open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
NGC 7625

**NGC 7625** (іншыя абазначэнні — **PGC 71133**, **UGC 12529**, **IRAS23179+1657**, **MCG 3-59-38**, **3ZW 102**, **ZWG 454.43**, **VV 280**, **KUG 2317+169**, **PRC D-45**, **ARP 212**) — спіральная галактыка (Sa) з меркаваным палярным квльцом. Знаходзіцца ў сузор’і Пегас.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

Галактыка даследавана фотаметрычна і спектраскапична.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1784 годзе
7625
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)
NGC 7627

**NGC 7627** (іншыя абазначэнні — **NGC 7641**, **PGC 71241**, **UGC 12556**, **MCG 2-59-29**, **ZWG 431.47**) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Пегас.

Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі **NGC 7627**, **NGC 7641**.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1873 годзе
7627
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)
NGC 7632

**NGC 7632** (іншыя абазначэнні — **IC 5313**, **PGC 71213**, **ESO 291-21**, **MCG −7-47-35**, **AM 2319—424**, **IRAS23192-4245**) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Журавель.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1834 годзе
7632
Катэгорыя:Журавель (сузор’е)
Катэгорыя:Лінзападобныя галактыкі
NGC 7638

**NGC 7638** (іншыя абазначэнні — **IC 1483**, **PGC 71246**, **MCG 2-59-30**, **ZWG 431.46**, **KUG 2320+110A**, **KAZ 556**) — галактыка ў сузор’і Пегас.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1880 годзе
7638
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)
NGC 7640

**NGC 7640** (іншыя абазначэнні — **PGC 71220**, **UGC 12554**, **MCG 7-48-2**, **ZWG 532.17**, **ZWG 533.1**, **IRAS23197+4034**) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Андрамеда.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1786 годзе
7640
Катэгорыя:Андрамеда (сузор’е)
NGC 7623

**NGC 7623** (іншыя абазначэнні — **PGC 71132**, **UGC 12526**, **MCG 1-59-56**, **ZWG 406.75**, **NPM1G +08.0554**) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Пегас.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1785 годзе
7623
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)
NGC 7635

**NGC 7635**, называемая "Туманнасць Бурбалка" (іншыя абазначэнні — **LBN 549**, **Sharpless 162**, **Caldwell 11**) — эмісійная туманнасць у сузор’і Касіяпея. "Бурбалка" ўтварылася ў выніку зорнага ветру ад гарачай масіўнай зоркі тыпу Зорка Вольфа — Рае SAO 20575 (BD+60 2522), што мале бачную зорную велічыню 8.7 і масу ў 10-40 сонечных. Сама туманнасць з'яўляецца часткай гіганцкага малекульнага воблака, размешчанага на адлегласці 7,100 - 11,000 светлавых гадоў ад Сонца.

У праекцыі на нябесную сферу знаходзіцца на адлегласці ўсяго ў 35 вуглавых хвілін ад рассеянага зорнага скопішча M 52.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

* Фотография туманности Пузырь и соседних межзвёздных газо-пылевых облаков.
* Bubble Nebula – NGC 7635.

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1787 годзе
7635
Катэгорыя:Касіяпея (сузор’е)
Катэгорыя:Эмісійныя туманнасці
Катэгорыя:Аб’екты Колдуэла
NGC 7646

**NGC 7646** (іншыя абазначэнні — **IC 5318**, **PGC 71338**, **MCG -2-59-15**, **IRAS23215-1208**) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Вадаліў.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1886 годзе
7646
Катэгорыя:Вадаліў (сузор’е)
NGC 7653

**NGC 7653** (іншыя абазначэнні — **PGC 71370**, **UGC 12586**, **MCG 2-59-38**, **ZWG 431.58**, **IRAS23223+1500**) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Пегас.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

NGC 7653 была адкрыта 2 лістапада 1823 года Джонам Гершэлем.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1823 годзе
7653
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)
Катэгорыя:Спіральныя галактыкі
NGC 7651-1

**NGC 7651-1** (іншыя абазначэнні — **PGC 71344**, **MCG 2-59-36**, **ZWG 431.55**) — галактыка ў сузор’і Пегас.

Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

7651
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)
NGC 7673

**NGC 7673** (іншыя абазначэнні — **PGC 71493**, **UGC 12607**, **IRAS23252+2318**, **MCG 4-55-14**, **KCPG 584A**, **MK 325**, **4ZW 149**, **KUG 2325+233**, **ZWG 476.42**, **VV 619**) — галактыка ў сузор’і Пегас.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

## Літаратура 
# 
# 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1864 годзе
7673
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)
NGC 7678

**NGC 7678** (іншыя абазначэнні — **PGC 71534**, **UGC 12614**, **IRAS23259+2208**, **MCG 4-55-17**, **VV 359**, **ZWG 476.45**, **Arp 28**, **KUG 2325+221**, **KAZ 336**) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Пегас.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог
* Атлас пекулярных галактык

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1784 годзе
7678
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)
NGC 7679

**NGC 7679** (іншыя абазначэнні — **PGC 71554**, **UGC 12618**, **IRAS23262+0314**, **MCG 0-59-46**, **ZWG 380.61**, **MK 534**, **VV 329**, **KUG 2326+032**, **ARP 216**) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Рыбы.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1864 годзе
7679
Катэгорыя:Рыбы (сузор’е)
NGC 7662

**NGC 7662** (іншае абазначэнне — **PK 106-17.1**) — планетарная туманнасць у сузор’і Андрамеда.

Адлегласць да гэтай туманнасці дакладна не вядомая. Згодна *Skalnate Pleso Catalogue* (1951), адлегласць да **NGC 7662** складае прыкладна 1800 св. гадоў, рэальны памер каля 20000 а. е. У пазнейшым даследаванні яркіх планетарных туманнасцей, C.R.O’Dell (1963) атрымаў адлегласць у 1740 парсек, пра каля 5600 светлавых гадоў, а памер быў павялічаны да 0.8 св. года, або амаль 50000 а. а. Туманнасць мае слабую цэнтральную зорку пераменнай велічыні, з магнітудай у дыяпазоне ад 12 да 16. Цэнтральная зоркая з'яўляецца блакітным карлікам з бесперапынным спектрам і разліковай тэмпературай каля 75000 К. Ядро **NGC 7662** ставіцца да ліку самых гарачых з вядомых зорак.

**NGC 7662** з'яўляецца даволі папулярнай планетарнай туманнасцю сярод аматараў астраноміі. Невялікі рэфрактар пакажа заркаваты аб’ект з ледзь заўважнай туманнай прыродай. Шасціцалевы тэлескоп з павелічэннем каля 100х пакажа злёгку блакітнаваты дыск. Тэлескопы дыяметрам 16 цаляў і вышэй могуць паказаць невялікія варыяцыі колеру і яркасці ва ўнутранай частцы.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1784 годзе
7662
Катэгорыя:Андрамеда (сузор’е)
Катэгорыя:Планетарныя туманнасці
Катэгорыя:Аб’екты Колдуэла
NGC 7688

**NGC 7688** (іншыя абазначэнні — **PGC 71648**, **ZWG 455.4**, **ZWG 454.80**, **KAZ 340**, **NPM1G +21.0593**) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Пегас.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1865 годзе
7688
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)
NGC 7682

**NGC 7682** (іншыя абазначэнні — **PGC 71566**, **UGC 12622**, **MCG 0-59-47**, **ZWG 380.62**, **ARP 216**, **VV 329**, **NPM1G +03.0615**) — галактыка ў сузор’і Рыбы.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1862 годзе
7682
Катэгорыя:Рыбы (сузор’е)
NGC 7690

**NGC 7690** (іншыя абазначэнні — **PGC 71716**, **ESO 240-6**, **FAIR 1049**, **IRAS23303-5158**) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Фенікс.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

## Літаратура 
# 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1834 годзе
7690
Катэгорыя:Фенікс (сузор’е)
NGC 7697

**NGC 7697** (іншыя абазначэнні — **IC 5333**, **PGC 71800**, **ESO 110-12**, **AM 2332-654**, **IRAS23320-6540**) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Тукан.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1836 годзе
7697
Катэгорыя:Тукан (сузор’е)
NGC 7714

**NGC 7714** (іншыя абазначэнні — **PGC 71868**, **UGC 12699**, **IRAS23336+0152**, **MCG 0-60-17**, **KCPG 587A**, **MK 538**, **ZWG 381.11**, **UM 167**, **VV 51**, **ARP 284**) — галактыка ў сузор’і Рыбы.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

## Літаратура 
# 
# 
# 
# 
# 
# 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1830 годзе
7714
Катэгорыя:Рыбы (сузор’е)
NGC 7686

**NGC 7686** (іншае абазначэнне — **OCL 251**) — рассеянае скопішча ў сузор’і Андрамеда.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1787 годзе
7686
Катэгорыя:Андрамеда (сузор’е)
Катэгорыя:Рассеяныя скопішчы
NGC 7720-2

**NGC 7720-2** (іншыя абазначэнні — **PGC 71985**, **UGC 12716**, **MCG 4-55-36**, **ZWG 476.91**, **3C 465**) — галактыка ў сузор’і Пегас.

Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

7720
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)
NGC 7723

**NGC 7723** (іншыя абазначэнні — **PGC 72009**, **MCG -2-60-5**, **IRAS23363-1314**) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Вадаліў.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1785 годзе
7723
Катэгорыя:Вадаліў (сузор’е)
NGC 7753

**NGC 7753** (іншыя абазначэнні — **PGC 72387**, **UGC 12780**, **IRAS23445+2911**, **MCG 5-56-5**, **ARAK 585**, **ZWG 498.10**, **VV 5**, **KCPG 591B**, **ARP 86**) — галактыка ў сузор’і Пегас.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог
* Атлас пекулярных галактык

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1784 годзе
7753
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)
NGC 7757

**NGC 7757** (іншыя абазначэнні — **PGC 72491**, **UGC 12788**, **VV 407**, **MCG 1-60-37**, **Arp 68**, **ZWG 407.59**, **UM 7**, **IRAS23461+0353**) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Рыбы.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог
* Атлас пекулярных галактык

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1830 годзе
7757
Катэгорыя:Рыбы (сузор’е)
NGC 7760

**NGC 7760** (іншыя абазначэнні — **PGC 72512**, **UGC 12794**, **MCG 5-56-8**, **ZWG 498.14**, **KARA 1042**) — галактыка ў сузор’і Пегас.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1790 годзе
7760
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)
NGC 7778

**NGC 7778** (іншыя абазначэнні — **PGC 72756**, **UGC 12827**, **MCG 1-60-43**, **ZWG 407.69**, **ARAK 586**) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Рыбы.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1784 годзе
7778
Катэгорыя:Рыбы (сузор’е)
NGC 7771

**NGC 7771** (іншыя абазначэнні — **PGC 72638**, **UGC 12815**, **IRAS23488+1949**, **MCG 3-60-35**, **KCPG 592B**, **ZWG 455.58**, **KAZ 348**, **KUG 2348+198C**) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Пегас.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

Галактыка знаходзіцца на адлегласці каля 294 мільёнаў светлавых гадоў ад нас; яна актыўна ўзаемадзейнічае з суседняй галактыкай NGC 7770.

18 жніўня 2003 года у галактыцы была зарэгістравана ўспышка звышновай SN 2003hg.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

## Літаратура 
# 
# 
# 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1784 годзе
7771
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)
NGC 7807

**NGC 7807** (іншыя абазначэнні — **PGC 33**, **ESO 538-15**) — спіральная галактыка ў сузор’і Кіт.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

Знаходзіцца на адлегласці каля 340 мільёнаў светлавых гадоў, галактыка мае дыяметр каля 65-70 тысяч светлавых гадоў.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1886 годзе
7807
Катэгорыя:Кіт (сузор’е)
Катэгорыя:Спіральныя галактыкі
NGC 7809

**NGC 7809** (іншыя абазначэнні — **PGC 158**, **MCG 0-1-19**, **ZWG 382.18**, **3ZW 126**) — спіральная галактыка ў сузор’і Рыбы.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

Знаходзіцца на адлегласці каля 895 млн. светлавых год, дыяметр галактыкі каля 150 тыс. светлавых год.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1864 годзе
7809
Катэгорыя:Рыбы (сузор’е)
Катэгорыя:Спіральныя галактыкі
NGC 7830

**NGC 7830** — зорка ў сузор’і Рыбы.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

* ned.ipac.caltech.edu
* Observing and Cataloguing Nebulae and Star Clusters: From Herschel to Dreyer

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1864 годзе
Катэгорыя:Рыбы (сузор’е)
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 7822

**NGC 7822** (іншыя абазначэнні — **LBN 583**, **CED 214A**) — эмісійная туманнасць у сузор’і Цэфей.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

