Гродзенскі дзяржаўны музей гісторыі рэлігіі

**Гродзенскі дзяржаўны музей гісторыі рэлігіі** — размешчаны па адрасе Гродна, вуліца Замкавая, 16. Адзіны музей у Рэспубліцы Беларусь, які спецыялізуецца на вывучэнні гістарычнага мінулага рэлігій і канфесій. Пры музеі працуюць навуковая бібліятэка (звыш 15 тысяч тамоў), рэстаўрацыйная майстэрня.

## Гісторыя 
Фармальна музей пачаткова паўстаў у Полацку ў 1973 годзе паводле пастановы Бюро ЦК КПБ, але першыя гады існаваў амаль выключна на паперы. Хутка было вырашана перавесці музей у больш значны ў адміністрацыйны плане горад, таму ў 1975-77 гадах калектыў фактычна чакаў пераносу музея ў Гродна. Магчыма, перанос быў звязаны таксама з патрэбай атэістычнай прапаганды на Гродзеншчыне, якая заставалася рэгіёнам з найбольшай колькасцю веруючага насельніцтва.

У Гродне ён быў заснаваны 7 ліпеня 1977 як *Рэспубліканскі музей атэізму і гісторыі рэлігіі*, адкрыты для наведвальнікаў 15 студзеня 1985. З 13 верасня 1989 пачаў называцца *Беларускім дзяржаўным музеем гісторыі рэлігіі*, а з 12 жніўня 2005 атрымаў сучасную назву сучасную назву.

Першым дырэктарам музея быў прызначаны ідэйны атэіст і вядомы беларускі пісьменнік Аляксей Карпюк. Супрацоўнікам ён запомніўся як актыўны збіральнік спадчыны, які арганізоўваў паездкі па экспанаты ў самыя аддаленыя мясціны Гродзенскай вобласці. Супрацоўнікі музея імкнуліся таксама збіраць матэрыялы з усёй тэрыторыі Беларусі, каб найбольш поўна паказаць разнастайнасць рэлігійнай культуры.

Першая экспазіцыя размяшчалася ў архітэктурным ансамблі былога жаночага манастыра Раства Багародзіцы. Пасля таго, як у 1992 комплекс быў вернуты вернікам, музей атрымаў двухпавярховы комплекс былога палаца Храптовічаў. Ён быў зусім не прыстасаваны пад патрэбы музея і патрабаваў доўгага рамонту. У 2009 былі завершаны рамонтна-рэстаўрацыйныя работы ў будынку музея, адкрыта стацыянарная выстаўка «*Эпоха. Час. Будынак*», дзве выставачныя залы (плошчай 83,9 кв. м. і 51,3 кв. м.), канцэртная зала на 90 месцаў. У снежні 2010 адчынілі свае дзверы для наведвальнікаў шэсць залаў экспазіцыі «*Рэлігія і культура ў Беларусі*». У межах рэстаўрацыі будынка былога палаца над брамай змясцілі выяву герба Гродна *—* аленя святога Губерта.

У 1979 годзе да музея ў якасці філіі была далучана Каложская царква. Супрацоўнікі музея спрыялі даследаванням стану храма, яго захаванасці. У канцы 1980-х гадоў дырэктар Аляксей Карпюк сустракаўся з мітрапалітам Мінскім і Слуцкім Філарэтам і спрыяў перадачы будынка Каложы праваслаўнай царкве.

## Экспазіцыі. Дзейнасць музея 
Паводле стану на 2023 год музейная экспазіцыя складаецца з 18 залаў: 5 залаў – экспазіцыя «Эпоха. Час. Будынак», 12 залаў – экспазіцыя «Рэлігія і культура Беларусі», 1 зала – экспазіцыя «Пасля Катастрофы. З гісторыі гродзенскіх яўрэяў»).

Музеем падрыхтаваны шматлікія выстаўкі ў музеях вобласці і рэспублікі, найбольш адметнымі сталі: «*Повязь часоў — беларускі ручнік*», «*Барока ў Беларусі*», «*Гарадская культура*», «*Нам засталася спадчына*», «*Традыцыі продкаў: беларускі народны касцюм*», «*Біблія — кніга кніг*», «*Свет сакральнага мастацтва*», «*Вобраз Маці Божай у іканапісе*», «*Смерцю смерць перамогшы*», «*Святыя і падзвіжнікі хрысціянскай царквы*», «*Паміж небам і зямлёй*».

У 2010 у залах музея арганізаваны выстаўкі «*Спявай Госпаду, уся зямля*» (да фестывалю царкоўных спеваў), «*Вялікдзень — святаў свята*», на якой была прадстаўлена калекцыя з 259 вялікодных яек заходнееўрапейскай, беларускай і расійскай вытворчасці, «*У Гродне іх можна сустрэць найчасцей*» (вобраз анёла ў творах гродзенскіх мастакоў), а таксама выстаўка прысвечанай фестывалю нацыянальных культур. Да Міжнароднага дня музеяў упершыню была падрыхтавана канцэртна-тэатралізаваная праграма «*Дзень і ноч у музеі*».
 — малітоўнік беларускіх татар. 1850—1900]]

Аснову навукова-асветніцкай дзейнасці музея складаюць экскурсіі па экспазіцыях і выставах музея, лекторыі, лекцыі і кансультацыі для выхавацеляў дзіцячых садкоў і настаўнікаў сярэдніх школ, спецыялізаваныя заняткі з рознымі ўзроставымі групамі. Супрацоўнікі музея таксама праводзяць музейныя заняткі з інтэрактыўным блокам у дзіцячых садках, урокі-экскурсіі, музейныя ўрокі, тэматычны заняткі, тэматычныя экскурсы па горадзе для дзяцей і дарослых, праграмы для дашкольнікаў «*Падарожжа ў мінулае Белай Русі*» і «*Апавяданні старога куфра*», а таксама цыкл урокаў-экскурсій «*Мураваныя харалы Гродна*» (помнікі культавай архітэктуры), які стаў лагічным працягам праграмы «Гродназнаўства», і тэматычны экскурс «*Музыка, якая застыла ў камені*», распрацаваны для атрымання дадатковых паглыбленых ведаў.

Музей аказвае метадычную дапамогу ў пытаннях гісторыі рэлігіі дзяржаўным і грамадскім музеям Гродзенскай вобласці, студэнтам вышэйшых навучальных устаноў і вучням сярэдніх агульнаадукацыйных школ, прымае на экспертную камісію кнігі і помнікі мастацтва.

## Час працы 
Музей працуе кожны дзень, акрамя панядзелка, з 10.00 да 18.00 (каса да 17.00).

## Зноскі 
## Літаратура 
*  Беларускі дзяржаўны музей гісторыі рэлігіі / / Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. – Мн., 1993. – Т. 1. – С. 428.
* Аляксееў Ю. Адзіны на Беларусі / / Чырвоная змена. – 1997. – 1 ліп.
* Берест В. Новый музей / / Гродненская правда. – 1985. – 23 янв.
* Вараб'ёва Т.Л. Стварэнне музейнай экспазіцыі ў гістарычных будынках (з вопыту будаўніцтва экспазіцыі «Эпоха, час, будынак» у БДМГР) / / Краязнаўчыя запіскі. – Гродна, 1997. – Вып. 4. – С. 11–15.
* Засельская Л. Древние стены заговорили / / Гродненская правда. – 1985. – 15 авг.
* Карпюк А., Марат Я. Ёсць у горадзе музей / / ЛіМ. – 1978. – 18 жн.
* Кушнер В. Свет правды / / Советская Белоруссия. – 1985. – 6 янв.
* Ляшчонак Н. Заўтра заўсёды позна / / Спадчына. – 1999. – № 4. – С. 66–84.
* Новік В. Ведаць і шанаваць сваё мінулае / / Гродзенская праўда. – 1995. – 18 мая.
* Трусаў I. Запрашае новы музей / / ЛіМ. – 1986. – 22 сак.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт музея 

Катэгорыя:Музеі Гродна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:Замкавая вуліца (Гродна)

Катэгорыя:Вуліца Давыда Гарадзенскага (Гродна)
Катэгорыя:1985 год у Гродне