Плошча-2006

**Пратэсты ў Мінску 19—25 сакавіка 2006 года**, таксама **Джынсавая рэвалюцыя**, **Васільковая рэвалюцыя**, **Плошча-2006** — акцыі пратэсту, якія праходзілі ў Беларусі з прычыны нязгоды часткі выбаршчыкаў з ходам правядзення і афіцыйнымі вынікамі прэзідэнцкіх выбараў 2006 года.

## Назва 
Назва «*джынсавая рэвалюцыя*» з’явіўся пасля выпадку 16 верасня 2005 года на акцыі ў памяць зніклых палітыкаў, калі супрацоўнікі міліцыі адабралі ў пратэстуючых партрэты зніклых і бела-чырвона-белыя сцягі, актывіст моладзевага руху «*Зубр*» Мікіта Сасім узняў над галавой замест сцяга ўласную джынсавую кашулю як сімвал супраціву дыктатуры. Пазней «*Зубр*» прапаноўваў апранаць джынсавую вопратку штомесяц 16-га чысла, у  пра знікненні людзей у Беларусі.

## Перадгісторыя 
Супрацьстаянне абранага ў 1994 годзе прэзідэнтам Аляксандра Лукашэнкі з апазіцыяй пачалося ад пачатку яго кіравання. Прычынай былі як ідэалагічныя рознагалоссі, так і імкненне Лукашэнкі дзейнічаць у абыход парламента, у якім ён не меў адназначнай падтрымкі. Дзеянні прэзідэнта прывялі да супрацьстаяння з парламентам. Лукашэнка правёў рэферэндум 1995 і рэферэндум 1996 гадоў на сваю карысць, у выніку якіх, сярод іншага, атрымаў права роспуску парламента. Нягледзячы на рэкамендацыйны характар рэферэндуму 1996 года Лукашэнка распусціў, а новы стварыў без выбараў з ліку парламентарыяў, згодных у яго ўвайсці.

Частка дэпутатаў, якія не прызналі роспуск парламента, працягнула праводзіць пасяджэнні старога парламента, а ў 1999 годзе сфарміравала альтэрнатыўны выбаркам і паспрабавала арганізаваць прэзідэнцкія выбары. Арганізаваныя апазіцыяй выбары не адбыліся. У 2000 годзе адбыліся выбары ў новы парламент, сфарміраваны ў 1996 годзе ўказам Лукашэнкі. Выбары былі байкатаваны большасцю праціўнікаў Лукашэнкі, якія працягнулі дзейнасць як непарламенцкая апазіцыі. Апазіцыйныя мітынгі (напрыклад, Чарнобыльскі шлях) разганяліся міліцыяй. У 1999 годзе здарыліся , расследаванні якіх так і не былі завершаны.

У 2004 годзе ў выніку новага рэферэндуму было знята абмежаванне на колькасць прэзідэнцкіх тэрмінаў. Лукашэнка атрымаў магчымасць удзельнічаць у выбарах 2006 года. Значныя антыпрэзідэнцкія мітынгі з затрыманнем удзельнікаў праводзіліся і напярэдадні выбараў 2006 года. Актывісты апазіцыйнага руху «*Зубр*» расклейвалі ўлёткі з заклікамі да звяржэння Аляксандра Лукашэнкі і ўдзелу ў акцыі пратэсту ў дзень выбараў.

Пратэстны рух узначалілі кандыдаты ў прэзідэнты Аляксандр Мілінкевіч і Аляксандр Казулін, у ім прымалі ўдзел апазіцыйныя арганізацыі «*Зубр*», «*Малады Фронт*», «*Аб’яднаныя дэмакратычныя сілы Беларусі*», «*Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Грамада)*» і іншыя.

## Ход акцый пратэсту 
### 19 сакавіка 
19 сакавіка, у дзень выбараў, быў праведзены мітынг на Кастрычніцкай плошчы ў Мінску, які пачаўся пасля закрыцця выбарчых участкаў, але яшчэ да афіцыйнага абвяшчэння вынікаў выбараў. На мітынгу, у якім прынялі ўдзел па розных ацэнках ад 8 да 30 тысяч чалавек, гучалі заклікі да правядзення сумленных выбараў, звяржэння ўлады Лукашэнкі, лозунг «*Жыве Беларусь!*».

Аляксандр Казулін у сваім выступе паведаміў, што, параіўшыся з Аляксандрам Мілінкевічам, яны вырашылі пайсці на Плошчу Перамогі, каб ускласці кветкі, пасля чаго завяршыць мітынг. Ён таксама заклікаў сваіх прыхільнікаў сабрацца на наступны дзень у 18:30 у цэнтры Мінска. Падчас правядзення мітынгу сутычак з міліцыяй і затрыманняў зафіксавана не было.

У ноч на 20 сакавіка Цэнтрвыбаркам апублікаваў вынікі папярэдняга падліку 100 % выбарчых бюлетэняў: яўка склала 92,6 % (6 614 998 грамадзян), Аляксандра Лукашэнку падтрымалі 82,6 % выбаршчыкаў (прыкладна 5 460 000 грамадзян), Аляксандра Мілінкевіча — 6 % (каля 400 000 грамадзян), Сяргея Гайдукевіча — 3,5 % (каля 250 000 грамадзян), Аляксандра Казуліна — 2,3 % (каля 154 000 грамадзян).

### 20 сакавіка 
20 сакавіка на Кастрычніцкай плошчы ў Мінску зноў адбыўся мітынг, які сабраў ад 6 да 10 тысяч чалавек. У гэты дзень на плошчы была прынята «*Дэкларацыя народа Беларусі*» з патрабаваннем паўторных выбараў. У гэты ж дзень дэманстранты пачалі ўсталёўваць палаткі.

Перад удзельнікамі мітынгу выступілі лідар Аб’яднанай грамадзянскай партыі Анатоль Лябедзька, жонка Аляксандра Мілінкевіча Іна Кулей, дэпутат Дзярждумы Расіі , пісьменнік Уладзімір Арлоў, дэпутат Гомельскага гарсавета Юрый Глушакоў і іншыя.

### 21 сакавіка 
 ў Мінску, 21 сакавіка 2006 года.]]
На плошчы быў арганізаваны палаткавы гарадок, які складаўся з дзевятнаццаці палатак. У Мінск прыехалі прадстаўнікі апазіцыйных рухаў з іншых рэгіёнаў Беларусі.

Каля палаткавага гарадка з’явіліся супрацоўнікі праваахоўных органаў. Імі было затрымана больш за сто чалавек за дастаўку прадуктаў на плошчу. Улады ўжывалі і іншыя метады уздзеяння: выключэнне ўдзельнікаў-студэнтаў з навучальных устаноў, закрыццё ўстаноў каля плошчы (ўдзельнікам акцыі даводзілася шукаць прыбіральні ў іншых месцах, дзе іх арыштоўвала міліцыя). Дэманстранты скандзіравалі лозунгі: «*Міліцыя з народам*» і «*КДБ з народам*».

Увечары палаткавы гарадок наведалі амбасадары з Вялікабрытаніі, Германіі, Латвіі, Літвы, Славакіі, Францыі і Чэхіі. Акцыі падтрымкі прайшлі не толькі ў некаторых беларускіх гарадах, але і ў Расіі. Так, у Екацярынбургу прадстаўнікі праваабарончай асацыяцыі «*Голод*» правялі мітынг у падтрымку беларусаў, якія не пагадзіліся з вынікамі выбараў.

Ноччу ўлады адключылі асвятленне на плошчы.

### 22 сакавіка 
Колькасць людзей, якія прымалі ўдзел у акцыі пратэсту, павольна скарачалася. Раніцай 22 сакавіка паміж лідарамі апазіцыі Аляксандрам Мілінкевічам і Аляксандрам Казуліным узніклі рознагалоссі: Казулін прапаноўваў прыбраць палаткі з плошчы і працягнуць пратэставаць 25 сакавіка, Мілінкевіч выступаў за захаванне палаткавага гарадка.

У вячэрні час у палаткавым гарадку знаходзілася каля трох тысяч чалавек, каля трохсот з іх знаходзілася там ноччу, днём і раніцай.

Працягваліся затрыманні мітынгоўцаў, адбываліся сутычкі з праціўнікамі апазіцыі. Паведамлялася пра гвалт і прыніжэнні з боку праваахоўных органаў у дачыненні да затрыманых апазіцыянераў.

### 23—24 сакавіка 
23 сакавіка колькасць дэманстрантаў вырасла, колькасць палатак павялічылася да 35. Уначы, калі пратэстуючых на плошчы было найменш, міліцыя абвясціла аб ліквідацыі гарадка і прапанавала ўдзельнікам добраахвотна прайсці да аўтазакаў. Мітынгоўцы аказалі пасіўнае супраціўленне, сеўшы на зямлю і трымаючыся адзін за аднаго. У выніку міліцыя для затрымання ўдзельнікаў была вымушана ўжыць сілу. Ліквідацыя гарадка заняла 15—20 хвілін.

Па афіцыйных дадзеных было арыштавана больш за 500 чалавек. Затрыманых павезлі ў спецпрыёмнік-размеркавальнік на 1-м завулку Акрэсціна, дзе над імі пачаліся суды.

### 25 сакавіка 
25 сакавіка міліцыя стала затрымліваць удзельнікаў акцыі пратэсту, якія своечасова сышлі з палаткавага гарадка. Па некаторых дадзеных, затрыманых збівалі.

А 12 гадзіне прыкладна 2,5 тысячы чалавек паспрабавалі прайсці на Кастрычніцкую плошчу для правядзення новай несанкцыянаванай уладамі акцыі пратэсту. Супрацоўнікі міліцыі адцяснілі іх з плошчы, апазіцыя была вымушана правесці мітынг у размешчаным непадалёк парку Янкі Купалы. Там колькасць мітынгоўцаў павялічылася да 7—10 тысяч чалавек, прысутнічалі Мілінкевіч і Казулін. У канцы мітынгу Казулін заклікаў мітынгоўцаў працягнуць акцыю пратэсту ля спецпрыёмніка-размеркавальніка на вуліцы Акрэсціна (па версіі афіцыйных уладаў заклікаў узяць яго штурмам), пачалося шэсце. На ўчастку паміж Тэатрам музычнай камедыі і будынкам адміністрацыі Маскоўскага раёна мітынг быў разагнаны супрацоўнікамі праваахоўных органаў, якія ўжылі пры разгоне дубінкі, светлашумавыя гранаты, гумовыя кулі і слёзатачывы газ. Колькасць мітынгоўцаў на той момант складала прыкладна 2—3 тысячы чалавек (па версіі афіцыйных уладаў не больш за 900 чалавек), з іх каля 100 чалавек, у тым ліку Казулін, былі затрыманы.

На гэтым актыўная хваля пратэстаў завяршылася, наступны буйны мітынг апазіцыі адбыўся толькі 26 красавіка 2006 года («*Чарнобыльскі шлях*»).

## Вынікі 
Акцыі пратэсту не прынеслі чаканых вынікаў. Лукашэнка пачаў трэці тэрмін праўлення. Прычынамі правалу называюць жорсткія захады ўладаў і раз’яднанасць лідараў апазіцыі. За жорсткае падаўленне акцый пратэсту Злучаныя Штаты Амерыкі і Еўрасаюз увялі санкцыі супраць кіраўніцтва Беларусі.

## У мастацтве 
Паслявыбарчыя пратэсты на Кастрычніцкай плошчы былі задакументаваны беларускім рэжысёрам Юрыем Хашчавацкім у фільме «*Плошча*».

У лістападзе 2006 года польскі рэжысёр Мірослаў Дэмбінскі выпусціў дакументальную стужку «*Урок беларускай мовы*», прысвечаную ўдзелу апазіцыі ў прэзідэнцкіх выбарах.

## Гл. таксама 
* Плошча 2010 — акцыя пратэсту пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Прэзідэнцтва Аляксандра Лукашэнкі
Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў Беларусі
Катэгорыя:Сакавік 2006 года
Катэгорыя:2006 год у Беларусі
Катэгорыя:2006 год у Мінску
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:Пратэсты 2006 года