30-я грэнадзёрская дывізія СС (2-я руская)

**30-я вафэн-грэнадзёрская дывізія СС (2-я руская)** () — дывізія фашысцкай Нямеччыны, створаная напрыканцы вайны з паліцыянтаў з акупаваных тэрыторыяў, пераважна з беларусаў.

## Стварэнне 
20 ліпеня 1944 года Генрых Гімлер стаў камандоўцам арміі рэзерву.

24 ліпеня 1944 года ўвесь камандны склад брыгады Зіглінга быў скліканы на канферэнцыю ва ўсходнепрускім мястэчку Эльбінгу. Там афіцэрам паведамілі, што брыгада рэарганізуецца ў 30-ю грэнадзёрскую дывізію СС (2-ю рускую) і што яны стануць афіцэрамі войскаў СС.

Супраць назвы «2-я руская» з беларускіх афіцэраў выступіў толькі маёр Віталь Мікула, бо ў дывізіі большасць салдатаў была беларусамі.

Таксама многія вайскоўцы ўкраінскіх батальёнаў успрынялі гэтую назву як прыкмету таго, што дывізія ўвойдзе ў склад Рускай вызваленчай арміі. Гэта моцна ўдарыла па іх баявым духу, бо яны не жадалі служыць у расейскім войску.

Адначасова Гімлер звярнуўся да Гітлера па санкцыю на стварэнне дывізіі. Гітлер згадзіўся, і 31 ліпеня 1944 года рэйхсфюрар СС аддаў загад перавесці брыгаду з паліцыі ў войскі СС і рэарганізаваць яе ў 30-ю грэнадзёрскую дывізію СС (2-ю рускую).

Гэтая назва сустракаецца ў дакументах ужо з пачатку жніўня 1944 года. Толькі 18 жніўня Галоўнае аператыўнае ўпраўленне СС аддала загад аб перафармаванні брыгады ў дывізію з эфектам загаду ад 1 жніўня. Гэта так злавала Зіглінга, што ён жадаў цалкам расфармаваць 4-ы полк.

12 жніўня дывізію перакінулі ў ваколіцы Розенберга (Усходняя Прусія), дзе жаўнеры прыбіралі ўраджай.

Камандаванне СС вырашыла пазбавіцца ад ненадзейнага і нелаяльнага элементу ў дывізіі. Немцы раззброілі ўкраінскія падраздзяленні, якія засталіся ў дывізіі, а потым арыштавалі некалькі дзясяткаў украінцаў і беларусаў як мяцежнікаў.

### Адступленне 
У сярэдзіне верасня 1-я французская армія набліжалася да Дыжона, крайняга паўднёвага пункту дыслакацыі дывізіі. Зіглінг атрымаў загад адвесці дывізію на паўночны ўсход. Падчас адступлення дывізія цярпела ад французскіх партызанаў, найбольш нападаў было ў ваколіцах Бельфор *—* Мюлуз.

Адступленне выклікала новую хвалю дэзертырства: уцякла большасць калішніх кадэтаў афіцэрскай школы БКА і палякаў. Сярод дызертыраў быў Рыгор Зыбайла разам са сваім узводам, а таксама рота беларусаў, былых шуцманаў, якія служылі ў Міры. Большасць з іх пазбегла рэпрэсіяў і была накіраваная ў 2-гі польскі корпус у Італіі.

Падчас адступлення былі і бунты. Напрыклад, жаўнеры 1-й роты школы малодшых камандоўцаў забілі ўсіх афіцэраў і сяржантаў і ўцяклі да французскіх партызанаў. Паводле ўспамінаў аднаго нямецкага афіцэра, у нейкай 10-й роце былі забітыя 2 немцы, а жаўнеры разбегліся, акрамя максімум 10 чалавек было загадана стварыць у палках 3-ія батальёны, аднак гэта атрымалася толькі ў 76-м палку, для якой 27 кастрычніка армейскае камандаванне высунала 30-ю дывізію СС да пераправаў праз Рэйн. Зіглінг павінны быў забяспечыць переправу абкружаных нямецкіх войскаў на бяспечны бераг Рэйна і зрабіць так, каб ніводзін з мастоў не трапіў у рукі супраціўніка быў расфармаваны 77-ы полк, а ягоны склад размеркавалі па іншых палках дывізіі. Такім чынам, полк праіснаваў меней за два тыдні, не зрабіўшы ніводнага стрэлу. Супрацьтанкавых гарматаў у дывізіі не было, яна аказалася ў безнадзейнай сітуацыі. 24 лістапада, як толькі з’явіліся варожыя танкі, жаўнеры адразу кінуліся на ўцёкі. Калі б не стойкасць суседніх нямецкіх дывізіяў, 30-я дывізія СС была б знішчаная дэзертаваў, забіўшы перад тым нямецкі персанал, сваім амаль поўным складам нават батальён Мураўёва, які ўважаўся немцамі за адну з найнадзейнейшых частак

* Штаб дывізіі ();
* 1-ы грэнадзёрскі полк войскаў СС ();
* 2-і грэнадзёрскі полк войскаў СС ();
* 3-і грэнадзёрскі полк войскаў СС ();
* 4-ы грэнадзёрскі полк войскаў СС ();
* 30-ы артылерыйскі дывізіён войскаў СС ();
* Кавалерыйскі эскадрон ();
* Навучальна-палявы батальён ().

### Кастрычнік 1944 года 
У першай палове кастрычніка 1944 года дывізія складалася з двух грэнадзёрскіх палкоў і частак узмацнення. Арганізацыя выглядала наступным чынам:

* Штаб дывізіі (Stab der Division);
* 75-ы грэнадзёрскі полк войскаў СС (4-ы рускі) ();
* 76-ы грэнадзёрскі полк войскаў СС (5-ы рускі) ();
* 77-ы грэнадзёрскі полк войскаў СС (6-ы рускі) ();
* 30-ы артылерыйскі полк войскаў СС (2-і рускі) ():
** Штаб артылерыйскага палка;
** штабная батарэя;
** дзве батарэі 12,2 см трафейныя савецкія гарматы;
** батарэя рэактыўных установак ().
* 30-ы выведвальны батальён СС ():
* штаб батальёна;
** штабны кавалерыйскі эскадрон;
** тры кавалерыйскія эскадроны;
* 30-я сапёрная рота СС ();
* 30-я рота сувязі СС ();
* З0-ы запасны батальён СС ():
** штаб батальёна;
** тры пяхотныя роты;
** рота цяжкай пяхотнай зброі;
** сапёрная рота;
* З0-ы гаспадарчы полк СС ();
* вялікая аўтакалона 60-тонных грузавікоў ();
* адміністратыўная матарызаваная рота ();
* матарызаваная рамонтная рота ();
* санітарная рота ().

## Падпарадкаванне 
У ніжэй пададзенай табліце паказана, каму падпарадкавалася дывізія, будучы на Заходнім фронце.

## Гл. таксама 
* 30-я грэнадзёрская дывізія СС (1-я беларуская)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рускі калабарацыянізм
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:1944 год у Польшчы
Катэгорыя:Зніклі ў 1945 годзе
Катэгорыя:Войскі СС
Катэгорыя:30-я грэнадзёрская дывізія СС
Катэгорыя:Украінскія калабарацыянісцкія фарміраванні ў Другой сусветнай вайне