open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Савет цэркваў (Нарвежская лютэранская царква)

**Царкоўны савет** (, ) — адзін з цэнтральных саветаў, які дзейнічае ў складзе епархіяльнага савету () разам з міжцаркоўным саветам () і царкоўным саветам саамаў (). Царкоўны савет быў заснаваны законам у 1969 годзе, як далейшае развіццё і адгалінаванне епархіяльнага савета 1953 года, і быў адноўлены ў 1984 годзе. Гэта адбылося ў той жа час, калі сумеснае пасяджэнне епархіяльнага савета было пераўтворана ў царкоўны савет. Крысцін Гунлейксруд Роўм была абраная старшынёй царкоўнага савета ў 2016 года (і застаецца да сённяшняга моманту (2021)). Сумесны сакратарыят трох цэнтральных саветаў размешчаны ў «царкоўным доме» ў Осла, які з 2018 года (2021) яго ўзначальвае дырэктар Інгрыд вад Нільсэн.

## Структура 
Галоўная задача савета — быць падрыхтоўчым і выканаўчым органам для царкоўнага сабору, які з’яўляецца вышэйшым выбарным органам нарвежскай лютранскай царкоўнай абшчыны. Царкоўны савет звычайна абіраецца на чатыры гады і складаецца з 15 сябраў:

14 абраных саветам: 10 ад акругоў (з якіх па меншай меры адзін павінен быць пастарам) і 4 выпадкова выбраных пастара.

1 епіскап, старшыня епіскапскага сабору (епіскап-прэсэс).

Царкоўны савет быў створаны ў 1969 годзе. Першым абраным лідэрам (да 1990 года быў старшынёй) — Пер Воксе (1970-1978). Потым былі Людвіг Ёхан Бакэвіг (1978-1986), Фін Олаф Майры (1986-1990), Одб’ерн Эвеншауг (1990-1998), Гунвар Конгсвік (1998-2002), Тор Б’ярне Боры (2002-2006), Нільс-Тур Андэрсан (2006-2010), Свейн Арнэ Лінда (2010-2016) і Крысцін Гунлейксруд Роўм (2016-).

Сакратарыят царкоўнага савета ўзначальвалі дырэктар Георг Хіле (1971-1974), Івар Рамві (1974-1978), Ёханэс Ультравейт-Мо (1979-1990), Пуга Андрэсен (1990-1996), Эрлінг Петэрсан (1996-2006), Енс-Петэр Ёнсэн (2006-2018) і Інгрыд вад Нільсэн (2018-).

## Сфера дзейнасці 
Царкоўны савет праводзіць да пяці штогадовых сходаў, а ў прамежках паміж асноўнымі пасяджэннямі, пытаннямі займаецца асобны працоўны камітэт. У дадатак да падрыхтоўкі і ўзбуджэння спраў для сабору, савет нясе каардынацыйную адказнасць за забеспячэнне падрыхтаванасці Нарвежскай лютэранскай царквы да стыхійных бедстваў і аварый.

## Камітэты пры царкоўным савеце 
* Камітэт па пытаннях божага культу (старшыня: Хэге Элізабэт Фагермуэн)
* Камітэт па справах моладзі (старшыня: Фрэйдыс Індф’ердынген)
* Тэалагічны камітэт (старшыня: Крысцін Графі-Калевог)
* Камітэт па міжнародных справах (старшыня: Рог Рольфсен)

## Спасылкі 
* Kyrkjelova § 25

Катэгорыя:Нарвежская лютэранская царква
Катэгорыя:Хрысціянства ў Нарвегіі
Катэгорыя:Пратэстанцтва ў Нарвегіі
Рыж­ская беларуская асноўная школа імя Янкі Купалы

**Рыж­ская беларуская асноўная школа імя Янкі Купалы** () — была адзінай беларускай школай ў Латвіі. У школе дзейнічаў музей, прысвечаны жыццю і творчасці Янкі Купалы, Якуба Коласа, Янкі Маўра. У 1994 годзе набраліся чатыры класы, з якіх паўстала беларуская школа, атрымаўшы памяшканне занядбалага дзіцячага сада.

У 1998 годзе школа атрымала статус Рыжскай беларускай асноўнай, а ў 2011 годзе ёй было нададзенае імя беларускага класіка Янкі Купалы.

## Навучанне 
На 2010 год у беларускай школе было 9 класаў — 115 вучняў і 22 педагогі.

У школе дзейнічае дзіцячы вакальны гурт «Вавёрачка», гурток візуальнага мастацтва і гурток вырабу мяккіх цацак.

## Дырэктары 
* Вячаслаў Целеш
* Ганна Іванэ (2002—2018)
* Анжэла Дзмітрыева

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1994 годзе
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Латвіі
Катэгорыя:Адукацыя ў Рызе
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з беларускай мовай навучання
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з рускай мовай навучання
Катэгорыя:Беларуская мова ў Латвіі
Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Латвіі
Катэгорыя:Зніклі ў 2024 годзе
Рауль Алонса

**Рауль Алонса** (нар. , г. Мадрыд, Іспанія) — іспанскі гандбаліст, трэнер. Валодае вышэйшай трэнерскай ліцэнзіяй EHF Master Coach-Licence (European level).

## Кар’ера 
Працаваў памочнікам галоўнага трэнера ў нямецкім «Кіле», у складзе якога двойчы станавіўся пераможцам Лігі чэмпіёнаў (2010, 2012), а таксама чатырохразовым пераможцам чэмпіянату Германіі (2010, 2012, 2013, 2014), трохразовым уладальнікам Кубка краіны (2011, 2012, 2013) і двойчы — Суперкубка (2012, 2014).

У маі 2019 года стаў галоўным трэнерам БГК імя Мяшкова

## Спасылкі 
* Усё, што трэба ведаць пра гульню БГК — «Кіль» 

Катэгорыя:Гандбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі ГК Вальядалід
Катэгорыя:Трэнеры БГК імя Мяшкова
Катэгорыя:Трэнеры ГК Кіль
Катэгорыя:Трэнеры ГК Эрланген
Другакананічныя кнігі

**Другакананічныя кнігі** () — азначэнне шэрагу кніг Старога Запавету, арігінальны яўрэйскі тэкст якіх не быў вядомы пры складанні біблейскага канону, бо не збярогся, але яны былі ўключаны ў Септуагінту. У праваслаўі гэтыя кнігі ўключаюцца ў склад Святога Пісьма, уважаюцца карыснымі для чытання, але пазначаюцца зорачкай і называюцца «некананічнымі». У каталіцызме іх аўтарытэт лічыцца роўным з першакананічнымі (г. зн. астатнімі, якія маюць яўрэйскі арыгінал), за выключэннем Другой і Трэцяй кніг Ездры і Трэцяй кнігі Макавеяў, якія аднесены да апокрыфаў. У пратэстантызме і іўдаізме лічацца апокрыфамі.

## Паходжанне назвы 
Падзел на *протакананічныя* (г. зн. аднесеныя да канону першымі) і *другакананічныя* (г. зн. аднесеныя да канону другімі) упершыню быў зроблены Сікстам Сіенскім у 1566 годзе на Трыдэнцкім саборы і пазней быў выкладзены ім у працы *Bibliotheca Sancta*.

## Сучасны склад 
## Другакананічныя дадаткі да кананічных кніг 
* дадаткі да Кнігі Эсфір (1:1, 3:13, 4:17, 5:1-2, 8:12, 10:3)
* малітва Манасіі ў канцы Другой кнігі летапісаў (36:24)
* апошні псалом (Псалтыр 151)
* малітва Азарыі і песня трох хлопчыкаў (Кніга прарока Данііла 3:24-90)
* аповесць пра Сусанну (Кніга прарока Данііла 13)
* гісторыя пра Віла і Дракона (Кніга прарока Данііла 14) 

## Гл. таксама 
* Біблейскі канон

## Літаратура 
*
Беларусы ў Львове

**Беларусы ў Львове** — параўнальна малая этнічная група. У пачатку 1990-х, пазней і ў пачатку 2000-х беларусы пачалі актыўна гуртавацца. У 2020 годзе ў Львове склалася новая дыяспара, звязаная з рэпрэсіямі на Бацькаўшчыне.

## XVI стагоддзе 
У канцы 1572—пачатку 1573 беларускі асветнік Іван Фёдараў пераехаў у Львоў і заснаваў там першую на Украіне друкарню, дзе ў 1574 г. убачыла свет першая ўкраінская дакладна датаваная кніга «Апостал». У тым жа годзе ў львоўскай друкарні выйшла «Азбука».

## XIX стагоддзе 
Па паражэнні ў паўстанні 1863—1864 гадоў у Львоў перабраліся некаторыя паўстанцы з Беларусі. Напрыклад, Сымон Шыдлоўскі, Адам Дамінік Барташэвіч, якія аселі ў Львове да канца свайго жыцця. У 1872 годзе Барташэвіч заснаваў «Польскую кнігарню». Кнігарная выдавала часопіс «Літаратурны, мастацкі, навуковы і грамадскі тыдзень», а важныя кнігі на гістарычную тэматыку друкаваліся ў межах серыі «Гістарычная бібліятэка». У 1886 Адам Дамінік Барташэвіч памёр, і ягонай кнігарняй апекавалася ягоная жонка.

У Львове з канца XIX стагоддзя і да 1940-х гадоў дзейнічала Львоўская асацыяцыя ветэранаў паўстання 1863 года. У ёй былі не толькі паўстанцы, але і іх жонкі ды дзеці.

У 1949—1950 навучальным годзе ў Львоўскім ўніверсітэце выкладала 297 чалавек, з якіх 11 былі беларусамі.

У жніўні 1992 года ў Львове было заснаванае Нацыянальна-культурнае таварыства «Белая Русь». Актыўным беларускім дзеячам стаў палкоўнік у адстаўцы Барыс Цімошчанка. Улады мястэчка спрыялі беларусам: на Львоўскім радыё двойчы на тыдзень па-беларуску гучала перадача «Весткі з Беларусі», дапамаглі выдаць 4 нумары газет «Беларус Галіччыны» і «Галіцкая Рунь». Актыўна беларусам дапамагала пасольства.

На Першым з’ездзе беларусаў свету (8-10 ліпеня 1993) ад Львова прысутнічала 8 беларусаў. 26 ліпеня 2021 года. На першыя заняткі прыйшло 30 чалавек.

## Дэмаграфія 
Як зазначае Раман Лазінскі, колькасць беларусаў у паваенных перапісах Львова трошкі завышаная, бо ў беларусаў часта запісваліся беларускія габрэі. Таксама беларусамі маглі запісвацца прадстаўнікі іншых этнічных груп.

### Рассяленне паводле раёнаў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Беларускі крызісны цэнтр у Львове
* 

Катэгорыя:Беларусы ва Украіне
Цэнтр сістэмнага аналізу і стратэгічных даследаванняў НАН Беларусі

**Цэнтр сістэмнага аналізу і стратэгічных даследаванняў НАН Беларусі** — дзяржаўная навуковая ўстанова ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Гісторыя 
Папярэднікам цэнтра з'яўляецца Дзяржаўная навуковая ўстанова "Аналітычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі", якая была створана пастановай Прэзідыума НАН Беларусі ад 27 мая 1999 года. Дзяржаўная навуковая ўстанова "Цэнтр сістэмнага аналізу і стратэгічных даследаванняў НАН Беларусі" створана ў адпаведнасці з Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 5 сакавіка 2002 года. Статус цэнтра як дзяржаўнай навуковай установы пацверджаны сведчаннем аб акрэдытацыі навуковай арганізацыі ад 6 сакавіка 2017 года.

## Дзейнасць 
### Мэта дзейнасці 
Асноўнай мэтай дзейнасці Цэнтра з'яўляецца правядзенне навуковых даследаванняў у галіне навукова-тэхнічнага і сацыяльна-эканамічнага развіцця Рэспублікі Беларусь, вывучэнне тэорыі і практыкі арганізацыі навуковай, навукова-тэхнічнай і інавацыйнай дзейнасці, распрацоўка метадалагічных асноў рэалізацыі праграм сацыяльна-эканамічнага і навукова-тэхнічнага развіцця, а таксама прагнозаў і планаў інавацыйнага развіцця Рэспублікі Беларусь.

### Задачы дзейнасці 
* выяўленне шляхоў навукова-інавацыйнага развіцця грамадства, удзел у выкананні навукова-тэхнічных праграм і праектаў па прыярытэтных кірунках навукова-тэхнічнай дзейнасці;
* распрацоўка рэкамендацый па выкарыстанні вынікаў навуковых даследаванняў Цэнтра на практыцы, іх суправаджэнне пры засваенні ў сістэме дзяржаўнага кіравання, адукацыі і дзейнасці іншых арганізацый;
* вывучэнне і абагульненне дасягненняў сусветнай навукі па профілю цэнтра і садзейнічанне іх навукова-практычнаму выкарыстанню;
* павышэнне кваліфікацыі навуковых работнікаў і спецыялістаў, у тым ліку ў замежных навуковых цэнтрах;
* развіццё ўласнага навукова-інавацыйнага патэнцыялу, канцэптуальных і прыкладных распрацовак, выкананых у цэнтры.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Цэнтру 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1999 годзе
Быстрыцкая воласць

**Быстрыцкая воласць**&nbsp;— адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Віленскага павета Віленскай губерні з цэнтрам у вёсцы Быстрыца.

Станам на 1886 год&nbsp;— складалася са 133 паселішчаў, 5 сельскіх грамад і 8 абшчын. Насельніцтва па рэвізіі (мужчынскага полу) 1967 асоб, па сямейных спісках — 2548 асоб мужчынскага полу і 2537 асоб жаночага полу, 774 дваравых гаспадарак.

Найбольшыя паселішчы воласці станам на 1886 год:
* Быстрыца
* 

## Літаратура 
* Вып. 5. : Губернии Литовской и Белорусской областей. (Виленская, Ковенская, Гродненская, Минская, Витебская, Могилевская, Смоленская). — 1886. 

Катэгорыя:Воласці Віленскага павета
Катэгорыя:Гісторыя Астравецкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Вільнюскага раёна
Цяшонкі

**Цяшонкі** () — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лехмінскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

У 2004—2019 гадах у складзе Балышаўскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Холм-Жыркоўскага раёна
Уладзімір Іванавіч Сытчанка

**Уладзімір Іванавіч Сытчанка** (, Маладзечна — ) — беларускі мастак, Дацэнт Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1975). Вучыўся ў В. Шаранговіча, П. Любамудрава. Удзельнік мастацкіх выставак з 1975 года. Працаваў у розных жанрах станковай і кніжнай графікі, а таксама ў жывапісе і плакаце. Палотны знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз мастакоў».

Быў кніжным ілюстратарам, аздабляў такія кнігі, як «Прыгоды Электроніка і яго сяброў», «Кар’ер» Васіля Быкава, кнігі Анатоля Вярцінскага. У яго афармленні выдадзена больш за 400 кніг розных жанраў.

У 1979—1983 гадах працаваў на Мінскім мастацкім камбінаце. Выкладаў у Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (з 2000). Аўтар вучэбна-метадычнага дапаможніка «Роля сістэмнасці ў арганізацыі працоўнага месца ў навучальным працэсе на ФД і ДПМ». Удзельнік шматлікіх міжнародных і рэспубліканскіх выставак. Член грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз мастакоў» з 1988 года. Выкладаў малюнак на факультэце дызайну і дэкаратыўна-ўжытковага мастацтва БДАМ.

Памёр ад Covid-19 27 кастрычніка 2021 года.

## Асноўныя творы 
* Афармленне кнігі: Паэзія заходніх беларускіх паэтаў «Ростані волі» 1990, В. Быкаў «У тумане» 1990, В. Адамчык «Голас крыві брата твайго» 1991, А. Вярцінскі «Хлопчык глядзіць» 1992, Г. Ферры «Лясны бадзяга» 1993, А. Аўруцін «Па другую старану дыхання» 1997, К. Камейша «Крыгагром» 2001, Беларускія народныя казкі «Ванячка і ведзьма» 2002, Т. Мушынская «Свята печанай бульбы» 2004, П. Прыходзька «Бярозавы Лісток» 2004.
* Станкавая графіка. Лінарыты: «Нядзелька» 1981, «Натурморт з люстэркам» 1981, «Джогер» 1984, «Вуліца Камсамольская» 1984. «Партрэт Ул. Дубавецкага» 1991, «Стары» 1993, «Надзея» 1994, «Князь Вячка» 1995,
* Гравюры на аргаліце: «Ростані волі», «Паўстанцы», «Пагоня», «Ф. Скарына», «Цяжкая доля» 1990.
* Акварэлі. «Нацюрморт з лялькай» 1978, «Аўтапартрэт» 1979, «Нацюрморт з макамі» 1986, «Партрэт Т. Мурзіной» 2002.
* Малюнкі: «Акраіна Мінска» 1999, «Тацьцяна» 1999, «Маці» 1987, «Натурморт з нажніцамі» 2002, «Усе сабраліся» 2006, «Цішыня» 2007,
* Серыя агітплакатаў: «Усе на ўдарную вахту», «Новых перамог у новым годзе»…… 1978—1986.

## Узнагароды 
* Дыпломы за ўдзел у беларускіх рэспубліканскіх конкурсах
* Лаўрэат прэміі часопіса «Вяселка» 1994 года
* Грамата за добрасумленную працу ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў 2009 г.

## Літаратура 
* 
*  — С. 520.

## Спасылкі 
* Сытчанка У. І. на сайце Беларускі плакат 
* *Лидия Пересыпкина* Сотри случайные черты…  // Газета «Звязда», 19.03.2018.

Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары СССР
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19
Нахімаўскае (Холм-Жыркоўскі раён)

**Нахімаўскае** () — сяло ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лехмінскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Першыя згадкі адносяцца да 1624 года. Аднак, на гэтай тэрыторыі і раней знаходзілася старажытнае паселішча, якое называлася ў крыніцах Загроб’ем, або Загробскім станам. Яно існавала яшчэ да таго, як Смаленскія землі ўвайшлі ў склад ВКЛ, і па памеры супастаўна з горадам. На тэрыторыі паселішча знаходзіліся 5 цэркваў, мноства кузняў, мылаварная і палатняная фабрыкі.

У гады Вялікай Айчыннай вайны сяло было акупавана гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

Да 1952 года сяло называлася Валачок, пераназвана ў гонар 150-годдзя з дня нараджэння Нахімава П. С. - знакамітага Расійскага адмірала, які часта бываў у гэтым сяле ў доме свайго хроснага бацькі і дзядзькі Нахімава Н. Н. Па некаторых дадзеных будучы адмірал, пасля смерці бацькоў, жыў тут да ад'езду ў Санкт-Пецярбург і больш ужо не вяртаўся.

У 2004—2019 гадах у складзе Нахімаўскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Холм-Жыркоўскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Расіі
Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па біярэсурсах

**Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па біярэсурсах** — дзяржаўнае навукова-вытворчае аб’яднанне ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Гісторыя 
* 1922 — заалагічная падсекцыя Інстытута беларускай культуры
* 1928 — кафедра заалогіі і заалагічны музей Беларускай акадэміі навук
* 1932 — Інстытут біялогіі Беларускай акадэміі навук
* 1958 — Аддзел заалогіі і паразіталогіі Акадэміі навук БССР
* 1980 — Інстытут заалогіі Акадэміі навук БССР
* 1991 — Інстытут заалогіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
* 2007 — Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па біярэсурсах

## Асноўныя кірункі даследаванняў 
* вывучэнне механізмаў фарміравання біялагічнай разнастайнасці жывёльнага свету ва ўмовах нарастання антрапагеннай нагрузкі на прыродныя комплексы;
* распрацоўка прынцыпаў і метадаў вядзення экалагічнага маніторынгу;
* навуковае абгрунтаванне развіцця і расшырэння сеткі ахоўных прыродных тэрыторый;
* вядзенне Чырвонай кнігі рэдкіх і знікаючых відаў жывёл

## Вынікі даследаванняў 
Распрацаваны метадычныя асновы, прынцыпы складання і прагноз стану і дынамікі жывёльнага свету, канцэпцыя для планавання рацыянальнага выкарыстання рэсурсаў найбольш значных відаў і груп паляўнічай фауны, рыбных запасаў вялікіх азёр Беларусі і ахове рэдкіх і знікаючых відаў рыб, рэканструкцыя фауны і акліматызацыя гідрабіёнтаў у падагрэтых водах энергетычных аб’ектаў, меры па барацьбе з узбуджальнікамі паразітозаў і пераносчыкамі каранцінных і асабліва небяспечных захворванняў на тэрыторыі Беларусі.

## Структура 
### Юрыдычныя асобы 
* Інстытут эксперыментальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
* Цэнтральны батанічны сад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
* Інстытут лесу Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі

### Структурныя адзінкі 
* Сектар запаведнай справы
* Сектар міжнароднага супрацоўніцтва і суправаджэння прыродаахоўных канвенцый
* Сектар маніторынгу і кадастру жывёльнага свету
* Сектар экалагічнай ацэнкі пераўтварэнняў навакольнага асяроддзя
* Лабараторыя малекулярнай заалогіі
* Лабараторыя іхтыялогіі
* Лабараторыя папуляцыйнай экалогіі наземных пазваночных і кіравання біярэсурсамі
* Лабараторыя гідрабіялогіі
* Лабараторыя інструментальнай дыягностыкі прыродных сістэм і аб’ектаў
* Лабараторыя паразіталогіі
* Лабараторыя арніталогіі
* Лабараторыя наземных безпазваночных жывёл
* Цэнтр па інвазіўных відах
* Цэнтр даследаванняў прыроднай біяразнастайнасці

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўстановы

Катэгорыя:З’явіліся ў 1922 годзе
БСЖ

**БСЖ** можа значыць:
* Беларускі саюз жанчын
* Беларускі саюз журналістаў
Віктар Іванавіч Какарэка

**Віктар Іванавіч Какарэка** (1955? — , Гродна) — сучасны беларускі даследчык нумізматыкі і матэрыяльнай культуры. Актыўна займаўся нумізматычнымі даследаваннямі. Кіраўнік Беларускага нумізматычнага таварыства.

## Працы 
* Военные деньги Северной войны. Реферат (Гродна, 1999)
* Монетные клады Гродненщины. Реферат (Раўбічы, 2005)
* Нумизматическое движение Беларуси. Реферат (Раўбічы, 2003)
* Монетные клады из собрания Гродненского государственного историко-археологического музея. Реферат (Гродна, 2004)
* Государственный музей в Гродно и его утраты в период II Мировой войны. Реферат (Супрасль, 2004)
* Монетный двор в Тыкоцине. Реферат (Раўбічы, 2005)
* Польские полковые знаки и другие реликвии 81 пп (2005)
* Деятельность Гродненского губернского статистического комитета по выявлению и сохранению нумизматических находок. Реферат (Вільнюс, 2006)
* О порче литовской монеты в 1566 году. Реферат (Беласток-Аўгустоў, 2006)
* Юзеф Иодковский — страницы жизни. Кампіляцыя, падрыхтаваная Какарэка да 115-годдзя нараджэння Ю. Іёдкоўскага.

## Кнігі 
* Віктар Какарэка, Ілля Шталенкоў. Монеты Великого княжества Литовского, 1492—1707: каталог. — Мінск: УП «Экоперспектива», 2005. 

## Гл. таксама 
* Нумізматыка ў Беларусі

## Спасылкі 
* Працы Какарэкі на Скарбонка.орг
* Нумізматаў цікавіць Пагоня і манеты Дзяржбанка РБ — Гутарка з Какарэкай Радыё Свабода Сяргей Астраўцоў
* Знойдзеныя дагэтуль невядомыя беларускія грошы Гутарка з Какарэкай Радыё Свабода Сяргей Астраўцоў

Катэгорыя:Нумізматы Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19
Збан

[міні|250пкс|[Паштовая марка Беларусі з выявай збана злева (1992 г.)]]
**Збан** — гліняны посуд з выцягнутым тулавам, пукатымі бакамі, звужаным горлам, дзюбай-літком і вушкам-ручкай.

Від гарлача. З’яўляецца ганчарным вырабам. Выкарыстоўваецца для захоўвання малака і іншага пітва. Вырабляецца чорназадымленым і паліваным. Аздабляецца лінейна-хвалістымі ўзорамі, глянцавым арнаментам у елачку, геаметрычнай і расліннай падпаліўнай ангобнай размалёўкай. Для выкарыстання ў якасці даёнкі вырабляецца аб’ёмам да 3-6 літраў з шырокім вусцем. Іншыя назвы: глечык, жбан, кушын і ру́чнік.

Выява:1992. Stamp of Belarus 0018.jpg|Марка Беларусі з выявай збана справа (1992 г.)
Выява:1992. Stamp of Belarus 0019.jpg|Збаны з размалёўкай (Беларуская марка 1992 г.)
Выява:1992. Stamp of Belarus 0020.jpg|Збан на паштовай марцы Беларусі (1992 г.)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Посуд
Катэгорыя:Ёмістасці
Катэгорыя:Ганчарства
Катэгорыя:Кераміка
Юзаф Міхалавіч Слізень

**Юзаф Міхалавіч Слізень** (к.1781 — пасля 1847) — шляхціц з роду Слізняў, уласнага герба «Слізень». Сын Міхала Слізня.

Барысаўскі павятовы маршалак у 1802—1805 гг.

Калекцыянер. У сваім маёнтку Мсціж (Барысаўскі павет) сабраў вялікую калекцыю манет, старажытных рэчаў, мінералаў і прадметаў мастацтва. Заклаў батанічны сад і аранжарэю, якія налічвалі да 35 тысяч розных раслін. Трымаў свой заапарк з мноствам экзатычных звяроў і птушак.

## Літаратура 
* 
* *Tyszkiewicz, E.* Opisanie powiatu Borysowskiego / E. Tyszkiewicz. – Wilno : Druk. Ant. Marcinowskiego, 1847. – 486 s.

Юзаф
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:Калекцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Калекцыянеры Польшчы
Катэгорыя:Павятовыя маршалкі барысаўскія
Катэгорыя:Памерлі ў XIX стагоддзі
Біцягава (Холм-Жыркоўскі раён)

**Біцягава** () — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лехмінскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Біцягава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

У 2004—2019 гадах у складзе Нахімаўскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Холм-Жыркоўскага раёна
Галосны сярэдняга раду сярэдняга пад’ёму

**Галосны сярэдняга раду сярэдняга пад’ёму** — галосны гук, які выкарыстоўваецца ў шматлікіх мовах.

## Гл. таксама 
* Галосныя

Катэгорыя:Галосныя
Нікіцінка (пасёлак станцыі, Холм-Жыркоўскі раён)

**Нікіцінка** () — пасёлак станцыі ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Тупікаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны пасёлак станцыі быў акупаваны гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалены ў сакавіку 1943 года.

У 2005—2018 гадах адміністрацыйны цэнтр і адзіная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Нікіцінскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Холм-Жыркоўскага раёна
Дзмітрый Уладзіміравіч Гулецкі

**Дзмітрый Уладзіміравіч Гулецкі** (нар. 29 сакавіка 1981) — сучасны беларускі даследчык нумізматыкі і матэрыяльнай культуры. Актыўна займаецца нумізматычнымі даследаваннямі з 2005 года. Дэлегат ад Беларусі на нумізматычных канферэнцыях у Раўбічах, Беластоку і Вільні ў 2005—2007 гадах.

Друкаваў працы па нумізматыцы ў «Банкаўскім весніку» (Мінск), «Svensk Numismatisk Tidskrift» (Стакгольм), «Bialoruskie Zeszyty Historyczne» (Беласток), «Numizmatika» (Вільнюс), газетах «Беларус» (Нью-Ёрк) і «Советская Белоруссия» (Мінск).

## Працы 
* Адзiнкавая знаходка ранняй манеты ВКЛ тыпу «ПЕЧАТЬ-Звер» у Расii
* Выхад Вiленскай мынцы ў 1509—1516 гадох
* Групы штэмпеляў 1508—1529 гадоў, выкарыстаных для чаканкi паўгрошаў Жыгiмонта I Старога
* Манеты ВКЛ у зборы Каралеўскага Мюнцгабiнета Швецыi
* Паўгрошы лiтоўскiя Жыгiмонта Старога: новае ў пытаннях вывучэння i класiфiкацыi
* Помнiкi працы майстроў Вiленскай мынцы пачатку XVI стагоддзя: аспекты вытворчасцi
* Рэдкiя манеты Жыгiмонта Старога 1508—1529 гадоў у зборах найвялiкшых польскiх музеяў
* Традыцыйныя грашовыя сістэмы ў XVI—XVII стагоддзях: траякi i таляры
* Фальшаванне манет Рэчы Паспалiтай

## Кнігі 
* «*Манеты беларускай даўніны*» (2007), выд. «Беларусь», 3000 асобнікаў
* «*Манеты Беларусі да 1707 года*» (2007, суаўтар кнігі)
* «*Калекцыйная Спадчына Вялікага Княства*» (2008, суаўтар кнігі)

## Гл. таксама 
* Нумізматыка ў Беларусі

## Спасылкі 
* Працы Гулецкага на Скарбонка.орг
* НН пра кнігу Дз. Гулецкага *Манеты беларускай даўніны*
* Рыцари и монеты из прошлого Белоруссии

Катэгорыя:Нумізматы Беларусі
Уладзімірскі Тупік

**Уладзімірскі Тупік** () — пасёлак станцыі ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Тупікаўскага сельскага паселішча.

У пасёлку размешчана чыгуначная станцыя Уладзімірскі Тупік.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Холм-Жыркоўскага раёна
Сутыкненні ў Атае

**Сутыкненні ў Атае** — два эпізоды ўзброенага супрацьстаяння паміж групоўкамі «Вызваленчая армія Арома», якая прадстаўляла народнасць арома, з аднаго боку і «Фано», што складзена з этнаса амхара, з другога. Падзеі разгортваліся ў горадзе Атае, зона Аромія, штат Амхара, Эфіопія.
## Фон 
Канфлікт паміж народамі арома і амхара ідзе ўжо некалькі сотняў гадоў. Новы віток супрацьстаяння пачаўся ў красавіку 2019 года на фоне грамадзянскага канфлікту ў Эфіопіі. Гвалт у канчатковым выніку быў задушаны федэральнымі войскамі.
## Сакавіцкія сутыкненні
18 сакавіка ў Атае рэгіянальны спецназ Амхары застрэліў чалавека на прыступках мячэці, што прывяло да міжэтнічных сутычак. Сутыкненні закранулі сельскую мясцовасць вакол горада і ў канчатковым выніку дабраліся да Камісі. Гораду была нанесена яшчэ большая шкода, чым Атае. 21 сакавіка ў адным з нападаў натоўп людзей атакаваў машыну хуткай дапамогі, якая ехала з Атае, у Шэва Рабіт, у ходзе чаго загінула 12 чалавек. Сутыкненні працягваліся на працягу 2 тыдняў. Па выніках супрацьстаяння 303 чалавекі загінулі, 269 чалавек атрымалі раненні. Таксама спалена 1539 будынкаў. 50 000 чалавек вымушаны былі пакінулі свае дамы.

## Красавіцкія сутыкненні 
16 красавіка пачаліся новыя сутыкненні. Яны выліліся ў перастрэлкі паміж групоўкамі і масавыя забойствы. Да моманту заканчэння сутыкненняў у Атае каля 281 чалавек былі забіты і 197 атрымалі раненні. Разбурана 3073 будынкі, што складае амаль чвэрць усіх дамоў у горадзе, і каля 328 000 чалавек пакінулі свае месцы пражывання.

## Рэакцыя 
19 красавіка прайшлі акцыі пратэсту супраць міжэтнічных сутыкненняў. Дэманстрацыі праведзены ў гарадах Бахр-Дар, Велдыя, Фінатэ-Селам, Дэсэ, Дэбрэ-Берхан і Дэбрэ-Маркас.
## Аднаўленне 
Агульная шкода гораду ацэньваецца ў 32 700 000 долараў ЗША. ЮНІСЕФ і Шведскае агенцтва міжнароднага супрацоўніцтва ў галіне развіцця далі грашовыя субсідыі грамадзянам, якія страцілі дамы падчас баявых дзеянняў. Прыярытэт аддаваўся маці, пажылым людзям і інвалідам. Дабрачынныя арганізацыі выдалі па 35 долараў на кожнага члена сям’і.

## Гл. таксама 
* Інцыдэнт у Шэва Рабіт

## Зноскі 
Катэгорыя:Міжэтнічныя канфлікты
Катэгорыя:Красавік 2021 года
Катэгорыя:Сакавік 2021 года
Катэгорыя:Канфлікты 2021 года
Катэгорыя:Грамадзянскі канфлікт у Эфіопіі
Іван Іосіфавіч Лычкоўскі

**Іван Іосіфавіч Лычкоўскі**  (нар. 1902 г. на хутары Лычкоўшчына, Хутарскі с/с, Чэрвеньскі раён) —  майстар па вырабу музычных інструментаў, мультыінструменталіст. Граў на дуд­цы, жа­лей­цы, ра­жку, скрып­цы, цым­ба­лах, цыт­ры і іншых інструментах. За сваё жыццё стварыў больш за трыста цымбалаў, скрыпак, дудак. Ён аб’яднаў людзей, гэтак  як і ён закаханых у музыку. Праз яго калектыў прайшлі маладыя людзі, якія сталі выдатнымі музыкантамі, настаўнікамі музыкі — Анатоль Турбал, Леанід Баравік, Леанід Яблонскі, Леанід Панько, Тамара Ганчарык,  Нэла Тунік і іншыя. Іван Іо­сі­фа­віч доў­гі час пра­ца­ваў у дзі­ця­чым до­ме.

Іван Лычкоўскі быў першым майстрам, які паспрабаваў рэканструяваць беларускую дуду пасля перыяду яе заняпаду - 1970-ыя гады. Адна з дуд яго вырабу захоўваецца ў Расійскім этнаграфічным музеі ў Пецярбурзе. Нетрадыцыйнымі ў гэтым інструменце могуць лічыцца галава казы на пераборы, канічныя формы трубкі жалейкі і адсутнасць рагаўнёў. Аднак  трэба ўлічваць, што гэта была першая спроба рэканструяваць дуду. Іншая дуда (1974 г.) знакамітага майстра народных інструментаў захоўваецца ў Беларусі, у Музеі старабеларускай культуры. Гэтая дуда больш набліжаная да традыцыйнай канструкцыі беларускай дуды. Майстар з Чэрвеня зрабіў яе амаль традыцыйнай, за выключэннем ражкоў, якія не закручаныя пад градусам, а прадаўгаватыя, як у некаторых еўрапейскіх, або сярэднявечных дудах. 

