open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Войд

thumb|Карта кластараў і войдаў
**Войд** ( — пустэча) — прастора, вольная ад скопішчаў галактык і зораў. 
Яны ўпершыню былі выяўлены ў 1977 годзе Стэфанам Грэгары і Лаярдам А. Томпсанам у Нацыянальнай абсерваторыі Кітт Пік, а таксама Яанам Эйнасто, М. Йыэвээрам і Э. Таго з Тартускай астрафізічнай абсерваторыі. Памеры гэтых утварэнняў складаюць каля 10-30 Мпк. Вялікія войды () могуць дасягаць у памерах 150 Мпк і меркавана займаюць каля 50% аб'ёму Сусвету. У войдах магчыма наяўнасць «цёмнай матэрыі» і протагалактычных аблокаў.

Тэорыя, якая апісвае ўтварэнне гэтых структур, заснавана на так званай джынсаўскай нестабільнасці — гравітацыйнай няўстойлівасці абурэнняў шчыльнасці матэрыі. Варта меркаваць, што на найранейшых стадыях эвалюцыі сусвету неаднастайнасці шчыльнасці ўже існавалі, хоцб і былі дробнымі велічынёй. Адзначым, што тэорыя гарачага Вялікага выбуху не дае форму спектру гэты першасных абурэнняў — для яе яны з'яўляюцца пачатковымі данымі, якія не вынікаюць з тэорыі. Дзеля тлумачэння іх узнікнення патрабуецца прыцягваць дадатковыя механізмы, найбольш зграбны з якіх маецца ў інфляцыйнай тэорыі. Адметна, што інфляцыйны механізм адпавядае ўсёй сукупнасці касмалагічных назіральных звестак.

## Гл. таксама
* Супервойд (суперпустэча) у сузор'і Эрыдана

## Спасылкі 
* Сайт аб сучаснай касмалогіі
* crydee.sai.msu.ru
* С. Грэгары, Л. Томпсон Свет галактык: Звышскопішча і пустэчы ў буйнамаштабнай структуры Сусвету

Катэгорыя:Касмалогія
Катэгорыя:Космас
Шаўчук

**Шаўчук** — беларускае і ўкраінскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аліна Яўгенаўна Шаўчук (нар. 2005) — беларуская спартсменка (вольная барацьба).
* 
* 
* Клаўдзія Уладзіміраўна Шаўчук — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Мікалай Мікалаевіч Шаўчук (нар. 1959) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Сяргей Анатолевіч Шаўчук (нар. 1990) — украінскі футбаліст.
* Святаслаў Шаўчук — вярхоўны архібіскуп Кіева-Галіцкі.
* Юрый Юліянавіч Шаўчук — расійскі музыкант, лідар гурта ДДТ.
* Яўген Васільевіч Шаўчук — прыднястроўскі дзяржаўны дзеяч.
Арно Данжуа

**Арно Данжуа** (;  — ) — французскі матэматык.

## Біяграфія 
Член Парыжскай Акадэміі навук (1942) і яе прэзідэнт (1962). Замежны член Акадэміі навук СССР (1971). Узнагароджаны залатым медалём імя М. В. Ламаносава АН СССР (1970) «за выдатныя дасягненні ў галіне матэматыкі».

З 1922 года прафесар Парыжскага ўніверсітэта, прэзідэнт Французскага матэматычнага таварыства. Асноўныя працы па тэорыі функцый рэчаіснай зменнай. Даў поўнае рашэнне класічнай задачы аб прымітыўнай функцыі, для якога ўвёў новае паняцце інтэграла, названага яго імем.

## Гл. таксама 
* Тэарэма Данжуа — Лузіна

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Матэматыкі Францыі
Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Катэгорыя:Замежныя члены АН СССР
Катэгорыя:Узнагароджаныя Вялікім залатым медалём імя М. В. Ламаносава
Бенгт Даніельсан

**Бенгт Эмерык Даніельсан** (; , , Швецыя — , ) — шведскі этнограф, дырэктар Шведскага нацыянальнага музея этнаграфіі (1967—1971), удзельнік экспедыцыі на плыце «Кон-Цікі».

## Літаратура 
* Work and Life on Raroia. An Acculturation Study from the Tuamotu Group, French Oceania. M.: Almqvist & Wiksells, Упсала, 1955 г. Ph.D.

## Спасылкі 
* Пра Бенгта Даніельсана на сайце прэміі «Right Livelihood Award»  
* Пра Бенгта Даніельсана на сайце «Green Left» 

Катэгорыя:Вучоныя Швецыі
Катэгорыя:Падарожнікі Швецыі
Катэгорыя:Даследчыкі Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Выпускнікі Упсальскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Ганаровыя консулы Швецыі
Георгій Мікалаевіч Данелія

{{Кінематаграфіст
 |імя                  = Георгій Данелія
 |арыгінал імя       = გიორგი დანელია
 |выява          = Danelia.jpg
 |шырыня               = 250px
 |апісанне выявы = Фатаграфія 27 жніўня 2010 года
 |імя пры нараджэнні     = Георгій&nbsp;Мікалаевіч Данелія
 |дата нараджэння        = 
 |месца нараджэння       = 
 |дата смерці          = 4.4.2019
 |месца смерці         = Масква 
 |прафесія            = 
 |грамадзянства          =  
 |гады актыўнасці      = 1958 — 2019
 |кірунак          = 
 |кінастудыя           = 
 |узнагароды              = { style="background:transparent"
   
} 
{ style="background:transparent"
   
} 
{

}
{ style="background:transparent"
       
}
 |imdb_id              = 0199381
 |сайт                 = 
}}
**Георгій Мікалаевіч Данелія** (, ,  — , ) — грузінскі і расійскі ,  і . Народны артыст СССР (1989). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1978), Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя братоў Васільевых (1981), Дзяржаўнай прэміі Расіі (1996). Творчасці рэжысёра ўласцівыя мяккі гумар, лірызм, паэтычнасць.

## Біяграфія 
У 1955 годзе скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут, у 1954—1955 гадах працаваў архітэктарам у Інстытуце праектавання гарадоў. Цікавіўся кіно, здымаўся ў масоўках і ў 1956 годзе паступіў на Вышэйшыя рэжысёрскія курсы (майстэрня Міхаіла Калатозава), якія скончыў у 1959 годзе.

З 1959 года — рэжысёр-пастаноўшчык «Масфільма». У 1965—1969 гадах — мастацкі кіраўнік «Эксперыментальнага творчага аб’яднання» пры «Масфільме», у 1975—1987 — мастацкі кіраўнік «Эксперыментальнага аб’яднання камедыйных і музычных фільмаў». З 1987 года — прэзідэнт і мастацкі кіраўнік кінастудыі «Рытм» кінаканцэрна «Масфільм».

## Творчасць 
Дэбютаваў фільмам «Сярожа» (1960, разам з І. Таланкіным). Здымае псіхалагічныя драмы («Шлях да прычала», 1962), лірычныя («Я крочу па Маскве», 1964; «Міміно», 1970), сатырычныя («Трыццаць тры», 1966), фантастычныя камедыі («Кін-дза-дза!», 1987) і трагікамедыі («Не бядуй», 1969; «Афоня», 1975; «Асенні марафон», 1979; «Слёзы капалі», 1983; «Пашпарт», 1990), для якіх характэрны ўвага да сацыяльнай прыроды з’яў і ўчынкаў, спачувальная інтанацыя ў адносінах да герояў.

## Бібліяграфія 
* 
* 
* 

## Сям’я 
Жонка — Галіна Іванаўна Юркова-Данелія.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Ніка»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Ніка» ў намінацыі «Гонар і годнасць»
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці літаратуры і мастацтва
Катэгорыя:Ганаровыя члены РАМ
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі кінематаграфічных мастацтваў і навук Расіі
Катэгорыя:Члены Саюза кінематаграфістаў СССР
Катэгорыя:Постаці Масфільма
Катэгорыя:Кінарэжысёры-фантасты Расіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Выкладчыкі ВКСР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Тбілісі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Трыумф»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Вандроўца»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты арол»
Катэгорыя:Акадэмікі Расійскай акадэміі кінематаграфічных мастацтваў «Ніка»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты Астап»
Святлана Піліпаўна Данілюк

**Святлана Піліпаўна Данілюк** (, Кіеў — , Мінск) — беларуская оперная спявачка (мецца-сапрана), народная артыстка Беларусі (1971), народная артыстка СССР (1977).

## Біяграфія 
Нарадзілася 25 верасня 1939 года ў Кіеве. Пасля заканчэння сямігодкі вучылася ў Кіеўскім кінатэхнікуме на аддзяленні абсталявання і эксплуатацыі кінаўстановак, дзе была самай актыўнай удзельніцай самадзейнай студыі.

У 1963 годзе скончыла Кіеўскую кансерваторыю па класе спеваў у З. М. Гайдай, пасля заканчэння якой па запрашэнні дырыжора Барыса Афанасьева была размеркавана на пасаду салісткі Пермскага акадэмічнага тэатра оперы і балета імя П. І. Чайкоўскага.

У 1965 годзе была ўдастоена другой прэміі на Трэцім Усесаюзным конкурсе вакалістаў імя Глінкі ў Маскве.

Восенню 1965 года паводле запрашэння Л. П. Александроўскай дэбютавала ў Мінску ў Беларускім тэатры оперы і балета ў партыі Кармэн у оперы «Кармэн» Ж. Бізэ. Аднак пераезд тады не адбыўся, паколькі спявачка павінна была адпрацаваць трохгадовы тэрмін па размеркаванні ў Пермі.

З 1966 па 1986 годы — вядучая салістка Беларускага тэатра оперы і балета. Выступала практычна ва ўсіх вядучых партыях мецца-сапранавага рэпертуару (партыі: Любаша («Царская нявеста» Рымскага-Корсакава), Марфа («Хаваншчына» Мусаргскага), Кармэн («Кармэн» Бізэ), Амнерыс («Аіда» Вердзі), Артруда («Лаэнгрын» Вагнера), баранэса Штраль («Маскарад» Талстога), Алеся («Алеся» Цікоцкага) і іншыя).

У 1972—1973 гадах стажыравалася ў тэатры «Ла Скала» (Мілан) пад кіраўніцтвам Маргарыты Кароза.

У 1986 годзе звольнілася з Беларускага тэатра оперы і балета ў сувязі з рэзкай нязгодай з рэпертуарнай і пастановачнай палітыкай тагачаснага тэатральнага кіраўніцтва.

З 1986 года — салістка Беларускай філармоніі.

Выступала з камернымі праграмамі, выконвала альтовыя партыі ў буйных вакальна-сімфанічных творах («Страсці па Мацвею» І. С. Баха, 9-я сімфонія Л. Бетховена, Рэквіем Дж. Вердзі, «Stabat Mater» Дж. Пергалезі, «Аляксандр Неўскі» С. С. Пракоф’ева і інш.), творы рускіх, беларускіх, украінскіх, заходніх кампазітараў, рамансы.

Гастралявала па СССР і за мяжой (Балгарыя, Венгрыя, Польшча, Францыя). У Маскве запісала тры дыскі-гіганты на фірме «Мелодыя».

Памерла 8 жніўня 2003 года ў Мінску. Пахавана ў Мінску на Усходніх могілках.

## Узнагароды 
* Другая прэмія Усесаюзнага конкурсу вакалістаў імя М. І. Глінкі (1965)
* Дыплом Міжнароднага конкурсу імя Чайкоўскага (1966)
* Заслужаная артыстка Беларускай ССР (1968)
* Народная артыстка Беларускай ССР (1971)
* Народная артыстка СССР (1977)
* Медаль Францыска Скарыны (1999)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
 

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Беларусі
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі СССР
Бромсебрускі мір

**Бромсебрускі мір** — мірны дагавор, падпісаны 13 жніўня 1645 паміж Швецыяй і Даніяй-Нарвегіяй пры садзейнічанні Францыі ў вёсцы Бромсебру, на мяжы правінцый Блекінге і Смоланд. Дадзены дагавор паклаў канец дацка-шведскай вайне, якая з'яўлялася часткай Трыццацігадовай вайны. Па выніках дагавора Данія саступіла Швецыі астравы Готланд і Эзель і таксама дзве правінцыі на нарвежскай мяжы: Емтланд і Хер'едален. Акрамя гэтага, шведскія судны былі вызваленыя ад мытных пошлін пры праходжанні праз Зунд.

## Літаратура 
* History of the Norwegian People by Knut Gjerset, The MacMillan Company, 1915, Volume I.
* Nordens Historie, ved Hiels Bache, Forslagsbureauet i Kjøbenhavn, 1884.
* The Struggle for Supremacy in the Baltic: 1600-1725 by Jill Lisk; Funk & Wagnalls, New York, 1967.

Катэгорыя:Трыццацігадовая вайна
Катэгорыя:Мірныя дагаворы XVII стагоддзя
Катэгорыя:1645
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Даніі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Швецыі
Даа

**Даа** (, літаральна — *шлях*) — адна з найважнейшых катэгорый кітайскай філасофіі. Канфуцый і раннія канфуцыянцы надалі яму этычнае значэнне, вытлумачыўшы як «шлях чалавека», гэта значыць маральныя паводзіны і заснаваны на маралі сацыяльны парадак. Даосы, запазычаўшы тэрмін, выбудавалі вакол яго ўласную філасофію; найбольш вядомая і значная даоская інтэрпрэтацыя Даа змяшчаецца ў трактаце Даа Дэ Цзін.

Катэгорыя:Філасофія Кітая
Катэгорыя:Паняцці даасізму
Катэгорыя:Філасофія даасізму
Дарбханга

**Дарбханга** — горад у Індыі, на поўначы штата Біхар. 306 089 жыхароў (2011). Чыгуначны вузел. Гандлёвы цэнтр сельскагаспадрчага раёна. Цукровая, тытунёвая прамысловасць.

## Транспарт 
Маецца чыгуначнае і аўтобуснае паведамленне з буйнымі гарадамі краіны.

## Адукацыя 
У Дарбхангу размешчаны медыцынскі і інжынерны каледжы, а таксама шэраг іншых навучальных устаноў.

Катэгорыя:Гарады Біхара
Дарвазскі хрыбет

**Дарвазскі хрыбет** — горны хрыбет на паўночным захадзе Паміра, у Таджыкістане, паміж рэкамі Абіхінгоу, Пяндж і Ванч (прыток Пянджа).

Ляжыць на поўдзень ад хрыбта Пятра Першага, усходняя частка адносіцца да Паміра, злучаецца з хрыбтом Акадэміі Навук. Вышыня да 6083 м. Даўжыня каля 200 км. Складзены галоўным чынам гранітамі, метамарфічнымі сланцамі. Паўднёвы схіл кру­ты, паўночны — бо­льш спадзісты, моцна рассечаны левымі прытокамі Абіхінгоу. На схілах пераважна стэпавая і драўняна-хмызняковая расліннасць (на паўночных — клён, грэцкі арэх, на паўднёвых — арча, мігдал), вышэй — субальпійскія і альпійскія лугі, вышэй за 4200—4500 м — снег і ледавікі (агульная плошча зледзянення звыш 500 км²).

Катэгорыя:Горныя хрыбты Паміра
Катэгорыя:Горныя хрыбты паводле алфавіта
Катэгорыя:Горныя хрыбты Таджыкістана
Джордж Говард Дарвін

**Джордж Говард Дарвін** (; Даун, каля Лондана - , Кембрыдж) — англійскі астраном і матэматык, член Лонданскага каралеўскага таварыства (1879), член-карэспандэнт Пецярбургскай АН (1907). Сын Ч. Дарвіна. Скончыў Кембрыджскі ўніверсітэт , з 1883 прафесар там жа. Распрацаваў метады перадвылічэння марскіх прыліваў, заснаваныя на ўжыванні гарманічнага аналізу, і даследаваў уплыў прыліваў і прыліўнога трэння як касмаганічнага фактару, што адбіваецца ў працэсах эвалюцыі нябесных цел. Прапанаваў гіпотэзу ўтварэння падвойных зорак і ўжыў яе разам са сваёй тэорыяй прыліўнога трэння да сістэмы Зямля-Месяц.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Астраномы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Матэматыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Чарлз Дарвін
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Вучоныя Кембрыджскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Рыцары-камандоры ордэна Лазні
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Члены Венгерскай акадэміі навук
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Коплі
Катэгорыя:Члены Леапальдзіны
Катэгорыя:Члены Шведскай каралеўскай акадэміі навук
Даа Дэ Цзін

**Даа Дэ Цзін** — асноватворная крыніца вучэння і адзін з выбітных помнікаў кітайскай думкі, які аказаў вялікі ўплыў на культуру Кітая і ўсяго свету. Асноўная ідэя гэтага твора — паняцце даа — трактуецца як натуральны парадак рэчаў, які не дапускае старонняга ўмяшання, «нябесная воля» ці «чысты нябыт». Спрэчкі пра змест кнігі і яе аўтара працягваюцца да гэтага часу.

Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Даоскія крыніцы
Катэгорыя:Філасофія Кітая
Катэгорыя:Філасофскія сачыненні
Катэгорыя:Даасізм
Даргінцы

**Даргінцы** — адзін з найбуйнейшых народаў Дагестана (Расія). У іх склад уваходзяць субэтнас кайтагцаў і кубачынцаў. Гавораць на даргінскіх мовах. Адносяцца да каўкасіёнскага тыпу заходняга варыянту балкана-каўказскай расы еўрапеоіднай расы. Вернікі — мусульмане-суніты.

Катэгорыя:Народы Дагестана
Катэгорыя:Нахска-дагестанскія народы
Курватура

**Курватура**( — крывізна) — нязначная, ледзь прыкметная крывізна прамалінейных частак будынка, якая ўжываецца для ліквідацыі аптычных скажэнняў (пры ўспрыманні будынка ў ракурсе) і для ўзмацнення пластычнай выразнасці архітэктуры. Курватура характэрная галоўным чынам для ордэрнай архітэктуры.

Курватура праяўляецца у нязначным выгіне гарызанталі, ўхілу вертыкалі, патаўшчэнне калон ў кутах будынка. Курватурам была прысвечана цэлая бібліятэка і, пачынаючы з Вітрувія, замацавалася традыцыя, згодна з якой яны тлумачыліся як сродак кампенсацыі нібыта непазбежнага правісання гарызанталяў ў глядзельным ўспрыманні. Упершыню выкарыстоўвалася Іктыніям пры будаўніцтве храма Апалона ў Басах. Разам з энтазісам з’яўляецца адным з галоўных выразных прыёмаў, якія выкарыстоўваюцца ў архітэктуры антычных культавых і грамадскіх збудаванняў.

Катэгорыя:Архітэктурныя ордары
Аляксандр Уладзіміравіч Ермаковіч

**Аляксандр Ермаковіч** (нар. , ) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. У цяперашні час працуе трэнерам  у расійскім клубе «Урал» з Екацярынбурга.

## Кар’ера футбаліста 
Выхаванец лунінецкай ДЮСШ і мінскага РВАРа. Пачынаў кар’еру ў мінскім «Дынама-2», пасля паспяхова гуляў за «Атаку». У канцы 1997 года, пасля развалу «Атакі», разам з іншымі ігракамі перайшоў у барысаўскі БАТЭ. З цягам часу стаў лідарам і капітанам каманды. Доўгі час гуляў у апорнай зоне ў звязцы з Дзмітрыем Ліхтаровічам. З БАТЭ 5 разоў выйграў тытул чэмпіёна Беларусі. У самым канцы ігравой кар’еры дапамог барысаўскаму клубу прабіцца ў групавы этап Лігі чэмпіёнаў.

У 1996 годзе згуляў адзін матч за моладзевую зборную Беларусі.

## Кар’ера трэнера 
У 2008 годзе завяршыў кар’еру футбаліста пасля адказнага матча Лігі чэмпіёнаў супраць «Ювентуса» і перайшоў на трэнерскую працу ў барысаўскі БАТЭ. Быў памочнікам галоўнага трэнера Віктара Ганчарэнкі. Спачатку быў трэнерам, а з 2012 года стаў старшым трэнерам барысаўскай каманды.
У кастрычніку 2013 года, пасля пераходу Ганчарэнкі ў краснадарскую «Кубань», быў прызначаны галоўным трэнерам БАТЭ.

На чале БАТЭ пяць разоў стаў чэмпіёнам Беларусі, у 2014 і 2015 гадах вывеў каманду ў групавы этап Лігі чэмпіёнаў, па выніках 2015 года быў прызнаны найлепшым футбольным трэнерам Беларусі. Выйграўшы ў 2017 годзе чэмпіянат краіны, стаў самы тытулаваным беларускім трэнерам, перагнаўшы Віктара Ганчарэнку.

У студзені 2018 года афіцыйна пакінуў пасаду галоўнага трэнера БАТЭ і неўзабаве ўвайшоў у трэнерскі штаб Віктара Ганчарэнкі ў маскоўскім ЦСКА. У красавіку 2021 года ўслед за Ганчарэнкам стаў яго памочнікам у «Краснадары», пакінуў разам з ім клуб у студзені 2022 года.

У жніўні 2022 года стаў асістэнтам Ганчарэнкі ў екацярынбургскім «Урале».

У студзені 2015 года атрымаў трэнерскую ліцэнзію катэгорыі PRO.

## Дасягненні 
### Ігравыя 
*   Чэмпіён Беларусі (5): 1999, 2002, 2006, 2007, 2008
*   Срэбны прызёр чэмпіянату Беларусі (4): 1998, 2000, 2003, 2004
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2001
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2006
*  У спісе 22 найлепшых ігракоў чэмпіянату Беларусі (4): 1999, 2002, 2006, 2007

### Трэнерскія 
*   Чэмпіён Беларусі (5): 2013, 2014, 2015, 2016, 2017
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2015
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі (4): 2014, 2015, 2016, 2017
*  Найлепшы футбольны трэнер Беларусі: 2015

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-93 Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Атака Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК БАТЭ
Вальхала

[thumb|Выява Вальхалы ў ісландскім рукапісе XVII ст. Браму ахоўвае [Хеймдаль]]
**Вальхала**, **Вальгала** — у скандынаўскай міфалогіі нябесны палац Одзіна, куды трапляюць храбрыя воіны, якія загінулі ў бітве. У Вальхале яны балююць і працягваюць ранейшае гераічнае жыццё. Асвятлялі Вальхалу бліскучыя мячы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Германа-скандынаўская міфалогія
Катэгорыя:Замагільныя светы
Катэгорыя:Рай
Вальтэр Шацільёнскі

**Вальтэр Шацільёнскі** (, , ; каля 1135, Ліль-каля 1200) — французскі лацінскі паэт. Адзін з буйнейшых паэтаў-вагантаў. Вучыўся ў Парыжы і Рэймсе. Займаў пасаду каноніка пра двары Генрыха II. Шмат падарожнічаў. Паводле падання, памёр ад праказы ў Парыжы.

Галоўны твор Вальтэра - эпічная паэма ў 10 кнігах «Александрэіда» (напісана ў канцы 1170-х ці пачатку 1180-х гг.) пра жыццё і дзеянні Аляксандра Македонскага, у асноўным, на матэрыяле Курца Руфа.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Арыгінальныя тэксты Вальтэра Шацільёнскага ў Bibliotheca Augustana 

Катэгорыя:Постаці XII стагоддзя
Катэгорыя:Паэты Францыі
Катэгорыя:Паэты XII стагоддзя
Катэгорыя:Лацінамоўныя паэты
Катэгорыя:Каталіцкія багасловы
Катэгорыя:Памерлі ад чумы
Катэгорыя:Ваганты
Вальтэр фон дэр Фогельвайдэ

**Вальтэр фон дэр Фогельвайдэ** (каля 1170 — каля 1230) — нямецкі і аўстрыйскі -мінезінгер. Паводле розных версій, нарадзіўся або ў Ціролі (Аўстрыя), або ў Швейцарыі, або ў Сярэдняй Германіі. Вёў жыццё вандроўнага паэта, жыў пры дварах Філіпа Швабскага, Германа Цюрынгскага, Фрыдрыха II. Пісаў лірычныя песні (у асноўным пра каханне) і шпрухі — пеcні-навучанні. Насуперак меланхалічнай традыцыі мінезангу, што панавала пры Венскім двары, апяваў радасці жыцця і кахання, сцвярджаў права чалавека на зямное шчасце. Узбагаціў мінезанг жывапіснымі дэталямі і новымі матывамі (галоўная гераіня верша «Каханая, хай Бог…» — простая дзяўчына са шчырым сэрцам). Упершыню ўвёў у куртуазную паэзію народныя песенныя структуры («У гаі, пад ліпкай…» — славутая песня з вясёлым народным рэфрэнам «тандарадай» і інш.) Яго песні адметныя прастадушнасцю, шчырасцю інтанацыі і вытанчанасцю. На беларускую мову асобныя вершы пераклаў Уладзімір Папковіч.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Bibliotheca Augustana* — электронная бібліятэка Ульрыха Харша на сайце Уіверсітэта прыкладных навук г. Аўгсбурга 

Катэгорыя:Паэты Аўстрыі
Катэгорыя:Мінезінгеры
Катэгорыя:Паэты XII стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Вюрцбурга
Катэгорыя:Паэты Германіі
Катэгорыя:Нямецкамоўныя паэты
Катэгорыя:Куртуазная літаратура
Катэгорыя:Сярэднявечныя паэты Германіі
Мікалай Гаўрылавіч Славянаў

**Мікалай Гаўрылавіч Славя́наў** ( — ) — рускі інжынер-электратэхік, вынаходнік электрычнай дугавой зваркі металаў.

М. Г. Славянаў нарадзіўся ў сяле Нікольскае Задонскага павета Варонежскай губерні (зараз у Задонскім раёне Ліпецкай вобласці). У 1877 годзе скончыў Пецярбургскі горны інстытут. Працаваў на заводах Урала, з 1833 г. на Пермскіх гарматных дварах.

Упершыню выкарыстаў электрычны ток у мэтах прамысловага нагрэву. Удасканаліў вынайдзены М. М. Бенардосам спосаб дугавой зваркі. У 1888 г. распрацаваў метад дугавой зваркі плаўкім электродам з папярэднім падагрэвам вырабаў. У 1890—1891 гг. атрымаў патэнты на сваё вынаходніцтва ў Германіі, Францыі, Вялікабрытаніі, Бельгіі, Аўстра-Венгрыі. Таксама распрацаваў аўтаматычны рэгулятар даўжыні электрычнай дугі, прапанаваў выкарыстоўваць флюсы і ферасплавы-раскісляльнікі з мэтай павелічэння якасці зварных швоў і інш.

Аўтар працы па электразварцы — «Электрычная адліўка металаў» (1891).

## Памяць 
* У гонар М. Г. Славянава названы вуліцы ў Ліпецку і Пярмі.
* Помнік М. Г. Славянаву ў Пярмі
* 14 верасня 1988 г. у Пермі адчынены Дом-музей М. Г. Славянава

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Н. Г. Славянов. 150 лет со дня рождения 
* Славянов Николай Гаврилович // Российский гуманитарный энциклопедический словарь: В 3 т. — М.: Гуманит. изд. центр ВЛАДОС: Филол. фак. С.-Петерб. гос. ун-та, 2002. 

Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага горнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Вучоныя Расійскай імперыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ліпецкай вобласці
Валютны кошык

**Валютны кошык** — метад вымярэння сярэднеўзважанага курсу адной валюты ў адносінах да пэўнага набору іншых валют. Выкарыстоўваецца ў сувязі з увядзеннем у 1973 годзе плаваючых валютных курсаў. Неабходны для разліку курсаў нацыянальных валют, стварэння міжнародных грашовых адзінак (тыпу СДР, ЭКЮ), індэксацыі валюты цаны і валюты пазыкі ў міжнародных эканамічных адносінах. Для разліку валютнага кошыка бяруць валюту некалькіх краін, вызначаюць вагу дадзенай краіны ў сукупным валавым нацыянальным прадукце і знешнегандлёвым абароце гэтых краін.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Катэгорыя:Фінансавыя рынкі
Катэгорыя:Каштоўныя паперы
Прэзідэнцкія выбары ў Малдове (1991)

**Прэзідэнцкія выбары ў Малдове** — першыя прэзідэнцкія выбары ў суверэннай Малдове, якія прайшлі 8 снежня 1991. Адзіным кандыдатам на пасаду кіраўніка новастворанай суверэннай рэспублікі з'яўляўся старшыня Прэзідыума Вярхоўнага Савета Малдаўскай ССР М. Снегур.

У сувязі з міжэтнічнай напружанасцю у Гагаузіі і Прыднястроўі, насельніцтва гэтых рэгіёнаў не ўдзельнічала ў выбарах кіраўніка дзяржавы.

## Вынікі 
Катэгорыя:Выбары ў Малдове
Катэгорыя:1991 год у Малдове
Катэгорыя:Выбары 1991 года
Катэгорыя:Падзеі 8 снежня
Катэгорыя:Снежань 1991 года
Прэзідэнцкія выбары ў Малдове (1996)

**Прэзідэнцкія выбары ў Малдове** прайшлі ў два тура: першы 17 лістапада 1996, другі — 1 снежня 1996.

## Вынікі 
Катэгорыя:Выбары ў Малдове
Катэгорыя:Выбары 1996 года
Катэгорыя:Лістапад 1996 года
Катэгорыя:Снежань 1996 года
Катэгорыя:1996 год у Малдове
Уладзіслаў

**Уладзіслаў** (той, хто мае рэпутацыю — «вядомы, славуты») — мужчынскае славянскае імя.

У розных краінах імя Уладзіслаў мае свае адпаведнікі: ; , ; , ; ; .

## Вядомыя асобы 
* Уладзіслаў Сікорскі (1881—1943)
* Уладзіслаў Рэймант (1867—1925)
* Уладзіслаў I Лакеток (1260—1333)
* Уладзіслаў Ваза (1595—1648)
* Уладзіслаў Юліянавіч Малахоўскі (1827—1900)
* Уладзіслаў Сыракомля (1823—1862)
* Уладзіслаў Віктаравіч Вашчук (1976-)

Уладзіслаў
Уладзімір (імя)

**Уладзі́мір** (ад асноў са значэннем *уладаць*, *валодаць* і *мір*) — мужчынскае імя славянскага паходжання. Жаночая форма ад імя — Уладзіміра.

У розных краінах імя Уладзімір мае свае адпаведнікі: ; ; , ; .

Вядома з XVI ст. як Влодзимер (665), Володко (1528). Ад імя «Уладзімір» утвораны прозвішчы Уладзімі́раў, Валадко́віч, Валадке́віч, Вало́дчанка, Вало́дзька, Валадзько́, Вало́дзькін, Вало́дзін, Валадо́сь, Ла́дзік, Ладзя́та.

Імяніны: 5 мая, 15 ліпеня, 14 кастрычніка, 28 ліпеня.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Святаславіч (ок. 960/963-1015)
* Уладзімір Сямёнавіч Караткевіч (1930-1984)
*Уладзімір Іванавіч Пічэта (1878-1947)
* Уладзімір Сямёнавіч Высоцкі (1938-1980)
* Уладзімір Ільіч Ленін (1870-1924)
* Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін (1952-)

Уладзімір
Катэгорыя:Імёны славянскага паходжання
Акіян Бур

**Акіян Бур** () — найбуйнейшае месяцавае мора, размешчанае ў заходняй частцы бачнага боку Месяца. Назва дадзена італьянскім астраномам Джавані Батыста Рычыёл з-за здагадкі, што надвор'е на Зямлі змяняецца ў залежнасці ад фаз Месяца. Даўжыня Акіяна Бур з поўначы на поўдзень складае 2500 км, а агульная плошча — 4 000 000 км². Лічаць, што Акіян Бур няправільнай формы, як і Мора Спакою, хоць ніякіх прыкмет масконаў не выяўляецца.

Як і іншыя месяцавыя моры, Акіян Бур уяўляе сабой раўніну, запоўненую застылай базальтавай лавай.

На паўночным усходзе месяцавыя горы Карпаты аддзяляюць Акіян Бур ад Мора Дажджоў.

## Даследаванні 
19 лістапада 1969 г. на Месяц здзейсніў пасадку месяцавы модуль «Інтрэпід» — пасадачны адсек амерыканскага касмічнага карабля «Апалон-12». Пасадка адбылася на тэрыторыі Акіяна Бур, за 370 км на поўдзень ад кратара Капернік. На паверхню месяцавага мора высадзіліся Чарлз Конрад і Алан Бін.

Конрад і Бін сабралі каля 45 кг узораў месяцавых парод, якія былі затым дастаўлены на Зямлю. Узоры з Акіяна Бур апынуліся больш светлымі, чым сабраныя ў Моры Спакою.

## Спасылкі 
* Луна, Исследования Луны, Геофизические и геохимические особенности 
* Карта Луны: горы, кратеры и знаменитые моря 
* Первые люди на Луне 

Катэгорыя:Моры Месяца
Мора Вільготнасці

**Мора Вільготнасці** () — невялікае круглае месяцавае мора, размешчанае ў паўднёва-заходняй частцы бачнага з Зямлі боку Месяца.

## Апісанне 
Горы навакол Мора Вільготнасці ўтвараюць мяжу старажытнага басейна ўдарнага паходжання. Басейн запоўнены застылай базальтавай лавай, якая прасціраецца месцамі за яго мяжу: так, паўночна-заходняя мяжа басейна плаўна пераходзіць у паўднёвы ўскраек Акіяна Бур. Пласт застылай лавы, як мяркуецца, мае таўшчыню больш за 3 км, пры гэтым таўшчыня пласта павялічваецца да цэнтра басейна. Дакладны ўзрост мора складана ўсталяваць, паколькі не існуе узораў горнай пароды, сабраных у гэтай вобласці. Аднак лічыцца, што ўзрост мора падобны з узростам Нектарыйскага і Імбрыйскага басейнаў, г. зн. ляжыць у межах ад 3,4 да 4,4 млрд гадоў.

Даследчыкі лічаць Мора Вільготнасці даволі цікавым утварэннем з пункту гледжання навукі, паколькі яно дазваляе зразумець працэсы фарміравання іншых месяцавых мораў пад уздзеяннем тэктонікі басейнаў і эвалюцыю масконаў — абласцей месячнай кары з гравітацыйнымі анамаліямі.

## Спасылкі 
* Мора Вільготнасці — *Gazetteer of Planetary Nomenclature*  
* Lunar Orbiter: Impact Basin Geology  
* Mare Humorum   
* Mare Humorum Craters Tell Story Of Basalt  
* Virtual Moon Atlas
Паўднёвыя Сандвічавы астравы

**Паўднёвыя Са́ндвічавы астравы** () — архіпелаг на поўдні Атлантыкі. Разам з востравам Паўднёвая Георгія складае частку брытанскай заморскай тэрыторыі Паўднёвая Георгія і Паўднёвыя Сандвічавы астравы. Агульная плошча — 310 км². Сталага насельніцтва няма.

## Геаграфія 
Паўднёвыя Сандвічавы астравы фарміруюць дугу з 13 астравоў і скал, выцягнутую з поўдня на поўнач на 357 км. Яна знаходзіцца ў 557 км на паўднёвы захад ад вострава Паўднёвая Георгія і ў 1616 км на паўночны захад ад Антарктычнага паўвострава.

Маюць вулканічнае паходжанне. Гарыстыя, складзены пераважна базальтамі. Створаны меней за 5 млн гадоў таму ў выніку субдукцыі (напаўзання) тэктанічных пліт. Найвышэйшы пункт — гара Белінда (1310 м) на востраве Мантэгю — з’яўляецца пікам шчытавога вулкана. На іншых астравах ёсць стратавулканы. У раёне Паўднёвых Сандвічавых астравоў назіраюцца сталыя землятрусы.

Клімат субантарктычны прахалодны. Каля 80 % тэрыторыі астравоў пакрыты ледавікамі. Узімку падыход да берага ўскладнены з-за пакавага лёду.

Флора бедная. Жывёльны свет прадстаўлены пераважна птушкамі, у тым ліку пінгвінамі.

## Гісторыя 
Паўднёвыя Сандвічавы астравы адкрыты ў 1775 г. брытанскай экспедыцыяй на чале з Джэймсам Кукам. Навуковыя даследаванні пачаліся ў XIX ст. Сярод найбольш вядомых даследчыкаў былі Фадзей Фадзеевіч Белінсгаўзен і Эрнэст Генры Шэклтан.

Вялікабрытанія афіцыйна далучыла Паўднёвыя Сандвічавы астравы да сваіх тэрыторый у Паўднёвай Атлантыцы ў 1908 г. У 1985 г. была створана асобная заморская тэрыторыя Паўднёвая Георгія і Паўднёвыя Сандвічавы астравы.

## Эканоміка 
Астравы ненаселены, што абмяжоўвае іх эканамічную эксплуатацыю. У 1993 г. Вялікабрытанія стварыла вакол іх эксклюзіўную эканамічную марскую зону (12 — 200 марскіх міль).

## Спасылкі 
* South Sandwich Islands, southern Atlantic Ocean
* Volcanoes of South Sandwich Islands
* Penguins of the South Sandwich Islands

Паўднёвыя Сандвічавыя
Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Павел

**Павел** (Тарашкевіца, Павал)  [вялікі, магутны.], мужчынскае лацінскае імя.

У розных краінах імя Павел мае свае адпаведнікі: ; ; ; ; ; .

## Вядомыя асобы 
* Павел Ян Сапега (1609-1665)
* Павел Канстанцінавіч Валынцэвіч (1875-1962)
* Павел Аляксандравіч Рапапорт (1913-1988)

Павел
Віктар

**Ві́ктар** (;  — пераможца) — мужчынскае імя лацінскага паходжання.

Вядома з XVI ст. як Виктор (1558), Вихтор (1567). Ад імя «Віктар» утвораны прозвішчы Ві́ктараў, Віктаро́віч, Вікто́рчык, Віцянко́ў, Віцько́, Віцюго́ў.

У розных краінах імя Віктар мае свае адпаведнікі: па-польску: Wiktor; па-украінску: Віктор; па-чэску і па-славацку; Viktor; па-расійску: Виктор; па-англійску: Victor

Імяніны: 6 сакавіка, 12 красавіка, 28 ліпеня, 1 верасня, 17 кастрычніка.

## Вядомыя асобы 
* Віктор Гюго (1802—1885)
* Віктар Цой (1962—1990)
* Віктар Андрэевіч Скумін (1948-)
* Віктар Міхайлавіч Ганчарэнка (1977-)
* Віктар Віктаравіч Траццякоў (1946-)
* Віктар Уладзіміравіч Мельнік (1980-)

Віктар
Катэгорыя:Імёны лацінскага паходжання
Рэжым палкоўнікаў

**Чорныя палкоўнікі**, ці **Рэжым палкоўнікаў** () ці проста **Хунта** () — ваенная дыктатура правага толку ў Грэцыі ў 1967—1974 гадах, якую ўзначальвалі Георгіяс Пападопулас (1967—1973) і Дзімітрыяс Іаанідыс (1973—1974).

Хунта прыйшла да ўлады абапіраючыся на сваю барацьбу з «камуна-анархічнай» небяспекай, яе палітычная дактрына грунтавалася на прынцыпах карпаратывізму. Лідары хунты, як правіла, былі родам з бедных раёнаў і адчувалі непрыязнасць да «залішне ліберальных» поглядаў жыхароў буйных гарадоў, таму пад «камуністычнай небяспекай» яны разумелі ўсё, што не ўкладвалася ў рамкі іх традыцыйных уяўленняў — напрыклад, заходняя рок-музыка. Праводзіліся шырокія палітычныя рэпрэсіі з ужываннем катаванняў. У міжнародных адносінах кіраванне рэжыму прывяло да таго, што ў Грэцыі пагоршыліся адносіны з заходнімі краінамі, і асабліва і без таго напружаныя адносіны з даўнім геапалітычным супернікам — Турцыяй.
У 1967 г., пасля няўдалага манархічнага контрперавароту, хунта адхіліла ад улады караля і прызначыла рэгента — генерала Георгіяса Дзайтакіса, у 1972 г. абвясціла рэспубліку (прэзідэнтам стаў кіраўнік хунты Георгіяс Пападопулас, а пасля яго зняцця з пасады — Федан Гізікіс). У 1974 г., пасля правалу путчу на Кіпры, хунта была адхілена ад улады нарадай найстарэйшых палітыкаў Грэцыі пад фармальным старшынствам Гізікіса. Дзеячы хунты, за выключэннем Гізікіса, былі аддадзены пад суд і прысуджаны да смяротнага пакарання, якое пазней было заменена пажыццёвым зняволеннем.

Катэгорыя:Палітыка Грэцыі
Катэгорыя:Гісторыя Грэцыі
Катэгорыя:Гісторыя XX стагоддзя
Катэгорыя:Дзяржаўныя перавароты
Віктар Іванавіч Яронька

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Віктар Іванавіч Яронька
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 10.05.1920
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 15.09.1991
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1942—1945
 |званне           = сяржант
 |род войскаў      = артылерыя
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
       
-
       
-
 
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Віктар Іванавіч Яро́нька** ( — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944). Ганаровы грамадзянін Наваполацка.

Віктар Іванавіч Яронька нарадзіўся ў Полацку. Скончыў няпоўную сярэднюю школу і ФЗВ, працаваў слесарам. Падчас Вялікай Айчыннай вайны са жніўня 1942 г. на Бранскім, Беларускім, 1-м, 2-м і 3-м Беларускім франтах. Удзельнік вызвалення Польшчы, баёў за Берлін.

Наводчык гарматы 922-га стралковага палка (250-я стралковая дывізія, 3-я армія, 2-і Беларускі фронт) сяржант В. Яронька асабліва вызначыўся ў баях за вызваленне Беларусі. 4 лістапада 1943 г. каля вёскі Шарсцін (Веткаўскі раён) падбіў 4 танкі праціўніка. 24—25 чэрвеня 1944 г. каля вёскі Азяраны Рагачоўскага раёна ў час прарыву абароны ворага знішчыў 7 кулямётных кропак, падбіў 3 самаходныя гарматы. 30 чэрвеня на шашы Магілёў—Мінск каля вёскі Старая Маранаўка (Бярэзінскі раён) падбіў 3 танкі і 6 аўтамашын. 12 ліпеня 1944 г. каля вёскі Пескі (Мастоўскі раён) знішчыў гармату і 3 кулямёты.

Пасля вайны Віктар Іванавіч Яронька вярнуўся ў Полацк. Удзельнічаў у будаўніцтве Наваполацка, дзе і застаўся жыць. Працаваў слесарам-інструментальшчыкам, узначальваў брыгаду ва ўпраўленні вытворча-тэхнічнай камплектацыі трэста № 16 «Нафтабуд». Займаўся выхаваўчай работай сярод моладзі. Неаднаразова выбіраўся дэпутатам Наваполацкага гарадскога Савета. Заслужаны рацыяналізатар.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка»
* Ордэн Леніна
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* Ордэн Славы 2-й і 3-й ступені
* Медаль «За вызваленне Варшавы»
* Медаль «За ўзяцце Кёнігсберга»
* Медаль «За ўзяцце Берліна»

## Памяць 
* 8 мая 2007 года каля дома № 32 па вуліцы Я. Коласа ў Наваполацку адкрыта Мемарыяльная дошка ў памяць Героя Савецкага Саюза В. І. Яронькі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Герой из Новолоцка // «Новая газета», 29 июня 2012. 

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Полацка
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Наваполацка
Катэгорыя:Дэпутаты Наваполацкага гарадскога Савета дэпутатаў
Георгіяс Пападопулас

**Гео́ргияс Пападо́пулас** (, 5 мая 1919 — 27 чэрвеня 1999) — глава хунты «чорных палкоўнікаў», якая кіравала ў Грэцыі ў 1967—1974 гг.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў селі Элеахоры на Пелапанесе, у сям’і настаўніка. Бацька — Хрыстас Пападопулас, маці — Хрысула Пападопулу. Меў двух малодшых братоў — Канстанціна і Харлампія.

У 1940 скончыў школу курсантаў. Пазней удзельнічаў у Другой сусветнай вайне, ваяваў супраць італьянскіх і германскіх войскаў.

19 кастрычніка 1951 года ўдзельнічаў як адзін з суддзяў у працэсе над Нікасам Белаянісам і яго таварышамі.

21 красавіка 1967 года ўдзельнічаў ва ўрадавым перавароце, у выніку якога ваенная дыктатура прыйшла да ўлады. Са снежня таго ж года міністр нацыянальнай абароны Грэцыі. Пазней прэзідэнт партыі дэмакратаў.

У 1973 г. пачаў праводзіць непаслядоўную лібералізацыю, адмяніў манархію ў Грэцыі і стаў яе першым прэзідэнтам, у выніку чаго страціў падтрымку сярод сваіх ранейшых паплечнікаў па хунце.

25 лістапада 1973 г., пасля студэнцкіх выступленняў, зрынуты генералам Дзімітрыясам Іаанідысам, які ўзначаліў хунту.

Пасля звяржэння хунты ў 1974 г. прыцягнуты да суда і прысуджаны да смяротнага пакарання, якое было заменена на пажыццёвае зняволенне Канстантынасам Караманлісам. Утрымліваўся ў афінскай турме «Карыдала». Памёр сваёй смерцю ад хранічнага захворвання.

## Літаратура 
* *Улунян А. А.* Ошибка полковника Пападопулоса: Крах идеи «сильной руки» и крушение системы «управляемой демократии» в Греции (1967—1974 гг.) // Институт всеобщей истории РАН, 2004.  ISBN 5-94067-104-7

Катэгорыя:Памерлі ад раку
Катэгорыя:Прэзідэнты Грэцыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Грэцыі
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Асуджаныя пажыццёва
Павел Уладзіміравіч Ялугін

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Павел Уладзіміравіч Ялугін
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = вёска Янова ()
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1932—1934 і 1941—1969
 |званне           = падпалкоўнік
 |род войскаў      = пяхота
 |камандаваў       = 
 |частка           = 120-ы гвардзейскі стралковы полк
 |бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
     
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Павел Уладзіміравіч Ялу́гін** (—) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, ад'ютант старэйшы батальёна 120-га гвардзейскага стралковага палка 39-й гвардзейскай стралковай дывізіі 8-й гвардзейскай арміі 3-га Украінскага фронту, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
П. У. Ялугін нарадзіўся ў вёсцы Янова (зараз у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці). Жыў у Растове-на-Доне, працаваў прэсоўшчыкам на заводзе «».

У 1932—1934 гг. на службе ў Чырвонай Арміі. Затым працаваў начальнікам вучэбнай часткі школы малодшага камсаставу МУС у Новарасійску. У 1941 г. зноў прызваны ў Чырвоную Армію. У 1942 годзе скончыў Арджанекідзеўскае пяхотнае вучылішча. Удзельнік баёў на Сталінградскім, Паўднёва-Заходнім, 3-м Украінскім франтах.

Вызначыўся ў баях пры фарсікаванні ракі Дняпро. 24 кастрычніка 1943 г. перадавы атрад на чале з гвардыі капітанам Ялугіным на лодках пераправіўся праз Дняпро каля Днепрапятроўска, 2 гадзіны вёў бой, захапіў і пашырыў плацдарм.

П. У. Ялугін з баямі дайшоў да Германіі, дзе ў красавіку 1945 г. ў час Берлінскай наступальнай аперацыі быў цяжка паранены. Пасля вайны працягваў ваенную службу. У 1954 годзе скончыў Маскоўскі будаўнічы тэхнікум. Быў камандзірам ваенна-будаўнічага атрада.

З 1969 года падпалкоўнік П. У. Ялугін у запасе. Жыў у Маскве.

Памёр 21 сакавіка 1990 г. Пахаваны ў вёсцы Суша Лепельскага раёна.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка»
* Ордэн Леніна
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* медалі

## Літаратура 
* 
* 
* *Морозов А. В.* 39-я Барвенковская. — М.: Военное изд-во МО СССР, 1981

## Спасылкі 
* 
* Лепельчане — Герои Советского Союза 
* Ялугін Павел Уладзіміравіч // ПРЫДЗВІНСКІ КРАЙ: ГІСТОРЫЯ І СУЧАСНАСЦЬ 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Пахаваныя ў Лепельскім раёне
Сучасная індаеўрапейская мова

**Сучасная індаеўрапейская мова** - штучная мова, распрацаваная ў 2006 годзе на аснове рэканструяваных элементаў паўночна-заходняга арэала позняй індаеўрапейскай мовы. Аўтары параўноўваюць "адраджэнне" сваёй мовы з адраджэнем з мёртвых іўрыта. Даўгачаснай мэтай праекта з'яўляецца навучэнне ўсіх грамадзян Еўрапейскага Саюза *сучаснай індаеўрапейскай* як другой мовы і прыняцце яе ў якасці галоўнай афіцыйнай мовы ЕС.

## Гл. таксама 
* Праіндаеўрапейская мова

Катэгорыя:Штучныя мовы
Сяргей

**Сярге́й** (; ад ) — мужчынскае імя лацінскага паходжання.

Вядома з XVI ст. як Сергей (1539), Сергеец (1556). Ад імя «Сяргей» утвораны прозвішчы Сярге́й, Сярге́еў, Сергіе́віч, Сергіе́нка, Сергяе́нка, Сергае́нка, Сярге́енка, Сергіе́ня, Сярге́йчык, Сяргу́н, Сяргу́нчык, Сяргу́нік, Сяргу́ткін, Сяргу́шка, Сергайчу́к, Се́ргель, Сергачоў, Сергіе́ўскі.

Імяніны: 2, 14 студзеня, 20 сакавіка, 19 мая, 28 чэрвеня, 5 ліпеня, 11, 25, 28 верасня, 7 кастрычніка, 16 лістапада.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Сяргеевіч Пракоф’еў (1891—1953)
* Сяргей Іванавіч Дубавец (1959-)
* Сяргей Сцяпанавіч Лінг (1937-)
* Сяргей Аляксандравіч Ясенін (1885—1925)
* Сяргей Сяргеевіч Сідорскі (1954-)

Сяргей
Казімір

**Казімір** — мужчынскае славянскае імя, утворанае складаннем праславянскіх слоў *Kazhit* («псаваць, шкодзіць») і *mir* («мір, спакой»). Памяншальнае імя — Ка́зік. Жаночае імя — Казіміра.

У розных краінах імя Казімір мае свае адпаведнікі: ; ; , ; ; .

## Вядомыя асобы 
* Казімір Ян Павел Сапега (1642—1720) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
* Казімір Севярынавіч Малевіч (1878—1935) — беларускі мастак-авангардыст, адзін з заснавальнікаў супрэматызму.
* Казімір III Вялікі (1310—1370) — кароль польскі (1333—1370).
* Казімір Лышчынскі (1634—1689) — мысліцель-атэіст, педагог і грамадскі дзеяч Рэчы Паспалітай.
* Казімір Свёнтак (1914—2011) — царкоўны дзеяч, рымска-каталіцкі кардынал, першы беларускі кардынал (1994).
* Казімір Семяновіч (1600—1651) — ваенны кароннага войска Рэчы Паспалітай, адзін з пачынальнікаў ракетнай справы ў Еўропе.
* Казімір IV Ягелончык (1427—1492) — вялікі князь літоўскі (1440—1492), кароль польскі (1447—1492).

Казімір
Хлодвіг Гогенлоэ-Шылінгсфюрст

**Хлодвіг Карл Віктар цу Гогенлоэ-Шылінгсфюрст** (,  — ) — нямецкі палітык і дыпламат, адзін са стваральнікаў Германскай імперыі, герцаг Карвейскі і Ратыборскі. Лічыўся адным з самых значных ліберальных палітыкаў свайго часу ў Германіі.

## Біяграфія 
Прадстаўнік княжацкага дому Гогенлоэ. Жанаты на князёўне Марыі Вітгенштэйн — ўнучцы расійскага фельдмаршала і ўладальніцы Мірскага замка. У 1846 годзе заняў месца ў баварскім рэйхсраце. Міністр-прэзідэнт, міністр замежных спраў і міністр каралеўскага двара Баварыі ў 1866—1870 гадах. З’яўляўся прыхільнікам палітычнага аб’яднання Германіі ў адзіную дзяржаву. Пасля стварэння Германскай імперыі перайшоў на дзяржаўную службу адзінай Германіі, займаў пасаду першага віцэ-прэзідэнта рэйхстага.

Пасол Германіі ў Францыі ў 1874—1885 гадах. Намеснік Эльзаса і Латарынгіі ў 1885—1894 гадах. Канцлер Германіі ў 1894—1900 гадах. На працягу часу яго паўнамоцтваў, асоба канцлера была менш прыкметнай у дзяржаўных справах, чым у яго папярэднікаў. Яго выступы ў прускім і нямецкім парламентах былі рэдкія, і большая незалежнасць была пакінута на дзяржаўных сакратароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Volker Stalmann: Fürst Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst 1819—1901. Ein deutscher Reichskanzler. Schöningh, Paderborn 2009, ISBN 978-3-506-70118-3.[2]
* Winfried Baumgart: Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst. В: Wilhelm v. Sternburg (Hrsg.): Die deutschen Kanzler. Von Bismarck bis Kohl. 2-е выданне, Берлін 1998, стр. 55-67.
* Heinz Gollwitzer: Die Standesherren. 2-е выданне, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1964.
* Olav Zachau: Die Kanzlerschaft des Fürsten Hohenlohe 1894—1900. Politik unter dem «Stempel der Beruhigung» im Zeitalter der Nervosität. Гамбург 2007. (Studien zur Geschichtsforschung der Neuzeit, том 48) ISBN 978-3-8300-2694-5.

Катэгорыя:Рэйхсканцлеры Германіі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Германіі
Катэгорыя:Паслы Германіі ў Францыі
Хлодвіг
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гесэне
Эякуляцыя на чалавека

thumb|Ілюстрацыя аральнага камшота, у якім мужчына эякулюе на язык дзяўчыны.
**Эякуляцыя на чалавека**, ці **Cumshot** (, рус. транслітарацыя: *камшот*) — жаргонны тэрмін, які шырока выкарыстоўваецца ў парнаграфіі для абазначэння мужчынскай эякуляцыі, як правіла, на дзяўчыну, у яе рот ці на язык (эякуляцыя на грудзі завецца *«жамчужныя каралі»*). Найбольш часта дасягаецца шляхам мастурбацыі, мінета ці ручной стымуляцыі пеніса. Камшот нярэдка з'яўляецца аб'ектам сексуальнага фетышызму, з'яўляецца фінальным акордам большасці порна-сцэн.

## Кінематограф 
* Выключэннем для гэтай сцэны з'яўляюцца эратычныя фільмы, так як у іх можа быць намаляваны толькі палавы акт без эякуляцыі.
* Звычайна камшот не прысутнічае ў лесбійскай парнаграфіі па прычыне таго, што жаночая эякуляцыя з'яўляецца хутчэй выключэннем і здараецца даволі рэдка.

## Гл. таксама 
* Ручная стымуляцыя пеніса;
* Жамчужныя каралі;
* Букакэ;
* Эякуляцыя на твар;
* Аргазм;
* Эякуляцыя.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Формы сексуальнай актыўнасці
Катэгорыя:Парнаграфія
Катэгорыя:Эякуляцыя
Эўкаліптавы алей

**Эўкалі́птавы але́й** — эфірны алей  з лісця маладых парасткаў розных відаў эўкаліпта.

Бясколерная вадкасць з характэрным пахам. Шчыльнасць 0,905—0,926 г/см³. Не раствараецца ў вадзе, раствараецца ў спіртах. Асноўныя кампаненты — цынеол (70—75 %) і пінен.

Выкарыстоўваецца ў медыцыне і парфумерыі. З эфірных алееў *Eucalyptus dives*, утрымліваючых піперытон, атрымліваюць тымол і ментол.

 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Эфірныя алеі
Іааніс Метаксас

**Іаа́ніс Метакса́с** (;  — ) — грэчаскі генерал, прэм’ер-міністр (фактычна дыктатар) Грэцыі з 1936 года да сваёй смерці.

## Біяграфія 
Атрымаў ваенную адукацыю, ваенную кар’еру пачаткаў з удзелу ў баявых дзеяннях супраць турак у 1897 годзе ў Фесалійскай кампаніі. Працягнуў навучанне ў Германіі ў Прускай ваеннай акадэміі. Вярнуўшыся, удзельнічаў у працэсе мадэрнізацыі грэчаскай арміі ў перыяд перад Балканскімі войнамі (1912—1913), у якіх ён прыняў актыўны ўдзел. У 1913 годзе прызначаны начальнікам Генеральнага штаба.

thumb|300px|Маладыя члены грэчаскай нацыянальнай маладзёжнай арганізацыі на сустрэчы з Іаанісам Метаксасам

Быў прагерманскім манархістам, знаходзіўся ў вельмі напружаных адносінах з вядомым грэчаскім рэспубліканцам Э. Венізеласам, які арыентаваўся на Антанту. Пасля прыходу Венізеласа (пры падтрымцы Антанты) да ўлады ў 1917 годзе Метаксас разам з каралём адправіўся ў выгнанне.

Калі пасля плебісцыту ў 1935 годзе манархія была адноўлена, на выбарах вялікую колькасць галасоў атрымалі левыя, у тым ліку і камуністы. Асцерагаючыся ўздыму левага руху, кароль прызначыў Метаксаса часовым прэм’ер-міністрам «аж да вырашэння палітычнага крызісу». У 1936 годзе распусціў парламент. Праводзіў палітыку лібералізацыі (увод 8-гадзіннікавага рабочага дня, павышэнне закупных коштаў на с/г прадукцыю і інш.), аднак, нягледзячы на гэта, сімпатыі да левых сярод насельніцтвы працягвалі расці, хоць і без актыўнай апазіцыі Метаксасу.

У знешняй палітыцы, з аднаго боку, сімпатызаваў Германіі і Італіі (яго рэжым, аж да атрыбутыкі, шмат у чым быў скапіраваны з італьянскага фашызму), з іншай — разумеў, што Германія і Італія з’яўляюцца праціўнікамі Грэцыі. Па гэтай прычыне Метаксас праводзіў досыць прабрытанскую палітыку. Пад яго кіраўніцтвам на межах Грэцыі з боку Балгарыі быў збудаваны абарончы вал («лінія Метаксаса»). Нягледзячы на тое, што ён спрабаваў прытрымлівацца нейтралітэту, вымушаны быў уступіць у абарончую вайну пасля ўльтыматыўных патрабаванняў Мусаліні ў кастрычніку 1940 года (на кожнае патрабаванне ўльтыматуму Метаксас адказаў «όχι» (не), дзень адказу Метаксаса з’яўляецца ў Грэцыі нацыянальным святам: Днём Охі). Грэкі разграмілі італьянскія войскі, якія ўварваліся з Албаніі, і нават часткова адваявалі Албанію ў італьянцаў, у сувязі з чым Мусаліні вымушаны быў запытаць дапамогі ў Гітлера.

Сканаў пад Афінамі ад глотачнай флегмоны ў 1941 годзе, маюцца падазрэнні, што ён быў атручаны ці падвергнуты няправільнаму лячэнню англічанамі. Яго пераемнікам стаў Аляксандрас Карызіс.

У сучаснай Грэцыі стаўленне да Метаксаса неадназначна. З аднаго боку, яго лічаць ідэйным папярэднікам дыктатуры «чорных палкоўнікаў», з іншай — яго паважаюць за патрыятызм, палітыку сацыяльнай дзяржавы, рост баяздольнасці грэчаскай арміі, ваенныя перамогі над італьянскімі захопнікамі.

## Спасылкі 
* Metaxas Project — Inside Fascist Greece

Катэгорыя:Военачальнікі Грэцыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Грэцыі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Грэцыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Грэцыі
Катэгорыя:Манархісты