open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Класічная мова мая

**Класічная мова мая** — самая старажытная пісьмова засведчаная мова з моўнай сям'і мая. Асноўная мова надпісаў класічнага перыяду мая.

## Генетычныя сувязі 
На цяперашні час мяркуецца, што кодэксы і іншыя класічныя тэксты мая былі створаны пісцамі, звычана жрацамі мая, на літаратурнай форме мовы чольці.
Магчыма, маяскія вярхі ўжывалі гэту мову як *лінгва франка* на ўсёй мая-моўнай прасторы. Аднак магчыма, што тэксты таксама маглі запісвацца і на іншых мовах мая Петэнскага басейна і Юкатана, найперш на юкатэкскай. Таксама існуюць некаторыя пацвярджэнні таго, што пісьмо мая магло час ад часу выкарыстоўвацца для запісу маяскіх моў Гватэмальскага нагор'я, такіх як шумерскі клінапіс, у якім выкарыстоўваліся спалучэнні логаграфічных і складовых знакаў (графем). Корпус пісьменнасці мая дае ўяўленне аб асноўных складовых знаках, якія адлюстроўваюць фаналогію класічнай мовы мая, пашыранай у рэгіёне ў той час, і маглі таксама спалучацца ці дапаўняцца яшчэ большай колькасцю лагаграм. Таму выразы класічнай мовы мая маглі запісвацца мноствам спосабаў: ці толькі лагаграмамі, ці лагаграмамі з фанетычнымі дапаўненнямі (камплементамі), лагаграмамі і складовымі знакамі, ці выключна спалучэннем складовых знакаў. Напрыклад, у адной распаўсюджанай мадэлі запісу карані многіх дзеясловаў і назоўнікаў перадаваліся лагаграмамі, тады як іх граматычныя афіксы запісваліся складовымі знакамі, прыкладна як у японскай пісьменнасці.

## Граматыка 
Як большасць іншых маяскіх моў, класічная мая мела парадак дзеяслоў-дзейнік-дапаўненне (VSO) і была эргатыўнай мовай. Будучы полісінтэтычнай мовай, для перадачы граматычнай функцыі яна выкарыстоўвала як прыстаўкі, так і суфіксы. Назоўнікі не скланяліся і не мелі граматычнага роду. Таксама ў мове быў цэлы клас непераходных дзеясловаў, якія перадавалі прасторавае размяшчэнне аб'екта. Акрамя таго, мова мела лічыльныя словы для абазначэння колькасці ў назоўнікаў і выкарыстоўвала дваццатковую сістэму злічэння.
Дзеясловы не спрагаюцца па часах, але сэнсава змяняюцца радам відавых часціц.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Класічная мая
Катэгорыя:Мёртвыя мовы
Катэгорыя:Класічны перыяд мая
Плач Ераміі (Скарына)

**Плач Ераміі** («*Книжка рекомая Плачъ Еремиінъ починаеться*») — недатавае пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет каля 1519 года.

## Змест кнігі 
Выданне адкрываецца тытульным лістом з гравюрай і пашыранай назвай кнігі («*Зуполне выложены на руский языкъ доктором Франъциском Скориною с Полоцька напредъ Богу в Троіци единому ко чти и людем посполитым к доброму научению*»). У гэтай назве зроблена памылка друку: слова «книжка» пачата ініцыялам «К», а пасля яшчэ раз паўторана літара «К». На першым аркушы даецца «*Предословие доктора Франъциска Скорины с Полоцька въ книжки Плачу Еремиина*». На 3-11 аркушах выдадзены тэкст 5 раздзелаў кнігі, а на апошнім аркушы — пасляслоўе.

## Друкарскія асаблівасці выдання 
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб'ём — 12 аркушаў, якія сабраны ў адзін сшытак. Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя на верхнім боку аркуша ўверсе справа. Выданне ўпрыгожана гравюрай «Плач Ераміі» (тытульны ліст), 2 застаўкамі і 8 ініцыяламі. Перад асноўным тэкстам змешчана застаўка, на якой выяўлены шчыт з зацьменнем сонца, вакол якога аголеныя сірэны з рыбінымі хвастамі. Малая застаўка перад пасляслоўем мае выгляд калоны з акантавым лісцем.

Захавалася ўсяго 4 экзэмпляраў кнігі Плач Ераміі, з іх 2 поўныя.

## Літаратура 
* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед./ Беларус. Сав. Энцыклапедыя; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с.: іл. ISBN 5-85700-003-3

## Спасылкі 
Катэгорыя:Францыск Скарына
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Празе
BMW 3200 CS

**BMW 3200 CS** — спартыўнае купэ ад BMW, выпускавшееся з лютага 1962 года па верасень 1965 года сумесна з кузовным атэлье Bertone. Усяго было сабрана 603 машын гэтай мадэлі. Тэхнічнай асновай машыны была мадэль BMW 502.

3200 CS стала апошняй васьміцыліндравай мадэллю BMW сваёй эпохі, наступны BMW з V8 з’явіўся толькі ў 1992 годзе.

Гэтая мадэль стала першым аўтамабілем маркі з так званым выгібам Хофмайстара (выгібам пярэдняй часткі задняй стойкі даха) — арыгінальным стылістычным рашэннем дызайнераў. Выгіб Хофмайстара, разам з парнай рашоткай абліцоўвання радыятара, да гэтага часу з’яўляецца характэрным для аўтамабіляў BMW.

3200CS
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Заднепрывадныя аўтамабілі
Eversmannia botschantzevii

**Eversmannia botschantzevii** — від двухдольных раслін роду  сямейства . Упершыню апісаны вучонай-батанікам С. А. Саркісавай у 1981 годзе.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Эндэмік Кашкадар’інскай вобласці Узбекістана, вядомы з аднаго з хрыбтоў у ваколіцах кішлака Курганташ.

Расце на чырвонапясчаніках. Адной з пагроз віду з’яўляецца выпас жывёлы. Колькасць папуляцыі расліны невядомая, ахоўных мер на яго арэале не праводзіцца.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Матыльковыя
Катэгорыя:Флора Цэнтральнай Азіі
Катэгорыя:Эндэмікі Азіі
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Allium furkatii

**Allium furkatii** — від аднадольных раслін роду  сямейства . Расліна ўпершыню апісана нямецкім батанікам Райнгардам. М. Фрычам у 2009 годзе.

## Распаўсюджанне, апісанне 
Эндэмік Узбекістана. Апісаны з Чаткальскага хрыбта.

Цыбульны геофіт.

Катэгорыя:Цыбуля
Karanasa hoffmanni

**Karanasa hoffmanni** — дзённы матылёк з сямейства блакітніц. Відавая назва дадзена ў гонар Эрнста Аўгуста Гофмана (1837-1892) — нямецкага энтамолага, які спецыялізаваўся на лепідаптэралогіі. Ён найбольш вядомы, як аўтар двух атласаў матылькоў: «Die Gross-Schmetterlinge Europas» (1887) і «Die Raupen der Gross-Schmetterlinge Europas» (1887). На рускай мове быў выдадзены яго «Атлас матылькоў Еўропы і часткова руска-азіяцкіх уладанняў».

## Арэал 
Эндэмік Узбекістана — наваколлі перавала Кумбель (Туркестанскі хрыбет). Засяляе высакагорныя шчабеністыя і дробназямлістыя схілы ў зоне лугавых стэпаў на вышыні 3000 — 3200 м н.у.м.. Від прымеркаваны да зёлкавых раслінных асацыяцый.

## Біялогія 
Спосаб жыцця віду недастаткова вывучаны. Час лёту матылькоў — у ліпені-жніўні. Час вылету нераўнамерны па гадах.

## Ахова 
Від уключаны ў Чырвоную кнігу Узбекістана. Колькасць на тэрыторыі Узбекістана складае каля 10-20 асобін за сезон, у асобныя гады сустракаюцца адзінкавыя асобіны. Лімітуючыя колькасць фактары: празмернае выкарыстанне перавыпас жывёлы ў месцах пражывання віду.

Катэгорыя:Аксамітніцы
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Oxytropis tyttantha

**Oxytropis tyttantha** — від двухдольных раслін роду  сямейства . Упершыню апісаны расійскім батанікам Мікалаем Фёдаравічам Ганчаровым.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Эндэмік поўдня Узбекістана, вядомы з Кашкадар'інскай і Сурхандар'інскай абласцей. Сустракаецца на Гісарскім хрыбце і ў басейнах рэк Кашкадар'я, Сангардак і Тупаланг.

Расце на камяністых і дробназемістых участках на схілах, радзей на выхадзе чырвоных глін ў гарах шматгадовая травяністая расліна вышынёй 10-12 см.

Сцябло адсутнічае.

Лісце складанае, авальнай або даўгаватай формы, ліст складаецца з 15-25-парных шурпатых лісточкаў шырокаланцэтнай або яйкападобна-даўгаватай формы.

Суквецце — амаль круглявая або яйкападобная гронка, нясе па 10-15 кветак.

Плод — даўгаваты боб.

Цвіце ў жніўні і верасні, плоданасіць у верасні.

## Значэнне 
Вырошчваецца як дэкаратыўная расліна.

## Ахоўны статус 
Занесены ў Чырвоную кнігу Узбекістана. Мер па захаванні папуляцыі не прадпрымаецца.

Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Флора Азіі
Alysson maracandensis

***Alysson maracandensis*** — від вос падсямейства *Bembicinae* (трыба *Alyssontini*).
Палеарктыка. Узбекістан.

## Апісанне 
Дробныя восы (каля 6 мм). Мезасома чырвоная, астатняе цела буравата-чорнае з двума жоўтымі плямамі на другім тэргіце брушка (аснаванне метасомы чырвонае). Жгутик вусікаў самак 11-членікавы, а ў самцоў 12-членікавы. Гняздуюцца ў зямлі. Ловяць дробных цыкадак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Род на сайце calacademy.org
* Спіс відаў роду на www.biolib.cz

Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Пясочныя восы
Allium orunbaii

**Allium orunbaii**  (лац.) — від аднадольных раслін роду  сямейства . Расліна ўпершыню апісана батанікамі Фуркатам Арунбаевічам Хасанавым і Райнгардам. М. Фрычам у 2002 годзе.

## Распаўсюджанне і апісанне 
Эндэмік Узбекістана. Апісаны з Чаткальскага хрыбта.

Цыбульны геафіт. Цыбуліна яйкападобная, 5-7 мм у дыяметры, з чорна-бурай луской. Сцябло цыліндрычнае, 10-15 см даўжынёй. Лісця па 2-3 на кожным расліне. Суквецце шарападобнае, з невялікай колькасцю кветак. Кветкі званочкавыя, ружовыя з фіялетавым адценнем; пялёсткі 3-4 мм. Плод — каробачка.

Катэгорыя:Цыбуля
Царква ў гонар абраза «Спас Нерукатворны» (Таргуны)

**Царква ў гонар Вобраза Спаса Нерукатворнага** — праваслаўны храм у в. Таргуны Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў XIX ст. з дрэва, пашырана ў 1993 годзе.

## Архітэктура 
Падоўжна-восевую кампазіцыю фарміруюць прамавугольныя зрубы прытвора, бабінца, малітоўнай залы, апсіды; рытмічнае спалучэнне іх двухсхільных дахаў, цэнтральны з якіх завершаны чатырохграннай шатровай вежачкай з крыжам. Гарызантальна ашаляваныя фасады (цокальная частка — вертыкальна) прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў плоскіх дашчаных ліштвах. Побач з храмам у пачатку 21 ст. пастаўлена двух’ярусная каркасная шатровая званіца.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Таргуны
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Свята-Петра-Паўлаўская царква (Трабы)

thumb|250px|Царква Святых Пятра і Паўла ў Трабах
**Свята-Петра-Паўлаўская царква** — праваслаўны храм у в. Трабы Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі. Заснавана каля 1680 годзе, пабудавана ў 1784 годзе з дрэва, перабудавана на мяжы 19 — 20 ст.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Да чатырохсценнага зруба царквы далучана пяцігранная апсіда з нізкімі бакавымі рызніцамі. Двухсхільны дах трохвугольнымі застрэшкамі пераходзіць у вальмавы над апсідай; на галоўным фасадзе і над апсідай завершаны гранёнымі барабанамі з цыбулепадобнымі галоўкамі. Франтон галоўнага фасада па вуглах завершаны дэкаратыўнымі вежачкамі з гранёнымі галоўкамі. Гарызантальна ашаляваныя фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі ў прамавугольных ліштвах.

## Інтэр’ер 
У агульнай прасторы малітоўнай залы перагародкай вылучаны прытвор, на якім размешчаны хоры. Інтэр’ер царквы аформлены ў пачатку 20 ст. Разны іканастас выкананы з пакрытага лакам маронага дубу ў 2 ярусы, расчлянёны калонамі з разным арнаментальным дэкорам. Абраз 18 ст. «Узнясенне».

## Званіца 
У пачатку 20 ст. перад царквой пастаўлена зрубная двух’ярусная чатырохгранная брама-званіца, завершаная нізкім шатровым васьмерыком з макаўкай.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Іўеўскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Трабы
Катэгорыя:Храмы Лідскай епархіі
Катэгорыя:1784 год у Беларусі
Свята-Мікалаеўская царква (Трасціно)

**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Трасціно Хоцімскага раёна Магілёўскай вобласці. Размешчана каля могілак.

## Гісторыя 
Пабудавана ў другой палове XIX стагоддзя з цэглы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана чатырохчасткавай падоўжна-восевай кампазіцыяй: прытвор-званіца, кароткая трапезная, кубападобная малітоўная зала, прамавугольная апсіда. Фасады прарэзаны высокімі арачнымі аконнымі праёмамі з кілепадобнымі броўкамі і круглымі люкарнамі на бакавых фасадах малітоўнай залы. Яе шатровы дах і шацёр званіцы (васьмярык на чацверыку) завершаны макаўкамі. Фасады апяразаны гарадковым фрызам, крапаваны вуглавымі і прасценачнымі лапаткамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Хоцімскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:1861 год у Беларусі
Катэгорыя:Трасціно
Катэгорыя:Храмы Магілёўскай і Мсціслаўскай епархіі
BMW 326

**BMW 326** — аўтамабіль нямецкай кампаніі BMW, які выпускалі ў 1936—1941 гадах і нядоўга да 1946 года. З яго кампанія пачала выпуск машын вышэйшага сярэдняга класа адначасова з выпускам новай мадэлі сярэдняга класа BMW 327. Мадэль выпускалі з кузавамі 4-дзверны седан, 2- і 4-дзверны кабрыялет. Элементы яго хадавой часткі і кузава выкарыстоўвалі ў мадэлях BMW 320, BMW 321, BMW 327, BMW 335. Мадэль *321* была 2-дзвернай аналагічнай мадыфікацыяй з маторам у 45 к. с., а *335* можна лічыць яе павялічанай мадыфікацыяй з маторам у 90 к. с.

## Канструкцыя 
Кампанія BMW займалася выпускам малалітражных машын і толькі ў 1932 годзе выпусціла першую мадэль сярэдняга класа. Праз тры гады было вырашана пачаць выпуск машын вышэйшага сярэдняга класа.

Распрацоўку мадэлі *326* пачалі ў 1935 годзе, як 4-дзверны аўтамабіль сярэдняга класа з 6-цыліндравым маторам з двума карбюратарамі, запазычаным з мадэлі BMW 319 з павялічаным аб’ёмам і магутнасцю 50 к. с. Машына атрымала 4-ступеньчатую каробку перадач з сінхранізатарамі 3 і 4 перадач. Навінкай сталі гідраўлічныя дэмпферы восяў і тарсіённай падвескай задняй восі. Хуткасць дасягнула 115 км/г.

На берлінскім міжнародным аўтасалоне ў лютым 1936 года Адольф Гітлер адмыслова аглядаў экспазіцыю BMW 326 мадэлі.

Згодна з планамі кампаніі на 1940 год мадэль *326* павінна замяніць сучасная мадэль *332* з пантоннымі крыламі, мадыфікаваным 6-цыліндравым радным маторам аб’ёмам 2,0 літра. З-за пачатку вайны было выраблена ўсяго 3 прататыпы мадэлі *332*, а выпуск *326* спынілі ў 1941 годзе. Да таго часу вырабілі 15&nbsp;936 машын усіх мадыфікацый мадэлі BMW 326, прычым 2-дзверны кабрыялет каштаваў 6&nbsp;650 марак.

## Пасляваенны лёс 
Падчас вайны завод у Айзенаху быў на 60 % разбураны. З рэшткаў даваеннай камплектацыі да канца 1945 года было сабрана 3 кабрыялеты і седаны мадэлі *326/2*. У адрозненне ад даваенных машын яны атрымалі новыя нумары шасі і ў пазначэнні мадэлі дадалі «/2». З 15 верасня 1946 года завод быў уключаны ў акупацыйную арганізацыю «Автовело», якая займалася арганізацыяй выпуску аўтамабіляў у зоне акупацыі СССР. На базе мадэлі *326* распрацавалі мадэль EMW 340 з некалькі змененай формай пярэдняй і задняй частак аўтамабіля (1948).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Werner Oswald: Alle BMW-Automobile 1928—1978. Motorbuch Verlag, Stuttgart 1980, ISBN 3-87943-584-7 
* BMW (Hrsg.): Der neue BMW-Typ 326. Ein schneller 5-Sitzer für hohe Dauerleistung. In: BMW Blätter. 80.000 Auflage. Nr. 34, Berlin Februar 1936, S. 2-5 (Hausmitteilungen der Bayerischen Motoren-Werke AG, PDF, abgerufen am 12. Juli 2014). 

## Спасылкі 
* Baumuster BMW 326 

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
326
Катэгорыя:Заднепрывадныя аўтамабілі
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Трашчычы)

**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — праваслаўны храм у в. Трашчычы Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
На могілках. Пабудавана ў 19 ст. з дрэва. Прыпісная да Пакроўскай царквы ў в. Турэц.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным зрубам з трохсценнай апсідай, над якой двухсхільны дах пераходзіць у вальмавы; над вільчыкам пастаўлена цыбулепадобная макаўка. Гарызантальна ашаляваны фасад завершаны трохвугольным франтонам, прарэзаны прамавугольным дзвярным праёмам, бакавыя — расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі і брусамі-сцяжкамі ў прасценках.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Карэліцкага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Трашчычы
Катэгорыя:Храмы Навагрудскай епархіі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Беларусі
Свята-Георгіеўская царква (Тумілавічы)

**Свята-Георгіеўская царква** — праваслаўны храм у в. Тумілавічы Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1864 годзе з дрэва. Асобна пастаўлена каркасная званіца.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Вырашана васьмігранным зрубам, да якога па восі захад — усход далучаны прамавугольныя прырубы прытвора і апсіды. Цэнтральную кампазіцыю завяршае васьмігранны барабан, шацёр якога завершаны цыбулепадобнай галоўкай, а аснаванне апяразана поясам трохвугольных франтонаў. Такімі ж франтонамі завершаны грані аб’ёмаў. Гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў прафіляваных ліштвах.

## Інтэр’ер 
Малітоўная зала перакрыта шатровым гранёным скляпеннем з заломам пасярэдзіне, дзе абапіраецца на слупы. Абразы 1901 — 05 гг.: «Маці Божая Нерукатворная», «Успенне», «Святы Пётр і Павел», «Святы архангел Міхаіл», «Маці Божая з дзіцем», «Ісус Хрыстос», «Святы Георгій», «Маці Божая Смаленская».

Тумілавічы. Свята-Георгіеўская царква (01).jpg
Тумілавічы. Свята-Георгіеўская царква. 2016 (01).jpg
Тумілавічы. Свята-Георгіеўская царква. 2016 (04).jpg
Тумілавічы. Свята-Георгіеўская царква. Крыж. 2016 (01).jpg
Тумілавічы. Свята-Георгіеўская царква. Крыж.jpg

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Тумілавічы
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Усехсвяцкая царква (Тураў)

**Царква ў імя Усіх Святых** — праваслаўны храм у г. Тураў Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці.

## Гісторыя 
, 1912 год.]]
На вуліцы Леніна, на могілках. Пабудавана ў 1810 г. (па іншых звестках — у 1870) з дрэва на месцы храма 1801 г. Адкрыта ў 1980 г. ў час святкавання 1000-годдзя горада.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Трохзрубны храм складаецца з прамавугольнага аб’ёму, у якім аб’яднаны прытвор і бабінец, квадратная ў плане малітоўная зала і апсіда. Першапачаткова зрубы завяршаліся шатровымі дахамі з галоўкамі і крыжамі. У пачатку 20 ст. шатры заменены двухсхільнымі дахамі, над прытворам надбудавана васьмерыковая шатровая званіца. Вертыкальна ашаляваныя фасады прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, уваход вылучаны двухслуповым ганкам пад двухсхільнай навіссю.

## Інтэр’ер 
». 1760. НММ РБ]]
У малітоўную залу шырокім прамавугольным прасветам адкрываецца бабінец. Апсіда вылучана прасветам са зрэзанымі вугламі і двух’ярусным разным іканастасам, царскія вароты якога выкананы ў стылі ракако.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Жыткавіцкага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Турава
Катэгорыя:З’явіліся ў 1810 годзе
Катэгорыя:1810 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Тураўскай і Мазырскай епархіі
Царква ў гонар Казанскага абраза Маці Божай (Толкава)

**Царква ў гонар Казанскага абраза Маці Божай** — праваслаўны храм у вёсцы Толкава Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на заходняй ускраіне вёскі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1905 годзе з дрэва.

## Архітэктура 
Вырашана чатырохчасткавай падоўжана-восевай кампазіцыяй: прытвор-званіца, бабінец, малітоўная зала, апсіда. Над прытворам узведзена двух’ярусная васьмігранная званіца, завершаная шатром з макаўкай. Па цэнтры двухсхільнага даху малітоўнай залы ўзведзены цыбулепадобны купал.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Толкава
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:1905 год у Беларусі
Свята-Пакроўская царква (Туркоўская Слабада)

**Свята-Пакроўская царква** — драўляны праваслаўны храм у вёсцы Туркоўскай Слабадзе Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці, помнік беларускага народнага дойлідства.

## Гісторыя 
У заходняй частцы вёскі. Пабудавана ў пачатку 20 ст. з дрэва як стараабрадніцкая.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Да галоўнага фасада прыбудавана двух'ярусная званіца (васьмярык на чацверыку) з шатровым дахам і цыбулепадобнай галоўкай у завяршэнні. Асноўны прамавугольны ў плане аб'ём накрыты вальмавым дахам. Бакавыя фасады раўнамерна прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах. Ва ўнутранай прасторы вылучаны вузкі бабінец з бакавым уваходным праёмам. Алтарная сцяна выконвае ролю іканастаса.

## Літаратура 
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Туркоўская Слабада
Свята-Пакроўская царква (Тырвовічы)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у в. Тырвовічы Пінскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
 годзе. І. Сербаў]]
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі, пабудавана ў 18 — 19 ст. з дрэва, адноўлена ў 1992 г.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным зрубам з трохграннай алтарнай часткай, накрытымі вальмавым бляшаным дахам з цыбулепадобнай галоўкай па цэнтры. Да фасада праз кароткі бабінец далучана двух'ярусная чатырохгранная шатровая прытвор-званіца (раней быў нізкі прытвор пад двухсхільным пакрыццём). Гарызантальна ашаляваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў фігурных разных ліштвах, умацаваны брусамі-сцяжкамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тырвовічы
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Пінскага раёна
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Катэгорыя:1856 год у Беларусі
Спаса-Праабражэнская царква (Трасцяніца)

**Спаса-Праабражэнская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Трасцяніцы Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1877 годзе з дрэва паводле праекта архітэктара Мсціслава Барташэўскага.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры з рысамі рэтраспектыўна-рускага стылю і народнага дойлідства. Вырашана падоўжным прамавугольным зрубам з пяціграннай апсідай з бакавымі невялікімі рызніцамі і прамавугольным прытворам. Над ім узвышаецца васьмярык шатровай званіцы, завершанай макаўкай. Двухсхільны дах з вальмамі над апсідай па цэнтры завершаны цыбулепадобнай галоўкай на гранёным барабане. На фоне фігурна ашаляваных сцен вылучаюцца прамавугольныя аконныя праёмы ў простых дашчаных ліштвах. Вуглы аб’ёмаў дэкарыраваны вертыкальнымі разнымі дошкамі-накладкамі.

## Літаратура 
*  — С. 240
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Камянецкага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Трасцяніца (Камянецкі раён)
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:1877 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мсціслава Барташэўскага
Армянскі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт

{{Картка ўніверсітэта
 |назва             = Армянскі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт
 |скарачэнне           = 
 |выява          = 
 |арыгінал             = 
 |міжназва        = National Polytechnic University of Armenia
 |ранейшыя              = Ерэванскі політэхнічны інстытут, Дзяржаўны інжынерны ўніверсітэт Арменіі (Політэхнік)
 |заснаваны              = 1933
 |тып                  = дзяражўны
 |назва пасады = Рэктар
 |піб пасады        = Вастанік Марухян
 |студэнты             = каля 11 000
 |колеры                = сіні і белы  
 |выкладчыкі        = каля 1000
 |размяшчэнне         = , Ерэван
 |кампус               = гарадскі
 |адрас                = 0009, Ерэван, вул. Цэрана 105
 |сайт                 = polytech.am
 |узнагароды              = {
 
}
 |lat_dir = N |lat_deg = 40 |lat_min = 11 |lat_sec = 27.99
 |lon_dir = E |lon_deg = 44 |lon_min = 31 |lon_sec = 23.19
 |CoordScale          =  
 |edu_region          =  
 |Commons             = State Engineering University of Armenia
}}
**Армянскі нацыянальны політэхнічны ўніверсітэт** — вышэйшая навучальная ўстанова, што забяспечвае шматступенную інжынерную адукацыю. З дня яго заснавання ў 1933 годзе НПУА меў больш 100 000 выпускнікоў. Сёння ўніверсітэт мае больш 11 000 студэнтаў і 1 000 асноўных выкладчыкаў, большасць якіх маюць навуковыя ступені. НПУА рыхтуе інжынераў-бакалаўраў і дыпламаваных спецыялістаў (з 5-гадовым навучаннем) па 105 спецыяльнасцях, інжынераў-магістраў па 19 спецыяльнасцях і інжынераў-даследнікаў па 17 спецыяльнасцях. НПУА мае 3 філіялы ў Гюмры, Ванадзоры і Капане.

## Гл. таксама 
* Грыгор Арамавіч Гурзадзян

Катэгорыя:Універсітэты Ерэвана
Катэгорыя:1933 год у Ерэване
Лусінэ Абетаўна Закаран

{{Музыкант
 |Імя              = Святлана Апетаўна Закаран
 |Выява      = 
 |Поўнае імя       = Святлана Апетаўна Закаран
 |Дата нараджэння    = 
 |Месца нараджэння   = 
 |Дата смерці      = 
 |Месца смерці     = 
 |Краіна           = СССР
 |Прафесіі        = 
 |Жанры            = 
 |Узнагароды            = {
 
}
{
     
}
}}

**Лусінэ Закаран (сапр. імя — Закаран Святлана Апетаўна)** (; 1 чэрвеня 1937, Ахалцыхэ — 30 снежня 1992, Ерэван) — савецкая армянская .

Лусінэ Закаран нарадзілася ў горадзе Ахалцыхэ, у сям'і з музычнымі традыцыямі. Разам з сям'ёй у 1952 годзе пераехала ў Ерэван, дзе скончыла музычную школу, а потым, у 1962 годзе, Ерэванскую дзяржаўную кансерваторыю. Лусінэ Закарян была ганаравана звання народнай артысткі Армянскай ССР, з'яўлялася лаўрэатам Дзяржаўнай прэміі Армянскай ССР.

Катэгорыя:Выпускнікі Ерэванскай кансерваторыі
Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Народныя артысты Армянскай ССР
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Уваравічы)

**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — праваслаўны храм у г.п. Уваравічы Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1945 годзе з дрэва.

## Архітэктура 
Крыжова-купальны падоўжана-выцягнуты храм фарміруюць працяглы прамавугольны ў плане бабінец з макаўкай над двухсхільным дахам, папярочны зруб малітоўнай залы, пяцігранная апсіда з нізкімі бакавымі рызніцамі. Сяродкрыжжа двухсхільных дахаў завершана васьмігранным светлавым барабанам з макаўкай. Гарызантальна ашаляваныя фасады (цокальная частка — вертыкальна) расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

## Інтэр’ер 
Малітоўная зала перакрыта корабавым скляпеннем з размалёўкамі, апсіда вылучана трапецападобным прасветам і двух’ярусным іканастасам. Абразы 18 — 19 ст.: «Святы Мікалай», святочнага цыкла іканастаса «Уваскрасенне», «Узнясенне», «Праабражэнне», «Стрэчанне», «Уезд у Іерусалім», «Сашэсце Святога Духа».

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Уваравічы
Катэгорыя:Храмы Гомельскай і Жлобінскай епархіі
Катэгорыя:1945 год у Беларусі
Царква Святога Дзмітрыя (Тэўлі)

**Царква Святога Дзмітрыя Салунскага** — праваслаўны храм у в. Тэўлі Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
На могілках. Пабудавана ў 19 ст. з дрэва.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным зрубам пад двухсхільным дахам. Да фасада, завершанага трохвугольным франтонам, дабудаваны нізкі прытвор. Вертыкальна ашаляваныя фасады прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Кобрынскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Тэўлі
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Sorbus domestica

**Sorbus domestica** — дрэва або куст, від роду Рабіна сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Дрэва з павольным ростам вышынёй 15-20 м (рэдка да 30 м) з дыяметрам ствала да 1 метра, з шырокай, круглай кронай. Лісце даўжынёй 15-25 см, чарговае, перыстае, верхні бок матава-зялёны, трохі лямцава-апушаны, восенню жоўтае ці жоўта-аранжавае. Галіны спачатку шэра-лямцавыя, пазней голыя, чырвона-карычневыя. Кара маладых дрэў карычневая і гладкая, у старых дрэў яна патрэсканая і адслойваецца. Кветкі дыяметрам 13-18 мм, з пяццю белымі пялёсткамі і 20 тычынкамі крэмава-белага колеру. Цвіце ў красавіку-маі. Плады даўжынёй 2-3 см, зялёна-карычневага колеру, часта на асветленым сонечным святлом баку ярка-чырвоныя.

## Арэал 
Расце ў Цэнтральнай і Паўднёвай Еўропе, паўночна-заходняй Афрыцы і Малой Азіі.

Катэгорыя:Дэкаратыўныя дрэвы
Катэгорыя:Пладовыя дрэвы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Рабіна
Катэгорыя:Ягады
BMW 335

**BMW 335** —  самы вялікі і самы моцны аўтамабіль кампаніі BMW вышэйшага сярэдняга класа даваеннага часу (1939—1941). Дадзеная мадэль перапыніла доўгае дамініраванне ў гэтым класе машын мадэляў 320 і 340 Mercedes-Benz. 

## Гісторыя 
Поспех мадэлі 1936 года BMW 326 падштурхнуў вытворцу спраектаваць большы аўтамабіль з падобнымі характарыстыкамі і камплектуючымі. Тады паралельна распрацоўвалася мадэль **BMW 337** з даўжэйшым на 136 мм шасі, магутным маторам R6 аб'ёмам 3,5 л і магутнасцю 90 к. с., якія перайшлі да мадэлі *335*. З корпусам класа *Пульман* гэта быў аўтамабіль класа люкс, які з-за пачатку Другой сусветнай вайны не дачакаўся серыйнай вытворчасці. Калі рухавік з мадэлі 326 выкарыстоўваўся ў пасляваенны час на BMW 501/502, то рухавік для *335*/*337* мадэляў больш не рабілі, перайшоўшы да новай мадэлі рухавіка R6. Канструкцыя *BMW 335* у асноўным паўтарала мадэль *326*, толькі з-за выкарыстання больш цяжкага і моцнага матора была павелічана колавая база, падоўжылі маторны адсек і ўзмацнілі пярэднюю падвеску і трансмісію. Мадэль развівала хуткасць 145 км/г. Прататып *BMW 335* прадставілі ў 1938 годзе на Лонданскім аўтасалоне, дзе на рынку Брытанскай імперыі машыны BMW з 1934. Дызайнер *BMW 335* Фрыц фідлер будзе працаваць у ёй ў пасляваенны час.

*BMW 335* выпускаўся з кузавамі 4-дзверны седан (7850 райхсмарак), 2- (9050 райхсмарак) і 4-дзверны кабрыялет. 

Вайна пачалася праз пару месяцаў пасля пачатку серыйнай вытворчасці, што моцна паўплывала на продаж. Было прададзена каля 410 экзэмпляраў *BMW 335*, якія сёння адносяць да рарытэтных аўтамашын.

## Літаратура 
* Werner Oswald: Alle BMW-Automobile 1928–1978. Motorbuch Verlag, Stuttgart 1980, ISBN 3-87943-584-7 
* BMW (Hrsg.): Der 3,5 Liter BMW – eine neue Höchstleistung. Ein autobahn-dauerfester Schszylinder mit 90 PS Leistung,145&nbsp;km /Std. Höchst- und 135&nbsp;km /Std. Autobahn-Dauergeschwindigkeit!. In: BMW Blätter. Nr. 34, München Februar 1939, S. 2–4 (Hausmitteilungen der Bayerischen Motoren-Werke AG, PDF, abgerufen am 8. Juli 2014) 

## Спасылкі 
* Baumuster BMW 335 

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
335
Катэгорыя:Заднепрывадныя аўтамабілі
Ян Сікара

**Ян Сі́кара** (; нар. , , Чэхія) — чэшскі футбаліст, паўабаронца пльзенскай «Вікторыі» і нацыянальнай зборнай Чэхіі.

## Клубная кар’ера 
Сікара — выхаванец пражскай «Спарты». 16 лістапада 2011 года ў матчы Кубка Чэхіі супраць «Знойма» ён дэбютаваў за асноўную каманду. Улетку 2014 года з-за высокай канкурэнцыі Ян на правах арэнды перайшоў у «Зброяўку». 26 ліпеня ў матчы супраць «Ябланца» ён дэбютаваў у Сінат-лізе. У матчы супраць «Слована» Сікара забіў свой першы гол за «Брно».

Улетку 2015 года Ян перайшоў у ліберацкі «Слован». У матчы супраць «Пршыбрама» ён дэбютаваў за новую каманду. 23 красавіка 2016 года ў паядынку супраць «Баніка» Сікара забіў свой першы гол за «Слован». 25 жніўня ў адборачным раўндзе Лігі Еўропы супраць кіпрскага АЕКа Ян зрабіў хет-трык. 15 верасня ў паядынку Лігі Еўропы супраць азербайджанскага «Карабаха» Сікара забіў гол. Гэты мяч стаў самым хуткім галом у гісторыі Лігі Еўропы, Ян адзначыўся ўжо на 9-й секундзе матча.

У студзені 2017 года перайшоў у пражскую «Славію», з якой стаў чэмпіёнам Чэхіі ў сезоне 2016/17. У лютым 2019 года на правах арэнды вярнуўся ў «Слован», а ў ліпені перабраўся ў «Ябланец». У жніўні 2020 года перайшоў у познаньскі «Лех», а ў жніўні 2021 года быў аддадзены ў арэнду ў пльзенскую «Вікторыю», разам з якой стаў чэмпіёнам Чэхіі. У ліпені 2022 года стаў іграком «Вікторыі» на трывалай аснове.

## Міжнародная кар’ера 
31 жніўня 2016 года ў таварыскім матчы супраць зборнай Арменіі Сікара дэбютаваў за зборную Чэхіі, замяніўшы ў другім тайме Іржы Скалака.

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Чэхіі (2): 2016/17, 2021/22
*  Уладальнік Кубка Чэхіі: 2018

## Статыстыка выступленняў за зборную 
*Звесткі станам на 23 ліпеня 2017 года.*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Слована» 
* Міжнародная статыстыка Яна Сікары 
* Профіль на сайце Першай лігі  

Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Спарта Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Зброяўка Брно
Катэгорыя:Ігракі ФК Слован Ліберац
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Лех Познань
Катэгорыя:Ігракі ФК Ябланец
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Пльзень
Кубінцы

**Кубінцы** (саманазва *кубанас*) — нацыя, асноўнае насельніцтва Кубы (больш за 10,6 млн.чалавек). Жывуць таксама ў ЗША (1 млн.чалавек), Венесуэле, Іспаніі. Агульная колькасць 11,7 млн.чалавек (1992). Гавораць на кубінскім варыянце іспанскай мовы. Вернікі пераважна каталікі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Насельніцтва Кубы
Катэгорыя:Лацінаамерыканскія народы
Катэгорыя:Раманскія народы
Катэгорыя:Народы Вест-Індыі
Камуністычная партыя Кубы

**Камуністычная партыя Кубы** () — палітычная партыя левага кірунку ў Рэспубліцы Куба.

Заснавана ў 1925 годзе. У 1926—1938 гадах дзейнічала нелегальна, у 1940 годзе злілася з партыяй Рэвалюцыйны саюз, у 1944—1965 гадах называлася Народна-сацыялістычная партыя Кубы і інш. У 1940—1952 гадах мела прадстаўніцтва ў Кангрэсе і некаторых мясцовых органах улады, у 1940—1944 гадах і ў кааліцыйным урадзе. У 1953—1959 гадах забаронена. Паводле канстытуцыі 1976 года правячая партыя ў палітычнай сістэме Кубы. Афіцыйны орган ЦК — газета «Гранма».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Палітычныя партыі Кубы
Куба
Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА

ЮНЕСКА стварыла свой **спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны** з мэтай забеспячэння лепшай абароны істотнай нематэрыяльнай культурнай спадчыны свету і ўсведамлення яе значнасці. Праз збор розных вусных і нематэрыяльных скарбаў чалавецтва ва ўсім свеце, гэтая праграма павінна прыцягнуць увагу да важнасці нематэрыяльнай культурнай спадчыны, якую ЮНЕСКА вызначыла ў якасці найважнейшага кампанента культуры і як сховішча культурнай разнастайнасці і творчага самавыяўлення народаў свету.

Спіс быў створаны ў 2008 годзе, пасля ўступлення ў сілу Канвенцыі аб ахове нематэрыяльнай культурнай спадчыны.

Па стане на 2010 год праграма складаецца з двух спісаў. Большы ***Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны чалавецтва*** ўключае ў сябе культурныя "практыкі і выразы, якія дапамагаюць дэманстраваць разнастайнасць гэтай спадчыны і павышаць дасведчанасць аб яе важнасці." Карацейшы ***Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны, якая мае патрэбу ў тэрміновай ахове,*** складаецца з тых элементаў культуры, пра якія краіны і супольнасці мяркуюць, што патрабуюцца тэрміновыя меры па іх захаванню.

## Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны чалавецтва 
У **Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны чалавецтва** ўваходзяць элементы нематэрыяльнай культурнай спадчыны, якія "дапамогуць прадэманстраваць разнастайнасць [культурнай] спадчыны і павысіць інфармаванасць аб яе важнасці".

## Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны, якая мае патрэбу ў тэрміновай ахове 
**Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны, якая мае патрэбу ў тэрміновай ахове** складаецца з тых элементаў культуры, пра якія краіны і супольнасці мяркуюць, што патрабуюцца тэрміновыя меры па іх захаванню.

## Статыстыка 
### Ратыфікацыя 
Дзяржавы, якія ратыфікавалі Канвенцыю, па рэгіёнах:

### Элементы, занесеныя ў 2008-2013 гг. 
Агульная за гэты час: 337, з якіх 18 з'яўляюцца шматнацыянальнымі

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

*Нематэрыяльныя
Катэгорыя:Інфармацыйныя спісы
Аляксандр Сяргеевіч Самарадаў

**Аляксандр Сяргеевіч Самара́даў** (, г. Красны Холм, Краснахолмскі павет, Цвярская губерня, РСФСР, цяпер Цвярская вобласць, Расія — ) — беларускі спявак (лірычны барытон). Заслужаны артыст Беларусі (1973).

## Біяграфія 
Скончыў у 1956 годзе Беларускую кансерваторыю, клас Я. Віцінга. Творчую дзейнасць пачаў у 1940 годзе. У 1944—1950 гадах на партыйнай рабоце. З 1952 года саліст Дзяржаўнага акадэмічнага народнага хору Беларусі, у 1954—1973 — Беларускай дзяржаўнай філармоніі, у 1976—1992 гадах артыст хору Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.

## Творчасць 
У канцэртным рэпертуары творы рускай і замежнай класікі, арыі, рамансы і песні расійскіх і беларускіх кампазітараў, народныя песні.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Барытоны
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага народнага хору Рэспублікі Беларусь імя Г. І. Цітовіча
Катэгорыя:Постаці  Беларускай дзяржаўнай філармоніі
Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь
Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Старыя Васілішкі)

**Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла** — каталіцкі храм у в. Старыя Васілішкі Шчучынскага раёна. Знаходзіцца на заходняй ускраіне вёскі. Помнік архітэктуры неаготыкі. Дзейнічае.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1897—1903 гг. з чырвонай цэглы паводле праекта 1897 г. польскага архітэктара Канстанціна Вайцяхоўскага. Асвячоны ў 1905 г. На 1932 г. налічваў 4992 парафіяніна.

Касцёл быў узведзены на добраахвотныя сродкі парафіян, імёны якіх выбіты на вапнавых блоках цокаля. У савецкі час на загад мясцовага начальства імёны ахвярадаўцаў былі замазаныя цэментам.

## Архітэктура 
Вырашаны паводле канона 3-нефавай 2-вежавай базілікі. Архітэктурная кампазіцыя храма падпарадкавана вертыкальнай накіраванасці: 3 нізкія гранёныя апсіды пераходзяць у працяглы аб’ём нефа, накрытага высокім 2-схільным чырвоным чарапічным дахам, 3-ярусныя вежы маюць гранёныя шпілі, контрфорсы ступеньчатыя. Галоўны фасад вылучаюць вімпергі, стральчатыя, запоўненыя арнаментальнымі мудрагелістымі пераплётамі праёмы, і акно-ружа ў цэнтры. Тры ўваходныя стральчатыя парталы ўпрыгожаны скульптурна-барэльефнымі керамічнымі пано.

## Інтэр’ер 
У інтэр’еры прастора расчлянёна магутнымі слупамі на 3 нефы і накрыта высокімі стральчатымі скляпеннямі. На 8 міжнефавых слупах устаноўлены скульптуры апосталаў. На бакавых барэльефных карцінах-пано і аконных вітражах адлюстраваны Крыжовы шлях Хрыста. Галоўны, 2 кулісныя і 2 бакавыя драўляныя алтары, амбон, лавы для вернікаў выкананы ў вытанчаных формах готыкі. Вітражы, фрэскі, скульптура, чаканка, разьба па дрэве, кераміка ствараюць высокамастацкае асяроддзе храма.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Касцёлы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Старыя Васілішкі
Эміліа Эстэвес

**Эміліа Эстэвес** (, сапраўднае імя Ка́рлас І́рвін Эстэ́вес, ; , Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі акцёр, сцэнарыст, кінапрадзюсар.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Гарадзішча (археалагічны помнік, Баранавіцкі раён)

**Гарадзішча** — гарадзішча культуры штрыхаванай керамікі і эпохі ранняга феадалізму ў пасёлку Гарадзішча Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. За 800 м на захад ад пасёлка, на правым беразе ракі Сэрвач, ва ўрочышчы Гарадок.

## Апісанне 
Авальная пляцоўка памерам 28х50 м арыентавана з поўдня на поўнач. Уезд з паўночнага боку. Найбольш стромкія схілы — з усходняга боку. З боку поля роў шырынёю 6-7 м і глыбінёю 1,3 — 1,7 м. Даўжыня ўмацаванага ўчастка каля 200 м, шырыня 130 м.

## Даследаванні 
Вядома з 19 стагоддзя, абследавалі У. С. Астапаў, П. А. Рапапорт, Ф. Д. Гурэвіч (1950-я гады), А. Р. Мітрафанаў, Л. Д. Побаль, М. М. Чарняўскі, Т. С. Бубенька, даследаваў у 1987—1988 А. М. Мядзведзеў. Культурны пласт да 0,6 м. Знойдзены некалькі неапрацаваных крамянёвых адшчэпаў і ножападобных пласцінак, гладкасценная і штрыхаваная кераміка, бронзавыя ўпрыгожанні, жалезныя прылады працы, шлакі. Гарадзішча было заселена ў раннім жалезным веку і эпоху феадалізму.

## Літаратура 
* Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 31. — ISBN 5-85700-077-7, с. 156.
* Археалогія Беларусі. У 4 т. Т. 2. Жалезны век і ранняе сярэднявечча / А. А. Егарэйчанка, В. І. Шадыра, В. С. Вяргей [і інш.]; пад рэд. В. І. Шадыры, В. С. Вяргей. — Мн.: Бел. навука, 1999. — 502 с.; іл. ISBN 985-08-0089-5., С. 114, 119, 159, 385.

Катэгорыя:Гарадзішча (Баранавіцкі раён)
Катэгорыя:Гарадзішчы Баранавіцкага раёна
Вілем Ромейн

**Вілем Ромейн** (; каля  — пазней ) — галандскі жывапісец, вучань Н. Берхема.

## Біяграфія 
У 1646 годзе быў прыняты ў гарлемскую гільдыю жывапісцаў, пасля чаго, па-відаць, здзейсніў падарожжа па Італіі. Валодаючы глыбокім разуменнем прыроды, Ромейн адрозніваўся ў той жа час добрым малюнкам і ўмелай кампазіцыяй. Ён пісаў у манеры Берхема і К. Дзюжардэна пейзажы з пастухамі і статкамі. Яго творы сустракаюцца амаль ва ўсіх карцінных галерэях Еўропы. У Эрмітажы — тры яго карціны: «Пастух са статкам» (№ 1093), «Скот на пашы» (№ 1094) і «Статак, які пасецца» (№ 1095).

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
Эрнест Бірзніек-Упіт

**Э́рнест Бі́рзніек-У́піт**, або **Э́рнэстс Бі́рзніекс-У́пітыс** (; , воласць Дзірцыемс, сучасн. Латвія — ) — латышскі пісьменнік. Народны пісьменнік Латвіі (1947).

Скончыў Тукумскую гарадскую школу. Настаўнічаў. У 1908 заснаваў кніжнае выдавецтва «Дзірцыемніекі».

Друкавацца пачаў у 1891. Пісаў рэалістычныя апавяданні пра жыццё латышскай вёскі (зборнікі «Алавяданні Упіта», 1900; «Зранку», 1912; «Пад вечар», 1913; «Апавяданні шэрага каменя», 1914). У 1893—1921 жыў у Закаўказзі, стварыў каўказскі цыкл (зборнікі «У каўказскіх гарах», 1924; «Апавяданні Каўказа», т. 1—2, 1927). Аўтар аўтабіяграфічнай трылогіі «Дзённік Пастарыня» (1922), «Пастарынь у школе» і «Пастарынь у жыцці» (абодва 1924), кніг для дзяцей.

На беларускую мову яго творы перакладалі У. Пігулеўскі, Я. Скрыган, Л. Філімонава.

## Літаратура 
* *Трэймане І.*  

Катэгорыя:Пісьменнікі Латвіі
Катэгорыя:Асобы на марках
Георгій Данілавіч Светашаў

**Георгій Данілавіч Све́ташаў** (нар. , г. Сяміпалацінск, Сяміпалацінская вобласць, РСФСР) — беларускі спявак (лірычны тэнар). Заслужаны артыст Беларусі (1963).

## Біяграфія 
Скончыў у 1953 годзе Алма-Ацінскую кансерваторыю. З 1952 года ў ансамблях пагранвойск, з 1958 года саліст Ансамбля песні і танца БВА, у 1981—1987 гадах артыст Дзяржаўнай акадэмічнай харавой капэлы Беларусі імя Р. Шырмы.

## Творчасць 
Валодае голасам цёплага тэмбру, выкананне вылучаецца шчырасцю і лірызмам. У рэпертуары песні беларускіх і расійскіх кампазітараў ваенна-патрыятычнай тэматыкі, беларускія і іншыя народныя песні, рамансы, арыі з опер.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэнары
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Семеі
Катэгорыя:Выпускнікі Казахскай нацыянальнай кансерваторыі імя Курмангазы
Катэгорыя:Постаці Акадэмічнага ансамбля песні і танца Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Постаці Дзяржаўнай акадэмічнай харавой капэлы Рэспублікі Беларусь імя Рыгора Шырмы
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Саюз фашысцкай моладзі

**Саюз Фашысцкай Моладзі** — моладзевая арганізацыя **Усерасійскай фашысцкай партыі**, створаная ў 1936 годзе ў Харбіне, у якой былі аўтаматычна ўсе члены арганізацый УФП ва ўзросце ад 16 да . Узначальваўся І. Н. Дунаевым, у якога быў шматгадовы досвед працы ў выхаваўчых органах. Арганізацыя дзеяла ў адпаведнасці са Статутам Саюза Фашысцкай Моладзі.

## Структура 
Ідэалогія і тактыка Саюза цалкам вызначаліся ідэалогіяй і тактыкай Усерасійскай фашысцкай партыі.

Залічэнне ў Саюз ужыццяўлялася аўтаматычна: усіх членаў арганізацый УФП адпаведнага ўзросту, незалежна ад пола. Пры гэтым яны заставаліся членамі адпаведных арганізацый УФП.

СФМ падзяляўся на дзве групы: малодшую і старэйшую. Кожная група мела дзве ступені: юных фашыстаў і фашыстак; авангардыстаў і авангардыстак. Для пераходу са ступені ў ступень здаваліся экзамены. Тыя, хто паспяхова здалі 2-ю ступень норм СФМ, залічаліся ў фашысцкую Акадэмію імя П. А. Сталыпіна.

У СФМ працавалі культурна-асветны, драматычны і філасофскі гурткі, а таксама школы кроення і шыцця і вывучэння моў. Найважнейшымі секцыямі СФМ значыліся палітычная і вайсковая. Структурнымі адзінкамі Саюза з'яўляліся філіялы пры аддзелах УФП. Кіраўнік Саюза прызначаўся кіраўніком УФП, астатнія кіраўнікі прызначаліся загадамі кіраўніка СФМ.

12 красавіка 1939 года заснаваны «Антыкамуністычны саюз моладзі», што таксама стаў рэзервам папаўнення шэрагаў РФС. У яго, апроч СФМ, уваходзілі: Саюз нацыяналістычнай моладзі, Маладая імя атамана Сямёнава станіца і іншыя.

## Спасылкі 
* Русские фашисты в Китае

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рускі фашызм