open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сафакулева

**Сафакулева** () — сяло ў Курганскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Сафакулеўскага раёна і Сафакулеўскага сельсавета. Размешчана на берагах некалькіх азёр: Каксарлы, Камышава, Сафакулева. Адлегласць да чыгуначнай станцыі Шчучча (на лініі Чалябінск — Курган) 32 км. Адлегласць да абласнога цэнтра (горад Курган) 210 км. Заснавана ў 1782 годзе.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласці
Звярынагалоўскае

**Звярынагалоўскае** () — сяло ў Курганскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Звярынагалоўскага раёна і Звярынагалоўскага сельсавета. Размешчана на рацэ Табол, за 120 км на поўдзень ад горада Курган. Прыблізна за 9 км на поўдзень ад пасёлка размешчаны аднайменны расійскі двухбаковы аўтамабільны памежны пункт пропуску.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1752 годзе
Глядзянскае

**Глядзянскае** () — сяло ў Курганскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Прытабольнага раёна і Глядзянскага сельсавета. Сяло размешчана на беразе Глядзяны, старыцы ракі Табол, пры ўпадзенні ў яе ракі Глядзянкі; за 67 км на поўдзень ад Кургана. Заснавана ў 1768 годзе сялянамі-перасяленцамі. З 15 верасня 1926 года па 1 лютага 1963 года сяло Глядзянскае — цэнтр Глядзянскага раёна. З 3 сакавіка 1964 года па 12 студзеня 1965 года сяло Глядзянскае — цэнтр Глядзянскага сельскага раёна. З 12 студзеня 1965 года сяло Глядзянскае — цэнтр Прытабольнага раёна.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Кузьма Гаўрылавіч Усцюгаў — расійскі і беларускі архітэктар

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1768 годзе
Канскі кінафестываль 1989

**42-і Канскі кінафестываль** праходзіў з 11 па 23 мая 1989 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра Стывена Содэрберга.

## Журы 
Склад журы асноўнай конкурснай праграмы:
*  Вім Вендэрс, кінарэжысёр — **старшыня журы**
*  , прадзюсар
*  , кінакрытык
*  , кампазітар
*  Эктар Бабенка, кінарэжысёр, сцэнарыст
*  Кшыштаф Кеслёўскі, кінарэжысёр, сцэнарыст
*  Петэр Гандке, пісьменнік, драматург
*  , кінарэжысёр, сцэнарыст
*  Салі Філд, актрыса
*  , прадзюсар

## Лаўрэаты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1989 года
Катэгорыя:Май 1989 года
Катэгорыя:1989 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Канскі кінафестываль 1988

**41-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 11 па 23 мая 1988 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Пеле Заваёўнік» рэжысёра .

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1988 года
Катэгорыя:Май 1988 года
Катэгорыя:1988 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Нацыянальны тэатр Косава

**Нацыянальны тэатр Косава** () — оперны тэатр у Косаве, размешчаны ў сталіцы часткова прызнанай дзяржавы Рэспубліцы Косава Прышціне. Нацыянальны тэатр Косава — адзіны дзяржаўны тэатр Косава. Ён фінансуецца Міністэрствам па справах культуры, моладзі і спорту Косава.

Да 1989 года тэатр паставіў каля 400 прэм’ер і 10 000 рэпрыз, якія наведала больш за 3 мільёнаў гледачоў.

## Гісторыя 
Нацыянальны тэатр Косава быў заснаваны ў 1946 годзе ў горадзе Прызране і быў першым прафесійным тэатрам у Косаве пасля заканчэння Другой сусветнай вайны. Першапачаткова ён называўся Народным правінцыйным тэатрам і размяшчаўся ў спартыўным цэнтры «Партызан». Гэты аб’ект меў вельмі маленькую сцэну і не адказваў патрабаванням месца, прызначанага для тэатра. Заснавальнікамі першага прафесійнага тэатра ў Косаве былі Паўла Вугрынац, Мілан і Кіка Пятровіч, якія сабралі маладых таленавітых акцёраў, гатовых працаваць у тэатры, і абралі Шэфкета Мусліў дырэктарам тэатра. Пасля таго як тэатр змог сабраць трупу з 14 чалавек і паставіць 2 прэм’еры, было заяўлена аб афіцыйнай даце яго заснавання — 7 кастрычніка 1945 года. Першай афіцыйнай прэм’ерай тэатра стаў спектакль «Цукровы шар» (), за якім рушыла ўслед 16 іншых паспяховых прэм’ер і гастролі па Косаву. У 1946 годзе тэатр быў пераведзены ў Прышціну, дзе быў вымушаны перапыніць сваю дзейнасць у сувязі з будаўніцтвам новага тэатральнага аб’екта. У гэты час маладыя акцёры перабраліся ў іншыя дзеючыя тэатры. Праз два гады, 1 мая 1949 года, Міністэрства адукацыі і культуры Сербіі афіцыйна аб’явіла пра адраджэнне тэатра. Новым дырэктарам тэатра быў прызначаны Мілюцін Ясніч.

З 1981 года і да канца вайны ў Косаве тэатр працаваў пад палітычным ціскам Сербіі, таму шмат албанскіх артыстаў звольнілі і былі створаны паралельныя хатнія тэатры. Большасць звольненых артыстаў працягвалі кар’еру ў паралельных тэатрах, а некаторыя з іх цяпер уваходзяць у прафесійны калектыў Нацыянальнага тэатра. У 1999 годзе, адразу пасля вайны ў Косаве, назва тэатра была зменена з Правінцыйнага народнага тэатра на Нацыянальны тэатр Косава. На працягу наступных 10 гадоў пасля вайны ў тэатры праходзіла мноства міжнародных і нацыянальных выстаў і фестываляў. Нягледзячы на сацыяльныя хваляванні і палітычны ціск, Нацыянальны тэатр Косава дасягнуў мноства творчых поспехаў і атрымаў мноства прызоў на такіх фестывалях, як Фестываль Стэржы ў Новым Садзе, Малыя эксперыментальныя сцэны ў Сараева і шмат якія іншыя міжнародныя тэатральныя сустрэчы. Нацыянальны тэатр ладзіць мноства мерапрыемстваў, якія дазваляюць ладзіць міжнародныя шоу ў Прышціне. Некаторыя з гэтых самых наведвальных мерапрыемстваў: Тыдзень Германіі, Тыдзень франкафоніі і Швейцарскі тыдзень.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка тэатра на facebook.com

Катэгорыя:Прышціна
Катэгорыя:Культура Косава
Кацярына Андрэеўна Сныціна

**Кацярына Сныціна** (нар. , Усць-Каменагорск, КССР) — прафесійная беларуская баскетбалістка, капітан жаночай зборнай Беларусі, бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы, удзельнік двух Алімпійскіх гульняў.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1985 годзе ў Казахстане.

Выхаванка мінскай ДЮСШ «Гарызонт». Дэбютавала за дарослую каманду ва ўзросце 15 гадоў.

