open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Улік затрат

**Улік затрат** () — сістэматычнае адлюстраванне, групаванне і аналіз расходаў, звязаных з вытворчай і гаспадарчай дзейнасцю арганізацыі з мэтай фармавання поўнай і дакладнай інфармацыі пра расходы для ўнутранага кіравання і знешняй справаздачнасці.

## Асноўныя артыкулы затрат 
Пры ўліку затрат улічваюцца наступныя віды расходаў:

* аплата працы;
* адлічэнні на сацыяльныя патрэбы;
* набыццё сыравіны і матэрыялаў;
* амартызацыя асноўных сродкаў;
* арэнда вытворчых памяшканняў;
* маркетынг і рэклама;
* падрыхтоўка кадраў;
* штрафы, пені, няўстойкі;
* іншыя выдаткі, непасрэдна звязаныя з вытворчасцю прадукцыі, выкананнем работ або аказаннем паслуг.

## Класіфікацыя затрат 
У залежнасці ад розных крытэрыяў затраты падзяляюцца на:

*Прамые* – адносяцца на сабекошт пэўнага віду прадукцыі, работ або паслуг (расходы сыравіны, заробак работнікаў вытворчасці і інш.) 

*Ускосныя* – звязаны ў цэлым з вытворчай дзейнасцю (амартызацыя, арэнда, заробкі кіраўнічага персаналу).

*Пераменныя* – змяняюцца пры павелічэнні або памяншэнні аб'ёмаў вытворчасці (расходы матэрыялаў, заробкі работнікаў). 

*Умоўна-пастаянныя* – аб'ёмы вытворчасці на іх амаль не ўплываюць (напрыклад, арэнда памяшкання).

*Планаваныя* – затраты, уключаныя ў планавы каштарыс або калькуляцыю. 

*Непланаваныя* – затраты, звязаныя са стратамі ў працэсе гаспадарчай дзейнасці (прастоі, брак і інш).

## Метады ўліку затрат 
Існуе некалькі асноўных метадаў уліку затрат:

*Просты* — пры вытворчасці аднароднай прадукцыі або аказанні аднародных відаў паслуг.

*Паперадзельны* — калі вытворчасць падзяляецца на асобныя самастойныя працэсы (перадзелы).

*Пазаказны* — улічвае выдаткі па асобных заказах.

*Нарматыўны* — арганізуецца паводле галіновых рэкамендацый. Ягоная сутнасць у выяўленні адхіленняў ад нормаў і нарматываў расходаў, што дае магчымасць карэктаваць калькуляцыю фактычнага сабекошту.

## Значэнне 
Наяўнасць празрыстай і структураванай сістэмы ўліку затрат дазваляе вырашаць шэраг ключавых задач:

Аптымізацыя — выяўленне неэфектыўных артыкулаў расходаў і прыняцце мер для іх скарачэння.

Фармаванне цаны — разлік кошту адзінкі прадукцыі або паслугі.

Кантроль — параўнанне планавых і фактычных паказчыкаў, аналіз адхіленняў і іхніх прычын.

Прагназаванне — ацэнка будучых выдаткаў і планаванне рэсурсаў на перспектыву.

**У кіраўнічым уліку улік затрат дапамагае:**
* прымаць абгрунтаваныя кіраўнічыя рашэнняў;
* знайсці спосабы павышэння рэнтабельнасці;
* забяспечыць устойлівае развіццё бізнесу.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Фінансы
Раман Дзмітрыевіч Шчарбакоў

**Раман Дзмітрыевіч Шчарбакоў** (нар. , , Беларусь) — беларускі баскетбаліст. Разыгрываючы абаронца / атакуючы абаронца. Выступаў за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванец СДзЮШАР БК «Мінск-2006». Першыя трэнеры — Алеся Алегаўна Васілеўская і Аляксей Іосіфавіч Сухавецкі.

З 2019 года выступаў за моладзевую, рэзервовую і асноўную каманду БК «Мінск». У снежні 2024 года перайшоў у «Гродна-93». У ліпені 2025 года перайшоў у расійскі клуб «Барнаул» (Алтайскі край).

Выступаў за юнацкую (2019) і моладзевую (2021) зборную Беларусі. У складзе моладзевай зборнай (U-20) заваяваў сярэбраны медаль Еўрапейскага Кубка Выкліку-2021. З 2023 года — гулец мужчынскай нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Кар’ера 
* 2019—2022 — Цмокі-Мінск (моладзевая каманда)
* 2022 — Цмокі-Мінск (рэзервовая каманда)
* 2022 — Цмокі-Мінск
* 2022—2024 — Мінск (рэзервовая каманда)
* 2022—2024 — Мінск
* 2024—2025 — Гродна-93
* з 2025 — Барнаул (Алтайскі край, Расія)

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі (2): 2023/2024, 2024/2025.
*  Фіналіст Кубка Беларусі (1): 2024.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце БК «Мінск»
* Профіль на сайце eurobasket.com
* Профіль на сайце asbasket.ru
* Профіль на сайце slamdunk.ru

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Цмокі-Мінск-2»
Катэгорыя:Ігракі «Цмокі-Мінск»
Катэгорыя:Ігракі «Гродна-93»
Катэгорыя:Ігракі «Алтайбаскета» Барнаул
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Клонмел

**Клонмел** (; ) — (сярэдні) горад у Ірландыі, адміністрацыйны цэнтр графства Паўднёвы Тыперэры (правінцыя Манстэр), а таксама яго найбуйнейшы горад. размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы Ірландыі, на поўдні графства Тыперэры, і ляжыць у даліне, акружанай гарамі. Праз Клонмэл працякае рака Шур. Рачны порт.

Катэгорыя:Гарады Ірландыі
Бюджэтны ўлік

**Бюджэтны ўлік** — гэта сістэма бесперапыннага і суцэльнага дакументальнага адлюстравання аперацый, звязаных з выкананнем дзяржаўных і мясцовых бюджэтаў, метадам падвойнага запісу ў грашовым выражэнні на рахунках бухгалтарскага ўліку ў адпаведнасці з дзейным заканадаўствам.

## Структура бюджэтнага ўліку 
Бюджэтны ўлік з'яўляецца часткай сістэмы бухгалтарскага ўліку і ўключае два асноўныя напрамкі.

## Функцыі бюджэтнага ўліку 
**Назіранне, адлюстраванне і абагульненне.** Дазваляе весці бесперапынны кантроль за выкананнем бюджэту паводле даходаў і расходаў.

**Кіраванне і планаванне.** Служыць крыніцай інфармацыі для аналізу выканання бюджэту, выяўлення адхіленняў і прыняцця рашэнняў для дасягнення бюджэтных паказчыкаў.

**Кантроль.** Забяспечвае кантроль за паступленнем даходаў, выкарыстаннем бюджэтных сродкаў, выкананнем фінансавай дысцыпліны і выяўленнем парушэнняў.

**Захаванне дзяржаўнай маёмасці.** Сістэма ўліку накіравана на прадухіленне злоўжыванняў і іншых парушэнняў бюджэтнага заканадаўства;
* Бюджэтным кодэксам;
* указамі і дэкрэтамі Прэзідэнта;
* пастановамі Урада;
* нарматыўнымі актамі Міністэрства фінансаў.

Бюджэтны ўлік выканання мясцовых бюджэтаў, а таксама ўлік ва ўстановах, фінансаваных з бюджэту, ажыццяўляецца на аснове асобных інструкцый.

## Глядзі таксама 
* Дзяржаўны бюджэт
* Бухгалтарскі ўлік
* Бухгалтарскі баланс

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Фінансы
Асноўныя сродкі

**Асноўныя сродкі** — гэта матэрыяльныя аб’екты, што выкарыстоўваюцца ў дзейнасці арганізацыі як сродкі працы на працягу тэрміну, які перавышае адзін год. Яны ўдзельнічаюць у вытворчасці прадукцыі або аказанні паслуг без змены сваёй фізічнай формы і перадаюць сваю вартасць на гатовую прадукцыю або вынік работ паступова — праз амартызацыю.

Да асноўных сродкаў не адносяцца маладняк жывёл, жывёлы на адкорме, пчаліныя сем’і, шматгадовыя насаджэнні ў гадавальніках як пасадачны матэрыял, прадметы для кароткатэрміновай арэнды.

## Класіфікацыя 
Існуе некалькі класіфікацый асноўных сродкаў:

**Па галіне выкарыстання:** прамысловыя, сельскагаспадарчыя, будаўнічыя, транспартныя і інш.

**Па прызначэнні:** вытворчыя — выкарыстоўваюцца непасрэдна ў асноўнай дзейнасці; невытворчыя — абслугоўваюць сацыяльна-бытавыя патрэбы (інтэрнаты, дамы культуры і інш.).

**Па відах:** будынкі і збудаванні; машыны і абсталяванне; вылічальная тэхніка; транспартныя сродкі; шматгадовыя насаджэнні; унутрыгаспадарчыя дарогі; капітальныя выдаткі на паляпшэнне зямлі (асушальныя і меліярацыйныя работы); інвестыцыі ў арандаваныя асноўныя сродкі; зямельныя ўчасткі і прыродныя рэсурсы (вада, нетры), калі яны ва ўласнасці арганізацыі і інш.

**Па форме валодання:** уласныя і арандаваныя.

**Па стане**: у эксплуатацыі; на рэканструкцыі або тэхнічным пераўзбраенні; у рэзерве (запасе); на кансервацыі (па рашэнні ўпаўнаважаных органаў).

## Ацэнка і ўлік 
Ацэнка і ўлік асноўных сродкаў адбываецца наступным чынам:

**Першапачатковая вартасць** — вартасць сродкаў на момант іх пастаноўкі на ўлік, уключае выдаткі на набыццё, транспартаванне, мантаж і ўвод у эксплуатацыю.

**Аднаўленчая вартасць** — кошт на момант пераацэнкі, выкарыстоўваецца для актуалізацыі балансавай вартасці і фармавання амартызацыйнага фонду.

**Рэшткавая вартасць** — па такім кошце асноўныя сродкі адлюстроўваюцца ў бухгалтарскім балансе. Разлічваецца як розніца паміж першапачатковай (або аднаўленчай) вартасцю і сумай назапашанай амартызацыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Фінансы
Пэт О’Калаган

**Пэт О’Калаган** (; , Канцёрк, Манстэр — , Клонмел, Манстэр) — ірландскі лёгкаатлет, кідальнік молата, двухразовы чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў. Першы алімпійскі чэмпіён у гісторыі незалежнай Ірландыі.
## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1906 годзе ў спартовай сям'і, з дзяцінства браў прыклад з двух старэйшых братоў, авяаў займацца гэльскім футболам і лёгкай атлетыкай. У 15 гадовым узросце паступіў у Акадэмію ў Малоў, прыгарадзе Корка, пасля заканчэння якой працягнуў навучанне на медыцынскі факультэт Роял Каледжа ў Дубліне. Пасля заканчэння, якога ў 1926 годзе паступіў на службу ў ВПС Вялікабрытаніі, у медыцынскі корпус. У 1928 годзе вярнуўся ў Ірландыю, у горад Клонмел, дзе пачаў займацца прыватнай медыцынскай практыкай.

Кідальнымі дысцыплінамі лёгкай атлетыкі пачаў займацца з 1926 года, засяродзіўшы намаганні на кіданні дыска і молата. У 1927 годзе ён выйграў чэмпіянат Ірландыі, паўтарыўшы свой поспех на наступны год, атрымаў права прадстаўляць Ірландыю на маючых адбыцца Алімпійскіх гульнях, на якіх стаў найлепшым кідальнікам молата, і першым алімпійскім чэмпіёнам у гісторыі Ірландыі. На Алімпійскія гульні 1932 гады О’Калаган адпраўляўся ў рангу рэкардсмена Еўропы і відавочнага фаварыта, ранг ён апраўдаў, стаўшы двухразовым алімпійскім чэмпіёнам. З вялікага спорту сышоў у 1936 годзе, аднак у якасці госця наведваў усе летнія Алімпіяды да 1988 года. Да 1984 года працягваў займацца прыватнай медыцынскай практыкай у горадзе Клонмел. Памёр 1 снежня 1991 года.

Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1928 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1932 года
Вульф Іосіфавіч Агранаў

**Уладзімір (Вульф) Іосіфавіч Агранаў** (, Жлобін, цяпер Гомельская вобласць, Беларусь — , Кіеў) — украінскі мастак тэатра і кіно. Член Саюза мастакоў Украіны і Саюза кінематаграфістаў Украіны з 1960 года. Заслужаны дзеяч мастацтваў УССР (1980).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Жлобіне (цяпер Гомельская вобласць, Беларусь). У 1938 годзе скончыў Ленінградскі мастацкі тэхнікум. У 1938—1943 гадах вучыўся на мастацкім факультэце Усесаюзнага дзяржаўнага інстытута кінематаграфіі (выкладчыкі: Фёдар Багародскі, Барыс Дуброўскі-Эшке, Іосіф Шпінель).

З 1943 па 1947 год працаваў мастаком на кінастудыях у Алматы, Баку, Ашхабадзе. У 1947—1951 гадах працаваў на кінастудыі «Ленфільм». З 1951 года — мастак-пастаноўшчык Кіеўскай кінастудыі імя Аляксандра Даўжэнкі.

Жыў у Кіеве. Памёр 1 мая 1995 года.

## Творчасць 
### Фільмаграфія 
«Неразлучныя сябры» (1952)

«Трывожная маладосць» (1954—1955)

«Зямля» (1955)

«Павел Карчагін» (1957)

«Блакітная страла» (1958)

«Хлопчыкі» (1959)

«Далёка ад Радзімы» (1960)

«Лясная песня» (1961)

«Марская чайка» (1961)

«У мёртвай пятлі» (1962)

«Гібель эскадры» (1965)

«Два гады над прорвай» (1966)

«Гэта цвёрдая зямля» (1967)

«Памылка Анорэ дэ Бальзака» (1967—1968)

«Родзіна Кацюбінскіх» (1969—1970)

«Інспектар крымінальнага вышуку» (1971)

«Будні крымінальнага вышуку» (1973)

«Дума пра Каўпака» (1973—1976)

«Талент» (1977)

«Бунтаўны „Арыён“» (1978)

«Ад Бугу да Віслы» (1980)

«І ніхто ў свеце» (1985)

«І ў гуках памяць адгукнецца» (1986)

«Добры Бог» (1990)

«Вайна на заходнім напрамку» (1990)

## Літаратура 
*Беларуская энцыклапедыя* ў 18 т. Т. 1, Мінск, 1996.

*Слоўнік мастакоў Украіны. Біяграфічны даведнік*. Т. 1, Кіеў, 2019.

## Спасылкі 
Агранаў Уладзімір (Вульф) Іосіфавіч у «Энцыклапедыі сучаснай Украіны»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1995 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жлобіне
Катэгорыя:Беларускія мастакі
Катэгорыя:Украінскія мастакі
Катэгорыя:Савецкія мастакі тэатра
Катэгорыя:Савецкія мастакі кіно
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Украінскай ССР
Агранаў

**Агранаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вульф Іосіфавіч Агранаў — украінскі мастак тэатра і кіно
* Якаў Саулавіч Агранаў — дзеяч савецкіх спецслужбаў
Рудзянкоў

**Рудзянкоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Васілевіч Рудзянкоў — беларускі кідальнік молату, алімпійскі чэмпіён
* Уладзімір Міхайлавіч Рудзянкоў — беларускі эканаміст, дыпламат
Фінансавы кантроль

**Фінансавы кантроль** — сістэма мер, накіраваных на праверку законнасці, мэтазгоднасці і эфектыўнасці фармавання, размеркавання і выкарыстання фінансавых рэсурсаў дзяржавы і іншых суб’ектаў гаспадарання. Фінансавы кантроль з’яўляецца важным элементам фінансавай сістэмы і адыгрывае ключавую ролю ў забеспячэнні фінансавай дысцыпліны, устойлівасці бюджэту і эфектыўнасці дзяржаўнага кіравання.

## Сутнасць і прызначэнне 
Фінансавы кантроль рэалізуе кантрольную функцыю фінансаў і спрыяе выкананню фінансавага заканадаўства, разумнаму выкарыстанню бюджэтных сродкаў і ўмацаванню фінансавай дысцыпліны:
* незалежнасць і аб’ектыўнасць;
* кампетэнтнасць і прафесіяналізм;
* галоснасць і падсправаздачнасць;
* выніковасць;
* абгрунтаванасць і доказнасць;
* прынцып непадкупнасці ўдзельнікаў працэсу;
* прынцып недаказанасці віны да суда;
* скаардынаванасць дзеянняў кантрольных органаў.

## У Беларусі 
У Беларусі фінансавы кантроль ажыццяўляецца ў адпаведнасці з наступнымі асноўнымі нарматыўна-прававымі актамі:

* Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «Об мерах па ўдасканаленні кантрольнай (надзорнай) дзейнасці».
* Закон «Аб бухгалтарскім уліку і справаздачнасці».
* Закон «Аб рэгуляванні аўдытарскай дзейнасці».

## Гл. таксама 
* Бюджэт
* Бухгалтарскі ўлік
* Фінансы
* Аўдыт

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Фінансы
Катэгорыя:Дзяржаўнае кіраванне
Катэгорыя:Фінансавае права
Ян Тамашэўскі

{{Асоба
| імя = Ян Тамашэўскі
| выява = Tomaszewski Jan por. art. rez. kawaler VM.jpg
| памер выявы = 
| апісанне выявы = 
| сапраўднае імя = 
| дзейнасць = 
| грамадзянства = Расійская імперыяПольшча
| дата нараджэння = 7.1.1903
| месца нараджэння = 
| дата смерці = 13.5.1940
| месца смерці = 
| узнагароды = { style="background:transparent"
   Крыж Віртуці Мілітары
}
}}
**Ян Тамашэўскі** (, Жлобін — , Катынь) — паручнік пяхоты Войска Польскага, інжынер-гарняк, кавалер ордэна Virtuti Militari, ахвяра Катынскага расстрэла.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Жлобіне (тады — Магілёўская губерня Расійскай імперыі) у сям’і Юзафа і Антаніны з Садоўскіх. Скончыў агульнаадукацыйную гімназію ў Варшаве, затым вучыўся на механічным факультэце Варшаўскай палітэхнікі. У 1920 годзе быў мабілізаваны ў склад Добраахвотнай кавалерыі і ўдзельнічаў у польска-савецкай вайне, дзе праявіў сябе і атрымаў Срэбраны Крыж ордэна Virtuti Militari.

Пасля дэмабілізацыі аднавіў вучобу, якую працягваў у Кракаўскай гарняча-металургічнай акадэміі, дзе атрымаў дыплом інжынера. Працаваў у шахце «Вуек» у Катавіцах. У 1929 годзе праходзіў вайсковыя зборы ў 1-м палку швалежэраў. У 1931 годзе скончыў курс у Бедруску, атрымаў званне падпаручніка, у 1939 годзе — паручніка рэзервы. Меў прызыўную прыпіску да 71-га палка пяхоты ў Замбраве.

У верасні 1939 года ўдзельнічаў у баях у складзе 78-га палка пяхоты з Баранавіч. Пасля савецкага ўварвання трапіў у палон, знаходзіўся ў лагеры ў Казельску. У маі 1940 года быў пераведзены да распараджэння НКУС і паміж 11 і 13 траўня забіты ў Катыні.

## Узнагароды 
* Срэбраны Крыж ордэна Virtuti Militari № 2850

## Літаратура 
* *Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego*. Warszawa, 2000. ISBN 8390559072.
* *Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich*. Warszawa, 2000. ISBN 838789379X.
* *Убиты в Катыни*. Масква: Мемориал, 2015. ISBN 978‑5‑78700‑123‑5.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1903
Катэгорыя:Памерлі ў 1940
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жлобіне
Катэгорыя:Польскія вайскоўцы
Катэгорыя:Польскія інжынеры
Катэгорыя:Ахвяры Катынскага расстрэлу
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Virtuti Militari (II Рэч Паспалітая)
Катэгорыя:Удзельнікі польска‑савецкай вайны (Польшча)
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны (Польшча)
Асансол

**Асансол** — горад у індыйскім штаце Заходняя Бенгалія. Другі па колькасці насельніцтва горад штата (пасля Калькуты), які ўтварае 39-ю па памеры гарадскую агламерацыю Індыі. Асансол размешчаны ў акрузе Бурдван. Асансол размешчаны ў ніжняй частцы плато Чхота-Нагпур, большая частка якога размешчана ў штаце Джаркханд. Асансол размешчаны паміж рэкамі Дамодар і Аджай.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Заходняй Бенгаліі
Амада Буду

**Амада Буду** (нар. 19 лістапада 1963, Буэнас-Айрэс) — аргентынскі палітык і эканаміст, міністр эканомікі ў 2009—2011 гадах, віцэ-прэзідэнт Аргенціны з 10 снежня 2011 г. па 10 снежня 2015 г.
Пётра Радзюк

**Пётра Радзюк**, Пётр, Пятро () — беларускі педагог, рэдактар. Псеўданімы: Асвёнак, Пчала, Пятроў.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Віленскай беларускай гімназіі. У вучнёўскім друку змяшчаў навукова-папулярныя артыкулы пра радыё. Вывучаў фізіку ў Віленскім універсітэце (з 1933 года). Быў рэдактарам-выдаўцом часопiса гумару i сатыры «Асва», якi выходзiў легальна ў Вiльнi з 25 сакавіка да 25 жніўня 1934 года. Выданне было забаронена польскiмi ўладамi. Радзюк асуджаны некалькі разоў. У лютым 1935 года — на тры месяцы зняволення і 300 злотых кары, перад тым адседзеў пяць месяцаў. Тады стала вядома, што рыхтуецца новая справа. Быў асуджаны на 6 гадоў турмы на працэсе «малой Грамады» (у сакавіку 1936). Сядзеў на Лукішках, а з 1938 года ў Горадні ў адной камеры з Гіршам Смолярам, старшыня камуны вязняў.

У верасні 1939 працуе ў савецкай газеце «Уперад». У час нямецкай акупацыі — настаўнік фізікі ў ВБГ (1941-44). Арыштаваны савецкай ваеннай контрразведкай у 1944. Уратаваны Максімам Танкам. Пасля вайны жыў у Польшчы, быў дырэктарам упраўлення рамесніцкіх школ у Шчэціне.

Пахаваны ў Шчэціне.

## Бібліяграфія 
Развіццё й значэнне радыётэхнікі // Вучнёўскі звон № 1 — 1929

Аб ракетавай камунікацыі // там жа, № 1 — 1930

Щецин — город юности // Коммунист. № 9 — 1960.

## Літаратура 
* Піліп Пестрак. Збор твораў. У 5-ці т. Т. 5. Лесавічанка: раман; публіцыстычныя і крытычныя артыкулы; аспоўныя даты жыцця і творчасці. — Мн.: Маст. літ., 1986.
* Юзаф Мацкевіч. Суд над беларускімі выдаўцамі і 'літаратарамі' [пераклаў Лявон Лаўрэш] // Наша слова № 7 (111), 14 лютага 2024. pawet.net
* Леанід Маракоў. РАДЗЮК Пятро (Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. — Смаленск, 2003. Том 2)
* Янка Саламевіч. Слоўнік беларускіх псеўданімаў і крыптанімаў (XVI—XX стст.)

* Крыгалом. 1935
* Херш Смоляр. Последнее заключение. Отрывок из книги «Где ты, товарищ Сидоров?»

## Спасылкі 
* https://pawet.net/library/history/city_district/towns/drozdava/дроздава.html

Катэгорыя:Навучэнцы Віленскай беларускай гімназііКатэгорыя:Педагогі БеларусіКатэгорыя:Педагогі ПольшчыКатэгорыя:Журналісты БеларусіКатэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладайКатэгорыя:Фізікі Беларусі
Жыціе Аўрамія Смаленскага

]]
**«Жыціе Аўрамія Смаленскага»** — агіяграфічны твор канца 1230-х — пачатку 1240-х гадоў, прысвечаны смаленскаму падзвіжніку Аўрамію Смаленскаму. Належыць да кіева-наўгародскай агіяграфічнай традыцыі і з'яўляецца значным помнікам духоўнай культуры старажытнай Русі.

## Змест і ідэйнае напаўненне 
Твор раскрывае ідэі хрысціянскай самаахвярнасці і актыўнай грамадскай дзейнасці. Аўрамій паказаны як шматгранная асоба: ён перапісваў свяшчэнныя кнігі, займаўся іканапісам, прапаведніцтвам, духоўным кіраўніцтвам, здзейсніў .

Асобнае месца ў творы належыць апісанню канфлікту святога з духавенствам, ягонага выгнання і далейшага вяртання ў Смаленск праз падтрымку смаленскага князя і епіскапа Ігнація. Гэты эпізод адлюстроўвае складаныя ўзаемаадносіны паміж духоўнай і свецкай уладай у старажытнай Русі сярэдзіны XIII стагоддзя.

Цэнтральнай падзеяй з'яўляецца бунт супраць Аўрамія, арганізаваны часткай духавенства. У жыціі змешчана дэталёвае апісанне грамадскіх хваляванняў: сцэны раз’юшанага натоўпу, чуткі, працэс судзілішча, паводзіны баяр і святароў. Гэтыя фрагменты не толькі ўзбагачаюць мастацкую форму твора, але і надаюць яму значэнне гістарычнай крыніцы па гісторыі Смаленска XIII стагоддзя. Аўрамій Смаленскі выяўлены ў творы як вобраз сапраўднага хрысціяніна і супрацьпастаўлены маральна заняпаламу грамадству свайго часу.

## Аўтарства 
Аўтарам жыція быў Яфрэм — вучань і блізкі паслядоўнік Аўрамія. Ён адкрыта назваў сваё імя ў тэксце, што было нетыповай з'явай для агіяграфіі таго часу. Яфрэм падкрэсліваў праўдзівасць сваёй аповесці і бачыў яе прызначэнне ў захаванні сапраўднага вобраза свайго настаўніка, выкрыцці яго ворагаў і вытлумачэнні магчымых разыходжанняў, якія маглі ўзнікнуць у народнай памяці пра святога.

## Літаратурныя асаблівасці 
«Жыціе Аўрамія Смаленскага» напісана з выразнай прапаведніцкай мэтай і абапорай на традыцыі ранейшай ўсходнеславянскай агіяграфіі. Аўтар выкарыстоўвае рытарычныя фігуры, спасылкі на іншыя жыціі, у тым ліку Феадосія Пячорскага, Савы Асвяшчэннага, Антонія Вялікага, Іаана Залатавуста, а таксама на зборнік «Залаты ланцуг».

Разам з тым Яфрэм імкнуўся да стварэння рэалістычнага і індывідуалізаванага партрэта свайго героя. Гэта робіць твор адным з першых прыкладаў асэнсаванай індывідуалізацыі вобраза святога ў старажытнарускай літаратуры, набліжае яго да апісальнай празаічнай традыцыі.

## Значэнне 
Твор мае высокую літаратурную і гістарычную каштоўнасць. Ён сведчыць пра развіццё агіяграфічнай прозы на тэрыторыі Русі ў складаны для літаратуры перыяд, пра асаблівасці грамадскага жыцця, а таксама пра духоўна-маральныя арыенціры, якія ўспрымаліся як ідэал хрысціянскай святасці ў XIII стагоддзі.

## Літаратура 
* 

## Гл. таксама 
* Аўрамій Смаленскі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Старажытнаруская літаратура XIII стагоддзя
Катэгорыя:Агіяграфія
Ірына Анатолеўна Ліксо

**Ірына Анатолеўна Ліксо** (,  — , ) — расійская актрыса тэатра і кіно.

## Біяграфія 
Ірына Ліксо нарадзілася 14 красавіка 1920 года. Скончыла тэатральнае вучылішча імя Шчэпкіна ў 1942 годзе. Граць у спектаклях Малога тэатра пачала яшчэ студэнткай, у Чалябінску, куды тэатр быў эвакуіраваны.

Пасля заканчэння вучылішча была прынята ў трупу Малога тэатра, у якім праслужыла больш за 60 гадоў.

У 2005 годзе Ірына Ліксо была ўзнагароджана ордэнам «За заслугі перад Айчынай» IV ступені «за вялікі ўклад у развіццё тэатральнага мастацтва і шматгадовую творчую дзейнасць».

Памерла Ірына Анатольеўна 4 красавіка 2009 года, пахаваная на Новадзявочых могілках.

Катэгорыя:Актрысы Расіі
KISS (прынцып)

: *Гэты артыкул — пра прынцып дызайну. Пра амерыканскі рок-гурт, гл. артыкул Kiss.

**KISS** (абрэвіятура ад  — «Зрабі гэта проста, дурань!») — гэта прынцып дызайну, які сцвярджае, што галоўнай каштоўнасцю сістэмы з’яўляецца яе прастата. Сустракаецца ў амерыканскай англійскай мове прынамсі з 1938 года. Выкарыстоўваецца ў ВМС ЗША і ВПС ЗША, а таксама ў галіне распрацоўкі праграмнага забеспячэння.

Сярод варыянтаў расшыфроўкі гэтай фразы, пазбаўленых грубага слова «дурань», наступныя:
* *Keep it super simple* — «зрабі гэта вельмі проста»
* *Keep it short and simple* — «зрабі гэта каротка і проста»
* *Keep it simple, soldier* — «зрабі гэта проста, салдат»
* *Keep it simple, sweetie* — «зрабі гэта проста, мілая»

## Паходжанне 
Варыянт фразы *«Keep it short and simple»* сустракаецца ў выпуску газеты *«Minneapolis Star»* за 1938 год. Лічыцца, што шырокае распаўсюджванне абрэвіатуры у 1970-х звязана з Кэлі Джонсанам, вядучым інжынерам на заводзе Lockheed Skunk Works.

Найлепшым прыкладам прынцыпу з’яўляецца гісторыя пра тое, як Джонсан паставіў камандзе інжынераў-канструктараў задачу, каб рэактыўны самалёт, які яны распрацоўвалі, мог адрамантаваць звычайны механік у баявых умовах, маючы толькі прасцейшыя інструменты.

На працягу дзесяцігоддзяў папулярным быў варыянт *«Keep it simple, stupid»* («Зрабі гэта проста, дурань»), аднак Джонсан пісаў яго проста як *«Keep it simple stupid»'' («Зрабі гэта да дурнога проста»), і такі варыянт таксама дагэтуль выкарыстоўваецца.

## Падобныя прынцыпы 
Існуе вялікая колькасць падобных канцэпцый, напрыклад:
* Брытва Окама
* «Менш — гэта больш» () Міса ван дэр Роэ
* Антуан дэ Сент-Экзюперы казаў: «Здаецца, што дасканаласць дасягаецца не тады, калі няма чаго дадаць, а тады, калі няма чаго адняць»;
* Прыпісваецца Альберту Эйнштэйну: «Рабіце ўсё як мага прасцей, але не прасцей за гэта»;
* Б’ёрн Страўструп: «Рабіце простыя задачы проста!» ()

## Гл. таксама 
* Don’t repeat yourself

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дызайн
Катэгорыя:Прынцыпы праграмавання
Царква Святога Іаана Хрысціцеля (Віцебск)

**Царква Святога Іаана Хрысціцеля** — помнік архітэктуры пачатку XIX стагоддзя ў Віцебску. Знаходзілася ў прадмесці Задунаўі, на Задунаўскай вуліцы. Твор архітэктуры класіцызму. У 1839 храм быў перададзены Маскоўскаму патрыярхату, пасля чаго помнік да непазнавальнасці перабудавалі ў маскоўскім стылі. У 1950-я царкву зруйнавалі савецкія ўлады.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Першая драўляная царква Яна Хрысціцеля знаходзілася на беразе ручая Дуная і ўпершыню ўпамінаецца ў інвентары 1618.Цэркаў за Дунаем, заложане Святога Івана Красціцеля

### Пад уладай Расійскай імперыі 
Пасля першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772), калі Віцебск апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. У канцы XVIII ст. драўляны будынак царквы згарэў у пажары. У 1808—1818 гадах вялося будаванне мураванай царквы. У вайну 1812 года будынак зруйнавалі. У 1813—1819 годзе на цяперашнім месцы збудавалі новую мураваную царкву, пазней — мураваную званіцу.

Пасля ліквідацыі Грэцка-каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 расійскія ўлады адабралі будынак царквы ў Святога Пасаду і перадалі яго Урадаваму сіноду Расійскай імперыі. Пазней царкву да непазнавальнасці перабудоўвалі. 

Мела прыпісныя цэрквы: мураваную Мікольскую Завіцбенскую, драўляны Пакроўскую ў Пушкарцове і Міхайлаўскую ў Скуловічах.

### Найноўшы час 
У 1930-я савецкія ўлады зачынілі царкву.

У Другую сусветную вайну будынак царквы быў пашкоджаны. У 1950-я савецкія ўлады зруйнавалі гэты помнік архітэктуры.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры класіцызму. Царква мела крыжова-купальны план. Над сяродкрыжжам узвышаўся купал.

## Галерэя 

Viciebsk, Zadunaŭje, Pradciečanskaja. Віцебск, Задунаўе, Прадцечанская (1893).jpg|1893 г.
Viciebsk, Zadunaŭje, Pradciečanskaja. Віцебск, Задунаўе, Прадцечанская (07.1941).jpg|ліпень 1941 г.
Viciebsk, Zadunaŭje, Pradciečanskaja. Віцебск, Задунаўе, Прадцечанская (1941-44).jpg|1941—1944 гг.

Viciebsk, Zadunaŭje, Pradciečanskaja. Віцебск, Задунаўе, Прадцечанская (1941-44) (2).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Zadunaŭje, Pradciečanskaja. Віцебск, Задунаўе, Прадцечанская (1941-44) (3).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Zadunaŭje, Pradciečanskaja. Віцебск, Задунаўе, Прадцечанская (1942-44).jpg|1942—1944 гг.

## Заўвагі 
## Літаратура 
* *Кулагін А.* Праваслаўныя храмы на Беларусі: Энцыкл. даведнік. — 2-е выд. — Мінск: БелЭн, 2001. — 328 с.: іл. .

## Вонкавыя спасылкі 
* Царква Святога Іаана Хрысціцеля ў Віцебску на Radzima.org

Віцебск
Віцебск
Нарыманаў (значэнні)

Назву **Нарыма́наў** маюць:

### Беларусь 
* Нарыманаў — былы пасёлак у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Алексіцкага сельсавета.

### Расія 
* Нарыманаў — горад і адміністрацыйны цэнтр Нарыманаўскага раёна Астраханскай вобласці.
* Нарыманаў — хутар у Зімоўніцкім раёне () Растоўскай вобласці.

### Узбекістан 
* Нарыманаў — назва горада Бектэмір у 1981—1990 гадах. З 1990 года — Бектэмірскі раён Ташкента.
Андрэй Раманавіч Чыкаціла

**Андрэй Раманавіч Чыкаціла** (; ) — адзін з найвядомейшых і найбязлітаснейшых савецкіх серыйных забойцаў, гвалтаўнік, педафіл, канібал, які ў 1978-1990 гадах здзейсніў 53 даведзеных забойстваў (прызнаўся ў 55 забойствах; паводле аператыўных даных, здзейсніў больш за 65 забойстваў): 21 хлопчыка ва ўзросце ад 7 да 16 гадоў, 14 дзяўчат ва ўзросце ад 9 да 17 гадоў і 17 старэйшых дзяўчат і жанчын у РСФСР, Украінскай ССР і Узбекскай ССР. Да серыі забойстваў працаваў настаўнікам, спрабуючы разбэсціць непаўналетніх вучняў ды вучаніц.

У большасці ажыццёўленых злачынстваў ён заманьваў ахвяр у пустыя, бязлюдныя месцы, наносіў цялесныя пашкоджанні і забіваў. Некаторыя целы сваіх ахвяр ён гвалтаваў, расчляняў і з’ядаў.

Да яго арышту былі расстраляныя два чалавекі, якія не мелі дачынення да гэтых злачынстваў. Быў затрыманы ў ходзе маштабнай спецыяльнай аперацыі «Лесапаласа», прызнаны годным асуджэння, прыгавораны да смяротнага пакарання і расстраляны.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Жудзілава (пасёлак)

**Жудзілава** () — пасёлак у Унецкім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Пасёлак узнік у 1887 годзе адначасова з будаўніцтвам чыгуначнай лініі Бранск—Гомель. Назву атрымаў ад аднайменнай вёскі, размешчанай усходней. Да 1929 года ўваходзіў у Старасельскую воласць, з 1926 года — яе адміністрацыйны цэнтр. У міжваенны перыяд значную частку насельніцтва складалі беларускія бежанцы, вымушаныя перасяліцца ў гэты рэгіён. Пасёлак стаў важным транспартным вузлом рэгіёна, што паўплывала на рост яго насельніцтва ў 1920-х гг. (да 440 чалавек у 1926 г.).

## Вядомыя асобы 
* Валерый Чарапіца (нар. 1 студзеня 1945) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук.

Катэгорыя:Населеныя пункты Унецкага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты з беларускім насельніцтвам у Расіі
Барбароў (значэнні)

Назву **Барбаро́ў** маюць

## Беларусь 
* Барбароў — аграгарадок у Мазырскім раёне Гомельскай вобласці, на рацэ Прыпяць. Адміністрацыйны цэнтр Барбароўскага сельсавета.
* Барбароў — станцыя Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчана ў горадзе Мазыры.
* Барбароў — ранейшая назва вёскі Барбарова ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці.

## Гл. таксама 
* Барбарова
Банкаўскі ўлік

**Банкаўскі ўлік** — гэта сістэма бесперапыннага збору, рэгістрацыі і апрацоўкі інфармацыі аб стане і руху актываў, абавязацельстваў і капіталу банка. Ён ахоплівае даныя аб грашовых сродках, міжбанкаўскіх і кліенцкіх крэдытах, рахунках, каштоўных паперах і г.д. Гэтыя даныя служаць асновай для фармавання справаздачнасці аб фінансавым становішчы і выніках дзейнасці банка.

## Сутнасць і значэнне 
Правільная арганізацыя банкаўскага ўліку забяспечвае эфектыўнасць банкаўскіх аперацый і якасць банкаўскіх паслуг. 

Банкаўскі ўлік цесна звязаны з улікам у іншых сектарах эканомікі, бо банкі адкрываюць і вядуць рахункі ўсіх прадпрыемстваў, арганізацый і індывідуальных прадпрымальнікаў, якія ажыццяўляюць свае фінансавыя аперацыі праз банкаўскую сістэму.

Аперацыі, адлюстраваныя ў актыве балансу банка, адпавядаюць пасіву ў балансах прадпрыемстваў і арганізацый. Грашовыя сродкі на рахунках прадпрыемстваў і арганізацый у іх балансах адлюстроўваюцца ў актыве, а ў балансе банка — у пасіве.

Бухгалтарскі ўлік у банках наўпрост уплывае на стан уліку ў іншых арганізацыях. Ён адыгрывае важную ролю ў рэалізацыі грашова-крэдытнай палітыкі дзяржавы, эфектыўным функцыянаванні банкаўскай сістэмы, забяспечвае своечасовай інфармацыяй аб дзейнасці банкаў, адлюстроўваючы фінансавыя патокі на ўзроўні асобных арганізацый і краіны ў цэлым.

## Асаблівасці банкаўскага ўліку 
Ключавая асаблівасць банкаўскага ўліку заключаецца ў штодзённым завяршэнні ўліковага працэсу — у супастаўленні абаротаў і рэшткаў па аналітычных і сінтэтычных рахунках, а таксама ў складанні штодзённага балансу па балансавых і пазабалансавых рахунках.

Важным элементам з'яўляецца аналітычны ўлік, які ўяўляе сабой дэталёвае адлюстраванне стану і руху актываў, абавязацельстваў, капіталу, даходаў, расходаў і прыбытку банка. Асновай з’яўляюцца рахункі кліентаў.

## У Беларусі 
У Беларусі метадалагічнае кіраўніцтва бухгалтарскім улікам і справаздачнасцю ў банкаўскай сістэме ажыццяўляе Нацыянальны банк.

Прававую аснову банкаўскага ўліку складаюць:
* указ і дэкрэты Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь;
* кодэксы (Грамадзянскі, Банкаўскі, Падатковы, Мытны, Інвестыцыйны і інш.);
* законы (у тым ліку «Аб бухгалтарскім уліку і справаздачнасці», «Аб аўдытарскай дзейнасці», «Аб бюджэце Рэспублікі Беларусь на год», «Аб валютным рэгуляванні і валютным кантролі», «Аб гаспадарчых таварыствах», «Аб каштоўных паперах і фондавай біржы», «Аб закладзе»);
* пастановы Урада;
* стандарты і палажэнні па бухгалтарскім уліку і справаздачнасці;

Пры складанні фінансавай справаздачнасці банкі абавязаны кіравацца як нацыянальнымі нарматыўнымі прававымі актамі, так і Міжнароднымі стандартамі фінансавай справаздачнасці.

## Гл. таксама 
* Бухгалтарскі ўлік
* Фінансавая справаздачнасць
* Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Фінансы
Жудзілава (вёска)

**Жудзілава** () — вёска ў Унецкім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Вёска існавала ўжо ў другой палове XVII стагоддзя; была вядомая як казацкае паселішча, якое ўваходзіла спачатку ў Бакланскую, а затым таксама згадвалася ў Почапскай сотні Старадубскага палка. Назва, магчыма, паходзіць ад старадаўняга дзеяслова жудзіць — «надакучаць».

З 1782 года адносілася да Пагарскага павета, з пачатку XIX ст. — да Мглінскага павета (з 1861 г. — у складзе Старосельскай воласці), а ў 1918–1929 гг. — у Почапскім павеце, тая ж воласць.

Паводле рэвізіі, у вёсцы было 10 казачых двароў і 5 бездворных хат; да 1781 года засталося 9 казачых двароў і 4 двары прыгонных сялян Разумоўскага.

Да Другой сусветнай вайны насельніцтва вёскі было пераважна ўкраінскім. У сярэдзіне XX стагоддзя тут дзейнічалі калгасы «Волна рэвалюцыі» і «Новы шлях».

У наваколлі вёскі знаходзяцца важныя археалагічныя помнікі: курганны могільнік (XI–XIII стст.) у ўрочышчы Дубрава, а таксама паселішчы і селішчы каля ракі Немаладва, звязаныя з эпохай бронзы і доўгім перыядам славянскай каланізацыі (V–XIII стст.).

Катэгорыя:Населеныя пункты Унецкага раёна
Кафедральны сабор Жыватворнай Тройцы (Жлобін)

**Кафедральны сабор Жыватворнай Тройцы** — галоўны праваслаўны храм горада Жлобіна. Пабудаваны ў 1992–1995 гадах на месцы ранейшага белакаменнага храма, знішчанага падчас Другой сусветнай вайны. 

## Гісторыя 
Старажытны Свята-Троіцкі храм у Жлобіне быў разбураны летам 1941 года падчас баявых дзеянняў. Яго купалы служылі арыенцірам для нямецкай артылерыі, таму савецкае камандаванне прыняло рашэнне падарваць будынак. Паводле сведчання мясцовай жыхаркі Анастасіі Мікітаўны Вайцяхоўскай, сцены храма выстаялі, і толькі купалы паваліліся. Пасля вайны цэглу з разбуранай царквы мясцовыя жыхары разабралі на гаспадарчыя патрэбы.

У пачатку 1990-х гадоў пачалося адраджэнне духоўнага жыцця ў Жлобіне. У траўні 1992 года сюды прыехаў новы настаяцель — протаіерэй Васіль Піліпенка. 2 лістапада 1992 года адбыўся чын асвячэння закладкі першага каменя новага храма. Будаўніцтва распачалося амаль на тым самым месцы, дзе стаяў разбураны храм. Праект удалося рэалізаваць дзякуючы падтрымцы БМЗ, «БелФА», будтрэста № 40 і мясцовых ахвярадаўцаў.

14 кастрычніка 1995 года адбылося малое асвячэнне, а 21 кастрычніка — вялікае асвячэнне храма з удзелам Мітрапаліта Філарэта. Протаіерэй Васіль Піліпенка быў узнагароджаны мітрай.

## Сучаснасць 
Сёння сабор з’яўляецца цэнтрам духоўнага жыцця Жлобіна. Тут праводзяцца рэгулярныя набажэнствы, дзейнічае нядзельная школа, мастацкая школа духоўнага жывапісу, бібліятэка. Тэрыторыя сабора ўпарадкавана, побач узведзена званіца.

Катэгорыя:Славутасці Жлобіна
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Беларусі
Катэгорыя:Жлобін
Катэгорыя:Гомельская і Жлобінская епархія
Дзярожант Лявонавіч Акопаў

**Дзярожант Лявонавіч Акопаў** (; , Ташаўз, Туркменская ССР — ліпень 1993, Жлобін) — беларускі інжынер-металург армянскага паходжання, першы дырэктар Беларускага металургічнага завода (БМЗ) ў Жлобіне.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Ташаўзе ў сям’і армян з Нагорнага Карабаха. Адукацыю атрымаў у Чалябінскім політэхнічным інстытуце (1957—1962) і эканамічную завочна ў Кузбаскім політэхнічным інстытуце (1965—1967). Працаваў падручным сталявара ў Новакузнецку, потым намеснікам дырэктара ў Кемераве.

У 1968 годзе пераехаў у Беларусь, дзе быў дырэктарам картонна-рубероіднага завода ў Асіповічах, узначальваў «Гомельбудматэрыялы» (1977—1978), а ў 1979 стаў намеснікам міністра прамысловасці будаўнічых матэрыялаў БССР.

У 1981 годзе прызначаны дырэктарам будаўніцтва завода ў Жлобіне, ініцыяваў яго перайменаванне ў «Беларускі металургічны завод». Узгадваліся значныя кантракты з замежнымі фірмамі, фінансавая падтрымка з Аўстрыі і Італіі. Пад кіраўніцтвам Акопава з’явілася сацыяльная інфраструктура: жыллё і кватэры першым работнікам.

У 1985 годзе быў звольнены без тлумачэння, пасля працаваў у Мінску і Касцюковічах. Памёр у ліпені 1993 года, пахаваны ў Жлобіне, дзе на пахаванні гучаў армянскі дудук.

## Памяць 
У 2004 годзе на доме, дзе жыў Акопаў, усталявалі памятную шыльду. Адна з вуліц у Жлобіне носіць яго імя. На тэрыторыі БМЗ, каля заводаўскага адміністрацыйнага будынку, усталяваны бюст. У музеі завода захоўваецца сімвалічны ключ ад першай чаргі завода.

## Спасылкі 
* Памяти первого директора БМЗ  // газета «Металлург», 2013.
* Первый директор БМЗ — Дерожант Акопов  // газета «Металлург», 2012.
* Когда люди крепче стали // «Советская Белоруссия», 2020.

Катэгорыя:Памерлі ў 1993 годзе
Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Армяне ў Беларусі
Катэгорыя:Постаці Жлобіна
Катэгорыя:Памерлі ў Жлобіне
Ізбынь (значэнні)

Назву **Ізбы́нь** маюць:

## Беларусь 
* Ізбынь — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Велікаборскага сельсавета.
* Ізбынь — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці.
* Ізбынь — іншая назва вадасховішча Вялікаборскае ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці.
10 беларускіх рублёў

**10 рублёў** (дзесяць рублёў) — намінал банкноты афіцыйнай грашовай адзінкі Рэспублікі Беларусь, законны плацежны сродак, уведзены з 1992. Дызайн купюры апошні раз быў абноўлены ў 2019 і прысвечаны Віцебскай вобласці. Купюра надрукавана брытанскай фірмай «De La Rue».

## Гісторыя 
### 1992 
25 траўня 1992 у абарачэнне была ўведзена першая беларуская купюра наміналам 10 рублёў. На ейным пярэднім баку размяшчаўся малюнак рысі з дзіцянём, на адваротным баку — герб «Пагоня». 1 студзеня 2001 года гэта банкнота была выведзена з абарачэння.

Беларускія банкноты гэтага часу атрымалі народную назву «зайчыкі» за выявы жывёл на іх (на пярэднім баку купюры ў 1 рубель быў памаляваны заяц). Ідэя такога дызайну нарадзілася па матывах галандскіх гульдэнаў, а выявы жывёл былі ўзятыя мастаком Канстанцінам Хацяноўскім з энцыклапедыі «Звяры і птушкі нашай краіны» (1957).

Гэтыя плацежныя сродкі паступова замянілі сабой карткі спажыўца. Абменны курс савецкага рубля да «зайчыка» быў 1 да 10. Гэта значыць, што за 10 беларускіх рублёў трэба было аддаць 100 савецкіх.

### 2000 
1 студзеня 2000 з’явілася 10-рублёвая купюра новага ўзору. На ейным пярэднім баку размяшчаўся малюнак старога будынка Нацыянальнай бібліятэкі. На адваротным баку на месцы, дзе ў папярэднім дызайне размяшчаўся герб «Пагоня», была лічба «10». Гэта банкнота была выведзена з абарачэння 1 сакавіка 2013.

### 2016 
У 2016 у Беларусі адбылася дэнамінацыя, і з 1 ліпеня была ўведзена купюра наміналам 10 рублёў новага ўзору. Банкноты былі надрукаваны ў 2009, але тады не былі ўведзены ў абарачэнне ў сувязі з эканамічным крызісам і захоўваліся ў Нацыянальным банку. На пярэднім баку размешчана выява Спаса-Праабражэнскай царквы ў Полацку. На адваротным баку — калаж на тэму асветніцтва і кнігадрукавання: знак Францыска Скарыны, крыж Ефрасінні Полацкай, фрагмент народнага арнаменту.У 2019 дызайн банкноты быў абноўлены і выкарыстоўваецца зараз.

## Сучасны выгляд 
Сучасная 10-рублёвая купюра была ўведзена ў абарачэнне з 20 траўня 2019. Памер 135 × 72 мм. 
Дызайн банкноты мае некалькі адрозненняў у параўнанні з 2009 годам. Сярод іх — сучасны выгляд помніка архітэктуры, патоўшчаная абарончая нітка, а таксама пазначаны 2019 год выпуску.

## Гл. таксама 
* Беларускі рубель
* Эканоміка Беларусі
* Беларускі талер

## Крыніцы 
Катэгорыя:Банкноты Беларусі
Катэгорыя:1992 год Беларусі
Фабрыка мастацкай інкрустацыі саломкай (Жлобін)

**Жлобінская фабрыка мастацкай інкрустацыі** — прадпрыемства народных мастацкіх промыслаў у горадзе Жлобін Гомельскай вобласці, якое спецыялізавалася на вырабе дэкарытыўных прадметаў з інкрустацыяй саломкай. Дзейнічала з 1961 года, з 2000-х гадоў — не функцыянуе.

## Гісторыя 
Традыцыя аздаблення вырабаў саломкай у Жлобіне была адноўлена дзякуючы сям’і Дзегцярэнкаў. Пасля Другой сусветнай вайны Вера Дзегцярэнка пачала ўпрыгожваць саломкай скрынкі, зробленыя яе мужам, выкарыстоўваючы для наклейкі вішнёвую смалу. Вырабы прадаваліся і за межамі Беларусі і экспанаваліся на міжнародных выставах.

У 1955 годзе сям’я заснавала цэх інкрустацыі на базе Гомельскай фабрыкі мастацкіх вырабаў, а ў 1961 годзе на яго аснове была адкрыта Жлобінская фабрыка мастацкай інкрустацыі. На той час на ёй працавалі 176 чалавек.

У 1960-х гадах быў сфармаваны самабытны стыль жлобінскай інкрустацыі, да вытворчасці далучыліся прафесійныя мастакі. Асартымент уключаў сувенірную і ўтылітарную прадукцыю — шкатулкі, хлебніцы, дошкі, футаралы для Бібліі і інш.

Фабрыка мела шырокія міжнародныя кантакты — яе прадукцыя экспанавалася на выставах у Лейпцыгу, Бруселі, Манрэалі, і карысталася попытам у Расіі, Японіі, ЗША, Францыі ды іншых краінах.

## Сённяшні стан 
Фабрыка спыніла існаванне ў пачатку 2000-х гадоў.

## Спасылкі 
* Жлобінская фабрыка мастацкай інкрустацыі на сайце BelarusInfo

## Катэгорыі 
Катэгорыя:Жлобін
Катэгорыя:Культура Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва Беларусі
Катэгорыя:Саломапляценне
Git

**Git** (*Гіт*) — гэта размеркаваная сістэма кіравання версіямі файлаў. Яна часта выкарыстоўваецца для кіравання версіямі зыходнага кода праграм падчас распрацоўкі.

Як і большасць размеркаваных сістэм кіравання версіямі Git падтрымлівае лакальную копію ўсяго сховішча з магчымасцямі адсочвання гісторыі і версій, незалежна ад доступу да сеткі або цэнтральнага сервера. Копія файлаў захоўваецца на кожным камп’ютары ў стандартным каталогу разам з дадатковымі схаванымі файламі, якія забяспечваюць функцыянал кіравання версіямі. Git мае функцыі для сінхранізацыі змяненняў паміж копіямі, у тым ліку сінхранізацыі з копіяй на цэнтральным серверы.

Git з’яўляецца свабоднай праграмай з адкрытым зыходным кодам, распаўсюджваецца па ліцэнзіі GPL-2.0.

Сістэма была створана Лінусам Торвальдсам для кіравання версіямі кода ядра Linux.

Git дэ-факта з’яўляецца стандартам пры выбары сістэмы кіравання версіямі для распрацоўкі праграм. У 2022 годзе амаль 95 % распрацоўшчыкаў паведамлялі, што Git з’яўляецца іх асноўнай сістэмай кіравання версіямі.

Існуе вялікая колькасць сэрвісаў, якія прапануюць функцыянал цэнтральнага сховішча Git, сярод іх GitHub, SourceForge, Bitbucket і GitLab.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сістэмы кіравання версіямі
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне з ліцэнзіяй GNU GPL
Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне, напісанае на C
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 2005 годзе
Вялікаборскае (вадасховішча)

**Вялікаборскае** або **возера Ізбынь** () — наліўное вадасховішча ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, за 1,5 км ад вёскі Ізбынь, за 14 км на поўнач ад горада Хойнікі.

Размешчана паміж населенымі пунктамі Вялікі Бор, Ізбынь, Восаў, Партызанская, Хвойная Паляна.

## Апісанне 
Пабудавана ў 1986 годзе на месцы возера Ізбынь па праекце Палессегіправадгаса. Па праекце прызначалася для арашэння, ўвільгатнення зямель і рыбаразвядзення. 

Плошча люстэрка — 2,70 км², даўжыня — 2,63 км, шырыня: максімальная 1,5 км, сярэдняя — 1,13 км; сярэдняя глыбіня — 3,3 м. Аб'ём: поўны — 8,95 млн м³, карысны — 6,87 млн м³. Рознасць адзнак НПУ і ВМА — 2,95 м. 

Плошча вадазбору 195,1 км². 

Напаўняецца за кошт сцёку ракі Віць. 

Адлегласць ад вусця р. Віць да гідравузла —  51,5 км.

Від рэгулявання — сезоннае.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — С. 34. — 583 с., іл. — 10 000 экз.

## Спасылкі 
* Великоборское водохранилище на карте.
* Справочник "Водные объекты Республики Беларусь" .
* Пляж, расположенный на берегу Великоборского водохранилища .

Катэгорыя:Вадасховішчы Хойніцкага раёна
Катэгорыя:Вадасховішчы Гомельскай вобласці
Лаанэ (Козэ)

**Лаанэ** () — вёска ў воласці Козэ павета Хар'юмаа, Эстонія. 

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Лаанэ

**Лаанэ**:
* Лаанэ (Козэ)
* Лаанэ (Камб’я)
* Лаанэ (Ляэнэ-Хар’ю)
* Лаанэ (Пых’я-Сакала)
Пых’я-Сакала (воласць)

**Пых’я-Сакала** () — воласць у Эстоніі ў складзе павета Вільяндзімаа. Утворана ў 2017 годзе. Адміністрацыйны цэнтр — горад Суурэ-Яані. Размешчана ў паўднёва-заходняй частцы Эстоніі. Плошча — 1153,00 км², шчыльнасць насельніцтва ў 2024 годзе — 6,6 чал/км².

## Гісторыя 
Створана 21 кастрычніка 2017 года падчас адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі шляхам аб’яднання горада-муніцыпалітэта Выхма і воласцяў Кыа, Кыпу і Суурэ-Яані. Адміністрацыйны цэнтр воласці — горад Суурэ-Яані.

Катэгорыя:Воласці Эстоніі
Ланга (Ляэнэ-Хар’ю)

**Ланга** () — вёска ў воласці Ляэнэ-Хар’ю павета Хар'юмаа, Эстонія. 

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
20 беларускіх рублёў

**20 рублёў** (дваццаць рублёў) — намінал банкноты афіцыйнай грашовай адзінкі Рэспублікі Беларусь, законны плацежны сродак, уведзены з 2000. Дызайн купюры апошні раз быў абноўлены ў 2020 і прысвечаны Гомельскай вобласці.

## Гісторыя 
### 1992 
У 1992 у абарачэнне былі ўведзены першыя папяровыя грашовыя адзінкі Рэспублікі Беларусь. Беларускія банкноты гэтага часу атрымалі народную назву «зайчыкі» за выявы жывёл на іх (на пярэднім баку купюры ў 1 рубель быў намаляваны заяц). Ідэя такога дызайну нарадзілася па матывах галандскіх гульдэнаў, а выявы жывёл былі ўзятыя мастаком Канстанцінам Хацяноўскім з энцыклапедыі «Звяры і птушкі нашай краіны» (1957). 

Гэтыя плацежныя сродкі паступова замянілі сабой карткі спажыўца. Абменны курс савецкага рубля да «зайчыка» быў 1 да 10.

Аднак сярод гэтага шэрагу банкнот наміналу ў 20 рублёў не было.

Упершыню 20-рублёвая купюра была выпушчана толькі 1 студзеня 2000 года. На ейным пярэднім баку была размешчана выява будынка Нацыянальнага банка. На адваротным баку — фрагмент інтэр’ера будынка Нацыянальнага банка. Гэта купюра была выведзена з абарачэння 1 сакавіка 2013.

### 2016 
У 2016 у Беларусі адбылася дэнамінацыя, і з 1 ліпеня была ўведзена купюра наміналам 20 рублёў новага ўзору. Банкноты былі надрукаваны ў 2009, але тады не былі ўведзены ў абарачэнне ў сувязі з эканамічным крызісам і захоўваліся ў Нацыянальным банку.

На пярэднім баку новых 20 рублёў быў размешчаны малюнак палаца Румянцавых і Паскевічаў у Гомелі. На адваротным баку — калаж, прысвечаны тэме духоўнасці: звон, Тураўскае Евангелле, старажытны горад Тураў, фрагменты разьбы. Дызайн купюры прысвечаны Гомельскай вобласці, наклад быў надрукаваны брытанскай фірмай «De La Rue».

## Сучасны выгляд 
З 23 сакавіка 2020 у абарачэнне была ўведзена абноўленая банкнота наміналам 20 беларускіх рублёў. Памер — 143 x 72 мм. Дызайн банкноты мае некалькі адрозненняў у параўнанні з 2009 годам. Сярод іх — сучасны выгляд помніка архітэктуры, пазначаны 2020 год выпуску.

## Гл. таксама 
* Беларускі рубель
* Эканоміка Беларусі
* Беларускі талер

## Крыніцы 
Катэгорыя:Банкноты Беларусі
Катэгорыя:2000 год у Беларусі
Лаакюла

**Лаакюлв**:
* Лаакюла (Ляэнэ-Хар’ю)
* Лаакюла (Саарэмаа)
* Лаакюла (прыпыначны пункт)
Лаўласмаа

**Лаўласмаа** () — вёска ў воласці Ляэнэ-Хар'ю павета Хар'юмаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Кейла (скасаваная). Размешчана за 22 км на захад ад Таліна, на беразе заліва Лахеперэ. Мяжуе з вёскамі Лохусалу, Кяэсалу і Клаагарана і пасёлкам Кейла-Ёа. Вышыня над узроўнем мора — 24 метры.

У прыбярэжнай зоне вёскі знаходзіцца частка прыроднага парка Лаўласмаа.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
2 беларускія капейкі

**2 капейкі** (дзве капейкі) — намінал манеты, якая выкарыстоўваецца ў якасці законнага плацежнага сродку ў Беларусі з 1 ліпеня 2016 года. Да гэтай даты ў суверэннай Беларусі выкарыстоўваліся толькі папяровыя грошы. 

Манета павінна была паступіць у абарачэнне з 1 студзеня 2009. Але ў сувязі з эканамічным крызісам гэтага не адбылося.

Усяго ў абарачэнні ў Беларусі знаходзіцца восем наміналаў манет. Іхнім вырабам займаўся Літоўскі манетны двор і Манетны двор «Крэмніца» (Славакія), пазней — Маскоўскі манетны двор.

## Апісанне 
На аверсе манеты наміналам 2 капейкі выбіты рэльефны відарыс Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь, пад ім надпісы ў два радкі: БЕЛАРУСЬ і 2009. На рэверсе ў цэнтры знаходзіцца лічбавае абазначэнне наміналу – 2, злева ад лічбы па дыяганалі размешчаны надпіс – КАПЕЙКІ, унізе справа – стылізаваная выява нацыянальнага арнаменту.

* Дыяметр — 17,50 мм.
* Маса — 2,10 г.
* Таўшчыня — 1,25 мм.
* Сплаў — сталь, пакрытая меддзю.
* Колер — чырвоны.
* Гурт — гладкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Манеты Беларусі
Катэгорыя:2016 год у Беларусі