open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алеі

[thumb|[Арахісавы алей]]
[thumb|100px|left|[Аліўкавы алей]]
**Алеі** — вадкія тлушчы, атрыманыя з пладоў і насення розных раслін.

Складаюцца на 95—97% з сумесі трыгліцэрыдаў (поўных эфіраў гліцэрыны) вышэйшых насычаных і ненасычаных тлустых кіслот, пераважна С16 і С18, і свабодных тлустых кіслот, фасфатыдаў, воску, токаферолаў, вітамінаў, пігментаў і інш. Не маюць у сабе халестэрыну. У залежнасці ад саставу тлустых кіслот падзяляюцца на высыхальныя (ільняны алей, канапляны алей, тунгавы алей), паўвысыхальныя (соевы алей і макавы алей) і невысыхальныя (какосавы алей, пальмавы алей).

Алеі — вадкія, мазепадобныя ці цвёрдыя афарбаваныя рэчывы, некаторыя з іх таксічныя. Палімерызуюцца пры t=250—300 °С ці пад уздзеяннем кіслароду паветра (паглынаюць да 30%, чым тлумачыцца «прагарканне» алею). Атрымліваюць са здробненага насення, мякаці пладоў алейных раслін, у т.л. алейных культур, прасаваннем ці экстрагаваннем арганічнымі растваральнікамі з ачысткай, адстойваннем, фільтрацыяй, апрацоўкай вадой (гідратацыя), растворамі шчолачаў (рафінацыя), адсарбентамі ці глінамі (адбельванне), вадзяной парай ці вакуумам (дэзадарацыя).

Падзяляюцца на сырыя, рафінаваныя і нерафінаваныя.

Выкарыстоўваюцца як харчовыя прадукты, для прыгатавання кансерваў, маянэзаў, гідрыраваныя алеі — для маргарынаў; у вытворчасці гліцэрыны, тлустых кіслот, алейных лакаў і фарбаў, мазяў, касметычных сродкаў.

## Літаратура 
* Алеі // БЭ ў 18 т. Т. 1. Мн., 1996.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тлушчы
Казімір Гаўрылавіч Чарноўскі

**Казімір Гаўрылавіч Чарноўскі** (, маёнтак Карытніца, Ігуменскі павет, Мінская губерня — , Сарапул) — адзін з першых вынаходнікаў падводнага карабля.

## Біяграфія 
Казімір нарадзіўся ў сям’і небагатага памешчыка. Хлопчык не меў вялікага інтарэсу да навук, але захапляўся чытаннем, абяцаў пры наяўнасці грашовых сродкаў, людзей і будаўнічых матэрыялаў за 40 дзён пабудаваць падводную лодку — карабель, якога на той час не было ні ў адной краіне свету, не з дрэва, як прапанавалі замежныя «калегі», а з металу, прычым Чарноўскі меркаваў выкарыстоўваць лодку для лоўлі жэмчугу ў Фінскім заліве або, пры абсталяванні яе гарматамі, для ваенных мэт. Ён азначыў адсутнасць аптычнай трубы, недапрацоўкі ў канструкцыі вентыляцыйнай сістэмы, малы аб’ём баластных цыстэрнаў і мноства іншых. Базен таксама звярнуў увагу на неабходнасць прыцягнення да работ дасведчаных спецыялістаў, бо падазраваў у аўтары праекта дылетанта, які калі і нахапаўся такіх-сякіх інжынерных ведаў, але ўсё больш дэманстраваў прабелы ў тэхнічнай адукацыі.

## Літаратура 
* *Быховский И. А.* Рассказы о русских кораблестроителях. — Л., 1966.

## Спасылкі 
* Техническое описание проекта К. Чернавского 
* Проект подводной лодки К.Черновского с чертежом 
* Глубокое погружение  
* Подводная лодка Шильдера  

Катэгорыя:Інжынеры
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бялыніцкім раёне
Катэгорыя:Памерлі ва Удмурціі
Катэгорыя:Караблебудаўнікі
Аагамія

**Аагамія** (ад  — яйка і  — шлюб) — тып палавога працэсу (спосаб палавога размнажэння), пры якім зліваюцца розныя па памерах, форме і паводзінах палавыя клеткі (гаметы) і ўтвараецца зігота.

Жаночая гамета — буйная, нерухомая (без жгуцікаў) яйцаклетка (яйцо). Мужчынская гамета (сперматазоід) — значна драбнейшая, звычайна рухомая (з адным або некалькімі жгуцікамі), радзей без жгуцікаў (у некаторых ніжэйшых раслін і некаторьк вышэйшых ракаў) або прадстаўлена толькі генератыўным ядром унутры пылковай трубкі (у многіх голанасенных і ўсіх пакрытанасенных).

Аагамія ўласціва шматклетачным жывёлам, вышэйшым раслінам і многім ніжэйшым.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Эмбрыялогія
Катэгорыя:Палавое размнажэнне
Валянцін Пятровіч Грыцкевіч

**Валянцін Пятровіч Грыцкевіч** (,  — , ) — беларускі ўрач, гісторык, грамадскі дзеяч беларускага згуртавання ў Санкт-Пецярбургу. Кандыдат медыцынскіх навук (1963). Доктар культуралогіі (2003).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Менску ў сям’і настаўніка і медыка. Скончыў у 1950 годзе  сярэднюю школу ў Мінску, пасля ў 1955 годзе Інстытут замежных моў,  у 1956 годзе Мінскі медыцынскі інстытут, у 1957 годзе гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. 

У 1956—1957 гг. працаваў лекарам ва Узлянах Рудзенскага раёна Мінскай вобласці. У1957—1969 гг. — лекарам у Мінску, у 1969—1971 гг. — у Ленінградзе. У 1971—1995 гг. старшы навуковы супрацоўнік Ваенна-медыцынскага музея ў Ленінградзе. З 1980 г. выкладаў таксама гісторыю ў Ленінградскім універсітэце культуры, з 1988 г. дацэнт, потым прафесар кафедры музеязнаўства гэтага ж інстытута. 

Памёр  года ў Санкт-Пецярбургу. Пахаваны ў Мінску на Усходніх (Маскоўскіх) могілках.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя даследаванні В. Грыцкевіча прысвечаны гісторыі беларускай медыцыны (кандыдацкая дысертацыя была абароненая ў 1963 г.) — кнігі «З факелам Гіпакрата», «Адысея наваградскай лекаркі: Саламея Русецкая», а таксама біяграфістыцы, у першую чаргу беларускай інтэлігенцыі ў замежжы — «Падарожжы нашых землякоў», «Дзесяць шляхоў з Вільні», «Нашы славутыя землякі», «Ад Нёмана да берагоў Ціхага акіяна», «Эдуард Пякарскі», у тым ліку біяграфістыцы медыкаў — «Успаміны і дзённікі ў фондах ваенна‑медыцынскага музея: Анатаваны каталог», «Ваенныя медыкі — кавалеры ордэна Славы трох ступеняў»; апісанням падарожжаў як гістарычнай крыніцы — «Шляхі вялі праз Беларусь». Працы ў галіне крыніцазнаўства, музеязнаўства і гісторыі турызму (доктарская дысертацыя на тэму «История музейного дела в мире: До конца XVIII в.» абаронена ў 2003 г.): «История туризма в древности», М.-СПб, 2005; «История музейного дела конца XVIII — начала ХХ вв.», СПб, 2007; «История и теория источниковедения», Мн.: БГУ, 2008 (у сааўтарстве).

## Грамадская дзейнасць 
В. Грыцкевіч — адзін з арганізатараў і неадменны старшыня Беларускага грамадска‑культурнага таварыства ў Пецярбургу (з 1989), член Саюза пісьменнікаў Беларусі, Міжнароднага ПЭН‑цэнтра, ганаровы член Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў, член Рускага геаграфічнага таварыства, Пецярбургскага таварыства гісторыкаў медыцыны, замежны член Беларускага таварыства гісторыкаў медыцыны, член Вялікай Рады Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына».

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі
Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Спіс каралёў Іспаніі

Нумарацыя іспанскіх манархаў працягвае нумарацыю каралёў Кастыліі. Афіцыйна першым, хто прыняў тытул "кароль **Іспаніі**", быў Філіп II.

## Дынастыя Трастамара () 
*(1479-1516) Фердынанд V і Ізабела I (памерла 1504)
* (1516-1555) Хуана I і Феліпэ I (памёр 1506)
* **Nota bene**: Хуана I de iure кіравала разам са сваім сынам Карласам I да сваёй смерці ў 1555 годзе.

## Дынастыя Габсбургаў 
Вядомая ў Іспаніі як «Аўстрыйская» ().

* Карлас I, ён жа імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі як Карл V: 23 студзеня 1516–16 студзеня 1556
* Феліпэ II: 16 студзеня 1556–13 верасня 1598
* Феліпэ III: 13 верасня 1598–31 сакавіка 1621
* Феліпэ IV: 31 сакавіка 1621–17 верасня 1665
* Карлас II: 17 верасня 1665–1 лістапада 1700
** эрцгерцаг Карл, прэтэндэнт 1700-1714 (Вайна за іспанскую спадчыну)

## Дынастыя Бурбонаў 
* Філіп V: 16 лістапада 1700–14 студзеня 1724
* Луіс I: 14 студзеня–31 жніўня 1724
* Філіп V (другі раз): 6 верасня 1724–9 ліпеня 1746
* Фердынанд VI: 9 ліпеня 1746–10 жніўня 1759
* Карл III: 10 жніўня 1759–14 снежня 1788
* Карл IV: 14 снежня 1788–19 сакавіка 1808
* Фердынанд VII: 19 сакавіка–6 мая 1808
* Карл IV (другі раз): 6 мая 1808

## Дынастыя Банапартаў 
* Іосіф I Напалеон: 6 чэрвеня 1808–11 снежня 1813

## Дынастыя Бурбонаў 
* Фердынанд VII (другі раз): 11 снежня 1813–29 верасня 1833
* Ізабела II: 29 верасня 1833–30 верасня 1868
** Марыя Крысціна I Старэйшая, рэгентка 1833-1840, уладу аспрэчваў дон Карлас Старэйшы
** Франсіска дэ Асіс Бурбон, кансорт Ізабелы II, у 1846 годзе атрымаў тытул кароль Іспаніі.

## Савойская дынастыя 
* Амадэй I: 2 студзеня 1871–11 лютага 1873
### Міжцарства: Першая рэспубліка 
* Першая іспанская рэспубліка: 1873–1874
** дон Карлас Малодшы (у Навары і Краіне Баскаў 1872-1876)

## Дынастыя Бурбонаў 
* Альфонса XII: 29 снежня 1874-25 лістапада 1885
* Альфонса XIII: 17 мая 1886-14 красавіка 1931
** Марыя Крысціна II Малодшая, рэгентка 1885—1902

## Міжцарства: Другая рэспубліка і кіраванне Франка 
* Другая Іспанская Рэспубліка: 1931–1939
* Дыктатура Франка: 1939–1975

## Дынастыя Бурбонаў 
* Хуан Карлас I: 22 лістапада 1975–18 чэрвеня 2014
* Філіп VI: 19 чэрвеня 2014-

## Гл. таксама 
* Спіс мужоў іспанскіх манархаў

*
Іспанія
Катэгорыя:Спісы:Іспанія
Іспанія
Буравеснікападобныя

**Буравеснікападобныя**, трубканосыя (*Procellariiformes*) — атрад марскіх птушак.

Выдзяляюцца 4 сямействы: альбатросы, буравеснікавыя, качуркавыя, ныраючыя буравеснікі; 23 роды, каля 100 відаў. Пашыраны на ўсіх акіянах і вялікіх морах. Ёсць у Арктыцы і Антарктыцы, шмат відаў трапляецца ў паўднёвай частцы Ціхага акіяна, у т.л. буравеснік стракататворы.

Даўжыня 14—150 см, маса 0,04—12 кг, размах крылаў 0,3—3,5 м. Апярэнне чорна-белае або бура-белае. Крылы доўгія, вострыя. Дзюба выцягнутая, на канцы кручкападобная, зверху ноздры ў асобных трубачках. Пярэднія пальцы ног злучаны перапонкай. Добра лятаюць, трымаюцца адкрытага мора, на сушы толькі размнажаюцца. Гняздуюцца калоніямі. Яйцы кладуць на зямлю або ў шчыліны паміж камянёў. Кормяцца марскімі беспазваночнымі, рыбай, адкідамі.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Атрады птушак
Голубападобныя

**Голубападо́бныя** (*Columbiformes*) — атрад птушак.

Выдзяляюцца 3 сямействы: галубіныя, дронтавыя, рабковыя; 316 відаў. Пашыраны ва ўмераных і трапічных шыротах зямнога шара. Вядомы з верхняга эацэну. Дрэвавыя або наземныя птушкі. Бываюць галубы свойскія (больш за 150 парод) і паўсвойскія. Існуе галіна птушкагадоўлі — голубагадоўля. На Беларусі 6 відаў: з сямейства галубіных вяхір, шызы голуб, клінтух, туркаўка звычайная, туркаўка кольчатая і з сямейства рабковых — саджа, або капытка — выпадкова залётны від. Вядомы таксама: вандроўны голуб, белагруды (беласпінны) голуб, каменны (скалісты) голуб, буры голуб, белабрухі рабок і інш.

Даўжыня цела 15—78 см, маса 30 г — 20 кг (дронты). У большасці відаў самцы буйнейшыя і ярчэй афарбаваныя за самак. Апярэнне шчыльнае. Крылы падоўжаныя, завостраныя (акрамя дронтаў). Валлё і мускульны страўнік добра развітыя. Пераважна расліннаедныя, збіраюць корм звычайна на зямлі. Манагамы. Гняздуюцца на дрэвах, у дуплах, норах на абрывістых берагах рэк, нішах пабудоў, на дахах. Бацькі кормяць птушанят адрыжкай з валляка або асаблівым «птушыным малаком».

Аб'екты спартыўнага палявання. Некаторыя ахоўваюцца.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Атрады птушак
Саджы

**Саджы** (*Syrrhaptes*) — род птушак сямейства рабкавыя.

Характэрныя апераныя пальцы, задні палец адсутнічае.

Род ўключае 2 віды:

* 
* 

Першы від распаўсюджаны ад нізоўяў Волгі на захадзе да Заходняй Манчжурыю на ўсходзе, перыядычна здзяйсняе масавыя вылеты на захад і ўсход ад арэала. Другі від засяляе горныя сістэмы Тыбета і Паміра.

Катэгорыя:Рабкападобныя
Вяхір

**Вяхір**, голуб вялікі (*Columba palumbus*) — від птушак роду галубоў.

## Апісанне 
Даўжыня цела 38-45 см, размах крылаў 71-80 см. Большы за iншых галубоў, з больш доўгiм хвастом, па баках шыi i зверху на крылах белыя плямы. Маладыя без плям на шыi, крыху больш цёмныя i з шэрай дзюбай. Голас: буркаванне самца пяціскладовае «гру-грух-гру-ру-ру», у шлюбным палёце або ўзлятаючы птушка часта лопае крыламi.

## Пашырэнне 
thumb|left|Вяхір у Мінску
Гняздуе ва ўмераных шыротах Еўропы і Заходняй Сібіры, а таксама на паўночным усходзе Афрыкі. У залежнасці ад раёна пражывання, аселы, пералётны або часткова пералётны від. На Беларусі звычайная, але ў многіх месцах нешматлікая птушка.

Насяляе акаймаванні высакастволых лясоў паблізу палёў і рачных далін, а таксама групы высокіх дрэў у сельскагаспадарчым ландшафце, прырэчныя лясы, алеі сярод палёў, гарадскія паркі. У Альпах даходзіць да 1600 м, на Каўказе — да мяжы букавых лясоў.

## Асаблівасці біялогіі 
Корміцца насеннем збожжавых, ягадамі чарніц, жалудамі і інш.

Асцярожная птушка, у перыяд размнажэння хаваецца ў лістоце дрэў і змаўкае пры з'яўленні чалавека ці буйной жывёлы.

Гняздуе на галінах дрэў каля ствала, звычайна ў цэнтр. частцы кроны, радзей у кустах (напр., у стэпавых біятопах), на зямлі або пад пнём, зрэдку на гарышчах будынкаў або скалах, вельмі рэдка ў адтулінах будоўляў. Гняздо — няшчыльна ўкладзеная куча галінак, якая прасвечваецца знізу, без высцілкі. Звычайна 2 птушаняці. Яйкі з аднолькавымі канцамі, падоўжаныя, белыя з бляскам.

## Падвіды 
* *C. p. palumbus* – Еўропа, цэнтральна-заходняя частка азіяцкай Расіі;
* *C. p. maderensis* — Мадэйра (верагодна, знік);
* *C. p. azorica* — Азорскія астравы;
* *C. p. excelsa* — Паўночная Афрыка;
* *C. p. iranica* — паўднёвы ўсход Каўказа, Іран і поўдзень Туркменістана;
* *C. p. casiotis* — ад Індыі да паўднёвага ўсходу Еўропы.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Галубы
Эдж

**Эдж** () — незаселены востраў у складзе архіпелага Шпіцберген, размешчаны ў паўднёва-ўсходняй яго частцы. Мае плошчу 5030 км ², што робіць яго трэцім па велічыні ў архіпелагу. Названы ў гонар Томаса Эджа, англійскага гандляра і кітабоя, які адкрыў востраў у 1613 годзе.

Катэгорыя:Астравы архіпелага Шпіцберген
Дэбора Кара Ангер

**Дэбора Кара Ангер** (анг. Deborah Kara Unger; нар. 31 сакавіка 1964 г., Ванкувер, Брытанская Калумбія) — канадская актрыса. Яна вядомая па сваіх ролях у фільмах «Аўтакатастрофа» (1996), «Гульня» (1997), «Ураган» (1999), Белы шум (2005), «Сайлент Хіл» (2006) і «88 хвілін» (2008).

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі ўніверсітэта Брытанскай Калумбіі
Райхенау

**Райхенау** () — востраў у Бодэнскім возеры, ледзь заходней горада Канстанц, Германія. Вядомы дзякуючы бенедыктынскаму кляштару, які ўзнік у 724 г. і на працягу VIII—XI стст. заставаўся найважнейшым культурна-рэлігійным цэнтрам Паўднёвай Германіі (гл. кляштар Райхенау).

Праз гэты кляштар праязджалі амаль усе пілігрымы, якія накіроўваліся з Паўночнай Еўропы ў Італію. У Райхенау былі свая школа, скрыпторый і мастацкая майстэрня, з якой паходзяць лепшыя ілюмінаваныя манускрыпты X—XI стст. З ім звязана місіянерская дзейнасць Кірыла і Мяфодзія ва Усходняй Еўропе.

Абацтва ў Рейхенау змарнела з прычыны суперніцтва з Санкт-Галенам і падпала пад кіраванне канстанцскага біскупа. У 1757 г. кляштарныя землі былі секулярызаваны, а ў 1803 г. зачынены і сам кляштар. Найбагацейшая бібліятэка, тэксты якой уключалі «Баварскага географа», была перавезена часткова ў Карлсруэ, а часткова ў Мюнхен.

У 2000 г. увесь востраў з кляштарнай царквой св. Георгія X стагоддзя і двухпавярховым адміністрацыйным фахверкавым будынкам XIV стагоддзя быў абвешчаны помнікам Сусветнай спадчыны. У храме захаваліся найрэдкія фрэскі атаніянскага часу.

## Фотагалерэя 

Выява:Reichenau.JPG|Від са швейцарскага берага
Выява:Hegne und Reichenau.jpg
Выява:Oberzell.jpg
Выява:Niederzell.jpg

## Спасылкі 
* www.reichenau.de
* www.insel-reichenau.de 

Катэгорыя:Азёрныя астравы
Катэгорыя:Астравы Германіі
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Германіі
Катэгорыя:Архітэктура перыяду Каралінгаў
Джордж Майкл

**Гіоргіяс Кірыя́кас Панаёту** (; , Лондан — , Оксфардшыр), больш вядомы пад псеўданімам **Джордж Майкл** () — папулярны брытанскі спявак. За яго сольную кар’еру і пакуль ён быў удзельнікам дуэта «Wham!» былі прададзены каля 80 мільёнаў яго запісаў. Уладальнік двух прэмій «Грэмі» — за «альбом года» («Faith», 1988 год) і лепшы R&B дуэт (з Арэтай Франклін, 1987 год).

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* Faith (1987)
* Listen Without Prejudice, Vol. 1 (1990)
* Older (1996)
* Ladies And Gentlemen: The Best Of George Michael (1998)
* Songs From The Last Century (1999)
* Patience (2004)
* Twenty Five (2006)

### Сінглы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100 
* «Careless Whisper» (1985)
* «I Knew You Were Waiting For Me» (1986, дуэт з Арэтай Франклін)
* «Faith» (1987)
* «Father Figure» (1988)
* «One More Try» (1988)
* «Monkey» (1988)
* «Praying For Time» (1990)
* «Don’t Let the Sun Go Down on Me» (1991, дуэт з Элтанам Джонам).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Джорджа Майкла
* Джордж Майкл — Расія (GeorgeMichael.ru): фан-клуб, дыскаграфія, музыка
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лондане
Катэгорыя:Спевакі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Выканаўцы Epic Records
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Ivor Novello Awards
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BRIT Awards
Катэгорыя:Пераможцы MTV Video Music Awards
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Актывісты ЛГБТ-руху ў Вялікабрытаніі
Чырвоны Кастрычнік

Назву **Чырво́ны Кастры́чнік** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Чырвоны Кастрычнік — вёска ў Лепельскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Чырвоны Кастрычнік — пасёлак у Добрушскім раёне
** Чырвоны Кастрычнік — пасёлак у Рэчыцкім раёне
* Мінская вобласць:
** Чырвоны Кастрычнік — вёска ў Барысаўскім раёне

## Іншае 
* Чырвоны Кастрычнік — рабочы пасёлак у Гомелі.
* Чырвоны Кастрычнік — жылы масіў у Гомелі.
* Чырвоны Кастрычнік — раённая газета Акцябрскага раёна.
* Чырвоны Кастрычнік — партызанскі атрад.
Дэбі Гібсан

**Дэбора Эн Гібсан** (; нар. , Бруклін, Нью-Ёрк), больш вядомая як **Дэбі Гібсан** — амерыканская спявачка, кумір тынэйджараў канца 1980-х-пачатку 1990-х гадоў. У 17 гадоў Гібсан стала самым маладым музыкантам, які напісаў, выканаў і выпусціў песню, якая заняла першае месца ў амерыканскім хіт-парадзе Billboard Hot 100, пабіўшы рэкорд Джорджа Майкла.

Яна рэгулярна з’яўлялася на вокладках часопісаў для падлеткаў, такіх як Tiger Beat ў ЗША. Пасля Гібсан займалася брадвейскімі пастаноўкамі і здымкамі ў незалежных фільмах і на тэлебачанні. Яна працягвае займацца музыкай і па сённяшні дзень.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* *Out of the Blue* (1987)
* *Electric Youth* (1989)
* *Anything Is Possible* (1990)
* *Body Mind Soul* (1992)
* *Think With Your Heart* (1995)
* *Deborah* (1997)
* *M.Y.O.B.* (2001)
* *Colored Lights: The Broadway Album* (2003)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы ЗША
Крыжадзюбы

**Крыжадзюбы** (*Loxia*) — род птушак сямейства уюрковых (*Fringillidae*), атрада вераб'інападобных (*Passeriformes*). Жывуць у лясах Паўночнага паўшар'я, сілкуюцца галоўным чынам насеннем іглічных раслін. Могуць гнездаваць летам і зімой.

## Класіфікацыя 
Адрозніваюць шэсць відаў, на Беларусі — 3 віды:
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Уюрковыя
Красадзён

**Красадзён**, таксама **Лілейнік** (*Hemerocállis*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Назва 
Назва роду *Hemerocallis* паходзіць ад грэч. ἡμέρα — «дзень, суткі» і καλός — «прыгожы», што звязана з кароткатэрміновым красаваннем большасці відаў, кожная кветка звычайна цвіце адзін дзень.

## Апісанне 
Шматгадовыя травяністыя карэнішчавыя расліны. Лісце прыкаранёвае, двухраднае, доўгае, шырокалінейнае. Кветаносы вышынёю 30—100 см. Лейкападобныя кветкі буйныя, жоўтыя або аранжавыя ў мяцёлчатых ці галоўчатых суквеццях. Плод — трохгранная каробачка.

## Пашырэнне 
Каля 15 відаў (20). Пашыраны ва ўмерана цёплых раёнах Еўразіі — ад Еўропы да Кітая, Карэі і Японіі; у Заходняй Еўропе, ЗША, на Каўказе — здзічэлыя. Вырошчваецца са старажытнага часу. Мае больш за 10 тыс. форм і сартоў. На тэрыторыі Беларусі інтрадукаваны , ,  і .

## Выкарыстанне 
Дэкаратыўныя расліны. Вяленыя кветкі ў некаторых краінах ужываюць як прыправу да ежы.

## Літаратура 
*  — С. 65.

## Спасылкі 
* 
* Hemerocallis // The Plant List

Катэгорыя:Асфадэлавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Крыжавікі

**Крыжавікі** (*Araneus*) — род аранеаморфных павукоў сямейства .

## Апісанне 
На верхнім баку брушка маюцца белыя або светла-бурага колеру плямы, якія ўтвараюць крыж. Памеры самкі ад 17 мм да 26 мм, самца — 10-11 мм. Поласць цела мае змешаную прыроду — міксацэль — яна ўтварылася пры злучэнні першаснай і другаснай поласцяў цела.

## Пражыванне 
Вылучаюць больш за 1000 відаў крыжавікоў, на тэрыторыі Беларусі 15 відаў.

## Харчаванне 
Крыжавік можа чакаць здабычу, седзячы як у цэнтры павуціння, так і побач з ім, на сігнальнай нітцы. Асноўны здабычай для яго з’яўляюцца мухі і камары. Калі ў сетку трапіцца што-небудзь не вельмі ядомае (напрыклад, атрутная аса), то павук можа дапамагчы ёй вызваліцца, абрываючы павуцінку. Са злоўленай здабычай крыжавік можа паступаць па-рознаму. Калі вельмі галодны, то можа тут жа пачаць жэрці, але часцей за ўсё сцягвае яе ў зацішны куток або проста аблытвае павуціннем і пакідае да больш падыходнага моманту.
Анцівох Дзмітрыевіч Кантэмір

**Анцівох Дзмітрыевіч Кантэмір** (; ; ) — расійскі паэт-сатырык і дыпламат, дзеяч ранняй расійскай Асветы. Найбуйнейшы расійскі паэт сілабічнай эпохі (да рэформы Традзьякоўскага — Ламаносава).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.8. Мн., 1999, С.8

Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Расіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Катэгорыя:Дыпламаты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Філосафы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Лексікографы
Катэгорыя:Царкоўнаславянская мова
Анцівох Дзмітрыевіч
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Асобы на манетах
Клінтух

**Клінтух** (*Columba oenas*) — голуб, блізкі сваяк насельніка буйных гарадоў шызага голуба.

## Апісанне 
Даўжыня цела 30-36 см, размах крылаў 62-69 см, маса 270—310 г. Колер цёмны, без белага надхвосця, канцы крылаў чорныя, палосы на крылах невыразныя, размытыя. Афарбоўка ўнутранага боку крылаў аднаго колеру з грудзямі.

## Пашырэнне 
Гняздуе ва ўмераных шыротах Еўропы і Заходняй Сібіры, а таксама на паўночным усходзе Афрыкі. У залежнасці ад раёна пражывання, аселы, пералётны або часткова пералётны від. На Беларусі звычайная, але ў многіх месцах нешматлікая птушка.

Насяляе старыя дуплістыя дрэвастоі (звычайна лісцевыя), а таксама сасновыя, з лістоўніц або мяшаныя бары, звычайна на мяжы з адкрытымі тэрыторыямі (напр., палямі) і не вельмі далёка ад вады. Можа засяляць скальныя шчыліны, норы трусоў або адтуліны ў пабудовах і руінах. У Альпах даходзіць да 1000 м, а ў Грэцыі і Балгарыі — нават да 2000 м над у.м.

## Асаблівасці біялогіі 
Корміцца насеннем дзікіх і культурных раслін. Асцярожная птушка, у перыяд размнажэння хаваецца ў лістоце дрэў і змаўкае пры з’яўленні чалавека ці буйной жывёлы.

Гняздо ў дупле высокага дрэва, часцей за ўсё бліжэй да яго сярэдзіны (ахвотна займае дуплы пасля D. martius), у адтулінах пабудоў, ямах на скалах або нават норах трусоў. З пругкіх галінак лісцевых дрэў, укладзеных слаямі крыж-накрыж (звычайна даўжэйшых за дыяметр дупла) і таму загнутых унутр; высцілка з моху і дробных карэньчыкаў (у перыяд выкормлівання птушанят пакрываецца слаямі памёту).

Яйкі (1-2) авальныя з аднолькавымі тупымі канцамі, белыя з моцным бляскам.

## Падвіды 
* *C. o. оenas* — Еўропа, Паўночная Афрыка, Малая і Цэнтральная Азія да Заходняй Сібіры;
* *C. o. hyrcana* — Паўночны Іран;
* *C. o. yarcadensis* — Усходні Туркестан, Цянь-Шань.

## Літаратура 
* 
* 
* Клінтух // Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Галубы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Быкі Гісанда

**Быкі Гіса́нда** () — від верака, комплекс кельтыберскіх скульптур, размешчаных на ўзгорку Гісанда (муніцыпалітэт Эль-Т'ембла, правінцыя Авіла, Іспанія).

Статуі выкананы з граніту каля II стагоддзя да н.э. і адлюстроўваюць чацвераногіх жывёл (як відаць, быкоў ці кныраў). Магчыма, мелі культавае значэнне.

Ля «быкоў Гісанда» 14 красавіка 1458 года быў падпісаны дагавор паміж інфантай Ізабелай і яе братам Энрыке IV, паводле якога яна станавілася яго спадчынніцай. Дагавор завершыў эпоху феадальных міжусобіц у Іспаніі.

## У іспанскай культуры 
Быкі Гісанда некалькі разоў згаданы ў «Дон Кіхоце» Сервантэса, а таксама ў паэта Федэрыка Гарсіа Лоркі.

## Гл. таксама 
* Дама з Эльчэ

## Спасылкі 
* Быкі Гісанда    на сайце *artehistoria.jcyl.es* Відэа

Катэгорыя:Авіла (правінцыя)
Катэгорыя:Скульптуры Іспаніі
Катэгорыя:Іберы
Канто (раўніна)

**Канто́**, **Такійская раўніна** () — найбольшая раўніна ў Японіі на ўсходзе вострава Хонсю ў рэгіёне Канто.

Плошча раўніны каля 13 000 км². Шырыня 15—65 км. канто — тэктанічная ўпадзіна запоўненая антрапагенавымі марскімі і рачнымі наносамі з праслойкамі вулканічнага попелу. Часта адбываюцца землетрасенні, адно з якіх у 1923 годзе разбурыла горад Токіа. Рэльеф тэрасаваны на вышыні 20, 40, 60, 100 м. Ніжняя дэльтавая нізінная тэраса («та») пад рысавымі палямі. Найвышэйшая тэраса («хата») на вышыні 200—300 м — нахіленае плато з узгоркамі, моцна расчлянёнае, пад цытрусавымі плантацыямі. Клімат умераны мусонны.

Субтрапічныя лясы і хмызнякі з вечназялёнага дуба, японскай хвоі, бамбуку, камфорнага дрэва, дрэвападобнага самшыту займаюць каля паловы плошчы тэрыторыі. Плошча лугоў каля 3 %. Астатняя тэрыторыя раўніны распрацоўваецца пад сельскагаспадарчыя ўгоддзі. Вырошчваюць рыс, ячмень, пшаніца. Маюцца тутавыя насаджэнні. Развіта агародніцтва, кветкаводства, садаводства, жывёлагадоўля, марскі промысел.

Густая сетка рэк і каналаў. Рэкі: Кіну, Нака, Тонэ, Суміда, Аракава, Сагамі і іншыя.

Марскія парты: Токіа, Якагама, Кодзіма.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Канто (рэгіён)
Катэгорыя:Раўніны Японіі
Катэгорыя:Геаграфія Японіі
Канфар

[thumb|Канфар. [Луўр. Праца Вазапісца Вялікага Афінскага канфара]]
**Канфар** () — старажытнагрэчаскі посуд для піцця ў форме кубка з двума вертыкальнымі ручкамі. З канфараў пілі грэчаскія багі, напрыклад, з канфарам часта атаясамліваўся Дыяніс. Нярэдка канфар выкарыстоўваўся для ахвярапрынашэнняў ці як прадмет культу. Такім чынам, як посуд для піцця канфар нёс у сабе рэлігійную нагрузку. Магчыма, што першапачаткова канфар выкарыстоўваўся выключна для культавых абрадаў.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.8. Мн., 1999, С.9

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Посуд Старажытнай Грэцыі
Макс Шмелінг

**Максіміліян Адольф Ота Зігфрыд Шмелінг** (), больш вядомы як **Макс Шмелінг** (ням. Max Schmeling, 28 верасня 1905, Клайн-Лукаў, Укермарк, Германія - 2 лютага 2005, Венцэндорф) — нямецкі баксёр-прафесіянал, першы (і да 2007 года адзіны) нямецкі чэмпіён свету ў суперцяжкай вазе.

## Спасылкі 
* Паслужны спіс 

Катэгорыя:Баксёры Германіі
Катэгорыя:Баксёры 1920-х
Катэгорыя:Баксёры 1930-х
Катэгорыя:Баксёры 1940-х
Катэгорыя:Баксёры цяжкай вагавай катэгорыі
Канькабежны спорт

**Канькабежны спорт** або **хуткасны бег на каньках** — від спорту, у якім неабходна як мага хутчэй пераадолець пэўную дыстанцыю на лядовым стадыёне па замкнёным крузе.

У праграму зімовых Алімпійскіх гульняў хуткасны бег на каньках у мужчын ўваходзіў з самага пачатку, з 1924 года, пачынаючы з 1960 года праводзяцца і спаборніцтвы сярод жанчын. Першынство разыгрывалася на чатырох дыстанцыях — 500, 1500, 5000, 10000 м і ў мнагабор'і. У 1928 годзе спаборніцтвы на дыстанцыі 10 000 м не праводзіліся, заліку ў суме мнагабор'я не было. Сучасная праграма зімовых Алімпійскіх гульняў ўключае праходжанне кароткіх — 500, 1000 (у мужчын з 1976 года), і 1500 м, і доўгіх — 3000, 5000 (у жанчын з 1988 года), і 10000 м дыстанцый. Удзельнікі спаборніцтваў бягуць парамі — адзін па знешняй, другі — па ўнутранай дарожках. На кожнай дыстанцыі ад нацыянальнай каманды могуць выступаць 3 спартсмены. Да 1972 года на дыстанцыях 500 і 1500 м у мужчын маглі выступаць 4 спартсмены. Абсалютная першынство ў мнагабор'і не разыгрываецца. Толькі ў 1924 годзе алімпійскі чэмпіён вызначаўся па суме месцаў, занятых на чатырох дыстанцыях.

## Выбітныя канькабежцы Беларусі 
[thumb|[Ігар Жалязоўскі на чэмпіянаце свету па спрынтарскім шматбор'і, Нідэрланды, 24.2.1985]]
* Ігар Мікалаевіч Жалязоўскі
* Анжаліка Пятроўна Кацюга
* Віталь Сяргеевіч Міхайлаў
* Святлана Мікалаеўна Радкевіч
* Юлія Дзмітрыеўна Ясёнак

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.8. Мн., 1999, С.17

## Спасылкі
Кантрабанда

250px|thumb|Канфіскаваная кантрабандная партыя зброі
**Кантрабанда** (, ад італ. Contra — супраць і італ. Bando — урадавы ўказ) — незаконнае перамяшчэнне праз дзяржаўную мяжу тавараў, каштоўнасцяў і іншых прадметаў, гэта значыць перасоўванне тавараў, каштоўнасцяў і іншых прадметаў, якое суправаджаецца парушэннем патрабаванняў мытнага заканадаўства.

## Цыгарэты 
thumb|240px|Кантрабанда ў Англію расійскіх цыгарэт, схаваных у бетонным блоку (2010 г.)
У 2012 годзе траціна сусветнага экспарту цыгарэт прыпала на кантрабанду. Прыбытковасць кантрабанды адной скрыні (50 блокаў) цыгарэт склала $1766, фургона — $78 500, кантэйнера — $1,57 млн.

## Беларусь 
Паводле 228-га артыкула Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь 1999 года, кантрабанда вартасцю звыш 2000 базавых велічыняў караецца спагнаннем або абмежаваннем свабоды на тэрмін да 5 гадоў. Пагатоў кантрабанда дурманлівых і радыёактыўных рэчываў, атруты, выбухоўкі, зброі і боепрыпасаў караецца пазбаўленнем свабоды на тэрмін ад 3 да 7 гадоў з магчымай канфіскацыяй маёмасці. За кантрабанду ў змове з іншай асобай, або з гвалтам супраць мытніка, ці асабліва небяспечных дурманлівых рэчываў прадугледжваецца зняволенне ад 5 да 10 гадоў з магчымай канфіскацыяй маёмасці. Кантрабанда ў складзе арганізаванай групы караецца зняволеннем ад 7 да 12 гадоў з магчымай канфіскацыяй маёмасці.

Артыкул 14.1 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях 2003 года прадугледжвае спагнанне ад 30 да 50 базавых велічыняў (б.в.) з магчымай канфіскацыяй тавара і транспартнага сродку, на якім яго везлі, за правоз тавараў (вартасцю менш за 2000 б.в.) праз мяжу ў абыход мытні. Пагатоў з індывідуальнага прадпрымальніка (ІП) ў такім выпадку спаганялі ад 100 да 150 базавых велічыняў, з юрыдычнай асобы — ад 500 да 800 базавых велічыняў, таксама з магчымай канфіскацыяй тавару і транспарта. Правоз тавараў, якія падлягаць дэклараванню, праз мытню ў тайніку або з наданнем выгляду іншага тавара прадугледжвае спагнанне да 30 базавых велічыняў з магчымай канфіскацыяй тавара, тайніка і транспарта. Пагатоў з ІП спаганялі да 100 базавых велічыняў, з юрыдычнай асобы — да 500 базавых велічыняў, таксама з магчымай канфіскацыяй тавара, тайніка і транспарта.

## У культуры 
Паэт Янка Сіпакоў напісаў баладу «Кантрабанда» пра беларускага першадрукара Францыска Скарыну.

## Галерэя 

Policía de Misiones interceptó media tonelada de marihuana en Puerto Leoni (06).jpg|Кантрабанда 550 кг марыхуаны на грузавіку (Аргенціна, 2017 г.)
San Luis CBP Nabs Smuggler with $67K of Meth (14241725992).jpg|Кантрабанда 10 кг метамфетаміну ў аўтамабільнай шыне (ЗША, 2014 г.)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 


Катэгорыя:Злачынствы ў сферы эканамічнай дзейнасці
Катэгорыя:Мытная справа
Тэадор Шасерыё

**Тэадор Шасерыё** (; 20 верасня 1819, Санта-Дамінга — 8 кастрычніка 1856, Парыж) — французскі мастак.

## Біяграфія 
thumb|300px|left|*З’ява здані Банка Макбет*.
Вучыўся ў парыжскім вучылішчы вытанчаных мастацтваў, затым у майстэрні Энгра. Тэадор быў самым юным выхаванцам Энгра, пры гэтым мастак часта ставіў яго ў прыклад іншым вучням, завучы «будучым Напалеонам жывапісу». Спачатку пісаў карціны на класічныя і рэлігійныя сюжэты, клапоцячыся галоўным чынам пра стыльнасць малюнка і вонкавую прыгажосці выяў, але потым далучыўся да групы рамантыкаў і пераймаў Э. Дэлакруа. У гэтым другім кірунку ён асабліва паспяхова працаваў пасля сваёй паездкі ў Алжыр і на Усход, дзе набыў рэдкае ўменне перадаваць яркасць і жар паўднёвага сонца і выдатна вывучыў мясцовыя тыпы і побыт.

З ранніх прац Шасерыё найбольш вядомыя «Палонныя траянкі на марскім беразе», «Сусана і старцы», «Венера Анадыямена», «Андрамеда, якую прыкоўваюць да скалы нерэіды», «Хрыстос на Елеанскай гары», «Туалет Эсфіры», а з пазнейшых — «Субота ў яўрэйскім квартале Канстаніны», «Арабскія вершнікі, якія вязуць з поля бітвы трупы сваіх забітых таварышаў», «Арабскія шэйхі, якія адпраўляюцца на бітву», «Тэпідарый у пампейскіх тэрмах» (у Луўрскім музеі ў Парыжы), «Адпачываючая купальшчыца» і некаторыя іншыя.

Апроч жывапісу Шасерыё стварыў таксама цыклы афартоў на сюжэты шэкспіраўскіх «Атэла» (15 лістоў) і «Гамлета» (30 лістоў).

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Юлія Дзмітрыеўна Ясёнак

**Юлія Дзмітрыеўна Ясёнак** (нар. 9 ліпеня 1983) — беларуская канькабежка, удзельніца чэмпіянатаў свету і Еўропы.

## Спасылкі 
* Профіль на Jakub Majerski’s Speedskating Database

Катэгорыя:Канькабежцы Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па канькабежным спорце
Віталь Сяргеевіч Міхайлаў

**Віталь Сяргеевіч Міхайлаў** (нар. 24 жніўня 1986, Віцебск, БССР) — беларускі канькабежац, рэкардсмен Беларусі, чэмпіён Беларусі, прызёр чэмпіянату свету сярод юніёраў.

Катэгорыя:Канькабежцы Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па канькабежным спорце
Святлана Мікалаеўна Радкевіч

**Святлана Мікалаеўна Радкевіч** (нар. 9 кастрычніка 1979 года, Мінск, Беларуская ССР) — беларуская канькабежка, якая спецыялізуецца на спрынтарскіх дыстанцыях (500 і 1000 метраў). Неаднаразовая абсалютная чэмпіёнка Беларусі па спрынтарскім шматбор'і. Удзельніца трох зімовых Алімпійскіх гульняў (2002, 2006, 2010).

На Алімпійскіх гульнях поспехаў не дамагалася: вышэйшая дасягненне Радкевіч - 27-е месца з 29 удзельніц на дыстанцыі 500 метраў у 2006 годзе ў Турыне. У 2006 і 2010 гадах Радкевіч была адзінай, хто прадстаўляў Беларусь у алімпійскіх спаборніцтвах канькабежцаў.

## Святлана Радкевіч на Алімпійскіх гульнях 
## Спасылкі 
* 
* *Святлана Радкевіч* — профіль на сайце SpeedskatingNews

Катэгорыя:Канькабежцы Беларусі
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па канькабежным спорце
Індывідуалізм

**Індывідуалізм** (, ад  — непадзельнае) — маральны, палітычны і сацыяльны светапогляд (Філасофія, ідэалогія), якое падкрэслівае індывідуальную свабоду, першараднае значэнне асобы, асабістую незалежнасць і вызнае прынцып «спадзявацца на самога сябе». Індывідуалізм супрацьпастаўляе сябе ідэі і практыцы падаўлення асобы, асабліва калі гэта прыгнечанне ажыццяўляецца грамадствам ці дзяржавай. Такім чынам, індывідуалізм — супрацьлегласць камунізму, халізму, сацыялізму, фашызму, этатызму, таталітарызму, калектывізму, камунітарызму, і іншых ідэалогій, якія настойваюць на падначаленні індывіда грамадству.

## Палітычны індывідуалізм 
У палітычнай філасофіі індывідуалістычная тэорыя ўрада сцвярджае, што дзяржава павінна выконваць выключна ахоўную функцыю, гэта значыць абараняць свабоду кожнага індывіда, дзейнічаць як ён хоча, з адной толькі умовай, каб ён не рабіў замах на свабоду іншага.

## Глядзіце таксама 
* Лібералізм
* Лібертарыянства

Катэгорыя:Філасофскія кірункі і школы
Катэгорыя:Этыка
Катэгорыя:Паліталогія
Катэгорыя:Рысы асобы
Катэгорыя:Палітычныя тэорыі
Анжаліка Пятроўна Кацюга

**Анжаліка Пятроўна Кацюга** (нар. 25 мая 1970, Мінск, БССР) — беларуская канькабежка. Прызёр чэмпіянатаў свету ў спрынтэрскім мнагабор'і і на дыстанцыі 500 метраў. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2002).

## Біяграфія 
Выступала на чэмпіянатах свету па спрынце з 1995 года.

На Алімпійскіх гульнях 1998 года ў Нагана заняла 16-е месца на дыстанцыі 500 метраў і 25-е на дыстанцыі 1000 метраў.

У 2002 годзе стала бронзавым прызёрам чэмпіянату свету ў спрынтэрскім мнагабор'і.

На Алімпійскіх гульнях 2002 года ў Солт-Лэйк-Сіці стала пятай на 500 м і 12-га на 1000 м.

У 2003 годзе заняла 3-е месца на чэмпіянаце свету па асобных дыстанцыі на 500 м. Праз год стала другой на 500 м.

У 2005 годзе стала другой на чэмпіянаце свету па спрынце.

У верасні 2005 года прэс-служба ISU абвясціла, што ў лютаўскіх пробах крыві спартсменкі узятых на фінале Кубка свету ў Херэнвене выяўленыя сляды анабалічных стэроідаў і Кацюга была дыскваліфікаваная на два гады, а таксама пазбаўленая перамогі на 500 м на гэтым этапе.   Беларуская федэрацыя падавала пратэст, які дазволіў Кацюга прыняць удзел на першых стартах у сезоне 2005/2006, аднак пазней дыскваліфікацыя была пацверджана і Кацюга не змагла ўдзельнічаць на Алімпіядзе 2006 у Турыне.

Пасля дыскваліфікацыі стала трэнерам беларускай зборнай.

У 2009 годзе зноў прыняла ўдзел у чэмпіянаце свету па асобных дыстанцыях, заняўшы 21-е месца на дыстанцыі 500 м і 23-е на 1000 м.

## Спасылкі 
* Статыстыка выступаў

Катэгорыя:Канькабежцы Беларусі
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па канькабежным спорце
Шэнгавіт (станцыя метро)

**«Шэнгавіт»** () — станцыя Ерэванскага метрапалітэна. Адкрыта 26 снежня 1985 года на лініі «Дружба» — «Плошча Гарэгіна Нждэ». У 1996 годзе ад станцыі была пракладзена лінія на «Чарбах». На гэтай лініі размешчана дэпо метрапалітэна, адзінае ў Ерэване.

Катэгорыя:Станцыі Ерэванскага метрапалітэна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:1985 год у Ерэване
Саманта Стосур

**Саманта Джэйн Стосур** (анг. Samantha Jane Stosur; нар. 30 сакавіка 1984, Брысбен, Квінсленд, Аўстралія) — аўстралійская тэнісістка.

* Экс-першая ракетка свету ў парным разрадзе.
* 5-кратная пераможца турніраў Вялікага шлема (1 — жаночы адзіночны разрад, 2 — жаночы парны разрад, 2 — змяшаны парны разрад).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* Профіль на сайце WTA  
* Профіль на сайце ITF 
* Профіль на сайце Кубка Федэрацыі  

Катэгорыя:Тэнісісткі Аўстраліі
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Першыя ракеткі свету (жанчыны)
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па тэнісе ў змяшаным парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў змяшаным парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў жаночым адзіночным разрадзе
Трубказуб

**Трубказуб афрыканскі** (*Orycteropus afer*) — млекакормячае, адзіны сучасны від атрада трубказубых (*Tubulidentata*).

## Апісанне 
Даўжыня цела да 158 см, хваста да 71 см, вышыня ў карку да 65 см, маса звычайна 50–70 (да 100) кг. Скура тоўстая, ружавата-шэрая, пыса і хвост святлейшыя. Цела пакрыта рэдкімі шчаціністымі светлымі ці бураватымі валасамі, на канечнасцях валасяное покрыва гу­сцейшае і цямнейшае. Вушы доўгія (да 21 см), трубкаватыя. Канец морды выцягнуты ў трубку, заканчваецца расшырэннем з ак­руглымі нозд­рамі; вочы маленькія, язык доўгі, клейкі, вушы вялікія, моцны муску­лісты хвост. Зубы складаюцца са зрослых дэнтынавых трубачак (адсюль назва), растуць усё жыццё. Пярэднія канечнасці чатырох-, заднія пяціпальцыя, з моцнымі капытападобнымі кіпцюрамі, з дапамогай якіх трубказубы разбураюць тэрмітнікі, рыюць грунт.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў Афрыцы, выключаючы паўночную яе частку і дажджавыя экватарыяльныя трапічныя лясы. Насяляе розныя ландшаф­ты, аддае перавагу саваннам.

## Асаблівасці біялогіі 
Актыўнасць начная. Корміцца тэрмітамі, мурашкамі, іншымі насякомымі. Збірае казурак доўгім клейкім языком. Рые норы даўжынёй каля 3 м; вывадковая нара да 13 м з некалькімі выхадамі і прасторнай гнездавой камерай. Трымаюцца паасобку.

Меркавана палігамная жывёла. Пасля сямімесячнай цяжарнасці ў сезон дажджоў нараджаецца адно дзіцяня масай каля 2 кг. Палавая спеласць надыходзіць у два гады. Жывуць да 18 (у няволі да 28) гадоў.

## Промысел 
Аб’ект палявання. Здабываецца мясцовым насельніцтвам дзеля трывалай шкуры і зубоў.

## Літаратура 
*  

Катэгорыя:Трубказубыя
Катэгорыя:Сысуны Афрыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1766 годзе
Катэгорыя:Жывыя выкапні
Катэгорыя:Мірмекафагі
Катэгорыя:Тэрмітафагі
Іван Пятровіч Казырэўскі

**Іван Пятровіч Казырэўскі** (, Якуцк, Расія — ) — землепраходзец, першы даследчык Курыльскіх астравоў і Паўднёвай Камчаткі.

## Біяграфія 
Паходзіў з беларускай шляхты. Яго дзед і бацька як ваеннапалонныя ў вайну Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—67 сасланы царом Аляксеем Міхайлавічам у Якуцк. У 1700 І.&nbsp;Казырэўскі накіраваны якуцкім ваяводам на Камчатку для прывядзення мясцовых жыхароў у падданства да Расіі. У 1711—13 у пошуках гандлёвых шляхоў у Японію І. Казырэўскі на чале атрада казакаў абследаваў Курыльскія а-вы (да в-ва Хакайда). Сабраў звесткі пра астравы і іх насельніцтва, вымераў адлегласць паміж імі, апісаў метэаралагічныя ўмовы на астравах і ў пралівах. Склаў першую карту Камчаткі і Курыльскіх а-воў, якой пазней карысталіся рускія і замежныя падарожнікі, у т.л. В. Берынг і С. Крашаніннікаў. У канцы 1710-х г. кіраваў Камчаткай, потым пастрыгся ў манахі. 3 1720 у Якуцку. У 1727—29 першы зрабіў падарожжа ўніз па р. Лена з выхадам у Ледавіты акіян. 3 1730 у Маскве. У 1731 арыштаваны па лжывым абвінавачанні, памёр у турме.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Козыревский Иван Петрович (биография) // Краязнаўчы сайт «Камчатский край»
* Курилы — земля российская. 300 лет с начала похода И. П. Козыревского к Курильским островам (1713—2013) 
* Козыревский Иван Петрович // Библиотека сибирского краеведения
* *Богданов В. В.* Судьба исследователя Курил и Японии Ивана Козыревского // Камчатская краевая библиотека 

Катэгорыя:Даследчыкі Ціхага акіяна
Катэгорыя:Падарожнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гісторыя Далёкага Усходу
Катэгорыя:Гісторыя Сахалінскай вобласці
Катэгорыя:Даследчыкі Сахаліна і Курыльскіх астравоў
Джэніфер Капрыяці

**Джэніфер Мары Капрыяці** (; нар. 29 сакавіка 1976 , Нью-Ёрк) — прафесійная тэнісістка, экс-першая ракетка свету са ЗША. Трохразовая пераможца турніраў Вялікага шлема. Алімпійская чэмпіёнка летніх Алімпійскіх гульняў 1992 года ў адзіночным разрадзе.

## Спасылкі 
* Прафайл Капрыяці на сайце WTA
* Прафайл Капрыяці на сайце Кубка Федэрацыі 

Катэгорыя:Тэнісісткі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па тэнісе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1992 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па тэнісе ў жаночым адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў адзіночным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў жаночым адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў адзіночным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Федэрацыі (тэніс)
Катэгорыя:Члены Міжнароднай залы тэніснай славы
Крыс Эверт

**Крысціна Марыя «Крыс» Эверт** (анг. Christine Marie «Chris» Evert, нарадзілася 21 снежня 1954) — амерыканская тэнісістка. За ўсю сваю кар’еру яна заваявала 18 тытулаў на турнірах Вялікага Шлема ў адзіночным разрадзе, з іх 7 перамог, здабытых на Чэмпіянаце Францыі. Сярод яе дасягненняў ёсць перамогі ў парным разрадзе на турнірах з серыі Вялікага Шлема. У кнізе «Найвялікшыя Матчы 20 Стагоддзі» Стыў Флінк назваў Эверт 3-й жанчынай-тэнісісткай 20 стагоддзя пасля Штэфі Граф і Марціны Наўрацілавай.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Першыя ракеткі свету (жанчыны)
Катэгорыя:Тэнісісткі ЗША
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па тэнісе ў жаночым адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў жаночым адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў жаночым адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў жаночым адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Члены Міжнароднай залы тэніснай славы
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Федэрацыі (тэніс)
Сардзіны

**Сардзіны** (*Sardina*) — рыбы сямейства селядцовых.

Выдзяляюцца 2 роды, у кожным па 1 відзе (з падвідамі): сардзіна еўрапейская і сардзіна ціхаакіянская (яе падвід — сардзіна далёкаўсходняя, або івасі). Пашыраны ва ўмерана цёплых і субтрапічных водах абодвух паўшар'яў, акрамя ўсходніх узбярэжжаў Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі.

Цела прадаўгаватае, сціснугае з бакоў; даўжыня да 35 см (звычайна 15—20). Уздоўж спіны па баках шэраг цёмных плям, каля хваставога плаўніка — пара падоўжаных лускавінак («крыльцы»), на шчэлепнай накрыўцы — радыяльныя раўчукі. Планктафагі.

Аб'ект промыслу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Селядцовыя
Селядцовыя

**Селядцовыя**, селядцы (*Clupeidae*) — сямейства рыб атрада селядцападобных.

## Біялагічнае апісанне 
Даўжыня 35—45 см, у прахадных форм да 75 см, маса да 2 кг. Цела сціснутае з бакоў, укрытае вялікай цыклоіднай луской. Спіна зеленавата-шэрая, бакі і бруха серабрыстыя. Характэрна адсутнасць прабадной лускі бакавой лініі (ёсць толькі 2—5 адразу за галавой). На галаве развітыя сейсмасенсорныя каналы. Уздоўж сярэдняй лініі бруха ў многіх відаў ёсць кіль з прывостранай лускі. Кормяцца пераважна планктоннымі беспазваночнымі.

## Арэал 
Пашыраны ў морах ад Арктыкі да Субантарктыкі, разнастайныя ў тропіках; некаторыя віды ва ўмераных і халодных водах.

## Таксанамія 
Падзяляюцца на 7 падсямействаў, каля 20 (па іншых звестках каля 50) родаў, у т. л. , , , , , , . Каля 190 відаў.

## Значэнне 
Аб'екты промыслу.

## Літаратура 
*
Селядцападобныя

**Селядцападобныя** (*Clupeiformes*) — атрад касцістых рыб.

## Апісанне 
Даўжыня 5—75 см (дараб да 3,7 м), маса (акрамя дараба) ад некалькіх грамаў да 4 кг. Цела серабрыстае, сціснутае з бакоў, укрытае цыклоіднай луской. Спінны плаўнік адзін, брушныя плаўнікі маюць 6—8 прамянёў. Адкрытапузырныя, плавальны пузыр злучаецца каналам са страваводам і мае адросткі. Добра развіты сейсмасенсорныя каналы на жабравай накрыўцы. Жаберныя тычынкі служаць цадзільным апаратам.

## Пашырэнне 
Вядомыя з верхняюрскага, шматлікія з верхнемелавога перыяду. Падзяляюцца на 3 сямействы: селядцовыя, анчоусавыя, дарабавыя; каля 70 родаў, 300 відаў. Пашыраны ў трапічных, умераных і зрэдку ў халодных марскіх водах; некаторыя жывуць у прэсных водах або заходзяць у рэкі на нераст. Чародныя пелагічныя рыбы.

## Асаблівасці біялогіі 
Кормяцца планктонам (дараб — драпежнік).

Адкладваюць шматлікую ліпкую ікру на грунт або водарасці. 

## Промысел 
Многія віды аб'екты промыслу.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Атрады прамянёвапёрых рыб
Амелі Марэсмо

**Амелі Сімон Марэсмо** (; , Сен-Жэрмен-ан-Ле, Івелін) — французская тэнісістка. У 1999 годзе выйграла свой першы адзіночны турнір, першы поспех у складзе французскай зборнай адсвяткавала ў 2003 годзе на Кубку Федэрацыі.

На Алімпійскіх гульнях 2004 года ў Афінах заваявала сярэбраны медаль, уступіўшы ў фінале бельгійцы Жусцін Энэн-Ардэн. 13 верасня 2004 стала першай ракеткай свету і першай францужанкай, якой гэта атрымалася.

Першым турнірам Вялікага шлема, выйграным Амелі Марэсмо, быў Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі ў 2006 годзе. Улетку таго ж года яна змагла перамагчы на Уімблданскім турніры. У абодвух фіналах яна перамагла Жусцін Энен-Ардэн.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце WTA 
* Профіль на сайце Fed Cup 
* Профіль на сайце ITF
* Профіль на сайце IMDB
* Амелі Марэсмо. Усе фіналы на турнірах серыі Вялікага Шлема

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў адзіночным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў адзіночным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Тэнісісткі Францыі
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па тэнісе ў жаночым адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў жаночым адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Федэрацыі (тэніс)
Красны Холм

**Красны Холм** — горад (з 1776) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Краснахолмскага раёна Цвярской вобласці.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Сяргеевіч Самарадаў (1919—1998) — беларускі спявак.

## Спасылкі 
* Красны Холм у энцыклапедыі «Мой горад»
* Красны Холм 
* Гісторыя герба Краснага Халма 

Катэгорыя:Гарады Цвярской вобласці
Ана Іванавіч

**Ана Іванавіч** (, , , Югаславія) — сербская прафесійная тэнісістка.

## Кар’ера 
* Былая першая ракетка свету ў адзіночным разрадзе.
* Пераможца 1 турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Roland Garros-2008).
* Фіналістка 2 турніраў Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе.
* Пераможца 14 турніраў WTA ў адзіночным разрадзе.
* Фіналістка 1 юніёрскага турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Уімблдан-2004).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* Профіль на сайце WTA  
* Профіль на сайце ITF 
* Профіль на сайце Кубка Федэрацыі  
* Іванавіч On-Line
* News, photos y videos the Ana Ivanovic 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бялградзе
Катэгорыя:Тэнісісткі Сербіі і Чарнагорыі
Катэгорыя:Тэнісісткі Сербіі
Катэгорыя:Першыя ракеткі свету (жанчыны)
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў жаночым адзіночным разрадзе