open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Антон Станіслававіч Катляр

**Антон Катляр** (нар. , ) — украінскі футбаліст, паўабаронца клуба «Гарняк-Спорт».

## Клубная кар’ера 
Антон Катляр нарадзіўся ў Кіраваградзе, дзе і пачынаў займацца футболам. У сезоне 2004/05 абараняў колеры мясцовай ДЮСШ-2 у чэмпіянаце ДЮФЛ. У 2006 годзе папоўніў шэрагі акадэміі кіеўскага «Дынама», у складзе якой бліскаў выніковасцю на працягу першага сезону, аднак некалькі здаў у другім, пасля чаго апынуўся ў ільічоўскім «Маналіце». У Ільічоўску Антону ўдалося вярнуць свой бамбардзірскі талент і летам 2009 года ён зноў вярнуўся ў Кіеў. Выступаў за «Дынама» ў чэмпіянаце ДЮФЛ, першынстве дублёраў і чэмпіянаце горада, аднак у 2011 годзе пакінуў клуб і перабраўся ў «Александрыю». Быў адным з лідараў каманды ў моладзевым першынстве, аднак у першы склад не трапляў і вырашыў паспрабаваць свае сілы ў іншых клубах.

У 2012 годзе Антон Катляр заключыў пагадненне з днепрадзяржынскай «Сталлю», якая выступала ў Другой лізе. Малады паўабаронца адразу ж забраніраваў за сабой месца на правым флангу гэтага клуба. У сезоне 2013/14 Антону разам з камандай удалося атрымаць «срэбра» Другой лігі і падвысіцца ў класе, а ўжо ў год «Сталь» паўтарыла сваё дасягненне ў Першай лізе. У тым жа сезоне 2014/15 Катляроў стаў найлепшым бамбардзірам Кубка Украіны, забіўшы ў вароты сапернікаў 5 мячоў, 4 з якіх з пенальці.

19 ліпеня 2015 года ў першым туры чэмпіянату Украіны 2015/16 Катляр дэбютаваў у Прэм’ер-лізе. «Сталь» адкрывала чэмпіянат матчам супраць дзейнага чэмпіёна кіеўскага «Дынама». У гэтай гульні Катляр у перапынку замяніў Юрыя Путраша.

У сакавіку 2016 года перабраўся ў беларускі «Нафтан». У складзе наваполацкага клуба стаў асноўным правым паўабаронцам. У ліпені 2016 года пакінуў «Нафтан» і неўзабаве далучыўся да ровенскага «Вераса», разам з якім выйшаў у Прэм’ер-лігу.

У лютым 2018 года перайшоў у харкаўскі «Геліяс». 2 жніўня таго ж года вярнуўся ў шэрагі ровенскага «Вераса», падпісаўшы кантракт на паўгода, але неўзабаве з-за інцыдэнту ў ноч на суботу 11 жніўня быў звольнены «за парушэнне спартыўнага рэжыму, парушэнне ўмоў кантракта і ўтойванне ад кіраўніцтва клуба дадзенага інцыдэнту», аднак у канчатковым выніку кіраўніцтва клуба вырашыла тром звольненым ігракам «даць яшчэ адзін шанец». У кастрычніку 2018 года ўсё ж пакінуў «Верас».

У лютым 2019 года далучыўся да клуба «Гарняк-Спорт».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарняк-Спорт
Катэгорыя:Ігракі ФК Верас Роўна
Катэгорыя:Ігракі ФК Геліяс Харкаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Сталь Кам’янскэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Александрыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Кіеў
Аляксандр Юр’евіч Насонаў

**Аляксандр Насонаў** (нар. , ) — украінскі футбаліст, абаронца чаркаскага ЛНЗ.

## Клубная кар’ера 
Футболам пачынаў займацца з 8 гадоў у кіеўскім «Дынама». У структуры гэтага клуба прабыў да 15 гадоў, выступаючы за школу «Відрадны». Пасля таго як абедзве дынамаўскія школы аб’ядналі ў адну, футбаліст не меў магчымасці гуляць у чэмпіянаце Украіны, таму перайшоў у спартыўны інтэрнат РВВФК. Праз тры месяцы дзякуючы знаёмаму бацькі паступіў у футбольную школу «Дняпра» ў Днепрапятроўску.

Пасля завяршэння навучання заключыў кантракт з «Дняпром». У гэтай камандзе правёў тры сезоны ў дублі. Пасля прыходу ў «Днепр» Хуандэ Рамаса Насонаў стаў прыцягвацца да трэніровак з асноўнай камандай, але ў Прэм’ер-лізе так і не дэбютаваў. Кантракт быў разарваны ў аднабаковым парадку.

Улетку 2013 года заключыў кантракт з данецкім «Металургам». Праз два гады, у ліпені 2015 года, у статусе свабоднага агента вярнуўся ў «Валынь». У камандзе узяў 23 нумар. 1 сакавіка 2016 года пакінуў луцкі клуб.

У сакавіку 2016 разам з яшчэ адным украінцам Дзмітрыем Юсавым заключыў гадавы кантракт з беларускім «Гранітам». Аднак, за мікашэвіцкі клуб толькі выйшаў на замену ў двух матчах, прапусціўшы значны час з-за траўмы, і ў чэрвені 2016 года пакінуў «Граніт». Неўзабаве далучыўся да марыупальскага «Ільічоўца», які пазней змяніў назву на «Марыупаль».

У ліпені 2018 года стаў іграком кіеўскага «Арсенала», які праз чатыры гады вярнуўся ў Прэм’ер-лігу. У лютым 2019 года перайшоў у «Львоў», у кастрычніку 2019 года па пагадненні бакоў пакінуў клуб.

У сакавіку 2020 года далучыўся да малдаўскай «Сперанцы». У студзені 2021 года вярнуўся ва Украіны, стаўшы іграком чаркаскага ЛНЗ, дзе выступаў спачатку ў аматарскім чэмпіянаце Украіны, а ў ліпені 2021 года клуб далучыўся да Другой лігі.

З красавіка 2022 года выступаў за польскі «Сокул», а ў жніўні 2022 года перайшоў ва ўзбекскі «Пахтакор». У студзені 2023 года вярнуўся ў ЛНЗ.

## Міжнародная кар’ера 
З 2009 па 2011 гады гуляў за юнацкія зборныя Украіны.

У 2012 годзе Паўлам Якавенкам быў выкліканы ў моладзевую зборную на Кубак Садружнасці, дзе адыграў у двух матчах, стаўшы разам са зборнай бронзавым прызёрам спаборніцтваў. Праз год у складзе моладзевай каманды стаў фіналістам гэтага турніру.

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі Украіны: 2016/17

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Дніпро
Катэгорыя:Ігракі ФК Валынь Луцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Металург Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Марыупаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Львоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Сперанца Ніспарэнь
Катэгорыя:Ігракі ФК ЛНЗ-Лэбэдын
Катэгорыя:Ігракі ФК Сокул Клечаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Пахтакор Ташкент
Дзмітрый Аляксандравіч Юсаў

**Дзмітрый Юсаў** (нар. , ) — украінскі футбаліст, нападнік харкаўскага «Металіста 1925».

## Клубная кар’ера 
Нарадзіўся ў Мелітопалі. У 12-гадовым узросце пераехаў у Запарожжа, дзе пачаў займацца ў футбольнай акадэміі «Металурга». Пасля завяршэння навучання застаўся ў структуры «металургаў». Гуляў у другой камандзе і ў дублі. У Прэм’ер-лізе дэбютаваў 4 мая 2013 года ў гульні супраць «Ворсклы», замяніўшы на 64-й хвіліне Ігара Карацецкага. З вясны 2014 года рэгулярна з’яўляўся ў складзе першай каманды «Металурга». У снежні 2015 года пакінуў клуб у сувязі з працэсам яго ліквідацыі і заняўся пошукам новай каманды, паралельна з аднаўленнем пасля атрыманай у лістападзе траўмы.

У сакавіку 2016 года разам з яшчэ адным украінцам Аляксандрам Насонавым заключыў гадавы кантракт з беларускім «Гранітам». У першай палове сезона згуляў за «Граніт» у 10 матчах, у якіх адзначыўся голам і двумя галявымі перадачамі. У пачатку ліпеня 2016 года разарваў кантракт з мікашэвіцкім клубам.

У жніўні 2016 года стаў іграком кішынёўскай «Дачыі», аднак ужо ў снежні таго ж года пакінуў яе. У лютым 2017 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Слуцк» і неўзабаве падпісаў кантракт. Выдатна пачаў сезон, калі дапамог «Слуцку» прайсці ў паўфінал Кубка Беларусі, у сакавіку і красавіку забіў 4 галы за слуцкі клуб. Аднак, пасля з-за траўмы доўгі час не з’яўляўся на полі, толькі ў жніўні зноў замацаваўся ў аснове случан. У лістападзе 2017 года разарваў кантракт са «Слуцкам».

У студзені 2018 года пасля прагляду падпісаў двухгадовы кантракт з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ». У жодзінскай камандзе трывала з’яўляўся ў асноўным складзе, пераважна выхадзіў на замену. У ліпені 2020 года па пагадненні бакоў разарваў пагадненне з жодзінцамі і неўзабаве стаў іграком «Іслачы» дзе замацаваўся ў стартавым складзе.

У пачатку 2021 года праходзіў прагляд у казахстанскім «Таразе», але не падышоў і ў лютым падоўжыў кантракт з «Іслаччу». У ліпені 2021 года перайшоў у барысаўскі БАТЭ, дзе чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. У снежні 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў БАТЭ.

У студзені 2022 адправіўся на турэцкі збор разам з адэскім «Чарнаморцам» і неўзабаве падпісаў кантракт з клубам. У ліпені 2023 года перайшоў у харкаўскі «Металіст 1925».

## Міжнародная кар’ера 
У 2014 годзе выступаў моладзевую зборную Украіны. 21 мая 2014 года ў матчы з Малдовай адзначыўся дублем.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2021

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Металург-2 Запарожжа
Катэгорыя:Ігракі ФК Металург Запарожжа
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Дачыя Кішынёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Чарнаморац Адэса
Катэгорыя:Ігракі ФК Металіст 1925 Харкаў
Плаошнік

**Плаошнік** ці скарочана **Плаош** () — гістарычны цэнтр старажытнага горада Охрыд, цяпер месца археалагічных раскопак, буйны духоўны, культурны і турыстычны цэнтр. Знаходзіцца на ўсходнім узбярэжжы Охрыдскага возера на адлегласці 250 метраў ад Самуілавай твердзіны.

## Гісторыя 
яшчэ ў 893 годзе на гэтым месцы быў пабудаваны храм святога Клімента Охрыдскага, і гэты будынакбыў з самых старажытных на тэрыторыі горада. Храм стаў буйнейшым культурным і адукацыйным цэнтрам рэгіёна, паколькі, пры ім працавала знакамітая охрыдская кніжная школа, дзе для выкладання выкарыстоўваўся новаствораны славянскі алфавіт — кірыліца. школа значна паўплывала на фарміраванне славянскага пісьменства і літаратуры, праз яе прайшлі некалькі тысяч вучняў. Святы Клімент быў пахаваны паблізу ад храма ў пабудаванай ўластнымі рукамі грабніцы. Тым не менш, падчас праўлення Асманскай імперыі будынкі шмат разоў рабавалісь і разбуралісь, шмат якія з рэліквіяў і культурных каштоўнасцз былі  страчаны, храм Клімент Охрыдскага быў поўнасцю знішчаны, а н аго падмурку з'явілася мячэць.

## Рэстаўрацыя 
Адраджэнне храмавага комплекса пачалось толькі ў снежні 2000 года — для гэтых мэт быў распрацаваны масштабны праект, рэалізацыяй якога займалісь некалькі сотняў кваліфікаваных спецыялістаў з усёй краіны. На падставе наяўных старажытных чарцяжоз да жніўня 2002 года яны здолелі аднавіць царкву ў сваім першапачатковым выглядзе, аж да інтэр'ераў. Новы храм назвалі ў гонар Святога Панцеляймона, у далейшым сюды вярнулі асобныя найбольш каштоўныя рэліквіі, у прыватнасці тут захоўваецца мармуровы саркафаг з мошчамі святога Клімента, жывапіс XI-XII і XIII-XIV стагоддзяў, фрагменты падлогі таго перыяда. Трэба адзначыць, што архітэктарамі ў царкве зроблена шкляная падлога, праз якую наведвальнікі могуць назіраць руіны размешчанага ніжэй больш старажытнага храма.

З цягам часу была адноўлена і Охрыдская школа, новы будынак атрымаў назву Славянскага ўніверсытэта. Універсітэт уключае вялікую бібліятэку, прызначаную для захавання старажытных рукапісаў і кніг, а таксама галерэю з больш чым 800 ікон. У ходзе археалагічных раскопак былі выяўлены фундаменты базілікі, купелі, мазаічныя падлогі V-Viстагоддзяў з узорамі, арнаментамі, выявамі людзей і жывёл. У будучым кіраўніцтва плануе працягваць рэстаўрацыю Плаошніка і па магчымасці давесці ўсе яго аб'екты да стана поўнага аднаўлення.

## Спасылкі 
* Culture - Republic of Macedonia  Archaelogy - Depot with Venetian Silver Coins Excavated, *Večer*, 10 october 2007

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Охрыд
Панамскія дакументы

**Панамскія дакументы**, панамагейт, «Панамскі архіў» або «Панамскае дасье» — нефармальная назва ўцечкі канфідэнцыйных дакументаў Панамскай юрыдычнай кампаніі Mossack Fonseca, якую СМІ ў 2012 годзе называлі лідарам галіны ў краіне.

Дакументы былі атрыманы нямецкай газетай Süddeutsche Zeitung у 2015 годзе ад ананімнай крыніцы. На працягу года група міжнародных журналістаў пад эгідай амерыканскай некамерцыйнай арганізацыі Міжнародны кансорцыум журналісцкіх расследаванняў (ICIJ) вывучала дакументы. Публікацыя вынікаў расследавання адбылася 3 красавіка 2016 года. ICIJ адмовілася публікаваць у адкрытым доступе як сам архіў, так і копіі дакументаў з яго. Вынікі даследаванняў дакументаў ахопліваюць перыяд з 1977 па 2015 гады. Асноўнай тэматыкай апублікаваных вынікаў стала выкрыццё наяўнасці схаванай уласнасці палітыкаў і звязаных з гэтым канфліктаў інтарэсаў.

Меркаваны архіў памерам у 2,6 тэрабайта змяшчае 11,5 мільёна файлаў, у якіх згадваецца мноства цяперашніх і былых сусветных лідараў, высокапастаўленых чыноўнікаў і вядомых людзей. У матэрыялах згадваецца, у прыватнасці, 12 дзеючых і былых кіраўнікоў дзяржаў.

Катэгорыя:Карупцыя
Катэгорыя:Нефармальная эканоміка
Катэгорыя:Эканамічныя праблемы
Катэгорыя:Фінансавыя скандалы
Нікола Ігняціевіч

**Нікола Ігняціевіч** (; нар. , ) — сербскі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Нікола з’яўляецца выхаванцам бялградскай «Црвены Звезды», гуляў за моладзевыя каманды, але ў аснову прабіцца не здолеў, аддаваўся ў арэнды клубам ніжэйшых дывізіёнаў «Адзінства» і «Явар». У 2006 годзе, пакінуўшы сталічны клуб, стаў іграком «Земуна», пазней выступаў за «Напрэдак», а з 2007 па 2009 год зноў быў іграком «Явара».

Улетку 2009 года вярнуўся ў склад «Црвены Звезды». 16 ліпеня 2009 года дэбютаваў на міжнароднай арэне ў матчы супраць славенскага «Рудара» (1:0), а 15 жніўня таго ж года — і ў Сербскай Суперлізе ў матчы з «Ягодзінай» (3:0). У студзені 2011 года быў аддадзены ў арэнду румынскай «Тымішаары» да канца сезону 2010/11, дапамог клубу заваяваць срэбраныя медалі чэмпіянату Румыніі.

У студзені 2012 года, пакінуўшы «Црвену Звезду», падпісаў кантракт з луганскай «Зарой», дзе адразу стаў іграком асноўнага складу. Пакінуў луганскі клуб па заканчэнні кантракта ў студзені 2015 года, вярнуўся на радзіму, дзе гуляў за «Раднічкі» і ОФК.

У сакавіку 2016 года прыбыў на прагляд у салігорскі «Шахцёр», з якім неўзабаве падпісаў кантракт. У складзе «Шахцёра» замацаваўся ў якасці асноўнага левага абаронцы. У снежні 2016 года па заканчэнні кантракта пакінуў салігорскі клуб.

У студзені 2017 года вярнуўся ў Сербію, стаўшы іграком клуба «Борац» (Чачак). У студзені 2018 года перайшоў у «Рад», пакінуў яго ў студзені 2019 года і завяршыў кар’еру. Пасля працаваў трэнерам у юнацкіх камандах.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Сербіі: 2009/10
*  Уладальнік Кубка Сербіі: 2009/10
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Румыніі: 2010/11
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2016

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Сербіі
Катэгорыя:Ігракі ФК Црвена Звезда
Катэгорыя:Ігракі ФК Адзінства Уб
Катэгорыя:Ігракі ФК Явар Іваніца
Катэгорыя:Ігракі ФК Земун
Катэгорыя:Ігракі ФК Напрэдак
Катэгорыя:Ігракі ФК Тымішаара
Катэгорыя:Ігракі ФК Зара Луганск
Катэгорыя:Ігракі ФК Раднічкі Ніш
Катэгорыя:Ігракі ФК ОФК
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Салігорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Борац Чачак
Катэгорыя:Ігракі ФК Рад
Хаас (каманда Формулы-1)

**Хаас** () — амерыканская аўтагоначная каманда, створаная для выступу ў чэмпіянаце свету Формулы-1 Джынам Хаасам, сузаснавальнікам каманды Сцюарт-Хаас Рэйсінг, якая ўдзельнічае ў серыі NASCAR. Каманда была створана ў красавіку 2014 года і меркавалася, што яе дэбют адбудзецца ў сезоне 2015 года, але пазней было вырашана адкласці яго на сезон 2016. «Хаас» цесна супрацоўнічае з «Ферары», у тым ліку выкарыстоўвае яе рухавікі і каробкі перадач.

Катэгорыя:Каманды Формулы-1
NASCAR

**Нацыянальная Асацыяцыя гонак серыйных аўтамабіляў (National Association of Stock Car Auto Racing), Inc** — прыватнае прадпрыемства, што займаецца арганізацыяй аўтамабільных гонак і спадарожнай дзейнасцю. Заснавана Білам Франсам-старэйшым у 1947—1948 гадах у Злучаных Штатах Амерыкі, і дагэтуль знаходзіцца ва ўласнасці сям'і Франс. Асацыяцыя праводзіць вялікую колькасць розных чэмпіянатаў (серый). Тры самыя буйныя серыі NASCAR — NASCAR Sprint Cup Series, NASCAR Xfinity Series і NASCAR Camping World Truck Series складаюць касцяк асацыяцыі. Рэгіянальны дывізіён — NASCAR Whelen All-American Series, NASCAR Whelen Modified Tour (аўтамабілі з адкрытымі коламі), NASCAR K&N Pro Series і г.д. Серыі праводзяцца і за межамі ЗША — у Мексіцы (NASCAR Toyota Series), Канадзе (NASCAR Canadian Tire Series), Еўропе (NASCAR Whelen Euro Series).]]
Катэгорыя:З’явіліся ў 1948 годзе
Катэгорыя:NASCAR
Катэгорыя:Спартыўныя лігі ЗША
Катэгорыя:Аўтагоначныя арганізацыі
Форс Індыя

**Сахара Форс Індыя** () — каманда Формулы-1. З'явілася ў кастрычніку 2007 года пасля куплі індыйскім бізнесменам Віджэем Маллёй каманды «Спайкер».
На Гран-пры Бельгіі 2009 года Джанкарла Фізікела заваяваў першы поўл для каманды, а ў самой гонцы заняў другое месца, саступіўшы толькі Кімі Райканену з «Ферары».

Катэгорыя:Каманды Формулы-1
Тора Роса

**Тора Роса** (, перакладаецца як «чырвоны бык»), поўная назва з 2006 года **Скудэрыя Тора Роса**, () — італьянская аўтагоначная каманда, што ўдзельнічае ў чэмпіянаце Формулы 1, адна з дзвюх каманд, уладальнікам якіх з'яўляецца аўстрыйскі канцэрн Red Bull (іншая каманда носіць назву Red Bull Racing). Усе гоншчыкі каманды, апроч Себасцьена Бурдэ, з'яўляліся ўдзельнікамі праграмы падтрымкі маладых гоншчыкаў Red Bull — Red Bull Junior Team.

Тора Россо
Катэгорыя:Red Bull
Міхаіл Пятровіч Калугін

**Міхаіл Калугін** (нар. , ) — украінскі футбаліст, абаронца кыргызскага клуба «Мурас Юнайтэд» з Джалал-Абада.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец харкаўскага футбола, на юнацкім узроўні выступаў за каманды «Металіст», «Геліяс» і «Усход». Пазней выступаў за «Ільічовец-2» і дубль «Металіста», у 2013—2014 гадах гуляў за «Сталь-2» у чэмпіянаце Луганскай вобласці. У 2014 годзе пераехаў у клуб другога славацкага дывізіёна «Бодва», адкуль вярнуўся праз год на радзіму, папоўніўшы склад чарнавіцкай «Букавіны». У снежні 2015 года пакінуў клуб.

У лютым 2016 года падпісаў двухгадовы кантракт з беларускім клубам «Крумкачы». У сезоне 2016 быў асноўным левым абаронцам «Крумкачоў».

У сезоне 2017 заставаўся іграком асновы сталічнага клуба. 2 красавіка ў матчы першага тура супраць «Віцебск» забіў свой адзіны гол за «Крумкачы», якім прынёс клубу перамогу з лікам 1:0. У чэрвені 2017 года накіраваўся на прагляд у данецкі «Алімпік», які, аднак, скончыўся беспаспяхова. Неўзабаве пасля вяртання з прагляду па пагадненні бакоў разарваў кантракт з «Крумкачамі». Пазней быў на праглядзе ў магілёўскім «Дняпры», аднак не дамовіўся аб умовах кантракта і ў выніку вярнуўся ў «Крумкачы».

У жніўні 2017 года перайшоў у жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ». Неўзабаве замацаваўся ў стартавым складзе жодзінскай каманды. У першай палове сезона 2018 не гуляў з-за траўмы, і ў жніўні 2018 года па заканчэнні кантракта пакінуў жодзінскі клуб. Неўзабаве пасля зыходу з «Тарпеда-БелАЗ» далучыўся да «Іслачы», падпісаўшы пагадненне да канца 2019 года. Стаў выступаць у стартавым складзе «Іслачы».

У лютым 2019 года перайшоў у армянскі «Арарат», пакінуў яго ў чэрвені таго ж года. У ліпені 2019 года стаў трэніравацца з магілёўскім «Дняпром» і ў жніўні падпісаў з ім кантракт. Аднак, за «Дняпро» згуляў толькі ў трох матчах, значную частку прапусціўшы з-за траўм.

У пачатку 2020 года праходзіў прагляд у «Віцебску», аднак у выніку пакінуў каманду і ў лютым стаў іграком адэскага «Чарнаморца». За клуб так і не згуляў з-за пандэміі COVID-19, з чэрвеня, калі аднавіўся чэмпіянат, апынуўся ў складзе львоўскага «Руха», дзе толькі заставаўся на лаўцы запасных. З верасня 2020 гуда гуляў у Першай лізе за «Гарняк-Спорт», пакінуў клуб у канцы года.

У 2021 годзе выступаў ва Украіне на аматарскім узроўні — спачатку за чаркаскі ЛНЗ, якому дапамог перамагчы ў аматарскім чэмпіянаце і аматарскім Кубку Украіны, а пасля за «Алімпію». У сакавіку 2022 года далучыўся да кыргызскага клуба «Абдыш-Ата», а ў студзені 2024 года перайшоў у «Мурас Юнайтэд».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Ільічовец-2 Марыупаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Металіст Харкаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Бодва Молдава над Бодваў
Катэгорыя:Ігракі ФК Букавіна Чарнаўцы
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Арарат Ерэван
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Чарнаморац Адэса
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Львоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарняк-Спорт
Катэгорыя:Ігракі ФК ЛНЗ-Лэбэдын
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпія Савынці
Катэгорыя:Ігракі ФК Абдыш-Ата
Катэгорыя:Ігракі ФК Мурас Юнайтэд
Туроцкі канал

**Туроцкі канал** — меліярацыйны канал у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Прыпяць.

Даўжыня 7,5 км. Пачынаецца каля заходняй ускраіны вёскі Рубча, вусце за 4 км на паўночны ўсход ад вёскі Мардзвін.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Прыпяці
Канал Лукіч

**Лукі́ч** — меліярацыйны канал у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Прыпяць. Даўжыня 27,2 км. Пачынаецца з ракі Бобрык 2-гі за 1 км на ўсход ад вёскі Аголіцкая Рудня, упадае ў старыцу на пойме Прыпяці за 2,5 км на поўдзень ад вёскі Конкавічы. Прыток — Людзвіноўскі канал (злева). Пабудаваны ў 1972—1975 гадах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Прыпяці
Людзвіноўскі канал

**Людзвіно́ўскі** — меліярацыйны канал у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток канала Лукіч. Даўжыня 6,3 км. Пачынаецца за 3,5 км на паўночны захад, вусце за 2 км на поўдзень ад вёскі Людзвіноў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Петрыкаўскага раёна
Албанцы ў Паўночнай Македоніі

**Албанцы** з’яўляюцца гістарычна найбуйнейшай этнічнай, моўнай і рэлігійнай меншасцю ў Паўночнай Македоніі. Паводле дадзеных апошняга перапісу насельніцтва 2002 года, з 2 022 547 грамадзянаў Македоніі 509 083 (25,2 %) з’яўляюцца этнічнымі албанцамі. Албанская меншасць кампактна жыве ў сельскай мясцовасці ў паўночна-заходніх, заходніх, а таксама некаторых цэнтральных раёнах краіны, а таксама абсалютна пераважае ў двух гарадах краіны. У адносным выразе албанскія злучыны найболей значныя ў муніцыпалітэтах Цетава (70,3 % ад агульнай колькасці насельніцтва), Госцівар (66,7 %), Дэбар (58,1 %), Стругі (56,8 %), Кічава (54,5 %), Куманава (25,8 %) і Скоп’е (20,5 %).

## Гісторыя 
Асманскі перапіс 1467—1468 зафіксаваў наяўнасць усяго толькі 84 албанскіх хатніх гаспадарак на тэрыторыі ўсяго Македонскага вілаета. Да канца ХVIII наяўнасць этнічных албанцаў на тэрыторыі сучаснай Македоніі мела ў цэлым маргінальны характар. Аднак, асманскія ўлады, якія праводзілі даволі паспяховую палітыку ісламізацыі албанцаў, натуральна імкнуліся змяніць этна-рэлігійны баланс у рэгіёне на карысць мусульманаў з мэтай утварыць суцэльны мусульманскі арэал ад Басфора да Адрыятыкі. Асманскі намеснік албанскага паходжання Абдурахман-паша быў ініцыятарам рассялення албанамоўных мусульманаў усё далей на ўсход. Агрэсіўныя метады «зачысткі» насельніцтва вужэй наяўных селішчаў прыводзілі да адтоку славянскага насельніцтва ўсе далей на ўсход. Невялікія групы славянаў, якія засталіся ў албанамоўным асяроддзі, падпалі пад албанізацыю. У выніку, да 1931 года на тэрыторыі Македоніі колькасць албанцаў перавысіла 70 000 чалавек. Пасля ўсталявання дзяржаўнай мяжы з Албаніяй міграцыя албанцаў спынілася, аднак хуткі ўзрост албанскага насельніцтва працягваўся ў выніку высокай нараджальнасці: фертыльнасць албанскіх кабет пачала валіцца значна пазней, чым у славянаў, але з іншага боку зніжэнне нараджальнасці ў македонскіх албанцаў было больш імклівым. Да прыкладу, у 2001 годзе дзель албанцаў сярод нованароджаных набліжалася да 40 адсоткаў. Але ўжо ў 2004 годзе доля парадзіх-албанак апусцілася да 31,6 адсотка ад агульнага ліку кабет, якія нарадзілі дзяцей сёлета. Абодва паказнікі, зрэшты, застаюцца значна вышэй долі албанцаў у насельніцтве рэспублікі, што азначае ўзрост іх долі ў будучыні да вышэйпаказаных паказнікаў.

Катэгорыя:Албанцы
Катэгорыя:Народы Паўночнай Македоніі
Ляшоцкі манастыр

**Ляшоцкі манастыр** () — манастырскі комплекс Тацеўска-Гасціварскай епархіі Македонскай праваслаўнай царквы. Знаходзіцца ў абшчыне Цетава на паўднёва-усходнім схіле горнага хрыбта Шар-Планіна на вышыні 638 метраў над узроўнем моры недалёка ад сельскага селішча Ляшок. Найбуйнейшы духоўны, адукацыйны і турыстычны цэнтр рэгіёна.

Першыя хрысціянскія будынкі на гэтай зямлі датуюцца яшчэ 1321—1331 гадамі, летапісы сведчаць пра існаванне невялікага манастыра прыкладна ў 500-800 м адсюль шэрагам з сярэднявечным горадам Лешчак на рацэ Ляшочка. Звесткі пра гэты манастыр вельмі абмежаваны, даследчыкі дагэтуль не маюць адзінай думкі пра яго паходжанне — паводле адной з версій манастыр быў пабудаваны па дырэктыве князя Лазара, іншая версія заве заснавальнікам вялебнага Антонія, які пасля стаў першым біскупам манастыра. У такім выглядзе манастыр дзеяў цягам некалькіх стагоддзяў.

Сучасны Ляшоцкі манастыр, згодна з манастырскім рукапісам, заснаваны на новым месцы мітрапалітам скоп'еўскім Ніканорам у 1600 годзе. І ўсё ж, у 1690 годзе разам са многімі іншымі хрысціянскімі цэнтрамі рэгіёна быў практычна цалкам знішчаны туркамі Асманскай імперыі.

Адраджэнне манастыра пачалося толькі праз 128 гадоў у 1818 годзе пад кіраўніцтвам ігумена Кірыла Пейчынавіча. У 1879 годзе тут з'явілася Царква Прачыстыя Найсвяцейшай Багародзіцы, тады як у 1925 годзе была пабудавана Царква Святога Апанаса — цяпер гэтыя два збудаванні складаюць асноўную частку манастыра. Усе будынкі манастырскага комплексу змесцаваны на даволі шырокім двары, абгароджаным з усіх бакоў высокімі каменнымі сценамі. Усярэдзіне апроч цэркваў знаходзяцца два інтэрнаты, капліца, бібліятэка, сталовая, трохі вінных скляпоў. Цэнтральны будынак — двухпавярховае, з дахоўкавым дахам.

У час канфлікту 2001 года манастыр падпаў пад нападу албанскіх экстрэмістаў, у выніку чаго многія будынкі апынуліся разрабаванымі і разбуранымі, у прыватнасці была падарвана Царква Святога Апанаса.

## Спасылкі 
* www.lesok.org.mk  
* А1 статија за пренесувањето на моштите на Кирил Пејчиновиќ 
* Статија за уништувањето на лешочкиот манастир на www.antiwar.com  
* Сардисале Лешочкиот Манастир  — изведба на познатата песна песна од повеќе интерпретатори

Катэгорыя:З’явіліся ў 1321 годзе
Катэгорыя:Праваслаўныя манастыры
Катэгорыя:Культура Паўночнай Македоніі
Іван Нячай

**Іва́н Няча́й** (; ? — пасля 1669) — палкоўнік казацкага запарожскага войска на Беларусі ў час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667. Паходзіў са шляхецкай праваслаўнай сям’і з Кіеўскага ваяводства.

## Жыццё 
Паходзіў з Мсціслаўскага ваяводства. У 1649 у Брацлаўскім палку, якім камандаваў яго брат Даніла Нячай. У 1650—1654 гг. Іван Нячай — казацкі прадстаўнік пры двары крымскага хана. У 1650 годзе ажаніўся з дачкой Багдана Хмяльніцкага Сцепанідай.

У 1655 быў дасланы да войска Іван Залатарэнка, удзельнічаў у аблозе Старога Быхава. Пасля смерці Залатарэнкі, страціўшы надзею на поспех, казакі адышлі на Украіну, пакінуўшы на Беларусі частку войска на чале з Нячаем.

29 студзеня 1656 года Хмяльніцкі прызначыў Івана Нячая «палкоўнікам беларускім». У 1657 Нячай узяў Стары Быхаў. Тэрыторыя паміж Бярэзінай ды Сожам была амаль цалкам пад кантролем казакоў. Мясцовае насельніцтва падтрымлівала казакоў у надзеі займець казацкія правы і прывілеі. Аднак рускія ўлады спадзяваліся самі кантраляваць гэтыя землі. Гэта быў стратэгічны рэгіён каб нанесці ўдар у напрамку Кіева ды ўглыб княства. Таму прысутнасць моцнай сілы была вельмі нязручнай для Крамля і тыя рабілі ўсё каб перашкодзіць казацкаму палкоўніку. Цар Аляксей запатрабаваў каб Нячай вывеў усіх сваіх казакоў з гэтых тэрыторый, але гэты запыт быў цалкам праігнараваны, бо Масква ў гэты час вяла цяжкую вайну з Швецыяй.

У 1658 ён адкрыта перайшоў на бок Рэчы Паспалітай. Нячай падтрымаў Гадзяцкую дамову і быў амніставаны каралём, а так сама за падтрымку быў назначаны бабруйскім старастам. У гэты час так сама назіраўся актыўны пераход да Нячая шляхты якая першапачаткова падтрымлівала рускага цара. Да канца 1658 года ён кантраляваў амаль усю ўсходнюю частку Вялікага княства. Аднак адсочвалася адсутнасць падтрымкі ад вялікалітоўскага войска ды гетмана Івана Выгоўскага супраць маскоўскага войска.

У снежні 1658 пацярпеў паражэнне ад расійскіх войск каля в. Благавічы Мазырскага павета, 11 сакавіка 1659 — каля Мсціслава.

Пасля ўзяцця рускімі войскамі Старога Быхава (4 снежня 1659) трапіў у палон і адпраўлены ў Маскву. 6 кастрычніка 1660 года быў сасланы ў Табольск.

Вярнуўшыся са ссылкі, Іван Нячай у 1669 неаднаразова ездзіў на Украіну да гетмана Дарашэнкі як палкоўнік літоўскага казацкага палка. Далейшы лёс невядомы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі казацка-сялянскай вайны (1648—1651)
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў
Катэгорыя:Старосты бабруйскія
Салават Юлаеў

**Салава́т Юла́еў** (; 16 чэрвеня 1752, в. Цякеева, цяпер Салавацкі раён, Башкартастан — 8 кастрычніка 1800, Рогервік, цяпер г. Палдыскі, Эстонія) — башкірскі нацыянальны герой, паплечнік Емяльяна Пугачова ў часе сялянскай вайны 1773—1775 гадоў, паэт-імправізатар.

## Біяграфія 
У кастрычніку 1773 г. мабілізаваны на барацьбу з Емяльянам Пугачовым, але каля Арэнбургу перайшоў на яго бок на чале атрада башкіраў (2 тыс. чалавек). Сабраў атрад у 10 тыс. чалавек, змагаўся пад Арэнбургам, Кунгурам, у 1774 г. заняў Краснаўфімск. Пугачоў надаў яму чын брыгадзіра. 5 снежня 1774 г. Салават Юлаеў узяты ў палон, пасля пакарання бізунамі і клеймавання ў кастрычніку 1775 г. адпраўлены на вечную катаргу ў крэпасць Рогервік на Балтыйскім моры (цяпер горад Палдыскі, Эстонія), дзе памёр. Вершы Салавата Юлаева (ствараліся і перадаваліся ў вуснай форме) заклікалі народ да барацьбы з прыгнятальнікамі, апявалі прыгажосць роднага краю, каханне. У гонар Салават Юлаева названы горад Салават у Башкартастане, яго вобраз адлюстраваны ў творах літаратуры і мастацтва.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Башкартастане
Катэгорыя:Правадыры паўстанняў
Катэгорыя:Паўстанне Пугачова
Катэгорыя:Паэты Башкартастана
Георгі Міхайлаў Дзімітроў

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя = Георгі Міхайлаў Дзімітраў
| арыгінал імя = 
| выява = Georgi_Dimitrov.jpg
| шырыня = 220px
| апісанне выявы =
| пасада = Генеральны сакратар ЦК БКП
| парадак = 1
| сцяг = Flag of Bulgarian Communist Party - Българска Комунистическа Партия (БКП).svg
| перыядпачатак = 11 жніўня 1948
| перыядканец = 2 ліпеня 1949
| папярэднік =
| пераемнік = Ввлка Чарвенкоў
| пасада_2 = Старшыня Савета міністраў НРБ
| парадак_2 = 1 (44)
| сцяг_2 = Flag of Bulgaria (1948-1967).svg
| перыядпачатак_2 = 23 лістапада 1946
| перыядканец_2 = 2 ліпеня 1949
| папярэднік_2 = Кіман Георгіеў
| пераемнік_2 = Васіл Калараў
| пасада_3 = Кіраўнік Міжнароднага аддзела ЦК УКП(б)
| сцяг_3 = Hammer and sickle.svg
| перыядпачатак_3 = 27 снежня 1943 года
| перыядканец_3 = 29 снежня 1945 года
| папярэднік_3 = пасада заснавана
| пераемнік_3 = Міхаіл Суслаў
| пасада_4 = Генеральны сакратар Выканаўчага камітэта Камуністычнага інтэрнацыянала
| сцяг_4 = Comintern Logo.svg
| перыядпачатак_4 = 1935 год
| перыядканец_4 = 15 мая 1943 года
| папярэднік_4 = пасада заснавана
| пераемнік_4 = пасада скасавана
| дата нараджэння = 18.6.1882
| месца нараджэння = Кавачаўцы (цяпер ), Княства Балгарыя
| дата смерці = 2.7.1949
| месца смерці = , Маскоўская вобласць, СССР
| партыя = БКП
| адукацыя =
| бацька =
| маці =
| мужа = Люба Івошавіч (1882—1933); Ружа Флайшман (18??—1949)
| дзеці = Міця (1936—1943)
| узнагароды = 
{

}
}}
**Георгі Міхайлаў Дзімітроў** (; ) — дзеяч балгарскага і міжнароднага камуністычнага руху.

Яго звалі «балгарскі Ленін» і правадыром балгарскага народа, пасля смерці ў эпоху сацыялізму ў Балгарыі яму быў пабудаваны маўзалей у Сафіі накшталт ленінскага.

## Літаратура 
* 
* *Кореньков А.* Георгий Димитров / Кореньков А. — М.: Госполитиздат, 1962. — 93 с.
* *Курелла А.* Димитров против Геринга: По материалам Г. Димитрова о Лейпцигском процессе 1933 г. / Пер. с нем. Г. Я. Рудого. — М.: Прогресс, 1966. — 325 с.
* *Болдырев С. Н.* Трижды приговоренный…: Повесть о Георгии Димитрове. — М.: Политиздат, 1968. (Пламенные революционеры) — 414 с., ил.
* Георгий Димитров. Биографический очерк. М., Политиздат, 1973. — 271 стр.
* *Хаджиниколов В.* Георгий Димитров и советская общественность. 1934—1945 / Сокр. пер. с болг. А. Н. Киршевской и А. М. Коренькова. Под ред. В. П. Груздевой. — М.: Прогресс, 1975. — 296 с.: Фотогр.
* Воспоминания о Георгии Димитрове / Сост. В. Н. Гребенников. — М.: Политиздат, 1982. — 350 с.: ил.
* *Камен Калчев* Димитров. Жизнь замечательных людей, Молодая гвардия, 1962 г.
* *Annoté par Gaël Moullec* Dimitrov, Journal (1933—1949), 1505 p., 2005 ISBN 2-7011-3856-6 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены Выканкама Камінтэрна
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Бігорскі манастыр

**Бігорскі манастыр святога Іаана Прадцечы** () — манастыр некананічнай Македонскай праваслаўнай царквы, які знаходзіцца на паўночным захадзе Паўночнай Македоніі, побач з магістральным шляхам Дэбар-Гасцівар, ляжыць на схілах планіны Бістрэ, на беразе рэкі Радзіке паміж вёсак Ростуша, Велебрдо, Бітуша і Трэбішта. Назва «Бігорскі» злучана з манастырскімі пабудовамі з вапнавага туфа (па-македонску «бигор»).

## Гісторыя 
Манастыр заснаваны ў 1020 году: паводле легенды манастыр з'явіўся на тым месцы, дзе манах Іаан вылавіў з ракі Радзіке цудадзейны абраз Іаана Прадцечы.

У XVI стагоддзі манастыр быў разбураны туркамі. Пасля турэцкага валадарства на тэрыторыі манастыра засталася толькі невялікая царква . Абраз Іаана Прадцечы таямнічым чынам знік і, паводле легенды, у поўнай захаванасці вярнуўся пазней — на тое жа месца, што і ўпершыню.

Аднаўленне манастыра пачалося толькі ў 1743 годзе ігуменам Іларыёнам.

Вядомы іканастас манастырскага храма — самы знакаміты іканастас у Македоніі. Ён быў створаны ў 1829—1835 гадах. Яго стваральнікі — Пётр Філіпаў-Гарката і яго брат Марка з сяла Гары, Макрарыдж Фркоўскі з сяла Галікнік і Аўрам Дзікаў з сынамі Вазілам і Філіпам з сяла Азоі. Іканастас падзелены на шэсць чыноў. Разьба ўяўляе сабою раслінны арнамент. У 1885 году быў створаны срэбны аклад вобраза Іаана Прадцечы, у якім яна захоўваецца і дагэтуль.

## Літаратура 
* Димитров Б. Християнството в българските земи. Български манастири. София, 2001

## Спасылкі 
* The Iconostasis of St. John Bigorski
* Monastery «Saint Jovan Bigorski» 
* Bigorski 
* Бигорский монастырь
* St. Jovan Bigorski Church interior

Катэгорыя:Культура Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Паўночнай Македоніі
Адміністрацыйны падзел Казахстана

**Адміністрацы́йна-тэрытарыя́льны падзе́л Казахста́на** — сукупнасьць падзелу краіны на адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі, якая прадстаўляе з сябе 14 абласцей і гарады рэспубліканскай значнасці. Варта зазначыць, што апрача гэтага горад Байканур мае статус горада федэральнага значэння Расійскай Федэрацыі.

Узроўнямі (далей у пералічэнні гэтага абзацу — паводле змяншэння) адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Казахстана з’яўляюцца:

* Вобласці, гарады рэспубліканскага падпарадкавання (14 і 3 адпаведна).
** Сельскія раёны, гарадскія раёны, гарады (160, 10, 38 адпаведна).
*** Гарады, пасёлкі, сельскія акругі.

## Структура 
У склад Казахстана ўваходзяць 14 абласцей і 3 гарады рэспубліканскага падпарадкавання.

Па развале СССР і абвяшчэнні незалежнасці Казахстана адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел краіны зазнаў шэраг істотных змяненняў. Былі скасаваныя вызначаныя вобласці (Жэзказганская, Какшэтаўская, Сяміпалацінская, Талдыкарганская, Тургайская), шэраг абласцей былі пераназваныя. Змянілася ўнутрыабласная раённая сетка. Сталіца краіны была перанесеная ў Акмолу (пазней перайменавая ў Астану). Некалькі раёнаў Паўночна-Казахстанскай вобласці былі перададзеныя Акмолінскай вобласці, яе адміністрацыйным цэнтрам стаў горад Какшэтаў, абласны цэнтр Алмацінскай вобласці быў перанесены ў Талдыкарган. У 2018 годзе Шымкент быў выведзены са складу Паўднёва-Казахстанскай вобласці і атрымаў статус горада рэспубліканскага значэння, цэнтр Паўднёва-Казахстанскай вобласці быў пераведзены ў Туркестан, а сама вобласць перайменавана ў Туркестанскую.


Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел краін Азіі
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел краін Еўропы
Скарб з Панагюрыштэ

**Залаты скарб з Панагю́рыштэ** () — набор залатых пасудзін, які складаецца з дзевяці залатых рэчаў агульнай вагой 6164 г. Скарб быў знойдзены 8 снежня 1949 года за 2 км ад горада Панагюрыштэ, у мясцовасці Мерул на полі Георгія Тапалава.

Скарб з Панагюрыштэ — адзін з найбольш вядомых кладаў з фракійскімі артэфактамі, знойдзеных у Балгарыі.

Рэчы са скарба захоўваюцца ў нацыянальным гістарычным музеі ў Сафіі. Фракійскае золата з музея выстаўляецца таксама ў іншых гарадах краіны — у прыватнасці, у Бургасе. У 2014 годзе скарб з Панагюрыштэ выстаўляўся ў Луўры.

## Запісы сведак знаходкі скарба 
* Запіс апавядання братоў Дэйкавых, якія знайшлі скарб у 1949 годзе
* Апавяданне Марыі Дэйкавай-Цвятанкавай аб адкрыцці залатога скарба ў Панагюрыштэ

## Гл. таксама 
* Фракійцы
* Вылчытранскі скарб

Катэгорыя:Фракійцы
Катэгорыя:Скарбы
Катэгорыя:Культура Балгарыі
Сталіца Рэспублікі Казахстан

Сталіца Рэспублікі Казахстан — горад Астана. Штогод 6 ліпеня ў Казахстане адзначаецца Дзень сталіцы.

## Храналогія сталіц Казахстана 
Першай сталіцай Казахстана (Алашскай аўтаноміі) у 1917—1920 быў горад Сяміпалацінск, тым часам як Алеш-кала.

У створанай у складзе РСФСР Кіргізскай АССР з 1920 года сталіцай быў горад Арэнбург.

У 1925 годзе рэспубліка атрымала назву Казахская АССР, сталіца была перанесена ў Ае-Мячэць, у сувязі з гэтым пераназваную ў Кызыл-Арду.

У 1929 годзе сталіца рэспублікі зноў была перанесена, гэтым разам у Алма-Ату.

У 1936 годзе Казахская АССР была выведзена са складу РСФСР і ператворана ў Казахскую ССР.

У 1929—1936 гадах Алма-Ата з’яўлялася сталіцай Казахскай АССР, з 1936 па 1991 год — сталіцай Казахскай ССР, з 1991 па 1997 год сталіцай Рэспублікі Казахстан. Алма-Ата была апошняй сталіцай і найбуйнейшым горадам Казахскай ССР, потым стала першай сталіцай і адзіным горадам-мільянерам Рэспублікі Казахстан.

Афіцыйна Астана была абвешчана сталіцай Казахстана 10 снежня 1997 года. Міжнароднае прадстаўленне Астаны як новай сталіцы адбылося 10 чэрвеня 1998 года.

У 1998 годзе сталіцу перанеслі ў Астану, аднак за Алма-Атой замацаваўся статус Паўднёвай сталіцы Казахстана. З тых часоў тэрмін *Паўднёвая сталіца Казахстана* вельмі часта ўжываецца ў прэсе і пазначае менавіта Алма-Ату.

Прыкладна з мая 1999 года горад Атырау ў прэсе сталі зваць *Нафтавай сталіцай Казахстана*. Да гэтага часу ганаровы тытул нафтавай сталіцы Казахстана насіў горад Актау.

20 сакавіка 2019 года абедзве палаты парламента Казахстана прагаласавалі за закон «Пра ўнясенне папраўкі ў Канстытуцыю Казахстана пра змену назвы сталіцы дзяржавы з Астаны ў Нур-Султан». 23 сакавіка 2019 года прэзідэнт Казахстана Касым-Жамарт Такаеў падпісаў указ пра перайменаванне Астаны ў Нур-Султан. Перайменаванне сталіцы матывавалася імкненнем увекавечыць імя першага прэзідэнта Казахстана Нурсултана Назарбаева, які пакінуў пасаду.

Пасля падзей у студзені 2022 года прэзідэнт Казахстана Касым-Жамарт Такаеў ажыццявіў шэраг крокаў па рэфармаванні палітычнай сістэмы Казахстана, адным з іх было ўнясенне паправак у Канстытуцыю краіны, у рамках гэтага 17 верасня 2022 года выйшаў прэзідэнцкі ўказ пра перайменаванне сталіцы краіны назад у Астану.

Катэгорыя:Гісторыя Казахстана
Катэгорыя:Населеныя пункты Казахстана
Бетпак-Дала

**Бетпак-Дала**, (), таксама **Паўночны Галодны стэп** — пустыня ў Карагандзінскай, Паўднёва-Казахстанскай і Жамбылскай абласцях Казахстана. Знаходзіцца паміж нізоўем ракі Сарысу, ракі Чуй і возерам Балхаш.

Каардынаты (46°02’N 70°12’E). На поўначы ля паралелі 46°30' мяжуе з Казахскім драбнасопачнікам. Плошча каля 75 000 км². Паверхня плато Бетпак-Дала месцамі мае гарысты характар, рассечана буйнымі западзінамі. Рэльеф паўднёва-заходняй часткі складзены марскімі, кантынентальнымі адкладамі палеазоя: галечнікам, пяском, глінай.

## У літаратуры 
Гісторыя вывучэння пустыні «Бетпак-Дала» экспедыцыямі пад кіраўніцтвам заолага  апісана ў кнізе М. Д. Зверава «Канец белай плямы». Яго экспедыцыя ў 1936 годзе праводзіла ў пустыні раскопкі Асказансорскай выкапнёвай фаўны.

## Спасылкі 
* Бетпак-Дала в книге: *Н. А. Гвоздецкий, Н. И. Михайлов.* Физическая география СССР. М., 1978.
* PaleoKazakhstan.com: Бетпакдала 

Катэгорыя:Пустыні Казахстана
Тырнаўская кніжная школа

**Тырнаўская літаратурная школа** () — балгарская літаратурная школа, якая існавала ў другой палове XIV—XV стагоддзях і ўнесла істотны ўклад у сярэдневяковую літаратуру.

Яна была часткай Тырновской школы мастацтваў, якая паказвала найвышэйшы ўзровень культуры Другога Балгарскага царства. Яўфіміева рэформа правапісу і літаратурная школа, прадстаўленая такімі пісьменнікамі і кніжнікамі як Грыгорый Цамблак і Канстанцін Філосаф паўплывалі не толькі на балгарскую культуру, але і на культуры блізкіх славянскіх дзяржаў.

## З'яўленне і развіццё 
Асноўнай і галоўнай перадумовай для ўзнікнення Тырнаўскай школы было культурнае адраджэнне Балгарскага царства з другой паловы XIV стагоддзя. Гэты рост шмат у чым залежаў ад асабістай зацікаўленасці цара Іаана-Аляксандра у развіцці літаратуры і мастацтвы. Яго спадчыннікі, Іаан-Шышман і Іван Срацімір, працягнулі справу свайго бацькі. Да стварэння Тырнаўскай літаратурнай школы далучыўся і патрыярх Феадосій Тырнаўскі, які выдатна разумеў, што такія школы дазволяць вызначыць незалежнасць балгарскай царквы, пашырыць і ўзмацніць яе ўплыў сярод праваслаўных краін славянскага свету.

Заснавальнікам Тырнаўскай літаратурнай школы, з цэнтрам у сталіцы Другога Балгарскага царства Тырнава, лічыцца патрыярх Яўфімій Тырнаўскі (Балгарскі). Рэформы правапісу і мовы Яўфімія ўсталявалі правілы, што ўжываліся пасля не толькі ў Балгарыі, але і ў рускіх княствах, у Сербіі, Валахіі і Малдавіі.

Дзейнасць пісьменнікаў у Тырнаўскай школе была звязана не толькі са стварэннем арыгінальных літаратурных твораў, але і з перакладамі грэчаскіх арыгіналаў і стварэннем зборнікаў.

## Асаблівасці 
Тырнаўская кніжная школа была цесна звязана з развітай візантыйскай літаратурай. У першую чаргу Тырновская школа характарызуецца высокай рэлігійнасцю яе прадстаўнікоў, у традыцыях праваслаўнай царквы. Большасць твораў Тырнаўскай кніжнай школы адносіцца да жыційнай літаратуры: панегірыкі, жыціі, гімны і інш. Асноўным заданнем аўтараў жыціяў было ўслаўленне адпаведнага святога, шыранне і павелічэнне ведаў пра яго культ. Тыповым для большасці пісьменнікаў школы (Яўфімій, Грыгорый Цамблак) з'яўляецца наяўнасць у іх творах абавязковых жанравых цудаў. Іх адносіны да такіх ерэтычных вучэнняў як багамільства, варлаамства, адаміцтва, ерась жыдоўствуючых былі вельмі варожымі і асуджальнымі, што адпавядала пазіцыям Тырнаўскага патрыярхата.

Неаднаразова ў творах прадстаўнікоў Тырнаўскай літаратурнай школы сустракаліся расказы пра мошчы святых. Дагэтуль не існуе адзінай думкі, ці трэба іх разглядаць як пашыраны варыянт жыцця, ці як асобны паўнацэнны жанр. Разам з сцвярджэннем цудадзейнай сілы святых, аўтары ўсхваляюць правіцеляў і вяльможаў, якія захоўвалі мошчы святых. Менавіта таму ў гэтым тыпе твораў часта прысутнічаюць кароткія, але каштоўныя гістарычныя звесткі.

## Літаратура 
* Данчев Г. Страници из историята на Търновската книжовна школа / Г. Данчев. — София: Наука и изкуство, 1983. — 256 с. 
* Мечев К. Григорий Цамблак / К. Мечев. — София: Наука и изкуство, 1969. — 321 с. 
* Русев П. Естетика и майсторство на писателите от Евтимиевата книжовна школа / П. Русев. — София: БАН, 1983. — 262 с. 

Катэгорыя:Літаратура Балгарыі
Опера Астаны

**Нацыянальны акадэмічны тэатр оперы і балета «Астана Опера»** — тэатр у Астане, збудаваны ў 2010—2013 гадах. Галоўны акадэмічны музычны тэатр Казахстана, заснаваны па ініцыятыве прэзідэнта Нурсултана Назарбаева. З’яўляецца асноўнай сцэнічнай пляцоўкай казахстанскага класічнага балета.

Будынак тэатра прызнаны маладым помнікам архітэктуры нацыянальнага значэння.

## Будынак 
Будынак быў завершаны за няпоўных тры гады. Будаванне вялося ў 2010—2013 гадах і абыйшлося ў 320 мільёнаў долараў. Над вонкавым абліччам і інтэр’ерамі тэатра працавала каманда архітэктараў, будаўнікоў і спецыялістаў з 33 краін. Прэзідэнт краіны Нурсултан Назарбаеў увесь час уносіў у праект свае карэктывы, у тым ліку, ужо на стадыі практычнага ажыццяўлення. Так, па яго прапанове, была павялічана вышыня галоўнага тэатральнага фае. Падлога, сцены, дэкаратыўныя панэлі і вітыя мармуровыя ўсходы гэтага фае аздоблены наборным сіцылійскім мармурам.

## Трупа 
Трупа была сфармавана шляхам конкурснага адбору. Журы, у якое, сярод іншых, уваходзілі прадстаўнікі такіх найбуйных тэатраў, як «Ла Скала», Вялікі і Марыінскі, займалася падборам аркестрантаў, спевакоў і танцораў.

Першае прадстаўленне было дадзена 21 чэрвеня 2013 года выкананнем оперы Мукана Тулебаева «Біржан і Сара».

Спачатку тэатр функцыянаваў як акцыянернае таварыства.

## Кіраўніцтва 
У канцы 2014 года Нурсултан Назарбаеў памяняў кіраўніка тэатра з Т. Мухамеджанава на Т. Альпіева. У сакавіку 2015 года на пасаду мастацкага кіраўніка балета была запрошана прыма-балерына Марыінскага тэатра Алтынай Асылмуратава, а на пасаду галоўнага дырыжора — дырыжор Алан Бурыбаеў.

* Дырэктар — Талеўбек Альпіеў
* Мастацкі кіраўнік балета — Алтынай Асылмуратава
* Галоўны дырыжор — Алан Бурыбаеў
* Галоўны балетмайстар — Турсынбек Нураліеў
* Галоўны хормайстар — Ержан Даутаў

Катэгорыя:Акадэмічныя тэатры оперы і балета
Катэгорыя:Тэатры Казахстана
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Астаны
Eurasian Natural Resources Corporation

**Eurasian Natural Resources Corporation PLC** (Еўразійская Карпарацыя Прыродных Рэсурсаў), **ENRC** () — брытанская група кампаній, з’яўляецца адной з вядучай у свеце груп у сферы здабычы і перапрацоўкі мінеральных рэсурсаў з інтэграванымі, здабыўнымі, перапрацоўчымі, энергетычнымі і лагістычнымі прадпрыемствамі. Група ENRC зарэгістравана ў Вялікабрытаніі са штаб-кватэрай у Лондане.

Акцыі ENRC катыраваліся на Лонданскай (LSE) і на Казахстанскай фондавых біржах (KASE). У 2013 годзе карпарацыя сышла з іх. ENRC таксама ўваходзіла ў спіс FTSE 100.

Eurasian Resources Group (ERG) выкупіла карпарацыю ENRC і вывела яе са статусу публічнай кампаніі, заснаваўшы ТАА «Еўразійская Група» для кіравання сваімі казахстанскімі актывамі.

## Гісторыя групы 
Актывы ENRC былі набыты ў сярэдзіне 90-х падчас прыватызацыі ў Казахстане. Ператварэнне актываў у адзіную Групу кампаній адбылося ў 2006 годзе — была створана холдынгавая кампанія, зарэгістраваная ў Англіі і Уэльсе, а таксама спрошчана структура ўласнасці актываў Групы.

У снежні 2007 года ENRC правяла Першаснае Размяшчэнне Акцый на асноўнай пляцоўцы Лонданскай Фондавай Біржы, пасля чаго ў сакавіку 2008 года ўступіла ў індэкс FTSE 100.

У лютым 2010 года ENRC набыла 90 % акцый Chambishi Metals PLC (Чамбішы), перапрацоўчага прадпрыемства ў Замбіі. А таксама 100 % акцый Comit Resources FZE, маркетынгавай і гандлёвай кампаніі, якая знаходзіцца ў Дубаі і якая традыцыйна забяспечвала збыт медзі і кобальту вытворчасці кампаніі Chambishi. Угода была завершана ў чэрвені 2010 года. У жніўні 2010 года Група ENRC набыла 50,5 % акцый кампаніі Camrose Resources Limited (Camrose). Актывы кампаніі ўяўляюць сабою ліцэнзіі на распрацоўку высакаякасных радовішчаў медзі і кобальту ў ДРК.

У верасні 2010 года Група ENRC набыла 50 % астатніх акцый Bahia Minerals BV і апцыён на куплю 100 % якія звяртаюцца акцый Block V Limited і Caera Minerals Limited, якія сумесна ўладаюць Greystone Mineracao do Brasil Limitada (Greystone). Greystone валодае горназдабыўной ліцэнзіяй на распрацоўку радовішча, якое знаходзіцца паблізу праекта BMBV.

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-сайт ENRC PLC 
* Аналітычны агляд ENRC PLC
Стары Град

**Ста́ры Град** (, ) — горад на паўночным узбярэжжы вострава Хвар, у Далмацыі, Харватыя. Адзін з найстаражытнейшых гарадоў Еўропы. Стараградская раўніна была ўключана ў 2008 годзе ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Гісторыя 
Першапачаткова Стары Град быў названы *Фарас* () грэчаскімі пасяленцамі з вострава Парас, якія прыбылі сюды ў 384 годзе да н.э. У рымскі перыяд быў вядомы як *Фарыя*, а назва *Хвар* з’явілася з прыходам славян. Калі ж сталіца вострава была перанесена на поўдзень, у сучасны горад Хвар, горад стаў называцца проста *Стары Град*.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гарады Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Гарады Харватыі
Катэгорыя:Абшчыны Харватыі
Катэгорыя:Спліцка-Далмацінская жупанія
Стараградская раўніна

**Стараградская раўніна** () — раўніна, культурны ландшафт і месца археалагічных раскопак, якая знаходзіцца на ўсход ад горада Стары Град, на востраве Хвар у Харватыі. Плошча складае 1 377 гектараў, размешчаная паміж населенымі пунктамі Стары Град, Елса і Вырбоўска.

У 2008 г. Стараградская раўніна была ўключана ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* Starogradsko-polje.net Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Раўніны Харватыі
Катэгорыя:Востраў Хвар