open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Цімафей Ерамеевіч Гніларыбаў

**Цімафей Ерамеевіч Гніларыбаў** (, Вобласць Войска Данскога — , Мінск) — вучоны ў галіне хірургіі, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Украіны (1954). Прафесар, галоўны хірург Міністэрства аховы здароўя БССР.

## Біяграфія 
Скончыў Растоўскі дзяржаўны ўніверсітэт.

З 1960 года працаваў у Мінскім медыцынскім інстытуце. З 1964 па 1968 гады — галоўны хірург Міністэрства аховы здароўя БССР.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1997. — Т. 5. — С. 315.
* Здравоохранение. — 2011. — № 6. — С. 70-72.

Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Днепрапятроўскай дзяржаўнай медыцынскай акадэміі
Партызанская брыгада імя К. К. Ракасоўскага (Я. А. Прыданнікаў)

**Партызанская брыгада імя К. К. Ракасоўскага** — партызанская брыгада, створаная ў студзені 1944 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Слонімскага і Быценскага раёнаў. 10 ліпеня 1944 года брыгада (808 партызан, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
Брыгада была створана на базе асобных атрадаў:
* атрад імя Панамарэнкі;
* атрад імя Дзяржынскага;
* атрад імя Сталіна;
* атрад імя Ракасоўскага.
У склад брыгады таксама ўваходзілі:
* атрад імя Фурманава:
* сямейны атрад «за Радзіму».

## Камандаванне 
### Камандзір 
* Я. А. Прыданнікаў

### Камісар 
* Р. Ц. Вараб’ёў

### Начальнік штаба 
* М. П. Каралёў

## Гісторыя 
Асноўныя ўдары партызаны наносілі па камунікацыям на чыгунках Слонім — Баранавічы, Ліда — Баранавічы. У сакавіку 1944 года падарвалі 16 эшалонаў, знішчылі 2 масты, 15 аўтамашын. Вялі баі з праціўнікам, які спрабаваў уварвацца ў партызанскую зону. У лютым 1944 года разграмілі некалькі нямецкіх гарнізонаў і апорных пунктаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Басін

**Басін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Меер Велькавіч Басін (1890—1918) — расійскі рэвалюцыянер, член ВРК Каўказскай арміі, адзін з бакінскіх камісараў.
* Якаў Зіноўевіч Басін (1939—2022) — беларускі гісторык і краязнавец, грамадскі дзеяч, публіцыст.
Юрый Валянцінавіч Гулькевіч

**Юрый Валянцінавіч Гулькевіч** ( — , г. Мінск) — вучоны ў галіне паталагічнай анатоміі, член-карэспандэнт АМН СССР, заслужаны дзеяч навукі Беларусі. Доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Іркуцкі дзяржаўны ўніверсітэт у 1930 годзе. Працаваў патолагаанатамам у Кузнецку. У 1934—1940 гадах асістэнт, у 1940—1941 гадах кафедры паталагічнай анатоміі Новасібірскага медыцынскага інстытута. У 1941—1950 гадах начальнік патолагаанатамічнай лабараторыі арміі, фронту (1-ы Беларускі фронт) і ў Групе савецкіх войскаў у Германіі. У 1950—1955 гадах на пасадзе загадчыка кафедры паталагічнай анатоміі Таджыкскага медыцынскага інстытута,

З 1955 па 1974 год працаваў Беларускім дзяржаўным медыцынскім універсітэце. Адначасова галоўны патолагаанатам Міністэрства аховы здароўя БССР.

Памёр у Мінску. Пахаваны на Паўночных могілках.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Архив патологии. — 1965. — Т. 27. — № 4. — С. 94-95.
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 182.
* 
* 
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 178.
* Белорусский медицинский журнал. — 2005. — № 1 (11). — С. 122—124.
* Доктор медицинских наук, профессор Ю. В. Гулькевич : к 100-летию со дня рождения : биобиблиографический указатель / Министерство здравоохранения Республики Беларусь,
* Белорусский государственный медицинский университет; [авторы-составители: С. М. Марголина, Н. Ю. Вайцехович]. — Минск : БГМУ, 2007. — 35 с.
* Заведующие кафедрами и профессора Минского медицинского института (1921—1996) : биографический справочник / Н. Ф. Змачинская, М. В. Мальковец, А. Н. Пересада. — Минск, 1999. — С. 105—106.
* Здравоохранение Беларуси. — 1974. — № 6. — С. 88—89.
* *Смольянников А. В.* Гулькевич Юрий Валентинович // Большая Медицинская Энциклопедия. Изд. 3-е. / Главный редактор Б. В. Петровский.— М.: Советская энциклопедия, 1974—1989. — Т. 6.

## Спасылкі 
* Гулькевич Юрий Валентинович (25.01(07.02).1905—01.04.1974)   // Сайт БДМУ
 

Катэгорыя:Патолагаанатамы СССР
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АМН СССР
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Васіль Іванавіч Каляда

**Васіль Іванавіч Каляда** (1914, Мінск — 1995, Мінск) — беларускі хірург-отарыналарынголаг, кандыдат медыцынскіх навук (1963), заслужаны ўрач БССР. Краязнавец, калекцыянер, фатограф.

Адзін з заснавальнікаў беларускай школы лор-хірургіі. Стрыечны брат святара .

## Біяграфія 
Цікавіўся медыцынай з дзяцінства. Удзельнічаў у Зімовай, а затым і ў Вялікай Айчыннай вайне. У 1941 годзе трапіў у палон, збег, але не змог дагнаць фронт — Мінск, да якога дабраўся Каляда, быў акупаваны немцамі. Дапамагаў партызанам, працуючы на спіртзаводзе. Выносіў спірт, паведамляў інфармацыю аб мінаванні будынкаў у Мінску напярэдадні нямецкага адступлення, якая дазволіла выратаваць многія з іх. Пасля вайны працаваў у бальніцах Мінска, аперыраваў. Умеў віртуозна здабываць іншародныя прадметы, якія пацыенты, у тым ліку дзеці, да гэтага ўдыхнулі або праглынулі. Займаўся і пластычнай хірургіяй. Удасканаліў некаторыя хірургічныя інструменты. Іншыя ж, імправізаваныя, якія выкарыстоўваліся для здабывання іншародных тэл, выраблялі па яго заказах і чарцяжах на прадпрыемствах Мінска, у некаторых выпадках тэрмінова.

## Бібліяграфія 
* Оценка эффективности тонзиллэктомии у детей при хронических тонзиллитах, не осложненных и осложненных общей интоксикацией и ревматизмом : (клинико-лабораторный анализ) : автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата медицинских наук / Каледа В. И. ― Минск, 1963. (БА78317)
* Мінск учора і сёння : [фотаальбом / аўтар.-складальнік В. І. Каляда ; мастак В. І. Губараў]. ― Мінск, 1988. (БА226872)

## Асабістае жыццё і захапленні 
Захапляўся гісторыяй Мінска (фатаграфіі з яго архіва былі апублікаваныя пасмяротна) і музыкай. Быў вернікам. Кавалер царкоўнага ордэна Святога Уладзіміра.

Быў жанаты, меў дачок (Таццяна і Вольга) і двух сыноў (Аляксандр і Мікалай)

## Цікавы факт 
* Аднойчы аперыраваў тыгра .

## Літаратура 
* Полесская Л. П. Он жил среди нас. Дни и годы из жизни заслуженного врача Республики Беларусь Василия Ивановича Каледы./ Минск, 1996 — 72 с.

## Спасылкі 
* Василий Каледа. «Левша» лор-хирургии 

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Отарыналарынголагі Беларусі
Катэгорыя:Отарыналарынголагі СССР
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Калекцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Фатографы Беларусі
Якаў Зіноўевіч Басін

**Якаў Зіноўевіч Басін** (, Мінск — , Іерусалім) — беларускі гісторык і краязнавец, грамадскі дзеяч, публіцыст. Дзеяч яўрэйскай грамады ў Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 жніўня 1939 года ў Мінску.

Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут, шмат гадоў працаваў лекарам, выдаў некалькі навуковых працаў у медыцыне.

У 1960-я быў адным з арганізатараў мінскага джаз-клуба, аўтарам перадач па гісторыі джазу на беларускім тэлебачанні. Быў адным з тых, хто заснаваў Беларускі клюб вясёлых і знаходлівых, другі прызёр чэмпіяната СССР (1967—1968).

З другой паловы 1980-х займаўся праваабарончай і грамадскай дзейнасьцю ў якасці актывіста яўрэйскай грамады ў Беларусі. Быў сустаршынёй Саюза яўрэйскіх грамадскіх аб’яднанняў і грамадаў Беларусі, кіраўніком мінскай грамады прагрэсіўнага іўдаізму. Аўтар даследаванняў па гісторыі беларускага яўрэйства, удзельнік шматлікіх навуковых і грамадскіх міжнародных канферэнцый. Узначальваў беларускае прадстаўніцтва амерыканскай грамадскай арганізацыі «Саюз камітэтаў у абарону былых савецкіх яўрэяў». Выступаў з пратэстамі супраць праяў дзяржаўнага антысемітызму, удзельнічаў у кангрэсах АБСЕ па барацьбе з ксенафобіяй і антысемітызмам.

У 2015 годзе браў удзел у першым Беларускім грамадскім трыбунале над сталінізмам, які праводзілі міжнародная праваабарончая грамадская арганізацыя «Мемарыял» разам з ініцыятывай «За ўратаванне Курапатаў».

У чэрвені 2021 года разам з чатырма дзясяткамі выхадцаў з Беларусі падпісаў зварот да новага міністра замежных спраў Ізраіля Яіра Лапіда з заклікам выказаць пазіцыю Ізраіля ў дачыненьні да сітуацыі ў Беларусі.

Памёр 17 лютага 2022 года ў Іерусаліме.

## Узнагароды 
* Выдатнік аховы здароўя;
* прэмія Міністэрства аховы здароўя СССР (1974).

## Літаратура 
* Вестник Брестского государственного технического университета. — 2008. — № 6. — С. 5-8.
* Кто есть кто в Республике Беларусь, 2004 : [энциклопедия]. — Минск, 2004. — С. 26.
* Кто есть кто в Республике Беларусь. — Минск, 2001. — С. 98.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 2003. — Т. 6, кн. 2. — С. 330.
* Элемент маркіраванага пераліку
 

Катэгорыя:Дзеячы яўрэйскіх грамадскіх арганізацый
Катэгорыя:Гісторыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Публіцысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Медыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Журналісты XX стагоддзя
Катэгорыя:Журналісты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Рэдактары XX стагоддзя
Катэгорыя:Публіцысты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Іўдаізм у Беларусі
Катэгорыя:Праваабаронцы Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі Халакоста
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Папулярызатары навукі
Катэгорыя:Барацьба з антысемітызмам
Найміт

**Найміт**, альбо **наёмнік** (*«Салдаты ўдачы»*, *«Дзікія гусі»*) — асоба, якая ўступае ва ўзброены канфлікт не з ідэалагічных, нацыянальных, палітычных меркаванняў (і не належыць да той ці іншай зацікаўленай ідэалагічнай групы) і не ў адпаведнасці з воінскім абавязкам, а дзеля асабістай выгады. Найміт не служыць ва ўзброеных сілах якой-небудзь дзяржавы — як удзельніка канфлікту, так і не ўдзельніка. Служачыя арміі, флоту і авіяцыі, якія фарміруюцца на добраахвотнай аснове, наймітамі не лічацца. Пачынаючы з XX стагоддзя найміты ўсё часцей сталі ўспрымацца як асобы, якія маюць менш правоў на абарону па законах вайны, чым не найміты. Сапраўды, Жэнеўскія канвенцыі абвяшчаюць, што яны не прызнаюцца законнымі камбатантамі і ім не трэба прадастаўляць такую ж прававую абарону, як і палонным вайскоўцам рэгулярнай арміі.

Катэгорыя:Ваеннае права
Катэгорыя:Найміты
Гарадзец (Лужскі раён)

**Гарадзец** () — вёска ў Лужскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Валадарскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Згадваецца ў пісцовых кнігах Шалонскай пяціны 1501 года, як сяльцо Гарадзец на возеры ў Драмяцкім пагосце Наўгародскага павета.

У XVI стагоддзі манастыр, які знаходзіўся ў Гарадцы, быў «разваяваны ад Літоўскіх людзей і Нямецкіх».

Згодна з матэрыяламі па статыстыцы народнай гаспадаркі Лужскага павета 1891 года, маёнтак пры вёсцы Гарадзец плошчай 1036 дзесяцін належаў дваранам Глінкам-Маўрыным, маёнтак быў набыты да 1868 года[9].

У XIX стагоддзі сяло адміністрацыйна ставілася да Гарадзецкай воласці 2-га табара Лужскага павета Санкт-Пецярбургскай губерні, у пачатку XX стагоддзя — 4-га табара.

З 1 жніўня 1941 года па 31 студзеня 1944 года сяло знаходзілася ў акупацыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградскай вобласці
Аляксей Пятровіч Пятрухін

**Аляксей Пятровіч Пятрухін** — беларускі ваенны ўрач. Палкоўнік медыцынскай службы. Заслужаны ўрач БССР (1974). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Літаратурная дзейнасць 
Аўтар вершаў.

### Бібліяграфія 
* О целебных свойствах растений в стихах : знакомые растения глазами медика / А. П. Петрухин. — Минск, 2013.

Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Абухаў (значэнні)

**Абухаў** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Віктар Цімафеевіч Абухаў — Герой Савецкага Саюза
* Генадзь Аляксеевіч Абухаў — беларускі ўрач-псіхіятр, перакладчык
* Ігар Аляксеевіч Абухаў — беларускі архітэктар

## Іншае 
* Абухаў — горад ва Украіне
Бломберг (Ліпэ)

**Бломберг** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Ліпэ. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 99,12 км². Афіцыйны код — 05 7 66 016.

Горад падзяляецца на 19 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Леапольдсхёэ

**Леапольдсхёэ** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Ліпэ. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 36,94 км². Афіцыйны код — 05 7 66 048.

Камуна падзяляецца на 8 сельскіх акруг.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Абу Бакр Юніс Джабер

**Абу Бакр Юніс Джабер** (,
1940—2011) — адзін з бліжэйшых паплечнікаў Муамара Кадафі, адзін з арганізатараў рэвалюцыі 1 верасня, кіраўнік Народнага камітэта абароны з 1970 года, ваенны і палітычны дзеяч перыяду Джамахірыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1940 годзе ў паселішчы Джалу ў беднай сям’і. Пачатковую адукацыю атрымаў у Трыпалі, сярэдняе ў Бенгазі. У 1963—1965 гадах навучаўся ў Каралеўскім ваенным каледжы ў Бенгазі, дзе вучыўся на адным курсе з Абдэлем Саламам Джэлудам, Мухамадам Магарэфам, Мустафай аль-Харубі, Хувейлдзі аль-Хмейдзі і іншымі членамі падпольнай арганізацыі свабодных афіцэраў. Там жа ён пазнаёміўся і з Муамарам Кадафі. Пасля заканчэння каледжа Юніс Джабер атрымаў званне малодшага лейтэнанта і быў размеркаваны камандзірам узвода ў бронеаўтамабільны батальён у Бенгазі. У 1966-м ён разам з Кадафі праходзіў 10-месячную стажыроўку ў Вялікабрытаніі, дзе вывучаў брытанскую бронеаўтамабільную тэхніку. У групе лівійскіх афіцэраў абодва вылучаліся строгім выкананнем ісламскіх звычаяў, адмаўляліся ад спіртнога і забаўляльных паездак. У 1967 годзе Юнісу Джаберу было прысвоена званне старшага лейтэнанта. Разам з Абдэль Саламам Джэлудам ён быў адным з кіраўнікоў ваенных аперацый 1 верасня 1969 года ў Трыпалі, а пасля перамогі рэвалюцыі ўвайшоў у «Савет 12-ці» — Савет рэвалюцыйнага камандавання на чале з Кадафі ўжо ў званні капітана.

У студзені 1970-га ён быў прызначаны начальнікам Генеральнага штаба лівійскай арміі, а 23 кастрычніка 1976 года рашэннем СРК — галоўнакамандуючым узброенымі сіламі Лівійскай Арабскай Рэспублікі (Муамар Кадафі тым жа рашэннем быў прызначаны Вярхоўным галоўнакамандуючым узброенымі сіламі Лівіі), што было раўнасільна пасадзе ваеннага міністра, скасаванай у 1972 годзе.

У жніўні 1977 года Юнісу Джаберу было прысвоена адзінае ў лівійскай арміі званне брыгаднага генерала. З сакавіка 1979 года Юніс Джабер з’яўляўся членам Рэвалюцыйнага кіраўніцтва Лівіі.

У 1987 годзе ён узначальваў лівійскую дэлегацыю на ўрачыстасцях з нагоды 70-й гадавіны Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Маскве.

Катэгорыя:Палітыкі Лівіі
Катэгорыя:Ваенныя Лівіі
Катэгорыя:Забітыя палітыкі
Аляксандр Васільевіч Кірсанаў

**Аляксандр Васільевіч Кірсанаў** (, г. Казань — ) — Герой Савецкага Саюза.

## Даваенная біяграфія 
Нарадзіўся ў працоўнай сям’і. У Чырвонай Арміі з 1920 года. Удзельнік Грамадзянскай вайны. Скончыў артылерыйскае аддзяленне Аб’яднанай ваеннай школы (Кіеў, 1926), Ваенную акадэмію Генеральнага штаба (1949).

З верасня 1941 года ваяваў на Паўднёвым, Сталінградскім, Цэнтральным і Беларускім франтах. Вызначыўся пры фарсіраванні Дняпра ў Чарнігаўскай вобласці. У ноч на 28 верасня 1943 года стралковая дывізія пад камандаваннем А. В. Кірсанава пераправілася праз раку, захапіла плацдарм і паспяхова адбіла шматлікія контратакі пераўзыходзячых сіл праціўніка.

Званне Героя Савецкага Саюза Аляксандру Васільевічу Кірсанаву прысвоена 15 студзеня 1944 года.

За гады вайны яго імя 21 раз згадвалася ў зводках і загадах Вярхоўнага Галоўнакамандуючага. У 1949 годзе пасля заканчэння Ваеннай акадэміі Генштаба быў прызначаны намеснікам камандзіра паветрана-дэсантнага корпуса (Полацк), а потым — начальнікам Вышэйшых афіцэрскіх курсаў Паветрана-дэсантных войскаў.

Са жніўня 1955 па 17 верасня 1960 год служыў начальнікам спецкафедры БДУ, а ў 1960—1974 гадах працаваў на пасадзе прарэктара Белдзяржуніверсітэта.

## Узнагароды 
Кавалер ордэнаў Леніна (двойчы), Чырвонага Сцяга (чатыры разы), Суворава II ступені, Кутузава II ступені, Айчыннай вайны I ступені.

## Памяць 
Ён з’яўляецца Ганаровым грамадзянінам гарадоў Чарнігаў, Брагін і Калінкавічы.

## Спасылкі 
* Кірсанаў Аляксандр Васільевіч

Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Савецкая гвардыя
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры дывізій у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Удзельнікі Сталінградскай бітвы
Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Удзельнікі Парада Перамогі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Чарнігава
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Уральска
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Калінкавічаў
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Брагіна
Катэгорыя:Камандзіры палкоў у Вялікай Айчыннай вайне
Людзінггаўзен

**Людзінггаўзен** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Косфельд. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 140,31 км². Афіцыйны код — 05 5 58 024.

Горад падзяляецца на 2 гарадскія раёны.

Сярод славутасцей горада тры замкі на вадзе: Фішэрынг, Вольфсберг і Людзінггаўзен.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Аляксей Фёдаравіч Патрын

**Аляксей Фёдаравіч Патрын** ( с. Борскае, Борскі раён, Самарская вобласць — ) — Герой Савецкага Саюза.

## Даваенная біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. Скончыў 8 класаў, два курсы агралесамеліярацыйнага інстытута. Працаваў прарабам-лесаводам. У Чырвонай Арміі з 1933 года. З верасня 1940 па чэрвень 1941 год вучыўся ў Артылерыйскай акадэміі імя Дзяржынскага. У гады Вялікай Айчыннай вайны служыў на 1-м Украінскім фронце начальнікам штаба палка, начальнікам штаба артылерыі стралковай дывізіі, камандзірам палка, камандуючым артылерыяй дывізіі. 576-ы артылерыйскі полк пад камандаваннем маёра Патрына 3 лістапада 1943 года ў с. Люціж Вышгародскага раёна Кіеўскай вобласці агнём забяспечыў прарыў варожай абароны і падтрымку наступлення стралковых часцей Чырвонай Арміі.
Званне Героя Савецкага Саюза Аляксею Фёдаравічу Патрыну прысвоена 10 студзеня 1944 г.

Пасля Вялікай Айчыннай вайны працягваў службу ў Савецкай Арміі. З 2 красавіка 1952 па 14 ліпеня 1955 год працаваў начальнікам вучэбнай часткі і выкладаў курс артылерыі на спецкафедры БДУ.

## Узнагароды 
Ордэнамі Леніна, Чырвонага Сцяга (тройчы), Чырвонай Зоркі і медалямі.

## Памяць 
Яго імем названа вуліца ў с. Борскае Самарскай вобласці.

## Спасылкі 
* Патрын Аляксей Фёдаравіч

 
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Ныраб

**Ныраб** ()— пасёлак у Чардынскім раёне на поўначы Пермскага края Расіі. Насельніцтва — 3294 чал. (2021).

Узгадваецца ў пісьмовых крыніцах з 1579 года. Месца ссылкі і смерці Міхаіла Мікіціча Раманава — дзядзькі першага рускага цара з роду Раманавых, Міхаіла Фёдаравіча. Таксама месца ссылкі будучага маршала Кліма Варашылава (1913).

Архітэктурныя помнікі: Нырабскае селішча; будынкі мураваных цэркваў Мікольскай (1704) і Богаяўленскай (1736).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пермскага края
Кірсанаў

**Кірсанаў** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Аляксандр Васільевіч Кірсанаў — Герой Савецкага Саюза
* Аляксандр Трафімавіч Кірсанаў (1880—1941) — беларускі савецкі аграхімік.
* Уладзімір Міхайлавіч Кірсанаў — Герой Савецкага Саюза

## Тапонім 
* Кірсанаў (горад)
Палазна

**Пала́зна** () — найбуйнейшы пасёлак у Дабранскай гарадской акрузе Пермскага края (Расія). Размешчаны на беразе Камскага вадасховішча пры ўпадзенні ў яго ракі Палазна, за 45 км ад Пермі і 25 км на поўдзень ад Дабранкі. Насельніцтва — больш за 13 тысяч чалавек. У пасёлку 15 жылых мікрараёнаў і 72 вуліцы агульнай працягласцю больш за 85 км.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пермскага края
Баскская нацыяналістычная партыя

**Баскская нацыяналістычная партыя** (,  — **EAJ-PNV**) — палітычная партыя, якая дзейнічае пераважна ў Іспаніі, прасоўвае ідэалогію баскскага нацыяналізму і ідэю стварэння незалежнай альбо аўтаномнай дзяржавы баскаў. Партыя дзейнічае і на тэрыторыі Францыі, але не гуляе там прыкметнай ролі. Мае прадстаўніцтвы ў Венесуэле, Аргенціне, Мексіцы, Уругваі, Чылі, ЗША і іншых краінах з прыкметнай басконскай дыяспарай.

Партыя была заснавана ў падполлі 31 ліпеня 1895 года ідэолагам баскскага нацыяналізму Сабіна Аранай; стала першай палітычнай арганізацыяй, якая выступала за нацыянальнае вызваленне баскаў. Падчас існавання Другой Іспанскай Рэспублікі ў 1936-м Краіна Баскаў атрымала аўтаномію, з-за чаго многія члены БНП змагаліся ў грамадзянскай вайне на баку Народнага фронту. Пры Франсіска Франка партыя знаходзілася пад забаронай, а яе лідары ў асноўным знаходзіліся ў эміграцыі, і ў падполлі з’явіліся новыя баскскія нацыяналістычныя арганізацыі, у тым ліку тыя, што выступалі пад лозунгамі ўзброенай барацьбы (як, напрыклад, ЭТА). Пасля падзення рэжыму Франка і аднаўлення аўтаноміі Краіны Баскаў узніклі новыя палітычныя арганізацыі, такія як Батасуна, «Баскская Салідарнасць» і іншыя. У выніку размежавання паміж новымі партыямі і БНП (Батасуна і «Баскская салідарнасць» занялі больш левую пазіцыю ў параўнанні з БНП), партыя стала імкнуцца да хрысціянскай дэмакратыі. 

На мясцовых выбарах 1 сакавіка 2009 года партыя атрымала 30 дэпутацкіх мандатаў у 75-мясцовым парламенце Краіны Баскаў, што, аднак, упершыню за доўгі час не дазволіла ёй сфармаваць кіруючую кааліцыю ў аўтаноміі. Таксама партыя была прадстаўлена 6 месцамі ў 350-мясцовай ніжняй палаце іспанскага парламента і 4 месцамі ў 264-мясцовым Сенаце. На выбарах у Еўрапарламент 2009 года БНП уваходзіла ў склад перадвыбарнай «Кааліцыі за Еўропу», звязанай з парламенцкай групай Альянсу лібералаў і дэмакратаў за Еўропу (ALDE). У кааліцыю ўвайшло некалькі партый нацыянальных меншасцяў Іспаніі, і перш за ўсё, баскаў і каталонцаў. Кааліцыя атрымала два месцы ў Еўрапарламенце, адно з якіх заняла Ісаскун Більбаа Барандзіка ад БНП.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1895 годзе
Катэгорыя:Палітычныя партыі Францыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Іспаніі
Катэгорыя:Нацыяналістычныя партыі
Катэгорыя:Правацэнтрысцкія партыі
Катэгорыя:Хрысціянска-дэмакратычныя партыі
Катэгорыя:Арганізацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Маркус Клінгберг

**Маркус Клінгберг** (, г. Варшава, Польшча — , г. Парыж, Францыя) — савецкі шпіён у Ізраілі, быў галоўным інфекцыяністам БССР.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Варшаўскім універсітэце. У пачатку Другой сусветнай перабраўся ў СССР, у Мінск, і скончыў Мінскі медінстытут.

22 чэрвеня 1941 года ўступіў у Чырвоную Армію, удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне, атрымаў званне капітана медыцынскай службы, быў паранены. У 1943 годзе скончыў у Маскве аспірантуру па інфекцыйных захворваннях і пасля вызвалення часткі Беларусі ў 1943 годзе быў прызначаны галоўным інфекцыяністам БССР.

Па заканчэнні вайны вярнуўся ў Польшчу, дзе даведаўся, што ўся яго сям’я і родныя загінулі ў Трэблінцы. Некаторы час працаваў у міністэрстве аховы здароўя Польшчы ў якасці намесніка галоўнага інфекцыяніста. У 1948 годзе з жонкай Вандай прыехаў у Ізраіль.

## Справа Клінгберга 
У 1983 годзе быў арыштавалі, абвінаваціўшы ў рабоце на КДБ цягам папярэдніх 30 гадоў. На той момант быў намеснікам дырэктара звышсакрэтнага інстытута біялагічных даследаванняў у Нес-Цыёне, а таксама прафесарам эпідэміялогіі ў Тэль-Авіўскім універсітэце. У прыватнасці, ён перадаваў Савецкаму Саюзу інфармацыю пра тое, якую дзейнасць вядзе Ізраіль у галіне хімічнай і біялагічнай зброі.

Па словах самога вучонага, ён працаваў на СССР па ідэалагічных меркаваннях, а таксама ў падзяку за перамогу над нацыстамі.

Клінгберга прысудзілі да 20 гадоў турмы, пры гэтым, як удакладняе выданне, палову тэрміну ён правёў у адзіночнай камеры. Пасля вызвалення ў 2003 годзе яму дазволілі з’ехаць да дачкі і ўнука ў Парыж.

Катэгорыя:Эпідэміёлагі
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Разведчыкі СССР
Катэгорыя:Медыкі Польшчы
Наталля Іванаўна Нечыпурэнка

**Наталля Іванаўна Нечыпурэнка** (нар. , г. Мінск) — беларускі спецыяліст у галіне паталогіі і нейрафізіялогіі нервовай сістэмы. Доктар медыцынскіх навук (1993), прафесар (2005).

## Біяграфія 
Скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1970).

Працавала ў Рэспубліканскім навукова-практычным цэнтры неўралогіі і нейрахірургіі (з 1970; з 2006 — загадчык лабараторыі клінічнай патафізіялогіі нервовай сістэмы).

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: цэрэбраваскулярныя захворванні; захворванні перыферычнай нервовай сістэмы; пытанні фармакалагічнай і немедыкаментознай тэрапіі захворванняў перыферычнай і цэнтральнай нервовай сістэмы; механізмы дзеяння нізкаінтэнсіўнага лазернага выпраменьвання пры лазернай гематэрапіі. 40 патэнтаў, 3 аўтарскія пасведчанні, больш за 40 рацыяналізатарскіх прапаноў.

## Узнагароды 
Медаль Францыска Скарыны (2016), Ганаровая грамата Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (1994, 2011, 2020), знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (1999) і інш.

## Літаратура 
* Патофизиологические механизмы и вопросы патогенетической терапии травматических поражений периферических нервов : (экспериментально-клиническое исследование) : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 14.00.16 ; 14.00.13 / Нечипуренко Наталия Ивановна. — Санкт-Петербург, 1992.
* 
* Учёные Беларуси. Наталия Ивановна Нечипуренко // Медицинские новости. — 2021. — № 1. — С. 65 : фот.
* Наталия Ивановна Нечипуренко : (к 60-летию со дня рождения) // Здравоохранение. — 2006. — № 1. — С. 77—78 : фот.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Патафізіёлагі
Катэгорыя:Фізіёлагі СССР
Катэгорыя:Фізіёлагі Беларусі
Алена Усцінаўна Лукашэвіч

**Алена Усцінаўна Лукашэвіч** (, в. Ёды, , Шаркаўшчынскі раён, Віцебская вобласць — ) — беларускі педыятр, народны ўрач СССР, выдатнік аховы здароўя.

## Біяграфія 
У 1955 годзе скончыла Мінскі медыцынскі інстытут і працавала ўчастковым доктарам: у 1955—1957 гадах — у горадзе Ліда, з 1957 — у дзіцячай паліклініцы № 14 у Мінску.
 

## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 372.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 380.
* Здравоохранение Беларуси. — 1979. — № 4. — С. 34-36.
 

Катэгорыя:Медыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Таісія Паўлаўна Клімава

**Таісія Паўлаўна Клімава** — беларускі ўрач-афтальмолаг. Кандыдат медыцынскіх навук (1953). Заслужаны ўрач Беларускай ССР (1975).

## Біяграфія 
Працавала ў клініцы вочных хвароб Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў у Мінску.

## Бібліяграфія 
* Лечение ползучей язвы роговицы альбуцидом : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук / Климова Т. П. — Минск, 1953.
* К выбору метода и результатам хирургического лечения больных с врожденными катарактами / Т. П. Климова // Здравоохранение Белоруссии. — 1970. — № 3. — С. 12—15. — Сведения об авторе: ученая степень, место работы.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Афтальмолагі Беларусі
Катэгорыя:Афтальмолагі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Бахановіч

**Бахановіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Антонавіч Бахановіч (1875 — пасля 1919) — расійскі і беларускі грамадскі дзеяч, палітычны авантурыст.
* Аляксандр Генадзевіч Бахановіч (нар. 1972) — беларускі спецыяліст у галіне машыназнаўства.
* Канстанцін Іванавіч Бахановіч (1931—2007) — беларускі ўрач-гігіеніст і арганізатар аховы здароўя.
Спіс знішчаных могілак і мемарыялаў польскіх жаўнераў у Беларусі

У 2022 годзе на фоне палітычнага крызісу пасля прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 2020 года і пагаршэння адносін з краінамі Еўрасаюзу і ў прыватнасці з Польшчай, у Беларусі пачалося сістэмнае знішчэнне могілак жаўнераў Арміі Краёвай, загінулых падчас Другой сусветнай вайны ў баях з нямецкімі войскамі і пранацысцкімі вайсковымі фарміраваннямі, а таксама могілак загінулых польскіх вайскоўцаў савецка-польскай вайны 1920 года.

Катэгорыя:Колішнія могілкі Беларусі
Катэгорыя:Армія Краёва
Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)
Катэгорыя:2022 год у Беларусі
Катэгорыя:Палякі на Беларусі
Канстанцін Іванавіч Бахановіч

**Канстанцін Іванавіч Бахановіч** (, в. Баравуха, Барысаўскі раён, Менская акруга — ) — беларускі ўрач-гігіеніст, арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1976).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 чэрвеня 1931 года ў в. Баравуха Барысаўскага раёна Мінскай акругі.

У 1957 годзе скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут.

## Літаратура 
* Юбилейная конференция научного общества врачей Могилевщины : тезисы докладов : [в 2 ч.] / [редколлегия: М. А. Качанов (ответственный редактор) и др.]. — Горки, 1989—1990. — 2 ч. (Форма имени: Баханович К. И.)
* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь. — Минск, 2002.

Катэгорыя:Гігіеністы
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Камароўская (станцыя метро, Мінск)

**Камароўская** () — запраектаваная станцыя трэцяй чаргі Зеленалужскай лініі Мінскага метрапалітэна, якую плануюць размясціць на скрыжаванні вуліц Максіма Багдановіча і Веры Харужай.

Назву станцыя атрымала ад гістарычна раёна Камароўка. Першапачатковая праектная назва — *Веры Харужай*. Увогуле трэцяя чарга Зеленалужскай лініі будзе складацца з 4 станцый: «Прафсаюзная», «Пярэспа», «*Камароўская*» і «Парк Дружбы Народаў». Паводле планаў, будаўніцтва павінна быць скончана да 2028-2029 года. 

## Праект 
Праект «Камароўскай» будзе нагадваць станцыі «Міхалова» і «Немаршанскі Сад», а таксама падобны на праекты «Прафсаюзнай» і «Пярэспы». Шматпавярховая, кампактная, эскалатары па цэнтры станцыі. Вестыбюль будзе таксама адзін. Праект спадабаўся метрабудаўнікам за сваю кампактнасць, адносную таннасць і хуткасць будаўніцтва. Глыбіня — таксама каля 12 метраў. Выхадаў з падземнага пераходу будзе чатыры — па аднаму на кожны з бакоў скрыжавання.

Станцыю пачнуць будаваць пасля праходкі тунэляў Парк Дружбы Народаў — Прафсаюзная.

Катэгорыя:Будуемыя і праектуемыя станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Зеленалужская лінія метро
Аляксандр Станіслававіч Сырскі

**Аляксандр Станіслававіч Сырскі** (; нар. , в. Навінкі, Уладзімірская вобласць, РСФСР, СССР) — камандуючы Сухапутных войскаў Украіны, галоўнакамандуючага Узброенымі сіламі Украіны (з 2024).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 ліпеня 1965 года ў в. Навінкі Уладзімірскай вобласці РСФСР.

Скончыў Маскоўскае вышэйшае агульнавайсковае каманднае вучылішча. У 1996 годзе скончыў з адзнакай Акадэмію Узброеных Сіл Украіны (аператыўна-тактычны ўзровень), у 2005 годзе — Нацыянальную акадэмію абароны Украіны (аператыўна-стратэгічны ўзровень) з залатым медалём.

На службе з 1986 года і камандуе сухапутнымі ўзброенымі сіламі з 2019 года. У 2000-х гадах камандаваў 72-й механізаванай брыгадай. Даслужыўся да звання генерал-маёра.

Непасрэдна перад пачаткам канфлікту на ўсходзе Украіны, у лістападзе 2013 года, стаў першым намеснікам начальніка галоўнага каманднага цэнтра УСУ. Свабодна размаўмяючы па-англійску, ад імя Міністэрства абароны Украіны ў штаб-кватэры НАТА абмяркоўваў пераход украінскай арміі на натаўскія стандарты.

У 2016 годзе ўзначаліў Аб’яднаны аператыўны штаб УСУ, які каардынаваў аператыўныя дзеянні розных украінскіх сілавікоў на Данбасе. У 2017 годзе стаў камандзірам Антытэрарыстычнай аперацыі на ўсходзе Украіны, якая пазней стала называцца Аперацыяй аб’яднаных сіл. У 2019 годзе прызначаны камандуючым Сухапутных войск Украіны.

З пачаткам баявых дзеянняў на ўсходзе Украіны быў начальнікам штаба Антытэрарыстычнай аперацыі.

8 лютага 2024 года прызначаны галоўнакамандуючым Узброенымі сіламі Украіны.

## Узнагароды 
За баі на Дэбальцаўскім плацдарме ўзнагароджаны ордэнам Багдана Хмяльніцкага III ступені і пасля атрымаў званне генерал-лейтэнанта і працягваў падымацца па ваеннай іерархіі. За кіраванне паспяховай абаронай Кіева ў красавіку атрымаў зорку Героя Украіны.
 

## Спасылкі 
* Хто такі Аляксандр Сырскі, камандуючы украінскім наступам пад Ізюмам

Катэгорыя:Удзельнікі вайны на ўсходзе Украіны
Катэгорыя:Генерал-палкоўнікі (Украіна)
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты (Украіна)
Асейтунская кампанія (1936)

**Асейтунская кампанія** праходзіла падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі ў 1936 годзе. У снежні нацыяналісты пачалі наступленне на Андухар. Яны занялі 2600 квадратных кіламетраў (1000 квадратных міль) і разграмілі рэспубліканскую армію пры Лаперы, але не змаглі захапіць Андухар.

## Перадумовы 
У снежні 1936 г. сілы генерала Гансала Кейпа дэ Льяна пачалі наступленне ў правінцыі Кордава, з мэтай захопу багатага аліўкавымі плантацыямі Андухара і вызвалення абложанай грамадзянскай гвардыяй святыні Нуэстра-Сеньёра-дэ-ла-Кабеса.

## Наступленне 
13 снежня сілы нацыяналістаў у складзе 2000 рэкетэ і рэгуларэс (пазней 4000) пачалі наступленне. 22 снежня яны занялі гарады Педра-Абад і Вільяфранка. Іспанская рэспубліканская армія вырашыла пачаць контрнаступленне, каб спыніць прасоўванне праціўніка. Тут жа была арганізавана новая Паўднёвая армія пад камандаваннем генерала Фернанда Марцінес-Монхе. Адначасова на фронт Кордавы адпраўлена XIV-я інтэрбрыгада. 24 снежня 9-я рота гэтага падраздзялення (600 чалавек) была знішчана нацыяналістычнымі войскамі ў Вілья-дэль-Рыа (400 забітых), якія занялі Вілья-дэль-Рыа і Лаперу, а 25 снежня — Мантора. 27 снежня XIV-я інтэрбрыгада пачала атаку з мэтай вярнуць горад Лапера, але ў двухдзённых баях панесла цяжкія страты, і 29 снежня спыніла атакі. Да 31 снежня нацыяналісты занялі таксама горад Паркуна і спынілі сваё прасоўванне.

## Наступствы 
Нацыяналісты занялі 2600 квадратных кіламетраў (1000 квадратных міль) аліўкавых зямель (адсюль і «Асейтуна»), некаторыя гарады і гідраэлектрастанцыю. Тым не менш яны не змаглі заняць Андухар, і 1 мая 1937-га рэспубліканская армія штурмавала свяцілішча Нуэстра-Сеньёра-дэ-ла-Кабеса.

## Літаратура 
* Hugh Thomas. The Spanish Civil War. — Modern Library, 2001. — 1136 с. — ISBN 978-0375755156.
* Antony Beevor. The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936-1939. — Penguin Books, 2006. — 592 с. — ISBN 978-0143037651.
* Francisco Moreno Gómez. 1936, el genocidio franquista en Córdoba. —  Editorial Crítica, 2008. — ISBN 978-8474236866.

Катэгорыя:Бітвы ў Іспаніі
Катэгорыя:Канфлікты 1936 года
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Снежань 1936 года
Катэгорыя:1936 год у Іспаніі
Карлас Алькарас

**Карлас Алькарас** (; нар. 5 мая 2003, Эль-Пальмар, Іспанія) — іспанскі тэнісіст, першая ракетка свету (2022).

Пераможца Адкрытага чэмпіянату ЗША ў адзіночным разрадзе (2022). Ва ўзросце 19 год стаў самым маладым лідарам сусветнага рэйтынга ў гісторыі сярод мужчын (з 12 верасня 2022). 16 ліпеня 2023 года перамог у фінале Уімблдана, выйграўшы другі ў кар’еры турнір Вялікага шлема, гэта дазволіла яму захаваць першае месца ў сусветным рэйтынгу.

Катэгорыя:Тэнісісты Іспаніі
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года
Барыс Бекер

**Барыс Бекер** (; ) — нямецкі тэнісіст.

Пераможца ў адзіночным разрадзе турніраў ва Уімблдане (1985, 1986, 1989), адкрытых чэмпіянатаў ЗША (1989), Аўстраліі (1991, 1995), турніра «Мастэрс» (1988, 1992). У 2-й пал. 1980 — пач. 1990-х г. быў лідарам сярод лепшых тэнісістаў свету.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэнісісты Германіі
Васіль Іосіфавіч Касмачоў

**Васіль Іосіфавіч Касмачоў** (1920—1994) — беларускі ўрач-хірург. Кандыдат медыцынскіх навук (1957), дацэнт (1963). Заслужаны ўрач Беларускай ССР (1976).

## Біяграфія 
Скончыў Магілёўскую фельчарска-акушэрскую школу (1939), Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1953; аспірантура, 1957). У 1939—1946 — у Чырвонай Арміі (санінструктар, фельчар на Паўночна-Заходнім, 2-ім Прыбалтыйскім і Ленінградскім франтах). У 1957—1990 — у Мінскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (асістэнт кафедры факультэцкай хірургіі, дацэнт 2-ой кафедры хірургічных хвароб, у 1977—1978 — загадчык кафедры).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: хірургічнае лячэнне захворванняў гастрадуадэнальнай зоны; рэзекцыя страўніка.

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Зендэн (Вестфалія)

**Зендэн** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Косфельд. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 109,1 км². Афіцыйны код — 05 5 58 044.

Камуна падзяляецца на 4 сельскія акругі.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Кірыл Іванавіч Прашчаеў

**Кірыл Іванавіч Прашчаеў** (нар. , г. Адэса) — доктар медыцынскіх навук, прафесар. Заснавальнік і дырэктар навукова-даследчага медыцынскага цэнтра «Геранталогія» (Масква, Расійская Федэрацыя). Першы грамадзянін Рэспублікі Беларусь у яе гісторыі, які абараніў доктарскую дысертацыю па спецыяльнасці «геранталогія і герыятрыя». У 2000—2005 гадах — намеснік галоўнага ўрача па лячэбнай рабоце Полацкай гарадской бальніцы, з 2005 па 2007 год — галоўны ўрач паліклінікі ААТ «Палімір» у Наваполацку і адначасова дацэнт Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Пад кіраўніцтвам К. І. Прашчаева абаронена 2 доктарскія і 12 кандыдацкіх дысертацый.

## Узнагароды 
Лаўрэат Ганаровага дыплома выставы-кірмашу Саюзнай Дзяржавы Расіі і Беларусі за дасягнутыя вынікі па распрацоўцы новых медыцынскіх праграм з выкарыстаннем інавацыйных медыцынскіх тэхналогій (Масква, 2011). Узнагароджаны ордэнам «За дасягненні ў навуцы» Міжнароднай акадэміі навук экалогіі і бяспекі жыццядзейнасці (Санкт-Пецярбург, 2011).
 

## Спасылкі 
* Кирилл Иванович Прощаев // Автономная некоммерческая организация "Научно-исследовательский медицинский центр «ГЕРОНТОЛОГИЯ» 
* *Навум Гальпяровіч* З-пад крыла полацкай Сафіі // Літаратура і мастацтва, № 8 (5014) 22 лютага 2019 г.
* *Святлана Адамовіч* Геранталогія па-беларуску. Кірыл Прашчаеў // Інфармацыйны партал медработнікаў Беларусі «Медыцынскі веснік»
* Прощаев Кирилл Иванович   // Нацыянальны навукова-тэхнічны партал Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Герантолагі Беларусі
Катэгорыя:Герантолагі Расіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Белгародскага дзяржаўнага нацыянальнага даследчага ўніверсітэта
Білербек

**Білербек** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Косфельд. Насельніцтва —  чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 90,93 км². Афіцыйны код — 05 5 58 008.

Горад падзяляецца на 3 гарадскія раёны.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Гох

**Гох** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Гох размешчаны на левым беразе Ніжняга Рэйна, на паўночным захадзе федэральнай зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія і з’яўляецца цэнтральным горадам раённага значэння раёна Клевэ ў адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф.
Насельніцтва — 34,0 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. — 32,4 тысяч. Плошча — 115,38 км². Афіцыйны код — 05 1 54 016.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Абрам Майсеевіч Маўшовіч

**Абрам Майсеевіч Маўшовіч** (1903—1971) — беларускі ўрач (афтальмолаг), арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1961).

## Біяграфія 
Загадчык Гомельскага абласнога аддзела аховы здароўя (1938—1941 гг.), Гомельскага гарадскога аддзела аховы здароўя (1944—1945 гг.), вочнага аддзялення 1-й Савецкай бальніцы г. Гомеля (1945—1966 гг.). Афтальмолаг Гомельскай абласной бальніцы (1966—1971 гг.).

## Літаратура 
* Об опухолях глаза и орбиты / С. Н. Купреев, А. М. Мовшович. — Минск, 1936
* Здравоохранение Беларуси: знаменательные и юбилейные даты, 2008 год / [Н. Ф. Змачинская, Л. В. Хлус, Л. С. Спружевник]. — Минск, 2008
* Знамянальныя і юбілейныя даты гісторыі медыцыны Беларусі, 2003 г. / (Н. Ф. Змачынская, Н. К. Мазоўка). — Мінск, 2003

Катэгорыя:Афтальмолагі Беларусі
Катэгорыя:Афтальмолагі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Барыс Паўлавіч Уласаў

**Барыс Паўлавіч Уласаў** (нар. , Яраслаўль, Расія) — беларускі спецыяліст у галіне фізічнай геаграфіі і біягеаграфіі, лімнолаг. Доктар геаграфічных навук (2008), кандыдат біялагічных навук (1987), старшы навуковы супрацоўнік (1991), дацэнт (2010), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Геаграфія», 1971).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (геаграфічны факультэт, навукова-даследчая лабараторыя возеразнаўства, загадчык лабараторыі).

Навуковыя інтарэсы: паходжанне і гісторыя развіцця азёраў; сучасны стан азёраў; антропагенны ўплыў і ахова азёраў.

## Бібліяграфія 
* Эволюция и антропогенная трансформация озер Беларуси : диссертация … доктора географических наук : 25.00.23 : защищена 11.06.2008 : утверждена 19.11.2008 / Власов Борис Павлович. — Минск, 2008.
* Изменение диатомовой флоры эвтрофных озер Белоруссии, подверженных хозяйственной деятельности : автореферат диссертации … кандидата биологических наук : 03.00.05 / Власов Борис Павлович. — Ленинград, 1987.
* Антропогенная трансформация озер Беларуси: геоэкологическое состояние, изменения и прогноз / Б. П. Власов. — Минск, 2004.
* Метадычныя падыходы да стварэння сістэмы крытэр[ыяў!]аў інтэграванай ацэнкі стану расліннасці / Пугачэўскі А. В., Малажаўскі А. А., Сцепановіч Я. М., Уласаў Б. П., Гігевіч Г. С. // Маніторынг і ацэнка стану расліннага покрыву : матэрыялы Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, Мінск, 28—31 кастрычніка 2003 г. — Мінск, 2003. — С. 87—89. (Форма прозвішча «Уласаў» — памылковая.)
* General features of evolution of lakes ecosystems in Belarusian Poozerie on the basis of study of lake’s sediments / Boris P. Vlasov // Limnological review. — 2004. — Vol. 4. — Р. 269—275.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Борис Павлович Власов Заведующий НИЛ доктор географических наук, профессор 

Катэгорыя:Географы СССР
Катэгорыя:Географы Беларусі
Штрален

**Штрален** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ. Насельніцтва — 15,7 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. — 15,3 тысяч. Плошча — 74 км². Афіцыйны код — 05 1 54 052.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Андрэй Рыгоравіч Мядзведзеў

**Андрэй Рыгоравіч Мядзведзеў** (, в. Сачылаў, Пагарскі раён, Бранская вобласць, Расія — ) — беларускі глебазнавец. Доктар сельскагаспадарчых навук (1952), прафесар (1953). Член-карэспандэнт АН БССР (1961), Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР (1959).

## Біяграфія 
Скончыў Горацкі сельскагаспадарчы інстытут (1925).
    
Працаваў у Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі (1925—1941 і 1944—1956, у 1935—1941 і 1944—1956 — загадчык кафедры глебазнаўства), Жытомірскім сельскагаспадарчым інстытуце (1956—1958, загадчык кафедры глебазнаўства і аграхіміі), Беларускім навукова-даследчым інстытуце глебазнаўства (1958—1961, намеснік дырэктара), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1961, прафесар кафедры глебазнаўства і геалогіі, у 1968—1980 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: даследаванне глеб Беларусі.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны дзеяч навукі Беларускай ССР» (1968), Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР (1976) і інш.

## Літаратура 
* Характеристика почвопокрова Белорусской ССР в сельскохозяйственных целях : диссертация … доктора сельскохозяйственных наук / Медведев А. Г. — Минск, 1951.
* Мядзведзеў Андрэй Рыгоравіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1973. — Т. 7. — С. 334.
* Мядзведзеў Андрэй Рыгоравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2000. — Т. 11. — С. 64.
* Медведев Андрей Григорьевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 688.
* Медведев Андрей Григорьевич // Национальная академия наук Беларуси : энциклопедический справочник. — Минск, 2017. — С. 334—334.
* Андрей Григорьевич Медведев (к 115-летию со дня рождения) / В. В. Лапа, Н. Ю. Жабровская // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя аграрных навук. — 2013. — № 1. — С. 119—120.
* Андрей Григорьевич Медведев (1897—1985) / В. С. Аношко, В. М. Яцухно // Вестник Белорусского государственного университета. Серия 2. — 1997. — № 3. — С. 75—76.
* Библиографический указатель научных трудов члена-корреспондента АН БССР, доктора сельскохозяйственных наук, профессора А. Г. Медведева. ― Минск, 1987.
 
## Спасылкі 
* Андрэй Рыгоравіч Мядзведзеў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі
Бедбург-Гау

**Бедбург-Гау** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ і з’яўляецца членам міжрэгіянальнага нямецка-нідэрландскага аб’яднання «Рэйн-Маас». Насельніцтва — 13,2 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. — 12,4 тысяч. Плошча — 61,29 км². Афіцыйны код — 05 1 54004.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Керкен

**Керкен** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ. Насельніцтва — 12,8 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. — 12,5 тысяч. Плошча — 58 км². Афіцыйны код — 05 1 54 028.

Камуна падзяляецца на 4 сельскія акругі.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Джэн Псакі

**Джэніфер Рэнэ (Джэн) Псакі** (; нар. , Стамфард, Канектыкут) — амерыканскі палітычны саветнік. Дырэктар па камунікацыях Белага дома (2009—2011, 2015—2017), афіцыйны прадстаўнік Дзяржаўнага дэпартамента ЗША (2013—2015). Прэс-сакратар Белага дома (лістапад 2020 — май 2022).
Пейн

**Пейн** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дэвід Пейн, шатландскі мастак-пейзажыст
* Марыс Пейн, аўстралійскі дзржаўны дзеяч
* Томас Пейн, англа-амерыканскі пісьменнік, філосаф
* Тэры Пейн, англійскі футбаліст, нападнік
Марыс Пейн

**Марыс Эн Пейн** (; нар. , ) — аўстралійскі юрыст, палітычны і дзяржаўны дзеяч, член Ліберальнай партыі, міністр замежных спраў Аўстраліі (2018—2022).

## Біяграфія 
Скончыла Універсітэт Новага Паўднёвага Уэльса, атрымаўшы ступені бакалаўра мастацтваў і бакалаўра права. У 1982 годзе ўступіла ў Ліберальную партыю, стала першай жанчынай, якая ўзначаліла маладзёжную арганізацыю Нацыянальны рух маладых лібералаў, на працягу дзесяці гадоў працавала ў аддзяленні Ліберальнай партыі штата Новы Паўднёвы Уэльс.

У 1997 годзе была прызначаная сенатарам Аўстраліі ад свайго роднага штата пасля адстаўкі Боба Вудса, пазней пераабіралася ў 2001, 2007 і 2013 гадах.
Урублеўская

**Урублеўская** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Валянціна Іванаўна Урублеўская (нар. 1936) — беларуская спецыялістка ў галіне тэхналогіі і абсталявання дрэваапрацоўчых вытворчасцей, матэрыялазнаўства ў машынабудаванні.
* Вераніка Алегаўна Урублеўская — беларуская хакеістка (хакей на траве).
* Таццяна Уладзіміраўна Урублеўская — беларускі архітэктар.
* Тэкля Урублеўская — беларуская паэтэса і перакладчыца.
Тэкля Урублеўская

**Тэкля Урублеўская**, па нараджэнні **Бужымоўская** (; ? — 1835) — беларуская  і .

Жыла ў Дзісне (Мёрскі раён). Пісала на польскай мове. Падтрымлівала творчыя кантакты з Ігнацым Быкоўскім. Перакладала з англійскай і французскай моў. Частка твораў засталася ў рукапісах.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларусь і беларусы ў прасторы і часе : зборнік да 75-годдзя прафесара Адама Мальдзіса. ― Мн., 2007. (1Н//62506(039))

Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэтэсы
Кацярына Георгіеўна Юрацкая

**Кацярына Георгіеўна Юрацкая** (1906—1978) — беларуская ўрач-неўрапатолаг. Кандыдат медыцынскіх навук (1950), дацэнт (1960).

## Біяграфія 
Удзельніца Вялікай Айчыннай вайны. Скончыла медыцынскі факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1929). Працавала ў Інстытуце псіханеўралогіі АН БССР, Мінскім медыцынскім інстытуце, паліклініцы спецыяльнага прызначэння Міністэрства аховы здароўя БССР, Беларускім інстытуце ўдасканалення ўрачоў.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па актуальных пытаннях дыягностыкі і лячэнні захворванняў нервовай сістэмы ў дзяцей і дарослых.

### Бібліяграфія 
* Клиника, диагностика и лечение ревматических поражений центральной нервной системы у детей (методическое пособие для врачей) / Е. Г. Юрацкая, Г. Г. Шанько. — Минск, 1966.
* Детская неврология Беларуси и кафедра детской неврологии БелМАПО : учебно-методическое пособие / Г. Г. Шанько, Е. Н. Ивашина. — Минск, 2006. (Информация на с. 5, 6—7, 19, 20.)

## Літаратура 
* Екатерина Георгиевна Юрацкая (к 70-летию со дня рождения) // Здравоохранение Белоруссии. — 1976. — № 10. — С. 89.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Неўролагі Беларусі
Катэгорыя:Неўролагі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны