open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уладзіслаў Мікалаевіч Кульчыцкі

**Уладзіслаў Кульчыцкі** (нар. , Слуцк) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
У 2018 годзе часам з’яўляўся ў дублі «Слуцка», а з лета 2019 года стаў рэгулярна гуляць за дубліруючы склад. У 2022 годзе пачаў прыцягвацца і да асноўнай каманды случан. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 19 кастрычніка 2022 года, выйшаўшы на замену ў другім тайме сустрэчы з мінскім «Дынама» (0:5). У 2023 годзе працягваў гуляць пераважна за дубль, у асноўнай камандзе звычайна заставаўся на лаўцы запасных. У кастрычніку 2023 года пакінуў клуб.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Лічынкатэрапія

**Лічынкатэрапія** (анг. *maggot therapy*) — адзін з найстаражытнейшых метадаў ачысткі адкрытых ран дапамогай прадэзінфіцыраванных лічынак насякомых, напрыклад сіняй і зяленай мясных мух. Метад дазваляе пазбавіцца ад тканкавага экссудата (раневая ірыгацыя і антысептыка адначасова), прадухіляе нагнаенне і запаленчыя працэссы. У ЗША гэты метад атрымаў назву «ачышчальная лічынкавая тэрапія» (анг. *maggot debridement therapy*), у Вялікабрытаніі — «біяхірургія» (анг. *biosurgery*).

Шырока распаўсюджана меркаванне, што лічынка можа «з’есці жыўцом» цела чалавека або жывёлы, аднак на самай справе лічынкі сілкуюцца толькі мёртвымі тканінамі, а іх масавае распаўсюджванне на целе яшчэ жывой істоты сведчыць аб цяжкім пашкоджанні ўчастка цела некрозам. Лічынкі запавольваюць працэс гніення, сілкуючыся мёртвымі тканінамі і не кранаючы жывых.

Падчас так званага знешнестраўнікавага пераварвання ежы, лічынка вылучае пептыдныя антыбіётыкі сератыцын, цэкрапін, дэрмасептын, якія абязшкоджваюць небяспечныя бактэрыі. Адначасова тканкі жывых жывёл/чалавека дэзінфікуюцца і прадухіляецца развіцце далейшага некроза. Дзякуючы выдзяленню алантаіна і цытакінаў лічынкі здольныя прыпыняць запаленчыя працэсы ў тканках і падаўляць атакі з боку імуннай сістэмы жывога арганізма.

Першыя дакументальныя згадкі пра медыцынскае выкарыстанне лічынак з’явіліся ў часы праўлення Напалеона. Выкарыстоўваўся метад і падчас Першай сусветнай вайны, напрыклад доктарам Уільямам Байерам з медыцынскай школы Джона Хопкінса ў Балтыморы. У наш час (стан на 2008 год) Л. выкарыстоўваецца ў мностве медыцынскіх цэнтрах у Еўропе і ЗША. Апытанне амерыканскіх ваенных медыкаў, праведзенае ў 2013 годзе, паказвае, што 10 % з іх выкарыстоўвалі лічынак у сваёй практыцы. У ЗША адзіным вытворцам медыцынскіх лічынак (лічынкі мухі Lucilia sericata) з’яўляецца кампанія Monarch Labs. У Нямеччыне працуюць кампаніі AGILTERA GmbH & Co. KG і BioMonde GmbH. Ёсць кампаніі ў Англіі (ZooBiotic Ltd.) і Японіі (Japan Maggot Company).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Сергей Бесараб. Время/час для медицинской личинки // Meдыум — medium.com, 28 студзеня 2023

Катэгорыя:Медыцынская тэрміналогія
Катэгорыя:Насякомыя
Катэгорыя:Тэрапія
Іван Андрэевіч Агееў

**Іван Агееў** (нар. , Орша) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Энергетык-БДУ».

## Клубная кар’ера 
Пачынаў займацца футболам у роднай Оршы, у 2015 годзе трапіў у структуру мінскага «Дынама», праз тры гады перабраўся ў Акадэмію АБФФ на базе сталічнага РДВАР. У ліпені 2022 года, пасля заканчэння акадэміі, перайшоў у «Энергетык-БДУ». Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 5 жніўня 2022 года ў матчы з «Віцебскам» (3:0), калі выйшаў на поле ў пачатку другога тайма і пазней быў заменены. Пасля гуляў у асноўным за дубль клуба.

## Міжнародная кар’ера 
У кастрычніку 2021 года гуляў за юнацкую зборную Беларусі (да 17 гадоў) у кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Іван Уладзіміравіч Міхнюк

**Іван Міхнюк** (нар. , Пінск) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Слуцк».

## Клубная кар’ера 
Пачынаў займацца футболам у родным Пінску, часам выступаў за юнацкія каманды мінскага «Дынама», пазней перабраўся ў акадэмію брэсцкага «Дынама». У 2020 годзе пачаў выступаць за дубль клуба. У пачатку 2021 года разам з акадэміяй дынамаўцаў перайшоў у брэсцкі «Рух», дзе таксама гуляў за дубль. У пачатку 2022 года «Рух» зняўся з чэмпіянату Беларусі, але паўабаронца працягваў выступаць за каманду клуба ў юнацкім першынстве.

У чэрвені 2022 года трапіў у структуру брэсцкага «Цэнтра развіцця футбола» (былая акадэмія «Дынама» і «Руха»), а ў ліпені быў аддадзены ў арэнду ў «Слуцк». Спачатку гуляў за дубль, а 17 верасня 2022 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча з бабруйскай «Белшынай» (0:0). У далейшым стаў з’яўляцца і ў стартавым складзе каманды.

У студзені 2023 года перайшоў у «Слуцк» на трывалай аснове, падпісаўшы трохгадовы кантракт. У студзені 2024 года падоўжыў пагадненне са «Слуцкам».

## Міжнародная кар’ера 
У кастрычніку 2019 года гуляў за юнацкую зборную Беларусі (да 17 гадоў) у кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы.

У кастрычніку 2021 года гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Цэнтр футбола Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Лепельскі бой

**Лепельски бой** — бой Лепельскай партызанскай брыгады імя І. В. Сталіна, партызанскай брыгады імя В. І. Чапаева, 2-й Ушацкай партызанскай брыгады імя П. К. Панамарэнкі, Чашніцкай партызанскай брыгады «Дубава», Сенненскай партызанскай брыгады 19—21 кастрычніка 1943 супраць нямецкіх войск, знаходзіўшыхся ў горадзе Лепель; састаўная частка Лепельскай аперацыі.

## Перадумовы 
Лепель з'яўляўся галоўнай апорнай базай у тыле 3-й нямецкай танкавай арміі і быў добра ўмацаваны. У ім размяшчаліся 3 пяхотныя палкі, танкавы батальён, 2 артылерыйскія і 1 мінамётная батарэі, усяго больш за 2 тысячы байцоў. Горад акружала густая сетка дзотаў, акопаў, драцяных загарод, усе подступы да яго былі замініраваны.

## Бой 
У ноч на 20 кастрычніка атрады 1-ы, 2-і, 3-і Лепельскай партызанскай брыгады імя І. В. Сталіна знішчылі перадавыя нямецкія пасты ў вёсцы Забаенне і ўшчыльную наблізіліся да паўднёвых абарончых умацаванняў горада. Штурмавыя групы прарвалі драцяныя загароды і пачалі падаўляць дзоты, за імі на ўскраіны ўварваліся асноўныя сілы. На заходніх і ўсходніх ускраінах у бой уступілі перадавыя атрады астатніх брыгад. На досвітку атрады Лепельскай брыгады прабіліся ў цэнтр горада, але былі контратакаваны прыбыўшым падмацаваннем праціўніка — бронетанкавымі падраздзяленнямі і былі вымушаны адступіць у раён вёсак Свяда і Свядзіца.

У ноч на 21 кастрычніка брыгады зноў рушылі на штурм Лепеля, але ў цэнтры горада праціўніку ўдалося іх спыніць. Фактар раптоўнасці быў страчаны, скончыліся боепрыпасы. Падабраўшы забітых і параненых партызаны адышлі ў раён Мядзвёдаўка, Зацякляссе, Селішча, Верабкі, заблакаваўшы нямецкі гарнізон з усходу і паўднёвага ўсходу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1943 года
Катэгорыя:Кастрычнік 1943 года
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Даніла Аляксандравіч Чуль

**Даніла Чуль** (нар. , Пагост Загародскі, Пінскі раён) — беларускі футбаліст, нападнік клуба «Энергетык-БДУ».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец Акадэміі АБФФ, якая працавала на базе сталічнага РДВАР. У ліпені 2022 года, пасля заканчэння акадэміі, перайшоў у «Энергетык-БДУ». Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 5 жніўня 2022 года ў матчы з «Віцебскам» (3:0), калі выйшаў на замену ў другім тайме. У далейшым працягваў рэгулярна з’яўляцца ў асноўнай камандзе, выхадзіў на замену.

## Міжнародная кар’ера 
У лістападзе 2023 года гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Аб’яднанае стратэгічнае камандаванне «Паўночны флот»

**Аб’яднанае стратэгічнае камандаванне «Паўночны флот»** — міжвідавое стратэгічнае тэрытарыяльнае аб’яднанне Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі, якое выконвае задачу ваеннай акругі. У склад аб’яднанага камандавання ўваходзяць падводныя і надводныя сілы, марская авіяцыя, берагавыя войскі і СПА. АСК «Паўночны флот» прызначаны для комплекснага забеспячэння бяспекі арктычнага рэгіёна Расіі.

АСК «Паўночны флот» створана 1 снежня 2014.

## Склад 
* Паўночны флот ВМФ Расіі
* Берагавыя войскі Паўночнага флота
** 61-я асобная брыгада марской пяхоты
** 80-я асобная мотастралковая брыгада
** 200-я асобная мотастралковая брыгада
** іншыя часткі спецыяльнага прызначэння і падраздзяленні забеспячэння
* 45-я армія ВПС і СПА

## Спасылкі 
* Минобороны защитит Арктический шельф
* Воздушно-десантные войска осваивают Арктику

Катэгорыя:Узброеныя сілы Расіі
BrainPort

**BrainPort** — гэта тэхналогія, з дапамогай якой сэнсарная інфармацыя можа быць адпраўлена ў мозг праз масіў электродаў, які знаходзіцца на верхняй частцы языка (г.з. *транслінгвальна*). Упершыню канцэпцыя была прапанавана амерыканскім даследчыкам у галіне нейрапластычнасці , які ў 1998 годзе заснаваў кампанію *Wicab*, спецыялізуючуюся на вытворчасці прылад BrainPort.

У прыладзе з выкарыстаннем тэхналогіі BrainPort лічбавая камера фіксуе выгляд навакольнага асяроддзя, затым інфармацыя апрацоўваецца кантроллерам, які пераўтварае яе ў электрычныя імпульсы. Далей імпульсы праз матрыцу электродаў (20 на 20), прыкладзеную да языка дасылаюцца ў мозг чалавека. Чалавечы мозг здольны інтэрпрэтаваць гэтыя імпульсы як візуальныя сігналы і перанакіроўваць іх ў тую частку кары галаўнога мозгу, якая адказвае за зрок. Дзякуючы нейрапластычнасці мозгу ўжо праз некалькі дзён ці нават гадзін у сляпых візуальная інфармацыя пачынае дасягаць глядзельнай кары, і яны пачынаюць арыентавацца ў прасторы. У 2015 годзе тэхналогія BrainPort была ухвалена  (FDA) у ЗША для выкарыстання людзьмі з парушэннямі зроку.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Кин С. Дуэль нейрохирургов. Как открывали тайны мозга, и почему смерть одного короля смогла перевернуть науку. — М: Бомбара. — 2019 , ISBN 978-5-04-101517-6

Катэгорыя:Нейрабіялогія
Катэгорыя:Зрокавая сістэма
Катэгорыя:Нейрафізіялогія
Катэгорыя:Медыцынскае абсталяванне
Катэгорыя:Сляпыя
Нейрапластычнасць

**Нейрапластычнасць** або пластычнасць нейронаў, або пластычнасць мозгу - уласцівасць чалавечага мозгу, дакладней нейронавых сетак у ім змяняцца ў выніку росту і рэарганізацыі. Нейрапластычнасць можа выяўляцца на розных узроўнях, пачынальна з клеткавых змен мозгу, аж да буйнамаштабных змен з перапрызначэннем роляў у кары галаўнога мозгу, як зваротная рэакцыя на пашкоджанне пэўных аддзелаў. Роля нейрапластычнасці шырока прызнаецца сучаснай медыцынай, а таксама як з'ява выкарыстоўваецца ў развіцці памяці, навучанні і аднаўленні пашкоджанага мозгу, слыху, зроку (гл. BrainPort).

## Літаратура 
* Costandi M.  Neuroplasticity. - 2016, , OCLC 987683015.

Катэгорыя:Нейрабіялогія
Катэгорыя:Нейрафізіялогія
Аляксей Андрэевіч Сямёнаў

**Аляксей Сямёнаў** (нар. , Брэст) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Слуцк».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец гродзенскага «Белкард», у 2017 годзе перабраўся ў брэсцкае «Дынама», дзе з 2019 года пачаў выступаць за дубль. У пачатку 2021 года разам з акадэміяй дынамаўцаў перайшоў у брэсцкі «Рух», дзе таксама гуляў за дубль.

У сезоне 2022 года «Рух» зняўся з чэмпіянату Беларусі, і ў ліпені 2022 года абаронца, які перабраўся ў структуру ЦРФ, быў аддадзены ў арэнду ў «Энергетык-БДУ». 3 ліпеня 2022 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе ў матчы з барысаўскім БАТЭ (1:1), калі выйшаў на замену ў другім тайме і пазней быў заменены. Пасля гуляў пераважна за дубль клуба, зрэдку з’яўляючыся ў асноўнай камандзе. У лютым 2023 года пакінуў сталічны клуб.

Сезон 2023 правёў у складзе «Цэнтра футбола» ў Другой лізе. У лютым 2024 года, пасля таго як «Цэнтр футбола» зняўся з дарослых спаборніцтваў, перайшоў у «Слуцк».

## Дасягненні 
*   Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2022

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Цэнтр футбола Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Арцём Іванавіч Турыч

**Арцём Турыч** (нар. , Брэст) — беларускі футбаліст, паўабаронца брэсцкага «Дынама».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец брэсцкага «Дынама», выступаў за юнацкія каманды клуба. У пачатку 2021 года разам з акадэміяй дынамаўцаў перайшоў у брэсцкі «Рух», дзе пачаў гуляць за дубль. У пачатку 2022 года «Рух» зняўся з чэмпіянату Беларусі, але паўабаронца працягваў выступаць за каманду клуба ў юнацкім першынстве.

У чэрвені 2022 года трапіў у структуру брэсцкага «Цэнтра развіцця футбола» (былая акадэмія «Дынама» і «Руха»), а ў ліпені быў аддадзены ў арэнду ў сталічны «Энергетык-БДУ». Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 5 жніўня 2022 года ў матчы з «Віцебскам» (3:0), калі выйшаў у стартавым складзе і адгуляў першы тайм, а на сёмай хвіліне сустрэчы адзначыўся голам. У далейшым працягваў рэгулярна з’яўляцца на полі, пераважна выходзячы на замену. У жніўні 2023 года арэнда ў «Энергетыку-БДУ» была падоўжана яшчэ на год.

У студзені 2024 года перайшоў у брэсцкае «Дынама», падпісаўшы трохгадовы кантракт.

## Міжнародная кар’ера 
У кастрычніку 2021 года гуляў за юнацкую зборную Беларусі (да 17 гадоў) у кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы.

У лістападзе 2023 года гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Цэнтр футбола Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Цытакіны

**Цытакіны** — клас невялікіх пептыдаў і бялкоў (маса каля 8-30 кДа), якія рэгулююць міжклеткавыя і міжсістэмныя ўзаемадзеянні ў арганізме: выжыванне клетак, стымуляцыю або тармажэнне іх росту, дыферэнцыраванне, функцыянальную актыўнасць і апаптоз. Менвіта цытакіны ў нармальных умовах забяспечваюць каардынацыю імуннай, эндакрыннай і нервовай сістэмы і ўдзельнічаюць ў адказе арганізма на паталагічныя ўздзеянні. Тэрмін «цытакіны» быў прапанаваны С. Коэнам у 1974 годзе

## Функцыі цытакінаў 
Цытакіны актыўныя ў вельмі нізкіх канцэнтрацыях. Іх біялагічнае дзеянне на клеткі рэалізуецца праз узаемадзеянне са спецыфічным рэцэптарам, лакалізаваным на клеткавай мембране. Сэкрэцыя цітакіна носіць кароткачасовы характар і строга рэгулюецца. Спектры біялагічнай актыўнасці розных цытакінаў часта перакрываюцца: адзін і той жа працэс можа стымулявацца ў клетцы адразу некалькімі цытакінамі. У многіх выпадках назіраецца сінэргізм дзеянняў.

Цытакіны — антыген неспецыфічныя фактары. Таму дыягностыка інфекцыйных, аўтаіммунных і алергічных захворванняў з дапамогай вызначэння ўзроўню цітакінаў немагчыма. Але вызначэнне канцэнтрацыі гэтых рэчываў у крыві дае інфармацыю аб функцыянальнай актыўнасці розных відаў клетак адказных за імунітэт, аб ступені выяўленасці запаленчага працэсу, ці пераходзе яго на сістэмны ўзровень.

## Класіфікацыя 
Усе цыітакіны, а іх вядома больш за 30, па структурных асаблівасцях і біялагічным дзеянні дзеляць на некалькі самастойных груп. Па механізму дзеяння вылучаюць наступныя группы:
* супрацьзапаленчыя, якія забяспечваюць мабілізацыю запаленчага адказу, напрыклад, інтэрлейкіны 1,2,6,8, TNF, інтэрферон γ
* супрацьзапаленчыя, якія абмяжоўваюць развіццё запалення, напрыклад, інтэрлейкіны 4,10, TGFβ
* рэгулятары клеткавага і гумаральнага імунітэту — натуральныя або спецыфічныя, якія маюць уласныя эфектарныя функцыі (супрацьвірусныя, цытатаксічныя).

Катэгорыя:Цытакіны
Катэгорыя:Імунная сістэма
Катэгорыя:Бялкі імуннай сістэмы
Катэгорыя:Імунітэт
Станіслаў Вячаслававіч Кляшчук

**Станіслаў Кляшчук** (нар. , Мінск) — беларускі футбаліст, брамнік клуба «Гомель».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мінскага «Дынама», дзе з 2017 года пачаў выступаць за дубль. У жніўні 2018 года быў аддадзены ў арэнду ў «Чысць», дзе замацаваўся ў якасці асноўнага брамніка, але не выратаваў каманду ад вылету ў Другую лігу. Па заканчэнні сезона вярнуўся ў дубль «Дынама», а ў ліпені 2019 года быў арандаваны «Смалявічамі», дзе быў рэзервовым брамнікам і не з’яўляўся на полі.

У лютым 2020 года перайшоў у «Крумкачы» на правах арэнды. Правёў 9 матчаў у Першай лізе, чаргуючыся на полі з Валерыем Фамічовым і Іванам Санько. Па заканчэнні сезона вярнуўся ў «Дынама», у 2021 годзе гуляў за дубль.

У лютым 2022 года адправіўся ў арэнду ў «Энергетык-БДУ». Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 17 чэрвеня 2022 года ў матчы супраць бабруйскай «Белшыны» (1:0), адгуляўшы ўсе 90 хвілін. Таксама згуляў за каманду ў двух матчах Кубка Беларусі, аднак больш на полі не з’яўляўся, быў рэзервовым брамнікам.

У студзені 2023 года па заканчэнні кантракта з «Дынама» падпісаў паўнавартаснае пагадненне з «Энергетыкам-БДУ». У сезоне 2023 стаў асноўным брамнікам каманды.

У студзені 2024 года пакінуў сталічны клуб і падпісаў двухгадовы кантракт з «Гомелем».

## Міжнародная кар’ера 
У кастрычніку 2016 года быў у складзе юнацкай зборнай Беларусі (да 17 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы (заставаўся на лаўцы запасных), а ў сакавіку 2017 года ў элітным раўндзе чэмпіянату Еўропы (выйшаў на поле ў адным матчы).

У кастрычніку 2018 года гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы.

14 лістапада 2019 года правёў свой адзіную сустрэчу за моладзевую зборную Беларусі, адгуляўшы другі тайм таварыскага матча супраць Славакіі (0:3).

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Чысць
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Гаагскія этычныя настаўленні

**Гаагскія этычныя настаўленні** (анг. *Hague ethical guidelines*) - гэта набор этычных прынцыпаў, якія гавораць пра адказнасць за свае паводзіны тых, хто займаецца хімічнымі навукамі і заклікаюць пазбягаць любых злоўжыванняў у хіміі. Настаўленні былі распрацаваны міжнароднай групай хімікаў-практыкаў пад эгідай Арганізацыі па забароне хімічнай зброі (OPCW), а пасля распрацоўкі палажэнні настаўленняў былі ўхвалены Міжнародным саюзам тэарэтычнай і прыкладной хіміі (IUPAC).

## Зноскі 
Катэгорыя:Этыка
Катэгорыя:Прафесійная этыка
Катэгорыя:Хімічная зброя
Спіс браўзераў

## Графічныя 
Графічныя браўзеры апрацоўваюць тэкст на мовах разметкі (HTML, XML, CSS і г.д.) і ствараюць з яго візуальнае прадстаўленне. Гэты функцыянал часта вынесены ў асобную падпраграму, якая называецца рухавіком браўзера. Многія браўзеры выкарыстоўваюць адзін і той жа рухавік, дадаючы уласны функцыянал паверх яго. Наступныя катэгорыі размяркоўваюць браўзеры па выкарыстаных імі рухавіках.

### Blink 
* Chromium
* Google Chrome
* Microsoft Edge
* Opera
* Opera Mobile
* Samsung Internet
* UC
* Vivaldi
* Яндэкс.Браўзер
* Amazon Silk
* Avast
* Brave
* Comodo Dragon
* Falkon
* Maxthon

### Gecko 
* Conkeror
* Firefox
* GNU IceCat
* K-Meleon
* Netscape Navigator
* Tor Browser
* Waterfox
* Comodo IceDragon
* PirateBrowser
* SlimBrowser

### Trident 
* Internet Explorer
* 360
* AOL Explorer
* Deepnet Explorer
* GreenBrowser
* MediaBrowser
* MSN Explorer
* NeoPlanet
* NetCaptor
* RealPlayer
* Tencent Traveler

### KHTML/WebKit 
* Google TV
* GNOME Web
* iCab
* Konqueror
* Safari
* surf
* Dolphin Browser
* Dooble
* Maxthon
* QtWeb

## Тэкставыя 
* ELinks
* Links
* Lynx
* w3m

## Мабільныя браўзеры 
* Apple Safari
* Google Chrome
* Microsoft Edge
* Mozilla Firefox
* Opera Mobile
* Samsung Internet
* UC
* Vivaldi
* Brave

Катэгорыя:Браўзеры
Грэлка

**Грэлка** або тэрмафор — прылада для сагравання часткі цела сухім цяплом з мэтай папярэджання пераахалоджвання, або для мясцовага лячэння цяплом. Найбольш распаўсюджаныя віды грэлак — герметычныя гумовыя ёмістасці, якія запаўняюцца гарачай вадой, электрычныя (электратэрмічныя) грэлкі, хімічныя грэлкі. У старажытнасці ў якасці грэлак часта ўжываліся ёмістасці (скураныя мяшкі, гліняныя і медныя пасудзіны) з гарачай вадой або з сыпкімі рэчывамі (крупой, соллю, пяском, попелам), а таксама нагрэтыя прадметы (камяні, цэгла). Падобныя самаробныя грэлкі працягваюць выкарыстоўвацца ў хатнім побыце і зараз.

Катэгорыя:Грэлкі
Катэгорыя:Медыцынскае абсталяванне
Дужаўскі сельсавет

**Ду́жаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Дужаўка.

Утвораны 4 чэрвеня 1965 года ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай вобласці БССР у складзе 10 населеных пунктаў, вылучаных са складу Антонаўскага сельсавета: Вужжар, Дужаўка, Зарэчча, Конанаўка, Кузьмінічы, Палоева, Пароеўка, Раман-Віна, Скоклева і Цёплае. 23 снежня 2009 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Антонаўскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 10 населеных пунктаў: вёскі Вужжар, Дужаўка, Зарэчча, Конанаўка, Кузьмінічы, Палоева, Пароеўка, Раман-Віна, Скоклева і Цёплае.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 654 чалавекі, з іх 92,7 % — беларусы, 4,9 % — рускія, 2,0 % — украінцы.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чавускага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1965 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2009 годзе
Казахская нацыянальная кансерваторыя

**Казахская нацыянальная кансерваторыя імя Курмангазы** () — вышэйшая музычная навучальная ўстанова Казахстана, рыхтуе кампазітараў, музыказнаўцаў, дырыжораў хору і народных аркестраў, піяністаў, вакалістаў, арт-мэнэджараў, выканаўцаў на ўсіх інструментах сімфанічнага аркестра і народных інструментах.

З’яўляецца асацыяваным членам Асацыяцыі еўрапейскіх кансерваторый і вышэйшых музычных школ (з 1998 года), ініцыятарам стварэння і ўдзельнікам Асацыяцыі азіяцкіх кансерваторый (з 2000 года), удзельнікам Сусветнай Асацыяцыі сіметролагаў, удзельнікам Міжнароднай асацыяцыі «Музыка цюркскіх народаў», удзельнікам Міжнароднай Рады па традыцыйнай музыцы (ICTM), Еўрапейскага семінара па этнамузыкалогіі (ESEM), Еўрапейскай рады па псіхалогіі і ўспрыманні музыкі (ESCOM).

## Гісторыя 
24 ліпеня 1944 года Савет Народных Камісараў КазССР пастанавіў арганізаваць з 1 кастрычніка Дзяржаўны інстытут мастацтваў у горадзе Алматы, які быў у далейшым пераўтвораны ў Алма-Ацінскую кансерваторыю.

У 1945 годзе кансерваторыі прысвоена імя выдатнага казахскага кюйшы XIX стагоддзя Курмангазы Сагырбайулы.

У 1955 годзе народным артыстам КазССР А. Т. Такпанавым у кансерваторыі быў адкрыты тэатральны факультэт. На яго базе ў 1977 годзе быў створаны Алма-Ацінскі тэатральна-мастацкі інстытут.

У 1981—1982 навучальным годзе ў кансерваторыі навучалася звыш 1200 студэнтаў, працавалі 234 выкладчыкі, у тым ліку звыш 20 прафесараў і дактароў навук, каля 50 дацэнтаў і кандыдатаў навук, 5 народных артыстаў СССР, 7 народных артыстаў КазССР.

Са снежня 2013 года выдаецца штоквартальны навуковы часопіс «Веснік Казахскай нацыянальнай кансерваторыі імя Курмангазы». У сакавіку 2017 года часопіс перайменавалі ў «SARYN».

## Факультэты 
Навучальны працэс забяспечваюць 4 факультэты:
* Факультэт вакалу і дырыжыравання
* Факультэт інструментальнага выканальніцтва
* Факультэт музыказнаўства і менеджменту
* Факультэт народнай музыкі

Таксама працуе шэраг агульнаўніверсітэцкіх кафедр:
* Кафедра інавацыйных музычна-педагагічных тэхналогій
* Кафедра сацыяльна-гуманітарных дысцыплін
* Эксперыментальная школа-студыя мастацтваў
* Секцыя фізічнага выхавання і спорту
* Секцыя казахскай і замежных моў

## Рэктары 
* Іван Круглыхін (1944—1945)
* Ахмет Жубанаў (1945—1951)
* Іван Круглыхін (1951—1957)
* Куддус Кужам’яраў (1957—1967)
* Еркегалі Рахмадыеў (1967—1975)
* Газіза Жубанава (1975—1987)
*  (1987—1997)
*  (1997—2018)
*  (2018-н.ч.)
Беларускі прафсаюз работнікаў адукацыі і навукі

**Беларускі прафсаюз работнікаў адукацыі і навукі** — беларускі прафесійны саюз, член Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.

Першыя настаўніцкія прафсаюзы на тэрыторыі Беларусі з’явіліся ў 1906 годзе ў Віцебску і Мінскай губерні. Да 1907 году ў Беларусі існаваў ужо 101 настаўніцкі прафсаюз.

Да 1919 года прафсаюзы педагогаў мелі нелегальную форму. Першым легальным прафсаюзам настаўнікаў стаў *Усерасійскі саюз работнікаў асветы і сацыялістычнай культуры*. У 1934 годзе з Усерасійскага саюза работнікаў асветы і сацыялістычнай культуры былі выдзелены прафсаюз работнікаў пачатковых і сярэдніх школ, прафсаюз работнікаў вышэйшай школы і навуковых устаноў, прафсаюз работнікаў дашкольных устаноў і прафсаюз работнікаў палітпрасветустаноў. У 1948 годзе адбываецца аб’яднанне прафсаюза работнікаў пачатковых і сярэдніх школ з прафсаюзам дашкольных устаноў у прафсаюз работнікаў асветы. У 1957 годзе адбылося аб’яднанне прафсаюзаў работнікаў асветы, работнікаў вышэйшай школы і навуковых устаноў БССР у прафсаюз работнікаў асветы, вышэйшай школы і навуковых устаноў БССР.

У час перабудовы, у 1990 годзе, на аснове прафсаюза работнікаў асветы, вышэйшай школы і навуковых устаноў Беларускай ССР быў створаны Беларускі прафсаюз работнікаў адукацыі і навукі.

## Спасылкі 
* Храналогія асноўных падзей у Прафсаюзе работнікаў адукацыі і навукі 
* Гісторыя Беларускага прафсаюза работнікаў адукацыі і навукі 
Катэгорыя:Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі
Катэгорыя:1990 год у Беларусі
Міхаіл Іосіфавіч Балашэвіч

**Міхаіл Іосіфавіч Балашэвіч** (нар. , г. п. Заслаўе, Мінскі раён, Мінская вобласць) — беларускі эканаміст. Кандыдат эканамічных навук (1969), прафесар (2003).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Эканоміка прамысловасці», 1961; аспірантура, 1969).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэйе (факультэт міжнародных эканамічных адносін, кафедра міжнароднага бізнесу, прафесар).
 
Навуковыя інтарэсы: міжнародны бізнес; эканоміка малога бізнесу; эканоміка прадпрыемства.

## Бібліяграфія 
* Экономическая эффективность химико-механической переработки древесины (на примере производства и применения древесных плит в БССР) : автореферат диссертации … кандидата экономических наук : 08.594 / М. И. Балашевич. — Минск, 1969.
* Экономика малого бизнеса : учебное пособие для студентов экономических специальностей учреждений, обеспечивающих получение высшего образования / М. И. Балашевич, Т. П. Быкова. — Минск, 2005.
* Эффективное государство : исследование роли государства в стимулировании деловой активности в развивающихся странах / М. И. Балашевич, Б. П. Махато. — Минск, 2000.
 

## Літаратура 
* Балашевич Михаил Иосифович // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933—2008. — Минск, 2008. — С. 85.
Вайнілаўскі сельсавет (Чавускі раён)

**Вайні́лаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Вайнілы.

Утвораны 27 чэрвеня 1969 года ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай вобласці БССР у складзе 11 населеных пунктаў: 7 населеных пунктаў (Астрэні, Вайнілы, Капані, Лужок, Любавіна, Новавасільеўск і Харкаўка) Гарбавіцкага сельсавета і 4 населеных пунктаў (Атражжа, Самулкі, Удоўск і Цемналессе) Благавіцкага сельсавета. 24 лютага 1982 года ў склад Благавіцкага сельсавета вернуты 4 населеныя пункты (Атражжа, Самулкі, Удоўск і Цемналессе). 18 сакавіка 2008 года скасавана вёска Любавіна. 23 снежня 2009 года ў склад сельсавета з Антонаўскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (Вусце, Галавенчыцы, Зялёная Рошча, Навасёлкі, Усушак, Хамянкі і Юшкавічы).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (6 населеных пунктаў) — 550 чалавек, з іх 92,5 % — беларусы, 5,6 % — рускія, 1,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (13 населеных пунктаў) — 642 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1969 годзе
Алена Аляксандраўна Лятучая

**Алена Аляксандраўна Лятучая** (; нар. 5 снежня 1978, Яраслаўль, РСФСР, СССР) — расійская тэлежурналістка, тэлевядучая. Мастацкі кіраўнік Вышэйшай школы тэлебачання «Астанкіна».

З лютага 2014 па сакавік 2016 і з кастрычніка таго ж па май 2017 года — вядучая і прадзюсар праграмы «Ревизорро», а таксама вядучая праграмы «Школа Ревизорро» (2017). У 2015/16 адкрыла інтэрнэт-краму «Лятучая крама». З’яўляецца аўтарам дакументальных фільмаў для тэлеканалаў «ТВ3», «СТС» і «Пятніца!». Скончыла Школу тэле-і радыёвяшчання «Мітра», дзе ў цяперашні час узначальвае «майстэрню Алены Лятучай» факультэта журналістыкі Мітра.

Да 2017 года — прадзюсар тэлеканала «Пятніца!», дзе ў яе падпарадкаванні знаходзіліся ўсе праекты сямейства «Ревизорро», уключаючы «Ревизорро-Шоу».

З лістапада па снежань 2017 года — вядучая аўтарскай праграмы «Лятучы атрад» на «Першым канале» пра праверкі ў сацыяльных установах — школах і бальніцах, а таксама пра барацьбу з несправядлівасцю, непрафесіяналізмам і падманам. Восенню 2018 года на «Першым канале» выйшлі два аўтарскіх дакументальных фільма «Алена Лятучая. Без смецця ў галаве» і інш.

З кастрычніка 2018 года афіцыйна становіцца абліччам «СТС» і аб’яўляе пра старт здымак двух праектаў для тэлеканала. У канцы мая 2022 года са скандалам пакінула тэлеканал. З 6 лістапада 2018 года выходзіць новае шоу Алены Лятучай у інтэрнэце «Лятучы нагляд. Без цэнзуры». 5 сакавіка 2019 года выйшаў другі сезон аўтарскага праекта Алены Лятучай.

Са снежня 2019 года з’яўляецца паслом фонду «Падары жыццё». У лістападзе 2020 года стала настаўнікам усерасійскага конкурсу-праекта «ТопБЛОГ» АНО «Расія — краіна магчымасцей».

У 2015 годзе ўвайшла ў лік найбольш сексуальных жанчын Расіі па версіі часопіса «Maxim», заняўшы 91-е месца.

Катэгорыя:Прадзюсары Расіі
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Расіі
Атакі беспілотнікаў у Іране (2023)

У ноч з 28 на 29 студзеня 2023 года некалькі беспілотнікаў атакавалі шэраг стратэгічных аб’ектаў Ірана.

## Напярэдадні 
З 1985 года Іран быў уцягнуты ў  з Ізраілем, ведучы барацьбу ў Сірыі, Ліване і Палесціне.

За апошнія некалькі гадоў вакол іранскіх ваенных, ядзерных і прамысловых аб’ектаў адбыўся шэраг інцыдэнтаў. Так, напрыклад, у 2021 годзе Іран абвінаваціў Ізраіль у сабатажы на яго ключавым  і пакляўся адпомсціць. У ліпені 2022 года ўлады краіны заявілі, што арыштавалі дыверсійную групу курдскіх баевікоў, якія працавалі на ізраільцян і планавалі падарваць прадпрыемства абароннай прамысловасці ў Ісфахане.

Студзеньскі інцыдэнт 2023 года адбыўся ў перыяд высокай напружанасці ў адносінах паміж Азербайджанам і Іранам. За дзень да гэтага ўзброены чалавек напаў на азербайджанскае пасольства ў Тэгеране, забіўшы начальніка службы бяспекі і параніўшы двух іншых супрацоўнікаў дыпмісіі.

 заявіла, што пашкоджанні былі нязначнымі. Паводле The Jerusalem Post, напад меў «вялікі поспех», нягледзячы на тое, што іранскія афіцыйныя асобы змяншаюць значэнне інцыдэнту.

Той жа ноччу на нафтаперапрацоўчым заводзе ў Тэбрызе адбыўся пажар. Таксама паведамлялася аб выбухах на авіябазе ў Дызфулі, выбухах і пажарах у гарадах Хамадан і Рэшт.

У той жа дзень адбыўся землятрус недалёка ад горада , што прывяло да блытаніны ў падліку ўражаных дронамі аб’ектаў.

## Адказнасць 
У міністэрстве абароны не назвалі падазраванага ў нападах. Выданне The New York Times адзначала, што хоць Іран афіцыйна не абвінавачваў ні адну дзяржаву ў атаках, аднак звязаныя з Корпусам вартавых Ісламскай рэвалюцыі Telegram-каналы ўсклалі адказнасць на Ізраіль.

Як адзначалі некаторыя СМІ, за некалькі гадзін да атакі прэм’ер-міністр Ізраіля Біньямін Нетаньяху заявіў, што *«Ізраіль распачне „некалькі неадкладных крокаў“, накіраваных на барацьбу з тэрарызмам»*. Падставай для заявы стаў тэракт у Іерусаліме, які адбыўся напярэдадні.

## Зноскі 
Катэгорыя:Студзень 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 28 студзеня
Катэгорыя:Падзеі 29 студзеня
Катэгорыя:2023 год у Іране
Рухавік браўзера

**Рухавік браўзера** — асноўны кампанент кожнага вялікага вэб-браўзера. Асноўная задача рухавіка браўзера — ператварэнне дакументаў HTML і іншых рэсурсаў вэб-старонкі ў інтэрактыўнае візуальнае прадстаўленне на прыладзе карыстальніка.

Выкананне кода JavaScript — гэта асобная справа, кожны вялікі вэб-браўзер выкарыстоўвае для гэтага спецыяльны механізм — рухавік JavaScript. Мова Javascript была першапачаткова створана для выкарыстання ў браўзерах, але цяпер яна таксама выкарыстоўваецца ў іншых праграмах, таму рэалізацыя рухавікоў Javascript аддзелена ад рухавікоў браўзераў. У вэб-браўзеры гэтыя два механізмы працуюць узгоднена праз агульную структуру даных DOM.

Рухавікі браўзераў таксама выкарыстоўваюцца ў іншых тыпах праграм, акрамя вэб-браўзераў. Паштовым кліентам яны патрэбныя для адлюстравання электроннай пошты ў фармаце HTML. Фреймворк Electron, які працуе на аснове рухавіка браўзера Google Chromium, выкарыстоўваўся для стварэння праграм для персанальных камп’ютараў.

## Вядомыя рухавікі 
* Apple стварыла рухавік WebKit для свайго браўзера Safari на аснове рухавіка KHTML праекта KDE. Усе браўзеры для iOS павінны выкарыстоўваць WebKit як рухавік.
* Google першапачаткова выкарыстоўваў WebKit для свайго браўзера Chrome, але пазней стварыў уласны механізм Blink на яго аснове. Усе браўзеры на базе Chromium выкарыстоўваюць Blink, як і праграмы, створаныя з дапамогай Chromium Embedded Framework, Electron або любога іншага фрэймфорка, які выкарыстоўвае Chromium.
* Microsoft мае два прапрыетарныя рухавікі — Trident і EdgeHTML. Trident выкарыстоўваецца ў браўзеры Internet Explorer. EdgeHTML быў арыгінальным рухавіком браўзера Edge, але пазней Microsoft вырашыла перайсці на рухавік Blink. EdgeHTML працягвае выкарыстоўвацца ў некаторых праграмах.
* Mozilla распрацоўвае механізм Gecko для свайго браўзера Firefox і паштовага кліента Thunderbird.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Браўзеры
Кушыцкія мовы

**Кушы́цкія мовы** — сям'я афразійскіх моў, распаўсюджаная ва Усходняй Афрыцы. У нашы дні на кушыцкіх мовах размаўляе каля 24 мільёнаў чалавек. 

Згодна асноўнай гіпотэзе, кушыцкія мовы склаліся на тэрыторыі Нубіі або ў раёне паміж далінай Ніла і Чырвоным морам ужо ў канцы мезаліта — неаліце. У нашы дні падзяляюцца на некалькі асноўных галін: беджа, агау, дулай, усходнія кушыцкія, паўднёвыя кушыцкія. У 1970-я гг. заходнекушыцкія мовы былі вылучаны лінгвістамі ў самастойную сям'ю амоцкіх моў.

Большасць носьбітаў жыве ў Самалі, Эфіопіі, Эрытрэі, Джыбуці. Кушыцкія народы таксама насяляюць поўдзень Егіпта, Судан, Паўднёвы Судан, Кенію, Уганду, поўнач Танзаніі. Самалійская мова мае дзяржаўны статус у Самалі.

## Спасылкі 
* Cushitic languages 
* Cushitic Branch 
* The Nilotic, Bantu and Cushitic Language Groups 


Катэгорыя:Афразійскія мовы
Катэгорыя:Кушыты
Rheinmetall

**Rheinmetall AG** — нямецкі канцэрн, утвораны 13 красавіка 1889 года. У асноўным займаецца вытворчасцю ваеннай тэхнікі, узбраення, а таксама вытворчасцю камплектуючых для аўтамабіляў. Штаб-кватэра канцэрна знаходзіцца ў Дзюсельдорфе.

З’яўляецца адным з найбуйнейшых вытворцаў ваеннай тэхнікі і ўзбраення у Еўропе. Вядомы вытворчасцю 120-мм гармат для танкаў «Leopard 2».

Катэгорыя:Кампаніі Германіі
Мір (плацежная сістэма)

**Мір** () — расійская нацыянальная плацежная сістэма, якая займаецца апрацоўкай усіх трансакцый унутры краіны і развіццём выпуску ўласных аплатных картак. Аператарам «Міру» выступае кампанія АТ «Нацыянальная сістэма аплатных картак», цалкам падкантрольная Банку Расіі. Разлікі праводзяцца ў расійскіх рублях.

На снежань 2022 года было эмітавана больш за 170 мільёнаў картак, па аб’ёме плацяжоў сістэма займала каля 38,6 % расійскага рынку плацежных сістэм усіх эмітаваных картак і 38,8 % усіх праведзеных па картках аперацый. Пасля сыходу з Расіі Visa і Mastercard сістэма «Мір» фактычна засталася манапалістам у гэтай краіне.

Катэгорыя:Плацежныя сістэмы
Чавускі сельсавет

**Ча́вускі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай акругі. Цэнтр — горад Чавусы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай акругі БССР. 24 верасня 1926 года скасаваны ў сувязі з утварэннем Чавускага гарсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чавускага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1926 годзе
Мікалай Іванавіч Базылеў

**Мікалай Іванавіч Базылеў** (нар. , в. Юзяфоўка, Хоцімскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1990), прафесар (1990).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (гістарычны факультэт, 1963; аспірантура, 1966).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1966, дацэнт кафедры палітычнай эканоміі, у 1975—1992 — загадчык кафедры), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 1994, прафесар кафедры эканамічнай тэорыі, у 1994—2004 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: эканамічная тэорыя; маркетынг; прадпрымальніцтва; камерцыйная дзейнасць.

## Бібліяграфія 
* Обобществление производства и развитие социалистической собственности : диссертация … доктора экономических наук : 08.00.01 : защищена 00.00.0000 : утверждена 11.05.1990 / Базылев Николай Иванович. ― Минск, 1989.
* Экономическая эффективность повышения культурно-технического уровня колхозных механизаторов : автореферат диссертации … кандидата экономических наук / Н. И. Базылев. ― Минск, 1967.
  

## Літаратура 
* Базылеў Мікалай Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 2. — С. 222.
* Базылев Николай Иванович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2020. — Т. 6 : Могилевская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 27.
* Базылев Николай Иванович // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. — Минск, 2001. — Т. 1. — С. 15—16.
* Базылев Николай Иванович // Кто есть кто в Республике Беларусь. Люди дела. — Минск, 1999. — С. 240.
* Базылев Николай Иванович // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933—2008. — Минск, 2008. — С. 84—85.
* Базылеў Мікалай Іванавіч // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 19.
  

Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Сабу-Джадзі

**Сабу-Джадзі** () — помнік археалогіі ў Судане ў гістарычнай вобласці Нубія, адметны наскальнымі петрогліфамі.

Петрогліфы каля вёскі Сабу на правым беразе Ніла былі ўпершыню задакументаваны брытанскай археалагічнай экспедыцыяй 1946 г. Усяго вядома болей за 1600 наскальных выяў. Найстаражытнейшыя з іх былі зроблены ў неаліце, калі мясцовы клімат быў значна болей вільготным, а таму адлюстраваюць такіх жывёл, як жырафы, антылопы, страусы і г. д. Малюнкі на пясчаніку выразаліся і ў пазнейшыя часы да эпохі сярэднявечча. Петрогліфы Сабу-Джадзі захоўваюць выявы свойскай жывёлы, сцэны побыту, пазнейшыя — хрысціянскія матывы. 

## Спасылкі 
* Sabu-Jaddi Rock Art Sites 
* Sabu-Jaddi: The site revealing the Sahara's verdant past 

Катэгорыя:Нубія
Катэгорыя:Петрогліфы
Катэгорыя:Археалогія ў Судане
Тэракт у Іерусаліме (2023)

**Тэракт у Іерусаліме** — тэрарыстычная атака, якая адбылася 27 студзеня 2023 года, калі палесцінскі баявік забіў сем ізраільскіх мірных жыхароў каля сінагогі ў Неве-Яакове,  ва Усходнім Іерусаліме. Паводле даных паліцыі, падазраваны быў застрэлены пасля таго, як адкрыў па ім агонь.

Стральба адбылася ў . Гэта самы смяротны напад палесцінцаў з 2008 года.

## Атака 
Паводле звестак паліцыі, каля 20:13 баявік пад’ехаў на машыне да сінагогі, размешчанай у іерусалімскім раёне Неве-Яакав, і дачакаўся заканчэння суботняй малітвы. Спачатку ён застрэліў пажылую жанчыну і матацыкліста, а затым адкрыў агонь па людзях каля сінагогі Атэрэт Абраам. Затым нападнік схаваўся з месца здарэння ў бок палесцінскага раёна Бейт-Ханіна, дзе ён сутыкнуўся з паліцыянтамі і быў застрэлены пасля таго, як адкрыў па іх агонь пры спробе бегчы пешшу.

## Нападнік 
Нападнік быў ідэнтыфікаваны як Хайры Алкам, 21-гадовы жыхар Усходняга Іерусаліма, які раней не здзяйсняў злачынстваў, звязаных з тэрарызмам.

Паводле наяўных даных, дзед Алкама быў забіты разам з трыма іншымі палесцінцамі ў 1998 годзе ізраільскім пасяленцам з радыкальнай арганізацыі «».

## Наступствы 
ХАМАС узяў адказнасць за тэракт і заявіў, што гэта была помста за рэйд у Джэніне, падчас якога былі забіты 8 палесцінскіх баевікоў і адзін мірны жыхар.

Палесцінскія і ізраільскія крыніцы заявілі, што пасля атакі было арыштавана ад 42 да 50 чалавек, у асноўным члены сям’і нападніка.

Менш чым праз дзень 13-гадовы палесцінец з  зладзіў яшчэ адну стральбу ў , параніўшы двух яўрэяў — бацьку і сына.

Прэм’ер-міністр Ізраіля Біньямін Нетаньяху заявіў, што *«Ізраіль распачне „некалькі неадкладных крокаў“, накіраваных на барацьбу з тэрарызмам»*. Праз некалькі гадзін меркавана ізраільскія дроны атакавалі шэраг іранскіх аб’ектаў.

Катэгорыя:Студзень 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 27 студзеня
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2023 годзе
Катэгорыя:Ізраільска-палесцінскі канфлікт
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты 2023 года
Аларт ван Эвердынген

**Аларт ван Эвердынген** (нідэрл. Allart van Everdingen; , , Паўночная Галандыя — , , Галандыя) — нідэрландскі жывапісец-пейзажыст і гравёр-аквафартыст, родам з Алкмара, вучань Руланта Саверэя ва Утрэхце і Пітэра дэ Малейна (Тэмпесты) у Харлеме.

## Біяграфія і творчасць 
Маляваў краявідаў гарыстых мясцовасцяў са скаламі, вялізнымі валунамі, змрочнымі хвоямі, шумнымі вадаспадамі і пахмурным небам. Матэрыялам для такіх выяў служылі яму шматлікія эцюды з натуры, зробленыя ім падчас яго паездкі на скандынаўскі паўвостраў у 1644 годзе. Зрэдку ён пісаў таксама бурнае мора.

Вярнуўшыся ў Нідэрланды, у 1645 годзе быў прыняты ў якасці майстра ў харлемскую гільдыю св. Лукі і затым працаваў у Алкмары, Харлеме і з 1652 года да самай смерці сваёй у Амстэрдаме. Карціны Эвердынгена, адрозніваюцца дакладнай перадачай формаў дзікай прыроды, нярэдка велічна-жывапісныя па матыве і амаль заўсёды прасякнутыя меланхалічным настроем, сустракаюцца ў многіх грамадскіх музеях і прыватных калекцыях. У Эрмітажы іх тры (два віды ў Нарвегіі і «Вусце Шэльды»), у Берлінскім музеі — таксама тры, у Дрэздэнскай галерэі — два («Паляванне на ланей каля горнага возера» і «Вялікі вадаспад»), у Луўры ў Парыжы — адзін, у мюнхенскай Пінакатэцы — тры, у амстэрдамскім музеі — пяць і г. д.

З гравюрнай спадчыны 106 адлюстроўваюць ландшафты і віды мора, а 57 — ілюстрацыі да «Райнеке Ліс» (арыгінальныя малюнкі, па якіх выкананы гэтыя апошнія, захоўваюцца ў Брытанскім музеі ў Лондане).

У Аларта ван Эвердынгена былі два браты, даволі таленавітыя мастакі: Цэзар ван Эвердынген (1616—1678), вучань Я. Ван Блакгорста, які займаўся партрэтным і гістарычным жывапісам, і Ян ван Эвердынген (пам. у 1656 годзе), вучань Цэзара, які пісаў прадметы неадушаўлёнай прыроды.
Blink

**Blink** — гэта рухавік браўзера, распрацаваны ў рамках праекта Chromium з удзелам Google, Meta, Microsoft, Opera Software, Adobe, Intel, IBM, Samsung і іншых. Упершыню быў анансаваны ў красавіку 2013 года.

Blink з’яўляецца форкам WebCore — кампанента WebKit. Ён выкарыстоўваецца ў Chrome, пачынаючы з версіі 28, Microsoft Edge, пачынаючы з версіі 79, Opera (15+), Vivaldi, Brave, Amazon Silk і іншых браўзерах і фрэймворках на аснове Chromium.

Рухавік Blink мае наступныя кампаненты:
* Механізмы візуалізацыі DOM, HTML DOM і CSS
* Рэалізацыя Web IDL
* Графічны рухавік Skia — робіць выклікі асноўнай графічнай бібліятэкі (напрыклад, OpenGL, Vulkan, DirectX і г.д.), якая залежыць ад платформы
* Рухавік JavaScript V8

Blink рэалізаваны на сямі платформах: Windows, macOS, Linux, ChromeOS, Fuchsia, Android і Android WebView. Таксама неафіцыйна падтрымліваецца ў FreeBSD і OpenBSD.

Версіі Chromium для iOS працягваюць выкарыстоўваць рухавік візуалізацыі WebKit WebCore.

## Гл. таксама 
* KHTML

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Браўзерныя рухавікі
Рулант Саверэй

**Рулант Саверэй** (нідэрл. Roelant Savery; ,  — , ) — нідэрландскі мастак.

## Біяграфія 
Бацькі былі пратэстантамі і пакінулі Паўднёвыя Нідэрланды, калі Руланту было 4 гады, і каля 1585 пасялілася ў Харлеме. Вучыўся жывапісу ў Амстэрдаме ў брата, Якаба Саверэя, які пісаў жывёл, птушак і рыб. Разам з некалькімі фламандскімі мастакамі быў запрошаны імператарам Рудольфам II у Прагу, дзе і жыў да смерці гэтага гасудара ў 1612 годзе.

Канец свайго жыцця правёў ва Утрэхце.
Іозеф Эберц

**Іозеф Эберц** (; ,  — , ) — нямецкі жывапісец-абстракцыяніст. Вучыўся ў акадэміях Мюнхена, Дзюсельдорфа і Штутгарта, а пасяліўшыся ў 1918 годзе ў Мюнхене, — у Адольфа Хёльцэля; неаднаразова бываў у Італіі, Далмацыі і Парыжы. Эберц пісаў фрэскі, рабіў мазаікі і вітражы.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Цэзар ван Эвердынген

**Цэзар Баэтыус ван Эвердынген** (нідэрл. Caesar van Everdingen, 1616 ці 1617 — ) — нідэрландскі мастак, старэйшы брат жывапісцаў Яна і Аларта ван Эвердынгенаў.

Цэзар ван Эвердынген нарадзіўся ў Алкмары, у сям’і адваката Пітэра ван Эвердынгена, навучаўся жывапісу ва Утрэхце ў Яна Герыта ван Брангорста. У 1632 годзе Ван Эвердынген стаў членам гільдыі мастакоў Алкмара, у 1655—1656 гадах стаў яе дэканам. Першыя вядомыя працы датуюцца 1636 годам. У 1640 падарожнічаў у Скандынавію. З 1641 па 1643 год выконваў работы па ўпрыгожванні аргана ў адной з цэркваў у Амерсфорце. У 1645 годзе ажаніўся. У 1648 г. мастак пераехаў у Харлем, дзе стаў членам мясцовай Гільдыі Святога Лукі і гарадской народнай дружыны. З 1648 па 1650 Ван Эвердынген працаваў разам з Якабам ван Кампенам над Аранжавым пакоем у Хёйс-тэн-Бос. У 1658 г. ён вярнуўся ў Алкмар, дзе працаваў ва ўласнай майстэрні і навучаў жывапісу. У 1661 годзе пасяліўся ў Амстэрдаме.
Ханс Шмітхальс

**Ханс Фелікс Эрнст Шмітхальс** (; , Бад-Кройцнах — , ) — нямецкі мастак, выдавец, аўтар кніг пра рамёствы мінулага.

З верасня 1902 года  наведваў «вучэбныя і эксперыментальныя студыі прыкладнога і выяўленчага мастацтва» - вядомыя як Школа Дэбшыца ў Мюнхене. Пасля заканчэння навучання стаў выкладчыкам прадмета ручны друк шпалер.
Pygopodoidea

**Pygopodoidea** — надсямейства яшчарак, адзінае ў інфраатрадзе **Pygopodomorpha**.

## Сістэматыка 
### Філагенія 
Філагенетычны стан таксона можна паказаць наступнай кладаграмай:

### Класіфікацыя 
Да надсемейства адносяць тры сямействы:

* Сямейства  (32 віды)
* Сямейства  (161 від)
* Сямейства  (46 відаў)

Колькасць сучасных відаў прыведзена ў адпаведнасці з дадзенымі сайта Reptile Database на верасень 2021 года. Усяго ў складзе Pygopodoidea вылучаецца 239 сучасных відаў.

Катэгорыя:Яшчаркі
Іозеф Шыма

**Іозеф Шыма**, у Францыі — **Жазеф Сіма** (; —) — чэшскі і французскі мастак, які стаў важнай фігурай у сучасным еўрапейскім мастацтве.

## Жыццё і творчасць 
Іозеф Шыма адносіцца да адных з найбольш значных прадстаўнікоў сюррэалізму і пазней — абстрактнага жывапісу ў перыяд пасля Другой сусветнай вайны. Мастацкую адукацыю атрымаў у пражскай Акадэміі прыгожых мастацтваў. У 1920 годзе Шыма становіцца адным з заснавальнікаў мастацкай групы «Дзевяць сіл» (Devětsil). У тым жа годзе ён з’яжджае ў Парыж і далучаецца да сюррэалісцкага руху. У 1926 годзе ён атрымлівае французскае грамадзянства.

Пачынаючы з 1921 года Шыма ўстанаўлівае сяброўскія адносіны з такімі майстрамі мастацтва, як Амедэ Азанфан, П'ер Жанерэ і Альбер Глез, якія супрацоўнічалі з часопісам L’Esprit nouveau (Новы дух). У 1927 годзе мастак знаёміцца і пачынае працаваць і з будучымі аўтарамі часопіса Grand Jeu: Рэнэ Дамалем, Ражэ Віланам і Ражэ Жыльбер-Лекамтам. Шыма таксама становіцца мастацкім дырэктарам іх часопіса. У той жа час ён увесь час падтрымлівае сувязі з мастацкім і літаратурным авангардным рухам у Чэхаславакіі. У 1934 годзе Шыма стварае групу Чэшскія сюррэалісты.

У 1959 годзе Іозеф Шыма быў удзельнікам выставы сучаснага мастацтва ў Касэлі documenta II.

## Зноскі 
Катэгорыя:Мастакі Чэхіі
Катэгорыя:Мастакі Францыі XX стагоддзя
Катэгорыя:Сюррэалісты
Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Рэнэ Дамаль

**Рэнэ Дамаль** (фр. René Daumal, , Бульзікур, Ардэны — , ) — французскі паэт і празаік.

## Біяграфія і творчасць 
Сын высокапастаўленага ўрадавага чыноўніка. Вучыўся ў прэстыжным парыжскім ліцэі Генрыха IV, дзе пазнаёміўся з Сімонай Вейль. Візіянер і багашукальнік, захапляўся тыбецкай містыкай, вучэннем Г. Гурджыева, перакладаў кнігі Э. Хэмінгуэя, Д. Т. Судзукі. Уваходзіў у блізкую да сюррэалізму літаратурную групу «Grand jeu». Памёр ад туберкулёзу, які прагрэсіраваў з-за празмернага ўжывання наркотыкаў.