Ацэненая адлегласць да туманнасці складае ад 800 да 1000 пк.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1829 годзе
7822
Катэгорыя:Цэфей (сузор’е)
Катэгорыя:Эмісійныя туманнасці
NGC 7831

**NGC 7831** (іншыя абазначэнні — **IC 1530**, **PGC 569**, **IRAS00047+3219**, **UGC 60**, **ZWG 498.78**, **MCG 5-1-32**, **ZWG 499.50**, **ARAK 2**) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Андрамеда.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1885 годзе
7831
Катэгорыя:Андрамеда (сузор’е)
NGC 7840

**NGC 7840** (іншае абазначэнне — **PGC 1345780**) — лінзападобная галактыка ў сузор’і Рыбы. Была адкрыта 29 лістапада 1864 года нямецкім астраномам Альбертам Мартам.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1864 годзе
7840
Катэгорыя:Рыбы (сузор’е)
Прыпыначны пункт

ў Мінскай вобласці.]]
**Прыпы́начны пункт** або **чыгуначны прыпы́нак** — месца часовага спынення пасажырскіх цягнікоў, абсталяванае платформамі або пасадачнымі пляцоўкамі для пасажыраў.

Звычайна прыпыначны пункт размешчаны ўздоўж галоўных пуцей прыгарадных участкаў чыгункі і служыць для пасадкі і высадкі пасажыраў.

На прыпыначных пунктах могуць быць касы і білетныя аўтаматы; пуці прыпыначных пунктаў абсталяваны выходнымі святлафорамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чыгуначная інфраструктура
Пасажыр

**Пасажыр** — чалавек, які знаходзіцца ў транспартным сродку і не кіруе ім.

У грамадскім транспарце пасажыр павінен аплаціць праезд, акрамя некаторых груп, напр. інвалідаў. Пасажыр таксі аплочвае праезд пасля паездкі. За неаплату праезду або правозу багажу кантралёрамі выпісваецца штраф.

Звычайна пасажыр мае права бясплатна перавозіць з сабой дзяцей, ручную паклажу ў межах устаноўленых норм і дробных жывёлін.

Транспартны сродак, які перавозіць пасажыраў, называецца пасажырскім (напрыклад, вагон, цягнік, самалёт, аўтобус, цеплаход і г. д.). Калі ж, акрамя пасажыраў, ім ажыццяўляецца перавозка грузаў, то ён называецца грузапасажырскім.

У Беларусі абавязковым з’яўляецца страхаванне пасажыраў.

Катэгорыя:Транспарт
Міхаіл Іванавіч Дзямчук

**Міхаі́л Іва́навіч Дзямчу́к** (, в. Дзявяткі, Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць, БССР — ) — савецкі і беларускі вучоны і дзяржаўны дзеяч, член-карэспандэнт НАН Беларусі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР у галіне навукі і тэхнікі. Міністр народнай адукацыі БССР (1989—1991).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 мая 1946 года ў вёсцы Дзявяткі Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці. У 1968 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (дыплом з адзнакай).

Кар’ера:
* 1970—1985 у БДУ: малодшы, затым старшы навуковы супрацоўнік, з 1976 па 1984 год — загадчык лабараторыі НДІ прыкладных фізічных праблем, у 1984—1985 загадчык кафедры аўтаматызацыі навуковых даследаванняў.
* 1985—1988 — загадчык аддзела навукі і навучальных устаноў ЦК КПБ.
* 1988—1991 — міністр народнай адукацыі БССР.
* 1991—1994 — намеснік старшыні Савета Міністраў Беларусі.
* 1994—2000 — рэктар Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі.
* 2000—2001 — намеснік прэм’ер-міністра Беларусі.
* 2001—2002 — дырэктар Цэнтра сістэмнага аналізу Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі.
* 2002—2016 — рэктар Рэспубліканскага інстытута вышэйшай школы БДУ.
Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1986), доктар фізіка-матэматычных навук (1983), прафесар (1985). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (1996).

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1986—1990), народны дэпутат СССР (1989—1991).

Дзяржаўная прэмія БССР 1986 года за распрацоўку і ўкараненне ў практыку оптыка-фізічных даследаванняў статыстычных метадаў часовага аналізу хуткапераменных патокаў светлавога выпраменьвання.

Аўтар больш за 300 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій і 40 вынаходстваў.

**Асноўныя працы:**
* Статистический одноквантовый метод в оптико-физическом эксперименте. Мн.: Изд-во БГУ, 1981 (совм. с М. А. Ивановым).
* Импульсная спектрометрия. Мн.: Университетское, 1986 (совм. с М. А. Ивановым).
* Республика Беларусь: системные принципы устойчивого развития. Мн.: РИВШ БГУ, 2003 (совм с. А. Т. Юркевичем).
* Высшая школа в стратегии инновационного развития Республики Беларусь. Мн.: РИВШ, 2006.
* Системная методология инновационной деятельности: учеб. пособие. Минск: РИВШ, 2007 (совм с. А. Т. Юркевичем).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Міхаіл Іванавіч Дзямчук у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* 
* Пайшоў з жыцця заслужаны дзеяч навукі Беларусі Міхаіл Дзямчук. БелТА. 27. ліпеня, 2016
* Член-карэспандэнт Дзямчук Міхаіл Іванавіч. Нацыянальная акадэмія навук Беларусі. *Памяці вучонага.*
* Михаил Иванович Демчук (К 60-летию со дня рождения) // Изв. НАН Беларуси. Сер. физ.-матем. наук. — 2006. — № 2.
* Гісторыя БНТУ

Катэгорыя:Машынабудаўнікі СССР
Катэгорыя:Машынабудаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі прэм’ер-міністраў Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 11-га склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад усесаюзных таварыстваў і фондаў
Катэгорыя:Рэктары БНТУ
Катэгорыя:Міністры народнай адукацыі БССР
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН БССР
Уладзімір Гаўрылавіч Еўтух

**Уладзі́мір Гаўры́лавіч Е́ўтух** (, в. Заполле  Гродзенскай вобласці, Беларуская ССР — , г. ) — беларускі савецкі грамадска-культурны дзеяч, архітэктар. Кандыдат тэхнічных навук (1979). Старшыня Дзяржбуда БССР, першы намеснік Старшыні Савета Міністраў БССР, прэзідэнт ЗАТ «Інвест-Сістэм», дэпутат Вярхоўнага Савета БССР, народны дэпутат СССР.

## Біяграфія 
Уладзімір Гаўрылавіч Еўтух нарадзіўся 3 студзеня 1932 года ў сялянскай сям’і ў вёсцы Заполле Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці Беларускай ССР. У 1939 годзе Уладзімір Еўтух становіцца вучнем пачатковай школы в. Заполле, у 1950 годзе заканчвае 10 класаў Карэліцкай сярэдняй школы. З 1950 па 1953 гады курсант Маскоўскага ваенна-інжынернага вучылішча ў Калінінградзе. Па заканчэнні вучылішча яму прысвойваюць званне лейтэнанта і накіроўваюць у вайсковую часць горада Маладзечна, дзе ён служыць камандзірам сапёрнага ўзвода. У 1955 годзе звальняецца з шэрагаў Савецкай Арміі па стану здароўя.

У 1962 годзе завочна скончыў будаўнічы факультэт Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці *прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва*.

Працоўны шлях Уладзімір Еўтух пачаў у 1956 годзе, пачаўшы майстрам завода зборнага жалезабетону № 6 трэста № 2 «Будіндустрыя». Член КПСС з 1956 года. Сябра Беларускага саюза архітэктараў з 1980 года.

З 1986 па 1990 гады — першы намеснік Старшыні Савета Міністраў БССР. Пахаваны на Усходніх могілках г. Мінска.

## Дзейнасць 
Кіраваў будаўніцтвам Палаца спорту, комплексу Белдзяржуніверсітэта, павільёна ВДНГ БССР, жылых раёнаў па праспекце Пушкіна, Зялёны Луг у Мінску. Праводзіў даследаванні па арганізацыйна-тэхналагічных асновах фарміравання структур вытворча-будаўнічых аб’яднанняў, укараненні дасягненняў навукі, тэхнікі і перадавога досведу, павышэнні эфектыўнасці вытворчасці, прымяненні новых метадаў планавання і эканамічнага стымулявання, па зніжэнні рэсурсаёмістасці будаўніцтва на аснове дамоўных коштаў.

## Узнагароды 
* ордэн Леніна (1986)
* два ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971, 1979)
* ордэн «Знак Пашаны» (1966)
* медаль «За доблесную працу. У адзначэнне 100-годдзя з дня нараджэння У. І. Леніна»
* медаль «Ветэран працы»
* дзве Ганаровыя граматы Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1969, 1982)
* Прэмія Савета Міністраў БССР (1978, у аўтарскім калектыве) за распрацоўку праектаў і будаўніцтва буйнапанэльных жылых дамоў у Мінску.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Біяграфія Уладзіміра Гаўрылавіча Евтуха  на афіцыйным сайце Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Першыя намеснікі Старшыні Савета Міністраў БССР
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Айкіды

**Айкіды** (таксама *Хайкіды*, *Гайкіды*, у арыгінальным армянскім варыянце прамаўляецца hАйказуні/Haykazuni: ) — легендарная дынастыя першых цароў Старажытнай Арменіі, што кіравала c 2492 года да н.э. да 325 года да н.э.

Заснавальнікам дынастыі з'яўляецца Айк Наапет (Հայկ Նահապետ) — эпанім армян.

Згодна армянскай гісторыі, напісанай Маўсесам Харэнацы, першы цар старажытнай Арменіі (правадыр армянскага народа) Айк «Ахехнавор» (Հայկ Աղեղնավոր — Айк «Лучнік»), які ўвайшоў у гісторыю як Айк Наапет (Hayk Nahapet) — патрыярх-родапачынальнік армянскага народа, заснавальнік дынастыі Айказуні (рода-валадароў/наапетаў Арменіі), — аб'яднаў армян і разграміў у бітве Дзюцазнамарт (паўднёва-ўсходней возера Ван, сярэдняя плынь ракі Аёц-дзор) войскі тытана Бэла. Айк Наапет паклаў пачатак армянскай дзяржаўнасці. Гэта адбылося 11 жніўня 2492 г. да н.э. (па традыцыйным армянскім летазлічэнні), ці ў 2107 г. да н.э. (па «Храналагічнай Табліцы» Мікаэла Чамчана). 1-ы лік месяца «Навасард» паганскага (дахрысціянскага) календара армян, даводзіцца на 11 жніўня, а свята Навасард — 11 жніўня — адзначаецца кожны год са старажытнасці да нашых дзён, як у многіх армянскіх дыяспарах (спюрк), так і ў самой Рэспубліцы Арменія — у прыватнасці ў армянскім дахрысціянскім паганскім храме Гарні (I стагоддзе н.э.), што каля горада Ерэван.

* «Haykh»/«Hayq» (ՀԱՅՔ) — саманазва краіны армян, Арменіі — c 2492 года да нашай эры дасёння.
* «Hay» (Հայ — «армянін») — саманазва армян.
* Імя «Hayk» (Հայկ) паходзіць ад саманазвы армян «Hay» (Հայ — «армянін»).
«Haykh»/«Hayq» (Հայք) — «kh»/«q» — прыдыхальнае «k->kh» («k->q»), з дапамогай якога, у старажытнаармянскай мове ўтвараецца множны лік назоўнікаў — азначае «армяне» ці «Арменія». Утворана не ад імя «Hayk», а ад назвы «Hay» (саманазва — «армянін»). Армянскае слова «haykakan» (հայկական - армянскі) - азначае тое, што ставіцца да армян.

У старажытнасці, апроч саманазвы краіны армян «Haykh»/«Hayq» (ՀԱՅՔ), утвараецца другі тапонім — «Арменія», які адбыўся ад імя аднаго з нашчадкаў першага армянскага цара Айка, а менавіта ад імя цара Арама I Вялікага Haykazuni (1828—1770 да н.э.). Гэты, другі (міжнародны) тапонім «Арменія», больш прыжыўся за межамі краіны. Тапонім «Арменія» стаў асноўным для пазначэння краіны ў старажытных персаў, старажытных грэкаў, парфянаў. Да прыкладу, у гісторыка V стагоддзі Маўсеса Харэнацы («Гісторыя Арменіі», Кніга 1, гл. 12): «…Арам здзейсніў шмат гераічных вычынаў у бітвах… ён рассунуў межы Арменіі ва ўсе бакі. Усе народы завуць нашу краіну па яго імі, прыкладам, грэкі — Армен, персы і сірыйцы — Арменікк».

Тапонім Арменія згадваецца не адзін раз на пісьмовых сведчаннях VI стагоддзя да нашай эры, якія дайшлі да нас — «Накшырустэмскім» і «Бісутунскім/Бехістунскім» надпісах. У прыватнасці, у «Бехістунскім» трохмоўным надпісе цара персаў Дарыя I, зробленым у 520 годзе да н.э., у двух яго варыянтах (персідскім і эламскім), згадваецца краіна «Арміна», якая ў трэцім (асіра-вавілонскім/акадскім) варыянце названа сінонімам «Урарту» — што проста паказвае на ідэнтычнасць тапонімаў «Урарту» і «Арменія», як адной і той жа краіны.

## Спасылкі 
* Мовсес Хоренаци. История Армении. Книга I. Родословие Великой Армении.
Радыятар

**Радыятар ацяплення**, батарэя ацяплення — прылада, якая перадае цяпло ад цепланасіцеля ў памяшканне. Радыятары бываюць:
* чыгунныя секцыйныя;
* алюмініевыя секцыйныя;
* біметалічныя секцыйныя;
* сталёвыя трубчастыя;
* сталёвыя панэльныя.

## Класіфікацыя 
### Чыгунныя секцыйныя радыятары 
Класічным прыкладам чыгуннага радыятара з’яўляецца мадэль МС-140 — «гармонік», вядомы многім пакаленням расіян. Чыгунныя радыятары вядомыя і многім пакаленням беларусаў. Яны выкарыстоўваюцца ў шматпавярховых будынках, таму што магутныя і ўстойлівыя да цяжкіх умоў службы.

### Алюмініевыя секцыйныя радыятары 
Гэта лёгкія, элегантныя секцыйныя радыятары з добрай цеплааддачай, дзякуючы высокай цеплаправоднасці алюмінія.
Секцыі вырабляюць метадам ліцця пад ціскам або экструдзіраваннем. Кожная секцыя мае верхні і ніжні калектары, злучаныя вертыкальным каналам, і арабрэнне, якое арганізуе канвекцыйныя патокі паветра ўздоўж секцыі, што забяспечвае аптымальнае размеркаванне цяпла ў памяшканні.

### Біметалічныя секцыйныя радыятары 
Ад літых алюмініевых радыятараў іх адрознівае наяўнасць сталёвых праводзячых каналаў, залітых у алюмініевым арэбрэнні і прызначаных для таго, каб шматкратна ўзмацніць трываласць канструкцыі. Спосабаў рэалізацыі гэтай ідэі два. У першым выпадку вырабляецца сталёвы каркас (дакладней было бы сказаць —
радыятар), які заліваецца ў алюміній. Такім чынам, вада кантактуе толькі са сталлю.

### Сталёвыя трубчастыя радыятары 
У іх верхні і ніжні калектары злучаны радам вертыкальных сталёвых трубак (да 4 і нават 6 у рад без арабрэння). Злучэнне выконваюць з дапамогай напрасоўкі або зваркі, што крыху павялічвае кошт, затое дазваляе атрымаць прыборы вышынёй да 3 м. Радыятары могуць быць як секцыйнымі (трубкі сабраныя ў секцыі, якія зварваюцца паміж сабой у гармонік), так і несекцыйнымі (трубкі звараны па даўжыні калектара).

### Сталёвыя панэльныя радыятары 
Гэта высокаэфектыўныя цеплавыя прыборы, разлічаныя ў большасці выпадкаў на працоўны ціск ад 6 да 8,7 атмасфер і апрасовачны — да 13 атмасфер. Іх рэкамендуецца выкарыстоўваць у індывідуальным і малапавярховым будаўніцтве, а пры наяўнасці індывідуальнага цеплавога пункта — у будынках любой павярховасці.

## Гл. таксама 
* Абагравальнік
* Каларыфер

Катэгорыя:Цеплатэхніка
Соф’я Мялецкая

'''Соф'я Мялецкая**, у першым шлюбе **Алелькавіч**, у другім шлюбе **Хадкевіч''' ( — , Крэцінга, Вялікае Княства Літоўскае, Рэч Паспалітая) — жонка князя Яна Сямёна Алелькавіча-Слуцкага (пам. 1592), а потым вялікага гетмана літоўскага Яна Караля Хадкевіча (1561—1621).

## Біяграфія 
### Паходжанне 
Дачка  і гетмана вялікага кароннага  і яго жонкі Альжбеты з Радзівілаў, старэйшай дачкі Мікалая Радзівіла Чорнага. Мела сястру Катажыну. 

### Сям'я 
Першым шлюбам у 1586 годзе пабралася з князем Янам Сямёнам Алелькавічам (пам. 1592), дзеці памерлі ў маленстве.

Другім шлюбам у 1593 годзе пабралася з вялікім гетманам літоўскім Янам Каралем Хадкевічам (1561—1621). У шлюбе нарадзілася двое дзяцей:

*  (1598—1614) — у шлюб не ўступаў; 
* Ганна Схаластыка Хадкевіч (1604—1625), жонка Яна Станіслава Сапегі.

### Смерць і пахаванне 
Памёрла ў  ў Крацінзе. Пахавана 4 ліпеня 1619 года ў  ў Крацінзе. Падчас пахавальнай пропаведзі ў царкве выступіў вядомы прапаведнік-бернардзінец Андрэй Грондскі. Пазней пропаведзь апублікавала езуіцкая друкарня ў Вільні.

## У мастацтве 
Вядомы партрэт Соф'і Мялецкай, які захоўваецца ў  ў Крацінзе.

## Літаратура 
* Polski Słownik Biograficzny t. 3 s. 37
* Motiejus Wołonczewskis. Żemajtiu wiskupiste. — Wilniuje, 1848. — D. 2. — P. 92-93
* . Kretinga: praeities skraistę praskleidus. — Kretinga (Klaipėda: Druka), 2009. — P. 31-34

Соф'я
Соф'я
Соф'я
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Вядзьмак

**Вядзьмак**, вядзьмар (, *відьмач*; ) — персанаж славянскай міфалогіі і дэманалогіі, калдун. З’яўляецца начальнікам над ведзьмамі пэўнай мясцовасці; можа дзейнічаць заадно з імі або, наадварот, абараняць людзей ад выхадак ведзьмаў і заложных нябожчыкаў, замовамі лячыць хваробы людзей і жывёл.

У граматычным дачыненні да слова «вядзьмак» ёсць адпаведнік жаночага роду з падобнай этымалогіяй — «ведзьма».

Валодаючы магічнымі здольнасцямі, вядзьмак можа па сваім жаданні перавярнуцца ў матылька, каня, ваўка ці іншую жывёлу. Па павер’ях, вядзьмак можа быць «прыроджаным» або «навучаным». У «прыроджанага» ведзьмака можа не быць барады, вусоў, затое прысутнічае маленькі хвосцік, а адлюстраванне ў зрэнках вачэй перавернута дагары нагамі. «Навучаны» вядзьмак нічым не адрозніваецца ад нармальнага чалавека.

Перад смерцю вядзьмак павінен перадаць свае веды іншаму чалавеку. Калі ён памірае, надыходзіць засуха або ідуць бясконцыя дажджы. Па адным з павер’яў, пасля смерці ведзьмака варта адсекчы яму галаву, пакласці яго тварам уніз і забіць у рот кол. У магілу кладуць кавалак асіны, цвікі, паперу, габлюшку, ля магілы тройчы рассыпаюць мак. Калі ўсё было зроблена правільна, людзі верылі, што вядзьмак не ператворыцца ва ўпыра. Па іншых павер’ях, вядзьмак і пасля смерці ахоўвае сяло, не прапускаючы ў яго мерцвякоў.

## Літаратура 
*  
*  
* *Никифоровский Н. Я.* [Ведьмаки и ведьмы](https://ru.wikisource.org/wiki/Нечистики%20(Никифоровский)/Ведьмаки%20и%20ведьмы) // [Нечистики : Свод простонародных в Витебской Белоруссии сказаний о нечистой силе](https://ru.wikisource.org/wiki/Нечистики%20(Никифоровский)). — Вильна: Н. Мац и Ко, 1907. — С. 90—96. 
*  

## Спасылкі 
* Міфалагічная энцыклапедыя — «Вядзьмак» 

Катэгорыя:Вядзьмарства
Катэгорыя:Славянская міфалогія
Георгій Мяфодзьевіч Надтачэеў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Георгій Мяфодзьевіч Надтачэеў
|дата нараджэння  = 1916
|месца нараджэння = вёска Красніца , Магілёўская вобласць
|дата смерці      = 25.04.1944
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1941—1944
|званне           = лейтэнант авіяцыі
|род войскаў      = авіяцыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Георгій Мяфодзьевіч Надтачэеў** (1916—1944) — малодшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Георгій Надточеев нарадзіўся ў лістападзе 1916 года ў вёсцы Красніца (цяпер — Быхаўскі раён Магілёўскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння васьмі класаў школы і  працаваў электраманцёрам у Магілёўскім чыгуначным дэпо. Вучыўся на рабфаку. У чэрвені 1941 года быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію і накіраваны на фронт. У 1942 годзе ён скончыў Чкалаўскай ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў.

Да студзеня 1944 года гвардыі малодшы лейтэнант Георгій Надтачэеў быў лётчыкам 76-га гвардзейскага штурмавога авіяпалка 206-й штурмавой авіядывізіі  4-га Украінскага фронту. 31 студзеня 1944 года падчас баявога вылету яго камандзір быў збіты і сеў на вымушаную пасадку. Ратуючы яго, Надтачэеў рассеяў агнём са свайго самалёта варожых салдат, а затым прыняў свой борт камандзіра з яго экіпажам і даставіў іх на свой аэрадром.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 13 красавіка 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання, мужнасць, адвагу і геройства, праяўленыя ў барацьбе з нямецкімі захопнікамі» гвардыі малодшы лейтэнант Георгій Надтачэеў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Ордэн Леніна і медаль «Залатая Зорка» ён атрымаць не паспеў, так як 25 красавіка 1944 года загінуў у баі падчас штурмоўкі нямецкіх пазіцый на Сапун-гары.

У гонар Надтачэева названыя вуліцы ў Магілёве і Быхаве.

## Літаратура 
*  — С. 123.
* 
* Герои боёв за Крым. — Симферополь: Таврия, 1972.
* Герои Советского Союза — могилевчане. — Минск, 1965.
* Герои твои, Херсонщина. — Симферополь, 1980.

Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі СССР
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лейтэнанты СССР
Каларыфер

**Каларыфер**, **канальны награвальнік** — прылада з труб, прызначаная для награвання паветра ў памяшканні. Каларыферы бываюць вадзяныя і электрычныя. Існуюць таксама каларыферы-рэкуператары.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Цеплатэхніка
Катэгорыя:Вентыляцыя
Салецтва

**Сале́цтва** (со́лтыства) () — адміністрацыйная адзінка ў Польшчы, якая дзейнічае на тэрыторыі сельскіх населеных пунктаў.

Салецтва з'яўляецца падраздзяленнем () гміны. У многіх выпадках салецтва дзейнічае на тэрыторыі аднаго сельскага населенага пункта. Дробныя населеныя пункты аб’ядноўваюцца ў адно салецтва. Вялікія сельскія населеныя пункты могуць быць падзеленыя на некалькі салецтваў.

## Гл. таксама 
* Старасцінская акруга — дапаможная адміністрацыйная адзінка грамад

Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Польшчы
NGC 7814

**NGC 7814** (іншыя абазначэнні — **PGC 218**, **UGC 8**, **MCG 3-1-20**, **ZWG 456.24**, **KUG 0000+158**) — галактыка ў сузор’і Пегас, якая знаходзіцца прыкладна ў 40 мільёнах светлавых гадоў ад нас. Бачна з Землі «з рабра».

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

## Літаратура 
# 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1784 годзе
7814
Катэгорыя:Пегас (сузор’е)
Катэгорыя:Аб’екты Колдуэла
Кацельня

, Швецыя]]
]]
**Кацельная ўстаноўка** (кацельня) — збудаванне, у якім ажыццяўляецца нагрэў рабочай вадкасці (цепланосбіта) (як правіла вады) для сістэмы ацяплення або паразабеспячэння, размешчанае ў адным тэхнічным памяшканні. Кацельні злучаюцца са спажыўцамі пры дапамозе цеплатрасы і/або параправодаў. Асноўнай прыладай кацельні з'яўляецца паравы, жаратрубны і/або вадагрэйны катлы. Кацельні выкарыстоўваюцца пры цэнтралізаваным цепла- і паразабеспячэнні або пры мясцовым забеспячэнні, калі гэтая кацельня лакальнага значэння (у межах прыватнага дома, квартала).

**Кацельня** — комплекс тэхналагічна звязаных цеплавых энергаўстановак, размешчаных у адасобленых вытворчых будынках, убудаваных, прыбудаваных або надстроенных памяшканнях з катламі, воданагравальнікамі (у тым ліку ўстаноўкамі нетрадыцыйнага спосабу атрымання цеплавой энергіі) і кацельна-дапаможным абсталяваннем, прызначаны для выпрацоўкі цеплыні.

## Класіфікацыя кацельняў 
**Па тыпу размяшчэння**
* Якія асобна стаяць
* Дахавыя кацельні
* Убудаваныя ў будынкі іншага прызначэння
* Прыбудаваныя да будынкаў іншага прызначэння
* Блокава-модульнага выканання
* Рамныя на паддонах
**Па тыпу выкарыстоўванага паліва**
* Газавыя кацельні
* Вадкастнапаліўныя (мазут, дызельнае паліва, адпрацаваны алей)
* Цвёрдапаліўныя (дровы, кокс, буры і каменны вугаль, брыкеты)
* Камбінаваныя шматпаліўныя
**Па тыпу усталёўваных катлоў**
* Паравыя
* Вадагрэйныя
* Змешаныя
* Дыятэрмічныя
**Па прызначэнні цеплавой нагрузкі**
* Ацяпляльныя (ацяпленне, вентыляцыя, гарачае водазабеспячэнне)
* Вытворчыя (пар і/або гарачая вада для тэхналагічных спажыўцоў)
* Змешаныя (забеспячэнне ацяпляльнай і вытворчай функцыі)
**Па катэгорыі надзейнасці водпуску цяпла**
* Першай катэгорыі — кацельні якія з'яўляюцца адзінай крыніцай цяпла спажыўцоў першай катэгорыі (не дапускаюць перапынкаў у падачы разліковага колькасці цеплыні)
* Другой катэгорыі — кацельні прызначаныя для спажыўцоў, якія дапускаюць зніжэнне водпуску цяпла на перыяд рамонту, але не больш за 54 гадзін.
* Трэцяя катэгорыя — усе астатнія спажыўцы

Катэгорыя:Цеплазабеспячэнне
Катэгорыя:Цеплатэхніка
Праваслаўная царква раўнаапостальных Канстанціна і Алены

**Праваслаўная царква раўнаапостальных Канстанціна і Алены** — колішні праваслаўны храм у вёсцы Рагава (Мінскі раён, Беларусь).

## Гісторыя 
Каменны храм у імя раўнаапостальных Канстанціна і Алены, пабудаваны за казённы кошт, асвячоны 8 верасня 1869 года. У храме — сярэбраны, пазалочаны пацір з надпісам: «Вклад Благоверных Государей Великих Князей Александра, Сергия, Павла Александровичей и Благоверной Государыни Великой Княжны Марии Александровны, 1863 г.»; напрастольны сярэбраны пазалочаны крыж з вензелем Вялікай Княгіні Алены Паўлаўны; Евангелле ў ліст у пераплёце малінавага аксаміту з сярэбранымі выявамі евангелістаў з надпісам: «Вклад Благовернаго Государя Наследника Цесаревича и Великаго Князя Николая Александровича»; Евангелле ў 1/4 л. — таксама ўклад Спадчынніка Цэсарэвіча; дзве фарфоравыя свечкі, выш. 1 арш. з упрыгожаннем, — «дар Ея Императорскаго Величества Государыни Императрицы Марии Александровны, 1863 г.».

## Прыход 
* Станам на 1876 год прыхаджанамі царквы ў Рагаве былі жыхары вёсак Пухлякі, Грыні, Жукі, Галавачы, Касачы, Шчадроўшчына, Мідраўшчына, Пецькавічы, Хацянаўшчына, Бахметаўка, Горы, Агаркі, Кісялі, Ермакі, Раўкуцевічы і Камкі.
* 1893 год — 2013 вернікаў (979 мужчын, 1034 жанчыны)

## Гл. таксама 
* Свята-Георгіеўская царква (Рагава)

## Спасылкі 
* Метрические книги православных церквей Вилейского уезда Виленской губернии 
* Метрические книги Роговской церкви

Катэгорыя:З’явіліся ў 1869 годзе
Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Рагава
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Мінскага раёна
Прэмія «Оскар» за найлепшую рэжысуру

**Прэмія «Оскар» за найлепшую рэжысуру** () — прэстыжная ўзнагарода Амерыканскай акадэміі кінамастацтва, якая прысуджаецца штогод найлепшаму рэжысёру. Намінацыю на прэмію ажыццяўляе Гільдыя рэжысёраў, а пераможца вызначаюць усе члены Акадэміі. Усяго з 1929 года, гэта значыць з першай цырымоніі ўручэння «Оскараў», 61 рэжысёру дасталася 81 статуэтка. Пры гэтым на першай цырымоніі былі ўручаны два прызы (за працу ў жанрах драма і камедыя), аднак з наступнага года гэты падзел быў скасаваны. На 34-й (1962) і 80-й (2008) цырымоніях прэмію ўручылі двум рэжысёрам. Часцей за ўсё гэту прэмію атрымлівае рэжысёр, чыя стужка атрымала прэмію «За найлепшы фільм».

## Спіс лаўрэатаў і намінантаў 
### 1929—1930 
### 1931—1940 
### 1941—1950 
### 1951—1960 
### 1961—1970 
### 1971—1980 
### 1981—1990 
### 1991—2000 
### 2001—2010 
### 2011—2020 
### 2021—2030 
## Рэкорды 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Лаўрэаты і намінанты прэміі «Оскар» на афіцыйным сайце кінаакадэміі: 1929, 1930 (I), 1930 (II), 1931, 1932, 1934, 1935, 1936, 1937, 1938, 1939, 1940, 1941, 1942, 1943, 1944, 1945, 1946, 1947, 1948, 1949, 1950, 1951, 1952, 1953, 1954, 1955, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018.
* База даных па ўсіх намінантах і пераможцам

Оскар
Рэжысура
*
Танк-паравоз

**Танк-паравоз** (танкавы паравоз) — паравоз, які не мае тэндара. Вада і паліва захоўваюцца ў ёмістасцях, што знаходзяцца непасрэдна на самім паравозе: вада — у асобных баках (танках), якія знаходзяцца па баках паравога катла, вугаль — у скрынях, звычайна размешчаных у будцы машыніста.

Адсутнасць тэндара дае добры агляд з будкі машыніста пры заднім ходзе, што спрашчае манеўраванне. Запасы паліва і вады на танк-паравозах невялікія, таму іх выкарыстоўвалі ў месцах, дзе магчыма забеспячэнне палівам і вадой, — на пад’язных пуцях прамысловых прадпрыемстваў, невялікіх станцыях, складах.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паравозы
Тракмабіль

**Тракмабіль** — гэта мадэльны рад самаходных машын, якія выконваюць транспартныя работы з вагонамі, рухаючыся паміж чыгуначнымі пуцямі на гумавых колах, і выкарыстоўваюць павелічэнне счапной вагі за кошт пераносу часткі вагі вагона на свае восі.

Катэгорыя:Лакаматывы
Уладзімір Аляксандравіч Наржымскі

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Уладзімір Аляксандравіч Наржымскі
|дата нараджэння  = 14.02.1915
|месца нараджэння = вёска Цімкавічы, Капыльскі раён, Мінская вобласць
|дата смерці      = 17.10.1988
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1936—1970 (з перарывам)
|званне           = 
|род войскаў      = авіяцыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Уладзімір Аляксандравіч Наржымскі** (1915—1988) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Уладзімір Наржымскі нарадзіўся 14 лютага 1915 года ў вёсцы Цімкавічы (цяпер Капыльскі раён Мінскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння дзесяці класаў школы працаваў на Маскоўскім механічным заводзе. У 1935 годзе Наржымскі скончыў Ульянаўскую лётна-тэхнічную школу. У 1936—1938 гадах праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. У 1940 годзе ён паўторна быў прызваны ў армію. У 1941 годзе Наржымскі скончыў Ейскае ваенна-марское авіяцыйнае вучылішча. З чэрвеня таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Да жніўня 1944 года гвардыі капітан Уладзімір Наржымскі быў намеснікам камандзіра эскадрыллі 11-га гвардзейскага знішчальнага авіяпалка 2-й гвардзейскай мінна-тарпеднай авіядывізіі ВПС Чарнаморскага флоту. Да таго часу ён здзейсніў 339 баявых вылетаў, прыняў удзел у 35 паветраных баях, збіўшы 13 варожых самалётаў асабіста і яшчэ 5 — у складзе групы.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 6 сакавіка 1945 года за «мужнасць і гераізм, праяўленыя ў паветраных баях з нямецкімі захопнікамі» гвардыі капітан Уладзімір Наржымскі быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 4036.

Пасля заканчэння вайны Наржымскі працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1951 года ён скончыў Ваенна-паветраную акадэмію. З 1958 года — працаваў выкладчыкам спачатку ў гэтай акадэміі, затым у Цэнтральным аэраклубе СССР, . Кандыдат ваенных навук, дацэнт. У 1970 годзе ў званні палкоўніка Наржымскі быў звольнены ў запас. Жыў у Маскве, працаваў у . Памёр 17 кастрычніка 1988 года, пахаваны на  Масквы.

Быў таксама узнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга, двума ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, трыма ордэнамі Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.

У гонар Наржымскага ўсталяваны яго бюст у Севастопалі.

## Літаратура 
* 
* *Вотинцев А. С., Фёдоров Г. Н.* В небе Ульяновска. — Саратов., 1984.
* Герои боёв за Крым. — Симферополь: Таврия, 1972.
* Герои огненных лет. Книга 2. М.: Московский рабочий, 1946.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цімкавічах
Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі СССР
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Альжбета Мялецкая

**Альжбета Мялецкая**, народжаная **Радзівіл** ( — ) — дачка вялікалітоўскага дзяржаўнага дзеяча Мікалая Радзівіла Чорнага.

## Біяграфія 
### Паходжанне 
Дачка вялікага канцлера літоўскага Мікалая Радзівіла Чорнага (1515—1565) і яго жонкі Альжбеты з Шыдлавецкіх (1533—1562). Мела прынамсі чатырох братоў (Мікалая Крыштафа, Юрыя, Альбрэхта і Станіслава) і трох сясцёр (Соф'ю Агнешку, Крысціну і Ганну Магдалену).

### Сям'я 
У 1566 годзе пабраліся шлюбам з .

У шлюбе нарадзіліся дзве дачкі:

* Соф’я Мялецкая — жонка князя Яна Сямёна Алелькавіча-Слуцкага (пам. 1592), а потым вялікага гетмана літоўскага Яна Караля Хадкевіча (1561—1621)
* Катажына Мялецкая — жонка   (1547—1622).

Альжбета
Альжбета
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Гродзенскі езуіцкі калегіум

**Гро́дзенскі езуі́цкі кале́гіум** — колішняя каталіцкая навучальная ўстанова ў Гродна, якая дзейнічала ў 1625 – 1773 гг.

Калегіум складаўся з вучэбных і жылых памяшканняў, біліятэкі, аптэкі (адчынена ў 1687 г.), сада, гаспадарчых будынкаў, касцёла Св. Францішка Ксаверыя. Пабудовы калегіума займалі цэлы квартал горада.

Калегіум меў 2 аддзяленні: малодшае, якое мела 5 класаў (апошні клас быў двухгадовым) і старэйшае (3 гады навучання). Выкладаліся тыповыя для калегіума прадметы: сем вольных мастацтваў, тэалогія, класічныя мовы і іншыя. З 1667/68 навучальнага года ўсе прадстаўнікі калегіума мелі вучонае званне прафесара.

У 1707 г. пры калегіуме была адкрыта музычная бурса, пры ёй дзейнічала капэла. У 1773 г. бурса мела 63 музычныя інструменты.

На 1773 г. калегіум валодаў 7 фальваркамі і 25 вёскамі ў Гродзенскім павеце.

Пасля скасавання ў 1773 г. ордэна езуітаў будынкі і маёмасць калегіума былі перададзены Камісіі народнай асветы,  якая на яго базе стварыла акруговую школу ў Гродне. Пазней будынкі былі перададзены урадавым установам.

## Вядомыя выпускнікі 
* Марцін Пачобут-Адляніцкі, каралеўскі астраном Рэчы Паспалітай, матэматык.
## Вядомыя выкладчыкі 
* Дамінік Рудніцкі (1676-1739) — беларускі і польскі пісьменнік.

## Значэнне 
Гродзенскі калегіум адыграў значную ролю ў пашырэнні ўплыву Каталіцкай Царквы на Беларусі, яго дзейнасць спрыяла зацвярджэнню еўрапейскай сістэмы адукацыі на Гродзеншчыне.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Адукацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім
Катэгорыя:Колішнія навучальныя ўстановы Беларусі
Катэгорыя:Езуіцкія калегіумы
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1625 годзе
Катэгорыя:1625 год у Еўропе
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Гродне
Катэгорыя:Духоўныя навучальныя ўстановы Беларусі