open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Карын Вестберг

**Карын Алена Вестберг** (швед. *Carin Helena Wästberg*; 5 чэрвеня 1859 — 9 красавіка 1942) — шведская мастачка па тэкстылю. Яна дапамагла ажывіць цікавасць да тэкстыльнага мастацтва ў Швецыі, натхнёнага мясцовымі сялянскімі прыёмамі і развіццём падзей, якія яна бачыла ў Англіі. Яна ператварыла аб’яднанне «Сябры рамяства» ў вядучага вытворцу тэкстылю ў краіне, стварыўшы новую тэхніку вытворчасці ў супрацоўніцтве з Маяй Шэстрэм. Пад яе кіраўніцтвам асацыяцыя падрыхтавала шмат прыкметных прац для грамадскіх будынкаў у Стакгольме, у тым ліку і тыя, якія яна сама распрацавала ў 1915 годзе для Стакгольмскага суда.

## Біяграфія 
Нарадзілася 5 чэрвеня 1859 года ў Венерсборге, была дачкой святара Ганса Эфраіма Вестберга і яго жонкі Ганны, народжанай Андэрсдотэр. Яна расла са сваімі братамі і сёстрамі ў адукаванай сям’і, з 1880 па 1885 год Карын вывучала рамёствы ў стакгольмскім каледжы Констфак. Там разам з аднакурсніцай Марыяй Відэбек яна заснавала тэкстыльную кампанію *Widebeck och Wästberg*. Усталяваўшы выдатныя сяброўскія адносіны, яны кіравалі кампаніяй і пражылі разам усё астатнюю жыццё да смерці Відэбек ў 1929 годзе.

З 1887 года Карын Вестберг працавала дызайнерам мадэляў у асацыяцыі «Сябры рамёстваў» (швед. *Handarbetets vänner*). Дзякуючы заробленаму гранту, у 1891 годзе разам з Марыяй Відэбек яна правяла тры месяцы ў Англіі, дзе праявіла асаблівую цікавасць да працы тэкстыльнага дызайнера Уільяма Морыса (1834—1896), рэалізаваўшы яго падыход да дэкаратыўна-прыкладным мастацтве ў Швецыі.

У выніку ўнутраных спрэчак у «Сябрах рамёстваў», у 1904 годзе падала ў адстаўку з пасады кіраўніка асацыяцыі Агнэс Брантынг. Карын Вестберг стала ў 1904 годзе мастацкім кіраўніком асацыяцыі і была яе дырэктарам з 1910 года да выхаду на пенсію ў 1930 годзе. Менавіта пад яе кіраўніцтвам некалькі самых значных шведскіх мастачак па тэкстылю працавалі ў якасці дызайнераў, у іх лік уваходзілі Мая Шэстрэм, Агда Остерберг і Эні Фрыхольм.

Разам з Маяй Шэстрэм Карын Вестберг ў 1905 годзе распрацавалі спрошчаную тэхніку ткацтва, дзякуючы чаму абіўка стала рабіцца нашмат хутчэй. Працы ў гэтай новай тэхніцы былі выкананы для капліцы Густава Адольфа ў Люцэрне, Швейцарыя. Адным з самых выбітных тварэнняў Вестберг было яе ільняное палатно высокай якасці *Värdinge fuga* 1904 года, набытае каралевай Вікторыяй на выставе ў Санкт-Пецярбургу ў 1908 годзе.

Карын Вестберг памерла 9 красавіка 1942 года ў Стакгольме. Яна пахаваная на старых могілках у горадзе Скара.

Разам з Марыяй Відэбек яна была ганаравана некалькімі прэміямі і ўзнагародамі. Яе працы прадстаўлены ў Стакгольме ў Нацыянальным музеі Швецыі, Музеі паўночных краін, Халльвюльском музеі і музеі шведскай арміі.

## Спасылкі 
* Carin Helena Wästberg
* Carin Wästberg
* Carin Wästberg, 1859—1942

Катэгорыя:Мастакі Швецыі
Вальстрэм

**Вальстрэм** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Лідзія Вальстрэм — шведская феміністка
* Марго Вальстрэм — шведскі палітык
* Марцін Вальстрэм — шведскі акцёр
* Шарлот Вальстрэм — шведская мастачка
Анатоль Іванавіч Рацько

**Анатоль Іванавіч Рацько** (, в. Доўгае, Салігорскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі хімік. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2000), доктар хімічных навук (1993).

## Біяграфія 
Скончыў Белдзяржуніверсітэт (1972).

У 1975—1993 гадах — малодшы, старшы, вядучы навуковы супрацоўнік, з 1993 года — загадчык лабараторыі Інстытута агульнай і неарганічнай хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Узнагароды 
Прэмія НАН Беларусі і Сібірскага аддзялення РАН імя акадэміка В. А. Капцюга (2005).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы ў галіне калоіднай хіміі, вывучэння сарбентаў і сарбцыйных працэсаў. Распрацаваў калоідна-хімічныя асновы сінтэзу саасаджаных адсарбентаў, якія валодаюць развітой кіпрай структурай і высокай тэрмічнай стабільнасцю. Прапанаваў метады фарміравання кіпрай структуры цвёрдых целаў у прысутнасці арганічных і неарганічных мадыфікатараў. Развіў ўяўленні аб механізме структураўтварэння паўсінтэтычных адсарбентаў са слаіста-столбчатой структурай і ажыццявіў накіраванае мадыфікаванне слаістай алюмасілікаты полігідраксакомплексамі металаў і іх сумесямі, даследаваў уплыў прыроды і колькасці гідраксакомплексаў, тэмпературы гартавання на адсарбцыйна-структурныя, фізіка-хімічныя і каталітычныя ўласцівасці сінтэзаваных матэрыялаў. Выяўленыя заканамернасці фарміравання кіпрай структуры цвёрдых целаў у прысутнасці мадыфікатараў арганічнай і неарганічнай прыроды дазволілі выкарыстоўваць на практыцы склады для вырабу паўправадніковых і термакаталітычных газаадчувальных сэнсараў ў прыборах індыкацыі і вымярэння канцэнтрацыі розных газаў, адсарбенты для ачысткі вадкіх харчовых прадуктаў і вады ад радыёнуклідаў, цяжкіх металаў і інш.

Аўтар больш за 220 навуковых прац, у тым ліку манаграфіі, 53 вынаходстваў.

### Бібліяграфія 
* Синтез и свойства адсорбентов и катализаторов на основе слоисто-столбчатых монтмориллонитов // Синтез, структура и свойства неорганических веществ и коллоидных систем. Мн. 2000.
* Sorption and Gas Sensitive Properties of In2O3 Based Ceramics Doped with Ga2O3 // Journal of European Ceramic Society. 1998. Vol.18.
* Влияние термической дегидратации байерита на процесс формирования пористого композита Аl/Al2O3 // Доклады НАН Беларуси. 2003. Т.47, № 4.
* Пористые композиты на основе оксид-алюминиевых керметов (синтез и свойства). Новосибирск: Изд-во СО РАН, 2004 (в соавт.).
Адсорбенты: получение, структура, свойства. Мн.: Беларуская навука, 2009 (совм. с В. С. Комаровым).

## Спасылкі 
* Анатоль Іванавіч Рацько ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
 

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Жанна Аляксандраўна Рупасава

**Жанна Аляксандраўна Рупасава** (нар. , г. Кастанай, КазССР) — беларускі вучоны ў галіне экалогіі, аграхіміі, фізіялогіі і біяхіміі раслін. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2004). Доктар біялагічных навук (1991), прафесар (1999).

## Біяграфія 
Скончыла Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (1966).

З 1966 года па 1972 год у Інстытуце глебазнаўства і аграхіміі Сібірскага аддзялення АН СССР (Новасібірск) — аспірант, малодшы навуковы супрацоўнік. З 1972 года ў Цэнтральным батанічным садзе Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі — малодшы, старшы навуковы супрацоўнік, з 1982 г. загадчык лабараторыі хіміі раслін і тэхналогіі расліннай сыравіны.

## Навуковая дзейнасць 
Ёю прапанаваны новы падыход да вывучэння трансфармацыі лясных экасістэм Беларусі пад уздзеяннем тэхнагенных і рэкрэацыйных нагрузак, які дазволіў раскрыць фізіялагічныя механізмы іх адаптацыі да спецыфічных умоў функцыянавання. Найбольш прыярытэтныя навуковыя распрацоўкі выкананы на раслінах сямейства Бруснічныя. Упершыню ўсталяваная індывідуальная спецыфіка сезонных рытмаў эндагеннай рэгуляцыі працэсаў развіцця і метабалізму журавін крупнаплоднай пры рэалізацыі відавы генетычнай праграмы і выяўлены характар прыстасоўвальных фізіялагічных рэакцый, якія забяспечваюць высокі ўзровень пластычнасці віду пры вар’іраванні мінеральнага фону. Распрацавана і запатэнтавана высокаэфектыўная дыялогавая сістэма аптымізацыі мінеральнага харчавання прамысловай культуры журавін крупнаплоднай. Дадзена комплексная ацэнка адаптацыйнага патэнцыялу дурніцы высакарослай пры інтрадукцыі ва ўмовах Беларусі.

Аўтар больш за 300 навуковых прац, у тым ліку 17 манаграфій.

### Бібліяграфія 
* Развитие и метаболизм клюквы крупноплодной в Белорусском Полесье. Мн.: Наука и техника, 1989.
* Техногенное загрязнение лесных экосистем Беларуси. Мн.: Навука і тэхніка, 1995 (совм. с Е. А. Сидоровичем).
* Формирование биохимического состава брусники обыкновенной в Беларуси. Мн.: Белорусская наука, 1998.
* Голубика высокорослая. Оценка адаптационного потенциала при интродукции в условиях Беларуси. Мн.: Белорусская наука, 2007.
* Сравнительная оценка биохимического состава плодов новых интродуцированных сортов клюквы крупноплодной (Oxycoccus macrocarpus (Ait.) Pers.) в условиях Беларуси // Весці НАН Беларусі. Сер. біял. навук. 2017. № 1. С. 16-24. (в соавт.)

## Спасылкі 
* К 75-летию со дня рождения члена-корреспондента Ж. А. Рупасовой 
* Книжный каталог. Авторы — Рупасава, Жана Аляксандраўна
* 
* Жанна Аляксандраўна Рупасава ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Эколагі СССР
Катэгорыя:Эколагі Беларусі
Катэгорыя:Біяхімікі СССР
Катэгорыя:Біяхімікі Беларусі
Маёр Гром: Чумны Доктар

**Маёр Гром: Чумны Доктар** () — расійскі супергеройскі фільм рэжысёра Алега Трафіма, які заснаваны на першай сюжэтнай арцы аднайменных коміксаў расійскага выдавецтва Bubble Comics. Прэм’ерны паказ адбыўся ў Санкт-Пецярбургу 26 сакавіка 2021 года.

## Сюжэт 
Фільм апавядае пра маёра МУС Ігара Грома, які вядомы ўсяму Санкт-Пецярбургу сваім непрымірымым стаўленнем да парушальнікаў закона. Вялікая сіла, аналітычны склад розуму і непадкупнасць робяць маёра Грома ідэальным паліцыянтам, які не ведае перашкод у барацьбе з крыміналам.

Усё рэзка мяняецца з з’яўленнем у Пецярбургу невядомага ў масцы «чумнага доктара». Ён заяўляе, што горад «хворы чумой беззаконня», і забівае злачынцаў, якія змаглі сысці ад пакарання пры дапамозе грошай і сувязяў. Грамадства шакаванае, а паліцыя бяссільная. Маёр Гром упершыню сутыкаецца з цяжкасцямі ў расследаванні, ад вынікаў якога залежыць мірнае існаванне цэлага горада.

## Водгукі 
Фільм атрымаў змешаныя ацэнкі ў расійскай прэсе. Большасць рэцэнзентаў станоўча адзначыла тэхнічнае ўвасабленне «Маёра Грома», спецэфекты і акцёрскую гульню, у той жа час крытыку выклікаў галоўным чынам маральны падтэкст фільма.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дэтэктыўныя фільмы Расіі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы
Катэгорыя:Фільмы пра Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Фільмы пра супергерояў
Катэгорыя:Фільмы-баевікі
Катэгорыя:Экранізацыі коміксаў
Катэгорыя:Bubble Comics
Фёдар Аляксеевіч Раманюк

**Фёдар Аляксеевіч Раманюк** (нар. , в. Доўгі, Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі вучоны ў галіне электраэнергетыкі. Член-карэспандэнт (2014), доктар тэхнічных навук (1999), прафесар (2001). Выдатнік энергетыкі Рэспублікі Беларусь (1995). Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (2012). Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (2017).

## Біяграфія 
У 1971 годзе скончыў Маладзечанскі палітэхнікум.

З адзнакай скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1978).

З 1978 года ў Беларускім політэхнічным інстытуце, з 1984 года дацэнт, з 1997 года намеснік прарэктара па навуковай рабоце, з 2001 года прарэктар па навуковай рабоце, з 2002 года прарэктар па навуковай і вытворчай дзейнасці, з 2010 года прарэктар па навуковай і інавацыйнай працы, з 2016 года прафесар.

З 2016 года галоўны рэдактар міжнароднага навукова-тэхнічнага часопіса «Весці вышэйшых вучэбных устаноў і энергетычных аб’яднанняў СНД. Энергетыка».

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі» (2011).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы прысвечаны развіццю асноў пабудовы мікрапрацэсарных сістэм абароны і аўтаматыкі электраўстановак, а таксама іх матэматычнаму мадэляванню для даследавання паводзін метадам вылічальнага эксперыменту. Стварыў новыя высокаэфектыўныя спосабы вызначэння інфармацыйных параметраў ўваходных сігналаў у мікрапрацэсарных абаронах і сістэмах аўтаматыкі, распрацаваў такія прылады для практычнай рэалізацыі, што паслужыла асновай арганізацыі іх вытворчасці ў Рэспубліцы.

Аўтар больш за 210 навуковых і метадычных прац, у тым ліку 5 манаграфій, 5 вучэбных дапаможнікаў, больш за 25 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў.

### Бібліяграфія 
* Информационное обес печение вычислительного эксперимента в релейной защите и автоматике энергосистем. Минск, 1998 (в соавт.).
* Теория и практика инженерного эксперимента. Минск, 2007 (в соавт.).
* Математическое моделирование коммутационных режимов в электроустановках с трансформаторами. Минск, 2013 (в соавт.).
* Кто есть кто: Д-ра наук, проф., заслуж. деятели науки К87 и лауреаты премий Бел. гос. политехи, акад.: Справочник. / Редакционная коллегия: М. И. Демчук (председатель), Б. М. Хрустелёв, И. П. Филонов, М. И. Стрелюк, Ф. А. Романюк, Ю. В. Кравцов — Мн.: Ураджай, 2000. — 164 с. — ISBN 985-04-0294-6.

## Літаратура 
* Раманюк Фёдар Аляксеевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 443.
* Романюк Федор Алексеевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 496.
* Романюк Федор Алексеевич // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — C. 159—160.

## Спасылкі 
* Фёдар Аляксеевіч Раманюк у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
 

Катэгорыя:Энергетыкі Беларусі
Пальмэ

**Пальмэ** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Лісбэт Пальмэ — шведскі дзіцячы псіхолаг
* Рудольф Пальмэ — аўстрыйскі шахматыст
* Улаф Пальмэ — шведскі палітык
Віктар Якаўлевіч Прушак

**Віктар Якаўлевіч Прушак** (нар. , в. Ямінск, Любанскі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне геатэхналогіі і горнага машынабудавання. Член-карэспандэнт (2014), акадэмік НАН Беларусі (2021), доктар тэхнічных навук (2000), прафесар (2001). Заслужаны вынаходнік Рэспублікі Беларусь (2012). Ганаровы грамадзянін г. Любані (2006).

## Біяграфія 
Скончыў Наваполацкі політэхнічны інстытут (1978).

У 1978 працаваў на Гомельскім ліцейным заводзе «Цэнтраліт». З 1980 года на Салігорскім ліцейна-механічным заводзе, з 1988 года дырэктар будуемага Салігорскага завода тэхналагічнага абсталявання.

З 1993 года дырэктар Інстытута праблем рэсурсазберажэння, з 1999 года тэхнічны дырэктар, з 2017 года дырэктар ЗАТ «Салігорскі Інстытут праблем рэсурсазберажэння з доследнай вытворчасцю».

## Узнагароды і прэміі 
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2000, у аўтарскім калектыве) — *за працу «Парашковыя ахоўныя пакрыцці: тэорыя, тэхналогія, практыка».*

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі» (2006).

## Навуковая дзейнасць 
Распрацаваў рэсурсазберагальныя тэхналогіі падземнай распрацоўкі саляных пластоў у складаных горна-геалагічных умовах, спосабы прадухілення газадынамічных з’яў у калійных рудніках, спосабы павышэння ўстойлівасці горных выпрацовак. Устанавіў заканамернасці праявы горнага ціску ў пародным масіве паблізу горных выпрацовак Старобінскага радовішча, Асаблівасці ўзаемадзеяння інжынерных канструкцый з пародным масівам на глыбокіх гарызонтах, асаблівасці зруху зямной паверхні ва ўмовах развіцця слупковых сістэм распрацоўкі. Распрацаваў геафізічныя мадэлі ўзаемадзеяння выканаўчых органаў горных машын з напружана-дэфармаваным горным масівам, вызначыў заканамернасці пабудовы забойных лавакомплексаў, механізмы ўплыву горнага ціску на праходчыя і ачышчальныя комплексы. Прапанаваў рашэнні па аптымізацыі тэхналогіі перапрацоўкі хлорыстага калію.

Аўтар больш за 290 навуковых прац, у тым ліку 12 манаграфій, 166 патэнтаў на вынаходствы.

### Бібліяграфія 
* Строительство горных выработок специальными способами. Минск, 2005 (в соавт.).
* Технология производства и ремонта горных машин и оборудования : в 2 т. Минск, 2007 (в соавт.).
* Регулирование коллоидно-химических свойств солевых минеральных дисперсий при получении гранулированных калийных удобрений Минск, 2010 (в соавт.).
* Деформирование контура горных выработок Старобинского месторождения калийных солей при различных глубинах заложения // Докл. НАН Беларуси. 2016. № 2.

## Спасылкі 
* Віктар Якаўлевіч Прушак у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
 

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Любані
Катэгорыя:Машынабудаўнікі Беларусі
Юдыт Хёрндаль

**Юдыт Хёрндаль** (швед. Judith Hörndahl,  — ) — шведская оперная спявачка (сапрана).

## Біяграфія 
Юдыт Хёрндаль нарадзілася ў 1883 г. у Хельсінгбаргу. У сям’і з шасці дзяцей яна была пятай. Яе бацькамі былі Франс Вільгельм Хёрндаль і Сесілія Сегерстрэм. Усе дзеці да дасягнення паўналецця атрымалі добрую адукацыю. Хёрндалі былі музычнай сям’ёй, і ўсе дзеці вучыліся граць на якім-небудзь музычным інструменце. Юдыт рана праявіла пеўчыя здольнасці і з дзяцінства выступала ў Лундскім кафедральным саборы.

У 1902 годзе Юдыт пачала наведваць заняткі ў стакгольмскай Каралеўскай вышэйшай музычнай школе, яе выкладчыкам была оперная спявачка і педагог Дагмар Мёлер. У 1906 г. Юдыт атрымала свае першыя ролі ў Каралеўскай оперы ў Стакгольме і выбрала кар’еру опернай спявачкі. У Каралеўскай оперы яна выступала да 1913 года, затым адправілася ў Германію вучыцца спевам ў Франца Цімермана. Яна вучылася год у Цымермана і некаторы час займалася з Хапоферам, аднак пачалася Першая сусветная вайна, і заняткі прыйшлося спыніць. У гэтыя гады Юдыт Хёрдаль выступала з канцэртамі, часцей за ўсё ў Паўднёвай Швецыі.

У 1916—1931 гг. Юдыт выступала ў Лундзе канцэртнай спявачкай і дала 31 канцэрт. У 1924 г. яна атрымала пасаду ў кансерваторыі, пасля чаго яна пачала выкладаць гранню на фартэпіяна і спевы ў школах у Сконе. З 1925 па 1926 гг. яна працавала ў школе ў Трэлебарг, з 1926 па 1947 гг. — у вышэйшай агульнаадукацыйнай школе для дзяўчынак у Хельсінгбаргу, а затым у Winzellska skolan.

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Швецыі
Брэмер

**Брэмер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Пол Брэмер — амерыканскі дыпламат
* Фрэдрыка Брэмер — шведская пісьменніца
Шэстрэм

**Шэстрэм** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мая Шэстрэм — шведская мастачка
* Сара Шэстрэм — шведская плыўчыха
* Франс Анатоліус Шэстрэм — шведскі архітэктар
Хагман

**Хагман** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Клара Хагман — шведская спявачка
* Ніклас Хагман — фінскі хакеіст
* Сафі Хагман — шведская балерына
Дагмар Мёлер

**Дагмар Мёлер** (швед. Dagmar Henriette Möller;  — ) — шведская оперная спявачка (сапрана) і выкладчык спеваў.

## Біяграфія 
Дагмар Мёлер нарадзілася ў Осла. Яе бацькамі былі нямецкі кнігавыдавец і кнігагандляр Ёган Генрых Босэ і Ганнэ-Марыя Леман. Вядомыя нарвежскія актрысы Харыет Босэ і Альма Фальстрэм былі ёй роднымі сёстрамі, а сацыёлаг і эканаміст Эвальд Босэ — братам.

У 1882—1887 гг. Дагмар вучылася ў Каралеўскай музычнай акадэмічнай кансерваторыі ў Стакгольме, а таксама ў Парыжы ў Дэзірэ Арто. Яе дэбют у Каралеўскай оперы адбыўся ў 1887 годзе, i да 1894 года яна працавала ў Каралеўскім драматычным тэатры. Вялікі поспех Дагмар мела, выконваючы камедыйныя ролі ў тэатры Стакгольма і ў 1892—1893 гг. Осла ў 1891—1892 гг. Яна ўнесла вялікі ўклад у папулярызацыю скандынаўскіх песень і песень, напісаных Эдвардам Грыгам, які прысвяціў ёй музычны цыкл Haugtussa, апублікаваны ў 1898 годзе. У яе рэпертуары таксама былі песні аўтарства Эміля Шэгрэна, Вільгельма Стэнхамара, Вільгельма Петэрсан-Бергера, Агаты Бакер-Грэндаль. Свае песні яна выконвала не толькі ў Швецыі, але і ў Даніі, Германіі і Францыі.

Акрамя працы ў тэатры Дагмар таксама выкладала спевы: у 1900—1926 гг. у стакгольмскай кансерваторыі і ў 1903—1913 гг. у Operahögskolan i Stockholm.

У 1903 г. Дагмар была выбрана ў Шведскую каралеўскую музычную акадэмію, а ў 1911 г. яе ўзнагародзілі Медалём Літаратуры і мастацтваў.

Дагмар была замужам двойчы: у 1888—1895 гг. за музыкам Адольфам Тэадорам Стэркю і з 1896 г. за архітэктарам Карлам Мёлерам. Памерла ў 1856 годзе ў Кунгсхольмене.

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Швецыі
Мая Шэстрэм

**Марыя (Мая) Шэстрэм** (швед. *Maja (Maria) Sjöström*; 13 сакавіка 1868 — 30 кастрычніка 1961) — выбітная шведская мастачка па тэкстылю з 1890-х па 1930-я гады. У прыватнасці, яна распрацавала складаныя дэкарацыі інтэр’еру для новай мэрыі Стакгольма. Сюды ўваходзілі вялізныя шаўковыя габелены, якія ткалі ў тэкстыльнай кампаніі імя Луіджы Бевілаква ў Венецыі. Пасля адкрыцця гарадской ратушы ў 1923 годзе Шэстром пераехала ў Рым, дзе правяла астатняе жыццё, у рэшце рэшт, у галечы, адхіленая шведамі за веру ў Мусаліні. Аднак яе рэпутацыя была адноўлена ў 2000-х.

## Ранні перыяд жыцця 
Мая Шэстрэм, якая нарадзілася 13 сакавіка 1868 года ў парафіі Раўс, муніцыпалітэт Хельсінгборг, была дачкой Ларса Шэстрома і Аманды Ландгрэн. Яна выхоўвалася разам з трыма сёстрамі і трыма братамі ў рэзідэнцыі судовага выканаўцы ў Барславе. Нягледзячы на цяжкія фінансавыя ўмовы сям’і, яна разам з сёстрамі хадзіла ў школу ў суседнім Хельсінгбаргу. У 1886 годзе дзякуючы падтрымцы, якую атрымала ад Аманды Эрыксан, якая працавала ў статыстычным упраўленні, яна змагла развіць свой інтарэс да мастацтва ў школе дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва Констфак. Там яе пазнаёмілі з установай «Сябры рамяства» (Handarbetets Vänner), якая дзякуючы праектам, якія яна вырабіла, прыняла яе ў 1893 годзе. Неўзабаве яна стала іх вядучым дызайнерам, хутка заваяваўшы рэпутацыю дзякуючы сваім абіўным тканінам.

Далейшае супрацоўніцтва з Вестманам прывяло да замоў па ўсіх унутраных дэкаратыўных тэкстылях для нядаўна распрацаванай мэрыі Стакгольма. Гэта прывяло да таго, што яна правяла два гады ў Венецыі ў шаўкопляцельніцкай майстэрні імя Луіджы Бевілаква, дзе выраблялі яе вялікі габелен *Festens genier (Angeli)*, а таксама шаўковыя творы *Hind och Örn (Cervo e Aquila)* і *Påfåglar (Pavoni)*.

Пасля адкрыцця ратушы ў 1923 годзе Шэстром пераехала ў Рым, дзе працягвала займацца дызайнам тэкстылю ў сваёй майстэрні. Акрамя таго, разам са сваімі трыма сёстрамі яна супрацоўнічала ў кіраванні *Blå Boden* фірма каля Хельсінгбарга. Яна адбірала і адпраўляла творы мастацтва з Італіі, у тым ліку тыя, якія вырабіла сама, для продажу ў Швецыі. Першапачаткова бізнес квітнеў, але цікавасць да яго ўпала ў 1930-х гадах, што прывяло да закрыцця ў 1939 годзе.

Мая Шэстром заставалася забытай, пакуль яе праекты не былі зноў адкрыты ў пачатку XXI стагоддзя. Адзенне і сумкі, натхнёныя яе малюнкамі, прадаваліся ў італьянскіх крамах моды і ў Гэйвардзе ў Нью-Ёрку.
 

## Спасылкі 
* Працы Маі Сястрэм у Шведскім нацыянальным музеі

Катэгорыя:Мастакі Швецыі
Жанэта Берглінд

**Ёхана «Жанэта» Апалонія Берглінд** (; 21 жніўня 1816 — 14 верасня 1903) — шведская настаўніца мовы жэстаў і дырэктар школы. У 1860 годзе яна заснавала адну з першых школ для глуханямых у сваёй краіне — Ціхую школу () у Стакгольме.

## Біяграфія 
Ёхана Берглінд рана асірацела і была ўсыноўлена ўдавой: прыкладна з дзесяці гадоў яна знаходзілася пад апекай сваяка сваёй памерлай маці Пера Арана Борга, педагога-наватара ў справе адукацыі глуханямых у Швецыі, а таксама заснавальніка і дырэктара грамадскага інстытута сляпых і глухіх (*Allmänna institutet för Blinda och Döfstumma*) у Стакгольме.

З 1834 па 1840 год яна была выкладчыцай у Інстытуце глуханямых, якім кіраваў Пер. Пасля смерці Борга ў 1839 годзе Берглінд зарабляла сябе на жыццё, працуючы гувернанткай і кампаньёнкай. У яе быў намер заснаваць адукацыйны пансіён для глухіх, і яна адкладала сваё жалаванне, каб фінансаваць гэтую задуму. 

У красавіку 1860 года яна адкрыла Ціхую школу (*Tysta Skolan*) з некалькімі вучнямі і адным дадатковым выкладчыкам, якога яна змагла сабе дазволіць. Аднак для яе невялікага фонду гэтыя выдаткі былі занадта вялікія. У 1862 годзе Фрэдрыка Брэмер распавяла аб яе працы ў прэсе і папрасіла дапамагчы ёй фінансава.

Дзякуючы гэтаму праект стаў вядомы на ўсю краіну і прыцягнуў вялікую ўвагу прыватных дабрачынцаў: быў створаны школьны савет, школа атрымала заступніцтва караля Карла XV, каралевы Луізы і дзяржаўную падтрымку. Гэта дазволіла Берглінд набыць неабходны будынак для школы ў 1866 годзе, і да 1872 годзе яе ўстанова ўжо не мела даўгоў і, па некаторых паведамленнях, было вельмі запатрабавана.

Жанэта мела рэпутацыю сціплай і сардэчнай жанчыны, яе характарызавалі як далікатную маці для сваіх вучняў, так як адной з яе мэтаў у школе была таксама клопат аб эмацыйных патрэбах сваіх вучняў. Школа атрымала высокую ацэнку: тры яе вучаніцы пасля працавалі выкладчыцамі ў публічных школах для глуханямых пажылых людзей.

## Узнагароды 
Берглінд была ўзнагароджана залатым каралеўскай медалём «За грамадзянскія заслугі» (*För medborgerlig förtjänst*) і дзяржаўнай пенсіяй. Яна таксама была прызначаная ганаровым старшынёй Стакгольмскага Таварыства глуханямых.

Катэгорыя:Настаўнікі Швецыі
Катэгорыя:Жанчыны Швецыі
Лена Андэрсан

**Лена Андэрсан** (; нар. 18 красавіка 1970) — шведская журналістка і пісьменніца.

## Біяграфія 
Нарадзілася 18 красавіка 1970 года ў раёне Кунгсхольмен, Стакгольм.

Вырасла ў Стакгольмскай акрузе Тэнста і жыла там да 1986 года. Вучылася ў лыжнай школе ў Турсбю, удзельнічала ў лыжных гонках. Атрымала ступень бакалаўра ў англійскай і нямецкай мовах, а таксама паліталогіі ў Стакгольмскім універсітэце.

Лена Андэрсан прымала ўдзел у праграме *Sommar* () на Шведскім радыё 9 ліпеня 2000 года, 16 чэрвеня 2002 года, 9 ліпеня 2005 года і 22 чэрвеня 2008 года. У 2005 годзе, калі яе праграма была прысвечана Ісусу, яна прыцягнула вялікую ўвагу слухачоў. У тым жа годзе яна атрымала прэмію *Ingemar Hedenius* ад Асацыяцыі гуманістаў (*Humanisterna*).

У 2008 годзе Андэрсан была прысуджана стыпендыя Свэна Бергквіста, затым яна была ўдастоена шэрагі іншых шведскіх прэмій, напрыклад: Аўгустоўская прэмія (2013), Залаты аловак (2013) і Аўтар года (2014). Лена атрымала званне ганаровага доктара ў Універсітэце Лінеуса ў 2016 годзе.

Лена Андэрсан жыве з 2017 года Стакгольмскай акрузе Тэнста разам са сваім партнёрам Б'ёрнам Лінэлам.

## Бібліяграфія 
* 1999 год – Var det bra så?
* 2001 год – Duktiga män och kvinnor
* 2004 год – Du är alltså svensk? en triptyk
* 2006 год – Duck City
* 2009 год – Slutspelat
* 2011 год – Förnuft och högmod
* 2013 год – Egenmäktigt förfarande
* 2013 год – Ingens mamma
* 2014 год – Utan personligt ansvar
* 2015 год – Allvarligt talat
* 2016 год – Mer allvarligt talat
* 2017 год – Egentligheter
* 2017 год – Allt allvarligt talat
* 2018 год – Verkligheten och resten
* 2018 год – Sveas son

## Спасылкі 
* Krönikor av Lena Andersson — *Fokus*
* Lena Andersson

Катэгорыя:Пісьменніцы Швецыі
Катэгорыя:Журналісты Швецыі
Рылоў

**Рылоў** — прозвішча:

* Аркадзь Аляксандравіч Рылоў (1870—1939) — рускі і савецкі мастак.
* Генадзь Пятровіч Рылоў (1936—2001) — вучоны ў галіне пладаводства.
Эльфрыда Андрэ

**Эльфрыда Андрэ** (, 19 лютага 1841, Вісбю — 11 студзеня 1929, Гётэбарг) — шведская кампазітар, арганіст і дырыжор. Першая жанчына ў Швецыі, якая атрымала пасаду галоўнага арганіста кафедральнага сабора, а таксама першая жанчына-тэлеграфіст. Сястра шведскай опернай спявачкі-сапрана Фрэдрыкі Стэнхамар.

## Біяграфія 
Эльфрыда нарадзіла ў Вісбю ў сям’і доктара Андрэаса Андрэ. Яе бацька быў актывістам мясцовай музычнай супольнасці, росквіт якой супаў з выхаваннем і навучаннем дачок. Яго салон *Andréeska* стаў цэнтрам культурнага і музычнага жыцця горада.

Так Эльфрыда навучылась спеву і фартэпіяна, а таксама навучылася іграць на арфе і аргане. Дзяўчынка стала ўдзельнічаць у музычным жыцці Вісбю і выступала як піяністка і спявачка на мерапрыемствах.

На яе творчасць вялікі ўплыў аказалі прыватныя ўрокі дацкага кампазітара Нільса Гадэ і шведскага кампазітара Людвіга Нормана, але як жанчына яна не мела права атрымаць адукацыю ў кансерваторыі. У 1857 годзе яна дамаглася заканадаўчых змяненняў, для таго каб жанчыны таксама маглі быць арганісткамі.

У 1861—1867 гадах яна была арганісткай у фінскай Асамблеі, а таксама французскай рэфармацкай царквы ў Стакгольме. У 1867 годзе яна заняла пасаду галоўнага арганіста Кафедральнага сабора ў Гётэбаргу, які займала да самай смерці, стаўшы першай жанчынай галоўнай арганісткай кафедральнага сабора ў Швецыі.

Эльфрыда Андрэ таксама стала першай жанчынай-тэлеграфісткай у Швецыі, калі гэтая прафесія была раней немагчымай для жанчын.

Як кампазітар Эльфрыда дасягнула пэўных поспехаў, але доўгі час яе музыка ўсяляк ігнаравалася з прычыны жаночага полу.

Большасць яе работ былі выдадзены ўсяго адзін раз або не былі выдадзены пры яе жыцці наогул. Яна дала каля 800 канцэртаў у Гётэбаргскім Кафедральным саборы.

Дзве арганныя сімфоніі Андрэ гучаць і сёння. Іншыя яе сачыненні ўключалі: оперу «Сага аб Фрыцьёфе» (лібрэта Сельмы Лагерлёф, 1899), некалькі твораў для аркестра, уключаючы дзве сімфоніі, фартэпіянны квартэт ля мінор (1870) і фартэпіянны квінтэт мі мінор (1865), фартэпіяннае трыо соль мінор (1887), струнны квартэт рэ мінор з 1861 года і яшчэ адзін ля мажор, п’есы для скрыпкі (уключаючы санаты мі бемоль і сі бемоль мажор), баладу «Снефрыд» і іншыя.

У Вісбю, дзе нарадзілася Эльфрыда Андрэ, яе імем названая гімназія.

Катэгорыя:Музыканты Швецыі
Катэгорыя:Жанчыны Швецыі
Анатоль Сердзюкоў

**Анатоль Сердзюкоў**:
* Анатоль Мікалаевіч Сердзюкоў (нар. 1944) — беларускі фізік-тэарэтык.
* Анатоль Эдуардавіч Сердзюкоў (нар. 1962) — расійскі дзяржаўны дзеяч, эканаміст.
Нанэ Анан

**Нанэ Анан** (; 1944, Стакгольм, Швецыя) — шведская праваабаронца. Жонка сёмага Генеральнага сакратара Арганізацыі Аб’яднаных Нацый (ААН) Кофі Анана. Пляменніца шведскага дыпламата Рауля Валенберга.

## Біяграфія 
, Нанэ Анан, Брэд Піт, Анджэліна Джалі. 26 студзеня 2006, Давос, Швейцарыя.]]
Нанэ Лагергрэн нарадзілася 1944 годзе ў Стакгольме, скончыла факультэт юрыспрудэнцыі ў Стакгольмскім універсітэце ў 1968 годзе.

У 1975 годзе ўладкавалася працаваць памочнікам суддзі ў шведскім судзе.

Удзельнічала ў распрацоўцы заканадаўчых праектаў як памочнік сакратара ў шведскім парламенце (1976—1981) і як эксперт у шведскай камісіі па этнічных прадузятасцяў і дыскрымінацыі (1979—1980). У 1981 годзе яна ўладкоўваецца ў юрыдычную службу Выканаўчага камітэта Упраўлення Вярхоўнага Камісара ААН па справах бежанцаў у Жэневе і да 1983 года працуе там. У 1983 годзе яе запрашаюць працаваць у галоўным офісе ААН у Нью-Ёрку і яна пераязджае туды.

Нанэ выйшла замуж за Кофі Анана ў 1984 годзе ў Нью-Ёрку. Пасля таго, як яе муж у 1997 годзе становіцца генеральным сакратаром Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, яна паказвае сябе як паслядоўны змагар з праблемамі тысячагоддзя, такімі як: беднасць, праблема дзяцей, якія не маюць магчымасці атрымаць адукацыю, гендарная роўнасць, пашырэнне правоў і магчымасцяў жанчын.

Нанэ Анан — куратар праграмы ЮНЕСКА па Годзе Чыстай Вады (2003), змагар за чысціню навакольнага асяроддзя. Яна адна з удзельнікаў распрацоўкі плана сістэмы папярэджання цунамі.

Захапляецца мастацтвам і з’яўляецца мастачкай.

## Спасылкі 
* «The United Nations, Come along with me!»
* Адкрыты ліст Нанэ Анан
* Нанэ Анан змагаецца са СНІДам у Індыі 

Катэгорыя:Мастакі Швецыі
Катэгорыя:Палітыкі Швецыі
Катэгорыя:Жанчыны Швецыі
Сафі Сюш

**Хедвіг Караліна Сафі Сюш** (швед. Hedvig Carolina Sophie Cysch, народжаная *Віберг* (швед. Wiberg);  — ) — шведская спявачка (мецца-сапрана) і тэатральная актрыса, часта выконвала галоўныя ролі ў аперэтах, як у Стакгольме, так і у Гётэбаргу. Вялікую вядомасць ёй прынесла выкананне галоўнай ролі ў шведскай версіі п’есы Жака Афенбаха «Прыгожая Алена».

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Стакгольме 15 кастрычніка 1847 года і ў сям’і наглядчыка Карла Эрыка Віберга і Ганны Элісабет Седэрстрэм. Яна наведвала балетную школу Андэрса Селіндэра з 1857 года і школу Каралеўскага тэатра з 1863 года. Увесну 1866 года яна дэбютавала ў гётебаргскім Новым тэатры (швед. Nya Teatern) у ролі Лауры ў п’есе Б’ёрнстэрнэ Б’ёрнсана «Маладыя» (швед. De Nygifte), а з 1867 года выступала ў новаўтвораным стакгольмскім Шведскім тэатры, дзе з самага пачатку мела рэпутацыю адной з самых таленавітых актрыс. Яна грала ў Каралеўскім тэатры 1872 па 1877 год. Пасля вучобы ў Парыжы ў 1877—1879 гадах Сафі выступала ў розных тэатрах Гётэбарга і Стакгольма з 1880 па 1888 год. У 1882 годзе яна выйшла замуж за аптовага гандляра Карла Тэадора Сюша (1853—1903).

На сцэне Сафі хутка заваявала папулярнасць, выконваючы партыі мадам Тальен у «Закаханым ільве» Франсуа Пансара і Розы ў яго ж «Гонары і грошах». Яна таксама гуляла ролі ў спектаклях па шэкспіраўскім творах: Гера у п’есе «Шмат шуму з нічога», Джульеты ў «Рамэа і Джульеце» і Кардэлія ў «Каралі Лір». Сафі набывала ўсё большую папулярнасць у якасці аперэтачнай спявачкі, асабліва дзякуючы сваёй загалоўнай ролі ў п’есе Афенбаха «Прыгожая Алена».

Пасля замужжа Сюш завяршыла сваю актыўную кар’еру актрысы, але падтрымлівала тэатральную прадзюсарскую кампанію, якую яна заснавала разам са сваім мужам. У жніўні 1882 года яна выканала загалоўную ролю ў «Лілі» Эрвэ ў тэатры Юргордстэтэрн у Стакгольме, што прынесла іх прадпрыемству значны поспех. Спектакль працягваў ісці ўсю восень і ўсю зіму ў тэатры Сёдра. Пазней яна выступала ў пастаноўках «Выдатнай Галатаў» Зупэ і «Жырафле-Жырафлі» Лекока. Дзякуючы сваім поспехам яна стала вядомая як «шведская Жудзік» ад імя французскай аперэтачнай спявачкі Ганны Жудзік.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Швецыі
Уладзімір Усеваладавіч Салтанаў

**Уладзімір Усеваладавіч Салтанаў** (нар. , г. Орша, Віцебская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне фізіялогіі вісцэральных сістэм. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1996), доктар біялагічных навук (1977), прафесар (1990).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі інстытут фізічнай культуры (1959).

У 1969—1978 гадах старшы навуковы супрацоўнік, з 1978 года загадчык лабараторыі, у 1978—2005 гадах намеснік дырэктара Інстытута фізіялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўны напрамак даследаванняў — аналіз функцыянальнай арганізацыі афферэнтных сістэм ўнутраных органаў, механізмаў вісцера-вісцаральных рэфлексаў, механізмаў самарэгуляцыі вегетатыўных функцый. Вывучыў функцыянальныя ўласцівасці адчувальных валокнаў органаў брушной і тазавай поласці, электрафізіялагічна ў спалучэнні з метадам дэгенерацыі прадстаўлены доказы існавання вегетатыўных афферэнтных нейронаў перыферычнага паходжання. Выяўлена і падрабязна вывучана адмысловая група ўласных вегетатыўных аффэрентных нейронаў, апасрэдуючых на ўзроўні прэвертэбральных сімпатычных гангліяў перадачу інтэрацэптыўных уплываў на функцыю наднырачнікаў. Устаноўлены заканамернасці змяненняў рэфлектарных рэакцый, якія ляжаць у аснове шэрагу расстройстваў, спалучаных з вісцаральным болем, ульцерагенезам, вагатаміяй, ішэміі тонкай кішкі, паказана вядучая роля эндагеннага монааоксіда азоту, бактэрыяльнага ліппалісахарыда, адэназіна ў мадуляцыі актыўнасці эферэнтнага і цэнтральнага звёнаў вісцаральная рэфлексаў.

Аўтар 270 навуковых прац, у т.л. 3 манаграфій.

### Бібліяграфія 
* Электрофизиологический анализ висцеральных афферентных систем. — Минск: Наука и техника, 1973 (разам з І. А. Булыгіным).
* Морфофункциональные и биохимические эффекты фактора роста нервов. — Минск: Наука и техника, 1987.
* Механизмы саморегуляции вегетативных функций. — Минск: Навука i тэхнiка, 1989.
* Механизмы саморегуляции вегетативных функций в норме и патологии. — Минск: Наука и техника, 1994.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Члены-карэспандэнты: САЛТАНАЎ Уладзімір Усеваладавіч // Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
* Уладзімір Усеваладавіч Салтанаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Фізіёлагі СССР
Катэгорыя:Фізіёлагі Беларусі
Керсцін Дэлерт

**Керсцін Дэлерт** (,  — ) — шведская оперная спявачка (сапрана) і тэатральны менеджар.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Стакгольме ў сям’і камерсанта Оскара Дэлерта і Элізабет Дэлерт (народжанай Блумквіст, у другім шлюбе — Аскел).

Кар’еру вакалісткі пачала ў 1948 годзе на амерыканскім радыё, выйграўшы конкурс талентаў Артура Годфры ў Нью-Ёрку. Дэлерт выканала песню Someone to Watch Over Me.

На опернай сцэне дэбютавала ў 1951 годзе на сцэне Stora Teatern ў Гётэбаргу, выканаўшы партыю ў аперэце Жака Афенбаха «Прыгожая Алена». З сярэдзіны 1950-х да 1970-х гадоў у асноўным выступала ў Каралеўскай оперы ў Стакгольме, выконваючы партыі ў оперных спектаклях, у тым ліку ў «Нудзе» Пучыні і «Аніяры» Карл-Біргера Блумдаля (1959).

Дэлерт таксама выступала ў якасці арганізатара і прадзюсара некалькіх прадстаўленняў па асаблівых выпадках, напрыклад, шоу па замове Рыксдага на сцэне Стакгольмскай оперы 1976 года, прымеркаванага да вяселля караля Карла Густава і каралевы Сільвіі (на гэтым канцэрце ABBA ўпершыню выканала песню Dancing Queen, а сама Дэлерт выступіла з песняй O, min Carl Gustafа). У гонар свайго 50-годдзя Дэлерт арганізавала рэвю на сцэне Södra Teatern у 1975 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Швецыі
Сігрыд Анегін

**Сігрыд Анегін**, таксама *Зігрыд Анегін* (; народжаная Лізавета Эльфрыда Эмілія Сігрыд Хофман; , , Швецыя — , Мальяза, кантон Тычына, Швейцарыя) — шведская оперная спявачка (кантральта).

## Біяграфія 
Бацька — немец, маці — францужанка. Вучылася вакалу ў Франкфурце, Мюнхене, Мілане. Дэбютавала ў Штутгарцкай оперы ў партыі Кармэн ў 1912 годзе пад імем Лілі Хофман. У 1919—1922 гадах спявала ў Баварскай оперы ў Мюнхене, у 1922—1926 — у Метраполітэн-оперы, у 1926—1931 — Гарадской оперы Берліна, не раз удзельнічала ў Зальцбургскім і Байройцкім фестывалях.

Вядомая выкананнем вядучых партый у операх Вагнера, была першай выканаўцай невялікай партыі Дрыяды ў оперы Рыхарда Штрауса «Арыядна на Наксасе». Прозвішча Анегін спявачка ўзяла пасля 1913 года, калі пабралася шлюбам з баронам Яўгенам Барысавічам Анегіным.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Penzoldt Fr. Alt-Rhapsodie: Sigrid Onégin, Leben und Werk. Neustadt an der Aisch: Degener, 1953

## Спасылкі 
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Швецыі
Вільгельміна Страндберг

**Вільгельміна Страндберг** (;  — ) — шведская оперная спявачка (мецца-сапрана), выступала ў Каралеўскай оперы ў Стакгольме ў 1867—1903 гадах у ролі субрэткі.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Стакгольме ў 1845 годзе, была дачкой музычнага педагога і арганіста Вільгельма Сёрлінга і Марыі Эліса Урэтман. Выхоўвалася ў музычнай сям’і і ў 1862—1865 гг. вучылася сольным спевам у Каралеўскай вышэйшай музычнай школе ў Стакгольме. Яе выкладчыкамі былі Юліус Гюнтэр, Ісак Альберт Берг і Фрэдрыка Стэнхамар.

Дэбют Вільгельміны адбыўся 18 кастрычніка 1867 года ў Каралеўскім тэатры ў ролі Жаннет у оперы комік Нікаля Ізуара «Джаконда». Вясной 1868 года яе прынялі ў Драматычны тэатр, дзе яна гуляла ролі субрэтак. Неўзабаве ёй пачалі давяраць ролі ў класічнай оперы: Цэрліны ў «Доне Жуане», Керубіна ў «Вяселлі Фігара», Мікаэлы ў «Кармэн», Магдалены ў шведскай прэм’еры «Нюрнбергскіх майстэрзінгераў», Марты ў «Фаўсце», Паміна ў «Чароўнай флейце» .

У 1878 годзе яна выйшла замуж за служачага мытні Улафа Страндберга, сына актрысы Аўроры Вільгельміны Страндберг і опернага спевака Улафа Страндберга Старэйшага.

18 кастрычніка 1892 года, калі Вільгельміна выканала ролю маркізы ў «Дачцэ палка», на святкаванні яе 25-годдзя працы ў Драматычным тэатры яна была ўзнагароджана залатым медалём Літаратуры і мастацтваў (Швецыя).

Вільгельміна пакінула оперную сцэну ў лістападзе 1903 года. У 1908 годзе яе прынялі ў Шведскую каралеўскую музычную акадэмію.

Вільгельміна Страндберг памерла ў Стакгольме ў 1914 годзе.

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Швецыі
Анатоль Мікалаевіч Сердзюкоў

**Анатоль Мікалаевіч Сердзюкоў** (нар. , п. Герой, Буда-Кашалёўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі фізік-тэарэтык. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1996), доктар фізіка-матэматычных навук (1987), прафесар (1988).

## Біяграфія 
Скончыў Гомельскі дзяржаўны педагагічны інстытут (1965).

У 1968—1973 гадах — старшы інжынер-канструктар, малодшы навуковы супрацоўнік Інстытута фізікі АН БССР. З 1973 гадах старшы выкладчык, дацэнт, старшы навуковы супрацоўнік, у 1979—1990 гадах і ў 1998—2003 гадах загадчык кафедры, у 1990—1997 гадах — прарэктар па навуковай рабоце Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя даследаванні ў галіне тэарэтычнай фізікі. Працы прысвечаны праблемам электрадынамікі і акустыкі кіральных асяроддзяў. У яго даследаваннях ліквідаваны супярэчнасці ранейшых тэорый натуральнай гіратрапіі, якія развіваліся многімі вядомымі фізікамі мінулага і цяперашняга стагоддзяў, дасягнута ўзгадненне электрадынамічных матэрыяльных ураўнанняў з межавымі ўмовамі і законамі захавання, а таксама ўстаноўлена ўзаемасувязь паміж рознымі спосабамі фенаменалагічнага апісання гіратрапіі. Пабудаваў самасагласаваную тэорыю выпраменьвання, распаўсюджвання, адлюстравання, паглынання, рассейвання і нелінейнага ўзаемадзеяння хваль у кіральных асяроддзях. Выканаў цыкл работ па тэарэтычнаму вывучэнню пругкіх хваль у кіральных асяроддзях. Прадказаў эфект і пабудаваў тэорыю акустычнага і кругавога дыхраізма, сфармуляваў законы захавання для гукавых хваль з улікам частотнай і прасторавай дысперсіі, вырашыў многія задачы фотаакустыкі.

Аўтар больш за 150 навуковых прац, у т.л. 8 вынаходстваў і навучальнага дапаможніка.

### Бібліяграфія 
* Волновые процессы в гиротропных средах: дис…. д-ра физ.-мат. наук. Гомель, 1985.
* Основы теоретической кристаллооптики: (учеб. пособие). Гомель: [б. и.], 1987. (совм. с Б. В. Бокутем).
* Фотоакустическая спектроскопия гиротропных слоистых образцов // Журнал прикладной спектроскопии 1990. Т. 53, № 4.
* Фотоакустическая спектроскопия холестирических жидких кристаллов. Область брэговского отражения // Оптика и спектроскопия. 1992. Т. 72, № 2.
* Photoacustic spectroscopy of magnetoactive layers structures // Ceramics 47. Polish Ceramic Bulletin. 1995. № 9.
* Калибровочная теория скалярного гравитационного. Гомель: ГГУ им. Ф. Скорины, 2005.
* Электромагнитные волны в среде с коррелированной неоднородностью диэлектрической и магнитной проницаемостей // Журнал прикладной спектроскопии. 2014. Т. 81, № 1. С. 81-87. (совм. с А. Н. Егоровым, М. А. Сердюковой).

## Узнагароды 
* Прэмія імя акадэміка Ф. І. Фёдарава Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2007),
* медаль «За працоўныя заслугі» (2020).
* Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (2026).

## Літаратура 
* 
* Сердюко́в Анатолий Николаевич // Часопіс «Изобретатель». № 4 (196) 2016. — С. 43.

## Спасылкі 
* 
* 
* Анатоль Мікалаевіч Сердзюкоў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі СССР
Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі Беларусі
Эва Стрэм

**Эва Стрэм** (, , Лідынгё, лен Стакгольм, Швецыя) — шведская пісьменніца.

## Біяграфія 
Дачка біскупа Інгмара Стрэма. Атрымала медыцынскую адукацыю, працавала па спецыяльнасці ў 1974—1988 гадах. У далейшым займалася літаратурай. Жыве на поўдні краіны ў горадзе Крысціянстад. Дачка — паэт і спявачка Карын Стрэм (нар. 1977). Дэбютавала кнігай вершаў у 1977 годзе. Акрамя паэзіі, друкуе літаратурную крытыку ў папулярнай штодзённай газеце Sydsvenskan. Аўтар некалькіх раманаў, біяграфіі Эдыт Сёдэргран.

## Кнігі 
* *Den brinnande Zeppelinaren* (1977)
* *Steinkind* (1979)
* *Det mörka alfabetet* (1982, раман)
* *Akra* (1983)
* *Samtal med en daimon* (1986, раман)
* *Kärleken till matematiken* (1989)
* Матс Ульфсан/ *Mats Ulfson* (1991, раман)
* *Brandenburg* (1993)
* *Edith Södergran* (1994, біяграфія)
* Паэзія і музыка/ *Poesi och musik* (1997)
* *Berättelser* (1997)
* Хлеб/ *Bröd* (1999, раман)
* Рэбры гарадоў/ *Revbensstäderna* (2002)
* *Rött vill till rött* (2004)
* *Pål Svensson, skulptör* (2005, у суаўтарстве)
* *Claires leende* (2007, раман)
* Нож і рака/ *Kniv och flod* (2009, лірычная проза)
* *Den flödande lyckan* (2011, раман)
* *Utskuren ur ett större träd* (2013)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паэты Швецыі
Анан

**Анан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Кофі Анан — ганскі дыпламат, Генеральны сакратар ААН
* Нане Анан — шведская праваабаронца
* Энтані Анан — ганскі футбаліст
Марыя Эрнестам

**Марыя Эрнестам** (: нар. , Упсала, Швецыя) — шведская пісьменніца і журналістка.

## Біяграфія 
Марыя Эрнестам нарадзілася і вырасла ў горадзе Упсала, Швецыя. З дзяцінства вельмі захаплялася чытаннем і часцяком хавалася ў тых месцах, дзе магла застацца сам-насам з кнігай.

Эрнестам атрымала ступень журналіста ў Гётебаргскім універсітэце. Акрамя гэтага, Марыя вывучала англійскую літаратуру і матэматыку ва ўніверсітэце Упсалы. Папрацаваўшы некаторы час журналісткай ў шведскай газеце, яна з’ехала вучыцца ў ЗША, дзе атрымала ступень магістра палітычных навук у Канзаскім універсітэце. Пасля гэтага Марыя жыла на працягу 11 гадоў у Германіі ў Франкфурце-на-Майне, працуючы замежным карэспандэнтам шведскага дзелавога выдання Veckans affärer і шведскага медыцынскага штотыднёвіка Dagens medicin. Эрнестам паралельна вучылася спевам і танцам, яна таксама прыняла ўдзел у пастаноўцы «Ісус Хрыстос — Суперзорка».

З 1999 года Марыя жыве ў Стакгольме з мужам і двума дзецьмі.

У 2005 годзе быў апублікаваны яе першы раман «Кактэйль са Смерцю» (), які адразу стаў бэстсэлерам. Пасля поспеху першай кнігі яна працягнула пісаць і выпусціла яшчэ сем раманаў. Творы «Busters öron» і «Kleopatras kam» выйшлі ў 2006 і 2007 гадах адпаведна. Чацвёрты раман Марыі Эрнестам пад назвай «Alltid hos dig» быў выпушчаны ў жніўні 2008 года. Яна таксама выдала зборнік кароткіх апавяданняў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменніцы Швецыі
Катэгорыя:Журналісты Швецыі
Генадзь Пятровіч Рылоў

**Генадзь Пятровіч Рыло́ў** ( — ) — вучоны ў галіне пладаводства, доктар сельскагаспадарчых навук (1996), Ганаровы садавод Украіны (1990).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Куцаўшчына Слуцкай акругі БССР. Скончыў школу і Мар’інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум. Працаваў у Цэнтральным батанічным садзе Акадэміі навук БССР. З 1962 года працаваў у Гродзенскай абласной доследнай станцыі. У 1965 годзе скончыў Усесаюзны сельскагаспадарчы інстытут завочнай адукацыі, у 1987 годзе Ціміразеўскую сельскагаспадарчую акадэмію. У 1976—2001 гадах выкладаў у ПТВ-198 у Шчучыне.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па памалогіі і крытэрыях біялагічнай ацэнкі сартоў, селекцыі і інтрадукцыі пладовых і ягадных культур, тэхналогіі стварэння і догляду садоў. Стваральнік буйнейшага ў Беларусі памалагічнага сада ў вёсцы Руткевічы Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Напісаў больш за 400 навуковых прац і апублікаваў 22 кнігі.

Сярод апублікаванага:
* Путешествие за сортом. — М., 1987 (разам з І. В. Сцеркіным);
* Груша в Белоруссии. — Мн., 1991;
* Саженцы для дачников. (Саженцы вырастим сами). — Мн.: Оракул, 1994 (разам з А. І. Макарэвічам);
* Яблоня в вашем саду. — Мн., 1998.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Владимир Иванов* Райский сад профессора Рылова   // Газета «Інфа-Кур’ер», 11 мая 2012.
* *Іван Ігнатчык* Яго сады — яго багацце  // Масава-палітычная газета Капыльскага раёна «Слава працы»
* *Леонид ЕКЕЛЬ* Обыкновенная элита  // СБ. Беларусь сегодня
* Краязнаўчы каляндар на 2021 год // Шчучынская раённая бібліятэка імя Цёткі

Катэгорыя:Садаводы
Катэгорыя:Цэнтральны батанічны сад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Іван Сцяпанаў

**Іван Сцяпанаў**:
* Іван Васільевіч Сцяпанаў (1908—1943) — Герой Савецкага Саюза
* Іван Захаравіч Сцяпанаў (1903—1981) — беларускі дзяржаўны дзеяч
Белая вада (альбом)

**«Белая вада»** — сёмы студыйны альбом рок-гурта «Крама», выдадзены ў 2014 годзе.

## Спіс кампазіцый 
## Крытыка 
Паводле меркавання музычнага журналіста Сяргея Будкіна *«новы альбом „Крамы“ паводле ўсіх прыкметаў варты таго, каб лічыцца адной зь вяршыняў беларускай рок-музыкі»*. Музычны крытык Ягор Цывілька адзначыў, што *«гітарныя партыі, вакал, аранжыроўкі ― усё зроблена вельмі акуратна, дакладна і трапна»*. Музычны журналіст Дзмітрый Безкаравайны лічыць, што *«дыск роўны, няхай і класічны для гэтага калектыву ― бадзёры блюз-рок і сярэднетэмпавыя балады, настоеныя на беларускіх краявідах і простых, але ёмістых вобразах»*. Музычны крытык Аляксандр Чарнуха мяркуе, што на альбоме *«мы фактычна страцілі „Краму“ лірычна-меланхалічную, эмацыйную, тую, дзе прафесіяналізм музыкаў памножаны на нейкую вельмі сумленную мужчынскую сентыментальнасць, здаровы гумар і практычна юнацкі запал»*.

## Удзельнікі запісу 
* Ігар Варашкевіч — лідар-вакал, акустычная гітара, гітара
* Сяржук Трухановіч — гітара, акустычная гітара
* Аляксандр Ванькевіч — бас-гітара, бэк-вакал
* Андрэй Лявончык — клавішныя, бэк-вакал
* Андрэй Цераховіч — барабаны

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Альбомы 2014 года
Катэгорыя:Альбомы «Крамы»