open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Боб Одэнкёрк

**Роберт Джон Одэнкёрк** (; ) — амерыканскі , комік, ,  і .

Найбольш вядомы сваёй роляй адваката Сола Гудмана ў крымінальнай драме «На ўсе застаўкі» (2008–2013) і яго спін-офе «Лепш тэлефануйце Солу» (2015–2022), за якую ён атрымаў шэсць намінацый на прэмію «Эмі» за найлепшую мужчынскую ролю ў драматычным серыяле. У якасці прадзюсара серыяла *«Лепш тэлефануйце Солу»* з моманту яго прэм’еры ён таксама атрымаў шэсць намінацый на прэмію *«Эмі»* за найлепшы драматычны серыял.

Одэнкёрк напісаў сцэнарыі для тэлешоу *«Saturday Night Live»* (1987–1991) і *«The Ben Stiller Show»* (1992), атрымаўшы прэмію «Эмі» за найлепшы сцэнарый для вар’етэ-праграмы ў 1989 і 1993 гадах.

Атрымаў сваю зорку на Галівудскай алеі славы 18 красавіка 2022 года, у дзень прэм’еры апошняга сезона серыяла *«Лепш тэлефануйце Солу»*. Зорка Одэнкёрка знаходзіцца побач з зоркай яго партнёра па серыяле *«На ўсе застаўкі»* Браяна Крэнстана.

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
*
Spiruridae

**Spiruridae**&nbsp;— сямейства круглых чарвей атраду .

## Роды 
Сямейства змяшчае 11 родаў:

*  Johnston & Mawson, 1941
*  Chandler, 1954
*  Khatoon, Bilqees, Ghazi & Jaffery, 2004
*  Johnston & Mawson, 1941
*  Sood & Parshad, 1972
*  Dailey & Perrin, 1973
*  Gupta & Jaiswal, 1988
*  Sandground, 1936
*  Seurat, 1914
*  Mujib Bilqees, Rehana Ghazi & Haseeb, 2005
*  E. Blanchard, 1849

Катэгорыя:Круглыя чэрві
Катэгорыя:Сямействы круглых чарвей
Кудрашова

**Кудрашова** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Зінаіда Нікандраўна Кудрашова (1910—1974) — беларускі савецкі міколаг.
* Клаўдзія Кузьмінічна Кудрашова (1925—2012) — савецкая, беларуская і расійская камерная і оперная спявачка.
* Таццяна Іванаўна Кудрашова (нар. 1948) — беларуская крытык, літаратуразнаўца, перакладчыца.

## Гл. таксама 
* Кудрашоў
Сезон 1996/1997 РВАР

У сезоне 1996/1997 баскетбольны клуб РВАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 1996/1997 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 1997 ( **уладальнік**) (*сумесна з «Аўтазаводцам-Джэнці»*).

Каманда з’яўлялася базавай да моладзевай зборнай Беларусі (U-20) і была сфарміравана з баскетбалістаў 1978—1980 гадоў нараджэння.

## Склад каманды 
*  Мікалай Аляксееў
*  Яўген Баронаў
*  Дзяніс Бірукоў
*  Ігар Галабурда
*  Кірыл Дыдзік
*  Сяргей Кец
*  Алег Крыванос
*  Аляксей Лашкевіч
*  Ігар Налівайка
*  Валерый Хаменя
*  Канстанцін Церцель
*  Генадзь Цыркін

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Папкоў (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 1995/1996 РВАР
* Сезон 1997/1998 РШВСМ-РВАР

## Спасылкі 
* ПОБЕДИТЕЛИ И ПРИЗЁРЫ МУЖСКОГО ЧЕМПИОНАТА СТРАНЫ (ИГРОКИ)

1996/1997
РВАР
Катэгорыя:1996 год у Мінску
Катэгорыя:1997 год у Мінску
Сезон 2016/2017 БДЭУ-ГрандПрынт

У сезоне 2016/2017 баскетбольны клуб БДЭУ-ГрандПрынт з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2016/2017 (**8 месца**).

## Склад каманды 
*  Сяргей Ашуйка
*  Сяргей Вабішчэвіч
*  Мікіта Жукавец
*  Уладзімір Крысевіч (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Мікіта Кучкоў
*  Віталь Лебедзеў
*  Уладзіслаў Мілашэўскі
*  Максім Місевіч
*  Валянцін Назараў
*  Мікалай Падайка
*  Дзмітрый Паляшчук (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Павел Пронін
*  Дзмітрый Рослікаў
*  Дзмітрый Русаковіч
*  Максім Сазонаў (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Мікіта Салган
*  Ільяс Салсанаў (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Станіслаў Ульянка

## Трэнеры каманды 
*  Дзмітрый Калтуноў (галоўны трэнер)
*  Алег Палянскі
*  Аляксандр Круцікаў (кансультант, да сакавіка 2017 года)

## Гл. таксама 
* Сезон 2015/2016 БДЭУ-РЦАП

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com
* АЛЕКСАНДР КРУТИКОВ: "СТАРАЮСЬ БЫТЬ ИСКРЕННИМ"

Катэгорыя:Сезоны «БДЭУ-ГрандПрынт»
БДЭУ-ГрандПрынт
Катэгорыя:2016 год у Мінску
Катэгорыя:2017 год у Мінску
Універсітэт імя Г. Мак-Эвана

**Універсітэт імя Г. Мак-Эвана** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Эдмантан у правінцыі Альберта, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Установа названа ў гонар Гранта Мак-Эвана, пісьменніка, педагога і былога віцэ-губернатара правінцыі Альберта. 

Заснаваная ў 1971 годзе як двухгадовы каледж, у 2009 годзе вучэльня стала шостым дзяржаўным універсітэтам правінцыі.

## Структура 
* Факультэт мастацтваў і навук
* Факультэт выяўленчага мастацтва і камунікацый
* Факультэт здароўя і грамадскіх студый
* Факультэт медсястрынства
* Школа бізнесу
* Школа бесперапыннай адукацыі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Маўнт-Роялскі ўніверсітэт

**Маўнт-Роялскі ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Калгары ў правінцыі Альберта, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1910 годзе ўрадам правінцыі Альберта. У 1931 годзе назва была зменена на Маўнт-Роялскі малодшы каледж. У 2009 годзе ўстанова афіцыйна атрымала статус і назву ўніверсітэта.

## Структура 
* Факультэт мастацтваў
* Факультэт здароўя, супольнасці і адукацыі
* Факультэт прыродазнаўчых навук і тэхналогій
* Факультэт дадатковай адукацыі і павышэння кваліфікацыі
* Школа бізнесу
* Школа камунікацый

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Такт (значэнні)

**Такт** — шматзначны тэрмін.

* Такт — метрычная музычная адзінка.
* Такт — пачуццё меры ў паводзінах.
* Такт — частка рабочага цыкла механізма.
* Такт — прамежак часу паміж двума імпульсамі тактавага генератара.
* Такт — рытм якога-небудзь дзеяння, руху.
Імператар Сага

— 52-і імператар Японіі, які кіраваў з 8 мая 809 па 29 мая 823 года. Імёны — Камі, Каміно.

Пад уплывам сінта, указам 818 года адмяніў смяротнае пакаранне; смяротнае пакаранне ў Японіі было ўведзена зноў праз тры стагоддзі, у 1156 годзе. Таксама забараніў ўжыванне мяса, за выключэннем птушкі і рыбы, гэтая забарона увайшла ў аснову японскай кухні аж да эпохі Мэйдзі.

Вялікі майстар каліграфіі. Паводле легенды, быў першым японскім імператарам, які піў чай.

## Дэвізы праўлення 
Сага кіраваў пад наступнымі дэвізамі:

* *Дайдо* (806—810)
* *Конін* (810—824)

## Літаратура 
* 
*  (фр.)

Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі IX стагоддзя
Схістыдыум скрытаплодны

**Схістыдыум скрытаплодны** (*Schistidium apocarpum*) — від імхоў сямейства .

## Распаўсюджанне 
Радзімай з’яўляецца Еўропа, Афрыка, Паўночная Амерыка, Паўднёвая Амерыка, Азія, Аўстралія, Новая Зеландыя, субантарктычныя астравы.

Расце на скалах у некалькі зацененых месцах; на вышынях ад 0 да 1500 метраў н.у.м..

## Характарыстыка 
Расліны ў адкрытых пучках або кілімках, ад аліўкавага да карычневага (чорнага) колеру, часам з жаўтлявымі адценнямі. Сцеблы 1.2-12&nbsp;см. Лісце прамое або выгнутае, яйкападобна-ланцэтнае, (1.3)1.7-2.5(3.2) мм; краі звычайна загнутыя на ўсім працягу або непасрэдна перад вяршыняй, звычайна зубчастыя дыстальна; верхавіны вострыя або тупаватыя. Палавы стан аўтаіктычны (мужчынскія і жаночыя органы на адной расліне, але на асобных галінах). Каробачка цёмна-чырвоная або карычневая, кароткацыліндрычная, 0.7-1.3&nbsp;мм. Споры 11-14(19)&nbsp;мкм, гладкія або зярністыя. Каробачкі спеюць з позняй вясны да пачатку лета.

Катэгорыя:Флора Новай Зеландыі
Катэгорыя:Флора Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Грыміевыя
Такт (паводзіны)

**Такт** ( ад  — дотык, адчуванне) — пачуццё меры, якое падказвае найбольш правільны падыход, найбольш далікатную лінію паводзін у адносінах да каго-небудзь або чаго-небудзь, уменне трымаць сябе належным чынам, у адпаведнасці з правіламі этыкету і этычнымі нормамі.

Тактоўнасць — адна з рыс характару чалавека. Тактоўны чалавек прыцягвае да сябе навакольных, умее зрабіць так, каб людзям было добра побач з ім.

## Літаратура 
* 
* Такт; такто́ўнасць; такто́ўны // 
* 
* Такт // Социологический энциклопедический словарь. На русском, английском, немецком, французском и чешском языках. Редактор-координатор — академик РАН Г, В. Осипов. — М.: Издательская группа ИНФРА М — НОРМА, 1998. — С. 354. — 488 с. — ISBN 5-89123-162-Х; ISBN 5-86225-635-0.

Катэгорыя:Этыкет
Блю-Куілскі ўніверсітэт

**Блю-Куілскі ўніверсітэт** () — канадская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая месціцца ў горадзе Сент-Пол у правінцыі Альберта, Канада. 

Гэта першы ўніверсітэт у Канадзе, які належыць і кіруецца карэннымі народамі. 

Універсітэт знаходзіцца ў сумеснай уласнасці кіраўнічых органаў сямі індзейскіх плямён. Таксама ў адрозненні ад іншых канадскіх універсітэтаў, якія зарэгістраваныя ўрадамі правінцый, гэтая ўстанова адукацыі зарэгістравана федэральным урадам Канады.

Вучэльня была заснавана як індзейская школа-інтэрнат у 1930-х гадах, а затым перададзена пад кантроль карэнных народаў у 1971 годзе. Яна была абвешчана ўніверсітэтам 1 верасня 2015 года.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Бурманскі ўніверсітэт

**Бурманскі ўніверсітэт** () — канадская вышэйшая навучальная ўстанова, якая месціцца ў горадзе Лакомб у правінцыі Альберта, Канада. Фінансуе вучэльню Царква адвентыстаў сёмага дня.

Кампус складаецца з 17 будынкаў. Гэтыя будынкі ўключаюць адміністрацыйны будынак, царкву адвентыстаў сёмага дня, хрысціянскую школу, акадэмію адвентыстаў, навуковы цэнтр (мастацтва, англійская мова і музыка), цэнтр адукацыі, цэнтр фізічнага выхавання і некалькі іншых будынкаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Фрэдэрык Сміт

**Фрэдэрык Сміт** (, 30 снежня 1805—16 лютага 1879) — англійскі энтамолаг і мірмеколаг.

## Біяграфія 
Быў гравёрам на медзі, а затым стаў займацца сістэматыкай і біялогіяй перапончатакрылых насякомых, якія водзяцца пераважна ў Англіі. Лічыцца адным з лепшых знаўцаў гэтых насякомых; усе табліцы ў яго шматлікіх працах выкананы ім ўласнаручна. З 1850 года і да канца жыцця Сміт быў асістэнтам пры Аддзяленні Заалогіі ў Брытанскім музеі.

У 1862-1863 гадах быў прэзідэнтам лонданскага «Таварыства энтамалогіі» (Entomological Society of London), з якога пазней паўстала «Каралеўскае энтамалагічнае таварыства Лондана» («Royal Entomological Society of London»).

## Важнейшыя працы 
* «Catalogue of Hymenopterous Insects in the Coll. of the British Museum» (Лондан, 1853—1859, 7 т.)
* «Nomenclature of Coleopterous Insects», Band 5 (1851), Band 6 (1852)
* «Catalogue of British Hymenoptera in the Coll. of the Br. M. Apidae-Bees, fossorial Hymenoptera Formicidae and Vespidae» (л., 1855 і 1858)
* «Notes on Hymenoptera» (1863—1870)

## Мурашкі 
Сміт апісаў шмат новых для навукі відаў і родаў мурашак, каля назваў якіх дагэтуль стаіць яго імя F.Smith. Усяго ім апісана больш за 350 новых для навукі відаў мурашак, сярод якіх:

* 80 відаў https://web.archive.org/web/20160304230709/http://www.lasius.narod.ru/antGenera/Polyrhachis3.htm роду 
* 58 відаў http://www.lasius.narod.ru/antGenera/Camponotus3.htm роду 
* 24 віды роду 
* 22 віды роду 
* 27 відаў роду 

## Спіс новых родаў 
У 1852—1860 гадах Ф. Сміт вылучыў каля 20 новых родаў мурашак, у тым ліку:

* 1852 — 
* 1853 — ,  і інш.
* 1857 — , , 
* 1858 — , , 
* 1859 — 
* 1860 — ,  і інш.

Катэгорыя:Біёлагі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мірмеколагі
Катэгорыя:Заолагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Энтамолагі Вялікабрытаніі
Chiranthodendron

**Chiranthodendron** — род кветкавых раслін сямейства . Уключае адзін від дрэў, ***Chiranthodendron pentadactylon***.

## Назвы 
Дрэва называюць **д’ябальскай**, **малпавай** або **мексіканскай рукой** ці **ручной кветкай** па-англійску, **дрэва маленькіх рук** па-іспанску і **пальмавая кветка** на мове науатль, дзякуючы яго характэрным чырвоным кветкам, якія нагадваюць адкрытыя чалавечыя далоні. Навуковая назва азначае «дрэва-кветка з пяццю пальцамі».

## Апісанне 
Від родам з Гватэмалы і поўдня Мексікі. На вільготных схілах дрэвы могуць дасягаць 10,5 — 27,5 метраў у вышыню.

Файл:Chiranthodendron_pentadactylon_kz1.jpg|Кара
Файл:Chiranthodendron_pentadactylon,_Monkey-hand_pods_(9906043734).jpg|Струкі
Файл:Chiranthodendron_pentadactylon_kz4.jpg|alt=Leaves|Лісце
Файл:Chiranthodendron_pentadactylon_flower_showing_nectary.jpg|Раскрытая кветка Chiranthodendron pentadactylon, можна бачыць нектарнік і багата нектару.
Файл:Chiranthodendron_pentadactylon_flower_showing_pollen_on_stamens.jpg|Кветка з жоўтым пылком, створаным тычынкамі.

### Міжродавы гібрыд 
Цеснае сваяцтва роду з  дастатковае, каб атрымаць міжродавы гібрыд × *Chiranthofremontia lenzii* , які мае жоўтыя кветкі і паменшаную форму кіпцюра.

## Выкарыстанне 
Ацтэкі і іншыя выкарыстоўвалі растворы, якія змяшчалі кветкі дрэва, як сродак ад болі ўнізе жывата і ад праблем з сэрцам. Такія растворы таксама памяншаюць ацёкі і ўзровень халестэрыну ў сыроватцы крыві і, паколькі яны ўтрымліваюць гліказіды кверцэцін і лютэалін, дзейнічаюць як мачагонныя сродкі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўныя дрэвы
Катэгорыя:Мальвавыя
Катэгорыя:Флора Паўдневай Амерыкі
Tchihatchewia isatidea

**Tchihatchewia isatidea** — від кветкавых раслін сямейства . Эндэмік усходняй Турцыі.

## Апісанне 
Вышыня расліны ад 20 да 25 см. Расце на засушлівых схілах, камяністых і шчабністых месцах. Сустракаецца на балотах і ў забалочанай мясцовасці. Месяцы цвіцення — май і чэрвень.

Катэгорыя:Капуставыя
Індраварман I

**Індраварман I** (, IX стагоддзе — 890) — уладар Кхмерскай імперыі (877—889).

Пасмяротнае імя — **Ішваралака** ().

## Біяграфія 
Да 877 года — уладар княства Індрапура, якое размяшчалася на паўночным захадзе сучаснай Камбоджы.

Пасля гвалтоўнай смерці Джаявармана III Індраварман, які даводзіўся яму стрыечным братам па жаночай лініі, стаў уладаром Камбоджы пад імем Індравармана I.

У сваё ўладарства ўладкаваў і аздобіў сталіцу дзяржавы таго часу — горад , значна палепшыў яго водазабеспячэнне, пабудаваўшы вялікае вадасховішча () з астраўным храмам .

Таксама вялікую ўвагу надаваў храмаваму будаўніцтву. Першым з кхмерскіх уладароў пабудаваў храмы прысвечаныя сваім сапраўдным і ўяўным продкам і папярэднікам (комплекс з шасці храмаў, тым ліку ) і ўвёў культ абагаўлення ўладароў — дадаў боскі дэтэрмінатыў да імя кожнага.

Быў жанаты з прынцэсай Індрадзеві, якая па жаночай лініі паходзіла ад цара . Дынастычны шлюб уключыў у дзяржаву старажытныя землі Бапнома, вобласці абапал Меконга і басейн ракі Мун.

Да часу яго смерці межы Кхмерскай імперыі на поўначы пашырыліся да Убона (сучасны Тайланд), а на поўдні да Пном Баянга, самага паўднёвага ўскрайку Камбоджы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі IX стагоддзя
Катэгорыя:Кхмерская імперыя
Схістыдыум

**Схістыдыум** (*Schistidium*) — род раслін сямейства .

Род змяшчае 149 відаў і распаўсюджаны на ўсіх кантынентах, у тым ліку і ў Антарктыдзе.

## Апісанне 
Віды роду ўтвараюць падушкападобныя газоны. Асобныя расліны, прамыя або ляжачыя, больш ці менш моцна разгалінаваныя, маюць яйкападобнае або ланцэтнае, тупое або завостранае лісце з выразным рабром, якое цягнецца да кончыка ліста або ненадоўга выступае. Краі лісткоў плоскія або загорнутыя. Клеткі пласцінкі звычайна квадратныя ў верхняй частцы і падоўжаныя ў ніжняй частцы ліста. Верхняя частка ліста і асабліва краі часта шматслойныя. Споравыя каробачкі, якія амаль заўсёды прысутнічаюць у вялікай колькасці на звычайна даволі кароткай ножцы.

## Літаратура 
* Jan-Peter Frahm, Wolfgang Frey: Moosflora (= UTB. 1250). 4., neubearbeitete und erweiterte Auflage. Ulmer, Stuttgart 2004, ISBN 3-8252-1250-5.
* Wolfgang Frey, Michael Stech, Eberhard Fischer: Bryophytes and Seedless Vascular Plants (= Syllabus of Plant Families. 3). 13th edition. Borntraeger, Berlin u. a. 2009, ISBN 978-3-443-01063-8.
* Martin Nebel, Georg Philippi (Hrsg.): Die Moose Baden-Württembergs. Band 1: Allgemeiner Teil, spezieller Teil (Bryophytina I, Andreaeales bis Funariales). Ulmer, Stuttgart 2000, ISBN 3-8001-3527-2.

Катэгорыя:Грыміевыя
Spirura

**Спірура** — род круглых чарвей сямейства .

Род мае амаль касмапалітычнае распаўсюджанне.

## Віды 
*  
*  
*  
*  

## Значэнне 
Від  з’яўляецца паразітам .

Катэгорыя:Круглыя чэрві
57-ы асаблівы корпус (1-га фарміравання)

**57-ы асобны корпус** — агульнавайсковае фарміраванне (злучэнне, стралковы корпус) Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі.

## Гісторыя 
У адпаведнасці з савецка-мангольскім пратаколам аб узаемнай дапамозе 1936 года, на тэрыторыі дружалюбнай Мангольскай Народнай Рэспублікі (МНР) былі разгорнутыя воінскія часці і злучэнні Чырвонай арміі.

4 верасня 1937 года Загадам НКА № 0037 ад 04.09.1937 сфарміраваны 57-ы асаблівы корпус.

У 1939 годзе злучэнне прыняла ўдзел у баях на рацэ Халхін-Гол.

19 ліпеня загадам наркама абароны СССР № 0036 перафарміраваны ў 1-ю вайсковую групу.

На 9 верасня 1939 года корпус налічваў 25 809 чалавек асабістана складу (у тым ліку камандна-начальніцкага складу — 2622 чалавек), 265 танкаў, 281 бронемашыну, 107 самалётаў, 516 гармат, 5046 аўтамабіляў.

## Камандзіры 
*  Іван Сцяпанавіч Конеў (09.1937 — 07.1938)
* Мікалай Уладзіміравіч Фёкленка (8.09.1938 — 16.06.1939). 
*  Георгій Канстанцінавіч Жукаў (16.06—19.07.1939)

## Склад 
**На верасень 1937:**

* Асаблівы мотаброневы полк.
* Асаблівы мотаброневы атрад
* 7-я мотаброневая брыгада
* 9-я мотаброневая брыгада
* Асаблівая механізаваная брыгада
* Асобны батальён сувязі 11-га мк 
* 7-я мотаброневая брыгада
* 8-я мотаброневая брыгада
* 7-я мотаброневая брыгада
* 9-я мотаброневая брыгада
* 11-я лёгкаатанкавая брыгада
**
* 22-і знішчальны авіяцыйны полк

## Заўвагі 
Катэгорыя:Карпусы СССР
Austin Champ

**Austin Champ** — брытанскі пазадарожнік, выраблены кампаніяй Austin Motor Company. Існуе ў цывільнай і армейскай варыяцыях.

## Гісторыя 
Распрацоўка пачалася ў 1947 годзе з мэтай паменшыць залежнасць ад паставак машын з ЗША. Пры стварэнні аўтамабіля распрацоўшчыкі абапіраліся на амерыканскі джып Willys MB.

У першых прататыпаў спецыялісты выявілі сур’ёзныя недахопы, і канструкцыя была палепшана. З 1 верасня 1951 года Austin Champ паступіў у серыйную вытворчасць.

Калі Champ паступіў на ўзбраенне арміі, стала відавочна, што ён быў занадта дарагім (1200 фунтаў стэрлінгаў па цэнах 1951 года). Гэта адбілася на кантрактах распрацоўшчыкаў з Узброенымі сіламі: замест 15000 было заказана 4000 аўтамабіляў.

У сярэдзіне 1960-х гадоў было прынята рашэнне аб зняцці машын з узбраення.

## Апісанне 
Рухавік чатырохцыліндравы аб’ёмам 2838 куб. см, распрацаваны Rolls-Royce. 

Каробка перадач мела пяць перадач. Выкарыстоўвалася звычайнае счапленне Borg & Beck з механічнай сувяззю. 

Сістэма падвескі грунтавалася на падоўжных тарсіёнах для асноўнага рысоравання і мела цалкам незалежную падвеску ўсіх чатырох колаў на падвойных папярочных рычагах. 

Тармазная сістэма была пастаўлена кампаніяй Girling. У ёй выкарыстоўваліся барабаны і простая адналінейная гідраўлічная сістэма без электраўзмацняльніка.

Рухавік, паліўная сістэма і ўсе электрычныя элементы былі воданепранікальнымі, каб транспартны сродак мог прабірацца ўброд на глыбіню  з мінімальнай падрыхтоўкай.

## Спасылкі 
* Austin Memories
* Austin Champ Owners' Club

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Пазадарожнікі
Champ
36-я стралковая дывізія (СССР, 1918)

**36-я Забайкальская стралковая дывізія** — фарміраванне (злучэнне, стралковая дывізія) РСЧА Узброеных Сіл СССР.

## Гісторыя 
Сфарміравана ў 1918 годзе на базе экспедыцыйнай дывізіі 9-й арміі. Удзельнічала ў грамадзянскай вайне ў Расіі 1918—1923 гадоў. Улетку 1921 года прымала ўдзел у ліквідацыі банд барона Унгерна ў Манголіі. 4 чэрвеня 1923 года загадам РВСР № 1219 дывізіі прысвоена найменне «Забайкальская».

У 1929 годзе ўвайшла ў склад Асаблівай Далёкаўсходняй Арміі. Удзельнічала ў канфлікце на КУЧ.

## Камандзіры 
* Пётр Аляксеевіч Бранскіх (22.08.1923 — 14.08.1924)
* Макс Андрэевіч Рэйтэр (сакавік 1926 — 1.10.1929)
* Яфім Вікенцьевіч Барановіч (01.10.1929 — 01.01.1932)
* Міхаіл Сямёнавіч Хозін (01.01.1932 — 11.05.1935)
* Анатоль Іванавіч Тарасаў (сакавік 1935 — май 1937)

## Склад 
На восень 1929:
* Упраўленне дывізіі
* 106-ы Сахалінскі стралковы полк
* 107-ы Уладзімірскі стралковы полк
* 36-ы Волжскі артылерыйскі полк

## Заўвагі 
Катэгорыя:Арганізацыі, узнагароджаныя ордэнам Леніна
Катэгорыя:Дывізіі СССР
Палеская вуліца (Мінск)

**Палеская вуліца** — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска. Месціца паміж вул. Маякоўскага і р. Свіслач. Паводле інфармацыі сайта "Мінскі праменад": "Вуліца цягнецца каля сямісот метраў з поўначы на поўдзень, і яе няцотны бок з'яўляецца заходняй мяжой гэтага невялікага ўчастка індывідуальнай прыватнай забудовы. Яе ж цотны бок паступова раствараецца сярод толькі што пабудаваных сучасных шматпавярховак вуліцы Маякоўскага". 
## Славутасці 
На вуліцы захаваўся 4-павярховы дом, пабудаваны ў 1963-64 гг на скрыжаванні з Аранскай вул.; будынак належыць Белдзяржхарчпраму. Таксама архітэктурнай адметнасцю скрыжавання Аранскай і Палескай вул. з'яўляецца будынак Caspian Plaza (2019).

## Спасылкі 
* Палеская вуліца на карце АТО.ВУ
* Здымкі архітэктуры вуліцы на сайце "Минский променад"
* Спіс будынкаў Палескай вуліцы на Рhotobuildings

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Менская школа КПЗБ

**Ме́нская шко́ла КПЗБ**, альбо **Падпо́льная шко́ла КПЗБ у Ме́нску** — навучальная ўстанова, якая дзейнічала ў 1924—1937 гадах у Беларускай ССР, дзе праходзілі тэарэтычную і практычную падрыхтоўку падпольшчыкі Заходняй Беларусі.

У выніку Рыжскага мірнага дагавора 1921 года Заходняя Беларусь апынулася ў складзе Польскай Рэспублікі. Бальшавіцкія ўлады падтрымлівалі і арганізоўвалі на тэрыторыі Польшчы прасавецкую дзейнасць, накіраваную на адарванне гэтых тэрыторый і далейшае далучэнне да СССР. У 1923 годзе была створана аўтаномная Камуністычная партыя Заходняй Беларусі (КПЗБ). 17 ліпеня 1924 года паводле пастановы ЦК КПЗБ была створана Падпольная школа КПЗБ. Арганізацыю па стварэнні школы правялі Адам Славінскі і Станіслаў Мертэнс. Школа пачала дзейнічаць у пачатку 1925 года ў вёсцы Лошыца пад Менскам, у пачатку 1930-х гадоў яна месцілася ў будынку Лошыцкай сядзібы.

Штогод у школе навучалася 25—30 падпольшчыкаў партыйнага і камсамольскага профілю. Навучэнцам забаранялася карыстацца сапраўднымі прозвішчамі і расказваць пра ранейшыя месцы жыцця і працы. Усе слухачы і выкладчыкі, звязаныя з падполлем, карысталіся псеўданімамі. На працягу 9—10 месяцаў паводле адмысловай праграмы курсанты вывучалі марксізм-ленінізм, дыялектычны і гістарычны матэрыялізм, палітычную эканомію, гісторыю ВКП(б), Камінтэрна, КПП і КПЗБ, беларускую мову. Для набліжэння працэсу навучання да рэчаіснасці слухачы праходзілі практыку падпольнай работы: абмяркоўвалі і давалі ацэнку палітычным падзеям, вучыліся пісаць лістоўкі і карэспандэнцыі ў газеты, справаздачы, выступаць з прамовамі на мітынгах, праводзіць канспіратыўныя пасяджэнні камітэтаў і ячэек і інш.

Заняткі праводзілі выкладчыкі з БДУ і іншых вышэйшых навучальных устаноў Менска (акадэмік Сямён Вальфсон, прафесар Абрам Лур’е, Драгілеў), беларускі пісьменнік Міхась Лынькоў, дзеячы рэвалюцыйнага і нацыянальна-вызваленчага руху Заходняй Беларусі: Мікалай Арэхва, І. Боген, Станіслаў Будзінскі, Стэфан Гельман, Станіслаў Мертэнс, Панкова, Вера Харужая і іншыя. З дакладамі аб бягучых пытаннях дзейнасці партыі выступалі кіруючыя работнікі КПП і КПЗБ: Моцель Блінчыкаў, Павел Корчык (Язэп Лагіновіч), Ю. Ленскі, Саламон Мілер, Юльян Брун, сакратары ЦК КП(б)Б і старшыні СНК БССР. Сярод выпускнікоў школы дзеячы рэвалюцыйнага і нацыянальна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі: Сяргей Анісаў, Аляксандра Бергман, Сяргей Прытыцкі і інш.

Школа перастала існаваць у 1937 годзе праз савецкія рэпрэсіі супраць удзельнікаў падпольнага руху ў Заходняй Беларусі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Камуністычная партыя Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Мінска
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1924 годзе
Антарыйскі тэхналагічны ўніверсітэт

**Антарыйскі тэхналагічны ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Ошава ў правінцыі Антарыа, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Установа была заснавана ў 2002 годзе як Антарыйскі тэхналагічны інстытут. У 2018 годзе інстытут быў перайменаваны ў тэхналагічны ўніверсітэт. Галоўны кампус універсітэта размешчаны прыкладна на 160 гектарах зямлі ў паўночнай Ошаве, у той час як яго спадарожнікавы кампус размешчаны ў цэнтры горада Ошава.

## Структура 
* факультэт бізнесу і інфармацыйных тэхналогій
* факультэт адукацыі
* факультэт інжынерыі і прыкладных навук
* факультэт навук пра здароўе
* факультэт прыродазнаўчых навук
* факультэт сацыяльна-гуманітарных навук

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Суразмоўцы

**«Суразмоўцы»** — культурніцкая аўтарская праграма пісьменніка Навума Гальпяровіча на тэлеканале «Беларусь 3». Аўтар і вядучы – Навум Гальпяровіч.

## Змест 
Праграма складаецца з інтэрв'ю з людзьмі, якія маюць аўтарытэт у культурным і грамадскім жыцці Беларусі, размоў пра актуальныя праблемы сучаснасці, мову, літаратуру, традыцыі, а таксама пра асабістае. Мэта праекта — прапаганда і знаёмства з сучаснай беларускай культурай.

Аўтар праграмы паказвае гледачам Беларусь культурную праз гутаркі з выбітнымі беларускімі пісьменнікамі і крытыкамі, навукоўцамі і даследчыкамі, мастакамі і музейшчыкамі, а таксама з грамадскімі дзеячамі. Навума Гальпяровіча, акрамя размоў з гасцямі пра актуальныя для сучаснай культуры пытанні, таксама цікавіць асабістае — унутраны свет герояў праграмы, іх памкненні і мары, чым жывуць айчынныя паэты і пісьменнікі, якія музы іх акрыляюць і якія праблемы хвалююць. 

Праграма Навума Гальпяровіча «Суразмоўцы» з'яўляецца адной з нямногіх на Беларускім тэлебачанні, якая паказвае гледачам Беларусь літаратурную. З 2018 па 2022 год у студыі ў Навума Гальпяровіча пабывала больш за сто вядомых дзеячаў культуры і мастацтва.Сярод героямі праграмы былі Людміла Рублеўская, Уладзімір Сцяпан, Віктар Шніп, Мікола Адам і шмат іншых вядомых асоб, дзеячоў беларускай культуры.

Катэгорыя:Тэлеперадачы на беларускай мове
Катэгорыя:Тэлеперадачы Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2018 годзе
Катэгорыя:2018 год у Мінску
Таронцкі метрапалітарны ўніверсітэт

**Таронцкі метрапалітарны ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Таронта ў правінцыі Антарыа, Канада.

## Гісторыя 
Вучэльня была створана ў 1948 годзе як Тэхналагічны інстытут імя Э. Райерсана і названы ў гонар Эгертана Райерсана, удзельніка распрацоўкі сістэмы дзяржаўных школ у Заходняй Канадзе. У 1964 годзе ўстанова была рэарганізавана ў адпаведнасці з заканадаўствам правінцыі і перайменавана ў Політэхнічны інстытут імя Э. Райерсана. Пад такой назвай у 1970-я гады ўстанова атрымала абмежаваныя паўнамоцтвы надаваць акадэмічныя ступені. Установа была рэарганізавана ў паўнавартасны ўніверсітэт у 1993 годзе і перайменавана ў Політэхнічны універсітэт імя Э. Райерсана. У 2002 годзе, праз некалькі гадоў пасля стварэння ўласнай школы магістратуры і аспірантуры, установа прыняла назву Універсітэта імя Э. Райерсана. У 2022 годзе ўніверсітэт быў перайменаваны ў Таронцкі метрапалітарны ўніверсітэт у адказ на занепакоенасць грамадскасці неадназначным уплывам Эгертана Райерсана на сістэму адукацыі індзейцаў Канады.

## Структура 
* Факультэт мастацтваў
* Факультэт грамадскіх паслуг
* Факультэт інжынерыі і архітэктуры
* Школа права
* Факультэт прыродазнаўчых навук
* Школа менеджменту
* Школа крэатыўнасці (былы факультэт камунікацый і дызайну)
* Школа магістратуры і аспірантуры

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Лугавая вуліца (Мінск)

**Лугавая вуліца** — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска. Знаходзіцца ў раёне індывідуальнай забудовы паміж вул. Маякоўскага і р. Свіслач. Паводле інфармацыі сайта «Мінскі праменад»: «На вуліцы Лугавой пераважаюць класічныя драўляныя домікі… Ёсць і цагляныя аднапавярховыя сядзібы. Катэджаў зусім мала, але ёсць таксама.». Аднапавярховы будынак ЖЭС № 67 (д. 4а) адносіцца да архітэктуры праектаў 1941-57 гг..

## Спасылкі 
* Лугавая вуліца на карце АТО.ВУ
* Здымкі архітэктуры вуліцы на сайце «Минский променад»
* Спіс будынкаў Лугавой вуліцы на Рhotobuildings

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Даследчык (акадэмічная ступень)

**Даследчык** () — навуковая кваліфікацыя, якая ў Беларусі прысуджаецца асобам, паспяхова завяршыўшым навучанне ў аспірантуры. 

Для атрымання дыплома даследчыка неабходна паспяхова сдаць кандыдатскія іспыты, прадставіць чарнавік дысертацыйнай працы і прайсці дзяржаўную атэстацыю ў арганізацыі, якая ажыццяўляе падрыхтоўку аспірантаў. 

Згодна з Кодэксам аб адукацыі з 1 верасня 2011 года (прыняты Палатай прадстаўнікоў 2 снежня 2010 года) ўладальнікі навуковай кваліфікацыі «Даследчык» могуць займаць больш высокія пасады:не малодшага навуковага супрацоўніка, а старэйшага, не асістэнта, а старэйшага выкладчыка ў ВНУ і інш. Калі аспірант не зможа здаць кандыдацкі экзамен або прайсці папярэднюю абарону дысертацыі, то яму замест дыплома даследчыка выдаецца даведка аб пройдзеным навучанні.

## Зноскі 
Катэгорыя:Вышэйшая адукацыя
Катэгорыя:Вышэйшая адукацыя ў Беларусі
Ферэт (бронеаўтамабіль)

**Ферэт** () — брытанскі лёгкі разведвальны бронеаўтамабіль 1950-х гадоў. Па ўнутранай скразной сістэме пазначэнняў брытанскай бранятэхнікі мае індэкс **F.V.701(C)**.

## Гісторыя 
Створаны ў 1947—1950 гадах на аснове разведвальнага бронеаўтамабіля Daimler Scout Car часоў Другой сусветнай вайны, і прызначаўся для яго замены. Серыйна вырабляўся на заводзе фірмы «Даймлер» у Ковентры з 1952 па 1971 год у некалькіх варыянтах, уключаючы носьбіт СТКР. Усяго было выпушчана 4 409 адзінак. Выкарыстоўваўся брытанскай арміяй у ролі сувязнай і разведвальна-дазорнай машыны. Каля паловы выпушчаных машын пастаўлена на экспарт.

## Варыянты і мадыфікацыі 
Брытанскія:
* **F.V.701 (1)** або *Ferret Mk.1* — базавы варыянт узору 1954 года. Баявая вага — 4,2 тон. Узбраенне — 7,62-мм кулямёт L4. Вежа і бранявы дах над баявым аддзяленнем адсутнічаюць, таўшчыня броні — 10 мм.
* **F.V.402** або *Ferret Mk.1/2* — мадэль 1954 года. Баявая вага — 4,4 тон. Узбраенне — 7,62-мм кулямёт L4. Мае закрыты герметызаваны корпус і браніраваную надбудову з люкам, таўшчыня броні — 10 мм. Абсталяваны двума радыёстанцыямі: *B47* і *№ 12*.
* **F.V.701 (H)** або *Ferret Mk.2* — мадэль 1954 года. Баявая вага — 4,32 тон. Мае закрыты герметызаваны корпус і шасцігранную вежу, таўшчыня броні — 12 мм. Узбраенне — усталяваны ў вежы 7,62-мм кулямёт з боекамплектам 3500 патронаў. Абсталяваны двума радыёстанцыямі: *B47* і *C12*.
* **Ferret Mk.2/3** — адрозніваецца ад Mk.2 наяўнасцю трох паплаўкоў, мантаваных на машыне.
* **F.V.703** або *Ferret Mk.2/6* — мадэль 1960 года. Баявая вага — 4,56 тон. Узбраенне — усталяваны ў вежы 7,62-мм кулямёт з боекамплектам 3500 патронаў і дзве СТКР «Віджылент 897» (боекамплект складае 4 ракеты). Абсталяваны двума радыёстанцыямі: *B48* і *№ 12 Mk.2*.
* **Ferret Mk.2/7** — Mk.2/6, але без СТРК.
* **Ferret Mk.4** — мадэрнізаваны варыянт Mk.2/3. Баявая вага — 5,4 тон. Зменена хадавая частка: узмоцнены вузлы падвескі, новыя дыскавыя тармазы, колы павялічаных памераў, плаўсродка новай канструкцыі.
* **F.V.712** або *Ferret Mk.5*. Мадыфікацыя Mk.4. Узбраенне — усталяваны ў вежы 7,62-мм кулямёт L7 з боекамплектам 3500 патронаў і чатыры СТРК «Swingfire» (боекамплект складае 6 ракет).
Замежныя:
* Іарданская кампанія па вытворчасці ўзбраенняў «King Abdullah II Design and Bureau» распрацавала ў 2005 годзе радыкальна мадэрнізаваную версію пад назвай **Stallion 1**, якая выкарыстоўваецца ў Іарданіі.

## Аператары 
Станам на 2022 год:
*  — 30 адзінак
*  — 15 F.V.701 Ferret
*  — невядомая колькасць
*  — 55 адзінак, у тым ліку 13 мадэрнізаваных
*  — 15 адзінак
*  — 12 адзінак
*  — 10 F.V.701 Ferret
*  — 8 F.V.701 Ferret
*  — 40 Ferret Mk.1/1
*  — ад 50 да 80 адзінак
*  — невядомая колькасць
*  — 8 адзінак 
Станам на 2007 год:
*  — 8 адзінак на захоўванні
*  — 50 мадэрнізаваных адзінак
*  — 12 адзінак
*  — невядомая колькасць
*  — 92 адзінкі, у тым ліку 60 мадэрнізаваных
*  — 45 адзінак
*  — 20 адзінак
Зняты з узбраення:
* 
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  Лівія
*  
*  
* 
*  
*  
*  
* 

## Заўвагі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бранятэхніка Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Глухі велярны выбухны зычны

**Глухі велярны выбухны** — зычны гук, які часта сустракаецца ў многіх мовах. Гэты гук пазначаецца знакам  у Міжнародным фанетычным алфавіце і k у сістэме X-SAMPA.

* Месца ўтварэння: Велярны
* Спосаб ўтварэння: Выбуховы
* Тып фанацыі: Глухі
* Шумны

Катэгорыя:Выбухныя зычныя
Катэгорыя:Велярныя зычныя
Аперацыя «Праўдзівае абяцанне»

**Аперацыя «Праўдзівае абяцанне»** () — акцыя Ірана і яго саюзнікаў супраць Ізраіля. Праведзена ў адказ на бамбардзіроўку іранскага консульства ў Дамаску.

## Ход падзей 
Увечары 13 красавіка 2024 года каля 22 гадзін. Праіранскія групоўкі па ўсім Блізкім Усходзе (Хусіты, Хезбала, ІСІ) таксама запусцілі ракеты па тэрыторыі праціўніка. Сярод цэляў былі ваенныя аб’екты і іншая інфраструктура. Паводле ацэнак ізраільскіх чыноўнікаў, запушчана каля 100 дронаў.

Крыніца ў ізраільскіх Узброеных сілах паведаміла, што нападам падвергліся толькі ваенныя аб’екты. Між тым, пасля стала вядома, што праз абстрэл была цяжка параненая 10-гадовая бедуінская дзяўчынка ў раёне Арада і яшчэ адна дзяўчынка сямі гадоў. Усяго больш за 30 чалавек атрымалі траўмы.

Адразу ж пасля пачатку атакі ізраільскі прэм’ер-міністр Біньямін Нетаньяху выступіў са зваротам да народа і даў абяцанне «спакойна і рашуча» абараніць краіну ад любой пагрозы. Па ўсёй тэрыторыі Ізраіля была абвешчаная паветраная трывога. Ноччу 14 красавіка іарданскія сістэмы СПА, знішчальнікі ВПС ЗША, ВПС Іарданіі, ВПС Вялікабрытаніі і ВПС Ізраіля пачалі перахоп дронаў.

Да 12:00 14 красавіка ўдары прыпынены. 

Прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі Рышы Сунак асудзіў ракетную атаку. Канада таксама асудзіла напад, а ЗША заявілі, што падтрымаюць афіцыны Тэль-Авіў. 

Афіцыйны Тэгеран прыгразіў атакаваць ваенныя базы ЗША, калі яны ўмяшаюцца.
## Заўвагі 
Катэгорыя:Красавік 2024 года
Катэгорыя:Падзеі 13 красавіка
Катэгорыя:Ірана-ізраільскі канфлікт
Універсітэт імя Уілфрыда Лар’е

**Універсітэт імя Уілфрыда Лар’е** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Уотэрлоа ў правінцыі Антарыа, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт названы ў гонар сэра Уілфрыда Лар’е, сёмага прэм'ер-міністра Канады. У 1910 годзе лютэранскі сінод заснаваў семінарыю, якая адкрылася ў 1911 годзе пад назвай Евангельска-лютэранскай тэалагічнай семінарыі Усходняй Канады. У 1914 годзе семінарыя пашырыла сваю прапанову, каб уключыць нетэалагічныя курсы і прыняла назву "Школа-каледжа Уотэрло". У 1924 годзе ўстанова ператварылася ў Каледж мастацтваў Уотэрло. Пазней гэтая назва была зменена на Універсітэт імя Уілфрыда Лар'е 1 лістапада 1973 года. Ва ўніверсітэце навучаецца каля 17 тысяч студэнтаў дзённай і завочнай формы навучання бакалаўрыяту і больш за 1500 магістрантаў дзённай і завочнай формы навучання. У ім працуе больш за 500 выкладчыкаў і супрацоўнікаў.

## Структура 
* Факультэт мастацтваў
* Факультэт адукацыі
* Факультэт магістратуры і аспірантуры 
* Факультэт сацыяльна-гуманітарных навук
* Факультэт вольных мастацтваў
* Факультэт музыкі
* Факультэт прыродазнаўства
* Факультэт сацыяльнай работы
* Школа бізнесу і эканомікі
* Школа міжнароднай палітыкі і дзяржаўнага кіравання

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Універсітэт французскага Антарыа

**Універсітэт французскага Антарыа** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Таронта ў правінцыі Антарыа, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт з'яўляецца першым аўтаномным франкамоўным універсітэтам, адкрытым у правінцыі, які быў зарэгістраваны Заканадаўчай асамблеяй Антарыа ў красавіку 2018 года. Установа прапанавала сваю першую адукацыйную праграму ў верасні 2019 года і прыняла першую групу студэнтаў дзённай формы навучання ў 2021 годзе. 

У якасці асноўнай мовы навучання выкарыстоўваецца французская мова. Будучыя студэнты павінны альбо прайсці тры гады вывучэння французскай мовы ў сярэдняй школе, альбо здаць тэст на веданне французскай мовы.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Беларуская граматыка для школ

**«Беларуская граматыка для школ»** — кніга беларускага мовазнаўцы Браніслава Тарашкевіча, якая выйшла ў 1918 годзе і некалькі разоў перавыдавалася ў розныя гады. Гэта праца стала асновай сучаснага правапісу беларускай мовы. Першае выданне кнігі друкавалася кірылічным і лацінскім пісьмом.

## Выданні 
*Выданні пад рэдакцыяй самога аўтара:*

* 1-е выданне — 1918 год, Вільня. , .
* 3-е выданне — 1920 год, Вільня. 
* 4-е выданне — 1921 год, Менск — Вільня — Берлін. 
* 5-е выданне — 1929 год, Вільня.
* 6-е выданне — 1931 год, Вільня. 

*Выданні пад рэдакцыяй іншых аўтараў:*
* 7-е выданне (вядома таксама як «6-е выданне») — снежань 1943 года, Мінск. Адрэдагавана А. Адамовічам, А. Лёсікам і К. Шкуцькам і выдадзена пад назвай «Беларуская граматыка».
* 8-е выданне — так часамі называюць «Беларускую граматыку» А. Лёсіка. 1943 год, Мінск. 
*Факсіміле:*

* 5-е выданне — 1991 год, Мінск.

## Гл. таксама 
* Браніслаў Адамавіч Тарашкевіч
* Гісторыя беларускай мовы
* Тарашкевіца

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Граматыкі беларускай мовы
Катэгорыя:Правапісы беларускай мовы
Катэгорыя:Браніслаў Тарашкевіч
Катэгорыя:Гісторыя беларускай мовы
Уотэрлоа

**Уотэрлоа**, таксама **Ватэрлоа** () — горад у правінцыі Антарыа ў Канадзе. 

Размешчаны прыкладна ў 94 км на захад-паўднёвы захад ад Таронта. Гэта адзін з трох гарадоў рэгіянальнага муніцыпалітэта Уотэрлоа. На момант перапісу 2021 года насельніцтва горада складала 121 436 жыхароў. Пры перапісах звычайна не лічаць студэнтаў, якія пражываюць у горадзе, а іх там падчас навучальнага года як правіла больш за 20 тысяч.

## Адукацыя і навука 
* Уотэрлоўскі ўніверсітэт
* Універсітэт імя Уілфрыда Лар’е

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Антарыа
Крашаны

**Крашаны** ( ад ; **ахрышчаныя татары**, ) — этнаканфесійная група ў складзе татар Волжскага і Уральскага рэгіёнаў, якія вызнаюць праваслаўе. Кампактна пражываюць, у асноўным, у Татарстане, у невялікай колькасці ў Башкартастане, Удмуртыі, Чалябінскай вобласці, а таксама Самарскай і Кіраўскай абласцях.

Хоць сучасная этналогія пераважна разглядае іх як частку татарскага народа, частка крашан лічыць сябе асобным народам.

Па выніках Усерасійскага перапісу насельніцтву 2002 года, яны атрымалі статус субэтнічнай групы татар.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Народы і нацыянальнасці паводле алфавіта
Катэгорыя:Татары
Катэгорыя:Цюркі-хрысціяне
Уотэрлоўскі ўніверсітэт

**Уотэрлоўскі ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Уотэрлоа ў правінцыі Антарыа, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў створаны, каб задаволіць патрэбу Канады ў падрыхтоўцы інжынераў і тэхнікаў для пасляваеннай эканомікі, якая хутка развівалася. Сёння выпускнікоў універсітэта можна знайсці па ўсёй Канадзе і больш чым у 150 краінах свету.

Галоўны кампус знаходзіцца на 404 гектарах зямлі, прылеглай да верхняй частцы горада і парку. Універсітэт таксама кіруе трыма спадарожнікавымі кампусамі і чатырма афіляванымі ўніверсітэцкімі каледжамі.

## Структура 
* Школа грамадскага здароўя і сістэм аховы здароўя
* Школа бухгалтарскага ўліку і фінансаў
* Школа інтэрактыўнага дызайну і бізнэсу
* Школа міжнародных адносін
* Школа сацыяльнай працы
* Школа архітэктуры
* Школа прадпрымальніцтва і бізнесу
* Школа навакольнага асяроддзя, прадпрымальніцтва і развіцця
* Школа экалогіі, рэсурсаў і ўстойлівасці
* Школа планавання
* Школа камп'ютарных навук
* Школа оптаметрыі і навукі пра зрок
* Школа фармацыі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Танэнькэ

**Танэнькэ** () — вёска ў Ясынувацкім раёне Данецкай вобласці Украіны (дэ-юрэ).

## Гісторыя 
21 сакавіка 2024 года, падчас уварвання Расійскай Федэрацыі ва Украіну, вёска была захоплена Узброенымі сіламі Расійскай Федэрацыі.

## Насельніцтва 
Насельніцтва паводле перапісу 2001 года — 320 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ясынувацкага раёна
Стэфан Цадроўскі (1689—1748)

**Стэфан Рыгор Цадроўскі** (; 1689—1748) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага, кальвінскі літаратар, перакладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся з сям’і менскага скарбніка Яна Цадроўскага і Соф’і з Аборскіх, які пабраліся шлюбам 9 кастрычніка 1678 года ў Рубяжэвічах. Ахрышчаны 3 кастрычніка 1689 года ў двары Койданава. У сям’я таксама была дачка Крысціна (нар. 1691). Родзіч аўтара дыярыуша Яна Цадроўскага.

Быў старостам панявежскім, потым бабруйскім.

## Творчасць 
Пакінуў па сабе памятку як кальвінскі літаратар. У 1728 годзе падчас жыцця ў Мангейме, пераклаў з французкай мовы вельмі папулярны тым часам твор англійскага пісьменніка і прапаведніка Джонам Буньянам (John Bunyan) «The Pilgrim’s Progress from This World to That Which Is to Come». Пераклад выдадзены ананімна і толькі пасля смерці Цадроўскага, як твор «аднаго шляхціца, абывацеля Вялікага Княства Літоўскага».

». 1891]]
Аўтарства Цадроўскага вызначыў Віктар Вайнтраўб са ўступнага акравершу, папярэджання чытачу — першыя літары радкоў утвараюць словы *STEPHAN CEDROWSKI:*

## Сям’я 
З жонкай Крысцінай з Атэнгаўзаў (пам. 3 снежня 1755), дачкой падкаморага дорпацкага, меў васьмёра дзяцей:

* Ганна Соф’я (нар. 1724)
* Тэадора, з 1754 года ў шлюбе з Юрыем Волакам.
* Кацярына Рэгіна (нар. 1725)
* Дарота, з 1755 года ў шлюбе з Ваўжынцам Путкамерам
* Мікалай Самуэль (нар. 1730)
* Соф’я, з 1748 года ў шлюбе са Станіславам Пшыбароўскім
* Самуэль Марцыян (нар. 1735)
* Ядвіга (пам. 22 лістапада 1791), з 1763 года ў шлюбе з Янам Райскім.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Акты Виленской археографической комиссии: Том XII. Акты Главного литовского трибунала. — 1883. — 756 с.
* 

Стэфан
Катэгорыя:Перакладчыкі з французскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на польскую мову
Катэгорыя:Постаці кальвінізму
Моталь Абелевіч Блінчыкаў

**Мо́таль Я́каўлевіч Блі́нчыкаў** (партыйныя псеўданімы: **Л. Якаўлеў**, **Абрам**, **Леў**; 13 (25) сакавіка 1896, Краслава, Віцебская губерня, цяпер Латвія — 11 лістапада 1935) — дзеяч камуністычнага рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі.

## Біяграфія 
У 1912—1915 гадах вёў работу ў прафсаюзах Віцебска, быў пад уплывам Бунда. У 1916—1917 гадах вёў рэвалюцыйную прапаганду сярод салдат, двойчы арыштоўваўся. З 1919 года ў Чырвонай Арміі, намеснік начальніка палітычнага аддзела 17-й дывізіі на Заходнім фронце.

Пасля другога абвяшчэння незалежнасці Беларускай ССР (31 ліпеня 1920) у Менску. З канца 1920 года намеснік народнага камісара працы Беларускай ССР. З лістапада 1921 года на падпольнай рабоце ў Заходняй Беларусі, якая паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года апынулася ў складзе Польшчы. Займае пасаду сакратара Беластоцкага акруговага камітэта КПП. У 1922—1928 гадах зняволены ў польскай турме.

У 1928—1935 гадах сябра Бюро ЦК КПЗБ, кіраўнік Краявога сакратарыята ЦК КПЗБ, прадстаўнік ЦК КПЗБ пры ЦК КП(б)Б. Дэлегат I (1928) і II (1935) з’ездаў КПЗБ, VI (1932) з’езда КПП, VII (1935) кангрэса Камінтэрна. Праводзіў заняткі ў Менскай школе КПЗБ.

## Бібліяграфія 
* Заходняя Беларусь. Менск, Беларускае дзяржаўнае выдавецтва, 1931 (пад псеўданімам Л. Якаўлеў)
* Што такое «Прампартыя» і за што яе судзіў Вярхоўны суд СССР. Менск, 1931
* Заходняя Беларусь. Менск, Беларускі аддзел Цэнтрвыдаву народаў СССР, 1931 (пад псеўданімам Л. Якаўлеў)

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Японская бязрогая

**Японская бязрогая** (, Mukaku Washu) — дробная  кароў родам з Японіі, якая знаходзіцца пад пагрозай знішчэння. Гэта адна з шасці мясцовых японскіх парод буйной рагатай жывёлы і адна з чатырох японскіх парод, вядомых як , астатнімі з’яўляюцца японская чорная, японская карычневая і . Уся буйная рагатая жывёла пароды вагю атрымана ў пачатку XX стагоддзя ў выніку  мясцовай японскай жывёлы з імпартаваным пагалоўем, у асноўным з Еўропы. У выпадку японскай бязрогай галоўны замежны ўплыў быў ад шатландскай .

## Гісторыя 
Буйную рагатую жывёлу завезлі ў Японію з Кітая ў той жа час, што і , прыкладна ў другім стагоддзі нашай эры, у перыяд Яёй. Прыблізна да часу рэстаўрацыі Мэйдзі ў 1868 годзе іх выкарыстоўвалі толькі ў якасці  ў сельскай гаспадарцы, лясной гаспадарцы, горназдабыўной справе і на транспарце, а таксама ў якасці крыніцы ўгнаенняў. Спажыванне малака было невядома, і — па культурных і рэлігійных прычынах — мяса не елі. Буйная рагатая жывёла была вельмі каштоўнай і занадта дарагой для беднага фермера.

Японія была фактычна ізалявана ад астатняга свету з 1635 па 1854 год; у гэты час не было магчымасці інтрамісіі чужародных генаў у пагалоўе буйной рагатай жывёлы. Паміж 1868 годам, годам рэстаўрацыі Мэйдзі, і 1887 годам было завезена каля 2600 галоў замежнай буйной рагатай жывёлы. Спачатку было мала цікавасці да скрыжавання іх з мясцовымі жывёламі, але прыкладна з 1900 года гэта стала шырока распаўсюджаным. Працэс раптоўна спыніўся ў 1910 годзе, калі высветлілася, што ў той час як скрыжаваныя пароды могуць быць буйнейшымі і мець лепшыя малочныя якасці, іх працаздольнасць і якасць мяса былі ніжэйшымі. З 1919 года розныя  рэгіянальныя папуляцыі, якія ўтварыліся ў выніку гэтага кароткага перыяду скрыжавання, былі зарэгістраваны і  як «палепшаны японскі скот». Чатыры асобныя пароды былі ахарактарызаваны, у асноўным паводле таго, які тып замежнай буйной рагатай жывёлы найбольш паўплываў на гібрыды, і былі прызнаныя пародамі ў 1944 годзе. Гэта былі чатыры пароды : японская чорная, японская карычневая, японская бязрогая і .

Японская бязрогая развілася на паўднёвым захадзе Хонсю, у прэфектуры Ямагуты. Асноўны замежны ўплыў быў ад шатландскай .

У 2007 годзе  прызнала статус японскай чорнай пароды як «крытычны». У 1978 годзе агульная колькасць папуляцыі складала 2242 асобіны; у 2008 годзе — 132. Нягледзячы на тое, што парода не знаходзіцца пад пагрозай неадкладнага знікнення, яна мае патрэбу ў экстранных мерах па яе абароне. Грамадская карпарацыя японскай бязрогай была створана адміністрацыяй прэфектуры Ямагуты для аховы і захавання пароды і яе 

## Характарыстыкі 
Афарбоўка асобін чорная; абодва полы .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пароды буйной рагатай жывёлы
Тактакішвілі

**Тактакішвілі** () — грузінскае позвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Атар Васілевіч Тактакішвілі (1924—1989) — грузінскі кампазітар, дырыжор, педагог, грамадскі дзеяч.
* Шалва Міхайлавіч Тактакішвілі (1900—1965) — грузінскі кампазітар і дырыжор.