open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вуліца Янкі Купалы (Львоў)

**Вуліца Янкі Купалы** — вуліца ў Шаўчэнкаўскім раёне Львова, у мясцовасці Падзамча.

Вуліца Янкі Купалы размешчана паміж вуліцамі Кветкававай і Усходняй. Спачатку ідзе з паўднёвага захаду на паўночны ўсход (паралельна з вуліцай Дашкевіча), прыкладна пасярэдзіне змяняе напрамак пад прамым вуглом налева — на паўночны захад. Даўжыня вуліцы 350 м. Дарожнае пакрыццё — асфальт, рух двухбаковы.

Вуліца забудавана жылымі адна- і двухпавярховымі дамамі, узведзенымі ў першай палове XX ст, ёсць некалькі прыватных аднапавярховых дамоў, а таксама адзін чатырохпавярховы шматкватэрны дом савецкага ўзору. Да вуліцы прымыкае некалькі невялікіх садоў, таксама незабудаваныя ўчасткі.

## Галерэя 

Янки Купали вул. (Львів)-1.JPG|Сярэдняя частка вуліцы
Янки Купали вул. (Львів)-3.JPG|Будынак на рагу вуліцы
Янки Купали вул. (Львів)-4.JPG|Будынак на рагу вуліцы Янкі Купалы і вуліцы Біляшыўскага

Катэгорыя:Вуліцы Львова
Львоў
Камуністычная вуліца (Мінск)

**Камуністычная вуліца** (гістарычныя назвы: *Міхайлаўская*, *Караля Чапскага* — 1919-1920 (перайменаванне планавалася яшчэ ў 1904—1910 гг., было зацверджана Мінскай гарадской думай у 1910 г., але мінскі губернатар Я. Я. Эрдэлі катэгарычна адмовіўся падпісваць хадатайства), *Мопраўская* — да 1946 года, *Калініна* — да 1961 года) — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска. Пачынаецца ад праспекта Незалежнасці.

## Аб’екты і будынкі 
* № 1 — Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь
* № 4 — дом, у якім жыў Лі Харві Освальд
* № 6 — Тэлецэнтр
* № 14 — Дом пад шпілем, пабудаваны па праекце архітэктараў Э. Гольдштэйна, М. Ліўшыца і У. Ісачэнкі ў 1956 годзе.
* № 8 — жылы дом з Мінскім гарадскім Домам шлюбаў (архітэктары В. Балоцін, М. Сінельнік).
* № 49 — галоўны офіс банку «Дабрабыт». Перад будынкам усталявана скульптура «Манета», скульптар К. Касцючэнка

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Саша и Сирожа

**«Саша и Сирожа»** — творчы дуэт мастака Аляксея Хацкевіча і музыкі Сяргея Міхалка. Поле дзейнасці калектыву вельмі шырокае: ад тэлеперадач да музыкі, у асноўным забаўляльнага зместу.

## Біяграфія 
У 1980-х гадах Аляксей Хацкевіч, вучань мастацкай школы, пазнаёміўся з аднакласнікам Сашам і яго братам Сяргеем з вёскі. Іх вобразы былі настолькі яркімі і нестандартнымі, што не давалі спакою юнаму мастаку, яны і ляглі ў аснову Сашы и Сирожы.

Група адразу пасля заснавання атрымала станоўчую рэпутацыю. Пасля выпуску песні «Калыханка» ў Беларусі стала вельмі папулярным слова *колдырь*.

На самай жа справе, слова гэта — калдыр — у беларускай мове старое і абазначае амбала, увальня.

Менавіта ў працэсе стварэння песні «Калыханка» і аформіўся касцяк групы: да Хацкевіча, Міхалка і прадзюсара Калмыкова далучыўся Мацвей Сабураў (вядомы па мінскай музычнай групе «Плато»). Мацвей стаў рэжысёрам, аніматарам і галоўным па камп’ютарным эфектам.

Зімой 2003 года ў эфіры мінскага «» з’яўляюцца «Оперы для ленивых», выпушчаныя ў ліпені 2003 на кампакт-дыску кампаніяй «Гранд рекордс». Саша и Сирожа пераказвалі сюжэты вядомых опер так, як яны іх разумеюць. На гэтым этапе да праекта далучыўся Віталь Драздоў.

У канцы 2004 года ўдзельнікі калектыву вырашылі запісаць альбом «Ска-ты!». Альбом быў выпушчаны кампаніяй «Moon Records», і 10 чэрвеня ў кіеўскім клубе «Бінга» адбылася яго канцэртная прэзентацыя.

Група Саша и Сирожа уваходзіла ў творчае аб’яднанне «Дети солнца», разам з гуртамі Ляпіс Трубяцкі, Zdob și Zdub, ТТ-34, Крамбамбуля, Мантана, Merry Poppins, Пиво вдвоём. Усяго ў альбом «Ска-ты!» ўвайшло чатырнаццаць песень, а таксама відэакліпы на песні «Калыханка» і «Филя».

У 2001—2004 гадах выходзіла тэлеперадача «Калыханка».

З 2003 года эфір перадачы «Достань звезду» на «Першым нацыянальным канале» Беларусі прыпынены з-за нізкага рэйтынгу.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**
* 2003 — Опера для ленивых
* 2005 — Ска-ты!
* 2022 — КУЙ
**Сінглы**

* 2022 — Гум
* 2023 — Крошка

## Склад 
* Сяргей Міхалок — вакал
* Аляксей Хацкевіч — вакал
* Мацвей Сабураў — праграмаванне, анімацыя

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Саша і Сірожа. Фан-старонка
* Саша і Сірожа. Перадача Калыханка

Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта
Катэгорыя:Музычныя калектывы Беларусі
Катэгорыя:Тэлеперадачы Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1999 годзе
Карась (значэнні)

**Карась** — шматзначнае паняцце.

* Карась — род прэснаводных рыб сямейства карпавых
* Карась — беларускае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Васіль Рыгоравіч Карась (1911—1943) — камандзір партызанскага атрада імя В. І. Чапаева (1943)
* Дзмітрый Міхайлавіч Карась (нар. 1975) — беларускі тэлевядучы
* Дзяніс Мікалаевіч Карась (нар. 1978) — беларускі палітык.
* Лявон Карась (1923—1954) — беларускі журналіст, грамадскі дзеяч
* Міхаіл Андрэевіч Карась (Явар) (1903—1933) — беларускі паэт
Vinsent

**Vinsent**, сапраўднае імя **Дзмітрый Уладзіміравіч Папко** () — беларускі музыкант і акцёр.

## Творчы шлях 
### Музыка 
У 2009 годзе артыст выдаў дэбютны альбом «Пачатак». Пасля выдання адбылася прэзентацыя альбома. Пасля выдання дэбютнага альбома былі знятыя відэакліпы на дзве песні з дыска: «Працягваю жыць» і «Восеньскі вальс». Неўзабаве пасля выдання альбома, артыст пачаў канцэртаваць па гарадах Беларусі. Кліп на песню «Восеньскі вальс», зняты Змітром Карначыкам і Алесем Меліхаўцом, атрымаў узнагароды «Street Awards» і «Кліп-марафон» за найлепшы кліп года.

У 2010 годзе Vinsent выдае сінгл «Слава Героям!», напісаны па матывах рамана Уладзіміра Караткевіча «Каласы пад сярпом тваім». Героямі песні з’яўляюцца Алесь Загорскі і Кастусь Каліноўскі. Тэкст пабудаваны ў выглядзе перапіскі паміж героямі.

З 2011 года артыст выступае з жывым складам музыкаў. Пачынае эксперыментаваць, змешваючы хіп-хоп з рокам і джазам. Vinsent гастралюе па міжнародных фестывалях у Беларусі, Польшчы, Літве, Украіне.

У 2011 годзе выходзіць «Жывы DVD». Аснову DVD складае новае відэа, зробленае на клубных канцэртах, а таксама справаздачы з міжнародных фестываляў. У дадатак да гэтага дыск змяшчае канцэртныя аўдыязапісы, інтэрв’ю, сумесныя трэкі, тэксты ды фотаздымкі, які з’яўляецца саўндтрэкам да фільма «Вышэй за неба».

Vinsent мае сумесныя працы: сінгл «Развага» (2010) з гуртом :B:N:, сінгл «Дай сілы!» (2011) з гуртом IQ48

У кастрычніку 2017 года музыка прыняў удзел у складанцы (Не) расстраляная паэзія, запісаўшы песню «Метрапалітэн». Тэкст песні быў напісаны на аснове верша забітага ў 1937 годзе беларускага паэта Зямы Піваварава.

### Кіно 
У 2013 годзе адбылася прэм’ера фільма «Жыве Беларусь», у якім акцёр Дзмітрый «Вінсэнт» Папко сыграў галоўную ролю Мірона Захаркі.

У 2013 годзе адбылася прэм’ера фільма «Вышэй за неба», у якім акцёр Дзмітрый «Вінсэнт» Папко сыграў ролю Макса. Ідэйным натхняльнікам і сурэжысёрам фільма з’яўляецца драматург Андрэй Курэйчык.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* «*Пачатак*» (2009)
* «Не пакіну» (2020)
* «Космас» (2021)
* «Не заўжды» (2023)

### Сінглы ў супрацоўніцтве 
* «Развага», сумесна з гуртом :B:N: (2010)
* «Дай сілы!», сумесна з гуртом IQ48 (2011)
* складанка «Жалуды» (2013)

## Відэакліпы 
* «Працягваю жыць» (2009)
* «Восеньскі вальс» (2010)
* «Ні кроку назад» (2012)
* «Жывы» (2015)
* «Не заўжды» (2023)

## Фільмаграфія 
* «Жыве Беларусь» (2013) — *Мірон Захарка*
* «Вышэй за неба» (2013) — *Макс*

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэперы Беларусі
Іван Іванавіч Яворскі

**Іван Іванавіч Яворскі** (,  — ) — удзельнік барацьбы за Савецкую ўладу ў Беларусі.

## Біяграфія 
Член КПСС з 1904 года. За рэвалюцыйную дзейнасць быў арыштаваны (1904, 1905, 1906) і сасланы (1906-09). Адзін з арганізатараў бальшавісцкай групы на заводзе «Арсенал» у Гомелі (1915).

Удзельнік Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый 1917 у Маскве. У 1918 годзе адзін з арганізатараў партызанскага атрада з рабочых Новабеліцы. З 1918 года ваенкам Вышэйшых курсаў касаставу Заходняга фронта, камандзір атраду асобага прызначэння, які дзейнічаў у Гомелі, Пінску, Лунінцы.

У 1922-25 ваенкам , , намеснік камандуючага войскамі АДПУ Заходняй пагранічнай акругі па палітчастцы.

З 1925 на гаспадарчай працы.

## Літаратура 
* Беларуская ССР: Карот. энцыкл. Т. 5. — С. 689.
* Белорусская ССР: Крат. энцикл. Т. 5. — С. 714.

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Лютаўскай рэвалюцыі
Катэгорыя:Удзельнікі Кастрычніцкай рэвалюцыі
Явар (значэнні)

Назву **Явар** маюць:

## Расліны 
*  — лістападнае дрэва
* народная назва віду 

## Асобы 
* Міхась Явар — беларускі паэт
* Святлана Явар — беларуская паэтэса, літаратуразнавец

## Тапонім 
### Беларусь 
* Явар — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці.

### Польшча 
* Явар — горад у Ніжнесілезскім ваяводстве.
Тучынка (станцыя метро)

**«Тучынка»** (трансліт: Tučynka) — запланаваная станцыя Чацвёртай лініі Мінскага метрапалітэна, якая будзе размешчана на скрыжаванні вуліцы Панамарэнкі і праспекта Пушкіна, паміж станцыямі «Цівалі» і «Берасцейская».

На праектных схемах развіцця Мінскага метрапалітэна першапачаткова была пазначана як «Харкаўская» (). У маі 2017 года Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт на сваім сайце распачаў галасаванне па выбары назваў новых станцый, станцыі было прапанавана надаць назву «Тучынка», па назве гістарычнага прадмесця Мінска.

18 студзеня 2018 года рашэннем Мінгарвыканкама была афіцыйна зацверджана назва «Тучынка».

Катэгорыя:Будуемыя і праектуемыя станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Чацвёртая лінія метро (Мінск)
Святлана Явар

**Святлана Явар** (сапр. Святлана Барысаўна Сачанка, ,  — , ) — беларуская паэтэса, літаратуразнавец.

## Біяграфія 
Малодшая дачка пісьменніка Барыса Сачанкі. Скончыла філалагічны факультэт БДУ і аспірантуру Інстытута мовазнаўства Акадэміі навук Беларусі. Працавала ў розных беларускіх выдавецтвах, ва ўніверсітэце культуры, Нацыянальным навукова-асветніцкім цэнтры імя Ф. Скарыны.

Памерла  года. Паводле В. Шніпа, яе цела знайшлі з вершам, прысвечаным бацькам. Была крэміравана ў крэматорыі на Паўночных могілках. Прах пахаваны побач з бацькам, Барысам Сачанкам, на Усходніх могілках Мінска.

## Бібліяграфія 
* «Раніца ў туманах» (Мінск: Бібліятэка часопіса «Маладосць», 1994)
* «Белы месяц» (Мінск: Мастацкая літаратура, 1994)

Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнага навукова-асветніцкага цэнтра імя Францыска Скарыны
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Абшар

**«Абшар»** — беларускі рок-гурт. У 2009 годзе гурт прадстаўляў Беларусь на міжнародным рок-фестывалі «Union of Rock» у горадзе Венгажэва (Польшча).

Гісторыя праекта пачалася з 2004 года, калі Ілля Паплёўка запрасіў трох музыкантаў для ўдзелу ў яго сольным канцэрце. Супрацоўніцтва працягнулася ў 2005 годзе, тады музыкі ўпершыню сабраліся пад назвай Абшар. Гурт даваў як сольныя канцэрты, так і выступаў супольна, з такімі гуртамі як Parason, SDM, Цмокі (Band A), Шампунь для звар'яцелых валасоў.

Песні калектыва з'яўляліся частымі ўдзельнікамі хіт-парадаў на сайце «Тузін гітоў».У 2013 годзе калектыў спыніў сваё існаванне, рэарганізаваўшыся ў новы гурт пад назвай Haina.

## Дыскаграфія 
* «Жоўты» (міні-альбом, 2011)

## Склад 
* Ілля Паплёўка — вакал, гітара
* Сяргей Ніканенка — гітара
* Максім Цурко — ударныя
* Максім Іваноў — бас-гітара
* Вольга Шахновіч — скрыпка

## Спасылкі 
* «Абшар» на Facebook
* Рок-школа / Гурт «Абшар»

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:Гурты Лагойска
Ганна Юр’еўна Нятрэбка

**Ганна Нятрэбка** (нар. , Краснадар) — расійская оперная спявачка (сапрана). Скончыла Санкт-Пецярбургскую дзяржаўную кансерваторыю імя М. А. Рымскага-Корсакава.

## Біяграфія 
Нарадзілася і вырасла ў Краснадары ў сям’і, якая паходзіць з кубанскіх казакоў. Маці — Ларыса Іванаўна Нятрэбка (1944—2002), інжынер, бацька — Юрый Мікалаевіч Нятрэбка (1934—2021), геолаг. Там жа пачала займацца музыкай і спевамі. Была салісткай хору «Кубанская піянерыя» пры Палацы піянераў і школьнікаў Краснадарскага края.

Вучылася ў Санкт-Пецярбургскай кансерваторыі, клас прафесара Тамары Навічэнка.

У 1993 годзе перамагла на конкурсе імя М. І. Глінкі і была запрошана ў Марыінскі тэатр, дзе выконвала шырокі рэпертуар з дырыжорам Валерыем Гергіевым, які «адкрыў» яе.

У 1995 годзе дэбютавала ў Сан-Францыска (Людміла, «Руслан і Людміла»).

У 2002 годзе адбыўся дэбют Нятрэбка ў Метрапалітэн-опера (Наташа, «Вайна і мір»). У тым жа годзе яна дэбютавала ў ролі Донны Ганны ў оперы «Дон Жуан» Моцарта, якая прайшла ў рамках фестывалю ў Зальцбургу пад кіраўніцтвам Нікалауса Арнанкура.

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія Расійскай Федэрацыі ў галіне літаратуры і мастацтва (2004) — *за таленавітае ўвасабленне на опернай сцэне вобразаў рускай і сусветнай класікі, якое праслаўляе вялікія традыцыі айчыннай вакальнай школы* (2005);
* Народная артыстка Расійскай Федэрацыі (2008).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музыканты паводле алфавіта
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай кансерваторыі
Ланкастэрхаўзская канферэнцыя

**Ланкастэрхаўзская канферэнцыя** адбылася ў Лондане, якая ліквідавала уладу нашчадкаў белых каланістаў у Радэзіі (цяпер Зімбабвэ). Дагавор быў падпісаны пасля таго, як перамовы паміж прадстаўнікамі Патрыятычнага фронту, і дэлегатамі ўрада Радэзіі: Абэлем Музарэвай і Янам Смітам. Пагадненне было падпісана 21 снежня 1979 года.

Пасля канферэнцыі кіраўнікоў урадаў краін, якія ўваходзяць у склад Брытанскага Садружнасці Нацый, які быў праведзены ў Лусаке (Замбія) 1-7 жніўня 1979 гада, брытанскі ўрад прапанаваў Абэлю Музарэве і кіраўнікам Патрыятычнага фронту на канстытуцыйнай канферэнцыі ў Ланкасэрхаўзе. Мэтай канферэнцыі было дамовіцца пра змест Дэкларацыі аб незалежнасці Зімбабвэ. Прадстаўнікі брытанскага ўрада прапанавалі, каб першыя выбары ў незалежным Зімбабвэ былі праведзены пад кіраўніцтвам Вялікабрытаніі, каб надаць магчымасць Радэзіі ў поўнай меры ўзмацніць незалежнасць закону і справядлівасці і абраць новы ўрад. Прысутнасць брытанскіх назіральнікаў будзе гарантаваць захаванне прынцыпу плюралізму у краіне.

Канферэнцыя праходзіла пад старшынствам лорда Пітэра Карынгтана, міністра замежных спраў Вялікабрытаніі. Разгляд доўжылася з 10 верасня па 15 снежня 1979 года і складаўся з 47 пленарных пасяджэнняў.

У ходзе канферэнцыі была дасягнутая дамоўленасць аб:

*кароткім выкладу палажэнняў Дэкларацыі незалежнасці Зімбабвэ
*вызначаны мэты на перыяд да абвяшчэння незалежнасці
*пагадненні аб спыненні агню паміж канфліктуючымі бакамі

У адпаведнасці з гэтым пагадненнем, бакі дамовіліся:

*прыняць перавагу новага ўрада
*выконваць палажэнні Дэкларацыі незалежнасці
*выкананоўваць задачы, запланаваных на перыяд да абвяшчэння незалежнасці
*выконваць умовы спынення агню
*аб спакойнай і сумленнай выбарчай кампаніі
*адмовіцца ад прымянення сілы ў палітычных мэтах
*прыняць вынікі выбараў і маюць падначаленыя філіялы целаахоўнікі узброеныя арганізацыі прыняцце абранай магутнасці

У адпаведнасці з палажэннямі Дэкларацыі аб незалежнасці, 20% месцаў у парламенце Зімбабвэ былі зарэзерваваны для белых палітыкаў.

Пагадненне было падпісана Лордам Карынгатанам, сэрам Енам Гілмарам, Робертам Мугабэ, Джошуа Нкома, Абелем Музарэвай.

Катэгорыя:Радэзійская вайна ў бушы
Катэгорыя:Пагадненні Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Пагадненні Зімбабвэ
Катэгорыя:Пагадненні 1979 года
Катэгорыя:Снежань 1979 года
Катэгорыя:Гісторыя Зімбабвэ
Цэрквы гістарычнай Малдовы

**Цэрквы гістарычнай Малдовы** — аб'ект Сусветнай спадчыны ў Румыніі. Уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ў 1993 годзе. Першапачаткова уключаў у сябе сем цэркваў, размешчаных у гістарычнай вобласці Малдова і вядомых сваімі распісанымі звонку сценамі. 1 жніўня 2010 года ў аб'ект была дабаўлена царква Уваскрэсення .

Уключаныя ў спіс Сусветнай спадчыны цэрквы былі пабудаваныя паміж 1487 і 1532 гадамі. Цэрквы будаваліся, як правіла, як пахавальныя для членаў княжацкіх родаў. Мастакі спачатку распісвалі ўнутраныя сцены цэркваў, затым знешнія. Кожны манастыр характарызуецца тыповай для яго каляровай гамай: так, у фрэсках  пераважае сіні, а Малдавіцы — жоўты.

## Спіс цэркваў Малдовы, уключаных у аб'ект 
## Цэрквы Малдовы, не ўключаныя ў аб'ект 
У Малдовы ёсць і іншыя цэрквы аналагічнай архітэктуры, не ўключаныя ў аб'ект Сусветнай спадчыны. Да іх адносяцца, напрыклад, царква Сашэсця Святога Духа ў  (1609) і Праабражэнская царква ў  (1554—1561).

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Monastery Moldovita. Virtual tour 
* Mонастырь Сучевица
* The Painted Wonders of Bucovina 
* Monasteries of Bucovina 
* Painted Churches in Bukovina 

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Румыніі
Катэгорыя:Праваслаўныя манастыры Румыніі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Румыніі
Катэгорыя:Малдова (гістарычная вобласць Румыніі)
Назар Логвінавіч Юшкоўскі

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Назар Логінавіч Юшкоўскі
|дата нараджэння  = 1926
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 27.05.1967
|месца смерці     = 
|выява            = 
|апісанне выявы   = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 
|званне           = старшы сяржант
|род войскаў      = 
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
       
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Назар Логвінавіч Юшкоўскі** (, Круча Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці — , Украіна) — аўтаматчык; памочнік камандзіра ўзвода стралковай роты 783-га стралковага палка 229-й стралковай дывізіі 21-й арміі 1-га Украінскага фронту, старшы сяржант.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1926 годзе ў вёсцы Круча Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі ў сялянскай сям’і. Беларус. Скончыў 7 класаў. У 1941—1942 гадах быў у партызанах на часова акупаванай тэрыторыі Беларусі.

У Чырвонай Арміі з 1944 года. На фронце ў Вялікую Айчынную вайну з лістапада 1944 года. Ваяваў на 3-м Беларускім і 1-м Украінскім франтах.

Аўтаматчык 783-га стралковага палка яфрэйтар Назар Юшкоўскі 5 лютага 1945 года, дзейнічаючы ў баявым ачапленні, у раёне горада Гроткау, першым заўважыў групу праціўніка, якая спрабавала атакаваць падраздзяленне з фланга. Адкрыўшы агонь з аўтамата, Назар Юшкоўскі паразіў шасцярых варожых салдат.

Загадам па 229-й стралковай дывізіі ад 15 лютага 1945 года за мужнасць і адвагу, праяўленыя ў баях, яфрэйтар Юшкоўскі Назар Логвінавіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.

У перыяд з 16 па 18 сакавіка 1945 года ў баях за горад Нейсе памочнік камандзіра ўзвода стралковай роты 783-га стралковага палка малодшы сяржант Назар Юшкоўскі ўзначаліў атаку байцоў узвода і знішчыў да дзесяці праціўнікаў.

Загадам па 21-й арміі ад 27 красавіка 1945 года за мужнасць і адвагу, праяўленыя ў баях, малодшы сяржант Юшкоўскі Назар Логвінавіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.

7 мая 1945 года ў баях за тактычна важную вышыню ля германскага горада Штрыгау, размешчанага ў дваццаці двух кіламетрах на поўнач ад германскага горада Вальдэнбург, і бліжэйшыя населеныя пункты старэйшы сяржант Назар Юшкоўскі, першым падняў байцоў узвода ў атаку, з малымі стратамі выканаў баявую задачу: уварваўся на ўскраіну Штрыгау і вызваліў яго ўсходнюю частку.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 29 чэрвеня 1945 года за ўзорнае выкананне заданняў камандавання ў баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі старшы сяржант Юшкоўскі Назар Логвінавіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені, стаўшы поўным кавалерам ордэна Славы.

У 1945 годзе старшына Юшкоўскі Н. Л. дэмабілізаваны. Жыў у вёсцы Папоўка Канатопскага раёна Сумской вобласці Украіны працаваў у саўгасе «Канатопскі». Памёр 27 мая 1967 года.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, Славы 1-й, 2-й, 3-й ступені, медалямі.

## Памяць 
* Яму пастаўлены помнік на Алеі Герояў у г.п. Круглае.

## Літаратура 
* *Долготович Б. Д.* Кавалеры ордена Славы. — Минск, 2006
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Поўныя кавалеры ордэна Славы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Экстэнсіўная сельская гаспадарка

**Экстэнсіўны спосаб вядзення сельскай гаспадаркі** — гэта павелічэнне колькасці прадукцыі без якаснага росту (павелічэння ўраджайнасці). Часцей за ўсё, за кошт пашырэння пасяўных плошчаў. Гэта сістэма вядзення сельскай гаспадаркі без асаблівых капіталаўкладанняў на адзінку зямельнай плошчы, якая характарызуецца слабым ужываннем тэхнікі, дрэннай апрацоўкай зямлі і, адпаведна, нізкімі ўраджаямі.

Інтэнсіўная сельская гаспадарка, наадварот, мяркуючы распрацоўцы і прымяненню новых тэхналогій у апрацоўцы зямлі і вывядзенні новых, больш ураджайных сартоў (селекцыя, ГМА), імкнецца павялічыць колькасць прадукцыі на той жа плошчы (ураджайнасць).

Экстэнсіўны спосаб вядзення сельскай гаспадаркі быў, напрыклад, адной з прычын хуткага пашырэння каланіяльных уладанняў Расіі ў Сібіры і на Далёкім Усходзе: сяляне сыходзілі ўсё далей і далей на ўсход у пошуках новай зямлі, а за імі ішлі чыноўнікі і дзяржава.

## Літаратура 
* 
Катэгорыя:Сельская гаспадарка
Мастацкі фільм

**Мастацкі фільм** — тое ж, што гульнявы фільм, то бок твор кінамастацтва, які палягае на сюжэце, увасобленым у сцэнары і інтэрпрэтаваным рэжысёрам з дапамогай акцёрскай гульні, рэжысёрскага, аператарскага і іншых мастацтваў.

У больш агульным сэнсе пад мастацкім фільмам разумеецца фільм як прадукт мастацкай творчасці, які ствараецца не толькі з дапамогай акцёрскай гульні, але любымі іншымі папярэдне падрыхтаванымі сродкамі, напрыклад, з дапамогай сродкаў мультыплікацыі. Такі фільм можа быць створаны і ў формах дакументальнага і навукова-папулярнага фільма.

## Літаратура 
*
* 
* 

Катэгорыя:Тэрміналогія кіно і відэа
Катэгорыя:Фільмы
Мяжа (земляробства)

**Мяжа** — пояс незааранай зямлі паміж двума палямі. Можа таксама азначаць падзел паміж двумя суседскімі ўчасткамі.

Асабліва ў вялікай колькасці сустракаюцца ў экстэнсіўнай сельскай гаспадарцы. З прыроднага пункту гледжання  мяжа ўяўляе сабой важны элемент навакольнага асяроддзя. Іх прысутнасць вызначае больш высокую біяразнастайнасць аграцэнозаў. З’яўляецца месцам пражывання многіх раслін і месцам знаходжання жывёл. На межах гняздуюцца некаторыя віды птушак, напрыклад, жоўтая сітаўка. Ліквідацыя меж і стварэнне монакультурных палёў прыводзяць да дэградацыі прыроднага асяроддзя.

Канфлікт з-за межаў складае адзін з матываў польскай культуры, напрыклад, ён згадваецца ў рамане «*Агнём і мячом»* Генрыка Сянкевіча, або ў мастацкім фільме *«Самі сваі»*, рэжысёра Сільвестра Хенцынскага.

Катэгорыя:Біёмы
Катэгорыя:Сельская гаспадарка
Спорня

**Спо́рня** — рака ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Вілія (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 18 (17) км. Плошча вадазбору 99 км². Пачынаецца з сеткі меліярацыйных каналаў за 1,5 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Кульшыно (за 2,5 км на паўночны захад ад вёскі Цынцавічы, ва ўрочышчы Мох).

Упадае ў Вілію за 0,9 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Асіпавічы. Амаль на ўсім працягу рэчышча Спорні каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-54. Выданне 1979 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Вілейскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Віліі
Юшко

**Юшко** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Герман Іванавіч Юшко — савецкі і расійскі акцёр
* Дар'я Аляксееўна Юшко — украінская спартсменка па сінхронным плаванні
* Маргарыта Юшко (нар. 1998) — беларуская футбалістка.
* Яўгенія Іосіфаўна Юшко — Герой Сацыялістычнай Працы
Вяснянка (станцыя метро)

**«Вясня́нка»** (, ) — запланаваная станцыя чацвёртай лініі Мінскага метрапалітэна, якая будзе размешчана на скрыжаванні вуліц Арлоўскай і Ціміразева, паміж станцыямі «Альшэўская» і «Старавіленскі шлях».

Насіла працоўную назву «Манежная». У 2016 годзе была зацверджана назва «Вяснянка», па назве жылога раёна. Меркавалася, што станцыя размясціцца каля дамоў № 86-1 і 88 па вуліцы Арлоўскай, паміж станцыямі «Алімпійская» і «Старавіленскі шлях», але пазней схема Чацвёртай лініі была зменена на кальцавую.

Катэгорыя:Будуемыя і праектуемыя станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Чацвёртая лінія метро (Мінск)
Старавіленскі шлях (станцыя метро)

**«Старавіленскі шлях»** () — запланаваная станцыя Чацвёртай лініі Мінскага метрапалітэна, якая будзе размешчана на скрыжаванні вуліцы Арлоўскай і Старавіленскага тракта, паміж станцыямі «Вяснянка» і «Кіеўскі сквер».

Насіла працоўную назву «Старавіленская». У 2016 годзе была зацверджана назва «Старавіленскі шлях».

Катэгорыя:Будуемыя і праектуемыя станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Чацвёртая лінія метро (Мінск)
Максіма Багдановіча (станцыя метро)

**«Максіма Багдановіча»** (, ) — запланаваная станцыя Чацвёртай лініі Мінскага метрапалітэна, якая будзе размешчана на скрыжаванні вуліц Максіма Багдановіча, Арлоўскай і Сурганава, паміж станцыямі «Кіеўскі сквер» і «Політэхнічная». Стане перасадачнай станцыяй на «Парк Дружбы народаў» лініі Зялёны Луг.

Насіла працоўную назву «Парк Дружбы народаў». У 2016 годзе была зацверджана назва «Максіма Багдановіча».

Катэгорыя:Будуемыя і праектуемыя станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Чацвёртая лінія метро (Мінск)
Кіеўскі сквер (станцыя метро)

**«Кіеўскі сквер»** (, ) — запланаваная станцыя Чацвёртай лініі Мінскага метрапалітэна, якая будзе размешчана на скрыжаванні вуліц Арлоўскай і Гая, паміж станцыямі «Старавіленскі шлях» і «Максіма Багдановіча». 

На праектных схемах развіцця Мінскага метрапалітэна першапачаткова была пазначана як «Арлоўская» (). У маі 2017 года Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт на сваім сайце распачаў галасаванне па выбары назваў новых станцый, станцыі было прапанавана надаць назву «Кіеўскі сквер», па назве паркавай зоны.

18 студзеня 2018 года рашэннем Мінгарвыканкама была афіцыйна зацверджана назва «Кіеўскі сквер».

Катэгорыя:Будуемыя і праектуемыя станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Чацвёртая лінія метро (Мінск)
Інтэнсіўная сельская гаспадарка

**Інтэнсіўная сельская гаспадарка** — сельскагаспадарчая вытворчасць, якая характарызуецца нізкім севаабаротам і высокім узроўнем выкарыстання рэсурсаў, такіх як капітал і праца або інтэнсіўным выкарыстаннем пестыцыдаў і хімічных угнаенняў па адносінах да плошчы.

Супрацьпастаўляецца многім відам традыцыйнай сельскай гаспадаркі, у якой выхад на адзінку плошчы з'яўляецца ніжэй. З інтэнсіфікацыяй сельскай гаспадаркі выкарыстанне энергіі, як правіла, расце. Першапачаткова неабходная праца забяспечвалася людзьмі, пазней з даданнем жывёл, а ў цяперашні час дапоўнена або заменены машынамі. Інтэнсіфікацыя сельскай гаспадаркі з'яўляецца натуральнай рэакцыяй на рост колькасці насельніцтва, паколькі дазваляе вырабляць больш ежы на такой жа колькасці зямлі.

Інтэнсіўная жывёлагадоўля ўяўляе сабой вельмі вялікую колькасць жывёл, выгадаваных на абмежаванай прасторы, якія патрабуюць вялікую колькасць ежы, вады і медыцынскага догляду (неабходна трымаць жывёл здаровымі ў сціснутых умовах). Вельмі вялікія або абмежаваныя ў памяшканні ўзоры інтэнсіўнай жывёлагадоўлі (асабліва ў ЗША) часта падвяргаюцца крытыцы з боку апанентаў за нізкі ўзровень стандартаў па абароне жывёл і звязаныя з гэтым праблемы забруджвання і аховы здароўя.

Сучасныя формы інтэнсіўнага вырошчвання злакавых звязаныя з выкарыстаннем механічнага ўзворвання, хімічных угнаенняў, рэгулятараў росту раслін і пестыцыдаў. Гэта звязана з ростам механізацыі сельскай гаспадаркі, што дазволіла істотна павялічыць вытворчасць, але таксама рэзка ўзрасло забруджванне навакольнага асяроддзя за кошт павелічэння эрозіі і атручвання вады сельскагаспадарчымі хімікатамі.

Метады сучаснага інтэнсіўнага земляробства ўключаюць інавацыі ў сельскагаспадарчай тэхніцы і сельскагаспадарчых метадах, генетычныя тэхналогіі, метады для дасягнення эфекту маштабу ў вытворчасці, стварэнне новых рынкаў, прымяненне патэнтнай абароны генетычнай інфармацыі, агульнасусветны гандаль. Гэтыя метады шырока распаўсюджаныя ў развітых краінах і ва ўсім свеце. Вялікая частка мяса, малочных прадуктаў, яек, садавіны і агародніны, даступных у супермаркетах, вырабляюцца з дапамогай гэтых метадаў прамысловай сельскай гаспадаркі.

Катэгорыя:Сельская гаспадарка
Ржышча

**Ржышча (іржышча, ржэўнік, іржэўнік)** — рэшткі (ніжняя частка) сцеблаў [трава|травы]] (збожжавых культур) пасля ўборкі ўраджаю.

Для барацьбы з пустазеллем, якое застаецца на поле разам з іржышчам, і расце (вегетуе) да наступлення маразоў, а таксама для барацьбы са схаванасцябловымі шкоднікамі і ўзбуджальнікамі хвароб сельскагаспадарчых раслін вырабляюць лушчэнне (павярхоўнае рыхленне) іржышча пасля ўборкі ўраджаю, а затым пры з'яўленні ўсходаў пустазелля робяць іх глыбокае ўзворванне.

У раёнах з ветравой эрозіяй, суровымі і маласнежнымі зімамі, з мэтай перашкодзіць выдзіманне глебы і спрыяць затрыманню снегу, іржышча апрацоўваюць па безадвальнай тэхналогіі — глыбокарыхлільнікамі або культыватарамі-пласкарэзамі, што дазваляе захаваць на паверхні поля да 85-90 % іржышча.

Цэлюлоза складае каля 50-70 % сухога рэчыва іржышча і з'яўляецца галоўным кампанентам у стварэнні перагною.

Для пераадолення праблем з эрозіяй глеб у большасці краін Амерыкі ўжываецца тэхналогія No-till, якая прадугледжвае пасеў па ржышчы без заворвання яго плугам.

Адмяніць пасляўборачнае лушчэнне іржышча дазваляе выкарыстанне гербіцыдаў, у тым ліку гліфасат-утрымальных прэпаратаў. Для павышэння эфектыўнасці дзеяння гэтых рэчываў у засушлівыя гады ўжываюць дыскаванне іржышча, якое стымулюе адрастанне асотаў і аднагадовага пустазелля.
File:Feld mit Heuballen.JPG|
File:Strohräder.jpg|
File:Einscharpflug - Farmer plowing in Fahrenwalde, Mecklenburg-Vorpommern, Germany.jpg|
File:Stoppelfeld-weit.jpg|
File:Stoppelfeld-nah.jpg|
File:Champs DSC01392.JPG|

## Крыніцы 
Катэгорыя:Земляробства
Катэгорыя:Травы
Pinus contorta

**Pinus contorta** — від роду хвоя сямейства хваёвых.

## Распаўсюджанне, экалогія 
Краіны распаўсюджвання: Канада (Альберта, Брытанская Калумбія, Саскачэван, Юкан); Мексіка (Ніжняя Каліфорнія); ЗША (Аляска, Паўднёвая Дакота). Хоць берагавыя папуляцыі растуць у асноўным паміж узроўнем мора і 610 м, кантынентальныя папуляцыі знаходзіцца ад 490 да 3660 м. Колькасць ападкаў вагаецца ад 250 мм да 5000 мм уздоўж узбярэжжа. Расце на добра дрэнаваных глебах разам з іншымі відамі роду хвоя, а таксама піхтай і дугласіяй.

## Апісанне 
Шчыльнасць драўніны: 0.38 г/см³. Гэта куст або дрэва да 50 м вышынёй і 90 см дыяметрам на ўзроўні грудзей, ствол можа быць як прамым, так і кручаным. Кара ад карычняватага да шэра- або чырвона-карычневага колеру, ад пласціністай да барознавай, рознай таўшчыні як паміж так і ўнутры папуляцый. Галіны грубыя, ад памяранцавага да чырвона-карычневага колеру, пры старэнні становяцца цёмна-карычневымі. Іголкі ад жоўта-зялёнага да цёмна-зялёнага колеру, па 2 у пучку, захоўваюцца 3-8 гадоў, 2-8 см даўжынёй, кручаныя. Пылковыя шышкі эліпсоідна-цыліндрычныя, даўжынёй 5-15 мм, памяранцава-чырвоныя. Насенныя шышкі зменна асіметрычныя, яйкападобныя або наогул шарападобныя, калі адкрыты, (2 -) 3-6 (-7.5) см даўжынёй, ад колеру загару да цёмна-чырвона-карычневага, бліскучыя. Насенне сціснутае, зваротнаяйкападобнае; цела каля 5 мм даўжынёй, чорнае (бясплоднае насенне часта ад страката бледнага да чырвона-карычневага), крыло 10-14 мм. 2n = 24.

### Падвіды 
***contorta*** — Узбярэжжа Ціхага акіяна, ад паўднёвай Аляскі да Каліфорніі.

Іголкі 2-7 см × 0,7-0,9 (-1,1) мм, цёмна-зялёныя; спелы ствол з відавочна барознавай карой; насенныя шышкі моцна асіметрычныя, моцна загнутыя.

***latifolia*** — Скалістыя горы, ад ракі Юкан да ракі Каларада.

Іголкі (4 -) 5-8 см × (0,7 -) 1-2 (-3) мм, жоўта-зялёныя; спелы ствол з карой без відавочных барознаў; насенныя шышкі асіметрычныя, загнутыя да часу выкіду насення. Асноўныя галіны ў асноўным гарызантальныя.

***murrayana*** (*Хвоя Мурэя*) — Каскадныя горы, Сьера-Невада, паўднёвы Вашынгтон да мексіканскага штата Ніжняя Каліфорнія.

Іголкі (4 -) 5-8 см × (0,7 -) 1-2 (-3) мм, жоўта-зялёныя; спелы ствол з карой без відавочных барознаў; насенныя шышкі амаль сіметрычныя. Асноўныя галіны ўзыходныя на канцах.

## Выкарыстанне 
Хвоя з'яўляецца адной з асноўных крыніц драўніны ў заходняй частцы Паўночнай Амерыкі.

## Пагрозы і ахова 
Караеды і змены ў частаце пажараў могуць быць лакальнымі праблемамі. Від прысутнічае ў многіх ахоўных тэрыторыях па ўсім арэалу.

## Галерэя 

File:Pinus contorta 28289.JPG|Насенная шышка
File:Pine cones, male and female.jpg|Галіна падвіду contorta з мужчынскімі і жаночымі шышкамі
File:Pinus contorta seeds.jpg|Насенне
File:Infested tree.jpg|Кара
File:Dead pines.jpg|Дрэва, знішчанае караедам віду 
File:Pine tree atop Signal Mountain.JPG|Дрэва падвіду latifolia
File:LodgepolePine 6915.jpg|Дрэва на піку Лінкальна

## Спасылкі 
* The Gymnosperm Database

Катэгорыя:Хвоя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1838 годзе
Neminem captivabimus nisi iure victum

**Neminem captivabimus nisi iure victum** () — прынцып, які гарантаваў у Рэчы Паспалітай асабістую недатыкальнасць шляхты, гарантуючы немагчымасць быць зняволеным у турму без судовага прысуду.

Гэты прынцып першапачаткова быў сфармуляваны ў прывілеях Ягайлы, выдадзены[ у Бжесць-Куяўскім 25 красавіка 1425 года, аднак ён не ўвайшоў ва ўжытак. Уведзены ў дзеянне едлінскім прывілеем ад 4 сакавіка 1430 года і кракаўскім з 9 студзеня 1433 года.

Катэгорыя:Права Рэчы Паспалітай
Уолес Біры

**Уолес Фіцджэральд Біры** (, 1 красавіка 1885 — 15 красавіка 1949) — амерыканскі акцёр, лаўрэат прэміі «Оскар». За сваю кар’еру, якая доўжылася каля сарака гадоў, Біры з’явіўся амаль у 250 фільмах.

## Зноскі 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Смачная кніга

**«Смачная кніга»** — кніга вершаў і загадак для дзяцей. Аўтар — Аксана Спрынчан. Выдадзена ў 2017 годзе, выдавецтва «Мастацкая літаратура».

## Змест 
Усе вершы ў кнізе звязаны са смачнай тэматыкай на любы густ. У вершаванай форме ў ёй распавядаецца пра стравы беларускай кухні, дранікі і верашчаку, смачную гарбату з зёлак, таксама ёсць вершыкі і пра ласункі — шакаладкі, мармелад, марозіва і інш.. Кніга ўтрымлівае вершаваныя расповеды пра адметнасці розных страў і спосабаў іх прыгатавання, гісторыі пра жывёл і іх любімую ежу, а таксама невялічкія казкі ў вершах.

Раздзел кнігі «Агародная хованка» складаецца з рыфмаваных загадак, у якім аўтар у гульнявай форме знаёміць малых чытачоў амаль з усімі тымі дарамі, што дае нам гарод.

## Прэзентацыя кнігі 
Упершыню кніга была прэзентавана 12 мая 2017 года ў мінскай бібліятэцы імя Цёткі. Прэзентацыя стала самай незвычайнай і крэатыўнай па сваёй праграме і форме падачы. Яна суправаджалася прыгатаваннем на вачах гледачоў страў беларускай кухні, а таксама стала самай працяглай па часе. У намінацыі «Найлепшая кніга для дзяцей і падлеткаў» кніга ўвайшла ў шорт-ліст прэмііі.

## Дадатковая інфармацыя 
У верасні 2018 года экзэмпляр кнігі з аўтарскім аўтографам быў перададзены аўтарам ў дар у бібліятэку школы № 3 з дадатковым навучаннем беларускай мовы ў Бельску Падляшскім (Польшча).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Літаратурныя творы Беларусі
Катэгорыя:Літаратурныя творы на беларускай мове
Салітэр (ландшафтны дызайн)

**Салітэ́р** (, ад  — самотны) — асобна стаячае дрэва (куст) у еўрапейскіх парках. Дызайнерскі прыём, які ўжываецца пры добраўпарадкаванні і азеляненні паркаў, садоў і прыватных уладанняў.

## Салітэр у ландшафтным дызайне 
, Ленінградская вобласць]]
Для адзіночнай пасадкі выкарыстоўваюцца віды, якія адрозніваюцца дэкаратыўнасцю на працягу цэлага года, святлалюбныя расліны. На вольным прасторы няма неабходнасці канкураваць за сонечнае святло і ваду з іншымі раслінамі. Пры выкарыстанні дрэва ў якасці салітэра, яго крона становіцца шырокай, а само яно мае больш нізкую пасадку. Салітэры з убраннем дробнага дэкаратыўнага лісця або цёмнай афарбоўкі высаджваюць бліжэй да садовых дарожак, альтанак. Салітэры з буйнымі лістамі або светлай лістотай высаджваюць на фоне фасадаў будынкаў, дэкаратыўных агароджаў. Салітэры павінны прыцягваць да сябе ўвагу, дамінаваць у кампазіцыі. Для гэтага вышыня салітэра ў дарослым стане і шырыня паляны павінны суадносіцца як 1:3.

У XIX стагоддзі выкарыстоўваўся асаблівы прыём стварэння дэкаратыўных салітэраў. Некалькі дрэў высаджвалі на гранічна малой адлегласці. З гадамі яны зрасталіся, утвараючы «букет» з разыходнымі ў розныя бакі стваламі. Радзей — адно дрэва расшчаплялі, а асобныя часткі яго прымушалі расці ў розныя бакі. Парасонавая, пірамідальная, ніцая, шарападобная, канічная формы былі характэрныя для салітэраў гэтага часу радзей.

Часцей за ўсё ў XVIII—XIX стагоддзях ён высаджваўся насупраць панскага дома сядзібы. Як правіла, такім дрэвам быў дуб. З відаў дуба для салітэра выкарыстоўваліся звычайна: дуб звычайны, Quercus mongolica, Quercus phellos, Quercus macrocarpa.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Культурная геаграфія
Катэгорыя:Ландшафты
Stenandrium

**Stenandrium** — род травяністых кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны. Лісце чарашковае, супраціўнае, суцэльнае.

Кветкі сядзячыя, пазухавыя. Прыкветкі ад яйкападобных да ланцэтных. Чашалісцікаў 5, вузкія, вострыя. Вяночак ружовы, фіялетавы або белы, з 5 зваротнаяйкападобных долей. Тычынак 4, двухсільныя, пылавікі аднагнёздавыя.

## Распаўсюджанне 
Сустракаюцца ў трапічных і ўмерана цёплых абласцях Амерыкі.

## Віды 
Род уключае 49 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Ясноткакветныя
Вялікае (возера, Рэчыцкі раён)

**Вялі́кае** — возера ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Дняпро, за 12 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Рэчыца, на захад ад вёскі Гранаўка.

Плошча паверхні возера 0,4 км². Даўжыня 2,7 км, найбольшая шырыня 0,22 км. Катлавіна старычнага тыпу. Берагі высокія і пясчаныя.

## Літаратура 
*  — С. 516.
* Большое // 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Гомельскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Гомельскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Дняпра
Трог

]]
, размешчанае ў трогавай даліне. На далёкім плане бачная вісячая даліна-прыток, таксама з характэрным (U-падобным) папярочным профілем]]
**Трог**, трогавая даліна (ад  — «карыта») — даліна ў ледавіковай або старажытналедавіковай вобласці з карытападобным (U-падобным) папярочным профілем, шырокім дном і стромкімі ўвагнутымі бартамі, якія звязаны з узворвальнай дзейнасцю ледавікоў.

Барты тыповых трогавых далін уверсе пераходзяць у больш спадзістыя апрацаваныя лёдам участкі, званыя *плячыма трогаў*. У некаторых трогаў бывае не адна, а дзве або тры пары плячэй. Такія *ўкладзеныя трогі* часта тлумачаць тым, што больш маладыя даліны ўрэзаны ў радыусе больш старажытных.

У падоўжным профілі трогавыя даліны звычайна маюць ступеньчатую форму, дзе чаргуюцца пераўглыбленыя ўчасткі (*басейны выўзворвання*) з прыўзнятымі скалістымі прыступкамі (рыгелямі). Басейны часта запоўненыя азёрамі або рачнымі адкладамі, а рыгелі часцей за ўсё аголены, пакрытыя барановымі ілбамі і збарознены ледавіковымі шнарамі і штрыхоўкай.

Адметнай рысай трогавых далін служаць вісячыя даліны-прытокі. Іх дно ляжыць вышэй, нярэдка на 150—200 м і больш, чым дно асноўнай трогавай даліны, і аддзяляецца ад яго вусцевай прыступкай. Гэта тлумачыцца тым, што ледавік, запаўняюцца асноўную даліну, урэзаўся прыкметна мацней, чым яго больш дробны прыток.

Найбольш буйныя трогі могуць дасягаць у даўжыню некалькіх дзесяткаў, часам сотняў кіламетраў. Трогі шырока распаўсюджаны ва ўсіх горна-ледавіковых раёнах сушы. Там, дзе ледавікі дасягалі або дасягаюць ўзроўню мора, трогавыя даліны працягваюцца ў выглядзе фіёрдаў.

## Літаратура 
* Гляциологический словарь. / Под ред. В. М. Котлякова. — Л.: «Гидрометеоиздат», 1984. — 527 с.
* Pazynych V. *Origin of U-shaped valleys*

Катэгорыя:Гляцыялогія
Катэгорыя:Даліны
Катэгорыя:Ледавіковыя формы рэльефу
Трыпутнік шурпаты

**Трыпутнік шурпаты** (*Plantago scabra*) — расліна сямейства Трыпутнікавыя, від роду Трыпутнік.

## Таксанамія 
Від **Трыпутнік шурпаты** ўваходзіць у род  сямейства  парадку .

Катэгорыя:Трыпутнік
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Polygonia c-aureum

**Polygonia c-aureum** — дзённы матылёк з сямейства .

## Назва 
Від названы па адметнай прыкмеце — наяўнасці залатой плямы на ісподзе задняга крыла ў выглядзе лацінскай літары «c».

## Апісанне 
, Японія).]]

Даўжыня пярэдняга крыла імага — 22-29 мм. Размах крылаў ад 45 да 60 мм. Самкі часцей за ўсё некалькі буйней самцоў. Крылы аранжавыя з чорнымі кропкамі.

## Распаўсюджанне 
Далёкі Усход Расіі (Прыамур'е ад Амура-Зейскай раўніны да ракі Гарун, паўднёвыя хрыбты Бурэйскіх гор, Прымор'е), Японія (ад Хакайда да Танегасіма), Карэйскі паўвостраў, Паўночна-Усходні і Паўднёвы Кітай, Тайвань і Індакітай.

## Спосаб жыцця 
### Час лёту 
Развіваецца ў адным, ці ў двух пакаленнях (ад ліпеня да кастрычніка) і пасля зімовай спячкі, да сярэдзіны мая.

### Месцапражыванні 
Розныя драўняныя біятопы, сады, паркі, сухія лугі. Від з'яўляецца агульным і ў прыгарадных раёнах.

### Кармавыя расліны вусеняў 
 і , а таксама .

## Падобныя віды 
* Polygonia c-album  (Linnaeus, 1758) 
* Polygonia egea  (Cramer, 1775) 

## Літаратура 
* Коршунов Ю. П., Горбунов П. Ю. Дневные бабочки азиатской части России: справочник. — Екатеринбург, 1995. — 202 с.
* Fukuda H. et al. Genshoku Nihon chorui seitai zukan. — Osaka, 1982—1984. — 4 Т. ISBN 4-586-30064-7

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Німфаліды
Humulus scandens

**Humulus scandens** — травяністая расліна з роду  сямейства .

## Батанічная апісанне 
Расліна родам з Японіі і Кітая, у Расіі сустракаецца на Далёкім Усходзе, Сахаліне і востраве Кунашыр. Аднагадовая расліна з глыбока 5-7-рассечанымі лісцем і без лупулінавых залозак, не ўтварае шышкападобных суквеццяў, таму разводзіцца толькі ў дэкаратыўных мэтах.

## Галерэя 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Каноплевыя
Аляксандр Віктаравіч Чыж

**Аляксандр Чыж** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца дзяржынскага «Арсенала».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец ДЮСШ горада Бярозы, з 2014 года пачаў выступаць за дубль мінскага «Дынама», дзе пазней замацаваўся ў аснове.

У студзені 2017 года падпісаў новы доўгатэрміновы кантракт з «Дынама». Да сезона 2017 рыхтаваўся разам з асноўнай камандай, але пачаў яго ў дублі. У маі трэнерам асноўнай каманды быў прызначаны Сяргей Гурэнка, які раней кіраваў рэзервовым складам, пасля чаго Чыж стаў прыцягвацца да асноўнага складу. 10 мая 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, адгуляўшы ўвесь матч супраць «Мінска» (2:0) на пазіцыі цэнтральнага абаронцы.

У ліпені 2017 года быў аддадзены ў арэнду наваполацкаму «Нафтану» да канца сезона 2017. У складзе «Нафтана» здолеў замацавацца ў асноўным складзе ў цэнтры абароны.

У студзені 2018 года вярнуўся ў «Дынама». У сезоне 2018 чаргаваў выступленні ў дублі і ў асноўнай камандзе, у кастрычніку не гуляў з-за траўмы. У 2019—2020 гадах гуляў пераважна за дубль, часам з’яўляўся ў асноўнай камандзе, пры гэтым шмат прапускаў з-за траўм.

У сакавіку 2021 года быў аддадзены ў арэнду дэбютанту казахстанскай Прэм’ер-лігі «Турану». Спачатку пераважна заставаўся на лаўцы запасных, а з лета замацаваўся ў стартавым складзе. У снежні 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Дынама».

У студзені 2022 года падпісаў кантракт з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ». У студзені 2023 года падоўжыў кантракт з клубам. У студзені 2024 года пакінуў Жодзіна і неўзабаве стаў іграком мазырскай «Славіі». У ліпені 2024 года, пакінуўшы мазырскі клуб, перайшоў у дзяржынскі «Арсенал».

## Міжнародная кар’ера 
У 2015 годзе гуляў за юніёрскую зборную Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы.

25 сакавіка 2017 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у таварыскім матчы супраць Літвы (2:1).

## Дасягненні 
* Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2018, 2023
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2023

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Туран Туркестан
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Дзяржынск
Vigma

**Vigma** – беларускі музычны лэйбл, заснаваны ў 1993 годзе. З'яўляецца буйнейшым вытворцам музычных дыскаў у Беларусі. У сакавіку 2011 прадпрыемства падпісала дамову аб вырабе і збыце музычных альбомаў, выпушчаных «Беларускай музычнай альтэрнатывай» («БМА») Віталя Супрановіча. У выніку «Вігма» пачала шырэй выпускаць альбомы беларускамоўных выканаўцаў (Зміцер Вайцюшкевіч, Алесь Камоцкі, Таццяна Беланогая) і гуртоў: Eihelstraat (Магілёў), Guda, IQ48, Крамбамбуля, Палац, PANaNieba (Вілейка), Re1ikt (Светлагорск), BLAGI MAT!!! (Магілёў), Open Space (Мінск).

На 2011 год «Вігма» палову музычных альбомаў збывала на аўтазапраўках, рэшту ў гіпермаркетах і драбнейшых крамах.

## Дзейнасць 
Кампанія супрацоўнічае з шматлікімі вядомымі выканаўцамі і кампазітарамі Рэспублікі Беларусь: В. Раінчыкам, І. Лучанком, В. Вуячычам, Э. Ханком, У. Правалінскім, Л. Барткевічам, А. Ярмоленкам, А. Саладухай. Акрамя таго, кампанія выпускае сольныя дыскі вядомых спевакоў і спявачак (сярод іх Паліна Смолава, Віктар Каліна, Гюнэш Абасава ды іншыя), а таксама розныя тэматычныя зборнікі папулярнай беларускай музыкі («Музыкальные новинки», «Первый интернационал» ды іншыя).
У 2011 годзе кампанія абвясціла пра спыненне выпуску музычных аўдыёкасёт, з якіх у свой час **Vigma** пачынала сваю дзейнасць.

## Прызнанне 
Па выніках уручэння рэдакцыйных узнагарод музычным парталам «Experty.by» за 2011 год лэйбл гуказапісу быў прызнаны лепшым. *«Лэйбл-старажыл, які вельмі учэпіста раптам узяўся за беларускамоўную музыку і выдае альбомы, якія, нягледзячы ні на што, вельмі нядрэнна прадаюцца»*, – перадаў матывіроўку крытыкаў Аляксей Аляксандраў з «Белорусов и рынка».

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Музычныя лэйблы Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Аркадзь Лявонцьевіч Валадось

**Аркадзь Лявонцьевіч Валадось** (нар. вёска Какошчыцы, Слонімскі раён) — беларускі і французскі оперны выканаўца (барытон), педагог, грамадскі дзеяч.

Скончыў Азярніцкую сярэднюю школу (1959), затым Мінскую кансерваторыю. Пасля больш як 10 гадоў быў вядучым барытонам у Кіраўскім тэатры ў Ленінградзе. Навучаўся ў «Ла Скала». З 1979 года жыве ў Францыі. Выступаў на вядучых оперных пляцоўках Еўропы, ЗША. З'яўляецца лаўрэатам многіх міжнародных конкурсаў, у тым ліку праведзеных у Бельгіі, Іспаніі, Францыі.

У Парыжы заснаваў асацыяцыю «Абмен: Францыя-Беларусь», якая садзейнічае наладжванню беларуска-французскага супрацоўніцтва ў галіне культуры, а таксама дзелавых сувязей. Пачынаючы з 1992 года Аркадзь Валадось арганізоўваў і праводзіў студэнцкія абмены паміж кансерваторыяй французскага горада Нансі (у якой у свой час выкладаў) і Беларускай дзяржаўнай акадэміяй музыкі. Так, па ініцыятыве і пры яго ўдзеле больш за 25 гадоў арганізоўваліся гастролі ў Францыі аркестра Рэспубліканскай гімназіі-каледжа пры Белдзяржакадэміі музыкі, а таксама сімфанічнага аркестра «Маладая Беларусь» гэтай жа акадэміі. У 2015 годзе выступіў ініцыятарам і прыняў асабісты ўдзел у арганізацыі нацыянальнага павільёна беларускіх мастакоў і скульптараў на выставе *Art Capital*, якая праходзіць у Парыжы пад патранатам прэзідэнта Францыі. У 2016 годзе Аркадзь Валадось выступіў ініцыятарам правядзення канцэрта, прысвечанага 110-годдзю Дзмітрыя Шастаковіча на радзіме прадзеда кампазітара — у Шэметаве Мядзельскага раёна. Канцэрт адбыўся ў касцёле Маці Божай Нястомнай Дапамогі.

16 лютага 2017 года ў Парыжы Аркадзю Валадосю ўручаны медаль Францыска Скарыны за значны асабісты ўклад у распаўсюджванне беларускай культуры за мяжой і ўмацаванне культурных сувязей паміж Рэспублікай Беларусь і Французскай Рэспублікай.

Сын  — вядомы піяніст.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слонімскім раёне
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Францыі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Францыска Скарыны