open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Холстаўскі сельсавет

**Хо́лстаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Мокрае.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Мокраўскі (Макранскі) сельсавет** у складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР з цэнтрам у вёсцы Мокрае. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Быхаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 11 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Ямніцкага сельсавета. 

4 чэрвеня 1965 года Мокраўскі сельсавет утвораны зноў у складзе 18 населеных пунктаў (Зарэчча, Лапша, Людкоў, Мазкі, Малінаўка, Мокрае, Падклённе, Падлессе, пасёлак РТМС, пасёлак цагельнага завода, Пянюгі, Сапяжынка, Сушчоў, Сядзібка, Сядзіч, Трасцівец, Холстава і Хутар), якія ўваходзілі ў склад Ямніцкага сельсавета, з цэнтрам у вёсцы Мокрае. 18 сакавіка 1966 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Холстава, сельсавет перайменаваны ў Холстаўскі. 23 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Гарадзецкага сельсавета (6 населеных пунктаў: Брасавінка, Гарадзец, Замошша, Лубянка, Рэзкі, Сяліба), 20 лістапада 2013 года — тэрыторыя скасаванага Баркалабаўскага сельсавета (10 населеных пунктаў: аграгарадок Баркалабава, вёскі Бароўка, Барсукі, Дальняе Ляда, Залахвенне, Касічы, Ліпаўка, Рэкта, Сарочына і Хадуцічы). 17 ліпеня 2016 года цэнтр сельсавета быў перанесены з вёскі Холстава ў аграгарадок Мокрае.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (13 населеных пунктаў) — 1782 чалавек, з іх 95,4 % — беларусы, 3,6 % — рускія, 0,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (29 населеных пунктаў) — 2496 чалавек.

## Былыя населеныя пункты 
У канцы 1930-х гг. на тэрыторыі сучаснага Холстаўскага сельсавета існавалі пасёлкі Востраў, Забавы, Чычылаўка. 

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1965 годзе
Аляксандр Ільіч Казакоў

**Аляксандр Ільіч Казакоў** (, Харкаў — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1946).

## Біяграфія 
Удзельнік грамадзянскай вайны ў Расіі.

На фронце з чэрвеня 1941 года. Змагаўся на 1-м Беларускім фронце, вызваляў землі Баранавіцкай вобласці.

Званне Героя Савецкага Саюза атрымаў 15 мая 1946 года. Пасля вайны жыў і працаваў у Харкаве.

## Памяць 
У горадзе Баранавічы вуліца Крошынская ў 1985 годзе была перайменавана ў вуліцу Казакова, дзе адкрыта мармуровая дошка з надпісам: «Вуліца імя Казакова Аляксандра Ільіча, удастоенага звання Героя Савецкага Саюза за мужнасць і гераізм у барацьбе з нямецка-фашысцкімі акупантамі на тэрыторыі Беларусі ў ліпені 1944 г.».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.

Катэгорыя:Камандзіры ўзводаў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Распаўсюджванне COVID-19 у Германіі

Па даных на 2023 год у Германіі пацверджана 38 435 774 заражаных COVID-19, з іх 174 807 памерлі. Падчас пандэміі Інстытут Роберта Коха штодня публікаваў справаздачы па сітуацыі з распаўсюджваннем віруса COVID-19 на тэрыторыі Германіі.

## Першыя пацверджаныя выпадкі 
Першы выпадак заражэння COVID-19 быў пацверджаны 27 студзеня 2020 года ў Баварыі ў супрацоўніка фірмы Webasto, які кантактаваў з калегамі, што нядаўна вярнуліся з Кітая. 1 лютага СМІ паведамілі, што ў 8 супрацоўнікаў гэтай фірмы гэтак жа пацверджана наяўнасць віруса. Паведамленне пра першы пацверджаны выпадак заражэння за межамі Баварыі з’явілася 25 лютага. Захворванне было выяўлена ў жыхара Паўночнай Рэйн-Вестфаліі, а таксама Бадэн-Вюртэмберга. Большасць выпадкаў гэтага перыяду звязана з паездкамі мясцовых жыхароў у Італію, у прыватнасці на горналыжныя курорты.

## Смяротныя выпадкі 
Паведамленне пра два першых смяротных выпадка ў ФРГ ў гарадах Эсэн (Essen) і Гейнсберг (Heinsberg) было апублікавана 9 сакавіка.

## Меры каранціну 
Да 17 сакавіка рашэнне закрыць школы і дзіцячыя сады было прынята ва ўсіх федэральных землях Германіі. Для сем’яў, у якіх бацькі занятыя ў сферах звязаных з забеспячэннем дзейнасці жыццёва важных інфраструктур (лекары, энергетыкі), прадугледжвалася магчымасць арганізацыі дзённага догляду за дзецьмі.

18 сакавіка ў Баварыі ўведзены рэжым надзвычайнага становішча.

22 сакавіка забаранілі збірацца больш, чым па двое. Выключэнне зроблена для членаў сям’і, а таксама людзей, якія жывуць адзінай дамашняй гаспадаркай. Кантакты з іншымі людзьмі неабходна абмежаваць да мінімуму. Для гэтага, у прыватнасці, запатрабавалі захоўваць дыстанцыю не менш за 1,5 метра ад бліжэйшага чалавека ў грамадскіх месцах. Усе гастранамічныя прадпрыемствы павінны быць зачыненыя. Аналагічнае тычылася паслуг у вобласці асабістай гігіены, у тым ліку цырульняў і касметычных студый. Аднак па-ранейшаму дазваляліся паездкі на працу або для дапамогі іншым людзям. Індывідуальныя заняткі спортам і фізічныя практыкаванні на свежым паветры былі па-ранейшаму магчымыя.

## Заўвагі 
 Катэгорыя:Пандэмія COVID-19
Катэгорыя:2020 год у Германіі
Белорусский вестник (1912)

**«Белорусский вестник»** — штотыднёвая грамадска-палітычная і літаратурная газета праваакцябрысцкага вялікадзяржаўна-шавіністычнага кірунку. Выдавалася з 17(30) чэрвеня 1912 да 12(25) студзеня 1913 гадах у Вільні на рускай мове. Орган Беларускага таварыства, друкавала яго праграмныя дакументы. Рэдактары М. А. Баўдзей, П. В. Каранкевіч.

Была рупарам русіфікаваных слаёў беларускай буржуазіі і правінцыяльнага чыноўніцтва. Заклікала народы Расійскай імперыі пранікнуцца «любоўю да свайго манарха» і дружна пад яго штандарамі рухацца «па шляху велічы і славы» (5 жніўня 1912 года). Называючы сваё выданне «истинно белорусской газетой», рэдакцыя ў той жа час асуджала ідэю нацыянальнага самавызначэння беларускага народа, адмаўляла яго нацыянальную і культурную самабытнасць, называла беларусаў, поруч з украінцамі, этнаграфічнай часткай рускага народа. Імкнулася ізаляваць Беларусь ад уплываў заходнееўрапейскай і польскай культуры, заклікала ўсіх «рускіх» аб’яднацца і даць адпор «націску больш культурных і эканамічна больш моцных народнасцей» (1 ліпеня 1912 года). Выступала супраць беларускага перыядычнага друку і кнігавыдання, сцвярджала, што беларуская мова спынілася ў сваім развіцці на фальклорна-этнаграфічным узроўні, а беларуская літаратура — толькі «падробка пад народную творчасць» (5 лістапада 1912 года). 3 шматграннай культурнай спадчыны беларусаў газета ўхваляла толька «паданні, быліны, казкі і песні». Надрукавала артыкулы «Сярод беларускай прыроды і побыту» А. Кіркора, «Народная творчасць беларусаў» А. Бярозавіка, краязнаўчыя нарысы П. I. Каранеўскага, тэксты беларускіх песень і легенд. Змясціла ўрывак з рамана Л. Талстога «Вайна і мір», станоўчыя водгукі пра творчасць I. Буніна, Ф. Шаляпіна, нарыс У. Неміровіча-Данчанкі «Мікада».

## Літаратура 
*  — С. 7.

Катэгорыя:Газеты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Вільні
Катэгорыя:Заходнерусізм
Катэгорыя:1912 год у Вільні
Ланавэ (Бэрэзіўскі раён)

**Ланавэ** () — вёска ў Бэрэзіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бэрэзіўскага раёна
Фралянкоў

**Фралянкоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Рыгоравіч Фралянкоў (1904—1965) — Герой Савецкага Саюза
* А. М. Фралянкоў — беларускі мастак
Вікінгі (серыял)

**Вікінгі** () — канадска-ірландскі мастацкі серыял пра вікінгаў, створаныМайклам Хёрстам адмыслова для тэлеканала History, прэм’ера адбылася 3 сакавіка 2013 года.

## Кароткае апісанне 
Серыял не строга гістарычны і створаны на аснове скандынаўскіх саг пра набегівікінгаў ранняга сярэднявечча на англасаксонскую Брытанію і Заходне-Франкскае каралеўства. Ключавы персанаж серыяла — легендарны, вядомы толькі са старажытнаскандынаўскіх саг, конунг (кароль) вікінгаў Рагнар Лодбрак, які, па легендах, вёў свой род ад бога Одзіна, а таксама яго сыны, сябры і яго першая жонка Лагерта, другая жонка Аслаўг, і іншыя гістарычныя персанажы, такія як конунг Нарвегіі Харальд Цудоўнавалосы, кароль Англіі Альфрэд Вялікі, першы герцаг Нармандыі Рола і іншыя.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тэлесерыялы Канады
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2013 года
Катэгорыя:Гістарычныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Вікінгі
Шанігартэн

.]]
**Шаніга́ртэн** () —  аўстра-баварскі тэрмін і паняцце, які выкарыстоўваецца для адкрытай летняй веранды пры кавярні альбо рэстаране, якую ладзяць на шырокім тратуары альбо ў пешаходнай зоне. Традыцыйны для венскіх кавярняў. У адрозненне ад звычайных піўных садоў (), кліенты фактычна размяшчаюцца на тэрыторыі дзяржаўнай уласнасці. Раней гэтая назва выкарыстоўвалася толькі для венскіх кавярняў. З часам выраз стаў папулярным па ўсёй Аўстрыі і выкарыстоўваецца таксама для апісання столікаў ля рэстарацый і карчмы. Столікі пры кавярні, мацаваныя ва ўнутраным дворыку будынку, называюцца гастгартэнамі.

Шанігартэны ёсць вельмі прывабнай прапановай для ўладальнікаў устаноў, бо яны плацяць муніцыпалітэту толькі абмежаваную гадавую плату ў некалькі еўра за квадратны метр. Такім чынам, такія ўстановы, як крамы марожанага, могуць эфектыўна памнажаць зону адпачынку на тэрыторыі грамадскай уласнасці пры мінімальных выдатках. Акрамя таго, часам даецца дазвол на абсталяванне шанігартэнаў не на тратуарах, а фактычна, на аўтамабільных дарогах альбо паркоўках, памяншаючы колькасць даступных месцаў для паркоўкі.

## Спасылкі 
* Schanigarten-Leitfaden. Wirtschaftskammer Wien.

Катэгорыя:Культура Аўстрыі
Катэгорыя:Культура Баварыі
Катэгорыя:Піцейныя ўстановы
Франц Шальк

**Франц Шальк** (; 27 мая 1863 — 3 верасня 1931) — аўстрыйскі кампазітар. З 1918 па 1929 гады займаў пасаду дырэктара Венскай дзяржаўнай оперы, якую займаў сумесна з Рыхардам Штраўсам, які займаў пасаду з 1919 па 1924 гады. Пазней быў адным з фундатараў Зальцбургскага фестывалю.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Вене, навучаўся ў кампазітара Антона Брукнера. З 1900 года ён быў першым капельмайстрам Венскай прыдворнай оперы (). У 1918 годзе заняў пасаду дырэктара Венскай дзяржаўнай оперы, якая стала пераемніцай Венскай прыдворнай оперы. З 1919 года падзяляў гэту пасаду з Рыхардам Штраўсам. Аднак, з цягам часу напружанасць у выніку незразумелага падзелу адказнасці паміж двума кіраўнікамі прывяла да звальнення Штраўса.

Найбольш вядомы як папулярызатар творчасці Антона Брукнера. То бок, у 1894 годзе паставіў прэм'еру *«Сімфоніі №5»* Брукнера, але твор зведаў змены, і, як лічыцца, гэтыя змены былі зроблены Шалька без ухвалы Брукнера. Не зважаючы на тое, што шматлікія крытыкі напалі на Шалька за яго змены арыгінальных версій многіх найважнейшых сімфоніяў Брукнера, іншыя прыпісваюць яму папулярызацыю вялікіх твораў, якія ў адваротным выпадку маглі б застацца невядомымі.

## Спасылкі 
* Франц Шальк. Aeiou Encyclopedia.
* Творы Шалька . Arkiv Music.

Катэгорыя:кампазітары Аўстрыі

Катэгорыя:Оперныя дырыжоры Аўстрыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Венскай оперы
Вільгельм Кінцль

**Вільгельм Кінцль** (; 17 студзеня 1857 — 3 кастрычніка 1941) — аўстрыйскі кампазітар.

## Біяграфія 
Кінцль нарадзіўся ў маленькім аўстрыйскім горадзе Вайцэнкірхен. яго сям’я пераехала ў сталіцу Штырыі ў горад Грац у 1860 годзе, дзе Вільгельм вывучаўся гульні на скрыпцы пад кіраўніцтвам Ігнаца Улям, фартэпіяна пад кіраўніцтвам Ёгана Бува, а таксама навучаўся кампазітарству ў вучня Фрыдэрыка Шапена Луі Станіслава Март’е дэ Фантэна. З 1874 года Вільгельм навучаўся кампазіцыі ў Вільгельма Маера. Кінцль навучаўся музычнай эстэтыцы ў Эдуарда Гансліка і гісторыі музыцы ў Фрыдрыха фон Гаўсегера. Пасля Кінцль паступіў у музычную кансерваторыю Пражскага ўніверсітэта. Потым ён навучаўся ў Лейпцыгскай кансерваторыі ў 1877 годзе, а потым у Веймары, дзе яго настаўнікам быў Ферэнц Ліст. Далей Кінцль скончыў дактарантуру ў Венскім універсітэце.

У 1879 годзе Кінцль выправіўся ў тур па Еўропе як піяніст і дырыжор. Ён стаў дырэктарам Нямецкай оперы ў Амстэрдаме ў 1883 годзе, але неўзабаве вярнуўся ў Грац, дзе ў 1886 годзе ўзяў на сябе кіраўніцтва кансерваторыяй. Перад сезонам 1890—1891 гадоў Вільгельм быў запрошаны Бернгардам Пальіні ў якасці капельмайстра ў Гамбургскі гарадскі тэатр, але ўжо ў сярэдзіне студзеня быў звольнены праз дрэнныя водгукі. Пазней працаваў дырыжорам у Мюнхене.

У 1894 годзе Кінцль напісаў сваю трэцюю і найбольш знакамітую оперу *«Der Evangelimann»*. У 1897 годзе пэўны поспех атрымала яго опера *«Дон Кіхот»*. У 1917 годзе Кінцль пераехаў у Вену, дзе ў 1919 годзе памерла яго першая жонка, і а ў 1921 годзе ён ажаніўся з адной з лібрэтысткай яго опер.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія Вільгельма Кінцля. Mahler Foundation.

Катэгорыя:Кампазітары Аўстрыі
Катэгорыя:Кампазітары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Венская кавярня

**Венская кавярня** () — тыповая ўстанова Вены, якая згуляла важную ролю ў фарміраванні венскай культуры. З кастрычніка 2011 года «Культура венскай кавярні» занесеная ў спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА.

Сацыяльныя практыкі, абрады, элегантнасць ствараюць вельмі спецыфічную атмасферу венскага кавярні. Кавярні прывабліваюць шырокім выбарам кававых напояў, выданняў міжнародных газетаў і кандытарскіх вырабаў. Традыцыйна такія ўстановы маюць мармуравыя стальніцы, крэслы *Thonet*, газетныя сталы і дэталі дызайну інтэр’еру ў стылі гістарызму. Аўстрыйскі пісьменнік Штэфан Цвайг называў венскія кавярні спецыяльным інстытутам, фактычна своеасаблівым дэмакратычным клубам, адкрытым для ўсіх па цане таннага кубачку кавы, дзе кожны госць можа гадзінамі сядзець, размаўляючы, пішучы, альбо гуляючы ў карты, але, перш за ўсё, чытаючы свежыя газеты і часопісы.

У шматлікіх класічных кавярнях, як у Цэнтральнай кавярні і кавярні «Прукель», увечары гучыць фартэпіянавая музыка і праводзяцца такія грамадскія мерапрыемствы, як літаратурныя чытанні. У цёплы час года кліенты часта могуць сядзець на вуліцы ў шанігартэне. Практычна ўсе кавярні прапануюць невялікія стравы, як каўбасы, а таксама дэсерты, пірожныя і пірагі, такія як яблыкавы штрудэль, малочна-крэмавы штрудэль, пуншкрапфен і лінцкі торт.

У адрозненне ад некаторых іншых традыцыйных кавярняў па ўсім свеце, лічыцца цалкам нармальным, калт кліент гадзінамі застаецца ва ўстанове і чытае розную літаратура ці прадукцыю СМІ. Разам з кавай афіцыянт будзе падаваць абавязковую шклянку халоднае вады з крану, а падчас доўгага знаходжання часта прыносіць дадатковую ваду без запыту, паводле ідэі абслугоўвання госцяў з узорным пачуццём увагі.

У канцы XIX і пачатку XX стагоддзяў выбітныя пісьменнікі таго часу бавілі час у венскіх кавярнях, пранікаючыся асаблівай атмасферай, дзе сустракаліся адзін з адным, абменьваліся думкамі і нават пісалі свае творы.

## Спасылкі 
* Гісторыя культуры венскае кавярні. Stadt Wien.

Катэгорыя:Культура Вены
Катэгорыя:Грамадскае харчаванне
Мікалай Пятровіч Аўдошка

**Мікалай Пятровіч Аўдошка** (нар. , в. Мяніца, Полацкі раён) — беларускі савецкі будаўнік.

## Біяграфія 
Скончыў Полацкі нафтавы тэхнікум. У 1954, 1957—1958 гадах — інструктар Ветрынскага РК ЛКСМБ. У 1954 годзе быў прызваны ў Савецкую армію. Пасля звальнення ў запас у 1958 годзе працаваў інструктарам Ветрынскага райкама, а затым Полацкага ГК КПБ. У 1960 годзе быў абраны сакратаром парткама саўгаса «Банонь» Полацкага раёна. З 1963 года працаваў майстрам упраўлення вытворча-тэхналагічнай камплектацыі, намеснікам старшыні пострайкама прафсаюза, намеснікам дырэктара завода ЖБВ Наваполацкага трэста № 16 «Нафтастрой».

Пасля заканчэння ў 1969 годзе Ленінградскай Вышэйшай прафсаюзнай школы працаваў начальнікам будаўнічага ўпраўлення трэста № 24 «Спецмантажстрой». З 1976 года — кіраўнік Светлагорскага будтрэста № 20 Гомельскай вобласці. З 1980 года — намеснік начальніка Гомельскага домабудаўнічага камбіната. З 1988 года — намеснік старшыні калгаса «Шлях да камунізму» в. Лапаціна Гомельскага раёна.

Член-карэспандэнт Беларускай інжынернай акадэміі. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР Аўдошка М. П. было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай працы (прадстаўлены да звання ў 1979 годзе, атрымаў медаль у 2001 годзе).

## Узнагароды 
* Ордэн Леніна
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* медаль «За доблесную працу»
* нагрудны знак «За заслугі ў будаўніцтве»

## Літаратура 
* Авдошко Николай Петрович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 1. — С. 6.
* Авдошка Николай Петрович // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 192.
* Ашковдо Николай Петрович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 26.

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Белорусский комиссионер

**«Белорусский комиссионер»** — штотыднёвая прыватная газета даведачна-інфармацыйнага характару. Выдавалася з 1 мая 1899 да 28 кастрычніка 1900 года ў Мсціславе на рускай мове баронам П. фон Пільхау.

Друкавала шматлікія аб’явы аб продажы земляробчых прылад, насеннага матэрыялу, пошуках працы рознымі асобамі, паведамляла пра рыначныя цэны на прадукты, змяшчала інфармацыю пра гасцініцы, фотамайстэрні, стан дарог і інш. Узнімала эканамічныя пытанні, ухваліла праект правядзення праз Мсціслаў чыгункі, станоўча ацэньвала дзейнасць мясцовага дабрачыннага таварыства. Закранала праблемы класавай няроўнасці, прыводзіла асобныя факты барацьбы сялян за зямлю. Асвятляла культурнае жыццё Мсціслава, пісала пра ўрачыстасці ў гонар I. А. Крылова (1894), святкаванне 100-гадовага юбілею А. С. Пушкіна (1899), пра спектаклі аматарскага тэатральнага гуртка (складаўся з салдат і унтэр-афіцэраў мясцовай вайсковай каманды), правядзенне народных свят. Ставіла пытанне аб адкрыцці ў горадзе сярэдняй навучальнай установы. Змяшчала матэрыялы пра мінулае Магілёва, Мсціслава, пра адкрыццё помніка ў Полацку ў гонар перамогі ў вайне 1812 года, друкавала пераказ асобных палажэнняў з прац Я. Ф. Карскага.

Выйшла 78 нумароў. Выданне газеты спынена з-за матэрыяльных цяжкасцей.

## Літаратура 
* Юрчанка, Г. Ф. «Белорусский комиссионер» / Г. Ф. Юрчанка //  — С. 7.
* Юрчанка, Г. Першая мсціслаўская газета // Літаратура і мастацтва. — 1984. — № . — 12 кастрычніка. — С.

Катэгорыя:Культура Мсціслава
Катэгорыя:Газеты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:Гісторыя Мсціслава
Амерыкана-аўстрыйскі мірны дагавор (1921)

**Мірны даговор паміж Злучанымі Штатамі Амерыкі і Аўстрыяй** () быў падпісаны ў Вене 24 жніўня 1921 года па выніках Першай сусветнай вайны. Неабходнасць падпісання сепаратнага міру была ў тым, што амерыканскі Сенат адмовіўся ратыфікаваць шматбаковы Сен-Жэрменскі мірны дагавор, падпісаны паміж краінамі Антанты і новастворанай рэспублікай Аўстрыя (як адной з правапераемнікаў Аўстра-Венгрыі, якая атрымала паражэнне ў вайне ў складзе альянсу «Чацвяртнога саюза»).

## Гісторыя падпісання 
6 красавіка 1917 года ЗША далучыліся да Антанты ў барацьбе супраць Германскай імперыі ў якасці «асацыяванай сілы» у межах Першай сусветнай вайны.

4 снежня, выступаючы перад Кангрэсам, прэзідэнт ЗША Вудра Вільсан настойваў на прыняцці Рэзалюцыі, якая дазваляе яго краіне абвясціць вайну Аўстра-Венгрыі, якая, паводле яго слоў, з’яўлялася «васалам нямецкага ўрада». 7 снежня Сумесная рэзалюцыя 169 была практычна аднагалосна прынятая Кангрэсам; у той самы дзень падпісаў яе, прэзідэнт абвясціў вайну імперыі Габсбургаў.

17 кастрычніка 1918 года Венгрыя скасавала унію з Аўстрыяй, паклаўшы тым самым пачатак распаду імперыі, які юрыдычна быў аформлены Сен-Жэрменскім і Трыянонскім дагаворамі. Нягледзячы на ​​тое, што абодва гэтыя дагаворы амерыканскімі прадстаўнікамі на Парыжскай мірнай канферэнцыі былі падпісаны, Сенат адмовіўся ратыфікаваць іх з-за нежадання ЗША звязваць сябе ўдзелам у Лізе Нацый.

У выніку ўрад Злучаных Штатаў і Аўстрыі пачалі перамовы аб заключэнні сепаратнага мірнага дагавора, не звязанага з новастворанай міжнароднай арганізацыяй. 24 жніўня 1921 года пагадненне было падпісана ў Вене, пасля чаго 8 кастрычніка яго ратыфікаваў аўстрыйскі бок, 18 кастрычніка — Сенат ЗША, 21 кастрычніка — амерыканскі прэзідэнт. 8 лістапада 1921 года ў Вене адбыўся абмен ратыфікацыйнымі граматамі, які пацвердзіў, што мірны дагавор набыў моц.

## Умовы дагавора 
Артыкул 1 Дагавора абвяшчае, што аўстрыйскі ўрад дае ўраду ЗША ўсе правы і прывілегіі, якія былі прадастаўлены іншым краінам-супольнікам, якія падпісалі Сен-Жэрменскі дагавор. У артыкуле 2 Дагавора ўдакладняецца, якія пункты Сен-Жэрменскага дагавора будуць ужытыя да Злучаных Штатаў. Згодна з артыкулам 3 прадугледжваецца абмен ратыфікацыйнымі граматамі.

## Гл. таксама 
* Першая сусветная вайна
* Сен-Жэрменскі дагавор (1919)

## Крыніцы 
Катэгорыя:1921 год у палітыцы
Катэгорыя:Жнівень 1921 года
Катэгорыя:Падзеі 24 жніўня
Катэгорыя:Мірныя дагаворы XX стагоддзя
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Аўстрыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы ЗША
Geocalamus

**Geocalamus** — род амфізбенаў сямейства . Жыве на тэрыторыі Кеніі і Танзаніі. 

## Таксанамія і распаўсюджанне 
Род і яго тыпавы від  былі апісаны заолагам нямецкага паходжання  у 1880 годзе. У 1912 годзе нямецка-яўрэйскі герпетолаг  апісаў другі від роду — .

Таксанамію і распаўсюджанне роду можна прадставіць у выглядзе наступнай табліцы:

Катэгорыя:Амфізбены
Катэгорыя:Паўзуны Афрыкі
Кудрын

**Кудрын** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Леанідавіч Кудрын (нар. 1960) — расійскі дзяржаўны дзеяч.
* Макар Цімафеевіч Кудрын (1914—1962) — Заслужаны ўрач БССР.
* Павел Кудрын — беларускі музыкант.
Іван Лявонцьевіч Рагуля

**Іван Лявонцьевіч Рагу́ля** (, Ачукевічы, Навагрудскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя — , Баранавічы, БССР) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-маёр (1943).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Беларус.

З кастрычніка 1917 года — у Чырвонай гвардыі, з лістапада 1917 года — у Чырвонай арміі. Скончыў Вышэйшую аб’яднаную ваенную школу (1923), курсы «Выстрал» (1928) і ўдасканалення вышэйшага начальнага саставу (1930).

У гады Вялікай Айчыннай вайны — начальнік штаба танкавай брыгады, камандзір брыгады, дывізіі, корпуса, ваяваў на розных франтах, удзельнік баёў на Курскай дузе, пад Масквой, на Украіне.

У час вызвалення Беларусі ваяваў на Першым Беларускім фронце, удзельнік баёў за вызваленне горада Баранавічы. Памёр ад ран 20 ліпеня 1944 года.

## Памяць 
У 1964 годзе вуліца Беластоцкая горада Баранавічы была перайменавана ў вуліцу Рагулі з адкрыццём мемарыяльнай дошкі. На белай мармуровай дошцы надпіс: «Вуліца носіць імя генерал-маёра Рагулі І. Л., загінуўшага смерцю храбрых пры вызваленні г. Баранавічы ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1944 г.».

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Памерлі ад ран
Катэгорыя:Камандзіры карпусоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры дывізій у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі курсаў «Выстрал»
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Выпускнікі аб’яднанай беларускай ваеннай школы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы
Катэгорыя:Члены КПСС
Андрэй Рыгоравіч Фралянкоў

**Андрэй Рыгоравіч Фралянкоў** (, в. Грэнкава, Цвярская вобласць — , Кіеў) — савецкі военачальнік, генерал-лейтэнант (1954). Герой Савецкага Саюза (1943).

## Біяграфія 
У Чырвонай Арміі з 1922 года, у 1925 годзе скончыў пяхотную школу, у 1943 годзе — курс ваеннай акадэміі Генштаба.

На фронце з чэрвеня 1941 года, ваяваў на Заходнім, Цэнтральным, Першым Беларускім франтах. Камандзір 193-й стралковай дывізіі, арганізаваўшай захват перапраў праз раку Днепр 15 кастрычніка 1943 года, рэкі Сноў і Сож. Званне Героя Савецкага Саюза атрымаў 30 кастрычніка 1943 года.

193-я стралковая дывізія ўдзельнічала ў вызваленні горада Баранавічы 7-8 ліпеня 1944 года.

Пасля вайны служыў у радах арміі, жыў у Кіеве.

## Памяць 
У 1968 годзе вуліца Вакзальная горада Баранавічы была перайменавана ў вуліцу Фралянкова.

Мармуровая дошка з надпісам: «Вуліца носіць імя камандзіра 193-й стралковай дывізіі, якая прымала ўдзел у вызваленні г. Баранавічы ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў, Героя Савецкага Саюза, генерал-лейтэтанта Фралянкова А. Г.» адкрыта ў 1984 годзе.

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Катэгорыя:Камандзіры карпусоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры дывізій у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры палкоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССР
Макар Цімафеевіч Кудрын

**Макар Цімафеевіч Кудрын** (нар. , Смаленск — ) — беларускі хірург. Заслужаны ўрач БССР (1961).

## Біяграфія 
У 1939 годзе скончыў Смаленскі медінстытут. Працаваў галоўным урачом Сафонаўскай раённай бальніцы Смаленскай вобласці.

У гады Вялікай Айчыннай вайны на Ленінградскім фронце выконваў абавязкі ўрача-хірурга, выратаваў сотні савецкіх салдат і афіцэраў. Узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, медалямі «За баявыя заслугі», «За абарону Ленінграда».

Пасля заканчэння вайны два гады служыў ваенным лекарам на Далёкім Усходзе. З пачатку 1948 года да верасеня 1962 года жыў і працаваў у Баранавічах. У першыя пасляваенныя гады быў галоўным урачом Баранавіцкай абласной бальніцы. Кудрын прапанаваў новы метад лячэння плеўрытаў, абсцэсаў лёгкіх метадам пункцыі, рабіў складаныя аперацыі на чэрапе, аперацыі грудной клеткі. Ужо ў пачатку 1950-х гадоў ужываў новы метад лячэння пераломаў. Праводзіў аперацыі ў гарадской і абласной бальніцах. Дзясяткі аперацый былі зробленыя ім і ў раённых бальніцах. Заўсёды ехаў у раёны, калі патрэбна была дапамога.

У 1947 годзе галоўны ўрач Бярозаўскай раённай бальніцы Брэсцкай вобласці. З 1948 года галоўны ўрач і вядучы хірург Баранавіцкай цэнтральнай гарадской бальніцы. Кіраваў працоўнай практыкай студэнтаў Мінскага медыцынскага інстытута, выкладаў курс хірургіі ў Баранавіцкім медыцынскім вучылішчы.

У 1949 годзе ўзнагароджаны значком «Выдатнік аховы здароўя».

14 лютага 1961 года атрымаў званне Заслужаны ўрач БССР.

## Памяць 
У 1978 годзе імем Кудрына назва вуліца ў Баранавічах і з’явілася мемарыяльная дошка.

Катэгорыя:Постаці Баранавічаў
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Аптэка Лаеўскага

**Аптэка Лаеўскага** — будынак у г. Баранавічы. Знаходзіцца на вул. Тэльмана, 15. Пабудаваны з цэглы ў першай палове XX стагоддзя.

## Архітэктура 
Будынак аптэкі з жылым домам правізара двухпавярховы: першы паверх выкарыстоўваўся пад аптэку, другі — пад жыллё. З цэглы, атынкаваны. Функцыянальнае прызначэнне будынка вызначыла своеасаблівасці яго планіроўкі: другі паверх складзены як бы з асобных мансардаў, аб’яднаных дахам складанай канфігурацыі.

Асіметрычны ў плане з выступаючай цэнтральнай часткай. Заходняя тарцовая сцяна амаль глухая, на ўзроўні другога паверху трохі скошана, да ўсходняй прымыкаюць глухія дваровыя прыбудовы-тамбуры і невялікі тамбур з вокнамі — уваход. Цэнтральная частка фасада мае рэгулярны рытм прамавугольных акон, на ўзроўні першага паверха выступаючая частка выдзелена двума лапаткамі. Паверхні раздзелены паяском, дэкаратыўныя элементы адсутнічаюць.

На ўзроўні другога паверха — лоджыя. Геаметрычнасць розных аб’ёмаў, лаканізм форм, адсутнасць дэкаратыўных элементаў, адпаведнасць будынка свайму прызначэнню даюць падставу аднесці яго да стылю канструктывізму.

Выкарыстоўваецца пад аптэку.

Apteka u Baranavichah 01.jpg
Apteka u Baranavichah 02.jpg
Apteka u Baranavichah 03.jpg
Apteka u Baranavichah 04.jpg
Apteka u Baranavichah 05.jpg
Будынак аптэкi Тэльмана,15.jpg

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Баранавічаў
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Баранавічаў
Белорусский учительский вестник

**«Белорусский учительский вестник»** — штомесячны часопіс «для настаўнікаў і дзеячаў народнай адукацыі», створаны па ініцыятыве Таварыства ўзаемадапамогі настаўнікам народных вучылішчаў Магілёўскай губерні. Выдаваўся з мая 1910 да пачатку 1911 года ў Магілёве на рускай мове. Рэдактар-выдавец М. Я. Казлоў.

Пэўнай грамадска-палітычнай пазіцыі не выявіў, але ў культурна-нацыянальным аспекце прымыкаў да акцябрыстаў (ігнараваў праблемы развіцця беларускай літаратуры і нацыянальнай школы, публікаваў рэкламу рэакцыйнай газеты «Минское слово»). Вядомыя настаўнікі Магілёўшчыны (А. Бонч-Асмалоўскі, В. Іваноўскі, С. Мядзведскі) у інтэрв’ю падтрымалі ідэю настаўніцкага часопіса, але не вызначалі яго кірунку. Праграма часопіса ўключала артыкулы і нарысы па тэматыцы «разумовага і маральнага школьнага і пазашкольнага выхавання, адукацыі, самаадукацыі і фізічнага развіцця», дзейнасць земскіх і гарадскіх устаноў народнай асветы, артыкулы і нарысы прафесійнага і бытавога зместу, аналіз літаратуры па народнай адукацыі, хроніку мясцовага і школьнага жыцця, дзейнасць настаўніцкіх таварыстваў узаемадапамогі, літаратурныя навіны, крытыку, бібліяграфію і інш. 3-за адсутнасці літараткрных і навуковых сіл праграма выконвалася часткова, большасць публікацый не вызначалася высокім прафесійным узроўнем. Часопіс друкаваў і прагрэсіўныя матэрыялы па народнай асвеце: крытыкаваў «дамастроеўскія» парадкі ў школе, спасылаўся на педагагічныя ідэі К. Дз. Ушынскага (арт. «Школа і пакаранне ў ёй» пад крыптанімам П. Я.). У артыкуле «Сутнасць паэтычных твораў» настаўніка В. Трусевіча (1910, № 4) раскрывалася своеасаблівасць мастацкага ўяўлення і выяўленчых сродкаў літаратуры. Часопіс змяшчаў вершы мясцовых паэтаў, агляды педагагічнай літаратуры, успаміны былога настаўніка, які наіўна прызнаваўся, як ён «адвучваў» беларускіх дзяцей ад лексікі і фанетыкі роднай мовы. Друкаваліся паведамленні пра з’езды настаўнікаў, апісанні вучнёўскіх экскурсій і інш.

Выйшла 6 нумароў.

## Літаратура 
* Асвета і педагагічная думка ў Беларусі: са старажытных часоў да 1917 г. / [М. М. Абраменка і інш.; рэдкалегія: М. А. Лазарук (адк. рэд.) і інш.]. — Мінск: Народная асвета, 1985. — 462, [1] с.: іл., факсім., партр. — С. 362—363.
* Конан, У. М. «Белорусский учительский вестник» / У. М. Конан //  — С. 7—8.

Катэгорыя:Газеты Магілёва на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Саюз 17 кастрычніка
Пётр Першы (фільм)

**«Пётр Першы»** () — савецкі двухсерыйны гісторыка-біяграфічны фільм, зняты на кінастудыі «Ленфільм» рэжысёрам Уладзімірам Пятровым, прысвечаны жыццю і дзейнасці расійскага імператара Пятра I.

Здымкі першай серыі фільма скончыліся ў 1937 годзе, другой — у 1938 годзе.

## Сюжэт 
## У ролях 
* Мікалай Сіманаў
* Мікалай Чаркасаў
* Міхаіл Жараў

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя фільмы СССР
Катэгорыя:Ленфільм
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі
Катэгорыя:Пётр I
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Катэгорыя:Фільмы СССР 1937 года
Пугачоў (фільм)

**«Пугачоў»** () — савецкі поўнаметражны чорна-белы мастацкі фільм, пастаўлены на кінастудыі «Ленфільм» у 1937 годзе рэжысёрам Паўлам Пятровым-Бытавым.

Прэм’ера фільма ў СССР адбылася 5 лютага 1937 года.

## Сюжэт 
## У ролях 
* Канстанцін Скарабагатаў
* Касім Мухутдзінаў
* Якаў Малюцін
* Уладзімір Гардзін

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ленфільм
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы пра Расію
Катэгорыя:Фільмы СССР 1937 года
Бежын луг (фільм)

**«Бежын луг»** () — згублены фільм 1935 года Сяргея Міхайлавіча Эйзенштэйна, пазней быў адноўлены ў якасці фотафільма Н. І. Клейманом і С. І. Юткевічам.

Сцэнарый да фільма быў напісаны драматургам, былым чэкістам Аляксандрам Георгіевічам Ржашэўскім. Сюжэт фільма абапіраўся на гісторыю Паўліка Марозава на фоне эпічнай трагедыі, вядомай як сталінская калектывізацыя сельскай гаспадаркі.

## Гісторыя 
Вясной 1935 года Эйзенштэйн пачаў працаваць над сцэнарыем «Бежын луг». Сцэнарый да фільма быў напісаны драматургам, былым чэкістам, Аляксандрам Георгіевічам Ржашэўскім. Сюжэтам фільма была калектывізацыя сельскай гаспадаркі, якая спалучае вясёлкавыя і трагічныя фарбы і бароніць гісторыю Паўліка Марозава.

Першы варыянт фільма ў адсутнасць самога Эйзенштэйна (які быў хворы) быў падвергнуты рэзкай крытыцы. Эйзенштэйн быў вымушаны перапрацаваць фільм, ён перапісаў сцэнарый, замяніў некалькіх акцёраў і замест сцэны разгрому царквы («ператварэння ў клуб»), якая выклікала найбольшую крытыку, ён увёў дынамічную сцэну барацьбы з пажарам. Тым не менш, у 1937 годзе па ідэалагічных меркаваннях загадам па Галоўнаму ўпраўленню кінематаграфіі праца была спыненая. Здымка была прыпыненая пасля прагляду ў чарнавым мантажы ў Галоўным Упраўленні кінематаграфіі, а зняты матэрыял быў забракаваны. Паводле слоў Эйзенштэйна, да завяршэння двухгадовых здымак яму тады не хапала 11 дзён. У якасці рэпрэсіўнай меры рэжысёр быў адлучаны ад выкладчыцкай дзейнасці (адноўлены пасля здымак фільма «Аляксандр Неўскі»), а сам фільм сцёрты. Ад фільма засталіся абрэзкі плёнкі, чарнавікі, фатаграфіі і планы, з якіх пазней быў складзены фотафільм.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы СССР
Катэгорыя:Фільмы студыі «Масфільм»
Катэгорыя:Рускі авангард
Катэгорыя:Цэнзура ў СССР
Катэгорыя:Страчаныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы СССР 1937 года
Чарлз Эрвін Уілсан

**Чарлз Эрвін Уілсан** (; 18 ліпеня 1890 — 26 верасня 1961) — амерыканскі інжынер, бізнесмен і дзяржаўны дзеяч, Міністр абароны ЗША з 1953 па 1957 гады пры прэзідэнце Эйзенхаўэры.

Катэгорыя:Прадпрымальнікі ЗША
Катэгорыя:Міністры абароны ЗША
Будынак банка (Баранавічы)

**Будынак банка** — будынак у г. Баранавічы. Знаходзіцца на вул. Савецкая, 77. Пабудаваны з цэглы ў першай палове XX стагоддзя. У будынку размешчана аддзяленне Галоўнага ўпраўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь і баранавіцкі міжраённы аддзел Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь.

## Архітэктура 
Сіметрычны, складанай канфігурацыі 3-павярховы будынак уключае цэнтральную частку (з мансардай з боку двара) і злучаныя з ёй 2 бакавыя крылы. Дах чарапічны, складанай канфігурацыі ў цэнтры і вальмавы ў тарцах.

У цэнтральнай частцы будынка размешчаны вестыбюль і аперацыйныя залы, у бакавых крылах — службовыя памяшканні. Пластыка фасадаў ствараецца рытмам буйных арачных і прамавугольных аконных праёмаў, абрамленых плоскімі ліштвамі. Галоўны фасад вылучаны рызалітам з пілястрамі іанічнага ордэра. У аздабленні інтэр’ера выкарыстаны медзь, латунь, мармур, граніт.

## Гістарычныя здымкі 

Baranavičy, Marynskaja, Bank. Баранавічы, Марынская, Банк (1928-39) (2).jpg|Дваровы фасад будынка. 1920-1930-я гг.
Baranavičy, Marynskaja, Bank. Баранавічы, Марынская, Банк (1928-39) (3).jpg|Галоўны ўваход. 1920-1930-я гг.
Baranavičy, Marynskaja, Bank. Баранавічы, Марынская, Банк (1928-39) (4).jpg|Унутраныя дзверы. 1920-1930-я гг.
Baranavičy, Marynskaja, Bank. Баранавічы, Марынская, Банк (1936).jpg|Галоўны фасад. 1936
Baranavičy, Marynskaja, Bank. Баранавічы, Марынская, Банк (1941).jpg|Галоўны фасад пасля надбудовы будынка. 1941

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Баранавічаў
Катэгорыя:1929 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Баранавічаў
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Баранавічы)
Будынак пажарнага дэпо (Баранавічы)

**Будынак пажарнага дэпо** — будынак у горадзе Баранавічах. Знаходзіцца на вуліцы Тэльмана, 21. Па свайму функцыянальнаму прызначэнню выкарыстоўваецца толькі першы паверх дэпо.

## Архітэктура 
Пабудаваны ў стылі канструктывізму ў сярэдзіне 1930-х гадоў як пажарнае дэпо для Палескага раёна горада. З цэглы, атынкаваны, чатырохпавярховы, вышынёй каля 23 м.

Першы паверх — адміністрацыйныя памяшканні і пажарнае дэпо — два прамавугольныя ў плане будынкі, размешчаныя пад вуглом адзін да другога, аб’яднаныя адзіным уваходам і пажарнай каланчой, вугал скошаны. Дах шыферны, вальмавы, у месцы судакранання будынкаў — складанай канструкцыі. У цэнтры — арачны ўглублёны ўваход, аздоблены пілястрамі і трохвугольным франтонам. Аконныя праёмы прамавугольныя без дэкаратыўнага аздаблення.

Над асноўным будынкам — трохпавярховая каланча неправільнай шасцівугольнай формы, апошні паверх значна вузейшы ў плане, па перыметру мае круглую аглядальную пляцоўку, абнесеную металічнай агароджай, плоскі дах і грамаадвод. На кожнай сцяне каланчы па аднаму акну для добрай магчымасці агляду.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Баранавічаў
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі канструктывізм
Катэгорыя:1930-я ў Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Баранавічаў
Юркіўка (Вэлыкамыхайліўскі раён)

**Юркіўка** () — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Вэлыкамыхайліўскага раёна
Гема Фрызіус

**Гема Фрызіус** (; , Докюм, Фрысландыя — , ) — нідэрландскі матэматык, урач, картограф, філосаф, гравёр, майстар астранамічных інструментаў, педагог.

Стварыў ў 1536 годзе адзін з найстарэйшы глобусаў, палепшыў шэраг інструментаў свайго часу, якія выкарыстоўваюцца ў прыкладной матэматыцы, геадэзіі і навігацыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў беднай сям’і. З юнацтва быў кульгавы. Пасля смерці бацькоў пераехаў у Гронінген, з 1525 года навучаўся ў Лёвенскім каталіцкім універсітэце, у спісе дысцыплін якога былі матэматыка і астраномія. У 1536 годзе атрымаў вучоную ступень доктара медыцыны. Быў пакінуты на медыцынскім факультэце ўніверсітэта ў Лёвене, дзе працаваў да сваёй смерці.

Падчас вучобы заняўся вырабам глобусаў і матэматычных інструментаў. Дзякуючы якасці і дакладнасці прылад атрымаў шырокую вядомасць у навуковым свеце, атрымаў высокую ацэнку ад Ціха Брагэ.

У 1533 годзе ўпершыню апісаў метад трыянгуляцыі, які выкарыстоўваюць у картаграфіі і геадэзіі па гэты дзень. У 1530 (або 1533) годзе быў першым, хто апісаў спосаб вызначэння геаграфічнай даўгаты з дапамогай дакладнага гадзінніка.

У 1544 годзе з дапамогай камеры-абскуры Гема Фрызіус назіраў сонечнае зацьменне. Займаючыся астраноміяй і картаграфіяй вёў перапіску з М. Капернікам. Быў адным з першых прыхільнікаў геліяцэнтрычнай сістэмы свету.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Фрысландыі
Катэгорыя:Памерлі ад нырачнай недастатковасці
Катэгорыя:Гравёры
Катэгорыя:Вучоныя Нідэрландаў
Катэгорыя:Картографы Нідэрландаў
Катэгорыя:Матэматыкі Нідэрландаў
Катэгорыя:Медыкі Нідэрландаў
Катэгорыя:Педагогі Нідэрландаў
Катэгорыя:Астраномы Нідэрландаў
Катэгорыя:Картографы XVI стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Медыкі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Астраномы XVI стагоддзя
Тымукуа

**Тыму́куа** (, )  — зніклы індзейскі народ, карэнныя насельнікі поўначы Фларыды на тэрыторыі сучасных ЗША.

Назва **тымукуа** з’яўляецца вытворным ад наймення адной з індзейскіх канфедэрацый на рацэ Сент-Джонс, зафіксаванай у 1562 г. французскімі гугенотамі. У другой палове XVI ст. іспанскія каталіцкія місіянеры стварылі правінцыю Тымукуа, якая ахоплівала ўсе насельніцтва паўночнай Фларыды, што размаўляла на прыкладна адной мове. Яно не было палітычна аднастайным. Вылучаліся 14 канфедэрацый з рознымі назвамі. Сучасныя даследчыкі лічаць мову тымукуа ізалятам. Найбольш раннія артэфакты, якія археолагі звязваюць непасрэдна тымукуа, адносяцца да XII ст.

Тымукуа займаліся ручным земляробствам, вырошчвалі кукурузу, фасолю, гарбузы, тытунь. Важнае гаспадарчае значэнне мелі паляванне і рыбалоўства. Выраблялі тканіны і кераміку. Жылі ва ўмацаваных вёсках да 30 хацін. На чале кожнай стаяў правадыр, што падпарадкоўваўся вярхоўнаму правадыру канфедэрацыі. Кантакты з еўрапейцамі пачаліся з 1513 г. У 1539 г. праз заходнія землі тымукуа прайшла экспедыцыя Эрнанда дэ Сота, якая суправаджалася ваеннымі сутычкамі. З 1565 г. сярод тымукуа дзейнічалі іспанскія місіянеры.

Тубыльцы паўночнай Фларыды моцна пацярпелі ад эпідэмій, занесеных еўрапейцамі захворванняў, ад якіх у іх не было імунітэту. У 1726 г. агульная колькасць тымукуа знізілася да 167 чалавек. Ваенныя рэйды з боку паўночных плямён і англійскіх каланістаў прывялі да далейшага скарачэння. У 1763 г., калі іспанцы пакінулі Фларыду на карысць Вялікабрытаніі, разам з імі на Кубу пераехала меней за 100 выжылых. Землі тымукуа занялі семінолы.

## Гл. таксама 
* Калуса (народ)
* Тэкеста

## Спасылкі 
* The Timucua — Florida Center for Instructional Technology
* Timucua Tribe — Lost Today
* History and the timucua 

Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Гісторыя Фларыды
Катэгорыя:Зніклыя народы
Летнія Алімпійскія гульні 1916

**VІ летнія Алімпійскія гульні** па рашэнні МАК, прынятым 27 мая 1912 года, павінны былі адбыцца ў 1916 годзе. Права іх правядзення выйграў Берлін, перамогшы іншых прэтэндэнтаў: Александрыю, Амстэрдам, Брусель, Будапешт і Кліўленд. Нямецкі ўрад выдзеліў для іх правядзення 300 тысяч марак. У 1913 годзе немцы завяршылі будаўніцтва Алімпійскага стадыёна. Але ўсё змянілася, калі на працягу 1914 і 1915 гадоў 33 краіны свету былі ўцягнутыя ў Першую сусветную вайну.

Большасць членаў МАК таго часу было грамадзянамі краін, якія знаходзіліся ў стане вайны. Германія, нягледзячы ні на што, працягвала падрыхтоўку да Алімпійскіх гульняў і, відавочна, не збіралася камусьці аддаваць права на іх правядзенне. Некаторыя члены МАК прапаноўвалі перанесці Алімпіяду ў іншы горад, у якасці аднаго з прэтэндэнтаў разглядаўся Нью-Ёрк. Але ў рэшце рэшт было вырашана: падчас вайны Алімпійскія гульні праводзіцца не павінны.

1916
Катэгорыя:Гісторыя Берліна
Катэгорыя:Адмененыя Алімпійскія гульні
Катэгорыя:1916 год у Берліне
Катэгорыя:1916 год у спорце
Катэгорыя:Міжнародныя спартыўныя спаборніцтвы ў Германіі
Катэгорыя:Спорт у Берліне
Слав’янасэрбка

**Слав’янасэрбка** () — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Вэлыкамыхайліўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1862 годзе
Клімавіцкі лікёра-гарэлачны завод

**ААТ «Клі́мавіцкі лікёра-гарэ́лачны заво́д»** — дзяржаўнае прадпрыемства Беларусі, заснаванае ў 1858 годзе ў Клімавічах шляхціцам Карлам Камінскім.

На 2018 год завод выпускаў гарэлку «Альфа лінія», «Каласы» і «Сярэбраныя ключы», этанол і настойкі, у тым ліку «Клімград» з мацункам 22 %. Прадпрыемства было найбольшым у Клімавіцкім раёне паводле колькасці супрацоўнікаў. На яго прыпадала 10 % алкагольнага рынку Беларусі. Звыш паловы выручкі завода ішло на падаткі. 17 ліпеня 2015 года А. Лукашэнка падпісаў Указ № 326 «Аб стварэнні і дзейнасці холдынгу па вытворчасці алкагольнай прадукцыі» пад кіраўніцтвам ААТ «Мінск Крышталь», якому падпарадкавалі ААТ «Клімавіцкі лікёра-гарэлачны завод». На час уключэння ў холдынг «Клімавіцкі лікёра-гарэлачны завод» быў 2-м найбольшым падаткаплатнікам Магілёўскай вобласці. 16 мая 2018 года Магілёўскі абласны суд зацвердзіў 1,5-гадовы план санацыі завода ў сувязі з неплатаздольнасцю па запазычанасці на 59 млн рублёў.

### Кіраўнікі 
* Камінскі (1914—1917)
* Цехін (1929)
* Арлоўскі (да 1935 года)
* В. К. Мянькоў (1935—1941)
* Арсеній Дзянісаў (1944—1948)
* Языкоў (1948)
* Кавалёў (1-я палова 1950-х)
* Лявонаў (2-я палова 1950-х)
* С. І. Анжэнка (да 1962 года)
* Нічыпар Гнедчык (1962—1970)
* Уладзімір Патоцкі (1970—1981)
* Міхаіл Белавусаў (1981—2003)
* Вячаслаў Рамашкевіч (2003—2005)
* Мікалай Бялко (8 чэрвеня 2010 — красавік 2014 года)
* Алег Буянаў (красавік 2014 — люты 2017)
* Мікалай Акулік (люты — жнівень 2017)
* Эдуард Арэшка (са жніўня 2017 года)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Вытворцы алкагольных напояў Беларусі
Катэгорыя:Клімавічы
Катэгорыя:1858 год у Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы харчовай прамысловасці Беларусі
Катэгорыя:Эканоміка Клімавіцкага раёна
Будынак радыёстанцыі (Баранавічы)

**Будынак радыёстанцыі** — будынак у горадзе Баранавічы (Брэсцкая вобласць, Беларусь). Знаходзіцца на вуліцы Камсамольскай, 65. Выкарыстоўваецца як рэтранслятар праграм радыё і тэлебачання.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў стылі канструктывізму ў сярэдзіне 1930-х гадоў кіраўніцтвам Польшчы.

Польскае Радыё Баранавічы пачало працу 30 кастрычніка 1938 года. Мела дзве мачты вышынёю 141 м. Падчас Другой Сусветнай вайны, 15 верасня 1939 года нямецкая авіяцыя атакавала радыёстанцыю, але не здолела яе пашкодзіць. Радыёстанцыя працягвала працу ў БССР, а пасля — у час нямецкай акупацыі. Пры адступленні нямецкіх войскаў радыёмачты былі ўзарваныя. Пасля вайны выкарыстоўвалася дзеля глушэння заходніх радыёстанцый.

## Архітэктура 
Будынак двухпавярховы, цагляны, атынкаваны. Дах плоскі, шыферны. Да ўсходняй сцяны прымыкаюць адна і двухпавярховыя, прамавугольныя ў плане прыбудовы, дзе размешчана абсталяванне радыёстанцыі, майстэрня. У цэнтральнай частцы будынка знаходзяцца службовыя памяшканні.

Да заходняй сцяны на ўзроўні першага паверха прыбудавана паўавальнай формы веранда, на якой на ўзроўні другога паверха размешчаны паўвальнай формы прасторны балкон, агароджаны простай металічнай рашоткай. Побач з верандай пад дахам знаходзяцца прыступкі, якія вядуць у асноўнае памяшканне. Вокны шырокія, дэкаратыўнае аздабленне адсутнічае.

Будынку характэрны геаметрычнасць аб’ёмаў і лаканізм форм. Над будынкам узвышаецца рэтрансляцыйная вышка.

## Спасылкі 
* 
* Баранавіцкая радыёстанцыя 
* 

Катэгорыя:Славутасці Баранавічаў
Катэгорыя:1938 год у Беларусі
Катэгорыя:1938 год у Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі канструктывізм
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Баранавічаў
Дом па вуліцы Пірагова, 5

**Дом па вуліцы Пірагова, 5** — будынак у г. Баранавічы. Знаходзіцца на вул. Пірагова, 5. Будынак выкарыстоўваецца пад гарадскі цэнтр здароўя.

## Архітэктура 
Пабудаваны ў стылі канструктывізму ў сярэдзіне 1930-х гадоў як жылы дом. Цагляны, атынкаваны, двухпавярховы, у цэнтральнай частцы, з бакоў прымыкаюць аднапавярховыя прамавугольныя ў плане прыбудовы. Дах плоскі шыферны.

У цэнтральнай частцы да задняга фасаду прымыкае паўкруглая двухпавярховая прыбудова з плоскім дахам. Вокны прамавугольныя, шырокія, дэкаратыўнае аздабленне адсутнічае. Унутры будынак мае шырокі хол, лесвіцу, якая вядзе на другі паверх, дзверы пакояў выходзяць на калідор.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Баранавічаў
Катэгорыя:1930-я ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:З’явіліся ў 1930-я гады
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі канструктывізм
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Баранавічаў
Белыя (Глускі раён)

**Белыя** — былая вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Знаходзілася за 5 км на поўнач ад в. Яўсеевічы.

## Гісторыя 
20 студзеня (паводле іншых звестак — 13 студзеня) 1943 года, падчас антыпартызанскай аперацыі, нямецкія акупацыйныя войскі загубілі 21 жыхара, а вёску (12 двароў) спалілі.

У 1961 годзе на месцы вёскі ўстаноўлены абеліск.

## Насельніцтва 
Перад Вялікай Айчыннай вайной у вёсцы жылі 32 чалавекі.

## Літаратура 
* Белыя // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыклапедыя / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мінск: БелСЭ, 1990. — 680 с., 4 л. карт.: іл. — С. 85.
* Яковенко, В. К. Партизанки / В. К. Яковенко. — Минск: Беларусь, 1989. — 269, [2] с., [4] л. портр. — ISBN 5-338-00165-9.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Новая газета Смаргоні

**«Новая газета Смаргоні»** — прыватнае выданне, якое было заснавана на асабістыя зберажэнні мужа і жонкі Улан Рамуальда Вацлававіча і Улан Наталлі Уладзіміраўны. 5 красавіка 1996 года выйшаў першы выпуск выдання фармату А4 з двух бакоў. З траўня фармат выдання павялічыўся да фармату А3, восенню 1996 года — да двух лістоў фармату А3. Тэрыторыя распаўсюджвання — горад Смаргонь і Смаргонскі раён.

Наклад незалежнага выдання дасягнуў у 2001 годзе 10 тысяч экзэмпляраў. Ён у тры разы перавышаў наклад дзяржаўнай «раёнкі». Выдаўцы зазналі судовы пераслед з боку Смаргонскага райвыканкаму. У 2003 годзе газета афіцыйна ліквідавана, да 2005 года выходзіла як частка «Местной газеты», што выдавалася ў Ваўкавыску.

## Спасылкі 
* 
* РЕДАКЦИЯ ГАЗЕТЫ "НОВАЯ ГАЗЕТА СМОРГОНЬ"
* РЕДАКЦИЯ ГАЗЕТЫ "НОВАЯ ГАЗЕТА СМОРГОНИ"

Катэгорыя:Газеты Беларусі на рускай мове
Катэгорыя:Культура Смаргонскага раёна
Катэгорыя:Зніклі ў 2003 годзе