open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Франкісцкая Іспанія

**Франкісцкая Іспанія** — перыяд у гісторыі Іспаніі паміж 1936 і 1975 гадамі, калі Іспанія знаходзілася пад кіраваннем дыктатарскага рэжыму Франсіска Франка.

Кіраванне рэжыму пачалося 1 кастрычніка 1936 года, калі да ўлады ў краіне прыйшлі Франсіска Франка і Нацыянальны камітэт абароны (частка іспанскай арміі, якая паўстала супраць Рэспублікі). Рэжым змог замацавацца ва ўладзе пасля перамогі ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі кааліцыі паўстанцаў *Nacionales*. Акрамя падтрымкі ўнутры краіны, мяцеж Франка быў падтрыманы з-за мяжы фашысцкай Італіяй і нацысцкай Германіяй, у той час як Другая Іспанская рэспубліка ў значнай меры абапіралася на падтрымку Савецкага Саюза.

Пасля перамогі ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі нацыяналісты стварылі аднапартыйную аўтарытарную дзяржаву пад фактычна абсалютным кіраўніцтвам Франка. Другая сусветная вайна пачалася неўзабаве пасля гэтага, і, хоць Іспанія была афіцыйна нейтральнай, яна паслала сваю *Блакітную дывізію* ў СССР у дапамогу немцам, і яе прагерманская пазіцыя прывяла да яе ізаляцыі пасля паражэння дзяржаў Восі ў вайне. Сітуацыя змянілася з пачаткам халоднай вайны, на фоне якой моцная антыкамуністычная скіраванасць Франка натуральным чынам схіліла яго рэжым да ўступлення ў саюз са Злучанымі Штатамі.

Іспанія была абвешчана каралеўствам у 1947 годзе, але манарх не быў абвешчаны. Франка пакінуў за сабой права назваць імя чалавека, які павінен быць каралём, і наўмысна затрымліваў выбар з палітычных меркаванняў. Выбар, нарэшце, адбыўся ў 1969 годзе, калі будучым каралём быў абвешчаны Хуан Карлас дэ Бурбон як афіцыйны пераемнік Франка (які заставаўся пажыццёвым рэгентам).

Пасля смерці Франка 20 лістапада 1975 года Хуан Карлас стаў каралём Іспаніі. Ён адразу ж пачаў працэс пераходу краіны да дэмакратыі, які скончыўся пераходам Іспаніі да канстытуцыйнай манархіі і парламенцкай дэмакратыі.

## Гл. таксама 
* Італьянская акупацыя Мальёркі
* Нацыяналістычная фракцыя (Іспанія)

## Літаратура 
* Payne, S. (1987). *The Franco regime.* 1st ed. Madison, WI: University of Wisconsin Press.
* Luis Fernandez. *Franco*. Editorial

Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Пірэнейскага паўвострава
Катэгорыя:Гісторыя Іспаніі
Квадрумвіры

**Квадрумвіры** () — група з чатырох лідараў, арганізатараў найважнейшай падзеі ў гісторыі італьянскага фашызму — паходу на Рым. Усе чацвёра «Квадрумвіраў» былі актыўнымі ўдзельнікамі фашысцкай партыі Беніта Мусаліні і асноўнымі дзеючымі асобамі, якія прывялі да дыктатуры фашызму ў Італіі і актыўна падтрымлівалі яе.

## Удзельнікі 
* '''Мікеле Б'янкі** — рэвалюцыянер, лідар сіндыкалістаў.
* **Эміліа Дэ Бона** — уплывовы італьянскі генерал, удзельнічаў у італа-турэцкай вайне, першай сусветнай вайне, другой італа-эфіопскай вайне.
* **Чэзарэ Марыя Дэ Векі** — член італьянскага парламента, каланіяльны адміністратар.
* **Італа Бальба''' — лідар чорнакашульнікаў, лідар Ферарскага падраздзяленні фашысцкай партыі.

Сам Мусаліні некалькі дыстанцаваў сябе ад паходу на Рым, з прычыны таго, што лічыў гэту аперацыю справай рызыкоўнай.

## Гл. таксама 
* Паход на Рым
* Італьянскі фашызм

## Спасылкі 
* Хроніка падзей 1919—1922 гг

Катэгорыя:Фашысцкая Італія
Катэгорыя:Фашысцкія лідары
Табрук

**Табрук** () — горад у Лівіі, муніцыпалітэт Эль-Бутнан. Насельніцтва — 110 тысяч жыхароў (2006).

Размешчаны ў гістарычнай вобласці Кірэнаіка на ўсходзе краіны, за 120 км ад мяжы з Егіптам. Порт на ўзбярэжжы Міжземнага мора. Натуральная глыбакаводная гавань — адна з лепшых на міжземнаморскім узбярэжжы Афрыкі. Канцавы пункт нафтаправода ад радовішчаў на поўдні краіны. Нафтаналіўны порт. Харчовая прамысловасць.

## Гісторыя 
На месцы сучаснага горада размяшчалася старажытнагрэчаская калонія Антыпіргус.

Са студзеня 1941 года па лістапад 1942 года тут адбываліся бязлітасныя баі паміж краінамі Антыгітлераўскай кааліцыі і краінамі Восі (у складзе злучэння «Афрыканскі корпус») падчас Другой сусветнай вайны. У сувязі з гэтым па імі горада быў названы малы бетонны бункер «табрук».

У 1951—1969 гадах — рэзідэнцыя караля Лівіі Ідрыса I.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарады Лівіі
Катэгорыя:Парты міжземнаморскага ўзбярэжжа Афрыкі
Прыгоды Тома Соера

**«Прыгоды Тома Соера»** () — раман Марка Твэна апублікаваны ў 1876 годзе. Раман апавядае пра хлопчыка, які расце ў невялікім горадзе на рацэ Місісіпі. Дзеянне адбываецца да грамадзянскай вайны ў ЗША ў выдуманым горадзе Санкт-Пецярбургу, прататыпе горада Ганібал штата Місуры, дзе жыў сам Марк Твэн.

Катэгорыя:Кнігі 1876 года
Катэгорыя:Творы Марка Твэна
Катэгорыя:Дзіцячыя раманы
Катэгорыя:Раманы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Прыгодніцкія творы
Катэгорыя:Раманы на англійскай мове
Старыца (значэнні)

Назву **Ста́рыца** маюць:
* Старыца, старарэчча, старык — частка былога рэчышча ракі
* Старыца — ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Старыца — былы хутар у Глыбоцкім раёне
** Старыца — былая вёска ў Пастаўскім раёне
** Старыца — вёска ў Расонскім раёне
* Мінская вобласць:
** Старыца — аграгарадок у Капыльскім раёне

### Расія 
* Старыца — горад у Цвярской вобласці Расіі
Апоп

**Апоп** (Апе́п, Апо́фіс, грэч. Ἄπωφις) - у егіпецкай міфалогіі гіганцкі змей, увасабленне змроку, вораг сонца і святла. Апоп жыў у падземнай глыбіні, дзе і адбывалася яго штодзённая барацьба з сонечным богам Ра. Кожны вечар Ра завяршаў сваё падарожжа па Нябеснаму Нілу (у егіпецкай міфалогіі акрамя зямной ракі Ніл былі яшчэ яго нябесны і падземны "двайнікі") на сваёй Туры Мільёнаў Гадоў, падплываў да заходніх гор ля горада Абідоса - там, як лічылі егіпцяне, быў уваход у падземнае каралеўства, краіну мёртвых. Ра пераходзіць з дзённай туры і начную і плыве на ёй па Падземнаму Нілу. Падземны Ніл працякае па вузкай даліне, якую 12 брам дзяцілі на 12 частак. Кожную брама вартавала пачвара, якая дыхала агнём. Але разам з Ра плывуць бог Гор з галавой сокала, багіня Хатор, багіня мудрасці і справядлівасці Маат, мудры бог Тот з галавой ібіса, змеепадобны бог Нехебкаў і бог-воўк Упуаўт, які ведаў магічныя замовы, - усе яны дапамагаюць Ра вартаваць сонечны дыск. Пачварныя вартаўнікі брам жахлівыя, але багоў чакае сустрэча са страшэнным Апопам.

Змей Апоп выгінаецца мносствам кольцаў, а калі выцягваецца, до дасягае ў даўжыню 450 локцяў (каля 230 метраў). Каб перашкодзіць багам, ён выпівае ваду падземнага Нілу. Але Ра з дапамогай багоў пратыкае пачвару коп'ямі і прымушае вярнуць усю выпітую ваду са свайго бяздоннага чэрава. Начная тура праходзіць па Падземнаму Нілу, Ра зноў пераходзіць на дзённую туру і выплывае ў неба, прыносячы новы дзень. Ноччу зноў адбываецца бітва з Апопам, бо, як лічылі егіпцяне, не можа цемра не перашкаджаць святлу, не можа смерць не змагацца з жыццём, але ніхто не пераможа, бо святло і жыццё незнішчальныя. Простыя людзі могуць дапамагчы Ра чытаннем малітваў і прыжыццёвай набожнасцю.

Апопу прыпісваліся таксама землятрусы. Існавала таксама эсхаталагічныя прароцтвы аб тым, што аднойчы Апоп здолее перамагчы Ра і заняць яго месца.

У іншым міфе Ра ў абліччы рудога ката адсек змею Апопу галаву пад святым сімакорам, дрэвам жыцця, у горадзе Геліопалі. Апоп лічыўся стварэннем Нейта, які з'явіўся ў першапачотковых водах да Вялікай Энеады. Існавала таксама міфалагічная версія ра Апопа як старэйшага бога, стваральніка сусвету. У канцы Сярэдняга царства, пасля захопу Егіпта гіксосамі, а таксама ў позні перыяд развіцця егіпецкіх культаў Апопа набліжалі да змрочнага бога Сета (які раней быў на баку Ра і кожную ноч дапамагаў яму змагацца з пачварай).

У эліністычны перыяд, калі Егіптам кіравала грэчаская дынастыя Пталемеяў, антычная культура распаўсюдзілася на многія раёны Міжземнамор'я, а многія мясцовыя багі сталі атоесамлівацца з грэчаскімі, Апоп зліўся з персанажам Тыфона.

## Спасылкі 
* Міфалагічная энцыклапедыя (рус) 
* Егіпецкі бог Апоп (рус) 

Катэгорыя:Старажытнаегіпецкія багі
Катэгорыя:Егіпецкая міфалогія
Malus bhutanica

**Malus bhutanica** — від невысокіх кустоў або дрэў роду  сямейства .

Арэал віду ўключае Бутан, а таксама тэрыторыю Кітая — Тыбецкая аўтаномная акруга і правінцыі Ганьсу, Шэньсі і Сычуань.

## Апісанне 
Кветкі сметанкова-белыя, злёгку духмяныя, распускаюцца ў маі. Плады грушападобнай формы, чырвонага або жоўтага колеру. Лісце сярэдняй велічыні, летам зялёнае, а ўвосень прыемных адценняў. Вышыня — ад 3 да 4 метраў. Крона — ад 3 да 4 метраў.

## Сістэматыка 
Упершыню апісаны як . У 1994 годзе Джэймсам Фіпсам (*James Bird Phipps*) былі апублікаваныя вынікі даследавання, на падставе якіх ён зрабіў выснову, што *Pyrus bhutanica* — той жа від, што і , і, адпаведна гэтаму, увёў новую назву *Malus bhutanica* (новая камбінацыя, comb. nov.). Такі погляд на гэты таксон, аднак, не з’яўляецца агульнапрызнаным: у базе дадзеных *The Plant List* назва  мае статус *unresolved name*, то ёсць адносна яе нельга адназначна сказаць, ці варта яе выкарыстоўваць як назву самастойнага віду альбо варта звесці яго ў сінаніміку іншых таксонаў, у той час як назва  з’яўляецца прызнанай (статус *accepted name*).

## Спасылкі 
* Flora of China

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Яблыня
Unguiculariella

***Unguiculariella***  — манатыпны род грыбоў сямейства , які ўключае адзін від — *Unguiculariella bhutanica*.

Прадстаўнікі віду *Unguiculariella bhutanica* сустракаюцца на гніючых парэштках пакрытанасенных раслін.

## Спасылкі 
* Unguiculariella на Index Fungorum

Катэгорыя:Гіялосцыфавыя
Катэгорыя:Манатыпныя роды грыбоў
Leotiomycetes

**Leotiomycetes** — клас аскаміцэтавых грыбоў.

## Апісанне 
Многія віды выклікаюць сур'ёзныя захворванні раслін. Большасць *Leotiomycetes* прарошчваць свой аск у склад пладовае цела (рэдка *cleistothecia*). Аск цыліндрычны, без карэньчыкаў. Споры з'яўляюцца гіялінамі, бываюць рознай формы і выпускаюцца праз цыркуляр апікальных пор.

## Спасылкі 
* Tree of Life: Leotiomycetes 

Катэгорыя:Аскаміцэты
Катэгорыя:Класы грыбоў
Баса

**Ба́са** — шматзначны тэрмін:

## Прозвішча 
* Ферэр Баса (1285—1348) — каталонскі жывапісец.

## Тапонім 
* Баса — горад у Іспаніі.

## Арганізацыі 
* БАСА — незалежнае аб’яднанне студэнтаў-архітэктараў у Беларусі — МГА «БАСА».

## Гл. таксама 
* Праліў Баса — праліў, які раздзяляе Аўстралію і востраў Тасманія.
Касцёл Святога Пятра ў Вярыгах (Даўгаўпілс)

**Касцёл Святога Пятра ў Вярыгах** () — рымска-каталіцкі храм у цэнтры горада Даўгаўпілс (Латвія). Знаходзіцца ў квартале вуліц Ціетокшня, Рыгас, Міхаэлса, Сакню. 

## Гісторыя 
Будаўніцтва касцёла пачалося ў 1845 годзе, асвечаны ў чэрвені 1848 года. Знаходзіцца ў цэнтры горада на цэнтральнай вуліцы па адрасе . Першапачаткова будынак вянчала квадратная вежа. У 1920—30 гадах XX стагоддзя праведзена маштабная рэканструкцыя, над будынкам збудаваны купал, ад галоўнага ўваходу направа і налева ідзе каланада, якая замыкаецца двухпавярховымі флігелямі. Храм пасля рэканструкцыі нагадвае паменшаны Сабор Святога Пятра ў Ватыкане.

У чэрвені 1941 года перад галоўным уваходам звалілася бомба, пашкодзіўшы фасад і дах храма (фатаграфія маецца ў Даўгаўпілскім музеі). Пасля вайны вернікі адрамантавалі касцёл. Напачатку 60-х гадоў храм хацелі знесці, аднак вернікі звярнуліся за падтрымкай у Ватыкан, і храм удалося абараніць.

Храм уваходзіць у Рэзэкненска-Аглонскае біскупства Рымка-каталіцкай царквы Латвіі. З 1980 года настаяцелем храма з'яўляецца Аляксандр Мадэланс. Храм неаднаразова наведваў біскуп Яніс Буліс, глава Рэзэкнэнска-Аглонской дыяцэзіі. Некалькі гадоў назад пабудавана невялікая адасобленая званіца. Звон падарыў настаяцель .