У 2005 годзе ўпершыню выступіла за нацыянальную зборную Беларусі. У 2007 годзе выйграла з камандай бронзавыя медалі Чэмпіяната Еўропы.

З 2020 года член Свабоднага аб’яднання спартсменаў Беларусі. 18 жніўня падпісала адкрыты ліст прадстаўнікоў спартыўнай галіны Рэспублікі Беларусь з патрабаваннем прызнаць несапраўднымі выбары прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, якія прайшлі 9 жніўня 2020 года.

У лютым 2021 года выставіла на дабрачынны аўкцыён бронзавы медаль Еўрабаскету-2007. У сакавіку 2021 года абвясціла пра завяршэнне кар’еры ў зборнай Беларусі.

Выступала за турэцкія «Бешыкташ», «Несібе Айдын», «Тарсус», «Хатай», ДВТК (Венгрыя), некалькі расійскіх клубаў. Гуляла за клуб «Лондан Лаянс» з 2022 года, разам з ім у 2024 годзе Кацярына Сныціна выйграла баскетбольны Еўракубак.

## Зноскі 
Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Ігракі «Гарызонта» Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Дынама» Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Дынама» Новасібірск
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Арка» Гдыня
Катэгорыя:Ігракі «Надзежды» Арэнбург
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Адана Аскі»
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Лат Манпелье»
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Кале»
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Хатайспор» 
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Бешыкташ»
Катэгорыя:Члены Свабоднага аб’яднання спартсменаў Беларусі
Кетова (Курганская вобласць)

**Кето́ва** () — сяло ў Курганскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кетоўскага раёна, цэнтр Кетоўскага сельсавета. Насельніцтва — 7408 чалавек (2004). Сяло размешчана за 13 км на поўдзень ад Кургана, на аўтадарозе Курган — Кастанай.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласці
Макравусава (Курганская вобласць)

**Макравусава** () — сяло ў Курганскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Макравусаўскага раёна. Размешчана на рацэ Кізак, за 100 км (138 км па аўтамабільнай дарозе) на паўночны ўсход ад горада Курган. Бліжэйшыя населеныя пункты — вёскі Кукарская (размешчана на поўнач ад сяла) і Парогі (размешчана на поўдзень ад сяла).

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласці
Канскі кінафестываль 1987

**40-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 7 па 19 мая 1987 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Пад сонцам Сатаны» рэжысёра Марыса Піялы.

## Лаўрэаты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1987 года
Катэгорыя:Май 1987 года
Катэгорыя:1987 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Канскі кінафестываль 1986

**39-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 8 па 19 мая 1986 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Місія» рэжысёра Ралана Жафэ.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1986 года
Катэгорыя:Май 1986 года
Катэгорыя:1986 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Палавіннае (Курганская вобласць)

**Палавіннае** () — сяло ў Курганскай вобласці Расіі. Знаходзіцца за 92 км па трасе і за 85 км па прамой ад абласнога цэнтра, 10 км ад мяжы з Казахстанам. Адміністрацыйны цэнтр Палавінскага раёна і Палавінскага сельсавета. У сяле ёсць аўтастанцыя, праз якую ажыццяўляюцца штодзённыя аўтобусныя зносіны з абласным цэнтрам і населенымі пунктамі раёна. Грузавая чыгуначная станцыя Зауралле.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласці
Частаазер’е

**Частаазер’е** () — сяло ў Курганскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Частаазерскага раёна і Частаазерскага сельсавета. Насельніцтва — 2749 чалавек (2010). Размешчана каля возера Мартынава, за 67 км ад чыгуначнай станцыі Петухова (на лініі Курган — Петрапаўлаўск).

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласці
Прышцінскі ўніверсітэт

**Прышцінскі ўніверсітэт** () — дзяржаўная ўстанова вышэйшай адукацыі, знаходзіцца ў Прышціне, Косава.

## Гісторыя 
Універсітэт у Прышціне быў заснаваны 18 лістапада 1969 года. На той момант, у адпаведнасці з заканадаўствам, ва ўніверсітэце выкладалі на сербскай, а таксама албанскай мовах. Аднак палітычныя падзеі, вайна, паслядоўныя ўзаемныя высылкі выкладчыкаў той ці іншай этнічнай прыналежнасці і выніковая паўсюдная палярызацыя на этнічнай аснове прывялі да раз’яднання ўстановы. У 1999 годзе з’явіліся дзве ўстановы, якія выкарыстоўваюць адно і тое ж імя. Дзейнасць на албанскай мове працягваецца ва ўніверсітэце ў першапачатковым месцы у Прышціне, у той час як Прышцінскі ўніверсітэт на сербскай мове пераехаў у Паўночную Мітравіцу, дзе ён захоўвае сваё месца ў сербскай сістэме адукацыі.

## Факультэты 
Зараз у Прышцінскім універсітэце 17 факультэтаў, з іх 14 — акадэмічныя, а 3 — прыкладныя.

Акадэмічныя факультэты:
* Філасофскі факультэт
* Матэматычна-прыродазнаўчы факультэт
* Філалагічны факультэт
* Юрыдычны факультэт
* Эканамічны факультэт
* Будаўнічы факультэт
* Факультэт электратэхнікі і вылічальнай тэхнікі
* Машынабудаўнічы факультэт
* Медыцынскі факультэт
* Факультэт мастацтваў
* Факультэт сельскай гаспадаркі і ветэрынарыі
* Факультэт спартыўных навук
* Педагагічны факультэт
* Архітэктурны факультэт

Катэгорыя:Універсітэты Косава
Катэгорыя:Прышціна
Ралан Жафэ

**Ралан Жафэ** (; нар. , , Вялікабрытанія) — англа-французскі ,  і .

## Біяграфія 
Ралан Жафэ нарадзіўся 17 лістапада 1945 гады ў Лондане. Выхоўваўся ў сям’і дзеда — скульптара Джэйкаба Эпстайна (з дачкой Эпстайна Эстэр другасна ажаніўся бацька Ралана). Вучыўся ў французскім ліцэі Шарля дэ Голя (Lycée Français Charles de Gaulle) у Паўднёвым Кенсінгтоне і каледжы Кармель — адзінай яўрэйскай школе-інтэрнаце ў Еўропе (Оксфардшыр). Вышэйшую адукацыю атрымаў у Манчэстэрскім універсітэце.

У 1970-х гадах працаваў артыстам у тэатры. З 1971 па 1980 год быў жанаты з актрысай Джэйн Лапатэйр, развод, сын — Роўэн Жафэ (нар. 1973), цяпер таксама сцэнарыст і рэжысёр.

Яго дэбютам у кіно стала драма «Поля смерці» (1984), заснаваная на дакументальных матэрыялах, пра дзеянні чырвоных кхмераў ў Камбоджы. Карціна прынесла Жафэ намінацыю на «Оскар» за лепшую рэжысуру і атрымала тры прэміі.

Другую намінацыю на «Оскар» рэжысёр атрымаў за свой наступны фільм «Місія» (1986), які распавядае пра езуіцкага місіянера ў Бразіліі канца XVIII стагоддзя. Карціна стала лаўрэатам прэміі «Залатая пальмавая галіна» Канскага кінафестывалю.

Трэці фільм Жафэ пра Роберта Опенгеймера «Таўстун і малы» прысвечаны гісторыі стварэння атамнай бомбы.
Канскі кінафестываль 1985

**38-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 8 па 20 мая 1985 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра Эміра Кустурыцы.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1985 года
Катэгорыя:Май 1985 года
Катэгорыя:1985 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Аб’яднаны інстытут машынабудавання НАН Беларусі

**Аб’яднаны інстытут машынабудавання НАН Беларусі** — дзяржаўная навуковая ўстанова ў галіне машыназнаўства, механікі машын, механізмаў і матэрыялаў. Знаходзіцца ў складзе Аддзялення фізіка-тэхнічных навук НАН Беларусі.

## Гісторыя 
Пастановай Савета Міністраў БССР ад 17 жніўня 1957 года № 528 быў створаны Інстытут машыназнаўства Акадэміі навук БССР. З 1960 года — Інстытут машыназнаўства і аўтаматызацыі. У 1965 годзе выведзены са складу Акадэміі і пераўтвораны ў Эксперыментальны НДІ машыназнаўства. Пастановай Цэнтральнага камітэта КПБ, Савета Міністраў БССР ад 30 ліпеня 1971 года № 235 інстытут зноў уведзены ў склад Акадэміі навук БССР. Пастановай Прэзідыума Акадэміі навук БССР ад 19.10.1971 № 17 года Інстытут перайменаваны ў Інстытут праблем надзейнасці і даўгавечнасці машын АН БССР. У 1991 годзе перайменаваны ў Інстытут надзейнасці машын АН БССР.

У 1993 годзе ў Мінску ствараецца Навуковы цэнтр праблем механікі машын Акадэміі навук Беларусі, з 2001 года — Інстытут механікі машын НАН Беларусі. У 2002 годзе Інстытут надзейнасці машын і Інстытут механікі машын аб’ядноўваюцца ў Інстытут механікі і надзейнасці машын НАН Беларусі, а пастановай Прэзідыума НАН Беларусі ад 17.05.2006 № 45 Інстытут механікі і надзейнасці машын Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі рэарганізаваны шляхам далучэння да яго Навукова-інжынернага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Белаўтатрактарабудаванне» Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі і перайменаваны ў дзяржаўную навуковую ўстанову «Аб’яднаны інстытут машынабудавання НАН Беларусі».

## Будова Інстытута 
* Рэспубліканскі кмп’ютарны цэнтр машынабудаўнічага профілю
* Навукова-тэхнічны цэнтр «Сельскагаспадарчае машынабудаванне»
* Навукова-тэхнічны цэнтр «Кар’ерная тэхніка»
* Навукова-інжынірынгавы цэнтр «Бартавыя сістэмы кіравання мабільных машын»
* Навукова-тэхнічны цэнтр «Тэхналогія машынабудавання і тэхналагічнае абсталяванне»
* Навукова-інжынірынгавы цэнтр «Электрамеханічныя і гібрыдныя сілавыя ўстаноўкі мабільных машын»

## Дырэктары 
* Георгій Канстанцінавіч Гаранскі (1957—1963)
* Вальфрыд Мікалаевіч Трэер (1963—1966)
* Фёдар Яфрэмавіч Шчаслівенка (1966—1973)
* Ігар Сяргеевіч Цітовіч (1973—1978)
* Алег Васілевіч Бераснеў (1978—2002)
* Леанід Рыгоравіч Краснеўскі (2002—2006)
* Міхаіл Сцяпанавіч Высоцкі (2006—2012)
* Андрэй Анісімавіч Дзюжаў (2012—2014)
* Сяргей Мікалаевіч Паддубка (з 2014)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт інстытута

Катэгорыя:Акадэмічная вуліца (Мінск)
Машынабудавання
Катэгорыя:Арганізацыі Мінска
Катэгорыя:Машынабудаванне Беларусі
Катэгорыя:1957 год у Мінску
Іван Сяргеевіч Краўчанка

**Іван Сяргеевіч Краўчанка** (, в. Дзмітраўка, Варонежская вобласць, Расія — ) — беларускі гісторык. Акадэмік АН БССР (1969; член-карэспандэнт з 1959), доктар гістарычных навук (1959), прафесар (1959). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1977). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Паўночна-Каўказскі Камуністычны ўніверсітэт (1930), Інстытут чырвонай прафесуры (1933), Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК ВКП(б) (1948).

У 1920—1937 і 1941—1946 гадах на партыйнай працы. У 1938—1940 гадах выкладчык, намеснік дэкана, дэкан Мінскага педагагічнага інстытута. У 1940—1941 гадах дырэктар Беластоцкага педінстытута. У 1948—1954 гадах намеснік дырэктара, у 1953—1954 гадах в.а. дырэктара, у 1955—1964 гадах дырэктар Інстытута гісторыі АН БССР, у 1965—1974 гадах загадчык сектара, у 1974—1979 гадах старшы навуковы супрацоўнік-кансультант Інстытута гісторыі АН БССР.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі (1943), «Знак Пашаны» (1944, 1949), медалямі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы прысвечаны гісторыі Беларусі перыяду Вялікай Айчыннай вайны. Даследаваў ролю Кампартыі Беларусі па кіраўніцтву барацьбой у тыле ворага. Унёс значны ўклад у напісанне «Гісторыі Беларускай ССР» у 2 тамах (1954—1958, 2-е выд. 1961), «Гісторыі Беларускай ССР» у 5 тамах (1972—1975), 10-га тома «Гісторыі СССР» у 12 тамах (1966—1980). Адзін з суаўтараў «Гісторыі Мінска» (1957).

Аўтар каля 100 навуковых прац, у т.л. 2 манаграфій.

### Бібліяграфія 
* Падпольны бальшавіцкі друк у Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Мінск, 1950.
* Работа Кампартыі Беларусі ў тылу ворага (1941—1944 гг.). Мінск, 1959.
* Партизанская война белорусского народа против фашистских оккупантов в Великую Отечественную войну, 1941—1944 // Германский империализм и вторая мировая война. М., 1963.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Іван Сяргеевіч Краўчанка ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Канскі кінафестываль 1983

**36-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 7 па 19 мая 1983 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра Сёхэя Імамуры.

## Лаўрэаты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1983 года
Катэгорыя:Май 1983 года
Катэгорыя:1983 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Канскі кінафестываль 1981

**34-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 13 па 27 мая 1981 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Чалавек з жалеза» рэжысёра Анджэя Вайды.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1981 года
Катэгорыя:Май 1981 года
Катэгорыя:1981 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Канскі кінафестываль 1982

**35-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 14 па 26 мая 1982 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымалі два фільмы: «» рэжысёра  і «» рэжысёраў  і .

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1982 года
Катэгорыя:Май 1982 года
Катэгорыя:1982 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Канскі кінафестываль 1980

**33-і Канскі кінафестываль** праходзіў з 9 па 23 мая 1980 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымалі два фільмы: «» рэжысёра Боба Фоса і «» рэжысёра Акіры Курасавы.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1980 года
Катэгорыя:Май 1980 года
Катэгорыя:1980 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Верх

**Верх** у архітэктуры — пірамідальнае, купальнае або яруснае завяршэнне будынкаў, звычайна раскрытае ў інтэр’ер. Шырока вядомы ў культавай архітэктуры многіх краін Еўропы, у XV—XIX стст. быў адметнай рысай храмаў Беларусі, Расіі, Украіны.

## Беларусь 
У мураванай архітэктуры Беларусі вядомы з XI—XII стст. у выглядзе барабанаў на ветразях і ступеньчатых арках (Сафійскі сабор і Спаса-Ефрасіннеўская царква ў Полацку). У архітэктуры Адраджэння (XVI — першая палова XVII ст.) купальны верх звонку аздаблялі аркатурай і інш. (кальвінскі збор у Смаргоні). У архітэктуры барока і класіцызму верх набыў стройныя прапорцыі, упрыгожваўся скульптурай і жывапісам (фарны касцёл у Нясвіжы, Петрапаўлаўскі касцёл у Гомелі і інш.). У другой палове XIX — пачатку XX ст. вярхі шырока выкарыстоўвалі ў культавых будынках стыляў псеўдарускага і «мадэрн» (Сімяонаўская царква ў Брэсце, мемарыяльная капліца ў в. Лясная Слаўгарадскага раёна).

У драўляным дойлідстве Беларусі вядомы з 16 ст. (Успенская царква Ляшчынскага манастыра пад Пінскам), звычайна меў вянковую канструкцыю. Архаічныя вярхі пірамідальныя (Георгіеўская царква ў в. Сінкевічы Лунінецкага раёна). У XVIII ст. пад уплывам барока пашырыліся ярусныя вярхі (асноўныя тыпы: чацвярык на чацверыку, васьмярык на васьмерыку і васьмярык на чацверыку), у якіх выкарыстоўваліся канструкцыі заломаў і ветразяў (цэрквы Ільінская ў Віцебску, Міхайлаўская ў в. Рубель Столінскага, Мікалаеўская ў в. Старая Беліца Гомельскага раёнаў і інш.). Часта завяршаўся верх купалкамі, вежачкамі, крыжамі, шпілямі і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Фронт перамен і згоды ў Чадзе

**Фронт перамен і згоды ў Чадзе, ФПЗЧ** () — чадская палітычная і ваенная арганізацыя, створаная Махаматам Махдзі Алі ў сакавіку 2016 года. Групоўка вядзе актыўную ўзброеную барацьбу з дзеючым урадам Чада.

## Гісторыя 
У 2016 годзе Савет ваеннага камандавання выратавання рэспублікі аддзяліўся ад ФПЗЧ.

Увечары 11 красавіка 2021 года, у дзень прэзідэнцкіх выбараў, ФПЗЧ атакаваў памежны пост на поўначы Чада як раз у момант закрыцця выбарчых участкаў. 17 красавіка баевікі пачалі рухацца да сталіцы краіны горада Нджамена. 20 красавіка падчас дзеянняў ФПЗЧ загінуў прэзідэнт Чада Ідрыс Дэбі. Генерал Махамат Дэбі Ітна, сын забітага лідара, быў абвешчаны часовым прэзідэнтам і кіраўніком ваеннай хунты.

Катэгорыя:З’явіліся ў 2016 годзе
Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Чадзе
Орычы

**Орычы** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіраўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Орычаўскага раёна, утварае Орычаўскае гарадское паселішча. У 1960 годзе прысвоены статус рабочага пасёлка. Па перапісу 1989 года ў пасёлку было 53 вуліцы і пражывала 9915 чалавек. На 1 студзеня 2017 года ў пасёлку пражывала 9714 чалавек.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраўскай вобласці
Узброеныя сілы Чада

**Узброеныя сілы Чада (УСЧ)** () — ваенная арганізацыя Рэспублікі Чад, прызначаная для абароны свабоды, незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці дзяржавы. З’яўляецца адным з найважнейшых кампанентаў палітычнай улады. Складаюцца з сухапутных войскаў, нацыянальнай гвардыі і ваенна-паветраных сіл. На 2019 год агульная колькасць складала 30 350 чалавек.

Чад
Катэгорыя:З’явіліся ў 1960 годзе
Катэгорыя:Чад
Канскі кінафестываль 1984

**37-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 11 па 23 мая 1984 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Парыж, Тэхас» рэжысёра Віма Вендэрса.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1984 года
Катэгорыя:Май 1984 года
Катэгорыя:1984 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Музыка Літвы

» — плакат з пастаноўкі оперы XIX стагоддзя.]]
**Музыка Літвы** адносіцца да ўсіх формаў музыкі, звязаных з Літвой, якая мае доўгую гісторыю народнага, папулярнага і класічнага музычнага развіцця. Музыка была важнай часткай політэістычнай, дахрысціянскай Літвы — рытуалы суправаджаліся музычнымі інструментамі і спевамі, учынкі герояў і тых, хто не вярнуўся з вайны, адзначаліся ў песнях.

## Гісторыя
Музыка была вельмі важнай часткай старажытнага літоўскага політэістычнага веравання. Вядома, што ў пачатку 2-га тысячагоддзя балцкія плямёны мелі асаблівыя пахавальныя традыцыі, у якіх дзеі памерлых апавядаліся з выкарыстаннем дэкламацыі, а таксама існавалі рытуальныя песні пра ваенныя кампаніі, герояў і кіраўнікоў.

Першая прафесійная музыка была ўведзена ў Літву з вандроўнымі манахамі ў XI стагоддзі. Пасля хрысціянізацыі Літвы ў 1387 годзе пачала распаўсюджвацца рэлігійная музыка, быў уведзены грыгарыянскі спеў. Падарожныя музыкі ладзілі канцэрты ў сядзібах і замках літоўскіх шляхціцаў, былі заснаваны мясцовыя капэлы.

## Гл. таксама
*Гімн Літвы

## Літаратура
* Editor: Trilupaitienė, J.; authors: Trilupaitienė J., Būrė D. (2010). *Opera Lietuvos didžiųjų kunigaikščių rūmuose* (*Opera in the Palace of the Grand Dukes of Lithuania*), Vilnius: Nacionalinis muziejus Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės valdovų rūmai. 

## Спасылкі
*Music Information Centre Lithuania – найбольш поўная літоўская музычная база дадзеных.
Бульба Хасэльбэк

**Бульба «Хасэльбэк»** () — шведскі традацыйны рэцэпт запечанай бульбы, якую наразаюць на мноства тонкіх кавалкаў, але пры гэтым яна захоўвае сваю форму. Вялікая колькасць глыбокіх надрэзаў робіць бульбу хрумсткай звонку, але мяккай унутры.

Бульбу вараць на працягу 5—10 хвілін на павольным агні, з маслам і травамі, пасля даюць настаяцца. Вымытую бульбу абабіраюць, робяць надрэзы глыбінёй прыкладна на 2/3 бульбіны. Запякаюць пасоленую бульбу, змазаную сумессю траў, у духоўцы. Падаюць у гарачым выглядзе.

Хасэльбэк
Катэгорыя:Шведская кухня
Катэгорыя:Гарніры
Пераходны ваенны савет Чада

**Пераходны ваенны савет** () — пераходны ваенны ўрад Чада. 

## Гісторыя 
Узнік 20 красавіка 2021 года пасля смерці былога прэзідэнта Ідрыса Дэбі, узяўшы на сябе адказнасць за кіраванне краінай і барацьбой супраць паўстанцаў ФПЗЧ. Дзеючыя кабінет міністраў і парламент былі распушчаны. Орган узначаліў Махамат Дэбі Ітна, сын забітага прэзідэнта.  Было абвешчана, што часовы ўрад будзе дзейнічаць на працягу васемнаццаці месяцаў, пасля чаго ў краіне пройдуць усеагульныя выбары. 

Ваенную хунту легітымнай уладай прызнала толькі Францыя, якая 22 красавіка  публічна выступіла ў абарону захопу ўлады сынам Дэбі, заявіўшы, што гэта было неабходна пры «выключных абставінах».

Апазіцыйныя палітыкі назвалі захоп улады ваеннымі дзяржаўным пераваротам. 27 красавіка ў Нджамене ўспыхнулі пратэсты супраць хунты. Адна жанчына была забіта ў сталіцы, калі пратэстоўцы напалі на аўтобус, у той час як паліцыя ўжыла слёзатачывы газ для разгону дэманстрацый.

10 кастрычніка 2022 года пасля «нацыянальнага дыялогу», падчас якога Дэбі быў прызначаны часовым прэзідэнтам, орган заменены пераходнай адміністрацыяй, прызначанай ім.

Катэгорыя:Палітыка Чада
Катэгорыя:Гісторыя Чада
Катэгорыя:2021 год у палітыцы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2021 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2022 годзе
Прэзідэнцкія выбары ў Чадзе (2021)

Прэзідэнцкія выбары 2021 года ў Чадзе адбыліся 11 красавіка. Дзеючы прэзідэнт Ідрыс Дэбі, які адбыў пяць тэрмінаў запар з моманту захопу ўлады ў выніку дзяржаўнага перавароту 1990 года, балатаваўся шосты раз. У той жа дзень апазіцыя падняла на поўначы Чада ўзброенае паўстанне. Папярэднія вынікі, апублікаваныя 19 красавіка, паказалі, што Дэбі перамог у прэзідэнцкай гонцы, набраўшы 79% галасоў. Аднак сам прэзідэнт загінуў 20 красавіка падчас баявых дзеянняў. Пасля ўлада перайшла да ваеннай хунты на чале з яго сынам Махаматам Дэбі Ітна. Было абвешчана, што часовы ўрад будзе дзейнічаць на працягу васемнаццаці месяцаў, а затым у краіне пройдуць новыя выбары.

## Спасылкі 
* 
*
Катэгорыя:Выбары ў Чадзе
Катэгорыя:Выбары 2021 года
Катэгорыя:Падзеі 11 красавіка
Катэгорыя:Красавік 2021 года
Катэгорыя:2021 год у Чадзе
Махамат Махдзі Алі

**Махамат Махдзі Алі** (; нар. 1964/1969) — адзін з лідараў паўстанцкага руху гаранаў (даза), узначальвае групоўку «Фронт перамен і згоды ў Чадзе» (ФПЗЧ).

## Біяграфія 
Больш за 25 гадоў у Францыі меў статус палітычнага бежанца, удзельнічаў у кампаніях французскай Сацыялістычнай партыі.

У канцы 1990-х стаў адным з лідараў Руху за дэмакратыю і справядлівасць у Чадзе (MDJT), паўстанцкай групоўкі этанаса тубу. Быў старшынёй камісіі групоўкі падчас мірных перамоваў з уладамі Чада. Вярнуўшыся ў краіну ў 2005 годзе, прызначаны інспектарам Міністэрства інфраструктуры. Неўзабаве далучыўся да Саюзу сіл за дэмакратыю і развіццё (UFDD), адной з многіх чадскіх груповак, якія базаваліся ў той час у Судане і ўдзельнічалі ў грамадзянскай вайне 2005—2010 гадоў.

У сакавіку 2016 года Махамат Махдзі Алі абвясціў аб стварэнні новай узброенай групы на крайнім поўначы Чада — Фронт перамен і згоды ў Чадзе (ФПЗЧ). У арганізацыю першапачаткова ўвайшло парадку 700 чалавек.

## Санкцыі 
18 студзеня 2017 года французскія ўлады замарозілі яго фінансавыя актывы, а таксама актывы Махамата Нуры (паўстанцкая група UFDD) у адпаведнасці з артыкулам L562-1 валютна-фінансавага кодэкса, які прадугледжвае *«замарожванне ўсіх або часткі сродкаў, фінансавых інструментаў і эканамічных рэсурсаў [...], якія належаць фізічным або юрыдычным асобам, што здзяйсняюць або спрабуюць здзейсніць тэрарыстычныя акты»*. Францыя абвінаваціла апазіцыю Чада ў супрацоўніцтве з ісламістамі. Лідары паўстанцаў, са свайго боку, заявілі аб свецкім характары сваёй барацьбы.

Катэгорыя:Правадыры паўстанняў
Катэгорыя:Постаці Чада
Савет ваеннага камандавання выратавання рэспублікі

**Савет ваеннага камандавання выратавання рэспублікі, СВКВР** () — чадская паўстанцкая групоўка, заснаваная ў ліпені 2016 годзе ў выніку расколу ў ФПЗЧ. Вядзе актыўную ўзброеную барацьбу супраць дзеючага ўрада Чада і карыстаецца падтрымкай у Лівіі. У склад групоўкі ўваходзяць некалькі этнічных груп: тубу, загава і арабы. Значная частка байцоў з’яўляюцца былымі членамі Саюза сіл супраціву.

Катэгорыя:З’явіліся ў 2016 годзе
Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Чадзе
Паўстанне ў Паўночным Чадзе

**Паўстанне ў Паўночным Чадзе** — узброеныя выступленні ў паўночных рэгіёнах Чада.

## Ход падзей 
У 2016 годзе Фронт перамен і згоды ў Чадзе (ФПЗЧ) і Савет ваеннага камандавання выратавання рэспублікі (СВКВР) пачалі паўстанне супраць урада Чада. Са сваіх тылавых баз у Паўднёвай Лівіі паўстанцы здейснялі рэйды на Паўночны Чад, імкнучыся зрынуць урад прэзідэнта Ідрыса Дэбі, які знаходзіўся ва ўладзе з моманту дзяржаўнага перавароту ў снежні 1990 года.

У ліпені 2017 года СВКВР пачаў наступленне на Куры Бугудзі, імкнучыся захапіць кантроль над рэгіёнам і яго прыбытковымі руднікамі. Напад паспяхова адбіты ўрадавымі войскамі. У жніўні паўстанцы распачалі другую атаку, факт якой урад Чада адмаўляў. 11 жніўня 2018 года СВКВР здзейсніў яшчэ адну атаку ў Куры Бугудзі.

11 красавіка 2021 года ў Чадзе адбыліся прэзідэнцкія выбары. У той жа дзень ФПЗЧ разгарнуў буйное наступленне. Дзеючы прэзідэнт Ідрыс Дэбі, які адбыў пяць тэрмінаў запар, балатаваўся шосты раз. Папярэднія вынікі, апублікаваныя 19 красавіка, паказалі, што Дэбі перамог у прэзідэнцкай гонцы, набраўшы 79% галасоў. Аднак сам прэзідэнт загінуў 20 красавіка падчас баявых дзеянняў. Пасля ўлада перайшла да ваеннай хунты на чале з яго сынам Махаматам Дэбі Ітна. Было абвешчана, што часовы ўрад будзе дзейнічаць на працягу васемнаццаці месяцаў, а затым у краіне пройдуць новыя выбары.

У жніўні ўлады прапанавалі баевікам апазіцыі мірныя перамовы, і тыя пагадзіліся. Аднак да сакавіка 2022 года прадстаўнікі бакоў не дасягнулі значных вынікаў. У жніўні адбыліся сутыкненні ў раёне Вуры. У маі 2023 года канфлікт зноў абвастрыўся. Баі фіксаваліся не толькі на поўначы, але і на поўдзені, на мяжы з ЦАР.

## Гл. таксама 
* Першая грамадзянская вайна ў Чадзе
* Другая грамадзянская вайна ў Чадзе

Катэгорыя:Гісторыя Чада
Катэгорыя:Войны Чада
Вялікая сінагога (Гомель)

**Вялікая сінагога** — колішняя сінагога ў Гомелі.

## Гісторыя 
Сінагога была пабудавана ў 1828—1833 гадах на загад графа Мікалая Пятровіча Румянцава на тагачаснай вуліцы Базарнай у стылі класіцызму. Сінагога завяршала перспектыву вуліцы і знаходзілася побач з Паляўнічым домікам, які належаў Румянцаву быў размешчаны па вуліцы Эканамічнай, меў амаль ідэнтычны набор архітэктурных форм фасада і завяршаў суседнюю вуліцу, якая ішла ад Базарнай плошчы, што сведчыць аб адзіным горадабудаўнічым плане.

Характэрным элементам сінагогі была паўкруглая лоджыя, размешаная над галоўным уваходам. Да нашага часу сінагога не захавалася.

## Галерэя 

Файл:Homiel, Rynak. Гомель, Рынак (1900).jpg|Гандаль у раёне Вялікай сінагогі.
Файл:Homielskaja synagoga. Гомельская сынагога (1916).jpg|Вулічная атмасфера.
Файл:Homiel, Rynkavaja. Гомель, Рынкавая (1918).jpg|Перспектыва Базарнай вуліцы.
Файл:The Great Synagogue of Homieĺ. Вялікая сінагога, Гомель (George Loukomski, befor 1911).jpg|Замалёўка Г. К. Лукомскага.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Гомеля
Катэгорыя:Колішнія сінагогі Беларусі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Гомеля
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Гомелі
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Канем (рэгіён)

**Канем** (фр. Kanem, араб. منقة كانم) — адміністрацыйны рэгіён у Рэспубліцы Чад. Назва паходзіць ад гістарычнай вобласці Канем, якая ўваходзіла ў сярэднявечча ў склад дзяржавы Канем-Борна.

## Літаратура 
* Кане́м // Кандидат — Кинескоп. — М. : Советская энциклопедия, 1953. — С. 5-6. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 20).
Катэгорыя:Рэгіёны Чада
Катэгорыя:Геаграфія Чада
Махамат Дэбі Ітна

**Махамат Ідрыс Дэбі Ітна** (; нар. 1 студзеня 1984, Чад) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Чада. Старшыня пераходнага ваеннага савета, а затым часовы прэзідэнт краіны. Раней быў намеснікам камандуючага ўзброеных сіл падчас чадскай інтэрвенцыі ў Паўночнае Малі. Сын забітага прэзідэнта Чада Ідрыса Дэбі.

## Біяграфія 
Паступіў у Аб’яднаную групу ваенных вучэльняў у Чадзе. Пасля прайшоў навучанне ў Францыі, у ваеннай школе у Экс-ан-Правансе. Па вяртанні працаваў у Службе бяспекі дзяржаўных устаноў на пасадзе намесніка камандзіра групы інфантэрыі. Першы баявы вопыт атрымаў у красавіку 2006 года, калі паўстанцы напалі на сталіцу Чада, а затым удзельнічаў у баявых дзеяннях на ўсходзе краіны разам з генералам Абу Бакрам аль-Саідам, начальнікам жандармерыі. Пасля заканчэння кампаніі Махамату Дэбі было прысвоена званне маёра. Кіраваў войскамі падчас бітвы пры Ам-Даме, дзе атрымаў перамогу над паўстанцамі.

Затым прызначаны камандуючым бранятанкавага падраздзялення. У студзені 2013 года стаў намеснікам камандзіра чадскіх Узброеных Сіл у Малі пад камандаваннем генерала Умара Бікіма. 22 лютага 2013 года кіраваў войскамі ў бітве супраць паўстанцаў у гарах Адрар-Іфарас на поўначы Малі. База паўстанцаў была ліквідавана, вораг панес цяжкія страты, але пры гэтым 26 чадскіх салдат загінулі, у тым ліку Абдэль Азіза Хасана Адама, камадзір спецназа. Махамат узяў на сябе поўнае кіраўніцтва чадскімі войскамі ў Малі і кіраваў аперацыямі супраць паўстанцаў на поўначы.

Пасля гібелі бацькі ад рук паўстанцаў «Фронту перамен і згоды ў Чадзе» 20 красавіка 2021 года, камандуючыя ўзброенымі сіламі зрабілі заяву, што выбраны ўрад і парламент Чада распушчаны, створаны пераходны ваенны савет на чале з Махаматам Дэбі, што будзе кіраваць краінай на працягу 18 месяцаў. 

10 кастрычніка 2022 года пасля «нацыянальнага дыялогу» Дэбі быў прызначаны часовым прэзідэнтам.

9 мая 2024 года перамог на прэзідэнцкіх выбарах.

Катэгорыя:Палітыкі Чада
Катэгорыя:Ваенныя Чада
Рэутаў (значэнні)

**Рэутаў** — тапонім і прозвішча.

* Рэутаў — горад у Маскоўскай вобласці Расіі.

## Асобы 
* Алег Аляксандравіч Рэутаў (1920—1998) — вучоны ў галіне арганічнай хіміі.
Анатоль Міхайлаў

**Анатоль Міхайлаў**:
* Анатоль Арсеньевіч Міхайлаў (нар. 1939) — беларускі філосаф.
* Анатоль Мікалаевіч Міхайлаў (нар. 1936) — беларускі вучоны ў галіне медыцыны.
Анатоль Арсеньевіч Міхайлаў

**Анатоль Арсеньевіч Міха́йлаў** (, Зяметчына, Пензенская вобласць, РСФСР) — беларускі філосаф. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1991; чл.-кар. з 1989), доктар філасофскіх навук (1986), прафесар (1988). Член Еўрапейскай Акадэміі навук і мастацтваў (Зальцбург, Аўстрыя, 1993).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 мая 1939 года ў пасёлку Зяметчына Пензенскай вобласці РСФСР.

У 1961 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.

У 1966—1974 гадах — выкладчык, дацэнт кафедры філасофіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1974—1980 гадах — супрацоўнік Цэнтра сацыяльнага развіцця і гуманітарных спраў (Нью-Ёрк—Вена). У 1980—1987 гадах дацэнт, прафесар кафедры філасофіі, з 1987 года — загадчык кафедры гісторыі філасофіі і логікі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

З 1992 года — рэктар Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта. З 1 кастрычніка 2014 года па 5 студзеня 2021 года А. Міхайлаў займаў пасаду Прэзідэнта Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта. Лаўрэат дэмакратычнай прэміі амерыканскага Фонду імя Іона Раціу (2007). Узнагароджаны медалём Гётэ (Германія, 2004).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя даследаванні ў галіне гісторыі філасофіі, сучаснай заходняй філасофіі і метадалогіі гуманітарных ведаў. Прааналізаваў радыкальныя пераўтварэнні, якія адбываліся ў філасофіі ХХ стагоддзя ў сувязі з узнікненнем і развіццём філасофіі жыцця, фенаменалогіі, экзістэнцыялізму, фундаментальнай анталогіі і герменеўтыкі.

Аўтар звыш 60 навуковых прац, у тым ліку 2 манаграфій.

### Бібліяграфія 
* Martin Heidegger und seine «Kehre». Jena, 1966.
* Современная философская герменевтика: Критический анализ. Мн.: Университетское, 1984.
* Историко-философские исследования. Мн.: Университетское, 1991.
* Dasein-анализ в философии и психологии. Мн.: Изд-во Европ. гуманитар. ун-та, 2001 (в соавт.)

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Акадэмікі: Міхайлаў Анатолій Арсеньевіч // Сайт НАН Беларусі
* Анатоль Арсеньевіч Міхайлаў  у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* Акадэмік Анатоль Міхайлаў // Сайт Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта

Катэгорыя:Рэктары Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Васіль Мікалаевіч Шлапуноў

**Васіль Мікалаевіч Шлапуноў** (, в. Белая Дубрава, Касцюковіцкі раён, БССР — ) — беларускі вучоны ў галіне кормавытворчасці. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003), акадэмік Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1996—2002), замежны член Украінскай акадэміі аграрных навук (1999), доктар сельскагаспадарчых навук (1988), прафесар (1989).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 ліпеня 1932 года ў в. Белая Дубрава (цяпер — Касцюковіцкі раён, Магілёўская вобласць). У 1960 годзе скончыў агранамічны факультэт Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі.

У 1950—1951 гадах працаваў участковым аграномам у Мастоўскай МТС Гродзенскай вобласці, у 1953—1955 гадах у Касцюковіцкай МТС Магілёўскай вобласці. У 1955—1959 гадах памочнік загадчыка, загадчык Давід-Гарадоцкага дзяржсортаўчастка Брэсцкай вобласці. У 1960—1961 гадах начальнік Пінскай райсельгасінспекцыі, галоўны дзяржаўны інспектар па закупках сельгаспрадуктаў па Мінскім раёне.

З 1964 года старшы навуковы супрацоўнік, у 1970—2000 гадах намеснік дырэктара па навуковай рабоце Беларускага НДІ земляробства. З 2001 года загадчык аддзела, з 2005 года галоўны навуковы супрацоўнік Навукова-практычнага цэнтра Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па земляробстве.

Памёр 4 жніўня 2021 года.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы ў галіне кормавытворчасці. Распрацаваў навукова абгрунтаваныя тэхналогіі вырошчвання кукурузы ў Беларусі (аптымізацыя срокаў і гушчыні пасеву, сістэмы прымянення ўгнаенняў, апрацоўкі глебы, аховы ад пустазелля, тэрміны ўборкі), навуковыя прынцыпы фарміравання і тэхналогіі вырошчвання 2-3-укосных высокапрадуктыўных аграфітацэнозаў аднагадовых траў. Прапанаваны занальныя сістэмы і тэхналогіі вырошчвання прамежкавых пасеваў (азімых, падсяўных, пажніўных). Удасканаліў сістэмы вытворчасці расліннага бялку для жывёлагадоўлі. Вывучаў заканамернасці фарміравання ўраджаю і змены пажыўных уласцівасцей азімага і яравога рапсу, азімай сурэпіцы, гарчыцы белай, рэдзькі маслічнай у залежнасці ад агракліматычных рэсурсаў, сістэмы ўгнаенняў, гушчыні травастояў, апрацоўкі глебы і іншых фактараў.

Аўтар звыш 280 навуковых прац, у т.л. 7 манаграфій, аўтар 16 гібрыдаў кукурузы, раяніраваных у Беларусі, 2 сартоў суданскай травы і сорту рэдзькі маслічнай Ніка.

## Узнагароды 
* Ордэн Знак Пашаны (1976),
* медаль.

### Бібліяграфія 
* Полевое кормопроизводство. 2-е изд. Мн.: Ураджай, 1991.
* Кукуруза. Мн.: Беларуская навука, 1999 (в соавт.).
* Производство грубых кормов. Кн. 1-2. Торжок: ООО «Вариант», 2002 (в соавт.).
* Кормопроизводство. Мн.: ИВЦ Минфина, 2006 (в соавт.).

## Спасылкі 
* Васіль Мікалаевіч Шлапуноў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Селекцыянеры
Урад Рэспублікі Косава

.]]
**Урад Косава** (алб.: Qeveria e Republikës së Kosovës; ) ажыццяўляе выканаўчую ўладу ў Рэспубліцы Косава. Рэзідэнцыя ўрада знаходзіцца ў Прышціне.

У склад урада ўваходзяць урадавыя міністры, а ўзначальвае яго прэм’ер-міністр. Прэм’ер-міністра абірае Асамблея Рэспублікі Косава. Міністраў прызначае прэм’ер-міністр, а потым зацвярджае Асамблея.

Альбін Курці — цяперашні прэм’ер-міністр Косава. Яго ўрад, зацверджаны Асамблеяй і ўсталяваны 22 сакавіка 2021 года, складаецца з албанцаў, а таксама міністраў этнічных меншасцей Косава, сярод якіх баснійцы, цыгане, туркі і сербы. Нягледзячы на тое, што ва ўрад уваходзяць прадстаўнікі этнічных меншасцей, у ім дамінуе албанская большасць, якая аказвае найбольшы ўплыў на прыняццё рашэнняў.

## Кабінет міністраў 
 
Катэгорыя:Урад Косава
Катэгорыя:Урад
Чарамісінава

**Чарамісінава** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Чарамісінаўскага раёна Курскай вобласці Расіі. Размешчаны недалёка ад ракі Цім (басейн Дона), за 88 км па аўтамабільнай дарозе і 86 км па чыгунцы на паўночны ўсход ад Курска. Маслазавод. Інкубатарна-птушкагадоўчая станцыя. У пасёлку размешчана аднайменная чыгуначная станцыя аднапутнай цеплавознай лініі Курск — Варонеж (магістраль Варонеж — Кіеў). Таксама праз Чарамісінава праходзіць аўтамабільная дарога Курск — Шчыгры — Чарамісінава — Касторнае.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курскай вобласці
Чаркесы

**Чаркесы**, *адыгэ* — народ у Расіі, карэннае насельніцтва Карачаева-Чаркесіі. Жывуць таксама ў Турцыі, Сірыі, Іарданіі і іншых краінах Паўднёва-Заходняй Азіі. У краінах Паўднёва-Заходняй Азіі пад назвай «чаркесы» аб’ядноўваюцца змяшаныя паміж сабой прадстаўнікі паўночнакаўказскіх народаў (адыгейцы, кабардзінцы, убыхі, інгушы, чачэнцы, асеціны, лезгіны і інш.), продкі якіх перасяліліся з Расіі ў другой палове XIX — пачатку XX стагоддзяў. Адносяцца да балкана-каўказскай расы вялікай еўрапеоіднай расы. Размаўляюць на кабардзіна-чаркескай мове абхаза-адыгскай групы паўночнакаўказскай сям’і. Пісьменнасць на рускай графічнай аснове.

Тэрмін «чаркесы», верагодна, паходзіць ад этноніма «керкеты», які выкарыстоўвалі старажытнагрэчаскія аўтары для абазначэння часткі старажытнаадыгскіх плямёнаў. Пазней грузіны пачалі называць чаркесамі ўсіх адыгаў, а ў XVIII—XIX стагоддзях гэтак называлі ўсіх каўказскіх горцаў. У пачатку 1920-х гадоў пры ўтварэнні Карачаева-Чаркесіі чаркесамі пачалі называць яе адыгскае насельніцтва, якое часткова складалася з нашчадкаў заходнеадыгскіх (адыгейскіх) груп, але ў асноўным з пераселеных у 1820—1840-х гадах за Кубань (т. зв. беглых) кабардзінцаў. У 2-й палове XX стагоддзя ўтварылася новая адыгская народнасць — чаркесы, блізкая па культуры і тоесная паводле мовы з кабардзінцамі.

## Літаратура 
* Народы мира. — М.: «Советская энциклопедия», 1988.

Катэгорыя:Народы Расіі
Катэгорыя:Абхаза-адыгскія народы
Прысцень

**Прысцень** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Курскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Прысценскага раёна. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Прысцень са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе.

Насельніцтва — 4942 жыхары (2020). Размешчаны за 78 км на паўднёвы ўсход ад Курска.

Вузлавая чыгуначная станцыя «Ржава» на лініі Курск — Белгарад (магістраль Масква — Харкаў), адгалінаванне (31 км) на Абаянь, станцыя абслугоўвае таксама лінію Стары Аскол — Губкіна — Сараеўка.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курскай вобласці
Вялікае Салдацкае

**Вялікае Салдацкае** () — сяло ў Курскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Вялікасалдацкага раёна, цэнтр Вялікасалдацкага сельсавета. Сяло знаходзіцца за 78 км на паўднёвы захад ад Курска, за 20 км ад бліжэйшай чыгуначнай станцыі Суджа. У сяле працякае рака Суджа. У цэнтральнай частцы пасёлка ёсць царква.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курскай вобласці
Махамат Хасан Булмае

**Махамат Хасан Булмае** (; нар. 20 чэрвеня 1972, Нджамена, Чад) — лідар чадскай узброенай групоўкі «Савет ваеннага камандавання выратавання рэспублікі».

## Біяграфія 
З 1991 па 1996 год вучыўся ў ліцэі Фелікса Эбуэ ў Нджамене, дзе атрымаў ступень бакалаўра. Затым паступіў на факультэт моў і сацыяльных навук Універсітэта Бліды ў Алжыры, дзе ў 2001 годзе атрымаў ступень магістра па спецыяльнасці выкладанне французскай мовы як замежнай. Пасля прадоўжыў вучобу ва Універсітэце Франсуа-Рабле ў Туры. У 2005 годзе атрымаў дыплом DEA па сучаснай і параўнальнай літаратуры. Булмае абараніў дысертацыю, але пасля кінуў вучобу, каб удзельнічаць ва ўзброенай барацьбе.

Спачатку ён далучыўся да Аб’яднання сіл за дэмакратыю і развіццё, дзе быў на пасадах генеральнага скарбніка і камісара сувязі. Разам з ім затрымалі яшчэ двух чалавек, у тым ліку яго прэс-сакратара Ахмата Якуба Адама. Абвінавачаныя дзеючай уладай у тэрарызме Булмае і яго паплечнікі былі экстрадаваны ў Чад ў маі 2018 года і ўтрымліваліся ў турме Кара Тора. 

6 чэрвеня 2019 Махамат Хасан Булмае і Ахмат Якуб Адам Апеляцыйным судом Нджамены прызнаны вінаватымі ва ўдзеле ў паўстанцкім руху і прысуджаны да пажыццёвага зняволення.

Катэгорыя:Правадыры паўстанняў
Катэгорыя:Постаці Чада
Цёткіна (Курская вобласць)

**Цёткіна** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Глушкоўскім раёне Курскай вобласці Расіі. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Цёткіна са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчаны на левым беразе ракі Сейм (прыток Дзясны), за 25 км на захад ад раённага цэнтра — пасёлка Глушкова. Непасрэдна па ўскраіне пасёлка (часткова па рацэ Сейм) праходзіць дзяржаўная мяжа Расіі з Украінай (Сумская вобласць). Цёткіна закрыта для свабоднага наведвання замежнымі падарожнікамі, бо знаходзіцца ў пагранзоне Курскай вобласці.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курскай вобласці
Іваніна

**Іваніна** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Курчатаўскім раёне Курскай вобласці Расіі. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Іваніна са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Насельніцтва — 2552 жыхароў (2020). Размешчаны ў цэнтральнай частцы вобласці, за 4 км на поўдзень ад раённага цэнтра, ля аўтадарогі Р199 Курск — Льгоў — мяжа з Украінай (на Глухаў).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курскай вобласці
Пасёлак імя Карла Лібкнехта

**Імя Карла Лібкнехта** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Курчатаўскім раёне Курскай вобласці Расіі. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак імя К. Лібкнехта са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе.

Насельніцтва — 7620 чалавек (2020 год). Заснаваны на беразе ракі Пенка ў 1606 годзе. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1930 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курскай вобласці