open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1852

## Падзеі 
* 9 лютага: У Мінску ў Гарадскім тэатры адбылася прэм’ера спектакля паводле п’есы В. Дуніна-Марцінкевіча «Сялянка»
* 24 верасня: Француз Анры Жыфар здзейсніў першы палёт на дырыжаблі.
* 2 снежня: Падзенне Другой рэспублікі ў Францыі і ўсталяванне Другой імперыі з імператарам Напалеонам III на чале.

## Нарадзіліся 
* 14 красавіка: Меер дэ Хан, нідэрландскі жывапісец
* 27 чэрвеня: Аляксей Бобрынскі, расійскі гісторык, археолаг, старшыня Імператарскай археалагічнай камісіі (1886—1917 гг.), міністр земляробства
* 7 ліпеня: Доктар Уатсан, герой апавяданняў Артура Конан Дойля пра Шэрлака Холмса
* 30 жніўня: Якаб Хендрык вант Гоф, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі
* 28 верасня: Анры Муасан, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі
* 2 кастрычніка: Уільям Рамзай, англійскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі
* 9 кастрычніка: Герман Эміль Фішэр, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі
* 17 снежня: Герберт Бірбом Тры, англійскі акцёр і рэжысёр
* 19 снежня: Альберт Абрахам Майкельсан, амерыканскі фізік

## Памерлі 
* 24 студзеня: Ян Колар, славацкі паэт (нар. 29.7.1793)
* 22 сакавіка: Агюст Фрэдэрык Луі Мармон, маршал Францыі (нар. 20.7.1774)
* 24 красавіка: Васіль Жукоўскі, рускі паэт, перакладчык, адзін з заснавальнікаў рускага рамантызму (нар. 9.2.1783)
* 22 снежня: Джэймс Фрэнсіс Стывенс, англійскі энтамолаг (нар. 16.9.1792)
1853

## Падзеі 
* 6 студзеня: Заснаваны Фларыдскі ўніверсітэт.
* 16 кастрычніка: Пачалася Крымская вайна 1853—1856
* 24 снежня: Непадалёк ад берага штата Каліфорнія пацярпеў крушэнне амерыканскі параход «Сан-Францыска»; у катастрофе загінулі 240 чалавек.

## Нарадзіліся 
* 14 сакавіка: Фердынанд Ходлер, швейцарскі мастак (пам. 19.5.1918)
* 2 верасня: Вільгельм Фрыдрых Оствальд, латышскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі 1909 года (пам. 4.4.1932)
* 16 верасня: Альбрэхт Косель, нямецкі біяхімік, фізіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (пам. 5.7.1927)
* 21 верасня: Хейке Камерлінг-Онес, галандскі фізік (пам. 21.2.1926)

## Памерлі 
]]
* 17 сакавіка: Крысціян Доплер, аўстрыйскі фізік (нар. 29.11.1803)
* 15 красавіка: Агюст Ларан, французскі хімік-арганік (нар. 14.11.1807)
* 18 красавіка: Уільям Руфус Кінг, амерыканскі палітык (нар.7.4.1786)
* 2 кастрычніка: Дамінік Франсуа Араго, французскі фізік і астраном (нар. 26.2.1786)
1854

## Падзеі 
* 13 студзеня: Фаас Энтані з Філадэльфіі запатэнтаваў новы музычны інструмент-акардыён.
* 28 лютага: Заснавана Рэспубліканская партыя ЗША.
* 28 сакавіка: Вялікабрытанія і Францыя абвясцілі вайну Расіі, пачалася Крымская вайна.
* 25 кастрычніка: Адбылася Балаклаўская бітва ў ходзе Крымскай вайны.
* 5 лістапада: Інкерманская бітва ў час Крымскай вайны.
* 8 снежня: Папа Рымскі Пій IX абвясціў догму Незаганнага пачацця Дзевы Марыі.

## Нарадзіліся 
* 1 студзеня: Джэймс Джордж Фрэзер, англійскі антраполаг
* 15 сакавіка: Эміль Адольф фон Берынг, нямецкі ўрач
* 29 красавіка: Анры Пуанкарэ, французскі матэматык
* 5 мая: Мікалай Гаўрылавіч Славянаў, рускі інжынер-электратэхік, вынаходнік электрычнай дугавой зваркі металаў
* 21 ліпеня: Альберт Эдэльфельт, фінскі мастак
* 20 кастрычніка: Арцюр Рэмбо, французскі паэт
* 5 лістапада: Поль Сабацье, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі

## Памерлі 
* 31 жніўня: Філіп Баркер Уэб, англійскі батанік (нар. 10.7.1793)
1855

## Падзеі 
* 11 мая: Яўстах Тышкевіч заснаваў Віленскі музей старажытнасцей.
* 17 чэрвеня: У Нью-Ёркскую гавань прыбыла Статуя Свабоды — падарунак французскага народа Злучаным Штатам Амерыкі
* 3 чэрвеня: У час Крымскай вайны рускія войскі адбілі спробу англа-французскіх караблёў высадзіць марскі дэсант у Таганрозе.
* 15 ліпеня: Падчас Крымскай вайны рускі атрад пад камандаваннем А. Урангеля (5 тыс. чалавек) штурмам авалодаў Чынгільскімі вышынямі, якія абаранялі 13 тыс. туркаў.
* 11 лістапада: Адбыўся «Вялікі землятрус» у горадзе Эда, будучай сталіцы Японіі.
* 17 лістапада: Давід Лівінгстан адкрыў вадаспад на рацэ Замбезі і назваў яго ў гонар каралевы Вікторыі.

## Нарадзіліся 
* 15 мая: Леапольд фон Калькройт, нямецкі жывапісец
* 15 верасня: Канстанцін Аляксееўскі, генерал-маёр, удзельнік беларускага нацыянальнага руху
* 31 снежня: Джавані Пасколі, італьянскі паэт

## Памерлі 
* 3 студзеня: Антон Марціноўскі, беларускі выдавец і пісьменнік
* 26 студзеня: Жэрар дэ Нерваль, французскі паэт
1820

## Падзеі 
* 30 студзеня: Эдвард Брансфілд адкрыў Антарктыду і аб’явіў яе тэрыторыяй Вялікабрытаніі
* 27 жніўня: У Расійскай імперыі ўказам Аляксандра І забароненая дзейнасць езуітаў.
* 6 лістапада: Дэвід Джуэт падняў над Порт-Луі сцяг Аб'яднаных правінцый Паўднёвай Амерыкі.

## Нарадзіліся 
* 8 лютага: Уільям Тэкумсэ Шэрман, амерыканскі ваенны і дзяржаўны дзеяч
* 6 красавіка: Надар, знакаміты французскі фатограф
* 21 мая: Мішэль Ленц, люксембургскі паэт
* 6 кастрычніка: Ені Лінд, шведская оперная спявачка

## Памерлі 
* 29 студзеня: Георг III, кароль брытанскі
* 19 чэрвеня: Джозеф Банкс, англійскі натураліст, батанік, баранет
* 14 верасня: Франсуа Жазеф Лефеўр, маршал Францыі
1856

## Падзеі 
* 30 сакавіка: Падпісаны мірны дагавор, які завяршыў Крымскую вайну.
* 19 жніўня: Амерыканскі вынаходнік Гейл Бордэн запатэнтаваў тэхналогію прыгатавання згушчанага малака.

## Нарадзіліся 
]]
* 12 студзеня: Джон Сінгер Сарджэнт, амерыканскі мастак (пам. 15.4.1925)
* 29 студзеня: Аляксандр Брукнер, слынны філолаг і гісторык культуры (пам. 24.5.1939)
* 6 мая: Зігмунд Фрэйд, аўстрыйскі псіхіятр (пам. 23.9.1939)
* 27 жніўня: Іван Франко, украінскі пісьменнік (пам. 28.5.1916)
* 3 верасня: Луіс Генры Салівен, амерыканскі архітэктар (пам. 14.4.1924)
* 18 снежня: Джозеф Джон Томсан, англійскі фізік (30.8.1940)
* 28 снежня: Томас Вудра Вільсан, 28-мы прэзідэнт ЗША (пам. 3.2.1924)

## Памерлі 
* 10 сакавіка: Ёван Стэрыя Попавіч: сербскі паэт, драматург і перакладчык (нар. 13.1.1806)
* 3 мая: Адольф Шарль Адан, французскі кампазітар
* 23 чэрвеня: Іван Васільевіч Кірэеўскі, рускі філосаф, славянафіл
* 9 ліпеня: Амедэо Авагадра, італьянскі фізік і хімік
* 9 жніўня: Фларыян Бохвіц, польска-беларускі асветнік, філосаф, пісьменнік.
* 19 жніўня: Шарль Фрэдэрык Жэрар, эльзаскі хімік 
* 6 лістапада: Пётр Васільевіч Кірэеўскі, рускі публіцыст, археолаг, фалькларыст, славянафіл
1857

## Падзеі 
* 10 мая: Пачалося паўстанне сіпаяў у Індыі супраць жорсткай каланіяльнай палітыкі англічан.
* 4 верасня: Урачыста адкрыты помнік Гётэ і Шылеру перад будынкам Нямецкага нацыянальнага тэатра ў Веймары.
* 14 верасня: Англійскія войскі пачалі штурм Дэлі, які яны захапілі ў час паўстання сіпаеў.

## Нарадзіліся 
* 1 лютага: Уладзімір Бехцераў, расійскі неўролаг і псіхіятр (пам. 24.12.1927)
* 18 лютага: Макс Клінгер, нямецкі мастак
* 11 чэрвеня: Антоні Грабоўскі, польскі інжынер-хімік, адзін з першых паэтаў на эсперанта
* 5 верасня: Канстанцін Цыялкоўскі, рускі і савецкі вучоны-самавук, заснавальнік сучаснай касманаўтыкі
* 2 лістапада: Жазеф Бабінскі, французскі ўрач
* 26 лістапада: Фердынанд дэ Сасюр, швейцарскі лінгвіст
* 27 лістапада: Чарлз Скот Шэрынгтан, брытанскі фізіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1932) 
* 16 снежня: Эдвард Эмерсан Барнард, амерыканскі астраном

## Памерлі 
* 21 студзеня: Франц Кругер, нямецкі мастак
* 2 мая: Альфрэд дэ Мюсэ, французскі паэт
* 3 мая: Васіль Трапінін, рускі жывапісец, партрэтыст
* 15 ліпеня: Карл Чэрні, аўстрыйскі кампазітар
* 5 верасня: Агюст Конт, французскі філосаф
* 14 кастрычніка: Юхан Крысціян Клаўсен Даль, нарвежскі мастак
1858

## Падзеі 
* 11 мая: Мінесота ўвайшла ў склад ЗША і стала 32 штатам.
* 1 ліпеня: Агучана тэорыя эвалюцыі Ч. Дарвіна.

## Нарадзіліся 
* 13 студзеня: Эдмон Аман-Жан, французскі мастак
* 18 сакавіка: Рудольф Дызель, нямецкі вынаходнік
* 28 сакавіка: Жазеф Пеладан, французскі пісьменнік і акультыст
* 11 жніўня: Хрысціян Эйкман, нідэрландскі ўрач, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне
* 15 жніўня: Міхаіл Пліс, беларускі грамадcкі дзеяч, праваслаўны святар
* 23 красавіка: Макс Планк, нямецкі фізік
* 15 верасня: Шарль Эжэн дэ Фуко, манах-трапіст, даследчык Афрыкі
* 27 кастрычніка: Тэадор Рузвельт, 26-ы прэзідэнт ЗША (пам. 6.1.1919)
* 8 лістапада: Тадэвуш Урублеўскі, беларускі адвакат, грамадскі дзеяч

## Памерлі 
* 12 кастрычніка: Анда Хіросігэ, японскі мастак
1859

## Падзеі 
* 27 студзеня: Атава абвяшчаецца сталіцай Канады.
* 31 мая: Запушчаны гадзіннік на вежы Біг-Бен у Лондане.
* 24 лістапада: брытанскі натураліст Чарлз Дарвін публікуе сваю кнігу Паходжанне відаў, у якой упершыню выкладаецца дарвінаўская тэорыя эвалюцыі.

## Нарадзіліся 
* 27 студзеня: Вільгельм II, германскі імператар і прускі кароль (пам. 4.6.1941)
* 19 лютага: Свантэ Аўгуст Арэніус, шведскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі
* 22 мая: Артур Конан Дойл, брытанскі пісьменнік
* Ян Цзэнсінь, палітычны дзеяч Кітая, губернатар Сіньцзяна
* 2 снежня: Жорж-П'ер Сёра, французскі мастак
* 15 снежня: Людвіг Лазар Заменгоф, стваральнік штучнай мовы эсперанта (пам. у 1917)

## Памерлі 
* 5 мая: Іаган Петэр Густаў Лежон Дзірыхле, нямецкі матэматык
* 28 верасня: Карл Рытэр, нямецкі географ
* 28 лістапада: Вашынгтон Ірвінг, амерыканскі пісьменнік
1861

## Падзеі 
* 11 студзеня: Алабама абвясціла аб выхадзе са складу ЗША.
* 19 лютага: Маніфест цара Аляксандра II аб вызваленні памешчыцкіх сялян ад прыгоннай залежнасці.
* 11 сакавіка: Ухваленне канстытуцыі Канфедэраваных Штатаў Амерыкі, пралог грамадзянскай вайны ў ЗША.

## Нарадзіліся 
* 1 студзеня: Яўхім Карскі, беларускі філолаг-славіст, заснавальнік беларускага мовазнаўства і літаратуразнаўства, этнограф, палеограф, фалькларыст
* 15 лютага: Шарль Эдуар Гіём, швейцарска-французскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 30 красавіка: Мар'ян Здзяхоўскі, польскі літаратуразнавец
* 8 ліпеня: Марыя Магдалена Радзівіл, беларуская мецэнатка (пам. 6.1.1945)
* 10 кастрычніка: Фрыцьёф Нансен, нарвежскі палярны даследчык, вучоны-заолаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (пам. 1930)
* 8 снежня: Жорж Мельес, французскі рэжысёр
* 26 снежня: Фрыдрых Энгель, нямецкі матэматык

## Памерлі 
* 9 лютага: Фрэнсіс Дэнбі, ірландскі пейзажыст
* 8 красавіка: Эліша Оціс, вынаходнік бяспечнага ліфта
1862

## Падзеі 
* 9 сакавіка: Бой у бухце Хэмптан Роудс — першы бой панцырных караблёў.
* 6 красавіка: Прыняты сцяг Сан-Марына.
* 20 мая: Прэзідэнтам ЗША Аўраамам Лінкальнам падпісаны Гомстэд-акт.
* 24 мая: У Лондане адкрыты новы Вэстмінстэрскі мост праз Тэмзу
* 1 чэрвеня: На ўсёй тэрыторыі ЗША скасавана рабства.
* 5 чэрвеня: Падпісаны Сайгонскі дагавор, які завяршыў канфлікт паміж В'етнамам і Францыяй.
* ліпень: Выйшаў першы нумар нелегальнай беларускамоўнай газеты «Мужыцкая праўда».
* 17 жніўня: Пачалося паўстанне сіў у штаце Мінесота.
* 14 снежня: У Мінску назіралася палярнае ззянне.
* 15 снежня: У пастаянную эксплуатацыю ўведзена Пецярбургска-Варшаўская чыгунка.

## Нарадзіліся 
* Ніко Пірасмані, грузінскі мастак-прымітывіст
* 5 чэрвеня: Альвар Гульстранд, шведскі афтальмолаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1911)
* 7 чэрвеня:  Філіп Эдуард Антон фон Ленард, нямецкі фзік
* 2 ліпеня: Уільям Генры Брэг, англійскі фізік
* 6 верасня: Сяргей Нілус, рускі духоўны пісьменнік, публіцыст

## Памерлі 
* 19 студзеня: Міхаіл Без-Карніловіч, беларускі тапограф і статыстык
* 5 красавіка: Барэнд Карнеліс Кукук, нідэрландскі мастак
* 28 жніўня: Альбрэхт Адам, нямецкі баталіст
* 13 лістапада: Людвіг Уланд, нямецкі паэт
* 17 лістапада: Леапольд Купельвізер, аўстрыйскі мастак
1860

## Падзеі 
* 14 верасня: Падчас сумеснай працы ў Берлінскай абсерваторыі Оскара Лесера і Вільгельма Фёрстэра адкрыты астэроід (62) Эрато.
* 26 верасня: Прыняты сцяг Эквадора.
* 26 кастрычніка: Заснаваны Яскі ўніверсітэт.
* 6 лістапада: Аўраам Лінкальн выбраны Прэзідэнтам ЗША.

## Нарадзіліся 
* 29 студзеня: Антон Чэхаў, рускі пісьменнік (пам. 2.7.1904)
* 20 мая: Эдуард Бухнер, нямецкі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі
* 20 жніўня: Раймон Пуанкарэ, французскі дзяржаўны дзеяч
* 15 снежня: Нільс Фінзен, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1903) (пам. 24.9.1904)

## Памерлі 
* 27 студзеня: Томас Макдугал Брысбен, брытанскі ваенны
* 1 лютага: Іосіф Ярашэвіч, беларускі гісторык, этнограф, прафесар Віленскага ўніверсітэта (нар. 1793)
* 21 жніўня: Канут Русецкі, беларускі жывапісец (нар. 20.1.1801)
* 22 жніўня: Аляксандр-Габрыэль Дэкан, французскі мастак
* 3 верасня: Марцін Генрых Ратке, нямецкі анатам і эбрыёлаг
* 12 снежня: Хендрык ван дэ Сандэ Бакхёйзен, нідэрландскі мастак
1863

## Падзеі 
thumb|150px|right|Сімвал паўстання
* 10 студзеня: У 6 гадзін раніцы ў Лондане пачало працаваць першае ў свеце метро.
* 22 студзеня: Пачатак паўстання 1863-1864 гадоў супраць расійскіх уладаў.
* 8 лютага: Міністр замежных спраў Расіі і генерал-ад’ютант караля Прусіі падпісалі канвенцыю аб узаемадапамозе ў барацьбе супраць паўстанцаў у Польшчы, Літве і Беларусі.
* 24 лютага: Заснаваны Ісландскі нацыянальны музей.
* 3 сакавіка: Заснавана Нацыянальная акадэмія навук ЗША
* 22 мая: Скончыўся Кадышскі бой паміж паўстанцкімі атрадамі Аўгустоўскага павета і расійскімі ўрадавымі войскамі.
* 23 мая: Фердынанд Ласаль заснаваў у Лейпцыгу першую працоўную партыю Германіі. 
* 1 чэрвеня: Паўстанцамі забіты праваслаўны псаломшчык Фёдар Юзэфовіч.
* 3 чэрвеня: Адбылася бітва пад Мілавідамі, аб’яднаныя сілы паўстанцаў пад камандаваннем Ф. Юндзіла, І. Лукашэвіча, А. Лянкевіча, Л. Нарбута і агульным кіраўніцтвам К. Каліноўскага далі бой расійскаму войску. Сярод удзельнікаў бітвы былі Ф. Багушэвіч і М. Андрыёлі.
* 26 чэрвеня: У Вільні створаны Выканаўчы аддзел Літвы (Чырвоны ронд), цэнтр кіраўніцтва паўстаннем, старшыня Якуб Гейштар, члены: К. Каліноўскі і У. Малахоўскі.

## Нарадзіліся 
* 15 студзеня: Вільгельм Маркс, рэйхсканцлер Веймарскай рэспублікі
* 17 студзеня: Канстанцін Сяргеевіч Станіслаўскі, рускі тэатральны дзеяч (пам. 7.8.1938)
* 26 ліпеня: Язэпс Віталс, латышскі кампазітар, педагог (пам. 24.4.1948)
* 30 ліпеня: Генры Форд, амерыканскі прамысловец (пам. 7.4.1947)
* 28 верасня: Карлуш I, кароль Партугаліі (пам. 1.2.1908)

## Памерлі 
* 13 студзеня: Казьма Пруткоў, рускі паэт (нар. 13.1.1803)
* 17 студзеня: Мухамед Саід, віцэ-кароль Егіпта з 1854 па 1863 год
* 26 мая: Генрых Дмахоўскі, скульптар, удзельнік паўстанняў 1830-1831 і 1863-1864 гг.
* 18 чэрвеня: Уладзімір Корсак, удзельнік паўстання 1863-1864 гг.
* 18 чэрвеня: Міхаіл Манцэвіч, удзельнік паўстання 1863-1864 гг.
* 18 чэрвеня: Ян Манцэвіч, удзельнік паўстання 1863-1864 гг.
* 13 жніўня: Эжэн Дэлакруа, французскі мастак
1866

## Падзеі 
* 
## Нарадзіліся 
* 29 студзеня: Рамэн Ралан, французскі празаік (пам. 30.12.1944)
* 8 красавіка: Фрыц Макензен, нямецкі мастак
* 17 мая: Эрык Саці, французскі кампазітар
* 3 ліпеня: Амбруаз Валар, маршан
* 5 верасня: Дзмітрый Мікалаевіч Кардоўскі, рускі мастак
* 21 верасня: Герберт Уэлс, брытанскі пісьменнік
* 20 кастрычніка: Казімір Твардоўскі, польскі філосаф і логік

## Памерлі 
* 18 кастрычніка: Філіп Франц фон Зібальд, нямецкі прыродазнаўца і даследчык Японіі (нар. 17.2.1796)
* 18 кастрычніка: Мануэль Бульнес, прэзідэнт Чылі
1838

## Падзеі 
* 22 красавіка: Упершыню Атлантычны акіян перасёк параход, у гавань Нью-Ёрка прыбыў англійскі «Сірыус».
* 4 мая: Дзеячы культуры выкупілі з прыгоннай няволі ўкраінскага паэта Тараса Шаўчэнку.

## Нарадзіліся 
* 24 чэрвеня: Ян Матэйка, польскі мастак
* 2 верасня: Ліліуакалані, апошняя каралева Гавайскіх астравоў
* 12 верасня: Артур Аўверс, нямецкі астраном
* 31 снежня: Эмэ Жуль Далу, французскі скульптар

## Памерлі 
* 17 мая: Шарль Марыс дэ Талейран-Перыгор, французскі палітык і дыпламат (нар. 2.2.1754)
* 4 чэрвеня: Ансельм Гаэтан Дэмарэ, французскі заолаг і пісьменнік (нар. 6.3.1784)
1867

## Падзеі 
* 3 лютага: Муцухіта стаў 122-м імператарам Японіі (Імператар Мэйдзі).
* 1 ліпеня: Абвешчана незалежнасць Канады.
* 14 верасня: Выйшаў у свет першы том «Капітала» Карла Маркса.
* 9 лістапада: Рэстаўрацыя Мэйдзі, вяртанне дзяржаўнай улады імператару ў Японіі.
* 25 лістапада: Альфрэд Нобель запатэнтаваў дынаміт.

## Нарадзіліся 
* 18 студзеня: Рубэн Дарыа, лацінаамерыканскі паэт
* 9 лютага: Нацумэ Сосэкі, японскі пісьменнік
* 10 сакавіка: Эктор Гімар, французскі архітэктар і дызайнер
* 13 жніўня: Джордж Лукс, амерыканскі мастак
* 5 снежня: Юзаф Пілсудскі, польскі маршал і палітык
* 5 снежня: Анці Аматус Аарне, фінскі фалькларыст

## Памерлі 
* 14 студзеня: Жан Агюст Дамінік Энгр, французскі мастак.
* 25 жніўня: Майкл Фарадэй, брытанскі фізік і хімік.
1869

## Падзеі 
* Горад Эда быў перайменаваны ў горад Токіа (東京, што перакладаецца як «Усходняя сталіца»).
* Была адчынена першая японская лінія тэлесувязі паміж Токіа і Іокагамай.
* Завершана будаўніцтва першай амерыканскай транскантынентальнай чыгункі даўжынёй каля .
* У Вене выйшлі першыя паштоўкі.
* Генры Мортан Стэнлі пасланы газетай «Нью-Ёрк Геральд» у Афрыку, на пошукі экспедыцыі Давіда Лівінгстана.
* Дзмітрый Мендзялееў публічна прадставіў сваю перыядычную сістэму элементаў.

## Нарадзіліся 
* 25 студзеня: Макс Хофман, нямецкі генерал.
* 7 ліпеня: Лявон Дубейкаўскі, беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, паэт, архітэктар.
* 6 верасня: Фелікс Зальтэн, аўстрыйскі пісьменнік, журналіст, крытык.
* 2 кастрычніка: Махатма Гандзі, ідэолаг і адзін з кіраўнікоў нацыянальна-вызваленчага руху Індыі.
* 3 кастрычніка: Роберт Крафт, нямецкі пісьменнік.
* 30 лістапада: Нільс Густаў Дален, шведскі фізік.
* 31 снежня: Анры Маціс, французскі мастак і скульптар.

## Памерлі 
* 16 жніўня: Альбіна Габрыеля Пузына, пісьменніца і мемуарыстка
* 26 жніўня: Хендрык Лейс, бельгійскі мастак
1870

## Падзеі 
.]]

* 1 сакавіка: Скончылася Парагвайская вайна, па выніках якой Парагвай страціў 70 % мужчын краіны.
* 1 верасня: Франка-пруская вайна: французскія войскі разбіты пад Седанам, імператар Напалеон III узяты ў палон.
* 19 верасня: Пачалася аблога Парыжа прускімі войскамі падчас франка-прускай вайны.
* 2 кастрычніка: Рым зрабіўся сталіцай аб’яднанай Італіі.
* 18 лістапада: Першая афіцыйная лінія галубінай пошты адкрылася паміж Турам і Парыжам.

## Нарадзіліся 
* 13 сакавіка: Уільям Глакенс, амерыканскі мастак.
* 22 красавіка: Уладзімір Ільіч Ленін, першы кіраўнік Савецкай Расіі.
* 30 красавіка: Франц Легар, аўстрыйскі кампазітар
* 13 чэрвеня: Жуль Бардэ, французскі імунолаг. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1919).
* 31 жніўня: Марыя Мантэсоры, італьянскі педагог
* 26 верасня: Крысціян X, кароль Даніі
* 30 верасня: Жан Батыст Перэн, французскі фізік
* 22 кастрычніка: Іван Бунін, рускі пісьменнік і паэт
* 8 лістапада: Аноэ Байко VI, акцёр японскага тэатра кабукі.

## Памерлі 
* 1 сакавіка: Франсіска Салана Лопес, дзяржаўны і ваенны дзеяч Парагвая (нар. 24.7.1827)
* 11 сакавіка: Машвешвэ I, стваральнік і першы манарх Лесота
* 4 красавіка: Генрых Густаў Магнус, нямецкі фізік і хімік (нар. 2.5.1802)
* 12 снежня: Леан Зянковіч, польскі паэт, публіцыст, мемуарыст (нар. 11.4.1808)
1872

## Падзеі 
* 1 сакавіка: Утварэнне першага ў свеце нацыянальнага парку Елаўстон.
* 18 ліпеня: У Вялікабрытаніі ўпершыню праведзена працэдура тайнага галасавання.
* У Японіі была ліквідавана феадальная сістэма, краіна падзелена на прэфектуры.
* Пабудавана першая японская чыгунка, якая звязвала Токіа і Іакагаму.

## Нарадзіліся 
.]]
* 24 лютага: Джон Джарвіс, брытанскі плывец, двухразовы чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1900
* 29 лютага: Вітольд Бялыніцкі-Біруля, беларускі жывапісец-пейзажыст (пам. 18.6.1957)
* 31 сакавіка: Сяргей Паўлавіч Дзягілеў, рускі тэатральны і мастацкі дзеяч, антрэпрэнёр (пам. 18.8.1929)
* 19 чэрвеня: Юха Венала, дзяржаўны і палітычны дзеяч Фінляндыі (3.12.1938)
* 16 ліпеня: Руаль Амундсен, нарвежскі палярны падарожнік і даследчык (пам. 18.6.1928)
* 13 жніўня: Рыхард Марцін Вільштэтэр, нямецкі хімік-арганік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (пам. 3.8.1942)
* 16 снежня: Антон Дзянікін, расійскі военачальнік, палітычны дзеяч, мемуарыст (пам. 1947)

## Памерлі 
* 6 мая: Джордж Роберт Грэй, брытанскі заолаг (нар. 8.8.1808)
* 5 кастрычніка: Іосіф Антонавіч Гашкевіч, дыпламат, мовазнавец, натураліст, арыенталіст (нар. 1814)
1873

## Падзеі 
* : Распачаўся рух цягнікоў на участку Мінск — Новая Вілейка.
* 12 лютага: Заснаваны горад Порт-Морсбі.
* 31 мая: Падчас раскопак Троі Генрых Шліман выявіў скарб Прыяма.

## Нарадзіліся 
* 28 чэрвеня: Алексіс Карэль, французскі хірург, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (пам. 5.11.1944)
* 20 жніўня: Эліэль Саарынен, фінскі архітэктар (пам. 30.6.1950)
* 26 жніўня: Лі дэ Форэст, амерыканскі вынаходнік (пам. 30.6.1961)
* 8 кастрычніка: Аляксей Віктаравіч Шчусеў, рускі архітэктар (пам. 24.5.1949)
* 16 лістапада: Уільям Крыстафер Хэндзі, амерыканскі кампазітар (пам. 28.3.1958)

## Памерлі 
* 18 лютага: Васіл Леўскі, нацыянальны герой Балгарыі
* 16 чэрвеня: Эжэн Флаша, французскі інжынер, піянер чыгуначнай справы ў Францыі (нар. 1802)
* 1 кастрычніка: Эдвін Лэндсір, англійскі мастак
1819

## Падзеі 
* 13 студзеня: Расійская імперыя ўвяла дзяржаўную манаполію на продаж спіртнога.
* 24 мая: Амерыканскі калёсны параход «Саванна» выправіўся ў першае плаванне праз Атлантычны акіян.
* 7 жніўня: Сімон Балівар разбіў іспанскія войскі ў бітве пры Баяка.

## Нарадзіліся 
* 5 чэрвеня: Джон Кух Адамс, брытанскі матэматык і астраном (пам. 21.1.1892)
* 10 чэрвеня:  Гюстаў Курбэ, французскі жывапісец
* 20 чэрвеня: Жак Афенбах, французскі кампазітар (пам. 5.4.1880)
* 13 жніўня: Джордж Габрыель Стокс, англійскі фізік-тэарэтык (пам. 1.2.1903)
* 17 жніўня: Ён Арнасан, аўтар і збіральнік ісландскіх казак і саг (пам. 4.9.1888)
* 18 верасня: Жан Бернар Леон Фуко, французскі фізік-эксперыментатар (пам. 11.2.1868)

## Памерлі 
* 8 студзеня: Валянцін Воднік, cлавенскі паэт, дзеяч нацыянальнага адраджэння.
* 21 снежня: Жан-Мацье-Філібер Серур'е, маршал Францыі
1874

## Падзеі 
* Пры абароне сваёй царквы ад ператварэння яе ў праваслаўную загінулі 13 сялян-уніятаў в. Пратулін Сядлецкай губерні (цяпер у Люблінскім ваяводстве, Польшча). Гл. Трынаццаць падляшскіх мучанікаў.
* Карл Вейпрэхт і Юліус Паер перасеклі архіпелаг Зямля Франца-Іосіфа з поўдня на поўнач на санках.
* У сталіцы Японіі Токіа створаны дэпартамент паліцыі.
* На міжнароднай канферэнцыі ў Берне быў створаны Усеагульны паштовы саюз (пазней — Сусветны паштовы саюз).
* Ісландыя атрымала аўтаномію ад Даніі.
* Англія ўсталявала пратэктарат над Залатым берагам (сучасная Гана).
* Джузэпэ Вердзі напісаў "Рэквіем Масаў", у памяць раманіста Алессандра Манцоні.
* У Карскім моры адкрыты востраў Вількіцкага.
* 10 кастрычніка: Сэру Эпеніса Такамбау, першы кароль Фіджы, перадаў уладу брытанскай каралеве Вікторыі.

## Нарадзіліся 
* 5 студзеня: Джозеф Эрлангер, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1944)
* 25 студзеня: Уільям Сомерсет Моэм, англійскі пісьменнік (пам. 1965)
* 15 лютага: Эрнэст Шэклтан, брытанскі даследчык Антарктыкі.
* 23 лютага: Канстанцін Пятс, Прэзідэнт Эстоніі (пам. 1956)
* 23 сакавіка: Анры Шарль Манген, французскі мастак
* 24 сакавіка: Гары Гудзіні, амерыканскі ілюзіяніст, гіпнатызёр
* 15 красавіка: Іаганес Штарк, нямецкі фізік
* 29 мая: Гілберт Кійт Чэстэртан, англійскі пісьменнік (пам. 1936)
* 25 ліпеня: Хаймэ Мендоса Гансалес, балівійскі лекар, пісьменнік, паэт і філантроп (пам. 1939)
* 16 жніўня: Аляксандр Уласаў, беларускі грамадска-палітычны і культурны дзеяч, выдавец, публіцыст (пам. 1941)
* 22 жніўня: Макс Шэлер, нямецкі філосаф і сацыёлаг
* 16 лістапада: Аляксандр Калчак, расійскі ваенны і палітычны дзеяч, флатаводзец, палярны даследчык (пам. 1920)
* 25 лістапада: Джо Ганс, амерыканскі баксёр
* 30 лістапада: Уінстан Чэрчыль, брытанскі дзяржаўны і палітычны дзеяч (пам. 1965)

## Памерлі 
* 1 лютага: Гелена Скірмунт, мастачка (нар. 5.11.1827)
* 8 сакавіка: Мілард Філмар, 13-ы прэзідэнт ЗША (нар. 7.1.1800)
* 12 верасня: Франсуа П'ер Гіём Гізо, французскі гісторык, дзяржаўны дзеяч (нар. 4.10.1787)
1875

## Падзеі 
* 11 кастрычніка: Першыя ісландскія пасяленцы прыбылі ў Вініпег.

## Нарадзіліся 
* 22 студзеня: Дэвід Уорк Грыфіт, амерыканскі кінарэжысёр
* 2 красавіка: Уолтэр Персі Крайслер, амерыканскі прадпрымальнік
* 15 красавіка: Джэймс Джэй Джэфрыс, амерыканскі баксёр
* 6 чэрвеня: Томас Ман, нямецкі пісьменнік
* 28 чэрвеня: Анры Леон Лебег, французскі матэматык
* 25 ліпеня: Эдвард Джэймс Корбет, брытанскі паляўнічы на тыграў-людаедаў, пісьменнік і натураліст, арганізатар аховы драпежных жывёлін
* 3 верасня: Фердынанд Паршэ, аўстрыйскі аўтаканструктар

## Памерлі 
* 5 студзеня: Адам Завадскі, віленскі друкар і выдавец
* 20 студзеня: Жан-Франсуа Міле, французскі мастак
* 8 чэрвеня: Ота фон Гёршэн, прускі ваенны дзеяч
* 15 кастрычніка: Тэадор Хоземан, нямецкі мастак
* 23 снежня: Эгран Лундгрэн, шведскі мастак і пісьменнік
1876

## Падзеі 
* 7 сакавіка: Аляксандр Грэям Бел атрымаў патэнт на вынаходніцтва тэлефона.
* 13 ліпеня: Прынята палажэнне, паводле якога губернатары ў Расійскай імперыі атрымалі права выдаваць абавязковыя пастановы аб забароне сходаў, органаў друку і інш.
* 1 жніўня: Каларада становіцца 38-м штатам ЗША.

## Нарадзіліся 
* 5 студзеня: Конрад Адэнаўэр, першы канцлер пасляваеннай Германіі (пам. 19.4.1967)
* 12 студзеня: Джэк Лондан, амерыканскі пісьменнік (пам. 22.11.1916)
* 27 студзеня: Фрыдрых Вільгельм Шэлінг, нямецкі філосаф (пам. 20.8.1854)
* 22 красавіка: Роберт Барані, аўстрыйскі отарыналарынголаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1914)
* 6 верасня: Джон Маклеад, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1923)

## Памерлі 
* 4 чэрвеня: Абдул-Азіз, 32-і султан Асманскай імперыі
1878

## Падзеі 
* 11 лютага: У Вялікабрытаніі апублікаваны першы тыднёвы прагноз надвор’я.
* 19 лютага: Томас Эдысан запатэнтаваў фанограф.
* 3 сакавіка: Паміж Расійскай і Асманскай імперыямі быў падпісаны Сан-Стэфанскі мір, Балгарыя стала незалежнай дзяржавай, прызнана незалежнасць Чарнагорыі, Сербіі і Румыніі.
* 18 ліпеня: Шведскі палярны даследчык Адольф Нордэншельд першы прайшоў паўночным шляхам з Атлантычнага ў Ціхі акіян.

## Нарадзіліся 
* 29 студзеня: Уладзімір Самойла, дзеяч беларускага адраджэння (пам. 1941)
* 8 лютага: Марцін Бубер, нямецка-яўрэйскі філосаф (пам. 13.6.1965)
* 20 лютага: Леў XIII, Папа Рымскі (пам. 20.7.1903)
* 24 верасня: Юзаф Эдвард Пузына, гісторык, пісьменнік, паэт (пам. 20.1.1949)
* 14 лістапада: Луі Маркусі, французскі мастак

## Памерлі 
* 1 лютага: Джордж Крукшэнк, англійскі мастак
* 13 мая: Джозеф Генры, амерыканскі фізік (нар. 17.12.1797)
* 12 чэрвеня: Георг V, кароль Гановера (нар. 27.5.1819)
1877

## Падзеі 
* 24 мая: Расія абвясціла вайну Асманскай імперыі.
* 28 чэрвеня: Урачыстая сустрэча расійскага імператара Аляксандра II ў першым вызваленым ад туркаў балгарскім горадзе Сістава.
* 9 ліпеня: Пачатак першага Уімблданскага турніру па тэнісе.
* 19 ліпеня: Расійскія войскі і балгарскія атрады ўзялі Шыпку, адкрыўшы сабе шлях на Балканскі паўвостраў.
* 18 жніўня: Амерыканскі астраном Асаф Хол адкрыў спадарожнік Марса Фобас.
* У Японіі была пабудавана чыгунка Осака-Кобэ-Токіа.

## Нарадзіліся 
* 19 лютага: Габрыэле Мюнтэр, нямецкая мастачка
* 10 красавіка: Альфрэд Кубін, аўстрыйскі графік
* 11 красавіка: Іван Генадзевіч Шыраеў, эсперантамоўны пісьменнік, галоўны рэдактар Энцыклапедыі эсперанта
* 9 мая: Архіепіскап Лука (свецкае імя Валянцін Феліксавіч Война-Ясянецкі), рускі хірург, духоўны пісьменнік, епіскап Рускай праваслаўнай царквы, праваслаўны святы, лаўрэат Сталінскай прэміі па медыцыне
* 27 мая: Айседора Дункан, амерыканская танцоўшчыца
* 7 чэрвеня: Чарлз Гловер Баркла, англійскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 26 чэрвеня: Ян Фабрыцыус, савецкі ваенны дзеяч (пам. 24.08.1929)
* 2 верасня: Фрэдэрык Содзі, англійскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі
* 8 лістапада: Аляксій I, Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі
* *(дата невядома)* Мікалай (Шамяціла), беларускі праваслаўны дзеяч, епіскап Слуцкі (1923—1933).

## Памерлі 
* 31 снежня: Гюстаў Курбэ, французскі жывапісец
1880

## Падзеі 
* 27 студзеня: Томас Эдысан патэнтуе электрычную лямпачку
* 3 снежня: Французскі генерал Маро разбіў аўстрыйцаў у бітве каля Гагенліндэна (Баварыя).

## Нарадзіліся 
* 8 лютага: Франц Марк, нямецкі мастак
* 25 мая: Вацлаў Іваноўскі, беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, доктар тэхнічных навук
* 17 чэрвеня: Карл ван Вехтэн, амерыканскі пісьменнік і фатограф
* 26 лістапада: Абдэль Азіз ібн Сауд, 1-ы кароль Саудаўскай Аравіі
* 20 снежня: Уга Ньюта, італьянскі лётчык, удзельнік Першай сусветнай вайны

## Памерлі 
* 8 мая: Гюстаў Флабер, французскі пісьменнік
* 5 чэрвеня: Карл Фрыдрых Лесінг, нямецкі мастак
* 5 кастрычніка: Уільям Ласел, брытанскі астраном
* 5 кастрычніка: Жак Афенбах, французскі кампазітар
1879

## Падзеі 
* 11 студзеня: Пачатак англа-зулускай вайны.
* 8 лютага: Падпісаны Канстанцінопальскі дагавор паміж Расіяй і Турцыяй, які завершый руска-турэцкую вайну 1877-1878 гадоў.
* 11 сакавіка: Японія анексавала дзяржаву Рукю.
* 3 красавіка: Сафія абвешчана сталіцай Балгарыі.
* 7 кастрычніка: У Вене заключаны Аўстра-германскі дагавор.
* 20 снежня: Томас Эдысан патэнтуе электрычную лямпачку з плацінавай ніткай.
* Вільгельм Вунт заснаваў у Лейпцыгу першую ў свеце лабараторыю эксперыментальнай псіхалогіі.

## Нарадзіліся 
* 14 сакавіка: Альберт Эйнштэйн, нямецкі фізік, стваральнік тэорыі адноснасці.
* 26 красавіка: Оўэн Уіланс Рычардсан, брытнаскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 19 ліпеня: Эжэн Ланці, эсперантыст, сацыяліст і пісьменнік.
* 24 жніўня: Іван Пуліхаў, беларускі рэвалюцыянер
* 20 верасня: Арэстэ Саламонэ, італьянскі лётчык
* 9 кастрычніка: Макс фон Лаўэ, нямецкі фізік
* 2 снежня: Фелікс Стацкевіч, беларускі грамадскі і культурны дзеяч

## Памерлі 
* 30 сакавіка: Тама Куцюр, французскі мастак (нар. 21.12.1815)
* 17 верасня: Эжэн Віяле-ле-Дзюк, французскі архітэктар, тэарэтык архітэктуры, рэстаўратар (нар. 27.1.1814)
* 13 кастрычніка: Генры Чарлз Кэры, амерыканскі эканаміст
1881

## Падзеі 
* 1 сакавіка: Ігнат Грынявіцкі здзейсніў замах на Аляксандра II.
* 12 мая: Францыя ўсталявала над Тунісам пратэктарат.
* 11 кастрычніка: Жыхар штата Паўночная Дакота (ЗША) Дэвід Х’юстан запатэнтаваў фотастужку.
* 18 лістапада: На вуліцы Манмартр у Парыжы адкрылася першае кабарэ «Чорны кот».

## Нарадзіліся 
* 31 студзеня: Анна Паўлава, расійская балерына
* 25 лютага: Уільям Фостэр, амерыканскі камуніст
* 25 сакавіка: Бела Бартак, венгерскі кампазітар
* 13 красавіка: Людвіг Бінсвангер, швейцарскі псіхiятар
* 30 красавіка: Янка Журба, беларускі паэт (пам. 7.1.1964)
* 8 чэрвеня: Віктар Зелязей, беларускі грамадска-палітычны дзеяч
* 27 ліпеня: Ханс Фішэр, нямецкі ўрач, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1930)
* 19 жніўня: Джорджэ Энеску, румынскі кампазітар
* 31 снежня: Макс Пехштэйн, нямецкі мастак (пам. 29.6.1955)

## Памерлі 
* 18 студзеня: Агюст Марыет, французскі егіптолаг
* 6 чэрвеня: Анры В'ётан, бельгійскі скрыпач, кампазітар і педагог (нар. 17.2.1820)
* 9 снежня: Карл Кульман, нямецкі інжынер
* 17 снежня: Льюіс Генры Морган, амерыканскі этнолаг
1871

## Падзеі 
* 18 студзеня: У зале Версальскага палаца створана Германская Імперыя.
* 18 сакавіка: Пачатак Парыжскай камуны.
* 21 сакавіка: Ота фон Бісмарк становіцца канцлерам Германскай імперыі.
* 14 красавіка: У Германіі створаны парламент — Рэйхстаг.
* 10 мая: Заключаны мірны дагавор паміж Францыяй і Германіяй.
* 28 мая: Канец Парыжскай камуны.
* жнівень: Заснаваны горад Каларада-Спрынгс.
* верасень: Італьянскія войскі ўваходзяць у Рым, з якога былі выведзены французскія войскі.
* 20 верасня: Папская вобласць далучана да Італіі.
* 29 лістапада: Увод у эксплуатацыю чыгуначнай лініі Смаленск — Орша — Мінск — Брэст.

## Нарадзіліся 
]]
* 25 лютага: Леся Украінка, украінская пісьменніца (пам. 1.8.1913)
* 28 сакавіка: Вілем Менгельберг, нідэрландскі дырыжор (пам. 22.3.1951)
* 14 чэрвеня: Фёдар Васільевіч Токараў, савецкі канструктар стралковай зброі, Герой Сацыялістычнай Працы (пам. 7.6.1968)
* 2 жніўня: Джон Слоан, амерыканскі мастак, лідар школы імпрэсіяністаў (пам. 7.9.1951)
* 1 лістапада: Стывен Крэйн, амерыканскі паэт (пам. 5.6.1900)
* 10 ліпеня: Марсель Пруст,  французскі пісьменнік (пам. 18.11.1922)
* 27 жніўня: Тэадор Драйзер, амерыканскі пісьменнік (пам. 28.12.1945)
* 30 жніўня: Эрнэст Рэзерфорд, брытанскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (пам. 19.10.1937)
* 23 лістапада: Уладзімір Тэраўскі, беларускі дырыжор, кампазітар, фалькларыст (пам. 10.11.1938)
* 4 снежня: Фрыдрых Эберт, 1-ы рэйхканцлер Веймарскай рэспублікі (пам. 12.5.1925)

## Памерлі 
]]
* 1 студзеня: Сяргей Канстанцінавіч Заранка, жывапісец-партрэтыст (нар. 6.10.1818)
* 18 сакавіка: Аўгустус дэ Моргэн, брытанскі матэматык і логік
* 11 мая: Джон Гершэль, брытанскі астраном (нар. 7.3.1792)
* 29 чэрвеня: Ксенафонт Гаворскі, беларускі гісторык, археолаг, выдавец
* 20 ліпеня: Франсуа Дэльсарт, французскі спявак, вакальны педагог і тэарэтык сцэнічнага мастацтва (нар. 11.11.1811)
1882

## Падзеі 
* У Токіа заснаваны універсітэт Васэда
* Заснаваны ФК Тотэнхэм Хотспур
* Заснавана кампанія Beiersdorf AG
* 20 мая: Германія, Аўстра-Венгрыя і Італія заключылі Траісты саюз.
* 18 снежня: Першыя тэлефонныя лініі злучылі гомельскі маёнтак князя Ф. Паскевіча з яго замкам, фабрыкамі і фальваркамі.

## Нарадзіліся 
.]]
* 10 студзеня: Эжэн Дэльпорт, бельгійскі астраном
* 18 студзеня: Алан Аляксандр Мілн, англійскі пісьменнік, аўтар аповесцяў пра Віні-Пуха (пам. 31.1.1956)
* 25 студзеня: Вірджынія Вульф, англійская пісьменніца
* 30 студзеня: Франклін Дэлана Рузвельт, 32-гі прэзідэнт ЗША (пам. 12.4.1945)
* 2 лютага: Джэймс Джойс, ірландскі пісьменнік
* 10 лютага: Францішак Умястоўскі, беларускі пісьменнік
* 21 красавіка: Персі Уільям Брыджмен, амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 3 мая: Уладзіслаў Галубок, беларускі тэатральны дзеяч, рэжысёр, драматург (пам. 28.9.1937)
* 17 чэрвеня: Ігар Фёдаравіч Стравінскі, расійскі кампазітар
* 7 ліпеня: Янка Купала, беларускі паэт (пам. 28.6.1942)
* 22 ліпеня: Эдвард Хопер, амерыканскі мастак
* 8 жніўня: Уладзіслаў Старэвіч, рэжысёр-аніматар беларускага паходжання
* 27 верасня: Міхаіл Кахановіч, беларускі палітычны дзеяч, педагог, рэдактар, публіцыст
* 30 верасня: Ганс Вільгельм Гейгер, нямецкі фізік
* 5 кастрычніка: Роберт Годард, амерыканскі вучоны-ракетатэхнік
* 24 кастрычніка: Імрэ Кальман, венгерскі кампазітар
* 3 лістапада: Якуб Колас, беларускі паэт, празаік, драматург, мовазнавец
* 18 лістапада: Персі Уіндэм Льюіс, англійскі мастак, пісьменнік
* 11 снежня: Макс Борн, нямецкі і брытанскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы

## Памерлі 
.]]
* 20 студзеня:  Джон Лінел, англійскі мастак
* 19 красавіка: Чарлз Дарвін, брытанскі навуковец-прыродазнаўца, заснавальнік эвалюцыйнай тэорыі паходжання біялагічных відаў (нар. 12.2.1809)
* 2 чэрвеня: Джузэпэ Гарыбальдзі, герой Рысарджымента (нар. 4.7.1807)
* 10 чэрвеня: Васіль Рыгоравіч Пяроў, рускі жывапісец і графік (нар. 2.1.1834)
* 8 кастрычніка: Фёдар Пятровіч Літке,  рускі мараплавец, географ, даследчык Арктыкі, адмірал (нар. 28.9.1797)
* 13 кастрычніка: Жазеф Арцюр дэ Габіно, французскі сацыёлаг, этнолаг, антраполаг, пісьменнік, дыпламат (нар. 14.7.1816)
* 31 снежня: Леон Мішэль Гамбета, французскі палітычны дзеяч (нар. 2.5.1838)
1864

## Падзеі 
* 29 студзеня: У Вільні схоплены царскімі жандарамі Кастусь Каліноўскі.
* 13 лютага: У Маскве адкрыўся першы расійскі заапарк.
* 7 ліпеня: Адкрыта Маладзечанская настаўніцкая семінарыя.
* 22 жніўня: Падпісана Першая Жэнеўская канвенцыя; заснаваны Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа.
* 2 верасня: У ЗША паўночная армія ўвайшла ў Атланту, штат Джорджыя.
* 20 лістапада: Аляксандр ІІ пачаў судовую рэформу ў Расіі.
* 13 снежня: Парагвай абвясціў вайну Бразіліі.

## Нарадзіліся 
* 1 студзеня: Цы Байшы, кітайскі мастак (пам. 16.9.1957)
* 13 студзеня: Вільгельм Він, нямецкі фізік, (пам. 30.8.1928)
* 25 чэрвеня: Вальтэр Герман Нернст, нямецкі хімік (пам. 18.11.1941)
* 20 ліпеня: Эрык Аксель Карлфельт, шведскі паэт, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (пам. 8.4.1931)
* 14 кастрычніка: Стэфан Жэромскі, польскі пісьменнік (пам. 20.11.1925)
* 24 лістапада: Анры дэ Тулуз-Латрэк, французскі мастак (пам. 9.9.1901)

## Памерлі 
* 2 студзеня: Мечыслаў Дарманоўскі, адзін з кіраўнікоў паўстання 1863-1864 ў Беларусі і Літве
* 2 студзеня: Ігнат Здановіч, адзін з кіраўнікоў паўстання 1863-1864 ў Беларусі і Літве
* 27 сакавіка: Жан-Жак Ампер, французскі філолаг
* 31 жніўня: Фердынанд Ласаль, нямецкі філосаф, эканаміст
1865

**1865 год** па грыгарыянскім календары. 

## Падзеі 
».]]
.]]
* 16 студзеня: Заснавана Лонданскае матэматычнае таварыства.
* 8 сакавіка: Аўстрыйскі біёлаг Грэгар Іаган Мендэль паведаміў аб вынайдзеных ім заканамернасцях спадчыннасці брунскаму Таварыству прыродазнаўцаў.
* 9 красавіка: Пасля крывавых баёў здаўся Рычманд (Віргінія), Грамадзянская вайна ў ЗША завяршылася.
* 26 красавіка: Італьянскі астраном Анібале дэ Гаспарыс адкрыў астэроід (83) Беатрыс.
* 12 мая: У Тамперэ, на паўднёвым захадзе Фінляндыі, заснавана невялікая папяровая фабрыка, у 1871 годзе кампанія была пераназвана ў Nokia Ab.
* 17 мая: У Парыжы 20 дзяржавамі прыняты Першая міжнародная тэлеграфная канвенцыя і Рэгламент тэлеграфнай сувязі.
* 4 ліпеня: Выйшла ў свет першае выданне кнігі Льюіса Кэрала «Алісіны прыгоды ў дзівоснай краіне».
* 14 ліпеня: Здзейснена першае паспяховае ўзыходжанне на гару Матэргорн у Альпах, пры спуску 4 чалавекі загінулі.
* 26 ліпеня: Ва Уэлінгтане адбылося першае паседжанне парламента Новай Зеландыі.
* 25 жніўня: Паблізу паселішча Шэргоці ў Індыі на зямлю ўпаў метэарыт масай каля 6 кг.
* 28 верасня: Опера Станіслава Манюшкі «Страшны двор» упершыню пастаўлены Вялікім тэатрам у Варшаве.
* 29 кастрычніка: Лорд Джон Расел у другі раз заняў пасаду прэм’ер-міністра Вялікабытаніі.
* 8 лістапада: У Марыінскім тэатры Санкт-Пецярбурга адбылася прэм’ера оперы «Рагнеда».
* 17 снежня: На каралеўскі прастол Бельгіі ўзышоў Леапольд II.
* 18 снежня: Увайшла ў сілу 13-я папраўка да Канстытуцыі ЗША, якая канчаткова забараніла ўсе формы рабства.

## Нарадзіліся 
* 10 чэрвеня: Фрэдэрык Кук, амерыканскі ўрач, палярны падарожнік 
* 23 верасня: Пека Халанен, фінскі мастак (пам. 1.12.1933)
* 1 кастрычніка: Поль Дзюка, французскі кампазітар (пам. 17.5.1935)
* 12 кастрычніка: Артур Гардэн, англійскі біяхімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (пам. 17.6.1940)
* 26 кастрычніка: Бенджамін Гугенхайм, амерыканскі бізнесмен (пам. 15.10.1912)
* 8 снежня: Ян Сібеліус, фінскі кампазітар
* 30 снежня: Рэдзьярд Кіплінг, англійскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі (пам. 18.1.1936)

## Памерлі 
* 15 красавіка: Аўраам Лінкальн, прэзідэнт ЗША.
* 23 жніўня: Фердынанд Георг Вальдмюлер, аўстрыйскі мастак.
* 26 жніўня: Іаган Франц Энке, нямецкі астраном.
* 25 верасня: Андрэс дэ Санта Крус, лацінаамерыканскі ваенны і палітычны дзеяч.
* 10 снежня: Леапольд I, кароль Бельгіі.
1846

## Падзеі 
* 13 мая: ЗША абвясцілі вайну Мексіцы.
* 17 мая: Бельгійскі музычны майстар Адольф Сакс атрымаў патэнт на вынайдзены ім саксафон.
* 14 чэрвеня: амерыканскія каланісты ў Мексіцы абвяшчаюць незалежнасць Каліфарнійскай Рэспублікі.
* 16 чэрвеня: Папа Рымскі Пій IX заняў сталец.
* 9 ліпеня: Каліфарнійская Рэспубліка ўваходзіць у склад ЗША.
* 10 кастрычніка: Уільям Ласел адкрыў Трытон, спадарожнік Нептуна.
* 21 снежня: Роберт Лістан правёў першую ў Еўропе хірургічную аперацыю з анестэзіяй.

## Нарадзіліся 
* 5 мая: Генрык Сянкевіч, польскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (пам. 15.11.1916)
* 23 чэрвеня: Гастон Масперо, французскі егіптолаг (пам. 30 чэрвеня 1916)
* 11 кастрычніка: Карлас Пелегрыні, ргенцінскі адвакат і палітык (пам. 17.7.1906)

## Памерлі 
* 1 чэрвеня: Грыгорый XVI, Папа Рымскі.
* 16 чэрвеня: Жан Батыст Гаспар Дэбюро, французскі акцёр-мім
1886

## Падзеі 
* 26 студзеня: Карл Бенц патэнтуе аўтамабіль з рухавіком унутраннага згарання.
* 2 лютага: У ЗША упершыню афіцыйна святкавалі дзень сурка.
* 4 мая: Рабочыя арганізавалі дэманстрацыю на плошчы Хеймаркет у Чыкага.
* 9 верасня: У Берне падпісаная Канвенцыя аб ахове літаратурных і мастацкіх твораў — першае міжнароднае пагадненне ў галіне аўтарскага права.
* 28 кастрычніка: Адбылося афіцыйнае адкрыццё статуі Свабоды ў Нью-Ёрку.
* 14 лістапада: Фрыдрых Зёнэкен патэнтуе дзіракол.

## Нарадзіліся 
* 20.1: Фабіян Акінчыц, беларускі палітычны дзеяч, юрыст, выдавец, публіцыст (пам. 7.3.1943) 
* 21.1: Аляксей Туранкоў, беларускі кампазітар
* 25.1: Вільгельм Фуртвенглер, нямецкі дырыжор і кампазітар
* 8.2: Васіль Дружчыц, беларускі гісторык
* 13.2: Рыкарда Гуіральдэс, аргенцінскі пісьменнік
* 20.2: Такубоку Ісікава, японскі паэт
* 28.2: Макс Фасмер, нямецкі мовазнавец
* 5.3: Уладзімір Юльевіч Візэ, савецкі акіянолаг, даследчык Арктыкі (пам.19.2.1954)
* 12.3: Віторыа Поца, італьянскі футбаліст
* 18.3: Эдвард Эверт Хортан, амерыканскі акцёр
* 23.9: Джавані Сабелі, італьянскі лётчык-ас
* 3 снежня: Карл Манэ Георг Сігбан, шведскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы

## Памерлі 
* 8 лютага: Іван Сяргеевіч Аксакаў, рускі паэт, публіцыст, выдавец і крытык, ідэолаг славянафільства
* 25 красавіка: Эжэн Ізабэ, французскі мастак-марыніст
* 31 ліпеня: Ферэнц Ліст, венгерскі кампазітар
1888

## Падзеі 
* 13 мая: «Залаты закон» канчаткова адмяніў рабства ў Бразіліі.
* 15 ліпеня: Адбылося буйное вывяржэнне вулкана Бандай у Японіі.
* 9 верасня: Чылі абвясціла востраў Вялікдня сваёй тэрыторыяй.

## Нарадзіліся 
* 17 лютага: Ота Штэрн, нямецкі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 27 лютага: Яфім Бялевіч, дзеяч беларускага нацыянальнага руху
* 12 сакавіка: Торбергур Тордарсан, ісландскі пісьменнік-сацыяліст і эсперантыст
* 2 красавіка: Ражэ Дзюкрэ, французскі фехтавальшчык
* 11 мая: Ірвінг Берлін, амерыканскі кампазітар
* 22 чэрвеня: Аляксандр Цвікевіч, беларускі палітычны дзеяч, гісторык
* 5 ліпеня: Герберт Спенсер Гасер, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1944)
* 16 ліпеня: Фрыц Цэрніке, галандскі фізік. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1953)
* 13 кастрычніка: Язэп Драздовіч, беларускі мастак
* 17 лістапада: Макс Лінгнер, нямецкі мастак
* 11 лістапада: Чандрасекхара Венката Раман, індыйскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы

## Памерлі 
]]
* 29 студзеня: Эдвард Лір, англійскі мастак і паэт (нар. 12.5.1812)
* 2 чэрвеня: Марсэліна Санз дэ Саўтуола, іспанскі археолаг-аматар, першаадкрывальнік пячорнага жывапісу (нар. 2.6.1831)
* 4 верасня: Ён Арнасан, аўтар і збіральнік ісландскіх казак і саг (нар. 17.8.1819)
* 1 лістапада: Мікалай Пржавальскі, расійскі географ і падарожнік (нар. 12.4.1839)
* 3 снежня: Карл Фрыдрых Цэйс, нямецкі інжынер (нар. 11.9.1816)
1889

## Падзеі 
* 1 студзеня: Заснаваны Універсітэт Тасманіі.
* 1 красавіка: Заснаваны горад Ямагата ў Японіі.
* 16 мая: Упершыню апублікавана паэма «Тарас на Парнасе» (у газеце «Мінскі лісток»).
* 15 кастрычніка: Адкрыўся Цэнтральны вакзал Амстэрдама.
* 24 кастрычніка: Скончана будаўніцтва Эйфелевай вежы ў Парыжы.
* 15 лістапада: Бразілія абвешана рэспублікай.
* 19 лістапада: Зацверджаны герб Бразіліі.

## Нарадзіліся 
* 28 студзеня: Язэп Мамонька, беларускі нацыянальны дзеяч
* 8 лютага: Фёдар Турук, беларускі гісторык і грамадскі дзеяч
* 20 красавіка: Адольф Гітлер, нямецкі дыктатар
* 21 красавіка: Паўль Карэр, швейцарскі хімік-арганік, матэматык і біяхімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1937, сумесна з П. Карэрам).
* 12 ліпеня: Сяргей Антонавіч Клычкоў, рускі пісьменнік і паэт
* 30 ліпеня: Франс Мазерэль, бельгійскі мастак
* 17 жніўня: Эдмон Прыва, швейцарскі эсперантыст, гісторык, прафесар, пісьменнік, прэзідэнт UEA
* 14 лістапада: Джавахарлал Нэру, індыйскі палітык
* 30 лістапада: Эдгар Дуглас Эдрыян, брытанскі электрафізіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1932)

## Памерлі 
* 23 студзеня: Аляксандр Кабанель, французскі мастак (нар. 28.9.1823)
* 9 красавіка: Мішэль Эжэн Шэўроль, французскі хімік-арганік
* 15 чэрвеня: Міхай Эмінеску, класік румынскай літаратуры 
* 6 кастрычніка: Жуль Дзюпрэ, французскі мастак
* 19 лістапада: Ігнат Казлоўскі, рускі мовазнавец-славіст.
1887

## Падзеі 
[thumb|right|150px|[Першая кніга, эсперанта|Першы падручнік эсперанта.]]
* 11 чэрвеня: У Лондане адкрыты Хамерсміцкі мост праз Тэмзу
* 26 ліпеня: У Варшаве быў выдадзены першы падручнік мовы эсперанта.
* 11 кастрычніка: Амерыканскі вынаходнік Томас Эдысан запатэнтаваў электрычную машыну для падліку галасоў на выбарах.
* 13 кастрычніка: Адкрыты астэроід (271) Пентэсілея.
* 23 снежня: Створаны Цэнтральны спецыяльны аддзел — папярэднік Цэнтральнага разведвальнага бюро Індыі.

## Нарадзіліся 
* 28 студзеня: Артур Рубінштэйн, амерыканскі піяніст (пам. 20.12.1982)
* 3 лютага: Георг Тракль, аўстрыйскі паэт (пам. 3.11.1914)
* 4 лютага: Фабіян Шантыр, беларускі пісьменнік, публіцыст, грамадскі дзеяч (пам. 29.5.1920)
* 5 чэрвеня: Рут Бенедыкт, амерыканскі антраполаг (пам. 17.9].1948)
* 20 чэрвеня: Курт Швітэрс, нямецкі мастак і пісьменнік (пам. 8.1.1948)
* 28 ліпеня: Марсель Дзюшан, французскі і амерыканскі мастак (пам. 2.10.1968)
* 1 верасня: Блез Сандрар, швейцарска-французскі пісьменнік (пам. 21.1.1961)
* 31 кастрычніка: Чан Кайшы, кітайскі ваенны і палітычны дзеяч (пам. 5.4.1975)
* 6 лістапада: Радаслаў Астроўскі, беларускі палітык і педагог (пам. 17.10.1976)

## Памерлі 
* 15 (27) лютага: Аляксандр Парфіравіч Барадзін, рускі кампазітар і навуковец-хімік (нар. 31.10(12.11).1833)
* 8(20) красавіка: Іван Сцяпанавіч Ганецкі, расійскі ваенны дзеяч, удзельнік каўказскіх паходаў і руска-турэцкай вайны 1877—1878 гг. (нар. 26.9(8.10).1810)
* 2 лістапада: Ені Лінд, шведская оперная спявачка
1891

## Падзеі 
* 29 сакавіка: Расійскі імператар Аляксандр III падпісаў рэскрыпт аб будаўніцтве Транссібірскай магістралі.
* 5 мая: У Нью-Ёрку адчынілася канцэртная зала Карнегі-хол, дырыжорам першага канцэрта быў Пётр Чайкоўскі.
* 11 кастрычніка: На востраве Юргордэн у Стакгольме адкрыўся этнаграфічны комплекс «Скансен»
* 16 кастрычніка: Чыкагскі сімфанічны аркестр даў першы канцэрт.

## Нарадзіліся 
* 13 студзеня: Д'юла Багі, венгерскі эсперантыст, вядомы паэт і празаік на мове эсперанта
* 20 студзеня: Фабіян Ярэміч, беларускі грамадска-палітычны дзеяч
* 22 студзеня: Антоніа Грамшы, італьянскі філосаф, тэарэтык марксізму
* 13 лютага: Грант Вуд, амерыканскі мастак
* 2 красавіка: Макс Эрнст, нямецкі і французскі мастак
* 16 красавіка: Язэп Варонка, беларускі палітычны дзеяч
* 6 чэрвеня: Ігнасіа Санчэс-Мехіяс, вядомы іспанскі тарэадор
* 21 ліпеня: Сымон Кандыбовіч, беларускі дзяржаўны дзеяч, гісторык
* 6 кастрычніка: Кальман Калачай, паэт і перакладчык на эсперанта, лінгвіст-тэарэтык (пам. 27 лютага 1976)
* 14 лістапада: Іван Саланевіч, рускі манархіст, мысляр, журналіст і грамадскі дзеяч, выхадзец з Гродзенскай губерні
* 14 лістапада: Фрэдэрык Бантынг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1923) (пам. 21.2.1941)
* 24 снежня: Хуан Рамон Хіменес, іспанскі пісьменнік

## Памерлі 
* 14 лютага: Уільям Тэкумсэ Шэрман, амерыканскі ваенны і дзяржаўны дзеяч (нар. 8.2.1820)
* 29 сакавіка: Жорж-П'ер Сёра, французскі мастак (нар. 2.12.1859)
* 22 жніўня: Ян Неруда, чэшскі журналіст, паэт і пісьменнік (нар. 9.7.1834)
* 4 верасня: Міхаіл Осіпавіч Каяловіч, рускі гісторык беларускага паходжання (нар. 2.10.1828)
* 19 верасня: Хасэ Мануэль Бальмаседа, 11-ы прэзідэнт Чылі (нар. 19.7.1840)
1892

## Падзеі 
* 27 лютага: Рудольф Дызель падае заяву на атрыманне патэнта на «новы рацыянальны цеплавы рухавік»
* 4 ліпеня: На захадзе ад Урала знойдзены першы ў Расіі алмаз.
* 31 кастрычніка: Выйшаў зборнік Артура Конана Дойла «Прыгоды Шэрлака Холмса».

## Нарадзіліся 
thumb|120px|Браніслаў Тарашкевіч.
* 3 студзеня: Джон Толкін, англійскі пісьменнік (пам. 2.9.1973)
* 6 студзеня: Адам Станкевіч, беларускі каталіцкі святар, грамадскі і культурны дзеяч, асветнік, культуролаг, выдавец і публіцыст (пам. 29.11.1949)
* 18 студзеня: Іосіф Лангбард, беларускі архітэктар перыяду БССР
* 20 студзеня: Браніслаў Тарашкевіч, беларускі мовазнавец (пам. 29.11.1938)
* 20 студзеня: Рыгор Шырма, збіральнік і прапагандыст беларускай народнай песні, народны артыст БССР (пам. 23.3.1978)
* 30 сакавіка: Стэфан Банах, польскі матэматык
* 8 красавіка: Мэры Пікфард, актрыса тэатра і кіно
* 3 мая: Джордж Паджэт Томсан, англійскі фізік
* 23 ліпеня: Хайле Селасіе I, імператар эфіопскі
* 6 верасня: Эдуард Віктар Эплтан, англійскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 30 верасня: Зоська Верас (сапраўднае імя Людвіка Сівіцкая, па мужу Войцікава), беларуская пісьменніца

## Памерлі 
* 1 студзеня: Кірыл Летаўт, апошні базыльянін гістарычнай Літвы.
* 21 студзеня: Джон Кух Адамс, брытанскі матэматык і астраном
* 25 студзеня: П'ер Шазаль, бельгійскі генерал
* 2 кастрычніка: Жазеф Эрнест Рэнан, французскі пісьменнік, гісторык