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Каталіцкія храмы Латвіі
Катэгорыя:Храмы Даўгаўпілса
Даўгаўпілс
Гомес

**Гомес** (); **Гоміс** () — іспанскае, бразільскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Марыа Гомес, нямецкі футбаліст іспанскага паходжання
* Маўра Сілва Гомес, футбаліст зборнай каманды Бразіліі
* Селена Гомес, амерыканская актрыса
Каўдылізм

**Каўдылі́зм** (ад каўдылья  — «правадыр», афіцыйны тытул іспанскага дыктатара Франка) — рэжым асабістай улады дыктатараў у Іспаніі (да 1975 года) і шэрагу краін Лацінскай Амерыкі, які ўсталяваўся ў выніку ваеннага перавароту і абапіраецца непасрэдна на ваенную сілу.

Для каўдылізму характэрны ліквідацыя правоў і свабод, усталяванне прававога тэрору і рэпрэсій, прамыя расправы з палітычнымі праціўнікамі.

У лацінаамерыканскіх краінах, у прыватнасці, у былых іспанскіх калоніях, ваенныя перавароты, у выніку якіх да ўлады прыходзілі ваенныя дыктатары, вылічаюцца літаральна сотнямі.

Рэжымы каўдылья, як правіла, няўстойлівыя. Каўдылья хутка растрачваў свой палітычны аўтарытэт, сацыяльная апора яго ўлады няўмольна звужалася, а сам ён станавіўся ахвярай новай змовы.

## Гл. таксама 
* Іспанская фаланга
* Фашызм
* Ваенны пераварот у Чылі, 1973

Катэгорыя:Формы дзяржавы
Катэгорыя:Фашызм
Катэгорыя:Фалангізм
Катэгорыя:Лацінская Амерыка
Карпаў

**Карпаў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Цярэнцьевіч Карпаў (1917—1945) — ваенны лётчык, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, двойчы Герой Савецкага Саюза.
* Аляксандр Якаўлевіч Карпаў — беларускі кінарэжысёр.
* Анатоль Яўгенавіч Карпаў — расійскі шахматыст.
* Генадзь Фёдаравіч Карпаў — расійскі гісторык.
* Ігар Аляксандравіч Карпаў (нар. 1957) — беларускі інфекцыяніст.
* Ігар Васільевіч Карпаў — беларускі архітэктар.
* Леў Якаўлевіч Карпаў — расійскі хімік-тэхнолаг.
* Сяргей Сцяпанавіч Карпаў (нар. 1969) — беларускі гаспадарчы дзеяч.
* Уладзімір Аляксандравіч Карпаў (1940—2006) — беларускі мовазнавец, доктар філалагічных навук.
* Уладзімір Барысавіч Карпаў — беларускі пісьменнік і крытык.
Крыніцкі

**Крыніцкі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Іванавіч Крыніцкі, савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч
* Арон Маркавіч Крыніцкі, удзельнік камуністычнага падполля ў гады грамадзянскай вайны ў Мінску
* Нікіфар Крыніцкі, украінскі мастак-прымітывіст
* Рышард Крыніцкі, польскі паэт, перакладчык і выдавец
Барышына

Назву **Барышына** маюць:

* Барышына — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці
* Барышына — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці
Іспанскае Марока

**Іспанскае Марока** (; ) — рэгіён у паўночнай частцы Марока, які знаходзіўся ў каланіяльнай залежнасці ад Іспаніі ў 1912—1956 гадах. Яго агульная плошча — 20.948 км², з якіх толькі 14 % былі прыдатнымі для вядзення сельскай гаспадаркі; астатнія 86 % займаюць горы і паўпустыні. Сталіцай уладання з'яўляўся горад Тэтуан.

## Гісторыя 
Выцесніўшы мусульман з Іберыйскага паўвострава да 1492 годзе, еўрапейскія дзяржавы (Іспанія і Партугалія) пераносяць Рэканкісту на Варварскі бераг (паўднёвы бераг Міжземнага мора). Крэпасць Мелілья становіцца іспанскай ужо ў 1497 годзе. Сеўту захопліваюць партугальцы, а затым перадаюць яе Іспаніі ў 1580 годзе. Іспанскімі становяцца шматлікія прыбярэжныя крэпасці (Аран, Алжыр, Танжэр).

Але суцэльную паласу сваіх уладанняў іспанцы здолелі тут стварыць толькі пасля 1912 года. Фескі мірны дагавор 1912 падзяліў Марока паміж Іспаніяй і Францыяй, якой дасталася большая частка. Пры гэтым гарады Сеўта і Мелілья не былі аднесены да Іспанскага Марока паколькі лічыліся неад'емнай часткай уласна Іспаніі. Горад Танжэр ператварыўся ў горад-дзяржаву пад міжнародным кіраваннем Лігі Нацый, хоць іспанскія войскі і акупавалі яго ў 1940 годзе пад падставай абароны горада ад італьянскіх фашыстаў.

Акрамя таго, Іспаніі належалі: Іфні, сектар Тарфая (Мыс Хубі), Заходняя Сахара і Канарскія астравы ў гэтым рэгіёне Афрыкі. Ва ўсіх кантынентальных іспанскіх уладаннях значным было мясцовае мусульманскае насельніцтва, а таму ісламская сістэма кадзі была захавана іспанцамі. Цікава, што іспанская каралева Ізабела II усяляк перашкаджала ўласна іспанскай каланізацыі рэгіёна ў канцы XIX стагоддзя, калі Марока яшчэ не быў іспанскім, але іспанскія інтарэсы тут ужо былі відавочнымі. Таму шматлікія іспанскія перасяленцы накіраваліся ў суседні Французскі Алжыр (Гл. франкаалжырцы). З-за замкнутасці мусульманак, нешматлікія мясцовыя іспанскія каланісты і ваенныя ўступалі ў сувязі з яўрэйскімі жанчынамі. Характэрна, што большасць мусульман у іспанскім рэгіёне Марока складалі не арабы, а берберы племя Рыф. У той час вельмі шматлікія былі і яўрэі, галоўным чынам нашчадкі маранаў, высланых з Іспаніі пасля заканчэння Рэканкісты. У цэлым, нават у гады іспанскага кіравання Іспанскае Марока захавала свой мусульманскі характар, хоць іспана-арабскае двухмоўе атрымала некаторае распаўсюджванне ў гарадах (асабліва Тэтуане).

Пасля атрымання незалежнасці большасць яўрэяў і хрысціян эмігравала, але і ў нашы дні 20 тыс. чалавек у рэгіёне працягваюць валодаць іспанскай мовай, хоць асноўнай другой мовай Марока ў цэлым з'яўляецца французская мова. Сеўта і Мелілья па-ранейшаму складовыя часткі Іспанскага Каралеўства з поўным распаўсюджваннем на іх усіх правоў і свабод ЕС (як і абедзве правінцыі Канарскага архіпелага). На гэтых тэрыторыях мусульманскае насельніцтва, хоць і значнае, але складае менш 40 працэнтаў пры 99%-ным валоданні іспанскай мовай як роднай (нягледзячы на рознае нацыянальна-культурнае паходжанне бацькоў).

## Гл. таксама 
* Іфні
* Іспанскае Паўднёвае Марока
* Зыход яўрэяў з арабскіх краін
* Іспанская Сахара
* Калоніі Іспаніі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Марока
Катэгорыя:Гісторыя Іспаніі
Хокінс

**Хокінс** () — англійскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Бары Хокінс (нар. 1979) — англійскі прафесійны гулец у снукер.
* Бенджамін Хокінс (1754—1816) — амерыканскі сенатар, грамадскі дзеяч.
* Джон Хокінс (1532—1595) — англійскі марак, караблебудаўнік, адмірал, пірат.
* Джэк Хокінс (1910—1973) — брытанскі акцёр.
* Салі Хокінс (нар. 1976) — брытанская актрыса.
* Тэйлар Хокінс (1972—2022) — барабаншчык рок-гурта Foo Fighters.
Павел Андрэевіч Таран

**Па́вел Андрэ́евіч Тара́н** (;  — ) — ваенны лётчык, генерал-лейтэнант авіяцыі (1967). Двойчы Герой Савецкага Саюза (1942, 1944).

## Біяграфія 
П. А. Таран нарадзіўся у сяле Шолахава (зараз у Нікапальскім раёне Днепрапятроўскай вобласці, Украіна). Скончыў 7 класаў, працаваў на заводзе ў Нікапалі.
З 1937 года ў Чырвонай Арміі. У 1938 годзе скончыў Качынскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў. Удзельнік паходу ў Заходнюю Украіну ў 1939 годзе, савеца-фінлядскай вайны 1939—1940 гг. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у баявых дзеяннях з чэрвеня 1941 года. Прайшоў шлях ад камандзіра звяна да камандзіра палка бамбардзіровачнай авіяцыі. Удзельнічаў у баях на тэрыторыі Украіны, Прыбалтыкі, Беларусі. За гады вайны здзейсніў 386 баявых вылетаў. Удзельнічаў у ліквідацыі мінскага «катла», наносіў бомбавыя ўдары па пазіцыях праціўніка на Таманскім паўвостраве, у Крыме, на Данбасе, падчас Берлінскай наступальнай аперацыі.

Пасля вайны гвардыі падпалкоўнік П. А. Таран працягваў службу ў Ваенна-паветраных сілах СССР. У 1958 годзе скончыў Ваенную акадэмію Генштаба. З 1980 года ў цэнтральным апараце Міністэрства абароны СССР. Займаў пасаду начальніка Упраўлення ППА і авіяцыі Галоўнага аператыўнага ўпраўлення Генеральнага штаба Узброеных Сіл СССР. З 1970 года генерал-лейтэнант авіяцыі П. А. Таран у запасе, з 1979 года — у адстаўцы. Жыў у Маскве. Працаваў кансультантам у АКБ імя А. М. Тупалева.

Памёр П. А. Таран 14 верасня 2005 года. Пахаваны ў Маскве на Траякураўскіх могілках.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка»
* Медаль «Залатая Зорка»
* Ордэн Леніна
* Ордэн Аляксандра Неўскага
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* 2 ордэны Чырвонай Зоркі
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Медаль «За абарону Ленінграда»
* Медаль «За абарону Каўказа»
і іншыя ўзнагароды, у т.л. замежных дзяржаў.

## Памяць 
* Помнік на магіле.
* Бронзавы бюст на радзіме Героя.
* Імя Героя прысвоена стратэгічнаму бамбардзіроўшчыку Ту-160.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Лётчик-качинец Таран Павел Андреевич  

Катэгорыя:Удзельнікі польскага паходу РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты авіяцыі (СССР)
Абрамс

* Джэфры Джэйкаб Абрамс (Джэй Джэй Абрамс) (нар. 1966) — амерыканскі сцэнарыст, прадзюсар і рэжысёр.
* М1 «Абрамс» — асноўны баявы танк ЗША.
* Крэйтан Уільямс Абрамс (1914—1974) — военачальнік арміі ЗША.
Балівар

* Сімон Балівар
* Горад Сьюдад-Балівар
* Гара Балівар
* Балівар (дэпартамент)
* Штат Балівар
* Правінцыя Балівар
Дрозд

**Дрозд** — птушка сямейства Драздовыя, таксама прозвішча.

## Прозвішча 
* Андрэй Мікалаевіч Дрозд (нар. 1975) — беларускі футбаліст.
* Валянцін Пятровіч Дрозд (1906—1943) — савецкі военачальнік беларускага паходжання, віцэ-адмірал
* Зміцер Дрозд (нар. 1973) — беларускі гісторык, архівіст, публіцыст, паэт.
* Мікалай Пракопавіч Дрозд (1890—1943) — удзельнік Мінскага камуністычнага падполля.
* Надзея Пятроўна Дрозд (нар. 1973) — беларуская баскетбалістка.
* Наталля Іванаўна Дрозд, беларускі палітык і дыпламат
* Сяргей Віктаравіч Дрозд (нар. 1983) — беларускі футбаліст
* Якаў Іванавіч Дрозд (1897—1989) — беларускі будаўнік, мостабудаўнік, педагог.
Дзярновіч

**Дзярновіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Іванавіч Дзярновіч (нар. 1966) — беларускі гісторык і выдавец.
* Сяргей Дзмітрыевіч Дзярновіч (нар. 1974) — беларускі археолаг
Велле

**Велле** —тапонім:

* Велле — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці
* Велле — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці
Фрэйзер

**Фрэйзер** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Брэндан Фрэйзер (акцёр)
* Брэндан Фрэйзер (фігурыст), амерыканскі фігурыст
* Грэг Фрэйзер, аўстралійскі кінааператар
* Джо Фрэйзер, амерыканскі баксёр-прафесіянал
* Дон Фрэйзер, аўстралійская плыўчыха, алімпійская чэмпіёнка
* Малкалм Фрэйзер, аўстралійскі палітычны дзеяч, прэм'ер-міністр Аўстраліі ў 1975—1983 гг.

## Тапонім 
* Востраў Фрэйзер

## Гл. таксама 
* Джэймс Джордж Фрэзер
Чу

**Чу**:

* Рака Чу, рака ў Казахстане і Кыргызстане
* Стывен Чу, амерыканскі фізік-эксперыментатар, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1997).
* Чу, царства
Сяргееўскае

**Сяргееўскае**:
## Беларусь 
* Сяргееўскае (возера, Пухавіцкі раён)
## Расія 
* Сяргееўскае (Гагарынскі раён)
* Сяргееўскае (Сафонаўскі раён)
Калегія тыцыяў

**Калегія тыцыяў** (, *Titienses*, *Sacerdotes Titiales Flaviales*) — рымская жрэчаская калегія.

Згодна з Тацытам калегія тыцыяў была створана Ромулам з мэтай заснавання сабінскіх свяшчэнных устаноў і загадвання культам цара Ціта Тацыя; Варон Рэацінскі прыводзіць версію аб ставрэнні самім Цітам Тацыям калегіі жрацоў, якія назіралі за палётам птушак. Згодна са Светоніям, Актавіян Аўгуст аднавіў асобныя даўно забытыя абрады, якія здзяйсняліся тыцыямі ў мінулыя часы.

Згодна з тлумачэннем Момзена прыгарадная абшчына (трыба) сабінян ці тыцыяў некалі мела сваіх асобных жрацоў-аўгураў і свае парадкі здяйснення аўспіцый і інаўгурацый, якія было вырашана захаваць падчас зліяння абшчын. З цягам часу мінулыя адрозненні ў дзейнасці тыцыяў згладзіліся і іх *sacra* страцілі сваё значэнне, чым і тлумачыцца бяздзейнасць гэтай калегіі ў гістарычны час.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэлігія ў Старажытным Рыме
Катэгорыя:Жрацы
Рубеж

Назву **Рубе́ж** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Рубеж — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Рубеж — вёска ў Браслаўскім раёне
** Рубеж — вёска ў Пастаўскім раёне
* Гомельская вобласць
** Рубеж — пасёлак у Гомельскім раёне
** Рубеж — былы пасёлак у Жлобінскім раёне
** Рубеж — вёска ў Лельчыцкім раёне
* Магілёўская вобласць
** Рубеж — вёска ў Бялыніцкім раёне
** Рубеж — вёска ў Клічаўскім раёне
** Рубеж — вёска ў Круглянскім раёне
** Рубеж — былая вёска ў Магілёўскім раёне
** Рубеж — былая вёска ў Шклоўскім раёне
* Мінская вобласць
** Рубеж — вёска ў Барысаўскім раёне
** Рубеж — вёска ў Пагосцкім сельсавеце Бярэзінскага раёна
** Рубеж — былы пасёлак у Сялібскім сельсавеце Бярэзінскага раёна
** Рубеж — вёска ў Валожынскім раёне
** Рубеж — вёска ў Клецкім раёне
** Рубеж — вёска ў Лагойскім раёне
** Рубеж — вёска ў Слуцкім раёне
Собаль (значэнні)

**Собаль**:
* Собаль (*Martes zibellina*) — млекакормячае сямейства куніцавых.
* «Собаль» — марка мікрааўтобусаў і малатанажных грузавых аўтамабіляў, што вырабляюцца Горкаўскім аўтазаводам.

## Прозвішча 
* Валерый Раманавіч Собаль (нар. 1955) — беларускі фізік.
* Валянцін Енісеевіч Собаль (нар. 1949) — беларускі археолаг.
* Спірыдон Міронавіч Собаль (1580-я — 1645) — друкар, асветнік і літаратар.
Эмануіл Філіберт Савойскі (герцаг Аосцкі)

**Эмануіл Філіберт** (поўнае імя ; 13 студзеня 1869, Генуя — 4 ліпеня 1931, Турын) — італьянскі прынц з Савойскай дынастыі, 2-гі герцаг Аосцкі.

## Біяграфія 
Эмануіл Філіберт быў старэйшым сынам Амедэа I, герцага Аосцкага, які быў на працягу двух гадоў каралём Іспаніі, і яго першай жонкі Марыі Віторыі даль Поца. У 1870 годзе, калі яго бацька быў абраны каралём Іспаніі, Эмануіл стаў кронпрынцам, што доўжылася нядоўга, з прычыны таго, што праз два гады Амадэй I быў вымушаны адрачыся ад прастола і з’ехаць у Італію. Пасля смерці бацькі ў 1890 годзе, як старэйшы сын атрымаў у спадчыну ад яго тытул герцага Аосцкага.

25 чэрвеня 1895 у Кінгстане на Тэмзе (Англія) прынц ажаніўся з французскай прынцэсай Аленай Арлеанскай (1871—1951), дачкой Луі-Філіпа, графа Парыжскага. У іх было двое сыноў:
* Амедэа (1898—1942), 3-ці герцаг Аосцкі;
* Айманэ (1900—1948), кароль Харватыі Таміслаў II і 4-ы герцаг Аосцкі.

Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне ў якасці камандуючага трэцяй італьянскай арміяй. У 1926 годзе атрымаў ад Мусаліні званне маршала Італіі.

Пахаваны на ваенных могілках Рэдзіпулья.

## Узнагароды 
* Кавалер Вышэйшага ордэна Святога Дабравешчання
* Кавалер Вялікага крыжа Савойскага Ваеннага ордэна
* Кавалер Вялікага крыжа ордэна Святых Маўрыкія і Лазара
* Кавалер Вялікага крыжа ордэна Кароны Італіі
* Кавалер Савойскага грамадзянскага ордэна
* Кавалер Мальтыйскага ордэна
* Ордэн Святога Георгія 4-й ступені (7 лютага 1917 года)

## Спасылкі 
* Біяграфія 
* Genealogy of the Royal House of Italy 

Катэгорыя:Военачальнікі Першай сусветнай вайны (Італія)
Катэгорыя:Савойская дынастыя
Катэгорыя:Герцагі аосцкія
Катэгорыя:Маршалы Італіі
Эпулоны

**Эпулоны** () — члены адной з чатырох галоўных рымскіх жрэцкіх калегій.

Калегія эпулонаў была заснавана ў 196 годзе да н.э. згодна з прапановай трыбуна Гая Ліцынія Лукула для правядзення свяшчэнных піроў у гонар трох капіталійскіх багоў (), што раней было абавязкам пантыфікаў, але і пасля стварэння калегіі пантыфікі мелі права ўзяць падрыхтоўку да піра на сябе.

Членства ў каленіі было дазволена і плябеям і было сумяшчальна з іншымі грамадскімі пасадамі. Эпулоны насілі тогу з пурпуровай прошвай ().

Пір спраўляўся ў гонар Юпітэра () Юноны і Мінервы, статуі якіх націралі цыбуляй і намазвалі сурыкам, прычым Юпіцера клалі на ложак (), а Юнону і Мінерву — садзілі на трон (). Валасы названых багоў павінны былі быць завітымі. У свяце прыймаў удзел сенат у поўным складзе. Былі і іншыя ахвярапрынашэнні, у выпадку якіх сенат прымяняў сваё права удзела ў грамадскім абедзе (*jus publice epulandi*). Пазней усталяваўся звычай грамадскіх піроў пасля заканчэння ўсіх гульняў, якія рабіліся як прыватнымі асобамі, так і магістратамі. У падобных пірах прыймаў удзел весь народ, прычым сенат спраўляў урачыстасць на Капітоліі.

Сімвалам калегіі эпулонаў была чаша — патэра.

Першапачаткова эпулонаў было тры (), пазней іх колькасць была павялічана да сямі ( ці *Septemviri Epulonum*); пры Юліі Цэзары павялічана да дзесяці, але пасля яго смерці зной паменьшана да сямі.

Існаванне калегіі эпулонаў прасочваецца да канца IV стагоддзя.

## Літаратура 
* C. Bardt. Die Priester der vier grossen Collégien aus römisch-republicanischer Zeit , Берлін, 1871
* Карл Ёахім Маркварт, Тэадор Момзен. Le Culte chez les Romains . т. IIб стар. 40 і наст., Парыж, 1890 (арыгінал — Handbuch der Römischen Altertümer , т. IV)

## Спасылкі 
* 
* Эпулоны  — у Seyfert’s Dictionary of Classical Antiquites.
* 

Катэгорыя:Жрацы
Катэгорыя:Рэлігія ў Старажытным Рыме
Рыф (значэнні)

**Рыф**: 

* Рыф, рада камянёў, размешчаная блізка да паверхні вады
* Рыф, музыка, прыём меладычнай тэхнікі рока, джаза
* Эр-Рыф, горны хрыбет на поўначы Марока
Саннікаў

**Саннікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Алегавіч Саннікаў (нар. 1954) — беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, дыпламат.
* Алег Канстанцінавіч Саннікаў (1928—1983) — тэатразнавец і літаратуразнавец.
* Дзмітрый Мікалаевіч Саннікаў (1902 — пасля 1928) — беларускі і расійскі мастак, графік.
* Канстанцін Мікалаевіч Саннікаў (1896—1965) — беларускі рэжысёр і акцёр.
* Якаў Саннікаў (1780 — не раней 1812) — рускі прамысловец, даследчык Новасібірскіх астравоў.

## Гл. таксама 
* Саннікава
Друкер

**Друкер** — прозвішча

* Аляксандр Васілевіч Друкер — рускі архітэктар
* Пітэр Фердынанд Друкер — амерыканскі вучоны аўстрыйскага паходжання; эканаміст, публіцыст, педагог
* Соф’я Юр’еўна Друкер — беларуская спявачка

## Гл. таксама 
* Друкар
Луіс Суарэс

**Луіс Альберта Суарэс Дыяс** (; нар. , Сальта, Уругвай) — уругвайскі футбаліст, нападнік амерыканскага клуба «Інтэр Маямі» і нацыянальнай зборнай Уругвая.

## Дасягненні 
**«Насьяналь»**:
* Чэмпіён Уругвая (2): 2006, 2022

**«Аякс»**:
* Уладальнік Кубка Нідэрландаў: 2010

**«Ліверпул»**:
* Уладальнік Кубка Футбольнай лігі: 2012

**«Барселона»**:
* Чэмпіён Іспаніі (4): 2015, 2016, 2018, 2019
* Уладальнік Кубка Іспаніі (4): 2015, 2016, 2017, 2018
* Уладальнік Суперкубка Іспаніі (2): 2016, 2018
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2015
* Уладальнік Суперкубка УЕФА: 2015
* Пераможца клубнага чэмпіянату свету: 2015

**«Атлетыка»**:
* Чэмпіён Іспаніі: 2021

**«Грэміу»**:
* Пераможца Лігі Гаушу: 2023
* Уладальнік Рэкопы Гауша: 2023

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Уругвая
Катэгорыя:Ігракі зборнай Уругвая па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Насьяналь Мантэвідэа
Катэгорыя:Ігракі ФК Гронінген
Катэгорыя:Ігракі ФК Аякс Амстэрдам
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Барселона
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Грэміу
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэр Маямі
Катэгорыя:Чэмпіёны Паўднёвай Амерыкі па футболе
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Будынак Маскоўскага міжнароднага гандлёвага банка (Магілёў)

**Будынак Маскоўскага міжнароднага гандлёвага банка** — помнік грамадзянскай архітэктуры пачатку XX ст. у Магілёве па вул. Ленінская, 50. Занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

## Гісторыя 
Будынак пабудаваны ў 1904—06 гг. архітэктарам Пятром Георгіевічам Камбуравым у эклектычным стылі як аддзяленне Маскоўскага міжнароднага гандлёвага банка.

## Архітэктура 
Будынак уяўляе сабой мураваны сіметрычны двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак. Галоўны фасад вылучаны рызалітам з высокімі арачнымі вокнамі на другім паверсе і пілястрамі карынфскага ордара паміж імі. Першы паверх руставаны, з прамавугольнымі вокнамі. Сцены рызаліта завяршае дэкарыраваны атык. Галоўны ўваход, які знаходзіўся ў левай частцы будынка, быў падкрэслены магутным парталам з карынфскім пілястрам і трохвугольным франтонам. Тэрыторыя банка была абкружаная мураванай сценкай (захавалася часткова). У комплекс уваходзілі таксама два жылыя будынкі і гаспадарчыя пабудовы (не захаваліся). Планіроўка традыцыйная для банкаўскіх устаноў. Па восі на другім паверсе размешчаная аперацыйная зала. Абапал калідораў згрупаваны службовыя памяшканні.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:Ленінская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Банкаўскія будынкі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пятра Камбурава
Катэгорыя:1906 год у Магілёве
Робінс

**Робінс** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вальтэр Робінс, бельгійскі батанік
* Джэром Робінс, амерыканскі харэограф
* Фрэдэрык Чапмен Робінс, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1954)
* Цім Робінс, амерыканскі акцёр
Курапаты (значэнні)

**Курапаты**:

* Курапаты, лясны масіў на паўночным ускрайку Мінска, месца масавых рэпрэсій
* Вёска Курапаты, вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці
Камінскі

**Камінскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Аляксандравіч Камінскі — удзельнік савецкага партызанскага руху на тэрыторыі Мінскай вобласці ў гады Другой сусветнай вайны
* Анджэй Суліма Камінскі — польскі гісторык
* Браніслаў Уладзіслававіч Камінскі — ваенны дзеяч
* Вячаслаў Сяргеевіч Камінскі — беларускі футбаліст, брамнік
* Дзмітрый Раманавіч Камінскі — беларускі кампазітар
* Збігнеў Піліпавіч Камінскі (1934—2008) — беларускі спартыўны дзеяч, Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь, Ганаровы грамадзянін горада Ашмяны.
* Іван Іларыёнавіч Камінскі — Герой Савецкага Саюза
* Мікалай Іванавіч Камінскі (1928—1993) — беларускі гісторык, архівіст.
* Павел Юльянавіч Камінскі — удзельнік барацьбы за ўстанаўленне Савецкай улады ў Іванаўскай вобласці
* Сямён Давыдавіч Камінскі — беларускі медык і дзяржаўны дзеяч
* Уладзімір Уладзіміравіч Камінскі — беларускі велагоншчык
* Уладзіслаў Камінскі (1902 — ?) — польскі архітэктар, які працаваў у Брэсце.

## Гл. таксама 
* Камінская
Лукас

* Дзмітрый Аляксандравіч Лукас — беларускі кампазітар і педагог
* Джордж Лукас — амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст
* Ізабель Лукас — аўстралійская актрыса
* Пол Лукас — венгерскі і амерыканскі акцёр
* Роберт Лукас — амерыканскі эканаміст
* Тыніс Лукас — эстонскі дзяржаўны дзеяч
Голубеў

**Голубеў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Пятровіч Голубеў — беларускі вучоны ў галіне экалогіі і гідрабіялогіі.
* Барыс Маркавіч Голубеў — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Валянцін Фёдаравіч Голубеў — беларускі гісторык.
* Віктар Максімавіч Голубеў — двойчы Герой Савецкага Саюза.
* Іван Архіпавіч Голубеў — беларускі спецыяліст у галіне аснаванняў падземных збудаванняў, механікі дэфармавальнага цвёрдага цела.
* Ігар Уладзіміравіч Голубеў (1961—2024) — беларускі скульптар.
* Іосіф Пятровіч Голубеў — удзельнік трох рэвалюцый, ветэран працы.
* Канстанцін Дзмітрыевіч Голубеў — савецкі ваенны дзеяч.
* Уладзімір Аляксандравіч Голубеў — беларускі астраном.
* Уладзімір Уладзіміравіч Голубеў (нар. 1963) — беларускі дызайнер.
* Уладзіслаў Іосіфавіч Голубеў (Голуб) — беларускі драматург, празаік, рэжысёр, акцёр, мастак.
* Юрый Пятровіч Голубеў — беларускі фізік, рэктар Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Іншае 
* (216897) Голубеў
Гінцбург

**Гінцбург** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Ільіч Гінцбург, беларускі і савецкі аператар
* Еўзель Гаўрылавіч Гінцбург, расійскі філантроп
* Ілья Якаўлевіч Гінцбург, беларуска-расійскі скульптар

## Гл.таксама 
* Гінзбург
Падзерычы

* Вёска Падзерычы, Дзяржынскі раён
* Вёска Падзерычы, Стаўбцоўскі раён
Chalciporus

***Chalciporus*** — род трубкавых грыбоў сямейства  (ці *Strobilomycetaceae*).

## Віды 
* 
*  (=*Chalciporus piperatus var. amarellus*, *Chalciporus pseudorubinellus*)
* 
* 
* 
* 
* 
*  (=*Gyroporus luteopurpureus*, *Rubinoboletus luteopurpureus*)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (=*Rubinoboletus virescens*)
* 
*  (=*Tubiporus rubinellus*, *Suillus rubinellus*)
*  (=*Rubinoboletus rubinus*, *Suillus rubinus* и *Xerocomus rubinus*)

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Балетавыя (сямейства)
Усі Класік 2014 (снукер)

**Усі Класік 2014** — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 23 па 29 чэрвеня 2014 года ў Wuxi City Sports Park Stadium, у горадзе Усі, Кітай. Турнір стаў сёмым розыгрышам Усі Класік, які быў заснаваны ў 2008 годзе пад назвай Цзянсу Класік і да 2012 года праходзіў як запрашальны нярэйтынгавы турнір. £85,000 атрымаў пераможца турніру Ніл Робертсан.

## Спасылкі 
* Усі Класік 2014 на Snooker.org 
* Статыстыка Усі Класік 2014 на CueTracker.net 
* Фотаздымкі World Snooker з Усі Класік 2014 на Facebook

Катэгорыя:Усі Класік (снукер)
Катэгорыя:2014 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Кітаі ў 2014 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 2014/2015
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Кітаі
Катэгорыя:2014 год у Усі
Катэгорыя:Чэрвень 2014 года
Паўстанне камунерас

[thumb|right|250px|Камунерас Падылья, Брава і Мальданада на эшафоце. Карціна Антоніа Хісберта. 1860. [Кангрэс дэпутатаў, Іспанія|Кангрэс дэпутатаў Іспаніі. Мадрыд.]]
**Паўстанне камунерас** () — паўстанне кастыльскіх гарадоў на чале з Таледа ў 1520—1522 гадах, супраць імператарскай улады імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Карла V, які з'яўляўся таксама іспанскім каралём пад імем Карл I. Паўстанцы стварылі «Свяшчэнную хунту» (), да якой далучыліся амаль усе гарады Кастыліі, у тым ліку сталіца Вальядалід. Паўстанцы настойвалі на тым, каб Карл V жыў у Іспаніі, пратэставалі супраць абсалютызму Карла і яго нідэрландскіх саветнікаў у імя нацыянальных устаноў Іберыі; патрабавалі адхілення замежнікаў ад кіравання, рэгулярнага склікання картэсаў, пашырэння гарадскога самакіравання, забароны вывазу залатой манеты за мяжу. Рух камунерасаў прыняў цалкам дэмакратычны характар.

Паўстанцы абвясцілі Хуану Вар'ятку кіраўніцай Іспаніі. Шырокі размах руху, які прыняў з 1521 года антыдваранскі характар, вымусіў дваранства перайсці на бок караля. У бітве пры Вільялары (23 красавіка 1521) сілы Камунерас (паўстанне гарадоў Кастыліі), якіх ўзначальваў Хуан Падылья, былі разгромлены, сам ён і іншыя правадыры Хунты ўзяты ў палон і пакараны смерцю. У 1522 годзе супраціўленне паўстанцаў было канчаткова падушана. Урадавыя рэпрэсіі працягваліся да 1526 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паўстанні ў Іспаніі
Усі Класік (снукер)

**Усі Класік** — прафесійны рэйтынгавы снукерны турнір. Турнір быў заснаваны ў 2008 годзе пад назвай Цзянсу Класік і быў нярэйтынгавым спаборніцтвам. У 2010 годзе ён быў перайменаваны ў Усі Класік, а з 2012 — праходзіць на рэйтынгавым узроўні. Турнір праходзіць у Wuxi City Sports Park Stadium, у горадзе Усі, Кітай. Дзеючы чэмпіён турніру — Ніл Робертсан, які выйграў турнір у 2014 годзе.
Будынак акруговага суда (Магілёў)

**Будынак акруговага суда**, таксама **будынак Ніжняга суда, Урачэбнай управы і архіва** — будынак у Магілёве на плошчы Славы, 1. Помнік архітэктуры класіцызму. Гісторыка-культурная каштоўнасць рэспубліканскага значэння.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1778 годзе на Губернатарскай плошчы (сучасная пл. Савецкая) як будынак ніжняга земскага суда, урачэбнай управы і архіва. У 1883 г. будынак часткова перабудаваны і прыстасаваны пад акруговы суд паводле праекта М. П. Высоцкага.

Калі ў час Першай сусветнай вайны ў Магілёве знаходзілася Стаўка Вярхоўнага галоўнакамандуючага, у будынку размяшчалася частка світы Цара і чыны , знаходзілася ўпраўленне дзяжурнага генерала. Тут размяшчаліся камандзір канвою граф , генерал Д. М. Дубенскі і цырымоніймайстар барон .

У ліпені-жніўні 1919 г. у будынку размяшчаўся штаб 16-й арміі, якая ў 1919—1920 гг. вяла на тэрыторыі Беларусі баі супраць войскаў Польскай Рэспублікі. У ліпені 1919 г. членам Рэўваенсавета 16-й арміі прызначаны Р. К. Арджанікідзэ, які некаторы час працаваў у будынку, дзе размяшчаўся штаб.

Разбураны ў гады Другой сусветнай вайны. У 1950-я гады адноўлены і пераабсталяваны пад Магілёўскі абласны краязнаўчы музей.

У 1975 г. на будынку ўстаноўлена мемарыяльная дошка Рыгору Канстанцінавічу Арджанікідзэ.

## Архітэктура 
Уяўляе сабой мураваны прамавугольны ў плане будынак, які быў падзелены капітальнымі сценамі на тры часткі (для кожнай установы). З боку дваровага фасада кожная з устаноў мела асобны дворык, абнесены мураванай сцяной (не захаваліся). У 1883 г. часткова перабудаваны, надбудаваны трэці паверх, дэкарыраваны галоўны фасад, змененая ўнутраная планіроўка, будынак прыстасаваны пад акруговы суд.

Галоўны трохпавярховы (з паўпадвальным паверхам) фасад выходзіць на плошчу. Паверхі падзелены карнізнымі цягамі. У цэнтры галоўнага фасада — уваходны партал, раней існавалі тры асобныя ўваходы, адпаведна фасад быў аздоблены трыма рызалітамі, завершанымі атыкамі з франтонамі. Цэнтральная частка фасада завершана над карнізам прамавугольным прафіляваным атыкам і дэкарыраваная плоскімі пілястрамі па тры паабапал увахода. На першым паверсе пілястры руставаныя, на другім — парныя, на трэцім — гладкія. Падобныя пілястры захаваліся на бакавых частках будынка, абапал першапачатковых уваходаў, і на вуглах фасадаў. Прамавугольныя аконныя праёмы ў простых ліштвах на першым і трэцім паверхах аздобленыя замковым каменем, на другім завершаны праз адно прамавугольнымі сандрыкамі або трохвугольнымі франтонамі. Будынак завершаны тонкапрафіляваным карнізам. Дэкаратыўныя дэталі, як то пілястры, паясы, ліштвы, сандрыкі, вылучаны асобным колерам.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:Плошча Славы (Магілёў)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1778 годзе
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Магілёўскі абласны краязнаўчы музей імя Еўдакіма Раманавіча Раманава
Катэгорыя:1778 год у Беларусі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Магілёве
Змагарам за Савецкую ўладу (мемарыяльны комплекс)

**Змагарам за Савецкую ўладу** — мемарыяльны комплекс на Савецкай плошчы ў Магілёве ў гонар усталявання Савецкай улады на Магілёўшчыне.

Створаны ў 1982 г. на высокім беразе Дняпра на Савецкай плошчы (скульптар. Л. Гумілеўскі, архітэктары К. Аляксееў, А. Іваноў).

Паводле гарадской легенды статуя мусіла стаяць тварам да Дняпра, аднак, савецкія ідэолагі вырашылі развярнуць да горада, каб людзі не казалі, што жанчына бяжыць тапіцца. За манументам замацавалася назва *«Аксана, што бяжыць з Лаўсана»*.

## Архітэктура 
Сэнсавай і пластычнай дамінантай мемарыяла з'яўляецца бронзавая фігура жанчыны (вышыня 7 м) на гранітным пастаменце (вышыня 13 м) — сімвал Перамогі, аднаўлення жыцця, вечнага руху наперад. На пляцоўцы перад манументам — абліцаваныя гранітам стэлы з пяццю бронзавымі барэльефамі на тэмы Кастрычніцкай рэвалюцыі, калектывізацыі, абароны Магілёва ў 1941 г., партызанскага руху, мірнага будаўніцтва. Спалучэнне ў барэльефах выяў у розных ракурсах стварае своеасаблівы эфект адлюстравання ў пластыцы падзей мінулых часоў і сучаснасці. Каля падножжа манумента — вечны агонь. У мемарыяльны комплекс уключаныя магілы чырвонаармейцаў часоў грамадзянскай вайны.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Помнікі Магілёва
Катэгорыя:Мемарыяльныя комплексы Беларусі
Катэгорыя:Плошча Славы (Магілёў)
Катэгорыя:Творы Льва Гумілеўскага
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Канстанціна Аляксеева
Энь Шаа

**Энь Шаа** (; , ) — кітайскі дырыжор.

## Біяграфія 
Скончыў Пекінскую кансерваторыю, працаваў другім дырыжорам Сімфанічнага аркестра Кітайскага радыё. У 1988 годзе дэбютаваў у Еўропе. У 1989 годзе перамог у міжнародным дырыжорскім конкурсе венгерскага тэлебачання. У 1992—1995 гадах узначальваў Ольстэрскі аркестр, у 1996—2002 гадах Гілдфардскі філарманічны аркестр. З 2002 года кіруе Сімфанічным аркестрам Макаа. У сезоне 2006—2007 гадоў быў галоўным дырыжорам Нацыянальнага сімфанічнага аркестра Кітая. З 2006 года ўзначаліў таксама Сімфанічны аркестр славенскага радыё і тэлебачання, а з 2007 года яшчэ і Тайбэйскі кітайскі аркестр, які складаецца з кітайскіх традыцыйных інструментаў.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце агенцтва IMG Artists  
* Біяграфія на сайце Тайбэйскага кітайскага аркестра

Катэгорыя:Дырыжоры Кітая
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Кітая
Лібуша Шафранкава

**Лі́буша Шафранкава** (; нар. 7 чэрвеня 1953, Брно, Чэхаславакія) — чэшская .

## Біяграфія 
Тэатрам захаплялася з дзяцінства. Скончыла тэатральную вучылішча ў Брно. Пасля поспеху ў кіно стала іграць на сцэне вядомага аўтарскага пражскага тэатра «Драматычны клуб», дзе пазнаёмілася з будучым мужам, вядомым чэшскім акцёрам Іозефам Абргамам.

У 1973 годзе знялася ў галоўнай ролі ў фільме «Тры арэшкі для Папялушкі», што прынесла ёй усенароднае прызнанне.

## Сям’я 
thumb|Подпіс Лібушы Шафранкавай (1988)
Малодшая сястра Міраслава — таксама кінаактрыса.

Муж Іозеф Абргам — вядомы чэшскі акцёр. Маюць сына Іозефа, які стаў вядомым прадзюсарам.

## Узнагароды 
* Чэшскі леў за ролю ў фільме «Коля» (1996)
* Прэмія Чэшскага тэлебачання «Зорка майго сэрца» (2008)

## Фільмаграфія 
* «Бабуля» (1971)
* «Тры арэшкі для Папялушкі» (1973)
* «Přijela k nám pouť» (1973)
* «Як утапіць доктара Мрачка, або Канец вадзянікоў у Чэхіі» (1974)
* «Мой брат мае годнага брата» (1975)
* «Paleta lásky» (1975)
* «Сараеўскае забойства» (1975)
* «Русалачка» (1976)
* «Splynutí duší» (1976)
* «Brácha za všechny peníze» (1978)
* «Прынц і Вечаровая зорка» (1978)
* «Афіцыянт, уцякай!» (1981)
* «Křtiny» (1981)
* «Трэці прынц» (1982)
* «Соль даражэй за золата» (1982)
* «Svatební cesta do Jiljí» (1983)
* «Яра Цымерман ляжыць, спіць» (1983)
* «Свята пралесак» (1983)
* «Вёсачка мая дарагая» (1985)
* «Zuřivý reportér» (1987)
* «Člověk proti zkáze» (1989)
* «Пачатковая школа» (1991)
* «Жабрачая опера» (1991)
* «Кара́лі» (1992)
* «Královský život otroka» (1992)
* «Nesmrtelná teta» (1993)
* «Коля» (1996)
* «Цудоўныя адстойныя гады» (1997)
* «Усе мае блізкія» (1999)
* «Вяртанне страчанага раю» (1999)
* «Elixir a Halibela» (2001)
* «Паліцэйскія гумарэскі» (2003)
* «Fišpánská Jablíčka» (2008)
* «Micimutr» (2011)

## Спасылкі 
* 
* Чэшска-Славацкая фільмавая база 
* Інтэрвію з Лібушай Шафранкавай 
* Інтэрвію з Лібушай Шафранкавай 
* Фільмавая база даных 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брно
Дуіна

**Дуіна** (, ) — фрацыёнэ (дробная адміністрацыйная адзінка) на ўзбярэжжы Адрыятычнага мора ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя Джулія на паўночным усходзе Італіі, у складзе камуны Дуйна-Аўрызіна.

Агульная колькасць насельніцтва — 8753 чалавека (4281 мужчын і 4472 жынчыны).

Дуіна вядомае як месца, дзе фізік Людвіг Больцман скончыў жыццё самагубствам, паэт Райнер Марыя Рыльке пісаў Дуінскія элегіі. Гэта таксама месца, дзе адбываецца вядомая славенская народная легееда Lepa Vida.

Два замкі з’яўляюцца галоўнай славутасцю. Ад старэйшага замка XI стагоддзя засталіся толькі руіны, у той час як новым замку дагэтуль жыве каралеўская сям’я і праводзяцца экскурсіі.

З 1982 года Дуіна стала домам для аднаго з Каледжаў аб’яднанага свету — міжнароднай школы, у якой навучаюцца студэнты з 80 краін. З 1994 года у Каледжы навучаюцца і беларусы.

## Спасылкі 
* Адрыятычны каледж аб’яднанага свету
* Castello di Duino

Катэгорыя:Населеныя пункты Італіі
Катэгорыя:Трыест (правінцыя)
Вельбарская культура

right|250px|thumb|Археалагічныя культуры першай паловы III ст. н.э.
[right|250px|thumb|Эвалюцыя вельбарскай культуры перад міграцыяй да [Чорнае мора|Чорнаму мору.

]]
[thumb|250px|Вельбарская і чарняхоўская культуры ў другой палове [III стагоддзя н.э.:

]]
**Вельбарская культура** — археалагічная культура жалезнага веку ў паўночнай Польшчы і паўднёва-заходняй Беларусі. З'яўляецца ў 20 гадах II стагоддзя н.э., эвалюцыянуючы з аксыўскай культуры. Праіснавала да V стагоддзя н.э. Звязана з чарняхоўскай культурай, змяняецца пражскай культурай. Звычайна ідэнтыфікуецца з готамі.

## Тэрыторыя 
Займала тую ж тэрыторыю, што і яе папярэдніца — аксыўская культура, наваколлі сучасных гарадоў Гданьск і Хелмна. Яе ўзнікненне звязваюць з міграцыяй готаў з Паўднёвай Швецыі ў Памеранію. З часам тэрыторыя пашыраецца і дасягае на поўдні наваколляў сучаснага горада Познань. Прыблізна да 190 года н.э. у выніку далейшай міграцыі на поўдзень готы засяляюць басейн рэк Віслы і Заходняга Буга, пацясніўшы мясцовыя балта-славянскія плямёны. На ўсходзе вельбарская культура не распаўсюджвалася далей ракі Гарынь. Да 250 года н.э. прадстаўнікі Вельбарскай культуры канчаткова пакінулі Памеранію. Прасоўваючыся на поўдзень яны дасягнулі рэк Дняпро і Паўднёвы Буг на тэрыторыі сучаснай Украіны, дзе разам з мясцовымі сармацкімі плямёнамі ўтварылі чарняхоўскую культуру. Пазнейшыя помнікі вельбарскай культуры на тэрыторыі Беларусі датуюць IV стагоддзем, на тэрыторыі Польшчы — V стагоддзем н.э.

## Помнікі культуры 
Вельбарк-Мальбарк, Брэст-Трышын, Пятровічы, Дзіцінічы, Любовідз, Цэцэле, Лепясоўка.

На тэрыторыі паўднёва-заходняй Беларусі вядомы Вялічкавічы, Дружба, Брэсцкі бескурганны могільнік і інш.

## Этнічная прыналежнасць 
Вельбарскую культуру звязваюць з готамі, гепідамі, скірамі.

## Гл. таксама 
* Оюм

## Спасылкі 
* Goci w Wielkopolsce, Tadeusz Makiewicz 
* The Goths in Greater Poland, Tomasz Skorupka 
* Biżuteria Gotów 
* Jewellery of the Goths 
* «О происхождении и деяниях гетов», Иордан

Катэгорыя:Еўропа жалезнага веку
*
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Еўропы
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Беларусі
Катэгорыя:Дагістарычная Польшча
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Украіны