open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пячора (горад)

**Пячора** () — горад (з 1949) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Пячорскага раёна Рэспублікі Комі. Насельніцтва 47,7 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1942 годзе.

Размешчаны на правым беразе ракі Пячора, за 588 км (па чыгунцы) ад Сыктыўкара.

## Вядомыя асобы 
* Вадзім Іосіфавіч Шадыра (нар. 1947) — беларускі археолаг.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Комі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1940 годзе
Вібратар (секс)

**Вібратар** — электрамеханічны выраб, прызначаны для масажу вагіны, клітара або заднепраходнага канала. Адпаведна, адрозніваюць тры віды вібратараў: клітаральныя, вагінальныя і анальныя, а таксама камбінаваныя. Часам маюць выгляд палавога члена.

Фізіялагічнае дзеянне вібратара заснавана на рэзанансе з частатой цягліцавых скарачэнняў тазавых органаў пры аргазме.

Звычайна вібратары прадаюцца ў адмысловых крамах — секс-шопах.

## Гісторыя 
Першапачаткова вібратар быў вынайдзены ў XVIII стагоддзі для палягчэння працы ўрачоў, якія актыўна выкарыстоўвалі масаж для лячэння так званай «істэрыі» ў жанчын, або «шаленства маткі». Першы вібратар уяўляў сабой стацыянарную прыладу, якая прывадзілася ў дзеянне паравым рухавіком.

Паступова вібратар эвалюцыянаваў, і змянілася не толькі яго прылада, але і прызначэнне. Так, у 1902 годзе быў запатэнтаваны першы электрычны вібратар, стаўшы пятым дамашнім электрапрыборам, які быў электрыфікаваны. Да 1920-х вібратары прадаваліся абсалютна вольна, але пасля іх з’яўлення ў порнафільмах стаўленне да іх змянілася. З тых часоў іх продажам сталі займацца спецыялізаваныя крамы «для дарослых».

## Прылада вібратара 
Прыклад прылады вібратара, які імітуе мужчынскі палавы член:

400px
#  — полы фалаімітатар
#  — электраматор з махавіком, зрушаным адносна восі кручэння ротара
#  — правады
#  — кантэйнер для элементаў сілкавання
#  — рэастат для рэгулявання сілы вібрацыі

## Гл. таксама 
* Сексуальныя цацкі
* Страпон
* Фалаімітатар

Катэгорыя:Сексуальныя цацкі
Анальны ланцужок

**Анальны ланцужок** (Анальныя бусы) — сексуальная цацка, якая служыць для стымуляцыі ануса. Анальны ланцужок уяўляе сабой некалькі шарыкаў, злучаных паслядоўна паміж сабой цвёрдымі або гнуткімі перамычкамі. Як правіла, вырабляецца з сілікону або латэксу.

## Ужыванне 
Ланцужок уводзіцца ў прамую кішку праз анальную адтуліну, затым паступова дастаецца. Падобныя дзеянні прыводзяць да значнай стымуляцыі эрагенных зон, размешчаных вакол сфінктара.

Анальны ланцужок можа служыць як для павелічэння сексуальнай узрушанасці, так і для дасягнення аргазма. Існуюць анальныя ланцужкі з шарыкамі рознага дыяметра, якія могуць служыць для расслаблення цягліц сфінктара перад анальным сексам. Некаторыя мадэлі могуць быць абсталяваныя прыладамі для вібрастымуляцыі.

Правілы эксплуатацыі анальнага ланцужка рэкамендуюць выкарыстоўваць яе са змазкамі, абавязкова на вадзяной аснове (змазкі на тлушчавай аснове, накшталт вазеліна, руйнуюць матэрыял, з якога вырабленыя бусы і негатыўна ўздзейнічаюць на мікрафлору кішэчніка). Гэтыя рэкамендацыі засноўваюцца на тым, што ў анальнай адтуліне адсутнічае натуральная змазка, як у похве.

Як правіла, анальныя ланцужкі маюць у канструкцыі ўпор або кальцо на канцы, каб пазбегнуць захрасання прадмета ў прамой кішцы. У выпадку адсутнасці такіх, рэкамендуецца выразна кантраляваць колькасць введеных у анус шарыкаў.

У сувязі з тым, што анальны ланцужок пасля ўжывання цяжка чысціць, вытворцы рэкамендуюць выкарыстоўваць яго з прэзерватывам.

Катэгорыя:Сексуальныя цацкі
Секс-лялька

**Секс-лялька** — сексуальная цацка, якая імітуе сексуальнага партнёра. У асноўным лялькі імітуюць жаночае цела, але ёсць і ўзоры, якія імітуюць цела мужчыны або нават жывёлы (авечкі, каровы).

## Тыпы лялек 
Самыя простыя лялькі — надзьмухальныя. Зробленыя яны, звычайна, з вінілу. Падабенства з чалавекам адаленае. У такіх лялек ёсць штучная похва або пеніс.

Больш складаныя лялькі зробленыя з латэксу. У іх праўдападобныя галовы, як у манекенаў, галовы і целы выглядаюць больш праўдападобнымі, чым у надзьмухальных лялек, рукі і ногі больш падобныя да чалавечых. Некаторыя мадэлі могуць напаўняцца цёплай вадой, для стварэння большага эфекту падабенства да чалавечага цела.
thumb|right|200px|Сіліконавая секс-лялька
Існуюць мадэлі, якія вырабляюць з сілікону. Падабенства да чалавека ў такіх лялек можа быць амаль ідэальным. Часам яны капіруюць рэальных людзей. У такіх лялек ёсць шкілет, зроблены з полівінілхларыду або металу, згінальныя суставы. Такія лялькі могуць прымаць розныя позы для здзяйснення сексуальных актаў. Такія лялькі больш цяжкія за таннейшых надзьмухальных.

## Секс-робаты 
У чэрвені 2006 года Хенрык Крыстэнсен з Еўрапейскай даследчай сеткі па робататэхніцы заявіў брытанскай Sunday Times, што «людзі будуць займацца сексам з робатамі праз бліжэйшыя пяць гадоў».

Рэагуючы на бягучую распрацоўку «секс-робатаў» або «секс-ботаў», у верасні 2015 года Кэтлін Рычардсан з Універсітэта Дэ Манфорта і Эрык Білінг з Універсітэта Скаўдэ стварылі кампанію супраць секс-робатаў, заклікаючы забараніць стварэнне антрапаморфных секс-робатаў. Яны сцвярджаюць, што ўвядзенне такіх прылад было б сацыяльна шкодным і прыніжальным для жанчын і дзяцей.

## Гл. таксама 
* Real doll
* Жудасная даліна

## Спасылкі 
* Bubble Baba Challenge

Катэгорыя:Сексуальныя цацкі
Страпон

thumb|220px|Страпон
**Страпон** () — фалаімітатар, які складаецца з трусікаў-папружак і рэалістычнай асадкі ў выглядзе фаласа з матэрыялу «жывое цела». Тыповыя памеры насадкі-фаласа: даўжыня  дыяметр  (аднак бываюць як вялікія, так і малыя)

З унутранага боку фаласа бываюць далікатныя пупырышки для стымуляцыі зоны клітара жанчыны, якая выкарыстае страпон. Дзякуючы вібрацыі  атрымлівае задавальненне.
__TOC__

## Ужыванне 
Страпон можа выкарыстоўвацца для палавога акту, дзе жанчына, выкарыстоўвае страпон, знаходзіцца ў актыўнай ролі. У якасці другога партнёра можа выступаць як іншая жанчына, так і мужчына — у апошнім выпадку практыкуецца анальны секс.

Жанчына, якая выкарыстоўвае страпон, можа надзець пад яго вібратар «матыль» або падобны яму: у такім разе ажыццяўляецца дадатковая стымуляцыя клітара, якая ўзмацняецца трэннем скуранога мацавання страпона аб дадатковы вібратар.

Мужчына, які выкарыстоўвае страпон, можа карыстацца толькі ім — у выпадку часовых, альбо сталых праблем з патэнцыяй. Таксама, у выпадку выкарыстання страпона мужчынам, магчыма ажыццявіць так званае «падвойнае пранікненне», не звяртаючыся да дапамогі дадатковага ўдзельніка.

## Гл. таксама 
* Сексуальныя цацкі
* Фалаімітатар
* Пегінг

Катэгорыя:Сексуальныя цацкі
Музей сексу (Нью-Ёрк)

[thumb|right|250px|[Эдуар Анры Аўрыль|Édouard-Henri Avril.]]

«**Музей сексу**» адкрыў свае дзверы 5 кастрычніка 2002 на куце Пятай Авеню і 27-ай Вуліцы ў горадзе Нью-Ёрку (ЗША), пад скарочаным назвай «**MoSex**» (што сугучна з фразай: «Больш сексу»). Экспазіцыя музея распавядае аб развіцці і змене сексуальнай культуры ў Амерыцы. У цяперашні час «Музей Сексу» мае сем пастаянных выстаў і тры вэб-праекту анлайн.

Заснавальнік і кіраўнік «Музея Сексу», Дэніела Глака (Daniel Gluck). Загарэўшыся ідэяй стварэння такой установы яна цалкам прысвяціла сябе даследаванню гісторыі, развіцці і культурнага значэння чалавечай сексуальнасці. У адпаведнасці з гэтай ідэяй, музей імкнецца да адкрытасці ў абмеркаваннях пытанняў аб сексе, падаючы публіцы апошнія дасягненні і адкрыцці сучаснай навукі. «Музей Сексу» збірае свае экспанаты па ўсім міры. Прыватная калекцыя папаўняецца матэрыяламі з розных кантынентаў і аб разнастайных культурах, дэманструе розныя перыяды часу. Супрацоўнікі збіраюць, захоўваюць і аналізуюць матэрыялы СМІ, калекцыі малюнкаў і карцін, фатаграфіі, кінафільмы і відэазапісы, старажытныя экспанаты і новыя тэхналогіі.

З'яўляючыся адным з цэнтраў сексуальнай адукацыі, музей мае разнастайную праграму мерапрыемстваў, уключаючы тэатралізаваныя паданні, лекцыі і семінары. Наведвальнікі могуць наведаць і электронную краму музея, які прапаноўвае багаты асартымент сексуальна-эратычных тавараў і цацак.

Але не ўсё могуць наведаць «Музей Сексу». Жадаючаму ўбачыць яго экспанаты павінна быць не менш 18 гадоў.

## Медыя 
* Віртуальны музей сексу ў Нью-Ёрку 

## Гл. таксама 
* Сексуальныя цацкі
* Музей эратычнага мастацтва

## Спасылкі 
* У Нью-Ёрку адчыняецца музей сексу

Катэгорыя:Музеі Манхэтэна
Катэгорыя:Музеі эротыкі
Адрыян VI

**Адрыян VI** (*Hadrian Florenszoon*;  — ), Папа Рымскі (1522—1523).

## Біяграфія 
Сын рамесніка з Утрэхта. Выхоўваўся за кошт брацтва агульнажыцця, вывучаў багаслоўе і царкоўнае права ў Лёвене, дзе быў потым прафесарам. У 1507 па даручэнні імператара Максіміліяна выхоўваў яго ўнука, будучага імператара Карла V, з 1517 — кардынал. 9 студзеня 1522 абраны папай. Адрыян VI на гэты час знаходзіўся ў Іспаніі і не спяшаўся прыехаць у Рым і ягоная каранацыя адбылася толькі 31 жніўня 1522, стаўшы папай ён не змяніў сваё імя.

У палітыцы Адрыян VI арыентаваўся на Габсбургаў і шукаў замірэння з прадстаўнікамі рэфармацыі. Нягледзячы на свае перакананні, што рэформы ў каталіцкай царкве неабходныя, ён зрабіў на гэтым шляху няшмат, бо сустрэў моцны супраціў. Адрыян VI — апошні Папа неітальянскага паходжання аж да пантыфікату Яна Паўла II.

## Літаратура 
* 
* Jan Wierusz Kowalski. Poczet papierzy KAW, W-wa, 1988, ISBN 83-03-01435-8

Катэгорыя:Рэгенты Іспаніі
Катэгорыя:Папы Рымскія
Анальны корак

thumb|right|200px|Анальны корак
**Анальны корак** — сексуальная цацка — фалаімітатар, прызначаны для ўводзін у анальную адтуліну. Адрозніваецца меншым памерам, чым звычайныя фалаімітатары і мае патаўшчэнне ў аснове, якое служыць для таго, каб перашкодзіць правальванню анальнага корка ўглыб кішэчніка.

## Ужыванне 
Анальны корак ужываецца як жанчынамі, так і мужчынамі. Можа служыць для стымуляцыі ануса, расслаблення перад анальным сексам або для звужэння похвы. Апошняе можа выкарыстоўвацца як для жанчын з шырокай похвай (напрыклад, калі цягліцы похвы саслабленыя пасля родаў), так і проста для ўзмацнення адчуванняў падчас секса і паскарэння наступу аргазма ў жанчыны.

Правілы эксплуатацыі анальнага корка рэкамендуюць выкарыстаць яго з змазкамі, абавязкова на вадзяной аснове. Гэтыя рэкамендацыі засноўваюцца на тым, што ў прамой кішцы адсутнічае натуральная змазка, як у похве.

## Дызайн 
У цяперашні час крамы, якія займаюцца продажам сексуальных цацак, падаюць шырокі асартымент разнавіднасцяў анальных коркаў. Яны адрозніваюцца па форме, памерам, колеру, іх вырабляюць з сілікону, латэксу, дрэва, шкла, металу і іншых матэрыялаў. Існуюць мадэлі, забяспечаныя механізмам «эякуляцыі» або вібрацыйнай прыладай. Некаторыя анальныя коркі дадаткова дэкаруюцца для сексуальных гульняў (корак у выглядзе лісінага хваста, хваста труса, корак для гульні «у кольцы»), або ўпрыгожваюцца каштоўнымі камянямі.

## Гл. таксама 
* Сексуальныя цацкі
* Анальны секс
* Анальны ланцужок

## Спасылкі 
* 
* Human anatomy and DIY plugs

Катэгорыя:Сексуальныя цацкі
Аляксей Кузьміч Гардзіцкі

**Аляксей Кузьміч Гардзіцкі** (, в. Пугачова Брэсцкага павета, з 1979 года ў межах Брэста — ) — беларускі літаратуразнавец і .

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў аддзяленне беларускай мовы і літаратуры Брэсцкага педагагічнага інстытута (1956).

Пахаваны на могілках у Камяніцы-Жыравецкай.

## Творчасць 
З рэцэнзіямі і артыкуламі на літаратурныя тэмы пачаў выступаць у 1959 годзе (брэсцкая абласная газета «Заря»). Працы прысвечаны пытанняма сучаснай літаратуры, літаратурных узаемасувязей.

Аўтар кніг дыялогаў, інтэрв'ю, гутарак пра літаратуру «Дыялогі» (1968), «Сустрэчы» (1972), «Зразумець як сваё» (1977), «Вачыма сяброў» (1977), «Сябрына» (1986), «Гутаркі» (1988). Напісаў літаратуразнаўчую працу «Пра майстэрства дэталі» (1969) і брашуру «Творчасць Івана Шамякіна» (1971). Выступаў і як аўтар празаічных мініяцюр і літаратурных эцюдаў. Складальнік зборніка «Беларускія савецкія паэты» (на грузінскай мове, Тбілісі, 1978), біябібліяграфічных даведнікаў «Пісьменнікі савецкай Беларусі» (1981) і «Беларускія пісьменнікі: 1917—1990» (1994).

## Літаратура 
* Ад нас адышлі // Кантакты і дыялогі. 1999, № 9-10;
* ;
*  С.82, 83;
* .

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Музей эротыкі

thumb|right|175px|Пампеі. III—II стагоддзе да нашай эры
**Музей эратычнага мастацтва**, скар.: **музей эротыкі** — музейная ўстанова, якая спецыялізуецца на дэманстрацыі твораў мастацтва сексуальна-эратычнага характару, гісторыі і каранёў сексуальна-эратычных узаемаадносін, асветы, гігіены і медыцынскай пісменнасці. Часта таксама завуцца секс-музеямі. Секс-музеі перацярпелі бум росквіту і былі найбольш папулярныя ў Еўропе ў перыяд з канца 60-х гадоў мінулага стагоддзя і да канца 70-х. Гэты гістарычны перыяд часу замацаваў за сабой назву «сексуальная рэвалюцыя». Пачынальна з 1990-х і да цяперашняга часу сталі звацца музеямі эротыкі або эратычнага мастацтва.

## Гл. таксама 
* Сексуальныя цацкі
* Музей сексу, Нью-Ёрк
* Эротыка

## Спасылкі 
thumb|right|250px|Геркулес з мужчынам перад узбуджаным быком. 550 да нашай эры
* У Нью-Ёрку адчыняецца музей сексу
* Голая праўда музеяў міру
* Музей сексу ў Бразіліі
* Музей сексу ў Карэі 
* Пражскі музей сексу 
* Секс музей у Галандыі 

Катэгорыя:Музеі эротыкі
Катэгорыя:Сексуальныя цацкі
Уладзімір Оскаравіч Капель

**Уладзімір Оскаравіч Капель** (, горад Бялеўшы Тульскай губерні — , вёска Ніжнеазёрная каля Ніжнеудзінска) — расійскі вайскавод, генерал. Адзін з кіраўнікоў белага руху ў Сібіры.

## Узнагароды 
* ордэн св. Ганны 3-й ступені (1913; за паспяховы канчатак Мікалаеўскай акадэміі Генеральнага штаба);
* ордэн св. Уладзіміра 4-й ступені з мячамі і бантам (1915);
* ордэн св. Ганны 2-й ступені з мячамі (1915);
* ордэн св. Станіслава 2-й ступені з мячамі (1915);
* ордэн св. Ганны 4-й ступені «За адвагу» (1916);
* ордэн св. Георгія 4-й ступені (1919);
* ордэн св. Георгія 3-й ступені (1919).

## Літаратура 
* Каппель и каппелевцы М., «Посев» 2003 ISBN 5-85824-142-5

## Спасылкі 
* Біяграфія
* Біяграфія
* Генерал Уладзімір Аскаравіч Каппель і яго «Капелеўцы» 
* Уладзімір Оскаравіч Каппель: «з бабамі і дзецьмі не ваюй!» 
* Памяці ваяра Ўладзіміра Капеля
* Руская сям’я са швецкім прозвішчам
* Белы дон Кіхот
* Біяграфія 
* Аб перапахаванні рэштак генерала Капеля 
* Прах белага генерала Капеля перавезлі з Кітая ў Іркуцк

Катэгорыя:Генералы-лейтэнанты (Белы рух)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Постаці Белага руху
Катэгорыя:Кавалерысты Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Памерлі ў Іркуцкай губерні
Катэгорыя:Памерлі ў Іркуцкай вобласці
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Уладзіміра
Вектар (матэматыка)

**Вектар** — накіраваны прамалінейны адрэзак, г.зн. адрэзак які мае вызначаную даўжыню і вызначаны кірунак.

Вектары могуць абазначацца, як \vec{a} альбо \overline{a}.

## Геаметрычнае ўяўленне 
Калі A — пачатак, а B — канец, тады \overline{AB} ці \overline{a} — вектар. Вектар \overline{BA} называецца **процілеглым** вектару \overline{AB}. Вектар процілеглы вектару \overline{a} абазначаецца -\overline{a}.

Даўжынёй ці модулем вектара \overline{AB} называецца даўжыня адрэзка і абазначаецца \left |\overline{AB}  \right |. Вектар, даўжыня якога роўная нулю, называецца *нулявым вектарам* і абазначаецца \overline{0}. Нулявы вектар не мае кірунку.

Вектар, даўжыня якога роўная адзінцы, называецца *адзінкавым вектарам* і абазначаецца \overline{e}. Адзінкавы вектар, кірунак якога супадае з вектарам \overline{a} называецца *ортам* вектара \overline{a} і абазначаецца \overline{a}^{0}.

Вектары \overline{a} і \overline{b} называюцца ***калінеарнымі***, калі яны знаходзяцца на адной прамой ці на паралельных прамых. Калінеарнасць абазначаецца так: \overline{a}||\overline{b}.

Калінеарныя вектары могуць быць накіраваныя аднолькава ці процілегла.

*Нулявы вектар* лічыцца калінеарным любому вектару.

Тры вектары называюцца ***кампланарнымі***, калі яны ляжаць у адной плоскасці ці ў паралельных плоскасцях. Калі сярод іх адзін вектар нулявы ці два іншых калінеарны, такія вектары таксама кампланарныя.

## Алгебраічнае ўяўленне 
У лінейнай алгебры **вектар** — гэта элемент вектарнай прасторы (або інакш: *лінейнай* прасторы). Вектары *лiнейнай прасторы* можна **складаць** і **памнажаць на лік**. Вектар таксама можна прадставіць у выглядзе лінейнай камбінацыі іншых вектараў. Базіс — гэта *лінейна незалежная* сукупнасць вектараў, якая спараджае ўсю прастору. У канечнамернай прасторы існуе канечны базіс, і тады любы вектар прасторы можа быць *адзіным чынам* прадстаўлены ў выглядзе раскладання выгляду

 \vec{x} = \sum_ {i = 1} ^ n x_i \vec {e} _i, 

дзе  \vec {e} _1, \dots, \vec {e} _n  — гэта базіс, а  x_1, \dots, x_n  — каардынаты вектара  \vec {x}  у зададзеным базісе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лінейная алгебра
Катэгорыя:Эўклідава геаметрыя
Катэгорыя:Вектары
Фалаімітатар

**Фалаімітатар** (сінонім **дзілда** ад ) — адмысловы выраб, які імітуе *узбуджаны мужчынскі пеніс* (фалас). Ужываецца пры палавым акце, мастурбацыі. У цяперашні час з’яўляецца адным з асноўных тавараў у секс-шопах. Не з’яўляецца пратэзам.

## Гісторыя 
Існуюць доказы таго, што штучныя фаласы ўжываліся ўжо чатыры тысячагоддзі таму. Так, адны з ранніх фалаімітатараў былі выяўленыя ў пячорах раёна Састро ў Славеніі. У экспазіцыі Састроўскага музея сексуальнай культуры неандэртальцаў маецца пышны фалас, выкананы з нефрыта, выраблены тысячагоддзе назад. Суцэль магчыма, што ён выкарыстоўваўся ў якасці фалаімітатара.

Згадваецца фалаімітатар і ў Бібліі:
І узяла прыбраныя твае рэчы з Майго золата і з Майго срэбра, якія Я даў табе, і зрабіла сабе мужчынскія малюнкі, і блудадзейнічала з імі. (Іезыкііль 16: 17).

## Меркаванні аб тэрміналогіі 
Сустракаюцца розныя меркаванні (па большай меры меркавання неадмыслоўцаў) аб тым, якія сексуальныя цацкі з’яўляюцца фалаімітатарамі, а якія не. Фалаімітатар у вузкім сэнсе — гэта невібрыруючая мадэль эрэкцыйнага палавога члена. Але можна назваць фалаімітатарам і вібратар, калі ён прызначаны для вагінальнай стымуляцыі, а таксама іншыя падобныя прылады, нават калі яны не падобныя на палавы фалас.

Некаторыя лічаць, што дзілда і фалаімітатар — трошкі розныя паняцці.

Гэтыя тэрміналагічныя тонкасці не прынцыповыя, паколькі звычайна зразумела, пра што ідзе размова. Бо ў Беларусі гэтыя вырабы атрымалі распаўсюджванне адносна нядаўна, ужывальныя словы (дзілда, мастурбатар, страпон, анальны стымулятар, вібратар), як правіла, запазычаныя з англійскай мовы.

Медыцынскія пратэзы палавога члена не з’яўляюцца фалаімітатарамі, бо выкарыстоўваюцца мужчынамі змушана пры адсутнасці патэнцыі, а не для пашырэння дыяпазону атрымоўваных адчуванняў. У гэтым выпадку ўжываецца тэрмін фалапратэз. http://www.impotentov.net/prosthesis/index.html

**Даблдзілда** (ад англ. DoubleDildo) — падвойны/двухбаковы ддзілда, звычайна выкарыстоўваецца 2 партнёркамі, якія распалагаюцца друг на супраць друга ў полуседзячым становішчы і адначасова з дапамогай рухаў узад-наперад Даблдзілдай выклікаюць вагінальную стымуляцыю.

## Матэрыял 
Фалаімітатары вырабляюцца з розных матэрыялаў, напрыклад, латэкс, акрыл, шкло, камень, дрэва, метал, пластык. У цяперашні час найболей папулярныя сіліконавыя вырабы. Яны пругкія, але ў той жа час мяккія і гладкія, а таксама досыць даўгавечныя. Сілікон не мае паху, яго бяспорыстая фактура і ўстойлівасць да тэмпературнай апрацоўкі прадухіляюць рызыку скаплення бактэрый, што ў сукупнасці робіць сілікон найболей прымальным матэрыялам для выкарыстання ў дадзенай галіне. Хоць для даражэйшых вырабаў часта ўжываецца латэкс, як вельмі якасны імітатар чалавечага цела.

## Гл. таксама 
* Анальны корак
* Олізб

Катэгорыя:Сексуальныя цацкі
Ухта

**Ухта** () — горад (з 1943) у Расіі, у Рэспубліцы Комі. Насельніцтва 12,6 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1929 годзе.

Горад размешчаны ў цэнтральнай частцы Рэспублікі Комі, на спадзіста-увалістым, узгорыстым плато, раздзеленым рэкамі і ручаямі басейна ракі Іжмы. Нафтаперапрацоўчы завод, механічны завод.

Катэгорыя:Гарады Комі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1929 годзе
Усінск

**Усінск** () — горад (з 1984) у Расіі, у Рэспубліцы Комі. Насельніцтва 45,2 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1966 годзе. Размешчаны на правым беразе ракі Уса, каля яе ўпадзення ў Пячору, за 757 км ад Сыктыўкара. Нафтавая прамысловасць, газаперапрацоўчы завод.

Катэгорыя:Гарады Комі
Саснагорск

**Саснагорск** () — горад (з 1955) у Расіі, у Рэспубліцы Комі. Насельніцтва 29,2 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1939 годзе.

Горад размешчаны на левым беразе ракі Іжма (басейн Пячоры), за 345 км ад Сыктыўкара, за 15 км ад Ухты.

## Вядомыя асобы 
* Таццяна Іванаўна Прыгожая (нар. 1959) — беларускі палітык.
* Аляксей Васільевіч Данільчанка (нар. 1959) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1999), прафесар (2007).

Катэгорыя:Гарады Комі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1939 годзе
Аляксандр II (Папа Рымскі)

**Аляксандр II**, **Ансельма ды Бададжыё**, Папа Рымскі (1061—1073), паходзіў з Мілана.

## Біяграфія 
Першы папа, вылучаны калегіяй кардыналаў без умяшання германскага імператара; меў суперніка ў асобе Ганорыя II (ранейшага біскупа пармскага Кадалоуса) абранага адначасова з ім у Базелі. Ганорый ІІ карыстаўся заступніцтвам Генрыха IV, але на скліканым архібіскупам Ана з Кёльна царкоўным сходзе (1062) ягонае абранне было абвешчана пазапраўным, і Аляксандр II усімі аднагалосна прызнаны папай. Рашэнне царкоўных пытанняў, пастановы адносна інвестытуры і бясшлюбнасці, гэтак жа як і ўсё мерапрыемствы, накіраваныя на прыніжэнне Генрыха IV, хоць і прымаліся, відаць, Аляксандрам II, але насамрэч зыходзілі ад кардынала Гільдэбранда (пазней Папа Рыгор VII), яго канцлера і непасрэднага пераемніка, які ўжо тады быў душою ўсяго папскага кіравання.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Папы Рымскія
Стэлс

[thumb|Самалёт [F-117]]
**Стэлс** ( - патаемнасць, скрытасць) — назва комплексу тэхналогій, прызначанага памяншаць радыялакацыйную, інфрачырвоную, візуальна-аптычную і акустычную заўважальнасць баявой тэхнікі і ўзбраення.

Такія тэхналогіі, у тым ці іншым аб'ёме, былі выкарыстаны на знішчальніках F-117, F-22 і F-35, бамбардзіроўшчыку B-2, ракетнай тэхніцы, баявых караблях, і іншых, у т.л., эксперыментальных, узорах тэхнікі і ўзбраення ЗША.

Працы над тэхналогіямі «стэлс» пачаліся ў канцы 1950-х гг. у аэракасмічнай кампаніі «Lockheed». Элементы тэхналогій дасягання нізкай заўважальнасці былі ўведзеныя ў канструкцыю звышхуткіх стратэгічных разведвальных самалётаў СР-71. З 1975 «Lockheed» пачаў распрацоўваць эксперыментальны самалёт «Have Blue», «нябачны» для радараў, і прызначаны для раптоўных удараў па цэлях асаблівай важнасці. У ліку комплексу выкарыстаных мер былі: «агранка» (*faceting*) — разбіццё вонкавай паверхні самалёту на плоскія трапецыявідныя і трыкутныя грані, размешчаныя такім чынам, каб бескарысна для праціўніка рассейваць большасць энергіі радыялакацыйнага імпульсу; пакрыццё самалёту цалкам радара-паглынальным матэрыялам; адмысловае фармаванне і размяшчэнне паветразабору і выхлапу рухавікоў і інш. Праграма завершылася поспехам, хоць у час яе і былі заўважаныя пэўныя адмоўныя рысы эксплуатацыі тэхнікі «стэлс», як непазбежнае пагаршэнне лётных якасцяў такой тэхнікі і яе высокая адчувальнасць да недасканаласцяў выканання, апрацоўкі і рамонту паверхні. Гэтаму давялося процідзейнічаць высокай аўтаматызацыяй палёту і ўдасканаленнем тэхналогій апрацоўкі і выпуску эксплуатацыйных матэрыялаў.

У складзе мер «стэлс» таксама ўваходзяць: пакрыццё аптычна-празрыстых паверхняў (ліхтар самалёта і пад.) адмысловымі плёнкамі на аснове золата, якія прапускаюць да 85% светлавой энергіі, але амаль цалкам паглынаюць радарны імпульс; пазбяганне просталінейных швоў і сутыкаў; пакрыццё канструкцыі чорнай матавай фарбай; удасканаленне рэжымаў работы рухавіка, што дазваляе выходзіць на такія самыя хуткасці без фарсажу і наогул на меншай магутнасці, і інш.

З улікам досведу праграмы «Have Blue» з 1982 серыйна выпускаўся першы баявы самалёт, цалкам спраектаваны дзеля выкарыстання карысцяў тэхналогій «стэлс» — F-117. Пазней тэхналогіі «стэлс» пачалі выкарыстоўвацца і ў іншых родах ваеннай тэхнікі і ўзбраення.

## Спасылкі 
* Joe Baugher. Lockheed F-117A // US Military Aircraft
* Адкрытыя матэрыялы ВПС ЗША 

Катэгорыя:Тэхналогіі
Аляксандр III (Папа Рымскі)

**Аляксандр III**, **Арланда Бандынелі**, Папа Рымскі (1159—1181), паходзіў з Сіены.

## Біяграфія 
Чалавек здольны і з моцнай воляй, прызнаны Папам пасля працяглай барацьбы з трыма іншымі адначасова абранымі папамі, Віктарам V, Пашалам III і Калікстам III, і іх абаронцам Фрыдрыхам I, з якім ён пасля бітвы пры Леньяна нарэшце дамоміўся і заключыў у Венецыі мір (1177). У Англіі яму таксама ўдалося падтрымаць і ўмацаваць значэнне рымскай курыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Папы Рымскія
Аша

**Аша́** () — горад (з 1933 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ашынскага раёна Чалябінскай вобласці Расіі. Насельніцтва 32,7 чалавек (2005). Заснаваны ў 1898 годзе.

Горад размешчаны на крайнім захадзе вобласці, ля мяжы з Башкартастанам, ля падножжа хрыбта Каратау, на рацэ Сім (прыток ракі Белай), ля ўпадзення ў яе ракі Аша, за 377 км на захад ад Чалябінска.

Заводы — металургічны, святлотэхнічны (электраарматуры), лесахімічны камбінат, вытворчасць будматэрыялаў.

У горадзе жыў і працаваў на металургічным заводзе ўдзельнік Вялікай Айчыннай вайны Герой Савецкага Саюза М. А. Ізюмаў.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Чалябінскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1898 годзе
Бакал (горад)

**Бакал** () — горад (з 1951) у Расіі, у складзе Саткінскага раёна Чалябінскай вобласці. Насельніцтва 22,0 чалавек (2005). Заснаваны ў 1757 годзе.

Горад размешчаны на заходнім схіле Паўднёвага Урала, паміж хрыбтамі Сулея і Вялікая Сука, за 258 км на захад ад Чалябінска.

Здабыча і ўзбагачэнне жалезнай руды, завод па вытворчасці запасных частак для экскаватараў, рамонту горнаўзбагачальнага абсталявання.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Чалябінскай вобласці
Верхнеўральск

**Верхнеўральск** () — горад (з 1781) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Верхнеўральскага раёна Чалябінскай вобласці. Насельніцтва 10,3 чалавек (2009). Заснаваны ў 1735 годзе.

Горад размешчаны на левым беразе ракі Урал, за 230 км ад Чалябінска. Верхнеўральск — адзін з найстарэйшых гарадоў Паўднёвага Урала і найстарэйшы горад Чалябінскай вобласці.
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* Фотаздымкі горада Верхнеўральск  

Катэгорыя:Гарады Чалябінскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1734 годзе
Верхні Уфалей

**Ве́рхні Уфале́й** () — горад (з 1940 года) у Расіі, у Чалябінскай вобласці. Насельніцтва 33,7 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1761 годзе.

Горад размешчаны на рацэ Уфалей (прыток Уфы), за 178 км ад Чалябінска, на поўначы Чалябінскай вобласці, на мяжы са Свярдлоўскай вобласцю.

Нікелевы камбінат, завод металургічнага машынабудавання, вытворчасць дарожных машын, прадпрыемствы лясной прамысловасці, здабыча і апрацоўка мармуру і інш.

## Насельніцтва 
* 1989 год — 43,1 тыс. чал.
* 1996 год — 39,8 тыс. чал.
* 2005 год — 33,7 тыс. чал.
* 2010 год — 32 464 чал.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Верхний Уфалей // Уральская историческая энциклопедия / УрО РАН, Институт истории и археологии. Гл. ред. В. В. Алексеев. — Екатеринбург: Академкнига, 2000.
* Сайт — портал города Верхний Уфалей 
* НЕОфициальный форум интернет-сообщества города Верхний Уфалей 
* История герба Верхнего Уфалея

Катэгорыя:Гарады Чалябінскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1761 годзе
Еманжалінск

**Еманжалінск** () — горад (з 1951) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Еманжалінскага раёна Чалябінскай вобласці. Насельніцтва 29,6 чалавек (2005). Заснаваны ў 1930 годзе.

Горад размешчаны на Паўднёвым Урале, за 50 км ад Чалябінска.
## Эканоміка 
Заводы: механічны, камбікормавы, рамонтны. Швейная фабрыка. Вытворчасць будматэрыялаў.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ірына Шэйк, расійская супермадэль і актрыса

Катэгорыя:Гарады Чалябінскай вобласці
Карабаш (Чалябінская вобласць)

**Карабаш** () — горад (з 1933) у Расіі, абласнога падпарадкавання ў Чалябінскай вобласці. Насельніцтва 15,7 чалавек (2005). Заснаваны ў 1822 годзе.

## Гісторыя 
Карабаш узнік у 1822 годзе пасля адкрыцця залатаносных россыпаў на месцы старажытнага татарскага паселішча. Назва Карабаш азначае «чорная галава» па-татарску. У XIX стагоддзі ў Сойманаўскай даліне былі знойдзены залежы меднай руды, у 1837 годзе быў пабудаваны першы медзеплавільны завод, які праіснаваў 5 гадоў, а ў 1911 годзе быў закладзены новы медзеплавільны завод. Пасля некалькіх дзесяцігоддзяў здабычы меднай руды і выплаўленні медзі, горад стаў зонай надзвычайнай экалагічнай сітуацыі, у 1989 годзе ААН назвала яго «чорнай кропкай планеты». Гара, змешчаная на мяжы горада, цалкам страціла лясное покрыва.

У апошнія гады здзяйсняецца маштабная рэканструкцыя медзеплавільнага завода, ідзе будаўніцтва ачышчальных збудаванняў.

## Эканоміка 
Горадаўтваральнае прадпрыемства — ЗАТ «Карабашмедзь». Карабашскі медзеплавільны завод быў заснаваны ў 1910 годзе англійскім прадпрымальнікам Джонам Леслі Урквартам. У горадзе таксама маюцца камбінат хлебапрадуктаў, радыёзавод ААТ «Кастрычнік».
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Галіна Анатолеўна Кнаўэр (нар. 1937) — беларускі архітэктар.
* Уладзімір Мікалаевіч Растоўцаў, беларускі вучоны ў галіне медыцынскай генетыкі

Катэгорыя:Гарады Чалябінскай вобласці
Каслі

**Каслі** () — горад (з 1942) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Каслінскага раёна Чалябінскай вобласці. Насельніцтва 18,6 чалавек (2005). Заснаваны ў 1747 годзе. Горад размешчаны сярод азёр Ірцяш, Вялікія Каслі, Малыя Каслі, Кірэты і Сунгуль, за 138 км ад Чалябінска. Ліцейны завод, радыёзавод, рыбзавод, швейная фабрыка. Лясгас.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Чалябінскай вобласці
Карталы

**Карталы** () — горад (з 1944) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Карталінскага раёна Чалябінскай вобласці. Заснаваны ў 1810 годзе.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Чалябінскай вобласці
Капейск

**Капе́йск** () — горад (з 1933 года) у Расіі, абласнога падпарадкавання ў Чалябінскай вобласці. Насельніцтва 144 тыс. чалавек (2025). Заснаваны ў 1907 годзе. Горад размешчаны на Паўднёвым Урале, за 18 км ад Чалябінска. Вуглездабыча.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аляксандр Барысавіч Градскі (1949—2021) — расійскі спявак, кампазітар.
* Генадзь Фёдаравіч Пінаеў (нар. 1937) — беларускі хімік-неарганік.

Катэгорыя:Гарады Чалябінскай вобласці
Румскі султанат

**Румскі султанат**, у еўрапейскай гістарыяграфіі **Канійскі султанат** або **Іканійскі султанат**, таксама  **Сельджукскі Рум** ( Saljūqiyān-i Rūm) — феадальная дзяржава на Блізкім і Сярэднім Усходзе. Існавала ў 11—12 ст.

Узнікла ў сярэдзіне 11 ст. у выніку заваёў цюркаў-агузаў (сельджукаў) на чале з дынастыяй Сельджукідаў. Спачастку ў склад дзяржавы ўвайшлі Харасан, Харэзм, Заходні Іран, Азербайджан і Ірак. Да канца 11 ст. былі заваяваныя Арменія, Малая Азія, Сірыя, Палесціна, былі падпарадкаваны Грузія, Шырван і Маверанахр. У дзяржаве склалася сістэма феадальнага землеўладання на аснове ікта — умоўнага падаравання султанам зямельных надзелаў за вайсковую службу. З канца 11 ст. слаба эканамічна і этнаграфічна звязаныя тэрыторыі дзяржавы сталі паступова адасабляцца. Сепаратысцкія імкненні буйных землеўладальнікаў і феадальныя міжусобіцы канчаткова падарвалі моц дзяржавы. У 1118 яна была падзелена паміж султанамі Махмудам і Санджарам, пасля смерці Санджара (1157). Дзяржава канчаткова распалася на шэраг дробных дзяржаў.

## Літаратура 
*  С.472,473

Катэгорыя:Дзяржава Сельджукідаў
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Азіі
Катаў-Іванаўск

**Катаў-Іванаўск** () — горад (з 1939) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Катаў-Іванаўскага раёна Чалябінскай вобласці. Насельніцтва 19,6 чалавек (2005). Заснаваны ў 1757 годзе.

Горад размешчаны на рацэ Катаў (прыток Юрузані), за 260 км ад Чалябінска.
## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Ліцейна-механічны, цэментавы, прыборабудаўнічы завод.

Катэгорыя:Гарады Чалябінскай вобласці
Сем вольных мастацтваў

thumb|300px|Алегарычная выява 7 вольных мастацтваў
**«Сем вольных мастацтваў»** (): навучальныя прадметы («навукі») у сярэднявечнай школе і на падрыхтоўчых («артыстычных») факультэтах універсітэтаў.

У лік сямі вольных мастацтваў уваходзілі: граматыка, рыторыка, дыялектыка (1-ы цыкл, трывіум) і арыфметыка, геаметрыя, астраномія, музыка (2-і цыкл, квадрывіум).

Як сістэма ведаў, «сем мастацтваў» склаліся ў антычны перыяд. Такія заняткі лічыліся вартымі таго, каб іх практыкаваў свабодны чалавек (у адрозненне ад іншых, якія павінны выконваць рабы). У Сярэднявеччы выкладанне сямі вольных мастацтваў мела багаслоўскі ўхіл, у канцы Сярэднявечча і ў эпоху Адраджэння — свецкі. Сістэму сямі вольных мастацтваў замяніла сістэма класічнай адукацыі.

Мнеманічны лацінскі вершык пералічвае і апісвае вольныя мастацтвы:

Gramm, loquitur, Dial. vera docet, Rhet. verba colorat.
Mus. canit, numerat Arith., Geom. ponderat, Ast. colit astra.

## Літаратура 
*  С.479,480.
**Самусік А.Ф.* Паміж “septem artes liberalis” і “studia humanitatis” : трансфармацыя еўрапейскай адукацыі ў XІV – XVI стст. // Studia Historica Europae Orientalis : Исследования по истории Восточной Европы: сб. научн. ст. Вып. 4 / под ред. А.В. Мартынюка. Минск : РИВШ, 2011. С. 108-126.
* 

Катэгорыя:Навуковыя класіфікацыі
Катэгорыя:Адукацыя
Катэгорыя:Культура Сярэдневякоўя
Метад Брынеля

thumb|200px|Прынцыповая схема
thumb|200px|Адбітак індэнтара на эталонным узоры. Цвёрдасць 96,5 HB 10/1000/10
**Метад Брыне́ля** — спосаб вызначэння цвёрдасці металаў. Названы ад імя шведскага інжынера Юхана Аўгуста Брынеля. На **прэсах Брынеля** ў адшліфаваную паверхню пробы ўціскаюць сталёвы шарык дыяметрам 10, 5 або 2,5 мм; нагрузка на шарык даецца, адпаведна, 3000, 750 і 187,5 кГ. Згодна з дыяметрам ямкі ад шарыка ў табліцах знаходзіцца значэнне цвёрдасці ў адзінках паводле Брынеля (*HB*, кГ/мм2).

## Літаратура 
*  С.413.

## Гл. таксама 
* Цвёрдасць
* Тэст цвёрдасці Янка

Катэгорыя:Матэрыялазнаўства
Катэгорыя:Метады эксперыментальнай фізікі
Катэгорыя:Металургія
Божыч

**Бо́жыч** — адзін з багоў язычніцкай міфалогіі паўднёвых славян, сын вярхоўнага бога — творцы бліскавіцы. Быў увасабленнем сонца, штогод паміраў і нараджаўся нанова. Культ Божыча паўплываў на ўяўленні славян пра Ісуса Хрыста. Свята Нараджэння Хрыстова ў сербаў, харватаў, славенцаў называецца Божыч, у балгараў — Божык.

## Літаратура 
*  С.365

Катэгорыя:Міфалогія
Колеры HTML

Існуе некалькі асноўных спосабаў указання колераў у Сеціве.

# У выглядзе #123ABC. Указанне ў выглядзе 6 шаснаццатковых лічбаў, кожныя дзве з якіх адказваюць за свой колер, 12 — чырвоны, 3А — зялёны, ВС — сіні. Магчыма таксама кароткае паданне колеру ў выглядзе #ABC, што будзе інтэрпрэтавана як #AABBCC.
# Указанне ключавымі словамі, напрыклад *green*, *black*. Каб пазбегнуць выпадкаў «не разумення» браўзарамі ключавых слоў для абазначэння колераў, варта выкарыстоўваць толькі невялікі набор асноўных колераў, якія ўсе браўзары могуць правільна інтэрпрэтаваць.
# У выглядзе rgb(*,*,*), дзе «*» — лікі ад 0 да 255, якія абазначаюць колькасць адпаведнага колеру (чырвоны, зялёны, сіні) у выніковым.

## Найменні колераў у HTML 
У спецыфікацыі HTML 4.01 вызначаныя наступныя 16 ключавых колераў (у дадзеным кантэксце можна выкарыстоўваць як загалоўныя, так і малыя літары):

У спецыфікацыі выкарыстоўваюцца англійскія найменні колераў.

## Найменні колераў X11 
|

|

|}

## Спасылкі 
Спіс колераў, якія правільна адлюстроўваюцца браўзарамі:
# Рускамоўны рэсурс — http://www.artlebedev.ru/tools/colors/
# Англійскамоўны рэсурс — http://www.colorblender.com/ 
# HTML Color Spectrum Chart — http://mysite.verizon.net/laurin99/colorchart.htm 

Катэгорыя:Колер
Катэгорыя:Інтэрнэт
Магл

**Магл** () – тэрмін з серыі раманаў пра Гары Потэра, які азначае чалавека, які не мае ніякіх здольнасцей да магіі, прычым яго бацькі таксама не маюць магічных здольнасцей. Афіцыйная назва маглаў – немагічнае насельніцтва. Магламі з’яўляецца пераважная большасць людзей, і  большасць маглаў нічога не падазраюць аб існаванні чарадзейства і свету чараўнікоў. Чарадзеі, якія нарадзіліся ў сем’ях маглаў, завуцца магланароджанымі; цудадзеяў, якія нарадзіліся ў змешаных сем’ях (гэта значыць ад магла і чыстакроўнага чараўніка), завуць паўкроўкамі. Дзеці, якія нарадзіліся ў сем’ях чараўнікоў, але не маюць ніякіх магічных здольнасцей (такое здараецца вельмі рэдка), называюць сквібамі.

Дж. К. Роўлінг сцвярджае, што яна прыдумала слова «магл» на аснове англійскага слова «mug», якое абазначае чалавека, якога можна лёгка падмануць, ашукаць (разявака). У пацвярджэнне гэтага, у кнігах маглаў таксама называюць «прасцякамі». Яна дадала да гэтага слова -гл (-gle), каб зрабіць яго меней абразлівым. Слова «muggle» было дабаўлена ў 2003 годзе ў слоўнік Oxford English Dictionary, як слова, якое азначае няўмелага чалавека, якому не хапае майстэрства.

Катэгорыя:Гары Потэр
Шэры колер

**Шэры колер** — ахраматычны колер, дакладней — мноства колераў, атрыманых праз сумяшчэнне трох асноўных колераў — чырвонага, зялёнага і сіняга — у роўных канцэнтрацыях. У залежнасці ад яркасці адценне шэрага змяняецца ад чорнага (яркасць 0%) да белага (яркасць 100%). Гэта асабліва прыкметна ў фармаце CMYK, у якім першыя тры лікі заўсёды 0, а апошні змяняецца ад 0 да максімальнага значэння.

## Гл. таксама
* Шэрая шкала - градацыі (адценні) шэрага колеру
* Сяргей - імёны

Катэгорыя:Колеры
Сельсін

frame|3-х фазны сельсін|right
**Сельсі́н** ( ад англ. self сам +  адначасовы): самасінхранізавальная сістэма электрычных машын для плаўнай перадачы на адлегласць вугла павароту вала.

Выкарыстоўваюцца для кантролю і кіравання ў сістэмах сачэння і для перадачы паказчыкаў вымяральных прылад. Паводле канструкцыі адрозніваюць **кантактавыя** і **бескантактавыя**, паводле мадыфікацыі — **лінейныя** і **ёмістасныя**. Пашыраныя **сельсіны-рухавікі**, якія сумяшчаюць сельсін з выканаўчым органам.

Сельсін — электрычная машына, якая мае аднафазную абмотку ўзбуджэння і трохфазную абмотку сінхранізацыі. Адна з абмотак размешчана на ротары, другая — на статары. Простая сельсінная перадача мае сельсін-датчык і сельсін-прыёмнік. Пры павароце сельсіна-датчыка на вугал αд ротар сельсіна-прыёмніка таксама паварочваецца на вугал αп ≈ αд (у сельсінах высокай дакладнасці розніца вуглоў не перавышае 0,75°).
Сельсіны падзяляюць на:
* 1-на фазныя
thumb|right|400px|1-а фазны сельсін падключаны па индыкатарнай схеме, дзе: ОВ — абмотка ўзбуджэння
* 3-х фазныя

Аднафазныя сельсіны могуць працаваць у 2-х асноўных рэжымах:
* Індыкатарным (уздзеянне сінхронным маментам)
* Трансфарматарным (уздзеянне напружаннем)

## Літаратура 
* 
* *Забела Я. П.* Сельсін //  С.473.

Катэгорыя:Электрычныя машыны
Каспійская флатылія ВМФ Расіі

**Каспійская флатылія** — расійская ваенна-марская флатылія, якая базуецца ў Астрахані і мае зонай сваіх інтарэсаў рэгіён Каспійскага мора. У складзе флатыліі некалькі брыгад на чале з капітанамі 1-га ранга і дывізіёнаў (на чале з капітанамі 2-га ранга) караблёў, авіяцыя, берагавыя войскі. Брыгада артылерыйскіх катараў на паветранай падушцы мае пункты базавання ў Махачкале і Каспійску.

* Камандуючы: контр-адмірал Краўчук
* Флагман: вартавы карабель «Татарстан»
* Іншыя караблі флатыліі: артылерыйскі карабель «Астрахань», тральшчык «Магамед Гаджыеў», ракетны катар «Ступінец», малае гідраграфічнае судна «ГС-301»

Задачы:
* Барацьба з тэрарызмам і рэлігійным экстрэмізмам.
* Барацьба з браканьерамі (пазапраўнай здабычай чорнай ікры).
* Ахова гандлю.
* Забеспячэнне расійскіх нацыянальных інтарэсаў у зоне нафтавых радовішчаў.
* Сачэнне і ліквідацыя надзвычайных сітуацый у рачным мараходстве.


Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы Расіі
Чарнаморскі флот ВМФ Расіі

**Чарнамо́рскі фло́т Расі́йскай Федэра́цыі** — аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне ваенна-марскога флоту Расіі на Чорным моры. Асноўныя базы размешчаныя ў Севастопалі і Новарасійску. У складзе мае дывізію надводных караблёў, некалькі брыгад караблёў і ракетных катараў, а таксама Новарасійскую ВМБ, ВПС флоту, берагавыя войскі, злучэнні і часці забеспячэння.

У сучасным выглядзе створаны ў 1997 годзе пры раздзяленні Чарнаморскага флоту СССР на Чарнаморскі флот Расіі і ВМС Украіны. 12 чэрвеня 1997 на караблях расійскага Чарнаморскага флоту быў падняты гістарычны Андрэеўскі сцяг.

70 % усёй інфраструктуры расійскага ЧФ знаходзіцца на тэрыторыі Крыма. 25-тысячны асабісты склад флоту размешчаны ў трох пунктах базіравання: у Севастопалі (бухты Севастопальская, Паўднёвая, Карантынная, Казачая), Феадосіі і часова ў Мікалаеве, дзе ідзе пабудова і рамонт расійскіх судоў.

### Да 2014 года 
Па дамове аб падзеле Чарнаморскага флоту СССР ад 28 мая 1997 ва ўкраінскіх тэрытарыяльных водах і на сушы магла знаходзіцца групоўка расійскіх караблёў і судоў колькасцю да 388 адзінак (з іх 14 падводных дызельных лодак). На арандаваных аэрадромах у Гвардзейскім і Севастопалі (Качы) маглі быць размешчаны 161 лятальны апарат. Гэтыя сілы і сродкі адпавядаюць ваенна-марской групоўцы Турцыі.

## Баявыя караблі 
Чарнаморскі флот у сваім складзе мае наступныя баявыя караблі: (даныя на красавік 2007 года з некаторымі ўдакладненнямі):

## Спасылкі 
* Інфармацыйны рэсурс «Чарнаморскі флот»

Катэгорыя:Гісторыя Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Чарнаморскі флот
Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы Расіі
Балтыйскі флот ВМФ Расіі

**Балты́йскі флот** — аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне ваенна-марскога флота Расіі на Балтыйскім моры. Асноўныя пункты базавання — Балтыйск (Калінінградская вобласць) і Кранштат (муніцыпальная акруга Санкт-Пецярбурга). У сваім складзе мае дывізію надводных караблёў, брыгаду дызельных падводных лодак, злучэнні дапаможных і пошукава-выратавальных судоў, ВПС флота, берагавыя войскі, часткі тылавога тэхнічнага і адмысловага забеспячэння. Штаб Балтыйскага флота размяшчаецца ў Калінінградзе.

Флагманскі карабель: эскадраны мінаносец «Настойлівы».

## Некаторыя караблі 
* Яраслаў Мудры

## Спасылкі 
* Міністэрства абароны РФ. Балтыйскі флот
* Балтыйскі флот на сайце ВМФ Расіі

*
Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы Расіі
Дуга

* Дуга (анатомія)
* Дуга (геаграфія)
* Дуга (геаметрыя)
* Дуга (збруя)
* Дуга (тэорыя графаў)
* Дуга (фізіка)
Дуга (геаметрыя)

**Дуга** — звязное падмноства акружнасці.

## Уласцівасці 
thumb|300px|Сектар
* Даўжыня дугі L радыусу R з цэнтральным вуглом \alpha вылічаецца па формуле
*: L = R \alpha ; \alpha у радыянах
*: L = 2 \pi R \frac{\alpha}{360^\circ} ; \alpha у градусах: 
* Даўжыня хорды m, якая сцягвае дугу радыусу R з цэнтральным вуглом \alpha
*: m = 2 R \sin\frac{\alpha}{2}

Катэгорыя:Крывыя
Паўночны флот ВМФ Расіі

thumb|250px|right|Пункты базавання Паўночнага флоту
**Паўночны флот** — аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне ваенна-марскога флоту Расіі, самы «малады» з усіх ваенных флатоў Расіі. Утвораны 1 чэрвеня 1933 года як Паўночная ваенная флатылія пасля таго, як з Балтыйскага флоту праз Беламорска-Балтыйскі канал перайшлі дзве групы караблёў, у тым ліку тры падводныя лодкі тыпу Д. 11 мая 1937 года флатылія была ператворана ў Паўночны флот.

Асноўнае месца базавання — ЗАТУ Севераморск. Аснову сучаснага Паўночнага флоту складаюць атамныя ракетныя і тарпедныя падводныя лодкі, ракетаносная і супрацьлодачная авіяцыя, ракетныя, авіяносныя і супрацьлодачныя караблі.

На флоце базуецца адзіныя ў Расіі цяжкі авіяносны крэйсер «Адмірал флоту Савецкага Саюза Кузняцоў» і полк палубнай авіяцыі. Паўночны флот самы моцны з усіх флатоў Расіі.

## Склад 
* Цяжкі авіяносны крэйсер — 1
* Ракетны крэйсер — 2 (і 1 не ў страю)
* Супрацьлодачны карабель — 13 (і 2 не ў страю)
* Эскадраны мінаносец — 1 (і 1 не ў страю)
* Карвет — 1
* Малы ракетны карабель — 3
* Тральшчык — 8
* Дэсантны карабель — 5 (і 1 не ў страю)
* Атамных падводных лодак — 24 (і 6 не ў страю)
* Атамных падводных станцый — 6
* Дызельных падводных лодак — 8

Катэгорыя:Паўночны флот
Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы Расіі
Вясёлка

, Беларусь]]
**Вясёлка** — атмасферная аптычная і метэаралагічная з’ява, якая назіраецца звычайна пасля дажджу або перад ім. Яна выглядае як дуга або акружнасць, складзеная з колераў спектра. Вясёлка, выкліканая сонечнымі прамянямі, заўсёды з’яўляецца ў раздзеле неба прама насупраць сонца. Вясёлкі могуць быць поўнымі коламі; тым не менш, назіральнік бачыць толькі дугу, сфармаваную з асветленых кропель над зямлёй, па цэнтры на лініі ад сонца да вока назіральніка.

У адзіночнай вясёлцы колеры ў дузе размешчаны з чырвонага ў знешняй частцы да фіялетавага ва ўнутранай. Гэта выклікана тым, што святло пераламляецца пры ўваходзе ў кроплю вады, а затым адлюстроўваецца ўнутры на задняй частцы кроплі і зноў пераламляецца пры выхадзе з яе. У падвойнай вясёлцы другая дуга бачная звонку першаснай дугі, і парадак яе колеру мяняецца месцамі — з чырвоным на ўнутраным баку дугі і фіялетавым звонку. Калі Сонца падымаецца вышэй 42 градусаў над гарызонтам, акружнасць магчымага з’яўлення вясёлкі аказваецца ніжэй узроўню зямлі, і назіральнік, які знаходзіцца на яе паверхні, убачыць вясёлку не можа.

## Фізіка вясёлкі 
Вясёлка ўзнікае з-за таго, што сонечнае святло праламляецца і адлюстроўваецца кропелькамі вады (дажджу ці туману), якія знаходзяцца ў атмасферы. Гэтыя кропелькі па-рознаму адхіляюць святло розных колераў: паказчык пераламлення вады для даўгахвалевага (чырвонага) святла меншы, чым для караткахвалевага (фіялетавага), таму слабей за ўсё адхіляецца чырвонае святло — на 137° 30', а мацней за ўсё фіялетавае — на 139° 20'. У выніку белы свет раскладаецца ў спектр (адбываецца дысперсія святла). Назіральнік, які стаіць спінай да крыніцы святла, бачыць рознакаляровае свячэнне, якое зыходзіць з прасторы па канцэнтрычных акружнасцях (дугах).

Часцей за ўсё назіраецца *першасная* вясёлка, пры якой з святлом адбываецца адно ўнутранае адлюстраванне. Ход прамянёў паказаны на малюнку справа уверсе. У першаснай вясёлцы чырвоны колер знаходзіцца звонку дугі, яе вуглавы радыус складае 40-42°.

Часам можна ўбачыць яшчэ адну, менш яркую вясёлку вакол першай. Гэта *другасная* вясёлка, якая ўтворана святлом, адлюстраваным у кроплях два разы. У другаснай вясёлцы «перавернуты» парадак колераў — звонку знаходзіцца фіялетавы, а ўнутры чырвоны. Вуглавы радыус другаснай вясёлкі 50-53°. Неба паміж дзвюма вясёлкамі звычайна прыкметна больш цёмнае, гэтую вобласць называюць паласой Аляксандра.

З’яўленне вясёлкі *трэцяга парадку* ў натуральных умовах здараецца надзвычай рэдка, аднак у лабараторных умовах магчыма атрымліваць вясёлкі значна больш высокіх парадкаў.

Святло першаснай вясёлкі палярызаванае на 96 % ўздоўж напрамку дугі, другаснай вясёлкі — на 90 %.

## Цікавыя факты 
* У Беларусі выдаецца часопіс «Вясёлка», які дапамагае выхоўваць дзяцей.

Катэгорыя:Атмасферныя аптычныя з’явы
Ціхаакіянскі флот ВМФ Расіі

**Ціхаакіянскі флот** — аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне ваенна-марскога флота Расіі (ВМФ РФ). Ціхаакіянскі флот Расіі, як складовая частка ваенна-марскога флоту і Узброеных сіл Расіі ў цэлым, з’яўляецца сродкам забеспячэння ваеннай бяспекі Расіі ў Азіяцка-Ціхаакіянскім рэгіёне. Для выканання пастаўленых задач Ціхаакіянскі флот мае ў сваім складзе ракетныя падводныя крэйсеры стратэгічнага прызначэння, шматмэтавыя атамныя і дызельныя падводныя лодкі, надводныя караблі для дзеянняў у акіянскай і блізкай марскі зонах, марскую ракетаносную, супрацьлодкавую і знішчальную авіяцыю, сухапутныя войскі, часткі сухапутных і берагавых войскаў.

Штаб Ціхаакіянскага флота размяшчаецца ва Уладзівастоку.

## Гл. таксама 
* Мікалай Мікалаевіч Амелька

Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы Расіі
Катэгорыя:Гісторыя Далёкага Усходу
*
Колер (значэнні)

Назву **Колер** маюць:
* Колер — афарбоўка, спектральныя і іншыя колеры, узоры колераў

## Прозвішча 
* Арнольд Колер — прэзідэнт Швейцарыі
* Юрген Колер (нар. 1965) — нямецкі футбаліст

## Іншае 
* Колер — адзін з квантавых лікаў
Колер (квантавая хромадынаміка)

**Колер** — квантавы лік, які характарызуе кваркі і глюоны.

Гэтак званы «каляровы зарад» вызначае іх моцнае ўзаемадзеянне, якое выклікае прыцягненне дзвюх часціц з процілеглымі колерамі («колер» і «антыколер») або трох часціц з такой камбінацыяй колераў, што дае ў суме «белы» колер. Назва была створана паводле аналогіі з успрыманнем колеру.

## Гл. таксама 
* Квантавая хромадынаміка

## Крыніцы 
Катэгорыя:Квантавая хромадынаміка