Sideroxylon

**Sideroxylon** (ад , «жалеза», і , «драўніна», што звязана з трываласцю драўніны) — род дрэвавых раслін сямейства  парадак .

Род уключае каля 70—80 відаў дрэў і кустоў, распаўсюджаных амаль на ўсіх кантынентах. Некаторыя з іх з’яўляюцца каштоўнымі крыніцамі драўніны і сыравіны для харчовай прамысловасці. Асабліва вядомым відам з’яўляецца , якая цэніцца як алейная культура. Некаторыя віды культывуюцца, выкарыстоўваюцца ў азеляненні.

## Распаўсюджанне 
Арэал роду ахоплівае ўмерана цёплыя і трапічныя рэгіёны Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, Афрыкі і Еўразіі. Многія прадстаўнікі роду з’яўляюцца аднымі з асноўных відаў сухіх лясоў Цэнтральнай Амерыкі, якія цягнуцца ўздоўж ўзбярэжжа Ціхага акіяну ад Мексікі на поўначы да Коста-Рыкі на поўдні.

## Біялагічнае апісанне 
Лістападныя і вечназялёныя дрэвы і кусты. Звычайна гэта стройныя высокія дрэвы, у аснове ствалоў якіх размешчаны выступаючае карэнне. Кара на ствалах маршчыністая, коркавая, карычневага колеру, з плямамі. На маладых парастках маюцца невялікія нарасты. Драўніна у некаторых відаў вельмі моцная і цяжкая, у сувязі з чым іх называюцца «жалезнымі дрэвамі» гэта адносіцца, да прыкладу, да .

Лісце звычайна скурыстае, глянцавае, цвёрдае, без прылісткаў, з хвосцікам. Ліставая пласцінка — рознай формы. Чашалісцікаў звычайна 5, але можа быць 4, 6 або 8. Пялёсткаў — ад 4 да 6, іх афарбоўка можа быць ад белага і крэмавага да жаўтлявага і жоўтага колеру. Тычынка — ад 4 да 6. Песцік — звычайна з пяці плодалісткоў. Пэўнага часу цвіцення няма: кветкі з’яўляюцца з вясны да восені групамі па 2-6 штук.

Плод — ягада рознай афарбоўкі — ад жоўтай і аранжавай да ярка-чырвонай, чырвона-чорнай і чыста чорнай. Ягады круглявыя: шарападобныя, эліпсоідныя, яйцападобныя або зваротнаяйцападобныя; без апушэння; утрымліваюць адна альбо дзве карычняватых насеніны эліпсоіднай формы.

## Таксічнасць, хімічны склад 
У некаторых відах роду змяшчаецца метылсаліцылат — метылавы эфір саліцылавай кіслаты. Гэта біялагічна актыўнае рэчыва, якое валодае супрацьзапаленчымі, гарачкапаніжальнымі, болесуцішальнымі і раздражняльнымі уласцівасцямі.

## Культываванне, агратэхніка 
Некаторыя віды — напрыклад,  — культывуюцца ў якасці дэкаратыўна-лісцяных раслін. Ёсць віды, якія выкарыстоўваюцца ў азеляненні: да прыкладу, .

Для вырошчвання раслін гэтага роду рэкамендуецца выкарыстоўваць сонечныя або паўценістыя ўчасткі з добра дрэнаванай глебай. Размнажэнне ажыццяўляюць насеннем, тронкамі і адводкамі каранёў.

## Сінонімы 
У сінаніміку роду ўваходзяць наступныя назвы (усе сінонімы з’яўляюцца гетэратыпнымі):
* 
* 
* , nom. cons. — манатыпны род, у якім быў вылучаны від ; у 2014 годзе назва *Argania* была зведзена ў сінаніміку роду *Sideroxylon*
* , nom. cons.
* 
* , nom. cons.
* 
* , nom. cons.
* , nom. illeg.
* 
* 
* 
* 
* 
* , nom. rej.
* 
* 
* 
* 
* , nom. rej.
* 
* 
* 

## Віды 
 Дзітрыха Брандзіса з кнігі *Illustrations of the Forest Flora of North-West and Central India* (1874)]]
]]
Паводле інфармацыі базы дадзеных *Plants of the World Online* (па стане на пачатак 2023 года), род уключае 82 віды:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , паўночнаамерыканскі від, які адрозніваецца высокай талерантасцю да марской солі 
* 
* , эндэмік Маўрыкія, мае ахоўны статус «від, які вымірае»
* 
* 
* 
* , афрыканскі від; культывуецца як дэкаратыўная расліна
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* ; каштоўная алейная культура, сыравіна для вытворчасці Арганавага алею (расліна ў большай ступені вядома пад назвамі *Argania spinosa* і *Argania sideroxylon*, якія зараз зведзены ў сінаніміку віду)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
Некаторыя расліны, якія раней ўключаліся ў род *Sideroxylon*, зараз рэкласіфікаваныя. Так, вид & Arn. цяпер уваходзіць у склад роду  і яго правільнай назвай лічыцца .

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Сапотавыя