open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nmap

**nmap** — свабодная ўтыліта, прызначаная для разнастайнага настрайванага сканавання IP-сетак з любой колькасцю аб'ектаў, вызначэння стану аб'ектаў сеткі (портаў і адпаведных ім сэрвісаў). першапачаткова праграма была рэалізавана для сістэм UNIX, але цяпер існуюць версіі для мноства аперацыйных сістэм.

Nmap ужывае мноства розных метадаў сканавання, такіх як UDP, TCP (connect), TCP SYN (паўадчыненае), FTP-proxy (прарыў скрозь ftp), Reverse-ident, ICMP (ping), FIN, ACK, Xmas tree, SYN- і NULL-сканаванне. Nmap таксама падтрымлівае вялікую колькасць дадатковых магчымасцяў, а дакладна: вызначэнне аперацыйнай сістэмы аддаленага хосту з ужываннем адбіткаў стэка TCP/IP, «нябачнае» сканаванне, дынамічнае вылічэнне часу затрымкі і паўтор перадачы пакетаў, паралельнае сканаванне, вызначэнне неактыўных хостаў метадам паралельнага ping-апытання, сканаванне з ужываннем падманных хостаў, вызначэнне наяўнасці пакетных фільтраў, прамое (без ужывання portmapper) RPC-сканаванне, сканаванне з выкарыстаннем IP-фрагментацыі, а таксама адвольнае ўказанне IP-адрасоў і нумароў портаў сканаваных сетак.

У апошніх версіях дадана магчымасць напісання адвольных сцэнароў (скрыптаў) на мове праграмавання Lua.

Існуюць графічныя інтэрфейсы, якія спрошчваюць здзяйсненне задач сканавання:
* Nmap Front End (Qt)
* zenmap (GTK, Linux)

## Пранікненне ў культуру 
* Утыліта nmap з'яўляецца на экране ў фільмах «Матрыца: Перазагрузка», «Ультыматум Борна», «Die Hard 4.0», «Каралеўская бойка», «Хоттабыч», «Элізіум», «G.I. Joe: Retaliation», «Abduction (2011 film)», «Суддзя Дрэд 3D», «Сацыяльная сетка», «Дзяўчына з татуіроўкай цмока» з Ноомі Рапас, і менш вядомых.

## Гл. таксама 
* Сканер портаў
* fping

## Спасылкі 
* Официальный сайт

Катэгорыя:Свабоднае сеткавае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Адміністраванне камп’ютарных сетак
Каралеўская брама (Магілёў)

з надпісам «Градъ Могилевъ» з «Кнігі жыцій святых», XVIII ст., Каралеўская брама размешчана на пярэднім баку справа]]
**Каралеўская** або **Шклоўская брама** — брама, якая існавала ў Магілёве пер. пал. XVII ст. - пер. пал. XIX ст. Знаходзіліся ў паўночнай частцы ўмацаванняў Старога горада і адчыняла шлях да адной з дзвюх галоўных вуліц Старога горада — Шклоўскай (цяпер вуліца Першамайская).

Шклоўская брама на вуліцы Шклоўскай існавала з першай паловы XVII ст. і першапачаткова была драўлянай. Пасля перабудовы ў 1656—1660 гг. звалася **Трыўмфальнай**, пасля 1661 — Каралеўскай. Уяўляла сабой трох'яруснае атынкаванае і пабеленае збудаванне, якое завяршалася купалам з флюгерам. Прастаяла да першай паловы XIX стагоддзя.

## Спасылкі 
* Могилевский Кремль.

Катэгорыя:З’явіліся ў XVII стагоддзі
Катэгорыя:Стары горад (Магілёў)
Катэгорыя:Зніклі ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:Абарончыя збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Беларусі, знішчаныя расійскімі ўладамі
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Магілёва
Палявы вал

**Палявы (Дальні, Кругавы) вал** — земляны вал з бастыёнамі, знешні трэці абарончы пояс старажытнага Магілёва.

Амаль уся лінія ўмацаванняў Палявога вала была збудавана ў перыяд з 1609 па 1633 г. Аднак, некаторыя брамы былі пабудаваны пазней (напрыклад, Шклоўская, пабудаваная ў 1682 годзе). Разам з першым, Замкавым валам, і другім, Блізкім валам, складаў развітую абарончую сістэму ўмацаванняў горада. Знешне, паводле меркавання сучаснікаў, гэта быў «велічэзны, навалены накшталт сцяны насып». Працягласць складала 2461 сажань (каля 5242 метраў) вакол так званага Новага горада. Пачынаючы з 1682 года, Палявы вал згадваецца ў дакументах ужо пад назвай *Кругавы вал*, з прычыны таго, што знешні пояс умацаванняў да таго часу ўяўляў сабой замкнёнае кольца. Існаваў да першай паловы XIX стагоддзя.

Праходзіў ад Дняпра па сучасных вул. Завадской, завулку Глінкі, уздоўж вул. Леванеўскага, праз вуліцы Струшня і Лазарэнкі, па 2-м Кавальскім і Горным завулкам да правага берага ракі Дубравенкі, далей уздоўж вул. Яцына, праз вул. Першамайскую, па вул. Лепяшынскага (у раёне Камсамольскага сквера) і сканчаўся каля яра Дзебры каля так зв. Машэкаўскай гары.

Меў 8 уязных брам: Курдзянеўскую, Ледзвяеўскую, Шклоўскую, Віленскую, Уструшненскую, Трыснёнскую, Быхаўскую, Папінскую (не захаваліся).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Могилевский Кремль.

Катэгорыя:Валы Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVII стагоддзі
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Абарончыя збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Палявы вал
Крысціна Кальдэрон

**Крысці́на Кальдэро́н** (*Cristina Calderón*, 24 мая 1928 — 16 лютага 2022) — спявачка і этнограф, апошні прадстаўнік індзейскага народа яганаў, яна ж — апошні носьбіт яганскай мовы.

## Біяграфія 
У 1946 годзе на яганскай мове размаўляла не менш за 60 чалавек. Але да пачатку ХХІ стагоддзя ў Чылі, а магчыма і ва ўсім свеце засталося толькі два носьбіты яганскай мовы — Крысціна Кальдэрон і яе свякруха Эмелінла Акунья (1921—2005), якія не размаўлялі адна з адной. Пасля смерці Акуньі 12 кастрычніка 2005 года, «Абуэла» Кальдэрон лічылася адзіным носьбітам гэтай мовы. Разам са сваёй унучкай Крысцінай Зарага і сястрой Урсулай, Крысціна Кальдэрон выдала ў 2005 годзе кнігу *Hai Kur Mamashi shis* («Хачу расказаць вам гісторыю»), у якой сабрала яганскія казкі, якія расказалі ёй прадстаўнікі старэйшых пакаленняў племені.

Кальдэрон жыла ў паселішчы Укіка, на ўскраіне Пуэрта-Уільямса, і зарабляла на жыццё продажам турыстам сувеніраў ручнога вырабу.

## Спасылкі 
* representante-del-pueblo-yagan-cumple-83-anos-en-puerto-willams.shtml Ultima representante del pueblo Yagan cumple 83 años en Puerto Willams
* Cristina Calderón, la última portadora de las palabras del fin del mundo
* Hai kur mamashu shis Ediciones Kultrún, Validivia, chile, 2005, 80 стар. — ISBN 956-7291-48-9

Катэгорыя:Постаці Чылі
Катэгорыя:Апошнія носьбіты моў
Родэрык Імпі Мурчысан

Сэр **Родэрык Імпі Мурчысан** (;  — ) — вядомы шатландскі геолаг, які ўпершыню апісаў і даследаваў сілурыйскі, дэвонскі і пермскі геалагічныя перыяды.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Тарадэйле, Шатландыя. Наведваў сярэднюю школу ў Дарэме, затым ваенны каледж у Грэйт Марлоў для падрыхтоўкі да войска. У 1808 ён высадзіўся з Артурам Уэлінгтанам ў Галісіі і ўдзельнічаў у бітвах пры Ролісе і Вімейру. Затым пад камандаваннем сэра Джона Мура ён прыняў удзел у адступленні да Ла-Каруньі і фінальнай бітве. У 1815 годзе, пасля васьмі гадоў службы, ён выйшаў у адстаўку і ажаніўся з Шарлотай Х'юганін, дачкой генерала Х'юганіна. Яны правялі два гады ў кантынентальнай Еўропе. У 1818 годзе яны пасяліліся ў Англіі, і Мурчысан пазнаёміўся з Гемфры Дэві, які пераканаў яго заняцца геалогіяй. Ён уступіў у Лонданскае геалагічнае таварыства і неўзабаве праявіў сябе як адзін з найбольш актыўных яго членаў. Сярод яго калег былі Адам Седжвік, Уільям Конібер, Уільям Бакленд, Уільям Фітан і Чарлз Лаель. Даследуючы разам з жонкай геалогію поўдня Англіі, ён звярнуў асаблівую ўвагу на скалы паўночнага захаду Сэсекса і прылеглых Хэмпшыра і Сурэя, пра якія, з дапамогай Фітана, ён напісаў сваю першую навуковую працу. Звярнуўшы ўвагу на геалогію кантынента, ён разам з Лаелем даследаваў вулканічную вобласць Аверні, часткі паўднёвай Францыі, паўночнай Італіі, Ціроля і Швейцарыі. У супрацоўніцтве з Седжвікам, ён заняўся вывучэннем геалагічнай структуры Альпаў. У 1835 годзе на аснове даследавання выкапняў на мяжы Англіі і Уэльса вылучыў самастойны перыяд, названы сілурыйскім. У 1839 годзе сумесна з А. Седжвікам вылучыў дэвонскі перыяд.

Кратар Мурчысан на Месяцы і некалькі геаграфічных аб'ектаў на Зямлі названы ў гонар Мурчысана.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Геолагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Правадзейныя члены Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Ганаровыя члены Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Коплі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Воластана
Катэгорыя:Члены Каралеўскія таварыствы Эдынбурга
Катэгорыя:Члены Ірландскай каралеўскай акадэміі
Рокі Марчыяна

**Рокі Марчыяна** (, сапраўднае імя Рока Фрэнсіс Маркеджыяна, ; , Броктан, штат Масачусетс, ЗША — , Дэ-Мойн, штат Аёва, ЗША) — амерыканскі баксёр-прафесіянал, чэмпіён свету ў цяжкай вазе (9/23/1952-11/30/1956).

Адзіны баксёр-цяжкавагавік з тытулам, які ні разу не пацярпеў паразы на прафесійным рынгу ў 49 праведзеных баях. Пасля заканчэння прафесійнай кар'еры — бізнесмен. Загінуў у авіякатастрофе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Rocky Marciano // Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Баксёры ЗША
Катэгорыя:Баксёры 1940-х
Катэгорыя:Баксёры 1950-х
Катэгорыя:Баксёры цяжкай вагавай катэгорыі
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Градъ Могилевъ

**Градъ Могилевъ** — гравюра В. Вашчанкі, надрукаваная ў «Кнізе жыцій святых». З'яўляецца каштоўнай крыніцай па планіроўцы познесярэднявечнага Магілёва.

## Апісанне 
Гравюра пабачыла свет 12 снежня 1702 г. (паводле меркавання Г. Галенчанкі), ці ў 1703 г. (як лічыць В. Шматаў).
 
На гравюры адлюстравана частка панарамы Старога горада з боку Шклоўскага пасада. Вывучэнне гравюры дазваляе сцвярджаць, што змешчаная ў цэнтры гравюры мураваная трохнефавая трохапсідная крыжова-купальная базіліка з'яўляецца Богаяўленскім храмам. 3 правага боку чатырох'ярусная манастырская званіца, за ёй — дамкі жаночага Богаяўленскага манастыра. Злева — цёплая царква Іаана Багаслова і манастырскія карпусы, у якіх размяшчалася ў той час брацкая друкарня. На пярэднім плане ўмацаванні бастыённага тыпу і Каралеўская брама.

Кропка, з якой разгортваўся такі відарыс, мяркуючы па перспектыве, павінна была знаходзіцца побач з месцам, дзе пазней пабудавалі мураваны кармеліцкі касцёл Святога Станіслава, бліжэй да вуліцы Ветранай, адкуль чыталіся два бастыёны вала і брама, размешчаная ў правым баку гравюры.

## Значэнне гравюры 
Змяшчэнне на тытульным лісце «Кнігі жыцій святых» віду Магілёва з выявамі будынкаў грамадскага прызначэння — адзін з першых прыкладаў свецкага гарадскога пейзажа ў кірылічнай кнізе.

## Спасылкі 
* Планіроўка Магілёва

Катэгорыя:Гравюры паводле алфавіта
Катэгорыя:Гісторыя Магілёва
Катэгорыя:Гравюры 1702 года
Катэгорыя:Магілёўская школа гравюры
Херсонская губерня

**Херсонская губерня** — губерня, якая была размешчана ў Расійскай імперыі і ахоплівала сучасную Херсонскую, Мікалаеўскую, частку Адэскай і Кіраваградскай абласцей Украіны, а таксама частку Прыднястроўя.

## Гісторыя 
Губерня была заснавана ў 1803 г. Аляксандрам I указам ад 15 мая № 20760, калі цэнтр Мікалаеўская губерні быў пераведзены з Мікалаева ў Херсон. 6 студзеня 1921 г. Херсонская губерня была перайменавана ў Мікалаеўскую. 21 кастрычніка 1922 г. Мікалаеўская губерня ўвайшла ў склад Адэскай губерні.

Указам Сената ад 8 кастрычніка 1802 г. Наварасійская губерня была падзелена на Екацярынаслаўскую, Мікалаеўскую і Таўрычаскую губерні. Херсонскі павет увайшоў у склад Мікалаеўскай губерні. Мікалаеўская губерня праіснавала менш года.
Указам Сената ад 15 мая 1803 г. губернскае кіраванне з Мікалаева было перакладзена ў Херсон і губерня стала называцца Херсонскай.
Да канца XIX стагоддзя значных адміністрацыйна-тэрытарыяльных змен на Херсоншчыне не адбывалася.
У сакавіку 1918 г. ад Крыма да Украіны адышло тры паўночныя паветы, у тым ліку Дняпроўскі, ён стаў складовай часткай Херсонскай губерні.
28 студзеня 1920 г. Усеўкррэўкам прыняў пастанову аб падзеле Херсонскай губерні на Херсонскую і Адэскую. Цэнтрам Херсонскай губерні стаў Мікалаеў. У снежні 1920 г. Херсонская губерня была пераназвана ў Мікалаеўскую. Херсон стаў павятовым цэнтрам Мікалаеўскай губерні.
У 1922 годзе Адэская і Мікалаеўская губерні аб’яднаны ў Адэскую губерню. Херсонскі павет з гэтых пор уваходзіць у склад Адэскай губерні.
У 1923 годзе Адэская губерня падзелена на 6 акруг, у тым ліку Херсонскую акругу з цэнтрам у г. Херсоне.
У 1930 годзе праведзена новая адміністрацыйна-тэрытарыяльная рэформа. Херсонская акруга была ліквідаваны, а Херсонскі сельскі раён перададзены ў ведамства Херсонскага гарадскога Савета дэпутатаў працоўных.
У верасні 1937 года з Адэскай вобласці была вылучана Мікалаеўская.

## Адміністрацыйны падзел 
Першапачаткова губерня была падзелена на 4 паветы: Елісаветградскі, Ціраспальскі, Альвіёпальскі і Херсонскі, а з ліпеня 1806 года на 5: Александрыйскі, Елісаветградскі, Альвіёпальскі, Ціраспальскі і Херсонскі. У 1825 годзе з частак Херсонскага і Ціраспальскага паветаў быў створаны Адэскі павет. У 1828 годзе Альвіёпальскі і Елісаветградскі паветы былі скасаваны і на іх аснове створаны Бабрынецкі павет. У 1834 годзе Ціраспальскі павет быў падзелены на 2 часткі і створаны новы Ананьеўскі павет. У 1865 годзе кіраванне Бабрынецкага павета перанесена ў Елісаветград і павет пераназваны ў Елісаветградскі.

300px|thumb|right|Адміністрацыйны падзел Херсонскай губерні

## Спасылкі 
*
Генерал-палкоўнік

**Генера́л-палкоўнік** — воінскае званне вышэйшага афіцэрскага саставу ў шэрагу дзяржаў. Вышэй рангам за генерал-лейтэнанта.

У Рэспубліцы Беларусь з’яўляецца найвышэйшым званнем.

**Генерал-палкоўнікі Рэспублікі Беларусь**:
# Павел Паўлавіч Казлоўскі, Міністр абароны Рэспублікі Беларусь (1992—1994) (Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 5 верасня 1994 г. № 83 быў паніжаны ў званні да генерал-лейтэнанта)
# Эдуард Іванавіч Шыркоўскі, Старшыня КДБ БССР (1990—1991), Старшыня КДБ Рэспублікі Беларусь (1990—1994).
# Анатоль Іванавіч Касценка, Міністр абароны Рэспублікі Беларусь (1994—1995).
# Аляксандр Пятровіч Чумакоў, Міністр абароны Рэспублікі Беларусь (1997—2001).
# Леанід Сямёнавіч Мальцаў, Міністр абароны Рэспублікі Беларусь (1995—1996, 2001—2009).

**Генерал-палкоўнік унутраннай службы**
# Уладзімір Дзям’янавіч Ягораў, міністр унутраных спраў Рэспублікі Беларусь (1990—1994).

У катэгорыі ваеннаслужачых карабельнага саставу ваенна-марскога флоту званню генерал-палкоўніка адпавядае воінскае званне адмірала.

## Знакі адрознення 

Погон полковника милиции Беларусь.png|100px|Пагон генерал-палкоўніка беларускай міліцыі
Imperial Russian Army GenBranch 1917 v.png|thumb|100px|Пагон генерала Рускай Імператарскай Арміі
OF-9 Generaloberst (Bayern) 1918.gif|100px|Пагон генерал-палкоўніка Германскай імперскай арміі
RA-SA_A_F8ColGen_1955field.gif|thumb|100px|Пагон генерал-палкоўніка Савецкай Арміі
Army-USA-OF-09.svg|thumb|100px|Пагон генерала арміі ЗША

Катэгорыя:Ваенная гісторыя
Катэгорыя:Воінскія званні
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Беларусі
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Расіі
Катэгорыя:Табель аб рангах
*
Суднікі

Назву **Суднікі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Су́днікі — вёска ў Аршанскім раёне
** Су́днікі — вёска ў Браслаўскім раёне
** Су́днікі — вёска ў Віцебскім раёне
** Су́днікі — хутар у Мёрскім раёне
* Мінская вобласць:
** Су́днікі — вёска ў Валожынскім раёне
** Суднікі́ — вёска ў Вілейскім раёне
** Суднікі́ — вёска ў Мядзельскім раёне
** Суднікі́ — вёска ў Мікалаеўшчынскім сельсавеце Стаўбцоўскага раёна
** Суднікі́ — вёска ў Старасвержанскім сельсавеце Стаўбцоўскага раёна
### Расія 
* Суднікі (Смаленская вобласць)
Калінкі

**Калінкі**, або **салодкая гарэлка** — абрад у традыцыйным беларускім вяселлі, непасрэдна звязаны з першай шлюбнай ноччу маладых.

У ХІХ і пачатку ХХ ст. гэтым абрадам правяралі маладую, ці захавала яна цноту да вяселля. Калі захавала, дык праводзілася ўрачыстае распіванне салодкай гарэлкі з галінкай каліны. А прыданкі мелі права скакаць на лавах і паламаць іх. Калі яна не захавала цноту, то галоўнаму свату альбо маці нявесты вешалі на шыю хамут і частавалі горкай гарэлкай. Спявалі і адпаведныя песні нецэнзурнага зместу.

## Літаратура 
* *Семен Борис*. Калинки // Неман № 4, 1976.

Катэгорыя:Беларускія абрады і звычаі
Лапкі

Назву **Лапкі́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Лапкі — вёска ў Браслаўскім раёне
* Мінская вобласць
** Лапкі — вёска ў Стаўбцоўскім раёне

## Расліны 
* народная назва віду
Андрэян Дзмітрыевіч Захараў

**Андрэян (Адрыян) Дзмітрыевіч Захараў** ( — , Санкт-Пецярбург) — рускі архітэктар, прадстаўнік стылю ампір. Стваральнік комплексу будынкаў Адміралцейства ў Санкт-Пецярбургу.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 жніўня 1761 года ў сям’і дробнага служачага Адміралцейств-калегіі. У раннім узросце быў аддадзены бацькам у мастацкае вучылішча пры пецярбургскай Акадэміі Майстэрстваў, дзе правучыўся да 1782 года. Яго настаўнікамі былі А. П. Какорынаў, І. Я. Староў і Ю. М. Фельтэн. У 1778 году Андрэян Захараў атрымаў сярэбраны медаль за праект загараднага дома, у 1780 — Вялікую сярэбраны медаль за «архітэктурную кампазіцыю, якая прадстаўляе дом прынцаў». Пры заканчэнні вучылішча атрымаў вялікі залаты медаль і права на  паездку за мяжу для працягу адукацыі. Працягваў вучыцца ў Парыжы з 1782 па 1786 у .

У 1786 годзе вярнуўся ў Пецярбург і пачаў працаваць выкладчыкам у Акадэміі мастацтваў, адначасова пачаўшы займацца праектаваннем. Праз некаторы час Захарава прызначылі архітэктарам ўсіх недабудаваных будынкаў Акадэміі Майстэрстваў.

У канцы 1799 года ўказам Паўла I Захараў быў прызначаны галоўным архітэктарам Гатчыны, дзе прапрацаваў амаль два гады.

Пасля гэтага ён працаваў у Санкт-Пецярбургу, дасягнуў звання галоўнага архітэктара Марскога ведамства.

З 1787 года Захараў выкладаў у Акадэміі Майстэрстваў, сярод яго вучняў быў архітэктар А. І. Мельнікаў.

З 1794 года Захараў стаў акадэмікам пецярбургскай Акадэміі Майстэрстваў.

## Літаратура 
* Гримм Г. Г. Архитектор Андреян Захаров. Жизнь и творчество / Г. Г. Гримм. — М.: Гос. Архит. Изд-во Акад. Архит. СССР, 1940. — 68 с. + 106 илл. — (Мастера архитектуры русского классицизма).
* Аркин Д. Захаров и Воронихин. — М.: Госиздат по строительству и архитектуре, 1953. — 78 с.,ил. (Цикл лекций «Мастера русского зодчества»).
* Пилявский В. И. Зодчий Захаров / В. И. Пилявский, Н. Я. Лейбошиц. — Л.: Знание, 1963. — 60 с., ил.
* Шуйский В. К. Андреян Захаров / В. К. Шуйский. — СПб.: Стройиздат, 1995. — 220 с
*  Неизвестный автограф *А. Д. Захарова* // Архитектурное наследство. — № 49 / Под ред. *И. А. Бондаренко*. — М.: , 2008. — ISBN 978-5-484-01055-4 — С.219—222.
* Родионова Т. Ф. Гатчина: Страницы истории. — 2-е изд., испр. и доп. — Гатчина: Изд. СЦДБ, 2006. — 240 с. — 3000 экз. — ISBN 5-943-31111-4

Катэгорыя:Архітэктары Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Архітэктары Гатчыны
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Пахаваныя на Лазараўскіх могілках Аляксандра-Неўскай лаўры
Катэгорыя:Пенсіянеры Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Архітэктары Ніжняга Ноўгарада
Копішча

**Ко́пішча** (, ) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бараўлянскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 9 жніўня 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Зеленалужскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2009 год (перапіс) — 488 чалавек
* 1999 год (перапіс) — 212 чалавек

## Размяшчэнне 
Вёска Копішча размешчана ля паўночна-ўсходняй мяжы Мінска, паміж сталічнай вуліцай Гінтаўта і шасэ . Вышыня цэнтра населенага пункта складае 230 м. Паблізу вёскі знаходзіцца база ДТСААФ і сасновы лес.

## Жылы фонд 
Па стане на 2010 год жылы фонд у Копішчы ўключаў 105 індывідуальных пабудоў, у т. л. дамоў катэджнага тыпу.

У рамках пашырэння Мінска быў зацверджаны праект дэталёвай планіроўкі, згодна з якім у раёне Копішча ўзводзіцца шматпавярховы мікрараён, а частка пабудоў вёскі (асабліва старых і прылеглых да новага кварталу, усяго 20 дамоў) зносіцца. Аднак пасля архітэктары вылучылі карэкціроўку праекта, дзе прапануецца ліквідаваць ўжо ўсю вёску і ваколіцу базу ДТСААФ. 12 чэрвеня 2008 прэзідэнт А. Р. Лукашэнкі выдаў даручэнне № 09/03, якое прадстаўляе Пріорбанку і фірме «Этэрыка» права на забудову тэрыторыі мікрараёна «Копішча» без правядзення аўкцыёну.

Жыхары Копішча занепакоеныя падзеямі, што адбываюцца, і ў калектыўным лісце звярнуліся да прэзідэнта Беларусі з просьбай абараніць іх правы.

## Адукацыя 
* Сярэдняя школа № 1

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бараўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна
Брынальф Альгатсан

** Брынальф Альгатсан ** (, ; ,  — , ) — святы Рымска-Каталіцкай Царквы, біскуп.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння навучанні ў Парыжы Брынальф вярнуўся ў Швецыю, дзе стаў служыць канонікам у кафедральным саборы горада Скара. У 1278 годзе Брынальф быў пасвечаны ў біскупа дыяцэзіі Скара. Быўшы біскупам, Брынальф ступіў у спрэчку са шведскім каралём Магнусам I, што стала прычынай таго, што ён быў вымушаны пакінуць сваю біскупскую кафедру з 1288—1289 гг. Святы Брынальф памёр 6 лютага 1317 года.

## Услаўленне 
Працэс кананізацыі Святога Брынальфа ініцыяваў у 1416 годзе шведскі кароль Эрык Памеранскі. У 1417 годзе Рымскі Папа Марцін V прылічыў Брынальфа да ліку святых.

Дзень памяці ў Каталіцкай Царкве — 6 лютага.

## Крыніца 
* Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 1: A-C. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, стр. 519. ISBN 83-7097-271-3

## Спасылкі 
* Індэкс святых 

Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Святыя Швецыі
Магнус I Ладулас

**Ма́гнус I Ла́дулас** (ён жа **Магнус Свірнавы Замо́к**) (;  —) — кароль (конунг) Швецыі з 1275 года, другі сын Ярла Біргера.

## Біяграфія 
14-15 чэрвеня 1275 года Магнус і яго брат Эрык атрымалі перамогу пры Хове ў лесе Тывідэн (Вестэргётланд) над сваім братам-каралём Вальдэмарам. У кастрычніку таго ж года Магнус быў абраны конунгам Швецыі ў свяшчэннага каменя Морастэн на сенажаці Мора каля Упсалы. 24 мая 1276 года, пасля атрымання дазволу ад царквы адбылася яго каранацыя. Вальдэмар, які працягваў барацьбу супраць Магнуса да 1277 года, у выніку прымірыўся з братам (мір у Лахальме), адрокся ад прастола і атрымаў у валоданне частку Гёталанда. 11 лістапада 1276 года Магнус ажаніўся з Хельвіг, дачкой гальштэйнскага графа. Быў пасроднікам у барацьбе Даніі з Нарвегіяй і Нарвегіі з Любекам; абвясціў земскі мір.

Магнус трымаў свой двор то на востраве Вісінгсё, то на востраве Альснё, на возеры Меларэн, дзе быў пабудаваны  у гатычным стылі. Менавіта ў гэтай рэзідэнцыі быў створаны так званы  (1280), які замацаваў падзел насельніцтва каралеўства на свабодных (*frälse*) і несвабодных (*ofrälse*). Да першых, тых, хто сфарміраваў рыцарства, адносіліся служылыя людзі караля і частка радавой знаці. Яны былі абавязаны несці конную вайсковую службу, з'яўляючыся на ваенныя агляды ў поўным узбраенні і са сваёй вайсковай адзінкай, за што вызваляліся ад нясення рэгулярнага цягла на карысць кароны. Да *ofrälse*, якія неслі цяглавыя павіннасці, адносіліся бонды, бюргеры і вольныя рудакопы. Мянушка Магнуса (*Ladulås* — «свірнавы замок»), верагодна, паходзіць ад закона, які вызваляў сялянства ад абавязку забяспечваць харчом знаць і вышэйшае духавенства ў іх вандроўках (павіннасць пастою — гестынг). Гэты закон прывёў да канфлікту Магнуса з мясцовым біскупам Брынальфам Альгатсанам, які быў вымушаны пакінуць сваю біскупскую кафедру і выехаць са Швецыі. Іншая тэорыя паходжання мянушкі звязана з магчымым скажэннем яго другога імя, Ладзіслаус (Уладзіслаў).

Магнус памёр у замку Вісінгсё і пахаваны ў адбудаваным ім францысканскім кляштары (цяпер — царква Рыдархольмена, Стакгольм). Урачыстае пахаванне адбылося ўлетку 1293 года. Раскопкі пачатку XX стагоддзі паказалі, што кароль быў пахаваны ў старой алтарнай частцы. Пры распячатванні грабніцы была выяўлена паталагічная дэфармацыя канечнасцей, выкліканая моцным лёгачным ці сардэчным захворваннем.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Блог пра даследаванне пахавання Магнуса Ладуласа 

Катэгорыя:Фолькунгі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Рыдархольмскай царкве
Катэгорыя:Каралі шведскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIII стагоддзя
Царква Рыдархольмена

thumb|200px|Вежа Рыдархольмскай царквы
**Царква Рыдархольмена** (**Рыдархольмская царква**; ) — царква, размешчаная на востраве Рыдархольмен, побач з Каралеўскім палацам у Стакгольме, Швецыя. Адзіная захаваная ў Стакгольме сярэднявечная манастырская царква. Пахавальня шведскіх манархаў. Традыцыя пахавання манархаў на Рыдархольмене захоўвалася да 1950 года.

Паводле францысканскіх харонік кляштар на Рыдархольмене быў заснаваны ў 1270 годзе, пачатак будаўніцтва самой царквы прыйшлося на 80-я гады XIII стагоддзя. Першапачаткова двухнефная царква не мела вежы, якія былі забаронены статутам ордэна. У сярэдзіне XV стагоддзя царква была перабудавана і атрымала трэці неф з паўднёвага боку, упрыгожаны роспісамі па вапнавай тынкоўцы, якія часткова захаваліся да нашага часу. Перыяд росквіту царквы прыйшоўся на час кіравання караля Юхана III (1568—1592 гады), калі яна была адрэстаўравана, здабыла раскошнае ўбранне і вежу.

У 1807 годзе кангрэгацыя была распушчана, і ў наш час царква выкарыстоўваецца толькі для пахаванняў і памінальных службаў. Тут пахаваны шведскія манархі ад Густава Адольфа да Густава V. Таксама тут знаходзяцца пахаванні Магнуса I і Карла VIII.

У цэрквы знаходзіцца збор гербаў кавалераў ордэна Серафімаў. Калі памірае кавалер ордэна, яго герб вывешваецца ў царкве, і падчас пахавальнай цырымоніі з 12:00 да 13:00 звіняць царкоўныя званы.

Царква — адзін з самых старых будынкаў у Стакгольме, асобныя часткі якога датуюцца канцом XIII стагоддзя, калі царква была пабудавана як галоўны будынак кляштара францысканцаў. Падчас Рэфармацыі кляштар быў зачынены, і будынак стаў выкарыстоўвацца для пратэстанцкіх набажэнстваў.

Царкоўны шпіль, спраектаваны Вілемам Боем, быў усталяваны падчас кіравання караля Ганса. Аднак гэты шпіль быў разбураны ўдарам маланкі 28 ліпеня 1835 года, пасля чаго быў усталяваны сучасны жалезны шпіль.

Адкрыта толькі ў цёплую пару года.

## Літаратура 
* Информационная брошюра «Риддархольмская церковь» на русском языке. Production The Royal Collections, Department of Education, 2010
* *Carlén O.* Riddarholms-kyrkans historia och märkvärdigheter — Stockholm, 1876.

## Спасылкі 
* 
* Царква Рыдархольмена на сайце каралеўскага двара 

Р
Катэгорыя:Славутасці Стакгольма
Катэгорыя:Пахавальні
Катэгорыя:Храмы Стакгольма
*
Ордэн Серафімаў

**Ордэн Серафімаў** () — вышэйшы ордэн Швецыі.

## Гісторыя 
Заснаванне гэтага найстарэйшага і галоўнага са шведскіх ордэнаў узыходзіць да часоў Магнуса Ладуласа. Першапачаткова ён быў заснаваны як духоўна-рыцарскі ордэн у XIII стагоддзі (паводле іншых крыніц, у XIV ст.).

У іўдаісцкай і хрысціянскай рэлігійных традыцыях серафімы — гэта анёлы вышэйшага рангу, якія найбольш набліжаны да прастола Бога і ўслаўляюць Яго. Апісанне серафімаў утрымліваецца яшчэ ў старазапаветнай «Кнізе прарока Ісаі»: «*У кожнага з іх па шэсць крылаў: двума засланяў кожны аблічча сваё, і двума засланяў ногі свае, і двума лётаў*». Падрыхтоўваючы прарокаў да служэння, адзін з серафімаў ачышчае ім вусны, дакрануўшыся да іх гарачым вугалем, які ён узяў абцугамі з ахвярніка.

У 1748 годзе шведскі кароль Фрэдрык I аднавіў ордэн Серафімаў і распрацаваў яго статут, паводле якога гэту вышэйшую ўзнагароду атрымлівалі кіраўнікі дзяржаў, прынцы каралеўскай крыві, тыя грамадзяне, якія сваімі заслугамі дасягнулі першых чыноў у дзяржаве.

Колькасць кавалераў ордэна Серафімаў, які меў адну ступень, была абмежавана — 24 чалавекі; акрамя іх, ордэн мог быць уручаны яшчэ васьмі замежнікам. Найстарэйшы з кавалераў атрымліваў пажыццёвую пенсію ў 100 рыксдалераў.

Збор гербаў кавалераў ордэна знаходзіцца ў цэрквы Рыдархольмена. Калі памірае кавалер ордэна, яго герб вывешваецца ў царкве, і падчас пахавальнай цырымоніі з 12:00 да 13:00 звоняць царкоўныя званы.

У выніку ордэнскай рэформы 1975 года было пастаноўлена не ўручаць ордэн Серафімаў шведскім падданым, у тым ліку нават членам каралеўскага дому. Толькі ў 1995 годзе гэта пастанова датычна членаў каралеўскага дому была адменена, і дзяцей караля Карла XVI Густава было загадана лічыць кавалерамі ордэна з дня нараджэння. Аднак знакі ордэна былі ім уручаны толькі ў дні іх паўналецця — кронпрынцэсе Вікторыі 14 ліпеня 1995 года, прынцу Карлу-Філіпу 13 мая 1997 года, прынцэсе Мадлене 10 чэрвеня 2000 года.

## Знакі адрознення 
Да знакаў ордэна Серафімаў адносяцца залаты крыж, зорка, залаты ланцуг і ордэнская стужка светла-блакітнага колеру.

Крыж — васьміканцовы (мальтыйскі) белы, эмаляваны, у залатой аправе і з залатымі шарыкамі на канцах. У цэнтры яго змешчаны нябеснага колеру шар з трыма белымі літарамі **J. H. S.** (Jesus Hominum Salvator — *Ісус збавіцель людзей*). Па баках крыжа і пад літарамі змешчаны залатыя кароны, на вуглах чатырохвугольніка размешчаны залатыя патрыяршыя крыжы, а паміж імі — залатыя галоўкі серафімаў. На блакітным полі адваротнага боку крыжа змешчаны тры літары — **F. R. S.** (Fredericus Rex Sueciae — *Фрэдрык, кароль Швецыі*). Крыж прышпільваецца да кароны і ў асабліва ўрачыстых выпадках носіцца на залатым ордэнскім ланцугу.

Сярэбраная зорка ордэна таксама выканана ў выглядзе ордэнскага крыжа.

Ордэнскі ланцуг складаецца са звёнаў у выглядзе залатых галовак серафімаў і эмаляваных блакітнай эмаллю патрыяршых крыжоў, якія чаргуюцца паміж сабой.

## Спасылкі 
* Ордэн Серафімаў на сайце Шведскага каралеўскага дому 

## Гл. таксама 
* Кавалеры ордэна Серафімаў

Серафімаў
Катэгорыя:Вышэйшыя дзяржаўныя ўзнагароды
Джакама Пальма Старэйшы

**Джакама Пальма Старэйшы** (**Пальма іль Векіа**, , уласна , 1480, паблізу Бергама — июль 1528, Венецыя) — італьянскі .
, 1515—1516]]

Пальма іль Векіа вучыўся пад уплывам Беліні, Віторэ Карпача, Чымы і Тыцыяна і правёў большую частку свайго жыцця ў Венецыі. Творы Пальмы іль Векіа адрозніваюцца прыгожай кампазіцыяй, упэўненым малюнкам, бліскучым і цёплым каларытам. Фігуры яго карцін, у большасці выпадкаў выкананыя на фоне пейзажа, маюць высакародны характар і апранутыя ў шырокія адзенні з шырокімі складкамі.

## Літаратура 
*
Валаўскі сельсавет

**Вала́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ельскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Валаўск.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Кармянскі сельсавет** у складзе Каралінскага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Карма. З 26 ліпеня 1930 года Каралінскага раёна БССР, з 5 лютага 1931 года Ельскага раёна БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 17 снежня 1959 года вёска Валаўск пералічана са Скародненскага сельсавета ў Кармянскі, цэнтр Кармянскага сельсавета перанесены ў вёску Валаўск, а сельсавет перайменаваны ў Валаўскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Валаўскага сельсавета 8 населеных пунктаў. 13 лістапада 1987 года скасавана вёска Новы Хутар, 17 лістапада 2005 года — вёскі Вязцы, Глазкі і Шыя.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 725 чалавек, з іх 96,8 % — беларусы, 2,1 % — рускія, 0,6 % — украінцы, 0,4 % — малдаване; паводле перапісу 2019 года — 533 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Сома

**Сома**:

* **Сома** — рытуальны напітак і бажаство Месяца ў інда-іранцаў і ў пазнейшых ведыйскай і старажытнаперсідскай культурах.
* **Сома** — горад у Японіі, размешчаны ў прэфектуры Фукусіма.
* **Сома** () — рака на поўначы Францыі.
* **Сома** () — дэпартамент на поўначы Францыі.
* **Сома** () —  камуна ў Італіі.
Дабрынскі сельсавет (Ельскі раён)

**Дабры́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ельскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Дабрынь.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Анзельмаўскі сельсавет** у складзе Каралінскага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Анзельмаўка. 24 верасня 1926 года рэарганізаваны ў **Анзельмаўскі нацыянальны нямецкі сельсавет**. У 1929 годзе вёска Анзельмаўка атрымала назву Роза Люксембург, сельсавет перайменаваны ў **Роза-Люксембургскі нацыянальны нямецкі сельсавет**. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Каралінскім раёне БССР, які 5 лютага 1931 года перайменаваны ў Ельскі раён. З 21 чэрвеня 1935 года ў Ельскім раёне Мазырскай акругі. У 1937 годзе Роза-Люксембургскі сельсавет рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 года ў Ельскім раёне Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Кузьміцкага сельсавета, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Славечна. У 1969 годзе сельсавет перайменаваны ў **Славечанскі сельсавет**. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Славечанскага сельсавета 6 населеных пунктаў. 25 лютага 1977 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Роза Люксембург, сельсавету вернута назва — Розалюксембургскі сельсавет. 26 верасня 2006 года ў склад сельсавета з Млыноцкага сельсавета былі перададзены вёскі Дабрынь, Данілаўка і пасёлак Дабрынскі, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Дабрынь, а сельсавет перайменаваны ў Дабрынскі. 27 снежня 2022 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Млыноцкага сельсавета (8 населеных пунктаў: аграгарадок Млынок, вёскі Бабруйкі, Княжабор’е, Мазуры, Палаўкі, Санюкі, Ульянаўка і пасёлак Палеск).

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (7 населеных пунктаў) — 1307 чалавек, з іх 95,3 % — беларусы, 2,4 % — рускія, 1,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (7 населеных пунктаў) — 1114 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Нацыянальныя нямецкія сельсаветы БССР
Іван Пятровіч Фурман

**Іван (Яніс) Пятровіч Фурман** (, Сенненскі павет, Магілёўская губерня — , Віцебск) — беларускі мастацтвазнавец і краязнавец.

## Біяграфія 
. «Экслібрыс Івана Фурмана»]]
Нарадзіўся на фальварку Леонтава ў лютэранскай сям’і землеўладальніка з латышскіх сялян.

З 1909 па 1913 навучаўся ў Пскоўскай землямернай вучэльні, адразу пасля заканчэння вучобы пачаў працаваць у Віцебскай губернскай землеўпарадкавальнай камісіі. Калежскі сакратар (19 красавіка 1914). Пасля кароткай службы ў 100-м пяхотным Астроўскім палку — старшы землямер (1917), з сакавіка 1919 землямер-інструктар па Віцебскім павеце, з 1920 — кіраўнік работ у тым жа павеце, з 1922 загадчык землямерна-тэхнічнай часткай Віцебскага губернскага зямельнага ўпраўлення. Адначасова з 1923 землямер-рэвізор у Невельскім павеце, з 1926 раённы землеўпарадчык у Гарадоцкім раёне.

Скончыў Віцебскае мастацкае вучылішча, затым Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута (1918).

Член Камісіі па ахове помнікаў гісторыі і культуры Віцебскага акруговага таварыства краязнаўства. З 1931 года супрацоўнік Віцебскага краязнаўчага музея.

Памёр у Віцебску пасля цяжкай хваробы.

## Навуковая дзейнасць 
Займаўся даследаваннямі беларускага народнага мастацтва, творчасці віцебскіх мастакоў-гравёраў. Каб абараніць таленавітых мастакоў ад палітычнай дыскрэдытаціі з боку «змагароў» за «пралетарскае рэвалюцыйнае» мастацтва, якія набывалі моц у сярэдзіне 20-х — пачатку 30-х гадоў, Іван Фурман падкрэсліваў у іх творах краязнаўчыя і этнаграфічныя матывы. Ён піша:

Ксілаграфіі Мініна, Юдовіна, Гарбаўца маюць вялікае значэнне ў жыцці мастацтва нашага краю. Да гэтых гравюр будуць звяртацца не толькі знаўцы мастацтва, але і ўсякі, хто вывучае мясцовы край, і асабліва той, хто вывучае архітэктуру і быт краю, бо ў гравюрах памянёных мастакоў даволі поўна адлюстраваны знешні від горада Віцебска і яго ўнутранае жыццё. 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Баринов И.* Иван Фурман: ревнитель или гонитель белорусского искусства? // Запісы беларусаведа, 1.2.2023.

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Вучоныя паводле алфавіта
Сага пра нашчадкаў Кнута

**Сага пра нашчадкаў Кнута**, **Сага пра Кнютлінгаў** () або **Жыціе дацкіх конунгаў** () — адна з каралеўскіх саг, прысвечаных жыццю манархаў Даніі пачынаючы прыкладна з 950 года н.э. з кіравання Харальда Сінязубага і сканчаючы 1187 годам, калі Кнуд VI атрымаў перамогу ў паходзе на Вендаў. Сага напісана ў Ісландыі прыблізна ў 1260 годзе.

Сага цесна звязана з працай Сноры Стурлусана пра гісторыю нарвежскіх конунгаў — Кругам зямным. Як і Сноры, аўтар сагі часта выкарыстоўвае скальдычныя песні ў якасці дакументальнай крыніцы.

Ёсць вялікая верагоднасць, што аўтарам сагі быў Олаф Тордарсан, пляменнік Сноры Стурлусана. Олаф знаходзіўся пры двары дацкага конунга Вальдэмара Пераможнага, брата Кнуда VI, у 1240-41 гадах, і Вальдэмар забяспечыў Олафа каштоўнымі звесткамі.

Катэгорыя:Гісторыя Даніі
Катэгорыя:Ісландскія сагі
Катэгорыя:Нардыстыка
Катэгорыя:Ёмсвікінгі
Катэгорыя:Каралеўскія сагі
Млыноцкі сельсавет

**Млыно́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ельскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Млынок.

## Гісторыя 
25 лютага 1977 года Ельскі сельсавет быў перайменаваны ў Млыноцкі. 26 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Ельскага гарсавета перададзены пасёлак Палеск. 17 лістапада 2005 года скасавана вёска Палаўкоўскі Млынок. 26 верасня 2006 года населеныя пункты Дабрынскі, Дабрынь, Данілаўка былі перададзеныя ў склад Розалюксембургскага сельсавета. 27 снежня 2022 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дабрынскага сельсавета.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 8 населеных пунктаў: аграгарадок Млынок, вёскі Бабруйкі, Княжабор’е, Мазуры, Палаўкі, Санюкі, Ульянаўка і пасёлак Палеск.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 702 чалавекі, з іх 90,3 % — беларусы, 4,4 % — рускія, 3,0 % — украінцы, 1,6 % — цыганы; паводле перапісу 2019 года — 603 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ельскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1977 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2022 годзе
Леафвін Годвінсан

**Леафвін Годвінсан** (; каля 1035 — 14 кастрычніка 1066) — англасаксонскі арыстакрат, эрл Кента (з 1057 года), прадстаўнік дому Годвіна і малодшы брат караля Гаральда II, актыўны ўдзельнік абароны Англіі ад нармандскіх заваёўнікаў.

## Біяграфія 
[thumb|left|300px|Смерць Леафвіна і [Гірт Годвінсан|Гірта Годвінсанаў. Фрагмент габелена з Баё]]
Леафвін быў пятым сынам Годвіна, эрла Уэсэкса, найбуйнейшага і самага ўплывовага магната Англіі першай паловы кіравання караля Эдуарда Спаведніка. Калі ў 1051 г. кароль дамогся выгнання Годвіна і яго сям’і, Леафвін адправіўся разам са сваім старэйшым братам Гаральдам у Ірландыю. Там яны набралі флатылію караблёў і, злучыўшыся з ваеннымі сіламі бацькі, у 1052 г. высадзіліся ў Англіі і прымусілі караля Эдуарда пагадзіцца на вяртанне ўладанняў і ўплыву сям’і Годвіна.

Пасля смерці эрла Годвіна ў 1053 г. яго ўладанні атрымаў у спадчыну старэйшы сын Гаральд. Леафвін каля 1057 г. атрымаў тытул эрла з уладай над наступнымі графствамі: Кент, Эсэкс, Мідлсекс, Гертфардшыр, Сурэй і, магчыма, Бакінгемшыр. Леафвін і іншыя сыны Годвіна разам кантралявалі большую частку англасаксонскага каралеўства. Уплыў Годвінсанаў яшчэ больш узмацнілася пасля абрання напачатку 1066 г. Гаральда каралём Англіі.

Леафвін разам са сваёй дружынай удзельнічаў у абароне краіны ў перыяд нарвежскага і нармандскага ўварванняў 1066 г. і загінуў у бітве пры Гастынгсе.

## Літаратура 
* Англасаксонскі перыяд
* Stenton, F. Anglo-Saxon England. Oxford, 1973.

Катэгорыя:Англасаксонскі перыяд
Катэгорыя:Нармандскае заваяванне Англіі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Катэгорыя:Графы кенцкія
Граф Усходняй Англіі

**Граф Усходняй Англіі** () — адзін з арыстакратычных тытулаў раннесярэднявечнай Англіі.

Усходняя Англія была адным з англасаксонскіх каралеўстваў перыяду гептархіі і займала тэрыторыю сучасных графстваў Норфалк, Суфалк, а таксама частку графстваў Кембрыджшыр і Эсэкс. У 879 годзе каралеўства было заваявана дацкімі вікінгамі і ўвайшло ў склад Данелага. Тут было створана адно з невялікіх скандынаўскіх каралеўстваў, якое праіснавала да 910-х гадоў, калі гэта тэрыторыя была адваявана англасаксамі і ўключана ў склад Англійскай дзяржавы. З узыходжаннем на прастол Англіі на пачатку XI стагоддзя Кнуда Вялікага краіна была падзелена на некалькі буйных правінцый, якія кіраваліся англа-дацкімі паплечнікамі караля. Адной з такіх правінцый стала Усходняя Англія, на чале якой устаў дацкі вікінг Торкель Доўгі. У 1045 годзе эрлам Усходняй Англіі стаў Гаральд Годвінсан, будучы апошні англасаксонскі кароль. Пасля нармандскага заваявання Англіі ў 1066 годзе Вільгельм I перадаў Усходнюю Англію з тытулам графа аднаму са сваіх англа-нармандскіх прыхільнікаў, графу Ральфу I. Яго сын у 1075 годзе прыняў удзел у мецяжы трох графаў, пасля задушэння якога графства Усходняя Англія было скасавана. У далейшым гэты тытул больш не аднаўляўся.

## Англа-дацкія эрлы Усходняй Англіі 
* Торкель Доўгі (пам. 1020-я), эрл Усходняй Англіі з 1017 года;
* Гаральд (каля 1022—1061), эрл Усходняй Англіі ў 1044—1052, 1052—1053, эрл Уэсэкса (1053—1066), кароль Англіі (1066);
* Эльфгар (каля 1030—1062), эрл Усходняй Англіі (1052, 1053—1057), эрл Мерсіі (з 1057);
* Гірт (каля 1032—1066), эрл Усходняй Англіі (з 1057), малодшы брат Гаральда.

## Англа-нармандскія графы Усходняй Англіі 
* Ральф I (каля 1011—1068), граф Усходняй Англіі (з 1067);
* Ральф II (каля 1042—1096), граф Усходняй Англіі (1069—1075), сын папярэдняга.

## Гл. таксама 
* Спіс каралёў Усходняй Англіі
* Графы Норфалк
* Графы Сафалк

## Літаратура 
* The Complete Peerage
* Stenton, F. Anglo-Saxon England. — Oxford, 1971.

*
Усходняя Англія
Усходняя Англія
Майкл Колінз

**Майкл Колінз**:
* Майкл Колінз (1890—1922) — ірландскі рэвалюцыянер і дзяржаўны дзеяч.
* Майкл Колінз (1930—2021) — амерыканскі астранаўт і тэставы пілот.
Гірт Годвінсан

**Гірт Годвінсан** (; ; каля 1032 — 14 кастрычніка 1066) — англасаксонскі арыстакрат, эрл Усходняй Англіі (з 1055 г.) прадстаўнік дому Годвіна і малодшы брат караля Гаральда II, актыўны ўдзельнік абароны Англіі ад нармандскіх заваёўнікаў.

## Біяграфія 
[thumb|left|200px|Смерць Гірта і [Леафвін Годвінсан|Леафвіна Годвінсанаў. Фрагмент габелена з Баё]]
Гірт быў чацвёртым сынам Годвіна, усемагутнага эрла Уэсэкса. Калі ў 1051 г. англійскі кароль Эдуард Спаведнік дамогся падзення Годвіна і яго эміграцыі, разам з бацькам і старэйшым братам Свенам Гірт адправіўся ў Фландрыю. У наступным годзе Годвін сабраў невялікі флот і разам са сваімі дзецьмі атакаваў паўднёвае ўзбярэжжа Англіі. Кароль быў вымушаны падпарадкавацца і вярнуць Годвіну яго ўладання і месца пры двары.

Пасля смерці Годвіна ў 1053 г. старэйшы сын Гаральд атрымаў у спадчыну тытул эрла Уэсэкса, а Гірту праз два гады было перададзена былое эрлства Гаральда, якое ўключала Усходнюю Англію, Кембрыджшыр і Оксфардшыр. Разам з рэгіёнамі, размешчанымі пад кантролем іншых братоў, дом Годвіна кіраваў практычна ўсёй тэрыторыяй Англіі, за выключэннем заходняй часткі Сярэдняй Англіі (Мерсія). Уплыў Гірта яшчэ больш узмацніўся з узыходжаннем напачатку 1066 г. яго брата Гаральда на англійскі прастол.

Паводле сведчанняў Вільяма Мальмсберыйскага, у сярэдзіне 1066 г. Гірт выступіў супраць асабістага ўдзелу караля Гаральда ў вайне з Вільгельмам, герцагам Нармандыі, у сувязі з тым, што Гаральд да ўзыходжання на прастол даў клятву вернасці Вільгельму і абяцаў падтрымаць яго кандыдатуру на англійскую карону. Гірт быў гатовы сам узначаліць англасаксонскую армію, каб не дапусціць парушэння Гаральдам сваёй клятвы. Аднак кароль праігнараваў прапанову Гірта. У бітве пры Гастынгсе 14 кастрычніка 1066 г. Гірт на чале сваёй дружыны ваяваў з нармандскімі войскамі і загінуў разам са сваімі братамі Гаральдам і Леафвінам.

## Літаратура 
* Англасаксонскі перыяд
* Stenton, F. Anglo-Saxon England. Oxford, 1973.

Катэгорыя:Англасаксонскі перыяд
Катэгорыя:Нармандскае заваяванне Англіі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Катэгорыя:Графы Усходняй Англіі
Цімафееўка

**Цімафе́еўка**, **Жыцец** (*Phleum*) — род кветкавых раслін сямейства метлюжковых (злакаў).

## Арэал 
Адрозніваецца каля 20 відаў. Пашыраны ў нетрапічных абласцях абодвух паўшар’яў. На тэрыторыі Беларусі  і  пашыраны на лугах, лясных палянах, уздоўж дарог.

## Прымяненне 
Як кармавую расліну вырошчваюць  (культывуецца ў Еўропе з 18 ст.).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Метлюжковыя
Санюкі

**Санюкі́** (, ) — вёска ў Ельскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Дабрынскага сельсавета.

## Геаграфія 
За 5 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Ельск (на лініі Калінкавічы — Оўруч), за 186 км ад Гомеля, на рацэ Мытва (прыток Прыпяці).

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядома з 2-й паловы XVIII ст., як пасяленне ў Мазырскім павеце Менскага ваяводства.
 
Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793 г.) у складзе Расійскай імперыі. У 1809 г. сяло Санюкоў у Мазырскім павеце Мінскай губерні.

У 1834 г. 14 двароў, 143 жыхары, у складзе маёнтка Міхалка.
 
Дваранін Вінцэнт Ігнатавіч Лянкевіч у вёсках Санюкі і Новая Рудня ў 1846 г. валодаў 2400 дзесяцінамі зямлі і 2 карчмамі.

Паводле перапісу 1897 г. 46 двароў, 265 жыхароў, школа граматы. У аднайменнай сядзібе дзейнічаў вадзяны млын.

У 1898 г. пабудаваны новы будынак школы. Апрача земляробства 15 вяскоўцаў займаліся бандарным промыслам.

У 1908 г. 49 двароў, 277 жыхароў, у Міхалкаўскай воласці Мазырскага павета.
 
3 20.8.1924 г. да 16.7.1954 г. цэнтр Санюкоўскага сельсавета Каралінскага, а з 5.2.1931 г. Ельскага раёнаў Мазырскай (да 26.7.1930 г., з 21.6.1935 г. да 20.2.1938 г.) акругі, з 20.2.1938 г. Палескай, з 8.1.1954 г. Гомельскай вобласці.
 
У 1929 г. арганізаваны калгас «Энергія», працавала кузня.
 
У Вялікую Айчынную вайну ў баях каля вёскі ў 1943—1944 гг. загінулі 32 воіны (пахаваны ў брацкай магіле на могілках). 66 вяскоўцаў загінулі на фронце.

Паводле перапісу 1959 г. 560 жыхароў.

Да 27 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Млыноцкага сельсавета.

## Гаспадарка 
Вёска знаходзіцца у складзе саўгаса «Млынок».

## Інфраструктура 
На тэрыторыі вёскі знаходзіцца адзіная на сельсавет агульнаадукацыйная школа на 192 вучняў. На 2012 год — 57 навучэнцаў.
Ёсць фельдшарска-амбулаторны пункт, сельскі дом культуры.

## Насельніцтва 
Насельніцтва — 102 чалавекі (2009).

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Аляксандравіч Назарчук (1927—2019) — вядомы беларускі мастак, член саюза мастакоў Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дабрынскі сельсавет (Ельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ельскага раёна
Катэгорыя:Лянкевічы
Цімафееўка лугавая

**Цімафе́еўка лугавая** (*Phleum pratense*) — кветкавая расліна сямейства метлюжковых (злакаў).

## Назва 
Цімафееўка лугавая, цімафееўка, межавая трава.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовы рыхлакустовы верхавы злак. Карэнішча кароткае. Сцёблы прамыя, вышынёю да 1 м. Лісце шматлікае, вузкалінейнае, шурпатае. Суквецце — шчыльная цыліндрычная мяцёлка, каласкі дробныя. Плод — зярняўка.

## Значэнне і выкарыстанне 
Адзін з асноўных кампанентаў сенажатных і пашавых травасумесей. Як кармавую расліну цімафееўку лугавую культывуюць у Еўропе з XVIII ст. Выведзена больш за 50 сартоў.

## Літаратура 
* Прохараў В. Цімафееўка // БЭ ў 18 т. Т. 17. Мн., 2003.

Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Травы