open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Крынічнік персідскі

**Крынічнік персідскі** (*Veronica persica*) — аднагадовая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Сцёблы вышынёй 10-70 см, адзінкавыя або некалькі, слабыя, распасцёртыя, ляжачыя, простыя або ў ніжняй частцы галінастыя, з доўгімі парасткамі, цыліндрычныя, тонкія, валасістыя.

Лісце супраціўнае, верхняе амаль сядзячае, застаецца на хвосціках, даўжынёй 2-4 мм. Прыкветкавае лісце чарговае, даўгаватае, крыху зменшана. Сцябловае — шырока яйкападобнае да круглявага, даўжынёй 8-16 мм, шырынёй 5-15 мм, злёгку сэрцападобнае або ўсечанае, па краі буйна зубчастае, з рэдкімі валасінкамі на паверхні.

Кветкі па адной у пазухах сцябловага лісця, на доўгіх ніткападобных, слаба валасістыхкветаножках даўжынёй 1,5-4 см. Вяночак дыяметрам 7-11 (да 15) мм, блакітны, сіні або светла-фіялетавы, з зелянява-жоўтым зевам, з сінімі жылкамі, ніжняя лопасць часам белая, усё лопасці тупыя, тры — круглява-пупышкападобныя, адна яйкападобная, амаль усе роўныя або крыху перавышаюць чашачку. Тычынкі выгнутыя, карацейшыя за вяночак, з круглява-яйкападобнымі пылавікамі і пашыранымі ў сярэдзіне ніткамі.

Плод — каробачка, шырыня ўдвая большая за даўжыню: шырынёй 8-10 мм, даўжынёй 4-5 мм. Насенне па 3-12 у кожным гняздзе, даўжынёй 1,5-2,5 мм, даўгаватае, неглыбока маршчыністае.

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ў Еўропе, Азіі, Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы. Ва Украіне сустракаецца паўсюдна, расце на палях і ў садах, пустазелле, адвентыўная расліна.

## Таксанамія 
Від **Крынічнік персідскі** ўваходзіць у род  сямейства  парадку .

## Літаратура 
* Определитель высших растений Украины / Акад. наук Украинской ССР; Ин-т ботаники им. Н. Г. Холодного; Редкол.: Ю. Н. Прокудин, Д. Н. Доброчаева, Б. В. Заверуха, В. И. Чопик; Авт.: М. И. Котов, Ю. Н. Прокудин, А. И. Барбарич и др. — 2-е изд., стереот., с незначительными доп. и исправлениями. — К. : Фитосоциоцентр, 1999. — 548 с. — .

## Спасылкі 
* 
* Persian speedwell (Veronica persica)

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Крынічнік
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1808 годзе
Рачны вакзал (станцыя метро, Новасібірск)

**«Рачны вакзал»** () — станцыя Ленінскай лініі Новасібірскага метрапалітэна. Адкрыта 28 снежня 1985 года (для пасажыраў — 7 студзеня 1986 года) у складзе першага пускавога ўчастка «Красны праспект» — «Студэнцкая». 
 
Катэгорыя:Станцыі Новасібірскага метрапалітэна
Плошча Маркса (станцыя метро)

**«Плошча Маркса»** () — станцыя Ленінскай лініі Новасібірскага метрапалітэна. З’яўляецца восьмай на Ленінскай лініі і ў сістэме Новасібірскага метрапалітэна. Размешчана паміж станцыяй «Студэнцкая» і запраектаванай «Плошча Станіслаўскага».

Знаходзіцца ў Ленінскім раёне Новасібірска, у цэнтры найбуйнейшага на левым беразе горада вузла наземнага транспарту, пад плошчай Карла Маркса. Адкрыта для пасажыраў 28 ліпеня 1991 года. 
 
Катэгорыя:Станцыі Новасібірскага метрапалітэна
Аляксандр Яўгенавіч Катовіч

**Аляксандр Яўгенавіч Катовіч** (нар. , г. Брэст) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1977 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут па спецыяльнасці «Архітэктура». У 1979—1980 гадах працаваў архітэктарам у інстытуце «Брэстпраект», у 1980—1995 — кіраўнік групы архітэктараў, з 1995 года галоўны архітэктар праектаў.

Член Саюза архітэктараў Рэспублікі Беларусь.

## Творчасць 
Найбольш значныя працы: Палац водных відаў спорту з абласным дыспансерам спартыўнай медыцыны, мадэрнізацыя абласной радзільні, хірургічны корпус абласнога анкалагічнага дыспансера, комплекс жылых дамоў у ВМР-5 — усе ў Брэсце, лячэбныя карпусы цэнтральных раённых бальніц у Брэсце, Іванаве, Століне; палац водных відаў спорту з гасцініцай на 140 месцаў у Баранавічах (праект), хірургічны корпус на 260 коек Брэсцкай абласной бальніцы (праект) і інш.

## Узнагароды 
Узнагароджаны граматамі Брэсцкага абласнога выканаўчага камітэта (1995, 2007), граматай Брэсцкага абласнога савета дэпутатаў (1999), Ганаровай граматай Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва РБ (2005).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Беларусі
Іван Мікалаевіч Кравец

**Іван Мікалаевіч Кравец** (нар. , в. Снітава, Іванаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1971 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут па спецыяльнасці «Архітэктура» (выкладчыкі У. І. Кулін, Т. А. Перасадзька, У. Шчарбіна). З 1971 г. — кіраўнік групы архітэктараў у Мазырскім архітэктурна-будаўнічым аддзеле Гомельграмадзянпраекта. Пра свой прыезд успамінаў так: 

Член Саюза архітэктараў з 1980 года (членскі білет № 487).

## Творчасць 
Асноўныя працы: прафілакторый трэста № 6 (1977), комплекс інтэрнатаў па вул. Пралетарскай і 44-кватэрны жылы дом на плошчы У. І. Леніна з прыбудаванымі блокамі абслугоўвання (1982).

Асноўныя працы: 

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мазыра
Заяльцоўская (станцыя метро)

**«Заяльцоўская»** () — канцавая станцыя Ленінскай лініі Новасібірскага метрапалітэна. Адкрыта 2 красавіка 1992 года
## Архітэктура 
Станцыйныя сцены, згодна з праектам, абапіраюцца на цёмна-чырвоны гранітны цокаль і выкананы ўвагнутымі. Гэтая невялікая ўвагнутасць сцен, паводле задумы, павінна надаць сценам выгляд адзінства са столевымі перакрыццямі. Сцены станцыі абліцаваныя белым мармурам «Каелга», а падлога - чырвона-бардовым гранітам.
 
Катэгорыя:Станцыі Новасібірскага метрапалітэна
Сібірская (станцыя метро)

**«Сібірская»** () — станцыя Дзяржынскай лініі Новасібірскага метрапалітэна. Размешчана ў Цэнтральным раёне Новасібірска, у раёне скрыжавання вуліцы Гогаля з вуліцай Мічурына. Самая глыбокая станцыя Новасібірскага метрапалітэна.

Адкрыта ў складзе першага пускавога ўчастка Дзяржынскай лініі 31 снежня 1987 года, разам са станцыяй «Плошча Гарына-Міхайлоўскага».

 

Катэгорыя:Станцыі Новасібірскага метрапалітэна
Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Узда, 1798)

**Касцёл Узвышэння Святога Крыжа** — колішні каталіцкі храм у г. Узда Мінскай вобласці. Знаходзіцца на Чырвонай плошчы, у паўднёвай частцы горада.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1798 годзе з дрэва генералам Казімірам Завішам, уладальнікам мястэчка.

У школе пры касцёле вучыўся беларускі паэт Томаш Зан, блізкі сябар Адама Міцкевіча. У касцёле хрысцілі Ануфрыя Луцэвіча, дзеда Янкі Купалы, а потым, у 1843 годзе, яго бацьку Дамініка Луцэвіча.

У 1930-я гады касцёл забраны пад клуб, з канца 1950-х гадоў будынак выкарыстоўваўся як раённы цэнтр культуры.

У пачатку 2000 годзе за касцёлам быў пабудаваны новы касцёл Узвышэння Святога Крыжа.

У 2019 годзе на таргах будынак быў прададзены мясцоваму жыхару за 27 тысяч беларускіх рублёў. Цягам двух бліжэйшых гадоў новы ўладальнік мусіць правесці рэканструкцыю касцёла з захаваннем знешняга аблічча і гісторыка-стылістычных асаблівасцяў будынка.

## Архітэктура 
Двухпавярховы помнік архітэктурнага класіцызму. У пачатку XX стагоддзя прыбудавана мураваная апсіда ў неагатычным стылі. Храм акружаны мураванай агароджай з брамай.

Uzda, Rynak, Uzvyšeńnia Śviatoha Kryža. Узда, Рынак, Узвышэньня Сьвятога Крыжа (1918).jpg|Касцёл у 1918 годзе
Uzda. Узда (18.06.2005).jpg
Узда. Прыбудова да старога касцёла.jpg
Узда. Агароджа старога касцёла.jpg
Касьцёл Сьвятога Крыжа (Узда) 006.Jpeg

## Літаратура 
* Каталіцкія храмы Беларусі / А. М. Кулагін. — Мінск, 2008.
* Каталіцкія храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мінск, 2000.
* Туристская энциклопедия Беларуси. — Минск, 2007.

## Спасылкі 
* Узда — парафія Узвышэння Святога Крыжа на Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Уздзенскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Узды
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Мінскай вобласці
Катэгорыя:З’явіліся ў 1798 годзе
Катэгорыя:1798 год у Беларусі
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Цырк (фільм, 1936)

**«Цырк»** () — савецкі камедыйны музычны мастацкі фільм, пастаўлены ў 1936 годзе рэжысёрам Рыгорам Аляксандравым па сцэнары, заснаваным на п’есе Ільі Ільфа, Яўгена Пятрова і Валянціна Катаева «Пад купалам цырка» для Маскоўскага мюзік-хола. Аўтары п’есы прыбралі свае імёны з тытраў з-за нязгоды з рэжысёрскай трактоўкай.

## Сюжэт 
Дзеянне адбываецца ў СССР у 1930-я гады. Амерыканскі цыркавы атракцыён «Палёт на месяц» прыязджае на гастролі ў СССР. Зорка нумара Мэрыян Дыксан карыстаецца велізарным поспехам у савецкіх гледачоў. Але, ведаючы факты яе асабістага жыцця, стваральнік нумару немец Франц фон Кнэйшыц шантажуе і эксплуатуе яе.

## У ролях 
* Любоў Арлова
* Сяргей Сталяроў
* Уладзімір Валодзін

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы студыі «Масфільм»
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Фільмы СССР 1936 года
Трактарысты

**«Трактарысты»** () — савецкі музычны мастацкі фільм 1939 года, пастаўлены Іванам Пыр’евым на кінастудыі «Масфільм».

Гэта музычная камедыя набыла шырокую папулярнасць, а песні «Тры танкісты» і «Марш савецкіх танкістаў», якія прагучалі ў фільме, сталі народнымі хітамі.

## Сюжэт 
1938 год. Дэмабілізаваны старшына Клім Ярко вяртаецца з Далёкага Усходу. У вагоне-рэстаране ён з двума сябрамі-танкістамі п’е піва і хваліць родную Украіну. Клім паказвае сябрам газету «Правда» з фатаграфіяй сваёй зямлячкі Мар’яны Бажан — брыгадзіра жаночай трактарнай брыгады, кавалера ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга. «Да яе паеду!» — смеючыся, кажа Клім.

Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы студыі «Масфільм»
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Фільмы СССР 1939 года
Біштынак

**Біштынак** (, ) — горад у Польшчы ў рэгіёне Вармія. Уваходзіць у склад Барташыцкага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Біштынак. Займае плошчу 2,16 км². Насельніцтва 2417 чалавек (на 2018).

## Гісторыя 
Біштынак быў заснаваны спачатку як вёска ў 1346 годзе на месцы былога паселішча прусаў пад называй Strowangen. Нямецкімі каланістамі вёска была названая Schöneflys (Прыгожая рака). Біштынак атрымаў гарадскія правы 30 красавіка 1385 года. Горад быў цалкам разбураны падчас польска-тэўтонскай вайны, яшчэ раз у 1454—1466 гадах падчас Трынаццацігадовай вайны і ў 1479 годзе. У 1735 годзе Біштынек занялі літоўскія войскі, якія выступалі за Станіслава Ляшчынскага. На горад былі накладзеныя высокія кантрыбуцыі. У 1772 годзе Біштынак перайшоў пад уладу Прусіі.

Горад быў заняты Савецкай Арміяй 31 студзеня 1945 года, найбольшыя матэрыяльныя страты ён панёс зімой 1945 года (разбурэнні дасягалі 40 % жылых дамоў і 80 % грамадскіх будынкаў). Горад напалову страціў гістарычную забудову, у тым ліку самыя каштоўныя дамы вакол Рынка. У выніку Патсдамскай канферэнцыі горад быў перададзены Польшчы, а яго нямецкамоўнае насельніцтва было перамешчана на захад. Цяперашняя назва была зацверджана 12 лістапада 1946 года.
Крынічнік вясенні

**Крынічнік вясенні** (*Veronica verna*)&nbsp;— травяністая расліна, від роду  сямейства , распаўсюджаны ў Марока, Еўропе, Цэнтральнай Азіі.

## Апісанне 
Аднагадовая або двухгадовая расліна 5-15 (25)&nbsp;см вышынёй. Сцёблы прамыя; валасінкі белыя і выгнутыя. Лісце рана ападае, ніжняе кароткачарашковае, сярэдняе сядзячае, ліставая пласцінка яйкападобная, пёрыстанадрэзаная, 5-12 × 4-7&nbsp;мм. Суквецці тэрмінальныя і пахвавыя, выцягнутыя, шматкветкавыя, залозістыя або шчаціністыя. Прыкветкі чарговыя, ніжнія ланцэтныя і лопасцевыя, верхнія лінейныя і цэлыя. Чашачка 4-дольная; долі вузкаланцэтныя, 3-жыльныя. Вяночак ад блакітнавата-сіняга да сіне-фіялетавага, прыкладна 3&nbsp;мм у дыяметры, амаль удвая менш чашачкі. Тычынкі карацей, чым вяночак. Каробачка з клінаватым аснаваннем, слупок ледзь выдаецца або не выдаецца з вымання каробачкі. Насенне ≈8 на капсулу, пляскатае, выпуклае з абодвух бакоў, 0.7-0.9 X 0.5-0.7&nbsp;мм, гладкае. 2n = 16.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Марока, Еўропе, Цэнтральнай Азіі.

Ва Украіне від расце на палях, сухіх лугах, камяністых схілах&nbsp;— амаль на ўсёй тэрыторыі, але ў Закарпацці (Рахіўскі раён, с. ), рэдкі; адсутнічае ў высакагор’і Карпат. Пустазелле.

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Крынічнік
Касцёл Святога Іосіфа (Ляхавічы)

**Касцёл Святога Іосіфа** — дзеючы рымска-каталіцкі храм у горадзе Ляхавічы Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1907 годзе з цэглы па фундацыі Ю. Рэйтана і намаганнямі ксяндза К. Ваньковіча. Асвячоны ў 1910 г. біскупам Янам Цепляком.
 
У пасляваенны час аб духоўным развіцці вернікаў клапаціўся ксёндз інфулат Вацлаў Пянткоўскі, які прыязджаў у Ляхавічы з суседняй парафіі ў Мядзведзічах. Падчас патаемнай падрыхтоўкі да святарства з 1974 па 1978 год тут працаваў качагарам ксёндз Рышард Юнік, шматгадовы пастыр парафіі ў Рубяжэвічах.

У другой палове стагоддзя будынак касцёла быў прыстасаваны і рэканструяваны пад паліклініку.

4 верасня 2019 года біскуп Пінскі Антоній Дзям’янка нанава здзейсніў асвячэнне касцёла, благаславіў абраз Святой Сям’і і крыж на фасадзе.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры неаготыкі. Манументальнае збудаванне вырашана па тыпу трохнефавай аднавежавай базілікі з паўкруглай апсідай. Гатычную вертыкальную накіраванасць архітэктурнай кампазіцыі надавалі высокая шатровая званіца (васьмярык на чацверыку) на фасадзе і перспектыўны ўваходны стральчаты партал з акном-ружай над ім. Вертыкальны рытм стваралі ступеньчатыя контрфорсы з вежачкамі-фіяламі і «крабамі» ў завяршэнні ступеньчатых контрфорсаў, высокія вузкія стральчатыя нішы і аконныя праёмы, аркатурныя паясы. Бакавыя працяглыя фасады рытмічна чляніліся высокімі стральчатымі аконнымі праёмамі і ступеньчатымі контрфорсамі ў прасценках.

Унутраная прастора храма размяжоўвалася на тры нефы гранёнымі слупамі, перакрывалася стральчатымі скляпеннямі. У інтэр’еры меўся неагатычны амбон.

## Святары 
* Бенядзікт Навіцкі;
* 1910—32? — Леанард Кавецкі;
* 1933—35? — Мікалай Ікановіч;
* 1936—39 — Тадэвуш Драздоўскі;
* 1937—38 — Казімір Туміловіч;
* з 1939 — Станіслаў Рокаш;
* з 1956 — Вацлаў Янавіч Пянткоўскі.

Да 1940 года арганістам у касцёле быў Вітольд Віктаравіч Валынец.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Ляхавіцкага раёна
Катэгорыя:Славутасці Ляхавічаў
Катэгорыя:Касцёлы Пінскай дыяцэзіі
Катэгорыя:1907 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі
Міністр энергетыкі Беларусі

**Міністр энергетыкі Рэспублікі Беларусь** — старшыня Міністэрства энергетыкі Рэспублікі Беларусь.

## Міністры 
Катэгорыя:Міністры энергетыкі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Ігар Уладзіміравіч Ільінскі

**Ігар Уладзіміравіч Ільінскі** () — савецкі акцёр, рэжысёр тэатра і кіно, майстар мастацкага слова (чытальнік). Герой Сацыялістычнай Працы (1974). Народны артыст СССР (1949). Лаўрэат Ленінскай прэміі (1980) і трох Сталінскіх прэмій першай ступені (1941, 1942, 1951).

## Ролі у кіно 
* 1938 — Волга, Волга
* 1956 — Карнавальная ноч — *Агурцоў*
Прывітанне, Масква!

**«Прывітанне, Масква!»** () — савецкая музычная кінааповесць 1945 года рэжысёра Сяргея Юткевіча. Дэбютны фільм Георгія Віцына. У некаторых момантах фільма і на тытрах можна ўбачыць знакаміты манумент «Рабочы і калгасніца», які стаў пазней застаўкай кінастудыі «Масфільм».
## Сюжэт 
На аглядзе мастацкай самадзейнасці навучэнец рамеснага вучылішча спявае песню пра Маскву, акампануючы сабе гульнёй на баяне. Які належаў калісьці кадраваму рабочаму, які загінуў падчас дэманстрацыі 1905 года, інструмент пабываў у многіх руках, перш чым трапіў да хлопцаў. Гісторыю гэтага музычнага інструмента распавядае дырэктар вучылішча…
## У ролях 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы студыі «Масфільм»
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Вясна (фільм)

**«Вясна»** () — савецкі кінафільм ў жанры музычнай камедыі з элементамі навуковай фантастыкі, зняты ў 1947 годзе рэжысёрам Рыгорам Аляксандравым.

## Сюжэт 
Рэжысёр Аркадзь Громаў для свайго будучага фільма вырашае бліжэй пазнаёміцца з жыццём навукоўцаў — - як яму спачатку здаецца, «пустэльнікаў», якія адракліся ад усяго зямнога, — і з гэтай мэтай прыходзіць у інстытут сонца. Актрыса Вера Шатрова, як блізнюк, падобная на прататып сваёй гераіні-вучонай Інстытута Ірыны Нікіцінай. Веру Шатрову сцвярджаюць на ролю вучонай; але яна служыць у тэатры аперэты і яе не адпускаюць здымацца ў кіно, прапанаваўшы пачаць рэпеціраваць галоўную ролю.
## У ролях 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы студыі «Масфільм»
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Кінакамедыі 1947 года
Святло над Расіяй

**«Святло над Расіяй»** () — савецкі мастацкі гісторыка-рэвалюцыйны, прапагандысцкі фільм, зняты ў 1947 годзе рэжысёрам Сяргеем Юткевічам на кінастудыі «Масфільм».

Фільм не выйшаў у пракат.

## Сюжэт 
Кінастужка пабудавана на ўспамінах удзельніка Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі матроса Аляксандра Рыбакова, які ахоўваў У. І. Леніна і ваяваў з фашыстамі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Ключавая тэма фільма «Святло над Расіяй» — увасабленне ў жыццё плана электрыфікацыі ўсёй краіны, здзейсненага ў Расіі пад кіраўніцтвам бальшавіцкай партыі У. І. Леніна і І. В. Сталіна ў 1920-1930-я гады.

## У ролях 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы студыі «Масфільм»
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Залаты ключык (фільм, 1939)

**«Залаты ключык»** () — мастацкі фільм, створаны па матывах аднайменнай п'есы Аляксея Талстога ў 1939 годзе.

## Сюжэт 
Бураціна і яго сябры адкрываюць залатым ключыкам запаветныя дзверы, дабіраюцца да чароўнай кнігі і на які сышоў з яе старонак паветраным караблі адпраўляюцца разам з савецкімі палярнікамі ў краіну, дзе «ўсе дзеці вучацца ў школах, і хвалебна жывуць старыя».

## У ролях 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы студыі «Масфільм»
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Фільмы СССР 1939 года
Гарошак зараснікавы

**Гарошак зараснікавы** (*Vicia dumetorum*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе.

## Апісанне 
Шматгадовая павойная травяністая расліна 150—200&nbsp;см даўжынёй. Прылісткі ніжняга і сярэдняга сцябловага лісця з нешматлікімі варсінкавымі трохкутнымі зубцамі; лісце з 3-5 парамі раснічастых лісточкаў 20-45&nbsp;мм даўжынёй; вяночак пурпурны; бабы бурыя.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе: Данія, Швецыя, Аўстрыя, Чэхія, Славакія, Германія, Венгрыя, Польшча, Швейцарыя, Беларусь, Літва, Малдова, Украіна, Балгарыя, былая Югаславія, Грэцыя, Італія, Румынія, Францыя.

Ва Украіне расце ў лясах і хмызняках — у лясной зоне і лесастэпе.

## Галерэя 

Vicia dumetorum sl2.jpg|Агульны выгляд расліны
Vicia dumetorum sl7.jpg|Прылісткі
Vicia dumetorum sl8.jpg|Лісточкі
Vicia dumetorum sl12.jpg|Кветка

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Гарошак
Касцёл Апекі Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Дайлідкі)

**Касцёл Апекі Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — драўляны каталіцкі храм у в. Дайлідкі Астравецкага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Парафія створана ў палове XVIII ст. Сённяшні касцёл пабудаваны на землях паноў Лашкевічаў, ахвярадаўцамі былі Уладзімір і Гэлена Лашкевічы з маёнтку Даўкшышкі, пан Качан з маёнтку Новы Двор, пан Гутаровіч з маёнтку Юзуліна і іншыя. 17 чэрвеня 1927 года парафіяне ўзялі доўгатэрміновую пазыку на 1 960 злотых. Лес для будаўніцтва касцёла быў выдзелены ў Доржы пад Іўем.

На будаўніцтва пайшло 15 680 злотых. Храм, які атрымаў тытул Апекі Найсвяцейшай Панны Марыі, 13 кастрычніка 1929 года асвяціў арцыбіскуп Рамуальд Ялбжыкоўскі.

Зачынены ў 1949 годзе. У 1950 годзе храм прыстасавалі пад збожжавы склад і падсобны цэх калгаса імя Калініна — і ў гэтай якасці ён выкарыстоўваўся да 1988 года. У 1989 годзе святыню вярнулі вернікам і 29 лістапада пасля 40-гадовага перапынку адбылася святая імша. Парафіі аднавілася 9 верасня 1990 года, калі новапрызначаны пробашч касцёла айцец Бернард Радзік з ордэна кармялітаў адправіў першую імшу.

20 красавіка 1990 года біскуп Тадэвуш Кандрусевіч нанова асвяціў касцёл. На ўрачыстасці прысутнічаў і біскуп Аляксандр Кашкевіч.

19 лістапада 2002 года дэкрэтам біскупа Аляксандра Кашкевіча парафія стала называцца Дайлідскай і ў яе склад увайшлі Дайлідкі, Даўкшышкі, станцыя Ашмяны з прылеглымі вёскамі. Пробашчам быў прызначаны ксёндз Алег Шпень.

## Архітэктура 
Касцёл з’яўляецца прыкладам нацыянальнага архітэктурнага мадэрна.

У лістападзе 1991 года ў касцёле пабудаваны тры алтары: Апекі Найсвяцейшай Панны Марыі, святой Тэрэсы і святога Юзафа.

## Спасылкі 
* Дайлідкі (Даўкшышкі) — парафія Апекі Найсвяцейшай Панны Марыі — Catholic.by
* З гісторыі дайлідскага касцёла — slowo.grodnensis.by

Катэгорыя:Касцёлы Астравецкага раёна
Катэгорыя:Дайлідкі (Астравецкі раён)
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1929 годзе
Катэгорыя:1929 год у Беларусі
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрн
Касцёл Святога Якуба (Цудзенішкі)

**Касцёл Святога Якуба** — мураваны каталіцкі храм у в. Цудзенішкі Ашмянскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Касцёл пад тытулам св. апостала Якуба заснаваны ў пачатку XVII ст. У 1628 годзе на сродкі пана Аляксандра Клоцкага было скончана аздабленне мураванай святыні.

Да ХIХ стагоддзя Цудзенішская парафія ўваходзіла ў склад Віленскага, потым — Ашмянскага дэканата. Пры касцёле дзейнічала парафіяльная школа, будынак якой быў знішчаны пажарам у 1798 годзе.

У 1866 годзе, на хвалі рэпрэсій пасля разгрому паўстання К. Каліноўскага, касцёл быў зачынены.

У 1920-я гады святыня зноў стала каталіцкай, у 1929 годзе быў распрацаваны праект рэканструкцыі касцёла (праект знаходзіцца ў архіве парафіі), аднак да рэалізацыі справа не дайшла. У той час у парафіі было каля 2500 вернікаў, капліц не было.

У савецкі час пастаяннага ксяндза ў парафіі не было, але касцёл не разрабавалі. З 1980-х гадоў сталыя набажэнствы аднавіліся, а з 2011 года пробашчам у Цудзенішках з’яўляецца кс. Павел Ствол.

## Архітэктура 
Гэта быў зальны храм у стылі рэнесанс з падоўжанай паўкруглай апсідай і адзінай сакрыстыяй пры ёй. Столь у зале плоская падшыўная, над прэзбітэрыем знаходзіцца цыліндрычнае скляпенне з конхай, упрыгожанае паліхромнымі размалёўкамі. У інтэр’еры 3 алтары: галоўны — св. Якуба, левы бакавы — св. Юзафа, правы — Маці Божай Вастрабрамскай.

Пасля паўстання 1863—1864 гадоў перададзены ў праваслаўнае ведамства. Пры пераабсталяванні пад царкву да галоўнага фасада была дабудавана вежа-званіца ў рэтраспектыўна-рускім стылі.

## Гл. таксама 
* Ашмянскі дэканат

## Спасылкі 
* 
* парафія Св. апостала Якуба на Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Ашмянскага раёна
Катэгорыя:Цудзенішкі
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1628 годзе
Катэгорыя:1628 год у Еўропе
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі рэнесанс
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Беларусі
Гарошак валасісты

**Гаро́шак валасісты** (*Vicia hirsuta*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая павойная травяністая расліна 15—90(120)&nbsp;см даўжынёй. Сцябло тонкае, амаль голае. Прылісткі ў ніжняга і сярэдняга лісця паўстрэлападобныя, з зубцамі, у верхняга лісця&nbsp;— ланцэтныя. Лісце раўнамерна пёрыстарассечанае; лісточкі 4—8-парныя, лінейныя або вузка-даўгаватыя, 5—15 × 1—3&nbsp;мм, голыя; разгалінаваны вусік. Суквецці відавочна карацей, чым лісце, шчыльна 2—4 (7)-кветкавыя. Чашачка званочкападобная. Вяночак ад белага да светла-фіялетавага колеру, рэдка ружовы, 2—4 (5) мм. Бабы даўгавата-ромбападобныя, 5—10 × 2-5&nbsp;мм, валасатыя, чорныя ў спеласці. Насенін 2, пляската-сфероідныя. 2n = 12, 14.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Распаўсюджаны ў Еўропе (уся, акрамя Ісландыі), Азіі (трапічная і ўмераная) і Паўночнай і Усходняй Афрыцы; натуралізаваўся ў некаторых іншых частках свету.

Святлолюбівая расліна, мезафіт і мезатроф. Расце на сухіх схілах і лугах, камяністых россыпах, у стэпах, хмызняках, у светлых сухіх лясах, на ўзлесках і палянах, па берагах вадаёмаў, у вінаградніках, садах, на пасевах, аблогах, пустках, каля дарог. Цвіце ў маі—ліпені.

## Гаспадарчае значэнне 
Ядомая, лекавая, кармавая расліна. Пустазелле.

## Галерэя 

Vicia hirsuta sl1.jpg|Агульны выгляд расліны
Vicia hirsuta sl5.jpg|Прылісткі
20150511Vicia hirsuta2.jpg|Лісточкі
Vicia hirsuta sl10.jpg|Кветка
Vicia hirsuta seedpods, ringelwikke peulen (2).jpg|Плады
Vicia hirsuta seeds, ringelwikke zaden.jpg|Насенне

## Літаратура 
*  — С. 567—568.

## Спасылкі 
* 
* Сорные растения. *Vicia hirsuta* (L.) S. F. Gray. — Горошек волосистый, вика волосистая. // Агроэкологический атлас России и сопредельных стран: экономически значимые растения, их болезни, вредители и сорные растения 
* *Vicia hirsuta* (L.) Gray — Горошек волосистоплодный // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Гарошак
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1821 годзе
Мікалай Рыгоравіч Гартынскі

**Мікалай Рыгоравіч Гартынскі** (7 снежня 1799, Магілёў — 1887, Магілёў; Крыптанімы: *Н. Г.*) — археограф.

## Біяграфія 
Паходзіў з магілёўскай шляхты. Бацька — Рыгор Іванавіч Гартынскі, кіраўнік Магілёўскай губернскай канцылярыі, затым магілёўскі гарадскі галава.

Вучыўся ў лацінскай школе, скончыў Магілёўскую духоўную семінарыю, затым атрымаў юрыдычную адукацыю ва ўніверсітэце. Служыў перакладчыкам магілёўскага магістрацкага суда. Агулам адслужыў у судовым ведамстве 42 гады, у т.л. перакладчыкам Магілёўскай крымінальнай палаты ў чыне стацкага саветніка.

Пасля публікацыі першай часткі зборніка «Белорусский архив древних грамот» (Масква, 1824), М. Р. Гартынскага прыцягнулі да пошукаў матэрыялаў для наступных частак. Лютым 1825 года накіраваны ў Мсціслаў для апісання дакументаў мсціслаўскіх архіваў, за некалькі месяцаў апрацаваў 80 дакументаў XVII—XVIII стагоддзяў, затым стаў праглядаць бібліятэкі і архівы мсціслаўскіх касцёлаў і цэркваў, кляштароў. Аглядзеў нумізматычныя калекцыі, сабраныя каля Полацка і Оршы, і купіў іх для Румянцаўскага музея. У гэты ж перыяд зрабіў копіі 45 грамат з магілёўскага гарадскога магістрата. Арыгіналы грамат, напісаныя на пергаміне і з пячаткамі, ахоплівалі перыяд 1561—1661 гадоў, зніклі з магістрата да 1857 года.

У 1838 або 1839 годзе на свае сродкі пабудаваў Дом калек пры Магілёўскім Мікалаеўскім прытулку.

У 1887 годзе ў Маскве выдадзены ўрыўкі «Хронікі Магілёва», выбраныя і перакладзеныя на рускую мову М. Гартынскім, напэўна, ён не бачыў арыгіналу і працаваў з копіяй, зробленай спецыяльна для яго ў 1822 годзе. Арыгінал хронікі да 1872 года захоўваўся ў сям’і Трубніцкіх, затым трапіў у Імператарскую публічную бібліятэку (Санкт-Пецябург) і лічыўся страчаным, пакуль у 1968 годзе не быў знойдзены ў фондах бібліятэкі (тым часам імя Салтыкова-Шчадрына) І. Філіповічам.

Таксама М. Р. Гартынскі выдаў кнігу «О евреях», якая мела вялікае значэнне ў абмеркаванні стану яўрэяў Расійскай імперыі.
]]

Пахаваны ў Магілёве на Успенскіх могілках па вуліцы Леванеўскага, дзе захаваліся 11 пахаванняў сям’і Гартынскіх з 1769 года.

У 1918 годзе Гартынскія з’ехалі за мяжу. У 1990 годзе ў Магілёў прыязджаў з Францыі прапраўнук М. Гартынскага.

Да пачатку XXI ст. па вуліцы Вароўскага ў Магілёве захаваліся некалькі дамоў, якія належалі сям’і Гартынскіх.

## Літаратура 
* Мікалай Рыгоравіч Гартынскі — гісторык і археограф / Яцкевіч З. Л. // Шляхі Магілёўскай гісторыі. ― Магілёў, 2005. — С. 159—164.
* Николай Григорьевич Гортынский // Міфы і праўда аб Магілёве / І. І. Філіповіч. — Магілёў, 1993. — С. 7—8.
* *Пушкін І.* Магілёўскі летапісец // Магілёўскія ведамасці. — 1999. — 25 лістап. — С. 5.
* Родословное древо Гортынских. Могилёв 27 января 1831 года // Из глубины веков. 1500—2001 / Т. В. Пищикова. — Калуга, 2001. — С. 209—232.

Катэгорыя:Правадзейныя стацкія саветнікі
Катэгорыя:Археографы Беларусі
Акцябрская (станцыя метро, Новасібірск)

**«Акцябрская»** () — станцыя Ленінскай лініі Новасібірскага метрапалітэна. Адкрыта 28 снежня 1985 года (для пасажыраў — 7 студзеня 1986 года) у складзе першага пускавога ўчастка «Красны праспект» — «Студэнцкая».

## Архітэктура 
Капітэлі станцыйных калон намаляваны ў выглядзе паходняў. Такім чынам у афармленні станцыі павінен перадавацца вобраз рэвалюцыйнай Сібіры. Сцены станцыі гуляюць ролю фону і абліцаваныя чырвона-шэрым светлым мармурам. Падлога аздоблена гранітам. Мастацкае афармленне станцыі выканана У. П. Грачовым, а ў якасці станцыйнага пано быў прапанаваны манументальны рэльеф, выкананы з бронзы (афармленне платформенных выхадаў з вестыбюляў, лесвічнага і эскалатарнага).

 

Катэгорыя:Станцыі Новасібірскага метрапалітэна
Пітэр Рэткліф

**Пітэр Рэткліф** (; ) — брытанскі навуковец-медык і малекулярны біёлаг, спецыяліст па ўспрыманні кіслароду і ў асаблівасці па гіпаксіі. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (2019). Дырэктар оксфардскага Target Discovery Institute (TDI) і там жа член Ludwig Institute for Cancer Research, таксама дырэктар па клінічных даследаваннях Francis Crick Institute; член Лонданскага каралеўскага таварыства і АМН Вялікабрытаніі (абодвух — з 2002). Рыцар-бакалаўр (2014).

Катэгорыя:Малекулярныя біёлагі
Катэгорыя:Медыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Дактары медыцыны
Гарошак чынападобны

**Гарошак чынападобны** (*Vicia lathyroides*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Паўночнай Афрыцы, заходняй Азіі і Еўропе, у тым ліку Украіне.

