open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхаіл Міхайлавіч Інькоў

**Міхаіл Міхайлавіч Інькоў** (нар. , Зэльва, Гродзенская вобласць) — беларускі скульптар і архітэктар.

## Біяграфія 
У 1977 годзе скончыў архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута па спецыяльнасці «Архітэктура».

3 1989 года ўдзельнік мастацкіх выставак. Сябра Беларускага саюза мастакоў з 1995 года), помніка трагічна загінулым на Нямізе 30 мая 1999 года на Кальварыйскіх могілках у Мінску (2001, у сааўтарстве з архітэктарам М. І. Лук’янчыкам), помніка паэтэсе Ларысе Геніюш у Старых Дарогах (2001) і ў Зэльве (2003), мемарыяльнай стэлы воінам і партызанам на Вайсковых могілках Мінска (2005, у сааўтарстве з архітэктарамі Г. А. Аксёнавай і В. Пачачуевым), паклоннага крыжа «1000-годдзе Тураўскай епархіі» ў Тураве (2005), бюстаў Героя Савецкага Саюза М. І. Зіньковіча і іншых на Алеі герояў (2008, у сааўтарстве з архітэктарам Г. А. Лаўрэцкім); памятных знакаў воінам-інтэрнацыяналістам (2008) у Касцюковічах, у гонар 430-годдзя Астрожской Бібліі ў в. Тарасава Мінскага раёна, протапрэсвітару Віталю Баравому ў аграгарадку Параф’янава Докшыцкага раёна (2016), Канстанціну Астрожскаму ў Тураве (у сааўтарстве з архітэктарам М. Сальнікавым), серыя скульптур «Свет кахання» (Мінск).

Творы знаходзяцца ў Тураўскім краязнаўчым музеі, Старадарожскім гісторыка-этнаграфічным музеі, Мінскім епархіяльным упраўленні і інш.

## Сям’я 
Быў у шлюбе з Нінай Сцяпанаўнай Іньковай, іх дачка Марыя ва ўзросце 15 гадоў загінула ў цісканіне на Нямізе 30 мая 1999 года.

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Скульптары XX стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары XXI стагоддзя
Аляксей Уладзіміравіч Меляшэвіч

**Аляксей Уладзіміравіч Меляшэ́віч** ( — ) — вучоны ў галіне хірургіі, доктар медыцынскіх навук (1990), прафесар (1991).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Нарутавічы Пружанскага павета Палескага ваяводства (сучасны аграгарадок у  Брэсцкай вобласці Беларусі). У 1957 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. Працаваў хірургам-анколагам у Гродзенскай абласной клінічнай бальніцы, у 1962—1976 гг. хірургам у Гродзенскай гарадской бальніцы № 1.

Сярод апублікаваных прац:
* Посттравматические остро-инфекционные заблоевания кисти. — Мн., 1987. (разам з С. А. Паўловічам)

## Літаратура 
*  — С. 279.

## Спасылкі 
* Меляшэвіч, Аляксей Уладзіміравіч (доктар медыцынскіх навук ; 1932—2007) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Джоэл Робертс Пойнсет

**Джоэл Робертс Пойнсет** (, 2 сакавіка 1779, Чарлстан, Паўднёвая Караліна — 12 снежня 1851) — амерыканскі палітычны дзеяч, ваенны міністр пры прэзідэнце Марціне Ван Бюрэне.

Катэгорыя:Ваенныя міністры ЗША
Катэгорыя:Паслы ЗША ў Мексіцы
Катэгорыя:Члены Палаты прадстаўнікоў ад штата Паўднёвая Караліна
Дом па вуліцы Карла Маркса, 55 (Брэст)

**Дом па вуліцы Карла Маркса, 55** — будынак у Брэсце, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада. Пабудаваны ў другой палове XIX — пачатку XX ст. з цэглы. Разам з дамамі № 43, 53, 57, 60, 66 і 70 утварае ансамбль.

## Архітэктура 
Двухпавярховы, з асіметрычным складаным планам. Галоўны сіметрычны фасад фланкіраваны неглыбокімі рызалітамі з руставанымі лапаткамі і багата аздобленымі аконнымі праёмамі (ляпны картуш, карынфскія пілястры). Пад карнізам па ўсім фасадзе праходзіць дэкаратыўны пояс з сухарыкамі. Балконы з чыгуннай літай агароджай апіраюцца на кранштэйны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Брэста
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Брэста
Катэгорыя:вуліца Карла Маркса (Брэст)
Спакойная вуліца (Брэст)

**Вуліца Спакойная ** — вуліца ва ўсходняй частцы г.Брэста. Працягласць 120 м — ад вуліцы Маскоўскай да вуліцы Шаўчэнкі. Першыя пабудовы на вуліцы з'явіліся ў 1930-я гады. Сфарміравалася ў 1950-х гадах. Правы бок займаюць прамысловыя будынкі. Да левага боку прымыкаюць Трышынскія могілкі.

## Літаратура 
* 

Спакойная
Ціхая вуліца (Брэст)

**Вуліца Ціхая** — вуліца ў паўночна-усходняй частцы г.Брэста. Працягласць 530 м — ад сутыку вуліц Валадарскага і Піваварнай да вуліцы Прыдарожнай. Сфарміравалася ў канцы 1920-х гадоў. Правы бок забудаваны дамамі сядзібнага тыпу. Левы бок вуліцы займае стадыён «Лакаматыў» і станцыя юных натуралістаў. У 1986 годзе добраўпарадкаваная.

## Літаратура 
* 

Ціхая
Вуліца Фаміна (Брэст)

**Вуліца Фаміна** (гістарычная назва: *Тэрэспальская*) — вуліца ў заходняй частцы г.Брэста. Названа ў 1965 годзе ў гонар Яўхіма Майсеевіча Фаміна. Працягласць 125 м — ад вуліцы Герояў абароны Брэсцкай крэпасці да Гарадскога парку адпачынку. Забудавана 1-павярховымі дамамі і грамадскімі будынкамі. На доме №2 мемарыяльная дошка ў гонар Я.Фаміна.

## Літаратура 
* 

Фаміна
Дзіцячы атлас Беларусі. Замкі, крэпасці, бажніцы

**«Дзіцячы атлас Беларусі. Замкі, крэпасці, бажніцы»** — кніга, прысвечаная помнікам беларускай архітэктары; навукова-папулярнае выданне. Выдадзена ў выдавецтве «Мастацкая літаратура» ў 2019 годзе. Аўтар тэксту і ўкладальнік — Яраш Малішэўскі. Рэдактар — А. В. Спрынчан.

## Змест 
Кніга з’яўляецца своеасаблівай ілюстраванай энцыклапедыяй. У кнізе прадстаўлены 101 помнік беларускага дойлідства — старажытныя замкі, мураваныя крэпасці, каменныя і драўляныя бажніцы — касцёлы, цэрквы, мячэці, сінагогі. У атласе змешчаны як існуючыя помнікі, так і даўно зруйнаваныя, але адноўленыя ў малюнках.

Матэрыял у кнізе пададзены ўпарадкавана, па абласцях – для лягчэйшай арыентацыі.

У кнізе прадугледжана магчымасць адзначыць мясціны, у якіх ужо пабывалі, — зафарбаваўшы сэрца, якое намалявана каля кожнага помніка архітэктуры.

## Прэзентацыя 
17 мая 2019 года ў мінскай бібліятэцы імя Цёткі адбылася прэзентацыя кнігі. На прэзентацыі прысутнічала шмат цікавых гасцёў — беларускія літаратары, музыканты, гісторыкі, журналісты. Многія з іх так ці інакш звязаны з мясцінамі, пра якія гаворыцца ў кнізе. Яны расказалі свае гісторыі, звязаныя з гэтымі мясцінамі і помнікамі, пра якія ўзгадана ў кнізе. Сярод выступоўцаў былі галоўны рэдактар «Мастацкай літаратуры» Віктар Шніп, мовазнавец Юрый Пацюпа, паэт і журналіст Міхась Скобла, паэтэса і этнакультуролаг Антаніна Хатэнка, гісторык-архівіст Вольга Бабкова, рэстаўратар Ігар Сурмачэўскі, гісторык мастацтва Галіна Флікоп-Світа. Музычную атмасферу стваралі сам Яраш Мальшэўскі, юная цымбалістка Альжбэта Малішэўская-Спрынчан, музыка Піт Паўлаў і фолк-гурт «Астроўна». Галоўны рэдактар «Мастацкай літаратуры» Віктар Шніп зазначыў, што гэтая кніга — найлепшая з усіх выдадзеных за апошні час выдавецтвам.

27 мая 2019 года кніга была прэзентавана на мінскіх курсах «Мова нанова».

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выданні Беларусі
Катэгорыя:Кнігі 2019 года
Мартынава

**Мартынава** — жаночая форма прозвішча Мартынаў, тапонім.

## Прозвішча 
* Вальжына Морт (Вольга Мартынава) — беларуская паэтэса, перакладчыца
* Марыя Мартынава — беларуская плыўчыха
* Наталля Пятроўна Мартынава (нар. 1956) — беларускі архітэктар
* Эльвіра Міхайлаўна Мартынава — беларускі літаратуразнавец
## Тапонім 
* Мартынава (Холм-Жыркоўскі раён)
Беларускі навуковы кабінет

**Беларускі навуковы кабінет** *у Празе*. Існаваў з лістапада 1927 да 1930 гг. у Празе (Чэхаславакія). Размяшчаўся ў будынку Украінскага інстытута грамадазнаўства. Кіраўнік-сакратар Т. Грыб.

## Мэты 
Меў на мэце: збіранне і сістэматызацыю матэрыялаў па гісторыі, літаратуры, мастацтве, геаграфіі, эканоміцы Беларусі, беларускім вызваленча-адраджэнскім руху; вывучэнне Беларусі як геаграфічнай, культурнай, гістарычнай, сацыяльна-эканамічнай і лінгвістычнай адзінкі ў сістэме ўзаемаадносін народаў Усходняй Еўропы; даследаванне тэндэнцый і перспектыў развіцця беларускага народа і яго самастойнага існавання ў дзяржаўным і нацыянальна-культурным сэнсе; азнаямленне навуковых колаў іншых народаў з беларускай праблематыкай.

## Дзейнасць 
У сакавіку 1928 г. выдаў адозву да ўсіх беларускіх устаноў на эміграцыі з запрашэннем да супрацоўніцтва. Пасля спынення дзейнасці навуковыя і архіўныя матэрыялы кабінета перададзены ў фонд беларускага аддзела  і Беларускага загранічнага архіва ў Празе.

## Літаратура 
* Васілеўскі, Ю. Р. Беларускі навуковы кабінет / Ю. Р. Васілеўскі // . — С. 449.

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Чэхіі
Катэгорыя:Арганізацыі Прагі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1927 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1930 годзе
Катэгорыя:1927 год у Празе
Віктар Пінчук

**Віктар Пінчук**:
* Віктар Міхайлавіч Пінчук (нар. 1960) — украінскі бізнесмен.
* Віктар Фёдаравіч Пінчук (нар. 1951) — беларускі дзяржаўны дзеяч, кандыдат біялагічных навук, дацэнт. Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.
Беларускі народны саюз

**Беларускі народны саюз** — грамадска-палітычная арганізацыя кансерватыўна-клерыкальнага кірунку, якая дзейнічала ў Віцебску ў 1917—1918 гг..

Аб’ядноўвала мясцовых чыноўнікаў, выкладчыкаў навучальных устаноў, прадстаўнікоў праваслаўнага духавенства. Кіраўнікі саюзу (Ф. І. Грыгаровіч, Е. А. Бялыніцкі-Біруля, Г. І. Палонскі, У. К. Стукаліч) падтрымалі Часовы ўрад Расіі, але выступалі супраць дэмакратызацыі грамадскага жыцця, лічылі абавязковым удзеп Расійскай імперыі ў вайне да перамогі. Для прадухілення сацыяльных канфліктаў на вёсцы прапанавалі праект рэформы, аснову якой складала хутарское землекарыстанне. БНС прытрымліваўся дактрыны заходнерусізму адмаўляў беларускаму народу ў праве на дзяржаўнае самавызначэнне, абмяжоўваўся патрабаваннем да Часовага ўрада вылучыць Беларусь у асобную адміністрацыйна-гаспадарчую адзінку ў складзе Расіі. Абапіраўся на ідэалогію праваслаўнага клерыкалізму, праваслаўныя прыходы разглядаў як «асноўныя ячэйкі грамадскасці». Не прыняў Кастрычніцкі пераварот 1917 г., вёў антыбальшавіцкую і антысеміцкую агітацыю.

Па некаторых звестках кіраўнікі БНС Грыгаровіч, Бялыніцкі-Біруля, Палонскі і інш. расстраляны ў 1918 г. паводле прыгавору Віцебскай губернскага ЧК.

## Літаратура 
* Рудовіч, С. С. Беларускі народны саюз / С. С. Рудовіч // . — С. 450.

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Заходнерусізм
Катэгорыя:Гісторыя Віцебска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1917 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Катэгорыя:1917 год у Віцебску
Exobasidium vaccinii

**Exobasidium vaccinii** — від  сямейства .

## Біялагічнае апісанне 
Мае бледна-зялёную, ружовую, белую або карычневую афарбоўку.

## Экалогія і распаўсюджанне 
Можа развівацца на лісці, кончыках галінак, кветкавых частках і нават на струках некаторых раслін, у тым ліку на прадстаўніках такіх родаў, як ,  і .

Сустракаецца дадзены від грыбоў з сярэдзіны лета па пачатак восені. Зімуе грыб ўнутры паражанай расліны.

### Сімптомы 
Від выклікае ўтварэнне белых падушкападобных нарастаў на маладых лісці вечназялёных рададэндранаў (,  і іх гібрыдаў) і лістападных рададэндранаў у натуральных месцах вырастання. Паражаны дадзеным грыбам ліст ягадника з аднаго боку больш ці менш увагнуты з чырвонай плямай, на другім баку ліста маецца ўздутасць светлых тонаў (гл. біялагічнае апісанне); паражаныя ягады таксама маюць чырвоныя плямы, а паражаныя галінкі становяцца прыпухлымі. Белая светлая ўздутасць на лісце выклікана мноствам мікраскапічных грыбных структур, якія вырабляюць споры, здольныя паразіць больш раслін пры вільготным надвор’і.

## Інфравідавыя таксоны 
Формы:

* 
* 
* 
* 

Варытэт:

* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Грыбы Еўропы
Катэгорыя:Базідыяльныя грыбы
Беларускі настаўніцкі саюз Мінскага павета

**Беларускі настаўніцкі саюз Мінскага павета** — прафесіянальна-палітычная арганізацыя беларускіх настаўнікаў у красавіку—ліпені 1920 г. у Мінску.

У кіраўніцтва саюза ўваходзілі Я. Бурвель (старшыня), С. Булат, Я. Шнаркевіч, П. Зарэмба і інш.

## Мэты 
Выспупаў за арганізацыю беларускага школьніцтва ў павеце, беларусізацыю народнай асветы, палітычную і сацыяльную абарону беларускіх настаўнікаў, матэрыяльную дапамогу бедным дзецям, за аб'яднанне беларускіх, польскіх, яўрэйскіх і т. зв. рускамоўных настаўніцкіх арганізацый Мінскага павета ў адзіны настаўніцкі саюз і інш.

Спыніў дзейнасць з прыходам Чырвонай Арміі.

## Літаратура 
* Ляхоўскі, У. В. Беларускі настаўніцкі саюз Мінскага павета / У. В. Ляхоўскі . — С. 451.

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Адукацыя ў Беларусі
Катэгорыя:Мінскі павет
Катэгорыя:З’явіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1920 годзе
Катэгорыя:1920 год у Мінску
Украінскі інстытут грамадазнаўства

**Украінскі інстытут грамадазнаўства** (). Існаваў з 1925 да 1932 гг. Празе (Чэхаславакія). 

## Гісторыя 
Заснаваны М. Шапавалам на аснове існуючага філіяла Украінскага сацыялагічнага інстытута ў Вене (вядомы, як т.зв. УСІ) з кафедрамі: сацыялогія і палітыка, этналогія, эканоміка і тэхналогія. У 1926—1929 гг. пры УІГ дзейнічаў завочны Украінскі працоўны інстытут. З УІГ было звязана выдавецтва ў Подзебрадах «Вільна Спілка». Пасля смерці М. Шапавала інстытут спыніў існаванне.

## Дзейнасць 
Да 1928 г. інстытут выдаў 46 буйных прац. УІГ выпусціў серыю зборнікаў «Суспільство» (1926—1927), навуковы часопіс «Нова Україна» (1922—1928). Пад кіраўніцтвам знаходзіўся Украінскі нацыянальны музей у Празе са сваёй бібліятэкай.

У будынку дзе месціўся інстытут размяшчаўся Беларускі навуковы кабінет.

## Літаратура 
* *Юренко, О.* Український Соціологічний Інститут у Празі // Політична енциклопедія / Національна академія наук Украïни, Інститут політичних і етнонаціональних досліджень ім. І. Ф. Кураса. — Київ: Парламентське видавництво, 2011. — 807 с. — С. 734. — ISBN 978-966-611-818-2.

Катэгорыя:Арганізацыі ўкраінцаў Чэхіі
Катэгорыя:Арганізацыі Прагі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1925 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1932 годзе
Катэгорыя:1925 год у Празе
Датыяральныя

**Датыяральныя** (*Dothioraceae*) — сямейства сумчатых грыбоў парадку . 

## Апісанне 
Пладовыя целы (пеўдатэцыі) падушка- або коркападобныя, чорныя, з адной ці некалькімі локуламі, часам зрастаюцца. Сумкі 2-16 споравыя, булавападобныя, на кароткай ножцы. Споры аднаклетачныя ці шматклетачныя. У цыкле развіцця адзначаны канідыяльныя стадыі.

## Пашырэнне 
Віды гэтага сямейства маюць шырокае распаўсюджанне і з’яўляюцца біятрофамі або некратрофамі, звычайна звязанымі з драўнянымі раслінамі. Пашыраны ў субтрапічных і трапічных раёнах зямнога шара, многія — ва ўмеранай зоне.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Датыдэяльныя
Катэгорыя:Сямействы грыбоў
Насельніцтва Рэспублікі Конга

Насельніцтва Рэспублікі Конга — 5,1 млн.чалавек (2018), на момант жа набыцця незалежнасці (1960) ледзьве набягаў 1 мільён. Прырост высокі, як і ва ўсёй трапічнай Афрыцы. У этнічным складзе пераважаюць народы банту, у рэлігійным — хрысціяне і анімісты. Шчыльнасць насельніцтва невысокая, затое вялікія па афрыканскіх мерках ўдзельная вага гараджан і пісьменнасць жыхароў.

## Дэмаграфія 
Натуральны прырост насельніцтва складае 2,8 % (2018). Міграцыйны складнік дынамікі насельніцтва адмоўны (- 0,3 %), што хаця й крыху запавольвае агульны прырост, дазваляе казаць пра хуткі рост колькасці жыхароў краіны ў цэлым. Сярэдні ўзрост кангалезца — 19,6 гадоў, дзеці і падлеткі да 15 складаюць амаль 42 % насельніцтва. Такім чынам, прызблізна кожныя 25 гадоў колькасць насельніцтва падвойваецца. Тым не менш, сумарны каэфіцыент нараджальнасці скарачаецца (4,26 у 2018 у параўнанні з 5,1 у 2011). Сярэдняя працягласць жыцця ледзь перавышае 60 гадоў (2018).

## Этнічны склад 
Амаль усё насельніцтва належыць да моўнай групы банту. На поўдні жывуць народы падгрупы конга (баконга, басунды, бакуньі, бавілі, баёмбэ і іншыя; каля 50 % насельніцтва краіны). У сярэдняй частцы народ тэке (17 %) і блізкія да яго народы. На поўначы найбольш шматлікі народ мбошы (12 %). У трапічных лясах захаваліся плямёны пігмеяў — самых першых жыхароў краіны. У гарадах невялікія групы еўрапейцаў, пераважна французы (да вайны 1997 іх было каля 9000, цяпер на парадак менш); маецца група (каля 30 чалавек) амерыканскіх экспатрыянтаў.

### Мовы 
Для міжнацыянальнага паразумення маецца агульная мова групы банту, вядомая пад назвай лінгала, таксама распаўсюджаная ў ДР Конга. У вышэйшай адукацыі, навуцы, СМІ выкарыстоўваецца французская мова.

## Рэлігійны склад 
Сярод вернікаў пераважаюць хрысціяне (75 %, пераважна пратэстанты і каталікі) і прыхільнікі мясцовых культаў.

## Размяшчэнне і рассяленне 
Праз геаграфічнае становішча ў зоне вільготных экватарыяльных лясоў Рэспубліка Конга з’яўляецца адной з самых маланаселеных краін Афрыкі. Сярэдняя шчыльнасць насельніцтва каля 12.5 чал/км². Амаль усе кангалезцы жывуць у паўднёва-заходняй, у тым ліку прыакіянічнай частцы краіны, у той час як залесеная і забалочаная поўнач практычна не заселеная. Менавіта слабое сельскае рассяленне абумовіла тое, што ў гарадах жыве 67 % насельніцтва (2018) — незвычайна высокі для трапічнай Афрыкі паказчык. Найбуйнейшыя гарады: Бразавіль (1,5 млн чал), Пуэнт-Нуар. У сталіцы пражывае трэцяя частка насельніцтва краіны. 70 % насельніцтва сканцэнтравана ў агламерацыях Бразавіля, Пуэнт-Нуара і ўздоўж чыгункі паміж імі.
Эканоміка Рэспублікі Конга

Рэспубліка Конга — дастаткова багатая па афрыканскіх мерках краіна. Сакрэт дабрабыту ў даволі значных запасах нафты пры невялікай колькасці насельніцтва. У 2019 стала 14-м удзельнікам нафтавага картэлю АПЕК. Гаспадарка Рэспублікі Конга ўяўляе сабой сумесь натуральнай сельскай гаспадаркі, лясной гаспадаркі, саматужнай прамымсловасці, нафтавага сектару і сферы паслуг, што ўключае і забюракратызаваны дзяржапарат. У сельскай гаспадарцы занята 35 % працаздольнага насельніцтва, у прамысловасці — 20 %, у сферы паслуг — 44 % (2005). Дзякуючы экспарту нафты, ВУП на душу насельніцтва складае вельмі нават зайздросныя ў трапічнай Афрыцы $ 7300 (2018, па ППЗ). Залежнасць эканомікі ад цэн на нафту на сусветным рынку прыводзіць да гушкання эканамічнага росту/рэцэсій. Так 1980-я і 2000-я сталі часамі поспехаў, калі штогадовы рост ВУП дасягаў 5 %. Апошняе падзенне цаны на чорнае золата прывяло да рэцэсіі ў 2016–2017 гг.. За гэтыя два гады ВУП краіны скараціўся сумарна на 5 %. На інвестыцыйную прывабнасць Рэспублікі адмоўна ўплываюць унутраныя канфлікты: грамадзянская вайна 1997, канфлікт улады з апазіцыяй 2015-2017.

## Прамысловасць 
Аснову эканомікі складае нафтаздабыўная прамысловасць, якая пацясніла з першай пазіцыі лясную. Запасы нафты ў Рэспубліцы на 2016 ацэньваюцца ў 1,6 млрд барэляў, здабыча ў тым жа годзе складала 260 тысяч барэляў у суткі. Акрамя нафты, рэспубліка валодае значнымі запасамі разнастайнай мінеральнай сыравіны (золата, жалезнай руды, фасфарытаў), збольшага не кранутымі. У канцы ХХ ст. пачалася распрацоўка прыроднага газу і алмазаў.

## Сельская гаспадарка 
У раслінаводстве выкарыстоўваецца ўсяго 1,5 % зямлі, што звязана са складанымі прыроднымі ўмовамі. У ХХІ стагоддзі сельская гаспадарка прыйшла ў поўны заняпад і амаль суцэльна залежыць ад дзяржаўных субсідый. Галоўнай харчовай культурай з'яўляецца касава. У 2009 годзе Рэспубліка Конга здала ў арэнду 200 000 гектараў сваёй зямлі паўднёваафрыканскім белым фермерам, пакрыўджаным зямельнымі рэформамі на радзіме.

## Знешні гандаль 
60 % экспарту краіны складае сырая нафта, вялікія аб'ёмы экспарту прыходзяцца на драўніну і алмазы. Асноўны пакупнік кангалезскай прадукцыі — Кітай. Імпарт — прадукцыя машынабудавання, лекі, прадукты харчавання; галоўныя партнёры — Кітай, Францыя, Ангола.

## Транспарт 
Транспартная сістэма, створаная каланіяльнымі ўладамі ў 1920-х–1930-х, эксплуатуецца па сёння практычна без мадэрнізацыі. Аднак у 2010-я ў транспарт, як і паўсюль у Афрыцы, пачалі прыходзіць кітайскія інвестыцыі. У Рэспубліцы каля 1000 км заасфальтаваных дарог (згодна з іншымі крыніцамі – больш за 3 000), 500 км чыгункі Акіян–Конга з вузкай каляінай (1067 мм). Маецца больш за 1000 км воднага шляху па рэках Убангі і Конга. Паміж Бразавілем і Кіншасай курсуе паром. Ніжэй за Бразавіль рака становіцца бурнай і ажно да акіяна суднаходства спыняецца. Найбуйнейшы порт — Порт-Нуар. Два галоўныя аэрапорты — Мая-Мая ў Бразавілі і Понт-Нуар.
Аднапартыйная сістэма

**Аднапартыйная сістэма** — гэта тып палітычнай сістэмы, у якой адна палітычная партыя мае права сфармаваць урад, як правіла, на аснове існуючай канстытуцыі. Усе астатнія партыі альбо забаронены, альбо маюць права прымаць абмежаваны ўдзел у выбарах. Часам тэрмін выкарыстоўваецца для апісання сістэмы дамінуючай партыі, якая, у адрозненне ад аднапартыйнай сістэмы, дазваляе дэмакратычныя шматпартыйныя выбары, але існуючая практыка альбо баланс палітычнай улады эфектыўна прадухіляе апазіцыю ад перамогі на выбарах.

## Прыклады 
* : Камуністычная партыя Кітая (1949—ц.ч.)
* : Камуністычная партыя Савецкага Саюза (1922—1990)
* : НСДАП (1933—1945)
* : Дэмакратычная партыя Туркменістана (1991—2013)
* : Рэспубліканская народная партыя (1923—1946)

## Спасылкі 
* Карта дзяржаў з аднапартыйнай сістэмай, 1945-95 гг

Катэгорыя:Формы дзяржавы
Катэгорыя:Паліталогія
Катэгорыя:Палітычныя рэжымы
Бабін Яр

**Бабін Яр** () — урочышча ў паўночна-заходняй частцы Кіева, у якім праводзіліся масавыя расстрэлы грамадзянскага насельніцтва, галоўным чынам яўрэяў, цыган, а таксама савецкіх ваеннапалонных, нацыстамі і калабарацыяністамі ў 1941—1943 гадах падчас Другой сусветнай вайны, у перыяд акупацыі Украіны нямецкімі войскамі.

Першы масавы расстрэл адбыўся 29-30 верасня 1941 года, у выніку якога быў забіты 33 771 яўрэй. На працягу 1941—1943 гадоў у Бабіным Яры забіта каля 100 тысяч чалавек, пераважна яўрэі.

Нягледзячы на тое, што ў Бабіным Яры была пахавана вялікая колькасць ахвяр Халакосту, Бабін Яр вядомы па-за межамі Украіны масавымі расстрэламі людзей розных нацыянальнасцей у 1941—1943 гадах нямецкімі акупацыйнымі ўладамі падчас Другой сусветнай вайны.

У 1976 годзе ў раёне Бабінага Яра ўзведзены манумент ахвярам фашызму. Да тэмы Бабінага Яра звярталіся многія дзеячы мастацтва, у т.л. Ілья Эрэнбург, Яўген Еўтушэнка, Анатоль Кузняцоў, Дзмітрый Шастаковіч.

Падчас расійскага ўварвання ва Украіну, 1 сакавіка 2022 года мемарыял пашкоджаны абстрэлам расійскіх войскаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Яры Кіева
Катэгорыя:Халакост ва Украіне
Катэгорыя:Могілкі Кіева
Euhyponomeuta stannella

**Euhyponomeuta stannella** — від молей сямейства . Насяляе на большай частцы Еўропы, за выключэннем Пірэнэйскага паўвострава, на большай частцы Балканскага паўвострава, у Ірландыі, Нідэрландах, Бельгіі, у Балтыйскім рэгіёне і Даніі.

Размах крылаў 14—19 мм. Лёт імага з чэрвеня па жнівень.

Лічынкі харчуюцца на .

## Спасылкі 
* Toll, S.Gr.v., 1941, Die Genitalien der europäischen Hyponomeuta. — Zeitschrift des Wiener Entomologen-vereines (26): 170—176, Pl. XVII—XX.

Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Гарнастаевыя молі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1788 годзе
Pompilus cinereus

**Pompilus cinereus** — від дарожных вос (*Pompilidae*).

## Распаўсюджанне 
Стары Свет: ад Палеарктыкі да Афратропікі і Аўстраліі .

## Апісанне 
Даўжыня: 4-14 мм (самкі), 3-8 мм (самцы). Цела, уключаючы ногі, звычайна ў густым налёце з шэрых прыціснутых валасінак. Адкладаюць яйкі на павукоў. 

## Сістэматыка 
Від быў апісаны першапачаткова ў складзе роду  пад імем .

## Літаратура 
* Harris, A. C. 1987. Pompilidae (Insecta: Hymenoptera). Fauna of New Zealand. DSIR Information Science Publishing Centre. 12:1-154.

## Спасылкі 
* Спіс роду Pompilus на www.biolib.cz
* Pompilidae на www.discoverlife.org

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Восы
Парасткаўюн буры

**Парасткаўюн буры** (*Rhyacionia pinivorana*) — від молей сямейства . Пашыраны ў Паўночнай і Цэнтральнай Еўропы да ўсходняй Расіі, Кітая, Карэі і Японіі.

Размах крылаў 15-19 мм. Лёт імага ў маі — пачатку чэрвеня.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  и экология листоверток (Tortricidae) центральной части Белоруссии : автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата биологических наук / А. Н. Литвинова; Министерство высшего, среднего специального и профессионального образования БССР, Белорусский государственный университет им. В. И. Ленина. — Минск, 1967

## Спасылкі 
* Еўразійскія Tortricidae

Катэгорыя:Ліставёрткі
Epinotia bilunana

**Epinotia bilunana** — від молей сямейства . Жыве ў Еўропе.

Размах крылаў 13-17 &nbsp; мм. Лёт імага з мая па жнівень.

Лічынкі харчуюцца на каташках бярозы.

## Спасылкі 
* waarneming.nl (гал.)&nbsp; 
* Lepidoptera of Belgium
* *Epinotia bilunana* at UKmoths

Катэгорыя:Ліставёрткі
Eucosma obumbratana

**Eucosma obumbratana** — від молей сямейства .

## Апісанне 
Размах крылаў 14—20 мм. Лёт імага з ліпеня па жнівень. Існуе адно пакаленне ў год.

Лічынкі харчуюцца зародкамі відаў ,  і .

## Арэал 
Насяляе ў Еўропе, Кітаі (Цзілінь), Расіі і Казахстане.

## Спасылкі 
* Lepidoptera of Belgium 
* Eucosma obumbratana at UKMoths

Катэгорыя:Ліставёрткі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1846 годзе
Ніпмук

**Ніпмук** (саманазва: *Nipamaug*, літаральна «людзі прэснай вады») — індзейскі народ, карэнныя насельнікі ўсходу ЗША. Агульная колькасць — каля 1400 чалавек. 

У пачатку XVII ст. ніпмук насялялі цэнтральнае плато Масачусетса, суседніх раёнаў Род-Айленда і Канектыкута. Агульная колькасць невядома, паколькі яны былі падпарадкаваны пеквот і да 1637 г. не ўзгадваліся як самастойнае племя. Жылі ўздоўж рэк і азёр, займаліся земляробствам. 

Пасля разгрому пеквот трапілі ў фактычную залежнасць ад англійскіх каланістаў, якія скуплялі іх найбольш урадлівыя землі. Пасля 1650 г. пурытанскія місіянеры заснавалі для ніпмук 12 так званых «малельных вёсак», дзе разам з хрысціянствам навязваўся еўрапейскі лад жыцця. Ніпмук удзельнічалі ў місіянерскай дзейнасці сярод іншых алганкінскіх народаў Новай Англіі. Аднак падчас вайны караля Філіпа частка воінаў на чале з правадыром Сэмам выступіла супраць англічан. У 1675 г. яны нападалі на Брукфілд і Дэрфілд. Пасля заканчэння вайны англічане працягвалі пераследаваць саюзнікаў караля Філіпа, забівалі іх або ператваралі ў рабоў і высылалі ў Вест-Індыю. Выжылыя гуртаваліся вакол малельных вёсак і нават захоўвалі самакіраванне.

Пасля абвяшчэння незалежнасці ЗША індзейскае насельніцтва былых малельных вёсак трапіла пад апеку Садружнасці Масачусетс. Нашчадкі ніпмук апынуліся ў 2 рэзервацыях Чаўбунагунгамаўг (каля 1 га) і Хасанамесіт (1,82 га). З 1930-х гг. сярод іх развіваецца рух за вяртанне нацыянальных традыцый. У 1980 г. ніпмук Хасанамесіт узялі назву нацыі Ніпмук і распачалі працэс федэральнага прызнання. У 2004 г. ён быў фактычна перарваны. У нашы дні аўтаноміі абедзвюх рэзервацый ніпмук прызнаюцца толькі Садружнасцю Масачусетс.        

## Спасылкі 
* Nipmuc Culture and History
* Nipmuc - First Nations
* Nipmuc Nation
* Welcome to the Nipmuc Nation
* Chaubunagungamaug Nipmuck Indian Council

Катэгорыя:Алганкіны
Катэгорыя:Народы ЗША
Плошча Леніна (Кобрын)

**Плошча Леніна** — плошча ў гістарычным цэнтры Кобрына, грамадскі цэнтр горада. Размяшчаецца на скрыжаванні вуліц Леніна, Пушкіна, Суворава і Працоўны.

## Гісторыя і архітэктура 
Плошча ўзнікла ў 1950-я гады пры перапланіроўцы цэнтра горада пасля Вялікай Айчыннай вайны. Да таго, як была разбіта плошча, тэрыторыя была забудавана жылымі дамамі, а таксама існавала першая ў гісторыі Кобрына аўтобусная станцыя. Першапачаткова насіла імя Суворава, у 1962 годзе перацменавана ў гонар Леніна. У 2009 годзе пры падрыхтоўцы да фестывалю «Дажынкі» плошча была добраўпарадкавана, выкладзена пліткай.

## Забудова 
На плошчы і вакол яе сабраны асноўныя адміністрацыйныя будынкі горада. Ансамбль плошчы сфарміраваны будынкамі гаркама, Дома Саветаў, гасцініцы, а таксама жылымі дамамі.

* № 3 — Кобрынскі гарадскі выканаўчы камітэт.
* № 4 — музей Кобрынскага дзяржаўнага мастацкага прафесійна-тэхнічнага каледжа (музей народных промыслаў)
* Вуліца Суворава, 14 — Ваенна-гістарычны музей імя А. В. Суворава.
* Вуліца Суворава, 16 — Кобрынскі сядзібны дом канцы XVIII стагоддзя, у якім цяпер размяшчаецца дом-музей А. В. Суворава. — 
* Вуліца Суворава, 25 — Кобрынскі раённы выканаўчы камітэт.

## Помнікі 
* Помнік У. І. Леніну. Перанесены ў 1962 годзе з плошчы Свабоды.
* Дошка гонару Кобрына і Кобрынскага раёна.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Плошчы Кобрына
Вангунк

**Вангунк** (сучасная саманазва: *Wangunk*), таксама **Матабесет** ()  — індзейскі народ, карэнныя насельнікі ўсходу Канектыкута (ЗША). У нашы дні не існуюць як этнічная супольнасць.

Вангунк належалі да плямён усходніх алганкінаў, якія з'явіліся на ўсходнім узбярэжжы ЗША і Канады каля 2000 — 3000 гадоў таму. Да моманту перасялення еўрапейскіх каланістаў у XVII ст. яны асвоілі ручное земляробства, вырошчвалі «тры сястры». Аднак археалагічныя раскопкі выявілі, што асноўную ежу вангунк атрымлівалі дзякуючы паляванню, рыбалоўству і збіральніцтву. Вакол сталых вёсак, што будаваліся ўздоўж рэк, знаходзіліся невялікія паселішчы, дзе асобныя сем'і займаліся сезоннай здабычай. Вангунк выраблялі кераміку, апрацоўвалі камень і косць.

Мяркуецца, што ў пачатку XVII ст. агульная колькасць вангунк складала каля 10 тысяч чалавек, аднак пасля трох эпідэмій, што здарыліся да 1620 г. і міграцыі пеквот, скарацілася да 500 чалавек. Не вядома, ці мелі вангунк агульную палітычную арганізацыю і адзіную саманазву. Англійскія каланісты называлі іх **матабесет** па месцу рассялення, а назва **вангунк** ужываецца сучаснымі нашчадкамі індзейцаў Канектыкута.

Пасля вайны паміж англійскімі каланістамі і пеквот у 1637 г. землі вангунк сталі асвойвацца англічанамі і моэган. Лічыцца, што большасць вангунк пакінула гэту тэрыторыю і перасялілася на захад. Для астатніх у другой палове XVII ст у Канектыкуце была створана першая на тэрыторыі ЗША індзейская рэзервацыя Голдэн-Хіл. К канцу XVIII ст. яе насельнікі прынялі хрысціянства, многія перасяляліся ў Масачусетс або Нью-Ёрк.

У нашы дні ў Канектыкуце працягваюць жыць нашчадкі вангунк, у тым ліку на тэрыторыі рэзервацыі Паўгусет каля Голдэн-Хіл (0,0010 км²), прызнанай з боку Канектыкута, але не на федэральным ўзроўні. Аднак яны не вылучаюцца ў якасці самастойнай этнічнай супольнасці.

## Спасылкі 
* Wangunk Yale Indian Papers Project
* Wangunk Indians Connecticut Native American Tribe
* Mattabesic - First Nations
* Lucianne Lavin, Pre-colonial History of the Wangunk

Катэгорыя:Алганкіны
Катэгорыя:Народы ЗША
Катэгорыя:Канектыкут
Хрыбет Мендзялеева

**Хрыбет Мендзяле́ева** — падводны горны хрыбет у цэнтральнай частцы Паўночнага Ледавітага акіяна.

Знаходзіцца ў напрамку на поўнач ад вострава Урангеля. Ад хрыбта Ламаносава аддзелены катлавінамі Макарава і Падводнікаў, на ўсходзе мяжуе з Чукоцкім плато. Найменшая глыбіня над хрыбтом складае 915 м. Даўжыня хрыбта каля 1500 км.

Хрыбет адкрыты савецкай паветранай высокашыротнай экспедыцыяй у 1949 годзе і названы ў гонар Д. І. Мендзялеева.

## Літаратура 
*  
* 
* 

## Спасылкі 
* Менделеева хребет // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru

Катэгорыя:Паўночны Ледавіты акіян
Катэгорыя:Акіянічныя хрыбты
Аднапалатны парламент

**Аднапалатны парламент** — гэта практыка стварэння адной заканадаўчай або парламенцкай палаты. Такім чынам, аднапалатны парламент - гэта заканадаўчы орган, які складаецца з адной палаты.

Прыкладамі краін з аднапалатным парламентам з'яўляюцца Нарвегія, Швецыя, Данія, Ісландыя, Эстонія. У Рэспубліцы Беларусь у перыяд з 1991 па 1996 год таксама дзейнічаў аднапалатны парламент - Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь.

## Гл.таксама
*Двухпалатны парламент

Катэгорыя:Парламент
Сандзінісцкі фронт нацыянальнага вызвалення

**Сандзінісцкі фронт нацыянальнага вызвалення** (абр. СФНВ, , абр. FSLN) — нікарагуанскага палітычная партыя, створаная ў 1961 годзе групай левых нікарагуанскіх дзеячаў на чале з Карласам Фансекам Амадорам і названая ў гонар рэвалюцыянера 1920—1930-х гадоў Аўгуста Сесара Сандзіна. Рух вёў узброеную барацьбу супраць дыктатарскага рэжыму Самосы, якая завяршылася перамогай сандзінісцкай рэвалюцыі ў 1979 годзе. Знаходзіўся ва ўладзе ў перыяд грамадзянскай вайны 1980-х. У 1990—2006 — левая апазіцыя ліберальнаму ўраду. З 2007 зноў кіруючая партыя з традыцыяналісцкім ухілам у ідэалогіі і палітыцы. Лідар — Даніэль Артэга.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Очерки истории сандинистского движения
* CRONOLOGIA DE EVENTOS EN LA HISTORIA DEL FSLN 
* 'Soy fundador del Frente… Yo estaba ahí'
* Сандинисты на «Скепсисе»
* Омар Кабесас «Становление бойца-сандиниста» Москва, «Прогресс», 1987
* гимн СФНО
* песня «Corrido del Brigadista» (1981)

Катэгорыя:Сацыялістычны інтэрнацыянал
Катэгорыя:Нацыянальна-вызваленчыя рухі
Катэгорыя:Партызанскія рухі
Катэгорыя:Палітычныя партыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Сацыялістычныя партыі
Катэгорыя:Леварадыкальныя арганізацыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1961 годзе
Вуліца Леніна (Кобрын)

**Вуліца Леніна** () — адна з галоўных вуліц Кобрына. Праходзіць ад плошчы Леніна да паўночна-ўсходняй граніцы горада.

## Гісторыя 
Першапачаткова вуліца называлася **Бабруйскай**, па горадзе Бабруйска. Вуліца ўзнікла пры пракладцы ў сярэдзіне XIX стагоддзя (скончана ў 1846 годзе) шаша Масква-Варшава. У польскі перыяд да 1939 года называлася вуліцай **Пілсудскага**, у гонар польскага ваеннага і палітычнага дзеяч. З уключэннем Кобрына ў склад БССР стала называцца вуліцай Леніна. Пачатак вуліцы, ад плошчы Леніна да плошчы Свабоды, быў, як і сама плошча Леніна, пабудаваны толькі ў 1950-я гады. Сучасны мост цераз Мухавец таксама пабудаваны пасля вайны, старыя драўляныя масты на гэтым месцы гарэлі ў час войнаў у 1915, 1939 і 1944 гадах.

## Апісанне 
Арыентавана за паўднёвага захаду на паўночны усход. Пачынаецца ад плошчы Леніна як працяг вуліцы Пушкіна, перасякае Савецкую вуліцу, далей да яе з усходу прымыкае плошча Свабоды, а з захаду — вуліцы Матросава і 17 верасня, праходзіць па мосце цераз Мухавец, за ракой да яе прымыкаюць з захаду вуліцы Пралетарская і Прывакзальная, а таксама драбнейшых вуліц і завулкаў. Вуліца сканчаецца на граніцы горада, пераходзячы ў аўтадарогу Р2. Нумарацыя дамоў — ад плошчы Леніна.

## Забудова 
### Няцотны бок 
* № 15 — 
* № 17 — 
* № 19 — 
* № 21 — 
* № 23 — 
* № 25 — 
* № 27 — 
* № 29 — 
* № 33 — 
* № 35 — 
* № 37 — 
* № 41 — 
* № 43 — 
* № 49 — 
* № 57 — (канец ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя) — 
* № 73 — (канец ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя) — 
* № 77 — (канец ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя) — 

### Цотны бок 
* № 6 (інвентарныя нумары 12805, 12806, 12807, 12808, 12812, 12813) — гандлёвыя рады (ярэдзіна XIX стагоддзя, перабудаваны ў 1920-я гг.) — 
* № 10 — 
* № 12 — 
* № 14 — 
* № 18 — 
* № 18 — Сабор Аляксандра Неўскага (1864—1868) — 
* № 20 — 
* № 26 — (канец ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя) — 
* № 28 — (канец ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя) — 
* № 30 — (канец ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя) — 
* № 32 — (канец ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя) — 
* № 36 — (канец ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя) — 
* № 40 — (канец ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя) — 
* № 42 — (канец ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя) — 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вуліцы Кобрына
Кобрын
Chrysis inaequalis

**Chrysis inaequalis** — від вос сямейства . Жыве ў Балгарыі, Італіі, Швейцарыі, Грэцыі і на Блізкім Усходзе.

## Апісанне 
Галава і грудная клетка бліскучыя, металічнага сіне-зялёнага колеру, у той час як жывот чырвонага колеру. Імага вырастаюць да 5-10 мм даўжыні і могуць сустракацца з канца чэрвеня да сярэдзіны верасня, асабліва на адкрытых сонцу сценах, скалах і на мёртвай драўніне.

## Біялогія 
Гэты від з'яўляецца паразітам пчол і вос. Галоўныя гаспадары прадстаўнікі відаў ,  і . Імага харчуюцца салодкімі харчовымі прадуктамі, такімі як нектар, падзь або розныя эксудаты.

## Падвіды 
* *Chrysis inaequalis* var. *cypernensis* Linsenmaier, 1987
* *Chrysis inaequalis* var. *inaequalis* Dahlbom, 1845
* *Chrysis inaequalis* var. *sapphirina* Semenov, 1912

## Спасылкі 
* Agnoli G. L. & Rosa P., 2011: *Chrysis inaequalis* Dahlbom, 1845. Chrysis.net Database of the Italian Chrysididae
* Biolib

Катэгорыя:Восы
Мета (значэнні)

**Мета** — шматзначны тэрмін.

## Тапонімы 
* Мета — вёска ў Беларусі, у Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці.
* Мета () — рака ў Калумбіі і Венесуэле, левы прыток Арынока.
* Мета — дэпартамент у цэнтры Калумбіі.
* Мета — камуна ў Італіі.

## Асобы 
* Зубін Мета (нар. 1936) — індыйскі дырыжор.
* Ілір Мета (нар. 1969) — албанскі палітык

## Гл. таксама 
* Мета-
* Мэта
Макеле-Мбембе

**Макеле-мбембе** (mókɛlɛ ᵐbɛ́ᵐbɛ на мове лінгала, што азначае «той, хто спыняе плыні рэк») — водная істота (паводле іншых звестак, дух), што, як кажуць легенды тубыльцаў, жыве ў азёрах забалочанай вобласці басейна ракі Конга. Паколькі безумоўных доказаў існавання макеле-мбембе ніхто і ніколі не прад’яўляў, стварэнне лічыцца крыптыдам і вывучаецца крыптазаалогіяй. Аднак, у адрозненне ад большасці крыптыдаў, арэал макеле-мбембе настолькі цяжкапраходны, што ягоныя пошукі будуць працягвацца яшчэ доўга. Макеле-мбембе як дух з’яўляецца аб’ектам вывычэння міфалогіі і фальклору.

Звесткі аб гіганцкай пачвары ў балотах Конга паступалі ад пігмеяў здаўна, аднак пік папулярнасці макеле-мбембе прыйшоўся на пачатак ХХ стагоддзя ў сувязі з уздымам цікавасці чалавецтва да дыназаўраў. Тады ўсур’ёз меркавалася, што нашчадкі старажытных рэптылій маглі захавацца ў найбольш глухіх кутках Зямлі. Час абрынуў гэтае меркаванне, і, пачынаючы з другой паловы ХХ стагоддзя, пошукамі макеле-мбембе займаюцца ўжо толькі прадстаўнікі псеўданавукі крыптазаалогіі і прыхільнікі крэацыянізму. Вялізныя практычна незаселеныя балотныя абшары басейна Конга пакідаюць спадзеў на сустрэчу з макеле-мбембе на дзесяцігоддзі наперад.

Найбольш верагодным месцам жыхарства называюць возера Тэле на поўначы Рэспублікі Конга. Апісанні ж макеле-мбембе вельмі моцна адрозніваюцца адно ад аднаго: часам пігмеі кажуць, што істота мае вялікае цела з доўгай тонкай шыяй і хвастом, апісанні іншых ствараюць вобраз, дужа падобны да слана або насарога. Як правіла, мае шэра-карычневы колер.

## Спасылкі 
* African Pygmies Культура і традыцыі пігмеяў басейна ракі Конга.

Катэгорыя:Крыптыды
Катэгорыя:Азёрныя крыптыды
Zygaena angelicae

**Zygaena angelicae** — від молей сямейства . Сустракаецца ў Цэнтральнай Еўропе, ад Грэцыі да паўднёвай Германіі і Цюрынгіі.

## Апісанне 
Размах крылаў 30-33 мм. Лёт імага з ліпеня па сярэдзіну жніўня з аднаго пакалення ў год.

## Экалогія 
Лічынкі харчуюцца  на відах , радзей  і, магчыма, . Зімуюць лічынкі, якіх можна знайсці з верасня і, пасля зімоўкі, да чэрвеня наступнага года.

## Падвіды 
* *Zygaena angelicae angelicae*
* *Zygaena angelicae angelicotransalpina* Daniel, 1954
* *Zygaena angelicae elegans* Burgeff, 1913
* *Zygaena angelicae herzegowinensis* Reiss, 1922
* *Zygaena angelicae rhatisbonensis* Burgeff, 1914
* *Zygaena angelicae ternovanensis* Koch, 1938

Катэгорыя:Молі
Катэгорыя:Стракаткі
Дуброўская вуліца (Брэст)

**Вуліца Дуброўская** — вуліца ў паўночна-заходняй частцы Брэста. Узнікла ў 1958 годзе. У 1979 годзе падоўжана за кошт уключэння ў гарадскую мяжу вёсак Дуброўка і Кацінбор. Працягласць — больш 2000 метраў, ад вуліцы Беларускай да паўночнага паўкольца. Старая забудова 1-павярховыя дамы сядзібнага тыпу. З сярэдзіны 1970-х гадоў паўднёва-усходняя частка вуліцы забудавана жылымі шматпавярховымі дамамі. На вуліцы знаходзіцца частка карпусоў Брэсцкага завода бытавой хіміі, сярэдняя школа № 2 імя Герояў Кубінскай рэвалюцыі (д.14).

## Літаратура 
* 

Дуброўская
Тоўстэ

**Тоўстае** ці **Тоўстэ** (), таксама **Тлустае** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Чарткіўскім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны на захадзе Падолля. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады.

## Гісторыя 
Першае пісьмовае згадванне аб паселішчы — 1414 г. Назва яго, магчыма, паходзіць ад прозвішча галіцкага баярына Вячаслава Тоўстага, які служыў князю Раману Мсціслававічу. У 1435 г. палякі захапілі Заходняе Падолле, у 1449 г. першы раз з’яўляецца польскі варыянт назвы паселішча — «Тлустэ». З XV ст. мястэчка належала да Падольскага ваяводства. Размешчанае на важным гандлёвым шляху, які злучаў Львоў з Валахіяй, яно было значным гандлёвым цэнтрам Заходняга Падолля.

Уладальнікам мястэчка быў, у прыватнасці, быў шляхціц з галіцкага шляхецкага роду Ходарыўскіх Марцін, які ў 1549 г. атрымаў ад караля Жыгімонта II Аўгуста прывілей для збору пошліны, а атрыманыя сродкі павінен быў выкарыстоўваць для ўтрымання ў належным стане дарог, мастоў, плацін. У 1549 г. мястэчку нададзена магдэбургскае права. У 1571 г. уласнік мястэчка Ян Ходарыўскі атрымаў прывілей на 2 кірмашы ў год і таргі па чацвяргах. У 1580 г. у горада стаў новы ўласнік — хмільнікскі стараста Міхал Язлавецкі, які ў тым годзе атрымаў прывілей на правядзенне двух кірмашоў.

Падчас паўстання Багдана Хмяльніцкага Тоўстае — адно з сямі паўстанцкіх цэнтраў на Падоллі. Улетку 1672 г. мястэчка захапілі туркі, да 1683 г. яно належала да Чарткоўскай акругі Асманскай імперыі. Пасля — ўласнасць князёў Панінскіх, пазней — Любамірскіх і Патоцкіх. У 1701 г. кароль Аўгуст II Моцны пацвердзіў для мястэчка магдэбургскае права.

Пасля 1772 г. аўстрыйскі ўрад вызначыў Тлустае як павятовы горад Залешчыцкай акругі, пасля — заштатнае мястэчка. У 1880 г. тут пражывала 3199 чал., з іх — 2225 габрэяў. У 1921—1939 гг. — у складзе міжваеннай Польшчы. 1 красавіка 1934 г. гміна Тлустае Мяста атрымала статус горада. У студзені 1940 г. ужо савецкай уладай паселішча пазбаўлена статуса горада і пераведзена ў катэгорыю пасёлкаў гарадскога тыпу.

З 7 ліпеня 1941 г. па 13 красавіка 1944 г. — пад нямецкай акупацыяй, падчас якой у мястэчку і на ўскраіне замучылі каля 5 тыс. асоб, у тым ліку габрэйскую грамаду горада, якая налічвала ў той час каля 2500 чал. Ад 1948 г. да мая 1951 . тут дзейнічала падпольная друкарня Арганізацыі украінскіх нацыяналістаў. Да 1962 г. мястэчка было райцэнтрам.

## Вядомыя асобы 
* Яўген Паўлавіч Урублеўскі (нар. 1952) — педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі, аздараўленчай і адаптыўнай фізічнай культуры.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Цярнопальскай вобласці
Дружба (Цярнопальская вобласць)

**Дружба** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Цярнопальскім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны на аўтадарозе Цярнопаль — Чарнаўцы. Да 1963 г. паселішча мела назву **Зялёная** ці Зэлэна ().

## Агульная характарыстыка 
Развіваць населены пункт пачалі як паселішча чыгуначнікаў з 1896 г., калі быў адкрыты чыгуначны рух на лініі Цярнопаль — Капычынці. Паблізу мястэчка ў выніку археалагічных раскопак выяўленыя помнікі ранняга жалезнага веку.

Сёння тут функцыянуюць прадпрыемствы АТ «Галнафтахім», ТАА «Эталон-лес», камбінат хлебапрадуктаў, СП «Кераміка», кансервавы і дрэваапрацоўчы заводы, цэх перапрацоўкі драўніны, пункт цукровага завода. У мястэчку дзейнічаюць агульнаадукацыйная школа I—III ступеняў, дом культуры, бібліятэка. Ёсць грэка-каталіцкі і праваслаўны храмы.

Паблізу мястэчка, побач з чыгункай на тэрыторыі вучэбна-аздараўленчага комплексу «Чырвоная каліна» знаходзіцца аднайменны батанічны сад.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Цярнопальскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Тэрэбоўлянскага раёна
Мікалай Пракопавіч Мельнікаў

**Мікалай Пракопавіч Ме́льнікаў** ( — ) — вучоны ў галіне будаўнічай механікі і тэорыі формаўтварэння металічных канструкцый, акадэмік Акадэміі навук СССР (1979).

## Біяграфія 
Нарадзіўся у вёсцы Быкі (сучасная вёска Знамя ў Добрушскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі). У 1934 годзе скончыў Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1933 г. працаваў у інстытуце «Гипростальмост» у Маскве. З 1944 года на пасадах упраўляючага маскоўскім аддзяленнем, галоўнага інжынера, намесніка дырэктара Дзяржаўнай праектнай канторы «Стальканструкцыя». З 1944года М. П. Мельнікаў на пасадзе дырэктара трэста «Праектстальканструкцыя» (сучасны Цэнтральны навукова-даследчы і праектны інстытут металаканструкцый імя М. П. Мельнікава). У 1952 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, у 1962 годзе — доктарскую. У 1976 годзе быў абраны членам-карэспандэнтам Акадэміі навук СССР.

Памёр М. П. Мельнікаў 20 чэрвеня 1982 г. Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.

## Навуковая дзейнасць 
М. П. Мельнікаву належаць працы па формаўтварэнню і кампаноўцы металаканструкцый розных галін прамысловасці і гаспадаркі, стальных канструкцый ядзерных рэактараў і метадах іх разліку, шматслойных звышмагутных сферычных пасудзін ціску і інш. Займаўся пытаннямі аўтаматызаванага праектавання металаканструкцый.

Аўтар больш за 130 навуковых прац.

## Узнагароды 
* Ордэн Леніна
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі
* 2 ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ордэн «Знак Пашаны»
* Медалі
* Сталінская прэмія II ступені (1949, 1950)
* Сталінская прэмія III ступені (1950)
* Дзяржаўная прэмія СССР (1969)
* Ленінская прэмія (1975)

## Літаратура 
*  — С. 278.

## Спасылкі 
* Николай Прокофьевич Мельников  // Краязнаўчы сайт Гомеля і Гомельшчыны
* Профіль на сайце Расійскай акадэміі навук
* Сегодня исполняется 110 лет со дня рождения Николая Прокофьевича Мельникова // Центральный ордена Трудового Красного Знамени научно-исследовательский и проектный институт строительных металлоконструкций им. Н. П. Мельникова (ЗАО «ЦНИИПСК им. Мельникова»)
* Николай Прокофьевич Мельников // Сайт MYsopromat.ru: Сопротивление Материалов и науки о прочности 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Добрушскім раёне
Катэгорыя:Правадзейныя члены АН СССР
Катэгорыя:Вучоныя СССР
Мета (рака)

**Ме́та** () — рака ў Калумбіі і Венесуэле (у ніжнім цячэнні на мяжы паміж імі), левы прыток ракі Арынока.

Даўжыня ракі больш за 1000). Плошча вадазбору 104 000 км². Сярэдні расход вады складае каля 2000 м³/с. Выток ракі знаходзіцца ва Усходняй Кардыльеры. Працякае пераважна па раўніне Льянас-Арынока. Улетку адбываюцца паводкі.

Буйнейшыя гарады каля ракі: Пуэрта-Лопес, Пуэрта-Карэньё (у вусці) і Аракуэ.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Энциклопедический справочник «Латинская Америка» / Главный редактор В. В. Вольский. — М.: Советская Энциклопедия, 1979—1982.

## Спасылкі 
* Meta River // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Рэкі Калумбіі
Катэгорыя:Рэкі Венесуэлы
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Катэгорыя:Прытокі Арынока
Двухпалатны парламент

**Двухпалатны парламент** — гэта структура парламента, у якую ўваходзяць дзве палаты.

Палаты парламента адрозніваюцца па складзе, парадку фарміравання, паўнамоцтвам. Як правіла, адна з палат - верхняя, другая - ніжняя. Гэта азначае, што законы першапачаткова прымаюцца ніжняй палатай, а верхняя палата іх ухваляе. Звычайна верхняя палата не мае права ўносіць змены ў закон, а яго задача - прыняць ці адхіляць яго.

Двухпалатныя парламенты існуюць, у прыватнасці, ва Узбекістане, Мексіцы, Бразіліі, Аргенціне, Канадзе, ЗША, Расіі, Вялікабрытаніі, Францыі, Польшчы, Іспаніі. У Рэспубліцы Беларусь з 1996 года таксама дзейнічае двухпалатны парламент - Нацыянальны сход, дзе Савет Рэспублікі — гэта верхняя палата, а Палата Прадстаўнікоў — ніжняя.

## Гл.таксама
*Аднапалатны парламент

Катэгорыя:Парламент
Вэлыка Бэрэзавыця

**Вэлыка Бэрэзавыця** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Цярнопальскім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Паўднёвае прадмесце Цярнопаля, размешчанае ўсяго ў 5 км ад яго цэнтра.

## Агульная характарыстыка 
Размешчана паселішча ў цэнтры Цярнопальскага раёна, на левым і часткова правым беразе ракі Сэрэт. Праз паселішча праходзяць важныя транспартныя артэрыі — чыгуначная лінія Цярнопаль — Чарткіў і аўтадарога Цярнопаль — Чарнаўцы. У прадмесце рэгулярна курсіруюць аўтобусы, злучаючы яго з большасцю мікрараёнаў Цярнопаля.

Насельніцтва паселішча расце аднымі з самых хуткіх тэмпаў у вобласці. Па стане на 1973 г. тут пражывала 3,36 тыс. жыхароў, у 2003 — 6,7 тыс., у 2011 г. — 7.25 тыс., 2015 г. — 7,98 тыс. чалавек.

Дзейнічаюць агульнаадукацыйная школа i-III ступеняў, пачатковая школа, дашкольная ўстанова «Кабзарык», дом культуры, бібліятэка, фельшарска-акушэрскі пункт, два паштовых аддзяленні, ветэрынарная лячэбніца, 6 магазінаў, рэстаран, бар.

## Рэлігія 
У пасёлку ёсць чатыры культавыя збудаванні, тры з якіх — дзеючыя: царква Узнясення Гасподняга УГКЦ (1859 г.), царква Святога Уладзіміра УГКЦ (1993 г.), царква Святых Барыса і Глеба УГКЦ (2009 г.), каталіцкая капліца (1899 г.). Дзейнічаюць Цярнопальская вышэйшая духоўная семінарыя імя Патрыярха Іосіфа Сляпога УГКЦ і Украінская лютэранская багаслоўская семінарыя Святой Сафіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Цярнопальскай вобласці
Эфедрын

**Эфедрын** — арганічнае рэчыва, якое артымліваюць з розных відаў эфедры; лекавы сродак, што ўзбуджае ц.н.с. Ужываюць эфедрын гідрахларыд.

Бясколерныя ігольчастыя крышталі або белы крышталічны парашок. Прыродны эфедрын — L-ізамер, сінтэтычны — рацэмат. Горкага смаку, без паху, растваральны ў вадзе, мал.м. 201,7, тэмпература плаўлення — 216—220 °C. Па дзеяніі блізкі да адрэналіну (павялічвае сілу і частату сардэчных скарачэнняў, павышае артэрыяльны ціск, расшырае бронхі і інш.), але эфект эфедрыну развіваецца больш павольна і захоўваецца працяглы час. У адрозненне ад адрэналіну мацней узбуджае ц.н.с. і не разбураецца пры прыёме ўнутр. Часткова дэзамінуецца ў печані, каля 40 % выводзіцца ў нязменным выглядзе з мачой. Ужываюць пры рыніце, артэрыяльная гіпатаніі, алергічных працэсах і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Алкалоіды