Іван Лычкоўскі выконваў бы­ліч­кі-каз­кі з гу­ка­вым афар­млен­нем. Адну з іх запісала этнамузыколаг Ніна Назіна. 

Па згадках аднаго з вучняў Івана Лычкоўскага, Анатоля Турбала: «Шэфам  над нашым  калектывам  быў кампазітар  Іван Іванавіч Кузняцоў. Ён напісаў для ансамбля музычную п’есу «Ігуменскія дудары», якую мы выконвалі  ў Мінску,  у Вялікім тэатры оперы і балета,  на ўрачыстасцях, прысвечаных прысваенню Мінску звання  «Горад — герой». Было гэта ў 1974 годзе.
Канстанцін Аляксандравіч Якаўлеў

**Канстанцін Аляксандравіч Якаўлеў** (нар. ) — беларускі гандбольны трэнер. Адзін з прадстаўнікоў Свабоднага аб’яднання спартоўцаў Беларусі.

## Біяграфія 
Скончылі БДУФК (факультэт спартыўна-педагагічнай дзейнасці).

Выступаў у чэмпіянаце Беларусі за мінскі «Аркатрон» і БГК імя Мяшкова, некалькі разоў станавіўся чэмпіёнам краіны і ўладальнікам Кубка Беларусі. А ў сезоне-2008/09 выступаў у клубе «Азоты» з польскага горада Пулавы.

Пад канец 2010-х уладкаваўся на паўстаўкі ў БНТУ, дзе, працуючы выкладчыкам фізкультуры, сабраў гандбольную каманду, якую сам і трэніраваў.

У ліпені 2018 года далучыўся да трэнерскага штаба «Віцязя», дзе асіставаў Андрэю Барвіюку, а праз пэўны час узначаліў каманду.

Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі
Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ГК Аркатрон Мінск
Катэгорыя:Ігракі БГК імя Мяшкова
Катэгорыя:Ігракі ГК Азоты-Пулавы
Катэгорыя:Трэнеры ГК Віцязь Мінск
Катэгорыя:Члены Свабоднага аб’яднання спартсменаў Беларусі
Алі Зейдан

**Алі Зейдан** (араб. علي زيدان; нар. 15 снежня 1950) — лівійскі палітык і дыпламат. Прэм’ер-міністр краіны з 14 кастрычніка 2012 года па 11 сакавіка 2014 года.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Лівіі
Нацыянальная партыя развіцця і сацыяльнага забеспячэння

**Нацыянальная партыя развіцця і сацыяльнага забеспячэння** () — ліберальная палітычная партыя Лівіі, заснаваная былым прэм’ер-міністрам Алі Зейданам у 2012 годзе.
Катэгорыя:Палітычныя партыі Лівіі
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 2012 годзе
Катэгорыя:Ліберальныя партыі
Пераклад Бібліі Беларускага экзархата РПЦ

**Перакла́д Бі́бліі Белару́скага экзарха́та РПЦ** быў пачаты ў 1992 годзе па благаславенні Мітрапаліта Мінскага і Слуцкага Філарэта (Вахрамеева) і на цяперашні час працягваецца. 

Перакладам займаюцца члены Біблейскай камісіі Беларускай праваслаўнай царквы, якія пачалі гэтую працу ў супрацоўніцтве з Біблейскім таварыствам у Беларусі.

15 лістапада 2017 года Беларуская праваслаўная царква (БПЦ) прэзентавала ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі свой пераклад Новага Запавету на беларускую мову. Пераклад зроблены са старажытнагрэчаскага тэксту, які традыцыйна ўжываецца ў праваслаўнай царкве. У працэсе сваёй работы Біблейская камісія аналізавала і ўлічвала ранейшыя спробы перакладу Свяшчэннага Пісання на беларускую мову. Выкарыстоўваліся таксама розныя пераклады Бібліі на рускую, украінскую, польскую, англійскую і іншыя мовы.
## Бібліяграфія 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Новы Запавет у перакладзе Біблейскай камісіі Беларускай Праваслаўнай Царквы
* Новы Запавет у перакладзе Біблейскай камісіі Беларускай Праваслаўнай Царквы

Катэгорыя:Праваслаўе ў Беларусі
Пераклад Бібліі Мацукевіча

**Перакла́д Мацуке́віча** — чатыры беларускамоўныя Евангеллі, выдадзеныя кірыліцай у 1988 годзе ў Таронта ў перакладзе мітрапаліта БАПЦ Мікалая (Мацукевіча) у выглядзе богаслужбовай кнігі *«Напрастольнае Сьвятое Евангельле»*.

## Спасылкі 
* 147. Напрестольное Евангелие в переводе митрополита Николая Мацукевича // Беларусь і Біблія
* Напрастольнае святое Евангелле ў электронным каталозе Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі
* Сьвятое Евангельле паводле Мацея (пер. мітр. Мікалая (Мацукевіча))

Катэгорыя:Праваслаўе ў Беларусі
Катэгорыя:Кнігі 1988 года
Катэгорыя:Беларусы ў Таронта
13 аддзяленне

**«13 аддзяленне»** () — польскі  рэжысёра , які трансліраваўся з 24 снежня 1997 года па 1 снежня 1998 года на «», а затым з 1 верасня 1998 года па 21 студзеня 2000 года на тэлеканале «».

## Спасылкі
Катэгорыя:Тэлесерыялы 1997 года
1997 год у гісторыі тэлебачання

**1997** год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.

## Падзеі 
## Узнагароды 
## З’явіліся 
### Тэлевізійныя праграмы 
### Тэлевізійныя каналы 
### Серыялы 
* «13 аддзяленне»
## Нарадзіліся 
### Беларусь 
## Памерлі 
### Беларусь 
## Спасылкі
Тэлебачанне
Катэгорыя:Гады ў тэлебачанні
Канстанцін Якаўлеў

**Канстанцін Якаўлеў**:
* Канстанцін Аляксандравіч Якаўлеў (нар. 1985) — беларускі гандбольны трэнер.
* Канстанцін Міхайлавіч Якаўлеў (1905—?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Магілёўскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Нарунды

**Нарунды** () — старажытная эламская багіня перамогі. 

Багіня Нарунды ўзгадваецца ў дагаворы Элама з акадскім валадаром Нарам-Суэнам, на пячатках, яе імя ўваходзіла ў склад жаночых імёнаў эламітаў. Найбольш вядомая выява — статуя Нарунды, знойдзеная падчас раскопак у Сузах, захоўваецца ў Луўры. Яна належыць перыяду кіравання эламскага валадара Пузур-Іншушынака з Аванскай дынастыі (канец 3 тысячагоддзя да н. э.). На ёй багіня выяўлена ў сідзячым стане на троне ў выглядзе львоў-ахоўнікаў. Яна апранута ў спадніцу з махрамі, у адной руцэ трымае кубак, у другой — пальмавую галіну. На статуі надпіс на акадскай мове, у якім валадар просіць багіню берагчы яго правы і абараняць іх.  

Сярод навукоўцаў няма аднадушша ў тлумачэнні паходжання вобразу Нарунды і яе функцыях. Падобна на тое, што яна лічылася сястрою 7 багоў вайны, увасабляла многія рысы багіні-маці. 

## Спасылкі 
* Statue of the goddess Narundi. Circa 2100 BC
* Elamite religion
* Mythical Motifs in the Furniture of Elamite Civilization

Катэгорыя:Багіня-Маці
Катэгорыя:Багі вайны
Катэгорыя:Міфалогія Блізкага Усходу
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Багушэвіцкі сельсавет

**Багушэ́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Багушэвічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бярэзінскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бярэзінскім раёне БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Бярэзінскім раёне Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Перавозскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Чэрвеньскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Бярэзінскага раёна. У 1974 годзе скасавана вёска Западня. 21 снежня 2007 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Якшыцкага сельсавета (9 населеных пунктаў: вёскі Асмолаўка, Бычын, Гарадзішча, Перавоз, Прыцерпа, Рэгісполле, Чыжаха, Якшыцы і пасёлак Крупка).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1561 чалавек, з іх 95,8 % — беларусы, 2,8 % — рускія, 0,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1368 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чэрвеньскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Пераклад Бібліі Чарняўскага

**Перакла́д Чарня́ўскага** — рукапісы каталіцкага святара Уладзіслава Чарняўскага, на базе якіх быў зроблены поўны пераклад Бібліі на беларускую мову, выдадзены Беларускім біблейскім таварыствам у 2012 годзе.

## Гісторыя 
Уладзіслаў Чарняўскі ажыццяўляў пераклад біблійных кніг пачынаючы з 1970 г., а ў 1995—1998 гг. перадаў рукапісы свайго перакладу Бібліі Антонію Бокуну, цяпер пастару пратэстанцкай царквы «Ян Прадвеснік», у апрацоўцы якога выйшлі «Кніга Роду» (1997), «Новы Запавет» (1999) і «Пяцікніжжа» (2002).

Далей Антоні Бокун дапамог наладзіць кантакты прадстаўнікоў Беларускага Біблейскага таварыства з ксяндзом Чарняўскім. Пазней да гэтай справы далучыліся айцец Андрэй Абламейка і айцец Сяргей Гаек. Незадоўга да сваёй смерці, у канцы 2001 года, Уладзіслаў Чарняўскі перадаў Біблейскаму таварыству правы на выданне ўласных рукапісаў.

## Асаблівасці 
Версія Чарняўскага змяшчае больш беларускіх паняццяў, азначэнняў, канструкцый у параўнанні з іншымі «апалячанымі» каталіцкімі перакладамі. У тэксце ўжываюцца дыялектызмы з гаворак Гарадзеншчыны і Валожыншчыны, дзе Уладзіслаў Чарняўскі нарадзіўся і пражыў значную частку жыцця.

## Спасылкі 
* Біблія. Пяцікніжжа Майсея (Уладзіслаў Чарняўскі) (люстэрка)
* Сьвятая Біблія. Новы Запавет (Уладзіслаў Чарняўскі, арыгінальны тэкст перакладу)
* Сьвятая Біблія. Новы Запавет (Уладзіслаў Чарняўскі, у першай рэдакцыі 1999 г.)
* НОВЫ ЗАПАВЕТ у перакладзе Уладзіслава Чарняўскага (2003)
* Біблія ў перакладзе кс. Уладзіслава Чарняўскага
* Біблія ў перакладзе Уладзіслава Чарняўскага, рэдакцыя 2012 года
* Біблія ў перакладзе Уладзіслава Чарняўскага, рэдакцыя 2017 года

Катэгорыя:Пераклады Бібліі
Вырбава (Холм-Жыркоўскі раён)

**Вырбава** () — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лехмінскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Холм-Жыркоўскага раёна
Сілезскі ўніверсітэт

Назву **Сілезскі ўніверсітэт** маюць:

## Польшча 
* Сілезскі політэхнічны ўніверсітэт — вышэйшая навучальная ўстанова ў Глівіцах.
* *Сілезскі ўніверсітэт Фрыдрыха Вільгельма* — колішняя назва Уроцлаўскага ўніверсітэта.
* Сілезскі ўніверсітэт — вышэйшая навучальная ўстанова ў Катавіцах.
* Сілезскі медыцынскі ўніверсітэт — вышэйшая навучальная ўстанова ў Катавіцах.
## Чэхія 
* Сілезскі ўніверсітэт — вышэйшая навучальная ўстанова ў Опаве.
Мікалай Рыгоравіч Залозны

**Мікалай Рыгоравіч Залозны** ( — ) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Княжычы Кіеўскай вобласці. Быў удзельнікам Вялікай Айчыннай вайны. Закончыў Мінскае мастацкае вучылішча (1954) і Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (1959). Вучыўся ў Валянціна Волкава, Віталія Цвіркі, Аляксандра Мазалёва. Удзельнік мастацкіх выставак з 1959 года. Выкладаў у Мінскім мастацкім вучылішчы (1960—1971), з 1971 па 1982 год працаваў выкладчыкам жывапісу ў Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1964 года.

## Творчасць 
Палотны «Макі» (1968), «Перамога» (1968), «Салдаткі» (1969), «Вярнуўся» (1975), «Чайкі» (1972), «Рабіна» (1975), «Возера Сялява» (1977), «Кветкі і садавіна» (1980). Творы знаходзяцца ў зборах Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, Беларускага дзяржаўнага музея Вялікай Айчыннай вайны, Бялыніцкага раённага мастацкага музея імя В. К. Бялыніцкага-Бірулі, у фондах Беларускага саюза мастакоў, у калекцыі сям’і мастака.

## Спасылкі 
* Мікалай Залозны 
* Экспрэсіянізм 
* Фарбы памяці 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Макі (карціна)

**«Макі»** —  карціна Мікалая Залознага, створаная ў 1968 годзе.

## Апісанне
На мяжы 1960–1970-х гадоў тэматыка і атмасфера твораў Мікалая Залознага мяняліся. Захапленне буйнафарматнай карцінай *«»*, гераічнай публіцыстыкай і манументалізацыяй форм сышло ў мінулае. Увага мастака усё больш канцэнтруецца на індывідуальных лёсах людзей, на штодзённых калізіях жыцця, прыгажосці навакольнага асяроддзя. Яго жанравыя прыярытэты цалкам лагічна зрушыліся ў бок лірычнага станкавізму. Разам з тым, свет вобразаў мастака не быў гарманічна суцэльным і бясхмарна жыццярадасным, як таго патрабавала эпоха, натхнёная лозунгам *«Сённяшняе пакаленне савецкіх людзей будзе жыць пры камунізме!»*. Ніяк не супадае з вобразамі абяцанага міфічнага раю намаляваная ў карціне «Макі» паніклая фігура юнай жанчыны, што ўпала на калені пасярод вогненных бліскавіц начнога поля велізарных пунсовых макаў.

## Спасылкі
Катэгорыя:Карціны 1968 года
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Віктар Пятровіч Бруханаў

**Віктар Пятровіч Бруханаў** (1 снежня 1935, Ташкент, СССР — 13 кастрычніка 2021, Кіеў) — колішні дырэктар Чарнобыльскай АЭС.

## Біяграфія 
Пасля сканчэння ў 1959 годзе энергетычнага факультэта Ташкенцкага політэхнічнага інстытута працаваў на Ангрэнскай ТЭС (Ташкенцкая вобласць) на пасадах дзяжурнага дээратарнай устаноўкі, машыністам сілкуючых насосаў, памочнікам машыніста турбіны, старэйшага машыніста турбіннага цэху, начальніка змены, начальніка турбіннага цэху.

У 1966 годзе запрошаны працаваць на Славянскую ГРЭС (Данецкая вобласць), дзе прапрацаваў да 1970 года на пасадах старэйшага майстра, намесніка начальніка кацельна-турбіннага цэху, начальніка гэтага цэху, намесніка галоўнага інжынера.

Член КПСС з 1966 года. Дэлегат XXVII з’езда КПСС (1986). У перыяд з 1970 па 1986 гг. неаднаразова абіраўся членам бюро Кіеўскага абласнога, Чарнобыльскага раённага і Прыпяцкага гарадскога камітэтаў партыі, дэпутатам Чарнобыльскага раённага і Прыпяцкага гарадскога Саветаў народных дэпутатаў.

Ад красавіка 1970 года па ліпень 1986 года — дырэктар Чарнобыльскай АЭС імя У. І. Леніна. Пасля катастрофы ў 1986 годзе адхілены ад пасады дырэктара і з ліпеня 1986 года па ліпень 1987 года — намеснік начальніка вытворча-тэхнічнага аддзела ЧАЭС.

3 ліпеня 1986 года рашэннем Палітбюро ЦК КПСС «за буйныя памылкі і недахопы ў рабоце, якія прывялі да катастрофы з цяжкімі наступствамі» выключаны з шэрагаў КПСС.

29 ліпеня 1987 года пастановай судовай калегіі па крымінальных справах Вярхоўнага суда СССР асуджаны на 10 гадоў пазбаўлення волі ў выпраўленча-працоўнай установе агульнага тыпу.

Ад жніўня 1991 года пражывае ў Ватуцінскім (цяпер — Дзяснянскім) раёне горада Кіева. З лютага 1992 года — работнік дзяржаўнага прадпрыемства «Укрінтэрэнерга». Удзельнік ліквідацыі наступстваў катастрофы на ЧАЭС (катэгорыя 1). Інвалід II групы.

Памёр 13 кастрычніка 2021 года ў Кіеве.

## Узнагароды 
Лаўрэат рэспубліканскай прэміі УССР (1978). Узнагароджаны: ордэнам Чырвонага Працоўнага Сцяга (1978), ордэнам Кастрычніцкай рэвалюцыі (1983), медалямі «За доблесную працу. У адзначэнне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна» і «Ветэран працы», Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета УССР (1980).

## Сям’я 
* Жонка — Валянціна Міхайлаўна, інжынер-энергетык, у 1975—1990 гадах — старэйшы інжынер вытворчага аддзела ЧАЭС, цяпер на пенсіі
:* Сын — Алег (нарадзіўся ў 1969 годзе), слесар аўтаматычных сістэм кіравання ЦЭЦ-5, кіяўлянін
:* Дачка — Лілія (нарадзілася ў 1961 годзе), урач-педыятр, жыхарка Херсона

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы, звязаныя з Чарнобыльскай АЭС
Катэгорыя:Ліквідатары Чарнобыльскай аварыі
Катэгорыя:Інжынеры
Нікуліна (Холм-Жыркоўскі раён)

**Нікуліна** () — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лехмінскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Нікуліна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Холм-Жыркоўскага раёна
Гарлач

[міні|240пкс|[Паштовая марка Беларусі з выявамі гарлачоў злева і ўверсе (1992 г.)]]
**Гарла́ч** — гліняны посуд з выцягнутым тулавам, пукатымі бакамі, звужанай шыйкай і шырэйшым за дно вусцем.

Выкарыстоўваецца для захоўвання малака і малочных вырабаў. Вядомы большасці народаў свету. Вырабляецца гартаваным, чорназадымленым і паліваным. Аздабляецца глянцаваным, прарысаваным на сырой паверхні ўзорам і ангобам. Іншыя назвы: гладыш, ладыш і стаўбун. Вылучаюць віды: берасцень (аплецены стужкамі бяросты) і збан (жбан) — з дзюбай-літком і вушкам-ручкай.

1992. Stamp of Belarus 0019.jpg|Збаны як від гарлача (Беларуская марка 1992 г.)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Посуд
Катэгорыя:Ёмістасці
Катэгорыя:Ганчарства
Катэгорыя:Кераміка
Перавозскі сельсавет

**Пераво́зскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Перавоз.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бярэзінскага раёна Барысаўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Божына. У 1927 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Перавоз. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бярэзінскім раёне БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Бярэзінскім раёне Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Багушэвіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бярэзінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Камягіна (пасёлак, Холм-Жыркоўскі раён)

**Камягіна** () — пасёлак у Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны пасёлак быў акупаваны гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалены ў сакавіку 1943 года.

У 2004—2019 гадах у складзе Томскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Холм-Жыркоўскага раёна
Лілія Бусарава

**Лілія Бусарава** () — беларуская мастачка.

## Біяграфія 
У 2002 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка, факультэт народнай культуры. Супрацоўнічала з выдавецтвам «Белфакс» у якасці ілюстратара дзіцячых кніжак, займалася дызайнам аўтарскіх магнітаў і кубкаў у кампаніі «Каляровы Парасон». У 2015 годзе ў межах міжнароднага праекта ў Нідэрландах ілюстравала дзіцячую кніжку «Mama gaat het niet geloven» (), якая знаходзіцца ў нацыянальнай бібліятэцы Вялікабрытаніі. Удзельніца кніжнага праекта пра 16 знакамітых жанчын Беларусі «Яна была» межах праекта «Гендарны маршрут». Ілюстравала кнігу «Стэфка і народзіны» выдавецтва «Янушкевіч». Удзельніца Міжнароднага фестывалю кніжнай ілюстрацыі і візуальнай літаратуры «Морс» (2019).

Станам на 2024 год мастачка жыве і працуе ў Польшчы.

Асноўнае месца ў творчасці Ліліі Бусаравай займаюць ілюстрацыі, кніжная графіка, скетчы, вырабы аўтарскіх і тэатральных лялек, кераміка. Улюбённыя матэріалы і тэхнікі: гуаш, акрыл і калаж.

## Узнагароды 
* Лаўрэатка прэміі Цёткі за мастацкае афармленне кнігі Эдзі Агняцвет «Мой рыжы Бім» (Мастацкая літаратура, 2022).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Беларуская дыяспара
Катэгорыя:Феміністкі Беларусі
Катэгорыя:Феміністкі Польшчы
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Жанчыны Беларусі
Холм (Холм-Жыркоўскі раён)

**Холм** () — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

У 2004—2019 гадах у складзе Батурынскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Холм-Жыркоўскага раёна