open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пікельхельм

[thumb|right|[Ота фон Бісмарк насіў металічны пікельхельм.]]
**Пікельхельм** (множ. Pickelhauben; ад стар  = 'пункт' ці 'кайло', і Haube = 'капялюш', агульная назва для галаўнога ўбору); таксама *пікельхаўбэ* — востраверхні шалом, які насілі ў XIX і XX стагоддзі нямецкае войска, пажарныя і паліцыя. Ён найбольш блізка звязаны з прускай і нямецкай арміямі.

## Гісторыя 
Пікельхельм быў першапачаткова распрацаваны ў 1842 годзе каралём Фрыдрыхам Вільгельмам IV Прускім.

Фрыдрых Вільгельм IV каралеўскім указам ўвёў пікельхельм для большай часткі прускай пяхоты 23 кастрычніка 1842. Пікельхельм хутка распаўсюдзіўся сярод іншых нямецкіх дзяржаў. Вялікае герцагства Альденбургскае прыняло яго ў 1849, Вялікае герцагства Бадэн - у 1870, а У 1887 Баварскае каралеўства стала апошняй нямецкай дзяржавай, якая ўвяла пікельхельм. 

У другой палове XIX стагоддзя, акрамя Расіі, арміі мноства дзяржаў (уключаючы Калумбію, Чылі, Мексіку, Партугалію, Нарвегію і Швецыю) прынялі пікельхельм ці падобныя шаломы. Пікельхельм таксама паўплываў на дызайн брытанскага вайсковага трапічнага шалома і на дызайн паліцэйскага шалома (*Home Service helmet*), які выкарыстоўваецца ў Англіі да гэтага часу. 

Аснова пікельхельма зроблена з умацаванай (варанай) скуры, апрацаванай для надання глянцава-чорнага бляску, і ўзмоцнены металічным аздабленнем (звычайна, пазалочанай або срэбнай для афіцэраў), якая ўключала металічны шып у навершы. Першыя асобнікі шаломаў былі высокімі, але паступова іх вышыню паменшылі, і шалом стаў больш пасаваць па форме для галавы. Спроба зменшыць вагу шалома шляхам памяншэння пярэдняга і задняга брылёў, прынятая ў 1867 годзе, поспеху не мела.

У некаторых артылерысцкіх нямецкіх частках, выкарыстоўвалі замест шыпа шарападобнае ўпрыгожванне. Да пачатку Першай сусветнай вайны ў 1914 годзе чорныя ці белыя плюмажы, якія здымаліся, насілі з пікельхельмам у поўнай параднай форме нямецкія генералы, штабныя афіцэры, драгуны, пяхота Прускай арміі (Garde du Corps) і шмат лінейных пяхотных палкоў, як адмысловую адзнаку адрознення.

Акрамя ўпрыгожвання шыпа, магчыма, адметнай асаблівасцю пікельхельму была накладная кукарда, якая пазначала нумар палка. Найбольш распаўсюджаная какрада з вялікім крылатым арлом - эмблема  Прусіі. Мелі свае какарды Баварыя, Вюртэмберг, Бадэн і іншыя нямецкія землі. У Расіі ў якасці какарды выкарыстоўваўся малюнак дзяржаўнага герба — двухгаловага арла. Нямецкі вайсковы пікельхельм меў таксама дзве круглыя какарды з бакоў, для мацаваьня падбародкавых рамянёў. Нацыянальная кукарда была чырвона-чорна-белага колеру. Левая кукарда выкарыстоўвалася, каб пазначыць правінцыю, да якой належаў салдат (чорна-белая - Прусія, бела-блакітная — Баварыя, і г.д)

Катэгорыя:Галаўныя ўборы
Людовік IX (кароль Францыі)

**Людовік IX Святы** (; 25 красавіка 1214 — 25 жніўня 1270) — кароль Францыі ў 1226—1270 гадах. Сын Людовіка VIII і Бланкі Кастыльскай. Кіраўнік 7-га і 8-га крыжовых паходаў.

## Спасылкі 
* JOINVILLE, JOHN DE. Memoirs of Louis IX, King of France. 

Катэгорыя:Капетынгі
Катэгорыя:Каралі французскія
Катэгорыя:Крыжакі
Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Англіканскія святыя
Катэгорыя:Святыя Францыі
Катэгорыя:Кананізаваныя манархі
Катэгорыя:Каранаваныя дзеці
Катэгорыя:Удзельнікі Сёмага крыжовага паходу
Катэгорыя:Удзельнікі Восьмага крыжовага паходу
Катэгорыя:Удзельнікі Альбігойскага крыжовага паходу
Група Гімаліі

**Група Гімаліі** — група спадарожнікаў Юпітэра, якія абарочваюцца па блізкіх арбітах і, магчыма, маюць агульнае паходжанне. Назва групы ўзята па назве найбуйнейшага аб’екта ў групе.

## Састаў групы 
У групу ўваходзяць наступныя спадарожнікі Юпітэра:
* Гімалія — найбуйнейшы спадарожнік групы.
* Леда
* Лісітэя
* Элара

У канцы 2000 года быў выяўлены яшчэ адзін спадарожнік S/2000 J 11, які таксама можна аднесці да гэтай групы.

## Характарыстыкі групы 
Азначаныя спадарожнікі аб'ядноўваюць параметры арбіт: кірунак руху, нахіленне арбіты, памеры, эксцэнтрысітэт.

Катэгорыя:Спадарожнікі Юпітэра
Катэгорыя:Юпітэр (планета)
Юпітэр
Гастон Думерг

**Гастон Думерг** (;  — ) — французскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прэзідэнт Францыі (Трэцяя рэспубліка, 1924—1931).

Пачынаў як радыкал, у пазнейшыя гады — кансерватар без пэўнай партыі. Першы міністэрскі партфель (міністра калоній) атрымаў у 1902 годзе. У снежні 1913 — чэрвені 1914 — прэм'ер-міністр і міністр замежных спраў; затым зноў узначальваў МЗС у першыя месяцы 1-й сусветнай вайны. У 1914—1917 гадах зноў міністр калоній; у пачатку лютага (паводле н. ст.) 1917 года ўзначаліў французскую дэлегацыю на Петраградскай канферэнцыі саюзных дзяржаў.

У 1923—1924 гадах старшыня Сената.

Выбраны прэзідэнтам рэспублікі пасля адстаўкі А. Мільерана і займаў пасаду адзін поўны сямігадовы тэрмін.

На другі тэрмін не балатаваўся, але застаўся ў палітыцы і пасля зыходу з Елісейскага палаца яшчэ раз быў прэм'ер-міністрам (люты—лістапад 1934, узначальваў кансерватыўны «ўрад нацыянальнага адзінства»). Гэты кароткі перыяд быў нестабільны, характарызаваўся ростам фашысцкіх настрояў ва Францыі і фарміраваннем левага антыфашысцкага фронту; у кастрычніка 1934 года харвацкімі нацыяналістамі (усташамі) у Марселі быў забіты міністр замежных спраў ва ўрадзе Думерга, Луі Барту.

Пасля адстаўкі свайго кабінета Думерг сышоў на спакой і памёр у сваім родным горадзе Эг-Віў (поўдзень Францыі, дэпартамент Гар).

Думерг быў адзіным прэзідэнтам Францыі — пратэстантам і адзіным кіраўніком французскай дзяржавы з часоў Хлодвіга, якія не належаў да рымска-каталіцкай царквы (не лічачы Генрыха IV, які перайшоў у каталіцызм).

Думерг быў масонам і належаў да масонскай ложы «Рэха» Вялікага Усходу Францыі.

Акрамя таго, Гастон Думерг стаў адным з двух прэзідэнтаў (другім быў Нікаля Сарказі), якія ўступілі ў шлюб на пасадзе. 1 чэрвеня 1931 года 68-гадовы прэзідэнт Францыі, раней халасты, ажаніўся з Жанай-Мары Гасаль (1879—1963). Як і ў выпадку з Сарказі, шлюб быў заключаны мэрам VIII акругі, які адмыслова наведаў Елісейскі палац.

Катэгорыя:Старшыні Сената Францыі
Катэгорыя:Прэзідэнты Францыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Францыі
Катэгорыя:Міністры калоній Францыі
Катэгорыя:Масоны Францыі
Стадыён

**Стадыё́н** () — будынак для спартыўных мэт. Звычайна ўключае вялікае поле і месцы для гледачоў, размешчаныя прыступава вакол поля. Таксама часта ўтрымоўвае дадатковыя пляцоўкі і дапаможныя памяшканні для трэніроўкі і перапранання каманд. Стадыёны выкарыстоўваюцца не толькі для розных відаў спорту на адкрытым паветры (напрыклад, лёгкай атлетыкі і футбола), але таксама для канцэртаў і іншых мерапрыемстваў.

Першымі стадыёнамі былі будынкі ў Старажытнай Грэцыі для правядзення Алімпійскіх гульняў і іншых спартыўных спаборніцтваў. Самы стары вядомы стадыён знаходзіўся ў Алімпіі (Грэцыя). Спачатку стадыён выкарыстоўваўся толькі для змаганняў у бегу; адгэтуль пайшла практыка стандартызацыі памеру поля — 180—200 метраў (адзін стадый, што дало назву самому будынку).

## Стадыёны сусвету 
* Уэмблі
* Стадыё Алімпіка
* Стад дэ Франс
* Стадыён Першага мая, (Пхеньян)

## Стадыёны Беларусі 
* Стадыён «Дынама», Мінск
* Стадыён «Цэнтральны», Гомель

## Фотагалерэя 

Image:1906 Athens stadium.jpg

Image:Delphi stadium DSC06305.jpg
Image:Olympiastadion Montreal.jpg
Image:Busch Stadium.jpg
Image:Yankee stadium.jpg

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* World Stadiums 
* Stadium Archive
* Супольнасць аб футбольных стадыёнах // Супольнасць в vk.com 

Катэгорыя:Стадыёны
Стад дэ Франс

**Стад дэ Франс** () — футбольны стадыён у прыгарадзе Парыжа (Францыя) Сен-Дэні. Стадыён адкрыўся ў 1998 годзе спецыяльна да чэмпіянату свету і месціць 80000 гледачоў. Выдаткі на будаўніцтва склалі 285000000 еўра.

Калі Францыя атрымала права правесці чэмпіянат свету 1998 года, спартыўныя ўлады вырашылі пабудаваць новы стадыён. Першапачаткова месцам будаўніцтва абралі Мелун-Сенар, на поўдзень ад Парыжа. Аднак скаргі на аддаленасць гэтага месца ад сталіцы вымусілі арганізатараў змяніць рашэнне і перанесці будаўніцтва ў паўночны прыгарад Парыжа Сен-Дэні.

Першым нацыянальным стадыёнам быў «Каломб», які прымаў матчы чэмпіянату свету 1938 года. Пазней галоўнай арэнай краіны стаў «Парк дэ Прэнс». Але нават пасля рэканструкцыі 1975 года «Парк» не падыходзіў для гэтай ролі. Па-першае, ён размешчаны ў жылым раёне на паўднёвым-захадзе Парыжа, а акрамя таго, яго ўмяшчальнасць — 50 000 — была недастатковай для чэмпіянату свету. Чаго нельга сказаць пра «Стад дэ Франс», які стаў адным з самых велічных стадыёнаў Еўропы. Ён пабудаваны на месцы закінутых газавых распрацовак і можа змясціць 80000 гледачоў.

Аднак не абышлося без праблем. Стадыён адкрываўся ў студзені 1998 гады таварыскім матчам зборных Францыі і Іспаніі. Да апошняй хвіліны не было ясна, ці адбудзецца гульня. Будаўнікі пашкадавалі грошай на падагрэў поля, і яно было прамерзлым.

Але ўсё ж стадыён стаў пышнай арэнай для чэмпіянату свету. На ім праходзіла гульня адкрыцця Бразілія — Шатландыя і яшчэ восем матчаў турніру. На гэтым жа стадыёне зборная Францыі ўпершыню стала чэмпіёнам свету, абыграўшы бразільцаў.

Два гады праз тут адбыўся фінальны матч Лігі чэмпіёнаў, у якім сустракаліся мадрыдскі «Рэал» і «Валенсія». «Рэал» перамог з пераканаўчым лікам 3:0 — больш чым праз сорак гадоў пасля таго, як іспанскі Каралеўскі клуб выйграў першы Кубак чэмпіёнаў на полі старога «Парк дэ Прэнс».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Рэгбійныя стадыёны
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны
Катэгорыя:Стадыёны Францыі
Катэгорыя:Сен-Дэні (Сен-Сен-Дэні)
Катэгорыя:Лёгкаатлетычныя стадыёны
Баглан (правінцыя)

**Баглан** (дары بغلان Baġlān, пушту بغلان) — правінцыя на поўначы усходзе Афганістана. Адміністрацыйны цэнтр - Кулі-Хумры. На захадзе мяжуе з правінцыяй Саманган, на поўначы з Кундуз, на паўночным усходзе з Тахар, на паўднёвым усходзе з Панджшэр, на паўднёвым-захадзе з Баміян, на поўдні з Парван.

Катэгорыя:Правінцыі Афганістана
Бадгіс (правінцыя)

**Бадгіс** (дары بادغیس Bādġīs, пушту بادغیس) — правінцыя на паўночным захадзе Афганістана. Мяжуе на поўдні з правінцыяй Герат, на паўночным усходзе з Фар'яб, а на ўсходзе з правінцыяй Гор.

## Гісторыя 
Назва правінцыі паходзіць ад персідскага слова «бадхез», які азначае «месца, дзе зараджаецца вецер». Правінцыя была ўтворана ў 1964 годзе з частак правінцый Герат і Мейманех. Калі ўлада ў Афганістане ўзяў рух «Талібан», то Бадгіс стаў адным з апошніх захопленых імі вілаетаў. Мясцовае таджыкскае насельніцтва не моцна сімпатызавала талібам-пуштунам, і таму ў 2001 годзе «Паўночны альянс» хутка ўзяў правінцыю пад свой кантроль.

Катэгорыя:Правінцыі Афганістана
Балх (правінцыя)

**Балх** (; ; ) — адна з 34 правінцый Афганістана. Размешчана на поўначы краіны, на захадзе мяжуе з правінцыяй Джаўзджан, а на ўсходзе з Кундуз. У старажытнасці тут размяшчалася дзяржава Бактрыя.

Сваю назву бярэ ад старажытнага горада Балх. Сталіца правінцыі — горад Мазары-Шарыф.

Этнічны склад (па змяншэнні): таджыкі, пуштуны і узбекі.

Катэгорыя:Правінцыі Афганістана
Бадахшан (правінцыя)

**Бадахшан** (дары بدخشان Badaxšān, пушту بدخشان, Тадж. Бадахшон) — правінцыя на паўночным усходзе Афганістана, якая мяжуе з Таджыкістанам, Пакістанам і Кітаем. На захадзе мяжуе з правінцыяй Тахар.

## Насельніцтва 
Этнічны склад (па змяншэнні): таджыкі, памірцы, кыргызы.

Катэгорыя:Правінцыі Афганістана
Газні (правінцыя)

]]

**Газні** () — правінцыя ў цэнтральнай частцы Афганістана. Плошча — . Насельніцтва —  чалавек (2002). Адміністрацыйны цэнтр правінцыі — горад Газні (насельніцтва  чалавек).

Катэгорыя:Правінцыі Афганістана
Вардак (правінцыя)

**Вардак** (пушту وردګ) або **Вардаг** — адна з трыццаці чатырох правінцый Афганістана. Знаходзіцца ў цэнтры краіны. Галоўны горад - Майданшахр.

Тэрыторыя 10348,3 км ² (2008) з насельніцтвам 540.100 чал. (2009).

## Заўвагі 
Катэгорыя:Правінцыі Афганістана
Стымфалійскія птушкі

[thumb|150px|right|[Геракл і Стымфалійскія птушкі. Фрагмент рымскай мазаікі з Ліерыі (Іспанія).]]
**Стымфалійскія птушкі** — у старажытнагрэчаскай міфалогіі драпежныя птушкі, якія жылі поруч аркадскога горада Стымфала. Ускормлены Арэсам і мелі медныя дзюбы, крылы і кіпцюры. Яны нападалі як на людзей, так і на жывёл. Самай грознай іх зброяй былі пёры, якія птушкі сыпалі на зямлю як стрэлы. Яны пажыралі ўраджай у акрузе, або таксама елі людзей .

## Трэці подзвіг Геракла 
Мікенскі цар Эўфрысфей загадаў Гераклу перамагчы стымфалійскіх птушак. Гэта неапісальна цяжкае заданне герою дапамагла выканаць Афіна Палада: яна дала Гераклу два медных тымпана, выкаваных Гефестам. Багіня загадала ўстанавіць тымпаны на гары каля гняздоўяў жудасных птушак і стукнуць у іх. Аглушальны гук тымпанаў павінен быў прымусіць падняцца птушак у паветра, а Гераклу неабходна страляць у іх з лука. Геракл напалохаў птушак і перастраляў іх , або проста прагнаў . Паводле Пісандра, Геракл не перабіў іх, а прагнаў шумам краталаў (трашчотак). Птушкі, якія выжылі ў бітве з Гераклам пакінулі Грэцыю, паляцеўшы да берагоў Чорнага мора.

Паводле Паўсанія, Стымфалідамі завуць птушак, якія водзяцца ў Аравіі. У Стымфале быў храм Артэміды Стымфалійскай са статуямі дзяўчын з нагамі ў выглядзе птушыных . Калі арганаўты прыбылі на востраў Дыю, птушкі сталі кідаць у іх стралы. Па парадзе Фінея яны ўзялі шчыты і дзіды і, пераймаючы курэтам, прагналі іх грукатам . Або гэта было на востраве Арэя .

## Літаратура 
* *Н. А. Кун*. Легенды и мифы Древней Греции — М.: ЗАО Фирма СТД, 2005. — 558 с. ISBN 5-89808-013-9

Катэгорыя:Міфы пра Геракла
Катэгорыя:Міфічныя істоты ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Міфы Аркадзі
Катэгорыя:Паход арганаўтаў
Катэгорыя:Міфічныя птушкі
Ахат

**Ахат** (лац. Achates) — часта згадваны ў Энеідзе адважны траянец, салдат і збраяносец, вернасць якога яго ўладара Энею ўвайшла ў прымаўку. Ён суправаджаў Энея практычна ва ўсіх апісаных у гэтым эпічнай творы падарожжах, а часам быў адзіным яго спадарожнікам. Нягледзячы на тое, што Эней ідзе на чале цэлага атрада траянскіх воінаў, на разведку або ў пасольства да цароў ён, як правіла, аддае перавагу хадзіць на пару менавіта з Ахатам.

Асоба Ахата ва ўсіх істотных яе рысах ёсць арыгінальнае стварэнне Вергілія - аўтара гэтага лацінскага тэксту.

Катэгорыя:Старажытнагрэчаская міфалогія
Катэгорыя:Рымская міфалогія
Аляксандраў

**Аляксандраў** — прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Аляксандр Мікалаевіч Аляксандраў — беларускі дыпламат.
* Анатоль Пятровіч Аляксандраў — савецкі фізік.
* Андрэй Валер’евіч Аляксандраў (нар. 1978) — беларускі журналіст і медыяменеджар, палітычны зняволены.
* Барыс Іванавіч Аляксандраў — беларускі архітэктар.
* Валерый Міхайлавіч Аляксандраў (нар. 1947) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Георгій Фёдаравіч Аляксандраў (1908—1961) — савецкі філосаф і грамадскі дзеяч.
* Герман Аляксеевіч Аляксандраў — беларускі ваенны дзеяч.
* Мікалай Мікалаевіч Аляксандраў — беларускі хірург.
* Павел Аляксандравіч Аляксандраў — расійскі юрыст.
* Павел Сяргеевіч Аляксандраў — расійскі матэматык.
* Сямён Іосіфавіч Аляксандраў (1920—1980) — беларускі акцёр.
* Тодар Аляксандраў (1881—1924) — балгарскі рэвалюцыянер і палітычны дзеяч.

## Тапонім 
* Аляксандраў — горад ва Уладзімірскай вобласці Расіі.
Араньестад

* Горад Араньестад — сталіца Арубы.
* Горад Араньестад — адміністрацыйны цэнтр вострава Сінт-Эстаціус
Арлоў

**Арлоў** — распаўсюджанае рускае прозвішча, паходзіць ад арла.

## Вядомыя асобы 
* Алег Рыгоравіч Арлоў — беларускі жывапісец.
* 
* Аляксей Рыгоравіч Арлоў — расійскі дзяржаўны і ваенны дзеяч.
* Георгій Міхайлавіч Арлоў — рускі архітэктар.
* 
* Іван Аляксеевіч Арлоў — савецкі ваенны дзеяч.
* Ігар Васілевіч Арлоў (нар. 1956) — беларускі мастак.
* Мікалай Валер'евіч Арлоў — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Мікалай Люцыянавіч Арлоў — расійскі герпетолаг.
* Рыгор Рыгоравіч Арлоў — расійскі дзяржаўны і ваенны дзеяч.
* 
* 
* Цімафей Мікалаевіч Арлоў (1915—1943) — Герой Савецкага Саюза
* Юрый Аляксандравіч Арлоў — савецкі палеантолаг.

## Тапонімы 
* Арлоў — горад у Кіраўскай вобласці Расіі.

## Гл. таксама 
* Арлова
* Арлоўскі
Аляксееўка

Назву **Аляксе́еўка** маюць:

## Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Аляксееўка — вёска ў Брагінскім раёне
** Аляксееўка — пасёлак у Гомельскім раёне
** Аляксееўка — былы пасёлак у Чачэрскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Аляксееўка — вёска ў Касцюковіцкім раёне
** Аляксееўка — вёска ў Клічаўскім раёне
** Аляксееўка — былая вёска ў Шклоўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Аляксееўка — вёска ў Мінскім раёне

## Казахстан 
* Аляксееўка — пасёлак у Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці
* Аляксееўка — сяло ў Шчарбакцінскім раёне Паўладарскай вобласці

## Расія 
* Аляксееўка — горад у Аляксееўскім раёне Белгародскай вобласці
* Аляксееўка — сяло ў Аляксееўскім раёне Самарскай вобласці
* Аляксееўка — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці
* Аляксееўка — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці
* Аляксееўка — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці

## Украіна 
* Алэксееўка — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым
Арсеньеў

* Горад Арсеньеў
* Васіль Сяргеевіч Арсеньеў — беларускі і рускі юрыст, гісторык і спецыяліст па генеалогіі, архівіст, дзяржаўны служачы
* Віктар Васілевіч Арсеньеў — беларускі і расійскі архітэктар
* Канстанцін Іванавіч Арсеньеў (1789—1865) — рускі географ і статыстык
* Уладзімір Клаўдзіевіч Арсеньеў (1872—1930) — пісьменнік і этногаф
Баброў

**Баброў** — прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Іван Іванавіч Баброў, адзін з арганізатараў партызанскага руху на тэрыторыі Брэсцкай вобласці

## Тапонім 
* Баброў (горад), горад у Варонежскай вобласці (Расія)
Барадзіно

## Айконімы 
### Беларусь 
* Вёска Барадзіно, Аршанскі раён
* Вёска Барадзіно, Дубровенскі раён
* Вёска Барадзіно, Пастаўскі раён

### Расія 
* Барадзіно (горад) — горад краявога падпарадкавання ў Краснаярскім краі
* Барадзіно (Руднянскі раён)

### Украіна 
* Барадзіно — пасёлак гарадскога тыпу ў Адэскай вобласці
* Барадзіно (Крым) — вёска ў Прасторненскім сельсавеце Джанкойскага раёна (Крым)

## Іншае 
* Барадзінская бітва (1812)
Герат

*Правінцыя Герат — правінцыя Афганістана.
*Горад Герат — горад у заходнім Афганістане, у правінцыі Герат.
Багдановіч

**Багдановіч** — беларускае і ўкраінскае прозвішча, утворанае ад імя *Багдан*. 

## Вядомыя носьбіты 
* Адам Ягоравіч Багдановіч — беларускі этнограф, фалькларыст.
* 
* 
* Ангел Іванавіч Багдановіч — расійскі публіцыст.
* Андрэй Віктаравіч Багдановіч — беларускі вясляр.
* Барыс Міхайлавіч Багдановіч — беларускі вучоны ў галіне радыётэхнікі.
* Віктар Францавіч Багдановіч — генерал-лейтэнант.
* Вячаслаў Васілевіч Багдановіч — беларускі рэлігійны дзеяч.
* Галіна Вікенцьеўна Багдановіч (1947—1994) — перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1971).
* Генадзь Васілевіч Багдановіч — беларускі грамадскі дзеяч.
* Глеб Вячаслававіч Багдановіч — беларускі палітык.
* Іван Іларыёнавіч Багдановіч — беларускі арганізатар аховы здароўя.
* Ілья Генадзевіч Багдановіч (нар. 2004) — беларускі футбаліст.
* Іпаліт Фёдаравіч Багдановіч — рускі паэт.
* Ірына Эрнстаўна Багдановіч — беларуская паэтэса.
* Карл Іванавіч Багдановіч — геолаг і падарожнік.
* Ларыса Мікалаеўна Багдановіч — беларускі ўрач.
* Леанід Іванавіч Багдановіч — беларускі дэрматавенеролаг.
* **Максім Адамавіч Багдановіч** — класік беларускай літаратуры.
* Міхаіл Ануфрыевіч Багдановіч (1900—1942) — беларускі навуковец-медык. Кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт.
* Міхась Аляксандравіч Багдановіч (нар. 1951) — беларускі мастак.
* Павел Мікалаевіч Багдановіч (нар. 1950) — беларускі спецыяліст у галіне трыбатэхнікі.
* Тамаш Восіпавіч Багдановіч-Дваржэцкі (1859—1920) — архітэктар.
* Фёдар Антонавіч Багдановіч — беларускі спецыяліст у галіне аховы здароўя.
* Янка Антонавіч Багдановіч — беларускі пісьменнік.

## Айконімы 
* Багдановіч — горад у Свярдлоўскай вобласці Расіі.
Эўфем

**Эўфем** (Ст. гр.: Εὔφημος [eʊ̯́pʰɛːmos]: скароч. транслітарацыя -*Эўфем*) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі . З Тэнара ў Лаконіцы . Сын Пасейдона  і Мекіёнікі , ці Пасейдона і Еўропы, дочкі Тытыя, па Апалонію і Піндару , нарадзіўся ў Гірыі (Беотыя). Або флегіец з Панопея. Удзельнік Калідонскага палявання . Арганаўт . Удзельнік пахавальных гульняў па Пелію, пераможца ў скачцы на парнай калясніцы . Падчас знаходжання арганаўтаў у Лівіі атрымаў у падарунак ад Трытона кім лівійскай зямлі, які кінуў у ваду, і ён стаў востравам Фера . Яго нашчадкі засялілі востраў Феру, затым Кірэну . Яго жонка Лаанома. Лемніянка Ламаха нарадзіла яму дачка Леўкафану, яе нашчадкамі былі кірэнскія Батыяды .

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Лаконікі
Катэгорыя:Арганаўты
Катэгорыя:Удзельнікі Калідонскага палявання
Бялінскі

**Бялінскі** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Вісарыён Рыгоравіч Бялінскі — рускі пісьменнік
* Казімір Людвік Бялінскі — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай, дыпламат
* Францішак Бялінскі, 1683—1766 — маршалак вялікі каронны, ваявода хэлмінскі
* Францішак Бялінскі (1742—1809) — генерал-маёр войска кароннага, пісар вялікі каронны

## Тапонім 
* Горад Бялінскі — горад у Пензенскай вобласці (Расія)
Гарбатаў

* Горад Гарбатаў — горад у Расіі
* Аляксандр Васілевіч Гарбатаў — савецкі военачальнік
Джэймстаўн

* **Джэймстаўн** — горад і порт, сталіца брытанскай заморскай тэрыторыі Востраў Святой Алены;
* **Джэймстаўн** — першае паселішча англічан на тэрыторыі сучасных ЗША
* **Джэймстаўн** — горад у штаце Род-Айленд, ЗША.
Дзямідаў

**Дзямідаў** — прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Васіль Аляксандравіч Дзямідаў, Герой Савецкага Саюза
* Мікалай Іванавіч Дзямідаў, беларускі ваенны, палітычны, грамадскі дзеяч, публіцыст
* Уладзімір Іванавіч Дзямідаў (1931—2021) — эканаміст. Доктар эканамічных навук (1991), прафесар (1994).
* Эдуард Міхайлавіч Дзямідаў (1932—1993) — беларускі архітэктар.

## Тапонім 
* Дзямідаў — аграгарадок у Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі
* Дзямідаў — горад у Смаленскай вобласці Расіі

## Гл. таксама 
* Вёска Дзямідаўка
Гамільтан

**Гамільтан** () — англійскае прозвішча, а таксама назва некалькіх населеных пунктаў.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Гамільтан, амерыканскі дзяржаўны дзеяч
* Рычард Гамільтан (матэматык)
* Уільям Роўэн Гамільтан, ірландскі матэматык

## Тапонім 
* Востраў Гамільтан
* Гамільтан (акруга, Тэхас)
* Гамільтан (Антарыа)
* Гамільтан (Бермуды)
* Гамільтан (Новая Зеландыя)
* Гамільтан (Тэхас)
Віторыя (Італія)

**Віторыя** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рагуза.

Насельніцтва складае 61221 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 336 чал./км². Займае плошчу 181 км². Паштовы індэкс — 97019. Тэлефонны код — 0932.

Заступнікам населенага пункта лічыцца Святы Ян Хрысціцель.

## Дэмаграфія 
Дынаміка насельніцтва:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:60000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 15882
  bar:1871 from:0 till: 17461
  bar:1881 from:0 till: 23773
  bar:1901 from:0 till: 32214
  bar:1911 from:0 till: 31889
  bar:1921 from:0 till: 32837
  bar:1931 from:0 till: 38802
  bar:1936 from:0 till: 37569
  bar:1951 from:0 till: 43239
  bar:1961 from:0 till: 45035
  bar:1971 from:0 till: 46130
  bar:1981 from:0 till: 51240
  bar:1991 from:0 till: 55280
  bar:2001 from:0 till: 55317
PlotData=
  bar:1861 at: 15882 fontsize:S text: 15.882 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 17461 fontsize:S text: 17.461 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 23773 fontsize:S text: 23.773 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 32214 fontsize:S text: 32.214 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 31889 fontsize:S text: 31.889 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 32837 fontsize:S text: 32.837 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 38802 fontsize:S text: 38.802 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 37569 fontsize:S text: 37.569 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 43239 fontsize:S text: 43.239 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 45035 fontsize:S text: 45.035 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 46130 fontsize:S text: 46.130 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 51240 fontsize:S text: 51.240 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 55280 fontsize:S text: 55.280 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 55317 fontsize:S text: 55.317 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Па даных  ISTAT
Герат (правінцыя)

**Герат** (пушту هرات) — правінцыя на захадзе Афганістана ля мяжы з Іранам. На паўночным усходзе мяжуе з правінцыяй Бадгіс, а на поўдні з Фарах. У гады афганскай вайны (1979-1989) ў правінцыі дзейнічаў уплывовы палявы камандзір Ісмаіл-хан, які пасля стаў мясцовым губернатарам. 

## Гаспадарка 
У Герацкай даліне развіта садоўніцтва: вырошчваецца абрыкос, інжыр, сліва, груша, яблыня. 

Катэгорыя:Правінцыі Афганістана
Аса

**Аса**:
* Аса — вулкан у Японіі.
* 9К33 «Аса» — савецкі аўтаматызаваны зенітны ракетны комплекс.
* **Аса** (адз.л.), Восы (мн.л.) — назва некаторых насякомых з падатраду сцеблабрухія (*Apocrita*) атрада перапончатакрылых.
* Аса — цар іудзейскі, сын і пераемнік Авіі.

## Тапонім 
### Расія 
* Аса — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Асінскага раёна Пермскага края.
* Аса — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Асінскага раёна Іркуцкай вобласці.

### Украіна 
* Аса (Валынская вобласць)
Зверава

**Зверава** — жаночая форма прозвішча *Звераў*, таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Наталля Маратаўна Зверава, беларуская тэнісістка
* Эліна Аляксандраўна Зверава, беларуская спартсменка (кіданне дыска), чэмпіёнка Гульняў XXII Алімпіяды

## Тапонім 
* Горад Зверава, горад у Растоўскай вобласці
Дэльбрук

**Дэльбрук**: 
* Горад Дэльбрук, горад у Германіі

## Прозвішча 
* Бертальд Дэльбрук, нямецкі лінгвіст
* Ганс Дэльбрук, нямецкі ваенны гісторык
* Макс Дэльбрук, нямецка-амерыканскі фізік, генетык
Котава

**Ко́тава** — тапонім, жаночая форма прозвішча Котаў.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Котава — вёска ў Віцебскім раёне
* Мінская вобласць:
** Котава — вёска ў Бярэзінскім раёне

### Расія 
* Котава — горад у Валгаградскай вобласці
* Котава (Манастыршчынскі раён)

### Украіна 
* Котава (пасёлак)

## Прозвішча 
* Ірына Міхайлаўна Котава (нар. 1976) — беларускі мастак
* Таццяна Мікалаеўна Котава — расійская спявачка
Дубоўка

**Дубо́ўка** — гідронім, тапонім, прозвішча.

## Прозвішча 
* Уладзімір Мікалаевіч Дубоўка — беларускі пісьменнік

## Тапонім 
### Беларусь 
#### Віцебская вобласць 
* Дубоўка — хутар у Новапагосцкім сельсавеце Мёрскага раёна
* Дубоўка — вёска ў Павяцкім сельсавеце Мёрскага раёна
* Дубоўка — вёска ў Полацкім раёне
* Дубоўка — вёска ў Більдзюгскім сельсавеце Шаркаўшчынскага раёна
* Дубоўка — вёска ў Лужкоўскім сельсавеце Шаркаўшчынскага раёна

#### Гродзенская вобласць 
* Дубоўка — былы хутар у Кемелішкаўскім сельсавеце Астравецкага раёна
* Дубоўка — былы хутар у Падольскім сельсавеце Астравецкага раёна

#### Магілёўская вобласць 
* Дубоўка — вёска ў Быхаўскім раёне
* Дубоўка — вёска ў Круглянскім раёне

### Казахстан 
* Дубоўка (Бухар-Жыраўскі раён)
### Расія 
* Дубоўка (горад)
## Гідронім 
* Дубоўка — рака ў Хабараўскім краі Расіі
* Дубоўка — рака, прыток Лены
* Дубоўка — рака ў Цвярской вобласці, прыток ракі Мста
* Дубоўка — рака ў Наўгародскай і Ленінградскай абласцях
* Дубоўка — рака ў Чэхіі, у Пльзенскім краі (Багемія)
* Дубоўка — рака ў Стаўрапольскім краі
* *Дубоўка* — назва ракі Асеча ў верхнім цячэнні ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі

## Гл. таксама 
* Дубаўка
Ламаносаў

**Ламано́саў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міхаіл Васілевіч Ламаносаў (1711—1765), расійскі навуковец-прыродазнавец, энцыклапедыст, хімік і фізік, вынаходнік, паэт, які заклаў асновы сучаснай рускай літаратурнай мовы.

## Названы ў гонар М. В. Ламаносава 
* Горад Ламаносаў
* Хрыбет Ламаносава
* Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава
Лыскава

**Лыскава** — тапонім.

## Беларусь 
* Лыскава (Пружанскі раён)

## Расія 
* Лыскава (горад)
* Лыскава (Краснінскі раён)
Лясны

**Лясны́** — тапонім.

## Беларусь 
### Брэсцкая вобласць 
* Лясны — пасёлак у Брэсцкім раёне
* Лясны — пасёлак у Столінскім раёне

### Віцебская вобласць 
* Лясны — былы пасёлак у Аршанскім раёне

### Мінская вобласць 
* Лясны — аграгарадок у Мінскім раёне

## Расія 
* Лясны — горад у Свярдлоўскай вобласці.
* Лясны — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіраўскай вобласці
* Лясны — пасёлак гарадскога тыпу ў Разанскай вобласці
Міхайлаў

**Міхайлаў** — рускае прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* 
* 
* Барыс Аляксандравіч Міхайлаў (1923—1944) — Герой Савецкага Саюза.
* Васіль Міхайлаў (XIX стагоддзе) — беларускі казачнік.
* Віктар Паўлавіч Міхайлаў (1949—2001) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1989), прафесар (1994).
* Віталь Сяргеевіч Міхайлаў (нар. 1986) — беларускі канькабежац.
* Клім Міхайлаў (XVII стагоддзе) — майстар сталярнай справы.
* 
* Міхаіл Дзмітрыевіч Міхайлаў (1922—1993) — беларускі мастак.
* Міхаіл Іванавіч Міхайлаў (нар. 1956) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі і абсталявання механічнай і фізіка-тэхнічнай апрацоўкі ў машынабудаванні.
* Павел Аляксандравіч Міхайлаў (нар. 1950) — беларускі лінгвіст.
* Сяргей Валер’евіч Міхайлаў (нар. 1978) — беларускі футбаліст.

## Тапонім 
* Міхайлаў — горад у Разанскай вобласці Расіі.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Краснае Сяло

Назву **Кра́снае Сяло́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Краснае Сяло — вёска ў Сенненскім раёне
* Мінская вобласць
** Краснае Сяло — вёска ў Слуцкім раёне

### Расія 
* Краснае Сяло — горад у складзе Краснасельскага раёна Санкт-Пецярбурга
Майскі

**Ма́йскі** — шматзначны тэрмін.

## Прозвішча 
* Іван Міхайлавіч Майскі (1884—1975З) — савецкі дыпламат, гісторык і публіцыст.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Майскі — пасёлак у Брагінскім раёне
** Майскі — пасёлак у Добрушскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Майскі — аграгарадок у Чэрыкаўскім раёне

### Расія 
* Майскі — горад у Кабардына-Балкарыі
* Майскі — пасёлак у Белгародскай вобласці
* Майскі — пасёлак у Хабараўскім краі

## Іншае 
* Майскі — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці.
* Майскія жукі
* Майскі сельсавет— адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі
* Майскі вальс — штогадовы беларускі музычны фестываль песні і музыкі на прыз народнага артыста Беларусі Ігара Лучанка
Міхайлаўка

Назву **Міха́йлаўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Міхайлаўка — аграгарадок у Краснаўскім сельсавеце Светлагорскага раёна
** Міхайлаўка — вёска ў Мікалаеўскім сельсавеце Светлагорскага раёна
* Гродзенская вобласць:
** Міхайлаўка — вёска ў Гродзенскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Міхайлаўка — вёска ў Бабруйскім раёне
** Міхайлаўка — вёска ў Круглянскім раёне
** Міхайлаўка — вёска ў Хоцімскім раёне
* Мінская вобласць:
** Міхайлаўка — пасёлак у Слуцкім раёне

### Казахстан 
* Міхайлаўка — сяло ў Сандыктаўскім раёне Акмолінскай вобласці
* Міхайлаўка (Паўладарская вобласць)
* Міхайлаўка — сяло ў Шэманаіхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці

### Расія 
#### Бранская вобласць 
* Міхайлаўка — пасёлак у Бранскім раёне
* Міхайлаўка (Клімаўскі раён)

#### Валгаградская вобласць 
* Міхайлаўка — горад, цэнтр Міхайлаўскім раёне
### Іркуцкая вобласць 
* Міхайлаўка (Іркуцкая вобласць)
#### Прыморскі край 
* Міхайлаўка — сяло ў Міхайлаўскім раёне
#### Смаленская вобласць 
* Міхайлаўка — вёска ў Манастыршчынскім раёне
* Міхайлаўка — вёска ў Асцёрскім сельскім паселішчы Рослаўльскага раёна
* Міхайлаўка — вёска ў Любаўскім сельскім паселішчы Рослаўльскага раёна
* Міхайлаўка — вёска ў Якімавіцкім сельскім паселішчы Рослаўльскага раёна
* Міхайлаўка-1 — вёска ў Рослаўльскім раёне
Маркс

**Маркс**:
* Адольф Фёдаравіч Маркс — выдавец
* Васіль Аскаравіч Маркс (1898—1980) — беларускі вучоны ў галіне артапедыі і траўматалогіі, заслужаны дзеяч навукі Беларусі.
* Вільгельм Маркс — нямецкі палітык, юрыст
* Каралін Маркс — амерыканская сёрфінгістка, алімпійская чэмпіёнка
* Карл Маркс — філосаф, грамадскі дзеяч
* Майкл Маркс — брытанскі прадпрымальнік
* Максіміліян Маркс — удзельнік рэвалюцыйнага руху, даследчык Сібіры

## Тапонім 
* Горад Маркс — горад (з 1918) у Расіі
Пір

**Пір** мае наступныя значэнні:

* Горад Пір — горад у ЗША, сталіца штата Паўднёвая Дакота
* Жорж Пір — бельгійскі дамініканец, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1958)
* Пір, іслам — у суфізме кіраўнік тарыкату (брацтва)
* Пір, цар эпірскі — цар эпірскі (306—302 да н.э. і 297—272 да н.э.)
Заазёрны

Назву **Заазё́рны** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Заазёрны — пасёлак у Салігорскім раёне Мінскай вобласці
### Расія 
* Заазёрны — горад у Краснаярскім краі
Перавоз

Назву **Пераво́з** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Перавоз — вёска ў Віцебскім раёне
** Перавоз — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Перавоз — вёска ў Расонскім раёне
* Мінская вобласць
** Перавоз — вёска ў Багушэвіцкім сельсавеце Бярэзінскага раёна
** Перавоз — вёска ў Якшыцкім сельсавеце Бярэзінскага раёна
** Перавоз — вёска ў Доктаравіцкім сельсавеце Капыльскага раёна
** Перавоз — пасёлак у Слабада-Кучынскім сельсавеце Капыльскага раёна

## Расія 
* Перавоз — горад у Ніжагародскай вобласці

## Азёры 
* Перавоз — возера ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці, на пойме ракі Прыпяць
Пралетарск

**Пралетарск** — тапонім.

## Беларусь 
* Вёска Пралетарск — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці

## Расія 
* Горад Пралетарск — горад у Растоўскай вобласці
Пугачоў

**Пугачоў** — прозвішча, тапонім, фільм.

## Прозвішча 
* Васіль Паўлавіч Пугачоў (нар. 1949) — беларускі дзяржаўны дзеяч, першы намеснік Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.
* Емяльян Іванавіч Пугачоў (1742—1775) — данскі казак, кіраўнік сялянскага паўстання.
* Сямён Андрэевіч Пугачоў (1889—1943) — савецкі военачальнік.
* Уладзімір Сямёнавіч Пугачоў (1911—1998) — вучоны ў галіне матэматыкі, механікі, праблем кіравання.

## Тапонім 
* Пугачоў — горад у Саратаўскай вобласці Расіі.
## Фільм 
* Пугачоў (фільм)
Пятроўск

Назву **Пятро́ўск** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Мінская вобласць
** Пятроўск — пасёлак у Дзешчанскім сельсавеце Уздзенскага раёна
** Пятроўск — пасёлак у Хатлянскім сельсавеце Уздзенскага раёна

### Расія 
* Пятроўск — горад у Саратаўскай вобласці
Пячора

[thumb|Экскурсія па [Мамантава пячора|Мамантавай пячоры.]]
thumb|Пячора
: Гл.асобны артыкул пра горад Пячора
**Пячора**  — пустэча ў верхняй частцы зямной кары, злучаная з паверхняй адным ці некалькімі ўваходамі. Найбольш буйныя пячоры — складаныя сістэмы праходаў і залаў, нярэдка сумарнай працягласцю да некалькіх дзесяткаў кіламетраў. Пячоры  — аб'ект вывучэння спелеалогіі. Самая вялікая ў свеце пячора — Мамантава пячора.

## Спасылкі 
*
Савецкі

Назву **Саве́цкі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Савецкі — пасёлак у Баранавіцкім раёне.
* Гомельская вобласць:
** Савецкі — пасёлак у Жлобінскім раёне.

### Расія 
* Савецкі — пасёлак у Ленінградскай вобласці.
* Савецкі — пасёлак гарадскога тыпу ў Марый Эл.
* Савецкі — горад у Ханты-Мансійскай аўтаномнай акрузе.
Сан-Хуан

**Сан-Хуан** ( — Святы Іаан) — распаўсюджаны тапонім ў іспанамоўных краінах. 

## Аргенціна 
* Сан-Хуан - горад у Аргенціне 
* Правінцыя Сан-Хуан - правінцыя ў Аргенціне 
* рака Сан-Хуан - рака ў Аргенціне

## Венесуэла 
* Сан-Хуан-дэ-Манапіярэ
* Сан-Хуан-дэ-Паяра

## Дамініканская рэспубліка 
* Сан-Хуан (правінцыя, Дамініканская рэспубліка) 
* Сан-Хуан-дэ-ла-Магуана

## ЗША 
* Астравы Сан-Хуан
* Сан-Хуан (акруга, Каларада)
* Сан-Хуан (акруга, Юта)
* Рака Сан-Хуан, прыток Каларада

## Калумбія 
* Сан-Хуан (рака, Калумбія) 
* Сан-Хуан-дэль-Сезар 

## Коста-Рыка 
* Сан-Хуан (Коста-Рыка) 

## Мексіка Сан-Хуан 
* (рака, Мексіка) 

## Нікарагуа 
* Сан-Хуан-дэль-Сур
* Сан-Хуан - рака

## Парагвай 
* Сан-Хуан (Парагвай)

## Пуэрта-Рыка 
* Горад Сан-Хуан
Сафонава

**Сафо́нава** — жаночая форма прозвішча Сафонаў, таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Алеся Уладзіміраўна Сафонава, беларуская гандбалістка
* Вікторыя Андрэеўна Сафонава, беларуская фігурыстка

## Тапонім 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Сафонава — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Сафонава — вёска ў Полацкім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Сафонава — вёска ў Горацкім раёне

### Расія 
* Сафонава — пасёлак гарадскога тыпу ў Мурманскай вобласці
* Сафонава — горад у Смаленскай вобласці
Сухінічы

Назву **Сухі́нічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць
** Сухінічы — вёска ў Зэльвенскім раёне
** Сухінічы — вёска ў Мастоўскім раёне

### Расія 
* Сухінічы — горад у Калужскай вобласці
Сяльцо

Назву **Сяльцо́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Сяльцо (Гарадоцкі раён)
** Сяльцо (Полацкі раён)
** Сяльцо Белае
** Сяльцо 1
** Сяльцо 2

* Мінская вобласць:
** Сяльцо — былы пасёлак у Любанскім раёне
** Сяльцо — вёска ў Салігорскім раёне

### Расія 
* Бранская вобласць:
** Сяльцо — горад
** Сяльцо — вёска ў Бранскім раёне
* Смаленская вобласць:
** Сяльцо (Вяземскі раён)
** Сяльцо (Дзямідаўскі раён)
** Сяльцо (Духаўшчынскі раён)
** Сяльцо (Руднянскі раён)
** Сяльцо (Сафонаўскі раён)
** Сяльцо (Цёмкінскі раён)
** Сяльцо (Ярцаўскі раён)
Сяроў

**Сяроў** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Аляксандр Мікалаевіч Сяроў (1820—1871) — рускі кампазітар.
* Валянцін Аляксандравіч Сяроў (1865—1911) — расійскі жывапісец.
* Іван Аляксандравіч Сяроў (1905—1990) — дзеяч савецкіх спецслужб.
* Уладзімір Аляксандравіч Сяроў (1910—1968) — жывапісец і графік.

## Тапонім 
* Сяроў — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Сяроўскага раёна Свярдлоўскай вобласці.

## Гл. таксама 
* Сярова
Асвейская сядзіба

**Асвейская сядзіба** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры 2-ой паловы XVIII&nbsp;ст., знаходзіцца ў гарадскім пасёлку Асвея Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі каля паўднёвага берага возера Асвейскае.
]]
Пабудавана ў 1782 г. ў стылі класіцызму ў маёнтку мінскага ваяводы Яна Аўгуста Гільзена, аўтара «Кронікі інфлянцкай», вядомага дабрачынца ў галіне каталіцкага будаўніцтва. З 1786 г. належала графу Шадурскаму.

## Архітэктура 
Двухпавярховы палац з 5 корпусаў і з 4 шырокімі галерэямі меў арыгінальную планіроўку:
* галоўных увахода было 4, адпаведна порам года;
* унутраных — 12, па ліку месяцаў;
* пакояў і залаў — па ліку тыдняў у годзе;
* вокнаў — па ліку дзён у годзе.

Палац акружаў паркавы масіў, які займаў 40 гектараў (у наш час — 15 га). Парк належыць да пейзажнага тыпу перыяда рамантызму. У парку растуць мясцовыя пароды дрэў: ясень, ліпа, дуб, клён, бяроза. Сярод экзотаў: таполя даўгалістая, таполя белая, таполя валасістаплодная, таполя канадская, лістоўніца сібірская, лістоўніца еўрапейская, спірэі, рабіннік рабіналісты, ружа маршчыністая і іншыя.

## Сучасны стан 
Сядзіба была разбурана ў 1914 годзе. Засталіся руіны разам з касцёлам і аранжарэяй.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Праект Віцебскай абласной бібліятэкі ПРЫДЗВІНСКІ КРАЙ: ГІСТОРЫЯ І СУЧАСНАСЦЬ
* Асвейскі парк 
* 

Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі
Катэгорыя:Асвея
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:З’явіліся ў 1782 годзе
Катэгорыя:1782 год у Беларусі
Таліца

Назву **Таліца** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Таліца — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці

### Расія 
* Таліца — горад у Свярдлоўскай вобласці

## Рэкі 
* Таліца — рака ў Мінскай вобласці, правы прыток ракі Арэса.
* Таліца — рака ў Валагодскай вобласці Расіі, прыток Выцегры.
Талас

**Талас** — тапонім:

* Талас — рака ў Кыргызстане і Казахстане
* Талас — горад у Кыргыстане, у Таласкай даліне на рацэ Талас
Тайга

**Тайга** (цюрк.) — занальны тып ландшафту з перавагай у расліннасці хвойных лясоў. Пашырана ва ўмераным поясе Еўразіі і Паўночнай Амерыкі, а таксама ў горных раёнах Еўропы, Цянь-Шаня, Заходняга Кітая, Ціхаакіянскіх узбярэжжаў Паўночнай Амерыкі.

## Геаграфія 
**Тае́жная зо́на**, **барэальная лясная зона** — прыродная геаграфічная зона ўмеранага пояса Паўночнага паўшар’я, у натуральных ландшафтах якой пераважае тайга. Часам разглядаецца як падзона ў складзе лясной зоны ўмеранага пояса Паўночнага паўшар’я.

Пашырана таежная зона пераважна ў Еўразіі, дзе цягнецца ў напрамку з захаду на ўсход на 9000 км, і ў Паўночнай Амерыцы. Знаходзіцца паміж зонай лесатундры на поўначы і зонай мяшаных лясоў і лесастэпавай зонай на поўдні. У Еўразіі ўздзеянне халоднага зімовага мусону садзейнічае далёкаму пранікненню таежнай зоны на поўдзень.

Клімат таежнай зоны ад акіянічнага да рэзка кантынентальнага, з халоднай і снежнай зімой (у Сібіры да −50 °C) і параўнальна цёплым вільготным летам. Ападкаў за год выпадае 300—600 мм болей. Пераважае выпаральнасць, што спрыяе забалочанасці мясцовасці і мнагаводнасці рэк. На значнай частцы Сібіры ў таежнай зоне распаўсюджана вечная мерзлата. Глебы пераважна падзолістыя.

У таежнай зоне развіта лясная гаспадарка, паляўніцтва.

## Біёта 
Адрозніваюцца:

* цемнахвойная тайга (елка, піхта),
* светлахвойная тайга (хвоя, кедр, лістоўніца);
* паўночная тайга,
* сярэдняя тайга,
* паўднёвая тайга,
* горная тайга.

Падлесак разрэджаны (рабіна, вольха). Травяніста-кусцікавы ярус і мохавае покрыва (чарніцы, брусніцы, кісліца, лясныя асокі, вейнікі, зялёныя імхі, лішайнікі). У фаўне пераважаюць грызуны, насякомаедныя, пашыраны драпежныя, капытныя, зайцападобныя, трапляюцца буры мядзведзь, лось, ізюбр, расамаха, рысь, каланок, собаль, выдра, вывёрка і інш.

Тайга — крыніца драўніннай сыравіны для цэлюлознай і лесахімічнай прамысловасці, будаўнічай драўніны.	

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Таёжная зона // *Ибрагимова К. К., Рахимов И. И., Зиятдинова А. И.* Словарь-справочник терминов по экологии и охране природы: Учебное пособие. — Казань: Изд-во «Отечество», 2012. — С. 100. — 148 с.
* 
* Таёжная зона // Словарь ботанических терминов / [И. А. Дудка, С. П. Вассер, И. Н. Голубинский и др.] ; Под общ. ред. И. А. Дудки. — Киев : Наук. думка, 1984. — 307 с.; 24 см.
* 
* Тайга́ // География. Современная иллюстрированная энциклопедия. Ч. 2: М—Я. / А. П. Горкин — М.: Росмэн, 2006. — 146 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-353-02443-5. — (Современная иллюстрированная энциклопедия «Росмэн». География)

Катэгорыя:Зоны расліннасці
Катэгорыя:Лясы
Катэгорыя:Тыпы лесу
Чарнушка

**Чарнушка**

*  — род кветкавых раслін сямейства казяльцовых.
*  — від матылёў падсямейства .

## Населеныя пункты 
### Расія 
* Чарнушка — горад, адміністрацыйны цэнтр Чарнушынскага раёна Пермскага краю
* Чарнушка — вёска, якая ўваходзіць у склад Верхалузскага сельскага паселішча Прылузскага раёна Рэспублікі Комі

## Рэкі 
* Чарнушка — рака ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Вілейка
Шацк

**Шацк** — тапонім.

* Шацк — аграгарадок у Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці.
* Стары Шацк — былая вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці.
* Шацк — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Шацкага раёна Разанскай вобласці.
* Шацк — пасёлак гарадскога тыпа ў Валынскай вобласці Украіны.
Шэнан

**Шэнан** — англійскае прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Дэл Шэнан, амерыканскі спявак, музыкант
* Клод Шэнан, амерыканскі інжынер, матэматык

## Тапонім 
* Горад Шэнан, горад у Ірландыі
Энгельс

**Энгельс**:

## Прозвішча 
* Арнэ Энгельс — бельгійскі футбаліст
* Вольфганг Энгельс — нямецкі аўтаслесар, які збег на бронетранспарцёры ў Заходні Берлін
* Фрыдрых Энгельс — нямецкі філосаф
* Юліян Энгельс — нямецкі футбаліст

## Тапонім 
* Энгельс (горад)
Ялец

**Ялец** (*Leuciscus leuciscus*) — рыба сямейства . Народныя назвы: *яльчык, клянёк, стаўпец*.

## Апісанне 
Даўжыня 20—25 см, маса да 200, рэдка да 400 г. Цела вузкае, падоўжанае, луска буйная. Хваставы і спінны плаўнікі цёмна-шэрыя, астатнія шэрыя, радзей жаўтавата-чырванаватыя. Рот паўніжні.

## Арэал і біялогія 
Пашыраны ў вадаёмах Сярэдняй і Паўночнай Еўропы. На тэрыторыі Беларусі жыве ў рэках (асабліва невялікіх, з чыстай вадой і хуткай плынню), адзначаны ў некаторых праточных азёрах. Корміцца дробнымі беспазваночнымі, насякомымі. Нераст у сакавіку—красавіку ў вярхоўях рэк або іх прытоках.

## Гаспадарчае значэнне 
Аб’ект спартыўнага рыбалоўства.

## Літаратура 
* Ялец // Беларуская ССР: Кароткая энцыклапедыя. Т. 2. — Мн.: БелСЭ. 1979.
* 
* 
* 

Катэгорыя:Карпавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Паўлава

**Па́ўлава** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Ада Дзмітрыеўна Паўлава (нар. 1929) — беларускі вучоны-эканаміст.
* Ганна Паўлаўна Паўлава (1881—1931) — руская артыстка балета.
* Караліна Карлаўна Паўлава (1807—1893) — руская паэтэса, перакладчыца.
* Клаўдзія Васільеўна Паўлава (1922—2010) — савецкікі і беларускі археолаг.
* Людміла Уладзіміраўна Паўлава (нар. 1947) — беларускі архітэктар.
* Маіна Пятроўна Паўлава (нар. 1929) — беларускі вучоны ў галіне педыятрыі і гематалогіі.
* Марына Паўлава (нар. 1989) — беларуская валейбалістка.
* Надзея Васілеўна Паўлава (нар. 1956) — расійская артыстка балета.
* Ніна Міхайлаўна Паўлава (нар. 1947) — беларуская артыстка балета.

## Тапонім 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Паўлава — вёска ў Кобрынскім раёне
** Паўлава — вёска ў Пружанскім раёне
* Віцебская вобласць
** Паўлава — вёска ў Расонскім раёне
* Гомельская вобласць
** Паўлава — былая вёска ў Гомельскім раёне
* Гродзенская вобласць
** Паўлава — вёска ў Слонімскім раёне

### Расія 
* Паўлава — горад у Ніжагародскай вобласці
* Паўлава (Вяземскі раён)
* Паўлава (Кіраўскі раён)
* Паўлава (Краснінскі раён)
* Паўлава (Сафонаўскі раён)
* Паўлава (Ярцаўскі раён)

## Гл. таксама 
* Паўлаў
Сямёнаў

**Сямёнаў** — распаўсюджанае рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* 
* Аляксей Андрэевіч Сямёнаў (нар. 2002) — беларускі футбаліст.
* Аляксей Фадзеевіч Сямёнаў (1921—1951) — поўны кавалер ордэна Славы.
* Андрэй Лявонцьевіч Сямёнаў (1900—1982) — беларускі вучоны ў галіне селекцыі.
* Арсеній Нікіфаравіч Сямёнаў (1911—1992) — савецкі мастак-жывапісец.
* Валерый Міхайлавіч Сямёнаў (нар. 1956) — беларускі вучоны ў галіне інфекцыйных хвароб.
* 
* Глеб Сяргеевіч Сямёнаў (1918—1982) — рускі паэт.
* 
* Іван Максімавіч Сямёнаў (1906—1982) — савецкі мастак, графік.
* Канстанцін Валер’евіч Сямёнаў (нар. 1978) — беларускі дзюдаіст.
* Максім Сямёнаў (мянушка *Куцень*) — майстар сярэбраных спраў 2-й паловы XVII стагоддзя.
* Мікалай Мікалаевіч Сямёнаў (1896—1986) — савецкі фізік.
* Мікалай Пятровіч Сямёнаў (1823—1904) — рускі дзяржаўны дзеяч, сенатар.
* Рыгор Міхайлавіч Сямёнаў (1890—1946) — казачы атаман, дзеяч Белага руху ў Забайкаллі і на Далёкім Усходзе.
* Уладзілен Рыгоравіч Сямёнаў (нар. 1932) — расійскі артыст балета.
* Уладзімір Мікалаевіч Сямёнаў (1874—1960) — рускі савецкі архітэктар.
* Фёдар Аляксеевіч Сямёнаў (1794—1860) — рускі астраном-аматар.
* Юліян Сямёнавіч Сямёнаў (1931—1993) — расійскі пісьменнік.
* Юрый Паўлавіч Сямёнаў (нар. 1935) — расійскі вучоны ў галіне ракетнай тэхнікі.
* Ягор Валер’евіч Сямёнаў (нар. 1988) — беларускі футбаліст.
* Яўген Мікалаевіч Сямёнаў (нар. 1933) — беларускі мастак.
* Яфім Яўстаф’евіч Сямёнаў (нар. 1932) — вучоны, матэматык і педагог.

## Геаграфія 
* Сямёнаў — горад у Ніжагародскай вобласці Расіі.

## Гл. таксама 
* Сямёнава

Катэгорыя:Рускія прозвішчы