open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Віленскі вакзал (Мінск)

thumb|Паштовая марка Беларусі
**Віленскі (Лібава-Роменскі) вакзал** — назва аднаго з двух вакзалаў у Мінску ў 1871—1928 гадах (: Аляксандраўскі (Брэсцкі) вакзал). З 1928 — **Менскі чыгуначны вакзал**.

## Гісторыя 
Закладзены ў нядзелю 23.8(4.9).1870 ў прысутнасці Токарава і пры вялікім сцячэнні народу асвечаны епіскапам Мінскім і Бабруйскім Аляксандрам. Будаваўся паводле праекту Санкт-Пецярбургскага тэхнічна-інспектарскага камітэта па чыгунцы. У 1873 будынак Віленскага вакзала Лібава-Роменскай чыгункі быў уведзены ў эксплуатацыю. Будынак меў агульную даўжыню ў 22 сажані (46,86 м), шырыня цэнтральнай цаглянай часткі — 5,5 сажані, бакавых драўляных — 5,3 сажані. Меў каляровае зашкленне і халшчовую драпіроўку на вокнах. Да будынку з боку чыгуначных пуцей дамыкаў навес. Станцыя класіфікавалася як II-класная.

У 1890 да Віленскага вакзала падведзена лінія Мінскай коннай чыгункі ад Саборнай плошчы, над чыгуначнымі пуцямі ўзведзены пераходны мост (праіснаваў да 1964). У 1890-х сфармавалася Прывакзальная плошча ў выглядзе прамавугольніка ўздоўж вул. Бабруйскай. У 1896 пачалася рэканструкцыя, паводле праекту інжынера Шчарбакова, было заменена каляровае зашкленне, знятая драпіроўка з акон, знесены навес з боку чыгуначных пуцей, бо ўсё гэта замінала пранікненню ў будынак святла і павышала вільготнасць у ім. Былі перакладзеныя печы, узноўлена тынкоўка і афарбоўка будынка і ўнутраных памяшканняў. Да ліпеня 1898 будынак цалкам дабудаваны з цэглы. У 1905 з Віленскага вакзала (а таксама з Аляксандраўскага) пачаўся рух дачных цягнікоў у мінскія прыгарады Курасоўшчыну і Серабранку.

У 1919—1920 будынак моцна пашкоджаны пад час польскай акупацыі Менска. У рэканструкцыю 1920—1925 над часткай будынка надбудаваны другі паверх, дзе размясціліся адміністрацыя і памяшканні для адпачынку. У 1940 паводле праекту арх. І. Ранчака будынак зноў рэканструіраваны — другі паверх надбудаваны над усім будынкам. Гэта была апошняя рэканструкцыя ў гісторыі вакзала — у час Вялікай Айчыннай вайны будынак моцна разбураны.

## Гл. таксам 
* Станцыя Мінск-Пасажырскі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вакзалы Мінска
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1871 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1873 годзе
Катэгорыя:1873 год у Мінску
Катэгорыя:Зніклі ў 1928 годзе
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі эклектыкі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Прывакзальная плошча (Мінск)
Юзаф Буйноўскі

**Юзаф Буйноўскі** (; , маёнт. Аколіца–Рудава, цяпер Браслаўскі раён — ) — польскі паэт, гісторык літаратуры, літаратурны крытык, эсэіст.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў непадалёку ад Браслава. Сярэднюю адукацыю атрымаў у Дзісенскай гімназіі. У 1929 паступіў у Віленскі ўніверсітэт на філалагічнае аддзяленне. Быў адным з заснавальнікаў студэнцкага часопіса «Паласа», дзе былі надрукаваны яго першыя артыкулы. У 1934 рэдагаваў віленскі часопіс «Марш».

У 1935-38 Ю. Буйноўскі працаваў выкладчыкам у Браслаўскай прыватнай гімназіі. У Браславе падрыхтаваны і выдадзены ў мясцовай друкарні два зборнікі вершаў. У 1939 быў запрошаны на працу ў Вільню ў ліцэй імя Снядэцкіх, дзе выкладаў польскую мову.

Пасля пачатку Другой сусветнай вайны быў мабілізаваны ў польскую армію і ўдзельнічаў у баявых дзеяннях першых месяцаў вайны. У 1939-41 зняволены ў савецкім лагеры.

Пасля змагаўся з фашыстамі ў складзе польскай арміі генерала Андэрса, удзельнічаў у баявых дзеяннях 2-га корпуса на тэрыторыі Італіі. Падчас вайны працягваў займацца літаратурнай працай, супрацоўнічаў з ваеннымі выданнямі.

Ю. Буйноўскі ў 1946 стаў адным з заснавальнікаў польскага ПЭН клуба. У тым жа годзе пераехаў на пастаяннае жыхарства ў Англію, дзе займаўся выкладчыцкай, выдавецкай, літаратурнай дзейнасцю. Быў кіраўніком выдавецтва Польскага літаратурнага таварыства, утрымліваў уласную друкарню. З 1952 выкладаў у польскім замежным універсітэце ў Лондане. У 1956 абараніў кандыдацкую, у 1964 доктарскую дысертацыю і стаў прафесарам. Ю. Буйноўскі чытаў спецыяльныя курсы ў шэрагу вышэйшых навучальных устаноў Англіі, ва ўніверсітэтах Амстэрдама, Гайдэльберга.

## Выбраная бібліяграфія 
Паэзія:
* Pięknięty tor (1937?)
* Piescią w twarz — kwiatami pod nogi (1939?)
* Ręce do brzegu (1943)
* Brzozom w płomieniach (1945)
* Powroty (1947)
* Rysy na pustce (1953)
* Lipowy witraż (1954)
* Odsyłacz w bezsens(1955)
* Krawędzie (1956)
* O kobietach, diabłach i rycerzu. Igraszka poetycka (1964)
* Spod Gwiazdozbioru Wielkiego Psa (1987)

## Літаратура 
* Wspolczesni Polscy Pisarze i Badacze Litaratury. — Warszawa, 1994. — T. 1. — S. 343—346.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Браслаўскім раёне
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Беларускі фронт

**Беларускі фронт** — назва некалькіх франтоў РСЧА падчас Вялікай Айчыннай вайны.
* Беларускі фронт існаваў у 1943 
* 1-ы Беларускі фронт існаваў у 1944—1945 
* 2-і Беларускі фронт існаваў у 1944—1945
* 3-і Беларускі фронт існаваў у 1944—1945

## Гл. таксама 
* Беларускі фронт існаваў у верасні-лістападзе 1939 у час Польскай абарончай вайны і пасля яе завяршэння.
* «Беларускі фронт» — газета, якая выдавалася ў Вільні ў 1936 — 1939.
Табала (Лідскі раён)

**Табала́** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета. Побач з вёскай бярэ выток Залатая рэчка.

## Назва 
У гэтым рэгіёне фіксавалася прозвішча Табала.

В. Жучкевіч звязваў назву з паўночна-рускім дыялектным «тайбала» — «сухое месца паміж азёрамі».

## Гісторыя 
Вопіс парафій Лідскага дэканата ў 1784 годзе згадвае вёску Табала ў Няцецкай парафіі як уласнасць ваяводы віленскага Караля Станіслава Радзівіла.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.

Працавала няпоўная сярэдняя школа.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Беліцкі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Семятычы

**Сямя́тычы** або **Сямя́цічы**, таксама **Семяты́чы** (падляшск.: *Simjatyčy*, ) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Семятыцкага павета Падляскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама ёсць сядзібай вясковай гміны Семятычы.

Размешчаны на поўдзень ад Беластока, на Драгічынскім узвышшы, на рацэ Каменка (правы прыток Буга), ля паўднёва-заходняй мяжы этнічнай тэрыторыі беларусаў. Прадпрыемствы харчовай прамысловасці, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў.

## Гісторыя 
У 1542 годзе горад атрымаў магдэбургскае права. Вялікую шкоду нанесла гораду Трынаццацігадовая вайна. У 1750 Сямятычы перайшлі ва ўладанне княгіні Ганны Ябланоўскай. Заняпалае мястэчка пад яе панаваннем пераўтварылася ў значны гандлёвы і культурны цэнтр. За ўласны кошт Ябланоўская пабудавала тут і ўтрымлівала раддом для сялянак, акушэрскую школу ды багадзельню. Акрамя гэтага, княгіня пабудавала ў Сямяцічах неіснуючыя ўжо ратушу і друкарню. Менавіта ў гэтай друкарні на працягу 1783—1785 гадоў княгіня Ябланоўская выдавала напісаны ёю шматтомны эканамічны трактат «Усеагульныя пастановы для кіраўнікоў маіх маёнткаў» (па-польску: *Ustawy powszechne dla dóbr moich rządców*), які выклікаў вялікую цікавасць у краіне і хутка быў перадрукаваны ў Варшаве.

У 1777 княгіня пачала будаваць у Сямяцічах сваю сядзібу. Ганна Ябланоўская была вядомая як калекцыянерка, у яе палацы знаходзіліся, між іншым, багатыя батанічная і заалагічная калекцыі, велізарная калекцыя манет і медалёў, а таксама мінералагічны музей (які на той час быў адным з найлепшых у Еўропе). У сямятыцкі палац княгіні з’яжджаліся знатныя госцi, у тым ліку кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі, Станіслаў Сташыц, Гуга Калантай.

У 1795 годзе горад увайшоў у склад Прусіі. Пасля 1807 года паводле Тыльзіцкага мірнага дагавора быў уключаны ў склад Расійскай імперыі. У 1931 годзе ў горадзе жыло амаль 7000 жыхароў (65 % насельніцтва складалі яўрэі, 26 % — палякі, 8 % — беларусы). У час Другой Сусветнай вайны быў часткай Беларускай ССР. З 1941 года акупаваны нямецкімі войскамі, якія нішчаць яўрэйскае насельніцтва горада. Пасля вызвалення ў горадзе жыло толькі 3000 жыхароў. У 1975—1998 гадах Сямятычы знаходзіліся ў складзе Беластоцкага ваяводства.

Паводле стану на 1 студзеня 2015 у горадзе пражывала 14&nbsp;725 жыхароў, сярод якіх 30-40 % праваслаўныя. Дзейнічаюць дзве праваслаўныя царквы, і два каталіцкія касцёлы. У Сямятычах і ваколіцах горада акрамя палякаў жывуць беларусы. У 10 кіламетрах ад горада знаходзіцца Святая Гара Грабарка, важны рэлігійны цэнтр праваслаўя.

## Галерэя 

Cerkiew św Apostołów Piotra i Pawła w Siemiatyczach.jpg|Царква Пятра і Паўла
Siemiatycze cerkiew zmartwychwstania.jpg|Царква  
Cerkiew Zmartwychwstania Chrystusa w Siemiatyczach.JPG                                                      

## Вядомыя асобы 
* Францішак Яшчалд

## Гл. таксама 
* Падляшша

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
Клюкавічы (Лідскі раён)

**Клюкаві́чы** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета.

Знаходзіцца ля вытокаў ракі Голдаўка.

## Назва 
Сярод наваградскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. - "*Василеи Клюкович*".

У 19 ст. фіксавалася лідскае прозвішча Клюковіч, ружанскае Клюк. Ёсць літоўскія *Kliukas, Kliukaitis*.

## Гісторыя 
Вопіс парафій Лідскага дэканата ў 1784 годзе згадвае засценак Клюкавічы ў Няцецкай парафіі як уласнасць ваяводы віленскага Караля Станіслава Радзівіла. Вядома, што дарога з Няцечы вяла хмызняком і палямі, далей ішла да фальварка і вёскі Пішчаўцы, а затым на Жалудок.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У пачатку XX стагоддзя ў складзе Беліцкай воласці Лідскага павета, 115 жыхароў, 138 дзесяцін зямлі. З 18 сакавіка 1921 года да 1939 года ў складзе Польшчы, вёска Беліцкай гміны Лідскага павета. На 30 верасня 1921 года — 27 жылых пабудоў, 142 жыхары. На 1 студзеня 1996 года — 11 падвор’яў, 16 жыхароў. На 1 студзеня 2004 года — 5 двароў, 7 жыхароў.

## Літаратура 
* Памяць: Ліда. Лідскі р-н: Гіст.-дак хронікі гарадоў і р-наў Беларусі / Рэдкал В. Баранаў і інш. — Мн.: Беларусь, 2004. ISBN 985-01-0522-4

Катэгорыя:Беліцкі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Стокі (Лідскі раён)

**Сто́кі** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Каля 1690 года Стокі ў Лідскім павеце Вялікага Княства Літоўскага, належалі да радзівілаўскіх маёнткаў, якія здаваліся ў заставу, іх трымаў Генрык Дамаслаўскі, падстараста ваўкавыскі.

Паводле вопісу парафій Лідскага дэканата ў 1784 годзе вядомы двор Стокі, уласнасць князя Караля Радзівіла. Тут меліся карчма, стаў з крыніц, якія там выцякаюць, малы і неглыбокі, на якім знаходзіўся млын. Альховы гай ляжаў на некалькі соцень крокаў.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Беліцкі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Крывічы (Лідскі раён)

**Крыві́чы** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Паводле вопісу парафій Лідскага дэканату ў 1784 г. тут вядомы двор Будкевічаў, вёска і ўніяцкая царква (філіял Зблянскай царквы). Побач ішоў гасцінец з Беліцы да вёскі Няцеч.

Паводле польскага перапісу 1921 г. калонія Крывічы Беліцкай гміны Лідскага павета налічвала 12 жылых пабудоў, 67 жыхароў.

У 1949 г. створаны калгас «17 верасня».

## Насельніцтва 
* 1996 год — 20 чал., 9 двароў
* 2004 год — 14 чал., 8 двароў
* 2010 год — 10 чал.

## Страчаная спадчына 
Драўляная царква ў Крывічах існавала ў XIX ст. У першай палове ХХ ст. дзейнічаў філіяльы касцёл, які належаў да беліцкай парафіі. Зачынены, затым знішчаны ў другой палове ХХ ст. Старадаўні абраз Найсвяцейшай Панны Марыі (у сярэбранай шаце) перавезены ў капліцу Маці Божай Ружанцовай (Беліца), затым перададзены ў новаадбудаваны касцёл Святога Юрыя (Беліца), шануецца як цудатворны.

## Літаратура 
* Памяць: Ліда. Лідскі р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі / Рэдкал. В. Баранаў і інш. — Мн.: Беларусь, 2004. ISBN 985-01-0522-4

## Спасылкі 
Катэгорыя:Беліцкі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Балдук

**Балду́к** (гун. *Болдог* — *кочка*) — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці ў басейне р. Страча, за 33 км на паўночны захад ад Мядзела, у Балдуцкай групе азёр, на тэрыторыі ландшафтнага заказніка Блакітныя азёры, створанага ў 1972 г., каб зберагчы ўнікальны ўзгорыста-азёрны прыродны комплекс у Беларускім Паазер′і.

## Апісанне 
Плошча паверхні 0,78 км². Найбольшая глыбіня 39,7 м. Даўжыня 2,05 км, найбольшая шырыня 0,7 км. Даўжыня берагавой лініі 5 км. Аб’ём вады 11,89 млн. м³. Плошча вадазбору 1,6 км².

Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 25—30 м. Берагі зліваюцца са схіламі, на паўночным захадзе і паўднёвым усходзе нізкія, забалочаныя. Мелкаводдзе пясчанае. Дзве ўпадзіны глыбінёй 38,1 м і 39,7 м, раздзеленыя 7-мятровым падняццем. Вада вызначаецца высокай мінералізацыяй (245—270 мг/л) і празрыстасцю. Расліннасць дасягае глыбіні 6—8 м. Упадае ручай з возера Балдучыца, выцякае ручай у раку Страча.

## Літаратура 
*
*
*
*
* 
* 

## Спасылкі 
* Беларускі Пасейдон 

Катэгорыя:Балдуцкая група азёр
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Глубелька

**Глу́белька** — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, у басейне ракі Страча, за 35 км на паўночны захад ад горада Мядзел, за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Альшэва, у межах ландшафтнага заказніка Блакітныя азёры.

Плошча 0,09 км². Найбольшая глыбіня 17 м. Даўжыня 0,52 км. Найбольшая шырыня 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі 1,66 км. Аб’ём вады 0,55 млн м³. Плошча вадазбору 0,41 км². Схілы катлавіны вышынёй 10—20 м (на ўсходзе да 35 м), пясчаныя і супясчаныя, параслі лесам. Берагі нізкія, забалочаныя, пад хмызняком, на ўсходзе і паўночным-захадзе зліваюцца са схіламі. У цэнтры возера востраў плошчаю 0,1 га. Дно сапрапелістае. Вызначаецца высокай празрыстасцю і чысцінёй вады, маляўнічым наваколлем. Упадае ручай з возера Ячмянец, выцякае ручай у возера Глубля. Шырыня паласы надводнай расліннасці да 10 м. У возеры расце меч-трава — рэдкі для Беларусі ахоўны від расліны, занесены ў рэспубліканскую Чырвоную кнігу.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Беларускі Пасейдон 

Катэгорыя:Балдуцкая група азёр
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Страчы
Бярэжа (возера, Браслаўскі раён)

**Бярэжа** — возера ў Браслаўскім раёне.

Плошча 1,93 км². Найбольшая глыбіня 8,2 м. Даўжыня 2,2 км. Найбольшая шырыня 1,4 км. Даўжыня берагавой лініі 6,4 км. Аб’ём вады 7,8 млн м³. Плошча вадазбору 11,6 км². У басейне р. Друйка, на паўночна-заходняй ускраіне г. Браслаў. Належыць да групы Браслаўскіх азёр і знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».

Схілы катлавіны вышынёй 2—7 м, разараныя, заходнія пад лесам; берагі нізкія, на ўсходзе высокія, пясчаныя. Дно пясчанае, месцамі сапрапелістае. Зарастае, шырыня паласы прыбярэжнай расліннасці 200—300 м. Злучана пратокамі з азёрамі Святца і Ельна, упадае ручай з возера Загноек.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Друйкі
Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Воўчая гара

**Воўчая Гара**, **Ваўчыная гара** — найвышэйшы пункт Браслаўскай грады — 210,9 м над узроўнем мора. З’яўляецца таксама найвышэйшым пунктам Мёрскага раёна.

Уяўляе сабой узгорак, які знаходзіцца на тэрыторыі Перабродскага сельсавета на мяжы з Браслаўскім раёнам. Знаходзіцца за 6 км на паўночны захад ад Пераброддзя і за 19 км на паўночны захад ад Мёраў.

Утварылася 15-16 тыс. гадоў таму ў часы браслаўскай стадыі апошняга (паазёрскага) зледзянення. Уяўляе сабой краявое канцова-марэннае ўтварэнне постмаксімальнай фазы. Адклады — марэнныя супескі, суглінкі, грубыя пяскі. Даўжыня — 1,6 км, шырыня — 1,1 км, бачная вышыня — 30 м. Былы культавы пагорак.

## Літаратура 
* География // Миорщина: мгновения прошлого и настоящего / Л. А. Мателенок; фото О. В. Молодечкин, Л. А. Мателенок. — Новополоцк, 2006. — С. 5—6.
* Очарование Миорского края = Сharm of Myory region / сост. В. А. Ермалёнок, П. И. Боголей; фото О. В. Молодечкин. — Новополоцк, 2007. — 50 с.: ил. — (Краеведы Витебщины о любимом крае)
* Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Міёрскага раёна / рэдкал. Г. М. Маняк [і інш.]. — Мн., 1998. — 630 с.

Катэгорыя:Узгоркі Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Мёрскага раёна
Катэгорыя:Геалагічныя заказнікі мясцовага значэння Беларусі
Глубля

**Глубля** — возера ў Мядзельскім раёне. Плошча 0,47 км². Найбольшая глыбіня 26,8 м. Даўжыня 1,15 км. Найбольшая шырыня 0,51 км. Даўжыня берагавой лініі 3,3 км. Аб’ём вады 5,05 млн м³. Плошча вадазбору 1,43 км². У басейне р. Страча, за 35 км на паўночны захад ад г. Мядзел, за 2 км на паўночны-ўсход ад в. Альшэва (Мядзельскі раён), у межах ландшафтнага заказніка Блакітныя азёры. Схілы катлавіны вышынёй да 35 м, пясчаныя, параслі лесам. Берагі зліваюцца са схіламі, на паўночным-захадзе і паўдні забалочаныя. Мелкаводдзе вузкае, пясчанае, глыбей дно сапрапелістае. Вызначаецца высокай празрыстасцю і чысцінёй вады, маляўнічым наваколлем. Упадае ручай з воз. Глубелька, выцякае ручай у р. Страча. Шырыня паласы надводнай расліннасці 4—20 м, падводная расліннасць пашырана да глыбіні 7 м.

У 1929—1930 г узровень вады ў возеры быў штучна павышаны прыблізна на 1 м для запаўнення Альшэўскіх рыбаводных сажалак. Пазней рыбалоўная гаспадарка прыйшла ў заняпад, а падвышэнне ўзроўню вады вылілася ў забалочанасць прыбярэжнай паласы.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Беларускі Пасейдон 

Катэгорыя:Балдуцкая група азёр
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Балота Мох

**Балота Мох** — гідралагічны заказнік рэспубліканскага значэння, створаны ў 1981 годзе, каб зберагчы ў натуральным стане тарфяны масіў Балота Мох, які рэгулюе водны рэжым прылеглай тэрыторыі і азёр Абстэрна, Важа, Набіста, Укля.

## Флора 
У заказніку пераважаюць хваёва-кусцікава-сфагнавыя, кусцікава-сфагнавыя згуртаванні з дамешкамі бярозы, елкі, асіны і інш. Тарфяны масіў прадстаўлены верхавымі і пераходнымі відамі тарфоў і займае 86 % агульнай плошчы.

У флоры трапляецца рэдкі ахоўны від —  (адзінае месца ў Беларусі), якая пладаносіць. Сярод іншых рэдкіх відаў , , .

З ягадных культур сустракаюцца , , , .

## Фаўна 
Фаўна прадстаўлена наступнымі відамі: , , , , , , , , .

У 1999 годзе ва ўрочышчы Камянполле праводзіліся даследванні асаблівасці гнездавання вадаплаўных і каляводных птушак заказніка. Падчас іх былі выяўлены гнёзды такіх відаў, як , ,  і .

## Выкарыстанне 
Заказнік — аб'ект экалагічнага турызму. Побач з заказнікам знаходзяцца драўляны касцёл Святога Георгія, царква, захаваліся рэшткі старадаўніх сядзібаў.

## Рознае 
Бліжэйшы населены пункт — в. Пераброддзе Мёрскага раёна.

## Літаратура 
* 
* Болото Мох // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков; под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн., 2007. — С. 53.
* *Ивановский, В.* Пролетая над кладовой солнца / В. Ивановский // Народнае слова. — 1995. — 20 крас.

Катэгорыя:Балоты Беларусі
Катэгорыя:Гідралагічныя заказнікі рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1981 годзе
Катэгорыя:1981 год у Беларусі
Катэгорыя:Балоты Мёрскага раёна
Катэгорыя:Пераброддзе
Катэгорыя:Балоты Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Віцебскае княства

**Віцебскае княства** — удзельнае княства Полацкай зямлі, вылучылася імаверна пасля смерці полацкага князя Усяслава Брачыславіча 1101 годзе як уладанне аднаго з яго сыноў. Сталіца — Віцебск.

## Гісторыя 
У 1130—1140-я гады тут, відаць, княжыў полацкі князь Васілька Святаславіч, потым яго нашчадкі Васількавічы, з 1165 — Давыд Расціславіч, які ў 1167 годзе разам з полацкім князям Усяславам Васілкавічам вытрымаў аблогу менскага князя Валадара Глебавіча. У 1170-я гады ў княстве ўладарыў Усяслаў Васількавіч, які парушыў узаемаадносіны са Смаленскам. У пачатку 1180-х г. княства належала Брачыславу Васількавічу, які зблізіўся з Чарнігавам і Ноўгарадам, і выйшла з пад уплыву Смаленска. З 1186 г. Віцебскае княства зноў пад уплывам Смаленска, што выклікала незадаволенасць полацкіх і чарнігаўскіх князёў, якія 1195 г. выступілі супраць смаленскіх князёў у выніку чаго Віцебск трапіў пад уладу Полацка.

У пачатку XIII ст. назіраецца збліжэнне Віцебскага княства з Уладзіміра-Суздальскім княствам. У 1220 — 1230-я гады Віцебскае княства падпарадкоўвалася полацкаму князю Брачаславу, ў 1229 г., відаць знаходзілася пад палітычным уплывам Смаленска, князь якога Мсціслаў падпісаў пагадненне з Рыгай ад імя полацкага і віцебскага князёў. У 1262 г. віцебскі князь Канстанцін з наўгародцамі ўдзельнічаў у паходзе на Юр'еў. У 1263 — 1265 гг. княства залежала ад полацкага князя Ізяславам, які у сваю чаргу быў васалам літоўскага князя Войшалка. У 1280 Віцебск згадваецца ў грамаце смаленскага князя Фёдара Расціславіча як залежная ад яго тэрыторыя. У канцы XIII — пачатку XIV ст. тут самастойна княжыў Міхаіл Канстанцінавіч.

У пачатку XIV ст. у Віцебску княжыў бацька першай жонцы Альгерда Марыі, пасля яго смерці (1320) віцебскім князем стаў яго зяць Альгерд, пасля смерці апошняга, з 1377 г. Віцебскае княства належала яго ўдаве, другой жонцы — Ульяне. Пасля смерці Ульяны (каля 1393 г.) вялікі князь літоўскі Вітаўт скасаваў Віцебскае княства і накіраваў у Віцебск намесніка Фёдара Вясну. Але малодшы сын Альгерда Свідрыгайла з мэтай аднавіць княжанне ўзняў мяцеж, які падтрымалі Орша і Друцк. Мяцеж быў задушаны, а Віцебскае княства ператворана ў намесніцтва. У пачатку XVI ст. Віцебскае княства ператворана ў Віцебскае ваяводства.

## Гл. таксама 
* Князі віцебскія
* Віцебскае ваяводства

## Літаратура 
* Данилевич, В. Е. Очерк истории Полоцкой земли до конца XIV столетия / В. Е. Данилевич. — Киев: Типография Императорского университета св. Владимира, 1896. — XXIV, 260 с., [2] л. карт, табл.
* Алексеев, Л. В. Полоцкая земля: (очерки истории Северной Белоруссии) в IX — XIII вв. / Л. В. Алексеев; АН СССР, Ин-т археологии; [отв. ред. Б. А. Рыбаков]. — М.: Наука, 1966. — 294, [1] с., [5] л. ил., карт.
* Алексеев Л. В. Полоцкая зямля в X—XIII вв. // Древнерусские княжества Х — ХIII вв.
* Ермаловіч, М. Старажытная Беларусь: полацкі і новагародскі перыяды / Мікола Ермаловіч; [прадмова М. А. Ткачова]. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1990. — 365, [1] с. — ISBN 5-340-00614-X.

## Спасылкі 
* Гістарычны сайт горада Віцебска 

Катэгорыя:Удзелы Полацкай зямлі
Катэгорыя:Гісторыя Віцебскай вобласці
Аляксей Мельнікаў

**Аляксей Мельнікаў**:
* Аляксей Анатолевіч Мельнікаў — беларускі літаратуразнавец.
* Аляксей Пятровіч Мельнікаў — беларускі вучоны ў галіне ліцейнай вытворчасці.
Блакітныя азёры

**Блакітныя азёры**, **Балдуцкая група азёр** — група азёраў у Беларусі, на мяжы Мядзельскага раёна Мінскай вобласці з Пастаўскім раёнам Віцебскай вобласці і Астравецкім раёнам Гродзенскай вобласці, на захадзе Беларускага Паазер'я, у басейне ракі Страча, на тэрыторыі ландшафтнага заказніка Блакітныя азёры.

Уключае невялікія азёры Балдук, Балдучыца, Глубля, Глубелька, Ячмянец, Мёртвае, Імшарац, Карасік. Агульная плошча 1,5 км².

Утварылася ў час паазерскага зледзянення, размешчана сярод комплексу водна-ледавіковых формаў рэльефу (адносныя вышыні 25—30 м), парослага хваёвым і хваёва-яловым лесам. Азёры адметныя чыстай вадой і адсутнасцю антрапагенных экалагічных парушэнняў, у іх растуць рэдкія ахоўныя водныя расліны (хвоснік звычайны і меч-трава звычайная). Па азёрах праходзіць турысцкі маршрут.

Блакітныя азёры з Балдуцкай групы азёр не трэба блытаць з Блакітнымі азёрамі, якія знаходзяцца ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці.

## Гл. таксама 
* Блакітныя азёры — ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці і Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).


Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Страчы
Бужа

**Бу́жа** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. У басейне ракі Друйка, за 7 км у напрамку на паўночны захад ад горада Браслаў, каля вёскі Крукі. Уваходзіць у Браслаўскую групу азёр.

Плошча паверхні 4,18 км². Найбольшая глыбіня 9,1 м, сярэдняя 3,7 м. Даўжыня 3,42 км. Найбольшая шырыня 1,72 км. Даўжыня берагавой лініі 12,2 км. Аб’ём вады 14,7 млн м³. Плошча вадазбору 66 км².
Катлавіна возера падпруднага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны вышынёй да 12 м, пад лесам і хмызняком, заходнія разараныя. Вакол возера пойма шырынёй ад 8 м на поўначы да 250 м на паўднёвым-захадзе, сухая, моцна завалуненая, парослая хмызняком і сухадольнымі травамі. 16 астравоў агульнай плошчай 24,9 га. Каля берагоў і астравоў дно пясчанае, каля ўрэзу вады часта галечнікавае і камяністае. Возера эўтрофнае. Зарастае слаба. Шырыня паласы прыбярэжнай расліннасці да 70 м. Злучана ручаямі (пратокамі) з азёрамі Саванар, Рака і Чэкуць.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лешч, плотка, краснапёрка, мянтуз, карп, карась, лінь, амур белы і іншыя рыбы.

Каля возера вёскі Бужаны, Мар’янполле.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Друйкі
Войса (возера)

**Во́йса** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Друйка, за 4 кіламетры на паўночным усходзе ад горада Браслаў. Належыць да групы Браслаўскіх азёр і знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».

Плошча паверхні 4,88 км². Найбольшая глыбіня 9,1 м. Даўжыня 3,75 км. Найбольшая шырыня 1,6 км. Даўжыня берагавой лініі 15,2 км. Аб’ём вады 14,16 млн м³. Плошча вадазбору 249 км².
Катлавіна возера выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход.
Схілы катлавіны высокія, абразійныя, на поўначы і захадзе спадзістыя, месцамі забалочаныя. Берагавая лінія вельмі звілістая. У катлавіне вылучаюць цэнтральны плёс з плоскім дном і паўночны, заходні і паўднёвы, аддзеленыя астравамі або падняццямі. 4 астравы агульнай плошчай 0,11 км². Найбольшыя глыбіні ў паўднёвым плёсе. На мелкаводдзі дно пясчанае, глыбей выслана глеем. Расліннасць каля берагоў утварае перарывістую паласу шырынёй 15—20 метраў да глыбіні 2—4 метры.

Войса злучана пратокамі з азёрамі Струста і Неспіш.

На паўночным беразе возера стаіць вёска Зарэчча.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-7. Выданне 1984 г. Стан мясцовасці на 1982 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Возера Войса на Вікімапіі

Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Друйкі
Бярэжа

**Бярэжа** — тапонім

* Бярэжа — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Друйка
* Бярэжа — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Бярэжа
* Бярэжа — рака ў Мёрскім і Шаркаўшчынскім раёнах Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Дзісна
Ельна (возера)

**Ельна** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Друйка, за 3 км на паўночны-захад ад горада Браслаў. Належыць да групы Браслаўскіх азёр і знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».

Плошча паверхні возера 0,46 км². Найбольшая глыбіня 6,1 м. Даўжыня 1,61 км, найбольшая шырыня 0,5 км. Даўжыня берагавой лініі 4,2 км. Аб’ём вады 1,2 млн м³. Плошча вадазбору 138 км².

Схілы катлавіны на ўсходзе і поўдні вышынёй 10—13 м, параслі хваёвым лесам, астатнія 2—6 м, на поўначы разараныя. Берагі пад хмызняком. Мелкаводдзе да глыбіні 1 м пясчанае, ніжэй дно сапрапелістае. Упадаюць 5 ручаёў, у т. л. з возера Бярэжа; на поўначы выцякае ручай у возера Струста. Зарастае да глыбіні 2—2,5 м, пераважна падводнай расліннасцю.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Друйкі
Недрава

**Не́драва** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім р-не Віцебскай вобласці ў басейне ракі Друйка (цячэ праз возера, злучае яго з возерам Неспіш), за 7 км на паўночны ўсход ад горада Браслаў, каля вёскі Маскаўцы. Належыць да групы Браслаўскіх азёр і знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».

## Агульнае 
Плошча паверхні возера 3,72 км². Даўжыня 3 км, найбольшая шырыня 2,23 км. Найбольшая глыбіня возера дасягае 12,2 м, сярэдняя каля 4,8 м. Даўжыня берагавой лініі 15 км. Аб’ём вады 17,8 млн. м³. Плошча вадазбору 808 км².
Катлавіна Недрава складанага тыпу. Схілы катлавіны, вышыня якіх даходзіць да 10 м, знаходзяцца пад лугам і хмызняком. На поўначы змяшчаецца озавая града вышынёй 15—20 м, парослая рэдкім хваёвым лесам. Берагі нізкія, пясчаныя, участкамі на поўдні абразійныя. Пойма возера мае шырыню 10—100 метраў. Мелкаводдзе пясчанае, да глыбіні 3—4 м дно ілістае, ніжэй — сапрапелістае. Возера мае 3 астравы агульнай плошчай 2 га. Падводная расліннасць пашырана да глыбіні 4 м.

Возера добра праточнае. Пратокай злучана з возерам Поцех, упадае ручай з возера Вера.

## Флора і фаўна 
У возеры водзяцца лешч, шчупак, плотка, судак, акунь, мянтуз і іншыя віды рыб.

## Населеныя пункты 
На беразе возера знаходзяцца наступныя вёскі:
* Альхоўцы,
* Вусце,
* Маскавічы.

## Турызм 
Па возеры праходзіць турысцкі маршрут.

## Літаратура 
*
*
*
*
*
*

Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Валерый Антонавіч Урублеўскі

**Валерый Урублеўскі** (, , Лідскі павет, Гродзенская губерня, Расійская імперыя — , Уарвіль, Эр і Луар, Цэнтр — Даліна Луары, Францыя) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1863 г. у Беларусі, дзеяч польскага і міжнароднага рэвалюцыйнага руху.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мястэчку Жалудок непадалёк ад Шчучына на Лідчыне. Скончыў Віленскі дваранскі і Пецярбургскі лясны інстытуты.

Падчас вучобы ўдзельнічаў у студэнцкім руху, быў членам нелегальнага рэвалюцыйнага гуртка, якім кіравалі польскія рэвалюцыянеры-дэмакраты Зыгмунт Серакоўскі і Яраслаў Дамброўскі. Праз гэта завязаў знаёмства са многімі рэвалюцыянерамі, пасябраваў з К. Каліноўскім.

З 1857 г. працаваў памочнікам загадчыка, а пасля загадчыкам лясной школы ў Саколцы на Гарадзеншчыне

Пасля распаду I Інтэрнацыяналу і арганізацыі «Люд польскі» (1876) Урублеўскі перабраўся ў Жэневу. У 1878 годзе ён нелегальна прыязджаў у Расію (Адэса, Пецярбург), сустракаўся з народнікамі-землявольцамі

## Памяць 
У Гродне і Катавіцах імем Урублеўскага названы вуліцы.

Ацэнка дзейнасці Урублеўскага дадзена ў словах У. І. Леніна: «…Памяць Дамброўскага і Урублеўскага непарыўна звязана з найвялікшым рухам пралетарыяту ў XIX стагоддзі…».

## Літаратура 
* * Złotorzycka, M.* Walery Wróblewski: 1836—1908 / Maria Złotorzycka. — Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1966. — 70, [2] s.: il., err. — (Biblioteczka Historyczna PZWS).
* *Абрамавичюс, В. Э., Дьяков, В. А.* Валерий Врублевский. [1836-1908] [Текст] / В. Э. Абрамавичюс, В. А. Дьяков. — М.: Мысль, 1968. — 159 с.: ил.
* * Кісялёў, Г.* Урублеўскі Валерый / Генадзь Кісялёў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 589—590. — ISBN 985-11-0214-8.
* *Кісялёў, Г.* Паплечнік Каліноўскага / Генадзь Кісялёў. — Мн.: Народная асвета, 1976. — 80 с.: іл. — (Школьнікам — аб гісторыі БССР).
* *Лурье, А. Я.* Портреты деятелей Парижской Коммуны / А. Я. Лурье. — М.: Госполитиздат, 1956. — 419 с., 3 л. портр. и карт. — С. 363—380.
* За нашу и вашу свободу: Герои 1863 года / [Сост.: В. А. Дьяков]. — М.: «Молодая гвардия», 1964. — 448 с., 24 л. ил. — (Жизнь замечательных людей. Серия биографий; Вып. 22 (396).
* *Чырвінскі В.* Генерал Урублеўскі: каліновец, камунар, інтэрнацыяналіст // Наша гісторыя, № 2, 2018. — С. 16-17. ISBN 2617—2305

## Спасылкі 
* 
* Суднік Станіслаў. Валерый Антоній Урублеўскі;

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Валерый Антонавіч
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Польшчы
Катэгорыя:Генералы Францыі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Францыі
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Сацыялісты Францыі
Катэгорыя:Члены ППС
Катэгорыя:Парыжская камуна
Катэгорыя:Прысуджаныя да смяротнага пакарання
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Пер-Лашэз
Ільмёнак

**Ільмёнак** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. У басейне ракі Друйка, за 10 км на паўночны ўсход ад горада Браслаў, каля вёскі Слабодка.

## Назва 
Назва балцкага паходжання, з асновай *Ilm*-(*en*-).

Гідранімічныя аналагі — літоўскія водныя назвы *Ilmas, Almė, Almaja, Almenas, Elmė*, прускія гідронімы *Ylme, Ilmena, Ylmune*, таксама стараеўрапейскія гідронімы тыпу *Ilm, Almo*.

Звязана з літоўскім *almėti, elmėti* «павольна цячы, сачыцца», далей да карацейшага *alėti* «памалу цячы, сачыцца». Ад індаеўрапейскага **el- / ol-* «забалочвацца, зарастаць».

Аснову *Alm-* бачаць і ў назвах рэк Волма — у басейнах Дняпра (прыток Свіслачы), Нёмана (прыток Іслачы) і возера Ільмень. Назва Ільмень таксама мяркуецца таго ж паходжання (Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу.
Схілы катлавіны вышынёй 10—20 м, на поўдзень парослыя лесам, на захадзе і поўначы разараныя. Берагі нізкія, пясчаныя, пад хмызняком, месцамі зліваюцца са схіламі. Дно да глыбіні 2 м пясчанае, ніжэй ілістае. Зарастае да глыбіні 3 м. Упадаюць 2 ручаі, на захадзе выцякае ручай у возера Поцех.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Ільмёнак 

Катэгорыя:Басейн Друйкі
Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Плуцінок

**Плуцінок** — возера ў Браслаўскім р-не. Належыць да групы Браслаўскіх азёр і знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».

Плошча 0,23 км². Найбольшая глыбіня 3,5 м. Даўжыня 1,1 км. Найбольшая шырыня 0,36 км. Даўжыня берагавой лініі 2,58 км. Аб’ём вады 0,45 млн. м³. Плошча вадазбору 0,7 км². У басейне ракі Друйка, за 5 км на поўнач ад г. Браслаў, каля в. Міхееўцы, паміж азёрамі Струста, Войса і Балойса. Схілы катлавіны слабавыражаныя, участкамі на поўдні і поўначы вышынёй да 15 м, часткова разараныя. Берагі нізкія, пясчаныя, затарфаваныя, пад хмызняком, на поўначы і паўночным-усходзе сплавінныя. Дно плоскае, уздоўж берагоў да глыбіні 1 м пясчанае, ніжэй — сапрапелістае. Зарастае па ўсёй плошчы.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Басейн Друйкі
Неспіш

**Не́спіш** () — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. У басейне ракі Друйка (цячэ праз возера), за 4 км на ўсход ад горада Браслаў, каля вёскі Рубеж. Належыць да групы Браслаўскіх азёр і знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».

## Агульнае 
Плошча паверхні возера 4,26 км². Найбольшая глыбіня 6,3 м. Даўжыня 4,13 км. Найбольшая шырыня 1,4 км. Даўжыня берагавой лініі 16,5 км. Аб’ём вады 13,8 млн. м³. Плошча вадазбору 781 (761) км².
Катлавіна возера складанага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй 10—12 м, на паўночным-захадзе абразійныя. Берагі нізкія, пясчаныя, задзернаваныя. Берагавая лінія звілістая, утварае шмат заліваў і мысоў. Пойма шырынёй 5—10 м. Падводная частка катлавіны складаецца з 3 плёсаў. Дно да глыбіні 4,5 м выслана пясчанымі і апясчаненымі адкладамі, глыбей — сапрапелем. На возеры 15 астравоў агульнай плошчай 0,31 км² (Доўгі, Высокі, Манастыр і інш.). Уздоўж берагоў паласа надводнай расліннасці шырынёй да 160 м.

Возера эўтрофнае, праточнае. Упадаюць ручаі, працякае рака Друйка, злучаючая Неспіш з возерам Недрава. Пратокай злучана з возерам Войса.

## Флора і фаўна 
У возеры водзяцца лешч, судак, шчупак, плотка і іншыя віды рыб.

## Населеныя пункты 
На беразе возера знаходзяцца наступныя вёскі:
* Манастыр,
* Маскавічы(?),
* Муражы,
* Рубеж, 
* Шавуры.

## Турызм 
Па возеры праходзіць турысцкі маршрут.

## Літаратура 
*
*
*
*
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2.
* Возера Неспіш на Вікімапіі

Катэгорыя:Басейн Друйкі
Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Пагошча (возера)

**Паго́шча** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Друйка, за 12 км на паўднёвы захад ад горада Браслаў, каля аграгарадка Пагошча.

Плошча паверхні 1,23 км². Даўжыня 1,9 км, найбольшая шырыня 1,1 км. Даўжыня берагавой лініі 5,74 км. Найбольшая глыбіня 2,7 м, сярэдняя 1,5 м. Аб’ём вады 1,9 млн м³. Плошча вадазбору 40,7 км².
Катлавіна возера падпруднага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй да 5 м, пад хмызняком ці пашай, на ўсходзе параслі хваёвым лесам, спадзістыя. Берагі нізкія, на поўдні і захадзе забалочаныя, параслі хмызняком. Дно плоскае, сапрапелістае, уздоўж берагоў пясчанае. Возера эўтрофнае. Расліннасць пашырана да глыбіні 1,2—1,7 м. Упадаюць ручаі (у тым ліку, з азёр Бяржонка і Опса), выцякае ручай у раку Акунёўка.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Друйкі
Пагошча

Назву **Пагошча** маюць:

* Пагошча — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, належыць да групы Браслаўскіх азёр, у басейне ракі Друйка
* Пагошча — аграгарадок у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці
Фабіян Саковіч

**Фабіян Саковіч** (;  — (?)) — польскамоўны , , педагог і каталіцкі сьвятар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Вучыўся ў Віцебскім і Нясвіжскім езуіцкіх калегіумах, працаваў выкладчыкам у Нясвіжы. З 1766 года жыў у Варшаве, у 1772—1777 гг. супрацоўнічаў з часопісам «Прыемныя і карысныя забавы» (), дзе публікаваў большасць сваіх вершаў.

З 1777 года жыў у маёнтку Адама Нарушэвіча Павець каля Пінска і дапамагаў яму перапісваць тэксты для «Гісторыі…». У 1778 годзе пераехаў у мястэчка Чарнаўчыцы Берасцейскага павета.

Пераклаў на польскую мову «Песні» Гарацыя.

## Літаратура 
* Календарыюм // «Czasopis», № 11/2002;
* 
* 

Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага езуіцкага калегіума
Рака (возера)

**Ра́ка** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Друйка, за 5 км на захад ад горада Браслаў, каля вёскі Зарачча. Належыць да групы Браслаўскіх азёр і знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».

Плошча паверхні 0,83 км². Найбольшая глыбіня 17 м. Даўжыня 3 км, найбольшая шырыня 0,76 км. Даўжыня берагавой лініі 7,3 км. Аб’ём вады 4,87 млн м³. Плошча вадазбору 116 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад і складаецца з двух плёсаў. Схілы катлавіны вышынёй да 18 м, параслі хмызняком, у верхняй частцы разараныя, усходнія і заходнія тэрасаваныя (вышыня тэрасы 3—3,5 м). Берагі зліваюцца са схіламі катлавіны, на поўначы возера нізкія, забалочаныя. Дно ілістае, у прыбярэжнай частцы пясчанае.

Возера зарастае слаба. Уздоўж берагоў паласа надводнай расліннасці шырынёй да 8 м. Упадаюць ручаі з азёр Рожава, Бужа і Мізерышкі; выцякае рака Рака (злучае яго з возерам Дрывяты).

У возеры водзяцца акунь, лешч, плотка, карась, гусцяра, лінь, мянтуз, судак і іншыя віды рыб. У 2008 годзе зарыблялася шчупаком.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Званец (балота)

**Балотны масіў Званец** — асакова-гіпнавае нізіннае балота мезатрофнага тыпу, тыповае для Палесся, буйнейшае ў Еўропе. На тэрыторыі балота створаны Рэспубліканскі ландшафтны заказнік «Званец», які з'яўляецца ключавой арніталагічнай тэрыторыяй (з 1998 года) і Рамсарскай тэрыторыяй (з 2002 года).

## Геаграфія 
Балотны масіў размешчаны на захадзе Палесся на поўдні Драгічынскага раёна і часткова ў Кобрынскім раёне, у межах Дняпроўска-Бугскага канала на поўначы, Белаазёрскай на ўсходзе і Арэхаўскай вадапажыўных сістэм на захадзе на вышыні 145—151 метраў над узроўнем мора.

На тэрыторыі балотнага масіву знаходзяцца шматлікія мінеральныя астравы памерамі ад 0,2 да 10 га. Іх агульная плошча ў межах балот складае прыкладна 29, 8 %.

Таксама ў склад Званца ўваходзіць возера Залавічы і возера Залескае, якое моцна мялее ў выніку меліярацыйных работ.

## Гідраграфія 
Балотны комплекс мае значны памер, таму ён уяўляе сабой даволі стабільную сістэму. Сілкаванне балота ідзе за конт грунтовых вод, атмасферных ападкаў. На гідрарэжым балот уплываюць меліярацыйныя сістэмы і сетка каналаў, сток вады ў якія з'яўляецца асноўнай прычынай буйных пажараў і паводкаў., з якіх 21 від занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь, у тым ліку , , , . Работы па яму меркавалі будаўніцтва 7 асноўных і 4 дадатковых дамбаў для аднаўлення ўзроўню вільгаці. Яны павінны былі перакрыць меліярацыйныя каналы, якія адводзяць ваду з балота. У выніку гэтых работ узровень вады ў перыферыйнай частцы павінен быў падняцца на 50-120 сантыметраў. Да канца 2003 года работы былі выкананы ў поўным аб'ёме.

### Неспрыяльныя фактары 
* Парушэнне гідралагічнага рэжыму балотнага масіву пад уплывам навакольных меліярацыйных сістэм прыводзіць да паводак альбо засух і пажараў.
* Узворванне глебы на мінеральных астравах, дзе растуць рэдкія віды раслін.
* Скарачэнне сенакашэння з'яўляецца асноўнай прычынай зарастання адкрытых нізінных балот хмызнякамі.
* Няўстойлівае лесакарыстанне. Лесакарыстанне на тэрыторыі заказніка праводзіцца без уліку яго значнасці для захавання біяразнастайнасці.
* Штогоднае выпальванне расліннасці мясцовым насельніцтвам у вясенні перыяд

## Літаратура 
* 

### Спасылкі 
* Рамсарские угодья Беларуси 
* Фатаграфія
* «Званец» обрел второе дыхание 
* Пералікі біялагічных відаў 

Катэгорыя:Балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Палесся
Катэгорыя:Балоты Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Тэрыторыі, важныя для птушак
Катэгорыя:Балоты Драгічынскага раёна 
Катэгорыя:Балоты Кобрынскага раёна
Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Марочна (балота)

**Балота Марочна** — адно з трох буйнейшых верхавых балот, якія захаваліся ў натуральным стане на Палессі пасля асушальнай меліярацыі. Гэта самае старажытнае балота Беларусі — яго фарміраванне пачалося каля 10 тысяч гадоў назад. Большасць балотных масіваў, якія знаходзяцца навокал яго, цяпер асушана для здабычы торфу.

## Агульнае становішча 
У балота не ўпадае ніводнай рэчкі, і воднае забеспячэнне ажыццяўляецца за кошт атмасферных ападкаў. Амаль з усіх бакоў балота абкружана лясамі. Па краях балота размешчана некалькі масіваў унікальных старых ельнікаў, яны ўяўляюць сабой астравы на значнай адлегласці ад мяжы суцэльнага распаўсюджання елкі. Ва ўсходняй і цэнтральнай частках балота знаходзіцца шэраг буйных парослых лесам мінеральных астравоў. Таўшчыня тарфяной залежы больш 2 метраў. Пераважаюць вярховы і пераходны тыпы балот.

На большай частцы балота гідралагічны рэжым блізкі да натуральнага. У пачатку 1950-х гадоў на балоце было пракопана некалькі асушальных каналаў агульнай даўжынёй каля 20 км, якія да нашага часу дрэнуюць балота. У паўночнай частцы балота гідралагічны рэжым цалкам парушаны ў выніку здабычы торфу.

## Флора і фаўна 
На балоце выяўлена 157 відаў наземных хрыбетных жывёл, сярод якіх 30 відаў млекакормячых, 112 відаў птушак (100 відаў гняздуюцца, 12 адзначаюцца пад час міграцыі), 7 — паўзуноў і 8 — земнаводных.

Прыродаахоўная каштоўнасць угоддзя вызначаецца, у першую чаргу, наяўнасцю на гнездаванні шэрагу рэдкіх і ахоўваемых відаў птушак, якія занесены ў нацыянальную Чырвоную кнігу і маюць высокі еўрапейскі ахоўны статус (SPEC): , , , , , , , ,  і  дзятлы.

У межах балотнага масіву і па яго перыферыі адзначаны амаль усе буйныя абарыгенныя капытныя — ,  і . Іх колькасць невысокая, што абумоўлена асаблівасцямі біяцэнатычнай структуры гэтай тэрыторыі. У ельніках, якія прымыкаюць да балота, адзначаны рэдкі для Палескага рэгіёна . Такім чынам, тэрыторыя з'яўляецца адным з самых паўднёвых участкаў распаўсюджання гэтага віду.

З ахоўваемых у Беларусі жывёл зарэгістраваны , ,  і . Даволі верагодным выглядае і пражыванне ў заказніку ахоўваемых відаў кажаноў, аднак даследаванні гэтай групы млекакормячых не праводзіліся.

У складзе флоры выяўлена 5 відаў дзеразы, 6 хвашчоў, 8 папаратнікаў, 3 голанасенных і 527 пакрытанасенных раслін. З іх 7 відаў занесены у нацыянальную Чырвоную кнігу — , , , , , , . , , ,  занесены ў Спіс прафілактычнай аховы Чырвонай кнігі РБ.

Вядзецца збор журавін.

## Літаратура 
* 
* *Абрамчук А. В.*, *Левы С. В.* Балота Марочна  // ГА «Ахова птушак Бацькаўшчыны»: Тэрыторыі важныя для птушак [Электронны рэсурс] — Рэжым доступу: http://iba.ptushki.org/ — Дата доступу: 13.08.2015

Катэгорыя:Балоты Беларусі
Катэгорыя:Тэрыторыі, важныя для птушак
Катэгорыя:Балоты Столінскага раёна 
Катэгорыя:Балоты Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Обаль

**Обаль** — тапонім:

* Обаль — гарадскі пасёлак у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі
* Обаль — рака ў Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток Заходняй Дзвіны
* Возера Обаль — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Обаль
* Обаль — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці.
* Обаль — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці на рацэ Абалянка.
* Обаль — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці на рацэ Обаль
Снуды

**Снуды́** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім р-не Віцебскай вобласці. У басейне ракі Друйка, за 10 км на поўнач ад горада Браслаў, уваходзіць у Браслаўскую групу азёр (другое па велічыні сярод іх) і знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».

## Агульнае 
Плошча 22 км². Найбольшая глыбіня 16,5 м. Даўжыня 8,8 км. Найбольшая шырыня 4,9 км. Даўжыня берагавой лініі 34,4 км. Аб’ём вады 107 млн м³. Плошча вадазбору 113 км². Схілы катлавіны вышынёй да 30 м, на ўсходзе і паўднёвым-усходзе абрываюцца блізка каля ўрэзу вады. Уздоўж усходняга берага цягнецца озавая града, парослая лесам. Берагі нізкія, пераўвільготненыя. Пойма шырынёй ад 5 да 150 м. Упадзіны чаргуюцца з пясчанымі мелямі, большасць з якіх парасла трыснягом.

На возеры 11 астравоў агульнай плошчай 1,6 км² (Ліпавец, Турмас, Лакіна, Краснагорка і інш..

## Турызм 
Возера ўваходзіць у Нацыянальны парк «Браслаўскія азёры», у зону адпачынку Браслаў. У 1985 годзе на возеры Снуды створаны арніталагічны заказнік агульнай плошчай 2200 гектараў.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Друйкі
Святца

**Свя́тца** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім р-не Віцебскай вобласці ў басейне ракі Друйка, на паўночнай ускраіне горада Браслаў. Належыць да групы Браслаўскіх азёр і знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».

Плошча паверхні 0,29 км². Даўжыня 0,74 км, найбольшая шырыня 0,59 км. Даўжыня берагавой лініі 2,07 км. Найбольшая глыбіня 4,1 м, сярэдняя 2,6 м. Аб’ём вады 0,76 млн м³. Плошча вадазбору 4,1 км².
Катлавіна возера падпруднага тыпу. Схілы катлавіны на поўначы нізкія, часткова разараныя, месцамі змяняюцца балотамі, на поўдні камавыя ўзгоркі вышынёй да 15 м, пад забудовамі. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі пераважна нізкія, забалочаныя, на поўдні вышынёй да 0,5 м. Пойма шырынёй 5—70 м. Дно возера плоскае, выслана сапрапелем, вузкая прыбярэжная частка (акрамя заходняй) пясчаная. Возера эўтрофнае з прыкметамі антрапагеннага забруджвання. Зарастае слаба. Шырыня паласы прыбярэжнай надводнай расліннасці 3—15 м. Расліннасць пашырана да глыбіні 1 м. На захадзе выцякае ручай у возера Бярэжа.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лінь, плотка, карась і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Друйкі