open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ксенія Васільеўна Дзянікіна

**Ксенія Васільеўна Дзянікіна** (, Бела Сядлецкай губерні, Расія — 3 сакавіка 1973, горад Парыж, Францыя) — жонка Антона Іванавіча Дзянікіна, аднаго з лідараў Белага руху.

## Жыццё 
Ксенія нарадзілася ў 1892 годзе ў сям'і падатковага інспектара Васіля Іванавіча Чыжа. Сябрам сям'і Васіля Чыжа быў малады афіцэр, будучы лідар Белага руху Антон Дзянікін, які быў старэйшы за Ксенію на 20 гадоў. Ён прысутнічаў на хрэсьбінах маленькай Ксеніі Чыж, дарыў ёй дзіцячыя падарункі, потым сачыў за яе стараннай вучобай у інстытуце, а падчас Першай сусветнай вайны, у 1916 годзе, ужо быўшы генералам, зрабіў ужо дарослай 24-х гадовай дзяўчыне Ксеніі Чыж прапанову.

Рэвалюцыйныя падзеі 1917 года адтэрмінавалі дату жаніцьбы. Ксенія Чыж стала жонкай генерала Дзянікіна толькі пасля яго ўцёкаў на Дон з быхаўскай турмы перад пачаткам разгортвання сіл Белага руху ў пачатку Грамадзянскай вайны. Яны пажаніліся толькі ў пачатку 1918 года.

Дзянікін марыў «пра сына Ваньку», але 20 лютага 1919 года, у разгар Грамадзянскай вайны, у іх з Ксеніяй нарадзілася дачка, якую назвалі Марынай.

Ксенія Дзянікіна пасля паражэння Белай гвардыі пад Наварасійскам увесну 1920 года адправілася з Дзянікіным у эміграцыю, дзе падзяліла з ім долю эмігранта. У эміграцыі яна аказвала генералу дапамогу ў напісанні «Нарысаў рускай смуты», гістарычнай працы па Грамадзянскай вайне. Сям'я ў пошуках пастаяннага жыхарства змяніла некалькі краін — Англію, Бельгію, Венгрыю, і ў сярэдзіне 1920-х гадоў пасялілася ў Францыі. Пасля Другой сусветнай вайны сям'я Дзянікіных перабралася ў Амерыку.

Пасля смерці Дзянікіна ў 1947 годзе Ксенія пераехала са ЗША ў Францыю да дачкі, дзе пражыла да 1973 года.

Ксенія Дзянікіна была пахавана ў Парыжы на могілках у Сент-Жэнеўеў-дэ-Буа, дзе яе прах захоўваўся да восені 2005 года.
## Перапахаванне ў Расіі 
[thumb|175px|right|Надмагіллі Антона і Ксеніі Дзянікіных у Маскве пасля [Мемарыял белым воінам у Данскім манастыры, Масква|рэканструкцыі 2009 года.]]
У кастрычніку 2005 года пад патранатам Прэзідэнта Расіі Уладзіміра Пуціна адбылося перапахаванне рэштак генерала Антона Дзянікіна і філосафа Івана Ільіна. Разам з дзеячамі эміграцыі былі перапахаваны таксама іх жонкі. Рэшткі генерала Дзянікіна былі прывезены ў Парыж, адкуль разам з рэшткамі Ксеніі Дзянікінай перавезены ў Расію, дзе з ушанаваннямі былі перапахаваны 3 кастрычніка 2005 года ў Маскве ў Данскім манастыры.

Катэгорыя:Постаці Белага руху
Аорыст

**Ао́рыст** ( — *«(дакладна) не абмежаваны»*) — простая дзеяслоўная форма, уласцівая многім старажытным і некаторым сучасным індаеўрапейскім мовам.

Абазначае адзінкавае мінулае дзеянне (стан) без паказу яго працягласці.

У старабеларускай літаратурнай мове аорыст ужываўся рэдка.

Утвараўся ад асновы інфінітыва пры дапамозе суфіксаў *-х-, -с-, -ш-* (*быхъ, бы, бы, быхомъ, бысте, быша* — *я, ты, ён быў; мы, вы, яны былі*).

У сучаснай беларускай мове не захаваўся, але форма 2-й і 3-й асобы адзіночнага ліку аорыста дзеяслова *быти* ператварылася ў нязменную часціцу *бы* (*б*) і служыць сродкам перадачы мадальнасці (*меў бы, калі б*).

## Літаратура 
* Аорыст //  С. 410—411.

Катэгорыя:Дзеяслоў
Катэгорыя:Індаеўрапейскія мовы
Бярдычаўскае сядзенне

**Бярдычаўскае сядзенне, Бярдычаўскі арышт генералаў** — падзеі, злучаныя з арыштам і ўтрыманнем пад вартавых уладамі Часовага ўрада так званай **«бярдычаўскай» групы генералаў** і афіцэраў Рускай арміі за выраз падтрымкі Карнілаўскаму выступленню, якія мелі месца ў перыяд з 29 жніўня па 27 верасня 1917 года ў турме горада Бярдычава Кіеўскай губерні.

Катэгорыя:Паўстанні
Катэгорыя:Жнівень 1917 года
Катэгорыя:Верасень 1917 года
Імперфект

**Імперфе́кт** (ад  — незакончаны) — у індаеўрапейскіх мовах простая дзеяслоўная форма прошлага часу, якая абазначае працяглае дзеянне ў мінулым.

У стараславянскай і старажытна-рускай мовах імперфект абазначаў незакончанасць або шматразовасць і ўтвараўся ад асновы інфінітыва з дапамогай суфікса «ѣах- > -аах-(-яах-) > -ах-(-ях-)»: «несѣахъ > несяахъ > несяхъ» — «я нёс» ці «я насіў».

У 12—13 ст. ва ўсходне-славянскіх мовах перастаў быць жывой формай. Ролю імперфекта выконваюць дзеясловы незакончанага трывання. У сучасных славянскіх мовах імперфект як жывая форма захоўваецца ў балгарскай і македонскай мовах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дзеяслоў
Катэгорыя:Індаеўрапейскія мовы
Карнілаўскае выступленне

**Карнілаўскае выступленне** — няўдалая спроба ўсталявання вайсковай дыктатуры, распачатая Вярхоўным галоўнакамандуючым Рускім Войскам генералам ад інфантэрыі Л. Г. Карнілавым у жніўні (верасні) 1917 года дзеля аднаўлення ў Расіі «цвёрдай улады» і прадухілення з дапамогай вайсковай сілы прыходу да ўлады левых радыкалаў (бальшавікоў).

Выступленне адбылося на фоне вострага грамадска-палітычнага крызісу ў Расіі і падзення аўтарытэта Часовага ўрада. У гэтых умовах Карнілаў запатрабаваў адстаўкі ўрада і падавання яму надзвычайных паўнамоцтваў, высунуўшы праграму «выратавання Радзімы» (мілітарызацыя краіны, ліквідацыя рэвалюцыйна-дэмакратычных арганізацый, уводзіны смяротнага пакарання і г. д.), якая была галоўным чынам падтрымана міністрам-старшынёй Часовага ўрада А. Ф. Керанскім, але яе ажыццяўленне было прызнана «няўчасным».

Катэгорыя:Канфлікты 1917 года
Катэгорыя:Дзяржаўныя перавароты ў Расіі і СССР
Катэгорыя:Верасень 1917 года
Катэгорыя:Мяцяжы
Фаўн і вакханка

**Фаўн і вакханка** ці **Сатыр і вакханка** () — скульптурная група з мармуру, створаная Б. І. Арлоўскім у 1837 годзе.

Знаходзіцца ў Рускім музеі.

## Апісанне 
Статуя створана паводле міфалагічнага сюжэту ў стылі класіцызму.

Скульптар працаваў над гіпсавым арыгінальны творам у Італіі, дзе правёў шэсць гадоў, у 1826-27 гадах. Потым у 1837 годзе скульптура была высечана з мармуру. У ёй выказана мастацкае крэда Арлоўскага: напоўніць антычны сюжэт глыбінёй і трапяткімі пачуццямі. Адзінства настрою падкрэслена галоўным рытмам ледзь улоўнага руху фігур, аб'яднаных у адзіную групу. У мяккім перацяканні скульптурных мас - спакой, які адказвае сардэчнасці і лірычнасць вобразаў. Бель каменю, чысціня ліній, гарманічнасць рухаў закліканы ўвасобіць адухоўленасць, паэтычнасць пачуццяў.

Катэгорыя:Скульптуры 1837 года
Катэгорыя:Скульптуры Расіі
Катэгорыя:Скульптуры Барыса Арлоўскага
Перфект

**Перфе́кт** (ад  — закончаны) — складаная дзеяслоўная форма прошлага часу індаеўрапейскіх моў, існуе і цяпер у некаторых славянскіх мовах.

У старажытнарускай мове ўтвараўся спалучэннем дапаможнага дзеяслова «быти» ў формах цяперашняга часу з актыўным дзеепрыметнікам прошлага часу на «-л», які змяняўся па родах і ліках.
Абазначаў дзеянне або стан, вынікі якога захоўваюцца ў момант гутаркі: «азъ есмь пришелъ — я прыйшоў» (і цяпер знаходжуся тут).
У беларускай мове з развіццём трывальных адрозненняў у дзеяслова перфект выцесніў з ужытку аорыст і імперфект, увабраў у сябе іх значэнні і стаў асноўнай формай для выражэння ўсіх адценняў мінулага дзеяння.
Паступова страціў дапаможны дзеяслоў, дзеепрыметнік на «-л» увайшоў у парадыгму дзеяслова, пачаў успрымацца як форма прошлага часу, суадносная з формамі цяперашняга і будучага часу: «пішу — буду пісаць — пісаў».
Канцавое «-л» у формах мужчынскага роду адз. л. ў вымаўленні змянілася на «ў»: «былъ — быў», «далъ — даў». На пісьме гэта з'ява адлюстравалася толькі ў 19 ст.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дзеяслоў
Катэгорыя:Індаеўрапейскія мовы
Свята-Троіцкая царква (Гарадок, Маладзечанскі раён)

**Свята-Троіцкая царква** — праваслаўны храм у аграгарадку Гарадок Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў цэнтры вёскі ў 1884 годзе з цэглы паводле тыпавога праекта на месцы драўлянага храма 1766 г. Да 1990-х гг. не выкарыстоўвалася.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Будынак чатырохчасткавай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі: двух'ярусная званіца (васьмярык на чацверыку), прамавугольная ў плане трапезная, кубападобны асноўны аб'ём, паўкруглая апсіда. Галоўны і бакавыя ўваходы вырашаны прамавугольнымі праёмамі з арачнымі парталамі. Арачныя аконныя праёмы ў ліштвах з кілепадобнымі броўкамі.

## Інтэр'ер 
Унутраная прастора была перакрыта скляпеннямі (не захавалася), над трапезнай — драўляныя хоры.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Гарадок (Маладзечанскі раён)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Свята-Успенская царква (Гарбачы)

**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Гарбачы Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1875 годзе. Па іншых звестках, узведзена ў 1860 годзе.

На 1899 год прыход царквы аб’ядноўваў 1698 вернікаў у 10 вёсках, дзейнічалі брацтва, царкоўная школа ў Мяньках, народнае вучылішча ў Ляўшове і з 1890 года — царкоўна-прыходскае апякунства. Царкоўнай зямлі налічвалася 74 дзесяціны 938 сажаняў. Прыход адносіўся да Ваўкавыскага благачыння.

Адкрыта пасля заняпаду ў 1988 — 90 гадах. Драўляная званіца, якая стаяла побач з царквой, не захавалася. У 2010 годзе будынку быў нададзены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці рэспубліканскага значэння.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Да цэнтральнага кубападобнага аб’ёму па падоўжна планіровачнай восі далучаны прамавугольная трапезная і паўцыркульная апсіда. У цэнтры і па вугдах пакатага шатровага даху — цыбулепадобныя купалы на барабанах. Галоўны ўваход вылучаны кілепадобным франтонам. У архітэктурным дэкоры фасадаў — лапаткі, какошнікі, цягі, нішы, карнізы.

## Літаратура 
*  — С. 115
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Бераставіцкага раёна
Катэгорыя:Гарбачы (Бераставіцкі раён)
Катэгорыя:1875 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Івана Калянкевіча
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Свята-Петра-Паўлаўская царква (Гарнастаевічы)

**Свята-Петра-Паўлаўская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Гарнастаевічы Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці. З'яўляецца часткай сядзібна-паркавага ансамбля Бутаўт-Андрэйкавічаў. Помнік архітэктуры класіцызму.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1801 годзе з бутавага каменю і цэглы.

## Архітэктура 
Храм уяўляе сабой прамавугольны ў плане будынак з сакрысціямі абапал алтарнай часткі, накрыты двухсхільным дахам з дахоўкі, які на франтальным фасадзе выходзіць трохвугольным франтонам. Плоскасныя сцены з бутавага каменю крапаваны ордарнай пластыкай — трыгліфны фрыз антаблемента, прамавугольныя панелі, ліштвы акон, пілястры, порцік з цэглы, якія сваёй белізной вылучаюцца на поліхромным фоне бутавай муроўкі сцен. Галоўны фасад вылучаны шасцікалонным порцікам дарычнага ордара. У інтэр'еры над уваходам хоры.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарнастаевічы
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:З’явіліся ў 1801 годзе
Катэгорыя:1801 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Хуту

**Хуту**, **Бахуту** — адна з трох груп насельніцтва, якія пражываюць ў Руандзе і Бурундзі. Іншыя дзве групы тва і тутсі. У абедзвюх краінах хуту складаюць 85 % насельніцтва. Экстрэмісты з Хуту (у асноўным групоўкі Інтэрахамвэ і Імпузамугамбі) забілі шмат этнічных тутсі і ўмераных хуту падчас генацыду 1994 года.

Катэгорыя:Народы Руанды
Катэгорыя:Народы Бурундзі
Катэгорыя:Народы банту
Бітва пры Лінданісэ

**Бітва пры Лінданісэ** (15 чэрвеня 1219 года) — бітва паміж войскам дацкага караля Вальдэмара II і аб’яднанымі сіламі паганцаў-эстаў, якая адбылася непадалёк ад цяперашняга Таліна падчас Паўночных Крыжовых паходаў і якая скончылася перамогай датчанаў. Разгром эстонскага войска дазволіў Вальдэмару II захапіць вялікую частку Эстоніі і заснаваць на гэтых землях герцагства Эстляндскае.

Катэгорыя:Гісторыя Эстоніі
Катэгорыя:Бітвы XIII стагоддзя
Катэгорыя:Бітвы Даніі
Катэгорыя:1219 год у Еўропе
Катэгорыя:Падзеі 15 чэрвеня
Катэгорыя:Бітвы ў Эстоніі
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў Эстоніі
Катэгорыя:Канфлікты 1219 года
Лячэбна-працоўны прафілакторый

**Лячэбна-працоўны прафілакторый, ЛПП** - у СССР і некаторых постсавецкіх краінах (Беларусь,Туркменістан) — від лячэбна-папраўчай установы, прызначанага для тых, хто па рашэнні суда накіроўваўся на прымусовае лячэнне ад наркаманіі і алкагалізму. Фактычна ЛПП з'яўляліся месцам абмежавання волі, дзе асноўны метад лячэння — прымусовая праца хворага. У той жа час, знаходжанне ў ЛПП не лічылася турэмным тэрмінам і дазваляла часова ізаляваць алкаголікаў і п'яных парушальнікаў грамадскага парадку без адпраўкі іх у турму.

У Беларусі дзейничаюць 9 ЛПП:
* ЛПП №1 — Светлагорск
* ЛПП №2 (жаночы) — Стараселле (Горацкі раён)
* ЛПП №3 (жаночы) — Паўлаўка (Слуцкі раён)
* ЛПП №4 — Віцебск
* ЛПП №5 — Уселюб/Навагрудак
* ЛПП №6 — Дзяржынск
* ЛПП №7 — Магілёў
* ЛПП №8 — Наваполацк
* ЛПП №9 (жаночы) — Віцебск

Катэгорыя:Алкагалізм
Катэгорыя:Пенітэцыярныя ўстановы
Катэгорыя:Медыцынскія ўстановы
Свята-Успенская царква (Гвозніца)

**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Гвозніца Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Знаходзіцца на вул. Леніна. Згадваецца ў 1668, 1724 і 1786 гг. як уніяцкая, у 1812(16) г. пабудавана новая. У 1871 годзе брэсцкім архітэктарам Мсціславам Барташэўскім быў перабудаваны фасад царквы.

Пасля Вялікай Айчыннай вайны царква зачынена. У 1990 г. адноўлены прыход, у 1992 г. — храм.

## Архітэктура 
Архітэктура царквы захавала рысы класіцызму — прамавугольны ў плане аб'ём пад двухсхільным дахам, завершаным па цэнтры цыбулепадобным купалам. Да фасада далучана трох'ярусная (васьмярык на 2 чацверыках) званіца пад магутным цыбулепадобным купалам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гвозніца
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Маларыцкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:1816 год у Беларусі
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Гершоны)

**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — праваслаўны храм у горадзе Брэсце. Знаходзіцца ў колішняй вёсцы Гершоны, на вуліцы Свята-Афанасьеўскай, 112.

## Гісторыя 
Царква пабудавана ў цэнтры вёскі Гершоны Брэсцкага раёна ў 1866—1869 гг. з цэглы.

У 1864 г. брэсцкі епіскап Ігнацій хадайнічаў аб будаўніцтве мураванага храма, абгрунтоўваючы хадайніцтва вялікай колькасцю прыхаджан (931 чал.), тым, што храм павінен знаходзіцца побач з шашой паштовага Валынскага тракту, непадалёку ад Валынскага фарштата Брэст-Літоўскай крэпасці. Обер-пракурор Св. Сінода вылучыў крэдыт на будаўніцтва ў 6 тыс. рублей на 20 гадоў з капітала духавенства Заходняга края. Падрадчыкамі будаўніцтва мураванага храма былі мяшчане Чарнігаўскай губерні Іван Сяргееў і Гардзей Назараў. Праект складзены брэсцкім гарадскім архітэктарам М. Барташэўскім пры ўдзеле гарадскога архітэктара К. Гросмана і гродзенскага губернскага архітэктара Міхайлоўскага. Храм асвячоны 24 ліпеня 1887 года.

З 1 чэрвеня 2007 года в. Гершоны ўключана ў склад горада Брэста.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Мае падоўжна-восевую аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю, якая складаецца са званіцы, трапезнай, малітоўнай залы, пяціграннай апсіды з бакавой рызніцай. Апошняя ўносіць слаба выяўлены элемент асіметрыі ва ўраўнаважаную пабудову храма. Яго дамінантамі з’яўляюцца двух’ярусная шатровая званіца (васьмярык на чацверыку), завершаная цыбулепадобнай галоўкай, і такі ж купалок на васьмігранным светлавым барабане над чатырохсхільным дахам асноўнага аб’ёму. Шматпланавасць агульнай прасторавай кампазіцыі будынка дасягаецца чаргаваннем высокіх аб’ёмаў званіцы і залы і нізкіх трапезнай, апсіды і рызніцы. З арсенала старажытнага царкоўнага дойлідства запазычаны акантоўка аб’ёмаў аркатурнымі паясамі і вуглавымі лапаткамі, кілепадобныя ліштвы аконных праёмаў званіцы, прафіляваныя нішы.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Брэста
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:1869 год у Брэсце
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мсціслава Барташэўскага
Алег Аляксеевіч Рафальскі

**Алег Аляксеевіч Рафальскі** (, Заброддзе, Чарняхоўскі раён, Жытомірская вобласць, Украінская ССР) — украінскі палітык і навуковец. Намеснік кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны (2010—2014). З 2014 года — дырэктар Інстытута палітычных і этнанацыянальных даследаванняў імя І. Ф. Кураса НАН Украіны. Член-карэспандэнт НАН Украіны, член-карэспандэнт НАПН Украіны. Уваходзіць у склад навуковага савета Украінскага гістарычнага часопіса.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Украіны
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты НАН Украіны
Свята-Пакроўская царква (Гародзькі)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у Беларусі, у аграгарадку Гародзькі Валожынскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
На заходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў 1866 годзе з цэглы. Абкружана бутавай агароджай з арачнай брамай. Да 1990 года не дзейнічала, рэстаўрыравана.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Будынак чатырохчасткавай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі: трох’ярусная званіца (васьмярык на 2 чацверыках), нізкая трапезная, кубападобны аб’ём малітоўнай залы, пяцігранная апсіда. Асноўны аб’ём накрыты чатырохсхільным гонтавым дахам з макаўкай у завяршэнні. Плоскасныя сцены фланкіраваны атынкаванымі і пабеленымі, вылучанымі на паліхромным фоне бутавай муроўкі, вуглавымі лапаткамі, дэкарыраваны карнізамі нескладанага профілю. Прамавугольны праём галоўнага ўвахода, здвоеныя лучковыя аконныя праёмы бакавых фасадаў акаймаваны атынкаванымі ліштвамі.

## Інтэр’ер 
Унутраная прастора перакрыта плоскай столлю.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. — 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Валожынскага раёна
Катэгорыя:Гародзькі
Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Катэгорыя:1866 год у Беларусі
Барыс Яўгенавіч Ложкін

**Барыс Яўгенавіч Ложкін** (; нар. , Харкаў) — кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны (2014—2016), заснавальнік UMH group, мультымільянер, медыяменеджар, які ўваходзіць у лік 30-ці самых уплывовых медыяменеджараў СНД (па версіі РБК), член кіраўніцтва WAN-IFRA.

Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Украіны
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Сяргей Уладзіміравіч Пашынскі

**Сяргей Уладзіміравіч Пашынскі** (; нар. 14 кастрычніка 1966, в. Зірнэ, Бэрэзніўскі раён, Ровенская вобласць, УССР, СССР) — украінскі палітычны дзеяч. З 5 сакавіка па 10 чэрвеня 2014 года  выконваў абавязкі кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны.

Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Украіны
Катэгорыя:Члены УА «Бацькаўшчына»
Катэгорыя:Удзельнікі Еўрамайдана
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны V склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VI склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VII склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VIII склікання
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Дражаўцы)

**Касцё́л свято́га Мі́хаіла Арханё́ла** () — каталіцкі храм на скалістым пагорку ў Дражаўцах (цяпер у складзе Нітры), асвечаны ў гонар Святога Міхаіла Арханёла.

Адзін з найстарэйшых храмаў Славакіі, заснаваны ў XII стагоддзі. Тыповы раннераманскі эмпоравы касцёл з аднанефнай прасторай, завершанай круглай апсідай. Свой цяперашні выгляд займаў пасля аднаўлення ў 1993—1999 гадах. Набажэнствы ў касцёле адбываюцца толькі 29 верасня ў дзень успамінаў Святога Міхаіла Арханёла.

У 1947—1948 гг. каля храма праводзіліся археалагічныя раскопкі, падчас якіх былі выяўлены 55 пахаванняў.

Касцёлік быў выяўлены на 100-кронавай (1941—1945) і 50-кронавай банкнотах (1993—2009). Выдадзеная марка Славакіі з яго выявай.

## Спасылкі 
* Профіль раманскага касцёла

Катэгорыя:Нітра (горад)
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Славакіі
Дражаўцы
Катэгорыя:Храмы Славакіі
Катэгорыя:З’явіліся ў XII стагоддзі
Гластанберскае абацтва

**Гластанбэ́рскае аба́цтва** () — колішні кляштар у Гластанберы, Сомерсет, Англія. Рэшткі кляштару занесеныя ў спіс гісторыка-культурнай спадчыны Вялікабрытаніі і адкрытыя для наведвання.

## Гісторыя 
Існуе сярэдневяковае паданне, нібыта абацтва было заснавана ў I стагоддзі адным з вучняў або прыхільнікаў Хрыста Іосіфа Арымафейскага. Гэтая неверагодная легенда шчыльна звязаная яшчэ з адной версіяй, прапанаванай паэтам Робертам дэ Баронам у XII стагоддзі, нібыта тут знаходзіцца Авалон, месцазнаходжанне Святога Граалю і пахавання караля Артура.

Абацтва заснаванае брытамі на пачатку VII стагоддзя. Пасля бітвы пад Пеонумам яно перайшло ў рукі саксонцаў.

У X стагоддзі гластанбергскі абат святы Данстан разбудаваў царкву і ўсталяваў у абацтве Статут святога Бенедыкта.

Пасля заваёвы Англіі нарманамі ў 1066 новы нарманскі абат Тэрстын заняўся дабудовай царквы. Аднак у 1077 годзе ён быў зняты з пасады за забойствы манахаў, учыненыя яго ўзброенымі слугамі непасрэдна ля алтару.

Кляштар быў значна пашкоджаны падчас пажару ў 1184 годзе. Набажэнствы ў рэкансекраванай Вялікай царкве пачаліся на Ражство 1213 года.

У XIV стагоддзі Гластанбергскае абацтва саступала па заможнасці і магутнасці толькі Вэстмінстэрскаму. Падчас вайны ружаў яго ваколіцы былі абкружаны мурамі дзеля аховы.

]]
Падчас секулярызацыі Генрыха VIII абацтва было разрабавана, апошні абат Рычард Уайтынг у 1539 быў павешаны, выпатрашаны і чацвяртаваны як здраднік. Камяні і волава з руінаў абацтва былі расцягнуты на пабудову іншых будынкаў.

Да XIX стагоддзя мясцовасць пераходзіла да розных уласнікаў, якія таксама выкарыстоўвалі руіны як будаўнічы матэрыял і нават як каменаломню. Урэшце парламенцкі акт 1882 года спыніў далейшы заняпад і адкрыў шлях да першых археалагічных і гістарычных даследаванняў абацтва.

У 1908 годзе рэшткі Гластанбергскага абацтва былі набыты дыяцэзіяй Бата і Уэльса і з тае пары належаць царкве Англіі. З 1924 сюды ладзяцца пілігрымкі; набажэнствы ладзяцца ў англіканскай, каталіцкай і праваслаўнай традыцыях.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Бенедыкцінскія кляштары Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Манастыры Англіі
Катэгорыя:Музеі Англіі
Катэгорыя:Месцы паломніцтва
Катэгорыя:Артурыяна
Катэгорыя:Сомерсет
Кембрыдж (значэнні)

**Кембрыдж** ( )

## Населеныя пункты 
### Вялікабрытанія 
* Кембрыдж — старадаўні горада ў Вялікабрытаніі, знакаміты сваімі ўніверсітэтамі.

### ЗША 
* Кембрыдж — горад у штаце Масачусетс, універсітэцкі цэнтр.
* Кембрыдж — горад у штаце Мэрыленд.
* Кембрыдж — горад у штаце Агая.
* Кембрыдж — горад у штаце Мінесота.

### Канада 
* Кембрыдж — горад у правінцыі Антарыа.

### Новая Зеландыя 
* Кембрыдж — горад у рэгіёне Вайката (Новая Зеландыя)

## Іншае 
* Кембрыджшыр — графства, адміністрацыйным цэнтрам якога з'яўляецца горада Кембрыдж.
* Кембрыджскі ўніверсітэт — адзін з найстарэйшых універсітэтаў свету і Вялікабрытаніі, заснаваны ў 1209 годзе.
* F.V.401 «Кембрыдж» — англійскі бронетранспарцёр 1953 года.
* Кембрыдж — праліў паміж вастравамі Зямля Аляксандры і Зямля Георга.
Волга (значэнні)

Назву **Волга** маюць:

* Волга — рака ў еўрапейскай частцы Расіі
* Волга — былы пасёлак у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі
Арэхі (значэнні)

Назву **Арэхі** маюць:

* Арэхі — ядомыя плады арэхаплодных культур, складаюцца са шкарлупіны (цвёрдай ці мяккай) і ядомага ядра.
* Арэхі — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі.
Чыгуначная вуліца (Баранавічы)

**Чыгу́начная вуліца ** — вуліца ў Баранавічах.

Шэраг дамоў па вуліцы, пабудаваных у 1912—1913 гадах, захаваўся дагэтуль.

## Спасылкі 
* Вуліца Чыгуначная на карце 
* Барановичи. Дом в районе городской тюрьмы, 1916

Катэгорыя:Вуліцы Баранавічаў
Уладзімір Васільевіч Калтовіч

**Уладзі́мір Васі́льевіч Калто́віч** (нар. , , Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр гандлю Беларусі (2015—2021).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Чэрвені Мінскай вобласці Беларусі ў 1966 годзе.

Скончыў Інстытут народнай гаспадаркі, Акадэмію кіравання пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працаваў намеснікам генеральнага дырэктара ў буйных гандлёвых прадпрыемствах г. Мінска: універсаме «Беларусь» і гандлёвым доме «На Нямізе». Быў намеснікам кіраўніка Заводскага раёна Мінска.

У 2009—2010 гадах — намеснік, першы намеснік міністра гандлю Рэспублікі Беларусь.

У 2010—2012 гадах — намеснік старшыні Мінскага гарвыканкама.

Са снежня 2012 года працаваў у пасольстве Рэспублікі Беларусь у Расіі.

З 17 снежня 2015 па 21 снежня 2021 года займаў пасаду міністра гандлю Рэспублікі Беларусь. 22 снежня 2021 года пераведзены на пасаду намесніка Кіраўніка Апарату Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
* Наша Ніва. Хто ўзначаліў Міністэрства гандлю? Пяць фактаў пра Уладзіміра Калтовіча — міністр з людскім абліччам

Катэгорыя:Міністры гандлю Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта
Дзмітрый Уладзіміравіч Табачнік

**Дзмітрый Уладзіміравіч Табачнік** (, нар. 26 лістапада 1963 года, Кіеў) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, гісторык, акадэмік Нацыянальнай Акадэміі праўных навук Украіны. Былы міністр адукацыі і навукі Украіны (28 лютага 2013 — 23 лютага 2014).

У лютым 2023 года прэзідэнт Украіны У. Зяленскі пазбавіў грамадзянства Украіны Дзмітрыя Табачніка, у сувязі з тым, што ён меў грамадзянства Расійскай Федэрацыі.

Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Украіны
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны III склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IV склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VI склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VII склікання
Катэгорыя:Міністры адукацыі і навукі Украіны
Мікалай Рыгоравіч Хаменка

**Мікалай Рыгоравіч Хаменка** (, сяло Курэнь, Бахмацкі раён, Чарнігаўская вобласць — , Кіеў) — савецкі ўкраінскі партыйны і дзяржаўны дзеяч, дэпутат Вярхоўнай Рады УССР X, XI скліканняў (1982—1990), дэпутат Вярхоўнай Рады Украіны I склікання (1990—1994), сакратар Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны (1991—1994).

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Вярхоўнай Рады Украіны 

Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Украіны
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета УССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета УССР 11-га склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны I склікання
Тяжкий

**«Тяжкий»** () — чацвёрты студыйны альбом беларускага гурта «Ляпіс Трубяцкі».

## Гісторыя стварэння 
Запіс альбома, ўпершыню пасля «Ранетое сердце» (1996), быў зроблены гуртом ў Мінску.

## Крытыка 
Альбом ацэнены як *«роўны»*, адзначаны прафесіяналізм музыкаў. Аднак, па меладычнасці асобных песень саступае папярэднім студыйным альбомам гурта.

## Спіс кампазіцый 
## Спасылкі 
* «Тяжкий» на 

Катэгорыя:Альбомы 2000 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Ляпіс Трубяцкі»
Паўночна-Заходні фронт (Першая сусветная вайна)

**Паўно́чна-Захо́дні фронт** — агульнавайсковае аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне расійскіх войскаў у Першай сусветнай вайне у складзе Рускай Імператарскай Арміі.

Палявое ўпраўленне створана ў ліпені 1914 года. Дзейнічаў супраць германскіх войскаў на паўночным кірунку. У жніўні 1915 года на яго базе сфармавана палявое ўпраўленне Заходняга фронту.

Войскамі *фронту* была праведзена Усходне-Пруская аперацыя 1914 года з мэтай нанясення паражэння 8 арміі ў перыяд з 17 жніўня па 15 верасня 1914 года, якая завяршылася паражэннем войскаў фронту.

## Склад 
* Палявое ўпраўленне (штаб)
* 1-я армія (ліпень 1914 — жнівень 1915 г.)
* 2-я армія (ліпень 1914 — жнівень 1915 г.)
* 3-я армія (чэрвень — жнівень 1915),
* 4-я армія (чэрвень — жнівень 1915),
* 5-я армія (верасень 1914 — чэрвень 1915),
* 10-я армія (жнівень 1914 — жнівень 1915)
* 12-я армія (студзень — жнівень 1915),
* 13-я армія (чэрвень — жнівень 1915)

## Галоўнакамандуючыя войскамі (войскамі) фронту 
* 19.07.1914-03.09.1914 — генерал ад кавалерыі Якаў Рыгоравіч Жылінскі
* 03.09.1914-17.03.1915 — генерал ад інфантэрыі Мікалай Уладзіміравіч Рузскі
* 17.03.1915-04.08.1915 — Генеральнага штаба генерал ад інфантэрыі Міхаіл Васільевіч Аляксееў

## Спасылкі 
* Паўночна-Заходні фронт 
* Паўночна-Заходні фронт (Першая сусветная вайна)  

Катэгорыя: Рускія франты падчас Першай сусветнай вайны
Тебе (музычны альбом)

**«Тебе»** () — дэбютны альбом беларускага гурта «Naka». У якасці бонуса на дыску з альбомам схаваны рэмікс трэка «Go’pnizza».

## Спіс кампазіцый 
## Удзельнікі 
* Настасся Шпакоўская — вакал, фартэпіяна
* Зміцер Рыбакоў — ударныя
* Сяргей Пузевіч — бас-гітара
* Мікалай Сішкоў — гітара
* Аляксандр Лантух — гітара
* Антон Бароўскі — клавішы, акардэон

## Спасылкі 
* «Тебе» на афіцыйным сайце гурта

Катэгорыя:Альбомы 2005 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Naka»
Янчэўскі

**Янчэўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Юзафавіч Янчэўскі (1858 — не раней за 1922) — дэпутат Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі І склікання ад Мінскай губерні.
* Вячаслаў Іванавіч Янчэўскі (1948—2025) — беларускі матэматык, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2014).
* Станіслаў Міхайлавіч Янчэўскі — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Усевалад Вячаслававіч Янчэўскі — беларускі палітычны і грамадскі дзеяч.
C-3PO

**C-3PO** (), скарочана **3PO** — робат-персанаж сусвету «Зорных войнаў», адзін з чатырох персанажаў разам з Энакінам Скайуокерам/Дартам Вейдэрам, Обі-Ванам Кенобі і R2-D2, якія фігуруюць ва ўсіх шасці частках серыі «Зорных войнаў». Акрамя таго, ва ўсіх серыях «Зорных войнаў» C-3PO іграў адзін акцёр — Энтані Дэніелс; гэты персанаж і R2-D2 (сыграны Кені Бэйкерам) — адзіныя, якіх ва ўсіх фільмах іграў адзін акцёр. Дроід C-3PO таксама папулярным персанажам «пашыранага сусвету» з кніг, коміксаў і відэагульняў.

C-3PO — пратакольны дроід, створаны дзеля дапамогі чалавеку, умее патлумачыцца на «амаль шасці мільёнах формаў камунікацыі». Звычайна ён з’яўляецца разам са сваім паплечнікам, R2-D2. Асноўныя навыкі C-3PO — этыкет, звычаі і пераклад дзеля палягчэння стасункаў розных культур. 3PO і R2-D2 адыграюць істотныя ролі ў гісторыі «Зорных войнаў». Асноўны колер корпусу C-3PO — залаты са срэбнай устаўкай ніжэй правага калена.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Персанажы «Зорных войнаў»
Катэгорыя:Выдуманыя робаты
Станіслаў Міхайлавіч Янчэўскі

**Станіслаў Міхайлавіч Янчэўскі** (, г. п.  — ) — шахцёр, Герой Сацыялістычнай Працы (1977).

З 1966 года машыніст камбайна, з 1979 года машыніст горных машын выстворчага аб’яднання Беларуськалій. Званне Героя прысвоена за поспехі ў выкананні планаў па выпуску прадукцыі.

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1970—1974 гадах.

Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1972). Памёр у 2007 годзе.

## Літаратура 
* Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / под общей редакцией А. Н. Новикова. — Минск, 2014.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Шахцёры
Секулярызацыя

**Секулярыза́цыя** ( — свецкі):
* Секулярызацыя — у гістарычнай навуцы адчужэнне царкоўнай маёмасці на карысць дзяржавы.
* Секулярызацыя — у сацыялогіі працэс зніжэння ролі рэлігіі ў свядомасці людзей і жыцці грамадства.
Офіс Прэзідэнта Украіны

**Офіс Прэзідэнта Украіны** (), да 20 чэрвеня 2019 **Адміністрацыя Прэзідэнта Украіны** () — урадавы орган, створаны Прэзідэнтам Украіны для ажыццяўлення яго паўнамоцтваў. Задачай Офіса з’яўляецца забеспячэнне ажыццяўлення Прэзідэнтам Украіны яго канстытуцыйных паўнамоцтваў. Агульнае кіраўніцтва Офісам ажыццяўляе Кіраўнік Офіса Прэзідэнта Украіны, якім з 2020 года з’яўляецца Андрэй Ярмак.

Катэгорыя:Дзяржаўны лад Украіны
Секулярызацыя (сацыялогія)

**Секулярыза́цыя** ( ад  — свецкі) — працэс выхаду з-пад уплыву рэлігіі і царквы розных сфер грамадскага жыцця, такіх як палітыка, права, культура, асвета, нацыянальныя і сямейна-бытавыя адносіны; адзін з аспектаў агульнага працэсу мадэрнізацыі, звязанага з развіццём навукі і вытворчасці, урбанізацыяй.

Адбываецца на узроўні індывідуальнай свядомасці, сацыяльных інстытутаў і прыводзіць да аслаблення былых грамадскіх сувязей і традыцый. Характарызуецца стратай рэлігіяй ролі адзінай крыніцы каштоўнасцей, ідэалаў і норм, манаполіі на тлумачэнне аб'ектыўнай рэальнасці, аслабленнем уплыву царквы на асобу і дзяржаву.

## Гісторыя 
Рысы секулярызацыі выявіліся ў Сярэднявеччы, асабліва праявіліся ў эпоху Адраджэння, Рэфармацыі, буржуазных рэвалюцый.

### СССР 
У СССР працэс секулярызацыі  найбольш інтэнсіўна працякаў у 1920—1930-я гг. і звязаны з палітыкай дзяржавы, накіраванай на адлучэнне царквы ад жыцця грамадства. У адпаведнасці з дэкрэтам СНК РСФСР (1918) і пастановай СНК БССР (1922) «Аб аддзяленні царквы ад дзяржавы і школы ад царквы» былі адменены ўсё ранейшыя прывілеі царквы, маёмасць царквы і рэлігійных таварыстваў абвешчана агульнанароднай, рэлігійным арганізацыям забаронена адкрываць ці мець агульнаадукацыйныя школы, выкладаць у школах рэлігійныя вучэнні. З боку дзяржавы вялася актыўная барацьба з рэлігіяй: храмы зачынялі і разбуралі, духавенства цярпела ганенні, царква і рэлігія абвяшчаліся «перажыткам старога». Пэўнае ажыўленне рэлігійнага жыцця назіралася ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны ў сувязі з падтрымкай з боку праваслаўнага і рымска-каталіцкага духавенства барацьбы савецкага народа супраць нямецка-фашысцкіх акупантаў.

### Постсавецкая прастора 
У 1990-я гг. ў постсавецкіх краінах тэмпы секулярызацыі  істотна знізіліся: рэлігія стала адным з элементаў духоўнай культуры, павялічылася колькасць храмаў, рэлігійныя арганізацыі сталі ўдзельнікамі міратворчай і дабрачыннай грамадскай дзейнасці. У канцы XX — пач. XXI ст. працэс секулярызацыі  развіваецца адначасова з працэсам сакралізацыі розных сфер грамадскага жыцця і захоўваннем рэлігіі і царквы як сродкаў падтрымання духоўнасці і захавання традыцыйных грамадскіх структур.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сацыяльная эвалюцыя
Катэгорыя:Філасофія гісторыі
Катэгорыя:Культуралогія
Катэгорыя:Паняцці сацыяльнай філасофіі
Катэгорыя:Рэлігія і палітыка
Катэгорыя:Секулярызм
Уладзімір Міхайлавіч Літвін

**Уладзімір Міхайлавіч Літвін** (; нар. ) — украінскі палітык, лідар Народнай партыі. Кандыдат на пост Прэзідэнта Украіны ў 2010 годзе (у 1-м туры заняў 7-е месца, атрымаўшы 2,35 % галасоў). Народны дэпутат Украіны (з 2002 года). У 2002—2006 гадах старшыня Вярхоўнай Рады Украіны. Падаў у адстаўку пасля прыняцця Вярхоўнай радай закона пра мовы 4 ліпеня 2012 года, але яна не была прынята.

Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Украіны
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Украіны
Катэгорыя:Старшыні Вярхоўнай Рады Украіны
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі і тэхнікі Украіны
Катэгорыя:Гісторыкі Украіны
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IV склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VI склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VII склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VIII склікання
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскага ўніверсітэта
Віктар Уладзіміравіч Медзвядчук

**Віктар Уладзіміравіч Медзвядчук** (нар. , Почат, Краснаярскі край, Абанскі раён, РСФСР, СССР) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, кіраўнік палітычнага савета партыі «Апазіцыйная платформа — За жыццё».

Кіраўнік Адміністрацыі прэзідэнта Украіны (2002—2005), першы віцэ-спікер Вярхоўнай Рады Украіны (2000—2001), віцэ-спікер Вярхоўнай Рады Украіны (1998—2000), народны дэпутат Украіны II, III, IV, IX скліканняў.

Кум і давераная асоба Уладзіміра Пуціна.

Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны II склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны III склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IV склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IX склікання
Катэгорыя:Заслужаныя юрысты Украіны
Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Украіны
Катэгорыя:Юрысты СССР
Катэгорыя:Юрысты Украіны
Катэгорыя:Адвакаты СССР
Катэгорыя:Адвакаты Украіны
Катэгорыя:Поўныя кавалеры ўкраінскага ордэна «За заслугі»
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Мікалай Пятровіч Белаблоцкі

**Мікалай Пятровіч Белаблоцкі** () — украінскі дыпламат і дзяржаўны дзеяч, дэпутат Вярхоўнай Рады Украіны I склікання (1990—1994), кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны (1998—1999), Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны ў Расіі (1999—2005).

Катэгорыя:Выпускнікі Херсонскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны I склікання
Катэгорыя:Паслы Украіны ў Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі Вышэйшай партыйнай школы пры ЦК КПСС
Катэгорыя:Гарадскія главы Адэсы
Катэгорыя:Поўныя кавалеры ўкраінскага ордэна «За заслугі»
Катэгорыя:Віцэ-прэм'ер-міністры Украіны
Катэгорыя:Члены ЦК ЛКСМ Украіны
Катэгорыя:Члены Рэвізійнай камісіі КП Украіны
Катэгорыя:Члены ЦК УЛКСМ
Катэгорыя:Другія сакратары Чаркаскага абкама КП Украіны
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Катэгорыя:Члены Партыі рэгіёнаў Украіны
Катэгорыя:Дэпутаты Чаркаскага абласнога савета
Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Украіны
Пагадненне паміж Украінай і ЕС аб спрашчэнні афармлення віз

**Пагадненне паміж Украінай і Еўрапейскай Садружнасцю аб спрашчэнні афармлення віз** - заключана 18 чэрвеня 2007 і ўступіла ў сілу з 1 студзеня 2008.

## Некаторыя палажэнні пагаднення 
Палажэннямі пагаднення ўстаноўленя прэферэнцыі для ўсіх катэгорый грамадзян Украіны ў частцы, што датычыцца:
* візавага збору (35 еўра)
* працягласці візавых працэдур (10 сутак у звычайных выпадках, 2 сутак - у тэрміновых),
* спрашчэння візавых працэдур для асобных катэгорый грамадзян Украіны.

Пагадненнем адменена візавыя патрабаванні для ўладальнікаў дыпламатычных пашпартоў.

Права на бясплатнае атрыманне шэнгенскіх віз атрымалі 14 катэгорый ўкраінскіх грамадзян.

Для маніторынгу выканання палажэнняў пагаднення створаны Сумесны камітэт экспертаў па рэалізацыі Пагаднення паміж Украінай і ЕС аб спрашчэнні афармлення віз (СВК), пасяджэнні якога праходзяць два разы на год па чарзе ў г. Кіеў і г. Брусэль.

## Удасканаленае пагадненне 
23 ліпені 2012 г. ў Брусэлі было падпісана пагадненне аб унясенні змяненняў у Пагадненне паміж Украінай і ЕС аб спрашчэнні афармлення віз. Удасканаленае Пагадненне прадугледжвае пашырэнне катэгорый грамадзян Украіны, якія могуць атрымліваць бясплатныя і шматразовыя шэнгенскія візы да таго часу, пакуль Украіна не атрымае бязвізавы рэжым з ЕС.

Гаворка ідзе таксама аб пашырэнні катэгорый грамадзян, якія маюць права на спрошчанае афармленне бясплатных, шматразовых віз (для прадстаўнікоў няўрадавых арганізацый, рэлігійных суполак, прафесійных аб'яднанняў, студэнтаў і аспірантаў, удзельнікаў афіцыйных праграм трансгранічнага супрацоўніцтва Еўрапейскага Саюза), удасканаленне парадку афармлення віз для міжнародных перавозчыкаў і прадстаўнікоў сродкаў масавай інфармацыі.

У тэксце Пагаднення вызначаны тэрміны дзеяння шматразовых віз (1 год, 5 гадоў), што дазволіць пазбегнуць двухсэнсоўнага тлумачэння адпаведных палажэнняў гэтага Пагаднення (да 1, да 5 гадоў).

Дакумент прадугледжвае магчымасць бязвізавых паездак у ЕС для ўладальнікаў службовых біяметрычных пашпартоў.

22 сакавіку 2013 пагадненне ратыфікаваў ўкраінскі парламент, а 18 красавіка 2013 г - Еўрапейскі парламент. 13 мая 2013 ратыфікацыю зацвердзіла Савет міністраў Еўрапейскага Саюза. Пагадненне ўступіла ў сілу з 1 ліпеня 2013 г.

11 чэрвеня 2017 паміж Украінай і Еўрапейскім Саюзам пачаў дзейнічаць агульнаграмадзянскі бязвізавы рэжым. Ён прадугледжвае магчымасць наведвання ЕС на тэрмін не даўжэй 90 дзён на працягу 180 дзён без права на працаўладкаванне. Выключэннем з'яўляецца толькі Польшча, якая дазволіла ўкраінцам выконываць кароткатерміновыя працы без візы.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Пагадненне паміж Украінай і Еўрапейскай Садружнасцю аб спрашчэнні афармлення віз
* Про затвердження Правил оформлення віз для в’їзду в Україну і транзитного проїзду через її територію

Катэгорыя:Дагаворы Еўрапейскага саюза
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Украіны
Сакралізацыя

**Сакраліза́цыя** (ад  — свяшчэнны) — наданне прадметам, з'явам, людзям свяшчэннага, рэлігійнага зместу; падпарадкаванне сацыяльных інстытутаў, культуры і бытавых зносін рэлігійнаму ўплыву.

У аснове сакралізацыі — вера ў існаванне свяшчэннага (сакральнага), процілеглага свецкаму. Сімвалам сакралізацыі  з'яўляецца цырымонія асвячэння, у выніку якой звычайная працэдура набывае трансцэндэнтны сэнс. У тэалогіі сакралізацыя  тлумачыцца як вытворнае ад Бога. Нямецкі тэолаг Р. Ота вызначаў сакральнае як адзіную адметную уласцівасць божага, якая з'яўляецца сапраўдным коранем рэлігіі. Французскі сацыёлаг Э. Дзюркгейм лічыў, што сакральнае выяўляе натуральна-прыродную аснову чалавецтва, яго грамадскую (калектывісцкую) сутнасць, якая супрацьстаіць індывідуалістычнаму існаванню.

На розных этапах гістарычнага развіцця ступень распаўсюджанасці сакралізацыі  і яе характар былі неаднолькавыя. У ходзе гісторыі працэсам сакралізацыі  супрацьстаяла дэсакралізацыя (секулярызацыя) розных бакоў чалавечага існавання.

## Літаратура 
* Сакралізацыя. 
Катэгорыя:Рэлігія
Вальвокс

**Вальвокс**, **вольвакс** (*Volvox*) — род каланіяльных зялёных водарасцей. Развіваецца ў затоках рэк і сажалках, нярэдка выклікаючы «цвіценне» вады.

## Апісанне 
Калонія вольвакса мае выгляд слізістага зялёнага шара дыяметрам 2—3 мм. У калоніях вольвакса колькасць клетак пастаянная і даволі вялікая (ад 500 да некалькіх дзясяткаў тысяч у розных відаў). Клеткі размешчаны ў адзін слой па краі калоніі, а цэнтр заняты сліззю. Клеткі злучаны паміж сабой цяжамі цытаплазмы. Кожная клетка мае па два жгуцікі, накіраваныя вонкі калоніі. З іх дапамогай вольвакс перамяшчаецца ў вадзе.

Вольвакс належыць да аўтатрофных пратыстаў. Фотасінтэзуючы, ён утварае крухмал і выдзяляе кісларод. Кожная клетка калоніі паглынае мінеральныя рэчывы з навакольнага асяроддзя ўсёй сваёй паверхняй. Роля клетак у калоніі вольвакса неаднолькавая. Адны з іх толькі жывяцца і растуць. Такіх клетак большасць. Іншыя клеткі прымаюць удзел у размнажэнні.

Размнажаецца вольвакс бясполым і палавым спосабамі. Для бясполага размнажэння служаць спецыяльныя клеткі, з якіх пасля многіх дзяленняў утвараецца даччыная калонія вольвакса. Пасля разбурэння мацярынскай калоніі даччыныя калоніі вызваляюцца і пачынаюць жыць самастойна. Пры палавым размнажэнні вольвакса ў яго гаметангіях утвараюцца гаметы. Мужчынскія гаметы — сперматазоіды — рухаюцца пры дапамозе жгуцікаў. Жаночыя гаметы — яйцаклеткі — нерухомыя. У выніку зліцця гамет утвараецца зігота, якая пасля перыяду спакою дае пачатак новай калоніі.

## Класіфікацыя 
Паводле базы даных AlgaeBase род уключае наступныя віды:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Зноскі 
## Літаратура 
* Біялогія: вучэб. дапам. для 7-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. мовай навучання / пад рэд. В. М. Ціхамірава; пер. з рус. мовы Г. І. Кулеш. — Мн.: Нар. асвета, 2010. — 199 с.: іл. ISBN 978-985-03-1340-9

Катэгорыя:Зялёныя водарасці
Андрэй Пятровіч Клюеў

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя = Андрэй Пятровіч Клюеў
| арыгінал імя = 
| выява = 93017-2-5.jpg
| пасада = кіраўнік адміністрацыі Прэзідэнта Украіны
| сцяг =
| флаг2 = Flag of Ukraine.svg
| парадак = 8
| перыяд пачатак = 24 студзеня 2014 года
| перыяд канец = 26 лютага 2014 года
| папярэднік = Сяргей Уладзіміравіч Лёвачкін
| пераемнік = Алег Аляксеевіч Рафальскі (в.а.)
| пасада_2 = сакратар СНБА Украіны
| сцяг_2 = NSDCU emblem.svg
| флаг2_2 = Flag of Ukraine.svg
| парадак_2 = 9
| перыяд пачатак_2 = 14 лютага 2012 года
| перыяд канец_2 = 24 студзеня 2014 года
| папярэднік_2 = Раіса Васілеўна Багатырова
| пераемнік_2 = Андрэй Уладзіміравіч Парубій
| пасада_3 = Першы віцэ-прэм'ер-міністр Украіны
| сцяг_3 = Flag of Ukraine.svg
| парадак_3 = 19
| перыяд пачатак_3 = 11 сакавіка 2010 года
| перыяд канец_3 = 14 лютага 2012 года
| папярэднік_3 = Аляксандр Валянцінавіч Турчынаў
| пераемнік_3 = Валерый Іванавіч Харашкоўскі
| прэм'ер_3 = Мікалай Янавіч Азараў
| прэзідэнт_3 = Віктар Фёдаравіч Януковіч
| пасада_4 = Віцэ-прэм'ер-міністр Украіны па ПЭК
| сцяг_4 = Flag of Ukraine.svg
| парадак_4            = 
| перыяд пачатак_4       = 2003 года
| перыяд канец_4        = 2005 года
| папярэднік_4     = 
| пераемнік_4           = 
| пасада_5          = Віцэ-прэм'ер-міністр Украіны па ПЭК
| сцяг_5               = Flag of Ukraine.svg
| парадак_5            = 
| перыяд пачатак_5       = 4 жніўня 2006 года
| перыяд канец_5        = 18 снежня 2007 года
| папярэднік_5     = 
| пераемнік_5           = 
| партыя               =
| нацыянальнасць       = рускі
| дата нараджэння        = 
| месца нараджэння = 
| жонка = Жанна Віктараўна (1964 г.н.)
| дзеці = сыны Багдан (1985 г.н.), Кірыла (1995 г.н.), Сяргей (2003 г.н.)
| узнагароды =
{ style="background: transparent"
 
}
}}

**Андрэй Пятровіч Клюеў** (, нар. 12 жніўня 1964 года, Данецк) — украінскі палітык, тройчы займаў пост віцэ-прэм’ера краіны (2003, 2006, 2010). Народны дэпутат Украіны IV—VI скліканняў. З 14 лютага 2012 года па 24 студзеня 2014 года сакратар СНБА Украіны, кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны (24 студзеня 2014 года — 26 лютага 2014 года).

Сябар Партыі Рэгіёнаў, 1-ы намеснік старшыні партыі (з 12.2001 па 04.2003), намеснік кіраўніка партыі (з 04.2008).

У лютым 2023 года прэзідэнт Украіны У. Зяленскі пазбавіў грамадзянства Украіны Андрэя Клюева, у сувязі з тым, што ён меў грамадзянства Расійскай Федэрацыі.

Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Украіны
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Катэгорыя:Сакратары СНБА Украіны
Заходні фронт (Першая сусветная вайна, Расійская імперыя)

**Захо́дні фронт** — агульнавайсковае аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне расійскіх войскаў у Першай сусветнай вайне у складзе Рускай Імператарскай Арміі.

Палявое ўпраўленне ўтворана 25 жніўня 1915 года на базе палявога ўпраўлення Паўночна-Заходняга фронту для абароны Маскоўскага стратэгічнага напрамку. На канец 1917 года штаб фронту знаходзіўся ў Мінску, з 22 лютага 1918 года — у Смаленску, з 23 сакавіка 1918 года — у Тамбове. Фронт расфарміраваны 9 сакавіка 1918 года, штаб — 12 красавіка 1918 года.

## Склад 
* Палявое ўпраўленне (штаб)
* 1-я армія (жнівень 1915 — красавік 1916 года)
* 2-я армія (жнівень 1915 — пачатак 1918 года)
* 3-я армія (жнівень 1915 — чэрвень 1916 года, ліпень 1916 — пачатак 1918 года)
* 4-я армія (жнівень 1915 — кастрычнік 1916 года)
* 10-я армія (жнівень 1915 — пачатак 1918 года)
* Асобая армія (жнівень — верасень 1916 года, лістапад 1916 — ліпень 1917 года)
* XXII асобны армейскі корпус — з 22 лістапада 1917 года
* Польскі асобны стралковы корпус — з жніўня 1917 года

## Галоўнакамандуючыя войскамі (войскамі) фронту 
* 04.08.1915—18.08.1915 — генерал ад інфантэрыі Міхаіл Васільевіч Аляксееў
* 23.08.1915—11.03.1917 — генерал ад інфантэрыі Аляксей Ермалаевіч Эверт
* 03.1917 — генерал ад інфантэрыі Уладзімір Васільевіч Смірноў
* 31.03.1917—23.05.1917 — генерал ад кавалерыі Васіль Іосіфавіч Гурко
* 31.05.1917—30.07.1917 — генерал-лейтэнант Антон Іванавіч Дзянікін
* 31.07.1917—05.08.1917 — в. а. генерал-лейтэнант Пётр Мікалаевіч Ламноўскі
* 05.08.1917—12.11.1917 — генерал ад інфантэрыі Пётр Сямёнавіч Балуеў
* 12.11.1917—11.1917 — падпалкоўнік Васіль Віктаравіч Каменшчыкаў
* 11.1917 — прапаршчык Аляксандр Фёдаравіч Мяснікоў

## Ваенны камісар пры галоўнакамандуючым войскамі Заходняга фронту 
* 15.07.1917—04.11.1917 — грамадзянін Уладзімір Анатольевіч Жданаў

## Памочнік ваеннага камісара пры галоўнакамандуючым войскамі Заходняга фронту 
* 15.07.1917—04.11.1917 — грамадзянін Барыс Мікалаевіч Маісеенка

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Арміі краін-удзельніц Першай сусветнай вайны:Расія 
* 

Катэгорыя:Рускія франты падчас Першай сусветнай вайны
Аляксандр Аляксеевіч Зінчанка

**Аляксандр Алексеевіч Зінчанка** (16 красавіка 1957 года, г. Славута Хмяльніцкай вобласці — 9 чэрвеня 2010 года, Кіеў) — украінскі палітычны дзеяч. Чалец СДПУ (а) (1996—2003).

Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Украіны
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны