open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Генрых Вільгельм Матэус Ольберс

**Генрых Вільгельм Матэус Ольберс** (, 11 кастрычніка 1758, Арберген — , ) — нямецкі астраном, урач і фізік.

Вучыўся на ўрача ў Гётынгенe. Па заканчэнні ўніверсітэта ў 1780 пачаў медыцынскую практыку ў Брэмене.

У 1802 годзе Ольберс адкрыў астэроід Палада. У 1807 ён адкрыў астэроід Веста, імя якому даў Гаус з дазволу Ольберса.

6 сакавіка 1815 года Ольберс таксама адкрыў перыядычную камету, названую ў яго гонар 13P/Ольберса.

## Літаратура 
* Günther Oestmann: Olbers, Heinrich Wilhelm Matthias. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 19, Duncker & Humblot, Berlin 1999, S. 499 f.

## Спасылкі 
* A. D. Watson, Olbers: the Greatest of Amateur Astronomers

Катэгорыя:Астраномы Германіі
Катэгорыя:Першаадкрывальнікі астэроідаў
Катэгорыя:Першаадкрывальнікі камет
Усходне-Франкскае каралеўства

**Усходне-Франкскае каралеўства** (; )— дзяржава, створаная ў выніку Вердэнскага падзелу 843 г. Франкскай імперыі ў якасці спадчыннага ўладання Людовіка II Нямецкага і ўключалае тэрыторыі на ўсход ад Рэйна і на поўнач ад Альп. Усходне-Франкскае каралеўства было папярэднікам Свяшчэннай Рымскай імперыі і сучаснай Германіі.

## Храналагічныя і геаграфічныя рамкі 
Часцей за ўсё перыяд існавання Усходне-Франкскага каралеўства абмяжоўваюць, з аднаго боку, Вердэнскім дагаворам 843 г., а з іншай — 919 годам, калі было ўпершыню згаданы выраз regnum teutonicorum (германскае каралеўства). А менавіта, пад 919 годам у Зальцбургскіх аналах запісана, што «*Арнульф, герцаг Баварыі, быў абраны кіраваць Германскім каралеўствам*» (). Але афіцыйным тытулам каралёў заставаўся «кароль усходніх франкаў» () аж да 962 года, калі кароль Атон I прыняў тытул «імператар рымлян і франкаў» (). Таму часам гісторыкі часавымі рамкамі існавання Усходне-Франкскага каралеўства лічаць 843—962 гады.

Тэрыторыя дзяржавы была адносна стабільнай і мела тэндэнцыю да пашырэння: у 870 г. была далучана ўсходняя частка Латарынгіі, уключаючы Нідэрланды, Эльзас і ўласна Латарынгію, пачалася каланізацыя населеных славянамі земляў уздоўж Эльбы, каралі ўсходніх франкаў спрабавалі ўсталяваць сюзерэнітэт над Вялікамараўскай дзяржавай.

Сталіцай Усходне-Франкскага каралеўства пры Людовіку Нямецкім стаў Рэгенсбург.

## Гл. таксама 
* Спіс манархаў Германіі

Катэгорыя:Перыяд Каралінгаў
Катэгорыя:Гісторыя Германіі
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Еўропы
Катэгорыя:Каралеўствы
Чэске-Будзеёвіцы (раён)

**Раён Чэске-Будзеёвіцы** () — адзін з 7 раёнаў Паўднёвачэшскага края Чэхіі. Адміністрацыйным цэнтрам — Чэске-Будзеёвіцы. Плошча — 1638,30 км², насельніцтва — 187 881 чалавек (шчыльнасць насельніцтва — 114,68 чалавек на 1 км²). У складзе раёна 109 населеных пунктаў, у тым ліку з 9 гарадоў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Паўднёвачэшскага края
Катэгорыя:Раён Чэске-Будзеёвіцы
Роберт Лефкавіц

**Роберт Лефкавіц** () — амерыканскі медык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (2012) (сумесна з Браянам Кабылкам) з фармулёўкай «за даследаванні рэцэптараў-ГТФаз».

## Прэміі і ўзнагароды 
* 1988 — Міжнародная прэмія Гайрднера
* 1992 — прэмія карпарацыі «Брысталь-Маерс Скуіб»
* 2001 — медаль Джэсі-Стывенсана-Каваленка
* 2003 — гран-пры фонду Лефулона-Дэлалана
* 2007 — прэмія Медыцынскага цэнтра Олбані па медыцыне
* 2007 — прэмія Шаа па медыцыне
* 2007 — Нацыянальны навуковы медаль ЗША
* 2009 — прэмія Амерыканскай асацыяцыі сэрца
* 2009 — прэмія BBVA ў галіне біямедыцыны
* 2012 — Нобелеўская прэмія па хіміі (сумесна з Браянам Кабылкам)

Катэгорыя:Хімікі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Шаа
Чупакабра

**Чупакабра** (; ад chupar — «смактаць» і cabra — «каза», літаральна: «казіны вампір») — невядомая навуцы істота, персанаж гарадской легенды. Паводле легенды, чупакабра забівае жывёл (пераважна коз) і высмоктвае ў іх кроў.

Дакладных звестак аб існаванні чупакабры няма, тым не менш СМІ перыядычна распаўсюджваюць сведчанні відавочцаў, якія нібыта бачылі чупакабру. Часта за «чупакабру» прымаюць жывёл (лісіц, каётаў, рысей, тхароў).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Персанажы гарадскіх легенд
Катэгорыя:Крыптыды
Катэгорыя:Фальклорныя персанажы
Mkisofs

**mkisofs** — утыліта каманднага радка з пакета cdrtools, якая дазваляе ператварыць указаны каталог у файл, што ўяўляе сабой файлавую сістэму, які потым можа быць запісаны на кампакт-дыск (CD ці DVD). Для запісу можна ўжываць утыліту cdrecord ці аналагічную ёй.

Утыліта mkisofs падтрымлівае пашыраныя фарматы файлавых сістэм для кампакт-дыскаў: Rock Ridge, Joliet, Blu-ray Disc і іншыя.

Праграмы для запісу кампакт-дыскаў з графічным інтэрфейсам звычайна няяўна выкарыстоўваюць mkisofs. На аснове mkisofs створаны ўдасканалены пакет праграм dvd+rw-tools, які дае магчымасць дапісваць перазапісвальныя кампакт-дыскі без неабходнасці стварэння вобразу дыска.

## Прыклады ўжывання 
Ствараем «вобраз» дыска

```bash
mkisofs -r -J -o cd.iso ~/my_data/
```

У гэтым выпадку ўсё, што знаходзіцца ў каталогу ~/my_data, будзе запісана ў «вобраз» з імем cd.iso.

Апісанне параметраў:
* -r — запісаць файлавую сістэму RockRidge (падтрымлівае доўгія імёны файлаў, чытаецца на большасці сістэм);
* -J — запісаць файлавую сістэму Joliet (падтрымлівае доўгія імёны файлаў, патрэбна пры чытанні дыска на Windows);
* -o cd.iso — паказвае імя файла вобраза.

Запісваем вобраз дыска адразу на дыск

```bash
mkisofs -r -J ~/my_data/ | cdrecord dev=/dev/cdrw1 -
```

Перадае ствараемы вобраз у праграму cdrecord, якая запісвае яго на дыск на прыладзе /dev/cdrw1.

Катэгорыя:Утыліты UNIX
Катэгорыя:Linux
Катэгорыя:Файлавыя сістэмы
П’ер Гасендзі

'''П'ер Гасендзі**, або **Гасенд''' (, 22 студзеня 1592, Шантэрсье каля Дзіня ў Правансе — 24 кастрычніка 1655, Парыж) — французскі філосаф, матэматык, астраном і даследчык старажытных тэкстаў. Выкладаў рыторыку ў Дзіны, а пазней стаў прафесарам філасофіі ў Экс-ан-Правансе.

## Спасылкі 
* 
* Stanford Encyclopedia of Philosophy: Pierre Gassendi

Катэгорыя:Філосафы Францыі
Катэгорыя:Філосафы XVII стагоддзя
Катэгорыя:Астраномы Францыі
Катэгорыя:Астраномы XVII стагоддзя
Cp

**cp** — каманда Unix у складзе GNU Coreutils, прызначаная для капіравання файлаў з аднаго каталога ў іншыя (магчыма з іншай файлавай сістэмы). Зыходны файл застаецца нязмененым, імя створанага файла можа быць такім жа, як у зыходнага, ці адрознівацца.

Наступныя прыклады ўжывання датычацца AIX версіі cp. У іншых аперацыйных сістэмах сямейства Unix дадзеная каманда можа мець іншыя ключы. У DOS і Windows аналагам з’яўляецца каманда COPY.

## Ужыванне 
Каб скапіраваць файл
     cp [ -f ] [ -h ] [ -i ] [ -p ][ -- ] файл-крыніца мэтавы_файл

Каб скапіраваць файл ці файлы ў іншы каталог
     cp [ -f ] [ -h ] [ -i ] [ -p ] [ -r | -R ] [ -- ] файл-крыніца... мэтавы_каталог

Каб скапіраваць каталог у іншы каталог (неабходна выкарыстаць флаг -r ці -R)
     cp [ -f ] [ -h ] [ -i ] [ -p ] [ -- ] { -r | -R } каталог-крыніца... мэтавы_каталог

## Сінтаксіс каманды 
* -R, -r, --recursive (recursive) — капіраваць каталог рэкурсіўна (гэта значыць, усе падкаталогі і ўсе файлы ў падкаталогах).
* -f (force) — дазваляе выдаленне мэтавага файла, у які ажыццяўляецца капіраванне, калі яго нельга адкрыць для запісу. Выдаленне папярэднічае любому капіраванню, здзяйсняемаму камандай cp.
* -H — ужывайце гэты ключ, каб капіраваць сімвалічныя спасылкі. Па змаўчанні каманда пераходзіць па сімвалічных спасылках і капіруе файлы, на якія тыя паказваюць.
* -i (interactive) — каманда будзе пытацца, ці трэба перазапісваць мэтавы файл, імя якога супадае з іменем файла-крыніцы, гэта значыць, калі ў параметры *мэтавы_каталог* ці *мэтавы_файл* сустракаецца такое ж імя файла, якое было зададзена ў параметры *файл-крыніца* ці *каталог-крыніца*, то запытваецца пацверджанне. Каб перазапісаць файл, трэба ўвесці **y** ці яго эквівалент для бягучай лакалі. Увод любога іншага сімвала выклікае адмену перазапісу дадзенага файла.
у некаторых сістэмах прызначаны alias cp='cp -i', г.зн. па змаўчанні каманда cp будзе пытацца аб перезапісе
* -p (preserve) — паўтарае наступныя ўласцівасці зыходнага файла ці каталога ў мэтавага файла ці каталога:
** Час апошняй змены і апошняга доступу.
** Ідэнтыфікатар карыстальніка і групы.
** Правы доступу і біты SUID і SGID.

## Гл. таксама 
* Праграмы UNIX-падобных аперацыйных сістэм

## Спасылкі 
* cp — старонка man

Катэгорыя:Утыліты UNIX
Антуан Рысо

**Антуан Рысо** (фр. Antoine Risso; 7 жніўня 1777-25 жніўня 1845) — французскі натураліст.

Рысо вельмі рана захапіўся прыродазнаўствам. Ён наведваў лекцыі Джавані-Батыста Бальбіса (1765-1831) і ў дванаццаць гадоў стаў вучнем аптэкара. Ва ўзросце 15 гадоў ён становіцца вучнем у лабараторыі фармацэўтычнай хіміі, дзе прапрацаваў 7 гадоў. Затым ён працаваў у бальніцы Ніцы, потым выкладаў батаніку ў імператарскім ліцэі. Ён таксама займаўся батанічным садам горада. Рысо апісаў 595 відаў і родаў марскіх жывёл.

У гонар Рысо названы род марскіх смаўжоў Rissoa і род бруханогіх малюскаў Rissoella.

## Літаратура 
*Robert Zander; Fritz Encke, Günther Buchheim, Siegmund Seybold (Hrsg.): Handwörterbuch der Pflanzennamen. 13. Auflage. Ulmer Verlag, Stuttgart 1984, ISBN 3-8001-5042-5.
* Emig C. C., 2012. Révision des espèces de brachiopodes décrites par A. Risso. Carnets de Géologie / Notebooks on Geology, Article 2012/02 (CG2012_A02)   avec en annexe la bibliographie scientifique de A. Risso

Катэгорыя:Батанікі Францыі
Катэгорыя:Заолагі Францыі
Друкарскае клішэ

thumb|right|Друкарская форма

**Клішэ** () — друкарская форма. Першапачаткова слова мела дачыненне да метаду высокага друку (дзе фарба кладзецца на выпуклую паверхню), але потым стала азначаць любую друкарскую форму, з якой робяцца адбіткі.

## Гл. таксама 
* Стэрэатып

Катэгорыя: Паліграфія
Стэрэатып

** Стэрэатып ** (ад  — цвёрды, аб’ёмны +  — адбітак) першапачаткова — метафара адносна мыслення, якая прыйшла з друкарскай справы, дзе *стэрэатып* — маналітная друкарская форма, копія з друкарскага набору або клішэ, якая выкарыстоўваецца для друкарскіх машын. У сучаснай сацыяльнай тэорыі і псіхалогіі існуюць розныя вызначэнні паняцця *стэрэатып*, у залежнасці ад метадалагічнага кірункі навуковай школы.

Увогуле, *стэрэатып* — устоянае стаўленне да падзей, дзеянняў, учынкаў і г.д., якія адбываюцца.

## Гл. таксама 
* Абстракцыя
* Архетып
* Гендарная роля
* Сацыяльная роля
* Стэрэатып паводзін
* Этнастэрэатып

*
Катэгорыя:Сацыяльная псіхалогія
Катэгорыя:Сацыялогія культуры
Катэгорыя:Мысленне
Катэгорыя:Сацыяльная філасофія
Катэгорыя:Палітычная філасофія
Катэгорыя:Аналітычная псіхалогія
Чарніца (прыток Будавесці)

**Чарні́ца** — рака ў Беларусі, у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Будавесць.

Даўжыня ракі 21 км. Плошча вадазбору 152 км². Пачынаецца на ўскраіне гарадскога пасёлка Шуміліна, упадае ў Будавесць за 0,5 км на ўсход ад вёскі Сідараўшчына. Працякае ў межах Полацкай нізіны. Рэчышча Чарніцы каналізаванае. Асноўныя прытокі — Чорны ручай (справа) і Сучанка (злева). У басейне ракі знаходзяцца азёры Салёнае і Крупчына.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Обалі
Катэгорыя:Рэкі Шумілінскага раёна
Fun.

**«fun.»** — амерыканскі музычны гурт, які выконвае альтэрнатыўны рок.

Заснаваны ў 2008 г. Нейтам (Натаніэлам) Русам, які раней удзельнічаў у малавядомым гурце «The Format». Іншымі членамі калектыву сталі Эндру Дост (з Anathallo) і Джэк Антонаф (з Bleachers).

У 2009 г. пад назвай *«Aim and Ignite»* выйшаў першы альбом новага гурта, які быў цёпла сустрэты крытыкамі. Аднак найбольшую папулярнасць атрымала песня «We Are Young», апублікаваная ўвосень 2011 года ў якасці першага сінгла з альбома *«Some Nights»*. У стварэнні трэка прыняла ўдзел спявачка Ж. Манэ. Песня заняла першыя месцы ў «Billboard Hot 100», «UK Singles Chart», «Canadian Hot 100» і некалькіх іншых хіт-парадах.

У 2012 г. fun. атрымалі прэмію «Teen Choice Awards» у намінацыі «Рок-гурт».

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Aim and Ignite* (2009)
* *Some Nights* (2012)

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Старонка на Allmusic

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Гурты альтэрнатыўнага рока
Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта
Катэгорыя:Рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Трыа
Герб Радуні

**Герб Радуні** — герб гарадскога пасёлка Радунь Воранаўскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 279.

 года]]
Гістарычны герб пацверджаны гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім С. А. Панятоўскім 23 чэрвеня 1792: *«у сярэбраным полі чырвоны рак»*.

## Апісанне 
Сучасны герб уяўляе сабой барочны шчыт, у сярэбраным полі якога намаляваны рак чырвонага колеру. У герб Радуні закладзены адзін з найбольш распаўсюджаных у геральдыцы гербавых сюжэтаў — ідэя прыроднага багацця ў агульнадаступнай для ўсіх форме адлюстравання.

## Гл. таксама 
* Сцяг Радуні

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 14 чэрвеня 2007 г. № 279](http://www.pravo.by/pdf/2007-148/2007-148(004-048).pdf) 

Катэгорыя:Радунь
Радунь
Герб Слоніма

**Герб Слоніма** — геральдычны сімвал Слоніма, нададзены гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім Жыгімонтам Вазам 4 студзеня 1591: *«у блакітным полі залаты леў з гербам „Ліс“ у лапах»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 30 красавіка 1998. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 13.

Афіцыйнае апісанне:

У сінім полі барочнага шчыта залаты леў трымае ў лапе срэбны герб «Ліс».

## Гісторыя 
### У Вялікім Княстве Літоўскім 
У XVI ст. Слонім быў павятовым цэнтрам Новагародскага ваяводства. У 1531 годзе польскі кароль і вялікі князь літоўскі Жыгімонт I падарыў гораду магдэбургскае права. Права на самакіраванне было пацверджана ў 1591 годзе Жыгімонтам III Вазай, і ў гэтым жа годзе горад атрымаў свой герб і пячатку.

Герб Слоніма па сваім сюжэце пераклікаецца з гербам Ліды, які горад атрымаў годам раней ад таго ж манарха. У слонімскім гербе залаты леў трымае ў лапе герб «Ліс». Тлумачыцца гэта, па ўсёй верагоднасці, тым, што з 1586 года Ліда належала канцлеру Вялікага княства Літоўскага Льву Сапегу. У княжацкага роду быў вышэйзгаданы герб. З 1795 г.

### У Расійскай імперыі 
.]]

Напрыканцы XVIII — пачатку XIX стагоддзяў, пасля ўключэння Слоніма ў склад Расійскай імперыі, горад атрымаў новую пячатку — леў, які глядзіць налева і трымае ў левай пярэдняй лапе ўзнятую стралу з двума крыжамі. Над львом знаходзілася карона 
Шчыт падзелены на дзве паловы: у верхняй змешчаны герб Гродна, а ў ніжняй, у блакітным полі, два крыжападобна пастаўленыя на эфесах мяча, паміж якімі размешчаны «1275 год», у памяць узяцця ў тым годзе ў Літвы горада Слоніма князямі Галіцкімі.

## Галерэя 
### Гарадскія пячаткі 

Файл:Пячатка слонімскага войта С. Карпоўскага (1646 г.).jpg|Пячатка слонімскага войта С. Карпоўскага, 1646 год.
Файл:Пячатка горада (па М.Баліньскім).jpg|Пячатка горада (па М. Балінскім), сяр. XIX ст.
Файл:Пячатка Слоніма (па Т. Дмахоўскім).jpg|Пячатка Слоніма (па Т. Дмахоўскім).
Файл:Пячатка Слоніма канец 18 - пачатак 19 ст.jpg|Пячатка Слоніма канец XVIII — пачатак XIX стагоддзяў.
Файл:Słonim - pieczęć.jpg|Пячатка на польскай мове з гербам горада, 1904 год.

### Сучасны герб 

Файл:Coat of arms of Slonim, Citoŭ.gif|Рэканструкцыя А. Цітова.
Файл:2004. Stamp of Belarus 0529.jpg|Марка Белпошты з гербам горада, 2004 год.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Слонім
Слонім
Чарнец (басейн Обалі)

**Чарне́ц, Копань** — рака на мяжы Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі і Невельскага раёна Пскоўскай вобласці Расіі.

Даўжыня ракі 22 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 м/км. Плошча вадазбору 132 км². Пачынаецца за 3 км на паўночны захад ад вёскі Ключагорская ў Гарадоцкім раёне, упадае ў возера Вялікае Свіно. Вадазбор у межах Гарадоцкага ўзвышша.
У басейне ракі азёры Асотна і Вялікія Таболы, Малыя Таболы, Вялікае Гародна, Малое Гародна, Чорнае, Існа і інш.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-12. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г. 

Катэгорыя:Басейн Обалі
Катэгорыя:Рэкі Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Пскоўскай вобласці
Стрыгінь

**Стрыгі́нь** (, ) — аграгарадок у Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Стрыгінскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 8 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад горада Бяроза і чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская, за 106 кіламетраў ад Брэста, каля аўтамабільнай дарогі Мінск—Брэст.

## Насельніцтва 
* 764 жыхары, 333 двары (2001)

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Помнікі гісторыі і культуры 
* Свята-Іаана-Багаслоўская царква (1817) - 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

### Нематэрыяльная спадчына 
20 сакавіка 2023 года традыцыйнаму роспісу на шкле ў горадзе Бярозе, аграгарадку Спораве, аграгарадку Стрыгінь Бярозаўскага раёна і горадзе Пружаны, вёсцы Слабудка, вёсцы Новыя Засімавічы Пружанскага раёна быў нададзены статус нематэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці Беларусі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Стрыгінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярозаўскага раёна
Стрый (горад)

**Стрый** () — горад абласнога значэння ў Львоўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Стрыйскага раёна, не ўваходзіць у яго склад. Размешчаны на левым беразе Стрыя. Насельніцтва — 60 тыс. чалавек, плошча — 16,95 км².

## Гісторыя 
Адзін з галоўных і найбуйнейшых транспартных вузлоў Заходняй Украіны, важны эканамічны і культурны цэнтр Львоўскай вобласці.

Вядомы з 1385 года ўжо як горад і цэнтр воласці. У 1431 годзе атрымаў Магдэбургскае права. Значны рост Стрыя адбыўся ў 2-й палове XVII ст., спрыяў развіццю горада былы стрыйскі староста, а пазней кароль Ян Сабескі. У яго час горад меў статус «вольнага каралеўскага горада».

Пасля 1-а падзелу Рэчы Паспалітай адышоў да Імперыі Габсбургаў, пасля Аўстра-Венгерскай імперыі. У сярэдзіне XIX ст. горад ператварыўся ў значны чыгуначны і газапрамысловы цэнтр, што спрыяла яго хуткаму развіццю. Падчас 1-й сусветнай вайны Стрый стаў месцам утварэння легіёна Украінскіх сечавых стральцоў. У 1920-1930-я гады Стрый быў адным з самых актыўных асяродкаў Арганізацыі ўкраінскіх нацыяналістаў (АУН). Паводле Пакту Молатава — Рыбентропа, у 1939 годзе Стрый анексаваны СССР Саюзам.

14 сакавіка 1990 года ў Стрыі, першым з украінскіх гарадоў, узнялі нацыянальны сцяг Украіны. У 2003 годзе горад быў прызнаны лепшым раённым цэнтрам Львоўскай вобласці.

## Насельніцтва 
* 1843 — 8&nbsp;000 жыхароў
* 1880 — 12 600 жыхароў
* 1900 — 22 600 жыхароў
* 1910 — 27 400 жыхароў
* 1931 — 30 500 жыхароў
* 1959 — 36 200 жыхароў
* 1970 — 48 000 жыхароў
* 1976 — 55 000 жыхароў
* 1989 — 67 000 жыхароў
* 2001 — 63 000 жыхароў
* 2006 — 61 700 жыхароў
* 2022 — 59&nbsp;425 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Іван Васілевіч Максімей (1935—2015) — спецыяліст у галіне тэхнічнай кібернетыкі, вылічальнай тэхнікі, аўтаматызаваных сістэм кіравання. Доктар тэхнічных навук (1989), прафесар (1990).

## Літаратура 
* 
* Stryj// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1890. — T. XI : Sochaczew — Szlubowska Wola.— S. 429—438

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Стрыйскага раёна
Стрыгава

**Стры́гава** (, ) — аграгарадок (да 2008 года вёска) у Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Тэвельскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 10 кіламетраў на паўночны захад ад горада Кобрын, за 56 кіламетраў ад Брэста, за 3 кіламетры ад чыгуначнай станцыі Тэўлі.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах у 1513 годзе.

У 1940—1959 гадах адміністрацыйны цэнтр Стрыгаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 611 жыхароў, 241 двор (2001)

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі
* Сельскагаспадарчае прадпрыемства ААТ «Стрыгава»

## Славутасці 
* Свята-Уладзімірская царква (1990-я).
* Помнік у гонар 38-га егерскага палка, які 13 жніўня 1812 года каля вёскі адбіў наступленне напалеонаўскай кавалерыі.
* Брацкая магіла савецкіх воінаў. — 

### Страчаная спадчына 
* Свята-Сямёнаўская царква (1810). Паводле мясцовых жыхароў, згарэла у другой палове XX ст., знаходзілася недалёка ад новага храма.
* Сядзіба Пузынаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Марчук Н. Г.* К 500-летию села Стригово. История села Стригово и стриговской Симеоновской церкви Кобринского района. // Туристический Кобрин

Катэгорыя:Тэвельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кобрынскага раёна
Стрынадкі (Пліскі сельсавет)

**Стрынадкі** (, ) — былая вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Пліскага сельсавета. За 16 кіламетраў на ўсход ад г. Глыбокае, 201 кіламетр ад Віцебска, 7 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Падсвілле.

Ліквідавана ў 2007 годзе.

## Насельніцтва 
* 229 жыхароў, 82 двары (2001)

## Інфраструктура 
* Пачатковая школа
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну

## Літаратура 
*
Стрынадкі

Назву **Стрынадкі** маюць:

* Стрынадкі — вёска ў Падсвільскім сельсавеце Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці
* Стрынадкі — былая вёска ў Пліскім сельсавеце Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці
Чарэйскае возера

**Чарэ́йскае, Чарэя** — возера ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Лукомка, за 26 км на паўднёвы ўсход ад горада Чашнікі, каля вёскі Чарэя.

## Водаапісанне 
Плошча паверхні возера 3,38 км². Даўжыня 6,71 км, найбольшая шырыня 1,12 км. Найбольшая глыбіня дасягае 17 м, сярэдняя складае 5,6 м. Аб’ём вады 18,96 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 17,3 км.
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, моцна выцягнутая з поўначы на поўдзень і складаецца з некалькіх плёсаў. Схілы катлавіны вышынёй ад 2 да 18 метраў, сугліністыя. Берагавая лінія моцна звілістая (каэфіцыент зрэзанасці 2,65). Берагі нізкія, пясчаныя. Месцамі берагі зліваюцца са схіламі катлавіны, абрывістыя, абразійныя, у паўднёвай частцы сплавінныя. Літаральная зона спадзістая, шырынёй да 100 м, выслана глінай, пясчанымі і пясчана-глеістымі адкладамі. Глыбей дно возера глеістае. У сярэдзіне возера востраў плошчай 0,02 га.

Возера эўтрофнае, праточнае. Злучана пратокай з азёрамі Галаўня і Чамярыца. У Чарэйскае ўпадаюць больш за 10 ручаёў і каналаў, выцякае ручай у возера Родамля.

Прыбярэжная надводная расліннасць пашыраецца да глыбіні 2,5 м і на адлегласці да 50 м ад берага. Падводная расліннасць пашыраецца да глыбіні 4 м.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, гусцяра, краснапёрка, плотка, акунь і іншыя віды рыб.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Чарэйскае возера 

Катэгорыя:Басейн Лукомкі
Катэгорыя:Азёры Чашніцкага раёна
Вітаўтаў прывілей яўрэям 1388 года

**Прывіле́й Ві́таўта яўрэям 1388 го́да** — першы юрыдычны акт, якім вызначаўся прававы статус яўрэяў у Вялікім Княстве Літоўскім, якія пачалі актыўна засяляць гарады заходняй часткі дзяржавы ў 2-й палове XIV ст.

Выдадзены Вітаўтам 24 чэрвеня 1388 года яўрэйскай грамадзе (кагалу) Бярэсця як найбольш шматлікай, эканамічна развітай і арганізаванай яўрэйскай грамадзе ў Княстве, якая на працягу некалькіх стагоддзяў каардынавала агульнаяўрэйскае эканамічнае, грамадскае і рэлігійнае жыццё ў дзяржаве; фактычна прывілей распаўсюджваўся на ўсё яўрэйскае насельніцтва Княства. Пазней неаднойчы пацвярджаўся і ўдакладняўся, на яго ўзор выдаваліся прывілеі яўрэям іншых гарадоў (Трокаў, Гродна, Луцку і іншым); у 1507 годзе пацверджаны вялікім князем Жыгімонтам Старым як агульнадзяржаўны акт Вялікага Княства Літоўскага. Паводле гэтага дакумента яўрэі былі асабіста недатыкальнымі, яўрэйскія грамады былі юрыдычна аўтаномнымі, замацоўваліся прынцыпы іх тэрытарыяльнай арганізацыі і ўзаемадзеяння з інстытутамі дзяржаўнай улады. У асноўным паўтараў нормы яўрэйскага права краін Цэнтральнай Еўропы XII—XIV стагоддзяў.

Арыгінал (па-лацінску) не захаваўся, вядомы 8 спісаў XV—XVII стагоддзяў на старабеларускай, лацінскай і польскай мовах, у тым ліку гэтак званы Берасцейскі спіс XVII стагоддзя, які захоўваецца ў Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі ў Мінску.

## Літаратура 
* *Алесь Белы*. Прывілей Вітаўта яўрэям 1388 // 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Яўрэі ў Беларусі
Катэгорыя:1388 год у Еўропе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1388 годзе
Герб Чавусаў

**Герб Чавусаў** — геральдычны сімвал Чавусаў, нададзены гораду разам з Магдэбургскім правам каралём польскім і вялікім князем літоўскім Уладзіславам Вазам 12 жніўня 1634: *«у блакітным полі на белым кані святы Марцін з мячом у руцэ, на плячах чырвоны плашч»*. Гэты герб варта разглядаць у адным шэрагу гарадскіх знакаў, якія адлюстроўваюць ідэі абароны і перамогі хрысціянскіх каштоўнасцей.

У часы расійскага панавання імператрыца Кацярына II 16 жніўня 1781 даравала Чавусам новы герб.

У верхняй частцы шчыта частка герба Магілёўскага: у залатым полі палова Расійскага герба. У ніжняй — у чырвоным полі шпага, пакладзеная крыжападобна з мячом, злучаныя лаўровым вянком, у памяць слаўнай перамогі, здабытай над шведамі, у наваколлях гэтага горада пад Лясным.

Калі ў 2001 паўстала пытанне аб выбары афіцыйнага геральдычнага сімвала, Чавускі райвыканкам на чале са старшынёй А. Мацюліным аддаў перавагу гербу часоў Расійскай імперыі як *«больш адпаведнаму менталітэту грамадзян»* статус афіцыйнага геральдычнага сімвала Чавусаў атрымаў расійскі герб.

Афіцыйнае апісанне:

Герб места Чавусы ўяўляе сабой выяву на чырвоным полі французскага шчыта шпагі і мяча, размешчаных крыжападобна і злучаных лаўровым вянком.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Чавусы
Чавусы
Джорджа Стрэлер

**Джорджа Стрэлер** (, 14 жніўня 1921, Баркола, пад Трыестам - 25 снежня 1997, Лугана) — італьянскі тэатральны рэжысёр, найбуйнейшая постаць нацыянальнага і еўрапейскага тэатра другой паловы ХХ ст.

## Біяграфія 
Бацька — аўстрыец, маці — віяланчэлістка, славенка, перасялілася ў Францыю. У сям’і размаўлялі па-італьянску. У трохгадовым узросце страціў бацьку, якога яму замяніў дзед, музыкант і музычны антрэпрэнёр. У сямігадовым узросце страціў і дзеда. Выхоўваўся маці і бабуляй у Мілане.

Падчас Другой сусветнай вайны жыў у Швейцарыі, паставіў у Жэневе «Забойства ў саборы» Т. С. Эліята, «Калігула» Камю, «Наш гарадок» Уайлдара. У 1947 годзе разам з Паала Грасі заснаваў «Пікала-тэатр» ў Мілане, які адкрыўся пастаноўкай драмы М.Горкага «На дне». Праз некалькі дзён заснавальнікі прадставілі камедыю Гальдоні «Слуга двух гаспадароў». У тым жа годзе Стрэлер паставіў у тэатры «Ла Скала» оперу Вердзі «Травіята».

Памёр ад інфаркту. Пахаваны ў Мілане пры вялізнай колькасці народа.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* На сайце Piccolo teatro 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Італіі
Катэгорыя:Оперныя рэжысёры
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1921 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1997 годзе
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёна
Стрэлкаліст

**Стрэлкалі́ст** (*Sagittária*) — род водных кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя водныя або балотныя расліны вышынёй 30—100 см. Лісце ў прыкаранёвай разетцы. Падводнае — стужкападобнай формы, плаваючае — яйкападобнае, на доўгіх чаранках, надводнае — стрэлкападобнае. Кветкі аднаполыя, з белымі або ружовымі пялёсткамі. Плод — шматарэшак. На сталонах часта ўзнікаюць ядомыя клубні, якія маюць да 50 % крухмалу, 8 % цукру.

## Арэал 
Уключае каля 20 відаў, якія растуць ва ўмераных і трапічных рэгіёнах. Пашыраны ў Амерыцы і Еўразіі. У Японіі і Кітаі культывуецца . На тэрыторыі Беларусі 1 від — .

## Экалогія 
Трапляецца на балотах, забалочаных лугах, уздоўж берагоў рэк, азёр, часта ўтварае зараснікі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Стрелолист обыкновенный — *Sagittaria sagittifolia* L. // Экологический центр «Экосистема»™, А. С. Боголюбов
* Sagittaria // The Plant List

Катэгорыя:Шальнікавыя
Катэгорыя:Водныя расліны
Еўропа (атэль, Бабруйск)

[230px|thumb|right|Рэшткі гатэля, [2007]]

**Гатэль «Бярэзіна і Еўрапейская»** — прыватны гатэль у Бабруйску (на рагу ранейшых вуліц Альхоўскай і 2-й Слуцкай, цяпер на рагу вуліц Чангарскай і Карла Маркса), які ў народзе называлі «Парыж». Пабудаваны на сродкі і належаў маянткоўцу-каталіку Бабруйскага павета і прадпрымальніку Каралю Канстанцінавічу Незабытоўскаму (1865—1952). Станам на 1914 год — самы прэстыжны гатэль у горадзе. За савецкай уладай быў нацыяналізаваны, а падчас Другой сусветнай вайны зруйнаваны і ў такім стане стаіць да цяперашняга часу. У суседнім будынку, што размяшчаўся таксама на рагу вуліц Скобелеўскай і Палігоннай, знаходзіўся гатэль «Бярэзіна» і галоўная паштовая ўправа горада.
## Літаратура 
* *Piber, A.* Niezabytowski Karol Stanisław / A. Piber // Polski Słownik Biograficzny. — Wrocław etc. : Ossolineum, 1978. — Tom XXIII : Niemirycz Władysław — Olszak Wacław. — S. 105—107.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Бабруйска
Катэгорыя:Гасцініцы Беларусі
Катэгорыя:Незабытоўскія
Кубак Беларусі па футболе 2010/2011

**Кубак Беларусі па футболе 2010/2011** — 20-ы розыгрыш Кубка Беларусі. 
Пераможцам Кубка стаў футбольны клуб «Гомель» (другі раз у гісторыі), 
які ў фінале перамог гродзенскі «Нёман» з лікам 2:0. Як пераможца Кубка, «Гомель» атрымаў права 
ўдзельнічаць у 3-ім кваліфікацыйным раўндзе Лігі Еўропы 2011/2012.

## Каляндар 
## 1/32 фінала 
На гэтай стадыі прынялі ўдзел 32 клубы:
* 4 пераможцы рэгіянальных Кубкаў (Д4 — КФК);
* 16 клубаў Другой Лігі (Д3) (усе клубы лігі, акрамя клубаў ДБК-2 (Гомель) і «Гомель-2»);
* 12 клубаў Першай Лігі (Д2) (з 16).

Гульні прайшлі 23 і 24 чэрвеня 2010.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## 1/16 фінала 
На гэтай стадыі прынялі ўдзел 32 клубы:
* 16 пераможцаў 1/32 фінала;
* 4 астатнія клубы Першай Лігі (Д2): «Гомель», ДБК-Гомель, «Хваля» (Пінск) і «Граніт» (Мікашэвічы).
* 12 клубаў Вышэйшай Лігі (усе).

Гульні прайшлі з 7 па 18 ліпеня 2010.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## 1/8 фінала 
Гульні прайшлі з 22 верасня па 27 лістапада 2010.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## Чвэрцьфіналы 
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніках двух матчаў.*

### Першыя матчы 
Першыя матчы прайшлі 1 і 2 сакавіка 2011.

### Адказныя матчы 
Адказныя матчы прайшлі 5 і 6 сакавіка 2011.

## Паўфіналы 
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніках двух матчаў.*

### Першыя матчы 
Першыя матчы прайшлі 13 сакавіка 2011.

### Адказныя матчы 
Адказныя матчы прайшлі 20 сакавіка 2011.

## Фінал 

## Спасылкі 
* football.by

2011
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2010 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2011 годзе
Катэгорыя:2010 год у футболе
Катэгорыя:2011 год у футболе
Каралеўскі тракт

**Каралеўскі тракт**, ***Ягелонскі шлях*** () — старадаўні гасцінец у Вялікім Княстве Літоўскім і Польскім каралеўстве, што злучаў абедзве сталіцы — Вільню і Кракаў.

У нашыя часы каралеўскі тракт адноўлены турыстычнай арганізацыяй «Ягелонскі шлях» у якасці міжнароднага турыстычнага шляху «Via Jagiellonica». З нагоды 580-й гадавіны Гарадзенскай уніі запланавана падарожжа па гэтым шляху, які праходзіць па наступных маршрутах:
* заходні (Кракаў—Вісліца—Люблін—Беласток—Гродна—Вільня)
* усходні (Кракаў—Сандомеж—Люблін—Брэст—Вільня)

## Глядзіце таксама 
* Вія Рэгія

## Спасылкі 
* Via Jagiellonica

Катэгорыя:Гістарычныя дарогі і шляхі
Катэгорыя:Турыстычныя дарогі і шляхі
Катэгорыя:Гістарычныя дарогі Беларусі
Катэгорыя:Гістарычныя дарогі Польшчы
Катэгорыя:Гістарычныя дарогі Літвы
Чэхі і славакі на Беларусі

thumb|Іеранім Пражскі
**Чэхі і славакі на Беларусі** з’явіліся яшчэ ў часы Сярэднявечча, пра што сведчаць назвы шэрагу паселішчаў (Чэхі, Чэхаўцы, Чэхаўшчына) у Гродзенскай і Мінскай абласцях Беларусі. У 1412—1413 Вялікае Княства Літоўскае, у т. л. гарады Вільня, Віцебск, Полацк, наведаў гусіцкі прапаведнік Іеранім Пражскі, выклікаўшы вялікае хваляванне сярод насельніцтва. У XVII—XVIII стст. на беларускіх землях у складзе ВКЛ мела хаджэнне манета з назвай чэх і наміналам у паўтара гроша.

Найбольш змястоўныя звесткі пра перасяленні чэхаў на Беларусь вядомы пасля адмены прыгонніцтва ў 1861, калі на Палессе з Валыні разам з нямецкімі пасяленцамі пачалі прыбываць і каланісты з чэшскіх і славацкіх земляў. Танная зямля, палёгкі царскага і пазней савецкага ўрада спрыялі масаваму перасяленню чэхаславакаў на Беларусь. 10 ліпеня 1870 Кабінет Міністраў Расіі выдаў пастанову «Аб пасяленні чэхаў у Валынскай губерні», згодна з якой перасяленцам на 5 гадоў паслабляліся падаткі, самі ж яны вызваляліся «з наяўнымі пры пасяленні іх у Расіі з сынамі» ад рэкруцкай павіннасці. Ім дазвалялася прымаць расійскае грамадзянства без падання паліцэйскіх звестак і выпрабавальнага тэрміна. Запрашалі чэхаў і мясцовыя памешчыкі, гэтак Горваты з Рэчыцкага павета запрасілі больш за 130 сем’яў. Рассяліліся яны пераважна ў сённяшнім Гомельскай вобласці, перш за ўсё ва ўрочышчах Галоўчыцы і Барбароў, якія з цягам часу пачалі звацца Чэхі-Галоўчыцкія і Чэхі-Барброўскія (цяпер вёска Барбароў Мазырскага раёна). З цягам часу ўмовы чэхам пачалі пагаршацца: у 1888 былі скасаваны чэшскія парафіі, а ў 1891 — мясцовы самаўрад.

Ад пачатку Першае сусветнае вайны пачалі дзейнічаць разрозненыя чэшска-славацкія культурна-асветніцкія дабрачынныя арганізацыі, гурткі, камітэты. Неўзабаве яны набылі палітычную афарбоўку. Падчас калектывізацыі чэшскія сем’і падпалі пад палітычныя рэпрэсіі. У 1926 у БССР было 650 чэхаў і славакаў. У 1931 у вёсцы Чэхі-Галоўчыцкія было 30, а ў Хаткаўскім сельсавеце Нараўлянскага раёна — 7 чэшскіх гаспадарак.

Паводле перапісу 1999, у Беларусі жыло 176 чэхаў і 39 славакаў. Паводле веравызнання, яны падзяляюцца на праваслаўных і каталікоў. Паводле перапісу 2009, у Беларусі жыў ужо 121 чэх і 24 славака.

## Гл. таксама 
* Чэхаўцы
* Чэхаўшчына
* Вёска Чэхі

## Літаратура 
* Уладзімір Тугай // 

Катэгорыя:Народы Беларусі
Катэгорыя:Нацыянальныя меншасці
Катэгорыя:Чэхі
Катэгорыя:Славакі
Стрэптакок

**Стрэптакокі** (*Streptococcus*) — род шарападобных або авоідных аспарагенных грампстаноўчых хемаарганатрофных факультатыўна-анаэробных бактэрый з сямейства *Streptococcaceae*. Трапляюцца ў глебе, на раслінах, скуры жывёл і чалавека. Сапрафітныя, умоўна патагенныя і патагенныя.

## Хваробы, якія выклікаюць стрэптакокі 
* Абсцэс
* Востры танзіліт
* Хранічны танзіліт
* Гангрэна
* Пнеўманія
* Шкарлятына

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кокі
Катэгорыя:Бактэрыі класа Bacilli
Катэгорыя:Фірмікуты
Стрэлкі

**Стрэ́лкі** (*Capsélla*) — род кветкавых раслін з сямейства .

## Назва 
Лацінская навуковая назва дадзена па форме пладоў:  — скрыначка, куфэрак.

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя або двухгадовыя травяністыя расліны. Сцябло простае або галінастае. Сцябловае лісце сядзячае, простае, суцэльнае, ніжняе — у прыкаранёвай разетцы, перыста-раздзельнае. Кветкі белага або ружовага колеру, з чатырма пялёсткамі. Суквецце — гронка. Плод — стручочак.

## Распаўсюджанне і экалогія 
На тэрыторыі Беларусі 1 від: — . Трапляюцца на пустках, як пустазелле на палях, у садах, каля дарог.

## Выкарыстанне 
Шырока ўжываецца ў народнай і навуковай медыцыне.
Лісце прыдатнае ў ежу. У насенні маецца алей.

## Віды 
Паводле сайта The Plant List род налічвае 9 відаў.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* *Махлаюк В. П.* Лекарственные растения в народной медицине 
* 
* Capsella // The Plant List
* 

Катэгорыя:Капуставыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Кубак Беларусі па футболе 2011/2012

**Кубак Беларусі па футболе 2011/2012** — 21-ы розыгрыш Кубка Беларусі. 
Пераможцам Кубка стаў футбольны клуб «Нафтан» з Наваполацка (другі раз у гісторыі), 
які ў фінале перамог клуб «Мінск» у серыі пенальці. Як пераможца Кубка, «Нафтан» атрымаў права 
ўдзельнічаць у 2-ім кваліфікацыйным раўндзе Лігі Еўропы 2012/2013.

## Каляндар 
## 1/32 фінала 
На гэтай стадыі прынялі ўдзел 32 клубы:
* 5 пераможцаў рэгіянальных Кубкаў (Д4 — КФК);
* 15 клубаў Другой Лігі (Д3) (усе клубы лігі, акрамя клуба «Дынама-2» Мінск);
* 12 клубаў Першай Лігі (Д2) (з 16).

Гульні прайшлі з 23 па 16 чэрвеня 2011.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## 1/16 фінала 
На гэтай стадыі прынялі ўдзел 32 клубы:
* 16 пераможцаў 1/32 фінала;
* 4 астатнія клубы Першай Лігі (Д2): «Славія-Мазыр», СКВІЧ (Мінск), «Ведрыч-97» (Рэчыца) і «Партызан» (Мінск).
* 12 клубаў Вышэйшай Лігі (усе).

Гульні прайшлі з 29 чэрвеня па 6 верасня 2010.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## 1/8 фінала 
Гульні прайшлі 21 верасня і 13 лістапада 2011.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## Чвэрцьфіналы 
Гульні прайшлі 17 і 18 сакавіка 2012.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## Паўфіналы 
Гульні прайшлі 25 красавіка 2012.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## Фінал 

## Спасылкі 
* football.by

2012
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2011 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2012 годзе
Катэгорыя:2011 год у футболе
Катэгорыя:2012 год у футболе
Кубак Беларусі па футболе 2003/2004

**Кубак Беларусі па футболе 2003/2004** — 13-ы розыгрыш Кубка Беларусі. 
Пераможцам Кубка ўпершыню стаў футбольны клуб «Шахцёр» з Салігорска, 
які ў фінале ў дадатковы час перамог клуб «Гомель» з лікам 1:0.

## Каляндар 
## 1/32 фінала 
На гэтай стадыі прынялі ўдзел 20 клубаў:
* 8 клубаў Другой Лігі (Д3) (з 12);
* 12 клубаў Першай Лігі (Д2) (з 16).

Значная частка клубаў ніжэйшых ліг адмовілася ад удзелу ў Кубку.

Клубы Другой лігі супрацьстаялі клубам Першай лігі.
Па жараб'ёўцы 4 клубы Першай лігі аўтаматычна прайшлі ў наступны раўнд.

Гульні прайшлі 4 чэрвеня 2003.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## 1/16 фінала 
На гэтай стадыі прыняў удзел 28 клубаў:
* 12 пераможцаў 1/32 фінала;
* 16 клубаў Вышэйшай Лігі (усе).

Клубы ніжэйшых ліг супрацьстаялі клубам Вышэйшай лігі.
Па жараб'ёўцы 4 клубы Вышэйшай лігі аўтаматычна прайшлі ў наступны раўнд.

Гульні прайшлі 9 і 10 жніўня 2003.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## 1/8 фінала 
Гульні прайшлі 8 кастрычніка 2003.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## Чвэрцьфіналы 
Гульні прайшлі 3 красавіка 2004.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## Паўфіналы 
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніках двух матчаў.*

### Першыя матчы 
Першыя матчы прайшлі 7 красавіка 2004.

### Адказныя матчы 
Адказныя матчы прайшлі 11 красавіка 2004.

## Фінал 

## Спасылкі 
* football.by 

2004
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2003 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2004 годзе
Катэгорыя:2003 год у футболе
Катэгорыя:2004 год у футболе
Сімфанічны аркестр Кёльнскага радыё

[thumb|250px|З аркестрам рэпетуе [Ханс Росбаўд, 12 лютага 1954 г.]]
**Сімфанічны аркестр Кёльнскага радыё, або Сімфанічны аркестр Заходнегарманскага радыё** (, ) — нямецкі сімфанічны аркестр, які размяшчаецца ў Кёльне. Заснаваны ў 1927 г., пасля Другой Сусветнай вайны адноўлены ў 1947 г.

Найбольшай вядомасцю карыстаецца праца аркестра з музыкай XX стагоддзя. Аркестр Кёльнскага радыё — адзін з самых значных інтэрпрэтатараў музыкі Лучана Берыа і Карлхайнца Штокхаўзена. Заслугоўваюць увагі таксама запісы ўсіх сімфоній Шастаковіча, ажыццёўленыя пад кіраўніцтвам Рудольфа Баршая, і опер Рыхарда Штрауса «Электра» і «Дафна».

## Галоўныя дырыжоры 
* Жан Мейлан (1947—1948)
* Любамір Раманскі (1948—1949)
* толькі запрошаныя дырыжоры (асабліва часта Іозеф Кайльберт)
* Крыстаф фон Дананьі (1964—1969)
* Здэнек Мацал (1970—1974)
* Хіросі Вакасугі (1977—1983)
* Гары Берціні (1983—1991)
* Ханс Вонк (1990—1997)
* Сямён Бычкоў (1997—2010)
* Юка-Пекк Сарастэ (2010—2019)
* Крысціян Мэчэлару (2019—2025)
* Мары Жако (з 2025)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Кёльнскага
Катэгорыя:Кёльн
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1947 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1927 годзе
Cat

**cat** — утыліта UNIX, друкуе паслядоўна паказаныя файлы (ці прылады), такім чынам, аб’ядноўваючы іх у адзіны струмень.
Калі замест імя файла адзначана «-», то чытаецца стандартны увод.

```bash
cat a.txt — b.txt > abc.txt
  cat /dev/null > file_to_clear.txt
```

Часам (у вучэбных прыкладах) ужываецца ў якасці першага элемента канвеера апрацоўкі тэксту ўтылітамі sed, awk і гэтак далей, хоць у большасці выпадкаў яе можна замяніць аператарам '&lt;' альбо перадачай імя файла ў якасці аргумента, што дазваляе пазбегнуць стварэння асобнага працэсу. Можа ужывацца ў наступных выпадках:
* калі патрабуецца вывесці куды-небудзь файл без зменаў;
* калі патрабуецца аб’яднаць больш аднаго файла (напрыклад кавалкі аднаго файла, разбітага камандай split), альбо файл(ы) з струменем стандартнага уводу;
* калі патрэбна прагледзець змест файла.

Катэгорыя:Прылады Unix для апрацоўкі тэксту
Dd

**dd** (**d**ataset **d**efinition) — праграма UNIX, прызначаная як для капіравання, так і для канвертацыі файлаў. Назва ўспадкавана ад аператара DD (**D**ataset **D**efinition) з мовы JCL.

## Уводзіны 
Паколькі ў UNIX шматлікія аб’екты з’яўляюцца файламі, спектр ужывання dd значна шырэй, чым падаецца на першы погляд. Стала ўзнікае неабходнасць не проста скапіраваць файл ці некалькі файлаў (для чаго прызначана ўтыліта cp), а скапіраваць першыя *n* байтаў файла, прапусціць *m* байтаў ад пачатку, прачытаць файл з дэфектыўнага носьбіта, трансляваць змест файла ў ASCII, «павярнуць» парадак байтаў у файле (Little-Endian vs. Big-Endian), проста скапіраваць вельмі вялікі файл ці ўсё разам узятае. Для гэтай мэты і належыць dd.

Акрамя ўсяго іншага, дадзеная ўтыліта дазваляе скапіраваць рэгіёны з файлаў «сырых» прылад, напрыклад зрабіць рэзервовую копію загрузачнага сектара цвёрдага дыска, ці прачытаць фіксаваныя блокі даных з спецыяльных файлаў, такіх як /dev/zero ці /dev/random.

Назву ўтыліты dd іншы раз у жарт расшыфроўваюць як «disk destroyer», «data destroyer» альбо «delete data», таму што ўтыліта дазваляе праводзіць нізкаўзроўневыя аперацыі на цвёрдых дысках — пры найменшай памылцы, такой як рэверс параметраў **if** і **of**, можна страціць частку даных на дыску (ці нават усе даныя) варыянты dd для задач аднаўлення:

Стандартная ўтыліта **dd** ажыццяўляе лінейнае чытанне дыска, і гэта можа заняць шмат часу ці нават спаліць носьбіт без аднаўлення нечага, калі памылкі размешчаны ў пачатку цвёрдага дыску.

**dd_rescue** робіць тое ж самае, што і dd, толькі больш эфектыўна.

**dd_rhelp** — гэта складаны shell-скрыпт, які выконвае  dd_rescue шмат разоў, імкнучыся стратэгічна капіраваць носьбіт, але гэта вельмі неэфектыўна.

* dd_rhelp спачатку здабывае ўсе даступныя для чытання даныя і захоўвае іх у файл, устаўляючы нулі замест байтаў, якія немагчыма было прачытаць. Потым утыліта спрабуе паўторна прачытаць некарэктныя даныя і аднавіць гэты файл.
* GNU ddrescue можа быць ужыта для капіравання даных наўпрост на новы дыск па неабходнасці, як і dd.

## Гл. таксама 
* cp
* cat
* GNU
* Unix
* dcfldd

## Спасылкі 
* 
* dd: Каманда, якая не падобна на іншыя
* Рэалізацыя dd для Windows

Катэгорыя:Сістэмнае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Аптычныя дыскі
Катэгорыя:Утыліты UNIX
Іеранім Фабрыцый

**Іеранім Фабрыцый** (; італ. Girolamo Fabrici d'Acquapendente; Аквапендэнтэ,  — Падуя, ) — італьянскі анатам і хірург; вывучаў медыцыну ў Падуі пад кіраўніцтвам Фалопія, кафедру (анатоміі і хірургіі) якога заняў у 1562 г. Дзякуючы яго намаганням у Падуі быў пабудаваны новы, удасканалены анатамічны тэатр. Фабрыцый узбагаціў медыцыну шматлікімі адкрыццямі ў вобласці анатоміі і эмбрыялогіі і сабраў багаты матэрыял па аператыўнай хірургіі. З ліку яго твораў найбольш вядомыя: «Opera chirurgica» (1-е выд., 2 тамы, Падуя, 1617): «Opera anatomica et physiologica» (выд. Бонам, Лейпцыг, 1687).

## Літаратура 
* Maria Muccillo: Fabrici d’Acquapendente, Girolamo (detto l’Acquapendente o Fabrizio d’Acquapendente). In: Fiorella Bartoccini: Dizionario Biografico degli Italiani (DBI), Band 43 (Enzo — Fabrizi), Istituto della Enciclopedia Italiana, Rom 1993, р. 768—774

Катэгорыя:Хірургі Італіі
Катэгорыя:Анатамы Італіі
Катэгорыя:Медыкі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Медыкі XVII стагоддзя
Эмбрыялогія

, стадыя васьмі клетак]]
]]

**Эмбрыялогія** (ад старажытнагрэчаскага ἔμβρυον, зародак, «эмбрыён»; і-λογία,- логія) — навука, якая вывучае развіццё зародка. Зародкам завецца кожны арганізм на ранніх стадыях развіцця да нараджэння, або, у выпадку раслін, да моманту прарастання.
 
Эмбрыялогія вывучае наступныя працэсы развіцця жывых арганізмаў: гаметагенез, апладненне і ўтварэнне зіготы, драбненне зіготы, працэсы дыферэнцыявання тканак, працэсы закладкі і развіцця органаў (органагенез), морфагенез, рэгенерацыю. З эмбрыялогіяй цесна звязана гісторыя эмбрыялогіі. Цікавасць да пытанняў эмбрыялогіі адзначаецца ў старажытнаіндыйскай і старажытнагрэчаскай філасофіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларуская эмбрыялагічная наменклатура / А. С. Леанцюк [і інш.]. — Мінск: МДМІ, 1991. — 118 с.

## Спасылкі
Мо Янь

**Мо Янь** (莫言; , Шаньдун, КНР) — сучасны кітайскі пісьменнік, ганаровы доктар філалогіі Адкрытага універсітэта Ганконга. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (2012) за «яго галюцынаторны рэалізм, які аб'ядноўвае народныя казкі з гісторыяй і сучаснасцю». За межамі Кітая найбольш вядомы як аўтар аповесці, па якой быў зняты фільм «Чырвоны гаалян».

## Біяграфія 
Мо Янь — гэта псеўданім, у перакладзе з кітайскага азначае «маўчы». Сапраўднае імя — Гуань Мо-е.

У 11 гадоў быў вымушаны пакінуць школу з-за «культурнай рэвалюцыі». У 1976 годзе, пасля некалькіх адмоў, змог ўступіць у войска, дзе стаў кадравым палітпрацаўніком. У войску ён працягнуў адукацыю, у 1984 годзе стаў слухачом Акадэміі мастацтваў, пазней — аспірантам Літаратурнага інстытута імя Лу Сіня.

Прыняты ў Саюз кітайскіх пісьменнікаў у 1986 годзе. Выйшаў у адстаўку з шэрагаў узброеных сілаў у 1997 годзе і стаў рэдактарам газеты.

У цяперашні час Мо Янь займае пасаду намесніка старшыні Саюза кітайскіх пісьменнікаў.

## Творчасць 
Кітайская крытыка адносіць яго творчасць да «літаратуры пошуку каранёў» (сюньгэнь вэньсюэ) і «магічнага рэалізму». Лі Хуа-ін называе яго «несумненна адным з самых крэатыўных і найбольш плённых сённяшніх кітайскіх пісьменнікаў», сакрэт поспеху якога — у ператварэнні грубага і зямнога ў нешта вытанчанае для дасягнення лірычнай радасці, якой прасякнуты яго творы. Х. Голдблат сцвярджае, што яго імя ведае кожны пісьменны кітаец, і параўноўвае малую радзіму Мо Яня Гаомі з фолкнераўскай Ёкнапатафай, паказваючы, што пісьменнік распачаў амбіцыйны праект летапісання кітайскай гісторыі XX стагоддзя ў сваіх бестселерах.

## Літаратура 
* *Li-Hua Ying*. Historical Dictionary of Modern Chinese Literature. The Scarecrow Press, 2010. P. 140—142.
* *Megan M. Ferry*. Mo Yan. // Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture. Routledge, 2005. P. 558.
* *Howard Goldblatt*. Mo Yan. // Encyclopedia of Modern China. In 4 vol. Gale, 2009. Vol. 2. P. 617—618.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Кітая
Катэгорыя:Пісьменнікі Кітая
Катэгорыя:Кітайскамоўныя пісьменнікі
Рывер Фенікс

**Рывер Джуд Фенікс** (; 23 жніўня 1970 — 31 кастрычніка 1993) — амерыканскі , музыкант і кумір падлеткаў. Старэйшы брат акцёра Хаакіна Фенікса.

## Біяграфія 
Фенікс пачынаў акцёрскую кар’еру ў 10-гадовым узросце, аднак яго першай прыкметнай працай стала роля ў фільме «Застанься са мной» (1986) па навеле Стывена Кінга. Фенікс пачаў з’яўляцца ў больш «дарослых» карцінах, такіх як «Бег на месцы» (1988), за якую 18-гадовага акцёра намінавалі на «Оскар» у катэгорыі «Лепшая мужчынская роля другога плана», і «Мой асабісты штат Айдаха» (1991). Апошняя выклікала адабрэнне крытыкаў і прынесла Феніксу кубак Вольпе на Венецыянскім кінафестывалі, а таксама прэмію лепшаму акцёру ад Нацыянальнага грамадства кінакрытыкаў ЗША. Джон Уіліс назваў яго адным з 12 шматспадзеўных пачаткоўцаў 1986 года, а крытыкі Роджэр Эберт і Джын Сіскел адклікаліся аб ім як аб надзвычай таленавітым акцёру.

31 кастрычніка 1993 Фенікс памёр ад перадазіроўкі наркотыкаў каля ўваходу ў клуб «Viper Room».

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Катэгорыя:Дзеці-акцёры ЗША
Катэгорыя:Памерлі ад сардэчнай недастатковасці
Катэгорыя:Памерлі ад перадазоўкі
Катэгорыя:Актывісты вегетарыянскага руху