open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Горад жанчын (часопіс)

**«Горад жанчын»** — беларускі штомесячны часопіс, выходзіць з 2015 года.

## Гісторыя 
Першы нумар надрукаваны ў Мінску ў 2015 годзе як рэкламна-інфармацыйнае выданне тыражом 16 000 асобнікаў. Да 2016 года часопіс выпускаў “Выдавецкі дом “Турынфо”, а пасля заснавальнікам і выдаўцом стала ТАА “Горад жанчын”. 22 чэрвеня 2016 года часопіс быў зарэгістраваны ў Міністэрстве інфармацыі Рэспублікі Беларусь. З моманту заснавання часопіса і па гэты час галоўным рэдактарам з’яўляецца Аксінья Бяляўская.

У матэрыялах часопіса падтрымліваюцца напрамкі гендэрнай ідэнтычнасці, прысутнічаюць асноўныя тыпалагічныя і тэматычныя асаблівасці глянцу. У структуру выдання ўваходзяць калонкі беларускіх аўтараў, інтэрв'ю з папулярнымі асобамі, а таксама артыкулы на тэму псіхалогіі, жаночага здароўя, моды і прыгажосці. Кожны матэрыял часопіса падмацаваны меркаваннем эксперта.

У студзені 2021 года часопіс пачаў выдавацца ў digital-фармаце. Да гэтага выданне было друкаваным і выходзіла ў фармаце А4, а з 2020 года – у А5. Часопіс распаўсюджваецца на ўсёй тэрыторыі Беларусі.

## Шэф-рэдактары 
* 2015—2017 — Марыя Сталярова
* 2017—2018 — Юлія Ваўчок
* 2018—2019 — Вольга Ропат
* 2019—2020 — Алеся Мешкуть
* 2020 па цяперашні час — Маргарыта Дарожкіна

Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Рэканструктар (апавяданне)

**«Рэканструктар (Аб даследаваннях П. Стэцюка)»** () — апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, напісанае ў 1990 годзе. За гэтае апавяданне Віктар Пялевін атрымаў літаратурную прэмію «Вялікае Кальцо-90».

## Змест 
Апавяданне «Рэканструктар» напісана ў жанры рэцэнзіі на выдуманую кнігу «Памяць вогненных гадоў» П. Стэцюка, якая на падставе рассакрэчаных ваенных архіваў распавядае пра сапраўдную асобу Сталіна (у творы — Іосіфа Андрэевіча Сталіна). «Рэцэнзія» змяшчае вялікую долю іроніі і скепсісу ў адносінах да працы П. Стэцюка. Аўтар адзначае, што гэта кніга малацікавая і нудная, раіць яе не чытаць і ў той жа час кажа, што прачытаць кнігу ўсё-ткі варта.

Апавяданне напісана ў псеўданавуковым стылі з выкарыстаннем мноства прыёмаў Уладзіміра Набокава. У цытаты з кнігі П. Стэцюка «рэцэнзент» устаўляе ўласныя заўвагі-кпіны. Гісторыя, якая распавядаецца ў «Рэканструктары», відавочна непраўдападобная, аднак вялікая колькасць дэталяў (дат, прозвішчаў, адрасоў, спасылак на архіўныя дакументы) стварае ілюзію дакладнасці. Пялевін гуляе са сваім чытачом, жадаючым даведацца пра фантастычную тайну. Само жа апавяданне «Рэканструктар» з'яўляецца дэманстрацыяй спосабаў фальсіфікацыі фактаў.

У «Памяці вогненных гадоў» П. Стэцюк распавядае пра таямнічую сталёвую трубку, вырабленую на мінскім радыёзаводзе, з-за якой здараецца чарада гратэскавых смерцяў. Далей адбываецца адкрыццё, што замест аднаго Сталіна было цэлых сем яго двайнікоў, якія жылі ў ізаляваным падзямеллі і адтуль кіравалі. Улада ў падзямеллі забяспечвала вырабленая на мінскім радыёзаводзе трубка з атручанымі іголкамі. Прыводзяцца дэталі біяграфій гэтых двайнікоў Сталіна і ўплыў іх п'яных дэбошаў на падзеі ў краіне. Апошнім з падземных кіраўнікоў краіны быў Мікіта Хрушчоў. Аднак яго наземны двайнік перахітрыў сапраўднага Хрушчова і заліў падзямелле бетонам разам з усімі, хто там знаходзіўся.

У канцы апавядання змяшчаецца намёк на выдуманасць «Памяці вогненных гадоў», а таксама даецца метафізічная трактоўка ўсёй гэтай гісторыі.

## Публікацыі 
Апавяданне «Рэканструктар» было ўпершыню апублікавана ў 1990 годзе ў чацвёртым нумары часопіса «Навука і рэлігія», а таксама ўвайшло ў склад першага аўтарскага зборніка Пялевіна «Сіні ліхтар» (1991).

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Гомельскі дзяржаўны політэхнічны каледж

**Гомельскі дзяржаўны політэхнічны каледж** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. Гомель Беларусі.

## Гісторыя 
У 1946 годзе ў Гомелі пачаў функцыянаваць *Гомельскі лесатэхнічны тэхнікум*. Ён рыхтаваў спецыялістаў з сярэдняй прафесійнай адукацыяй для лясной і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Пазней навучальная ўстанова была двойчы перайменавана. Упершыню гэта было ажыццёўлена ў 1958 годзе. Тады каледж назвалі *Гомельскім тэхнікумам механічнай апрацоўкі драўніны*. Другое перайменаванне прыйшлося на 1960 год. Адукацыйную арганізацыю сталі называць *Гомельскім політэхнічным тэхнікумам*. У 2007 годзе навучальнай установе далі статус каледжа.

## Спецыяльнасці 
* «Лясная гаспадарка»
* «Абсталяванне і машыны лясной прамысловасці і лясной гаспадаркі»
* «Тэхналогія дрэваапрацоўчых вытворчасцей»
* «Эксплуатацыя і мантаж электраабсталявання»
* «Абсталяванне і машыны дрэваапрацоўчай прамысловасці»
* «Фінансы»
* «Арганізацыя і эканоміка вытворчасці»
* «Маркетынг»

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Каледжы Гомеля
Катэгорыя:1946 год у Гомелі
Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт
Катэгорыя:Вуліца Білецкага (Гомель)
Rada Airlines

**Rada Airlines** — прыватная беларуская грузавая авіякампанія, якая базуецца ў Мінску. Кампанія была заснавана ў 2015 годзе і з’яўляецца апошняй кампаніяй за межамі Паўночнай Карэі, якая выкарыстоўвае самалёты Іл-62МГр. Авіякампанія Rada airlines атрымала другі Іл-62 восенню 2020 года . У канцы студзеня 2020 года Іл-62 вылецеў з Базеля з лекамі ў Дамаск.

## Флот 
Флот складаецца з двух самалётаў Іл-62МГр з бортавымі нумарамі EW-450TR і EW-505TR і аднаго самалёта Ан-26Б з бортавым нумарам EW-453TG.

## Санкцыі 
9 жніўня 2024 года Міністэрства фінансаў ЗША ўключыла авіякампанію і яе кіраўніцтва ў амерыканскі санкцыйны спіс.

## Спасылкі 
* Сайт Rada Airlines
* Фотаздымкі *авіякампаніі Rada* на Airliners.net

Катэгорыя:З’явіліся ў 2015 годзе
Катэгорыя:Авіякампаніі Беларусі
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША
Мілтан Аботэ

**Апо́ла Мі́лтан Або́тэ** (;  — ) — афрыканскі палітычны дзеяч, двойчы прэзідэнт Уганды.

## Літаратура 
* *Mittelman, J. H.*  Ideology and politics in Uganda: from Obote to Amin. — NY: Cornell University Press, 1975 ISBN 0-8014-0946-2

## Спасылкі 
* The State House of Uganda 
* encyclopedia.com

Катэгорыя:Прэзідэнты Уганды
Серыя партрэтаў у лаўровым вянку

**Партрэты ў лаўровым вянку** — частка Радзівілаўскай калекцыі сямейных партрэтаў, якія маюць выразныя агульныя рысы і аб’ядноўваюцца мастацтвазнаўцамі ў адзіную серыю.

## Апісанне 
Для партрэтаў з гэтай серыі характэрны авал з лаўровага вянка, арол, які трымае герб дома Радзівілаў, і скрутак з надпісам. Партрэты ў такім стылі ствараліся ў розны час.

## Гісторыя 
Узорам для стварэння серыі партрэтаў стаў помнік мемарыяльнай пластыкі 1608 года Крыштафу Мікалаю Радзівілу ў Нясвіжскім касцёле Божага цела.

У нясвіжскім інвентары каля 1778 налічвалася 126 такіх партрэтаў.
Убудаваны напамінальнік

**«Убудаваны напамінальнік»** () — апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаванае ў 1991 годзе ў складзе зборніка «Сіні ліхтар». Апавяданне дало назву зборніку «Убудаваны напамінальнік», які выйшаў у 2002 годзе.

## Сюжэт 
На выставе сучаснага мастацтва мастак Ніксім Скалпоўскі распавядае пра новы кірунак — «вібрацыяналізм». На лекцыі прысутнічаюць некалькі пажылых работніц фабрыкі «Буравеснік», верагодна, якія трапілі туды выпадкова. У якасці прыкладу твора вібрацыяналістычнага мастацтва ён дэманструе сімулякр чалавека — «манекен з дыстанцыйным ліквідатарам і ўбудаваным напамінальнікам пра смерць». Гэты манекен сабраны «з мноства выпадковых прадметаў, сцягнутых тонкім дротам». Пасля ўключэння дыск пілы, размешчаны ў раёне галавы, пачынае пераразаць дрот, ад чаго манекен распадаецца на часткі. Адначасова з пачаткам працы пілы ўключыўся і званочак — напамінальнік пра смерць. У канцы лекцыі Ніксім Скалпоўскі кажа: «Убудаваны напамінальнік папярэдзіў аб смерці, якая насоўваецца, але ці мог манекен пачуць яго звон? А калі і мог, ці зразумеў ён яго значэнне? Над гэтым і прапануе задумацца вібрацыяналізм».

Падчас лекцыі прысутныя на ёй пажылыя жанчыны пачынаюць паступова змяншацца і ў канцы становяцца не больш пылінак. Гэтыя парушынкі Ніксім змятае венікам і высыпае ў канверт. І калі манекен, які ўвасабляе віртуальную цялеснасць, «уваскрэсне», гэта значыць будзе адноўлены як пастаянны экспанат выставы, то фізічная цялеснасць наведвальнікаў звяртаецца ў прах.

У канцы апавядання Ніксім думае пра карэнны зуб, які разбалеўся. Нягледзячы на тое, што ў ягонай уладзе памяншаць людзей да памеру пылінак, з уласным зубным болем ён справіцца не можа. Ён таксама аказваецца ў ролі манекена, будучы не ў стане зразумець, што зубны боль — гэта напамінальнік аб яго ўласнай смерці.

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Партрэт Аляксандры Марыяны Весялоўскай

**Партрэт Аляксандры Марыяны Весялоўскай**, работы невядомага мастака. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
Партрэт мог быць створаны ў 1632 — каля 1648, гэта значыць пасля пачатку будаўніцтва касцёла і да смерці яго фундатаркі. Яна ў прасторнай чорнай сукенцы, якая поўнасцю хавае ступні ног. Шыю і грудзі закрывае белая падвіка. Доўгія рукавы сукенкі заканчываюцца белымі палатнянымі манжэтамі. Сукенка мае яшчэ доўгія дэкаратыўныя рукавы, якія звісаюць ззаду. Валасы поўнасцю закрывае чорны аксамітны каўпак з футравай апухай, надзеты на туга накрухмалены невялічкі рантушак.

## Выстаўкі 
* Гродна 1923
* Выстаўка работ мастака-рэстаўратара вышэйшай кваліфікацыі А. Б. Брындарава. Ленінград. 1977
* Рэстаўрацыя музейных каштоўнасцей у СССР, прымеркаваная да XI Генеральнай канферэнцыі Міжнароднага савета музеяў. Масква. 1977
* Другое нараджэнне партрэтаў з Нясвіжа і Гродна. Мінск. 1982
* Партрэты з Нясвіжа і Гродна. Каўнас. Яраслаўль. 1983
* Рэстаўрацыя музейных каштоўнасцей у БССР. Мінск. 1985
* Мастацтва барока ў Беларусі. Мінск. 1991
* Партрэты знакамітых постацяў даўняй Рэчы Паспалітай у мінскіх зборах. Кракаў. 1991
* Мастацтва Гродзеншчыны XVI—XVIII стст. Мінск. 1998

## Літаратура 
* Жывапіс Беларусі XII—XVIII стст. / Уступ. арт. Н. Ф. Высоцкай, склад. Н. Ф. Высоцкая, Т. А. Карповіч. Мн.: Беларусь, 1980.
* *Карпович Т. А.* Портреты из Несвижа и Гродно в собрании Государрственного Художественного Музея БССР // Музей. М., 1980. № 22
* *Карповіч Т. А.* Другое нараджэнне партрэтаў з Нясвіжа і Гродна. Каталог. Мн., 1981. С. 1-112. № 25
* *Jodkowski J.* Muzeum w Grodnie, zarys dziejów powstania i rozwoju 1920—1922. Grodno, 1923. S. 5

Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Карціны XVII стагоддзя
Весялоўская Аляксандра
Іван Кублаханаў

**«Іван Кублаханаў»** () — апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, напісанае ў 1994 годзе.

## Змест 
У пачатку апавядання чытач не разумее, ад асобы каго вядзецца аповед. Герой знаходзіцца ў нейкім незразумелым дзіўным прасторы. І толькі праз некаторы час становіцца ясна, што героем з'яўляецца чалавечы эмбрыён, апісваюцца яго фізічныя і эмацыйныя пераўтварэнні.

Тэма сну з'яўляецца цэнтральнай у апавяданні. Пры гэтым пад сном маецца на ўвазе фізічнае няспанне, а падчас фізічнага сну герой знаходзіцца ў сапраўднай рэальнасці. Усё жыццё галоўнага героя з моманту зачацця і да моманту смерці апісваецца як чарада гэтых двух рэальнасцяў. Якая-небудзь прастора, якая фізічна адчуваецца, у апавяданні адсутнічае.

Аўтар падштурхоўвае чытача паразважаць над прыродай свядомасці.

## Публікацыі 
Апавяданне было ўпершыню апублікавана ў 1994 годзе ў першым нумары мінскага часопіса «Фантакрим-МЕГА». Па-за перыёдыкі ўпершыню з'явіўся ў 1996 годзе ў томе «Бубен Ніжняга свету» збору твораў Пялевіна.

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Адкрыццё Крэгера

**«Адкрыццё Крэгера (камплект дакументацыі)»** () — апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, напісанае ў 1991 годзе.

## Змест 
«Адкрыццё Крэгера» разам з апавяданнямі «Рэканструктар (Аб даследаваннях П. Стэцюка)», «Зброя адплаты» і «Музыка са слупа» складае адзіны цыкл твораў у жанры альтэрнатыўнай гісторыі. Сюжэты гэтых апавяданняў пераклікаюцца.

Апавяданне «Адкрыццё Крэгера» прадстаўлена ў выглядзе афіцыйнай перапіскі паміж вышэйшымі дзеячамі нацысцкай Германіі: рэйхсфюрэрам СС Генрыхам Гімлерам, малодшым імперскім чараўніком Т. Крэгерам, галоўным рэканструктарам І. Вульфам і іншымі. Прыводзяцца рапарты, службовыя запіскі, пратаколы, расшыфроўкі магнітафонных запісаў.

У апавяданні літаральна інтэрпрэтуецца назва працы Леніна «Леў Талстой як люстэрка рускай рэвалюцыі». Спярша Т. Крэгеру ў астрале з'яўляецца Леў Талстой з медыцынскім люстэркам на лбе, затым высвятляецца, што ў раёне Яснай Паляны будаваўся велізарны рэфлектар, а збор твораў Талстога выдаваўся з розным тыражом кожнага тома з мэтай наводкі і факусоўкі духоўна-містычнага люстэрка. З праведзенай у «Аннэнэрбе» рэканструкцыі «люстэрка» Льва Талстога вынікае выснова аб неабходнасці нападу Італіі на Абісінію.

Да апавядання «Рэканструктар» адсылае ўдакладненне наконт асобы аднаго са Сталінаў: «у цяперашні час мяркуецца, — Сероб Налбандзян». Фраза Гімлера «Вам ніколі, выпадкова, не снілася, што вы едзеце ў кузаве абскубенага грузавіка невядома куды, а вакол вас сядзяць нейкія монстры?» з'яўляецца алюзіяй на апавяданне «Музыка са слупа», дзе рабочыя ехалі ў кузаве грузавіка. Герой апавядання «Музыка са слупа» ў сваю чаргу ў трызненні бачыў сябе Гімлерам. Пялевін не дае адназначнага адказа на пытанне, якое з двух апавяданняў рэальнасць, а якое — сон.

## Публікацыі 
Апавяданне «Адкрыццё Крэгера» было ўпершыню апублікавана ў 1991 годзе ў дзявятым нумары часопіса «Веды — сіла», а таксама ўвайшло ў склад першага аўтарскага зборніка Пялевіна «Сіні ліхтар» (1991).

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Катэгорыя:Творы 1991 года
Тарзанка (апавяданне)

**«Тарзанка»** — апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, напісанае ў 1994 годзе.

## Змест 
Пётр Пятровіч разам з незнаёмым суразмоўцам ідуць па начным горадзе ў святле месяца па серабрыстай дарожцы. Пётр Пятровіч разважае пра сэнс жыцця, пра веру, пра чалавечую душу. Яго суразмоўца нешматслоўны, на ім цёмны капюшон, які хавае твар. У нейкі момант Пётр Пятровіч пачынае падазраваць, што незнаёмец — яго ўласнае адлюстраванне. Ён бачыць кабель, які звісае са сцяны і ўспамінае пра дзіцячую забаву — тарзанку. Каб праверыць, ці з’яўляецца суразмоўца адлюстраваннем, Пётр Пятровіч павісае на кабелі і, кіўнуўшыся, кранае суразмоўцу. Аказваецца суразмоўца не з’яўляецца яго адлюстраваннем. У адказ на просьбу Пятра Пятровіча расказаць яму праўду, суразмоўца адказвае: «Вам што-небудзь кажа слова „лунацік“?». І тады Пётр Пятровіч усведамляе, што стаіць на карнізе хаты ў трыццаці метрах над зямлёй. Бляшаны карніз і з’яўляўся той серабрыстай дарожкай. Пятра Пятровіча ахоплівае жах. Суразмоўца выдаляецца, і Пётр Пятровіч беспаспяхова спрабуе ўспомніць, кім жа ён быў. У выніку апавяданне заканчваецца для Пятра Пятровіча паспяхова: «Ён павярнуў назад, ступіў за кут і лёгка саскочыў на пару метраў уніз, туды, дзе ісці было зручней … Ён апошні раз паглядзеў па баках, потым лагодна глянуў уверх, усміхнуўся і павольна пабрыў па мігатлівай серабрыстай паласе».

Асноўныя ідэі апавядання — гэта сон і няспанне, а таксама шлях да невядомай мэты. Сон душы ў апавяданні — гэта зло, якое замінае ісці наперад. Усе вакол спяць і толькі Пётр Пятровіч ідзе наперад, таму што не спіць. І гэты шлях па месячнай дарожцы з’яўляецца бясконцым. Гэты шлях трактуецца як дарога праўды, з усіх бакоў акружаная цемрай. Герой часам зварочвае з шляху, пераследуючы памылковыя мэты, але ў выніку ўсё роўна вяртаецца да гэтай дарогі.

## Публікацыі 
Апавяданне было ўпершыню апублікавана ў 1994 годзе ў дваццатым нумары часопіса «Сталіца». Па-за перыёдыкі ўпершыню з’явілася ў 1996 годзе ў томе «Бубен Верхняга свету» збору твораў Пялевіна.

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Брудны дзядуля

**«Брудны дзядуля»** () — амерыканская камедыя 2016 года, знятая Дэнам Мазерам па сцэнары Джона Філіпса. У фільме зняліся Роберт Дэ Ніра, Зак Эфран, Зоі Дойч і Обры Плаза.

Здымкі пачаліся 5 студзеня 2015 года ў Атланце. У шырокі пракат фільм выйшаў 22 студзеня 2016 года.

Карціна атрымала шэраг намінацый на антыпрэмію «Залатая маліна», стаўшы адным з лідараў.

## У ролях
## Зноскі
## Спасылкі
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2016 года
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Yikono

**Yikono, Ікана** (з ) — жаночая праваабарончая арганізацыя, якая выступая супраць гендэрнага гвалту. Базуецца ў рэгіёне Тыграй у Эфіопіі.

## Стварэнне 
Стварэнне Yikono была справакавана лістападаўскім сходам ратушы ў Адзі-Даэра ў 2019 годзе, на якім жанчына распавяла прысутным аб згвалтаванні паліцыянтам 14 гадоў таму. Дзве іншыя жанчыны заявілі на той жа сустрэчы, што паліцэйскі займаўся з імі сексам, абяцаючы ажаніцца. У Адзі-Даэра прайшоў марш пратэсту ў падтрымку ахвяр гвалту ў адносінах да жанчын, стымулюючы грамадскія дэбаты ў рэгіёне Тыграй. Моладзевыя групы арганізавалі аналагічны марш у Мэкэле, сталіцы рэгіёну Тыграй, заклікаючы ўрад прыняць меры па прадухіленні гвалту ў адносінах да жанчын. Анлайн-кампанія ў сацыяльных сетках разам з маршам ператварылася ў стварэнне арганізацыі Yikono.

## Кіраўніцтва 
Сузаснавальнікамі Yikono з’яўляюцца Цэдзіна Абадзі і Меаза Гідэй. Членамі арганізацыі з’яўляюцца як жанчыны, так і мужчыны.

## Дзейнасць 
Yikono імкнецца да гендэрнай роўнасці, павялічваючы дасведчанасць аб гвалце ў адносінах да жанчын і дапамагаючы тым, хто знаходзяцца ў небяспецы, каб аднавіць сваё жыццё і стаць фінансава незалежнымі.

Арганізацыя ў асноўным вядзе сваю дзейнасць на тыгрынья, асноўнай мове, на якой кажуць у рэгіёне Тыграй, і галоўнай мове Эрытрэі, абмяркоўваючы праблемы сексуальных дамаганняў і сексуальнага гвалту ў кантэксце мясцовай культуры.

Падчас пандэміі COVID-19 Yikono дапамагала ствараць надзвычайныя прытулкі для ўразлівых жанчын. Адзін прытулак, разлічаны на 50 жанчын і дзяцей, быў створаны 27 красавіка 2020 года пры падтрымцы Універсітэта Мэкэле, Тыграйскага філіяла арганізацыі сацыяльнага абслугоўвання, Аховы здароўя і развіцця (OSSHD) і цэнтрам дапамогі Midre'genet. Па стане на 9 мая, у прытулку знаходзіліся трынаццаць жанчын і восем дзяцей. Жанчыны былі камерцыйнымі секс-працаўніцамі, прыбіральніцамі і кухарамі, якія працавалі ў барах і гасцініцах, будучы не здольнымі плаціць арэндную плату з-за надзвычайнага становішча ў рэгіёне Тыграй, паколькі падчас пандэміі былі зачынены бары і начныя клубы.

У лютым 2021 года на фоне баявых дзеянняў ў Тыграі Вейні Абраха з Yikono дала інтэрв’ю Бі-бі-сі аб сексуальным гвалце ў рэгіёне. Яна заявіла,
што ў Мэкэле байцамі эфіопска арміі было згвалтавана шмат жанчын. На думку Вейні, гэта робіцца каб зламаць маральны дух насельніцтва, запалохаць яго і прымусіць мясцовых баевікоў адмовіцца ад барацьбы супраць урада.

## Зноскі 
Катэгорыя:Фемінісцкія арганізацыі ў Эфіопіі
Катэгорыя:Праваабарончыя арганізацыі Эфіопіі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2019 годзе
Вышэйшая школа імя Багдана Янскага

**Вышэйшая школа імя Багдана Янскага** () — група польскіх прыватных вышэйшых навучальных устаноў, якія сёння дзейнічаюць у Варшаве, Кракаве, Ломжы і Эльблёнгу.

## Агульная характарыстыка 
Заснавана ў Варшаве ў 1993 годзе. За амаль 20 гадоў працы былі таксама створаны факультэты ў 7 іншых гарадах: Хэлме, Эльблёнгу, Кракаве, Ломжы, Аполе, Шчэціне і Забжэ, якія з цягам часу зведалі некаторыя рэарганізацыі.

## Напрамкі навучання 
У цяперашні час ВНУ ажыццяўляе праграмы вышэйшай адукацыі першай (бакалаўр, інжынер) і другой ступені ў стацыянарным (дзённым) і нестацыянарнай (завочным) рэжыме па дзесяці напрамках:
* архітэктура і гарадское планаванне
* прасторавая эканоміка
* педагогіка
* медсястрынская справа
* паліталогія
* сацыялогія
* міжнародныя адносіны
* турызм і рэкрэацыя
* кіраванне

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Варшавы
Акадэмія Леона Казьмінскага ў Варшаве

**Акадэмія Леона Казьмінскага ў Варшаве** — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Варшаве.

## Агульная характарыстыка 
У 1993—2008 гадах функцыянавала як Вышэйшая школа прадпрымальніцтва і кіравання (з часам — імя Леона Казьмінскага), у 2008 годзе рашэннем Міністэрства навукі і вышэйшай адукацыі Польшчы атрымала сваю сучасную назву і статус.

З 2009 года акадэмія ўваходзіць у спіс найлепшых бізнес-школ свету, уключаных у рэйтынг Financial Times. Акадэмія мае найбольш важныя міжнародныя акрэдытацыі AACSB, AMBA і EQUIS і CEEMAN.

Установа месціцца па вул. Ягелонскай, 57/59 у варшаўскім раёне Прага-Поўнач у комплексе будынкаў былога завода па распрацоўцы і вытворчасці навуковай апаратуры. Навучальнай установе належыць 4 будынкі агульнай плошчай 21 тыс. м².

## Структура 
### Дыдактычныя адзінкі 
* Кафедра адміністрацыі і адміністрацыйнага права
* Кафедра банкаўскай справы
* Кафедра фінансаў
* Кафедра маркетынгу
* Кафедра колькасных метадаў і прыкладаной інфарматыкі
* Кафедра сацыяльных навук
* Кафедра адміністрацыйнага і грамадянскага эканамічнага права
* Кафедра грамадзянскага права
* Кафедра крымінальнага права
* Кафедра міжнароднага права і права ЕС
* Кафедра прадпрымальніцтва і дзелавой этыкі
* Кафедра эканамічнай псіхалогіі
* Кафедра бухгалтарскага ўліку
* Кафедра стратэгіі
* Кафедра тэорыі, філасофіі і гісторыі права
* Кафедра кіравання
* Кафедра кіравання ў сеткавым грамадстве
* Кафедра кіравання людскімі рэсурсамі
* Аддзел эканамічнага эмпірычнага аналізу
* Аддзел эканомікі аховы здароўя і кіравання сферай аховы здароўя
* Аддзел фінансавага і падатковага права
* Аддзел канстытуцыйнага права
* Аддзел трудавога права

### Даследчыя адзінкі 
* Цэнтр аналізу фінансавай сістэмы
* Цэнтр даследаванняў ПДВ
* Цэнтр даследаванняў арганізацыі
* Цэнтр даследаванняў прадпрымальніцтва пазітыўнага ўплыву
* Цэнтр даследаванняў публічнага кіравання
* Цэнтр даследаванняў інавацыйных тэорый росту
* Цэнтр даследаванняў жанчыны ў арганізацыі
* Цэнтр даследаванняў лічбавай трансфармацыі
* Цэнтр даследаванняў трансфармацыі, інтэграцыі і глабалізацыі
* Цэнтр коўчынгу і ментарынгу
* Цэнтр этыкі бізнесу і сацыяльных інавацый
* Цэнтр лагістыкі
* Цэнтр прадпрымальніцтва
* Цэнтр эканамічнай псіхалогіі і даследаванняў рашэнняў
* Цэнтр эмпірычнай сацыялогіі
* Цэнтр касмічных даследаванняў
* Цэнтр даследаванняў даверу
* Цэнтр устойлівага развіцця
* Юрыдычны міждысцыплінарны даследчы цэнтр

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Варшавы
Катэгорыя:Бізнес-школы
Катэгорыя:Эканамічныя навучальныя ўстановы
Лью Эйрс

**Лью Эйрс** (, народжаны Люіс Фрэдэрык Эйрс III, ; 28 снежня 1908 — 30 снежня 1996) — амерыканскі акцёр, намінант на прэмію «Оскар» у 1948 годзе.

## Фільмаграфія 
* 1930 — На заходнім фронце без перамен

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Габідэн Мустафін

**Габідэн Муста́фін** (; 29.11.1902 Сарцюбе Карагандзінскай вобл., Казахстан — 20.1.1985) — казахскі . Народны пісьменнік Казахстана (1984). Член-карэспандэнт АН Казахстана (1958).

## Творчасць 
Друкаваўся з 1927 года. Кніга апавяданняў і нарысаў «Ер Шойын» (1929), раманы «Шыганак» (1945), «Мільянер» (1948), «Пасля буры» (1959) пра сацыяльныя перамены ў жыцці казахскага народа ў 1920—30-я гады. Пачынальнік індустрыяльнай тэмы ў казахскай літаратуры: раманы «Жыццё або смерць» (1941), «Караганда» (1952) і інш., адметных сюжэтнай шматпланавасцю, псіхалагічнай глыбінёй. Аўтар аўгабіяграфічнага рамана «Сведка» (ч. І, 1963), кнігі нарысаў і артыкулаў «Напевы думкі» (1974).

