open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фашист (газета)

«**Фашист**» — штомесячная газета, заснаваная Анастасіем Вансяцкім ў Патнэм, Канектыкут, ЗША. Газета шырылася сярод рускіх эмігрантаў па ўсім свеце, тыражом 2000 асобнікаў. У выходных дадзеных паказвалася, што газета з'яўляецца органам Усерасійскай фашысцкай арганізацыі (УФА). Газета «Фашист» выходзіла на рэгулярнай аснове, рэдакцыя практычна заўсёды вытрымлівала заяўлены штомесячны інтэрвал выхаду. Кожны выпуск газеты меў тыраж 10 000 асобнікаў. Многія матэрыялы ў газеце былі ананімнымі, каб пазбегнуць рэпрэсій з боку савецкіх агентаў. Заміж гэтага артыкулы былі падпісаны «фашкар» (скарачэнне ад «фашысцкі карэспандэнт») з указаннем нумара партыйнага квітка аўтара і яго геаграфічным становішчам. У рэчаіснасці, карэспандэнтамі газеты быў даволі абмежаваны лік рускіх эмігрантаў.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Фашист (Putnam, Сonnecticut, USA, 1933—1941) 
* Алексей Широпаев. Голос Русской Правды. По страницам журнала «Нация» и газеты «Фашист».

Катэгорыя:Рускі фашызм
Катэгорыя:Фашысцкія газеты і часопісы
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1933 годзе
Аванес Абгаравіч Адамян

**Аване́с Абга́равіч Адамя́н** (Іва́н Адаміян, () (17 лютага 1879, Баку — 12 верасня 1932, Ленінград) — армянскі і савецкі вынаходнік, інжынер-электрык, адзін з вынаходнікаў каляровага тэлебачання і радыёфотатэлеграфіі.

Аўтар звыш 20 вынаходстваў (галоўным чынам у вобласці тэлебачання і фотатэлеграфіі) і сістэмы фотатэлеграфіі з выкарыстаннем прамежкавага клішэ.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1879 годзе ў армянскай сям'і, купца першай гільдыі. Пасля сканчэння рэальнай вучэльні ў 1897 годзе з'ехаў за мяжу, вучыўся ў Берлінскім універсітэце, потым вучыўся і працаваў у Швейцарыі і Францыі, потым ізноў у Берліне. У 1908 годзе запатэнтаваў двухколерны апарат для перадачы сігналаў («Прыстасаванне для ператварэння мясцовых ваганняў светлавога пучка, адлюстраванага ад люстэрка асцылографа, у ваганні яркасці трубкі Гейслера», заява на патэнт пададзена ў 1907 годзе). Пазней ён атрымаў аналагічныя патэнты ў Вялікабрытаніі, Францыі і Расіі (1910, «Прымальнік для выяў, што электрычна перадаюцца з адлегласцей»). Апарат уяўляў сабою дзве газавыя трубкі (белую і чырвоную), якія перадавалі сігналы адпаведнага колеру. Апроч таго, апарат не мог перадаваць рухомыя кадры. Большая частка дакументацыі і сам апарат загінулі падчас бамбардзіровак Мюнхена ў гады Другой сусветнай вайны.

У 1913 годзе Адамян вярнуўся ў Расію і да сваёй смерці ў 1932 годзе жыл у Петраградзе (Ленінградзе). За гэты час ён атрымаў 21 патэнт, з якіх два ставіліся непасрэдна да тэлебачання. У 1918 годзе ён сабраў першую ў Расіі ўсталёўку, здольную дэманстраваць чорна-белая выява (статычныя фігуры), што было вялікім крокам у развіцці тэлебачання. У 1925 годзе атрымаў патэнт на трохкаляровую электрамеханічную сістэму тэлебачання, то бок для прылады па перадачы к каляровых выяў на адлегласць з дапамогай дыска з трыма серыямі адтулін. Пры кручэнні дыска тры колеры зліваліся ў адзіную выяву. Вопытныя перадачы былі прадэманстраваны ў тым жа годзе ў Ерэване. Аналагічная сістэма за мяжой была прадэманстравана толькі ў 1928 годзе ў Вялікабрытаніі Джонам Бэрдам.

## Літаратура 
* Шмаков П. В., «Пути развития цветного и объёмного телевидения» (Москва, 1954)
* Акопян А. С., «Ованес Абгарович Адамян» (Изд-во Ереванского университета, Ереван, 1981)
* А. М. Рохлин «Так рождалось дальновидение» 

## Спасылкі 
* *Рохлин А. М.* Так рождалось дальновидение  

Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Усерасійская фашысцкая арганізацыя

**Усерасійская фашысцкая арганізацыя** (УФА) — існавала ў 1933—1942 гады ў ЗША пад кіраўніцтвам Анастасія Вансяцкага. Заснавана 10 мая 1933 года ў Томпсане (ЗША, штат Канектыкут). УФА — назва выкарыстоўваная для кароткасці (поўная назва Усерасійская нацыянал-рэвалюцыйная працоўная і працоўна-сялянская партыя фашыстаў). Пасля 1935 атрымала найменне Усерасійская нацыянал-рэвалюцыйная партыя. Партыя, што складалася з белаэмігрантаў, была малалікая, але моцная ў фінансавым дачыненні. У 1933—1941 гг. партыя выдавала штомесячную ілюстраваную газету «Фашист». З 1935 па 1942 гг. у Шанхаі партыя выдавала газету «Русский авангард».

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ноты, фонограмма Песни Хорста Весселя    
* mp3 Песни Хорста Весселя  
* ДЕКЛАРАЦИЯ ВСЕРОССИЙСКОЙ НАЦИОНАЛ-РЕВОЛЮЦИОННОЙ ПАРТИИ 
* E. Oberlander, 'The All-Russian Fascist Party', *Journal of Contemporary History*, Vol. 1, No. 1. (1966), pp.&nbsp;158–173
* Гимн ВФО

Катэгорыя:Рускія фашысцкія партыі
Катэгорыя:Гісторыя рускага нацыяналізму
Свабодны саюз венгерскіх пісьменнікаў

**Свабодны саюз венгерскіх пісьменнікаў** () — створаны ў 1945 у канцы Другой сусветнай вайны орган, які павінен быў абараняць і прадстаўляць інтарэсы венгерскіх пісьменнікаў. У 50-ых гадах свабодны саюз венгерскіх пісьменнікаў быў адной з асноўных арганізацый, якія выказвалі пратэст супраць савецкай улады, а пазней распалілі Венгерскае паўстанне 1956 года. 

## Гісторыя 
Пасля ўвядзення камуністычнага рэжыму ў Венгрыі саюз венгерскіх пісьменнікаў стаў інструментам распаўсюджвання сталінісцкай літаратуры і прапаганды. Быў створаны штотыднёвы часопіс "Літаратурная газета" (), які прапагандаваў камуністычныя літаратурныя творы і культуру. Аднак у 1950-ыя гады саюз змяніў свой ідэалагічны напрамак супраць афіцыйнай ідэалогіі СССР. У верасні прайшоў чарговы з'езд венгерскіх пісьменнікаў. Адзін з членаў саюза венгерскіх пісьменнікаў — Дзьюла Хай — з'яўляецца сааўтарам наступных радкоў рэзалюцыі з'езду: "Мы, венгерскія пісьменнікі, незалежна ад нашых партыйных і філасофскіх пазіцый, заключаем паміж сабой свяшчэнны саюз у барацьбе за права гаварыць праўду". Выказванні такога тыпу падштурхнулі вялікую колькасць венграў адкрыта пайсці супраць камуністычнага рэжыму.

Катэгорыя:Венгерскае паўстанне 1956 года
Расамаха (міфалогія)

**Расамаха** — дух у абліччы жанчыны (звычайна з доўгімі пальцамі), якая з’яўляецца ў полі або ў лесе; фантастычная істота («звер-жанчына»).

У беларускіх і паўночнарускіх павер’ях расамаха паўстае жаночай дэманічнай істотай. Яе вобраз падобны да вобразу русалкі і часта змешваецца з ім. Так, у адной з беларускіх былін расамаха апісваецца як аголеная жанчына з распушчанай касой. Яна сядзіць разам з плакалі дзіцем і расчэсвае свае валасы шчучым грэбенем. Пры набліжэнні ж людзей нырае ў ваду. Падобныя рысы прыпісваюцца расамахі і ў паўночнарускай міфалогіі.

Узяўшы гэты вобраз за аснову, П. М. Шпілеўскі сфармуляваў свой уласны вобраз расамахі. Ён апісаў яе страшнай пачварай, пакрыты доўгай поўсцю. Верхняя палова цела чалавечая, а ніжняя ўяўляе сабой цела льва. Паводле падання пачвара ходзіць на задніх лапах і жыве ў каноплях. На паляванне выходзіць толькі ноччу. Калі сустрэне некалькіх людзей нападае на самага маладога з іх, старых жа не кранае. Атакуючы душыць сваю ахвяру, прагрызае чэрап і высмоктвае з яго мозг. Атрыманы вобраз пераходзіць з аднаго даследаванні славянскай міфалогіі ў іншае больш за паўтары сотняў гадоў.

## Заўвагі 
## Літаратура 
* *Левкиевская Е. Е.* Механізмы стварэння міфалагічных фантомаў у «Беларускіх народных паданнях» П.Древлянского // Рукапісы, якіх не было. Падробкі ў галіне славянскага фальклору.
* *Древлянский П.* Беларускія народныя паданні.

Катэгорыя:Беларуская народная дэманалогія
Эмайн Маха

**Эмайн Маха** (, Eṁaın Ṁacha — , Eamhain Mhacha — ) — сталіца ўладаў (на поўначы Ірландыі). Размяшчалася непадалёк ад сучаснага горада Арма, на вяршыні ўзгорка. Захаваліся сляды ўмацаванняў; іх дыяметр — каля 300 м. Паводле традыцыі, была заснавана ў 450 годзе да н. э. Кімбаэтам, а разбурана людзьмі з Тары ў 332 годзе да н. э. (па іншай храналогіі — 281 і 450 гг.) пры апошнім з яе кіраўнікоў, Форгусе Фага. Паводле легенды, будавалі палац 30 майстроў на працягу года, а бліжэйшае атачэнне караля налічвала 365 чалавек.

Адна з версій з’яўлення назвы мясцовасці апісана ў легендзе «Хвароба ўладоваў». Крунху, сын Ангомана, сустрэў Шы, і пачаў жыць з ёй у сваім доме; ён і да гэтага быў багаты, але пасля і зусім не меў патрэбы. Аднойчы, калі гэтая жанчына ўжо была цяжарная, здарыўся свята, і Крунху пайшоў на яго, абяцаўшы нікому не казаць пра яе. Аднак, ён неўзабаве пахваліўся, што яго жонка можа бегчы хутчэй за каралеўскіх коней, і кароль загадаў жанчыне спаборнічаць з гэтымі конямі. Жанчына прасіла пра адтэрміноўку, абяцаючы адпомсціць за злое абыходжанне; адтэрміноўку ёй не далі. Тады яна прадставілася — Маха, і пабегла. Яна апярэдзіла коней, але ўпала з крыкам і нарадзіла блізнят, хлопчыка і дзяўчынку; тут усе мужчыны, хто чуў яе крык, адчулі слабасць, як жанчыны пасля родаў. Маха абвясціла, што з гэтага часу кожны раз, калі на ўладаў будуць нападаць ворагі, тыя будуць адчуваць сябе чатыры дні і пяць начэй ці пяць дзён і чатыры ночы гэтак жа слабымі (хоць паводле астатніх легенд вядома, што фактычна хвароба магла працякаць значна даўжэй), і доўжыцца гэта праклён будзе дзевяць пакаленняў.

Ад хваробы цярпелі ўсе дарослыя мужчыны; гэты хвароба — галоўная прычына, па якой Кухулін змагаўся практычна ў адзіночку з войскамі Айліля і Медб.

Паводле іншай легенды, назва мясцовасці паходзіць ад імя адзінай вярхоўнай каралевы Ірландыі і яе брошкі, eó-muin Macha — брошка Махі. Тая, дамогшыся \ўлады, акрэсліла межы сваіх зямель брошкай.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Гісторыя Ірландыі
Катэгорыя:Кельты
Гнолы

**Гнолы** — выдуманыя вялікія гіенападобныя істоты, якія свабодна вандруюць арганізаванымі групамі. На чале стаіць самы моцны член клана, камандуючы істотамі праз страх, пагрозы і жорсткасць. Галоўная мэта гнолаў — заваёўваць новыя тэрыторыі, таму яны заўсёды добра ўзброены і мала хто можа даць ім адпор. Будовай цела, гнолы нагадваюць чалавека: яны так жа ходзяць на дзвюх нагах, маюць чалавекападобныя рукі, якімі могуць рабіць усё тое ж, што і любы чалавек. Але астатнія часткі цела — галава, хвост, заднія лапы і шэра-зялёная афарбоўка цалкам адпавядаюць гіенам. У гэтых істот нават прысутнічае уласны мову, але яны таксама кажуць на мове троляў і оркаў.

## Апісанне 
Літаратурны правобраз гнолаў — гнолі з твораў Эдварда Дансені, якія былі разумнейшыя, злейшыя і былі мала падобныя на людзей.
Гэры Гайгэкс, ствараючы ў пачатку 1970-х гадоў модулі для сусвету настольных ролевых гульняў Dungeons & Dragons, узяў гэты вобраз і некалькі змяніў. У апісанні гульнявых рас *Monster Manual* ў 1977 годзе яны апісваліся як «нешта сярэдняе паміж гномамі і тролем, баявы дух +2, у астатнім як *хобгобліны*». Гнолы некалькі відазмяняліся ад рэдакцыі да рэдакцыі сетынга, і пакуль не набылі канчатковы выгляд.

Гнолы маюць даволі высокі рост — каля двух метраў, важаць ад 120 да 150 кг, выкарыстоўваюць даспехі з скуры, косці або металу. У гульнявым свеце яны звычайна малююцца як жорсткія найміты, якія нападаюць па загадзе Варэана Рынна. Усё цела гнола пакрыта кароткай рудавата-карычневай поўсцю. Шкура можа быць аднакаляровай або плямістай. Колер вачэй, як правіла, жоўты або чорны.

## Гнолы ў відэагульнях 
Гнолы засяляюць краіну Таталію разам з люда-яшчарамі і балотнымі людзьмі ў Heroes of Might and Magic III. Наймаюцца ў гарадах *Fortress*.

Гнолы прысутнічаюць у гульнях Neverwinter Nights: Shadows of Undrentide, Warcraft III: Reign of Chaos, Forsaken World, Might & Magic Heroes VII, Lineage 2 і World of Warcraft.

Гнолы з’яўляюцца ў серыі гульняў Baldur’s Gate. Яны варожыя гульцу і ўяўляюць сабой нізкаўзроўневых монстраў, але пры гэтым гулец-маг можа сам выклікаць гнолаў для дапамогі ў баі, узмацняючы іх сваімі загаворамі.
Таксама гнолы ёсць і ў гульні Neverwinter Nights 2: Mask of the Betrayer, гэта істоты з невысокім інтэлектам, але высокай злобнасцю, іх выклікаюць Чырвоныя чараўнікі для сваіх мэтаў.

Гнолы — адна з рас у выпушчанай у 1994 годзе кампаніяй Microprose пакрокавай стратэгіі Master of Magic (MoM)

## Гл. таксама 
* Дроу
* Юань-ці

Катэгорыя:Фэнтэзійныя расы
Вільям Пэн

**Вільям Пэн** (; 14 кастрычніка 1644 г. — 30 ліпеня 1718 г.) — буйны англійскі прадпрымальнік, заснавальнік Пенсільваніі і Філадэльфіі.

## Біяграфія 
Вільям Пэн паходзіў з багатай сям’і. Яго бацька быў буйным землеўладальнікам і меў тытул адмірала. Ва ўзросце 12 гадоў стаў квакерам. У маладосці вывучаў у Оксфардзе правазнаўства і тэалогію. Аўтар тэалагічных брашур, у якіх высоўваліся патрабаванні рэлігійнай роўнасці. Некалькі разоў арыштоўваўся за свае погляды.

У 1677 г. англійскія квакеры са згоды каралеўскіх улад атрымалі права на заснаванне пасялення ў Новым Свеце. В. Пэн прымаў актыўны ўдзел у праекце, хаця сам заставаўся ў Англіі. У 1681 г. Карл II перадаў яму за даўгі вялікую тэрыторыю на захад ад ракі Дэлавэр, дзе ён заснаваў квакерскую калонію. Яна была названа Сільванія (ад  «лес»), пазней атрымала найменне Пенсільваніі ў гонар бацькі В. Пэна.

В. Пэн наведваў Новы Свет двойчы ў 1683—1684 гг. і ў 1699 г. Падчас першага візіта заключыў дагавор з індзейцамі-ленапэ аб продажы дадатковых тэрыторый за 1200 фунтаў. Гэтая сума лічылася на той момант дастаткова значнай. Пазней Вальтэр высока ацаніў учынак В. Пэна і прызнаў угоду справядлівай.

Пенсільванія задумвалася ім як камерцыйнае прадпрыемства. В. Пэн як прадстаўнік караля ўвёў на яе тэрыторыі законы, што абвяшчалі рэлігійную роўнасць і судовую бесстароннасць. У Пенсільванію пераязджалі каланісты-пратэстанты з розных кутоў Еўропы. Яны выкупалі землі за грошы, але прыбыткі В. Пэна ашчаджаліся на карысць калоніі. У выніку В. Пэн не толькі не ўзбагаціўся, але страціў амаль усю сваю маёмасць.

Падчас другога прыезду В. Пэн наведаў Філадэльфію. У канцы жыцця складаў праект канфедэрацыі ўсіх брытанскіх калоній Новага Света, выступаў за свабоду гандлю, быў праціўнікам рабства.

В. Пэн быў двойчы жанаты. Меў 10 дзяцей.

## Спасылкі 
* Brief History of William Penn
* William Penn — Journalist, Minister, Missionary, Lawyer

Пэн
Пэн
Пэн
Пэн
Пэн
Пэн
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне ЗША
Тыгран Геворгавіч Марцірасян

**Тыгран Геворгавіч Марцірасян** (; нар. 9 чэрвеня 1988 у Ленінакане, Армянская ССР) — армянскі цяжкаатлет, шматразовы чэмпіён Арменіі, трохразовы чэмпіён Еўропы (2008, 2010, 2015), чэмпіён свету (2010), прызёр Алімпійскіх гульняў (2008). Заслужаны майстар спорту Арменіі (2009).

## Біяграфія 
Тыгран Марцірасян нарадзіўся ў сям'і вядомага ў Арменіі цяжкаатлета Геворга Марцірасяна. У 1999 годзе пасля смерці бацькі ён пачаў займацца цяжкай атлетыкай пад кіраўніцтвам Ашота Мхітарана.

У 2003 годзе стаў прызёрам чэмпіянату Еўропы сярод юнакоў, а ў 2004 годзе – пераможцам гэтых спаборніцтваў. У тым жа годзе ён заваяваў залаты медаль чэмпіянату Еўропы сярод юніёраў, а ў 2005 годзе паўтарыў гэты поспех. З 2006 года пачаў выступаць у сталых спаборніцтвах. У 2007 годзе стаў срэбным прызёрам чэмпіянату Еўропы ў Страсбургу, а ў 2008 годзе перамог на чэмпіянаце Еўропы ў Ліньяна і заваяваў бронзавы медаль Алімпійскіх гульняў у Пекіне. У 2009 годзе Тыгран Марцірасян перайшоў у цяжэйшую вагавую катэгорыю. Дэбютаваўшы ў ёй на чэмпіянаце свету ў Кані, заняў другое месца, прайграўшы толькі кітайцу Лю Сяацзюню. У 2010 годзе стаў чэмпіёнам Еўропы, упэўнена перамогшы ў абаіх практыкаваннях, а на чэмпіянаце свету ў Антальі змог узяць рэванш у кітайскага атлета і заваяваць званне чэмпіёна свету. Гэты поспех ён прысвяціў памяці свайго трэнера Ашота Мхітарана, які раптоўна сканаў за некалькі месяцаў да турніру. Тыгран Марцірасян увайшоў у гісторыю як першы спартсмен, які выйграў залаты медаль чэмпіянату свету па цяжкай атлетыцы сярод мужчын пад сцягам Арменіі. Федэрацыя спартыўных журналістаў Арменіі прызнала яго лепшым спартсменам краіны 2010 года.

## Спасылкі 
* Тыгран Марцірасян на сайце Chidlovski.net 
* Тигран Г. Мартиросян
* Тигран Г. Мартиросян: «Я пошёл по стопам отца»

Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Стыў Дзітка

**Стывен Джэй (Стыў) Дзітка** (;  - прыкладна 27 чэрвеня 2018) — амерыканскі пісьменнік і мастак коміксаў украінскага паходжання, вядомы сваімі творамі ў кампаніі Marvel Comics і супрацоўніцтвам са Стэнам Лі. Працаваў над стварэннем такіх персанажаў, як Чалавек-павук, Доктар Стрэндж, Жалезны чалавек і Халк.

Знойдзены мёртвым у сваёй кватэры 29 чэрвеня 2018 года. Па словах паліцыі, хутчэй за ўсё, ён памёр за два дні да гэтага.

## Выбраная бібліяграфія 
Пералічаныя ніжэй творы Дзіткі як мастака (у асноўным, але не заўсёды) і кантуроўшчыка. Іншыя выпадкі пазначаны асобна.

**Marvel**
* *Amazing Adventures* № 1-6
: *Amazing Adult Fantasy* № 7-14
:: *Amazing Fantasy* № 15
* *The Amazing Spider-Man* № 1-38
* Штогоднік *The Amazing Spider-Man* № 1-2
* Штогоднік *The Avengers* № 13, 15
* *Strange Tales* № 110—111, 114—146 (Доктар Стрэндж)
* Штогоднік *Strange Tales* № 2
* *The Fantastic Four* № 13 (контур Джэка Кербі)
* *The Incredible Hulk* № 2 (контур Джэка Кербі), 6
* *Phantom 2040* № 1-4 (Фантом)
* *Tales of Suspense* № 47-49 (Жалезны чалавек)
* *Tales to Astonish* № 60-67 (Халк у № 60-67, Волат у № 61)
* *Speedball* № 1-10
* *ROM Spaceknight № 59-75, штогоднік № 4*
* *Chuck Norris: Karate Kommandos № 1-3*
**DC**
* *Showcase* № 73 (першае з’яўленне Крыпера), 75 (дэбют Ястраба і Голуба)
* *Beware the Creeper* № 1-6
* *The Hawk and the Dove* № 1-2
* *Shade, Changing the Man* № 1-8
* *World’s Finest Comics* № 249—255 (сцэнар і малюнак у сюжэце пра Крыпера)
* *Detective Comics* № 483—485 (Дэман)
* *Detective Comics* № 487 (Odd Man)
* *Legion of Super-Heroes* № 268, 270, 272
* *Cancelled Comics Cavalcade* № 1, 2
**Charlton**
* *Blue Beetle* № 1-5
* *Mysterious Suspense* № 1
* *Strange Suspense Stories* № 75-89 (Капітан Атам)
* *Captain Atom* № 78-9
* *Ghostly Haunts*, *Ghostly Tales*, *The Many Ghosts of Doctor Graves* (большасць выпускаў)
**Warren**
* *Eerie* № 3-10 (1966—1967)
* *Creepy* № 9-16 (1966—1967)
**Atlas**
* *The Destructor* № 1-4 (1975)
**Independent**
* *Avenging World* (1973) (сцэнар, малюнак і шрыфты)

Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Мастакі ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Джон Мідлтан Клейтан

**Джон Мідлтан Клейтан** (;  — ) — паўночнаамерыканскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыў Ельскі ўніверсітэт, займаўся юрыдычнай практыкай з 1819 года. З 1824 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў штата Дэлавэр, у 1826—1828 гадах дзяржаўны сакратар штата. У 1829 годзе выбраны ў Сенат ЗША; быў сенатарам да 1836 года, а затым таксама ў 1845—1849 і з 1853 года да смерці. У 1837—1839 гадах займаў пасаду Вярхоўнага суддзі штата Дэлавэр. Пік палітычнай кар’еры Клейтана прыйшоўся на 1849—1850 гады, калі прэзідэнт Закары Тэйлар прызначыў яго Дзяржаўным сакратаром ЗША. Найбольш значным дзеяннем Клейтана на гэтай пасадзе было падпісанне 18 красавіка 1850 года так званага «Догавара Клейтана-Бульвера» паміж ЗША і Вялікабрытаніяй (названы ад імёнаў Клейтана і брытанскага міністра замежных спраў Генры Бульвер-Літана); згодна з гэтым дагаворам абедзве дзяржавы абавязаліся не каланізаваць незалежныя рэспублікі Цэнтральнай Амерыкі і гарантаваць даступнасць суднам усіх краін канала паміж Атлантычным і Ціхім акіянамі, які калі-небудзь будзе пракладзены па тэрыторыі якой-небудзь з гэтых рэспублік.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сакратары ЗША
Андрэй Міхайлавіч Кулагін

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Андрэй Міхайлавіч Кулагін
 |арыгінал імя     = 
 |выява            = Алея славутых ураджэнцаў Веткаўскага раёна - 2.jpg
 |дата нараджэння  =
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1940—1955
 |званне           = 
 |род войскаў      = ВПС
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
       
-
     
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Андрэ́й Міха́йлавіч Кулагін** ( — ) — ваенны лётчык, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 чэрвеня 1921 года ў вёсцы Старое Закружжа (зараз у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі).

Скончыў 7 класаў школы. З 1936 года працаваў на аўтарамонтным заводзе імя С. М. Кірава ў Магілёве. У 1939 годзе скончыў Магілёўскі аэраклуб. У Чырвонай Арміі з 1940 года. У 1942 годзе скончыў Армавірскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў. З ліпеня 1942 года — на Паўднёвым, Паўночна-Каўказскім, 2-м Беларускім франтах. Здзейсніў 762 баявыя вылеты, правёў 142 паветраныя баі, асабіста збіў 32 самалёты праціўніка і яшчэ 7 у групавых баях.

Пасля вайны працягваў ваенную службу. У 1945 годзе скончыў Вышэйшыя афіцэрскія лётна-тактычныя курсы ВПС, у 1954 годзе — Ваенна-паветраную акадэмію. З 1956 года палкоўнік Кулагін у запасе. Жыў у Мінску. З 1959 года — на партыйнай рабоце, з 1961 года — інструктар, загадчык сектара ЦК КПБ. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання (1947—1951).

Памёр 9 жніўня 1980 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

## Памяць 
* Помнік на магіле.
* Імя А. М. Кулагіна прысвоена Магілёўскаму аэраклубу і Старазакружскай сярэдняй школе Веткаўскага раёна.
* У гонар Героя названая адна з вуліц Магілёва.
* Мемарыяльная дошка на фасадзе дома № 80 на праспекце Незалежнасці ў Мінску.
* Помнік на алее выбітных ураджэнцаў Веткаўскага раёна на цэнтральнай плошчы г. Ветка.

## Літаратура 
*  — С. 570.

## Спасылкі 
* 
* Постановление Совета Министров Белорусской ССР от 20 октября 1980 г. № 368 Об увековечении памяти Героя Советского Союза А. М. Кулагина

Катэгорыя:Афіцэры СССР
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Выпускнікі Ваенна-паветранай акадэміі імя Ю. А. Гагарына
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Пахаваныя на Усходніх могілках Мінска
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Веткаўскім раёне
Свята-Міхайлаўская царква (Сідаравічы)

**Свята-Міхайлаўская царква** — праваслаўны храм у цэнтры вёскі Сідаравічы Магілёўскага раёна.

## Гісторыя 
Царква была пабудавана ў 1865 годзе, да рэвалюцыі адносілася да Быхаўскага павета. Храм быў зачынены ў 1929 годзе і ператвораны ў млын. На цяперашні момант закінуты.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана васьміграннай ратондай пад шатровым дахам, да якой дабудавана прамавугольная ў плане нізкая апсіда пад двухсхільным пакрыццём і прамавугольны прытвор. Грані аб'ёму маюць закамарнае арачнае рашэнне, прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Магілёўскага раёна
Катэгорыя:Сідаравічы (Магілёўскі раён)
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:1865 год у Беларусі
Свята-Пакроўская царква (Сімакава)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у в. Сімакава Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1868 г. з цэглы.

## Архітэктура 
Вырашана прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам, завершаным па цэнтры цыбулепадобнай галоўкай на барабане, над фасадам — шасціграннай шатровай вежачкай. Да алтарнага фасада прыбудавана паўкруглая апсіда пад канічным пакрыццём. Фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Сімакава
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Карэліцкага раёна
Катэгорыя:1868 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Навагрудскай епархіі
Свята-Георгіеўская царква (Сітцы)

**Свята-Георгіеўская царква** — праваслаўны храм у аграгарадку Сітцы Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.

Афіцыйны адрас: 211712 аг. Сітцы вул. Царкоўная, 5.

## Гісторыя 
Пабудавана мясцовымі майстрамі з цэглы ў 1913 годзе, у цэнтры вёскі, на месцы папярэдняга храма. Асвячоная 9 чэрвеня 1913 года. Папярэдне, на працягу некалькіх гадоў, настаяцелем Яўстафіем Нядзельскім збіраліся ахвяраванні на будаўніцтва Георгіеўскай царквы. Сярод фундатараў былі імператар Мікалай II і протаіерэй Іаан Кранштацкі. Захаваліся сведчанні пра тое, што купалы храма узводзіў мясцовы ўмелец Станіслаў Сіняўскі, а крыжы ўсталёўваў Іосіф Грыгаровіч з в. Курдзекі. У гады Першай Сусветнай вайны маёмасць царквы была эвакуіравана ў Маскоўскі Свята-Данілаў манастыр, адкуль знікла бясследна. У час Другой сусветнай вайны вонкавыя сцены храма гітлераўцы замазалі чорнай фарбай для маскіроўкі ад савецкай авіяцыі. За свой век царква ніколі не зачынялася.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Належыць да тыпу крыжова-купальных храмаў са званіцай. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя мае вертыкальную накіраванасць, якая ствараецца дамінантамі трох’яруснай шатровай васьмерыковай званіцы і цыбулепадобнага светлавога барабана з цыбулепадобным купалам. Архітэктурны дэкор уключае какошнікі, аркатуру, лапаткі, ліштвы арачных аконных праёмаў.

## Інтэр’ер 
У інтэр'еры парусы барабана размаляваны выявамі евангелістаў, барабан — апосталаў на небасхіле. Абраз-фератрон «Маці Божая з дзіцем» і «Іосіф з дзіцем» (канец XVIII ст.).

Сітцаўскай царква мае архіў і царкоўную бібліятэку, дзе знаходзіцца 280 тамоў кніг, у тым ліку старадаўнія. Таму ўваход у бібліятэку строга абмежаваны.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. — 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4
* Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Докшыцкага раёна / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2004. — С. 670—671.
* Берникович, Д. В вере нет забвения / Д. Берникович // Народнае слова. — 2007. — 20 лістап. — С. 5.
* Берніковіч, С. «Храм — неба зямное» / С. Берніковіч // Родныя вытокi (Докшыцы). — 2007. — 18 крас. — С. 4.
* Пашэвіч, В. Сітцы. Царква Вялікапакутніка Георгія Перамоганосца / В. Пашэвіч // Родныя вытокi (Докшыцы). — 2000. — 7 студз. — С. 2.
* Церковь Великомученика Георгия Победоносца д. Ситце // Докшицам 600 : справочно-информационные материалы / Отдел идеологической работы Докшицкого райисполкома; фото С. А. Васько, Ю. А. Шульгат. — Новополоцк, 2007. — С. 17.
* Церковь Великомученика Георгия Победоносца д. Ситцы // Духовные святыни Витебщины = Geistliche heiligtuemer des Gebiest Witebsk / текст Н. И. Степаненко, В. Г. Синковец. — Витебск, 2007. — С. 25.

## Спасылкі 
* 
* 
* Свята-Георгіеўская царква (Сітцы)  на сайце Полацкай і Глыбоцкай епархіі
* 

Катэгорыя:Храмы Святога Георгія
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Сітцы
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Свята-Міхайлаўская царква (Скідзель)

**Свята-Міхайлаўская царква** — праваслаўны храм у г. Скідзель Гродзенскага раёна.

## Гісторыя 
На могілках. Пабудавана ў 1851 г. з дрэва, на мяжы 20 — 21 ст. пашырана і абкладзена цэглай.

## Архітэктура 
Вырашана 2 прамавугольнымі ў плане аб’ёмамі: працяглай трапезнай і кубападобнай малітоўнай залы. Франтальны фасад завершаны трохвугольным франтонам з драўлянай васьміграннай шатровай званіцай над ім. Над алтарнай часткай узведзены васьмігранны купальны барабан. Уваход аформлены арачным двухслуповым рундуком. Фасады рытмічна расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі і нішамі з крыжамі.

## Інтэр’ер 
Абразы мяжы 18 — 19 ст. «Маці Божая Чанстахоўская» і «Прарок Давід».

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы Скідзеля
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1851 год у Беларусі
Капліца ў імя свяшчэннамучаніка Макарыя Кіеўскага (Скрыгалаў)

**Капліца ў імя свяшчэннамучаніка Макарыя Кіеўскага** — мураваная праваслаўная капліца ў аграгарадку Скрыгалаве Мазырскага раёна Гомельскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. 

## Гісторыя 
Ініцыятыва па ўшанаванні памяці кіеўскага мітрапаліта  належыць колішняму настаяцелю Скрыгалаўскай царквы Васілю Завітневічу, які ў 1897 годзе на месцы яго забойства — высокім беразе Прыпяці — паставіў абеліск з памятнай шыльдай і абразом пакутніка.

Унук Васіля Завітневіча, айцец Іаан Пашын, распачаў будоўлю цаглянай капліцы імя Макарыя Кіеўскага побач з царквой. Яе асвячэнне адбылося 1 траўня 1905 года. У капліцы захоўваліся прывезеная з Кіева айцом Іаанам старажытная ікона і часцінка мошчаў Макарыя.

За савецкім часам капліца была закінута. Пасля рэстаўрацыі ў 1990-х гадах над будынкам узвялі новы купал. Штогод 14 траўня ў капліцы адбываюцца ўрачыстыя богаслужэнні, пасля чаго ладзіцца хрэсны ход да помніка мітрапаліту.

## Архітэктура 
Пабудова выканана ў формах маскоўскай царкоўнай архітэктуры XVII стагоддзя, паводле кампазіцыі і вобліка нагадвае Гомельскую капліцу-пахальню Паскевічаў. Камернае цэнтральнае крыжовае ў плане збудаванне, завершанае гранёным шатром з цыбулепадобнай галоўкай. У аснове архітэктурнага вобраза — форма кілепадобнай аркі і какошніка, якімі вырашаны арачны ўваходны партал і франтоны васьмерыка ў аснаванні шатра. Архітэктурная пластыка дасягаецца высакаякаснай мастацкай цаглянай муроўкай.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Катэгорыя:Капліцы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Мазырскага раёна
Катэгорыя:Храмы Тураўскай і Мазырскай епархіі
Катэгорыя:1906 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Роберт Джэксан

**Роберт Х’юаўт Джэксан** (; 13 лютага 1892 — 9 кастрычніка 1954) — Генеральны пракурор (1940—1941) і суддзя Вярхоўнага суда ЗША (1941—1954), галоўны абвінаваўца ад ЗША на Нюрнбергскім працэсе.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Спрынг-Крык (акруга Уорэн, Пенсильванія), скончыў школу ў Фрусбургу (штат Нью-Ёрк). У 18 гадоў пачаў працаваць памочнікам юрыста ў Джэймстаўне да 1913 гады з перапынкам на год, калі ён наведваў заняткі ў школе права ў Олбані (штат Нью-Ёрк). У 21 год Джэксан здаў экзамен на адваката і пачаў займацца самастойнай практыкай. На працягу наступных дваццаці гадоў ён зрабіў паспяховую кар’еру адваката.

У 1934 годзе перайшоў на грамадзянскую службу і быў прызначаны дарадцам у Бюро ўнутраных даходаў Міністэрства фінансаў ЗША (цяпер — Служба ўнутраных даходаў). Праз два гады Джэксан стаў памочнікам Генеральнага пракурора ЗША і ўзначаліў падатковае ўпраўленне Міністэрства юстыцыі, а яшчэ праз год — антыманапольнае кіраванне. У 1938 годзе Джэксан стаў генеральным солиситором. Падчас службы ў міністэрстве юстыцыі Джэксан удзельнічаў у некалькіх справах, якія набылі шырокую вядомасць падчас Новага курсу Рузвельта, у прыватнасцi, у справе былога міністра фінансаў Эндру Мэлана, які абвінавачваўся ў сыходзе ад падаткаў, і антыманапольнай справе супраць кампаніі Alcoa. У 1940 годзе Рузвельт прызначыў палітыка на пост Генеральнага пракурора (адначасова кіраўнік Міністэрства юстыцыі), але ўжо ў наступным годзе Джэксан заняў якое вызвалілася месца суддзі Вярхоўнага суда.

Быў адным з самых аўтарытэтных суддзяў свайго часу. Рашэнні, напісаныя Джэксанам, і яго асобныя думкi ў наступным часта цытаваліся судамі. Сярод спраў, рашэнне па якім было складзена Джэксанам, можна адзначыць Дэпартамент адукацыі Заходняй Вірджыніі супраць Барнэта (было прызнана неканстытуцыйным правіла, якое абавязвае навучэнцаў аддаваць гонар амерыканскаму сцягу). Будучы старшыня Вярхоўнага суда ў 1986—2005 гадах Уільям Ренквист ў пачатку 1950-х працаваў клеркам у Джэксана.

У 1945 годзе Трумэн прызначыў Джэксана прадстаўніком ЗША на будучы працэс над нацысцкімі ваеннымі злачынцамі. Джэксан ўдзельнічаў у напісанні статута Міжнароднага ваеннага трыбунала, а затым быў галоўным абвінаваўцам ад ЗША на Нюрнбергскім працэсе (памочнік Томас Дод).

Роберт Джэксан памёр у 1954 годзе ва ўзросце 62 гадоў, неўзабаве пасля вынясення рашэння па эпахальнаму для ЗША справе Браўн супраць Савета па адукацыі (Вярхоўны суд прызнаў незаконным сегрэгацыі ў школах), у прыняцці якога ён адыграў важную ролю.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Генеральныя пракуроры ЗША
Свята-Пакроўская капліца (Сіціцк)

**Свята-Пакроўская капліца** — былы праваслаўны храм у в. Сіціцк Столінскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Знаходзілася ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў канцы XIX ст. з дрэва. Прыпісная да Пакроўскага прыхода в. Плотніца. Капліца згарэла ў маі 2015 г.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Вырашана невялікай царквой з прытворам-званіцай, кароткай трапезнай, кубападобнай малітоўнай залай з трохграннай алтарнай часткай. Цэнтральны зруб завершаны дахам з макаўкай, прытвор — 4- граннай каркаснай шатровай званічкай. Гарызантальна ашаляваныя фасады прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў фігурных разных ліштвах. Уваход вылучаны двухслуповым ганкам пад двухсхільным пакрыццём.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Сіціцк
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Столінскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Усходнепалеская школа дойлідства
Катэгорыя:Зніклі ў 2015 годзе
Катэгорыя:Храмы Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Кольнік

**Кольнік** (*Phyteuma*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй да 1 м з мясістым коранем. Сцёблы прамыя, пустыя ў сярэдзіне. Верхняе лісце сядзячае, ніжняе на доўгіх чаранках. Кветкі дробныя, сабраныя ў галоўчатыя або коласападобныя суквецці. Плод — каробачка.

## Пашырэнне 
Прадстаўнікі роду насяляюць на тэрыторыі Еўропы, пераважна ў Альпах, Карпатах і Пірэнеях. На тэрыторыі Беларусі сустракаюцца 2 дзікарослыя віды:  і .

### Віды 
Паводле базы даных *The Plant List* (2013), род уключае 26 відаў.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 393.
*  — С. 53.

## Спасылкі 
* 
* Phyteuma // The Plant List

Катэгорыя:Званочкавыя
Катэгорыя:Флора Еўропы
Назелі Варданаўна Аўдалян

**Назелі (Назік) Варданаўна Аўдалян** (; нар. 31 кастрычніка 1986, Ленінакан, Армянская ССР) — армянская спартсменка, шасціразовая чэмпіёнка Арменіі (2006–2009, 2011, 2016), двухразовая чэмпіёнка Еўропы (2008, 2016), чэмпіёнка свету (2009) па цяжкай атлетыцы. Заслужаны майстар спорту Арменіі (2009).

## Біяграфія 
Назелі Аўдалян пачатла займацца спортам у 1994 годзе. Яе першым захапленнем была акрабатыка. З 2004 года таксама стала займацца цяжкай атлетыкай, паступова засяродзіўшыся на гэтым выглядзе спорту. У 2006 годзе ўпершыню стала чэмпіёнкай Арменіі па цяжкай атлетыцы і ўвайшла ў склад нацыянальнай зборнай гэтай краіны, узяла ўдзел у чэмпіянаце свету ў Санта-Дамінга, дзе заняла сёмае месца. У 2007 годзе стала срэбным прызёрам чэмпіянату Еўропы ў Страсбургу, а ў 2008 годзе — пераможцай чэмпіянату Еўропы ў Ліньяна. Нягледзячы на хуткі прагрэс і перамогу на чэмпіянаце Еўропы, трэнерскі штаб зборнай Арменіі не ўключыў яе ў склад удзельнікаў Алімпійскіх гульняў у Пекіне.

У 2009 годзе Назелі Аўдалян стала срэбным прызёрам чэмпіянату Еўропы ў Бухарэсце, а потым пераможцай чэмпіянату свету ў Каяне. Званне чэмпіёнкі свету было ёю заваявана ў змаганні з дзейнай алімпійскай чэмпіёнкай Лю Чуньхун і дзейнай чэмпіёнкай Еўропы і свету Аксанай Слівенка. Гэты залаты медаль чэмпіянату свету па цяжкай атлетыцы стаў першай для Арменіі за 18 гадоў незалежнасці гэтай краіны. У снежні 2009 года прэзідэнт Арменіі Серж Саркісян падпісаў указ пра ўзнагароджанне Наелі Авдалян медалём «За заслугі перад бацькаўшчынай» другой ступені, а федэрацыя спартыўных журналістаў Арменіі прызнала яе лепшай спартсменкай Арменіі 2009 года.

26 красавіка 2011 года на трасе Гюмры — Ванадзор Назелі Аўдалян трапіла ў аўтамабільную катастрофу, у выніку чаго атрымала сур'ёзныя траўмы ў тым ліку зрушэнне хрыбетніка і аскепкавы пералом аднаго з пазванкоў. Яна была прааперавана, і лекары не рэкамендавалі ёй працягваць заняткі цяжкай атлетыкай. Аднак у студзені 2015 года аднавіла трэнаванні і заявіла пра планы паступова набраць форму і адабрацца на Алімпійскія гульні Алімпійскія гульні ў Рыа-дэ-Жанэйра (2016). У красавіку 2016 года на чэмпіянаце Еўропы ў Фёрдэ заваявала залаты медаль, паўтарыўшы свой поспех васьмігадовай даўнасці.

## Спасылкі 
* http://www.iwf.net/results/athletes/?athlete=avdalyan-nazik-1986-10-31&id=1233 
* Интервью Назели Авдалян газете «Голос Армении»
* Интервью Назели Авдалян газете «Республика Армения»

Катэгорыя:Цяжкаатлеты Арменіі
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па цяжкай атлетыцы
Аб’ектна-рэляцыйная база даных

**Аб’ектна-рэляцыйная база даных** (**АРБД**), або **аб’ектна-рэляцыйная сістэма кіравання базамі даных** (**АРСКБД**), гэта сістэма кіравання базамі даных (СКБД) падобная на , але з аб’ектна-арыентаванай мадэлю баз даных: аб’екты, класы і наследаванне непасрэдна падтрымліваецца ў схемах баз даных і ў мове запытаў. Акрамя таго, гэтак жа, як і ў чыста рэляцыйных сістэмах, падтрымліваецца пашырэнне мадэлі даных карыстальніцкімі тыпамі даных і метадамі.

## Прыклад аб’ектна-арыентаванай мадэлі базы даных 
Можна сказаць, што аб’ектна-рэляцыйная база даных з’яўляецца залатой сярэдзінай паміж рэляцыйнымі базамі даных і аб’ектна-арыентаванымі базамі даных (базы даных аб’ектаў). У аб’ектна-рэляцыйных баз даных, падыход, па сутнасці, такі ж як і ў рэляцыйных: даныя захоўваюцца ў базе і маніпулююцца ўсе разам з дапамогай запытаў на спецыяльнай мове запытаў. Але таксама існуюць АРСКБД, у якіх база даных з’яўляецца, па сутнасці, пастаянным сховішчам аб’ектаў для праграмнага забеспячэння, напісанага на аб’ектна-арыентаванай мове праграмавання. Такія базы даных маюць API для захоўвання і атрымання аб’ектаў (каб праграма магла працаваць з данымі ў базе праз API без выкарыстоўвання спецыяльнай мовы запытаў), і маюць слабую падтрымку ці ўвогуле могуць не мець падтрымкі мовы запытаў.

Катэгорыя:Базы даных
Барыс Іванавіч Коўзан

**Барыс Іванавіч Ко́ўзан** (, горад Шахты,  — , , БССР) — ваенны лётчык, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1943). Адзіны лётчык-знішчальнік, які здзейсніў у паветраных баях 4 тараны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Шахты (Растоўская вобласць Расіі). Скончыў 8 класаў школы ў Бабруйску. З 1939 года ў Чырвонай Арміі. У 1940 годзе скончыў Адэскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў. Праходзіў службу ў 160-м знішчальным авіяцыйным палку Беларускай асобай ваеннай акругі. У час Вялікай Айчыннай вайны з верасня 1941 года на фронце. За час вайны Б. Коўзан выканаў 360 баявых вылетаў, правёў 170 паветраных баёў, збіў 28 самалётаў праціўніка. Быў неаднаразова паранены.

Пасля вайны Б. І. Коўзан працягваў службу ў авіяцыі. У 1954 годзе скончыў Ваенна-паветраную акадэмію і быў прызначаны начальнікам Разанскага аэраклуба ДТСААФ. З 1958 года палкоўнік Б. Коўзан у запасе. Жыў у Разані і працягваў працаваць начальнікам аэраклуба. З 1969 года жыў і працаваў у Мінску.

Памёр 31 жніўня 1985 года ў Мінску. Пахаваны ў Мінску на Паўночных могілках.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка»
* 2 ордэны Леніна
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* медалі

## Памяць 
* Мемарыяльная дошка ў Мінску на доме, у якім жыў Б. І. Коўзан.
* У гонар Б. І. Коўзана названая адна з вуліц горада Бабруйск.
* Пошта Расіі ў 2004 годзе выпусціла паштовую марку ў гонар Героя.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Шахтинцы — Герои Советского Союза // SHAKHT.RU — Шахтинский информационный портал 
* Четвёртый таран // Советская Белоруссия № 189 (25071). Суббота, 1 октября 2016
* Ковзан Борис Иванович // Праект «Память народа»

Катэгорыя:Лётчыкі, якія здзейснілі таран
Катэгорыя:Афіцэры СССР
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Асобы на марках
Свята-Петра-Паўлаўская царква (Сеніца)

**Свята-Петра-Паўлаўская царква** — праваслаўны храм у в. Сеніца Мінскага раёна.

## Гісторыя 
У паўднёвай частцы вёскі, каля шашы Мінск — Слуцк. Узведзена ў 1861—1865 гг. з цэглы на месцы драўлянай царквы 1789 г. У 1852 г. паўстала пытанне аб неабходнасці капітальнага рамонту струхнелага храма, але было вырашана, што танней пабудаваць новы мураваны храм. Святар царквы Іаан Шышко звярнуўся з хадайніцтвам да епіскапа мінскага і бабруйскага Міхаіла аб садзейнічанні ў будаўніцтве царквы «на 1670 душ абодвага полу». Праект быў складзены архітэктарам Г. М. Меерам і зацверджаны ў 1861 г. Падрадчыкам на будаўніцтва храма выступаў мінскі купец А. Свешнікаў. Пры царкве мелася народнае вучылішча, у якім у 1889—1890 гг. вучыўся Я. Купала. Перададзена вернікам у 1991 г., адрэстаўрыравана, дзейнічае.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю фарміруюць чатырох’ярусны прытвор-званіца, трапезная, кубападобная малітоўная зала і паўкруглая апсіда з 2 бакавымі рызніцамі і панамарняй, якія ў плане ствараюць форму падоўжанага крыжа. Высьмігранны ярус званіцы і светлавы барабан храма завершаны шатрамі з купалкамі (разбураны ў Вялікую Айчыную вайну). Бакавыя фасады прафіляваным карнізам расчлянёны на 2 ярусы — 1 -ы мае арачны ўваходны партал, 2-і рытмічна расчлянёны 3 арачнымі аконнымі праёмамі. У дэкоры выкарыстаны вуглавыя лапаткі, прафіляваныя ліштвы арачных аконных праёмаў з жалезнымі кратамі.

## Інтэр’ер 
Трох’ярусны іканастас выраблены майстрам Ягоравым, 18 яго абразоў пісаны мастакамі Дз. Струкавым і Ратноўскім.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Сеніца
Катэгорыя:Славутасці Мінскага раёна
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Мінскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:1865 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Мінскай епархіі
Баравіцкая плошча

**Баравіцкая плошча** (), да 1956 — **Плошча Баравіцкіх варотаў** () — адна з цэнтральных плошчаў Масквы насупраць Баравіцкіх варотаў Крамля паміж Вялікім Каменным мостам, Манежнай вуліцай, Валхонкай, Махавой і Знаменкай. Размешчана ў Цвярскім раёне і Хамоўніках.

## Паходжанне назвы 
Назву атрымала ад Баравіцкіх варот у Баравіцкай вежы Крамля, якая прылягае да яе. Да 1956 года называлася плошча Баравіцкіх Варотаў.

## Гісторыя 
У пачатку XVIII стагоддзя на месцы сучаснай плошчы стаялі двары Мікіты Зотава і Афанасія Вяземскага. Да канца XVIII стагоддзя тут знаходзіліся некалькі гандлёвых крам і двары царкоўных служак крамлёўскіх храмаў. Плошча як свабодная прастора ўтварылася ў канцы 1930-х гадоў пасля зносу дамоў у пачатку Знаменкі]]
У 2010 годзе на плошчы планавалася пачаць узвядзенне дэпазітарыя (сховішча) Дзяржаўнага гісторыка-культурнага музея-запаведніка «Маскоўскі Крэмль» па праекце архітэктара У. Каласніцына, быў абгароджаная плошча для будаўніцтва. З-за таго, што праект падвергся шматлікай крытыцы (у тым ліку таму, што плошча знаходзіцца ў ахоўнай зоне Крамля і любыя працы, акрамя кансервацыйна-рэстаўрацыйных, тут заканадаўча забаронены), яго рэалізацыя была спынена часова выконваючым абавязкі мэра Масквы У. І. Рэсіным — у той жа час генеральны дырэктар музея-запаведніка «Маскоўскі Крэмль» А. Гагарына заявіла, што будаўніцтва будзе працягвацца.

4 лістапада 2016 года на плошчы адбылося адкрыццё помніка Уладзіміру Вялікаму працы скульптара Салавата Шчарбакова — што, разам з іншымі будаўнічымі працамі ў ахоўнай зоне Крамля і на яго тэрыторыі і іншымі парушэннямі, ставіць яго пад пагрозу выключэння са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Апісанне 
Баравіцкая плошча размешчана насупраць Баравіцкай вежы Крамля і паўднёвага ўскрайка Аляксандраўскага саду. На поўнач ад яе адыходзіць Махавая вуліца і паралельная Манежная, з захаду выходзіць Знаменка, з поўдня — Валхонка і Лябяжы завулак. Махавая і Знаменка, перасякаючы плошчу ўтвараюць магістраль, якая выходзіць на Вялікі Каменны мост, што злучае левы бераг Масквы-ракі з Замаскварэччам. Акрамя гэтага, на плошчу выходзіць Баравіцкая вуліца Крамля. З моста ёсць з’езд на Крамлёўскую набярэжную.

## Арганізацыя руху 
Ад Знаменкі арганізаваны 4-палосны рух у бок Замаскварэчча, тут жа знаходзіцца 2-палосныя з’езд на Валхонку і выезд з яе. Процілеглы рух да цэнтра праходзіць па Махавой: 4-палосны рух з Замаскварэчча зліваецца з 3-палосным з’ездам ад Крамлёўскай набярэжнай, утвараючы 7-палосную магістраль. Манежная і Баравіцкая вуліцы для аўтамабільнага руху закрыты.

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт управы раёна Хамоўнікі
* Общемосковский классификатор улиц Москвы ОМК УМ
* 
* Полная история Боровицкой площади. Неглинка, дом Пашкова, лужайка Никсона, покушение на Брежнева и князь Владимир 

Катэгорыя:Плошчы Масквы
Катэгорыя:Цвярскі раён
Катэгорыя:Хамоўнікі
Шлях пахаў

**Шлях пахаў** (таксама **ладанавы шлях**, **шлях ладана**) — гандлёвы шлях, які ў антычнасці звязваў поўдзень Аравійскага паўвострава з краінамі Міжземнамор'я і Месапатаміі. Па яму са старажытных царстваў на тэрыторыі сучасных Емена і Амана, а таксама з Афрыканскага рога і вострава Сакотра, дастаўляліся ў Міжземнамор’е і Міжрэчча каштоўныя араматычныя рэчывы — у асноўным паўднёвааравійскі ладан, смірна і афрыканскія спецыі.

Шырокае выкарыстанне духмяных рэчываў на старажытным Усходзе стварала вялікі попыт на іх і, такім чынам, выклікала шырокі гандаль гэтымі таварамі, што і выклікала з'яўленне гэтага гандлёвага шляха. Гандаль духмянымі рэчывамі пачаўся, відаць, у II тысячагоддзі да н. э.

У I стагоддзі да н. э. Дыядор  Сіцылійскі пісаў: «Сакотра з'яўляецца галоўным у свеце пастаўшчыком ладана і міры. Востраў з'яўляецца зыходным пунктам Аравійскага „шляха пахаў“: адсюль каштоўныя смолы і іншыя каштоўныя тавары дастаўляюцца ў Адэн і Кану» (Старажытны порт Хадрамаута на аравійскім узбярэжжы каля падножжа гары Хусн аль-Гураб).

Калі рымляне ў пачатку нашай эры ўзялі ў свае рукі марскі шлях у Індыю і тым самым паставілі пад пагрозу гандаль араматычнымі рэчывамі на ўзбярэжжы, якая ішла праз Адэн, значэнне важнага гандлёвага цэнтра набыла сталіца дзяржавы Хадрамаут . Таму араматычныя смолы цяпер прыходзілася везці ў порт Кана (у 15 км на захад ад цяперашняга пасёлка рыбакоў  у Емене), а адтуль — у Шабву. У Кану дастаўляліся таксама араматычныя рэчывы з Самалі і Эфіопіі. Калі начальнікі вярблюжых караванаў адхіляліся ад усталяванага маршрута, іх каралі смерцю. Гэты адрэзак уключае ў сябе руіны чатырох  гарадоў: , ,  і .

## Гл. таксама 
* Дарога спецый
* Via Maris
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Ізраілі
Катэгорыя:Дамусульманская Аравія
Катэгорыя:Гандлёвыя шляхі
Катэгорыя:Гісторыя Блізкага Усходу
Катэгорыя:Гісторыя арабскіх краін
Катэгорыя:Гісторыя Ізраіля
Катэгорыя:Духмяныя рэчывы
Свята-Георгіеўская царква (Славацічы)

**Свята-Георгіеўская царква** — мураваны праваслаўны храм у в. Славацічы Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя 
Пабудавана каля 1788 года з цэглы графам Іванам Грабоўскім.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры барока. Вырашана суцэльным прамавугольным у плане аб’ёмам, да якога далучана паўкруглая апсіда з рызніцай. Драўляны франтон двухсхільнага даху прарэзаны чацверыковай шатровай званіцай з макаўкай. Плоскасныя фасады рытмічна расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі і пілястрамі ў прасценках. Вось сіметрыі галоўнага фасада вылучана прамавугольным уваходным праёмам і арачным акном хораў над ім.

## Літаратура 
*  — С. 191
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Зэльвенскага раёна
Катэгорыя:Славацічы
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1788 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока