Востраў Святой Алены

**Востраў Святой Алены** () — востраў на поўдні Атлантычнага акіяна. Уваходзіць у склад брытанскай заморскай тэрыторыі Астравы Святой Алены, Узнясення і Трыстан-да-Кунья.

Агульная плошча — 121,7 км². Насельніцтва — 4255 чал. (2008 г.).

## Гісторыя 
Востраў быў адкрыты партугальскім мараплаўцам Жуанам да Нова 21 мая 1502 г. і названы ў гонар Святой Алены. Некаторы час ён з’яўляўся месцам прыпынку партугальскіх караблёў, якія накіроўваліся з Еўропы ў Азію і зваротна. Для папаўнення запасаў маракі інтрадуцыравалі коз, свінняў, аслоў і фруктовыя расліны. У XVI ст. на востраве Святой Алены 30 гадоў у добраахвотнай высылцы жыў асуджаны раней у Гоа Фернан Лопіш (памёр у 1545 г.). Пасля першых 10 гадоў жыцця ў адзіноце яго даставілі ў Еўропу, дзе ён быў памілаваны партугальскім каралём, аднак пры сустрэчы з Папам Рымскім выказаў жаданне зноў вярнуцца на Святую Алену. У 1580 г. на востраве спыняўся Фрэнсіс Дрэйк.

У 1633—1651 гг. востраў Святой Алены належаў Нідэрландам. У 1657 г. Олівер Кромвель выдаў дазвол на стварэнне на ім калоніі англійскай Ост-Індскай кампаніі. У 1659 г. было заснавана ўмацаванае паселішча, якое пасля рэстаўрацыі англійскай манархіі атрымала назву Джэймстаўн (у гонар караля Джэймса II). Некалькі месяцаў у 1673 г. калонія знаходзілася пад галандскай акупацыяй, але зноў была вернута англічанамі.

У 1815—1821 гг. у высылцы ў Лонгвудзе правёў свае апошнія гады жыцця Напалеон I Банапарт. Пазней на востраў Святой Алены высылалі бураў.

Да будаўніцтва Суэцкага канала востраў заставаўся важным пунктам на шляху караблёў у Індыйскі акіян. Разам з тым, тут існавала плантацыйная гаспадарка. Вырошчваліся на продаж тытунь, кава, бавоўна і іншыя таварныя культуры. Для працы на плантацыях увозіліся рабы, галоўным чынам з Афрыкі. З канца XVIII ст. — таксама закантрактаваныя рабочыя з Кітая, Мадэйры і іншых месцаў. З 1907 г. асноўнай таварнай культурай стаў новазеландскі лён.

У 1833 г. было адменена рабства, адбылася рэарганізацыя кіравання ў сувязі з перадачай маёмасці Ост-Індскай кампаніі брытанскай кароне. З гэтага часу на востраў прызначаўся цывільны губернатар.

У 1836 г. востраў Святой Алены наведаў Чарлз Роберт Дарвін, які быў захоплены мясцовымі эндэмічнымі відамі.

У 1981 г. зноў адбылася рэарганізацыя кіравання. Святая Алена была пераўтворана з калоніі ў заморскую тэрыторыю. 1 верасня 2009 г. пачала дзейнічаць новая Канстытуцыя, якая фармальна зраўнавала правы вострава Святой Алены з дзвюма іншымі часткамі ў складзе брытанскай заморскай тэрыторыі Астравы Святой Алены, Узнясення і Трыстан-да-Кунья.

## Прырода і геаграфія 
Востраў Святой Алены мае вулканічнае паходжанне. Сфарміраваўся ў выніку вывяржэння каля 7 млн гадоў таму. Даволі ізаляваны, да бліжэйшага афрыканскага ўзбярэжжа больш за 2000 км. Цэнтральную частку займае горны масіў вышынёй да 818 м (пік Дыяны, пік Актыён).

## Галерэя 

Image:St-Helena-view-when-leaving.jpg|Выгляд вострава звонку
Image:Longwood House le 12 janvier 2008.jpg|Дом у Лонгвудзе — апошні прытулак Напалеона
Image:Church059 Anglican-St James' Church Jamestown.jpg|Англіканская царква ў Джэймстаўне
Image:Jamestown Jacobs Ladder.jpg|Лесвіца Якаба 
Image:Charadrius sanctaehelenae (1).jpg|Ржанка Святой Алены
Image:Trochetiopsis erythroxylon.jpg|Trochetiopsis erythroxylon

## Літаратура 
* 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 344. — 671 с. с илл.

## Спасылкі 
* The Official Government Website of Saint Helena
* The Saint Helena Virtual Library and Archive 
* Saint Helena Island Information website
* Charles Darwin, The Voyage of the Beagle, Chapter 21 — Mauritius to England

Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна