Ісахар Хаімавіч Акілаў

**Ісахар Хаімавіч Акілаў** (14 ліпеня 1914 года, Самарканд, Туркестанскі край, Расійская імперыя — 27 верасня 1988 года, Ташкент, УзССР, СССР) — савецкі артыст, танцоўшчык, , , . Народны артыст Узбекскай ССР (1964).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Самаркандзе 14 ліпеня 1914 года (па іншых даных — 10 ліпеня).

Выхоўваючыся ў сям’і танцоркі, з дзяцінства выяўляў цікавасць да мастацтва. Спачатку займаўся спевам, меў, па некаторых ацэнках, вельмі добры голас.

Творчую кар’еру пачаў у самаркандскім самадзейным гуртку «Кук куйлак», арганізаваным балетмайстрам .

У 1928—1929 гадах вучыўся ў Самаркандскім навукова-даследчым інстытуце музыкі і харэаграфіі, адначасова выступаючы як танцоўшчык.

У 1929—1932 гадах вучыўся ў студыі пры Узбекскім дзяржаўным музычным тэатры.

У 1929 годзе па запрашэнні  уступіў у трупу эксперыментальнага музычна-драматычнага тэатра ў Самаркандзе ў якасці акцёра і танцоўшчыка.

У 1930 годзе прыняў удзел ва Усесаюзнай алімпіядзе тэатраў і мастацтва народаў СССР у якасці танцоўшчыка ў складзе трупы Узбекскага дзяржаўнага музычнага тэатра Наркамасветы УзССР, які прывёў на алімпіяду вялікую канцэртную праграму і два спектаклі («Халіма» і «Уртаклар»).

Працаваў балетмайстрам трупы Бухарскага яўрэйскага дзяржаўнага тэатра пры Народным камісарыяце асветы Узбекскай ССР.

Знаходзячыся ў пошуках маладых талентаў па заданні тэатральнага кіраўніцтва, упершыню ўбачыў сваю будучую жонку Маргарыту на сцэне тэатра імя Лахуці. У 1935 годзе Ісахар і Маргарыта ажаніліся.

Нейкі час выкладаў у Дзяржаўным тэатральным тэхнікуме Наркамасветы УзССР імя Лахуці (які праіснаваў у Ташкенце з 1932 па 1939 год), з’яўляючыся ў той самы час адным з першых яго выпускнікоў.

З 1935 па 1978 год быў галоўным балетмайстрам Узбекскага ансамбля песні і танца (з 1956 года — ансамбль «Shodlik»).

З 1937 года працаваў балетмайстрам ва Узбекскай дзяржаўнай філармоніі.

У гады Вялікай Айчыннай вайны удзельнічаў у канцэртных франтавых брыгадах па прызыву «*Усё для фронту, усё для перамогі!*».

Прайшоў стажыроўку ў  пад настаўніцтва .

Памёр 27 верасня 1988 года. Пахаваны на Бухарска-яўрэйскіх могілках «Чыгатай» (масіў Алон).

## Сям’я 
З’яўляецца прадстаўніком знакамітай дынастыі  — танцораў узбекскага танца.

* Маці — Давара-ханум — танцорка жаночай паловы палаца бухарскага эміра.
* Жонка —  (1919—2015) — танцорка, заслужаная артыстка Узбекскай ССР (1959), народная артыстка Узбекскай ССР (1970), бухарская яўрэйка родам з Самарканда. Выйшла замуж за Ісахара і пераехала разам з мужам у Ташкент у 1935 годзе.
* Дачка —  (1937—2022) — савецкая і ўзбекская артыстка, танцоўшчыца, балетмайстар, харэограф. Народная артыстка Узбекскай ССР (1989).
** Праўнучка (унучка) — Лена — танцорка, вядучая салістка ансамбля «Шалом, Ташкент!», пераможца Фестывалю культурных цэнтраў «Узбекістан — наш агульны дом», лаўрэат конкурсу «Ізраіль у музыцы і танцы».
* Дачка — Зулейха — балетмайстар, заслужаная артыстка Узбекістана, салістка Масканцэрта, памерла ў Ізраілі ў 1998 годзе.
* Дачка — Гаўхар (Галя) — спецыяліст па харавым дырыжыраванні, удзельніца танцавальнага ансамбля «Браты Акілавы» імя Ісахара Акілава.
** Унук — Юрый (сын Галі) — удзельнік танцавальнага ансамбля «Сям’я Акілавых».
** Унук — Ісахар (сын Галі) — удзельнік танцавальнага ансамбля «Сям’я Акілавых». На думку тагачаснага міністра культуры , кіраваны Акілавым ансамбль «Бахор» карыстаўся на фестывалі 1957 года ў Маскве вялікім поспехам.

І ў Сярэдняй Азіі, і за яе межамі карысталіся вялікай папулярнасцю створаныя Ісахарам і Маргарытай Акілавымі танцавальныя ансамблі «Бахор» і « Shodlik».

На думку , у крыві Ісахара Акілава былі глыбокае пачуццё стылю, талент пранікнення ў бязмежны свет народнай харэаграфіі, захопленасць ёю. Яму была ўласцівыя ўменні тварыць, эксперыментаваць, захоўваць і працягваць традыцыі, знаходзіць і раскрываць таленты.

На думку Дурданы Абдухакімавай, створаны Ісахарам Акілавым «Танец з ляганам» валодае ярка выяўленым нацыянальным каларытам, з’яўляецца шэдэўрам мужчынскага сцэнічнага танцавальнага майстэрства, непаўторным упрыгожваннем узбекскай мужчынскай танцавальнай класікі, несмяротнай спадчынай для будучых пакаленняў.

На думку Л. Аўдзеевай, менавіта Ісахару Акілаву належыць гонар стварэння школы сучаснага сцэнічнага бухарскага танца, які валодае сюжэтам і ў масавай і сольнай формах.

На праведзеных у 1935 годзе ў Маскве першых гастролях бухарска-яўрэйскага музычна-драматычнага тэатра Наркамасветы УзССР танец «Чархі ду зану» у выкананні Ісхара Акілава меў такі вялікі поспех, што ён быў уключаны ў склад танцавальнай групы, якая рыхтавалася да паездкі ў Лондан на 1-ы Сусветны фестываль народнага танца. Уключэнню спрыялі ашкеназскія яўрэі, якія займалі ў той час важныя пасады ў СССР.

На думку Насібулінай Л. І., Ісахар Акілаў, стварыўшы разнастайныя формы бухарскага сцэнічнага танца (традыцыйна-класічны танец «Buxoro yulduzi», сюіты «Mehnat bayrami» і «Ozodlik davri», масавы жаночы танец «Salom qizlarga» і інш.), заклаў асновы прафесійнага сцэнічнага бухарскага танца.

На думку Рахматулаевай Д. Н., дзякуючы сяброўству з , Ісахару Акілаву ўдалося стаць знаўцам  і нават паставіць два індыйскія танцы.

Будучы выбітным прапагандыстам народнага танца адыграў вялікую ролю ў развіцці узбекскага балета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Акилов, Исахар // Театральная энциклопедия / гл. ред. С. С. Мокульский. — М. : Советская энциклопедия, 1961. — Т. 1. А — «Глобус». — Стб. 107. — 1214 стб. — 43 000 экз.
* 
* 
* 
* 
*