open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Акралеін

**Акралеін** ( — востры, з'едлівы + oleum - алей) (прапеналь) - H2C = CH-CHO, альдэгід акрылавай кіслаты, найпросты ненасычаны альдэгід. Бясколерная лёгкалётная слёзатачывая вадкасць з рэзкім пахам, моцны лакрыматар.

## Рэакцыйная ўласцівасць 
Акралеін мае рэакцыйную ўласцівасць, якая характэрна для алефінаў і альдэгідаў. Акралеін утварае ацэталі:
:: \mathsf{H_2C\text{=}CH\text{-}CHO + H_2O \rightarrow H_2C\text{=}CHC\text{-}H(OH)_2}

яго альдэгідная група лёгка акісляецца да карбаксільнай:
:: \mathsf{H_2C\text{=}CH\text{-}CHO \xrightarrow[]{[O]} H_2C\text{=}CH\text{-}COOH}

і аднаўляецца да гідраксільнай:
:: \mathsf{H_2C\text{=}C\text{-}CHO \xrightarrow[]{[H]} H_2C\text{=}CH\text{-}CH_2OH}

Карбанільная група акралеіна знаходзіцца ў спалучэнні з двайной сувяззю, гэта абумоўлівае яго высокую рэакцыйную ўласцівасць у адносінах да нуклеафілаў, пры гэтым далучэнне ідзе па β-атаму вугляроду:

:: \mathsf{H_2C\text{=}CH\text{-}CHO + HX \rightarrow XH_2C\text{-}CH_2\text{-}CHO \ \ \ X=OH, Hal, RO, RS}

Галагены далучаюцца да акралеіну па двайной сувязі з утварэннем дыгалагенвытворнага, якое далей адшчапляе галагенавадарод з утварэннем α-галагенакралеіну:
:: \mathsf{H_2C\text{=}CH\text{-}CHO + Hal_2 \rightarrow HalH_2C\text{-}CHHal-CHO}

:: \mathsf{HalH_2C\text{-}CHHal-CHO \rightarrow H_2C\text{=}CHal\text{-}CHO + HHal}

Дзякуючы наяўнасці электронакцэптарнай альдэгіднай групы, спалучанай з двайной сувяззю, акралеін з'яўляецца дыенафілам і рэагуе з дыенамі з утварэннем прадуктаў цыкладалучэння (Рэакцыя Дыльса-Альдера):
: 350px

## Таксічнасць 
З прычыны сваёй высокай рэакцыйнай здольнасці акралеін з'яўляецца таксічным, моцна раздражняльным слізістыя абалонкі вачэй і дыхальных шляхоў злучэннем, моцны лакрыматар. Максімальна разавая гранічна дапушчальная канцэнтрацыя ў паветры 0,03 мг/м³; Сярэднясутачная гранічна дапушчальная канцэнтрацыя ў паветры 0,01 мг/м³. Выклікае мутагенез ў бактэрый і дражджэй, праяўляе мутагенныя ўласцівасці на культурах клетак млекакормячых.
 
Адносіцца да I класу небяспекі (надзвычай небяспечныя рэчывы).

Катэгорыя:Альдэгіды
Катэгорыя:Вытворныя этылену
Катэгорыя:Прадукцыя асноўнага арганічнага сінтэзу
Нейратаксін

**Нейратаксін** — таксін, спецыфічна дзейнічае на нервовыя клеткі, звычайна узаемадзейнічае з бялкамі мембраны, такімі як іонныя каналы. Некаторыя нейратаксіны пашкоджваюць нервовую тканку, але, напрыклад, бунгаратаксін, які адносіцца да нейратаксінаў, пашкоджвае нервова-цягліцавыя сінапсы.
 
Нейратаксінамі з'яўляюцца батулатаксін, панератаксін, тэтрадатаксін, батрахатаксін, кампаненты ядаў пчол, скарпіёнаў, змей.
 
Магутныя нейратаксіны, такія як батрахатаксін, уздзейнічаюць на нервовую сістэму дэпалярызацыяй нерваў і цягліцавых валокнаў, павялічваючы пранікальнасць клеткавай мембраны для іонаў натрыю.
 
Многія яды і таксіны, якія выкарыстоўваюцца арганізмамі для абароны ад пазваночных, з'яўляюцца нейратаксінамі.

Катэгорыя:Таксікалогія
Катэгорыя:Яды
*
Гексахларан

**Гексахларан** C6H6Cl6 — сумесь васьмі стэрэаізамераў 1,2,3,4,5,6-гексахлорцыклагексану. Усе ізамеры ўяўляюць сабой белыя крышталічныя нерастваральныя ў вадзе рэчывы.
 
Выкарыстоўваецца ў якасці інсектыцыду, аднак прымяненне гексахларана для барацьбы з насякомымі абмежавана.
 
Прэпарат, які змяшчае 99-100% γ-ізамера, называецца «ліндан».

## Атрыманне 
Атрымліваюць фотахімічнай рэакцыяй хларавання бензолу.

## Уздзеянне на арганізм 
Гексахларан выклікаў адхіленні ў развіцці эмбрыёна.

## Гл. таксама 
* Хлорарганічныя злучэнні
* Інсектыцыды
* Пестыцыды

Катэгорыя:Інсектыцыды
Катэгорыя:Хлорарганічныя злучэнні
Гемата-энцэфалічны бар’ер

[thumb|250px|Узаемаадносіны клетак тканіны мозгу і [капіляра: 
1. Эпендыма
2. Нейрон
3. Аксон
4. Шванаўская клетка
5. Астрацыт
6. Міэлін
7. Мікраглія
8. Капіляр]]
thumb|250px|3D-мадэль гемата-энцэфалічнага бар'ера
'''Гемата-энцэфалічны бар'ер (ГЭБ)''' (ад , род. скл. αἵματος - «кроў» і   - «галаўны мозг») — фізіялагічны бар'ер паміж крывяноснай сістэмай і цэнтральнай нервовай сістэмай. ГЭБ маюць усе пазваночныя.
 
Галоўная функцыя ГЭБ - падтрыманне гамеастазу мозгу. Ён абараняе нервовую тканку ад цыркулюемых у крыві мікраарганізмаў, таксінаў, клетачных і гумаральных фактараў імуннай сістэмы, якія ўспрымаюць тканку мозгу як чужародную. ГЭБ выконвае функцыю высокаселектыўнага фільтра, праз які з крывяноснага рэчышча ў мозг паступаюць пажыўныя рэчывы, а ў адваротным кірунку выводзяцца прадукты жыццядзейнасці нервовай тканкі.
 
Разам з тым, наяўнасць ГЭБ абцяжарвае лячэнне шматлікіх захворванняў цэнтральнай нервовай сістэмы, бо ён не прапускае цэлы шэраг лекавых прэпаратаў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісталогія
Катэгорыя:Галаўны мозг
Катэгорыя:Нейрабіялогія
Катэгорыя:Неўралогія
Родны склон

**Ро́дны склон, геніты́ў** () — адзін з ускосных склонаў, у мовах свету звычайна выказвае прыналежныя адносіны, а таксама мае цэлы шэраг іншых функцый. Гэтым ён адрозніваецца ад прыналежнага склону (пасесіва), які выказвае толькі прыналежнасць. Тэрмін «родны» ўзыходзіць да старажытнагрэчаскай традыцыі, дзе пры дапамозе яго паказвалася імя бацькі (аднаго з бацькоў): «(сын) такога».
 
Родны склон у славянскіх і балтыйскіх мовах з’явіўся ў выніку зліцця індаеўрапейскага генітыва і індаеўрапейскага аблятыва, і захоўвае як канчатак, так і функцыі апошняга, калі ўжываецца ў значэнні зыходнага пункта руху з прыназоўнікамі *з*, *ад*.

## Сінтаксічная роля 
Родны склон выступае як дапаўненне і можа абазначаць:
* частку ад цэлага: *метр шоўку*;
* аб’ект дзеяння: *будаўніцтва дарогі*;
* аб’ект пры адмаўленні: *не вярнуць часопіса*;
* адносіны асобы да іншай асобы або да калектыву: *дэкан факультэта*;
* аб’ект часовага карыстання: *папрасіць кнігі*;
* прыналежнасць чаго-небудзь, каго-небудзь: *паліто маці*;
* прастору: *чакаць каля школы*;
* мэту дзеяння: *спяваць для радасці*.

Назоўнікі ў форме роднага склону могуць выкарыстоўвацца як з прыназоўнікамі, так і без іх.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Склон
Назоўны склон

**Назоўны склон** () — пачатковая форма, у якой назоўнік ужываецца як назва асобы, прадметаў і з’яў. Мае значэнне суб’екта. Назоўны склон таксама называюць прамым.

## Роля ў сказе 
Назоўнікі ў форме назоўнага склону абазначаюць граматычна незалежны член сказа і выступаюць у ролі дзейніка: *Над лесам, выплыўшы з туману, стаяў **месяц*** (І. Пташнікаў). Назоўнікі ў форме назоўнага склону могуць выступаць і ў ролі выказніка: *Мазыр — **горад** сівой даўніны* (А. Клышка), зваротка: ***Радзіма**, голас твой мяне спяваць вучыў, і ты мне аддала ад родных слоў ключы* (Я. Пушча), прыдатка: *Сляза-**палын** балюча-едкі на ўпалых вочах выступае* (Я. Колас).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Склон
Джордж Ферыс

**Джордж Вашынгтон Гейл Ферыс Малодшы** (; 14 лютага 1859 — 22 лістапада 1896) — амерыканскі інжынер, вядомы як вынаходнік кола агляду.

## Біяграфія 
Ферыс нарадзіўся ў Гейлсбергу — горадзе, названым імем яго цёзкі Джорджа Вашынгтона Гейла. Сям’я прадала сваю малочную ферму і пераехала ў Карсан-Сіці, калі Ферысу было пяць гадоў. Пазней яны перасяліліся ў Каліфорнію, і Ферыс наведваў школу ў горадзе Окленд. Ён скончыў Політэхнічны інстытут Рэнселіра ў 1881 годзе са ступенню ў грамадзянскім будаўніцтве.

Пасля гэтага ён пачаў кар’еру ў індустрыі чыгуначнага транспарту і зацікавіўся будаўніцтвам мастоў.

Памёр 22 лістапада 1896 года ва ўзросце 37 гадоў у пітсбургскай бальніцы *Mercy Hospital* ад брушнога тыфу.

Катэгорыя:Вынаходнікі ЗША
Томаш Сікора

**Томаш Сікора** (; , Вадзіслаў Слёнскі, Сілезскае ваяводства) — польскі біятланіст, срэбны прызёр зімовых Алімпійскіх гульняў у Турыне, чэмпіён свету па біятлоне 1995.

## Біятлон 
Томаш Сікора пачаў займацца біятлонам у 1989 годзе, а ўжо ў сезоне 1993—1994 выйшаў на ўзровень Кубка свету. У наступным сезоне ён сенсацыйна выйграе індывідуальную гонку Чэмпіянату свету ў Антольц-Антэрсельве. Аднак у далейшым назіраецца спад у выступах Сікоры. На Алімпіядах 1998 і 2002 гадоў Томаш Сікора не змог апраўдаць тых чаканняў, якія ўскладалі на яго польскія трэнеры па біятлоне. Аднак пасля 2003 года ён пачынае ўсё больш і больш паляпшаць свае паказчыкі. У 2004 годзе выйграе сярэбраны медаль чэмпіянату свету ў Оберхофе, а на Зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года становіцца віцэ-чэмпіёнам Алімпійскіх гульняў у мас-старце, саступіўшы толькі трохразоваму алімпійскаму чэмпіёну Міхаэлю Грайсу і пакінуўшы за сабой пяціразовага алімпійскага чэмпіёна Уле-Эйнара Б'ёрндалена. На дадзены момант Томаш Сікора па праву лічыцца лідарам польскай зборнай па біятлоне.

У сезоне 2008/09 стаў другім у агульным заліку, саступіўшы Уле-Эйнару Б'ёрндалену, які заваяваў свой шосты вялікі крыштальны глобус.

Удзельнічаў у Алімпіядзе-2010, але не заняў прызавых месцаў.

## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце IBU 
* Профіль на аф. сайце Федэрацыі біятлона Украіны 

Катэгорыя:Біятланісты Польшчы
Катэгорыя:Лыжнікі Польшчы
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па летнім біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па біятлоне
Катэгорыя:Спартсмены — біятланісты і лыжнікі
Катэгорыя:Лыжнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Сцяганосцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 года
Вінавальны склон

**Вінава́льны склон**, або **акузаты́ў** (, ) — склон, якім у мовах намінатыўна-акузатыўнага ладу пазначаецца аб’ект дзеяння (прамое дапаўненне): , . У мовах эргатыўнага ладу вінавальнага склону няма, а ў функцыі аб’екта выступае абсалютыў (у іншай трактоўцы — назоўны склон).

## Сінтаксічная роля 
Вінавальны склон выконвае функцыю прамога і ўскоснага дапаўнення. Мае значэнні:
* прамога аб’екта: *рашаць задачу*;
* прадмета думкі, мовы, пачуцця: *клапаціцца пра бацькоў*;
* прасторы: *пайсці ў тэатр*;
* часу: *прыехаць пад вечар*;
* мэты: *паслаць па доктара*.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Склон
Давальны склон

**Дава́льны склон**, **даты́ў** (, ) — адзін з ускосных склонаў, у мовах свету звычайна выказвае якое-небудзь дзеянне, накіраванае на прадмет (алатыў) і вытворныя ад яго (напрыклад, перадача прамога аб’екта ўскоснаму, адкуль і пайшла назва склону; «дзеянне на карысць каго-небудзь» — так званы dativus ethicus).

## Сінтаксічная роля 
Давальны склон выконвае ролю дапаўнення і выражае:
* аб’ектнае значэнне, гэта значыць абазначае аб’ект, на які накіравана дзеянне: *дапамагчы суседу*;
* суб’ектнае значэнне, гэта значыць абазначае ўскосны суб’ект у безасабовых сказах: *дзецям весела* і г.д.

Назоўнікі ў форме давальнага склону ўжываюцца ў спалучэнні з дзеясловамі і з назоўнікамі як з прыназоўнікамі, так і без прыназоўнікаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Склон
Месны склон

**Ме́сны склон** — склон у беларускай і шэрагу іншых славянскіх моў, адказвае на пытанні: *на/аб/пры/у/па кім/чым?*

## Сінтаксічная роля 
Месны склон ужываецца толькі з прыназоўнікамі. Форма меснага склону выражае значэнні:
* месца дзеяння: *гуляць у парку*;
* часу дзеяння: *адпачываць у жніўні*;
* прычыны дзеяння: *рабіць па звычцы*;
* аб’екта: *думаць аб сваяках*;
* прылады і сродку дзеяння: *іграць на акардэоне*;
* спосабу дзеяння: *стаяць у нерашучасці*;
* якасці прадмета праз адносіны да іншых прадметаў: *дзяўчынка ў акулярах*.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Склон
Кайзершмарн

**Кайзершмарн** (, таксама *Kaiserschmarren* — кайзераўскі (імператарскі) амлет) — салодкая мучная страва аўстрыйскай, у прыватнасці, венскай кухні.

Для прыгатавання кайзершмарна выкарыстоўваецца цеста для салодкіх блінцоў: мука, малако, яйкі, цукар і драбок солі. Цеста выліваецца на патэльню і смажыцца да таго часу, пакуль ніжні бок не будзе гатовы. Затым цеста ў працэсе падсмажвання падзяляюць лапатачкай (двума відэльцамі) на невялікія кавалачкі і смажыцца да ўтварэння хрумсткай скарыначкі. Кайзершмарн падаюць, пасыпаўшы цукровай пудрай, звычайна з ванільным соусам або павідлам (узварам) (традыцыйна з слівы). Магчымы і іншыя варыянты прыгатавання — з даданнем разынак, міндаля, арэхаў і інш. Калі загадзя ўзбіць яечны бялок з цукрам, кайзершмарн атрымаецца асабліва паветраным.

Паводле легенды кайзершмарн быў любімай стравай аўстрыйскага імператара Франца Іосіфа I (1830—1916), адкуль і пайшла назва. Іншая легенда абвяшчае, што імператар вельмі любіў палачынкі (салодкія блінцы). Калі яны выходзілі занадта тоўстымі ці рваліся ў працэсе падрыхтоўкі, прыдворны кухар падаваў іх прыслузе ў форме кайзершмарна, бо яны былі непрыдатныя для стала імператара ().
 
**Земэльшмарн** рыхтуецца аналагічна кайзершмарну, але замест мукі выкарыстоўваюцца размочаныя ў малацэ і здробненыя булачкі ( — булачка).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Аўстрыйская кухня
Катэгорыя:Дэсерты
Катэгорыя:Бліны
Творны склон

**Тво́рны склон**, або **інструментаты́ў**, **інструмента́ліс** (), (не зусім дакладна) **абляты́ў** — склон, якім у шэрагу моў пазначаецца прылада, інструмент, якім агенс ўздзейнічае на іншыя аб'екты або робіць пэўнае дзеянне. Часам творны склон можа быць у ролі агенса ў пасіўных канструкцыях. Слова ў творным склоне адказвае на пытанне *кім/чым?*

## Сінтаксічная роля 
Творны склон выражае аб’ектнае, акалічнаснае, азначальнае значэнні. Мае наступныя значэнні:
* сродку дзеяння: *маляваць алоўкам*;
* ускоснага аб’екта, асабліва ў безасабовых сказах: *пахне сенам*;
* сумеснасці: *ісці з сябрам*;
* часу: *сустрэцца познім вечарам*;
* прасторы: *ісці полем*;
* спосабу дзеяння і параўнання: *ехаць зайцам*.

Назоўнікі ў форме творнага склону выконваюць функцыю дапаўнення, акалічнасці, недапасаванага азначэння, форма творнага склону можа выступаць у якасці кампанента састаўнога выказніка (*працаваць архітэктарам*).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Склон
Сасіска

**Сасіска** (ад ) — каўбасны выраб, вырабляецца са здробненага (пракручанага) варанага мяса жывёл або птушкі (або яго заменнікаў). Па сутнасці, уяўляе сабой маленькую каўбаску, аднак у адрозненне ад звычайнай каўбасы звычайна ўжываецца ў ежу пасля тэрмічнай апрацоўкі (варэння, смажання). Блізкімі да такіх разнавіднасцяў каўбасных вырабаў з'яўляюцца шпікачкі. Тоўстая кароткая сасіска вядомая як сардэлька.
 
Сучасныя сасіскі вынайшаў мяснік Іаган Ланер (1772-1845), які пераехаў з Франкфурта ў Вену, 13 лістапада 1805 года. Пытанне аб тым, хто менавіта вынайшаў сасіскі, з'яўляецца старой спрэчкай паміж гарадамі Франкфурт і Вена. У Франкфурце сасіскі вырабляліся са сярэднявечча, але ў венскіх сасісках ўпершыню выкарысталі сумесь ялавічыны і свініны - рэцэптура, па якой вырабляюцца сучасныя сасіскі. Сасіскі сталі асноўным інгрэдыентам венскай і нямецкай кухні.

## Гл.таксама 
* Хот-дог

## Літаратура 
* Heinz Dieter Pohl: Die österreichische Küchensprache. Ein Lexikon der typisch österreichischen kulinarischen Besonderheiten (mit sprachwissenschaftlichen Erläuterungen). Praesens-Verlag, Wien 2007, ISBN 3-7069-0452-7, (Studia interdisciplinaria Ænipontana 11), Artikel Frankfurter Würstel, S. 64

Катэгорыя:Каўбасы
Катэгорыя:Мясаперапрацоўка
Прыназоўнік

**Прыназо́ўнік** — службовая часціна мовы, якая ўдакладняе значэнне ўскосных склонаў і выражае адносіны паміж галоўнымі і залежнымі кампанентамі словазлучэння.

Прыназоўнікі марфалагічна нязменныя, не маюць самастойнага лексічнага і граматычнага значэння, не з’яўляюцца членамі сказа. Ужываюцца з паўназначнымі словамі, дапаўняюць іх.

## Класіфікацыя 
Значэнне прыназоўнікаў выяўляецца ў словазлучэнні, дзе яны выражаюць розныя граматычныя адносіны:
* прасторавыя: *лунаць над борам*;
* часавыя: *працаваць у жніво*;
* аб’ектныя: *зачапіцца за галіну*;
* колькасныя: *вады да пояса*;
* размеркавальныя: *разламаць на дзве часткі*;
* прычынныя: *крычаць ад роспачы*;
* мэтавыя: *купіць падарунак да свята*;
* параўнальныя: *вышынёй з паўдома*;
* спосабу дзеяння: *убачыць скрозь сон*;
* меры і ступені: *працаваць да поту*;
* азначальныя: *дрэва з купчастай вершалінай*;
* умоўныя: *зазірнуць у слоўнік пры неабходнасці* і інш.

Паводле марфалагічнай будовы і паходжання прыназоўнікі падзяляюцца на:
* невытворныя: *з, пры*;
* вытворныя: *збоку, наконт*.

Паводле структуры прыназоўнікі падзяляюцца на:
* простыя: *ад, замест*;
* складаныя: *з-за, па-над*;
* састаўныя: *у адносінах да, у сувязі з*.

Удакладняючы значэнне ўскосных склонаў, прыназоўнікі могуць ужывацца з адным склонам (*каля, праз*), двума (*аб, пад*) і трыма (*у, па*).

## Асаблівасці ўжывання 
У сучаснай беларускай мове ў функцыі прыназоўніка ўжываюцца прыслоўна-прыназоўнікавыя канструкцыі (*асобна ад, згодна з*). Пры перадачы аднолькавых ці блізкіх граматычных значэнняў часта выкарыстоўваюцца розныя прыназоўнікі, якія ў такіх выпадках выступаюць як сінонімы (*пад лесам — каля лесу, з радасці — ад радасці*).

## Крыніца 
Катэгорыя:Часціны мовы
Іаган Георг Ланер

**Іаган Георг Ланер** (; , Гасельдорф, Свяшчэнная Рымская імперыя - , горад Вена, Аўстрыйская імперыя) — вынаходнік венскіх сасісак.

## Біяграфія 
Мяснік пераехаў з Франкфурта ў Вену. Там ён адкрыў мясную краму і прадаваў сасіскі, якія ён назваў франкфурцкім.
 
Пытанне аб тым, хто менавіта вынайшаў сасіскі, з'яўляецца старой спрэчкай паміж гарадамі Франкфурт і Вена. У Франкфурце сасіскі вырабляліся са сярэднявечча, але ў венскіх сасісках упершыню выкарысталі сумесь ялавічыны і свініны, рэцэптура, па якой вырабляюць сучасныя сасіскі.

## Літаратура 
* Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Band 4. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1969, S. 404.

Катэгорыя:Вынаходнікі Аўстрыі
Нямецкая кухня

[thumb|Смажаныя [сасіскі з гарнірам з бульбы і квашанай капусты]]
**Нямецкая кухня** — кухня народаў Германіі, мае шмат рэгіянальных асаблівасцей. Паняцце «Нямецкая кухня» аб'ядноўвае розныя стылі кулінарнага мастацтва, якія атрымалі распаўсюджанне ў Германіі. Багаццем арыгінальных страў у мясцовай кухні адрозніваюцца паўднёвыя раёны Баварыі і Швабіі.

## Мясныя стравы 
[thumb|left|[Каўбаса — любімая страва ва ўсіх рэгіёнах Германіі]]
Асабліва папулярная ў Германіі свініна. Звычайны немец спажывае ў год 84 кг мяса. Германія славіцца вялікай колькасцю гатункаў каўбас. Лічыцца, што ў Германіі вырабляецца больш за 1500 розных відаў каўбас.

## Гародніна 
Гародніна ўжываецца ў складзе густых супах-пюрэ або ў адвараным выглядзе ў якасці гарніру. Пры гэтым найбольшая распаўсюджванне ў Германіі атрымалі морква, шпінат, гарох, боб і розныя гатункі капусты, акрамя гэтага ў нямецкай кухні часта выкарыстоўваюцца розныя гатункі салаты, памідоры і агуркі. Падсмажаныая цыбуля ўваходзіць у склад многіх мясных страў.
 
Квашаная капуста лічыцца нацыянальным стравай Германіі. У англійскай мове нават выкарыстоўваецца запазычаная з нямецкай назва «Sauerkraut» (літаральна: кіслая капуста). З-за любові да квашанай капусты немцы атрымалі жартаўлівую мянушку «Krauts».

## Хлеб 
У Германіі налічваецца каля 300-600 розных гатункаў хлеба, пачынаючы ад белага хлеба з пшанічнай мукі і «шэрага» хлеба (ням. Graubrot) і сканчаючы «чорным» хлебам (на самай справе ён цёмна-карычневы) жытні хлеб (ням. Schwarzbrot). Большасць відаў хлеба робіцца з пшанічнай і жытняй мукі (адсюль ням. Mischbrot, змяшаны хлеб), пумпернікель, часам з даданнем насення сланечніка або гарбуза.

Хлеб з'яўляецца важнай часткай нямецкага сталавання, яго, як правіла, ядуць на сняданак і ў складзе бутэрбродаў увечары, у рэдкіх выпадках з'яўляецца часткай гарніру. Пра важнасць хлеба ў нямецкай кухні сведчаць і такія словы, як ням. Abendbrot (вячэра, літаральна «вячэрні хлеб»), і ням. Brotzeit (другі сняданак ці падвячорак, літаральна «хлебны час»).

## Напоі 
Піва ў Германіі карыстаецца паўсюднай папулярнасцю. У большасці раёнаў краіны самым папулярным гатункам піва з'яўляецца Пільзнер, аднак жыхары Паўднёвай Германіі (асабліва баварцы), аддаюць перавагу іншым гатункам піва - лагер, або пшанічнае піва. У шэрагу рэгіёнаў вырабляюцца ўласныя гатункі мясцовага піва, напрыклад, па ніжнім цячэнні Рэйна - цёмны альтбір або кёльш (ням. Kölsch) у горадзе Кёльн. З 1990 года ў аб'яднанай Германіі атрымаў распаўсюджванне гатунак піва з Усходняй Германіі - Шварцбір (ням. Schwarzbier (чорнае піва). Папулярныя таксама змешаныя напоі, напрыклад, піва з ліманадам (ням. Radler).
 
Шнапс таксама з'яўляецца папулярным напоем у немцаў.

## Літаратура 
* Peter Peter: Kulturgeschichte der deutschen Küche. C. H. Beck-Verlag, München 2008, ISBN 978-3-406-57224-1
* Deutsche Küche. 2. Auflg., Teubner-Verlag, München 2007, ISBN 978-3-8338-0464-9

## Спасылкі 
* Нямецкая кухня
* Нямецкая ежа: нямецкія каўбаскі, хлеб, піва і віна
* Нямецкая кухня
* Нямецкая кухня
Альшымава

**Альшы́мава** (, ) — былая вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Субацкага сельсавета.

## Назва 
Назва адыходзіць ад  слова «альшына», лісцевага дрэва сямейства бярозавых.

## Гісторыя 
У 1800 г. шляхецкая ваколіца ў Ваўкавыскай парафіі з 13 шляхціцамі і 7 муж. сялянамі. У 1811 г. частка вёскі з 1 муж. у фальварку А. Іосіфа Брынка, другая частка 3 8 муж. у другім фальварку А. Ігнація Тулоўскага. 1936 г. дзве прыватныя вёскі з 10 двароў, 35 муж. і 33 жан. У 1845 г. частка вёскі ў маёнтку А. Тарэзіі Банькоўскай 8 дваровых людзей, 21 муж. і 21 жан. У 1858 г. частка вёскі з 15 муж. і 16 жан. у маёнтку А. Тарэзы Паўлаўны Банькоўскай, другая частка вёскі з 15 муж. і 16 жан. у другім маёнтку А. Леапольда Восіпавіча Тулоўскага. З 1861 г. у Біскупіцкай воласці. У 1905 г. — 121 жыхар, у 1914 — 27 двароў, 72 муж. і 77 жан. 1921—1939 гг. у гміне Біскупцы На 01.01.2004 г. — 53 двары, 132 жыхары.

Рашэннем Ваўкавыскага раённага Савета дэпутатаў ад 27 снежня 2011 г. № 72 у сувязі з уключэннем у межы горада Ваўкавыска вёска скасавана, знята з уліку тэрытарыяльных адзінак Ваўкавыскага раёна.

Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Андрушы (Ваўкавыскі раён)

**Андрушы́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з другой паловы XVI ст. У 1690 г. належала баярыну Юрыю Івашкевічу. У 1796 г. Францішку Калупайлу, ваўкавыскаму земскаму суддзі, 36 прыгонных сялян. У 1836 г. прыватная вёска, 8 двароў, 83 жыхары.

2 снежня 1961 года перададзена са скасаванага Дзятлавіцкага сельсавета ў склад Воўпаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 12 двароў, 14 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Андрушы

Назву **Андрушы** маюць:

Населеныя пункты:

## Гродзенская вобласць 
* Андрушы — вёска ў Ваўкавыскім раёне

## Мінская вобласць 
* Андрушы — вёска ў Нясвіжскім раёне
* Андрушы — вёска ва Уздзенскім раёне

## Гл. таксама 
* Андрушышкі
Андрэевічы

**Андрэ́евічы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1473 года. У 1796 годзе фальварак і вёска, належалі Ануфрыю Тулоўскаму, пражывалі. У 1836 годзе прыватная вёска.

Ёсць крама. На чыгуначнай станцыі мемарыяльная дошка ў гонар Сяўко Паўла Антонавіча, палітычнага і дзяржаўнага дзеяча Заходняй Беларусі. У 1948 годзе забіты бандытамі. Дошка ўсталявана ў 1975 годзе.

## Насельніцтва 
* 1796 — 82 селяніны
* 1836 — 19 двароў, 170 жыхароў.
* 1914 — 42 двары, 260 жыхароў.
* 01.01.2004 — 73 двары, 146 жыхароў.
* 01.01.2007 — 126 жыхароў.

## Вядомыя асобы 
* Павел Антонавіч Сяўко (1907—1948) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Беластоцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Араны (значэнні)

**Араны** — тапонім.

## Араны 
* Араны — горад у Літве.
* Араны — гістарычны раён Мінска, размешчаны ў паўднёвай частцы горада.
* Араны — вёска Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці.
Араны (Ваўкавыскі раён)

**Ара́ны** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася граўжышскае прозвішча Арэвіч. Ёсць літоўскія *Arys, Araitis*. Аснова *Ar*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Гісторыя 
Вядома з канца XVII ст. У 1796 г. належала Адаму Ельскаму, войскаму ваўкавыскаму. У 1836 г. прыватная вёска, 19 двароў, 110 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 32 двары, 47 жыхароў.

## Інфраструктура 
Крама

## Памятныя мясціны 
Каменны могільнік эпохі Сярэднявечча (XV-XVII ст.). За 1 км ад вёскі, на гары Крутаўка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Астроўчыцы (Ваўкавыскі раён)

**Астро́ўчыцы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. фальварак і вёска: адна частка належала Міхайлу Браонцу, другая — Бенедыкту Карэндзе. У 1836 г. дзяржаўная вёска, 15 двароў, 79 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 23 двары, 34 жыхары.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Астроўчыцы

**Астроўчыцы** — тапонім.

## Гомельская вобласць 
* Вёска Астроўчыцы, Светлагорскі раён

## Гродзенская вобласць 
* Вёска Астроўчыцы, Ваўкавыскі раён

## Мінская вобласць 
* Вёска Астроўчыцы, Клецкі раён
Ашмянцы (Ваўкавыскі раён)

**Ашмянцы́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць блр. *ашмянец* - жыхар Ашмянаў.Так жа сама ля не далёкіх адсюль Пружанаў - Сланімцы (*слонімец* "ураджэнец ці жыхар Слоніма").

## Гісторыя 
У 1796 годзе належала Каятану Павенскаму. У 1836 годзе прыватная вёска.

## Насельніцтва 

ImageSize = width:auto height:140 barincrement:60
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:200
ScaleMajor = unit:year increment:80 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:10 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:10\
  bar:1836 from:0 till:63
  bar:1914 from:0 till:184
  bar:2009 from:0 till:82
  bar:2014 from:0 till:112
TextData=
  fontsize:10px pos:(10,195)
  text:

* 1836 годзе — 19 двароў, 63 жыхары.
* 1914 годзе — 38 двароў, 184 жыхары.
* 2009 год — 82 жыхары.
* 2014 год — 52 двары, 112 жыхароў.

## Вядомыя асобы 
* Павел Леанідавіч Паканечны (нар. 1971) — беларускі палітык.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Багдзі

**Багдзі́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. фальварак і вёска, належалі Караліне Струмбіла. Шляхецкая ваколіца, пражывалі 22 сям'і. У 1836 г. прыватная вёска, 7 двароў, 22 жыхары, шляхецкая ваколіца, 10 двароў, 48 жыхароў. У 1914 г. 9 двароў, 40 жыхароў.

## Гісторыя 
* На 01.01.2004 г. 38 двароў, 120 жыхароў.
* На 01.01.2007 г. 114 жыхароў.

## Інфраструктура 
* Крама,
* ФАП,
* клуб, бібліятэка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Баўблі

**Баўблі́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. належала Яну Грабоўскаму. У 1836 г. ваколіца аднадворцаў, 9 двароў, 35 жыхароў, хутар, 2 двары, 6 жыхароў. У 1914 г. 22 двары, 116 жыхароў.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 12 двароў, 22 жыхары.
* На 01.01.2007 г. 23 жыхары.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Бердзікі

**Бе́рдзікі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Шылавіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з другой паловы XVI ст. як уласнасць Шылавіцкай плябаніі. У 1796 г. фальварак і вёска, належала плябаніі Шылавіцкага касцёла. У 1836 г. прыватная вёска, 14 двароў, 126 жыхароў. У 1914 г. 30 двароў, 180 жыхароў.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 28 двароў, 65 жыхароў.
* На студзень 2012 г. 52 жыхары.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шылавіцкі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Біскупцы (Ваўкавыскі раён)

**Біскупцы́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з сярэдзіны XV ст. Належала віленскаму біскупу. У 1796 г. фальварак ва ўладанні Станіслава Сегеня, пражывалі 3 сялянскія сям'і. У 1836 г. дзяржаўная вёска, 40 двароў, 203 жыхары. У 1914 г. 77 двароў, 421 жыхар. У 1940—1961 гадах цэнтр Біскупецкага сельсавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 119 двароў, 276 жыхароў.

## Інфраструктура 
* Магазін,
* Базавая школа (у 1950-я гг. дырэктарам быў вядомы беларускі пісьменнік Аляксей Карпюк).

## Памятныя мясціны 
Брацкая магіла савецкіх воінаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Біскупцы

Назву **Біскупцы** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Біскупцы́ — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Бі́скупцы — вёска ў Лідскім раёне
Боблава

**Бо́блава** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1569 г. у складзе маёнтка Рось. У 1796 г. належала Яну Патоцкаму, існаваў фальварак Боблава. У 1836 г. прыватная вёска, 23 двары, 176 жыхароў. У 1940—1954 гадах цэнтр Боблаўскага сельсавета, у 1954—1961 гадах у складзе Дзятлавіцкага сельсавета, з 2 снежня 1961 года ў складзе Воўпаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 38 двароў, 74 жыхары.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Кёльш

**Кёльш** () — назва адмысловага светлага піва, якое варыцца ў горадзе Кёльн.
 
Піва верхавога браджэння. Мае крыху горкі смак, адчуваецца хмель. Утрыманне алкаголю 4,8 %. У 1997 годзе Кёльш Еўрасаюзам быў прыняты ў лік абароненых рэгіянальных гатункаў.
 
Кёльш п'юць з адмысловых шклянак (Kölner Stange) ёмістасцю 0,2 літра. Паступова ўваходзяць ва ўжытак і вялікія шклянкі ёмістасцю 0,3 або 0,4 літра. У піўных, дзе асабліва цэняць традыцыю, можна сустрэць і паў-кёльш у шклянцы ёмістасцю 0,1 літра (Stößchen).
 
Як і большасць гатункаў піва верхавога браджэння, Кёльш раскрывае свой поўны водар толькі пры пэўнай тэмпературы. Таму яго п'юць не «ледзяным», а пры тэмпературы 8-10 °C.

## Літаратура 
* Rick, Detlef und Fröhlich, Janus, *Kölsch Kultur*, Emons Verlag, Köln 2005, ISBN 3-89705-377-2
* *Wenn Blicke trinken könnten. Die ersten 14 Jahre der Früh Kölsch-Kampagne*, Emons Verlag, Köln 2005, ISBN 3-89705-410-8

## Спасылкі 
* Alles über das Kölner Bier
* Cologne Pub Guide

Катэгорыя:Піва Германіі
Катэгорыя:Віды піва
Бойдаты

**Бо́йдаты** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскі тапонім *Baĩdotai.* Было старапрускае імя *Baidoths**.*

## Гісторыя 
У 1796 г. належала плябаніі Воўпаўскага касцёла, 50 жыхароў. У 1836 г. казённая вёска, 18 двароў, 120 жыхароў.

Да 2 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Дзятлавіцкага сельсавета, да 29 верасня 1972 года — у склад Рэплеўскага сельсавета, да 18 кастрычніка 2013 года — у склад Роскага пассавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 7 двароў, 19 жыхароў.

## Вядомыя асобы 
* Язэп Найдзюк (1909 - 1984) — беларускі нацыянальны дзеяч, выдавец і друкар.
* Часлаў Найдзюк (1915-1995) — беларускі грамадскі дзеяч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Бягені

**Бяге́ні** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Шылавіцкага сельсавета.

## Назва 
Бегень – старое лідскае прозвішча. Бегеневіч – воранаўскае. Ёсць латышскія *Bēģens, Begens*.

## Гісторыя 
Вядома з другой паловы XVII ст. У 1690 г. два маёнткі і вёска, належалі Станіславу Талочку, Яну Дарэўскаму і Навіцкай. У 1796 г. адна частка фальварка і вёска — уласнасць Іосіфа Пшэтоцкага, суддзі гродскага ваўкавыскага павета, другая — Антонія Талочкі. У 1836 г. дзве прыватныя вёскі Вялікія і Малыя Бягені, 19 двароў, 145 жыхароў. У 1914 г. 34 двары, 201 жыхар.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 35 двароў, 93 жыхары.
* На студзень 2012 г. 61 жыхар.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шылавіцкі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Бурнева

**Бу́рнева** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Бурнеўскага сельсавета. Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рэплеўскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым жа рэгіёне (Індура) фіксавалася прозвішча Бурневіч, было лідскае Бурнэйка. Ёсць латышскае *Burnis,* літоўскія *Burnius, Burneika* звязваюцца з *burnius* "чалавек з вялікім ротам"*, burna* "рот"*.*

З іншага боку, зусім на процілеглым краі Еўропы бытуе англійскае прозвішча *Bourn, Bourne* (Бурн), якое расійскі даследчык звязвае з *burna* «ручай».

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 25 двароў, 47 жыхароў.
* На 01.01.2007 г. 23 жыхары.
Плошча 25,79 га, працягласць межаў — 6304 метраў.

## Інфраструктура 
* Крама,
* Бібліятэка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Бяляўшчына

Назву **Бяля́ўшчына** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Бяляўшчына — вёска ў Ваўкавыскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Бяляўшчына — вёска ў Магілёўскім раёне
Бяляўшчына (Ваўкавыскі раён)

**Бяля́ўшчына** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.

23 чэрвеня 1980 года вёска перададзена з Ізабелінскага сельсавета ў Ваўкавыскі сельсавет.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 20 двароў, 34 жыхары.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Аляксандравіч Ліс (нар. 1939) — беларуская ўрач-кардыёлаг. Доктар медыцынскіх навук (1982), прафесар.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Harlem Shake

**Harlem Shake** (літаральна перакладаецца з англійскай як *Гарлемская падтрэсванне*) — інтэрнэт-мем, які ўзнік у выніку высокай папулярнасці роліка, што быў выкладзены 2 лютага 2013 года на YouTube і набыў шырокую папулярнасць. Ролік знялі 5 аўстралійскіх падлеткаў як пародыю на відэа, знятае японскім відэа-блогерам Filthy Frank. Ролік сабраў ~2,5 мільёнаў праглядаў за першы тыдзень. Адразу пасля гэтага ў Інтэрнэце з’явіліся дзясяткі ролікаў-«пераймальнікаў». Лічыцца, што гэта першы інтэрнэт-мем, які стаў не меней папулярным, чым Gangnam Style, які доўгі час утрымліваў свае пазіцыі ў 2012 годзе. А па даных на 13 лютага, сумарная колькасць праглядаў ролікаў *Harlem Shake* перавышае дзясяткі мільёнаў праглядаў.
[міні|злева|Студэнты ў [Кембрыджскі ўніверсітэт|Кембрыджскага ўніверсітэта (Англія) выконваюць танец Harlem Shake]]

Сутнасць танца складаецца ў тым, што ва ўступныя 14-15 секунд танчыць адзін чалавек у галаўным уборы (звычайна шлеме), тым часам іншыя людзі заняты руціннымі задачамі, пасля чаго ўсе людзі ў касцюмах ці амаль голыя танчаць, ці здзяйсняюць хаатычныя рухі, прымаючы незвычайныя паставы ці робячы эратычныя рухі тазам у паветры (да сцяны). Ролік доўжыцца заўсёды ~ 31 секунду. У музычным суправаджэнні без выключэнняў выкарыстоўваецца ўрывак з сінгла «Harlem Shake», якую выконвае амерыканскі музыкант Baauer

## Спасылкі 
* The Harlem Shake v1 (TSCS original) — відэа ад 2 лютага 2013 года, якое стварыла мастацкую форму мема «Harlem Shake»
* FILTHY COMPILATION #6 — SMELL MY FINGERS — «Harlem Shake» у відэа ад 30 студзеня 2013 года, дзе ён упершыню з’явіўся
* HARLEM SHAKE LVIV HARLEM SHAKE The Best in Ukraine
* «The Harlem Shake Has Exploded» — Блог YouTube Trends на Blogspot  

Катэгорыя:Інтэрнэт-мемы
Катэгорыя:Відэа на YouTube
Вехатніца

**Вехатні́ца** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1387 г. З 1411 г. ва ўладанні вялікага князя ВКЛ Вітаўта. З 1569 г. у складзе маёнтка Рось. У 1796 г. належала Яну Патоцкаму. У 1836 г. прыватная вёска, 23 двары, 201 жыхар.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 69 двароў, 112 жыхароў.

## Інфраструктура 
Крама, ФАП, аддзяленне сувязі.

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Аляксандр Карабач, беларускі нацыянальны дзеяч

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Бабры (Ваўкавыскі раён)

**Бабры́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Воўпаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1950 г. створаны калгас імя Сталіна.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 30 двароў, 46 жыхароў. Плошча 26,78 га, працягласць межаў — 3 509 метраў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Воўпаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Вялікае Сяло (Ваўкавыскі раён)

**Вялі́кае Сяло́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.
## Гісторыя 
У 1796 г. належала Міхалу Грабоўскаму, генерал-лейтэнанту войскаў Рэчы Паспалітай. У 1836 г. прыватная вёска, 28 двароў, 196 жыхароў. У 1914 г. 70 двароў, 283 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 70 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падароскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Вялікія Азяранкі

**Вялі́кія Азяра́нкі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з XVIII ст. У 1796 г. належала Адаму Ельскаму. У 1914 г. 25 двароў, 166 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 19 двароў, 32 жыхары.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Вярэйкі

**Вярэ́йкі** (, ) — аграгарадок у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

Рашэннем Ваўкавыскага раённага Савета дэпутатаў ад 25.03.2010 г. № 135 вёска пераўтворана ў аграгарадок без змянення назвы.

## Назва 
Тут сама фіксавалася бераставіцкае прозвішча Вэрэйка. Ёсць літоўскія *Vereikis*, *Vereika*. Аснова *Ver*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах. Былі горадзенскія Верэвіч, Веровіч. Ёсць латышскае *Vēris*.

## Гісторыя 
У 1796 г. фальварак і вёска, належалі . У 1836 г. прыватная вёска, 12 двароў, 123 жыхары. У 1914 г. 32 двары, 211 жыхароў. З 15.01.1940 г. цэнтр сельсавета. 16.07.1944 г. вызвалена савецкімі войскамі.

Першы касцёл пабудаваны каля 1789 г., сучасны мураваны — у 1848 г. У 1865 г. перададзены праваслаўным. У 1826 г. узведзена царква.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 395 дамоў, 1301 жыхар.
На студзень 2012 г. 1085 жыхароў. Плошча 223,92 га, працягласць межаў — 12 789 метраў.

## Інфраструктура 
Ёсць 4 крамы, комплексны прыёмны пункт, аддзяленні сувязі і ААТ «Беларусбанк», бальніца, амбулаторыя, аптэка, сярэдняя і санаторна-лясная школы, дзіцячы сад, Дом культуры, бібліятэка, дзіцячая музычная школа.

## Памятныя мясціны 
* Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1830-я)
* Мемарыяльны крыж у памяць генерала  (XIX ст.)
* Сядзіба (XIX ст.)
* Царква Сабора Беларускіх Святых (1993—1996)
* Каталіцкая капліца (1930-я)
* Помнік малодшаму сяржанту Пятрову Фёдару Фёдаравічу, які загінуў у баі з нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў ліпені 1944 г., 
* Помнік землякам (1965)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Галынка (Ваўкавыскі раён)

**Галы́нка** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавета.
## Гісторыя 
Вядома з канца XVII ст. У 1778 г. належала Саламеі Ромер, пражывалі 19 сялянскіх сем'яў. У 1796 г. уласнасць Францішка Івашкевіча. У 1836 г. прыватная вёска, 20 двароў, 162 жыхары. 7.02.1912 г. адбыліся хваляванні сялян. У 1914 г. 46 двароў, 282 жыхары.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 67 двароў, 140 жыхароў.
* На 01.01.2007 г. 117 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Гледнявічы

**Гледняві́чы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Воўпаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з пачатку XVIII ст. У 1796 г. належала Воўпаўскаяй алтарыі, пражывалі 49 сялян. У 1836 г. прыватная вёска, 19 двароў, 87 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 38 двароў, 78 жыхароў. Плошча 30,13 га, працягласць межаў — 3 512 метраў.

## Памятныя мясціны 
Помнік археалогіі — селішча, ранняе Сярэднявечча (XV-XIV ст.). На паўднёвай ускраіне вёскі. Выявіла ў 1958 г. Ф.Д.Гурэвіч, абследаваў у 1973 г. Я.Г.Звяруга. Знойдзена ганчарная кераміка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Воўпаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Ганасаўцы

**Га́насаўцы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рэплеўскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць латышскае прозвішча *Ganass*.

## Гісторыя 
У 1796 г. фальварак і вёска, належала Фердынанду Эйсманту.

## Нсельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 42 двары, 91 жыхар. Плошча 25,23 га, працягласць межаў — 3 323 метраў.
* На 01.01.2007 г. 45 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Гоцевічы

**Го́цевічы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

Да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым панёманскім рэгіёне фіксавалася жалудоцкае прозвішча Гоць, было лідскае Гацевіч.

Ёсць украінскае прозвішча *Готь*.

На думку В. Жучкевіча, назвы вёсак *Гоцк, Гоцішча* верагодна звязаныя з этнонімам готы. Готы рухаліся праз Беларусь на паўднёвы ўсход.

На думку М. Бірылы, прозвішчы *Гоцін, Гоцька* паходзяць ад *гоцаць, гоцкаць* або ад польскага *goc* «кій, палка».

Засведчанае старое літоўскае занёманскае Гацішкіс.

Ёсць нямецкія прозвішчы *Gott*, *Gotte*, якія азначаюць «бог» (параўн. *Gottfried, Gotthart, Gottwald, Gottlind*).

## Гісторыя 
У 1796 г. адна частка належала Вінцэнту Дамброўскаму, другая — Іосіфу Пшэтоцкаму. У 1836 г. прыватная вёска, 12 двароў, 42 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 33 двары, 57 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Грыцкі (Ваўкавыскі раён)

**Грыцкі́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснасельскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з другой паловы XVIII ст. У 1836 г. прыватная вёска, 11 двароў, 49 жыхароў. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 5 чалавек.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 20 двароў, 28 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Краснасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Грыцкі

Назву **Грыцкі́** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Грыцкі — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Грыцкі — вёска ў Свіслацкім раёне
Губчыцы

**Гу́бчыцы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. адна частка яе належала Міхалу Грабоўскаму, генерал-лейтэнанту войскаў Рэчы Паспалітай, а другая — дамініканскаму кляштару ў Канюхах. У 1914 г. 41 двор, 242 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 40 двароў, 72 жыхары.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падароскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Данілаўцы

**Дані́лаўцы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з XVIII ст. У 1737 г. у складзе Воўпаўскага староства, мела 42 валокі. У 1796 г. фальварак і вёска ў складзе Воўпаўскага староства, належала графу Плятэру. У 1836 г. дзяржаўная вёска, 20 двароў, 277 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 97 двароў, 190 жыхароў.

## Памятныя мясціны 
Селішча, ранняе Сярэднявечча (XI-XII ст.). На захад ад вёскі, на беразе р. Рось. Плошча 1,2 га. Абследавалі ў 1958 г. Ф. Д. Гурэвіч, у 1973 г. Я. Г. Звяруга. Знойдзены фрагменты ганчарнай керамікі, жалезныя тыглі. Матэрыялы абследавання селішча знаходзяцца ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі. Курганны могільнік, ранняе Сярэднявечча (XI-XIII ст.). За 0,7 км на паўднёвы ўсход ад в. Старына. Адкрыла і даследавала ў 1958 г. Ф. Д. Гурэвіч, абследаваў у 1973 г. Я. Г. Звяруга. 3 курганы, вышыня 0,6 м, дыяметр да 12 м.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Дзевяткаўцы

**Дзевя́ткаўцы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. фальварак і вёска, належалі Тэадоры Біспінг. У 1836 г. прыватная вёска, 30 двароў, 212 жыхароў. У 1914 г. 54 двары, 261 жыхар. У 1940—1954 гадах цэнтр Дзявяткаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 42 двары, 88 жыхароў.
* На студзень 2012 г. 63 жыхара.
Плошча 2 194 га, працягласць межаў — 3 068 метраў.

## Інфраструктура 
Крама, ФАП.

## Вядомыя асобы 
* Уладзіслаў Нікіцюк (нар. 1940) — спартсмен, кідальнік дзіды, прызёр чэмпіянатаў Еўропы і Алімпійскіх гульняў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Біручы Востраў

**Біру́чы Во́страў** () — паўвостраў (да 1929 г. — востраў) у заходняй частцы Азоўскага мора. Уваходзіць у склад Херсонскай вобласці Украіны. Агульная плошча — 89,21 км².

## Геаграфія 
Біручым Востравам называюць шырокі ўскраек Фядотавай касы. Да 1929 г. ён быў аддзелены ад касы вузкай пратокай і ўяўляў сабою востраў. Знаходзіцца ў 15 км на паўднёвы ўсход ад Генічаска, у 190 км на паўднёвы ўсход ад Херсона, у 587 км ад Кіева і 1015 км ад Мінска. Найбольшая даўжыня — 24 км. Найбольшая шырыня — 5 км.

Біручы Востраў уяўляе сабою вяршыню падняцця дна Азоўскага мора, пакрытага суглінкамі, глеістымі адкладаннямі і пяску з ракавінак марскіх малюскаў. Заходні бераг спадзісты, са шматлікімі залівамі і азёрамі з салёнай вадой. Бліжэй да паўднёвага берага, маецца крыніца пітной вады.

## Прырода 
Глебы паўвострава адрозніваюцца засоленасцю, таму флора тут бедная — усяго 308 відаў раслін, многія з якіх былі завезены чалавекам. Пераважаюць зараснікі палыну, чарота, трыснягу. Распаўсюджаны насаджэнні лоха, які выдатна расце на мясцовых глебах і не аб’ядаецца аленямі.

Фаўна значна больш багатая — 250 відаў. У 1923 г. на тэрыторыі Біручага Вострава быў створаны запаведнік. З Асканіі-Новы былі завезены капытныя жывёлы. У 1993 г. паўвостраў насялялі 830 аленяў, 1425 ланяў, 987 муфлонаў, 37 куланаў. У нашы дні таксама жывуць лісы, зайцы, янотападобныя сабакі. На Біручым Востраве шмат птушак.

## Гісторыя 
Назва Біручага Вострава паходзіць або ад мясцовай дыялектнай назвы ваўкоў, якія сустракаліся на ім у мінулым, або ад самотных жыхароў-*бірукоў*. У XIX ст. Біручы Востраў быў населены рыбакамі. У 1878 г. пабудаваны маяк (у 1957 г. перабудаваны). У 1923 г. Біручы Востраў увайшоў у склад запаведніка, аднак насельніцтва працягвала жыць на ім. У 1930-ых гг. налічвалася каля 40 двароў.

У гады II Сусветнай вайны паўвостраў быў акупаваны румынскімі і нямецкімі салдатамі. Вызвалены ў выніку дэсантнай аперацыі ў 1942 г. Насельніцтва пакінула паўвостраў у 1969 г. пасля затаплення пасёлка Азоўскім морам.

У 1993 г. Біручы Востраў увайшоў у склад Азова-Сівашскага нацыянальнага прыроднага парка. 17 верасня 2003 г. на ім адбылася сустрэча прэзідэнта Украіны Л. Д. Кучмы з прэзідэнтам Расіі У. У. Пуціным, падчас якой абмяркоўвалася праблема размежавання ў Азоўскім моры і Керчанскім праліве.

## Спасылкі 
* Бирючий остров
* Диалектика заповедника. Бирючий остров
* АЗОВО-СИВАШСКИЙ НАЦИОНАЛЬНЫЙ ПРИРОДНЫЙ ПАРК

Катэгорыя:Паўвостравы Украіны
Грыбаўцы

**Грыбаўцы́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 28 ліпеня 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Воўпаўскага сельсавета, да 18 кастрычніка 2013 года — у склад Рэплеўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 43 двары, 88 жыхароў.
* На 01.01.2007 г. 59 жыхароў.
Плошча 18,00 га, працягласць межаў — 3 573 метраў.

## Інфраструктура 
Крама, ФАП.

## Памятныя мясціны 
Помнік землякам у цэнтры вёскі. На ўшанаванне памяці 24 аднавяскоўцаў, загінуўшым на франтах Вялікай Айчыннай вайны, у 1969 г. усталяваны абеліск.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Дзятлавічы (Ваўкавыскі раён)

**Дзя́тлавічы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. фальварак і вёска належалі Якіму Калантаю, ваўкавыскаму земскаму суддзі. У 1836 г. дзяржаўная вёска, 39 двароў, 116 жыхароў, уніяцкая царква. У 1914 г. 25 двароў, 177 жыхароў.

У 1954—1961 гадах цэнтр Дзятлавіцкага сельсавета, з 2 снежня 1961 года ў складзе Воўпаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 37 двароў, 67 жыхароў.

## Інфраструктура 
Крама, царква.

## Памятныя мясціны 
* Свята-Мікалаеўская царква 1870 г.
* Брацкая магіла савецкіх воінаў. Пахаваны 7 савецкіх воінаў, якія загінулі ў чэрвені 1941 г.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна