open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зямля (фільм)

**«Зямля́»** — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм рэжысёра Віктара Аслюка, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2011 годзе.

## Сюжэт 
На беларуска-расійскім памежжы вядуць пошук чалавечых парэштак, не пахаваных з Другой сусветнай вайны. За 7 гадоў знайшлі больш за ажно 700 салдат. У 1942 годзе тут, у віцебскіх і ноўгарадскіх лясах праходзіла лінія фронту, дзе загінулі тысячы савецкіх вайскоўцаў: адзін полк СС знішчыў тры савецкія дывізіі. Страты Чырвонай Арміі падчас пазіцыйнай вайны за наступныя два гады склалі каля 75 %. Капачы едуць сюды за свой кошт, жывуць у палявых умовах, спяць у намётах, харчуюцца кансервамі і ўвесь дзень прасейваюць брудную зямлю, каб знайсці як мага больш. Праўда, галоўнае, што цікавіць капачоў — металічныя прадметы, што захаваліся лепш за чалавечыя косці… Бо менавіта па іх і можна знайсці загінулых тут салдат, каб аддаць ім апошні доўг: пахаваць па-хрысціянскі.

## Здымачная група 
* аўтар сцэнарыя і рэжысёр — Віктар Аслюк
* аператар — Ян Ганчарук
* асістэнт рэжысёра — Алесь Данільчык
* рэдактар — Яраслаў Камінскі
* прадзюсар — Міраслаў Дэмбінскі

## Узнагароды 
Першая ўзнагарода ў катэгорыі замежных кароткаметражных дакументальных фільмаў — Міжнародны фестываль дакументальнага кіно «Cinema du Reel» (Парыж, Францыя, 2012).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Віктара Аслюка
Шчаслівыя людзі (фільм)

**«Шчаслі́выя лю́дзі»** — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм рэжысёра Віктара Аслюка, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2014 годзе.

## Сюжэт 
У свеце па-ранейшаму застаюцца месцы, дзе жывуць людзі, адмежаваныя ад грамадства. Але Беларусь — краіна, інтэграваная ў цывілізацыйныя працэсы — наўрад ці можа пахваліцца іх існаваннем. Аўтары апавядаюць пра дзве сям’і, якія пражываюць у Расонскім раёне, у лесе недалёка ад мяжы з Расіяй. Пайшоўшы ў лес, яны абыходзяцца без электрычнасці, сувязі і іншых цывілізацыйных перажыванняў. Жадаючы пачаць новае жыццё, яны вярнуліся ў родную краіну з вялікіх гарадоў — Масквы, Санкт-Пецярбурга… Але іх мары і чаканні супрацьстаялі беларускай рэчаіснасці…

## У фільме здымаліся 
## Здымачная група 
* аўтар сцэнарыя і рэжысёр — Віктар Аслюк
## Узнагароды і намінацыі
*Cinéma du Réel — 2015, намінацыя на ўзнагароду «Short Film Award» Віктару Аслюку
*MiradasDoc International Documentary Film Festival — 2015, намінацыя на фестывальную ўзнагароду «Best Short Film» рэжысёру Віктару Аслюку
*Jahorina Film Festival — 2015, намінацыя на «Golden Maple» у катэгорыі «Best Documentary» рэжысёру Віктару Аслюку

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Віктара Аслюка
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы 2014 года
Галянёўскі павет

**Галянёўскі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Заходнепаморскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Галенеў. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 1615,53 км². Насельніцтва павета складае 82,4 тыс. чалавек.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка павета
Бальшыя Каракі (Смаленская вобласць)

**Бальшыя Каракі** () — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячонкаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Веліжскага раёна
Туркоўскі сельсавет

**Турко́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Туркова.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Дзісенскага раёна Маладзечанскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Дворышчанскага і Ліпацінскага сельсаветаў. З 3 кастрычніка 1959 года ў складзе Мёрскага раёна. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 16 верасня 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сцефанполлеўскага сельсавета, у склад Узменскага сельсавета перададзены 21 населены пункт (Алешчанцы, Барашкі, Бедзенка, Верашчакі, Гагаліншчына, Геленава, Дрыгучы, Заборцы, Калеснікі, Краты, Краўчанкі, Ліпаціна, Масцішча, Навіцкія, Розаны, Скрыдлеўшчына, Таранды, Траскуны, Шарагі, Шарашонкі і Шуты), адначасова ў склад сельсавета з Мікалаёўскага сельсавета перададзены 30 населеных пунктаў (Беразова, Бушава, Бычыншчына, Бяшэрава, Вульшчына, Гаравыя, Горкі-I, Горкі-II, Грэчана, Дарошкавічы, Дуброва, Зязюліна, Касабукі-I, Касабукі-II, Кульвокі, Ліпанцы, Малашкі, Мыслі, Павянужка, Палужанчыкова, Пякоціна, Рэдзькі, Сільманова, Старынка, Сутокі, Федарцы, Фралова, Хоцькава, Шарагі і Янова). 26 сакавіка 1973 года ў склад сельсавета з Узменскага сельсавета вернуты 20 населеных пунктаў (вёскі Алешчанцы, Барашкі, Верашчакі, Геленава, Заборцы, Масцішча, хутары Бедзенка, Гагаліншчына, Дрыгучы, Калеснікі, Краты, Краўчанкі, Ліпаціна, Розаны, Саўчанкі, Таранды, Траскуны, Шарагі, Шуты, Шэра-Шашкі). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 89 населеных пунктаў. 5 ліпеня 1983 года ў склад сельсавета з Якубаўшчынскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёска Пераслова, хутары Барылава і Юркаўшчына). 8 красавіка 2004 года ў склад Мікалаёўскага сельсавета перададзены 10 населеных пунктаў (Бушава, Бычыншчына, Вульшчына, Горкі 1, Горкі 2, Дарожкавічы, Касабукі, Федарцы, Шарагі і Янова). 20 чэрвеня 2008 года скасаваны хутар Юркаўшчына, 16 чэрвеня 2017 года — вёскі Заборцы, Свіршчане, хутары Панізова і Таранды.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 919 чалавек, з іх 97,0 % — беларусы, 1,2 % — рускія, 1,2 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 711 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С. Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дзісенскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Сцябловыя нематоды

**Сцябловыя нематоды** (*Ditylenchus*) — род нематодаў, якія з’яўляюцца патагеннымі для раслін.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тыленхіды
Мікалаёўскі сельсавет

**Мікалаё́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Мікалаёва.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дзісенскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Шанціраўскага сельсавета. 3 кастрычніка 1959 года Дзісенскі раён скасаваны, Мікалаёўскі сельсавет у складзе 67 населеных пунктаў (Адамова, Арханава, Атрошчына, Балабошкі, Баранчыкі, Барсукі, Барсучына, Баслакі, Беразова, Брушкі, Бушава, Бушарова, Бычыншчына, Бяляны, Воўкава, Воўчая Доля, Вульшчына, Вышкі, Гаравыя, Горкі-I, Горкі-II, Грэчана, Дарожкавічы, Дзегцярова, Дзямідава, Дзянісава, Дубоўка, Дуброва, Дуброва-Кульвокі, Зязюліна, Касабукі I, Касабукі II, Клейнікі, Куты, Ліпанты, Лісоўшчына, Лугаўцы I, Лугаўцы II, Лугаўцы III, Малашкі, Марынкі, Мар’янова, Мікалаёва, Мушына, Мыслі, Навінцы, Нергелішча, Павянужка, Пагулянка, Палужанчыкова, Пякоціна, Рэдзькі, Сарочына, Сільманова, Сіцькова, Слабада, Сталярова, Старынка, Сутокі, Федарцы, Фралова, Хоцькава I, Хоцькава II, Шарагі, Шантырава, Язуфава і Янова) увайшоў у склад Мёрскага раёна, 8 населеных пунктаў сельсавета (Галамысль I, Галамысль II, Донькі, Лугі, Пазікі, Салаўі, Ціханава і Шышкі) перададзены ў склад Пліскага раёна. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 16 верасня 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сцефанполлеўскага сельсавета, у склад Туркоўскага сельсавета перададзены 30 населеных пунктаў (Беразова, Бушава, Бычыншчына, Бяшэрава, Вульшчына, Гаравыя, Горкі-I, Горкі-II, Грэчана, Дарошкавічы, Дуброва, Зязюліна, Касабукі-I, Касабукі-II, Кульвокі, Ліпанцы, Малашкі, Мыслі, Павянужка, Палужанчыкова, Пякоціна, Рэдзькі, Сільманова, Старынка, Сутокі, Федарцы, Фралова, Хоцькава, Шарагі і Янова). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Мікалаёўскага сельсавета 35 населеных пунктаў.

8 красавіка 2004 года ў склад сельсавета з Туркоўскага сельсавета перададзены 10 населеных пунктаў (Бушава, Бычыншчына, Вульшчына, Горкі 1, Горкі 2, Дарожкавічы, Касабукі, Федарцы, Шарагі і Янова).

21 снежня 2024 года скасаваны 5 населеных пунктаў: вёскі Барсучына, Стальмакова, хутары Балабошкі, Дзямідава і Сіцькова 1.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1227 чалавек, з іх 96,8 % — беларусы, 2,0 % — рускія, 0,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 688 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дзісенскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Готыка (значэнні)

**Готыка** — шматзначны тэрмін

* Готыка — перыяд у развіцці сярэднявечнага мастацтва, які ахоплівае амаль усе вобласці матэрыяльнай культуры
** Готыка ў архітэктуры — жанр архітэктуры
* Готыка ў літаратуры — жанр літаратуры
* Готыка ў фітапаталогіі — захворванне бульбы, якое характарызуецца верацёнападобнасцю клубняў
Амфарафоры

**Амфарафоры** (*Amphorophora*) — род тлей з падсямейства . Галарктыка. Каля 30 відаў.

## Апісанне 
Дробныя і сярэдняга памеру насякомыя зелянявага колеру, даўжыня ад 2 да 5 мм.

Асацыяваныя галоўным чынам (каля палова відаў) з двухдольнымі раслінамі роду , а таксама з , , , , , , , , , .

Дыплоідны набор храмасом 2n=10, 12, 14, 18 (,  і іншыя), а таксама 2n=4 (), 20 (), 30 (), 40 (), 46 (), 48 ().

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* biolib.cz

Катэгорыя:Сапраўдныя тлі
Аляксандр Сяргеевіч Шчарбакоў

**Аляксандр Сяргеевіч Шчарбакоў** (, г. Руза, Маскоўская вобласць — , Масква) — савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.

## Біяграфія 
Удзельнік Кастрычніцкай рэвалюцыі і грамадзянскай вайны, з 1924 года на партыйнай рабоце. У 1938—1945 гадах — першы сакратар Маскоўскага гарадскога і абласнога камітэтаў ВКП(б), сакратар ЦК ВКП(б), начальнік Галоўнага палітычнага упраўлення Чырвонай Арміі. Адзін з арганізатараў і удзельнікаў абароны Масквы (1941). З 1942 года — намеснік наркома абароны СССР, начальнік Саўінфармбюро.

Памёр у ноч з 9 на 10 мая 1945 года ад шырокага інфаркту. Пасля крэмацыі урна з прахам змешчана ў Крамлёўскай сцяне ў Маскве.

## Памяць 
З 1948 года у Мінску вуліца і завулак носяць імя А. Шчарбакова (Партызанскі і Ленінскі раёны).

## Літаратура 
* Щербаков Александр Сергеевич // Великая Отечественная война. 1941—1945: Энцикл. — М., 1985. — С. 800.
* Щербаков Александр Сергеевич // Их именами названы…: Энцикл. справ. — Мн., 1987. — С. 697.

Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Пахаваныя ў некропалі каля Крамлёўскай сцяны
Катэгорыя:Выпускнікі Інстытута чырвонай прафесуры
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ПБ ЦК КПСС
Катэгорыя:Сакратары ЦК КПСС
Катэгорыя:Генерал-палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета УССР 1-га склікання
Катэгорыя:Члены Аргбюро ЦК УКП(б)
Катэгорыя:Кіраўнікі Масквы
Мазаіка маліны

**Мазаіка маліны** () —  маліны, выкліканае 3 тыпамі вірусаў:

*  (RLMV),
* Raspberry leaf spot virus (RLSV),
*  (RYNV).

Сістэматычная прыналежнасць вірусаў RLMV і RSLV да гэтага часу не вызначана, і гэтыя вірусы афіцыйна не прызнаюцца.

## Узнікненне і шкоднасць 
Гэта самае ранняе апісанае віруснае захворванне маліны. Сустракаецца ва ўсіх зонах яго вырошчвання. Напрыклад, у Польшчы гэта адно з самых распаўсюджаных вірусных захворванняў маліны. Кусты, паражаныя ім, даюць менш пылка, што прыводзіць да пагаршэння якасці пладоў. Страты ўраджаю могуць дасягаць 60 %. Плады з заражаных кустоў далікатныя, лёгка распадаюцца і маюць горшы смак. Кусты таксама ствараюць на 5 % менш парасткаў. Не існуе сартоў, устойлівых да гэтай хваробы, але сарты з чорнымі і фіялетавымі пладамі да яе больш успрымальныя, чым сарты з чырвонымі пладамі. У гэтых сартоў кончыкі паражаных парасткаў згортваюцца, чарнеюць і адміраюць.

Хвароба паражае толькі некаторыя віды маліны. Да гэтага часу яе з’яўленне было апісана ў асноўным на відах ,  і спарадычна ў .

## Сімптомы 
Прыкметы хваробы залежна ад сорту разнастайныя: ад слабай плямістасці, мазаічнасці да драбналістасці на карлікавых парастках.  плямы з’яўляюцца на лісці заражанай маліны асабліва ўздоўж жылак. Край ліста таксама скажаецца. Гэтыя сімптомы асабліва добра прыкметныя ў халоднае і вільготнае надвор’е, у спякотнае і сонечнае надвор’е яны практычна не прыкметныя, а на старым лісці могуць нават зусім знікнуць. Нягледзячы на перыядычнае знікненне сімптомаў, хвароба не знікае, паражаны парастак застаецца назаўсёды заражаным. Заражаныя парасткі звычайна развіваюцца крыху горш, яны карацей, а пры моцным паражэнні адміраюць праз 2-3 гады. Плады дрэннай якасці або непрыдатныя да ежы.

Падобныя прыкметы мае другое, таксама даволі частае віруснага захворванне — .

## Этыялогія і эпідэміялогія 
Вірусы, якія выклікаюць мазаіку маліну перадаюцца пераважна тлямі, галоўным чынам відам , якая сілкуецца на ніжнім баку лісця ў верхняй частцы сцябла. Гэты від можа перадаць хваробу нават на адлегласці да 0,5 км. Меншую ролю адыгрываюць такія віды тлі, як , , , , ,  і . Хвароба таксама распаўсюджваецца шляхам размнажэння расадай ад хворых раслін.

## Меры аховы 
Заражаныя расліны ўжо нельга выратаваць. Можна толькі прадухіліць хваробу такімі мерамі:

* вытворчасць расады толькі з здаровых раслін,
* падтрыманне вялікай адлегласці ад плантацый да дзікай маліны і занядбаных плантацый,
* дбайная абарона насаджэнняў ад тлі і знішчэнне пераносчыкаў вірусу;
* агляд плантацыі і абсалютнае выдаленне раслін з нават найменшымі сімптомамі заражэння віруснымі захворваннямі.

Усе гэтыя дзеянні толькі абмяжоўваюць развіццё хваробы, прадухіляючы эпідэміі, але яны не здольныя цалкам ліквідаваць хваробу.

Катэгорыя:Вірусныя раслінныя патагены і захворванні
Катэгорыя:Маліна
Лявонцій Мікалаевіч Гурцьеў

**Лявонцій Мікалаевіч Гурцьеў** (, Шэмаха, Расійская імперыя — ) — Герой Савецкага Саюза (1943).

## Біяграфія 
Удзельнік Першай сусветнай вайны, у Чырвонай Арміі з 1919 года. З 1936 года памочнік начальніка, начальнік Омскага ваеннага вучылішча. У перыяд Вялікай Айчыннай вайны з 1942 года камандзір Рагачоўскай гвардзейскай стралковай дывізіі, якая з баямі прайшла ад Сталінграда да Берліна.

3 жніўня 1943 года ў баі за горад Арол быў смяротна паранены.

## Памяць 
У 1966 годзе ў Мінску яго імем названа вуліца Першамайскага раёна.

## Літаратура 
* Гуртьев Леонтий Николаевич // Минск: Энцикл. справ. — Мн., 1983. — С. 145

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Азербайджане
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Перапахаваныя
Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы
Катэгорыя:Удзельнікі Сталінградскай бітвы
Катэгорыя:Камандзіры дывізій у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Выпускнікі курсаў «Выстрал»
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Ваеннапалонныя Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Юханава (Смаленская вобласць)

**Юханава** () — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гагарынскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Гагарынскага раёна (Смаленская вобласць)
Сезон 2019 ФК Лакаматыў Гомель

У 2019-м годзе футбольны клуб «Лакаматыў» з г. Гомель прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах:
* Чэмпіянаце Беларусі 2019 (4 месца),
* Кубку Беларусі 2019/2020 (паражэнне ў 1/8 фіналу).

## Склад каманды 
*Станам на верасень 2019 года*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

2019
Лакаматыў Гомель
Катэгорыя:2019 год у Гомелі
Хэль

* Хель — горад Пуцкага павета Паморскага ваяводства Польшчы.
* Хэль — уладарка свету памерлых, Хэльхейма, у скандынаўская міфалогіі.
Зоя Анатолеўна Касмадзям’янская

**Зоя Анатолеўна Касмадзям’янская** ( ) — Герой Савецкага Саюза (1942).

## Біяграфія 
У кастрычніку 1941 года — вучаніца 10-га класа 201-й маскоўскай школы. Добраахвотна уступіла ў савецкі знішчальны партызанскі атрад. У лістападзе 1941 года падчас выканання баявога задання ў варожым тыле схоплена нямецкімі войскамі. Пасля жорсткіх катаванняў павешана ў в. Пятрышчава Маскоўскай вобласці.

## Памяць 
* На месцы яе гібелі ўстаноўлены помнік.
* З 1947 года ў Першамайскім раёне Мінска вуліца носіць яе імя, на доме № 1 мемарыяльная дошка, каля школы-інтэрната № 13 (вул. Солтыса, 227) устаноўлены бюсты Зоі Касмадзям’янскай і яе брата Героя Савецкага Саюза Аляксандра Касмадзям’янскага.

## Літаратура 
* Касмадзям’янская Зоя Анатольеўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. — Т. 8. — Мн., 1997. — С. 144.
* Космодемьянская Зоя Анатольевна // Их именами названы…: Энцикл. справ. — Мн., 1987. — С. 308.
* Космодемьянская Зоя Анатольевна //Герои Советского Союза: Краткий биограф. слов.: В 2 т. — Т. 1. — М., 1987. — С. 743.
* Космодемьянская Зоя Анатольевна // Жучкевич В. А. Улицы помнят. — Мн., 1979. — С. 78.
* Космодемьянская Зоя Анатольевна // Петраченко Д. Н. Именами героев. — Мн., 1978. — С. 189—192.

Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ваеннапалонныя СССР
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ваенныя
Катэгорыя:Чырвонаармейцы
Катэгорыя:Павешаныя на акупаванай тэрыторыі СССР
Купена духмяная

**Купе́на духмяная** (*Polygonatum odoratum*) — кветкавая расліна роду  сямейства .

## Назвы 
Купена духмяная, саламонава пячатка, зязюліны ручнікі, пупнік, грыжнік і шэрагу рэгіёнаў Расіі.

## Гаспадарчае значэнне 
Дэкаратыўная і лекавая расліна. У лекавых мэтах выкарыстоўваюцца сцяблы, лісце і карэнішчы.

Маладыя парасткі і багатыя на крухмал карэнішчы ядомыя.

У прыродзе з’яўляецца кормам плямістым аленям і алтайскім маралам.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Polygonatum odoratum* (Mill.) Druce // ИАС «ООПТ России»
* Купена аптечная — Polygonatum odoratum // Экологический центр «Экосистема»™, А. С. Боголюбов

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Спаржавыя
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Дворышчанскі сельсавет (Дзісенскі раён)

**Дво́рышчанскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзісенскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Дворышча.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дзісенскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Туркоўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дзісенскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Пётр Ціханавіч Панамароў

**Пётр Ціханавіч Панамароў** (, в. Курдзюм, Саратаўская губерня — , в. Рабавічы, Слаўгарадскі раён, Магілёўская вобласць) — Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Працаваў слесарам на Саратаўскім заводзе зубастрагальных станкоў. У Чырвонай Арміі з 1942 года. Наводчык гарматы радавы П. Ц. Панамароў вызначыўся пры вызваленні Прапойскага раёна. 26 кастрычніка 1943 года на працягу дня адбіў 6 контратак праціўніка, знішчыў 2 танкі і 35 салдат праціўніка. Акружаны варожымі аўтаматчыкамі, загінуў у гэтым баі. Пахаваны ў в. Рабавічы.

## Памяць 
Яго імем названа вуліца ў Першамайскім раёне Мінска (1965).

## Літаратура 
* Пономарев Петр Тихонович // Их именами названы…: Энцикл. справ. — Мн., 1987. — С.491-492.
* Пономарев Петр Тихонович // Навечно в сердце народном. — Мн., 1984. — С. 419—420.
* Пономарев Петр Тихонович // Жучкевич В. А. Улицы помнят. — Мн., 1979. — С. 73

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Саратаўскай вобласці
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Чырвонаармейцы
Падсвільскі сельсавет

**Падсві́льскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Цэнтр — гарадскі пасёлак Падсвілле.

Утвораны 20 чэрвеня 2013 года ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці шляхам рэарганізацыі Падсвільскага пассавета ў сельсавет. 30 жніўня 2018 года скасаваны вёска Раз’езд Замошша, хутары Гразі і Пунькі.

Насельніцтва паводле перапісу 2009 года (38 населеных пунктаў, без Падсвілля) — 1148 чалавек, з іх 96,3 % — беларусы, 1,7 % — рускія, 1,1 % — палякі; паводле перапісу 2019 года  (36 населеных пунктаў) — 2616 чалавек.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2013 годзе
Дарожна-Рамонтны Пункт (Цвярская вобласць)

**Дарожна-Рамонтны Пункт** () — сяло ў Аленінскім раёне Цвярской вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Аленінскага гарадскога паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цвярской вобласці
Кабылкіна (Гагарынскі раён)

**Кабылкіна** () — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Нікольскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Гагарынскага раёна (Смаленская вобласць)
Лукішкі (Віцебск)

**Лукішкі** (Кукішкі, Слабада; ) — маёнтак, які знаходзіўся на беразе Дзвіны недалёка ўпадзенні ў яе Лучосы (на ўчастку паміж гасцініцай «Ветразь» і Лучосай). У наш час на месцы маёнтка пустка, з пабудоў захаваўся толькі цагляны склеп.

У 1596 годзе маёнтак Лукішкі разам з пяццю сёламі, перавозам на рацэ Лучоса і Пакроўскай царквой (знаходзілася каля вусця Лучосы) быў саступлены мяшчанам Віцебска віцебскім ваяводам Мікалаем Сапегам. 13 сакавіка 1597 года, незадоўга да надання горада магдэбургскага права, вялікі князь літоўскі Жыгімонт III зацвердзіў гэту саступку.

Відавочна пасля пазбаўлення Віцебска магдэбургскага права за забойства ўніяцкага архібіскупа Іасафата Кунцэвіча у час паўстання гараджан 1623 года, Лукішкі таксама былі адабраны ў горада, паколькі ў 1641 годзе вялікім князем літоўскім Уладзіславам IV Лукішкі зноў былі перададзены мяшчанам Віцебска. У дакуменце 1636 года Лукішкі згадваюцца як *каралеўскі фальварак*.

У інвентары 1641 года сказана, што фальваркам Лукішкі па дагаворы з горадам пажыццёва валодаюць віцебскі ваявода і войт. Гэта пацвярджаецца дакументамі канца XVII — пачатку XVIII стагоддзяў, якія былі даны віцебскімі ваяводамі ў Лукішках. 3 лістапада 1686 года ў Лукішках памёр віцебскі ваявода Ян Антоні Храпавіцкі.

У 1705 годзе ў Лукішках тры дні прабыў рускі цар Пётр I, пасля чаго сплыў па Дзвіне ў Полацк. У 1720 годзе фальварак быў прададзены інфлянцкім стольнікам Міхалам Гутакоўскім харунжаму віцебскаму Казіміру Саковічу за суму 3000 тынфаў.

У 1878 годзе маёнткам Лукішкі памерам 203 дзесяцін зямлі валодаў каталік Фёдар Вацлававіч Косаў.

У 1906 годзе маёнтак Лукішкі Шчэрбінскай воласці Віцебскага павета належаў двараніну Пятру Фёдаравічу Косаву, у якога было 195 дзесяцін зямлі. Сядзіба складалася з некалькі пабудоў. У маёнтку быў гадавальнік пладовых дрэў, у якім разводзілася да 60 сартоў фруктовых дрэў (яблынь, груш, сліў і вішань). Штогод у гадавальніку выраблялася 3 тысячы саджанцаў пяцігадовага ўзросту.

У 1920-х гадах у былым маёнтку быў тартак, пры ім знаходзілася адна з падстанцый трамвая.

## Літаратура 
* *Сапунов А. П.* Витебская старина. Том 1. — Витебск, 1883
* Список населённых мест Витебской губернии. Под ред. А. П. Сапунова. Витебск, 1906. 450 с.
* Историко-юридические материалы, извлечённые из актовых книг губерний Витебской и Могилёвской, хранящиеся в Центральном архиве в Витебске, и изданные под редакцией архивариуса сего архива. Выпуск 21. — Витебск: 1891.
* Историко-юридические материалы, извлечённые из актовых книг губерний Витебской и Могилёвской, хранящиеся в Центральном архиве в Витебске, и изданные под редакцией архивариуса сего архива. Выпуск 24. — Витебск: 1893.
* Историко-юридические материалы, извлечённые из актовых книг губерний Витебской и Могилёвской, хранящиеся в Центральном архиве в Витебске, и изданные под редакцией архивариуса сего архива. Выпуск 26. — Витебск: 1895.
* Россия. Полное географическое описание нашего отечества. Том 9. Верхнее Поднепровье и Белоруссия. Под редакцией В. П. Семёнова. — Санкт-Петербург, 1905.

## Спасылкі 
* Артыкул у «Віцебскай энцыкапедыі»

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Віцебска
Іван Мікітавіч Русіянаў

**Іван Мікітавіч Русіянаў** (, в. Шчуплы, Смаленская губерня, Расійская імперыя — , Масква) — савецкі военачальнік, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
У Чырвонай Арміі з 1919 годзе. Удзельнік грамадзянскай вайны. Скончыў курсы «Выстрал» (1932), курсы ўдасканалення пры Ваеннай акадэміі Генштаба (1941), ваенную акадэмію Генштаба (1949). У Вялікую Айчынную вайну на фронце з 1941 года. Пад яго камандаваннем 100-я стралковая дывізія у чэрвені 1941 года абараняла Мінск у раёне Астрашыцкага Гарадка. Удзельнічаў у баях пад Смаленскам і Ельняй, у Маскоўскай, Сталінградскай, Курскай бітвах, у вызваленні Украіны, Венгрыі, Аўстрыі. Да 1958 года ў радах Савецкай Арміі.

## Памяць 
Імем І. М. Русіянава названа вуліца Першамайскага раёна Мінска.

## Літаратура 
* 
* 
* Руссиянов Иван Никитович // Их именами названы…: Энцикл. справ. — Мн., 1987. — С. 523—524.
* 
* Руссиянов Иван Никитович // Навечно в сердце народном. — Мн., 1984. — С. 449.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаленскім раёне (Смаленская вобласць)
Катэгорыя:Танкісты СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Сталінградскай бітвы
Катэгорыя:Камандзіры карпусоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры дывізій у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Удзельнікі польскага паходу РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны
Катэгорыя:Выпускнікі курсаў «Выстрал»
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССР
Бабаліцы

**Бабаліцы** (,  — **Бубліц**) — горад на паўночным захадзе Польшчы. Размешчаны за 390 км на паўночны захад ад Варшавы, за 180 км на ўсход ад Шчэціна. Уваходзіць у Кашалінскі павет Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Бабаліцы. Займае плошчу 4,77 км². Насельніцтва 4,1 тыс. чалавек.
Мельна

**Мельна** (,  — **Гросмёлен**) — горад на паўночным захадзе Польшчы на ўзбярэжжы Балтыйскага мора. Размешчаны за 500 км на паўночны захад ад Варшавы, за 170 км на паўночны ўсход ад Шчэціна і за 200 км на захад ад Гданьска. Уваходзіць у Кашалінскі павет Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Мельна. Курорт. Займае плошчу 33,45 км². Насельніцтва 2,9 тыс. чалавек.
Ян Янавіч Фогель

**Ян Янавіч Фогель** (, п. Дурэ, Ліфляндская губерня, Расійская імперыя (цяпер Латвія) — , Навагрудскі раён, БССР) — удзельнік вызвалення Беларусі, генерал-маёр. Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
У Чырвонай Арміі з 1918 года. Удзельнік грамадзянскай вайны. Скончыў Ваенную акадэмію імя М. Фрунзэ (1933). У Вялікую Айчынную вайну з 1943 года на Бранскім, Цэнтральным, Беларускім, 1-м Беларускім франтах.

Стралковая дывізія на чале з генерал-маёрам Янам Фогелем вызначылася ў Беларускай аперацыі 1944 года. З 24 чэрвеня да 8 ліпеня 1944 года дывізія пад яго камандаваннем прайшла з баямі ад ракі Друць да Навагрудка, вызваліла 250 населеных пунктаў, захапіла шмат варожай тэхнікі і зброі, узяла ў палон больш за 2800 нямецкіх салдат і афіцэраў, замкнула аблогу групоўкі праціўніка ў бабруйскі «кацёл». Смяротна паранены ў баі, памёр 14 ліпеня 1944 года ад ранення.

## Памяць 
З 1966 года вуліца Першамайскага раёна Мінска носіць яго імя.

## Літаратура 
* 
* 
* Фогель Ян Янович // Их именами названы…: Энцикл. справ. — Мн., 1987. — С. 634—635.
* Фогель Ян Янович // Навечно в сердце народном. — Мн., 1984. — С. 541.

Катэгорыя:Памерлі ад ран
Катэгорыя:Камандзіры карпусоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры дывізій у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя военачальнікі
Катэгорыя:Чэкісты
Катэгорыя:Першаконнікі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Савецкая гвардыя
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ліфляндскай губерні
Узброеныя сілы Казахстана

**Узброеныя Сілы Рэспублікі Казахстан** () — сукупнасць войскаў Рэспублікі Казахстан, прызначаных для абароны свабоды, незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці дзяржавы.

Казахстан — член Арганізацыі Дагавора аб калектыўнай бяспецы.

## Структура 
Згодна з законам Рэспублікі Казахстан узброеныя сілы маюць наступную структуру:
* Органы ваеннага кіравання
* Віды ўзброеных Сіл
* Роды войскаў
* Ваенна-навучальныя ўстановы
* Ваенна-навуковыя ўстановы
* Іншыя арганізацыі

Катэгорыя:Казахстан
Казахстан
Пратэсты ў Трыпалі (люты 2011)

**Пратэсты ў Трыпалі** — шэраг акцый, беспарадкаў і сутыкненняў ў 2011 годзе паміж антыўрадавымі дэманстрантамі і сіламі, вернымі лівійскаму лідару Муамару Кадафі ў сталічным Трыпалі, якія адбыліся ў самым пачатку грамадзянскай вайны ў Лівіі. Тады ў горадзе адбыліся значныя хваляванні, але Трыпалі застаўся пад кантролем урада.

## Храналогія 
* 17 лютага — прыхільнікі лівійскай апазіцыі выйшлі на вуліцы і Зялёную плошчу  ў рамках так званага Дня гневу.
* 20 лютага — на Зялёнай плошчы, калі ўдзельнікі акцыі пратэставалі ля будынку Усеагульнага народнага кангрэса, па людзях быў адкрыты агонь невыдомых снайпераў.
* 21 лютага — раніцай актывісты акружылі кіраўніка дзяржавы М. Кадафі ў раёне Баб Аль-Азіза і паспрабавалі захапіць таго, але пратэстоўцы папалі пад моцную стрэльбу сілавых структур і аховы, у выніку якой загінула да 80 чалавек.
* 22 лютага — будынкі дзяржаўнага тэлебачання, міністэрства юстыцыі на плошчы Аль-Шухада і штаб-кватэры Шаабіі. Разам з тым адбылося паўстанне ў раёне Таджура, аднак праваахоўнікі хутка вярнулі квартал пад свой кантроль, ліквідаваўшы каля 25 апазіцыянераў. Потым сілы ўрада канчаткова падавілі беспарадкі ў Трыпалі, пры гэтым шэраг крамаў і банкаў часова прыпынілі сваю працу. У той жа дзень Кадафі выступіў з публічнай прамовай на Зялёнай плошчы, заявіўшы: «Мы будзем змагацца з імі, і мы будзем іх біць. Спявай, танцуй і рыхтуйся. Калі трэба, мы адкрыем усе арсеналы». 
* 26 лютага — нягледзячы на разгром бунту, яшчэ праходзіла зачыстка вуліц, якой, па сведчаннях відавочцаў, займаліся ўзброеныя сербы і беларусы, што патрулявалі горад на трох джыпах разам з чорнаскрурымі наймітамі.

## Гл. таксама 
* Бітва за Трыпалі (2011)

## Зноскі 
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Лівіі
Катэгорыя:Люты 2011 года
Катэгорыя:Канфлікты 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Лівіі
Катэгорыя:Пратэсты 2011 года
Катэгорыя:Трыпалі
Леэн Кульман

**Леэн (Хелена Андрэеўна) Кульман** (, Тарту, Эстонія — , Тарту) — Герой Савецкага Саюза (1965).

## Біяграфія 
З 1940 года вучылася ў Талінскім педвучылішчы. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны прымала ўдзел у абароне Таліна. З 9 студзеня 1942 года баец 7-й эстонскай стралковай дывізіі. З красавіка 1942 года ў разведцы штаба Балтыйскага флота.

У верасні 1942 года закінута ў тыл ворага ў раён Тарту. Перадавала у Ленінград звесткі аб дыслакацыі варожых часцей у раёне Чудскага возера і Пярну. У канцы 1942 года схоплена нямецкімі войскамі. 6 сакавіка 1943 года пасля жорсткіх катаванняў пакарана смерцю ў Тарту.

## Памяць 
У 1976 годзе вуліца ў Савецкім раёне Мінска (Беларусь) атрымала імя Х. А. Кульман, а на доме № 2 зараз знаходзіцца мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* Кульман Хелена Андреевна // Минск: Энцикл. справ. — Мн., 1983. — С. 209.
* Кульман Леэн (Хелена) Андреевна // Их именами названы…: Энцикл. справ. — Мн., 1987. — С. 336.
* Чернушевич А. Улица имени… // Минский курьер. — 2004. — 2 июля.- С. 14.
 

Катэгорыя:Пакараныя смерцю ў Другую сусветную вайну
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Разведчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Жанчыны ў Вялікай Айчыннай вайне
Шчокіна (Гагарынскі раён)

**Шчокіна** () — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пакроўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Гагарынскага раёна (Смаленская вобласць)
Альберт Бакіноўскі

**Альберт Бакіноўскі** ( — 1978) — каталіцкі святар заходняга абраду, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 лютага 1897 года. Паходзіў з беларускай каталіцкай сям’і.

У 1915 годзе паступіў на 1-ы курс Імператарскай духоўнай каталіцкай семінарыі ў Петраградзе. У сувязі з прыходам да ўлады бальшавікоў і закрыццём царкоўна-рэлігійных навучальных устаноў прадоўжыў вучобу ў Пінску.

Пасвячоны ў святары 12 чэрвеня 1921 года ў горадзе Улацлаўку (Польшча). Першыя гады душпастырскай дзейнасці правёў на Палессі. У сярэдзіне 1920-х гадоў працаваў у Століне. Пазней служыў пробашчам у мястэчку Камянец-Літоўскі (1921—1934) і ў Шарашове Пружанскага павета Палескага ваяводства. Звязаны з Беларускай хрысціянскай дэмакратыяй. Матэрыяльна падтрымліваў выданне беларускіх каталіцкіх часопісаў і газет. Браў удзел у беларусізацыі нацыянальна-рэлігійнага жыцця Заходняй Беларусі. Выступаў з казаннямі на беларускай мове.

Пасля Другой сусветнай вайны працаваў рэзідэнтам у парафіі Слізаў Сыцаўскага дэканата (Вроцлаўскае ваяводства). Памёр у 1978 годзе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Постаці польскага каталіцтва
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Барыс Аляксандравіч Міхайлаў

**Барыс Аляксандравіч Міхайлаў** (, в. Мянькова, Пскоўская губерня — , Лагойскі раён) — Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Скончыў 9 класаў. У Вялікую Айчынную вайну на фронце з 1941 года. Званне Героя Савецкага Саюза атрымаў у 1944 годзе за праяўлены гераізм пры фарсіраванні Дняпра. 3 ліпеня 1944 года група аўтаматчыкаў на чале з гвардыі лейтэнантам Б. А. Міхайлавым у баі каля Астрашыцкага Гарадка адбіла некалькі атак праціўніка, нанесла значны ўрон варожай пехоце. Б. А. Міхайлаў загінуў у гэтым баі, пахаваны на Вайсковых могілках ў Мінску.

## Памяць 
У 1976 годзе вуліца Савецкага раёна Мінска атрымала яго імя, на доме № 1 мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* Михайлов Борис Александрович // Минск: Энцикл. справ. — Мн., 1983. — С. 270.
* Михайлов Борис Александрович // Герои Советского Союза: Краткий биограф. слов.: В 2 т. — Т.2. — Мн., 1988. — С. 92.
* Чернушевич А. Улица имени… // Минский курьер. — 2004. — 2 июля. — С. 20.
 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лейтэнанты СССР
Борнэ Сулінова

**Борнэ Сулінова** (,  — **Грос Борн**) — горад на паўночным захадзе Польшчы. Размешчаны за 440 км на паўночны захад ад Варшавы, за 150 км на ўсход ад Шчэціна. Уваходзіць у Шчэцінэцкі павет Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Борнэ Сулінова. Займае плошчу 18,15 км². Насельніцтва 4,9 тыс. чалавек. Пасля Другой сусветнай вайны і да 1992 года тут знаходзілася сакрэтная ваенная база СССР, і таму горад нават не пазначаўся на картах.
Сцяпан Мікалаевіч Халтурын

**Сцяпан Мікалаевіч Халтурын** (, в. Верхнія Жураўлі, Вяцкая губерня — , Адэса) — расійскі рабочы-рэвалюцыянер.

## Біяграфія 
Расійскі рабочы-рэвалюцыянер. Арганізатар (1878) і кіраўнік (з В. П. Абнорскім) «Паўночнага саюза рабочых». 3 1879 года ў «Народнай волі». У лютым 1880 года, каб здзейсніць замах на Аляксандра II, учыніў выбух у Зімнім палацы (цар уцалеў), дзе працаваў сталяром.

3 сакавіка 1881 года член Выканкома «Народнай волі». Пакараны смерцю (павешаны) за ўдзел у забойстве (сакавік 1882 года) адэскага ваеннага пракурора.

## Памяць 
У Мінску яго імя носіць вуліца і 2 завулкі (1957).

## Літаратура 
* 
* Халтурин Степан Николаевич // Их именами названы…: энциклопедический справочник. — Минск, 1987. — С. 642.
* Халтурин Степан Николаевич // Минск: энциклопедический справочник — Минск, 1983. — С. 422.
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Сацыялісты Расіі
Катэгорыя:Нарадавольцы
Катэгорыя:Пакараныя смерцю рэвалюцыянеры
Катэгорыя:Павешаныя ў Расійскай імперыі
Катэгорыя:Пакушаліся на забойства
Красное (станцыя)

**Красно́е** () — чыгуначная станцыя Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст. Размешчана ў пасёлку Красное Краснінскага раёна недалёка ад мяжы з Беларуссю. Маецца будынак вакзала.

Апошні прыпыначны пункт перад беларуска-расійскай мяжой на лініі Орша-Смаленск з расійскага боку (наступная станцыя з беларускага боку - Шухаўцы). Мытнага пункта няма. З 2017 г. ажыццяўляецца пашпартны кантроль прыбыўшых з боку Беларусі.

## Выявы 

Файл:EM9-006_front_Krasnoye.JPG|Электрацягнік ЭМ9 на станцыі
Файл:DR1A-269_Krasnoye.JPG|Дызель-цягнік ДР1А на станцыі
Файл:Krasnoye_platforms.JPG|Платформы станцыі

## Літаратура 
* Железнодорожные станции СССР. Справочник. — М.: Транспорт, 1981

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Смаленскай вобласці
Катэгорыя:З’явіліся ў 1871 годзе
Спіс захворванняў маліны

Гэты артыкул — **пералік захворванняў** відаў роду , у тым ліку ўласна , ,  і  і іх культурных сартоў.

## Бактэрыяльныя захворванні 
## Грыбковыя хваробы 
## Нематоды, паразіты 
## Вірусы і вірусападобныя агенты 
## Фітаплазмавыя і спіраплазмавыя захворванні 
## Захворванні рознага генезу 
## Літаратура 
* *Амбросов А. Л.*, *Болотникова В. В.*, *Мерцалова О. С.* Как защищать сад от вредителей и болезней. - Мн., 1976

## Спасылкі 
* Агульныя назвы хвароб Амерыканскае фітапаталагічнае таварыства

Маліна
Катэгорыя:Маліна
Бебжанскі нацыянальны парк

**Бебжанскі нацыянальны парк** () — нацыянальны парк у Польшчы, утвораны 9 верасня 1993. Самы вялікі нацыянальны парк краіны, плошча 592,23&nbsp;км². Размешчаны ў Падляскім ваяводстве.

Пад аховай знаходзіцца рака Бебжа, што паволі цячэ па забалочанай катлавіне, багатая арнітафаўна.

Прырода церпіць ад пажараў, якія ўспыхваюць штогод. Увесну 2020 лясныя пажары трывалі амаль тыдзень і панішчылі балоты, дзе жывуць ласі, бабры і ўнікальныя віды птушак. Прычынаю хуткага распаўсюджвання пажару стаў вецер і анамальная засуха. 26 красавіка польскія пажарныя заявілі, што ўдалося затушыць пажар.

Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Польшчы
Катэгорыя:Геаграфія Падляскага ваяводства
Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе
Васіль Васілевіч Верашчагін

**Васіль Васілевіч Верашчагін** () — расійскі жывапісец-баталіст.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Пецярбургскай акадэміі мастацтваў (1860—1863), у майстэрні Ж. Л. Жэрома ў Парыжы (1864—1865). Вандраваў па Расіі, Заходняй Еўропе, Сірыі, Палесціне, Індыі, Японіі, ЗША і інш. Удзельнічаў у заваяванні Сярэдняй Азіі (1867—1868), руска-турэцкай (1877—1878) і руска-японскай (1904—1905) войнах. Быў блізкі да перасоўнікаў.

Загінуў у Порт-Артуры пры выбуху на браняносцы «Петрапаўлаўск» 13 красавіка 1904 года.

## Працы 
У тэматычных серыях карцін «Туркестанская» (1871—1874), «Балканская» (1877—1878 і 1880), на тэму вайны 1812 (1887—1904) і іншых паказаў жорсткія будні вайны («Пасля няўдачы. (Пераможаныя)», 1868), цяжар і героіку ратнай працы (трыптых «На Шыпцы ўсё спакойна!», 1878—1879), мужнасць і маральную сілу народа-змагара («Не чапай, дай падысці!», 1887—1895). У яго творах рамантычнае ўвасабленне ваенных сутыкненняў саступіла месца філасофскім разважанням пра вайну («Апафеоз вайны», «Нападаюць знянацку», 1871), выкрыццю рэлігійнага фанатызму («Трыумфуюць», 1872), каланіялізму («Задушэнне індыйскага паўстання англічанамі», 1884).

Па ўласных замалёўках і натурных эцюдах стварыў адметны жанр дакументальна-этнаграфічнага жывапісу, дзе спалучыў дакументальную дакладнасць адлюстравання з дасканала распрацаванай кампазіцыяй, выразным малюнкам, каларыстычным рашэннем («У гарах Алатау», 1869—1870, «Дзверы Цімура (Тамерлана)», 1872—1873, «Маўзалей Тадж-Махал у Агры», 1874—1878, і іншыя).

## Памяць 
У 1954 годзе вуліца ў Фрунзенскім раёне горада Мінска атрымала імя Васіля Васілевіча Верашчагіна.

## Літаратура 
* Верашчагін Васіль Васілевіч // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. — Т. 4. — Мн.,1996. — С. 98-99.
* Верещагин Василий Васильевич // Большая советская энциклопедия: в 30 т. — Т. 4. — М.: Советская энциклопедия, 1971. — С. 531.
* Верашчагін Васіль Васілевіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя: у 12 т. — Т.3. — Мн.;1971. — С. 35.
* Верещагин, В. В. Избранные письма / сост., предисл., примеч. А. К. Лебедев. — М., Изобраз. искусство, 1981. — 320 с.
* Верещагин, В. В. Воспоминания сына художника. — Л.: Художник РСФСР, 1982. — 182 с.
* Демин, Л. М. С мольбертом по земному шару: мир глазами В. В. Верещагина. — М.: Мысль, 1991. — 374 с.
* Лебедев, А. К. В. В. Верещагин. — М.: Искусство, 1968. — 63 с.
* Кенько, Т. Как увидеть Беларусь на картинах Верещагина // Всемирная литература. — 2007. — № 2. — С. 221—239.

Катэгорыя:Памерлі ў Кітаі
Катэгорыя:Мемуарысты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Мастакі-арыенталісты
Катэгорыя:Мастакі-рэалісты
Катэгорыя:Мастакі Расіі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Удзельнікі Сярэднеазіяцкіх паходаў
Катэгорыя:Удзельнікі руска-турэцкай вайны 1877—1878
481 км (прыпыначны пункт, Смаленская вобласць)

**481 км** () — чыгуначная платформа Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст, паміж станцыяй Красное і прыпыначным пунктам 478 км. Размешчана ля вёскі Зюзькі Краснінскага раёна, за 2 км на поўнач ад вёскі Барствінава.

Платформа скарочана і прыдатна пасадкі-высадкі з першых двух вагонаў цягніка.

На прыпыначным пункце, станам на красавік 2020 года, робяць прыпынак прыгарадныя цягнікі зносінамі Смаленск — Красное і Красное — Смаленск тры разы на дзень. 

## Літаратура 
* Железнодорожные станции СССР. Справочник. — М.: Транспорт, 1981

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Смаленскай вобласці
Масквін

**Масквін** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Андрэй Масквін (нар. 1963) — беларускі славіст і тэатразнавец
* Арсеній (Масквін) (1795—1876) — епіскап Рускай праваслаўнай царквы
* Іван Міхайлавіч Масквін (1874—1946) — савецкі акцёр, Народны артыст СССР (1936).

## Гл. таксама 
* Масквіна
Здэнек Гржыб

**Здэнек Гржыб**  (; нар. ) — чэшскі палітык, з 2018 года гарадскі галава Прагі.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў медыцынскі факультэт Карлава ўніверсітэтета (2006). У 2008—2018 гадах працаваў у кампаніі *AQUASOFT* (з 2016 *Solitea Business Solutions*), якая займалася распрацоўкай сістэмы электронных рэцептаў, укаранёнай у Чэхіі з 2011 года (з 2018 года яна цалкам замяніла папяровыя рэцэпты). У студзені 2018 года ўвайшоў у склад рады дырэктараў Усеагульнай медыцынскай страхавой кампаніі Чэшскай Рэспублікі.

З 2013 года афіцыйна зарэгістраваны як прыхільнік Чэшскай піратскай партыі, з 2016 года выступаў як дарадца партыі па пытаннях аховы здароўя, у 2017 годзе стаў членам партыі. На муніципальных выборах 2018 года ўзначаліў спіс кандыдатаў ад Піратскай партыі ў муніцыпальны сход Прагі. Быў абраны ў склад муніцыпальных дарадцаў. Па выніках кааліцыйнага пагаднення, падпісанага 25 кастрычніка Піратскай партыяй і саюзнымі ёй рухамі Здэнек Гржыб стаў прыматарам (мэрам) Прагі.

У жніўні 2019 года мэр Здэнек Гржыб урачыста ўзняў вясёлкавы сцяг на будынку гарадской адміністрацыі Прагі на знак падтрымкі руху сексуальных меншасцей, далучыўся да «гей-прайду».

Падтрымаў перайменаванне плошчы «Пад каштанамі», каля якой месціцца амбасада Расіі ў Чэхіі, у «Плошчу імя Барыса Нямцова». Урачыстае перайменаванне адбылося ў пятую гадавіну забойства ў Маскве апазіцыйнага палітыка Барыса Нямцова.

У красавіку 2020 года да Здэнека Гржыба была прыстаўлена асабістая ахова. Паводле пражскага тыднёвіка *Respekt*, які спаслаўся на крыніцу ў чэшскіх спецслужбах, такія захады былі зробленыя пасля атрымання інфармацыі аб прыбыцці ў Чэхію групы афіцэраў расійскай выведкі — у сваім багажы адзін з расіян, што прыбыў з дыпламатычным пашпартам, нібыта меў моцны яд, які выклікае смерць чалавека. 5 чэрвеня прэм’ер-міністр Чэхіі Андрэй Бабіш паведаміў, што інфармацыя пра пагрозу атручвання не пацвердзілася, а ілжывыя звесткі чэшскім спецслужбам адправіў адзін з расійскіх дыпламатаў.

Катэгорыя:Постаці Прагі
Катэгорыя:Кіраўнікі гарадоў
Катэгорыя:Палітыкі Чэхіі
Агроцыбе

**Агроцыбе**, **Палявіца** (*Agrocybe*) — род шапкавых базідыяльных грыбоў сямейства страфарыевых.

## Апісанне 
Пладовыя целы дробныя. Шапка зменьвае вонкавы выгляд у залежнасці ад вільготнасці, пукатая, гладкая. Мякаць светлая, мясістая. Пласцінкі шырокія. Ножка з кольцам або без яго, цыліндрычная, часам сагнутая, шчыльная, іншы раз пустая. Споры гладкія, брудна-бурыя, з порай прарастання.

## Пашырэнне 
Вядома звыш 20 відаў, пашыраных у Еўразіі, Паўднёвай Амерыцы, Аўстраліі. На Беларусі найбольш вядомыя , , .

Сапратрофы. Растуць групамі па лясным подсціле, лугах, палях, у хмызняках.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Agrocybe // ИАС «ООПТ России» 

Катэгорыя:Страфарыевыя
Пімен Рыгоравіч Калеснікаў

**Пімен Рыгоравіч Калеснікаў** () — удзельнік вызвалення Беларусі ў Другую сусветную вайну, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Скончыў ваенна-тэарытычную (1933) і Арэнбургскую ваенную авіяцыйную школы лётчыкаў (1934). У Чырвонай Арміі з 1931 года. У Вялікую Айчынную вайну з 1941 года на Волхаўскім, Паўднёвым, Заходнім, 1-м і 2-м Беларускім франтах.

Старшы штурман штурмавой авіяцыі маёр Калеснікаў вызначыўся ў 1944 годзе пры вызваленні Рагачова, Бабруйска, Мінска, Слоніма, ліквідацыі груповак праціўніка ў бабруйскім «катле». Да 1957 года ў Савецкай Арміі.

## Памяць 
У Мінску яго імя носіць вуліца (2000), мемарыяльная дошка на доме № 4.

## Літаратура 
* Калеснікаў Пімен Рыгоравіч // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. — Т.7. — Мінск, 1998. — С. 463.
* Колесников Пимен Григорьевич // Герои Советского Союза: краткий биографический словарь: в 2 т. — Т. 1. — М., 1987. — С. 696.

Катэгорыя:Заслужаныя работнікі культуры Беларускай ССР
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі 1 класа
Хлыстоўка (прыпыначны пункт)

**Хлыстоўка** (, ранейшняя назва: 478 км) — чыгуначная платформа Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст, паміж прыпыначнымі пунктамі 481 км і Бадуны. Размешчана паміж вёскамі Хлыстоўка і Бялеі Краснінскага раёна.

Платформа скарочана і прыгодна для першых двух вагонаў цягніка.

На прыпыначным пункце, станам на красавік 2020 года, робяць прыпынак прыгарадныя цягнікі паведамленнем Смаленск — Красное і Красное — Смаленск тры разы на дзень. 

## Гісторыя 
Прыпыначны пункт знаходзіўся на 478 км, а дакладней на 477,7 км ля вёскі Выжымакі. Прыкладна ў 2006 годзе прыпыначны пункт перанесены на цяперашняе месца, на ўсход, бліжэй да пераезду паміж вёскамі Хлыстоўка і Бялеі. 

У лістападзе 2024 года прыпыначны пункт пераназваны ў **Хлыстоўка**. 

## Літаратура 
* Железнодорожные станции СССР. Справочник. — М.: Транспорт, 1981

## Спасылкі 
* 

## Зноскі 
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Смаленскай вобласці
Сезон 2019 ФК Ліда

У 2019 годзе футбольны клуб «Ліда» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі 2019 (7 месца),
* Кубку Беларусі 2019/2020 (паражэнне ў 1/16 фіналу).

## Склад 
*Станам на верасень 2019 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

2019
Ліда