open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гардзіслава Святаслаўна

**Гардзіслава Святаслаўна**, у манастве **Еўдакія** (пасля 1110 — канец XII ст.) — ігумення полацкая. Некаторыя аўтары называюць яе асветніцай. 

## Біяграфія 
Адзіная крыніца біяграфіі Гардзіславы -- "Жыціе" Еўфрасінні Полацкай, яе сястры.

Дачка князя Святаслава Усяславіча, малодшая сястра Прадславы (у інацтве Еўфрасінні). Да 1129 года Еўфрасіння заснавала паблізу Полацка Спасаўскі манастыр і папрасіла бацьку прыслаць да яе сястру Гардзіславу для навучання грамаце. Паводле «Жыція», ігумення «*рупліва вучыла яе ратаванню душы, а тая рупліва ўспрымала, нібы ўрадлівая ніва, памякчыўшы сэрца сваё і кажучы так: „Гасподзь Бог хай наставіць мяне на ратунак душы тваімі святымі малітвамі, панна“*». Потым Еўфрасіння таемна пастрыгла сястру пад імем Еўдакіі ў сваім манастыры. Матывы Еўфрасінні і Еўдакіі не вядомы, магчыма, старэйшая сястра арыентавалася на вядомыя ёй якасці малодшай. Праз пэўны час Еўдакіі даручаны гаспадарчыя справы, якія шмат гадоў былі яе асноўным абавязкам. Калі Еўфрасіння вырашыла здзейсніць паломніцтва ў Іерусалім, то даручыла «*уладарыць і ладзіць сястры сваёй Еўдакіі абодва манастыры*», то-бок жаночы і мужчынскі.

## У літаратуры 
На думку розных аўтараў, пасля сястры Еўдакія ўзяла на сябе вядзенне летапісу, а яе дарадчыкам быў тураўскі епіскап Кірыла, які пачаў перапіску яшчэ з Еўфрасінняй і працягваў яе з Еўдакіяй. Таксама на думку некаторых аўтараў Еўдакія пачала дамагацца кананізацыі Еўфрасінні. Аднак, усё гэта ні на чым не заснаваныя здагадкі літаратурнага характару. 

## Літаратура 
* Полное собрание русских летописей. Т. 35. М., 1980;
* *Ігнатоўскі І.* Кароткі нарыс гісторыі Беларусі. 5-е выд. — Мн., 1991;
* *Арлоў У. А.* Еўфрасіння Полацкая. — Мн., 1992;
* Аповесць жыція і смерці святой Ефрасінні Полацкай // Спадчына. 1989. № 1.

Катэгорыя:Ізяславічы Полацкія
Катэгорыя:Князёўны Русі
Катэгорыя:Жанчыны XII стагоддзя
Катэгорыя:Праваслаўныя манахі Беларусі
Пальмірскае царства

**Пальмірскае царства** (альбо **Пальмірская імперыя**) — сепаратысцкае дзяржаўнае ўтварэнне на ўсходзе Рымскай імперыі ў 260—273 гадах.
## Гісторыя 
Спачатку кіраўнікі горада Пальміра прызнавалі ўладу Рыма але потым, разбагацеўшы за кошт пасрэдніцкага гандлю паміж усходам і захадам, сталі падпарадкоўваць сабе навакольныя землі. Септымій Адэнат ІІ здолеў разграміць персаў, а пасля далучыў да сваіх уладанняў Сірыю, Месапатамію, частку Малой Азіі, паўночную Аравію. У выніку ўтварылася моцная дзяржава, здольная супрацьстаяць Рымскай імперыі.

Удава Адэната ІІ, Зенобія, пры падтрымцы паплечніцаў, заняла трон і кіравала за свайго малалетняга сына Вахбалата. Рымляне не пагадзіліся з тым, каб Зенобія ўзначальвала краіну, але царыца не палічылася з Сенатам і прымусіла бегчы ў Еўропу рымскага вайскавода, які быў пасланы супраць яе. Чужая дробным запалам, якія ўносяць блытаніну ў дзяржаўныя справы падчас кіравання жанчын, Зенобія прытрымлівалася жорсткай палітычнай лініі, карысталася цвёрдымі прынцыпамі. Калі было трэба дараваць вінаватаму, яна магла здушыць свой гнеў; калі трэба было пакараць, яна магла прымусіць змоўнуць голас жалю. За строгую ашчаднасць яе абвінавачвалі ў скупасці. Але, калі тое было трэба, яна заўсёды знаходзіла месца шчодрасці і літасці. Зенобія падпарадкавала Егіпет і значную частку Малой Азіі. Суседнія дзяржавы баяліся варагаваць з ёю і таму шукалі саюзу з Пальмірскім царствам. Зенобія спалучала даступнасць народу з велічнай раскошай азіяцкіх палацаў.

У 267 годзе Зенобія абвясціла Пальмірскае царства незалежным, а ў 271 годзе прыняла імператарскі тытул. У 272 годзе рымляне на чале з імператарам Аўрэліянам захапілі Пальміру і зверглі Зенобію. Антыёх, які узначаліў краіну з дапамогай рымлян, у 273 годзе падняў супраць іх паўстанне. Рымляне зноў захапілі Пальміру, знішчылі не толькі царства, але і разруйнавалі сам горад.

## Літаратура 
* Сычев Н. В. Книга династий. М., 2008. с. 695—770.

Катэгорыя:Рымская імперыя
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Сірыі
Яўген Сяргеевіч Гучок

**Яўген Сяргеевіч Гучок** (,  — ) — беларускі .

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 лістапада 1940 года ў Слуцку ў рабочай сям’і. Пра сваіх бацькоў пазней успамінаў: «Бацька мой, Гучок Сяргей Лук’янавіч, паходзіў з чэхаў, якія ў свой час рознымі шляхамі траплялі на Беларусь. Як апынуўся на беларускай зямлі продак майго бацькі, цяпер пэўна сказаць цяжка. Можа, гэта быў шлях гусіцкіх спевакоў, а можа, той далёкі продак наш у якасці якога-небудзь работніка (будаўніка, кухара, конюха, музыкі і г. д.) прыбыў на Беларусь у які-небудзь панскі маёнтак, каб паправіць сваё эканамічнае становішча… Маці мая, Кацярына Ільінічна Амяльковіч, паходзіць з бакавой, збяднелай, вымарачнай лініі слуцкіх князёў Алелькавічаў — Амелькавічаў. Ці аднаго Алельку жыццё ператварыла, перайначыла ў Амельку і дзесь у тумане стагоддзяў звяло іх княжацкасць у нябыт?!».

Скончыў слуцкую сярэднюю школу № 9, працаваў у геалагічным атрадзе, на мэблевай фабрыцы. У 1960—1963 гадах служыў у Савецкай Арміі. У 1968 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, а крыху пазней — і аспірантуру пры ім. Працаваў настаўнікам, а з 1971 года на працягу трыццаці гадоў — рэдактарам і вядучым рэдактарам у выдавецтве «Народная асвета». Вучыўся ў Маскоўскім паліграфічным інстытуце. Правадзейны член геаграфічнага таварыства СССР, з 1984 года — сябар Мінскага гарадскога культурна-асветніцкага клуба «Спадчына». За актыўны ўдзел у жыцці клуба, напісанне высокамастацкага верша, прысвечанага выступленню Міколы Ермаловіча ў клубе, Камітэтам Ушанавання ўзнагароджаны медалём Міколы Ермаловіча і адпаведным дыпломам (2006). Занесены ў Кнігу гонару «Рупліўцы твае, Беларусь». У свой час удзельнічаў у арганізацыі грамадскага аб’яднання «Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны», а таксама Беларускага народнага фронту «Адраджэнне».

Першыя вершы Яўгена Гучка былі змешчаны ў 1959 годзе ў слуцкай раённай газеце «За сацыялістычную Радзіму».

## Бібліяграфія 
* «Белое чудо» (1976)
* «Блакітныя чмялі»
* «Паэма дзяцінства» (1983)
* «Сэрцам і думкай» (1994)
* «Исток пути» (1997)
* «Формула травы» (1997, 2002 — другое выданне)
* «На патрэбу душы» (2004)
* «Ах, Родчанка!.» (2011)
* «Беларусь у Магдэбургскім праве» (2013)
* Альгерд Абуховіч: зачараваны беларускім словам. — Мн.:Харвест, 2014. — 63 с. — 1500 экз. — ISBN 978-985-18-2910-7.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія Яўгена Гучка

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Члены Таварыства беларускай мовы
Варшаўскі снукерны тур 2007

**Варшаўскі снукерны тур 2007** () — прафесійна-аматарскі турнір па снукеры, які праходзіў з 16 па 17 чэрвеня 2007 года ў Торвар Холе, у Варшаве, Польшча. 

Пераможцам турніру стаў Марк Сэлбі.

Катэгорыя:Прафесійна-аматарскія туніры па снукеры
Катэгорыя:2007 год у Варшаве
Катэгорыя:Чэрвень 2007 года
Міністэрства ўнутраных спраў ЗША

**Міністэрства ўнутраных спраў ЗША** () — адзін з выканаўчых дэпартаментаў ЗША, заснаваны 3 сакавіка 1849 года. Кіруе большай часткай прыродных рэсурсаў і земляў пад федэральнай юрысдыкцыяй, кіруе праграмамі, звязанымі з амерыканскімі індзейцамі, карэннымі жыхарамі Аляскі, карэннымі гавайцамі, а таксама займаецца тэрытарыяльнымі справамі ў астраўных раёнах Злучаных Штатаў. У адрозненне ад міністэрстваў унутраных спраў у іншых краінах, асноўная функцыя міністэрства — не паліцэйскія мерапрыемствы і арганізацыя бяспекі, а кіраванне зямлёй.

Катэгорыя:Міністэрствы ЗША
ЗША
Зборная Босніі і Герцагавіны па футболе

**Зборная Босніі і Герцагавіны па футболе** прадстаўляе Боснію і Герцагавіну на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах.
Міхаіл Уладзіміравіч Агейка

**Міхаіл Уладзіміравіч Агейка** () — удзельнік беларускага патрыятычнага падполля ў 1946—1947 гг. у Баранавіцкай вобласці, сябра арганізацыі «Чайка».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1928 г. в. Весялова (Навагрудскае ваяводства, Польская Рэспубліка, цяпер Навагрудскі раён Гродзенскай вобласці). Вучыўся ў Навагрудскай настаўніцкай семінарыі. У 1945 г. скончыў Навагрудскае педвучылішча, а ў 1947 г. — Баранавіцкі настаўніцкі інстытут. З 1946 г. — удзельнік беларускага патрыятычнага падполля пры Баранавіцкім настаўніцкім інстытуце, што ўваходзіла ў склад канспірацыйнай арганізацыі «Чайка», быў дарадцам Центру Беларускага Вызваленчага Руху. Арганізацыя планавала змаганне за нацыянальныя правы і годнасць беларусаў, культуру, мову, гісторыю, свабоду і незалежнасць Беларусі. У 1947 г. арганізацыя была выкрытая ў выніку арыштаў сябраў іншай арганізацыі — Саюза вызвалення Беларусі, з якім памылкова ўтрымлівалася сувязь некаторымі ўдзельнікамі «Чайкі» і які быў выдадзены правакатарам Алесем Бажко.

Міхаіл Агейка быў арыштаваны органамі МДБ БССР у пачатку чэрвеня 1947 г. і 16-18 кастрычніка 1947 г. засуджаны ў Баранавічах ваенным трыбуналам паводле артыкулаў 63-I і 76 КК БССР (цывільная здрада СССР і антысавецкая агітацыя) да 10 гадоў зняволення і 5 гадоў пазбаўлення правоў. Пакаранне адбываў у баранавіцкай турме і канцлагерах Комі АССР, працуючы ў вугальных шахтах Інты. Вызвалены па заліках умоўна-датэрмінова 18 лістапада 1954 г., але без права выезду. Толькі 20 красавіка 1956 г. высылка была адмененая. Пасля вызвалення працягваў працаваць на шахтах Інты. У 1963 г. завочна закончыў Варкуцінскі горны тэхнікум. Рэабілітаваны ў снежні 1975 г. Асабовая справа А. № 6816-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве УКДБ Брэсцкай вобласці.

З 1978 г. на пенсіі і ў тым жа годзе вярнуўся ў Беларусь. Жыве ў Салігорску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Члены арганізацыі «Чайка»
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне
Алесь Камоцкі

**Алесь Камоцкі ** (нар. , ) — беларускі паэт, бард, выканаўца ўласных песень.

## Біяграфія 
У 1975—1976 навучаўся ў музычнай школе па класе кларнета (Маладзечна). У 1977—1979 гг. служыў у войску. У 1980-х саксафаніст гуртоў «Близнецы», «Zartipo». У 1986 годзе скончыў аддзяленне філасофіі гістарычнага факультэта БДУ. Жыве ў Мінску. Былы муж беларускай паэтэсы і спявачкі Касі Камоцкай.

## Бібліяграфія 
* Спроба ісці па расе (1997)
* Наспадзяванае (2004)
* Край, фотаальбом (2005), фота Вадзіма Грудзько
* Глыбіня дажджу
* 48, альбом, фота Вадзіма Грудзько

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* Першы сшытак (1986)
* Зорка спагады (1999), на вершы Рыгора Барадуліна
* Псалмы (2000), на вершы Рыгора Барадуліна
* Асяніна (2001), на філасофскія вершы Ганада Чарказяна ў перакладзе з курдскае Рыгора Барадуліна
* Дым (2002)
* Дом (2003)
* Дах (2006)
* З бацькоўскай кружэлкі (2008), пераклады папулярных песень савецкіх часоў на беларускую мову
* 9 (2009), альбом у стылі босса-нова

### Супольныя праекты 
* Як усё ў жыцці (1998), на творы Уладзіміра Жылкі
* Віно дажджоў (2002), на творы Уладзіміра Караткевіча
* Паравіны году (2003), песні ў выкананні Зміцера Вайцюшкевіча
* Бывайце здаровы! Bella Ciao (2004), італьянскія песні па-беларуску, беларускія — па-італьянску
* Тузін. Перазагрузка (2009), пераклад лірыкі.
* Будзьма! Тузін. Перазагрузка-2 (2011), пераклад лірыкі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Алесь Камоцкі — афіцыйны сайт
* Персанальны блог 

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы
Жавары

**Жавары́** (, ) — рака ў цэнтральнай частцы Паўднёвай Амерыкі. Знаходзіцца на паўночным захадзе Бразіліі, правы прыток Амазонкі.

Даўжыня ракі 1056 км. Расход вады 4260 м³/с. Выток знаходзіцца ў Перу. Бярэ свой пачатак у перуанскіх Андах (Ла-Мантанья), пасля чаго на ўсім працягу, акрамя вярхоўя, служыць мяжой паміж Бразіліяй і Перу. Працякае па Амазонскай нізіне. Рэчышча звілістае. Рака суднаходная на працягу 500 км і яшчэ далей у дажджлівы сезон у перыяд са студзеня да мая. Паводка адбываецца ў перыяд са снежня па красавік.

## Літаратура 
*  — С. 412.

## Спасылкі 
* Javari River // Encyclopædia Britannica

Катэгорыя:Прытокі Амазонкі
Катэгорыя:Рэкі Перу
Катэгорыя:Рэкі Бразіліі
Таймырскі заліў

**Таймы́рскі заліў** — заліў Карскага мора каля паўночна-заходняга берага паўвострава Таймыр.

Даўжыня заліва 40 км, шырыня каля 80 км. Глыбіні да 16 м. У паўночна-ўсходняй частцы заліў паступова звужаецца і пераходзіць у Таймырскую губу (эстуарый ракі Ніжняя Таймыра). Клімат вельмі суровы. Большую частку года заліў пакрыты лёдам.

У заліве буйны востраў Калчака (да 2005 года востраў Растаргуева). Узбярэжжа заліва ўваходзіць у склад Дзяржаўнага прыроднага запаведніка «Вялікі Арктычны» ().

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце Інстытута геаграфіі РАН 

Катэгорыя:Залівы Карскага мора
Міністэрства адукацыі ЗША

thumb|right|Пячатка міністэрства
thumb|right|Галоўны будынак міністэрства адукацыі ЗША
**Міністэрства адукацыі ЗША** () — адзін з выканаўчых дэпартаментаў ЗША.

Міністэрства было створана ў 1979 годзе шляхам падзелу міністэрствы аховы здароўя, адукацыі і сацыяльнага забеспячэння, якое існавала раней, на міністэрства адукацыі і міністэрства аховы здароўя і сацыяльных службаў ЗША.
У адрозненне ад шматлікіх іншых краін, адукацыя ў ЗША вельмі дэцэнтралізавана, асноўную ролю адыгрываюць штаты і мясцовыя школьныя саветы, а роля міністэрства адукацыі параўнальна невялікая. Гэта адно з самых маленькіх міністэрстваў ЗША. Па стане на 2007 год колькасць супрацоўнікаў міністэрства складае 5000 чалавек, бюджэт (2011 фінансавы год) — каля 71 млрд долараў). У задачы міністэрства ўваходзіць размеркаванне федэральных фінансавых сродкаў на адукацыю, збор інфармацыі пра амерыканскія школы, забеспячэнне роўнага доступу да адукацыі.
Міністэрства ўзначальвае міністр адукацыі ЗША, у наш час гэту пасаду займае Арнэ Дункан.

## Спасылкі 
* United States Department of Education Official Website

Адукацыі
ЗША
Катэгорыя:Адукацыя ў ЗША
Сцяг крумкача

(XI стагоддзе).]]
**Сцяг крумкача** (стар.-ісл. *hrafnsmerki*) — трохвугольны сцяг з выявай чорнага крумкача, пад якім плавалі ваенныя караблі вікінгаў. Яго падымалі падчас набегаў, каб усяліць жах у праціўніка. Аналагічную функцыю пазней выконваў пірацкі сцяг з чэрапам і касцьмі.

Крумкачы Хугін і Мунін у старажытнагерманскай міфалогіі лічыліся прысвечанымі Одзіну. Крумкач разглядаўся як адзін са «звяроў вайны», як носьбіт смерці (птушка, якая дзюбае трупы). Значэнне сцяга, такім чынам, было шмат у чым татэмным.

Пад сцягам з выявай крумкача ваяваў у бітве пры Стамфард-Брыджы нарвежскі кароль Харальд Суровы. Пад такім жа сцягам ішлі ў бой воіны Кнуда Вялікага. Калі сцяг не вісеў, а трапятаў на ветры, гэта, як лічылася, прадвяшчала перамогу.

## Літаратура 
* Barraclough, Captain E.M.C. «The Raven Flag». *Flag Bulletin*. Vol. X, No. 2-3. Winchester, MA: The Flag Research Center (FRC), 1969.
* Hrafnhildur Bodvarsdottir. *The Function of the Beasts of Battle in Old English Poetry.* PhD Dissertation, 1976, University of New York at Stony Brook. Ann Arbor: University Microfilms International. 1989.

Катэгорыя:Сцягі
Катэгорыя:Вікінгі
Адкрыты чэмпіянат Францыі па тэнісе 2014

**Адкрыты чэмпіянат Францыі 2014** (, таксама вядомы як *Roland Garros 2014*) — прафесійны турнір Вялікага шлема па тэнісе, які праходзіў з 25 мая па 8 чэрвеня 2014 года на Stade Roland Garros, у Парыжы, Францыя. Турнір стаў 113-м розыгрышам адкрытага чэмпіянату Францыі, які быў заснаваны ў 1891 годзе пад назвай «чэмпіянат Францыі» (). Прызавы фонд турніру склаў €25,018,900.

Пераможцам турніру стаў Рафаэль Надаль, які перамог на адкрытым чэмпіянаце Францыі ў дзявяты раз.


Катэгорыя:2014 год у тэнісе
Катэгорыя:Спорт у Францыі ў 2014 годзе
Катэгорыя:Сусветны тур ATP 2014
Катэгорыя:Тур WTA 2014
Катэгорыя:Тэнісныя турніры ў Францыі
Катэгорыя:2014 год у Парыжы
Туніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2004

**Туніс** браў удзел у Летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года ў Афінах (Грэцыя) у адзінаццаты раз за сваю гісторыю, але не заваяваў ніводнага медаля. Зборную краіны прадстаўлялі 10 жанчын.

## Склад алімпійскай зборнай Туніса 
### 30px Плаванне 
;Спартсменаў — 1

У наступны раўнд на кожнай дыстанцыі праходзілі лепшыя спартсмены па часе, незалежна ад месца занятага ў сваім заплыве.

;Мужчыны

## Спасылкі 
* База МАК
* Афіцыйныя алімпійскія справаздачы 
* www.sports-reference.com 

2004
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Кася Камоцкая

**Кася Камоцкая** (нар. , Мінск) — беларускі музыкант, бард.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Мінску 22 чэрвеня 1963 года. Бацькі — Ада Яўгенаўна і Альфрэд Васільевіч. Дзявочае прозвішча — Чалей. Вучылася ў мінскай школе № 24 (з ухілам на нямецкую мову). Скончыла гістарычны факультэт БДУ (1985), аспірантуру (спецыялізацыя навуковы камунізм, 1988). Пасля заканчэння вучобы размеркавалася ў сацыялагічную лабараторыю пры БДУ, аднак працавала тут нядоўгі час. Пасля звальнення з лабараторыі працавала ў часопісе «Спадчына», дзе займалася перакладамі з польскай на беларускую мову. Аўтар і вядоўца музычнай праграмы «ПраРок» на 8 канале (1994—1995). У другой палове 90-х займалася журналістыкай, працавала на радыё «101,2» (1995—1996) і «Радыё Рацыя».

У 2000-х Кася Камоцкая занялася дакументальным кіно. Першы фільм убачыў свет у 2004 годзе, ён быў прысвечаны жыццю Васіля Быкава. Звычайна займае пасаду прадзюсара, зрэдку сцэнарыста. Па стане на 2014 год зняла сем карцін.

Былая жонка беларускага паэта і музыканта Алеся Камоцкага (разыйшліся ў 1991 годзе, аднак афіцыйна стасункі не скасавалі да 2000), ад шлюбу нарадзілася дачка Кася. Другім мужам (2000) стаў рэжысёр дакументальнага кіно Віктар Корзун.
## Музычная дзейнасць 
Пачала займацца музыкай пад канец 1980-х гадоў, выконваючы бардаўскія песні разам з мужам Алесем Камоцкім. Неўзабаве Кася Камоцкая стала спяваць адна. Для запісу на радыё ў 1991 да Касі далучыліся іншыя музыкі. Так нарадзіўся гурт Новае Неба, які першапачаткова меў акустычны склад (дзве гітары, віяланчэль і скрыпка). Пазней запісваліся электрычныя альбомы калектыва, адбываліся шматлікія канцэрты. Пад назвай Новае Неба выдадзена 6 альбомаў, і яшчэ два ўбачылі свет у XXI стагоддзі. Электрычны склад калектыва праіснаваў да канца 90-х, у пачатку 2000-х час ад часу збіраўся акустычны склад.

Кася Камоцкая выпускала шмат сольных песень, а таксама ўдзельнічала ў запісе шэрагу музычных зборнікаў. Самым вядомым падобным праектам стаў «Народны альбом» (1997).

У рэпертуары песні на вершы сучасных беларускіх паэтаў (Ігара Бабкова, Адама Глобуса, Анатоля Сыса, Міхала Анемпадыстава і іншых).

## Дыскаграфія 
### Новае Неба 
* Дзеці чорнага гораду (МС, 1991)
* Сон у трамваі (МС, 1994)
* Go Home! (МС, 1995)
* Мая краіна (МС, 1996)
* Лепшае (CD, 1999)
* Цэпеліны (CD, 1999)

### Кася Камоцкая & Новае Неба 
* Акустыка (live-акустыка, 2005)
* Лепшае (зборнік, 2006)

### Удзел у зборніках 
* Народны Альбом (1997)
* Вольныя танцы: слухай сваё (1999, BMAgroup)
* Вольныя танцы: Новая альтэрнатыва (2000, BMAgroup)
* Сэрца Эўропы in rock (2001)
* Генералы айчыннага року (2004)
* Песні свабоды-2 (2006)
* Прэм’ер Тузін 2006 (2006)
* Belarusian Red Book. Music of Belarus (2008, Германія)

## Узнагароды 
«Рок-карона» у намінацыі «Рок-князёўна» на цырымоніях 1994 і 1995 гадоў. У 1996 годзе адмовілася ад чарговага ўручэння гэтай узнагароды..

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сто бардаў свабоды. Кася Камоцкая / Бібліятэка Свабоды XXI стагоддзя  / Радыё Свабоды
* Кася Камоцкая, белая и пушистая / Інтэрв’ю Музыкальной газете

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Гітарысты Беларусі
Мікранезія на летніх Алімпійскіх гульнях 2004

**Мікранезія** брала ўдзел у Летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года ў Афінах (Грэцыя) у другі раз за сваю гісторыю, але не заваявала ніводнага медаля. Зборную краіны прадстаўляла 5 спартсменаў (у тым ліку - дзве жанчыны), якія прымалі ўдзел у спаборніцтвах па лёгкай атлетыцы, плаванню і цяжкай атлетыцы.

## 30px Лёгкая атлетыка 
;Спартсменаў — 2

;; Мужчыны

;; Жанчыны

## 30px Плаванне 
;Спартсменаў — 2

;; Мужчыны

;; Жанчыны

## 30px Цяжкая атлетыка 
;Спартсменаў — 1

;;Мужчыны

## Спасылкі 
* База МАК
* Афіцыйныя алімпійскія справаздачы 
* www.sports-reference.com 

2004
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Маракана

**«Маракана́»** (), афіцыйная назва стадыёна **«Ма́рыу Фі́лью»** () — у мінулым найбуйнейшы па велічыні футбольны стадыён у свеце, на дадзены момант — першы па ўмяшчальнасці стадыён Паўднёвай Амерыкі. Размешчаны ў Рыа-дэ-Жанэйра. Яго называюць сапраўдным цудам спартыўнай архітэктуры, а таксама храмам другой бразільскай рэлігіі — футбола. Хатняя арэна клубаў «Фламенгу» і «Флуміненсі», а таксама зборнай Бразіліі ўсіх узростаў. Таксама тут штогод праходзяць фінальныя матчы ў першынстве Лігі Карыёкі.

## Чэмпіянат свету 1950 
На чэмпіянаце свету 1950 стадыён прымаў 8 матчаў: 5 першага групавога этапу і 3 матчы фінальнай групы.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* РІА:Легендарны стадыён «Маракана» ў Бразіліі адкрыўся пасля рамонту

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Бразіліі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Рыа-дэ-Жанэйра
Нацыянальны стадыён (Бразілія)

**Нацыянальны стадыён Бразіліі імя Манэ Гарынчы** (; раней вядомы проста як **Стадыён Манэ Гарынчы** ()) — футбольны стадыён у Бразіліі, які размяшчаецца ў сталіцы краіны, горадзе Бразілія.

## Спасылкі 
* Інфармацыя і фота стадыёна

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Бразіліі
Катэгорыя:Бразілія (горад)
Дзесятаглаў

**Дзесятаглаў**, **Біблія Мацвея Дзясятага**, **Супраслеўскі зборнік** — біблейскі рукапіс, напісаны кнігапісцам з Таропца Мацвеем Дзясятым (Мацвеем Іванавічам) у 1507 годзе ў Супрасльскім манастыры.

## Змест 
Рукапіс уяўляе сабой звод кніг Бібліі. З’яўляецца другім усходнеславянскім (пасля Генадзеўскай Бібліі 1499) поўным зводам біблейскіх кніг.

Складаецца з 545 аркушаў вялікага фармату (30,7×19,5 см), якія змяшчаюць большасць кніг Старога і ўвесь Новы Запавет. Акрамя Бібліі, у Дзясятаглаве ёсць .

На кожнай старонцы па 35 радкоў тэксту. На палях шматлікія паметкі перапісчыка і пазнейшых уладальнікаў. Рукапіс выкананы цудоўным каліграфічным почыркам з выкарыстаннем карычневага і чырвонага чарніла. У Новым Запавеце, акрамя таго, тэкст напісаны золатам і сіняй фарбай. Пры гэтым золата выкарыстоўваецца для цытат са Старога Запавету і для вылучэння слоў і вучэнняў Ісуса Хрыста, а сіняй фарбай напісаныя паметкі, што ўводзяць простую мову.

На апошнім аркушы размешчана прыпіска перапісчыка з падрабязнай аўтабіяграфіяй пад назваю «О напісавшем кнігі сія». Адтуль становіцца вядома, што Мацвей быў дзясятым дзіцем у сям’і (адсюль ягоная мянушка Дзясяты).

У кнізе прысутнічае мініяцюра рэдкага сюжэту з персаніфікацыяй  — мудрасці Божай.

## Мінуўшчына 
Ідэя скласці поўны збор кніг Бібліі на славянскай мове паходзіла з вялікакняжацкага двара. Дзеля гэтага ў Вільню для працы над рукапісам быў прыцягнуты выхадзец з Маскоўскай Русі, спрактыкаваны кнігапісец Мацвей Дзясяты. Праца працягвалася шэсць гадоў (1502—1507), пад час якіх памёр заказчык — вялікі князь літоўскі Аляксандр, і Мацвей заканчваў працу ўжо ў Супраслі.

Захоўваўся ў Супраслеўскім манастыры. У сярэдзіне XIX стагоддзя трапіў у асабістую бібліятэку епіскапа Паўла Дабрахотава, пасля якога перайшоў у валоданне акадэміка Сразнеўскага. У 1910 годзе разам са зборамі Сразнеўскага рукапіс трапіў у бібліятэку пецярбургскай Акадэміі навук.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Мікалай Нікалаеў, загадчык Аддзела рэдкіх кніг Расійскай нацыянальнай бібліятэкі. Пачаткі каліграфічнай ілюмінацыі Бібліі ў Беларусі  
* Библия Матфея Десятого - Том 1 - Факсимильное воспроизведение рукописи (713 Мб) 

Катэгорыя:Старажытнабеларуская літаратура
Катэгорыя:Хрысціянскія рукапісы
Катэгорыя:Супрасль
Катэгорыя:Рукапісы са збору Расійскай нацыянальнай бібліятэкі
Катэгорыя:Кнігі 1507 года
Катэгорыя:Кнігі XVI стагоддзя
Тоампеа (замак)

**Замак Тоампеа** або **Вышгарадскі замак** (,  — **Рэвельская крэпасць**) — сярэднявечная крэпасць на аднайменным узгорку ў цэнтры Таліна. З’яўляецца адным з найстарэйшых і найбуйнейшых архітэктурных комплексаў Эстоніі.

## Гісторыя 
Папярэдніца цяперашняй крэпасці (замка) Тоампеа была пабудавана ў 1230-я гады ў паўднёва-заходняй частцы ўзгорка Ордэнам мечаносцаў. У 1238—1345 гг. яна была ўдасканалена датчанамі. Пасля 1345 года, калі Талін перайшоў ад датчан у валоданне Лівонскага ордэна, пачалася сур’ёзная перабудова. Цэнтральная частка крэпасці была ператворана ў трохпавярховы будынак канвента з унутраным дворыкам, былі пабудаваныя абарончыя сцены і ўзведзены вежы. У канцы сярэдніх стагоддзяў крэпасць Тоампеа была магутным абарончым збудаваннем з чатырма стройнымі вежамі. У цяперашні час у сваёй пачатковай вышыні толькі адна з іх — 45-метровая вежа «Доўгі Герман», пабудаваная ў канцы XIV стагоддзя. Сваёй назвай яна абавязана герою сярэднявечных легенд Lange Hermann, што ў перакладзе з нямецкага азначае «Доўгі воін» або «Правадыр». У той час падобнай чынам называлі самыя магутныя і добра ўмацаваныя крапасныя вежы.
]]
Дзякуючы таму, што крэпасць размешчана на ўзгорку вышынёй амаль 40 м, Талін атрымаў свой магутны сілуэт, які быў (і цяпер застаецца) адным з найвялікшых у Паўночнай Еўропе.

У 1560-1570-х гадах крэпасць пацярпела падчас Лівонскай вайны, пасля чаго яна доўгія гады была занядбана. Крэпасць пачалі прыводзіць у парадак у 1760-я гады — усходні бок быў перабудаваны ў будынак губернскага ўпраўлення ў стылі барока па праекце архітэктара Іагана Шульца. У XIX ст. сярэднявечны будынак канвента быў перабудаваны пад турму, якую спалілі падчас рэвалюцыі 1917 года.

У пачатку 1920-х гадоў руіны будынка канвента знеслі, на іх месцы пабудаваны будынак парламента. У 1920-1930-х гадах быў наведзены парадак і ў іншых частках палацавага комплексу. Іх прыстасавалі для патрэб Урада Эстонскай Рэспублікі.

У сярэднявечным выглядзе захаваліся толькі стромкая заходняя частка замка Тоампеа з трыма вежамі. На Доўгім Германа лунае сіне-чорна-белы нацыянальны сцяг Эстонскай Рэспублікі, дзякуючы чаму вежа ператварылася ў адзін з сімвалаў Эстоніі. Усходні і паўднёвы бок палаца, а таксама ўся будынкі былі пабудаваны ў XVIII—XX стст. Сёння ўвесь палац знаходзіцца ў падпарадкаванні парламенту Эстонскай Рэспублікі&nbsp;— Рыйгікогу.

## Гл. таксама 
* Спіс замкаў Эстоніі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Рыйгікогу
* Гісторыя і архітэктура Замка Тоампеа
* Старонка пра замак Toompea на сайце Віртуальных прагулак VirtualGuide.ru

Катэгорыя:Славутасці Таліна
Катэгорыя:Замкі Эстоніі
Манумент Перамогі ў Вызваленчай вайне

**Кало́на Перамо́гі ў Вызваленчай вайне** () размешчаная на плошчы Свабоды ў Таліне (Эстонія). Адкрыццё мемарыяла, прысвечанага памяці загінуўшых у вайне за незалежнасць, адбылося 23 чэрвеня 2009.

## Апісанне 
Помнік уяўляе сабой бетонную калону вышынёй 23,5 м, пакрытую 143 шклянымі плітамі са святлодыёдным падсвятленнем.

Помнік выкананы ў форме Крыжа Свабоды II класы I ступені. Гэта найвышэйшая ўзнагарода за асабістую адвагу за час існавання ў 1919—1925 гадах аніводнага разу не была ўручана ніводнай асобе.

## Гісторыя 
Ідэя стварэння манументу з'явілася яшчэ ў 1919 годзе, у канцы вайны. За перыяд 1918—1920 загінулі 3588 чалавек, 13 774 эстонцаў былі паранены.

У 1936 быў прыняты закон, што прадугледжваў усталяванне нацыянальнага манументу, аднак падрыхтоўчыя працы былі перарваны Другой сусветнай вайной, за якой прыйшла савецкая акупацыя.

Па здабыцці незалежнасці ў 1991 годзе пытанне пра ўсталяванне помніка загінуўшым у вайне 1918—1920 паўстала ізноў. Увесну 2005 Рыйгікогу прыняў пастанову аб тым, што помнік будзе ўсталяваны на талінскай плошчы Свабоды. На конкурсе, у якім узялі ўдзел больш за 40 праектаў, перамагла праца «Лібертас» Райнера Штэрнфельда, Андры Лайдрэ, Кадры Кігі і Анта Саві.

## Гл. таксама 
* Крыж Свабоды
* Вайна за незалежнасць Эстоніі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Помнікі Таліна
Катэгорыя:З’явіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:2009 год у Таліне
Катэгорыя:Эстонская вайна за незалежнасць
Прытча аб страчанай драхме

[thumb|230px|right|Пошукі страчанай драхмы, [Джеймс Цісо, 19 ст.]]
**Прытча аб страчанай драхме** — адна з прытчаў Ісуса Хрыста. З’яўляецца ў новазапаветным апавяданні толькі ў Евангеллі ад Лукі 15:8-10. Прытча апавядае пра жанчыну, якая шукае страчаную манету ў 1 драхму. Прытча з’яўляецца адной з трох прытчаў прысвечаным выкупленню, калі Ісус адказвае на абвінавачванні фарысеяў і рэлігійных лідараў у Яго гасціннасці да «грэшнікаў» і збіральнікаў падаткаў. Дзве іншыя прытчы — аб згубіўшыйся авечцы і аб блудным сыне.

## Біблейскае апавяданне 
Згодна з Лук. 15 жанчына, у якой было дзесяць срэбных манет (грэчаскіх драхмаў), губляе адну з манет. Затым яна запальвае масляную лямпу і пачынае месці хату, пакуль не знойдзе яе, пры гэтым радуючыся:

*Альбо якая жанчына, маючы дзесяць драхмаў, калі згубіць адну драхму, не запаліць свечкі і не пачне месці пакой і шукаць пільна, пакуль не знойдзе? А знайшоўшы, пакліча сябровак і суседак і скажа: парадуйцеся са мною, я знайшла згубленую драхму, Так, кажу вам, бывае радасць у анёлаў Божых і за аднаго грэшніка, які каецца.*

Жанчына ў прытчы апісваецца як бедная селянка, у яе ёсць толькі дзесяць срэбных манет, што адпавядае дзесяці дзён заработнай платы. Гэта хутчэй за ўсё сямейныя зберажэнні. Манеты магчыма маглі быць пасагам жанчыны, і насіліся ў якасці ўпрыгожвання. Гэтым тлумачыцца актуальнасць пошуку жанчыны, і ступень яе радасці, калі згубленная манета знаходзіцца.

Даследчыкі звяртаюць увагу, што запрашэнне «сяброў і суседзяў», магчыма адлюстроўвае святочную трапезу, што ў сваю чаргу нагадвае Ісуса, якога абвінавачвалі ў тым, што Ён есць разам з «грэшнікамі». Стараннасць жанчыны ў пошуку сімвалізуюць ўласную дзейнасць Ісуса або Айца ў пошуку грэшнікаў.

Змест прытчы адлюстраваны ў выявах некалькіх мастакоў: Джона Міле, Яна Лейкена, Даменіка Феці, Джеймса Цісо.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прытчы Ісуса Хрыста
Царква прытулку Святога Яна (Талін)

**Царква́ прыту́лку Свято́га Я́на** () — лютэранская царква ў Таліне па адрасе Тартуская шаша, 16А. Помнік архітэктуры XV—XVIII стагоддзяў. З 1994 года будынак царквы, які шмат стагоддзяў адносіўся да комплексу будынкаў прытулку для старых Святога Яна, знаходзіцца ў арэндзе ў Армянскай Апостальскай царкве Эстоніі.

## Гісторыя 
У XIV стагоддзі ў комплексе лепразорыя Святога Яна паўстала першая каплічка. Да XVI стагоддзя прытулак быў багатай, эканамічна і юрыдычна аўтаномнай установай, з уладаннямі ў Хар’юмаа, Вырумаа; шпіталём, жылымі кварталамі для пракажэных, вадзяным млыном, стайняй, кузняй, саўнай і іншымі збудаваннямі ў Таліне.

Падзеі Лівонскай вайны змусілі талінскі магістрат прыняць рашэнне праз знос капліцы з прычыны блізкасці да гарадскіх муроў. Будынак мог стаць умацаваннем у руках падыходзячага ворага, і ў 1570 годзе ўвесь комплекс лепразорыя быў зруйнаваны. Па вайне, у канцы стагоддзя, ён быў адноўлены, але ўжо не меў ранейшага багацця і стаў звычайным шпіталём і прытулкам для старых.

Замест капліцы ў 1648 годзе была пабудавана царква, але ўжо ў іншым месцы. У XVIII стагоддзі яна была павялічана. У XIX стагоддзі царкву пакрылі шчытавым дахам і дабудавалі неабарочную вежу.

За савецкім часам царква выкарыстоўвалася як склад.

У маі 1994 будынак, які належыць Эстонскай лютэранскай царкве, аддадзены ў арэнду на 99 гадоў парафіі Святога Рыгора Армянскай Апостальскай царквы Эстоніі. Суполка, зарэгістраваная ў 1993 годзе, занялася яе рэстаўрацыяй і добраўпарадкаваннем. На перыяд перабудовы армянскія набажэнствы ладзіліся ў памяшканнях Шведскай царквы Таліна. 17 чэрвеня 2001, да 1700-годдзя заснавання хрысціянскай дзяржаўнасці ў Арменіі, адбылося асвечанне адрэстаўраванага храма, да гэта даты ў царкоўным двары быў усталяваны хачкар, прывезены з Арменіі.

У царкве знаходзяцца копіі твораў знакамітых армянскіх мастакоў з выявамі Багародзіцы, Святога Рыгора Асветніка, Месропа Маштоца, , Хрыста Збавіцеля.

## Спасылкі 
* Гісторыя шпіталя Святога Яна
* Храмы падарожнікаў 
* Афіцыйная старонка Армянскай Апостальскай царквы Эстоніі 

Катэгорыя:Храмы Таліна
Катэгорыя:Лютэранскія храмы Эстоніі
Катэгорыя:Армянскія храмы
Катэгорыя:Збудаванні Эстоніі ў стылі барока
Эстонскі марскі музей

**Эсто́нскі марскі́ музэ́й** () — музей у талінскай вежы «Тоўстая Маргарыта», заснаваны ў 1935 годзе. У экспазіцыі прадстаўленая гісторыя мараходства, мясцовага судабудаўніцтва, партовай і маячнай гаспадаркі. Ва ўнутраным двары — экспазіцыя пад адкрытым небам і аглядная пляцоўка на Талінскі порт.

]]

## Філіялы музея 
***Музей мін*** — размешчаны ў будынку адзінага парахавога склепа, які захаваўся ў горадзе да нашага часу (пабудаваны ў 1748). У экспазіцыі прадстаўленыя міны ад крапасных да сучасных, якія належалі ваенным флотам Англіі, Германіі, Расіі, Фінляндыі, Францыі і Эстоніі.

***Гідрагавань*** — экспазіцыя гістарычных караблёў пад адкрытым небам. У экспазіцыі прадстаўленыя наступныя караблі: паравы ледакол «Суўр Тыл» (1914), падводная лодка «Лембіт» (1936), тральнік «Калеў» (1967), патрульны катар «Бура» (1976).

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Эстонскі марскі музей на Мініавіямадэль.ru 

Катэгорыя:Музеі Таліна
Катэгорыя:Стары горад Таліна
Талін
Катэгорыя:З’явіліся ў 1935 годзе
Катэгорыя:1935 год у Таліне
Ваенная акруга

**Ваенная акруга** — ваенна-адміністрацыйная адзінка, тэррытарыяльнае агульнавайсковае аб'яднанне, у якое ўваходзяць злучэнні, часці, ваенна-навучальныя і розныя мясцовыя ваенныя ўстановы. 

## Літаратура 
Катэгорыя:Ваенная гісторыя
Віленская ваенная акруга

thumb|420px|Карта ваенных акруг. 1913 г.
**Ві́ленская вае́нная акру́га** — адна з першых трох ваенных акруг Расійскай Імперыі, створаных у 1862 годзе ўказам расійскага імператара Аляксандра ІІ.

Ахоплівала тэрыторыі Віленскай, Ковенскай, Гродзенскай, Мінскай, Магілёўскай губерняў.

На базе войскаў акругі падчас Першай сусветнай вайны была створана 1-я Армія. 25 ліпеня на значнай частцы тэрыторыі акругі была створана т. зв. *акруга на тэатры ваенных дзеянняў*, якая атрымала назву Дзвінская.

## Склад 
У склад акругі па стане на першую палову 1914 уваходзілі:
* 2-гі армейскі корпус (Гродна, Ліда, Вільня, Аўгустаў)
* 3-ці армейскі корпус (Віцебск, Дзвінск, Вільня, Сувалкі)
* 4-ы армейскі корпус (Рагачоў, Слонім, Мінск, Бабруйск)
* 20-ы армейскі корпус (Коўна, Аліта, Лібава, Рыга)

## Камандуючыя войскамі 
* Эдуард Іванавіч Татлебен

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Ваенная гісторыя Расіі
Катэгорыя:Ваенная гісторыя Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1862 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1914 годзе
Варшаўская ваенная акруга

thumb|420px|Карта ваенных акруг. 1913 г.
**Варшаўская ваенная акруга** — адна з першых трох ваенных акруг Расійскай Імперыі, створаных у 1862 годзе ўказам расійскага імператара Аляксандра ІІ.

Ахоплівала тэрыторыі Варшаўскай, Калішскай, Келецкай, Ломжынскай, Люблінскай, Плоцкай, Радамскай, Сядлецкай, Сувалкскай (да 1875 года), Пётракоўскай губерняў.
 
На базе войскаў акругі падчас Першай сусветнай вайны была створана 2-я Армія. 28 ліпеня на значнай частцы тэрыторыі акругі была створана т. зв. *акруга на тэатры ваенных дзеянняў*, якая атрымала назву Мінская.

## Склад 
У склад акругі па стане на першую палову 1914 уваходзілі:
* 6-ы армейскі корпус (Ломжа, Асавец, Беласток)
* 14-ы армейскі корпус (Люблін, Седлец, Івангорад, Лодзь, Чэнстахоў, Пётркаў)
* 15-ы армейскі корпус (Холм, Замосце, Ковель, Уладзімір-Валынскі, Брэст-Літоўск, Кобрын)
* 19-ы армейскі корпус (Варшава, Скернявіцы)
* 23-ці армейскі корпус (Варшава, Новагеоргіеўск, Пултуск)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенныя акругі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенная гісторыя Расіі
Катэгорыя:Ваенная гісторыя Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1862 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1914 годзе
Месяцы-рыбы

**Месяцы-рыбы** (*Molidae*) — сямейства рыб атрада іголкабрухападобных.

## Апісанне 
Даўжыня да 3 м і больш, маса да 1,4 т. Цела высокае, сціснутае з бакоў, без хваста, нагадвае дыск месяца (адсюль назва). Функцыю хваста выконваюць заднія часткі спіннога і анальнага плаўнікоў. Скура тоўстая, эластычная, з касцявымі бугаркамі або пласцінкамі. Зубы злітыя ў пласціны.

## Пашырэнне 
Выдзяляецца 3 сучасныя роды (*Masturus*, *Mola*, *Ranzania*), 4 віды. Жывуць пераважна ў трапічных і субтрапічных водах адкрытага акіяна.

## Асаблівасці біялогіі 
Маларухомыя. Кормяцца ракападобнымі, кальмарамі, дробнай рыбай і інш.

Самка адкладвае да 300 млн. ікрынак.

## Літаратура 
* Месяцы-рыбы // 

Катэгорыя:Іголкабрухападобныя
Катэгорыя:Сямействы рыб
Кіеўская ваенная акруга (Расійская імперыя)

thumb|420px|Карта ваенных акруг. 1913 г.
**Кіеўская ваенная акруга** — адна з першых трох ваенных акруг Расійскай Імперыі, створаных у 1862 годзе ўказам расійскага імператара Аляксандра ІІ.

Ахоплівала тэрыторыі Кіеўскай, Валынскай, Падольскай, Палтаўскай, Курскай, Харкаўскай, Чарнігаўскай губерняў.
 
На базе войскаў акругі падчас Першай сусветнай вайны была створана 3-я Армія. Таксама штаб акругі быў задзейнічаны пры фармаванні Паўднёва-Заходняга фронту.

## Склад 
У склад акругі па стане на першую палову 1914 уваходзілі:
* 9-ы армейскі корпус (Кіеў, Жытомір, Ноўгарад-Валынскі)
* 10-ы армейскі корпус (Палтава, Харкаў, Крэменчуг)
* 11-ы армейскі корпус (Луцк, Дубна, Крамянец, Роўна, Камянец-Падольскі)
* 12-ы армейскі корпус (Праскураў, Стара-Канстанцінаў)
* 21-ы армейскі корпус (Кіеў, Курск, Чарнігаў)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенныя акругі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенная гісторыя Расіі
Катэгорыя:Ваенная гісторыя Украіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1862 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Адэская ваенная акруга (Расійская імперыя)

thumb|420px|Карта ваенных акруг. 1913 г.
**Адэская ваенная акруга** — ваенная акруга Расійскай Імперыі, створаная ў канцы 1862 г.

Ахоплівала тэрыторыі Херсонскай, Кацярынаслаўскай, Таўрычаскай, Бесарабскай губерняў.
 
На базе войскаў акругі падчас Першай Сусветнай вайны была створана 7-я Армія. Таксама змянілася назва акругі на *акруга на тэатры ваенных дзеянняў*.

## Склад 
У склад акругі па стану на першую палову 1914 уваходзілі:
* 7-ы армейскі корпус (Крым, Екацерынаслаўль, Растоў-на-Доне)
* 8-ы армейскі корпус (Адэса, Кішынёў, Ціраспаль, Мікалаеў)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенныя акругі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенная гісторыя Расіі
Катэгорыя:Ваенная гісторыя Украіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1862 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Аднародная функцыя

**Аднародная функцыя** — функцыя M(x,y) ступені n, калі \forall k > 0 выконваецца тоеснасць M(kx, ky)) \equiv k^nM(x,y).

## Спасылкі 
* Аднародная функцыя на PlanetMath.org

Катэгорыя:Алгебра
Катэгорыя:Лінейная алгебра
Саку Суўрхаль

**«Са́ку Су́ўрхаль»** () — найбуйнейшая канцэртная зала Таліна і Эстоніі. Зала ўмяшчае да 10 000 чалавек. У «Саку Суўрхаль» праходзяць матчы па баскетболу і па хакею. Комплекс адкрыўся ў 2001 годзе перад Конкурсам песні Еўрабачання 2002 года. Сваю назву арэна атрымала ад кампаніі «Саку» () — найбуйнейшага эстонскага вытворцы піва, які фінансаваў будаўніцтва.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Славутасці Таліна
Катэгорыя:Канцэртныя пляцоўкі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Эстоніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2001 годзе
Эстонскі драматычны тэатр

**Эстонскі драматычны тэатр** () — тэатр драмы ў сталіцы Эстоніі, Таліне, які вядзе сваю гісторыю з 1920 года. Ранейшая назва — * Эстонскі дзяржаўны акадэмічны тэатр драмы імя В. Кінгісепа*.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1920 годзе, ініцыятары стварэння — акцёры тэатра «Ванемуйнэ». Спачатку гэта была драматычная студыя, акцёры якой арандавалі памяшканне ў будынку, які належаў Нямецкаму тэатральнаму таварыству. У 1939 годзе Драмстудыі удаўся выкупіць будынак. У 1949 годзе Эстонскі Драматычны тэатр аб'яднаўся з драматычнай трупай тэатра «Эстонія». 

На працягу сваёй гісторыі тэатр працаваў пад рознымі назвамі: з 1920 года па 1937 год — Драмстудыя, з 1937 года — Эстонскі драматычны тэатр, з 1949 года — Талінскі драматычны тэатр, з 1952 года насіў імя Віктара Кінгісепа, а ў 1957—1989 гадах — Эстонскі дзяржаўны акадэмічны тэатр драмы імя В. Кінгісепа. 

Гісторыя Эстонскага драматычнага тэатра непарыўна звязана з імем пастаноўшчыка Вальдэмара Панса, які атрымаў сусветную вядомасць. Пастаўленыя ім п'есы фарміравалі вобраз тэатра ў 1960-х і 1970-х гадах. 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт тэатра 

Катэгорыя:Тэатры, заснаваныя ў 1920 годзе
Катэгорыя:1920 год у Таліне
Катэгорыя:Тэатры Таліна
Камеамеа I

**Камеамеа (Тамеамеа, Камехамеха) І Вялікі** (1753—1819 гг) — гавайскі ваенны і палітычны дзеяч. Кароль вострава Гавайі (1789—1819), кароль усіх Гавайскіх астравоў (1809—1819).

## Біяграфія 
Супрацоўнічаў з еўрапейцамі; два амерыканцы зрабіліся яго бліжэйшымі паплечнікамі. Тым не менш, захоўваў палітычную і культурную незалежнасць свайго каралеўства. Спачатку ўзначальваў толькі востраў Гаваі, але з дапамогай еўрапейскай зброі і дарадцаў узначаліў усю астраўную групу. Імкнуўся зрабіць сваё каралеўства культурнай краінай з эфектыўнай сістэмай кіравання, гандлем і прамысловасцю. Рыхтаваў увядзенне хрысціянства, але не паспеў дасягнуць гэтай мэты. Справу працягнуў яго сын Камеамеа ІІ, які зрабіў хрысціянства афіцыйнай рэлігій і пераследваў паганства.

## Літаратура 
* Тамеамеа // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Катэгорыя:Постаці Гаваяў
Плеўля

**Плеўля** () — горад, размешчаны на поўначы Чарнагорыі на беразе ракі Бярозка, адміністрацыйны цэнтр муніцыпалітэта. Насельніцтва 19,489 тыс. жыхароў (2011). Адзін з важных прамысловых цэнтраў, галоўны эканамічны цэнтр Чарнагорыі.   

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Чарнагорыі
Арэна Пантанал

**Арэна Пантанал** () — новы шматфункцыянальны стадыён у горадзе Куяба, сталіцы штата Мату-Гросу (Бразілія). Спартыўны аб'ект выкарыстоўваецца пераважна для футбольных матчаў, прымаў гульні Чэмпіянату свету па футболе 2014. Будаўніцтва стадыёна цалкам завяршылася 20 чэрвеня 2013 года. Умяшчальнасць стадыёна складае 39859 чалавек. «Арэна Пантанал» пабудаваная на існаваўшым раней на яе месцы стадыёне «Жазэ Фражэлі», больш вядомым як «Вердан».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Cuiabá avança com Arena Pantanal e quer receber Copa das Confederações 
* Cuiabá já no clima de preparativos para o Mundial 2014  
* Профіль стадыёна Арена Пантанал  на сайце allstadium.org

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Бразіліі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Куябы
Стары Томас

**Стары́ То́мас** () — флюгер на вяршыні Талінскай ратушы, адзін з сімвалаў Таліна. Флюгер у выглядзе фігуры старога воіна, празванага Старым Томасам, усталявалі на вяршыні шпіля Талінскай гарадской ратушы ў 1530 годзе. Аднак, самая ранняя згадка легенды пра Старога Тоамаса датуецца толькі 1881 годам. З'явілася яна ў «Рэвельскім календары», які выходзіў на нямецкай мове.

## Легенда 
[thumb|злева|[Талінская ратуша і Стары Томас на марцы СССР]]
Паводле падання, штовесну ў сярэднявечным Таліне, на плошчы ля Вялікай Марской брамы, нямецкая шляхта ладзіла спаборніцтвы на лепшага лучніка горада. Самаму трапнаму стралку, які здолеў патрапіць у драўляную фігурку папугая, усталяваную на верхавіне высокага шоста, уручалі вялікі срэбны кубак. Аднойчы, калі рыцары толькі выстраіліся ў шэраг і падрыхтаваліся да стральбы, папугай раптам зваліўся, праткнуты стралой звычайнага талінскага юнака — жабрака па імі Тоамас. Паколькі чалавек нешляхетнага паходжання не мог удзельнічаць у турніры, Тоамасу прапанавалі пажыццёвую службу ў гарадской варце, што для бядноты было вялізным гонарам.

Тоамас частаваў цукеркамі дзетак, якія праходзілі па Ратушнай плошчы, і зрабіўся іх улюбёнцам. З цягам часу ён пастарэў, і дзеці пачалі зваць яго «Старым Тоамасам». Пасля яго смерці дарослыя паставілі флюгер у выглядзе яго фігуры на вежу ратушы, каб пазбегнуць тлумачэнняў пра чалавечую смерць. Цяпер бацькі маглі казаць дзецям, што Стары Тоамас глядзіць на іх паводзіны зверху і паслухмяным дзеткам кладзе цукеркі пад падушку.

## Гісторыя 
У 1944 годзе падчас бамбардзіроўкі шпіль быў пашкоджаны. У 1952 на адрэстаўраваную вежу была пастаўлена копія старога флюгера, а першы Стары Томас пакінуты на захаванне ў ратушы. У 1996 пасля абнаўлення шпіля на яго была пастаўлена трэцяя фігура Старога Томаса. Старая фігура 1952 года захоўваецца ў гарадскім музеі Таліна.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Стары горад Таліна
Катэгорыя:Славутасці Таліна
Гайда

* Наталля Гайда, беларуская спявачка, артыстка аперэты
* Радала Гайда, чэхаславацкі военачальнік і палітычны дзеяч
Мікалай Міхайлавіч Гайдукоў

**Мікалай Міхайлавіч Гайдукоў** (, г.  — , ) — савецкі батанік — альголаг. Доктар батанікі (1912). Пачынальнік альгалагічных даследаванняў у БССР.

## Біяграфія 
Мікалай Міхайлавіч Гайдукоў паспяхова скончыў Маскоўскі ўніверсітэт у 1898 годзе і выкладаў у вышэйшых навучальных установах Пецярбурга, Кіева, Масквы, Іванава-Вазнясенска , Мінска.

Працаваў у Петраградскім батанічным садзе, а таксама на заводах К. Цэйса ў Іене 1905—1910.

У 1924-28 загадчык кафедрай батанікі БДУ.

Памёр 29 лістапада 1928 года ў Мінску. Пахаваны на Вайсковых могілках.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя працы па  і экалогіі прэснаводных водарасцей і прымянення  ў цыталогіі раслін, а таксама па насеннязнаўству. М. М. Гайдукоў — адзін з аўтараў Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона, дзе займаўся артыкуламі звязанымі з батанікай.

### Бібліяграфія 
* Успехи современной микроскопии. Харьков : тип. "Мирный труд", 1910. 
* Ультрамикроскопические исследования. Санкт-Петербург : тип. "Печ. труд", 1912. - 136 с., 3 л. ил. : ил.; 24. - (Труды Санкт-Петербургского общества естествоиспытателей. Отделение ботаники/Под ред. В. Комарова; № 1; Т. 43. 3). 
* Ботанический анализ русских жмыхов.  Петроград : тип. С.Л. Кинда, 1914. - 32 с. : табл.; 23. - (Записки Станции для испытания семян при Императорском Ботаническом саде Петра Великого / Под ред. Ст. Б.Л. Исаченко. Сообщение; № 74; Т. 2, вып. 4). 
* Как определить качество жмыхов. Петроград : тип. "Рассвет", 1914.
* О филогенетической системе скрыто-семенных в связи с серодиагностикой, компликациями и конвергенциями. - Записки Белорусского государственного института сельского и лесного хозяйства в память Октябрьской революции. Минск: Институт сельского и лесного хозяйства, 1925. Вып. 8. - С. 67-81
* Исследования по экологии пресноводных водорослей. — Запіскі Беларускага дзяржаўнага ін-та сельскай і лясной гаспадаркі, 1925, № 4.

## Літаратура 
* Русские ботаники. Биографо-библиографический словарь, сост. С. Ю. Липшиц, т. 2, М., 1947, с. 217-19.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Батанікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Батанікі СССР
Катэгорыя:Батанікі Беларусі
Катэгорыя:Аўтары Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона
Катэгорыя:Альголагі
Несцерка (аперэта)

**Несцерка** — музычная камедыя кампазітара Р. Суруса па п'есе Несцерка Віталя Вольскага, пастаўлена ў Беларускім дзяржаўным акадэмічным музычным тэатры ў 1980 рэжысёрам Б. Уторавым. Мастаком, які афармляў спектакль, быў Б. Герлаван, музычны кіраўнік і дырыжор І. Абраміс, хормайстар Н. Андросава, балетмайстар С. Дрэчын.

## Апісанне 
Вырашаны музычны спектакль у стылі батлейкі. Атрымалася своеасаблівае скамарошнае прадстаўленне «тэатра ў тэатры».

## Музыка 
Матэрыял п'есы дазволіў кампазітару выкарыстаць інтанацыйны лад беларускай народнай песні, формы народнага музыцыравання. Аўтар музыкі і цытуе сапраўдны фальклорны матэрыял (у сцэне вянчання і харавых фіналах 1-га і 2-га актаў) і пераасэнсоўвае яго. Народна-песенныя і танцавальныя інтанацыі, у адпаведнай гармананічнай афарбоўцы і аркестроўцы, нярэдка гучаць па-эстраднаму, што, аднак, не парушае агульнай стылістыкі музычнага кантэксту.

## Акцёры 
* Несцерка — К. Лосеў
* Насця — Н. Гайда
* Юрась — Р. Харык
* Пані Мальвіна — Н. Равінская
* Мацей — В. Шаўкалюк
* Шкаляр Самахвальскі — Г. Казлоў
* Пан Бараноўскі — У. Лінкевіч
* Скамарохі — В. Фаменка, В. Сердзюкоў, Г. Валчок, Ю. Лазоўскі

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Аперэты
Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны акадэмічны музычны тэатр
Наталля Віктараўна Гайда

**Наталля Віктараўна Га́йда** (, г. Свярдлоўск) — беларуская спявачка (сапрана). Народная артыстка Беларускай ССР (1980).

## Біяграфія 
Скончыла кансерваторыю ў 1966, працавала ў . З 1969 салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР, з 1970 — Дзяржаўнага тэатра музычнай камедыі БССР.

## Творчасць 
Н. Гайдзе ўласцівыя артыстызм, эмацыйнасць, яе гераіні надзелены шчырасцю, жыццярадаснасцю, жаночай прывабнасцю. Выканаўца вядучых партый у класічнай і савецкай аперэтах
* Лаўрэат трэцяй Нацыянальнай тэатральнай прэміі — *за ўнёсак у развіццё тэатральнага мастацтва* (Мінск, 2014).
* Спецыяльны прыз V Міжнароднага конкурсу маладых артыстаў аперэты і мюзіклу імя В. Курачкіна (Екацярынбург, 2014).

## Спасылкі 
* НАТАЛЛЯ ГАЙДА. ПРЫМА 
* Наталля Гайда: «Аперэта — мая любоў…»

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Екацярынбургу
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Уладальнікі «Крыштальнай Паўлінкі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Л. Александроўскай
Стасаў

**Стасаў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Пятровіч Стасаў, рускі архітэктар
* Уладзімір Васілевіч Стасаў, рускі музычны і мастацкі крытык

Катэгорыя:Рускія прозвішчы