Талька (вёска)

**Та́лька** () — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Тальцы. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 19 км на паўднёвы ўсход ад Мар’інай Горкі, 73 км ад Мінска.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
На паўднёва-ўсходняй ускраіне вёскі месціцца курганны могільнік (мясцовыя назвы — Турэцкія магілы, Французскія магілы).

Упершыню Талька ўпамінаецца 1833 годзе ў сувязі з ліквідацыяй уладамі Расійскай імперыі францішкаскага кляштара місіянераў у Смілавічах. Было загадана прадаць маёмасць кляштара, а на торг, сярод іншых, прыехаў купец-яўрэй з Талькі Ёсель Ёселевіч.

Пасля адкрыцця ў 1873 годзе руху на ўчастку Вілейка — Бабруйск Лібава-Роменскай чыгункі вёска пачала развівацца і расці ў сувязі з адкрыццём чыгуначнай станцыі.

У 1885 годзе ў Амяльнянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. Паводле перапісу 1897 года былі чыгуначная станцыя на 4 двары, у пасёлку 15 двароў, была крама. Паводле перапісу 1917 года апрача чыгуначнай станцыі і пасёлка была лясная старожка.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Амяльнянскай воласці накіроўвалі звароты ў Народны сакратарыят Беларусі са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1921 годзе пабудаваны паравы млын, адкрыта школа 1-й ступені, працавала цыркулярка, кравецкая майстэрня. З 20 жніўня 1924 года цэнтр Талькаўскага сельсавета Пухавіцкага раёна Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці. У 1933 годзе былі млын, вытворчая арцель па рамонце і шыцці адзення і абутку «Аб’яднаная праца».

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 2 ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі. З 20 па 22 верасня 1941 года ў лесе каля Талькі нацысцкай адміністрацыяй было расстраляна мірнае яўрэйскае насельніцтва Талькі, загінулі каля 600 чалавек.

У ваколіцах вёскі дзейнічала антыфашысцкае падполле. У кастрычніку 1942 года савецкія партызаны атрада «Полымя» (камандзір Яўген Філіпскіх) і брыгады імя І. В. Сталіна (камандзір Уладзімір Ціхаміраў).

## Насельніцтва 
* 1897 год — 15 двароў, 69 жыхароў; чыгуначная станцыя, 4 двары, 40 жыхароў
* 1908 год — 717 жыхароў; чыгуначная станцыя, 7 двароў, 61 жыхар
* 1917 год — 66 двароў, 326 жыхароў; чыгуначная станцыя, 7 двароў; лясная старожка, 6 жыхароў
* 1960 год — 921 жыхар
* 2002 год — 443 жыхары, 213 двароў
* 2007 год — 403 жыхары
* 2010 год — 345 жыхароў
* 2012 год — 345 жыхароў
* 2019 год — 316 жыхароў

## Рэлігія 
У вёсцы ёсць Свята-Пакроўская царква, якая месціцца ў будынку былой крамы.

## Культура і грамадства 
Каля Талькі праводзіцца штогадовы беларускі музычны фестываль «Талькаўскі фэст».

* **Талькаўская сельская бібліятэка**. У 1917 годзе ў прыватным доме была адкрыта хата-чытальня. Перад вайной хату-чытальню замяніла больш багатая бібліятэка, для якой пабудавана адмысловае памяшканне. У Другую сусветную вайну знішчаны ўсе кнігі, захаваліся толькі тыя, што былі на руках у чытачоў. З іх пачаў фарміравацца кніжны фонд бібліятэкі. 8 сакавіка 1949 года падпісаны загад № 4 аддзела культуры Пухавіцкага раённага Савета «Аб адкрыцці Талькаўскай хаты-чытальні».
* Дзейнічае палац культуры

## Сацыяльная сфера 
### Ахова здароўя 
* Бальніца (1950)
* Дзіцячы аздараўленчы лагер «Лясная казка» (1971). Першая назва «Гайдаравец».

### Адукацыя 
* Талькаўская базавая школа (закрыта ў 2016 годзе)

## Эканоміка 
* сядзіба Талькаўскага лясніцтва
* Аграсядзіба «Талькаўскія сцежкі» .
* Аддзяленне пошты

### Чыгунка 
Праз тэрыторыю вёскі праходзіць Мінскае аддзяленне Беларускай чыгункі Мінск — Гомель. Знаходзіцца станцыя Талька

## Славутасці 
* Курганны могільнік, на паўднёва-ўсходняй ускраіне вёскі
* Мемарыяльная дошка ў памяць пра Якуба Коласа
* Помнік загінулым савецкім салатам і партызанам Другой сусветнай вайны
* Магіла сяржанта Емяльянава і партызана з Чэхіі Вільяма Гамулы (1924—1944)
* Чыгуначная казарма пачатку XX стагоддзя
* Мемарыяльны знак на месцы, дзе 22 верасня 1941 года расстралялі 280 жыхароў вёскі. Ініцыятарам мемарыяла выступіў генерал Ілья Прус, сваякі якога таксама ў ліку забітых
* Дом, у якім жыў Якуб Колас. Менавіта ў гэтым доме Якуб Колас напісаў «Міхасёвы прыгоды» і «Дрыгву». Згадваў Тальку і аднайменную рэчку ў сваіх творах

### Страчаная спадчына 
* Сінагога

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Рыгоравіч Булынка (1913—?) — кандыдат тэхнічных навук, дацэнт.
* Таццяна Аляксандраўна Ждановіч (1918—1998) — медык, заслужаны ўрач БССР (1960).
* Мікалай Паўлавіч Крандо (1904—1989) — савецкі вайсковец, генерал-лейтэнант (1960).
* Іван Леапольдавіч Лысакоўскі (1921—2021) — савецкі вайсковец, супрацоўнік МДБ і КДБ, намеснік старшыні КДБ БССР (1966—1979).
* Іван Іванавіч Паўловіч (1930—2001) — чыгуначнік, Герой Сацыялістычнай Працы (1974).
* Іван Браніслававіч Шаціла (1910—1977) — беларускі акцёр тэатра і кіно, Народны артыст БССР.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-93. Выданне 1984 года. Стан мясцовасці на 1982 год.

## Спасылкі 
* Школьны краязнаўчы сайт 

Катэгорыя:Блужскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна