Зэльвянка

**Зэльвянка**, таксама **Зальвянка**, **Зэльвенка** — рака ў Брэсцкай і Гродзенскай абласцях Беларусі, левы прыток Нёмана. Даўжыня 170 км. Вадазбор 1940 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці каля 11 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 ‰.

## Назва 
У Іпацьеўскім летапісе рака названа *Зелевя* («по Зелеви»), у крыніцах XVI стагоддзя — *Зельва*, *Зельвея*, пазней пачала ўжывацца цяперашняя форма назвы *Зэльвянка*.

Назва балцка-яцвяжскага паходжання, звязаная з літоўскім *žalvas* «зеленаваты».

У Літве аналагі — гідронімы *Želva*, *Želvis*, *Zelva*, *Zelvė*. Дзве апошнія назвы — возера і рака каля Віевіса, узніклі пад уплывам яцвягаў, бо ў яцвяжскай мове, як і ў іншай заходнябалцкай мове — прускай, быў пераход *ž* > *z*. Яцвяжскае гучанне назвы аднаўляецца як **Zelvō* (Зелво).

Назву Зэльвы ставяць у адзін шэраг з такімі гідронімамі на левабярэжжы Нёмана, як **Zeita* (назва возера, што дала назву ракі *Zietela*, ад якой праз некалькі этапаў трансфармацыі ўзнікла назва мястэчка Дзятлава) і Свіцязь (мясцовыя літоўскамоўныя аўтахтоны ўжывалі назву *Svitožis*). Па-літоўску (па-ўсходнябалцку) гэтыя тры назвы мелі б карані *Želv-, Žiet-, Švit-* (заходнябалцкім мовам таксама быў уласцівы пераход *š* > *s*).

Назва Зэльвы з’яўляецца гідранімічнай спадчынай яцвягаў, у якую, апроч згаданых водных назваў, улучаюць таксама назвы рэк Ясельда, Грыўда, Саколда, Голда, Нёўда, Сёгда, у якіх другі складнік паходзіць ад яцвяжскага **udā* «вада, рака».

Балцка-яцвяжскімі таксама, імаверна, з’яўляюцца назвы прытокаў ракі Зэльвы Шчыба, Сасва, Кіпятка.

На процілеглым краі цяперашняга беларуска-літоўскага памежжа таго ж паходжання, што і назва Зэльвы, азёрная назва Золва ( *z*.

## Гідраграфія 
Пачынаецца паміж вёскамі Лідзяны і Кулявічы Свіслацкага раёна, цячэ ў Ваўкавыскім, Пружанскім, Зэльвенскім і Мастоўскім раёнах. У верхнім цячэнні падяляе Ваўкавыскае і Слонімскае ўзвышшы, затым цячэ па Нёманскай нізіне. Упадае ў Нёман у г. Масты.

Рэчышча моцна-звілістае. Яго шырыня ў межань 15—20 м. На працягу 44,2 км каналізаванае: ад вытоку да в. Краскі (16 км) і на ўчастку за 2 км на поўнач ад г.п. Зэльва — 2 км на поўнач ад в. Ліхінічы (28,2 км). Берагі пясчаныя, стромкія і абрывістыя.

Даліна трапецападобная, яе шырыня ад 0,5 да 3—4 км у ніжнім цячэнні. Пойма забалочаная, роўная, шырынёй да 2,5 км, у сярэднім і ніжнім цячэнні 0,4—0,6 км. Створана Зэльвенскае вадасховішча. У пойме меліярацыйныя сістэмы.

Замярзае ў канцы снежня, крыгалом у сярэдзіне сакавіка.

### Асноўныя прытокі 
**Справа**: Шчыба, Ружанка, Іванаўка, Акоўка. **Злева**: Сасва, Мяштоўка, Кіпятка, Самараўка, Юхнаўка.

## Фаўна 
Водзяцца шчупак, акунь, верхаводка, плотка, пячкур, ёрш звычайны, галавень (у вусці), жэрах звычайны (у вусці), лешч (у вусці), язь (у вусці), карась сярэбраны, ялец звычайны, гусцяра; выдра, норка, андатра; раней было шмат ракаў і мянтузоў, у вусцевай частцы рыбны промысел; у алешніках абапал ракі жылі бабры (да пачатку меліярацыйных работ).

## На рацэ 
**Гарады**: Масты (пры вусці). **Гарадскія пасёлкі**: Зэльва. **Вадасховішчы**: Зэльвенскае, Паперня. **ГЭС**: Паперня.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Прытокі Нёмана
Катэгорыя:Рэкі Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Пружанскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Зэльвенскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Слонімскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Мастоўскага раёна