Мерсэ Радарэда

**Мерсэ Радарэда і Гургі** ( — ) — каталонская пісьменніца пасляваеннага перыяду.

Яе раман *La plaça del Diamant* («Плошча Дыямант», 1962) перакладзены на шматлікія мовы. Шмат пісала пра грамадзянскую вайну ў Іспаніі.

## Біяграфія 
Мерсэ Радарэда нарадзілася 10 кастрычніка 1908 года ў Барселоне. Яна была адзіным дзіцем у сям’і і рана выйшла замуж за брата сваёй маці, калі ёй было дваццаць гадоў. Ён быў старэйшы за яе на сямнаццаць гадоў. Праз год у іх нарадзіўся сын.

Шлюбнае і матчына жыццё накіроўвала яе на пісьменства. У той жа час у Іспаніі пачынаецца другая рэспубліка, і ў яе абстаноўцы свабоды пісьменніца становіцца адважнай і рашучай. У 1933 годзе яна выдала свой першы раман на ўласныя грошы. Яна таксама працавала ў розных часопісах і за наступныя некалькі гадоў публікуе яшчэ тры раманы і некалькі казак.

У 1936 годзе, калі ў яе ўжо была шмат сувязяў з каталонскімі публіцыстамі і важнымі людзьмі, пачалася грамадзянская вайна. У 1937 яна атрымала прэмію «Крэшэльс» за раман «Алома», але таксама развялася з мужам. У наступным годзе, перад канцом вайны, яна з’ехала ў Францыю ў выгнанне. Яе сын застаўся ў Барселоне ў яе маці, таму што яны думалі, што яна вернецца неўзабаве. Але пасля Перпіньяна і Тулузы яна паехала ў замак Roissy-en-Brie на ўсходзе Парыжа. Там спыніліся некаторыя каталонскія ўцекачы, і пісьменніца пачала любоўныя адносіны з каталонскім пісьменнікам Арманда Абіёлсам. Але была праблема: ён быў жанаты з сястрой іншага пісьменніка, і яго швагер і яго цешча, якія спыніліся ў самім замку, былі супраць гэтага кахання.

Сітуацыя пагоршылася. Бежанцы ў замку павінны былі зноў пераехаць з-за пачатку другой сусветнай вайны. Некалькі з іх з’ехалі ў Амерыку, але пара закаханых паехала ў Лімож, дзе ён быў арыштаваны. Такім чынам, яны яшчэ два гады не маглі жыць разам. У рэшце рэшт, яны жылі разам у Бардо і зноў у Парыжы, але ёй было цяжка. Яна павінна была працаваць краўчыхай і не магла пісаць да 1947 года, калі пачала супрацоўніцтва з часопісам *Revista de Catalunya*. Да 1953 года яна пісала толькі кароткія апавяданні з-за дрэннага здароўя і паралічу правай рукі. Але паступова здароўе пісьменніцы паляпшалася, і яна пераехала з Арманда ў Жэневу, таму што там ён пачаў працаваць перакладчыкам у ЮНЕСКА.

Па словах пісьменніцы, Жэнева была сумным горадам, і там яна знайшла час і супакой, каб пісаць. Яна напісала эсэ, раманы і кнігу апавяданняў, з якой яна выйграла прэмію Victor Català ў 1956 годзе. У гэты ж час яна таксама піша свой самы вядомы раман, «Плошча Дыямант», які не атрымаў прэмію Сант Жорзі ў 1960 годзе. Але адзін член журы заўважыў раман і рэкамендаваў яго выдаўцу, які апублікаваў яго ў 1962 годзе. У наступныя гады яна напісала і выдала іншыя раманы: «Вуліца камелій», «Сад каля мора» і г.д. Яе кнігі паступова прадаваліся і перакладаліся на замежныя мовы. З аднаго боку, у шасцідзясятых гадах яна атрымлівала вялікае задавальненне ад поспехаў у кар’еры, але з іншага боку, у асабістым жыцці ў яе былі сумныя навіны: у 1966 годзе памерла яе маці і праз тры гады — яе першы муж. З-за яго спадчыны яны з сынам спрачаліся. Пасля смерці Арманда ў 1971 годзе яна адчувала сябе самотнай, і пачуццё аддаленасці яшчэ ўзмацнілася, таму што яна выявіла, што ў Арманда была палюбоўніца з 1958 года. Яе адзінота ў Жэневе і сустрэча з сябрамі часоў вайны былі прычынамі вяртання пісьменніцы ў Каталонію ў 1972 годзе.

На працягу шасці гадоў яна жыла ў Раманьі дэ ла Селва ў сяброўкі, дзе скончыла «Разбітае люстэрка». Але пісьменніца прывыкла весці самотны лад жыцця, і таму ў вёсцы яна пабудавала свой дом, куды і пераехала. З Раманьі дэ ла Селва, дзе яна жыла да самай смерці, яна назірала, як некалькі яе кніг сталі фільмамі і тэлеперадачамі.

У 1983 годзе Мерсэ Радарэда памерла ў бальніцы Жыроны ад раку печані. Калі яна даведалася пра рак, яна больш не змагалася за жыццё. У апошнія дні жыцця яна памірылася са сваёй сям’ёй, таму што яе выдавец апавясціў іх.

## Галоўныя творы 
* *Aloma* («Алома», 1938)
* *Vint-i-dos contes* (1958)
* *La plaça del Diamant* («Плошча Дыямант», 1962)
* *El carrer de les Camèlies* («Вуліца Камелій», 1966)
* *Jardí vora el mar* (1967)
* *Mirall trencat* («Разбітае люстэрка», 1974)
* *Semblava de seda i altres contes* (1978)
* *Quanta, quanta guerra…* («Колькі вайны», 1980)
* *La mort i la primavera* («Смерць і вясна», няскончаны, выйшаў пасмяротна)

## Спасылкі 
* Mercè Rodoreda in LletrA, Catalan Literature Online (Open University of Catalonia) 
* Mirror Play: Virtual Exhibition on Mercè Rodoreda 
* Biography and reviews at escriptors.com
* Mercè Rodoreda at Open Letter Books 
* A Domestic Existentialist: On Mercè Rodoreda by *The Nation*

Катэгорыя:Пісьменнікі Каталоніі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барселоне