open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Солдзіна

**Солдзіна** () — вёска ў муніцыпалітэце Нарва-Йыэсуу павета Іда-Вірумаа на паўночным усходзе Эстоніі. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовага самакіравання ў 2017 годзе размяшчаўся ў воласці Вайвара. Аднайменная чыгуначная станцыя.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Вайвара (значэнні)

* Вайвара
* Вайвара (воласць)
* Вайвара (канцэнтрацыйны лагер)
* Вайвара (станцыя)
Ральф Абіб

**Ральф Абіб** (; ) — французскі кінарэжысёр, сцэнарыст.

## Біяграфія 
Ліванскага паходжання. Сын маклера.

Кар’еру ў кіно пачаў на парыжскай студыі «Pathé» у 1933 годзе, працаваў дэкаратарам. Перш чым пачаў здымаць свае кінафільмы, быў памагатым рэжысёра ў Жана Дрэвіля і Жан-Поля Ле Шануа.

Удзельнік Другой сусветнай вайны. У студзені 1943 года бег з Францыі праз Іспанію, далучыўся ў маі таго ж года да Свабодных французскіх ВПС () у Вялікабрытаніі.

Пасля навучання ў англійскай школе ВПС RAF Cranwell быў накіраваны ў 341-ю эскадрыллю RAF, вядомую як гурт «Эльзас» ВПС Свабоднай Францыі (), дзе пачаў лётаць на самалётах Supermarine Spitfire.

## Фільмаграфія 
* (1969) «Закон вуліц»

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры Францыі
Петэр Бёзэ

, 1742]]
**Петэр Бёзэ** (жыў у XVIII ст.) — скульптар, гравёр па медзі. Працаваў у князёў Радзівілаў. З яго твораў на Беларусі вядома гравіраваная пліта «Генеалагічнае дрэва роду Радзівілаў» (Гданьск, 1742).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гравёры Беларусі
Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Гравёры па медзі
Катэгорыя:Гравёры XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары XVIII стагоддзя
Бжастоўскі

**Бжастоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Антоні Бжастоўскі — вялікалітоўскі рэлігійны дзеяч.
* Ігнацій Бжастоўскі – грамадскі і палітычны дзеяч, асветнік.
* Канстанцін Казімір Бжастоўскі — вялікалітоўскі рэлігійны дзеяч.
* Ксаверый Бжастоўскі — староста даўгоўскі, масон.
* Цыпрыян Павел Бжастоўскі — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, дыпламат.
* Ян Бжастоўскі – вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Урад Андраса Самуэльсана

Першы нацыянальны ўрад Фарэрскіх астравоў пасля атрымання самакіравання на чале з прэм’ер-міністрам («законагаварунам») Андрасам Самуэльсанам, які дзейнічаў у маі 1948 — снежні 1950 гадоў.

Кааліцыйны ўрад (Партыя саюза, Партыя самакіравання і Сацыял-дэмакратычная партыя) быў створаны 12 мая 1948 года, праз 18 месяцаў пасля парламенцкіх выбараў.

Пасля парламенцкіх выбараў 8 лістапад 1950 года, урад Самуэльсана склаў свае паўнамоцтвы 15 снежня 1950 года, а сам прэм’ер адыйшоў ад актыўнай палітычнай дзейнасці

## Склад 
## Спасылкі 
* Færøernes lagmænd og regeringer siden 1948 

Катэгорыя:Урады Фарэрскіх астравоў
Мікалай Данілавіч Браценнікаў

**Мікалай Данілавіч Браценнікаў** (, Магілёў, БССР — ) — беларускі скрыпач і педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1975), прафесар (1981).

## Біяграфія 
Скончыў у 1950 годзе Маскоўскую кансерваторыю. З 1950 года — у Беларускай акадэміі музыкі (у 1959—1963 гадах — прарэктар). Вёў выканальніцкую дзейнасць пераважна як ансамбліст (у 1958—1965 гадах — удзельнік струннага квартэта Беларускай філармоніі). Пад яго кіраўніцтвам створана Дзяржаўная калекцыя ўнікальных смычковых інструментаў (зберагаецца ў Нацыянальным гістарычным музеі Рэспублікі Беларусь).

Член Беларускага саюза музычных дзеячаў з 1992 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1985 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Скрыпачы
Катэгорыя:Музычныя педагогі
Канцэртмайстар

**Канцэртмайстар** – 1) першы скрыпач-саліст сімфанічнага ці опернага аркестра; часам выступае як дырыжор; 2) музыкант, што ўзначальвае кожную з відавых інструментальных груп сімфанічнага аркестра (пераважна ўнутры струннай групы); 3) піяніст, які дапамагае вакалістам, артыстам балета, інструменталістам развучваць партыі і акампануе ім на рэпетыцыях і ў канцэртах.

## Беларускія канцэртмайстры
* С. Талкачоў
* Ж. Габа
* Г. Карант
* Л. Максімава
* Т. Міянсарава
* Н. Ражнова
* Л. Талкачова
* Г. Тамашэвіч-Каржанеўская

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музыка
Ніна Аляксандраўна Ражнова

**Ніна Аляксандраўна Ражнова** (, Пенза, РСФСР — ) — беларуская піяністка. Заслужаная артыстка Беларусі (1964).

## Біяграфія 
Скончыла Маскоўскую кансерваторыю (1947). З 1947 года — педагог і канцэртмайстар музычнага вучылішча пры Маскоўскай кансерваторыі, з 1950 года — канцэртмайстар Маскоўскага музычна-педагагічнага інстытута імя Гнесіных. У 1954—1990 гадах — канцэртмайстар Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. Вяла канцэртную дзейнасць.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1959 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Піяністы
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Віктар Міхайлавіч Браянкоў

**Віктар Міхайлавіч Браянкоў** (, Самара, Расійская Імперыя — ) — беларускі віяланчэліст. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1955).

## Біяграфія 
Скончыў у 1941 годзе Маскоўскую кансерваторыю. У 1940—1975 гадах — артыст аркестра Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі (у 1946—1957 гадах — канцэртмайстар групы віяланчэляў), выконваў адказныя сола, выступаў у канцэртах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Віяланчэлісты Беларусі
Уускюла

**Уускюла**:

## Прозвішча 
* Мары Уускюла — эстонскі лінгвіст

## Тапонім 
* Уускюла (Алутагузэ)
* Уускюла (Йыэляхтмэ)
* Уускюла (Ляэнэ-Нігула)
* Уускюла (Рапла)
* Уускюла (Хальяла)
Георгій Аляксеевіч Карант

**Георгій Аляксеевіч Карант** (, Дзяржынаўка, Шэмахінскі раён, Азербайджан) — беларускі піяніст. Заслужаны артыст Беларусі (1990).

## Біяграфія 
Скончыў у 1971 годзе Азербайджанскую кансерваторыю. З 1971 года — канцэртмайстар Беларускай кансерваторыі, з 1976 года — Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы Рэспублікі Беларусь.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1980 года.

## Прафесійная дзейнасць 
Зрабіў вялікі ўклад у падрыхтоўку оперных спектакляў беларускіх кампазітараў: «Джардана Бруна» і «Візіт дамы» С. Картэса, «Сівая легенда» Д. Смольскага, «Новая зямля» Ю. Семянякі, «Сцежкаю жыцця» Г. Вагнера, «Майстар і Маргарыта» Я. Глебава, «Дзікае паляванне караля Стаха» У. Солтана, шэрагу класічных опер. Выступае ў канцэртах з вядомымі беларускімі вакалістамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Піяністы
Караблекрушэнне на рацэ Конга (2025)

15 красавіка 2025 года на рацэ Конга паблізу горада Мбандака на паўночным захадзе Дэмакратычнай Рэспублікі Конга пасля ўзніклага пажару затанула судна (драўляная маторная лодка), у выніку загінула 148 чалавек, яшчэ больш за 100 абвешчаны прапаўшымі без вестак.

Драўляная маторная лодка HB Kongolo выконвала пасажырскі рэйс на рацэ Конга. Судна выйшла з порта Матанкуму і накіроўвалася ў раён Балома, на борце знаходзілася каля 500 чалавек. Калі лодка знаходзілася ў раёне горада Мбандака, на яе борце ўспыхнуў пажар, прычынай якога стала выкарыстанне адкрытага агню пры падрыхтоўцы ежы адным з пасажыраў. Пасажыры, многія з якіх не ўмелі плаваць, сталі скакаць у ваду. У выніку лодка перакулілася. Па стане на 19 красавіка, колькасць загінулых складала 148 чалавек, зніклых без вестак — больш за 100. Колькасць выратаваных склала больш за 150 чалавек, многія з якіх атрымалі моцныя апёкі.

## Гл. таксама 
* Караблекрушэнне на рацэ Ква (2024)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Падзеі 15 красавіка
Катэгорыя:Красавік 2025 года
Катэгорыя:Транспартныя здарэнні 2025 года
Катэгорыя:Караблекрушэнні
Мацей Дыякевіч

**Мацей Дыякевіч** (; 1803 або 1804 — 12 студзеня 1880, маёнтак Альхова, Цітвянская воласць, Ігуменскі павет, Мінская губерня) — вайсковец Расійскай імперыі, дзяржаўны служачы Мінскай губерні.

## Біяграфія 
Сын Казіміра (жыў у Копыскім павеце, памёр каля 1819 года). Рыма-каталік, шляхецкі герб невядомы.

Выпускнік 1-га Кадэцкага корпуса, служыў у Літоўскім піянерным батальёне ў складзе Літоўскага асобнага корпуса. Удзельнік падаўлення паўстання 1830—1831 гадоў у Каралеўстве (Царстве) Польскім. Пайшоў у адстаўку 31 студзеня 1842 года з чынам падпалкоўніка.

У 1842—1848 гадах радца гаспадарчага аддзела, у 1848—1861 гадах радца кантрольнага аддзялення Мінскай палаты дзяржаўных маёмасцей. Напісанне ў расійскіх дакументах: *Матвѣй Казимировичъ Діякевичъ*.

Другі шлюбам муж Браніславы з Шышкаў, праз вена атрымаў маёнтак Альхова Ігуменскага павета. Меў тытул стацкага саветніка. На 1876 год меў у Альхове 533 дзесяціны зямлі. У маёнтку Дыякевіча памёр вядомы архівіст Міхал Богуш-Шышка (1811—1877), брат Браніславы Дыякевічавай з Шышкаў.

Памёр у Альхове, пахаваны на могілках ва Узлянах побач з жонкай.

## Сям’я 
Другім шлюбам муж Браніславы з Шышкаў (1821/1822 — 28 лютага 1899).

Дзеці:

* Філіпіна-Юлія (1845; жонка Аляксандра Копця) 
* Ян-Кадыд (1847)
* Аляксандр-Марцін (1855; паручнік артылерыі ў 1883 г., штабс-капітан у 1885 г., пайшоў у адстаўку ў 1907 г. з чынам палкоўніка; жонка — Марыя-Людвіка Шульц (1862—1939), дачка Альберта Шульца).

## Узнагароды 
Кавалер ордэнаў Святой Ганны 4-й (1831) і 3-й ступені (1861), Святога Станіслава 2-й ступені (1857), Святога Уладзіміра 4-й ступені (1860), польскага знака пашаны за вайсковую годнасць 4-й ступені (1831). Узнагароджаны цёмна-бронзавым медалём на Андрэейскай стужцы ў памяць пра вайну 1853—1856 гадоў, знакам пашаны за 30 гадоў службы (1856).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
*
Дзень яднання народаў

**Дзень яднання народаў Беларусі і Расіі** () — дзяржаўнае свята ў Беларусі і Расіі, адзначаецца 2 красавіка. Гэтым днём у 1996 годзе падпісаны Дагавор аб стварэнні супольнасці Беларусі і Расіі, што меркавала яднанне эканамічнай прасторы і заканадаўчай базы дзвюх краін. Яшчэ праз год быў падпісаны Дагавор аб Саюзе Беларусі і Расіі.

Дагавор аб стварэнні Саюзнай дзяржавы ўступіў у сілу пасля абмену ратыфікацыйнымі граматамі двух кіраўнікоў дзяржаў 26 студзеня 2000 года. Па ўмовах дагавора грамадзяне Расіі і Беларусі мелі роўныя правы ў сферы працы, аховы здароўя, адпачынку, адукацыі, і на бесперашкоднае перамяшчэнне на тэрыторыі Саюзнай дзяржавы.

У 1997 годзе ЦБ РФ выпусціў памятную манету, прысвечаную гэтай падзеі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Саюзная Дзяржава
Катэгорыя:Святы 2 красавіка
Катэгорыя:Святы Беларусі
Катэгорыя:Святы Расіі
Ода

**О́да** (ад  «песня») — жанр лірычнай паэзіі і музыкі; верш у гонар якой-небудзь асобы ці гістарычнай падзеі, напісаны ў паэтычным, урачыстым стылі.

Узнікла ў Старажытнай Грэцыі, дзе одамі называлі лірычныя песні, што выконваліся хорам у час танцаў.

Выдатнымі одапісцамі былі старажытнагрэчаскі Піндар, старажытнарымскі Гарацый, у заходнееўрапейскай паэзіі — П. Рансар, Ф. Малерб, Ж. Б. Русо, Э. Лебрэн. У рускай паэзіі пачынальнік оды — В. Традзьякоўскі.

У сярэдзіне і другой палове ХІХ ст. ода не развівалася.

На пачатку ХХ ст. ода адрадзілася. Эвалюцыя оды ішла ў кірунку набліжэння да грамадзянскай лірыкі, прасякнутай пафасам услаўлення. У гэты час ода ўвайшла ў беларускую паэзію: «Украіна» Я. Купалы, «Краіне Саветаў», «Да дня 20-й гадавіны Кастрычніка» Я. Коласа.

Нярэдка паэты выносяць слова «ода» ў назвы твораў: «Ода балгарскай кухні» Н. Гілевіча, «Ода трактарнаму заводу» Х. Жычкі, «Ода Еве» П. Макаля, «Ода пешаходу» П. Панчанкі, «Ода прозе» М. Стральцова.

У сучаснай паэзіі развіваецца сатырычная ода: «Ода квітанцыі» А. Вярцінскага, «Ода футбольнаму мячу» Н. Гілевіча.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Паэтычныя жанры
Жанна Навумаўна Габа

**Жанна Навумаўна Габа** (; , Адэса, УССР) — беларуская піяністка, канцэртмайстар, педагог. Заслужаная артыстка Бурацкай АССР (1972).

## Біяграфія 
У 1960 годзе скончыла Адэскую кансерваторыю па класе фартэпіяна (клас прафесара С. Л. Магілеўскай). У 1960—1962 гадах — канцэртмайстар на вакальнай кафедры Адэскай кансерваторыі, у 1962—1980 гадах — у оперных тэатрах Чалябінска, Свярдлоўска, Улан-Удэ. У 1978 годзе — выкладчык Екацярынбургскай кансерваторыі (канцэртмайстарскі клас). У 1982—1989 гадах — канцэртмайстар Беларускай дзяржаўнай філармоніі, з 1992 года — Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы 
* 

Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Піяністы
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Бурацкай АССР
Ян Лапа

**Ян Лапа** (; Старынецкі-Лапа, ; 1794 або 1793 — 11 кастрычніка 1874) — вайсковец Расійскай імперыі, землеўласнік у Мінскай губерні.

## Біяграфія 
Сын Пятра Лапы, сына Яна. Рыма-каталік, ахрышчаны з імем Ян-Уладзіслаў. Меў родных братоў: Каятан, Мікалай-Станіслаў. У традыцыі Расійскай імперыі — Іван Пятровіч Лапа ().

У 1817—1825 гадах служыў у Астраханскім грэнадзёрскім палку, у 1825—1827 гадах у пасяленным батальёне 6-га карабінернага палка, у 1827—1829 гадах у пасяленным батальёне 4-га карабінернага палка, у 1829—1830 гадах у дзейным батальёне 4-га карабінернага палка, у 1830—1833 гадах у рэзервовым батальёне Кастрамскога пяхотнага палка.

Удзельнік падаўлення паўстання 1830—1831 гадоў у наваколлях Дзісны, Лепеля і Налібак і на зусім пустым месцы збудаваў прыстойны фальварак і назваў яго ў гонар жонкі Зузанполь. На картах таксама абазначаўся як Двор Лапа. Жывучы тут, Ян Лапа доўгі час сеяў лес і заклаў вялікі пладовы і паркавы сад пры даволі вялікай рэзідэнцыі, пра што пісаў краязнавец Аляксандр Ельскі. У 1870-я гады Ян і Зузана Лапы мелі 250 дзесяцін зямлі ў маёнтку Зузанполь.

Пахаваны на могілках ва Узлянах.

## Узнагароды 
Кавалер ордэнаў Святой Ганны 4-й (1832, з надпісам «За храбрасць», за ўдзел у падаўленні паўстання 1830—1831) і 3-й ступені (1836).

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  
* 
* 

Катэгорыя:Ваенныя Расійскай імперыі
Варшаўская фабрыка матацыклаў

**Варшаўская фабрыка матацыклаў** (, **WFM**) — фабрыка у Варшаве, якая вырабляла матацыклы, скутары і двухтактныя матацыклетныя рухавікі пад маркай WFM, дзейнічала ў 1951—1965 гадах.

## Апісанне 
WFM, звычайна называная вэфэмкай, узнікла ў 1951 годзе з пераўтварэння Варшаўскіх аўтамабільных рамонтных заводаў, якія былі створаны на базе Транспартнага завода № 2 і Дзяржаўнага аўтамабільнага завода № 2.

WFM пераняла з Вроцлаўскага завода транспартнага абсталявання Psie Pole вытворчасць матацыклетных рухавікоў аб’ёмам 125 см³, а таксама вытворчасць матацыкла SHL 125 см³ з Келецкіх заводаў металічных вырабаў (KZWM). Завод WFM распрацаваў уласныя канструкцыі матацыклаў: M06 у некалькіх варыянтах, прататып M16, а таксама скутары: прататыпы Żuk, Bąk і Osa, які выпускаўся ў варыянтах M50 і M52. Шматгадовым дырэктарам фабрыкі быў Вацлаў Ляскоўскі.

У 1962 годзе штодзённы выпуск транспартных сродкаў складаў каля 200 адзінак, а на фабрыцы працавала амаль 2 тысячы работнікаў.

1 студзеня 1965 года адбылося зліццё WFM з суседнімі Польскімі аптычнымі заводамі (PZO), пасля чаго вытворчасць пачалі паступова згортваць. Нерухомасць і абсталяванне перайшлі да PZO, якія працягвалі выпускаць рухавікі і запасныя часткі.

У ZNTK Познань (адтуль паходзіць тэхнічная дакументацыя) або ZNTK Вроцлаў (гэта пазначана на адной з захаваных шыльдаў) на базе рухавіка WFM тыпу S06 таксама выраблялі лёгкую нармальнакалеёвую дрэзіну DL2.


Катэгорыя:Машынабудаўнічыя кампаніі Польшчы
Катэгорыя:Прадпрыемствы Варшавы
Аруста

**Аруста** () — вёска ў воласці Кійлі павета Хар'юмаа, Эстонія.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Ларыса Паўлаўна Максімава

**Ларыса Паўлаўна Максімава** (, Віцебск, БССР) — беларуская піяністка, канцэртмайстар. Заслужаная артыстка Беларускай ССР (1982).

## Біяграфія 
У 1964 годзе скончыла Беларускую кансерваторыю (клас Р. Шаршэўскага). З 1964 года — канцэртмайстар Нацыянальнай тэлерадыёкампаніі Беларусі.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1984 года.

## Прафесійная дзейнасць 
Выступае з вядучымі інструменталістамі і вакалістамі рэспублікі, інструментальнымі калектывамі, у тым ліку з ансамблем «Кантабіле», асаблівую ўвагу аддае прапагандзе беларускай музыкі. Зрабіла шмат запісаў для тэлебачання і радыё.

Аўтар і вядучая цыклаў канцэртаў «Рамантычная песня ХІХ стагоддзя» ў зале камернай музыкі Беларускай філармоніі (1990—1994), праграмы «У пошуках гармоніі» на Беларускім тэлебачанні (з 1997 года).

Музычны кіраўнік праграмы «Вянок няздзейсненых мар» на фестывалі, прысвечаным 170-годдзю з дня смерці Л. Бетховена (Бон, 1997).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Беларусь у асобах і падзеях

Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Піяністы
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Курэверэ (Ляэнэ-Нігула)

**Курэверэ** () — вёска ў воласці Ляэнэ-Нігула павета Ляэнэмаа, Эстонія.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Курэверэ

**Курэверэ**:
* Курэверэ (Кійлі)
* Курэверэ (Ляэнэ-Нігула)
* Курэверэ (Мар’ямаа)
* Курэверэ (Отэпя)
* Курэверэ (Саарэмаа)
Кярэверэ (Цюры)

**Кярэверэ** () — вёска ў воласці Цюры павета Ярвамаа, Эстонія. Аднайменны прыпыначны пункт.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Кярэверэ

**Кярэверэ**:
* Кярэверэ (прыпыначны пункт)
* Кярэверэ (Пых’я-Сакала)
* Кярэверэ (Тарту)
* Кярэверэ (Цюры)
Кярэверэ (Тарту)

**Кярэверэ** () — вёска ў воласці Тарту павета Тартумаа на ўсходзе Эстоніі. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовага самакіравання ў Эстоніі ў 2017 годзе размяшчаўся ў воласці Лаэва.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Оскар (кінапрэмія, 2002)

**74-я цырымонія ўручэння прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 2001 год адбылася 24 сакавіка 2002 года ў тэатры «Кодак» (Галівуд, Лос-Анджэлес).

## Лаўрэаты і намінанты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-2002 на сайце IMDb

2002
Катэгорыя:Сакавік 2002 года
Катэгорыя:Падзеі 24 сакавіка
Катэгорыя:2002 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 2002 года
Маршан

**Маршан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Гі Маршан — французскі акцёр, спявак
* Леон Маршан — французскі плывец, алімпійскі чэмпіён
* Луі Маршан (музыкант)
Гі Маршан

**Гі Маршан** (; ) — французскі музыкант, спявак, акцёр.

## Біяграфія 
Гі Маршан, сын гандляра металаломам і хатняй гаспадыні, нарадзіўся і вырас у Бельвілі, раён на ўсходзе Парыжа, дзе ён заставаўся да ваеннай службы.

Пачынаў як крунер. Першы поспех прыйшоў да Маршана летам 1965 года, калі ён выпусціў песню «La Passionata». Маршан граў на фартэпіяна, саксафоне і кларнеце.

З канца 60-х Гі Маршан здымаўся ў кіно. За адну з роляў — інспектара паліцыі ў фільме «Пад папярэднім следствам» — атрымаў прэмію «Сезар» як найлепшы акцёр другога плана, яшчэ чатыры разы быў намінаваны ў той жа катэгорыі.

Памёр 15 снежня 2023 года на 87-м годзе жыцця.

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры Францыі
Лулу

* Лулу (востраў, Канада)
* Лулу (опера)
* Лулу (спявачка)
* Лулу (фільм, 1980, Францыя)
Гета ў Свіслачы (Асіповіцкі раён)

**Гета ў Свіслачы** (лета 1941 — восень 1942) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў пасёлка Свіслач Асіповіцкага раёна і бліжэйшых населеных пунктаў падчас Халакосту.

