open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Абаротна-сальдавая ведамасць

**Абаротна-сальдавая ведамасць** — гэта абагульняльны рэгістр бухгалтарскага ўліку, які складаецца за справаздачны перыяд на падставе дадзеных аналітычнага і сінтэтычнага ўліку.

## Агульная характарыстыка 
Абаротна-сальдавая ведамасць служыць для кантролю дакладнасці вядзення бухгалтарскага ўліку і з'яўляецца адным з асноўных дакументаў, на падставе якога фармуецца бухгалтарскі баланс. У ведамасці ўтрымліваюцца наступныя дадзеныя:
* пачатковае сальда (на пачатак перыяду);
* абароты па дэбеце і крэдыце за справаздачны перыяд;
* канчатковае сальда (на канец перыяду).

## Структура 
Абаротна-сальдавая ведамасць па сінтэтычных рахунках змяшчае тры пары слупкоў:
* сальда на пачатак перыяду (дэбетовае і крэдытавае);
* абароты за справаздачны перыяд (па дэбеце і крэдыце);
* сальда на канец перыяду (дэбетовае і крэдытавае).

Пры правільным вядзенні бухгалтарскага ўліку ўсе тры пары выніковых сум павінны быць роўнымі:
* агульная сума дэбета = агульнай суме крэдыта;
* пачатковае сальда = канчатковаму сальда;
* дэбетавае і крэдытавае абароты павінны супадаць.

## Аналітычны ўлік 
Абаротна-сальдавыя ведамасці для аналітычных рахункаў выкарыстоўваюцца асобна для кожнага сінтэтычнага рахунку, для якога вядзецца аналітычны ўлік. У такіх ведамасцях не назіраецца тры пары раўназначных вынікаў, бо яны не адлюстроўваюць узаемасувязь паміж рахункамі, а паказваюць рух на канкрэтным сінтэтычным рахунку.

## Сувязь з бухгалтарскім балансам 
На падставе звестак абаротна-сальдавай ведамасці складаецца бухгалтарскі баланс:
* дэбетавае сальда пераносіцца ў актывы;
* крэдытавае сальда — у пасівы.

## Асаблівыя выпадкі 
Некаторыя артыкулы балансу патрабуюць асобнага падыходу:

Асноўныя сродкі і нематэрыяльныя актывы: у ведамасці паказваюцца па рахунках:
* рахунак 01 — першапачатковы кошт (па дэбіце),
* рахунак 02 — назапашаная амартызацыя (па крэдыце);
* у балансе адлюстроўваецца рэшткавы кошт — розніца паміж гэтымі значэннямі.
Страты: у ведамасці паказваюцца па дэбеце, у балансе адлюстроўваюцца ў пасівах са знакам мінус (як адмоўны прыбытак).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Фінансы
Ролевая відэагульня

**Ролевая відэагульня** () — жанр відэагульняў, у якіх вялікая частка гульнявога працэса звязана з удасканаленнем разнастайных характарыстык персанажа, даследваннем гульнявога сусвету і выкананнем заданняў (так званых квэстаў, з ). Звычайна ролевыя відэагульні маюць дэталёва распрацаваныя сюжэт і сусвет, паслядоўнасць развіцця і даследавання якіх залежыць ад выбару гульца. Іншыя жанры відэагульняў могуць уключаць элементы ролевай гульні, такія як развіццё персанажаў і квэсты, застаючыся пры гэтым у межах свайго жанра.

Ролевыя відэагульні паходзяць ад настольных ролевых гульняў  і выкарыстоўваюць падобныя месцы дзеяння, гульнявыя механікі і тэрміналогію.

Першыя ролевыя відэагульні з’явіліся ў сярэдзіне 1970-х гадоў з пераносам настольных гульняў такіх як *Dungeons & Dragons* на ўніверсітэцкія мэйнфрэймы. Далейшае развіццё жанру забяспечылі папулярныя франшызы на гульнявых кансолях (напрыклад, *Final Fantasy* і *Dragon Quest*). На персанальных камп’ютарах сталі папулярнымі серыі *Fallout, The Elder Scrolls* і *Baldur’s Gate.*

## Паджанры 
* Action/RPG — аб’ядноўвае жанры ролевай гульні і экшана. Прыклады: Hogwarts Legacy, Mass Effect, Diablo, Mount & Blade.
* Падзямелле () — у гэтым паджанры гульня пабудаваная вакол праходжання падзямелляў, знішчэння монстраў і пошуку скарбаў. Прыклады: *Dungeon Master*, *Might and Magic*, *The Legend of Zelda*.
* MMORPG (масавая шматкарыстальніцкая ролевая анлайн-гульня) — від анлайн-гульняў з вялікай колькасцю адначасовых гульцоў і віртуальным светам, які існуе незалежна ад канкрэтнага гульца. Прыклады: World of Warcraft, Star Wars: The Old Republic, Lineage II.
* Ролевая «пясочніца» () — аналагічна з прынцыпам «пясочніцы» ў іншых жанрах, гулец мае шырокую свабоду дзеянняў у сусвеце гульні, часам без пэўна акрэсленай мэты.
* Тактычныя RPG — да гэтага паджанра належаць гульні, якія аб’ядноўваюць элементы стратэгій з ролевымі аспектамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жанры камп’ютарных гульняў
Катэгорыя:Камп’ютарныя ролевыя гульні
Шлюз Валкушак

**Шлюз Валкушак** — шаснаццаты шлюз на Аўгустоўскім канале (калі лічыць з боку Бебжы). Пабудаваны ў 1829 годзе Войцэхам Карчакоўскім у вусці ракі Валкушанка. Першы з трох шлюзаў, размешчаных у Беларусі (1600 м ад мяжы с Польшчай). У 2005—2006 гадах яго аднавіў беларускі бок.

## Тэхнічныя характарыстыкі 
* **Месцазнаходжанне:** 85,00 км канала
* **Перапад узроўняў:** 4,33 м
* **Даўжыня:** 44,00 м
* **Шырыня:** 5,90 м
* **Брамы:** драўляныя
* **Год пабудовы:** 1829
* **Кіраўнік будаўніцтва:** Войцэх Карчакоўкі

## Бібліяграфія 
* 
* 

Катэгорыя:Аўгустоўскі канал
Канстанцін Якаўлевіч Раханаў

**Канстанці́н Я́каўлевіч Раха́наў** (нар. , Беларусь) — беларускі інжынер і навуковец у галіне інфармацыйнай бяспекі і лічбавай апрацоўкі сігналаў. Кандыдат тэхнічных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Скончыў Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт. У 2013 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю ў БДУІР па спецыяльнасці «Методы і сістэмы абароны інфармацыі, інфармацыйная бяспека».

З 2007 года — выкладчык ПДУ. Дацэнт кафедры вылічальных сістэм і сетак. Член дзяржаўнай экзаменацыйнай камісіі па ІТ-спецыяльнасцях. Вядзе курсы па праграмаванні і абароне інфармацыі.

З 2020-х гадоў — тэхнічны дырэктар HB.BY. Аўтар мабільнай праграмы MB-Card для MasterBank Messenger і сэрвіса аплаты ExpressPay. Член Тэхналагічнага савета ЕРІП.

## Навуковая дзейнасць 
У сааўтарстве з Уладзімірам Жалязняком распрацаваў методыку ацэнкі абароненасці каналаў уцечкі маўленчай інфармацыі на падставе разборлівасці гаворкі. Аўтар больш як 60 навуковых публікацый і 6 патэнтаў.

### Публікацыі 
* «Ацэнка разборлівасці маўлення карэляцыяй сігналу» (2015);
* «Параметры ЛЧМ сігналу для ацэнкі разборлівасці маўлення» (2014);
* «Апрацоўка ЛЧМ сігналу пераўтварэннем Вігнера» (2019).

### Патэнты 
* Спосаб вызначэння максімальнай разборлівасці маўлення (патэнт РБ № 15204);
* Прылада для вызначэння разборлівасці маўлення (патэнт РБ № 15314).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце ПДУ
* HB.BY
* Google Scholar

Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Катэгорыя:Інжынеры-праграмісты
Шлюз Нямнова

**Шлюз Нямнова** — васямнаццаты шлюз на Аўгустоўскім канале (калі лічыць з боку Бебжы). Гэта трэці шлюз у Беларусі і апошні перад тым, як канал злучаецца з Нёманам. Пабудаваны ў 1828—1830 гадах Янам Паўлам Лялевелем. Першапачаткова гэта быў трохкамерны шлюз, але падчас рэканструкцыі, праведзенай у 2004—2006 гадах, была дададзна чацвертая камера з-за змяненняў, якія адбыліся ў рэчышчы ракі і ўмовах яе плыні. З'яўляецца самым вялікім шлюзам на канале.

## Тэхнічныя асаблівасці 
* **Месцазнаходжанне:** 101,2 км канала
* **Перапад узроўняў:** 9,80 м
* **Даўжыня камер:** 43,5 м
* **Шырыня:** 5,90 м
* **Брамы:** драўляныя
* **Гады пабудовы:** 1828—1830
* **Кіраўнік будоўлі:** Ян Павел Лялевель

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аўгустоўскі канал
Песня пра вешчага Алега

**«Пе́сня пра ве́шчага Але́га»** — гістарычная балада (верш, вершаваная аповесць) Аляксандра Сяргеевіча Пушкіна. Упершыню апублікавана ў альманаху «Северные Цветы на 1825 год, собранные бароном Дельвигом». Песня з'яўляецца адным з найвядомейшых рускіх вершаў.

Сюжэт заснаваны на перакладанні летапіснай гісторыі, пераказанай М. М. Карамзіным. К. А. Неміроўская знайшла найбольш верагодную першакрыніцу гісторыі з князем Алегам — «Летописец Руской от пришествия Рурика до кончины царя Іоанна Васильевича». Аналагічны аповед пра лёс «конунга Гардарыкі» ўтрымліваецца ў ісландскай сазе пра Ода Стралу.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Беларускі пераклад Уладзіміра Шахаўца (у тым ліку скан выдання)

Катэгорыя:Літаратурныя творы на рускай мове
Катэгорыя:Творы Аляксандра Пушкіна
Катэгорыя:Творы 1822 года
Справаздачны перыяд

**Справаздачны перыяд** — гэта прамежак часу, за які складаецца фінансавая справаздачнасць, то бок сістэма вартасных паказчыкаў аб актывах, абавязацельствах, уласным капітале, даходах, выдатках арганізацыі, а таксама іншая інфармацыя, якая адлюстроўвае фінансавае становішча арганізацыі на справаздачную дату, фінансавыя вынікі яе дзейнасці і змены фінансавага становішча.

## Тэрміны справаздачнага перыяду 
Справаздачны перыяд для гадавой справаздачнасці — гэта каляндарны год, звычайна з 1 студзеня па 31 снежня, за выключэннем выпадкаў стварэння, рэарганізацыі або ліквідацыі арганізацыі.

Справаздачны перыяд для прамежкавай справаздачнасці — гэта прамежак часу з 1 студзеня па справаздачную дату перыяду, за які складаецца прамежкавая справаздачнасць. Напрыклад, месяц, квартал або паўгоддзе.

## Асаблівасці пры стварэнні арганізацыі 
У выпадку стварэння арганізацыі першым справаздачным перыядам для гадавой справаздачнасці лічыцца перыяд з даты дзяржаўнай рэгістрацыі арганізацыі па 31 снежня, а для прамежкавай справаздачнасці — з даты дзяржаўнай рэгістрацыі па справаздачную дату перыяду, за які складаецца такая справаздачнасць.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Фінансы
Нэнсі Олсан

**Нэнсі Олсан** (; ) — амерыканская актрыса, намінантка на прэмію «Оскар» у 1950 годзе.

## Біяграфія 
Нэнсі Олсан нарадзілася 14 ліпеня 1928 года ў горадзе Мілўокі, штат Вісконсін, у сям’і лекара Генры Олсана і яго жонкі Эвелін. У 1948 годзе яна падпісала кантракт з «Paramount Pictures» і пасля некалькіх дробных роляў прыцягнула да сябе ўвагу галівудскіх рэжысёраў, сярод якіх быў і Білі Уайлдэр. У 1950 годзе ён запрасіў Олсан на ролю Бэці Шыфер у сваім фільме «Бульвар Сансет», якая прынесла яе намінацыю на прэмію «Оскар» за найлепшую жаночую ролю другога плана. Яе калегам па гэтым фільме быў Уільям Холдэн, саюз з якім палічылі вельмі ўдалым і ў далейшым, на працягу 1950-х гадоў, яны яшчэ некалькі разоў зняліся разам.

У 1950 годзе Нэнсі выйшла замуж за паэта Алана Джэй Лернера, ад якога нарадзіла дваіх дачок. У 1957 годзе яны развяліся. Яе другім мужам быў бізнэсмэн Алан У. Лівінгстоўн, які стаў бацькам яе сына.

Але ў 1960-х гадах кар’ера Олсан пайшла на спад і аднымі з далейшых паспяховых роляў Олсен сталі Нэнсі Валон у «Паліяна» (1960), Элізабэт Брайнард у «Сыне Флабера» (1963) і місіс Эбат у «Аэрапорт1». У далейшым Нэнсі пераехала ў Нью-Ёрк, дзе некаторы час грала на брадвейскіх сцэнах.

У 1970-я акторка яшчэ зрэдку працягвала здымацца на тэлебачанні, а ў 1984 году завяршыла сваю кінакар’еру. Пасля гэтага Олсан толькі раз з’явілася ў кіно — у 1997 годзе ў эпізадычнай ролі ў дыснэеўскім фільме «Флабер». У 2010 годзе, пасля 13-гадовага перапынку, актрыса выканала невялікую ролю ў адным з эпізодаў тэлесерыяла «Вялікае каханне». У 2012 годзе выйшла камедыя «Гіры», дзе Олсан сыграла Б’янку Камінгс.

## Выбарачная фільмаграфія 
* 1950 — Бульвар Сансет / Sunset Boulevard — Бэці Шэфер

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША
Справаздача аб прыбытках і стратах

**Справаздача аб прыбытках і стратах** — гэта бухгалтарскі дакумент, які раскрывае інфармацыю аб атрыманых даходах і панесеных стратах арганізацыі ў разрэзе бягучай, інвестыцыйнай і фінансавай дзейнасці за справаздачны і папярэдні гады.

## Адрозненне ад бухгалтарскага балансу 
У адрозненне ад бухгалтарскага балансу, які фарміруецца на падставе сальда (рэшткаў на рахунках) на пэўную дату, для складання справаздачы аб прыбытках і стратах выкарыстоўваюцца абароты па рахунках за справаздачны перыяд — з пачатку года да справаздачнай даты.

Дакладнасць справаздачы аб прыбытках і стратах у першую чаргу залежыць ад правільнай класіфікацыі даходаў і выдаткаў арганізацыі, а таксама ад эфектыўнай арганізацыі аналітычнага ўліку.

## Змест 
У справаздачы аб прыбытках і стратах адлюстроўваюцца за справаздачны і мінулы год наступныя паказчыкі:

* выручка ад рэалізацыі прадукцыі, тавараў, работ, паслуг;
* выдаткі на рэалізацыю;
* сабекошт рэалізаванай прадукцыі, тавараў, работ, паслуг;
* прыбытак ад рэалізацыі;
* аперацыйныя даходы і выдаткі;
* пазарэалізацыйныя даходы і выдаткі;
* прыбытак (страты);
* выкарыстанне прыбытку;
* падаткі з прыбытку;
* чысты прыбытак (чыстыя страты).

## У Беларусі 
Форма і парадак складання справаздачы аб прыбытках і стратах у Рэспубліцы Беларусі зацверджана Пастановай міністэрства фінансаў 12 снежня 2016 г. № 104 "Аб складанні індывідуальнай бухгалтарскай справаздачнасці".

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Фінансы
Уліковая палітыка

**Уліковая палітыка** — сукупнасць спосабаў арганізацыі і вядзення бухгалтарскага ўліку, якая прымаецца арганізацыяй самастойна. Прынятая ўліковая палітыка прымяняецца паслядоўна ад аднаго справаздачнага года да іншага.

## Афармленне і зацвярджэнне 
Уліковая палітыка арганізацыі афармляецца ў выглядзе адпаведнага палажэння, якое падпісваецца галоўным бухгалтарам, кіраўніком арганізацыі або індывідуальным прадпрымальнікам, што аказвае паслугі вядзення бухгалтарскага ўліку і складання справаздачнасці. Палажэнне зацвярджаецца кіраўніком арганізацыі або іншымі асобамі (органамі), упаўнаважанымі на гэта заканадаўствам або статутам арганізацыі.

## Прымяненне прафесійнага меркавання 
Калі заканадаўства не ўстанаўлівае парадку адлюстравання канкрэтных гаспадарчых аперацый, асобных складнікаў актываў, абавязацельстваў, уласнага капіталу, даходаў ці выдаткаў, арганізацыя самастойна распрацоўвае такі парадак з выкарыстаннем прафесійнага меркавання з улікам патрабаванняў заканадаўства.

## Змены ўліковай палітыкі 
Уліковая палітыка звычайна не змяняецца, за выключэннем наступных выпадкаў:

* змены заканадаўства;
* змены спосабаў вядзення бухгалтарскага ўліку з мэтай павышэння дакладнасці і актуальнасці фінансавай інфармацыі;
* прыняцця рашэння аб рэарганізацыі або ліквідацыі арганізацыі.

Змены, звязаныя з рэарганізацыяй або ліквідацыяй, уносяцца з пачатку справаздачнага года.

Усе змены павінны быць абгрунтаваныя, падпісаныя галоўным бухгалтарам, кіраўніком арганізацыі або індывідуальным прадпрымальнікам і зацверджаны ўпаўнаважанымі асобамі або органамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Фінансы
Касмічная опера

**Касмічная опера**, **касмаопера** (ад ) — адзін з паджанраў прыгодніцкай навуковай фантастыкі, які звычайна вызначаецца па фармальных прыкметах: дзеянне адбываецца ў касмічнай прасторы і/або на іншых планетах (у Сонечнай сістэме або за яе межамі) ва ўмоўным (звычайна экзатычным) антуражы і зазвычай уключае ў сябе канфлікт між апанентамі, якія прымяняюць магутныя (часам цалкам выдуманыя) тэхналогіі; персанажы падкрэслена гераічныя, а маштабы іх дзей абмежаваны толькі фантазіяй аўтараў. Лічыцца, што галоўнае адрозненне касмічнай оперы ад  заключаецца ў поўнай або частковай адмове ад навуковага абгрунтавання таго, што адбываецца, на карысць маштабнасці, шматпланавасці, каларытнасці і «*эпічнасці*».

Першапачаткова творы гэтага жанру былі чыста забаўляльнымі, а тэрмін выкарыстоўваўся ў негатыўным сэнсе, але пазней прыёмы «*касмічнай оперы*» ўвайшлі і ў арсенал аўтараў мастацка значнай фантастыкі.

## Крыніцы 
*
Катэгорыя:Жанры ў мастацтве
Казка аб залатым пеўніку

**«Ка́зка аб залаты́м пе́ўніку»** — казка Аляксандра Сяргеевіча Пушкіна; апошні з напісаных ім твораў такога кшталту. Упершыню была надрукавана ў часопісе «Библиотека для чтения» (том IX, кніга 16).

## Крыніцы сюжэта 
У гісторыі вывучэння «Казкі аб залатым пеўніку» прыкметную ролю адыграў невялікі артыкул Ганны Ахматавай «Апошняя казка Пушкіна», у якім яна паведаміла пра знаходжанне крыніцы сюжэта казкі ў навэле «Легенды пра арабскага звездара» Вашынгтона Ірвінга, а таксама ўказанне В. В. Сіпоўскага ў артыкуле «Руслан і Людміла» на «Гісторыю пра Залатога Пеўня» Максіміліяна Клінгера. Апрача таго, пушкіністы бачаць у творы ўплыў сатырыка І. А. Крылова («Каіб») і казачныя матывы «Княжны Мілушы» паэта і драматурга П. А. Каценіна.

Таксама была знойдзена першакрыніца сюжэта, якая бярэ пачатак у фальклоры коптаў, захаваным у арабскім гістарычным зборніку «Кітаб ахбар аз-заман ва-ль-аджаіб аль-булдан» (ці «Мухтасар аль-аджаіб ва-ль-гараіб»), перакладзеным П'ерам Вацье паводле рукапісу са збору кардынала Мазарыні, перапісанага ў 1584 годзе. Дадзеная легенда пераносіць аповед у часы Старажытнага Егіпта:

У гэтых кнігах коптаў ёсць згадка сярод іншых цароў — жрыцы па імені Борса, якая чыніла правасуддзе над народам, седзячы на вогненным троне. Калі які-небудзь чалавек прыходзіў прасіць у яе справядлівасці і калі яго справа была справядлівай і ён казаў праўду, то агонь адступаў ад яго. Калі ж, насупраць, гэта быў ілгун і ашуканец, то, калі ён набліжаўся да агню, ён адразу ж згараў.

Гэтая чараўніца загадвае вырабіць з цвёрдага чырвонага каменю скульптуру барана, якая круціцца на п'едэстале ў выглядзе млынавага жарна, а над прасвідраваным п'едэсталам падняць жалезны стрыжань з бронзавым пеўнем на вастрыі. Збудаванне было размешчана на гары, якую назвалі «гарой Барана» (і дзе пазней была пабудавана мячэць Ібн Тулуна). Калі які-небудзь вораг выступаў вайной на Егіпет, то каменны баран глядзеў у кірунку, адкуль ішоў праціўнік, і ў той жа самы час бронзавы певень спяваў.

Некаторыя даследчыкі адзначаюць у казцы недвухсэнсоўныя адсылкі да секты скапцоў: звяздар быў «скапцом», а Шэмаха здаўна была месцам ссылкі і пасялення сектантаў-скапцоў з розных месцаў Расіі.

Таксама сюжэт казкі можа быць адсылкай да чуткі пра візіт імператара Аляксандра I да ерасіярха секты скапцоў Кандрація Селіванава ў ходзе напалеонаўскіх войнаў.

## Беларускія пераклады 
Беларускі пераклад казкі, выкананы Алесем Якімовічам, быў апублікаваны ў 1937 годзе асобнай кніжкай, надрукаванай накладам 20 120 экзэмпляраў.

### Выданні 
* Казка аб залатым пеўніку. — Мн. : Белдзяржвыд, 1937. — 20120 экз. — 60 к.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Беларускі пераклад Алеся Якімовіча
* Беларускі пераклад Алены Церашковай

Катэгорыя:Літаратурныя творы на рускай мове
Катэгорыя:Творы Аляксандра Пушкіна
Катэгорыя:Творы 1834 года
Катэгорыя:Казкі Аляксандра Пушкіна
Ператварэнне адзінак вымярэння

**Ператварэнне адзінак вымярэння** — перавод значэнняў фізічных велічынь, пададзеных у адных адзінках вымярэння, у іншыя адзінкі (напрыклад, з кілаграмаў у грамы).

Неабходнасць ператварэння адзінак вымярэння можа быць абумоўлена рознымі прычынамі: заканадаўчымі, нарматыўнымі, тэхнічнымі, для зручнасці або з мэтай параўнання значэнняў некалькіх велічынь, пададзеных у розных адзінках. Так, напрыклад, у многіх краінах у заканадаўча рэгуляваных сферах маюць выкарыстоўвацца толькі ўзаконеныя адзінкі вымярэння (як правіла, сістэмы СІ), але першапачатковыя вынікі вымярэнняў могуць быць з тых ці іншых прычын атрыманыя ў іншых адзінках, таму патрабуецца іх ператварэнне.

Ператварэнне адзінак вымярэння адбываецца з дапамогай **каэфіцыента ператварэння** — дроба, дзе ў лічніку і назоўніку стаіць аднолькавая велічыня ў розных адзінках вымярэння. Напрыклад, з таго факту, што 1 цаля роўная 2,54 сантыметра, можна атрымаць два каэфіцыенты ператварэння:
: \frac{1 \text{ цаля}}{2,54 \text{ см}} і \frac{2,54 \text{ см}}{1 \text{ цаля}}.

Дзякуючы фізічнай эквівалентнасці велічыняў у лічніку і назоўніку, дамнажэнне на каэфіцыент ператварэння раўнасільнае дамнажэнню на адзінку. Прыклад выкарыстання каэфіцыента для ператварэння сантыметраў у цалі:
: 254 \text{ см} = 254\text{ см} \cdot \frac{1 \text{ цаля}}{2,54 \text{ см}} = \frac{254 \cdot 1}{2,54} \frac{\cancel{\text{см}} \cdot \text{ цаля}}{\cancel{\text{см}}} = 100 \text{ цаляў}.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Метралогія
Катэгорыя:Адзінкі вымярэння
E-POS

**E-POS** (ад англ. *Electronic Point of Sale*) — нацыянальны механізм прыёму безнаяўных плацяжоў на аснове QR-кодаў, які функцыянуе ў рамках плацежнай сістэмы АРІП Рэспублікі Беларусь. Сэрвіс прызначаны для фарміравання плацежных рэквізітаў у трох фарматах: статычнага QR-кода з фіксаванымі параметрамі (напрыклад, на стойках у гандлёвых аб’ектах), дынамічнага QR-кода з указаннем сумы і прызначэння плацяжу, а таксама лікавага ідэнтыфікатара E-POS ID (асабісты рахунак у «Дрэве АРІП»), даступнага для ручнога пошуку.

Плацёж ствараецца праз любы інтэрнэт-банкінг або мабільную праграму, якія падтрымліваюць АРІП, а сродкі залічваюцца ў рэжыме рэальнага часу паміж рахункамі розных банкаў. Аператарам платформы выступае разліковы цэнтр АРІП, рэгулятарам — Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь. Функцыянаванне E-POS рэгламентуецца пастановай НБ РБ № 518, у якой сэрвіс пазначаны як надбудова над плацежным шлюзам АІС «Разлік» з выкарыстаннем шыфравання TLS і нацыянальнага стандарту QR-кодаў «СПР 8.01-1-2021»

## Спасылкі 
* Інструкцыя па аплаце праз АРІП з выкарыстаннем QR-кода  — Лідскі райвыканкам (10.08.2023)
* «Грошы па QR-коду: хутчэй, прасцей, зручней» — Белгазпрамбанк (18.10.2023)
* «М-банк» дадаў магчымасць аплаты па QR-коду — Беларусбанк (05.06.2024)

Катэгорыя:Плацежныя сістэмы Беларусі
Катэгорыя:Фінансы ў Беларусі
Катэгорыя:Фінансавыя тэхналогіі
Катэгорыя:Інфармацыйныя тэхналогіі ў Беларусі
Катэгорыя:Электронная камерцыя
Катэгорыя:QR-код
Брэнч (рака)

**Брэнч** () — рака ў Злучаных Штатах Амерыкі. Яна размешчаная ў акрузе Страфард штата Нью-Гэмпшыр, ва ўсходняй частцы краіны, прыкладна за 700 км на паўночны ўсход ад сталіцы — горада Вашынгтон.

Брэнч з'яўляецца прытокам ракі Салман-Фолс, якая ўваходзіць у вадазбор басейна ракі Піскатакуа, што ўпадае ў Атлантычны акіян. Даўжыня ракі — 19,2 км.

Рака пачынаецца з возера Лавел у паселішчы Санбарнвіл, што ў складзе горада Уэйкфілд. Затым яна цячэ на поўдзень, паралельна аўтамагістралі Нью-Гэмпшыр Роут 16, праходзіць праз паселішча Юніён, а далей паварочвае на паўднёвы ўсход і ўпадае ў раку Салман-Фолс праз раён Норт-Іст-Понд на тэрыторыі горада Мілтан.

Адным з важных прытокаў з'яўляецца рака Джонс-Брук.

Катэгорыя:Рэкі Нью-Гэмпшыра
Капылка

**Капылка** — рака ў горадзе Горкі Магілёўскай вобласці, прыток ракі Парасіцы. Разам з чыгунках, Проняй і Парасіцай падзяляе горад на некалькі частак. З'яўляецца элементам гідраграфічнай сеткі горада, адносіцца да  катэгорыі малых рэк.

Пойма Капылкі мае шырыню 50–100 м, берагі стромкія і абрывістыя. Рэчышча звілістае, шырынёй 2–4 м, у верхнім цячэнні зарэгулявана сажалкамі. Сажалкі на рэках Капылка і Парасіца выкарыстоўваюцца для кароткатэрміновага адпачынку. На іх берагах абсталяваны месцы для адпачынку і купання, пляжы.

Сучасны выгляд Капылка займела пасля фармавання на ейнай аснове Верхняй і Ніжняй сажалак (азёр) у Горках, для іх Капылка служыць крыніцай сілкавання.

На левым беразе Капылкі ў пачатку вуліцы Матросава знаходзіцца гарадзішча 1-га тысячагоддзя.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Рэкі Горацкага раёна
Славяна Вячаславаўна Шамякіна

**Славяна Вячаславаўна Шамякіна** (нар. , ) — беларускі філолаг, кандыдат навук.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1982 годзе ў Мінску. Малодшая дачка Таццяны Шамякінай, унучка Івана Шамякіна. У 2004 г. скончыла філалагічны факультэт БДУ па спецыяльнасці «беларуская філалогія» (з дадатковай спецыяльнасцю «руская філалогія»). У 2007 г. скончыла аспірантуру пры кафедры тэорыі літаратуры філалагічнага факультэта БДУ і пачала працу на пасадзе выкладчыка кафедры тэорыі літаратуры філалагічнага факультэта БДУ. У 2013 г. абараніла кандыдацкую дысертацыю «Тыпалогія і структура аб’ектных мастацкіх вобразаў (на матэрыяле беларускіх чарадзейна-фантастычных казак)» па спецыяльнасцях «тэорыя літаратуры; тэксталогія» і «фалькларыстыка». З 2016 г. з’яўлялася дацэнтам кафедры тэорыі літаратуры БДУ, з 2019 — тэарэтычнага і славянскага літаратуразнаўства БДУ, з 2024 г. — дацэнт тэарэтычнага і беларускага літаратуразнаўства філалагічнага факультэта БДУ.

## Навукова-даследчыцкая дзейнасць 
Спецыялізуецца ў галіне даследавання тэорыі літаратуры, фальклору і міфалогіі. Галоўны прадмет навуковых інтарэсаў — фантастычныя і міфапаэтычныя жанры фальклору і літаратуры.

Аўтар звыш 90 навуковых і навучальна-метадычных публікацый. У 2003 г. выйшаў аўтарскі зборнік навуковых артыкулаў «Verbo tenus (У прасторы слова): Філалагічныя эцюды»; у 2005 г. — манаграфія «Рэчы ў казачным сусвеце. Змястоўна-фармальная адметнасць чарадзейнай казкі на прыкладзе вобразаў магічных рэчаў»; у 2019 г. — навучальна-метадычны дапаможнік «Увядзенне ў літаратуразнаўства»; у 2022 г. — навучальна-метадычны дапаможнік «Усходняя міфалогія». Таксама з’яўляецца адным з суаўтараў навучальных дапаможнікаў «Тэксталогія і яе дапаможныя навукі», «Літаратуразнаўства. Фалькларыстыка», энцыклапедыі «Культура Беларусі», навуковага выдання «Нарысы гісторыі культуры Беларусі (Т. 3. Культура сяла XIV — пачатку XX ст. Кн. 2. Духоўная культура)».

## Прэміі і ўзнагароды 
У 2004 стала пераможцам конкурсу БДУ імя У. Пічэты ў галіне сацыяльных і гуманітарных навук за найлепшую працу студэнтаў і выпускнікоў БДУ. Прэмія НАН Беларусі за найлепшую навуковую працу маладых навукоўцаў.

## Спасылкі 
* Дынастыя Шамякіных

Катэгорыя:Выпускнікі філалагічнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Фае

]]
**Фае́** (ад  — «ачаг») — памяшканне ў грамадскім будынку, напрыклад, у тэатры, кінатэатры ці канцэртнай зале, прызначанае для адпачынку гледачоў ці слухачоў у час перапынку або да пачатку канцэрта, спектакля ці фільма.

Артыстычнае фае — памяшканне для адпачынку артыстаў.

У фае залаў і адміністрацыйных будынкаў могуць размяшчацца часовыя выставы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Памяшканні
Катэгорыя:Грамадская архітэктура
Паверх

ў Магілёве]]
**Паверх** — частка будынка, у якой памяшканні знаходзяцца на адным узроўні. А таксама шэраг прадметаў або ярусаў, размешчаных гарызантальна адзін над другім. З’яўляецца канструктыўным элементам будынку і абмежаваны па вышыні падлогай і перакрыццем.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Марыя Вячаславаўна Шамякіна

**Марыя Вячаславаўна Шамякіна** (у дзявоцтве **Кудрашова**, у замужжы **Афоніна**; нар. , ) — беларускі літаратуразнавец, спецыяліст у галіне тэорыі літаратуры, тэксталогіі, пісьменнік-фантаст, паэт. Кандыдат філалагічных навук (2005)

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1976 годзе ў Мінску. Дачка Таццяны Шамякінай, унучка Івана Шамякіна.

У 1998 г. скончыла беларуска-рускае аддзяленне філалагічнага факультэта БДУ, у 1999 г. — магістратуру на кафедры рускай літаратуры філалагічнага факультэта БДУ, у 2004 г. — аспірантуру на кафедры тэорыі літаратуры філалагічнага факультэта БДУ. У 2005 г. абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Паэтыка беларускіх замоў: вобразны свет, гукавая арганізацыя тэксту».

У 1999—2000 гг. працавала малодшым навуковым супрацоўнікам навукова-экспазіцыйнага аддзела Літаратурнага музея імя М. Багдановіча. У 2000—2001 гг. — супрацоўнік Беларускага фонду культуры, у 2003—2010 гг. — рэдактар часопіса «Полымя», у 2010—2017 гг. — саветнік-кансультант аддзела падрыхтоўкі выступленняў Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. У 2017—2022 г. — дацэнт кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін ДУА «Інстытут пагранічнай службы Рэспублікі Беларусь». У 2022 г. паступіла ў дактарантуру Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. У 2024 г. пачала працаваць у аддзеле экалогіі традыцыйнай культуры Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі.

Член Саюза пісьменнікаў Беларусі. Аўтар шэрагу літаратурных мастацкіх твораў.

## Навукова-даследчыцкая дзейнасць 
Спецыялізуецца ў галіне фалькларыстыкі і беларускай літаратуры. Галоўны прадмет навуковай цікавасці ў наш час — беларуская фантастычная літаратура.

Аўтар дзвюх манаграфій і больш чым 30 навуковых публікацый. У 2005 г. выйшла манаграфія «Паэтыка беларускіх замоў у аспекце літаратуразнаўства: вобразны свет, гукавая арганізацыя тэксту». У 2021 г. выйшла манаграфія «Уяўленні пра будучыню ў фальклорных тэкстах і літаратурных помніках старажытнасці».

## Прэміі і ўзнагароды 
Узнагароджана Ганаровай граматай Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2017).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Дынастыя Шамякіных

Катэгорыя:Выпускнікі філалагічнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Тамара Мінаеўна Бурганская

**Тамара Мінаеўна Бурганская** () — беларускі батанік, генетык; кандыдат біялагічных навук.

## Біяграфія 
У 1981 г. скончыла біялагічны факультэт БДУ па спецыяльнасці «Генетыка». У перыяд з 1981 да 1984 гг. навучалася ў аспірантуры Цэнтральнага батанічнага сада АН БССР па спецыяльнасці «Батаніка». З 1984 да 1988 гг. працавала на пасадзе малодшага навуковага супрацоўніка, з 1988 да 1989 гг. — навуковага супрацоўніка лабараторыі інтрадукцыі і селекцыі арнаментальных раслін ЦБС АН БССР. У 1987 г. абараніла кандыдацкую дысертацыю «Індукаваная і спантанная зменлівасць дэкаратыўных прыкмет у кветкавых адналеткаў». У 1995 г. прысвоена званне дацэнта па спецыяльнасці «Біялогія».

З 1989 г. працуе ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным ўніверсітэце у 1989—1991 гг. — асістэнт, 1991—1992 гг. — старшы выкладчык кафедры лесаводства; 1992—1995 гг. — старшы выкладчык, 1995—2009 гг. — дацэнт кафедры лесааховы і садова-паркавага будаўніцтва; 2009—2011 гг. — дацэнт кафедры ландшафтнага праектавання і садова-паркавага будаўніцтва, 2011—2012 гг. — выконваючая абавязкі загадчыцы кафедры ландшафтнага праектавання і садова-паркавага будаўніцтва; з 2012 г. — загадчык кафедры ландшафтнага праектавання і садова-паркавага будаўніцтва.

Галіна навуковых інтарэсаў: інтрадукцыя, генетыка і селекцыя дэкаратыўных раслін, дэкаратыўнае раслінаводства, кветкаводства, вытворчасць пасадачнага матэрыялу дрэвавых раслін, дэкаратыўная дэндралогія, будаўніцтва і эксплуатацыя аб’ектаў ландшафтнай архітэктуры.

## Выбраная бібліяграфія 
* Генетические методы в селекции однолетних цветочных культур. — Мiнск: Навука i тэхнiка, 1993. — 183 с.
* Беларуска-рускі тэрміналагічны тлумачальны слоўнік па батаніцы і кветкаводстве / Т. М. Бурганская, Л. С. Пашкевіч, А. І. Скорабагатая. — Мінск: БДТУ, 1997. — 54 с.
* Прыгожаквiтнеючыя гаршковыя раслiны: вучэб.-метад. дапаможнiк па дысцыплiне «Кветкаводства» / склад. Т. М. Бурганская, Л. С. Пашкевiч. — Мiнск: БДТУ, 1999. — 56 с.
* Дэкаратыўна-лісцевыя гаршковыя расліны: Метад. дапам. па дысцыпліне «Кветкаводства» для студэнтаў / Склад. Бурганская Т. М., Пашкевіч Л. С.; Навук рэд. Анціпаў В. Р. — Мінск: БДТУ, 2000. — 59 с.
* Основы декоративного садоводства: учебное пособие. В 2 ч. Ч. 1. Цветоводство / Т. М. Бурганская. — Минск: Выш. шк., 2010. — 367 с.

## Спасылкі 
* wiki.belstu.by 

Катэгорыя:Батанікі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты біялагічных навук
Лесвічная клетка

**Ле́свічная кле́тка** — частка капітальнага будынка ці збудавання, прызначаная для размяшчэння лесвіцы і аддзеленая ад іншых памяшканняў будаўнічымі канструкцыямі.

Лесвічныя клеткі ў залежнасці ад ступені іх абароны ад задымлення падзяляюцца на звычайныя і незадымляльныя.

Звычайныя лесвічныя клеткі ў залежнасці ад спосабу асвятлення падзяляюцца на лесвічныя клеткі з натуральным асвятленнем праз зашклёныя або адкрытыя праёмы ў вонкавых сценах; а таксама лесвічныя клеткі з натуральным асвятленнем праз зашклёныя або адкрытыя праёмы ў пакрыцці.

Незадымляльныя лесвічныя клеткі ў залежнасці ад спосабу абароны ад задымлення пры пажары падзяляюцца на наступныя тыпы: з выхадам на лесвічную клетку з паверха праз незадымляльную вонкавую паветраную зону па адкрытых пераходах; з падачай паветра на лесвічную клетку пры пажары; з выхадам на лесвічную клетку праз тамбур-шлюз, у якім пастаянна або падчас пажару забяспечваецца падача паветра.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лесвіцы
Катэгорыя:Памяшканні
Жэставая мова Іслас-дэ-ла-Баія

**Жэставая мова Іслас-дэ-ла-Баія** () ці **Фрэнч-Харбарская жэставая мова** — вясковая жэставая мова, якую выкарыстоўваюць у гарадах Фрэнч-Харбар і Джонсвіл на востраве Раатан, што належыць да дэпартаменту Іслас-дэ-ла-Баія, Гандурас. Мова ўзнікла праз тое, што ў супольнасці высокі адсотак носьбітаў генетычнага сіндрому Ушэра, якія нараджаюцца з парушэннямі слыху, а з цягам жыцця непазбежна губляюць і зрок. Выпрацаваная мова дазваляе камунікаваць не толькі з глухімі, але і са слепаглухімі людзьмі, бо мае не толькі жэставую, але і тактыльную форму. Маладыя людзі з навакольных рэгіёнаў, якія маюць парушэнні слыху, карыстаюцца амерыканскай або гандураскай жэставымі мовамі.

Жэставая мова Іслас-дэ-ла-Баія таксама распаўсюдзілася на востраве Гуанаха. Па даным 2017 года, на гэтым востраве пражывала сям’я, якая складалася з двух глухіх, прычым жонка паходзіла з горада Фрэнч-Харбар. Мовай таксама валодаюць некаторыя жыхары вострава без парушэнняў слыху, бо яны набывалі мёд і некаторыя іншыя прадукты ў глухога ўраджэнца Фрэнч-Харбар.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вясковыя жэставыя мовы
Катэгорыя:Мовы Гандураса
Кюцінен, Данііл Іванавіч

**Даніі́л Іва́навіч Кю́цінен** (; 1883, Расійская імперыя — 3 лютага 1942, Ленінград, СССР) — пекар з Ленінграда, фін па нацыянальнасці. Вядомы тым, што, працуючы на хлебазаводзе падчас блакады Ленінграда, памёр ад знясілення прама на працоўным месцы, не дазволіўшы сабе з'есці ні грама выпекаемага ім хлеба.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1883 годзе. Усё жыццё прапрацаваў пекарам. Нягледзячы на тое, што Фінляндыя была саюзнікам нацысцкай Германіі, Кюцінену, этнічнаму фіну, была даверана вытворчасць хлеба. Ён не дазволіў сабе з'есці ні грама выпекаемага ім хлеба, каб захаваць уласнае жыццё.

Імя Данііла Кюцінена ўнесена ў Кнігу памяці блакады Ленінграда. Запіс у Кнізе памяці паказвае: «Кюцінен Данііл Іванавіч, 1883 г.н. Месца пражывання: Вялікаохцінскі пр., д. 68. Дата смерці: люты 1942. Месца пахавання: Піскароўскія могілкі. (Блакада, т. 17)». Пра яго згадваецца, напрыклад, у кнізе «Азбука блакаднага Ленінграда» Яўгена Лукіна.

У публікацыях і грамадскіх абмеркаваннях уздымалася пытанне аб адсутнасці ў Санкт-Пецярбургу мемарыяльнай дошкі ў гонар Данііла Кюцінена.

## Гл. таксама 
* Блакада Ленінграда
* Блакадны хлеб
* Піскароўскія мемарыяльныя могілкі
* Шувалаўскія могілкі

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Данііл Кюцінен. Радыё ВЕРА
* Кюцінен Данііл Іванавіч. Бессмяротны полк
* КЮЦІНЕН Данііл (1883—1942) — блакадны пекар. Выдатныя людзі Інгерманландыі

Катэгорыя:Ахвяры блакады Ленінграда
Катэгорыя:Пекары
Катэгорыя:Пахаваныя на Шувалаўскіх могілках
Катэгорыя:Пахаваныя на Піскароўскіх могілках
Катэгорыя:Фіны ў Расіі
Казка аб мёртвай царэўне і аб сямі асілках

**«Ка́зка аб мё́ртвай царэ́ўне і аб сямі́ асі́лках»** — казка Аляксандра Сяргеевіча Пушкіна. Напісана ўвосень 1833 года ў Вялікім Болдзіне паводле рускай народнай казкі.

## Паходжанне сюжэта 
Дадзены твор створаны паводле сюжэта народнай казкі, вядомай многім народам свету. У прыватнасці, сярод індаеўрапейскіх народаў дастаткова падобны сюжэт маюць рускія народныя казкі № 210 і 211 «Чароўнае люстэрка» са зборніка А. М. Афанасьева «Народныя рускія казкі», а таксама казка братоў Грым «Беласнежка», напісаная ў 1812 годзе. У класіфікацыі Аарне-Томпсана дадзены сюжэт указаны пад нумарам 709 «Чароўнае люстэрка (Мёртвая царэўна)».

### Архетып сюжэта 
У розных казках колькасць мужчын і іх род заняткаў можа вельмі адрознівацца. Іх можа быць двое, сямёра, дзесяць і нават дванаццаць. Мужчыны могуць быць братамі, паляўнічымі, разбойнікамі, асілкамі, царэвічамі, каралевічамі, гномамі і нават месяцамі. Але архетып сюжэта для ўсіх казак заўсёды агульны. Менавіта дзякуючы гэтаму Аарне і Томпсан вылучылі яго пад асобным нумарам.

У. Я. Проп у кнізе «Гістарычныя карані чароўнай казкі» сцвярджае, што вышэйназваны сюжэт з'яўляецца далёкім адгалоскам родаплемянной паліандрыі і заснаваны на абрадзе мужчынскай ініцыяцыі і далейшым пражыванні пасвечаных юнакоў у адмысловым «мужчынскім доме», у якім яны праходзілі навучанне старэйшымі членамі роду племянным абрадам і спосабам палявання. У рэальным жыцці гэты звычай зафіксаваны Джэймсам Фрэзерам у яго шматтомнай працы «Залатая галіна: Даследаванне магіі і рэлігіі».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Беларускі пераклад Алеся Якімовіча

Катэгорыя:Літаратурныя творы на рускай мове
Катэгорыя:Творы Аляксандра Пушкіна
Катэгорыя:Творы 1833 года
Катэгорыя:Казкі Аляксандра Пушкіна
Казка пра папа і Доўбню-мужыка

**«Ка́зка пра папа́ і До́ўбню-мужыка́»** () — казка Аляксандра Сяргеевіча Пушкіна, напісаная ў Болдзіне 13 верасня 1830 года. Асновай паслужыла руская народная казка, запісаная Пушкіным у Міхайлаўскім ад Арыны Радзівонаўны. Пры жыцці паэта не друкавалася.

## Гісторыя 
Асноўнай крыніцай для Пушкіна паслужыла чутая ім руская народная казка.

Пушкін чытаў гэтую казку ўлетку 1831 года Мікалаю Гогалю ў Царскім Сяле — гэтым годам і прынята датаваць твор. Гогаль пісаў Рыгору Данілеўскаму (у лісце ад 2 лістапада 1831 года), што Пушкін чытаў яму «сказки русские народные — не то что „Руслан и Людмила“, но совершенно русские». І далей пра гэтую казку:
Одна сказка даже без размера, только с рифмами и прелесть невообразимая.

Указанне Гогаля «без размера» звязана з тым, што пушкінская казка напісана акцэнтным вершам з парнымі рыфмамі, стылізаваным пад раёшнік. Упершыню яна была надрукавана Васілём Жукоўскім у 1840 годзе. З цэнзурных прычын Жукоўскі замяніў папа на купца Кузьму Асталопа.

У Пушкіна імя працаўніка — «Балда» («Доўбня») — не носіць адцення ганьбавання, а ўжыта ў першапачатковым народным значэнні. У Ніжагародскай губерні, дзе знаходзілася пушкінскае Болдзіна, гэта: «лясная крывуліна, тоўстае карэнішча, булава» (слоўнік Даля).

Толькі ў 1882 годзе ў зборы пушкінскіх сачыненняў пад рэдакцыяй П. А. Яфрэмава казка была надрукавана паводле рукапісу. У выданнях для народу да пачатку XX стагоддзя яна друкавалася з Кузьмой Асталопам. У цяперашні час асобныя дзеячы РПЦ выдаюць і прадпрымаюць спробы папулярызацыі рэдакцыі Жукоўскага.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Беларускі пераклад Алены Церашковай

Катэгорыя:Літаратурныя творы на рускай мове
Катэгорыя:Творы Аляксандра Пушкіна
Катэгорыя:Творы 1830 года
Катэгорыя:Казкі Аляксандра Пушкіна
Катэгорыя:Цэнзура ў Расійскай імперыі
Справаздача аб руху грашовых сродкаў

**Справаздача аб руху грашовых сродкаў** — дакумент, які змяшчае звесткі аб наяўнасці ў арганізацыі грашовых сродкаў і іх руху, у тым ліку пра крыніцы паступлення і напрамкі выкарыстання гэтых сродкаў.

## Змест справаздачы 
Справаздача ўтрымлівае інфармацыю пра:

* астаткі грашовых сродкаў на пачатак года;
* паступленні (у тым ліку выручка ад рэалізацыі, бязвыплатныя паступленні, крэдыты і пазыкі);
* выкарыстанне сродкаў (на аплату працы, фінансавыя ўкладанні, разлікі з бюджэтам і інш.);
* астаткі на канец года.

## Аналітычнае значэнне 
Аналізуючы справаздачу аб руху грашовых сродкаў, можна атрымаць ускоснае ўяўленне аб эфектыўнасці дзейнасці прадпрыемства. Найбольш поўнае ўяўленне справаздача дае ў спалучэнні з бухгалтарскім балансам і справаздачай аб прыбытках і стратах. Пры гэтым паказчыкі кароткатэрміновай ліквіднасці і крэдытаздольнасці арганізацыі адлюстроўваюцца ў справаздачы аб руху грашовых сродкаў дастаткова аб’ектыўна:

* «Каса»;
* «Разліковыя рахункі»;
* «Валютныя рахункі»;
* «Спецыяльныя рахункі ў банках»;
* «Грашовыя сродкі ў дарозе»;
* «Кароткатэрміновыя фінансавыя ўкладанні».

Абароты паміж указанымі рахункамі ў справаздачы не паказваюцца. Таксама адлюстроўваюцца напрамкі выдадзеных іншым асобам крэдытаў і пазыкаў.

## Метады складання 
Існуюць два асноўныя метады складання справаздачы:

**Прамы метад** — заключаецца ў вылічэнні сум паступленняў і расходаў па дадзеных бухгалтарскага ўліку. Дазваляе дакладна вызначыць памер кожнага артыкула даходаў і выдаткаў, але не раскрывае ўзаемасувязі з іншымі справаздачамі.

**Ускосны метад** — зручны для адлюстравання сувязі паміж фінансавымі рэсурсамі і вынікамі дзейнасці. Інфармацыя бярэцца з раздзелаў справаздачы аб прыбытках і стратах і бухгалтарскага балансу.

## У Беларусі 
Форма і парадак складання Справаздачы аб руху грашовых сродкаў у Рэспубліцы Беларусь зацверджаны Пастановай Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь ад 12 снежня 2016 г. № 104 «Аб складанні індывідуальнай бухгалтарскай справаздачнасці».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Фінансы
Чалавек для сябе

**«Чалавек для сябе. Даследаванне псіхалогіі этыкі»** (*Man for Himself. An Inquiry into the Psychology of Ethics*)— навукова-папулярная праца нямецкага псіхолага і псіхіятра Эрыха Фрома, выдадзеная ў 1947 годзе на англійскай мове, якая апісвае псіхалагічныя наступствы маральных выбараў чалавека і іх уплыў на яго псіхічнае здароўе.

Гэты твор складае працяг і дапаўненне праблематыкі, разгледжанай у ранейшай кнізе Фрома «Уцёкі ад свабоды» (1941).

«Чалавек для сябе» даследуе сувязь паміж псіхалагічнымі працэсамі і этычнымі нормамі, а таксама спрабуе стварыць гуманістычную этыку, заснаваную на разуменні прыроды чалавека.

## Змест 
Фром сцвярджае, што псіхалогія можа быць асновай для аб’ектыўных і сапраўдных этычных нормаў. Ён крытыкуе разрыў паміж псіхалогіяй і этыкай, які ўтварыўся ў навуцы, і паказвае, што вялікія філосафы і этыкі мінулага былі і псіхолагамі, і філосафамі адначасова.

Кніга складаецца з пяці частак, у якіх Фром разглядае: праблему пошуку этычных нормаў, гуманістычную этыку як навуку пра мастацтва жыцця, прыроду чалавека і яго характар, асноўныя праблемы гуманістычнай этыкі і этычныя выклікі сучаснасці.

Аўтар вылучае два тыпы этыкі: *аўтарытарную* (калі нормы навязваюцца звонку) і *гуманістычную* (калі чалавек сам усталёўвае нормы, грунтуючыся на дабрабыце чалавека).

У кнізе Фром таксама тлумачыць сваю тэорыю характару — падзяляе характар на *прадуктыўны* (здольны да творчасці і развіцця) і *непрадуктыўны* (які прыводзіць да дэградацыі і праблем). Ён звязвае этычныя паняцці дабра і зла з уласцівасцямі характару чалавека.

Акрамя таго, Фром разглядае паняцці сумлення, самалюбства і эгаізму, падкрэсліваючы, што сапраўднае самалюбства непарыўна звязана з любоўю да іншых. Ён супрацьстаіць ідэі, што этычныя нормы могуць быць абсалютнымі ў рэлігійным сэнсе, але лічыць іх аб’ектыўна сапраўднымі ў кантэксце чалавечай прыроды.

Фром таксама адзначае важнасць псіхааналізу для разумення асобы чалавека і фармавання этычнай тэорыі, бо ён дазваляе вывучаць унутраныя, часта несвядомыя матывы і характарыстыкі.

Увогуле, кніга «Чалавек для сябе» — гэта спроба паказаць, што этычныя нормы можна заснаваць на чалавечай прыродзе і што сапраўдная этыка — гэта навука пра тое, як жыць добра і гарманічна з сабой і іншымі.

## Літаратура 
* Erich Fromm. Man for Himself. An Inquiry into the Psychology of Ethics 
* Эрих Фромм. Человек для себя / Перевод с английского Л. Чернышевой 

Катэгорыя:Кнігі 1947 года
Жылы дом

**Жылы дом** — гэта будынак, прызначаны для пастаяннага або часовага пражывання людзей з адпаведнымі інжынернымі і сацыяльна-бытавымі ўмовамі. Жылыя дамы могуць быць аднакватэрнымі (індывідуальныя жыллёвыя дамы) або шматкватэрнымі (кватэрныя дамы).

## Тыпы жылых дамоў 
У Рэспубліцы Беларусь сустракаюцца наступныя асноўныя тыпы жылых дамоў:

* **Індывідуальныя жылыя дамы** — асобна размешчаныя дамы, якія належаць адной сям'і або ўласніку. Такія дамы часцей распаўсюджаныя ў сельскай мясцовасці, малых гарадах і прыгарадных зонах.
* **Шматкватэрныя дамы** — будынкі, якія ўтрымліваюць некалькі кватэр. Яны бываюць панэльныя, цагляныя, маналітныя і г.д. Такія дамы з'яўляюцца найбольш тыпавымі для гарадоў Беларусі.
* **Інтэрнаты** — спецыяльныя жылыя будынкі, прызначаныя для часовага пражывання студэнтаў, працаўнікоў, ваенных і інш.

## Прававы статус 
У Беларусі жыллёвыя пытанні рэгулююцца Жыллёвым кодэксам Рэспублікі Беларусь. У ім вызначаюцца правы і абавязкі ўласнікаў, арандатараў, парадак эксплуатацыі і капітальнага рамонту дамоў.

## Асаблівасці жылых дамоў у Беларусі 
* У буйных гарадах (Мінск, Брэст, Гомель, Гродна, Магілёў, Віцебск) пераважаюць шматпавярховыя шматкватэрныя дамы, у тым ліку серыйныя панэльныя будынкі, збудаваныя ў савецкі перыяд.
* У сельскай мясцовасці і аграгарадках шырока распаўсюджаныя драўляныя і цагляныя індывідуальныя дамы.
* З 2000-х гадоў актыўна развіваецца індывідуальнае будаўніцтва і будаўніцтва дамоў паводле сучасных тэхналогій (напрыклад, каркасныя дамы, дамы з сіп-панэляў і інш.).

## Культурнае значэнне 
Жылы дом з'яўляецца не толькі месцам пражывання, але і важным элементам сацыяльнай і культурнай прасторы. У Беларусі вядомыя традыцыйныя сельскія хаты (напрыклад, беларуская хата), а таксама гістарычныя гарадскія сядзібы.

## Гл. таксама 
* Жыллё
* Архітэктура Беларусі
* Інтэрнат

## Спасылкі 
* Жыллёвы кодэкс Рэспублікі Беларусь
* Об утверждении Инструкции об основаниях назначения и порядке технической инвентаризации недвижимого имущества, а также проверки характеристик недвижимого имущества при совершении регистрационных действий. Постановление государственного комитета по имуществу республики беларусь 24 марта 2015 г. № 11

Катэгорыя:Жыллё
Катэгорыя:Будаўніцтва
Катэгорыя:Архітэктура Беларусі
Наср-1

**Nаср-1** (бел.: Перамога-1, **«**Nasr - 1**»,** ) - іранская супрацькарабельная крылатая ракета малога радыуса дзеяння. Ракета Nasr-1 можа быць запушчана як з унутраных баз, так і з марскіх ваенных судоў, паведамлялася аб планах мадыфікаваць ракету для стральбы з верталётаў і падводных лодак.

Згодна з экспартным каталогам, яна можа знішчаць цэлі водазмяшчэннем 1500 тон, такія як невялікія фрэгаты.

Ракета мае корпус у форме сігары з чатырма вялікімі стабілізатарамі (складзены да моманту пуску) прымацаванымі да сярэдняй часткі, і чатырма меншымі, прымацаванымі да канца ракеты побач з выхлапной трубой.

У снежні 2008 года ваенна-марскія сілы Ірана паспяхова правялі выпрабавальныя стрэльбу ракетамі падчас заключнага этапу ваенных вучэнняў **«**Unity 87**»** у водах Персідскага заліва. Пасля паспяховага выпрабавальнага пуску 7 сакавіка 2010 года міністр абароны Ірана абвясціў аб пачатку масавай вытворчасці ракет Nasr-1.

У пачатку 2012 года, падчас вайсковых вучэнняў **«**Velayet 90**»**, быў пратэставаны наземны пуск ракеты. 

25 лютага 2019 года пад час вайсковых вучэнняў **«**Velayat-97**»** быў пратэставаны пуск мадэрнізаванай ракеты НАСР-1 з падводнай лодкі. 

Як мяркуецца, Nasr-1 можа быць копіяй кітайскай ракеты малой далёкасці C-704.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крылатыя ракеты
Катэгорыя:Ракетнае ўзбраенне Ірана
Кансалідаваная фінансавая справаздачнасць

**Кансалідаваная фінансавая справаздачнасць** — гэта справаздачнасць, якая складаецца па групе арганізацый як справаздачнасць адзінай арганізацыі. Яе складаюць юрыдычныя асобы, што маюць даччыныя прадпрыемствы, прадстаўніцтвы, філіялы і іншыя структурныя падраздзяленні.

## Групы арганізацый 
Кансалідаваная справаздачнасць складаецца па наступных групах арганізацый:

– холдынг;

– гаспадарчае таварыства і яго ўнітарныя прадпрыемствы, даччыныя і залежныя гаспадарчыя таварыствы;

– унітарнае прадпрыемства і яго даччыныя ўнітарныя прадпрыемствы.

## Змест 
Гадавая кансалідаваная справаздачнасць складаецца з.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Фінансы
Герб Калінінградскай вобласці

**Герб Калінінградскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Калінінградскай вобласці, прыняты 8 чэрвеня 2006 года.

## Апісанне 
Герб Калінінградскай вобласці ўяўляе сабой геральдычны шчыт, падзелены на дзве часткі. У верхнім барвовым полі знаходзіцца выява сярэбранай зубчастай крапасной сцяны з адкрытый брамай і дзвюма сярэбранымі зубчастымі вежамі, што выходзяць выходзяць з сцяны. На полі шчыта паміж вежамі размешчаны вензель імператрыцы Лізаветы Пятроўны сярэдзіны XVIII стагоддзя. Ніжні хвалепадобны край шчыта блакітнага колеру абцяжараны пяццю залатымі кругамі. Герб увенчаны бурштынавай каронай і абрамлены стужкай ордэна Леніна.

## Абгрунтаванне сімволікі герба Калінінграда 
Бурштынавая карона, з'яўляючыся сімвалам дзяржаўнасці, адначасова падкрэслівае прыналежнасць Калінінградскай вобласці да Расіі.

Стужка ордэна Леніна, якая абвівае герб, сімвалізуе працоўныя дасягненні Калінінградскай вобласці, якая была ўзнагароджана гэтым ордэнам у 1966 годзе.

Крэпасць з адкрытай брамай увасабляе ўпэўненасць, непахіснасць, гатоўнасць да абароны і, у той жа час, адкрытая брама сведчыць пра гасціннасць, сяброўскія намеры для кантактаў з блізкім і далёкім замежжам.

Вензель імператрыцы Лізаветы Пятроўны — асабісты шыфр кіраўніка дзяржавы. У дадзеным выпадку ён падкрэслівае гістарычную сувязь прыналежнасці тэрыторыі цяперашняй Калінінградскай вобласці з Расіяй з сярэдзіны XVIII стагоддзя.

Хвалепадобны край шчыта блакітнага (сіняга) колеру — сімвал прыморскай тэрыторыі, знаходжання Калінінградскай вобласці на Балтыцы.

Фігуры круглявай формы — бурштын, сімвал Калінінградскай вобласці як бурштынавага краю. У вобласці знаходзіцца найбуйнейшае ў свеце радовішча бурштыну.

Колеры герба: белы, чырвоны і сіні, — увасабляюць сабой колеры сцяга Расійскай Федэрацыі і падкрэсліваюць непарыўнасць рэгіёна з Расіяй.

Чырвонае поле шчыта — сімвал працы, жыццесцвярджальнай сілы, мужнасці, самаахвярнасці, гераізму савецкіх салдат, якія загінулі ў баях за гэту зямлю.

Сіняе (блакітнае) поле шчыта — сімвал прыгажосці, любові, міру, узнёслых памкненняў.

Золата (бурштынавыя фігуры, карона) — сімвал велічы, багацця, сталасці, трываласці, сілы.

Серабро (крэпасць) — сімвал веры і чысціні.

## Гл. таксама 
* Сцяг Калінінградскай вобласці
* Гербы раёнаў Калінінградскай вобласці

## Спасылкі 
* "Закон Калінінградскай вобласці аб гербе і сцягу Калінінградскай вобласці»
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Катэгорыя:Гербы Расіі