StG-44

**StG-44** ( — штурмавая вінтоўка 1944) — нямецкі аўтамат, створаны ў 1943 годзе для выкарыстання ў баявых дзеяннях Другой сусветнай вайны, быў адным з першых аўтаматаў пад прамежкавы патрон. StG-44 стаў правобразам для стварэння савецкіх АК і, пазней, амерыканскіх M16 і M4.

## Гісторыя стварэння 
Гісторыя аўтамата пачалася з распрацоўкі фірмай Polte (Магдэбург) прамежкавага патрона 7,92×33 мм паменшанай магутнасці для стральбы на дыстанцыі да 1000 м, у адпаведнасці з патрабаваннямі, выказанымі HWaA (Heereswaffenamt — Упраўленне ўзбраенняў вермахта). У 1935—1937 гадах былі праведзеныя шматлікія даследаванні, у выніку якіх першасныя тактыка-тэхнічныя патрабаванні HWaA да канструкцыі зброі пад новы патрон былі зменены, што прывяло да стварэння ў 1938 канцэпцыі лёгкай аўтаматычнай стралковай зброі, здольнай адначасова замяніць у войсках пісталеты-кулямёты, магазінныя вінтоўкі і ручныя кулямёты.

18 красавіка 1938 года HWaA заключыла з Хуга Шмайсерам, уладальнікам фірмы CG Haenel (г. Зуль, Цюрынгія), кантракт на стварэнне новай зброі, якая атрымала афіцыйнае абазначэнне MKb (ад нямецкага Maschinenkarabin — аўтаматычны карабін). Шмайсер, які ўзначальваў канструктарскую групу, перадаў першы доследны ўзор аўтамата ў распараджэнне HWaA ў пачатку 1940 года. У канцы гэтага ж года кантракт на правядзенне даследаванняў па праграме MKb атрымала фірма Walther пад кіраўніцтвам Эрыха Вальтэра. Варыянт карабіна гэтай фірмы прадстаўлены афіцэрам аддзела артылерыйска-тэхнічнага забеспячэння HWaA ў пачатку 1941 года. Паводле вынікаў стрэльбаў на палігоне ў Кумэрсдорфе аўтамат Вальтэра паказаў здавальняючыя вынікі, аднак давядзенне яго канструкцыі да ладу працягвалася на працягу ўсяго 1941 года.

Варта мець на ўвазе, што на ўзнікненне такой у цэлым негатыўнай ацэнкі новага віду зброі ў вялікай ступені паўплывала тагачасная амерыканская ваенная дактрына, якая прызнавала аптымальнай пяхотнай зброяй дальнабойную самазарадную вінтоўку пад магутны патрон, дапоўненую некалькімі мадэлямі лёгкіх самазарадных карабінаў, а таксама пісталетаў-кулямётаў для блізкага бою. З гэтага пункту гледжання «штурмавая вінтоўка» бачылася як свайго роду няўдалы гібрыд пісталета-кулямёта і аўтаматычнай вінтоўкі, які не меў ні здольнасці першага ствараць высокую шчыльнасць агню на кароткай дыстанцыі, ні дальнабойнасці апошняй. Адзначыўшы як істотны недахоп «Штурмгевера» немагчымасць вядзення эфектыўнага агню доўгімі чэргамі, эксперты прадэманстравалі недаацэнку і недахоп разумення ролі аўтаматычнай зброі такога тыпу ў баі. Мабыць, гэта адбылося па аналогіі з кулямётамі і, часткова, пісталетамі-кулямётамі, асноўнае прызначэнне якіх — вядзенне шчыльнага агню па групавой цэлі на розных дыстанцыях бою — сапраўды патрабуе стральбы доўгімі чэргамі; са зброі ж тыпу «Штурмгевер» аўтаматычны агонь вядзецца, як правіла, па адзінкавых цэлях кароткімі чэргамі,

Пасля, ужо па вопыце баявых дзеянняў у Карэйскай і В’етнамскай войнах і пасля больш блізкага знаёмства з савецкім АК, пачаўся працэс перагляду гэтых перакананняў, што прывяло да з’яўлення на ўзбраенні арміі ЗША уласных «штурмавых вінтовак» пад прамежкавы патрон — спачатку «палегчанай» аўтаматычнай вінтоўкі M16, а пазней, ужо ў параўнальна нядаўні час — і аўтаматычнага карабіна M4, па габарытах і канцэпцыі блізкага як раз да «Штурмгевера» або АК.

## Выкарыстанне 
 год, салдаты арміі ГДР маршыруюць з StG-44, дзе ён знаходзіўся на ўзбраенні до пачатку 1960-х|справа|250px]]
*  Трэці рэйх
*  Аргенціна
*  Чэхаславакія
*  ГДР
*  Венгрыя
*  Югаславія
*  УПА
*  Алжыр
* Аўтамат выкарыстоўваўся ў невялікіх колькасцях у розных рэгіёнах свету, у прыватнасці: В’етконгам падчас В’етнамскай вайны, Арганізацыяй вызвалення Палесціны, узоры StG-44 былі таксама канфіскаваныя амерыканскімі ваеннымі ў Іраку.
* Грамадзянская вайна ў Сірыі — склады ў горадзе Алепа, на якіх знаходзілася каля 5 тыс. StG-44, былі захопленыя баевікамі антыўрадавай апазіцыі. Пазней былі зафіксаваныя выпадкі выкарыстання імі дадзенай зброі ў ходзе баявых дзеянняў.

## StG-44 і АК-47 
Згодна з афіцыйнай савецкай, а затым і расійскай гістарыяграфіяй, аўтамат АК-47 стварыў умелец-самавучка Міхаіл Калашнікаў, які паходзіў са шматдзетнай раскулачанай сялянскай сям’і з Алтая. На час стварэння першых узораў аўтамата ў 1944 годзе Калашнікаў быў 25-гадовым сяржантам савецкай арміі, з адукацыі меў толькі сельскую школу 7-гадовую і курсы механікаў-вадзіцеляў танка.

»|злева|250px]]

Да гэтага часу нявысветленай застаецца доля ўдзелу ў стварэнні зброі калектыву палонных нямецкіх інжынераў-канструктараў на чале з Хуга Шмайсерам (, 1884—1953), што пасля вайны ў выглядзе «трафейнай рабсілы» былі прымусова вывезены ў Савецкі Саюз у горад Іжэўск. Аднак падабенства АК-47 з Sturmgewehr 44 (1943 г. выпуску) не аспрэчваецца.

Пасля захопу Савецкай арміяй Цюрынгіі вясной 1945 фірма Шмайсера «Хенель» («CG Haenel») апынулася ў зоне савецкай акупацыі. Да гэтага Хуга Шмайсер, як «бацька» «Самазараднага карабіна Шмайсера» і многіх іншых відаў стралковай зброі для вермахта, а таксама яго фірма з горада збройнікаў Зуль былі не менш вядомыя ў Германіі, чым фірмы «Сымон» і «Вальтэр».

У жніўні 1945 фірма «Хенель» па загадзе савецкай адміністрацыі вырабіла 50 штук StG-44, які ўжо быў да гэтага на ўзбраенні вермахта, і перадала іх Чырвонай Арміі на тэхнічную экспертызу. Пасля гэтага савецкая акупацыйная адміністрацыя канфіскавала 10785 лістоў з чарцяжамі і тэхнічнай дакументацыяй StG-44, а самога Хуга Шмайсера, яго сям’ю і многіх яго супрацоўнікаў з сем’ямі ў кастрычніку 1945 вывезла так званая «Тэхнічная Камісія Савецкай Арміі» на працу ў «шарашкі» ў Іжэўск. Як сціпла потым прызнаўся Х. Шмайсер, ён «дапамог рускім некалькімі парадамі ў справе халоднай штампоўкі». Хуга Шмайсер быў вызвалены і вярнуўся ў Германію ў 1952 годзе і неўзабаве памёр.

Цікава, што ў наш час нават у экспазіцыі расійскага Музейнага комплексу стралковай зброі імя М. Т. Калашнікава (г. Іжэўск) няма ніводнага патэнта або аўтарскага пасведчання на вынаходкі М. Калашнікава з канкрэтным апісаннем зместу вынаходкі. У прадстаўленых дакументах пазначана толькі, што яны выдадзены «за вынаходніцтва ў галіне ваеннай тэхнікі». У экспазіцыі аўтарскіх пасведчанняў таксама няма ні рэфератаў, ні апісанняў вынаходак уласна Калашнікава, таму іх сувязь з аўтаматам АК-47 нявысветленая. Гэта таксама тычыцца і дат выдачы пасведчанняў. У экспазіцыі прысутнічае толькі патэнт на аўтаматычную зброю «Аўтамат Калашнікава», выдадзены ў 1997 годзе «Еўразійскім Патэнтавым ведамствам» (заяўка № 970145) групе асоб, сярод якіх — Міхаіл Калашнікаў і яго сын Віктар.

## StG-44 у кінематографе 
З-за знешняга падабенства з аўтаматам Калашнікава на паказ аўтамата StG-44 у савецкім кінематографе было накладзена табу.

Але выключэнні ўсё ж былі:

* Першы — фільм-гратэск «Казка пра Мальчыша-Кібальчыша» (рэж. Е. Шапавалаў, 1964), дзе аўтамат быў выкарыстаны ў досыць працяглым эпізодзе атакі «арміі буржуінаў» (фактычна — пародыя на вермахт), паказаны з далучаным штыком, але без магазіна, таму і не выклікаў у аўдыторыі ніякіх асацыяцый.
* Другое выключэнне — фільм «Вызваленне» (рэж. Юрый Возераў, СССР — ГДР — Польшча — Італія — Югаславія, 1968—1971). Пры ўзяцці Берліна ёсць кадры: нейкі дзіўны аўтамат у руках у некаторых немцаў вельмі нагадвае АК-47.
* Таксама StG-44 паказаны ў м/ф «Выкраданне Савоі» (СССР, 1979) і «Карпацкае золата» (Украіна, 1991).
* У мастацкай кінакарціне «Мне было дзевятнаццаць» (), знятай кінематаграфістамі ГДР, з удзелам вядомых савецкіх акцёраў (рэж. Конрад Вульф, 1968), аўтамат StG-44 быў упершыню паказаны без купюр, аднак сам фільм у савецкім пракаце амаль не ішоў.
* Аднак у савецкім пракаце і ў тэлебачанні другой паловы 1960-х быў даволі папулярным фільм вытворчасці ГДР «Прыгоды Вернера Хольта» () рэжысёра Ёахіма Кунерта (1965), у якім некалькі разоў былі паказаны аўтаматы StG-44. Савецкія гледачы памылкова ўспрымалі іх як АК-47.
* Адным з апошніх фільмаў, у якім быў паказаны StG-44, стала карціна «Падзенне» (арыгінальная назва — ; рэж. Олівер Хіршбігель, 2004). Эпізоды абароны Берліна (з гэтым аўтаматам у прыватнасці) здымаліся ў Санкт-Пецярбургу.
* У фільмах «Піраты XX стагоддзя», «Выпадак у квадраце 36-80», «Адзінкавае плаванне» StG-44 «выконваў ролю» вінтоўкі M16, для гэтага StG-44 быў крыху перапрацаваны — да ствольнай скрынкі прымацаваная ручка для пераноскі і ўстаноўлена характэрная прыпаднятая над ствалом мушка M16.

## StG-44 у відэагульнях 
* У гульні «Medal of Honor: Allied Assault» галоўны герой удзельнічае ў захопе сакрэтных чарцяжоў і ўзору StG-44, пасля чаго да канца гульні можа выкарыстоўваць гэтую зброю.
* У гульні «Medal of Honor: Airborne» стаіць на ўзбраенні нямецкіх салдат, а таксама гульцу даецца магчымасць палепшыць аўтамат, паставіўшы на яго здвоены магазін і прыцэл.
* У гульні Medal of Honor пры праходжанні місіі «BASE» можна падабраць StG-44.
* У гульні «The Saboteur» гэта зброя выкарыстоўваецца салдатамі вермахта. Таксама яе можна купіць на чорным рынку.
* У гульні Day of Defeat: Source цэлы клас Вермахта ўзброены StG-44.
* У гульнях Call of Duty і Call of Duty 2 гэта зброя прысутнічае пад назвай MP-44.
* У гульні Call of Duty 4: Modern Warfare гэта зброя прысутнічае пад назвай MP-44, нягледзячы на тое, што дзеянне гульні адбываецца ў XXI стагоддзі. У адзіночнай гульні недаступная, ёсць толькі ў мультыплэеры.
* У гульні Call of Duty: World at War гэта зброя прысутнічае пад назвай StG-44.
* У гульні Call of Duty: Black Ops гэта зброя прысутнічае пад назвай StG-44. Яе можна атрымаць у місіі Новая 6.
* У гульні Battlefield 1942, StG-44 узброены адзін з класаў нямецкага боку.
* У гульні Red Orchestra: Ostfront 41-45 стаіць на ўзбраенні нямецкіх аўтаматчыкаў перыяду пасля 1944 года як адзін з відаў зброі на выбар.
* У дадатку Forgotten Hopi 2 да гульні Battlefield 2, StG-44 знаходзіцца на ўзбраенні нямецкіх салдат.
* У гульні Wolfenstein (2009) прысутнічае гэта зброя пад назвай MP-43, стаіць на ўзбраенні СС. Таксама яе можна палепшыць на чорным рынку.
* У серыі гульняў Silent Storm у нямецкага боку прысутнічае дадзеная зброя, з’яўляецца толькі пад канец гульні.
* У гульнях Brothers in Arms (ва ўсіх частках) гэтую вінтоўку, пад назвай StG-44 або STG, можна знайсці ў салдат вермахта.
* У серыі гульняў Hidden & Dangerous 2 у нямецкага боку, пад назвай MP-44.
* У гульні Vietcong 2 у в’етнамскага боку, упершыню сустракаецца ў склепе адной з жылых вуліц.

## Гл. таксама 
* АК-47
* Хуга Шмайсер
* MP-40

## Спасылкі 
* Энцыклапедыя зброі 
* Gewehr.ru 
* Lone sentry

Катэгорыя:Аўтаматы