Пеніс чалавека

thumb|Схема будовы мужчынскай рэпрадуктыўнай сістэмы

**Палавы член**, **пеніс**, **чэляс** (,  phállos) — адзін з вонкавых палавых органаў рэпрадуктыўнай сістэмы мужчыны. Служыць для вывядзення мачы з мачавога пухіра, выкіду спермы, а таксама служыць як капулятыўны орган.

## Анатомія 
thumb|left|Чэляс

### Будова 
[thumb|1) Цела пеніса 
2) Крайняя плоць 
3) [Галоўка пеніса 
4) Вусце ўрэтры
]]
У пенісе адрозніваюць корань (), цела, або ствол, () і галоўку (). Ствол палавога члена ўтвораны дзвюма пячорыстымі і адным губкавым целамі.

пячорыстае і губкавае целы складаюцца з шчыльнай бялковай абалонкі, ад якое ўнутр адыходзяць шматлікія перакладзіны — трабекулы, прамежкі паміж якімі і ўтвараюць «пячоры», або лакуны ().

Галоўка пеніса пакрыта тонкай скурай з вялікай колькасцю залозак, якія выпрацоўваюць смегму. Галоўка, як і цела пеніса, утрымлівае мноства лакун, якія пры палавым узбуджэнні напаўняюцца крывёю. Акрамя таго, на ім маецца вялікая колькасць нервовых канчаткаў, што робіць яго найбольш адчувальнай часткай пеніса.

Звонку галоўка пеніса пакрытая тонкай скурай — крайняй плоццю, што пераходзіць у скуру лабка ўверсе і ў скуру машонкі ўнізе. На скуры ніжняй паверхні палавога члена маецца шво, якое ззаду працягваецца на скуру машонкі і пахвіны.
thumb|Запаленне галоўкі чэляса і краявой плоці.

Крайняя плоць у чалавека, як правіла, рухомая настолькі, што цалкам можа быць аголена галоўка пеніса. Аднак, яе рухомасць вызначаецца ўзростам чалавека. Немагчымасць агалення галоўкі пеніса ў дарослага мужчыны з'яўляецца захворваннем, якое носіць назву фімоз. Ва ўзросце 6 месяцаў галоўка пеніса адкрываецца ў 20 % хлопчыкаў, а ва ўзросце 3 гадоў крайняя плоць добра ссоўваецца і дазваляе агаліць галоўка пеніса пеніса ў 90 % хлопчыкаў. У сувязі з гэтым не рэкамендуецца выконваць абразанне з-за немагчымасці агалення галоўкі (фімозу) у дзяцей да 3-х гадоў. Выключэнне складаюць выпадкі выяўленага запалення галоўкі пеніса (баланіт), а таксама складанага мочаспускання і ўскладненняў, якія ўзнікаюць пасля гэтага. Тады ўжо аперацыя рэкамендуецца ў любым узросце.

У пярэднім аддзеле цела пеніса скура ўтварае скуравую зморшчыну — крайнюю плоць (), якая поўнасцю або часткова пакрывае галоўку. Крайняя плоць, калі яна цалкам пакрывае галоўку, звычайна лёгка зрушваецца назад, агаляючы яе. На задняй паверхні палавога члена крайняя плоць злучаецца з галоўкай падоўжнай зморшчынай, званай аброццю (). Паміж галоўкай і крайняй плоццю маецца шчылінападобная (прэпуцыяльная) паражніна, якая канчаткова фармуецца да двухгадовага ўзросту дзіцяці. У прэпуцыяльным мяшку звычайна запасаецца смегма.

У некаторых мужчын з-за вельмі вузкае адтуліны крайняе плоці агаленне галоўкі з'яўляецца складаным альбо наогул немагчымае. Гэтакі стан завецца фімозам і патрабуе абавязковага лекавання. У маленькіх дзяцей (да 2-3 гадоў) фімоз носіць фізіялагічны характар і, як правіла, не патрабуе лекавання.

### Кровазабеспячэнне 
Кровазабеспячэнне пеніса ажыццяўляецца праз глыбокую і дарсальную артэрыі палавога члена (aa. profúnda et dorsális pénis), якія з'яўляюцца галінамі ўнутранае палавое артэрыі (a. pudénda intérna).

Вянозная кроў ад палавога члена адцякае па глыбокай дарсальнай вене (v. profúnda dorsális pénis) у пузырнае вянознае сплаценне (pléxus venósus vesicális) і па глыбокіх венах пеніса (vv. profúndae pénis) ва ўнутраную палавую вену (v. intérna pudénda).

## Памеры 
thumb|300px|Размеркаванне даўжынь у цалях паводле даных LifeStyles (1 цаля=2,54см)
thumb|300px|Размеркаванне таўшчынь (акружынаў) у цалях паводле даных LifeStyles (1 цаля=2,54см)

### Памер пеніса пры нараджэнні 
Сярэдняя даўжыня расцягнутага пеніса пры нараджэнні складае прыблізна 4 см (1,6 цалі), у 90 % нованароджаных хлопчыкаў будзе паміж 2,4 і 5,5 см (0,9 і 2,2 цалі). Абмежаваны рост палавога члена адбываецца ў прамежак паміж нараджэннем і пяццю гадамі, а паміж пяццю гадамі і палавым пасапяваннем назіраецца зусім невялікі рост. Сярэдні памер пеніса ў пачатку палавога пасапявання роўны 6 см (2,4 цалі), пры дасягненні дарослага памеру на працягу наступных гадоў.

### Памер пеніса падлеткаў 
Да пачатку палавога пасапявання памер пеніса і яго форма змяняюцца вельмі няшмат. Пачынаецца гэты перыяд у кожнага па-рознаму: у некаторых раней, у некаторых крыху пазней. У прыведзенай ніжэй табліцы ўказаныя памеры (даўжыня) палавога члена ў спакойным стане ў залежнасці ад узросту і росту:

Памер эрэкцыянаванага пеніса ў падлеткаў у залежнасці ад узросту:

### Памер палавога члена пры старэнні 
Існуе меркаванне, што памер пеніса памяншаецца з узростам мужчыны. «Асобныя даследаванні паказалі, што памер палавога члена меншы ў больш старэйшых мужчын, але Вілі і Эрдлі, калі супаставілі вынікі розных даследаванняў (за перыяд большы за 60 гадоў), не адзначылі агульнага адрознення.»

### Таўшчыня і акружына палавога члена мужчыны ў стане эрэкцыі 
Пеніс у абхопе — гэта вымярэнне акружыны палавога члена ў стане поўнай эрэкцыі. З варыяцыямі гэта цытуюць як сярэдняе трох вымярэнняў: адразу ніжэй галоўкі, у сярэдзіне цела і ля кораня пеніса.

## Эрэкцыя 
thumb|Эрэкцыя
У часе сексуальнага ўзбуджэння прыток артэрыяльнай крыві да чэляса павялічваецца, а вянозны адток памяншаецца, з прычыны чаго каверны чэляса запаўняюцца крывёй, і ён павялічваецца ў аб'ёме ў 2-8 разы, становячыся пры гэтым пругкім — так настае эрэкцыя.

Падтрыманне эрэкцыі забяспечваецца памяншэннем вянознага адтоку, якому спрыяюць скарачэнне асобых цягліц (mm. ischiocavernósi — сядалішчна-пячорыстыя цягліцы), што размяшчаюцца ля кораня чэляса. Для заканчэння эрэкцыі цягліцы паслабляюцца і кроў, якая запаўняла каверны чэляса, лёгка адцякае, пасля чаго ён памяншаецца да звычайных памераў і становіцца мяккім.

Галоўка чэляса пры эрэкцыі заўсёды застаецца меней пругкай і больш эластычнай у параўнанні з яго целам, што прадухіляе траўматызацыю жаночых палавых органаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палавыя органы