open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Альвара дэ Сааведра

thumb|300px|Маршрут падарожжа Альвара дэ Сааведры
**Áльвара дэ Саавéдра Серóн** (; памёр ) — адзін з еўрапейскіх даследчыкаў Ціхага акіяна.

## Біяграфія 
Дата і месца яго нараджэння дакладна невядомыя. У 1526 годзе ён суправаджаў свайго стрыечнага брата — Эрнана Картэса — у Новую Іспанію. У 1527 годзе Картэс падрыхтаваў экспедыцыю пад пачаткам Альвара дэ Сааведра, якая павінна была знайсці новыя землі ў Паўднёвых морах. 31 кастрычніка 1527 г. экспедыцыя на трох караблях адплыла з Новай Іспаніі ў Ціхі акіян і прайшла ўздоўж паўночнага берага вострава Новая Гвінея (які іспанцы назвалі Isla del Oro). 3 кастрычніка 1528 г. адзінае ацалелае судна экспедыцыі дасягнула Малукскіх астравоў. Затым была зроблена спроба вярнуцца ў Новую Іспані, аднак адваротны паўночна-ўсходні вецер аднёс карабель назад да гэтых астравоў. Праз некалькі дзён Альвара дэ Сааведра распачаў другую спробу вярнуцца. Спачатку ён паплыў да Новай Гвінеі, дзе атрымаў ваду і правізію ад абарыгенаў, а адтуль адправіўся на паўночны ўсход, наведаўшы Маршалавы Астравы і Астравы Адміралцейства, але ад атола Эніветак паўночна-ўсходні вецер зноў вярнуў карабель да Малукскіх астравоў. У 1529 экспедыцыя паспрабавала яшчэ раз вярнуцца ў Новую Іспанію, але карабель трапіў у зону дрэннага надвор’я і пацярпеў крушэнне.

Катэгорыя:Мараплаўцы Іспаніі
Катэгорыя:Даследчыкі Аўстраліі і Акіяніі
Давыдзішкаўскі дагавор

thumb|230px|Давыдзішкаўскі дагавор
**Давы́дзішкаўскі дагаво́р** — тайнае пагадненне, падпісанае 31 мая 1380 года вялікім князем літоўскім Ягайлам і вялікім магістрам Тэўтонскага ордэна Уінрыхам фон Кніпродэ. Дагавор быў накіраваны супраць Ягайлавага дзядзькі Кейстута, што ў выніку стала прычынай пачатку першай грамадзянскай вайны ў ВКЛ.

## Гістарычны кантэкст 
Дагавор быў падпісаны неўзабаве пасля смерці вялікага князя Альгерда ў 1377 годзе. Альгерд абвясціў сваім пераемнікам сына Ягайлу, а не Кейстута, свайго брата і дарадцу. Кейстут і яго сын Вітаўт прызналі тытул Ягайлы і падтрымлівалі з ім сяброўскія адносіны, нават калі яго спадчыннае права было аспрэчана Андрэем Полацкім, старэйшым сынам Альгерда.

Тэўтонскія рыцары працягнулі свае набегі на паганскую Літву. Узімку 1378 года была арганізавана буйная ваенная кампанія. Крыжакі дайшлі да Берасця і да Прыпяці. Лівонскі ордэн уварваўся ва Упіту. Чарговая кампанія пагражала сталіцы ў Вільні. У лютым 1380 года Ягайла без узгаднення з Кейстутам заключыў пяцімесячнае перамір'е з Лівонскім ордэнам дзеля аховы сваіх спадчынных земляў у Літве і асабліва Полацку, толькі што адваяванага ў свайго канкурэнта Андрэя Полацкага.

## Умовы пагаднення 
Каб прыхаваць падпісанне дагавор, тэўтонскія рыцары арганізавалі пяцідзённае паляванне ў маі 1380 года. Літоўскі бок быў прадстаўлены Ягайлам, яго саветнікам Ваідзілам, Вітаўтам і яго саветнікам Іванам Гальшанскім. Прысутнасць Вітаўта ўскладніла перамовы бакоў, і дагэтуль невядома, ці ведаў пра іх вялікі князь. Тым не менш, месца з такой назвай невядома ні ў Літве, ні ў Прусіі. Некаторыя тэорыі сцвярджаюць, што пагадненне было падпісана дзесьці паміж Коўнай і Інстэрбургам (цяпер Чарняхоўск), альбо вёска, у якой падпісваўся дагавор, мела назву *Šiaudiniškė* (*Szaudiniszki*).

Гісторыкі адзначаюць, што Давыдзішкаўскі дагавор быў чымсьці залішнім, бо землі Ягайлы ахоўваліся дзесяцігадовым мірам, заключаным у Троках у 1379 годзе. Іншыя ўказваюць на розніцу ў пакаленнях: Кейстуту было 80 гадоў і ён рашуча не прымаў хрысціянства, тым часам як Ягайлу было каля 30-ці і ён шукаў шляхі мадэрнізацыі сваёй краіны.

## Наступствы 
У 1381 годзе, не парушаючы пагаднення, тэўтонскія рыцары ўварваліся ў землі Кейстута — Троцкае княства і Жамойць. Рушачы да Трокаў, крыжацкае войска ўпершыню выкарыстала бамбарды, знішчыўшчы Наўяпіліс і паланіўшы 3 000 чалавек. Пасля гэтага тэўтонцы праінфармавалі Кейстута пра таемны дагавор з Ягайлам. Кейстут сумняваўся і вырашыў параіцца са сваім сынам Вітаўтам. Вітаўт адказаў, што такога кшталту пагадненне не падпісвалася. Пад канец 1381 года Кейстут вырашыў выступіць супраць Ягайлы. Ён аблажыў Вільню і абвясціў сябе вялікім князем. Распачалася грамадзянская вайна, якая завяршылася смерцю Кейстута ў Крэўскім замку і перамір'ем Вітаўта і Ягайлы ў 1384 годзе.

Катэгорыя:Мірныя дагаворы Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы XIV стагоддзя
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Тэўтонскага ордэна
Катэгорыя:1380
Катэгорыя:Падзеі 31 мая
Іяхаз

**Іяхаз** (яўр. «Бог беражэ») — паводле Бібліі, імя двух яўрэйскіх цароў:

* Іяхаз, цар ізраільскі — 12-ы цар ізраільскі, валадарыў 17 гадоў (4 Цар. X, 35; XIII, 1—9)
* Іяхаз, цар іўдзейскі — 17-ы цар іўдзейскі, сын Іасіі, валадарыў усяго тры месяцы (4 Цар. XXIII гл.).
Зіновій Захаравіч Рагозны

**Зіновій Захаравіч Рагозны** (,  — , ) — генерал-маёр.

## Біяграфія 
Скончыў камандныя курсы (1920), Ваенную акадэмію імя Фрунзэ (1931, 1935). У Чырвонай Арміі з 1919 года. Удзельнік грамадзянскай вайны 1918—1920 гг. на Пауднёвым, Заходнім фрнатах. У савецка-фінскую вайну 1939—1940 начальнік штаба корпуса. У Вялікую Айчынную вайну з 1941 года на Бранскім, Паўднёва-Заходнім, Варонежскім, 1-м и 2-м Украінскіх франтах: камандзір корпуса, начальнік штаба арміі. Да 1954 г. у Савецкай Арміі і на выкладчыцкай рабоце.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Беларусь у асобах і падзеях // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Чацвёртая кніга Царстваў

**Чацве́ртая кні́га Ца́рстваў** ( **Сефер Млахім Бэт**; ; ) — кніга Старога Запавету. У іўдзейскай Бібліі (Танаху) з’яўляецца часткай кнігі Цароў, аднак у Септуагінце і праваслаўным каноне з практычных прычын кніга Цароў была падзелена на дзве часткі, якія атрымалі назву III і IV (агулам IV) кніг Царстваў. Складаецца з 25 раздзелаў, працягвае апісанне мінуўшчыны Іўдзейскага і Ізраільскага царстваў да моманту іх заваявання асірыйскімі і вавілонскімі царамі.

## Пераклады
* Чацвертая кніга Царстваў у перакладзе Васіля Сёмухі
* 2 Кніга Гаспадарстваў у перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* 2-я Кніга Цароў у перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* 2 Кніга Валадароў у перакладзе Антонія Бокуна

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Кніга Цароў
Катэгорыя:Кніга Царстваў
Катэгорыя:Танах:Прарокі
Валянціна Леанідаўна Рахленка

**Валянціна Леанідаўна Рахленка** (, ) — беларуская піяністка. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1995). Дачка Л.Р.Рахленкі і Л.І.Ржэцкай.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускую кансерваторыю (1954), БДУ (1955). З 1958 выкладае ў Беларускай акадэміі музыкі (з 1989 прафесар).

## Сям'я 
Дочкі Наталля і Вера сталі ўрачамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Піяністы СССР
Катэгорыя:Піяністы Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі СССР
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі XX стагоддзя
Кніга Цароў

**Кні́гі Царо́ў** ( **Сефер Млахім**, ) — дзве кнігі кананічнай іўдзейскай Бібліі (Танаху), якія сканчаюць цыкл ранніх прарокаў. У Септуагінце і ўслед за ёй у праваслаўным каноне, а таксама ў Вульгаце і Пешыце гэта III і IV кнігі Царстваў.

Кніга Цароў ахоплівае перыяд прыкладна між 960 да н.э. і 560 да н.э., апісваючы гісторыю Старажытнага Ізраіля і Іўдзеі ад смерці Давіда да вызвалення яго спадчынніка Іяхоніі з вавілонскага палону.

Падзел тэксту кнігі Цароў на дзве прыкладна роўныя часткі не звязаны з іх зместам (так, апавяданне пра валадаранне цара Ахаза пачынаецца ў I Цар. 22:52-54 і працягваецца ў II Цар. 1:1,2) і, па ўсёй верагоднасці, абумоўлены тэхнічнымі прычынамі. Размежаванне між кнігай Цароў і кнігамі Самуіла таксама ў значнай меры выпадковае. Пачатковыя раздзелы I Цар. уяўляюць сабой эпілог барацьбы за царскі прастол, гісторыя якой выкладзена ў II Сам. 9-20.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Танах:Прарокі
Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Міхаіл Уладзіміравіч Рабіновіч

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Міхаіл Уладзіміравіч Рабіновіч
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |Перыяд жыцця     = 
 |выява            = Міхаіл Уладзіміравіч Рабіновіч.jpg
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 
 |званне           = 
 |род войскаў      = танкавыя войскі
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = 
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
       
-
       
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Міхаі́л Уладзі́міравіч Рабіно́віч** (,  — , ) — савецкі военачальнік, генерал-маёр танкавых войск.

## Біяграфія 
Скончыў курсы «Выстрал» (1928 г.), бранетанкавыя курсы (1931 г.). У Чырвонай Арміі з 1919 г. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гг. У Вялікую Айчынную вайну з 1941 г. на Карэльскім, Паўночна-Заходнім, 2-м Беларускім франтах: камандуючы бранетанкавымі і механізіраванымі войскамі арміі, фронту. З 1944 г. у цэнтральным апараце Наркамата абароны СССР, у 1946—1954 гг. у войсках.

## Літаратура 
* 
* Рабіновіч Міхаіл Уладзіміравіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 26. — ISBN 985-11-0214-8.

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Давід Іосіфавіч Розеншэйн

**Давід Іосіфавіч Ро́зеншэйн** (, , Свіслацкі раён, Гродзенская вобласць — пасля 1960) — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі, журналіст.

## Біяграфія 
У 1920—1929 гадах сакратар Віленскіх гаркамаў КСМ Літвы і КПЗБ, 2-і сакратар Віленскага, сакратар Гродзенскага акруговых камітэтаў КПЗБ. Кіраваў цэнтральнай краёвай рэдакцыяй КПЗБ. З 1934 года рэдактар газеты «Чырвоны сцяг» і іншых выданняў КПЗБ і КСМЗБ на мовах насельніцтва Заходняй Беларусі. Тройчы (1921, 1929, 1936) арыштаваны польскімі ўладамі і асуджаны на розныя тэрміны зняволення. З кастрычніка 1939 года супрацоўнік абласной газеты «Вольная праца» ў Беластоку, у Вялікую Айчынную вайну — падпольнай газеты «Wolna Polska» («Свабодная Польшча») і «Wolnosc» («Свабода»). У 1953—1959 гадах на журналісцкай рабоце ў Мінску.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі
Кніга прарока Ездры

**(Першая) Кні́га Е́здры (Эздры)** ( **Сефер Эзра**, , ) — пятнаццатая кніга Старога Запавету, 36-я частка Танаха, 10-я кніга Ктувім. Напісаная Ездрам прыкладна да 460 да н.э. ў Іерусаліме. Ахоплівае перыяд ад 537 прыблізна да 467 да н.э.

Першая частка (раздзелы 1-6) распавядае пра аднаўленне Іерусалімскага храма, другая частка (раздзелы 7-10) — пра паход у Іерусалім і стварэнне яўрэйскай абшчыны.

## Пераклады 
* Кніга Эздры ў перакладзе Васіля Сёмухі
* Кніга Эзрына ў перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Кніга Эздры ў перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* Кніга Эзры ў перакладзе Антонія Бокуна

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Танах:Пісанні
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:460 да н.э.
Аркадзь Барысавіч Рудой

**Аркадзь Барысавіч Рудо́й** (,  — ) — беларускі вучоны ў галіне біяфізікі. Доктар біялагічных навук (1992).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт у 1958 годзе. З 1959 года ў Інстытуце фотабіялогіі Акадэміі навук БССР.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па біясінтэзе хларафілу, механізмах фарміравання хларафілавых кампанентаў пігмент-бялковых комплексаў фотасінтэтычных мембран, узаемным ператварэнні хларафілаў **a** і **b**. Выявіў існаванне двух тыпаў цэнтраў біясінтэзу хларафілу.

Сярод апублікаванага:
* Биогенез пигментного аппарата фотосинтеза / Академия наук Белорусской ССР, Институт фотобиологии. — Мн.: Наука и техника, 1988.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Беларусь у асобах і падзеях: Рудой Аркадзь Барысавіч // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Біяфізікі СССР
Катэгорыя:Біяфізікі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута біяфізікі і клетачнай інжынерыі НАНБ
Кніга прарока Асіі

**Кні́га праро́ка Асі́і** (, **Сефер Гашэа**; ; ) — 28-я кніга кананічнага Старога Запавету, пятнаццатая частка Танаху. Першая з кніг г. зв. малых прарокаў. Напісаная прарокам Асіем у Самарыі, напісанне скончана пасля 745 да н.э. Складаецца з 14 раздзелаў, апісвае падзеі 804 — 745 да н.э.

З кнігі амаль нічога не вядома пра аўтара, акрамя таго, што ён быў сынам Бееры́я. Асія прарочыў у апошнія гады існавання Паўночнага царства Ізраіля, Іўдзея ў кнізе згадана толькі ўскосна. Прарок зусім не згадвае Іерусалім, тым часам як пра найбуйнейшае пакаленне Ізраіля, Ефраімава, гаворыць 37 разоў, а пра сталіцу Ізраіля Самарыю — 6 разоў. Бог даручыў Асіі прамаўляць пра распаўсюджанае адступніцтва і разбэшчанасць у Паўночным царстве і заклікаць сваіх суграмадзян да пакаяння і вяртання да Бога.

## Змест 
**Частка 1:** Смутак Асіі з-за яго жонкі, а таксама смутак Бога з-за Ізраіля 1-3

* Жонка і дзеці Асіі 1—2:1
* Няверны Ізраіль 2:2—23
* Асія здабывае сабе жонку 3

**Частка 2:** Бог Яхве любіць Ізраіль, але будзе яго судзіць 4—13

**Эпілог:** Абяцанне аднаўлення, калі народ ізраільскі ўсім сэрцам звернецца да Бога 14

## Літаратура 
* Большой библейский словарь / Под ред. У. Элуэлла, Ф. Камфота. — СПб.: Библия для всех, 2007. — 1504 с.

## Спасылкі 
* Кніга Асіі ў перакладзе Васіля Сёмухі
* Кніга прарокі Госі  ў перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Кніга Осіі ў перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* Кніга Осіі ў перакладзе Антонія Бокуна

Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Танах:Прарокі
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Малыя прарокі
Крыніца Q

[thumb|right|250px|Cувязі паміж между [Сінаптычныя Евангеллі|Сінаптычнымі Евангеллямі]]
[thumb|left|200px|Евангеллі паводле [Евангелле паводле Мацвея|Мацвея і Лукі былі напісаны незалежна адзін ад аднаго, кожнае з іх выкарыстоўвае ў якасці крыніц Марка і другую, дакумент пад назвай «Q». ***Q** — «агульны» матэрыял у Мацвея і Лукі, якога няма ў Марка*]]

**Крыніца Q** ( — «крыніца») — гіпатэтычны зборнік выслоўяў Хрыста, які аўтары Евангелляў паводле Мацвея і Лукі незалежна адзін ад аднаго выкарыстоўвалі ў якасці крыніцы разам з Евангеллем паводле Марка.

Здагадка пра існаванне падобнай крыніцы было вылучана яшчэ ў XIX стагоддзі на падставе таго факту, што значную частку агульнага матэрыялу Евангелляў паводле Мацвея і Лукі, які адсутнічае пры гэтым у Евангеллі паводле Марка, складаюць выслоўі (логіі, ) Ісуса.

У цяперашні час гіпотэза пра існаванне крыніцы *Q* шырока выкарыстоўваецца ў біблеістыцы для абгрунтавання розных рашэнняў сінаптычнай праблемы. У прыватнасці, яна ляжыць у аснове гіпотэз дзвюх і чатырох крыніц Евангелляў паводле Мацвея і Лукі.

Паводле гіпотэзы аб чатырох крыніцах агульнай матэрыялу Мацвея і Лукі, прызнаюць існаванне, разам з *Q* і Евангеллем паводле Марка, яшчэ дзвюх крыніц адмысловага матэрыялу гэтых Евангелляў, якія пазначаюцца адпаведна *M* і *L*. Гэтая гіпотэза з'яўляецца адной з самых уплывовых у сучаснай біблеістыцы.

## Літаратура 
* Гатри Д., *«Введение в Новый Завет»*: Синоптическая проблема 

Катэгорыя:Біблейская тэксталогія
Сцюарт Бінэм

**Сцю́арт Бі́нэм** (; нар. , , графства Эсэкс, Англія) — англійскі прафесійны гулец у снукер. Чэмпіён свету 2015 года і былы другі нумар сусветнага рэйтынгу. Пераможца чатырох рэйтынгавых турніраў (уваходзіць у топ-20 снукерыстаў у гісторыі па колькасці перамог рэйтынгавага ўзроўню). З 2011 года нязменна ўваходзіць у топ-16 сусветнага рэйтынгу.

Стаў прафесіяналам у 1995 годзе, а дэбютаваў у асноўнай стадыі рэйтынгавага турніру на адкрытым чэмпіянаце Уэльса 1999 года, дзе здолеў дайсці да 1/4 фіналу. У 2000 годзе ўпершыню патрапіў на чэмпіянат свету, дайшоўшы да 1/8 фіналу, а ў сезоне 2005/2006 дайшоў да чвэрцьфіналаў на Гран-пры і чэмпіянаце Вялікабрытаніі, а таксама перамог на кваліфікацыйным турніры да Мастэрс, што дазволіла яму дэбютаваць на найбуйнейшым запрашальным спаборніцтве, пасля чаго ўпершыню ўвайшоў у топ-32 і абараніў тытул кваліфікацыі да Мастэрс у наступным сезоне. У пачатку сезона 2011/2012, толькі ва ўзросце 35 гадоў, атрымаў першую рэйтынгавую перамогу на адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі і пазней увайшоў у топ-16 афіцыйнага рэйтынгу. У сезоне 2012/2013 дайшоў да фіналаў Усі Класік і адкрытага чэмпіянату Уэльса, атрымаў перамогу ў апошнім розыгрышы прэм’ер-лігі і ў канцы сезона дэбютаваў у топ-8 рэйтынгу. У сезоне 2014/2015 выйграў другі рэйтынгавы тытул — Шанхай Мастэрс, а таксама сенсацыйна перамог на чэмпіянаце свету, адолеўшы фаварытаў Роні О’Салівана, Джада Трампа і Шона Мёрфі ў фінале і стаўшы самым узроставым чэмпіёнам свету з 1978 года. Пасля перамогі на першынстве свету падняўся на найвышэйшае для сябе другое месца ў сусветным рэйтынгу, а ў 2017 годзе здабыў чацвёрты рэйтынгавы тытул на адкрытым чэмпіянаце Уэльса.

Займаў другое месца ў сусветным рэйтынгу амаль два гады. Апроч чатырох рэйтынгавых спаборніцтваў выйграў 4 нізкарэйтынгавыя турніры серыі PTC і 5 іншых прафесійных турніраў, у тым ліку Прэм’ер-лігу 2012 года. У 2015 годзе разам з Маркам Сэлбі прадстаўляў зборную Англіі на кубку свету. За сваю кар’еру аформіў больш за 350 соценных серый і ўваходзіць у топ-15 самых серыйных гульцоў у гісторыі снукера, а таксама зарабіў больш за два мільёны фунтаў стэрлінгаў прызавых грошай, уваходзячы ў топ-20 снукерыстаў у гісторыі па гэтым паказчыку. За кар’еру выканаў тры максімальныя брэйкі, уваходзячы ў топ-15 гульцоў з найбольшай колькасцю максімумаў.

## Фіналы турніраў 
### Рэйтынгавыя турніры: 8 (4 перамогі, 4 паразы) 

### Нізкарэйтынгавыя турніры: 4 (4 перамогі) 
### Прафесійныя снукерныя турніры: 22 (13 перамог, 9 паразаў) 

### Турніры па снукеры з шасцю чырвонымі шарамі: 2 (2 паразы) 
### Кваліфікацыйныя туры: 1 (1 перамога) 
### Прафесійна-аматарскія і запрашальныя турніры: 2 (2 перамогі) 
## Выступы за нацыянальную зборную 
### Кубак свету (9 перамог, 6 паразаў) 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* Старонка на Facebook 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Сцюарта Бінэма на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Англіі
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па снукеры
Катэгорыя:Пераможцы Шанхай Мастэрс (снукер)
Катэгорыя:Пераможцы адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па снукеры
Медаль «Залатая Зорка» (СССР)

**Медаль «Залатая Зорка»** заснаваны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 1 жніўня 1939 года.

Даваўся асобам, удастоеным звання «Герой Савецкага Саюза», з 1965 года — гарадам-героям і крэпасцям-героям. Уяўляе сабой 5-канцовую зорку з гладкімі двухграннымі прамянямі на правым боку. Выкананая з золата 950-й пробы. Даваўся з ордэнам Леніна.

Эскіз медаля распрацаваў галоўны мастак Дзяржзнака Іван Дубасаў.

## Апісанне медаля 
Апісанне медаля зацверджана Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 16 кастрычніка 1939 года. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 19 чэрвеня 1943 года ў рэдакцыю Указа ад 16 кастрычніка 1939 года ўнесеныя змены. Ва Указе сказана:

Медаль выкананы з золата 950 пробы ў выглядзе пяціканцовай зоркі. Адлегласць ад цэнтра зоркі да вяршыні промня — 15 мм. Адлегласць паміж процілеглымі канцамі зоркі — 30 мм. Калодачка медаля выкананая з срэбра. На 18 верасня 1975 года залатога утрымання ў медалі 20,521±0,903 г, срэбранага ўтрымання 12,186±0,927 г. Вага медаля без калодкі: 21,5 г. Агульная вага медаля — 34,264±1,5 г.

## Статыстыка ўзнагароджання 
* Да чэрвеня 1941 года, пачатку Вялікай Айчыннай вайны, медаля «Залатая Зорка» было ўдастоена 626 чалавек. За час вайны медалём узнагародзілі 11144 чалавек. За ўсю гісторыю ўзнагароджання медаль атрымалі 12776 чалавек, з іх 22 ўзнагароджаныя за подзвігі, здзейсненыя на Карэйскай вайне 1950—1953 г.г. і 86 — за Афганскую вайну 1979—1989 г.г.
* Двойчы медаля «Залатая Зорка» ўдастоілася 154 чалавекі, 115 з іх за подзвігі ў час Вялікай Айчыннай вайны. У пасляваенны час двойчы героямі Савецкага Саюза станавіліся ў асноўным касманаўты.
* Тройчы медаля «Залатая Зорка» ўдастоіліся лётчыкі Іван Кажадуб і Аляксандр Пакрышкін, а таксама маршал Савецкага Саюза Сямён Будзённы.
* Чатыры разы медалём «Залатая Зорка» ўзнагароджвалі маршала Савецкага Саюза Георгій Жукаў і Генеральны сакратар ЦК КПСС Леанід Брэжнеў.

## Медаль «Залатая Зорка» і Беларусь 
* У выніку аперацыі «Баграціён» у час Вялікай Айчыннай вайны больш за 1500 салдат Чырвонай Арміі сталі Героямі Савецкага Саюза з уручэннем медаля «Залатая Зорка».
* У час Вялікай Айчыннай Героямі Савецкага Саюза з уручэннем медаля «Залатая Зорка» сталі 446 ураджэнцаў Беларусі. Чацвёра з іх Павел Галавачоў, Іосіф Гусакоўскі, Сцяпан Шутаў, Іван Якубоўскі  сталі імі двойчы.
* За подзвігі, здзейсненыя абаронцамі Брэсцкай крэпасці 8 мая 1965 г. указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР крэпасці было прысвоена ганаровае званне «Крэпасць-герой». Крэпасці ўручаны медаль «Залатая Зорка».
* 26 чэрвеня 1974 г. Мінску прысвоена ганаровае званне «Горад-герой». Мінску ўручаны медаль «Залатая Зорка».

## Гл. таксама 
* Герой Беларусі
* Герой Савецкага Саюза

## Літаратура 
* «Залатая Зорка» // БЭ ў 18 т. Т. 6. Мн., 1998.

## Спасылкі 
* Медаль «Золотая Звезда»   : з кнігі С. Шышкова «Награды СССР 1918—1991 гг»
* История и фотографии медали «Золотая Звезда» 
* Разновидности медали «Золотая Звезда»  

Залатая Зорка
Роберт Мілкінс

**Роберт Мілкінс** (; нар. , Брысталь, Англія) — англійскі прафесійны гулец у снукер. Шасціразовы паўфіналіст рэйтынгавых турніраў. Былы 12-ы нумар сусветнага рэйтынгу (2014), з лета 2012 года нязменна ўваходзіць у топ-32. За сваю кар’еру выканаў дзве максімальныя серыі.

## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Роберта Мілкінса на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Англіі
Іхтыс

[thumb|250px|Іхтыс — сімвал [Хрысціянства|хрысціян]]
**І́хтыс** ( — рыба) — знак першых хрысціян, што сімвалізуе Ісуса Хрыста. Гэта акронім, які складаецца з пяці першых літар наступных словаў:
: **Ι**ΗΣΟΥΣ — Ісус
: **Χ**ΡΙΣΤΟΣ — Хрыстос
: **Θ**ΕΟΥ — Божы
: **Υ**ΙΟΣ — Сын
: **Σ**ΩΤΗΡ — Збавіцель

Рыба пачала выкарыстоўвацца як першы сімвал хрысціянства на два стагоддзі раней за крыж і ўжываецца да нашага часу.

## Гісторыя 
[thumb|«З'яўленне Хрыстовае вучням». [Дуча ды Буанінсенья, 1308—1311]]
Падчас пераследу першых хрысціян немагчыма было карыстацца выявамі Хрыста, таму паўсталі разнастайныя сімвалічныя коды. Выявы акроніма ΙΧΘΥΣ або стылізаванае пад яго рыбы з'яўляюцца ў рымскіх катакомбах у II стагоддзі. Рыба згадваецца таксама ў творы Генрыка Сянкевіча «Quo vadis» пра хрысціян тагачаснага перыяду.

Сімвал мае падвойнае тлумачэнне. Па першае, ён звязаны з вадой, дзе пражываюць рыбы, і такім чынам азначае хрышчэнне. Па-другое, мае дачыненне і да еўхарыстыі, аднаго з хрысціянскіх таінстваў. Да IX стагоддзя рыба прысутнічала на ўсіх выявах Апошняй вячэры побач з хлебам і чашай.

## У Бібліі 
Месцы Новага Запавету, дзе згадваецца рыба або рыбацтва:
* І сказаў ім Ісус: ідзеце за Мною, і я зраблю вас ***лаўцамі*** людзей (Мк., 1:17).
* бо як Ёна быў у чэраве ў ***кіта*** тры дні і тры ночы, так і Сын Чалавечы будзе ў сэрцы зямлі тры дні і тры ночы (Мц., 12:40).
* Яны ж кажуць Яму: у нас тут толькі пяць хлябоў і дзьве ***рыбіны*** (Мц., 14:17).
* Зрабіўшы гэта, яны злавілі вялікае мноства ***рыбы***, і нават мярэжа ў іх рвалася (Лк., 5:6).
* Яны падалі Яму частку печанай ***рыбы*** і сотавага мёду (Лк., 24:42).
* А Ён сказаў ім: закіньце нерат па правы бок лодкі, і зловіце. Яны закінулі, і ўжо не маглі выцягнуць нерат ад мноства ***рыбы*** (Ян., 21:6).
* Ня ўсякая плоць, але інакшая плоць у людзей, інакшая плоць у жывёлін, інакшая ў ***рыб***, інакшая ў птушак (I Кар., 15:39).

## Сучаснасць 
[thumb|«[Чарльз Дарвін|Дарвінава рыба»]]
Пад канец XX стагоддзя іхтыс зноў стаў папулярным сімвалам не толькі між пратэстантаў розных краін і коптаў, але ўсё часцей і ў каталікоў. Такую наклейку можна часта пабачыць на легкавіках. Супернікі крэацыянізму сталі парадаваць гэты знак, налепваючы на ўласныя машыны знак рыбы са словамі «Дарвін» і ножкамі, «Лятаючы макаронны монстр» або «Ктулху».

У амерыканскім Уілмары (Кентукі) ладзіцца штогадовы фестываль пад назвай Іхтус ().

У Вялікабрытаніі дзейнічае неахарызматычны царкоўны рух «Хрысціянскае брацтва Іхтус» ().

## Цікавосткі 
Існуе дыстрыбутыў Linux пад назвай Ichthux, пабудаваны на хрысціянскіх каштоўнасцях.

## Гл. таксама 
* Альфа і Амега
* Хрызма

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хрысціянскія сімвалы
Катэгорыя:Ісус Хрыстос
Альфа і Амега

[thumb|Альфа і Амега каля німба Хрыста. Фрагмент роспісаў [рымскія катакомбы|рымскіх катакомбаў, 4 ст.]]
**Альфа і Амега** (Α і Ω, ΑΩ, Αω, αω) — першая і апошняя літары класічнага (іанічнага) грэчаскага алфавіта, сімвал пачатку і канца. Упершыню сустракаюцца як сімвал Ісуса Хрыста ў Адкрыцці Яна Багаслова (1, 8; 21, 6; 22, 13). На з'яўленне сімвала **Α і Ω**, магчыма, паўплывала іўдзейская і эліністычная літаратура, але найбольш верагоднай крыніцай стаў тэкст Кнігі прарока Ісаі (44, 6), дзе Бог названы «*Першым і Апошнім*». Сімволіка **Α і Ω** з'яўляецца ўжо ў раннесярэднявечных аўтараў: Прудэнцыя (Cathemerinon, IX, 2), Тэртуліяна (De Monogamia, 5) і Ісідора Севільскага (Etymologiae, I, 3) — і праходзіць праз усё Сярэднявечча. Яе выкарыстоўваў таксама Дантэ Аліг’еры ў «Боскай камедыі» (Рай, XXVI, 17).

Пачынаючы ад IV ст., сімволіка **Α і Ω** набывае шырокае распаўсюджанне, яе ўжываюць у эпітафіях на трунах, у надпісах на літургічных пасудзінах, а таксама ў мазаіках цэркваў, на медалёх, манетах і папскіх пячатках. У раманскім і гатычным мастацтве сімволіка **Α і Ω** знікае, але зноў адраджаецца ў ХІХ—ХХ стст. (яе можна ўбачыць на аўтары, даразахавальніцах, на літургічных уборах і г. д.).

*Эмет* (אמת), літаральна «праўда», адно з імёнаў Бога ў іўдаізме, складаецца з першай, сярэдняй і апошняй літар яўрэйскага алфавіта.

## Гл. таксама 
* Іхтыс

## Літаратура 
* Католическая энциклопедия

## Спасылкі 
Катэгорыя:Біблейскія выразы
Катэгорыя:Хрысціянскія сімвалы
Катэгорыя:Кніга Апакаліпсіс
Катэгорыя:Крылатыя выразы
Ян ад Крыжа

**Ян ад Крыжа** (, сапраўднае імя **Хуа́н дэ Е́пес А́льварэс**, ;  — ) — каталіцкі святар, святы, манах ордэна кармелітаў, адзін з найвыдатных прадстаўнікоў іспанскай хрысціянскай містыкі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і гандляра шоўкам Гансала дэ Епеса і Каталіны Альварэс. З сямнаццаці год працаваў у шпіталі, паралельна з гэтым вучыўся ў езуіцкім каледжы. У дваццаць адзін год стаў манахам ордэна кармелітаў, дзе прыняў імя брат Ян ад Святога Мація. Працягнуў багаслоўскую адукацыю ва Універсітэце Саламанкі. Яшчэ не скончыўшы навучанне, пачаў ужо і сам выкладаць. Пасвечаны ў святара ў 1567. У тым жа годзе пазнаёміўся са Святой Тэрэзай ад Ісуса, рэфарматарам жаночай часткі ордэна, і натхніўся яе ідэямі.

У лістападзе 1568 разам з яшчэ трыма манахамі ордэна ён заснаваў маленькую манаскую супольнасць, якая ў хуткім часе атрымала празванне «басаногія кармеліты», бо яны сапраўды не насілі абутку і жылі ў асаблівае беднасці. У той час Св. Ян і змяніў імя на тое, пад якім мы ведаем яго сёння — Хуан дэ ла Крус, Ян ад Крыжа. Рэформы Тэрэзы сустрэлі супраціўленне старой часткі ордэна, «абутых кармелітаў». У 1576 яны арыштавалі Св. Яна і пэўны час трымалі яго ў маленькай келейцы аднога са сваіх кляштароў, але ён здолеў уцячы на поўдзень Іспаніі, да сваіх аднадумцаў. Супрацьстаянне скончылася ў 1580, калі Папа надаў басаногім кармелітам пэўную незалежнасць ад абутых.

Памёр Св. Ян 14 снежня 1591. У 1726 ён быў кананізаваны, а ў 1926 абвешчаны настаўнікам Царквы.

## Літаратурныя працы 
Св. Ян ад Крыжа пакінуў пасля сябе больш за 2000 вершаў і тры багаслоўскія трактаты, найбольш вядомы з якіх — Узыходжанне на гару Кармель. Яго творчасць адыгрывае вялікую ролю ў развіцці іспанскай літаратуры.

Найважнейшыя творы:
* *Узыходжанне на гару Кармель* (*Subida del monte Carmelo*)
* *Цёмная ноч душы* (*Oscura noche del alma*)
* *Духоўны гімн* (*Cantico espiritual*)
* *Жывое полымя любові* (*Llama de amor viva*)

Катэгорыя:Постаці багаслоўя XVI стагоддзя
Катэгорыя:Хрысціянскія містыкі
Катэгорыя:Выпускнікі Саламанкскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Паэты Іспаніі
Катэгорыя:Паэты XVI стагоддзя
Катэгорыя:Дактары Касцёла
Катэгорыя:Святыя Іспаніі
Катэгорыя:Кармеліты
Катэгорыя:Каталіцкія багасловы
Катэгорыя:Англіканскія святыя
Катэгорыя:Пісьменнікі-святары
Катэгорыя:Постаці Залатога веку Іспаніі
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў правінцыі Авіла
Катэгорыя:Памерлі ў правінцыі Хаэн
Вялікараёўскі сельсавет

**Вялікараёўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Капыльскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Вялікая Раёўка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Капыльскага раёна Слуцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Капыльскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў складзе Слуцкай акругі. 14 жніўня 1937 года да сельсавета далучана частка скасаванага Ланцуцкага нацыянальнага польскага сельсавета. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. У 1986 годзе скасаваны пасёлак Абразцова. 23 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з Цімкавіцкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Багушы, Вялікія Прусы, Малыя Прусы і Сцяпуры). 28 мая 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Цімкавіцкага сельсавета.

Станам на 1 студзеня 2008 года ў сельсавеце налічвалася 570 гаспадарак, 1142 жыхары, па стане на 1 студзеня 2009 года — 532 гаспадаркі, 1091 жыхар. Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета складала 1029 чалавек, з іх 95,1 % — беларусы, 1,9 % — рускія, 1,8 % — цыганы.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 15 населеных пунктаў: вёскі Багушы, Богараўшчына, Вялікая Раёўка, Вялікія Прусы, Калодзезнае, Канатопы, Кукавічы, Куцаўшчына, Малыя Прусы, Наруці, Руднае, Савічы, Сцяпуры і пасёлкі Калоўка, Раёк.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Капыльскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Гейм

**Гейм** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Альберт Гейм — швейцарскі геолаг
* Андрэй Канстанцінавіч Гейм — галандскі фізік
* Георг Гейм — нямецкі пісьменнік, паэт і драматург
* Стэфан Гейм — нямецкі пісьменнік
Гейштар

**Гейштар** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Леанід Рыгоравіч Гейштар — беларускі канаіст, алімпійскі чэмпіён 1960 года, чэмпіён свету
* Якуб Казімір Станіслаў Гейштар — удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў
Гельтман

**Гельтман** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Гельтман — публіцыст і рэвалюцыйны дзеяч.
* Віктар Сцяпанавіч Гельтман — беларускі геабатанік.
* Дзмітрый Віктаравіч Гельтман —  расійскі батанік.
* Стэфан Лявонавіч Гельтман — рэвалюцыянер-інтэрнацыяналіст, дзяржаўны дзеяч БССР.
* Ядвіга Уладзіславаўна Машынская-Гельтман — савецкая і беларуская паэтэса-перакладчык.
Аўсяннікаў

**Аўся́ннікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Генадзь Сцяпанавіч Аўсяннікаў (нар. 1935) — беларускі акцёр, народны артыст Беларусі (1974), народны артыст СССР (1991).
* Міхаіл Іванавіч Аўсяннікаў (нар. 1924) — оталарынголаг.
Геніюш

**Геніюш** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ларыса Геніюш, беларуская паэтэса
* Янка Геніюш,  беларускі грамадскі дзеяч
* Юрка Геніюш, беларускі пісьменнік

## Паходжанне прозвішча 
«Геніюш» узнікла пад уплывам польскага напісання *Geniusz* — «Генюш» (як назва Мёраў «Міёры» з польскага *Miory*). Ёсць паселішча Генюшы́. Вядомае літоўскае прозвішча *Geniušas* «Ге́нюшас» ад адпаведнага старадаўняга аднаасноўнага імя з асновай *Gen-* i антрапанімічным суфіксам *-uš-* (ён і ў імёнах, ад якіх тапонімы Нару́шаўцы, Мі́лушава і інш.).

Аснова *Gen-* і ў двухасноўных імёнах тыпу *Gentautas, Gentilas, Eigenas, Vaigenas*. Яна звязаная з літоўскім *ginti* «гнаць», *gena* «гоніць», *ganas* «пагоншчык». Імёны з ваяўнічай семантыкай былі ўласцівыя раннелітоўскім часам.

## Крыніцы
Тадэвуш Кундзіч

**Тадэвуш Кундзіч** (; , Крынічын, цяпер , Панявежыскі павет, Літва — ) — рымска-каталіцкі дзеяч, навуковец.

6 жніўня 1772 уступіў у Таварыства Ісуса, 8 снежня 1773 пасвечаны ў ксяндза. У 1768—1771 выкладаў граматыку, геаметрыю і французскую мову, у 1771—1773 французскую мову і сінтаксіс. У 1773—1777 працаваў у абсерваторыі Віленскага ўніверсітэта. У 1777—1780 выкладаў элементарную матэматыку ў Віленскім універсітэце, у 1780—1803 — практычную матэматыку: гідрастатыку, гідраўліку, аэраметрыю, архітэктуру, фартыфікацыю і піратэхніку. Ад 1780 прафесар. У 1794 уваходзіў у Адукацыйную камісію.

У 1803—1807 прэфект віленскае семінарыі. Ад 1796 канцлер віленскай дыяцэзіі, ад 1808 канонік віленскага капітула. 10 ліпеня 1815 прызначаны тытулярным біскупам анастасіёпальскім і біскупам-суфраганам троцкім, кансакраваны 8 мая 1817. У 1815—1822 генеральны вікарый дыяцэзіі.

## Спасылкі 
* Bishop Tadeusz Kundzicz †

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Езуіты
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Біскупы віленскія
Катэгорыя:Біскупы анастасіёпальскія
Біскупы-суфраганы віленскія

Біскупы-суфраганы і біскупы-каад’ютары Віленскай дыяцэзіі

## Гл. таксама 
* Віленская дыяцэзія
* Біскупы віленскія


Катэгорыя:Спісы
Вацлаў Жылінскі

**Ва́цлаў Жылі́нскі** (, Віленская губерня — , ) — рымска-каталіцкі дзеяч. Біскуп віленскі (з 1848), архібіскуп магілёўскі (з 1856), мітрапаліт.

## Біяграфія 
Скончыў Віленскую духоўную акадэмію, пасвечаны ў святары ў 1826, быў дэканам Мінскай кафедры; з 1827 — рэгент і прафесар Мінскай духоўнай семінарыі і пробашч у Івянцы. Канонік мінскага капітула з 11 красавіка 1829.

10 чэрвеня 1829 выехаў у Пецярбург у якасці асэсара Рымска-каталіцкай духоўнай калегіі.

З 1832 — прэлат віленскага капітула, з лістапада 1846 — адміністратар Віленскай дыяцэзіі, з 3 ліпеня 1848 — біскуп віленскі (кансекраваны 17 снежня 1848 у касцёле Св. Кацярыны ў Пецярбургу).

У верасні 1856 Папа Пій IX пагадзіўся з пажаданнем Аляксандра II прызначыць В. Жылінскага архібіскупам Магілёўскім, і 9 снежня 1856 ён атрымаў палій архібіскупа.

## Літаратура 
* Т. Шишова. Жилиньский Вацлав. // Католическая энциклопедия. В 3 т. Т. 1. — М., 2002.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Біскупы віленскія
Катэгорыя:Архібіскупы магілёўскія
Народны артыст Беларускай ССР

**«Народны артыст Беларускай ССР»** — ганаровае званне, устаноўлена 20 снежня 1928 года. Прысвойвалася Прэзідыумам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР выдатным дзеячам мастацтва, якія праславіліся ў справе развіцця тэатра, музыкі і кіно.

Прысвойвалася, як правіла, не раней чым праз пяць гадоў пасля прысваення ганаровага звання «Заслужаны артыст Беларускай ССР» ці «заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР». Наступнай ступенню прызнання было прысваенне звання «Народны артыст СССР».

Упершыню ўзнагароджанне адбылося ў 1928 годзе — уладальнікам гэтага звання стаў акцёр і рэжысёр Уладзіслаў Галубок.

Апошнім узнагароджаным у 1991 годзе стала камерная спявачка Любоў Канстанцінаўна Каспорская.

З распадам Савецкага Саюза ў Беларусі званне «Народны артыст Беларускай ССР» было заменена званнем «Народны артыст Беларусі», пры гэтым за званнем захаваліся правы і абавязкі, прадугледжаныя заканадаўствам былых СССР і Беларускай ССР аб узнагародах.

## Гл. таксама 
* Народны артыст Беларусі
* Спіс народных артыстаў Беларускай ССР

Катэгорыя:Ганаровыя званні Беларускай ССР
*
SMAW

**SMAW** ( — «запускаемая з пляча шматмэтавая штурмавая зброя») — амерыканскі ручны гранатамёт, прызначаны для знішчэння небраняванай і лёгкабраняванай тэхнікі.

## Гісторыя 
Распрацаваны гранатамёт ізраільскай кампаніяй IMI на аснове 82-мм гранатамёта B-300. Толькі пасля выпрабаванняў на поле бою ў перыяд канфлікту ў Персідскім заліве ў 1991 годзе было прынята рашэнне аб пастаўцы ў войскі.

## Прызначэнне 
У тактычным плане прадугледжваецца выкарыстоўваць гранатамёт для разбурэння палявых фартыфікацыйных збудаванняў, прароблівання праходаў у загародах, сценах будынкаў, знішчэння небраняванай і лёгкабраняванай тэхнікі. У якасці дадатковай задачы разглядаецца знішчэнне браняваных цэляў і доўгачасовых фартыфікацыйных збудаванняў. Далёкасць эфектыўнай стральбы з гранатамёта SMAW — да 500 метраў.

## Канструкцыя 
У канструкцыі пускавой прылады гранатамёта SMAW выкарыстоўваецца даўно адпрацаваная ў супрацьтанкавых гранатамётах схема. Пускавая труба шматразовага выкарыстання калібра 83 мм у задняй частцы мае пашырэнне для адводу газаў рухавіка рэактыўнай гранаты. Спускавы механізм электрамагнітнага тыпу з ахоўнай прыладай змантаваны ў асобным корпусе разам з пісталетнай дзяржальняй. Зверху на пускавай трубе мацуецца аптычны прыцэл.
Для зручнасці прыцэльвання і карэктыроўкі, да пускавай ўстаноўцы мацуецца спецыяльнае прыстрэлачная стрэльба са з'ёмным магазінам на 6 патронаў. Патроны стрэльбы трасірныя, а іх балістыка падобная да балістыкі ракет на адлегласці не больш за 250 метраў . Спачатку страляючы вырабляе грубую наводку аптычным прыцэлам, затым выстрэльвае з прыстрэлачнай стрэльбы, пасля чаго адкарэктаваўшы агонь, запускае ракету. Для эканоміі часу, пры стральбе на нязначныя дыстанцыі, ад стрэльбы можна адмовіцца.

## Боепрыпасы 
Галоўнай асаблівасцю сістэмы SMAW сталі боепрыпасы. Асноўным лічыцца фугасная граната падвойнага дзеяння **HEDP** (*па-ангельску High-Explosive Dual-Purpose — «фугасны, падвойнага прызначэння»*), якая змяшчае 1,1 кг выбуховага рэчыва. Узрывальнік разлічаны на імгненную дэтанацыю пры стральбе па абароненым цэлям, альбо на падрыў з запаволеннем пры паразе малаабароненых цэляў.
Кумулятыўная граната **HEAA** (*па-ангельску High-Explosive Anti-Armor — «бранябойна-фугасныая»*) здольная прабіць да 600 мм сталёайв катанай гамагеннай брані.
Абодва боепрыпасы маюць аднолькавую рухальную частка з ракетным цвёрдапаліўным рухавіком і шматлопасным аэрадынамічным стабілізатарам. У баявым становішчы ў пускавую трубу заходзіць толькі рухальная частка ракеты, а баявая частка знаходзіцца звонку.
Падчас апошніх ваенных дзеянняў у Афганістане і Іраку былі прынятыя на ўзбраенне боепрыпасы аб'ёмнага выбуху **SMAW-NE** (*па-ангельску Novel Explosive — «новае выбуховае рэчыва»*), здольныя разбураць будынкі.

## Выкарыстоўваюць 
*  Узброеныя сілы Лівану
*  Корпус марской пяхоты Рэспублікі Кітай
*  Корпус марской пяхоты ЗША

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гранатамёты
Катэгорыя:Узбраенне Марской пяхоты ЗША
Катэгорыя:Зброя Кітая
Крыстафер Лоік

**Крыстафер Джарэбан Лоік** (; ) — маршальскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прэзідэнт Маршалавых Астравоў з 10 студзеня 2012 г. Быў абраны парламентам, атрымаўшы 21 голас супраць 11, аддадзеных за Джурэланга Зедкаю.

## Біяграфія 
Нарадзіўся на востраве Аілінглапалап, Маршалавы Астравы. Родная мова — маршальская. Атрымаў вышэйшую адукацыю ў ЗША. Пазней скончыў два універсітэты — Ганзага і Гавайскі ціхаакіянскі.

Лоік быў абраны ў Заканадаўчы сход Маршалавых Астравоў у 1985 годзе як прадстаўнік Аілінглапалапа. З 1988 па 1992 год ён быў міністрам юстыцыі ў кабінеце прэзідэнта Амата Кабуа. У 1992 годзе ён стаў міністрам сацыяльных паслуг і займаў гэтую пасаду да смерці прэзідэнта ў 1996 годзе. Калі новым кіраўніком дзяржавы быў абраны Імата Кабуа, Лоік стаў міністрам адукацыі. Ён займаў гэтую пасаду на працягу двух гадоў. У 1998 годзе Лоік атрымаў пасаду кіраўніка ланцуга астравоў Ралік, а праз год стаў памочнікам прэзідэнта.

У 2007 годзе Лоик стаў спікерам ў Заканадаўчым сходзе, а пасля абрання кіраўніком дзяржавы Літоквы Тамеінга вярнуўся да пасады памочніка прэзідэнта. Працягваў сваю палітычную дзейнасць і пасля абвяшчэння вотуму недаверу Тамеінзе і абрання Джурэланга Зедкаі. 19 студзеня 2012 г Лоік стаў прэзідэнтам Маршалавых Астравоў.

Памёр у Ганалулу 8 жніўня 2025 года ва ўзросце 72 гадоў.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прэзідэнты Маршалавых Астравоў
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя
Генры Эгард Уолес

**Генры Эгард Уолес** (; ,  — , Данберы, Канектыкут) — палітычны дзеяч ЗША.

У 1933—1940 міністр сельскай гаспадаркі, у 1941—1945 віцэ-прэзідэнт ЗША ва ўрадзе Ф. Рузвельта. Прыхільнік рузвельтаўскага курса ва ўнутранай і знешняй палітыцы. У 1945—1946 — міністр гандлю.

На выбарах 1948 вылучыў сваю кандыдатуру на пасаду прэзідэнта ад створанай ім і яго прыхільнікамі Прагрэсіўнай партыі; пацярпеўшы паражэнне на выбарах, адышоў ад палітычнай дзейнасці.

## Спасылкі 
* Абраная бібліяграфія Генры Уолеса  
* Цытаты Генры Уолеса 
* «The Century of the Common Man»  — тэкст гаворкі Уолеса ў 1942 годзе. 

Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Кабінет Франкліна Рузвельта
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты ЗША, 1948
Катэгорыя:Міністры сельскай гаспадаркі ЗША
Катэгорыя:Міністры гандлю ЗША
Катэгорыя:Члены Дэмакратычнай партыі ЗША
Олбен Уільям Барклі

**Олбен Уільям Барклі** (, -) — амерыканскі палітык, адзін з буйных дзеячаў Дэмакратычнай партыі ЗША, віцэ-прэзідэнт ЗША ў 1949—1953 гадах, самы стары віцэ-прэзідэнт ЗША.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Кентукі, быў дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Кангрэса ЗША ў 1913—1927, а затым нязменным сенатарам ЗША ад таго ж штата ў 1927—1949, быў лідарам дэмакратычнай фракцыі ў Сенаце. Быў адным з самых папулярных дэмакратычных палітыкаў, змагаўся супраць ігральнага бізнесу, падтрымліваў «Новы курс» Ф. Д. Рузвельта. У 1930-я перамагаў на выбарах дзякуючы падтрымцы з боку рабочых і фермераў.

Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Члены Дэмакратычнай партыі ЗША
Катэгорыя:Сенатары ад штата Кентукі
Катэгорыя:Члены Палаты прадстаўнікоў ад штата Кентукі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым Медалём Кангрэса
Джэймс Скулкрафт Шэрман

**Джэймс Скулкрафт Шэрман** (,  — ) — амерыканскі палітык, член Рэспубліканскай партыі, віцэ-прэзідэнт ЗША ў перыяд з 1909 па 1912 год.

Шэрман нарадзіўся ў 1855 годзе ў амерыканскім горадзе Ютыка, штат Нью-Ёрк. У 1878 годзе скончыў каледж Гамільтана і на працягу двух гадоў навучаўся юрыспрудэнцыі, пасля чаго ў 1880 годзе заняўся адвакацкай практыкай. У 1884 годзе заняў пасаду мэра Ютыка. Будучы членам Рэспубліканскай партыі, у 1886 ён быў абраны ў Кангрэс ЗША прадстаўніком штата Нью-Ёрк. У 1890 годзе ён саступіў сваё месца Генры Бентлі, аднак ізноў быў пераабраны ў Палату Прадстаўнікоў два гады праз і прапрацаваў у ёй яшчэ 16 гадоў.

У 1908 годзе Шэрман быў абраны віцэ-прэзідэнтам пры прэзідэнце Уільяме Тафце. Ён уступіў у пасаду 4 сакавіка 1909 г. і знаходзіўся на ёй да канца жыцця. Будучы намінаваны Рэспубліканскай партыяй на другі тэрмін (зноў у пары з Тафтам), Шэрман памёр за тыдзень да выбараў 1912 года, але яго імя засталося ў выбарчым бюлетэні на ўсенародным галасаванні. У сакавіку 1913 г. пасаду віцэ-прэзідэнта заняў дэмакрат Томас Маршал, які выйграў выбары, разам з прэзідэнтам Вудра Вільсанам.

## Спасылкі 
* 
* Біяграфія Джэймса Шэрмана 

Катэгорыя:Юрысты ЗША
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Члены Палаты прадстаўнікоў ад штата Нью-Ёрк
Шэрман

**Шэрман** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Біл Шэрман — амерыканскі баскетбаліст.
* Вендзі Шэрман — амерыканскі дыпламат.
* Джон Шэрман (1823—1900) — амерыканскі палітык, 35-ы Дзяржаўны сакратар ЗША.
* Джэймс Скулкрафт Шэрман (1855—1912) — віцэ-прэзідэнт ЗША.
* Карлас Шэрман (1934—2005) — беларускі перакладчык.
* Сіндзі Шэрман — амерыканская мастачка.
* Уільям Тэкумсэ Шэрман (1920—1981) — амерыканскі палітык, ваенны.
* Фелікс Сямёнавіч Шэрман (нар. 1947) — савецкі мастак.

## Тапонім 
* Шэрман (акруга, Тэхас)
* Шэрман (Тэхас)
Джон Нэнс Гарнер

**Джон Нэнс «Кактус Джэк» Гарнер** (;  — ) — амерыканскі палітык, член Дэмакратычнай партыі, віцэ-прэзідэнт ЗША ў перыяд з 1933 па 1941 год.

## Біяграфія 
Гарнер нарадзіўся ў 1868 годзе ў акрузе Рэд-Рывер, штат Тэхас. Скончыў універсітэт Вандэрбільта. Навучаўся праву, і пачынаючы з 1890 працаваў у якасці адваката ў тэхаскім горадзе Ювалдзе, размешчаным у аднайменнай акрузе. З 1893 па 1896 ён займаў пасаду суддзі акругі. У 1898 годзе ён быў абраны ў Палату прадстаўнікоў штата Тэхас. У перыяд з 1903 па 1933 быў членам Палаты прадстаўнікоў Кангрэса ЗША, дзе з 1931 года займаў пасаду спікера.

У 1932 Гарнер выставіў сваю кандыдатуру на пасаду прэзідэнта ад Дэмакратычнай партыі, аднак неўзабаве быў вымушаны падтрымаць іншага кандыдата ад дэмакратаў — нью-ёркскага губернатара Франкліна Рузвельта. Сам Гарнер балатаваўся ў віцэ-прэзідэнты. Гэты пост ён заняў у 1933 годзе.

Пасля перавыбрання Рузвельта ў 1937 годзе ў прэзідэнта і віцэ -прэзідэнта з’явіліся шэраг істотных рознагалоссяў. Гарнер падтрымліваў умяшальніцтва ва Флінцкую забастоўку, выступаў за збалансаваны федэральны бюджэт, а таксама выказваўся супраць намераў Рузвельта пашырыць склад Вярхоўнага суда ЗША.

Джон Гарнер памёр у 1967 годзе ва ўзросце 98 гадоў і 350 дзён, рэкардсмен-доўгажыхар сярод усіх віцэ-прэзідэнтаў ЗША.

## Спасылкі 
* 
* Біяграфія Джона Гарнера 

Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Кабінет Франкліна Рузвельта
Катэгорыя:Спікеры Палаты прадстаўнікоў ЗША
Катэгорыя:Члены Палаты прадстаўнікоў ад штата Тэхас
Х’юберт Харэйша Хамфры

**Х’юберт Харэйша Хамфры** (;  — ) — амерыканскі палітык, дзяржаўны дзеяч, член Дэмакратычнай партыі, 38-ы віцэ-прэзідэнт ЗША пры прэзідэнце Ліндане Джонсане.

Хамфры двойчы быў сенатарам ад Мінесоты, заснаваў дзве арганізацыі: Мінесоцкую дэмакратычна-фермерскую працоўную партыю і рух «Амерыканцы за дэмакратычнае дзеянне». У 1945—1949 гг. быў мэрам Мінеапаліса. У 1964 г. Хамфры быў абраны віцэ-прэзідэнтам разам з Джонсанам. У 1968 г. Хамфры балатаваўся ў прэзідэнты, але з невялікім разрывам саступіў Рычарду Ніксану. У 1971 г. зноў абраны ў Сенат ад Мінесоты.

Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты ЗША (1968)
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты ЗША (1976)
Катэгорыя:Сенатары ад штата Мінесота
Катэгорыя:Памерлі ад раку мачавога пузыра
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым Медалём Кангрэса
Томас Райлі Маршал

**Томас Райлі Маршал** (,  — ) — амерыканскі палітык, член Дэмакратычнай партыі, віцэ-прэзідэнт ЗША з 1913 па 1921 год.

## Біяграфія 
У 1912 годзе на Нацыянальным з'ездзе Дэмакратычнай партыі Маршал быў вылучаны кандыдатам на пасаду віцэ-прэзідэнта ЗША. Гэтую пасаду ён заняў 4 сакавіка 1913 пасля перамогі на прэзідэнцкіх выбарах Вудра Вільсана; на выбарах 1916 Вільсан і Маршал былі перавыбраны на другі тэрмін. Адносіны Маршала і Вільсана былі даволі прахалоднымі, і шмат у чым гэта тлумачылася ідэалагічнымі рознагалоссямі палітыкаў. У час Першай сусветнай вайны Маршал вёў актыўную дзейнасць, накіраваную на ўздым маральнага духу амерыканцаў, выступаючы са зваротамі па ўсёй краіне. Таксама ён стаў першым віцэ-прэзідэнтам, якія праводзілі пасяджэнні кабінета міністраў, бо Вільсан часта здзяйсняў візіты ў Еўропу.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Біяграфія Томаса Маршала  

Катэгорыя:Губернатары Індыяны
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Адвакаты ЗША
Катэгорыя:Члены Дэмакратычнай партыі ЗША
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты ЗША (1912)