Англійская сістэма мер

**Англійская сістэма мер** ужываецца ў Вялікабрытаніі, ЗША, Канадзе і іншых краінах. Асобныя з гэтых мер у шэрагу краін некалькі адрозніваюцца па сваім памеры, таму ніжэй прыводзяцца ў асноўным акругленыя метрычныя эквіваленты ангійскіх мер, зручныя для практычных разлікаў.

Паступова меры англійскай сістэмы выцясняюцца метрычнай сістэмай мер.

## Меры даўжыні 
* 1 марская міля (Вялікабрытанія) = 10 кабэльтавам = 1,8532 км
* 1 марская міля (ЗША, з 1 ліпеня 1954) = 1,852 км
* 1 кабэльтаў (Вялікабрытанія) = 185,3182 м
* 1 кабэльтаў (ЗША) = 185,3249 м
* 1 статутная міля = 8 фарлонгам = 5 280 футам = 1609,344 м
* 1 фарлонг = 10 чэйнам = 201,168 м
* 1 чэйн = 4 родам = 100 лінкам = 20,1168 м
* 1 род (поль, пэрч) = 5,5 ярдам = 5,0292 м
* 1 ярд = 3 футам = 0,9144 м
* 1 фут = 3 хэндам = 12 цалям = 0,3048 м
* 1 хэнд = 4 цалям = 10,16 см
* 1 цаля = 12 лініям = 72 пунктам = 1 000 мілам = 2,54 см
* 1 лінія= 6 пунктам = 2,1167 мм
* 1 пункт = 0,353 мм
* 1 міл = 0,0254 мм

## Меры плошчы 
* 1 міля² = 640 акрам = 2,59 км²
* 1 акр = 4 рудам = 4 046,86 м²
* 1 руд = 40 родам² = 1 011,71 м²
* 1 род² (поль², пэрч²) = 30,25 ярдам² = 25,293 м²
* 1 ярд² = 9 футам² = 0,83613 м²
* 1 фут² = 144 цалям² = 929,03 см²
* 1 цаля² = 6,4516 см²

## Меры вагі (Маса) 
Брытанская Імперская сістэма мер масы
* 1 тона вялікая (доўгая) = 20 хандрэдвейтам (квінталам) = 2240 фунтаў = 1016,05 кг
* 1 тона малая (кароткая) (ЗША, Канада і інш.) = 20 хандрэдвэйтам малым (цэнталам) = 2000 фунтаў = 32000 унцый = 907,185 кг
* 1 тона метрычная = 2204,6 фунта = 0,984 тоны вялікай = 1000 кг
* 1 кіль = 8 чэлдронам =424 хандрэдвэйтам =47488 фунтаў =21540,16 кг
* 1 чэлдрон для вугля = 1/8 кіла = 53 хандрэдвэйтам = 5936 фунтаў = 2692,52 кг
* 1 вэй = 2-3 хандрэдвэйтам = 101,6-152,4 кг
* 1 квінтал = 1 хандрэдвэйту вялікаму = 112 фунтам = 50,802 кг
* 1 цэнтал (цэнтнер) = 1 хандрэдвэйту малому = 100 фунтам = 45,36 кг
* 1 тод (ням. «груз») = 1 квартэру доўгаму = 1/4 хандрэдвэйта вялікага= 28 фунтам = 2 стоўнам = 12,7 кг
* 1 квартэр кароткі (у перакладзе з анг. «чвэрць») = 1/4 хандрэдвэйта малога = 25 фунтам = 11,34 кг
* 1 Стоўн (у перакладзе з ангел. «камень») = 1/2 квартэра вялікага = 1/8 хандрэдвэйта вялікага = 14 фунтам = 6,350293 кг
* 1 клоў (саст.) = 1/2 стоўна = 1/16 хандрэдвэйта = 7 фунтаў = 3,175 кг (раней велічыня клова была = 6,25-8 фунтам = 2,834-3,629 кг)
* 1 квартэрн = 1/4 стоўна = 3,5 фунта = 1,588 кг
* 1 фунт (pondus лат. (lb)) = 16 унцыям = 7000 гранаў = 453,59237 г
* 1 унцыя (oz) = 16 драхмам = 437,5 гранам = 28,349523125 г
* 1 драхма (да 1985 года) = 1/16 унцыі = 27,34375 гран = 1,7718451953125 г
* 1 гран (лат. granum, скар. gr) (да 1985 года) = 64,79891 мг

Амерыканская сістэма мер масы

*Адрозненні ад Брытанскай сістэмы мер:*
* 1 квінтал = 1 хандрэдвейт = 100 фунтаў = 1 цэнтал = 45,36 кг
* 1 квартэр = 1/4 хандрэдвейта = 25 фунтаў = 11,34 кг
* 1 стоўн = 14 фунтаў = 6,35 кг

## Меры аб’ёму для вадкасцяў 
Брытанская Імперская сістэма мер для вадкасцяў

* 1 бат (у перакладзе з ангел. «тарэц») = 108—140 галонам = 490,97-636,44 л (дм³) (~ 2 хогзхэда)
* 1 бат піва = 108 галонаў = 17,339 куб. футаў = 490,97 л
* 1 пайп = 105 галонам = 2 хогзхэда = 477,34 л (дм³)
* 1 хогсхэд (у перакладзе з ангел. «вялікая бочка») = 52,5 імперскіх галона = 238,67 л (дм³)
* 1 барэль = 31-42 галонам = 140,9-190,9 л (дм³)
* 1 **барэль**http://en.wikipedia.org/wiki/Barrel для вадкасці (піва) *(Барэль)*= 36 імперскім галонам = 163,65 л (дм³)
* **1 барэль для сырой нафты** = 34,97 галонам = 158,988 л (дм³)
* 1 кілдэркін = 1/2 барэля = 2 фэркінам = 16-18 галонам = 72,7-81,8 л (дм³)
* 1 фэркін (у перакладзе з ангел. «маленькая бочачка»)(fir) = 1/6 хогсхэда = 1/4 барэля = 1/2 кілдэркіна = 8-9 галонам = 36 квартам = 36,3-40,9 л (дм³)
* 1 імперскі галон = 4 квартам = 8 пінтам = 32 джыла = 160 вад. унцыям = 4,546 л (дм³)
* 1 потл = 1/2 імпер. галона = 2 квартам = 2,27 л (дм³)
* 1 кварта = 1/4 імпер. галона = 2 пінтам = 1,1365 л (дм³)
* **Вялікія бутэлькі**, распаўсюджаныя ў Еўропе і ў Вялікабрытаніі (гл. таксама Шампанскае):
** 1 Мэлхісэдэк (Melchizedek) = 40 бутэлек = 30 літраў
** 1 Прымат (Primat) = 36 бутэлек = 27 літраў
** 1 Саламон = 25 літраў
** 1 Мельхіёр (Melchior)= 24 бутэлек = 18 літраў
** 1 Навухаданасор (Nebuchadnezzar) = 20 бутэлек = 15 літраў
** 1 Валтасар (Balthazar) = 16 бутэлек = 12 літраў
** 1 Салманасар (Salmanazar) = вялікая вінная бутэлька = 12 бутэлек = 9 літраў
** 1 Мафусаіл (Methuselah) = 8 бутэлек = 6 літраў
** 1 Равоам (Rehoboam) = 6 бутэлек = 4,5 літра
** 1 Еравоам (Jeroboam) (падвойная Magnum bottle) = 4 бутэлькі = 3 літра
** 1 Магнум (Magnum bottle) = 2 бутэлькі = 1,5 літра
* 1 бутэлька малака = 1 кварце = 946,36 мл
* 1 бутэлька віскі = 1 пятой = 757,1 мл
* 1 бутэлька шампанскага = 2/3 кварты = 630,91 мл (Фр. шампанскае (750 мл))
* 1 бутэлька віна = 750 мл = 25,3605 вад. унцый
* 1 бакэт (у перакладзе з ангел. «коўш») неафіцыйная адзінка = 5 імпер. галонам = 18,927 л
* 1 філет = 1/2 бутэлькі шампанскага = 375 мл
* 1 пінта = 1/8 імпер. галона = 1/2 кварты = 4 джылам (гілам) = 20 унцыям вадкім = 34,678 куб. цалям = 0,568 261 л (дм³)
* 1 джыл (гіл) = 1/4 пінты = 5 вад. унцыям = 8,670 куб. цаляў = 0,142 л (дм³)
* 1 кубак для сняданку = 1/2 пінты = 10 вад. унцыям = 17,339 куб. цалям = 1,2 ам. кубку = 284 мл
* 1 сталовая лыжка = 3 гарбатным лыжкам = 4 вад. драхмы = 1/2 вадкай унцыі = 14,2 мл
* 1 гарбатная лыжка = 1/3 сталовай лыжкі = 1 1/3 вад. драхмы = 4,7 мл (з іншай крыніцы: = 1/8 вад. унцыі = 3,55 мл (традыц.), мэд. і кухня = 5 мл)
* 1 вінная чарка, куфель = 16 вад. драхмам = 2 вад. унцыям = 56,8 мл
з іншай крыніцы:
* 1 вінная чарка, куфель = 2,5 вад. унцыям = 5 сталовых лыжак = 1/2 джыла = 71 мл
* 1 унцыя вадкая = 1/20 пінты = 1/5 джыла = 8 вад. драхмам = 24 вад. скрупулам = 1,733 871 куб. цалям = 28,413063 мл (см³)
* 1 драхма вадкая (1878 — 1 лютага 1971 года) = 3 вад. скрупулам = 1/8 вад. унцыі = 60 мінімам = 0,96 ам. вад. драхмам = 0,216 734 кубічнай цалі = 3,551633 мл
* 1 вад. скрупул аптэк. (1878-1 лютага 1971 года) = 1/3 вад. драхмы = 1/24 вад. унцыі = 20 мінімам = 19,2 ам. мініма = 1,18388 мл
* 1 мінім аптэк. (1878-1 лютага 1971 года) = 1/60 вад. драхмы = 1/20 вад. скрупула = 0,96 ам. мініма = 0,05919 мл

Амерыканская сістэма мер для вадкасцяў
*Некаторыя меры адрозніваюцца ад Брытанскай сістэмы мер*
* 1 барэль = 31-42 галонаў = 140,6-190,9 літраў
* 1 барэль для вадкасці *(Барэль)* = 31,5 галонаў = 119,2 л (дм³)
* 1 барэль для сырой нафты *(Барэль)*= 42,2 галонаў = 158,97 л (дм³)
* 1 галон амер. = 0,833 галона ангел. = 3,784 л (дм³)
* 1 кварта амер. = 0,833 кварты ангел. = 0,946 л (дм³)
* 1 пінта вадкая амер. = 1/8 амер. галона = 0,473 л (дм³)
* 1 джыл (гіл) = 1/4 пінты амер. = 0,118 л (дм³)
* 1 унцыя вадкая = 1/128 галона = 1,041 унцыі ангел. = 2 ст. лыжкі = 1/8 шклянкі = 29,56 мл (см³)
* 1 чарка = 16 вад. драхмам = 2 унцыі = 1/4 шклянкі = 59,12 мл
* 1 драхма вадкая = 1/8 вадкай унцыі = 3,6966 мл
* 1 сталовая лыжка (ст.л.) = 3 гарбатных лыжкі (г.л.) = 4 вад. драхмы = 1/2 вад. унцыі = 14,8 мл
* 1 гарбатная лыжка (г.л.) = 1/3 сталовай лыжкі (ст.л.) = 1 1/3 вад. драхмы = 4,9 мл
* 1 гарбатная лыжка = 60 капель (0,08 мл)
* 1 кававая лыжка = 1/2 г.л. = 2,45 мл
* 1 лыжачка для запраў = 1/4 г.л. = 1,225 мл
* 1 мінім = 1/60 вад. драхмы = 0,06 мл

## Меры аб’ёму для сыпкіх цел 
Брытанская Імперская сістэма мер для сыпкіх цел
* 1 чэлдрон (чэлдэр) (chd)(у перакладзе з фр. «кацёл, вялікі імбрычак») = 32-36 бушалям = 1268—1309 л (дм³)(= 36 бушалям = 288 галонам = 46,237 куб.фута = 1,3091 м³)
* 1 квартэр = 2 коўмам = 64 галонам = 8 бушалям = 290,93 л (дм³)
* 1 коўм = 4 бушалям = 32 галонам = 145, 475 л (дм³)
* 1 барэль для сыпкіх цел = 36-40 галонам = 163,6-181,7 л (дм³)
* 1 сак (у перакладзе з ангел. «мяшок») = 3 бушалям = 109,05 л (дм³)
* 1 страйк = 2 бушалям = 72,73 л (дм³)
* 1 бушаль = 4 пэкам = 8 галонам = 32 сухі. квартам = 62 сухі. пінтам = 1,032 ам. бушаля = 2219,36 кубічнай цалі = 36,36872 л (дм³)
* 1 пэк = 2 галонам = 1,032 пэка ам. = 9,092 л (дм³)
* 1 галон = 4 квартам = 8 пінтам = 4,546 л (дм³)
* 1 кварта = 2 пінтам = 1,032 кварты ам. = 1,136 л (дм³)
* 1 квартэрн сух. (чвэрць) = 1/4 пэка = 2 кварты = 2,2731 л
* 1 пінта = 0,568261 л (дм³)

Амерыканская сістэма мер для сыпкіх цел
*Некаторыя меры адрозніваюцца ад Брытанскай сістэмы мер*
* 1 квартэр = 2 коўма = 64 галона = 8 бушаляў = 282 л
* 1 коўм = 4 бушаля = 32 галона = 141 л
* 1 барэль для сыпкіх цел =117,3-158,98 л
* 1 бушаль = 0,9689 ангел. бушаля = 35,2393 л, іншая крыніца: = 35.23907017 л = 9.309177489 амерыканскіх галонаў
* 1 пэк амер. = 0,9689 пэка ангел. = 8,81 л
* 1 галон = 4,405 л
* 1 кварта амер. = 1,101 л
* 1 пінта сухая амер. = 1/64 бушаля = 1/8 галона = 0,551 літра
* 1 унцыя (uncia, oz) = 16 драхмам = 437,5 грана = 28,35 г

## Аптэкарскія і тройскія (для каштоўных металаў і камянёў) меры 
Адрозніваюцца Аптэкарскія і тройскія (для каштоўных металаў і камянёў) меры:
* **Аптэкарская сістэма мер вагі** ужывалася ў вобласці фармацэўтыкі, у ёй выкарыстоўваліся фунт, унцыя, драхма, скрупул, гран, мінім.
* **Манетная (тройская) сістэма мер вагі** выкарыстоўваецца ювэлірамі і ў манетным двары. Асноўныя велічыні — фунт, унцыя, пэнівэйт, карат, гран. Гэтак жа гэтая сістэма выкарыстоўваецца пры вырабе боепрыпасаў.
* Велічыні паміж Брытанскай і Амерыканскай сістэмай мер таксама адрозніваюцца.

Ніжэй прыведзеная Брытанская сістэма мер вагі.
 

             Меры вагі аптэкарскія 
           
           
               
          
            Брытанская Аптэкарская сістэма мер вагі  ў 15-20 ст.ст.  ужывалася ў вобласці фармацэўтыкі, у ёй выкарыстоўваліся фунт, унцыя, драхма, скрупул і гран. Пры гэтым аптэкарскія велічыні фунта, унцыі, драхмы адрозніваліся ад велічынь такой назвы для камерцыйнага выкарыстання. 
            
             
           
           
             Меры 
вагі (Маса)
             Меры для вадкасцяў
           
           
              1 фунт = 12 унцыям = 5760 гранаў = 373,24172 г
             
             
             
           
           
              1 унцыя (Тройская унцыя) (uncia, oz) = 8 драхмам = 24 скрупулам = 480 гранам = 31,1035 г              
             1 вадкая унцыя = 8 вад. драхмам = 24 вад. скрупулам = 28,413 мл 
           
           
             1 драхма (драм) (да 1975 года) =  1/96 аптэкарск.фунта = 1/8 унцыі = 3 скрупулам =  60 гранам =  3,88794 г 
             
             1 вад. драхма (1878-1 лютага 1971 года) = 3 вад. скрупулам = 1/8 вад. унцыі = 60 мінімам = 0,96 ам. вад. драхмам = 3,55163 мл
           
           
              1 скрупул (scrupulum) = 1/3 драхмы = 20 гранаў = 1,296 г
             
             1 вад. скрупул (1878-1 лютага 1971 года) =  1/3 вад. драхмы = 1/24 вад. унцыі = 20 мінімам = 19,2 ам. мініма = 1,18388 мл
           
           
              1 гран (granum) (да 1985 года) = 1/20 скрупула = 64,79891 мг 
             1 мінім (1878-1 лютага 1971 года) = 1/60 вад. драхмы = 1/20 вад. скрупула = 0,96 ам. мініма = 0,05919 мл 
* *Мінім — у Вялікабрытаніі ў 19-20 ст.ст. адзінка вадкай ёмістасці, што выкарыстоўваліся фармацэўтамі. Адменены з 1 лютага 1971.*
           
           
                          
            
 
                   Фунт 
                 
                 
                   Унцыя 
                   12 
                  
                 
                 
                   Драхма 
                   8 
                  
                   96 
                  
                 
                 
                   Скрупул 
                   3 
                  
                   24 
                  
                   288 
                  
                 
                 
                   Гран 
                   20 
                  
                   60 
                  
                   480 
                  
                   5760 
                  
                 
                 
                   0,06479891 г
                   1,296 г 
                   3,88793 г 
                   31,1035 г 
                   373,242 г 
                 
            
             
                    
            
                   
                                      
                  Галон
                   
                 
                 
                    
                  Унцыя вадкая
                   
                    
                  160
                   
                 
                 
                    
                  Драхма вадкая
                   
                   
                    
                  8
                   
                    
                  1,280
                   
                 
                 
                    
                  Скрупул вад.
                   
                   
                    
                  3
                   
                    
                  24
                   
                    
                  3,840
                   
                 
                 
                    
                  Мінім
                   
                           
                  20
                   
                    
                  60
                   
                    
                  
                  480
                   
                    
                  
                  76,800
                   
                 
                 
                           
          
                  0,059 мл
                   
                           
          
                  1,184 мл
                   
                    
                  
                  3,55163 мл
                   
                    
                  
                  28,413 мл
                   
                    
                  
                  4,546 л
                   
                 
                 
                           
          
                  0,96 ам. мініма
                   
                           
          
                  19,2 ам. мініма
                   
                    
                  
                  0,96 ам. в. драхмы
                   
                   
                    
                  
                  0,96 ам. в. унцыі
                   
                   
                    
                  
                  1,20095 ам. галона
                   
                   
                 
            
             
           
      

             Манетныя (Тройскія) меры вагі 
      

**Манетная (тройская) сістэма мер вагі** выкарыстоўваецца ювэлірамі і ў манетным двары. Асноўныя велічыні — фунт, унцыя і пэнівэйт.

* 1 фунт = 12 унцыям = 5760 гранам = 373,242 г
* 1 фунт тройскі = 0,822857 фунта масы = 13 унцыям 72,5 гранам
* 1 фунт масы = 1,215277 фунта тройскага = 1 фунту тройск. 2 унцыям 280 гранам
* 1 унцыя (Тройская ўнцыя) (uncia, oz) = 8 драхмам = 24 скрупулам = 480 гранам = 31,1034768 г
* 1 драхма тройская (да 1975 года) = 1/96 тройскага фунта = 2,5 пэнівэйта = 1/8 унцыі = 3 скрупула = 60 гранам = 3,88793 г
* 1 пэнівэйт ( — вага пені) = 24 гранам = 1,55518 г
* 1 карат = 3,086 грана = 200 мг
* 1 гран (granum) (да 1985 года) = 20 майтаў = 480 дойтаў = 9600 пэрыётаў = 230400 блэнкаў = 64,79891 мг
* 1 майт = 24 дойта = 480 пэрыётаў =11520 блэнкаў = 3,24 мг
* 1 дойт = 20 пэрыётаў = 480 блэнкаў = 0,135 мг
* 1 пэрыёт (periot)= 24 блэнкам = 1/20 дойта = 0,00675 мг
* 1 блэнк (blank)= 0,000281245 мг
 
                                
                   Унцыя
                 
                 
                   Пэнівэйт
                   20
                   
                 
                 
                   Гран
                   
                   24
                   
                   480
                   
                 
                 
                   Майт
                   
                   20 
                  
                   480
                   
                   
                   
                 
                 
                   Дойт 
                   24 
                  
                   480 
                  
                   
                   
                   
                   
                 
                 
                   Пэрыёт 
                   20 
                  
                   480 
                  
                   9,600 
                  
                   
                   
                   
                   
                 
                 
                   Блэнк
                    
                   24 
                  
                   480 
                  
                   11520 
                  
                   230400 
                  
                   
                   
                   
                   
                 
                 
                    0,000281245 мг
                    0,00675 мг
                    0,135 мг
                   3,24 мг
                   64,79891 мг
                   
                    1,555 г
                    31,1035 г
                   
                 
            

## Гл. таксама 
* Руская сістэма мер

## Спасылкі 
* Калькулятар — канвертар 
* Anglo-Saxon weights & measures
* British Weights And Measures Association
* Імперскія і мэтрычныя аўтаматычныя пераўтварэнні
* Canada Weights and Measures Act 1970-71-72 
* General table of units of measure — NIST — pdf 
* Interpretation of the SI for the United States and Federal Government Metric Conversion Policy 
* How Many? A Dictionary of Units of Measurement 
* Conversion of units
* Cooking weights and measures — «кухонныя» адзінкі вымярэння