра пад кіраўніцтвам Сяргея Бязрукава.

### Тэатральныя працы 
; У Школе-студыі МХАТ
* «Трамвай «Жаданне»», Тэнесі Уільямс, рэж. Аляксей Гуськоў, галоўная роля ― Стэла
* «Наш Пушкін. Руслан і Людміла. Jam Session», рэж. Марына Бруснікіна
* «Прызначэнне», Аляксандр Валодзін, рэж. Ала Пакроўская, Сяргей Шенталінскі, роля ― Люба
* «The Final Cut. (Канчатковы мантаж)», харэаграфічны рэквіем на музыку гурта «Pink Floyd», рэж. Ала Сігалава
* «МЫкарамазоВЫ» (эцюды і дыялогі), паводле рамана Ф. М. Дастаеўскага «Браты Карамазавы», рэж. Віктар Рыжак
* «У нас у Камергерскаго», спектакль-дывертысмент: эцюды па акцёрскаму майстэрству і пластыцы, рэж. Канстанцін Райкін, Алена Бутэнка-Райкіна, Сяргей Шанталінскі

; Тэатр імя Пушкіна
* «Рычард Рычард», па матывах трагедыі У. Шэкспіра «Рычард III» (2013, рэж. Б. Дзячэнка).

; Маскоўскі губернскі тэатр
* «Кніга Джунгляў. Маўглі», Р. Кіплінг (2014, рэж. Т. Удавічэнка), Багіра
* «Лаўка», А. Гельман (2015, рэж. Д. Дзюжаў), Яна.

## Фільмаграфія 
У кіно здымаецца з 2011 года:
* Каманда 8
* Кураж
* Настаўнікі
* Чужое гняздо
* Неразрэзанымі старонкі
* Узыходжанне на Алімп
* Іспанец
* Часова недаступны
* Чума
* Чорная котка
* Апошні ход каралевы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Вера Шпак // КиноПоиск
* Проект День Победы. Вера Шпак читает стихи Юлии Друниной 
* Вера Шпак на You Tube

Катэгорыя:Актрысы Расіі
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Вызнаўца

**Вызна́ўца** (, ) — адзін з лікаў святых у хрысціянстве.

У раннім хрысціянстве да ліку вызнаўцаў прылічаліся тыя хрысціяне, што пры жыцці пацярпелі за сваю веру, але — у адрозненне ад мучанікаў — засталіся жывымі і памерлі натуральнай смерцю. Разуменне вызнаўства як подзвігу грунтуецца на словах Хрыста: .

У Праваслаўі вызнаўцаў з ліку манахаў часам называюць *прападобнавызнаўцамі*, а вызнаўцаў з ліку святароў і епіскапаў —*свяшчэннавызнаўцамі*, аднак у царкоўных календарах, якія выпускаюцца Выдавецтвам Маскоўскай Патрыярхіі Рускай Праваслаўнай Царквы, такая тэрміналогія не выкарыстоўваецца: усе тыя, хто адкрыта вызнаваў хрысціянскую веру падчас ганенняў, у іх называюцца проста *вызнаўцамі*.

## Спасылкі 
* Исповедники // Православная Богословская Энциклопедия. Том 5. Издание Петроград. Приложение к духовному журналу «Странник» за 1904 г.

*
Свяшчэннамучанік

, епіскапа Антыяхійскага]]
**Свяшчэннаму́чанік** (, ) — мучанік з ліку пасвечаных у сан епіскапа, свяшчэнніка ці дыякана, які пацярпеў за сваё вызнанне Ісуса Хрыста.

Адрозненне свяшчэннамучаніка ад мучаніка заключаецца ў тым, што першы мае свяшчэнны сан. Свяшчэннамучанікі не складаюць асобнага ліку святых і на літургіі згадваюцца разам з іншымі мучанікамі. У праваслаўі, гэтак жа як і за іншых мучанікаў, на праскамідыі свяшчэннік вымае пятую частку з трэцяй просвіры.

## Вядомыя свяшчэннамучанікі 
Да вядомых свяшчэннамучанікаў першых стагоддзяў хрысціянства адносяцца:
* Васілій, прэсвітар Анкірскі, які пацярпеў пры Юліяне Адступніку прыкладна ў 362—363 гадах;
* Уласій, епіскап Севастыйскі, які пацярпеў у IV стагоддзі.
* Клімент, епіскап Анкірскі, які пацярпеў пры Максіміне ў 312 годзе;
* Ігнацій Баганосец, епіскап Антыяхійскі, у 107 годзе пры Траяне кінуты на з'ядзенне львам;
* Кіпрыян, епіскап Карфагенскі, які пацярпеў у 258 годзе;
* Клімент, Папа Рымскі, па загадзе імператара Траяна сасланы ў Херсанес і патоплены ў моры.
* Анціпа, епіскап Пергамскі — за зварот многіх язычнікаў у хрысціянства ў якасці пакарання быў уведзены ў распаленага меднага быка.

## Літаратура 
* 
* 

*
*
Маскоўскае цэнтральнае кальцо

**Маскоўскае цэнтральнае кальцо** () — структура Маскоўскай гарадской чыгункі, інтэграваная з Маскоўскім метрапалітэнам.

## Гісторыя 
Маскоўская акруговая чыгунка (МАЧ) пабудавана вакол Масквы па праекце архітэктара і інжынера П. І. Рашэўскага ў 1903—1908 гадах. Яе працягласць — 54 км.

На чыгунцы знаходзяцца 14 станцый (усе яны — унікальныя ўзоры маскоўскага мадэрна пачатку ХХ стагоддзя, некаторыя з іх захавалася па сенняшні дзень), два прыпыначных пункта (Патыліха каля Мікалаеўскага моста, Ваеннае поле каля Хадынскіх ваенных лагераў) і адзін тэлеграфны пост (Братцава).

Да канца 1920-х раёны, па якіх праходзіць МАЧ, атрымалі надзейныя трамвайныя і аўтобусныя зносіны, і ў 1934 годзе пасажырскі рух па кальцы быў закрыты.

У 2008—2011 гадах ААТ «РЖД» і ўрадам Масквы было прынята рашэнне рэканструяваць і электрыфікаваць Малое кальцо і пабудаваць на займаемай ім тэрыторыі кальцавую пасажырскую лінію гарадской электрычкі.

10 верасня 2016 года Маскоўская акруговая чыгунка была ўведзена ў пасажырскую эксплуатацыю.

## Галерэя 

Shelepiha platform, 28.03.2016.jpg
MCC 10DELO 7600 DIST.jpg
Станция МЦК «Лужники» (сентябрь 2016).jpg
MCC Ploschad Gagarina.jpg

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка МЦК на сайце Маскоўскага метрапалітэна

Катэгорыя:Лініі Маскоўскага метрапалітэна
Пакутнік

[thumb|right|250px|[Барыс і Глеб. Ікона, канец XIII стагоддзя]]
**Паку́тнік**, або **страстаце́рпец** — лік праваслаўных святых, якія цярпелі пакуты (страсць, , , ) у імя Ісуса Хрыста. Звычайна пакутнікамі называюць тых святых, што прынялі мучаніцкую смерць не за хрысціянскую веру, у адрозненне ад мучанікаў і велікамучанікаў, магчыма, нават ад сваіх блізкіх і аднаверцаў — з прычыны іх злосці, карысталюбства, вераломства, змовы. Адпаведна, у гэтым выпадку падкрэсліваецца асаблівы характар іх подзвігу — незласлівасць, што з'яўляецца адной з запаведзяў Ісуса Хрыста.

Пакутнікамі лічацца святыя Барыс і Глеб, святы Дзімітрый Угліцкі, прападобны Дула, які жыў у V стагоддзі. У 2000 годзе апошні расійскі імператар Мікалай II і яго сям'я, расстраляныя паводле рашэння Уральскага Савета ў 1918 годзе, былі кананізаваны ў ліку пакутнікаў.

Коратка подзвіг пакутніцтва можна вызначыць як пакуты за выкананне Запаведзяў Божых (Запаведзі Ісуса Хрыста і Запаведзі Закона Божага), у адрозненне ад мучаніцтва — якое з'яўляецца пакутай за вызнанне веры ў Ісуса Хрыста (веры ў Бога) у часы ганенняў і пры спробах ганіцеляў прымусіць адрачыся ад веры.

Катэгорыя:Праваслаўныя святыя
*
Мучанік

. «». 1508]]
**Му́чанік** ( — *сведка*,  — *сведка*) — чалавек, які зведаў ганенні і/ці прыняў смерць за адмаўленне, прапаведаванне, ці адмову адрачыся ад сваіх рэлігійных ці свецкіх поглядаў. Большасць мучанікаў шануюцца паслядоўнікамі ці нават лічацца святымі, становячыся сімвалам гераічнасці і мужнасці. Мучанікі адыгрываюць значную ролю ў гісторыі рэлігій.

**Першамучанік** — першы па часе мучанік у якой-небудзь краіне ці сярод якой-небудзь групы людзей.

## Мучанік у хрысціянстве 
У хрысціянстве мучанік — чалавек, які прыняў мукі і смерць за вызнанне веры ў Ісуса Хрыста. У хрысціянстве мучанікі складаюць адзін з найстаражытных лікаў святасці.

Хрысціянскае царква шанавала святога мучанікам толькі тады, калі мелася поўнае перакананне, што чалавек не адступіўся падчас мучаніцкага подзвігу, а здзейсніў яго ў адзінстве з Царквой, цалкам аддаўшыся ў рукі Промыслу Божага. Не маглі, вядома, быць прылічаны да святых пацярпелыя ератыкі ці схізматыкі, а таксама тыя, што адпалі з-за царкоўнага расколу ці з-за здрады, або тыя, што пацярпелі не за веру ў Хрыста.

9-е і 34-е правілы Лаадыкійскага сабору 343 года, якія несумнеўна адлюстровалі ўжо ўсталяваны царкоўны погляд, прама называюць тых, хто памёр не за хрысціянскую веру, ілжэмучанікамі і забараняюць членам Царквы пад пагрозай адлучэння наведваць месцы іх пахаванняў з якой бы там ні было мэтай. Варта таксама адзначыць, што Царквой, як правіла, не прызнаваліся мучанікамі хрысціяне, якія наўмысна дамагліся смерці сваімі абуральнымі паводзінамі, як напрыклад паступалі данатысты. Так напрыклад, епіскап Менсурый Карфагенскі (пачатак IV стагоддзя) забараняў сваёй пастве наведваць у вязніцах тых, хто трапляў туды з-за абразы язычнікаў, а Эльвірскі сабор, які адбыўся ў 305 годзе, пастанавіў, што забітыя ў паходах пры разбурэнні язычніцкіх капішчаў і ідалаў не павінны прызнавацца мучанікамі.

## Спасылкі 
* В. М. Живов, Святость. Краткий словарь агиографических терминов 
* ТРАДИЦИИ ПОЧИТАНИЯ МУЧЕНИКОВ И ИСПОВЕДНИКОВ ЗА ХРИСТА 
* М. Ю. Парамонова. Мученики  // Словарь средневековой культуры. М., 2003, с. 331—336

*
Роўнаапостальны

**Роўнаапостальны** (, ) — лік праваслаўных святых, якія асабліва праславіліся прапаведаваннем Евангелля і зваротам народаў у хрысціянскую веру.

У набажэнстве Рускай Праваслаўнай Царквы роўнаапостальныя Кірыл і Мяфодзій, а таксама роўнаапостальны вялікі князь Уладзімір асобна згадваюцца падчас літургіі і за іх на праскамідыі вымаецца восьмая частка з трэцяй прасфары.

## Спіс роўнаапостальных святых 
* Марыя Магдаліна, шануецца як супольніца апосталаў.
* першамучаніца Фёкла Іканійская, вучаніца апостала Паўла, якая звярнула ў хрысціянства мноства язычнікаў у Селеўкіі Ісаўрыйскай (паводле апакрыфічных «Дзеянняў Паўла і Фёклы»)
* мучаніца Апфія Калоская
* Аверкій, епіскап Іерапольскі (сканаў каля 200 года)
* імператар Канстанцін I Вялікі і маці яго Алена
* святая Ніна, асветніца Грузіі
* Патрык, асветнік Ірландыі
* Барыс I, хрысціцель Балгарыі
* Кірыл і Мяфодзій, асветнікі славян
* святыя князь Уладзімір і княгіня Вольга, што хрысцілі Кіеўскую Русь
* Казьма Эталійскі
* Інакенцій (Веніямінаў), мітрапаліт Маскоўскі і Каломенскі
* Мікалай (Касаткін), архіепіскап Японскі.

## Спасылкі 
* В. М. Живов, Святость. Краткий словарь агиографический терминов 
* 

*
Богаайцы

**Богаайцы** () — тэрмін, якім у святаайцоўскім і літургічным паданнях пазначаюцца некаторыя біблейскія праведнікі, сваякі Ісуса Хрыста па целе.

Богаайцамі называюцца:
* прарок Давід — у «Слове пра Святога Іаана Багаслова», якое прыпісваецца свяціцелю Іаану Залатавусту, а таксама ў Арэапагітыках, у прападобнага Феадора Студыта, прападобнага Іаана Дамаскіна (напр., трапар 4-й песні ў велікодным каноне);
* праведны Іосіф Абручнік — у Стэфана Дыякана.
* праведныя Іаакім і Ганна, бацькі Дзевы Марыі — увесь час у формуле адпуста пасля галоўных царкоўных службаў.

Саборная памяць святых богаайцоў усталявана ў першую нядзелю пасля свята Раства Хрыстова («Тыдзень богаайцаў»), калі адзначаецца памяць праведнага Іосіфа Абручніка, Давіда цара і апостала Якава, брата Гасподняга. Калі Раство выпадае на нядзелю, памяць пераносіцца на наступны за ім панядзелак 8 студзеня / 26 снежня (як, напрыклад, у 2006 годзе).

Сэнс слова Богаайцы выводзіцца з хрысталогіі праваслаўнай Царквы. Паколькі пералічаныя праведнікі тым ці іншым чынам уваходзяць у радавод Ісуса Хрыста, яны маюць дачыненне да Яго нараджэння ад Дзевы Марыі, названай Багамаці. Паняцці Багамаці (гэта значыць Маці Бога) і Богаайцы (гэта значыць бацькі Бога) ужываюцца не ў літаральным сэнсе слова, але знаходзяць сваё тлумачэнне ў праваслаўным вучэнні, паводле якога Бог у Хрысце прымае нараджэнне як адну з уласцівасцей прыроды чалавека. Адпаведна прызнаюцца Ім Маці Дзева Марыя, якая нарадзіла Яго, і бацькам (Лк 2:48) — праведны Іосіф, хоць зачаты Хрыстос быў натхненнем Святога Духа. Прычым Богаайцамі прызнаюцца не толькі Іосіф, але і найбліжэйшыя сваякі Хрыста па чалавечай прыродзе і нават за прарок Давід.

## Гл. таксама 
* Праайцы

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Праваслаўныя святыя
Бяссрэбранік

**Бяссрэ́бранік** () — лік праваслаўных святых, якія асабліва праславіліся сваёй бескарыслівасцю, няскнарнасцю, адмовай ад багацця, шчодрасцю дзеля сваёй хрысціянскай веры. Уяўленне аб дабрадзейнасці бяссрэбраніцтва ўласцівай святасці грунтуецца на бяссрэбраніцтве Ісуса Хрыста. У праваслаўі бяссрэбранікамі называюцца святыя лекары, якія не бралі платы за вылячэнне хворых, як Казьма і Даміян, Кір і Іаан, Панцеляймон і Ермалай, і іншыя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Руская праваслаўная царква
Кітайская Рэспубліка (1912—1949)

**Кітайская Рэспубліка** () — дзяржава, якая існавала на тэрыторыях сучасных Кітая, Манголіі і Тайваня ў розныя часы паміж 1912 і 1949 гадамі. У якасці кітайскай гістарычнай эпохі Кітайская Рэспубліка з’явілася пасля падзення апошняй імператарскай дынастыі Кітая, дынастыі Цын, і праіснавала да таго, як нацыяналісты былі пераможаны камуністамі ў грамадзянскай вайне.

Катэгорыя:Былыя краіны Азіі
Катэгорыя:Кітайская Рэспубліка (1912—1949)
Катэгорыя:Другая япона-кітайская вайна, 1937—1945
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы часоў Халоднай вайны
Катэгорыя:Гісторыя Кітайскай Рэспублікі
Красамоўнае сэрца

**«Красамоўнае сэрца»** — казка беларускага пісьменніка і мастака Алега Аблажэя. Выдавецтва — «Мастацкая літаратура», 2015 год.

## Сюжэт 
Галоўныя героі — каралевіч Артакс і каралеўна Камілена. Кожны ў сваім каралеўстве не мае шчасця, бо вельмі розніцца ад усіх. Каралевіч Артакс надзвычай добры і чуллівы, але ягоны бацька, злосны кароль — марыў зваяваць увесь свет, а сярод яго звычаяў было жахлівае паляванне, калі забівалі кожнага дзясятага сустрэчнага прасталюдца. А Камілена расла там, дзе ўсе толькі і думалі, што пра заробкі і багацце. Усе адно працавалі і не гублялі час на бескарыснае чытанне кніг, у жыхароў ейнага каралеўства не было ўяўлення пра прыгажосць і мастацтва.

Каралеўна не захацела пабрацца шлюбам з таўстым багацеем і патрапіла ў зняволенне ў вежу сярод пустэльні. Каралевіч Артакс кіруецца на яе вызваленне, бо толькі разам яны будуць шчаслівыя.  Герояў чакаюць неверагодныя прыгоды, але ўрэшце ўсё заканчваецца добра.

## Намінацыі 
* 2016 — кніга намінавана на прэмію «Гліняны Вялес».
* 2016 год — намінавана на Літаратурную прэмію Цёткі (заснавальнікі прэміі — Беларускі ПЭН-цэнтр, фонд «Вяртанне», Саюз беларускіх пісьменнікаў) у намінацыі «Найлепшая кніга для дзяцей і падлеткаў».
* 2016 — намінавана на літаратурная прэмію «Кніга году»

## Крыніцы 
## Рэцэнзіі 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Літаратурныя творы Беларусі
Катэгорыя:Казкі
Прападобнамучанік

[thumb|Прападобнамучаніца [Яўгенія Рымская]]

**Прападобнамучанікі** () — праваслаўныя святыя, мучанікі з манахаў. Узнікненне гэтага ліку святасці звязана з узнікненнем і развіццём інстытута манаства. Прападобнамучанікі станавіліся ахвярамі іншаземцаў ці сваіх суайчыннікаў (як у перыяд візантыйскага іканаборства).

## Першыя стагоддзі хрысціянства 
Паколькі хрысціянскае манаства развілося галоўным чынам пасля спынення ганенняў на хрысціян, калі хрысціянства стала пануючай рэлігіяй Рымскай імперыі, амаль няма прападобнамучанікаў, якія б жылі ў першыя стагоддзі хрысціянства. Сярод выключэнняў можна згадаць Яўгенію Рымскую (памяць ), якая пацярпела каля 262 года. Аднак у той жа час з'явілася вялікая колькасць свяшчэннамучанікаў.

З распаўсюджваннем манаства з'яўляюцца і прападобнамучанікі — як у Візантыі (напрыклад, манахі, якія пацярпелі ад ганенняў імператараў-іканаборцаў), так і ў Персіі і ў іншых краінах.

У прыватнасці, пры імператары-іканаборцу Канстанціне Капраніме прыняў мучаніцкую смерць прападобнамучанік Андрэй Крыцкі (памяць ), якія пацярпеў у 767 годзе. Прападобнамучаніка Андрэя Крыцкага варта адрозніваць ад свяціцеля Андрэя, архіепіскапа Крыцкага, стваральніка Вялікага пакаяннага канона, які чытаецца толькі ў час Вялікага посту.

## Руская Праваслаўная Царква 
[thumb|злева|Прападобнамучанік [Грыгорый Пячэрскі]]

Сярод рускіх святых у лік прападобнамучанікаў уваходзіць Грыгорый, прападобнамучанік Пячэрскі, (памяць ), які прыняў мучаніцкую смерць у 1093 годзе і быў пахаваны ў Блізкіх Антоніевых пячорах.

### Найноўшы час 
thumb|Прападобнамучаніца манашка Варвара
У найноўшы час шматлікія манахі загінулі ад праследаванняў савецкага і фашысцкага рэжымаў. Некаторыя з іх былі кананізаваны Царквой: Сабор навамучанікаў і вызнаўцаў Расійскіх уключае і прападобнамучанікаў, хоць свяшчэннамучанікі значна пераважаюць. У ліку тых, хто палажыў жыццё за Хрыста, заснавальніца Марфа-Марыінскага манастыра сясцёр міласэрнасці Вялікая княгіня Лізавета і яе кялейніца манашка Варвара, скінутыя ў шахту ў наваколлях Алапаеўска ў 1918 годзе.

## Спасылкі 
*
Дабраверны

**Дабраве́рны** (, ) — лік праваслаўных святых з манархаў, якія шануюцца царквой за праведнае жыццё і не адносяцца да мучанікаў ці пакутнікаў. Першапачаткова гэты лік святасці ўзнік у Канстанцінопальскай царкве ў перыяд Усяленскіх сабораў і выкарстоўваўся выключна пры кананізацыі візантыйскіх імператараў і іх жонак, затым стаў выкарыстоўвацца і ў іншых праваслаўных цэрквах у тым ліку і Рускай Праваслаўнай Царкве.

Да ліку рускіх дабраверных адносяцца:
* Аляксандр Неўскі
* Андрэй Багалюбскі
* Іван Каліта
* Дзмітрый Данскі
* Данііл Маскоўскі

## Літаратура 
* 
* 

*
Катэгорыя:Праваслаўныя святыя
Цудатворац

thumb|right|Свяціцель Грыгорый Цудатворац

**Цудатворац** (літаральна: той, хто здзяйсняе цуды, ) — эпітэт святых, якія асабліва праславіліся дарам цудатварэння і заступніцтва ў адказ на малітву да іх.

У Бібліі цудатворцы згадваюцца ўсяго два разы. Першы раз — у старазапаветнай Трэцяй Кнізе Макавейскай і другі раз — у Першым пасланні да Карынфян Святога Апостала Паўла.

Сярод цудатворцаў асабліва шануецца святы Мікалай Угоднік. Цудатворцы не з'яўляюцца асобнай катэгорыяй святых, бо ў прынцыпе ўсе святыя валодаюць дарам цудатварэння, а засведчаныя цуды з'яўляюцца асноўнай умовай кананізацыі.

У розных святцах і календарах эпітэт цудатворца прыпісваецца розным святым.

## Вядомыя цудатворцы 
* Валаамскія цудатворцы Сергій і Герман
* Грыгорый Цудатворац
* Еўфрасін Пскоўскі
* Якаў Баравіцкі
* Якаў, епіскап Растоўскі
* Іаан Міласцівы, растоўскі цудатворац
* Інакенцій (Кульчыцкі)
* Ісідар Растоўскі
* Мікіта Пераяслаўскі
* Мікалай Цудатворац
* Пракопій Усцюжскі
* Салавецкія цудатворцы Зосіма і Савацій
* Хрыстадул Патмаскі
* Сава Старажоўскі
* Спірыдон Трыміфунцкі

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Святыя
*
Велікамучанік

**Велікаму́чанік** (,  — даслоўна можна перакласці як «знатныя сведкі») — адзін з найбольш старажытных лікаў святых (нароўні з мучанікамі), якія шануюцца Царквой.

## Гісторыя 
Вылучэнне падчас фарміравання агульнацаркоўнага шанавання мучанікаў асобнай катэгорыі велікамучанікаў адбылося ў выніку ўсталявання ім як асобам знатнага паходжання асабліва ўрачыстых службаў. Культ асаблівага шанавання велікамучанікаў спарадзіў узнікненне звязаных з імі народных павер'яў і шматлікіх легенд, якія ўвайшлі ў іх агіяграфію. Так, напрыклад, існуюць шматлікія версіі жыція і цудаў Георгія Пераможца, што ўжо ў канцы V стагоддзя прывяло да таго, што Рымскі Папа Геласій у сваім дэкрэце забараняе апакрыфічныя «Акты мучаніцтва святога Георгія» як ератычную фальсіфікацыю і адносіць Георгія да святых, якія больш вядомыя Богу, чым людзям.

Канчаткова падзел святых па ліках святасці сфарміраваўся толькі ў VII—VIII стст. К таму часу разуменне эпітэта «велікамучанік» на праваслаўным Усходзе трансфарміравалася: ён стаў успрымацца як знак асабліва цяжкіх мук (напр., Іаан Сачаўскі, які пацярпеў у XIV стагоддзі.). Аднак некаторыя памесныя цэрквы (у прыватнасці, Грузінская, Сербская) захавалі эпітэт «велікамучанікі» менавіта за знатнымі асобамі.

«Рудыменты» першапачатковага разумення тэрміна захаваліся ў раннехрысціянскай літаратуры (напрыклад, свяціцель Іаан Залатавуст у пахвальным слове называе велікамучаніцай антыяхійскую святую Драсіду, дачку імператара Траяна.

У сучаснай праваслаўнай свядомасці паняцце «велікамучанік» звязваецца з асабліва цяжкімі і працяглымі (у параўнанні з «проста» мучанікамі) мукамі, якія святы пацярпеў за веру.

## Велікамучанікі ў календары Рускай Праваслаўнай Царквы 
; I стагоддзе
* Ірына Македонская († канец I — пачатак II стагоддзяў)

; II стагоддзе
* Яўстафій Плакіда († 118)

; III стагоддзе
* Меркурый Кесарыйскі († 252)
* Марына Антыяхійская (на Захадзе Маргарыта) († 275)
* Міна Катуанскі († 288)
* Пракопій († 290)
* Параскева Іканійская († III стагоддзе)

; III—IV стагоддзе
* Афанасій († III—IV стагоддзе)

; IV стагоддзе
thumb|Мукі Святой Параскевы агнём
* Георгій Пераможац († 303)
* Яўфімія Усехвальная († 303)
* Дзімітрый Салунскі († 304)
* Анастасія Аковазбаўляльніца († 304)
* Панцеляймон († каля 305)
* Кацярына Александрыйская († 305)
* Феадор Тыран († 306)
* Варвара Іліёпальская († 306)
* Феадор Стратылат († 320)
* Арцемій Антыяхійскі († 362)
* Мікіта Гоцкі († 372)

; V стагоддзе
* Якаў Персянін († 421)

; XIV стагоддзе
* Іаан Сачаўскі († каля 1330—1340)

; XVII стагоддзе
* Кетэвана, царыца Кахецкая († 1624)

; XVIII стагоддзе
* Хрыса (Злата) Магленская († 1795)

## Літаратура 
* 

*
Татальная вайна

**«Тата́льная вайна́»** — вайна, у якой краіны-ўдзельніцы выкарыстоўваюць усе даступныя ім рэсурсы і метады, каб перамагчы праціўніка. Такога роду войны адбываліся на Зямлі са спрадвечных часоў, аднак да канца XIX стагоддзя і пазней, са з’яўленнем жэнеўскіх канвенцый, якія датычацца вядзення вайны, яны сталі вылучацца ў асобную катэгорыю.

Тэорыя «татальнай вайны» выкладзена нямецкім генералам Эрыхам Людэндорфам напярэдадні Другой сусветнай вайны ў кнізе «Татальная вайна», выдадзенай у 1936 (1935) годзе. Канцэпцыя татальнай вайны, распрацаваная нямецкімі ваеннымі тэарэтыкамі ў пачатку XX стагоддзя, з частковай апорай на вопыт Франка-прускай вайны зводзілася да наступнага: сучасная вайна — гэта вайна не армій, а нацый. Такім чынам, з мэтай перамогі неабходна з аднаго боку мабілізацыя ўсіх рэсурсаў «сваёй» нацыі (напрыклад, прызыў на ваенную службу мужчын «ад 16 да 60» гадоў), з другога — усебаковы ўплыў на варожую нацыю (уключаючы такія метады як прапаганда, тэрор і г.д.) з мэтай зламаць яго дух і дасягнуць, каб яна запатрабавала ад свайго ўрада спынення супраціву.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Войны паводле тыпу
Катэгорыя:Вайсковыя дактрыны
Катэгорыя:Ваенныя дзеянні паводле тыпу
Катэгорыя:Эканамічная вайна
Катэгорыя:Вайсковая эканоміка
Катэгорыя:Ваенная навука
Ordnance QF 25-pounder

**Ordnance QF 25-pounder** ці проста **25-pounder** — англійская палявая гармата-гаўбіца, якая была прынята на ўзбраенне перад Другой сусветнай вайной і была асноўнай артылерыйскай сістэмай у брытанскай арміі да пачатку 1960-х гадоў. У невялікіх колькасцях прылады гэтага тыпу служылі ў Вялікабрытаніі ў якасці навучальных да 1967 года, тады як многія краіны Брытанскага Садружнасці працягвалі выкарыстоўваць іх і далей. 25-фунтовая гармата-гаўбіца ўваходзіць у ганаровы лік лепшых гармат Другой сусветнай вайны, дзякуючы хуткаму тэмпу агню, высокай мабільнасці і выдатным паражальным якасцям яе снарадаў. Нягледзячы на свой невялікі калібр у параўнанні з іншымі прыладамі той эпохі, 25-pounder была знятая з узбраення толькі з-за палітыкі стандартызацыі ўзбраенняў, якая праводзілася ў НАТА. Апошні раз 25-фунтовыя прылады выкарыстоўвалася ў баі брытанскімі войскамі ў Амане ў 1972 годзе.

Катэгорыя:Артылерыя калібра 88 мм
Катэгорыя:Артылерыя Вялікабрытаніі ў Халоднай вайне
Катэгорыя:Палявая артылерыя ў Халоднай вайне
Катэгорыя:Артылерыя Вялікабрытаніі ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Палявая артылерыя ў Другой сусветнай вайне
Саюз 17 кастрычніка

**Саюз 17 кастрычніка** («**Акцябрысты**») — умерана правая палітычная партыя буйных землеўласнікаў, прадпрымальніцкіх колаў і ўрадоўцаў Расіі, існавалая ў 1905—1917 гадах. Партыя прадстаўляла правае крыло расійскага лібералізму, якое прытрымвалася ўмерана-канстытуцыйных і антырэвалюцыйных паглядаў. Назва партыі ўзыходзіць да Маніфеста, выдадзенаму Мікалаем II 17 кастрычніка 1905 года.

## Спасылкі 
* Политические партии России: история и современность./Под ред. проф. А.И. Зевелева, проф. Ю.П. Свириденко, проф. В.В. Шелохаева.– М.: “Российская политическая энциклопедия” (РОССПЭН), 2000. – 631 с.
* Хронос: Союз 17 октября
* Союз 17-го Октября

Катэгорыя:Палітычныя партыі Расійскай імперыі
Аляксандр Іванавіч Гучкоў

**Аляксандр Іванавіч Гучкоў** (14 кастрычніка 1862, Масква — 14 лютага 1936, Парыж) — расійскі палітычны дзеяч, лідар партыі «Саюз 17 кастрычніка». Старшыня III Дзяржаўнай думы (1910—1911), дэпутат Думы (1907—1912), член Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі (1907 і 1915—1917). Ваенны і марскі міністр Часовага ўрада Расіі (1917).

## Літаратура 
* *Гучков А.* Московская сага: Летопись четырех поколений знаменитой купеческой семьи Гучковых. 1780—1936. СПб.: Лимбус-Пресс, 2005. 688 с., ISBN 5-8370-0111-5
* Козодой В. И. Александр Иванович Гучков и Великая русская революция. : Новосибирск, 2015. ISBN 978-5-9906294-2-4
* *Сенин А. С.* Александр Иванович Гучков. М. : Скрипторий, 1996.
* Государственная дума Российской империи, 1906—1917 : Энциклопедия. Москва : Российская политическая энциклопедия, 2008. С. 154—155. ISBN 978-5-8243-1031-3.
* *Седова Я. А.* Великий магистр революции. М. : Алгоритм, Эксмо, 2006. ISBN 5-699-18852-5.
* 3-й созыв Государственной Думы: портреты, биографии, автографы. — Санкт-Петербург : издание Н. Н. Ольшанскаго, 1910.
* 
* *Макаров Н. В.* Англоязычная историография о деятельности А.&nbsp;И.&nbsp;Гучкова // Вопросы истории. — 2013. — №&nbsp;2. — С.&nbsp;167—175.

## Спасылкі 
* Биография 
* Биография
* Биография
* Биография
* Род Гучковых 
* Авантюрист и дуэлянт 
* Г. З. Иоффе. Распутиниада: большая политическая игра 
* *Троцкий Л.* Гучков и гучковщина 

Катэгорыя:Постаці Белага руху
Катэгорыя:Мемуарысты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Саюз 17 кастрычніка
Індурскае гарадзішча

**Індурскае гарадзішча** — гарадзішча на паўночна-заходняй ускраіне Індуры Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці.

Адносіцца да феадальна-ўласніцкіх замкаў XI—XIII стст. Мае дзве пляцоўкі — цэнтральную ўнутраную і знешнюю. Унутраная пляцоўка амаль круглая ў плане дыяметрам 18 м, умацавана валам, перад якім прасочваецца роў. Знешняя авальная пляцоўка памерам 45х48 м абнесена высокім валам. Побач з уездам, напэўна, была студня. Таўшчыня культурнага пласта складае каля 0,6 м. Пры археалагічных раскопках знойдзены разнастайныя прылады працы (сярпы, косы, рыбалоўныя кручкі, фрагменты багата аздобленай керамікі), упрыгожанні (бранзалеты, спражкі), прадметы ўзбраення і рыштунак конніка (наканечнікі стрэл, шпоры).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Індура
Катэгорыя:З’явіліся ў XI стагоддзі
Катэгорыя:Гарадзішчы Гродзенскага раёна
Би-2 (альбом)

**«Би-2»** () — другі студыйны альбом гурта «Би-2», выдадзены ў 2000 годзе.
## Спіс кампазіцый 
## Выканаўцы 
*  — вакал, гітара
*  — гітара
* Вікторыя «Перамога» Білаган — клавішныя
* Peter Woodrobe — бас
* Serge Petrone — ударныя
* Adam Calaczis — сэмплы, барабаны
* Adam Simmons — саксафон
* Mate Sutherland — труба
## Удзельнікі 
* Adam Calaczis («Toyland Records», Мельбурн) — запіс і звядзенне
* Don Barcley («301» Studio, Сідней) — мастэрынг
* Аляксандр Панамароў — прадзюсар
* «Фигаро Мьюзик» — менеджмент гурта

## Спасылкі 
Катэгорыя:Альбомы 2000 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Би-2»
Беларускі саюз архітэктараў

**Грамадскае аб’яднанне «Беларускі саюз архітэктараў»** (*ГА «БСА»*) — творчы саюз, утвораны на аснове добраахвотнага аб’яднання і агульнасці інтарэсаў грамадзян, якія займаюцца прафесійнай архітэктурнай дзейнасцю, для сумеснай рэалізацыі грамадзянскіх, эканамічных, сацыяльных, культурных правоў і задавальнення духоўных патрэбаў. Саюз налічвае ў сваіх шэрагах 725 членаў (на 13 лютага 2015), аб’яднаных у 6 абласных і Мінскую гарадскую арганізацыі. Старшыня — Алег Міхайлавіч Быкоўскі.

З’яўляецца членам Міжнароднага саюза архітэктараў (МСА), Міжнароднай Асацыяцыі саюзаў архітэктараў краін СНД (МАСА). Уваходзіць у Беларускую канфедэрацыю творчых саюзаў.

## Гісторыя 
Усесаюзная нарада архітэктараў адбылася ў лістападзе 1934 года і рэкамендавала стварыць Саюз архітэктараў у нацыянальных рэспубліках. Саюз архітэктараў Беларускай ССР быў створаны на I з’ездзе 23 чэрвеня 1935 года на падставе Пастановы ЦК УКП(б) ад 23 красавіка 1932 года «Аб перабудове літаратурна-мастацкіх арганізацый», а таксама Пастановы бюро ЦК КП(б)Б № 66 ад 8 снежня 1934 года «Аб стварэнні Саюза савецкіх архітэктароў БССР і падрыхтоўцы да з’езда архітэктараў».

20 снежня 2019 года у канферэнц-зале Рэспубліканскага Дома архітэктараў адбыўся чарговы, ХХII з’езд. У ім узялі ўдзел 124 дэлегаты ад усіх першасных і абласных арганізацый. Прысутнічалі на з’ездзе ганаровыя госці ад Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва, Міністэрства культуры і Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Канфедэрацыі творчых саюзаў і Саюза будаўнікоў, сумесна з якімі Беларускі саюз архітэктараў вядзе працу над заканадаўчымі і іншымі асноватворнымі дакументамі, што тычацца праектна-будаўнічага працэсу. На з’ездзе прайшлі выбары новага старшыні. Усяго на гэтую пасаду на сходах першасных і абласных арганізацый ГА «БСА» было вылучана 14 кандыдатаў. Аднак 13 кандыдатаў заявілі самаадвод. У выніку тайнага галасавання абсалютнай большасцю галасоў (101 — «за» і 12 — «супраць») новым старшынёй ГА «БСА» абраны Алег Быкоўскі.

