open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Барыс Віктаравіч Канявега

**Барыс Канявега** (нар. ) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. У цяперашні час працуе трэнерам у клубе «Ніва» з Доўбізны.

## Клубная кар’ера 
З 2013 года пачаў выступаць за дубль брэсцкага «Дынама». У сезоне 2014 стаў трывала з’яўляцца і ў асноўнай камандзе, звычайна выходзячы на замену. У ліпені 2015 года атрымаў траўму, з-за якой выбыў да канца сезона. Пачатак сезона 2016 правёў у аснове брэстчан, выходзячы ў стартавым складзе, звычайна ў апорнай зоне. Улетку атрымаў траўму, вярнуўся на поле ў канцы сезона, але выступаў ужо толькі за дубль.

У лютым 2017 года знаходзіўся на праглядзе ў «Тарпеда-БелАЗ», але не падышоў. Пазней адправіўся ў пінскую «Хвалю», з якой у выніку падпісаў кантракт. У «Хвалі» замацаваўся ў асноўным складзе.

У пачатку 2018 года праходзіў прагляд у «Мінску», аднак пазней далучыўся да брэсцкага «Руха», з якім неўзабаве падпісаў кантракт. Пачынаў сезон 2018 у якасці іграка асновы, але ў ліпені атрымаў траўму і выбыў да канца сезона. У сезоне 2019 з-за траўм з’яўляўся на полі эпізадычна.

У лютым 2020 года падпісаў кантракт з мікашэвіцкім «Гранітам», аднак ужо ў красавіку 2020 года па фінансавых прычынах пакінуў каманду і неўзабаве далучыўся да клуба «Дынама-Брэст-1960» з Другой лігі.

У 2021 годзе стаў іграком іншага клуба Другой лігі — «Нівы» з Доўбізны. У 2022 годзе разам з клубам перамог у Другой лізе. З пачатку 2023 года засяродзіўся на трэнерскай дзейнасці ў клубе.

## Міжнародная кар’ера 
13 жніўня 2014 года правёў сваю адзіную сустрэчу за моладзевую зборную Беларусі, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча з Малдовай (0:1).

## Трэнерская кар’ера 
У снежні 2022 года атрымаў трэнерскую ліцэнзію катэгорыі C, у снежні 2023 года — трэнерскую ліцэнзію катэгорыі B.

У лютым 2023 года стала вядома, што Канявега ў новым сезоне будзе галоўным трэнерам «Нівы», аднак у красавіку ён саступіў пасаду Андрэю Пракапюку, а сам стаў яго памочнікам.

## Дасягненні 
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі (2): 2018, 2022

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Хваля Пінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Маларыта
Катэгорыя:Ігракі ФК Ніва Доўбізна
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Ніва Доўбізна
ALH84001

**ALH84001** (**Allan Hills 84001**) — метэарыт, знойдзены 27 снежня 1984 года ў гарах  у Антарктыдзе. Згодна з меркаваннем даследчыкаў, з’яўляецца адным з 34 марсіянскіх метэарытаў, знойдзеных на Зямлі. Маса метэарыта — 1,93 кг. У 1996 годзе набыў сусветную вядомасць пасля паведамлення навукоўцаў НАСА аб выяўленні ў матэрыяле метэарыта скамянелых мікраскапічных структур, якія нагадваюць скамянелыя бактэрыі.

## Паходжанне метэарыта 
Згодна з тэорыяй, камень адкалоўся ад паверхні Марса ў выніку сутыкнення планеты з буйным касмічным целам каля 4 міліярдаў гадоў таму, пасля чаго заставаўся на планеце. каля 15 млн гадоў таму ў выніку новага катаклізму апынуўся ў космасе, і толькі 13 тысяч гадоў таму апынуўся ў полі прыцягнення Зямлі і упаў на яе. Гэтыя дадзеныя ўсталяваныя ў выніку прымянення навуковых метадаў датавання, такіх як: датаванне па самарыю і неодыму, датаванне па стронцыю, калій-аргонаваня радыёметрыя, радыёвугляродны аналіз.

Вучоныя выказалі гіпотэзу аб тым, што паходжанне метэарыта ALH84001 на Марсе мела месца ў той час, калі планета мела на сваёй паверхні вадкую ваду. Іншыя марсіянскія метэарыты не ў такой ступені цікавыя для даследчыкаў, таму што іх паходжанне адносіцца да часу пасля эпохі так званага «мокрага» Марса.

## Магчымыя біягенныя асаблівасці 
6 жніўня 1996 года вучоныя НАСА абвясцілі аб тым, што метэарыт можа ўтрымліваць доказы слядоў жыцця на Марсе. Артыкул, апублікаваны ў часопісе Science за аўтасртвам  астрабіёлага , выклікала вялікі рэзананс. Да таго ж застаецца няпэўным, ці сведчыць гэта аб тым, што на Марсе было ці ёсць жыццё, ці верагодныя жывыя арганізмы папалі на метэарыт ужо на Зямлі пасля яго падзення.

З нагоды адкрыцця метэарыта па тэлебачанню выступіў прэзідэнт ЗША Біл Клінтан.

## Спасылкі 
* Апісанне метэарыта на сайце НАСА 
* Царев И. Тайна метеорита ALH-84001 

Катэгорыя:Ахандрыты
Катэгорыя:Метэарыты, знойдзеныя ў Антарктыдзе
Катэгорыя:Марсіянскія метэарыты
Катэгорыя:Астрабіялогія
Катэгорыя:Пошук пазаземнага жыцця
Белае (возера, Невельскі раён, басейн Обалі)

**Бе́лае** () — возера ў Невельскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі ў басейне ракі Обаль, прыкладна за 40 км на паўднёвы захад ад Невеля, за 2 км на поўдзень ад вёскі Чорныя Стайкі.

Плошча паверхні возера 1 км². Даўжыня возера каля 1,72 км. Найбольшая глыбіня 6.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лешч, плотка, гусцяра, мянтуз, лінь і іншыя віды рыб. Жыве рак шыракапальцы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Фонд водоёмов Псковской области  

Катэгорыя:Азёры Пскоўскай вобласці
Рафаіл Іванавіч Сяржант

**Сяржа́нт Рафаіл Іванавіч** (16 студзеня (28 студзеня) 1897, мястэчка Гавязна, Слуцкі павет, Мінская губерня (цяпер вёска Вішнявец Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — 3 красавіка 1974, Баранавічы) — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі, дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 1 склікання.

## Біаграфія 
Паходзіў з сялян. З 1916 года служыў у арміі. З 1920 года — удзельнік рэвалюцыйнага руху (спачатку ў камсамоле, а з 1925 года — у КПЗБ). 30 кастрычніка 1925 года за рэвалюцыйную дзейнасць арыштаваны і прыгавораны надзвычайным судом да пакарання смерцю. У далейшым прыгавор заменены на 15 гадоў турэмнага зняволення, з якіх 10 гадоў ён знаходзіўся ў адзіночнай камеры. Выйшаў на волю ў верасні 1939 годзе дзякуючы вызваленню Заходняй Беларусі Чырвонай Арміяй. З верасня 1939 года — на савецкай і гаспадарчай рабоце. У 1940 годзе быў абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР 1 склікання. У 1941—1945 гадах добраахвотнікам змагаўся на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Пасля вайны працаваў у горадзе Баранавічы.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Айчыннай вайны І і ІІ ступені, медалямі.

## Памяць 
У 1988 годзе адна з новых вуліц горада Баранавіч была названа ў яго гонар з адкрыццём мемарыяльнай мармуровай прамавугольнай у плане светла-шэрага колеру дошкі з надпісам: «Вуліца носіць імя актыўнага ўдзельніка падпольнай барацьбы ў Заходняй Беларусі у 20-30-ыя гг., аднаго з першых прадстаўнікоў заходнебеларускага народа ў Вярхоўным Савеце СССР у 1940-46 гг., удзельніка Вялікай Айчыннай вайны Сяржанта Рафаіла Іванавіча (1897—1974 гг.)».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Революционный путь компартии Западной Белоруссии — Мн., 1966.
* У суровыя гады падполля — Мн., 1958.
* Гады выпрабаванняў і мужнасці — Мн., 1973.
* *Янка Брыль* Партрэт старэйшага таварыша // Маладосць. 1958. № 12. С. 120—137.

## Спасылкі 
* Сержант Рафаил Иванович // Праект «Память народа»
* *Тамара Праль-Гуль* Прыгавораны да расстрэлу // Нясвіжскія навіны

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім павеце
Катэгорыя:Маёры СССР
Юрый Аляксандравіч Паўлюкавец

**Юрый Паўлюкавец** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца гродзенскага «Нёмана».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец пінскай СДЮШАР-3, у 2009 годзе трапіў у структуру брэсцкага «Дынама», з 2011 года пачаў выступаць за дубль. 10 жніўня 2013 года дэбютаваў у асноўнай камандзе дынамаўцаў, выйшаўшы ў стартавым складзе ў матчы супраць «Дняпра» (2:0). У сезоне 2014 стаў часцей з’яўляцца ў аснове, звычайна выходзячы на замену, а ў сезоне 2015 ужо трывала асвоіўся ў асноўнай камандзе брэстчан.

У студзені 2016 года адправіўся на прагляд у жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ» і ў выніку падпісаў кантракт з гэтым клубам. У складзе жодзінцаў стаў выступаць пераважна за дубль, у асноўнай камандзе звычайна толькі зрэдку выхадзіў на замену. У лютым 2017 года адправіўся на прагляд у «Іслач», аднак не падышоў і ў выніку пачаў сезон 2017 у складзе тарпедаўцаў, дзе выступаў у асноўным за дубль, толькі двойчы з’явіўшыся на полі ў асноўнай камандзе. У ліпені 2017 года па пагадненні бакоў пакінуў «Тарпеда-БелАЗ» і неўзабаве далучыўся да пінскай «Хвалі».

У лютым 2018 года падпісаў кантракт з жыткавіцкім ЮАС. У ліпені таго ж года, пакінуўшы жыткавіцкі клуб, стаў іграком бабруйскай «Белшыны». У студзені 2019 года падоўжыў кантракт з бабруйскім клубам. У сезоне 2019 у якасці аднаго з асноўных ігракоў дапамог камандзе перамагчы ў Першай лізе.

У студзені 2020 года прыбыў на прагляд у жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ» і ў лютым падпісаў кантракт. Чаргаваў выхады ў стартавым складзе і заставанне на лаўцы запасных. У студзені 2022 года пакінуў жодзінскі клуб. Хутка стаў трэніравацца з гродзенскім «Нёманам», з якім у сакавіку падпісаў кантракт. У студзені 2024 года падоўжыў пагадненне з гродзенцамі.

## Міжнародная кар’ера 
11 чэрвеня 2015 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы супраць Англіі. Усяго за зборную правёў чатыры матчы.

## Дасягненні 
* Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2023
* Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2016, 2024
* Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2019

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Хваля Пінск
Катэгорыя:Ігракі ФК ЮАС Жыткавічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Порт-Судан

**Порт-Судан** () — горад на паўночным усходзе Судана, у правінцыі Касала. Заснаваны ў 1908 годзе. 579 942 чалавек (2010). Галоўны порт краіны на Чырвоным моры.

Чыгункай і аўтамабільнымі дарогамі злучаны з далінай ракі Ніл. Дзейнічае аэрапорт. Прамысловасць: нафтаперапрацоўчая, тэкстыльная, суднарамонтная, харчовая. Паблізу — здабыча солі з марской вады.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Судана
Правасвядомасць

**Правасвядомасць** — сфера грамадскай, групавой і індывідуальнай свядомасці, звязаная з адлюстраваннем правазначных з'яў і абумоўленая правазначнымі каштоўнасцямі, праваразуменнем, усведамленнем належнага правапарадку; катэгорыя тэорыі дзяржавы і права і крыміналогіі. Вызначаецца сацыяльна-эканамічнымі ўмовамі жыцця грамадства, яго культурна-прававымі, дэмакратычнымі або аўтарытарнымі традыцыямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэорыя дзяржавы і права
Порк’юпайн

**Порк’юпайн** — рака ў Канадзе і ЗША (на Алясцы), правы прыток ракі Юкан. Даўжыня 953 км, плошча басейна 78 тыс.км². Вытокі ў гарах Нахані (сістэма Макензі). Сярэдні расход вады 320 м³/с, летняе разводдзе. Ледастаў ад кастрычніка да красавіка — мая. У межах Аляскі суднаходная для дробных суднаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Юкана
Катэгорыя:Рэкі Канады
Катэгорыя:Рэкі ЗША
Бухта Правідзення

**Бухта Правідзення** — фіёрд у Анадырскім заліве Берынгава мора, каля паўднёва-усходняга берага Чукоцкага паўвострава, у Расіі.

Даўжыня каля 50 км, шырыня на ўваходзе каля 9 км, глыбіня да 50 метраў. Прылівы паўсутачныя (да 1 м). Зімой замярзае. На ўзбярэжжы — порт Правідзення. Адкрыта экспедыцыяй В.Берынга ў 1728 годзе. Названа ў 1848 годзе англійскім капітанам Мурам у адзначэнне шчаслівага правідзення, якое дазволіла яго караблю правесці зімоўку ў бухце.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Берынгава мора
Катэгорыя:Геаграфія Чукоцкай аўтаномнай акругі
Практыт

**Практыт** — запаленне слізістай абалонкі прамой кішкі. Часцей бывае ў спалучэнні з запаленчымі зменамі іншых аддзелаў кішэчніка (напрыклад, неспецыфічны язвавы каліт). Бывае практыт банальнага характару (траўміраванне пры анальным сексе). Трэшчыны і кровазліцці ў слізістай абалонцы кішкі з'яўляюцца варотамі ВІЧ-інфекцыі і развіцця СНІДу. Прыкметы: адчуванне пякоты ў вобласці задняга праходу, частыя пазывы на дыярэю, выдзяленні слізі, крыві. Лячэнне тэрапеўтычнае, хірургічнае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Захворванні, якія перадаюцца палавым шляхам
Катэгорыя:Практалогія
Шэргоці (метэарыт)

**Метэарыт Шэргоці** — метэарыт вагой каля 6 кілаграмаў, які ўпаў на зямлю паблізу ад паселішча Шэргоці (цяпер Шэргаці) у Індыі 25 жніўня 1865 года. З'яўляецца першым прыкладам шэргацітаў. Так, потым сталі называць падобныя да яго метэарыты, якія складаюцца з базальтавых парод. Разам з наклітамі і шасінітамі шэргаліты належаць да класа SNC-метэарытаў, якія маюць марсіянскае паходжанне.

Метэарыт Шэргоці адносна малады паводле галактычных мерак — яму каля 175 міліёнаў гадоў. Як мяркуецца, ён быў выбіты з Марса пасля падзення буйнога метэарыта ў вулканічны раён Марса. Цімаці Гроўв з Масачусецкага тэхналагічнага інстытута і Гары МакСвін з Універсітэта Тэнэсі, якія вывучалі метэарыт, выявілі, што для крышталізацыі мінералаў, якія ўтрымліваюцца ў метэарыце, было патрэбна прынамсі 2 % вады ў магме. Акрамя таго, наяўнасць пэўных элементаў у метэарыце даказвае адносна высокае ўтрыманне вады ў пэўны перыяд часу. Па словах Цімаці Гроўва для ўзнаўлення ўнікальнага хімічнага складу гэтых мінералаў абавязкова патрабуецца наяўнасць вады. Праца вучоных была часткoва падтрымана НАСА.

## Гл. таксама 
* ALH84001
* Жыццё на Марсе
* Метэарыт Нахла

Катэгорыя:Ахандрыты
Катэгорыя:Марсіянскія метэарыты
Катэгорыя:Метэарыты, знойдзеныя ў Індыі
Перасмешкі

**Перасмешкі** (*Hippolais*) — род птушак сямейства валасянкавых атрада вераб'інападобных. 6 відаў. Пашыраны ў Еўразіі і Паўночнай Афрыцы. Жывуць у мяшаных і лісцевых лясах, хмызняках, парках, садах, скверах. На Беларусі 1 від — . Звычайны пералётны і пралётны від. Гнёзды на дрэвах ці кустах.

Даўжыня да 16 см, маса да 15 грам. Гукі песень самцоў запазычаны з іншых птушак (адсюль назва). Кормяцца насякомымі, ягадамі. Адкладваюць да 6 яек.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Валасянкавыя
Прадстаўніцтва ААН у Рэспубліцы Беларусь

**Прадстаўніцтва ААН у Рэспубліцы Беларусь**. Адкрыта 8 верасня 1992 года ў Мінску. Створана і дзейнічае ў адпаведнасці паміж урадам Рэспублікі Беларусь і ААН і Праграмай развіцця ААН (ПРААН). З’яўляецца першым з 8 прадстаўніцтваў ААН, створаных па ініцыятыве Б.Бутраса-Галі ў краінах СНД. Аказвае дапамогу народу і ўраду Беларусі ў правядзенні праграм эканамічнага і сацыяльнага развіцця ў час пераходу эканомікі да рыначных адносін і яе інтэгравання ў сусветнае супольніцтва, спрыяе працэсам дэмакратызацыі, свабоднаму прадпрымальніцтву, каардынуе дапамогу Беларусі ў боку краін-донараў і асобных міжнародных арганізацый, распаўсюджвае матэрыялы і дакументы ААН і з’яўляецца крыніцай інфармацыі пра дзейнасць ААН. Супрацоўнічае з грамадскімі арганізацыямі, аб’яднаннямі, сродкамі масавай інфармацыі Беларусі.

## Літаратура 
* 

ААН
Пальмавы алей

**Пальмавы алей** — тлусты невысыхальны алей з мякаці пладоў алейнай пальмы.

Чырвона-аранжавае цвёрдае рэчыва, шчыльнасць 921—925 кг/м³ (пры тэмпературы 15 °C), тэмпература застывання 31—41 °C. Мае значную колькасць пальміцінавай кіслаты і караціноідаў.

Выкарыстоўваюць пераважна для вырабу маргарыну, мыла, свечак, як кампанент змазачных матэрыялаў.

## Літаратура 
*  — С. 20.

Катэгорыя:Біяпаліва
Катэгорыя:Алеі
Ціркушка стэпавая

**Стэпавая ціркушка** (*Glareola nordmanni*) — птушка сямейства ціркушкавых атрада сеўцападобных.

## Апісанне 
Ад блізкіх ёй кулікоў ціркушка знешне адрозніваецца кароткай дзюбай з вельмі глыбокім, як у ластаўкі, ротавым разрэзам (прыстасаванне для лоўлі насякомых у палёце). Даўжыня цела 18-20 см, маса 95-100 г, даўжыня крыла 18-20 см. Спіна шаравата-бурая. На горле і шыі спераду вохрыстая пляма, аблямованая чорнай палоскай, грудзі дымчатыя, брушка і верхнія покрыўныя пёры хваста белыя.

## Пашырэнне 
Пашырэнне: Еўразія, Афрыка, Аўстралія. У зоне стэпаў ад нізоўяў Дуная да перадгор'я Алтая. На паўночным захадзе арэал, як мяркуюць, прасціраецца да шыраты р. Прыпяць.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздуецца ў мяшаных калоніях малых крачак і зуйкоў. Гнёзды — паглыбленні ў пяску без высцілкі. У кладцы 4 яйкі бруднавата-пясочнага колеру памерамі 32,5 x 24,9 мм. Свежыя кладкі ў першыя дні чэрвеня, наседжаныя — у сярэдзіне і другой палове чэрвеня, лётны маладняк у другой палове ліпеня.

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

Катэгорыя:Ціркушкавыя
Дамарад

**Дамарад** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Канстанцін Ільіч Дамарад —  беларускі гісторык
* Сямён Уладзіміравіч Дамарад — беларускі мастак-манументаліст, сын беларускага графіка Уладзіміра Аляксандравіча Дамарада
* Уладзімір Аляксандравіч Дамарад — беларускі графік, бацька мастака Сямёна Уладзіміравіча Дамарада
Сямён Уладзіміравіч Дамарад

[міні|320 px|Беларускія мастакі Спартак Аруцюнян, Сямён Дамарад на адкрыцці выстаўкі жывапісу [Васіль Кузьміч Касцючэнка|Васіля Касцючэнкі «Каляровыя аповеды» ў Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва.]]
**Сямё́н Уладзі́міравіч Дамара́д** (нар. , Бабруйск) — сучасны беларускі мастак-манументаліст, сын беларускага графіка Уладзіміра Аляксандравіча Дамарада.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча у 1968 годзе, дзе займаўся у Леаніда Дубара, і Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1976), дзе займаўся у вядомых беларускіх мастакоў — Гаўрылы Вашчанкі, Уладзіміра Стальмашонка.

## Творчасць 
Удзельнічае ў мастацкіх выставах з 1972. Працуе ў станковым жывапісе і галіне манументальна-дэкаратыўнага мастацтва. Жыве ў Мінску. Творы захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Магілёўскім мастацкім музеі імя Паўла Масленікава, Літаратурным музеі Максіма Багдановіча, фондах Беларускага саюза мастакоў, Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі, Палацы Незалежнасці, краязнаўчых музеях гарадоў Шэфау (Аўстрыя) і Флінтсбаха (Германія), у прыватных калекцыях Беларусі, Аўстрыі, Германіі, Латвіі, Польшчы, Расіі, ЗША, Канады, Кітая.

Персанальныя выставы адбыліся ў 1973, 1988, 1994, 1995, 2009, 2010, 2014 гадах у Беларусі (Мінск, Бабруйск), Германіі (Мюнхен), Аўстрыі (Куфштайн, Шэфау). Таксама Сямён Дамарад браў удзел у групавых выставах у 1980, 1993, 1994, 2006, 2007 гадах у Беларусі (Мінск), Расіі (Масква), Германіі (Хорстмар, Мюнхен, Вісбадэн).

### Манументальныя творы 
* Мазаіка «Лета» — санаторый «Волма» (Мінскі раён)
* Вітраж — Дом культуры г. п. Руба (Віцебская вобласць)
* Энкаўстыка — вытворчае аб’яднанне «Сельгастэхніка» (Магілёў)

## Спасылкі 
* Галерэя «Мастацтва». Выстаўка жывапісу Сямёна Дамарада «Па ціхай вадзе». 20 мая — 2 чэрвеня 2014 года. 
* [Выстаўка «Паэтыка пейзажа Сямёна Дамарада», Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%8F%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%BA%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C).] 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Яўген Юр’евіч Кісялёў

**Яўген Кісялёў** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Горкі».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец бабруйскай ДЮСШ, з 2010 года выступаў за дубль «Белшыны». 27 ліпеня 2013 года дэбютаваў у асноўнай камандзе бабруйчан, выйшаўшы на замену ў матчы Кубка Беларусі супраць «Смалявічаў-СТІ» (3:1).

Першую палову сезону 2014 правёў у светлагорскім «Хіміку». У ліпені 2014 года вярнуўся ў «Белшыну». У другой палове сезону 2014 стаў з’яўляцца ў асноўным складзе «Белшыны», звычайна выходзячы на замену.

З красавіка 2015 года выступаў за «Оршу». У жніўні таго ж года зноў стаў іграком «Хіміка», пакінуў каманду ў ліпені 2016 года.

У пачатку 2018 года далучыўся да клуба Другой лігі «Горкі».

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Горкі
Катэгорыя:Ігракі ФК Хімік Светлагорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Ангра-ду-Эраіжму

**Ангра-ду-Эраіжму** () — горад на востраве Тэрсейра (Партугалія). У Ангра-ду-Эраіжму знаходзіцца вярхоўная судовая ўлада Азорскіх астравоў. Старая частка горада ўваходзіць у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Насельніцтва (2011 г.) — 35 402 чал.

## Гісторыя 
Першае партугальскае паселішча на месцы горада пісьмова ўзгадваецца ў 1474 г. Бухта, выдатна прыстасаваная для вялікіх караблёў, што плавалі праз Антлантыку, хутка ператварылася ў важны транзітны і гандлёвы цэнтр. Порт Ангры наведвалі такія славутыя вандроўнікі, як Барталамеў Дыяш, Педру Алварыш Кабрал, Васка да Гама і інш. Гэта спрыяла хуткаму росту насельніцтва. У 1534 г. Ангра атрымала шырокія гарадскія прывілегіі. Павел III зрабіў яе цэнтрам аднайменнай дыяцэзіі.

У 1580 г., калі Партугалія была ўключана ў імперыю Габсбургаў, у Ангры знаходзіўся партугальскі апазіцыйны ўрад. У 1583 г. горад занялі іспанцы. Аднак у 1641 г. ён вярнуўся ў склад Партугаліі і нават атрымаў званне «заўсёды верны».

Наступныя некалькі стагоддзяў Ангра-ду-Эраіжму фактычна выконвала ролю галоўнага порта і адміністрацыйнага цэнтра Азорскіх астравоў. Па розных прычынах горад з’яўляўся месцам жыхарства некалькіх каранаваных асоб. У XIX ст. ён стаў прыбежышчам для партугальскіх лібералаў.

У 1976 г., калі Азорскія астравы атрымалі аўтаномію, Ангра-ду-Эраіжму была выбрана для сталага месцазнаходжання вярхоўнай судовай галіны ўлады. У 1980 г. горад значна пацярпеў ад землятрусу, аднак быў рэканструяваны. У 1983 г. старая частка Ангры была ўнесена ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Эканоміка 
Горад Ангра-ду-Эраіжму — цэнтр муніцыпалітэта, які ахоплівае 239 км² і займае ўвесь поўдзень вострава Тэрсейра (плошча самога горада — каля 26,6км²). Асноўныя галіны эканомікі — абслугоўванне марскога і паветранага транспарта, рыбалоўства і турызм. У сельскай мясцовасці муніцыпалітэта развіваюцца лясная гаспадарка, вырошчванне гародніны, вінаграду, духмяных траў. Дзяржава застаецца адным з найбуйнейшых працадаўцаў.

## Славутыя мясціны 
* **Сідад**, або старая частка частка Ангра-ду-Эраіжму, унесеная ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Стары горад быў узведзены на працягу канца XV — XIX стст. З самога пачатку свайго існавання будаўнікі Ангра-ду-Эраіжму прытрымліваліся рэгулярнай планіроўкі, распрацаванай архітэктарамі эпохі Адраджэння. Захаваліся шматлікія будынкі стылю барока.
* **Крэпасць Жуана Хрысціцеля** будавалася ў 1580—1640 гг. іспанцамі. У 1640 г. гараджане перайшлі на бок партугальскага караля, аднак не здолелі захапіць крэпасць, дзе іспанскі гарнізон знаходзіўся яшчэ год.
* **Гара Бразіль** і **Альту-дэ-Меморыя** — два высокіх пункты, адкуль адкрываюцца лепшыя віды на Сідад.
* **Прыродны запаведнік Рэкрэю-дэ-Монтэ** на паўвостраве на поўдзень ад горада.

У непасрэднай блізкасці ад Ангра-ду-Эраіжму знаходзяцца такія славутыя месцы вострава Тэрсейра, як вялізны вулканічны кратар, гара Санта-Барбара, вінаробчая даліна Доўра, серныя крыніцы. У самім горадзе працуе некалькі музеяў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Сайт ЮНЕСКА
* Славутыя мясціны

Катэгорыя:Гарады Партугаліі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты Азорскіх астравоў
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Партугаліі
Сяргей Рыгоравіч Шыла

**Сярге́й Рыго́равіч Шы́ла** (, Бабруйск, Магілёўская вобласць) — беларускі мастак-канцэптуаліст, дызайнер, калекцыянер, выканаўца аўтарскіх спеваў.

## Біяграфія 
Атрымаў адукацыю эканаміста і інжынера. Мастаком і дызайнерам стаў праз саманавучанне. Член грамадскіх аб'яднанняў «Беларускі саюз дызайнераў» і «Беларускі саюз майстроў». Спецыялізуецца на мастацкім і экспазіцыённым дызайне.

## Аўтарскія праекты 
* «Кола часу». Музей гісторыі Мінска
* 2009, верасень — «Krieg, крик, крык…». Музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны
* 2010, студзень — «Штрых-код» (прысвечана Уладзіміру Высоцкаму). Мінская бібліятэка імя А. С. Пушкіна
* 2010, верасень — «Абрыў». Выстава інсталяцый з прадметаў эпохі. Прысвечана памяці Уладзіміра Высоцкага. Мінская бібліятэка імя А. С. Пушкіна
* 2014, студзень — «ГРУЗ 300» (прысвечана 25-годдзю вывада вайскоўцаў з Афганістана), Віцебск
* 2014, ліпень — «КРОПКА, ці КРОПЛЯ АДліку». Цэнтр Сучасных Мастацтваў, Мінск
* 2014, жнівень — «Успаміны пра будучыню». Погляд у будучыню скрозь прызму мінулага і сучаснасці. Цэнтр Сучасных Мастацтваў, Мінск

## Спасылкі 
* Крик о войне: к 65-летию освобождения Беларуси 
* *Вечерний Минск* «Лапти в рамке»  
* *Вечерний Минск* «Сергей Шило: Жизнь всё и ничто…» 
* *Сайт ArtDigest-Belarus*. Открытие выставки «Умный металл»  
* *Лариса Финкельштейн* «Брутальность как точка соприкосновения»  

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Катэгорыя:Калекцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Іскандэр Муншы

**Іскандэр Муншы** — (Іскандэр-бек Туркеман «Муншы» , 1560/61 — 1633/34) — фарсі  гісторык, найбуйнейшы прадстаўнік прыдворнай гістарыяграфіі Сефевідаў, пры шахах Мухамад Худабенде і Абаса I. Аўтар вялікай працы па гісторыі Сефевідскай дзяржавы «Таріх-і Алем Арай-і'Абасі» («Гісторыя украшателей свету Абаса») цюркскага качавога племя — туркеман. У юнацтве атрымаўшы добрае па тых часах адукацыю, паступіў на службу ў гвардзейскі кавалерыйскі корпус сефевидского шаха Мухамада Худабенде. Пазней служыў пад пачаткам Вязіраў Хатим-бека, дзякуючы апецы якога, атрымаў адкрыты доступ у архівы шахскага двара. Памёр як мяркуецца, у 1633/34 г.

## Творчасць 
Іскандэр Муншы з'яўляецца аўтарам найбуйнейшага крыніцы па гісторыі Сефевидского дзяржавы «Таріх-і Алем Арай-і'Абасі» («Гісторыя украшателей свету Абаса»). У ім апісана гісторыя Сефевидского дзяржава ад нараджэння да ўсшэсця на пасад шаха Абаса I, другі складаецца з двух кіраўнікоў, якія апавядаюць. першых 30 гадоў цараваньня шаха Абаса I. перыяд да смерці шаха Абаса I. Дадзеная праца захавана ў вялікай колькасці рукапісаў.

У складанні сваёй працы Іскандэр Муншы карыстаўся мноствам першакрыніц, у тым ліку і «Ахса-ат-таварах» Хасан-бека Румлу.

Яго праца атрымаў вялікую ацэнку яшчэ пры яго жыцці, дзякуючы якому яму было замоўлена напісанне працягу гео працы, названай «Таріх-і'алем ара».

Высокую ацэнку працы Іскандэра Муншы даў таксама акадэмік Бартольд.

## Гл. таксама 
* Сефевіды
* Абас I Вялікі

## Літаратура 
* І. П. Петрушевская «Нарысы па гісторыі феадальных адносін у Азербайджане і Арменіі ў 16 пачатку XIX стагоддзя» Усходні факультэт Ленінградскага дзяржаўнага універсітэта 1949. 

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XVI стагоддзі
Катэгорыя:Памерлі ў XVII стагоддзі
Катэгорыя:Гісторыкі Азербайджана
Сялянская рэформа ў Расійскай імперыі

, 1907 год.]]
**Сялянская рэформа ў Расійскай імперыі** () — першая і самая істотная з ліберальных рэформаў у Расійскай імперыі, ажыццёўленых пры імператары Аляксандры II. Мэтай рэформы, дзеянне якой пачалося ў 1861 годзе, была ліквідацыя прыгоннай залежнасці сялян у Расійскай імперыі. У некаторых раёнах прыгоннае права было адменена раней.

Паводле маніфеста аб адмене прыгоннага права 1861 года больш за 23 мільёна чалавек атрымалі свабоду. Прыгонным сялянам былі прадстаўлены поўныя грамадзянскія правы, уключаючы права ажаніцца без дазволу гаспадара, валодаць уласнасцю і быць уладальнікамі бізнэсу. Апроч таго, маніфест абвясціў, што сяляне могуць купіць зямлю ў памешчыкаў, аднак шмат сялян пацярпелі ад гэтай рэформы, бо яны набылі толькі свабоду, але не мелі магчымасці набыць зямлю.

У Грузіі вызваленне было адкладзена да 1864 года і праводзілася на значна больш выгадных для дваран умовах. Прыгонныя сяляне, якія працавалі на землях імператара былі вызваленыя ў 1866 годзе, і ім былі дадзены лепшыя і вялікія ўчасткі зямлі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:1861 год у Расійскай імперыі
Катэгорыя:Палітыка Расійскай імперыі
Катэгорыя:Права Расійскай імперыі
Катэгорыя:Расійскія прыгонныя сяляне
Катэгорыя:Прыгоннае права
Катэгорыя:Рэформы ў Расійскай імперыі
Сан-Педру-і-Сан-Паўлу

**Сан-Педру-і-Сан-Паўлу ** () — архіпелаг вулканічнага паходжання ў Атлантычным акіяне. Знаходзіцца за 625 км на паўночны ўсход ад архіпелага Фернанду-ды-Наронья. На астравах сталага насельніцтва няма. Адміністрацыйна адносяцца да бразільскага штата Пернамбуку.

## Геаграфія 
Плошча астравоў усяго 0,015 км². Архіпелаг уключае 15 невялікіх астравоў і скал:

* Белмонці: 5380 м²
* Чэленджэр: 3000 м²
* Паўночна-ўсходні: 1440 м²
* Кабраль: 1170 м²
* Паўднёвы: 943 м²

Падземныя крыніцы прэснай вады адсутнічаюць. Астравы амаль бясплодны, за выключэннем буйнейшых, якія месцамі пакрыты травой і мхамі, астатнія пакрыты водарасцямі і грыбкамі, якія вытрымліваюць сталыя салёныя марскія брызгі. На астравах шмат марскіх птушак, сустракаюцца крабы *Grapsus grapsus*.

У 1986 годзе разам з Фернанду-ды-Наронья і атолам Рокас атрымаў статус ахоўваемай тэрыторыі. З 1988 года Ваенна-марскія сілы Бразіліі вядуць рэгулярныя даследаванні астравоў.

## Эканоміка 
Эканамічная дзейнасць чалавека на архіпелаге адсутнічае, але ў водах развіта рыбалоўства, у асноўным тунца.

Катэгорыя:Астравы Бразіліі
Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна
Навумаў

**Навумаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* 
* Аляксандр Фёдаравіч Навумаў (1897—1992) — генерал-маёр, удзельнік баёў за вызваленне Магілёва ў 1944 года.
* Валянцін Сцяпанавіч Навумаў (нар. 1938) — беларускі спартсмен і трэнер (веславанне на байдарках і каноэ)
* Віктар Альбертавіч Навумаў (нар. 1965) — беларускі футбаліст і трэнер.
* Ігар Аляксеевіч Навумаў — беларускі ўрач
* Кандрацій Іванавіч Навумаў (1918—1944) — Герой Савецкага Саюза
* Мікалай Сцяпанавіч Навумаў — беларускі архітэктар
* Мікіта Віктаравіч Навумаў (нар. 1989) — беларускі футбаліст
* 

## Гл. таксама 
* Навумава
Турпаны

**Турпа́ны** (*Melanitta*) — род вадаплаўных птушак сямейства качыных атраду гусепадобных. Налічвае 5 відаў, пашыраных у паўночнай частцы Еўразіі і ў Паўночнай Амерыцы.

Цела турпанаў даўжынёй 48—56 см. Важаць ад 0,9 да 2 кг. Самкі драбнейшыя за самцоў. Колер апярэння самцоў чорны, часам з белай плямай (люстэркам) на крыле. Самкі цёмна-бурыя. Шыя кароткая. Дзюба жоўтая або чырвоная з чорным. Жывуць у тундры, лесатундры, у поймах рэк, берагах азёр і на марскіх узбярэжжах, на мохавых балотах у тайзе. Адкладваюць да 10 яек. Кормяцца дробнай рыбай, раслінамі і воднымі беспазваночнымі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Праект APUS.RU  
* 

Катэгорыя:Качыныя
Катэгорыя:Птушкі Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Птушкі Еўразіі
Тыямін

**Тыямі́н, вітамін B** — водарастваральны вітамін з групы B, CHNOS.

## Апісанне 
Вылучаны ў 1931 годзе нямецкім хімікам В. Віндаўсам, сінтэзаваны ў 1936 годзе амерыканскім хімікам Р. Уільямсам.

Існуе ў выглядзе солей (тыямінбрамід, тыямінхларыд і тыямінанітрат). Солі тыяміну добра раствараюцца ў вадзе, дрэнна ў спіртах, не раствараюцца ў эфіры, хлараформе, ацэтоне і бензоле. У кіслым асяроддзі тыямін устойлівы да награванню і ўздзеянню акісляльнікаў.

## У прыродзе 
Тыямін шырока распаўсюджаны ў жывой прыродзе, сінтэзуецца раслінамі і некаторымі мікраарганізмамі. У арганізмах жывёл і чалавека тыямін не сінтэзуецца. Яны атрымліваюць тыямін разам з ежай. Найбольш значнымі крыніцамі тыяміну з’яўляюцца бабовыя і зерневыя расліны, дрожджы. Малако і малочныя прадукты, а таксама гародніна, бедныя на тыямін.

## Выкарыстанне 
Недахоп тыяміну ў арганізме вядзе да паталагічных змен у нервовай, і сардэчна-сасудзістай сістэмах, да хваробы беры-беры.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце ХиМиК.ру 
* Тиамин  // Энцыклапедыя Кругасвет

Катэгорыя:Каферменты
Катэгорыя:Вітаміны групы B
Катэгорыя:Вітаміны і вітамінападобныя сродкі
Катэгорыя:Вітаміны
Нямы сойм

: *Аб другім Нямым сойме гл. Гарадзенскі сойм, 1793*
**«Нямы» сойм** (1 лютага 1717) — сойм Рэчы Паспалітай, скліканы для  вылучэньня умоў каралю Аўгусту II. Нямы сойм з'явіўся непасрэдным вынікам дзейнасці Тарнагродскай канфедэрацыі 1715—1717 гадоў, якая ўяўляла сабой магнацка-шляхецкі саюз, які бараніў свае саслоўныя і нацыянальныя інтарэсы. Сойм атрымаў вядомасць дзякуючы таму, што доўжыўся ўсяго адзін дзень. Ён увайшоў у гісторыю як «нямы» таму, што кароль прыняў патрабаванні, якія яму выстаўляліся (вывад саксонскіх войскаў, пашырэнне паўнамоцтваў Сойма і Сената, абмежаванне асабістай улады караля) практычна без адзінага слова. Да такога рашэння яго схіліў расейскі цар Пётр I. У выніку шляхта ўмацавала прадстаўнічыя органы ўлады ў краіне, а па абсалютызму быў нанесены адчувальны ўдар. Сойм зацвердзіў пратэкцыю рускага цара над Рэччу Паспалітай.

Катэгорыя:Сойм Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Тарнагродская канфедэрацыя
Катэгорыя:1717
Катэгорыя:Падзеі 1 лютага
Жураўлёў

**Жураўлёў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Аляксандравіч Жураўлёў (нар. 1965) — Герой Расійскай Федэрацыі.
* Анатоль Пятровіч Жураўлёў (нар. 1963) — беларускі мастак-абстракцыяніст.
* Васіль Пракопавіч Жураўлёў (нар. 1931) — беларускі крытык і літаратуразнавец.
* Дзмітрый Мікалаевіч Жураўлёў (1915—1988) — беларускі музыказнавец, кантрабасіст.
* Іван Сяргеевіч Жураўлёў (нар. 1942) — беларускі архітэктар.
* Сяргей Сяргеевіч Жураўлёў (нар. 1948) — беларускі архітэктар.
* Уладзіслаў Дзмітрыевіч Жураўлёў (нар. 2004) — беларускі футбаліст.
* Фірс Сяргеевіч Жураўлёў (1836—1901) — рускі жанравы мастак-жывапісец.
Гусь горная

**Гусь горная** (*Anser indicus*) — птушка сямейства качыных.

## Апісанне 
Даўжыня цела 70-82 см, размах крылаў 140—165 см. Папялістая з белай галавой (на ёй дзве чорныя палоскі), па баках шыі белая падоўжная паласа. Канцы крылаў чорныя. Палавы дымарфізм адсутнічае. Голас: звонкі, трубячы выгук.

## Пашырэнне 
Арэал — Цэнтральная Азія. У межах арэала насяляе кантынентальныя вадаёмы і іх берагі ў гарах; па-за межамі арэала — вялікія вадаёмы.

Пералётны від. Месца зімовак: поўнач Індыі і захад Пакістана. Залятае ў глыбіню Азіі, адзначалася ў Еўропе (праўдападобна, што асобіны, якія захоўваліся ў заасадах). На Беларусь вельмі рэдкі выпадкова залётны від. Упершыню у Беларусі адзначаны ў 2014 годзе (адзначаныя птушкі могуць адносіцца да тых, якія некалі трымаліся ў няволі).

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздо ладзіць у калоніі, на скальных абрывах, на дрэвах (вышынёй 4-6 м) недалёка ад вадаёмаў або на адкрытых балоцістых тэрыторыях. Гнёзды размяшчаюцца на дрэвах і скалах з палак, прутоў і эластычных галінак; высцілка з нешматлікіх кавалкаў сухой зялёнай расліннасці і пуху; гнёзды на балотах — паглыбленні ў сухім моху, добра высланыя пухам.

Яйкі (звычайна 4-6) белыя, матавыя з шурпатай паверхняй.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

Катэгорыя:Гусі
Зулава

Назву **Зулава** маюць:

* Зулава — былая вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі
* Зулава — вёска ў Свянцянскім раёне Віленскага павета Літвы
Аўтафеляцыя

**Аўтафеляцыя** (ад  — *сам* і  — *смакчу*) — феляцыя, пры якой палавы член лашчыцца ўласным ротам і языком.

Паводле «Справаздач Кінсі», значная частка мужчын хоць бы раз у жыцці спрабавала здзейсніць аўтафеляцыю, прынамсі, у раннім падлеткавым узросце. Аднак ажыццявіць гэта здольныя толькі 2—3 мужчыны з тысячы (гэта значыць 0,2—0,3 працэнта). Гэта звязана з тым, што аральныя ласкі ўласнага палавога члена патрабуюць ад мужчыны значнай даўжыні пеніса і/ці вялікай гнуткасці пазваночніка.

## Гл. таксама 
* Мінет
* Мастурбацыя

## Спасылкі 
Катэгорыя:Аральны секс
Катэгорыя:Мастурбацыя
Кагэма

. Акцёр (у цэнтры) цалуе прастытутку, пакуль кліент адвярнуся. Нісікава Сукэнобу, каля 1716—1735]]

 — японскія юнакі-прастытуткі. Звычайна «кагэма» станавіліся тыя вучні акцёраў кабукі (а акцёры самі часта падзараблялі прастытуцыяй), яны абслугоўвалі як мужчын, так і жанчын. Асноўнай паслугай для мужчын быў анальны секс, гомасексуальная феляцыя ў крыніцах перыяду Эда амаль не згадваецца. Кагэма, не звязаныя з тэатрам Кабукі, працавалі ў мужчынскіх бардэлях або чайных доміках, якія спецыялізаваліся на «кагэма». Звычайна кагэма плацілі больш, чым прастытуткам-жанчынам, таму яны здолелі весці квітнеючы бізнес усё XIX стагоддзе, нягледзячы на ўзмацненне жорсткасці заканадаўства. Кагэма працавалі ў розных узроставых групах: ,  10—18 гадоў і *анагата* (жаночае амплуа акцёра-мужчыны).

Тэрмін таксама выкарыстоўваецца ў сучасным японскім гомасексуальным слэнгу.

## Літаратура 
* 

## Гл. таксама 
* Кабукі
* Сюдо
* Юдзё
* Ойран
* Гейша

Катэгорыя:Кабукі
Катэгорыя:ЛГБТ у Японіі
Катэгорыя:Прастытуцыя ў Японіі
Катэгорыя:Мужчынская прастытуцыя
Хуан Антоніа Льярэнтэ

**Хуан Антоніа Льярэнтэ** (, 30 сакавіка 1756, Рынкон-дэль-Сота — 5 лютага 1823, Мадрыд) — іспанскі гісторык, каталіцкі святар, доктар кананічнага права.

## Біяграфія 
У 1778 годзе Льярэнтэ паступіў у Валенсійскі ўніверсітэт, а з 1789 года стаў сакратаром інквізіцыі у Мадрыдзе, у 1808 годзе далучыўся да ўрада караля Ж. Банапарта і дамогся скасавання інквізіцыі. Аднак, у 1822 годзе апублікаваў (два тамы) «*Палітычныя партрэты Пап ад Святога Пятра да Пія VII*», за што быў высланы з Францыі.

Вядомы сваёй дакладнай ацэнкай ахвяр інквізіцыі ў Іспаніі: у 1481—1808 гг, паводле яго сцвярджэння, ахвярамі інквізіцыі было  341 021 чалавек, з якіх 31 912 было спалена жывымі.

## Творы 
* Гісторыя іспанскай інквізіцыі. («*Histoire critique de l’inquisition d’Espagne*», 1815—1817).
* Успаміны («*Memoires*», 1815—1819).
* Аўтабіяграфія (1818).
* Палітычныя партрэты Пап ад Святога Пятра да Пія VII (1822).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Х. А. Льярэнтэ. Гісторыя іспанскай інквізіцыі. Том I
* Х. А. Льярэнтэ. Гісторыя іспанскай інквізіцыі. Том II
* БСЭ пра Х. А. Льярэнтэ

Катэгорыя:Гісторыкі Іспаніі
Катэгорыя:Інквізіцыя
Катэгорыя:Постаці іспанскага каталіцтва
Тыяфенол

**Тыяфенол, фенілмеркаптан, меркаптабензол** — найпрасцейшы прадстаўнік тыяфенолаў, CHSH.

Бясколерная вадкасць з непрыемным пахам. Малекулярная маса 110,178. Тэмпература плаўлення −14,8 °C, тэмпература кіпення 168,7 °C. Шчыльнасць 1,0766 г/см³ пры тэмпературы 20 °C. Не раствараецца ў вадзе, змешваецца з большасцю арганічных растваральнікаў. На паветры або пад уздзеяннем ёду.

## Выкарыстанне 
Тыяфенол выкарыстоўваецца ў працэсах сінтэзу фарбавальнікаў, палімераў, інгібітараў радыкальных рэакцый, стабілізатараў і іншых дабавак у вытворчасці сінтэтычных каўчукоў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Тиофенол // Химическая энцыклопедия на ХиМиК.ру
* Тиофенолы // Химическая энцыклопедия на ХиМиК.ру
* Тыяфенол на сайце easyChem
* 

Катэгорыя:Сераарганічныя злучэнні
Катэгорыя:Араматычныя злучэнні
Студзянец

Назву **Студзяне́ц** маюць:

* Студзянец — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Студзянец — вёска ў Сенненскім раёне

* Гомельская вобласць:
** Студзянец — вёска ў Кармянскім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Студзянец — хутар у Ашмянскім раёне
** Студзянец — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Студзянец — вёска ў Вішнеўскім сельсавеце Смаргонскага раёна
** Студзянец — вёска ў Каранёўскім сельсавеце Смаргонскага раёна

* Магілёўская вобласць:
** Студзянец — вёска ў Горацкім раёне
** Студзянец — вёска ў Касцюковіцкім раёне
** Студзянец (нежыл.) — вёска ў Клімавіцкім раёне

* Мінская вобласць:
** Студзянец — вёска ў Валожынскім раёне
** Сцюдзянец — вёска ў Валожынскім раёне
** Сцюдзянец — вёска ў Вілейскага раёна
** Студзянец — вёска ў Лагойскім раёне
** Студзянец — былая вёска ў Мінскім раёне

## Расія 
* Студзянец — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці

## Азёры 
* Студзянец — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці

## Рэкі 
* Студзянец — рака ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Нёман
* Студзянец — рака ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Сікуня
* Студзянец — ручай у Лагойскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Цна

### Расія 
## Гл. таксама 
* Студзёная
* Студзёнка
* Студзёнкі
* Студзянка
Старасельскі сельсавет

Назву **Старасе́льскі сельсавет** маюць:

* Старасельскі сельсавет — назва Драгічынскага сельсавета Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці ў 1940—1965 гадах
* Старасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці
* Старасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці
* Старасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чашніцкага раёна Віцебскай вобласці
* Старасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці
* Старасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі
* Старасельскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці
* Старасельскі сельсавет — ранейшая назва Лютненскага сельсавета (да 1978) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці
* Старасельскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці
* Старасельскі сельсавет — назва Сітцаўскага сельсавета Докшыцкага раёна Маладзечанскай вобласці ў 1940—1954 гадах
* Старасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клецкага раёна Мінскай вобласці
* Старасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мінскага раёна Мінскай вобласці

## Гл. таксама 
* Старасельская воласць
Востраўскі сельсавет

Назву **Во́страўскі сельсавет** маюць:

* Востраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёна Брэсцкай вобласці
* Востраўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ляхавіцкага раёна Брэсцкай вобласці
* Востраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пліскага раёна Маладзечанскай вобласці
* Востраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці
* Востраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці
* Востраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці

## Гл. таксама 
* Астроўскі сельсавет
Вялікае Поле

Назву **Вялі́кае По́ле** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Вялікае Поле — вёска ў Докшыцкім раёне
** Вялікае Поле — вёска ў Лепельскім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Вялікае Поле — хутар у Ашмянскім раёне

* Гомельская вобласць:
** Вялікае Поле — вёска ў Петрыкаўскім раёне

* Мінская вобласць:
** Вялікае Поле — вёска ў Валожынскім раёне
** Вялікае Поле — вёска ў Пухавіцкім раёне

## Урочышчы 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Вялікае Поле — урочышча ў Браслаўскім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Вялікае Поле — урочышча ў Дзятлаўскім раёне
** Вялікае Поле — урочышча ў Зэльвенскім раёне

* Гомельская вобласць:
** Вялікае Поле — урочышча ў Жыткавіцкім раёне
** Вялікае Поле — урочышча ў Мазырскім раёне
** Вялікае Поле — урочышча ў Рэчыцкім раёне
** Вялікае Поле — урочышча ў 

## Гл. таксама 
* Поле
Велікасельскі сельсавет

Назву **Велікасе́льскі сельсавет** маюць:

### Беларусь 
* Велікасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці
* Велікасельскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці.
* Велікасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці.
* Велікасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці.

### Расія 
* Велікасельскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кадуйскага раёна Валагодскай вобласці. 
* Велікасельскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Старарускага раёна Наўгародскай вобласці. 
* Велікасельскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Тутаеўскага раёна Яраслаўскай вобласці.
Вялікая Альшанка

Назву **Вялі́кая Альша́нка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Вялікая Альшанка — былая назва аграгарадка Альшанка ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці.
* Вялікая Альшанка — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці.
* Вялікая Альшанка — вёска ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці.

## Гл. таксама 
* Альшанка
Вялікая Лотва

Назву **Вялі́кая Ло́тва** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Вялікая Лотва — вёска ў Ляхавіцкім раёне

* Магілёўская вобласць
** Вялікая Лотва — вёска ў Шклоўскім раёне
Вялікі Мох

Назву **Вялі́кі Мох** маюць:

## Балоты 
* Вялікі Мох — балота ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Вялікі Мох — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці
* Вялікі Мох — пасёлак у Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці

## Гл. таксама 
* Балота Мох
* Вялікі Бор
* Вялікі Быкоў
* Вялікі Двор
* Вялікі Камень
* Вялікі Лес
* Вялікі Рожан
* Вялікі Ясень
Вярхлессе

Назву **Вярхлессе** маюць:

* Вярхлессе — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці
* Вярхлессе — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці
Вярхі

Назву **Вярхі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Вярхі — вёска ў Камянецкім раёне
** Вярхі — вёска ў Жабінкаўскім раёне

* Гомельская вобласць:
** Вярхі — вёска ў Ельскім раёне
** Вярхі — былы хутар у Жыткавіцкім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Вярхі — вёска ў Асіповіцкім раёне

## Азёры 
* Вярхі — возера ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці
Вяснянка (Erophila)

**Вяснянка** (*Erophila*) — род кветкавых раслін, якія адносяцца да сямейства .

## Віды 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* . — С. 525

Катэгорыя:Капуставыя
Пляшчэева возера

**Пляшчэева возера**, *Пераслаўскае возера* — возера на паўднёвым захадзе Яраслаўскай вобласці Расіі. Плошча 50,8 км², глыбіня да 25 метраў. Упадае рака Трубеж, выцякае рака Нерль (пад назвай Векса-Пляшчэеўская). Замярзае ў лістападзе, крыгалом у красавіку. Ваганні ўзроўню вады 1,3 м. Рыбалоўства. На паўднёва-ўсходнім беразе — горад Пераслаўль-Залескі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Яраслаўскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Волгі
Вясёлы

Назву **Вясё́лы** маюць:
## Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Вясёлы — былы пасёлак у Добрушскім раёне
** Вясёлы — пасёлак у Жлобінскім раёне
** Вясёлы — былы пасёлак у Рэчыцкім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Вясёлы — пасёлак у Краснапольскім раёне
** Вясёлы — пасёлак у Крычаўскім раёне
** Вясёлы — пасёлак у Магілёўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Вясёлы — пасёлак у Капыльскім раёне
## Расія 
* Вясёлы (Бранскі раён)
* Вясёлы Пасёлак
Вята

Назву **Вя́та** маюць:

* Вята — рака ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток Дзвіны
* Вята — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці
Хадакі

Назву **Хадакі** маюць:

* Хадакі — аграгарадок у Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці
* Хадакі — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці
* Хадакі — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці
Вільня (значэнні)

Назву **Ві́льня** маюць:

## Населеныя пункты 
* Вільня — горад у Літве, сталіца
* Вільня — вёска ў Невельскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі
* Вільня — былы пасёлак у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі

## Рэкі 
* Вільня — рака ў Гродзенскай вобласці Беларусі і Літве, левы прыток ракі Вілія

## Падвойныя назвы 
* Новая Вільня

## Гл. таксама 
* Віленская
* Віленскі
* Вілія
Вінаградаўка

Назву **Вінагра́даўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Вінаградаўка — былы пасёлак у Лоеўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Вінаградаўка — вёска ў Бабруйскім раёне
** Вінаградаўка — вёска ў Кіраўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Вінаградаўка — вёска ў Дзяржынскім раёне
** Вінаградаўка — вёска ў Чэрвеньскім раёне

### Казахстан 
* Вінаградаўка — сяло ў Акольскім раёне Акмолінскай вобласці
Пераслаўль-Залескі

**Перасла́ўль-Зале́скі** () — горад (з 1152 года) абласнога падпарадкавання (гарадская акруга) у Яраслаўскай вобласці, адміністрацыйны цэнтр Пераслаўскага раёна, у які не ўваходзіць. Насельніцтва — 40 283 чалавек (2014).

За 124 км на паўднёвы захад ад Яраслаўля, за 140 км ад Масквы, на трасе  «Халмагоры» Масква — Архангельск, на беразе Пляшчэева возера пры ўпадзенні ў яго ракі Трубеж. Цэнтр нацыянальнага парка «Пляшчэева возера». Канцавая чыгуначная станцыя на грузавой лініі ад Берандзеева (лінія Масква — Яраслаўль).

Горад Залатога кальца Расіі.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1152 годзе князем Юрыем Далгарукім як *Пераслаўль*. З XV стагоддзя ўжываецца сучасная назва. Быў умацаваным пунктам на мяжы з Растова-Суздальскім княствам. У 1175—1302 гадах цэнтр Пераяслаўль-Залесскага княства.. У 1302 годзе горад увайшоў у склад Маскоўскага княства. У 1708 годзе Пераслаўль-Залескі ў Маскоўскай губерні, з 1719 года правінцыяльны, з 1778 года — павятовы горад.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Яраслаўскай вобласці
Катэгорыя:Залатое кальцо Расіі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1152 годзе
Віркі

Назву **Ві́ркі́** маюць:

* Віркі — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці
* Віркі — возера ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці

## Гл. таксама 
* Віркаў
* Віркова