open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дактрына Гедройца

(Мезон-Лафіт (Maisons-Laffitte), 1997)]]
**Дактрына Гедройца** або **Дактрына Гедройца-Мерашэўскага** — палітычная дактрына, якая заклікала да прымірэння краіны Цэнтральнай і Усходняй Еўропы. Дактрына была распрацавана ў асяродку паваенных эмігрантаў з II Рэчы Паспалітай і названа ў гонар публіцыста Ежы Гедройца. Дактрына таксама часам называецца ў гонар Юліюша Мерашэўскага, які зрабіў значны ўнёсак у яе стварэнне.

## Гісторыя 
Гедройц распрацаваў дактрыну ў 1970-я гады ў часопісе «*Культура*» разам з Юліюшам Мерашэўскім (дактрына часам называецца Дактрынай Гедройца-Мерашэўскага) і іншых эмігрантаў з «групы Мезон-Лафіт».

Дактрына заклікала да аднаўлення добрых стасункаў паміж краінамі Цэнтральнай і Усходняй Еўропы. Дзеля гэтага Польшчы трэба было б адкінуць імперскія амбіцыі і спрэчныя тэрытарыяльныя патрабаванні, прызнаўшы пасляваенныя змены межаў. Пазней яна была перапрацавана на дасягненне мэты па вывядзенні Беларусі, Украіны і Літвы з савецкай, а пазней расійскай зоны ўплыву.

Дактрына падрымлівала стварэнне Еўрапейскага Саюза і ставіла за мэту вывядзенне краін Цэнтральнай і Усходняй Еўропы з савецкай сферы ўплыву.

## Гл. таксама 
* Міжмор’е
* Урад Польшчы ў выгнанні

## Спасылкі 
* "*Jeśli nie ULB, to co? Doktryna Giedroycia w XXI w.*" ("Калі не УЛБ, то што? Дактрына Гедройца ў ХХІ стагоддзі", 17 чэрвеня 2010)
* Bartłomiej Sienkiewicz, "*Pożegnanie z Giedroyciem*"  ("Развітанне з Гедройцам", *Rzeczpospolita*, 28-05-2010).
* Zdzisław Najder, "'Doktryna ULB — koncepcja Giedroycia i Mieroszewskiego w XXI wieku*" ("Дактрына УЛБ: канцэпцыя Гедройца і Мерашэўскага ў ХХІ стагоддзі"). https://web.archive.org/web/20160304003017/http://www.new.org.pl/2010-07-02,zndoktryna_ulb_koncepcja_giedroycia_i_mieroszewskiego_w_xxi_wieku.html.
* Marcin Wojciechowski, "*Co po Giedroyciu? Giedroyc!*" ("Што прыйдзе пасля Гедройца? Гедройц!"), *Nowa Europa Wschodnia'' (Новая Ўсходняя Еўропа), 1/2010, pp.&nbsp;69-77.

Катэгорыя:Знешняя палітыка Польшчы
Катэгорыя:Польская Народная Рэспубліка
Гедройца
Блядка

**Бля́дка** — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, за 9 км у паўднёва-заходнім кірунку ад горада Мядзел, у 4,1 км на паўднёвы захад ад вёскі Гатавічы, у 700 м на паўднёвы захад ад паўднёва-заходняга берага возера Бляда. Уваходзіць у склад гідралагічнага заказніка «Чарэмшыцы». Адносіцца да Нарачанскай групы азёр . З паўднёвай ускраіны возера выцякае ручай, які праз 150 м ўпадае ў раку Нарач.

## Назва 
Назва возера можа паходзіць ад светлага колера азёрнай вады — бледнага, бледнаватага, што абумоўлена колерам пясчанага дна ў старыя часы. Невыпадкова суседняе з Блядкам возера насіла падобную назву — Бляда, Блядна, Бледнае.

## Апісанне 
Плошча паверхні возера — 0,074 км². Даўжыня — 0,58 км, найбольшая шырыня — 0,46 км, даўжыня берагавой лініі — 1,4 км.
Вадаём праточны, катлавіна возера круглаватай формы, рэшткавага тыпу. Усходні бераг возера пераходзіць у балота, з усіх іншых бакоў бераг прадстаўлены забалочанымі лясамі. З гэтай прычыны возера цяжкадаступнае і маладаследаванае.

На паўднёвы ўсход ад возера пачынаецца запаветная зона, знаходжанне чалавека ў якой забаронена (акрамя навуковых даследаванняў).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Возера без назвы (H-14) ў даведніку "Водныя рэсурсы Нацыянальнага парка «Нарачанскі»
* Возера Блядка на Вікімапіі

Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Нарачанская група азёр
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Аляксей Міхайлавіч Багамолаў

**Аляксей Міхайлавіч Багамолаў** (, с. Вялікае Іванаўскае, цяпер Раменскі раён, Маскоўская вобласць — , г. Горкі) — беларускі аграном і селекцыянер. Кандыдат сельскагаспадарчых навук, дацэнт. Заслужаны аграном (1960). Ганаровы грамадзянін Горацкага раёна (2010). Ганаровы прафесар БДСГА (1995).

## Біяграфія 
У 1939 годзе паступіў у БСГА. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў БСГА ў 1947 годзе. З таго ж года працаваў у акадэміі навуковым супрацоўнікам, а з 1953 г. — дырэктарам Беняконскай сельскагаспадарчай вопытнай станцыі. У 1956—1965 гадах — арганізатар і першы дырэктар Гродзенскай абласной дзяржаўнай сельскагаспадарчай вопытнай станцыі. Вывеў новы сорт азімага жыта «Беняконскае», які быў раяніраваны па Беларусі, Літве, Калужскай вобласці.

З 1965 года ў БСГА загадчык кафедры селекцыі і насенняводства, з 1976 года прарэктар па навуковай рабоце, прафесар кафедры селекцыі і насенняводства (1982).

## Навуковая дзейнасць 
У акадэміі вёў навукова-даследчую работу па вывядзенні новых высокаўраджайных сартоў азімага жыта, яравога ячменю.

Аўтар звыш 500 надрукаваных навуковых і публіцыстычных прац па агранаміі. Аўтар кнігі-альбома «Из пепла и руин» (2004), у які ўвайшлі фотаздымкі, зробленыя ім самім трафейным фотаапаратам у гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 2-й ступені, Славы 3-й ступені (1945), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1966), «Знак Пашаны» (1974), медалём «За адвагу» і 16-ю іншымі дзяржаўнымі медалямі і медалямі ВДНГ СССР, трыма Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР.

## Літаратура 
* Багамолаў Аляксей Міхайлавіч // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Горацкага раёна. — Мінск, 1996. — С. 545.
* Богомолов Алексей Михайлович // История в биографиях ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук / автор-составитель Цыганов А. Р., Лившиц В. М. ; БГСХА. — Могилев, 2005. — С. 8-9.
* Власенко, М. Очарованный жизнью / Михаил Власенко // Зямля i людзi. — 2009. — 23 снежня. — С. 10.
* Екель, Л. Соль земли/ Л. Екель // Неман. — 2008. — № 12. — С. 162—171.
* Зарэцкі, А. Жыццёвы шлях : навука і вытворчасць / А. Зарэцкі // Ленінскі шлях (Горкі). — 1980. — 10 студзеня.
* Зинькевич, Л. Берлин 45-го снимал трофейным фотоаппаратом горецкий ученый Алексей Богомолов / Л. Зинькевч // Могилевская правда. — 2003. — 30 мая.
* Пугач, А. Цветы жизни профессора Богомолова : [он мечтал создать новые сорта, которые бы стали основой большого хлеба для страны. И мечта сбылась] / Андрей Пугач // Белорусская нива. — 2009. — 18 декабря. — С. 3.
* Таранухо, Г. И. Заслуженный агроном БССР / Г. И. Таранухо // Вестник БГСХА. — 2009. — № 4. — С. 198—199.

## Спасылкі 
* БАГАМОЛАЎ АЛЯКСЕЙ МІХАЙЛАВІЧ (1919-2013) 

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Горацкага раёна
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Аграномы Беларусі
Катэгорыя:Селекцыянеры СССР
Катэгорыя:Аграномы СССР
Лубін вузкалісты

**Лубін вузкалісты** (*Lupinus angustifolius*)&nbsp;— від кветкавых раслін сямейства . Кармавая культура.

## Апісанне 
Сцябло прамое, вышынёй 50-120&nbsp;см. Лісце пальчата-складанае, чарговае, з вузкімі лісточкамі, якіх бывае 5-11. Кветкі матыльковага тыпу, жоўтыя, сабраны ў доўгіх верхавінных гронках, тычынкі усё зрослыя ў трубачку. Песцік сагнуты, схаваны ў лодачцы. У любінаў пераважае самаапыленне, хоць можа быць і перакрыжаванае апыленне насякомымі. Плод&nbsp;— боб, трохі членісты, вялікі, буры, на верхавіне з калючкай, пакрыты ўзорам. Бабы лёгка рэпаюцца пры паспяванні. Насенне бобападобнае, шэрае, са светлымі плямкамі. Корань стрыжневы, з вялікай колькасцю бакавых каранёў, якія распаўсюджваюцца глыбока ў глебу і маюць вялікую засваяльную здольнасць. Клубянькі ў лубіну вялікія; яны пакрываюць як галоўны корань, так і бакавыя. Лубін вузкалісты мае выдатную азотазасваяльную здольнасць.

## Значэнне і выкарыстанне 
Лубін вузкалісты часцей за ўсё вырошчваюць у  на зялёнае ўгнаенне. Падобныя з ім  і . Асабліва важнае значэнне набываюць безалкалоідныя формы любінаў, якія выкарыстоўваюцца на корм жывёле.

## Распаўсюджанне 
Расліна шырока распаўсюджана ва ўсіх міжземнаморскіх краінах, а таксама ў Малой Азіі, Закаўказзі і Іране. Інтрадукаваны ў Паўднёвай Афрыцы і Паўднёва-Заходняй Аўстраліі. Шырока культывуецца ў Паўночнай Еўропе (Германіі, Нідэрландах, Польшчы, Усходняй Еўропе), у паўднёва-ўсходняй частцы ЗША і ў Новай Зеландыі.

## Спасылкі 
* Zhukovsky, P.M. (1929). A contribution to the knowledge of genus Lupinus Tourn. *Bull. Apll. Bot. Gen. Pl.-Breed.*, Leningrad-Moscow, XXI, I:16-294.
* Gladstones, J.S. (1998). Distribution, Origin, Taxonomy, History and Importance. In: J.S. Gladstones et al. (eds.), *Lupin as Crop Plants. Biology, Production and Utilization*. 1-39.

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Лубін
Наддніпранскэ

**Наддніпранскэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Дніпроўскім раёне Херсонскай вобласці Украіны, падпарадкаваны Херсонскаму гарсавету. Паселішча ўтварылася ў 1966 г. разам з Інстытутам арашанага земляробства Нацыянальнай акадэміі аграрных навук Украіны. У пасёлку ёсць дэндралагічны парк.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Херсонскай вобласці
Лубін жоўты

**Лубін жоўты**, **Люпін** (*Lupinus luteus*)&nbsp;— від кветкавых раслін сямейства . Кармавая культура. Атрымаў шырокае распаўсюджанне ў сельскагаспадарчай вытворчасці розных краін. Ён лепш за іншых відаў расце на пясчаных і супясчаных глебах, а таксама мае высокую азотфіксуючую здольнасць. Акрамя таго, лубін жоўты&nbsp;— адна з нямногіх бабовых раслін, здольных паспяхова развівацца і фіксаваць азот на кіслых глебах.

## Апісанне 
Аднагадовыя травяністыя расліны каля 60 (80) см вышынёй. Сцёблы прамыя, тоўстыя, бароздавыя, пакрытыя рассеянымі, мяккімі, тонкімі валасінкамі. Лісце пальчастае, на доўгіх хвосціках. Лісточкі ў ліку 7-11 штук, звычайна 8-9 штук, да 6&nbsp;см даўжыні, вузкія, даўгаватыя, коратка завостраныя, з доўгай, вузкай, выцягнутай асновай, бела валасістыя. Суквецце 15-30&nbsp;см даўжынёй, верхавіннае, шматкветкавае, густое, коласападобнае, прамое. Кветкі з моцным прыемным водарам, кольчатыя, на вельмі кароткіх кветаножках, яркія, светла жоўтыя. Вяночак 1,3&nbsp;см даўжыні, матыльковы. Цвіце ў чэрвені-ліпені.

## Распаўсюджанне 
У дзікім выглядзе распаўсюджаны ў прыбярэжнай зоне заходняй часткі Пірэнейскага паўвострава, Марока, Тунісе, Алжыры, на астравах Корсіка, Сардзінія, Сіцылія, у Паўднёвай Італіі. У Ізраілі і Ліване хутчэй за ўсё здзічэў. Здаўна вырошчваецца ў Паўночнай Еўропе, Беларусі і Украіне, у меншым маштабе ў Заходняй Аўстраліі і Паўднёвай Афрыцы. У Паўднёвай Францыі і на востраве Мадэйра сустракаецца як здзічэлы.

## Хваробы 
* Вузкалістасць лубіну

## Спасылкі 
* Kurlovich B.S. 2002. Lupins. Geography, classification, genetic resources and breeding, St. Petersburg, «Intan», 468p. http://personal.inet.fi/tiede/lupin/ 
* Gladstones, J.S. 1998. Distribution, Origin, Taxonomy, History and Importance. In: J.S. Gladstones et al. (eds.), Lupin as Crop Plants. Biology, Production and Utilization, 1-39.
* Plants for a Future: PFAF treatment of *Lupinus luteus*
* USDA PLANTS: Profile for *Lupinus luteus* (European yellow lupine)
* Classification for Kingdom Plantae Down to Genus Lupinus «L».
* Lupinus luteus Israel Wildflowers

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Лубін
Жыта 'Беняконскае'

'''Жыта 'Беняконскае'''' — селекцыйны сорт роду .

## Гісторыя 
### Пачатак селекцыі 
У 1911 годзе пад кіраўніцтвам Вацлава Ластоўскага на Беняконскай доследнай станцыі шляхам індывідуальнага адбору была выдзелена форма жыта, устойлівая да фузарыёзу — хваробы, якая напалову зніжае ўраджай жыта. Новая форма была адаптавана да прыродных умоў Віленшчыны. Асноўны матэрыял, з якога вырошчвалася Беняконскае жыта, паходзіў ад гаспадара з вёскі  на поўдні Віленскага павета з глебы тыпу , моцна насычанай, злітой, халоднай і вельмі беднай пажыўнымі рэчывамі. В. Ластоўскі адбіраў як мага болей раслін з самым лепшым калоссем. Падчас Першай сусветнай вайны, з 1915 па 1918, строгая селекцыя не была праведзена, толькі захаваны матэрыял, а ў 1918 кніга па радаводах была адноўлена восенню працягнулі селекцыйную працу. Доследы па стварэнні новага сорта жыта шляхам адбору лепшых раслін з іншых сартоў скончыліся прызнаннем сорту жыта 'Беняконскае'.

У 1950 годзе сорт быў раянаваны ў Гродзенскай, Баранавіцкай і Мінскай абласцях Беларусі, затым у Віленскай вобласці Літвы. Да 1964 года занятая пад ім пасяўная плошча перавышала мільён гектараў. Гэты сорт адыграў значную ролю ў павышэнні ўраджайнасці жыта ў рэспубліцы. Лічыцца, што ў сярэдзіне 1960-х гадоў прыкладна кожная другая буханка жытняга хлеба ў Беларусі і Літве выпякалася з беняконскага жыта.

## Адзнакі 
У 1916—1917 гадах прафесар  праводзіў у вобласці «Обер-Ост» параўнальнае даследаванне, у якім вывучаў розніцу паміж 13 сартамі жыта. У гэтым даследаванні Беняконскае жыта заняло чацвёртае месца, а па трываласці — другое. У 1921 годзе ў Бенякове праводзіўся ўласны падобны эксперымент з 6 сартамі, у якім Беняконскае жыта перамагло. Звычайна сорт больш за пяць гадоў не існуе. А сорт 'Беняконскае' выкарыстоўваўся каля 25 гадоў

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сарты раслін
Катэгорыя:Жыта
Лубін мнагалісты

**Лубін мнагалісты** (*Lupinus polyphyllus*)&nbsp;— від кветкавых раслін сямейства .

## Распаўсюджанне 
Лубін мнагалісты родам з заходняй Паўночнай Амерыкі, ад паўднёвай Аляскі і Брытанскай Калумбіі на ўсход праз Альберту і заходні Ваёмінг да штатаў Юта і Каліфорнія. Звычайна расце ўздоўж ручаёў і рэк, аддаючы перавагу вільготным месцам жыхарства.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з высокім (да 70 см) прамым і бароздавым, амаль голым, бліскучым сцяблом. Каранёвая сістэма стрыжневая, на каранях ёсць клубянькі з бактэрыямі, што здольныя засвойваць азот з паветра. Лісце пальчата-складанае, з 10-15 лісточкамі, на доўгіх хвосціках. Лісточкі складанага ліста ланцэтападобныя, каротказавостраныя, цэльнакрайнія, цёмна-зялёныя, зверху голыя, знізу прыціснута-дробнаваласістыя, па краі з цёмнымі вейчыкамі. Прылісткі шылападобныя, часта на 3/4 зрослыя з хвосцікамі, валасістыя, ападаюць.

Кветкі (у колькасці 50-80) сабраны ў доўгія верхавінныя гронкі (да 50&nbsp;см даўжынёй). Чашачка двухгубая, з суцэльнымі або дробназубчастымі долямі. Вяночак матыльковы, у тры разы даўжэй чашачкі, сіні, радзей чырвоны. Човен дзюбападобна выгнуты. Тычынак 10, зрослых паміж сабой тычынкавымі ніткамі, утвараючы так званую тычынкавую трубку, усярэдзіне якой знаходзіцца слупок. Завязь верхняя. Формула кветкі: {{Nobr|\ast K_{5}\; C_{1=2=(2)} \; A_{10}\; G_{1}}}.

Боб&nbsp;— падоўжаны, вузкі, пляскаты, чорны, густаваласісты, двухстворкавы, паміж насенінамі ёсць папярочныя перагародкі. Цвіце ў маі-ліпені.

## Спасылкі 
* Germplasm Resources Information Network: *Lupinus polyphyllus*
* Plants of British Columbia: *Lupinus polyphyllus* 
* Jepson Flora Project: *Lupinus polyphyllus*
* Lupins&nbsp;— geography, classification, genetic resources
* Шматгадовыя forms of Washington lupin (*L. polyphyllus* Lindl.) for effective use in Finland

Катэгорыя:Лубін
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1827 годзе
Расненскі сельсавет (Дрыбінскі раён)

**Расненскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Расна.

## Геаграфія 
Агульная плошча сельсавета складае 12080 гектараў ці 15% ад плошчы раёна. Землі ляснога фонду складаюць 3220 га (26,6 %), сельскагаспадарчыя ўгоддзі — 6730 га (55,7 %), землі, якія знаходзяцца ў валоданні сельсавета — 657,3 га (5,4 %).

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Расненскі (Раснянскі) сельсавет у складзе Расненскага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Расненскім раёне БССР, з 8 ліпеня 1931 года ў Мсціслаўскім раёне, з 12 лютага 1935 года ў Дрыбінскім раёне. 15 ліпеня 1935 года Расна атрымала статус мястэчка. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. 27 верасня 1938 года статус Расна паніжаны да вёскі. У 1939 годзе да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Заходскага сельсавета, 16 ліпеня 1954 года — тэрыторыя скасаванага Робцаўскага сельсавета. З 16 верасня 1959 года ў складзе Мсціслаўскага раёна, з 14 кастрычніка 1959 года ў складзе Горацкага раёна, з 29 снежня 1989 года ў складзе адноўленага Дрыбінскага раёна.

## Склад 
Станам на 1 студзеня 1947 года, у сельсавеце было 14 населеных пунктаў, на 1 студзеня 1986 года — 22. На цяперашні дзень у склад Расненскага сельсавета ўваходзяць 19 вёсак і 1 аграгарадок (Расна).

## Насельніцтва 
У 1999 годзе на тэрыторыі сельсавета пражывалі 1979 чалавек.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1461 чалавек, з іх 93,6 % — беларусы, 5,0 % — рускія, 0,8 % — украінцы.
Па звестках 2018 года, налічвалася 1345 жыхароў, было зарэгістравана 598 домаўладанняў. 57 % жыхароў сельсавета складаюць людзі працаздольнага ўзросту, 29 % з’яўляюцца пенсіянерамі, 14,3 % — дзецьмі. У 2018 годзе было 66 незанятых у эканоміцы чалавек.

## Інфраструктура 
Галоўным сельскагаспадарчым прадпрыемствам на тэрыторыі Расненскага сельсавета з’яўляецца «Саўгас імя Кірава». Адукацыю забяспечваюць Расненская сярэдняя школа, пры якой маецца гісторыка-этнаграфічны музей і Расненская дапаможная школа-інтэрнат. Маюцца 5 дамоў сацыяльных паслуг.

## Кіраўніцтва 
Старшыня сельсавета — Цімафей Уладзіміравіч Марціновіч.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
* 
*  С. 587, 613—616


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Расненскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мсціслаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Горацкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Спіс зорак сузор’я Валасоў Веранікі

У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Валасоў Веранікі да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.

## Гл. таксама
*Спісы зорак паводле сузор’яў

## Спасылкі
*
*
*
*
*
*


Валасы Веранікі
Чаплынка

**Чаплынка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Чаплынскім раёне Херсонскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. Такую ж назву мае адзін з трох пунктаў пропуску праз адміністратыўную мяжу з Крымам, размешчаны ў Чаплынскім раёне недалёка ад пасёлка.

## Персаналіі 
* Мікалай Куліш — украінскі пісьменнік, драматург.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Херсонскай вобласці
Музей землязнаўства БДУ

**Музей землязнаўства БДУ** — структурнае падраздзяленне факультэта геаграфіі і геаінфарматыкі, навучальны музей па землязнаўству і геалогіі для студэнтаў БДУ і іншых наведвальнікаў. Экспанаты музея ахопліваюць навукі геаграфічных цыклаў і геалогіі. Экспазіцыя музея раскрывае гісторыю развіцця Зямлі і жыцця на ёй, прысутнічае калекцыя мінералаў з рознымі марфалагічнымі і фізічнымі ўласцівасцямі, іх рознымі хімічнымі класіфікацыямі. Маецца петраграфічны аддзел.

У музеі праводзяцца заняткі студэнтаў геаграфічнага, хімічнага, фізічнага і біялагічнага факультэтаў БДУ. Таксама праводзяцца заняткі для вучняў сярэдніх школ і студэнтаў іншых вну краіны. Паслугамі музея карыстаецца рэгіянальная мытня і пракуратура.

## Гісторыя 
У 1934 годзе раней дзеючы кабінет мінералогіі і петраграфіі пры БДУ быў ператвораны ў музей мінералогіі і петраграфіі. Асноўнымі экспанатамі музея сталі калекцыі мінералаў і горных парод, падораныя акадэмікам М. Ф. Бліадухо, а таксама экспанаты, сабраныя студэнтамі і выкладчыкамі з Урала, Каўказа і тэрыторыі Беларусі. Экспазіцыя значна павялічылася да 1940 года, аднак падчас Другой сусветнай вайны была практычна цалкам знішчана.

Пасля вайны захавалася толькі нязначная частка экспанатаў музея, таму па ініцыятыве прафесара А. В. Фурсенкі з запасных фондаў акадэміі навук БССР і МДУ імя М. В. Ламаносава ў музей паступіла значная колькасць узораў горных парод і мінералаў. Падчас далёкіх палявых практык калекцыя пастаянна папаўнялася, але найбольш буйныя папаўнення адбыліся ў 1955—1962 гг., калі пад кіраўніцтвам загадчыка музея У. П. Спірыдонава былі сабраныя ўзоры з Урала, Заходняй і Усходняй Сібіры, Казахстана, Сярэдняй Азіі, Украіны.

У 1969 годзе на геолага-геаграфічным факультэце зачыняецца геалагічнае аддзяленне, студэнты пераводзяцца на вучобу ў Гомель і Кіеў, разам з імі было перададзена і значная колькасць узораў у ГДУ, музей пераязджае ў малапрыстасаваны склеп, дзе праводзяцца заняткі для студэнтаў-географаў.

З адкрыццём у 1973 годзе кафедры агульнага землязнаўства пад кіраўніцтвам прафесара О. Ф. Якушка навукоўцам Саветам факультэта прымаецца рашэнне аб пераўтварэнні геалагічнага музея ў музей землязнаўства, узнікае неабходнасць у рэканструкцыі і якасным папаўненні новымі экспанатамі музея. У 1992 г. адбылося адкрыццё абноўленага музея.

Дадатковым элементам музея з’яўляецца пакрыццё падлогі на другім паверсе будынка ў выглядзе «геалагічнай алеі», прадстаўленай 27 петраграфічнымі разнавіднасцямі горных парод.

Музей размешчаны на другім паверсе будынка факультэта геаграфіі і геаінфарматыкі.

### Выстава-кірмаш «Каменная казка» 
Двойчы ў год музей праводзіць мінералагічную выставу «Каменная казка», дзе прадстаўлены тэматычныя выставы, калекцыі розных мінералаў і горных парод, аўтарскія працы рамеснікаў з розных рэгіёнаў, працуе лабараторыя для самастойнага вызначэння сапраўднасці ювелірных упрыгожванняў.

## Спасылкі 
* 15 самых необычных музеев Беларуси. Музей землеведения 
* Коллекция Музея землеведения БГУ пополнится экспонатами ледникового периода

Катэгорыя:Геаграфічны факультэт БДУ
Землязнаўства
Катэгорыя:Прыродазнаўчыя музеі
Ажыка дуброўная

**Ажы́ка дуброўная**, **Ажыка белаватая** (*Luzula luzuloides*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 30—60&nbsp;см вышынёй. Расліна ўтварае дзёран. Верхняе лісце даўжэй суквецця ці роўнае яму, не шырэй за 4 мм. Суквецці з няроўнымі галінкамі, досыць шматлікімі. Кветкі на галінках сабраны па 2—5 у галоўкі. Лісточкі калякветніка ланцэтныя, вострыя, белыя.

На тэрыторыі Украіны від расце ў лясах&nbsp;— у Карпатах.

## Галерэя 

Luzula.luzuloides.2.jpg|Квітнеючая расліна
Luzula albida — Flora Batava — Volume v16.jpg|

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Ажыка
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1938 годзе
Падзенне аўтобуса пад Хацежынам

**Падзенне аўтобуса пад Хацежынам** — найбуйнейшае дарожна-транспартнае здарэнне ў гісторыі Беларусі. У выніку падзення некіраванага пасажырскага аўтобуса з моста пуцеправода на чыгуначныя шляхі загінула 17 чалавек (у тым ліку 16 — на месцы і яшчэ адзін памёр у бальніцы).

## Храналогія падзей 
У нядзелю 18 жніўня 1991 года з турыстычнага злёту пад Ракавам Мінскай вобласці на аўтобусе ЛАЗ-699Р вярталася ў Мінск па трасе М6 Гродна — Мінск група турыстаў у колькасці 28 чалавек і вадзіцеля. У 16:20 пры заездзе на пуцеправод ЛАЗ наехаў на дэфармацыйнае шво моста, пасля чаго раптам аўтобус стаў некіравальным, колы вывярнула направа і машына, прабіўшы агароджу дахам, звалілася на чыгуначныя шляхі на перагоне паміж станцыяй Дзегцяроўка і п. п. Крыжоўка, перакуліўшыся ў паветры. Аднымі з першых да месца здарэння прыбылі жыхары найбліжэйшай вёскі Хацежына. Людзі кідаліся вакол аўтобуса, аднак зрабіць нічога не маглі, стойкі даху не вытрымалі ўдару і большасць пасажыраў былі заціснуты ў салоне. Некалькі відавочцаў адправіліся да бліжэйшай чыгуначнай станцыі па дапамогу, а таксама для таго, каб прадухіліць магчымы наезд на аўтобус чыгуначнага саставу. Пасля гэтага сваімі сіламі з дапамогай падаспелага грузавіка паспрабавалі перавярнуць аўтобус назад на колы, аднак зрабіць гэта не ўдалося. Неўзабаве пад’ехалі аператыўныя службы з аўтакранамі, пачалі ратаваць людзей. Працэс ускладняўся яшчэ і тым, што тады не існавала спецыяльных службаў і сродкаў для выратавання такой колькасці пацярпелых у ДТЗ.

## Прычыны аўтакатастрофы 
Расследаванне выявіла тэхнічную няспраўнасць элементаў рулявой цягі аўтобуса. За месяц да здарэння аўтобус праходзіў тэхнічнае абслугоўванне, і дадзены элемент кіравання падлягаў разборцы. Аднак пры зваротнай зборцы механікі дапусцілі халатнасць. Па тэхналогіі пры мацаванні шаравога пальца павінен быў выкарыстоўвацца дынамаметрычны ключ. Слесары ж зацягнулі яго з дапамогай звычайнага ключа і трубы ў якасці рычага. Акрамя таго, не быў устаноўлены шплінт. У выніку за два тыдні паслярамонтных паездак аўтобуса шаравы палец з круглага ператварыўся ў эліпсападобны. З прычыны гэтага гайкі мацавання паступова расхістваліся. Адна з такіх гаек была выяўленая за 160 метраў ад пуцеправода. Усё гэта было змадэлявана на следчым эксперыменце і нават на малой хуткасці. Вадзіцель аўтобуса, які застаўся жывы, першапачаткова не казаў тое, што ведаў пра вялікі люфт руля, аднак пры прад’яўленні яму неабвержных доказаў прызнаўся ў гэтым. Акрамя таго, высветлілася, што і агароджа пуцеправода была пабудавана без захавання тэхналогій. Так секцыі парэнчаў былі звараныя, а не прыкручаныя балтамі, як гэтага патрабавалі правілы.

## Памяць аб ахвярах 
У 1990-х на сродкі сваякоў на месцы падзення аўтобуса быў усталяваны помнік з імёнамі ўсіх 17 загінуўшых.

## Спасылкі 
* Гомыляев А. Крупнейшее ДТП в истории Беларуси: постскриптум. Какова судьба участников трагедии? // onliner.by, 24 лістапада 2016.

Катэгорыя:1991 год у Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 18 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 1991 года
Катэгорыя:Транспартныя катастрофы
Катэгорыя:Катастрофы ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Мінскага раёна
Ажыка валасістая

**Ажы́ка валасістая** (*Luzula pilosa*)&nbsp;— від травяністых раслін роду  сямейства .

## Назва 
Ажыка валасістая, лясная трава, плакса, пырнік, сітніца, язычкі, ячменнік.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 15—30&nbsp;см вышынёй. Лісце па краях бялёса-раснічастае, прыкаранёвае&nbsp;— шырока-лінейнае, з чырвонымі або фіялетавымі похвамі. Суквецці з няроўнымі галінкамі. Кветкі карычневыя або чырванаватыя. Лісточкі калякветніка ланцэтныя, няроўныя, на краі шырока перапончатыя.

Ва Украіне від расце ў лясах&nbsp;— у лясных раёнах звычайны; у лесастэпе ў паўночнай частцы.

## Галерэя 

Luzula pilosa with flowers.jpg|Квітнеючая расліна
Luzula pilosa sl10.jpg|Сцябло з лістком
Luzula pilosa sl14.jpg|Суквецце
Luzula pilosa sl15.jpg|Кветка
Luzula pilosa sl17.jpg|Плод
Illustration Luzula pilosa0.jpg|

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Ажыка
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1809 годзе
Ажыка бледнаватая

**Ажы́ка бледнаватая** (*Luzula pallescens*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 10—50&nbsp;см вышынёй. Расліна ўтварае дзёран. Суквецці са шматлікімі галоўкамі і па 13 на кожнай галінцы. Кветкі светла-ружовыя або бледныя. Каробачка амаль адной даўжыні з калякветнікам.

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ў Паўночнай Еўразіі, ад Вялікабрытаніі і Скандынавіі, праз Паўночна-Цэнтральную і Усходнюю Еўропу, Цэнтральную Азію, да Гімалаяў і Паўночна-Усходняй Азіі.

На тэрыторыі Украіны від расце на лугах, іншых травяністых месцах, у лясах, сярод хмызнякоў&nbsp;— амаль на ўсёй тэрыторыі.

## Галерэя 

Luzula pallescens Simo, Finland 22.06.2013.jpg|Квітнеючая расліна
Luzula pallescens Sturm 01025.png|

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Ажыка
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1814 годзе
Транспарт у Албаніі

]]
Транспартная інфраструктура Албаніі ў пачатку ХХІ стагоддзя сур'ёзна змянілася ў лепшы бок. Гэта адбілася на якасці і хуткасці транспартных перавозак. За кошт замежных інвестыцый асабліва істотна прагрэсуюць паветраны і аўтамабільны віды транспарту. Чыгуначны транспарт, наадварот, перабывае ў заняпадзе.

## Паветраны транспарт 
Галоўнымі варотамі краіны служыць Міжнародны аэрапорт Тыраны са штогадовым абаротам у больш за 2,5 млн пасажыраў. Значну частку замежных турыстаў прымае аэрапорт у Дурэсе. Плануецца будаўніцтва міжнародных аэрапортаў у Влёры, Гіракастры і Сарандзе — турыстычных цэнтрах на поўдні краіны.

## Аўтамабільны транспарт 
Унутраныя перавозкі ажыццяўляюцца галоўным чынам аўтамабільным транспартам, у 2010-х працягваецца будаўніцтва аўтамагістраляў, што звяжуць Албанію з усімі суседзямі і інтэгруюць транспарт краіны ў агульнаеўрапейскую сетку:
* А1 — магістраль пачынаецца ў Дурэсе, ідзе праз Тырану і скіроўваецца на поўнач, забяспечваючы сувязь з Косава (таму А1 у Албаніі называюць "Патрыятычнай магістраллю". У перспектыве выхад на пан’еўрапейскі калідор №Х у Сербіі);
* А2 — магістраль злучае Фіеры і Влёру і з'яўляецца часткай Адрыятычна-Іанічнага шляху, вывадны шлях да пан’еўрапейскага калідора №8;
* А3 — дарога ад Тыраны да пан’еўрапейскага калідора №8.

## Чыгуначны транспарт 
Чыгуначны транспарт, што інтэнсіўна развіваўся за часам Ходжы, сёння грае другарадную ролю. Аднак плануецца новая чыгунка Тырана – Дурэс, якая — хоць і невялічкая — мае даць старт чыгуначнаму адраджэнню Албаніі.

## Марскі транспарт 
а]]
Знешні гандаль ляжыць на плячах марскога транспарту, галоўным портам з'яўляецца Дурэс, за ім ідзе Влёра. Надзвычайную папулярнасць здаўна маюць і марскія пасажырскія перавозкі: паромныя пераправы злучылі Дурэс з мноствам астравоў і берагамі Італіі, Грэцыі, Харватыі.
Ліцый

**Ліцый** (*Lýcium*)&nbsp;— род раслін сямейства , налічвае звыш 60 відаў, распаўсюджаных паўсюдна, уключаючы субтрапічную зону. Часта расце ў сухіх месцах, некаторыя віды на слаба засоленых глебах.

Шмат відаў&nbsp;— атрутныя расліны.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовы лістападных калючы куст з супратыўным простым лісцем даўжынёй 1-8&nbsp;см.

Кветкі адзінкавыя або сабраны ў невялікія суквецці дыяметрам 6-25&nbsp;мм, вяночак з пяццю пурпурнымі, белымі або зелянява-белымі пялёсткамі, зрослымі пры аснаванні.

Плод&nbsp;— мясістая шматнасенная ягада дыяметрам 8-20&nbsp;мм, чырвонага, жоўтага, аранжавага, фіялетавага або чорнага колеру.

## Віды 
Род уключае віды:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Определитель высших растений Украины / Акад. наук Украинской ССР; Ин-т ботаники им. Н. Г. Холодного; Редкол.: Ю. Н. Прокудин, Д. Н. Доброчаева, Б. В. Заверуха, В. И. Чопик; Авт.: М. И. Котов, Ю. Н. Прокудин, А. И. Барбарич и др. — 2-е изд., стереот., с незначительными доп. и исправлениями. — К. : Фитосоциоцентр, 1999. — 548 с. — ISBN 966-7459-18-7.

## Спасылкі 
* Дереза // Українська мала енциклопедія : 16 кн : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Накладом Адміністратури УАПЦ в Аргентині. — Буенос-Айрес, 1958. — Т. 2 : Д-Є. — С. 329. — 303—430 с. — 1000 екз.
* Ягода годжі
* Project Lycieae. 

Катэгорыя:Паслёнавыя (падсямейства)
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Расліны ў Бібліі
Сонечнае зацьменне на Марсе

Сонца Фобасам (*Curiosity*, 20 Жніўня 2013 г.)]]
Два спадарожнікі Марса — Фобас і Дэймас, нашмат меншыя за Месяца, што значна зніжае частату сонечных зацьменняў на гэтай планеце. У абодвух спадарожнікаў Марса дыяметр недастатковы для поўнага пакрыцця дыску Сонца, таму на Марсе бываюць толькі кальцавыя сонечныя зацьменні.

## Зацьменні, выкліканыя Фобасам 
, найвялікшым з двух спадарожнікаў Марса, у рэжыме рэальнага часу (*Curiosity*, 20 Жніўня 2013 г.)]]
Нягледзячы на малы памер Фобаса (прыкладна 20 на 25 км) і яго хуткі рух па арбіце, назіральнік з паверхні Марса не змог бы бачыць сонечнае зацьменне даўжэй, чым трыццаць секунд. Фобас робіць адзін абарот па арбіце Марса ўсяго толькі за 7 гадзін, 39 хвілін, тады як працягласць марсіянскага дня складае 24 гадзіны 37 хвілін, а гэта азначае, што Фобас здольны стварыць два сонечныя зацьменні за адзін марсіянскі дзень. Такія зацьменні з’яўляюцца кольцападобнымі, паколькі Фобас з’яўляецца недастаткова вялікім ці блізкім да Марса, каб стварыць поўнае сонечнае зацьменне.

## Зацьменні, выкліканыя Дэймасам 
Дэймас занадта малы (памерам прыкладна 15 на 10 км) і размешчаны занадта далёка ад Марса, каб выклікаць любое зацьменне. Самае большае, што мог бы ўбачыць назіральнік з Марса — гэта праходжанне аб’екта на фоне Сонца.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Eclipse of the Sun by Phobos

Катэгорыя:Марс
Марс
Элен Бёрсцін

**Элен Бёрсцін** (), **Эдна Рэй Джылулі** (; нар. 7 снежня 1932, Дэтройт, Мічыган, ЗША) — амерыканская  тэатра, кіно і тэлебачання.

## Зноскі 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Драма Дэск»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшую жаночую ролю»
Млынок (возера)

**Млыно́к** — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, у басейне ракі Нарач. Знаходзіцца за 7 км у паўднёва-заходнім напрамку ад горада Мядзел, за 4 км на паўднёвы захад ад вёскі Шыкавічы, паміж азёрамі Падшап’е і Градскае і прыкладна на аднолькавай адлегласці ад іх. Уваходзіць у склад гідралагічнага заказніка «Чарэмшыцы». Адносіцца да Нарачанскай групы азёр '. Возера з’яўляецца непраточным.

Плошча паверхні возера — 0,07 км². Даўжыня — 0,4 км, найбольшая шырыня — 0,2 км, даўжыня берагавой лініі — 1,1 км.
Катлавіна возера выцягнутая з поўначы на поўдзень, прадаўгаватай формы, рэшткавага тыпу. Водазборная тэрыторыя забалочаная, пакрытыя лесам, узвышаная на захад і паўднёвы захад. Берагі нізкія, часткова балоцістыя, густа парослыя хмызняком. Прыбярэжная расліннасць не развітая. Асаблівасці катлавіны і дна мала даследаваныя.

Вада возера — гідракарбанатна-кальцыевая, трафічны статус вадаёма — дыстрофны.
Возера месціцца ў запаветнай зоне, знаходжанне чалавека ў якой забаронена (акрамя навуковых даследаванняў). Рыбная лоўля ў Млынцы строга забаронена. 
На поўдзень ад возера знаходзіцца вялікае балота.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Возера Млынок (H-09) ў даведніку "Водныя рэсурсы Нацыянальнага парка «Нарачанскі»
* Возера Млынок на Вікімапіі

Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Нарачанская група азёр
Apple Pay

**Apple Pay** — сэрвіс ад кампаніі Apple Inc. які дазваляе карыстальнікам ажыцяўляць плацяжы ў крамах, праграмах на iOS і ў інтэрнэце. Ён падтрымліваецца ў iPhone, Apple Watch, iPad і Mac.

22 студзеня 2019 года [Apple ТАА Эппл Рус] адмовіліся ад запуску Apple Pay у Беларусі. Аднак ужо 12 ліпеня 2019 прадстаўнік Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь, абвясціў аб надыходзячай падтрымкі сервіса да каначатку 2019 года. 19 лістапада 2019 года адбыўся запуск сэрвіса.

## Сэрвіс 
### Сумяшчальнасць з прыладамі 
Сэрвіс працуе з прыладамі пачынаючы ад iPhone 6, iPad Air 2, Mac з Touch ID і з усімі версіямі Apple Watch. Карыстальнікі IPhone 5 і iPhone 5C маюць магчымасць карыстацца сэрвісам толькі праз Apple Watch з-за адсутнасці TouchID (У IPhone 5S ёсць Touch ID, але няма падтрымкі NFC. Такім чынам карыстальнікі павінны выкарыстоўваць Apple Watch каб плаціць і TouchID каб пацвярджаць гэтыя плацяжы). Замест гэтага ёсць магчымасць актывацыі Apple Pay паролем і сэрвіс застаецца актыўным пакуль карыстальнік носіць Apple Watch. Сэрвіс можа захоўваць 8 ці 12 картак у залежнасці ад прылады.

### Apple Cash 
**Apple Cash** (раней **Apple Pay Cash**) — гэта функцыя, якая дазваляе пераводзіць грошы ад аднаго карыстальніка да іншага праз iMessage. Калі карыстальнік атрымлівае плацеж, сродкі захоўваюцца на картцы Apple Cash ад Apple, якія даступны для выкарыстання ў прадаўцоў, якія прымаюць Apple Pay. Да красавіка 2022 г. карта Apple Cash выпускалася як бескантактная дэбетовая карта Discover. У цяперашні час нумары картак Apple Cash выпускаюцца/перавыпускаюцца ў плацежнай сетцы Visa, што забяспечвае большае прыняцце карты Apple Cash у большай колькасці прадаўцоў.

Акрамя таго, карыстальнік можа перавесці баланс на банкаўскі рахунак шляхам банкаўскага перавода. На цяперашні момант Apple Cash працуе толькі ў ЗША.

## Наяўнасць 
### Падтрымліваемыя краіны 
### Падтрымліваемыя сеткі 
* Visa
* V Pay
* Mastercard
* Maestro
* American Express
* Discover Card у ЗША
* Cartes Bancaires (CB) у Францыі
* Interac у Канадзе
* EFTPOS у Аўстраліі
* UnionPay у Кітаі
* Suica, iD, QUICPay у Японіі
* SPTC — картка грамадскага траспарту ў Шанхае, Кітай
* Yikatong — картка  грамадскага траспарту ў Пекіне, Кітай
* mada у Саудаўскай Аравіі
* Hop Fastpass — картка грамадскага траспарту ў Портлендзе, Арэгон, ЗША
* Ticket Restaurant у Славакіі
* Elo у Бразіліі

## Гл. таксама 
* Google Pay

Катэгорыя:Apple
Уладзімір Іванавіч Перадня

**Уладзімір Іванавіч Перадня́** () — беларускі вучоны ў галіне механізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці, доктар тэхнічных навук (1986), прафесар (1989).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 сакавіка 1933 года на былым хутары Загаране (суч. Краснае Беразіно, , Віцебская вобласць).

У 1957 годзе скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут і пачаў працу ў Беларускім навукова-даследчым інстытуце механізацыі і электыфікацыі сельскай гаспадаркі Акадэміі навук БССР (сучасны Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па механізацыі сельскай гаспадаркі).

У 1972 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, у 1984 годзе — доктарскую на тэму «Механізацыя прыгатавання паўнацэнных кормасумесей на струменевых лініях для эфектыўнага выкарыстання кармоў на жывёлагадоўчых фермах». У 1976—2001 гадах працаваў загадчыкам лабараторыяй механізацыі працэсаў вытворчасці малака і ялавічыны.

З’яўляецца навуковым кіраўніком навукова-тэхнічнай праграмы Саюзнай Дзяржавы «Распрацоўка інавацыйных энергазберагальных тэхналогій і абсталявання для вытворчасці і эфектыўнага выкарыстання біябяспечных камбікармоў для каштоўных парод рыб, пушных звяроў і асобных відаў жывёл» («Камбікорм-СД»).

Сярод апублікаванага:
* Механизация приготовления кормосмесей дл крупного рогшатого скота / В. И. Передня. — Мн.: Ураджай, 1990. — 151 °C.,ИЛ. — Библиогр.: с. 150. — ISBN 5-7860-0443-0.
* Исследование и обоснование параметров измельчителя зернофуража ИЗЛ-0,3 / В. И. Передня, А. И. Пунько // Достижения науки и техники АПК. — 1999. — № 11. — С. 32—33.
* Исследование параметров агрегата приготовления обогатительных добавок для балансирования кормов / В. И. Передня, С. П. Паус, А. И. Пунько // Современные проблемы сельскохозяйственной механики: материалы Международной научно-практической конференции, посвященной 90-летию со дня рождения академика М. Е. Мацепуро, Минск, 26-27 мая 1999 года. — Минск, 1999. — С. 90—95.
* Организационно-экономическая оценка машин и машинных технологий в животноводстве и птицеводстве: учебно-методическое пособие для учащихся средних специальных учреждений образования и студентов высших учебных заведений / А. В. Китун, И. П. Бусел, В. И. Передня. ― Минск, 2008.
* *Бондарев, С. Н.* К вопросу о совершенствовании сосковой резины доильного стакана = The question of the improvement of the teat cup liners / С. Н. Бондарев, В. И. Передня, А. В. Китун // Инновации в сельском хозяйстве. — 2018. — № 2 (27). — С. 306—311.

## Узнагароды 
* Ордэн Дружбы народаў (1986)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Передня, Владимир Иванович (род. 1933) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Программа академических чтений, посвященных 85-летию со дня рождения Вередни Владимира Ивановича  // НПЦ НАН Беларусі па механізацыі сельскай гаспадаркі
* Передня Владимир Иванович // База патентов Беларуси 
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента
* Владимир Передня — по-прежнему на переднем «фронте» агромеханизации! // AGROLIVE.by 

Катэгорыя:Машынабудаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Машынабудаўнікі СССР
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Цякун

**Цякун**

* народная назва віду 
* народная назва віду 

## Гл. таксама 
*
Зямля Піры

**Зямля Пі́ры** () — паўвостраў на крайняй поўначы Грэнландыі. Абмываецца водамі Паўночнага Ледавітага акіяна.

Даўжыня паўвострава больш за 300 км. Рэльеф пераважна горны. Вышыні да 1920 м. У заходняй частцы ледавікі. Берагавая лінія моцна парэзаная фіёрдамі. На паўвостраве мыс Морыс-Джэсеп () — крайні паўночны пункт Грэнландыі.

Паўвостраў названы ў гонар амерыканскага  даследчыка Арктыкі Р. Э. Піры (), які даследаваў гэтую частку ўзбярэжжа Грэнландыі ў 1900 годзе.

## Літаратура 
*  — С. 383—384.

Катэгорыя:Геаграфія Грэнландыі
Катэгорыя:Паўвостравы Паўночнай Амерыкі
Дзераза пласкасціснутая

**Дзераза пласкасціснутая** (*Selaginella anceps*) — від роду  сямейства . Раней уключаўся ў род 

Катэгорыя:Палушнікавыя
Ажыка мнагакветкавая

**Ажы́ка мнагакветкавая**, **ажыка шматкветная** (*Luzula multiflora*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна.
Карэнішчы кароткія або адсутнічаюць. Сцёблы прамыя, вышынёй да 60&nbsp;см. Лісточкі калякветніка ланцэтныя, бурыя, вонкавыя даўжынёй 2,6—3,3 (3,5) мм. Плод&nbsp;— зваротнаяйкападобныя, гладкія каробачкі, ад кароткіх да крыху даўжэй калякветніка, ад бледна- да цёмна-карычневых; сегменты каробачкі даўжынёй 1,9—2,8&nbsp;мм. Насенне ад даўгавата-яйкападобнага да эліпсоідна-яйкападобнага, даўжынёй 0,8—1,2&nbsp;мм, шырынёй 0,6—0,9&nbsp;мм; прыдаткі даўжынёй 0,2—0,4(0,5) мм.

## Распаўсюджанне 
Паўночная Амерыка (Сен-П’ер і Мікелон, Грэнландыя, Канада, ЗША); Еўразія (у тым ліку Украіна); Паўночная Афрыка (Алжыр, Марока, Туніс); Паўднёвая Амерыка (Коста-Рыка, паўночны ўсход Аргенціны). Насяляе лугі, пусткі, балоты, лясы на кіслых глебах.

На тэрыторыі Украіны расце на лугах, у лясах, сярод хмызнякоў&nbsp;у лясных раёнах і лесастэпе.

## Галерэя 

Luzula.multiflora.jpg|
Luzula multiflora Sturm 01024.png|

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Germplasm Resources Information Network (GRIN) 
* Euro+Med Plantbase 
* eMonocot 1.0.5[недаступна спасылкі па ліпень 2019] 
* Flora of NW Europe[недаступна спасылкі па ліпень 2019] 
* Flora of North America 

Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Ажыка
Пакравец

**Пакравец** — шматзначны тэрмін.

* народная назва віду 
* Пакравец — тканы выраб, які выкарыстоўваецца ў хрысціянскім набажэнстве
Мікола Сенька

**Мікола Сенька**, на эміграцыі **Яблоньскі** (1924, в. Новы Свержань, цяпер Стаўбцоўскі раён — , Лондан, Вялікабрытанія) — беларускі грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Нясвіжскай настаўніцкай семінарыі. Быў курсантам Мінскай афіцэрскай школы БКА. Разам з іншымі курсантамі апынуўся ў 30-й грэнадзёрскай дывізіі СС, потым — у 2-м Польскім корпусе. У 1946 г. прыбыў у Вялікабрытанію. Пасяліўся ў Лондане, быў сябрам ЗБВБ, ХАБР. Апошнія гады жыў у лонданскім Беларускім доме.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены 30-й грэнадзёрскай дывізіі войскаў пры СС
Запарожская вуліца (Мінск)

**Запарожская вуліца** - вуліца ў Партызанскім раёне Мінска. Названа ў гонар горада Запарожжа. Звязвае вул. Радыяльную з Запарожскай плошчай. На Запарожскай вуліцы знаходзяцца 34 дамы, пераважна на цотным боку.

## Спасылкі 
* Вуліца Запарожская на ato.by

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Дыфазіястр трохкаласковы

**Дыфазіястр трохкаласковы**, **Дзераза трохкаласковая** (*Diphasiastrum tristachyum*) — від травяністых раслін роду  сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе, Турцыі, Грузіі і Паўночнай Амерыцы. Насяляе бясплодныя кіслыя глебы ў адкрытых хваёвых і дубовых лясах.

## Апісанне 
Шматгадовая расліна 7-12 (15) см вышынёй. Парасткі сабраны ў вельмі шчыльныя, веерападобныя пучкі, 7-15 (20) см вышынёй. Стэрыльныя галіны вузкія, 1,1-1,5 (1,7) мм, злёгку сплясканыя, цёмна-зялёныя або шэраватыя, аднакаляровыя з абодвух бакоў. Спінное лісце шырокае, амаль аднолькавае з бакавым, брушное лісце трохі карацей спіннога, вельмі выпуклае. Галіны разгалінаваныя пад вуглом 30 ° і менш. Стробілы размешчаны як на галоўнай восі, так і на бакавых доўгіх ножках.

## Распаўсюджанне 
У Еўропе сустракаецца ў такіх краінах, як Бельгія, Люксембург, Чэхія, Данія, Эстонія, Фінляндыя, Францыя, Германія, Швейцарыя, Нідэрланды, Венгрыя, Ісландыя, Італія, Латвія, Літва, Беларусь, Нарвегія, Польшча, Расія, Румынія, Славенія, Швецыя, Украіна. У Паўночнай Амерыцы від можна сустрэць у Канадзе і ЗША.

## Гібрыды 
*D. tristachyum* утварае мноства гібрыдаў з іншымі прадстаўнікамі роду *Diphasiastrum*. Сярод іх:

* *Diphasiastrum × zeilleri* (Rouy) Holub (*D. complanatum X tristachyum*);
* *Diphasiastrum × habereri* (House) Holub (*D. digitatum X tristachyum*);
* *Diphasiastrum × issleri* (Rouy) Holub (*D. alpinum X tristachyum*);
* *Diphasiastrum × sabinifolium* (Willdenow) Holub (*D. sitchense X tristachyum*).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Дзеразовыя
Зюзнік еўрапейскі

**Зю́знік еўрапейскі** (*Lycopus europaeus*) — шматгадовая травяністая расліна з роду  сямейства . Тыпавы від роду.

## Назвы 
Зюзнік еўрапейскі, балотная крапіва, сардэчная трава, дзікі матачнік.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Еўраазіяцкі від. Святлолюбівая і ценевынослівая расліна. Мезафіт, гіграфіт і эўтроф.

## Літаратура 
*  — С. 382.

## Спасылкі 
* 
* Верес, вероніка лікарська, вовконіг європейський, вовчуг польовий: опис рослин
* Корисні властивості зюзника європейського

Катэгорыя:Мятныя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Фарбавальныя расліны
Катэгорыя:Дубільныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Скот Сэмпсан

**Скот Сэмпсан** (; 22 красавіка 1961, Ванкувер) — канадскі навуковец-палеантолаг, , аўтар шматлікіх публікацый па палеанталогіі і сумежных навуках, распрацоўшчык педагагічных метадаў, кансультант стваральнікаў шэрагу навукова-папулярных фільмаў на канале Discovery і мультсерыяла «».

Асноўныя даследчыя працы Скота Сэмпсана прысвечаны вывучэнню , а таксама канкрэтных відаў дыназаўраў —  і .

З’яўляецца галоўным захавальнікам фондаў і віцэ-прэзідэнтам па даследаваннях і калекцыях  у Дэнверы.

## Біяграфія 
Скот Сэмпсан атрымаў ступень доктара філасофіі па заалогіі ва Універсітэце Таронта. Доктарскую дысертацыю Сэмпсан абараніў па тэме вывучэння двух новых на той момант выяўленых відаў сямейства , а таксама даследаванні функцый і развіцця розных рагавых нарастаў у гэтага сямейства дыназаўраў. Па заканчэнні Таронцкага ўніверсітэта працаваў на працягу года ў  ў Нью-Ёрку. Пяць гадоў асіставаў у даследчым інстытуце  у Нью-Ёрку.

У 1999 годзе прыняў пасаду дацэнта кафедры геалогіі і геафізікі, а таксама куратара па пытаннях вывучэння палеанталогіі хрыбетных у  у штаце Юта.

У 2001 годзе заняў пасаду віцэ-прэзідэнта па даследаваннях і калекцыях  у Дэнверы.

Прыняў удзел у кансультаванні стваральнікаў мультсерыяла «». У дзіцячым навукова-папулярным мультфільме Скот Сэмпсан згадваецца ў якасці «Доктара Скота — Палеантолага», які вывучае віды  і .

У 2003 годзе кансультаваў стваральнікаў тэлевізійнага серыяла «» на канале Discovery.

У 2009 годзе выдаў навукова-папулярную кнігу «Адысея дыназаўраў».

З’яўляецца распрацоўшчыкам педагагічнай парадыгмы, якая заяўляе неабходнасць выхавання дзяцей у любові да прыроды і навакольнага асяроддзя.

Палеанталагічныя даследаванні Скот Сэмпсан праводзіў у Зімбабвэ, ЗША, Канадзе, Паўднёва-Афрыканскай рэспубліцы і на Мадагаскары. З’яўляецца спецыялістам у галіне філагенетыкі, функцыянальнай марфалогіі і эвалюцыі дыназаўраў верхняга мелу.

## Цікавыя факты 
У гонар Скота Сэмпсона названы від дыназаўраў-тэраподаў .

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Палеантолагі
Катэгорыя:Вучоныя Канады
Пажар у Казлоўшчынскім псіханеўралагічным доме-інтэрнаце

**Пажар у Казлоўшчынскім псіханеўралагічным доме-інтэрнаце** адбыўся ноччу 12 кастрычніка 2003 г. У выніку згарэў драўляны будынак на тэрыторыі інтэрната ў пасёлку Казлоўшчына (Дзятлаўскі раён Гродзенскай вобласці) і загінуў 31 чалавек.

У 4 гадзіны ночы у драўляным будынку псіханеўралагічнага інтэрната Казлоўшчыны пачаўся пажар, але да 4:36, калі прыехалі пажарныя, агонь тушылі сіламі санітарак і аховы. У выніку будынак згарэў, быў выратаваны 31 чалавек і яшчэ 31 чалавек загінуў. Нефармальна трагедыю назвалі «другой Нямігай», а ў спісе катастроф Беларусі на сайце Stalker.by яна заняла 8-е месца па маштабе. Існуюць розныя версіі, што магло стаць прычынай пажару і такой маштабнай гібелі людзей, але ў асноўным яны зводзяцца да дрэнна наладжанай супрацьпажарнай сістэмы ў інтэрнаце. Жалоба па загінулых у краіне абвешчана не была, але 27 лістапада 2003 г. Мінгарвыканкам выдаў «Рашэнне Аб дадатковых мерах, па забеспячэнню бяспекі жыццядзейнасці аб’ектаў г. Мінска» № 1993, у якім было заяўлена: *«Наступствы пажару 12 кастрычніка 2003 года ў Казлоўшчынскім псіханеўралагічным дыспансеры Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці, ахвярамі якога сталі 31 чалавек, у чарговы раз пацвярджаюць актуальнасць забеспячэння супрацьпажарнай абароны аб’ектаў сацыяльна-культурнай сферы і падрыхтаванасці абслуговага персаналу да дзеянняў у экстрэмальных умовах»*. Далей у гэтым дакуменце прыводзіліся меры паляпшэння супрацьпажарнай бяспекі.

Катэгорыя:2003 год у Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 12 кастрычніка
Катэгорыя:Казлоўшчына
Катэгорыя:Пажары ў Беларусі
Катэгорыя:Катастрофы ў Беларусі
Катэгорыя:Кастрычнік 2003 года
Ныжні Сірагозы

**Ныжні Сірагозы** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ныжнёсірагозскім раёне Херсонскай вобласці Украіны за 165 км ад Херсона, раённы цэнтр. Уваходзіў у Мелітопальскі павет Таўрычаскай губерні.

## Вядомыя асобы 
* Уладлен Андрэевіч Палівода (нар. 1939) — беларускі архітэктар.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Херсонскай вобласці