Слонім

**Сло́нім**, «Нарыс гісторыі горада Гродна» (1934) Годэля Гольдберга, таксама і слонімскі гісторык-краязнавец Сяргей Чыгрын. Аднак яшчэ Васіль Супрун не знайшоў у перавыданнях Яна Длугаша згадак пра «слонімскія палі». Шэраг даследчыкаў, у тым ліку Васіль Герасімчык, Сяргей Ёрш, лічаць спасылку на Длугаша гістарыяграфічнай памылкай, узніклай у XIX стагоддзі. Паводле Сяргея Ярша, паход «*1040 года Яраслава Мудрага ў наш рэгіён быў. Але няма ніякіх вартых даверу пісьмовых сведчанняў, што ў той час ужо існаваў Слонім. 1040 год, як і 1044-ы, і 1036-ы, на жаль, нельга лічыць за першую згадку нашага горада*».

З XII стагоддзя, відаць, на Замчышчы — цяпер гарадзішча ў цэнтры горада на правым беразе Шчары — было драўлянае ўмацаванне. У XII—XIII стагоддзях паселішча ўжо было горадам з высокай матэрыяльнай культурай, развітымі рамёствамі і гандлем. У звязку з барацьбой галіца-валынскіх і літоўскіх князёў за Панямонне горад быў аб’ектам ваенна-палітычных дзеянняў, неаднаразова пераходзіў ад адных князёў да другіх. У 1240-я гады Панямоннем авалодаў літоўскі князь Міндоўг, які перадаў Слонім свайму сыну Войшалку. Галіца-валынскія войскі Данілы і Васількі Раманавічаў спрабавалі падначаліць гэтыя землі, у 1252 годзе адбыўся іх вялікі паход на Панямонне. Войшалк перадаў княжанне Раману Данілавічу, пры гэтым даў «*Новгород от Миндовга*», а Слонім у ліку іншых гарадоў — «*от себе*». Гэта падзея і лічыцца першай пэўнай згадкай Слоніма ў крыніцах — у Іпацьеўскім летапісе пад 1252 годам. Паводле мірнага дагавора 1254 года землі Панямоння засталіся за Літвой. У 1276 годзе галіца-валынскія князі зноў захапілі Слонім. У 1280-я гады, як паведамляе Іпацьеўскі летапіс, горадам правіў «*князь вослонимский*» Васілька.

### Рэспубліка Беларусь 
Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 4 студзеня 2002 года № 6 Слонімскі раён і горад Слонім аб’яднаны ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку — Слонімскі раён з адміністрацыйным цэнтрам горад Слонім.

## Насельніцтва 

* **XIX стагоддзе**: 1897 год — 15 893 чал.
* **XX стагоддзе**: 1973 год — 32,5 тыс. чал.; 1995 год — 53,1 тыс. чал.
* **XXI стагоддзе**: 2001 год — 51,6 тыс. чал.; 2010 год — 48,8 тыс. чал.; 2015 год — 49 334 чал..

## Вядомыя асобы 
* Навум Пінхасавіч Альперт (нар. 1913) — савецкі мастак, графік, жывапісец.
* Ніна Іванаўна Здановіч — беларускі археолаг, гісторык.
* Майкл Маркс — брытанскі прадпрымальнік.
* Венцаслаў Венцаслававіч Пелікан — рэктар Віленскага ўніверсітэта.
* Віталь Аляксандравіч Прыма — беларускі дыпламат.
* Канстанцін Пушкарэвіч — славяназнавец.
* Віталь Віталевіч Руцкі (нар. 1963) — беларускі архітэктар.
* Фёдар Міхайлавіч Сінічкін (1901—1962) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза.
* Іосіф Іосіфавіч Стаброўскі (1869—1968) — археолаг і краязнавец.
* Сяргей Чыгрын — беларускі паэт, літаратуразнавец, гісторык, краязнавец, перакладчык, журналіст.

## Гл. таксама 
* Слонімская друкарня
* Слонімская езуіцкая рэзідэнцыя
* Парэцкая царква
* Газета Слонімская

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* *В. Супрун*. Загадкі слонімскіх замкаў //  — С. 18—20.
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Слонімскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 2004.— 752 с.

## Спасылкі 
* м. Слонім на Radzima.org
* «Гісторыя Слонімшчыны» 
* Васілёвец — блог, прысвечаны гісторыі Слоніма і Слонімшчыны