open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхась Калінін

**Міхаіл Сымонавіч (Міхась) Калінін** (, г. Люцын, Віцебская губерня — ) — беларускі мастак, педагог, грамадскі і культурны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў г. Люцыне Віцебскай губерні (цяпер Лудза, Латвія) як пазашлюбны сын Яўгеніі Паньковай, сялянкі вёскі Нова-Пашына Рунданскай воласці. Праз тры месяцы пасля нараджэння дзіцяці, 8 студзеня 1906 года, Яўгенія выйшла замуж за Сымона Мікіціча Калініна, селяніна вёскі Чэнчава Міхайлаўскай воласці, які ўсынавіў Міхася. Сваяк (стрыечны брат?) Міколы Панькова. 

Вучыўся ў 1922—1925 гадах у Люцынскай беларускай гімназіі, а пасля яе закрыцця — у Дзвінскай дзяржаўнай беларускай гімназіі, якую скончыў у 1926 г. У гэтых навучальных установах па-сапраўднаму раскрыўся яго мастацкі талент. Уваходзіў у склад рэдкалегіі вучнёўскага часопіса «Ластаўка» (1923—1924), а потым быў мастаком-ілюстратарам «Школьнай працы» (1926).

У 1926 годзе стаў студэнтам Латвійскай акадэміі мастацтваў, але з-за адсутнасці матэрыяльных сродкаў правучыўся ў гэтай навучальнай установе толькі два гады. Працаваў мастаком-дэкаратарам, памочнікам рэжысёра, акцёрам у Беларускім народным тэатры, у 1931—1934 гадах настаўнікам Рыжскай беларускай асноўнай школы. У 1931 г. скончыў Беларускія настаўніцкія курсы ў Рызе. З’яўляўся актывістам беларускага культурна-асветніцкага руху, займаўся прапагандай культурнай спадчыны беларускага народа, уваходзіў у склад таварыства «Бацькаўшчына», Таварыства беларускага тэатра, Таварыства беларускіх вучыцялёў, Таварыства па культурных сувязях з народамі Усходу, заснаванага латышскім паэтам Янам Райнісам.

## Творчасць 
Творчая спадчына Міхася Калініна — малюнкі, акварэлі, карціны алеем, сярод якіх найбольш дасканалыя краявіды роднага прыдзвіскага краю, партрэт Уладзіміра Пігулеўскага (захоўваюцца ў Рызе ў дачкі Святланы, у прыватных зборах Беларусі і Латвіі). У 1944—1945 гг. напісаў «Дзённік салдата», які ўяўляе сабой разгорнутае мастацкае палатно штодзённага жыцця савецкіх штабістаў. Напісаны сакавіта, вобразна, з добрым веданнем рэалій ваеннага быт. Адчуваецца самацэнзура, страх, на ягоных старонках зусім не згадваюцца сябры па беларускай культурнай працы, і ўвогуле, амаль цалкам замоўчваецца міжваенны перыяд.

## Літаратура 
*
20-я партызанская брыгада імя В. С. Грызадубавай

**20-я партызанская брыгада імя В. С. Грызадубавай** — партызанская брыгада, створная ў ліпені 1943 года. Дзейнічала на акупаванай тэрыторыі Чырвонаслабодскага і Быценскага раёнаў. 12 ліпеня 1944 года брыгада (762 партызаны, 6 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
Брыгада была створана на базе атрадаў «За Радзіму», імя Чкалава, імя Матросава, імя Сільніцкага, М. Ф. Чарнова, якія сфарміраваны з разбуйненнага атрада П. М. Сухарукава (арганізаваны летам 1942 года з партызан Мінскай і Палескай абласцей). З Чырвонай Арміяй злучыліся атрады імя Чкалава, Матросава, «За Радзіму», атрад мясцовай самаабароны вёскі Раздзялавічы, атрад мясцовай абароны вёскі Залужжа, атрад мясцовай самаабароны вёскі Тухавічы.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* П. М. Сухарукаў;
* С. С. Жарыкаў;
* В. З. Іваноў

### Камісары 
* М. І. Засмужац (выконваў абавязкі);
* В. З. Іваноў;
* Р. Дз. Румянцаў;
* І. Я Пархоўчанка.

### Начальнікі штаба 
* В. Х. Свірын;
* А. М. ДУанілаў.

## Дзейнасць 
У верасні — кастрычніку 1943 года на чыгуначных участках Баранавічы — Лунінец, Баранавічы — Быцень партызаны падарвалі некалькі эшалонаў і каля 900 рэек. У лістападзе 1943 года атрад імя Чкалава і жыхары вёскі Залужжа разбурылі 5 кіламетраў вузкакалейкі на ўчастку Востраў — Крывошын, атрад «За Радзіму» і жыхары вёскі Тухавічы і Рагачы — больш за 300 м чыгуначнага палатна. Брыгада 21 чэрвеня 1944 года ўдзельнічала ў аперацыі «рэйкавая вайна» на захадзе ад станцыі Лясная на ўчастку чыгункі Брэст — Баранавічы. Вялі баі з карнікамі, якія імкнуліся прарвацца ў партызанскую зону, у тым ліку каля вёсак Залужжа (5.2.1944 і 10.3.1944), Рагачы (3.2.1944). За ўвесь перыяд партызаны падарвалі 1571 рэйку, 30 эшалонаў, чыгуначны мост, 20 мастоў на іншых дарогах, у тым ліку на Варшаўскай шашы цераз рэку Шчара ў Ляхавіцкім раёне. Пры сустрэчы з часцямі Чырвонай Арміі аднавілі 9 мастоў і перапраў у Быценскім раёне.

## Памяць 
У 1967 годзе на адным з месцаў дыслакацыі брыгады каля вёскі Залужжа Ляхавіцкага раёна адноўленая зямлянка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Эканамічны ўніверсітэт у Браціславе

**Эканамічны ўніверсітэт у Браціславе** — славацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Браціславе.

## Агульная характарыстыка 
Найстарэйшая ВНУ эканамічнай скіраванасці ў Славакіі. Паўстаў у 1940 годзе як прыватная Вышэйшая камерцыйная школа ў Браціславе. У 1945 годзе быў нацыяналізаваны і перайменаваны ў Славацкую вышэйшую камерцыйную школу. У 1949 годзе назва была заменена на «Вышэйшая школа гаспадарчых навук», а ў 1952 годзе — на «Вышэйшая эканамічная школа». Цяперашняя назва была прысвоена ўстанове ў 1992 годзе.

## Структура 
* Факультэт народнай гаспадаркі
* Факультэт камерцыі
* Факультэт гаспадарчай інфарматыкі
* Факультэт прадпрымальніцкага менеджменту
* Факультэт міжнародных адносін
* Факультэт прыкладных моў
* Гаспадарча-прадпрымальніцкі факультэт у Кошыцах

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Браціславы
Катэгорыя:Эканамічныя ўніверсітэты
Марыям Сяргееўна Петрасян

**Марыям Сяргееўна Петрасян** (; , Ерэван) — армянская пісьменніца і мастачка, якая піша на рускай мове.

## Біяграфія 
Нарадзілася 10 жніўня 1969 года ў Ерэване.

У 1988 годзе скончыла мастацкае вучылішча па спецыяльнасці «Мастак-афарміцель». Кар’еру пачала на студыі «Арменфільм», дзе з 1989 года працавала ў аддзеле мультыплікацыі.

У 1992 годзе прыехала з мужам у Маскву і два гады працавала на студыі «Саюзмультфільм». Пасля чаго ў 1995 годзе вярнулася на «Арменфільм», дзе і працавала да 2000 года.

Замужам за Арташэсам Стамбалцянам (1971 г. н.), мае дваіх сыноў — Сяргея (2000 г.н.) і Міхаіла. Праўнучка мастака Марціроса Сар’яна.

## Творчасць 
«Дом, у якім…» — першая кніга пісьменніцы. З моманту пачатку працы над ёй у 1991 годзе, да публікацыі кнігі ў 2009 годзе прайшло каля 18 гадоў. Пра яе загаварылі адразу пасля таго як кніга ўбачыла свет і неўзабаве ў красавіку 2010 года раман прынёс аўтару «Рускую прэмію», галоўную ўзнагароду для рускамоўных пісьменнікаў, якія жывуць за межамі Расіі.

Раман уяўляе сабой яркае і своеасаблівае апісанне замкнёнага соцыуму, яго характэрных асаблівасцяў, нюансаў адаптацыі пачаткоўца ў складзеным калектыве на прыкладзе інтэрната для дзяцей з інваліднасцю. Месца і час дзеяння наўмысна абстарагаваныя, а ў сюжэце значную ролю адыгрывае фантастычны матыў.

Хоць пісьменніца і заяўляла, што новых кніг чакаць ад яе не варта, у 2014 годзе свет убачыла «Казка пра сабаку, якая ўмела лётаць».

## Бібліяграфія 
* Мариам Петросян. Дом, в котором… — М.: Гаятри/Livebook, 2009. — 960 с. — 5000 (доптиражи: по 5000 в 2010 и 2011 гг.) экз. — ISBN 978-5-9689-0174-3.
* Мариам Петросян. Сказка про собаку, которая умела летать. — АСТ, 2014. — 48 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-17-082880-7.
* Mariam Petrosjan. La casa del tempo sospeso = The house that = Дом, в котором / Traduzione di Emanuela Guercetti. — Milano: Salani, 2011. — 880 с. — (Mondi fantastici Salani). — ISBN 978-8-8625-656-22. Архивная копия от 5 марта 2016 на Wayback Machine
* Mariam Petrosyan. The Gray House / Translated by Yuri Machkasov. — AmazonCrossing, 2017. — ISBN 978-1-5039-4281-3.

## Узнагароды 
* Вялікая кніга — трэцяе месца ў намінацыі «Прыз глядацкіх сімпатый» (2009).
* Руская прэмія (2009).
* Зорны мост — срэбны кадуцэй ў намінацыі «Дэбютныя кнігі» (2010).
* «Вандроўнік» — пераможца ў намінацыі «Незвычайная ідэя» (2010).
* Партал. Адкрыццё сябе (імя У. І. Саўчанкі).
* Прэмія «Студэнцкі Букер» (2010) за раман «Дом, у якім…».
* Найлепшая кніга года ў намінацыі «Фантастыка / фэнтэзі» французскага часопіса «Lire».

Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Пётр Тамашавіч Мірановіч

**Пётр (Пётра) Тамашавіч Мірано́віч** (, в. Стрэмкі Піедруйская воласць Краслаўскі павет, Латвія — 20 снежня 1990, Бруклін, Нью-Ёрк, ЗША) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
, Язэп Камаржынскі, Алесь Махноўскі]]
У 1922 годзе скончыў Краслаўскую латышскую асноўную школу, у 1926 годзе Дзвінскую дзяржаўную беларускую гімназію. У 1926 годзе паступіў у Латвійскую акадэмію мастацтваў. З 1928 па 1933 гады навучаўся ў майстэрні дэкаратыўнага жывапісу ў прафесара Яніса Кугі, а з 1933 года да 1937 года — у майстэрні фігуральнага жывапісу ў прафесара Гедэрта Эліяса. У 1937 годзе скончыў акадэмію, дыпломнай працай была карціна «*У сялянскай хаце*».

Пасля сканчэння акадэміі жыццё мастака было звязана з педагагічнай дзейнасцю, ён працаваў настаўнікам малявання, а пазней інспектарам беларускіх школ, з’яўляўся сябрам Таварыства беларускіх настаўнікаў Латвіі.

Са жніўня 1941 года намеснік Беларускага камітэта (у сакавіку 1942 года пераназваны ў «аб’яднанне»), які заснаваў у Рызе Канстанцін Езавітаў.

У 1944—1945 гадах Мірановіч вучыўся ў Венскай акадэміі мастацтваў у Аўстрыі. З 1950 года разам з сям’ёй жыў у Брукліне, (Нью-Ёрк, ЗША).

Памёр 20 снежня 1990 года ў Брукліне. Пахаваны на могілках  на Статэн-Айлендзе. На гэтай выставе экспанаваліся 63 працы мастака.

У 1952 годзе Уладзімір Сядура так пісаў пра карціны Мірановіча ў «Запісах»: 

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Пётра Мірановіч  // Світанак
* ПЕТРА МІРАНОВІЧ. УЛАДЗІМЕР СЯДУРА

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ў Нью-Ёрку
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі
Сара Лундберг

**Сара Лундберг** (, нар. ) — шведская пісьменніца і мастачка.

## Біяграфія 
Скончыла Мастацкі каледж Вэстмінстэра ў ЗША і  у Стакгольме.

Першая кніга Сары Лундберг «Віта Белая Крэска» выйшла ў 2009 годзе. Яна не толькі піша кнігі, але і малюе да іх ілюстрацыі.

У 2017 атрымала прэстыжную шведскую прэмію Аўгуста за кнігу «Птушка ўва мне ляціць, куды захоча». На стварэнне гісторыі пісьменніцу натхніла жыццё шведскай мастачкі Берты Хансан, яе асабістыя дзённікі і лісты. У цэнтры твора — дзяўчынка, якая нарадзілася ў простай сялянскай сям’і, але марыла стаць мастачкай. Гэты твор прызналі найлепшай кнігай года ў Швецыі для дзяцей і падлеткаў.

## Беларускія пераклады 
* Птушка ўва мне ляціць, куды захоча / Сара Лундберг; пераклад з шведскай Надзі Кандрусевіч; ілюстрацыі Сары Лундберг. — Мінск: Надзея Кандрусевіч, 2019.: іл. ISBN 978-985-90452-6-4

## Спасылкі 
* citydog.by

Катэгорыя:Пісьменнікі Швецыі
Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Заранка (выдавецтва)

**«Зара́нка»** — беларускае эміграцыйнае выдавецтва, якое існавала ў 1946—1972 гадах. Заснавана Язэпам Гладкім у Ватэнштэце. Выдала «Лемантар» (1946), падручнік геаграфіі (1947), чытанкі «Родны палетак» і «Малюнкі мінулага» (1947), «Наша краіна» і «Помнікі старажытнасці» (1948), зборнікі беларускіх народных песень і казак. Аднавіла дзейнасць у Нью-Ёрку ў пачатку 1960-х гадоў. Выпусціла больш за 10 кніжак і брашур, у тым ліку «Лемантар для школаў і хатняга навучання» (1964), «Для малых дзетак» (1965), зборнік народных песень «Дудар» (2-е выданне, 1970), «Прыказкі Лагойшчыны» (1966), «Краёвы слоўнік Лагойшчыны» (1970), «Забабоны Лагойшчыны» (1972) і іншыя кнігі. Спыніла дзейнасць у сувязі са смерцю яго заснавальніка.

## Літаратура 
* 
* «Заранка», бел. выдавецтва ў эміграцыі // Беларускі фальклор: энцыклапедыя. Т. 1: А капэла — Куцця / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — : Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2005. — С. 525. — ISBN 985-11-0334-9 (Т. 1), ISBN 985-11-0335-7.

Катэгорыя:Беларускія выдавецтвы
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:З’явіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1972 годзе
Катэгорыя:Ватэнштэт (Зальцгітэр)
Катэгорыя:Нью-Ёрк
Катэгорыя:1946 год у Германіі
Алена Паўлаўна Макоўская

**Алена Паўлаўна Макоўская**  (нар. , Кобрын, Брэсцкая вобласць) — беларуская грамадская дзяячка, кіраўнік Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына» з 2009 года.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзілася ў Кобрыне. Скончыла Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт і Акадэмію кіравання пры Савеце Міністраў.

У Згуртаванне беларусаў свету «Бацькаўшчына» прыйшла адразу пасля заканчэння ўніверсітэта ў 1992 годзе па абвестцы на працу сакратара-рэферэнта. Працавала і ў іншых недзяржаўных арганізацыях, але ўвесь час была звязаная з «Бацькаўшчынай». Двойчы абіралася на пасаду старшыні Рады Згуртавання (2001—2009). Кіраўніком арганізацыі абраная на V з’ездзе беларусаў свету ў 2009 годзе.

У 2008 стала адной з каардынатарак грамадскай кампаніі «Будзьма беларусамі!». У 2019 годзе з рэкамендацыі Саюзу беларускіх пісьменнікаў была выбраная ў Еўрапейскую пісьменніцкую раду.

Мае сына.

## Спасылкі 
* Асобы Будзма разам!
* BelarusProfile
* Анкета Свабоды

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кобрыне
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Згуртаванне беларусаў свету «Бацькаўшчына»
Анастасія Валер’еўна Афанасьева

**Анастасія Валер’еўна Афанасьева** (; , Харкаў, Украінская ССР) — украінская паэтка і перакладчыца, якая піша на рускай мове.

## Біяграфія 
Нарадзілася 31 студзеня 1982 года ў Харкаве.

Скончыла Харкаўскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт, працуе лекарам-псіхіятрам у Харкаўскай псіхіятрычнай бальніцы. Жыве ў Харкаве.

## Творчасць 
Вершы, проза, артыкулы пра сучаснай паэзіі, інтэрв’ю публікаваліся ў часопісах «Дружба народов», «Новый мир», «Новое литературное обозрение», «©оюз Писателей», «Урал», «Зинзивер», альманаху «Вавилон», анталогіях «Брацкая калыска», «Вызвалены Уліс» і іншых.

Аўтар вершаваных і празаічных зборнікаў «Бедныя белыя людзі» (2005), «Галасы гавораць» (2007), «Белыя сцены» (2010), «Салдат белы, салдат чорны» (2010), «Полы шар» (2012), «Адбіткі» (2014), аўдыёзборніка «Белае там, белае тут» (3 CD, 2011). Вершы перакладаліся на ўкраінскую, беларускую, англійскую і італьянскую мовы.

## Крытыка 
На думку расійскай паэткі і літаратурнага крытыка Наталлі Чорных, «паэтычны светапогляд Афанасьевай можна назваць мазаічным: кожны міні-фрагмент (метафара або метанімічны перанос) мае даволі выразныя межы. Аднак гэтыя мяжы не замкнёныя, а як бы змазаныя на сэнсавых звёнах. З гэтым суадносіцца метрыка-рыфмічная пульсацыя тропу: гэта і свабодны верш, і метрычна арганізаваны. Афанасьева — паэт, які валодае асабістай, пазнаваемай пластыкай слова».

## Бібліяграфія 
* Афанасьева А. В. Бедные белые люди : стихи. — М. : АРГО-РИСК ; Тверь : Колонна, 2005. — 72 с. — (Поколение. Вып. 8). — ISBN 5-94128-105-6.
* Афанасьева А. В. Голоса говорят : стихи. — М., 2007. — 144 с. — (Русская премия). — ISBN 978-5-9739-0133-2.
* Афанасьева А. В. Белые стены : стихи / предисл. А. В. Левкина. — М. : НЛО, 2010. — 144 с. + CD-ROM. — ISBN 978-5-86793-756-0.
* Афанасьева А. В. Солдат белый, солдат чёрный / предисл. А. В. Левкина. — Х. : Фолио, 2010. — 256 с. — (Харьковская проза). — ISBN 978-966-03-4977-3.
* Афанасьева А. В. Белое там, белое тут : Избранное из четырёх книг : [виртуальная аудиокнига]. — Сайт «Полутона», 2011.
** Диск 1. Из книг «Голоса говорят» (2007) и «Бедные белые люди» (, АРГО-РИСК, 2005).
** Диск 2. Из книги «Белые стены» (, НЛО, 2010).
** Диск 3. Из четвёртой книги (2011).
* Афанасьева А. В. Полый шар : стихи, переводы. — М. : Русский Гулливер, 2012. — ISBN 978-5-91627-090-1.
* Афанасьева А. В. Отпечатки : стихи. — Нью-Йорк : Айлурос, 2014. — ISBN 978-1-938781-22-3.

;Пераклады
* Коцарев О. А. Стечение обстоятельств под Яготиным : стихи / пер. с укр. А. В. Афанасьевой и Д. В. Кузьмина. — М. : АРГО-РИСК : Книжное обозрение, 2009. — 80 с. — ISBN 5-94128-181-3.
* Каминский И. Музыка народов ветра : избранные стихотворения / пер. с англ. Анастасии Афанасьевой. — N. Y. : Ailuros Publishing, 2012. — 85 с. — ISBN 978-0-9838762-8-1.

## Узнагароды 
* прэмія часопіса «Рец» (2005),
* Руская прэмія (2006),
* прэмія «ЛитератуРРентген» (2007),
* прэмія «Дэбют» у намінацыі «Паэзія» за кнігу вершаў «Адбіткі» (2014).

## Спасылкі 
* Нічога не адбываецца... Вершы (пераклад Андрэя Хадановіча)

Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Перакладчыкі Украіны
Маргарыта Маратаўна Мекліна

**Маргарыта Маратаўна Мекліна** (; , Ленінград) — рускі празаік, эсэіст і журналіст.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1972 годзе ў Ленінградзе. Вырасла ў Санкт-Пецярбургу, вучылася на філалагічным факультэце Расійскага педагагічнага ўніверсітэта. Мае таксама адукацыю праграміста. З 1994 года пражывае ў Сан-Францыска (ЗША).

## Творчасць 
Дэбютавала ў літаратуры публікацыямі апавяданняў у моладзевай яўрэйскай газеце «Бадэрэх» (вып. 6, снежань 1993), у альманахах «Вавилон» (1996) і «Митин журнал» (1997), потым былі публікацыі ў часопісах і альманахах «Улов», «Зеркало», «Новый берег», «Новая юность», «Урал», «Воздух», «Русская проза».

## Бібліяграфія 
* Сражение при Петербурге : [Рассказы и эссе] / Маргарита Меклина. — М. : Новое Литературное Обозрение, 2003. — 363,[1] с. ; 19 см — (Soft Wave). Содерж.: Разд.: Построение стен; Матримонии; Ирландские сказки; Альбом Альфреда Лесли Сати; Сражение при Петербурге; Измена; Слайды. — ISBN 5-86793-239-7.
* У любви четыре руки : [Рассказы, совместно с Лидой Юсуповой] / Маргарита Меклина. — М. : Квир, 2008. — 177 p. : ports. ; 19 cm. — ISBN 5-91108-012-5, ISBN 978-5-91108-012-9.
* POP3 : [Эпистолярный роман] / Аркадий Драгомощенко, Маргарита Меклина. — «Lulu-Press», 2008. — 266 p. ; 23 cm. — ISBN 978-0-557-03689-9.
* А я посреди: Рассказы. — М.: АРГО-РИСК; Книжное обозрение, 2011. — 72 с. — (Серия «Воздух: Малая проза», вып. 3). — ISBN 5-86856-210-0.
* Моя преступная связь с искусством: [Рассказы]. — М.: Русский Гулливер/Центр современной литературы, 2012. — 368 с. — ISBN 978-5-91627-081-5.
* Вместе со всеми. — М.: Эксмо, 2014. — 480 с. — (Лауреаты литературных премий). — ISBN 978-5-699-70016-5.

## Узнагароды 
* прэмія Андрэя Белага ў намінацыі «Проза» (2003) «за гераічнае неразличение рэальнага і магчымага светаў, за кнігу „Бітва пры Пецярбургу“ — пабочны трафей гэтага неадрознівання».
* Руская прэмія (2008) у намінацыі «Малая проза» за кнігу «Мая злачынная сувязь з мастацтвам».
* Прэмія «Вольны Стралок: срэбная куля» выдавецтва «Franc tireur» (2009).
* Літаратурная прэмія Марка Алданава за 2018 год за кароткую аповесць «Улай ў Літве».

Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Галкіна

**Галкіна** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Кацярына Аляксандраўна Галкіна

## Геаграфія 
* Галкіна (Паўладарская вобласць)
Cerodontha incisa

**Cerodontha incisa** — від насякомых роду  сямейства .

Катэгорыя:Караткавусыя двухкрылыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1830 годзе
Phytomyza

**Phytomyza** — род насякомых сямейства . Па меншай меры 170 апісаных відаў уключаны ў род.

## Назва 
Лацінская назва роду складаецца з двух грэчаскіх слоў phyto + myza, якія азначаюць адпаведна расліну і муху.

Катэгорыя:Караткавусыя двухкрылыя
Лазар Артуравіч Рот

**Лазар Артуравіч Рот** (;  — ) — вучоны, фізік-тэарэтык, доктар фізіка-матэматычных навук (1977), прафесар (1977).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Курган. 21 жніўня 1941 года прызваны на вайсковую службу. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны ў складзе 1-й і 2-й паветраных армій. У 1944 годзе скончыў Ваенна-паветраную інжынерную акадэмію. З 1953 года працаваў у Беларускім тэхналагічным інстытуце, дзе ў 1964—1992 гадах займаў пасаду загадчыка кафедры.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па статыстычнай тэрмадынаміцы, механіцы суцэльных асяроддзяў, біяфізіцы, праблемах падрыхтоўкі навуковых кадраў і інш. Стварыў метад умоўных размеркаванняў.

Сярод апублікаванага:
* Статистическая теория молекулярных систем. — М., 1979.
* За спиной двадцатый век. — Мн., 1999.

## Узнагароды 
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені (1985)
* Медаль «За баявыя заслугі» (1951)
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (1945)

## Літаратура 
* 
* Ротт Лазарь Артурович (1920—2006): биобиблиографический список / библиотека Белорусского государственного технологического университета; [сост. Т. В. Боровик, ред. О. В. Рабчинская]. — Минск: БГТУ, 2017. — 21 с. — (Основоположники научных школ БГТУ)

## Спасылкі 
* Беларусь у асобах і падзеях — Рот Лазар Артуравіч // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Ротт Лазарь Артурович // Проект Минобороны России «Дорога памяти»
* Ротт Лазарь Артурович // «Память народа» — электронный банк документов периода Великой Отечественной войны

Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі СССР
Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Капітаны СССР
Liriomyza bryoniae

**Liriomyza bryoniae** — від насякомых сямейства  родам з паўночнага захаду Еўропы.

Гэта аказіянальны шкоднік садовых культур. Расліны-гаспадары ўключаюць памідоры, агуркі, дыні, баклажаны, бульбу і розныя іншыя расліны, якія растуць у цяпліцах ці на адкрытым паветры.

Катэгорыя:Караткавусыя двухкрылыя
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1858 годзе
Галіна Уладзіміраўна Ананчанка

**Галіна Уладзіміраўна Ананчанка** (нар. , г. Макар’еў, Кастрамская вобласць, РСФСР) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі навучання і выхавання (музыка). Кандыдат педагагічных навук (1981), прафесар (2001).

## Біяграфія 
Скончыла Адэскую дзяржаўную кансерваторыю (музычна-педагагічны факультэт, 1979), Навукова-даследчы інстытут мастацкага выхавання Акадэміі педагагічных навук СССР (аспірантура, 1979).

Працавала ў дзіцячай музычнай школе г. Кастрамы (1962—1968, выкладчык), Кіраваградскім педагагічным інстытуце (1971—1976, выкладчык), Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава (з 1979, педагагічны факультэт, кафедра музыкі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: методыка музычнага выхавання; тэорыя і методыка навучання і выхавання навучэнскай і студэнцкай моладзі.

## Узнагароды 
Узнагароджана нагрудны знакам «Выдатнік адукацыі» (2006), ганаровай граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1992, 1996), Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (1998).
Руская прэмія

«**Руская прэмія**» — адзіная расійская літаратурная прэмія, якая прысуджаецца аўтарам літаратурных твораў, якія пражываюць за межамі Расіі, у любой краіне свету, і пішуць па-руску. Мэтай конкурсу з’яўляецца захаванне і развіццё рускай мовы як унікальнай з’явы сусветнай культуры і падтрымка рускамоўных пісьменнікаў свету.

## Гісторыя конкурса 
Літаратурны конкурс «Руская прэмія» быў заснаваны ў верасні 2005 года. Першапачаткова прэмія прысуджалася толькі пісьменнікам краін Сярэдняй Азіі і Закаўказзя. З 2006 года ў конкурсе маглі ўжо прымаць удзел аўтары ўсяго СНД (акрамя Расіі) і Прыбалтыкі, незалежна ад іх узросту і нацыянальнасці. Мэтай конкурсу з’яўлялася садзейнічанне захаванню рускай мовы як унікальнай з’явы культуры на прасторы СНД і спрыянне аднаўленню гуманітарнага адзінства народаў Закаўказзя, Сярэдняй Азіі, Казахстана і Расійскай Федэрацыі. Пераможца ў кожнай з трох намінацыі да 2006 года атрымліваў прэмію ў памеры 3 000 долараў ЗША і права заключыць з заснавальнікамі конкурсу дагавор на выданне сваіх твораў.

У 2017 годзе праект быў прыпынены ў сувязі з адсутнасцю фінансавання.

## Лаўрэаты 
Сярод лаўрэатаў (спіс няпоўны):
* 2006 — Анастасія Афанасьева (Украіна, Харкаў) за зборнік «Галасы гавораць».
* 2007 — Яна Дубінянская (Украіна, Кіеў) за раман «Гаўгразскі палонны».
* 2007 — Дзмітрый Строцаў (Беларусь, Мінск) за зборнік вершаў «850 радкоў».
* 2007 — Алена Скульская (Эстонія, Талін) за зборнік апавяданняў «Любоў» і іншыя апавяданні.
* 2008 — Маргарыта Мекліна (ЗША) за кнігу «Мая злачынная сувязь з мастацтвам».
* 2009 — Марыям Петрасян (Арменія) за раман «Дом, у якім…»
* 2009 — Дзіна Рубіна (Ізраіль) за раман «Белая галубка Кордовы».
* 2010 — Марына Палей (Нідэрланды) за раман-прыпавесць «Хор».
* 2010 — Наталля Гарбанеўская (Польшча) за кнігу «Прыльпе зямлі душа мая. Зборнік вершаў 1956—2010 гг.».
* 2011 — Марыя Рыбакова (ЗША) за раман у вершах «Гнедзіч».
* 2012 — Ганна Глазава (Германія) за зборнік вершаў «Для землярыйкі» («Новое литературное обозрение»).
* 2012 — Марыяна Ганчарова (Украіна) за аповесць «Цмок з Перкалаба» (выдавецтва «Эксмо»).
* 2012 — Каця Каповіч (ЗША) за «Удваіх весялей» (выдавецтва «АСТ»).
* 2012 — Міхаіл Шэлехаў (Беларусь) за зборнік арыентальных навел «Калодзеж патопу».
* 2013 — Алена Сцяжкіна (Украіна) за аповесці з цыкла «Адзін талент».
* 2015 — Ірына Еўса (Украіна) за зборнік вершаў «Паўднёва-Усход» (выдавецтва «Арт Хаус Медиа»).
* 2015 — Каця Каповіч (ЗША) за «Іншыя» (выдавецтва «Воймега»).
* 2015 — Алена Бачарышвілі (Канада) за зборнік апавяданняў «Толькі чакаць і глядзець» (выдавецтва Corpus).
* 2016 — Таццяна Даговіч (Германія) за рукапіс аповесці «Працягваючы рух цягнікоў».
* 2016 — Лея Любамірская (Партугалія) за зборнік «І з тых часоў не расставаліся. Гісторыі страшныя, кранальныя і страшна кранальныя» (выдавецтва «Астрель — СПб»).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт прэміі 

Катэгорыя:Літаратурныя прэміі Расіі
Адамаў стыль

інтэр’ер ад Роберта Адама ў Саян-хаус, Лондан ]]

**Адамаў стыль** («**Адамеск**», або «**Стыль братоў Адамаў**») — неакласічны стыль дызайну інтэр’еру і архітэктуры, які ўзнік у XVIII стагоддзі пад уплывам творчасці трох шатландскіх братоў: Роберта (1728—1792), Джэймса (1732—1794) і Джона (1721—1792) Адамаў.

Браты Адамы былі першымі, хто адстойваў інтэграваны стыль у архітэктуры і дызайне інтэр’ераў: сцены, столі, каміны, мэбля, сантэхніка, фурнітура і дываны — кожная дэталь ўпісвалася Адамамі ў адзіную сістэму. У гэтым значную ролю адыгрывалі арнаменты, бо браты былі не толькі архітэктарамі, але і ўмелымі арнаментыстамі.

Браты Адамы атрымлівалі заказы на працу над цэлымі вуліцамі, плошчамі і кварталамі Лондана і выпрацоўвалі свае прыёмы для стварэння адзінага архітэктурнага ансамбля і фарміравання цэласнасці забудовы. Яны пераадолелі ранейшую, характэрную для паладыянства, ізаляванасць архітэктурнага аб’ёму. Да нашага часу дайшло няшмат са створанага братамі Адамамі, але іх дзейнасць была значнай для развіцця англійскай архітэктуры.

З канца 1760-х гадоў Адамаў стыль заняў сваё месца ў рэзідэнцыях вышэйшага і сярэдняга класа ў Англіі, Шатландыі, Расіі (дзе ён быў уведзены шатландскім архітэктарам Чарльзам Камеранам) і ў паслярэвалюцыйных Злучаных Штатах (дзе распаўсюдзіўся як федэральны стыль і адасобіўся ад адамеска). З 1795 года стыль стаў выцясняцца рэгенцкай архітэктурай і ампірам.

## Галерэя 

Файл:Sleepingnymph.jpg|Адна з карцін Ангелікі Каўфман, намаляваная для інтэр’еру братоў Адамаў
Файл:Osterley Park Interior.jpg|Інтэр’ер , распрацаваны Робертам Адамам у 1761 годзе
Файл:Home House 03.jpg|Дэталь інтэр’еру , Роберт Адам, 1777
Файл:AdamBrothersHallatSyon1778.jpg|Праект залы ў Саян-хаўс Роберта і Джэймса Адамаў, 1778
Файл:AdamBrothersCountessofDerbysDressingroomEtruscanTaste1777.jpg|Дызайн братоў Адамаў для столі ў Дэрбі-хаус, 1778

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктурныя стылі
Катэгорыя:Інтэр’ер
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў ЗША
Катэгорыя:Архітэктура XVIII стагоддзя
Марыя Грыпэ

**Марыя Крысціна Грыпэ** (), народжаная **Мая Стына Вальтэр** (); , Ваксхальм, Швецыя — , Рёнінгэ, Швецыя) — шведская пісьменніца, аўтар мноства кніг для дзяцей і юнацтва. У 1974 годзе была ўзнагароджана медалём Г. Х. Андэрсена. Яе кнігі атрымалі мноства ўзнагарод, і яна была лаўрэатам шведскай прэміі Доблаўга ў 1979 годзе. Яе творы выдаваліся на 29 мовах.

## Біяграфія 
Пісьменніца з’явілася на свет 25 ліпеня 1923 года ў Ваксхальме, Швецыя. Калі Марыі было шэсць гадоў, яе сям’я пераехала з Ваксхальма ў Эрэбру. Яны зноў пераехалі ў Стакгольм, дзе Марыя з адзнакай закончыла школу, затым — Стакгольмскі ўніверсітэт, у якім вывучала філасофію; у 1946 годзе выйшла замуж за мастака Харальда Грыпэ, які стаў пазней ілюстратарам яе кніг. Першая аповесць Марыі, «У нашым маленькім гарадку» () была напісана ёю для дачкі Камілы і апублікаваная ў 1954 годзе. Усенародная вядомасць прыйшла да пісьменніцы з выданнем трылогіі пра Хуга і Юзэфіну.

Усяго ёю было напісана больш за 30 кніг для дзяцей і юнацтва. Асноўныя тэмы творчасці пісьменніцы — павага да асобы, вера ў тое, што на свеце няма «лішніх» людзей — «кожны чалавек павінен усведамляць сябе як істота неабходная» (цытата з Шапэнгаўэра, якая стала эпіграфам да «Сесіліі Агнес …»); асабліва востра гэтая тэма ставіцца ў аповесцях пра Эльвісу. У многіх творах Грыпэ ёсць містычныя, «звышнатуральныя» элементы («Сесілія Агнес — дзіўная гісторыя», «Гнаявы жук лётае ў прыцемках…»).

Пісьменніца памерла 5 красавіка 2007 года ва ўзросце васьмідзесяці трох гадоў. Яе апошняя кніга, «Кветка Ганны» () была апублікавана ў 1997 годзе за дзесяць гадоў да смерці аўтара.

Некаторыя кнігі Грыпэ былі экранізаваныя.

Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Карын Альвтэген

**Карын Альвтэген** (швед. Karin Alvtegen; нар. , Хускварна, Швецыя) — шведская пісьменніца, якая працуе ў дэтэктыўным жанры. Дзеянне псіхалагічных трылераў Альвтэген звычайна адбываецца ў Швецыі.

## Біяграфія 
Другі раман Альвтеген, «Страта», быў узнагароджаны вядучай скандынаўскай прэміяй у галіне дэтэктыўнай літаратуры Шкляны ключ у 2001 годзе. У 2009 годзе, пасля выхаду амерыканскага выдання, раман быў намінаваны на Прэмію Эдгара Алана По за лепшы раман. У 2006 годзе раман паслужыў асновай для тэлевізійнага серыяла «Missing», рэжысёрам якога стаў Ен Мэдэн.

Раман Альвтэген 2005 года «Сорам» увайшоў у шорт-ліст прэміі за лепшы дэтэктыўны раман, перакладзены на англійскую мову, , якая ўручаецца брытанскай .

У 2013 годзе Карын захварэла на міялгічны энцэфаламіеліт, або сіндром хранічнай стомленасці, што, па сутнасці, перашкодзіла ёй пісаць. У чэрвені 2019 года Альвтэген абвясціла, што стане паслом Фонду адкрытай медыцыны, арганізацыі, якая фінансуе даследаванні міялгічнага энцэфаламіеліта, або сіндрома хранічнай стомленасці.

Карын Альвтэген — траюрадная пляменніца дзіцячай пісьменніцы Астрыд Ліндгрэн.

## Бібліяграфія 
### Раманы 
* *Skuld* (1998)
* *Saknad* (2000)
* *Svek* (2003)
* *Skam* (2005)
* *Skugga* (2007)
* *En sannolik historia* (2010)
* *Fjärilseffekten* (2013)

### Сцэнарыі 
* *Hotet* (2004)

## Спасылкі 
* Вэб-сайт Карын Альвтэген
*  

Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Аўтары дэтэктыўнай прозы
Ені Рысведс

**Ені Клара Крысціна Рысведс** (швед. Jenny Klara Kristina Rissveds; нар. , Фалун) — шведская велагоншчыца, чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў.

## Біяграфія 
У 2012 годзе выйграла чэмпіянат Еўропы ў юніёрскім заліку. З таго ж года прымала ўдзел у чэмпіянаце свету і Кубку свету па маўнтынбайку. У 2014 годзе заняла другое месца ў заліку элімінатар Кубка свету. У наступным годзе на чэмпіянаце свету Рысведс стала трэцяй у заліку да 23 гадоў. У тым жа годзе на Еўрапейскіх гульнях яна стала восьмай. У 2016 годзе ў дарослым заліку Кубка свету Рысведс стала чацвёртай і выйграла чэмпіянат свету ў моладзевым заліку. На Алімпійскіх гульнях у Рыа-дэ-Жанейра Ені Рысведс прынесла Швецыі першае ў гісторыі жаночае золата ў веласпорце.

Катэгорыя:Велагоншчыцы Швецыі
Элен Фрыс

**Элен Фрыс** (,  — ) — шведская пісьменніца і феміністка. Першая шведка, якая атрымала ступень доктара філасофіі.

## Біяграфія 
Элен Фрыс нарадзілася ў вёсцы Цёрнсфаль, у лене Кальмар у 1855 годзе. Яе бацькамі былі палкоўнік Патрык Канстанцін Фрыс і Беата Марыя Боргстрам. Замужам Элен не была і амаль усё жыццё пражыла з бацькамі. У Элен было слабое здароўе, таму яе вучыла мама дома. У 11 гадоў яна з маці паехала ў Швейцарыю для лячэння, дзе правяла 14 месяцаў.

У 14 гадоў Элен паступіла ў Стакгольме ў старэйшыя класы , заснаванай Карын Олін, затым вучылася ў . У далейшым Элен вучылася замежным мовам у Парыжы і Лейпцыгу, затым выкладала ў  у 1875 — 1877гадах.

У 1870 годзе шведскія ўніверсітэты былі адкрыты і для жанчын. У 1877 годзе Элен паступіла ва Упсальскі ўніверсітэт, дзе вывучала гісторыю, скандынаўскія мовы і паліталогію, атрымала стыпендыю. 31 мая 1883 года Элен стала першай шведкай, якая атрымала ступень доктара філасофіі. Затым у 1884—1886 гадах працавала выкладчыкам гісторыі ў , з 1885 года працавала ў , а з 1890года стала яе дырэктарам.

Элен таксама прымала ўдзел у журналісцкай і палітычнай дзейнасці. З 1881 года ў газеце *Tidskrift för hemmet*, заснаванай Сафі Адлерспарэ, яна публікавала біяграфіі жанчын, была адной з рэдактараў гэтай газеты ў 1883—1885 гадах, а таксама пісала артыкулы для часопісаў *Dagny, Framåt, Verdandi, Hemåt, Nya Idun, Stockholms Dagblad, Aftonbladet,* а таксама для слоўніка *Nordisk Familjebok*.

У 1884 годзе Элен была адной з шасці заснавальніц фемінісцкага руху Fredrika Bremer-förbundet. У 1896 годзе ініцыявала стварэнне *Svenska Kvinnors Nationalförbund* («Шведскага жаночага савета») і стала адной з сузаснавальніца жаночага таварыства *Nya Idun*.

Элен Фрыс памерла ў 1900 годзе ад апендыцыту, была пахавана ў Стакгольме.

## Літаратура 
* Cederschiöld, Maria (nnnn). ''En banbryterska: skildringar från Ellen Fries' studentår i Uppsala: hennes bref och anteckningar samlade och utg.'' Stockholm.
* Ann-Sofie Ohlander, «Ellen Fries — 'Den djupaste tillfredsställelse jag har känt har varit vid skrivandet av historia'» I boken Promotionsfesten i Uppsala den 29 maj 2009 (Acta Universitatis Upsaliensis. Skrifter rörande Uppsala universitet. B. Inbjudningar 158.).

Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Брыта фон Хорн

**Брыта фон Хорн** (швед. Brita Clara Alice Augusta Florence von Horn,  — ) — шведская пісьменніца і рэжысёр.

## Біяграфія 
Брыта фон Хорн нарадзілася ў Стакгольме ў 1886 годзе Яна была дачкой камергера Хенінга фон Хорна і баранэсы Флорэнс Бонэ, прыходзілася цёткай Карлу фон Хорну, вядомаму па сваёй службе ў ААН.

У сваёй тэатральнай дзейнасці Брыта фон Хорн стварыла некалькі тэатральных труп. У пачатку 1930-х гг. яна стварыла тэатр у Свеавегене, але праз год ён збанкрутаваў.

У 1940 г. Брыта разам з пісьменнікам Вільгельмам Мубергам і акцёрам і рэжысёрам Хэльгэ Хегерманам стала сузаснавальніца Шведскай драматычнай студыі, першымі пастаноўкамі якой сталі Brudsporre Эбэ Ліндэн і Pappersväggen Дыктэ Шогрэн.

У 1912 г. Брыта дэбютавала як пісьменніца, напісаўшы п’есу «Лукрэцыя». У 1917 г. адбылася прэм’ера яе п’есы Kring drottningen на сцэне Шведскага тэатра ў Хельсінкі з удзелам Паўліны Бруніус і Ёсты Экмана у галоўных ролях. У 1925 г. яе п’еса Kungens amour была як радыёспектакль транслявацца на шведскім радыё.

У 1930—1941 гг. Брыта была тэатральным рэцэнзентам газеты Östergötlands Dagblad і супрацоўнічала з газетай Arbetet, пісала артыкулы і чытала лекцыі.

Блізкай сяброўкай Брыты была Эльса Колін, з якой яны некаторы час жылі разам у Скагене, стварылі тэатральную трупу Dramatikerstudion, для якой напісалі п’есу Aschebergskan på Wittskövle. Гэтая п’еса была пастаўлена толькі ў 1944 г. пасля смерці Эльсы.

Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Сафія Альбум

**Сафія Альбум** (,  — ) — шведская мастачка, фатограф, пісьменніца, удзельніца фемінісцкага руху.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Вестэросе ў сям’і ювеліра. З дзяцінства праявіла талент да мастацтв. Маляванню і гравіроўцы яе вучыў ювелір Грандэль.

Бацька Сафіі памёр ў 1822 годзе, і каб не застацца без сродкаў да існавання, яна з сястрой Густавай адкрылі школу для дзяўчынак, а таксама рабілі гравюры для заказчыкаў. Яна выгравіравала на камені карты Стакгольма і Вісбю.

З маці і сястрой пераехала ў Стакгольм. Тут яе праца гравёра па медзі, срэбра і золата добра аплачвалася. У 1842—1843гг. Сафія працавала ў Парыжы. Акрамя гравіроўкі ў 1863—1866гг. яна прафесійна займалася фатаграфіяй.

Таленты Сафіі былі заўважаныя: яе запрасілі працаваць картографам ў . Яе руцэ належаць надпісы на медалях Стакгольмскай школы мастацтваў і рамёстваў і Ваеннай акадэміі Карлберг.

У 1861—1864 гг. яна зрабіла надпісы для кнігі геральдыкі Шведскай палаты лордаў.

Сафія Альбум таксама была пісьменніцай, публікавала вершы і прозу. Да яе добра ставіліся ў літаратурных колах, у прыватнасці, яе творчасць з ухвалой пісьменніца Фрэдрыка Брэмер згадала ў сваёй кнізе *Livet i gamla världen* (1862).

Акрамя працы Сафія займалася таксама грамадскай дзейнасцю. У тыя часы ў Швецыі пачалі падымацца пытанні жаночага раўнапраўя, у прыватнасці, урадавая пенсія для прафесійных настаўніц. Гэтая ідэя была рэалізавана ў 1855годзе па ініцыятыве Юсефіны Дэланд з «Фонду пенсіённага забеспячэння для жанчын-настаўніц» (), але існавалі значныя рызыкі з прычыны адсутнасці неабходных кампетэнцый у выканаўцаў. Сафія Альбум змяніла Юсефіну на пасадзе сакратара фонду і працавала ў перыяд 1859—1864 гг.

У Каралеўскай бібліятэцы знаходзіцца алегарычная кампазіцыя Сафіі Альбум, прысвечаная спадчынным князям Швецыі і Нарвегіі, зробленая ёю па малюнку Андэрса Лундквіста і прадстаўленая ў мастацкім музеі Кальмара.

Сафія замужам не была, жыла з сястрой і маці. Памерла ў Стакгольме ў 1868 годзе.

Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Мастакі Швецыі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Графікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Швецыі
Катэгорыя:Фатографы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Картографы
Ірына Аляксандраўна Трусава

**Ірына Аляксандраўна Трусава** (нар. , г. Архангельск, РСФСР) — беларускі спецыяліст у галіне металургіі чорных, каляровых і рэдкіх металаў, прамысловай цеплаэнергетыкі. Доктар тэхнічных навук (2005), прафесар (2005).

## Біяграфія 
Скончыла Днепрадзяржынскі індустрыяльны інстытут (1983), Беларускі політэхнічны інстытут (аспірантура, 1987).

Выкладчык Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта (з 1987, механіка-тэхналагічны факультэт, кафедра «Металургічныя тэхналогіі», загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: распрацоўка рэсурса- і прыродазберагальных цеплатэхналагічных працэсаў у галіне металургіі.

## Узнагароды 
Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола БССР (1988), Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (1998, у сааўтарстве) — *за цыкл прац «Тэорыя высокатэмпературных энерга- і рэсурсазберагальных тэплатэхналагічных працэсаў у машынабудоўлі і металургіі»*. Удастоена звання «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (2007).

## Літаратура 
* Разработка и внедрение ресурсосберегающей теплотехнологии для слитков и заготовок осепрокатного производства : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.14.04 / Трусова Ирина Александровна. — Минск, 1988.
* Трусова Ирина Александровна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 274. (Інфармацыя: год прысваення вучонай ступені доктара навук «1988» — памылковы.)
* Трусова Ирина Александровна // Кто есть кто : Доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. ― Минск, 2000. — С. 94—95.
Кацярына Анатольеўна Анціпава

**Кацярына Анатольеўна Анціпава** (нар. , г. Мінск) — беларускі географ. Доктар геаграфічных навук (2009), прафесар (2010).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (геаграфічны факультэт, спецыяльнасць «Геаграфія», 1985; аспірантура, спецыяльнасць «Эканамічная і сацыяльная геаграфія», 1993).

Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (геаграфічны факультэт, кафедра эканамічнай геаграфіі замежных краін, прафесар, з 2013 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: сацыяльна-эканамічная геаграфія; геаграфія насельніцтва; дэмаграфія.

## Літаратура 
* Сельское расселение Беларуси: территориальная структура и геодемографическое развитие : диссертация … доктора географических наук : 25.00.24 : защищена 27.11.2008 : утверждена 06.05.2009 / Антипова Екатерина Анатольевна. — Минск, 2008.
* Беларусь и Молдова: геодемографические сходства и различия сельской местности / Е. А. Антипова, Л. В. Фокеева. — Минск, 2010.
* Демогеографические потери и современные трудоресурсные возможности сельской местности Беларуси / Б. А. Манак, Е. А. Антипова. — Минск, 2002.
* Регионы Беларуси: особенности демографического развития и трудовой потенциал сельской местности : монография / Е. А. Антипова, Б. А. Манак. — Минск, 2007.
* Belarus : A demographic portrait / Yekaterina Antipova, Alexandre Kokcharov, Bronislava Monak // Belarus & Business. — 1998. — № 1. — P. 8—9.

Катэгорыя:Дэмографы
Любоў Адамаўна Антанюк

**Любоў Адамаўна Антанюк** (у дзявоцтве **Бендэга**; , в. Ломыш, Хойніцкі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі мовазнавец, спецыяліст у галіне беларускага мовазнаўства. Доктар філалагічных навук (1992), прафесар (1997).

## Біяграфія 
Нарадзілася 22 красавіка (афіцыйна 28 красавіка) 1949 г. ў маленькай палескай вёсцы Ломыш Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці. Маці, Праскоўя Іванаўна Бендэга, выхоўвала дзвюх дачок у пасляваенны час без мужа і якой-небудзь дапамогі.

Скончыла Мазырскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Н. К. Крупскай (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1970). У 1970 г. паступіла ў аспірантуру Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа АН БССР. У 1974 г. абараніла кандыдацкую дысертацыю, прысвечаную праблемам граматычнага ладу сучаснай беларускай мовы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Белорусская терминология (становление, развитие, структура) : автореферат диссертации … доктора филолологических наук : 10.02.02 / Антонюк Любовь Адамовна. — Минск, 1992.
* Лексико-грамматические категории совместного и взаимного действия в современном белорусском литературном языке : автореферат диссертации … кандидата филологических наук : 10.02.02 / Антонюк Любовь Адамовна. — Минск, 1974.
* Антанюк Любоў Адамаўна // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 1. — С. 382.
* Антонюк Любовь Адамовна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2005. — Т. 1. — С. 122.
* Антонюк Любовь Адамовна // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2012. — Т. 3 : Гомельская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 17.
* Антанюк Любоў Адамаўна // Хто ёсць хто ў сучаснай беларускай лінгвістыцы. — Мінск, 1997. — С. 9.
Ханна Эберг

**Ханна Лінеа Эберг** (швед. Hanna Linnea Öberg; нар. , Кіруна, Нарботэн) — шведская біятланістка, алімпійская чэмпіёнка 2018 гадоў у індывідуальнай гонцы і сярэбраны прызёр Гульняў у эстафеце, чэмпіёнка свету 2019 года ў індывідуальнай гонцы, прызёр этапаў Кубка свету па біятлоне. Двухразовая чэмпіёнка свету сярод юніёраў (2016). Чэмпіёнка Еўропы 2019 года ў індывідуальнай гонцы і бронзавы прызёр спрынту.

Удзельнічала ў Кубку IBU з сезона 2015/2016. У дэбютнай спрынтарскай гонцы, 28 лістапада 2015 года ў ІдрЫ, заняла 40-е месца і набрала свае першыя ачкі. Лепшым вынікам у першым сезоне стала 11-е месца ў спрынце на этапе ў Мартэла. На чэмпіянаце Еўропы 2016 у Цюмені, які таксама праходзіў у рамках Кубка IBU, спартсменка стала 40-й у спрынце, 22-й у гонцы пераследу, 13-й у мас-старце і чацвёртай у адзіночнай змяшанай эстафеце.

У 2016 годзе стала сярэбраным прызёрам чэмпіянату Швецыі ў гонцы пераследу, а ў спрынце была чацвёртай.

З сезона 2016/2017 прымае ўдзел у Кубку свету. 27 лістапада 2016 года ўзяла ўдзел у змяшанай эстафеце, дзе стала шостай. 29 лістапада ў індывідуальнай гонцы, якая стала яе першай асабістай гонкай на КМ, заняла восьмае месца.

На зімовых Алімпійскіх гульнях у Карэі, у індывідуальнай гонцы на 15 км, здолела паказаць лепшую стральбу без промахаў і лепшы час, якое прынесла ёй тытул алімпійскай чэмпіёнкі, а праз тыдзень заваявала сярэбраны медаль у эстафетнай гонцы.

На Чэмпіянаце Еўропы 2019 ў Раўбічах упершыню стала чэмпіёнкай Еўропы, выйграўшы індывідуальную гонку на 15 км.

Праз некаторы час стала трэцяй у спрынце на 7,5 км, прайграўшы сваёй суайчынніцы Моне Брурсан.

Катэгорыя:Біятланісткі Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па біятлоне
Сара Шэстрэм

**Сара Фрэдрыка Шэстрэм** (швед. Sarah Fredrika Sjöström; нар.  годзе, Рэнінгэ, камуна Салем, лен Стакгольм) — шведская плыўчыха, алімпійская чэмпіёнка 2016 года, 8-разовая чэмпіёнка свету і 11-разовая чэмпіёнка Еўропы. Спецыялізуецца ў плаванні батэрфляем і вольным стылем на дыстанцыях 50, 100 і 200 метраў.

## Біяграфія 
Выйграла залаты медаль у сваім першым фінале сусветнага чэмпіянату ў Рыме ў 2009 годзе, а праз чатыры гады заваявала «золата» і «срэбра» у Барселоне.

Рэкардсменка свету на дыстанцыі 50 метраў батэрфляем з 5 ліпеня 2014 года. Рэкардсменка свету на дыстанцыі 100 метраў батэрфляем з 2 жніўня 2015 года. Экс-рэкардсменка свету на дыстанцыі 100 метраў батэрфляем у 2009—2012 гадах (захоўвае рэкорд Еўропы на гэтай дыстанцыі). Рэкардсменка Швецыі на дыстанцыях 50, 100 і 200 метраў вольным стылем, а таксама 100 метраў на спіне.

Прадстаўляла Швецыю на Алімпійскіх гульнях 2008, 2012 па і 2016 гадоў.

На чэмпіянаце свету 2019 года ў карэйскім Кванджу, 22 ліпеня, заваявала сярэбраны медаль на дыстанцыі 100 метраў батэрфляем, на фінішы саступіла Маргарэт Мак-Ніл 0,39 секунды.

Катэгорыя:Плыўцы Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па плаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па плаванні
Стына Нільсан

**Тэпа Карын Стына Нільсан** (швед. Täpp Karin Stina Nilsson; нар. , Малунг, Даларна) — шведская біятланістка і былая лыжніца, алімпійская чэмпіёнка 2018 гадоў у асабістым спрынце, двухразовая чэмпіёнка свету і пяціразовы сярэбраны прызёр чэмпіянатаў свету, трохразовы чэмпіёнка свету сярод юніёраў, шматразовая пераможца этапаў Кубка свету. Уладальніца Кубка свету ў спрынтарскіх гонках у сезоне 2018/19.

## Біяграфія 
Сваю прафесійную кар’еру Стына пачала 14 лістапада 2009 гады, выйграўшы юніёрскі спрынт у Бруксваларне. У сакавіку 2010 года на юніёрскім чэмпіянаце Швецыі выйграла спрынтарскую гонку на 1 км.

У студзені 2011 года Стына ўпершыню выступіла на міжнародным турніры — моладзевым чэмпіянаце свету ў эстонскім горадзе Отэпя, прыняўшы ўдзел у двух гонках: 5 км вольным стылем (71 месца) і спрынт на 1.2 км класікай (12 месца).

У лютым 2011 года выйграла спрынт класікай на Еўрапейскім юнацкім Алімпійскім фестывалі ў чэшскім Ліберацы, а ў сакавіку — спрынт свабодным стылем на моладзевым чэмпіянаце краіны.

У лютым 2012 года на моладзевым чэмпіянаце свету ў турэцкім Эрзуруме Стына заваявала два медалі — золата ў спрынце вольным стылем і срэбра ў эстафеце 4 x 3.3 км.

У Кубку свету Нільсан дэбютавала ў 2012 годзе ў нарвежскім Драмене, здолеўшы паказаць толькі 23 месца ў спрынтарскай гонцы. У красавіку таго ж года ўпершыню паспрабавала сябе ў гонцы на 30 км на чэмпіянаце Швецыі (12 месца).

У студзені 2013 года першы раз трапіла ў тройку лепшых на этапе Кубка свету, у камандным спрынце, заняўшы другое месца. Тут жа праз тыдзень на моладзевым чэмпіянаце свету Стина выйграла 2 золата: спрынт і эстафета 4 x 3.3 км. У лютым прыняла ўдзел у чэмпіянат свету па лыжных відах спорту ў італьянскім Валь-дзі-Фіеме (5 месца ў спрынце).

Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лыжных гонках
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лыжных гонках
Катэгорыя:Біятланісты Швецыі
Яўген Давыдавіч Чарствой

**Яўге́н Давы́давіч Чарство́й** (,  — ) — беларускі ўрач-патолагаанатам. Доктар медыцынскіх навук (1982), прафесар (1984). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (1997). Старшыня Беларускага навуковага таварыства ўрачоў-патолагаанатамаў.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па тэраталогіі чалавека, праблемах інфекцыйных захворванняў, марфалогіі шчытападобнай залозы.

## Грамадская дзейнасць 
Больш за 10 гадоў прафесар Я. Д. Чарствой быў галоўным паталагаанатамам Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь і шмат зрабіў па арганізацыі і ўдасканаленні паталагаанатамічнай службы рэспублікі, падрыхтоўцы кадраў.

Ён старшыня Беларускага навуковага таварыства паталагаанатамаў, член праўлення Міжнароднага саюза асацыяцый паталагаанатамаў, еўрапейскага таварыства дзіцячых паталагаанатамаў, савета па абароне доктарскіх дысертацый, рэдкалегіі часопіса «Здравоохранение».

### Бібліяграфія 
* Лекции по патологической анатомии. — Минск, 2006

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 17. — Мінск, 2003
* Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. Т. 2. — Минск, 2001
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 7. — Минск, 2008

Катэгорыя:Патолагаанатамы СССР
Катэгорыя:Патолагаанатамы Беларусі