Рускі (востраў)

**Рускі** — востраў у Японскім моры за некалькі кіламетраў ад Уладзівастока. Належыць Расіі, частка Фрунзенскага адміністрацыйнага раёна Уладзівастока.

## Геаграфія 
Востраў размешчаны ў заліве Пятра Вялікага ў Японскім моры, на поўдзень ад Уладзівастока (найменшая адлегласць паміж кантынентальнай часткай горада і востравам 600 метраў). Ад паўвострава Мураўёва-Амурскага, дзе знаходзіцца асноўная частка Уладзівастока, Рускі аддзелены пралівам Басфор Усходні. З захаду востраў абмываюць воды Амурскага заліва, а з поўдня і ўсходу — Усурыйскага. З поўначы ад наступнага вострава архіпелага, вострава Папова, Рускі аддзяляе праліў Старка.

Геаграфічныя каардынаты: 42°59′44″ п. ш. 131°50′48″ у. д.

Тэрыторыя вострава — 97,6 км², даўжыня — каля 18 км, шырыня — каля 13 км. Насельніцтва — 5,5 тысяч чалавек. У берагі вострава ўдаюцца некалькі бухт, найбуйная з якіх — бухта Новік. Гэтая бухта дзеліць востраў на дзве няроўныя часткі: паўднёва-заходнюю (буйнейшую) і поўнача-ўсходнюю (вузейшую), якая носіць таксама назву паўвостраў Сапёрны. У мясцовай тапаніміцы ёсць устойлівы тэрмін «Той бок». Жыхары абедзвюх частак вострава завуць процілеглую частку «Той бок».

## Рэльеф 
Рэльеф гарысты, тыповы для поўдня Прымор’я. На востраве — 47 вяршыняў рознай вышыні, якія называюцца сопкамі. Найбольш буйныя з іх размешчаныя ў цэнтральнай частцы вострава: гара Рускіх (291,2 м), Галоўная (279,8 м) і Цэнтральная (254,9 м). Берагі вострава ў асноўным скалістыя, абрывістыя. Месцамі на іх бачныя агаленні горных парод.

## Адміністрацыйная прыналежнасць 
Востраў Рускі з’яўляецца часткай Фрунзенскага раёна Уладзівастока. Часам яго называюць «Далёкаўсходні Кранштат» па аналогіі з вядомым раёнам Санкт-Пецярбурга.

## Гісторыя 
Назву востраву даў генерал-губернатар Усходняй Сібіры граф М. М. Мураўёў-Амурскі. Востраў афіцыйна стаў часткай Расіі ў другой палове XIX ст. Па адной версіі, востраў быў названы Рускім у гонар Расіі і яе народа, прадстаўнікі якога займаліся даследаваннем Далёкага Усходу. Па іншай, назва вострава пазнейшая і проста дубліруе назву гары Рускіх, названай так у гонар аднаго з членаў экіпажаў першых расійскіх даследчыкаў вострава.

У 1859 годзе ў Расіі была выдадзеная першая карта, на якой упершыню быў паказаны востраў Рускі. Праўда не цалкам, а толькі яго заходні і паўночны берагі. Поўная здымка вострава была зроблена экспедыцыяй падпалкоўніка корпуса флоцкіх штурманаў У. Бабчына ў 1862 годзе падчас апісання заліва Пятра Вялікага, пасля чаго ў 1865 годзе была выдадзена карта, на якой востраў пазначаны цалкам і названы імем першага вайскоўца губернатара Прыморскай вобласці контр-адмірала П. Казакевіча. Спачатку востраў звалі то Рускім, то Казакевіча, аднак, пасля заканчэння Вялікай Айчыннай вайны за ім канчаткова замацавалася цяперашняя назва.

У 1860-х гадах пры нарэзцы земляў для стварэння ўдзельнага ведамства кіраўнік яго сібірскім аддзяленнем Г. Фуругельм прызнаў востраў Рускі разам з іншымі раёнамі найбольш прыдатным для арганізацыі земляробства. Нягледзячы на гэта, у землі ўдзельнага ведамства ў 1867 годзе Рускі не ўвайшоў.

Развіццё берагавой абароны вострава і размяшчэнне тут войскаў прывяло да павелічэння колькасці грамадзянскіх жыхароў. Адны з іх заняліся агародніцтвам, забяспечваючы гароднінай не толькі востраў, але і Уладзівасток. Іншыя ўключыліся ў абслугоўванне патрэб вайскоўцаў. У гэты час колькасць грамадзянскага люду на востраве дасягнула 236 чалавек, а да 1895 года ўзрасло да 3 тысяч. Дадатковай дзейнасцю мясцовых жыхароў стала забеспячэнне ўладзівастокцаў дровамі, а заводчык М. Фёдараў арандаваў шрубавы катар «Дружок» і арганізаваў рэгулярныя рэйсы ў горад.

У 1890 годзе інжынер-падпалкоўнік К. Чарнакніжнікаў распрацаваў праект будаўніцтва Уладзівастоцкай крэпасці, дзе ён упершыню звяртае ўвагу на геаграфічныя перавагі гары Рускіх на востраве Рускім. Па розных прычынах будаўніцтва батарэі на гэтай гары зацягнулася, і было скончана толькі ў 1930-х гадах. І менавіта адсутнасць падобнай батарэі дазволіла японскай эскадры бесперашкодна зайсці ў заліў і абстраляць Уладзівасток.

У 1895—1896 гадах пачалося актыўнае будаўніцтва на востраве, пачаўся новы прырост насельніцтва, была пабудавана царква. Будаўніцтва вялося за кошт ахвяраванняў насельніцтва, але асноўнае ўкладанне сродкаў належала падрадчыку ваеннага ведамства і купцу першай гільдыі М. Сувораву. Царква на 400 вернікаў узводзілася з дрэва і была завершаная ў 1897 годзе, а таксама асвячоная ў прысутнасці губернатара Прыморскай вобласці.

Асабліва паўплывала на развіццё вострава Рускі будаўніцтва канала ў 1898 годзе, які злучыў праліў Басфор Усходні з бухтай Новік, дзе падчас Руска-японскай вайны базіраваліся падводныя лодкі. Востраў, які штучна ўзнік пры гэтым, назвалі імем Алены.

У 1909 годзе былі адкрыты могілкі, у 1916 годзе — паштовае аддзяленне. У 1899—1914 гадах, у перыяд абвастрэння адносін з Японіяй, на выспе разгарнулася актыўнае будаўніцтва Уладзівастоцкай крэпасці. У сувязі з гэтым на Рускім з’явілася чыгунка, якая забяспечвала дастаўку грузаў да месцаў будаўніцтва. Маштабы будаўніцтва былі каласальнымі. Да 1915 года на востраве былі збудаваны 16 фартоў і 27 берагавых батарэй, парахавыя склепы і патронныя склады, прыстань для караблёў, мінна-прыстрэлачная (тарпедная) станцыя, 4 тэлефонныя станцыі.

Насельніцтва астравы ў 1908 годзе дасягнула 25 тысяч чалавек. Будаўніцтва крэпасці канчаткова завяршылася ў 1922 годзе, калі японскія войскі па дамове з савецкім урадам пагадзіліся пакінуць Прымор’е пры ўмове, што крэпасць зачыняць. Таксама ў 1908 годзе на востраве была пабудавана першая ў Расіі станцыя абсервацыі, якая надзейна абараняе Уладзівасток ад чумы, халеры і іншых захворванняў. У гэтым жа годзе вялікі князь Сяргей Міхайлавіч Раманаў, падчас візіту на востраў, назваў Уладзівастоцкую крэпасць самой падрыхтаванай, і адна з батарэй была названая Вялікакняжацкай.

У 1913—1914 гадах тут праходзіў службу герой японскай вайны генерал Л. Карнілаў, знаходзячыся ў ссылцы. Тут размяшчаўся і знакаміты на ўсю краіну дысцыплінарны батальён. У 1920 годзе на востраве Рускі размяшчалася калонія 800 петраградскіх дзяцей, якія ў 1918—1920 гадах па волі акалічнасцей здзейснілі поўнае кругасветнае падарожжа, практычна невядомае шырокай грамадскасці да 2005 года.

## Савецкі і постсавецкі час 
У савецкі час востраў доўга меў статус закрытай тэрыторыі, тут размяшчалася мноства вайсковых частак (напрыклад, 42-і асобны марскі разведвальны пункт спецыяльнага прызначэння) і знакамітыя ўмацаванні Уладзівастоцкай крэпасці. На востраве ў савецкі час размяшчаўся ваенны гарадок. Пасля распаду СССР на востраве быў створаны аздараўленчы комплекс «Белы Лебедзь». Востраў Рускі як і востраў Папова, з’яўляецца месцам адпачынку жыхароў Уладзівастока. На востраве няма прамысловых, будаўнічых і іншых прадпрыемстваў. У 2002 годзе на востраве быў створаны Свята-Серафімаўскі мужчынскі манастыр.

## Транспартныя зносіны 
Да 2012 года паміж горадам і востравам існавала рэгулярная паромная пераправа (узімку ўзнікалі праблемы). Праект моста на востраў быў зацверджаны ў 2007 годзе. Будаўніцтва пачалося ў верасні 2008 года, і ў красавіку 2012 года быў завершаны ўздым апошняй, замкавай панэлі. Мост быў здадзены ў эксплуатацыю 2 ліпеня 2012 года. Ён узначаліў спіс самых доўгіх вантавых мастоў у свеце. Яго адкрыццё дазволіла скараціць час у шляху для аўтаўладальнікаў з цэнтра Уладзівастока да вострава Рускага з трох гадзін да 20 хвілін, а аўтобусы з цэнтра Уладзівастока да кампуса Далёкаўсходняга федэральнага ўніверсітэта на востраве па раскладзе едуць 50 хвілін. Пасля з-за адкрыцця моста паромная пераправа паміж востравам і мацерыком была зачынена, але ў 2017 годзе яе аднавілі па просьбе жыхароў аддаленых пасёлкаў вострава, у прыватнасці, пасёлка Падножжа, які аддзяляе ад моста 50 км.

## Эканоміка 
У 2005 годзе адміністрацыя Прыморскага края распрацавала інвестыцыйны праект «Развіццё вострава Рускі». Па праекце на востраве плануецца размясціць комплекс вытворчасцей у сферы бія- і інфармацыйных тэхналогій, універсітэцкі комплекс сусветнага ўзроўня, міжрэгіянальны медыцынскі цэнтр. Урад Расіі ў 2006 годзе ўхваліў будаўніцтва моста ад Уладзівастока да вострава Рускі. Акрамя таго, праграмай прадугледжана будаўніцтва спартыўна-рэкрэацыйных, музейных і гасцінічных комплексаў, жылога фонду.

2 верасня 2012 года на востраве Рускі адкрыўся саміт арганізацыі Азіяцка-Ціхаакіянскага эканамічнага супрацоўніцтва. У сувязі з гэтым на востраве было разгорнута буйное будаўніцтва. Для правядзення саміту на Сапёрным паўвостраве быў пабудаваны буйны міжнародны дзелавы цэнтр (частка кампуса Далёкаўсходняга федэральнага ўніверсітэта).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Русский остров на сайце Letopisi.ru 
* Оздоровительный комплекс «Белый лебедь» 
* Серафимовский мужской монастырь на сайте Уладзівастоцкай епархіі РПЦ  .
* Остраў Рускі: новае жыццё Вести. Ru
* на Рускім бедзе востраў-сад?  НТВ
* Русский Сингапур  Итоги

Катэгорыя:Уладзівасток
Катэгорыя:Геаграфія Прыморскага края
Катэгорыя:Астравы Расіі
Катэгорыя:Астравы Японскага мора