open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Calathus

**Calathus** — род жужаляў з падсямейства .

## Апісанне 
Апошні сегмент губных шчупікаў пашыраны. Адростак пярэднегрудзяў на вяршыні акантаваны.

## Сістэматыка 
У складзе роду:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Жужалі
Calathus micropterus

**Calathus micropterus** — від жужаляў з падсямейства .

## Арэал 
Сустракаецца паўсюль у Еўропе, акрамя Албаніі, Андоры, Грэцыі, Венгрыі, Малдовы, Манака, Партугаліі, Сан-Марына, Іспаніі, Ватыкана, усіх дзяржаў былой Югаславіі (за выключэннем Харватыі і Босніі і Герцагавіны), а таксама розных астравоў.

Катэгорыя:Жужалі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1812 годзе
Broscus

**Broscus** — род жужаляў з падсямейства .

## Апісанне 
Жукі сярэдніх і вялікіх памераў; у даўжыню дасягаюць 13-25 мм. Галава ледзь вузейшая за пярэднеспінку. Апошні сегмент шчупікаў на вяршыні звужаны.

## Сістэматыка 
У складзе роду:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жужалі
Xonotic

**«Xonotic»** (вымаўляецца як *КСА-ноцік* або *за-ноцік*) — свабодная камп’ютарная гульня ў жанры трохмернага шутара з выглядам ад першай асобы, арыентаванага на шматкарыстальніцкую гульню; з’яўляецца форкам (адгалінаваннем) ад «Nexuiz» і распаўсюджваецца па прынцыпах адкрытага праграмнага забеспячэння пад ліцэнзіяй GNU GPL. Распрацоўка вядзецца камандай незалежных распрацоўшчыкаў, а таксама супольнасцю гульцоў. Днём нараджэння праекта лічыцца 7 сакавіка 2010 года. Першая версія (0.1) была размешчана ў свабодным доступе 23 снежня 2010 года.

## Зноскі 
## Спасылкі
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2010 года
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Гульні для Linux
Катэгорыя:Гульні для macOS
Катэгорыя:Шутары ад першай асобы
Ваенна-транспартны факультэт БелДУТ

**Ваенна-транспартны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту** — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту.

## Гісторыя 
Факультэт створаны ў адпаведнасці з Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь № 775 ад 11 чэрвеня 2003 года. Факультэт фармаваўся на базе ваеннай кафедры, якая была створана ў 1953 годзе і заклала слаўныя традыцыі навучання і выхавання па ваенных і ваенна-спецыяльных дысцыплінах. Першым начальнікам факультэта быў прызначаны палкоўнік Леўтрынскi В. В.

З 1 верасня 2004 года былі ўтвораны дзве кафедры: агульнавайскавой падрыхтоўкі і ваенна-спецыяльнай падрыхтоўкі.

У 2005 годзе пры непасрэдным удзеле падраздзялення Дэпартамента чыгуначных войскаў (вайсковая частка 83469) у пасёлку Бярозкі Гомельскага раёна быў створаны Вучэбна-палявой цэнтр факультэта.

## Спецыяльнасці 
Кіраванне падраздзяленнямі транспартных войскаў (па напрамках):
* Кіраванне падраздзяленнямі транспартных войскаў (аднаўленне і будаўніцтва шляхоў зносін)
** Аднаўленне і будаўніцтва чыгуначнага шляху
** Аднаўленне і будаўніцтва штучных збудаванняў
** Аднаўленне і будаўніцтва транспартных камунікацый
* Кіраванне падраздзяленнямі транспартных войскаў (тэхнічная эксплуатацыя машын і абсталявання)

## Склад 
Згодна са структурай і штатнай колькасцю ў склад факультэта ўваходзяць:
* камандаванне;
* вучэбна-метадычная частка;
* аддзяленне страявое і кадраў;
* аддзяленне матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння;
* кафедра агульнавайскавой падрыхтоўкі;
* кафедра ваенна-спецыяльнай падрыхтоўкі;
* батальён курсантаў.

## Начальнікі 
* Аляксей Аляксеевіч Паддубны (з 2011)

Катэгорыя:Факультэты Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту
Катэгорыя:З’явіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:2003 год у Гомелі
Катэгорыя:Ваенныя навучальныя ўстановы Беларусі
Бачкоў

**Бачкоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Міхайлавіч Бачкоў — савецкі дзяржаўны дзеяч
* Канстанцін Афанасьевіч Бачкоў — беларускі спецыяліст у галіне эксплуатацыі чыгуначнага транспарту
* Уладзімір Васілевіч Бачкоў — беларускі архітэктар
Дом па вуліцы Карла Маркса, 42 (Мінск)

**Дом па вуліцы Карла Маркса, 42** — 120-кватэрны жылы дом у Мінску, так званы  для савецкай наменклатуры. Пабудаваны ў 1967 годзе па праекце архітэктара Ю. Шпіта. Выразная архітэктура, сувязь з рэльефам мясцовасці ставяць будынак у рад лепшых у тагачасным жыллёвым будаўніцтве горада.

## Мемарыяльныя дошкі 
Мемарыяльныя дошкі сведчаць аб тым, што ў ім у 1967—2001 гадах жыў вядомы беларускі пісьменнік, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі, заслужаны дзеяч культуры Беларусі Іван Рыгоравіч Новікаў, а таксама Іларыён Мяфодзьевіч Ігнаценка, які ўзначальваў Інстытут гісторыі Акадэміі навук БССР.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:Вуліца Карла Маркса (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Шпіта
Катэгорыя:1967 год у Мінску
Ёахім Тамашэвіч

**Якім (Ёахім) Тамашэвіч** (–) — чыноўнік з Лепельскага павета, аўтар беларускага верша «Езусу Цвецінскаму скарга на Доўмантаў».

Ёахім Тамашэвіч быў асэсарам Ніжняга земскага суда Лепельскага павета (з 1820), а пазней падкаморым Лепельскім. У 1837 атрымаў ордэн святога Уладзіміра 4-й ступені. Імя Тамашэвіча ёсць сярод падпісчыкаў выдання паэмы Пан Тадэвуш Адама Міцкевіча ў перакладзе Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча. Захавалася магіла Тамашэвіча на Росе ў Вільні.

Адзіны вядомы верш Тамашэвіча, «Езусу Цвецінскаму скарга на Доўмантаў», захаваўся ў рукапіснай хрэстаматыі Браніслава Эпімаха-Шыпілы і прысвечаны маёмаснаму канфлікту паміж панамі Доўмантамі, уладальнікамі вёскі Цвеціна, і тамтэйшым праваслаўным прыходам. Зварот у лацінскай форме да *Езуса Цвецінскага* адсылае да шанаванай яшчэ з уніяцкіх часоў драўлянай выявы Хрыста, што захоўвалася ў Цвецінскай царкве. Дакладная дата напісання верша невядомая, аднак згадкі аб судовых справах паміж Доўмантамі і царквою з'яўляліся ў прэсе ў 1840-х і 1850-х гадах.

## Спасылкі 
* Нагробак Тамашэвіча ў Вільні.
Нямецкае пытанне

**Германскае пытанне** або *германская праблема* () — адна з найважнейшых еўрапейскіх геапалітычных праблем XIX—XX стагоддзяў, якая тычыцца пытання палітычнага статусу і межаў Германіі, якая існавала ў розных формах з моманту ліквідацыі Свяшчэннай Рымскай імперыі ў 1806 годзе да ўз’яднання Германіі ў 1990 годзе.

У афіцыйнай нямецкай гістарыяграфіі лічыцца, што германскае пытанне паўстала 6 жніўня 1806 года пасля роспуску «Першай імперыі» (Свяшчэннай Рымскай імперыі).

Аж да стварэння Другога рэйха канкуравалі два варыянты рашэння германскага пытання: малагерманскі (пад вяршынствам Прусіі) і вялікагерманскі (пад вяршынствам Аўстрыі). Другі варыянт быў менш папулярным з-за неабходнасці ўключэння вялікай колькасці тэрыторый з іншымі народамі, якія жылі ў Аўстрыі, а таксама больш рэакцыйнай палітыкі Аўстрыйскай імперыі ў параўнанні з германскімі дзяржавамі.

З Першай сусветнай вайны Германія выйшла прайграўшай, што зноў спрыяла росту германскага нацыяналізму. Першапачатковы ўрад, які ўзнік пасля звяржэння імператара, быў палітычна вельмі слабым, што дало магчымасць развіццю правых нямецкіх нацыяналістаў і далейшаму распаўсюджванню іх ідэалогіі сярод простага насельніцтва і вышэйшых слаёў грамадства.

Цэнтральным пунктам Другой сусветнай вайны зноў стаў германскае пытанне з пангерманізмам. Так пад падставай абароны немцаў ад славян была акупаваная Судэцкая вобласць Чэхаславакіі ў адпаведнасці з Мюнхенскім пагадненнем.

Пасля Другой сусветнай вайны германскае пытанне зноў стала актуальным. Хоць першапачаткова прадугледжвалася існаванне адзінай Германіі, супярэчнасці паміж заходнімі саюзнікамі і Савецкім Саюзам прывялі да падзелу краіны на Федэратыўную Рэспубліку Германіі (*ФРГ, Заходняя Германія*), Германскую Дэмакратычную Рэспубліку (*ГДР, Усходняя Германія*), Заходні Берлін і Саар (які ўвайшоў у склад ФРГ толькі праз некаторы час). Разглядалася некалькі варыянтаў доўгатэрміновага вырашэння праблемы аб’яднання. У выніку, абедзве часткі Германіі былі аб’яднаны ў адзіную дзяржаву толькі ў 1990 годзе.
Аднак і пасля аб’яднання ГДР і ФРГ нямецкі народ пражывае ў пяці дзяржавах: ФРГ, Аўстрыі, Швейцарыі, Ліхтэнштэйне і Бельгіі. Акрамя таго, светапогляд «усходніх» і «заходніх» немцаў да гэтага часу вельмі розны (гл. Остальгія).

## Літаратура 
* СССР и германский вопрос. 1941—1949: Документы из Архива внешней политики РФ: В 2 т.: Т.2. 9 мая 1945 г. — 3 октября 1946 г. — 2000. — 880 с.: 60х90/16. — ISBN 5-7133-0904-5 (общ.), ISBN 5-7133-0905-3 (т.2).

## Гл. таксама 
* Вялікагерманскі шлях аб’яднання Германіі
* Малагерманскі шлях аб’яднання Германіі
* Тэрытарыяльна-палітычная экспансія Трэцяга рэйха
* Калоніі Германіі

Катэгорыя:Дзяржаўны лад Германіі
Катэгорыя:Палітыка Германіі
Катэгорыя:Паліталогія
Катэгорыя:Палітычныя працэсы
Рэзідэнт (права)

**Рэзідэнт** ( — аселы, той, хто ўвесь час знаходзіцца ў пэўным месцы) — пэўны статус юрыдычнай або фiзiчнай асобы ў падатковым заканадаўстве, а таксама ў некаторых іншых галінах заканадаўства, які адлюстроўвае сувязь гэтай асобы з той ці іншай дзяржавай.

У больш вузкім і прафесійным сэнсе гэта юрыдычныя асобы альбо дыпламатычныя прадстаўніцтвы, якія маюць пастаяннае месцазнаходжанне ў пэўнай краіне. У вузкім сэнсе гэты тэрмін выкарыстоўваецца ў спецыяльным заканадаўстве для вызначэння суб'ектаў праваадносін, якія маюць дадатковыя правы і абавязкі. У некаторых прававых інстытутах заканадаўчае вызначэнне гэтага тэрміна мае асаблівасці, і таму падлягае прымяненню толькі да пэўнага тыпу праваадносін.

## Класіфікацыя 
Тэрмін рэзідэнт можна класіфікаваць як:
* паводле суб’ектнага складу:
# фізічныя асобы,
# юрыдычныя асобы,
# дыпламатычныя прадстаўніцтвы;
* паводле аб’екта прававога рэгулявання альбо інстытутаў права:
# падатковыя рэзідэнты,
# мытныя рэзідэнты,
# банкаўскія рэзідэнты,
# іншыя.

## Спасылкі 
* Рэзідэнт Рэспублікі Беларусь на сайце Нацыянальнага цэнтра прававой інфармацыі Рэспублікі Беларусь
* Резиденты Республики Беларусь на сайце Kodeksy-by.com

Катэгорыя:Міжнароднае права
Катэгорыя:Фінансавае права
Ізабель Верт

**Ізабель Рэгіна Верт** (; нар. , Ісум, Паўночны Рэйн-Вестфалія) — нямецкая спартсменка-коннік, якая выступае ў выездцы, васьміразовая алімпійская чэмпіёнка, самая тытулаваная спартсменка ў гісторыі коннага спорту на Алімпійскіх гульнях, 9-разовая чэмпіёнка свету, шматразовая чэмпіёнка Еўропы. Выступае за клуб RFV Graf von Schmettow (Рэйнберг).

Першая спартсменка ў гісторыі, якая выйгравала залатыя медалі на сямі Алімпійскіх гульнях.
## Зноскі 
Катэгорыя:Спартсмены Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па конным спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года
Дамы па праспекце Незалежнасці, 31, 33, 35 і 34, 36, 38

**Дамы па праспекце Незалежнасці, 31, 33, 35 і 34, 36, 38** — ансамбль жылых дамоў у Мінску. Размешчаны сіметрычна восі праспекта па баках аванплошчы. Пабудаваны ў 1951—1956 гг. паводле праекта архітэктара М. Баршча і Л. і Г. Аранаўскасаў.

## Архітэктура 
Уяўляюць сабой 2 аднолькавыя групы з трох 5-павярховых будынкаў. Фронт забудовы кожнай групы з’яўляецца самастойнай сіметрычнай кампазіцыяй. Сярэдні дом кожнай з груп прамавугольны ў плане з цзнтральным рызалітам, які акцэнтуе вось сіметрыі ўсёй франтальнай кампазіцыі. Верхні ярус рызаліта вырашаны ў выглядзе 4-калоннага порціка. Сярэднія дамы фланкіраваны Г-падобнымі ў плане будынкамі, якія завершаны невысокімі вуглавымі вежачкамі з увагнутымі шатровымі дахамі, пінаклямі. Група дамоў з паўднёвага цотнага боку аб’яднана каланадамі дарычнага ордара, якія прасторава звязаны з каланадай галоўнага ўвахода ў парк імя М. Горкага (1954 г., архітэктар Г. Заборскі). Паміж дамамі № 31, 33, 35 чыгунныя рашоткі. Сцены фасадаў усіх дамоў падзелены паміж 3-м і 4-м паверхамі шырокім міжпаверхавым поясам на 2 ярусы і завершаны балюстрадай. Пластыку фасадаў дамоў узбагачаюць лоджыі і балконы. Прасценкі ў верхнім ярусе дэкарыраваны рэльефнымі кампазіцыямі з картушаў, гірляндаў, медальёнаў. Буйное 2-яруснае чляненне фасадаў, увядзенне каланады надаюць забудове манументальны характар. У аснове планіровачнай структуры 4-кватэрная секцыя з трох 2-пакаёвых і адной 3-пакаёвай кватэр.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:1956 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Міхаіла Баршча
Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:Плошча Перамогі (Мінск)
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Ісум

**Ісум** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ. Насельніцтва складае 11,9 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. — 12,2 тысяч. Займае плошчу 54,51 км². Афіцыйны код — 05 1 54 020.

Камуна падзяляецца на 2 сельскія акругі: Ісум і Зевелен.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Барбара Энгледэр

**Барбара Энгледэр** (, у дзявоцтве — **Лехнер** (), нар. , Эгенфельдэн, ФРГ) — нямецкая спартсменка, выступае ў стральбе з вінтоўкі, алімпійская чэмпіёнка 2016 года, чэмпіёнка свету і Еўропы, прызёр Еўрапейскіх гульняў.

Катэгорыя:Спартсмены Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па стралковым спорце
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Германіі
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры Еўрапейскіх гульняў 2015 года
Падзенне Сайгона

**Падзенне Сайгона** — захоп горада Сайгона, сталіцы Паўднёвага В’етнама, сіламі Народнай арміі В’етнама і Нацыянальнага фронту вызвалення Паўднёвага В’етнама (таксама вядомага як В’етконг), што адбылося 30 красавіка 1975 года. Гэтая бітва азнаменавала канец В’етнамскай вайны і пачатак пераходнага перыяду перад аб’яднаннем В’етнама ў Сацыялістычную Рэспубліку, улада ў якой рэгулявалася Камуністычнай партыяй.

Войскі Паўночнага В’етнама пад камандаваннем генерала Ван Цьен Зунга пачалі апошнюю атаку на Сайгон, паўднёвав’етнамскімі сіламі ў якім камандаваў генерал Нгуен Ван Тоан. 29 красавіка пачаўся абстрэл горада цяжкай артылерыяй. У ходзе гэтай бамбардзіроўкі ў аэрапорце Таншанят загінулі два апошніх амерыканскіх вайскоўцаў, якія сталі ахвярамі вайны ў В’етнаме, Чарлз Мак-Маган і Дарвін Джадж. Да поўдня наступнага дня войскі Паўночнага В’етнама занялі важныя аб’екты горада і паднялі свой сцяг над прэзідэнцкім палацам Паўднёвага В’етнама. Паўднёвав’етнамскі ўрад капітуляваў неўзабаве пасля гэтага. Горад быў перайменаваны ў Хашымін у гонар прэзідэнта Дэмакратычнай Рэспублікі В’етнам Ха Шы Міна.

Падзення горада папярэднічала эвакуацыя амаль усяго амерыканскага грамадзянскага і ваеннага персаналу ў Сайгоне нароўні з дзесяткамі тысяч паўднёвав’етнамскіх грамадзянскіх асоб, звязаных з паўднёвав’етнамскім рэжымам. Эвакуацыя завяршылася аперацыяй «Парывісты вецер» — найбуйнейшай эвакуацыяй з дапамогай верталётаў у гісторыі. У дадатак да ўцёкаў бежанцаў, заканчэнне вайны і ўсталяванне новых парадкаў з боку камуністаў спрыялі зніжэнню колькасці насельніцтва горада.

## Гл. таксама 
* Падзенне Кабула (2021)

## Літаратура 
* Butler, David. The Fall of Saigon. — New York: Simon and Schuster, 1985.

## Спасылкі 
*"Saigon's Finale" - *The New York Times*.
*"1975: Saigon surrenders" - *BBC News*.
*Last Days in Vietnam on Youtube

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Бітвы В’етнама
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Канфлікты 1975 года
Катэгорыя:Красавік 1975 года
Катэгорыя:Падзеі 30 красавіка
Катэгорыя:1975 год у В’етнаме
Камоцкі

**Камоцкі** — прозвішча

## Вядомыя носьбіты 
* Алесь Камоцкі — беларускі паэт, бард, выканаўца ўласных песень
* Станіслаў Камоцкі — польскі графік і пейзажыст
Ціма Боль

**Ціма Боль** (, нар. , Эрбах, Гесэн, ФРГ) — нямецкі гулец у настольны тэніс, трохразовы прызёр Алімпійскіх гульняў у камандным першынстве, двухразовы пераможца Кубка свету ў адзіночным разрадзе, 8-разовы прызёр чэмпіянатаў свету, 19-разовы чэмпіён Еўропы (уключаючы 7 перамог у адзіночным разрадзе), двухразовы чэмпіён Еўрапейскіх гульняў, экс-першая ракетка свету ў адзіночным разрадзе.

5 жніўня 2016 года Ціма нёс сцяг Германіі на цырымоніі адкрыцця летніх Алімпійскіх гульняў у Рыа-дэ-Жанэйра.

Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс Германіі
Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Прызёры Еўрапейскіх гульняў 2019 года
Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Аляксей Мікалаевіч Сонін

**Аляксей Мікалаевіч Сонін** (?-?) — беларускі і літоўскі інжынер-архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Санкт-Пецярбургскі архітэктурна-будаўнічы ўніверсітэт. Займаў пасады віленскага губернскага архітэктара ў 1905-1906 гадах і віленскага губернскага інжынера ў 1907—1915 гадах.

## Праекты 
*  у  (1905, сум. з В. Міхневічам)
*  у Нямежысе (1909)

Катэгорыя:Архітэктары Літвы
Катэгорыя:Віленскія губернскія інжынеры
Катэгорыя:Віленскія губернскія архітэктары
Галоўныя архітэктары Вільнюса

У спісах адлюстраваны перыяд працы на пасадзе галоўнага архітэктара, а таксама асноўныя дасягненні архітэктараў падчас знаходжання на гэтай пасадзе. Спісы не поўныя.

## Губернскія інжынеры 
## Губернскія архітэктары 
У спісе прысутнічаюць архітэктары, якія займалі пасаду .

*
Катэгорыя:Спісы архітэктараў
Катэгорыя:Архітэктура Вільні
Катэгорыя:Гісторыя Вільні
Факультэт кіравання працэсамі перавозак БелДУТ

**Факультэт кіравання працэсамі перавозак** — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту.

## Гісторыя 
У пачатку 1950-х гадоў паўстала вострая неабходнасць у падрыхтоўцы спецыялістаў па кіраўніцтву эксплуатацыйнай працай на чыгуначным транспарце для Беларускай, прыбалтыйскіх і іншых чыгунак заходняга рэгіёну СССР. У сувязі з гэтым згодна з загадам № 252 / 4 ад 23 кастрычніка 1954 года Галоўнага ўпраўлення навучальнымі ўстановамі МШЗ СССР быў створаны эксплуатацыйны факультэт.

## Спецыяльнасці 
* «Арганізацыя перавозак і кіраванне на аўтамабільным і гарадскім транспарце» (спецыялізацыя «Міжнародныя аўтамабільныя перавозкі»). Кваліфікацыя — інжынер-менеджар.
* «Арганізацыя дарожнага руху» (спецыялізацыя «Бяспека дарожнага руху»). Кваліфікацыя — інжынер-інспектар.
* «Арганізацыя перавозак і кіраванне на чыгуначным транспарце» (спецыялізацыя : «Арганізацыя грузавой і камерцыйнай работы»; «Кіраванне рухам»). Кваліфікацыя — інжынер.
* «Арганізацыя перавозак і кіраванне на рачным транспарце». Кваліфікацыя — інжынер.
* «Транспартная лагістыка» (спецыялізацыя «Транспартная лагістыка (чыгуначны транспарт)»). Кваліфікацыя — інжынер-эканаміст.

## Кафедры 
У склад факультэта ўваходзяць кафедры:
* Кіраванне эксплуатацыйнай работай і ахова працы;
* Кіраванне грузавой і камерцыйнай работай;
* Кіраванне аўтамабільнымі перавозкамі і дарожным рухам.

## Дэканы 
* Іван Іосіфавіч Купчынаў (1954—1955)
* Генадзь Іванавіч Міхайлаў (1955—1957)
* Мікалай Уладзіміравіч Праўдзін (1958—1961)
* Рыгор Арцем’евіч Цыркуноў (1961—1962)
* Павел Браніслававіч Мухо (1962—1980)
* Валянцін Пятровіч Ярашэвіч (1980—1987)
* Яўген Іосіфавіч Сімашук (1987—1989)
* А. П. Гараеў (1989—1992)
* Уладзімір Гаўрыілавіч Кузняцоў (1992—1993)
* Мікалай Пятровіч Берлін (з 1993)

Катэгорыя:З’явіліся ў 1954 годзе
Катэгорыя:1954 год у Гомелі
Кумам

**Кумам** (саманазва *Ikumama*) — афрыканскі народ, карэннае насельніцтва паўночнага ўзбярэжжа возера К’ёга ва Угандзе. Агульная колькасць (2021 г.) — 339 000 чалавек.

Кумам лічаць, што маюць адзінае паходжанне з ітэса. У XVI ст. іх продкі *лена* мігрыравалі з паўночнага усходу Эфіопіі на тэрыторыю Уганды, дзе трапілі ў культурную залежнасць ад плямён блізкіх да ачолі. Характэрна, што карамаджонг называюць «кумама» не толькі кумам, але і ітэса. 

Асноўнымі заняткамі з'яўляюцца земляробства і жывёлагадоўля. Вырошчваюць сорга, проса, бабовыя, у нашы дні — таксама бульбу. Трымаюць кароў, коз, курэй. Каровы лічацца сімвалам багацця. Распаўсюджаныя рамёствы: пляценне, ганчарства, апрацоўка скур. Галоўная сацыяльная адзінка — род на чале старэйшын, які валодае землямі і перадае іх у карыстанне сваім чальцам. Сваяцтва передаецца толькі па мужчынскай лініі. Шлюбы знутры рода забаронены. У мінулым шырока практыкаваліся дзіцячыя шлюбы па дамоўленасці бацькоў. 

Традыцыйная рэлігія абапіралася на веру ў шматлікіх духаў. Духі памерлых павінны былі прадстаўляць інтарэсы жывых, таму для іх шанавання ладзіліся сямейныя стадолы. У XX ст. большасць вернікаў прыняла хрысціянства. Кумам знакаміты сваімі танцамі, якія маюць рытуальнае прызначэнне. 

## Спасылкі 
* Kumam People and their Culture 
* THE KUMAM CULTURE 

Катэгорыя:Народы Уганды
Катэгорыя:Нілоты
Project Gutenberg

**Project Gutenberg**, праект «Гутэнберг» — грамадскі праект па аблічбоўцы розных твораў сусветнай літаратуры. Заснаваны ў 1971 годзе, лічыцца найстарэйшай электроннай бібліятэкай. Большасць тэкстаў з’яўляюцца грамадскім набыткам.

Тэксты даступны як у выглядзе тэкставага файла, так і ў фарматах PDF, EPUB, MOBI. Мова большасці тэкстаў — англійская. З іншых моў часцей за ўсё прадстаўлены французская, нямецкая, фінская. Таксама ёсць тэксты на рускай і каталонскай мовах, на санскрыце і інш.

Праект атрымаў сваю назву ад Іагана Гутэнберга, нямецкага выдаўца, які ў 1439 годзе выпусціў першы еўрапейскі друкаваны станок.

## Гісторыя 
У 1971 годзе Майкл Харт, студэнт Ілінойскага ўніверсітэта, атрымаў доступ да сервера Xerox Sigma V і захацеў перавесці ў лічбавы від Дэкларацыю незалежнасці ЗША. Знаёмыя аператары дазволілі яму завесці рахунак з неабмежаванай колькасцю камп’ютарнага часу; яго кошт у той час па розных ацэнках складала 100 000 або 100 000 000 долараў. Першапачаткова Харт збіраўся выкарыстаць гэты рахунак, каб зрабіць даступнымі 10 тысяч самых запатрабаваных кніг таго часу. Тады і з’явілася ідэя праекта.

Да 2005 года калекцыя, сабраная ў рамках праекта, налічвала 17 000 тэкстаў. У снежні 2016 года на сайце было паказана, што для бясплатнай загрузкі даступна больш 53 000 дакументаў. Па стане на 20 мая 2020 года ў калекцыі 62 108 бясплатных электронных кніг.

## Гл. таксама 
* Сусветная лічбавая бібліятэка
* Вікікрыніцы
* Google Кнігі

Катэгорыя:Базы даных у Інтэрнэце
Катэгорыя:Электронныя бібліятэкі
Катэгорыя:Сайты ЗША
Рамі

**Ра́мі** (*Boehmeria*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны, кусты і паўкусты. Лісце супраціўнае і чаргаванае, з зубчастым краем. Кветкі аднаполыя. Плод — сямянка.

## Распаўсюджанне 
Большасць відаў распаўсюджаны ў тропіках і субтропіках Усходняй Азіі.

## Віды 
Паводле дадзеных сайта The Plant List род налічвае 96 відаў. Сярод іх:
* 

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Boehmeria* Jacq. // Tropicos 
* Boehmeria   // The Plant List

Катэгорыя:Крапіўныя
Антоні Нарбут

**Антоні (Ян Антон) Нарбут** (? — пасля 1798) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Нарбутаў герба «Трубы». Нарадзіўся ў сям’і Казіміра Нарбута і Мар’яны з Навіцкіх. Быў братам Дамініка і Казіміра Нарбутаў.

Лідскі канюшы (1770—1772) і падчашы (1773—1784). У 1778 годзе стаў паслом на сойм і там быў абраны ў Скарбовую камісію ВКЛ. У 1785 годзе стаў стольнікам Лідскага павета і займаў гэтую пасаду да 1794 года. У маі 1797 года абраны на пасаду маршалка шляхты Лідскага павета і займаў пасаду да 1798 года.

## Сям’я 
Быў жанаты з Кларай Плятэр, меў дачку Казіміру, жонку капітана польскіх войскаў Юзафа Гружэўскага.

## Літаратура 
* 
* *Лаўрэш Л.* Маршалкі Лідскага павета // Лідскі летапісец. № 2 (90). 2020.

Антоні
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Павятовыя маршалкі лідскія
Катэгорыя:Стольнікі лідскія
Катэгорыя:Падчашыі лідскія
Катэгорыя:Канюшыя лідскія
Аперацыя «Парывісты вецер»

, аперацыя «Парывісты вецер».]]
 спіхваюць за борт карабля, каб вызваліць месца на палубе.]]
**Аперацыя «Пурывісты вецер»** () — аперацыя па эвакуацыі амерыканскіх грамадзян з Сайгона ў 1975 годзе падчас вайны ў В’етнаме.

## Аперацыя 
Да канца красавіка 1975 года ЗША два гады як не прымалі непасрэднага ўдзелу ў В’етнамскай вайне. Вясновае наступленне паўночнав’етнамскіх сіл аказалася паспяховым, і было ясна, што Паўднёваму В’етнаму застаецца існаваць лічаныя дні. У сувязі з набліжэннем паўночнав’етнамскіх дывізій да Сайгона ў сярэдзіне дня 29 красавіка пачалася загадзя спланаваная аперацыя па эвакуацыі амерыканскіх грамадзян (у асноўным дыпламатычнага персаналу). Аперацыя ажыццяўлялася сіламі Корпуса марской пяхоты, які задзейнічаў верталёты CH-46 і CH-53 для перавозкі эвакуяваных на караблі 7-га флоту ЗША ля берагоў Паўднёвага В’етнама. Акрамя амерыканскіх грамадзян, эвакуіраваліся і в’етнамскія бежанцы, якія жадалі пакінуць краіну ў страху перад прыходам камуністаў да ўлады. Неўзабаве, аднак, стала ясна, што эвакуіраваць усіх бежанцаў у Сайгоне не ўяўляецца магчымым — на караблях проста не было месца для такой колькасці людзей.

Аперацыя завяршылася раніцай 30 красавіка, за некалькі гадзін да таго, як Сайгон перайшоў пад кантроль паўночнав’етнамскай арміі. Гэтая дата лічыцца днём заканчэння вайны ў В’етнаме. «Паветраны мост» не сустрэў ніякага процідзеяння з боку паўночнав’етнамцаў. Па небаявых прычынах быў страчаны адзін верталёт (два члены экіпажа загінулі). У агульнай складанасці на караблі 7-га флоту было эвакуявана 1737 грамадзян ЗША і 5595 грамадзян іншых краін (у асноўным в’етнамцаў). Усяго на працягу красавіка амерыканцы рознымі спосабамі вывезлі каля 50 тыс. чалавек, а ў цэлым у канцы вайны і адразу пасля яе ЗША прынялі 138 тыс. в’етнамскіх бежанцаў.

## Сімвалічнасць 
Нягледзячы на поспех аперацыі «Парывісты вецер», у ЗША яна была ўспрынята і дагэтуль успамінаецца з горыччу, як сумны вынік непапулярнай вайны. Сімвалам паразы ЗША ў В’етнаме лічацца тэлевізійныя кадры, на якіх верталёты з бежанцамі, што прызямляюцца на караблі, пасля разгрузкі сутыкаюцца ў ваду, каб вызваліць месца для іншых верталётаў. Сусветную вядомасць атрымаў фотаздымак карэспандэнта Хуберта Ван Эса, на якой, як меркавалася, адлюстравана сцэна ўздыму амерыканскага персаналу на борт верталёта на даху пасольства ЗША ў Сайгоне. Толькі напярэдадні 25-й гадавіны аперацыі «Парывісты вецер» стала вядома, што верталёт у рэчаіснасці стаяў на даху не пасольства, а рэзідэнцыі агенцтва міжнароднага развіцця, а падымаліся на яго не амерыканцы, а в’етнамцы.

## Гл. таксама 
* Аперацыя «Eagle Pull»
* Людзі ў лодках
* Буанг-Лі

## Літаратура 
* Rhodes, J. E. The evacuation of Saigon: "Operation Frequent Wind". — Marine Corps Command and Staff College, 1979.

## Спасылкі 
* Большое количество фотографий операции «Порывистый ветер»
* Ассоциация морских пехотинцев «Падение Сайгона»
* 

Катэгорыя:1975 год у В’етнаме
Катэгорыя:Эвакуацыі
Катэгорыя:Красавік 1975 года
Катэгорыя:В’етнамская дыяспара
Катэгорыя:Прэзідэнцтва Джэральда Форда
Катэгорыя:Паветраныя аперацыі В’етнамскай вайны
Эльяш Міхал Рымвід

**Эльяш Міхал Рымвід** — маршалак лідскі (1690—1696).

## Біяграфічныя звесткі 
Суддзя гродскі лідскі (1668—1671), у 1669 годзе сярод іншых паслоў ад Лідскага павета засведчыў абранне польскага караля і вялікага князя літоўскага Міхала Карыбута. Падстараста лідскі (1671—1682), падстолі лідскі (1678—1683), сурагатар гродскі віленскі (1682), падкаморы лідскі (1683—1690). З падымнага рэестра Віленскага ваяводства 1690 года вядома, што Эліяш Міхал Рымвід меў 100 дымоў, таксама валодаў Навадворскім староствам — 114 дымоў у 1667 годзе, 92 дымы ў 1690 годзе. Маршалак лідскі з 1690 года.

## Сям’я 
Быў жанаты з Крысцінай Гружэўскай, дачкой , падкаморага жамойцкага. Пасля смерці Эліяша Міхала Рымвіда яго сын Ян Рымвід 22 снежня 1702 года спадкаваў пасля бацькі *«двор у горадзе Лідзе на вуліцы, якая з Рынка на Каменку ідзе, з агароднікамі там жа жывучымі»* і прадаў яго Францішку Масевічу, маршалку лідскаму. Потым усе звесткі пра гэты род знікаюць.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Лаўрэш Л.* Маршалкі Лідскага павета // Лідскі летапісец. № 2 (90). 2020.

Катэгорыя:Маршалкі земскія лідскія
Катэгорыя:Падкаморыя лідскія
Катэгорыя:Падстоліі лідскія
Катэгорыя:Старосты навадворскія
Катэгорыя:Падстаросты лідскія
Mówią Wieki

**Mówią Wieki** () — навукова-папулярны гістарычны штомесячны часопіс, выдаецца з 1958 года ў Варшаве, Польшча. Найстарэйшае з існуючых навукова-гістарычнае выданне у Польшчы. Часопіс часткова фінансуецца Міністэрствам культуры і нацыянальнай спадчыны Польшчы.

## Гісторыя 
Часопіс быў заснаваны ў 1958 годзе. Першым галоўным рэдактарам была гісторык прафесар . У 1998 годзе да сумеснага выдання «Mówią Wieki» далучылася навуковае выдавецтва PWN («Дзяржаўнае навуковае выдавецтва»), а са снежня 2000 года — Выдавецкі дом , які спецыялізуецца на гістарычнай і ваеннай літаратуры. У часопісе публікуюцца найбольш выбітныя польскія гісторыкі і навукоўцы. Над змястоўным узроўнем часопіса сочыць рэдакцыйны савет, які складаецца з прызнаных экспертаў.

## Тэматыка 
З самага пачатку свайго існавання «Mówią Wieki» займаецца папулярызацыяй гісторыі, надаючы асаблівую ўвагу айчыннай гісторыі. Спецыялізацыяй часопіса з’яўляюцца манаграфічныя нумары, прысвечаныя гісторыі і культуры Польшчы і іншых народаў, гісторыі польскіх гарадоў або ваеннай гісторыі. Таксама часопіс прысвячае некаторыя выпускі гісторыі суседніх дзяржаў. Так, у верасні 2014 года быў выдадзены нумар на беларускай мове, прысвечаны 500-годдзю Аршанскай бітвы. Пры гэтым дадзены манаграфічны нумар стаў першым глянцавым часопісам, выдадзеным на беларускай мове.

## Адукацыйная дзейнасць 
Дзякуючы гранту  часопіс паступае ў 6000 школ па ўсёй Польшчы. З 1999 года часопіс праводзіць конкурс для школьнай моладзі «Школьная гістарычная ліга» (пад патранатам Прэзідэнта РП і спікера Сената РП). З 2003 выдаецца дадатак «Mówią wieki w szkole», прысвечаны праблемам гістарычнай адукацыі і гісторыі ў сучаснай школе. Таксама арганізаваны шэраг міжнародных студэнцкіх семінараў, падчас якіх польская моладзь абменьваецца сваімі ведамі ў галіне альтэрнатыўнай гісторыі з аднагодкамі з Украіны, Беларусі, Літвы і Расіі.

Катэгорыя:Гістарычныя часопісы
Катэгорыя:Часопісы Польшчы
Караль Грэгатовіч

**Караль Грэгатовіч** (1799—1848) — архітэктар, прадстаўнік рамантычнай архітэктуры.

## Біяграфія 
У 1830 годзе скончыў Віленскі ўніверсітэт (быў вучнем К. Падчашынскага).

У 1826—1830 гадах быў памочнікам архітэктара Віленскага ўніверсітэта. У 1830 — 1844 гадах губернскі архітэктар Віленскай губерні.

## Праекты 
* 1838—1843 —  ў Таўраге ;
* 1839—1863 —  (вул. К. Шырвідаса, 6, Вільнюс) (першапачатковы выгляд не захаваўся, бо ў 1883 годзе, пасля таго, як будынак быў выкуплены графам Ігнатам Корвін-Мілеўскім, пачаты капітальны рамонт, унутраная і знешняя рэканструкцыя; аўтар праекта рэканструкцыі — інжынер );
* 1840 - цэнтральная паштова-тэлеграфная палата, так званая  (рог вуліц Піліес і , Вільнюс) — распрацаваны трэці паверх, перароблены інтэр’ер, галоўнаму фасаду нададзена сіметрычная, класіцыстычная кампазіцыя, трэці паверх пабудаваны ў 1881, будынак згарэў у 1944, знесены ў 1956;
* 1840—1845 —  ў ;
* 1842—1858  ў ;
* 1847 - мураваны млын у );
* Званіца  ў Гіедрайчэі;
*  ў Віекшнеі.

## Спасылкі 
* Karolis Gregotovičius 
* Училище дворянское пятиклассное в уездном городе Виленской губернии. Фасад, планы этажей. Виленский губернский архитектор К. К. Греготович 

Катэгорыя:Архітэктары Літвы
Катэгорыя:Віленскія губернскія архітэктары
Будынак былой гасцініцы Беларускай ваеннай акругі

**Будынак былой гасцініцы Беларускай ваеннай акругі** — будынак у Мінску, размешчаны па праспекце Незалежнасці, 27. Пабудаваны ў 1940 годзе па праекце архітэктара Герасіма Якушкі. Манументальная і лаканічная архітэктура будынка, тыповая для грамадзянскіх збудаванняў 1930-х гадоў, захоўвае выразныя рысы канструктывізму. Цяпер 2-гі корпус Міністэрства абароны Беларусі.

## Архітэктура 
Чатырохпавярховы П-падобны ў плане будынак аднесены ў глыбіню ад «чырвонай лініі» забудовы. Рэльеф прадыктаваў неабходнасць зрабіць пад правай часткай будынка цокальны паверх, перад цэнтральнай часткай — падпорныя сценкі, у сістэму якіх арганічна ўключаны шырокія лесвічныя маршы. Над лесвічнай клеткай правага крыла ўзвышаецца квадратны ў плане зашклёны відавы павільён. Над уваходамі на вышыню 2 паверхаў убудаваны галерэі-балконы, абмежаваныя магутнымі квадратнага сячэння калонамі. Пластыка фасадаў строгая і манументальная. Рытму калон на галерэях бакавых крылаў адпавядаюць пілоны на галоўным фасадзе цэнтральнага корпуса, якія даходзяць да 4-га паверха і разам з калонамі галерэй нясуць развіты прафіляваны карніз. Сцены 1-га паверха бакавых крылаў апрацаваны рустам. 3 боку дваровага фасада рызаліты бакавых крылаў завершаны трохвугольнымі франтонамі. Планіроўка калідорная, з аднабаковым размяшчэннем памяшканняў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларуская ваенная акруга
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Герасіма Якушкі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі канструктывізм
Катэгорыя:Гасцініцы Мінска
Катэгорыя:Міністэрства абароны Беларусі
Харкаўская дзяржаўная акадэмія культуры

**Харкаўская дзяржаўная акадэмія культуры** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, размешчаная ў Харкаве.

## Гісторыя 
* Харкаўскі інстытут палітычнай адукацыі (1929-1930)
* Харкаўскі інстытут камуністычнай адукацыі (1930-1931)
* Усеўкраінскі інстытут камуністычнай адукацыі (1931-1935)
* Украінскі бібліятэчны інстытут (1935-1939)
* Харкаўскі дзяржаўны бібліятэчны інстытут (1939-1941, 1947-1964)
* Харкаўскі дзяржаўны інстытут культуры (1964-1998)
* Харкаўская дзяржаўная акадэмія культуры (з 1998)

## Структура 
* Факультэт культуралогіі
* Факультэт сацыяльных камунікацый і музейна-турыстычнай дзейнасці
* Факультэт аўдыявізуальнага мастацтва
* Факультэт музычнага мастацтва
* Факультэт сцэнічнага мастацтва
* Факультэт харэаграфічнага мастацтва

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўстановы

Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Харкава
Анжаліка Кербер

**Анжаліка Кербер** (, нар. , , ФРГ) — прафесійная тэнісістка, якая выступае за Германію; былая першая ракетка свету ў адзіночным рэйтынгу, пераможца трох турніраў Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі — 2016, Адкрыты чэмпіянат ЗША па тэнісе — 2016, Уімблданскі турнір — 2018); фіналістка аднаго турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Уімблдан-2016); сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2016 года ў адзіночным разрадзе; пераможца 12 турніраў WTA ў адзіночным разрадзе; фіналістка Кубка Федэрацыі (2014) у складзе нацыянальнай зборнай Германіі.

## Агульная інфармацыя 
Анжаліка — адна з дзвюх дачок у польскай сям’і Беаты і Славаміра Кербераў, які мае таксама і нямецкія карані. Яе сястру клічуць Джэсіка.

Пачала гуляць у тэніс у тры гады. Паралельна яна сур’ёзна займалася плаваннем, паказвала добрыя рэзультаты на мясцовых спаборніцтвах, але ў выніку засяродзілася на тэнісе. Бацькі садзейнічалі захапленню дачкі, а маці дагэтуль з’яўляецца яе менеджарам.

Любіць гуляць на ўсіх пакрыццях, больш за ўсё аддаючы перавагу траве. Улюбёныя турніры — Індыян-Уэлс і Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі. Мае сваю тэнісную акадэмію. Кумірам у свеце тэніса ў дзяцінстве была Штэфі Граф.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
----
* 
* 
* 
----
* Інтэрв’ю  з Анжалікай

Катэгорыя:Тэнісісткі Германіі
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па тэнісе ў жаночым адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў жаночым адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў жаночым адзіночным разрадзе
Харкаўская дзяржаўная акадэмія дызайну і мастацтваў

**Харкаўская дзяржаўная акадэмія дызайну і мастацтваў** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, размешчаная ў Харкаве.

## Гісторыя 
У 1869 годзе ў Харкаве адкрылася  М. Раеўскай-Івановай як асобная навучальная ўстанова, якая абрала мастацка-прамысловы кірунак.

З 1896 года прыватная школа М. Раеўскай-Івановай была пераўтворана ў .

У 1912 г. адбылося адкрыццё ў Харкаве мастацкага вучылішча, падпарадкаванага Санкт-пецярбургскай Акадэміі мастацтваў. Дырэктарам вучылішча прызначылі А. М. Любімава, рэкамендаванага на гэтую пасаду яго настаўнікам І. Я. Рэпіным.

### Перайменаванні 
* З 1921 года — Харкаўскі мастацкі тэхнікум павышанага тыпу
* З 1927 года — 
* З 1934 года — Харкаўскі мастацкі тэхнікум
* З 1945 года — 
* З 1963 года — Харкаўскі мастацка-прамысловы інстытут
* З 2001 года — Харкаўская дзяржаўная акадэмія дызайну і мастацтваў

## Сучасная структура 
* Факультэт выяўленчага мастацтва
* Факультэт дызайну
* Факультэт прасторавага дызайну
* Факультэт аўдыявізуальнага мастацтва і завочнага навучання

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўстановы

Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Харкава
Харкаўская медыцынская акадэмія паслядыпломнай адукацыі

**Харкаўская медыцынская акадэмія паслядыпломнай адукацыі** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, размешчаная ў Харкаве.

## Гісторыя 
Украінскі інстытут ўдасканалення лекараў быў заснаваны ў 1923 годзе, а з 1924 года інстытут пачаў вучэбную працу — павышэнне кваліфікацыі сельскіх участковых лекараў. Паралельна праводзілася праца па падрыхтоўцы навукова-выкладчыцкіх кадраў. Першай формай падрыхтоўкі была інтэрнатура з двухгадовым тэрмінам навучання (праіснавала да 1938 года). Другой формай падрыхтоўкі навукова-выкладчыцкіх кадраў стала аспірантура і клінічная ардынатура (уведзена ў 1931 годзе). У 1973 годзе ў інстытуце функцыянавала 40 кафедраў і 2 курса. У 1991 годзе інстытут перайменаваны ў Харкаўскі інстытут ўдасканалення лекараў, а ў 1999 годзе — у Харкаўскую медыцынскую акадэмію паслядыпломнай адукацыі.

## Структура 
* Педыятрычны факультэт
* Факультэт агульнай практыкі - сямейнай медыцыны
* Факультэт грамадскага здароўя
* Хірургічны факультэт

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўстановы 

Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Харкава
Харкаўская акадэмія бесперапыннай адукацыі

**Харкаўская акадэмія бесперапыннай адукацыі** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, размешчаная ў Харкаве.

## Гісторыя 
У 1936 годзе для аказання метадычнай дапамогі педагагічным работнікам у павышэнні іх кваліфікацыі і майстэрства, паляпшэння якасці навучання і выхавання дзяцей і навучэнцаў на Харкаўшчыне была створана абласная педагагічная станцыя, якая пасля была ператворана ў абласны метадычны кабінет пры абласным аддзеле народнай адукацыі. Менавіта гэты кабінет увайшоў у структуру абласнога інстытута ўдасканалення кваліфікацыі настаўнікаў, які быў створаны 1 чэрвеня 1939 года. З 1 чэрвеня 1939 года інстытут пастаянна (акрамя вымушанага перапынку ў працы з 7 жніўня 1941 года па 25 жніўня 1943 года) ажыццяўляе сваю дзейнасць. У сувязі з рэарганізацыяй назва ўстановы некалькі разоў змянялася: Харкаўскі абласны інстытут удасканалення настаўнікаў, Харкаўскі аабласны інстытут удасканалення кваліфікацыі настаўнікаў, Харкаўскі абласны інстытут паслядыпломнай адукацыі і менеджменту, Харкаўскі абласны навукова-метадычны інстытут бесперапыннай адукацыі. Рашэннем сесіі Харкаўскага абласнога савета ад 14 красавіка 2010 года было створана вышэйшая навучальная ўстанова "Харкаўская акадэмія бесперапыннай адукацыі".

## Структура 
* Цэнтр прафесійнага развіцця работнікаў адукацыі
* Кафедра сацыяльна-гуманітарнай адукацыі
* Кафедра методыкі навучання мовам і літаратуры
* Кафедра методыкі прыродазнаўча-матэматычнай адукацыі
* Секцыя інфарматызацыі і дыстанцыйнага адукацыі
* Кафедра методыкі дашкольнай і пачатковай адукацыі
* Секцыя развіваючага навучання
* Кафедра выхавання і развіцця асобы
* Секцыя спецыяльнай і інклюзіўнай адукацыі
* Цэнтр метадычнай работы з кіруючымі кадрамі
* Цэнтр метадычнай і аналітычнай працы
* Цэнтр маніторынгу якасці адукацыі
* Цэнтр атэстацыі і арганізацыйна-метадычнай працы
* Цэнтр грамадзянскага выхавання
* Цэнтр фарміравання здаровага ладу жыцця
* Цэнтр практычнай псіхалогіі, сацыяльнай работы і здаровага ладу жыцця
* Цэнтр сістэмнага адміністравання
* Цэнтр інавацыйнага развіцця адукацыі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўстановы

Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Харкава
Харкаўская дзяржаўная зоаветэрынарная акадэмія

**Харкаўская дзяржаўная зоаветэрынарная акадэмія** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, размешчаная ў Харкаве.

## Гісторыя 
Гісторыя ВНУ пачынаецца з 1847 года, калі пад Харкавам была створана "Паўднёва-Заходняя ферма" як навучальная ўстанова з мэтай падрыхтоўкі ўпраўляючых для прыватных маёнткаў. У 1855 годзе пры ёй адкрываецца земляробчае вучылішча. У 1911 годзе яно ператворана ў сярэднюю сельскагаспадарчую школу з 6-гадовым тэрмінам навучання. У 1928 годзе яна рэарганізоўваецца ў заатэхнікум, а з 1930 года становіцца заатэхнічным інстытутам. Харкаўскі ветэрынарны інстытут заснаваны ў 1960 годзе шляхам аб'яднання ветэрынарнага і заатэхнічнага інстытутаў.

## Структура 
* Факультэт ветэрынарнай медыцыны
* Факультэт тэхналогій вытворчасці жывёлагадоўлі і менеджменту
* Факультэт біятэхналогій і прыродакарыстання
* Інстытут каняводства
* Інстытут паслядыпломнай адукацыі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўстановы

Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Харкава
2-я брыгада УНА

**2-я брыгада Украінскай нацыянальнай арміі** () — украінскае падраздзяленне, якое ваявала на баку нацысцкай Нямеччыны. Уваходзіла ў склад 2-й дывізіі УНА.

## Шлях брыгады 
Брыгада была сфармаваная у пачатку 1945 году ў раёне Брандэнбургу. У ейны склад уваходзілі ўкраінцы з дапаможнае паліцыі (батальёны шуцманшафта) з дыстрыкта Галіцыі, якія эвакуяваліся ў Нямеччыну. Фармаванне таксама складалася з украінскіх казацкіх вайсковых частак палкоўнікаў Долуда і Цярэшчанка, а таксама сотніка І. Мікалаенка. Брыгада складалася з 70 адсоткаў салдатаў з Заходняй Украіны і 30 адсоткаў з іншых зямель.

У брыгадзе было каля 3,4 тысячы людзей, якія былі размеркаваныя ў тры-чатыры батальёны. Брыгаду ўзначаліў маёр Уладзімір Пітула, былы камандовец украінскай дапаможнае паліцыі ў акупаваным Львове.

Брыгада размяшчалася ў брандэнбургскай казарме, амаль за 50 км на захад ад Берліна. З-за авіяўдараў штаб-кватэра каманды знаходзілася ў мястэчку Брыло, за 5 км ад Брандэнбурга праз канал Гафэ.

Як камандовец Другой дывізіі генерал Пятро Дзячанка вельмі клапаціўся пра Першую брыгаду, але мала цікавіўся Другой брыгадай. З пачатку лютага другая брыгада праходзіць інтэнсіўную перападрыхтоўку на палях Брандэнбургскай дывізіі. Узмоцненая прыбылымі, брыгада ўзмацнялася разам з дывізіяй. Салдаты і іх сем’і размяшчаліся ў мястэчках Брылёве, Радэвеге і Брандэнбургу.

Да прысягі УНА ў штабе Другой брыгады было больш украінскіх афіцэраў, чым нямецкіх, але ні тых, ні другіх на вучэннях не было. Другая брыгада, як і першая, была ўзброеная лёгкай паветранай зброяй, супрацьтанкавымі ракетамі і мінамётамі. Штодзённыя баявыя і фізічныя практыкаванні працягваліся ад 8 да 10 гадзінаў. Салдатаў, якія праходзілі такія вучэнні, крытыкавалі за тое, што яны губляюць час.

У пачатку красавіка падраздзяленне было пераўтворанае ў 2-ю брыгаду 2-й дывізіі новастворанай Украінскай нацыянальнай арміі. 2 красавіка 1945 года брыгада прыняла прысягу на вернасць украінскаму народу і дзяржаве. З 23 красавіка па 8 траўня яна ўдзельнічала ў абароне Брандэнбурга, пасля чаго рэшткі брыгады здаліся сілам саюзнікаў.

## Літаратура 
* *Ярослав Середницький*. Генерал Павло Шандрук і антигітлерівська військова опозиція. Тернопіль: «Мандрівець». 176 с. 2014. ISBN 978-966-634-764-3
* *Pawło Szandruk*, Arms of Valor, 1959
* *Іван Буртик*, Тернистий шлях другої дивізії УНА, 1994

## Спасылкі 
* Гісторыя 2-й брыгады 2-й дывізіі ЎНА (па-ўкраінску) 

Катэгорыя:Украінскія калабарацыянісцкія фарміраванні ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:З’явіліся ў 1945 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1945 годзе
Катэгорыя:1945 год у Германіі
Мірны працэс па Тыграі

**Мірны працэс па Тыграі** — серыя прапаноў, сустрэч, пагадненняў і дзеянняў, накіраваных на мірнае ўрэгуляванне ваеннага канфлікту ў Тыграі.

19 лютага  НФВТ выказаў сваё жаданне правесці мірныя перамовы, абвясціўшы восем папярэдніх умоў.

21 лютага праваабарончая арганізацыя «Себ Хідры» падтрымала патрабаванні мірнага працэсу ад трох тыграйскіх партый, а таксама дадаткова запатрабавала размяшчэння міратворчых сіл ААН па назіранні за выкананнем правоў чалавека і падтрыманні міру і правядзення пад кіраўніцтвам ЮНЕСКА расследавання знішчэння культурнай спадчыны.

2 чэрвеня Вялікабрытанія настойліва заклікала ўсе бакі канфлікту абвясціць аб спыненні агню, каб палегчыць гуманітарны доступ і пазбегнуць голаду ў рэгіёне. Тым часам федэральныя ўлады праігнаравалі міжнародныя заклікі, заявіўшы, што армія завяршая аперацыі па ліквідацыі ўсёй узброенай апазіцыі.

## Перамір’е 
24 сакавіка 2022 года для пропуску гуманітарнай дапамогі бакі канфлікту дамовіліся аб спыненні агню.

20 мая НФВТ, на фоне мірных перамоў, вызваліў з палону 4028 урадавых салдат.

## Пагадненне ў Прэторыі 
2 лістапада 2022 года ў горадзе Прэторыя (ПАР) адбылася цырымонія падпісання пагаднення аб спыненні баявых дзеянняў, чаму папярэднічалі дзевяць дзён перамоваў. Дакумент, пацвярджаючы суверэнітэт і тэрытарыяльную цэласнасць Эфіопіі, прадугледжваў спарадкаванае і скаардынаванае раззбраенне бакоў, аднаўленне правапарадку на поўначы дзяржавы, бесперашкодны доступ насельніцтва да гуманітарнай дапамогі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Тыграйскі канфлікт
Катэгорыя:Палітыка Эфіопіі
Катэгорыя:2020 год у палітыцы
Катэгорыя:2021 год у палітыцы
Рапты

**Рапты́** — рака ў Індыі і Непале, левы прыток ракі Гхагхра (басейн Ганга).

Даўжыня Рапты складае больш за 600 км. Плошча вадазбору каля 30&nbsp;000 км². Выток ракі знаходзіцца ў Гімалаях. Працякае ў вузкай цясніне праз горы Сівалік. Ніжняе цячэнне - на Інда-Гангскай раўніне. Улетку адбываюцца паводкі. Вада з ракі выкарыстоўваецца на арашэнне. Суднаходная ад горада Гаракхпур.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Індыі
Катэгорыя:Рэкі Непала
Катэгорыя:Басейн Ганга
Акінчыцы

**Акі́нчыцы** — колішні засценак у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіў у склад Заямнаўскага сельсавета. У 1977 годзе ўключаны ў межы Стоўбцаў.
 
У Акінчыцах размешчаны музей Якуба Коласа, адноўлены ў хаце, дзе ў 1882 годзе нарадзіўся паэт.

## Гісторыя 
Згаданы як засценак князя Радзівіла ў 1784 годзе: тады ён адносіўся да парафіі Стаўбцоўскага дамініканскага касцёла Мінскага дэканата. Паводле «Спісу валасцей, грамад і паселішчаў Мінскай губерні на 1 студзеня 1870 г.» у Акінчыцах жыло чатырнаццаць шляхцічаў. Засценак быў упісаны ў нясвіжскі радзівілаўскі «берчак», у якім вёўся ўлік і кантроль збору грашовых падаткаў з ардынацкай шляхты.

У польскім геаграфічным слоўніку 1886 года даюцца такія звесткі: *«Окіньчыцэ, у народнай гаворцы *Акіньчыцы*, калісьці сядзіба шляхты Акіньчыцаў, Мінскі павет, у 3-м койданаўскім стане, Свержанская воласць, за 4 вярсты на поўнач ад мястэчка Новы Свержань, пры гасцінцы з Атцэды, мае 9 двароў, мясцовасць роўная, з лёгкай глебай»*.

Паблізу дарогі мясцілася Акінчыцкая лясная камора, дзе з 1881 па 1883 год жыла сям’я лесніка Нясвіжскай ардынацыі Міхася Міцкевіча і яго жонкі Ганны. 3 лістапада 1882 года ў іх нарадзіўся сын Ко́стусь, у будучым — Народны паэт Беларусі Якуб Колас.

Да 8 чэрвеня 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Слабадскога сельсавета, пасля — у складзе Заямнаўскага сельсавета. Рашэннем аблвыканкама ў 1977 годзе вёска Акінчыцы ўключана ў межы горада Стоўбцаў.

Акінчыцы. Засценак, дзе нарадзіўся Якуб Колас (01).jpg
Акінчыцы. Засценак, дзе нарадзіўся Якуб Колас (08).jpg
Акінчыцы. Засценак, дзе нарадзіўся Якуб Колас (09).jpg
Акінчыцы. Засценак, дзе нарадзіўся Якуб Колас (06).jpg
Акінчыцы. Засценак, дзе нарадзіўся Якуб Колас (02).jpg
Акінчыцы. Засценак, дзе нарадзіўся Якуб Колас (03).jpg
Акінчыцы. Засценак, дзе нарадзіўся Якуб Колас (04).jpg
Акінчыцы. Засценак, дзе нарадзіўся Якуб Колас (05).jpg

## Славутасці 
* Музей Якуба Коласа, размешчаны ў адноўленай хаце, дзе нарадзіўся паэт.

## Ураджэнцы 
* Якуб Колас (1882—1956) — беларускі пісьменнік, паэт, Народны паэт Беларусі.
* Фабіян Акінчыц (1886—1943) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, адзін з заснавальнікаў і старшыня Беларускай нацыянал-сацыялістычнай партыі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Якуб Колас
Катэгорыя:Стоўбцы