Адэса

**Адэ́са** () — горад на паўночна-заходнім узбярэжжы Чорнага мора, адміністрацыйны цэнтр Адэскай вобласці, самы буйны порт Украіны, а таксама буйны прамысловы, культурны, навуковы і курортны цэнтр; вузел шашэйных дарог і чыгунак.

Насельніцтва горада на 2024 год — 1.000.000 чалавек, пастаяннага насельніцтва — 997 186 чалавек. Па колькасці жыхароў займае трэцяе месца ў краіне пасля Кіева і Харкава. Адэса — Горад-герой.

У Мінску ёсць вуліца Адэская.

## Гісторыя 
2 мая 2014 года ў супрацьстаянні паміж праціўнікамі і прыхільнікамі Еўрамайдана ў Адэсе  з абодвух бакоў загінула, па розных даных, ад 44 да 300 чалавек.

## Насельніцтва 
* 1795 — 2349 чал.
* 1802 — 9 тыс. чал.
* 1829 — 52 тыс. чал.
* 1849 — 86 729 чал.
* 1873 — 193,5 тыс. чал.
* 1897 — 404 тыс. чал.
* 1939 — 602 тыс. чал.
* 1959 — 667 тыс. чал.
* 1966 — 753 тыс. чал.
* 1974 — 981 тыс. чал.
* 1979 — 1 046 133 чал.
* 1989 — 1 115 371 чал.
* 1995 — 1 060 000 чал.
* 2001 — 1 029 049 чал.
* 2006 — 993 000 чал. (пяты горад Украіны паводле колькасці насельніцтва)
* 2007 — 1 080 270 чал.(чацвёрты горад Украіны паводле колькасці насельніцтва)
* 2009 — 1 008 604 чал.
* 2010 — 1 010 000 чал. (трэці горад Украіны паводле колькасці насельніцтва)
* 2011 — 1 006 787 чал.
* 2012 — 1 007 186 чал.
* 2015 — 1 016 500 чал.

Нацыянальны склад насельніцтва Адэсы (паводле перапісу, праведзенага ў 2001 годзе): 61,6 % украінцы, 29,0 % рускія, 1,3 % балгары, 1,2 % яўрэі, 0,7 % малдаване, 0,6 % беларусы, 0,4 % армяне, 0,2 % палякі.

## Адукацыя 
* Адэская нацыянальная акадэмія сувязі імя А. С. Папова
* Адэскі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт
* Адэскі нацыянальны ўніверсітэт імя І. І. Мечнікава

## Памятныя мясціны 
* Адэскі нацыянальны акадэмічны тэатр оперы і балета
* Помнік дэ Рышэльё
* Касцёл Святога Пятра
* Сабор Раства Хрыстова

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Леанард Іларыёнавіч Адамаў (1941—1977) — савецкі беларускі футбаліст.
* Ганна Ахматава — расійская паэтэса
* Янка Брыль — беларускі пісьменнік
* Ігар Ганькевіч (1962—1990) — рок-музыкант, заснавальнік гурта «Бастыён» і сузаснавальнік адэскага рок-клуба.
* Міхаіл Якаўлевіч Гулько (нар. 1918) — беларускі архітэктар.
* Міхаіл Міхайлавіч Жванецкі — пісьменнік-сатырык
* Антон Карніцкі (1912—1944) — беларускі жывапісец.
* Ільф і Пятроў — савецкія пісьменнікі-сатырыкі
* Ігар Аляксандравіч Мяльчук — канадскі лінгвіст
* Таццяна Віктараўна Паплаўская — беларускі мовазнавец
* Усер Давідавіч Розенфельд (1934—2003) — беларускі філосаф і культуролаг.
* Франц Аляксеевіч Рубо — расійскі мастак
* Аляксандра Саковіч (1906—1997) — беларуская пісьменніца, мемуарыст
* Армен Сяргеевіч Сардараў (нар. 1948) — беларускі архітэктар.
* Юрый Іосіфавіч Хашчавацкі — беларускі рэжысёр
* Уладзімір Міхайлавіч Мажуль (1939—2008) — беларускі вучоны, доктар біялагічных навук (1986), прафесар (1991).
* Віталь Крывіцкі (нар. 1972) — біскуп Кіеўска-Жытомірскай дыяцэзіі.
* Саламон Шыманавіч Пінкус (1908—1971) — урач-тэрапеўт. Доктар медыцынскіх навук (1968), прафесар (1969).
* Кірыл Іванавіч Прашчаеў (нар. 1973) — доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Беларусы Адэсы 
З восені 1917 г. Адэсе жыў Сцяпан Некрашэвіч, які працаваў загадчыкам беларускай секцыі пры губернскім аддзеле народнай асветы, у выніку працы якой у Адэсе напачатку 1918 навучальнага года былі адчынены 30 пачатковых беларускіх школ і змешаная беларуская гімназія ў складзе першых чатырох класаў (навучаліся дзеці ўцекачоў з прыфрантавых тэрыторый Беларусі).

5 ліпеня 1999 года было афіцыйна зарэгістравана нацыянальна-культурнае аб’яднанне грамадзян «Беларусь», штаб-кватэра знаходзіцца па вуліцы Садовай 16, налічвае больш 200 членаў. Найбольш актыўныя члены таварыства — прафесійны мастак Вячаслаў Ігнаценка, акадэмік-генетык Адольф Стэльмах, кіраўнік 5-й студыі мясцовай тэлекампаніі, выпускніца журфака БДУ Марына Багрый-Шахматава, дырэктар цэнтралізаванай сеткі дзіцячых бібліятэк г. Адэсы Галіна Лазарава, загадчыца дзіцячага садка Стэфанія Шмыгіна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Сайт беларусаў Адэсы 
* карта і даведнік Адэсы


Катэгорыя:Курорты Украіны
Катэгорыя:Парты Чорнага мора
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Украіны
Катэгорыя:Гарады Адэскай вобласці
Катэгорыя:Парты Украіны
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1415 годзе