## Апісанне 
Аднагадовая непавойная травяністая расліна, 10-20&nbsp;см даўжынёй. Лісточкі на верхнім лісці лінейна-ланцэтныя, 8-15&nbsp;мм даўжынёй і 2 мм шырынёй, на ніжнім лісці яйкападобныя, 3-5&nbsp;мм шырынёй; прылісткі дробныя, 3-5&nbsp;мм шырынёй і 7-8&nbsp;мм даўжынёй; насенне да 2&nbsp;мм у дыяметры.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе (уся, акрамя Ісландыі), Азіі (Кіпр, Іран, Ірак, Ізраіль, Іарданія, Ліван, Сірыя, Турцыя, Арменія, Азербайджан, Грузія) і Паўночнай Афрыцы (Алжыр, Марока); натуралізаваўся ў некаторых іншых частках свету.

Ва Украіне расце на сухіх адкрытых схілах, у хмызняках і ядлаўцовых лясах — у стэпе і горным Крыме.

## Галерэя 

Vicia lathyroides kz1.jpg|Агульны выгляд расліны

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Гарошак
Гарошак гарохападобны

**Гарошак гарохападобны** (*Vicia pisiformis*)&nbsp;— від кветкавых раслін сямейства .

## Назва 
Гарошак гарохападобны, гарошак, гарошнік, воўчы гарох, дзікі гарох.

Ва Украіне расце ў лісцяных лясах, на ўзлесках, у зарасніках кустоў на ўсёй тэрыторыі, у стэпе радзей.

## Галерэя 

Vicia pisiformis sl17.jpg|Прылісткі
Vicia pisiformis sl18.jpg|Лісточак
Vicia pisiformis2 W.jpg|Суквецце
Vicia pisiformis sl20.jpg|Кветка

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Гарошак
Гарошак лясны

**Гарошак лясны**, **Злучы гарох** (*Vicia sylvatica*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая павойная травяністая расліна 50—200&nbsp;см даўжынёй. Прылісткі са шматлікімі бахромками 4—6&nbsp;мм даўжынёй; лісце з 8—10 пар лісточкаў 8—11&nbsp;мм даўжынёй. Суквецце складаецца 8—25 дробных кветак.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў большай частцы Еўропы і ўмераных зонах Азіі (у Сібіры). Ценевынослівая расліна, мезафіт і мезатроф.

На тэрыторыі Украіны расце ў цяністых лясах і хмызняках — у лясной зоне і лесастэпе.

Ахоўваецца на тэрыторыі Уладзімірскай вобласці Расіі.

## Галерэя 

Vicia sylvatica.jpg|Агульны выгляд расліны

## Літаратура 
*  — С. 567—568.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Vicia sylvatica L. // ИАС «ООПТ России» 
* Дикие родичи культурных растений. *Vicia sylvatica* L. — Вика лесная (горошек лесной) // Агроэкологический атлас России и сопредельных стран: экономически значимые растения, их болезни, вредители и сорные растения 

Катэгорыя:Гарошак
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Галіна Рыгораўна Качаткова

**Галіна Рыгораўна Качаткова** (**Аляксеева**; нар. , г. Ташкент, Узбекістан)  — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1962 годзе архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута (выкладчыкі Г. У. Заборскі, В. М. Волчак, Н. Я. Трахтэнберг, Н. М. Макляцова). Узнагароджана дыпломам 1-й ступені ВДНГ БССР за распрацоўку праекта Куставога вылічальнага цэнтра Дзяржбанка СССР у г. Магілёве.

У 1962—1965 гадах працавала архітэктарам, пасля старэйшым архітэктарам у інстытуце «Белпрампраект»; у 1965—1968 гадах у Праектна-канструктарскім бюро Мінсельбуда БССР, канструктар 1-й катэгорыі, кіраўнік групы аддзела тэхнічнай эстэтыкі; Мангольская Народная Рэспубліка г. Чайбалсан (1969); галоўны архітэктар праекта ў праектнай майстэрні; у 1970 годзе галоўны архітэктар праектаў у інстытуце «Белкамунпраект», у 1971—1985 гадах — у інстытуце «Магілёўграмадзянпраект»; у 1985—1995 гадах мастак, галоўны мастак Магілёўскага камбіната «Мастацтва» БСМ.

Член Саюза архітэктараў з 1965 года (членскі білет № 164). Пражывае ў г. Магілёве.

## Творчасць 
 (цяпер Лячэбна-дыягнастычны цэнтр) у г. Магілёве]]

Аўтар праектаў асноўных будынкаў і збудаванняў: вылічальны цэнтр Дзяржбанка СССР у г. Магілёве (1980); лячэбны корпус гарадской бальніцы ў г. Магілёве (1975); 72-кватэрны жылы дом зав. Юбілейны (1975); 70-кватэрны жылы дом вул. Сурганава (1982); педагагічны інстытут вул. Касманаўтаў (1984) — усе ў Магілёве; стаматалагічная паліклініка г. Крычаў (1977); інтэр’еры Дома Савета Абкама КПБ; інтэр’еры Кансерваторыі — усе ў Магілёве.

## Сям'я 
Была ў шлюбе з архітэктарам Канстанцінам Аляксеевым.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Новы Гулівер

**«Новы Гулівер»** () — савецкая дзіцячая мультыплікацыйна-гульнявая сатырычная камедыя, пастаўленая рэжысёрам Аляксандрам Птушко паводле матываў першай часткі тэтралогіі Джонатана Свіфта і знятая ім у 1935 годзе.

## Сюжэт 
Як найлепшы юны асводавец «Артэка», савецкі піянер Пеця Канстанцінаў атрымлівае ва ўзнагароду любімую кнігу — «Падарожжы Гулівера» Джонатана Свіфта. Разам з іншымі піянерамі, сваімі рукамі адрамантавалі ветразную лодку «Артэк», ён адпраўляецца на шпацыр да найбліжэйшых ад піянерскага лагера астравоў Адалары. Там на адпачынку хлопцы просяць важатага прачытаць ім услых Пеціну кнігу. Падчас чытання Пеця непрыкметна для сябе засынае і ў сне трапляе ў свет, апісаны ў кнізе.

## У ролях 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы студыі «Масфільм»
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Касцёл Святога Роха (Грандзічы)

**Касцёл Святога Роха** — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Грандзічы (цяпер — у межах Гродна), помнік архітэктуры неаготыкі.

## Гісторыя 
У XVIII стагоддзі пры дарозе з Гродна на Гожу, манахамі гродзенскага кармеліцкага кляштара была пабудавана драўляная капліца. Пасля скасавання кармеліцкага ордэна ў Гродне, з 1845 года капліца была далучана да фарнай парафіі.

Касцёл пад тытулам Святога Роха быў узведзены ў 1910 годзе паводле праекта архітэктара Вільгельма Срокі. У 1920-я гады ён атрымаў статус філіяльнага касцёла ад гродзенскай парафіі Святога Францішка Ксаверыя.

У 1961 годзе быў зачынены савецкімі ўладамі і прыстасаваны пад сховішча. Толькі ў 1990 годзе будынак быў вернуты католікам, і ў 1992 годзе скончана яго аднаўленне. У 1998 годзе Грандзічы вылучыліся ў самастойную парафію пад гістарычным тытулам Святога Роха.

З верасня 2002 года пробашчам парафіі з’яўляецца ксёндз Віктар Велівіс.

## Архітэктура 
Касцёл збудаваны ў неагатычным стылі. Уяўляе сабой прамавугольны ў плане аб’ём з 5-граннай апсідай і трансептам (далучаны ў 2002—2003 гадах пры перабудове капліцы ў касцёл). Галоўны фасад завершаны адносна невялікай вежай-званіцай. Касцёл накрыты сістэмай двухсхільных бляшаных з вальмамі дахаў.

Малітоўная зала раней была перакрыта спічастым скляпеннем. Цяпер залавы інтэр’ер перакрывае каробчатае падшыўное атынкаванае скляпенне. Галоўны алтар драўляны, створаны ў неагатычным стылі, прысвечаны Маці Божай. Левая алтарная кампазіцыя тытульная, прысвечаная Святому Роху, правая — Маці Божай Фацімскай. Над уваходам знаходзіцца балкон хораў, які абапіраецца на магутную арку.

## Літаратура 
*  — С. 99

## Спасылкі 
* Грандзічы — парафія Св. Роха на Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Гродна
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:1910 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вільгельма Срокі
Гарошак чатырохнасенны

**Гаро́шак чатырохнасенны**, **Гарошак чатырохсемянны** (*Vicia tetrasperma*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна, 20—50 (60)&nbsp;см даўжынёй. Сцяблы паўзучыя, моцна галінаваныя, стройныя. Гронкі з 1—2 кветак, роўныя або карацей лісця; прылісткі 2—3&nbsp;мм даўжынёй; лісце 2—4&nbsp;см; лісточкі 2—6-парныя, даўгаватыя або лінейныя, 6—7 × ≈ 3&nbsp;мм. Чашачка коса званочкападобная. Вяночак 3—5&nbsp;мм даўжынёй, бледна-блакітны, бледна-фіялетавы, бледна-ружовы ці белы; боб даўгаваты, 8—12 × 2—4&nbsp;мм, голы, з 4 пляската-сфероідным насеннем. 2n = 14.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе (уся, акрамя Ісландыі), ва ўмеранай і трапічнай Азіі (аж да Японіі) і Паўночнай Афрыцы; натуралізаваны ў некаторых іншых частках свету. Святлолюбівая расліна, мезафіт і мезатроф.

Расце на лугах, узлесках і палянах, аблогах, у стэпах, хмызняках і пасевах, парках і садах, каля дарог. Пустазелле яравых збожжавых культур. Цвіце ў маі—ліпені.

## Галерэя 

Vicia tetrasperma 4.JPG|Агульны выгляд расліны
Vicia tetrasperma (s. str.) sl3.jpg|Сцябло з прылісткамі
Vicia tetrasperma (s. str.) sl4.jpg|Кветка
Vicia tetrasperma (s. str.) sl6.jpg|Плод

## Літаратура 
*  — С. 567—568.

## Спасылкі 
* 
* *Vicia tetrasperma* L. (Горошек четырёхсемянный) // ИАС «ООПТ России»
* *Vicia tetrasperma* (L.) Moench. — Горошек четырёхсемянный, вика четырёхсемянная // Агроэкологический атлас России и сопредельных стран: экономически значимые растения, их болезни, вредители и сорные растения 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Гарошак
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Травы
Барвінак

**Барвінак**:
* Барвенак малы (Барвінак)

## Тапонім 
* Барвінак (Луцкі раён)
* Барвінак (Ужгарадскі раён)
Чалавек з ружжом

**«Чалавек з ружжом»** () — савецкі поўнаметражны чорна-белы гісторыка-рэвалюцыйны мастацкі фільм, пастаўлены на кінастудыі «Ленфільм» у 1938 годзе рэжысёрам Сяргеем Юткевічам.

## Сюжэт 
Падзеі адбываюцца ў Расіі ў 1917 годзе падчас Кастрычніцкай рэвалюцыі. На франтах цяжкае становішча, падступаюць да сталіцы войскі генерала Краснова. Былы селянін, а цяпер салдат Іван Шадрын адпраўлены аднапалчанамі з германскага фронту ў рэвалюцыйны Петраград, каб уручыць Леніну ліст з пытаннямі сваіх таварышаў.

## У ролях 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Ленфільм
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Фільмы СССР 1938 года
Гарошак танкалісты

**Гаро́шак танкалісты** (*Vicia tenuifolia*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 80—200 (100—150) пар лісточкаў. Вось ліста заканчваецца вусікам. Лісточкі размешчаны ў 2 плоскасцях, арыентаваных пад вострым вуглом адзін да аднаго, суцэльныя, гладкія, з завостранай верхавінкай, апушаныя. Кветкі з пяццю пялёсткамі, ліловага або лілова-сіняга колеру, у пазушных гронках даўжынёй 15—20. Кветканосы з гронкай звычайна амаль удвая даўжэй лісця. Плод — лінейна-падоўжаны струк.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Распаўсюджаны ў большай частцы Еўропы, у Азіі і Паўночнай Афрыцы (Алжыр, Марока). Святлолюбівая расліна, ксерафіт, мезафіт, мезатроф.

Расце на сухіх лугах, стэпавых схілах, у зарасніках — у лесастэпе і стэпе, на ўзлесках і палянах, камяністых россыпах, каля дарог.

Ахоўваецца на тэрыторыі Латвіі, Эстоніі, Валынскай вобласці Украіны, Калужскай вобласці Расіі.

## Гаспадарчае значэнне 
Гарошак танкалісты перспектыўны ў якасці кармавой расліны ў рэгіёнах з недастатковым увільгатненнем і якасцю глебы. Па кармавой якасці не саступае люцэрне.

## Сінонімы 
Паводле сайта The Plant List
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Галерэя 

Vicia tenuifolia sl7.jpg|Агульны выгляд расліны
Vicia tenuifolia sl15.jpg|Сцябло з прылісткамі
Vicia tenuifolia sl17.jpg|Ліст з лісточкамі
Vicia tenuifolia sl12.jpg|Суквецце
Vicia tenuifolia sl19.jpg|Кветка

## Літаратура 
*  — С. 567—568.
* 

## Спасылкі 
* 
* *Vicia tenuifolia* Roth (Горошек тонколистный) // ИАС «ООПТ России»
* Дикие родичи культурных растений. *Vicia tenuifolia* Roth — Вика тонколистная (горошек тонколистный). // Агроэкологический атлас России и сопредельных стран: экономически значимые растения, их болезни, вредители и сорные растения 

Катэгорыя:Гарошак
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Па шчупаковым загадзе (фільм)

**«Па шчупаковым загадзе»** () — савецкі поўнаметражны чорна-белы мастацкі фільм-казка, пастаўлены на маскоўскай кінастудыі «Саюздетфільм» у 1938 годзе рэжысёрам Аляксандрам Роу.

## Сюжэт 
У нейкім царстве, у нейкім княстве жыў-быў сабе Ямеля. І вось аднойчы злавіў ён чароўнага шчупака, а потым злітаваўся і адпусціў яго. А шчупак ва ўзнагароду паабяцаў Ямелю выконваць усе яго жаданні — дастаткова толькі сказаць «Па шчупаковым загадзе, па маім прашэнні!». І пачаліся сапраўдныя цуды ў рэшаце: вёдры пайшлі гуляць, нібы баяры, сані паехалі ў лес самі, без каня.

А яшчэ ў тым царстве жыў цар, і была ў яго дачка — царэўна Несмяяна. Паабяцаў цар выдаць капрызную царэўну замуж за таго, хто яе насмяшыць. І Ямелю гэтая задача па плячы.

## У ролях 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы СССР 1938 года
Фока — на ўсе рукі дока

**Фока — на ўсе рукі дока** () — савецкі маляваны мультыплікацыйны фільм, выпушчаны студыяй «Саюзмультфільм» у 1972 годзе.
Касцёл Святога Іосіфа (Руда Яварская)

**Касцёл Святога Іосіфа** — драўляны каталіцкі храм у вёсцы Руда Яварская Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці, помнік архітэктуры драўлянага дойлідства.

## Гісторыя 
Касцёл пабудаваны ў 1936 годзе. Быў асвечаны 10 жніўні 1937 года. Пасля прыходу савецкай улады ў канцы верасня 1939 года касцёл быў перададзены праваслаўным вернікам. Царква існавала ў гэтым будынку з 1939-га па 1976 год. У 1976 годзе памяшканне касцёла-царквы было аддадзена для патрэбаў мясцовага калгаса — пад склад.

Будынак вернуты каталіцкім вернікам у 1989 годзе.

## Архітэктура 
Кампазіцыя ўключае прамавугольныя зрубы бабінца, асноўнага аб’ёму, пяціграннай алтарнай часткі з сакрысціямі. Вертыкальнай дамінантай з’яўляецца пабудаваная над бабінцам чацверыковая вежа-званіца з шатровым дахам. Над пальмавым дахам алтарнай часткі — шатровая вежачка на чацверыковам барабане. Унутры пры ўваходзе — хоры на 4 слупах і лесвіца.
 

## Спасылкі 
* 
* Руда Яворская — парафія Св. Юзафа на Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Руда Яварская
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1936 годзе
Катэгорыя:1936 год у Беларусі
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Аляксандр Артуравіч Роу

**Аляксандр Артуравіч Роу** (; 8.3.1906, Масква — 28.12.1973) — расійскі кінарэжысёр, буйнейшы майстар жанру кінаказкі. Народны артыст Расіі (1968).

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў кінашколу Б. Чайкоўскага (1930) і драматычны тэхнікум імя Ярмолавай у Маскве (1934). У кіно з 1930 года.

## Творчасць 
Паставіў прасякнутыя паэзіяй, гумарам, фантастычнай рамантыкай фільмы: «Па шчупаковаму загаду» (1938), «Васіліса Прыгожая» (1939), «Канёк-гарбунок» (паводле П. Яршова, 1941), «Кашчэй Бессмяротны» (1945), «Новыя прыгоды Ката ў ботах» (1958), «Мар’я-майстрыха» (1960), «Каралеўства крывых люстэркаў» (1963), «Марозка» (1965), «Агонь, вада і медныя трубы» (1968), «Варвара-краса, доўгая каса» (1970), «Залатыя рогі» (1973) і інш. Экранізаваў творы М. Гогаля: «Майская ноч, або Тапельніца» (1952, стэрэафільм), «Вечары на хутары каля Дзіканькі» (1961). Ставіў карціны, прысвечаныя сучаснасці.

## Літаратура 
* Роу // 

Катэгорыя:Кінарэжысёры Расіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Іванаўскай вобласці
Па шчупаковым загадзе

* **Па шчупаковым загадзе** — руская народная казка
* Па шчупаковым загадзе (фільм)
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Наваельня)

**Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса** — мураваны каталіцкі храм у п. Наваельня Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса быў пабудаваны ў 1936 годзе. Ёсць звесткі, што касцёл быў перавезены ў Наваельню ў 1936 годзе з вёскі Ненадавічы (зараз в. Рандзілаўшчына), у якой ён быў пабудаваны ў 1912 г.

У 1957 годзе касцёл быў закрыты і перабудаваны пад кінатэатр.

Будынак быў вернуты каталіцкім вернікам у 1994 годзе. У 2000 годзе касцёл быў адбудаваны і нанава кансэкраваны 15 ліпеня 2000 года.

## Архітэктура 
Напачатку гэта быў драўляны каталіцкі храм. У 1990-х пры адбудове драўляныя сцены былі заменены на цагляныя.

## Спасылкі 
* 
* Наваельня — парафія Сэрца Пана Езуса на Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Наваельня
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1936 годзе
Катэгорыя:1936 год у Беларусі
Васіліса Прыгожая (фільм, 1939)

**«Васіліса Прыгожая»** () — савецкі поўнаметражны чорна-белы мастацкі фільм-казка, пастаўлены на студыі «Союздетфильм» у 1939 годзе рэжысёрам Аляксандрам Роу.
## У ролях 
* Георгі Міляр
* Сяргей Сталяроў
* Валянціна Сарагожская
* Леў Пацёмкін
* Мікіта Кандрацьеў
* Ірына Зарубіна

Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Фільмы СССР 1939 года
Залаты ключык

* Залаты ключык або прыгоды Бураціна — казка Аляксея Талстога
* Залаты ключык (фільм, 1939)
Генры Роўлінсан

**Генры Крэсвік Ро́ўлінсан** (; 11 красавіка 1810, Чэдлінгтан, Вялікабрытанія — 5 сакавіка 1895), англійскі дыпламат, усходазнавец. Адзін з заснавальнікаў асірыялогіі.

## Біяграфічныя звесткі 
У 1827—1839 гадах афіцэр Брытанскай Ост-Індскай кампаніі (у Індыі і Іране). У 1840—1860-я гады прадстаўнік брытанскага ўрада ў горадзе Кандагар (Афганістан), консул у Багдадзе, пасол у Тэгеране.

Прэзідэнт Азіяцкага каралеўскага таварыства (1878—1881) і Геаграфічнага каралеўскага таварыства (1871—1872, 1874—1875).

## Навукова-даследчыцкая дзейнасць 
У 1835—1847 гадах скапіраваў, пазней у асноўным прачытаў Бехістунскі надпіс, дэшыфраваў персідскія і вавілона-асірыйскія (акадскія) клінапісы. Вёў археалагічныя раскопкі старажытных гарадоў Двухрэчча Барсіпы і Сіпара (цяпер тэрыторыя Ірака).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Археолагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Усходазнаўцы
Катэгорыя:Дыпламаты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Палітыкі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Асірыёлагі
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі
Уільям Кэлін

**Уільям Кэлін-малодшы** (; ) — амерыканскі вучоны-медык, анколаг. Прафесар гарвардскага Dana-Farber Cancer Institute, член Нацыянальных Акадэміі навук (2010) і Медыцынскай акадэміі ЗША. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (2019).

## Біяграфія 
Скончыў універсітэт Дзьюка і там жа атрымаў ступень доктара медыцыны, прайшоў тэрапеўтычную падрыхтоўку ў шпіталі Джонса Хопкінса.

З 1998 года даследчык Медыцынскага інстытута Говарда Х’юза. Член Амерыканскага таварыства клінічных расследванняў і Акадэміі Амерыканскай асацыяцыі даследаванняў рака (2014). Член рэдкалегіі Molecular and Cellular Biology і інш.

Катэгорыя:Дактары медыцыны
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Медыкі ЗША
Грэг Семенза

**Грэг Леанард Семенза** (, ) — амерыканскі вучоны-медык, педыятр і генетык.

## Біяграфія 
Найбольш вядомы як першаадкрывальнік бялку HIF1A (у 1995 годзе). Прафесар Універсітэта Джонса Хопкінса, член Нацыянальных Акадэміі навук (2008) і Медыцынскай акадэміі (2012) ЗША. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (2019).

Катэгорыя:Генетыкі ЗША
Катэгорыя:Педыятры
Катэгорыя:Медыкі ЗША
Катэгорыя:Дактары медыцыны
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Драздовіч

**Драздовіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вікенцій Іосіфавіч Драздовіч — Герой Савецкага Саюза
* Язэп Нарцызавіч Драздовіч — беларускі мастак

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы