Карлікавая дзяржава

**Карлікавая дзяржава** — дзяржава, якая ў значнай ступені адрозніваецца ад большасці іншых у меншы бок па такіх крытэрыях як плошча тэрыторыі і колькасць насельніцтва. Часцей за ўсё карлікавымі называюць дзяржавы, плошча якіх менш за плошчу Люксембурга.

Апошняе месца сярод карлікавых дзяржаў (і адпаведна дзяржаў наогул) як па плошчы, так і па насельніцтву займае Ватыкан. Перадапошняя паводле плошчы — Манака, паводле насельніцтва — Науру.

## Карлікавая краіна 
Шматлікія карлікавыя дзяржавы з’яўляюцца параўнальна маладымі ўтварэньнямі (Сінгапур, Бахрэйн і іншыя). У той жа час большасьць карлікавых дзяржаў Еўропы маюць шматвяковую гісторыю. Напрыклад, Сан-Марына лічыцца самай старой дзяржавай Еўропы.

Часам таксама выкарыстоўваецца паняцце **карлікавая краіна**, у лік якіх уключаюць не толькі невялікія незалежныя дзяржавы, але і іншыя невялікія геаграфічна і гістарычна адасобленыя (часцей за ўсё астраўныя) тэрыторыі — залежныя тэрыторыі, адміністрацыйныя аўтаноміі і т. п. Прыклады — Востраў Мэн, Гернсі, Борнхальм, Гібралтар, Маёта, Гуам, Ніуэ, Гельгаланд, Афон і т. п.

## Спіс карлікавых дзяржаў пры класіфікацыі паводле плошчы 
### Еўропа 
* Люксембург (2586 км²)
* Андора (468 км²)
* Мальта (316 км²)
* Ліхтэнштэйн (Княства Ліхтэнштэйн) (157 км²)
* Сан-Марына (61 км²)
* Манака (1,95 км²)
* Ватыкан (0,44 км²)
* Суверэнны Мальтыйскі ордэн (сённяшняя тэрыторыя старажытнай дзяржавы — усяго адзін асабняк у Рыме)

#### Залежныя тэрыторыі і адміністрацыйныя аўтаноміі Еўропы 
* Гернсі (Валоданне Брытанскай кароны)
* Гібралтар (тэрыторыя Вялікабрытаніі)
* Джэрсі (валоданне Брытанскай кароны)
* Востраў Мэн (валоданне Брытанскай кароны)
* Фарэрскія астравы (частка Каралеўства Даніі)

### Азія 
* Сінгапур (648 км²)
* Бахрэйн (620 км²)
* Мальдывы (Мальдыўская Рэспубліка) (300 км²)

#### Залежныя тэрыторыі і адміністрацыйныя аўтаноміі Азіі 
* Брытанская тэрыторыя ў Індыйскім акіяне (Архіпелаг Чагас) (Калонія Англіі). Плошча — 67 км². Карэннае насельніцтва выселена англійскімі каланізатарамі на Маўрыкій.
* Ганконг (Спецыяльны адміністрацыйны раён Ганконг)
* Какосавыя астравы (Тэрыторыя Какосавых Астравоў)
* Макаа (Спецыяльны адміністрацыйны раён Макаа)
* Востраў Раства

### Афрыка 
* Маўрыкій (1860 км²)
* Федэратыўныя Штаты Мікранезіі (702 км²)
* Палаў (458 км²)
* Маршалавы астравы (181 км²)
* Тувалу (26 км²)
* Науру (21 км²) Насельніцтва 13 тыс. чал.
* Самоа (Незалежная Дзяржава Самоа). Тэрыторыя 2944 км². Насельніцтва 177,2 тыс. чал. (2005).

#### Залежныя тэрыторыі і адміністрацыйныя аўтаноміі Акіяніі 
* Амерыканскае Самоа (Тэрыторыя Амерыканскага Самоа). Тэрыторыя 199 км². Насельніцтва 57,8 тыс. чал. (2005).
* Гуам (Тэрыторыя Гуам). Тэрыторыя 549 км². Насельніцтва 168,5 тыс. чал. (2005).
* Астравы Кука. Тэрыторыя 240 км². Насельніцтва 21,3 тыс. чал. (2005).
* Ніуэ (Востраў Ніуэ). Тэрыторыя 260 км². Насельніцтва 2166 чал. (2005).
* Востраў Норфалк (Тэрыторыя астравоў Норфалк). Тэрыторыя 34,6 км². Насельніцтва 1828 чал. (2005).
* Астравы Піткэрн (заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі). Тэрыторыя 47 км². Насельніцтва 46 чал. (2005).
* Паўночныя Марыянскія Астравы (Садружнасць Паўночных Марыянскіх Астравоў). Тэрыторыя 477 км². Насельніцтва 82 400 чал. (2006).
* Такелау (тэрыторыя Новай Зеландыі). Тэрыторыя 10 км². Насельніцтва 1405 чал. (2005).
* Астравы Уоліс і Футуна (заморская тэрыторыя Францыі). Тэрыторыя 274 км². Насельніцтва 16 тыс. чал. (2005).
* Французская Палінезія (тэрыторыя Французскай Палінезіі). Тэрыторыя 4167 км². Насельніцтва 270,4 тыс. чал. (2005).

## Самыя густанаселеныя карлікавыя краіны свету 
(чалавек на квадратны кіламетр):

* Макаа — 17 684
* Манака — 16 620
* Сінгапур — 6389
* Ганконг — 6317
* Гібралтар — 4289
* Сектар Газа — 3823
* Ватыкан — 2093
* Мальта — 1261
* Бермуды — 1226
* Мальдывы — 1163

## Гл. таксама 
* Морэснэт

## Спасылкі 
* Karliki.ru — сайт аб карлікавых краінах свету