open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Метрапалітэн Генуі

**Генуэзскі метрапалітэн** () — лёгкае метро ў горадзе Генуі. Cкладаецца з адной лініі, якая злучае цэнтр Генуі з прыгарадам Рыварола і паўночным захадам гарадскога цэнтра. Абслугоўваннем цяпер займаецца кампанія *Azienda Mobilità e Trasporti*, якая забяспечвае ўвесь гарадскі транспарт.

Агульная працягласць лініі 7,1 км (8 станцый), стандартная шырыня каляіны 1435 мм і напружанне ў 750 вольт. Метро пабудавалі ў 1990 годзе да Чэмпіянату свету па футболу.

## Станцыі 
Цяпер дзейнічаюць наступныя станцыі:

* Brin-Certosa
* Dinegro
* Principe
* Darsena
* San Giorgio-Caricamento
* Sant'Agostino-Sarzano
* De Ferrari
* Brignole

## Новыя станцыі 
Існую лінію працягваюць ва ўсходнім кірунку, плануецца пабудаваць яшчэ дзве станцыі *Corvetto-Acquasola* і *Brignole*. Завяршэнне будаўніцтва запланавана на 2011 год.

Апроч гэтага, плануецца пашырыць лінію да станцыі *Val Polcevera* — ад станцыі *Brin* і правесці дзве лініі ад *Brignole* да бальніцы ў *San Martino* і стадыёна *Luigi Ferraris*.

## Спасылкі 
* Неафіцыйны сайт
* Urbanrail.net сайт горада Генуя 

Генуя
Катэгорыя:Генуя
Капенгагенскі метрапалітэн

**Капенгагенскі метрапалітэн** () — сістэма ліній метрапалітэна, якая абслугоўвае Капенгаген, Фрэдэрыксберг і Цёрнбю (Данія).

Сістема адкрытая ў  2002 годзе і на 2008 год складаецца з дзвюх ліній з 22 станцыямі, пасля адкрыцця ў 2007 годзе працягу да аэрапорта Капенгагена (:en:Copenhagen Airport).

Тэхналогіі, што выкарыстоўвалі ў метро, натхнілі некаторыя іншыя еўрапейскія гарады на пабудову альбо пашырэнне метрасетак, што выкарыстоўваюць адзіную сістэму.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Артыкул, пякі прэзентуе геаграфічную карту для метро і S-tog
50 фільмаў, якія неабходна паглядзець, перш чым памерці

**50 фільмаў, якія неабходна паглядзець, перш чым памерці** () — тэлевізійнае шоу, паказанае 22 ліпеня 2006 года брытанскай тэлевізійнай студыяй Channel 4. Праграма была прымеркаваная да пачатку вяшчання агульнадаступнага эфірнага тэлевізійнага каналу Film4, які прыналежыць студыі, па сетках лічбавага тэлебачання Вялікабрытаніі.

У перадачы было прадстаўлена 50 фільмаў. Стужкі адбіраліся папярэдне ў выніку апытання тэлевізійных крытыкаў, экспертаў і проста гледачоў. Кожны фільм адбіраўся «як узор спецыфічнага жанру або стылю». Фільмы, што выйшлі ў пракат нядаўна, пераважалі над больш даўнімі. На фільмы выпушчаныя ў 2000-х гадах, прыпала 9 намінацый, у 1990-х — дванаццаць, у 1980-х — дзевяць, у 1970-х — таксама дзевяць, і толькі адзінаццаць фільмаў выйшлі на экран да 1970 года.

Пад нумарам 21 у спіс трапіў фільм «Ідзі і глядзі» рэжысера Элема Клімава на сцэнарый Алеся Адамовіча зняты на кінастудыі «Беларусьфільм».

## Спіс фільмаў 
## Спасылкі 
* Спіс фільмаў на сайце Channel 4

Катэгорыя:Кінематаграфічныя рэйтынгі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2006 годзе
Анкарскі метрапалітэн

**Анкарскі метрапалітэн** (), сістэма грамадскага пасажырскага рэйкавага транспарту ў горадзе Анкара (Турцыя). Спалучае падземныя і наземныя ўчасткі і складаецца з дзвюх ліній — Анкарай () і Метро (). Яшчэ тры лініі будуюцца.

## Анкарай 
Тэрмінам *Анкарай* абазначаецца сістэма "лёгкага метро", якая была першай стадыяй будаўніцтва сучаснай грамадскай транспартнай сістэмы турэцкай сталіцы. Будаваў кансорцыюм на чале з Siemens на працягу 1992-1996. Лінія звязвае AŞTİ (Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi - Анкарскі міжгародні аўтавакзал) і 
Дыкімеві (). Працягласць 8,7 км, з якіх 8 км — падземныя тунэлі. На лініі 11 станцый, сістэма абслугоўваецца 11 трохвагоннымі цягнікамі вытворчасці Siemens-Adtranz-Ansaldobreda, S.P.A.

## Метро 
Працуе з 1997, звязвае цэнтр горада (плошча Кызылай) з прыгарадам Анкары Батыкентам. Працягласць лініі 14,7 км (у тым ліку 6,5 км пад зямлёй), 12 станцый. На лініі працуюць 36 трохвагонных цягнікоў Bombardier Transportation, у гадзіну пік колькасць вагонаў павялічваецца да пяці. 

Будуюцца тры лініі метро: 
* Паўднёва-заходняя: Кызылай—Чайёлу, 18 км, 16 станцый;
* Заходняя: Батыкент—Сінджан, 18 км, 11 станцый;
* Паўночная: Улус—Кечорэн, 7,9 км, 6 станцый. 

У далейшым плануецца пашырэнне сістэмы на поўдзень горада. 

## Станцыі 
thumb|250px|Станцыя Йенiмахале
thumb|250px|Білет анкарскага Метро

**Анкарай**

* Дыкімеві 
* Куртулуш
* Калей
* Кызылай (пераход да лініі Метро)
* Дэміртэпэ
* Мальтэпэ
* Тандаган
* Бешэўлер
* Бахчэльяўлер
* Эмек
* AŞTİ 

**Метро**

* Кызылай (пераход да лініі Анкарай)
* Сіхіе
* Улус
* Кюльцюр Меркезі
* Акёпру
* Іведзік
* Йенімахале
* Дэметэўлер
* Хастанэ
* Маджункёй
* Осцім
* Батыкент
2010 год у гісторыі метрапалітэна

* 19 чэрвеня — адкрыты 2 станцыі Маскоўскага метрапалітэна:
:* «Дастаеўская» ()
:* «Мар’іна Рошча» ()
* 2 кастрычніка — адкрыты 6 станцый Венскага метрапалітэна
* 7 кастрычніка — адкрыта станцыя «Залатая Ніва» Новасібірскага метрапалітэна

Катэгорыя:2010
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Катэгорыя:Транспарт у 2010-я
2006 год у гісторыі метрапалітэна

* 4 лютага адкрыты Турынскі метрапалітэн.
* 4 сакавіка — адкрыта станцыя Кіеўскага метрапалітэна «Вырліца»
* 16 сакавіка адкрыты Тэджонскі метрапалітэн.
* 30 жніўня — адкрыта станцыя маскоўскага метрапалітэна «Міжнародная». ().
* 22 снежня — адкрыта 60-ая станцыя Пецярбургскага метрапалітэна «Парнас».

Катэгорыя:2006
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
2005 год у гісторыі метрапалітэна

* 27 жніўня адкрыты Казанскі метрапалітэн
* 7 лістапада адкрытыя тры новых станцыі Аўтазаводскай лініі Мінскага метрапалітэна: «Спартыўная», «Кунцаўшчына», «Каменная горка».

Катэгорыя:2005
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Лікія

[thumb|220px|Лікійскія скальныя грабніцы. [Горад Міра|Міра]]
thumb|220px|Лікійскі саркафаг
thumb|220px|Лікія на карце Малой Азіі
**Лікія** () — у старажытнасці краіна на поўдні Малай Азіі, на тэрыторыі сучаснай правінцыі Анталья (Турцыя).

У 1 тысячагоддзі да н.э. Лікію насялялі лікійцы, патомкі лувійцаў. З сярэдзіны VI стагоддзя да н.э. Лікія знаходзілася пад уладай персаў. У канцы IV стагоддзя да н.э. — у складзе дзяржавы Аляксандра Македонскага. У 295—197 — пад уладай Пталамеяў. Заваяваная Рымскай імперыяй. З 395 — у складзе Візантыі. З XI стагоддзя патрапіла пад уладу мусульман. 

Катэгорыя:Гістарычныя рэгіёны Турцыі
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Малай Азіі
2003 год у гісторыі метрапалітэна

* 18 студзеня адкрыты метрапалітэн Лімы.

Катэгорыя:2003
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
2002 год у гісторыі метрапалітэна

* 15 сакавіка адкрыты Рэнскі метрапалітэн
* 19 кастрычніка адкрыты Капенгагенскі метрапалітэн
* 25 снежня адкрыты Метрапалітэн Дэлі
* Адкрыты Чанчуньскі метрапалітэн.

Катэгорыя:2002
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
2001 год у гісторыі метрапалітэна

* 11 ліпеня пачатак працы метрапалітэна Лімы ў тэставым рэжыме.
* 5 верасня адкрыта станцыя Аўтазаводскай лініі Мінскага метрапалітэна «Магілёўская».

Катэгорыя:2001
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Сунжа (рака)

**Сунжа** () — рака ў Расіі, правы прыток Церака. Цячэ ва ўсходняй частцы Паўночнага Каўказа, па тэрыторыі Паўночнай Асеціі, Інгушэціі і Чачні.

Даўжыня — 278 км, плошча басейна — 12 200 км². Выток — на паўночным схіле Вялікага Каўказскага хрыбта. Сярэдняя мутнасць 3800 г/м³: за год рака выносіць 12,2 млн т наносаў. Выкарыстоўваецца для арашэння.

Прытокі: Аса, Аргун і інш.

На Сунжы размешчаны гарады Назрань, Карабулак, Грозны, Гудэрмес.

Катэгорыя:Рэкі Паўночнай Асеціі
Катэгорыя:Рэкі Інгушэціі
Катэгорыя:Рэкі Чачні
Катэгорыя:Басейн Каспійскага мора
Казімерас Буга

**Казімерас Буга́** () — літоўскі мовазнавец, прафесар-філолаг, даследчык літоўскай мовы.

## Біяграфія 
Паходзіў з сялянскай сям’і. Першапачатковую адукацыю атрымаў ад вясковага , затым у 1890/91 навучальным годзе ў прыходскай школе. Потым бацькі адвезлі яго ў Санкт-Пецярбург, дзе жыў яго стрыечны брат. Да 1897 года скончыў чатыры класы школы Святой Кацярыны і пад уплывам бацькоў паступіў у Санкт-Пецярбургскую Рымска-каталіцкую духоўную акадэмію, якую, аднак, не скончыў. З 1898 года пачаў самастойнае жыццё -- даваў урокі, у тым ліку ў 1898—1899 гадах жыў у Мосары і вучыў дваіх пляменнікаў мясцовага ксяндза Бярнотаса (*Bernotas*), потым працаваў у метэаралагічнай абсерваторыі.

Пазнаёміўся з літоўскім лінгвістам  і з 1903 года стаў яго асабістым сакратаром. У гэты час праявіў вялікую цікавасць да мовазнаўства. У 1905—1912 гадах скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт. Яшчэ падчас вучобы апублікаваў першую маштабную працу «Aistiškai studijai», напісаў каштоўныя навуковыя работы, за адну з іх атрымаў залаты медаль.

Пасля сканчэння ўніверсітэта працягнуў сваю працу па індаеўрапейскіх мовах пад кіраўніцтвам Івана Бадуэна дэ Куртэнэ.

Пазней пераехаў у Кёнігсберг, каб працягнуць вучобу па параўнальнаму мовазнаўству ў Кёнігсбергскім універсітэце пад кіраўніцтвам , дзе ў 1914 годзе атрымаў навуковую ступень па мовазнаўству.

У 1916 годзе зноў у Пецярбургскім універсітэце, у 1917—1919 гада ў сувязі з 1-й сусветнай вайной — прафесар у Пермскім універсітэце. Усталёўваючы шляхі і час пранікнення слоў ва ўкраінскую мову, найстаражытнейшыя з іх датаваў перыядам да 10 стагоддзя. Высунуў тэорыю пра перанос гідронімаў і тапонімаў з украінскага Надпрыпяцця да літоўскага Наднёмання
* Rinktiniai raštai, t. 1—3, Vilnius, 1958—62.

## Памяць 
У гонар Бугі названы вуліца ў Каўнасе (з 1933),  ў Дусятах (з 1934). У 1973 годзе ў яго роднай вёсцы створаны мемарыяльны музей. У 1977 годзе на доме, дзе ён жыў у Каўнасе, змешчана мемарыяльная дошка.

У 1979 годзе мастаком  быў распрацаваны медаль Казіміраса Бугі. У 1985 годзе на плошчы ў Дусятах усталяваны бюст Бугі (скульптар , архітэктар Ромус Вішняўскас).

У 1994 годзе Дусяцкай гарадской бібліятэцы нададзена імя прафесара Казіміраса Бугі.

У 2005 годзе Літоўская пошта выпусціла паштовую марку ў гонар Казіміраса Бугі (аўт. *Aušrelė Ratkevičienė*).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Мажюлис В.* К. Буга // Вопросы славянского языкознания, в. 3. — М., 1958;
* Búténas 1. ir Kruopas 1., Kalbininkas Kaziemieras Búga, Vilnius, 1955.

## Спасылкі 
* Первое онлайн-издание (2005) Академического словаря литовского языка в 20 томах (1941—2002)

Катэгорыя:Мовазнаўцы Літвы
Катэгорыя:Літуаністы
Катэгорыя:Балтысты
2000 год у гісторыі метрапалітэна

* 30 сакавіка адкрыты шосты ўчастак Сырэцка-Пячэрскай лініі Кіеўскага метрапалітэна

Катэгорыя:2000
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1999 год у гісторыі метрапалітэна

* 7 сакавіка адкрыты Тэгеранскі метрапалітэн

Катэгорыя:1999
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1998 год у гісторыі метрапалітэна

* 28 студзеня адкрыты Сафійскі метрапалітэн
* 6 ліпеня ў Ганконгу адкрыта станцыя метро «Аэрапорт»

Катэгорыя:1998
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1996 год у гісторыі метрапалітэна

* 28 сакавіка адкрыты Тайбэйскі метрапалітэн
* 26 снежня: Адкрыта станцыя метро Чарбах

Катэгорыя:1996
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1997 год у гісторыі метрапалітэна

* 15 верасня адкрыты станцыі Пецярбургскага метрапалітэна «Садовая», «Спартыўная» і «Чкалаўская»
* 7 лістапада адкрыты станцыі Мінскага метрапалітэна «Партызанская» і «Аўтазаводская»
* 27 снежня адкрыта станцыя Кіеўскага метрапалітэна «Пэчэрска»

Катэгорыя:1997
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1995 год у гісторыі метрапалітэна

* 7 красавіка адкрыты Варшаўскі метрапалітэн
* 3 ліпеня адкрыты станцыі Мінскага метрапалітэна «Маладзёжная» і «Пушкінская»
* 11 лістапада адкрыты метрапалітэн Більбаа.

Катэгорыя:1995
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1994 год у гісторыі метрапалітэна

* 3 верасня адкрыты дзве станцыі Венскага метрапалітэна: «Йонштрасэ» () і «Швеглерштрасэ» ().

Катэгорыя:1994
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1992 год у гісторыі метрапалітэна

* Пачата будаўніцтва Чалябінскага метрапалітэна

Катэгорыя:1992
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1989 год у гісторыі метрапалітэна

* 1 верасня адкрыта сістэма лёгкага метро ў гордазе Гвадалахара (Мексіка).

Катэгорыя:1989
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1991 год у гісторыі метрапалітэна

* 27 красавіка адкрыты Свярдлоўскі метрапалітэн (цяпер Екацярынбургскі метрапалітэн).
* 30 снежня адкрыты 3 станцыі Пецярбургскага метрапалітэна:
** Лігаўскі праспект 
** Дастаеўская
** Садовая

Катэгорыя:1991
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1988 год у гісторыі метрапалітэна

* Пачатак будаўніцтва Алматынскага метрапалітэна.

Катэгорыя:1988
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1987 год у гісторыі метрапалітэна

У гэтым артыкуле пералічваюца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэнаў у 1987 годзе 
* 27 верасня адкрыты Каірскі метрапалітэн

Катэгорыя:1987
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1986 год у гісторыі метрапалітэна

* 31 снежня адкрыта станцыя «Усход» Мінскага метрапалітэна

Катэгорыя:1986
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1983 год у гісторыі метрапалітэна

* ліпень: пачалося будаўніцтва станцыі «Перамога» Куйбышаўскага (цяпер Самарскага) метрапалітэна

Катэгорыя:1983
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1985 год у гісторыі метрапалітэна

* 20 лістапада адкрытая першая чарга Горкаўскага метрапалітэна.
* 28 снежня: Уведзены ў эксплуатацыю Новасібірскі метрапалітэн.
* Пачата будаўніцтва адрэзка другой лініі Мінскага метрапалітэна ад станцыі «Фрунзенская» да станцыі «Трактарны завод». 

Катэгорыя:1985
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1982 год у гісторыі метрапалітэна

У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэнаў у 1982 годзе.
## Падзеі 
* 17 лютага ў выніку аварыі эскалатара ў маскоўсім метро загінула 8 чалавек, 30 атрымалі цялесныя пашкоджанні, некаторыя засталіся інвалідамі.
* 2 жніўня адкрыты Метрапалітэн Хельсінкі

Катэгорыя:1982
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1981 год у гісторыі метрапалітэна

У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэнаў у 1981 годзе.
## Падзеі 
* 7 сакавіка адкрыты Ерэванскі метрапалітэн

Катэгорыя:1981
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Метрапалітэн Хельсінкі

thumb|Эмблема Хельсінкскага метрапалітэна

**Хе́льсінкскі метрапалітэ́н** (, . У шведскай мове для метрапалітэна Хельсінкі замест слова **tunnelbana** выкарыстоўваецца **metro**, вызачаная форма **metron**) — метрапалітэн у Хельсінкі. Гэта самая паўночная ў свеце сістэма метрапалітэна. Метрапалітэн быў адкрыты 2 жніўня 1982 года. Абслугоўваецца кампаніяй HKL.

З 1 студзеня 2007 сістэма налічвае 30 станцый і адну лінію, падзеленую на два адгалінаванні. Агульная працягласць складае 43 км. Метро ў асноўным абслугоўвае шчыльна заселеныя раёны Усходняга Хельсінкі, але можа выкарыстоўвацца і для перасоўвання ў цэнтры Хельсінкі. Сістэма метро дапаўняецца прыгараднымі цягнікамі, якія выкарыстоўваюцца для сувязі з іншымі раёнамі Хельсінкі.

Катэгорыя:Хельсінкі
Катэгорыя:Метрапалітэн
1979 год у гісторыі метрапалітэна

* сакавік: адкрыты метрапалітэн Рыа-дэ-Жанэйра
* 1 верасня адкрыты Ганконгскі метрапалітэн

Катэгорыя:1979
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1978 год у гісторыі метрапалітэна

У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі гісторыі метрапалітэнаў у 1978 годзе
* 2 мая адкрыты Ліёнскі метрапалітэн
* 12 жніўня адкрыты Пражскі метрапалітэн

Катэгорыя:1978
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1976 год у гісторыі метрапалітэна

* 20 верасня адкрыты Брусельскі метрапалітэн
* Пачалося будаўніцтва Неапальскага метрапалітэна

Катэгорыя:1976
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1975 год у гісторыі метрапалітэна

* 15 верасня адкрыты метрапалітэн Сант'яга

Катэгорыя:1975
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Андрэй Галігунт

**Андрэй Галігунт** або **Галігін** (зг. з 1401 — пасля 1433) — жамойцкі баярын, прыбліжаны Вітаўта. Сын Галівойна.

Упершыню выступае на акце Віленскай уніі 1401 года. На Гарадзельскай уніі прыняў герб «Лебедзь». Галоўным уладаннем яго бліжэйшых нашчадкаў была Ваверка.

Меў сыноў Міхала, Сутку, Аляксея-Дыля і Андрэя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Semkowicz, W.* O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r.1413. Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie: 1920 T. 5.
* Kodeks dyplomatyczny katedry i diecezji wileńskiej / Codex diplomaticus ecclesiae cathedralis necnon Dioeceseos Vilnensis. T. 1, Krakow, № 247.
* *Glinka, J.* Ród Klausucia w wiekach XIII—XVI. Ze studiów nad kształtowaniem się i różnicowaniem społecznym bojarstwa litewskiego, «Studia źródłoznawcze» IV (1959).

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Катэгорыя:Памерлі ў XV стагоддзі
Катэгорыя:Клаўсуці
1973 год у гісторыі метрапалітэна

* 6 верасня ўведзены ў эксплуатацыю 6 станцый і дэпо першай лініі Пхеньянскага метрапалітэна.

Катэгорыя:1973
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Марсельскі метрапалітэн

**Марсельскі метрапалітэн** — сістэма ліній метрапалітэна ў Марселе, Францыя. Адкрыты 22 лістапада 1977, складаецца з 2 ліній, на якіх знаходзіцца 31 станцыя. Агульная працягласць ліній складае 22,7 км, з якіх большасць з'яўляецца падземнымі. Цягнікі ў Марсельскім метрапалітэне на шынным ходзе, як і ў Ліёнскім метрапалітэне і на частцы ліній Парыжскага метрапалітэна. Сістэма абслугоўваецца кампаніяй Régie des transports de Marseille (RTM). Шырыня каляіны — стандартная (1435 мм).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Régie des transports de Marseille
* Марсельскі метрапалітэн на UrbanRail.net
Амстэрдамскі метрапалітэн

**Амстэрдамскі метрапалітэн** выкарыстоўвае як падземныя так і наземныя лініі. Сетка знаходзіцца як у Амстэрдаме так і ў яго прыгарадах: Амстэлвеен, Дыемен, Одэр-Амстэл. Сетка належыць адміністрацыі Амстэрдама і эксплуатуецца кампаніяй Gemeentelijk Vervoerbedrijf, акрамя метро кампанія эксплуатуе таксама трамваі і паромы.

## Гісторыя 
У 1968 годзе было прынята рашэнне пачаць будаваць метрапалітэн. Павінны былі быць пабудаваны чатыры лініі, якія б замянілі дзейсныя трамвайныя лініі і злучылі цэнтр горада з ускраінамі.

Катэгорыя:Метрапалітэны Нідэрландаў
Катэгорыя:Амстэрдам
Ташкенцкі метрапалітэн

**Ташкенцкі метрапалітэн** () — сістэма ліній метрапалітэна ў Ташкенце (Узбекістан) — агульная працягласць 70,5 км, 50 станцый, 4 ліній (на 2024 год).

## Гісторыя будаўніцтва 
Будаўніцтва Ташкентскага метрапалітэна пачалося ў 1968—1970 гадах.

Першая лінія (пазней атрымала назву *Чыланзарская*) працягласцю 12,2 км і 9 станцыямі была пушчана ў 1977 годзе. Другая чарга гэтай лініі была запушчана ў эксплуатацыю ў 1980 годзе.

Першая частка другой лініі Ташкенцкага метрапалітэна (*Узбекістанскай*) была ўведзена ў эксплуатацыю ў 1984 годзе, а поўнасцю стала функцыянаваць з 1992 года.

За гады Незалежнасці была спраектавана і здадзена ў эксплуатацыю ў верасні 2001 года першая частка *Юнусабадскай лініі* — 6 станцый, а 30 жніўня 2020 года яшчэ дзве станцыі.

Таксама, з 30 жніўня 2020 года, запушчана першая чарга (7 станцый) наземнай кальцавой лініі (*Трыццаць гадоў Незалежнасці*) метро.

26 снежня 2020 года адкрыты Сергелійскі наземны участак (радыус) Чыланзарскай лініі, які складаецца з 5 станцый.

З 25 красавіка 2023 года запушчаны яшчэ 5 станцый наземнай кальцавой лініі. 11 сакавіка 2024 года былі адкрыты яшчэ 2 станцыі гэтай лініі.

## Крыніцы 

Катэгорыя:Ташкент
Катэгорыя:З’явіліся ў 1977 годзе
Катэгорыя:1977 год у Ташкенце
1974 год у гісторыі метрапалітэна

* 4 лютага Саветам Міністраў БССР зацверджаны план будаўніцтва Мінскага метрапалітэна 
* 9 мая адкрыта Пражскае метро
* 15 жніўня адкрыты Сеульскі метрапалітэн

Катэгорыя:1974
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Данецк

**Дане́цк** (; да 1924 і ў 1941—1943 гадах — **Юзаўка**, у 1923 годзе — *Троцк*, у 1923—1941 і 1943—1961 гадах — *Сталіна*) — горад на паўднёвым усходзе Украіны, на рацэ Кальміўс.

Адміністрацыйны цэнтр Данецкай вобласці (намінальна, фактычна — Краматорск). Плошча 570,7 км². Насельніцтва 968,9 тыс. чал. (2012). Знаходзіцца за 600 км на паўднёвы ўсход ад Кіева. Вузел чыгунак і аўтамабільных дарог, аэрапорт.

З красавіка 2014 знаходзіцца пад кантролем прарасійскай часткова прызнанай Данецкай Народнай Рэспублікі.
Данецк — развіты мегаполіс, вялікі прамысловы і фінансавы цэнтр, г. зв. «шахцёрская» сталіца.

## Этымалогія назвы 
Горад атрымаў сваю назву ад рэчкі Северскі Данец, што цячэ на поўначы Данецкай вобласці.

## Насельніцтва 
Рэальная колькасць насельніцтва горада значна адрозніваецца ад насельніцтва ў межах не толькі праз агламератыўнасць, але і праз няўзгодненасць адміністрацыйных межаў паміж Данецкам і Макееўкай. Напрыклад, вялікія мікрараёны Данскі і Усходні апынуліся за межамі горада і юрыдычна не адносяцца да яго тэрыторыі. Рэальнае насельніцтва горада (без агламерацыі) складае каля 1,2 млн жыхароў.

* 1926 — 174 тыс. чал.
* 1939 — 474 тыс. чал.
* 1959 — 708 тыс. чал.
* 1971 — 891 тыс. чал.
* 1991 — 1160,7 тыс. чал.
* 2001 — 1033,4 тыс. чал.

Нацыянальны склад (2001):

## Эканоміка 
Эканоміку горада складаюць 200 прамысловых прадпрыемстваў з аб’ёмам вытворчасці больш за 5 млрд грн. і звыш 20000 прадпрыемстваў малога і сярэдняга бізнесу, на якіх працуюць каля 180 тысяч чалавек.

Прадпрыемствы па здабычы каменнага вугалю, чорнай і каляровай металургіі, машынабудавання (вытворчасць горнага, металургічнага і іншага абсталявання, лядоўняў, кабеля, веласіпедаў і інш.), хімічнай (заводы хімрэактываў, пластмас і інш.) і коксахімічнай, харчовай, лёгкай (у тым ліку баваўнянай) прамысловасці.

## Адміністрацыйны падзел 
:
]]
Горад падзелены на 9 адміністрацыйных раёнаў:
# Будзёнаўскі раён
# Варашылаўскі раён
# Калінінскі раён
# Кіеўскі раён
# Кіраўскі раён
# Куйбышаўскі раён
# Ленінскі раён
# Пятроўскі раён
# Пралетарскі раён

Ва ўсіх раёнах горада створаны раённыя саветы, якія падпарадкаваны Данецкаму гарадскому савету.

## Адукацыя і культура 
* Данецкі нацыянальны ўніверсітэт

## Спорт 
Футбольны клуб «Шахцёр» — пераможца кубка УЕФА 2009.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Мікалаевіч Гапонаў (нар. 1939) — беларускі архітэктар.
* Іосіф Іосіфавіч Васілеўскі
* Раман Сямёнавіч Ваткін
* Дзмітрый Данілавіч Жарнасекаў (нар. 1959) — біяхімік. Доктар біялагічных навук.
* Сяргей Іванавіч Лебядзінскі (нар. 1959) — беларускі мовазнавец.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласці
Экватар

**Эква́тар** — паняцце, якое тычыцца сферы, якая абарачаецца вакол сваёй восі, што праходзіць праз сярэдзіну гэтай сферы.

Экватар Зямлі дзеліць яе на два паўшар’і: паўночнае і паўднёвае, а яго даўжыня складае 40 076 км. Краіны, праз якія праходзіць экватар: Экватарыяльная Гвінея, Габон, Рэспубліка Конга, Дэмакратычная Рэспубліка Конга, Уганда, Самалі, Кенія, Мальдывы, Інданезія, Науру, Кірыбаці, Эквадор, Калумбія і Бразілія.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналогія
Катэгорыя:Картаграфія
Эйтан Ліўні

**Эйтан Ліўні** (, Гродна — ) — ізраільскі палітык, бацька Цыпі Ліўні.

У 1925 сям’я Эйтана пераехала ў Эрэц-Ісраэль.

## Спасылкі 
Расійская газета. Эйтан Ліўні, быў дэпутатам Кнесету 8-га, 9-га і 10-га скліканняў.

Катэгорыя:Палітыкі Ізраіля
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 10-га склікання
Скарб

**Скарб** — знаходкі комплексаў манет, плацежных зліткаў і разнастайных рэчаў (вырабаў), ухаваных у зямлі ці іншых месцах, уладальнік якіх невядомы.

У праве скарб — закапаныя ў зямлі або схаваныя іншым спосабам каштоўныя прадметы, уласнік якіх не можа быць устаноўлены ці паводле акта заканадаўства страціў на іх права.

У ВКЛ, паводле Статуту 1566 знойдзены на сваёй зямлі манетны скарб належаў таму, хто яго знайшоў. Знойдзены скарб на чужой зямлі — дзяліўся пароўну паміж землеўласнікам і тым, хто яго знайшоў. Свядома знойдзены манетны скарб належаў землеўласніку. Скарб знойдзены на закладзенай зямлі належаў напалову таму, хто знайшоў, а другая палова дзялілася пароўну землеўласнікам і тым хто ўзяў зямлю пад заклад.

Цяпер усе скарбы належаць дзяржаве, а таму, хто яго знайшоў сплочваецца чвэрць ацэначнага кошту скарбу.

Манетны скарб з'яўляецца гістарычным помнікам, які дае магчымасць вызначыць склад грашовага абарачэння, уяўленне пра грашовыя вагавыя сістэмы старажытных дзяржаў. Даследаванне скарбу пачынаецца з вызначэння яго ўтрымання і даты ўхавання, якая прымаецца за дату эмісіі самай малодшай манеты ў скарбе. Далейшыя навуковыя даследаванні праводзяцца нават не на адным знойдзеным манетным скарбе, яны заснаваныя на навуковым вывучэнні і аналізе шматлікіх скарбаў у спалучэнні з тапаграфічнымі дадзенымі і пісьмовымі крыніцамі. Правільнае вывучэнне дазваляе ўзнавіць заканамернасці і інтэнсіўнасці грашовага абароту, узровень развіцця і асноўныя кірункі эканамічнай, палітычнай і культурнай сувязяў розных дзяржаў.

На Беларусі выяўлена і апісана больш за 1100 скарбаў з антычных часоў да 20 стагоддзя. Частка скарбаў захоўваецца ў Нацыянальным музеі гісторыі і культуры Беларусі, Мінскім абласным краязнаўчым музеі, раённых музеях.

Першы навукова зарэгістраваны манетны скарб на тэрыторыі Беларусі — Пінскі манетны скарб 1804 года.

## Гл. таксама 
* Скарбы Беларусі
* Віцебскі манетны скарб 1926
* Засоўеўскі скарб
* Магілёўскі скарб (1936)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Грошы
Катэгорыя:Скарбы
Беларусьфільм

**Беларусьфільм** — кінастудыя Беларусі. Створана ў 1928 годзе кінаарганізацыяй Белдзяржкіно пад назвай *Савецкая Беларусь* у Ленінградзе, кінастудыя пераехала ў Мінск у 1939. Вытворчасць фільмаў была прыпыненая Другой сусветнай вайной і працягнутая ў 1946, калі студыя атрымала сваю сучасную назву. Выпускае фільмы мастацкія і тэлевізійныя ігравыя, хранікальна-дакументальныя і навукова-папулярныя, анімацыйныя. У даваенны час на студыі створаны мастацкія фільмы: «Кастусь Каліноўскі» (1928), «Да заўтра» (1929), «Гатэль „Савой“» і «У агні народжаная» (1930), «Жанчына» (1932), «Першы ўзвод» (1933), «Двойчы народжаны» (1934), «Паручнік Кіжэ» (1934), «Палескія рабінзоны» (1935), «Дзяўчына спяшаецца на спатканне» і «Шукальнікі шчасця» (1936), «Дачка Радзімы» і «Балтыйцы» (1937), «Адзінаццатага ліпеня»; кінанавелы «Мядзведзь» і «Мянтуз» (усе 1938), «Чалавек у футарале» (1939) і інш.

Многія фільмы студыі атрымалі шырокае прызнанне і адзначаны прэміямі на міжнародных кінафестывалях: «Канстанцін Заслонаў», «Чырвонае лісце», «Гадзіннік спыніўся апоўначы», «Масква-Генуя», «Альпійская балада», «Дзяўчынка шукае бацьку», «Анюціна дарога», «Іван Макаравіч», «Паланэз Агінскага», «Руіны страляюць...» (тэлевізійны), «Вянок санетаў», «Горад майстроў», «Цераз могілкі», «Вазьму твой боль», «Дзікае паляванне караля Стаха», «Людзі на балоце», «Хам», «Наш браняносец» і інш.

У складзе «Беларусьфільма» працуюць творчыя аб’яднанні «Летапіс», «Тэлефільм», майстэрня анімацыйных фільмаў (з 1975). Пры «Беларусьфільме» працуе Тэатр-студыя кінаакцёра.

## Дырэктары 
* Іосіф Львовіч Дорскі (1961—1964)
* Валянцін Аркадзьевіч Поршнеў (1960-я гады)
* Уладзімір Пятровіч Замяталін (снежань 2006 — снежань 2010)
* Алег Ігаравіч Сільвановіч (30.06.2011—02.2015)
* Ігар Валянцінавіч Поршнеў (2015—2018)
* Уладзімір Міхайлавіч Карачэўскі (2018—2023)
* Юрый Мар’янавіч Аляксей (з 28 ліпеня 2023)

## Гл. таксама 
* Спіс беларускіх фільмаў
* Спіс беларускіх мультфільмаў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінематограф Беларусі
Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)

Катэгорыя:Мультыплікацыйныя студыі
Катэгорыя:Кінакампаніі СССР
Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Культура Мінска
1970 год у гісторыі метрапалітэна

У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэнаў у 1970 годзе
* 5 мая адкрыта станцыя «Улдуз» Бакінскага метрапалітэна

Катэгорыя:1970
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1969 год у гісторыі метрапалітэна

У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэнаў у 1969 годзе.
## Падзеі 
* 1 кастрычніка адкрыты Пекінскі метрапалітэн

Катэгорыя:1969
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Магілёўскі скарб (1936)

**Магілёўскі скарб (1936)** – найбуйнейшы манетны скарб на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Закладзены ў 1790-я. Захоўваецца ў Эрмітажы (Санкт-Пецярбург).

У лістападзе 1936 калгаснік вёскі Ільінка Магілёўскага раёна П.І. Казлоў пад час пракладкі каналізацыі ў Магілёве знайшоў гліняны зачынены збанок.  Той збанок калгаснік перадаў дзяржаве. Навукоўцы, што адчынілі збанок выявілі ў ім **476** залатых еўрапейскіх дукатаў 16-17 стагоддзяў.  Савет Народных Камісараў БССР выдаў прэмію Казлову памерам у 3000 рублёў.

Скарб трапіў у Дзяржаўнае Захаванне Каштоўных Металаў СССР у Маскве.

У 1940 годзе Дзяржаўны Эрмітаж СССР праводзіў адбор цікавых для сябе манет, але ў сувязі з вайной патрапілі яны да навукоўцаў у музей толькі ў 1946 годзе. З 476 манет захавалася 466.

Катэгорыя:Гісторыя Магілёва
Катэгорыя:Манетныя скарбы
Катэгорыя:Экспанаты Эрмітажа
Катэгорыя:Скарбы Беларусі
1967 год у гісторыі метрапалітэна

У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэнаў у 1967 годзе.
## Падзеі 
* 6 лістапада адкрыты Бакінскі метрапалітэн

Катэгорыя:1967
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1966 год у гісторыі метрапалітэна

* 11 студзеня адкрыты Тбіліскі метрапалітэн
* 4 кастрычніка адкрыты Манрэальскі метрапалітэн
* 16 кастрычніка адкрыты Метрапалітэн Осла

Катэгорыя:1966
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1965 год у гісторыі метрапалітэна

* 31 жніўня адкрыта станцыя «Кунцаўская» Маскоўскага метрапалітэна

Катэгорыя:1965
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1964 год у гісторыі метрапалітэна

* 1 лістапада адкрыты Міланскі метрапалітэн

Катэгорыя:1964
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1968 год у гісторыі метрапалітэна

* 9 лютага адкрыты Ратэрдамскі метрапалітэн
* 4 кастрычніка адкрыты метрапалітэн Франкфурта-на-Майне

Катэгорыя:1968
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Гедыгольд

**ГЕДЫГОЛЬД** — імя, ужыванае сярод літоўскага баярства. Вядомыя асобы гэтага імені:

* **Гедыгольд**, бацька Мінігайлы і Сурвілы, жыў у другой палове 14 ст..
* **Гедыгольд-Юрый Кайлікінавіч**, брат Войцеха Манівіда, ваявода віленскі.
1961 год у гісторыі метрапалітэна

* 29 красавіка адкрыта Маскоўска-Петраградская лінія Ленінградскага метрапалітэна

Катэгорыя:1961
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1962 год у гісторыі метрапалітэна

* 13 кастрычніка адкрыта Калужская лінія Маскоўскага метрапалітэна

Катэгорыя:1962
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1960 год у гісторыі метрапалітэна

* 6 лістапада адкрыты першыя пяць станцый Кіеўскага метрапалітэна

Катэгорыя:1960
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Спік

**Спік** () — нацыянальная мянушка, якая ўжываецца ў англамоўных краінах у дачыненні персон іспанскага паходжання. «Спік» можа ўжывацца як назоўнік («That Spic is loud»), як прыметнік («The Spic music is good this year»), або як дзеяслоў (звыкла ў канструкцыі з «out», падобна на «to spic out», г.зн. паступаць згодна з іспанападобнай модай.).

