Эрых Марыя Рэмарк

**Эрых Марыя Рэмарк** (; імя пры нараджэнні: Эрых Паўль Рэмарк, ; , , Прусія, Германія — , , Тычына, Швейцарыя) — нямецкі пісьменнік.

## Біяграфічныя звесткі 
Удзельнік І сусветнай вайны. Працаваў настаўнікам, журналістам, рэдактарам. 3 1932 у эміграцыі (Швейцарыя, ЗША).

Рэмарк быў двойчы жанаты, 14 кастрычніка 1925 — 4 студзеня 1930 і 22 студзеня 1938 — 20 мая 1957, з танцоўшчыцай Ютай Ільзе Цамбона (ням.: *Jutta Ilse Zambona*) (25 жніўня 1901 — 25 чэрвеня 1975). Тым часам у яго былі раманы з Марлен Дзітрых, Грэтай Гарба і іншымі жанчынамі. 25 лютага 1958 ён ажаніўся з кінаактрысай Палет Гадар, былой жонкай Чарлі Чапліна, з ёй Рэмарк пражыў да сваёй смерці.

Адна з сёстраў Рэмарка — Эльфрыда Шольц, якая працавала краўчыхай у Дрэздэне, была паводле данясення пакупніцы абвінавачаная ў «дзеяннях, скіраваных на падрыў ваеннай моцы» і прыгаворана народным судом да смяротнага пакарання — гільяціны.

Рэмарк пахаваны на могілках Ронка-сопра-Асуона.

## Творчасць 
Сусветную вядомасць пісьменніку прынёс раман «На Заходнім фронце без перамен» (1929), які разам з раманамі «Вяртанне» (1931) і «Тры таварышы» (1938) склалі своеасаблівую трылогію пра Сусветную вайну і яе трагічныя наступствы ў лёсах франтавікоў, т.зв. страчанага пакалення. У раманах «Палюбі бліжняга свайго» (1940), «Трыумфальная арка» (1946) «Ноч у Лісабоне» (1962) тэма нямецкай эміграцыі, у рамане «Іскра жыцця» (1952) — ныцысцкіх канцлагераў, у сатырычным рамане «Чорны абеліск» (1956) — сацыяльна-эканамічных і псіхалагічных вытокаў нацызму. Раман «Час жыць і час паміраць» (1954) і драма «Апошні прыпынак» (1956) пра падзеі на савецка-германскім фронце ў II сусветную вайну. Аўтар сацыяльна-псіхалагічных раманаў «Жыццё ў пазыку» (1959), «Цені ў раі» (выд. 1971), «Зямля запаветная» (выд. 1998, незавершаны). Рэалістычныя раманы Рэмарка адметныя прысутнасцю ў іх паэтыцы элементаў натуралізму, імпрэсіянізму і экспрэсіянізму, глыбокім псіхалагізмам, лаканізмам мовы ў спалучэнні з яе вобразнасцю. Яго творчасць паўплывала на развіццё сусветнай пасляваеннай літаратуры

## Раманы 
* «На Заходнім фронце нічога новага» / «Im Westen nichts Neues». Propyläen, Берлін 1929
* «Дарога назад» / «Der Weg zurück». Propyläen, Берлін 1931
* «Тры таварышы» / «Drei Kameraden». Querido, Амстэрдам 1938
* «Любі бліжняга свайго» / «Liebe Deinen Nächsten». Querido/Bermann-Fischer, Амстэрдам/Стакгольм 1941
* «Трыўмфальная арка» / «Arc de Triomphe». Micha, Цюрых 1946
* «Іскра — жыццё» / «Der Funke Leben». Kiepenheuer & Witsch, Кёльн 1952
* «Час жыць і час паміраць» / «Zeit zu leben und Zeit zu sterben». Kiepenheuer & Witsch, Кёльн 1954
* «Чорны абеліск» / «Der schwarze Obelisk». Kiepenheuer & Witsch, Кёльн 1956
* «Ноч у Лісабоне» / «Die Nacht von Lissabon». Kiepenheuer & Witsch, Кёльн 1962
* «Шаты ў раі» / «Schatten im Paradies», 1971

## Беларускія выданні 
Першым перакладчыкам твораў Рэмарка быў Хвядос Шынклер, у перакладзе якога ў 1931 годзе выйшаў раман «На Заходнім фронце нічога новага». Раман «Тры таварышы» у 1995 годзе выйшаў у выдавецтве «Мастацкая літаратура» у перакладзе Уладзіміра Папковіча.

Апавяданне «Дзіўны лёс Ёгана Бартка» ў перакладзе Арцёма Арашонка друкавалася ў Наша Ніве № 48/2004. Некалькі навел апублікавана ў «Дзеяслове».

Беларускамоўны пераклад рамана «Чорны абеліск», выкананы Інай Хоміч з нямецкай мовы, выйшаў у выдавецтве «Янушкевіч» у 2023 годзе.

У 2024 годзе ў выдавецтве «Папуры» выйшла перавыданне рамана «Тры таварышы» у перакладзе Уладзіміра Папковіча, а ў 2025 годзе — раманы «На Заходнім фронце без перамен» у перакладзе Сяргея Матыркі і «Лісабонская ноч» у перакладзе Вольгі Гронскай.

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Лявонава Е.* Рэмарк // БЭ. У 18 т. — Т. 14. — Мн., 2002.

## Спасылкі 
* Раман «Тры таварышы» — knihi.com 
* Я цёмнай ночкай мроіў… Апавяданьне

Катэгорыя:Нямецкамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пацыфісты
*
Катэгорыя:Пісьменнікі Германіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Германіі
Катэгорыя:Члены Нямецкай акадэміі мовы і паэзіі
Катэгорыя:Памерлі ад анеўрызмы аорты
Катэгорыя:Пахаваныя ў кантоне Тычына
Катэгорыя:Пісьменнікі-франтавікі
Катэгорыя:Асобы