open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хандрыла звычайная

**Хандрыла звычайная, асот** (*Chondrilla juncea* L.)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Двухгадовая або шматгадовая шыза-зялёная расліна, як правіла, з адзінкавым сцяблом да 1 м. Карані сыходзяць глыбока, да двух метраў. Ніжняе лісце адваротна-ланцэтападобнае, вельмі нерэгулярна зубчастае. Кветкі жоўтыя. Суквецці каля 1 см у дыяметры, з 9—12 кветак. Сямянкі ад 6 да 9,5 мм. Перыяд цвіцення з ліпеня па верасень.

## Распаўсюджанне 
Паўночная Афрыка: Алжыр; Лівія; Марока; Туніс. Азія: Туркменістан; Афганістан; Кіпр; Іран; Ірак; Ізраіль; Іарданія; Ліван; Сірыя; Турцыя. Каўказ: Арменія, Азербайджан; Грузія; Расія — Перадкаўказзе, еўрапейская частка. Еўропа: Беларусь; Малдова; Украіна; Аўстрыя; Чэхія; Германія; Венгрыя; Нідэрланды; Польшча; Славакія; Швейцарыя; Індыя; Боснія і Герцагавіна; Балгарыя; Харватыя; Грэцыя; Італія; Паўночная Македонія; Чарнагорыя, Румынія, Сербія; Славенія; Францыя; Партугалія; Іспанія; Іспанія. Засяляе адкрытыя сухія камяністыя месцы.

## Галерэя 

Chondrilla juncea StemandLeaves SierraMadrona.jpg|
Chondrilla juncea Sturm42.jpg|
Chondrilla juncea — Flora Batava — Volume v10.jpg|

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Хондрила ситниковидна (Chondrilla juncea L.) // Аграрна енциклопедія
* Flora Vascular
* The Euro+Med PlantBase
* Taxon: *Chondrilla* juncea L. // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy)

Катэгорыя:Астравыя
Катэгорыя:Флора Каўказа
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Путыла

**Путыла** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Чарнавіцкай вобласці Украіны, цэнтр Путыльскага раёна. Размешчана ў межах Верхавінска-Путыльскага нізкагор'я Украінскіх Карпат, на Гуцульшчыне.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў 1501 г. разам з іншымі населенымі пунктамі, якія кароль польскі і вялікі князь літоўскі Аляксандр перадаў Іoну Тэўтулу за тое, што той дапамог заключыць мір паміж Польшчай і Малдовай. У 1817 г. мясцовыя сяляне падалі скаргу імператару Францу II на тое, што на працягу 10 гадоў падаткі выраслі ў дзесяць разоў. У 1843 г. сялянам забаранілі карыстацца лесам, што прывяло да беспарадкаў. Адным з верхаводаў народных паўстанняў быў Лук'ян Кабыліца. У 1843 г. было арыштавана 14 верхаводаў народных паўстанняў, сярод якіх Лук'ян Кабыліца, Іван Галыця, Іосіф Бірлу. У чэрвені 2015 г. ў Путыле быў асвечаны новы храм - царква Святога Духа Праваслаўнай царквы Украіны. Будаваць гэты храм пачалі яшчэ ў 1990-х гг..

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнавіцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Путыльскага раёна
1784 год у гісторыі астраноміі

**1784** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 1 верасня — **Жан Франсуа Сег’е**, французскі археолаг, эпіграфіст, астраном і батанік (нар. 25.11.1703).

## Зноскі 
Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Здравствуй, чужая милая

**«Здравствуй, чужая милая»** () — песня беларускага выканаўцы Аляксандра Саладухі на рускай мове, візітоўка спевака. Адна з самых вядомых эстрадных песень у музычнай гісторыі незалежнай Беларусі.

Па сутнасці «Чужая мілая» з’яўляецца рэмэйкам: песня была напісана ў канцы 1950-х паэтам Леанідам Татаранкам і кампазітарам Анатолем Гарчынскім, выканаў яе папулярны спявак Мікалай Шчукін. У канцы 1970-х шлягер падхапіў Аркадзій Северный, адзін з бацькоў рускага шансону. Спявалі яе і выканаўцы ў эміграцыі.

У 1990-х беларускі кампазітар Эдуард Ханок напісаў сваю версію музыкі да песні — да таго ж, значна змяніўшы тэкст, — якую ў 1992 выканаў малады Аляксандр Саладуха. Песня мела ашаламляльны поспех. У студзені 1995 на яе быў зняты кліп. У 1996 кампанія Vigma выдала аднайменны альбом, які, па словах Аляксандра Антонавіча, «фурамі сплываў за мяжу, не прыносячы яму ні капейчыны». Па падліках Аляксандра, за чвэрць стагоддзя выканання песня прынесла яму каля $ 1 млн.

## Выкананне на канцэртах 
Падчас жывога выканання песні ў 2010-х Аляксандр Саладуха дапаўняе тэскт песні імем сваёй дачкі: «*поцеловать мне хочется дочки моей, Варварочки, глаза*». Акрамя гэтага, у пройгрышы пасля другога прыпева спявак прамаўляе прыблізна такі тэкст (вольны пераклад з рускай): «*Неверагодная песня. Яна са мной усё маё творчае жыццё. І колькі буду жыць — столькі, відаць, буду яе спяваць. А жыць мне 99 год!*»

Катэгорыя:Песні Аляксандра Саладухі
Катэгорыя:Песні Беларусі
Катэгорыя:Музычныя творы 1992 года
Катэгорыя:Песні на рускай мове
Капліца-надмагілле Жукоўскіх (Магілёў)

**Капліца-надмагілле Жукоўскіх** — капліца на каталіцкіх могілках па вул. Лазарэнкі ў Магілёве. Пабудавана ў пачатку XX ст. з цэглы як надмагілле Жукоўскіх. Помнік архітэктуры мадэрну і архаікі і, верагодна, ягоная жонка Клацільда з Цеханавецкіх (шыльда не захавалася).

## Архітэктура 
Вырашана сенню на 4 егіпецкіх калонах, якія пастаўлены на квадратны подыум і трымаюць плоскае перакрыцце пад шатровым дахам з крыжом. Магутны антаблемент ад фронта пакрыты рэльефнымі  і фланкіраваны канічнымі пінаклямі з вазамі. Унутры на тарцовай сцяне прамавугольны партал з рэльефным крыжом па цэнтры і скульптурай анёла ў аснаванні з правага боку.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Старонка на сайце Польскіх могілак
* 

Катэгорыя:Капліцы Магілёва
Катэгорыя:Польскія могілкі (Магілёў)
Катэгорыя:Вуліца Лазарэнкі (Магілёў)
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрн
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Магілёве
Катэгорыя:Неаегіпецкі стыль
Катэгорыя:Надмагільныя помнікі
Катэгорыя:Род Жукоўскіх
Джузэпэ Асклепі

**Джузэпэ Асклепі** (;  — ) — італьянскі астраном.

Выкладаў філасофію, фізіку і матэматыку ў езуіцкіх каледжах у Перуджы, Сіене, Рыме, быў дырэктарам абсерваторыі пры Папскім Грыгарыянскім універсітэце. Вызначаў велічыню сонечнага паралакса, вымяраў дыяметры планет Сонечнай сістэмы з мікрометрам, вывучаў рух камет.

У яго гонар названы кратар на Месяцы і каляземны астэроід (4581) Асклепі з групы апалонаў, адкрыты ў 1989 годзе.

## Публікацыі 
* *Lettera d’un matematico al signor Conte N.N. sopra l’oriuolo oltramontano*, Siena Bonetti, 1750.
* *De veneris per solem transitu exercitatio astronomica habita in Collegio Romano* (Rome, 1761).
* *De objectivi micrometri usu in planetarum diametris metiendis. Exercitatio optico-astronomica habita in Collegio Romano a Patribus Societatis Jesu* (Rome, 1765).
* *De cometarum motu exercitatio astronomica habita in collegio Romano patribus Societatis Jesu.Prid.Non.Septem* (Rome, 1769).

## Литература 
* 

Катэгорыя:Астраномы Італіі
Катэгорыя:Астраномы XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Вучоныя-езуіты
1706 год у гісторыі астраноміі

**1706** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 12 мая: Англійскі капітан карабля па імені Станьян, знаходзячыся ў адпачынку ў Швейцарыі, назіраў поўнае сонечнае зацьменне. Пазней ён паведаміў аб чырванаватай паласе ўздоўж краю Сонца падчас поўнай фазы зацьмення (магчыма, храмасфера або пратуберанец).

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 21 красавіка — Джузэпэ Асклепі, італьянскі астраном († 1776).

## Памерлі 
## Зноскі 
Катэгорыя:1706 год у астраноміі
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1776 год у гісторыі астраноміі

**1776** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 14 жніўня — частковае сонечнае зацьменне паклала пачатак серыі зацьменняў 151 сараса.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 21 ліпеня — **Джузэпэ Асклепі**, італьянскі астраном (нар. 21.04.1706).

## Зноскі 
Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Цына шыракалістая

**Цы́на шыракалістая** (*Cinna latifolia*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны да 1—2 м вышынёй, з доўгімі падземнымі парасткамі, неапушаныя. Лісце простае, суцэльнае, пляскатае, з доўгім язычком, шурпатае, чаргаванае, 10—22 см даўжынёй і 1—1,5 см шырынёй. Суквецце — гронка, сабраная з каласкоў ад зялёнага да крыху пурпурнага колеру. Ніжняя кветкавая лускавінка звычайна з кароткім асцюком. Цвіце познім летам і восенню. Плод — зярняўка.

## Распаўсюджанне і месцапражыванне 
Расце ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы. У Еўропе зрэдку сустракаецца ў Нарвегіі, Швецыі, Эстоніі, Фінляндыі, краінах Прыбалтыкі і Расіі, таксама сустракаецца ў разрозненых месцах у Сібіры, у Японіі і на Каўказе. Больш часта гэты від сустракаецца ў Паўночнай Амерыцы, дзе расце на Алясцы, у Канадзе і паўночных і цэнтральных штатах ЗША.

Цына шыракалістая аддае перавагу месцам з прахалодным, мяккім, вільготным мікракліматам, напрыклад, рачным берагам.

Ахоўваецца ў Эстоніі, Фінляндыі і шэрагу рэгіёнаў Расіі.

## Сінаніміка 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 284.
* Raatikainen, Mikko: Hajuheinä. Teoksessa Uhanalaiset kasvimme. Toim. Ryttäri, Terhi & Kettunen, Taina. Suomen ympäristökeskus, Helsinki 1997, s. 122.
* Retkeilykasvio, Toim. Hämet-Ahti, Leena & Suominen, Juha & Ulvinen, Tauno & Uotila, Pertti. Luonnontieteellinen keskusmuseo, Kasvimuseo, Helsinki 1998.
* Uusitalo, Anna: Kylien kaunokit, soiden sarat. Keski-Suomen uhanalaiset kasvit. Keski-Suomen ympäristökeskus, Jyväskylä 2007.

## Спасылкі 
* 
* Jepson Manual Treatment
* USDA Plants Profile
* Фатаграфіі

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Неакласіцыстычная капліца (Магілёў)

**Неакласіцыстычная капліца** — капліца на каталіцкіх могілках па вул. Лазарэнкі ў Магілёве. Пабудавана як капліца ў пачатку XX ст. з цэглы. Помнік архітэктуры неакласіцызму. Патынкавана пасля 2008 года, страціўшы свае адметнасці.

## Архітэктура 
Вырашана 4-граннай прысадзістай вежай з 4-гранным пастаментам над 4-схільным бетонным пакрыццём. Франтальная грань прарэзана арачным уваходным праёмам, бакавыя — круглымі люкарнамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Капліцы Магілёва
Катэгорыя:Польскія могілкі (Магілёў)
Катэгорыя:Вуліца Лазарэнкі (Магілёў)
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі неакласіцызм
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Магілёве
Капліца-пахавальня Сенажацкіх

**Капліца-пахавальня Сенажацкіх** — капліца на каталіцкіх могілках па вул. Лазарэнкі ў Магілёве. Помнік архітэктуры неакласіцызму.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1904 годзе з цэглы як родавая пахавальня Сенажацкіх і асвячона 25 лістапада 1989 года, належыць да каталіцкай парафіі Святых Ядвігі і Казіміра.

Адрэстаўраваная рукамі вернікаў, пэўны час выконвала ролю касцёла. Цяпер кожны год на свята Св. Антонія (апекуна г. Магілёва) да яе ладзіцца ўрачыстая працэсія ад касцёла Св. Станіслава

## Архітэктура 
Кампактны прамавугольны ў плане будынак пад пакатым 2-схільным дахам. Да фасада далучана 4-гранная вежа-званіца з прамавугольным уваходным праёмам пад трохвугольным франтонам і арачным аконным праёмам над ім. Трохвугольнымі франтонамі завершаны і грані званіцы, крапаваныя па баках арачнымі нішамі. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі і пілонамі ў прасценках. Мастацка-эстэтычная выразнасць дасягаецца высакаякаснай чырвонацаглянай муроўкай. Помнік архітэктуры неакласіцызму.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Капліцы Магілёва
Катэгорыя:Польскія могілкі (Магілёў)
Катэгорыя:Вуліца Лазарэнкі (Магілёў)
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі неакласіцызм
Катэгорыя:1904 год у Магілёве
Катэгорыя:Касцёлы Магілёва
Катэгорыя:1989 год у Магілёве
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
1703 год у гісторыі астраноміі

**1703** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 25 лістапада — **Жан Франсуа Сег’е**, французскі археолаг, эпіграфіст, астраном і батанік (пам. 01.09.1784).

## Памерлі 
## Зноскі 
Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Жан Франсуа Сег’е

**Жан Франсуа Сег’е** (, ;  — ) — французскі археолаг, эпіграфіст, астраном і батанік з горада Нім.

Катэгорыя:Археолагі Францыі
Катэгорыя:Астраномы Францыі
Катэгорыя:Астраномы XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Батанікі Францыі
Катэгорыя:Аўтары батанічных таксонаў
Як пошуг маланкі

«**Як по́шуг мала́нкі**» — дакументальны фільм пра мядзельска-смаргонскае антыкамуністычнае падполле ў Заходняй Беларусі пасля Другой сусветнай вайны.

Фільм прысвечаны фактам супраціву савецкай уладзе з боку моладзі Беларусі пасля Другой сусветнай вайны, якія і да гэтага часу застаюцца невядомымі. Удзельнікі супраціву жывуць яшчэ і сёння, і дагэтуль з іх не знялі кляйма «вораг народу». Былых зняволеных раскідала па свеце: нехта пасля ГУЛАГу застаўся ў Расіі, нехта апынуўся ў Літве, але большасць — у Польшчы.

У цэнтры аповеду — лёс Расціслава Лапіцкага, кіраўніка моладзевага антысавецкага супраціву на паўночным захадзе Беларусі — на Мядзельшчыне і Смаргоншчыне — у пасляваенны перыяд. Удзельнікаў супраціву вельмі жорстка пакаралі, даўшы каму 10, каму 25 гадоў зняволення, а Расціслава Лапіцкага прысудзілі да «найвышэйшай меры». Сёння на месцы яго расстрэлу людзі ставяць крыжы, але кожнага разу крыж нішчаць невядомыя зламыснікі, пасля чаго людзі зноў ставяць новы крыж у памяць аб беларускіх патрыётах.

Галоўную ролю — Расціслава Лапіцкага — сыграў 22-гадовы Уладзімір Шульжыцкі, кіраўнік смаргонскай суполкі «Моладзі БНФ». Паплечнікаў Лапіцкага ўвасобілі Дзяніс Лазар з Маладзечна, Юстына Саўка з Мінску, вайскоўцаў і спецслужбоўцаў — Павал Гарадніцкі, Аляксей Кавалец, Аляксей Сюдак ды інш. Здымкі праходзілі ў Маладзечне, Вілейцы, Смаргоні, Вільні, вёсках і мястэчках.

## Спасылкі 
* Анонс фільму

Катэгорыя:Фільмы Беларусі 2010 года
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы 2010 года
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Катэгорыя:Фільмы Валерыя Мазынскага
Васюганская раўніна

**Васюга́нская раўніна, Васюга́нне** () — раўніна ў Расіі, у Заходняй Сібіры, на тэрыторыі Омскай, Томскай і Новасібірскай абласцей, частка Заходне-Сібірскай раўніны.

Знаходзіцца ў паўднёвай частцы Заходняй Сібіры, у міжрэччы рэк Іртыш і Об. У паўднёвай частцы пераходзіць у Барабінскую нізіну. Працягваецца ў напрамку з захаду на ўсход больш чым на 500 км, з поўначы на поўдзень — каля 400 км. Уяўляе з сябе раўніну плоскай і спадзіста-хвалістай паверхняй з пераважаючымі вышынямі 100—150 м. Найбольшая вышыня ў вярхоўях ракі Ом у Васюганскіх балотах дасягае 166 м. У паўднёвай частцы рэльеф пакаты, перарэзаны далінамі рэк. Складзена з мезазойскіх і кайназойскіх адкладаў.

Больш за 60 % плошчы раўніны займаюць балоты. На схілах — ялова-піхтава-кедравая тайга і асінава-бярозавыя лясы. Клімат кантынентальны. Тэмпература паветра ў зімовы перыяд −19—21 °C (часам да −50—53 °C), у ліпені 17—18 °C. За год выпадае каля 500 мм ападкаў.

Асноўныя рэкі: Вялікі Юган, Васюган, Тара. На Васюганскіх балотах знаходзіцца выток ракі Ом.

## Літаратура 
*  — С. 35.

## Спасылкі 
* Ландшафтные зоны и провинции Западно-Сибирской равнины // Экологический центр «Экосистема»™
* Васюганская равнина // География. Современная иллюстрированная энциклопедия. / Под редакцией проф. А. П. Горкина.— М.: Росмэн. 2006.

Катэгорыя:Раўніны Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Томскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Омскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Новасібірскай вобласці
Тры чарапахі (песня)

**Тры чарапахі** (Try čarapachi) — песня беларускага гурта N.R.M. з аднайменнага альбома, адна з агульнапрызнаных вяршынь айчыннага року. Самая пазнавальная песня гурта N.R.M. і Лявона Вольскага, які, пасля расколу гурта, працягвае выконваць песню як асобны музыка. Пазыўныя «Трох чарапах» адразу ж абуджаюць свядомае беларускае сэрца.

## Гісторыя стварэння 
Піт Паўлаў — гітарыст гурта N.R.M. — распавёў, што чарапашая тэматыка паўстала даволі нечакана: музыкі везлі ў Польшчу Народны Альбом, а па тэлебачанні Барыс Ельцын прамаўляў нейкія глупствы. Тады нарадзілася мініяцюра: «Выходзіць Ельцын і заяўляе: расійская дзяржаўнасць трымаецца на трох кітах. Яго пытаюць: на якіх? А ён адказвае: на першым, другім і трэцім.» Музыкі пасмяяліся, а праз некалькі дзён Лявон прынёс тэкст песні.

## Сюжэт 
]]
Сюжэт песні будуецца вакол міфа аб трох чарапахах (ці трох кітах са сланамі), якія, згодна з верваннямі старажытных, трымаюць Зямлю. У першым куплеце пра гэты міф аўтара прымушаюць узгадаць як прыкрыя з’явы паўсядзённага жыцця — камунальныя пахі, горад, людзі, жыццё; так і даволі ўзвышаныя рэчы — горы. У другім куплеце цвёрда і эклектычна адмаўляецца гісторыя чалавецтва — культурная, навуковая, палітычная. Паслядоўна называюцца Галілеа Галілей, Боб Марлі, Сальвадор Далі, Уладзімір Ільіч Ленін, Джон Ленан і Карл Ліней, якіх не існавала — бадай, уся цывілізаваная гісторыя, бо, адчуваецца, што, калі б было месца, Вольскі ўставіў бы ў свой тэкст увогуле ўсіх — ад Гамера да самога сябе. Трэці куплет выглядае патрыятрычным пастскрыптумам з фактычна даслоўным цытаваннем радкоў Алеся Ставера «Каб любіць Беларусь нашу мілую [маму], трэба ў розных краях пабываць.»

## Пасля 2006 
Падчас рэвалюцыйных падзей сакавіка 2006 года замест традыцыйных «сюрпрызаў не будзе» у фінальным прыпеве Лявон Вольскі прыдумаў спяваць «чаканне дастала». З таго часу гэтак і спявае на канцэртах, што ўхваляюць слухачы, аднак чаканне не хоча слухаць Лявона Артуравіча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Песні Беларусі
Катэгорыя:Музычныя творы 2000 года
Катэгорыя:Песні на беларускай мове
Катэгорыя:Песні гурта N.R.M.
Алег Лапіцкі

**Алег Лапіцкі** (26 снежня 1922 — 5 кастрычніка 1979) — удзельнік антысавецкага супраціву, сябра БНП, кіраўнік СБМ у Лідзе. Дэсантнік «Дальвіца». З роду Лапіцкіх, брат Расціслава і Вольгі Лапіцкіх.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 снежня 1922 года у в. Касута Віленскага ваяводства у Польскай Рэспубліцы ў шматдзетнай сям'і праваслаўнага святара Аляксандра Лапіцкага з роду Лапіцкіх. Маці — Настасся з роду Жабінскіх.

Сярэднюю адукацыю атрымліваў у Варшаве ў гімназіі імя Тадэвуша Рэйтана і ў Смаргоні. Падчас нямецкай акупацыі ў Другую сусветную вайну вучыўся ў Пастаўскай настаўніцкай семінарыі, скончыў курсы кіраўнікоў Саюзу беларускай моладзі ў Альбярціне, быў кіраўніком СБМ у Лідзе, сябрам БНП. Прайшоў падрыхтоўку ў дыверсійнай школе ў Дальвіцы.

Улетку 1944 арганізаваў на Вілейшчыне партызанскі аддзел, які дзейнічаў супраць бальшавікоў. У 1944 г. вучыўся ў Віленскай духоўнай семінарыі, дзе далучыўся да падпольнай Віленскай патрыятычнай арганізацыі, якая ўтварылася сярод навучэнцаў Віленскай беларускай гімназіі і Віленскай семінарыі. Пад канец 1944 г. быў арыштаваны. У 1945 г. засуджаны ў Мінску на 10 гадоў канцлагераў за ўдзел у антыкамуністычнай арганізацыі.

Пасля канцлагераў жыў у Казахстане. У чэрвені 1958 г. перавёз да сябе ў Казахстан Софію Лапыцьку, удзельніцу мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля, якім кіраваў брат Расціслаў, з якой пазнаёміўся праз сваю маці. У дзень прыезду Софіі Лапыцькі жаніўся на ёй. У 1960 г. Алег перавёз сваю маці да сябе ў Казахстан. 27 студзеня 1960 г. нарадзілася дачка Вікторыя. 23 красавіка 1963 г. нарадзіўся сын Алег. У 1977 г. маці Алега памерла.

Працаваў настаўнікам музыкі, актыўна ўдзельнічаў у згуртаванні беларусаў — колішніх палітвязняў.

5 красавіка 1979 г. быў забіты пры нявысветленых абставінах. Пасля забойства жонка пераехала да брата Алега — Вадзіма Лапіцкага ў Польшчу.

## Літаратура 
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. — ISBN 985-6374-07-3.
* На баявых становішчах // Бюлетэнь БНП. 1946, № 6
* Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў, Мн., 1997. С. 143-145
* Беларуская Незалежніцкая Партыя // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Мн., 1993. Т. 1. С. 394
* Чарняўскі Міхась. Ня бойцеся ахвяраў і пакут. — Вільня, 2006. — ISBN 978-9857-0620-58.
* Чарняўскі М. Расціслаў Лапіцкі — з кагорты невядомых герояў // Беларуская маладзёжная. 1997, № 1

Катэгорыя:Члены Саюза беларускай моладзі
Катэгорыя:Члены Беларускай незалежніцкай партыі
Катэгорыя:Члены Паветрана-дэсантнага спецыяльнага батальёна «Дальвіц»
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім павеце (1920—1940)
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Вольга Лапіцкая

**Вольга Лапіцкая** (Алёна Шарэпа‑Лапіцкая) (1918 (1917?) — 25 чэрвеня 2011) — беларуская паэтка. З роду Лапіцкіх, сястра Алега і Расціслава Лапіцкіх.

## Біяграфія 
Алёна Шарэпа-Лапіцкая нарадзілася ў 1918 (1917?) у Разані, куды сям’я выехала ў эвакуацыю падчас Першай сусветнай вайны, ў шматдзетнай сям'і праваслаўнага святара Аляксандра Лапіцкага з роду Лапіцкіх. Маці — Настасся з роду Жабінскіх. Маці хацела назваць дачку Алёнай, але бацька запісаў яе як Вольгу, бо ўсіх сваіх дзяцей называў імёнамі Кіеўскіх князёў. Так і засталася дзяўчынка з двума імёнамі.

Пасля вайны сям'я жыла ў в. Касута Віленскага ваяводства у Польскай Рэспубліцы, дзе Аляксандр Лапіцкі служыў у Петрапаўлаўскай царкве. У дзяцінстве ад шкарлятыны страціла слых, паводле аповедаў сябраў брата Расціслава, праз тое, што адмаўлялася лекавацца. З васьмі гадоў пісала вершы. 

У 1940-м г. пакінула бацькоў і пераехала ў Вілейку. У Вілейцы аднойчы ў рэдакцыі абласной «Сялянскай газеты», дзе працаваў Максім Танк, прабавала аддаць да друку свае вершы, але той адмовіўся, маўляў, яны надта сумныя. У 1950 Алёна пераехала ў Мінск. Гэта адбылося пасля таго, як расстралялі яе малодшага брата Расціслава за арганізацыю антысавецкага падполля. Паводле ўспамінаў знаёмай, Леакадзіі Цыбоўскай, разумела ўсё па вуснах, добра ведала расійскую  і польскую мовы, але прынцыпова карысталася толькі беларускай.

Друкавалася ў берлінскай «Раніцы», маладзечанскай і вялейскай раённых газетах, у беластоцкай «Ніве». Выдала зборнік уласных вершаў. Брат Алег, які адседзеў 10 год за ўдзел у Саюзе беларускай моладзі (па іншых звестках — за ўдзел у антыкамуністычнай падпольнай арганізацыі) ў горадзе Ліда, расказваў сястры, што адзін з яе вершаў, «Першая конніца», стаў народнай песняй, якую вязні спявалі.

У 1997 годзе Шарэпа-Лапіцкая склала і выдала зборнік «Пад небам Крыма». Пісала карціны.

Жыла ў Мінску. Памерла 25 чэрвеня 2011 г., пахаваная на Заходніх могілках Мінска

## Літаратура 
* Алена Шарэпа-Лапіцкая. Зборнік вершаў. Пад небам Крыма 1997 г.
* Чарняўскі Міхась. Ня бойцеся ахвяраў і пакут. — Вільня, 2006. — ISBN 978-9857-0620-58.
* Чарняўскі М. Расціслаў Лапіцкі — з кагорты невядомых герояў // Беларуская маладзёжная. 1997, № 1

## Спасылкі 
* Наша Ніва. Доўгія гады спадарыні Алёны
* Памерла равесніца БНР
* Верш БЕЛЫЯ РУЖЫ Алёны Шарэпы-Лапіцкай
* Алена Шарэпа-Лапіцкая. Зборнік вершаў. Пад небам Крыма
* Алёна Шарэпа-Лапіцкая. Чалавек на вятрах гісторыі. Вершы 

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Лужаны (Чарнавіцкая вобласць)

**Лужаны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіцманскім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны на рацэ Прут.

## Гісторыя 
Лужыны ўпершыню згадваюцца ў 1453 г. у гаспадарчай грамаце, у якой засведчана набыццё вёскі за 400 турэцкіх залатых баярынам Фёдарам Вітольдам у памешчыка Косця Враныча. Спачатку Лужаны ўваходзілі ў склад Малдаўскага княства, якое знаходзілася ў васальнай залежнасці ад Асманскай імперыі, з 1774 г. — у межах Аўстрыі (з 1867 г. — Аўстра-Венгрыі). Ад 1918 г. — у складзе Румыніі, ад 1940 г. — УССР. З ліпеня 1941 г. па сакавік 1944 гг. знаходзілася пад румынскай акупацыяй. Цяпер жыхары пераважна займаюцца сельскагаспадарчай вытворчасцю, аднак пасёлак і мае слаўнае прамысловае мінулае. У 1866 г. праз Лужаны пракладзена чыгунка, якая злучыла Чарнаўцы са Львовам. У 1898—1900 гг. чэшскім інжынерам Пацыкам тут быў пабудаваны цукровы завод. У 1906 г. ад чыгуначнай станцыі пракладзены асобны шлях, тады ж для патрэб сахараварні набыты паравоз. У 1944 г. абсталяванне завода было перавезена на цукровыя заводы ў Чарнаўцы і на завод «Хрэшчацік». У 2-й палове 1950-х гг. на тэрыторыі сахараварні ўвялі ў эксплуатацыю лесаабробчы завод (пасля аб’яднаны з дрэваапрацоўчым камбінатам ў Кіцманскім раёне), у 1960-х гг. адкрыты завод жалезабетонных вырабаў і канструкцый.

У Лужанах ёсць школа, клуб, бібліятэка, музычная школа, бальніца. Ёсць парк — помнік садова-паркавага мастацтва мясцовага значэння «Лужанскі парк», закладзены ў XIX ст. За сродкі дабрачынцаў і грамадскасці ў Лужанах ўстаноўлены помнікі Т. Р. Шаўчэнку і Нябеснай Сотні.

Падчас Рэвалюцыі Годнасці жыхары Лужан прымалі самы актыўны ўдзел. Пасля перамогі Майдана ў Кіеве ў Лужанах была створана самая шматлікая ў вобласці вясковая «народная самаабарона» колькасцю ў 300 чалавек, якая ў перыяд адсутнасці міліцыі на працягу доўгага часу паспяхова сачыла за парадкам і законам. З першых дзён вайны з Расіяй лужанчане сталі сузаснавальнікамі букавінскага валанцёрскага руху. Лужанская валанцёрская група «Дапамога ўкраінскай арміі Чарнаўцы-Лужаны» займаецца дабрачыннай дзейнасцю і сёння.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнавіцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Кіцманскага раёна
Кастрыжыўка

**Кастрыжыўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Застаўніўскім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны на рацэ Днестр.

## Гісторыя 
Паселішча ўпершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах у 1780 г. У 1908 г. тут пражывала 1005 чал. У 1912 г. чэшскай фірмай «Шкода» тут быў пабудаваны цукровы камбінат «Хрэшчацік», які працуе па гэты дзень. Да 1918 г. мястэчка знаходзілася ў складзе Аўстра-Венгрыі, у 1918-1940 гг. - Румыніі, з 1940 г. - у складзе УССР, з ліпеня 1941 да сакавіка 1944 гг. - пад румынскай акупацыяй. Адыходзячы ў пачатку ліпеня 1941 г., савецкае камандаванне ўзарвала мост Кастрыжыўка-Залішчыкі праз Днестр разам з чыгуначнымі вагонамі, у якіх знаходзіліся палітычныя вязні турмы НКУС з Чарнаўцоў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Чарнавіцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Застаўніўскага раёна
Рэйва

**Рэйва** () — цяперашняя эра японскага летазлічэння, 248-я па ліку пачынаючы з эры Тайка. Эра Рэйва пачалася ў Японіі ў дзень, калі новы імператар Японіі — Нарухіта — узышоў на трон 1 мая 2019 года ў якасці 126-га імператара, змяніўшы свайго бацьку — імператара Акіхіта, які 30 красавіка 2019 года адрокся ад Хрызантэмавага трона. Такім чынам з 1 студзеня па 30 красавіка 2019 года працягвалася летазлічэнне Хэйсэй, а 1 мая — пачалося летазлічэнне Рэйва.
 абвяшчае назву новай эры Рэйва (1 красавіка 2019)]]

Катэгорыя:Японскае летазлічэнне
Валерый Валер’евіч Федаровіч

**Валерый Валер’евіч Федаровіч** (нар. , Мар’іна Горка) — , . Дырэктар тэлеканала «ТБ-3» (з 5 снежня 2016), кіраўнік ТНТ-PREMIER Studios (з 21 лютага 2019).

У 2001 годзе скончыў факультэт кібернетыкі МІФІ.

У 2004 годзе скончыў факультэт кінадраматургіі УДІКа.

Пры непасрэдным удзеле Валерыя Федаровіча на расійскім тэлебачанні з’явіліся такія праекты, як «Салодкае жыццё», «Чарнобыль. Зона адчужэння», «Закон каменных джунгляў», «Здрады», «П’яная фірма», «Востраў», «Паліцыянт з Рублёўкі» і іншыя.
Малая Бароўка

**Малая Бароўка** (, , да 1958 года — **Дары 2**) — былая вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Дарскага сельсавета. З 1973 года ў складзе Магілёва, на паўднёва-ўсходняй ускраіне горада. З 15 студзеня 1965 года вёска ў складзе Дарскага сельсавета.

27 сакавіка 1973 года ўвайшла ў склад Кастрычніцкага раёна Магілёва.

## Забудова 
Галоўныя вуліцы Кісялёва, Прытыцкага, Цютчава, Л. Маневіча, Багдановіча, Пярова, Казлова, Школьная, Майская, А. Блока, Паплаўская, завулак Паплаўскі і інш. Планіроўка нерэгулярная, пераважае сядзібная забудова.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Магілёва
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Магілёў)
Мажэйкаўскі сельсавет (Шчучынскі раён)

**Мажэ́йкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Вялікае Мажэйкава.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Гардзеевецкі сельсавет** у складзе Жалудоцкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Гардзееўцы. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 5 чэрвеня 1959 года ў склад сельсавета з Агародніцкага сельсавета перададзена вёска Дзярванцы. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Шчучынскага раёна. 23 сакавіка 1964 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Агародніцкага сельсавета. 1 жніўня 1966 года перайменаваны ў Мажэйкаўскі сельсавет, цэнтр перанесены ў вёску Вялікае Мажэйкава. У 1966 годзе ў склад сельсавета з Шчучынскага сельсавета перададзены вёскі Валока, Вялікія Баяры, Готараўшчына, Зайкаўшчына, Ішчална, Казарэзы, Кемяны, Корасць, Малыя Баяры, Навасады, Станіславова, Юцеўцы і Ялашаўцы. 20 лістапада 1973 года да сельсавета далучана частка скасаванага Жалудоцкага сельсавета (вёскі Багданаўцы, Забалаць, Красулі, Навасёлкі, Тумашаўцы і хутар Гарманціна). 27 студзеня 2011 года скасаваны пасёлак Скрыбаўцы (уключаны ў склад аграгарадка Скрыбаўцы). 27 снежня 2016 года ў склад Васілішкаўскага сельсавета перададзена вёска Нарчы.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (34 населеныя пункты) — 2404 чалавекі, з іх 48,5 % — беларусы, 46,2 % — палякі, 4,0 % — рускія, 0,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (32 населеныя пункты) — 1504 чалавекі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жалудоцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Бака (пігмеі)

**Ба́ка** (саманазва: *Baaka*) — этнічная супольнасць пігмеяў. Жывуць пераважна ў Камеруне і Габоне. Агульная колькасць (2019 г.) — 60 200 чалавек.

## Паходжанне 
Бака маюць агульнае паходжанне з пігмеямі ака, што насяляюць землі на ўсход ад іх. Абодва народа прынята аб'ядноўваць агульнай назвай *мбенга*. Аднак ака размаўляюць на мове банту, у той час як бака — на дыялектах убангійскіх моў (часам іх аб'ядноўваюць у адзіную мову бака). Мяркуецца, што моўны падзел бака і ака адбыўся каля 500 гадоў таму. 

## Культура 
У мінулым бака з'яўляліся ляснымі вандроўнікамі, якія займаліся збіральніцтвам, паляваннем і рыбалоўствам, спыняліся каля вёсак земляробаў-банту для абмену прадуктамі або часовай працы на палетках за натуральную плату. Былі шырока распаўсюджаны сваяцкія і рытуальныя сувязі з банту.

У другой палове XX ст. з-за скарачэння лясоў і дзяржаўнай палітыкі адносна бака іх становішча значна змянілася. У нашы дні яны звычайна жывуць у невялікіх паселішчах на ўскраіне вёсак і гарадоў, займаюцца сельскай гаспадаркай, сезонна наведваюць лес для збору дзікага манга і іншых ядомых раслін. У Камеруне ім дазваляецца займацца традыцыйным паляваннем, у тым ліку на тэрыторыі запаведніка Джа.

Нягледзячы на змены ў ладзе жыцця і сувязі з банту, бака захоўваюць многія традыцыйныя звычаі, у тым ліку сацыяльную адасобленасць ад іншых плямён. Асновай грамадства з'яўляецца малая нуклеарная сям'я. Пашыраны манагамія, хаця няма забароны на палігінію і разводы. Усе сем'і і сталыя чальцы абшчыны лічацца роўнымі. Заахвочваюцца ўзаемадапамога, сумесныя паляванне і збіральніцтва. Асобы, што імкнуцца вылучыцца, падвяргаюцца астракізму. 

Важную ролю ў яднанні бака адыгрываюць супольныя рытуалы. Бака вераць у духа леса *мбенга*, які быццам бы апякае саміх бака, духа *комба* — стваральніка сусвету і бацькоў ўсіх духаў. Арганізатарамі рытуалаў з'яўляюцца шаманы *бангі*. Яны маюць права на змены ў рытуальных дзеяннях, таксама лякуюць супляменнікаў, займаюцца магічнымі дзеяннямі. У перыяд сталення кожны хлопчык праходзіць праз абрад ініцыяцыі *джэнгі*. Папулярны абрад *лума* пасля паспяховага супольнага палявання. Ён суправаджаецца сумесным паяданнем дзічыны, песнямі і танцамі.

У другой палове XX ст. узнікла прафесійная культура бака, пераважна музычная. Існуюць прафесійныя музычныя калектывы, папулярныя ў тым ліку за межамі Цэнтральнай Афрыкі. Традыцыйны музычны інструмент — барабан.   

## Спасылкі 
* About the Baka Tribe
* Baka - Survival International
* BAKA (PYGMY) PEOPLE: THE RENOWNED PYGMY PEOPLE OF CAMEROON, GABON AND EAST AFRICA KNOWN FOR THEIR ENCYCLOPEDIC KNOWLEDGE ON MEDICINAL PLANTS AND PORTIONS
* Facts about the Baka Tribe
* Life for the Baka Pygmies of Central African Republic
* Baka people in Cameroon

Катэгорыя:Пігмеі
Катэгорыя:Народы Габона
Катэгорыя:Народы Камеруна
Бурнаніт

**Бурнані́т** — мінерал падкласа складаных сульфідаў, сульфід свінцу, медзі і сурмы, CuPbSbS. Адкрыты ў 1805 годзе Р. Джэмсанам *(Robert Jameson)* і названы ў гонар французскага крышталёграфа і мінеролага Ж. Л. Бурнона *(Jacques Louis de Bournon, 1751—1825)*.

Крышталізуецца ў ортарамбічнай сінгоніі. Утварае дыпірамідальныя, таблітчастыя крышталі, кароткапрызматычныя зерні, зярністыя агрэгаты. Колер ад бледна-шэрага да бясколернага. Бляск металічны. Цвёрдасць 2,5—3 па шкале Моаса. Шчыльнасць 5,7—5,9 г/см³. Крохкі.

Выкарыстоўваецца ў якасці руды на медзь, свінец, сурму.

## Паходжанне і радовішчы 
Бурнаніт мае гідратэрмальнае паходжанне. Сустракаецца разам з галенітам, пірытам, джэмсанітам, буланжэрытам, сфалерытам і інш. У зоне акіслення лёгка змяняецца з утварэннем малахіту, сурмянай охры, азурыту і цэрусіту.

Радовішчы ў Аўстраліі, Германіі, ЗША, Расіі (Урал, Забайкалле, Якуція, Далёкі Усход), Мексіцы, Перу, Чылі, Чэхіі, Казахстане, Узбекістане і інш.

## Літаратура 
*  — С. 352.
* Горная энциклопедия / Под редакцией Е. А. Козловского.— М.: Советская энциклопедия, 1984—1991.

## Спасылкі 
* Bournonite Mineral Data // Mineralogy Database
* Бурнонит // Каталог Минералов. Ru
* Bournonite // mindat.org and the Hudson Institute of Mineralogy
* Бурнонит // Минералы и месторождения России и стран ближнего зарубежья

Катэгорыя:Сульфіды (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы медзі
Катэгорыя:Мінералы свінцу
Катэгорыя:Мінералы сурмы
Ілай Уолак

**Ілай Хершэл Уолак** (*Элі Хершл Валах*, ;  — ) — амерыканскі . Найбольш вядомы дзякуючы такім сваім ролям, як Кальвера ў «Цудоўнай сямёрцы» Джона Сцёрджэса, Тука ў фільме Серджа Леонэ «Добры, дрэнны, злы», дон Альтабела ў фільме Фрэнсіса Форда Копалы «Хросны бацька 3».

Лаўрэат прэмій BAFTA, «Тоні» і «Эмі», уладальнік ганаровай прэміі «Оскар» за дасягненні на працягу ўсёй кінакар’еры (2011).

## Фільмаграфія 
* (1966) «Добры, дрэнны, злы» — Тука
* (1981) «Саламандра» — генерал Лепарэла
* (2010) «Прывід пяра» — старажыл на востраве

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акцёры вестэрнаў
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Рымскія канікулы

**«Рымскія канікулы»** () — амерыканская рамантычная камедыя з элементамі меладрамы 1953 года. Рэжысёр і прадзюсар Уільям Уайлер па літаратурным сцэнарыі Далтана Трамба. У галоўнай мужчынскай ролі Грэгары Пек, у галоўнай жаночай ролі Одры Хепбёрн. Першая значная роля Хепбёрн, якая прынесла актрысе прэмію «Оскар».

На цырымоніі 1954 года была ўручана і прэмія «Оскар» за лепшую літаратурную першакрыніцу. З-за «сімпатыі да камунізму» і «непавагі да Кангрэсу» (адмова сведчыць супраць калегаў) Далтана Трамба, які адседзеў год у турме, а затым быў уключаны ў «Чорны спіс Галівуду», ён працаваў інкогніта: яго імя нідзе не называлася і адсутнічала ў тытрах. Замест яго аўтарам сцэнарыя быў заяўлены Ян Мак-Лелан Хантэр, якому і ўручылі прэмію. Толькі ў 1993 годзе ўзнагарода была афіцыйна ўручана ўдаве Трамба. Толькі ў снежні 2011 года Гільдыя сцэнарыстаў ЗША вырашылася канчаткова закрыць гэтую гісторыю эпохі макартызму. У афіцыйнае апісанне фільма і ў тытры адноўленай версіі было ўнесена імя Далтана Трамба як аўтара літаратурнага сцэнарыя.

З моманту выхаду фільм не раз намінаваўся і ўзнагароджваўся прэстыжнымі кінематаграфічнымі ўзнагародамі. У 1999 годзе «Рымскія канікулы» ўнесены ў амерыканскі Нацыянальны рэестр фільмаў, «якія маюць асаблівае культурнае, гістарычнае або эстэтычнае значэнне».

## Акцёры і ролі 
* Грэгары Пек — Джо Брэдлі, карэспандэнт «American News Service»
* Одры Хепбёрн — прынцэса Ганна
* Эдзі Альберт — Ірвін Радавіч, фатограф
* Харкурт Уільямс — пасол у Італіі ад краіны, дзе кіруе бацька Ганны
* Маргарэт Роўлінгс — графіня Верэберг, фрэйліна прынцэсы Ганны
* Туліа Кармінаці — генерал Проўна
* Ханс Хінрых — доктар Банаховен
* Альфрэда Рыца — кіроўца таксі
* Лаура Салары — сакратарка містэра Хенесі
* Хартл Паўэр — містэр Хенесі, галоўны рэдактар «American News Service»
* Клаўдыа Эрмелі — Джавані, наглядчык у доме
* Паала Барбоні — прыбіральшчыца ў кватэры Брэдлі
* Гарэла Горы — вулічная прадаўшчыца абутку
* Паала Карліні — Марыа Дэлані, цырульнік
Эпізод без слоў фотамадэлі Франчэскі ў доме Радавіча сыграла папулярная ў той час у Італіі акрыса фінскага паходжання Таня Вебер.

У масавай сцэне ў пачатку фільма на прыёме ў пасольстве граюць і рэальныя прадстаўнікі шляхты, напрыклад, Хары Сінгх (прадстаўлены пад сваім імем).

У масавай сцэне ў канцы фільма, калі прынцэса жадае пазнаёміцца з журналістамі, гуляюць рэальныя журналісты, якія працавалі ў той час у Рыме. Яны прадстаўляюцца пад сваімі імёнамі і ад імя сваіх газет, напрыклад, Хуліа Марыёнес з іспанскай «La Vanguardia» або Марыс Мантабр з французскай «Le Figaro».

Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы 1953 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Уільяма Уайлера
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША
Бака

Назву **Бака** маюць:

## Прозвішча 
* Карлас Бака (нар. 1986) — калумбійскі футбаліст.
* Максім Бака (нар. 1983) — французскі футбаліст.
* Рафаэль Бака (нар. 1989) — мексіканскі футбаліст.
* Юзаф Бака (1707—1780) — польскі паэт, прапаведнік.

## Іншае 
* Бака — акруга ў штаце Каларада, ЗША.
* Бака —  этнічная супольнасць пігмеяў.
Саломенка (Магілёў)

**Саломенка** (, ) — былая вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Палыкавіцкага сельсавета. З 1989 года ў складзе Магілёва. Размяшчалася за 4 км на поўнач ад Магілёва і чыгуначнай станцыі Магілёў I. Рэльеф раўнінны. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе і далей па шашы Магілёў—Шклоў.

У 1989 годзе ўвайшла ў склад Ленінскага раёна Магілёва. У 1980-я гады на месцы вёскі пачалося будаўніцтва жылога раёна.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**:
** 1834 — 13 жыхароў.
** 1847 — З двары, 16 жыхароў.
** 1897 — 5 двароў, 39 жыхароў, у сяльцы — 1 двор, б жыхароў.
* **XX стагоддзе**:
** 1909 — 8 двароў, 40 жыхароў, у сяльцы — 1 двор, 5 жыхароў.
** 1926 — 29 двароў, 140 жыхароў.
** 1990 — 8 гаспадарак, 9 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Магілёва
Катэгорыя:Ленінскі раён (Магілёў)
Аляксандр Луі Сімон Лежэн

**Аляксандр Луі Сімон Лежэн** (: , Верв’е — ) — бельгійскі батанік, вядомы дзякуючы працам па флоры Бельгіі.

## Біяграфія 
Сын дырэктара гарадской бальніцы. Вывучаў фармакалогію ў Льежы, працаваў у аптэцы, затым ў 1801 годзе працягнуў медыцынскую адукацыю ў Парыжы, аднак неўзабаве быў прызваны ў французскую армію. У перыяд армейскай службы збіраў гербарыі ў Галандыі, Гановеры, паўночнай Францыі. Дэмабілізаваўшыся ў 1804 годзе, на працягу трох гадоў займаўся медыцынай у Энсівале (цяпер прыгарад Льежа), затым вярнуўся ў Верв’е. У 1806 годзе на замову прэфектуры дэпартамента Урт склаў батанічны атлас рэгіёну, у далейшым займаўся даследаваннямі мясцовай флоры, у тым ліку разам са сваім вучнем Рышарам Куртуа.

Катэгорыя:Батанікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Батанікі Бельгіі
Катэгорыя:Аўтары батанічных таксонаў
Двухпялёснік парыжскі

**Двухпялёснік парыжскі, літпа** (*Circaea lutetiana*)&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны на захадзе Паўночнай Афрыкі, у Еўропе і Азіі.

## Апісанне 
Шматгадовая расліна 25-70&nbsp;см. Сцёблы простыя ці уверсе злёгку разгалінаваныя, ля аснавання часам голыя, вышэй, як і хвосцікі лісця, могуць быць густа адхілена-мякка-валасістыя. Лісце яйкападобнае або яйкападобна-ланцэтнае, 3-10.5(12.5)&nbsp;см даўжынёй, доўга завостранае, па краі расстаўлена-дробназубчатае, ля аснавання круглявае або сэрцападобнае, іх хвосцікі не крылатыя, зверху бароздавыя, 1-5&nbsp;см даўжынёй. Кветкі без прыкветкаў. Пялёсткі ружовыя, радзей белыя, 2.5-3(4)&nbsp;см даўжынёй, глыбока-2-раздзельныя, да аснавання клінавата звужаныя. Плады з амаль роўнымі гнёздамі.

Ва Украіне від расце ў цяністых лісцяных, часам іглічных лясах&nbsp;— у лясных раёнах, лесастэпе звычайны, у гарах Крыму.

## Галерэя 

Circaea lutetiana02.jpg|Расліны
Circaea_lutetiana20140802_026.jpg|Суквецці з кветкамі ў дэталях
Illustration Circaea lutetiana0 clean.jpg|

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўраіі
Катэгорыя:Скрыпнёвыя
Мажэйкаўскі сельсавет

Назву **Мажэ́йкаўскі сельсавет** маюць:

* Мажэйкаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці
* Мажэйкаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці
Чарапашкі-ніндзя

**Чарапашкі-ніндзя** (, у Еўропе&nbsp;— **Teenage Mutant Hero Turtles (TMHT)**)&nbsp;— гэта выдуманая каманда з чатырох чарапах-мутантаў, якія вучацца майстэрству ніндзя са сваім сэнсэем, пацуком-мутантам, настаўнікам Сплінтэрам. Хаваючыся ад грамадскасці ў каналізацыі Манхэтэна, яны змагаюцца са злом на вуліцах горада Нью-Ёрк.

## Гісторыя праекта 
Чарапашкі-ніндзя ўпершыню з'явіліся на старонках комікса, выданага «Mirage Studios» у 1984 годзе. Ідэя пра чарапашак-мутантаў з'явілася ў двух сяброў, Кевіна Істмена і Пітэра Лэрда, у адзін вечар, калі яны разам малявалі камічныя малюнкі. Заняўшы грошы ў дзядзькі Істмена, маладыя мастакі самі выпусцілі першы выпуск комікса, які па першапачатковай задуме павінен быў быць пародыяй на чатыры папулярныя коміксы 80-х: «Daredevil» і «New Mutants» ад «Marvel Comics», «Cerebus» ад Дэйва Сіма і «Ronin» ад Фрэнка Мілера.

Большай часткай свайго поспеху Чарапашкі-ніндзя абавязаны агенту па ліцэнзаванню, які прапанаваў Істмену і Лэрду развіць поспех комікса, наладзіўшы выпуск суправаджальных тавараў да комікса. У 1988 годзе ў «Playmates Toys Inc.», невялікай каліфарнійскай кампаніі, былі выпушчаныя цацкі-чарапашкі. Чарапашкі-ніндзя адзначыліся ў гісторыі поп-культуры. Хутка Чарапашкі-ніндзя былі ўсюды: пачынаючы з кубкаў і заканчваючы скейтбордамі, зубнымі шчоткамі і адзеннем.

У цяперашні час ідзе планамернае адраджэнне брэнда, якому пайшоў на карысць выхад новага мультсерыяла, а таксама новай лініі фігурак ад «Playmates», відэагульні ад «Ubisoft» і камп'ютэрнага паўнаметражнага мультфільма, які быў выпушчаны ў 2007 годзе.

## Сюжэт 
Аднаго разу хлопчык выпусціў слоік з чатырма маленькімі чарапашкамі, і яны ўпалі праз каналізацыйную рашотку. А паблізу ехала грузавік з хімікатамі. Але адна каністра выпала, разбілася, і хімікаты пацяклі ў каналізацыю, і выліліся на чарапашак. На шчасце, іх знайшоў пацук, аднак ён і сам патрапіў у хімікаты. Міналі гады, і з-за хімікатаў чарапашкі і шчур пачалі расці. Так, шчур стаў бацькам і настаўнікам ніндзя. Адкуль ён ведаў прыёмы ніндзя? Справа ў тым, да таго, як знайсці чарапашак, шчур жыў з майстрам ніндзя Хамато Ёшы, які навучаў маленькага хатняга пацука прыёмам ніндзя. Да таго страшнага дня, калі да няго уварваўся суперзлодей&nbsp;— ніндзя Шрэдэр, і яго клан ніндзя Фут. Яны забілі Ёшы, і шчур застаўся сам, і пасяліўся ў каналізацыі. Аднак найбольш Сплінтэр баяўся таго, што праз некалькі гадоў яму трэба будзе расказаць гэтую жахлівую гісторыю сваім чарапашкам. Прайшло яшчэ некалькі гадоў, і прыйшоў час раскрыцца. Сплінтэр распавёў чарапашкам аб сваім мінулым. Чарапашкі пакляліся сцерці Шрэдэра з аблічча Зямлі, і яны выканалі сваё абяцанне. І цяпер яны могуць з годнасцю знікнуць у цемры.

## Спасылкі 
* Official Teenage Mutant Ninja Turtles Website

Катэгорыя:Творы 1984 года

Катэгорыя:Персанажы коміксаў
Мажэйкаўскі сельсавет (Лідскі раён)

**Мажэ́йкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Мажэйкава.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Мажэйкаўскі сельсавет у складзе Жалудоцкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Малы Мажэйкаў. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года перайменаваны ў **Гасцілаўскі сельсавет**, цэнтр перанесены ў вёску Гасцілаўцы. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Лідскага раёна. 27 сакавіка 1978 года да сельсавета далучана частка скасаванага Радзівонішкаўскага сельсавета (вёскі Більтаўцы, Масявічы, Радзівонішкі, Рэпнікі). У 1986 годзе скасавана вёска Палуты (далучана да вёскі Дзмітраўцы). У 1997 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Малое Мажэйкава, якая 29 мая 2002 года перайменавана ў Мажэйкава. 20 верасня 2002 года сельсавет перайменаваны ў Мажэйкаўскі. 

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1439 чалавек, з іх 63,9 % — беларусы, 29,9 % — палякі, 5,2 % — рускія, 0,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1085 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жалудоцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Піпі Доўгаяпанчоха

у ролі Піпі Доўгаяпанчоха]]
**Піпі Доўгаяпанчоха** () — персанаж шэрагу дзіцячых кніг шведскай пісьменніцы Астрыд Ліндгрэн, дзіўная дзяўчынка, якая жыве ў маленькім гарадку ў Швецыі ў невялікім доме з садам.

## Гісторыя 
Дачка пісьменніцы захварэла і, лежачы ў ложку, папрасіла маму расказаць ёй пра Піпі Доўгуюпанчоху. Гэта імя само сабой неяк прыйшло ёй у галаву. Астрыд Ліндгрэн пачала прыдумваць апавяданні пра Піпі, а праз колькі гадоў яны леглі ў аснову кнігі. Завяршальным вобразам казачнай гераіні стала рудавалосая сяброўка Карэн, якая была на яе дні нараджэння. Дачка пісьменніцы прызнаецца, што некаторыя рысы ў вобразе Піпі былі характэрныя для яе мамы, чымсьці падобная да казачнай гераіні і яна сама.

## Вобраз 
На шведскай мове імя і прозвішча дзяўчынкі гучыць як Піпі Лонгструмп. Ёй дзевяць гадоў і ў яе няма бацькоў. Яе мама памерла і стала анёлам, а тата быў мараком, з якім Піпі плавала па морах усяго свету. Ён не вярнуўся з плавання, але Піпі верыць, што ён жывы і стаў негрыцянскім каралём. Піпі мае рудыя валасы, заплеценыя ў касічкі, якія тырчаць ўздоўж галавы, і шмат вяснушак на твары. Піпі вельмі моцная, яна спіць з нагамі на падушцы і наогул робіць, што пажадае. Вобраз жудасна моцнай дзяўчынкі, якая жыве без аніякіх клопатаў без бацькоў, можа на руках падняць каня і лічыць, што хадзіць спінай уперад — звычайная справа, стаў любімым для мільёнаў дзяцей ва ўсім свеце.

Разам з Піпі на віле «Дагарынагамі» жывуць малпачка Спадар Нільсан і конь. Лепшыя сябры Піпі — простыя суседскія дзеці Томі і Аніка Сетэргрэн.

## У баністыцы 
На банкноце 20 шведскіх крон узору 2015 года намаляваны Піпі Доўгаяпанчоха і партрэт Астрыд Ліндгрэн.

## Беларускія пераклады 
* Піпі Доўгаяпанчоха: [аповесць: для малодшага і сярэдняга школьнага ўзросту] / Астрыд Ліндгрэн. — Мінск : выдавец Зміцер Колас, 2008. — 171, [2] с.
** Піпі Доўгая Панчоха: [аповесць: для сярэдняга школьнага ўзросту] / Астрыд Ліндгрэн. — Мінск : Папуры, друк 2020. — 164, [3] с.
* Піпі Доўгая Панчоха падымаецца на борт: [аповесць: для сярэдняга школьнага ўзросту] / Астрыд Ліндгрэн. — Мінск : Папуры, друк 2020. — 157, [2] с.
* Піпі Доўгая Панчоха ў Ціхім акіяне: [аповесць для сярэдняга школьнага ўзросту] / Астрыд Ліндгрэн. — Мінск : Папуры, друк 2021. — 147, [4] с.

Катэгорыя:Персанажы кніг Астрыд Ліндгрэн
Катэгорыя:Персанажы фільмаў
Катэгорыя:Персанажы тэлесерыялаў
Катэгорыя:Персанажы мультфільмаў
Катэгорыя:Выдуманыя дзяўчынкі
Роберт Джэмсан

**Роберт Джэмсан** (; ліпень 1774, Літ — , ) — шатландскі мінералог і геолаг.

У Эдынбургскім універсітэце вывучаў медыцыну, батаніку, хімію і прыродазнаўства, затым быў асістэнтам па медыцыне у Джона Чэйна. У 1793 годзе, знаходзячыся пад уплывам гісторыка прыродазнаўства Джона Уолкера (1731—1803), ён пераключыўся на мінералогію і геалогію. Як асістэнту Уолкера яму даручылі кіраўніцтва ўніверсітэцкім музеем. Ён дапоўніў калекцыю па прыродазнаўстве свайго ўніверсітэта знаходкамі з Гебрыдскіх, Аркнейскіх і Шэтландскіх астравоў.

З 1800 па 1801 год ён правёў у горнай акадэміі Фрайберга ў Саксоніі, дзе працаваў пад кіраўніцтвам Абраама Готлаб Вернера. У 1803 годзе ён пайшоў за Уолкер у якасці прафесара прыродазнаўства ў універсітэце Эдынбурга.

Джемсон быў стрыечным дзедам брытанскага каланіяльнага палітыка сэра Ліндэр Стар Джэмсана.

Катэгорыя:Мінералогі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Арнітолагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прыродазнаўцы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Прускай акадэміі навук