Ліён

**Ліён** () — горад у Францыі, адміністрацыйны цэнтр рэгіёна Авернь — Рона — Альпы.

Ліён з’яўляецца цэнтрам «Вялікага Ліёна» (), або Ліёнскай суполкі гарадоў (*:fr:Communauté urbaine de Lyon*), якая складаецца з 57 адміністрацыйных адзінак і з’яўляецца самай вялікай па колькасці насельніцтва (больш за 1,2 млн жыхароў), з падобных утварэнняў ў Францыі. Ліён знаходзіцца за 470 км ад Парыжа, за 320 км ад Марселя, за 160 км ад Жэневы, за 280 км ад Турына, і 600 км ад Барселоны.

## Гісторыя 
Узнік на месцы паселішчаў галаў. 3 43 да н.э. рымская калонія Лугдунум, з 16 да н.э. адміністрацыйны цэнтр правінцыя Лугдунская Галія. 3 476 сталіца Бургундскага каралеўства. У 534 заваяваны франкамі. У ХІ—ХІІІ ст. у складзе «Свяшчэннай Рымскай імперыі», цэнтр графства Ліянэ, 3 1173 — архіепіскапства; у 1245 і 1274 тут праходзілі ўсяленскія саборы. У 1312 горад далучаны да дамена французскага караля. У XVI ст. буйны цэнтр еўрапейскага гандлю і крэдыту, шаўкаткацтва і кнігадрукавання. Штогадовыя еўрапейскія гандлёва-фінанасавыя кірмашы арганізоўваюцца з XV ст.

У ХІХ ст. цэнтр рабочага руху, у т.л. паўстанняў (1831, 1834). У ІІ сусветную вайну акупіраваны нямецкмі войскамі (1942—44), цэнтр Руху Супраціўлення на поўдні Францыі.

## Прамысловасць 
Важны прамысловы цэнтр. Старадаўні еўрапейскі цэнтр вытворчасці вырабаў з натуральнага шоўку (з XV ст.), тканін з штучнага шоўку і сінтэтычнага валакна, трыкатажу, фарбавальнікаў. У Ліёне і прыгарадах развіваецца машынабудаванне, хімічная прамысловасць і інш.

## Транспарт 
Вузел чыгунак і аўтадарог. Порт пры ўпадзенні р. Сона ў р. Рона. Міжнародны аэрапорт. Метрапалітэн.

## Aдукацыя 
* Політэхнічны інстытут перадавой навукі

## Навука, адукацыя, культура 
Дзейнічаюць Акадэмія навук, 4 ўніверсітэты. Музеі: тканін, дэкарацыйнага мастацтва, Ліянэ, выяўленчых мастацтваў, архітэктуры.

## Славутасці 
Архітэтурныя помнікі: 2 старажытнарымскія тэатры (у т.л. Амфітэатр трох Галій), раманска-гатычныя і гатычныя цэрквы.

## Гарады-пабрацімы і партнёры 
Спіс гарадоў-пабрацімаў (выдзелены тоўстым шрыфтам) і гарадоў-партнёраў Ліёна (паводле афіцыйнага сайта ліёнскай мэрыі):
*  **Бірмінгем**, Вялікабрытанія (1951)
*  **Франкфурт**, Германія (1960)
*  **Мілан**, Італія (1966)
*  Лейпцыг, Германія (1981, пакт пра сяброўства)
*  Мікалаеў, Украіна (2006)
*  Жэнева, Швейцарыя (1989, прывілеяваныя адносіны)
*  Барселона, Іспанія (1989, прывілеяваныя адносіны); 1998, альянс
*  Турын, Італія (1998, альянс)
*  Марсель, Францыя (1998, альянс)
*  Генуя, Італія (1998, альянс)
*  Мінск, Беларусь (1976, пакт пра сяброўства)
*  Лодзь, Польшча (1991, пратакол пра абмен і супрацоўніцтва)
*  Ерэван, Арменія (1992, пратакол пра згоду)
*  Печ, Венгрыя (1998, пратакол пра супрацоўніцтва)
*  Санкт-Пецярбург, Расія (1991, прывілеяваныя адносіны)
*  Краёва, Румынія (1992, пратакол пра згоду)
*  **Беэр-Шэва**, Ізраіль (1997)
*  **Ізмір**, Турцыя
*  **Гуанчжоў**, КНР (1988)
*  Іакагама, Японія (1959, пакт пра сяброўства)
*  Бейрут, Ліван (1998, партнёрства)
*  Хо Шы Мін, В’етнам (1997, праект пратаколу пра абмен і супрацоўніцтва)
*  , Ліван (1998, дагавор пра сяброўства)
*  Сідон, Ліван (1999, дагавор пра сяброўства)
*  Халеб, Сірыя (2000, партнёрства)
*  **Сент-Луіс**, ЗША (1975)
*  Манрэаль, Канада (1979, пратакол пра абмен і супрацоўніцтва)
*  Сант’яга, Чылі (1992, пратакол пра намеры)
*  Агадзір, Марока (1998, пратакол пра супрацоўніцтва)
*  Уагадугу, Буркіна-Фасо (1998, пратакол пра супрацоўніцтва)
*  Ламэ, Тога (1999, пратакол пра супрацоўніцтва)
*  Порта-Нова, Бенін (1999, пратакол пра супрацоўніцтва)
*  Бамако, Малі (1999, пратакол пра супрацоўніцтва)

## Вядомыя асобы 
* Жан-Жак Ампер
* Марк Блок
* Эктор Гімар, французскі архітэктар і дызайнер
* Філібер Дэлорм
* Жазеф Мары Жакар, французскі вынаходнік праграмаванага ткацкага станка
* Луі Маршан (музыкант)
* Антуан дэ Сент-Экзюперы
* Жан-Клод Трышэ

## Літаратура 
* Ліён // БЭ ў 18 т. Т. 9. Мн., 1999.

## Спасылкі 
* Сайт горада
* Афіцыйны сайт Камунальных службаў Ліёна і найбліжэйшых прыгарадаў
* directory Web of Lyon
* Lyon  City Guide
* Грамадскі транспарт Ліёна, сайт кампаніі TCL 
* Ліёнскі аэрапорт 

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Авернь — Рона — Альпы
Катэгорыя:Гарады, узнагароджаныя ордэнам Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Камуны Вялікага Ліёна