open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Карліс Улманіс

**Карліс Улманіс** (; 23 жніўня (4 верасня) 1877 — ) — латвійскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Прэзідэнт Латвіі ў 1934—1940 гадах.

Вучыўся ў Лейпцыгскім сельскагаспадарчым інстытуце (Германія) і ўніверсітэце Небраскі (ЗША); аграном. У 1913 вярнуўся ў Латвію. У 1917 намеснік камісара Часовага ўрада Ліфляндскай губерні. Адзін з заснавальнікаў і лідараў партыі Латвійскі сялянскі саюз (красавік 1917). У лістападзе 1918 — чэрвені 1921 старшыня Часовага ўрада Латвіі. Прэм’ер-міністр (у 1925—26, 1931, сакавік 1934 — чэрвень 1940) і міністр (у 1926, 1931, 1934—36) замежных спраў Латвіі. У маі 1934 ажыццявіў дзяржаўны пераварот і стаў дыктатарам, з красавіка 1936 прэзідэнт Латвіі. Падазрона ставіўся да нацыянальна-культурнага жыцця беларусаў Латвіі.

У ліпені 1940 года ва ўмовах далучэння Латвіі да СССР адхілены ад улады, дэпарціраваны. Памёр 20 верасня 1942 года ў турме г. Краснаводск (Туркменская ССР).

## Літаратура 
* Ульманіс // БЭ ў 18 т. Т. 16. Мн., 2003.

## Спасылкі
Гунтыс Улманіс

**Гунтыс Улманіс** (латыш. Guntis Ulmanis; , ) — латвійскі палітык, прэзідэнт Латвійскай Рэспублікі з 1993 па 1999 год.

## Біяграфія 
Пляменнік Карліса Улманіса, да 1955 года насіў прозвішча прыёмнага бацькі Румпітыс. Дзяцінства правёў у сібірскай ссылцы (высланы ў 1941 г.). Вярнуўся ў Рыгу ў 1948 г.

У 1966 г. скончыў Латвійскі ўніверсітэт, служыў у савецкай арміі (1963—1965), працаваў у рыжскім выканкаме, уступіў у КПСС у 1966, быў дырэктарам камбіната бытавых паслуг Рыжскага раёна.

У 1989 г. выйшаў з КПСС. У 1993 годзе абраны дэпутатам Сейма ад Сялянскага саюза Латвіі.

Катэгорыя:Палітыкі Латвіі
Албэртс Квіесіс

**Албэртс Квіесіс** (; , ,  — , , Латвія) — трэці прэзідэнт Латвійскай Рэспублікі, палітычны дзеяч Латвіі. Кавалер Ордэна Трох зорак 1 ступені.
ГК СКА Мінск

**СКА-Мінск** — беларускі гандбольны клуб. Заснаваны ў 1976 годзе на базе клуба «Палітэхнік». Самы тытулаваны беларускі клуб. У 1980-х наймацнейшы клуб СССР і адзін з наймацнейшых у свеце. Выступае ў чэмпіянаце Беларусі па гандболе.

## Дасягненні 
### Нацыянальныя 
* **Чэмпіянат Беларусі:**
**  **Чэмпіён (11)**: 1992/1993, 1993/1994, 1994/1995, 1995/1996, 1996/1997, 1997/1998, 1998/1999, 1999/2000, 2000/2001, 2001/2002, 2024/2025
**  Срэбраны прызёр (17): 2003/2004, 2004/2005, 2005/2006, 2006/2007, 2007/2008, 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015, 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020, 2020/2021, 2021/2022, 2022/2023, 2023/2024
**  Бронзавы прызёр (3): 2008/2009, 2010/2011, 2011/2012

* **Кубак Беларусі:**
**  **Уладальнік (9)**: 1998, 1999, 2000, 2001, 2006, 2012, 2019, 2022, 2023
**  Фіналіст (10): 2007,2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2020, 2021, 2024 , 2025
**  3-е месца (1) : 2005

* **Суперкубак Беларусі**
**  **Уладальнік (1)**: 2025

### Спаборніцтвы ў СССР 
* **Чэмпіянат СССР:**
**  **Чэмпіён (6)**: 1981, 1984, 1985, 1986, 1988, 1989
**  Срэбраны прызёр (5): 1982, 1983, 1987, 1990, 1992
**  Бронзавы прызёр (1): 1991

* **Кубак СССР:**
**  **Уладальнік (3)**: 1980, 1981, 1982

### Міжнародныя 
* **Уладальнік Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў (3):** 1987, 1989, 1990
* Уладальнік Кубка уладальнікаў кубкаў (2): 1983, 1988
* Уладальнік Кубка выкліку (1): 2013

* **Балтыйская гандбольная ліга:**
**  **Чэмпіён (12)**: 1993, 1993/1994, 1994/1995, 1995/1996, 1996/1997, 1997/1998, 1998/1999, 1999/2000, 2000/2001, 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015
**  Срэбраны прызёр (2): 2004/2005, 2015/2016
**  Бронзавы прызёр (3): 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019

## Статыстыка выступленняў 
## Галоўныя трэнеры 
* Спартак Мірановіч (1976—2016)
* Ігар Папруга (2016—2023)
* Дзмітрый Нікуленкаў (з 2023)

## Вядомыя ігракі 
* Аляксандр Леанідавіч Маліноўскі
* Юрый Анатолевіч Шаўцоў
* Міхаіл Іванавіч Якімовіч

## Спасылкі 
* Сайт клуба


Катэгорыя:1976 год у Мінску
Густаўс Зэмгалс

**Гу́стаўс Зэ́мгалс** (, 1871—1939) — другі прэзідэнт Латвійскай Рэспублікі (1927—1930), палітычны дзеяч Латвіі.

Удзельнічаў у руска-японскай вайне, капітан імперскіх войск. Рэдактар газеты Jaunā Dienas Lapa. Сузаснавальнік Латвійскай дэмакратычнай партыі. Быў мэрам Рыгі. Адзіны з латвійскіх прэзідэнтаў, які быў на пасадзе толькі адзін тэрмін.

## Літаратура 
* *Andersons E.* Četri prezidenti. Gustavs Zemgals. Latvijas Vēsture. 1998.
* *Šilde Ā.* Latvijas vēsture 1914—1940. Valsts tapšana un suverēnā valsts. Stokholma: Daugava,
* *Šilde Ā.* Valstsvīri un demokrati. Biogrāfiskas studijas. Brooklyn: Grāmatu Draugs, 1985.
* *Trejs R.* Latvijas valsts un tās vīri. Latvijas Republikas valdības. Ministri savos darbos. 1918.-1940.
* *Zaļuma K.* Latvijas prezidenti: Bibliogrāfiskais rādītājs. Rīga: Latvijas Nacionālā bibliotēka, 1998.

## Спасылкі
Катэгорыя:Прэзідэнты Латвіі
Катэгорыя:Кіраўнікі Рыгі
Катэгорыя:Юрысты Латвіі
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Латвіі
Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны
Вайра Віке-Фрэйбэрга

**Вайра Віке-Фрэйбэрга** (; ) — латвійскі дзяржаўны дзеяч, Прэзідэнт Латвійскай Рэспублікі з 8 ліпеня 1999 года да 7 ліпеня 2007 года. Спецпасланнік Генеральнага сакратара ААН, віцэ-старшыня Групы экспертаў па доўгатэрміновай будучыні Еўрапейскага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзілася 1 снежня 1937 года ў Рызе (Латвія).

31 снежня 1944 года сям’я збегла ў Германію ад савецкіх войскаў. Пачатковую адукацыю атрымала ў латышскай школе ў лагеры бежанцаў у Любеку (Германія) і ў французскай жаночай гімназіі ў Касабланцы (Марока).

У 1953 годзе сям’я перасялілася ў Канаду, дзе Вайра працавала клеркам у банку і сартавальніцай лістоў.

У Канадзе вучылася ва ўніверсітэце Таронта і ўніверсітэце McGill, дзе ў 1965 годзе атрымала доктарскую ступень па псіхалогіі.

Між 1965 і 1998 гадамі выкладала псіхалогію ў Манрэальскім універсітэце. У гэты час актыўна ўдзельнічала ў жыцці латышскай грамады Канады, шмат яе даследаванняў былі прысвечаны традыцыйнаму латышскаму фальклору, дайнам.

Займала пасаду прэзідэнта Канадскага псіхалагічнага таварыства, Федэрацыі грамадскіх навук Канады і Аб’яднання па развіцці вывучэння краін Балтыі. Узначальвала Навуковы савет Канады, з’яўляецца членам Савета жанчын-лідараў свету. У 1999 годзе абрана ў члены Акадэміі навук Латвіі.

У 1998 годзе вярнулася ў Латвію, дзе ўзначаліла Інстытут Латвіі — арганізацыю, што займаецца прамоцыяй Латвіі за мяжой.

У 1999 годзе была абрана Презідэнтам Латвійскай Рэспублікі. Спачатку не вылучала сваёй кандыдатуры, але Сейм не здолеў абраць прэзідэнта з заяўленых кандыдатаў, таму Віке-Фрэйбэрга, як вельмі паважаная ў грамадстве дзяячка, не звязаная з пэўнай палітычнай сілай, стала кампрамісным кандыдатам.

Падчас двух прэзідэнцкіх тэрмінаў мела высокую папулярнасць, яе рэйтынг сягаў 70-85 %. Праводзіла актыўную знешнюю палітыку, запомнілася рэзкімі выказваннямі ў бок Расіі і актыўнымі дзеяннямі па далучэнні Латвіі да НАТА і Еўрапейскага Саюза (членства ў абедзвюх арганізацыях атрымана Латвіяй у 2004 годзе). Падтрымала амерыканскую кампанію ў Іраку ў 2003 годзе.

## Сям’я 
Муж — Імантс Фрэйбергс (1934—2026), прэзідэнт Латвійскай асацыяцыі інфармацыйных тэхналогій і тэлекамунікацый. Сужэнцы ажаніліся ў 1960 годзе. Старэйшы сын Карліс жыве ў Латвіі, дачка Індра працуе ў Лондане. Малодшы сын пары Іварс (нар. і пам. 1966) памёр праз два дні пасля нараджэння.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* В. Віке-Фрэйбэрга на афіцыйным сайце прэзідэнта Латвіі 

Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ Канады
Катэгорыя:Жанчыны-прэзідэнты
Катэгорыя:Прэзідэнты Латвіі
Катэгорыя:Палітыкі-эмігранты
Катэгорыя:Ганаровыя дактары Бакінскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ізабелы Каталічкі з ланцугом
Марці Ахцісаары

**Марці Ойва Калеві Ахцісаары** (; , Вііпуры, Фінляндыя — , Хельсінкі, Фінляндыя) — фінскі дзяржаўны дзеяч, дыпламат, Прэзідэнт Фінляндыі (1994—2000), супрацоўнік ААН. Першым фін, які атрымаў Нобелеўскую прэмію міру (2008).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 чэрвеня 1937 года ў Вііпуры (цяпер — Выбарг) ў сям’і фінскага афіцэра нарвежскага паходжання.

У ходзе савецка-фінскай вайны 1939—1940 гадоў яго сям’я пераехала ў Куапіа, а ў 1952 годзе — у Оўлу. Скончыў завочнае педагагічнае аддзяленне Оўльскага ўніверсітэта ў 1959 годзе.

У Оўлу ўступіў у YMCA і ў 1960 годзе з’ехаў у Карачы (Пакістан), узначаліўшы там школу фізічнага выхавання YMCA. У 1963 годзе вярнуўся ў Фінляндыю, у Хельсінкі, дзе паступіў у палітэхнікум і працаваў у арганізацыях, якія аказвалі дапамогу краінам, якія развіваюцца.

Прэзідэнт Фінляндыі ў 1994—2000 гадах.

У 2021 годзе стала вядома, што Ахцісаары адмовіўся ад любой грамадскай дзейнасці з-за хваробы Альцгеймера.

Памёр 16 кастрычніка 2023 года ў Хельсінкі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Службовыя асобы ААН
Катэгорыя:Прэзідэнты Фінляндыі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Паслы Фінляндыі ў Танзаніі
Катэгорыя:Паслы Фінляндыі ў Замбіі
Катэгорыя:Паслы Фінляндыі ў Самалі
Катэгорыя:Паслы Фінляндыі ў Мазамбіку
Катэгорыя:Ганаровыя дактары МДІМА
Ігар Зіноўевіч Паўлюк

**Ігар Зіноўевіч Паўлюк** (; 1 студзеня 1967, Украіна) — украінскі паэт, пісьменнік, журналіст і навуковец, доктар сацыяльных камунікацый, лаўрэат нацыянальных і міжнародных літаратурных прэмій.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Валынскай вобласці. Пасля страты маці выхоўваўся дзядулем і бабуляй. Наведваў Санкт-Пецярбургскі ваенна-інжынерны інстытут, аднак кінуў вучобу і прысвяціў сябе літаратуры. Працаваў на будоўлі дарог у тайзе каля Чыты, працягваў пісаць вершы.

У 1987 годзе паступіў на факультэт журналістыкі Львоўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Івана Франка; скончыў у 1992 г. Пазней працаваў у рэлігійнай прэсе і на радыё. З 2003 г. жыве ў Кіеве.

Удзельнік міжнародных літаратурных фестываляў: Эстонія, Грузія, Расія, Беларусь, Польшча, Турцыя, Ірландыя, ЗША.

## Творы 
### Вершы 
* *Азёры юнацтва* (1990)
* *Нетутэйшы вецер* (1993)
* *Голас дзённага Месяца* (1994)
* *Шкляная карчма* (1995)
* *Алергія на вечнасць* (1999)
* *Стыхія* (2002)
* *Бунт* (2006)
* *Стратасфера* (2010)
* *Палёт над Чорным морам* (2019)
* *Arthania* (2020)

### Проза 
* *Біяграфія дрэва племя паэтаў* (2003)
* *Забаронены цвіт* (2007)

### Манаграфіі 
* *Мастак — Улада — Прэса* (1997)
* *Дыягностыка і прагностыка хлусні* (2003)
* *Пісьменнікі ў прэсе* (2010)

### Кніжка для дзяцей 
* *Лятаючы казан* (2003)

## Прэміі 
* Англійская ПЭН-клуб (2013)
* Швейцарская літаратурная прэмія (2021)

## Спасылкі 
* Вершы, пераклад Ліліі Чарненка-Бандарэвыч
* Вершы, аўтабіяграфія, інтэрв’ю, артыкулы, пераклады, кнігі
* Amazon.co.uk
* Раннія вершы і паэмы
* Аўтабіяграфія, вершы і проза 
* Песні на словы Ігара Паўлюка
* Выкананне вершаў аўтарам

Катэгорыя:Пісьменнікі Украіны
Катэгорыя:Паэты Украіны
Катэгорыя:Перакладчыкі Украіны
Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на ўкраінскую мову
Урха Кеканен

**Урха Калева Кеканен** (, 3 верасня 1900; Піэлавесі — 31 жніўня 1986, Хельсінкі) — вядомы фінскі палітык, восьмы прэзідэнт Фінляндыі.

## Кар’ерны рост 
* Член парламента з 1934 ад партыі Сялянскі саюз.
* У 1936—1937 міністр юстыцыі,
* у 1937—1939 міністр унутраных спраў,
* у 1940—1943 старшыня Камітэта па справах перасяленцаў.
* У 1944—1946 міністр юстыцыі.
* У 1946—1947 віцэ-старшыня, а ў 1948—1950 старшыня парламента.
* У 1950—1956 (з перапынкам) прэм'ер-міністр, адначасова ў 1950—1951 міністр унутраных спраў, у 1952—1953.
* З 1954 міністр замежных спраў.

Катэгорыя:Прэзідэнты Фінляндыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Фінляндыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Фінляндыі
Катэгорыя:Міністры юстыцыі Фінляндыі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Фінляндыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Крыжа Свабоды
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Дружбы народаў
Катэгорыя:Спікеры Эдускунты
Катэгорыя:Старшыні Алімпійскага камітэта Фінляндыі
Катэгорыя:Юрысты Фінляндыі
Раландас Паксас

**Раландас Паксас** (; ) — літоўскі палітычны дзеяч, прэзідэнт Літоўскай Рэспублікі з 26 лютага 2003 да 6 красавіка 2004 года; першы кіраўнік еўрапейскай дзяржавы, якога знялі з пасады ў выніку імпічменту; лётчык-спартсмен.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Віленскім інжынерна-будаўнічым інстытуце (інжынер прамысловага і грамадзянскага будаўніцтва; 1974—1979), пазней скончыў Ленінградскую акадэмію грамадзянскай авіяцыі (інжынер-пілот; 1984). У 1985—1992 — кіраўнік аэраклуба С. Даруса і С. Гірэнаса (Вільня). Член зборных вышэйшага пілатажу СССР і Літвы. Прэзідэнт акцыянернай будаўнічай кампаніі «Restako» (1992—1997).

Катэгорыя:Прэзідэнты Літвы
Катэгорыя:Мэры Вільні
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Літвы
Катэгорыя:Прадпрымальнікі Літвы
Катэгорыя:Лётчыкі Літвы
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Катэгорыя:Дэпутаты Еўрапарламента ад Літвы
Маўна Койвіста

**Маўна Хенрык Койвіста** (; 25 лістапада 1923, Турку — 12 мая 2017) — фінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, доктар філасофскіх навук з 1956 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў ГТурку ў 1923 годзе ў сям’і марака. Падчас зімовай вайны (1939—1940) працаваў у пажарнай ахове, падчас вайны-працягу (1941—1944) служыў у войску пад кіраўніцтвам Лаўры Церні. Па званні Маўна Койвіста малодшы сяржант.

У 1947 годзе Койвіста ўступіў у СДПФ. У 1966—1967 і 1972 гг. ён зрабіўся міністрам фінансаў. У 1968—1970 і 1979—1981 гг. быў прэм’ер-міністрам Фінляндыі.

У 1982 годзе, пасля адстаўкі Урха Кеканена, зрабіўся прэзідэнтам Фінляндыі. За 12 гадоў кіравання Койвіста Фінляндыя перажыла эканамічны спад, аднак яму ўдалося вывесці краіну з гэтага крызісу.

## Беларускія пераклады 
* У школе і на вайне / Маўна Койвіста. — Мн. : Энцыклапедыкс, 2003. — 211 с.

Катэгорыя:Дактары філасофскіх навук
Катэгорыя:Міністры фінансаў Фінляндыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Фінляндыі
Катэгорыя:Прэзідэнты Фінляндыі
Катэгорыя:Сацыял-дэмакраты Фінляндыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Крыжа зямлі Марыі 1 класа
Кім Дэ Джун

**Кім Дэ Джун** (; , Карэя, Японія — , , Паўднёвая Карэя) — прэзідэнт Паўднёвай Карэі (18 снежня 1997 — 25 люты 2003), лідар партыі «Нацыянальны кангрэс новай палітыкі». Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру, лаўрэат прэміі памяці прафесара Торалфа Рафто (2000), лічыўся ключавой фігурай у справе дэмакратызацыі Паўднёвай Карэі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Макпхо ў фермерскай сям’і. У 1953 годзе скончыў універсітэт Кангук, у 1967 годзе — магістратуру па спецыяльнасці менеджмент пры ўніверсітэце Кёнхі ў Сеуле.

Член Новай дэмакратычнай партыі, кандыдат ад яе на прэзідэнцкіх выбарах 1971. Выступаў супраць аўтарытарнага рэжыму прэзідэнта Пак Чжон Хі, неаднаразова быў арыштаваны. Пасля забойства апошняга як адзін з лідараў апазіцыі асуджаны на пакаранне смерцю (заменена на пажыццёвае зняволенне). Вызвалены ў 1982, выехаў у ЗША. У 1985 вярнуўся на радзіму, разам з Кім Ен Самам (да 1987) узначальваў рух за дэмакратызацыю краіны. У 1991—92 лідар Дэмакратычнай партыі. 3 1998 прэзідэнт Рэспублікі Карэя.

Па веравызнанні католік.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:прэзідэнты Паўднёвай Карэі
Но Му Хён

**Но Му Хён** (노무현, 盧武鉉, , Кімхэ, Паўднёвая Карэя — , Кімхэ, Паўднёвая Карэя) — прэзідэнт Рэспублікі Карэя з 25 лютага 2003 года да 11 сакавіка 2004 года, з 15 мая 2004 да 25 лютага 2008 года.

12 сакавіка 2004 года парламент краіны аб’явіў яму імпічмент, аднак 14 мая 2004 канстытуцыйны суд адмяніў гэтае рашэнне.

23 мая 2009 года Но Му Хён, у сувязі з абвінавачваннем у атрыманні хабару, скончыў жыццё самагубствам.

Катэгорыя:Прэзідэнты Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Міністры Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Палітыкі-самазабойцы
Катэгорыя:Самазабойцы, якія кінуліся з вышыні
Кейт Бланшэт

**Кэтрын Эліз «Кейт» Бланшэт** (; ) — аўстралійская кіна- і тэатральная актрыса. Найбольшую вядомасць атрымала дзякуючы ўдзелу ў фільмах «Лізавета» (1998, прэміі BAFTA і «Залаты глобус» за найлепшую жаночую ролю), «Авіятар» (2004, прэміі «Оскар» і BAFTA за найлепшую жаночую ролю другога плана), кiнатрылогii «Уладар пярсцёнкаў» (2001, 2002, 2003).

## Узнагароды 
* 2005 — Прэмія «Оскар» — найлепшая актрыса другога плана, за фільм «Авіятар»
* 2005 — Прэмія BAFTA — найлепшая актрыса другога плана, за фільм «Авіятар»
* 2005 — Прэмія Гільдыі кінаакцёраў — найлепшая актрыса другога плана, за фільм «Авіятар»
* 1998 — Прэмія BAFTA — найлепшая актрыса, за фільм «Лізавета»
* 1998 — Прэмія «Залаты глобус» — найлепшая актрыса драмы, за фільм «Лізавета»

## Намінацыі 
* 2007 — Прэмія «Залаты глобус» — найлепшая актрыса другога плана, за фільм «Нататкі пра скандал»
* 2007 — Прэмія Гільдыі кінаакцёраў — найлепшая актрыса другога плана, за фільм «Нататкі пра скандал»
* 2005 — Прэмія «Залаты глобус» — найлепшая актрыса другога плана, за фільм «Авіятар»
* 2004 — Прэмія «Залаты глобус» — найлепшая актрыса драмы, за фільм «Паляванне на Вераніку»
* 2001 — Прэмія «Залаты глобус» — найлепшая актрыса мюзікла або камедыі, за фільм «Бандыты»
* 1999 — Прэмія BAFTA — найлепшая актрыса другога плана, за фільм «Таленавіты містар Рыплi»
* 1998 — Прэмія «Оскар» — найлепшая актрыса, за фільм «Лізавета»
* 2008 — Прэмія «Оскар» — найлепшая актрыса другога плана, за фільм «Мяне тут няма»

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Cateblanchett.net  
* Cate Blanchett — Biography 
* Фан-сайт Кейт Бланшэт 
* Біяграфія актрысы на The biography channel  

Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Аперанд

**Апера́нд** (англ. operаnd) у мовах праграмавання  — аргумент аперацыі, або даныя, якія апрацоўваюцца камандай; граматычная канструкцыя, якая пазначае выраз, які задае значэнне аргумента аперацыі; часам аперандам называюць месца, пазіцыю ў тэксце, дзе павінен стаяць аргумент аперацыі. Адсюль паняцце меснасці, або арнасці, аперацыі, гэта значыць ліку аргументаў аперацыі.

Катэгорыя:Канцэпцыі моў праграмавання
Катэгорыя:Машынны код
Стасіс Гірэнас

**Стасіс Гірэнас** (літ. Stasys Girėnas, сапраўднае імя Stasys Girskis; 4 кастрычніка 1893, Вітагала, Расіенскі павет, цяпер Шылэльскі раён - 17 ліпеня 1933) — літоўскі лётчык; разам са Сцяпонасам Дарусам паспрабавалі здзейсніць трансатлантычны палёт і загінулі.

## Біяграфія 
Быў самым малодшым дзіцем з шаснаццаці дзяцей сялянскай сям'і. У 1910 эміграваў у ЗША і пасяліўся ў Чыкага. Падчас Першай сусветнай вайны ў 1917-1919 служыў у амерыканскай ваеннай авіяцыі і скончыў вучэльню авіямеханікаў. Пасля дэмабілізацыі скончыў курсы пілотаў. Набыў самалёт, перавозіў пасажыраў, займаўся навучаннем пілатажу. З 1931 працаваў у транспартнай авіяцыі. Прозвішча змяніў па радзе Сцяпанаса Даруса перад палётам у Літву.
Манагуа

**Манагуа** () — сталіца і найбуйнейшы горад Нікарагуа; з’яўляецца таксама адміністрацыйным цэнтрам аднайменнага дэпартамента краіны. Насельніцтва — 1.817.000 чал. (2004).

## Геаграфія 
Горад знаходзіцца на захадзе краіны, на паўднёвым беразе возера Манагуа.

## Гісторыя 
Манагуа быў заснаваны іспанцамі на месцы індзейскага паселішча, вядомага з XVI стагоддзя. У 1855 годзе горад стаў сталіцай краіны. На працягу сваёй гісторыі горад неаднаразова пакутаваў ад стыхійных бедстваў: ў 1876 годзе здарылася наймоцная паводка; ў 1885, 1931 і 1972 гадах. адбываліся разбуральныя землятрусы, у 1936 годзе выбухнуў моцны пажар.

У 1979 годзе ў горадзе ішла жорсткая гарадская вайна (герылья) паміж атрадамі Сандынісцкага фронта нацыянальнага вызвалення (СФНВ) і войскамі дыктатара А. Самосы. 4 чэрвеня 1979 года ў Манагуа пачалася агульнанацыянальная забастоўка, а 9 чэрвеня — узброенае паўстанне. На 19-ы дзень паўстання часткі СФНВ і паўстанцы (усяго 6 тыс. чал.) пачалі адыход са сталіцы. З імі сышлі і бежанцы. 14 ліпеня калоны СФНВ зноў перайшлі ў наступ на Манагуа. У горадзе разгарнулася будаўніцтва барыкад. 17 ліпеня Прэзідэнт А. Самоса адрокся ад пасады перад нікарагуанскім кангрэсам і вылецеў у ЗША. 19 ліпеня 1979 года атрады СФНВ урачыста ўвайшлі ў сталіцу краіны.

1 ліпеня 2009 года мэр горада Алексіс Аргуэё быў знойдзены мёртвым у сваёй рэзідэнцыі (Аргуэё, былы баксёр (трохразовы чэмпіён свету па боксе) быў абраны мэрам у лістападзе 2008 года). 8 ліпеня 2009 года прысягу ўступлення на пасаду мэра прыняла Дэйзі Торэс.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Нікарагуа
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1819 годзе
Манагуа (возера)

**Манагуа** ( альбо *Lago Xolotlán*) — буйное прэснаводнае возера тэктанічнага паходжання ў дзяржаве Нікарагуа. Прыблізныя памеры возера: 60 км у даўжыню і 32 км у шырыню. Як і ў выпадку з возерам Нікарагуа, яго назва была прыдумана іспанскімі канкістадорамі, якія злучылі слова «Mangue» (іх назва плямёнаў групы манкеме) і agua («вада»). Горад Манагуа, сталіца Нікарагуа, знаходзіцца на паўднёва-заходнім беразе возера.

Возера моцна забруджана, часткова з-за скідаў ртуці кампаніяй Kodak ў 1950-х. Нягледзячы на забруджванне, частка насельніцтва Манагуа пражывае на берагах возера і ўжывае азёрную рыбу ў ежу.

Узровень возера падняўся на 3 метра за пяць дзён падчас урагану Мітч у 1998, які разбурыў мноства дамоў на беразе возера.

Злучана праз раку Ціпітапа з возерам Нікарагуа, з-за моцнага забруджвання акулы не заходзяць з возера Нікарагуа ў возера Манагуа.

Катэгорыя:Азёры Нікарагуа
Маслакоўскі сельсавет

**Маслако́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Горацкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Маслакі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Копыскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Копыскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Горацкага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. У 2009 годзе скасавана вёска Анікавічы.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1042 чалавекі, з іх 93,9 % — беларусы, 4,1 % — рускія, 0,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 745 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Копыскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Лаура Чынчылья

**Лаура Чынчылья Міранда** (; нар. 28 мая 1958) — прэзідэнт Коста-Рыкі (2010—2014), першая ў гісторыі Коста-Рыкі жанчына-прэзідэнт, і пятая ў Лацінскай Амерыцы.

## Прэзідэнцтва 
Лаура Чынчылья перамагла на выбарах прэзідэнта, якія адбыліся 7 лютага 2010 года. Чынчылья стала кандыдатам ад кіруючай Нацыянальнай Ліберальнай партыі Коста-Рыкі. Пры папярэдняй адміністрацыі Оскара Арыяса Санчэса Чынчылья займала пасады аднаго з двух віцэ-прэзідэнтаў, а таксама была міністрам юстыцыі. Адной з першых ініцыятыў Чынчыльі на пасадзе прэзідэнта была прапанова аб увядзенні для жанчын трох выходных дзён на тыдзень, замест двух. Чынчылья афіцыйна ўступіла ў пасаду 8 мая.

Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты
Катэгорыя:Міністры юстыцыі
Катэгорыя:Прэзідэнты Коста-Рыкі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Жанчыны-прэзідэнты
Яніс Чакстэ

{{Дзяржаўны дзеяч
|імя      = Яніс Чакстэ
|арыгінал імя = 
|парадак          = 1
|выява          = Janis Cakste.jpg
|апісанне выявы          =
|пасада            = Прэзідэнт Латвіі
|сцяг = Flag of the President of Latvia.svg
|перыядпачатак     = 14 лістапада 1922
|перыядканец      = 14 сакавіка 1927
|папярэднік   = пасада заснавана
|пераемнік         = Густаус Зэмгалс
|адукацыя      =  
|прафесія        = Юрыст
|пасада_2 = Старшыня Народнага Савета Латвіі
|пасада_3 = Старшыня Устаноўчага сходу Латвіі
|парадак_2 = 1
|парадак_3 = 1
|сцяг_2 =
|сцяг_3 = Coat of Arms of Latvia.svg
|сцяг2_3 =
|перыядпачатак_2 = 17 лістапада 1918
|перыядканец_2 = 1 мая 1920
|перыядпачатак_3 = 1 мая 1920
|перыядканец_3 = 7 лістапада 1922
|папярэднік_2 = пасада заснавана
|пераемнік_2 = пасада скасавана
|папярэднік_3 = пасада заснавана
|пераемнік_3 = пасада скасавана
|партыя           = Сялянскі Саюз Латвіі, Партыя Дэмакратычнага Цэнтра
                   
|дата нараджэння    = 
|месца нараджэння   = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|у шлюбе =
|дзеці =
|пахаваны = 
|веравызнанне =
|бацька =
|маці =
|узнагароды =
{

-
 
}
}}
**Яніс Чакстэ** (;  — ) — першы прэзідэнт Латвійскай Рэспублікі.

## Палітычная дзейнасць 
У студзені 1919 года на чале латвійскай дэлегацыі наведвае Лондан і парыжскую мірную канферэнцыю. 1 мая 1920 года адкрывае першае пасяджэнне Канстытуцыйнага сходу. Прымае ўдзел у выбарах яго старшыні. Атрымлівае 83 галасы, тады як Яніс Райніс — толькі 48.

14 лістапада 1922 г. Сейм абірае Чакстэ першым прэзідэнтам Латвіі (92 дэпутата — «за», 6 устрымаліся) як адзінага кандыдата. 6 лістапада 1925 г. ён абіраецца паўторна. За час прэзідэнцтва абвясціў 402 законы. Ліберальным быў закон аб адукацыі, які абавязваў дзяржаву і самакіраванне ствараць столькі школ нацменшасцей, колькі неабходна. Памілаваў 549 чалавек. З 14 лістапада 1919 года — дацэнт Латвійскага ўніверсітэта, 28 верасня 1924 года атрымаў ступень Dr. iur. honoris causa. З 1921 года чытаў лекцыі і на афіцэрскіх курсах.

14 сакавіка 1927 г. памёр. Пахаваны на Лясным могілках у Рызе.

У 2003 годзе ў Елгаве ўсталяваны помнік, а ў сталіцы імем Чакстэ названая вуліца.

Катэгорыя:Дэпутаты Першага Сойма Латвіі
Катэгорыя:Прэзідэнты Латвіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Латвійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Правазнаўцы Латвіі
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі I склікання
Катэгорыя:Кадэты
Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта МДУ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Латвіі
Карл фон Асецкі

thumb|Карл фон Асецкі
**Карл фон Асецкі** (; , Гамбург — , Берлін) — нямецкі публіцыст, сатырык; радыкальны пацыфіст і антыфашыст. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру 1935 года.

## Біяграфічныя звесткі 
Удзельнік Першай сусветнай вайны, ініцыятар пацыфісцкага руху. 3 1919 года сакратар берлінскага «Нямецкага таварыства міру», супрацоўнік левай прэсы. 3 1927 года галоўны рэдактар часопіса «*Die Weltbühne*» («Сусветная трыбуна»). У вострых сатырычных артыкулах і надзённых памфлетах выкрываў палітыку веймарскага ўрада, нямецкі мілітарызм і фашызм, за што не раз прыцягнуты да судовай адказнасці. Яго стылю ўласціва з’едлівая іронія. У 1933 годзе кінуты ў канцэнтрацыйны лагер, творы яго забаронены, кнігі спалены. Памёр у турэмнай бальніцы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Публіцысты Германіі
Катэгорыя:Сатырыкі
Катэгорыя:Антыфашысты
Катэгорыя:Пацыфісты
Генры Кісінджэр

**Генры Альфрэд Кісінджэр** (), па нараджэнні **Хайнц Альфрэд Кісінгер** (; ) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч, дыпламат і эксперт у галіне міжнародных адносін. Дзяржаўны сакратар ЗША (1973—1977). Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1973).

Будучы прыхільнікам «рэальнай палітыкі», Кісінджэр гуляў дамінуючую ролю ў знешняй палітыцы ЗША ў 1969—1977 гадах. Ён быў ініцыятарам і выканаўцам палітыкі разрадкі ў адносінах ЗША і Савецкага Саюза, арганізаваў пачатак адносін ЗША з КНР, а таксама заключыў Парыжскае мірнае пагадненне, якое павінна было завяршыць вайну ў В’етнаме.

У 2002 годзе Генры Кісінджэр займаў першае месца ў спісе 100 вядучых інтэлектуалаў свету.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржаўныя сакратары ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Катэгорыя:Постаці Халоднай вайны
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Постаці В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Лаўрэаты міжнароднай прэміі імя Карла Вялікага
Катэгорыя:Стагадовыя доўгажыхары
Фрэдэрык Пасі

**Фрэдэрык Пасі** (;  — ) — французскі палітычны дзеяч, міратворац і эканаміст. Заснавальнік і першы кіраўнік «Міжнароднай Лігі свету» (1868). Актыўны ўдзельнік стварэння Міжнароднага міжпарламенцкага саюза (1889). У 1901 сумесна з А. Ж. Дзюнанам стаў першым лаўрэатам Нобелеўскай прэміі міру.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Палітыкі Францыі
Вангары Маатаі

**Вангары Маатаі** (; ) — кенійская грамадская дзеячка, лаўрэатка Нобелеўскай прэміі міру за 2004 год.

## Біяграфія 
Яна актыўна змагалася за ўсталяванне дэмакратыі ў Кеніі, сумяшчаючы працу ў экалагічнай галіне з палітыкай. Дзякуючы яе дзейнасці ўдалося прыпыніць ператварэнне афрыканскіх лясоў у пустыню. Удзельнікамі руху Зялёны пояс за 25 гадоў свайго існавання было пасаджана больш 20 мільёнаў дрэў на ўсім афрыканскім кантыненце.

14 снежня 2009 Генеральны сакратар ААН Пан Гі Мун прызначыў Вангары Маатаі пасланцом свету ААН. Ёй даручана займацца пытаннямі змены клімату.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Постаці Кеніі
Анвар Садат

**Махамед Анвар ас-Садат** (25 снежня 1918 — 6 кастрычніка 1981) — трэці прэзідэнт Егіпта, маршал (мушыр). Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1978 разам з Менахемам Бегіным).

## Прэзідэнцтва 
Амаль адразу ж пасля прыходу да ўлады Садат пачаў адыходзіць ад ранейшай палітыкі Абдэля Насера, поўнай арабскага нацыяналізму і арабскага сацыялізму. Пасля таго, як паслядоўнікі ідэй Абдэль Насера паспрабавалі стварыць апазіцыю новага рэжыму, у маі 1971 многія асобы з атачэння былога прэзідэнта былі арыштаваныя. Садат адмовіўся ад панарабских дамаганняў Насера; у 1971 годзе дзяржава была пераназвана з Аб’яднанай Арабскай рэспублікі ў Арабскую рэспубліку Егіпет (АРЕ).

Катэгорыя:Прэзідэнты Егіпта
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Егіпта
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Егіпта
Катэгорыя:Фельдмаршалы і маршалы
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа ордэна «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай»
Катэгорыя:Постаці араба-ізраільскага канфлікту
Катэгорыя:Забітыя прэзідэнты
Катэгорыя:Свабодныя афіцэры, Егіпет
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Сцяпонас Дарус

{{Ваенны дзеяч
 |імя     = Сцяпонас Дарус
 |арыгінал імя = Steponas Darius Stephen Darius
 |дата нараджэння  = 9.01.1896
 |дата смерці    = 17.07.1933
 |месца нараджэння = 
 |месца смерці   = 
 |выява = Steponas Darius.jpg
 |шырыня = 300px
 |апісанне выявы        = 
 |мянушка       = 
 |псеўданім      =
 |прыналежнасць =  
 |гады службы    =  1917—1919  1920—1928
 |званне         = Капітан
 |род войскаў      = Артылерыя Ваенна-паветраныя сілы
 |камандаваў     = 
 |частка          = ВПС Літвы
 |бітвы       = Першая сусветная вайна Вайна за незалежнасць Літвы Клайпедскае паўстанне 1923 года
 |узнагароды        = { style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
   
}
 |сувязі          = 
 |у адстаўцы     = лётчык грамадзянскай авіяцыі
}}
**Сцяпонас Дарус** (, сапраўднае імя ; , хутар Рубішкес, Ковенская губерня — ) — літоўскі лётчык; разам са Стасісам Гірэнасам паспрабавалі здзейсніць трансатлантычны палёт і загінулі.

## Біяграфія 
У 1907 эміграваў з бацькамі ў ЗША, дзе ў 1917 спрасціў сваё прозвішча. Падчас Першай сусветнай вайны служыў добраахвотнікам у амерыканскай арміі. За службу ў амерыканскім корпусе ў Францыі узнагароджаны медалём Пурпуравае Сэрца. У 1920 вярнуўся ў Літву і ўступіў у літоўскае войска. Скончыў ваеннае вучылішча (1921), затым курсы лётчыкаў (1923). У 1927 ізноў выехаў у ЗША, дзе працаваў у грамадзянскай авіяцыі.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лётчыкі Літвы
Катэгорыя:Лётчыкі ЗША
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (ЗША)
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах у Германіі
Катэгорыя:Футбалісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Футбалісты Літвы
Катэгорыя:Футбольныя брамнікі
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года
Катэгорыя:Ігракі зборнай Літвы па футболе
Катэгорыя:Пахаваныя на Вайсковых могілках (Каўнас)
Оскар Арыяс Санчэс

**Оскар Рафаэль дэ Хесус Арыяс Санчэс** (; ) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Коста-Рыкі, прэзідэнт Коста-Рыкі ў 1986—1990 і 2006—2010 і першы у гісторыі гэтай краіны нобелеўскі лаўрэат, які заняў пасаду Прэзідэнта пасля атрымання ўзнагароды. У 1987 годзе ён атрымаў Нобелеўскую прэмію міру за свае намаганні ў прадухіленні некалькіх грамадзянскіх войнаў, што бушавалі тады ў шэрагу краін Лацінскай Амерыкі.

## Дачыненні з Беларуссю 
19 жніўня 2025 года падпісаў зварот дваццаці двух нобелеўскіх лаўрэатаў да прэзідэнта ЗША Дональда Трампа з просьбай дамагчыся вызвалення каля 1300 беларускіх палітвязняў.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Прэзідэнты Коста-Рыкі
Ральф Банч

**Ральф Джонсан Банч** (, 7 жніўня 1904 — 9 снежня 1971) — амерыканскі дыпламат і праваабаронца, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру за 1950 г.

## Кар’ера 
З 1928 па 1950 г. Банч узначальваў факультэт паліталогіі універсітэта Говарда. З’яўляўся членам Амерыканскай федэрацыі настаўнікаў. У 1936 годзе ён стаў адным з судырэктараў Інстытута расавых адносін пры Свартморскім каледжы. Тады ж ён апублікаваў працу «Сусветны агляд рас» (), а ў 1944 годзе сумесна з шведскім сацыёлагам Гунарам Мюрдалем выпусціў кнігу «Амерыканская дылема» (). Банч быў сябрам так званага «чорнага кабінета» пры адміністрацыі Рузвельта, які займаўся пытаннямі расавых меншасцей. Ён заўзята выступаў супраць расавых забабонаў і заяўляў аб несумяшчальнасці расавай сегрэгацыі і дэмакратыі.

Падчас Другой сусветнай вайны Банч працаваў ва Упраўленні стратэгічных службаў у якасці аналітыка па каланіяльным пытаннях. У 1943 годзе ён перайшоў на працу ў Дзяржаўны дэпартамент. У 1946 годзе, пры садзейнічанні Генеральнага сакратара ААН Тругве Лі, ён узначаліў Савет па апецы ААН, які займаўся назіраннем за кіраваннем падапечнымі тэрыторыямі.

У перыяд з 1948 па 1949 год Банч адыграў вырашальную ролю ў урэгуляванні Араба-ізраільскага канфлікту. Першапачаткова ён з’яўляўся памочнікам Фольк Бернадота, які выконваў ролю пасярэдніка ААН на Блізкім Усходзе. Але пасля забойства Бернадота ў верасні 1948 года, вядзенне перагавораў было даручана Банчу. Яму ўдалося дамагчыся спынення агню, а пасля — і падпісання мірнага пагаднення. За ўрэгуляванне канфлікту ў 1950 годзе ён быў удастоены Нобелеўскай прэміі міру, стаўшы яе першым цемнаскурым лаўрэатам.

Працягнуўшы працу ў ААН, у 1954 годзе ён стаў намеснікам сакратара па асаблівых палітычных даручэннях, а з 1967 года па 1971 год займаў пасаду намесніка Генеральнага сакратара. Ён быў прадстаўніком ААН у такіх гарачых кропках як Конга, Емен, Кашмір і Кіпр.

У 1963 годзе таксама быў узнагароджаны Медалём Свабоды.

Узначальваў марш за грамадзянскія правы ў 1965 годзе, арганізаваны М. Л. Кінгам.

## Памяць 
У гонар Ральфа Банча названы парк у Нью-Ёрку насупраць Штаб-кватэры ААН 

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 480 с. іл.

## Спасылкі 
* Ральф Банч — біяграфія 
* Біяграфія на Nobelprize.org 
* Dr. Martin Luther King Jr. and Dr. Ralph J. Bunche: Nobel Peace Prize Winners Whose Paths Converge  

Катэгорыя:Узнагароджаныя Прэзідэнцкім медалём Свабоды
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Уладзімір Шпідла

**Уладзімір Шпідла** (; нар. , Прага, Чэхаславакія) — чэшскі палітык, прэм'ер-міністр Чэхіі з 12 ліпеня 2002 да 19 ліпеня 2004 года, у 2004—2010 — Еўрапейскі камісар па працаўладкаванні, сацыяльных пытаннях і роўным магчымасцям.

Нарадзіўся ў Празе, у 1976 годзе скончыў філасофскі факультэт Карлавага ўніверсітэта, дзе вывучаў гісторыю.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Чэхіі
Катэгорыя:Члены Чэшскай сацыял-дэмакратычнай партыі
Катэгорыя:Еўрапейскія камісары
Катэгорыя:Прэзідэнты Чэхіі
Ян Фішэр

**Ян Фішэр** (чэш. Jan Fischer, нар. , Прага) — чэшскі дзяржаўны дзеяч, прэм'ер-міністр (да 2010).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і вучонага. Скончыў Эканамічны ўніверсітэт у Празе. Спецыяліст у галіне эканамічнай статыстыкі. Доўгі час працаваў у статыстычным агенцтве Чэхаславакіі. Пасля 1990 года працягнуў кар'еру ў Чэшскім статыстычным агенцтве, узначальваў яго ў 2003—2009. Таксама займаўся праблемамі арганізацыі падліку галасоў на выбарах. Супрацоўнічаў з Еўрастат. Член КПЧ ў 1980—1989. Цяпер беспартыйны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Чэхіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Чэхіі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Міністры фінансаў Чэхіі
Франсуа Мітэран

**Франсуа Марыс Адрыян Мары Мітэран** (; 26 кастрычніка 1916 — ) — французскі палітычны дзеяч, адзін з лідараў сацыялістычнага руху, прэзідэнт Францыі з 1981 па 1995 г. Яго чатырнаццацігадовага прэзідэнцтва (два тэрміны па 7 гадоў) — самае працяглае ў гісторыі Францыі. Як былы першы сакратар Сацыялістычнай партыі, ён быў першым левым палітыкам, які заняў пасаду прэзідэнта ў час Пятай рэспублікі.

Дзякуючы ўплыву сям’і, Мітэран пачаў сваё палітычнае жыццё, грунтуючыся на правым каталіцкім нацыяналізме. Служыў пры рэжыме Вішы ў яго першыя гады існавання. Пасля далучыўся да Супраціву, перайшоў у левы спектр і некалькі разоў займаў пасаду міністра за часам чацвёртай рэспублікі. Мітэран выступаў супраць усталявання Шарлем дэ Голем Пятай рэспублікі. Не зважаючы на тое, што часам быў палітычна ізаляванай асобай, ён пераўзыходзіў канкурэнтаў і быў лідарам левых на прэзідэнцкіх выбарах 1965 і 1974 гадоў, перш чым быў абраны прэзідэнтам краіны на выбарах 1981 года. У 1988 годзе Мітэран быў пераабраны і заставаўся на пасадзе да 1995 года.

Мітэран запрасіў Камуністычную партыю ў свой першы ўрад, што на той час лічылася спрэчным рашэннем. Тым не менш, камуністы былі ўключаны ў якасці малодшых партнёраў і замест таго, каб скарыстацца перавагамі, пабачылі, што іхняя падтрымка паменшылася, і ў рэшце рэшт пакінулі кабінет у 1984 годзе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Інстытута палітычных даследаванняў
Катэгорыя:Прэзідэнты Францыі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Францыі
Катэгорыя:Члены французскай Сацыялістычнай партыі (1969)
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Франкфурта-на-Майне
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Францыі (1965)
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Францыі (1974)
Катэгорыя:Памерлі ад раку прадсталёвай залозы
Катэгорыя:Лаўрэаты міжнароднай прэміі імя Карла Вялікага
Катэгорыя:Пятая французская рэспубліка
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Францыі (1981)
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Францыі (1988)
Жорж Пампіду

**Жорж Жан Раймон Пампіду** (, , Манбудзіф, дэпартамент Канталь, Авернь — , ) — французскі дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр (1962—1968) і прэзідэнт (1969—1974) Пятай рэспублікі, лідар правых (галістаў). Яго прэм’ерства і прэзідэнцтва адзначылася эканамічным уздымам і тэхнічнай мадэрнізацыяй Францыі, а таксама далейшым развіццём еўрапейскіх структур. Літаратуразнаўца, выкладчык славеснасці і знаток мастацтва, Пампіду быў заснавальнікам парыжскага музея сучаснага мастацтва — Цэнтра Пампіду, а таксама складальнікам анталогіі французскай паэзіі.

Катэгорыя:Прэзідэнты Францыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Францыі (1969)
Іцхак Рабін

**Іцхак Рабін** (,  — , ) — ізраільскі палітычны і ваенны дзеяч. Шосты і адзінаццаты прэм'ер-міністр Ізраіля. Генерал. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1994, разам з Шымонам Перэсам і Ясірам Арафатам).

## Біяграфія 
Скончыў штабны каледж у Вялікабрытаніі (1953). 3 1943 член Пальмаха — ударных атрадаў яўрэскіх сіл самаабароны ў Палесціне. У час араба-ізраільскай вайны 1948-49 камандзір брыгады. У 1956-59 камандуючы Паўночнай ваеннай акругай, потым на штабных пасадах, у 1964—68 начальнік Генеральнага штаба ўзброеных сіл Ізраіля. 3 1968 пасол Ізраіля ў ЗША. 3 1974 дэпутат ізраільскага парламента (кнесета). У 1974-77 старшыня Палітычнага камітэта Рабочай партыі Ізраіля, адначасова прэм'ер-міністр Ізраіля. У 1984-90 міністр абароны Ізраіля. 3 лютага 1992 старшыня Партыі працы, з чэрвеня 1992 прэм'ер-міністр Ізраіля. Удзельнічаў у перагаворах з палесцінцамі, прызнаў Арганізацыю вызвалення Палесціны, падпісаў мірныя дамоўленасці з ёю ў Осла (1993) і Вашынггоне (1994). Забіты яўрэйскім фанатыкам, праціўнікам мірных перагавораў з арабамі.

Катэгорыя:Палітыкі Ізраіля
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ізраіля
Катэгорыя:Міністры абароны Ізраіля
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Ізраіля
Катэгорыя:Міністры адукацыі Ізраіля
Катэгорыя:Міністры сувязі Ізраіля
Катэгорыя:Міністры аховы здароўя Ізраіля
Катэгорыя:Міністры па справах рэлігій Ізраіля
Катэгорыя:Міністры сацыяльнага забеспячэння Ізраіля
Катэгорыя:Міністры працы Ізраіля
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 11-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 12-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 13-га склікання
Катэгорыя:Ваенныя Ізраіля
Катэгорыя:Забітыя палітыкі
Марка Лукіч Крапіўніцкі

**Марка Лукіч Крапіўніцкі** (; 22 мая 1840, с. Крапіўніцкае, цяпер Новаўкраінскі раён Кіраваградскай вобл., Украіна — 21 красавіка 1910) — украінскі драматург, акцёр, рэжысёр; адзін з заснавальнікаў украінскага прафесійнага тэатра.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў Бобрынецкае павятовае вучылішча (1856). Выступаў як акцёр-аматар, з 1871 акцёр-прафесіянал, валодаў вялікім акцёрскім тэмпераментам, вобразнай выразнасцю. Арганізатар першай прафесійнай украінскай тэатральнай трупы (1882, разам з М. Старыцкім), якая выступала ў гарадах Расійскай імперыі, у т.л. ў Мінску (1890, 1892, 1893, 1899), Гомелі, Бабруйску (1894).

## Творчасць 
Аўтар больш як 40 драматычных твораў. Сярод іх: драмы «Дай сэрцу волю, завядзе ў няволю» (1863), «Памірыліся» (1869), «Пакуль сонца ўзыдзе, раса вочы выесць» (1882), «Алеся» (1891), вадэвілі «Пашыліся ў дурні» (1875), «Па рэвізіі» (1882), у якіх адлюстраваў побыт, норавы парэформеннай украінскай вёскі, беспрасветнасць правінцыяльнай рэчаіснасці. Пашырыў жанравыя межы ўкраінскай драматургіі, узбагаціў яе моўна-стылістычныя сродкі. Перапрацоўваў і інсцэніраваў творы Т. Шаўчэнкі, М. Гогаля, Я. Грабінкі і інш. Пісаў песні, рамансы, вакальныя дуэты, музыку для спектакляў. Аўтар мемуараў.

## Повязь з беларускай культурай 
Творы М. Крапіўніцкага мелі вялікую папулярнасць на беларускай сцэне ў пач. ХХ ст. Яго п'есы «Пашыліся ў дурні» і «Па рэвізіі» ставілі Першая беларуская трупа І. Буйніцкага, у 1920-я г. беларускія аматарскія гурткі і прафесійныя тэатры: Беларускі музычна-драматычны гурток у Вільні, Беларускі драматычны гурток у Пецярбургу, трупа У. Галубка, БДТ.

## Творы 
* Твори. Т. 1—6. Київ, 1958-60.
* Драматичні твори. Київ, 1990.

## Ушанаванне памяці 
У 2016 годзе горад Кіраваград перайменаваны ў Крапіўніцкі.

## Беларускія пераклады 
* Пашыліся ў дурні. СПб., 1910.
* Па рэвізіі. СПб., 1911.

## Літаратура 
* Ахрыменка П. Летапіс братэрства. Мн., 1973.
* Киричок П. Марко Кропивницький. Київ, 1985.

Катэгорыя:Акцёры Украіны
Катэгорыя:Украінамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Пісьменнікі Украіны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіраваградскай вобласці
Артурас Паўлаўскас

**Арту́рас Паўла́ўскас** (; нар. 23 жніўня 1953, Вільнюс) — літоўскі юрыст, палітычны дзеяч, старшыня Сейма Літоўскай Рэспублікі ў 2000—2004 гадах і з 15 лістапада 2004 да 11 красавіка 2006. Пасля адхілення Р. Паксаса ад пасады выконваў абавязкі прэзідэнта Літвы з 6 красавіка да 12 чэрвеня 2004 года.

## Біяграфія 
Скончыў сярэднюю школу ў Шаўляі (1971). Паступіў на юрыдычны факультэт Вільнюскага ўніверсітэта, які скончыў у 1976 годзе, атрымаўшы дыплом юрыста.

Служыў следчым у 1976—1979 гадах, намеснікам пракурора ў Кашадары ў 1979—1982 гадах, пракурорам у Варэне ў 1982—1987 гадах.

У 1987 годзе быў прызначаны намеснікам Генеральнага пракурора Літоўскай ССР. У 1990—1995 гадах — Генеральны пракурор Літоўскай Рэспублікі. Прызначаны ўладамі Літвы, якая абвясціла незалежнасць 11 сакавіка 1990, а не Генеральным пракурорам СССР, таму ён не прызнаваўся савецкімі ўладамі, якія Генеральным пракурорам Літоўскай ССР лічылі Петраўскаса.

У 1995—1997 гадах — намеснік Генеральнага пракурора Літоўскай Рэспублікі. У 1997—2000 гадах займаўся прыватнай адвакацкай практыкай.

## Спасылкі 
* Artūras Paulauskas
* Old website version during the term of office of acting President Artūras Paulauskas 
* Chairman of the Seimas

Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Старшыні Сейма Літвы
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Літвы
Катэгорыя:Міністры Літвы
Катэгорыя:Міністры навакольнага асяроддзя
Катэгорыя:Прэзідэнты Літвы
Катэгорыя:Адвакаты Літвы
Катэгорыя:Генеральныя пракуроры Літвы
Катэгорыя:Члены партыі «Новы саюз (сацыял-лібералы)»
Катэгорыя:Адвакаты паводле алфавіта
Катэгорыя:Юрысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Юрысты Літвы
Венгерская Вікіпедыя

**Венгерская Вікіпедыя** ( — раздзел Вікіпедыі на венгерскай мове. Гэта -ы паводле велічыні раздзел Вікіпедыі ў свеце, змяшчае больш за 525 000 артыкулаў (на 9 чэрвеня 2023 года).

Заснаваны 8 ліпеня 2003 года.
7 лютага 2007 года — пераадолены рубеж у 50 тысяч артыкулаў.

17 ліпеня 2008 года ў венгерскай Вікіпедыі напісаны 100 000 артыкул.

## Спасылкі 
* Галоўная старонка венгерскай Вікіпедыі

Катэгорыя:Венгерская мова
Катэгорыя:Раздзелы Вікіпедыі
Даг Хамаршэльд

**Даг Яльмар Агнэ Карл Хамаршэльд** або **Хамаршольд** (;  — ) — шведскі дзяржаўны дзеяч, дыпламат; з 1953 года да канца жыцця — Генеральны сакратар Арганізацыі Аб’яднаных Нацый. Загінуў у авіяцыйнай катастрофе ў Паўночнай Радэзіі падчас міратворчай аперацыі ААН у Конга.

Даг Хамаршэльд таксама вядомы як паэт, журналіст і эсэіст. Член Шведскай Акадэміі (з 1954 года). Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру 1961 года (прэмія была прысуджана пасмяротна).

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Палітыкі Швецыі
Хаўер Перэс дэ Куэльяр

**Хаўер Перэс дэ Куэльяр дэ ла Гуэра** (; , Ліма, Перу — , Ліма, Перу) — перуанскі дыпламат, Генеральны сакратар ААН (1 студзеня 1982 — 31 снежня 1991).

## Біяграфія 
Хаўер Перэс дэ Куэльяр пачаў працаваць у Міністэрстве міжнародных адносін Перу з 1940 года, пазней, у 1944 годзе, перайшоў на дыпламатычную службу. Працаваў у пасольствах Перу ў Францыі, Вялікабрытаніі, Балівіі і Бразіліі. У 1964 годзе прызначаны паслом Перу ў Швейцарыі, у 1969—1971 — пасол Перу ў СССР і Польшчы, а ў 1977—1979 — у Венесуэле. Акрамя таго, у 1971—1982 гг. Хаўер Перэс дэ Куэльяр узначальваў перуанскую дэлегацыю ў ААН.

У 1981 годзе было праведзена 16 тураў галасаванняў, перш чым было прынята рашэнне аб прызначэнні Куэльяра Генеральным сакратаром. З 1 студзеня 1982 года абраны Генеральным сакратаром ААН. Працаваў на пасадзе Генеральнага сакратара ААН два тэрміны, актыўна удзельнічаў як пасрэднік у многіх канфліктах.

Хаўер Перэс дэ Куэльяр памёр у Перу на 101-м годзе жыцця.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Стагадовыя доўгажыхары
Ліга Нацый

**Ліга Нацый** (, , ) — міжнародная арганізацыя, заснаваная ў выніку Версальскага пагаднення ў 1919-1920 гадах як аснова Версальска-Вашынгтонскай сістэмы. У перыяд з 28 верасня 1934 да 23 лютага 1935 года ў Лігу Нацый ўваходзіла 58 дзяржаў-удзельнікаў. Мэты Лігі Нацый ўключалі ў сябе: раззбраенне, прадухіленне ваенных дзеянняў, забеспячэнне калектыўнай бяспекі, урэгуляванне спрэчак паміж краінамі шляхам дыпламатычных перамоў, а таксама паляпшэнне якасці жыцця на планеце. Спыніла сваё існаванне ў 1946 годзе.

## Падстава 
Асноўныя прынцыпы мірнай супольнасці нацый былі закладзены ў 1795 годзе Імануілам Кантам, які ў сваім паліталагічным трактаце "Да вечнага міру" упершыню апісаў культурныя і філасофскія асновы будучага аб'яднання Еўропы і тым самым выказаў ідэю Лігі Нацый, якая магла б ажыццяўляць кантроль канфліктных сітуацый і прыкладала б намаганні да захавання і ўмацаванню міру паміж дзяржавамі.

## Мовы і сімвалы 
Афіцыйнымі мовамі Лігі Нацый былі: французская, англійская і іспанская (з 1920). Лігай таксама сур'ёзна разглядалася пытанне ўстанаўленне ў якасці рабочай мовы эсперанта.

Ліга Нацый не мела ні афіцыйнага сцягу, ні лагатыпа. Прапановы па прыняцці афіцыйнага сімвала з'яўляліся пачынаючы з 1920 года, аднак дзяржавы-члены так і не дасягнулі пагаднення.

## Гл. таксама 
* Арганізацыя Аб’яднаных Нацый
* Атлантычная хартыя
* Інтэрбелум
* Палац Нацый
* Санітарны кардон

## Спасылкі 
* Дагаворы Лігі нацый
* Фотаархіў Лігі Нацый
Жазеф Луі Ан Авеноль

**Жазеф Луі Ан Авеноль** (; , Мель, Дзё-Сеўр, Францыя — , Дзюлье, Во, Швейцарыя) — французскі дыпламат, другі Генеральны сакратар Лігі Нацый (3 ліпеня 1933 — жніўня 31 1940).

Авеноль быў накіраваны ў Лігу Нацый французскім міністэрствам фінансаў у 1922 годзе, дзе стаў ведаць пытаннямі расходавання фінансавых сродкаў арганізацыі. У 1923 годзе быў прызначаны намеснікам Генеральнага сакратара Лігі Нацый. У 1933 годзе, калі Эрык Драммонд сышоў у адстаўку, Авеноль быў абраны Генеральным сакратаром Лігі Нацый (яго папярэднік быў англічанінам, і Францыя настаяла, каб на гэты раз пост генеральнага сакратара заняў француз). На пасадзе генеральнага сакратара Авеноль праводзіў вельмі рэакцыйную палітыку прымірэння агрэсараў і быў непрымірымым ворагам СССР.

## Гл. таксама 
* Ліга Нацый
* Другая сусветная вайна

Катэгорыя:Палітыкі Францыі
Катэгорыя:Генеральныя сакратары Лігі Нацый
Жанэт Бідэрман

**Жанэт Бідэрман** (; ) — нямецкая актрыса, спявачка.

## Дыскаграфія 
* 2000: *Enjoy!*
* 2001: *Delicous*
* 2002: *Rock My Life*
* 2003: *Break On Through*
* 2004: *Merry Xmas*
* 2006: *Naked Truth*
* 2009: *Undress to the Beat*

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Германіі
Катэгорыя:Актрысы Германіі