ChatGPT

**ChatGPT** (**Chat Generative Pre-trained Transformer**) — чат-бот, запушчаны OpenAI у лістападзе 2022 года. Ён пабудаваны на аснове сямейства вялікіх моўных мадэляў OpenAI GPT-3 і навучаны з дапамогай метадаў ,  і .

ChatGPT быў запушчаны як прататып 30 лістапада 2022 года і хутка прыцягнуў увагу сваімі падрабязнымі і выразнымі адказамі ў многіх галінах ведаў. Істотным недахопам была названа яго няроўная факталагічная дакладнасць. Пасля выхаду ChatGPT OpenAI ацанілі ў 29 мільярдаў долараў.

## Навучанне 
ChatGPT быў настроены на аснове GPT-3.5 з дапамогай кіраванага навучання, а таксама навучання з падмацаваннем. Абодва падыходы выкарыстоўвалі людзей-трэнераў для паляпшэння прадукцыйнасці мадэлі. У выпадку кіраванага навучання мадэль была забяспечана размовамі, у якіх трэнеры гулялі за абодва бакі: карыстальніка і памочніка (штучны інтэлект). На этапе падмацавання трэнеры спачатку ранжыравалі адказы, створаныя мадэллю ў папярэдняй размове. Гэтыя рэйтынгі выкарыстоўваліся для стварэння «мадэляў узнагароджання», на якія мадэль была дадаткова настроена з выкарыстаннем некалькіх ітэрацый праксімальнай аптымізацыі палітыкі (, PPO). Праксімальныя алгарытмы аптымізацыі палітыкі выгадна адрозніваюцца ад алгарытмаў «давернага рэгіёну» аптымізацыі палітыкі (, TRPO) тым, што яны не ўжываюць многія з вылічальна дарагіх аперацый і таму маюць больш высокую прадукцыйнасць. Мадэлі былі падрыхтаваны ў супрацоўніцтве з Microsoft на іх суперкамп’ютарнай інфраструктуры Azure.

Акрамя таго, OpenAI працягвае збіраць дадзеныя ад карыстальнікаў ChatGPT, якія можна выкарыстоўваць для далейшага навучання і тонкай настройкі ChatGPT. Карыстальнікам дазволена галасаваць за або супраць адказаў, якія яны атрымліваюць ад ChatGPT; галасуючы за або супраць, яны таксама могуць запоўніць тэкставае поле дадатковай зваротнай сувяззю.

## Асаблівасці і абмежаванні 
 Уэйлз у пратэстах на плошчы Цяньаньмэнь, 30 снежня 2022 г.]]
Нягледзячы на тое, што асноўная функцыя чат-бота — імітацыя чалавека-суразмоўцы, ChatGPT з’яўляецца універсальным. Напрыклад, ён мае магчымасць пісаць і адладжваць камп’ютарныя праграмы; складаць музыку, тэлеспектаклі, казкі, сачыненні; адказваць на пытанні тэстаў (часам — у залежнасці ад тэсту — на ўзроўні, вышэйшым за ўзровень сярэдняга чалавека, які праходзіць тэст); пісаць вершы і тэксты песень; эмуліраваць сістэму Linux; мадэляваць увесь чат; гуляць у такія гульні, як крыжыкі-нулікі; і мадэляваць банкамат.

У параўнанні са сваім папярэднікам, InstructGPT, ChatGPT спрабуе паменшыць шкодныя і падманныя адказы. Напрыклад, у той час як InstructGPT прымае запыт «Раскажы мне пра тое, калі Хрыстафор Калумб прыехаў у ЗША ў 2015 годзе» як праўдзівы, ChatGPT прызнае контрфактычны характар пытання і афармляе свой адказ як гіпатэтычнае меркаванне аб тым, што магло б адбыцца, калі б Калумб прыбыў у ЗША ў 2015 годзе, выкарыстоўваючы інфармацыю пра падарожжы Калумба і факты пра сучасны свет — у тым ліку сучасныя ўяўленні аб дзеяннях Калумба. Для прадухілення абразлівых выходных дадзеных запыты фільтруюцца праз сэрвіс мадэрацыі OpenAI API, і патэнцыйна расісцкія або сэксісцкія запыты адхіляюцца. Мадэль узнагароджання ChatGPT, распрацаваная з улікам чалавечага нагляду, можа быць празмерна аптымізавана і, такім чынам, перашкаджаць прадукцыйнасці, што інакш вядома як закон Гудхарта. ChatGPT мае абмежаваныя веды аб падзеях, якія адбыліся пасля 2021 года. Як паведамляе BBC, са снежня 2022 года ChatGPT не дазваляецца «выказваць палітычныя меркаванні або займацца палітычнай актыўнасцю». Тым не менш, даследаванні паказваюць, што ChatGPT дэманструе праэкалагічную, левалібертарыянскую арыентацыю, калі яму прапануецца заняць пазіцыю адносна палітычных заяваў з двух устаноўленых дадаткаў для парадаў пры галасаванні. Падчас навучання ChatGPT рэцэнзенты аддавалі перавагу больш доўгім адказам, незалежна ад фактычнага разумення або фактычнага зместу.

1 мая 2025 года кампанія OpenAI абнавіла свой чат-бот ChatGPT, дадаўшы магчымасць здзяйсняць пакупкі непасрэдна ў інтэрфейсе. Цяпер карыстальнікі могуць шукаць тавары, параўноўваць іх і пераходзіць па спасылках для пакупкі. Гэтая функцыя ахоплівае такія катэгорыі, як электроніка, мода, касметыка і тавары для дома.

## Абслугоўванне 
ChatGPT быў запушчаны 30 лістапада 2022 года кампаніяй OpenAI з Сан-Францыска, стваральнікам DALL·E 2 і Whisper. Паслуга была запушчана як першапачаткова бясплатная для грамадскасці, з планамі манетызаваць паслугу пазней. Да 4 снежня, паводле ацэнак OpenAI, у ChatGPT ужо было больш за мільён карыстальнікаў. Сэрвіс лепш за ўсё працуе на англійскай мове, але таксама можа працаваць і на некаторых іншых мовах з рознай ступенню поспеху.

Па словах запрошанага даследчыка OpenAI Скота Ааронсана, OpenAI працуе над інструментам для спробы паставіць вадзяныя знакі на свае сістэмы генерацыі тэксту, каб змагацца з тым, што зламыснікі выкарыстоўваюць іх паслугі для акадэмічнага плагіяту або спаму. У снежні 2022 года *New York Times* паведаміла, што, па чутках, наступная версія GPT, GPT-4, будзе запушчана дзесьці ў 2023 годзе.

## Прыём і наступствы 
### Станоўчыя рэакцыі 
У снежні 2022 года ChatGPT быў сустрэты ў цэлым станоўчымі водгукамі; *The New York Times* назвала яго «лепшым чат-ботам са штучным інтэлектам, калі-небудзь выпушчаным для шырокай публікі». Саманта Лок з *The Guardian* адзначыла, што ён змог стварыць «уражліва падрабязны» і «падобны да створанага чалавекам» тэкст. Выкладчык журналістыкі Дэн Гілмар выкарыстаў ChatGPT на заданні для сваіх студэнтаў і выявіў, што згенераваны тэкст адпавядае таму, што мог бы напісаць добры студэнт; ён выказаў меркаванне, што «ў акадэмічных колаў наперадзе вельмі сур’ёзныя праблемы». Алекс Кантровіц з часопіса *Slate* высока ацаніў адказ ChatGPT на пытанні, звязаныя з нацысцкай Германіяй, у тым ліку на сцвярджэнне, што Адольф Гітлер будаваў шашы ў Германіі, на якое мадэль у адказ праінфармавала аб выкарыстанні прымусовай працы ў нацысцкай Германіі.

У рубрыцы «Прарывы года» за 2022 год у часопісе *The Atlantic* Дэрэк Томпсан згадаў ChatGPT як частку «выбуху генератыўнага штучнага інтэлекту», які «можа змяніць наша меркаванне аб тым, як мы працуем, як мы думаем і чым насамрэч з’яўляецца чалавечая творчасць».

Келсі Пайпер з вэб-сайта *Vox* напісала, што «ChatGPT — гэта першае практычнае знаёмства шырокай публікі з тым, наколькі магутным стаў сучасны штучны інтэлект, і ў выніку многія з нас [ашаломлены]», і што ChatGPT «дастаткова разумны, каб быць карысным, нягледзячы на недахопы». Ілон Маск напісаў, што «ChatGPT пужаюча добры. Мы недалёка ад небяспечна моцнага штучнага інтэлекту». Маск прыпыніў доступ OpenAI да базы дадзеных Twitter у чаканні лепшага разумення планаў OpenAI, заявіўшы, што «OpenAI быў створаны як некамерцыйны і з адкрытым зыходным кодам. Ні тое, ні другое цяпер не адпавядае рэчаіснасці».
 змяніў працу шматлікіх унутраных груп у адказ на пагрозу зрыву з боку ChatGPT.]]
У снежні 2022 года ўнутраная служба Google выказала занепакоенасць нечаканай сілай ChatGPT і нядаўна выяўленым патэнцыялам вялікіх моўных мадэляў, якія могуць парушыць працу пошукавых сістэм, і генеральны дырэктар Сундар Пічаі «перавярнуў» і пераразмеркаваў каманды ў розных аддзелах для дапамогі ў прадуктах штучнага інтэлекту, паведамляе *The New York Times*.

Сцюарт Коб, дыпламаваны бухгалтар у Англіі і Уэльсе, вырашыў праверыць чат-бот ChatGPT, увёўшы пытанні з узору экзаменацыйнай работы на вэб-сайце ICAEW, а затым увёўшы адказы назад у онлайн-тэст. ChatGPT набраў 42 %, што, хоць і ніжэй за прахадны бал у 55 %, было ацэнена як нядрэнная спроба.

Прафесар гісторыі Тэхаскага ўніверсітэта Стывен Мінц піша ў *Inside Higher Ed*:Прабачце за зманлівы загаловак гэтага паведамлення. Я лічу ChatGPT, генератар тэксту, саюзнікам, а не праціўнікам. Падумайце аб тым, што ўжо можа рабіць праграма:

# Ствараць спісы бібліяграфічных спасылак.
# Дапамагаць студэнтам, вызначаючы тэрміны і тлумачачы складаныя паняцці.
# Вырашаць матэматычныя задачы і адладжваць праграмы крок за крокам.
# Прапаноўваць чарнавікі вучэбных планаў курсаў.
# Выяўляць навуковыя дыскусіі па пэўнай тэме і даследаваць прадметы праз розныя тэарэтычныя прызмы.
# Мадэляваць дакладна арганізаванае апісальнае і аргументаванае пісьмо па пэўных тэмах.

### Адмоўныя рэакцыі 
У сваім меркаванні за снежань 2022 года эканаміст Пол Кругман напісаў, што ChatGPT паўплывае на попыт на інфармацыйных работнікаў. Джэймс Вінцэнт з *Verge* разглядаў вірусны поспех ChatGPT як доказ таго, што штучны інтэлект стаў мэйнстрымам. Майк Пэрл з *Mashable* пратэставаў ChatGPT з дапамогай некалькіх пытанняў. У адным прыкладзе ён спытаў у ChatGPT пра «самую вялікую краіну ў Цэнтральнай Амерыцы, акрамя Мексікі». ChatGPT адказаў, што гэта Гватэмала, але правільны адказ — Нікарагуа. Калі тэлеканал CNBC запытаў у ChatGPT тэкст песні «The Ballad of Dwight Fry», ChatGPT прадставіў прыдуманы тэкст, а не сапраўдны., як і прафесар Антон ван дэн Хенгель з Аўстралійскага інстытута машыннага навучання.

У снежні 2022 года вэб-сайт пытанняў і адказаў Stack Overflow забараніў выкарыстанне ChatGPT для стварэння адказаў на пытанні, спаслаўшыся на неадназначны характар адказаў ChatGPT.

Эканаміст Тайлер Коўэн выказаў заклапочанасць адносна ўплыву на дэмакратыю, спасылаючыся на тое, што здольнасць чалавека пісаць аўтаматызаваныя каментарыі ўплывае на працэс прыняцця новых правілаў. *The Guardian* паставіў пад сумнеў, ці можна «сапраўды давяраць» змесціву, знойдзенаму ў Інтэрнэце пасля выпуску ChatGPT, і заклікаў да дзяржаўнага рэгулявання.

У студзені 2023 года, пасля таго як Ніку Кейву даслалі песню, напісаную ChatGPT у стылі Ніка Кейва, сам аўтар песень адказаў на *The Red Hand Files* (і пазней быў працытаваны ў *The Guardian*), сказаўшы, што акт напісання песні — гэта «справа крыві і нутра… якая патрабуе чагосьці ад мяне, каб спарадзіць новую і свежую ідэю. Гэта патрабуе маёй чалавечнасці». Далей ён сказаў: «Пры ўсёй любові і павазе свету, гэтая песня — лухта, гратэскавы здзек з таго, што такое быць чалавекам, і мне яна не вельмі падабаецца».

Прафесар гісторыі Тэхаскага ўніверсітэта Стывен Мінц піша: Генеральны дырэктар стваральніка ChatGPT OpenAI Сэм Альтман напісаў, што развіццё праграмнага забеспячэння можа прадстаўляць «(напрыклад) велізарную рызыку для кібербяспекі», а таксама працягваў прадказваць, што «мы можам дасягнуць сапраўднага AGI (штучнага агульнага інтэлекту) у наступным дзесяцігоддзі, таму нам трэба вельмі сур’ёзна паставіцца да гэтай рызыкі». Альтман сцвярджаў, што, хоць ChatGPT «відавочна, не блізкі да AGI», трэба «давяраць экспаненце. Плоскі погляд назад, вертыкальны погляд наперад».

У часопісе *Nature* Крыс Стокел-Уокер адзначыў, што выкладчыкі павінны быць занепакоеныя тым, што студэнты выкарыстоўваюць ChatGPT для сваіх работ, і што пастаўшчыкі адукацыі павінны будуць адаптавацца, каб палепшыць крытычнае мысленне і здольнасць разважаць.

Эма Боўман з NPR напісала пра небяспеку студэнцкага плагіяту з дапамогай інструмента штучнага інтэлекту, які можа выдаваць неаб’ектыўны або бессэнсоўны тэкст з аўтарытэтным тонам: «Ёсць шмат выпадкаў, калі вы задаяце яму пытанне, і ён дае вам вельмі ўражальны адказ, які проста няправільны».

Джаана Стэрн з *The Wall Street Journal* апісала махлярства ў сярэдняй школе з дапамогай інструмента, калі вучні адпраўляюць згенераванае эсэ. Прафесар Дарэн Хік з Універсітэта Фурмана распавёў, што заўважыў «стыль» ChatGPT у артыкуле, прадстаўленым студэнтам. Інтэрнэт-дэтэктар GPT сцвярджаў, што тэкст з верагоднасцю 99,9 % створаны камп’ютарам, але ў Хіка не было важкіх доказаў. Аднак студэнт, пра якога ідзе гаворка, прызнаўся ў выкарыстанні GPT падчас сутыкнення і, як следства, праваліў курс. Хік прапанаваў палітыку правядзення спецыяльнага індывідуальнага вуснага іспыту па тэме задання, калі студэнт сур’ёзна падазраецца ў прадстаўленні працы, створанай штучным інтэлектам. Эдвард Цянь, студэнт старэйшых курсаў Прынстанскага ўніверсітэта, стварыў праграму пад назвай «GPTZero», якая вызначае, колькі тэксту згенеравана штучным інтэлектам, каб змагацца з акадэмічным плагіятам.

Па стане на 4 студзеня 2023 года Дэпартамент адукацыі Нью-Ёрка абмежаваў доступ да ChatGPT з Інтэрнэту і прылад у дзяржаўных школах.

У сляпым тэсце было прызнана, што ChatGPT здаў экзамены на аспіранцкі ўзровень ва Універсітэце Мінесоты і ў Уортанскай школе Універсітэта Пенсільваніі на здавальняючую адзнаку (C+).

### Этычныя праблемы ў навучанні 
Расследаванне*Time* паказала, што для стварэння сістэмы бяспекі ад таксічнага кантэнту (напрыклад, сэксуальнага гвалту, гвалту, расізму, сэксізму і г.д.), OpenAI выкарыстаў нанятых кенійскіх работнікаў, якія зарабляюць менш за 2 долары ў гадзіну, каб маркіраваць таксічны кантэнт. Гэтыя меткі былі выкарыстаны для навучання мадэлі выяўляць такое змесціва ў будучыні. Працаўнікі падвяргаліся ўздзеянню такога таксічнага і небяспечнага змесціва, што гэта ахарактарызавалі як «катаванне». Аўтсорсінгавым партнёрам OpenAI была кампанія Sama (базуецца ў Сан-Францыска, Каліфорнія), якая займаецца падрыхтоўкай даных.

## Узломы 
ChatGPT спрабуе адхіляць запыты, якія могуць парушаць правілы карыстання. Тым не менш, некаторым карыстальнікам удалося ў пачатку снежня 2022 года «узламаць» ChatGPT з дапамогай розных інжынерных метадаў, каб абысці гэтыя абмежаванні: яны паспяхова прымусілі ChatGPT даць інструкцыі, як стварыць кактэйль Молатава або ядзерную бомбу, або генераваць аргументы ў стылі неанацызму. Рэпарцёр *Toronto Star* не здолеў асабіста дабіцца поспеху ў тым, каб прымусіць ChatGPT выступіць з падбухторваючымі заявамі: ChatGPT падманулі, каб падтрымаць расійскае ўварванне ва Украіну, але нават калі яго папрасілі падыграць выдуманаму сцэнару, ChatGPT адмовіўся генераваць аргументы на карысць таго, чаму канадскі прэм’ер-міністр Джасцін Трудо вінаваты ў дзяржаўнай здрадзе.

## Выкарыстанне 
ChatGPT выкарыстоўвалі для стварэння ўводных раздзелаў і анатацый навуковых артыкулаў. У некалькіх артыкулах ChatGPT пазначаны як сааўтар.

Навуковыя часопісы па-рознаму адрэагавалі на ChatGPT. Некаторыя з іх, уключаючы Nature і JAMA Network, «патрабуюць ад аўтараў раскрыцця інфармацыі пра выкарыстанне інструментаў генерацыі тэксту і забараняюць уносіць як сааўтара вялікую моўную мадэль (LLM), такую ​​як ChatGPT». У студзені 2023 года часопіс Science «поўнасцю забараніў» выкарыстанне тэксту, створанага з дапамогай LLM, ва ўсіх сваіх часопісах; аднак гэтая палітыка была ўведзена толькі каб даць супольнасці час вызначыць, як выглядае прымальнае выкарыстанне. З ліпеня 2025 года часопіс Science чакае, што аўтары будуць цалкам публікаваць інфармацыю пра тое, які змест, створаны з дапамогай ШІ, выкарыстоўваецца ў іх працах.

У адным даследаванні аналізаваліся адказы ChatGPT на 517 пытанняў па праграмнай інжынерыі ці праграмаванні, падрыхтаваных на Stack Overflow, на карэктнасць, паслядоўнасць, паўнату і сцісласць. Было выяўлена, што 52% адказаў змяшчалі недакладнасці, а 77% былі шматслоўнымі. Іншае даследаванне, прысвечанае прадукцыйнасці GPT-3.5 і GPT-4 у перыяд з сакавіка да чэрвеня 2024 года, паказала, што прадукцыйнасць пры вырашэнні такіх аб’ектыўных задач, як вызначэнне простых лікаў і генерацыя выканальнага кода, значна адрознівалася.   

Рынак ШІ у сферы нерухомасці перажывае бурны рост: паводле прагнозаў, ён вырасце з 437,65 млн долараў ЗША ў 2024 годзе да больш за 1,3 млрд долараў ЗША да 2034 года. Гэтая імклівая дынаміка адлюстроўвае растучую ролю ШІ ў інвестыцыях у нерухомасць, яе кіраванні і здзяйсненні здзелак.

Многія кампаніі ўкаранілі ChatGPT і аналагічныя тэхналогіі чат-ботаў у свае прадукты. Гэтыя змены прывялі да значнага росту каштоўнасці кампаній. Агенцтва Reuters звязвае гэты скачок з роляй ChatGPT у ператварэнні штучнага інтэлекту ў моднае слова на Уолл-стрыт. Дзякуючы «эфекту ChatGPT» рознічныя інвестары павысілі кошты на крыптавалютныя актывы, звязаныя з ШІ, нягледзячы на тое, што агульны рынак крыптавалют знаходзіўся ў «мядзведжым» трэндзе, і знізіўся інтарэс інстытуцыйных інвестараў.

Укараненне ChatGPT у адукацыйную сферу было хуткім, але спачатку ён быў забаронены некалькімі ўстановамі. Патэнцыйныя перавагі ўключаюць паляпшэнне персаналізаванага навучання, павышэнне прадуктыўнасці вучняў, дапамогу ў правядзенні мазгавых штурмаў, абагульненні і развіцці навыкаў моўнай граматнасці. Вучні ў цэлым станоўча адносяцца да яго, але пэўныя меркаванні выкладчыкаў і студэнтаў значна розняцца.  

Першыя тры месяцы даступнасці ChatGPT публіцы, на Amazon з’явіліся сотні кніг, у якіх ён быў адзначаны як аўтар або сааўтар, а таксама былі прадстаўлены ілюстрацыі, створаныя іншымі мадэлямі штучнага інтэлекту, такімі як Midjourney.

## Гл. таксама 
* Антрапамарфізм камп’ютараў
* Тэст Цьюрынга

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
*  пра InstructGPT, папярэднік ChatGPT
* ChatGPT Wrote My AP English Essay—and I Passed (WSJ, відэа, 21 снежня 2022)
* 

Катэгорыя:Апрацоўка натуральнай мовы
Катэгорыя:Выкарыстанне штучнага інтэлекту
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Катэгорыя:Чат-боты