Бобр (гарадскі пасёлак)

**Бобр**Паводле В. Жучкевіча, назва Бобр відавочна звязаная з назвай жывёлы *бабёр*.

На думку У. Тапарова, у назве ракі *Бабруя* (> Бабруйка) фармант *-уя* мяркуе зыходную аснову на *-u* (літ. *bebrus*), параўн. літ. *Bebrujts*.

Літоўскія гідронімы *Babrūngas*, *Babrūnė*, *Babrinis*, *Babrūtė* А. Вананас тлумачыць ад *bãbras* — тое ж, што і літ. *bebras* «бабёр».

Паводле Ю. Покарнага, ад індаеўрапейскага кораня **bhe-bhros* «карычневы; бабёр» паходзяць ст.-інд. *babhrú-h* «чырвона-карычневы», авест. *bawra-* «бабёр», ст.-верх.-ням. *bibar*, літ. *bė̃bras, bãbras, bė̃brus*, слав. **bebrъ* у польскай рачной назве Biebrza, рус. *bobr* і інш..

На думку У. Тапарова, верхнедняпроўская *Бебря*, судзячы па вакалізму *-е-*, з балц., параўн. ст.-пруск. *Bebra*. Паводле А. Ванагаса, літоўская *Bebrė* ад літ. *bė̃bras*.

## Гісторыя 
Першы пісьмовы ўспамін пра Бобр датуецца 1516 годам, калі князь Іван Друцкі-Красны адпісаў яго разам з Сакаловічамі і Недаходавым сваёй жонцы Марыне з князёў Заслаўскіх. У 1559 годзе мясцовасць згадваецца як уладанне Хадкевічаў. Захаваўся дакумент 1573 года на перадачу Бабра ў заставу швагру Яна Хадкевіча Станіславу Пацу, у якім паселішча значыцца як мястэчка Аршанскага павета Віцебскага ваяводства. У гэты час тут, паводле інвентару, быў 71 дом, дзейнічаў гасціны двор. Чыншавыя сяляне маёнтка плацілі чынш памерам 50—60 грошаў, па адной бочцы жыта і аўса, па паўтара пуда мёду, «кликуновщину» (1 грош), «вепровщину» (4 грошы), «бирчее» (5—6 грошаў), «поповщину» (1 грош) и па адным кольцы ильну, а таксама павінны былі рамантаваць двор, масты, гаці і млыны.

Як сведчыць інвентар, станам на 1614 год у Бабры было 180 аселых мяшчанскіх двароў (пляцаў) на абодвух берагах рэчкі. Апрача таго, мяшчанам належала 90 надзелаў ворыўнай зямлі, вымеранай у валоках і моргах, і 16 г.зв. «гуменных» пляцаў пад гаспадарчымі пабудовамі. Сярод уладальнікаў валокаў і гуменных пляцаў сустракаюцца прозвішчы яшчэ прыкладна 44 мяшчан, не пазначаных у ліку ўладальнікаў мяшчанскіх пляцаў. У Бабры існавала царква, святару якой айцу Фёдару належалі пляц і валока, вольныя ад усіх падаткаў. Згадваюцца таксама карчма на рыначнай плошчы, вадзяны млын з дзвюма коламі і мост, якія здаваліся ў арэнду. У 1699 годзе маёнткам валодаў Бенедыкт Павел Сапега, які ў 1700 годзе прадаў яго Яну Казіміру Лендорфу.

У 1733 годзе Бобр перайшоў у валоданне Агінскіх. Станам на 1743 год у мястэчку было 60 дымоў. У 1760 годзе тут збудавалі мураваны Марыінскі касцёл; мястэчка налічвала каля 100 двароў і было найбуйнейшым з усіх паселішчаў сучаснай Крупшчыны.

1 снежня 1762 года (паводле іншых звестак у 1735 годзе) кароль і вялікі князь Аўгуст Сас надаў Бабру магдэбургскае права і герб: «у блакітным полі дзве збройныя постаці святых Глеба і Барыса ў каронах».

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Бобр апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, дзе стаў цэнтрам воласці Сенненскага павета Магілёўскай губерні. У 1828 годзе ў мястэчку пачала працаваць цагельня. У 1842 годзе тут збудавалі царкву. Станам на 1885 год існавалі 2 царквы, касцёл, капліца, сінагога, лячэбніца на 12 месцаў, народнае вучылішча, праваслаўная і 3 яўрэйскія і школы, 2 млыны, 22 крамы; праводзіліся 3 рэгулярныя кірмашы. У 1904 годзе працавалі 2 цагельні. На 1907 год — 445 будынкаў. У Першую сусветную вайну ў 1918 годзе мястэчка занялі нямецкія войскі.

1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі Бобр увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Бобр вярнулі БССР. 27 верасня 1938 года статус паселішча панізілі да вёскі, аднак ужо 17 лютага 1941 года яно атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадскога тыпу. У Другую сусветную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года Бобр знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. З 31 сакавіка 1977 года да 18 лютага 2010 года цэнтр Бобрскага пасялковага савета.

## Насельніцтва 

ImageSize = width:auto height:130 barincrement:30
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:3000
ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:250 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1857 from:0 till:1151
  bar:1907 from:0 till:2340
  bar:1969 from:0 till:3000
  bar:1992 from:0 till:1522
  bar:2005 from:0 till:1200
  bar:2008 from:0 till:1100
  bar:2009 from:0 till:1118
TextData=
  fontsize:10px pos:(10,195)
  text:

* **XIX стагоддзе**: 1857 год — 1151 чал., у тым ліку 721 іўдзей; 1863 год — 1113 чал.
* **XX стагоддзе**: 1907 год — 2340 чал.; 1969 год — 3 тыс. чал.; 1992 год — 1522 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2005 год — 1,2 тыс.; 2006 год — 1,2 тыс.; 2008 год — 1,1 тыс.; 2009 год — 1118 чал. (перапіс); 2016 год — 957 чал.; 2017 год — 948 чал.

## Эканоміка 
Прадпрыемствы лёгкай, харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці.

## Транспарт 
Знаходзіцца за 120 км на паўночны ўсход ад Мінска, на аўтамабільнай дарозе . За 4 км на поўдзень ад мястэчка праходзіць шаша  ()

## Інфраструктура 
У Бабры працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, 2 бібліятэкі, кінатэатр.

## Славутасці 
thumb|Касцёл Найсв. Дзевы Марыі, знішчаны бальшавікамі
* Могілкі яўрэйскія
* Сядзіба (XIX ст.)
* Свята-Мікалаеўская царква (пабудаваная ў 1992-1995 гг.)

**Страчаная спадчына:**

* Мікалаеўская Царква (1842—1928)
* Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (пач. XX ст.)

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Дзмітрыевіч Конанаў (1906—1972) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
* Іван Андрэевіч Кіслякоў — беларускі вучоны-аграрнік.
* Алесь Пушкін (1965–2023) — беларускі мастак.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Бобр // 
* 

## Спасылкі 
* г. п. Бобр на Radzima.org
* г. п. Бобр на сайце Глобус Беларусі
* Бобр. Падарожжы Свабоды // Радыё Свабода, 24.11.2005


Катэгорыя:Хадкевічы
Катэгорыя:Сапегі
Катэгорыя:Мястэчкі Віцебскага ваяводства