open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Супрацьракетная абарона

**Супрацьракетная абарона** (**СРА**) — комплекс ваеннай інфраструктуры, прызначаны для абароны дзяржавы ад ракетнага ўдару.

У склад сістэмы супрацьракетнай абароны могуць уваходзіць супрацьракетныя комплексы, інфармацыйна-разведвальныя сродкі рознай далёкасці дзеяння, пункты баявога кіравання і сувязі. Супрацьракетная абарона вельмі цесна звязана з супрацьпаветранай абаронай і часта ажыццяўляецца аднымі і тымі ж сродкамі.

## Класіфікацыя 
У залежнасці ад прызначэння сістэма СРА бывае:
* тэрытарыяльнай (для абароны ўсёй тэрыторыі краіны),
* занальнай (для абароны буйных ваенна-прамысловых раёнаў),
* аб’ектавай (для абароны важных адміністрацыйных, прамысловых і ваенных аб’ектаў).

Таксама адрозніваюць:
* стратэгічную (для абароны ад міжкантынентальных БР, БР падводных лодак і БР сярэдняй далёкасці),
* нестратэгічную (тактычную) СРА (для абароны ад БР сярэдняй далёкасці, аператыўна-тактычных і тактычных ракет).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Вотинцев Ю. В. Войска противоракетной и противокосмической обороны (1967—1986 гг.) // Рубежи обороны — в космосе и на земле. Очерки истории ракетно-космической обороны. — М.: Вече, 2003.
* Лупин Г. С. Создание отечественной противоракетной обороны. // Военно-исторический журнал. — 2007. — № 12. — С.12-15.
* Holahan, James. Antimissile Defense Takes Shape. // Military Review. — August 1963. — Vol. 43 — No. 8.

Катэгорыя:Ракетная зброя
Дом па вуліцы Леніна, 10 (Пінск)

**Дом па вуліцы Леніна, 10** — будынак у гістарычным цэнтры Пінска.

Пабудаваны на рубяжы XIX—XX стагоддзяў з цэглы.

## Архітэктура 
Аднапавярховы жылы будынак у плане блізкі да квадрата. Папярочнай сцяной падзелены па 2 палавіны. Двухсхільны мансардавы дах мае тарцовыя фігурныя шчыты. Галоўны і дваровы фасады сіметрычнай кампазіцыі з 3 лучковымі вокнамі і дзвярамі. Пры ўваходзе — лесвіца на мансарду.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Пінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пінска
Катэгорыя:Вуліца Леніна (Пінск)
Уверцюра

**Уверцюра** ( ад  адкрыццё, пачатак) — інструментальны ўступ да музычна-тэатральных (опера, балет, аперэта), вакальна-інструментальных (араторыя, кантата), інструментальных (сюіта) твораў, а таксама да спектакляў драматычнага тэатра і кінафільмаў. Увасабляе абагульненыя ідэйна-мастацкі сэнс, вобразы або характар твора. Звычайна грунтуецца на асноўным музычным матэрыяле, часам самастойная.

## Гісторыя 
Узнікла ў Італіі як уступ да оперы (першы ўзор у оперы «» К. Мантэвердзі, 1607), тэрмін вядомы з другой паловы XVII стагоддзя.

У XVII стагоддзі сфарміраваліся ўстойлівыя тыпы ўверцюры:
* **італьянскі** (*хуткая — павольная — хуткая* часткі), уласцівы 
* **французскі** (*павольная — хуткая — павольная* часткі), прадстаўлены ў творчасці Ж. Б. Люлі, Ж. Рамо, а таксама нямецкіх кампазітараў І. С. Баха, Г. Гендэля, Г. Тэлемана і інш.

З другой паловы XVIII стагоддзя пад уздзеяннем санатна-сімфанічных прынцыпаў тэматычнага развіцця сцвярджаецца ўверцюра ў санатнай форме (К. Глюк, В. А. Моцарт, Л. Керубіні і інш.).

Узмацненне вобразна-тэматычных сувязей з операй, узбагачэнне музычнай драматургіі і форм спрыялі далейшаму развіццю ўверцюры ў творчасці Л. Бетховена, Дж. Расіні, Дж. Вердзі, Р. Вагнера, Ж. Бізэ, М. Глінкі, А. Барадзіна, М. Рымскага-Корсакава, М. Балакірава, Б. Сметаны, С. Манюшкі, у беларускай музыцы — у творчасці А. Багатырова (да оперы «Надзея Дурава»), Я. Цікоцкага (да опер «Міхась Падгорны», «Дзяўчына з Палесся»), Дз. Лукаса (да оперы «Кастусь Каліноўскі»).

У некаторых уверцюр  не мае распрацоўкі (да «Вяселля Фігара» В. А. Моцарта, «Надзеі Дуравай» А. Багатырова).

Сустракаюцца ўверцюры складанай 3-часткавай, варыяцыйнай форм, імправізацыйнага тыпу. Яны звычайна грунтуюцца на развіцці аднаго вобраза і маюць назвы: уступ, інтрадукцыя, прэлюд і інш. (уступы да опер «Лаэнгрын» Р. Вагнера, «Хаваншчына» М. Мусаргскага, «Яўген Анегін», «Пікавая дама» П. Чайкоўскага, «У пушчах Палесся» А. Багатырова, «Сівая легенда» Дз. Смольскага, «Барвовы золак» К. Цесакова). Аналагічныя з’явы характэрны балетам, музыцы да спектакляў драматычнага тэатра, аперэт.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Жанры класічнай музыкі
Фанетычны алфавіт

**Фанетычны алфавіт** — стандартызаваны (для дадзенай мовы і/або арганізацыі) спосаб чытання літар алфавіту.

Ужываецца ў радыёсувязі пры перадачы напісання складаных для ўспрымання на слых слоў, скарачэнняў, пазыўных, адрасоў электроннай пошты і таму падобнага з мэтай змяншэння колькасці памылак.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Кадзіроўкі
Катэгорыя:Радыёсувязь
Катэгорыя:Алфавіты
Леанід Рыгоравіч Івашоў

**Леанід Рыгоравіч Івашоў** (; нар. 31 жніўня 1943) – расійскі ваенны, грамадскі і палітычны дзеяч. Адзін з вядучых экспертаў у пытаннях геапалітыкі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 31 жніўня 1943 года ў горадзе Фрунзэ (цяпер Бішкек) Ошскай вобласці Кіргізскай ССР.

У 1964 годзе скончыў Ташкенцкае вышэйшае агульнавайсковае каманднае вучылішча, у 1974 годзе — Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ. З 1976 года служыў у цэнтральным апараце Міністэрства абароны СССР, быў памочнікам міністра абароны маршала Д. Ф. Усцінава. З 1987 года — начальнік упраўлення справамі Міністэрства абароны. У 1992—1996 гадах — сакратар Савета міністраў абароны дзяржаў СНД; са жніўня 1999 года — начальнік штаба па каардынацыі ваеннага супрацоўніцтва дзяржаў-удзельніц СНД. У 1996—2001 гадах — начальнік Галоўнага ўпраўлення міжнароднага ваеннага супрацоўніцтва Міністэрства абароны Расійскай Фндэрацыі.

Пасля заканчэння ваеннай службы сышоў у навуку і грамадска-палітычную дзейнасць. Яшчэ ў 1998 голу стаў прэзідэнтам Акадэміі геапалітычных праблем. Атрымаў ступень доктара гістарычных навук і прафесара кафедры міжнароднай журналістыкі МДІМА. У 2002 годзе заснаваў і ўзначаліў Ваенна-дзяржаўны саюз Расіі. Член вышэйшага афіцэрскага савета Расіі. У лістападзе 2006 года абраны старшынёй манархічнай арганізацыі «Саюз рускага народа».

## Палітычныя погляды 
З’яўляецца паслядоўным праціўнікам пашырэння НАТА на ўсход. У артыкулах і выступах паслядоўна папярэджвае аб небяспеках, якія, на яго думку, пагражаюць Расіі.

Выступаў супраць уварвання ва Украіну.

## Працы 
* *Леонид Ивашов.* Маршал Язов (роковой август 91-го) (1992)
* *Леонид Ивашов*. Россия и мир в новом тысячелетии. Геополитические проблемы (2000)
* *Л. Г. Ивашов.* Россия или Московия? Геополитическое измерение национальной безопасности России — М.: Эксмо, 2002. — 416 с. — (История XXI века). — 4100 экз. — ISBN 5-699-01230-3.
* *Леонид Ивашов.* Хоронить не спешите Россию — М.: Яуза, Эксмо, 2003. — 288 с. — (Путь России). — 4000 экз. — ISBN 5-87849-137-0.

## Спасылкі 
* О Леониде Григорьевиче Ивашове

Катэгорыя:Генерал-палкоўнікі (РФ)
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Катэгорыя:Прафесары МДІМА
Катэгорыя:Мемуарысты Расіі
Дом па Савецкай вуліцы, 3 (Пінск)

**Дом па Савецкай вуліцы, 3** — будынак у гістарычным цэнтры Пінска.

Пабудаваны ў пачатку XX ст.

## Архітэктура 
Невялікі кампактны будынак уяўляе сабой аднапавярховы, прамавугольны ў плане аб’ём з пластычным мансардавым дахам. Карніз аформлены сухарыкамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Пінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пінска
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Пінск)
Дом па Савецкай вуліцы, 2 (Пінск)

**Дом па Савецкай вуліцы, 2** — будынак у гістарычным цэнтры Пінска, на рагу з вуліцай Кулікова.

Пабудаваны ў пачатку XX ст. У будынку размешчана гандлёвае прадпрыемства.

## Архітэктура 
Двухпавярховы цагляны дом вузкім тарцовым фасадам выходзіць на вул. Савецкую. Сіметрычна-восевая кампазіцыя фасада падкрэслена ў цэнтры ўваходным рызалітам, завершаным фігурным атыкам з пінаклямі. Уваход вылучаны лучковым франтонам. Пластыка фасада ствараецца вуглавымі лапаткамі, лучковымі клінападобнымі аркамі аконных праёмаў, прафіляваным карнізам з аркатурным фрызам. Уваход на 2-і паверх з боку двара праз самастойную лесвічную клетку. У архітэктуры выкарыстаны пластыка-арнаментальныя якасці цаглянай муроўкі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Пінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пінска
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Пінск)
Катэгорыя:Вуліца Кулікова (Пінск)
Дом па Савецкай вуліцы, 4 (Пінск)

**Дом па Савецкай вуліцы, 4** — будынак у гістарычным цэнтры Пінска.

Пабудаваны ў пачатку XX ст.

## Архітэктура 
Двухпавярховы будынак, выцягнуты ў глыбіню панадворку. На вуліцу выходзіць вузкім тарцовым фасадам, які аформлены лапаткамі, падаконнымі прафіляванымі паясамі, карнізамі простага профілю. Лесвічная клетка прыбудаваная да тарцовага дваровага фасада.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Пінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пінска
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Пінск)
Верхні Ужэшч

**Верхні Ужэшч** () — мясцовасць у Гданьску ў раёне Ужэшч.

Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Гданьска. Геаграфічна адносіцца да Кашубскага ўзбярэжжа. Па тэрыторыі мясцовасці працякаюць ручаі Стшыжа, Яськаў паток і Студзенецкі паток. Ад Ніжняга Ужэшча, які геаграфічна знаходзіцца ніжэй і бліжэй да заліву, мясцовасць Верхні Ужэшч аддзяляе чыгунка Гданьск — Гдыня і чыгуначная станцыя Гданьск-Ужэшч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Гданьска
Жалезны чалавек (фільм)

**«Жалезны чалавек»** () — амерыканскі супергеройскі баявік 2008 года. Першы фільм пра прыгоды персанажа коміксаў Marvel Жалезнага чалавека, які з’яўляецца 1-й па ліку карцінай кінематаграфічнага сусвету Marvel. Рэжысёрам фільма выступіў Джон Фаўра, а Роберт Даўні (малодшы) быў абраны на галоўную ролю.

## Сюжэт 
Мільярдэр-вынаходнік Тоні Старк трапляе ў палон да Афганскіх тэрарыстаў, якія спрабуюць прымусіць яго стварыць зброю масавага паражэння. У таямніцы ад сваіх захопнікаў Старк канструюе высокатэхналагічную кібербраню, якая дапамагае яму ўцячы. Аднак па вяртанні ў ЗША ён даведаецца, што ў савеце дырэктараў яго фірмы пляцецца змова, багаты страшнымі наступствамі. Выкарыстоўваючы сваё апошняе вынаходства, Старк спрабуе вырашыць праблемы сваёй кампаніі радыкальна.

## У ролях 
* Роберт Даўні (малодшы) — *Тоні Старк / Жалезны чалавек*
* Тэрэнс Ховард — *падпалкоўнік Джэймс «Роўдзі» Роўдс*
* Джэф Брыджэс — *Абадайя Стэйн / Жалезны Гандляр*
* Шон Тоўб — *Хо Інсен*
* Гвінет Пэлтрау — *Вірджынія «Пепер» Потс*
* Фаран Таір — *Раза*
* Пол Бетані — *Д.Ж.А.Р.В.І.С. (голас)*
* Леслі Біб — *Крысцін Эверхарт*
* Кларк Грэг — *агент Філ Колсан*
* Джон Фаўра — *Хэпі Хоган*

## Вытворчасць 
Universal Studios набыла правы на вытворчасць «Жалезнага чалавека» для кінаэкранаў у 1990 годзе. У 1996 годзе правы перайшлі да 20th Century Fox. Сцэнарый быў падрыхтаваны ў 1998 годзе, аднак праз год Fox прадала правы New Line Cinema, аргументуючы гэта тым, што мае ў працы і так багата супергерояў Marvel.

У 2000 годзе быў напісаны новы сцэнарый, праца над фільмам пачалася ў 2004 годзе, аднак праз два гады New Line Cinema вярнуў правы на экранізацыю Marvel. Marvel Studios пачала работу над фільмам ад пачатку. У 2006 годзе рэжысёрам быў наняты Джон Фаўра, які змяніў сюжэт з В’етнамскай вайны на афганскую. Сцэнарыі пісалі асобна Арт Маркум і Мэт Холаўэй з аднаго боку, і Марк Фергус і Хоук Остбі з іншага, пасля чаго былі сабраныя ў адзін сцэнарый.

Увосень 2006 года пачаўся падбор акцёраў. Здымкі пачаліся ў сакавіку 2007 года ў былых гукапавільёнах кампаніі Hughes у Лос-Анджэлесе. Афганскія сцэны здымаліся таксама ў Лоўн-Пайне і ў пясчаных дзюнах Аланчы.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы кінематаграфічнага сусвету Marvel
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2008 года
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Рамін Джавадзі
Гданьск-Ужэшч

**Гданьск-Ужэшч** () — чыгуначная станцыя, размешчаная ў цэнтральнай частцы горада Гданьска ў раёне Ужэшч. Другі па значнасці і пасажырапатоку транспратны вузел Труймяста, пасля станцыі Гданьск-Галоўны.

## Агульная характарыстыка 
У 2018 годзе станцыя абслугоўвала каля 21 500 пасажыраў за дзень, што дазволіла ёй атрымаць 12-е месца ў Польшчы па велічыні пасажырапатоку. Станцыя была адкрыта ў 1870 годзе ў рамках будаўніцтва новай чыгуначнай лініі Шчэцін — Гданьск. На станцыі спыняюцца цягнікі ўсіх катэгорый. У цяперашні час станцыя мае чатыры платформы: дзве для цягнікоў дальніх напрамкаў і дзве для цягнікоў гарадскіх і прыгарадных ліній. Два падземныя пераходы злучаюць станцыю з платформамі.

## Лініі чыгункі 
* Гданьск-Галоўны — Старгард
* Гданьск-Ужэшч — Асава
* Гданьск-Сяродмесце — Румя
* Гданьск-Ужэшч — Стара Піла (не існуе)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Польшчы
Катэгорыя:Гданьск
Дом па Савецкай вуліцы, 5 (Пінск)

**Дом па Савецкай вуліцы, 5** — будынак у гістарычным цэнтры Пінска.

Пабудаваны ў пачатку XX ст.

## Архітэктура 
Значна выцягнуты ў глыбіню двара, аднапавярховым тарцовым фасадам выходзіць на «чырвоную лінію» вуліцы. Атынкаваны галоўны фасад мае прамавугольныя вокны і завершаны фігурным мансардавым шчытом з балконам у цэнтры. У пластычнай апрацоўцы выкарыстаны вуглавыя лапаткі, руст, прафіляваныя карнізы з сухарыкамі. Капітальнымі сценамі і перагародкамі дом падзелены на кватэры, аб’яднаныя вакол лесвіцы, якая вядзе на мансардавы паверх.

Пінск. Старая забудова па вул. Савецкай (02).jpg|Дом у забудове вуліцы
Пінск. Гістарычны цэнтр. 2021 (258).jpg|Балкон
Пінск. Гістарычны цэнтр. 2021 (257).jpg|Металічныя створкі дзвярэй

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Пінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пінска
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Пінск)
Што, калі...? (серыял)

**«Што, калі...?»** () — амерыканскі анімацыйны серыял, створаны Эшлі Брэдлі для Disney+, заснаваны на аднайменных коміксах выдавецтва «Marvel Comics». Серыял уваходзіць у чацвёртую фазу кінасусвету Marvel. Кожны з эпізодаў раскрывае, што магло б здарыцца, калі б ключавыя падзеі фільмаў кінасусвету адбыліся інакш.

Прэм'ера першага сезона серыяла «Што, калі...?» адбылася 11 жніўня 2021 года, заключная серыя выйшла 6 кастрычніка. Другі 9-серыйны сезон знаходзіцца ў распрацоўцы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Серыялы кінематаграфічнага сусвету Marvel
Чэрмна (Люблінскае ваяводства)

**Чэрмна** () — сяло ў Польшчы, на рацэ Гучва. Уваходзіць у склад Тамашоўскага павета Люблінскага ваяводства, частка вясковай гміны Tышоўцы.

У 1975—1998 гады адміністрацыйна належала да Замойскага ваяводства.

Каля Чэрмна знаходзіцца сярэднявечнае гарадзішча — рэшткі горада Чэрвена.

На 2011 год колькасць насельніцтва складала 322 асобы.

## Літаратура 
* *Дольницький М.* Географія України. — Мюнхен: Видавниче Товариство “Вернигора”, 1947. — С. 66.
* *Терський С. В.* Археологія доби Галицько-Волинської держави. — Київ: Давній Світ, 2014. — 164 с.
* Czermno (3) // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. — Warszawa : Druk «Wieku», 1880. — Т. I. — S. 811. — S. 811.
Неверагодны Халк (фільм)

**«Неверагодны Халк»** () — амерыканскі супергеройскі баявік 2008 года пра прыгоды персанажа коміксаў Marvel Халка. З’яўляецца 2-й па ліку карцінай кінематаграфічнага сусвету Marvel. Рэжысёрам фільма выступіў Луі Летэр’е, у галоўнай ролі — Эдвард Нортан.

## Сюжэт 
Гісторыя доктара Бруса Бэнера, які шукае лекі ад свайго незвычайнага «захворвання», што ператварае яго падчас эмацыйнага стрэсу ў гіганцкага зялёнага монстра Халка. Знаходзячыся ва ўцёках ад войска, якоя імкнецца яго захапіць, Брус амаль знаходзіць лекі, але ўсе намаганні ідуць прахам, калі ў Халка раптам з’яўляецца новы, неверагодна моцны супернік.

## Цікавыя факты і будучыня герояў 
* У 2012 годзе выйшла пародыя на гэты фільм — «Неверагодны Балк» (або «Неверагодны Бульк»).
* Лу Ферыньё — культурыст, які сыграў Халка ў серыяле 1970-х мае эпізодскую ролю апекуна ў фільме. Ён таксама агучыў крыкі Халка.
* Тадэус Рос стаў Чырвоным Халкам у арыгінальных коміксах.
* Сэмюэл Стэрнс у коміксах — вораг Халка па імені Лідэр. На гэта намякалі ў канцы фільма.
* У наступных праектах КСМ ролю Халка (як і Бруса Бэнера) выконвае іншы акцёр — Марк Руфала. Новы Халк быў прадстаўлены на панэлі стужкі «Мсціўцы» на Comic Con International 2010. Змена акцёраў звязана з непрымальнымі паводзінамі Эдварда Нортана на здымачнай пляцоўцы «Неверагоднага Халка» — ён увесь час хацеў дадаць нешта сваё і меў скандал з удзельнікамі здымачнага працэсу.
* Пасля падзей кароткаметражнага фільма «Кансультант» да праекту Мсціўцы спачатку хацелі ўключыць Мярзоту з-за яго добрага ваеннага мінулага. Агент Колсан вырашыў, што гэта дрэнная ідэя, і адправіў кансультанта да генерала Роса для перамоваў. Ім стаў Тоні Старк, як паказана ў канцы «Неверагоднага Халка».
* Таксама Мярзоту планавалася паказаць у «Капітан Амерыка: Грамадзянская вайна», бо ён знаходзіўся ў плывучай турме. Замест гэтага ў фільме фігуруе Тадэус Рос, які сыграў ролю дзяржсакратара ЗША. Яшчэ Рос ненадоўга з’яўляўся у «Мсціўцы: Вайна бясконцасці» і «Мсціўцы: Фінал».
* Фінальная бітва пры Гарлеме была згаданая ў серыяле «Люк Кейдж», падзеі якога таксама адбываліся у гэтым раёне Нью-Ёрка.
* Бэці Рос не згадвалася і не з’яўлялася ў наступных фільмах КСМ.
* Халк з’явіўся ў наступных стужках: «Мсціўцы», «Жалезны чалавек 3» (сцэна пасля тытраў), «Мсціўцы: Эра Альтрона», «Тор: Рагнарок», «Мсціўцы: Вайна бясконцасці», «Капітан Марвел» (сцэна пасля тытраў) і «Мсціўцы: Фінал».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы кінематаграфічнага сусвету Marvel
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2008 года
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Крэйг Армстранг
Міс Марвел (серыял)

**«Міс Марвел»** () — амерыканскі міні-серыял, створаны Бішай К. Алі для Disney+, заснаваны на коміксах выдавецтва «Marvel Comics» Камале Хан / Міс Марвел. Серыял уваходзіць у чацвёртую фазу кінасусвету Marvel. 

Прэм’ера «Міс Марвел» адбылася 8 чэрвеня, а заключная серыя выйшла 13 ліпеня 2022 года. Серыял з’яўляецца прыквелам фільма «Марвелы» (2023), у якім Іман Велані зноў будзе выконваць ролю Камалы, а таксама вернуцца і іншыя ўдзельнікі серыяла. 

## Сюжэт 
Амерыканка пакістанскага паходжання і мусульманка з Джэрсі Камала Хан здабыла суперздольнасці пасля ўздзеяння Тумана Тэрыгена. Ён быў выпушчаны кіраўніком звышлюдзей Чорным Громам і абудзіў у людзях старажытныя гены. У выніку Камала атрымала здольнасць расцягваць сваё цела і змяняць вонкавае аблічча.

## Водгукі 
Серыял атрымаў станоўчыя водгукі, асабліва за крэатыўны візуальны стыль і гульню Іман Велані.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Серыялы кінематаграфічнага сусвету Marvel
Дом па Савецкай вуліцы, 6 (Пінск)

**Дом па Савецкай вуліцы, 6** — будынак у гістарычным цэнтры Пінска, на рагу з вуліцай Міцкевіча. Пабудаваны ў 1928 г.

## Архітэктура 
Пабудаваны ў стылі канструктывізму з цэглы. Яго двухпавярховы аб’ём мае выцягнуты прамавугольны галоўны фасад, на якім вылучаецца плоскі ўваходны рызаліт з атыкавым завяршэннем і вертыкальнай стужкай зашклёнай лесвічнай клеткі. Шырокія аконныя праёмы аб’яднаны доўгімі балконамі і завяршальным магутным парапетам. Мае калідорную планіроўку з 2 міжпаверхавымі лесвіцамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Пінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пінска
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Пінск)
Катэгорыя:вуліца Міцкевіча (Пінск)
Катэгорыя:1928 год у Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Пінска ў стылі канструктывізм
Гданьск-Галоўны

**Гданьск-Галоўны** () — чыгуначная станцыя, размешчаная ў гістарычным цэнтры Гданьска. Буйнейшы транспартны вузел Труймяста.

## Агульная характарыстыка 
Абслугоўвае як гарадскія, прыгарадныя, міжгароднія, так і міжнародныя лініі. На станцыі спыняюцца пасажырскія цягнікі ўсіх катэгорый. Па класіфікацыі Польскай чыгункі мае вышэйшую катэгорыю "Прэміум". У 2018 годзе станцыя абслугоўвала каля 22 200 пасажыраў за дзень, што пазволіла ёй заняць 11-е месца ў Польшчы.

Станцыя з'яўляецца часткай важнага чыгуначнага, трамвайнага і аўтобуснага транспартнага вузла. Будынак чыгуначнага вакзалу спалучаецца падземным пераходам з аўтавакзалам "Гданьск", а таксама з прыпынкамі трамваяў і гарадскіх аўтобусаў.

Прадстаўнічы і прасторны будынак вакзалу быў пабудаваны ў 1894–1900 гадах у стылі так званага «гданьскага Адраджэння». Гэта сумесь з эклектычных формаў Рэнесансу і Барока. Іншыя будынкі па цотным баку вуліцы Падвалы Гродскія (будынак Цэнтральнага атэля і інш.), пабудаваныя ў той самы час, утвараюць з ім адзіны архітэктурны ансамбль. 50-метровая вежа з гадзінам, пабудаваная ў 1898–1899 гадах, сваімі формамі адсылае да архітэктуры царквы Святой Кацярыны ў Старым горадзе. У 2014 годзе пачалася чарговая рэканструкцыя станцыі і вакзалу.

## Лініі чыгункі 
На станцыі сустракаюцца 5 чыгуначных ліній. Усе яны стандартнай каляіны 1435 мм, электрыфікаваныя. Найбольш важнымі з іх з'яўляюцца лініі да станцый Варшава-Усходняя і Старгард, якія інтэнсіўна выкарыстоўваюцца як у пасажырскіх, так і ў грузавых перавозках. На мясцовым узроўні вялікае значэнне мае прыгарадна-гарадская лінія на Румю прад Гдыню. Акрамя таго, на станцыі пачынаюцца дзве паралельныя аднапутныя лініі ў бок Новага порту (у асноўным грузавыя перавозкі) і пасажырская лінія, якая ідзе ў гарадскі раён Бжэзьна і выкарыстоўваецца час ад часу падчас спартыўных спаборніцтваў і выстаў (прыпыначны пункт Гданьск-Стадыён-Экспа).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Польшчы
Катэгорыя:Гданьск
Куангнгай (правінцыя)

**Куангнгай** () — правінцыя ў цэнтральнай частцы В’етнама, на ўзбярэжжы Паўднёва-Кітайскага мора. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі — горад правінцыйнага падпарадкавання Куангнгай — знаходзіцца за 884 км ад Ханоя і за 835 км ад Хашыміна.

Правінцыя Куангнгай знаходзіцца практычна на аднолькавым аддаленні ад Ханоя і Хашыміна. На поўначы мяжуе з правінцыяй Куангнам, на поўдні — з Біньдзінь, на ўсходзе — з Зялай і Кантум. Правінцыю атачаюць горы хрыбта Чыангшон.

Падчас вайны ў В’етнаме ў правінцыі знаходзіўся аплот сіл В’етконга. Сусветную вядомасць атрымала масавае забойства ў Сангмі, у выніку якога амерыканцы знішчылі некалькі сотняў мірных жыхароў.

Правінцыя Куангнгай падзяляецца на горад правінцыйнага падпарадкавання і 13 паветаў.

Клімат трапічны мусонны.

Аснова эканомікі — сельская гаспадарка, а таксама найбуйнейшы нафтаперапрацоўчы завод краіны.

У правінцыі ёсць марскія пляжы Сах’юнь і Міхэ.

Катэгорыя:Правінцыі В’етнама
Аляксандр Станіслававіч Данілевіч

**Аляксандр Станіслававіч Данілевіч** (нар. ) — беларускі юрыст. Кандыдат юрыдычных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Скончыў юрыдычны факультэт БДУ ў 1996 г. З 1996 года працуе ў сістэме адукацыі, з 2003 года на факультэце міжнародных адносін БДУ. У 2005 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Рашэнне міжнароднага арбітражнага суда», у гэтым жа годзе Вышэйшы атэстацыйны камітэт Рэспублікі Беларусь прысвоіў А. С. Данілевічу навуковае званне «дацэнт». У 2005 г. уключаны ў рэкамендацыйны спіс арбітраў Міжнароднага арбітражнага суда пры БелГПП, выбраны арбітрам.

21 траўня 2022 года затрыманы і адпраўлены ў СІЗА КДБ. 10 красавіка 2023 года Данілевічу прызначылі 10 гадоў пазбаўлення волі. 28 чэрвеня 2022 года праваабарончы цэнтр «Вясна» прызнаў Данілевіча вязнем сумлення.

## Дзейнасць 
Спецыялізуецца на пытаннях міжнароднага камерцыйнага арбітражу, міжнароднага грамадзянскага працэсу, міжнароднага сямейнага права і спартыўнага права. Унесены ў міжнародны даведнік Who’s Who Legal у раздзелы «Арбітраж», «Вырашэнне спрэчак» і «Спорт і забавы».

## Спасылкі 
* Данилевич Александр Станиславович. Кафедра международного права

Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Скакун

**Скаку́н** —  прозвішча.
* Аляксей Сцяпанавіч Скакун (нар. 1946) — беларускі вучоны-эканаміст.
* Віталь Уладзіміравіч Скакун (1996—2022) — украінскі ваенны, Герой Украіны (2022).
* Галіна Фёдараўна Скакун — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Сяргей Уладзіміравіч Скакун — беларускі тэнісіст.

## Гл. таксама 
* Скакуны (значэнні)
Савойская опера

**Савойская опера** () — від камічнай оперы, які развіўся ў віктарыянскай Англіі ў канцы XIX стагоддзя. Найбольш паспяховымі папулярызатарамі былі  і . Назва оперы паходзіць ад , які пабудаваў імпрэсарыа  для пастаноўскі спектакляў Гілберта і Салівана, а затым і іншых кампазітараў-лібрэтыстаў. Большая частка савойскіх опер, якія не былі напісаныя Гілбертам і Саліванам, альбо не змаглі замацавацца ў асноўным рэпертуары, альбо зніклі з гадамі, пакінуўшы тэрмін «Савойская опера» практычна сінонімам творам Гілберта і Салівана. Савойскія оперы (у абодвух сэнсах) аказалі асноўны ўплыў на стварэнне сучаснага мюзікла.

Гілберт, Саліван, Карт і іншыя брытанскія кампазітары, лібрэтысты і прадзюсары віктарыянскай эпохі, а таксама сучасная брытанская прэса і літаратура называлі творы такога роду *«камічнымі операмі»*, каб адрозніць іх змест і стыль ад часта рызыкоўных кантынентальных еўрапейскіх аперэт, якія яны жадалі выцесніць. Большасць апублікаванай літаратуры пра Гілберта і Салівана з таго часу называе гэтыя творы *«Савойскімі операмі»* або *«камічнымі операмі»*. Тым не менш, *Penguin Opera Guides* і многія іншыя агульныя музычныя слоўнікі і энцыклапедыі адносяць творы Гілберта і Салівана да аперэт.

«» (1881) была першай операй, якая з’явілася ў тэатры Савой, і, такім чынам, стала першай сапраўднай *«Савойскай операй»*, хоць тэрмін «Савойская опера» на працягу больш за стагоддзе адносіўся да ўсіх трынаццаці опер, што Гілберт і Саліван напісалі для Рычарда Д’Ойлі Карта.

## Літаратура 
* Farrell, Scott (2009). The C. H. Workman Productions: A Centenary Review of the Final Savoy Operas. Scott Farrell.
* Fitz-Gerald, S. J. Adair (1924). The Story of the Savoy Opera. London: Stanley Paul & Co.
* Rollins, Cyril; R. John Witts (1962). The D’Oyly Carte Opera Company in Gilbert and Sullivan Operas: A Record of Productions, 1875—1961. London: Michael Joseph. OCLC 504581419.

Катэгорыя:Жанры оперы
Польская чыгунка

**Польская чыгунка**, афіцыйна **Акцыянернае таварыства «Польская дзяржаўная чыгунка»** (), скарочана **АТ «ПКП»** () — польскае дзяржаўнае акцыянернае таварыства, асноўнай сферай дзейнасці якога з’яўляюцца перавозкі чыгуначным транспартам.

## Агульная характарыстыка 
Адзіным акцыянерам таварыства з'яўляецца Дзяржказначэйства, правы якога па акцыях ажыццяўляе Міністэрства дзяржаўных актываў. ПКП ажыццяўляе нагляд уласнасці за іншымі дачыннымі кампаніямі групы ПКП.

ПКП з'яўляецца адным з буйнейшых уладальнікаў нерухомасці ў Польшчы. Сярод іншых рэсурсаў кампаніі каля 100 тыс га зямлі і 57 тыс. будынкаў. Яго актывамі з'яўляюцца аб'екты, якія выконваюць функцыі, звязаныя з транспартным і пасажырскім абслугоўваннем (чыгуначныя вакзалы), а таксама выключна камерцыйная нерухомасць (у тым ліку гандлёвыя цэнтры).

Працягласць чыгунак у краіне складае 26 644 км, у тым ліку 24 287 км са стандартнай еўрапейскай каляінай 1435 мм і 2 357 км з каляінамі шырынёй 1520, 1000, 785, 750 і 600 мм. З агульнай працягласці дарог электрыфікавана 11 627 км. Пераважна электрыфікацыя праведзена на пастаянным току 3 кВ. 

Асноўныя станцыі і вузлы: Варшава, Ольштын, Катавіцы, Уроцлаў, Гданьск, Кракаў, Люблін.

Паміж Польшчай і Швецыяй дзейнічае чыгуначная паромная пераправа праз Балтыйскае мора.

## Гісторыя 
* 1919–1926 — Міністэрства чыгунак непасрэдна кіравала чыгуначнай інфраструктурай
* 1926–1939 — польская чыгунка кіравалася Міністэрствам камунікацый
* 1926 — стварэнне дзяржаўнага прадпрыемства, функцыю начальніка якога выконваў міністр камунікацый
* 1945–1948 — Міністэрства камунікацый непасрэдна кіравала чыгуначнай інфраструктурай
* 1948–1951 — у межах Міністэрства камунікацый дзейнічае Галоўная дырэкцыя ПКП
* 1949 — прадпрыемства «Польская дзяржаўная чыгунка» атрымлівае ўласны статут
* 1951–1957 — Міністэрства чыгунак непасрэдна кіравала дзейнасцю ПКП
* 1957–1978 — Міністэрства камунікацый непасрэдна кіравала дзейнасцю ПКП
* 1978 — стварэнне Генеральнай дырэкцыі ПКП у складзе Міністэрства камунікацый, міністр камунікацыі быў генеральным дырэктарам ПКП
* 1987 — вылучэнне прадпрыемства ПКП са складу Міністэрства камунікацый
* 1987–2000 — функцыянаванне Генеральнай дырэкцыі ПКП

= Рухомы склад =

Файл:EP09-009 IMG 2913 filtered.jpg|Самы хуткі польскі электравоз Х стагоддзя, EP09 1986 г.
Файл:Bydgoszcz Leśna train station - 031.JPG|Самы папулярны універсальны электравоз у Польшчы ЕС07
Файл:PKP Intercity Husarz.jpg|Пасажырскі цягнік з электравозам Siemens Taurus EU44 Husarz
Файл:WK15 Wrocław Główny (2) Lichen99.jpg|Хуткасны пасажырскі цягнік Pendolino на станцыі Уроцлаў-Галоўны


Катэгорыя:Кампаніі Польшчы
Юрый Іванавіч Ільін

**Юрый Іванавіч Ільін** (нар. , г. Рагачоў) — адмірал, старшыня генштабу Узброеных Сілаў Украіны, кіраўнік Ваенна-марскімі сіламі Украіны да 2014.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскае сувораўскае ваеннае вучылішча у 1979 годзе, Адэская вышэйшае артылерыйнае каманднае вучылішча імя М. В. Фрунзы ў 1983 годзе, факультэт падрыхтоўкі спецыялістаў аператыўна-стратэгічнага ўзроўня Нацыянальнага ўніверсітэта абароны Украіны ў 2010 годзе.

Пасля самаадхілення збеглага прэзідэнта Віктара Януковіча ад выканання сваіх канстытуцыйных абавязкаў Юрый Ільін не прызнаў легітымнасць в.а. прэзідэнта Аляксандра Турчынава і лічыў сваё звальненне незаконным. Пасля анэксіі Расіяй Аўтаномнай Рэспублікі Крым застаўся ў Крыме. Па словах былога міністра абароны Цянюха, ён тройчы пераконваў выдаць яго Расіі. У верасні 2014 года Генпракуратура Украіны распачала супраць Ільіна крымінальную справу па артыкуле «дэзерцірства».

 

Катэгорыя:Адміралы Украіны
Катэгорыя:Артылерысты СССР
Міхаіл Аляксандравіч Лапацін

**Міхаіл Аляксандравіч Лапацін** (нар. , в. Свабода, Клічаўскі раён, БССР) — генерал, камандуючы войскамі супрацьпаветранай абароны Украіны (1992—1996). Кандыдат ваенных навук.

## Біяграфія 
Скончыў Даўгаўпілскае ваеннае авіяцыйнае вучылішча ў 1961 годзе, Мінскае вышэйшае ваеннае інжынернае вучылішча ў 1970 годзе.

Служыў на Кубе. Удзельнічаў у ваенна-стратэгічнай аперацыі «Анадыр» падчас Карыбскага крызісу 1962 года..

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём «За адвагу» і Ганаровай граматай міністра замежных спраў Кубы.

 

Катэгорыя:Генерал-палкоўнікі (Украіна)
Справа артапедаў

**Справа ўрачоў** —  у Беларусі. Па справе былі затрыманыя 35 работнікаў медустаноў і 5 прадстаўнікоў камерцыйных структур. Яны падазраюцца або абвінавачваюцца па артыкулах аб дачы хабару, атрыманні хабару і незаконнай грашовай узнагароды.

Паводле намесніка начальніка следчага ўпраўлення Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь Канстанціна Бычака, урачы-артапеды і кіраўнікі беларускіх устаноў аховы здароўя, дзейнічаючы ў інтарэсах замежных камерцыйных арганізацый, выкарыстоўваючы сваё службовае становішча, стваралі ўмовы для набыцця і ўстаноўкі беларускім пацыентам эндапратэзаў канкрэтных замежных вытворцаў, за што прадстаўнікі гэтых кампаній перадавалі беларускім урачам незаконнае грашовае ўзнагароджанне з разліку па 200 еўра за кожную праведзеную аперацыю. Па дадзеным факце Следчае ўпраўленне КДБ пачало расследванне крымінальнай справы па ч. 1, 2 і 3 арт. 430 («Атрыманне хабару»), ч. 1 арт. 431 («Дача хабару»), а таксама ч. 1 арт. 433 («Незаконнае грашовае ўзнагароджанне») Крымінальнага кодэксу Беларусі. Паводле слоў прадстаўніка КДБ, падчас правядзення следчых дзеянняў былі канфіскаваныя незаконна атрыманыя грашовыя ўзнагароды, у прадстаўнікоў камерцыйных арганізацый — даныя «чорнай бухгалтэрыі». Таксама Бычак заявіў, што:

18 красавіка 2022 года сітуацыя з затрыманымі артапедамі-траўматолагамі абмяркоўвалася на сустрэчы Аляксандра Лукашэнкі са старшынёй КДБ Іванам Церцелем, Генеральным пракурорам Андрэем Шведам і Міністрам аховы здароўя Дзмітрыем Піневічам. Лукашэнка прапанаваў вырашыць, што рабіць з затрыманымі. Ён таксама заявіў:

## Гл. таксама 
* Справа хірургаў (2004)
* Справа ўрачоў (2018)

## Крыніцы 
Катэгорыя:2022 год у Беларусі
Катэгорыя:Крымінальныя справы ў Беларусі
Катэгорыя:Ахова здароўя ў Беларусі
Джале Інан

**Джале Інан** (; 1 лютага 1914, Стамбул — 26 лютага 2001, Стамбул) — турэцкі класічны археолаг. Прафесар класічнай археалогіі Стамбульскага ўніверсітэта. Вядомая як першая турэцкая жанчына-археолаг.

## Біяграфія 
Джале Інан нарадзілася 1 лютага 1914 года ў сям’і дырэктара археалагічнага музея Азіза Агана. Дачка вырашыла пайсці па слядах бацькі і таксама стаць археолагам. У 1934 годзе Джале скончыла сярэднюю школу для дзяўчынак і паступіла ва ўніверсітэт, дзе спачатку вывучала медыцыну, паколькі тады ў Турцыі не было археалагічных кафедраў. У 1935 годзе атрымала стыпендыю, якая дазволіла ёй адправіцца на вучобу ў Берлін ў Германскі археалагічны інстытут. Вывучала класічную археалогію таксама і ў Мюнхене, у сакавіку 1943 года абараніла доктарскую дысертацыю «*Kunstgeschichtliche Untersuchung der Opferhandlung auf römischen Münzen*» пад кіраўніцтвам прафесара Герхарда Радэнвальда. У тым жа 1943 годзе яна адправілася назад у Турцыю, дзе стала асістэнтам кафедры старажытнай гісторыі і нумізматыкі Стамбульскага ўніверсітэта. У 1944 годзе яна выйшла замуж за цывільнага інжынера Мустафу Інана, пазней прафесара Тэхнічнай школы ў Стамбуле. У 1947 годзе яна стала асістэнткай Арыфа Мюфіда Манселя, першага турэцкага прафесара класічнай археалогіі. Разам з ім прымала ўдзел у раскопках.

У 1953 годзе прайшла працэдуру хабілітацыі, у 1963 годзе атрымала званне прафесар. У 1975 годзе яна змяніла Манселя на пасадзе загадчыка кафедры і працягвала кіраваць кафедрай да 1983 года. Яна была членам Нямецкага і Аўстрыйскага археалагічных інстытутаў. Яе палявыя даследаванні ў Пергэ і Сідэ сталі асноватворнымі для развіцця археалогіі і аховы помнікаў архітэктуры ў Турцыі.

У памяць аб Джале Інан Музей жанчыны горада Анталія штогод уручае прэмію «Жанчына года».

## Сачыненні 
* *Roman and early Byzantine portrait sculpture in Asia Minor*. London 1966. *(суаўтар)*
* *Roman sculpture in Side*. Ankara 1975, (Researches in the region of Antalya; 8).
* *Römische und frühbyzantinische Porträtplastik aus der Türkei. Neue Funde*. Mainz 1979, ISBN 3-8053-0391-2. *(суаўтар)*
* *Toroslar’da bir antik kent: Lyrbe? Seleukeia? = Eine antike Stadt im Tauros-Gebirge*. Ankara 1998. (Kazi monografileri dizisi; 5). ISBN 975-7538-93-0.
* *Perge’nin Roma Devri Heykeltraşlığı*, Band 1: Istanbul 2000, ISBN 975-6899-50-6, Band 2: Istanbul 2003, ISBN 975-6899-87-5.

## Літаратура 
* N. Basgelen, M. Lugal (Hrsg.): *Festschrift für Jale İnan*. Istanbul 1989, ISBN 975-7538-06-X.
* Wolfgang Radt: *Jale Inan*. in: *Gnomon* 74, 2002, S. 285—288.
* Angelika Dierichs: *Ein Leben für die Archäologie. Jale Inan, die erste türkische Archäologin*. in: Antike Welt 36,2 (2005) S. 42-44.

Катэгорыя:Першыя жанчыны ў прафесіі
Катэгорыя:Класічныя археолагі
Віктар Аляксандравіч Назаранка

**Віктар Аляксандравіч Назаранка** () — савецкі і ўкраінскі афіцэр памежнай службы, украінскі дзяржаўны дзеяч, кіраўнік Дзяржаўнай памежнай службы Украіны (2017—2019), дарадца Прэзідэнта Украіны (2017—2019). Доктар ваенных навук. Генерал арміі (2017). Удзельнік вайны ў Афганістане.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 сакавіка 1956 года ў Мінску.

У 1977 годзе скончыў Львоўскае вышэйшае ваенна-палітычнае вучылішча. У 1977—1983 гадах праходзіў службу ў Львоўскім памежным атрадзе Заходняй памежнай акругі, быў намеснікам начальніка і начальнікам памежных застаў.

У 1986 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ.

У 1986—1992 гадах праходзіў службу ў Сярэднеазіяцкай пагранічнай акрузе, быў начальнікам мотаманеўравай групы (Афганістан), намеснікам начальніка штаба — начальнікам аддзялення штаба, начальнікам штаба — намеснікам начальніка пагранічнага атрада.

У 1992—1994 гадах — начальнік штаба — намеснік начальніка Львоўскага памежнага атрада Памежных войскаў Украіны. У 1994—1995 гадах — начальнік асобнага пункта пропуску «Прыкарпацце». У 1995—1998 гадах — намеснік начальніка штаба Паўночна-Заходняга ўпраўлення Памежных войскаў Украіны.

У 1998—2000 гадах — намеснік камандуючага войскамі напрамку — начальнік аператыўна-ваеннага аддзела Паўднёвага напрамку Памежных войскаў Украіны.

У 2000—2002 гадах — камандуючы войскамі Крымскага напрамку Памежных войскаў Украіны.

У 2002—2003 гадах — камандуючы войскамі Азова-Чарнаморскага напрамку Памежных войскаў Украіны.

У 2003—2004 гадах — начальнік Азова-Чарнаморскага рэгіянальнага ўпраўлення Дзяржаўнай памежнай службы Украіны.

З 2004 па 2014 год займаў пасаду першага намесніка дырэктара Дэпартамента аховы дзяржаўнай граніцы Адміністрацыі Дзяржаўнай памежнай службы Украіны.

З кастрычніка 2014 года прызначаны першым намеснікам старшыні Дзяржаўнай памежнай службы Украіны — дырэктарам Дэпартамента аховы дзяржаўнай мяжы.

23 кастрычніка 2014 года прызначаны кіраўніком Дзяржаўнай памежнай службы Украіны. 21 ліпеня 2017 года страціў прытомнасць пры падпісанні беларуска-украінскіх міжурадавых дакументаў у Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны ў прысутнасці Прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнкі і Прэзідэнта Украіны Пятра Парашэнкі, быў гаспіталізаваны і неўзабаве, 25 ліпеня 2017 года, падаў у адстаўку па стане здароўя.

З 25 ліпеня 2017 года па 18 мая 2019 года — дарадца Прэзідэнта Украіны.

Кандыдат псіхалагічных навук па спецыяльнасці «Псіхалогія дзейнасці ў асаблівых умовах», доктар ваенных навук па спецыяльнасці «Ахова дзяржаўнай граніцы».

## Узнагароды 
* Ордэн Багдана Хмяльніцкага III ступені
* Ордэн Багдана Хмяльніцкага II ступені,
* ордэн Чырвонай зоркі
* медаль «За баявыя заслугі» — *за службу ў Аўганістане*.

## Сям’я 
Жонка — Алена Назаранка. Дачка — Ірына Віктараўна Дзікавіцкая. Сын — Аляксандр Віктаравіч Назаранка, супрацоўнік Службы бяспекі Украіны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі Афганскай вайны (1979—1989)
Катэгорыя:Псіхолагі Украіны
Катэгорыя:Генералы Украіны
Юрый Ігнатавіч Варум

**Юры Варум** (, г. Гомель, БССР — , г. Маямі, ЗША) — кампазітар, прадусар, музыка. Бацька эстраднай спявачкі Анжалікі Варум.

## Біяграфія 
Узначальваў украінскія ВІА «Эўрыка» і «Арніка», кіраваў эстрадным гуртом спявака Валерыя Лявонцьева, рабіў аранжыроўкі для песняў Алы Пугачовай. Для сваёй дачкі напісаў амаль усю музыку яе шлягераў.

 

Катэгорыя:Памерлі ад цукровага дыябету
Катэгорыя:Музыканты Расіі
Катэгорыя:Музыканты Украіны
Дзмітрый Міканоравіч Фалькоўскі

**Дзмітрый Фалькоўскі** (сапр. Дзмітрый Ляўчук, , в. Вялікія Лепясы, Кобрынскі павет, Гродзенская губерня — ) — украінскі паэт, празаік, удзельнік рэвалюцыйнага руху.

## Біяграфія 
Дзмітрый Ляўчук нарадзіўся ў Кобрынскім павеце ў 1898 годзе. Скончыў Кобрынскае гарадское вучылішча. Вучыўся ў 1912-1915 гадах Брэсцкай гімназіі.

У верасні 1918 года ўступіў у Кобрынскую падпольную ячэйку РКП(б). У лістападзе 1918 года быў адным з ініцыятарам стварэння ў Іласкай воласці Кобрынскага павета партызанскага атрада. Падчас існавання Украінскай Народнай Рэспублікі здзяйсняў тэрор у бальшавіцкім падполлі. У 1920-23 гадах служыў у органах ЧК-ДПУ Беларусі, адкуль быў звольнены па хваробе

Пасля жыў у Кіеве, дзе змяніў прозвішча на Фалькоўскі ў сувязі з небяспекай помсты. Уваходзіў у літаратурнае аб'яднанне «Ланка». Абвінавачваўся літаратурнай крытыкай ва ўпадніцкіх настроях. 

Калі быў здзейснены новы тэрор у сувязі з забойствам Кірава, трапіў у вязніцу і неўзабаве быў расстраляны.

У 1957 годзе рэабілітаваны пасмяротна. 

## Творчасць 
Друкавацца пачаў у 1924 годзе ў часопісах «Червоний шлях», «Життя й революція», «Всесвіт», «Глобус». 

Аўтар паэм «Чэкіст» (1924) і «Чабан» (1925), паэтычных зборнікаў «Далягляды» (1927), «На пажарышчы» (1928), «Палессе» (1931). Адлюстраваў героіку і трагізм грамадзянскай вайны. Апяваў прыгажосць роднага палескага краю, называў сябе «песняром Палесся». Некаторыя вершы Дз. Фалькоўскага (напр., «Очерет мені був за колиску») сталі песнямі.

Перакладаў творы беларускіх (Я. Пушча), рускіх, нямецкіх паэтаў. Прыйшоў да асэнсавання агульначалавечых духоўных каштоўнасцей, парваў з прыхільнікамі вузкакласавага разумення «пралетарскай культуры». 

## Ушанаванне памяці 
Памятны энак усталяваны ў в. Вялікія Лепясы, матэрыялы пра Дз. Фалькоўскага экспануюцца ў Кобрынскім ваенна-гістарычным музеі.

## Зноскі 
## Літаратура 
Катэгорыя:Расстралянае адраджэнне
Катэгорыя:Пакараныя смерцю пісьменнікі
Катэгорыя:Паэты Украіны
Катэгорыя:Украінамоўныя паэты
Катэгорыя:Чэкісты
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Выпускнікі Брэсцкай гімназіі
Догуш Дзер’я

**Догуш Дзер’я** (; нар. 1978, Паўночная Нікасія) — паўночнакіпрскі палітык.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1978 годзе ў Паўночнай Нікасіі. Вывучала паліталогію і міжнародныя адносіны ў Стамбульскім універсітэце, які скончыла ў 1999 годзе. Затым атрымала ступень магістра на кафедры сацыялогіі Басфорскага ўніверсітэта. Ступень доктара філасофіі атрымала ў кіпрскім універсітэце.

Прымала ўдзел у стварэнні Асацыяцыі прадстаўнікоў універсітэтаў і кіпрскай маладзёжнай платформы. У апошнія гады навучання ў Турцыі актыўна ўдзельнічала ў дзейнасці шэрагу асацыяцый па абароне правоў жанчын. Атрымала 18175 галасоў, заняўшы 7-ае месца, і была абраная, у 2018 годзе пераабралася.

Дзер’я вядомая як актыўная прыхільніца гендэрнай роўнасці, абароны правоў ЛГБТ, а таксама дэмакратычных каштоўнасцяў і свабоды ў сферы адукацыі. Бурныя абмеркаванні выклікаў той факт, што падчас прынясення прысягі ў Асамблеі яна адмовілася прамаўляць тэкст, у якім рабіўся акцэнт на «цэласнасці Турэцкай Рэспублікі Паўночнага Кіпра», заявіўшы, што клятва «занадта маскулінная». Дзер’я хацела зачытаць зменены варыянт прысягі, у якім рабіўся акцэнт на барацьбе за федэральны Кіпр і супраць любых формаў дыскрымінацыі, уключаючы заснаваную на сексуальнай арыентацыі. У 2014 годзе яна ініцыявала ўнясенне змяненняў у Крымінальны кодэкс, у тым ліку ў артыкулы аб сексуальных злачынствах. У 2015 годзе яна ўзначаліла камітэт, які займаўся падрыхтоўкай новай рэдакцыі Сямейнага кодэкса. У прапанаванай Дзер’яй рэдакцыі Кодэкса хлопчыкам прадастаўлялася магчымасць атрымаць гэтак жа моцную ступень абароны, як і дзяўчынкам, а таксама жанчынам давалася права вольнага выбару прозвішча пасля замужжа. Акрамя гэтага, у законе прапаноўвалася павялічыць меры па абароне жанчын, якія падвяргаюцца гвалту, або існуе пагроза яго прымянення.

Катэгорыя:Выпускнікі Стамбульскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі
Вядомыя асобы Слоніма

[thumb|200px|[Герб Слоніма]]
Вядомыя ўраджэнцы Слоніма:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Яўген Барышнікаў]]
[thumb|175px|[Вінцэнт Герберскі]]

## А 
* Навум Пінхасавіч Альперт (нар. 1913) — савецкі мастак, графік, жывапісец.

## Б 
* Лаві Бакстанскі (1904—1971)
* Яўген Барышнікаў (нар. 1983) — беларускі фалькларыст, кампазітар, бард, дудар і паэт.
* Антон Валер’евіч Бубноў (нар. 1988) — беларускі футбаліст.
* Хана Бушаль-Солава (1892-1966) - паэтка
*Шая Бяршадскі (Дамашавіцкі, 1871-1908) - пісьменнік
## В
*Ісак Вернікоўскі

## Г 
* Вінцэнт Герберскі (1784—1826) — медык. Кандыдат філасофіі (1808), магістр (1811) і доктар медыцыны (1812); член шматлікіх навуковых таварыстваў.
* Мардэхай Гінзбург
* Аляксандр Міхайлавіч Гурэвіч (1909—1966) — савецкі кампазітар.
* Самуэль Гіршгорн - пісьменнік, перакладчык, палітык

## Д 
* Сяргей Міхайлавіч Дарожны (1909—1943) — беларускі паэт, перакладчык, грамадскі і культурны дзеяч.
* Уладзімір Васільевіч Дарохін
* Лукаш Мікалаевіч Дзекуць-Малей
* Хацкель Майсеевіч Дунец

## Е 
* 

## Ё 
* Сяргей Іванавіч Ёрш

## Ж 
* Павел Ільіч Жданаў

## З 
* Мойша Заблоцкі
* Ніна Іванаўна Здановіч

## К 
* 
* 
* Міхал Канарскі - пісьменнік, педагог, філантроп
* Стэфан Кандзежаўскі
* 
* 
* 
* Ніна Емяльянаўна Карач
* Юлія Уладзіміраўна Кароль
* Уладзімір Аляксеевіч Кобец
* Юліян Корсак
* Уладзімір Францавіч Ксяневіч
* 
* Іван Іванавіч Курман
* Алена Курыла (1890—1946) — украінская мовазнаўца, дыялектолаг, аўтарка папулярных падручнікаў украінскай мовы, стваральніца ўкраінскай навуковай тэрміналогіі.

## Л 
* Гальяш Леўчык
* 
* Алег Антонавіч Лойка
* Павел Алегавіч Лойка
*Хайкель Лунскі

## М 
* Майкл Маркс
* 
* 
* Павел Алегавіч Мялешка
* Мордка Мышкін
## Н 
* Юрый Генадзьевіч Назаранка
* Аляксей Мікалаевіч Нічыпар

## П 
* Венцаслаў Венцаслававіч Пелікан
* Віталь Аляксандравіч Прыма
* Зыгмунт Пуслоўскі
* Канстанцін Аляксеевіч Пушкарэвіч

## Р 
* 
* Віталь Віталевіч Руцкі

## С 
* Эдуард Аляксандравіч Сенькевіч
* 
*Біньёмін Скудзіцкі
* Іосіф Іосіфавіч Стаброўскі

## Ш 
* Уладзімір Шундрык
* Абрам Рыгоравіч Шыцгал (1903—1983) — гісторык кнігі, доктар філалагічных навук.

## Ю 
* Дзмітрый Аляксандравіч Юзвовіч

## Э
*Луіс Эфрон (1894-1965) - пісьменнік
Алена Барысаўна Курыла

**Алена Курыла** (, г. Слонім, Гродзенская губерня, Літоўскае генерал-губернатарства — ) — украінскі мовазнавец, дыялектолаг, аўтар папулярных падручнікаў украінскай мовы, стваральніца ўкраінскай навуковай тэрміналогіі.

## Біяграфія 
Стварыла падручнік украінскай граматыкі для дзяцей. Сабрала каля 200 песень, а таксама плачаў, шэптаў, казак, думак, легендаў, асобных словаў, якія ў цэлым складалі вялікі дыялектычны матэрыял.

Пасля спынення ўкраінізацыі была арыштаваная і асуджаная. Выйшла на волю ў 1946 годзе, далейшы лёс застаўся невядомым.

## Спасылкі 
* Репозиторий БГПУ ФАКУЛЬТЕТЫ. ИНСТИТУТЫ Филологический факультет Научные публикации филологического факультета

Катэгорыя:Яўрэі ў Беларусі
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Расстралянае адраджэнне
Катэгорыя:Мовазнаўцы Украіны
Рослер

**Рослер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Люк Рослер (нар. 2007) — канадскі акцёр.
* Роза Марыя Рослер (1901—1954) — урач-паталогалаг аўстрыйскага паходжання.
* Філіп Рослер (нар. 1973) — германскі палітык в’етнамскага паходжання.
Фалькоўскі

**Фалькоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адам Фалькоўскі (1812—1863) — ксёндз, удзельнік нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—1864.
* Дзмітрый Фалькоўскі (1898—1934) — паэт, празаік.
37-я партызанская брыгада імя А. Я. Пархоменкі

**37-я партызанская брыгада імя А. Я. Пархоменкі** — партызанская брыгада, створаная ў студзені 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Бабруйскага, Старобінскага, Любанскага, Акцябрскага, Глускага раёнаў. 30 чэрвеня 1944 года брыгада (1195 партызан, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
Брыгада была арганізавана на базе атрадаў:
* атрад М. В. Храпко (пазней атрад імя Кірава, арганізаваны ў студзені 1942 года);
* атрад У. М. Шваякова (пазней імя Шчорса, арганізаваны ў студзені 1942);
* атрад П. Я. Ігуменава (пазней «За Савецкую Радзіму»);
* атрад У. К. Якавенкі (пазней імя Варашылава);
* атрад М. П. Сезіка (пазней імя Чапаева).

На момант злучэння з Чырвонай Арміяй у склад брыгады ўваходзілі:
* атрад імя Шчорса;
* атрад імя Чапаева;
* атрад імя Кірава;
* атрад імя Фурманава;
* атрад імя Арджанікідзе.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* П. М. Канавалаў;
* А. В. Львоў.

### Камісары 
* С. К. Ляшчэня;
* М. В. Храпко.

### Начальнікі штаба 
* Я. М. Качанаў;
* С. В. Сыракваша;
* Я. С. Раманаў.

## Гісторыя 
Баявыя аперацыі партызаны праводзілі на лініях камунікацый. 3 жніўня 1943 года падарвалі больш за 600 рэек, 23 верасня — больш за 900 рэек, 20 чэрвеня 1944 года — каля 940 рэек. Разбілі гарнізоны ў вёсках Усцярхі Глускага, Брожа, Гарбацэвічы, Орсічы Бабруйскага раёнаў, удзельнічалі ў ліквідацыі гарнізона ў вёсцы Пратасы Акцябрскага раёна. На аэрадроме ў Бабруйску з дапамогай падпольшчыкаў знішчылі 15 самалётаў. 1—20 снежня 1943 года брыгада дзейнічала разам з 37-й гвардзейскай стралковай дывізіяй. 17—25 мая 1944 года партызаны вялі баі з карнікамі падчас карнай аперацыі «Марабу» ў раёне гарадскога пасёлка Ленін, вёскак Залюцічы, Мілевічы Ленінскага раёна. 30 чэрвеня 1944 года брыгада злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Памяць 
У 1965 годзе ў вёсцы Скаўшын Салігорскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Палонія Быдгашч (спідвей)

]]

**«Палонія Быдгашч»** () — польскі прафесійны клуб па спідвею з горада Быдгашч. Хатнія заезды праводзіць на стадыёне імя маршала Юзафа Пілсудскага.

## Гісторыя 
У 1946 гадзе ў шматсекцыйным спартыўным клубе «Палонія Быдгашч» была створана секцыя па спідвею.

## Дасягненні 
### Чэмпіянат Польшчы ў камандным заездзе 
*  **Уладальнік (7)**: 1955, 1971, 1992, 1997, 1998, 2000, 2002
*  **Фіналіст (7)**: 1951, 1953, 1972, 1986, 1987, 1993, 2005
*  **Бронзавы прызёр (11)**: 1956, 1957, 1960, 1961, 1964, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006

## Спасылкі 
* ŻKS Polonia Bydgoszcz


Катэгорыя:Спідвей