open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Комі-Пярмяцкая акруга

**Комі-Пярмя́цкая акру́га** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, акруга ў Пермскім краі Расіі. Размяшчаецца на паўночным захадзе края.

## Геаграфія 
Комі-Пярмяцкая акруга знаходзіцца ў нізоўі Урала, у крайняй усходняй частцы еўрапейскай часткі Расіі. Плошча акругі складае 32800 км², найвышэйшая кропка над узроўнем мора — 335 м, 82 % тэрыторыі пакрытыя лясамі. Тэрыторыя Комі-Пярмяцкай акругі складае 20,0 % ад тэрыторыі ўсяго Пермскага края, у які ўваходзіць акруга. На тэрыторыі акругі працякаюць рэкі Кама (у прыватнасці, паўднёва-ўсходняя частка акругі выходзіць сваімі межамі да Камскага вадасховішча), а таксама Іньва, Каса і Вясляна.

Тры раёны акругі залічаныя да раёнаў Крайняй Поўначы.

Акруга мяжуе з астатнімі раёнамі Пермскага края, а таксама з Рэспублікай Комі (на поўначы і паўночным захадзе) і Кіраўскаю вобласцю (на захадзе).

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел 
Комі-Пярмяцкая акруга падзяляецца на 7 муніцыпальных утварэнняў: 1 гарадскую акругу (Кудымкарскую, якая аб’ядноўвае на сваёй тэрыторыі адміністрацыйны цэнтр акругі горада Кудымкар) і шэсць муніцыпальных раёнаў. Муніцыпальныя раёны ўключаюць 30 сельскіх паселішчаў, у склад якіх у сваю чаргу ўваходзяць 705 сельскіх населеных пунктаў.

## Гісторыя 
Утвораная 26 лютага 1925 года як *Комі-Пярмяцкая нацыянальная акруга* ў складзе тагачаснай Уральскай вобласці РСФСР, захоўваючы сваю назву да 1977 года.

17 студзеня 1934 года па падзеле Уральскай вобласці апынулася ў складзе Свярдлоўскай вобласці, пасля вылучэння з яе тэрыторыі Пермскай вобласці трапіла ў склад апошняй (3 кастрычніка 1938 года).

У 1977 годзе змяняе сваю назву на *Комі-Пярмяцкая аўтаномная акруга*.

У 1992 годзе акруга атрымала статус самастойнага суб’екта Расійскай Федэрацыі, аднак пры гэтым яна фармальна працягвала знаходзіцца ў складзе Пермскай вобласці і падтрымлівала з ёй свае адносіны на дамоўнай аснове (для поўнага выхаду акругі са складу вобласці было патрэбным прыняцце спецыяльнага федэральнага закона, як, напрыклад, у выпадку з Чукоцкай аўтаномнай акругай).

У 2003 годзе Комі-Пярмяцкая аўтаномная акруга і Пермская вобласць сталі ініцыятарамі рэферэндуму па аб’яднанні ў адзіны суб’ект федэрацыі. 1 снежня 2005 года аўтаномная акруга спыніла сваё існаванне, утварыўшы пры аб’яднанні з Пермскаю вобласцю новы суб’ект — Пермскі край. Аўтаномная акруга пры гэтым страціла свой статус суб’екта Расійскай Федэрацыі, пры гэтым у складзе Пермскага края на тэрыторыі колішняй аўтаномнай акругі ўзнікла новае адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне — Комі-Пярмяцкая акруга.

## Дэмаграфія 
Колькасць насельніцтва складае 114 839 чалавек, большасць з якіх складаюць комі-пермякі (59,0 %) і рускія (38,2 %). Найбольш населенымі раёнамі акругі з’яўляюцца Кудымкарскі і Юсьвінскі — складаючы 24,0 % працэнты ад тэрыторыі, у іх засяроджаныя да 40,0 % насельніцтва.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Міністэрства па справах Комі-Пярмяцкай акругі Пермскага края 
* Партал Комі-Пярмяцкай акругі

Катэгорыя:Пермскі край
Паслы Расіі ў Беларусі

У артыкуле прадстаўлены **спіс Надзвычайных і Паўнамоцных Паслоў Расійскай Федэрацыі ў Рэспубліцы Беларусь**.

## Гл. таксама 
* Беларуска-расійскія адносіны

## Спасылкі 
Беларусь

Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Клецк)

**Касцёл Найсвяцейшай Тройцы** (таксама **Фарны касцёл**) — колішні каталіцкі храм-фара, які існаваў у Клецку ў XVI — першай палове XX стагоддзяў.

## Гісторыя 
Фарны касцёл у Клецку ў 1550 годзе фундаваў Андрэй Маствілоўскі. У 1560-я гады Мікалай Радзівіл Чорны перадаў храм кальвіністам, тут з пратэстанцкімі пропаведзямі выступаў беларускі гуманіст Сымон Будны. Пры маршалку вялікім літоўскім і ўладальнікам Клецку Альбрэхце II Радзівіле зноў перададзены каталікам. У 1607 годзе асвячоны біскупам віленскім Юрыем Радзівілам.

Касцёл быў пашкоджаны пад час Вялікай Айчыннай вайны, узарваны ў 1950-я гады. Ад касцёла захавалася толькі засталася частка заходняй сцяны.

## Архітэктура 
Касцёл уяўляў сабой аднанефны, прамавугольны ў плане асноўны аб’ём з пяціграннай апсідай, якія завяршаліся агульным дахам, двухсхільным над асноўным аб’ёмам і шматгранным над алтаром. Да паўночнай сцяны прэсбітэрыя прылягала невялікая двухпавярховая сакрысція, на другім паверсе якой была скарбніца. Сцены былі ўмацаваныя контрфорсамі і завершаныя прафіляваным карнізам. Аконныя праёмы арачныя. Да галоўнага фасада была прыбудаваная трох’ярусная вежа-званіца з арачнымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі, упрыгожаная нішамі, філёнгамі, завершаная купалам. Ніжні ярус вежы чацверыковы, астатнія — васьмерыковыя.

Асноўны аб’ём меў цыліндрычнае скляпенне з распалубкамі, у інтэр’еры багата аздобленыя разныя алтары, скульптура. Падлога была цагляная, у асноўным аб’ёме ў ёй было пакладзена некалькі каменных пліт. Пад алтарнай часткай былі сутарэнні. Над уваходам размяшчаліся драўляныя хоры. Сцены касцёлу былі ўзведзеныя ў тэхніцы гатычнай муроўкі з цэглы памерам 26—27 × 12,5—13 × 6,5—7 см.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі рэнесанс
Катэгорыя:Збудаванні Вялікага Княства Літоўскага ў стылі рэнесанс
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Беларусі, знішчаныя савецкай уладай
Катэгорыя:Касцёлы Клецка
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Беларусі
Grevillea

**Grevillea** — род раслін сямейства .

Расліны распаўсюджаныя ў Аўстраліі, Новай Гвінеі, Новай Каледоніі і на інданезійскім востраве Сулавесі.

Кветкі шэрагу відаў ўжываліся першабытнікамі ў ежу з-за іх салодкага нектару.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Informationen über die Gattung bei der *Association of Societies for Growing Australian Plants (ASGAP)*. 
* Webseite des *Illawarra Grevillea Park*. 
* R.O.Makinson: Eintrag bei *ABRS Flora of Australia Online*.  (engl.)

Катэгорыя:Пратэйныя
Катэгорыя:Флора Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Няроўнасць трохвугольніка

**Няро́ўнасць тро́хвуго́льніка** ў геаметрыі, функцыянальным аналізе і сумежных дысцыплінах — адна з інтуітыўных уласцівасцей адлегласці. 
Яна сцвярджае, што даўжыня любой стараны трохвугольніка заўсёды не перавышае сумы даўжынь яго іншых старон.
Няроўнасць трохвугольніка ўключаецца як аксіёма ў азначэнне метрычнай прасторы, нормы і г.д.;
таксама, часта з'яўляецца тэарэмаю ў розных тэорыях.

## Еўклідава геаметрыя 
Няхай ёсць трохвугольнік \Delta ABC. Тады |AC| \leqslant |AB|+|BC|, прычым роўнасць |AC| = |AB|+|BC| дасягаецца толькі тады, калі трохвугольнік выраджаны, і пункт B ляжыць строга паміж A і C.

Еўклід у *Пачатках* даказвае няроўнасць трохвугольніка наступным чынам. Спачатку даказваецца тэарэма, што знешні вугал трохвугольніка большы за ўнутраны вугал, з ім не сумежны. З яе выводзіцца тэарэма аб тым, што насупраць большай стараны трохвугольніка ляжыць большы ўнутраны вугал. Далей, метадам ад процілеглага даказваецца тэарэма аб тым, што насупраць большага ўнутранага вугла трохвугольніка ляжыць большая старана. А з гэтай тэарэмы выводзіцца няроўнасць трохвугольніка.

## Нармаваная прастора 
Няхай (X,\|\cdot\|) — нармаваная вектарная прастора, дзе X — адвольнае мноства, а \|\cdot\| — вызначаная на X норма. Тады па азначэнню апошняй справядліва:
: \|x+y\| \leqslant \|x\| + \|y\|,\quad \forall x,y\in X.

### Гільбертава прастора 
У гільбертавай прасторы, няроўнасць трохвугольніка з'яўляецца вынікам няроўнасці Кашы — Бунякоўскага.

## Метрычная прастора 
Няхай (X,\rho) — метрычная прастора, дзе X — адвольнае мноства, а \rho — вызначаная на X метрыка. Тады па азначэнню апошняй
: \rho(x,y) \leqslant \rho(x,z) + \rho(z,y),\quad x,y,z\in X.

## Варыяцыі і абагульненні 
* Моцная няроўнасць трохвугольніка
*: d(x,z) \leqslant \max( d(x,y), d(y,z) )

### Адваротная няроўнасць трохвугольніка 
Вынікам няроўнасці трохвугольніка ў нармаванай і метрычнай прасторах з'яўляюцца наступныя няроўнасці:
* \bigl| \|x\| - \|y\| \bigr| \leqslant \|x-y\|,\quad x,y\in X;
* | \rho(x,y) - \rho(x,z) | \leqslant \rho(y,z), \quad x,y,z\in X.

### Няроўнасць трохвугольніка для трохграннага вугла 
Кожны плоскі вугал выпуклага трохграннага вугла меншы за суму двух другіх яго плоскіх вуглоў.

Катэгорыя:Метрычная геаметрыя
Катэгорыя:Эўклідава геаметрыя
Катэгорыя:Лінейная алгебра
Катэгорыя:Няроўнасці
Яленя Гура

**Яле́ня Гу́ра** () — горад на правах павета ў Польшчы. Уваходзіць у склад Ніжнесілезскага ваяводства. Адміністрацыйны цэнтр Еленягурскага павета (не ўваходзіць у яго склад).

## Геаграфія 
Адлегласць па прамой паміж гарадамі Яленя-Гура — Мінск 844 км, да Варшавы — 389 км.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Спасылкі
Паслы Германіі ў Беларусі

У артыкуле прадстаўлены **спіс надзвычайных і паўнамоцных паслоў ФРГ у Рэспубліцы Беларусь**.

## Гл. таксама 
* Беларуска-германскія адносіны

## Спасылкі 
Катэгорыя:Спісы:Германія

Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Беларусь
Бласт-біт

**Бласт-біт** — прыём ігры у барабаншчыкаў, характэрны у першую чаргу для блэк-метала, дэт-метала, грайндкора, трэш-метала, дэткора і падобных ім кірункам музыкі у меншай ступені.

Бласт-біт гучыць як «сцяна гуку». У нармальным тэмпе, бласт-біт выконваецца пры хуткасці 180 удараў/хвіліну, паскараючыся ў кульмінацыйных момантах да 250-280 удараў/хвіліну, але можа і нашмат хутчэй - залежыць ад тэхнічнага ўзроўню музыкаў і кірунку музыкі.

У розных стылях ён выкарыстоўваецца з рознай частатой: напрыклад, у дэз-метал е і асабліва ў блэк-метал е часта на працягу ўсёй кампазіцыі, у іншых жанрах, напрыклад, у меладычным дэз-метале - толькі ў кульмінацыйных момантах.

Бласт-біт быў запазычаны з джазавай музыкі. Упершыню ў экстрэмальных кірунках музыкі яго выкарыстоўвалі DRI , SOD і Napalm Death . Першымі выкарыстоўвалі яго SOD у кампазіцыі «Milk» , Napalm Death выкарыстоўвалі яго як падмурак большасці сваіх песень. Бласт-біт стаў асновай такога музычнага кірунку як грайндкор, затым яго сталі ўжываць і ў астатніх жанрах.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Метал
Катэгорыя:Рытм
Элемент злачынства

**«Элемент злачынства»** () — драматычны фільм дацкага рэжысёра Ларса фон Трыера, зняты ў 1984 годзе паводле сцэнарыя Ларса фон Трыера і Нільса Форселя. З’яўляецца першым фільмам трылогіі «Еўропа» рэжысёра поруч з фільмамі «Эпідэмія» (1987) і «Еўропа» (1991). Прэм’ера карціны адбылася на 37-м Канскім кінафестывалі 1984 года, дзе яна здабыла гран-пры тэхнічнай камісіі, а таксама намінавалася на залатую пальмавую галіну — галоўны прыз фестываля.

Катэгорыя:Фільмы Даніі 1984 года
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы 1984 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1984 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры 1984 года
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы Даніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Даніі
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Даніі
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Ларса фон Трыера
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Ларса фон Трыера
[[Катэгорыя:Фільмы аб прастытуцыі]
Canarium

**Canárium** — род трапічных і субтрапічных дрэў сямейства , які ўключае больш за 80 відаў.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Натуральным чынам растуць у трапічнай Афрыцы, на ўсходзе Мадагаскара і на Маўрыкіі; ў трапічных раёнах Азіі, у Індыі, на поўдні Кітая, у Інданэзіі і на Філіпінах. Некаторыя віды культывуюцца ў Аўстраліі.

## Батанічнае апісанне 
Звычайна буйныя вечназялёныя дрэвы вышынёй да 40-50 метраў, з чарговым лісцем.

Катэгорыя:Бурзэравыя
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Вельбуждскае княства

**Вельбуждскае княства** (дэспатат) () — адна з дзяржаў, якая ўзнікла пасля распаду Сербскага царства ў 1371 годзе. Сваю назву атрымала ад сталіцы — г. Вельбужд (Кюстэндзіл).

Княства было размешчана паміж рэкамі Струма і Вардар (тэрыторыя сучаснай Сербіі, Балгарыі і Паўночнай Македоніі). Княствам кіравалі мясцовыя феадалы Ёван і Канстанцін Драгашы. Пасля Бітвы на Марыцы князі прызналі сюзерэнітэт Асманскай імперыі і кіравалі сваімі землямі як васалы. У 1395 годзе княства было канчаткова заваявана султанам Баязідам I .

## Літаратура 
* Велбълждско княжество в *Енциклопедия България*, Българската академия на науките, София, 1978, том 1
* Велбъждско княжество и Константин Драгаш в *Енциклопедичен речник Кюстендил*, Българската академия на науките, София, 1988

Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Балканаў
Катэгорыя:Гісторыя Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Сербіі
Катэгорыя:Гісторыя Балгарыі
Катэгорыя:Асманская імперыя
Малаазійскія балгары

.]]

**Ма́лаазі́йскія балга́ры** () — адасобленая этнаграфічная група балгараў, якая сфарміравалася ў выніку перасялення балгараў у паўночна-заходнюю частку паўвострава Малая Азія, у вясковыя акругі паміж гарадамі Чанакале, Бурса, Ізмір і Ізнік у XVI—XIX стагоддзях. Згодна з ацэнкай Л. І. Дросьева, колькасць праваслаўных, славянамоўных балгараў у Малой Азіі дасягнула прыблізна 7000 чалавек. Пасля 1914 года практычна ўсе яны былі вымушаны пакінуць межы Асманскай імперыі і перасяліцца ў Балгарыю. Іх нерухомасць і маёмасць, у сваю чаргу, былі перададзены мусульманскім бежанцам і перасяленцам з Балгарыі і Грэцыі.

## Гісторыя 
Балгарская прысутнасць у гэтым рэгіёне Малой Азіі была невыпадковай. З VII стагоддзя візантыйскія імператары перасялялі ў Апсікій значныя групы няскораных славян. Асіміляцыйныя працэсы не дазвалялі ім захаваць славянскую самасвядомасць. Новая хваля славянскіх перасяленцаў прыбывае ў Малую Азію ў Асманскую эпоху. З’яўляючыся падданымі Асманскай імперыі, праваслаўныя балгары таксама мігруюць у яе межах у пошуках урадлівых зямель. Улічваючы рэлігійную палітыку імперыі, накіраваную на прасоўванне ролі ісламу, праваслаўныя балгары часта сяліліся асобна ад мусульман. Але ў Малой Азіі яны не адчувалі сабе самотнымі: па суседству з імі меліся шматлікія некалі абшчыны праваслаўных грэкаў і армян. Напрыклад, у Ізміры пачатку ХХ стагоддзя мусульмане (не ўсе з іх цюркамоўныя) складалі толькі 29 % насельніцтва. Аб існаванні балгарскіх вёсак у Малой Азіі пакінулі нататкі здзіўленыя еўрапейскія падарожнікі: Салваторы (1807), француз Ж. М. Танкуэнь і брытанец Джордж Кепель (1829).

## Мова 
Мова малаазійскіх балгараў вылучаецца вялікай своеасаблівасцю ў фанетыцы і лексіцы. У ёй мелася шмат турэцкіх і грэчаскіх запазычанняў.

## Гл. таксама 
* Балгары Усходняй Фракіі
* Балгары ў Турцыі

## Літаратура 
* Шишманов, Димитър (2000). Необикновената история на малоазийските българи
* Радева Виолета (2000-09-28). Българското присъствие в Мала Азия 

Катэгорыя:Балгарская мова ў свеце
Бейлербей

султана Баязіда II аб прызначэнні  бейлербеем Румеліі.]]

**Бейлербей** (ад , літар. *бек усіх бекаў*) — намеснік у дзяржаве Сефевідаў і ў Асманскай імперыі, які падпарадкоўваўся толькі манарху (шаху і султану адпаведна) і спалучаў у сабе руках грамадзянскую і ваенную ўладу. Узначальваў адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку (*бейлербейства*). Абіраўся з ханаў.

Гэты тытул і структура кіравання існавалі і пазней, пры дынастыях Афшараў, Зендаў і Каджараў, а таксама ў Асманскай Турцыі і ў Залатой Ардзе. На тэрыторыі Закаўказзя пры Сефевідах існавала 4 бейлербействы — Тэбрызскае (Азербайджанскае), Чухур-Саадскае (Эрыванскае), Карабахскае і Шырванскае. На тэрыторыі Асманскай імперыі існавала 2 бейлербействы (эялеты) — Румелія (еўрапейскае) і Анатолія (азіяцкае).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* BEGLERBEGI. Артыкул у энцыклапедыі Іраніка


Катэгорыя:Гісторыя Ірана
Катэгорыя:Ранні Новы час Азербайджана
Катэгорыя:Гісторыя Турцыі
Катэгорыя:Гісторыя Балгарыі
Мінскі саміт

**Мінскі саміт** — сустрэча ў рамках ЕС — Мытны саюз — Украіна, якая адбылася 26 жніўня 2014 года ў Мінску ў Палацы Незалежнасці.

У саміце прынялі ўдзел Прэзідэнт Украіны Пётр Парашэнка, а таксама ўсе лідары краін Мытнага саюза: Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка, Расіі Уладзімір Пуцін, Казахстана Нурсултан Назарбаеў. Еўрапейскі Саюз прадстаўлялі вярхоўны прадстаўнік ЕС па замежных справах і палітыцы бяспекі Кэтрын Эштан, еўракамісар па гандлі Карэл дэ Гюхт і еўракамісар па энергетыцы Гюнтэр Герман Этынгер.

Падчас сустрэчы Прэзідэнт Украіны Пётр Парашэнка заявіў, што у Мінску вырашаецца лёс свету і Еўропы.

## Гл. таксама 
* Мінскае пагадненне

Катэгорыя:Міжнародныя канферэнцыі
Катэгорыя:2014 год у палітыцы
Катэгорыя:2014 год у Мінску
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:Падзеі 26 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 2014 года
Ежы Канстанцін Шуйскі

**Е́жы Канстанці́н Шу́йскі** (? — ) — дзяржаўны дзеяч і ваенны ВКЛ. З княжацкага роду Шуйскіх. Удзельнічаў у вайне з украінскімі казакамі ў вайне Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў. Берасцейскі чашнік ад 1676, суддзя гродскі ад 1686. Выбіраўся паслом на элекцыйны сойм 1669, дэпутатам Трыбунала ВКЛ у 1691.

## Літаратура 
* Міхаіл Красноў // 

Ежы Канстанцін
Катэгорыя:Чашнікі берасцейскія
Катэгорыя:Суддзі гродскія берасцейскія
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Дэпутаты Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Ваенныя Рэчы Паспалітай
Рэйхштацкае пагадненне

**Рэйхштацкае пагадненне** — сакрэтнае пагадненне паміж Расіяй і Аўстра-Венгрыяй па балканскім пытанні, заключанае  года пры сустрэчы імператара Аляксандра II і міністра замежных спраў князя А. М. Гарчакова з аўстрыйскім імператарам Францам Іосіфам і міністрам замежных спраў Д. Андрашы ў Рэйхштацкім замку.

Пагадненне не зафіксавана афіцыйным дакументам. Паводле даручэння Гарчакова і Андрашы былі зроблены толькі запісы перамоў, прычым рускі і аўстрыйскі тэкст некалькі адрозніваюцца адзін ад аднаго. Паводле дасягнутых дамоўленасцей бакі абяцалі не ўмешвацца ў вайну Сербіі і Чарнагорыі супраць Турцыі і закрыць аўстрыйскія порты Клек і Катара, праз якія бакі (галоўным чынам Турцыя) атрымлівалі зброю і боепрыпасы.

У выпадку перамогі Асманскай імперыі ў вайне бакі збіраліся дамагацца аднаўлення даваеннага статус-кво і правядзення адміністрацыйнай рэформы ў Босніі і Герцагавіне. У выпадку ж паражэння туркаў паводле рускага тэксту Сербія павінна была атрымаць Герцагавіну і порт Спіца на Адрыятычным моры, Чарнагорыя — частку старой Сербіі і Босніі, а Аўстра-Венгрыя — турэцкую Харватыю і памежныя раёны Босніі. Паводле аўстрыйскага запісу ў выпадку паражэння туркаў Сербія і Чарнагорыя атрымалі б толькі памежныя раёны Босніі і Герцагавіны, а большая іх частка перайшла б пад кантроль Аўстра-Венгрыі. Пры гэтым Расія атрымала б назад Паўднёва-Заходнюю Бесарабію, адрынутую ў яе паводле Парыжскага мірнага дагавора 1856 года і Батум.

У выпадку «поўнага разгрому» Турцыі меркавалася, паводле рускага запісу, утварэнне незалежных княстваў Балгарыі і Румеліі, а паводле аўстрыйскай — прадастаўленне ім і Албаніі аўтаноміі ў складзе Асманскай імперыі. Абодва бакі згаджаліся на пашырэнне Грэцыі. Паводле рускай версіі яна павінна была атрымаць Фесалію і Эпір, а паводле аўстрыйскай — Крыт. Абедзве дзяржавы прызнавалі магчымым ператварэнне Канстанцінопаля ў «вольны горад».

Падчас Канстанцінопальскай канферэнцыі і ў сувязі з далейшым абвастрэннем становішча на Балканах пагадненне было дапоўнена Будапешцкай канвенцыяй.

## Крыніца 
* Сборник договоров России с другими государствами, М., 1952.
* *Татищев С. С.* Имп. Александр II, его жизнь и царствование, т. 2, СПБ, 1903
* История дипломатии, т. 2, М., 1963.

Катэгорыя:Руска-турэцкая вайна (1877—1878)
Катэгорыя:Гісторыя Балгарыі
Катэгорыя:Гісторыя Асманскай імперыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Аўстра-Венгрыі
Катэгорыя:1876
Прадслава

**Прадслава** (X ст.) — асоба, чый прадстаўнік замацаваў дагавор з грэкамі (944) сярод іншых ад рускага боку.

## Гістарычныя звесткі 
Адзіны раз згадана руска-візантыйскім дагаворам 944 годам, які сярод іншых заключыў Каніцар, прадстаўнік Прадславы. Нічога болей пра Прадславу не вядома. Даследчыкі лічыць яе родзічкай ці сваячкай князя Ігара, або жонкай ці ўдавой кагосьці з яго родзічаў. Напрыклад, Людміла Марозава лічыць Прадславу сястрой жонкі Ігара — Вольгі, але не аргументуе сваю думку. Яўген Пчалоў лічыць Прадславу жонкай пляменніка Ігара — таксама Ігара («неть» — сын сястры, яго ў дагаворы 944 года прадстаўляў Слуды), названага ў дагаворы перад Прадславай, на думку даследчыка за гэта сведчыць парадак пералічэння асоб у тэксце.

Імя Прадслава ўваходзіла ў даволі вузкі іменаслоў Рурыкавічаў. Між іншых, Прадславай (XI ст.) звалі дачку Уладзіміра Святаславіча, быццам у шлюбе з Рагнедай, але колькасць іх дзяцей дыскусійная. Таксама Прадслава было свецкім імем Ефрасінні Полацкай (XII ст.). На такой аснове ў беларускай публіцыстыцы з’явілася думка пра пераемнасць гэтых Прадслаў ад Прадславы з 944 года, якую аўтары называюць маці і рэгенткай малалетняга або адсутнага за морам Рагвалода, аналізуюць яе палітыку і г.д..

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Литвина А. Ф., Успенский Ф. Б.* Выбор имени у русских князей в X—XVI вв.: Династическая история сквозь призму антропонимики. — М.: Индрик, 2006. — 904 с. — 1000 экз. — ISBN 5-85759-339-5
* *Морозова Л. Е.* Великие и неизвестные женщины Древней Руси  — М.: Астрель, 2008.
* *Пчелов Е. В.* Рюрик / Жизнь замечательных людей. Вып. 1477 (1277). — М.: Молодая гвардия, 2010. — 316 с., ил.

## Спасылкі 
* Княгіня Прадслава — таемная асоба беларускай гісторыі // Беларускі гістарычны партал.

Катэгорыя:Жанчыны Старажытнай Русі
Катэгорыя:Рурыкавічы
МАЗ-251

**МАЗ-251** — турыстычны аўтобус Мінскага аўтамабільнага завода.

Тэхналогія вырабу кузава агульная для ўсіх аўтобусаў МАЗ другога пакалення (МАЗ-256, МАЗ-203, МАЗ-206): пластыкавыя панэлі ашалёўкі, шкло ўклеенае ў каркас, адсутнічаюць профілі накладак на швах. Ужыта ветравая шыба панарамнага тыпу, а бакавое шкло — двайныя шклопакеты з таніраваннем вонкавага шкла. У пасажырскім салоне аўтобуса можа быць устаноўлена ад 46 да 53 месцаў. Аўтобус мае вялікае багажнае аддзяленне аб'ёмам 11 м³, мяккія сядзенні з рэгуляваннямі, кандыцыянер, кухню, туалет, аўдыё- і відэасістэмы. Кожнае пасажырскае месца абсталяванае індывідуальнай сістэмай асвятлення і вентыляцыі.

Пнеўматычная падвеска і пярэдняй восі, і задняга моста з электронным кіраваннем забяспечвае плыўнасць ходу. На аўтобусе ўжываецца рухавік MAN магутнасцю 360 к.с., які адпавядае нормам Euro 3. Для павышэння манеўранасці вугал павароту пярэдніх колаў павялічаны да 58°.

Падчас першай дэманстрацыі аўтобуса на Матор-шоў 2004 у Маскве МАЗ-251 атрымаў два прызы. Першы — ад прафесійнага журы, «Найлепшы міжнародны турыстычны аўтобус MIMS-2004». Другі — ад наведвальнікаў выставы, «Найлепшы аўтобус MIMS-2004».

Зацікаўленасць у аўтобусе выказалі і ў краінах ЕС, напрыклад, адзін з заказаў паступіў ад мэра Румынскага горада Канстанца.

Да пачатку 2006 года было выпушчана чатыры машыны, на якіх быў праведзены поўны цыкл завадскіх і сертыфікацыйных выпрабаванняў. Серыйная вытворчасць аўтобуса пачалася ў маі 2006 года.

## Спасылкі 
* МАЗ-251 на афіцыйным сайце // maz.by 

251
Жылінскія (род)

**Жылі́нскія** — княжацкі род у Вялікім Княстве Літоўскім.

Паводле расійскіх радаслоўцаў, паходзілі ад Івана Андрэевіча Жылкі, сына вяземскага князя Андрэя Уладзіміравіча, які загінуў у бітве з манголамі на рацэ Калцы ў 1223 годзе. Князь Іван Жылка меў невялікі удзел з цэнтрам у сяле Жыліна каля Рослава.

У канцы XV ст. гэтыя  землі адышлі да Вялікага княства Маскоўскага, але князь Сямён Фёдаравіч Жылінскі (пам. пасля 1500) застаўся ў Вялікім Княстве Літоўскім, ад вялікага князя Аляксандра атрымаў двор Тулава каля Віцебска. Род скончыўся ў 1602 годзе са смерцю яго праўнука Андрэя.

## Радавод 
Фёдар
* Сямён (? — пасля 1500)
** Васіль (? — 1529), намеснік медніцкі ў 1507—1514 і крычаўскі ад 1516, у 1528 ставіў у войска двух коннікаў
*** Іван (? — каля 1557), валодаў дваром Цюдзенішкі каля Меднікаў і Рогава
**** Ян (? — каля 1600), у 1595 атрымаў сёлы Ланкелішкі, Мальнічы і Харомы каля Пуні
**** Андрэй (? — 1602), войскі віцебскі ў 1596, пасля маршалак упіцкі, ад 1597 маршалак вількамірскі; валодаў маёнткам Конскі ў Віцебскім павеце.
** Іван (? — пасля 1552), атрымаў пацвярджэнні на Тулава ад Жыгімонта Старога (1516) і Жыгімонта Аўгуста (1552)

## Літаратура 
* 

Жылінскія
Жылінскія
Тарнобжаг

**Тарнобжаг** () — горад на правах павета ў Польшчы, на рацэ Вісла. Уваходзіць у склад Падкарпацкага ваяводства, адміністрацыйны цэнтр Тарнабжэгскага павета (не ўваходзіць у яго склад). Цэнтр здабычы і перапрацоўкі серы.

Адлегласць па прамой паміж гарадамі Тарнобжаг — Мінск 535 км, да Варшавы — 190 км.

## Насельніцтва 
Насельніцтва — 48 104 жыхароў (2014 год).

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы
Пшэмысль

**Пшэ́мысль**, таксама **Пярэмышль** (, ) — горад на правах павета ў Польшчы. Уваходзіць у склад Падкарпацкага ваяводства, адміністрацыйны цэнтр Пшэмыскага павета (не ўваходзіць у яго склад). Пшэмысль з’яўляецца адным з найстарэйшых гарадоў Польшчы.

Адлегласць па прамой паміж гарадамі Пшэмысль — Мінск 555 км, да Варшавы — 297 км.

## Насельніцтва 
## Галерэя 

Image:Przemyśl, Cerkiew pw. Zaśnięcia NMP.jpg|Праваслаўная царква
Image:Przemyśl, cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy (HB8).jpg|
Image:PrzemyslChurch1.jpg                                         
Image:PrzemyslBazyl3.JPG|                           
Image:Kruhel Wielki, cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego (HB6).jpg|
Image:Przemyśl, cerkiew św. Jana Ewangelisty (HB1).jpg|
Image:Przemyśl, cerkiew Matki Bożej Bolesnej (HB3).jpg

## Гарады-пабрацімы 
## Гл. таксама 
* Холмская зямля
* Падляшша

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Русі
Хаскаўская вобласць

**Хаскаўская вобласць** () — вобласць на поўдні Балгарыі, межная з поўдня з Грэцыяй і Турцыяй. Плошча тэрыторыі вобласці — 5470 кв.км, насельніцтва — 246 238 чалавек (2011). Адміністрацыйны цэнтр — горад Хаскава.

## Геаграфія 
thumb|left|200px|Будынак абласной адміністрацыі
Хаскаўская вобласць займае частку Фракійскай даліны ўздоўж ракі Марыцы. Мяжуе на поўначы са Старазагорской вобласцю, на ўсходзе з Ямбалскай вобласцю, на паўднёвым захадзе з Кырджалійскай вобласцю, на захадзе з Плоўдзіўскай вобласцю і на поўдні з тэрыторыямі Грэцыі і Турцыі.

## Адміністрацыйны падзел 
Адміністрацыйна вобласць падзяляецца на 11 абшчын:
thumb|right|220px|Абшчыны Хаскаўскай вобласці
# Абшчына Дзімітраўград
# Абшчына Івайлаўград
# Абшчына Харманлі
# Абшчына Хаскава
# Абшчына Любімец
# Абшчына Маджарава
# Абшчына Мінералні-Бані
# Абшчына Сімяонаўград
# Абшчына Стамбалава
# Абшчына Свіленград
# Абшчына Таполаўград

: гл. таксама *населеныя пункты Хаскаўскай вобласці*

## Насельніцтва 
### Дэмаграфія 

### Веравызнанне 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 


Катэгорыя:Вобласці Балгарыі
Тырговішцкая вобласць

**Тырговішцкая вобласць** () — вобласць на поўначы Балгарыі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Тырговіштэ. Насельніцтва вобласці — 120 818 жыхара (2011). Плошча тэрыторыі займанай вобласцю 2710,4 км² (1,8 % ад тэрыторыі Балгарыі).

## Геаграфія 
На паўночным захадзе мяжуе з Русенскай вобласцю, на паўночным усходзе з Разградскай вобласцю, на ўсходзе з Шуменскай вобласцю, на поўдні са Слівенскай вобласцю і на захадзе — з Велікатырнаўскай вобласцю.

У вобласці акрамя Тырговіштэ, ёсць яшчэ 4 гарады — Антонава, Амуртаг, Апака і Попава. Усяго на тэрыторыі Тырговішцкай вобласці размешчаны 196 населеных пунктаў (гл. населеныя пункты Тырговішцкай вобласці).

## Адміністрацыйны падзел 
thumb|right|200px|Абшчыны Тырговішцкай вобласці
Адміністрацыйна вобласць падзелена на пяць абшчын:
* Абшчына Антонава
* Абшчына Амуртаг
* Абшчына Апака
* Абшчына Попава
* Абшчына Тырговіштэ

## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* Адміністрацыя вобласці 


Катэгорыя:Вобласці Балгарыі
Франка-пруская вайна

**Франка-пруская вайна** ці **Франка-германская вайна** ( — *Германа-французская вайна*,  — *Франка-германская вайна*), больш вядомая ў Францыі як **вайна 1870 года** (19 чэрвеня 1870 — 10 мая 1871) — ваенны канфлікт паміж Другой Французскай імперыяй і краінамі паўночнагерманскага саюза на чале з каралеўствам Прусія. Канфлікт адбыўся з-за напружанасці, якую выклікала аб’яднанне Германіі. Прускі канцлер Ота фон Бісмарк планаваў справакаваць французскую атаку, каб прыцягнуць паўднёвыя нямецкія дзяржавы — Бадэн, Вюртэмберг, Баварыю і Гесэн-Дармштат — у паўночнагерманскі саюз з каралеўствам Прусія ў якасці дамінуючай дзяржавы.

Бісмарк стварыў дыпламатычны крызіс у сувязі з атрыманнем у спадчыну іспанскага пасаду, а затым перапісаў дэпешу аб сустрэчы прускага караля Вільгельма і міністра замежных спраў Францыі, каб зрабіць выгляд, што французскі бок абразілі. Французская прэса і парламент запатрабавалі вайну, а генералы Напалеона III запэўнілі яго, што Францыя пераможа ў ёй. Напалеон і яго прэм’ер-міністр, Эміль Аліўе, у сваю чаргу шукалі вайны для знішчэння палітычнай раз’яднанасці ў Францыі. 16 ліпеня 1870 года французскі парламент прагаласаваў за аб’яву вайны, і праз тры дні пачаліся ваенныя дзеянні. Германская кааліцыя мабілізавала свае войскі значна хутчэй за французаў і хутка ўварвалася на паўночны ўсход Францыі. Нямецкія войскі пераўзыходзілі праціўнікаў па колькасці, а таксама былі лепш навучаныя і больш эфектыўна выкарыстоўвалі сучасных тэхналогій, у прыватнасці чыгуначных дарог і артылерыі.

Серыя хуткіх перамог Прусіі і Германіі ва ўсходняй Францыі, кульмінацыяй якіх стала бітва пры Седане і аблога горада Мец, прывяла да паражэння французскай арміі. Напалеон III быў захоплены ў Седане 2 верасня. Аднак, пасля таго, як 4 верасня ў Парыжы ўрад нацыянальнай абароны на чале з Адольфам Цьерам абвясціў утварэнне трэцяй французскай рэспублікі, вайна працягнулася. У выніку наступных пяці месяцаў нямецкія войскі перамаглі новаўтвораную армію французскай рэспублікі на поўначы Францыі. Пасля аблогі Парыжа сталіца пала 28 студзеня 1871 года. Нямецкія дзяржавы абвясцілі свой саюз Германскай імперыяй на чале з прускім каралём Вільгельмам I, што прывяло аб’яднання Германіі. 10 мая 1871 года быў падпісаны франкфурцкі мір, у выніку якога да Германіі адышлі найбольшая частка Эльзаса і некаторыя часткі Латарынгіі, якія ўтварылі імперскія землі Эльзас-Латарынгія ().

Пасля паражэння ў Парыжы адбылася рэвалюцыя, у выніку якой уладу ў сталіцы Францыі захапіла парыжская камуна і трымала яе на працягу двух месяцаў, пакуль у канцы мая 1871 года рэгулярная французская армія не разагнала яе. Аб’яднанне Германіі парушыла суадносіны сіл у Еўропе, якія існавалі з Венскага кангрэса 1815 года, а Бісмарк, у сваю чаргу, карыстаўся вялікім аўтарытэтам у міжнародных справах на працягу двух дзесяцігодззяў. Французская рашучасць вярнуць Эльзас і Латарынгію і страх яшчэ адной франка-германскай вайны, а таксама заклапочанасць Брытаніі наконт балансу сіл сталі аднымі з прычын пачатку Першай сусветнай вайны.


Катэгорыя:Канфлікты 1870 года
Катэгорыя:1870 год у Францыі
Катэгорыя:1871 год у Францыі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Францыі
Шуменская вобласць

**Шу́менская вобласць** () — вобласць у Паўночна-Усходнім рэгіёне Балгарыі. Вобласць займае плошчу 3390,2 км², на якой пражывае 180 528 жыхароў (2011). Адміністрацыйны цэнтр — горад Шумен.

## Геаграфія 
Вобласць мяжуе з Бургаскай, Варненскай, Добрыцкай, Разградскай, Тырговішцкай, Слівенскай і Сілістранскай вобласцю.

## Абшчыны Шуменскай вобласці 
thumb|right|175px|Абшчыны Шуменскай вобласці
# Абшчына Шумен
# Абшчына Каалінава
# Абшчына Каспичан
# Абшчына Хітрына
# Абшчына Нікола-Козлева
# Абшчына Нові-Пазар
# Абшчына Смядава
# Абшчына Вырбіца
# Абшчына Вялікі-Праслаў
# Абшчына Венец

: ***гл. таксама Гарады Шуменскай вобласці***
: ***гл. таксама Сёлы Шуменскай вобласці***

## Насельніцтва 
### Дэмаграфія 
### Веравызнанне 
## Спасылкі 
* адміністрацыя Шуменскай вобласці 


Катэгорыя:Вобласці Балгарыі
Культура Варна

**Культура Варна** — археалагічная культура позняга энеаліту на поўначы Балгарыі. Умоўна датуецца перыядам 4400-4100 гг. да н.э. метадам каліброўкі, што адпавядае сучаснай культурай Каранова VI на поўдні.

Тыповымі для гэтай культуры з’яўляюцца паліхромная кераміка і багатыя магільнікі, самымі вядомымі з іх з’яўляюцца Варненскі некропаль, ад якога паходзіць назва культуры, і комплекс Дуранкулак, дзе знаходзяцца буйнейшыя дагістарычныя могілкі на паўднёвым усходзе Еўропы (1200 пахаванняў), разам з прылеглым неалітычным паселішчам таго ж часу, а таксама шэрагам дрэнна вывучаных паселішчаў эпохі халкаліта.

Сярод пахавальных дарункаў — бранзалеты з ракавін Spondylus, сердалікавыя пацеркі, залатыя пацеркі, а таксама рэзныя прылады з белага балканскага крэмня.

Да культуры Варна належыць заключны перыяд існавання (4500-4200 гг. да н.э.) аднаго з першых гарадскіх паселішчаў у Еўропе — раскопваемага з 2005 г. гарадзішча Правадзія-Салніцата. Гэтае паселішча было буйным цэнтрам вытворства паваранай солі; у ім былі знойдзены рэшткі 2-павярховых дамоў, культавых пабудоў і магутных сцен, якія выкарыстоўваліся для абароны запасаў солі ад замахаў ворагаў.

Культура Варна нечакана знікла каля 4100 г. да н.э. Балгарскі археолаг Хенрыета Тодорова звязвае гэта з рэзкай зменай клімату.

## Літаратура 
* *Henrieta Todorova,* The aneolitic period in Bulgaria in the fifth millenium B.C. Oxford: British Archaelogical Reports, 1978. BAR supplementary series 49.
* *Henrieta Todorova,* Kupferzeitlishe Siedlungen in nordostbilgarien. München: Bek 1982. Materialen zur allgemeinen und vergleichenden Archäologe 13

Катэгорыя:Балканскі неаліт
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Еўропы
Катэгорыя:Археалогія ў Балгарыі
Катэгорыя:Гісторыя Варны
Рэга

**Рэга** () — рака ў Польшчы (Заходнепаморскае ваяводства). Адносіцца да басейна Балтыйскага мора.

Даўжыня Рэгі складае 167,8 км, плошча вадазбору — 2724,9 км². Упадае ў Балтыйскае мора каля вёскі Мжэжына.

Гарады, праз якія працякае Рэга: Свідвін, Лобаз, Рэска, Плоты, Грыфіцы, Тшэбятаў.

## Галерэя 

File:Rega w Świdwinie.jpg|Рэга - Свідвін
File:Zakole Regi.jpg|Рэга - Лобаз
File:Rega bridge Resko 2007-08.jpg|Рэга - Рэска
File:Rega bridge Ploty 2007-08.jpg|Рэга - Плоты
File:Gryfice 2007 bird's-eye view 12.jpg|Рэга - Грыфіцы
File:Trzebiatow Old Town bird's-eye view 2007-10b.jpg|Рэга - Тшабятаў
File:East Mrzezyno bird's-eye view 2007-10.jpg|Рэга - Балтыйскае мора (Мжэжына)

Катэгорыя:Рэкі Заходнепаморскага ваяводства
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Балтыйскае мора
Плоты

**Плоты** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Грыфіцкага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Плоты.

Плоты стаяць на рацэ Рэга. Адлегласць па прамой паміж гарадамі Плоты — Мінск 805 км, да Варшавы — 428 км.

Насельніцтва — 4 090 жыхароў (2014 год).
Заходні Сулавесі

**Заходні Сулаве́сі** () — правінцыя на захадзе вострава Сулавесі ў Інданезіі. Плошча - 16 787,18 км². Насельніцтва (2014 г.) - 1 284 620 чал. Падзяляецца на 5 акруг. Адміністрацыйны цэнтр — Мамуджу.

## Геаграфія і прырода
Правінцыя Заходні Сулавесі займае заходнюю частку вострава Сулавесі, мяжуе з правінцыямі Цэнтральны і Паўднёвы Сулавесі, на захадзе — з Макасарскім пралівам. Працягласць берагавой лініі — каля 752 км. Лясы займаюць плошчу 1 131 908 га. У іх захаваліся рэдкія віды флоры і фаўны.

Клімат экватарыяльны пасатны. Сярэднегадавая тэмпература трымаецца каля +28&nbsp;°C. З кастрычніка да сакавіка працягваецца сезон мусонаў.

## Гісторыя
Да пачатку XIX ст. на тэрыторыі Заходняга Сулавесі склалася 14 дзяржаўных аб'яднанняў Мандар, якія трапілі ў залежнасць ад Нідэрландаў. У 1950 г. яны былі далучаны да Інданезіі. У 2004 г. створана асобная правінцыя Заходні Сулавесі.

## Эканоміка
Традыцыйныя галіны эканомікі — сельская гаспадарка, лясная гаспадарка, транспарт і рыбалоўства. Правінцыя Заходні Сулавесі вядома вытворчасцю высокаякасных сартоў кавы, какава, какосаў. У 2010 г. сукупны ВУП правінцыі дасягнуў 948,5 млн долараў — значна менш, чым у сярэднім у Інданезіі. Аднак дзяржаўныя капіталаўкладанні садзейнічаюць хуткаму росту ВУП.

## Спасылкі 
* Provinsi Sulawesi Barat 
* Wonderful Indonesia — West Sulawesi
* Guiding to Indonesia

Заходні Сулавесі
Катэгорыя:Сулавесі (востраў)
Хацін

**Хаці́н**, ці **Хаты́н** () — горад у Паўднёвай Бесарабіі, на правым беразе Днястра. Раённы цэнтр Чарнавіцкай вобласці Украіны. Насельніцтва — 8,9 тыс. чалавек (2024).

## Гісторыя 
[left|thumb|200px|[Хацінская бітва (1673)|Хацінская бітва, 1673]]
Вядомы з Х стагоддзя. У X—XI стагоддзях у складзе старажытнай Кіеўскай дзяржавы, у XII стагоддзі — Галіцкага, з 1199 — Галіцка-Валынскага княства. З XIV стагоддзя Хацін у розны час знаходзіўся пад уладай Малдаўскага княства, Генуі, Асманскай імперыі і Рэчы Паспалітай. Згадваецца ў летапісным «Спісе рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх» (канец XIV стагоддзя).

У маі 1600 года пасля таго, як войскі кіраўніка Валахіі і Трансільваніі Міхая Храбрага захапілі Сучава, малдаўскі гаспадар Ерамія Магіла з сям’ёй (дзядзька будучага кіеўскага мітрапаліта Пятра Магілы), з дваром і былым кіраўніком Трансільваніі Жыгімонтам Батары (пляменнікам польскага караля і вялікага князя літоўскага Стэфана Баторыя, якому Хацінскі замак быў падараваны ва ўласнасць), знайшоў сховішча ў Хацінскай крэпасці, якая ў той час была пад уладай Рэчы Паспалітай.

У 1621 пад Хацінам адбылася Хацінская бітва паміж войскамі Рэчы Паспалітай і Асманскай імперыі. Туркі пацярпелі паражэнне і адмовіліся ад далейшага заваявання зямель Кароны Польскай.

У 1699 годзе паводле Карлавіцкага мірнага дагавора Рэч Паспалітая перадае Хацін Малдаўскаму княству.

У 1713 падчас Паўночнай Вайны Хацінам авалодалі войскі Асманскай імперыі, адабраўшы горад у Малдавіі. Хацін каля ста гадоў заставаўся турэцкім, у ім утрымліваўся магутны гарнізон. Аднак за час руска-турэцкіх войнаў рускія войскі авалодвалі Хацінам чатыры разы — у 1739, 1769, 1788 і 1807.

З 1812 г. адышоў да Расійскай імперыі ў складзе Бесарабскай вобласці (пасля Бесарабскай губерні).

Паводле даных перапісу 1897 года ў горадзе пражывала 18 398 чалавек, яўрэяў — 9 210, рускіх — 4 676, украінцаў — 3 974, палякаў — 427.

У 1918 годзе далучаны да Румыніі разам з усёй былой Бесарабскай губерняй (як павятовы цэнтр увайшоў у склад новаўтворанай правінцыі Бесарабія). У студзені 1919 года ўспыхнула антырумынскае Хацінскае паўстанне. 28 чэрвеня 1940 года пасля далучэння Бесарабіі і Паўночнай Букавіны да СССР стаў раённым цэнтрам Украінскай ССР.

## Славутасці 
[thumb|200px|[Хацінская крэпасць]]
Хацінская крэпасць (XIII—XV стст.), княжацкі палац (XV ст.), капліца (XV ст.).
З 2012 года на тэрыторыі крэпасці праходзіць міжнародны фестываль гістарычнай рэканструкцыі Сярэднявечча Сярэдневяковы Хацін.

## Вядомыя асобы 
* Апалінарый Унукоўскі (1848—1909) — магілёўскі архібіскуп

## Гл. таксама 
* Бітвы пад Хацінам

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Фотаздымкі Хаціна 
* 

Катэгорыя:Гарады Чарнавіцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Хатынскага раёна
Любуцк

**Любуцк** () — старажытнарускі горад, які знаходзіўся на правым беразе Акі за 4 км ніжэй упадзення ў яе Дугны (цяпер — с. Троіцкае Калужскай вобласці). З XIV ст. належаў Вялікаму Княству Літоўскаму, быў яго перадавой крэпасцю. Назва горада паходзіць ад ручая Любуча, які працякаў з паўночнага і ўсходняга боку. Згадваецца ў летапісным Спісе рускіх гарадоў блізкіх і далёкіх.

Да далучэння да Вялікага Княства Літоўскага Любуцк знаходзіўся ў складзе Бранскага княства. Любуцк згадваецца ў 1372 годзе, калі вялікі князь літоўскі Альгерд, аб'яднаўшыся з войскам вял.кн. цвярскога Міхаіла Аляксандравіча, выступіў супраць вялікага князя маскоўскага Дзмітрыя Іванавіча, якому ўдалося спыніць яго войска каля Любуцка. У 1396 годзе Любуцк уваходзіў у склад Вялікага Княства Літоўскага. Яго наваколлі разарыў разанскі князь Алег Іванавіч, за што ўвосень гэтага ж года вялікі князь літоўскі Вітаўт спустошыў Разанскае княства. У 1402 годзе разанскі князь Радаслаў Ольгавіч збіраўся заваяваць Бранск, але яго сустрэлі пад Любуцкам літоўскія князі Лугвен і Аляксандр Патрыкеевіч, якія разбілі разанскае войска, а князя ўзялі ў палон. 

Напачатку XV ст. на некаторы час Любуцк патрапіў у залежнасць ад Вялікага княства Маскоўскага. Аднак, напэўна, падчас вайны маскоўска-літоўскай вайны 1406-1408 гадоў горад зноў далучаны да Вялікага Княства Літоўскага і стаў цэнтрам на­месніцтва. У 1460 годзе Любуцк згадваецца як пункт, якога дасягнуў хан Ахмат падчас руху па літоўскіх землях да Масквы. У 1473 годзе маскоўскі ваявода Бяклемішаў хадзіў на любуцкія воласці. У адказ любучане напалі на маскоўскага князя Сямёна Адоеўскага і забілі яго. У жніўні 1492 годзе маскоўскі ваявода князь Фёдар Цялепня-Абаленскі захапіў Любуцк, спаліў яго і адвёў у палон каля 1,5 тыс. жыхароў. Напачатку вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1500-1503 гадоў Любуцк быў захоплены маскоўскімі войскамі Якава Захар'іна і ў 1503 годзе паводле шасцігадовага перамір'я прызнаны Літвой за Масквой.

Іван III завяшчаў яго сыну Андрэю. У XVI ст. Любуцк перастаў быць крэпасцю на Ацэ і робіцца пасадам. У запісе 1566 года Любуцк згадваюць ужо як гарадзішча. На заходнім баку гарадзішча захаваўся вал вышынёй да 30 м і даўжынёй больш за 100 м.

## Гл. таксама 
* Любуцкі дагавор
Катэгорыя:Гарады Русі
Катэгорыя:Гісторыя Калужскай вобласці
Вэнгажына (гміна)

**Вэнгажы́на** () — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лабэзскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вэнгажыне. Плошча гміны складае 256,19 км². Станам на 2016 год у гміне Вэнгажына пражывалі 7105 чалавек, шчыльнасць — 27,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.

## Галерэя 

File:Węgorzyno - widok.jpg|
File:Ginawa - kościół p.w. św. Anny.jpg
File:Runowo kościół.jpg
File:Trzebawie kaściół1.jpg|
File:Chwarstno kościół 1.jpg|

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гміны Лабэзскага павета
Маскоўскі тралейбус

**Маскоўскі тралейбус** — былая тралейбусная сетка Масквы. Да 2015 года найбуйнейшая тралейбусная сетка ў свеце па працягласці ліній. Закрыта ў 2020 годзе.

Станам на 2023 год, захаваўся адзіны турыстычны маршрут, даўжыня ліній — каля 3,6 км.

Адкрыта 15 лістапада 1933 года і станам на 2020 год была шостай сярод самых старых з дзейных сетак свету. Працягласць адзіночнага кантактнага проваду — каля 1300 км, даўжыня ліній — больш за 600 км, 9 паркаў, амаль 1900 пасажырскіх тралейбусаў (у тым ліку больш за 750 з нізкім узроўнем падлогі і 134 сучлененыя), тралейбусна-рамонтны завод. Эксплуатаваўся арганізацыяй «ГУП Масгартранс». Кошт адной паездкі складаў 55 рублёў (па карце Тройка — 38 рублёў, пры куплі ў вадзіцеля білета на 4 паездкі — 100 рублёў, на 40 паездак — 700 рублёў). Уваход у тралейбус ажыццяўляўся праз пярэднія дзверы, а выхад праз астатнія.

Сетка закрыта ў лістападзе 2020 года. Паводле мэрыі Масквы, як састарэлы від транспарту. Замест тралейбуса па былых маршрутах ходзяць электробусы і аўтобусы.

## Спасылкі 
* Московский троллейбус на сайте transphoto.ru
* Маршруты троллейбусов Москвы на карте 
* Список всех моделей троллейбусов Москвы
* Справочник маршрутов наземного транспорта
* Маршруты общественного транспорта Москвы на карте города 
* Маршруты троллейбусов Москвы на сайте «Транспортная столица»
* Сайт «Московский троллейбус»

Катэгорыя:Транспарт Масквы
Катэгорыя:Тралейбусныя сістэмы Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1933 годзе
Катэгорыя:1933 год у Маскве
Аблога Полацка

**Абло́га По́лацка** можа азначаць:

* Аблога Полацка (1381) войскамі Скіргайлы супраць Андрэя Полацкага
* Аблога Полацка (1513) войскамі Вялікага княства Маскоўскага ў час шостай літоўска-маскоўскай вайны (1512—1522)
* Аблога Полацка (1518) войскамі Вялікага княства Маскоўскага ў час шостай літоўска-маскоўскай вайны (1512—1522)
* Аблога Полацка (1563) войскамі Вялікага княства Маскоўскага ў час Лівонскай вайны (1558—1582)
* Аблога Полацка (1579) войскамі Рэчы Паспалітай у час Лівонскай вайны (1558—1582)
* Аблога Полацка (1654) войскамі Вялікага княства Маскоўскага ў час вайны з Рэччу Паспалітай (1654—1667)

## Гл. таксама 
* Бітва пад Полацкам
Бітва пад Оршай (1508)

**Бі́тва пад О́ршай** — бітва войска Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага супраць войска Маскоўскага княства, якая адбывалася 13 ліпеня 1508 года ў ходзе пятай літоўска-маскоўскай вайны (1507—1508).

## Перадумовы 
Літоўскія войскі на чале з вялікім гетманам Канстанцінам Астрожскім пры падтрымцы 5000 польскіх наймітаў ваяводы люблінскага Мікалая Фірлея сканцэнтраваліся ў ваколіцах Навагрудку. Мэтай літоўска-польскага войска было вызваленне Смаленска ад маскоўскага войска, што аблажыла крэпасць.

## Падзеі 
Атрымаўшы звесткі пра падыход літоўскага войска, князь маскоўскі Васіль III зняў аблогу Смаленска і рушыў на Оршу. Калі высветлілася, што Астрожскі набліжаецца да маскоўскіх пазіцый, Васіль III пастанавіў адступіць за Дняпро, каб ударыць у момант пераправы літвінаў праз раку.

Астрожскі накіраваў вялікі аддзел праз неахоўваны брод на Дняпры з заданнем нападу на абоз маскалёў, а галоўнымі сіламі выканаў адцягвальны манеўр. Выдзелены аддзел, пераправіўшыся праз раку, быў аточаны пераважаючымі маскоўскімі сіламі, аднак здолеў з цяжкасцямі прабіцца на правы бераг. Бітву перарваў надыход цемры. Астрожскі намерваўся атакаваць адразу пасля ўзыходу сонца, аднак маскоўскае войска ноччу адышло з занятых пазіцый на ўсход.

## Вынікі 
## Літаратура 
* 
* 

[[Катэгорыя:Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (1507—1508)|]]
Катэгорыя:Бітвы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Бітвы Польшчы
Катэгорыя:Бітвы Расіі
Катэгорыя:Бітвы ў Беларусі
[[Катэгорыя:Гісторыя Оршы|]]
Катэгорыя:1508 год у Еўропе
Катэгорыя:Бітвы XVI стагоддзя
Катэгорыя:Падзеі 13 ліпеня
Катэгорыя:Ліпень 1508 года
Індыгенат

**Індыгенат** — у Рэчы Паспалітай прызнанне за шляхцічам замежнай краіны дваранства краіны (краін) пражывання. Пасля працэдуры індыгенату прадстаўнік гэтага саслоўя набываў усе прывілеі мясцовага шляхціца. За гісторыю Рэчы Паспалітай былі прызнаны прадстаўнікі 413 дваранскіх родаў. З 1578 года працэдура праходзіла ўхваленне караля і сойма, а пасля 1641 года — толькі сойма.

Катэгорыя:Шляхта
Катэгорыя:Права Вялікага Княства Літоўскага
Аблога Смаленска (1514)

**Абло́га Смале́нска** адбывалася ў 1514 годзе ў ходзе шостай літоўска-маскоўскай вайны (1512—1522). Маскоўскае войска пад камандаваннем вялікага князя Васіля III захапіла горада 1 жніўня.

## Перадумовы 
Пасля выбуху вайны ў лістападзе 1512 маскоўскія войскі ўжо двойчы беспаспяхова атакавалі Смаленск, важную крэпасць і гандлёвы цэнтр. Першая аблога доўжылася шэсць тыдняў у студзені-лютым 1513, але была адбіта вялікім гетманам Канстанцінам Астрожскім. Наступная аблога доўжылася чатыры тыдні ў жніўні-верасні таго ж года.

## Падзеі 
thumb|злева|Расійская абложная гармата XVI стагоддзя
У чэрвені 1514 маскоўскі князь Васіль III узначаліў сваё войска ў трэцім паходзе на Смаленск. Гэтым разам маскоўскае войска мелі значную колькасць асаднай зброі, атрыманай ад Свяшчэннай Рымскай імперыі. 15 ліпеня амаль 42-тысячнае войска дасягнула Смаленска, узяла яго ў аблогу і пачало падрыхтоўку да штурму: вакол крэпасці ўзвялі частакол, насупраць брамы былі пастаўлены рагаткі дзеля запабягання ад вылазак гарнізона. Праз два тыдні, 29 ліпеня, пачаўся несупынны артылерыйскі абстрэл. Колькасць гармат у маскоўскім войску ацэньваецца ад 140 да 300 адзінак.

У адсутнасць дапамогі ваявода смаленскі Юрый Салагуб здаў крэпасць 31 ліпеня 1514, і наступным днём Васіль III увайшоў у горада. Смаленскі праваслаўны епіскап Варсанофій адправіў малебен, у часе якога мяшчане прысягнулі на вернасць маскоўскаму валадару. Юрый Салагуб адмовіўся прыняць прысягу і быў адпушчаны на радзіму, дзе быў пакараны смерцю за здачу крэпасці.

## Вынікі 
Пасля перамогі пад Оршай у верасні 1514 Канстанцін Астрожскі не здолеў адваяваць Смаленск, і па выніках перамір'я 1522 года ён застаўся пад уладай Маскоўскага княства на наступнае стагоддзе — да вяртання падчас вайны 1605—1618. У гонар перамогі маскоўскі князь Васіль III зафундаваў узвядзенне ў Маскоўскім Крамлі Новадзявочага манастыру.

## Літаратура 
* 
* 

[[Катэгорыя:Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (1512—1522)|]]
Катэгорыя:Бітвы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Бітвы Расіі
Катэгорыя:Бітвы ў Расіі
Катэгорыя:Аблогі XVI стагоддзя
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Смаленску
Катэгорыя:Падзеі ў Смаленску
Катэгорыя:Ліпень 1514 года
Катэгорыя:Жнівень 1514 года
Седльцы

**Седльцы** () — горад на правах павета ў Польшчы, у Мазавецкім ваяводстве.

Адлегласць па прамой паміж гарадамі Седльцы — Мінск 396 км, да Варшавы — 87 км.

Насельніцтва — 76 488 жыхароў (2014 год).

## Гарады-пабрацімы 
*  Ваўкавыск, Беларусь
*  Кіраў, Расія
*  Песканціна, Італія
*  Дазінг, Германія
*  Сабінаў, Славакія
*  Віленскі раён, Літва
*  Бярдзічаў, Украіна

## Галерэя 

Файл:Pałac Ogińskich.JPG|Палац Агінскіх у Седльцы
Файл:Kościół Św.Stanisława.JPG|Рымска-каталіцкая царква
Выява:Staw w parku.JPG|Гарадскі парк
Выява:Holy Trinity Orthodox Church, Siedlce.jpg|Праваслаўная царква
Выява:Siedlce, Poczta Polska.jpg|Пошта
Файл:Siedlce, ulica Kilińskiego.jpg|Цэнтр горада

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка


Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1448 годзе