open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Куддус Хаджам’яравіч Кужам’яраў

**Куддус Хаджам’яравіч Кужам’яраў** (уйг. *Қуддус Ғоҗамияров*; , с. Кайназар Енбекшыказахскага раёна Алмацінскай вобласці Казахстан — ) — казахскі кампазітар, педагог. Заснавальнік уйгурскай прафесійнай музыкі. Народны артыст Казахстана (1973). Народны артыст СССР (1987).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 мая 1918 года ў сяле Кайназар (цяпер — Енбекшыказахскі раён Алмацінскай вобласці Казахстана). Калі яму было 3 месяцы, памёр бацька.

Калі Куддус Кужам’яраў прыехаў у Алма-Ату паступаць у музычна-драматычны тэхнікум (цяпер Алмацінскі музычны каледж імя П. І. Чайкоўскага), яму не споўнілася яшчэ 16 гадоў. Вучыўся ў перыяд 1933—1939 гадоў, спачатку па класе скрыпкі, потым перайшоў на фартэпіяннае аддзяленне, дзе пачаў складаць музыку. Здаў іспыты на кампазітарскі факультэт Маскоўскай кансерваторыі імя П. І. Чайкоўскага. Аднак з-за пачатку вайны вучобу прыйшлося адкласці — яго прызвалі ў Чырвоную армію. Член ВКП(б) з 1943 года. Пасля дэмабілізацыі ў 1946 годзе вярнуўся ў Алма-Ату.

У 1951 годзе скончыў Алма-Ацінскую кансерваторыю па класу кампазіцыі ў Я. Брусілоўскага, з 1953 года выкладаў у ёй, у 1957—1967 гадах — рэктар кансерваторыі, з 1965 года — прафесар.

Пасля заканчэння Алма-Ацінскай кансерваторыі ў 1951—1952 гадах стажыраваўся ў Маскоўскай кансерваторыі імя П. І. Чайкоўскага (клас ).

У 1952 годзе — мастацкі кіраўнік .

Удзельнік міжнародных фестываляў у Тэгеране ў 1961 годзе і ў Багдадзе ў 1964 годзе.) 1994 года ў Алма-Аце. Пахаваны на Кенсайскіх могілках.

## Творчасць 
Сярод твораў: оперы «Назугум» (паст.1956), «Залатыя горы» (з Н. Тлендыевым, 1960), «Садыр-асілак» (1975), балет «Чын Тамур» (1969); араторыя «Квітней, Сямірэчча» (1970); кантата «Радзіма» (1986); вакальна-сімфанічныя паэмы (1982, 1984); 5 сімфоній (1971—1987), 8 сімфанічных паэм (1950—1988); 4 канцэрты для інструментаў (1973—1986) і голасу (1988) з аркестрам; камерна-інструментальныя ансамблі, хары, песні, музыка да драматычных спектакляў і інш.

## Узнагароды 
* 1951 — Дзяржаўная прэмія СССР
* 1984 — Дзяржаўная прэмія Казахстана

## Літаратура 
*
Федэрыка Баскірота

**Федэры́ка Баскіро́та** (; нар. 20 верасня 1996) — італьянскі футбаліст, абаронца клуба «Лечэ».

## Кар’ера 
Дэбютаваў у прафесійным футболе ў 2016 годзе ў складзе клуба «Фарлі» ў Серыі C. Супернікамі ў той дзень былі футбалісты «Венецыі». Доўгі час належаў клубу «Крэманезэ», але ўвесь час знаходзіўся ў арэндах у розных італьянскіх клубах ніжэйшых дывізіёнаў. У 2019 годзе стаў футбалістам «Вітэрбезэ». Кар’ера пайшла ўгору, калі ў ліпені 2021 года Баскірота далучыўся да шэрагаў «Асколі», які на той час гуляў у Серыі B. Абаронца адразу стаў іграком асноўнага складу, а клуб заняў шосты радок, атрымаўшы права выступу ў плэй-оф за выхад у Серыю A. «Асколі» трывала паражэнне ад «Беневента» і страціла шанц на падвышэнне. Тым не менш, Баскірота запрыкмецілі і запрасілі ў «Лечэ». Кантракт быў складзены 12 ліпеня 2022 года. 13 жніўня 2022 года дэбютаваў у Серыі А ў хатнім матчы супраць «Інтэрнацыянале», калі «Лечэ» атрымаў паражэнне з лікам 1:2. Першы гол у найвышэйшым дывізіёне здабыў 9 лістапада, распачаўшы лік галоў уласнага клуба ў матчы супраць «Аталанты» (2:1).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі ФК Леньяга
Катэгорыя:Ігракі ФК Крэманезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Серэнья
Катэгорыя:Ігракі ФК Фарлі
Катэгорыя:Ігракі ФК Кунеа
Катэгорыя:Ігракі ФК Вігар Карпанета
Катэгорыя:Ігракі ФК Вітэрбезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Асколі
Катэгорыя:Ігракі ФК Лечэ
Мукан Тулебаевіч Тулебаеў

**Мукан Тулебаевіч Тулебаеў** (, , с. Каршыган, Сямірэчанская вобласць, Туркестанскае генерал-губернатарства, Расійская імперыя — ) — казахскі кампазітар, адзін з заснавальнікаў нацыянальнай кампазітарскай школы. Народны артыст СССР (1959). Сталінская прэмія (1949).

Адзін з аўтараў музыкі Дзяржаўнага гімна Казахскай ССР (1945).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 лютага (13 сакавіка) 1913 года ва ўрочышчы Каршыган Сямірэчанскай вобласці Туркестанскага генерал-губернатарства Расійскай імперыі (цяпер — Саркандскі раён Алмацінскай вобласці Казахстана). Паходзіць з роду Садыр племя  Сярэдняга жуза.

Першым яго настаўнікам быў дзядзька, акын і дамбрыст — Апырбай Ауэльбаеў.

У 1929—1933 гадах вучыўся ў  педагагічным тэхнікуме.

Летам 1936 года ўдзельнічаў у аглядзе талентаў, лепшыя з якіх былі накіраваны ў Алма-Ату, а потым на вучобу ў Маскву. У 1938—1941 вучыўся ў Казахскай опернай студыі пры Маскоўскай кансерваторыі. Спачатку вучыўся па класе вакалу, затым праз 2 гады перавёўся на кампазітарскае аддзяленне па класе , а пазней — Р. Гліэра.

У пачатку вайны знаходзіўся ў шэрагах народных апалчэнцаў у Маскве, увосень 1941 года па стане здароўя вярнуўся ў Алма-Ату.

З 1941 па 1946 год браў урокі кампазіцыі ў Я. Брусілоўскага.

У 1942—1944 гадах — дырыжор Казахскага дзяржаўнага аркестра народных інструментаў імя Курмангазы ў Алма-Аце.

У 1951 годзе скончыў Маскоўскую кансерваторыю, дзе вучыўся ў М. Мяскоўскага і .

У 1953—1956 гадах выкладаў у Алма-Ацінскай кансерваторыі.

З 1942 года — член Саюза кампазітараў Казахскай ССР, з 1948 года — член праўлення, з 1956 па 1960 — старшыня праўлення. Член праўлення .

Дэпутат  4-5-га скліканняў.

Памёр 2 красавіка (па іншых крыніцах — 2 чэрвеня) 1960 года. Пахаваны ў Алма-Аце на Цэнтральных могілках.

## Творчасць 
Сярод твораў: опера «Біржан і Сара» (паст.1946), сімфанічная паэма «Казахстан» (1951), харавая сюіта «Юнацтва» (1954), рамансы (больш за 50), песні.

Складальнік зборніка народных казахскіх песень «Макпал» (1979).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы на марках
Яўген Іванавіч Курто

**Яўген Іванавіч Курто** (, хутар Рачыборак, Бярэзінскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі празаік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Вучыўся ў Магілёўскім настаўніцкім інстытуце (1940—1941).

У час Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнік камсамольскага падполля ў Багушэвічах, а з 1943 г. — партызан. Быў цяжка паранены (1944).

Працаваў бухгалтарам Бярэзінскага райпрамкамбіната, загадваў Капланецкім млыном.

Скончыў аддзяленне журналістыкі філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1949). У час вучобы працаваў у газетах «Сталинская молодежь» (1946), «Зорька» (1948—1960).

З 1960 года — рэдактар, потым старшы рэдактар Дзяржаўнага выдавецтва БССР (пазней — «Беларусь»), у 1972—1987 гадах — старшы рэдактар выдавецтва «Мастацкая літаратура».

Сябра СП СССР і СП БССР з 1962 года.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны I ступені, медалямі.

## Творчасць 
У друку выступіў у 1949 годзе.

Напісаў для дзяцей кнігі апавяданняў «На начлезе» (1958), «Шэсць кароткіх гісторый» (1965), «Лясны ўрок» (1973), нарыс «Падарожжа трох сяброў» (1963), аповесці «Ён быў піянерам» (1960), «Дарога бяжыць насустрач» (аповесці і апавяданні, 1964), «Над ярам» (1966), «Шумеў Нягневіцкі лес» (аповесць і апавяданні, 1968, 1989), «Над ціхай Свідаўкай» (1972), кнігу аповесцей «Насустрач жыццю» (1974).

Пераклаў на беларускую мову казкі народаў СССР, паасобныя творы К. Чапека, Э. Раўда, Ш. Бейшаналіева, Т. Цыруліса, Л. Імерманіса і іншых пісьменнікаў.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярэзінскім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі  Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Фларан Бальмон

**Фларан Бальмон** (; нар. , Сент-Фуа-ле-Ліён, Францыя) — французскі футбаліст (цэнтральны паўабаронца) і трэнер. Вядомы па выступах за «Ніцу» і «Ліль». У цяперашні час працуе трэнерам у клубе «Ле-Пюі».

## Клубная кар’ера 
Фларан з’яўляецца выхаванцам футбольнай школы «Ліёна». 26 кастрычніка 2002 года, калі галоўным трэнерам «Ліёна» быў Поль Ле Гуэн, дэбютаваў у матчы Лігі 1 супраць каманды «Аяча» ў гасцях, дзе яго клуб атрымаў перамогу з лікам 1:0. Усяго за першыя два сезоны ў клубе Фларан згуляў 11 матчаў. У 2003 годзе быў арандаваны «Тулузай», дзе адыграў 34 матчы, ніводнага разу не забіўшы.

Улетку 2004 года правы на іграка выкупіла «Ніца». Свой дэбютны матч за клуб з поўдня краіны Бальмон правёў 27 жніўня ў гульні супраць клуба «Бастыя», якая скончылася з лікам 1:1. Усяго на працягу чатырох сезонаў ігрок стала з’яўляўся ў асноўным складзе, згуляўшы за клуб 139 матчаў і забіўшы 4 мячы. У 2008 годзе перайшоў у склад «Ліля», стаўшы разам з клубам у сезоне 2010/11 чэмпіёнам Францыі.

У ліпені 2016 года, пасля васьмі гадоў у «Лілі», перайшоў у «Дыжон», які толькі выйшаў у Лігу 1. Адгуляўшы за гэты клуб чатыры гады, летам 2020 года завяршыў кар’еру.

## Трэнерская кар’ера 
У сезоне 2020/21 працаваў у клубе «Ліманэ», з чэрвеня 2021 года трэніраваў юнацкую каманду «Ліёна». У чэрвені 2022 года стаў памочнікам галоўнага трэнера клуба «Ле-Пюі».

## Дасягненні 
**«Ліён»**:
* Чэмпіён Францыі: 2003
* Уладальнік Суперкубка Францыі: 2004

**«Ліль»**:
* Чэмпіён Францыі: 2011
* Уладальнік Кубка Францыі: 2011

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Статыстыка на сайце *LFP.fr* 

Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Ліён
Катэгорыя:Ігракі ФК Тулуза
Катэгорыя:Ігракі ФК Ніца
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліль
Катэгорыя:Ігракі ФК Дыжон
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Францыі
Марцін Васілеўскі

**Ма́рцін Ры́шард Васіле́ўскі** (; нар. , Кракаў, Польшча) — польскі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Польшчы (2002—2013).

## Кар’ера 
Васілеўскі пачынаў сваю кар’еру ў польскіх клубах «Гутнік», «Шлёнск» і плоцкай «Вісле». У 2005 годзе перайшоў у «Аміку», а пасля зліцця гэтай каманды з «Лехам» стаў выступаць за гэты клуб. У студзені 2007 года ён перайшоў у бельгійскі «Андэрлехт».

З’яўляючыся абаронцам, Васілеўскі любіў падлучацца да нападаў і нямала для абаронцы забіваў, у асноўным пасля навесаў пры штрафных і кутніх.

30 жніўня 2009 года Васілеўскі атрымаў адкрыты пералом нагі ў матчы чэмпіянату Бельгіі супраць «Стандарда», сутыкнуўшыся ў барацьбе за мяч з паўабаронцам Акселем Вітселем. У Васілеўскага былі зафіксаваны пераломы вялікай і малой галёначнай косці. Вітсель быў імгненна выдалены з поля і дыскваліфікаваны на восем матчаў. У наступны раз Васілеўскі змог выйсці на поле толькі 8 мая 2010 года.

Станам на 14 верасня 2013 года Марцін, як паведамлялася, знаходзіўся на праглядзе ў англійскім клубе «Лестэр Сіці». 17 верасня Васілеўскі падпісаў кантракт з «лісамі» працягласцю на адзін год. Па выніках сезона 2013/14 дапамог клубу выйсці ў Прэм’ер-лігу, дзе рэгулярна гуляў у сезоне 2014/15. На наступны год амаль перастаў з’яўляцца на полі, быў іграком ратацыі, тым не меней стаў з клубам чэмпіёнам Англіі. Пакінуў клуб летам 2017 года.

У лістападзе 2017 года вярнуўся ў Польшчу, стаўшы іграком кракаўскай «Віслы». Гуляў там да лета 2020 года, калі завяршыў кар’еру.

## Дасягненні 
**«Андэрлехт»**:
* Чэмпіён Бельгіі (4): 2007, 2010, 2012, 2013
* Уладальнік Кубка Бельгіі: 2008
* Уладальнік Суперкубка Бельгіі (2): 2007, 2010

**«Лестэр Сіці»**:
* Чэмпіён Англіі: 2016
* Пераможца Чэмпіёншыпа: 2014

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Польшчы
Катэгорыя:Ігракі зборнай Польшчы па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Гутнік Кракаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Шлёнск Уроцлаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Вісла Плоцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Аміка Уронкі
Катэгорыя:Ігракі ФК Лех Познань
Катэгорыя:Ігракі ФК Андэрлехт
Катэгорыя:Ігракі ФК Лестэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Вісла Кракаў
Уэйн Брыдж

**Уэйн Брыдж** (; нар. ) — англійскі футбаліст, абаронца. За нацыянальную зборную Англіі правёў 36 матчаў і толькі ў адным з іх адзначыўся голам. Вядомы ў першую чаргу па выступах за «Чэлсі» і «Манчэстэр Сіці».

## Клубная кар’ера 
### «Саўтгемптан» 
Брыдж нарадзіўся ў Саўтгемптане, але пераехаў разам з бацькамі ва Уінчэстэр у раннім узросце, аднак сувязі з горадам не парваў. Уэйн з ранніх гадоў наведваў футбольную акадэмію «Саўтгемптана». За які і дэбютаваў у 1998 годзе.

### «Чэлсі» 
У 2003 годзе перайшоў з «Саўтгемптана» ў лонданскі «Чэлсі» і па выніках сезона 2003/04 быў уключаны ў сімвалічную зборную. Адносіны з галоўным трэнерам клуба Жазэ Маўрынью складаліся не заўсёды гладка, таму другую палову сезона 2005/06 Уэйн правёў у арэндзе ў «Фулхэме».

У сезоне 2006/07 з прыходам Эшлі Коўла сітуацыя з гульнявой практыкай для Уэйна зноў ускладнілася, хоць у першых матчах ён праявіў сябе цудоўна. У пачтаку 2007 года Коўл атрымаў траўму, што дазволіла Брыджу замацавацца ў складзе.

### «Манчэстэр Сіці» 
У студзені 2009 года перайшоў у «Манчэстэр Сіці», падпісаўшы кантракт на 4,5 гады. Спачатку гуляў у аснове, але летам 2010 года клуб набыў Аляксандара Каларава, там самым Брыдж страціў месца ў складзе. У студзені 2011 года быў адпраўлены ў арэнды ў «Вест Хэм Юнайтэд» да канца сезона 2010/11. У другой палове 2011 года заставаўся ў складзе «Манчэстэр Сіці», але не гуляў у Прэм’ер-лізе. У студзені 2012 года быў арандаваны «Сандэрлендам» да канца сезона 2011/12, а наступны сезон правёў у арэндзе ў «Брайтан энд Хоўв Альбіён» у Чэмпіёншыпе.

### «Рэдынг» 
У чэрвені 2013 года падпісаў аднагадовы кантракт з «Рэдынгам», які па выніках мінулага сезона страціў месца ў Прэм’ер-лізе. Згуляўшы за сезон 2013/14 у 12 матчах, у маі 2014 года пакінуў клуб і завяршыў прафесійную кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
Нягледзячы на тое, што Брыдж нерэгулярна выходзіў у складзе зборнай, Уэйн мае на сваім рахунку 36 матчаў за нацыянальную зборную Англіі, у тым ліку значыўся ў спісе ігракоў Англіі на двух чэмпіянатах свету. Спыніў сваю міжнародную кар’еру 25 лютага 2010 года, пасля меркаванага рамана паміж яго экс-сяброўкай і капітанам зборнай Англіі Джонам Тэры.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце BBC 
* Профіль на сайце FIFA 

Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Саўтгемптан
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Фулхэм
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Хэм Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Сандэрленд
Катэгорыя:Ігракі ФК Брайтан энд Хоўв Альбіён
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэдынг
Аляксандр Віктаравіч Кліменка

**Аляксандр Віктаравіч Кліменка** () (, Макееўка, Данецкая вобласць, Украінская ССР, СССР) — украінскі прадпрымальнік, дзяржаўны і палітычны дзеяч. Міністр даходаў і збораў Украіны ў 2012—2014 гадах. Аляксандр Кліменка знаходзіцца ў вышуку спецслужбаў Украіны і хаваецца ад следства ў Расійскай Федэрацыі.

У лютым 2023 года прэзідэнт Украіны У. Зяленскі пазбавіў грамадзянства Украіны Аляксандра Кліменку ў сувязі з тым, што ён меў грамадзянства Расійскай Федэрацыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены Партыі рэгіёнаў Украіны
Рэмі Веркутр

**Рэмі́ Верку́тр** (; нар. , Гранд-Сент, Францыя) — французскі футбаліст (брамнік) і трэнер. Выступаў за «Манпелье», ліёнскі «Алімпік», «Страсбур» і «Кан». У цяперашні час працуе трэнерам брамнікаў у ліёнскім «Алімпіку».

## Клубная кар’ера 
Рэмі Веркутр з’яўляецца выхаванцам футбольнага клуба «Манпелье». У асноўнай камандзе «Манпелье» Рэмі дэбютаваў у сезоне 1998/99, адгуляўшы адзін матч у чэмпіянаце Францыі. У сезоне 2000/01 «Манпелье» выступаў у Лізе 2, і ў Рэмі з’явіўся шанц стаць першым брамнікам клуба. Рэмі адгуляў 20 матчаў у чэмпіянаце, а «Манпелье» фінішаваў на трэцім месцы, вярнуўшыся ў Лігу 1.

У 2002 годзе Рэмі перайшоў у «Алімпік» з Ліёна, дзе стаў другім брамнікам клуба пасля Грэгары Купэ. Дэбют Рэмі ў складзе «Алімпіка» адбыўся 20 кастрычніка 2002 года ў матчы Лігі 1 супраць «Аяча», дзе Веркутр згуляў увесь матч, а яго клуб святкаваў перамогу з лікам 1:0.

Пасля сыходу Уго Льярыса ў англійскі «Тотэнхэм» у жніўні 2012 года Веркутр стаў першым брамнікам ліёнскага клуба. Аднак ужо ў канцы сезона 2012/13 Рэмі страціў месца асноўнага галкіпера каманды, саступіўшы яго партугальскаму брамніку Антоні Лопішу. У чэрвені 2014 года Веркутр пасля 12 гадоў, праведзеных у структуры клуба, падпісаў двухгадовы кантракт з клубам «Кан», які толькі з’явіўся ў Лізе 1. На працягу чатырох гадоў заставаўся асноўным брамнікам каманды, пасля чаго завяршыў кар’еру.

## Трэнерская кар’ера 
У 2019—2021 гадах быў трэнерам брамнікаў у канадскім клубе «Манрэаль Імпакт», а ў чэрвені 2021 года стаў трэнерам брамнікаў у ліёнскім «Алімпіку».

## Дасягненні 
**Ліён**:
* Чэмпіён Францыі (5): 2003, 2004, 2006, 2007, 2008
* Уладальнік Суперкубка Францыі: 2006
* Уладальнік Кубка Францыі (2): 2008, 2012

**Страсбур**:
* Уладальнік Кубка французскай лігі: 2005

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце ліёнскага «Алімпіка»

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі ФК Манпелье
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Ліён
Катэгорыя:Ігракі ФК Страсбур
Катэгорыя:Ігракі ФК Кан
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Францыі
Аляксандр Рыгоравіч Якіменка

**Аляксандр Рыгоравіч Якіменка** () (, Кейла, Хар’юмаа, Эстонская ССР, СССР) — украінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Старшыня Службы бяспекі Украіны ў 2013—2014 гадах. Генерал-маёр (2011).

З 2014 года знаходзіцца ў вышуку СБУ і пад санкцыямі еўрапейскіх краін і ЗША, і хаваецца ад следства ў Расійскай Федэрацыі. Рашэннем Савета нацыянальнай бяспекі і абароны Украіны ад 26 лютага 2021 года пазбаўлены воінскага звання і дзяржаўнай узнагароды. 

У лютым 2023 года прэзідэнт Украіны У. Зяленскі пазбавіў грамадзянства Украіны Аляксандра Якіменку ў сувязі з тым, што ён меў грамадзянства Расійскай Федэрацыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены Партыі рэгіёнаў Украіны
Залучча (Стаўбцоўскі раён)

**Залу́чча** (Залуча; , , ) — колішні фальварак у Беларусі, у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці.

Залучча, паводле падарожнікаў першай паловы XIX ст. было маёнткам без гаспадара, які пераходзіў з рук у рукі арандатараў.

16 красавіка 1844 года беларускі паэт Уладзіслаў Сыракомля ажаніўся з Паўлінай Мітрашэўскай. На наступны дзень яны выехалі ў Залучча, дзе меркавалі далей жыць, а бацькі пісьменніка пераехалі ў суседні фальфарак Тулёнку. Тут жа творца за адзін тыдзень згубіў трох дзяцей праз халеру, выжыў толькі чатырохгадовы Уладзіслаў. У 1862 годзе Сыракомля разам з жонкай і сынам назаўсёды пакінуў гэтую мясціну, пераехаўшы ў Вільню.

У гэтым месцы Уладзіслаў Сыракомля напісаў паэмы «Хадыка», «Старыя вароты», «Канонік Пшэмыскі» (не скончыў), вершы «Лірнік вясковы», «Лялька», «Немаўляці», «Прысвячэнне ліцвінам народных гутарак», «Пра маю старую хатку», «Гутарка пра бусла», «Заўчасна», «Добрыя весці», пачаў гутарку «Дабрародны Ян Дубарог» (скончыў у Барэйкаўшчыне), а таксама перакладаў паэтаў-лаціністаў XVI—XVII стст. Рэчы Паспалітай і пісаў тут і «Гісторыю літаратуры ў Польшчы».

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Уладзіслаў Сыракомля
Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўбцоўскага раёна
Дабрародны Ян Дубарог

**«Дабрародны Ян Дубарог»** () — першая буйная ліра-эпічная паэма (гутарка) Уладзіслава Сыракомлі. Прызнаецца за найлепшы твор пісьменніка.

Ёсць таксама варыянты назвы «Дабрародны Ян Дэмбарог» (пер. Уладзіміра Мархеля), «Ян з роду Дубарог» (пер. Жанны Некрашэвіч-Кароткай). Поўная назва твора: «Ян з роду Дубарог, гісторыя яго роду, галавы і сэрца, расказаная ім самім і зарыфмаваная» (). У 1855 годзе ўжо ў Барэйкаўшчыне паэт дапісаў эпілог да другога выдання. У пасмяротным дзесяцітомным зборы твораў ёсць звесткі пра працу над некаторымі часткамі ўжо ў 1846 годзе. і 1855 (Вільня) гадах. У 1880 г. у Варшаве выйшла выданне з ілюстрацыямі Міхала Эльвіры Андрыёлі.

## Змест 
Уступ да паэмы («Przedśpiewek do litewskiego czytelnika») нагадвае экспазіцыю «Радзівіліяды» (1592) Яна Радвана, выкарыстоўваецца прыём «негатыўнага прыпадабнення» дзеля праслаўлення роднай зямлі, якім потым актыўна стануць карыстацца збольшага беларускамоўныя аўтары.

## Крытыка 
Жанна Некрашэвіч-Кароткая адзначае:*На змену валенродаўска-сапліцаўскаму самаахвярнаму змагару Адама Міцкевіча прыходзіць новы герой — такі, як адукаваны і высакародны Ян з роду Дубарог. Ён не апанаваны жаданнем ісці на бітву, але займае актыўную жыццёвую пазіцыю і (у многім дзякуючы намаганням ксяндза дэфінітара) аказваецца ўнутрана падрыхтаваным да штодзённай карпатлівай працы — як духоўнай, так і фізічнай. Гэты герой, незалежна ад свайго сацыяльнага статусу, шчыра адданы роднай зямлі і імкнецца быць карысным ёй, найбольш цэніць грамадзянскі дабрабыт і добрасуседскія адносіны суайчыннікаў, традыцыі продкаў і сямейныя каштоўнасці — усё тое, у чым вялікі паэт бачыў аснову самазахавання беларускага народа.*На думку Юльяна Кжыжаноўскага Сыракомля «пераносіў ідэі „Пана Тадэвуша“ на ўзровень даступны жыхарам літоўскіх і беларускіх мястэчкаў ды засценкаў».

Францішак Беляк адзначае стылёвую блізкасць паэмы Сыракомлі да «Успамінаў Сапліцы» Генрыка Жавускага.

На думку Тадэвуша Піні, гэта адна з найпрыгажэйшых польскіх гутарак.

Беларускі філолаг Леў Цвяткоў пісаў:*Паэма «Urodzony Jan Dęboróg» дае нам вельмі дакладны малюнак Беларусі, яе прыроды, жыхарства, звычаяў, нават некаторых забабон. Пасля «Пана Тадэвуша»  гэта другая эпапея Беларусі, другая беларуская Адысея.*

## Пераклады 
У 1879 годзе ў Маскве выйшаў зборнік выбраных твораў Сыракомлі ў перакладзе на рускую, дзе быў змешчаны і «Дабрародны Ян Дубарог» у перакладзе Ліядора Пальміна.

У 1918 годзе ў № 31 «Вольная Беларусь» апублікавала ананімны беларускі пераклад уступу да паэмы пад загалоўкам «Літва». Той жа ўрывак на беларускую мову пераклаў Уладзімір Мархель і Кастусь Цвірка

Арцём Вярыга-Дарэўскі ў сваім вершы «Ліцвінам, якія запісаліся ў мой Альбом на развітанне» (1858) пісаў:

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Паэмы Уладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Творы 1853 года
Катэгорыя:Паэмы на польскай мове
Адсарбенты і носьбіты каталізатараў. Навуковыя асновы рэгулявання порыстай структуры

**Адсарбенты і носьбіты каталізатараў. Навуковыя асновы рэгулявання порыстай структуры** (руск. *Адсорбенты и носители катализаторов. Научные основы регулирования пористой структуры*) — навуковае выданне ў галіне калоіднай хіміі і хіміі матэрыялаў, сумесная манаграфія Ул.С.Камарова і С.В. Бесараба.

## Змест 
Манаграфія разлічана на на навуковых і інжынерна-тэхнічных работнікаў, якія займаюцца атрыманнем адсарбентаў і каталізатараў, а таксама рэгуляваннем іх порыстай структуры. Кніга адрасуецца выкладчыкам ВНУ, аспірантам і студэнтам хімічных і хіміка-тэхналагічных спецыяльнасцей, якія цікавяцца пазначанымі тэмамі калоіднай хіміі.

**Ключавыя тэмы манаграфіі**:

* Асаблівасці порыстай структуры неарганічных адсарбентаў і яе роля ў эффектыўнасці матэрыялаў пры іх прамысловым выкарыстанні
* Уздзеянне магнітнага поля на фармаванне порыстай структуры актыўных гідраксідаў металаў (гідраксіда магнія, алюмінія, железа, хрома і інш.)
* Іерархічныя матэрыялы і новыя сінтэтычныя падыходы для іх атрымання. 
* Выкарыстанне  і мікрахвалевай сушкі для рэгулявання характарыстык порыстай структуры сілікатных і гідраксідных матэрыялаў
*  (матрычны) метад рэгулявання структуры порыстых цвердых целаў і перспектывы яго выкарыстання

**Бібліятэчнае апісанне:**Адсорбенты и носители катализаторов. Научные основы регулирования пористой структуры : монография / В. С. Комаров, С. В. Бесараб. — Москва : ИНФРА-М, 2014. —  202 с. : ил., табл. ; 21 см. — (Научная мысль). — Библиография: с. 172-200  (434 назв.). — 1000 экз. — ISBN 978-5-16-009581-3

## Іншыя дадзеныя 
Рэцэнзентамі-аглядальнікамі выдання з’яўляюцца доктар хімічных навук Фама Фаміч Мажэйка і доктар хімічных навук Уладзімір Янокавіч Агабекаў. 

Кніга перавыдавалася ў 2016, 2018, 2020, 2023 гадах.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Адсорбенты и носители катализаторов. Научные основы регулирования пористой структуры ў электронна-бібліятэчнай сістэме Znanium

## Гл. таксама 
* Адсарбенты

Катэгорыя:Кнігі па хіміі
Катэгорыя:Кнігі 2014 года
Паштальён (верш)

**«Паштальён»** () — дэбютны верш Уладзіслава Сыракомлі. Адносіцца да жанру гутаркі, які надалей паэт актыўна развіваў.

Твор быў апублікаваны ў віленскім часопісе «Athenaeum» (Т. 6, 1844) Язэпа Крашэўскага. Верш меў падзагаловак «народная гутарка» (), быў падпісаны крыптанімам NN. У публікацыі адзначана, што верш напісаны ў красавіку, але, паводле Уладзіміра Мархеля, — у траўні. У 1853 г. твор увайшоў у зборнік «Гутаркі і дробныя вершы» ().

## Прататып 
Гэты верш заснаваны на гісторыі з жыцця старога селяніна, пачутай пісьменнікам у адзін кірмашовы дзень у мірскай карчме. У маладыя гады гэты селянін служыў фурманам на пошце ў Міры. У вёсцы, непадалёку ад тых мясцін, жыла яго каханая. Неяк сярод ночы, у лютую мяцеліцу, разбудзіў яго пісар і загадаў спешна везці лісты. Дарогаю пачулася фурману, што ў полі нехта, заблудзіўшыся, кліча на дапамогу, просіць паратунку. Ён памкнуўся на голас, але перадумаў, хацеў хутчэй справіцца з заданнем. Вяртаючыся назад, паштальён убачыў каля дарогі замёрзлую на марозе дзяўчыну. Жах і адчай ахапіў яго, калі, падышоўшы бліжэй, пазнаў у незнаёмай сваю каханую. Паэта так уразіла, што ён у тую ж ноч запісаў гэта вершам.

## Рэдакцыі 
Першапачаткова ў вершы былі радкі, дзе тлумачылася, што паштальён мусіў спяшацца, інакш бы атрымаў пакаранне нагайкай. Пазней гэтае чатырохрадкоўе апускалася.
## Пераклады 
У 1868 г. Леанід Трэфалеў вольна пераклаў верш Сыракомлі на рускую мову, дзякуючы чаму верш стаў надзвычайна папулярнай песняй у Расіі. У 1879 г. ў Маскве выйшаў зборнік выбраных твораў песняра ў перакладзе на рускую, дзе быў змешчаны і новы пераклад пад назвай «Почтарь» паэта Ліядора Пальміна.

На ўкраінскую мову перакладаў Міхайла Старыцкі, упершыню апублікаваў у зборніку «З даўняга сшытка. Песні і думы» () 1881 г. У 2014 г. з’явіўся аматарскі пераклад Валерыя Якаўчука.

Упершыню на беларускую мову верш пераклаў Янка Лучына і апублікаваў у №19 «Мінскага лістка» 1890 года («Ямшчык»). Гэты пераклад увайшоў у пасмяротны зборнік Лучыны «Вязанка» (1903). Пазней верш перакладаў Максім Лужанін.

## У культуры 
Уладзімір Уродніч напісаў карціну «Калі я на пошце служыў ямшчыком» (1999).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вершы Уладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Творы 1844 года
Катэгорыя:Вершы на польскай мове
Курт Розенвінкель

**Курт Розенвінкель** (нар. 28 кастрычніка 1970) — амерыканскі джазавы гітарыст, клавішнік, кампазітар, бэндлідэр, прадзюсер, педагог і ўладальнік гуказапісвальнага лэйбла.

## Біяграфія і творчая дзейнасць 
Курт Розенвінкель нарадзіўся ў Філадэльфіі 28 кастрычніка 1970 года. Ён наведваў Філадэльфійскую сярэднюю школу творчых і выканальніцкіх мастацтваў. Розенвінкель адвучыўся два з паловай гады ў музычным каледжы Берклі, пасля чаго на трэцім курсе аправіўся ў тур з Гэры Бертанам, тагачасным дэканам школы. Пасля пераезду ў Бруклін ён пачаў выступаць з Human Feel, Electric Bebop Band Пола Моціана,  Джо Хендэрсанам і the Brian Blade Fellowship.

У 1995 годзе Розенвінкель атрымаў кампазітарскую прэмію Нацыянальнага фонду мастацтваў і падпісаў кантракт з гуказапісвальным лэйблам Verve. З таго часу ён граў і запісваў музыку як лідэр і сайдмэн з Маркам Тэрнерам, Брэдам Мельдаў, Джоэлам Фрамам і Браянам Блэйдам. Розенвінкель супрацоўнічаў з Q-Tip; яны сумесна прадзюсіравалі пяты студыйны альбом Курта *Heartcore*, які ўключае басіста Бэна Стрыта, бубнача Джэфа Баларда і саксафаніста Марка Тэрнера. Ён запісваў гітару для альбомаў Q-Tip *The Renaissance* і *Kamaal/The Abstract*.

У 2008 годзе быў выпушчаны альбом *The Remedy*, запісаны з саксафаністам Маркам Тэрнерам, піяністам Ааронам Голдбергам, басістам Джо Марцінам і бубначом Эрыкам Харландам. 10 лістапада 2009 года Курт выпусціў альбом у фармаце трыа *Standards Trio: Reflections* з басістам Эрыкам Рэвісам і бубначом Эрыкам Харландам. 7 верасня 2010 года быў выпушчаны *Kurt Rosenwinkel &amp;amp; OJM: Our Secret World* разам з OJM біг-бэндам з Порту, Партугалія. Яго альбом *Star of Jupiter* быў запісаны з піяністам Ааронам Парксам, басістам Эрыкам Рэвісам і бубначом Джасцінам Фолкнерам.  Ён выкладае ў Hochschule für Musik Hanns Eisler.

У 2016 годзе Розенвінкель заснаваў незалежны музычны лэйбл Heartcore Records і пачаў прадзюсерскую дзейнасць. Ён самастойна спрадзюсіраваў свой адзінаццаты альбом, *Caipi*, і ўдзельнічаў у якасці прадзюсара і гітарыста ў рэлізе альбома *Vox* бразільскага мультыінструменталіста Пэдра Марціна ў 2019 годзе.

## Стыль 
Уплыў на выканаўчы стіль Розенвінкеля аказалі Джон Колтрэйн, Бэд Паўэл, Дэвід Боўі, Джо Хэндэрсан, Чарлі Паркер, Кіт Джарэт, Пэт Мэціні, Алан Холдсварт, Тал Фарлоў, Джордж Ван Эпса, Біл Фрысэл, Джон Скофілд, Алекс Лайфсан і Скайлі Джэфры.

*The Jazz Book* называе Розенвінкеля «кампазітарам-празорцам, які валодае бясконца чулым спосабам накладання электронных гукаў, запазычаных з эмбіенту, даба і драм-н-бэйса, і разумнага маніпулявання імі».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Стан душы — Размова з Куртам Розенвінкелем — 2008
* Артыкулы Курта Розенвінкеля на NPR Music
* Jazzfuel — Інтэрв’ю з Куртам Розенвінкелем — 2017

Катэгорыя:Выканаўцы Verve Records
Катэгорыя:Гітарысты ЗША
Крамко

**Крамко** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віталь Ільіч Крамко, Герой Беларусі
* Іван Ігнатавіч Крамко, беларускі мовазнавец
Улас (паэма)

**«Ула́с»** () — гутарка Уладзіслава Сыракомлі, як адзначаюць некаторыя крытыкі, адна з найлепшых паэм творцы, а таксама першая ягоная паэма пасля пераезду з Залучча ў Вільню.

Творы быў задуманы і пачаты ў Залуччы пад назвай «Чортава балота» (). Жанрава паэт вызначыў сваю паэму як «вайсковая ідылія». Упершыню паэма была апублікаваная ў 1858 г. у Вільні. Твор быў прысвечаны Яну Хянцінскаму.

Як адзначае Л. Ст. Каратынскі, у паэме відаць зачараванне Сыракомлі багатай і сумнай прыродай Палесся.

Язэп Крашэўскі пра дадзены твор пісаў:.

## Пераклады 
У 1883 г. Ліядора Пальмін апублікаваў свой пераклад на рускую мову ў маскоўскім часопісе «Русская Мысль». У 1881 г. Ян Нечас здзейсніў і выдаў пераклад на чэшскай мове.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Паэмы Уладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Творы 1858 года
Катэгорыя:Паэмы на польскай мове
Бузэў (жудзец)

**Бузэў** () — румынскі жудзец у рэгіёне Валахія. Плошча — 6103 км². На паўночны ўсход ад Бухарэста, у раёне населенага пункта Караджэле знаходзіцца радовішча прыроднага газу, запасы якога ацэньваюцца ў 25—27 млрд м³. Мяжуе з жудзецамі Брэіла — на ўсходзе, Прахава і Брашоў — на захадзе, Кавасна і Вранча — на поўначы, Яламіца — на поўдні.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Гарбар (завод)

**Адкрытае акцыянернае таварыства «Гарбар»** — прадпрыемства абутковай прамысловасці Беларусі.

## Гісторыя 
У 1930 годзе ў Магілёве быў заснаваны гарбарны завод. У гады Вялікай Айчыннай вайны частка абсталявання эвакуіравана ў г. Сяміпалацінск (Казахстан). У 1944 годзе завод адноўлены. У 1948—1955 гадах рэканструяваны і расшыраны. У 1957 годзе уведзены ў эксплуатацыю рантавы цэх.

З 1992 года арэнднае прадпрыемства, а з 1997 года — адкрытае акцыянернае таварыства «Гарбар».

23 мая 2013 года Упраўленне Следчага камітэта па Магілёўскай вобласці прыняло рашэнне аб узяцці пад варту дырэктара прадпрыемства Галіну Вішнявецкую, якая падазравалася ў буйным крадзяжы шляхам злоўжывання службовымі паўнамоцтвамі. Праз год было скончана папярэдняе следства па крымінальнай справе і былому кіраўніку прад'яўлена канчатковае абвінавачванне па наступных складах злачынстваў: «крадзеж шляхам злоўжывання службовымі паўнамоцтвамі здзейснены ў асабліва буйным памеры» і «перавышэнне ўлады і службовых паўнамоцтваў».

У красавіку 2015 года эканамічны суд Магілёўскай вобласці прызнаў банкрутам прадпрыемства і адкрыў ліквідацыйную вытворчасць. У маі прадпрыемства канчаткова было закрыта. Як паведамілі на прадпрыемстве, складаная эканамічная сітуацыя на заводзе выклікана вялікай закрэдытаванасцю (каля 30 млрд. беларускіх рублёў), зношанасцю абсталявання і адсутнасцю абаротных сродкаў з-за дэвальвацыі беларускага рубля.

## Прадукцыя 
Асноўная прадукцыя прадпрыемства: юфць тэрмастойкая, цвёрдая скура для нізу абутку, скура шлейна-седлавая, сырамятная.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы лёгкай прамысловасці Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Магілёва
Катэгорыя:З’явіліся ў 1930 годзе
Катэгорыя:Кампаніі, скасаваныя ў 2015 годзе
Катэгорыя:1947 год у Магілёве
Катэгорыя:Вуліца Чалюскінцаў (Магілёў)
Катэгорыя:Гарбарная прамысловасць
Рымніку-Сэрат

**Рымніку-Сэрат** () — горад на рацэ Рымніку-Сэрат у жудзецы Бузэў, у Румыніі. Насельніцтва —  (2011). Мясцовае самакіраванне існуе з 1439 года. Горад знаходзіцца на балоцістай раўніне, заціснутай з усходу адгор’ямі Карпацкіх гор, а з захаду — сельгасугоддзямі паўднёвай Малдовы. У гарах здабываюць соль і нафту. Таксама горад — значны цэнтр гандлю сельскагаспадарчай прадукцыяй і мясам.

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Бузэў (жудзец)
Бістрыца-Нэсэуд

**Бістрыца-Нэсэуд** () — румынскі жудзец у рэгіёне Трансільванія. Нацыянальны склад: румыны — 90,3 %, венгры — 5,9 %, цыганы — 3,6 %, немцы — 0,2 %. У жудзецы знаходзяцца 1 муніцыпій, 3 гарады і 56 камун.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Брашоў (жудзец)

**Брашоў** () — румынскі жудзец у рэгіёне Трансільванія. Плошча — 5363 км².

Мяжуе з жудзецамі Кавасна — на ўсходзе, Сібіу — на захадзе, Мурэш і Харгіта — на поўначы, Арджэш, Дымбавіца і Прахава — на поўдні. У 2007 годзе насельніцтва жудзеца было  (у тым ліку мужчынскае насельніцтва —  і жаночае — ), шчыльнасць насельніцтва — 110,74 чал./км².

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Факультэт фінансаў і банкаўскай справы БДЭУ

**Факультэт фінансаў і банкаўскай справы** — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Факультэт створаны ў лістападзе 2002 года, пасля зліцця фінансава-эканамічнага факультэта і факультэта банкаўскай справы.

Фінансава-эканамічны факультэт як самастойнае падраздзяленне існаваў з 1964 года па 2002 год. Да гэтага падрыхтоўка спецыялістаў па спецыяльнасці «Фінансы і крэдыт» ажыццяўлялася на іншых факультэтах. Пасля стварэння фінансава-эканамічны факультэт узначальвалі:

* з 1964 па 1974 гг. дацэнт А. В. Шашкоўскі;
* з 1974 па 1992 гг. дацэнт Г. І. Краўцова;
* з 1992 па 1998 гг. дацэнт Г. К. Мультан;
* з 1998 па 2002 гг. дацэнт В. С. Бас.

Факультэт банкаўскай справы як самастойнае падраздзяленне працаваў з 1992 года па 2002 год, дэканам факультэта быў С. С. Ткачук, кандыдат эканамічных навук, прафесар.

## Кафедры 
* банкаўскага справы
* грашовага звароту, крэдыту і фондавага рынку
* падаткаў і падаткаабкладання;
* фінансаў.

## Спецыяльнасці 
* Фінансы і крэдыт.

## Дэканы 
* В. С. Бас (2002—2004)
* Н. І. Багдан. (2004—2009)
* Наталля Аляксееўна Ляснеўская (з 2009)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт факультэта 

Катэгорыя:2002 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Партызанскі праспект (Мінск)
Баташані (жудзец)

**Баташані** () — румынскі жудзец у рэгіёне Заходняя Малдова, самы паўночны жудзец краіны. Плошча — 4986 км². Мяжуе з Едзінецкім і Рышканскім раёнамі Малдовы — на ўсходзе, з Чарнавіцкай вобласцю Украіны — на поўначы, з жудзецамі Сучава — на захадзе і Ясы — на поўдні.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Мехедынцы

**Мехедынцы** (Мехедзінцы, ) — румынскі жудзец у рэгіёне Валахія. Мяжуе з Відынскай вобласцю Балгарыі — на поўдні, з Борскай акругай Сербіі — на захадзе і паўднёвым захадзе, з жудзецамі Караш-Северын — на паўночным захадзе, Горж — на паўночным усходзе і Долж — на паўднёвым усходзе.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Карла Чыньяні

**Карла Чыньяні** (іт. Carlo Cignani; ,  — , Форлі) — італьянскі жывапісец, прадстаўнік балонскай школы; граф.

## Біяграфія 
Чыньяні нарадзіўся ў багатай балонскай сям’і, вучыўся спачатку ў Батысты Каіра, а затым у Франчэска Альбані, вывучаў творы Агасціна Карачы, Рэні, Тыцыяна і Карэджа. Шмат працаваў для балонскіх цэркваў, для італьянскай арыстакратыі і для вышэйшых духоўных асоб. У Балонскім Палацца Фарнезэ ім напісаны дзве вялікія фрэскавыя карціны: «Кароль Францыск I, праездам праз Балонню, дбае пра хворых» і «Уезд папы Паўла III у Балонню». Атрымаўшы ад папы Клімента XI за свае талент і працы тытул графа, Чыньяні апошнія дваццаць гадоў жыцця правёў у Форлі, займаючыся фрэскавым роспісам купала ў капэле Мадоны-дэль-фуока, «Мадоны пажару» Сабора. гонар вобраза Мадоны з Дзіцяткам, якое перажыло пажар у храме). На яго працу ў Форлі аказаў значны ўплыў знакаміты роспіс Карэджа ў манастыры Сан-Паола ў Парме. Калі ён адправіўся ў Форлі, Балонская акадэмія, у якой ён быў у той час дырэктарам па папскім прызначэнні, добраахвотна рушыла ўслед туды за ім у поўным сваім складзе. Найважнейшыя яго працы — «Іосіф і жонка Паціфара», «Узнясенне Мадоны» (Асунта), «Нараджэнне Юпітэра» і «Бацькалюбства рымлянкі». Асабліва прывабнымі выходзілі ў мастака постаці маладых жанчын і дзяцей. Яго сын Фелічэ (1660—1724) і пляменнік Паала (1709—1764) таксама былі мастакамі.

Працуючы ў перыяд завяршэння бліскучай эпохі Балонскай школы жывапісу, якая ў другой палове XVII стагоддзя пачынае заняпадаць, Карла Чыньяні і Ларэнца Пазінелі марна імкнуліся ў канцы гэтага стагоддзя ўваскрасіць былую славу балонскіх мастакоў.
Кайруан

**Кайруан** — горад у Тунісе, самы святы горад мусульман Магрыба. Злучаны шашой і чыгункай з Сусам, размешчаным за 61 км на ўсход. У 1988 годзе ўнесены ў спіс помнікаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Гісторыя 
Кайруан заснаваны ў 670 годзе Укба ібн Нафі (пляменнікам Амра ібн аль-Аса) на месцы візантыйскай крэпасці як плацдарм для арабскай заваёвы Магрыба і ў сярэднія вякі служыў сталіцай Іфрыкіі спачатку пры Аглабідах, потым — пры Фацімідах і Зірыдах.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Туніса
Тэкіргёл (возера)

**Тэкіргёл** () — возера ў Румыніі, размешчанае на беразе Чорнага мора, за 12 км ад горада Канстанца. На беразе возера знаходзяцца курорты Эфарыя і Тэкіргёл, вядомыя сваімі гразелячэбніцамі, якія выкарыстоўваюць сапрапелевы глей возера.

Плошча паверхні — 14,62 км². Возера ліманнага паходжання і ўтварылася з марскога заліва, які аддзелены ад мора пясчанай касой шырынёй 100 метраў і даўжынёй 3 км. З часам салёнасць возера падвышалася і дасягала ў максімуме 95 г/л.

У 1970-х гадах з-за шырокага ўкаранення ірыгацыі на тэрыторыі, суседняй з возерам, павялічыўся скід прэснай вады ў возера і салёнасць пачала памяншацца (83,6 г/л — 1970 г, 63,6 г/л — 1980 г. і 53,50 г/л — 1997 г.).

Катэгорыя:Азёры Румыніі
Катэгорыя:Канстанца (жудзец)
Катэгорыя:Басейн Чорнага мора
Беклян

**Беклян** (, ) — горад у Румыніі ў складзе жудзеца Бістрыца-Нэсэуд.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў 1235 годзе пад назвай «Bethleem».

У 1325 годзе род Бетлен пабудаваў тут замак. У 1438 годзе Гергей Бетлен пашырыў замак. Падчас паўстання Ракацы замак некалькі разоў пераходзіў з рук у рукі, куруцы яго спалілі, а ў 1707 годзе імперскія войскі канчаткова зраўнялі з зямлёй, і да гэтага часу ад яго не засталося слядоў.

29 снежня 1848 года ў гэтых мясцінах паўстанцкае войска Юзафа Бема пацярпела паражэнне ад аб’яднанага войска Яблонскага і Карла фон Урбана.

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Бістрыца-Нэсэуд
Віктар Іванавіч Стражаў

**Віктар Іванавіч Стражаў** (нар. , Ківай, Клінцоўскі раён, Бранская вобласць) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1979), прафесар (1979).

## Біяграфія 
Скончыў Алма-Ацінскі фінансава-крэдытны тэхнікум (1951), Ленінградскі фінансава-эканамічны інстытут (спецыяльнасць «Бухгалтарскі ўлік», 1980).
    
Працаваў ў Мінскім фінансавым тэхнікуме (з 1955), Інстытуце эканомікі АН Беларускай ССР (з 1960), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 1965, прафесар кафедры бухгалтарскага ўліку, аналізу і аўдыту ў галінах народнай гаспадаркі).

Навуковыя інтарэсы: развіццё тэорыі, метадалогіі і методык уліку, аналізу і кантролю ў сістэме эканамічнага кіравання; праблемы падрыхтоўкі, перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі эканамістаў.

## Узнагароды 
Медаль СССР «Ветэран працы» (1989), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2003), ганаровыя граматы Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь (1995), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2007) і інш.

## Бібліяграфія 
* Проблемы учета и анализа в системе оперативного управления промышленным производством : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.00.12 / Стражев Виктор Иванович. — Ленинград, 1978.
* Анализ хозяйственной деятельности в промышленности : учебник / [В. И. Стражев и др.]. — Минск, 2008.
* Оперативное управление предприятием, проблемы учета и анализа / В. И. Стражев. — Минск, 1973.
* Падлік, аналіз, кантроль: руска-беларускі тлумачальны слоўнік / Міністэрства народнай адукацыі БССР, Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава; [В. І. Стражаў і інш.] — Мн.: БДІНГ, 1990. — 31 с.; 20 см. — 400 экз.
* Теория бухгалтерского учета : учебное пособие для экономических специальностей высших учебных заведений / В. И. Стражев, О. В. Латыпова. — Мн.: Вышэйшая школа, 2003. — 204, [1] с. : ил., табл. ; 22 см. — ISBN 985-06-0850-1.
* Государства — участники СНГ на старте десятилетия ООН по образованию для устойчивого развития / В. Ф. Байнев, Н. И. Лис, В. И. Стражев; под общ. ред. В. И. Стражева. — Минск : Изд. центр БГУ, 2005. — 95 с. — ISBN 985-476-318-8.
* Теория анализа хозяйственной деятельности : учеб. пособие / В. И. Стражев. — 2-е изд., испр. — Минск: Вышэйшая школа, 2014. — 143 с. — ISBN 978-985-06-2240-2.

## Літаратура 
* 
* Стражев Виктор Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 129.
* Стражев Виктор Иванович // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933—2008. — Минск, 2008. — С. 117—118.
* Виктор Иванович Стражев // Развитие экономической мысли учеными Белорусского государственного экономического университета, 60―80-е годы XX века. ― Минск, 2003. — С. 58—61.

## Спасылкі 
* Стражев Виктор Иванович  // Партал ЭКОНОМИКА.BY
 

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Анатоль Віктаравіч Шашкоўскі

**Анатоль Віктаравіч Шашкоўскі** (, Мінск — ) — беларускі эканаміст. Кандыдат эканамічных навук (1963), прафесар (1992).

## Біяграфія 
Скончыў Пінскі фінансава-крэдытны тэхнікум (1953), Ленінградскі фінансава-эканамічны інстытут (спецыяльнасць «Фінансы», 1957; аспірантура, 1963).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 1963, прафесар кафедры падаткаў і падаткаабкладання, у 1964—1974 гадах — дэкан фінансава-эканамічнага факультэта, у 1974—2001 гадах — прарэктар па вучэбнай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: праблемы эфектыўнасці фінансавых механізмаў ва ўмовах пераходу да рыначнай эканомікі; фарміраванне і выкарыстанне прыбытку на дзяржаўным і рэгіянальным узроўнях; педагогіка вышэйшай шолы; эканамічная адукацыя.

## Узнагароды 
* Заслужаны работнік народнай адукацыі Беларускай ССР (1991),
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга.

## Бібліяграфія 
* Распределение и использование прибыли промышленных предприятий : автореферат диссертации … кандидата экономических наук / Шашковский А. В. — Ленинград, 1963.
   

## Літаратура 
* Шашкоўскі Анатоль Віктаравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 17. — С. 399.
* Шашковский Анатолий Викторович // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933—2008. — Минск, 2008. — С. 122—123.
* [Шашковский Анатолий Викторович : некролог] // Эканаміст : орган УА «Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт». — 2021. — 9 красавіка (№ 6). — С. 4.
Букура

**Букура** () — ледавіковае цыркавое возера, размешчанае ў гарах нацпарка Рэтэзат у Румыніі. Размешчана на поўдзень ад галоўнага хрыбта, на базе Піка Пелега, на вышыні каля 2040 м.

Гэта самае буйное ледавіковае возера ў Румыніі, плошчай больш за 10,5 гектараў. Даўжыня берагавой лініі 1390 м. Максімальная глыбіня 15,5 м, а аб’ём 625 000 м³.

Катэгорыя:Азёры Румыніі
Катэгорыя:Хунедаара (жудзец)
Катэгорыя:Басейн Цісы
Вінчэнца Чыверкіа

**Вінчэнца Чыверкіа** (; ,  — , Брэшыя) — італьянскі мастак эпохі Рэнесанса. У 1490-я гады стаў заснавальнікам брэшыянскай школы жывапісу; яго пазбаўленае індывідуальнасці мастацтва адчула ўплыў Вінчэнца Фопы і асабліва Леанарда да Вінчы. Сярод яго твораў — «Ражство» (1504, Пінакатэка Брэра, Мілан) і «Хрост» (1539, Галерэя Тадзіні, Лаверэ).

Катэгорыя:Мастакі Італіі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Вадзім Аляксандравіч Драздоў

**Вадзім Аляксандравіч Драздоў** (, Цвер, Расія — жнівень ) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1974), прафесар (1976).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі фінансавы інстытут (1953; аспірантура, 1962).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 1963, прафесар кафедры банкаўскай справы).

Навуковыя інтарэсы: фінансава-крэдытныя і валютна-грашовыя адносіны ў вядучых заходніх краінах.

## Бібліяграфія 
* Денежная система современного капитализма (анализ буржуазных концепций ее регулирования) : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 00.10 / Дроздов Вадим Александрович. — Ленинград, 1972.
* Современные теории и политика регулирования валютных курсов на службе монополистического капитала : автореферат диссертации … кандидата экономических наук / Дроздов В. А. ― Москва, 1962.
 

## Літаратура 
* Драздоў Вадзім Аляксандравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1998. — Т. 6. — С. 195.
* Дроздов Вадим Александрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 445.
* Дроздов Вадим Александрович // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933—2008. — Минск, 2008. — С. 93.
* [Вадим Александрович Дроздов] // Развитие экономической мысли учеными Белорусского государственного экономического университета, 60―80-е годы XX века. ― Минск, 2003. — С. 85—89.
* Наука — вектор его жизни : [к 80-летию Дроздова Вадима Александровича] / М. К. Фисенко // Эканаміст : орган УА «Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт». — 2010. — 12 лютага (№ 2). — С. 4.
* Памяти коллеги : [Дроздов Вадим Александрович] // Эканаміст : орган УА «Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт». — 2021. — 17 верасня (№ 13). — С. 3.
 

Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Вінчэнца Фопа

**Вінчэнца Фопа** (; каля 1430, Баньела-Мела, Ламбардыя — , Брэшыя) — італьянскі жывапісец, адзін з ранніх прадстаўнікоў ламбардскай школы жывапісу перыяду кватрачэнта. Яго найбольш вядомай працай з'яўляюцца фрэскі ў капэле Партынары царквы Сант-Эўсторджа ў Мілане.
Крэма

**Крэма** (, ) — горад і камуна ў паўночнай Італіі, у ламбардскай правінцыі Крэмона. Размешчана на рацэ Серыа за 43 км на поўнач ад Крэмоны.

## Гісторыя 
Горад упершыню згадваецца ў гістарычных дакументах у XI стагоддзі як валоданне графаў Камізана. У 1098 годзе дачка тасканскага маркграфа Баніфацыя Мацільда Тасканская перадала Крэму ва ўладанне біскупам Крэмоны, якія пачалі развіваць у горадзе ваўняную вытворчасць, якая да XIX стагоддзя заставалася асноўным заняткам насельніцтва. У 1159 годзе горад быў узяты і разбураны імператарам Фрыдрыхам Барбаросам. У 1185 годзе імператар Генрых VI даў гораду статус свабоднай камуны, што прывяло да інтэнсіўнага эканамічнага развіцця, якое выявілася ў тым ліку ў будаўніцтве новых крапасных сцен у 1199 годзе і кафедральнага сабора. У 1335 годзе Крэма перайшла ва ўладанне міланскага герцага Джан Галеаца Вісконці і заставалася пад уладай гэтага роду да 1449 года (з перапынкам на валоданне Бенцані ў 1403—1423 гадах), калі адышла да Венецыянскай рэспублікі, апынуўшыся ў больш выгадным эканамічным становішчы. У 1580 годзе Крэма стала дыяцэзам, а ў 1796 годзе ў ёй была заснавана Акадэмія сельскай гаспадаркі. У 1797 годзе горад быў узяты французамі і злучаны з астатняй Ламбардыяй, першапачаткова ўтварыўшы правінцыю Крэма-Лода, але затым быў уключаны ў склад правінцыі Крэмона, што прывяло да яго заняпаду.

Заступнік камуны — святы велікамучанік і лекар Панцеляймон, святкаванне 10 чэрвеня.

У 2017 годзе ў Крэме здымаўся фільм «Назаві мяне сваім імем» з удзелам Цімаці Шаламэ і Армі Хамера.

Катэгорыя:Гарады Ламбардыі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Крэмона
Крэмона (правінцыя)

**Крэмона** (, ) — правінцыя ў Італіі, якая знаходзіцца ў адміністрацыйнай вобласці Ламбардыя. Сталіцай правінцыі з’яўляецца горад Крэмона.

Плошча правінцыі — 1771 км². Па даных перапісу 2008 года насельніцтва — больш за 358 тысяч чалавек. Правінцыя ўключае ў сябе 115 камун. Ад суседняй правінцыі П’ячэнца Крэмона аддзелена ракой По; па рацэ Ольё праходзіць мяжа паміж правінцыямі Крэмона і Брэшыя.

Катэгорыя:Правінцыі Ламбардыі
Адамела

**Адамела** () — горная вяршыня паўднёвага шэрагу Сярэдніх Альпаў. Знаходзіцца ў межах Італіі, ля цірольскай мяжы; вышыня 3539 м; ледавікі. Першае ўзыходжанне на Адамела здзейсніў Юліус Паер у 1864 годзе.

Катэгорыя:Горныя вяршыні Еўропы
Катэгорыя:Горы Італіі
Катэгорыя:Альпы