## Гісторыя 
Да лета 1941 года, перад вайной, сярод больш за тысячу жыхароў мястэчка Свіслач габрэяў было 600—700 чалавек. Вёска была захоплена нямецкімі войскамі 29 чэрвеня 1941 года. Акупацыя працягвалася больш за тры гады — да 17 ліпеня 1944 года.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, арганізавалі ў Свіслачы гета. Гета было адкрытага тыпу і не ахоўвалася. Яно размяшчалася па месцы даваеннага кампактнага пражывання габрэяў, а таму яны заставаліся жыць у сваіх дамах. У 2018 годзе быў знойдзены дзённік жыхара Свіслачы Бондарава, у якім гаворыцца пра 1016 забітых прадстаўнікоў нацыянальнасці.

## Памяць 
Пасля вайны на месцы масавага расстрэлу ацалелыя габрэі Свіслачы паставілі сціплы невялікі абеліск з металічнай агароджай. Пасля помнік быў прыбраны, а прах забітых (некалькі сотняў чалавек) перапахавалі на яўрэйскіх могілках у Бабруйску. На 2021 годзе месца расстрэлу ў Свіслачы ніяк не пазначана. У 1949 годзе ў Бабруйску на месцы перапахавання ўсталявалі абеліск са словамі: «*Памяці загінуўшых савецкіх грамадзян м. Свіслачы, па-зверску закатаваных і забітых нямецка-фашысцкімі захопнікамі 1941-1945 гг. ад родных і блізкіх*» — без згадкі нацыянальнасці ахвяр генацыду. У 2003 годзе па ініцыятыве яўрэйскай абшчыны Бабруйска помнік рэканструявалі і на пліце дадалі словы «яўрэйскай нацыянальнасці».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Асіповічы (Асіповіцкі раён)
Катэгорыя:Гісторыя Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Свіслач (Асіповіцкі раён)
Лулу (фільм, 1980, Францыя)

**«Лулу́»** () — французскі мастацкі фільм 1980 года, пастаўлены ў жанры драмы рэжысёрам Марысам Піяла паводле сцэнарыя Арлет Лангман. Фільм — сатыра на сучаснае жыццё, а таксама аналіз адносных пераваг росквіту і свабоды, якія прыносяцца беспрацоўем. Рэжысёр спрабуе паказаць, што добрая праца і багаты дом не могуць замяніць імкненне да кахання.

У 1980 годзе фільм прымаў удзел у конкурснай праграме Канскага кінафестывалю.

## Сюжэт 
Сюжэт разгортваецца вакол маладой дзяўчыны Нэлі, жонкі паспяховага рэкламшчыка Андрэ. Раптам у яе жыццё ўрываецца беспрацоўны хуліган Луі па мянушцы Лулу, і паміж маладымі людзьмі ўспыхвае каханне. Пры гэтым Нэлі не спыняе падтрымліваць адносіны з мужам. Зацяжараўшы ад Лулу, Нэлі чакае, калі той пачне працаваць дзеля яе і іх будучага дзіцяці, але ў выніку разумее, што выправіць Лулу не можа анічога. Яна прымае рашэнне пазбавіцца ад дзіцяці, што прыводзіць да разрыву з Лулу.

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1980 года
Катэгорыя:Фільмы Gaumont
Падрыхтуйце вашы насоўкі

**Падрыхтуйце вашы насоўкі** () — фільм рэжысёра Бертрана Бліе, які выйшаў у 1978 годзе. У 1979 годзе фільм атрымаў прэмію «Оскар» за найлепшы фільм на замежнай мове, прэмію «Сезар» за найлепшую музыку і быў намінаваны на прэмію «Залаты глобус» за найлепшы замежны фільм.

## Сюжэт 
Рауль, які вельмі любіць сваю жонку Саланж, занепакоены яе дэпрэсіяй і частымі недамаганнямі. Думаючы, што справа ў ім, ён прапануе ёй пачаць раман з іншым мужчынам, якім выпадкова аказваецца Стэфан, які абедаў у тым жа кафэ. Той шакаваны гэтай прапановай і спачатку адмаўляецца, аднак з далейшых зносін з Раулем даведаецца, што, відаць, адзінай дапамогай для Саланж будзе цяжарнасць. Паколькі Раулю не ўдалося дасягнуць гэтай мэты, той прапануе Стэфану паспытаць удачы.

## У ролях 
* Жэрар Дэпардзьё — Рауль
* Караль Лор — Саланж
* Патрык Дэвер — Стэфан
* Мішэль Серо — Сусед
* Рытон Лібман — Крысціян Белой
* Жан Ружэры — Месьё Белой
* Элеанора Хірт — Мадам Белой

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы Бертрана Бліе
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Бельгіі
Катэгорыя:Кінакамедыі Францыі
Катэгорыя:Кінакамедыі Бельгіі
Катэгорыя:Кінакамедыі 1978 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1978 года
Катэгорыя:Фільмы Бельгіі 1978 года
Оскар (кінапрэмія, 2001)

**73-я цырымонія ўручэння прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 2000 год адбылася 25 сакавіка 2001 года ў канцэртнай зале «» (Лос-Анджэлес).

## Лаўрэаты і намінанты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-2001 на сайце IMDb

2001
Катэгорыя:Сакавік 2001 года
Катэгорыя:Падзеі 25 сакавіка
Катэгорыя:2001 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 2001 года
Каваён

**Каваён** (, ) — горад і камуна ў французскім дэпартаменце Ваклюз рэгіёну Праванс — Альпы — Блакітны Бераг. Цэнтр аднайменнага кантона.

## Насельніцтва 
## Памятныя мясціны 
Каваёнскі кафедральны сабор — пабудаваны ў 1251 годзе.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Гі Маршан — французскі акцёр, спявак
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Францыі
Тортвейтыт

**Тортвейтыт** — рэдкі мінерал, сілікат скандыю і ітрыю з хімічнай формулай (Sc,Y)₂Si₂O₇. Асноўная крыніца скандыю. Сустракаецца ў гранітных пегматытах. Мінерал быў названы ў гонар нарвежскага інжынера Олаўса Тортвейта. Колер вар’іруецца ад шаравата-зялёнага да чорнага або шэрага.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Акампанемент

thumb|300px|Тыпавы акампанемент для арыі ці канцэрта Моцарта.
**Акампанеме́нт** ( — *музычнае суправаджэнне*) — партыі аднаго ці некалькіх інструментаў або пеўчых галасоў у ансамблі, падпарадкаваныя галоўнай, сольнай партыі.

Таксама акампанементам называецца кампанент музычнай тканіны, які выконвае функцыю суправаджэння (інтанацыйна-меладычнага, рытмічнага, гарманічнага): адрозніваюць монафанічны і поліфанічны (гарманічны) акампанемент, якія ў працэсе развіцця музычнай творчасці набылі разнастайныя формы

Яшчэ акампанементам называецца выкананне музычнага суправаджэння.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музычная тэрміналогія
Брыжыт Фасэ

**Брыжыт Фасэ** (; ) — французская актрыса тэатра і кіно.

## Біяграфія 
У кіно ўпершыню знялася ва ўзросце пяці гадоў («Забароненыя гульні» Рэнэ Клемана). У 1960—1970-я гады грала ў фільмах «Бывай, сябар», «Вальсоўшчыкі», «Мужчына, які любіў жанчын» і іншых.

Вялікую папулярнасць актрысе прынесла роля Франсуаз Берэтон у першай і другой частках фільма Клода Пінато «Бум».

Іграе ў тэатральных і тэлевізійных пастаноўках. За ролю ў адным з серыялаў атрымала ўзнагароду «Sept d’or» у намінацыі «Найлепшая актрыса» (1994).

Жыла ў шлюбе з акцёрам і прадзюсарам Жанам-Франсуа Адамам (1938—1980).

## Фільмаграфія 
* (1974) «Вальсоўшчыкі» — *дзяўчына ў аўтаматрысе*
* (1975) «Добрыя і злыя» — *Дамінік Бланшо*
* (1988) «Новы кінатэатр «Парадыза»» — *Алена Мендола ў сталасці*

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Францыі
Вальсоўшчыкі

**«Вальсоўшчыкі»** () — кінафільм Бертрана Бліе. На арго «Les Valseuses» азначае «яечкі» (тэстыкулы).

## Сюжэт 
Два сябры, Жан-Клод і П’еро, бунтары і хуліганы, крадуць машыну цырульніка і разам з машынай яго палюбоўніцу Мары-Анж, якая неўзабаве становіцца іх «дзяўчынай на дваіх». За імі едзе паліцыя, яны пускаюцца на ўцёкі па Францыі. Змяняючы машыны, яны здзяйсняюць разнастайныя дробныя злачынствы. Сярод мноства сустрэч на іх шляху адна асабліва ўражвае — сустрэча з Жаннай, немаладой жанчынай, якая толькі выйшла на волю з турмы. Яны дораць ёй адзін шчаслівы дзень. Пасля чаго яна здзяйсняе суіцыд з пісталета Жан-Клода, стрэліўшы сабе ў пахвіну. Шакіраваныя падзеяй, Жан-Клод і П’еро вырашаюць дапамагчы сыну Жанны, Жаку, які таксама знаходзіцца ў зняволенні. У дзень вызвалення яны чакаюць Жака каля турэмнай брамы. Вывозяць з сабой, абяцаюць дзяліцца з ім усім і нават Мары-Анж. Жак прапануе ім паўдзельнічаць у рабаванні, падчас якога ён здзяйсняе забойства. Жан-Клод, П’еро і Мары-Анж зноў пускаюцца на ўцёкі, крадуць машыну двух адпачывальнікаў буржуа разам з іх дачкой Жаклін, якой абрыдзіў мяшчанскі лад жыцця.

Фільм «Вальсоўшчыкі» — эпапея пра пакаленне 1968 года, пра сексуальную рэвалюцыю і свабоду нораваў.

## У ролях 
* Жэрар Дэпардзьё — Жан-Клод
* Патрык Дэвер — П’еро
* Міу-Міу — Мары-Анж
* Жанна Маро — Жанна
* Жак Шаё — Жак
* Брыжыт Фасэ — дзяўчына з аўтаматрысы
* Крысціян Алер
* Мішэль Пейрэлон — доктар
* Жэрар Букарон — кудлаты слесар
* Ева Дам’ен — жонка доктара.
* Жэрар Жун’ё — эпізод
* Марка Перэн — інспектар у супермаркеце
* Жак Рыспаль — Мэтон, ахоўнік
* Мішэль Піларжэ — буржуа (эпізод)
* Ізабэль Юпэр — Жаклін

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы Бертрана Бліе
Катэгорыя:Кінакамедыі 1974 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1974 года
Катэгорыя:Кінакамедыі Францыі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Францыі
Ганна Барысаўна Тамашэвіч-Каржанеўская

**Ганна Барысаўна Тамашэвіч-Каржанеўская** (, Мінск, БССР) — беларуская піяністка, канцэртмайстар, педагог. Прафесар (2011).

## Адукацыя 
У 1973 годзе скончыла Беларускую дзяржаўную кансерваторыю па класе фартэпіяна (клас Б. Г. Гарта), у 1977 годзе — асістэнтуру-стажыроўку (кіраўнік — М. А. Бергер).

## Прафесійная дзейнасць 
Г. Тамашэвіч-Каржанеўская выканала звыш 400 канцэртаў. З’яўляецца першай выканаўцай многіх твораў сучасных беларускіх кампазітараў. Канцэртны рэпертуар Г. Тамашэвіч-Каржанеўскай складаюць больш за тысячу твораў айчыннай і сусветнай класічнай камерна-вакальнай і камерна-інструментальнай літаратуры.

## Крыніцы 
* 

Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Піяністы
Гольдберг

**Гольдберг** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Бен Цыён Гольдберг — яўрэйскі журналіст, псіхолаг
* Самуіл Львовіч Гольдберг — старшыня Дзяржплана і Дзяржэканомплана Беларускай ССР
* Шая Нісан Гольдберг — яўрэйскі пісьменнік
Сезон 2024/2025 «Барысфен-моладзевая»

У сезоне 2024/2025 баскетбольны клуб «Барысфен-моладзевая» з Магілёва прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2024/2025 (**11 месца**).

## Склад каманды 
*  Данііл Асмалоўскі
*  Іван Бажкоў
*  Аляксандр Бараноўскі
*  Дзмітрый Барысевіч
*  Цімафей Біч
*  Дзмітрый Бязручанка (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Цімафей Гарбачоў
*  Данііл Гарбачэўскі
*  Арцём Голубеў
*  Іван Дудчанка (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Ян Палубесікаў
*  Арцём Пучко (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Ягор Стаін
*  Дзмітрый Харламенкаў
*  Павел Цярэшчанка
*  Кірыл Чахоўскі

## Трэнеры каманды 
*  Сяргей Чугаеў (галоўны трэнер)
*  Генадзь Камароў

## Гл. таксама 
* Сезон 2023/2024 «Барысфен-моладзевая»
* Сезон 2025/2026 «Барысфен-моладзевая»

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

Барысфен-моладзевая
Катэгорыя:2024 год у Магілёве
Катэгорыя:2025 год у Магілёве
Сезон 2024/2025 РДВАР

У сезоне 2024/2025 баскетбольны клуб РДВАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2024/2025 (**10 месца**).

Каманда з’яўлялася базавай да юнацкай зборнай Беларусі (U-16) і была сфарміравана з выхаванцаў РДВАР 2009 года нараджэння.

## Склад каманды 
## Трэнеры каманды 
*  Андрэй Клемезь (галоўны трэнер)
*  Дыяна Лапцінская
*  Раман Гесць

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

## Гл. таксама 
* Сезон 2020/2021 РДВАР 
* Сезон 2025/2026 РДВАР 

2024/2025
РДВАР
Катэгорыя:2024 год у Мінску
Катэгорыя:2025 год у Мінску
Сола (музыка)

**Сола** ( ад  'адзін, адзіны'):

1) самастойная партыя аднаго выканаўцы (саліста) або эпізод у оперы, балеце, вакальна-сімфанічным, сімфанічным, харавым ці камерна-інструментальным творы, разлічаны на выкананне адным спеваком, танцорам ці інструменталістам;

2) музычны твор ці яго частка, прызначаны для аднаго голасу або інструмента (з акампанементам ці без яго);

3)  ('адна клавіша') — абазначэнне ў генерал-басе, якое ўказвае на неабходнасць выканання партыі баса без акордавых гукаў.

У партытуры тэрмін «сола» пазначае момант уступлення саліста, на тытульным лісце твора — яго прызначэнне для аднаго інструмента. Як аднагалосая форма выканання сола ўласціва і народнаму, у тым ліку беларускаму, песеннаму і інструментальнаму музычнаму мастацтву.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музыка
Сяргей Яўгенавіч Кец

**Сяргей Яўгенавіч Кец** (нар. , , БССР, СССР) — беларускі баскетбаліст і трэнер. Разыгрываючы абаронца. Сын баскетбольнага трэнера Яўгена Кеца, брат баскетбалістаў Уладзіміра Кеца і Аляксандра Кеца, бацька баскетбаліста Кірыла Кеца.

## Біяграфія 
Выхаванец гродзенскага баскетбола. Навучаўся ў Мінску ў Рэспубліканскім вучылішчы алімпійскага рэзерву пад кіраўніцтвам Аляксандра Леанідавіча Папкова. Выступаў за клубы Мінска, Гродна, Гомеля, Віцебска, неаднаразова станавіўся пераможцам і прызёрам чэмпіянату і Кубка Беларусі.

Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны (2001).

Пасля завяршэння гульнявой кар’еры працаваў у трэнерскім штабе моладзевай каманды баскетбольнага клуба «Лакаматыў-КіС» / «Рубон»

## Кар’ера 
* 1994—1997 — РВАР (Мінск)
* 1997 — Юні-Баскет (Мінск) (*у Кубку Беларусі*)
* 1997—1999 — Гродна-93
* 1999 — Гомельскія рысі
* 1999—2002 — Спартак-Кандытар (Гомель)
* 2002—2008 — Лакаматыў-КіС (Віцебск)

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі (3): 1996/1997, 1997/1998, 1998/1999.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 1999/2000, 2001/2002, 2003/2004.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2000/2001, 2004/2005.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (1): 1998.
*  Фіналіст Кубка Беларусі (2): 2004, 2006.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com
* Профіль на сайце bcuralmash.ru
* Профіль на сайце vk.com
* Профіль на сайце top1000vk.com

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі РДВАР
Катэгорыя:Ігракі «Гродна-93»
Катэгорыя:Ігракі «Сожа» Гомель
Катэгорыя:Ігракі «Рубона» Віцебск
Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Габа (значэнні)

**Габа**:
* Габа — жанр электроннай музыкі і паджанр хардкор-тэхна.

## Прозвішча 
* Алаіс Габа (1893—1973) — чэшскі кампазітар-авангардыст.
* Джулія Габа (нар. 1987) — італьянская тэнісістка.
* Жаан-Бенжамен Габа (нар. 2001) — французскі дзюдаіст.
* Жанна Навумаўна Габа (нар. 1936) — беларуская піяністка, канцэртмайстар, педагог.
* Павел Міхайлавіч Габа (1913—1941) — украінскі нацыяналіст, адзін з кіраўнікоў Провада АУН у Львове.
* Петр Габа (нар. 1965) — чэшскі шахматыст, гросмайстар (1997).
* П'ер Тура Габа (1920—1998) — чадскі палітычны і дзяржаўны дзеяч.
* Эміліа Габа (1927—2013) — італьянскі гісторык, спецыяліст па гісторыі старажытнарымскай цывілізацыі.

## Гл. таксама 
* Габ
Сезон 2024/2025 «Рубон-моладзевая»

У сезоне 2024/2025 баскетбольны клуб «Рубон-моладзевая» з горада Віцебск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2024/2025 (**12 месца**).

## Склад каманды 
*  Мікіта Барадзін
*  Арсеній Жарын
*  Даніла Ільніцкі
*  Яраслаў Каржанеўскі
*  Ілля Кустарнікаў
*  Ілля Марозаў
*  Антон Маханоўскі
*  Глеб Піпко
*  Кірыл Пракапенкаў
*  Аляксей Селіванаў
*  Іван Сталбоў
*  Міхаіл Сямашка
*  Глеб Тумашык
*  Андрэй Уласевіч
*  Максім Ханцэвіч
*  Іван Чарнічэнка
*  Кірыл Чулкоў

## Трэнеры каманды 
*  Аляксей Качан (галоўны трэнер)
*  Ігар Чыбісаў
*  Аляксандра Тарасава

## Гл. таксама 
* Сезон 2023/2024 «Рубон-моладзевая»
* Сезон 2025/2026 «Рубон-моладзевая»

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

Рубон-моладзевая
Катэгорыя:2024 год у Віцебску
Катэгорыя:2025 год у Віцебску
Гета ў Янавічах

**Янавіцкае гета** (25 жніўня — 10 верасня 1941) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў пасёлка Янавічы Віцебскага раёна і бліжэйшых населеных пунктаў падчас Халакосту.

## Гісторыя 
У 1939 годзе ў Янавічах пражывала 709 яўрэяў (з 2037 усіх жыхароў).

Мястэчка было акупавана нямецкімі войскамі з 12 ліпеня 1941 года па 10 кастрычніка 1943 года. Захапіўшы Янавічы, нацысты адразу перапісалі ўсіх габрэяў, адначасова праводзячы сярод іх масавыя забойствы.

Гета займала тэрыторыю Тадулінскай і частку Віцебскай вуліц, было абгароджана калючым дротам і ахоўвалася.

У 2007 годзе забітым мясцовым габрэям былі ўсталяваныя помнікі — паміж Янавічамі і вёскай Зайцава і каля вёскі Зайцава на Вальпаўскім полі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Янавічы
Янавічы
Катэгорыя:Гісторыя Віцебскага раёна
Рытм (музыка)

**Рытм** у музыцы – арганізаванасць музычных гукаў у іх часавай паслядоўнасці; адзін з галоўных выразных і формаўтваральных сродкаў музыкі.

У аснове рытму – суразмернасць часавых рытмічных доляў (рытмічныя адзінкі – цэлая, палавіна, чвэрць, восьмая і інш.).

Нормай адліку рытмічнага руху, сродкам яго ўпарадкавання служыць метр (адзінства рытму і метра адлюстравана ў тэорыі музыкі паняццем метрарытму). У адпаведнасці з ім гукі звычайна аб'ядноўваюцца ў рытмічныя групы. Магчыма несупадзенне метрычных і рытмічных акцэнтаў (сінкопа).

Выразнасць рытмічнага элементу раскрываецца ва ўзаемадзеянні з іншымі элементамі, найперш ладам, тэмпам. Часам рытм выступае і адасоблена ад іх (розныя сігналы на ўдарных інструментах).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музыка
Малагалёнкавая косць

**Малагалё́нкавая ко́сць**, або '''малагалё́начная ко́сць. Малагалёнкавая косць гэта тонкая і доўгая косць з патоўшчанымі канцамі. 

міні|злева|Анатамічнае размяшчэнне (чырвоным)
Верхні праксімальны эпіфіз малагалёнкавай косці прадстаўлены галоўкай (), якая праз плоскую сустаўную паверхню () сучляняецца з латаральнай мышчалкай вялікагалёнкавай косці. Цела малагалёнкавай косці трохграннай формы і як бы трохі скручана па сваёй падоўжнай восі. Ніжні (дыстальны) эпіфіз малагалёнкавай косці, патаўшчаючыся, утварае латаральную шчыкалатку (), на якой маюцца гладкая сустаўная паверхня () і ямка латаральнай шчыкалаткі ().

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Косці ніжняй канцавіны
Лейзер Пінес

**Лейзер Пінес** () — яўрэйскі пісьменнік, рэдактар, настаўнік, дзеяч рабочага руху.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Шклове, вучыўся ў Мірскім ешыбоце, экстэрнам атрымаў гімназічны атэстат. Атрымаў званне настаўніка (1908). Вучыўся ў варшаўскім настаўніцкім інстытуце (1919—1921). Пашыраў у яўрэйскай школе свецкую навуку. Прымаў удзел у рабочым руху — з 1902 года. Член партый: Бунда, рабочай партыі сіяністаў-тэрытарыялістаў (?), аб’яднанай партыі сацыялістаў. У 1921 па заданні эміграцыйнага таварыства разам з Номбергам наведаў Аргенціну, вёў перамовы з аргенцінскім урадам наконт надзялення зямлёй яўрэяў з Украіны, якія пацярпелі ад грамадзянскай вайны.

У пачатку нямецкай акупацыі ўцёк у Вільню і дзякуючы віцэ-консулу Сугіхара выехаў праз Маскву ў Японію. Потым у Шанхай. У 1942—1948 — Лондан, з 1948 жыў у Ізраілі.

Дэбютаваў у рускім друку, затым пісаў апавяданні на іўрыце, а з 1905 года — артыкулы на ідышы. Друкаваўся ў газетах Варшавы, Чэнстаховы, Буэнас-Айрэса і інш. (Гашахар, Бэн шахар, Дэр вег, Ундзэр вег, Ундзэр штыме, Арбетэр цайтунг). — Рэдагаваў часопіс «Фолклор» у Лондане, з 1952 літаратурны часопіс «Дзі голдэнэ кайт» у Ізраілі (разам з Суцкеверам). Памёр у Тэль-Авіве.

## Спасылкі 
* LEYZER (ELIEZER) PINES

Катэгорыя:Пісьменнікі БеларусіКатэгорыя:Пісьменнікі ІзраіляКатэгорыя:Пісьменнікі Расійскай імперыіКатэгорыя:Пісьменнікі на ідышКатэгорыя:Пісьменнікі на іўрыцеКатэгорыя:Педагогі Беларусі
Мендзель Табачнік

**Мендзель Табачнік** () — яўрэйскі настаўнік, пісьменнік, паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Клецку. У 1920-я гады працаваў настаўнікам узорнай яўрэйскай школы ў Міры, ды ў іншых школах арганізацыі ЦІШО. Захавалася фатаграфія з гэтага часу. У 1927 годзе пасяліўся ў Яганэсбургу (Паўднёвая Афрыка). Заснаваў уласную кампанію фарбавання дамоў і дэкору. Працаваў настаўнікам музыкі і яўрэйскай мовы (ідыша). Пісаў для школьнага тэатру, п’есы ставіліся ў розных школах. Быў акцёрам і спеваком. Аўтар аўтабіяграфічнага рамана «Калман Булан» (1945-71), дзвюх вершаваных кніг, двух тамоў успамінаў. Пакінуў запісы са сваіх падарожжаў у Еўропу, Ізраіль, ЗША. Сабраў вялікую бібліятэку.

Жонку звалі Фрэйда, сын Бернард — амерыканскі ўрач (1927—2016).

Змяшчаў педагагічныя артыкулы ў варшаўскім часопісе «Ундзэр шул» (1920). Выступаў у розных выданнях (штотыднёвік «Афрыканер ідышэ цайтунг», месячнік «Дорэм-афрыкэ»). Урыўкі з рамана ў анталогіі «Дорэм-афрыкэ залмбух» (1945).

Псеўданім: Менахем-Мендзель.

## Бібліяграфія 
* Мэнш ун зайн арум : вершы і паэмы (1963), 340 ст.
* Ін шпэтэ шоэн : паэмы (1965), 170 ст.
* Іх лах міт айх цу 70 (1965), 237 ст.
* Калмэн Булон : раман з яўрэйскага жыцця (у трох тамах, 1968—1971)
* Штаплэн ін майн лэбмс-вэг : успаміны (два тамы, 1973)
Кнігі надрукаваны ў Яганэсбургу выдавецтвам Каёр.

## Спасылкі 
* Фатаграфіі вучняў — Табачнік на 4 малюнку, у белай вопратцы з дзіцем на руках
* MENDL TABATSHNIK (TABATZNIK)

Катэгорыя:Пісьменнікі БеларусіКатэгорыя:Пісьменнікі на ідышКатэгорыя:Паэты на ідышКатэгорыя:Педагогі Беларусі
Будаўніцтва 790 і папраўча-працоўны лагер

**Будаўніцтва 790 і папраўча-працоўны лагер** (у 1953 годзе — **Ермакоўскае лагернае аддзяленне (ЕрмакЛА)** —  падраздзяленне, якое дзейнічала ў сістэме папраўча-працоўных устаноў ГУЛАГ Міністэрства ўнутраных спраў СССР, якое працавала ў 1951—1953 гадах на станцыі Аўрора на  (сёння Усходне-Казахстанская вобласць, Казахстан). Ва Усць-Каменагорску размяшчалася лагернае аддзяленне №16.

## Гісторыя 
Арганізаваны 31 мая 1951 года. 14 мая    1953 перайменаваны ў Ермакоўскае лагернае аддзяленне (ЕрмакЛА). 

Вязні лагера прыцягваліся да абслугоўвання Будаўнічага ўпраўлення 790, свідравых прац, будаўніцтва службовых і казарменных памяшканняў для падраздзяленняў Галоўнага ўпраўлення ўнутраных войскаў (ГУУВ) Міністэрства дзяржаўнай бяспекі СССР на камбінаце 820, абслугоўвання Будаўніцтва 790 Галоўпрамбуда, ж/д будаўніцтва, пагрузачна-разгрузачных прац, абслугоўвання бетоннага завода, пясчанага кар’ера, будаўніцтва ЛЭП.

У 1952 годзе быў прысвоены першы ўзровень сакрэтнасці.

«Будаўніцтва 790 і ППЛ» дзейнічала да 14 мая 1953 года, пасля чаго было перайменавана ў падраздзяленне
**Ермакоўскае лагернае аддзяленне (ЕрмакЛА)**, якое было зачынена 21 жніўня 1953 года. На момант закрыцця лагера, паводле звестак архіваў Расійскай Федэрацыі, там налічвалася 2715 чалавек.

## Навуковае даследаванне 
Пры рабоце з архіўнымі дакументамі казахскімі навукоўцамі было пацверджана існаванне лагера.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лагеры ГУЛАГ ў Казахстане
Катэгорыя:Усходне-Казахстанская вобласць
Ляхтсэ

**Ляхтсэ** () — вёска ў воласці Кійлі павета Хар'юмаа, Эстонія.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Гармонія

**Гармо́нія** ( — сувязь, стройнасць, суразмернасць) — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Гармонія — філасофска-эстэтычнае паняцце, якое азначае ўпарадкаванасць, узгодненасць і цэласнасць частак адзінага цэлага.
* Гармонія — сродак музычнай выразнасці, заснаваны на аб'яднанні тонаў у сугуччы і іх паслядоўнай сувязі.
* Гармонія — у старажытнагрэчаскай міфалогіі багіня згоды, дачка Арэса і Афрадыты.
*  (пам. 214 да н.э.) — дачка сіракузскага цара Гелона II.

## У мастацтве 
*  — савецкі мастацкі фільм 1977 года.

## У навуцы і тэхніцы 
* (40) Гармонія — астэроід.
* Гармонія — модуль Міжнароднай касмічнай станцыі.

## Іншае 
*  — назва некалькіх масонскіх ложаў.

## Гл. таксама 
* Сінгарманізм (гармонія галосных)
* Дадэкафонія (дванаццацітонавая гармонія)
* Гармонія сфер
* Гармоніка
* Гармонік

## Крыніцы
Набала

**Набала** () — вёска ў воласці Кійлі павета Хар'юмаа, Эстонія. За 20 км на паўднёвы ўсход ад Таліна.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Рэпетыцыя

**Рэпетыцыя** (ад  'паўтарэнне') – асноўная форма падрыхтоўкі (пад кіраўніцтвам рэжысёра) тэатральных, эстрадных, цыркавых прадстаўленняў, канцэртнай праграмы, асобных нумароў, сцэн шляхам шматразовых паўтарэнняў (цалкам і часткамі).

Адрозніваюць рэпетыцыі застольныя (аналіз твора), у рэпетыцыйным памяшканні без дэкарацый, у выгарадках і на сцэне – манціровачныя, прагонныя і генеральныя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастацтва
Рыгор Юдэлевіч Шаршэўскі

**Рыгор Юдэлевіч Шаршэўскі** (, Растоў-на-Доне, Расійская імперыя — , Мінск, БССР) — беларускі піяніст, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1983), прафесар (1984).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскую кансерваторыю (1936) З 1939 года — выкладчык Беларускай кансерваторыі і спецыяльнай музычнай школы пры кансерваторыі.

## Прафесійная дзейнасць 
У 1939—1963 гадах вёў канцэртную дзейнасць. У рэпертуары творы рускай і замежнай класікі, сучасныя музычныя творы.

## Вучні 
* Г. Вагнер
* І. Лучанок
* Л. Максімава
* І. Палівода
* В. Рахленка
* Л. Талкачова
* Э. Тырманд
* І. Шуміліна

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Піяністы
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларускай ССР
Рытміка (музыка)

**Рытміка** ў музыцы:

1) сукупнасць музычных гукаў і іх спалучэнняў, якія характарызуюць асаблівасці рытму ў пэўным стылі (аўтара, эпохі), жанры ці асобным творы і інш. (напрыклад, рытміка беларускай карагодна-гульнявой песні);

2) вучэнне пра рытм; самастойная частка антычнай і сярэдневяковай тэорыі музыкі, пазней – адзін з важных элементаў вучэння пра кантрапункт і музычную форму; у сучаснай сістэме музычнай адукацыі – адзін з асноўных раздзелаў элементарнай тэорыі музыкі і аналізу музычных твораў;

3) сістэма мастацкага выхавання рытмавага пачуцця; вучэбная дысцыпліна, заснаваная на спецыфічных фізічных практыкаваннях пад музыку; садзейнічае развіццю музычнага слыху і памяці; выпрацоўвае адчуванне пластыкі музычнага руху, яго памеру і тэмпу; можа выкарыстоўвацца для выпраўлення фізічных недахопаў чалавека (у выглядзе аэробікі). 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музыка
Гармонія (музыка)

**Гармо́нія** ў музыцы — тэрмін, які мае два асноўныя значэнні: сістэма сродкаў музычнай выразнасці і навуковая дысцыпліна.

## Гармонія як сродак музычнай выразнасці 
Гармонія — гэта сістэмна арганізаваныя сродкі музычнай выразнасці, якія грунтуюцца на заканамерным аб'яднанні тонаў у сугучча і заканамернай сувязі сугуччаў паміж сабой.

У сучаснай тэорыі музыкі пад сугуччам разумеюць лагічна дыферэнцыраваныя гукавыя спалучэнні. У паслядоўнасці сугуччаў выяўляецца значэнне кожнага з іх у ладзе (ладавая функцыя). Спецыфічны характар гучання кожнага сугучча (фанізм) залежыць ад яго інтэрвальнага складу, падваення тонаў, іх размяшчэння, рэгістра і дынамікі. Асноўным тыпам сугучча з'яўляецца акорд. Падзел акордаў на кансанансы і дысанансы, устойлівыя і няўстойлівыя, адлюстроўвае акустычны і ладавы аспекты. Сувязь паміж кансанантнасцю і ўстойлівасцю, дысанантнасцю і няўстойлівасцю з'яўляецца прынцыповай для класічнай гармоніі.

Гармонія таксама ахоплівае суадносіны танальнасцей і ладоў. Рух галасоў (голасавядзенне) у шматгалосай музыцы гамафоннага і поліфанічнага складу падпарадкаваны пэўным правілам. Функцыянальна асэнсаваная паслядоўнасць акордаў, танальнасцей і ладоў, а таксама рытм іх змены (адхіленні, мадуляцыі, кадэнцыі, секвенцыі, гарманічнае вар'іраванне) з'яўляецца адной з неабходных умоў формаўтварэння ў музыцы.

Вобразна-мастацкае значэнне гармоніі раскрываецца ва ўзаемадзеянні з мелодыяй, метрарытмам і іншымі кампанентамі музычнай мовы, утвараючы пэўны музычны стыль (эпохі, кірунку, кампазітара, асобнага твора). Нацыянальная характэрнасць гармоніі вызначаецца ўплывам інтанацыйнага складу пэўнай нацыянальнай музыкі. Сутнасць і ўспрыняцце гармоніі эвалюцыянуюць у працэсе творчай практыкі.

## Гармонія як навуковая дысцыпліна 
Гармонія — гэта навуковая і навучальная дысцыпліна, якая вывучае гісторыю вучэнняў пра гармонію, класічныя і сучасныя яе сістэмы. Яна прадугледжвае практычнае авалоданне тэхнікай гарманізацыі і іншымі сродкамі выразнасці, уласцівымі гармоніі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Музыка
Катэгорыя:Гармонія
Сымеру (Козэ)

**Сымеру** () — вёска ў воласці Козэ павета Хар'юмаа, Эстонія.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Франкенштэйн-90

**«Франкенштэйн-90»** () — кінафільм 1984 года, вольная экранізацыя рамана Мэры Шэлі «Франкенштэйн, або Сучасны Праметэй» 1818 года.

## Сюжэт 
Навуковец Віктар Лафарж стварыў штучнага чалавека з мікрачыпам замест мазгоў і дае яму імя Фрэнк. Аднак Фрэнк пачынае здзяйсняць забойствы і, акрамя таго, улюбляецца ў нявесту навукоўца. Тады Віктар Лафарж стварае яму сяброўку, у якую ўлюбляецца сам.

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1984 года
Катэгорыя:Кінакамедыі Францыі
Катэгорыя:Кінакамедыі 1984 года
Катэгорыя:Фільмы жахаў Францыі
Катэгорыя:Фільмы жахаў 1984 года
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы 1984 года
Таранная косць

**Тара́нная ко́сць** () — адна з касцей перадплюсны, якая фарміруе ніжнюю частку галёнкаступнёвага сустава праз злучэнне з вяліка- і малагалёнкавай касцямі. Знізу таранная косць злучаецца з пятачнай косцю, а спераду — з чоўнападобнай. Праз гэтыя сучляненні таранная косць перадае вагу цела на ўсю ступню. Таранная косць з’яўляецца другой па велічыні сярод касцей перадплюсны, а працэнт пакрыцця яе сустаўным храстком з’яўляецца найбольшым сярод усіх касцей цела чалавека.

Таранная косць складаецца з цела (), якое спераду пераходзіць у шыйку (), якая сканчаецца галоўкай (). Цела тараннай косці ўверсе мае так званы блок (). Верхняя сустаўная паверхня () блока служыць для сучлянення з дыстальнай сустаўнай паверхняй вялікагалёнкавай косці. Латаральная і медыяльная шчыкалаткавыя паверхні () блока з’яўляюцца месцам сучлянення з сустаўнымі паверхнямі шчыкалатак вялікагалёначнай і малагалёнкавай касцей. На вонкавай паверхні блока размяшчаецца латаральны адростак тараннай косці (). На ніжнім боку тараннай косці праходзіць баразна (), а ззаду — задні адростак ().

## Галерэя 

Gray270.png|Таранная косць, від зверху
Gray271.png|Таранная косць, від знізу
Gray272.png|Левая таранная косць, медыяльная паверхня
Gray273.png|Левая таранная косць, латаральная паверхня
Gray268.png|Косці правай ступні, 
Gray290.png|Шкілет ступні, 
Gray291.png|Шкілет ступні, 
Gray357.png|Франтальны разрэз правага галёнкаступнёвага сустава. Бачныя сучляненні тараннай косці з касцямі галёнкі і пятачнай косцю

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ступня
Катэгорыя:Косці ніжняй канцавіны
Кентэрберыйскія аповеды

**Кентэрберыйскія аповеды** — зборнік дваццаці чатырох апавяданняў, пададзеных як . Напісаны Джэфры Чосерам на сярэднеанглійскай мове ў 1387—1400 гадах.

Пачынаецца з пралогу, дзе аўтар расказвае і дае характарыстыку большасці з трыццаці пілігрымаў, што сабраліся ў карчме  у  (цяпер раён Лондана) каб выправіцца адтуль у падарожжа ў Кентэрберы да труны святога Томаса Бекета. На сваім шляху пілігрымы бавяць час апавяданнем гісторый. Наступныя дваццаць чатыры гісторыі спалучаюцца паміж сабой кароткімі сцэнамі размоў паміж падарожнымі.

Чосер не давяршыў зборнік, бо ў ім няма гісторый некаторых пілігрымаў, а таксама засталося ненапісаным вяртанне з Кентэрберы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Урывак пралогу, перакладзены на беларускую мову Антонам Францішкам Брылём і апублікаваны ў часопісе «ПрайдзіСвет».
* Арыгінальны тэкст на сярэднеанглійскай мове з паралельным перакладам на сучасную англійскую на сайце Harvard’s Geoffrey Chaucer Website.

Катэгорыя:Кнігі XIV стагоддзя
Катэгорыя:Кентэрберы
Катэгорыя:Рамачная кампазіцыя
Катэгорыя:Паэмы