open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сцяпан Мітрафанавіч Луцэнка

**Сцяпан Мітрафанавіч Луцэнка** (, с. Юркі (па іншых даных Вязаўка), Казэльшчынскі раён, Палтаўская вобласць, Украіна — ) — украінскі ўрач-хірург. Доктар медыцынскіх навук (1962), прафесар (1963).

## Біяграфія 
Скончыў Крамянчугскую фельчарска-акушэрскую школу (1941), Кішынёўскі медыцынскі інстытут (1950).
        
Працаваў у Кішынёўскім медыцынскім інстытуце (1951—1958, асістэнт кафедры шпітальнай хірургіі), Луганскім медыцынскім інстытуце (1958—1961, дацэнт кафедры агульнай хірургіі, кафедры шпітальнай хірургіі), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1961—1966, загадчык кафедры факультэцкай хірургіі), Запарожскім медыцынскім інстытуце (1966—2000, прафесар кафедры факультэцкай хірургіі, у 1966—1987 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: хірургічная герыятрыя; пластычная хірургія жоўцевых пратокаў, дыяфрагмы; імуналагічная рэактыўнасць; гемадынаміка; рэгіянарны крывацёк; хірургічнае лячэнне інфаркта міякарда.

## Літаратура 
* Перитонит в пожилом и старческом возрасте (клинико-экспериментально-морфологическое исследование) : автореферат диссертации … доктора медицинских наук / Луценко С. М. — Львов, 1962.
* Воспоминания профессора-хирурга. Библиография научных работ / Луценко Степан Митрофанович. — Запорожье, 2008.
* Луценко Степан Митрофанович // Заведующие кафедрами и профессора Гродненского государственного медицинского (института) университета (1958—2003). — Гродно, 2003. — С. 267—268.
* Луценко Степан Митрофанович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 490—491.
* Ученый, изобретатель, рационализатор и просто хороший человек : [Луценко Степан Митрофанович] // Запорожский медицинский журнал. — 2008. — № 4. — С. 166—167.
* Памяти Степана Митрофановича Луценко // Клінічна хірургія. — 2010. — № 2. — С. 63—64.
  

Катэгорыя:Выкладчыкі Луганскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Мікалай Аляксандравіч Нечыпарэнка

**Мікалай Аляксандравіч Нечыпарэнка** (нар. , г. Малын, Жытомірская вобласць, Украіна) — беларускі ўрач-анколаг, уролаг. Доктар медыцынскіх навук (1996), прафесар (2009). Член-карэспандэнт Польскага навуковага таварыства ўролагаў (2009). Член Праўлення Беларускай асацыяцыі ўролагаў (1987).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1971).
    
Працаваў у Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1980, медыка-псіхалагічны факультэт, 2-ая кафедра хірургічных хвароб, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: праблемы анкауралогіі; урагенікалогія; хуткая ўралогія.

## Узнагароды 
Нагрудны знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (2008), ганаровыя граматы Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь (2008, 2012), Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2013).

## Літаратура 
* Лечение местно распространенных форм рака мочевого пузыря с учетом состояния гомеостаза : диссертаця … доктора медицинских наук : 14.00.14 / Нечипоренко Николай Александрович. — Гродно, 1994.
* Диспансеризация и врачебно-трудовая экспертиза онкоурологических больных : справочное пособие / В. А. Мохорт, Н. А. Нечипоренко. — Минск, 1992.
* Учебно-методическое пособие по урологии / Н. Е. Савченко, Н. А. Нечипоренко. — Минск, 2000.
* Операции на надпочечниках в урологической клинике : монография / Н. А. Нечипоренко и др. — Гродно, 2005.
* Нечипоренко Николай Александрович // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета. — Гродно, 2013. — С. 160—161.
* Нечипоренко Николай Александрович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 493—494.
Вягера

**Вягера** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ірына Уладзіміраўна Вягера (нар. 1981) — беларускі правазнаўца, кандыдат юрыдычных навук.
* Раман Сяргеевіч Вягера — беларускі футбаліст.
* Руслан Мікалаевіч Вягера — беларускі палітык.
* Святлана Рыгораўна Вягера — беларускі эканаміст, доктар эканамічных навук.
Святлана Рыгораўна Вягера

**Святлана Рыгораўна Вягера** (нар. , ) — беларускі навуковец, эканаміст, доктар эканамічных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Скончыла фінансава-эканамічны факультэт Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1998 годзе па спецыяльнасці «Бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт». Пасля навучалася ў аспірантуры Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Бухгалтарскі ўлік, статыстыка». 

17 студзеня 2003 года ў БДЭУ абараніла дысертацыю на саісканне навуковай ступені кандыдата эканамічных навук на тэму «Развіццё бухгалтарскага ўліку амартызуемай маёмасці на прамысловых прадпрыемствах Рэспублікі Беларусь». 

У 2005 годзе Вышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь надала ёй навуковае званне дацэнта па спецыяльнасці «Эканоміка». 

У 2013 годзе таксама ў Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце абараніла дысертацыю на саісканне навуковай ступені доктара эканамічных навук на тэму «Развіццё метадалогіі бухгалтарскага ўліку зямлі ў кантэксце сучаснай тэорыі рэнты» па спецыяльнасці «Бухгалтарскі ўлік, статыстыка».

З 1998 года працуе ў Полацкім дзяржаўным універсітэце. З 2003 года па сакавік 2015 года працавала загадчыкам кафедры бухгалтарскага ўліку і аўдыту фінансава-эканамічнага факультэта, з сакавіка 2015 года па жнівень 2021 года займала пасаду першага прарэктара ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Сфера навуковых інтарэсаў ахоплівае праблемы бухгалтарскага ўліку, развіцця ўліку, эканамічнага аналізу і кантролю ў кантэксце канцэпцыі ўстойлівага развіцця, метадалогіі ўліку прыроднага капіталу, карпаратыўнай сацыяльнай справаздачнасці інш. Пад яе навуковым кіраўніцтвам абаронена кандыдацкая 1 дысертацыя. Аўтар боль за 150 навуковых публікацый.

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2012)
* Прэмія Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта (2009)
* Стыпендыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2011)
* Ганаровае званне «Чалавек года Віцебшчыны» (2014)
* Нагрудны знак Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнік адукацыі» (2018)

## Спасылкі 
* База даных «Вучоныя Беларусі»
* Біяграфія на сайце ПДУ
* Біяграфія на сайце «Чалавек года Віцебшчыны»

Катэгорыя:Выпускнікі Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі фінансава-эканамічнага факультэта ПДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта
Рафаэль Гросі

**Рафаэль Марыяна Гросі** (; ) — аргентынскі дыпламат.

Пасол Аргенціны ў Аўстрыі, Славеніі, Славакіі і міжнародных арганізацыях, якія базуюцца ў Вене (2013—2019). Генеральны дырэктар Міжнароднага агенцтва па атамнай энергіі з 3 снежня 2019 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 сакавіка 1961 года ў Буэнас-Айрэсе (Аргенціна).

У 1985 годзе скончыў Пантыфікальны ўніверсітэт Аргенціны.

У 1998—2001 гадах прадстаўляў Аргенціну ў НАТА.

З 1997 па 2000 год быў прэзідэнтам групы ўрадавых экспертаў ААН па міжнародным рэестры ўзбраенняў, а затым стаў саветнікам памочніка Генеральнага сакратара ААН па раззбраенні.

З 2002 па 2007 год — начальнік штаба Міжнароднага агенцтва па атамнай энергіі і арганізацыі па забароне хімічнай зброі.

Падчас працы на дыпламатычнай службе Аргенціны ён быў генеральным дырэктарам палітычнай каардынацыі Міністэрства замежных спраў, міжнароднага гандлю і веравызнання, паслом Бельгіі і прадстаўніком Аргенціны ў аддзяленні Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у Жэневе.

З 2010 па 2013 год — намеснік генеральнага дырэктара па пытаннях палітыкі МАГАТЭ.

З 2013 па 2019 год — пасол Аргенціны ў Аўстрыйскай Рэспубліцы, МАГАТЭ і іншых міжнародных арганізацыях, якія базуюцца ў Вене.

 ў 2011 годзе.]]
У 2017 годзе прыцягнуў акустыкаў з ліку назіральнікаў за выбухамі, каб знайсці падлодку Сан-Хуан. У выніку быў ідэнтыфікаваны сігнал. Падлодка была знойдзена за 20 км ад месца сігналу.

У 2019 годзе абраны генеральным дырэктарам МАГАТЭ.

У красавіку 2022 года наведаў тэрыторыю Чарнобыльскай АЭС.

Удзельнічаў у пасяджэнні Савета Бяспекі ААН 11 жніўня 2022 года па тэме Запарожскай АЭС. Выказаў жаданне адправіцца ў раён Запарожскай АЭС. 31 жніўня раніцай місія МАГАТЭ выехала з Кіева.

Жанаты, выхоўвае восем дзяцей.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Службовыя асобы ААН
Рыгор Якаўлевіч Ліберзон

**Рыгор Якаўлевіч Ліберзон** (, г. Севастопаль  — ) — урач-неўролаг. Доктар медыцынскіх навук (1941), прафесар. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Казанскі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Ульянава-Леніна (1926), Дзяржаўны інстытут па вывучэнню мозга імя У. М. Бехцерава, г. Ленінград (аспірантура, 1935).
    
Працаваў у Крымскай абласной бальніцы (1926—1928, ардынатар); Дзяржаўным інстытуце фізічных метадаў лячэння імя І. М. Сечанова, Севастопаль (1928—1932, асістэнт клінікі нервовых хвароб); 2-гім Ленінградскім медыцынскім інстытуце (1935—1940, дацэнт кафедры неўралогіі); Ваенна-медыцынская акадэмія імя С. М. Кірава (1940—1942, дацэнт кафедры нервовых хвароб); служыў ў радах Савецкай Арміі на медыцынскіх пасадах (1942—1947); Мангольскім універсітэце, г. Улан-Батар (1947—1950, загадчык кафедры нервовых хвароб); Чэлябінскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1950—1952, загадчык кафедры нервовых хвароб); Благавешчанскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1956—1961, загадчык кафедры неўрапаталогіі і псіхіятрыі); Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1961—1966, загадчык кафедры неўрапаталогіі).

Навуковыя інтарэсы: марфалагічныя змены пры сасудзістай паталогіі галаўнога мозга.

## Узнагароды 
Медалі «За абарону Ленінграда», «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», значок «Отличнику здравоохранения».

## Літаратура 
* Кровоизлияние в мозг при гипертонической болезни : патоморфология и некоторые вопросы клиники / Либерзон Г. Я. ― Благовещенск, 1962.
* Либерзон Григорий Яковлевич // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета, [1958―2013 / В. А. Снежицкий, Е. М. Тищенко]. — Гродно, 2013. — С. 130.
* Либерзон Григорий Яковлевич // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 251. (Год смерці 1965 памылковы.)
Цівончык

**Цівончык** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Андрэй Цівончык — нямецкі лёгкаатлет
* Станіслаў Уладзіміравіч Цівончык — беларускі лёгкаатлет
Барыс Маркавіч Брагінскі

**Барыс Маркавіч Брагінскі** (, г. Кіеў, Украіна — ) — урач-тэрапеўт. Доктар медыцынскіх навук (1965), прафесар (1969).

## Біяграфія 
Скончыў Кіеўскі медыцынскі інстытут імя А. А. Багамольца (1947).
    
Працаваў у Украінскім навукова-даследчым інстытуце харчавання (1947—1953, навуковы супрацоўнік клініка-эксперыментальнага аддзела), Таджыкскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1953—1963, дацэнт кафедры факультэцкай тэрапіі), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (з 1963, загадчык кафедры факультэцкай тэрапіі).
 
Навуковыя інтарэсы: клінічная вітаміналогія; паталогія печані; атэрасклератычныя пашкоджанні сасудаў і сэрца.
 

## Літаратура 
* Обмен рибофлавина при поражениях печени : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук / Б. М. Брагинский. — Сталинабад, 1956.
* Брагінскі Барыс Маркавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1970. — Т. 2. — С. 377.
* 
* Брагинский Борис Маркович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. ― Гродно, 2008. — С. 435.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэрапеўты СССР
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Метадысцкая царква (Быдгашч)

**Метадысцкая царква** () — мураваная пратэстанцкая царква ў г. Быдгашч, Польшча.

## Гісторыя 
Будынак царквы быў пабудаваны ў 1883 годзе і да 1945 года належаў баптыстам. У 1946 годзе гарадскія ўлады аддалі храм метадысцкай царкве, якая была заснавана ў 1935 годзе і не мела свайго будынка.

## Спасылкі 
* KOŚCIÓŁ EWANGELICKO-METODYSTYCZNY W BYDGOSZCZY

Катэгорыя:Храмы Быдгашча
Катэгорыя:Пратэстанцкія храмы Польшчы
Катэгорыя:Метадысцкія цэрквы
Катэгорыя:Збудаванні Польшчы ў неагатычным стылі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1883 годзе
Катэгорыя:1883 год у Польшчы
Вялікая ўкраінская энцыклапедыя

**«Вялікая ўкраінская энцыклапедыя»** (ВУЭ) — сучасная універсальная ўкраінская энцыклапедыя. Энцыклапедыя падрыхтавана і выдадзена Дзяржаўнай навуковай установай «Энцыклапедычнае выдавецтва» (г. Кіеў).

## Гістарычная даведка 
Ідэя ВУЭ выспявала сярод украінскай акадэмічнай інтэлігенцыі з 1990-х гадоў. На ўзроўні Нацыянальнай акадэміі навук Украіны гэтая ідэя ўпершыню была агучана 6 красавіка 2001 г. у дакладзе І. Дзюбы. Рашэнне аб падрыхтоўцы універсальнай энцыклапедыі было прынята на пасяджэнні Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Украіны 29 лістапада 2012 года. Указам Прэзідэнта Украіны № 1 ад 2 студзеня 2013 г. прынята рашэнне аб падрыхтоўцы шматтомнай «Вялікай украінскай энцыклапедыі» ў папяровай (друкаванай) і электроннай версіях.

Праца над стварэннем «Вялікай украінскай энцыклапедыі» пачалася ў 2013 годзе з падрыхтоўкі Слоўніка (спіс лозунгаў — будучых артыкулаў). 13 снежня 2018 г. адбылася прэзентацыя партала е-ВУЭ (https://vue.gov.ua/).

## Характарыстыка энцыклапедыі 
Канцэпцыя «Вялікай украінскай энцыклапедыі» заключаецца ў адлюстраванні сучаснай навуковай карціны свету, гісторыі чалавечай цывілізацыі і ўкладу ў яе ўкраінскага народа. Прыкладная колькасць лозунгаў (артыкулаў) — каля 100 тысяч.

Большасць артыкулаў ВУЭ з'яўляюцца аўтарскімі, напісанымі вядучымі спецыялістамі Украіны - супрацоўнікамі інстытутаў Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, выкладчыкамі ВНУ, спецыялістамі ў галінах народнай гаспадаркі.

Аб'ём тэксту артыкулаў VUE складае 2000–8000 знакаў. У энцыклапедычным артыкуле e-VUE тэкставы матэрыял класіфікаваны і складаецца ў асноўным з падрабязных мультымедыйных гісторый, у якіх тэкст, фатаграфіі, інфаграфіка, малюнкі, малюнкі, схемы, карты, аўдыя- і відэаролікі з'яўляюцца ўзаемадапаўняльнымі сродкамі апавядання.

Па стане на 2022 год: выдадзены першы том Вялікай украінскай энцыклапедыі (А-Акц), другі том (Акц–Аор), трэці том (Апа–Аят).

«Вялікая ўкраінская энцыклапедыя» — першая ў часы незалежнай Украіны універсальная энцыклапедыя, інтэлектуальная візітоўка дзяржавы.

## Спасылка: 
* Портал е-ВУЕ:  https://vue.gov.ua/
* Державна наукова установа "Енциклопедичне видавництво" (офіційний сайт). URL: https://ev.vue.gov.ua/ 

## Літаратуры 
•	Дзюба І. Про концептуальні засади підготовки української універсальної енциклопедії. – [Електронний ресурс]. – Режим доступу: http://www.encyclopedia.kiev.ua/vydaniya/files/dopovid.pdf

•	Киридон А. Велика українська енциклопедія як національний проект: поступ ініціації // Наукові засади та теоретико-методологічні принципи створення сучасних енциклопедій: колективна монографія / За ред. д.і.н., проф. Киридон А. М. – К.: Державна наукова установа «Енциклопедичне видавництво», 2015. – С. 7–14.

Катэгорыя:Энцыклапедыі
Катэгорыя:Украінскія энцыклапедыі
Ганна Швайба

**Ганна Швайба** (нар. 14 сакавіка 2000 —) — беларуская мастацкая гімнастка.

## Кар’ера 
### Юніоры 
Ганна Швайба была ў складзе беларускай юніёрскай групы, якая выступала на  і заваявала сярэбраны медаль у групавым мнагабор’і і золата ў 5 мячах.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гімнасткі (мастацкая гімнастыка) Беларусі
Ірына Уладзіміраўна Вягера

**Ірына Уладзіміраўна Вягера** () — беларускі юрыст, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзілася 1 жніўня 1981 года ў Наваполацку.

У 2003 годзе скончыла юрыдычны факультэт Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Правазнаўства». У 2003—2006 гадах навучалася ў аспірантуры Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Канстытуцыйнае права; муніцыпальнае права». 30 лістапада 2006 года абараніла ў Беларускім дзяржаўным універсітэце дысертацыю на саісканне навуковай ступені кандыдата юрыдычных навук па тэме «Заканадаўчыя акты як крыніца канстытуцыйнага права: Рэспубліка Беларусь і рамана-германская юрыдычная традыцыя». У 2012 годзе рацэннем ВАК Рэспублікі Беларусь ёй было прысвоена навуковае званне дацэнта па спецыяльнасці «Правазнаўства».

З 2003 года працуе ў Полацкім дзяржаўным універсітэце: у 2003—2010 гадах — асістэнтам, старшым выкладчыкам і дацэнтам кафедры тэорыі і гісторыі дзяржавы і права; у 2010—2012 гадах — загадчыкам кафедры сацыяльна-гуманітарных, эканамічных і прававых дысцыплін Інстытута павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў ПДУ; у 2012—2014 гадах —загадчыкам кафедры крымінальнага права і крыміналістыкі. З 2014 года займае пасаду дэкана юрыдычнага факультэта Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Сфера навуковых інтарэсаў: праблемы канстытуцыйнага права Рэспублікі Беларусь і замежных краін, правы чалавека, крыніцы канстытуцыйнага права, методыка выкладання канстытуцыйнага права ў вышэйшай школе і інш. Аўтар больш 70 навуковых і навукова-метадычных публікацый, манаграфій і падручнікаў.

## Спасылкі 
* База дадзеных «Вучоныя Беларусі»

Катэгорыя:Выпускнікі Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты юрыдычных навук
Катэгорыя:Дэканы юрыдычнага факультэта ПДУ
Carro CV3/33

**CV-33** ( з 1938 года пазначалася як **L3/33**) — італьянская танкетка перыяду Другой сусветнай вайны. Лёгкі танк па нацыянальнай італьянскай класіфікацыі. За час серыйнай вытворчасці ў 1933—1940 гадах па розных даных выраблена ад 1400 да 2000 адзінак. У 1930-я гады пастаўлялася ў многія краіны свету. Да 1940-га складала аснову бранятанкавай тэхнікі Каралеўства Італіі. Выкарыстоўвалася ў баявых дзеяннях у Абісініі, Кітаі, Іспаніі, Францыі, на Балканах, у Паўночнай Афрыцы, Усходняй Афрыцы, Італіі і у СССР.

## Спасылкі 
* 
* 
* Италия. Краткий обзор создания и развития танковых войск
* Танковые силы Независимого Государства Хорватия
* Болгарские танковые войска

Катэгорыя:Танкеткі
Катэгорыя:Танкі Другой сусветнай вайны
Баі пры Лаперы

**Баі пры Лаперы** — адзін з эпізодаў грамадзянскай вайны ў Іспаніі, калі ў канцы снежня 1936 года рэспубліканскія войскі спрабавалі адбіць горад Лапера, заняты нацыяналістамі.

## Планы і сілы бакоў 
У снежні 1936 года войскі нацыяналістаў пад камандаваннем Гансала Кейпа дэ Льяна пачалі наступленне на раён вырошчвання алівак у рэгіёне Андухар у Андалузіі. Рэспубліканскае камандаванне адправіла цягніком з базы ў Альбасетэ нядаўна сфармаваную XIV Інтэрнацыянальную брыгаду (3000 чалавек) генерала Вальтэра, якая складалася з англічан і французаў, каб вярнуць Лаперу, занятую нацыяналістамі 24 снежня. Большасць байцоў брыгады не мелі ваеннай падрыхтоўкі, у падраздзяленнях не было тэлефоннай сувязі. У нацыяналістаў на фронце стаяла калона маёра Луіса Рэдонда (4000 чалавек), якая складалася з брыгады андалузскіх манархістаў (рэкетэ), мараканцаў-рэгуларэс, а таксама кавалерыі.

## Ход баёў 
27 снежня інтэрнацыяналісты атакавалі Лаперу пры нязначнай падтрымцы артылерыі і авіяцыі. Перасечаная мясцовасць, без расліннасці і з пастаяннымі ўздымамі, абцяжарвала прасоўванне. Атака была адбіта нацыяналістамі кулямётным агнём, мінамётамі і артылерыяй. Інтэрнацыяналісты панеслі цяжкія страты. На наступны дзень была прадпрынята новая спроба, якая зноў пацярпела няўдачу з-за жорсткага супраціву мяцежнікаў. 29 снежня новае наступленне рэспубліканцаў было адменена з-за вялікай колькасці страт.

## Вынікі 
XIV інтэрбрыгада страціла 800 чалавек (з іх 300 забітых), сярод апошніх былі англійскія паэты Джон Корнфард і Ральф Уінстан Фокс. Пасля правалу аперацыі генеральны інспектар інтэрбрыгад Андрэ Марці загадаў арыштаваць камандзіра французскага батальёна брыгады Гастона Дэласаля. Дэлансаль быў абвінавачаны ў некампетэнтнасці, баязлівасці і шпіянажы, і расстраляны. Нягледзячы на разгромнае паражэнне рэспубліканцаў пры Лаперы, прасоўванне войскаў нацыяналістаў на Андухар і Хаэн было спынена. Лінія фронту ў гэтым рэгіёне заставалася нерухомай да канца вайны.

## Спасылкі 
* LA GUERRA CIVIL EN JAÉN. LA BATALLA DE LOPERA
Катэгорыя:Бітвы ў Іспаніі
Катэгорыя:Канфлікты 1936 года
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Снежань 1936 года
Катэгорыя:1936 год у Іспаніі
Уладзіслаў Дарагастайскі

**Уладзіслаў Дарагастайскі** (; 1611 — май 1638) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Дарагастайскіх. Сын Крыштофа Мікалая.

Выхоўваўся гетманам К. Радзівілам. У 1628—1629 гадах вучыўся ў пратэстанцкай гімназіі ў Лешне (Польшча) у Я. А. Каменскага, у 1632—1633 — у Германіі і Галандыі (Франекер, Лейдэн). Стараста жыжморскі, пасол на сойм 1634 года, маршалак Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага 1636 года, чашнік вялікі літоўскі з 1636 года.

## Літаратура 
* 

Уладзіслаў
Катэгорыя:Выпускнікі Франекерскага ўніверсітэта
Ларыса Васілеўна Явец

**Ларыса Васілеўна Явец** (нар. , с. Кзыл-Тэпа, Бухарская вобласць, Узбекістан) — беларускі ўрач-педыятр. Доктар медыцынскіх навук (1988), прафесар (1990).

## Біяграфія 
Скончыла Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1964).

Працавала ў Маламажэйкаўскай ўчастковай бальніцы (Лідскі раёна, 1964—1966 і 1967—1968), Лідскай дзіцячай бальніцы (1966—1967), Яслі-садзе № 57 горада Гродна (1968), Гродзенскай абласной дзіцячай клінічнай бальніцы (1968—1970, урач-ардынатар), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (з 1970; у 1989—1990 — прафесар кафедры дзіцячых хвароб, 1990—1999 гадах — загадчык кафедры педыятрыі № 1).

## Сям’я 
* Муж Міхаіл Аляксеевіч Явец (нар. 1938) — беларускі ўрач-фармаколаг. Кандыдат медыцынскіх навук (1972).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: сіндром парушанага ўсмоктвання ў дзяцей; алергічныя хваробы ў дзяцей; уплыў экалагічна неспрыяльных фактараў на стан здароўя дзяцей Беларусі.

## Узнагароды 
Бронзавы медаль ВДНГ СССР (1987).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Клинико-патогенетическая характеристика синдрома непереносимости молока у детей грудного возраста : автореферат диссертации … доктора медиинских наук : 14.00.09 / Евец Лариса Васильевна. — Москва, 1988.
* Явец Ларыса Васільеўна // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 227.
* Евец Лариса Васильевна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 483.
* Евец Лариса Васильевна // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета, [1958―2013 / В. А. Снежицкий, Е. М. Тищенко]. — Гродно, 2013. — С. 87—88.
* Евец Лариса Васильевна // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 375.

Катэгорыя:Педыятры СССР
Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Самуэль Дзевалтоўскі

**Самуэль Дзевалтоўскі** (; ? — ?) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Дзевалтоўскіх герба «Трубы».

Мечнік вількамірскі, пасол на элекцыйны сойм, падпісаў у 1647 годзе абранне каралём польскім і вялікім князем літоўскім Яна Сабескага.

## Літаратура 
* 

Самуэль
Вайлерсвіст

**Вайлерсвіст** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Ойскірхен. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 57,21 км². Афіцыйны код — 05 3 66 040.

Камуна падзяляецца на 13 сельскіх акруг.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Яўхім Дзевалтоўскі

**Яўхім Дзевалтоўскі** (? — ?) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Дзевалтоўскіх герба «Трубы».

Шамбялян караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Аўгуста Панятоўскага ў 1779 годзе, сакратар Адукацыйнай камісіі ў 1784 годзе.

Кавалер ордэна Св. Станіслава (1789);

## Літаратура 
* 

Яўхім
Шлайдэн

**Шлайдэн** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Ойскірхен. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 122,09 км². Афіцыйны код — 05 3 66 036.

Горад падзяляецца на 24 гарадскія раёны.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Дзевалтоўскія

**Дзевалтоўскія**, **Гінтаўты-Дзевалтоўскія** — шляхецкі род герба «Трубы». У 1524 годзе дазвол на куплю зямлі ў Дзяволтве і Савідзянах атрымаў Барталамей Гінтаўтавіч. Яго сына, Станіслава Барталамеевіча Гінтаўтавіча, у 1548 годзе ўсынавілі Павел і Зоф’я Жаляпугі і запісалі яму маёнтак. Відаць, род Дзевалтоўскіх пайшоў ад Станіслава Гінтаўтавіча. Жылі таксама на Падляшшы і на Падоллі, у Холмскай зямлі і ў Галіцыі.

У XVI—XVII стагоддзях Войцех і яго сын Ян Дзевалтоўскія валодалі Раўдондварысам пад Коўнам, дзе збудавалі замак.

## Вядомыя прадстаўнікі 
* Павел — стольнік новагародскі (1593).
* Войцех — падкаморы ковенскі (1576), дваранін і сакратар гаспадарскі.
* Ян (?—1612) — войскі гарадзенскі (1599).
* Ян — харунжы ковенскі (1607).
* Ежы — харунжы троцкі (1660—1670).
* Казімір Мікалай — падчашы ашмянскі (1669).
* Самуэль — мечнік вількамірскі, пасол на элекцыйны сойм, падпісаў у 1647 годзе абранне каралём польскім і вялікім князем літоўскім Яна Сабескага.
* Яўхім — шамбялян Станіслава Аўгуста Панятоўскага (1779), сакратар Адукацыйнай камісіі (1784).
* Ян — шамбялян Станіслава Аўгуста Панятоўскага (1779).

## Літаратура 
*
Мікалай Мікалаевіч Платошкін

**Мікалай Мікалаевіч Платошкін** (; нар. 19 кастрычніка 1965) — савецкі і расійскі дыпламат, гісторык і палітолаг, грамадскі і палітычны дзеяч.

Доктар гістарычных навук, дацэнт, загадчык кафедры міжнародных адносін і дыпламатыі Маскоўскага гуманітарнага ўніверсітэта. Аўтар шэрагу прац па гісторыі XX стагоддзя і пераклачык замежных манаграфій, у мінулым — палітычны эксперт на тэлебачанні. Лідар руху «За новы сацыялізм».

21 кастрычніка 2020 года на ўстаноўчым з’ездзе Сацыялістычнай партыі Расійскай Федэрацыі» (СПРФ) быў абраны яе старшынёй, аднак Міністэрства юстыцыі Расійскай Федэрацыі адмовіла партыі ў дзяржаўнай рэгістрацыі.

Катэгорыя:Палітыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Дыпламаты СССР
Катэгорыя:Дыпламаты Расіі
Катэгорыя:Гісторыкі Расіі
Катэгорыя:Палітолагі Расіі
Катэгорыя:Сацыялісты Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі МДІМА
Віперфюрт

**Віперфюрт** () — горад у Федэратыўнай Рэспубліцы Германія, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Віперфюрт размешчаны на ўсход ад Кёльна і на поўнач ад Ліндлара на рацэ Вупер. Насельніцтва —  чалавек. Упершыню згадваецца ў 1131 годзе.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Катэгорыя:Ганза
Піл (Востраў Мэн)

**Піл** (, , у літаральным перакладзе мэнская назва значыць «Порт вострава») — горад на востраве Мэн. Насельніцтва — 3785 жыхароў (паводле перапісу 2001 года). Асноўныя галіны эканомікі — турызм, рыбалоўства і харчовая прамысловасць (перапрацоўка морапрадуктаў).

У Піле размешчаны адзіны на востраве кафедральны сабор. Тут размешчаны цэнтр епархіі Содара і Мэна.

Катэгорыя:Гарады вострава Мэн
Піл

**Піл** — прозвішча, тапонім.

## Прозаішча 
* Джордан Піл, амерыканскі акцёр, комік, сцэнарыст, прадзюсар і рэжысёр
* Лора Піл, аўстралійская фрыстайлістка (акрабатыка), чэмпіёнка свету 2015 года.

## Тапонім 
* Піл (Востраў Мэн)
Эмбер Рад

**Эмбер Рад** (; ) — брытанскі палітык, міністр працы і пенсій (2018—2019). Міністр энергетыкі і барацьбы са змяненнем клімату ў другім кабінеце Дэвіда Кэмерана (2015—2016), міністр унутраных спраў Вялікабрытаніі з 13 ліпеня 2016 года па 29 красавіка 2018 года ў першым і другім кабінетах Тэрэзы Мэй.

## Зноскі
Каль

**Каль** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Ойскірхен. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 66,08 км². Афіцыйны код — 05 3 66 024.

Камуна падзяляецца на 23 сельскія акругі.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Яўхім Львовіч Бельман

**Яўхім Львовіч Бельман** (, в. Астрагляды, Рэчыцкі павет, Мінская губерня — ) — урач-неўрапатолаг. Доктар медыцынскіх навук (1952), прафесар (1965). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Днепрапятроўскі медыцынскі інстытут (1931), Другі Ленінградскі медыцынскі інстытут (аспірантура, 1938).
    
Працаваў у 1-ым Ленінградскім медыцынскім інстытуце (1932—1935, урач-экстэрн клінікі нервовых хвароб); Ленінградскай урачэбна-працоўнай экспертызе (1939—1941, эксперт-неўрапатолаг); Эвакагоспітале (1941—1945, начальнік неўралагічнага аддзялення); Ленінградскім псіханеўралагічным інстытуце імя У. М. Бехцерава (1946—1964, навуковы супрацоўнік); Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1965—1977, загадчык кафедры нервовых хвароб).

Навуковыя інтарэсы: даследаванні ў галіне сасудзістай паталогіі нервовай сістэмы, эпілепсіі, вегетатыўнай дысфункцыі і неўрозах.
 

## Літаратура 
* Бельман Ефим Львович // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета, [1958―2013 / В. А. Снежицкий, Е. М. Тищенко]. — Гродно, 2013. — С. 41.
* Бельман Ефим Львович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 247.
Эн Хорнадэй

**Эн Хорнадэй** () — амерыканскі кінакрытык. Працуе ў газеце «*The Washington Post*» з 2002 года. У 2008 годзе стала фіналісткай Пулітцэраўскай прэміі за крытыку. З’яўляецца аўтарам кнігі «*Гаворачыя выявы: як глядзець фільмы*» (; 2017). 

Катэгорыя:Кінакрытыкі ЗША
Саджыд Джавід

**Саджыд Джавід** (; нар. , Рочдэйл, Вялікі Манчэстэр) — брытанскі прадпрымальнік і дзяржаўны дзеяч.

У 2014—2016 гадах уваходзіў у першы і другі кабінеты Кэмерана, у 2016—2018 гадах займаў пасаду міністра па справах абшчын і мясцовага самакіравання ў першым і другім кабінетах Тэрэзы Мэй, міністр унутраных спраў Вялікабрытаніі (з 2018 па 2019). Канцлер казначэйства ў першым і другім кабінетах Барыса Джонсана (2019—2020). Міністр аховы здароўя і сацыяльнага забеспячэння (2021—2022).
Гуга Хрыстафоравіч Ваншафэ

**Гуга Хрыстафоравіч Ваншафэ** (; 8 жніўня 1857, а з 1866 года — малодшага архітэктара будаўнічага аддзела пензенскага губернскага праўлення. Затым, прылічаны ў 1888 годзе да Міністэрства ўнутраных спраў, Гуга Хрыстафоравіч быў адкамандзіраваць для заняткаў на пасаду тэхніка ў вайсковую будаўнічую камісію для пабудовы казармаў у Сувалкскай губерні, дзе займаецца яшчэ ў 1892 годзе. Пасля — тэхнік слонімскай казарменнай камісіі.

Пахаваны на Ружанскіх могілках у Слоніме (помнік збярогся).

Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Пахаваныя на Ружанскіх могілках (Слонім)
Якаў Якаўлевіч Гардзееў

**Якаў Якаўлевіч Гардзееў** (нар. , г. Гродна) — беларускі ўрач-неўрапатолаг. Доктар медыцынскіх навук (1988), прафесар (1990). Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі медыцынскіх навук (1996).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1965).
    
Працаваў у Гродзенскай абласной клінічнай бальніцы (1966—1968), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1968, медыка-псіхалагічны факультэт, кафедра неўралогіі і нейрахірургіі, прафесар, у 1995—2006 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: клінічная і эксперыментальная дэміелінізацыя; праблемы рассеяннага склерозу.

## Узнагароды 
Нагрудны знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (1998), медаль Францыска Скарыны (2005), званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (2015) і інш.

## Літаратура 
* 
* Гордеев Яков Яковлевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 127—128.
* Гордеев Яков Яковлевич // Заведующие кафедрами и профессора Гродненского государственного медицинского (института) университета (1958—2003). — Гродно, 2003. — С. 290—291.
* Гордеев Яков Яковлевич // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета. — Гродно, 2013. — С. 75—76.
* Гордеев Яков Яковлевич // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 248—249.
* Гордеев Яков Яковлевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2014. — Т. 4 : Гродненская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 170.
* Гордеев Яков Яковлевич : к 75-летию со дня рождения : биобиблиографический указатель / [составитель Л. А. Климко]. — Гродно, 2017.

## Спасылкі 
* Гордеев Яков Яковлевич

Катэгорыя:Неўролагі СССР
Катэгорыя:Неўролагі Беларусі
Ігар Мікалаевіч Грышын

**Ігар Мікалаевіч Грышын** (, г. Мінск — ) — беларускі вучоны ў галіне хірургіі, замежны член Нацыянальнай акадэміі медыцынскіх навук Украіны. Акадэмік і прэзідэнт Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі (1997).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1957).

У 1950 гады працаваў у глускай раённай бальніцы. З 1973 года у Беларускім інстытуце ўдасканалення ўрачоў (з 1978 года загадчык кафедры і кіраўнік Рэспубліканскага цэнтра клінічнай і эксперыментальнай хірургіі).

Навуковыя працы па хірургіі стрававода, крывяносных сасудаў, печані і жоўцевывадных шляхоў, падстраўнікаваў залозы, эндакрыннай сістэмы, хірургічнай гастраэнтэралогіі і практалогіі.

## Узнагароды 
Заслужаны дзеяч навукі (1989), выдатнік аховы здароўя СССР і Рэспублікі Беларусь, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1992), кавалер ордэна Беларускай Праваслаўнай Царквы свяціцеля Кірылы Тураўскага ІІ ступені (2008). Ганаровы грамадзянін Глуска з 1998 года.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1997. — Т. 5. — С. 488.
* Здравоохранение. — 2012. — № 11. — С. 69-71.
* Здравоохранение. — 2015. — № 5. — С. 67.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2020. — Т. 6, кн. 1 : Могилевская область. — С. 215.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 215.
* Грышын Ігар Мікалаевіч // Памяць : Гіст.-дакум. хроніка Глускага раёна. — Мн.: 1999. — с.574.

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Глуска
Эдмунд Сямёнавіч Міляноўскі

**Эдмунд Сямёнавіч Міляноўскі** (; нар. ) — архітэктар. Брат магілёўскага інжынера-архітэктара Уладзіслава Міляноўскага.

## Біяграфія 
Выхоўваўся ў Будаўнічым вучылішчы (1850-1862). Выпусціўся з чынам губернскага сакратара і прызначаны на службу ў Пензенскую губернскую будаўнічую і дарожную камісію архітэктарскім памочнікам.

Да 1864 года стаў першым малодшым архітэктарам Пензенскай губерні. Калежскі асэсар. 31 сакавіка 1873 года малодшы архітэктар Міляноўскі Э. С. падаў прашэнне аб адстаўцы з прызначэннем пенсіі, яго прашэнне было здаволена. Міляноўскі таксама часова выконваў абавязкі малодшага архітэктара ў маі 1880 года, а ў 1879—1882 гадах ён згадваўся як прыватны архітэктар.

Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Пензы
Выбух ля расійскага пасольства ў Кабуле

**Выбух ля расійскага пасольства ў Кабуле** — тэрарыстычны акт, здзейснены 5 верасня 2022 года тэрарыстам-смяротнікам ля расійскага пасольства ў Кабуле, Афганістан.

## Тэракт
5 верасня 2022 года ў 10 гадзін 50 хвілін па мясцовым часе супрацоўнік расійскага пасольства выйшаў да людзей у чарзе з мэтай абвясціць прэтэндэнтаў на візы. Тут жа побач з уваходам у консульскі аддзел прагрымеў выбух. Паводле версіі паліцыі Кабула, тэрарыст-смяротнік быў застрэлены ахоўнікамі пасольства, калі ён набліжаўся да брамы дыпмісіі, пасля чаго і пачуўся выбух.

## Ахвяры 
У выніку выбуху загінула не менш за 10 чалавек. Колькасць параненых вагаецца ў 15—20 чалавек.

## Адказнасць 
Увечары 5 верасня тэрарыстычная арганізацыя «Ісламская дзяржава» ўзяла на сябе адказнасць за тэракт ля пасольства.

Старшыня СК Расіі Аляксандр Бастрыкін даручыў распачаць крымінальную справу па факце гібелі супрацоўнікаў расійскай дыпмісіі.

## Рэакцыя 
Міністр замежных спраў Расіі Сяргей Лаўроў асудзіў напад і ўшанаваў памяць ахвяр хвілінай маўчання.

Намеснік сакратара Савета бяспекі РФ Юрый Кокаў заявіў, што выбух ля пасольства стаў следствам «паслаблення антытэрарыстычных мер». Кіраўнік Цэнтра вывучэння афганскай палітыкі Андрэй Серэнка назваў здарэнне «палітычным сігналам рускім ад пакістанцаў», што «трэба сядзець ціха і не рыпацца». Першы намеснік старшыні Камітэта СФ па міжнародных справах Уладзімір Джабараў выказаў здагадку, што «хтосьці мог быць завербаваны заходнімі спецслужбамі на здзяйсненне такога дзеяння» для ўскладнення адносін Масквы і Кабула.

Старшыня МЗС Афганістана Абдул Кахар Балхі заявіў аб цесных адносінах Афганістана з Расіяй і выказаў надзею, што «негатыўныя дзеянні ворагаў» не адаб’юцца на адносінах дзвюх краін.

## Гл. таксама 
* Тэракт у аэрапорце Кабула (2021)

Катэгорыя:Падзеі 5 верасня
Катэгорыя:Верасень 2022 года
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2022 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Кабула
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты Ісламскай дзяржавы
Катэгорыя:2022 год у Афганістане
Шанько

**Шанько** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Георгій Георгіевіч Шанько (1936—2013) — беларускі вучоны ў галіне дзіцячай неўралогіі
* Іван Шанько — камандзір Беларускай Народнай Партызанкі.
* Юрый Георгіевіч Шанько (нар. 1959) — беларускі вучоны ў галіне хірургіі. Член-карэспандэнт (2017), доктар медыцынскіх навук (2006), прафесар (2009).
Георгій Георгіевіч Шанько

**Георгій Георгіевіч Шанько** (, г. Навагрудак, Гродзенская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне дзіцячай неўралогіі, заснавальнік навукова-практычнай школы дзіцячых неўролагаў Беларусі. Доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
У 1958 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут.

З 1965 года па 1980 год працаваў у Беларускім НДІ неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі. Уз­на­чаль­ваў ка­фед­ру дзі­ця­чай не­ўра­ло­гіі Бел­МА­ПА 31 год, з 1980-га.

## Узнагароды 
Заслужаны дзеяч навукі Беларусі, выдатнік аховы здароўя Беларусі і СССР, лаўрэат прэміі НАН Беларусі (1997).

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 17. — С. 370.
* Заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии
* последипломного образования, 1931—2011 : к 80-летию БелМАПО / [редакторы-составители: Ю. Е.
* Демидчик, Т. А. Руцкая]. — Минск, 2011. — С. 55-57.
* Здравоохранение. — 2011. — № 8. — С. 61.
* Здравоохранение. — 2014. — № 3. — С. 77.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2015. — Т. 4, кн. 2 : Гродненская область. — С. 463.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 564.

## Спасылкі 
* Памяти Георгия Георгиевича Шанько (1936—2013) 
* Шанько Георгий Георгиевич
Ліндсі Хойл

Сэр **Ліндсі Харві Хойл** (, нар. ) — брытанскі палітык, спікер палаты абшчын. Заняў пасаду 4 лістапада 2019 года пасля адстаўкі Джона Беркоу. Да абрання на пасаду спікера быў сябрам Лейбарысцкай партыі і сябрам палаты абшчын ад акругі Чорлі.

У якасці дэпутата палаты абшчын ад Лейбарысцкай партыі Хойл займаў пасаду намесніка спікера Джона Беркоу з 2010 па 2019 год, быў абраны спікерам 4 лістапада 2019 года. Хойл быў аднагалосна пераабраны праз пяць дзён пасля парламенцкіх выбараў 2019 года.
Хойл

**Хойл** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ліндсі Хойл — брытанскі палітык
* Фрэд Хойл — брытанскі астраном
Кенет Туран

**Кенет Туран** (; ) — амерыканскі кінакрытык, аўтар, выкладчык Універсітэта Паўднёвай Каліфорніі. Ён быў кінакрытыкам у «*Los Angeles Times*» з 1991 па 2020 год і быў названы ў «*The Hollywood Reporter*» «*магчыма, самым чытаным кінакрытыкам у горадзе, найбольш звязаным са стварэннем фільмаў*».

## Публікацыі 
* ''The Future is Now: George Allen, Pro Football's Most Controversial Coach.* (1972, з Уільямам Гілдэа)
* *Sinema: American Pornographic Films and the People Who Make Them.* (1974)
* *I'd Rather Be Wright: Memoirs of an Itinerant Tackle.* (1974)
* *Call Me Anna: The Autobiography of Patty Duke.* (1987)
* *Sundance to Sarajevo: Film Festivals and the World They Made.* (2002)
* *Never Coming To A Theater Near You.* (2004)
* *Now In Theaters Everywhere.* (2006)
* *Free for All: Joe Papp, the Public, and the Greatest Theater Story Ever Told* (2009, з Джозефам Папам)
* *Not to Be Missed: Fifty-Four Favorites From a Lifetime of Film'' (2014)

Катэгорыя:Кінакрытыкі ЗША
Такубоку Ісікава

**Ісікава Такубоку** (), сапраўднае імя **Ісікава Хадзімэ** (, вёска Сібутамі, прэфектура Іватэ, Японія — ) — японскі , , значна ўплыў на развіццё паэзіі танка.

Нарадзіўся ў маленькай вёсцы на галоўным японскім востраве Хонсю, адзіным сынам у сям’і небагатага сельскага святара, па нараджэнні названы **Хадзімэ** («першынец»). **Такубоку** («дзяцел») — літаратурны псеўданім, упершыню ўжыты ў 1903 годзе.

Служыў настаўнікам, затым супрацоўнічаў у часопісах, быў карэктарам. Ісікава Такубоку быў перакананым праціўнікам вайны. Памёр у галечы ад сухотаў праз месяц пасля смерці маці.

Першыя танкі апублікаваны ў 1902 годзе ў такійскім часопісе «Ранішняя зорка». Выдаў зборнікі «Імкненні» (1905), «Жменя пяску» (1910), «Свіст і свісток» (1911), «Сумная цацка» (апублікаваны пасмяротна).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Катэгорыя:Японскамоўныя паэты
Бланкенгайм (Ар)

**Бланкенгайм** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Ойскірхен. Насельніцтва — 8294 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 148,62 км².

Камуна падзяляецца на 17 сельскіх акруг.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Васіль Пятровіч Вадаевіч

**Васіль Пятровіч Вадаевіч** (нар. , в. Кавалі, Бабруйскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі ўрач-тэрапеўт. Доктар медыцынскіх навук (1999), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1962).
    
Працаваў у Жыровіцкай участковай бальніцы (Слонімскі раён, Гродзенская вобласць; 1962—1965, загадчык бальніцы), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1965, медыка-псіхалагічны факультэт, 2-я кафедра ўнутраных хвароб, прафесар, у 2007—2008 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: дыферэнцыраваны падыход да назначэння вітамінаў пры захворваннях унутраных органаў у спалучэнні з ігла- і псіхатэрапіяй.

## Сям’я 
* дачка Жанна Васілеўна Хацук (нар. 1971), кандыдат юрыдычных навук, дацэнт Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Я. Купалы

## Літаратура 
* Водоевич Василий Петрович // Заведующие кафедрами и профессора Гродненского государственного медицинского (института) университета (1958—2003). — Гродно, 2003. — С. 206—207.
* Водоевич Василий Петрович // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета. — Гродно, 2013. — С. 48—49.
* Водоевич Василий Петрович // 50 лет Гродненскому государственному меди-цинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 436—437.
* Водоевич Василий Петрович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2014. — Т. 4 : Гродненская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 105.

## Спасылкі 
* Водоевич Василий Петрович

Катэгорыя:Тэрапеўты СССР
Катэгорыя:Тэрапеўты Беларусі
Вядомыя асобы Маладзечна

]]
Вядомыя ўраджэнцы Маладзечна:

__NOTOC__
]]
]]
]]
]]
]]

## А 
* Зэлік Майсеевіч Аксельрод (1904—1941) — яўрэйскі савецкі паэт, перакладчык. Брат мастака Меера Аксельрода.
* Меер Майсеевіч Аксельрод (1902—1970) — савецкі жывапісец, графік, сцэнограф і педагог.
* Дзмітрый Сяргеевіч Асанаў (нар. 1996) — беларускі баксёр.

## Б 
* Таццяна Беланогая (нар. 1984) — беларуская паэтэса і бард.
* Вольга Блоцкая (нар. 1989) — беларускі футбольны суддзя.
* Валянцін Анатолевіч Борзды (нар. 1968) — беларускі скульптар.
* Галіна Мікалаеўна Букаціна (нар. 1960) — беларуская актрыса. Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь.

## В 
* Піліп Ігаравіч Вайцяховіч (нар. 1990) — беларускі футбаліст, брамнік.
* Вікторыя Валюк (нар. 2002) — беларуская футбалістка.
* Аляксандр Арсенавіч Варанецкі (нар. 1951) — акцёр цырка, клоўн. Заслужаны артыст Беларусі (1979).

## Г 
* Ірына Уладзіміраўна Ганецкая (нар. 1961) — беларускі гісторык і археолаг. Кандыдат гістарычных навук (1993).
* Алег Груздзіловіч (нар. 1958) — беларускі журналіст.
* Таццяна Віктараўна Грыневіч (нар. 1980) — беларуская мастачка.
* Аляксандр Мікалаевіч Грышкевіч (нар. 1961) — беларускі мастак-жывапісец.
* Аляксандр Львовіч Гулевіч (нар. 1954) — беларускі хімік-аналітык. Доктар хімічных навук (2003), прафесар (2004).
* Фёдар Фёдаравіч Гулевіч (нар. 1952) — беларускі акцёр цырка, клоўн. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1979).

## Д 
* Ігар Дзедусенка (нар. 1990) — беларускі класічны гітарыст.
* Сяргей Віктаравіч Дрозд (нар. 1983) — беларускі футбаліст.

## І 
* Ігнацій (Луковіч) (нар. 1970) — беларускі праваслаўны царкоўны дзеяч, епіскап.

## К 
* Мікіта Дзмітрыевіч Капленка (нар. 1995) — беларускі футбаліст.
* Андрэй Рыгоравіч Капуцкі (1897—1934) — грамадскі і палітычны дзеяч, празаік, паэт, журналіст.
* Уладзімір Міхайлавіч Карыцька (нар. 1979) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер.
* Юрый Касабуцкі
* Аляксандр Генадзьевіч Каханоўскі
* Мікалай Міхайлавіч Кірычэнка
* Ала Леанідаўна Клемянок (нар. 1961) — беларуская паэтэса, журналістка.
* Сяргей Мікалаевіч Корсак
* Аляксандр Уладзіміравіч Куган
* Ігар Мікалаевіч Кузняцоў

## М 
* Уладзіслаў Сяргеевіч Малькевіч
* Дзмітрый Феафанавіч Матусевіч
* Кацярына Міклашэвіч (нар. 1992) — беларуская футбалістка, брамнік. Выступала за юніёрскую і маладзёжную зборныя Беларусі.
* Іван Адамавіч Міхалёнак

## П 
* Сяргей Леанідавіч Прышчэпа (нар. 1956) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1996), прафесар (2000).
* Леанід Аляксеевіч Путырскі (нар. 1956) — доктар медыцынскіх навук і паэт.

## Р 
* Настасся Сяргееўна Роўда (нар. 1995) — беларуская журналістка.

## С 
* Сяргей Аляксандравіч Самаль (нар. 1957) — беларускі вучоны-эканаміст, педагог, выдатнік адукацыі Беларусі.
* Ян Станіслаў Сапега
* Сяргей Мацвеевіч Светнік (нар. 1969) — беларускі баскетбаліст, пазней трэнер.

* Людка Сільнова
* Вадзім Іванавіч Сіняўскі
* Ігар Сяргеевіч Сокал
* Уладзімір Іванавіч Сытчанка

## Ф 
* Уладзіслаў Валер’евіч Фядотаў

## Ц 
* Сяргей Валер’евіч Цвяцінскі

## Ч 
* Вікторыя Леанідаўна Чаўлытка

## Я 
* Марат Гумеравіч Ясавееў (1949—2019) — беларускі геолаг-гідрагеолаг. Доктар геолага-мінералагічных навук (1998), прафесар (2001).
Нейтан Лейн

**Нейтан Лейн** (, імя пры нараджэнні — Джозеф Лейн (англ.: Joseph Lane); нар. , , Нью-Джэрсі, ЗША) — амерыканскі акцёр. Лаўрэат трох прэмій «Тоні» і дзвюх дзённых прэмій «Эмі».

Лэйн найбольш вядомы па працы ў тэатры, па ролях у фільмах «Клетка для птушак» (1996), «Прадзюсары» (2005), «Мышынае паляванне» (1997), серыялах «Амерыканская сямейка» (2010—2017), "Добрая жонка "(2012—2014), «Народ супраць А. Джэя Сімпсана: Амерыканская гісторыя злачынстваў» (2016), а таксама па агучванні дарослага Цімана ў трылогіі «Кароль Леў» (1994—2004).

## Фільмаграфія 
* (2005) «Прадзюсары» — Макс Біялысток
* (2012) «Беласнежка: Помста гномаў» — Брайтан, мажордам.
Мэцью Бродэрык

**Мэцью Бродэрык** (; нар. ) — амерыканскі акцёр і спявак. Лаўрэат дзвюх прэмій «Тоні», а таксама намінант на «Залаты глобус», «Эмі» і «Грэмі». Найбольш вядомы па ролях у фільмах «Фэрыс Б’юлер бярэ выходны» (1986), «Ваенныя гульні» (1983), «Кабельшчык» (1996), «Гадзіла» (1998) і «Прадзюсары» (2005), а таксама па агучванні дарослага Сімбы ў трылогіі «Кароль Леў» (1994—2004).

## Фільмаграфія 
* (2005) «Прадзюсары» — Леапольд «Леа» Блюм