open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2022 год у гісторыі спорту

**2022** год быў адзначаны шэрагам спартыўных падзей.

## Каляндар падзей 
*4—20 лютага — XXIV зімовыя Алімпійскія гульні (Пекін)

## Аўтаспорт 
* 1—14 студзеня — ралі «Дакар-2022»

## Баскетбол 
## Біятлон 
* 27 лістапада 2021—20 сакавіка 2022 — Кубак свету

## Футбол 
*21 лістапада—18 снежня — чэмпіянат свету (Катар)

## Хакей 
*13—29 мая — чэмпіянат свету (Фінляндыя)

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Спасылкі
*
Міхаіл Міхайлавіч Пяткевіч

**Міхаіл Міхайлавіч Пятке́віч** ( — ) — вучоны ў галіне судовай медыцыны, доктар медыцынскіх навук (1975), прафесар (1977).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Юзафова (Барысаўскі раён, Мінская вобласць, Беларусь). У 1960 годзе скончыў Віцебскі медыцынскі інстытут і працаваў у ім і з 1970 года займаў пасаду прарэктара. З 1977 года ў Гродзенскім медыцынскім інстытуце. Займаў пасаду загадчыка кафедры, у 1985—1996 гадах — дэкан педыятрычнага факультэта.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы М. М. Пяткевіча звязаныя з вызначэннем ступені цяжкасці цялесных пашкоджанняў, спосабамі выяўлення відавой прыналежнасці біялагічных тканак, пытаннямі ідэнтыфікацыі асобы.

Сярод апублікаванага:
* К методике идентификации личности по черепу методом фотосовмещения. (разам з М. У. Лісаковічам і Л. А. Яфімавым) // Судебно-медицинская экспертиза, 1984, № 4.
* Судовая медыцына: Падручнік для студэнтаў мед. ВНУ / В. М. Крукаў, Л. М. Бедрын, М. М. Пяткевіч і інш. — Мн.: Універсітэцкае, 1997. — 496 с.
* Арганізацыйна-працэсуальныя палажэнні судовай медыцыны: вучэбна-метадычны дапаможнік да практычных заняткаў па судовай медыцыне / Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут, Кафедра судовай медыцыны з курсам савецкага права. — Гродна: Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут, 1991

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Медыка-псіхалагічны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. Гісторыя.

Катэгорыя:Судовыя медыкі СССР
Катэгорыя:Судовыя медыкі Беларусі
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Катэгорыя:Дэканы педыятрычнага факультэта ГрДМУ
Катэгорыя:Дэканы медыка-псіхалагічнага факультэта ГрДМУ
Катэгорыя:Дэканы лячэбнага факультэта ВДМУ
Pahłybleńnie

**«Pahłybleńnie»** (альбо **«№ 1 Pahłybleńnie»**) — беларускі музычны альбом гурта «Pete-Paff», выдадзены ў 2003 годзе.

## Спіс кампазіцый 
## Удзельнікі запісу 
* Піт Паўлаў — спеў, домра, гітара, дудка, варган, дадатковы спеў
* Андрэй Сапоненка — бубны, перашкаджалкі, заміналкі, дарбука
* Сяргей Шэпелеў — туба
* Настасся Нямшон — цымбалы
* Яраш Малішэўскі — лера, дуда, жалейкі, дудкі, акарыны, пішчыкі, варган

## Спасылкі 
* Pahłybleńnie
* Pahłybleńnie

Катэгорыя:Альбомы 2003 года
Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі
Леў Самойлавіч Калецкі

**Леў Самойлавіч Калецкі** (нар. , г. Гродна — ) — беларускі матэматык. Дацэнт (1932). Удзельнік Першай сусветнай вайны. У Вялікай Айчыннай вайны адзін з арганізатараў эвакуацыі Віцебскага педагагічнага інстытута. Ініцыятар і арганізатар правядзення ў Віцебску матэматычных алімпіяд школьнікаў.

## Біяграфія 
Скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт.
    
Працаваў у школе г. Віцебска (з 1918, настаўнік матэматыкі), Віцебскім яўрэйскім педагагічным тэхнікуме (1921—1931, выкладчык матэматыкі, у 1924—1931 — дырэктар), Віцебскім педагагічным інстытуце (1931—1941 — загадчык кафедры матэматыкі, дэкан фізіка-матэматычнага факультэта; 1944—1951, дэкан фізіка-матэматычнага факультэта і адначасова загадчык кафедры матэматыкі, элементарнай матэматыкі, у 1944—1945 — в. а. дырэктара інстытута), школе с. Часьма Чалябінскай вобласці (настаўнік матэматыкі) і Мардоўскім педагагічным інстытуце (магчыма 1941—1944).

Навуковыя інтарэсы: методыка матэматыкі; элементарная матэматыка.

## Літаратура 
* Калецкий Лев Самойлович // Витебский государственный университет имени П. М. Машерова (1910—2010). — Витебск, 2010. — С. 21.
* Витебский еврейский педагогический техникум в 1920-е годы / Яковлева Г. Н. // Ученые записки : сборник научных трудов / Министерство образования Республики Беларусь, Учреждение образования «Витебский государственный университет имени П. М. Машерова». ― 2017. — Т. 24. ― С. 28―41.

Катэгорыя:Рэктары Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава
1-я Гомельская партызанская брыгада

**1-я Гомельская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў сакавіку 1943 года на базе атрадаў імя М. І. Калініна (арганізаваны ў снежні 1941 года) і імя К. Я. Варашылава (Кармянскі, арганізаваны ў маі 1942 года). Дзейнічала на акупаванай тэрыторыі Чачэрскага, Кармянскага, Свяцілавіцкага, Веткаўскага раёнаў. 2—5 кастрычніка, 23 лістапада 1943 года брыгада (892 партызаны, чатыры атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру дыверсійнага ўзвода атрада імя Калініна Эдуарду Віктаравічу Лаўрыновічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Склад 
* партызанскі атрад імя М. І. Калініна;
* партызанскі атрад імя К. Я. Варашылава;
* партызанскі атрад імя В. І. Чапаева;
* партызанскі атрад імя А. В. Суворава.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* Пётр Антонавіч Балыкоў (сакавік — лістапад 1943).

### Камісары 
* Павел Іванавіч Дзедзік (сакавік — жнівень 1943);
* Іван Яўцеевіч Палякоў (жнівень — лістапад 1943).

### Начальнік штаба 
* Аляксей Нікіфаравіч Падабедаў (сакавік — лістапад 1943).

## Гісторыя 
У ліпені — верасні 1943 года партызаны разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Залессе, Покаць Чачэрскага, Сялец Буда-Кашалёўскага раёнаў, вёсцы Лецяхі Краснагорскага раёна Арлоўскай вобласці, гарадскім пасёлку Карма. У жніўні 1943 года на чыгуначным участку Салтанаўка — Гомель падарвалі больш за 1,5 тысячы рэек. З 24 верасня да 1 кастрычніка 1943 года ў баях знішчылі некалькі дзясяткаў аўтамашын, 2 цягачы, 2 гарматы, 2 танкі, разбілі нямецкі сапёрны батальён, захапілі штабныя дакументы. Разам з часцямі Чырвонай Арміі вялі баі каля гарадскога пасёлка Карма.

## Памяць 
У 1967 годзе ў вёсцы Нісімкавічы і ў 1969 годзе ў пасёлку Яміцкі Чачэрскага раёна ў гонар брыгады пастаўлены помнікі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 1-я Гомельская бригада 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Сяргей Уладзіміравіч Жаваранак

**Сяргей Уладзіміравіч Жаваранак** (нар. , в. Селішча, Ушацкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі ўрач-інфекцыяніст. Доктар медыцынскіх навук (1990), прафесар (1992).

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1976).
    
Працаваў у Віцебскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1976—1990; кафедра інфекцыйных хвароб, асістэнт, з 1982 — загадчык аддзела аспірантуры і клінічнай ардынатуры), Навукова-даследчы клінічны інстытут радыяцыйнай медыцыны і эндакрыналогіі (Віцебскі філіял, 1991—1999, дырэктар), Гомельскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1999—2007, рэктар), Рэспубліканскім метадычным цэнтры па вышэйшай і сярэдняй медыцынскай і фармацэўтычнай адукацыі (2008—2011, дырэктар), Беларускім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 2011; прафесар кафедры інфекцыйных хвароб, у 2011—2015 — першы прарэктар).

Навуковыя інтарэсы: інфекцыйныя, паразітарныя захворванні; імуналогія.

Узнагароджаны знак «Выдатнік аховы здароўя СССР» і інш.

## Літаратура 
* Гепатит В и дельта-инфекции в регионе с умеренным уровнем «Носительства» HBsAg : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 14.00.10 ; 14.00.30 / Жаворонок Сергей Владимирович. — Ленинград, 1990.
* Жаворонок Сергей Владимирович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 115.
* Жаваранак Сяргей Уладзіміравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1998. — Т. 6. — С. 411.

Катэгорыя:Рэктары Гомельскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Мікалай Іванавіч Гаўрычэнка

**Мікалай Іванавіч Гаўрычэнка** (нар. , г. Касцюковічы, Магілёўская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне развядзення, селекцыі, генетыкі і ўзнаўлення сельскагаспадарчых жывёл. Доктар сельскагаспадарчых навук (2008), кандыдат біялагічных навук (1997), дацэнт (2003).

## Біяграфія 
Скончыў Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія (спецыяльнасць «Заатэхнія», 1991; аспірантура, 1994; дактарантура, 2007), Рэспубліканскі інстытут вышэйшай школы (спецыяльнасць «Менеджмент устаноў прафесійнай адукацыі», 2009).
    
Працаваў у Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі (1991—2016, факультэт біятэхналогіі і аквакультуры, кафедра біятэхналогіі і ветэрынарнай медыцыны, прафесар, у 2000—2003 і 2014 — загадчык кафедры, 2003—2004, 2008—2009, 2014—2016 — дэкан факультэта, 2009—2014 — прарэктар па навуковай рабоце), Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны (2016—2024 — рэктар, адначасова факультэт ветэрынарнай медыцыны, кафедра акушэрства, гінекалогіі і біятэхналогіі размнажэння жывёл, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: фізіялогія рэпрадукцыі; эндакрыналогія рэпрадукцыі жывёл; распрацоўка тэарэтычных і практычных асноў гарманальнага рэгулявання і павышэння пладавітасці малочных кароў.

Катэгорыя:Рэктары Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Дэканы факультэта біятэхналогіі і аквакультуры БДСГА
Пятраеў

**Пятраеў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Акімавіч Пятраеў (1925—1944) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
* Яўген Пятровіч Пятраеў (нар. 1931) — вучоны ў галіне радыяцыйнай хіміі і радыяхіміі.
Збігнеў Герберт

**Збігнеў Герберт** (;  — ) — польскі паэт, эсэіст, аўтар драматычных твораў.

## Біяграфія 
Прозвішча Герберт, верагодна, мае некаторыя англійскія карані, якія прыйшлі ў Галіцыю з Вены. Бацька паэта, Баляслаў (палова армянскай крыві), быў салдатам у Польскім легіёне падчас Другой сусветнай вайны, абараняў Львоў. Ён быў адвакатам і працаваў у якасці менеджара банку. Дзед Герберта быў настаўнікам англійскай мовы.

## Творы 
### Кнігі вершаў 
* 1956 «Струна святла» (*Struna światła*)
* 1957 «Гермес, сабака і зорка» (*Hermes, pies i gwiazda*)
* 1961 «Даследаванне прадмета» (*Studium przedmiotu*)
* 1961 «Надпіс» (*Napis*)
* 1974 «Пан Когіта» (*Pan Cogito*)
* 1974 «Рапарт з Горада ў аблозе і іншыя вершы» (*Raport z oblężonego Miasta i inne wiersze*)
* 1990 «Элегія на адыход» (*Elegia na odejście*)
* 1992 «Rovigo» (*Rovigo*)
* 1998 «Эпілог буры» (*Epilog burzy*)
* 1998 «89 вершаў» (*89 wierszy*)

### Драмы 
* 1956 «Прыстанак філосафаў» (*Jaskinia filozofo’w*)
* 1958 «Іншы пакой» (*Drugi poko*')
* 1960 «Рэканструкцыя паэта» (*Rekonstrukcja poety*)
* 1961 «Лялькі. Мастацтва галасоў» (*Lalek. Sztuka na głosy*)
* 1972 «Лісты нашых чытачоў» (*Listy naszych czytelniko’w*)

### Эсэ 
## Беларускія пераклады 
На беларускую мову яго творы пераклалі Юрась Бушлякоў, Алег Мінкін, Серж Мінскевіч, Марына Казлоўская, Інэса Кур’ян, Марыя Мартысевіч, Таццяна Слінка, Ілона Урбановіч-Саўка, Андрэй Хадановіч, Марына Шода.
* Рапарт з гораду ў аблозе: выбраныя творы / Зьбігнеў Гэрбэрт. — Wrocław : Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, 2006. — 299, [1] c.
* Зьбігнеў, Гэрбэрт. Абарона тампліераў // ARCE. № 10 (73) — 2008. С. 58—79: іл. Пераклала з польскай Марына Казлоўская паводле: Zbigniew Herbert. — Barbarzynca w ogrodzie. — Warszawa, 2004.
* Рэканструкцыя паэта: выбраныя вершы і драма / Збігнеў Гэрбэрт. — Мінск : І. П. Логвінаў, 2009. — 242, [1] с.
* Спроба апісання: выбраная эсэістыка / Збігнеў Гэрбэрт. — Мінск : І. П. Логвінаў, 2009. — 245, [2] с.
* Пасланне Пана Когіта: выбраныя вершы і п’есы / Збігнеў Герберт. — Vilnius [Вільнюс] : Логвінаў, 2020. — 431, [1] с.
* Варвар у садзе: выбраная эсэістыка / Збігнеў Герберт. — Vilnius [Вільнюс] : Логвінаў, 2020. — 425, [2] с.

## Спасылкі 
* [«Нельга забыць, альбо Домыслы на тэму Пана Гэрбэрта» Марына Казлоўская(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F)]
* Вершы Збігнева Герберта на старонках «Нашай Нівы»
* «Рэканструкцыя паэта» на старонках часопіса «ARCHE»
* Вершы з розных кніг 
* Горкі пах тульпанаў 

Катэгорыя:Эсэісты Польшчы
Катэгорыя:Драматургі Польшчы
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Эсэісты XX стагоддзя
Катэгорыя:Драматургі XX стагоддзя
Джын Марш

**Джын Ліндсі Торэн Марш** (; ) — англійская  і , была сааўтарам тэлесерыялаў «Дом сясцёр Эліат» і , за ролю Роўз Бак у якім атрымала Прайм-тайм прэмію «Эмі» за найлепшую жаночую ролю ў драматычным тэлесерыяле. Кавалер ордэна Брытанскай імперыі (2012). За сваю кар’еру выканала ролі ў 102 фільмах і серыялах.

## Асабістае жыццё 
2 красавіка 1955 года Джын Марш выйшла замуж за англійскага акцёра . Яны ў шлюбе не мелі дзяцей і развяліся 8 жніўня 1960 года. Яна больш ніколі не выходзіла замуж.

## Выбарачная фільмаграфія 
## Бібліяграфія 
* Jean Marsh, *The House of Eliott*, Sidgwick & Jackson Ltd (Nov 1993), 978-0283061554; St Martins Press (February 1994), ISBN 978-0-312-10996-7
* Jean Marsh, *Fiennders Keepers*, Macmillan (1996), ISBN 978-0-333-63211-6; St Martins Press (May 1997), ISBN 978-0-312-15528-5
* Jean Marsh, *Iris*, St Martins Press (July 2000), ISBN 978-0-312-26182-5; Macmillan (February 2003), ISBN 978-0-333-71154-5
* Jean Marsh, *Fiennders Abbey*, Pan (5 Aug 2011), ISBN 978-1-4472-0007-9

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Актрысы Англіі
Катэгорыя:Афіцэры ордэна Брытанскай імперыі
Нацыянальны інстытут стратэгічных даследаванняў пры Прэзідэнце Украіны

**Нацыянальны інстытут стратэгічных даследаванняў пры Прэзідэнце Украіны** — украінская навукова-даследчая і аналітычная ўстанова, якая падпарадкоўваецца Прэзідэнту Украіны. Арганізацыйна знаходзіцца ў структуры Дзяржаўнага ўпраўлення справамі.

## Гісторыя 
Нацыянальны інстытут стратэгічных даследаванняў створаны ўказам Прэзідэнта Украіны ад 4 сакавіка 1992 года. Арганізатар і першы дырэктар — акадэмік НАН Украіны Сяргей Іванавіч Піражкоў.

Ад 21 лістапада 1996 года да 12 чэрвеня 2001 года Інстытут узначальваў намеснік сакратара Савета нацыянальнай бяспекі і абароны Украіны Аляксандр Фёдаравіч Бялоў. 15 чэрвеня 2001 года ўказам Прэзідэнта Украіны прызначаны выконваючым абавязкі дырэктара Нацыянальнага інстытута стратэгічных даследаванняў доктар эканамічных навук Аляксандр Сцяпанавіч Уласюк. З чэрвеня 2002 года ўказам Прэзідэнта Украіны прызначаны дырэктарам НІСД доктар эканамічных навук, прафесар Анатоль Сцяпанавіч Гальчынскі.

19 кастрычніка 2000 года Нацыянальны інстытут стратэгічных даследаванняў быў падпарадкаваны Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны. Указам Прэзідэнта Украіны ад 16 снежня 2002 года інстытут падпарадкаваны прэзідэнту Украіны, вызначаны базавай навукова-даследчай установай аналітыка-прагнознага суправаджэння дзейнасці Прэзідэнта Украіны, зацверджаны Статут інстытута.

З 30 ліпеня 2018 года дырэктар НІСД - Паўленка Расціслаў Мікалаевіч. З 17 мая па 13 жніўня 2019 года часовы выконваючы абавязкі дырэктара НІСД — Яблонскі Васіль Мікалаевіч. З 13 жніўня 2019 дырэктар НІСД — Літвіненка Аляксандр Валер'евіч.

Нацыянальны інстытут стратэгічных даследаванняў складаецца з галаўнога інстытута ў Кіеве і рэгіянальных філіялаў у Дніпры, Львове, Адэсе, Харкаве, Ужгарадзе, якія праводзяць спецыялізаваныя навуковыя даследаванні і пастаянны маніторынг грамадска-палітычнай сітуацыі ў адпаведных рэгіёнах.

## Асноўныя задачы 
У адпаведнасці з пастаўленымі перад інстытутам задачамі навукоўцы НІСД працуюць над стратэгіямі развіцця дзяржавы, фундаментальнымі і прыкладнымі даследаваннямі грамадска-палітычнага і сацыяльна-эканамічнага развіцця Украіны, а таксама яе асобных складнікаў: геапалітычнай, знешнепалітычнай, ўнутрыпалітычнай, гуманітарнай, эканамічнай, інфармацыйнай, рэгіянальнай, сацыяльна-дэмаграфічнай сфер і інш.

Асноўныя задачы і напрамкі дзейнасці інстытута:
* падрыхтоўка экспертных дакладаў для штогадовага Паслання Прэзідэнта Украіны ў Вярхоўнай Радзе Украіны;
* наданне Прэзідэнту Украіны, органам дзяржаўнай улады навуковых рэкамендацый для вырабаткі канкрэтных рашэнняў;
* навуковая экспертыза законапраектаў, прававых актаў і дзяржаўных мерапрыемстваў сацыяльна-палітычнага напрамку;
* распрацоўка мадэляў сацыяльнага развіцця Украіны;
* аптымізацыя метадалогіі прыняцця сацыяльна-палітычных рашэнняў і інш.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка НІСД
Катэгорыя:З’явіліся ў 1992 годзе
8-я Рагачоўская партызанская брыгада

**8-я Рагачоўская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў лютым 1943 года на базе 255-га, 256-га і 257-га партызанскіх атрадаў. У сувязі з заняццем часцямі Чырвонай Арміі тэрыторыі Гомельскай вобласці брыгада ў канцы лістапада 1943 года перабазіравалася ў Клічаўскі раён Магілёўскай вобласці. Дзейнічала на тэрыторыі Рагачоўскага, Журавіцкага, Жлобінскага, Буда-Кашалёўскага, Клічаўскага, Быхаўскага, Кіраўскага, Бярэзінскага раёнаў.

Рашэннем Рагачоўскага падпольнага райкома КП(б)Б ад 12 сакавіка 1944 года брыгада была рэарганізавана ў Рагачоўскую ваенна-аператыўную групу. На гэты дзень налічвала 2200 партызан.

## Склад 
Брыгада была сторана на базе 255-га, 256-га і 257-га партызанскіх атрадаў. Пры фарміраванні брыгады з асабовага складу 255-га атрада і прыбыўшых з савецкага тылу асобных груп былі арганізаваны 258-ы і 259-ы партызанскія атрады. 256-ы атрад дзейнічаў у складзе брыгады да 11 сакавіка 1943 года, потым быў разгорнуты ў 8-ю Журавіцкую партызанскую брыгаду. 1 лістапада 1943 года 255-ы партызанскі атрад быў рэарганізаваны ў 255-ы партызанскі полк.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* Фёдар Сцяпанавіч Тарасевіч (студзень 1943 — студзень 1944);
* Віктар Віктаравіч Чысцякоў (студзень — сакавік 1944).

### Камісары 
* Адам Андрэевіч Бірукоў (люты — ліпень 1943);
* Васіль Уладзіміравіч Паўлаў (ліпень 1943 — сакавік 1944).

### Начальнікі штаба 
* Віктар Віктаравіч Чысцякоў (студзень 1943 — студзень 1944);
* Марк Фёдаравіч Рубіс (сакавік 1944).

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгуначных участках  Быхаў — Жлобін, Жлобін — Бабруйск. У сакавіку — красавіку 1943 года пусцілі пад адхон 32 эшалоны праціўніка, падарвалі і пашкодзілі 7 мастоў, больш за 40 аўтамашын. У жніўні 1943 года на ўчастку Жлобін — Бабруйск падарвалі 140 рэек, разбурылі стрэлачныя пераводы і пашкодзілі раз'езд Амяльня; пазней на гэтым участку падарвалі больш за 1 тысячу рэек. Знішчылі дзясяткі нямецкіх апорных пунктаў, у тым ліку ў вёсках Рэкта, Дзедлава, Гадзілавічы, Стралкі, Побалава, Ціхінічы Рагачоўскага раёна, напалі на гарнізон у вёсцы Падсёлы Кіраўскага раёна. У лютым, маі, ліпені, кастрычніку — лістападзе 1943 год і ў лютым 1944 вялі баі за ўтрыманне партызанскай зоны, за прарыў блакады і  выхад з акружэння.

## Памяць 
У 1964 годзе ў вёсцы Заазер’е Рагачоўскага раёна ў гонар брыгады пастаўлена стэла.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 8-я Рогачёвская бригада 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Мікалай Апанасавіч Тоўсцік

**Мікалай Апанасавіч Тоўсцік** (нар. , в. Чыкілі, Глускі раён, Бабруйская акруга, БССР) — беларускі эканаміст, выкладчык. Кандыдат эканамічных навук (1968).

## Біяграфія 
Брат беларускага журналіста і грамадскага дзеяча Аркадзя Тоўсціка. Скончыў Чыкілёўскую СШ, у 1957 годзе — Мінскі педагагічны інстытут.

Працоўную дзейнасць пачаў настаўнікам Гарнавішчанскай пачатковай школы на Палессі. У 1939—1941 гадах служыў у Чырвонай Арміі. У Вялікую Айчынную вайну быў партызанам, намеснікам камісара атрада імя Шчорса 37-й партызанскай брыгады, сакратаром падпольнага Бабруйскага райкама камсамола, у 1944—1947 гадах — першым сакратаром Бабруйскага райкама ЛКСМБ.

З 1948 года на савецкай і партыйнай рабоце ў Бабруйскім, Клічаўскім, Слаўгарадскім раёнах і г. Магілёве. 27 лютага 1954 года абраны старшынёй Слаўгарадскага райвыканкама.

У 1983—1997 гадах — дацэнт кафедры эканомікі Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута.

Дэпутат Вярхоўнага савета БССР 4-га і 12-га скліканняў. У 1962—1966 гадах — дэпутат Вярхоўнага Савета СССР. Член рэспубліканскага Савета ветэранаў вайны.

## Узнагароды 
* ордэн Чырвонай Зоркі,
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (два),
* ордэн «Знак Пашаны».

## Сям’я 
* Сын — Мікалай Мікалаевіч Тоўсцік (1950—2020), галоўны рэдактар газеты «Магілёўская праўда».

## Літаратура 
* Тоўсцік Мікалай Апанасавіч // Памяць.: Гіст.дакум. хроніка Глускага раёна. — Мн.: 1999. — с.573.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Старшыні Слаўгарадскага раённага выканаўчага камітэта
Мандалорац (саўндтрэк)

Саўндтрэк да серыяла «*Мандалорац*» напісаў шведскі кампазітар Людвіг Ёрансан.

## Спісы кампазіцый 
### Сезон 1 
#### Глава 1: Мандалорац 
#### Глава 2: Дзіця 
#### Глава 3: Грэх 
#### Глава 4: Святыня 
#### Глава 5: Стралок 
#### Глава 6: Вязень 
#### Глава 7: Адплата 
#### Глава 8: Выбаўленне 
### Сезон 2 
#### Том 1: Главы з 9 па 12 
#### Том 2: Главы з 13 па 16 
Катэгорыя:Саўндтрэкі 2019 года
Катэгорыя:Саўндтрэкі 2020 года
Катэгорыя:Саўндтрэкі
Чырванавостраўскі сельсавет

**Чырванаво́страўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Чырвоны Востраў.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Рэчыцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Маладушскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Бэл Готык

**Бэл Готык** () — від шрыфта без засечак (), прыдуманы ў 1938 годзе.

Каб лягчэй разбіраць дробныя літары на няякаснай газетнай паперы, на якой чарніла можа расцячыся, , супрацоўнік «Mergenthaler Linotype», прыдумаў гэты шрыфт. Шрыфт заказала кампанія AT&T (якую заснаваў Бэл) для тэлефонных даведнікаў. Ён стаў даступным для агульнага карыстання.
Папулярны ў друку невялікіх памераў.

Кірылічная версія «Бэл Готык» выпушчаная кампаніяй «ParaType» (1999), потым дадалі нахілены абрыс літар і абнавілі просты (2009).

## Літаратура 
* Aldersey-Williams, Hugh, Katherine McCoy, Lorraine Wild, et al. *The New Cranbrook Design Discourse.* Rizzoli: 1990. ISBN 0-8478-1252-9.
* Blackwell, Lewis. *20th Century Type.* Yale University Press: 2004. ISBN 0-300-10073-6.
* Fiedl, Frederich, Nicholas Ott and Bernard Stein. *Typography: An Encyclopedic Survey of Type Design and Techniques Through History.* Black Dog & Leventhal: 1998. ISBN 1-57912-023-7.
* Macmillan, Neil. *An A-Z of Type Designers.* Yale University Press: 2006. ISBN 0-300-11151-7.
 
## Спасылкі 
* Лінатып для Bell Gothic 
* Абмеркаванне Bell Gothic

Катэгорыя:Шрыфты
Страдубскі сельсавет

**Стра́дубскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Страдубка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года **Старадубкаўскі (Старадубскі) сельсавет** у складзе Холмецкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Старадубка. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Лоеўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Чаплінскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лоеўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Рэчыцкага раёна. З 30 ліпеня 1966 года ў складзе адноўленага Лоеўскага раёна. 4 ліпеня 1967 года да сельсавета далучана частка скасаванага Першамайскага сельсавета (з вёскай Рудня-Каменева), таксама ў склад сельсавета з Пярэдзелкаўскага сельсавета перададзена вёска Рэкорд. 14 снежня 1981 года ў склад сельсавета з Уборкаўскага сельсавета перададзена вёска Бушацін. 11 мая 1986 года скасаваны пасёлак Ніва. 1 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Пярэдзелкаўскага сельсавета (12 населеных пунктаў: аграгарадок Пярэдзелка, вёскі Васход, Грамыкі, Казіміраўка, Первамайск, пасёлкі Барэц, Гарадок, Кашовае, Пабядзіцель, Падрачыцкае, Прагрэс і Суткова). 23 верасня 2011 года скасавана вёска Грамыкі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (7 населеных пунктаў) — 676 чалавек, з іх 90,7 % — беларусы, 5,9 % — рускія, 1,8 % — украінцы, 0,7 % — немцы; паводле перапісу 2019 года (18 населеных пунктаў) — 1170 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Холмецкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Андраюк

**Андраю́к** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Анатольевіч Андраюк (нар. 1959) — беларускі грамадскі дзеяч.
* Георгій Пятровіч Андраюк (1929—2006) — беларускі гісторык, філолаг. Кандыдат гістарычных навук (1967), дацэнт (1970).
* Серафім Антонавіч Андраюк (1933—2022) — беларускі літаратуразнавец.
Пагадненне Венізелас-Цітоні

**Пагадненне Венізеласа-Цітоні** было сакрэтным, неабавязваючым пагадненнем паміж прэм’ер-міністрам Грэцыі Венізеласам, і італьянскім міністрам замежных спраў Цітоні ў ліпені 1919 года, падчас Парыжскай мірнай канферэнцыі.

## Асноўныя ўмовы 
Пагадненне было спробай дасягнуць дамоўленасці аб супярэчлівых тэрытарыяльных патрабаваннях дзвюх краін.
* Грэцыя абавязалася падтрымаць італьянскія прэтэнзіі на Влёру і ўсталяванне італьянскага пратэктарата над Албаніяй. У Малой Азіі Грэцыя будзе падтрымліваць італьянскія прэтэнзіі на тыя часткі санджакаў Айдына і Менцеша, якія не былі яшчэ захопленыя грэцкай арміяй. У даліне ракі Меандр была праведзена лінія размежавання паміж грэчаскай і італьянскай зонамі. Грэцыя таксама забяспечыла б Італіі свабодную зону ў порце Смірна (пры грэчаскай адміністрацыі з мая 1919 года).
* Італія абавязалася падтрымаць грэчаскія тэрытарыяльныя прэтэнзіі на Паўночны Эпір і перадаць Дадэканес Грэцыі, за выключэннем вострава Родас, які застанецца пад уладай Італіі да таго часу, пакуль Кіпр не адыдзе ад Грэцыі да Брытаніі, і тады адбудзецца рэферэндум за саюз з Грэцыяй.

## Падзеі 
У студзені 1920 года Венізелас абвясціў аб гэтым пагадненні ў Вышэйшым саюзным савеце, гэта не сустрэла якую-небудзь негатыўную рэакцыю. Пазіцыя Італіі змянілася ў ліпені 1920 года, калі новы міністр замежных спраў Італіі Карла Сфорца сакрэтнай нотай грэчаскаму ўраду адмовіўся ад пагаднення. Фармальна ад пагаднення Італія адмовілася ў жніўні 1922 года.

## Гл. таксама 
* Акупацыя Смірны
* Сеўрскі мірны дагавор
* Падзел Албаніі
* Падзел Асманскай імперыі

## Спасылкі 
* L'Accordo Tittoni-Venizelos

Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Грэцыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Італіі
Катэгорыя:Ліпень 1919 года
Катэгорыя:1919 год у палітыцы
Вялікае злучэнне

**Вялікае злучэнне** — злучэнне двух звышмасіўных планет — Сатурна і Юпітэра.

Адбываецца ў сярэднім кожныя 19,86 года, калі Юпітэр, чый перыяд звароту вакол Сонца складае 11,86 года, «даганяе» на небе планету Сатурн, перыяд абарачэння якой роўны 29,46 года. Як правіла, планеты падчас злучэнняў толькі праходзяць на пэўнай вуглавой адлегласці, паколькі плоскасці іх арбіт не супадаюць.

Зрэдку Сатурн і Юпітэр падыходзяць адзін да аднаго настолькі блізка, што з пункту гледжання зямнога назіральніка бачныя няўзброеным вокам як адна яркая зорка. Вялікае злучэнне 21 снежня 2020 года стала самым блізкім з 1623 года, у 18:22 UTC Юпітэр знаходзіўся на 0,1° з поўдня ад Сатурна і ў 30° на ўсход ад Сонца.

]]

Катэгорыя:Астранамічныя з’явы
Пагадненне Сен-Жан-дэ-Мар’ен

у жніўні 1917 года. Пункцірная зялёная лінія ў Эгейскім моры адзначае італьянскія астравы Эгейскага мора, якія ўжо знаходзіліся пад італьянскім кантролем.]]
 (якая так і не была дасягнута), у жніўні 1917 года]]
**Пагадненне Сен-Жан-дэ-Мар’ен** — пагадненне паміж Францыяй, Італіяй і Вялікабрытаніяй, якое было заключана на канферэнцыі ў чыгуначным вагоне ў Сен-Жан-дэ-Мар’ене 19 красавіка 1917 года і было падпісана саюзнікамі паміж 18 жніўня — 26 верасня 1917 года.

У сустрэчы 19 красавіка прынялі ўдзел брытанскі і французскі прэм’ер-міністры Дэвід Лойд Джордж, Александр Рыбо і італьянскі прэм’ер-міністр і міністр замежных спраў Паола Баселі і Сідні Саніна.

Яно задумвалася як папярэдняе пагадненне для ўрэгулявання італьянскіх блізкаўсходніх інтарэсаў — у прыватнасці, артыкула 9 Лонданскага дагавора (1915). Пагадненне было неабходна саюзнікам для забеспячэння пазіцый італьянскіх сіл на Блізкім Усходзе. Мэта была ў тым, каб ураўнаважыць дысбаланс ваеннай сілы на блізкаўсходнім тэатры Першай сусветнай вайны, калі расійскія (царскія) сілы выходзілі з Каўказскай кампаніі, хаця іх і замянілі сіламі дзяржавы, якая далей атрымае найменне Рэспубліка Дэмакратычная Арменія. Расія ў гэтым пагадненні не была прадстаўлена, паколькі царскі рэжым знаходзіўся ў стане краху (*гл.* Руская рэвалюцыя 1917). Аднак адсутнасць згоды Расіі на пагадненне Сен-Жан-дэ-Мар’ен была выкарыстана брытанцамі на Парыжскай мірнай канферэнцыі 1919 года, каб аб’явіць яго несапраўдным — пазіцыя, якая моцна раззлавала італьянскі ўрад.

Па ўмовах пагаднення саюзнікі пагадзіліся перадаць Італіі горад і вілает Ізмір, значную частку Канійскага вілаета, Айдын, Мугла, Дэнізлі, Бурдур, Ыспарту, Анталлю (так званая «зялёная зона»). Акрамя таго, вялікая тэрыторыя на поўнач ад Ізміра была прызнана «зонай італьянскіх інтарэсаў» (так званая зона "С"). На Італію былі распаўсюджаны ўсе правы і перавагі ў Турцыі, якімі надзялілі сябе Францыя і Англія па пагадненні Сайкса — Піко. Італія са свайго боку прызнала ўсе ўмовы пагаднення Сайкса — Піко і абяцала зрабіць Ізмір свабодны портам для Францыі і Англіі.

## Літаратура 
* 
* Helmreich, Paul C. "Italy and the Anglo-French Repudiation of the 1917 St. Jean de Maurienne Agreement." *Journal of Modern History* 48.S2 (1976): 99-139. in JSTOR

Катэгорыя:Дагаворы Францыі перыяду Трэцяй рэспублікі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Асманскай імперыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Італіі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:1917 год у палітыцы
Прамень

Назву **Прамень** маюць:

* Прамень — лінія, уздоўж якой пераносіцца светлавая энергія.
* Прамень — адзін з тэрмінаў планіметрыі.
* Прамень — адзін з тэрмінаў тэорыі механічных хваляў.

## Населеныя пункты 
* Прамень — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці.

## Культура 
* «Прамень» — раённая газета Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці.
* «Прамень» — культурна-асветніцкая газета беларусаў Латвіі.
* «Прамень» — грамадска-культурная таварыства беларусаў Латвіі.
* «Прамень» — часопіс, орган Саюза студэнтаў — грамадзян БССР у Чэхаславакіі.
* «Прамень» — беларускі інфармацыйны рэсурс сацыял-рэвалюцыйнага анархісцкага кірунку.

## Спорт 
* «Прамень» — былы беларускі футбольны клуб з горада Мінск, які існаваў у 1983—1992 гадах.
* «Прамень» — былы беларускі футбольны клуб з горада Мінск, які існаваў у 2012—2019 гадах.
Чырвоны Прамень

Назву **Чырвоны Прамень** маюць:

* Чырвоны Прамень — пасёлак у Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці.
* Чырвоны Прамень — раённая газета Чашніцкага раёна Віцебскай вобласці.
Георгій Пятровіч Андраюк

**Георгій Пятровіч Андраюк** (, в. Выгнанка, Камянецкі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі гісторык, філолаг. Кандыдат гістарычных навук (1967), дацэнт (1970).

## Біяграфія 
У 1954 годзе скончыў Брэсцкі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна па спецыяльнасці «Руская мова і літаратура», у 1966 годзе скончыў аспірантуру Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС.
    
Працаваў у Вялікарыцкай СШ Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці (1956—1958, дырэктар), Маларыцкім дзіцячым доме (1958—1959, дырэктар), Маларыцкім раённым камітэце КПБ (1959—1963, лектар), Доме палітасвета ў г. Брэсце (1966—1967, намеснік загадчыка), Брэсцкім дзяржаўным універсітэце імя А. С. Пушкіна (1954—1956 і 1967—2000, асістэнт кафедры рускай мовы, старшы выкладчык кафедры гісторыі КПСС і навуковага камунізму, дацэнт кафедры навуковага камунізму, кафедры паліталогіі, сацыялогіі і тэорыі сацыялізму, кафедры культуралогіі, у 1968—1971 — загадчык кафедры гісторыі КПСС і навуковага камунізму.

У 1970—1989 гадах быў рэктарам Брэсцкага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна.

Навуковыя інтарэсы: гісторыя СССР; нацыянальна-вызваленчы рух; станаўленне савецкай інтэлігенцыі.

## Узнагароды 
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1981).

## Літаратура 
* Формирование интеллигенции в период построения экономического фундамента социализма в СССР (1921—1932 гг.) : автореферат диссертации … кандидата исторических наук / Андреюк Г. П. — Москва, 1966.
* Брэсцкі педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна / Г. П. Андраюк, В. Б. Ангелаў (архітэктура) // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1984. — Т. 1. — С. 500.
* Андраюк Георгій Пятровіч // Выкладчыкі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта: 1945—2014 : біябібліяграфічны даведнік. — Брэст, 2015. — С. 13—14.
* Андреюк Георгий Петрович : Наш ректор / Татьяна Александровна Гераськина // Прикосновение к будущему. — Брест, 2015. — С. 92—94.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэктары Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна
Хот-Спрынгс (Арканзас)

**Хот-Спрынгс** () — горад у акрузе Гарленд (штат Арканзас, ЗША), насельніцтва — 39 467 чалавек (2008). З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам акругі Гарленд. Горад размешчаны паблізу Нацыянальнага парка Хот-Спрынгс.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Білі Боб Торнтан, амерыканскі акцёр

Катэгорыя:Гарады Арканзаса
Уладзімір Мікалаевіч Арлоўскі

**Уладзімір Мікалаевіч Арлоўскі** (, Магілёў) — беларускі мытнік, старшыня Дзяржаўнага мытнага камітэта Рэспублікі Беларусь (з 21 снежня 2020), Дзяржаўны саветнік мытнай службы III рангу.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 сакавіка 1968 года ў Магілёве.

У 1993 годзе скончыў Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут, у 2002 годзе — Інстытут нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь, у 2014 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працоўную дзейнасць пачаў у 1988 годзе на Магілёўскім ліфтабудаўнічым заводзе, дзе працаваў вучнем токара, токарам, майстрам рамонтна-тэхнічнага цэха, інжынерам-тэхнолагам, майстрам рамонтна-механічнага цэха. З завода сышоў у 1994 годзе.

Паступіў на службу ў мытныя органы ў 1994 годзе на пасаду інспектара Магілёўскай мытні і прайшоў шлях да намесніка начальніка мытні па арганізацыі мытнага афармлення і кантролю.

З 2007 па 2010 год працаваў намеснікам начальніка Брэсцкай мытні па арганізацыі мытнага афармлення і кантролю, з 2010 па 2014 год — начальнікам упраўлення арганізацыі мытнага кантролю Дзяржаўнага мытнага камітэта Рэспублікі Беларусь. З верасня 2014 года па сакавік 2015 года — начальнік Брэсцкай мытні. 11 сакавіка 2015 года прызначаны намеснікам Старшыні Дзяржаўнага мытнага камітэта Рэспублікі Беларусь. З чэрвеня 2016 года па 21 снежня 2020 года працаваў першым намеснікам старшыні Дзяржаўнага мытнага камітэта Рэспублікі Беларусь.

21 снежня 2020 года прызначаны Старшынёй Дзяржаўнага мытнага камітэта Рэспублікі Беларусь.
* Медаль «За бездакорную службу» II ступені.
* Медаль «За бездакорную службу» I ступені (2020).
* Медаль «За ўклад у стварэнне Еўразійскага эканамічнага саюза» II ступені (2015).
* Юбілейны медаль «65 год Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Юбілейны медаль «70 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў»
* Юбілейны медаль «70 год Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

## Крыніцы 
Катэгорыя:Старшыні Дзяржаўнага мытнага камітэта Беларусі
Касцёл езуітаў (Львоў)

**Касцёл езуітаў**, сёння — **Царква Святых апосталаў Пятра і Паўла**, таксама вядомы як **Гарнізонны храм** — дзеючы храм, які знаходзіцца ў карыстанні Украінскай грэка-каталіцкай царквы, помнік гісторыка-культурнай спадчыны нацыянальнага значэння, адно з найбольш значных культавых збудаванняў і першы помнік барочнай архітэктуры ў Львове, збудаваны ў 1610-1630 гадах італьянскім архітэктарам Джакама Брыяна.

## Гісторыя 
Фундатарка сучаснага храма Эльжбета Люцыя Сеняўская ў 1607 годзе для будаўніцтва касцёла езуітаў у Львове ахвяравала 40 тысяч злотых. 31 ліпеня 1610 года адбылося асвячэнне краевугольнага каменя каталіцкім арцыбіскупам Янам Замойскім.

Аўтар першапачатковага праекта невядомы. У 1613—1614 гадах будаўніцтвам кіраваў Себасцьян Ламхіўс. Калі ў 1618 годзе Джакама Брыяна прыбыў у Львоў, сцены касцёла ўжо былі выведзеныя на тры локці. Ён не распрацоўваў новага праекта, а толькі дэталёва прапрацаваў існуючы і перайначыў інтэр’ер. Ён, выхаваны на узорах італьянскай архітэктуры, унёс у будынак касцёла формы, якія ўпершыню склаліся ў схеме фасада царквы Іль Джэзу ў Рыме. Гэтая схема распаўсюдзілася ў еўрапейскай архітэктуры XVII стагоддзя і стала характэрнай для стылю барока.

З паўднёвага боку апсіды ў 1702 годзе была збудаваная чатырохгранная вежа, якая стала самай высокай у горадзе. Яна была разабрана ў 1830 годзе за страху разбурэння пасля падзення 14 ліпеня 1826 года вежы Львоўскай ратушы. Скульптар Томас Гутэр сумесна з Конрадам Кутшэрайтэрам ў 1736—1737 гадах рабіў алтары для касцёла.

У 1740 годзе праведзена грунтоўная рэканструкцыя, сродкі для якой надалі каронны канюшы Юрый Станіслаў Дзідушынскі і яго жонка Мар’яна Тэрэза з Замойскіх. Уласна тады на месцы бакавых капліц з’явіліся нефы, сцены і скляпенні атрымалі фрэскавы роспіс, які выканалі мастакі Францыск і Себасцьян Экштайны — выхадцы з Брно ў Маравіі.

У 1773 годзе касцёл стаў гарнізонным. У 1775—1848 гадах у касцёле езуітаў праходзілі пасяджэнні Галіцкага сейма. Пасля падзелу Рэчы Паспалітай у касцёле часам адпраўляў набажэнствы львоўскі грэка-каталіцкі біскуп Пётр Білянскі. У 1836 годзе касцёл вярнулі езуітам. Помнік архітэктуры рэстаўраваўся ў 1842, 1879 і 1896 гадах.

У 1946—2011 гадах касцёл выкарыстоўваўся як сховішча для кніг і належаў бібліятэцы імя В. Стэфаныка. 6 снежня 2011 года былы касцёл Пятра і Паўла ордэна езуітаў адкрылі для набажэнстваў. Цяпер ён з’яўляецца ўніяцкай царквою Пятра і Паўла і належыць УГКЦ. У 2016—2017 гадах пачалася маштабная рэстаўрацыя фасада і ўнутраных скульптур і роспісаў, якую запланавана завяршыць у 2022 годзе.

Катэгорыя:Славутасці Львова
Катэгорыя:Грэка-каталіцкія храмы Львова
Часовы рэвалюцыйны ўрад Рэспублікі Паўднёвы В’етнам

**Часовы рэвалюцыйны ўрад Рэспублікі Паўднёвы В’етнам** () быў створаны 8 ліпеня 1969 года сіламі НФВПВ, апазіцыйнага існаму рэжыму. Большую частку часу ўрад знаходзіўся за межамі Паўднёвага В’етнама і пазіцыянаваў сябе як урад у выгнанні. 30 красавіка 1975 года войскі Часовага ўрада ўвайшлі ў Сайгон. 2 ліпеня 1976 года адбылося зліццё поўначы і поўдня В’етнама ў Сацыялістычную Рэспубліку В’етнам.

Катэгорыя:Паўднёвы В’етнам
Катэгорыя:Часовыя ўрады
Катэгорыя:Вайна ў В’етнаме
Сяргей Адамавіч Гусак

**Сяргей Адамавіч Гусак** (, в. Іванкаўшчына, Мазырскі раён, Гомельская вобласць — , Брэст) — беларускі крытык, літаратуразнавец. Кандыдат філалагічных навук (1965), дацэнт (1969). Брат фізіка Мікалая Гусака і матэматыка Аляксея Гусака.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў вёсцы Іванкаўшчына Мазырскага раёна. Скончыў у 1955 годзе філалагічны факультэт БДУ, у 1960 годзе аспірантуру.

Працаваў у газеце «Сельская праўда» (1953—1955, карэктар, стыльрэдактар, літаратурны работнік), Жалудоцкай школе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці, Воўчынскай школе Камянецкага раёна і Малазводскай школе Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці (1955—1958, настаўнік беларускай мовы і літаратуры), Высокаўскім раённым аддзеле народнай адукацыі Брэсцкай вобласці (1958—1959, загадчык аддзела), Навукова-даследчым інстытуце педагогікі Міністэрства асветы Беларускай ССР (1960—1962, старшы навуковы супрацоўнік), Міністэрстве асветы Беларускай ССР (1962—1965, начальнік вучэбна-метадычнага аддзела), Беларускім дзяржаўным універсітэце (1965—1968, дацэнт кафедры беларускай літаратуры), Брэсцкім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя А. С. Пушкіна (01.10.1968-19.12.1969, рэктар).

Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1969 года.

Памёр  года ў Брэсце. Пахаваны на гарнізонных (вайсковых) могілках Брэста.

## Навуковая дзейнасць 
У друку як крытык пачаў выступаць у 1961 г. Навуковыя інтарэсы: праблемы сучаснай беларускай прозы. Аўтар крытыка-біяграфічнага нарыса «Аляксей Кулакоўскі» (Мінск, 1967) і кнігі літаратурна-крытычных артыкулаў «Пафас праўды» (Мінск, 1973).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Творчество Алексея Кулаковского : автореферат диссертации … кандидата филологических наук / С. А. Гусак. — Минск, 1965.
* Гусак Сяргей Адамавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Минск, 1997. — Т. 5. — С. 541.
* Гусак Сяргей Адамавіч // Выкладчыкі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта: 1945—2001 : біябібліяграфічны даведнік. — Брэст, 2015. — С. 13.
* Тры браты — тры вучоныя / М. Капач // Памяць : Мазыр. Мазырскі раён. — Мінск, 1997. — С. 514—515.

Катэгорыя:Рэктары Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Білі Боб Торнтан

**Білі Боб Торнтан** (; нар. , Хот-Спрынгс, Арканзас) — амерыканскі акцёр, сцэнарыст, рэжысёр і спявак. Стаў шырока вядомы пасля выхаду драмы «Навостранае лязо» (1996), за напісанне сцэнарыя да якой Торнтан атрымаў прэмію «Оскар».

## Біяграфія 
Білі Боб Торнтан нарадзіўся ў горадзе Хот-Спрынгс, штат Арканзас. Яго бацька Уілі Рэй Торнтан выкладаў гісторыю ва ўніверсітэце і працаваў па сумяшчальніцтве баскетбольным трэнерам. У сям’і акрамя Білі Боба, было яшчэ трое сыноў — Джымі Дон, Джым Бін і Джон Дэвід. У дзяцінстве Білі Боб шмат часу праводзіў са сваім дзядулем — Оцісам Торнтанам, які працаваў лесніком і жыў у маленькай хаціне пасярод лесу.

У школе ён хацеў стаць музыкантам і граў на барабанах у гурце «Stone Cold Fever». Потым пачаў кар’еру спевака ў калектыве «Tres Hombres».

Сусветную славу Торнтану прынесла драма «Навостранае лязо» (1996). У ёй ён выступіў рэжысёрам-пастаноўшчыкам, выканаўцам галоўнай ролі і аўтарам сцэнарыя, які прынёс яму адзіную ў кар’еры прэмію «Оскар».

7 кастрычніка 2004 года ён атрымаў уласную зорку на галівудскай «Алеі Славы» ў Галівудзе.

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы адаптаваны сцэнарый»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Емяльян Раманавіч Вітун

**Емяльян Раманавіч Вітун** (, в. Мачуль, Столінскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі эканаміст. Кандыдат эканамічных навук (1971), прафесар (1991).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны сельскагаспадарчы інстытут (спецыяльнасць «Аграномия», 1961), Маскоўская сельскагаспадарчая акадэмія імя К. А. Ціміразева (аспірантура, 1971).

Працаваў у Кустанайскім філіяле Цэлінаградскага сельскагаспадарчага інстытута (1972—1977, дацэнт кафедры эканомікі і арганізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці, з 1977 — дэкан эканамічнага факультэта), Гродзенскім дзяржаўным сельскагаспадарчым інстытуце (1977—1997, дацэнт, загадчык кафедры арганізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці, прафесар кафедры эканомікі АПК, прарэктар па вучэбнай рабоце, у 1990—1995 — рэктар), Гродзенскім філіяле Інстытута сучасных ведаў (1998—2005, загадчык кафедры эканомики и менеджменту), Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Я. Купалы (з 2005, прафесар кафедры эканомікі і кіравання на прадпрыемстве).

Навуковыя інтарэсы: эканоміка сельскай гаспадаркі.

## Літаратура 
* Экономические основы планирования производства и государственных заготовок сельскохозяйственнх продуктов в совхозах восточных районов (на примере совхозов Кустанайской области КазССР) : автореферат диссертации … кандидата экономических наук : 594 / Витун Емельян Романович. — Москва, 1971.
* Емельян Романович Витун / Гродненский сельскохозяйственный институт. — Гродно, 1993.
* Витун Емельян Романович // Аграрно-экономическая мысль Беларуси начала XXI века: персональный состав, направления исследований и научные результаты. — Минск, 2006. — С. 9.

Катэгорыя:Рэктары Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта
Хаткаўскі сельсавет

Назву **Ха́ткаўскі сельсавет** маюць:

* Хаткаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нараўлянскага раёна Гомельскай вобласці
* Хаткаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці
Аперацыя «Дугавая лямпа»

**Аперацыя «Дугавая лямпа»** () — кодавая назва ўсіх баявых аперацый, якія праводзіліся стратэгічнымі бамбардзіроўшчыкамі Boeing B-52 Stratofortress падчас Другой індакітайскай вайны ў 1960—1970-х гадах.

Хоць самалёт B-52 ствараўся выключна як носьбіт ядзернай зброі, недахоп авіябаз у Паўднёвым В’етнаме ў пачатку поўнамаштабнага ўмяшання Злучанных Штатаў у вайну прымусіў амерыканскае камандаванне шукаць альтэрнатыву тактычнай авіяцыі, і B-52 апынуўся найбольш прыдатным варыянтам. Некаторыя самалёты былі мадэрнізаваны ў рамках праграмы «Вялікі жывот» (Big Belly), што дазволіла давесці іх бомбавую нагрузку амаль да 29 т (падчас Другой сусветнай вайны такую ж масу меў цалкам загружаны бомбамі B-17).

Аперацыя «Arc Light» пачалася 18 чэрвеня 1965 года ўдарам групы B-52 па меркаваных пазіцыях партызан НФВПВ у ваеннай зоне D на паўночны ўсход ад Сайгона. B-52 дзейнічалі з авіябаз на востраве Гуам (ЗША), на Філіпінах і ў Тайландзе, выкарыстоўваючыся ў асноўным у Паўднёвым В’етнаме (у тым ліку для падтрымкі войскаў ЗША і саюзнікаў, асабліва падчас аблогі Кхе-Сані і Велікоднага наступлення), а таксама ў Лаосе і Камбоджы. Яны лічыліся самай разбуральнай зброяй, якую задзейнічалі ЗША ў Індакітаі. Партызаны далі B-52 мянушку «шаптала смерць» — падчас налёту перад выбухамі можна было пачуць толькі свіст бомбаў, бо самі самалёты ляцелі на вялікай вышыні і не маглі быць заўважаны або своечасова пачуты з зямлі. Супраць Паўночнага В’етнама стратэгічныя бамбардзіроўшчыкі ўпершыню былі задзейнічаны ў красавіку 1966 года, і да заканчэння масіраваных бамбардзіровак краіны ў 1968 выкарыстоўваліся вельмі абмежавана. У 1972 годзе паветраныя аперацыі супраць ДРВ былі адноўлены, і цяпер B-52 дзейнічалі больш актыўна, асабліва ў снежні 1972 года, калі падчас аперацыі «Linebacker II» яны адзіны раз за ўсю вайну здзейснілі масіраваныя налёты на Ханой і Хайфон.

Апошнія вылеты B-52 у Паўднёва-Усходняй Азіі адбыліся 15 жніўня 1973 года, перад уступленнем у сілу забароны Кангрэса ЗША на вядзенне амерыканскімі ўзброенымі сіламі баявых аперацый у Лаосе. За сем гадоў вайны стратэгічныя бамбардзіроўшчыкі здзейснілі 126 тысяч самалётавылетаў (адзін вылет абыходзіўся амерыканскаму бюджэту ў 40 тысяч долараў). Па амерыканскіх даных, баявыя і небаявыя страты склалі 30 самалётаў (18 страчаны ад дзеянняў праціўніка і 12 — у небаявых інцыдэнтах), прычым усе баявыя страты былі панесены над Паўночным В’етнамам. Бартавым стралкам самалётаў было залічана два збітых знішчальнікі МіГ-21.

Катэгорыя:Другая Індакітайская вайна
Катэгорыя:Паветраныя аперацыі В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі В’етнамскай вайны