Гуантанама (ваенная база)

**База ў заліве Гуантанама** (; ) — ваенна-марская база ЗША на востраве Куба.

## Гісторыя 
### Пасля іспана-амерыканскай вайны 
Злучаныя Штаты валодаюць бестэрміновым правам выкарыстання тэрыторыі базы з 1903 года. Тады была ўстаноўлена фіксаваная цана арэнды — «2000 песа ў залатой валюце Злучаных Штатаў» у год.

Сучасны статус базы рэгламентуецца дагаворам ад 1934 года, у адпаведнасці з якім, плата за выкарыстанне базы была павялічана да $4085. Сам жа дагавор можа быць скасаваны «толькі па ўзаемнай згодзе бакоў, альбо ж пры парушэнні ўмоў арэнды». Арэнда ажыццяўляецца на правах экстэрытарыяльнасці, што азначае, напрыклад, што рыбная лоўля ў заліве для мясцовага насельніцтва забаронена.

### Да і пасля Другой сусветнай вайны 
Ваенна-марская база стала асноўным месцам для зімовых вучэнняў Атлантычнага флоту. З-за росту колькасці базы ў месяцы навучання, на ваенна-марской базе хутка былі створаны аб’екты для падтрымкі паўсядзённых функцый.

Падчас Другой сусветнай вайны база выкарыстоўвалася для паштовых адпраўленняў.

### Пасля кубінскай рэвалюцыі 1959 года 
Пасля перамогі рэвалюцыі 1959 года ўрад Кубы запатрабаваў ад урада ЗША вяртання тэрыторыі і акваторыі ваенна-марской базы Гуантанама і адмовіўся прымаць ад ЗША плату за арэнду базы.

Падчас Карыбскага крызісу 1962 года база Гуантанама была блакіравана падраздзяленнямі узброеных сіл Кубы. У 1964 годзе Кастра перакрыў доступ да вады і паставак на базу, з тых часоў ваенна-марская база Гуантанама стала самадастатковай, маючы ўласныя крыніцы энергіі і вады.

Станам на пачатак 1966 года колькасць гарнізона Гуантанама складала 4 тыс. чалавек. У верасні 1977 года колькасць гарнізона базы складала 2444 вайскоўцаў, але ў далейшым яна была некалькі зменшана — і ў верасні 1979 года складала .

Пасля з’яўлення ў 2002 годзе на тэрыторыі базы турмы ўрад Кубы паспрабаваў (беспаспяхова) скасаваць дамову арэнды і дамагчыся эвакуацыі базы, аргументуючы гэта парушэннем умоў арэнды.

У 2008 годзе Вярхоўны Суд ЗША вызначыў: «з практычнага пункту гледжання Гуантанама — гэта не замежжа». Фактычна ЗША ажыццяўляюць свой дзяржаўны суверэнітэт на дадзенай тэрыторыі безумоўна І ў поўным аб’ёме, а юрысдыкцыя Кубы носіць чыста фармальны характар.

## Інфраструктура базы Гуантанама 
Агульная плошча ваенна-марской базы складае прыблізна 117 квадратных кіламетраў, што адпавядае прамавугольніку памерам 9×13 км. Да таго ж Злучаныя Штаты валодаюць правам выкарыстання 37 квадратных кіламетраў воднай паверхні заліва Гуантанама.

Гавань ваенна-марской базы ў стане змясціць да 50 буйных караблёў. На сушы знаходзіцца звыш 1500 службовых і жылых аб’ектаў, механізаваны порт, суднарамонтныя майстэрні, маецца плывучы док, склады харчавання, боепрыпасаў, гаруча-змазачных матэрыялаў. Тут пастаянна знаходзяцца каля 10 тысяч чалавек ваеннага персаналу. Для забеспячэння нармальных умоў пражывання кантынгенту база размяшчае развітой інфраструктурай, у якую ўваходзяць забаўляльныя ўстановы, клубы, тэнісныя корты, бейсбольныя пляцоўкі, плавальныя басейны, пляжы, іпадром, рыбалоўныя суда і яхты.
Файл:US_Navy_100506-N-8241M-191_An_aerial_view_of_Bulkeley_Hall_at_Naval_Station_Guantanamo_Bay,_Cuba._Bulkeley_Hall_is_the_naval_station_headquarters_and_administration_building.jpg|alt=Вид с воздуха на центральную часть базы|Выгляд з паветра на цэнтральную частку базы. 
Файл:Guantanamo_Naval_Bases_McDonalds,_on_April_2006_--_the_20th_anniversary_of_its_opening.png|alt=«Макдоналдс» на территории базы|«Макдоналдс» на тэрыторыі базы.
Файл:Off_duty_GIs,_on_a_tour_of_the_Guantanamo_base,_mingle_just_inside_the_gate_to_Cuba_-a.jpg|alt=Пропускной пункт на границе с Кубой|Прапускны пункт на мяжы з Кубай.
Файл:U.S-Cuban_Border._Guantanamo_Bay_US_Naval_Base._-_panoramio.jpg|alt=Граница базы и кубинской территории|Мяжа базы і кубінскай тэрыторыі.
Файл:Back_to_school_in_Guantanamo_140825-A-ZI015-002.jpg|alt=Школа на территории базы|Школа на тэрыторыі базы.
Файл:Guantanamo_Chapel_in_June_2014.jpg|alt=Часовня|Капліца. 
Файл:Solar_panel_array_at_Guantanamo_-a.jpg|alt=Солнечные панели на территории базы|Сонечныя панэлі на тэрыторыі базы.
Файл:Guantanamo_Bay_windmills.jpg|alt=Ветрогенераторы на территории базы|Ветрагенератары на тэрыторыі базы.

## У культуры 
* Песня Гуантанамера на вершы Хасэ Марці.
* Ваенна-марская база Гуантанама з’яўляецца месцам дзеяння ў амерыканскім мастацкім фільме «Некалькі добрых хлопцаў», камедыя «Гаральд і Кумар 2: Уцёкі з Гуантанама», драма Лагер X-Ray.
* Месца дзеяння і падзеі гульні Metal Gear Solid V: Ground Zeroes з’яўляюцца адсылкай да базы і турмы Гуантанама.
* У адной з місій гульні Tom Clancy’s Splinter Cell: Blacklist галоўны герой пранікае ў турму Гуантанама.
* Як мінімум адзін з эпізодаў серыяла NCIS адбываецца на базе Гуантанама.
* Згадваецца ў фільме Улада 2018 года.
* Згадваецца ў 2-м сезоне анімэ Ермунганд.
* Месца дзеяння фільма «Маўрытанец», які выйшаў у 2021 годзе, знаходзіцца на базе Гуантанама.
* У нямецкага ультраправага гурта Die Lunikoff Verschwörung ёсць аднайменная песня.
* «Дарога на Гуантанама» (англ. *The Road to Guantanamo*) — брытанскі фільм рэжысёраў Мата Уайткроса і Майкла Уінтэрботама. Аповяд пра лёс трох маладых брытанскіх мусульман, якія пасля падзея 11 верасня 2001 года адправіліся ў Пакістан наведаць сваякоў і былі арыштаваныя па абвінавачванні ў сувязях з «Аль-Каідай».

## Гл. таксама 
* Турма ў Гуантанама

## Крыніцы 
## Літаратура 
* «Зарубежное военное обозрение», № 11/1978, подполковник Ю. Седов, американская военная база Гуантанамо, с.103,104.

## Спасылкі 
* Турма ў Гуантанама
* Гуантанама-Бэй — скандальнае парушэнне правоў чалавека (Amnesty International)
* Архан Джэмаль: канцлагер XXI стагоддзя

Катэгорыя:Спрэчныя тэрыторыі ў Амерыцы
Катэгорыя:Правы чалавека ў ЗША
Катэгорыя:Парушэнні правоў чалавека
Катэгорыя:Ваенныя базы ЗША
Катэгорыя:Іспана-амерыканская вайна
Катэгорыя:Куба
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі