Таварыства імя Юзафа Пілсудскага ў Мінску

**Таварыства імя** **Юзафа Пілсудскага ў Мінску** або **Таварыства Пілсудскага ў Мінску Літоўскім** — арганізацыя, заснаваная ў жніўні 1919 года ў Мінску, якая налічвала ад 1000 да 3000 сябраў і дзейнічала ў частцы Мінскай вобласці, якая часова знаходзілася пад польскай адміністрацыяй ва ўмовах польска-савецкай вайны (1919—1920). Дэкларавала падтрымку палітыцы Юзафа Пілсудскага.

## Гісторыя 
У жніўні 1919 года Мінск быў акупаваны Польскай арміяй і апынуўся пад польскай адміністрацыяй. У тым жа месяцы там было заснавана Таварыства імя Юзафа Пілсудскага. Спачатку ў ім было каля 1000 удзельнікаў. Паводле адной з крыніц, яно складалася выключна з сябраў Таварыства дапамогі польскаму салдату (раней Польская вайсковая арганізацыя), а паводле другой, было створана ў выніку аб'яднання Таварыства дапамогі польскаму салдату, Таварыства сяброў польскага салдата і Польскага жаночага гуртка. 25 верасня 1919 года падпаручнік Баляслаў Любіч-Загорскі перадаў ліст ад арганізацыйнай секцыі таварыства генеральнаму камісару Грамадзянскай адміністрацыі Усходніх зямель Ежы Асмалоўскаму. У ім прапаноўвалася дапамога ад сеткі мясцовых інструктараў таварыства. Праз пяць месяцаў свайго існавання яно налічвала каля 3000 сяброў і мела 15 філіялаў у правінцыі, 8 салдацкіх заезных двароў, 1 начлежны дом, 9 народных дамоў і 1 кааператыў. Ягоны ўплыў у Польскай арміі таксама павялічыўся.

## Кіраўніцтва 
Старшынёй таварыства быў Эрнест Амбрашкевіч. Сябрамі праўлення былі: Ванда Бжэзіцкая, Яніна Цюндзявіцкая, Сыдаля Хшаноўская, Яніна Дзяконьская, Поля Дамброўская, Альгерд Яленскі, Ядвіга Канапацкая, Яніна Леска, Ядвіга Рачкевічава, ксёндз Эдвард Швейніц, Юзэфа Загорская і Баляслаў Любіч-Загорскі.

## Статут 
 (Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich) — польская грамадзянская адміністрацыя на літоўска-беларускіх землях, не інкарпараваных у склад Польшчы, а занятых у 1919—1920 гадах польскім войскам.]]
У Статуце Таварыства імя Юзафа Пілсудскага ў Мінску было 42 старонкі. Сярод іншага, у ім агаворвалася, што ў выпадку немагчымасці далейшай дзейнасці сродкі арганізацыі павінны быць пераведзены Польскаму Беламу Крыжу. Статут таксама акрэсліваў мэты арганізацыі:

* асноўная мэта — *абарона польскай дзяржаўнасці ў адпаведнасці з ідэяй кіраўніка дзяржавы* Юзафа Пілсудскага з дапамогай *свецкай працы, клопату пра салдат, дабрачыннай, палітычнай, эканамічнай і сацыяльнай працы*;
* наладжванне добрых адносін з іншымі слаямі насельніцтва;
* *барацьба не на жыццё, а на смерць* супраць карупцыі ў грамадскім жыцці, супраць хабарніцтва, спекуляцыі, адсутнасці пачуцця грамадзянскага абавязку, ляноты і апатыі;
* змагацца з невуцтвам, распаўсюджваючы адукацыю;
* барацьба з інерцыяй і анархіяй эканамічнага жыцця шляхам падтрымкі кааператыўнага руху;
* абуджэнне грамадзянскай свядомасці.

Праграма таварыства прадугледжвала ўдзел у выбарчай кампаніі ў павятовыя рады Прадстаўніцтва Усходніх зямель. Гэта сведчыла пра недахоп разумення федэратыўнай палітычнай канцэпцыі Юзафа Пілсудскага адносна Усходніх зямель. Кіраўнік польскай дзяржавы планаваў правядзенне там плебісцыту адносна будучага дзяржаўнага ладу і сувязяў з Польшчай. Таварыства дэкларавала падтрымку ягонай палітыцы, а таму не павінна было прадугледжваць удзел у такіх выбарах.

## Тэрыторыя дзейнасці 
Згодна са Статутам, дзейнасць таварыства распасціралася на ўсе землі Беларусі, што паводле тагачаснай наменклатуры азначала тэрыторыю былых 5 ваяводстваў Рэчы Паспалітай: Мінскага, Полацкага, Мсціслаўскага, Віцебскага, Смаленскага. Аднак на практыцы гэта абмяжоўвалася толькі тэрыторыяй, якую кантралявалі польскія войскі.

## Гл. таксама 
* Польска-беларускае таварыства

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гісторыя Мінска
Катэгорыя:Польска-савецкая вайна