Катэгорыя:Англійская мова
Катэгорыя:Нацыянальныя мянушкі
1958 год у гісторыі метрапалітэна

* 1 мая адкрыта Рыжская лінія Маскоўскага метрапалітэна

Катэгорыя:1958
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1959 год у гісторыі метрапалітэна

У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэнаў у 1959 годзе
## Падзеі 
* 29 снежня адкрыты Лісабонскі метрапалітэн

Метрапалітэн
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1957 год у гісторыі метрапалітэна

* 1 мая адкрыты станцыі «Фрунзенская» і «Спартыўная» Маскоўскага метрапалітэна

Катэгорыя:1957
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1956 год у гісторыі метрапалітэна

* 30 красавіка адкрыццём станцыі «Пушкінская» завершана будаўніцтва першай чаргі Ленінградскага метрапалітэна

* Зачынены надземны метрапалітэн Ліверпуля (працаваў з 1893)

Катэгорыя:1956
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1953 год у гісторыі метрапалітэна

* 5 красавіка ў Маскоўскім метрапалітэне адкрыты тры новыя станцыі: «Арбацкая», «Смаленская» і «Кіеўская»

Катэгорыя:1953
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1952 год у гісторыі метрапалітэна

* 26 кастрычніка на Зялёнай лініі Стакгольмскага метрапалітэна адкрыты 17 станцый.

Катэгорыя:1952
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1951 год у гісторыі метрапалітэна

* 9 верасня на Зялёнай лініі Стакгольмскага метрапалітэна адкрыты 5 станцый.

Катэгорыя:1951
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1950 год у гісторыі метрапалітэна

* 1 кастрычніка адкрыты метрапалітэн Стакгольма з 11 станцыямі Зялёнай лініі

Катэгорыя:1950
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Лісабонскі метрапалітэн

**Лісабонскі метрапалітэн** () — сістэма ліній хуткаснага транспарту Лісабона. Дзейнічае з 1959 года.

## Гісторыя 
Адкрыты 29 снежня 1959. Налічвае 46 станцый (4 лініі) агульнай працягласцю 37,7 км.

Катэгорыя:Метрапалітэн
Катэгорыя:Лісабон
1977 год у гісторыі метрапалітэна

* 10 студзеня адкрыты Амстэрдамскі метрапалітэн
* 3 мая пачалося будаўніцтва Мінскага метрапалітэна
* 6 лістапада адкрылася першая лінія Ташкенцкага метро
* 22 лістапада адкрыты Марсельскі метрапалітэн

Катэгорыя:1977
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Фітацэноз

**Фітацэноз** — (раслінная супольнасць) — усякая сукупнасць раслін на даным участку тэрыторыі, якая знаходзіцца ў стане ўзаемазалежнасці і характарызуецца як вызначаным складам і будовай, так і вызначанымі ўзаемаадносінамі з асяроддзем. Фітацэноз з’яўляецца часткай біягеацэноза і можа адзначаць яго межы.

Гэта дынамічная сістэма, якая змяняецца на працягу года і па гадах (гл. дынаміка расліннасці). Пад уздзеяннем экалагічных фактараў адбываецца змена фітацэнозаў (сукцэсія)

## Цэнаэлементы 
Цэнаэлементы, ці мерацэнозы — адзінкі функцыянальнай структуры фітацэноза. Гэта абмежаваныя ў прасторы і часе часткі фітацэноза, элементы вертыкальнай і гарызантальнай неаднароднасці фітацэнозаў. Да асноўных цэнаэлементаў адносяць ярусы, мікрагрупоўкі, сінузіі, цэнапапуляцыі, кансорцыі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Геабатаніка
Катэгорыя:Экалогія
1946 год у гісторыі метрапалітэна

* 22 сакавіка адноўлены работы па будаўніцтве Ленінградскага метрапалітэна

Катэгорыя:1946
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1944 год у гісторыі метрапалітэна

* Адкрыты чатыры новыя станцыі Маскоўскага метрапалітэна: «Баўманская», «Сталінская», «Ізмайлаўская» і «Электразаводская»

Катэгорыя:1944
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1943 год у гісторыі метрапалітэна

* 1 студзеня адкрыта станцыя «Завод імя Сталіна» Маскоўскага метрапалітэна (пазней перайменавана ў «Аўтазаводскую»).

Катэгорыя:1943
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1971 год у гісторыі метрапалітэна

* 19 кастрычніка адкрыты першы этап Мюнхенскага метрапалітэна
* 9 лістапада адкрыты метрапалітэн Атланты

Катэгорыя:1971
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1941 год у гісторыі метрапалітэна

* Красавік: пачата будаўніцтва Ленінградскага метрапалітэна, перарвана ў чэрвені, з пачаткам Вялікай Айчыннай вайны

Катэгорыя:1941
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1938 год у гісторыі метрапалітэна

* 11 верасня адкрыта Горкаўска-Замаскварэцкая лінія Маскоўскага метрапалітэна

Катэгорыя:1938
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Бакінскі метрапалітэн

**Бакінскі метрапалітэн** () — від гарадскога транспарту, пракладзенага пад зямлёй у Баку (Азербайджан). Бакінскі метрапалітэн пачаў працаваць 6 лістапада 1967 года і налічвае 27 станцый, агульная працягласць ліній — 40,3 км.

## Спасылкі 
* Аўтарскі Праэкт Бакінскі Метрапалітэн   
* Urbanrail — Бакінскі Метрапалітэн 


Катэгорыя:З’явіліся ў 1967 годзе
1937 год у гісторыі метрапалітэна

* 20 сакавіка на Філёўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна адкрыты Смаленскі метрамост

Катэгорыя:1937
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1934 год у гісторыі метрапалітэна

* 14 кастрычніка пушчаны першы пробны цягнік Маскоўскага метро

Катэгорыя:1934
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1933 год у гісторыі метрапалітэна

* 13 жніўня ў прэзідыум Маскоўскага гарадскога савета прадстаўлены тэхнічны праект першачарговых ліній метрапалітэна Масквы.

Катэгорыя:1933
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Ерэванскі метрапалітэн

**Ерэванскі метрапалітэн**, поўная назва **Ерэванскі метрапалітэн імя Карэна Дземірчана** *()* — лінія метрапалітэна ў Ерэване (Арменія).

## Гісторыя 
Будаўніцтва пачата ў 1972 годзе як лінія метратрама, па ходзе перапланавана ў метрапалітэн.

Адкрыццё адбылося 7 сакавіка 1981 года.

## Апісанне 
Налічвае 10 станцый, размешчаных на адной лініі і адной аднакалейнай галіне «Шэнгавіт» — «Чарбах», агульная працягласць ліній — 12,1 км. Лінію абслугоўвае адзінае электрадэпо «Шэнгавіт».

Рух цягнікоў па асноўнай лініі ад станцыі «Дружба» да станцыі «Плошча Гарэгіна Нждэ» ажыццяўляецца па звычайнай схеме. Ад станцыі «Шэнгавіт» да станцыі «Чарбах» ходзіць цягнік-човен. Для гэтага цягніка не прадугледжана асобнай каляі, таму выкарыстоўваецца правая пры руху ад цэнтра каляя. Цягнік ад станцыі «Чарбах» прыбывае на станцыю «Шэнгавіт» у інтэрвале паміж прыбыццём цягнікоў па асноўнай лініі. Пасля гэтага машыніст пераходзіць у іншую кабіну і цягнік адпраўляецца назад на станцыю «Чарбах».

Аб’явы ў метро гучаць на армянскай і англійскай мовах, назвы станцый напісаны на армянскай і рускай мовах, шыльды з указаннем кірункаў руху цягнікоў напісаны на армянскай, рускай і англійскай мовах. Пасля роспуску СССР у эмблеме ерэванскага метрапалітэна літара «М» заменена на армянскую літару «Մ».

## Рухомы састаў 
На лініі выкарыстоўваюцца двухвагонныя цягнікі, якія складаюцца з галаўных вагонаў тыпу 81-717, то бок без прамежкавых вагонаў тыпу 81-714, якія знаходзяцца ў дэпо на кансервацыі. З верасня 2011 года пачалася мадэрнізацыя вагонаў 81-717.

На адгалінаванні «Шэнгавіт» — «Чарбах» выкарыстоўваецца аднавагонны цягнік.

## Гл. таксама 
* Спіс станцый Ерэванскага метрапалітэна


Катэгорыя:З’явіліся ў 1981 годзе
Метрапалітэн
1932 год у гісторыі метрапалітэна

* 10 верасня адкрыты 29 станцый лініі Восьмае авеню Нью-Йоркскага метрапалітэна

Катэгорыя:1932
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Такійскі метрапалітэн

**Такі́йскі метра́палітэн** () — адзін з самых буйных метрапалітэнаў свету. Першы ў свеце метрапалітэн паводле гадавога пасажырапатоку. Пралягае ў раёнах, што складаюць такійскі мегаполіс. Складаецца з дзвюх сістэм:
* «Tokyo Metro Co., Ltd.» ()
* «Tokyo Metropolitan Bureau of Transportation» (Toei) ()

Ключавыя станцыі метро злучаны з процьмай іншых сістэм грамадскага транспарту: цягнікамі, манарэйкамі, Сінкансэнам і іншымі. Самая выкарыстоўваемая станцыя метрапалітэна — Сіндзюку — прапускае прыкладна 2 мільёны пасажыраў за дзень, з’яўляецца самай «занятай» і другой па велічыні станцыяй у свеце.

## Гісторыя 
Будаўніцтва метро пачалося 29 жніўня 1920 года кампаніяй «Tokyo Underground Railway». 27 верасня 1925 года была адкрыта першая лінія паміж станцыямі Асакуса і Уэна.

## Спасылкі 
* Вэб-сайт «Tokyo Metro Co., Ltd.» 
* Схема ліній на афіцыйным сайце «Tokyo Metro Co., Ltd.» (рус.) 
* Афіцыйная інфармацыя па лініях «Toei» 
* Метро Токіа ў «гадзіну пік»

Катэгорыя:Метрапалітэны Японіі
Катэгорыя:Токіа
1927 год у гісторыі метрапалітэна

У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэнаў у 1927 годзе

## Падзеі 
* 14 сакавіка — адкрыта станцыя Нью-Ёркскага метрапалітэна «Times Square-42nd Street».
* 7 мая —  адкрыта станцыя Нью-Ёркскага метрапалітэна «Метс-Уілетс-Пойнт»..
* 17 ліпеня — адкрыты станцыі Берлінскага метрапалітэна: Херманплац, Боддынштрасэ і Шёнляйнштрасэ.
* 30 снежня адкрыты Такійскі метрапалітэн

## Крыніцы 
Катэгорыя:1927
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1919 год у гісторыі метрапалітэна

* 17 кастрычніка адкрыты Мадрыдскі метрапалітэн

Катэгорыя:1919
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1917 год у гісторыі метрапалітэна

* 21 красавіка на лініі IRT Flushing Line Нью-Йоркскага метрапалітэна адкрытыя 11 новых станцый

Катэгорыя:1917
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1914 год у гісторыі метрапалітэна

* 1 красавіка адкрыта станцыя «Голдхок-Роуд» Лонданскага метрапалітэна

Катэгорыя:1914
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1912 год у гісторыі метрапалітэна

У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэна.

* 15 лютага адкрыта Гамбургскае метро  

Катэгорыя:1912
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1910 год у гісторыі метрапалітэна

* Электрыфікаваны стамбульскі Цюнэль () — падземны фунікулёр (першапачаткова на коннай цязе)

Катэгорыя:1910
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1907 год у гісторыі метрапалітэна

* Адкрыты метрапалітэн Філадэльфіі

Катэгорыя:1907
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Джорджыя О’Кіф

'''Джорджыя Тота О'Кіф''' () (нар. 15 лістапада 1887 — пам. 6 сакавіка 1986 года) — амерыканская мастачка, адна з выдатнейшых мастачак ХХ стагоддзя.

## Біяграфія 
Бацькі Джорджыі працавалі на малочнай ферме каля Сан Прэйры ў Вісконсіне. Бацька меў ірландскія карані, а дзед па лініі маці эміграваў у ЗША з Венгрыі. Джорджыя нарадзілася другой з сямі дзяцей у сям'і. Будучая мастачка расла ў штаце Вірджынія, вучылася ў Чыкага і Нью-Ёрку. У 1908 годзе яна пазнаёмілася ў Нью-Ёрку з фатографам *Альфрэдам Стыгліцам*, за якога выйшла замуж ў 1924 годзе.

Стыгліц пазнаёміў О'Кіф са сваімі сябрамі фотамастакамі-мадэрністамі *Полам Стрэндам*, *Эдвардам Стэйхэнам* і інш. Дзякуючы мужу Джорджыя вярнулася да жывапісу, які да гэтага кінула па сямейных прычынах у 1908 годзе. З 1923 года пейзажы і нацюрморты О'Кіф (асабліва вядомы яе кветкі) пры падтрымцы Стыгліца сталі актыўна выстаўляцца, а сама мастачка атрымала вядомасць і грошы.

У 1929 годзе О'Кіф пераехала ў штат Нью-Мексіка, прырода якога значна паўплывала на яе мастацкую дзейнасць. У 1932—1934 гг. мастачка перажыла цяжкую дэпрэсію і некаторы час лячылася. У 1943 годзе яе выстаўка адбылася ў *Інстытуце Мастацтваў Чыкага*, у 1946 годзе — у *Нью-Ёркскім Музеі Сучаснага Мастацтва*. У гэты ж час памёр яе муж. У 1962 годзе О'Кіф была выбрана членам *Амерыканскай Акадэміі мастацтваў*.

Пасля пятнаццацігадовага перапынку вялізная выстаўка прац О'Кіф адбылася ў *Музеі Уітні* ў 1972 годзе і звярнула ўвагу да мастачкі маладога пакалення мастакоў, а таксама і феміністычнага руху. У 1970-х О'Кіф пачала страчваць зрок, пачала працаваць з керамікай і напісала аўтабіяграфічную кнігу. Пасля 1982 года яна перастала займацца мастацтвам.

Джорджыя О'Кіф памерла ў Санта Фэ 6 сакавіка 1986 года.

## Літаратура 
* O'Keeffe G. Georgia O'Keeffe. New York: Viking Press, 1976
* Stieglitz A. Georgia O'Keeffe, a portrait. New York: Metropolitan Museum of Art, 1978
* Lisle L. Portrait of an Artist. New York: Washington Square Press, 1986
* Politzer A. A woman on paper: Georgia O'Keeffe. New York: Simon & Schuster, 1988
* Eldredge C.C. Georgia O'Keeffe. New York: Harry N. Abrams, 1991
* Peters S.W. Becoming O'Keeffe. New York: Abbeville Press, 1991
* Montgomery E. Georgia O'Keeffe. New York: Barnes & Noble, 1993
* Hogrefe J. O'Keeffe, The Life of an American Legend. New York: Bantam; 1994
* Lynes B.B. Georgia O'Keeffe: Catalogue Raisonné. Washington: National Gallery of Art, 1999
* Richter P.C. Georgia O'Keeffe and Alfred Stieglitz. Munich; New York: Prestel, 2001.
* Kucharczyk E.R. Georgia O'Keeffe: desert painter. San Diego: Blackbirch Press, 2002
* Drohojowska-Philp H. Full bloom: the art and life of Georgia O'Keeffe. New York; London: W.W. Norton, 2004
* Pyne K.A. Modernism and the feminine voice: O'Keeffe and the women of the Stieglitz circle. Berkeley: University of California Press; Santa Fe: Georgia O'Keeffe Museum; Atlanta: High Museum of Art, 2007

## Спасылкі 
* Сайт музея О’Кіф
* Працы ў музеях свету
* Працы on line
* Відэастужка пра мастачку 

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Катэгорыя:Жанчыны-мастакі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Прэзідэнцкім медалём Свабоды
Катэгорыя:Прэцызіянізм
1902 год у гісторыі метрапалітэна

]]
* 15 лютага адкрыты Берлінскі метрапалітэн

Катэгорыя:1902
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1901 год у гісторыі метрапалітэна

* Запушчана ў эксплуатацыю Вупертальская падвясная дарога ()

Катэгорыя:1901
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1906 год у гісторыі метрапалітэна

* Работа Лонданскага метрапалітэна пераведзеная з паравай цягі на электрычную

Катэгорыя:1906
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1924 год у гісторыі метрапалітэна

Тут пералічваюцца асноўныя падзеі метрапалітэна ў 1924 годзе
* Адкрыты другі ў Іспаніі (пасля Мадрыдскага) Барселонскі метрапалітэн 

Катэгорыя:1924
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1963 год у гісторыі метрапалітэна

* 1 ліпеня: Станцыя метро Петраградская ўведзена ў эксплуатацыю
* 5 лістапада адкрыты станцыі Кіеўскага метрапалітэна «Політэхнічны інстытут» і «Завод «Бальшавік». Колькасць станцый узрасла да сямі.

Катэгорыя:1963
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1893 год у гісторыі метрапалітэна

* 4 лютага адкрыты надземны метрапалітэн Ліверпуля (працаваў да 1956)

Катэгорыя:1893
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1892 год у гісторыі метрапалітэна

* 6 чэрвеня адкрыты метрапалітэн Чыкага

Катэгорыя:1892
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Вернасць відаў

**Вернасць відаў**, у геабатаніцы — паказчык, які характарызуе ступень «прыцягнення» відаў да вызначанага сінтаксону. Браўн-Бланке прапанаваў наступную шкалу вернасці відаў:

* 5 балаў — **верныя**: віды, сустракаемыя выключна або амаль выключна ў адным сінтаксоне;
* 4 бала — **трывалыя**: віды, якія відавочна аддаюць перавагу аднаму сінтаксону, але сустракаючыяся таксама і ў іншых;
* 3 бала — **добразычлівыя**: віды, якія сустракаюцца больш ці менш стала ў розных сінтаксонах, але аддаюць перавагу ўсё ж аднаму з іх;
* 2 бала — **нявызначаныя**: віды, пазбаўленыя відавочна выяўленай сувязі з адным сінтаксонам;
* 1 бал — **чужыя**: рэдкія і выпадковыя ўключэнні ў склад фітацэнозу.

1 бал маюць звычайна , занасныя, рэліктавыя, віды мінулых сукцэсійных стадый; 4-5 балаў — дыягнастычныя віды некаторых эндэмічных асацыяцый.

## Літаратура 
* Миркин, Б. М. Словарь понятий и терминов современной фитоценологии [Текст] / Б. М. Миркин, , Л. Г. Наумова. — М.: Наука, 1989. — 223 с.

Катэгорыя:Геабатаніка
Расліннасць

**Расліннасць**, сукупнасць усіх фітацэнозаў, а таксама раслінных груповак (калі раслінныя групоўкі адмяжоўваць ад фітаэнозаў, паводле, напрыклад, Башкірскай школы геабатанікі) на пэўный тэрыторыі. Паняцце расліннасці неабходна адрозніваць ад паняцця флоры.

## Гл. таксама 
* Біяцэноз
* Біягеацэноз
* Жывёльны свет
* Флора
* Фауна

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Геабатаніка
Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналогія
Катэгорыя:Экалогія раслін
Эдуард Стэльмах

**Эдуард Стэльмах** (, ; ) — канадскі палітык прэм’ер-міністр правінцыі Альберта (2006—2011). Першы прэм’ер-міністр Альберты — украінец па паходжанні. Старшыня Прагрэсіўнай кансерватыўнай партыі Альберты.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітыкі Канады
Катэгорыя:Альберта (правінцыя)
Zet

**Zet** () — беларускі падпольны музычны гурт, удзельнікі якога граюць у масках і хаваюць свае імёны пад мянушкамі.

## Гісторыя 
15 ліпеня 2000 года гурт «Зэт» на 9-ым Фестывалі музыкі Маладой Беларусі «Басовішча» (Гарадок, Усходняя Беласточчына) атрымаў узнагароду ад Радыё «Рацыя». 28 лютага 2006 года «Зэт» перамог на «Рок-каранацыі 2005» у намінацыі «Песня года» з песняю «Белакрылы анёл». Праўда, ніхто не выйшаў на цырымонію ўручэння прэміі з рук Аляксандра Памідорава. 14 мая 2007 года ўправа культуры Мінска забараніла супольны канцэрт гуртоў «Зэт» і «IQ48», які меўся адбыцца ў той дзень у клубе «Арэна». За перанос канцэрта ў клуб «Катакомбы» яго арганізатараў затрымалі супрацоўнікі Камітэту дзяржаўнай бяспекі, пад наглядам якіх міліцыянты запратакалявалі забароненасць мерапрыемства і заявілі пра забарону на выступ саміх гуртоў. 9 жніўня 2008 года «Зэт» выступіў на міжнародным музычным свяце «Be Free» у Львове (Украіна).

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
#### З Новым годам! (2000) 
Альбом «З Новым годам!» запісалі ўвесну 2000 года на мазырскай музычнай студыі «Арт-cтудио». Па змесце альбом атрымаўся пераважна сатырычным (песні «Танец смерці» і «Гэй, славяне!»). У змесце песняў альбома пераважала сацыяльная лірыка, што змяшчала кпіны з ветэранаў кожнае крывавае вайны (песня «O yeah! O yo!») і старшыняў калгасаў (песня «Светлы шлях»), аматараў БТ (песня «Дзяржтэлерадыё») і лозунгу «Back in USSR» (песня «I love you»), са спажывання на шкоду годнасці (песні «Аб’явы» і «Мужчына»), з ідэолагаў (песні «Крумкачы» і «The best») і апазіцыянераў (песні «Джала» і «Анёл»). Песні «1, 2, 3», «Светлы шлях», «The best» і «Анёл» выдаваліся да выпуску альбома.

### Удзел у зборніках 
* Вольныя танцы: альтэрнатыва by (2001) — «Нармальна»
* Hardcoreманія: чаду! (2002) — «1,2,3»
* Personal Depeche (2002) — «Марны (Useless)»
* Генералы айчыннага року (2004) — «Краіна дурняў»
* Прэм’ер тузін — 2005 (2005) — «Белакрылы анёл» (11-ае месца)
* Песьні свабоды (2006) — «Радзіма-Свабода»
* Дыхаць! (2006) — «Радзіма-Свабода!»
* Песні свабоды-2 (2006) — «Белакрылы анёл»
* Прэм’ер тузін — 2007 (2007) — «Love story — don’t worry» (9-е месца)
* Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New (2009) — «1-2-3»

## Удзельнікі (мянушкі) 
* Портэр: бубны
* Стронг: гітара
* Акрабат: бас-гітара
* Канцлер: спеў, гітара
* Маньяк: бубны

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
### Акорды 
* На сайце «Музычная прастора Беларусі» 
* На сайце «7 нот беларускага года» 
* На сайце «Беларускія акорды» 

### Гуказапісы 
* Песня «Love story — don’t worry» 
* Песня «Белакрылы Анёл» 

### Кліпы і выступы 
* 
* 

### Здымкі 
* Юра Сідун. Рэпартаж з канцэрта IQ48 i ZET // Сайт «Generation.by». 15 мая 2007

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Лявон Вольскі
1875 год у гісторыі метрапалітэна

* 17 студзеня ў Стамбуле адкрыты Цюнэль () — падземны фунікулёр на коннай цязе (ў 1910 электрыфікаваны)

Катэгорыя:1875
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна