Георгій Цімафеевіч Зацэпін

{{Навуковец 
 |Імя                  = Георгій Цімафеевіч Зацэпін
 |Арыгінал імя         = 
 |Фота                 = 
 |Шырыня               = 
 |Подпіс               = 
 |Дата нараджэння      = 
 |Месца нараджэння     = 
 |Дата смерці          = 
 |Месца смерці         =
 |Грамадзянства        = 
 |Навуковая сфера      = 
 |Месца працы          = 
 |Навуковая ступень    = 
 |Навуковае званне     = 
 |Альма-матэр          = 
 |Навуковы кіраўнік    = 
 |Знакамітыя вучні     = 
 |Вядомы як            = 
 |Вядомая як           = 
 |Узнагароды і прэміі  = 
{ style="background:transparent"
       
- 
   
- 
   
}
 |Роспіс               = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікікрыніцы          = 
}}

**Георгій Цімафеевіч Зацэ́пін** (;  — ) — фізік, доктар фізіка-матэматычных навук (1954), акадэмік Акадэміі навук СССР (1981, з 1991 года Расійскай акадэміі навук).

## Біяграфія 
Г. Ц. Зацэпін нарадзіўся ў Маскве. У 1941 годзе скончыў фізічны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працаваў на авіябудаўнічым заводзе ў Маскве, потым у Іркуцку. У 1944 годзе паступіў у аспірантуру і ў 1950 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Спектр плотностей широких атмосферных ливней». З 1944 года ў Фізічным інстытуце Акадэміі навук СССР (ФІАН) — старшы навуковы супрацоўнік, а з 1945 года па сумяшчальніцтву працуе на нанова створанай кафедры акадэміка Д. У. Скабельцына на фізічным факультэце МДУ. У 1954 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Ядерно-каскадный процесс как основа развития ШАЛ». З 1958 года прафесар Маскоўскага ўніверсітэта. З 1960 года на пасадзе загадчыка лабараторыяй ФІАН, у 1982—2005 гг. — загадчык кафедрай касмічных прамянёў і фізікі космасу. З 1970 года на пасадзе загадчыка аддзелам лептонаў высокай энергіі і нейтрыннай астрафізікі Інстытута ядзерных даследаванняў АН СССР.

У 1968 годзе Г. Ц. Зацэпін абраны членам-карэспандэнтам Акадэміі навук СССР, у 1981 годзе — яе сапраўдным членам. У 1985—1990 гг. намеснік акадэміка-сакратара Аддзялення ядзернай фізікі, з 1990 года — член бюро.

Памёр Г. Ц. Зацэпін 8 сакавіка 2010 г. Пахаваны на Траякураўскіх могілках у Маскве.

## Навуковая дзейнасць 
Г. Ц. Зацэпіну належаць навуковыя працы па фізіцы касмічных прамянёў, ядзерных узаемадзеяннях пры высокіх энергіях, фізіцы нейтрына. Стварыў новую методыку даследавання шырокіх атмасферных ліўняў (ШАЛ). У 1960-х гадах, разам з В. А. Кузьміным прадказаў эфект, пазней атрымаўшы назву ''''. Пад кіраўніцтвам Г. Ц. Зацэпіна і А. Я. Чудакова ў даліне ракі Баксан на Паўночным Каўказе была створана першая ў свеце Нейтрынная лабараторыя, прызначаная для вывучэння мюонаў і нейтрына.

З’яўляецца аўтарам больш за 300 навуковых прац. Пад кіраўніцтвам Г. Ц. Зацэпіна абаронены 20 кандыдацкіх і 7 доктарскіх дысертацый.

## Узнагароды 
* Ордэн «За заслугі перад Айчынай» IV ступені
* 2 ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі
* Ордэн Пашаны
* Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Сталінская прэмія 1951 г.
* Ленінская прэмія (1982 г., за стварэнне Якуцкай устаноўкі па даследаванню касмічных прамянёў)
* Дзяржаўная прэмія Расійскай Федэрацыі 1998 г.
* Медаль Лодзінскага ўніверсітэта (Польшча)
* Медаль Міжнароднага саюза тэарэтычнай і прыкладной фізікі
* Міжнародная прэмія імя Б. М. Патэнкорва
* Прэмія імя М. В. Ламаносава
* Прэмія імя М. А. Маркава
* Залаты медаль імя Д. У. Скабельцына Расійскай акадэміі навук
* Ганаровы прафесар Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта
* Ганаровы прафесар Турынскага ўніверсітэта (Італія)

Імя вучонага занесена ў Кнігу Гонару Інстытута ядзерных даследаванняў РАН.

## Літаратура 
*  

## Спасылкі 
* Биография Георгия Тимофеевича Зацепина на сайце Інстытута ядзерных даследаванняў Расійскай акадэміі навук
* Зацепин Георгий Тимофеевич // Центр военно-политических исследований МГИМО
* [Георгий Тимофеевич Зацепин](https://phys.msu.ru/rus/about/sovphys/ISSUES-2010/03(80)-2010/9892/) // Газета «Советский физик» на сайце Фізічнага факультэта Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава
* Профіль на сайце Расійскай акадэміі навук
* Георгий Тимофеевич Зацепин (28.5.1917—8.3.2010) // Космический мемориал

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Расіі
Катэгорыя:Выкладчыкі МДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі МФТІ