## Старшыні праўлення 
* Пётр Іосіфавіч Амбражунас (1935—1937)
* Авель Пінхусавіч Брэгман (1937—1941)
* Аляксандр Пятровіч Воінаў (1941—1950)
* Мадэст Іванавіч Томах (1950—1955)
* Георгій Арцёмавіч Парсаданаў (1955—1958)
* Леў Пятровіч Мацкевіч (1958—1961)
* Вольга Барысаўна Ладыгіна (1961—1964)
* Эдуард Міхайлавіч Дзямідаў (1964—1966)
* Вальмен Мікалаевіч Аладаў (1966—1970)
* Юрый Васілевіч Шпіт (1970—1973)
* Юрый Панцеляймонавіч Грыгор’еў (1973—1975)
* Яраслаў Львовіч Ліневіч (1975—1977)
* Іван Іванавіч Боўт (1977—1980)
* Юрый Фёдаравіч Патапаў (1980—1985)
* Яўген Міхайлавіч Кавалеўскі (1985—1999)
* А. В. Сцяпанаў (з 1999)
* Аляксандр Іосіфавіч Корбут (2003 — 20 снежня 2019)
* Алег Міхайлавіч Быкоўскі (з 20 снежня 2019)

## Гл. таксама 
* Спіс членаў Беларускага саюза архітэктараў

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Медаль «80 год Камітэту дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь»

**Меда́ль «80 год Камітэ́ту дзяржа́ўнай бяспе́кі Рэспу́блікі Белару́сь»** — ведамасная ўзнагарода Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь.

Медаль заснаваны Загадам Старшыні Камітэта № 88 ад 20 кастрычніка 1997  года да 80-й гадавіны органаў дзяржаўнай бяспекі СССР (20 снежня 1917 года пастановай СНК РСФСР была ўтворана Усерасійская надзвычайная камісія па барацьбе з контррэвалюцыяй і сабатажам).

## Прадстаўленне да ўзнагароды 
Права на ўзнагароджанне мелі:
* Вайскоўцы КДБ Рэспублікі Беларусь, якія дасягнулі станоўчых вынікаў у службовай дзейнасці і якія маюць выслугу гадоў на ваеннай службе ў сістэме КДБ 10 і больш гадоў;
* Пенсіянеры КДБ, якія маюць выслугу гадоў на ваеннай службе 25 i больш гадоў;
* Грамадзяне Рэспублікі Беларусь і асобныя супрацоўнікі органаў бяспекі краін СНД, якія ўнеслі значны ўклад у забеспячэнне дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Медалі Беларусі
Юбілейны медаль «90 год органам дзяржаўнай бяспекі Беларусі»

**Юбіле́йны меда́ль «90 год о́рганам дзяржа́ўнай бяспе́кі Белару́сі»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь.

Медаль заснаваны Указам Прэзідэнта № 520 ад 16 кастрычніка 2007 года да 90-й гадавіны органаў дзяржаўнай бяспекі СССР.

## Прадстаўленне да ўзнагароды 
Права на ўзнагароджанне мелі:
* Вайскоўцы органаў дзяржаўнай бяспекі, падпарадкаваных ім падраздзяленняў і арганізацый (за выключэннем ваеннаслужачых тэрміновай ваеннай службы), якія дасягнулі высокіх вынікаў у службовай дзейнасці;
* Ветэраны органаў дзяржаўнай бяспекі (за якіх хадайнічае Беларуская грамадская арганізацыя ветэранаў КДБ «Гонар»), службовыя асобы дзяржаўных органаў Рэспублікі Беларусь і іншых дзяржаў, іншыя асобы, якія ўнеслі значны ўклад ва ўмацаванне дзяржаўнай бяспекі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Медалі Беларусі
Юбілейны медаль «У памяць 10-годдзя вываду савецкіх войскаў з Афганістана»

**Юбіле́йны меда́ль «У па́мяць 10-го́ддзя вы́ваду саве́цкіх во́йскаў з Афганіста́на»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь.

Медаль заснаваны Указам Прэзідэнта № 80 ад 5 лютага 1999 года.

## Прадстаўленне да ўзнагароды 
Права на ўзнагароджанне мелі грамадзяне Рэспублікі Беларусь (у тым ліку пасмяротна), якія выконвалі воінскі і службовы абавязак у Рэспубліцы Афганістан.

## Крыніцы
Юрый Васілевіч Шпіт

**Юрый Васілевіч Шпіт** (нар. , г. Запарожжа, Украіна — , Мінск) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Беларусі (1969). Дацэнт (1963).

Памёр у  года, пахаваны на Усходніх могілках Мінска.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1957 года. З 1970 па 1973 г. — старшыня праўлення СА БССР. Член КПСС з 1963 года.

## Творчасць 
 у Наваполацку]]
]]
 ў Бабруйску]]
Найбольш значныя работы: комплекс буйнапанельных жылых дамоў па вуліцы Талбухіна (1965), жылыя дамы па прасп. Леніна. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР 1984 за ўдзел у планіроўцы і забудове г. Наваполацка.

## Творы 
* Архитектура Советской Белоруссии. М., 1973 (у сааўт.);
* Современные тенденции формирования территорнальных систем расселения. Мн., 1981.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Юрий Шпит — зодчий, ученый, педагог

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары Бабруйска
Катэгорыя:Архітэктары Наваполацка
Катэгорыя:Старшыні Беларускага саюза архітэктараў