open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Георг II (герцаг Саксен-Майнінгена)

**Георг II** (; , Майнінген — , Бад-Вільдунген) — перадапошні герцаг Саксен-Майнінгенскі (1866—1914), генерал пяхоты прускай арміі. Праславіўся як мецэнат тэатральнага мастацтва, з прычыны чаго празваны «тэатральным герцагам» (*Theaterherzog*).

## Біяграфія 
Прадстаўнік эрнесцінскай лініі Ветынаў, Георг быў адзіным сынам герцага Бернгарда II і Марыі Фрыдэрыкі Гесэн-Касельскай. Неўзабаве пасля нараджэння, 12 лістапада 1826 года, атрымаў тытул герцага Саксен-Гільдбурггаўзенскага. Скончыў Бонскі ўніверсітэт.

20 верасня 1866 года яго бацька вымушаны быў адрачыся ад прастола на карысць сына пасля паражэння герцагства ў аўстра-прускай вайне. У адрозненне ад бацькі Георг падчас вайны заставаўся верным Прусіі і быў узведзены ў званне генерал-лейтэнанта прускай арміі.

У час Франка-прускай вайны 1870—1871 гадоў герцаг камандаваў дзвюма дывізіямі майнінгенскіх салдат у складзе германскай арміі. Ён прыняў удзел у большасці бітваў вайны і ўвайшоў у Парыж разам з Вільгельмам I, з якім быў у сяброўскіх адносінах.

Пасля Франка-прускай вайны Георг сур’ёзна захапіўся тэатрам. Яго прыдворны тэатр меў шырокую вядомасць у Еўропе і аказаў уплыў на тэатральнае мастацтва. Сам герцаг, маючы шырокія веды па гісторыі мастацтва, асабіста займаўся рэжысурай і пастаноўкай гістарычна дакладных сцэн, а таксама стварэннем касцюмаў і дэкарацый. Разам з тэатрам ён гастраляваў па ўсёй Еўропе.

Таксама захапляўся батанікай і стварыў батанічны сад пры сваёй віле («Карлота») на беразе возеры Кома.

## Сям’я 
Георг упершыню жаніўся 18 мая 1850 года ў Шарлотэнбургу з прынцэсай Шарлотай Фрыдэрыкай Прускай, старэйшай дачкой прынца Фрыдрыха Генрыха Альбрэхта. У гэтым шлюбе нарадзіліся чацвёра дзяцей:

* Бернгард III (1 красавіка 1851 — 16 студзеня 1928), герцаг Саксен-Майнінгена, стаў спадчыннікам бацькі
* Георг Альбрэхт (12 красавіка 1852 — 27 студзеня 1855)
* Марыя Лізавета (23 верасня 1853 — 22 лютага 1923)
* сын (29 сакавіка 1855 — 30 сакавіка 1855)

Шарлота памерла пры нараджэнні чацвёртага дзіцяці. 23 кастрычніка 1858 года Георг ажаніўся другі раз, яго выбранніцай стала Феадора, дачка Эрнста I, князя Гогенлоэ-Лангенбурга. У гэтым шлюбе нарадзіліся трое дзяцей:

* Эрнст Бернгард Віктар Георг (27 верасня 1859 — 29 снежня 1941)
* Фрыдрых Ёган Бернгард Герман Генрых Морыц (12 кастрычніка 1861 — 23 жніўня 1914)
* Віктар (14 мая 1865 — 17 мая 1865)

У студзені 1872 года Феадора захварэла на шкарлятыну і памерла праз месяц. 18 сакавіка 1873 года Георг ажаніўся трэці раз, з былой актрысай Элен Франц. Гэты марганатычны шлюб вельмі ўгневаў кайзера Вільгельма I, хоць германская грамадскасць падтрымала герцага.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Герцагі Саксен-Майнінгена
Катэгорыя:Удзельнікі франка-прускай вайны
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Германіі
Катэгорыя:Выпускнікі Бонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога апостала Андрэя Першазванага
Катэгорыя:Пахаваныя ў Майнінгене
Марыя Дашкіна Медукс

**Марыя «Маша» Дашкіна Медукс** (;  1986, Кіеў, УССР) — украінская танцорка мадэрна і выкладчыца танцаў. Яна з’яўляецца былой вядучай танцоўшчыцай танцавальнай трупы Марты Грэм і з’яўляецца заснавальнікам і дырэктарам танцавальнага фестывалю Wake Forest.

## Маладосць і адукацыя 
Марыя Дашкіна Медукс нарадзілася ў Кіеве. У дзяцінстве займалася класічным балетам, вучачыся па методыцы Ваганавай. У юным узросце пераехала ў ЗША і вучылася пад кіраўніцтвам Рут Вайзен ў Моладзевым балеце Томаса Армора ў Маямі, штат Фларыда. Скончыла Новую сусветную школу мастацтваў у Маямі.

## Кар’ера 
У 2007 годзе Дашкіна Медукс далучылася да танцавальнай трупы Марты Грэм у Нью-Ёрку і пасля атрымала званне галоўнай танцоркі. Яна выканала шмат галоўных роляў у творах Марты Грэм, уключаючы нявесту ў *Апалацкай вясне*, Арыядну ў *Поручні ў лабірынт*, Жанчыну ў чырвоным у *Адцягненне анёлаў*, Еву ў *Баявым садзе*, дуэт *Размова закаханых*, і танцавала асноўныя ролі ў *Смерці і ўваходах*, кіраўнік «Крокаў на вуліцы» з «*Хронікай»*, кіраўнік хору ў «*Начным падарожжы*», «Артэміда» у «*Федры*» і сольная партыя *Серэнаты Марыскі* .

Акрамя твораў Грэм, Дашкіна Медукс таксама выконвала творы сучасных харэографаў, у тым ліку Лары Кейгвіна, Рычарда Моува, Лукі Вегеці, Лара Любовіча, Буларэяунга Пагарлавы, Адоніса Фоніадакіса, Ганны Сакалоў, Роберта Уілсана і Эйзур Бартон . Яна была з’явілася ў навучальным відэа па тэхніцы Марты Грэм для пачаткоўцаў, знятым Мікі Арыхара і С’юзан Кікучы і спрадзюсаванага Dance Spotlight.

Пра яе пісалі *Dance Magazine*, *Dior Magazine*, *Broadway Dance Magazine.* Яшчэ яна здымалася ў фільме *Fall to Rise* рэжысёра Джэйса Бартока. Яна таксама была мадэллю для танцавальных фатографаў і фігуравала ў кнігах. *«Кветка дэсерту»* Гільерма Лікурга і *«Мастацтва руху»* Кена Бровара і Дэбары Оры.

Дашкіна Медукс выкладала балет і сучасныя танцы ў Цэнтры сучаснага танца Марты Грэм, школе мастацтваў New World, моладзевым балеце Томаса Армора, Універсітэце Паўночнай Караліны ў Грынсбара, універсітэце Ілона і школе Колберна ў Лос-Анджэлесе. У 2017 годзе яна заснавала фестываль Wake Forest Dance Festival, публічны танцавальны фестываль, які праводзіцца ARTS Wake Forest у партнёрстве з Дэпартаментам паркаў і зон адпачынку Wake Forest, і з’яўляецца яго дырэктарам.

У 2018 годзе яна атрымала прэмію Alto Jonio як найлепшая танцорка.
Наталля Сцяпанаўна Васілевіч

**Наталля Сцяпанаўна Васілевіч** (15 сакавіка 1982, Мінск) — беларуская праваабаронца, палітолаг і тэолаг.

## Біяграфія 
Закончыла Беларускі гуманітарны ліцэй (1999). Навучалася на аддзяленні паліталогіі юрыдычнага факультэта БДУ (1999—2004), у магістратуры аддзялення паліталогіі юрыдычнага факультэта БДУ (2004—2005) і аспірантуры кафедры паліталогіі юрыдычнага факультэта БДУ (2005—2008).

Выкладала на кафедры тэорыі і гісторыі права Беларускага інстытута правазнаўства.

У 2014 годзе атрымала ступень магістра ў экуменічных даследаваннях у Бонскім універсітэце. З 2015 года — дактарантка філасофскага факультэта Бонскага ўніверсітэта.

## Дзейнасць 
Каардынатарка моладзевай філіі Брацтва Трох Віленскіх пакутнікаў Антонія, Яна і Яўстафія Віленскіх, сябра Каардынацыйнай рады Аб’яднання моладзі Беларускай Праваслаўнай Царквы (2002—2005).

Сузаснавальніца і сябра рэдакцыйнай рады часопіса «Палітычная сфера».

Сузаснавацельніца праваслаўнага партала «Царква» (2004—2015).

Сябра адміністратыўнай рады Сусветнага брацтва праваслаўнай моладзі «Сіндэсмас», рэгіянальная прадстаўніца Цэнтральнай Еўропы (2007—2009). і рэдактарка ейных вэб-сайтаў «Царква і палітычны крызіс у Беларусі» і «Хрысціяне супраць вайны».

## Публікацыі і даследаванні 
Аўтарка блога «Пані з кадзілам» (2002—2019).

Аўтарка шматлікіх артыкулаў і выступаў у сферы палітыкі, правоў чалавека, свабоды рэлігіі і веравызнання, цэркваў і экуменічнага дыялогу ў Беларусі і ў замежжы, і ролі хрысціян і рэлігійных інстытутаў у пратэстах 2020-га і ў наступныя гады.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Публікацыі на Academia.edu

Катэгорыя:Нарадзіліся 15 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Рэлігіязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Багасловы Беларусі
Катэгорыя:Палітолагі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага гуманітарнага ліцэя імя Якуба Коласа
Аляксандр Гіршавіч Гарэлік

**Аляксандр Гіршавіч Гарэлік** (нар. , Бабруйск, Магілёўская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне тэхнічнай кібернетыкі і інфарматыкі. Доктар тэхнічных навук (1985), прафесар (2003).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (механіка-тэхналагічны факультэт, кваліфікацыя "Інжынер-механік", 1960), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць "Матэматыка", 1967), Інстытут тэхнічнай кібернетыкі АН БССР (аспірантура, 1967).
    
Працаваў у Інстытуце тэхнічнай кібернетыкі НАН Беларусі (1965–2000, галоўны навуковы супрацоўнік, у 1987–1997 – загадчык лабараторыі геаметрычнага мадэлявання), Еўрапейскім гуманітарным універсітэце (2000–2004, дэкан факультэта інфармацыйных тэхналогій), Інстытуце сучасных ведаў імя А. М. Шырокава (з 2004, дэкан факультэта кіравання, прафесар кафедры вышэйшай матэматыкі і інфарматыкі).  

Навуковыя інтарэсы: тэорыя сістэм аўтаматызаванага праектавання, геаметрычнага мадэлявання і камп'ютарнай графікі.
 
## Бібліяграфія 
* Методы геометрического моделирования при автоматизированном проектировании объектов сложной структуры : автореферат диссертации ... доктора технических наук : 05.01.01 / Горелик Александр Гиршевич. — Москва, 1983.
* Элементы теории автоматизации машиностроительного проектирования с помощью вычислительной техники / Г. К. Горанский [и др.]. — Минск, 1970. (Информация: форма отчества "Григорьевич")
 

## Літаратура 
* Гарэлік Аляксандр Гіршавіч / М. П. Савік // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1997. — Т. 5. — С. 78. 
* Горелик Александр Гиршевич / Н. П. Савик // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 129. 
* Горелик Александр Гиршевич // Объединенный институт проблем информатики : 40 лет. — Минск, 2005. — С. 99—100. 

Катэгорыя:Дэканы Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дэканы ІСВ імя Шырокава
Эрнст I Гогенлоэ-Лангенбургскі

**Эрнст I Гогенлоэ-Лангенбургскі** (; 7 мая 1794, Лангенбург — 12 красавіка 1860, Бадэн-Бадэн) — чацвёрты князь дому Гогенлоэ-Лангенбург.

## Біяграфія 
Эрнст Крысціян Карл Гогенлоэ-Лангенбургскі — старэйшы сын князя Карла Людвіга Гогенлоэ-Лангенбургскага і яго жонкі графіні Амаліі Генрыэты Сольмс-Баруцкай (1768—1847).

Эрнст правучыўся тры гады ў Цюбінгенскім і Гайдэльбергскім універсітэтах, затым паступіў на службу ў вюртэмбергскую армію. У 1819 годзе стаў дэпутатам вюртэмбергскага саслоўнага сходу. Слабое здароўе вымусіла Эрнста адмовіцца ад актыўнай грамадскай дзейнасці. Памёр падчас знаходжання ў Бадэн-Бадэне і быў пахаваны ў Лангенбургу.

## Нашчадкі 
18 лютага 1828 года Эрнст Гогенлоэ-Лангенбургскі ажаніўся ў Кенсінгтонскім палацы з прынцэсай Феадорай Лайнінгенскай, адзінай дачкой Эміха Карла Лайнінгенскага і яго другой жонкі прынцэсы Вікторыі Саксен-Кобург-Заальфельдскай, старэйшай сястры ад адной маці каралевы Вялікабрытаніі Вікторыі.

У шлюбе з Феадорай Лайнінгенскай нарадзіліся:
* Карл (1829—1907), у марганатычным шлюбе з Марыяй Гратволь (1837—1901), баранесай Бронскай;
* Эліза Адэлаіда Вікторыя (1830—1850);
* Герман (1832—1913), у шлюбе з прынцэсай Леапальдзінай Бадэнскай;
* Віктар Фердынанд Франц (1833—1891), у марганатычным шлюбе з лэдзі Лаурай Вільгельмінай Сеймур, графіняй Глайхенскай;
* Адэльгейда, замужам за Фрыдрыхам VIII Шлезвіг-Гальштэйнскім;
* Феадора (1839—1872), замужам за Георгам II Саксен-Мейнінгенскім

## Спасылкі 
* gen.heinz-wember.de

Катэгорыя:Князі Гогенлоэ-Лангенбурга
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Вюртэмбергскай кароны
Катэгорыя:Выпускнікі Гайдэльбергскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Пахаваныя ў Лангенбургу
Аляксандр Фаміч Пагоскі

**Аляксандр Фаміч Паго́скі** (; — ) — рускі пісьменнік, выдавец. Псеўданімы: *Армеец; Фомич А.; Щираго Ив Меркулыч; Щирый Ива Меркулыч*. Крыптанімы: *А. П.*; *П.*

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Полацку ў дваранскай сям’і. Разам з бацькамі пераехаў у Санкт-Пецярбург. Вучыўся ў Санкт-Пецярбургскім вучылішчы вышэйшых навук. У 1831 годзе паступіў на ваенную службу. Выйшаў у адстаўку ў 1843 годзе ў чыне падпаручніка. Да 1862 года быў на службе ў Дэпартаменце карабельных лясоў. Працаваў у Санкт-Пецярбургскім камітэце пісьменнасці, а з 1870 года быў яго старшынёй. У 1873 гадзе быў прызначаны інспектарам экіпажных школ пісьменнасці Балтыйскага флоту.

Памёр 7 верасня 1874 года. Пахаваны на Воўкаўскіх лютэранскіх могілках у Санкт-Пецярбургу.

## Творчасць і выдавецкая дзейнасць 
Літаратурную дзейнасць А. Ф. Пагоскі пачаў у 1840-х гадах. У часопісе «Чтения для солдат» было надрукавана яго першае апавяданне. Выдаваў часопісы «Солдатская беседа» (1853—1863), «Досуг и дело» (1867—1874), «Народная беседа». Аўтар празаічных, вершаваных і драматычных твораў, сярод якіх «Салдацкія нататкі» (1855), «Дзед Назарыч» (1860), «Няздольны чалавек» (1867), «Маёрская дачка» (1869), «Старыкі» (1871), «Абарона Севастопаля. Гутаркі пра вайну 1853—1856 года» (1873—1874), «Падасінавікі» (1881), «Суд прадбачання» і інш. Таксама пісаў пабасенкі і анекдоты.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Литературная энциклопедия. — В 11 т. / Под редакцией В. М. Фриче, А. В. Луначарского. — М.: издательство Коммунистической академии, Советская энциклопедия, Художественная литература, 1929—1939.

Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Выдаўцы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Драматургі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Драматургі XIX стагоддзя
Кацярына з Астрожскіх (1560—1579)

**Кацярына Ганна Астрожская** ( , 1560&nbsp;— 3 жніўня 1579)&nbsp;— шляхцянка XVI стагоддзя з роду Астрожскіх, малодшая дачка князя Канстанціна-Васіля Астрожскага і Сафіі Тарноўскай, другая жонка польнага гетмана літоўскага Крыштафа Радзівіла.

## Біяграфія 
Кацярына нарадзілася ў 1560 годзе ў Кіеве ў сям’і кіеўскага ваяводы Канстанціна-Васіля Астрожскага і яго жонкі Сафіі Тарноўскай. Мела братоў , Януша і Аляксандра і старэйшую сястру Альжбету. Шлюб бацькоў, нягледзячы на розныя веравызнанні, быў гарманічным, сама Кацярына была ахрышчана па каталіцкаму абраду.

Маці памерла, калі Кацярыне было ўсяго 10 гадоў. Бацька больш не ажаніўся. Ён быў вельмі заможным чалавекам, валодаў шматлікімі багаццямі і атрымаў мянушку «некаранаваны цар Русі».

Да 1574 года род жыў пераважна ў Дубне. Тут знаходзілася афіцыйная рэзідэнцыя Канстанціна Васіля Астрожскага, знаходзіліся княжацкія вайсковыя сілы, значная колькасць слуг, слуг і ўраднікаў. У  ён прымаў замежныя дэлегацыі свецкіх і духоўных уладаў, купцоў, старастаў, кіраўнікоў манастыроў.

Вядома, што ў сакавіку 1577 года брат Кацярыны, Януш, па загадзе бацькі накіраваўся ўзброены ў Дубна, каб абараніць сястру ад татараў, якія накіроўваліся туды. Ардынцы, якія налічвалі больш за 2 тысячы чалавек, падышлі да Дубна 4 сакавіка 1577 года. Яны мелі намер абрабаваць замак і захапіць Кацярыну. Януш прымусіў іх адступіць, але, адступаючы, татары спалілі больш за 200 вёсак, якія належалі Астрожскім.
]]
У 18 гадоў Кацярыну выдалі замуж за 31-гадовага польнага гетмана літоўскага і падчашага Крыштафа Радзівіла. Жаніх быў удаўцом, яго папярэдняя жонка і маленькія дзеці памерлі некалькі гадоў таму. Па словах , справы, звязаныя з перадшлюбнай дамовай Крыштафа і Кацярыны, былі наладжаныя падольскім ваяводам . Вянчанне адбылося 22 ліпеня 1578 года ў Дубне. Іх вяселлю польскі паэт Ян Каханоўскі прысвяціў панегірык «Эпіталамій».

За год Кацярына нарадзіла сына:

* **Януш** (1579—1620)&nbsp;— намесьнік літоўскі ў 1599—1619 гадах, імперскі князь, быў двойчы жанаты, меў чатырох дзяцей.

Праз месяц пасля нараджэння сына Кацярыны не стала. Пахавана ў саборы святых Станіслава і Уладзіслава ў Вільні. Як паведамляюць крыніцы, кіеўскі ваявода балюча ўспрыняў смерць дачкі — першай з чатырох страчаных ім пры жыцці дзяцей.

Пазней Крыштаф Пярун Радзівіл быў жанаты двойчы, у тым ліку са старэйшай сястрой Кацярыны, Альжбетай.

## Спасылкі 
* Генеалогія Катерини Острозької
* Генеалогія Христофора Радзивілла
* Микола Бендюк. Портрети князів Острозьких в гравюрах із гербовника Бартоша Папроцького [Архівовано 11 травня 2018 у Wayback Machine.]
* Дубенський замок: неприступна легендарна фортеця скарбів князів Острозьких [Архівовано 27 серпня 2017 у Wayback Machine.]

Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Астрожскія
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Сезон 1994 ЖФК Трыкатажніца Бабруйск

У 1994 годзе жаночы футбольны клуб «Трыкатажніца» з Бабруйска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 1994 (1 месца),
* Кубак Беларусі 1994 (фіналіст).

## Склад каманды 
* Л. Тачылкіна
* І. Бяляўская
* Святлана Анатолеўна Рыжова
* Алена Мікалаеўна Шаўцова
* Вікторыя Віктараўна Крылова
* Алена Дзмітрыеўна Казлова
* Т. Бакавец
* Вольга Яўгенаўна Новікава
* Марына Анатолеўна Лучанок
* Наталля Мікалаеўна Рыжэвіч
* Храмовіч
* Алена Бялькевіч
* Парошына

Галоўны трэнер — Мікалай Фёдаравіч Касаткін

## Літаратура 
* М. Н. Кацман, С. О. Фадеев. Краткая энциклопедия женского футбола. — Калуга: «Калуга вечерняя», 1996. — 145 с. — 1000 экз.
* И женщины взяли свисток // Спортивная панорама. — 1998. — 11 апреля (№ 56). — С. 2.

## Спасылкі 
* Belarus (Women) 1994

1994
Трыкатажніца Бабруйск
Катэгорыя:1994 год у Бабруйску
Катэгорыя:Чэмпіёнскія сезоны паводле жаночых футбольных клубаў Беларусі
Мабільная праграма

**Мабі́льная прагра́ма**, таксама **мабі́льная апліка́цыя** () — камп’ютарная праграма або праграмнае забеспячэнне, прызначанае для працы на мабільнай прыладзе, такой як тэлефон, планшэт ці гадзіннік. Мабільныя праграмы часта адрозніваюцца ад праграм для стацыянарных камп’ютараў і вэб-праграм, якія працуюць у мабільных вэб-браўзерах, а не непасрэдна на мабільнай прыладзе.

Спачатку мабільныя праграмы прызначаліся для праверкі электроннай пошты, работы з календаром і базай даных кантактаў, але высокі попыт на мабільныя праграмы прывёў да іх хуткага распаўсюджвання ў іншых галінах, такіх як мабільныя гульні, праца з GPS-навігацыяй, сувязь праз месэнджары, прагляд відэа і інш. Мабільныя праграмы звычайна спампоўваюць з крам мабільных праграм, якія з'яўляюцца разнавіднасцю платформ лічбавага распаўсюджвання.

Мабільныя праграмы дзеляцца на тры тыпы: родныя, вэб- і гібрыдныя. Родныя праграмы распрацоўваюцца спецыяльна для пэўнай мабільнай аперацыйнай сістэмы, як правіла iOS або Android, кампілююцца ў натыўны код і маюць прамы доступ да сістэмных API. Вэб-праграмы ствараюцца з выкарыстаннем HTML5, CSS і JavaScript, выконваюцца ў браўзеры і не патрабуюць усталявання праз краму праграм. Гібрыдныя праграмы — гэта вэб-праграмы, змешчаныя ў натыўны кантэйнер (звычайна на аснове WebView), якія распаўсюджваюцца праз крамы праграм і атрымліваюць доступ да функцый прылады праз прамежкавы праграмны слой.

## Беларускае паняцце 
У беларускай мове варыянт «мабільная праграма» (або проста «праграма») прыняты ў акадэмічнай і прафесійнай перакладчыцкай супольнасці. Але, нягледзячы на гэта, пад уплывам суседніх моў (напрыклад рускай, дзе ўжываецца тэрмін «*приложение*», узятае з бухгалтарскай тэрміналогіі) ва ўжытку ў беларускай мове з’явіліся і іншыя кароткія формы, як «*дадатак*», «*прыкладанне*», «*аплікацыя*», «*дастасаванне*» і іншыя. Такія формы не зафіксаваны слоўнікамі ў значэннях блізкіх да арыгінальнага англійскага, і не адлюстроўваюць поўны сэнс тэрміна *application software* — праграмнага забеспячэння, створанага менавіта для карыстальніка, а не для фонавых сэрвісаў і функцыянавання камп’ютара.

Тым часам, з пункту гледжання акадэмічнага тэрміназнаўства і беларускай літаратурнай мовы паняцце «*application software*» трэба перакладаць як «*прыкладное праграмнае забеспячэнне* *(ПЗ)*» або як «*прыкладная праграма*». Кароткую форму паняцця «*application*» можна перакладаць як «*прыкладная праграма*» або проста «*праграма*».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне мабільных тэлефонаў
Катажына Астрожская з Любамірскіх

**Катажына Астрожская з Любамірскіх** (1582 — 1612) — польская шляхцянка, уладальніца  (1598—1612).

## Біяграфія 
### Паходжанне 
Яе бацькамі былі  (пам. 1613) і  з  (пам. 1639). Катажына была сястрой кракаўскага ваяводы і вялікага маршалка кароннага  і добчыцкага старосты .

Яе сёстры: Соф’я (1585—1612) — з 1602 г. жонка  (1558—1629), кашталяна малапольскага;  — з 1611 года жонка  (пам. 1641), палкоўніка кароннага войска;  (пам. 1645) — жонка Станіслава Канецпольскага (пам. 1646), гетмана польнага кароннага.

### Шлюб 
Яе мужам стаў у 1597 годзе ўдавец  (1566—1596), князь Януш Астрожскі (1554—1620), сын , кашталян кракаўскі з 1593 года, ваявода валынскі, які ажаніўся з Тэафілай Тарла пасля яе смерці ў 1612 годзе.

Яна стала мачыхай для дачок Сусаны:  (1582—1618) і  (пасля 1582—1628) Астрожскіх. Першая стала жонкай , ваяводы падольскага, а ў 1609 годзе жонкай Яна Ежы Радзівіла (1588—1625), а другая — кашталяна валынскага Аляксандра Заслаўскага. Мела сына Януша Астрожскага (1607—1618). Калі яна памерла ў 1611 годзе, яе сыну было чатыры гады.

У 1620 годзе муж Януш Астрожскі з-за адсутнасці спадчынніка мужчынскага полу завяшчаў маёнтак сваёй дачцэ Ефрасінні, жонцы Аляксандра Заслаўскага (іншая лінія роду Астрожскіх — далей князі Заслаўскія-Астрожскія).

### У мастацтве 
Постаць Катажыны Любамірскай адлюстраваў Ян Матэйка на гравюры ў выданні «Ubiory w Polsce 1200—1795, 1576—1586, мал. 51». Партрэт Катажыны Астрожскай, у дзявоцтве Любамірскай, напісаны ананімным мастаком канца XVI ст., знаходзіцца ў Нацыянальным музеі ў Варшаве.

## Літаратура 
* Polski Słownik Biograficzny (t. 18)
* WitoldW. Kłaczewski WitoldW., Jerzy Sebastian Lubomirski, Wrocław: Ossolineum, 2002, ISBN 83-04-04592-3, OCLC 831137954.

Катэгорыя:Астрожскія
Катэгорыя:Любамірскія
Вікторыя Віктараўна Крылова

**Вікторыя Віктараўна Крылова** (нар. ) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
Выступала за жаночую каманду Бабруйчанка, віцебскі «Універсітэт». У 2002 годзе пераехала ва Украіну, дзе падпісала кантракт з чарнігаўскай «Легендай». У чэмпіянаце Украіны дэбютавала ў 2002 годзе.

З 2018 года трэнер мінскага жаночыга футбольнага клуба Зорка-БДУ 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Універсітэт Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ў міні-футбол Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Легенда
Катэгорыя:Майстры спорту Украіны
Алфімава

**Алфімава** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Людміла Іванаўна Алфімава — украінская актрыса

## Тапонім 
* Алфімава (Смаленскі раён)
Ніна Васілеўна Антонава

**Ніна Васілеўна Антонава** () — украінская актрыса. Заслужаная артыстка Украінскай ССР (1980). Народная артыстка Украіны (2021).

## Біяграфія 
Нарадзілася 2 снежня 1935 года ў сяле Бакалы Башкірскай АССР. Маці працавала на мясаперапрацоўчым заводзе, бацька быў рэжысёрам. У 1941 годзе, калі пачалася Вялікая Айчынная вайна, сям’я пераехала ў Маскву.

У 1958 годзе скончыла Маскоўскае тэатральнае вучылішча імя Б. В. Шчукіна.

У 1958—1963 гадах — актрыса кінастудыі «Ленфільм». З 1964 года — актрыса Кіеўскай кінастудыі імя А. П. Даўжэнкі.
Выйшаўшы замуж за кінарэжысёра Анатоля Букоўскага, знялася ў многіх яго карцінах. У далейшым таксама працавала са сваім сынам, кінарэжысёрам Сяргеем Букоўскім. Дакументальная стужка «Галоўная роля», знятая Букоўскім-малодшым пра Антонаву, атрымала шырокае прызнанне — у прыватнасці, на Адэскім міжнародным кінафестывалі Антонава атрымала за ўдзел у ёй прэмію «Залаты Дзюк» як найлепшая актрыса года ў нацыянальнай конкурснай праграме.
Таранэ Алідусты

**Таранэ Алідусты** (перс. ترانه علیدوستی; нар.  года, Тэгеран, Іран) — іранская актрыса.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і Хаміда Алідусты, гульца футбольнай зборнай Ірана, а яе маці была скульптарам. У кінематографе дэбютавала ва ўзросце 17 гадоў, сыграўшы галоўную ролю ў фільме Расула Садр Амелі «Я — Таранэ, мне 15 гадоў». Гэтая праца прынесла ёй Бронзавага леапарда як лепшай актрысе на кінафестывалі ў Лакарна, а таксама Крыштальнага сімурга як лепшай актрысе на кінафестывалі Фаджр, што зрабіла яе самай юнай уладальніцай гэтай прэміі. Таране Алідусці актыўна супрацоўнічае з выдатным іранскім рэжысёрам Асгарам Фархадзі, зняўшыся ў цэлым шэрагу яго карцін: «Цудоўны горад», «Асяроддзе феерверкаў», «Аб Элі» і «Каміваяжор». За ролю ў апошнім яна прэтэндавала на званне найлепшай актрысы ў асноўным конкурсе Канскага кінафестывалю 2016 года. З’явілася яна таксама і ў фільме класіка іранскага кінематографа Абаса Кіярастамі, сыграўшы адну з больш чым сотні глядачак у кіназале ў фільме 2008 года «Шырын». Свае здымкі ў кіно Таранэ Алідусты сумяшчае з ролямі ў тэатры. У 2017 годзе адмовілася прысутнічаць на цырымоніі кінапрэміі «Оскар», выказаўшы такім чынам пратэст у адрас палітыкі Д. Трампа.

Таранэ Алідусты затрымалі ў снежні 2022 г. пасля публікацыі ў Інстаграме, прысвечанай пакаранню аднаго з удзельнікаў пратэстаў пасля смерці Махсы Аміні. Алідусты крытыкавала ў ёй міжнародныя арганізацыі за тое, што яны не рэагуюць на дзеянні ўлад Ірана. Праз 3 тыдні была вызвалена пад залог.
Лідзія Аляксееўна Белазёрава

**Лідзія Аляксееўна Белазёрава** (; ,  — , ) — украінская актрыса тэатра і кіно, Народная артыстка Украіны (1993).

## Біяграфія 
Нарадзілася 31 сакавіка 1945 года ў Херсоне. Дзявочае прозвішча — Вакула.

У 1968 годзе скончыла Кіеўскі дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва імя І. Карпенкі-Карага. З 1964 года — актрыса Херсонскага музычна-драматычнага тэатра. У 1968—1969 гадах — актрыса Ровенскага абласнога украінскага драматычнага тэатра. У 1969—1972 гадах — актрыса Львоўскага ўкраінскага драматычнага тэатра імя М. Занькавецкай.

З 1972 года і да канца жыцця — актрыса Вінніцкага абласнога музычна-драматычнага тэатра імя М. Садоўскага. На сцэне Вінніцкага тэатра сыграла больш за 100 роляў.

Памерла 15 лютага 2022 года ў Вінніцы. Развітанне з актрысай адбылося 17 лютага на сцэне Вінніцкага тэатра імя М. Садоўскага.

## Ролі ў кіно 
* 1971 — Вясёлыя Жабакрычы (рэжысёр Віктар Іваноў) — Парася.
* 1972 — Зніклая грамата — жонка казака Васіля, Ведзьма, Імператрыца
* 1973 — Дзед левага крайняга — эпізод
* 1975 — Простыя клопаты (рэжысёр Ісак Шмарук) — Таісія
* 2005 — Вяртанне Мухтара-2 / Сабака.гі | 9 серыя — суседка Ігара
* 2007 — Вяртанне Мухтара-2 4 сезон / Кіназорка | 3 серыя — Анастасія Сяргееўна
Марына Францаўна Паплаўская

**Марына Францаўна Паплаўская** (; , Наваград-Валынскі, Жытомірская вобласць, Украінская ССР —  года, каля в. Мілая, Кіева-Святошынскі раён, Кіеўская вобласць, Украіна) — украінская актрыса, прадзюсар, комік, педагог. Прыма праектаў «Дызель Студыё». Кавалер Ордэна «За заслугі» III ступені (2018, пасмяротна), Ганаровы грамадзянін Жытоміра (2018, пасмяротна).

## Біяграфія 
Марына Паплаўская нарадзілася 9 сакавіка 1970 года ў горадзе Наваград-Валынскі ў сям’і Франца Пятровіча Паплаўскага і Ніны Аляксандраўны Філіпавай. Мела сястру Людмілу. Скончыла філалагічны факультэт Жытомірскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Івана Франко па спецыяльнасці «украінская мова і літаратура».

Пасля заканчэння ўніверсітэта пачала працаваць у Жытомірскай школе № 26, а потым № 33. Прапрацавала там настаўніцай украінскай мовы і літаратуры больш за 20 гадоў. Таксама Марына вяла мясцовы драмгурток.

У 1993 годзе Марыну запрашаюць у каманду КВЗ «Дзяўчынкі з Жытоміра».

У 1998 годзе яны выступаюць у Вышэйшай лізе КВЗ. Пазней каманда неаднаразова прымае ўдзел у музычным фестывалі «Галасісты КіВіН», атрымлалі ўзнагароды ў 1997 і 2011 гадах. Пасля паспяховых выступаў Марыну запрашаюць на НТВ для ўдзелу ў скетч-шоў «На траіх».

З 2015 года яна брала ўдзел у гумарыстычнай перадачы «Дызель-шоу».

20 кастрычніка 2018 года каля 06:43 раніцы загінула на 49-м годзе жыцця ў аўтакатастрофе ў Кіеўскай вобласці каля вёскі Мілая, калі аўтобус з акцёрамі з Дызель-шоу урэзаўся ў грузавік.
Партрэт Юрыя Васілевіча Тышкевіча

**Партрэт Юрыя Васілевіча Тышкевіча** — партрэт старосты ваўкавыскага, брэсцкага ваяводы Юрыя Тышкевіча, створаны ў канцы XVI стагоддзя, які захоўваецца ў варшаўскім Нацыянальным музеі.

## Гісторыя 
Партрэт належыць да сямейнай галерэі лагойскага роду Тышкевічаў з 39 карцін, якая ў 1933 годзе была перададзена ў Нацыянальны музей у Варшаве на дэпазіт Таварыства аховы помнікаў мінуўшчыны.

## Апісанне 
На палатне памерам 94×78 см паказаны чалавек «сугуба цывільны». Крыху паўнаватая постаць у плашчы, правай рукой ён абапіраецца на кій. Звяртае ўвагу надзвычай індывідуалізаваны, глыбокі па псіхалагічнай распрацоўцы вобраз. Дасканала выпісаны рысы твару, невялікая акладзістая барада. Ва ўсім абліччы ваяводы адчуваецца спакойная веліч упэўненага ў сабе чалавека.

## Літаратура 
* . С. 209—210

Катэгорыя:Партрэтная галерэя роду Тышкевічаў
Наталля Міхайлаўна Багамолец-Лазурская

**Наталля Міхайлаўна Багамолец-Лазурская** (; ) — украінская актрыса і гісторык украінскага тэатра.

## Біяграфія 
Нарадзілася 9 лістапада 1880 года ў сяле Лыхачыў Казелецкага павета Чарнігаўскай губерні (цяпер — Насоўскі раён Чарнігаўскай вобласці), у сям’і двараніна Міхаіла Міхайлавіча Багамольца, які быў дзядзькам украінскага фізіёлага, акадэміка А. Багамольца.

У 1890-х гадах сям’я жыла ў Кішынёве, дзе яе бацька працаваў кіраўніком акцызнымі зборамі Бесарабскай губерні. У 1894—1898 гг. вучылася ў кішынёўскай гімназіі.

У канцы XIX — пачатку ХХ ст. грала ў спектаклях М. Садоўскага разам з М. Занькавецкай. У пачатку ХХ ст. вучылася на гісторыка-філалагічным факультэце адэскіх вышэйшых жаночых курсаў, удзельнічала ў працы гісторыка-літаратурнага гуртка.

У 1908 годзе выйшла замуж за прыват-дацэнта Імператарскага Наварасійскага ўніверсітэта У. Ф. Лазурскага. У 1917 годзе разам з мужам арганізавала ў Казельцы, а потым у Адэсе Украінскае мастацкае таварыства імя М. Занькавецкай.

На старонках газет «Одесский листок» і «Молода Украйна» выступала за развіццё украінскай культуры і, у прыватнасці, тэатра.

У пачатку 1940-х гг. апублікавала нататку пра гісторыю Адэсы. Пасля смерці мужа ў 1947 годзе пераехала да сына ў Кіеў, аднак кожны год наведвалася ў Адэсу.

Яе галоўным укладам у гістарычную біяграфістыку ёсць нарыс жыцця і творчасці М. Занькавецкай, які, нягледзячы на лаканічнасць, лічыцца найбольш дакладным, бо быў ухвалены самой актрысай. Да таго ж яна кансультавала І. Дурыліна, аўтара вялікай манаграфіі Аб М. Занькавецкай. Напісала ўспаміны пра С. Дурыліна і Марка Крапіўніцкага.

Памерла ў Кіеве ў 1958 годзе. Пахаваная ў Кіеве на Байкавых могілках.

## Спасылкі
Партрэт Кацярыны Астрожскай

**Партрэт Кацярыны Астрожскай** () — карціна невядомага аўтарства, створаная ў 1597 годзе, якая захоўваецца ў Нацыянальным музеі ў Варшаве.

## Апісанне 
На палатне памерам 121,5×200 см намалявана шляхцянка Катажына Астрожская з Любамірскіх. Партрэт створаны ў год яе шлюбу з князем Янушам Астрожскім (1554—1620), кашталянам кракаўскім з 1593 года, ваяводам валынскім.

Жонка аднаго з заможных магнатаў паказана ганарлівай і непрыступнай. Кацярына Астрожская намалявана ў рост у касцюме іспанскай моды. З-пад багата аздобленага жамчужынамі галаўнога ўбору спадае доўгая накідка. Сукенка аліўкава-ружовага колеру з багата вышытымі арнаментальнымі ўзорамі расліннага і жывёльнага характару. На плечы накінуты кароткі плашч-пелярына, падбіты футрам і аздоблены залатым шыццём і жамчужынамі. У левай руцэ княгіня трымае рукавічку і канец накідкі. Правая рука ляжыць на стале, які пакрыты чырвоным абрусам з залатымі матузамі. На стале — гадзіннік падарожнага тыпу і ключ ад яго як сімвал хуткабежнасці часу і абмежаванасці чалавечага жыцця.

Мастак па звычаю таго часу укладваў шмат сімвалічнасці ў партрэт. Напрыклад, на чатырохпольным шчыце паказаны гербы сваякоў Кацярыны: бацькоў Любамірскіх (Шранява) і Браніцкіх (Грыф) і бабуль —  (Грусой) і  (Котвіч). У кульмінацыі княжацкай мітры Астрожскага вялікае значэнне мае дэкаратыўнае адзенне мадэлі. Гэта своеасаблівы вясельны тост для маладой жанчыны, таму што змяшчае элементы, якія адносяцца да сферы кахання і шлюбу з усімі яго аспектамі.

## Выстаўкі 
* Galeria Sztuki Dawnej, 2023-01-27 — 2023-01-27
* Rządzić i olśniewać. Klejnoty i jubilerstwo w dawnej Polsce w XVI i XVII w, 2019-05-29 — 2019-08-04, Zamek Królewski w Warszawie, Plac Zamkowy 4, 00-277 Warszawa

## Літаратура 
* . С. 208
* Dobrowolski T. Polskie malarstwo portretowe, s. 82

Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Творы 1597 года
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага музея ў Варшаве
Партрэтная галерэя роду Тышкевічаў

**Партрэтная галерэя роду Тышкевічаў** — умоўная назва калекцыі партрэтаў прадстаўнікоў роду Тышкевічаў з Лагойску, якая захоўвалася і выстаўлялася ў Палацы Тышкевічаў. Пазней яна значнае месца ў так званым Беларускім музеі старажытнасцей, уладкаваным там братамі Яўстахам і Канстанцінам Тышкевічамі ў 1842 годзе. Цяпер партрэты захоўваюцца ў Нацыянальным музеі ў Варшаве.

## Апісанне 
Прадстаўляе сабой партрэты прадстаўнікоў 500-гадовага (12 пакаленняў) лагойскага роду Тышкевічаў. Амаль усе партрэты — у натуральную велічыню, па пояс альбо на ўвесь рост (партрэт Пія — бацькі Тышкевічаў — работы Дамеля, партрэт рэферэндара вялікага літоўскага Вінцэнта Тышкевіча, біскупа Антонія Тышкевіча).

## Змест 
Пералік фамільнай партрэтнай галерэі цяпер налічвае 39 партрэтаў. 31 карціна ўтварае адзіную па памерах (каля 90 × каля 70-75 см) і па кампазіцыі (партрэты ў рост, у польскіх строях, з польскамоўнымі надпісамі, якія вызначаюць партрэтаванага, часам з гербамі), даючы уражанне, што намаляваны ў адзін час. Мастак, дакладней, прынамсі два мастакі, пакуль нявызначаныя. Унутры гэтай групы можна вылучыць дзве групы (па стылізацыі, а дакладней жывапіснай манеры) — 18 партрэтаў, напісаных у рэалістычнай манеры, у якіх бачна імкненне мастака індывідуальна, разнастайна паказаць аблічча Тышкевічаў (напрыклад, партрэт Міхала Тышкевіча) і 13 уяўных партрэтаў, на якіх постаці былі паказаныя з паголенымі галовамі з  наверсе і ў панцырах. Невядома, ці ўсе гэта роспісы, якія былі ў Лагойску ў ХІХ стагоддзі.

## Пералік партрэтаў (няпоўны) 
### Жаночыя партрэты 
### Мужчынскія партрэты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Палац Тышкевічаў (Лагойск)
Барсукі (Мінск)

**Барсукі́** () — колішняе ўрочышча на правым беразе ракі Дражня, цяпер тэрыторыя ў межах Мінска. Месціліся цераз раку ад вёскі Яхімава.

## Гісторыя 
Урочышча Барсукі вядома прынамсі з другой паловы XIX стагоддзя, уваходзіла ў склад Мінскага павета Мінскай губерні. Пасля 1861 года ў Сеніцкай воласці Мінскага павета, Сляпянская сельская грамада. У другой палове XIX стагоддзя ўласнасць Зімодравых, як і суседні фальварак Яхімава. У 1876 годзе ўладальнікам Барсукоў быў дваранін рыма-каталіцкага веравызнання Юзаф Аляксандравіч Зімодра, разам з фальваркам Яхімава было 120 дзесяцін зямлі, права валодання паводле купчай крэпасці ад 20 сакавіка 1863 года, гаспадарку вёў уладальнік.

Паводле перапісу 1908 года згадваецца як Барсукі, урочышча Архірэйскае.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1927 годзе ў газеце Савецкая Беларусь было згадана пра ўдзел сялян урочышча Барсукі ў выбарчым сходзе.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Магчыма, як і Яхімава, Барсукі ўключаны ў склад Мінска ў 1959 годзе. Цяпер на месцы вёскі прыватныя дамы на рагу 3-га і 4-га Халмагорскіх завулкаў.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 2 двары, 12 жыхароў
* 1908 год — 2 двары, 12 жыхароў
* 1917 год — 2 двары, 11 жыхароў, усе беларусы

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  
* 
* 
* З гісторыі населеных пунктаў Міншчыны. Барсукі //  С. 563
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Шырын Нешат

**Шырын Нешат** (, перс. شیرین نشاط; нар. , , Іран) — іранская мастачка, працуе ў Нью-Ёрку, ЗША. Вядомая найперш сваімі працамі ў кіно, відэа і фатаграфіі. Яе творчасць засяроджана на кантрастах паміж ісламам і захадам, жаноцкасці і мужнасці, грамадскага жыцця і асабістага жыцця, старажытнасці і сучаснасці, а таксама на пераадоленні прасторы паміж гэтымі суб’ектамі.

Атрымала Міжнародную прэмію на XLVIII Венецыянскім біенале ў 1999 годзе, «Сярэбраны леў» за лепшую рэжысуру на 66-м Венецыянскім кінафестывалі ў 2009 годзе, а таксама званне мастака дзесяцігоддзя ад выдання The Huffington Post.

Раннімі працамі Нешат былі фатаграфіі серыі Раскрыццё (Unveiling) (1993) і Жанчыны Алаха (Women of Allah) (1993—1997), якія даследуюць паняцці жаноцкасці ў сувязі з ісламскім фундаменталізмам і ваяўнічасцю ў яе роднай краіне. Як спосаб справіцца з неадпаведнасцю паміж культурай, якую яна ўбачыла, і культурай дарэвалюцыйнага Ірана, у якім яна вырасла, яна пачала сваю першую самастойную працу — серыю Жанчыны Алаха — жаночыя партрэты, цалкам пакрытыя персідскай вяззю.

Праца Нешат прысвечана сацыяльным, палітычным і псіхалагічным аспектам жаночага досведу ў сучасных ісламскіх грамадствах. Хоць Нешат актыўна супрацьстаіць стэрэатыпным уяўленням ісламу, яе мастацкія мэты не з’яўляюцца відавочна палемічнымі. Хутчэй, яе праца ўсведамляе складаныя інтэлектуальныя і рэлігійныя сілы, якія фармуюць ідэнтычнасць мусульманскай жанчыны па ўсім свеце. Выкарыстоўваючы персідскую паэзію і каліграфію, яна даследавала такія паняцці, як пакутніцтва, выгнанне, праблемы ідэнтычнасці і жаноцкасці.

## Зноскі
Асіх Алінеджад

**Масумех «Масіх» Алінеджад** (перс. مسیح علی‌نژاد, нар. , Кемікела, Баболь, Мазендэран, Іран) — іранская журналістка, пісьменніца і абаронца правоў жанчын, якая жыве ў выгнанні ў Нью-Ёрку (ЗША). Працуе ў агенцтве ЗША па глабальных медыя. Вядучая і прадзюсар персідскай службы «Голасы Амерыкі», карэспандэнт персідскай службы Радыё «Свабода», пазаштатны супрацоўнік тэлеканала на персідскай мове Manoto,  рэдактар часопіса IranWire. Заснавальніца онлайн-рухаў «Мая прыхаваная свабода» (My Stealthy Freedoms), Men In Hijab і «Белыя асяроддзі» (White Wednesdays). Былая мусульманка і крытык ісламу. Вядома сваёй крытыкай іранскай улады, асабліва за палітыку ў адносінах да правоў жанчын у Іране. Узнагароджана прэміямі Women's Rights Award Жэнеўскага саміту па правах чалавека і дэмакратыі, Omid Journalism Award фонду Mehdi Semsar Foundation, “Highly Commended” AIB Media Excellence Award Асацыяцыі міжнароднага вяшчання.

Апублікавала чатыры кнігі на персідскай мове. У 2018 годзе апублікавала на англійскай мове кнігу The Wind in my Hair, у якой расказала пра свой вопыт сталення ў Іране. У 2019 годзе падала пазоў у федэральны суд ЗША супраць іранскага ўрада за пераслед яе і чальцоў яе сям'і.

Улетку 2009 года выехала ў ЗША, каб атрымаць інтэрв'ю ў прэзідэнта Барака Абамы. У інтэрвію было адмоўлена. Знаходзячыся ў ЗША ўдзельнічала ў пратэстах супраць іранскага ўрада і выступіла ў Сан-Францыска. Дала інтэрв'ю «Голасу Амерыкі».

Скончыла грамадскі Універсітэт Оксфард Брукс у Оксфардзе. Атрымала ступень па спецыяльнасці "Камунікацыйныя даследаванні".

У 2016 годзе амерыканская шахматыстка родам з Іркуцка, сярэбраны прызёр першынства ЗША Назі Паікідзэ, адмовілася ад удзелу ў чэмпіянаце свету па шахматах сярод жанчын, які прайшоў у 2017 годзе ў Тэгеране. Масіх Алінеджад падтрымала Назі Паікідзэ і пачала кампанію па байкоце чэмпіянату. Ад удзелу ў чэмпіянаце адмовіліся таксама экс-чэмпіёнка свету ўкраінка Марыя Музычук і чацвёрты нумар рэйтынгу Хампі Канеру з Індыі.

4 лютага 2019 года Масіх Алінеджад сустрэлася з дзяржаўным сакратаром Майкам Пампея. Сустрэча доўжылася 35 хвілін, Пампея падзякаваў Алінежад за яе адвагу і пастаяннае імкненне абараняць правы жанчын у Іране.

У сакавіку 2019 года крытыкавала прэм'ер-міністра Новай Зеландыі Джасінду Ардэрн, якая насіла хіджаб пасля стральбы ў мячэцях Крайстчэрча ў знак спагады мусульманам (Алінеджад спасылалася на тое, што гэта сімвал прыгнёту жанчын).
Людміла Іванаўна Алфімава

**Людміла Іванава Алфімава** (дзявочае прозвішча — Кадыгроб; ) — украінская  тэатра і кіно, заслужаная артыстка Украіны (2003).

## Біяграфія 
У дзяцінстве Людміла Алфімава марыла стаць лётчыцай, навучалася ў Харкаўскім аэраклубе. Лётала на самалёце Як-18. Але стаць пілотам рэактыўнага самалёта было не наканавана — дзяўчат у лётныя вучылішчы не прымалі.

Паступіла ў Харкаўскі тэатральны інстытут, які скончыла ў 1958 годзе (майстэрня Л. Сердзюка і М. Пакатыла). Пасля заканчэння інстытута пачала працаваць у Кіеўскім тэатры юнага гледача. У 1960—1963 гадах была актрысай Кіеўскага тэатра юнага гледача. З 1963 года — актрыса кінастудыі ім. А. Даўжэнкі.

Упершыню яна сыграла ў фільме «Яго пакаленне» Карла Гакеля, а затым у камедыі «За двума зайцамі». Аднак сапраўдную славу акторцы прынесла галоўная роля ў савецкім фільме «Вяселле ў Малінаўцы». За ўсю сваю працяглую кар’еру Людміла Іванаўна знялася ў больш як 40 фільмах, а агучыла каля 170 фільмаў.

Першы муж — Фелікс Міхайлавіч Алфімаў, ваенны лётчык. Пасля няўдалага катапультавання быў спісаны з лётнай працы. Скончыў акадэмію грамадзянскай авіяцыі і працаваў лётчыкам-інжынерам у КБ Антонава.

У шлюбе з Алфімавым нарадзіліся дочкі Лізавета і Алена.

Са сваім другім мужам, Іванам Сяргеевічам Кальніцкім, Людміла Іванаўна пазнаёмілася ў 1974 годзе падчас здымак фільма «Бывайце, фараоны!». Ён быў старшынём калгаса імя XXII з’езда КПСС у сяле, дзе праходзілі здымкі. У той час актрыса ўсё яшчэ была замужам, быў жанаты і Кальніцкі. Распісаліся і пачалі жыць разам праз 20 гадоў з дня першай сустрэчы, пасля смерці першай жонкі Кальніцкага.

## Зноскі
Людміла Піліпаўна Яфіменка

**Людміла Піліпаўна Яфіменка** (нар. , ) — украінская актрыса; выступіла таксама ў якасці педагога, кінасцэнарыста і кінарэжысёра. Заслужаная артыстка Украіны (1998), народная артыстка Украіны (2008). Таксама ўзнагароджана ордэнам княгіні Вольгі III ступені (2021).

## Біяграфія 
Нарадзілася 25 верасня 1951 года ў Кіеве (УССР). Скончыла акцёрскі факультэт УДІКа (1972, майстэрня Уладзіміра Белакурава). З 1972 года — актрыса кінастудыі імя А.Даўжэнкі.

Дацэнт кафедры кінарэжысуры і драматургіі факультэта кіно і тэлебачання Кіеўскага дзяржаўнага ўніверсітэта тэатральнага майстэрства ім. Карпенкі-Карага. Прозвішча пры нараджэнні — Яфіменка, аднак падчас кароткачасовага першага шлюбу (ад якога не было дзяцей) узяла прозвішча мужа — Цярзіева. Пасля другога шлюбу з рэжысёрам Юрыем Ільенкам узяла назад сваё дзявочае прозвішча — Яфіменка.

Муж — Юрый Ільенка, у шлюбе нарадзіліся два сыны — Піліп і Андрэй.

## Акцёрскія працы 
* 1972 — Выпадковы адрас — Люба Валошка.
* 1973 — Як гартавалася сталь — Тая, жонка Карчагіна
* 1973 — Эфект Рамашкіна — Тамара
* 1974 — т/с Мой лёс — Людміла Барабанава
* 1974 — Аповесць пра жанчыну
* 1976 — Сямейныя справы Гаюравых — Галіна Гарбунова
* 1977 — Не вер крыку начной птушкі
* 1978 — Свята печанай бульбы
* 1979 — Палоска няскошаных дзікіх кветак
* 1981 — Лясная песня. Маўка — Маўка
* 1983 — Легенда аб княгіні Вользе — Вольга (княгіня Кіеўская)
* 1983 — Міргарад і яго насельнікі — сястра Сторчанка
* 1985 — Кармялюк — Анастасія Маршаленка, памешчыца.
* 1987 — Саламяныя званы
* 1990 — Балаган — Вольга, жонка Івана
* 1990 — Лебядзінае возера. Зона — жанчына
* 1993 — Гетманскія клейноды
* 1999: «Аве Марыя» (галоўная роля)
* 2001 — Малітва аб гетмане Мазепе — Любоў Качубей
Насрын Сатудэ

**Насрын Сатудэ** (перс. نسرین ستوده, нар. , , Іран) — адвакат, вядомая абаронца правоў чалавека ў Іране. Прадстаўляла інтарэсы зняволеных актывістаў і палітыкаў зняволеных пасля хваляванняў, якія рушылі за прэзідэнцкімі выбарамі 2009 года, а таксама прысуджаных да смяротнага пакарання, якія здзейснілі свае злачынствы будучы непаўналетнімі. Сатудэ была арыштаваная ў верасні 2010 года па абвінавачанні ў антыдзяржаўнай прапагандзе і змове супраць бяспекі дзяржавы і была заключана ў турму Эвін у адзіночную камеру. У студзені 2011 года іранскія ўлады прыгаварылі Сатудэ да 11 гадоў пазбаўлення волі, а таксама наклалі забарону на юрыдычную практыку і выезд з краіны на працягу 20 гадоў.

У кастрычніку 2012 года яна (разам з рэжысёрам Джафарам Панахі) стала лаўрэатам прэміі імя Сахарава.

З-за адсутнасці Насрын Сатудэ яе прэмія была ўручана Шырын Эбадзі.

У чэрвені 2018 года адбыўся новы арышт. Афіцыйная прычына — абараняла жанчын, якія знялі хусткі ў знак пратэсту супраць абавязковага нашэння хіджабу. Прыгаворана да пяці гадоў турмы за шпіянаж. Насрын віну не прызнае.

У 2018 годзе, паводле падлікаў Amnesty International, больш за 110 праваабаронцаў прыгавораны да турэмнага зняволення або знаходзяцца ў зняволенні. «Суровасць прыгавораў узрасла яшчэ да таго, як вынеслі прыгавор супраць Насрын Сатудэ», — адзначыў Філіп Лютэр.
Леў Тышкевіч

**Леў Тышкевіч**, у хрышчэнні **Дзмітрый** — кіеўскі баярын мяжы XV—XVI стст.

## Біяграфія 
Сын Тышкі Каленікавіча і Ганны невядомага паходжання. У шлюбе з Феклай меў сыноў Скуміна (Івана) і Звера (Аляксандра).

Першым з братоў Тышкавічаў пачаў службу дваранінам. У 1504 годзе Аляксандр Ягелончык паслаў яго з Кракава да крымскага хана Менглі-Гірэя, каб дамагчыся вызвалення  і вяртання палонных дамоў, а таксама запэўніць, што «ліхіх людзей», вінаватых у рабаванні татарскіх купцоў, пакараюць.

Леў першым з Тышкевічаў перасяліўся з памежных кіеўскіх землях углыб ВКЛ, бо частка  была цалкам разрабавана татарамі і паўстанцамі Глінскіх, а другая — захоплена маскоўцамі. Пра гэта сведчыць гаспадарскі ліст Жыгімонта Старога ад 7 чэрвеня 1508 года. Узамен баярыну нададзены маёнткі Мажэйкава і Дзікушкі ў Жалудскім павеце, які перад тым належалі «» . Аднак неўзабаве да гаспадара звярнуўся князь , якому гэтыя ж «двары» надалі раней. У выніку 14 снежня 1508 года Мажэйкава аддалі Палубенскаму&nbsp;— насуперак абяцанню не адбіраць маёнткі ў Тышкевіча, не дапамагло і ўмяшанне троцкага ваяводы М. Радзівіла.

19 студзеня 1509 года менскія мяшчане скардзіліся на Льва і іншых суседніх баяр, што яны, насуперак каралеўскаму прывілею, не пускаюць іх у бор па дровы, збіваюць і рабуюць. Вырашэнне справы было даручана вялікаму кухмістру літоўскаму, намесніку скерстамонскаму Пятру Аляхновічу.

.]]Як відаць з ліста , Леў Тышкевіч запісаў  чатырох данінікаў з маёнтка Скароднага — Паўла Шыпіла Цыгачэвіча, Паўла Міхеевіча Ражка, Іванца Маркавіча і Мышка Ільініча Семяновіча. Вядомы фундушавы запіс Тышкевіча са слонімскіх  ад 8 чэрвеня 1519 года пра продаж згаданаму манастыру данніка Грыцка Кіпрыянавіча з «его детьми, што жыветъ на рецце Словешъни, на імя Валъковъщыну». Аднак у адным гаспадарскім ад 24.7.1514 года Льва Тышкевіча названы ужо «нябожчыкам».

## Крыніцы 
Тышкевічы
Яфіменка

**Яфіменка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антаніна Рыгораўна Яфіменка — беларускі эканаміст
* Людміла Піліпаўна Яфіменка — украінская актрыса
Сталіна Азімаўна Азаматава

**Сталіна Азімаўна Азаматава** () — таджыкская артыстка балета і кіно. Балетмайстар. Заслужаная артыстка Таджыкскай ССР (1968). Народная артыстка Таджыкістана (2005).

## Біяграфія 
Выпускніца Ленінградскага харэаграфічнага вучылішча імя А. Я. Ваганавай (1958) (цяпер — Акадэмія рускага балета імя А. Я. Ваганавай). Вучаніца педагогаў М. В. Баярчыкавай і Н. А. Жалязновай. Пасля заканчэння вучылішча з 1958 года выступала на сцэне Таджыкскага акадэмічнага тэатра оперы і балета імя С. Айні — салістка, затым балетмайстар.

Выконвала вядучыя партыі ў розных балетах.

З 1963 года — выкладчык танца ў Душанбінскай харэаграфічнай школе. У 1977 годзе скончыла факультэт рэжысуры балета ГІТІСа (педагогі А. А. Лапауры і Л. М. Таланкіна).

## Балетныя партыі 
* Жызэль у аднайменным балеце Адана,
* Медора ў балеце «Карсар» Адольфа Адана, Леа Дэліба, Рыкарда Дрыга, Пуні;
* Генрыэта — «Вялікі вальс» на муз. І. Штраўса),
* Мерсэдэс «Дон Кіхот» Мінкуса,
* Джульета ў Рамэа і Джульета;
* Фані «Сцежкай грому» Кара Караева і інш.

## Фільмаграфія 
З 1959 г. здымалася ў кіно. Сталіна Азаматава знялася ў больш як 20 кінакарцінах. У 32 гады сышла з кіно, цалкам прысвяціўшы сябе балету.

* 1959 — Лёс паэта
* 1959 — Насрэддзін у Хаджэнце, або зачараваны прынц — Зумрад
* 1959 — Калі квітнеюць ружы — Дыльбар
* 1959 — Лэйлі і Меджнун (фільм-балет) — эпізод
* 1960 — Аперацыя «Кобра» — Лютфі Саідава, вясковая настаўніца.
* 1961 — Зумрад — аграном Гульчын
* 1963 — Любіць — не любіць? — Зухра
* 1963 — Дванаццаць гадзін жыцця
* 1964 — Цяжкі шлях — Мубарак
* 1964 — 1002 ноч — Зарына
* 1965 — Самая паслухмяная — Аніса
* 1965 — 12 магіл Ходжы Насрэддзіна — Зарына Бурханава
* 1968 — Белы раяль — Лола, пляменніца Ю. Ю. Ахмедава
* 1970 — Дарогі бываюць розныя — Фарыда
* 1972 — Усходняе паданне
Валерый Васільевіч Лашчынін

**Валерый Васільевіч Лашчынін** (, Масква — ) — беларускі і расійскі дыпламат. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол (1996). Заслужаны работнік дыпламатычнай службы Расійскай Федэрацыі (2012).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 верасня 1940 года ў Маскве.

У 1964 годзе скончыў гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

У 1965—1977 гадах працаваў у Міністэрстве замежных спраў БССР. У 1989—1995 гадах — намеснік пастаяннага прадстаўніка СССР (Расіі) пры міжнародных арганізацыях у Жэневе (Швейцарыя).

З 25 лістапада 1996 года па 24 лютага 1999 года — Надзвычайны і Паўнамоцны пасол Расійскай Федэрацыі ў Рэспубліцы Беларусь.

У 2012—2015 гадах — памочнік старшыні Савета Федэрацыі Федэральнага Сходу Расійскай Федэрацыі.

Памёр 14 сакавіка 2023 года.

## Узнагароды 
* Ордэн Пашаны (2015).

Катэгорыя:Паслы Расіі ў Беларусі
Катэгорыя:Дыпламаты Расіі