Мікалай Мацвеевіч Сакалоў

**Мікалай Мацвеевіч Сакалоў** (1859—1906) — архітэктар, галоўны архітэктар горада Растова-на-Доне (з 1887 года).

## Біяграфія 
### Паходжанне і адукацыя 
Мікалай Мацвеевіч Сакалоў нарадзіўся ў 1859 годзе, паходзіў з дваранскага роду.

Вучыўся ў Пінскім, а затым у Віленскім рэальным вучылішчы.

У 1880 годзе паступіў у Пецярбургскі інстытут грамадзянскіх інжынераў, адкуль выпушчаны па першым разрадзе са званнем грамадзянскага інжынера ў 1885 годзе. Пазней вучыўся ў Германіі.

### Прафесійная дзейнасць 
Адразу па заканчэнні Інстытута прызначаны малодшым інжынерам будаўнічага аддзялення эстляндскага губернскага праўлення. Заняткі па службе складаліся тут амаль выключна ў выкананні розных даручэнняў па праверцы каштарысаў і ў раз’ездах па камандзіроўках. У яго каханай не склалася жыццё. Першы шлюб Наталлі апынуўся няўдалым, муж трагічна загінуў. Мікалай Мацвеевіч у гэты час знаходзіўся ў стане разводу са сваёй першай жонкай. Тады дазвол на развод мог даць толькі Свяцейшы Сінод. Мікалай Мацвеевіч моцна закахаўся ў Наталлю і яны сталі жыць нявенчанымі. Так яны жылі 12 гадоў, у іх было трое дзяцей. Мікалай Мацвеевіч купіў Наталлі ў Растове-на-Доне трохпавярховы дом на вуліцы  (ён захаваўся да гэтага часу). Наталля прадала яго ў 1910 годзе пасля смерці Мікалая Мацвеевіча, на атрыманыя грошы купіла меншы дом, на вуліцы Сянной (цяпер — вуліца М. Горкага). У 1920-х гадах гэты дом нацыяналізавалі, жонцы пакінулі некалькі пакояў на другім паверсе.

Указам Сената ад 13 красавіка 1892 года грамадзянскаму інжынеру тытулярнаму саветніку архітэктару Мікалаю Сакалову быў нададзены чын калежскага асэсара. Памёр нечакана ад інфаркту. Перад смерцю Сінод дазволіў Сакалову ануляваць першы шлюб. Пахаваны на Крыжаўзвіжанскіх гарадскіх могілках.

## Творчасць 
На творчыя ідэі дойліда аказала ўплыў дзяцінства і юнацтва, праведзенае ў Прыбалтыцы, пачатак архітэктурна-мастацкай дзейнасці, якая праходзіла ў Рызе. Творчасць М. М. Сакалова канца XIX — пачатку XX стагоддзя спрыяла фарміраванню гістарычнага аблічча цэнтральнай часткі горада Растова-на-Доне.

Да яркіх прыкладаў эклектычнай неаготыкі Растова-на-Доне ставяцца пабудаваная ім не захаваная да нашых дзён Лютэранская царква (рог вул. Сядова і вул. Сакалова);  (рог вул.  і зав. Крапаснога), пабудаваны ў традыцыях культавай нямецкай архітэктуры; будынак Камерцыйнага вучылішча — цяпер  (скрыжаванне вул.  і зав. Багацянаўскага).

Будучы майстрам «» канца XIX-пачатку XX стагоддзя Сакалоў Мікалай Мацвеевіч праектаваў будынкі, якія ўвайшлі ў спіс архітэктурных помнікаў Растова, да іх ставяцца: галоўны корпус  (1902), лякарня для псіхічнахворых,  П. Р. Максімава, корпус крытых рынкаў на плошчы , Новапакроўская царква, будынак камерцыйнага вучылішча (1905), царква Іверскай Божай маці , , , народнае вучылішча імя М. І. Токарава. Па праекце Сакалова пабудаваны жылы дом па Вялікай Садовай, 51 (1886), былы адной з дамінант на Вялікай Садовай вуліцы,  амерыканскага консульства па Вялікай Садовай, д. 125 (цяпер Дом мастака),  (1880).

З 1897 па 1900 год Сакалоў кіраваў будаўнічай камісіяй, якая займалася будаўніцтвам будынка  па праекце прафесара архітэктуры, майстра эклектыкі .

|}

## Літаратура 
* *Есаулов Г. В., Черницына В. А.* Архитектурная летопись Ростова-на-Дону. Ростов-на-Дону, «Малыш», 2002. — С. 304.
* *Ильин А. М.* История города Ростова-на-Дону. — Ростов-на-Дону: «Мини тайп», 2006. — С. 95.
* *Любжанидзе В. Н., Лаптев Г. Ф.* Путешествие по старому Ростову. — Ростов-на-Дону: Донагрейн, 1997. — С. 186.
* Донской временник. 2009. — 2008, — С. 54.
* *Есаулов Г. В.* Архитектор Ростова Николай Соколов //Строймаркет — Ростов. −1998. № 2, — С. 35—36.
* *Людмирская А. В.* Статья: Архитектура Эстляндской губергиии — источник вдохновения и основа творческого метода Н. М. Соколова (неоготика Прибалтийского края и её отражение в архитектурном облике Южной столицы) (Академия строительства и архитектуры ДГТУ, факультет градостроительства и архитектуры, Ростов-на-Дону, Россия). Научный журнал КубГАУ, № 120(06), 2016 год.
* *Волошинова Л.* «Николай Соколов». // Вечерний Ростов, 1991, № 74.
* *Александр Оленев.* Интервью с внучкой архитектора Соколова — Натальей Федоровной Мартыновой. Газета «Вечерний Ростов», 29 марта 2002 года.

## Спасылкі 
* Соколов Николай Матвеевич
* Памятники Дона
* Наследие «водочного короля»
* Призрак умершего архитектора Ростова долго тревожил свою семью 

Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Растова-на-Доне
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя