open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фрайбург

**Фра́йбург**, поўная назва — **Фра́йбург-у-Бра́йсгау** (, вымаўляецца *Фра́йбург ім Бра́йсгау*;  ) — горад у Германіі, чацвёрты (пасля Штутгарта, Мангейма і Карлсруэ па велічыні горад у зямлі Бадэн-Вюртэмберг.

[thumb|left|250px|[Фрайбургскі мюнстар — гатычны сабор, сімвал горада]]

## Гісторыя 
Афіцыйная дата заснавання Фрайбурга — 1120 год. У гэтым жа годзе гораду быў паданы Устаноўчы прывілей, які стаў асновай фрайбургскай прававой сям’і — сістэмы філіяцыі гарадскога права ў Сярэднявеччы. У сярэдзіне XIV стагоддзя горад перайшоў пад уладу аўстрыйскіх Габсбургаў. Легенда абвяшчае, што ў Фрайбургу пражываў манах Бертольд Шварц — еўрапейскі вынаходнік пораху. У 1457 годзе эрцгерцаг Альбрэхт VI Аўстрыйскі заснаваў Фрайбургскі ўніверсітэт Альберта-Людвіга (), адзін з найстарэйшых у Германіі. У XVI стагоддзі ў Фрайбургу пражываў вядомы нямецкі гуманіст Эразм Ратэрдамскі. У XVII стагоддзі Фрайбург быў захоплены французскай арміяй.

Фрайбургскі Мюнстар — галоўная славутасць — будаваўся на працягу 300 гадоў, з пачатку XIII да пачатку XVI стагоддзя. У адрозненне ад шматлікіх іншых пабудоў у цэнтры горада, ён не быў разбураны падчас Другой сусветнай вайны.

9 мая 1940 года Фрайбург падвергся паветранай бамбардзіроўцы, у выніку якой былі ахвяры і разбурэнні. Нямецкія газеты і радыё са спасылкамі на генштаб і міністэрства замежных спраў паведамілі, што горад бамбіла французская авіяцыя, якая базіравалася на тэрыторыі нейтральных Галандыі і Бельгіі.
У афіцыйнай заяве Берліна паведамлялася, што тым самым Брусель і Амстэрдам парушылі дамову пра нейтралітэт. На наступны дзень, 10 мая 1940 года, вермахт пачаў уварванне ў Галандыю і Бельгію. Пасля вайны з’явіліся звесткі, што налёт на Фрайбург здзейсніла 51-я бамбардзіровачная эскадра люфтвафэ (KG 51), якой кіраваў Ёзэф Камхубер, пазней — камандуючы ВПС Федэратыўнай Рэспублікі Германіі.

## Навука, культура, адукацыя 
* Універсітэт Фрайбурга
* Музей аўгусцінцаў

## Месцазнаходжанне 
Фрайбург размешчаны на мяжы паміж Шварцвальдам і Верхнерэйнскай нізінай.

Найбліжэйшыя буйныя гарады: 60 км на поўдзень — Базель (Швейцарыя), каля 86 км на паўднёвы ўсход — Цюрых (Швейцарыя), каля 85 км на поўнач — Страсбург (Францыя) і каля 140 км на поўнач — Карлсруэ. Сталіца федэральнай зямлі — Штутгарт — знаходзіцца каля 200 км на паўночны ўсход ад Фрайбурга.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Галерэя 

Выява:Freiburg_vom_Schlossberg.jpg|Від на гістарычны цэнтр Фрайбурга з гары Шлосберг ()
Выява:Freiburg_Hauptbahnhof.JPG|Галоўны вакзал (від з трамвайнага прыпынку на мосце праз чыгуначныя лініі)
Выява:Freiburg_Martinstor.jpg|Гістарычная гарадская брама *Марцінстор* ()
Freiburg-vom Muensterturm-46-Schwabentor-2007-gje.jpg|
Выява:Freiburg_Rathaus.jpg|Ратуша ()
Freiburg-Fischerau-02-2016-gje.jpg|
Freiburg-vom Muensterturm-44-Markt-2007-gje.jpg|

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада 

Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Сератанін

**Сератанін**, 5-гідраксітрыптамін, 5-НТ — адзін з асноўных нейрамедыятараў. Па хімічнай будове сератанін адносіцца да біягенных амінаў, класу трыптамінаў.

## Гл. таксама 
* 5-HTP
* MDMA
* ЛСД

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нейрамедыятары
Катэгорыя:Трыптаміны
Фармацыя

**Фармацыя** ( праз кальку  — лекі і прымяненне лекаў) — комплекс навукова-практычных дысцыплін, якія вывучаюць праблемы стварэння, бяспекі, даследаванні, захоўвання, вырабу, рэалізацыі і маркетынгу лекавых сродкаў, а таксама пошуку прыродных крыніц лекавых субстанцый.

У комплексе з фармакалогіяй складае навуку аб леках.

### Рэгуляванне 
* National Association of Boards of Pharmacy 
* National Association of Pharmacy Regulatory Authorities (Canada)
* Pharmacy Board of New South Wales 
* Pharmacy Board of Victoria (Australia) 
* Pharmacy Council of New Zealand 
* Pharmacy Council of India 

### Гісторыя і традыцыі 
* Navigator History of Pharmacy  Collection of internet resources related to the history of pharmacy.
* RPSGB Museum Information Sheets Illustrated information sheets on objects in the history of pharmacy.
* History of Pharmacy Web Pages  Perbo’s History of Pharmacy Web Pages.
* Soderlund Pharmacy Museum  — Information about the history of the American Drugstore
* The Lloyd Library Library of botanical, medical, pharmaceutical, and scientific books and periodicals, and works of allied sciences
* American Institute of the History of Pharmacy American Institute of the History of Pharmacy--resources in the history of pharmacy

### Іншае 
* БЕЛФАРМАЦИЯ 
* PharmWeb  — Pharmaceutical Portal.
* World Pharmacy  — Pharmaceutical Information Guide.
* Pharmer  — Search Pharmaceutical & Biotech Jobs
* EgyPharmaZone  — Largest Egyptian Pharmaceutical Portal.
* The Virtual Library of Pharmacy — Extensive index of pharmacy-related resources, including information on careers in pharmacy, pharmacy schools, pharmaceuticaul companies, associations and conferences.
* Virtual Library of Biochemistry and Cell Biology — Resource devoted to drug discovery and chemical and pharmacological approaches to biology, biomedicine and biotechnology.
* The British Library, Pharmacy Industry section 
* Pharmacist.com — Portal site for pharmacists and pharmacy students.
* Museu da Farmácia  — Pharmacy Museum in Lisbon
* auspharm.net.au  — Portal for pharmacists practising in Australia, providing useful links, a discussion list, and feature articles
* Online Pharmacy — Portal for buying drugs online — online shop
* Pakistan Pharmacists Society — National association of pharmacists
to promote and expand their role in public health and patient care in Pakistan
* community pharmacy CE   — community pharmacy CE site
* Pharmacist’s Letter — Unbiased, research based resource for pharmacists and pharmacy technicians on new developments in drug therapy
* Навіны GMP


Катэгорыя:Фармакалогія
Вупі Голдберг

**Вупі Голдберг** (; сапраўднае імя — **Кэрын Элейн Джонсан** (),  г.) — амерыканская актрыса тэатра і кіно, прадзюсар, сцэнарыст, тэлевядучая. Адна з самых яркіх галівудскіх зорак 1980-90-х гадоў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Манхэтэне
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Паслы добрай волі ЮНІСЕФ
Катэгорыя:Жанчыны-камедыянты
Катэгорыя:Лаўрэаты GLAAD Media Awards
Ген

**Ген** ( — род) — структурная і функцыянальная адзінка спадчыннасці, якая кантралюе развіццё пэўнай прыкметы або ўласцівасці. З дапамогай гена адбываецца запіс, захаванне і перадача генетычнай інфармацыі. Умоўна ген можна ўявіць як адрэзак малекулы ДНК (у некаторых вірусаў і фагаў — малукулы РНК), які ўключае нуклеапратэідную паслядоўнасць з закадзіраванай у ёй першаснай структурай поліпептыду (бялку) або малекулы транспартнай ці рыбасомнай РНК, сінтэз якіх кантралюецца гэтым генам.

У вышэйшых арганізмаў (эўкарыёт) ген знаходзіцца ў храмасомах і ў арганелах цытаплазмы (мітахондрыях, хларапластах і інш.); кожны з іх займае ў храмасоме дакладнае месца — локус. Сукупнасць усіх генаў арганізма складае яго генатып.

Кожна ген, які ўключае ад некалькіх соцень да 1500 нуклеатыдаў, адказны за сінтэз пэўнага бялку (поліпептыднага ланцуга), ферменту і г.д. Кантралюючы іх утварэнне, ген кіруе ўсімі хімічнымі рэакцыямі арганізма і тым самым вызначае яго прыкметы.

Важная ўласцівасць генаў — спалучэнне іх высокай устойлівасці (нязменнасці ў шэрагу пакаленняў) са здольнасцю да мутацый, якія служаць асновай зменлівасці арганізмаў, што дае матэрыял для натуральнага адбору; у чалавеку зрэдку прыводзіць да генных хвароб.

Распрацаваны метады выдзялення, сінтэзу і кланавання (размнажэння) генаў. Створаны банк генаў для розных груп арганізмаў.

## Класіфікацыя 
Адрозніваюць гены:
* *структурныя*, што нясуць інфармацыю пра паслядоўнасць амінакіслот у поліпептыдзе,
* *рэгулятарныя*, што кантралююць і рэгулююць дзейнасць структурных генаў;

паводле лакалізацыі на храмасоме:
* *аўтасомныя*,
* *счэпленыя з полам*.

Вылучаюць таксама *алельныя* і *неалельныя* гены.

## Гісторыя 
Дыскрэтныя спадчынныя задаткі адкрыў у 1865 годзе Г. Мендэль, у 1909 годзе В. Іагансен назваў іх генам. У 1911 годзе Т. Морган і яго супрацоўнікі даказалі, што ген з'яўляецца ўчасткам храмасомы, склалі першыя храмасомныя карты, на якіх пазначылі размяшчэнне асобных генаў на храмасомах.

## Гл. таксама 
* Непасрэдна раннія гены
* Генатэрапія
* Рэалізацыя генетычнай інфармацыі
* Эпігенетыка
* Рэплікацыя

## Літаратура 
* 

* 

Катэгорыя:Структура геному
Асуан

**Асуа́н** (, , ) — горад у Егіпце, адміністрацыйны цэнтр мухафазы Асуан. У старажытнасці называўся **Сіенэ** або **Сіена**.

Насельніцтва - 266.013 жыхароў (2006).

## Эканоміка 
Маецца чыгуначная станцыя.

Асуанскія плаціны — найбуйнейшыя комплексныя гідратэхнічныя збудаванні ў Егіпце, на рацэ Ніл, каля горада Асуана.

Вялікае значэнне для эканомікі ўсяго Егіпта сыграла збудаванне Асуанскай ГЭС пры тэхнічнай дапамозе СССР.

У Асуане размешчана камандаванне Паўднёвай ваеннай акругі сухапутных войскаў Узброеных сіл Егіпта.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Славутасці 
Прама ў горадзе знаходзяцца:
* Востраў Элефанціна.
* Батанічны сад.
* Дача і маўзалей Ага-Хана.
* Грабніцы знаці.
* Разваліны манастыра Св. Сімеона.
У некалькіх дзясятках кіламетраў на поўдзень ёсць:
* Храмы вострава Філе.
* Асуанскія плаціны.

## Фотагалерэя 

Выява:Nubian village in Elephantine Island Aswan.jpg|Від на Ніл з в. Элефанціна
Выява:Railway Station Street, Aswan, Egypt, Oct 2004 A.jpg|Вуліца, якая вядзе ад вакзала да Ніла
Выява:Railway Station Street, Aswan, Egypt, Oct 2004 B.jpg|Іншы від уздоўж вуліцы
Выява:Aswan street parallel to Corniche, Egypt, October 2004.jpg|Вуліца, паралельная набярэжнай, у Асуане

Катэгорыя:Гарады Егіпта
Катэгорыя:Населеныя пункты на Ніле
Машчэна

**Машчэна** () — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Насельніцтва складае 602 чалавекі. Заснавана ў 1543 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ковэльскага раёна
Шубра-Эль-Хейма

**Шу́бра-Эль-Хе́йма** (Шубра-Эль-Хайма) — чацвёрты па колькасці насельніцтва горад у Егіпце, размешчаны ў губернатарстве Кальюбія. Знаходзіцца на поўначы Вялікага Каіра, з'яўляючыся часткай яго агламерацыі. З 1940-х горад засялялі рабочыя, якія працавалі на бліжэйшых фабрыках, і іх сем'і. Цяпер горад уяўляе сабою моцна разрослыя паўночныя ўскраіны Каіра, куды сцякаюцца перасяленцы з сельскай мясцовасці. Агульнае насельніцтва можа дасягаць больш 3,5 мільёнаў чалавек. Галоўная славутасць — Фантанны палац. З Каірам горад злучае лінія падземнага метро.

Катэгорыя:Гарады Егіпта
Сонечная карона

[thumb|300px|right|Сонечная карона падчас поўнага [Сонечнае зацьменне|сонечнага зацьмення 11 жніўня 1999 года (блізка да максімуму 23-га цыклу).]]
**Со́нечная каро́на** — вонкавыя пласты атмасферы Сонца, якія пачынаюцца ўслед за фотасферай, хромасферай і пераходнай вобласцю. Межы кароны Сонца дагэтуль не ўсталяваныя, на сённяшні дзень ясна, што яна працягваецца, прынамсі, да межаў Сонечнай сістэмы. Зямля, гэтак жа як і іншыя планеты, знаходзяцца ўсярэдзіне кароны.
Карона мае тэмпературу каля 1,5 млн. К. Прычына такой высокай каранальнай тэмпературы дагэтуль да канца не ясная, магчыма, карону награваюць струмені хваль, якія ўтварыліся ў падфотасферных пластах.
Шчыльнасць кароны малая, таму яна не бачная на фоне яркага выпраменьвання шчыльных пластоў Сонца. Асноўная структура, што назіраецца ў кароне — каранальныя аркі. Каранальныя аркі ўяўляюць з сябе завесу або сістэму завес магнітнага поля з плазмай падвышанай шчыльнасці.
Падчас зацьменняў пры назіраннях у белым святле карона бачная як прамяністая структура, форма і структура якой залежыць ад фазы сонечнага цыклу. У эпоху максімуму сонечных плям яна мае параўнальна круглявую форму. Прамыя і накіраваныя ўздоўж радыуса Сонцы прамяні кароны назіраюцца як ля сонечнага экватара, так і ў палярных абласцях. Калі жа плям мала, каранальныя прамяні ўтвораюцца толькі ў экватарыяльных і сярэдніх шыротах. Форма кароны становіцца выцягнутай. У канцавоссяў з'яўляюцца характэрныя кароткія прамяні, так званыя палярныя шчотачкі. Пры гэтым агульная яркасць кароны памяншаецца.

## Гл. таксама 
* Кароній

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Будова Сонца
Пратуберанец

right|200px|thumb|Пратуберанцы
**Пратубера́нцы** (ад  — узнімаюся) — плазменныя ўтварэнні ў кароне Сонца; больш шчыльныя і халодныя за плазму кароны.

Узнікаюць у месцах павышанай актыўнасці Сонца і выцягнуты ўздоўж  магнітнага поля.
На краі Сонца назіраюцца ў выглядзе святлівых воблакаў, арак, струменяў, у праекцыі на сонечны дыск — у выглядзе цёмных валокнаў.

Паводле знешняга выгляду і характару рухаў адрозніваюць:
* *спакойныя пратуберанцы* (даўжыня каля 200 тыс. км, таўшчыня — 6 тыс. км, вышыня над паверхняй Сонца — 40 тыс. км, тэмпература ад 6 да 15 тыс. К, працягласць існавання ад адных-двух сутак да некалькіх месяцаў);
* *пратуберанцы сонечных плям* (назіраецца рух іх асобных частак, час жыцця ад некалькіх мінут да некалькіх гадзін);
* *эруптыўныя пратуберанцы* (узнікаюць са спакойных, больш яркія, узмацняюцца ўнутраныя рухі, тэмпература ад 15 да 25 тыс. К, час жыцця ад некалькіх мінут да паўгадзіны).

Колькасць пратуберанцаў на Сонцы і іх размеркаванне па шыротах адпавядаюць 11-гадоваму цыклу сонечнай актыўнасці.

Існуе цесная сувязь паміж пратуберанцамі і формай сонечнай кароны.

## Літаратура 
* 
* Протуберанцы / Лившиц М. А. // Физика космоса: Маленькая энциклопедия / Редкол.: Р. А. Сюняев (Гл. ред.) и др. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1986. — С. 519—521. — 783 с. — 70 000 экз.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сонечная актыўнасць
Абу-Кебір

**Абу-Кебі́р** (**Абу-Кабір**, араб. أبو كبير) — горад у Егіпце, ва ўсходняй частцы дэльты Ніла, трэці па велічыні горад правінцыі Эш-Шаркія (пасля гарадоў Заказік і Більбейс). 
## Гісторыя 
Абу-Кебір быў заснаваны пры Фацімідах. Карэннае насельніцтва горада лічыць сябе нашчадкамі племя Хазіль, якое перавандравала ў гэту мясцовасць для занятку земляробствам.

## Гарадскія кварталы 
Асноўныя гарадскія кварталы:
*Харбіт
*Эль-Карамус
*Тэль-Абу-Ясін 

## Адміністрацыйны раён 
Раён Абу-Кабір займае плошчу 1230 км². Раён складаецца з 6 сельскіх абшчын, да якіх адносіцца 27 вёсак і 284 дробных паселішчаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Егіпта
МКАД

**МКАД:**
* Мінская кальцавая аўтамабільная дарога
* Маскоўская кальцавая аўтамабільная дарога
Кадафа

**аль-Кадафа** () — невялікае арабізаванае берберскае бедуінскае племя ў Лівіі. Члены племя жывуць у раёне Сірце, а таксама ў Фецане, каля горада Себха, дзе і знаходзіцца частка старэйшын племя.

Племя гуляла важную ролю ў рэвалюцыі 1 верасня 1969 года (рэвалюцыя аль-Фатэх) і пасля яе, паколькі лівійскі лідар, арганізатар рэвалюцыі Муамар Кадафі родам з гэтага племя.

Падчас грамадзянскай вайны ў Лівіі ў 2011 годзе племя аль-Каддафа ваявала на боку лідара Джамахірыі Муамара Кадафі і ўсяляк падтрымлівае яго.

## Гл. таксама 
* Муамар Кадафі

Катэгорыя:Народы Лівіі
Катэгорыя:Берберы
БДМУ

**БДМУ** — абрэвіятура двух вну:
* Башкірскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт;
* Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт.
11-я гарадская клінічная бальніца

**УАЗ «11-я гарадская клінічная бальніца»** (былая **Дарожная бальніца**) — шматпрофільная лячэбна-прафілактычная ўстанова горада Мінска.

Створаная на базе чыгуначнай бальніцы, гісторыя якой налічвае каля 100 гадоў.

## Гісторыя 
Першая згадка — 1889 год. Была створаная і ўтрымлівалася таварыствам Маскоўска-Брэсцкай чыгункі. Прызначалася для медыцынскага абслугоўвання супрацоўнікаў чыгункі. Налічвала 6 коек. Знаходзілася ў будынку тэхнічнага чыгуначнага вучылішча. Загадчык — урач С. Іоф:
* Рэабілітацыйнае кардыялагічнае аддзяленне
* Клініка-дыягнастычная лабараторыя
* Аддзяленне мікрахірургіі вока
* Рэабілітацыйнае неўралагічнае аддзяленне
* Аддзяленні анестэзіялогіі рэанімацыі і інтэнсіўнай тэрапіі
* Рэнтгеналагічнае аддзяленне
* Аддзяленне траўматалогіі і артапедыі
* Аддзяленне ультрагукавой дыягностыкі
* Аддзяленне ўралогіі
* Фізіятэрапеўтычнае аддзяленне
* Аддзяленне функцыянальнай дыягностыкі
* Хірургічнае аддзяленне
* Аддзяленне сківічнай хірургіі твару
* Аддзяленне гнойнай сківічнай хірургіі твару
* Эндаскапічны кабінет
* Аддзяленне паліятыўнай дапамогі (плануецца)

## Гл. таксама 
* Бальніцы Мінска

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Бальніцы Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1914 годзе
Катэгорыя:1914 год у Мінску
Пярэспа (рака)

**Пярэспа** — рака, левы прыток ракі Свіслач, які даў назву гістарычнаму раёну Мінска.

## Гісторыя 
Па легендзе на вадаспадзе ў месцы ўпадзення Пярэспы ў Свіслач быў пабудаваны млын волата Менска, з чаго пачаў сваё існаванне горад Мінск. У 1922 годзе ў раку ўпадаў магістральны канал асушальнай сеткі Камароўскага балота. У Пярэспу ўпадала рака Віранка, якая цяпер не існуе. У 1975 годзе рака была заключана ў падземны ліўневы калектар, які ў асяроддзі мінскіх дзігераў завецца Фарфоравым, а афіцыйна Камароўскім.

## Геаграфія 
Выток Пярэспы знаходзіўся на тэрыторыі былога Камароўскага балота (цяпер Парку Дружбы народаў), поруч месца скрыжавання вуліц Кахоўскай і Карастаянавай. Ручай працякаў па тэрыторыі, дзе цяпер размяшчаецца кацельня Цэнтральнага раёна, затым уздоўж вуліцы Гая, і па тэрыторыі фарфора-фаянсавага заводу ў бок скрыжавання вуліц Машэрава, Даўмана і Старажоўскай. Вусце размяшчаецца паміж спорткомплексам Дынама і праспектам Машэрава, рака ўпадала ў Свіслач невялікім вадаспадам. Побач з вусцем знаходзіцца 150 мятровы вадасцёк, які канчаецца ўваходам у калектар.

## Спасылкі 
* Пярэспа на аэрафотаздымках 1941-1944 г. 
* Пярэспа. Вячэрні Мінск 3.07.1997г. 
* Калектар пад Парцалянавым заводам
* Пярэспа: 200 метраў і 200 гадоў
* Падземныя камунікацыі / Камароўскі калектар 

Катэгорыя:Рэкі Мінска
Катэгорыя:Падземныя рэкі
Мальтыйскі палац

**Мальтыйскі палац** (**Магістральны палац**, ) — галаўны офіс і фактычная сталіца Мальтыйскага ордэна.

Размяшчаецца на віа Кандоці, д. 68, прызнаецца Італіяй як уласнасць Мальтыйскага ордэна.

У Мальтыйскім палацы знаходзіцца рэзідэнцыя Вялікага магістра і праходзяць паседжанні ўрада.

## Спасылкі 
* Palazzo Malta

Катэгорыя:Мальтыйскі ордэн
Катэгорыя:Сталіцы еўрапейскіх дзяржаў
Катэгорыя:Палацы Рыма
Нацыянальны музей Рыма

thumb|right|250px|Алтар Ромула і Рэма ў палацца Масіма.
**Нацыянальны рымскі музей** () — адзін з музеяў горада Рыма.

Музей, які адкрыўся ў 1889 годзе, валодае адным з самых багатых збораў антычнай скульптуры. Калекцыі музея размяшчаюцца ў чатырох будынках:

* У антычных **тэрмах Дыяклетыяна** захаваліся залы, часткова перабудаваныя ў царкву Санта Санта-Марыя-дэльі-Анджэлі-э-дэі-Марціры, у залах прадстаўлены калекцыі надпісаў і скульптур.

* У **палацца Масіма** знаходзяцца калекцыі антычных і сярэднявечных манет і каштоўнасцяў. У залах выстаўлены саркафагі, фрэскі з вілы Лівіі і мазаікі з вілы Фарнезіна.

* У **палацца Альтэмпс** прадстаўлена калекцыя з 104 антычных скульптур сям'і Людавізі, а таксама зборы Матэі, Дэль Драга, егіпецкая калекцыя.

* У **крыпце Бальба** выстаўлены матэрыялы раскопак і прадстаўлена гісторыя развіцця горада Рыма.

## Спасылкі 
* 

Нацыянальны рымскі музей
Нацыянальны рымскі музей
Нацыянальны рымскі музей
Катэгорыя:З’явіліся ў 1889 годзе
Мінскі планетарый

**Мінскі планетарый Мінскага дзяржаўнага палаца дзяцей і моладзі**, **Мінскі планетарый** — планетарый у Мінску (у парку імя Горкага).

## Гісторыя 
29 ліпеня 1965 года — адкрыццё планетарыя і абсерваторыі.

8 ліпеня 2011 года — закрыццё на касметычны рамонт (на летні перыяд).

## Апісанне 
злева|thumb|Абсерваторая пры мінскім планетарыі
Планетарый: зорная зала на 120 чалавек (для зорных сеансаў — 100) абсталяваны купалападобным экранам і оптыка-механічным апаратам «Планетарый» (мадэль ZKP-1 фірмы Carl Zeiss, ГДР).

Абсерваторыя: У вежы (6 м) абсерваторыі ўстаноўлены тэлескоп-рэфрактар (фокусная адлегласць — 1950 мм, павелічэнне — 300-кратнае, фірма Carl Zeiss), пры дапамозе якога (пад кіраўніцтвам спецыялістаў) наведвальнікі могуць назіраць нябесныя аб’екты.

## Праекты і мерапрыемствы 
* Зорныя сеансы, лекцыі
* Дні астраноміі
* Дні касманаўтыкі
* Зорнае Вяселле
* Выстаўкі і экспазіцыі

Пры планетарыі 1 лістапада 2008 года створаны клуб аматараў астраноміі «Аш-ню».

## Час працы 
Аўторак-нядзеля з 9.00 да 18.00, панядзелак — выходны.

Сеансы: з 10.00 да 17.00 (інтэрвал — 1 гадзіна, працягласць сеансу — 40 хвіл).

Умяшчальнасць зорнай залы — 100 чалавек.

## Гл. таксама 
* Славутасці Мінска

## Спасылкі 
* Мінскі планетарый

Катэгорыя:Музеі Мінска
Катэгорыя:Славутасці Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1965 годзе
Катэгорыя:1965 год у Мінску
Храм Боскага Адрыяна

**Храм Боскага Адрыяна** — храм у гонар імператара Адрыяна Рыме, руіны якога сёння ўбудаваны ў будынак рымскай біржы.

Прыёмны сын Антанін Пій узвёў храм у гонар абагаўлёнага Адрыяна ў 145 годзе. Храм у карынфскім стылі ўпрыгожвалі 13 мармуровых калон па бакавіцах і па 8 калон вузкім бакавіцам. Храм знаходзіўся на чатырохмятровым падэсце, да храма вяла шырокая лесвіца, цэлу ўпрыгожвалі рэльефы.

Ад пабудовы да нашых дзён захаваліся толькі адзінаццаць карынфскіх калон вышынёй 15 метраў і адна са сцен цэлы.
У XVII стагоддзі рэшткі паганскага храма былі ўбудаваны ў будынак мытні, выкананы ў барочным стылі. У 1878 годзе будынак быў перабудаваны для рымскай біржы і гандлёва-прамысловай палаты, пры гэтым антычныя фрагменты былі вычышчаны ад надбудовы XVII стагоддзя.
 
## Литература 
* Tempel des Divus Hadrianus (Hadrianstempel)

Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Рымскі форум
Катэгорыя:Дахрысціянскія храмы Рыма
Палац Флавіяў

thumb|250px|right|Адзін з зал палаца
**Палац Флавіяў** (*Domus Flavia*) — антычны палацавы комплекс рымскіх імператараў на ўзгорку Палацін у Рыме.

Гэты палац быў пабудаваны імператарам з дынастыі Флавіяў Даміцыянам пасля разбуральнага пажару 80 года, пры якім згарэлі ранейшыя імператарскія палацы *Domus Transitoria* Нерона і *Domus Tiberiana*. Будаўніцтва было завершана ў 92 годзе.

Бо заходняя частка Палаціна была забудавана дамамі, а на ўсходняй вяршыні былі стромкія схілы, мясцовасць паміж вяршынямі была засыпана зямлёй. Дзякуючы гэтаму захаваліся руіны некаторых больш старажытных збудаванняў, напрыклад, рэшткі палаца Нерона, Зала Ізіс.

У комплекс палаца Даміцыяна ўваходзіў палац Аўгустаў і Domus Flavia, дзе праводзіліся афіцыйныя прыёмы і цырымоніі, і стадыён Даміцыяна.

У палацы размяшчалася некалькі буйных зал — трохнефная базіліка, дзе праходзілі судовыя паседжанні, Аўла Рэгія — тронная мармуровая зала (30×39 метраў), у нішах якога стаялі статуі, у апсідзе знаходзіўся трон імператара. У маленькім памяшканні побач з троннай залай быў ларарый, свяцілішча для сямейных богаў.

## Спасылкі 
* 
* Der flavische Palast: Domus Flavia, Domus Augustana, Stadion

Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма
Ф
Сфагнавыя балоты

thumb|250px|Вялікае ахоўнае сфагнавае балота паблізу Атавы, Канада
**Сфагнавыя балоты** — разнавіднасць водна-балотных угоддзяў, звычайна верхавых балот, пераважная ва ўмераных шыротах лясной і лесатундравай зон.

Сфагнавыя балоты фармуюцца ў вільготных нізінах і пакрытыя тоўстым покрывам імхоў роду . Пад пластом моху знаходзяцца ў асноўным кіслыя бескіслародныя воды.

Воды ў сфагнавых балотах кіслыя, бедныя пажыўнымі рэчывамі і з паніжаным утрыманнем кіслароду, што стварае ўмовы, якія несумяшчальныя з нармальнымі ўмовамі жыцця большасці жывых істот, у тым ліку і бактэрый распаду. Такія ўмовы перашкаджаюць раскладанню паваленых дрэў, пылка і іншых арганічных рэчываў, якія могуць заставацца пад паверхняй балота на працягу тысяч гадоў.

Сфагнавыя балоты часта выпуклай формы, бо сфагнумы лепш растуць у цэнтры балоты, дзе слабей мінералізацыя вады.

Балоты знаходзяцца пад пагрозай знікнення з-за асваення зямель, змены воднага абмену і забруджвання сцёкавых вод.

## Флора 
Флора сфагнавых балот прадстаўлена такімі травяністымі раслінамі і нізкімі хмызнякамі, як , , , , , відамі рода , .

## Фаўна 
Сярод відаў фаўны сфагнавых балот сустракаюцца такія, як  и  (аўстралійскія жабы рода ).

## Спасылкі 
* Артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Інструкцыя па стварэнні сфагнавага балота ў сябе ў садзе 

Катэгорыя:Балоты паводле тыпаў
Герцыкскае княства

**Герцыкскае княства** (каля 1190 — каля 1239) — удзельнае княства з цэнтрам у горадзе Герцыке (цяпер Ерсіка, цяпер пасёлак Ерсікскае воласці Ліванскага краю Латвіі), існавала ў пачатку 13 ст.

Асноўнай крыніцай па гісторыі княства — «Хроніка Лівоніі» Генрыха Латвійскага. Паводле Хронікі, княствам валодаў «кароль» Усевалад (), падпарадкаваны полацкаму князю, затым рыжскаму біскупу. Усевалад паходзіў з полацкай галіны Рурыкавічаў, аднак пэўнае яго паходжанне не вызначана.

Паводле Генрыха Латвійскага, Усевалад вёў барацьбу з Лівонскім ордэнам і ў саюзе з літоўцамі часта нападаў на ордэнскія ўладанні. У 1209 годзе Усевалад трапіў у палон да рыжскага біскупа і быў вымушаны прызнаць сябе яго васалам. Некалькі пазней ён забыўся на дадзеныя абяцанні і да 1215 годзе ваяваў супраць войск Ордэна. Апошнія звесткі аб княстве захаваліся з 1215 года. У 1239 годзе яго землі занялі крыжаносцы.

Паводле падання, ацалелыя жыхары Герцыке пераправіліся на левы бераг Дзвіны і пасяліліся сярод селаў. Менавіта ад гэтых уцекачоў нібыта пачынаецца Руская слабада, якая ўказам курляндскага герцага Якаба (1670) стала горадам, названым у яго імя Якабштатам (цяпер Екабпілс), дзе ў 1675 годзе ўзвялі праваслаўную Свята-Духаўскую царкву, у якой захоўвалася плашчаніца 14—15 ст.

## Літаратура 
* Генрих Латвийский. Хроника Ливонии  / Введение, перевод и комментарии С. А. Аннинского — 2-е изд. — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1938. — 185 с.
* 
* Švābe A. Jersikas karaļvalsts . — Senatne un Māksla, 1936. p.&nbsp;1, 5-31. (In Latvian, original documents in Latin included)

Катэгорыя:Княствы Русі
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (862—1236)
Катэгорыя:Гісторыя Літвы
Катэгорыя:Княствы ў беларускай гісторыі
Дом Лівіі

thumb|right|Фрэска з дому Лівіі.
**Дом Лівіі** () — антычны будынак на Палаціне ў Рыме, які належала, меркавана, жонцы імператара Аўгуста, Лівіі.
На сённяшні дзень лічыцца, што дом Лівіі ўваходзіў у комплекс будынкаў дому Аўгуста.

Дом быў раскапаны яшчэ ў 1869 годзе П'етра Роза па даручэнні Напалеона III і на заснаванні некаторых фрагментаў свінцовых труб, на якіх звычайна паказвалася імя гаспадара дому, было меркаванне, што гэта быў дом Лівіі. Будынак быў пабудавана ў канцы першага стагоддзя да н. э. Сцены дому ўпрыгожаны фрэскамі ў другім стылі насценнага жывапісу, з выявай сфінксаў, кандэлябраў, сцэна з міфалагічнымі персанажамі Іо і волата Аргаса, гірлянды з садавіны, кветак і лісця.

У доме можна адрозніць наступныя памяшканні: 11 маленькіх пакояў-кубікул, трыкліній, таблінум, атрыум.

## Гл. таксама 
* Віла Лівіі ў рымскім квартале Прыма-Порта.

## Літаратура 
* Haus des Augustus, Haus der Livia und Apollotempel
* Gianfilippo Carettoni: *Das Haus des Augustus auf dem Palatin*, Mainz 1983, ISBN 3-8053-0755-1.
* Adolf Hoffmann, Ulrike Wulf: *Die Kaiserpaläste auf dem Palatin in Rom. Das Zentrum der römischen Welt und seine Bauten*, Mainz 2004,  ISBN 3-8053-3325-0.
* Giulio E. Rizzo: ''Le pitture della 'Casa di Livia' ''. Roma, Istituto Poligrafico dello Stato, 1936. (Monumenti della pittura antica scoperti in Italia 3 : Roma ; 3)

Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма
Л
Віла Лівіі

**Віла Лівіі** — старажытнарымская віла ў адным з раёнаў Рыма, Прыма-Порта.

У часы рымскай імперыі віла, пабудаваная ў I стагоддзі да н. э., звалася «У белых курэй» — *Ad Gallinas Albas* і, магчыма, належала жонцы імператара Аўгуста Лівіі.
Віла дагэтуль цалкам не раскапана, бо ўчастак зямлі над вілай выкарыстоўваецца пад сельска-гаспадарчыя працы.
На тэрыторыі вілы была знойдзена мармуровая статуя імператара Аўгуста, вядомая цяпер пад назвай «Аўгуст з Прыма Порта», а падобны тып імператарскіх выяў тыпам Прыма-Порта.

Па легендзе, жонцы імператара на калены звалілася белая курыца, якую выпусціў арол. У курыцы ў дзюбе была галінка лаўра, якую затым пасадзілі ў садзе. З лаўровай галінкі вырас лаўровы гай, з галінак гэтых дрэў сталі вырабляць лаўровыя вянкі для імператараў. Патомства белай курыцы вырошчвалася на віле, адсюль і яе назва.

Віла вядомая сваімі пышнымі фрэскамі (вышынёй 2,72 м, даўжынёй 11,70 м) у зале — трыклініі, які цалкам упрыгожаны фрэскамі з выявай раслін, такіх кветак як ружы і хрызантэмы, дрэў — гранат, айва, лаўр, кедр, кіпарыс, алеандр і іншыя, каля 30 відаў птушак. Фрэскі знаходзяцца сёння ў Нацыянальным рымскім музеі ў Рыме.

## Гл. таксама 
* Дом Лівіі — дом, які ўваходзіў у комплекс палаца Аўгуста, у якім, магчыма, жыла Лівія на Палаціне.

## Літаратура 
* Siebler, Michael. *Römische Kunst*.
* Mazzoleni, Donatella. *Domus. Wall Painting in the Roman House*.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма
Лівіі
Магістральная віла

[thumb|250px|Віла Мальтыйскіх рыцараў у [Рыме]]
**Магістральная віла** (італ. *Villa del Priorato di Malta*) — другі галаўны офіс Мальтыйскага ордэна.

Размяшчаецца на Авенціне, прызнаецца Італіяй як уласнасць Мальтыйскага ордэна.

У Магістральнай віле размяшчаюцца Вялікі Прыярат Рыма — старадаўняе аб'яднанне членаў Ордэна ў цэнтральнай частцы Італіі — і  пасольства ў Італьянскай рэспубліцы.

## Спасылкі 
*Gran Priorato di Roma del Sovrano Militare Ordine di Malta (sito web ufficiale)
*Sito Ufficiale del Sovrano Militare Ordine di Malta
*Galleria fotografica di Villa Malta  (con alcune foto dell'interno)

Катэгорыя:Мальтыйскі ордэн
Катэгорыя:Вілы Рыма
Палац Аўгустаў

[250px|thumb|right|Від на руіны палаца з [Вялікі цырк|Вялікага цырка.]]
250px|thumb|right|Domus Augustana, унутраны двор

**Палац дынастыі Аўгустаў** (**Domus Augustana**) — антычны палацавы комплекс на Палаціне ў Рыме.

У комплекс імператарскага палаца Даміцыяна ўваходзілі гэты палац, які выкарыстоўваўся як асабістая рэзідэнцыя імператараў, і палац Флавіяў, у якасці афіцыйнага будынка.

Палац дынастыі Аўгустаў з'яўляўся двухпавярховым будынкам з вялікім дваром і садам. Палац, размешчаны ў паўднёвым ускрайку ўзгорка, высіўся над Вялікім цыркам і меў від з іншага боку на форум.

## Галерэя 

Image:Palatin (Rome) stadion palace of Domitian.jpg|Гіпадром
Image:RomaPalatinoPedagogiumDaAlto.JPG|*Paedagogium*
Image:RomaPalatinoDomusAugustanaCortileInferiore.JPG|Domus Augustana, унутраны двор

## Літаратура 
* Der flavische Palast
* Filippo Coarelli, *Guida archeologica di Roma*, Arnoldo Mondadori Editore, Verona 1984.

## Спасылкі 
*Domus Augustana 
*Domus Augustana на roma-antiqua.de 

Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма
А
Бастыльскі вакзал

**Бастыльскі вакзал** — чыгуначны вакзал на плошчы бастыліі, які працаваў у 1859—1969 гадах. Злучаў Парыж з прыгарадамі Бры-комт-рабер і Вернёй-ль Эталь. Меў 6 чыгуначных шляхоў. Закрыты ў 1969 годзе, пасля чаго будынак выкарыстоўваўся як пляцоўка для розных выставак. У 1984 будынак быў знесены для будаўніцтва оперы.

## Спасылкі 
* Paris Bastille — Verneuil l’Etang 

Катэгорыя:Вакзалы Парыжа
Латэранскі палац

thumb|Палац і базіліка
**Латэранскі палац** () — палац у Рыме, які служыў з IV да пачатку XIV ст. (да так званага авіньёнскага палону Папаў) рэзідэнцыяй Рымскіх Папаў. Латэранскія саборы — саборы каталіцкай цэрквы, якія збіраліся ў розны час у царкве Латэрана. Некаторыя з гэтых сабораў лічацца сусветнымі. Ад палаца атрымаў назву галоўны каталіцкі храм у свеце — Латэранская базіліка.

[thumb|[Джузэпэ Вазі. Латэранскі палац. 1752.]]
У 1308 годзе палац і базіліка моцна папакутавалі і часткова былі разбураны пры пажары. Пасля будаўніцтва Апасталічнага палаца Латэранскі палац страціў сваю значнасць. Новая (летняя) рэзідэнцыя была пабудавана па загаду Папы Сікста V у 1586 годзе па эскізах Даменіка Фантана. Архітэктурнае рашэнне палаца падобна з палацца Фарнезэ. У палацы раней размяшчаліся некаторыя музеі Ватыкана, напрыклад, этналагічны музей і Грыгарыянскі музей свецкага мастацтва. Цяпер тут размяшчаецца аддзяленне гістарычнага музея Ватыкана.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палацы Рыма
Катэгорыя:Гісторыя папства
Катэгорыя:Збудаванні Італіі ў стылі барока
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Даменіка Фантана
Мост Мірабо

**Мост Мірабо** () — мост праз Сену ў Парыжы, пабудаваны ў 1895—1897 гадах. З 29 красавіка 1975 года мае статус гістарычнага помніка.

## Размяшчэнне 
Мост злучае XV (Левы бераг) і XVI (Правы бераг) муніцыпальныя акругі Парыжа. Таксама злучае вуліцу Канвансьён (*rue de la Convention*) на Левым беразе з вуліцай Рэмюза (*rue de Rémusat*) на Правым. На левым беразе знаходзіцца станцыя RER, лінія «C» «Вакзал Жавель» (*Gare de Javel*), побач знаходзіцца станцыя метро «Жавель-Андрэ Сітраен» (*Javel — André Citroën*).

## Гісторыя 
Рашэнне пра будаўніцтва моста было прынята прэзідэнтам Рэспублікі Садзі Карно 12 студзеня 1893 года.
Мост спраектаваў інжынер Поль Рабель (*Paul Rabel*) пры ўдзеле інжынераў Жана Рэзаля і Амадэя Альбі. Мост названы ў гонар французскага палітыка .

## Архітэктура 
Мост мае даўжыню 173 м і шырыню 20 м (12 м — праезная частка і 4 м — тратуары). Галоўная арка моста мае даўжыню 93 м, дзве бакавыя аркі — 32,4 м. Два пілоны моста пабудаваны ў выглядзе караблёў, упрыгожаных алегарычнымі статуямі працы скульптара Жана-Антуана Энжальбера (*Jean-Antoine Injalbert*).

## Мост Мірабо ў мастацтве 
Мост Мірабо вядомы першым чынам дзякуючы аднайменнаму вершу Гіёма Апалінера з яго паэтычнага зборніка «Алкаголі». Мост Мірабо згадвае ў адной са сваіх песень . У 2001 годзе з’явілася песня «Мост Мірабо»  на словы Апалінера.

Існуе здагадка, што менавіта на гэтым мосце ў ноч з 19 на 20 красавіка 1970 года скончыў жыццё самагубствам, скокнуўшы ў Сену, паэт Паўль Цэлан.

Image:Pont_mirabeau_injalbert_ville_de_paris.jpg|
Image:Pont_mirabeau_injalbert_navigation.jpg|
Image:Pont mirabeau injalbert abondance.jpg| 
Image:Pont mirabeau injalbert commerce.jpg|
Image:Armes ville de paris pont mirabeau.jpg|Герб горада Парыжа, на зваротным боку агароджы

## Спасылкі 
* Мост на сайце мэрыі Парыжа 
* Фота моста Мірабо (1893—1896), бібліятэка Галіко

Катэгорыя:Масты Парыжа
Катэгорыя:Масты цераз Сену
Валь-дэ-Грас

**Шпіталь Валь-дэ-Грас** () — французскі ваенны шпіталь, размешчаны ў 5-й акрузе Парыжа. Архітэктурны ансамбль складаецца з памяшканняў былога манастыра, барочнай царквы Валь-дэ-Грас і сучасных карпусоў.
thumb|left|Царква Валь-дэ-Грас
thumb|Сучасны корпус
thumb|Манастырскія памяшканні

## Гісторыя 
Манастыр быў заснаваны ў 1621 годзе французскай каралевай Ганнай Аўстрыйскай. У 1645 годзе Ганна Аўстрыйская даручыла Франсуа Мансару дапоўніць ансамбль царквой, будаўніцтва якой завяршылася ў 1647 годзе. У 1646 годзе Ганна Аўстрыйская памерла ў апартаментах гэтага манастыра.

Падчас Французскай рэвалюцыі манастыр Валь-дэ-Грас быў пераўтвораны ў шпіталь. На тэрыторыі шпіталя было арганізавана ваенна-медыцынскае вучылішча, якое цяпер завецца . Гэта першая медыцынская ўстанова ўзроўня ўніверсітэцкай клінікі. Сёння тут, у прыватнасці, аказваюць медыцынскую дапамогу першым асобам дзяржавы.

## Літаратура 
* *Paris*. Éditions du patrimoine, Paris 2008, ISBN 2757700243
* Jean-Pierre Babelon:*François Mansart*. Éditions Gallimard, Paris 1998, ISBN 2070115925
* André Chastel:*L’art français*. Band 3, Flammarion, Paris 1995, ISBN 2080101900
* Aline Dumoulin, Alexandra Ardisson, Jérôme Maingard, Murielle Antonello:''Paris d'Église en Église*. Éditions Massin, Paris 2008, ISBN 978-2-7072-0583-4
* Alexandre Gady:*La Montagne Sainte-Geneviève et le Quartier Latin*. Éditions Hoëbeke, Paris 1998, ISBN 284230067X
* Jean-Marie Pérouse de Montclos:*Le guide du Patrimoine*. Paris 1994, ISBN 2010168127
* Jean-Marie Pérouse de Montclos:*Histoire de l’architecture française''. Band 2, Éditions du Patrimoine, Mengès / Paris 1999 ISBN 2856203744

## Спасылкі 
* Шпіталь Валь-дэ-Грас на сайце Structurae
* Шпіталь Валь-дэ-Грас на сайце Парыжскага бюро турызму
* Église Royale du Val de Grâce — Царква Валь-дэ-Грас

Катэгорыя:Храмы Парыжа
Катэгорыя:Бальніцы
Катэгорыя:Барока
Катэгорыя:V акруга Парыжа
Іракская фондавая біржа

**Іракская фондавая біржа** (*былая **Багдадская фондавая біржа***) — фондавая біржа ў Багдадзе, Ірак.

Біржа пачала ажыццяўляць аперацыі па гандлі каштоўнымі паперамі ў 2004 годзе . Пакуль гэта адзіная біржа ў краіне. Лістынг на біржы маюць акцыі прыкладна 90 кампаній. Сярэднедзённы абарот біржы ў 2009 годзе складаў 2 млн долараў ЗША. Сярод гандляваных кампаній пераважаюць банкі, якія займаюць 73 % ад усёй капіталізацыі біржы.

## Галоўныя гандляваныя акцыі (блакітныя фішкі) 
* Bank of Baghdad
* Baghdad Soft Drinks Co
* Iraqi Tufted Carpets Co

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт біржы 

Катэгорыя:Фондавыя біржы
Катэгорыя:Блізкаўсходнія фондавыя біржы
Катэгорыя:Эканоміка Ірака
Катэгорыя:Багдад
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:2004 год у Багдадзе
Анбар (мухафаза)

**Анбар** () — мухафаза на захадзе Ірака. Мяжуе з Сірыяй, Іарданіяй і Саудаўскай Аравіяй. Пераважная рэлігія іслам суніцкага толку, таму рэгіён уваходзіць у т. з. суніцкі трохвугольнік.

На тэрыторыі мухафазы ў сярэднявеччы знаходзіўся горад Анбар — першая сталіца Абасідскага халіфата.

## Спасылкі 
* Суніцкая правінцыя Анбар адпрэчыла праект канстытуцыі Ірака  24 кастрычніка 2005
* Estimated population by governorates, urban/rural and sex for the year 2007 

Катэгорыя:Правінцыі Ірака
Шат аль-Хай

]]
**Шат аль-Хай** (), таксама вядомы як **канал Гараф** () — старадаўні канал, які злучае рэкі Тыгр і Еўфрат у Іраку.

Канал Гараф быў адной з абарончых ліній Асманскай імперыі, тэатрам баявых дзеянняў падчас Першай сусветнай вайны.

У 1934—1939 гадах на рацэ Тыгр у горадзе Кут была пабудавана плаціна, з яе дапамогай кантралюецца ўзровень вады ў канале.

Катэгорыя:Геаграфія Ірака
Калат Сукар

**Калат Сукар** () — іракскі горад, які знаходзіцца ў мухафазе Ды-Кар на берагах канала Шат аль-Хай. Насельніцтва 19,942 чалавек. Калат Сукар — гандлёвы цэнтр, вялікая частка мясцовага насельніцтва займаецца гандлем і сельскай гаспадаркай.

Падчас Іракскай вайны горад быў акупаваны корпусам марской пяхоты ЗША, на месцы мясцовага аэрапорта была разбіта амерыканская ваенная база Фенвэй().

Катэгорыя:Гарады Ірака
Сулейманія

**Сулейманія** (, ) — горад на ўсходзе Іракскага Курдыстана, цэнтр мухафазы Сулейманія. З 1784 па 1850 быў сталіцай курдскага княства Бабан.

У горадзе мае аэрапорт «Сулейманія».

Катэгорыя:Гарады Ірака
Катэгорыя:Іракскі Курдыстан
Адміністрацыйны падзел Батсваны

**Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Батсваны** — падзел тэрыторыі Батсваны на пэўныя часткі ў мэтах эфектыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіравання і мясцовага самакіравання. Згодна з падзелам Батсвана падзяляецца на 9 акруг.

## Акругі 
у 2001, Чобэ і Нгаміланд (2 і 7) злучылі ў Паўночна-заходнюю акругу.
Рудня (Акцябрскі раён)

**Ру́дня** — былая вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. У 1954 годзе тэрыторыя вёскі ўвайшла ў склад новаўтворанага гарадскога пасёлка Акцябрскі.

## Гісторыя 
Размяшчалася на крайнім паўднёвым усходзе сучаснага пасёлка Акцябрскі.

Першыя пісьмовыя згадкі пра вёску Рудня адносяцца да XVIII стагоддзя, калі яна ўваходзіла ў маёнтак Рудабелка, што належаў Дамініку Лапе. На 1908 год — у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.

З 1924 года — у Глускім, з 28 чэрвеня 1939 года — Акцябрскім раёне.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны адзін з цэнтраў Акцябрска-Любанскай партызанскай зоны. 2 красавіка 1942 года у ходзе карнай аперацыі «Бамберг» немцы цалкам спалілі вёску разам з жыхарамі (341 чалавек, у тым ліку 161 дзіця), у тым ліку з суседніх вёсак (усяго загінула больш за 800 чалавек). Пасля вайны вёска не адрадзілася, увекавечана ў мемарыяльным комплексе Хатынь. На месцы вёскі пастаўлены абеліск.
31.08.1954 года тэрыторыя былой вёскі ўвайшла у склад гарадскога пасёлка Акцябрскі.

## Насельніцтва 
* 1908 год — 37 двароў, 297 жыхароў.
* 1920 год — 291 жыхар.
* 1940 год — 75 двароў, 361 жыхар.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — 632с.: іл. — 4000 экз. — ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцябрскі (гарадскі пасёлак)
Статуя Атланта (Нью-Ёрк)

**Статуя Атланта** — бронзавая статуя ў стылі арт-дэко перад Ракфелер-цэнтрам у цэнтры Манхэтэна, Нью-Ёрк, перад Пятай авеню, насупраць сабора Святога Патрыка. Скульптура адлюстроўвае старажытнагрэчаскага тытана Атласа, які падтрымлівае нябёсы. Яна была створана скульптарамі Лі Лоры () і Рэнэ Поль Чэмбеланам () і была ўстаноўлена ў 1937 годзе.

## Архітэктурны стыль 
Скульптура ў стылі арт-дэко, як і ўвесь Ракфелер-цэнтр. Вышыня скульптуры 4,57 метраў, з пастаментам — 13,5 метраў, вышынёй з чатырохпавярховы будынак. Яна важыць сем тон і з'яўляецца самай буйной скульптурай у Ракфелер-цэнтры. Вось Поўнач-Поўдзень армілярнай сферы на плячах тытана, паказваюць на Палярную зорку, якую відаць з Нью-Ёрка.

## Крытыка 
Калі Атлас быў адкрыты ў 1937 годзе, некаторыя людзі пратэставалі, сцвярджаючы, што яна была падобная на Мусаліні. Пазней мастак Джэймс Мантгомеры Флэг () апісаў гэта так: «Статуя вельмі падобная на тое, як Мусаліні ўяўляе самога сябе».

## Іншая інфармацыя 
Статую часта асацыююць з рухам аб'ектывістаў (у сувязі з яе падобнасцю на працу «Атлант расправіў плечы» Айна Рэнда), аднак яна з'явілася раней, чым узнік рух.

## Спасылкі 
* http://ru.worldpoi.info/poi/13460/Сайт 

## Галерэя 

File:RockefellerAtlas.jpg|Статуя ў поўны рост
File:Saint Patrick's Cathedral colour.jpg|Статуя ўначы, насупраць сабора Святога Патрыка
File:Statue of Atlas at Rockefeller Center.jpg|Статуя ў Ракфелераўскім цэнтры

Катэгорыя:Бронзавыя скульптуры
Катэгорыя:Творы XX стагоддзя
Катэгорыя:Славутасці Нью-Ёрка
Кайлі Міноўг

**Кайлі Эн Міноўг** (, 28 мая 1968, Мельбурн, Вікторыя, Аўстралія) — аўстралійская , аўтар песень і . Пачаўшы сваю кар’еру ў якасці актрысы дзіцяці на аўстралійскім тэлебачанні, яна атрымала прызнанне дзякуючы сваёй ролі ў тэлевізійнай мыльнай оперы *Neighbours*, перш, чым пачаць сваю кар’еру ў якасці музыкі ў 1987 годзе. Яе дэбютны альбом *Kylie* (1988) а сінгл «I Should Be So Lucky» кожны дасягнула першага месца ў Вялікабрытаніі.

## Дыскаграфія 
* *Kylie* (1988)
* *Enjoy Yourself* (1989)
* *Rhythm of Love* (1990)
* *Let’s Get to It* (1991)
* *Kylie Minogue* (1994)
* *Impossible Princess (1997)
* *Light Years* (2000)
* *Fever* (2001)
* *Body Language* (2003)
* *X* (2007)
* *Aphrodite* (2010)
* *Kiss Me Once* (2014)
* *Kylie Christmas* (2015)
* *Golden'' (2018)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Актрысы Аўстраліі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Аўстраліі
Арэальная лінгвістыка

**Арэальная лінгвістыка** — раздзел мовазнаўства, які даследуе арэалы моўных з’яў, іх тыпы і ўзаемадзеянне.

Асноўныя прынцыпы арэальнай класіфікацыі моў распрацаваў у 1925 італьянскі лінгвіст М. Барталі, які паказаў, што ўзаемадзеянне арэалаў блізкіх ці функцыянальна тоесных з’яў можа разглядацца з пункту погляду дыяхраніі (г. зн. часавых адносін): адны арэалы ўяўляюць інавацыі (новыя з’явы, якія распаўсюджваюцца), іншыя — архаізмы (старыя з’явы, што звужаюць сваю тэрыторыю). Ад іх узаемнага размяшчэння залежаць т.зв. нормы арэалаў.

Сучасная арэальная класіфікацыя моў займаецца інтэрпрэтацыяй моўных фактаў, здабытых лінгвістычнай геаграфіяй і пададзеных графічна ў выглядзе большых або меншых масіваў, размешчаных асобна ці ў кантакце паміж сабой. Налажэнне арэалаў розных інавацыйных з’яў, якія характарызуюць асобную мову ці моўную супольнасць, утварае т. зв. арэальную структуру гэтай мовы ці супольнасці.

## Літаратура 
* *Цыхун Г.* Арэальная тыпалогія славянскіх моў. — Мн., 1988.


Катэгорыя:Раздзелы лінгвістыкі
Класіфікацыя моў

**Класіфікацыя моў** — размежаванне моў свету пры іх параўнальным вывучэнні па пэўных таксанамічных рубрыках у адпаведнасці з прынцыпамі, якія вынікаюць з агульнай мэты даследавання і на падставе пэўных адзнак.

Пытанні класіфікацыі моў актыўна распрацоўваюцца з пач. XIX ст. Існуюць 4 асноўныя віды класіфікацыі моў: генеалагічная, арэальная, тыпалагічная і сацыялінгвістычная.

## Генеалагічная класіфікацыя 
Генеалагічная класіфікацыя не залежыць ад лакалізацыі моў. Праводзіцца на аснове вывучэння роднасці моў параўнальна-гістарычным мовазнаўствам. Мае абсалютны характар (кожная мова адносіцца да адной пэўнай генеалагічнай групы і не можа змяніць гэтай прыналежнасці). Генеалагічнае падабенства з цягам часу сціраецца.

## Арэальная класіфікацыя 
Для арэальнай класіфікацыі істотны тэрытарыяльны паказчык. Яна ўлічвае прыкметы, звязаныя з моўнымі кантактамі і ўзаемаадносінамі паміж мовамі ці дыялектамі. Характарызуецца большай або меншай устойлівасцю ў залежнасці ад абраных параметраў класіфікацыі. Арэальнае падабенства ў выпадку канвергентнага развіцця моў можа з цягам часу ўзмацняцца.

## Тыпалагічная класіфікацыя 
Заснавана на паняцці падабенства (фармальнага ці семантычнага) моў. Тыпалагічная класіфікацыя моў заўсёды адносная і гістарычна зменлівая з прычыны зменлівасці структуры мовы і яе тэарэтычнага асэнсавання. 

## Сацыялінгвістычная (функцыянальная) класіфікацыя 
Грунтуецца на вызначэнні аб'ёму і структуры камунікацыі на той ці іншай мове. Сацыялінгвістычныя характарыстыкі моў з цягам часу мяняюцца. 

## Літаратура 
* Рудэнка А. Класіфікацыя моў // БелЭн у 18 т. Т. 8. Мн., 1999.
* Теоретические основы классификации языков мира. [Ч. 1—2]. М, 1980-82.

Катэгорыя:Мова
Спіс будынкаў Антоніа Гаўдзі

**Спіс будынкаў Антоніа Гаўдзі**

## Літаратура 
Катэгорыя:Будынкі Антоніа Гаўдзі
Палац Жабуру

**Палац Жабу́ру** () — афіцыйная рэзідэнцыя віцэ-прэзідэнта Бразіліі, размешчаная ў сталіцы краіны Бразіліа недалёка ад палаца Алваада — рэзідэнцыі прэзідэнта.

Будаўніцтва палаца Жабуру было скончана ў 1977 годзе, яго першым гаспадаром стаў Адалберту Перэйра дус Сантус — віцэ-прэзідэнт ва ўрадзе Эрнэсту Гейзеля.

Палац атрымаў сваю назву ад распаўсюджанай у гэтым рэгіёне птушкі ябіру ().

## Гл. таксама 
* Палац Алварада
* Палац Планалту
* Гранжа-ду-Торту

## Спасылкі 
* Residência oficial da vice-presidência

Катэгорыя:Будынкі, пабудаваныя па праекце Оскара Нимеера
Катэгорыя:Бразілія (горад)
Імшанкі

**Імша́нкі** (*Bryozoa, Ectoprocta*) — тып беспазваночных жывёл.

Выдзяляюцца 4 атрады, каля 20 тыс. відаў, з іх сучасных каля 4 тыс. Пашыраны ўсюды, існуюць марскія і прэснаводныя формы. Жывуць пераважна прымацаванымі манаморфнымі (прэснаводныя) ці паліморфнымі (марскія) калоніямі. Нагадваюць мох, водарасці або студзяністыя цяжы.

Даўжыня калоній да 20 см, складаюцца з мікраскапічных асобін (заоідаў), заключаных у вапнавую, хіцінавую або студзяністую ячэйку (цыстыд). Сістэмы органаў спрошчаныя. Гермафрадыты. Жывяцца мікраарганізмамі і арганічнымі часцінкамі.

Садзейнічаюць ачышчэнню вадаёмаў як фільтратары, але імі абрастаюць і засмечваюцца гідратэхнічныя збудаванні.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2


Катэгорыя:Тыпы жывёл
Ларарый

**Ларарый** (*lararium*, ад ) — у рымскім доме — культавае памяшканне ці месца глыбокай пашаны хатнім багам — ларам, пенатам.
Назва «ларарый» вядома з імператарскага перыяду, перш алтар звалі *sacrarium*, *sacellum* ці *aedicula*.

Першапачаткова ларарый знаходзіўся ў атрыі, пазней у кухні ці спальні, часам у садзе ці перыстылі. Ларарый мог быць упрыгожаны калонамі, скляпеннямі, роспісамі. У пампейскіх дамах ларарый прадстаўлены ў выглядзе пакоя ці архітэктурнага ўпрыгожвання сцяны, нішы, роспісу на сцяне.

Часта ў ларарыі выстаўляліся і скульптурныя выявы продкаў. Штодня пасля сну дамачадцы маліліся ля ларарыя, падчас трапез пакідалі дары з ежай і віном, развітваліся пры ад’ездзе, прасілі поспеху і абароны.

## Літаратура 
* Georgius Boyce. *Corpus of the Lararia of Pompeii.* Rome, 1937.
* Christophorus Höcker. *Lararium* // Der Neue Pauly (DNP). Vol. 6, Stuttgart, 1999, ISBN 3-476-01476-2, Coll. 1145.
* Thomas Fröhlich. *Lararien- und Fassadenbilder in den Vesuvstädten. Untersuchungen zur „volkstümlichen“ pompejanischen Malerei.* Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Römische Abteilung, 32. Ergänzungs-Heft. von Zabern, Mainz, 1991, ISBN 3-8053-1202-4.
* Annemarie Kaufmann-Heinimann. *Götter und Lararien aus Augusta Raurica. Herstellung, Fundzusammenhänge und sakrale Funktion figürlicher Bronzen in einer römischen Stadt.* Forschungen in Augst Bd. 26. Römermuseum, Augst, 1998, ISBN 3-7151-0026-5.

## Спасылкі 
* Рымскі дом. Ларарый 

Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Рэлігія ў Старажытным Рыме