open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шчаўкунок

**«Шчаўкунок»** — сач. 71, балет П. І. Чайкоўскага ў двух актах на лібрэта Марыуса Петыпа па матывах казкі Э. Т. А. Гофмана «Шчаўкунок і мышыны кароль».

У аснову лібрэта лягло перакладанне казкі, зробленае ў 1844 годзе Аляксандрам Дзюма-бацькам (тэатральная энцыклапедыя памылкова называе аўтарам перакладання Дзюма-сына) і апублікаванае ў тым жа годзе пад назвай «Гісторыя Шчаўкунка». Нягледзячы на захаванне асноўнай сюжэтнай канвы казкі, пераклад Дзюма ўяўляў сабой новы яе варыянт, адрозны ад арыгінала. У сувязі з частковай зменай сюжэту казкі Гофмана сюжэтная версія лібрэта паўстае ў больш згладжаным, казачна-сімвалічным выглядзе.

Прэм’ера балета адбылася 6 (18) снежня 1892 года ў Марыінскім тэатры ў Санкт-Пецярбургу ў адзін вечар з операй «Іаланта». Ролі Клары і Фрыца выконвалі дзеці, навучэнцы Пецярбургскага Імператарскага тэатральнага вучылішча, якое абодва скончылі толькі праз некалькі гадоў у 1899 годзе. Клара — Станіслава Бялінская, Фрыц — Васіль Стуколкін. Іншыя выканаўцы: Шчаўкунок — Сяргей Легат, фея Дражэ — Антаніета Дэль-Эра, прынц Каклюш — Павел Герт, Драсельмеер — Цімафей Стуколкін, пляменніца Мар’яна — Лідзія Рубцова; балетмайстар Іванаў, дырыжор Дрыга, мастакі Бачароў і К. Іваноў, касцюмы — Усевалажскі і Панамароў.

У 1892 годзе была выдадзена сюіта з балета «Шчаўкунок» у перакладанні для фартэпіяна ў чатыры рукі А. С. Арэнскага, праз два гады выйшла яго ж перакладанне ўсёй партытуры балета.

«Шчаўкунок» займае асаблівае месца сярод позніх твораў П. І. Чайкоўскага: стаіць адасоблена ад традыцыі балетнага жанру, у ім наватарскі ўжытыя музычныя вобразы. У «Шчаўкунку» ўпершыню прагучала чэлеста — музычны інструмент, выпісаны з Парыжа па просьбе Чайкоўскага.

У розных рэдакцыях ёсць розначытанні ў імені галоўнай гераіні: Клара і Мары. У арыгінальнай кнізе Гофмана галоўную гераіню завуць Мары, а Клара — гэта яе любімая лялька.

У Расіі з пачаткам Першай сусветнай вайны (1914 год) і ростам патрыятычных настрояў сюжэт балета русіфікаваны, і галоўную гераіню пачалі зваць Машай. Пры гэтым Фрыц застаўся без зменаў, бо ён — адмоўны персанаж.

Катэгорыя:Балеты паводле алфавіта
Катэгорыя:Балет Марыінскага тэатра
Катэгорыя:Пётр Чайкоўскі
Катэгорыя:Творы 1892 года
Барыс Васілевіч Базілеўскі

**Бары́с Васі́левіч Базіле́ўскі** (, ) — савецкі астраном, таксама калабарацыяніст і намеснік нямецкага бургамістра Смаленска падчас Другой сусветнай вайны. З’яўляецца знакамітым прадстаўніком Роду Базілеўскіх.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мястэчку Камянец-Падольскі (сучасная Хмяльніцкая вобласць, Украіна) у сям’і дваран.

У 1904 годзе скончыў гімназію ў Екацерынбургу. У 1910 годзе скончыў фізіка-матэматычны факультэт Санкт-Пецярбурскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працаваў у магнітна-мэтэаралагічнай абсерваторыі ў Слуцку, займаўся выкладаннем касмалогіі, матэматыкі і фізікі ў Варшаўскім універсітэце.

У 1918 годзе пераехаў у Смаленск. З 1919 па 1922 гады ўзначальваў кафедру фізікі і астраноміі ў Смаленскім дзяржаўным педагагічным універсітэце, з 1922 па 1926 гады быў кіраўніком астра-фізічнай камісіі на педагагічным факультэце, з 1926 па 1941 кіраваў кафедрай астраноміі, быў дырэктарам мясцовай абсерваторыі. З 1929 года з’яўляўся прафесарам, з 1919 па 1938 гады — дэканам факультэта. Быў кіраўніком смаленскага аддзялення ўсесаюзнага астранома-геадэзічнага таварыства пры Акадэміі навук СССР.

Падчас нямецкай акупацыі не з’ехаў у тыл, застаўшыся з сям’ёй на радзіме. У гэтыя часы працаваў намеснікам нямецкага бургамістра. З кастрычніка 1942 года працаваў дырэктарам Смаленскай настаўніцкай семінарыі. Карыстаючыся службовым становішчам, ратаваў мясцовую моладзь ад прымусовай працы ў Германіі.

У лютым 1944 года пераехаў у Новасібірск. У 1946 годзе выступаў як сведак на Нюрнбергскім працэсе. 

У Новасібірскім педагагічным інстытуце займаўся выкладаннем астраноміі на фізіка-матэматычным і геаграфічным факультэце. У Новасібірскім інстытуце інжынераў геадэзіі, аэраздымкі і картаграфіі чытаў тэорыі фігур Зямлі, геафізіку, сферычную і практычную астраномію. З 1 ліпеня па 5 кастрычніка 1944 года быў дэканам фізіка-матэматычнага факультэта ў Новасібірскім педагагічным інстытуце, з 18 лістапада — дэканам астранома-геадэзічнага факультэта ў Новасібірскім інстытуце інжынераў геадэзіі, аэраздымкі і картаграфіі. 

Памёр у Новасібірску ў 1955 годзе.

## Спасылкі 
* Базилевский Боpис Васильевич, Лит.: Смена (Смоленск), 1994. – №№ 24-26.
* Базилевский Боpис Васильевич

Катэгорыя:Астраномы
Катэгорыя:Выпускнікі СПбДУ
Станіслаў Ігнатавіч Лапацінскі

**Станіслаў Ігнатавіч Лапацінскі** (, ; 1851—1933) — член Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі (1906—1910, 1913—1917), юрыст, памешчык.

## Біяграфія 
Паходзіў з каталіцкага шляхецкага роду Лапацінскіх герба «Любіч». Станіслаў Ян Ігнацій Лапацінскі нарадзіўся ў маёнтку Сар’я у сям’і Ігната Дамініка Лапацінскага (1822—1882) і Марыі з Шумскіх (1821—1851). Быў малодшым у сям’і, меў брата Юзафа  (нар. 1847) і сястру Сафія Дарота (нар. 1848), якая пабралася шлюбам з Феліксам Жавускім:

## Сям’я 
У шлюбе з Тэкляй з Борхаў герба «Тры каўкі» (1840 ? — 1892) у Станіслава нарадзіўся толькі адзін сын — Яўсебій-Мар’ян-Ян (1882—1961), гісторык, даследчык архіваў, калекцыянер.

У 1892 годзе жонка памерла і Станіслаў блізка сышоўся з ахмістрыняй маёнтка Юзэфай Шчучкавай, ад якой неўзабаве, прыкладна ў 1895 годзе, нарадзіўся сын Станіслаў.
Яніна Жалтоўская пакінула пра Юзэфу, з якой пазнаёмілася ў 1907 годзе, такія нататкі:

Прысвяціў ёй колькі радкоў і іншы сваяк Лапацінскіх, паляшук Антон Кеневіч, аўтар цікавых успамінаў «Nad Przypecia, dawnotemu…»:

Легалізацыя паўторнага шлюбу з жанчынай, якая прыслугоўвала нябожчыцы-жонцы, і ўсынаўленне Станіслава адбылося незадоўга да смерці Станіслава-старэйшага.

## Спасылкі 
* Деятели России : 1906 г. / Ред.-изд. А. М. Шампаньер. — Санкт-Петербург, 1906. — 340 с. разд. паг. : ил.; стр. 40
* Лопацинский Станислав Игнатьевич 
* Левенсон, Марк Львович. Государственный совет : портреты и биографии. — 2-е изд.. — Петроград : Тип. Петроградской тюрьмы, 1915. ; стр. 195
* Ś. p. Stanisław Łopaciński / Wileński Przegląd Prawniczy / str. 301—302 / Nr 12 z 1 grudnia 1933
* Stanisław Łopaciński
* Stanisław Łopaciński

Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта Імператарскага Варшаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Юрысты XIX стагоддзя
Катэгорыя:Юрысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Суддзі Расіі
Катэгорыя:Юрысты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі
Катэгорыя:Члены Канстытуцыйна-каталіцкай партыі Літвы і Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Верхнядзвінскім раёне
Кухарчык

**Кухарчык** — беларускае і польскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ілья Сяргеевіч Кухарчык (нар. 1997) — беларускі футбаліст.
* Пётр Дзмітрыевіч Кухарчык (1945—2014) — беларускі вучоны-радыёфізік, грамадскі дзеяч, педагог.
Базілеўскі

**Базіле́ўскі** — беларускае, польскае, украінскае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Барыс Базілеўскі (1885—1955) — савецкі астраном, педагог, прафесар (1929).
* Уладзімір Базілеўскі (нар. 1937) — украінскі паэт, лаўрэат Шаўчэнкаўскай прэміі (1996).
* Павел Базілеўскі (1896—1981) — украінскі ваенны дзеяч, падпалкоўнік Арміі УНР.
Не бойся!

**«Не бойся!»** () — беларускі дакументальны фільм рэжысёра Міхаіла Аршынскага, які выйшаў у свет у 2021 годзе.

## Змест
Фільм распавядае пра барацьбу беларускага народа за сумленныя выбары. Паказаныя лёсы людзей, якія адгукнуліся на заклік блогера Сяргея Ціханоўскага і якія ўзялі ўдзел у прэзідэнцкай кампаніі 2020 года. Падзеі паказаны праз прызму назіранняў рэжысёра, які стаўся сведкам палітычнага супрацьстаяння 2020 года. З камерай ў руках ён асабіста прасачыў за кожным этапам кампаніі і здымаў, як улады перашкаджалі збіраць подпісы і перадаваць іх у выбаркамы, як аб’ядналіся штабы альтэрнатыўных кандыдатаў і разам з імі ездзіў па рэгіёнах Беларусі.
## Здымачная група
*рэжысёр — Міхаіл Аршынскі
*сцэнарый — Міхаіл Аршынскі, Антось Цялежнікаў
*здымкі — Міхаіл Аршынскі, Ягор Яфімаў, Антось Цялежнікаў
*рэжысёр мантажа — Антось Цялежнікаў
*графіка — Кірыл Стаселька
*прадзюсар — Ян Сівер
*рэдактар — Януш Гаўрылюк

## Спасылкі
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Міхал Борх

**Міхал Борх** (; 11 студзеня 1806, Інфлянты — 6 лістапада 1881, Прэйлі) — пісьменнік, гісторык, бібліяфіл.

## Біяграфія 
, 1806—1807. Міхал у цэнтры, на руках маці]]
Паходзіў са шляхецкага роду Борхаў герба «Тры каўкі». Борхі адносяцца да аднаго з самых старых шляхецкіх родаў з Інфлянтаў, куды яны перасяліліся з Вестфаліі, а туды з Паўднёвай Італіі. Быў сынам маршалка шляхты Віцебскай губерні Юзафа Генрыка Борха i Ганны з Багамольцаў. Нарадзіўся і жыў у спадчынным маёнтку Прэлі Дынабургскага павета (цяпер — Латвія). У «Двух словах пра Дзвіну» («Dwa słowa o Dwinie», 1843), у якой расказаў пра свае пошукі назвы старадаўняй Дзвіны і змясціў верш, прысвечаны маршалку шляхты Віцебскай губерніі Марціну Карніцкаму. М. Борх уславіў у вершы старажытнасць Дзвіны. Паводле Борха, Дзвіна — рака, якая яднае людзей. На жаль, не быў апублікаваны. Гэты твор Рамуальд Падбярэзскі ацаніў як «дзіўнае спалучэнне гістарычных поглядаў з рэлігійнымі», як «эрудыцыйна-аскетычную аповесць».

Не дайшоў да нас і другі гістарычны твор Міхала Борха — «Рагнеда», жанр якога аўтар вызначыў як «нарманская аповесць».

## Сям’я 
У шлюбе з Марыяй з Корсакаў (1807—1869), дачкой Яўсебія Корсака і Тэрэзы з Багамольцаў. Жонка даводзілася яму стрыечнай сястрой, бо Тэрэза і Ганна з Багамольцаў былі роднымі сёстрамі. Дзеці:
* Марыя (нар. 1836), у шлюбе з графам Янам Мышка-Халанеўскім (нар. 1836).
* Яўсебій (нар. каля 1840).
* Тэкля (каля 1840—1892), у шлюбе са Станіславам Янам Лапацінскім (1851—1933).
* Стэфанія (1847—1888), у першым шлюбе з Чайкоўскім, у другім з Уладзіславам Шадурскім.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Міхал
Катэгорыя:Губернскія маршалкі віцебскія
Катэгорыя:Бібліяфілы
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Латвіі
Алег Васілевіч Свірыдаў

**Алег Васілевіч Свіры́даў** (; нар. ) — вучоны ў галіне біяарганічнай хіміі, доктар хімічных навук (1994).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Варон-Лазоўка (Хлевенскі раён Ліпецкай вобласці Расіі). У 1972 годзе скончыў Варонежскі дзяржаўны ўніверсітэт. Кандыдацкую дысертацыю абараніў у 1980 годзе. З 1974 года працуе ў Інстытуце біяарганічнай хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. У 2000 годзе ўзначаліў лабараторыю хіміі бялковых гармонаў.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па даследаванні фізіка-хімічных уласцівасцей і біялагічных функцый гармоназвязваючых глікапратэінаў плазмы крыві і тканак чалавека, распрацоўцы імунадыягнастычных сродкаў і гарманальных лекавых прэпаратаў. Аўтар шэрагу патэнтаў.

Сфрод апублікаванага:
* О природе стероидсвязывающего центра транскортина человека (разам з А. А. Ахрэмам і А. А. Стральчонкам) // Доклады АН СССР. 1978. — Т. 242. № 5.
* Изучение специфического связывания стероидных гормонов и их структурных аналогов транскортином человека: дисс. … канд. хим. наук: 02.00.10: защищена 28.03.1980 / Свиридов Олег Васильевич. — Мн., 1980.
* Метод прямого конкурентного иммуноферментного анализа для определения охратоксина А в кормах и пищевых продуктах / И. И. Вашкевич [и др.] // Вес. Нац. акад. навук Беларусі. Сер. хім. навук. — 2019. — Т. 55, № 1. — С. 69—78.

## Узнагароды 
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР 1988 года.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Лаборатория химии белковых гормонов   // Інстытут біяарганічнай хіміі НАН Беларусі
* База патентов Беларуси  
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Уладзімір Аляксандравіч Янчук

**Уладзімір Аляксандравіч Янчук** (нар. , пас. Абастумані, Грузія) — беларускі псіхолаг. Доктар псіхалагічных навук (2001).

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў БДУ (1981). З 1984 працуе ў БДУ. З 1986 у Беларускім універсітэце культуры. З 1992 загадчык кафедры, з 2002 дэкан факультэта псіхалогіі Акадэміі паслядыпломнай адукацыі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.

## Навукова-даследчыцкая дзейнсць 
Навуковыя працы па метадалогіі навук, пазнання, метадалогіі і метадах псіхалагічных даследаванняў, сацыяльнай псіхалогіі, псіхалогіі асобы.

## Выбраная бібліяграфія 
* Методология, теория и метод в современной социальной психологии и персонологии: интегративно-эклектический подход. — Мн., 2000.

## Узнагароды 
* медаль Францыска Скарыны

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Дактары псіхалагічных навук
Катэгорыя:Псіхолагі Беларусі
Музычная крама

**Музычная крама** (або *крама гуказапісаў*) — гандлёвая кропка, якая прадае запісаную музыку. У канцы ХІХ і пачатку ХХ стагоддзя ў іх прадаваліся толькі грамафонныя кружэлкі, але на працягу ХХ стагоддзя ў крамах гуказапісу прадаваліся новыя фарматы, якія былі распрацаваны на той час, напрыклад, , кампакт-касеты і кампакт-дыскі. У XXI стагоддзі ў крамах гуказапісаў прадаюцца дыскі, вінілавыя кружэлкі, а ў некаторых выпадках і DVD-фільмы, тэлешоу, мультфільмы і канцэрты. Некаторыя крамы гуказапісаў таксама прадаюць прадметы, звязаныя з музыкай, напрыклад, афішы гуртоў або спевакоў, і нават адзенне і прадметы, такія як сумкі і гурткі для кавы.

Нават калі кампакт-дыскі сталі папулярнымі ў 1990-я гады, людзі ў англамоўных краінах па-ранейшаму выкарыстоўвалі тэрмін «*гуказапісвальны магазін*» для апісання крамы, дзе прадаюцца гуказапісы, напрыклад, дыскі. З адраджэннем вінілу ў ХХІ стагоддзі, які часта прыносіць большы даход, чым кампакт-дыскі, назва зноў дакладная.

## Гл. таксама 
* Дзень музычнай крамы

## Спасылкі
Катэгорыя:Музычная індустрыя
Лідзія Іванаўна Мацкевіч

**Лідзія Іванаўна Мацкевіч** () — беларускі навуковец, педагог, кандыдат эканамічных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзілася 1 мая 1950 года ў в. Вількішкі Віленскага раёна Літоўскай ССР.

У 1971 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі. У 1977 годзе скончыла аспірантуру Беларускага навукова-даследчага інстытуту эканомікі і арганізацыі сельскай гаспадаркі ў Мінску.

У 1977 годзе пачала працаваць у Беларускім навукова-даследчым інстытуце эканомікі і арганізацыі сельскай гаспадаркі ў Мінску — спачатку на пасадзе малодшага навуковага супрацоўніка, затым — старшага навуковага супрацоўніка.

У 1982 годзе ў Навукова-даследчым інстытуце эканомікі, працы і кіравання ў сельскай гаспадарцы ў Маскве абараніла дысертацыю на саісканне навуковай ступені кандыдата эканамічных навук па спецыяльнасці «Эканоміка, арганізацыя кіравання і планавання народнай гаспадаркі (сельская гаспадарка)» па тэме: «Рацыянальная арганізацыя вытворчасці свініны на прамысловай аснове ў Беларускай ССР».

У 1988 годзе Вышэйшая атэстацыйная камісія пры Савеце Міністраў СССР прысвоіла ёй навуковае званне старшага навуковага супрацоўніка па спецыяльнасці «Эканоміка, арганізацыя кіравання і планавання народнай гаспадаркі (сельская гаспадарка)».

У 1989 годзе была прызначана на пасаду загадчыка аддзела эканомікі, арганізацыі і кіравання Беларускага навукова-даследчага інстытуту ільна. З 1991 года пачала працаваць у Беларускім дзяржаўным аграрным тэхнічным універсітэце: спачатку дацэнтам кафедры эканомікі і арганізацыі прадпрыемстваў АПК, затым — загадчыкам гэтай кафедры, пасля — прарэктарам па эканамічнай рабоце. У 1998 годзе была прызначана на пасаду начальніка аддзела аналіза, прагноза, удасканалення механізму гаспадарання Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь. У 2001 годзе пачала працаваць намеснікам начальніка — начальнікам аддзела фінансаў, цэнавога рэгулявання і інвестыцый Галоўнага ўпраўлення эканомікі канцэрна «Белдзяржхарчпрам».

У 2003 годзе пачала працаваць дацэнтам у Прыватным інстытуце кіравання і прадпрымальніцтва ў Мінску. У 2006—2024 гадах працавала ў Інстытуце прадпрымальніцкай дзейнасці на дацэнтам кафедры бізнеса і кіравання, кафедры маркетынга і менеджмента, кафедры эканомікі і кіравання.

У 2010 годзе Прэзідыум Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь прысвоіў Л. І. Мацкевіч навуковае званне дацэнта па спецыяльнасці «Эканоміка».

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе пытанні інавацыйнай дзейнасці як ключавога фактару эканамічнага развіцця краіны, пытанні эфектыўнасці знешнеэканамічнай дзейнасці, ацэнкі эканамічнага эфекту і тэндэнцый у змяненні паказчыкаў, якія характарызуюць эканамічнае развіццё малога і сярэдняга бізнесу, асаблівасці інавацыйнай дзейнасці прадпрыемстваў, сістэму ацэнкі выніковасці і дэтэрмінанты аптымізацыі кантрольна-нагляднай дзейнасці і інш.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Электронны каталог РНТБ 
* Біяграфія на сайце ІПД
* Google Scholar

Катэгорыя:Выпускнікі БДЭУ
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Казуліцкі сельсавет

**Казу́ліцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Казулічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бабруйскага 2-га раёна Бабруйскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Бабруйскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бабруйскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе Кіраўскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Падрэцкага сельсавета, у склад Хімоўскага сельсавета Бабруйскага раёна перададзены вёскі Глінішча, Думаноўшчына і Рэкорд. У 1960 годзе ў склад Любоніцкага сельсавета перададзена вёска Кострычы. 22 лютага 2013 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Мышкавіцкага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 1305 чалавек, з іх 95,2 % — беларусы, 3,6 % — рускія, 0,5 % — украінцы, 0,4 % — цыганы.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 11 населеных пунктаў: вёскі Казулічы, Каладзіно, Кострыцкая Слабодка, Красніца, Ляскі, Малінаўка, Падказулічча, Падлессе, Падрэчча, Пацава Слабада і Стаўпішча.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кіраўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага 2-га раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Дзень музычнай крамы

**Дзень музычнай крамы** (таксама *Дзень крамаў грамзапісу*, ) — міжнароднае свята, якое адзначаецца штогод, як правіла, у трэцюю суботу красавіка з 2008 года, але бываюць і выключэнні: у 2017 годзе свята адзначалася ў чацвёртую суботу, а у 2019 — у другую.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Святы паводле алфавіта
Катэгорыя:Святы красавіка
Катэгорыя:Міжнародныя дні
Катэгорыя:З’явіліся ў 2008 годзе
Неизвестные песни Ляписов

**«Неизвестные песни Ляписов»** () — альбом-зборнік беларускага гурта «Ляпіс-98», які выйшаў у 2020 годзе.
## Спіс кампазіцый
## Удзельнікі запісу 
*Сяргей Міхалок — вакал

## Спасылкі
*Вышел альбом Ляпис 98 «Неизвестные песни Ляписов»  
*
*

Катэгорыя:Альбомы 2020 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Ляпіс-98»
Беларуская рэспубліканская піянерская арганізацыя

thumb|right|200px|Значак БРПА часоў 1992—1995 гг.
**Беларуская рэспубліканская піянерская арганізацыя** — найбуйнейшае дзіцячае грамадскае аб’яднанне Беларусі, заснаванае ў 1990 годзе. З 2004 года брала ўдзел ў Рэспубліканскім каардынацыйным савеце кіраўнікоў палітычных партый і грамадскіх аб’яднанняў. У 1994 годзе налічвала 94 тыс. членаў, у 1997-м — 133 тыс., у 2003 годзе — 300 тыс., у 2005 годзе — 435 тыс. членаў. У 2009 годзе стала налічваць 580 тыс. дзяцей ва ўзросце ад 7 гадоў. У 2010-м налічвала 596 тыс. дзяцей, у тым ліку 228 тыс. дзяцей ад 7 да 10 гадоў і 313 тыс. — ад 10 да 14-і. З 2006 года пасаду старшыні займае Наталля Абравец.

З’яўляецца пераемніцай Усесаюзнай піянерскай арганізацыі, Беларускай рэспубліканскай піянерскай арганізацыі імя У. І. Леніна.

## Кіраванне 
* *Злёт*. Склікаецца аднойчы на 3 гады. Правамоцны пры ўдзеле больш як паловы прадстаўнікоў. Абірае Раду і Кантрольна-рэвізійную камісію.
* *Рада*. Збіраецца штоквартал. Правамоцная пры ўдзеле паловы членаў. Кіруе ўласнасцю і бароніць зацікаўленасці членаў перад іншымі ўстановамі. Ухваляе каштарыс і выконвае пастановы Злёту. Наймае супрацоўнікаў і займаецца выдавецкай дзейнасцю.
* *Кантрольна-рэвізійная камісія*. Збіраецца штоквартал. Правярае грашовую справаздачнасць.

## Дзейнасць 
Паводле Статуту арганізацыя ажыццяўляе наступныя віды дзейнасці:
* правядзенне семінараў, нарадаў, спабораў, выставаў, канцэртаў і кірмашоў;
* выдавецкая дзейнасць і прадпрымальніцтва;
* аздараўленне дзяцей і падлеткаў і размеркаванне дабрачыннай дапамогі.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Беларускія грамадскія арганізацыі
Катэгорыя:Маладзёжныя арганізацыі
Дзень Адраджэння

**Дзень Адраджэння** — дзень надання Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце Беларусі сілы канстытуцыйнага закону 25 жніўня 1991 года. Вярхоўны Савет ухваліў шэраг рашэнняў аб эканамічнай і палітычнай самастойнасці, аб часовым прыпыненні дзейнасці Камуністычнай партыі Беларусі і нацыяналізацыі партыйнай і камсамольскай маёмасці. Міністэрства ўнутраных спраў і Камітэт дзяржаўнай бяспекі выводзіліся з падпарадкавання Маскве.

Катэгорыя:Святы Беларусі
Катэгорыя:Неафіцыйныя святы
Грамадскае аб’яднанне

**Грамадскае аб’яднанне** (ГА) —  на аснове агульнасці зацікаўленасцей, заснаванае ў выніку свабоднага волевыяўлення. Ствараецца шляхам склікання самачыннымі грамадзянамі ўстаноўчага з’езда, на якім ухваляюць статут і выбіраць кіроўную ўстанову. З дня дзяржаўнага ўліку статуту, за які збіраецца грашовая плата, прызнаецца юрыдычнай асобай. Дзейнічае на аснове раўнапраўя ўдзельнікаў, самакіравання і галоснасці. Змест статуту адлюстроўвае мэту і задачы, вызначае парадак кіравання ўласнасцю і ажыццяўлення міжнародных сувязяў. Укараняецца ў грамадскім жыцці, дасягае шматлікасці і ўплывае на грамадскую свядомасць, калі спрыяе сумеснаму пераадоленню перашкод і пагроз.

## Віды 
* Паводле ўдзельнікаў: ветэранскае аб’яднанне, навуковае таварыства, прафесійны саюз, палітычная партыя і творчы саюз. 
* Паводле ахопу: мясцовае, агульнакраёвае і міжнароднае.

На люты 2011 года налічвалася 2274 грамадскія аб’яднанні.

Пагром грамадскіх арганізацый у Беларусі (2021) здзяйсняўся ўладамі пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года і наступных масавых пратэстаў.

## Спасылкі 
* ГА «Аб’яднаны шлях» — партал грамадскіх аб’яднанняў Беларусі

Катэгорыя:Тыпы арганізацый
Катэгорыя:Сацыяльныя рухі
Катэгорыя:Недзяржаўныя арганізацыі
Катэгорыя:Некамерцыйныя арганізацыі
Катэгорыя:Палітычная тэрміналогія
Катэгорыя:Адміністрацыйнае права
Ігар Віктаравіч Красноў

**Ігар Віктаравіч Красноў** (нар. 24 снежня 1975, Архангельск, РСФСР, СССР) — расійскі дзяржаўны дзеяч, юрыст. Генеральны пракурор Расійскай Федэрацыі з 22 студзеня 2020 году. Член Савета Бяспекі Расійскай Федэрацыі з 3 лютага 2020 года. Член Савета пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі па супрацьдзеянні карупцыі з 13 лютага 2020 года. Сапраўдны дзяржаўны саветнік юстыцыі (2020).

Намеснік Старшыні Следчага камітэта Расійскай Федэрацыі (30 красавіка 2016 — 22 студзеня 2020).

Катэгорыя:Генеральныя пракуроры Расійскай Федэрацыі
Георгій Васілевіч Свірыдаў

**Георгій Васілевіч Свірыдаў** (; ) — савецкі і расійскі кампазітар, піяніст, грамадскі дзеяч. Адзін з заснавальнікаў і вядучых прадстаўнікоў стылявога кірунку «Новая фальклорная хваля».

Народны артыст СССР (1970). Герой Сацыялістычнай Працы (1975). Лаўрэат Ленінскай прэміі (1960), Сталінскай прэміі першай ступені (1946), двух Дзяржаўных прэмій СССР (1968, 1980) і Дзяржаўнай прэміі РФ (1994).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Піяністы СССР
Сяргей Фёдаравіч Платонаў

**Сяргей Фёдаравіч Платонаў** (; 16 (28) чэрвеня 1860, , Расійская імперыя — , , СССР) — рускі і савецкі гісторык, педагог. Член-карэспандэнт Пецярбургскай акадэміі навук з 5 снежня 1909 года ў Гісторыка-філялягічнаму аддзяленню, сапраўдны член Расійскай акадэміі навук з 3 красавіка 1920 года.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Археографы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Археографы СССР
Катэгорыя:Рэдактары СССР
Катэгорыя:Манархісты Расіі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Красноў

**Красноў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ігар Віктаравіч Красноў (нар. 1975)— расійскі дзяржаўны дзеяч, юрыст.
* Мікіта Уладзіміравіч Красноў (нар. 2004) — беларускі футбаліст.
* Пётр Мікалаевіч Красноў (1869—1947) — расійскі ваенны дзеяч, генерал.
* Яўген Уладзіміравіч Красноў (нар. 1998) — беларускі футбаліст.
Петраградская набярэжная

**Петраградская набярэжная** — набярэжная левага берага ракі Вялікай Неўкі на Петраградскім востраве Санкт-Пецярбурга. Праходзіць ад Аптэкарскай да Пятроўскай набярэжнай.

З 1738 года па рашэнні Камісіі аб Санкт-Пецярбургскім будаўніцтве было прысвоена назва Дваранская набярэжная (па змешчанай побач Вялікай Дваранскай вуліцы). У сярэдзіне XVIII стагоддзя выкарыстоўвалася назва *Набярэжная лінія*. З 16 красавіка 1887 года набярэжнай была прысвоена назва Пецярбургская (ад Мічурынскай вуліцы да ракі Карпаўка). Дадзена па Пецярбургскай паліцэйскай часці, на тэрыторыі якой знаходзілася. У 1914 годзе пераназваная ў Петраградскую набярэжную ў сувязі з тым, што Санкт-Пецярбург перайменавалі ў Петраград.

9 мая 1903 года з набярэжнай выдзелена Пятроўская набярэжная.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Набярэжныя Санкт-Пецярбурга
Пятроўская набярэжная (Санкт-Пецярбург)

**Пятроўская набярэжная** — набярэжная правага берага ракі Нявы на Петраградскім востраве ў Санкт-Пецярбургу. Праходзіць ад Каменнаастроўскага праспекта і Траецкай плошчы да Петраградскай набярэжнай.

У сярэдзіне XVIII стагоддзя набярэжная насіла назву *Набярэжная лінія*, як і іншыя набярэжныя рэк і каналаў Санкт-Пецярбурга. Паралельна існавалі назвы *Неўская набярэжная* і *Траецкая набярэжная* (ад Свята-Траецкага сабора).

9 мая 1903 года прысвоена назва набярэжная Імператара Пятра Вялікага, у гонар Пятра I. З 1930-х гадоў выкарыстоўваецца сучасная форма назвы Пятроўская набярэжная.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Набярэжныя Санкт-Пецярбурга
Восіп Апанасавіч Пятроў

**Восіп Апанасавіч Пятроў** (3(15).11.1807, Елісаветград — 27.2 (11.3).1878, ) — рускі спявак (бас), адзін з заснавальнікаў рускай вакальнай школы.

У юнацтве спяваў у царкоўным хоры. Затым працаваў у многіх правінцыйных трупах (у прыватнасці, у Палтаве сумесна з М. С. Шчэпкіным, што зрабіла на Пятрова вялікі творчы ўплыў). У 1830 годзе дэбютаваў у партыі Зарастра («Чароўная флейта» Моцарта) у Пецярбургскім оперным тэатры (з 1860 Марыінскі тэатр), на сцэне якога спяваў да 1878 года.

Рознабаковыя вакальна-сцэнічныя дадзеныя (валодаў голасам шырокага дыяпазону — ад густога басу да рухомага барытона) дазваляла спеваку выконваць такія розныя партыі, як Бертрам («Роберт-Д’ябал» Меербера), Фігаро («Севільскі цырульнік» Расіні), Каспар («Вольны стралок» Вебера) і інш. Новым этапам у творчай дзейнасці Пятрова з’явілася праца над рускім рэпертуарам. Ён быў першым выканаўцам партый Сусаніна і Руслана («Іван Сусанін», 1836, і «Руслан і Людміла», 1842, Глінкі; партыя Руслана стваралася кампазітарам у разліку на голас Пятрова). У іх (а пазней і ў Фарлафе з «Руслана і Людмілы») ярка раскрыліся нацыянальныя рысы таленту артыста. Сумесная праца з Глінкай паглыбіла майстэрства спевака (Глінка напісаў для Пятрова вакальныя практыкаванні). Пятроў таксама ўпершыню выканаў партыі Мельніка, Лепарэла («Русалка», 1856, «Каменны госць», 1872, Даргамыжскага), Івана Грознага («Пскавіцянка» Рымскага-Корсакава, 1873), Варлаама («Барыс Гадуноў» Мусаргскага, 1874).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Басы
Катэгорыя:Оперная трупа Марыінскага тэатра
Ганна Якаўлеўна Пятрова

**Ганна Якаўлеўна Пятрова**, пры нараджэнні **Вараб’ёва** (2 (14).2.1817,  — 13 (26).4.1901, там жа) — руская спявачка (кантральта). Вучылася ў Пецярбургскім тэатральным вучылішчы, спачатку ў балетным класе, затым у класе спеваў П. Сапіенца. Пазней брала ўрокі ў М. І. Глінкі. З 1832 года харыстка, у 1835-47 гадах салістка Пецярбургскага опернага тэатра. Была першай выканаўцай партыі Вані і Ратміра («Іван Сусанін», 1836, і «Руслан і Людміла», 1842, Глінкі). Яе голас, вялікую музычнасць, сцэнічнае абаянне высока цаніў Глінка (напісаў для яе ў 1837 сцэну Вані «Ля манастыра»). Разам з мужам В. А. Пятровым спрыяла сцвярджэнню рэалістычнага мастацтва на рускай опернай сцэне. Напісала ўспаміны пра Глінку.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Пецяргофская шаша

**Пецяргофская шаша** — шаша ў Санкт-Пецярбургу, нароўні з праспектам Народнага Апалчэння і праспектам Ветэранаў, важная магістраль Краснасельскага раёна горада. З’яўляецца часткай гістарычнай Пецяргофскай дарогі. Пачынаецца ад перасячэння праспекта Стачак з праспектам Маршала Жукава. Каля Стрэльны пераходзіць у Санкт-Пецярбургскую шашу.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Вуліцы Санкт-Пецярбурга
Пятроўскі востраў (Санкт-Пецярбург)

**Пятроўскі востраў** — востраў у дэльце Нявы на тэрыторыі Санкт-Пецярбурга, абмежаваны рэкамі Малой Нявой, Жданаўкай, Малой Неўкай і Фінскім залівам. Адміністрацыйна адносіцца да Петраградскага раёна, муніцыпальная акруга Пятроўская.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Астравы дэльты Нявы
Малая Неўка

**Малая Неўка** — рукаў дэльты Нявы, які адыходзіць ад Вялікай Неўкі ля стрэлкі Каменнага вострава. Аддзяляе Петраградскую старану ад Каменнага і Крастоўскага вострава. Упадае ў Неўскую губу разам з Малой Нявой паміж Пятроўскім і Крастоўскім астравамі. Даўжыня каля 5 км, шырыня 120—300 метраў, глыбіня 3,5-7 метраў. Расход вады — напачатку 224 м³/с.

Мае прытокі (абодва левыя) — Карпаўка і Жданаўка. У сярэдняй частцы ад Малой Неўкі направа адыходзіць рака Крастоўка, далей упадае ў Сярэднюю Неўку насупраць Елагіна вострава.

Левы бераг у верхняй частцы цячэння ракі асадкаваны ў граніт (набярэжныя Пясочная і Адмірала Лазарава). Правы бераг з мэтай прадухілення размыцця ўмацаваны драўлянымі канструкцыямі.

Малая Неўка з’яўляецца суднаходнай.

Катэгорыя:Рукавы і пратокі Нявы
Катэгорыя:Рэкі і каналы Санкт-Пецярбурга
Марыян Марыянавіч Перацятковіч

**Марыян Марыянавіч Перацятковіч** (; 23 жніўня 1872, Усычы, Валынская губерня — 22 мая 1916, ) — рускі архітэктар, акадэмік Імператарскай Акадэміі мастацтваў, тэарэтык горадабудаўніцтва і выкладчык. У архітэктурнай творчасці Перацятковіча мадэрн спалучаўся з сярэднявечнымі матывамі, а таксама з рысамі неакласіцызму, неарэнесанса і рускага стылю.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валынскай вобласці
Каменны востраў

**Каменны востраў** — востраў у дэльце Нявы ў цэнтры Санкт-Пецярбурга, у гістарычным раёне Астравы. З 1920 года па 1989 год насіў афіцыйнае найменне «востраў Рабочых». Плошча вострава 1,06 км².

Фактычна Каменны востраў — гэта некалькі астравоў на поўначы Санкт-Пецярбурга, падзеленых каналамі. Знаходзяцца паміж Вялікай і Малой Неўкай і рэчкай Крастоўкай. На Каменным востраве шмат гістарычных помнікаў, сядзібаў і дач вядомых людзей, каваных агароджаў і зялёных паркаў. Пасярод адной з алей да 1990-х гадоў стаяў дуб, пасаджаны Пятром Першым.

Катэгорыя:Астравы дэльты Нявы
Сабіна Лісіцкі

**Сабіна Катарына Лісіцкі** (; нар.  г., Тросдарф, ФРГ) — нямецкая тэнісістка, уладальніца сусветнага рэкорду ў хуткасці падачы сярод жанчын. Двухразовая фіналістка Уімблданскага турніру (па разе ў адзіночным і парным разрадах); пераможца васьмі турніраў WTA (чатыры — у адзіночным разрадзе); фіналістка Кубка Федэрацыі (2014) у складзе нацыянальнай зборнай Германіі.

Катэгорыя:Тэнісісткі Германіі
Тросдарф

**Тросдарф** ( ) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Рэйн-Зіг. Насельніцтва складае 75 369 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 62,17 км². Афіцыйны код — 05 3 82 068.

Горад падпадзяляецца на 12 гарадскіх раёнаў.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Сабіна Лісіцкі — тэнісістка

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Курортны раён (Санкт-Пецярбург)

**Курортны раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Санкт-Пецярбурга. Да 1994 года называўся Сестрарэцкім. Размешчаны ў паўночна-заходняй частцы горада на Паўночна-Усходнім узбярэжжы Фінскага заліва паласой сярэдняй шырыні 15,6—2,6 км і даўжынёй 44 км. Агульная тэрыторыя раёна складае 26 791,77 га (найбуйнейшы па тэрыторыі з гарадскіх раёнаў). Плошча жылой і грамадска-дзелавой забудовы — 249 га.

Раён багаты на паверхневыя водныя рэсурсы і падземныя запасы вады. У межах Курортнага раёна Санкт-Пецярбурга размяшчаюцца 11 унутрыгарадскіх муніцыпальных утварэнняў, у тым ліку 2 гарады і 9 пасёлкаў.

Катэгорыя:Курортны раён
Сапёрны (Санкт-Пецярбург)

**Сапёрны** () — пасёлак у Расіі, унутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Колпінскага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. Насельніцтва — 1611 чал. (2021). Пасёлак названы ад імператарскага сапёрнага батальёна, лагер якога знаходзіўся тут у 2-й палове XIX стагоддзя, які даў таксама назву Лагернай шашы, якая праходзіць праз пасёлак.

Катэгорыя:Населеныя пункты Санкт-Пецярбурга
Пясочная набярэжная

**Пясочная набярэжная** — набярэжная Малой Неўкі ў Санкт-Пецярбургу. Пралягае ад Каменнаастроўскага маста цераз Маладзёжны мост да Вялікага Крастоўскага моста. Размешчана на Аптэкарскім і Петраградскім астравах. Працягам набярэжнай служыць набярэжная Адмірала Лазарава.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Набярэжныя Санкт-Пецярбурга
Золатаў

**Золатаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Васільевіч Золатаў — расійскі ваенны дзеяч
* Мікалай Аляксандравіч Золатаў — беларускі футбаліст
Слуцкая

**Слуцкая** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Анастасія Слуцкая (канец XV ст. — 1-я палова XVI ст.) — княжна мсціслаўская, княгіня слуцкая
* Марына Уладзіміраўна Слуцкая (нар. 1991) — беларуская дзюдаістка, Заслужаны майстар спорту, 8-разовая чэмпіёнка Беларусі, Алімпійскіх гульняў 2020 года ў Токіа, трэнер па дзюдо
* Соф’я Алелькавіч (1585 — 1612) — княгіня слуцкая, прылічана на святых Рускай праваслаўнай царквой
* Юлія Вітальеўна Слуцкая (нар. 1964) – беларуская журналістка, палітычная зняволеная

## У культуры 
* «Анастасія Слуцкая» (2003) – фільм
Нікаля Маю

**Нікаля П’ер Арман Маю** (фр. Nicolas Pierre Armand Mahut; нар. , , Францыя) — французскі прафесійны тэнісіст; уладальнік «кар’ернага» Вялікага шлема ў парным разрадзе (усяго пяць тытулаў); пераможца Выніковага турніру ATP 2019 года ў парным разрадзе; пераможца 37 турніраў ATP (чатыры — у адзіночным разрадзе); былая першая ракетка свету ў парным разрадзе.

У юніёраў: пераможца двух юніёрскіх турніраў Вялікага шлема ў парным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат ЗША-1999, Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі-2000); пераможца аднаго юніёрскага турніраў Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Уімблдан-2000); пераможца парнага турніру Orange Bowl (1999); былая першая ракетка свету ў юніёрскім парным рэйтынгу і былая трэцяя — у юніёрскім адзіночным рэйтынгу.
Баскаў

**Баскаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзмітрый Юр’евіч Баскаў (нар. 1978) — беларускі хакеіст, бізнесмен.
* Мікалай Віктаравіч Баскаў (нар. 1976) — расійскі спявак, Народны артыст Расійскай Федэрацыі.
Смаленскі мост

**Смаленскі мост** — аўтадарожны арачны мост цераз раку Смаленка ў Васілеастроўскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Васільеўскі востраў і востраў Дзекабрыстаў. Размешчаны ў створы 16-й-17-й ліній Васільеўскага вострава. Побач з мостам размешчана Смаленскія могілкі (праваслаўныя, лютэранскія, армянскія, брацкія (блакадныя)).

Вышэй па цячэнні знаходзіцца Уральскі мост, ніжэй — Нова-Андрэеўскі мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Прыморская».

Катэгорыя:Масты цераз Смаленку
Анцілеўскі

**Анціле́ўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Сяргеевіч Анцілеўскі — беларускі футбаліст
* Браніслаў Раманавіч Анцілеўскі — савецкі лётчык, Герой Савецкага Саюза
* Дзмітрый Сяргеевіч Анцілеўскі — беларускі футбаліст
Іаакім Раманавіч Пятроў

**Іаакім Раманавіч Пятроў** (; 22 верасня 1893, Іванаўскае, Санкт-Пецярбургская губерня, Расійская імперыя — , Ленінград, СССР) — савецкі патафізіёлаг, акадэмік Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1960—1970).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 верасня 1893 года ў вёсцы Іванаўскае. Неўзабаве разам з сям’ёй пераязджае ў Пецярбург, дзе атрымаў сярэднюю адукацыю. У 1922 годзе скончыў Ваенна-медыцынскую акадэмію ў Петраградзе. З 1926 па 1936 год займаў пасаду загадчыка лабараторыі эксперыментальнай біялогіі Ленінградскага інстытута гігіены працы і тэхнікі бяспекі. З 1932 па 1938 год займаў пасаду загадчыка лабараторыі эксперыментальнай паталогіі Ленінградскага інстытута пералівання крыві.

З 1938 і з 1939 па 1970 год быў загадчыкам кафедраў патафізіялогіі Ленінградскага медыцынскага інстытута і Ленінградскай ваенна-марской акадэміі. Генерал-маёр медыцынскай службы.
Заснавальнік ленінградскай школы патафізіялогіі. Старшыня Усесаюзнага таварыства патафізіялогіі (1960—1967). Памёр 10 кастрычніка 1970 года ў Ленінградзе.

Пахаваны на Багаслоўскіх могілках Санкт-Пецярбурга.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Патафізіёлагі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы СССР
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Мануэль Сарацын

**Мануэль Фердынанд Тэадор Сарацын** (, нар. , Дортмунд, Паўночны Рэйн-Вестфалія, ФРГ) – нямецкі палітык партыі Саюз 90/Зялёныя, дэпутат Бундэстагу ад зямлі Гамбург 16, 17, 18, 19 скліканняў.

## Ранняе жыццё і адукацыя 
Сарацын нарадзіўся ў Дортмундзе, а з 1995 года жыве ў Гамбургу. Пасля заканчэння мясцовай гімназіі імя Фрыдрыха-Эберта ў 2001 годзе і грамадзянскай службы ён пачаў вывучаць гісторыю, польскую мову і права ў Брэменскім універсітэце ў 2002 годзе. У 2005 годзе перавёўся ў Гамбургскі ўніверсітэт, дзе ў 2013 годзе скончыў вучобу ў галінах гісторыі, усходнееўрапейскіх даследаванняў і права.

## Палітычная кар’ера 
З 2004 па 2008 год Сарацын быў дэпутатам .

Сарацын змяніў  у Бундэстагу 13 мая 2008 года. У ім ён з’яўляецца членам Камітэта па еўрапейскіх справах і Камітэта па замежных справах. З 2008 па 2013 год ён таксама працаваў у падкамітэце па еўрапейскіх пытаннях Камітэта па бюджэце. У сваёй парламенцкай групе адказвае за ўсходнееўрапейскі палітычны вектар. У дадатак да даручэнняў камітэтаў Сарацын з 2018 года займае пасаду намесніка старшыні Нямецка-польскай парламенцкай групы сяброўства.

24 чэрвеня 2015 года ўзяў шэфства над Мікалаем Дзядком, беларускім актывістам і палітвязнем. 9 ліпеня 2020 года стаў патронам Ігара Лосіка, беларускага блогера і палітычнага зняволенага.

## Іншыя віды дзейнасці 
* Чалец праўлення форума «»
* Прэзідэнт Асацыяцыі Паўднёва-Усходняй Еўропы
* Чалец апякунскага савета  (з 2012)

## Зноскі 
## Спасылкі 
*  
* Біяграфія Мануэля Сарацына на сайце Бундэстагу

Катэгорыя:Члены бундэстага Германіі
Катэгорыя:Члены Саюза 90 — Партыі зялёных
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1982 годзе
Кацярына Рыгораўна Кірыенка

**Кацярына Рыгораўна Кірыенка** (, Казлоўшчына — , Мінск) — беларускі навуковец, эканаміст і географ, педагог, кандыдат эканамічных навук, дацэнт.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыла геаграфічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1964 годзе. Працавала настаўнікам у Капыльскім раёне Мінскай вобласці, у 1966-1970 гадах працавала ў Беларускім дзяржаўным музеі. У 1980 годзе таксама скончыла аспірантуру. З 1970 па 1987 год працавала малодшым навуковым супрацоўнікам, затым — старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута эканомікі Акадэміі навук Беларускай ССР. З 1987 года працавала на пасадзе дацэнта кафедры эканамічнай геаграфіі Мінскага педагагічнага інстытута. Затым больш за 10 гадоў займала пасаду загадчыка кафедры міжнароднага турызму, кафедры эканомікі і турызму Інстытута прадпрымальніцкай дзейнасці. Апошнія гады працавала на пасадзе прафесара кафедры эканомікі і кіраваняя Інстытута прадпрымальніцкай дзейнасці.

## Навуковая дзейнасць 
За перыяд з 1977 па 2020 гады апублікавала больш за 120 навуковых публікацый і кніжных выданняў па пытаннях эканомікі, развіцця і размяшчэння прадукцыйных сіл, з якіх большая частка прысвечана праблемам эканомікі турыстычнай індустрыі, устойлівага развіцця турызму, арганізацыі і кіравання турызмам, праблемам фарміравання канкурэнтаздольнага турыстычнага комплексу, рэгіянальнай эканоміцы і інш. Выступала на міжнародных, рэспубліканскіх навукова-практычных семінарах і канферэнцыях. Мела сертыфікат Сусветнай турыстычнай арганізацыі (UNWTO).

## Асноўныя выданні 
* Водныя рэсурсы — фактар размяшчэння прамысловасці (1981)
* Эканамічная і сацыяльная геаграфія Рэспублікі Беларусь (1993)
* Сацыяльна-эканамічная геаграфія Рэспублікі Беларусь (1997)
* Сацыяльна-эканамічная геаграфія Рэспублікі Беларусь (2005)

## Узнагароды і прэміі 
* Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь
* Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь

## Літаратура і крыніцы 
* Кірыенка Кацярына Рыгораўна // Людзі культуры з Гродзеншчыны: даведнік / А. М. Пяткевіч. – Гродна, 2000. – С. 148—149.

## Спасылкі 
* Газета Дзятлаўскага раёна "Перамога": Знакамітыя землякі-юбіляры... 
* Біяграфія на сайце Дзятлаўскай раённай бібліятэкі 
* Зводны электронны каталог бібліятэк Беларусі
* Электронны каталог РНТБ

Катэгорыя:Выпускнікі геаграфічнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Інстытута прадпрымальніцкай дзейнасці
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Географы Беларусі
Тры колеры (фестываль)

**«Тры колеры»** ― беларускі , першы перыядычны фестываль такога кшталту у Беларусі.

## Гісторыя
Арганізатарам фестываля стаў мінскі рок-клуб і асабіста Анатоль Мяльгуй. Асноўнымі хэдлайнэрамі першых «Трох колераў» 1986 года былі рок-гурты «Бонда», «Менск», «Магістрат». Гурты былі вельмі розныя, што і выклікала жаданне арганізатараў адлюстраваць гэты кантраст у назве фестываля. Фестываль працягваўся два дні пры поўнай зале. У першы дзень нечакана сапсаваўся дынамік, зала чакала паўтары гадзіны выступа беларускіх гуртоў, музыкі «Сузор’я» выратавалі становішча. Планавалася, што «Мроя» выступіць на «Тры колеры-1», але ўсе ўдзельнікі гурта, акрамя Юрася Ляўкова, сышлі ў войска. Праз два гады на «Тры колеры-2» гурт «Мроя» выступіў і фактычна ператварылася ў галоўную рок-каманду Беларусі. Актывіст рок-клуба Уладзімір Зайчанка правёў трэці фестываль «Тры колеры-3» у 1990 годзе. Упершыню на сцэне там выступіў гурт «Ляпіс Трубяцкі».

## Спасылкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1986 годзе
Беларускі фонд культуры

**Беларускі фонд культуры** (БФК) — беларуская грамадская арганізацыя, заснаваная ў красавіку 1987 года з мэтай адраджэння і захавання культурнай спадчыны, нацыянальных традыцый, мовы, развіцця краязнаўчага руху, прафесійнай і аматарскай творчасці. Спыніў існаванне 5 студзеня 2024 года. Уваходзіў у Беларускую канфедэрацыю творчых саюзаў.

## Дзейнасць 
БФК распрацавана і ажыццяўлялася доўгатэрміновая праграма «Спадчына», мэтай якой была падтрымка высілкаў па захаванні гісторыка-культурнай спадчыны. Формы яе рэалізацыі — выстаўкі твораў народных майстроў, фальклорныя святы.

Таксама БФК ажыццяўляў наступныя праграмы: «Вяртанне і захаванне нацыянальных культурных каштоўнасцей», «Адраджэнне нацыянальнай культуры малых гарадоў і мястэчак», «Славутыя імёны Айчыны».

Фонд займазся выдавецкай дзейнасцю, у тым ліку з красавіка 2003 года выдаваў тыднёвік «Краязнаўчая газета».
## Кіраванне 
* *Рада*. Абіралася на 5 гадоў. Збіралася штогод. Абірала Выканаўчы камітэт на чале са старшынёй.
* *Выканаўчы камітэт*. Першым старшынёй быў народны пісьменнік Беларусі Іван Чыгрынаў (да 1996 года). Другі старшыня — Уладзімір Гілеп (з 1996 па сакавік 2018 года). Потым пасаду старшыні займаў Тадэвуш Стружэцкі.

## Літаратура 
* 
* Несцярчук, Леанід. *Гісторыя дзейнасці грамадскіх арганізацый Беларусі па ахове помнікаў* // Каштоўнасці мінуўшчыны – 8. — Мінск, 2005. — ISBN 985-6523-05-2.

Катэгорыя:Арганізацыі па ахове помнікаў
Катэгорыя:Беларускія грамадскія арганізацыі
Уладзіслаў Цеханавецкі

**Уладзіслаў Міхал Стафан Эмануэль Іосіфавіч (Паўлавіч) Цеханавецкі** (; , в. Гопчыца — ) — пісьменнік, гісторык, грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва».  Нарадзіўся ў сям’і Юзафа Паўла Цеханавецкага і Александрыны з Рызнічаў. Уладальнік маёнтка Бачэйкава Лепельскага павета Віцебскай губерні.

Атрымаў хатнюю адукацыю ў Францыі. У 1868 г. паступіў на ваенную службу добраахвотнікам. У 1880 г. прызначаны ў , дзе служыў да 1890 г. Сапсаванае здароўе і неабходнасць займацца маёнткам пасля смерці бацькі вымусілі яго выйсці ў адстаўку.

Яшчэ ў час ваеннай службы зацікавіўся гісторыяй. Выкарыстоўваючы дакументы архіва Галоўнага штаба, напісаў гісторыю свайго палка, якая была выдадзена ў 1886 г. За гэту працу атрымаў асабістую падзяку ад імператара Аляксандра III і кампенсацыю панесеных расходаў. Правадзейны стацкі саветнік.

Пасля выхаду ў адстаўку асеў у фамільным маёнтку Бачэйкава. Заняўся гаспадаркай, грамадскай дзейнасцю, пісьменніцкай і навуковай працай.

Карыстаўся павагай і папулярнасцю сярод суграмадзян. На працягу шэрагу гадоў выбіраўся міравым суддзёй Лепельскага павета. Быў членам . На падставе звестак сямейнага архіва напісаў гісторыю Бачэйкава. Быў аматарам і знаўцам мастацтва, калекцыянаваў старое польскае шкло, мініяцюры і фарфор.

Памёр ад сардэчнага прыступу ў Бачэйкаве. Пахаваны там жа на сямейных могілках (не захавалася). Яго ўдава жыла ў Пецярбургу, Варшаве, Кракаве. Пасля Другой сусветнай вайны выехала ў Англію, памерла ў Лондане.

## Сям’я 
Быў у шлюбе з Марыяй Луізай Кіменс (1869—1952), якая шмат займалася дабрачыннасцю, дапамагала мясцовым сялянам, засноўвала бальніцы і школы.

## Творы 
* История 18 драгунского Клястицкого Его Королевского Высочества Великого герцога Гессенского полка. 1806—1886. Варшава, 1886.
* Цехановецкий В. Хроника одного поместья. Бочейково. Витебск, 1905.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Владислав Цехановецкий (1860—1910) 
* 

Уладзіслаў
Катэгорыя:Члены Французскага астранамічнага таварыства
Лісаковіч

**Лісаковіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віталь Міхайлавіч Лісаковіч — беларускі футбаліст
* Дзмітрый Міхайлавіч Лісаковіч — беларускі футбаліст
* Руслан Міхайлавіч Лісаковіч — беларускі футбаліст