Арас

**Ара́с** (, , , у старажытнасці *Atrebate*, або *Atrebatae*, ) — галоўны горад французскага дэпартамента Па-дэ-Кале і былой правінцыі Артуа. Знаходзіцца ў рэгіёне О-дэ-Франс, акруга Арас, адносіцца да кантонаў Арас-Нор, Арас-Сюд і Арас-Уэст.

Насельніцтва (2011) — 41 322 чалавека.

## Геаграфія 
Арас размешчаны за 45 км ад Ліля і за 160 км ад Парыжа, у месцы ўпадзення рэчкі Крэншон у суднаходную ў гэтым месцы раку Скарп, прыток Эско (Шэльды), і на Паўночнай чыгунцы, якая разгаліноўваецца тут, накіроўваючыся на Кале і на Дуэ. За 7 км ад горада праходзяць аўтамагістралі А1 «Нор» і А26 «Англія».

## Гісторыя 
Неметацэна (Nemetocenna) у старажытнасці быў галоўным горад атрэбатаў у бельгійскай Галіі, пазней называўся Atrebati. Неметацэна займала ўжо значнае месца ў часы Цэзара, які размяшчаўся тут на зімовых кватэрах. Атыла разбурыў яго ў 451 г., а нарманы — у 880 годзе. Разам з графствам Артуа горад дастаўся герцагам бургундскім, якія мелі тут багаты двор. Пасля смерці Карла Смелага ў 1477 годзе Арас быў захоплены войскамі французскага караля Людовіка XI і спустошаны. Пасля таго як ўспыхнула паўстання, кароль загадаў разбурыць гарадскія сцены і пераназваць горад ва *Франшыз* (). У 1482 годзе ў Арасе быў заключаны дагавор паміж Людовікам XI і эрцгерцагам Аўстрыі Максіміліянам, які завяршыў вайну за бургундскую спадчыну і замацаваў Артуа за Францыяй. У 1493 годзе Карл VIII, які рыхтаваўся да вайны з Неапалем перадаў горад Габсбургам разам з іншымі спрэчнымі тэрыторыямі.

Арас заставаўся ўладаннем Габсбургаў да таго часу, пакуль не заняў яго Людовік XIII у 1640 годзе, пасля працяглай аблогі. Спроба завалодаць горадам, зробленая іспанцамі падчас мецяжу прынца Кандэ ў 1654 г., не ўдалася з прычыны перамогі Цюрэна 24 жніўня. Паводле Пірэнейскага міру 1659 г. Арас застаўся за Францыяй. Знакамітыя «Лініі Араса» ў кірунку да Бушэні на Шэльдзе Мальбара перайшоў 5 жніўня 1711 г.

Падчас Першай сусветнай вайны Арас знаходзіўся на лініі фронту, стаў месцам кровапралітных пазіцыйных баёў і ваенных аперацый, у тым ліку Бітвы пры Арасе.

## Славутасці 
Цытадэль, як і іншыя ўмацаванні горада, палепшана і часткай дабудавана Вабанам.

thumb|Араскі леў

У цэнтры горада знаходзяцца дзве буйных плошчы — Вялікая плошча (Grande Place) і Плошча герояў (Place des Héros). Іх акружаюць будынкі, галоўным чынам адноўленыя пасля разбурэнняў Першай сусветнай вайны. Найбольш характэрнымі будынкамі з’яўляецца ратуша ў гатычным стылі, пабудаваная каля 1510 г., — адна з найпрыгожых у Паўночнай Францыі, з бефруа — чатырохвугольнай вежай, узведзенай у 1554 г., вышынёй у 75 м і ўпрыгожанай на вяршыні герцагскай каронай, на якой стаіць велізарны леў, а таксама пабудаваны ў 1755—1833 г. Кафедральны сабор змяшанага стылю. Арыгінальны Кафедральны сабор Араса, пабудаваны паміж 1030 і 1396 гадамі, быў разбураны падчас Вялікай французскай рэвалюцыі.

У наш час Кафедральны сабор з’яўляецца галоўнай царквой абацтва Сен-Вааст, у якім таксама размяшчаюцца семінарыя, музей і бібліятэка.

Два аб’екта ў Арасе ўключаны ў колькасць помнікаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА — бефруа (2005 год) у складзе групы бефруа гарадоў Францыі і Бельгіі і цытадэль (2008 год) у складзе групы ўмацаванняў Вабана.

Горад значна пацярпеў падчас Першай сусветнай вайны, калі ён знаходзіўся ўсяго ў дзесяці кіламетрах ад лініі фронту.

## Культура і адукацыя 
У Арасе знаходзяцца ўніверсітэт, мастацка-рамеснае вучылішча, бібліятэка з 40000 тамоў і 1100 рукапісаў, прыродазнаўча-навуковы кабінет, мастацкі музей і батанічны сад.

## Эканоміка 
Нароўні з фабрычнай вытворчасцю карунак і трубак, горад займаецца вытворчасцю алеяў і бураковага цукру і іншымі галінамі прамысловасці; вядзе таксама гандаль, пераважна збожжавым хлебам, віном, алеем і вуглем. Горад з’яўляецца важным турыстычным цэнтрам.

## Дэмаграфія 

**Дынаміка колькасці насельніцтва, чал.**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.8,0.75,0.6)

ImageSize = width:655 height:300
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:50000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1831 text:1831
  bar:1851 text:1851
  bar:1876 text:1876
  bar:1901 text:1901
  bar:1926 text:1926
  bar:1954 text:1954
  bar:1975 text:1975
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2011 text:2011

PlotData=
  color:barra width:30 align:left
  bar:1793 from:0 till:21019
  bar:1831 from:0 till:23419
  bar:1851 from:0 till:25271
  bar:1876 from:0 till:26764
  bar:1901 from:0 till:25813
  bar:1926 from:0 till:29718
  bar:1954 from:0 till:36242
  bar:1975 from:0 till:46483
  bar:1990 from:0 till:38983
  bar:1999 from:0 till:40535
  bar:2006 from:0 till:42015
  bar:2011 from:0 till:41322

Структура занятасці насельніцтва:

* сельская гаспадарка — 0,1 %
* прамысловасць — 7,4 %
* будаўніцтва — 2,6 %
* гандаль, транспарт і сфера паслуг — 39,8 %
* дзяржаўныя і муніцыпальныя службы — 50,0 %

Узровень беспрацоўя (2011) — 19,9 % (Францыя ў цэлым — 12,8 %, дэпартамент Па-дэ-Кале — 16,2 %). 
Сярэднегадавы даход на 1 чалавека, еўра (2011) — 20 717 (Францыя ў цэлым — 25 140, дэпартамент Па-дэ-Кале — 20 511).

## Гарады-пабрацімы 
*  Іпсуіч, Англія
*  Аўдэнардэ, Бельгія
*  Хертэн, Германія

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Нацыянальны інстытут статыстыкі
* [Вынікі муніцыпальных выбараў 2014](http://www.interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Municipales/elecresult__MN2014/(path)/MN2014/062/062041.html)

Катэгорыя:Гарады О-дэ-Франс
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Па-дэ-Кале
Катэгорыя:Гарады, узнагароджаныя ордэнам Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Артуа