open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бецалель Наркіс

**Бецалель Наркіс** (; 1926—2008) — выбітны ізраільскі гісторык мастацтва. Ён быў удастоены  за заслугі ў галіне яўрэйскага мастацтва ў 1999 годзе.

## Біяграфія 
Бецалель Наркіс нарадзіўся ў Іерусаліме. Ён быў сынам , дырэктара  у Іерусаліме. Ён вучыўся ў Яўрэйскім універсітэце ў Іерусаліме.

## Акадэмічная кар’ера 
Наркіс быў экспертам у галіне ілюмінаваных сярэднявечных лацінскіх і яўрэйскіх рукапісаў і ўзаемасувязі паміж хрысціянскім і яўрэйскім візуальным мастацтвам. Пасля распаду камунізму ў Еўропе ў 1989 годзе ён прыступіў да праекта дакументавання тамтэйшых сінагог.

Наркіс быў запрошаным прафесарам  пры Нью-Ёркскім універсітэце, Браўнаўскага ўніверсітэта і Прынстанскага ўніверсітэта. У дадатак да выкладчыцкіх пасад ён быў мастацкім рэдактарам «Masada Press» (1963—1975) і «». Быў галоўным рэдактарам часопіса «Яўрэйскае мастацтва» ў 1974—1986 гадах.

Катэгорыя:Постаці Іерусаліма
Катэгорыя:Гісторыкі мастацтва
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Ізраіля
Катэгорыя:Вучоныя Ізраіля
Капліца Святых Яхіма і Ганны (Агароднікі)

**Капліца святых Іахіма і Ганны** — мураваная каталіцкая капліца на паўночнай ускраіне вёскі Агароднікі Ганчарскага сельсавета Лідскага раёна на вясковых могілках, помнік архітэктуры неакласіцызму. 

## Гісторыя 
Храм быў фундаваны ў 1755 г. Салагубамі ў сваім маёнтку Вашкевічы як філіяльны касцёл парафіі Ельня. Краязнаўца Анатоль Кулеш сцвярджае, што касцёл пабудаваны па праекце італьянскага архітэктара Петрунэлі, якога запрасіў у 1763 годзе мецэнат будоўлі. 

Некалькі разоў касцёл у Вашкевічах цярпеў ад пажару. У XIX ст. адбудоўваўся Ленскімі (верагодна, у гэты час ён і атрымаў цяперашні выгляд). Пасля апошняга пажару, у 1975 годзе, знаходзіўся ў паўзруйнаваным стане. 

Будынак быў адноўлены па праектных дакументах, якія захоўваюцца ў Гродзенскім абласным архіве. Рэстаўрацыйныя работы пачаліся ў сярэдзіне 1990-х гг. і былі закончаны да 26 чэрвеня 2000 года, да дня святых Іахіма і Ганны, імя якіх носіць капліца. Аднак, падчас гэтых прац не быў адноўлены антаблемент, і галоўны фасад страціў адзін з характэрнейшых элементаў стылю. 

## Архітэктура 
Капліца вырашана прамавугольным у плане аб'ёмам пад аднасхільным дахам. На галоўным фасадзе вылучаны 6-калонны порцік з трохвугольным франтонам, над якім надбудавана 2-ярусная 4-гранная вежачка з крыжом. З тыльнага боку далучана прамавуголная апсіда. Бакавыя фасады расчлянёны высока ўзнятымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі і пілястрамі ў прасценках.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі неакласіцызм
Катэгорыя:Капліцы Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Лідскага раёна
Катэгорыя:Агароднікі (Ганчарскі сельсавет)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1760-я гады
Катэгорыя:1760-я ў Беларусі
Траецкая вуліца (Наваполацк)

**Траецкая вуліца** (, ) — вуліца ў Наваполацку.

## Апісанне 
Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада ў раёне катэджнай забудовы (т.зв. пасёлак «Паліміраўскі») на поўдзень ад 8-га мікрараёна. Цягнецца з поўначы на поўдзень амаль ад вуліцы Маладзёжнай у бок мясцовай дарогі, якая спалучае Наваполацк з рэспубліканскай аўтадарогай  Полацк — Глыбокае — граніца Літвы. Узнікла ў 1990-х — пачатку 2000-х гадоў у выніку актыўнага будаўніцтва заводам «Палімір» для сваіх супрацоўнікаў двухпавярховых блакаваных панэльных дамоў сядзібнага тыпу на дзве сям’і. Дамы мелі люстэркавае планаванне і ўваходы з процілеглых бакоў дома. Працягласць вуліцы складае каля 1 км. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца.

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

## Зноскі 
Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Мінскі дзяржаўны энергетычны каледж

**Установа адукацыі «Мінскі дзяржаўны энергетычны каледж»** — дзяржаўная сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова энергетычнага профілю. Каледж з’яўляецца адзінай навучальнай установай у краіне, якае рыхтуе спецыялістаў сярэдняга звяна для энергетычнай галіны Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
24 сакавіка 1971 года загадам міністра энергетыкі і электрыфікацыі СССР № 94 у горадзе Мінску быў створаны энергетычны тэхнікум. Першы набор складаў — 288 чалавек па спецыяльнасцях: «Электрычныя станцыі, сеткі і сістэмы», «Будаўніцтва і мантаж ліній электраперадачы», «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва».

25 лістапада 2000 года Мінскі энергетычны тэхнікум пераўтвораны ва ўстанову адукацыі «Мінскі дзяржаўны энергетычны каледж». На базе каледжа адкрыта завочнае аддзяленне, курсы павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў. У каледжы створаны вылічальны цэнтр, распрацаваны новыя адукацыйныя стандарты па спецыяльнасцях каледжа.

## Дырэктары 
* Аляксандр Пятровіч Віркоўскі (1971—1972)
* Валерый Кірылавіч Судзілоўскі (1972—1979)
* Віктар Піліпавіч Ляшчынскі (1979—1998)
* Леанід Нікіфаравіч Герасімовіч (1998—2015)
* Сяргей Міронавіч Аляксееў (2015—2020)
* Аляксандр Анатольевіч Новікаў (з 2020)

## Спецыяльнасці 
Каледж ажыццяўляе падрыхтоўку па наступных спецыяльнасцях:
* Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва (па напрамках);
* Аўтаматызацыя і кіраванне цеплаэнергетычнымі працэсамі;
* Электрычныя станцыі;
* Цеплавыя электрычныя станцыі.

Катэгорыя:Каледжы паводле алфавіта
Катэгорыя:1971 год у Мінску
Катэгорыя:Тэхнічныя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Каледжы Мінска
Катэгорыя:Радыяльная вуліца (Мінск)
Пянчынскі сельсавет

**Пянчы́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Пянчын.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уваравіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гусявіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Уваравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Каманда

**«Кама́нда»** () — амерыканскі фільм 1985 года рэжысёра Марка Лестэра з Арнольдам Шварцэнэгерам у галоўнай ролі.
## У ролях
## Здымачная група
*кампазітар ― Джэймс Хорнер

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы 20th Century Fox
Варшаўская цыганэрыя

«**Варшаўская цыганэрыя**» () — група маладых польскіх літаратараў пачатку 1840-х гадоў, якіх аб’ядналі агульны настрой пратэсту і суместная ідэйна-эстэтычная праграма.

## Дзейнасць групы 
 .]]

Група склалася ў 1839 годзе ў Варшаве. Дэбютавала ў «Przegld Warszawski» і «Pismiennictwie Krajowym». Арганізатары групы — паэт Севярын Філеборн і празаік Юзаф Богдан Дзеконьскі. Удзельнікі: Севярын Зянон Сярпінскі, Раман Зморскі, Аляксандр Невяроўскі, Тэафіл Ленартовіч, Ян Маяркевіч, Антон Чайкоўскі, Уладзімеж Вольскі, Нарцыза Жміхоўска, Рычард Бервінскі, Кіпрыян і Людвік Норвіды, Юзаф Багуцкі і іншыя .

З 1841 года група года выдавала ўласныя часопісы — «Nadwiślanin» ("Надвіслянін), 1841—1842), «Jaskulka» («Ластаўка», 1843), якія рэдагуваў Раман Зморскі. Выдання аплачваў Эдвард Дэмбоўскі.

Тэрмін «В. ц.» уведзены пазней Аляксандрам Невяроўскім у цыкле артыкулаў «Wspomnienie o Cyganerii Warszawskiej» у газеце «Кур’ер Варшаўскі» (1864).

Абвясціўшы сябе «ворагамі салонаў», літаратары, якія адгадавалі доўгія валасы і прыляпілі бароды, блукалі ў падношанай вопратцы па польскай правінцыі і запісвалі народныя песні, звычаі, лічачы іх праўдзівай паэзіяй. У іх творах часта прысутнічаў змрочны рамантызм: вятры, цёмныя аблокі, гром, маланкі, вісклівыя сабакі, прывіды, могілкі, дзікая мясцовасць.

У той час сталі папулярнымі паэмы В. Вольскага «Бацька Гіляр» (1843) і «Галька» (напісанаяя ў 1845, але не апублікаваная па цэнзурных умовах), якая пакладзеная ў аснову лібрэта оперы Станіслава Манюшкі. У абедзвюх паэмах — трагічная гісторыя кахання сялянскай дзяўчыны і пана. Да гэтага часу адносіцца і фантастычная паэма Р. Зморкага «Lesław».

Некаторыя ўдзельнікі групы былі звязаны з польскімі таемнымі патрыятычнымі арганізацыямі.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1839 годзе
Катэгорыя:Літаратура Польшчы
Катэгорыя:Літаратурныя аб’яднанні
Катэгорыя:Літаратура на польскай мове
Катэгорыя:Культура Варшавы
Новагусявіцкі сельсавет

**Новагусяві́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Новая Гусявіца.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Гусявіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Уваравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Фелікс Рувімавіч Вількін

**Фелікс Рувімавіч Вількін** — беларускі мастак і дызайнер.

## Біяграфія 
У 1962 годзе скончыў Беларускі палітэхнічны інстытут, машынабудаўнічы факультэт. З 1978 удзельнічае ў выстаўках у Расіі (Масква, 1979, 1981).

## Асноўныя працы 
* Поліэкраны «Дызайн-распрацоўкі прамысловых узораў».
* «Эстэтычная арганізацыя вытворчага асяроддзя прадпрыемстваў энэргетыкі» ВДНГ СССР, ВДНГ БССР.
* Выстаўка «Вынаходніцтва ў Беларусі».
* Брашура «Інфармацыя ў праектнай працы мастака-канструктара», 1981.
* Метадычныя рэкамендацыі «Як прэзентаваць сваю фірму на выстаўцы», 1992.
* Артыкулы для «Энцыклапедыі літаратуры і мастацтва Беларусі».

## Узнагароды 
* Бронзавы медаль ВДНГ СССР, 1979
* Бронзавы медаль ВДНГ СССР, 1981
* Срэбны медаль ВДНГ СССР, 1985

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза дызайнераў
Аперацыя «Папай»

**Аперацыя «Папай»** () — аперацыя па выкарыстанні кліматычнай зброі арміяй ЗША падчас вайны ў В’етнаме (1965—1973). Назва аперацыі была дадзена па імі мультыплікацыйнага персанажа марака Папая.

Пачалася 20 сакавіка 1967 года, завяршылася 5 ліпеня 1972 года. Праводзілася падчас сезону дажджоў з сакавіка па лістапад. Сутнасць аперацыі заключалася ў актыўным уздзеянні на аблокі: з самалётаў (транспартныя самалёты C-130 і знішчальнікі F-4C) у дажджавых аблоках рассейваўся ёдыд срэбра, што прыводзіла да багатых ападкаў. У выніку колькасць ападкаў павялічылася ў тры разы вышэй за норму. Гэта прывяло да затаплення палёў з рысам і іншых пасеваў культурных раслін, а таксама была размыта сцежка Ха Шы Міна, па якой паўднёвав’етнамскія партызаны забяспечваліся зброяй і рыштункам. За перыяд вайны было выдаткавана 12 млн фунтаў (5,443×109 г 5,4 тысячы тоны) ёдзістага срэбра.

Аперацыя «Папай» была эксперыментальнай праграмай, распрацаванай Дзяржаўным дэпартаментам ЗША і Міністэрствам абароны ЗША. Усёй тэхнічнай прапрацоўкай аперацыі загадваў доктар Дональд Хорніг, упаўнаважаны саветнік пры прэзідэнце ЗША па навуцы і тэхналогіях.

На працягу кастрычніка 1966 года было праведзена выпрабаванне тэхналогій, якія меркаваліся да ўжывання ў аперацыі «Папай» на ўсходзе Лаоса на плато Булавен у дэльце ракі Конг. Урад Лаоса не быў праінфармаваны аб правядзенні аперацыі, яе метадах і мэтах.

## Адлюстраванне ў кіно 
* «Кветкі «Тхіенлі»» — паўночнав’етнамскі фільм 1973 года.

## Гл. таксама 
* Актыўнае ўздзеянне на гідраметэаралагічныя працэсы
* Метэатрон

## Спасылкі 
*Transcript of the US Senate Hearing on Weather Modification of March 20, 1974
*Operation Motorpool Gallery
*Dr. Edwin X Berry's 1969 trip to Philippines for Operation Popeye 

Катэгорыя:Кліматычная зброя
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Паветраныя аперацыі В’етнамскай вайны
Уладзімір Навумавіч Лупейка

**Уладзі́мір Наву́мавіч Лупе́йка** (1917, Русаковічы, цяпер Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — 2000, Мінск) — беларускі фатограф. Фотакарэспандэнт БЕЛТА і ТАСС. Найбольш вядомы здымкамі Беларусі перыяду Другой сусветнай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Русаковічы Ігуменскага павета Мінскай губерні. Маці памерла ад тыфу ў 1918 годзе, бацьку забілі «белапалякі». Працаваў пастухом, праз беспрытульнасць патрапіў у дзіцячы дом у Барысаве. У дзіцячым доме Барысава адабраны ў полк Чырвонай Арміі ў якасці чальца аркестру. У войску зацікавіўся фатаграфіяй, пасля дэмабілізацыі фатографа заняў яго месца, выпускаў фотагазету.

Дэмабілізаваўся з Чырвонай Арміі ў 1936 годзе, прыехаў у Менск. У верасні 1936 года залічаны ў Беларускай тэлеграфнае агенцтва на пасаду фотакарэспандэнта. Перад вайной падрыхтаваў рэпартаж «Янка Купала на адпачынку» (Ляўкі). З 1939 года карэспандэнт БЕЛТА па Брэсцкай і Пінскай вобласці, жыве ў Брэсце.

## Узнагароды 
* Заслужаны дзеяч культуры Беларусі (1974)

Катэгорыя:Фатографы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пухавіцкім раёне
Лугавая вуліца (Наваполацк)

**Лугавая вуліца** (, ) — вуліца ў Наваполацку.

## Апісанне 
Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада ў раёне катэджнай забудовы. Цягнецца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход ад вуліцы Маладзёжнай (фактычна гэта ўжо мясцовая дарога, якая спалучае Наваполацк з Экіманню і Полацкам) у бок берага ракі да вуліцы Прыбярэжнай. Працягласць вуліцы складае 380 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. На процілеглым беразе Заходняй Дзвіны знаходзіцца вёска Чарнешчына.

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Оскар (кінапрэмія, 2007)

**79-я цырымонія ўручэння ўзнагарод прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 2006 год адбылася 25 лютага 2007 года ў тэатры «Долбі» (Галівуд, ). Цырымонія транслявалася ў прамым эфіры тэлерадыёкампаніяй ABC, тэлетрансляцыя сабрала каля 40 мільёнаў гледачоў у ЗША.

Узнагароды прысуджаліся ў 24 катэгорыях. Лідарам па колькасці ўзнагарод, а таксама пераможцам у намінацыях «Найлепшы фільм» і «Найлепшая рэжысура» стаў фільм «Адступнікі» рэжысёра Марціна Скарсэзэ. Сярод іншых пераможцаў «Лабірынт фаўна» удастоіўся трох статуэтак, карціны «Дзяўчаты мары», «Маленькая міс Шчасце» і «Нязручная праўда» атрымалі па дзве ўзнагароды, адной прэміяй былі адзначаны стужкі «Апошні кароль Шатландыі», «Вавілон», «Гісторыя заходняга берага», «Дацкі паэт», «Жыццё іншых», «Каралева», «Кроў акругі Інчжо», «Лісты з Івадзімы», «Марыя-Антуанэта», «Піраты Карыбскага мора: Куфар мерцвяка» і «Шчаслівыя ногі».

## Спіс лаўрэатаў і намінантаў 
### Статыстыка 
* **4** / 5: «Адступнікі»
* 3 / 6: «Лабірынт фаўна»
* 2 / **8**: «Дзяўчаты мары»
* 2 / 4: «Маленькая міс Шчасце»
* 2 / 2: «»
* 1 / 7: «Вавілон»
* 1 / 6: «Каралева»
* 1 / 4: «Лісты з Івадзімы», «Піраты Карыбскага мора: Куфар мерцвяка»

### Асноўныя катэгорыі 
### Іншыя катэгорыі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-2007 на сайце IMDb

2007
Катэгорыя:Люты 2007 года
Катэгорыя:Падзеі 25 лютага
Катэгорыя:2007 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 2007 года
Анегінская вуліца (Наваполацк)

**Анегінская вуліца** (, ) — невялікая вуліца ў Наваполацку.

## Апісанне 
Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада ў раёне катэджнай забудовы. Цягнецца з паўднёвага захаду на паўднёвы ўсход ад вуліцы Прыбярэжнай да вуліцы Надзеі. Працягласць вуліцы складае 250 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. Названа ў гонар галоўнага персанажа рамана рускага пісьменніка і паэта А. С. Пушкіна "Яўген Анегін".

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Вуліца Папова (Наваполацк)

**Вуліца Папова** (, ) — невялікая вуліца ў паўночна-заходняй частцы Наваполацка.

## Апісанне 
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада (раён аўтавакзала, каля гандлёвага цэнтра "Дзіоніс"). Працягласць складае каля 80 метраў. На вуліцы знаходзіцца некалькі жылых будынкаў сядзібнага тыпу. Рэгулярны рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. Названа ў гонар рускага фізіка і электратэхніка Аляксандра Папова.

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Ліверпульскі порт

**Ліверпульскі порт** — частка англійскага горада Ліверпул, аб’ект уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, дзе знаходзіўся з 2004 да 2021 года. 21 ліпеня 2021 года згодна з рашэннем спецыяльнага камітэта ЮНЕСКА выключала аб’ект са спіса, таму што ён пазбавіўся сваіх унікальных рысаў у выніку сучаснай забудовы.

## Гісторыя 
Порт Ліверпуль быў заснаваны ў 1207 г. па загадзе караля Яна Беззямельнага, хоць пасяленне на гэтым месцы існавала і раней. Тут сталі праводзіцца кірмашы, і ў горад рынуліся гандляры. Сапраўдны росквіт адбыўся ў эпоху Брытанскай Імперыі. Менавіта сюды з калоній Паўночнай Амерыкі і Вест-Індыі прыбывалі судны з грузамі экзатычных тавараў і рабоў, адсюль уязджалі эмігранты.

Першы док у Ліверпуле быў пабудаваны ў 1715 г. У эпоху прамысловай рэвалюцыі горад стаў трэцім па велічыні партом у Англіі, тут актыўна развіваецца караблебудаванне. У 1849 г. быў прарыты канал, які злучаў горад з Манчэстэрам. Сучасныя тэхналогіі партовай гаспадаркі, сістэм транспарту і кіравання портам — усё гэта было апрабавана і прымянялася ў доках Ліверпуля.

Зараз у некаторых старажытных доках знаходзяцца цэлыя турыстычныя комплексы з рэстаранамі, пабамі і крамамі.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Ліверпул
Катэгорыя:Парты Вялікабрытаніі
Крынічны завулак (Наваполацк)

**Крынічны завулак** (, ) — невялікая вуліца ў Наваполацку.

## Апісанне 
Размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы горада паміж 9-м мікрараёнам і царквой евангельскіх хрысціян-баптыстаў у раёне дыспетчарскай станцыі гарадскога транспарту «Падкасцельцы». Цягнецца паўколам з поўначы на паўднёвы захад ад вуліцы Палявой да вуліцы Малой Рачной. Працягласць завулка складае 160 метраў. Забудаваны індывідуальнымі дамамі катэджнага тыпу. Рух грамадскага транспарту не ажыццяўляецца.

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Катэгорыя:Завулкі
Чыгуначны вакзал (Гомель)

**Чыгуначны вакзал** — пасажырскі тэрмінал станцыі Гомель, размешчаны на Прывакзальнай плошчы (дом № 3) у Гомелі.

## Гісторыя 
Будынак чыгуначнага вакзала пабудаваны ў 1890-я гады з цэглы. У Вялікую Айчынную вайну разбураны. Адноўлены ў 1946 годзе.

## Архітэктура 
Размешчаны на цэнтральнай восі плошчы. Будынак падоўжна-сіметрычнай кампазіцыі: да дамінуючага прамавугольнага цэнтральнага трохпавярховага аб’ёму прылягаюць двухпавярховыя бакавыя крылы. Архітэктурнае аздабленне мае эклектычны характар, спалучае элементы розных стыляў. Галоўны фасад завершаны атыкам, вылучаны 2 рызалітамі з пілястрамі кампазітнага ордара. Рытм ствараюць закрытыя вітражамі вялікія арачныя праёмы на вышыню 2-га і 3-га паверхаў. Фасады бакавых крылаў завершаны трохвугольнымі франтонамі, дэкарыраваны порцікамі карынфскага ордара, лучковымі вокнамі на 2-м паверсе і балконамі. Інтэр’еры апрацаваны мармурам, тынкоўкай, гіпсам. У вестыбюлі цэнтральнага аб’ёму ўстаноўлена скульптура У. І. Леніна. Вестыбюль аб’ядноўвае 1-ы і 2-і паверхі, абапал яго касавыя залы, на 2-м паверсе размешчаны залы чакання. У крылах знаходзяцца службовыя і дапаможныя памяшканні.

## Мемарыяльная дошка 
У 1964 годзе на будынку ўстаноўлена мемарыяльная дошка ў памяць аб выступленні 16 чэрвеня 1919 г. на станцыі Гомель на мітынгу рабочых і чырвонагвардзейцаў М. І. Калініна, які прыбыў сюды на чале агітпоезда «Кастрычніцкая рэвалюцыя».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гомеля
Гомель
Катэгорыя:Прывакзальная плошча (Гомель)
Катэгорыя:1890-я ў Гомелі
Катэгорыя:1946 год у Гомелі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі савецкага класіцызму
Катэгорыя:З’явіліся ў 1890-я гады
Клеапатра (фільм)

**«Клеапатра»** — каляровы гістарычны мастацкі фільм 1963 года, драма рэжысёра Джозефа Манкевіча. Сцэнарый заснаваны на кнізе Карла Марыа Франдэра і гістарычных апавяданнях Плутарха, Светонія і Апіяна. Здымкі пачаліся 30 верасня 1960 года і скончыліся 24 ліпеня 1962 года. Баявыя сцэны здымаліся ў перыяд з лютага па сакавік 1963 года. Гэта самая дарагая версія гісторыі егіпецкай царыцы Клеапатры. Бурны раман Элізабет Тэйлар з Рычардам Бёртанам, які сыграў Марка Антонія, пачаўся на здымачнай пляцоўцы, і яны пажаніліся ў 1964 годзе.

Катэгорыя:Фільмы 20th Century Fox
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі ЗША
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы ЗША
Новамільчанскі сельсавет

**Новамільча́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Новая Мільча.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Мільчанскага (Старамільчанскага) сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гомельскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Смычкоўскі сельсавет

**Смычко́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Смычок.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Кленавіцкага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уваравіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна. 18 студзеня 1965 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Чабатовіцкага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 12 населеных пунктаў: Гарадок, Дняпроўск, Камсамольск, Кленавіца, Крылоў, Лебедзеў, Лугавы, Першамайскі, Пралетарый, Пушкіна, Салаўёў і Смычок.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Уваравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1965 годзе
Палова мяча

**Палова мяча** (, , ) — прыём, які выкарыстоўваўся ў XIV—XVI стагоддзях падчас двубояў на мячах супраць суперніка, убранага ў . Інакш называецца *скарочаны меч*, або *ўкарачэнне мяча* (). Заключаецца ў перахопліванні клінка свайго мяча левай рукой (правай, у выпадку, калі левая рука трымае меч), што дазваляла наносіць больш дакладныя колючыя ўдары, у асноўным накіраваныя ў зазоры паміж пласцінамі даспеха, што было адным з нешматлікіх спосабаў паразы суперніка з такой абаронай. Акрамя таго, утрыманне клінка не дазваляла вастрыю саслізгваць з паверхні броні. Левая рука не фіксавала клінок жорстка, а толькі задавала кірунак удару мяча, які слізгаў па далоні накшталт більярднага кія.

Першыя згадкі падобнага прыёму ўзыходзяць яшчэ да ,  які жыў у XIV стагоддзі, прызнанага заснавальніка нямецкай фехтавальнай школы. Пазней ён апісваўся ў многіх фехтавальных трактатах (Кодэкс Валерштайна,  і іншых). Для таго каб пазбегнуць парэзаў далоні, клінок для выканання дадзенага прыёму рэкамендавалася вастрыць толькі часткова, на ўчастку, прылеглым да вастрыя. Астатняя частка клінка не толькі не тачылася, але часам нават спецыяльна затуплялася. Напрыклад, згодна з італьянскім трактатам  (1482-1487), рэкамендавалася не вастрыць меч на адлегласці чатырох пальцаў ад рукаяці (відавочна, маецца на ўвазе даўжыня, а не таўшчыня пальцаў, што дае прыкладна 30 см). У нейкай ступені абараняла руку і латная пальчатка. Хоць яна не была металічнай з боку далоні, але краі знешняй металічнай часткі маглі засцерагчы руку ад непасрэднага кантакту з клінком. Дадатковую абарону давала і скураная пальчатка, замацаваная ўнутры уласна латных. Згодна з трактатам таго часу, байцы вельмі актыўна хапаліся рукамі за клінок праціўніка з мэтай змены напрамку ўдару, а часам бралі уласны меч абедзвюма рукамі за клінок, наносячы ўдары навершам і крыжавінай.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фехтаванне
Парламенцкія выбары ў Германіі (1871)

**Парламенцкія выбары ў Германіі 1871 года** () — першыя ў гісторыі адзінай германскай дзяржавы выбары ў агульнанацыянальны прадстаўнічы орган — Імперскі сход (Рэйхстаг) Германскай імперыі. Адбыліся 3 сакавіка.

## Асаблівасці выбараў 
Да галасавання былі дапушчаныя падданыя мужчынскага полу, старэйшыя за 25 гадоў. З выбараў былі выключаныя ваеннаслужачыя, а таксама жыхары Эльзас-Латарынгіі (паколькі далучэнне гэтай тэрыторыі да Германіі было афіцыйна замацавана пазней, пасля падпісання 14 мая 1871 года Франкфурцкага мірнага дагавора з Францыяй). Да моманту правядзення галасавання не была дэмабілізавана шматлікая армія ваеннага часу, створаная ў сувязі з франка-прускай вайной. У выніку агульная колькасць выбаршчыкаў склала толькі 7,65 мільёна чалавек — 19,4 % насельніцтва імперыі. У выбарах прынялі ўдзел 51 % ад ліку маючых права голасу.

Выбары праводзіліся па мажарытарнай сістэме ў 382 акругах. У выпадку, калі пераможца не атрымліваў абсалютнай большасці галасоў, прадугледжвалася перабалаціроўка (падлік вынікаў «паўторнага выбару» выбаршчыкаў).

## Вынікі выбараў 
Найбольшую падтрымку выбаршчыкаў атрымалі кандыдаты ад Нацыянал-ліберальнай партыі, за якіх быў пададзены 1,171 млн галасоў (30,1 %). Партыя атрымала 119 мандатаў. Другое месца заняла каталіцкая Партыя цэнтра (724 тыс. галасоў, 18,6 %, 60 мандатаў). Трэцяе — Нямецкая кансерватыўная партыя (549 тыс. галасоў, 14,1 %, 53 мандаты). У агульнай складанасці ў парламент прайшлі прадстаўнікі 14 розных палітычных груп. Акрамя агульнанацыянальных партый, у галасаванні прымалі ўдзел рэгіянальныя і нацыянальныя палітычныя аб’яднанні. 7 месцаў атрымалі прыхільнікі звергнутай у 1866 годзе гановерскай дынастыі Вельфаў; 14 — прадстаўнікі польскай меншасці, 1 — дацкай.

## Літаратура 
* Gerhard Stoltenberg: Der Deutsche Reichstag 1871—1873. Droste Verlag, Düsseldorf, 1955.

Катэгорыя:Выбары ў Германіі
Катэгорыя:1871 год у Германіі
Катэгорыя:Падзеі 3 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 1871 года
Катэгорыя:Выбары 1871 года
Будагдэрэ

**Будагдэрэ** () — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.

У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).

## Спасылкі 
* Budaqdərə — спадарожнікавы здымак вёскі

Катэгорыя:Населеныя пункты Лачынскага раёна
Захар Аляксандравіч Раговін

**Захар Аляксандравіч Раго́він** ( — ) — вучоны ў галіне арганічнай хіміі, доктар хімічных навук, прафесар, Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР (1965).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Магілёве. У 1907 годзе разам з бацькамі пераехаў у Маскву. Скончыў Маскоўскае вышэйшае тэхнічнае вучылішча ў 1928 годзе па спецыяльнасці інжынер-хімік. Працаваў у навуковым супрацоўнікам у Хімічным інстытуце імя Л. Я. Карпава. У 1930—1932 гадах праходзіў навучанне ў аспірантуры пры Ваенна-хімічнай акадэміі і з 1931 года займаў пасаду намесніка дырэктара па навуковай рабоце Навукова-даследчага інстытута штучнага валакна. З 1931 года выкладаў у Маскоўскім вышэйшым тэхнічным вучылішчы, з 1939 года — прафесар і загадчык кафедры тэхналогіі штучнага валакна Маскоўскага хіміка-тэхналагічнага інстытута, у 1940 годзе — дэкан тэхналагічнага факультэта. У 1941—1945 гадах З. А. Раговін — упаўнаважаны па хіміі Дзяржаўнага камітэта абароны СССР. З 1946 года працаваў у Маскоўскім тэкстыльным інстытуце.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па хіміі высокамалекулярных злучэнняў. Разам з І. Л. Кнунянцам даследаваў умовы і кінетыку полімерызацыі капралактаму. У 1930—1940 гадах займаўся распрацоўкай фундаментальных асноў хіміі цэлюлозы. У час Вялікай Айчыннай вайны выконваў дзяржаўныя даручэнні, звязаныя з арганізацыяй вытворчасці патрэбных фронту палімерных матэрыялаў. Распрацаваў метады сінтэзу вытворных цэлюлозы, метады мадыфікацыі цэлюлозных і сінтэтычных валокнаў для атрымання матэрыялаў з рознымі ўласцівасцямі. У 1930—1932 гадах займаўся асваеннем тэхналогіі атрымання віскознай ніці на Магілёўскім заводзе штучнага валакна імя Куйбышава.

Аўтар шэрагу падручнікаў, дапаможнікаў і манаграфій. Падрыхтаваў 130 кандыдатаў і 7 дактароў навук.

## Узнагароды і званні 
* 2 ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга, медалі.
* Сталінская прэмія 3-й ступені (1942)
* Сталінская прэмія 2-й ступені (1950)
* Дзяржаўная прэмія СССР (1974)
* Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР (1965)

## Літаратура 
* 
* *Гальбрайх Л. С.* З. А. Роговин учёный, педагог, организатор науки // Химия растительного мира, 2005, № 3. — С. 5—6.
* Рыцари открытий : лауреаты Сталинских премий — уроженцы Беларуси, 1941—1953 / Э. А. Корнилович, А. Г. Корнилович. — Минск, 2016.

## Спасылкі 
* Захар Аляксандравіч Раговін // Малілёўская абласная бібліятэка імя У. І. Леніна 
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента
* РОГОВИН Захар Александрович // Российская Еврейская Энциклопедия

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Катэгорыя:Дэканы
Свентакшыскія пропаведзі

**Свентакшыскія пропаведзі** (польск.: *Kazania świętokrzyskie*) — польскія сярэднявечныя пропаведзі, верагодна, напісаныя у перыяд канца XIII — пачатку XIV стагоддзя. Лічацца самай старой прозай, напісанай на польскай мове.

Аўтар невядомы. Пропаведзі былі знойдзены Аляксандрам Брукнэрам у 1890 годзе. Назва была дадзена ад верагоднага месца іх паходжання (кніга, у якой яны раней захоўваліся, належала бібліятэцы кляштара бенедыкцінаў у Свентакшыскіх гарах. Помнік складаецца з адной цэлай пропаведзі і фрагментаў пяці іншых пропаведзяў.

Упершыню былі апублікаваны ў 1891 годзе.

Катэгорыя:Рукапісы XIV стагоддзя
Катэгорыя:Літаратура на польскай мове
Бюст Андрэя Грамыкі

**Бюст Андрэя Андрэевіча Грамыкі** — помнік у Гомелі, размешчаны па Савецкай вуліцы, у скверы імя А. А. Грамыкі. Устаноўлены ў 1983 годзе ў Піянерскім скверы ў гонар савецкага дзяржаўнага і партыйнага дзеяча, міністра замежных спраў СССР, двойчы Герой Сацыялістычнай Працы Андрэя Андрэевіча Грамыкі, які нарадзіўся на тэрыторыі Гомельскай вобласці. Аўтары — скульптар І. Рукавішнікаў, архітэктары А. Клімачкін, М. Пасохін. Помнік уяўляе сабой бронзавы бюст вышынёй 1,1 м устаноўлены на 3-метровым пастаменце. У 2009 годзе Піянерскі сквер быў перайменаваны ў гонар Грамыкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:1983  год у Гомелі
Катэгорыя:Помнікі Гомеля
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Гомель)
Катэгорыя:Бюсты
Міжнароднае таварыства аматараў кіно

**Міжнароднае таварыства аматараў кіно** () — анлайн-арганізацыя прафесійных кінакрытыкаў і журналістаў са ўсяго свету. Таварыства было заснавана ў 2003 годзе і налічвае каля 120 удзельнікаў — сярод іх ,  («*Los Angeles Times*»),  («*Time*»).

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінематаграфічныя арганізацыі
Масавае забойства ў Біньхоа

**Масавае забойства ў Біньхоа** — масавае забойства, здзейсненае паўднёвакарэйскімі войскамі ў перыяд паміж 3 і 6 снежня 1966 года ў вёсцы Біньхоа, размешчанай у правінцыі Куангнгай у Паўднёвым В’етнаме чалавек, па большай частцы старыя, дзеці і жанчыны, у тым ліку 21 цяжарная. Забіўшы жыхароў, салдаты спалілі дамы ў вёсцы, забілі сотні кароў і буйвалаў, якія належалі жыхарам вёскі.

У тым жа годзе паўднёвакарэйскія войскі здзейснілі аналагічныя злачынствы ў вёсках Біньтай, Бін’ан і Тэйвінь.

## Літаратура 
* Kim, Hyun Sook Lee. Korea’s «Vietnam Question»: War Atrocities, National Identity, and Reconciliation. Positions: East Asia Cultures Critique, Volume 9, Number 3, Winter 2001, p.&nbsp;622—635. E-ISSN: 1527-8271
* Oliver, Kendrick. The My Lai Massacre in American History and Memory. — Manchester University Press, 2006. — ISBN 978-0-7190-6891-1.

## Спасылкі 
* Binh Hoa Massacre 

Катэгорыя:Ваенныя злачынствы падчас вайны ў В’етнаме
Катэгорыя:1966 год у В’етнаме
Катэгорыя:Снежань 1966 года
Катэгорыя:Падзеі 3 снежня
Катэгорыя:Падзеі 4 снежня
Катэгорыя:Падзеі 5 снежня
Катэгорыя:Падзеі 6 снежня
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў В’етнаме
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 1966 годзе
Нацыянал-ліберальная партыя (Германія)

**Нацыянал-ліберальная партыя** () — палітычная сіла ў Германіі ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў.

Нацыянал-ліберальная група з’явілася ў прусскім ландтагу восенню 1866 года. Яе склалі правыя члены Германскай прагрэсісцкай партыі, якія групаваліся вакол Эдуарда Ласкера і Ганса Віктара фон Унру. Нягледзячы на рознагалоссі з урадам з нагоды ўнутранай палітыкі, партыя актыўна падтрымлівала дзейнасць Бісмарка, накіраваную на аб’яднанне Германіі. Старшынёй партыі, якая афіцыйна аформілася да 1867 года стаў Рудольф фон Бенігсен. На першых выбарах у рэйхстаг у 1871 годзе партыя атрымала больш за 30 % галасоў, сфармаваўшы найбуйнейшую дэпутацкую фракцыю.

Перыяд найбольшага ўплыву НЛП прыпадае на 1871—1879 гады, калі партыя з’яўлялася галоўным саюзнікам Бісмарка ў рэйхстагу, падтрымліваючы ўрадавую палітыку культуркампфа. Дзелавым колам, якія падтрымлівалі НЛП, была выгадная палітыка свабоднага гандлю, якая праводзілася ўрадам у 1870-х гадах. Пасля пераходу да пратэкцыянізму ў 1880-я гады з партыі выйшла апазіцыйная фракцыя, сфарміраўшая Германскую партыю вальнадумных. Сама партыя, усё больш выціскаемая з апазіцыйнага поля сацыял-дэмакратамі, паступова збліжалася з кансерватарамі. Падчас Першай сусветнай вайны НЛП на чале з Густавам Штрэземанам падтрымлівала экспансіянісцкія планы ўрада.

Пасля заканчэння вайны і Лістападаўскай рэвалюцыі адбыўся раскол партыі: умеранае крыло сфармавала Нямецкую народную партыю, левае крыло злілося з ПНП, утварыўшы Нямецкую дэмакратычную партыю. Вельмі правая меншасць далучылася да Нямецкай нацыянальнай народнай партыі.

## Вынікі на выбарах у рэйхстаг 
Катэгорыя:Палітычныя партыі Германскай імперыі
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Нацыянальнае таварыства кінакрытыкаў ЗША

**Нацыянальнае таварыства кінакрытыкаў ЗША** () — амерыканская арганізацыя кінакрытыкаў, заснаваная ў 1966 годзе. Таварыства вядомае сваімі высокімі патрабаваннямі, а штогадовыя прэміі гэтай арганізацыі ўваходзяць у лік найбольш прэстыжных кінаўзнагарод ЗША.

## Прэмія 
Штогадовая прэмія Нацыянальнага таварыства кінакрытыкаў ЗША прысуджаецца ў наступных катэгорыях:
* Найлепшы фільм
* Найлепшы рэжысёр
* Найлепшы акцёр
* Найлепшая актрыса
* Найлепшы акцёр другога плана
* Найлепшая актрыса другога плана
* Найлепшы сцэнарый
* Найлепшая аператарская праца
* Найлепшы фільм на замежнай мове
* Найлепшы немастацкі фільм

## Зноскі 
Катэгорыя:Асацыяцыі кінакрытыкаў ЗША
Германская прагрэсісцкая партыя

**Германская прагрэсісцкая партыя** () — пруская ліберальная палітычная партыя, заснаваная 6 чэрвеня 1861 года ў  як першая . Яна падчас  стала ў апазіцыю да Ота фон Бісмарка. У 1884 годзе партыя была ператворана ў .

Прадстаўляла інтарэсы буржуазіі, звязанай з знешнімі рынкамі, а таксама сярэдне- і дробнабуржуазных слаёў. Падтрымлівала аб’яднанне краіны пад вяршынствам Прусіі, але патрабавала ўсталяванне парламенцкага ладу. Прагрэсісцкая партыя змагалася супраць імкнення Бісмарка ліквідаваць кантроль парламента над асігнаваннямі на ваенныя патрэбы і супраць увядзення пратэкцыянісцкіх пошлін.

У 1866 ад Прагрэсісцкай партыі адкалоліся буйнабуржуазныя прыхільнікі, якія стварылі правацэнтрысцкую Нацыянал-ліберальную партыю; у 1868 — дробнабуржуазныя, якія стварылі левацэнтрысцкую Нямецкую народную партыю.

ГПП складалася з камітэтаў (*komitee*) па адным на аднамандатнай выбарчай акрузе, вышэйшым органам ГПП з’яўляўся з’езд (*parteitag*), паміж з’ездамі — Цэнтральны камітэт (*Zentralkomitee*).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Deutsche Fortschrittspartei 1861—1884

Катэгорыя:Ліберальныя партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Германскай імперыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Германіі
Коп і Штык. Заўзятыя краты

**Коп і Штык. Заўзятыя краты** () — украінскі мультфільм 2006 года

## Сюжэт 
Коп і Штык — два працавітыя краты, якія заўсёды знаходзяць, чым заняцца. Аднойчы ноччу яны заўважылі месяцовыя кратары і падумалі, што іх выкапалі месяцовыя краты. З таго часу яны больш за ўсё хацелі сустрэцца са сваімі таварышамі з гэтага загадкавага спадарожніка Зямлі.

## Спасылкі 
* Коп і Штык на YouTube
* Коп і Штык на торэнт-партале

Катэгорыя:Мультфільмы Украіны
Катэгорыя:Мультфільмы 2006 года
Качка-каралінка

**Качка-каралінка** (*Aix sponsa*) — птушка сямейства качыных.

Паўночнаамерыканскі від, у Еўропе трымаюць не толькі ў заапарках, але і прыватныя калекцыянеры. Натуральным чынам, з Амерыкі, каралінкі даляталі пакуль толькі да Ісландыі. Усе іншыя сустрэчы з каралінкамі ў прыродзе ў розных краінах Еўропы лічацца назіраннямі збеглых з няволі асобін. У Літве і Польшчы каралінскія качкі ў прыродзе адзначаліся неаднаразова. 17 студзеня 2021 качку-каралінку ўпершыню знайшлі ў дзікай прыродзе на Беларусі: у Гродне на Нёмане яе назіралі сябры Клуба-200 грамадскага аб'яднання «Ахова птушак Бацькаўшчыны».

Катэгорыя:Качыныя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1766 годзе
Лыч

**Лыч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Генадзь Міхайлавіч Лыч (нар. 1935) — беларускі вучоны — эканаміст, акадэмік НАН Беларусі.
* Леанід Міхайлавіч Лыч (1929—2021) — беларускі гісторык, публіцыст.
Еўрапейская кінапрэмія найлепшаму еўрапейскаму сцэнарысту

**Еўрапе́йская кінапрэ́мія найле́пшаму еўрапе́йскаму сцэнары́сту** () — адна з асноўных узнагарод Еўрапейскай кінапрэміі, якая была ўпершыню прысуджана на 1-й цырымоніі ў 1988 годзе і ўручаецца еўрапейскай кінаакадэміяй штогод па сённяшні дзень, за выключэннем перыяду з 1993 па 1995 год, калі ўзнагарода ў гэтай намінацыі не ўручалася.

Колькасць намінацый у катэгорыі «Найлепшы еўрапейскі сцэнарыст» на працягу існавання кінапрэміі няраз змянялася, застаючыся ў межах ад 3 да 7, а ў 1991, 1992 і 1996 гадах пераможца абіраўся без папярэдняга вызначэння намінантаў. Нярэдка ў якасці намінанта выступаў калектыў сцэнарыстаў, так у 2008 годзе прэмію атрымалі адразу 6 суаўтараў сцэнарыя.

Па стане на канец 2024 года часцей за ўсё, а менавіта двойчы, у намінацыі «Найлепшы еўрапейскі сцэнарыст» перамагалі  (1992, 1999),  (2000, 2004),  (2000, 2004), Павел Паўлікоўскі (2014, 2018), Томас Вінтэрберг (2012, 2020),  (2012, 2020), Рубен Эстлунд (2017, 2022). Па колькасці намінацый першынства трымае пяціразовы намінант Педра Альмадовар (2002, 2004, 2006, 2019, 2024).

## Пераможцы і намінанты 
Пераможцы і намінанты прыведзены ў храналагічным парадку. У межах аднаго года намінанты ўпарадкаваны па прозвішчах паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны блакітным колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### 1980-я 
### 1990-я 
У 1993—1995 гадах узнагарода ў гэтай намінацыі не ўручалася.

### 2000-я 
### 2010-я 
### 2020-я 
## Статыстыка па перамогах і намінацыях 
Па стане на канец 2024 года часцей за ўсё, а менавіта двойчы, у намінацыі «Найлепшы еўрапейскі сцэнарыст» перамагалі  (1992, 1999),  (2000, 2004),  (2000, 2004), Павел Паўлікоўскі (2014, 2018), Томас Вінтэрберг (2012, 2020),  (2012, 2020), Рубен Эстлунд (2017, 2022). Па колькасці намінацый першынства трымае пяціразовы намінант Педра Альмадовар (2002, 2004, 2006, 2019, 2024).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Архіў на сайце Еўрапейскай кінаакадэміі
* Архіў  на сайце Еўрапейскай кінапрэміі

Катэгорыя:Намінацыі Еўрапейскай кінапрэміі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1988 годзе
Катэгорыя:Кінапрэміі за найлепшы сцэнарый
Акведук Понткісілтэ

**Акведук Понткісілтэ** (, ) — суднаходны акведук над далінай ракі Ды на паўночным усходзе Уэльса, па якім праходзіць канал Ланголен, і з’яўляецца самым доўгім і высокім акведукам у Вялікабрытаніі.

Акведук быў пабудаваны ў 1805 годзе. У 2009 годзе быў унесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА як «вяха ў гісторыі грамадскай інжынерыі эпохі прамысловай рэвалюцыі». У рашэнні аб яго ўнясенні ў спіс былі асабліва адзначаны яго ідэальная ўпісанасць у складаны ландшафт і ўплыў, які ён аказаў на будучых мостабудаўнікоў.

Праз болей чым за 200 гадоў пасля свайго адкрыцця акведук выкарыстоўваецца і з’яўляецца адным з найбольш загружаных участкаў канальнай сеткі Вялікабрытаніі, прапускаючы каля 15000 лодак у год. Вышыня канала з абоіх бакоў даліны ракі Ды складае 38 м.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Акведукі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Уэльс
Катэгорыя:Водныя масты
Рубонда

**Рубонда** () — востраў на поўдні возера Вікторыя. З’яўляецца нацыянальным паркам у складзе Танзаніі. Плошча — 240 км².

Востраў Рубонда месціцца за 111 км на захад ад Мванзы. Уяўляе сабою выцягнуты з поўначы на поўдзень на 31 км нізкі кавалак сушы. Берагі парэзаныя невялікімі залівамі. Востраў вядомы добра захаванай дзікай прыродай. Яго насяляюць шымпанзэ, антылопы, кракадзілы, гіпапатамы. У лістападзе і снежні на ім спыняюцца пералётныя птушкі.

У 1965 годзе Рубонда быў абвешчаны прыбежышчам для дзікіх жывёл. З 1977 года з’яўляецца нацыянальным паркам.

## Спасылкі 
* Tanzania National Parks
* Rubondo Island National Park
* Rubondo Island National Park — BirdLife Data Zone
* Flagship Species, Tourism, and Support for Rubondo Island National Park, Tanzania

Катэгорыя:Астравы Танзаніі
Катэгорыя:Вікторыя (возера)
Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Танзаніі
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Катэгорыя:Азёрныя астравы
Аперацыя «Джанкшэн-Сіці»

**Джанкшэн-Сіці** () — ваенная аперацыя, праведзеная сіламі ЗША і Паўднёвага В’етнама ў лютым—маі 1967 года падчас вайны ў В’етнаме.

«Джанкшэн-Сіці» была адной з трох значных аперацый, праведзеных арміяй ЗША ў тактычнай зоне III корпуса Паўднёвага В’етнама ў сухім сезоне 1966—1967 гадоў. Кожная з гэтых аперацый на момант свайго правядзення была самай буйной з моманту ўступлення амерыканцаў у вайну.

Аперацыя праводзілася ў «ваеннай зоне C», паўночным раёне правінцыі Тэйнінь (Паўднёвы В’етнам) каля мяжы з Камбоджай. Гэты раён актыўна выкарыстоўваўся партызанамі НФВПВ і салдатамі паўночнав’етнамскай арміі для пранікнення ў Паўднёвы В’етнам з тэрыторыі нейтральнай дзяржавы. Амерыканскае камандаванне лічыла, што праціўнік паспрабуе аказаць сур’ёзны супраціў дзеянням сіл у яго апорным раёне. Гэта дазволіла б амерыканскім падраздзяленням нанесці НФВПВ і паўночнав’етнамскай арміі цяжкія страты дзякуючы сваёй перавазе ў агнявой моцы. Іншай задачай у ходзе аперацыі было выяўленне і знішчэнне Цэнтральнага штаба, які кіраваў дзеяннямі партызан на ўсёй тэрыторыі Паўднёвага В’етнама. Меркавалася, што штаб знаходзіцца ў гэтым раёне.

«Джанкшэн-Сіці» праходзіла з 22 лютага па 14 мая 1967 года. У ёй бралі ўдзел больш за 25 тысяч амерыканскіх байцоў у складзе двух поўных дывізій (1-й і 25-ы пяхотных) і пяці іншых брыгад і палкоў, а таксама падраздзяленні Паўднёвага В’етнама. У першы дзень аперацыі была праведзена адзіная за ўсю вайну высадка буйнога паветранага дэсанту ЗША (два батальёны 173-й паветрана-дэсантнай брыгады). Спачатку праціўнік пазбягаў бою, але ў далейшым ініцыяваў пяць буйных бітваў:
* Першая бітва пры Прэк-Клок
* Другая бітва пры Прэк-Клок
* Другая бітва пры Ап-Бау-Банг
* Бітва пры Суоі-Чэ (база агнявой падтрымкі «Gold»)
* Бітва пры Ап-Гу

Аперацыя «Джанкшэн-Сіці» лічыцца дастаткова паспяховай, нягледзячы на тое што цэнтральны штаб праціўніка выявіць не ўдалося. За два месяцы баявых дзеянняў сілы ЗША страцілі амаль 300 чалавек забітымі і каля 1000 параненымі. Страты праціўніка ацэньваліся ў 2700 чалавек забітымі. У сваю чаргу, улады Паўночнага В’етнама заяўлялі аб гібелі ў ходзе аперацыі больш за 14000 салдат ЗША і Паўднёвага В’етнама.

## Спасылкі 
* Bernard William Rogers. Cedar Falls — Junction City: A Turning Point 

Катэгорыя:1967 год у В’етнаме
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы В’етнама
Будынак «Гроднаэнерга»

**Будынак «Гроднаэнерга»** — будынак у Гродне, размешчаны па праспекце Касманаўтаў, 64. Пабудаваны ў 1976 годзе па праекце архітэктараў В. Давыдзёнка, В. Ягошына, Л. Вільчко як будынак цэнтральнага дыспетчарскага пункта «Гроднаэнерга». Адзін з першых будынкаў, якія паклалі пачатак фарміраванню забудовы праспекта Касманаўтаў.

## Архітэктура 
Уяўляе сабой прамавугольны ў плане 5-павярховы аб’ём (размешчаны аператыўна-дыспетчарскія службы, лабараторыі, навучальныя класы, тэхнічная бібліятэка), зблакаваны з раней пабудаваным 2-павярховым будынкам. Галоўны фасад вылучаны аб’ёмам канферэнц-залы на 200 месцаў. Да дваровага фасада галоўнага корпуса прыбудавана дыспетчарская зала. Фасады будынка дэкараваны гарызантальнымі і вертыкальнымі паясамі рознай шырыні, якія праходзяць па краях аконных праёмаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:1976 год у Гродне
Катэгорыя:Праспект Касманаўтаў (Гродна)
Катэгорыя:Гроднаэнерга
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гродна
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Валянціна Ягошына
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Васіля Давыдзёнка
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Людмілы Вільчко
Tiger Force

**Тайгер Форс** (; *Атрад «Тыгр»*) — спецыяльнае падраздзяленне СВ ЗША па барацьбе з партызанамі, якое існавала ў перыяд В’етнамскай вайны. Атрымала вядомасць з-за сваёй датычнасці да шэрагу ваенных злачынстваў у 1967 годзе.

Атрад «Тыгр» быў сфармаваны з байцоў 1-й брыгады 1-га батальёна 327-га пяхотнага палка 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі палкоўнікам Д. Хэквартам у канцы 1965 года ў рамках канцэпцыі «Recondo» (**recon**naissance comman**do**). Колькасць атраду складала 45 чалавек (узмоцнены разведузвод). «Тайгер Форс» асабліва вызначыўся ў чэрвені 1966 года падчас бітвы пры Тумаронг (аперацыя «Hawthorne»); яго дзеянні былі адзначаны прэзідэнтам Л. Джонсанам, сам батальён за гэтую бітву атрымаў падзяку ад прэзідэнта.

У 2002 годзе журналіст газеты «Таледа Блэйд» Майкл Салах атрымаў у свае рукі некаторыя неапублікаваныя дакументы арміі ЗША, у якіх, у прыватнасці, згадвалася пра расследаванне нейкіх ваенных злачынстваў. Салах разам з іншым журналістам Мітчам Вейсам здолелі атрымаць матэрыялы гэтага расследавання; як высветлілася, у 1971—1975 гадах амерыканская армія расследавала злачынствы, учыненыя атрадам «Тайгер Форс» у Паўднёвым В’етнаме, дзе з мая па лістапад 1967 года вайскоўцы гэтага падраздзялення, дзейнічаючы ў правінцыях Куангнгай і Куангнам, практыкавалі катаванні і забойствы ваеннапалонных, наўмысныя забойствы мірных жыхароў, адразанне вушэй і зняцце скальпаў з мёртвых. Расследаванне было завершана без вылучэння абвінавачванняў каму-небудзь з былых членаў атрада.

Салах і Вейс правялі шэраг інтэрв’ю з салдатамі, якія служылі ў «Тайгер Форс», а таксама з жыхарамі тых раёнаў, дзе дзейнічаў атрад. У кастрычніку 2003 года яны апублікавалі ў «Таледа Блэйд» серыю рэпартажаў аб злачынствах атрада. Гэта прынесла ім шэраг журналісцкіх прэмій, уключаючы Пулітцэраўскую прэмію ў 2004 годзе. Пасля публікацый армія ЗША пачала перагляд расследавання 1970-х гадоў, аднак аб ходзе і выніках гэтага перагляду з 2004 года няма ніякіх паведамленняў.

Міністэрства замежных спраў В’етнама адразу пасля публікацыі першага артыкула Салаха і Вейса заявіла, што не мае намеру рэагаваць на яе.

У 2006 годзе Салах і Вейс выпусцілі кнігу пра сваё расследаванне «Tiger Force: A True Story of Men and War».

## Спасылкі 
* Артыкул аб «Тайгер Форс» у «Таледа Блэйд»  
* John Kifner. Report on Brutal Vietnam Campaign Stirs Memories (New York Times) 

Катэгорыя:Узброеныя сілы ЗША падчас В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Ваенныя злачынствы падчас вайны ў В’етнаме
Катэгорыя:З’явіліся ў 1965 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1967 годзе