open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Метрычная канвенцыя

thumb|right|250px|Зала Гадзіннікаў, дзе была падпісана Метрычная канвенцыя
**Метрычная канвенцыя** — міжнародны дагавор, які служыць для забеспячэння адзінства метралагічных стандартаў у розных краінах. Дагавор быў падпісаны ў 1875 годзе ў Парыжы 17-ю краінамі, у тым ліку Расіяй. У 1921 г. у дагавор былі ўнесеныя невялікія змены. У цяперашні час да канвенцыі далучылася 51 дзяржава, у тым ліку ўсё прамыслова развітыя краіны. У адпаведнасці з метрычнай канвенцыяй заснаваны **Міжнароднае бюро мер і ваг** і **Міжнародны камітэт мер і ваг**, і склікаюцца **Генеральныя канферэнцыі па мерах і вагах**. Гэтыя міжнародныя арганізацыі закліканыя вырашаць пытанні стандартызацыі ў вобласці метралогіі.

## Міжнароднае бюро мер і ваг 
Міжнароднае бюро мер і ваг — дзеючая арганізацыя са штаб-кватэрай, размешчанай недалёка ад Парыжа (Францыя). Асноўная задача Бюро заключаецца ў забеспячэнні існавання адзінай сістэмы вымярэнняў ва ўсіх краінах-удзельніцах метрычнай канвенцыі. Для гэтага ажыццяўляецца параўнанне нацыянальных эталонаў адзінак вымярэння і праводзяцца даследаванні ў вобласці метралогіі, накіраваныя на павелічэнне дакладнасці вымярэнняў. Бюро фінансуецца краінамі-удзельніцамі метрычнай канвенцыі.

## Міжнародны камітэт мер і ваг 
Міжнародны камітэт мер і ваг складаецца з 18 чалавек, кожны з якіх прадстаўляе адну краіну-удзельніцу. Камітэт збіраецца штогод у штаб-кватэры Міжнароднага бюро мер і ваг. Камітэт назірае за працай Міжнароднага бюро мер і ваг, каардынуе метралагічныя даследаванні ў краінах-удзельніцах і выпрацоўвае рэкамендацыі для Генеральных канферэнцый па мерах і вагах.

## Генеральныя канферэнцыі па мерах і вагах 
Генеральныя канферэнцыі па мерах і вагах склікаюцца раз у чатыры гады. У іх удзельнічаюць прадстаўнікі ўсіх краін-удзельніц метрычнай канвенцыі і назіральнікі ад асацыяваных членаў.

Канферэнцыя слухае даклад Міжнароднага камітэта мер і ваг, прымае рашэнні накіраваныя на паляпшэнне і распаўсюджванне міжнароднай сістэмы адзінак (СІ), зацвярджае бюджэт Міжнароднага бюро мер і ваг на наступныя чатыры гады.

## Спіс краін-удзельніц 
Аўстралія, Аўстрыя, Аргенціна, Бельгія, Балгарыя, Бразілія, Вялікабрытанія, Венгрыя, Венесуэла, Германія, Грэцыя, Данія, Дамініканская Рэспубліка, Егіпет, Ізраіль, Індыя, Інданезія, Ірландыя, Ісламская рэспубліка Іран, Іспанія, Італія, Камерун, Канада, Кітай, КНДР, Малайзія, Мексіка, Нідэрланды, Новая Зеландыя, Нарвегія, Пакістан, Польшча, Партугалія, Рэспубліка Карэя, Расійская Федэрацыя, Румынія, Сербія і Чарнагорыя, Сінгапур, Славакія, ЗША, Тайланд, Турцыя, Уругвай, Фінляндыя, Францыя, Чешская рэспубліка, Чылі, Швейцарыя, Швецыя, Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка, Японія.

## Асацыяваныя краіны 
Беларусь, В’етнам, Ганконг, Кенія, Коста-Рыка, Куба, Латвія, Літва, Мальта, Панама, Славенія, Тайвань, Украіна, Філіпіны, Харватыя, Эквадор, Эстонія, Ямайка.

## Спасылкі 
* Спіс краін-удзельніц і асацыяваных краін
* Арганізацыйная структура
 
Катэгорыя:Сістэмы мер
Катэгорыя:Міжнародныя канвенцыі
Катэгорыя:Метралогія
Катэгорыя:Спісы краін
Ода да маладосці

**«Ода да маладосці»** () — верш Адама Міцкевіча, напісаны 26 снежня 1820 года. Лічыцца энтузіяскай пахвалой у філамацкім духу. Гэта першы твор у гісторыі польскай літаратуры, дзе маладосць трактуецца не як з’ява біялагічнага альбо сацыялагічнага кшталту, а як кампанент універсальнага ўпарадкавання свету.

Шмат сучаснікаў Міцкевіча бачылі ў тэксце «Оды да маладосці» яўнае падабенства з паэмай Фрыдрыха Шылера «Да радасці» (), а таксама з іншымі творамі нямецкага паэта.

## Спасылкі 
* Ода да маладосьці на library.by

Катэгорыя:Творы Адама Міцкевіча
Катэгорыя:Вершы Адама Міцкевіча
Катэгорыя:Творы 1820 года
Катэгорыя:Вершы на польскай мове
Катэгорыя:Оды
Лінк (адзінка вымярэння)

**Лінк** (**li**) ( — звяно ланцуга) — састарэлая брытанская і амерыканская адзінка вымярэння адлегласці, роўная 20,1168 сантыметрам.

1 лінк = 7,92 цалі = 1/100 чэйна = 1/1000 фурлонга = 20,1168 сантыметраў.

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння адлегласці
Катэгорыя:Англійская сістэма мер
Свята-Троіцкая царква (Ула)

**Ульская Свята-Троіцкая царква** — праваслаўны храм, помнік архітэктуры. Размяшчаецца ў цэнтры пасёлка Улы.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 2-й палове 19 стагоддзя з цэглы ў рэтраспектыўна-рускім стылі. Да 1990-х гг. знаходзілася ў паўзруйнаваным стане, адноўлена.

## Архітэктура 
Крыжова-купальны храм сіметрычнай падоўжна-восевай кампазіцыі: узнятыя на высокі цокаль званіца над прытворам, прамавугольная трапезная, кубападобная зала з бакавымі крыламі, паўкруглая апсіда з бакавымі трохграннымі прыдзеламі. У сілуэце пануе цыбулепадобная галоўка шатровай званіцы (васьмярык на чацверыку). Чатырохсхільны дах асноўнага кубападобнага аб'ёму ўзняты на два ярусы кілепадобных какошнікаў і завершаны цэнтральнай і чатырма вуглавымі цыбулепадобнымі галоўкамі на цыліндрычных барабанах (часткова разбураны). Атынкаваныя фасады завершаны філёнгавымі фрызамі і прафіляванымі карнізамі і насычаны архітэктурнай пластыкай: квадратныя шырынкі па цокалі і вуглавых лапатках, вуглавыя бочкападобныя калонкі, нішы, філёнгі і шматлікія крапоўкі, пазычаныя са старажытнарускай храмавай архітэктуры. Арачныя галоўкі і бакавыя ўваходныя і аконныя праёмы аздоблены кілепадобнымі ліштвамі.

## Інтэр'ер 
Кампазіцыя інтэр'ера мае дынамічны характар: скрыжаванне перакрытых цыліндрычнымі скляпеннямі галоўнага і папярочных нефаў раскрываецца ў скляпенне сяродкрыжжа з адчыненым у яго цыліндрычным светлавым барабанам.

## Літаратура 
* Свята-Троіцкая царква // Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн., 2001. — С. 197.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ула (аграгарадок)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў

1-га тома]]

**Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў** () — грунтоўная шматтомная энцыклапедыя, выдадзеная ў 1880—1902 гадах у Варшаве Філіпам Сулімерскім і Браніславам Хлябоўскім.

«Геаграфічны слоўнік» — выдатная крыніца для вывучэння гісторыі і геаграфіі колішніх абшараў Рэчы Паспалітай, у ім можна знайсці каштоўныя звесткі пра мноства беларускіх геаграфічных аб’ектаў.

## Бібліяграфія 
Энцыклапедыя змяшчае 15 тамоў:

* Tom I: Aa — Dereneczna. — Warszawa, 1880. — 960 s.
* Tom II: Derenek — Gżack. — Warszawa, 1881. — 927 s.
* Tom III: Haag — Kępy. — Warszawa, 1882. — 960 s.
* Tom IV: Kęs — Kutno. — Warszawa, 1883. — 963 s.
* Tom V: Kutowa Wola — Malczyce. — Warszawa, 1884. — 960 s.
* Tom VI: Malczyce — Netreba. — Warszawa, 1885. — 960 s.
* Tom VII: Netrebka — Perepiat. — Warszawa, 1886. — 960 s.
* Tom VIII: Perepiatycha — Pożajście. — Warszawa, 1887. — 960 s.
* Tom IX: Poźajście — Ruksze. — Warszawa, 1888. — 960 s.
* Tom X: Rukszenice — Sochaczew. — Warszawa, 1889. — 960 s.
* Tom XI: Sochaczew — Szlubowska Wola. — Warszawa, 1890. — 960 s.
* Tom XII: Szlurpkiszki — Warłynka. — Warszawa, 1892. — 960 s.
* Tom XIII: Warmbrun — Worowo. — Warszawa, 1893. — 960 s.
* Tom XIV: Worowo — Żyżyn. — Warszawa, 1895. — 930, 8 s.
* Tom XV, cz. 1: Abablewo — Januszowo. — Warszawa, 1900. — 640 s.
* Tom XV, cz. 2: Januszpol — Wola Justowska. — Warszawa, 1902. — 741, [2] s.

## Спасылкі 
* Алфавітны паказальнік для «Геаграфічнага слоўніка» ў польскамоўным раздзеле Вікіпедыі
* Słownik geograficzny Królestwa Polskiego
* Słownik geograficzny Królestwa Polskiego — у фармаце Djvu з магчымасцю капіравання
* Słownik geograficzny Królestwa Polskiego — у фармаце Djvu

Катэгорыя:Энцыклапедыі
Катэгорыя:Гістарычная геаграфія Польшчы
Катэгорыя:Царства Польскае
Катэгорыя:Тапанімічныя слоўнікі
Фут

**Фут** ( — ступня) — англійская, амерыканская і стараруская адзінка вымярэння адлегласці, роўная 30,48 сантыметрам.

1 фут = 12 цаляў = 1/7 сажня = 1/660 фурлонга = 30,48 сантыметраў

У Старажытным Рыме фут быў роўны 29,62 см.

Не ўваходзіць у сістэму СІ.

## Гл. таксама 
* Фут у секунду
* **Парыжскі** фут (30,01 см) і **Нармальны** фут (32,48 см) у артыкуле «Друкарскі пункт».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння адлегласці
Катэгорыя:Англійская сістэма мер
Катэгорыя:Руская сістэма мер
Святлана Уладзіміраўна Сілава

**Святлана Уладзіміраўна Сілава** — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук (2000), дацэнт (2006).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Гродне ў 1970 г. У 1992 скончыла гістарычны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. У гэтым жа годзе паступіла ў завочную аспірантуру пры кафедры гісторыі Беларусі ГрДУ імя Янкі Купалы. У 2000 абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Православная церковь в Белоруссии в годы Великой Отечественной войны (1941—1945 гг.)». З 2000 працуе на кафедры гісторыі Беларусі ГрДУ, намеснік загадчыка кафедры па вучэбнай працы. Навуковыя інтарэсы — гісторыя Праваслаўнай царквы на Беларусі ў XVIII—XX стагоддзях.

## Бібліяграфія 
* Православная церковь в Белоруссии в годы Великой Отечественной (1941—1945). Гродно. 2003
* Крестный путь: Белорусская православная церковь в период немецкой оккупации 1941—1944 гг. Минск: Белорусский Экзархат, 2005.
* Силова С. В. Гродненская Православная епархия в 1921—1939 гг. Источники и историография // Религиозные традиции Европы и современность: изучение и преподавание в российских и зарубежных университетах. Сборник научных и научно-методических статей. Иваново. 2011.
* Сілава Святлана. Праваслаўная царква ў БССР падчас хрушчоўскай «адлігі» // Arche. 2011. № 10.
* Сілава С. У. Гродзенская праваслаўная епархія ў 1921—1939 гг. // Polacy i bialorusini. Nasza wspolna historia. Dwudziestolecie miedzywojenne: materialy z miedzynarodowej konferencji naukowej. Grodno. 2011.
* Силова С. В. Православная Церковь в конце XIX — начале XX вв. (к историографии вопроса) // Веснік ГрДУ імя Я. Купалы. 2009. № 3.
* Сілава С. У. Візантыйскі ўплыў на працэс хрысціянізацыі Беларусі (X—XV ст.) // Хрысціянства у гістарычным лёсе беларускага народа: зборнік навуковых артыкулаў. Частка 1. Гродна. 2009
* Силова С. В. Влияние византийской южнославянской православной культурной традиции и историографии на процесс формирования исторического сознания белорусского общества в XIV—XV вв. // Хрысціянства ў гістарычным лёсе беларускага народа: зборнік навуковых артыкулаў. Гродна. 2008.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Касцёл Божага Цела (Іказнь)

**Іказненскі касцёл Божага Цела** — каталіцкі храм, помнік архітэктуры. Знаходзіцца ў вёсцы Іказнь (Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці).

## Гісторыя 
На месцы сённяшняга касцёла было некалькі драўляных храмаў, адзін з іх быў узведзены паводле фундацыйнай граматы выдатнага дзяржаўнага дзеяча, канцлера Вялікага Княства Літоўскага Льва Сапегі, выдадзенай 16 ліпеня 1593 г. Л. Сапега жадаў, каб пры касцёле ўтрымліваліся шпіталь і школа. Храм пабудавалі ў цэнтры мястэчка, каля рыначнай плошчы. Але драўляныя будынкі знішчаліся ў XVII ст., ад пажару ў 1800 г., у час французскага нашэсця ў 1812 г. Апошні драўляны храм узведзены ў 1814 г. і перабудаваны ў 1881 г. Нарэшце ў 1906 г. быў атрыманы дазвол на ўзвядзенне мураванага касцёла і зацверджаны каштарыс у 27 147 рублёў 78 капеек. Стары касцёл разабралі, а непадалёку ад будоўлі зрабілі часовае памяшканне для набажэнстваў.

17 верасня 1912 г. будаўніцтва храма завяршылася.

## Архітэктура 
Вежы, апрацоўка аконных і дзвярных праёмаў, дэталі архітэктурнага дэкору выкананы з чырвонай цэглы. Касцёл уяўляе сабой двухвежавую, трохнефавую базіліку з трансептам, апсідай, сакрысціямі. Вежы, квадратныя ў плане, з шатровым завяршэннем, даволі масіўныя, нагадваюць вежы абарончых збудаванняў. Больш лёгкімі іх робяць шматлікія і разнастайныя па форме аконныя праёмы і нішы. Дэкор будынка даволі стрыманы. Апрача разнастайных праёмаў і ніш яго ажыўляюць ступеньчатыя контрфорсы і аркатура.

Вакол касцёла ўзведзена агароджа з бутавага каменю. На цвінтары знаходзіцца валун з надпісам святару Міхалу Буклярэвічу і яго сястры Эміліі. М. Буклярэвіч быў ініцыятарам узвядзення мураванага касцёла, у 1919 г. ён стаў адным з арганізатараў сялянскага паўстання супраць бальшавіцкай улады. Пры падаўленні паўстання святара і яго сястру расстралялі. У 1940-я гг. помнік на магіле знішчылі, але ў кастрычніку 1995 г. ён адноўлены.

## Літаратура 
* Касцёл Божага Цела // Кулагін, А. М. Каталіцкія храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; мастак І. І. Бокі. — Мн., 2000. — С. 71.

## Спасылкі 
* 
* 
* Іказнь — парафія Божага Цела Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Іказнь (аграгарадок)
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неараманскім стылі
Катэгорыя:1912 год у Беларусі
Нервюра

thumb|250px|Скляпенне сабора ў Лане (Францыя), добра бачная нервюрная сістэма

**Нервюра ў архітэктуры** ( — жылка, прожылак) — выступалае рабро гатычнага каркаснага крыжовага скляпення.

Наяўнасць нервюр у сукупнасці з сістэмай контрфорсаў і аркбутанаў дазваляе палегчыць скляпенне, паменшыць яго вертыкальны ціск і бакавы распор і пашырыць аконныя праёмы. Нервюрнае скляпенне таксама завуць веерным.
Сістэма нервюр (галоўным чынам у архітэктуры готыкі) утварае каркас, які палягчае мур скляпення.

## Гл. таксама 
* Каркасная сістэма гатычнай архітэктуры

## Спасылкі 
* Нервюра ў Мастацкай энцыклапедыі.

Катэгорыя:гатычная архітэктура
Катэгорыя:Скляпенні
Ода да радасці

[thumb|200px|[Фрыдрых Шылер]]
**«Да ра́дасці»** (ням. *An die Freude*) — ода, напісаная ў 1785 годзе Фрыдрыхам Шылерам для дрэздэнскай масонскай ложы па замове Хрысціяна Готфрыда Кёрнера

У одзе драматург выразіў важнейшыя бакі свайго светаўспрымання, веру ў чалавека, любоў да жыцця і ўпэўненасць, што лепшыя пачаткі павінны трыумфаваць над злом. З гэтым гімнам Шылер выходзіць за рамкі індывідуалістычнай лірыкі асабістых перажыванняў, якая была характэрна тагачаснай буржуазнай літаратуры. Верш задуманы як харавая песня, якая выражае калектыўныя эмоцыі супольнасці аднадумцаў, у якіх, на думку паэта, ужо патэнцыйна ёсць пачуццё будучага вызвалення чалавецтва.

Ода зменена ў 1793 годзе і пакладзеная на музыку Людвігам ван Бетховенам, у апошняй чацвёртай частцы 9-й сімфоніі.

Ода «Да радасці» з’яўляецца гімнам Еўрапейскага Саюза. Афіцыйную аранжыроўку напісаў Герберт фон Караян.

У 2003 годзе кіраўніцтва Еўрапейскага Саюза вырашыла, што афіцыйным гімнам з’яўляецца толькі мелодыя Бетховена, без слоў на нямецкай мове, дзеля раўнапраўя нацыянальных моў Еўрасаюза.

На беларускую мову твор пераклалі Алег Лойка і Кацярына Тычына, яе пераклад не апублікаваны.

## Тэкст 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ода «Да радасьці» ў перакладзе Алега Лойкі 

Катэгорыя:Творы Людвіга ван Бетховена
Катэгорыя:Песні паводле алфавіта
Катэгорыя:Творы нямецкай літаратуры
Катэгорыя:Вершы Фрыдрыха Шылера
Катэгорыя:Еўрапейскі Саюз
Хоры

]]
**Хо́ры** ( — хор) — у архітэктуры верхняя адкрытая галерэя або балкон унутры царквы (звычайна на ўзроўні другога паверху), у параднай зале  У заходнееўрапейскіх храмах на хорах звычайна размяшчаюцца музыканты, пеўчыя, арган. У праваслаўных цэрквах на балконе ўнутры храма, калі ён ёсць, размяшчаецца клірас.

У храме знаходзяцца звычайна з заходняга боку (процілеглага алтару) або апярэзваюць неф з паўднёвага, заходняга і паўночнага бакоў.

Першапачаткова (у раннім Сярэднявеччы) хоры прызначаліся для прадстаўнікоў княжацкага роду і вышэйшых пластоў грамадства, або для жанчын і катэхуменаў. У старажытнарускіх храмах (як у Заходняй Еўропе і ў Візантыі) не мелі адмысловага прызначэння і былі самадастатковым архітэктурным феноменам.

Не варта блытаць з хорам — прасторай ва ўсходняй частцы раннехрысціянскіх і заходнееўрапейскіх храмаў, размешчанай на ўзроўні асноўнага памяшкання.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмавая архітэктура
Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Опса)

**Касцёл Святога Яна Хрысціцеля** — каталіцкі храм, помнік архітэктуры. Знаходзіцца ў аграгарадку Опса (Браслаўскі раён, Віцебская вобласць), непадалёку ад цэнтральнай плошчы, на ўзвышшы па-над возерам Опса.

## Гісторыя 
Драўляны храм 1768 года пабудовы згарэў у 1886 годзе. Старажылы расказваюць, што здарылася гэта ў час набажэнства, калі на алтар ахвяравалі кудзелю, якая загарэлася ад полымя свечкі як порах. Разам з будынкам згарэла шмат парафіян. На яго месцы ў 1887 годзе па фундацыі Ядзвігі Цеханавецкай быў узведзены неагатычны касцёл.

Будынак пацярпеў ад пажару 1928 года. У 1949 годзе зачынены. У 1989 ў будынку адкрылася канцэртна-выставачная зала Браслаўскага аддзела культуры. У лістападзе 1989 года будынак вярнулі католікам.

## Архітэктура 
Помнік неагатычнай архітэктуры. Аднанефавы храм мае адну вежу, якая выступае за плоскасць галоўнага фасада, з шатровым завяршэннем. Галоўны фасад упрыгожаны парталам з вымпергам, невялікім акном-ружай, аркатурай, паяском у выглядзе парэбрыка. Алтарная частка завершана гранёнай апсідай, сіметрычна па баках ад яе размешчаны нізкія сакрысціі. Асноўны аб’ём накрыты двухсхільным дахам, больш нізкая апсіда — вальмавым, сакрысціі — двухсхільнымі дахамі, якія вырашаны накшталт вімпергаў.

У дэкоры выкарыстаны прафіляваныя цягі, аркатурныя паясы, лапаткі і арачныя нішы. Унутры неф і апсіда перакрыты цыліндрычным скляпеннем з распалубкамі. Арачныя бакавыя аконныя праёмы запоўнены каляровымі сюжэтнымі вітражамі.

Цвітнар абнесены прыгожай агароджай з цэглы і бутавага каменю. Побач з касцёлам знаходзіцца будынак плябаніі, узведзены адначасова з храмам.

## Літаратура 
*  — С. 376—377
*  — С. 153
*  – С. 116.
*  — С. 271—272
* *Шыдлоўскі, К. С.* Касцёл Святога Яна Хрысціцеля ў Опсе / К.С. Шыдлоўскі // Архітэктурная спадчына Браслаўшчыны : гістарычна-архітэктурны нарыс. – Мн., 1996. – С. 64–66.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Опса (аграгарадок)
Катэгорыя:1887 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі
Касцёл Святога Станіслава (Далёкія)

**Касцёл Святога Станіслава** — каталіцкі храм у Беларусі, помнік архітэктуры, знаходзіцца ў цэнтры аграгарадка Далёкія (Браслаўскі раён, Віцебская вобласць), на невялікім узвышэнні, сярод сосен.

## Архітэктура 
Пабудаваны ў 1930-я гады. Касцёл асвяціў 1 чэрвеня 1939 года віленскі арцыбіскуп Рамуальд Ялбжыкоўскі. Аднавежавы, трохнефавы з пяціграннай апсідай будынак. Высокая, квадратная ў плане, вежа завершана фігурным купалам з вежачкай. Аналагічная вежачка ўпрыгожвае алтарную частку. Фасады больш нізкіх бакавых і цэнтральнага нефаў прарэзаны вялікімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Апсіда і тарцы бакавых нефаў маюць лучковыя праёмы. Усе аб’ёмы накрыты самастойнымі дахамі. Архітэктуры храма ўласцівы чысціня ліній і гарманічнасць кампазіцыі.

## Літаратура 
* Касцёл Святога Станіслава // *Кулагін, А. М.* Каталіцкія храмы на Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; мастак І. І. Бокі. — Мн., 2000. — С. 53.
* *Шыдлоўскі, К. С.* Касцёл Святога Станіслава / К. С. Шыдлоўскі // Архітэктурная спадчына Браслаўшчыны : гістарычна-архітэктурны нарыс. — Мн., 1996. — С. 92.
* *Харэўскі, С. В.* Культавае дойлідства Заходняй Беларусі 1915—1940 гг. — Вільня: ЕГУ, 2008. — ISBN 978-9955-77-13-9. — С. 64.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Касцёлы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Далёкія (Браслаўскі раён)
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Опса (возера)

**О́пса** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Акунёўка, за 16 кіламетраў на паўднёвы захад ад горада Браслаў.

## Назва 
Назва Опса балцкага паходжання. Адпачатная форма аднаўляецца як **Apsa.* Літоўскі адпаведнік — назва літоўскай ракі *Apša (Apšė)*.

Форма гідроніма адсылае канкрэтна да мовы селаў (насялялі левабярэжжа Дзвіны), у якой, у параўнанні з літоўскай, адбыўся пераход *š > s*. Так жа сама ў гэтым рэгіёне з селамі звязваюцца гідронімы Вісяты, Золва.

Назва звязаная з латышскім *apse* «асіна», прускім *abse*, таксама з фанетычна трохі далейшым літоўскім *apušė, epušė* «асіна». Далей да індаеўрапейскага *apsā* «асіна».

Таго ж паходжання латышскія «асінавыя» водныя назвы *Apsa, Apse, Apšas*, літоўскія *Apsingė, Apsuona, Apšė, Apušė*.

Гідранімічныя аналагі на ўсходзе старабалцкай тэрыторыі — назва «асінавых» рэк Обша на Верхнім Падзвінні і Вобжа на Верхнім Павоччы. Адпачатная форма ("літоўская", а не "сялонская") асновы абедзвюх назваў, Обшы і Вобжы, — **Abš-*.

Паблізу ад «асінавай» Опсы — два «бярозавыя» азёры Бяржонка (адно ў бок Браслава каля возера Пагошча, другое ў кірунку на Шаркаўшчыну каля возера Багданаўскага), ад літоўскага *beržas* «бяроза».

Балцка-літоўскія «дрэвавыя» назвы таксама недалёка ад Опсы каля Відзаў — тапонімы Ліпалаты і Бержалата. У другі бок, каля возера Вісяты — тапонім Пушалаты. Гэтыя назвы ад літоўскіх зборных назоўнікаў *liepalotas* «ліпняк», *beržalotas* «бярэзнік», *pušalotas* «сасоннік» (ад *liepa* «ліпа», *beržas* «бяроза», *pušis* «сасна»).

Назва возера Опса значыць «Асінавае (возера)».

## Гідраграфія 
Плошча паверхні 0,93 км², даўжыня 3 кіламетры, найбольшая шырыня 580 метраў, найбольшая глыбіня 20,2 м, даўжыня берагавой лініі 7,8 км. Плошча вадазбору 3,17 км².

Катлавіна лагчыннага тыпу падзяляецца на 2 плёсы. Схілы вышынёй 15—18 метраў, у верхняй частцы разараныя. Шмат заліваў.

Берагі вышынёй да 1 м, стромкія, пад хмызняком, на поўдні нізкія, забалочаныя. Востраў 0,1 га. Дно на глыбіні 1,5—3 метра пясчанае, да 8—10 м глеістае, ніжэй сапрапелістае.Возера слабапраточнае (упадае канал і выцякае ручай у возера Пагошча). Зарастае да глыбіні 2,5 м. Прыбярэжная расліннасць распаўсюджана ў паласе шырынёй ад 10—15 да 30 метраў.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, карп, язь, плотка, карась, акунь, лінь і іншыя віды рыб.

Каля возера вёскі Опса, Якавічы. Праходзіць аўтамабільная дарога  (Браслаў — Відзы — Паставы — Мядзел).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Опса 

Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Друйкі
Свята-Уладзімірская царква (Шуміліна)

**Свята-Уладзімірская царква** — праваслаўны храм г.п. Шуміліна. Царква пабудавана ў 1999 годзе з цэглы.

## Архітэктура 
Вырашана прамавугольным аб'ёмам пад 2-схільным дахам. Малітоўная зала асветлена бакавымі арачнымі аконнымі праёмамі, перакрыта адкрытай страпільнай канструкцыяй. Алтарная частка вылучана іканастасам.

## Літаратура 
* Свята-Уладзіміраўская царква // Кулагін, А.М. Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А.М. Кулагін. – Мн., 2001. – С. 149.

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шумілінскага раёна
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Шуміліна
Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Катэгорыя:1999 год у Беларусі
Фрахтовая тона

**Фрахтовая тона** — адзінка вымярэння памеру фрахта, гэта значыць платы ўладальніку транспорных сродкаў за прадстаўленыя ім паслугі па перавозцы грузаў або пасажыраў. У залежнасці ад выгляду грузу ў фрахтовых тонах ацэньваецца альбо яго аб'ем, альбо яго вага.

* 1 фрахтовая тона для цяжкіх, малааб'ёмных грузаў = 1 англійскай тоне = 2240 гандлёвым фунтам = *роўна* 1016,0469088 кілаграм.

* 1 фрахтовая тона () для лёгкіх, аб'ёмных грузаў = 40 кубічных футаў = 1,12 м3.

## Глядзіце таксама 
* Рэгістравая тона
* Англійская тона

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння аб’ёму
Катэгорыя:Адзінкі вымярэння масы
Свята-Мікалаеўская царква (Паставы)

**Свята-Мікалаеўская царква ў Паставах** — праваслаўны храм горада Паставы, пабудаваны на гістарычнай плошчы ў 1894 г. на месцы папярэдняга драўлянага уніяцкага храма.

## Архітэктура 
Аб’ёмна-планіровачная структура царквы адпавядае пануючай кананічнай чатырохчасткавай схеме: званіца над прытворам, трапезная, малітоўная зала з бакавымі прыдзеламі, апсіда з бакавымі рызніцамі. Прасторавая кампазіцыя храма будуецца вакол цэнтральнага двух’яруснага, завершанага маляўнічым пяцікупаллем кубападобнага аб’ёма. Далучаныя да яго бакавыя прыдзелы і паўкруглая апсіда з бакавымі рызніцамі надаюць храму крыжовую планіровачную форму. Да аб’ёма малітоўнай залы праз прамавугольную трапезную далучаецца шатровая званіца з галоўкай. Уваход вырашаны ганкам.

У дэкоры белакаменнага будынка выкарыстаны формы старажытнарускага царкоўнага дойлідства — пояс закамар, зубчастыя фрызы пад прафіляванымі карнізамі, кілепадобныя ліштвы арачных вокнаў, кілепадобныя шчыты і какошнікі, вокны ў выглядзе трайной аркады, размежаванай кароткімі калонкамі-бочкамі.

Зала храма перакрыта цыліндрычным скляпеннем, у яе прастору праз арачны прасвет адкрываюцца хоры з балюстраднай агароджай.

## Інтэр’ер 
Інтэр’ер царквы ўпрыгожвае аднаярусны пазалочаны іканастас з цыбулепадобнымі купалкамі па цэнтры і па баках, трактаваны ў неарускім стылі. Над уваходам шырокай аркай раскрываюцца хоры з балюстраднай агароджай. Падлога выкладзена керамічнай пліткай.

### Іканастас 
Мастацкую каштоўнасць маюць абразы былога разабранага іканастаса, што вылучаў прастору апсіды: «Прабацька Аўраам» (1866) «Мацвей і Павел», «Пётр і Іаан», «Андрэй і Якаў», «Іуда з апосталам», «Дэісус», «Спас» (мяжа 19—20 ст.), «Маці Божая з дзіцем», «Архангел Гаўрыіл», «Архангел Міхаіл», «Тайная вячэра» (усе 19—20 ст.).

## Літаратура 
* Свята-Мікалаеўская царква // Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — Мн., 2001. — С. 156—157.
* Свята-Мікалаеўская царква ў Паставах // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Пастаўскага раёна / рэдкал. : Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2001. — С. 538.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Храмы Паставаў
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Касцёл Святога Апостала Андрэя (Лынтупы)

**Касцёл Святога Апостала Андрэя** — беламураваны каталіцкі храм, пабудаваны ў 1908—1914 гг. на цэнтральнай плошчы г.п. Лынтупы (Пастаўскі раён, Віцебская вобласць).

У некаторых крыніцах згадана, што храм асвячоны ў імя Святога Андрэя Баболі, аднак афіцыйны сайт Каталіцкай царквы ў Беларусі падкрэслівае, што храм і прыход носяць імя апостала Андрэя.

## Гісторыя 
Каталіцкі прыход у Лынтупах заснаваны ў XV стагоддзі. Першы драўляны храм быў пабудаваны тут каля 1459 года і асвячоны ў імя Святога Андрэя апостала. У 1640 годзе пры касцёле была пабудавана цагляная капліца.

Напачатку XX стагоддзя драўляная царква згарэла. Паколькі прыход быў шматлікім і будынак, які існаваў да пажару, не ўмяшчаў усіх вернікаў, у 1908 годзе было распачата будаўніцтва новага, больш прасторнага будынка. Храм быў выкананы ў неарэнесансным стылі, будаўніцтва завяршылася ў 1914 годзе.

У савецкі час прадпрымаліся спробы зачыніць храм, аднак вернікам атрымалася яго абараніць.

## Архітэктура 
Касцёльны пляц акаймаваны бутавай агароджай з трохпралётнай брамай. Касцёл — помнік архітэктуры неарэнесансу. Манументальная буйнамаштабная двухвежавая трохнефавая базіліка з паўкруглай апсідай. Двух’ярусны «карабель» храма схаваны за кулісамі галоўнага фасада, цэнтр якога вылучаны двух’ярусным рызалітам з пілястравым порцікам і трохвугольным франтонам наверсе. Архітэктурная дынаміка і пластыка сканцэнтраваны на верхніх ярусах вежаў, крапаваных прафіляванымі карнізамі і пілястрамі, завершаных гранёнымі ліхтарамі. Рытміку бакавых фасадаў ствараюць высокія арачныя вокны.

## Літаратура 
* Касцёл Святога Андрэя Баболі // Кулагін, А. М. Каталіцкія храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — Мн., 2000. — С. 90-91.
* Республика Беларусь : энциклопедия. Т. 4. — Мн., 2007 .
* Беларуская энцыклапедыя. Т. 9. — Мн., 1999.

## Спасылкі 
* Лынтупы — парафія Св. Апостала Андрэя Catholic.by
* «Лынтупскi андрэеўскi касцёл» //Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік". Мінск, «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі», 1993 год. ISBN 5-85700-078-5.
* 
* Касцёл Святога Андрэя Баболі на сайце Глобус Беларусі

Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Лынтупы
Лынтупы
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі неабарока
Катэгорыя:Касцёлы Пастаўскага раёна
Касцёл Маці Божай Фацімскай (Шуміліна)

: *Гл. таксама: Касцёл Маці Божай Фацімскай, Баранавічы*
**Касцёл Маці Божай Фацімскай і Святога Іасафата Кунцэвіча** — каталіцкі храм, знаходзіцца ў аграгарадку Светласельскі ў паўднёва-ўсходняй частцы гарадскога пасёлка Шуміліна Віцебскай вобласці. Пабудаваны ў 2001 годзе з цэглы з выкарыстаннем няскончанага будынка клуба і спартзалы. Настаяцель прыходу айцец Анджэй Юхневіч ОМІ.

## Гісторыя 
Парафія новая і была зарэгістравана дзяржаўнымі ўладамі 28 мая 1999 года. З утварэннем 12 кастрычніка 1999 года новай Віцебскай дыяцэзіі, зацверджанай дзяржаўнымі ўладамі 28 снежня 1999 года, шумілінская парафія дзейнічае на тэрыторыі гэтай дыяцэзіі.

Душпастырамі парафіі спачатку былі браты капуцыны, а пасля, на працягу некалькіх месяцаў, ксёндз Адам Дынак. З 2001 года апека над санктуарыем перададзена Місіянерам Аблатам Беззаганнай Марыі. Душпастырамі ў парафіі былі: а. Крыштаф Барадзей ОМІ (адміністратар у 2001—2003 гадах) і яго вікарый а. Гжэгаж Ваўжыняк ОМІ, таксама адміністратарамі былі а. Пётр Бялевіч ОМІ і а. Ежы Катоўскі ОМІ, іх вікарыямі былі а. Марак Пісарак ОМІ і а. Шыман Фарайтэр ОМІ. З ліпеня 2012 года першым пробашчам парафіі ў Шуміліна быў празначаны а. Анджэй Юхневіч ОМІ. На працягу 2 гадоў у супольнасці быў а. Дзмітрый Занямонскі ОМІ, а ў ліпені 2022 года да яго далучыўся а. Павел Лемех ОМІ.

## Архітэктура 
Манументальны буйнамаштабны будынак сучаснай авангарднай архітэктуры. У аснове развітой аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі прамавугольны ў плане 3-нефавы 2-ярусны аб’ём пад 2-схільным дахам, закрытым па тарцах паўкруглымі шчыпцамі. Такім жа шчытом завершаны і далучаны да фасада прытвор з 3-пралётнай уваходнай аркадай. Кампазіцыю будынка ўскладняе прыбудова 1-павярховага службовага крыла ўздоўж бакавога фасада. Плоскасныя бакавыя фасады расчлянёны прамавугольнымі і арачнымі аконнымі праёмамі, круглымі люкарнамі.

## Галерэя 

File:Касцёл Маці Божай Фацімскай.jpg
File:Касцёл Маці Божай Фацімскай 2.jpg
File:Костёл Маці Божай Фацімскай 3.jpg  

## Літаратура 
* Касцёл Маці Божай Фацімскай // Кулагін, А. М. Каталіцкія храмы Беларусі / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дрыбоўскі. — Мн., 2008. — С. 373.

## Спасылкі 
* Шуміліна — Маці Божай Фацімскай і святога Язафата Кунцэвіча Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Шуміліна
Катэгорыя:Касцёлы Шумілінскага раёна
Катэгорыя:Светласельскі
Хрысціян Готфрыд Кёрнер

**Хрысціян Готфрыд Кёрнер** (; ,  — , ) — нямецкі пісьменнік і юрыст. Кёрнер быў першым выдаўцом поўнага збору твораў свайго сябра Фрыдрыха Шылера. Сяброўству з Кёрнерам прысвечана «Ода да радасці», якая ўвайшла ў 9-ю сімфонію Людвіга ван Бетховена і ў цяперашні час з'яўляецца гімнам Еўрапейскага саюза.

## Спасылкі 
* Творы ў Вікікрыніцах 

Катэгорыя:Пісьменнікі Германіі
Катэгорыя:Нямецкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Юрысты Германіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лейпцыгу
Катэгорыя:Памерлі ў Берліне
Парасонавыя

**Парасонавыя** (*Umbellíferae*), **Сельдэрэевыя**, **Парасоністыя** (*Apiáceae*) — сямейства двухдольных раслін.

## Апісанне 
Расліны гэтай сям’і — амаль заўсёды травы, толькі рэдка кусты і прыземістыя дрэўцы. Спіральна размешчаныя лісты маюць ярка выражаную, часта вельмі моцна разрослую похву. Ліставая пласцінка параўнальна рэдка суцэльная, часцей пальчата- ці перыста- адна-, двух- ці шматразова расчлененая. Сцёблы звычайна маюць прыкметна патоўшчаныя вузлы; міжвузеллі часта баразнаватыя ці рабрынкавыя, часта полыя ўнутры ў выніку ранняга разбурэння асяродка.

Кветкі дробныя, сабраныя ў суквецці складанага парасоніка, рэдка ў простых парасоніках ці галоўках. Просты парасонік у аснове мае абгортку. Складаны парасонік таксама мае абгортку (у яго аснове), але ў ім прысутнічаюць і абгортачкі (вакол простых парасонікаў). Кветкі правільныя. Чашачка недаразвітая ў выглядзе невялікіх зубчыкаў. Пялёсткі белыя, ружовыя, жаўтаватыя, зеленавата-жоўтыя. Пялёстак у аснове звужаны ў пазногцік, а пашыраная яго частка заканчваецца на верхавіне звужэннем, якое звычайна загнута ўнутр кветкі. Таму пялёстак здаецца двухлопасцевым. Тычынак 5, чаргуюцца з пялёсткамі. Песцік з 2 пладалісцікаў, сінкарпны. У аснове слупкоў ёсць надпесцічны дыск. Ён функцыянуе як нектарнік. Плод — віслаплоднік.

## Пашырэнне 
Сямейства ўключае 300 родаў і болей 3000 відаў. Распаўсюджванне касмапалітнае, але, галоўным чынам, ва ўмераных абласцях паўночнага паўшар’я.

На Беларусі 44 роды, 54 віды, найбольш вядомыя , , , , , . Значная колькасць відаў уведзена ў культуру як харчовыя, эфіраалейныя, вострапрыпраўныя расліны (, , , , , ). Сярод парасонавых ёсць кармавыя () і ядавітыя (, , ) расліны.

## Класіфікацыя 
Агульны лік родаў — больш чатырохсот. Некаторыя з іх:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Гл. таксама 
* Myrrhis odorata

## Літаратура 
* *Сапегін Л. М.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт, 2012. — 337 с. — ISBN 978-985-439-644-6
* 

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сямействы раслін
Смаляны

Назву **Смаля́ны** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Смаляны — станцыя ў Аршанскім раёне
* Брэсцкая вобласць
** Смаляны — вёска ў Пружанскім раёне

## Гл. таксама 
* Смальяны
Свята-Аляксееўская царква (Смальяны)

**Свята-Аляксееўская царква** — помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Царква ў імя святога Алексія Маскоўскага размешчана ў паўднёва-заходняй частцы вёскі Смальяны (Аршанскі раён, Віцебская вобласць). Узведзена ў 1864 г. з цэглы. Прыпісная да Праабражэнскага храма.

## Архітэктура 
Пабудавана па кананічнай 4-часткавай кампазіцыі: званіца, трапезная, малітоўная зала, гранёная апсіда. Сілуэт храма мае 2 вертыкальныя дамінанты — 2-ярусную 4-гранную шатровую званіцу і сферычны купал на 8-гранным светлавым барабане над 4-схільным дахам цэнтральнага кубападобнага аб'ёму. Фасады расчлянёны высокімі арачнымі аконнымі праёмамі, крапаваны вуглавымі лапаткамі. У інтэр'ер раскрыты светлавы барабан, падтрыманы 4 4-граннымі пілонамі і перакінутымі праз іх аркамі, скляпеннямі-ветразямі; трапезная і прыдзелы перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі на распалубках.

## Галерэя 

Файл:Smolyany Orsha Church of Saint Alexey 05.jpg|Званіца царквы Святога Аляксея
Файл:Smolyany Orsha Church of Saint Alexey 02.jpg|Бакавы фасад царквы Святога Аляксея 
Файл:Smolyany Orsha Church of Saint Alexey 01.jpg|Царква Святога Аляксея, выгляд з апсіды
Файл:Smolyany Orsha Church of Saint Alexey 06.jpg|Панарама вёсцы з сілуэтам царквы Святога Аляксея

## Літаратура 
* Свята-Аляксееўская царква // Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн., 2001. — С. 184.
* Аляксееўская царква // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1985. — С. 113.
* Аляксееўская царква // Памяць. Орша і Аршанскі раён: гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2000. — Кн. 2. — С. 465.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Смальяны
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Аршанскага раёна
Спаса-Праабражэнская царква (Смальяны)

]]
**Царква ў гонар Праабражэння Гасподняга** — праваслаўны храм, помнік архітэктуры. Размешчана ў паўночна-ўсходняй частцы вёскі Смальяны (Аршанскі раён, Віцебская вобласць). Пабудавана ў 2-й палове 18 стагоддзя з дрэва.

## Гісторыя 
У 1930-х гадах будынак быў адабраны ў Царквы і ў ім працаваў спіртзавод.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства стылю барока. Манументальны крыжова-купальны будынак 3-яруснай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі. Першы ярус — абхадная галерэя-гульбішча пад 1-схільным дахам, другі — 4-гранны аб'ём, завершаны па гранях трохвугольнымі франтонамі і фланкіраваны з франтальнага фасада дзвюма 2-яруснымі (васьмярык на чацверыку) шатровымі вежамі, трэці — 8-гранны светлавы барабан, накрыты звонападобным гранёным купалам. Вертыкальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі адзінарнымі і здвоенымі аконнымі праёмамі, паўкруглымі люкарнамі.

## Інтэр'ер і іканастас 
У інтэр'еры акаймаваны балюстрадай светлавы барабан з купальным перакрыццем падтрыманы аркай і 2 слупамі. Апсіда вылучана ярусным разным іканастасам, пры ўваходзе размешчаны хоры. Купальны плафон і грані барабана пакрыты размалёўкай «Дванаццаць апосталаў» (18 ст.). Абразы «Жанчыны-міраносіцы» (канец 18 ст.), «Каранаванне Маці Божай» (18 ст.), «Укрыжаванне» (19 ст.), «Святы Мікалай» (1851), «Тайная вячэра» (1-я палавіна 19 ст.). Напрастольны крыж 1-й палавіны 19 ст.

## Літаратура 
* Царква ў гонар Праабражэння Гасподняга // Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн., 2007. — С. 373.
* Спаса-Праабражэнская царква // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1985. — С. 115.
* Спаса-Праабражэнская царква // Памяць. Орша і Аршанскі раён: гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2000. — Кн. 2. — С. 466—467.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Смальяны
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Аршанскага раёна
Катэгорыя:Колішнія ўніяцкія храмы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Касцёл Святога Юзафа Абручніка і кляштар дамініканцаў (Орша)

**Касцёл Святога Юзафа (Язэпа) Абручніка і кляштар дамініканцаў** — каталіцкі храм Оршы. Помнік архітэктуры барока і класіцызму. Знаходзіцца ў цэнтры горада, на вул. Савецкай.

## Гісторыя 
]]
Фундаваны ў 1649 г. князем Геранімам Друцкім-Сакалінскім, які асадзіў у горадзе манахаў-дамініканцаў і пабудаваў для іх драўляны касцёл; ахвяраваў кляштару фальварак Воскава. Існуючы мураваны касцёл пабудаваны ў 1780–1808(19) гг. Кляштар дзейнічаў да 1845 г., пры ім меўся шпіталь на 10 ложкаў.

У 1937 г. касцёл зачынены, прыстасаваны пад гарадскі Дом культуры будаўнікоў. У 1950-я гг. будынак касцёла рэканструяваны пад Дом культуры. Кляштарны корпус не захаваўся. У 1989 г. касцёл перададзены вернікам, адрэстаўрыраваны.

## Архітэктура 
Трохнефавая 2-вежавая (вежы разабраны ў 1870) базіліка. Фасад быў падзелены на 3 часткі, размежаваныя глыбокімі прамавугольнымі нішамі з лучковымі аконнымі праёмамі. Фасад завершаны прамавугольным 2-ярусным атыкам, раней меў трохвугольны франтон, які пераходзіў да плоскасці фасада бакавымі акруглымі прасценкамі. У цэнтры атыка авальная люкарна. Першапачаткова пластыку фасада ўзбагачалі вуглавыя калоны, пілястры, тонка прафіляваныя карнізныя паясы, дэкаратыўныя вазы. У інтэр'еры храма меліся партрэты фундатара кляштара Друцкага-Сакалінскага і яго жонкі.

## Літаратура 
* Касцёл святога Юзафа Абручніка і кляштар дамініканцаў // Кулагін, А.М. Каталіцкія храмы Беларусі / А.М. Кулагін ; фатограф А.Л. Дыбоўскі. – Мн., 2008. – С. 275.
* Касцёл дамініканцаў // Памяць. Орша і Аршанскі раён: гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў [і інш.]. – Мн., 2000. – Кн. 2. – С. 461.
* Аршанскі кляштар дамініканцаў. 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Касцёлы Оршы
Катэгорыя:Храмы Святога Іосіфа
Катэгорыя:Дамініканскія кляштары Беларусі
Катэгорыя:1808 год у Беларусі
Смальянскі замак

**Смальянскі замак**, або **замак «Белы Ковель»** — руіны замка знаходзяцца на паўночна-заходняй ускраіне вёскі Смальяны (Аршанскі раён, Віцебская вобласць) на правым беразе ракі Дзярноўка. Замак пабудаваны ў 1-й чвэрці 17 ст. князем С. Сангушкам-Ковельскім. Змураваны з буйной цэглы і невялікіх камянёў. Моцна пашкоджаны ў час Паўночнай вайны ў 1708 г., канчаткова разбураны ў 1-й палавіне 19 ст. Захаваліся рэшткі вежы.

## Апісанне 
]]
Здзірванелая прамавугольная ў плане пляцоўка замка (100 х 200 м) толькі на 40—60 см узвышаецца над балоцістай поймай. Магчыма, у 17—18 ст. замак быў абкружаны штучным вадаёмам. Гэта пацвярджаецца яго размяшчэннем у балоцістай нізіне і адсутнасцю валоў і асабліва бастыёнаў. Прыкладна ў цэнтры прамавугольніка на невысокім узгорку знаходзяцца руіны (да 20 м вышынёй) пяціграннага вежавага выступу. Яго замкнуты аб'ём ствараецца сцяной 2—3-павярховага корпуса (магчыма, галоўнага будынка замка). 3 вежы быў выхад ва ўнутраны двор замка, абмежаваны трохпавярховымі карпусамі з квадратнымі вежамі па вуглах, высунутымі за лінію сцен, і ўязной брамай.

Муроўка замка па тыпу найбольш блізкая да так званай галандскай. У муроўцы трапляюцца сярэдніх памераў камяні, падчас па некалькі ў рад. Таўшчыня сцен ад 120 да 170 см. Памеры цэглы 8 х 13 х 29 см.

Уцалелыя дэталі вонкавага дэкору — ляпны картуш і абрамленні аконных праёмаў — пераклікаюцца з узорамі дэкору і архітэктуры 1-й палавіны 16 ст. Захаваліся таксама фрагменты інтэр'ера — сляды вітай лесвіцы, якая ішла па ўнутраным перыметры вежы, вялікая колькасць рознага памеру ніш па ўнутранай паверхні той жа вежы, арачны пераход з галоўнага корпуса ў вежу, дэталі камінаў. Замак быў афарбаваны ў белы колер. У пачатку 17 ст. сцены памяшканняў размаляваны фрэскамі. Замак быў адным з буйнейшых палацава-замкавых ансамбляў на тэрыторыі Беларусі ў пачатку 17 ст.

## Галерэя 

Выява:Smalany. Смаляны (J. Pieška, XIX).jpg|Замак Белы Ковель. Ю. Пешкі, кан. XVIII ст.
Выява:Smalany, Napaleon Orda.jpg|Замак. Н. Орда, 2-я пал. XIX ст.

## Літаратура 
* Руіны замка «Белы Ковель» // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1985. — С. 114—115.
* Руіны замка «Белы Ковель» // Памяць. Орша і Аршанскі раён: гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2000. — Кн. 2. — С. 466.
* Смольянский замок // Республика Беларусь : энциклопедия : в 6 т. / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Мн., 2008. — Т. 6. — С. 738—739.
* Страчаная спадчына / Т. В. Габрусь, А. М. Кулагін, Ю. У. Чантурыя і інш. Уклад. Габрусь Т. В. — Мн.: Полымя, 1998. — 351 с.: іл. — ISBN 985-07-0036-Х — С. 22-23.
* 

## Спасылкі 
* Дзяржпраграма «Замкі Беларусі». Замак у Смальянах
* 

Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Замкі Беларусі
Катэгорыя:Смальяны
Катэгорыя:Славутасці Аршанскага раёна
Ідолта (аграгарадок)

**Ідо́лта** (, ) — аграгарадок у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, чыгуначная станцыя на лініі Друя — Варапаева.

## Геаграфія 
Паселішча знаходзіцца за 15 кіламетраў на паўночны захад ад Мёраў, за 205 кіламетраў ад Віцебска. Уваходзіць у склад Павяцкага сельсавета. Цягнецца ўздоўж заходняга берага возера Ідолта.

## Гісторыя 
Да 27 сакавіка 1959 года Ідолта знаходзілася ў складзе Павяцкага сельсавета, да 18 сакавіка 1963 года — у адміністрацыйным падпарадкаванні Друйскага пассавета.

## Насельніцтва 
* 415 жыхароў, 148 двароў (1997)

## Інфраструктура 
* Клуб
* Бібліятэка
* Камбінат бытавога абслугоўвання
* Аддзяленне сувязі

## Славутасці 
* Царква (XIX ст.)
* Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Сядзіба Мілашаў

## Вядомыя асобы 
* Наталля Сцяпанаўна Бучынская (нар. 1970) — беларуская дзіцячая пісьменніца.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Павяцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Ідолта (возера)

**Ідо́лта** — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Вята, за 11 кіламетраў на паўночны захад ад горада Мёры.

Плошча паверхні — 0,58 км². Даўжыня — 1,7 кіламетраў, найбольшая шырыня — 630 метраў, найбольшая глыбіня — 13,1 м, даўжыня берагавой лініі — 5,4 км. Плошча вадазбору — 13,2 км².
Катлавіна возера падпруднага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 15-20 метраў, параслі лесам, на ўсходзе 2-5 метраў, разараныя, пад хмызняком, на захадзе невыразныя. Берагі нізкія, пясчаныя, пад хмызняком, на ўсходзе і паўночным захадзе сплавінныя. Мелкаводдзе да 2 метраў пясчанае, ніжэй — глеістае. Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць два ручаі, на поўдні выцякае ручай у раку Вята. Шырыня паласы прыбярэжнай расліннасці складае 10—100 м.

У возеры водзяцца шчупак, акунь, плотка, лінь, верхаводка.

Каля возера размешчаны аграгарадок Ідолта і вёска Мілашова.

## Літаратура 
* 
* *Міронаў В. Р.* Ідолта // 
* 

## Спасылкі 
* Возера Ідолта 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёна
Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Ідолта)

**Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — каталіцкі храм у вёсцы Ідолта Мёрскага раёна, Віцебская вобласць. Пабудаваны ў з белай цэглы ў стылі мадэрн.

## Гісторыя 
Касцёл пабудавалі ў Ідолце ў першай палове XX стагоддзя, аднак абраз святога Ісідара і 14 стацый Крыжовага шляху адносяцца да сярэдзіны XIX стагоддзя.

## Архітэктура 
Уяўляе сабой прамавугольны ў плане аб’ём з паўкруглай апсідай і 2 сакрысціямі. Да галоўнага фасада асіметрычна прыбудавана квадратная ў плане вежа. Да яе прымыкае арачная галерэя. Фасады падзелены на 2 ярусы. У муроўцы ніжняга яруса выкарыстаны камень-валун, верхняга — белая цэгла. Спалучэнне гэтых матэрыялаў надае будынку фактурную і каляровую выразнасць.

Унутраная прастора падзелена на 3 нефы 2 аркадамі, прасветы якіх адпавядаюць паўцыркульным аконным праёмам.

Абраз святога Ісідара і 14 стацый Крыжовага шляху датуюцца сярэдзінай XIX ст.

## Літаратура 
* 
* Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі // Кулагін, А. М. Каталіцкія храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — Мн., 2000 — С. 96-97.
* 

## Спасылкі 
* Ідолта — парафія Маці Божай Шкаплернай Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Касцёлы Мёрскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрн
Катэгорыя:Ідолта (аграгарадок)
Грэнадзіны (акруга)

thumb|150px|right|Акруга Грэнадзіны
**Грэнадзіны** — адна з шасці акруг (адзінка адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу) дзяржавы Сент-Вінсент і Грэнадзіны. Тэрыторыя складаецца з астравоў архіпелага Грэнадзіны. Адміністрацыйны цэнтр — Порт-Элізабет (на в. Бекві).

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Сент-Вінсента і Грэнадзінаў
Віцебскае дзяржаўнае вучылішча алімпійскага рэзерву

**Віцебскае дзяржаўнае вучылішча алімпійскага рэзерву** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова для падрыхтоўкі трэнераў-выкладчыкаў па розных відах спорту. Створана ў 1989 годзе ў Віцебску на базе школы-інтэрната спартыўнага профілю.

Прымае асоб з 6-га класа агульнаадукацыйнай школы. Пасля заканчэння курса сярэдняй школы на падставе конкурсных экзаменаў і спартыўных вынікаў асобныя вучні залічваюцца на 1-ы курс вучылішча. Тэрмін навучання па спецыяльнасці «трэнер-выкладчык» 1 год 10 месяцаў.

## Выбітныя выпускнікі 
* Марына Іванаўна Шкерманкова, беларуская цяжкаатлетка
* Ігар Канстанцінавіч Сумнікаў, беларускі прафесійны шашэйны велагоншчык

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Віцебскае вучылішча алімпійскага рэзерву // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 1997. — Т. 4. — С. 214.

Катэгорыя:Сярэднія спецыяльныя навучальныя ўстановы Віцебска
Катэгорыя:1989 год у Віцебску
Катэгорыя:Вучылішчы алімпійскага рэзерву Беларусі