## Прэміі і ўзнагароды 
* Дзяржаўная прэмія Казахстана, 1980

## Літаратура 
*
Прынц Дзяржплана

**«Прынц Дзяржплана»** () — апавяданне рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаванае ў 1991 годзе ў зборніку «Сіні ліхтар».

## Сюжэт 
Аляксандр Лапін — праграміст адной з дзяржаўных устаноў познесавецкай эпохі, які захапляецца камп’ютарнай гульнёй Prince of Persia і атаясамлівае сябе з яе безназоўным персанажам. Свет гульні становіцца для яго другой рэальнасцю, напоўненай небяспекамі і ворагамі, мэта якой — дасягнуць выдатнай і таямнічай прынцэсы. Пры гэтым яго рэальнасць суіснуе з іншымі — калегі таксама гуляюць у камп’ютарныя гульні. Адначасова знаходзячыся ў рэальным свеце, ён датыкаецца да светаў F-16 Combat Pilot, M1 Tank Platoon, Starglider. Галоўнага героя мучыць пытанне — якая мэта яго жыцця, ці рэальная яна, ці ўсё, што ён бачыць — бачыць праз экран манітора?

## Гульні 
У аповесці прысутнічаюць згадкі пра камп’ютарныя гульні, якія ў канцы 1980-х — пачатку 1990-х гадоў былі папулярнымі сярод расійскіх карыстальнікаў IBM PC:
* Arkanoid
* 
* Crazy Bird
* 
* 
* F-19 Stealth Fighter
* Abrams Battle Tank/M1 Tank Platoon
* 
* Pipes
* Populous
* Prince of Persia
* 
* Targhan
* Tower Toppler

## Узнагароды 
* прэмія «Вялікае Кальцо» ў намінацыі «Буйная Форма» (1991),
* прэмія «ИНТЕРПРЕССКОН» ў намінацыі «Малая Форма» (1993)/

## Спасылкі 
* Виктор Пелевин. Принц Госплана
* Е. Пронина. Фрактальная логика Виктора Пелевина // Вопросы литературы. — 2003. — № 4.
* L. Olteanu. РОЛЬ АНГЛИЦИЗМОВ В ТВОРЧЕСТВЕ ВИКТОРА ПЕЛЕВИНА Творчество В. Пелевина в контексте языковых процессов постмодернизма // ROMANOSLAVICA. — 2004. — Т. 39. — С. 153—171. 

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Катэгорыя:Творы 1991 года
Катэгорыя:Фантастычныя літаратурныя творы
Лука Атанасіа

**Лука Атанасіа** (; 23 мая 1977, Сарона, Ламбардыя — 22 лютага 2021, Гома, Паўночнае Ківу) — італьянскі дыпламат. Быў паслом у Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга з 2017 года да сваёй гібелі ў лютым 2021 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 мая 1977 года ў Сарона, вырас у Лімб’яце (вобласць Ламбардыя).

У 2001 годзе з адзнакай скончыў Камерцыйны ўніверсітэт імя Луіджы Баконі. У 2003 годзе пачаў дыпламатычную кар’еру ў Міністэрстве замежных спраў Італіі, дзе працаваў ва ўпраўленні па эканамічных пытаннях, офісе дзелавой падтрымкі, а затым у Сакратарыяце Генеральнага дырэктарата па Афрыцы. Праз год стаў намеснікам кіраўніка Сакратарыята пры намесніку Дзяржаўнага сакратара па Афрыцы і міжнароднаму супрацоўніцтву. У 2006 годзе ў яго пачалася дыпламатычная кар’ера за межамі Італіі, працаваў у эканамічным і камерцыйным аддзеле пасольства Італіі ў Берне (2006—2010 гады) і генеральным консулам-рэгентам у Касабланцы (2010—2013 гады).

У 2013 годзе вярнуўся ў Італію, дзе быў прызначаны кіраўніком Сакратарыята Генеральнага дырэктарата па глабалізацыі і глабальных пытаннях. Затым вярнуўся ў Афрыку на пасадзе першага саветніка ў пасольстве Італіі ў Абуджы ў 2015 годзе. З 5 верасня 2017 года да сваёй гібелі быў кіраўніком дыпламатычнай місіі Італіі ў Кіншасе (Дэмакратычная Рэспубліка Конга). З 31 кастрычніка 2019 года быў зацверджаны на пасадзе надзвычайнага паўнамоцнага пасла, акрэдытаванага для работы ў ДР Конга, стаўшы адным з самых маладых паслоў Італіі.

## Гібель 
22 лютага 2021 года на аўтакалону Сусветнай харчовай праграмы з трох аўтамабіляў, у якой знаходзілася ў агульнай складанасці сем чалавек з Місіі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па стабілізацыі ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга (MONUSCO), напалі шэсць узброеных асоб. У адным з аўтамабіляў знаходзіўся Лука Атанасіа. Аўтакалона перамяшчалася па Паўночным Ківу да Рутшуру, які размяшчаецца на адлегласці 70 кіламетраў на поўнач ад адміністрацыйнага цэнтра Гома, праз Нацыянальны парк Вірунга і Каньямахара.

Лука Атанасіа стаў галоўнай мэтай нападнікаў. Калі баевікі паспрабавалі выкрасці яго, то адкрылі агонь з агнястрэльнай зброі, забіўшы Мустафу Міламба, кангалезскага кіроўца ААН. Затым яны сталі пагражаць іншым шасцярым удзельнікам аўтакалоны і адвялі іх у бліжэйшы лес. Калі мясцовыя сілы бяспекі прыбылі на месца здарэння пасля паведамлення аб стрэлах, баевікі забілі 30-гадовага карабінера Віторыа Якавучы і цяжка паранілі Луку Атанасіа. Пасля гэтага баевікі выкралі траіх закладнікаў і схаваліся з месца здарэння. Трэці грамадзянін Італіі таксама быў паранены, але яму ўдалося збегчы. Лука Атанасіа быў шпіталізаваны ў крытычным стане ў бальніцу ААН у Гоме, але памёр там праз гадзіну пасля шпіталізацыі ад страты крыві, пасля агнястрэльных раненняў у жывот. Усяго ў выніку нападу загінулі тры чалавекі. Лука Атанасіа стаў першым замежным паслом, забітым у ДР Конга з 1997 года.

## Сям’я 
Быў жанаты і меў траіх дзяцей.

## Зноскі 
Катэгорыя:Паслы Італіі
Катэгорыя:Забітыя дыпламаты
Хрустальны свет

**«Хрустальны свет»** () — апавяданне рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, упершыню апублікаванае ў 1991 годзе ў часопісе «Знание — сила». Па-за перыёдыкай аповесць упершыню апублікавана ў 1991 годзе ў зборніку «Сіні ліхтар».

## Сюжэт 
Напярэдадні Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Петраградзе на Шпалернай вуліцы юнкеры Мікалай і Юрый нясуць дзяжурства з галоўным заданнем: не прапускаць нікога ў Смольны. Юнкеры нясуць дзяжурства, ужываючы розныя наркотыкі і вядучы філасофскія гутаркі, пастаянна перарываліся спробамі незразумелых асоб прайсці да Смольнага.

Адначасна Юрый, адзін з юнкераў, тлумачыць іншаму, што ў кожнага чалавека ёсць місія, якая можа апынуцца нечаканай для яго самога. На пытанне, як даведацца пра сваю місію, Юрый адкрывае, што калісьці ён слухаў лекцыі заснавальніка рэлігійна-містычнага вучэння антрапасофіі Рудольфа Штэйнера. Штэйнер адкрыў Юрыю, што на ім асаблівы знак, у лёсе у яго асаблівая місія — абараніць свет ад старажытнага дэмана.

Паступова высвятляецца, што ў Смольны спрабуе прарвацца лідар бальшавікоў Уладзімір Ленін. І вось, чарговы раз, калі юнкеры пакутуюць на адхадняк пасля ўжывання эфедрыну, яны прапускаюць працоўнага Эйно Райх’я нібыта з грузам ліманаду ад фірмы «Карл Лібкнехт і сыны». На самай справе, маецца на ўвазе гістарычная падзея, як фінскі камуніст Райх’я правёў Леніна ў Смольны.

Такім чынам, юнкеры правалілі сваю місію, і старажытны дэман авалодаў Расіяй.

## Гістарычная падаплёка 
Рэальная гістарычная аснова апавядання — успаміны Эйно Райх’і пра тое, як ён правёў Леніна ў Смольны 25 кастрычніка 1917 года:

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Катэгорыя:Творы 1991 года
Катэгорыя:Фантастычныя літаратурныя творы
Катэгорыя:Ленініяна
Дзень бульдазерыста

**«Дзень бульдазерыста»** () — апавяданне рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаванае ў 1991 годзе.

## Змест 
Дзеянне сатырычнага апавядання адбываецца пры ўладзе, падобнай на савецкую, у нявызначаны час — ці то антыўтопія, ці то гратэск. Відавочна савецкія рэаліі даведзены да абсурду: усе працуюць над ядзернай і хімічнай зброяй, усюды вісяць плакаты, якія праслаўляюць Сандэля, Мундзіндэля і Бабаясіина (апошні згадваецца таксама ў рамане «Чапаеў і Пустэча»; адсылка да тройкі Маркс, Энгельс, Ленін), у музеі паказваюць першы савецкі загад: поўная забарона ўязджаць і выязджаць з горада. Сакратар парткама прымяняе сакрэтную тэхніку «Партай-Чы», якая дазваляе чалавеку самых вострых здольнасцяў імгненна прыняць лінію партыі. Марксісцкі слоўнік ад доўгага ўжывання замяніў сабой абсцэнной лексіку, — замест таго, каб мацюкацца, як раней, героі «маюкаюцца». У апавяданні апісана слоўная дуэль, у якой выйграе віртуоз «маюг» Валерка-дыялектык (= мацяршчыннік).

Дзеянне апавядання адбываецца падчас свята: недарэчнага Дня бульдазерыста. Галоўны герой — амерыканскі шпіён, які забыўся пра гэта, пастаянна выпіваючы з астатнімі мужыкамі. Але на заводзе атамная бомба сарвалася і ўдарыла яго па нырках, ад гэтага герой не піў два тыдні і ўспомніў, што яму трэба бегчы.

## Спіс персанажаў 
* Іван Ільіч Памяранцаў (Канстанцін Пабеданосцаў)
* Валерка-«дыялектык»
* Галіна Мікалаеўна Алтыніна
* Бабаясін
* Васька (з газеты «Красный полураспад»)
* Галоўны ўрач
* Жонка Валеркі
* «Жужло баба»
* Кажеураў — рэдактар газеты «Красный полураспад»
* карэспандэнт газеты «Уран-Баторская правда»
* Вэнджаную — старшыня саўкама
* Хлопчык у шортах і куртачцы з капюшонам, які шукаў запалкі
* Марат — сын Валеркі
* Мундзіндэль
* Асьмак
* Спявак з румяным тварам
* Пётр
* Піянер-экскурсавод
* Распарадчык калоны
* Сандэль
* Саўкамаўскм загкультурай (з пратэзам)
* Стары з лыжамі з сну (Іван Ільіч Капчонаў)
* Хімік з «Трыкатажніцы», які «маюгаўся»
* Іншы хімік
* Чалавек у шэрым фрэнчы з акардэонам

## Крытыка 
Апавяданне можна лічыць сатырычна-антысавецкім, напісаным, аднак, у віртуознай манеры абсурду. Яго можна параўнаць з такімі кнігамі, як «Разяўленыя вышыні» А. Зіноўева або «Маскіроўка», адрозніваючыся ад іх кароткасцю формы.

Аляксандр Антонаў адзначае, што абсцэннае пераасэнсаванне лозунгаў у «Дні бульдазерыста» адбываецца ў постмадэрнісцкім сцёбе. На яго думку, моўныя канструкцыі кшталту «май яго ведае» (замест «*** яго ведае»), «мір твайму свету» або «май твайму ўраджаю», не толькі не знішчаюць ранейшага значэння слова, але ствараюць яму яшчэ адно — дадатковае. 

Л. Ф. Аляксеева адносіць апавяданне Пялевіна да жанру дыстапіі — антыўтопіі з сатырычным пафасам.

## Публікацыя 
Апавяданне ўпершыню было апублікавана ў 1991 годзе ў фантастычным альманаху «Завтра» (2 выпуск) і ў гэтым жа годзе было апублікавана ў зборніку «Сіні ліхтар».

## Спасылкі 
* Виктор Пелевин. День бульдозериста

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Катэгорыя:Творы 1991 года
Аляксандр Аляксандравіч Рахманаў

**Аляксандр Аляксандравіч Рахманаў** (нар. , Віцебская вобласць) — намеснік дзяржаўнага сакратара Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь (з 2019).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 ліпеня 1976 года ў Віцебскай вобласці. У 1998 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Правазнаўства». З 1998 года працаваў у Віцебску ў аддзеле па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю. З 2000 па 2004 гады працаваў у пракуратуры Брэсцкай вобласці, быў пракурорам аддзела, у 2004 годзе заняў пасаду намесніка начальніка ўпраўлення Следчага камітэта МУС па Брэсцкай вобласці.

З 2007 па 2012 гады працаваў у дзяржаўным сакратарыяце Савета бяспекі, дзе займаўся нарматыўна-прававым забеспячэннем і удзелам у распрацоўцы нарматыўна-прававых актаў, якія тычацца пытанняў арганізацыі, забеспячэння расследавання спраў, унясення зменаў у Крымінальны і Крымінальна-працэсуальны кодэксы.

З 28 лістапада 2011 года па 11 чэрвеня 2019 года з’яўляўся начальнікам упраўлення Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь па Брэсцкай вобласці. 4 сакавіка 2017 года А. А. Рахманаву было прысвоена спецыяльнае званне генерал-маёра юстыцыі.

З 11 чэрвеня 2019 года з’яўляецца намеснікам дзяржаўнага сакратара Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь, курыруе дзейнасць сілавога блока: падраздзяленняў Міністэрства ўнутраных спраў, Следчага камітэта, Генеральнай пракуратуры, Міністэрства па надзвычайных сітуацыях.

18 снежня 2023 года Рахманава дадалі ў санкцыйны спіс Еўрапейскага саюза, накіраваны супраць асоб, якія маюць дачыненне да ўварвання Расіі ва Украіну. Праз некалькі дзён пасля гэтага да еўрапейскага пакета санкцый далучылася Швейцарыя, а ў лютым 2024 года – Албанія, Боснія і Герцагавіна, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Малдова, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя, Украіна.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Выпускнікі БДУ
Катэгорыя:Пракуроры Беларусі
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Генерал-маёры (Беларусь)
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Уладзімір Юр’евіч Арчакоў

**Уладзімір Юр’евіч Арчакоў** (нар. , Свярдлоўск, РСФСР, СССР) — беларускі вайсковы дзеяч, генерал-маёр (2014).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1967 годзе ў Свярдлоўску. У 1988 годзе скончыў Свярдлоўскае вышэйшае ваенна-палітычнае танка-артылерыйскае вучылішча. У 1996 годзе скончыў Інстытут нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь. У 2014 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт.

З 10 красавіка 2012 года па 21 лютага 2014 года працаваў начальнікам упраўлення Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь па Віцебскай вобласці.

З 21 лютага 2014 года з’яўляецца намеснікам Дзяржаўнага сакратара Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь. З’яўляецца намеснікам старшыні Міжведамаснай камісіі па бяспецы ў эканамічнай сферы пры Савеце Бяспекі Рэспублікі Беларусь і намеснікам старшыні Міжведамаснай камісіі па бяспецы ў інфармацыйнай сферы пры Савеце Бяспекі Рэспублікі Беларусь. З’яўляецца адным з аўтараў Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды 
* медаль «За бездакорную службу» I, II і III ступеняў

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Уладзімір Арчакоў: Канцэпцыя інфармацыйнай бяспекі дае адказы на практычныя пытанні

Катэгорыя:Генерал-маёры (Беларусь)
Катэгорыя:Супрацоўнікі беларускіх спецслужбаў
Мардонгі

**«Мардонгі»** () — апавяданне рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаванае ў 1991 годзе ў зборніку «Сіні ліхтар».

Эпіграф да апавядання: «Чуткі пра мяне пройдуць, як смурод ад трупа» адсылае чытача да зборніка вершаў Шарля Бадлера «Кветкі зла».

## Змест 
Дзеянне апавядання адбываецца ў 1990-я гады, калі Антонаў вынаходзіць новую секту. У секце ствараецца своеасаблівы культ смерці, усё жыццё, называемае ў секце «першасмерцце», разглядаецца як падрыхтоўка да смерці — «утрупнення». У секты развітыя духоўныя практыкі, у прыватнасці распяванне мантры «Пушкін пушкінскі вялікі». Вобраз паэта гуляе вялікую ролю ў секты антонаўцаў. Іншая практыка — вывучэнне старажытнай рускай культуры. Так, матрошка становіцца нібыта сістэмай укладзеных мерцвякоў.

Пасля «самарэалізацыі» (у звычайнай мове — смерці) Антонава яго «мардонг», гэта значыць труп, пераўтвораны ў статую, становіцца месцам паломніцтва сектантаў.

Усё гэта трупапаклонства ставіцца пад сумнеў апошняй фразай апавядання: «З шашы адкрываецца дзіўны краявід».

## Крытыка 
У «Мардонгах» тэма смерці з’яўляецца цэнтральнай, арганізуючай. Мэта для Пялевіна ў «Мардонгах» паказаць чыстае адлюстраванне поглядаў секты, яе тэарэтычных прац і галоўнага дзеяча — Антонава, імем якога была яна названа, атрыбутаў членаў гэтага руху і да т.п. Даследнікі адзначаюць, што форма апавядання падобная на форму рэферата.

У апавяданні выкарыстоўваюцца антытэзы, якія ствараюць метатэкставае адзінства, у тым ліку антытэза «вечнае — часовае», якая рэалізуецца праз шэраг вобразных проціпастаўленняў: Антонаў — генерал Крушын; дарога, каля якой усталяваны мардонг Антонава, — дарогі, на якіх ўсталёўвалі некрамодулі; мардонгі — некрамодулі. Пры гэтым да першай часткі антытэзы належыць паняцце вечнасці, а да другой часткі антытэзы — паняцце канкрэтнага часу, канкрэтнай эпохі — і ўрэшце рэшт — часовага. На думку А. В. Багданавай, пялевінскі постмадэрнізм мае папярэднікам «Пушкінскі дом» А. Бітава. Вагнер адзначае таксама падабенства паняцця «мардонг» з культам Леніна.

## Спасылкі 
* Виктор Пелевин. Мардонги 

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Катэгорыя:Творы 1991 года
Аляксандр Мікалаевіч Белаконь

**Аляксандр Мікалаевіч Белаконь** (; 1928—2006) — расійскі і савецкі , піянер маналітнага домабудавання ў СССР. Народны архітэктар РФ, заслужаны архітэктар РФ, акадэмік МААМ, лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола імя А. Матросава, член-карэспандэнт РААБН.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 снежня 1928 года ў Маскве. Скончыў МАРХІ. У перыяд 1964—1985 гадоў — кіраўнік 12-й майстэрні ЦНДІЭП жылля. У перыяд 1985—1987 гадоў — галоўны архітэктар ЦНДІЭП жылля. З 1987 года — галоўны архітэктар ЦНДІПІ маналіт. З 2004—2006 гадоў — кіраўнік архітэктурна-канструктарскай майстэрні № 5 ЗАТ «Маскапбудпраект». Кіраўнік архітэктурна-праектнай майстэрні № 1 ТАА «Праектна-будаўнічая кампанія „ЦНДІПІМАНАЛІТ“».

Памёр 13 чэрвеня 2006 года ў Маскве.

## Узнагароды і прэміі 
* прэмія Ленінскага камсамола (1972) — за распрацоўку праекта мемарыяльнага комплексу — Музея імя А. М. Матросава ў горадзе Вялікія Лукі
* народны архітэктар РФ (2005)

## Пабудовы 
* Музей баявой камсамольскай славы імя Аляксандра Матросава ў Вялікіх Луках (1971, сааўтары: В. Брайнас, А. Канстанцінаў).
* Жылы дом вул. Славінскага, д. 43 у Мінску (1972).
* Жылы дом Маскоўскі праспект, д. 96 у Баку (1975).
* Жылыя дамы Валгаградскі пр-т, д. 91, Волжскі б-р., 19 у Маскве (1975).
* Жылыя дамы вул. Каліноўскага, д. 54к1-3, вул. Ландэра, д. 54 у Мінску (1976—1977, сааўтары: Н. Грачова, Г. Сысоеў).
* Жылы дом вул. Металургаў, д. 47-б у Туле (1987).
* Жылыя дамы пр-т Машэрава, дд. 38 і 42 у Мінску (1986—1991).
* Жылы дом вул. Асіпенка, д. 32 у Самары (1988).
* Жылыя дамы вул. Маскоўская, дд. 318, 320, 334, 336, вул. Гаўрылава, дд. 2, 4 у Брэсце (1993).
* Жылы дом вул. Аб’яднання, д. 9/28 у Балашысе (, 2000).
* Жылыя дамы на Панфілаўскім праспекце (К1801А, К1801Б, К1804А, К1804Б) у Зеленаградзе (2000—2003).

thumb|25-павярховы жылы дом у Балашысе

## Літаратура 
* Александр Николаевич Белоконь

Катэгорыя:Выпускнікі МАРХІ
Катэгорыя:Архітэктары Каралёва
Зброя адплаты (апавяданне)

**«Зброя адплаты»** () — апавяданне рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаванае ў 1990 годзе.

## Змест 
Назва апавядання ўзята з шэрагу праектаў нацысцкай Германіі пад агульнай назвай «Зброя адплаты» па распрацоўцы новага віду зброі для пералому ходу Другой сусветнай вайны. У пачатку пералічваюцца розныя праекты, якія існавалі, а затым апавяданне пераходзіць ў вобласць змрочнай фантастыкі, як саюзнікі шукалі зброю адплаты, як Сталін выкарыстаў у адносінах да англічан і амерыканцаў блатныя пагрозы, падазраючы падман і гэтак далей.

Гэтак жа як і ў жыцці, ніякай зброі знойдзена не было. Але аўтар сцвярджае, што на самой справе зброz існавала і нават была выкарыстана, а менавіта псіхалагічная зброя ў выглядзе чутак пра грозную зброю адплаты: «са з’яўленнем і распаўсюджваннем чутак пра зброю адплаты яна ўзнікае сама». Пад канец аўтар закранае вынікі прымянення зброі супраць СССР, «хоць можна абыйсціся і без слоў, тым больш, што яны горкія і не новыя». Каб убачыць вынікі дзеяння зброі, дастаткова падысці да акна раніцай на дыбачках, злёгку адхіліць штору і вызірнуць у акно.

## Асаблівасці 
Дадзенае апавяданне Пялевіна складае пэўны цыкл разам з апавяданнямі «Рэканструктар (Аб даследаваннях П. Стэцюка)», «Адкрыццё Крэгера (камплект дакументацыі)» і «Музыка са слупа», сюжэты якіх пераклікаюцца. У прыватнасці, у «Зброі адплаты» згадваецца п’яны набліжаны да Сталіна, які страляе ў маршала «сталёвай апераны іголкай з духавой трубкі». Гэта яўная адсылка да «Рэканструктара», дзе ролю Сталіна адзін час выконвалі тры сабутэльніка, галоўнай зброяй якіх была трубка з атручанымі іголкамі. У «Зброі адплаты» таксама цытуецца выдуманая кніга «Памяць вогненных гадоў» П. Стэцюка (апавяданне «Рэканструктар» з’яўляецца псеўдпрэцензіяй на гэтую кнігу). Яно таксама ўвайшло ў зборнік «Сіні ліхтар» (1991).

## Спасылкі 
* Виктор Пелевин. Оружие возмездия 

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Катэгорыя:Творы 1990 года
Катэгорыя:Фантастычныя літаратурныя творы
Партрэт Катажыны і Марыі Радзівіл

**Партрэт  і Марыі Лупу Радзівіл** — сумесны партрэт дзвюх жонак Януша Радзівіла, работы Іагана Шрэтэра. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
Паходзіць з калекцыі Радзівілаў у Нясвіжы (№ 10, 37 (?) да 1941).

Да 1941 года ў Дзяржаўнай карціннай галерэі БССР, з 1948 года ў Музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, у 1957—1968 гадах у Дзяржаўным музеі БССР, ва Усесаюзнай цэнтральнай навукова-даследчай лабараторыі па кансервацыі і рэстаўрацыі музейных мастацкіх каштоўнасцей С. С. Гарбуновым у 1962—1967 гадах у Маскве.

Абедзве жанчыны апранутыя ў сукенкі, пашытыя па французскай палацавай модзе 1640-х гадоў.

### Катажына 
Катажына апранута ў чырвоную сукенку з невялікім чатырохкутным дэкальтэ. Спіна і плечы пакрыты паўпразрыстым батыставым каўняром, аздобленым карункамі, яна была папулярна пры французскім каралеўскім двары. Валасы Марыі локанамі абрамляюць твар і спускаюцца да плячэй. Прычоска ўпрыгожана эгрэткай з жэмчугам, белым стравусіным пяром і стужкай з нашытымі каштоўнымі камянямі.

## Выстаўкі 
* Другое нараджэнне партрэтаў з Нясвіжа і Гродна. Мінск. 1982
* Партрэты з Нясвіжа і Гродна. Каўнас. Яраслаўль. 1983
* Рэстаўрацыя музейных каштоўнасцей у БССР. Мінск. 1985
* Партрэты знакамітых постацяў даўняй Рэчы Паспалітай у мінскіх зборах. Кракаў. 1991
* Мастацтва барока ў Беларусі. Мінск. 1991
* Дзе Усход сустракаецца з Захадам. Варшава. 1993
* Партрэты XVI—XVIII стст. з Нясвіжа. Мінск. 1994
* Мастацтва Міншчыны XV—XVIII стст. Мінск. 1997
* Мастацтва Гродзеншчыны XVI—XVIII стст. Мінск. 1998
* Датаваныя помнікі мастацтва Беларусі XVII—XVIII стст. Мінск. 1999

## Літаратура 
* 
* *Бялявіна, В. М.* Беларускі касцюм / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2017. — 463 с. : іл. ISBN 978-985-01-1241-5

Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катажыны і Марыі Радзівіл
Катэгорыя:Карціны XVII стагоддзя
Ухраб

**«Ухраб»** () — апавяданне рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаванае ў 1991 годзе ў зборніку «Сіні ліхтар».

## Змест 
Падзеі ў апавяданні адбываюцца ў савецкі час (мяркуючы па рэпліцы «у нас за гэтыя семдзесят гадоў столькі незразумелага набралася» — у другой палове 1980-х гадоў).

Герой апавядання гуманітарый на пенсіі Маралаў, каб не адчуваць сябе канчаткова пенсіянерам, адказвае на лісты чытачоў у часопісы, напрыклад, на пытанне школьніка: «Навошта я жыву?» У астатні час ён гутарыць з адзіным вучнем на агульнафіласофскія тэмы. І вось, падчас чарговай п’янай гутаркі, ён выказвае нечаканую думку, што Бог — персаніфікаванае абагульненне ўсяго незразумелага ў асобнай краіне. Ён аб’ектыўна існуе, і яму адпавядае пэўная рэлігійная містыка.

Назаўтра пасля пахмелля высвятляецца, што ідэя ўкаранілася ў душы яе вынаходніка ў выглядзе дзіўнага слова «ухраб». Герой пачынае бачыць ўсюдыісны «ухраб» ўсюды: у гуках разрубання мяса, ў схаваным выглядзе ў класікаў літаратуры («вось-с, з’еў дв**ух раб**чыкаў, ды яшчэ…»), у выглядзе акраверша ў лозунгах («Поспеху **у**дзельнікам **X**I міжнароднага фестывалю за **р**аззбраенне і **а**тамную **б**яспеку!»), у паслядоўнасці карцін на сцяне (лап**ух**, **раб**іна).

Паступова новае мясцовае боства становіцца маніякальным запалам героя, ён бачыць сябе заціснутым паміж двума «ухрабамі» як у прэсы, а ён не згаджаецца яшчэ прызнаць сябе ім, хоць гэта несумленна, бо «ухраб» і ўнутры. Манія прыводзіць да добраахвотнай смерці героя — за горадам у заснежанай яме, якая ўяўляецца яму «ухрабом-сырцом ў першапачатковым выглядзе», што і з’яўляецца натуральным канцом апавядання, апошняя, дзявятая глава якога складаецца з аднаго сказа: «Знайшлі яго праз два дні — лыжнікі, па чырвонай шкарпэтцы, якая тырчала са снегу».

## Крытыка 
На думку літаратуразнаўцы Т. В. Шчучкінай, герой «Ухраба», як і ў большасці іншых ранніх апавяданняў Пялевіна, у нейкі момант ўсведамляе бессэнсоўнасць навакольнага свету. І герой павінен змірыцца, бо іншага выйсця ў яго няма. Раптам у яго адбываецца азарэнне, і ўвесь сэнс навакольнага свету зводзіцца да слова «ухраб».

Слова «ухраб» паўстае ў выглядзе ідэі ў платонаўскім сэнсе, ідэальнай мадэлі быцця. У фінале апавядання на Маралава «ухраб глядзеў адусюль». Так Пялевін дэманструе ідэю абсурду быцця.

У апавяданні «Ухраб» Пялевін выкарыстоўвае прыём славеснай гульні: сумяшчэнне частак слоў, якія стаяць побач, з мэтай стварэння новага сэнсу. Падобны прыём быў выкарыстаны аўтарам у далейшым у рамане «Шлем жаху». Гэты прыём стварае эфект непазбежнасці для героя «Ухраба». Як адзначаў філолаг В. В. Дзесятаў, «ухраб штурмуе свядомасць Маралава, „кандэнсуючыся“ з розных тэкстаў».

Некаторыя крытыкі мяркуюць, што ў апавяданні «Ухраб» Пялевін абапіраецца на ідэі і прыёмы Уладзіміра Набокава.

## Спасылкі 
* Виктор Пелевин. Ухряб

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Катэгорыя:Творы 1991 года