open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Славалюб Эдуард Пянкала

**Сла́валюб Э́дуард Пянка́ла** (; 20 красавіка 1871, Ліптаўскі-Мікулаш — 5 лютага 1922, Заграб) — харвацкі інжынер-хімік і вынаходнік з польскімі, нідэрландскімі і яўрэйскімі каранямі. Вядомы як канструктар першага харвацкага самалёта і аўтар больш як 80 вынаходстваў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Ліптаўскі Мікулаш (тады — каралеўства Венгрыя, цяпер — Славакія) у 1871 годзе. Яго бацька, Францішак Пянкала, быў палякам, а маці, Марыя Ханел, — галандкай. Вывучаў хімію ў Венскім універсітэце і Тэхнічным універсітэце Дрэздэна, які скончыў у 1898 годзе. Пасля працаваў на хімічнай вытворчасці ў Кошыцах. У 1900 годзе пераехаў разам з сям'ёй у Заграб (тады — Каралеўства Харватыя і Славонія, таксама частка Аўстра-Венгрыі), дзе ў знак лаяльнасці да сваёй новай радзімы дадае да свайго імя «Славалюб» («славянафіл»). У 1904 годзе прызначаны каралеўскім тэхнічным супервізарам ().

Першымі запатэнтаванымі вынаходствамі Пянкалы былі тэрмас і круцельная зубная шчотка. Самымі ж знакамітымі і буйнымі апынуліся механічная ручка (1906) і пёравая ручка з цвёрдымі чарніламі (1907), а таксама кліпса, з дапамогай якой ручка мацавалася да кішэні. Сярод іншых яго вынаходстваў, патэнтаў і паляпшэнняў — анодная батарэя, насычэнне для чыгуначных шпал, далікатны мыйны сродак, вагонныя тармазы, манометр, дынамометр і расхадамер. Вядомы яго чарцяжы турбінных колаў, верталётных прапелераў і карабля на паветранай падушцы, задаўга да з’яўлення саміх гэтых механізмаў.

У 1908 годзе Пянкала пачынае канструяваць лятальны апарат, кіраванне якім павінна было б быць настолькі простым, што лятаць на ім без спецыяльнай падрыхтоўкі мог бы любы чалавек. Патэнт быў атрыманы ў 1909 годзе, а сама машына ў 1910 годзе завершана, і пад пілатаваннем Драгуціна Новака адарвалася ад зямлі. Вынаходнік працягнуў паляпшаць канструкцыю апарата, але кіраваць ім усё яшчэ было няпроста. Пазней падчас лётных выпрабаванняў манаплан атрымаў пашкоджанне, і Пянкала спыніў далейшую яго распрацоўку. Тым не менш, апарат з’яўляецца першым самалётам, які быў спраектаваны і здзяйсняў палёты ў Харватыі.

У 1906 годзе Пянкала, разам з братамі Эдмундам і Маўрусам Мостарамі засноўвае кампанію *Penkala-Edmund Moster & Co*. У Заграбе будуецца фабрыка, дзе пачынаецца вытворчасць ручак і іншых вынаходстваў Пянкалы. Хутка кампанія становіцца адным з найбуйнейшых сусветных вытворцаў пісьмовых прылад, а механічная ручка заваёўвае поспех на рынках 70 краін.

Эдуард Пянкала памёр у Заграбе ва ўзросце 50 гадоў, вярнуўшыся з дзелавой паездкі з пнеўманіяй. Ён пахаваны на могілкі Мірагай.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вучоныя Харватыі
Катэгорыя:Авіяканструктары паводле алфавіта
Катэгорыя:Выпускнікі Дрэздэнскага тэхнічнага ўніверсітэта
Спіс аб’ектаў PGC (1401001—1402000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (1401001—1402000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Космопорт

**Космопорт** () — беларускі штомесячны літаратурна-мастацкі часопіс папулярнай фантастыкі. Быў арыентаваны на друкаванне навуковай фантастыкі айчынных і замежных аўтараў, а таксама тэматычнай публіцыстыкі.
## Гісторыя выдання 
Быў зарэгістраваны ў Міністэрстве інфармацыі Рэспублікі Беларусь і ў дзяржаўным рэестры сродкаў інфармацыі ў чэрвені 2013 года. Тэрыторыя распаўсюджвання — Рэспубліка Беларусь, Дзяржава Ізраіль, краіны СНД, краіны Еўрапейскага Саюза, Злучаныя Штаты Амерыкі. Часопіс публікаваў фантастычныя творы, якія раней не друкаваліся на рускай мове, у тым ліку ў інтэрнэце. Пілотны нумар з'явіўся ў канцы лета 2013 года. Пачынаючы з 2014 года, часопіс стаў ганарарным для аўтараў. Са студзеня 2014 года выдаваўся штомесячна. У жніўні 2014 года «Космопорт» атрымаў прэмію Еўрапейскага таварыства навуковай фантастыкі і быў унесены ў Залу славы еўрапейскай фантастыкі ў катэгорыі «найлепшы часопіс».

У Беларусі «Космопорт» распаўсюджваўся праз «Белсаюздрук» і пошту, аднак тыраж яго падаў, і ў 2015 годзе часопіс перастаў выходзіць. Усяго свет пабачылі 14 нумароў выдання.

## Супрацоўнікі і аўтары выдання 
Галоўны рэдактар Міхаіл Дзеравянка, намеснік галоўнага рэдактара Сяргей Булыга, шэф-рэдактар Віталь Пішчанка, мастакі Ірына Лазерка, Наталія Кляўцэвіч (Кляўцэвіч таксама адказвала за дызайн і вёрстку).

## Спасылкі
Палічка

**Палічка** () — возера на поўначы Сербіі, у аўтаномным краі Ваяводзіна. Знаходзіцца за 8 км на ўсход ад горада Субаціца, каля горада Паліч. Уваходзіць у склад парку прыроды «Паліч».

Плошча паверхні 4,2 км². Даўжыня 4,5 км, найбольшая шырыня 1 км. Найбольшая глыбіня 3,5 м, сярэдняя — 1,9 м. 

Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Возера з'яўляецца папулярным месцам адпачынку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Сербіі
Жэрэмі Малерб

**Жэрэмі Малерб** (; нар. , , Францыя) — французскі футбаліст, брамнік.

## Клубная кар’ера 
Пасля навучання ў акадэміі «Нансі» ў 2010 годзе далучыўся да «Грэнобля», у складзе якога 1 кастрычніка 2010 года дэбютаваў у Лізе 2, выйшаўшы на замену ў канцы матча з «Ванам». Пасля выстпулення за «Гап» далучыўся да «Рэймса», дзе на працягу трох сезонаў быў рэзервовым брамнікам. У сезоне 2015/16 быў асноўным брамнікам клуба другога бельгійскага дывізіёна «Руселарэ», правёў без замен усе матчы і быў прызнаны найлепшым брамнікам турніру. У другой палове 2016 года падтрымліваў форму ў родным Страсбуры.

У студзені 2017 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Дынама» з Брэста і неўзабаве падпісаў кантракт. З пачатку сезона 2017 стаў асноўным брамнікам брэстчан, дапамог камандзе выйграць Кубак Беларусі, адбіўшы вырашальны пасляматчавы пенальці ў фінальнай сустрэчы супраць «Шахцёра». Пасля матча супраць «Слуцка» (17 верасня), у якім з-за памылкі Малерба «Дынама» саступіла 0:1, перастаў трапляць у склад. У лістападзе 2017 годзе было абвешчана аб зыходзе французскага брамніка з «Дынама».

У студзені 2018 года стаў іграком шатландскага клуба «Данды», аднак па заканчэнні сезона ў маі таго ж года пакінуў каманду, так і не згуляўшы ў шатландскім Прэм’ершыпе. У чэрвені 2018 года далучыўся да грэчаскага клуба «Паніёніяс». Па выніках сезона 2019/20 «Паніёніяс» пакінуў грэчаскую Суперлігу, пасля чаго Малерб завяршыў кар’еру.

## Дасягненні 
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2017

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі ФК Паніёніяс
Катэгорыя:Ігракі ФК Данды
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Руселарэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэймс
Катэгорыя:Ігракі ФК Гап
Катэгорыя:Ігракі ФК Грэнобль
Катэгорыя:Ігракі ФК Нансі
Адрыян Аўрэмія

**Адрыян Аўрэмія** (; нар. , Фэлтычэні, Румынія) — румынскі футбаліст (абаронца) і трэнер. У цяперашні час прцуе трэнерам у клубе «Шамуз» з Фэлтычэні.

## Клубная кар’ера 
Пачынаў займацца футболам у родным горадзе Фэлтычэні, пазней далучыўся да акадэміі клуба «Палітэхніка» (Ясы). У 2010 годзе, пасля таго як «Палітэхніка» спыніла існаванне, стаў іграком новага клуба КСМС. У верасні 2011 года атрымаў траўму і выбыў да канца сезона 2011/12, у якім каманда атрымала перамогу ў другім дывізіёне. У сезоне 2012/13 выступаў за КСМС у Лізе I. У 2014—2016 гадах гуляў у элітным румынскім дывізіёне за КСУ і «Рапід».

У ліпені 2016 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Дынама» з Брэста. Стаў асноўным цэнтральным абаронцам брэстчан. У кастрычніку 2016 года атрымаў траўму і выбыў да канца сезона. Сезон 2017 пачынаў у аснове, але пазней саступіў месца на полі Андрэю Лебедзеву і Аляксею Гаўрыловічу, і звычайна з’яўляўся на полі ў выпадку іх траўм.

У снежні 2017 года была дасягнута дамоўленасць аб пераходзе абаронцы ў казахстанскі клуб «Іртыш» з Паўладара. Пакінуў «Іртыш» у ліпені 2018 года.

У жніўні 2019 года стаў іграком клуба «Фарэста» з трэцяга дывізіёна Румыніі. У 2021 годзе завяршыў кар’еру і перайшоў на трэнерскую працу ў «Шамуз».

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за моладзевую зборную Румыніі.

## Дасягненні 
*  Пераможца румынскай Лігі II (2): 2011/12, 2013/14
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2017

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Румыніі
Катэгорыя:Ігракі ФК Палітэхніка Ясы
Катэгорыя:Ігракі ФК КСУ Краёва
Катэгорыя:Ігракі ФК Рапід Бухарэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Іртыш Паўладар
Катэгорыя:Ігракі ФК Фарэста Сучава
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Румыніі
Уільям Конгрыў

**Уільям Конгрыў** (;  — , Лондан) — англійскі драматург эпохі класіцызму, які стаяў ля вытокаў брытанскай камедыі нораваў. Атрымаў юрыдычную адукацыю ў Дубліне і Оксфардзе. Дэбютаваў раманам «Інкогніта» (1692). Яго п'есы адрозніваюць іскрыстыя досціпам дыялогі, сатырычная падача модных тыпажоў і іранічны погляд на прэтэнцыёзныя манеры перыяду сцюартаўскай Рэстаўрацыі. ПЕракладаў Гамера, Авідзія, Мальера. Паўплываў на творчасць Вальтэра, Дж. Свіфта, А.Поўпа.

## Літаратура 
*
Нацыянальная і ўніверсітэцкая бібліятэка Заграба

**Нацыянальная і  ўніверсітэцкая бібліятэка Заграба** (Nacionalna i sveučilišna knjižnica u Zagrebu) — найбуйнейшая навуковая бібліятэка Харватыі, размешчана ў горадзе Заграб. У фондах бібліятэкі захоўваюцца больш за 2 млн кніг.

Калекцыя бібліятэкі ўтрымлівае шмат каштоўных выданняў на стараславянскай мове, а таксама першую кнігу харвацкай мове, каштоўныя старажытныя выданні на нямецкай мове і рэдкія геаграфічныя карты.

Генеральны дырэктар бібліятэкі — Др. Іосіф Сціпанаў.

## Гісторыя 
Нацыянальная і  ўніверсітэцкая бібліятэка Харватыі была заснавана ў 1607 годзе як частка езуіцкай школы Neoacademia Zagrabiensis. У 1669 годзе школа была прызнана габсбургскім каралём Леапольдам I. Гісторыя бібліятэкі непарыўна звязана з гісторыяй Заграбскага ўніверсітэта, заснаванага пазней. У 1776 годзе бібліятэка стала Каралеўскай бібліятэкай акадэміі навук (Regia Scientiarum Academia), а ў 1874 годзе —  ўніверсітэцкай бібліятэкай Заграба. У 1818 годзе бібліятэка стала публічнай.

З 1837 года бібліятэка атрымала статус нацыянальнай і павінна была атрымліваць абавязковы экзэмпляр кожнай кнігі, апублікаванай у Харватыі. 28 мая 1995 года бібліятэка пераехала ў сваё цяперашняе памяшканне. Нацыянальная бібліятэка мае сёння шэсць філіялаў (факультэцкіх бібліятэк) і кіруе 32 бібліятэкамі Харватыі.

## Фонды 
50 % фондаў бібліятэкі — літаратура на харвацкай мове. 20 % — літаратура на англійскай, 12 % — на нямецкай і па 5 % на рускай, французскай і італьянскай мовах.
* 2 015 720 манаграфій
* 24 180 кніжных серый і перыядычных выданняў
* 314 427 мікрафільмаў
* 142 113 рукапісаў
* 28 101 геаграфічных карт
* 17 580 партытур
* 11 735 аўдыёдакументаў

## Спасылкі 
* Нацыянальная і ўніверсітэцкая бібліятэка Заграба
* Каталог бібліятэкі 

Катэгорыя:Бібліятэкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Культура Заграба
Харватыя
Катэгорыя:Навука ў Харватыі
Джаэл Фамее

**Джаэл Фамее** (; нар. , , Гана) — ганскі футбаліст, нападнік расійскага клуба «Балтыка» з Калінінграда (у арэндзе з казанскага «Рубіна»).

## Клубная кар’ера 
У 2015 годзе выступаў у другім дывізіёне Ганы за клуб «Асоква Дэпартыва» з роднага горада Кумасі. У пачатку 2016 года правы на іграка набыў іншы ганскі клуб «Ва Ол Старз», пазней Джаэл праходзіў прагляд у французскіх клубах «Рэн» і «Бастыя», але не падышоў.

У сакавіку 2016 года стаў іграком беларускага клуба «Белшына». У першым жа матчы за новы клуб (у Кубку Беларусі супраць «Нафтана») адзначыўся голам (1:1), аднак у адказным матчы быў выдалены, а каманда саступіла 1:3. Пазней здолеў замацавацца ў аснове бабруйчан. У ліпені 2016 года перайшоў у іншы беларускі клуб — брэсцкае «Дынама», дзе таксама стаў асноўным нападнікам. Усяго ў сезоне 2016 забіў 10 галоў у чэмпіянаце Беларусі, стаўшы пятым бамбардзірам турніру.

У студзені 2017 года «Дынама» выкупіла права на Фамее ў клуба «Ва Ол Старз» і падпісала з нападнікам трохгадовы кантракт. У першай палове 2017 года трывала гуляў у стартавым складзе, пазней стаў у асноўным выхадзіць на замену. У сезоне 2018 трывала з’яўляўся ў стартавым складзе, хоць часам застаўваўся на лаўцы запасных. Добра пачаў сезон 2019, калі ў 10 матчах чэмпіянату Беларусі адзначыўся пяццю галамі.

У ліпені 2019 года перайшоў у расійскі клуб «Арэнбург». У сезоне 2019/20 гуляў у Прэм’ер-лізе, пасля працягваў гуляць за каманду ў ФНЛ.

У чэрвені 2022 года ў якасці свабоднага агента падпісаў трохгадовы кантракт з казанскім «Рубінам». У лютым 2024 года на правах арэнды далучыўся да калінінградскай «Балтыкі».

## Міжнародная кар’ера 
18 кастрычніка 2015 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Ганы (складзенай з ігракоў мясцовага чэмпіянату) у матчы супраць Кот-д’Івуара, у якім забіў два галы і прынёс сваёй камандзе перамогу з лікам 2:1.

## Дасягненні 
*  Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2017, 2018
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі (2): 2018, 2019
*  Пераможца Першай лігі Расіі: 2022/23

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Ганы
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ганы па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Ва Ол Старз
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Арэнбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Рубін Казань
Катэгорыя:Ігракі ФК Балтыка Калінінград
Чыдзі Асучукву

**Чыдзі Асучукву** (; нар. , Бенін-Сіці, Нігерыя) — нігерыйскі футбаліст, паўабаронца казахстанскага клуба «Аксу».

## Клубная кар’ера 
Выступаў за юнацкія каманды клуба «Гэйтвэй», у 2010 годзе далучыўся да іншага клуба — «Долфінс», з якім у 2011 годзе стаў чэмпіёнам Нігерыі. У 2013 годзе перабраўся ў партугальскі клуб «Брага». 14 сакавіка 2014 года дэбютаваў у Прымейра-лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча супраць «Акадэмікі» (1:1). У асноўным жа выступаў за фарм-клуб «Брага B» у другім партугальскім дывізіёне.

У студзені 2017 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Дынама-Брэст». У складзе брэстчан хутка замацаваўся ў якасці асноўнага апорнага паўабаронцы. У другой палове сезона 2018 не гуляў з-за траўмы, таксама прапусціў амаль увесь сезон 2019, з’явіўшыся на полі толькі ў двух апошніх турах чэмпіянату.

У студзені 2020 года пакінуў «Дынама» і неўзабаве папоўніў склад іншага брэсцкага клуба — «Руха», дзе замацаваўся ў аснове.

У верасні 2020 года «Рух» абвясціў аб пераходзе паўабаронцы ў клуб расійскай Прэм’ер-лігі «Хімкі», аднак «Хімкі» не пацвердзілі трансфер і не заявілі футбаліста на чэмпіянат Расіі. У кастрычніку 2020 года стаў іграком «Тамі», дзе выхадзіў у стартавым складзе.

У лютым 2021 года адправіўся на прагляд у казахстанскі «Ардабасы» і неўзабаве падпісаў кантракт. У «Ардабасы» таксама стаў іграком асновы. У лютым 2022 перайшоў у іншы казахстанскі клуб — «Туран». У ліпені 2022 года стаў іграком кастанайскага «Табола», пакінуў клуб у студзені 2023 года.

У сакавіку 2023 года трапіў у заяўку «Аксу» на новы сезон.

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за моладзевую зборную Нігерыі. У 2013 годзе ў складзе зборнай удзельнічаў у моладзевым чэмпіянаце свету, дзе выхадзіў на поле ў двух матчах.

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Нігерыі: 2010/11
*   Чэмпіён Беларусі: 2019
*  Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2017, 2018
*  У спісе 22 найлепшых ігракоў чэмпіянату Беларусі: 2017
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2018
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Казахстана: 2022

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Нігерыі
Катэгорыя:Ігракі ФК Долфінс
Катэгорыя:Ігракі ФК Брага B
Катэгорыя:Ігракі ФК Брага
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Том Томск
Катэгорыя:Ігракі ФК Ардабасы Шымкент
Катэгорыя:Ігракі ФК Туран Туркестан
Катэгорыя:Ігракі ФК Табол Кастанай
Катэгорыя:Ігракі ФК Аксу
Задарскі ўніверсітэт

**Задарскі ўніверсітэт** (, )— універсітэт у харвацкім горадзе Задар. Першы ўніверсітэт заснаваны ў 1396 годзе, сучасны — у 2003 годзе.

## Гісторыя 
Згодна з асобнымі крыніцамі, у 1396 годзе дамініканцы заснавалі ў Задары вышэйшую багаслоўска-філасофскую школу тыпу агульных даследаванняў. У 1553 годзе гэта ўстанова стала называцца ўніверсітэт Джадзерціна і нават атрымала права прысуджаць навуковыя ступені. У 1806—1807 гадах, пры Напалеоне, вышэйшая школа дэградавала да ліцэя. У 1955 годзе тут быў заснаваны філасофскі факультэт — першы харвацкі ўніверсітэцкі інстытут, які знаходзіўся за межамі Заграба. 4 ліпеня 2002 года харвацкі парламент прыняў пастанову аб заснаванні ўніверсітэта. 25 сакавіка 2003 года адбылося першае пасяджэнне ўніверсітэцкага савета, на якім быў зацверджаны статут гэтай ВНУ.

## Структура 
Універсітэт Задара складаецца з 21 дэпартамента (аддзела):
* Дэпартамент англістыкі
* Дэпартамент археалогіі
* Дэпартамент бібліятэказнаўства
* Дэпартамент антрапалогіі і сацыяльна-культурнай антрапалогіі
* Дэпартамент франкараманістыкі
* Дэпартамент геаграфіі
* Дэпартамент германістыкі
* Дэпартамент гісторыі
* Дэпартамент інфармацыі і камунікацыйных навук
* Дэпартамент італьяністыкі
* Дэпартамент класічнай філалогіі
* Дэпартамент харватыстыкі і славістыкі
* Дэпартамент гісторыі мастацтваў
* Дэпартамент лінгвістыкі
* Дэпартамент марскіх спраў
* Дэпартамент міжземнаморскай аквакультуры
* Дэпартамент педагогікі
* Дэпартамент філасофіі
* Дэпартамент псіхалогіі
* Дэпартамент адукацыі і пачатковай адукацыі
* Дэпартамент сацыялогіі
* Дэпартамент эканомікі

## Літаратура 
* Cepulo, Dalibor. Legal Education in Croatia from Medieval Times to 1918: Institutions, Courses of Study, Transfers // Pokrovac, Zoran (Hrsg.). Juristenausbildung in Osteuropa bis zum Ersten Weltkrieg, Rechtskulturen des modernen Osteuropa, Bd. 3, Vittorio Klostermann, 2007, ISBN 978-3-465-04037-8, S. 95, Fn. 32.
* Ridder-Symoens, Hilde de (ed.). A History of the University in Europe. Vol. 1: Universities in the Middle Ages, Cambridge University Press, 1992, ISBN 0-521-36105-2, p. 62-65, 80-89.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Факультэт лінгвістыкі ўніверсітэта 

Катэгорыя:Задар
Катэгорыя:Універсітэты Харватыі
Адукацыя ў Харватыі

## Адукацыя ў Харватыі 
У Рэспубліцы Харватыя існуе абавязковая васьмігадовая базавая адукацыя. Большасць школ Харватыі — дзяржаўныя. Базавая школа ўключае ў сябе дзве ступені: першая ступень — чатырохгадовая, дзе навучанне вядзе толькі адзін выкладчык, і другая ступень — таксама чатырохгадовая, але з выкладаннем розных прадметаў рознымі настаўнікамі. Па заканчэнні пачатковай школы каля 94 % навучэнцаў працягваюць навучацца ў 4-гадовых агульнаадукацыйных,  гуманітарных, чатырох — альбо трохгадовых гандлёвых вучылішчах, сярэдніх прафесійна-тэхнічных школах альбо ў школах мастацтваў. У цэлым 97 % дарослага насельніцтва краіны навучаны грамаце (умеюць чытаць і пісаць).

## Дзяржаўныя ўніверсітэты 
У Харватыі на дадзены момант дзейнічае пяць дзяржаўных універсітэтаў — у Заграбе, Задары, Спліце, Осіеке і Рыеке.
Усяго  ва  ўніверсітэтах каля 80 факультэтаў, 5 акадэмій мастацтваў, 7 політэхнічных ВНУ, 6 устаноў вышэйшай прафесійнай адукацыі, Педагагічная акадэмія, 8 педагагічных інстытутаў. Філіялы ўніверсітэтаў размешчаны ў многіх гарадах краіны (Крыжэўцы, Чакоўцы, Карлоўцы, Дуброўніку, Петрыне, Пожаге, Шыбеніке). Прафесарска-выкладчыцкі склад універсітэтаў налічвае каля 2300 чалавек. Агульная колькасць студэнтаў каля 92 тыс.  прычым 58 % з іх навучаецца ў Заграбе.

## Спасылкі 
* Больш падрабязная інфармацыя аб адукацыі ў Харватыі 
* Republika Hrvatska 
* Адукацыя ў Харватыі
Вуліца Абавяна (Ерэван)

**Вуліца Абавяна** () — вуліца ў цэнтральным раёне Ерэвана, ад Плошчы Рэспублікі да праспекта Аляксандра Мяснікяна.

## Гісторыя 
Адна з найстарэйшых вуліц Ерэвана, пашыраная і выпрастаная захавана пры рэканструкцыі горада па генеральным плане Аляксандра Таманяна (1924)

Названа ў 1920 годзе ў гонар выбітнага армянскага паэта Хачатура Абавяна. Папярэдняя назва — Астаф'еўская (1868—1920) была дадзена ў гонар эрыванскага губернатара Міхаіла Астаф'ева (1860—1869)

Да 1868 года звалася Прыгоннай.

## Забудова 
* д. 2 — Канцэртная зала імя Арно Бабаджаняна (1916, архітэктар У. Сімонсан)

* д. 7 — Рускі драматычны тэатр імя К. С. Станіслаўскага

* д. 8 — былы дом Грэгара Егіязарана

* д. 14 — Гатэль Голдэн Цюліп Ерэван (1926, архітэктар М. Буніацян)

* д. 18 — Кінатэатр «Масква» (1936, архітэктары Т. Ерканян і Г. Кочар)

* д. 27 — Аператар электраэнергетычнай сістэмы «Армэнерго»

* д. 52 — Новы навучальны корпус ЕрДУ

Царква Св. Катагіке (праспект Саят-Навы, 15)

Ерэванскі медыцынскі ўніверсітэт (вул. Каруна д.2)

## Славутасці 
* Помнік Хачатуру Абавяну (1950, скульптар Сурэн Сцепанян)
* Помнік Аветыку Ісаакяну.
* Помнік Карабале (1991, скульптар Лявон Такмаджан)
* Дзверы з будынку 19 стагоддзя

## Спасылкі 
* Ереван. Улица Абовяна 
* Улица Абовяна 

Катэгорыя:Вуліцы Ерэвана
Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар дзеячаў культуры і мастацтва
Дыксан Афааква

**Дыксан Афааква** (; нар. , , Гана) — ганскі футбаліст, нападнік клуба «Асантэ Катока».

## Клубная кар’ера 
Да 2016 года выступаў у другім дывізіёне Ганы за клуб «Кумасі Карнерстон» з роднага горада Кумасі. У ліпені 2016 года стаў іграком беларускага клуба «Дынама-Брэст». Спачатку гуляў за дубль, але неўзабаве замацаваўся ў асноўнай камандзе, дзе стаў звычайна выхадзіць на замену. 10 верасня 2016 года забіў свой першы гол у Вышэйшай лізе, якім завяршыў разгром «Славіі» (4:1), а 21 верасня забіў пераможны гол у матчы Кубка Беларусі супраць «Нафтана» (2:1).
 
У лістападзе 2016 года праходзіў прагляд у моладзевай камандзе маскоўскага «Спартака», аднак у выніку вярнуўся ў Брэст. У ліпені 2017 года на правах арэнды перайшоў у «Гомель». Спачатку выступаў у стартавым складзе гомельскай каманды, пазней стаў часцей выхадзіць на замену. У снежні 2017 года па заканчэнні тэрміну арэнды вярнуўся ў «Дынама».

У студзені 2018 года разам з брэсцкай камандай адправіўся на першы турэцкі збор, але на другі збор ужо не трапіў і стаў шукаць новую каманду. Неўзабаве адправіўся на прагляд у «Александрыю», у лютым «Дынама» абвясціла аб гадавой арэндзе футбаліста, аднак хутка ўкраінскі клуб абверг інфармацыю аб арэндзе. У выніку ў красавіку 2018 года быў заяўлены за «Дынама» ў чэмпіянат Беларусі, выступаў у асноўным за дубль, правёў за галоўную каманду толькі 15 хвілін на полі. У ліпені 2018 года па пагадненні бакоў пакінуў беларускі клуб і неўзабаве перайшоў у славенскі клуб «Трыглаў». Пакінуў «Трыглаў» у лютым 2019 года.

У ліпені 2019 года далучыўся да паўднёваафрыканскага клуба «Стэленбос», гуляў там да канца года. У кастрычніку 2021 года ўладкаваўся ў ганскім клубе «Асантэ Катока».

## Дасягненні 
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2017

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Ганы
Катэгорыя:Ігракі ФК Асантэ Катока
Катэгорыя:Ігракі ФК Стэленбос
Катэгорыя:Ігракі ФК Трыглаў Крань
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Кумасі Карнерстон
1890-я

**1890-я гады** — дзесяцігоддзе, якое ўключае гады з 1890 па 1899. Лічыцца пачаткам «Пекнай эпохі» — перыяду адноснага міру і стабільнасці ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы.

## Падзеі 
* Франка-дагамейская вайна
* Філіпінская рэвалюцыя
* Надрукаваны «Партрэт Дарыяна Грэя» (1890)
* Надрукаваны «Прыгоды Шэрлака Холмса» (1890)
* Надрукавана «Кніга джунгляў» (1893-94)

## Спасылкі
Пражэктар

**Пражэктар** ( ад лацінскага projector) — асвятляльная прылада, якая пераразмяркоўвае святло лямпы (лямп) унутры малых цялесных вуглоў і забяспечвае вуглавую канцэнтрацыю патоку. У пражэктары светлавы паток лямпы канцэнтруецца ў абмежаваным прасторавым вугле з дапамогай люстэркавай ці люстэркава-лінзавай аптычнай сістэмы. Чарцёж першага пражэктара быў складзены Леанарда да Вінчы ў Атлантычным кодэксе. Адзін з першых пражэктараў зроблены Іванам Пятровічам Кулібіным.

## Апісанне 
Пражэктар складаецца з крыніцы святла (лямпы, якая дае ненакіраванае, або накіраванае пад шырокім вуглом святло) і рэфлектара і/ці лінзы, якія канцэнтруюць святло ў патрэбным кірунку. Як рэфлектар звычайна выкарыстоўваюць парабалічнае, або гіпербалічнае (у выпадку выкарыстання разам з лінзай) люстэрка. Як лінзу звычайна выкарыстоўваюць лінзу Фрэнеля, што дазваляе дасягнуць меншых габарытаў і масы ў параўнанні з выкарыстоўваннем звычайных лінз. Пражэктары, прызначаны для адкрытых прастор.

Катэгорыя:Прылады
Катэгорыя:Крыніцы святла
Катэгорыя:Святлатэхніка
Катэгорыя:Электраабсталяванне
Ідрыса Куятэ

**Ідрыса Куятэ** (; нар. , Бінжэрвіль, Кот-д’Івуар) — івуарыйскі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
Пачынаў кар’еру на радзіме ў клубе «Афрыка Спортс». У 2010 годзе перабраўся ў туніскі клуб «Сфаксьен», у складзе якога стаў чэмпіёнам краіны, а таксама пераможцам Кубка канфедэрацый КАФ — другога па значнасці клубнага афрыканскага турніра.

У жніўні 2016 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Дынама» з Брэста, дзе стаў адным з асноўных нападнікаў. За паўгады забіў 5 галоў у 13 матчах за «Дынама».

У пачатку 2017 года знаходзіўся на праглядзе ў казахстанскіх клубах, але ў выніку вярнуўся ў Брэст. У першай палове 2017 года згуляў за «Дынама-Брэст» толькі ў трох матчах, і ў чэрвені па заканчэнні кантракта пакінуў каманду.

У жніўні 2017 года стаў іграком ліванскага клуба «Аль-Ахед». У чэрвені 2018 года перайшоў у казахстанскі «Акжайык», аднак ужо праз два месяцы пакінуў каманду і далучыўся да туніскага «Манасціра», за які гуляў да канца 2018 года.

У першай палове 2019 года выступаў за аманскі клуб «Аль-Нахда», у сезоне 2019/20 гуляў за клуб «Фарка» ў другім дывізіёне Егіпта.

## Міжнародная кар’ера 
У 2010 годзе правёў адзін матч за моладзевую зборную Кот-д’Івуара.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Туніса: 2012/13
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Туніса: 2013/14
* Пераможца Кубка канфедэрацый КАФ: 2013 
* Уладальнік Суперкубка КАФ: 2014
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2017

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Кот-д’Івуара
Катэгорыя:Ігракі ФК Афрыка Спортс
Катэгорыя:Ігракі ФК Сфаксьен
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Ахед
Катэгорыя:Ігракі ФК Акжайык Уральск
Катэгорыя:Ігракі ФК Манасцір
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Нахда Эль-Бураймі
Катэгорыя:Ігракі ФК Фарка
Джон Уэслі Паўэл

**Джон Уэслі Паўэл** (;  — ) — амерыканскі географ, геолаг і этнолаг, даследчык ракі Каларада і Вялікага каньёна.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Маўнт-Морыс, штат Нью-Ёрк у сям’і англійскага эмігранта. Юнацкія гады правёў у Ілінойсе, дзе атрымаў класічную адукацыю. З дзяцінства цікавіўся геаграфіяй і батанікай, вандраваў на лодцы па рэках Ілінойс, Агая, Місісіпі.

У 1861 г. паступіў на службу саюзнай арміі ў якасці афіцэра артылерыі. Быў паранены, пазбаўлены правай рукі ніжэй за локаць, але вярнуўся ў армію і скончыў грамадзянскую вайну ў званні маёра. У 1865 г. заняў пасаду прафесара геалогіі ў каледжы Ілінойс, курыраваў мясцовы музей.

У 1867—1869 гг. і 1871—1872 гг. арганізоўваў і ўзначальваў навуковыя экспедыцыі ў раён Скалістых гор, даследаваў і апісаў раку Каларада і Вялікі Каньён.

У 1880—1894 гг. узначальваў Геалагічную службу ЗША. Пад уплывам Л. Г. Моргана зацікавіўся навуковымі даследаваннямі жыцця індзейцаў, стаў першым дырэктарам Бюро амерыканскай этналогіі Смітсанаўскага інстытута. Увёў у навуковы зварот тэрмін «акультурацыя» як псіхалагічныя змены пад уздзеяннем вонкавага культурнага ўплыву.

Пасля смерці пахаваны на Арлінгтонскіх Нацыянальных могілках.

## Памяць 
У гонар Джона Уэслі Паўэла названы мінерал паўэліт, шэраг навуковых і навучальных устаноў у штатах Вірджынія, Каларада і Арызона, вадасховішча на рацэ Каларада, пік у Скалістых гарах.

## Спасылкі 
* The Powell Museum: Lake Powell travel and historical information
* John Wesley Powell — Utah History to Go — Utah.gov 

Паўэл
Паўэл
Паўэл
Універсітэт імя Ёсіпа Юрая Штросмаера

**Універсітэт імя Ёсіпа Юрая Штросмаера ў Осіеке** () — універсітэт у харвацкім горадзе Осіек. Заснаваны ў 1975 годзе. Ва ўніверсітэце навучаецца 20 000 студэнтаў (2008 год), працуе 1150 навукоўцаў. Рэктар універсітэта — Гордана Кралік. Універсітэцкая бібліятэка налічвае больш за 550 000 тамоў.

## Гісторыя 
Навучанне ў вышэйшых школах мае ў Осіеке доўгую традыцыю. Яшчэ ў 1707 і 1724 гадах тут былі заснаваныя школа філасофіі і школа багаслоўя. У 1959 годзе ў Осіеке адкрыўся філіял эканамічнага факультэта Заграбскага ўніверсітэта. 26 сакавіка 1975 харвацкі парламент прыняў рашэнне аб заснаванні ў горадзе Осіек паўнавартаснага ўніверсітэта. Установа вядома перш за ўсё як педагагічны ўніверсітэт, паколькі ён працягваў традыцыю мясцовай педагагічнай акадэміі.

Галоўны корпус універсітэта быў пабудаваны ў 1895 годзе.

Універсітэт названы ў гонар каталіцкага тэолага і палітыка  (1815-1905).

## Структура 
* Факультэт грамадзянскага будаўніцтва, з кафедрамі грамадзянскага будаўніцтва, гідратэхнікі, кіравання будаўніцтвам
* Факультэт электратэхнікі, з кафедрамі электратэхнікі, сувязі і інфарматыкі і электратэхнікі
* Юрыдычны факультэт
* Факультэт сельскай гаспадаркі і жывёлагадоўлі, з дэпартаментамі сельскай гаспадаркі, землекарыстання, машынабудавання, заатэхнікі, экалогіі
* Факультэт каталіцкай тэалогіі
* Факультэт сельскагаспадарчага машынабудавання і харчовых тэхналогій, з аддзеламі харчовых тэхналогій, харчовай інжынерыі, тэхналогіі вытворчых працэсаў
* Факультэт машынабудавання, тут займаюцца распрацоўкамі, вытворчасцю, лагістыкай, матэрыялазнаўствам, інжынернымі тэхналогіямі
* Медыцынскі факультэт з кафедрамі медыка-біялогіі і медыцыны
* Педагагічны факультэт з настаўніцкім дэпартаментам
* Факультэт філасофіі з кафедрамі філасофіі, педагогікі, псіхалогіі, гісторыі, мовы і літаратуры (харватыстыкі, германістыкі, англістыкі) і інфармацыйных навук
* Факультэт эканомікі і прадпрымальніцтва з дэпартаментамі: рэгіянальнае планаванне і кіраванне, фінансы, маркетынг, кіраванне бізнесам (эканоміка, камп'ютарныя навукі, гандаль і лагістыка)
* Біялагічны факультэт
* Хімічны факультэт
* Матэматычны факультэт
* Фізічны факультэт
* Акадэмія мастацтваў з аддзяленнямі музыкі, мастацтва і драмы

## Літаратура 
* Ljetopis— Pedagoški fakultet, Sveučilište J. J. Strossmayera, Osijek, 2000.
* Sveučilište J. J. Strossmayera u Osijeku, Osijek, 1991/1992.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Осіек
Катэгорыя:Універсітэты Харватыі
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1975 годзе
Спіс аб’ектаў PGC (1595001—1596000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (1595001—1596000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Заграбская абсерваторыя

**Заграбская астранамічная абсерваторыя** () — астранамічная абсерваторыя, размешчаная ў сталіцы Харватыі Заграбе. Заснавана ў 1903 годзе і знаходзіцца ў падпарадкаванні Заграбскага астранамічнага таварыства. Галоўнай дзейнасцю абсерваторыі з'яўляецца адукацыйная.

## Месцазнаходжанне і абсталяванне 
Галоўным тэлескопам, размешчаных пад купалам абсерваторыі, з'яўляецца рэфрактар TMB APO 175/1400 мм, усталяваны ў 2007 годзе. Стары тэлескоп фірмы  (130/1950 мм) усталяваны паралельна першаму; з яго дапамогай пасля ўстаноўкі дадатковага абсталявання плануецца праводзіць фотаздымку Сонца ў . Таксама ў абсерваторыі маюцца некалькі партатыўных тэлескопаў паменш, сярод іх — Celestron 200/2000 мм і Konus refractor 80/900 мм. Фоталабараторыя пры абсерваторыі праяўляе здымкі ў чорна-белым колеры.

Абсерваторыя размешчана ў цэнтры горада, недалёка ад галоўнай плошчы. Размяшчаецца на апошнім паверсе вежы пад нумарам 22 на вуліцы Опатычка (), званай «Вежай святара» (), якая была ўзведзена ў XIII стагоддзі ў часы пагрозы татарскага нашэсця і раней была ва ўладанні Заграбскага архіепіскапа. Акрамя непасрэдна купала на верхняй тэрасе, абсерваторыя змяшчае лекцыйную залу на 50 чалавек, фоталабараторыю, 5 офісаў, бібліятэку і невялікі каворкінг.

## Гісторыя 
Абсерваторыя была заснавана Харвацкім таварыствам натуральных навук. Памяшканні на версе вежы былі прадастаўлены гарадскім урадам, які таксама фінансаваў рэканструкцыю і ўстаноўку купала. Адкрыццё адбылося 5 снежня 1903 года. Першым яе кіраўніком быў , вядомы харвацкі папулярызатар навукі.

, адкрыты ў 1906 годзе ў  , у гонар адкрыцця Загребской абсерваторыі атрымаў назву «Харватыя».

Нягледзячы на чаканні Кучэры, абсерваторыя не стала даследчыцкім цэнтрам — у сувязі з недахопам спецыялістаў. Яна заўсёды выкарыстоўвалася пераважна для папулярызацыі навукі. У сярэдзіне XX стагоддзя атрымалі вядомасць выданні на эсперанта, выпушчаныя пад эгідай абсерваторыі. Яна была зачынена ў перыяд Другой сусветнай вайны. У 1963 годзе абсерваторыя і Харвацкае астранамічнае таварыства зрабілі важны ўклад у культуру горада, сканструяваўшы планетарый. Пазней ён быў перададзены ў дар , дзе функцыянуе да гэтага часу. Рэфрактар Zeiss замяніў тэлескоп, першапачаткова усталяваны ў абсерваторыі, ў 1966 годзе.

У сярэдзіне 1980-х будынак абсерваторыі быў адрамантаваны. У 1992 годзе быў устаноўлены новы купал, тады ж падвергнулася абнаўленню абсталяванне. Цяпер абсерваторыя з'яўляецца месцам сустрэчы аматараў астраноміі і іншых натуральных навук. Тут праходзяць назіранні за начным небам, лекцыі і іншыя адукацыйныя мерапрыемствы на астранамічную тэматыку. Навуковыя даследаванні абсерваторыі прысвечаны фізіцы Сонца і праводзяцца ў супрацоўніцтве з Хварскай абсерваторыяй.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт абсерваторыі

Катэгорыя:Астранамічныя абсерваторыі Харватыі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Заграба
Бервяно

**Бервяно** — круглы сартымент лесаматэрыялу для выкарыстоўвання ў круглым выглядзе, за выключэннем танкамернай руднай стойкі, жэрдак і колля, або ў якасці сыравіна для атрымання піламатэрыялаў агульнага прызначэння і адмысловых відаў лесапрадукцыі.

Пры разлічэнні бервяна і кража пад бервяном разумеюць адрэзак з верхняй і сярэдняй частак хлыста, у той час як краж бярэцца з ніжняй частцы ствала і служыць для выпрацоўкі адмысловых відаў лесапрадукцыі.

Катэгорыя:Лесаматэрыялы
Сувенірны аркуш

(1950 г.).]]
**Сувені́рныя а́ркушы** — памятныя выпускі філатэлістычнага характару, на якіх надрукаваныя малюнкі паштовых марак. Не з'яўляюцца знакамі паштовай аплаты.

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Катэгорыя:Непаштовыя маркі
МАЗ-256

**МАЗ-256** — аўтобус сярэдняга класа Мінскага аўтамабільнага завода.

## Характарыстыка 
Аўтобус МАЗ-256 можа выпускацца ў некалькіх варыянтах:
* турыстычнага аўтобуса, абсталяванага кандыцыянерам, аудыа і відэа сістамамі;
* прыгараднага ці міжгароднага аўтобуса;
* службовага аўтобуса
* маршрутнага таксі.

Кузаў аўтобуса выраблен з пластыка, афарбованага ў "масе", пры такой тэхналогіі драпіны і ўмяціны не патрабуюць афарбоўкі. Панелі кузава і шклення ўклеяны ў каркас.

Скрынка перадач механічная с шасцю перадачамі

## Гісторыя 
Упершыню прадстаўлены ў 2004 годзе. Масава выпускаўся з 2005 па 2014 год.

У першы год выпушчана 230 машын

## Спасылкі 
Апісанне на сайце МАЗа 

256
Ральф Нейдэр

**Ральф Нейдэр** (; нар. , Уінстэд, Канектыкут) — амерыканскі палітык і грамадскі дзеяч ліванскага паходжання (яго бацька эміграваў з Лівана ў ЗША).

У 1955 годзе ён скончыў Прынстанскі ўніверсітэт, у 1958 годзе — юрыдычны факультэт Гарвардскага ўніверсітэта. У 1959 годзе ён на працягу шасці месяцаў служыў у войску, пасля чаго пачаў працаваць юрыстам у Хартфардзе.

Быў кандыдатам на прэзідэнцкіх выбарах ў 1996 і 2000 як кандыдат ад Партыі зялёных. Нейдэр таксама прымаў удзел у выбарах 2004 і 2008, на гэты раз як незалежны кандыдат.

Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты ЗША (1996)
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты ЗША (2000)
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты ЗША (2004)
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты ЗША (2008)
Катэгорыя:Юрысты ЗША
Катэгорыя:Члены Партыі зялёных (ЗША)
Філатэліст

**Філатэлі́ст** — чалавек, які займаецца філатэліяй. Акрамя калекцыяніравання, філатэлісты даследуюць у межах абранага філатэлістычнага кірунку сукупнасць знакаў паштовай аплаты і іншых філатэлістычных матэрыялаў, вывучаюць гісторыю і развіццё пошты, афармляюць і кампануюць калекцыі для ўдзелу ў філатэлістычных выстаўках.

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Катэгорыя:Філатэлісты
Філатэлістычная геаграфія

**Філатэлісты́чная геагра́фія** (вытворныя скарочаныя назвы — «**філгеагра́фія**») — кірунак калекцыяніравання паштовых марак, калі філатэлісты ставяць сваёй мэтай сабраць па адной або па некалькі марак кожнай краіны, тэрыторыі, мясцовай паштовай службы, усіх перыядаў палітычнага кіравання кожнай асобнай дзяржавы.

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Катэгорыя:Краіны ў філатэліі
Катэгорыя:Культурная геаграфія
Мілюцін

**Мілюцін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Антонавіч Мілюцін — беларускі вучоны ў галіне біяфізікі і радыебіялогіі
* Андрэй Сцяпанавіч Мілюцін — Герой Савецкага Саюза
* Дзмітрый Аляксеевіч Мілюцін — расійскі ваенны і дзяржаўны дзеяч
* Мікалай Аляксеевіч Мілюцін — расійскі дзяржаўны дзеяч
* Уладзімір Аляксеевіч Мілюцін — расійскі эканаміст, публіцыст
Спіс аб’ектаў PGC (1602001—1603000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (1602001—1603000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Філатэлістычны дылер

дылерства XIX ст.]]
**Філатэлісты́чны ды́лер** — кампанія або асоба, якая гандлюе паштовымі маркамі і філатэлістычнай прадукцыяй. Да іх таксама адносяцца асобы, якія прадаюць паштовыя маркі для штодзённага ўжытку або службовыя маркі і маркі гербавага збору для выкарыстання на дакументах.

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Катэгорыя:Філатэлістычныя дылеры
Міхалап

**Міхалап** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Якаўлевіч Міхалап (1930—1975) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне фінансаў, грашовага абарачэння і крэдыту. Кандыдат эканамічных навук (1970).
* Вікторыя Уладзіміраўна Міхалап — беларуская плыўчыха
* Мікалай Пракопавіч Міхалап — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва
* Якаў Ігнатавіч Міхалап (1904—1964) — літаратуразнавец і педагог.
Аднабаковая паштовая картка з арыгінальнай маркай

2013 г., прысвечана 175-годдзю з дня нараджэння Кастуся Каліноўскага.]]
**А́днабако́вая пашто́вая ка́ртка з арыгіна́льнай ма́ркай** — філатэлістычная назва віду паштовых картак, якія маюць у якасці знака паштовай аплаты надрукаваныя маркі з арыгінальным малюнкам, якія асобна ад гэтых картак не выдаюцца. Ад маркіраванай паштовай карткі адрозніваецца тым, што надрукаваная на ёй марка з'яўляецца ўнікальнай (арыгінальнай, г. зн. уласцівай толькі канкрэтнай паштовай картцы адзін раз у гісторыі), а не выкарыстоўваецца руцінна на працягу многіх гадоў пры выпуску разнастайных паштовых картак. Ужываюцца ў многіх краінах, у СССР выходзілі рэгулярна з 1971 г.

У філатэліі аднабаковыя паштовыя карткі з арыгінальнымі маркамі адносяцца да суцэльных рэчаў.

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Катэгорыя:Філакартыя
Міхалёў

**Міхалёў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Сяргеевіч Міхалёў — беларускі вучоны ў галіне кібернетыкі.
* Макар Яфімавіч Міхалёў (1908-1995) — савецкі канструктар.
* Сцяфан Барысавіч Міхалёў — беларускі вучоны ў галіне аўтаматызаваных сістэм кіравання
* Якаў Кірылавіч Міхалёў — беларускі вучоны ў галіне земляробства
Марская пяхота

**Марская пяхота** — род сіл ВМФ, прызначаны і спецыяльна падрыхтаваны для вядзення баявых дзеянняў у складзе марскіх дэсантаў і выканання баявых задач у прыморскіх (часам прырэчных) раёнах. Ёсць ва ўзброеных сілах многіх марскіх дзяржаў.

Сучасная марская пяхота мае на ўзбраенні плаваючыя танкі і бронетранспарцёры, уласныя проціпаветраныя і процітанкавыя ўстаноўкі і артылерыю (уся баявая тэхніка самаходная, павышанай праходнасці). Часці марской пяхоты высаджваюцца на бераг з дэсантных караблёў і катараў (у тым ліку на паветранай падушцы) або дэсантуюцца верталётамі карабельнага і берагавога базіравання пры агнявой падтрымцы караблёў і марской авіяцыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Віды і роды войскаў
Маркіраваная паштовая картка

2003 г., прысвечана Гальяшу Леўчыку.]]
**Маркірава́ная пашто́вая ка́ртка** — паштовая картка, якая выпускаецца паштовым ведамствам адпаведнай краіны або тэрыторыі, з надрукаваным на пярэднім боку знакам паштовай аплаты (паштовай маркай). Ад аднабаковай паштовай карткі з арыгінальнай маркай адрозніваецца тым, што надрукаваная на ёй марка не з'яўляецца ўнікальнай (арыгінальнай, г. зн. уласцівай толькі канкрэтнай паштовай картцы адзін раз у гісторыі), а выкарыстоўваецца руцінна на працягу многіх гадоў пры выпуску разнастайных паштовых картак. Мінімальны памер картак — 10,5 × 7,4 см, максімальны — 14,8 × 10,5 см. 

У філатэліі маркіраваныя паштовыя карткі адносяцца да суцэльных рэчаў.

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Катэгорыя:Філакартыя
Іван Уладзіміравіч Мічурын

**Іван Уладзіміравіч Мічурын** (, 15(27) кастрычніка 1855, маёнтак Вяршыня, паблізу вёскі Доўгае, Пронскі павет, Разанская губерня — , Мічурынск, Тамбоўская вобласць) — расійскі біёлаг і селекцыянер, аўтар шматлікіх сартоў пладова-ягадных культур, доктар біялогіі, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі, ганаровы член Акадэміі навук СССР (1935), акадэмік УАСГНІЛ (1935). Узнагароджаны ордэнамі Св. Ганны 3-й ступені (1913), Леніна (1931) і Працоўнага Чырвонага Сцяга. Тры прыжыццёвыя выданні збору твораў.

У яго гонар назыаны горад Мічурынск.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Разанскай вобласці
Мічурын

**Мічурын** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Сяргеевіч Мічурын (1916 — 2021) — удзельнік савецка-фінскай і Вялікай Айчыннай войнаў, Герой Савецкага Саюза (1940).
* Іван Уладзіміравіч Мічурын — расійскі селекцыянер, раслінавод.
* Іван Фёдаравіч Мічурын — рускі архітэктар.
Іван Фёдаравіч Мічурын

**Іван Фёдаравіч Мічурын** (, -) — архітэктар, які працаваў у стылі рускага барока, пераважна ў Маскве.

Пасля пажару 1737 года ў Маскве кіраваў аднаўленнем амаль усіх крамлёўскіх цэркваў і ўрадавых будынкаў, у прыватнасці Мікольскай вежы Маскоўскага Крамля і храма Васіля Блажэннага. Яму належыць праект шмат'яруснай званіцы з калонамі розных ордэраў (званіца царквы Параскевы Пятніцы на Пятніцкай вуліцы, знішчаная ў 1930-х гадах).

Мічурын быў кіраўніком будаўніцтва Марыінскага палаца і Андрэеўскай царквы ў Кіеве, якія будаваліся па праектах Барталамеа Растрэлі.

У 1749—1758 гадах будаваў сабор Свенска-Успенскага манастыра, кіраваў будаўніцтвам царквы Троіцы Жываначальнай на Арбаце (не захавалася), а таксама пабудовамі ў Златавустаўскім манастыры (не захаваліся, знесены ў 1933 г.) у Маскве.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары барока
Катэгорыя:Архітэктары XVIII стагоддзя
Аўтамабіль-цыстэрна

**Аўтамабіль-цыстэрна** -- аўтамабіль, абсталяваны цыстэрнай. Прызначаны для перавозкі і часовага захоўвання вадкасцяў (нафтапрадуктаў, харчовых прадуктаў), сыпучых грузаў, звадкаваных газаў.

## Параметры цыстэрны 
Ёмістасць цыстэрны складае ад 0,8 да 40 кубаметраў. Яна можа мець цыліндрычную, канічную, эліптычную, прамавугольную, чамаданную форму. Матэрыялы, з якіх вырабляюць сасуд&nbsp;-- сталь, алюміневыя сплавы, нержавеючая сталь або пласмаса. Чорнае жалеза выкарыстоўваецца ў якасці асноўнага матэрыялу ўсё радзей, гэта звязана з яго адносна высокай вагаю адносна алюміневых сплаваў ці нержавеючай сталі. Алюміневыя сплавы выкарыстоўваюцца пры вытворчасці цыстэрн для перавозкі светлых нафтапрадуктаў, нержавеючая сталь&nbsp;-- пры вытворчасці сасудаў для перавозкі харчовых вадкасцяў, хімічных вадкасцяў, паліва. 

Некаторыя тыпы перавазімых прадуктаў патрабуюць прытрымлівацца тэмпературнага рэжыму, што, у сваю чаргу, адлюстроўваецца на канструкцыі цыстэрн&nbsp;-- з ізаляцыяй (бітум, малако і іншыя) ці без ізаляцыі (светлыя нафтапрадукты). Цыстэрны могуць быць шматсекцыйнымі ці монасекцыйнымі.

## Віды аўтамабіляў-цыстэрн 
* Бензавоз
* Малакавоз
* Цэментавоз
* Вадавоз
* Аўтамабіль-газавоз
* Аўтацыстэрна пажарная

## Гл. таксама 
* Прылада зазямлення цыстэрн
* Бензавоз
* Вагон-цыстэрна
Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі
Марын Гетальдзіч

**Марын Гетальдзіч** (; 1568, Дуброўнік — 7 або 8 красавіка 1626 г., там жа) — харвацкі матэматык і фізік.

## Біяграфія 
Быў адным з шасці дзяцей у знатным сямействе. Пачатковую адукацыю атрымаў у родным горадзе. У 1588 годзе становіцца членам Вялікай рады Дуброўніцкай рэспублікі. У 1595 годзе адпраўляецца з таварышам у Лондан, з 1597 па 1599 знаходзіцца ў Антверпене, дзе навучаецца ў французскага матэматыка  і робіць першыя крокі ў навуковых даследаваннях. Пасля ён накіроўваецца ў Францыю, дзе ў Парыжы сустракае Франсуа Віета, што моцна паўплывала на яго далейшыя матэматычныя пошукі. У Італіі Гетальдзіч заводзіць знаёмства з Галілеа Галілеем,  і , там жа ўпершыню публікуе свае навуковыя працы. У 1603 годзе вярнуўся ў Дуброўнік, дзе вывучаў оптыку і праводзіў доследы з парабалічнымі люстэркамі ў пячоры Бэт. У 1606 годзе быў адным з двух эмісараў, якія везлі даніну султану ў Стамбул.

У 1968 годзе ў Заграбе выдадзена поўны збор работ Гетальдзіча пад загалоўкам *«Opera omnia»*.

Катэгорыя:Вучоныя паводле алфавіта
Катэгорыя:Матэматыкі Харватыі
Катэгорыя:Фізікі Харватыі
Маркіраваны паштовы сувенір

**Маркірава́ны пашто́вы сувені́р** — паштовы камплект, які складаецца з мастацкага маркіраванага канверта і ўкладзенай у яго двайной мастацкай немаркіраванай карткі (і, часам, аркушам тонкай паперы з тэкстам), і прызначаны для святочна-віншавальнай карэспандэнцыі.

Паколькі на канверце надрукавана выява паштовай маркі, маркіраваныя паштовыя сувеніры з'яўляюцца суцэльнымі рэчамі.

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Марская авіяцыя

**Марская авіяцыя** — род сіл ВМФ, прызначаны для пошуку і знішчэння з паветра сіл флоту праціўніка, прыкрыцця сваіх караблёў ад варожай авіяцыі, вырашэння іншых задач, у тым ліку для дастаўкі марской пяхоты.

Сучасная марская авіяцыя падзяляецца на ракетаносную, процілодачную, знішчальную, штурмавую, разведвальнага і дапаможнага прызначэння (радыёлакацыйнага дазору, радыёэлектроннага процідзеяння, запраўкі самалётаў палівам у паветры, тралення мін. пошукава-выратавальная, транспартная і сувязі). Адрозніваюць марскую авіяцыю базавага і карабельнага (на авіяносцах і верталётаносцах) базіравання. Далейшае развіццё марской авіяцыі ідзе па шляху ўдасканалення лятальных апаратаў, павелічэння скорасці, далёкасці і даўжыні палёту, яго аўтаматызацыі, стварэння сродкаў пошуку марскіх і наземных цэлей на новых фізічных прынцыпах, распрацоўкі высокадасканалай дальнабойнай зброі з моцнымі баявымі зарадамі і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенная авіяцыя
Паштовая картка

Беларусі 2008 г., прысвечана 485-годдзю публікацыі паэмы Міколы Гусоўскага «*Песня пра зубра*».]]
**Пашто́вая ка́ртка**, або **по́ст-ка́рта** (ад ) — від паштовага адпраўлення з пісьмовым паведамленнем, якое не запячатваецца ў канверт, а выконваецца на спецыяльным стандартным бланку са шчыльнай паперы або кардону. Паштовыя карткі ўпершыню з'явіліся ў Аўстрыі 1 кастрычніка 1869 г.

Міжнародны праект па абмене паштовымі карткамі паміж выпадковымі людзьмі называецца Посткросінгам.

Катэгорыя:Паштовыя адпраўленні
Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Катэгорыя:Філакартыя
Службовы канверт

.]]
**Службо́вы канве́рт** — від паштовых канвертаў, прызначаных для перасылкі карэспандэнцыі ўстановай або арганізацыяй у службовых мэтах.

У філатэліі службовыя канверты адносяцца да суцэльных рэчаў.

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Мастацкі маркіраваны канверт

2017 г., прысвечаны 25-годдзю першай маркі Беларусі.]]
**Маста́цкі маркірава́ны канве́рт** (ММК), або **маркірава́ны ілюстрава́ны канве́рт** — ілюстраваны паштовы канверт з надрукаванай на ім маркай, якая служыць знакам паштовай аплаты. Адносіцца да суцэльных рэчаў і з'яўляецца прадметам калекцыяніравання. Як правіла, марка ўжо мае кошт, дастатковы для адпраўкі пісьма, але пры неабходнасці можна наляпляць дадатковыя паштовыя маркі.

Ад канверта з арыгінальнай маркай адрозніваецца тым, што надрукаваная на ім марка не з'яўляецца ўнікальнай (арыгінальнай, г. зн. уласцівай толькі канкрэтнаму канверту адзін раз у гісторыі), а выкарыстоўваецца руцінна на працягу многіх гадоў пры выпуску разнастайных канвертаў.

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Паштовы аркуш

г.: бачныя лініі перагібу, адрас і пячатка; сам жа тэкст ліста напісаны на звароце.]]
**Пашто́вы а́ркуш** — у сучасным значэнні суцэльная рэч, што выпускаецца поштай і ўяўляе сабой аркуш паперы, які можа быць згорнуты і, як правіла, запячатаны (у XVIII—XIX стст. — сургучом) і адпраўлены без канверта.

Катэгорыя:Паштовыя адпраўленні
Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Цэлая рэч

Беларусі 2016 г., прысвечаны калдунам. Марка тут налеплена і можа быць аддзелена ад канверта. Спецыяльны паштовы штэмпель сведчыць аб тым, што адпаўленне прайшло пошту ці прынамсі было пагашана.]]
**Цэ́лая рэч** — агульнае філатэлістычнае найменне паштовых адпраўленняў, якія прайшлі пошту ці прынамсі гашэнне, з паштовымі маркамі, а ў некаторых выпадках і без іх.

Цэлыя рэчы (на якіх марка налеплена) варта адрозніваць ад суцэльных рэчаў (на якіх марка надрукавана). 

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны