open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Люк дэ Клап’е Вавенарг

**Люк дэ Клап’е Вавенарг** (, Экс-ан-Праванс — ) — французскі пісьменнік-мараліст, філосаф. Майстар афарыстычнага жанру.

Першы літаратурны досвед — «Разважанне пра свабоду» (напісаны ў 1737 годзе), пазней разгорнуты ў «Трактаце пра свабоду волі». З 1743 года перапісваўся з Вальтэрам. У 1745 годзе напісаў «Разважанне пра няроўнасць багаццяў». У 1746 годзе выдаў адзіную прыжыццёвую кнігу «Уводзіны ў пазнанне чалавечага розуму, а таксама Роздумы і максімы на розныя тэмы», дапоўненую «Парадоксамі і новымі роздумамі і максімамі». У цэнтры ўвагі — чалавечая прырода, якую ён лічыць зыходным пунктам чалавечых пачуццяў, інстынктаў, імпульсаў паводзін, з ёй ён звязвае ўяўленне пра спрадвечную дабрыню чалавека. Пачуццё ён супрацьпастаўляе розуму, сцвярджае перавагу першага і шукае шляхі прымірэння паміж імі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Філосафы Францыі
Агрыпіна Якаўлеўна Ваганава

{{Тэатральны дзеяч
 | Імя              = Агрыпіна Ваганава
 | Выява      = Agrippina Vaganova -Esmeralda 1910.jpg
 | Шырыня           = 200px
 | Апісанне выявы = А. Я. Ваганава ў 1920-я гг.
 | Імя пры нараджэнні = Агрыпіна Якаўлеўна Ваганава
 | Дата нараджэння    = 
 | Месца нараджэння   = 
 | Дата смерці      = 
 | Месца смерці     = 
 | Прафесія        = 
 | Грамадзянства      = 
 | Гады актыўнасці  = 
 | Тэатр            = 
 | Узнагароды          = { style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
   
}
 | Сайт             = http://vaganova.ru
 | imdb_id          = 
}}
**Агрыпіна Якаўлеўна Ваганава** (, , Расійская імперыя — , , РСФСР, СССР) — артыстка балета Марыінскага тэатра, , , , аўтар кнігі «Асновы класічнага танца» (1934), якая стала асноватворнай для рускай балетнай школы XX стагоддзя. Народная артыстка РСФСР (1934). Лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1946).

## Літаратура 
* 
* 
* Вага́нова Агриппина Яковлевна // *Деген А. Б., Ступников И. В.* Ленинградский балет. 1917—1987: Словарь-справоч­ник. — Л.: Советский композитор, 1988. — С. 52—55. — 264 с., ил., 2,5 л. ил. — 13 000 экз.
* *Чистякова В. В.* Вага́нова Агриппина Яковлевна // Театральная энциклопедия. В 5 томах. / Под редакцией С. С. Мокульского (том 1), П. А. Маркова (тома 2—5). — М., Советская энциклопедия, 1961—1967. — Т. 1: А — «Глобус». — М., 1961. — Стб. 791—792. — 1214 стб. с илл., 12 л. илл. — 43 000 экз.
* *Амиргамзаева, О. А.* Самые знаменитые мастера балета России / О. А. Амиргамзаева, Усова Ю. В. — Москва : Вече, 2004 (ОАО Яросл. полигр. комб.). — 475, [2] с. : портр.; 22 см. — (Самые знаменитые).; ISBN 5-94538-008-3 (в пер.).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Балерыны
Катэгорыя:Выпускнікі акадэміі рускага балета імя А. Я. Ваганавай
Катэгорыя:Выкладчыкі акадэміі рускага балета імя А. Я. Ваганавай
Катэгорыя:Пахаваныя на Літаратарскіх мастках
Катэгорыя:Балетмайстры Марыінскага тэатра
Катэгорыя:Кіраўнікі балетнай трупы Марыінскага тэатра
Валасянкі

**Валася́нкі** (*Sylvia*) — род птушак сямейства валасянкавых атрада вераб’інападобных.

## Апісанне 
Даўжыня цела 12—15 см. Апярэнне шэрае з белым, чорным або рыжаватым адценнем, мяккае. Дзюба тонкая, шылападобная.

Некаторыя віды вядомыя сваімі спевамі (напр., валасянка чорнагаловая і валасянка садовая).

## Пашырэнне 
Адрозніваецца 17 відаў. Пашыраны ў Еўразіі, Паўночнай Афрыцы. Жывуць на ўзлесках, у садах, парках, на лугах, у хмызняку. На Беларусі 5 пералётных відаў: валасянка завірушка, валасянка садовая, валасянка чорнагаловая, валасянка шэрая, валасянка ястрабіная.

Зімуюць у паўднёва-заходняй частцы Еўразіі і Афрыцы.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Асаблівасці біялогіі 
Гнёзды рыхлыя, шара- або чашападобныя на кустах, дрэўцах, сярод высокай травяністай расліннасці. Некаторыя высцілаюць гнёзды воласам (адсюль назва). Нясуць 4—6 яец.

Кормяцца насякомымі, іх лічынкамі і вусенямі, ягадамі.

## Літаратура 
* Валасянкі // 

Катэгорыя:Валасянкавыя
Валасянкавыя

**Валасянкавыя**, **лескавыя** (*Sylviidae*) — сямейства пеўчых птушак атрада вераб’інападобных.

## Апісанне 
Невялікіх памераў, рухавыя птушкі, палавы дымарфізм у большасці відаў адсутнічае, ёсць нязначны ўзроставы. Даўжыня цела 10—26 см, маса 6—30 г. Апярэцне мяккае, буравата-шаравата-аліўкавае, часам са стракацінкамі, больш светлае на брушку. Дзюба тонкая, шылападобная. Вельмі часта цяжка адрозніваюцца адзін ад аднаго, таму неабходна звяртаць увагу на голас, паводзіны і біятоп. Жывуць у лясах, хмызняковых зараснінах. Гнёзды ў кустах, на зямлі, у трыснягу. Нясуць 4—8 стракатых або белых яец. Кормяцца насякомымі, іх лічынкамі, ягадамі. Пералётныя.

Налічваецца каля 400 відаў. Пашыраны ў Еўразіі, Афрыцы, Аўстраліі, Амерыцы. На Беларусі звыш 20 відаў з родаў валасянак, пеначак, чарацянак.

## Сістэматыка 
Сямейства складаецца з 20 родаў. Найбольш вядомымі з’яўляюцца:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.
* 


Катэгорыя:Сямействы птушак
Помнік Францыску Скарыну (Полацк)

**Помнік Францыску Скарыну** — першы ў свеце манумент Францыску Скарыну, узведзены ў 1974 годзе ў Полацку на пл. Ф. Скарыны.

Скульптура гармануе з бліжэйшымі пабудовамі і з’яўляецца заканчэннем вуліцы Гогаля, якая плаўна ідзе ад чыгуначнага вакзала да гістарычнага цэнтра горада. Стваральнікамі помніка выступілі А. Заспіцкі, А. Глебаў, І. Глебаў, архітэктар В. Марокін. Вышыня бронзавай фігуры — 5,5 м, а скульптуры з пастаментам — 12 м.

## Гісторыя 
Помнік Ф. Скарыну ў Полацку планавалася паставіць яшчэ ў 1925 годзе. Месца для помніка было выбрана на Замкавай гары на беразе Дзвіны. Помнік планавалася зрабіць з бронзы і ўсталяваць на двух гранітных каменях вясной 1926 года. Аднак працы па падрыхтоўцы помніка зацягнуліся і ў выніку ён так і не быў пастаўлены.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Помнікі Полацка
Катэгорыя:Помнікі Францыску Скарыну
Катэгорыя:1974 год у Беларусі
Катэгорыя:Творы Андрэя Заспіцкага
Катэгорыя:Творы Аляксея Глебава
Катэгорыя:Творы Ігара Глебава
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Полацку
Бяржонка (возера, Басейн Янкі)

**Бяржонка** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Янка, за 9 кіламетраў на паўднёвы захад ад горада Браслаў, за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Ёдлавічы, на паўночны ўсход ад аграгарадка Пагошча.

## Назва 
Назва балцка-літоўскага паходжання. Ад літоўскага *beržas* «бяроза». «Бярозавыя» назвы азёраў і рэк — не рэдкасць у Літве: *Berža, Beržoras, Beržuolis, Beržuvis* (азёры), *Beržas, Beržė, Beržuona* (рэкі).

Назва возера Бяржонка значыць «Бярозавае (возера)».

## Гідраграфія 
Плошча паверхні возера 0,19 км², даўжыня 690 метраў, найбольшая шырыня 390 метраў, найбольшая глыбіня 2,6 м, даўжыня берагавой лініі 1,9 км. Плошча вадазбору 6,56 км². Абкружана забалочанай поймай, парослай хмызняком.

Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй да 2 метраў, пясчаныя, разараныя. Дно выслана сапрапелем. Зарастае. У заходняй частцы ў Бяржонку ўпадае ручай. У паўднёвай частцы выцякае ручай у возера Пагошча.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-18. Выданне 1984 г. Стан мясцовасці на 1983 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Басейн Янкі (прыток Дзісны)
Барысаў камень (Полацк)

**Барысаў камень** («1-ы Барысаў камень», «Барыс», «Барыс-Глеб»,) — вялікі валун у Полацку каля Сафійскага сабора. Да 1981 г. знаходзіўся у рэчышчы Заходняй Дзвіны каля вёскі Падкасцельцы. Доўгі час гэты Барысаў камень лічыўся адзіным ацалелым у Беларусі.

## Гісторыя 
Першапачаткова камень знаходзіўся прыкладна ў 5 кіламетрах ад Полацка, уніз па цячэнні Заходняй Дзвіны, бліжэй да левага берага, насупраць вёскі Падкасцельцы (увайшла ў склад сучаснага Наваполацка). З-за таго, што цячэнне ракі падмывала адзін бок каменя, ён быў перакулены так, што вяршыня крыжа была нахілена да вады.

Паводле звестак А. М. Семянтоўскага гэты камень быў названы «Барысам-Хлебнікам», бо ён бывае бачны цалкам, па народнаму *«выходзіць з вады»*, каля дня святкавання Св. князёў Барыса і Глеба, гэта значыць 24 ліпеня. Каля гэтага ж часу звычайна пачынаецца і ўборка збожжа, што і адзначана народам у прымаўцы: *«На Глеба Барыса, да хлеба бярыся»*..

Першая спроба выцягнуць камень з ракі адбылася ў 1889 годзе і скончылася няўдачай. Амаль праз сто гадоў, у 1981 годзе камень усё ж быў падняты з Дзвіны і пастаўлены ў Полацку насупраць Сафійскага сабора. З-за натуральнага выветрывання палявога шпату, паверхня каменя крупчастая і няроўная, а надпіс на ім прачытваецца дрэнна.

## Апісанне 
Камень-валун складзены з палявога шпату чырванаватага колеру, у акружнасці складае каля 8 м, паверхня няроўная. На камені высечаны чатырохканцовы крыж на ступеньчатым падножжы даўжынёй больш за 1,5 м і надпісы «ХС НИКА» і «Господи помози рабу своему Борису». Раней у басейне Заходняй Дзвіны было больш за дзесяць валуноў з аднолькавымі крыжамі і надпісамі. Мяркуюць, што крыжы выбіты паводле загаду князя Барыса Усяславіча ў першай трэці XII ст. у сувязі з ажыўленнем язычніцкіх вераванняў і для ўвекавечання імя князя.

## Гл. таксама 
* Барысаў камень, Друя

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Барысавы камяні
Катэгорыя:Славутасці Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў XII стагоддзі
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты Полацкага раёна
Scottish Masters 2000 (снукер)

**Scottish Masters 2000** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 24 па 29 кастрычніка 2000 года ў грамадскім цэнтры ў Мазэрвэле, Шатландыя. Турнір стаў 19-м розыгрышам Scottish Masters, які быў заснаваны ў 1981 годзе.

Катэгорыя:Scottish Masters (снукер)
Катэгорыя:Снукерны сезон 2000/2001
Катэгорыя:2000 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Шатландыі ў 2000 годзе
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Шатландыі
Чэмпіянат Бахрэйна па снукеры 2008

**Чэмпіянат Бахрэйна 2008** () — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 8 па 15 лістапада 2008 года ў міжнародным выставачным цэнтры ў Манаме, Бахрэйн. Турнір стаў адзіным розыгрышам чэмпіянату Бахрэйна. Прызавы фонд турніру склаў £225,500, з якіх £35,000 атрымаў пераможца.

## Рэйтынгавыя ачкі 
Чэмпіянат Бахрэйна 2008 меў такое ж размеркаванне рэйтынгавых ачкоў, як і на іншых турнірах, акрамя трох найбуйнейшых (Гран-пры, чэмпіянат Вялікабрытаніі і чэмпіянат свету). Пераможца турніру атрымаў 5000 рэйтынгавых ачкоў. Пры гэтым за перамогі на Гран-пры, чэмпіянаце Вялікабрытаніі і чэмпіянаце свету снукерысты атрымлівалі 6250, 7500 і 10000 адпаведна.

Катэгорыя:Рэйтынгавыя турніры па снукеры
Катэгорыя:2008 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Бахрэйне ў 2008 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 2008/2009
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Бахрэйне
Катэгорыя:2008 год у Манаме
Малафееў

**Малафееў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Аляксандравіч Малафееў (1933—2022) — савецкі і беларускі палітык, дзяржаўны дзеяч.
* Вячаслаў Аляксандравіч Малафееў — расійскі футбаліст.
* Сяргей Малафееў — урач, удзельнік Другой сусветнай вайны.
* Эдуард Васілевіч Малафееў (нар. 1942) — савецкі футбаліст, савецкі і беларускі футбольны трэнер.
Тамара Дзмітрыеўна Віннікава

**Тама́ра Дзмі́трыеўна Ві́ннікава** (; нар. 13 жніўня 1949, в. Падлужнае, Ізабільненскі раён, Стаўрапольскі край, РСФСР) — беларускі эканаміст, Старшыня Савета Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь (1996—1997); арыштаваная па абвінавачванні ў злоўжыванні службовымі паўнамоцтвамі, з 1997 года ў выгнанні.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі. У 1970—1973 гадах працавала эканамістам у Савеце Нацыянальнага Дзяржаўнага банка СССР у Комі АССР і Нацыянальным бюро Дзяржаўнага банку СССР у БССР. У 1973—1987 гадах працавала ў якасці старшага эканаміста, менеджара, кіраўніка аддзела Мінскага гарадскога Савета Дзяржаўнага банку. У 1988—1990 была кіраўніком аддзела ў Беларускім Нацыянальным банку «Жылсацбанк СССР». З жніўня 1995 года па люты 1996 года атрымала пасаду кіраўніка камерцыйнага акцыянернага банка «Банк Беларусь». З лютага 1996 па студзень 1997 года займала пасаду Старшыні Савета Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь. Неафіцыйна, ключавы эканамічны дарадца прэзідэнта Аляксандра Лукашенкі.

14 студзеня 1997 года арыштаваная па абвінавачванні ў злоўжыванні службовым становішчам. Праз шэсць месяцаў была абвінавачаная ў крадзяжы актываў, растраце і злоўжыванні службовым становішчам. Першапачаткова арышт адбыўся ва ўнутранай турме КДБ РБ і, затым, пад ціскам урачоў і грамадскасці, была выпушчана пад дамашні арышт. Яна жыла ў сваёй кватэры пад пастаяннай аховай, пакуль не знікла 7 красавіка 1999 г. Са снежня таго ж года пачалі з’яўляцца яе артыкулы, у якіх яна крытыкавала Лукашэнка і апісавала эканамічныя маніпуляцыі, зробленыя, на яе думку, прэзідэнтам і яго асяроддзем. У цяперашні час (2010 г.) пражывае ў Лондане.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі БДЭУ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стаўрапольскім краі
Катэгорыя:Кіраўнікі Нацыянальнага банка Беларусі
Храстоўле

**Храстоўле** () — паселішча ў абшчыне , , Славенія. Вышыня над узроўнем мора: 165.1 м.

Найбольш вядомая з-за Царквы Святой Тройцы, у якой знаходзіцца познесярэднявечная фрэска з выявай  фрэска. Сама царква ставіцца да прыходу .

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт абшчыны Копер
* Статыстычнае бюро Рэспублікі Славенія, насельніцтва абшчыны Копер, 2002

Катэгорыя:Геаграфія Славеніі
Лабачы

Назву **Лабачы́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* **Гродзенская вобласць**
** Лабачы — вёска ў Іўеўскім раёне 
** Лабачы — вёска ў Навагрудскім раёне
Лапосі

Назву **Лапосі** маюць:

* Лапосі — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці
* Лапосі — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці
Лашавічы

Назву **Лашавічы** маюць:

* Лашавічы — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці
* Лашавічы — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці

## Гл. таксама 
* Лашэвічы
Сант’яга Рамон-і-Кахаль

**Сант’яга Рамон-і-Кахаль** (; , Петылья-дэ-Арагон — ) — іспанскі ўрач і гістолаг. Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1909) і Парыжскай АН (1916).

Скончыў Сарагоскі ўніверсітэт (1873). З 1877 года прафесар Сарагоскага, з 1884 года — Валенсійскага, з 1887 года — Барселонскага, у 1892—1922 гг. — Мадрыдскага ўніверсітэта. Арганізатар і кіраўнік лабараторыі біялагічных даследаванняў Мадрыдскага ўніверсітэта. Навуковыя працы па анатоміі і гісталогіі нервовай сістэмы. Адкрыў адросткі нервовых клетак — дэндрыты і неўрыты (аксоны), выканаў класічныя працы па вывучэнні мікраскапічнай сятчаткі вока, спіннога мозга, мазжачка і іншых аддзелаў галаўнога мозга. Прасачыў працэсы дэгенерацыі і рэгенерацыі нервовых валокнаў, эмбрыянальнага гістагенезу. Стварыў нейронную тэорыю будовы нервовай сістэмы. Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне (1906) разам з Каміла Гольджы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Гістолагі
Тэда Бара

**Тэда Бара** (; народжаная **Тэадосія Бар Гудман** (); , , ЗША — ) — амерыканская , зорка нямога кіно і секс-сімвал канца 1910-х гадоў. Прамоўтэры актрысы распаўсюджвалі меркаванне, што яе імя — гэта анаграма фразы *Arab Death* (гэта значыць *арабская смерць*), аднак на самай справе Тэда — гэта скарочаная форма яе сапраўднага імя, а Бара — сярэдняе імя яе бабулі з боку маці.

Нягледзячы на кароткую кар'еру — Бара актыўна здымалася на працягу ўсяго пяці гадоў, з 1915 па 1919, — яна была адной з самых папулярных актрыс свайго часу і адным з першых  кінематографу. Яна мела мянушку *вампірша*, што на слэнзе тых гадоў было сінонімам падступнай спакусніцы мужчын, і ўвайшла ў лік першых актрыс, што сфармавалі на экране вобраз  (гл. таксама , ). Пасля яго развілі актрысы ,  і, у ранніх фільмах, .

## Спасылкі 
* Фотографии актрисы на Silentladies.com
* Silent Star of May 1996: Theda Bara 
* Vamp: The Rise of Theda Bara  
* Тэкст пра актрысу з кнігі Blue Book of the Screen  

Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Памерлі ад раку страўніка
Катэгорыя:Актрысы нямога кіно ЗША
Зборная Эфіопіі па футболе

**Зборная Эфіопіі па футболе** — зборная каманда, прадстаўляе Эфіопію на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Кантралюецца Федэрацыяй футбола Эфіопіі.

## Гісторыя 
Федэрацыя футбола Эфіопіі была заснавана ў 1943 годзе. Член ФІФА з 1952 года. У 1950—1960-я гады станавілася прызёрам Кубка афрыканскіх нацый, а ў 1962 годзе выйграла гэты турнір. Усе поспехі зборнай звязаны з Афрыканскім кантынентам. Зборная Эфіопіі станавілася:
* Пераможцам Кубка афрыканскіх нацый ў 1962 годзе;
* Пераможцам Кубка Усходняй і Цэнтральнай Афрыкі ў 1987, 2004 і 2005 гадах.

## Чэмпіянат свету 
* 1930—1958 — *не ўдзельнічала*
* 1962 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1966 — *не ўдзельнічала*
* 1970—1986 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1990 — *не ўдзельнічала*
* 1994 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1998 — *не ўдзельнічала*
* 2002—2006 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2010 — *дыскваліфікавана*
* 2014—2022 — *не прайшла кваліфікацыю*

## Кубак афрыканскіх нацый 
* 1957 — 2 месца
* 1959 — 3 месца
* 1962 — **Чэмпіён**
* 1963 — 4 месца
* 1965 — групавы этап
* 1968 — 4 месца
* 1970 — групавы этап
* 1972—1974 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1976 — групавы этап
* 1978—1980 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1982 — групавы этап
* 1984 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1986—1988 — *знялася са спаборніцтваў*
* 1990 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1992 — *знялася са спаборніцтваў*
* 1994—1998 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2000 — *знялася са спаборніцтваў*
* 2002—2008 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2010 — *дыскваліфікавана*
* 2012 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2013 — групавы этап
* 2015—2019 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2021 — групавы этап
Адкрыты чэмпіянат Брытаніі па снукеры 2003

**Адкрыты чэмпіянат Брытаніі 2003** () — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 8 па 16 лістапада 2003 года ў Brighton Centre, у Брайтане, Англія. Турнір стаў 25-м розыгрышам адкрытага чэмпіянату Брытаніі, які быў заснаваны ў 1980 годзе пад назвай залатога кубку Брытаніі і з 1985 года стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. Прызавы фонд турніру склаў £470,000, з якіх £52,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Адкрыты чэмпіянат Брытаніі па снукеры
Катэгорыя:2003 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Англіі ў 2003 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 2003/2004
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Англіі
Катэгорыя:2003 год у Брайтане
Катэгорыя:Лістапад 2003 года
Айрыш Мастэрс 2001 (снукер)

**Айрыш Мастэрс 2001** () — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 27 сакавіка па 1 красавіка 2001 года на арэне ў гатэле «Сіцівэст», у Дубліне, Ірландыя. Турнір стаў 25-м розыгрышам Айрыш Мастэрс, які быў заснаваны ў 1975 годзе пад назвай Benson & Hedges Ireland Tournament. Прызавы фонд турніру склаў £153,340, з якіх £61,500 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Айрыш Мастэрс (снукер)
Катэгорыя:2001 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Ірландыі ў 2001 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 2000/2001
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Ірландыі
Катэгорыя:2001 год у Дубліне
Scottish Masters 1999 (снукер)

**Scottish Masters 1999** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 28 верасня па 3 кастрычніка 1999 года ў грамадскім цэнтры ў Мазэрвэле, Шатландыя. Турнір стаў 18-м розыгрышам Scottish Masters, які быў заснаваны ў 1981 годзе.

Катэгорыя:Scottish Masters (снукер)
Катэгорыя:Снукерны сезон 1999/2000
Катэгорыя:1999 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Шатландыі ў 1999 годзе
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Шатландыі
Адкрыты чэмпіянат Шатландыі па снукеры 2000

**Адкрыты чэмпіянат Шатландыі 2000** () — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 3 па 9 красавіка 1999 года ў абердынскім выставачным і канферэнцыйным цэнтры, у Абердыне, Шатландыя. Турнір стаў 17-м розыгрышам адкрытага чэмпіянату Шатландыі, які быў заснаваны ў 1981 годзе пад назвай International Open і з 1982 года стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. Прызавы фонд турніру склаў £440,000, з якіх £62,000 атрымаў пераможца.

Пераможцам турніру стаў Роні О’Саліван.

Катэгорыя:Адкрыты чэмпіянат Шатландыі па снукеры
Катэгорыя:2000 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Шатландыі ў 2000 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 1999/2000
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Шатландыі
Катэгорыя:2000 год у Абердыне
Квантыль

. Плошча пад графікам шчыльнасці роўная на чатырох інтэрвалах: , , , і .]]
**Квант́ылі** () — значэнні, якія падзяляюць размах размеркавання імавернасцей на непарыўныя інтэрвалы роўнай імавернасці, або такім жа чынам падзяляюць назіранні ў . Некаторыя квантылі маюць спецыяльныя назвы, напрыклад  (чатыры групы),  (дзесяць груп) і  (сто груп).

## Азначэнне 
### Для выпадковай велічыні 
Квантылем парадку p выпадковай велічыні завецца корань раўнання
: F(x) = p,
дзе F — функцыя размеркавання гэтай велічыні, а p прымае значэнні на прамежку (0, 1).

Напрыклад, квантыль парадку 0.5 ёсць медыянай. Ведаючы дастаткова вялікую колькасць квантылей размеркавання, можна скласці ўяўленне пра яго характарыстыкі.

## Спецыяльныя квантылі 
* адзіны 2-квантыль называецца медыянай
* 3-квантыль называецца тэрцілем () → T
* 4-квантыль называецца  → Q
* 5-квантыль называецца квінтылем () → QU
* 6-квантыль называецца секстылем() → S
* 10-квантыль называецца дэцылем ( → D
* 100-квантыль называецца працэнтылем () → P
* 1000-квантыль называецца пермілем () → Pr

## Крыніцы 
Катэгорыя:Матэматычная статыстыка
Трафей Паўночнай Ірландыі 2006 (снукер)

**Трафей Паўночнай Ірландыі 2006** () — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 13 па 20 жніўня 2006 года на арэне ў Уотэрфронт холе, у Белфасце, Паўночная Ірландыя. Турнір стаў трэцім розыгрышам першынства, якое прайшло ў 1981 годзе пад назвай Northern Ireland Classic і было адноўленае толькі ў 2005 годзе, а ў 2006 годзе стала рэйтынгавым турнірам. Прызавы фонд турніру склаў £200,000, з якіх £30,000 атрымаў пераможца.

Пераможцам турніру стаў Дзін Цзюньхуэй.

## Рэйтынгавыя ачкі 
Трафей Паўночнай Ірландыі 2006 меў такое ж размеркаванне рэйтынгавых ачкоў, як і на іншых турнірах у сезоне, акрамя двух найбуйнейшых (чэмпіянат Вялікабрытаніі і чэмпіянат свету), а таксама Гран-пры, фармат якога прадугледжваў наяўнасць групавога раунда, аднак рэйтынгавыя ачкі за месцы ў плэй-оф былі тымі ж. Пераможца турніру атрымаў 5000 рэйтынгавых ачкоў. Пры гэтым за перамогі на чэмпіянаце Вялікабрытаніі і чэмпіянаце свету снукерысты атрымлівалі 7500 і 10000 адпаведна.

## Зноскі 
Катэгорыя:Трафей Паўночнай Ірландыі (снукер)
Катэгорыя:2006 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Паўночнай Ірландыі ў 2006 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 2006/2007
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Паўночнай Ірландыі
Катэгорыя:2006 год у Белфасце
Катэгорыя:Жнівень 2006 года
Ярмак

Можа азначаць:

## Імя 
* Ярмак Цімафеевіч

## Прозвішча 
* Андрэй Барысавіч Ярмак
* Уладзімір Іванавіч Ярмак
Лынтупская сядзіба

**Лынтупская сядзіба** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры пачатку XX ст. Створаная на паўднёва-заходняй ускраіне г. п. Лынтупы Пастаўскага раёна, фарміравалася ў канцы XVIII—XX стст. Першапачаткова належала Гільзенам. Сучасны выгляд набыла пры ўладальніку Ю. Бішэўскім.

Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

## Архітэктура 
Ансамбль сядзібы падзяляецца на дзве зоны. Парадная зона перад палацам уключае партэр, мураваны арачны мост, капліцу, службовы флігель і бровар. За палацам і ставам размешчаная выцягнутая па папярочнай восі гаспадарчая зона. Цэнтр ансамбля — двухпавярховы мураваны палац (1907 г.) неарэнесанснай архітэктуры. У асіметрычнай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі дамінуе трох'ярусная чацверыковая вежа. Насычаная архітэктарская пластыка ўключае канеліраваныя калоны, пілястры, анты, рустоўку, ракавіны, атык з балюстрадай і інш. Планіроўка калідорная.

## Парк 
thumb|250px|Вежа ў старым парку
Парк пейзажна-рэгулярнага тыпу (плошча 6 га). Насаджэнні згрупаваны па перыметры чатырох ставоў і каналаў паміж імі на р. Лынтупка. Галоўны прамавугольны выцягнуты па папярочнай восі стаў выдзелены каля дома гранітнай набярэжнай са сходамі (набярэжная мела дэкаратыўную скульптуру). У парку растуць , , , ,  і інш. Сярод гаспадарчых пабудоў вылучаецца вежа-вяндлярня з машыкулямі і вокнамі-байніцамі ў рэтраспектыўна-замкавым стылі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лынтупы
Катэгорыя:Славутасці Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі
Катэгорыя:Род Бішэўскіх
Будынак былога жаночага епархіяльнага вучылішча (Магілёў)

**Будынак Магілёўскага жаночага епархіяльнага вучылішча** — будынак у г. Магілёў. Помнік архітэктуры эклектызму. Узведзены ў 1889—1892 гг. (архітэктары П. Камбураў, М. М. Маркаў) на тэрыторыі Задубровенскага пасада (сучасная вул. Вароўскага, 29).

Да 1956 года ў будынку размяшчалася Магілёўскае педагагічнае вучылішча фізвыхавання.

Цяпер у будынку размешчаны Магілёўскі дзяржаўны абласны ліцэй №1.

## Архітэктура 
Мураваны трохпавярховы Е-падобны ў плане будынак на высокім цокальным паверсе. Да цэнтральнай часткі далучаныя больш кароткія бакавыя карпусы, якія ўтвараюць унутраны дворык. У цэнтры па восі галоўнага ўваходу спачатку размяшчалася царква, злучаная з будынкам крытым пераходам. Цэнтр галоўнага фасада вылучаны неглыбокім рызалітам, завершаным атыкам з трохвугольным шчытом, першы паверх аддзелены гарызантальнымі цягамі, аздоблены рустам, сцены завершаны карнізным поясам з сухарыкамі. Вокны першага і другога паверхаў прамавугольныя з плоскімі ліштвамі і замковымі камянямі, трэцяга паверху — арачныя, упрыгожаныя сандрыкамі. Планіроўка калідорная, у цэнтральнай частцы былі класныя, у бакавых крылах (маюць самастойныя ўваходы) — жылыя і дапаможныя памяшканні.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Вуліца Вароўскага (Магілёў)
Катэгорыя:Адукацыя ў Магілёве
Катэгорыя:Збудаванні Магілёва ў стылі эклектыкі
Катэгорыя:Духоўныя вучылішчы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пятра Камбурава
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Будынак губернскага праўлення (Магілёў)

**Будынак губернскага праўлення** пабудаваны ў Магілёве ў 1778 годзе на Губернатарскай плошчы (сучасная плошча Славы) у стылі класіцызму. Разбураны ў 1944 годзе.

## Архітэктура 
Мураваны двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак з прыбудовамі з боку дваровага фасада, злучаных з асноўным аб'ёмам мураванай сцяной. Шырокім галоўным фасадам выходзіў на плошчу. Паверхні падзяляліся карнізным поясам. На галоўным фасадзе вылучаліся тры неглыбокія рызаліты: цэнтральны, завершаны прамавугольным атыкам, і бакавыя, завершаныя трохвугольнымі франтонамі. Сцены першага ярусу рызалітаў былі аздоблены рустам і мелі паўцыркульныя аконныя праёмы. У цэнтральным рызаліце знаходзіўся галоўны ўваход з шырокай вонкавай лесвіцай. Астатнія аконныя праёмы прамавугольныя, на другім ярусе рызалітаў былі аздоблены трохвугольнымі франтонамі. Будынак завяршаўся простым карнізам з сухарыкамі на рызалітах. На першым паверсе (планіроўка калідорнага тыпу) знаходзіліся кватэрная камісія, вылічальная экспедыцыя, паліцыя, скарб, грамадзянская апека, павятовы суд, на другім (планіроўка анфіладная) — дзяржаўная палата, губернская ўправа, аднаы і 2-і дэпартаменты.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Плошча Славы (Магілёў)
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Катэгорыя:1778 год у Беларусі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Магілёве
Трафей Паўночнай Ірландыі 2005 (снукер)

**Трафей Паўночнай Ірландыі 2005** () — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 17 па 21 жніўня 2005 года на арэне ў Уотэрфронт холе, у Белфасце, Паўночная Ірландыя. Турнір стаў другім розыгрышам першынства, якое прайшло ў 1981 годзе пад назвай Northern Ireland Classic і было адноўленае толькі ў 2005 годзе. Прызавы фонд турніру склаў £104,000, з якіх £23,000 атрымаў пераможца.

Пераможцам турніру стаў Мэцью Стывенс.

Катэгорыя:Трафей Паўночнай Ірландыі (снукер)
Катэгорыя:2005 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Паўночнай Ірландыі ў 2005 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 2005/2006
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Паўночнай Ірландыі
Катэгорыя:2005 год у Белфасце
Катэгорыя:Жнівень 2005 года
Будынак былой прыватнай жаночай гімназіі (Магілёў)

**Будынак былой прыватнай жаночай гімназіі** — помнік архітэктуры позняга класіцызму. Узведзены ў 1875 з цэглы на Дняпроўскім праспекце (сучасная вул. Першамайская, 24).

## Гісторыя 
Быў узведзены па Дняпроўскім праспекце ў 1875 г., як аднапавярховы. У 1872 г. мураваны будынак набыла Магілёўская жаночая (Марыінская) гімназія, якая з 1865 года працавала за горадам, на правым беразе Дняпра на дачы Піпенберг. Пазней дабудаваны яшчэ два паверхі і ў 1877 г. 2-павярховы флігель для лазні, пральні і памяшканняў для аканомкі, кашталяншы і фельчара. Пазней яны былі аб’яднаны ў адзін будынак, які набыў форму літары П.

31 сакавіка 1918 г. у памяшканні гімназіі адбыўся сход Магілёўскага Беларускага камітэта. Каля 400-х дэлегатаў з’езда, якія прадстаўлялі разнастайныя губернскія і мясцовыя арганізацыі і ўстановы, падтрымалі на ім абвяшчэнне Беларускай народнай рэспублікі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Першамайская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Завулак Тані Карпінскай
Будынак гарадской управы (Магілёў)

**Будынак гарадской управы** - помнік архітэктуры эклектыкі. Знаходзіцца па вуліцы вул. Ленінскай, 1 у Магілёве.

## Гісторыя 
Узведзены ў другой палове XIX стагоддзя ў гістарычным цэнтры гораду, мае рысы стыляў позняга класіцызму і псеўдарускага.

15(28).12.1917 г. у будынку гарадской управы адбыўся II губернскі з'езд Саветаў рабочых і салдацкіх

З 1956 г. у будынку знаходзіўся Дом культуры будтрэсту № 12. Цяпер у будынку Палац грамадзянскіх абрадаў.

У 1957 годзе на будынку ўстаноўлена мемарыяльная дошка ў гонар II губернскага з’езда Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў.

## Архітэктура 
]]
Мураваны будынак складаецца са злучаных двух прамавугольных у плане аб'ёмаў: трохпавярховага (галоўным фасадам выходзіць на Савецкую плошчу) і двухпавярховага (бакавым падоўжаным фасадам выходзіць на вул. Ленінскую). Галоўны тарцовы фасад карнізнымі паясамі (цягамі) падзелены на тры ярусы. Першы ярус больш масіўны, з чатырма руставанымі пілонамі, мае невялікія. спараныя арачныя вокны абапал параднага ўваходу. Другі ярус вылучае група парадных памяшканняў, вырашаны ён больш багата: паміж падвойнымі пілонамі — высокія арачныя спараныя вокны-біфорыумы, аздобленыя архівольтамі, калонамі, сандрыкамі. Трэці ярус рытмічна расчлянёны невялікімі прамавугольнымі вокнамі, згрупаванымі па тры. Сцены завершаныя высокім складаным па форме прафіляваным карнізам. Бакавы двухпавярховы аб'ём рытмічна расчлянёны прамавугольнымі і арачнымі аконнымі праёмамі з сандрыкамі, падзелены карнізным поясам на дзве часткі. Планіроўка анфіладная (у трохпавярховай тарцовай частцы) і калідорная (у двухпавярховай частцы).

## Літаратура 
*
*  С. 453.
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Ленінская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Плошча Славы (Магілёў)
Катэгорыя:Збудаванні Магілёва ў стылі эклектыкі
Будынак былога крэдытнага таварыства (Магілёў)

**Будынак былога крэдытнага таварыства** — помнік архітэктуры пачатку XX стагоддзя. Знаходзіцца па вуліцы Ленінскай, 36 (зав. Мігая, 13) у Магілёве. Помнік рэгіянальнага значэння.

У савецкія часы будынку размяшчалася швейная фабрыка імя В. Валадарскага. Цяпер у будынку размешчаны гандлёва-забаўляльны цэнтр «Метро», кандытарская Madlen, кафэ-бістро Van Gogh, бар «Чэрчыль».

## Архітэктура 
Двухпавярховы Г-падобны ў плане будынак, з боку завулка Мігая мае скразны праезд у двор. Галоўны надоўжаны фасад выходіць на чырвоную лінію забудовы вул. Ленінскай. Асноўны архітэктурны акцэнт — вуглавая частка будынка паміж 2 фасадамі (па вул. Ленінскай і завулку Мігая). Яе плоскасць скошана, тут размешчаны галоўны ўваход. На другім паверсе паўкруглы балкон з балюстрадай, які падтрымліваюць кранштэйны з паўфігурамі атлантаў. Завяршаецца скошаная частка атыкам складанага профілю з акном-люнетай у цэнтры. На галоўным фасадзе — 2 неглыбокімі рызаліты, завершаныя мансардамі. Аконныя праёмы на першым паверсе прамавугольныя, на другім — арачныя, аздобленыя замковымі камянямі. У дэкаратыўным абрамленні галоўнага фасада выкарыстаны прафіляваныя паяскі, шырокія лапаткі, ляпныя накладныя дэталі — гірлянды, картушы, разеткі, мадульёны. Унутраная планіроўка зменена.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:Ленінская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрн
Катэгорыя:Завулак Мігая (Магілёў)
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Магілёве
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пятра Кальніна
Валасянка чорнагаловая

**Валасянка чорнагаловая**, **леска-чорнагалоўка** (*Sylvia atricapilla*) — пеўчая птушка сямейства валасянкавых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 14-15 см, размах крылаў 20-23 см. У гнездавы перыяд выразны дымарфізм: у самца шапачка чорная, а ў самкі — іржавага колеру. Хвост без белых палос па краях. Маладыя падобныя да самкі, але маладыя самцы маюць цёмна-карычневую галаву. Спеў з дзвюх частак — ціхі шчэбет (чутны толькі зблізку), пасля чаго — гучная, флейтавая песня.

## Пашырэнне 
Арэал: Еўропа, акрамя поўначы, Цэнтральная і Заходняя Азія на ўсход да даліны р. Об і на поўдзень да паўночнага Ірана, Каўказ, Малая Азія, паўночны захада Афрыкі, Астравы Зялёнага Мыса, Азорскія астравы, Канары.

Насяляе розныя тыпы зацененых лясоў з не вельмі густым падростам (пазбягае хваёвых лясоў, не сустракаецца менавіта ў сухіх барах), паркі, прыгарады, нават вялікія гарады. У Татрах даходзіць да 1700 м, на Каўказе — да 2000 м, у Афрыцы на зімоўцы — да 3500 м.

Пералётны від, папуляцыі з паўднёвай частак арэала аселыя. Месца зімовак: Вялікабрытанія (птушкі з кантынентальнай Еўропы), Паўднёвая Еўропа, паўночны заход Афрыкі, а таксама субсахарская Заходняя Афрыка, Паўднёвы Судан, Эрытрэя, Эфіопія, раўнінная Усходняя Афрыка на поўдзень да возера Ньяса, паўночны Іран.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздо ладзіць у нізкіх дрэвах (напрыклад, бакавыя галінкі елкі), у кустах (бузіны, парэчак), у малінніку або ажынніку, радзей у ліянах і папараці, у зацененым месцы (часцей за ўсё нізка — 40-120 см ад зямлі), амаль без заслоны, і зялёная наземная расліннасць не даходзіць да гнязда. Няшчыльнае, сценкі прасвечваюцца, слаба ўмацаванае на бакавых галінках палоскамі воўны. Знешні слой з тонкіх галінак, сухой травы і зялёных раслін, якія амаль не заламаныя на верхнім краі гнязда. Унутры невялікага шара робіць кальцо з шчыльна пераплеценых паміж сабой карэньчыкаў і сухой травы — характэрная рыса віду, у іншых нашых лесак яно адсутнічае. Гняздо ўмацаванае воўнай. Высцілка з карэньчыкаў, каласкоў траў, часам з прымессю валосся і моху.

Яйкі (4-5, часам 2-7) звычайна крыху падоўжаныя з вострым вузейшым канцом, афарбоўка розная: белая, светла-жоўтая, ружовыя, аліўкавая; глыбокія плямкі з размытымі краямі, светла-карычневыя, паверхневыя — нешматлікія, шакаладнага колеру. Могуць быць жоўтымі, аліўкавымі, карычневымі ці пурпуровымі. Больш цёмныя рыскі могуць утвараць мармуровы малюнак.

## Падвіды 
* *S. a. atricapilla* — большая частка Еўропы,
* *S. a. pauluccii* — Сардзінія і частка Апенінскага паўвострава;
* *S. a. koenigi* — Балеары;
* *S. a. dammholzi* — Крым, Каўказ, Малая Азія, Іран;
* *S. a. riphaea* — ад Урала на ўсход да вярхоўяў Обі і паўночна-заходняга Алтая;
* *S. a. heineken* — Пірэнейскі паўвостраў, паўночна-заходняя Афрыка, Мадэйра, Канары;
* *S. a. gularis* — Астравы Зялёнага Мыса;
* *S. a. atlantis* — Азорскія астравы.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

Катэгорыя:Валасянкавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Будынак рэальнага вучылішча (Магілёў)

**Будынак рэальнага вучылішча** — гістарычны будынак у горадзе Магілёве. Знаходзіцца на рагу вуліц Піянерскай і Камсамольскай, галоўным фасадам арыентаваны ў бок Дняпра.

## Гісторыя 
Будынак з чырвонай цэглы ўзведзены ў 1885 годзе паводле праекта губернскага інжынера У. С. Міляноўскага на ахвяраванні жыхароў губерні для Магілёўскага Аляксандраўскага рэальнага вучылішча. Паводле іншых звестак, аўтарам праекта быў Іван Іванавіч Лявіцкі.

Для падрыхтоўкі нацыянальных кадраў у галіне дашкольнага выхавання ў 1933 годзе па рашэнні ўрада БССР на базе дашкольнага аддзялення Магілёўскага педтэхнікума быў арганізаваны Магілёўскі дашкольны педагагічны тэхнікум. Новая навучальная ўстанова размясцілася ў былым будынку Аляксандраўскага рэальнага вучылішча.

Будынак вучылішча моцна пацярпеў у час баёў за горад у 1944 годзе: корпус быў літаральна зрашэчаны стрэламі, у сцяне, якая выходзіць да Дняпра, было 7 прабоін ад гармат. Фасад будынка патрабаваў поўнай рэканструкцыі. Для вяртання будынку даваеннага выгляду патрабаваліся каласальныя фінансавыя сродкі.

У плане мае складаную форму: да галоўнага корпуса (выходзіць на пл. Арджанікідзэ) прылягаюць два крылы — кароткае па вул. Піянерскай і падоўжанае па вул. Карла Маркса, якія ўтвараюць трапецападобную форму плана. Цэнтральная частка галоўнага фасада вылучаная несапраўдным рызалітам. Па баках рызаліта знаходзіліся па две пілястры на вышыню двух паверхаў, на фасадах — прамавугольныя аконныя праёмы з простымі ліштвамі, на рызаліце — з сандрыкамі. Унутраная планіроўка калідорная: да аднабаковага калідора прылягаюць класныя пакоі, цалкам страціўшы дэкор.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Плошча Арджанікідзэ (Магілёў)
Катэгорыя:Піянерская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Камсамольская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Сацыяльна-гуманітарны каледж (Магілёў)
Дом віцэ-губернатара (Магілёў)

**Дом віцэ-губернатара** — знішчаны будынак, пабудаваны ў 1770-я гады на Губернатарскай плошчы (цяпер пл. Славы) у стылі класіцызму. З'яўляўся рэзідэнцыяй вышэйшых глужбовых асоб губерні — віцэ-губернатара і саветнікаў.

## Гісторыя 
У савецкі час да Другой сусветнай вайны ў будынку размяшчаўся Дзяржаўны архіў Магілёўскай вобласці. У чэрвені 1944 года узарваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі пры адступленні з горада.

## Архітэктура 
Мураваны двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак са скошанымі вугламі (з боку вул. Шклоўскай) на невялікім цокалі, быў завершаны вальмавым дахам. Галоўны фасад вылучалі тры рызаліты з нязначным выступам (у цэнтральным быў арачны праезд у двор), завершаныя невысокімі атыкамі з франтонамі. Вокны прамавугольныя. Карнізны нояс надзяляў фасады на два ярусы.

Унутры дом папярочнымі сценамі падзяляўся на тры часткі: у цэнтральнай былі апартаменты віцэ губернатара, у бакавых — саветнікаў. Планіроўка анфіладная. Меліся гаспадарчыя пабудовы. Адпаведна планіроўцы дома і двор каменнымі сценамі таксама падзяляўся на тры часткі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:Плошча Славы (Магілёў)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1770-я гады
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:1770-я ў Беларусі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Магілёве
Валасянка садовая

**Валасянка садовая**, **леска садовая** (*Sylvia borin*) — пеўчая птушка сямейства валасянкавых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 14 см, размах крылаў 20-24 см. Палавы дымарфізм адсутнічае: верх аліўкава-папяліста-карычневы, ніз белаваты, дзюба кароткая, ногі цёмна-шэрыя. Верх у маладых больш карычневы, ніз жаўтаваты.

Спеў — глыбокія флейтавыя гукі без уступнага шчабятання.

## Пашырэнне 
Арэал: Еўропа, акрамя крайняй поўначы і поўдня, Каўказ, Сібір да р. Енісей.

Насяляе ўскрайкі лісцевых або мяшаных лясоў з добра развітым падростам і прыземнай расліннасцю, парослыя кустамі схілы пагоркаў і зараснікі ўздоўж вадацёкаў, маладняк лісцевых дрэў (у Вялікабрытаніі таксама плантацыі хваёвых дрэў, лазняку і рададэндранаў); акрамя гэтага, вясковыя паркі, групы дрэў сярод палёў, сады. У Швейцарыі даходзіць да 2300 м.

Пералётны від. Па-за арэалам адзначаеццана Шпіцбергене, Мядзведжым в-ве, Ісландыі і Мальце. Месца зімовак: Афрыка на поўдзень ад Сахары.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздо робіць на нізкім дрэве або ў кусце, у ажынніку ці малінніку сярод травяністых раслін (напр., крапівы), звычайна ў месцы з сярэднім сонечным асвятленнем, на вышыні часцей за ўсё 30-80 см ад зямлі. Няшчыльнае, не прымацаванае да падтрымліваючых яго галінак гняздо пад заслонай зверху галінак і травяністых раслін. Знешняя частка яго са сцёблаў травы, па краях заламаных пад вострым вуглом, лісця, карэньчыкаў і тонкіх галінак да 30 см даўжынёй, а таксама невялікай колькасці расліннага пуху і павуціны, месцамі ўплятаецца трохі моху і тонкія галінкі сасны, якія тырчаць за гняздо. Высцілка з тонкіх і сухіх травінак, карэньчыкаў (часам з прымессю валосся).

Яйкі (4-5, часам 3-7), пераважна крыху падоўжаныя, з вострым вузейшым канцом, белыя з карычняватым або крэмава-белым, пясчаныя з ружовым ці зялёным адценнем. Плямы глыбокія — светла-шэрыя або шэра-фіялетавыя, паверхневыя — нешматлікія, аліўкавыя, карычневыя, іржава-карычневыя ці пурпуровыя (часта з размытымі краямі), рэдка сканцэнтраваны на шырэйшым канцы.

## Падвіды 
* *S. b. borin* — большая частка Еўропы,
* *S. b. woodwardi* (сiн. *S. b. pallida*) — ад Белага мора на ўсход да р. Енiсей.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

Катэгорыя:Валасянкавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1783 годзе
Піпенберг (сядзіба)

**Піпенберг** — сядзіба канца XVIII—XIX стст. на ўскраіне Магілёва.
## Гісторыя 
Належала беларускаму генерал-губернатару Пятру Багданавічу Пасеку (1736—1804). Пасек меў пазашлюбнага сына  (1779—1825), якога пяшчотна ў дзяцінстве называлі «Піпінка» — ад гэтага імя ўтворана назва сядзібы. Да яго ж, як адзінага сына Пятра Багданавіча, сядзіба перайшла па спадчыне.

## Архітэктура 
Ансамбль сядзібы размяшчаўся на дзвюх тэрасах правага берага Дняпра. На верхняй тэрасе па-над прамавугольным ставам стаяў сядзібны дом у стылі класіцызму з элементамі несапраўднай готыкі, на ніжняй — натуральныя і штучныя пасадкі, творы дойлідства малых форм (альтанкі, капліцы, статуі, амфітэатры і інш.). Цэнтр ансамбля — трохпавярховая мураваная прамавугольная ў плане гаспода ў стылі класіцызму (1780-я) з сіметрычнай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыяй (захаваліся падмуркі). Цэнтр галоўнага фасада, арыентаванага на раку, быў вылучаны плоскім рызалітам, васьмікалонным порцікам і завяршаўся паўфрантонам. Вокны першага паверха прамавугольныя, другога і трэцяга — стральчатыя. Планіроўка мяшаная, у цэнтры размяшчалася прамавугольная ў плане парадная зала з выхадам на балкон. Вестыбюль, лесвіцы і іншыя дапаможныя памяшканні згрупаваны ў частцы дваровага фасада.

Сядзіба не збераглася. Уцалелі рэшткі падмуркаў, часткова збярогся парк.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Сядзібы Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:Буйнічы
Катэгорыя:Пасекі
Дом губернатара (Магілёў)

**Дом губернатара** — колішні будынак на паўднёвым боку Губернатарскай плошчы (цяпер пл. Славы) ў Магілёве.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1778 годзе на паўднёвым боку Губернатарскай плошчы (цяпер пл. Славы) у стылі класіцызму. Побач знаходзіўся будынак Губернскага праўлення.

З’яўляўся рэзідэнцыяй магілёўскіх губернатараў, у т. л. у 1872—1893 гг. А. С. Дамбавецкага.

Калі ў час Першай сусветнай вайны ў Магілёве знаходзілася Стаўка Вярхоўнага галоўнакамандуючага, будынак займаў расійскі імператар Мікалай II. Афіцыйны гістарыёграф у свіце імператара  так апісвае абстаноўку:

Mahiloŭ, Rynak, Pałac. Магілёў, Рынак, Палац (1915-16) (2).jpg 
Mahiloŭ, Rynak, Pałac. Магілёў, Рынак, Палац (1915-16) (3).jpg 
Mahiloŭ, Rynak, Pałac. Магілёў, Рынак, Палац (1915-16) (4).jpg 
Mahiloŭ, Rynak, Pałac. Магілёў, Рынак, Палац (1915-16) (5).jpg 
Mahiloŭ, Rynak, Pałac. Магілёў, Рынак, Палац (1915-16) (6).jpg 
Mahiloŭ, Rynak, Pałac. Магілёў, Рынак, Палац (1915-16) (7).jpg 
Mahiloŭ, Rynak, Pałac. Магілёў, Рынак, Палац (1915-16) (9).jpg
Mahiloŭ, Rynak, Pałac. Магілёў, Рынак, Палац (1916) (4).jpg|Сталовая ў Царскай Стаўцы. , 1917
Mahiloŭ, Rynak, Pałac. Магілёў, Рынак, Палац (1916) (5).jpg|Кабінет у Царскай Стаўцы. , 1917

 
У савецкі час да Другой сусветнай вайны ў будынку размяшчаўся гарадскі Палац піянераў. У чэрвені 1944 г. узарваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі пры адступленні з горада.

## Архітэктура 
Мураваны двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак, завершаны вальмавым дахам. Галоўны фасад вылучалі тры з нязначным выступам рызаліты (цэнтральны быў завершаны трохвугольным франтонам, бакавыя аздобленыя вуглавымі пілястрамі), падзеленыя карнізным поясам на два ярусы. Сцяна першага ярусу аздобленая рустам. Рытм фасадаў стварала сетка прамавугольных аконных праёмаў, завершаных у другім ярусе плоскімі сандрыкамі, на цэнтральным рызаліце трохвугольнымі франтончыкамі. На першым паверсе размяшчаліся жылыя і службовыя памяшканні, на другім — парадная зала, гасціная, сталовая, кабінет. Двор быў абнесены каменнай сцяной, да якой прыбудаваны стайня, свірны і іншыя гаспадарчыя пабудовы. Уваход у двор з боку плошчы афармляла манументальная брама ў выглядзе плоскага чатырохкалоннага порціку з арачным праездам у цэнтры, яна злучала дом з будынкам губернскага праўлення, утвараючы адзіны ансамбль.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Плошча Славы (Магілёў)
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Катэгорыя:1778 год у Беларусі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Магілёве
Катэгорыя:Збудаванні Магілёва ў стылі класіцызм
Свята-Успенская царква (Магілёў)

**Свята-Успенская царква** — праваслаўная царква у Магілёве. Існавала ў XVII — пачатку XX стст.

## Гісторыя 
Царква Успення Прасвятой Багародзіцы (Успення Прасвятой Багародзіцы ці Прачыстай Маці Божай, адкуль яе другая назва Прачысценская, якую часцей згадваюць памылкова асобнай царквой) альбо Найсвяцейшай Панны Марыі вядома з 1552 года, спачатку была драўлянай і знаходзілася ў месцы ўпадзення Дубравенкі ў Дняпро, бліжэй да Быхаўскай шашы. Захавалася некалькі дакументаў, у асноўным лісты з пацвярджэннем прызначэння на царкоўныя пасады, а таксама аб будаўніцтве новай мураванай царквы і іншыя матэрыялы.
 года]]

Пацярпела ў час Вялікай Айчыннай вайны. У 1950-я гады царкву зруйнавалі савецкія ўлады.

## Архітэктура 
Царква ў стылі барока, была размешчана на паўднёва-ўсходняй ускраіне непадалёку ад Дняпра, у комплексе з невялікай «цёплай» царквой і званіцай. У храме выявіліся рысы Магілёўскай школы дойлідства. У 1863—1866 гадах перабудавана ў стылі класіцызму.
. Нараджэнне Маці Божай з Успенскай царквы, 1649 г.]]

## Архітэктура 
Мураваны трохапсідны крыжова-купальны храм (у плане лацінскі крыж). Асноўныя аб’ёмы былі пакрыты ўзаемна перпендыкулярнымі двухсхільнымі дахамі з трохвугольнымі франтонамі на тарцах. На сяродкрыжжы на масіўным шматгранным барабане купал з галоўкай. Невялікія паўцыркульныя апсіды, бакавыя ўваходныя тамбуры, якія прылягалі да крылаў трансепта, і гранёны тамбур галоўнага ўваходу дапаўнялі кампазіцыю і падкрэслівалі яе крыжова-цэнтрычны характар. Сцены былі расчлянёныя пілястрамі і прарэзаныя паўцыркульнымі аконнымі праёмамі ў арачных нішах. Асноўны неф быў перакрыты цыліндрычным скляпеннем з распалубкамі, крылы трансепта — крыжовымі скляпеннямі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Магілёва
Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Зніклі ў 1950-я гады
Катэгорыя:1670 год у Еўропе
Катэгорыя:1950-я ў Магілёве
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Магілёве