Новагародская харугва

**Новагародская харугва**, або **харугва Новагародскага ваяводства** () — геральдычны сцяг паспалітага рушэння Новагародскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.

## Апісанне 
Харугву чырвонага колеру з дзвюма косамі, з выявай на пярэднім баку герба Вялікага Княства Літоўскага — «Пагоні».

Б. Кёне ўдакладняе, што тым часам тарча ў вершніка была чырвонага колеру.

## Гісторыя 
Паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў ваяводствы сталі і ваеннымі акругамі, якія фармавалі тэрытарыяльнае воінскае падраздзяленне — частку войска, *«пры якой ёсць харугва (сцяг) або значок»*.

Для яўнага адрознення ад каронных і пазначэння належнасці ваяводстваў да Вялікага княства Літоўскага, Статутам 1566 года было вызначана, што ўсе ваяводскія харугвы на пярэднім баку маюць выяву вялікакняжацкага герба «Пагоні». У 1564—1566 гадах усе ваяводствы атрымалі харугвы адзінага ўзору з дзяржаўнага скарбу. Вялікая харугва ваяводства ўяўляла сабой аднакаляровае прамавугольнае палотнішча ў «трыццаці і пяці локцяў» даўжынёй з дзвюма касіцамі.

Асноўны колер харугвы быў чырвоны, хоць часам колер харугвы апісваюць як «пелісты» (паласаты), то бок складаўся з двух колераў або адценняў.

Зыгмунт Глогер пісаў, што ў ваяводства было два герба — срэбная «Пагоня» на чырвонай тарчы і чорны анёл на чырвонай тарчы.  сцвярджае, што «Пагоня» была на блакітным полі.

Колер павятовых харугваў аналагічныя ваяводскім, з той толькі розніцай, што павятовая была меншага памеру і мела толькі адну касіцу. Захавалася харугва Слонімскага павета Новагародскага ваяводства, дзе на адным баку выяўлена «Пагоня» на светла-блакітным полі. На сучаснай рэканструкцыі харугвы з Музея МУС Беларусі «Пагоня» на светла-шэрым, амаль белым фоне з блакітным адлівам.

Аляксей Шаланда сцвярджае, што гербам Новагародскага ваяводства быў «у полі блакітным архангела Міхаіл каля брамы раю з мячом у правай руцэ і распраўленымі крыламі, у белай вопратцы, твар і рукі натуральнага колеру». Ён быў на ваяводскай харугве ў 1507—1565/1566 гадах. Чорны анёл на чырвоным шчыце — памылка (здагадка) Барташа Папроцкага, які ніколі не бачыў харугвы, але чуў, што гербам з’яўляецца анёл. Ведаючы, што ў Кіеўскага ваяводства гербам быў анёл у белым адзенні на чырвоным шчыце, ён вырашыў, што ў Навагрудскага ваяводства герб не можа быць такім жа, і змяніў колер анёла на чорны, разам з тым і выдаліў меч. Такое апісанне апублікавана ім у кнізе «Гняздо дабрачыннасці…» (, 1578), і затым шматкротна паўторана польскімі геральдыстамі ў сваіх творах.

Характэрнай рысай павятовых або ваяводскіх харугваў быў прамавугольны надпіс вакол герба з імем манарха, а таксама надпіс з тэрытарыяльнай назвай харугвы.

Файл:Recueil d'armoiries polonaises Новогрудское.png|Герб ваяводства з гербоўніка  (каля 1555).
Файл:Paprocki 1578 - COA of Nowogródek Voivodeship.svg|«Чорны анёл» паводле Барталамея Папроцкага (імаверна, яго памылка; 1578).
Файл:Pieczec wielka litewska Stanislawa Augusta Nowogródzkie 1764.svg|Прарысоўка герба ваяводства з вялікай пячаткі ВКЛ часоў вялікага князя Станіслава Аўгуста (1764).
Файл:Slanimo pavieto vėliava. Slonim County flag.png|Захаваная харугва паспалітага рушэння Слонімскага павета (1747).
Файл:Flag of Slonim during the reign of Sigismund III.png|Сучасная копія Слонімскай харугвы 1747 года.
Файл:Navahradak-Troki, Pahonia. Наваградак-Трокі, Пагоня (1712).jpg|Герб ваяводства з Пагоняй (1712).
Файл:Navahradak, Pahonia. Наваградак, Пагоня (1900).jpg|Гербы Новагародскага ваяводства (1900).
Файл:Navahradak, Pahonia. Наваградак, Пагоня (1918) (2).jpg|Харугва ваяводства з паштоўкі 1918 года.

Катэгорыя:Харугвы ваяводстваў Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Новагародскае ваяводства