open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Селецкі сельсавет

**Се́лецкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Селецк.

Утвораны 14 кастрычніка 1924 года ў складзе Грэскага раёна Слуцкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Сялец. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Грэскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года сельсавет у Пухавіцкім раёне. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Грэскага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Слуцкай акругі. У 1935 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Вобчае. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Грэскім раёне Мінскай вобласці. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. З 17 снежня 1956 года сельсавет у складзе Пухавіцкага раёна. 5 мая 1962 года да сельсавета далучана частка скасаванага Варашылаўскага сельсавета (11 населеных пунктаў: Бярэзнікі, Выемка, Глод, Дубавое, Завод, Ільінка, Ніва, Паднямонец, Парэчча, Пахар і Селішча). 4 студзеня 1964 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вецярэвіцкага сельсавета.

28 лютага 1968 года ўтвораны зноў у складзе Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці БССР. У 1976 годзе скасаваны вёскі Сялец II і Сялец III (зліліся з вёскай Вобчае). 9 ліпеня 1976 года вёска Вобчае перайменавана ў Селецк. У 1978 годзе скасаваны вёскі Круглае, Блашчытнік I, Каробча і Сыроваднае. 29 чэрвеня 2006 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вецярэвіцкага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 22 населеныя пункты: Борцы, Бярэзнікі, Выемка, Грыбное, Дубавое, Ельнікі, Завод, Ільінка, Карнічае, Кашалі, Ладымер, Медзенае, Міжылішча, Мірная, Пагарэлец, Паднямонец, Парэчча, Пахар, Рудзіца, Селецк, Селішча і Ямнае.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
*  С. 168
*  С. 9

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Грэскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1964 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1968 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2006 годзе
Гімнакалея ўздутая

**Гімнакалея ўздутая** (*Gymnocolea inflata*) — від мхоў сямейства .

## Апісанне 
Гэта невялікая, цёмна-зялёная (ці карычневая або чарнаватая) расліна мае вузкае лісце, як правіла даволі ўвагнутае. Яна характэрная для вільготных, кіслых месцаў, такіх як мокрыя верасовыя пустэчы, багны і
акрайкі тарфяных басейнаў.

## Спасылкі 
* Гимнакалея ўздутая ў Чырвонай кнізе Беларусі

Катэгорыя:Юнгерманіевыя
Сяргей Анатольевіч Кізіма

**Сяргей Анатольевіч Кізіма** () — беларускі навуковец у галіне палітычных навук, сусветнай эканомікі, навейшай гісторыі, доктар палітычных навук (2010).

У цяперашні час — загадчык кафедры міжнародных адносін Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, эксперт Кансультацыйнага савета Інфармацыйна-аналітычнага цэнтра пры Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, намеснік кіраўніка секцыі знешняй палітыкі Навукова-кансультацыйнага савета Саюзнага парламента.

Аўтар больш за 70 навуковых і вучэбна-метадычных прац. Даследуе праблемы глабалізацыі, суверэнітэту, нацыяналізму, беларускую мадэль развіцця, іслам, пытанні, звязаныя з Кітаем.

## Бібліяграфія 
* Кизима, С. А. Вызовы западного глобализационного проекта и национальное государство. — Минск: Академия управления при Президенте Республики Беларусь, 2008. — 267 с.
* Кизима, С. А. Развитие национального государства в условиях глобализации: геополитический аспект. — Дис. … д-ра полит. н., 23.00.04 — политические проблемы международных отношений и глобального развития. — Минск: Белорусский государственный университет, 2009.
* Кизима, С. А. Белорусская модель: неквантифицируемые факторы успеха // Беларусская думка. — 2008. — № 6. — С. 30-35.

## Спасылкі 
* http://serkiz.livejournal.com/ — блог С. Кізімы ў ЖЖ

Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Дактары палітычных навук
Алейнікі

Назву **Але́йнікі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Алейнікі — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Алейнікі — хутар у Мёрскім раёне

## Гл. таксама 
* Алейнікаў
Блакітніца алексіс

**Блакітніца алексіс** (*Glaucopsyche alexis*) — від матылькоў сямейства блакітніц.

Матылёк сярэдніх памераў, даўжыня пярэдняга крыла складае 15-18 мм. Самец зверху блакітны з цёмнай аблямоўкай па боку крыла, самка бурая са слабым блакітнаватым напыленнем ля асновы крылаў. Знізу крылы шэрыя або светла-шэра-бурыя, пярэднія нясуць шэраг дугападобна размешчаных буйных чорных плям, абрамленых белым, слаба прыкметная сярэдняя пляма, заднія — драбнейшыя такія ж плямы і бірузовае напыленне ля асновы.

Распаўсюджана ва ўмеранай зоне Еўразіі. У Беларусі сустракаецца вельмі лакальна. Вядомы па нешматлікіх знаходках у Брэсцкай, Гродзенскай, Гомельскай і Мінскай абласцях.

Месцапражыванні: лугі, паляны і ўскраіны лісцёвых лясоў, сухія рэдкалессі і пусткі.

На працягу года развіваецца ў адным пакаленні. Лёт матылькоў з красавіка па ліпень у залежнасці ад месцазнаходжання. Вусені жывяцца лісцем і кветкамі чыны лугавой, люцэрны, донніка лекавага, мышынага гарошку і іншых бабовых. Вядома, што вусені кантактуюць з рознымі відамі мурашак (роды Myrmica, Formica, Lasius і інш.). Зімуе ў фазе кукалкі, радзей — вусеня.

Від занесены ў Чырвоныя кнігі Беларусі, Германіі, Швецыі.

## Спасылкі 
* Блакітніца алексіс у Чырвонай кнізе Беларусі  

Катэгорыя:Блакітніцы
Цнянскае вадасховішча

**Цня́нскае вадасхо́вішча**, **Галаўное**) кв. км, даўжыня — 1,5 (2) км, яе вышыня — 7,5 м. Аб’ём вады ў вадасховішчы 2 (2,1) млн м³. Існуе адгалінаванне (канал) у бок жылога раёна па вул. Мірашнічэнкі.

Першапачаткова прызначалася для гаспадарча-пітнога і тэхнічнага водазабеспячэння горада. У апошні час вакол вадасховішча створана зона адпачынку.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Водохранилища — Минская область. Общая характеристика водохранилищ // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Водохранилища — Минская область. Морфометрические показатели и характерные уровни водохранилищ // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Водохранилища — Минская область. Описание гидротехнических сооружений // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Сляпянская водная сістэма
Катэгорыя:Вадасховішчы Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:1982 год у Мінску
Букава

**Букава**- тапонім.

## Беларусь 
* Букава — хутар у Павяцкім сельсавеце Міёрскага раёна Віцебскай вобласці
* Букава — вёска ў Перабродскім сельсавеце Міёрскага раёна Віцебскай вобласці

## Расія 
* Букава (Холм-Жыркоўскі раён)
Вераб’ёва

Назву '''Вераб'ёва''' маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Вераб'ёва — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Вераб'ёва — вёска ў Мёрскім раёне
* Мінская вобласць:
** Вераб'ёва — вёска ў Слуцкім раёне
Запалоссе

**Запалоссе** — тапонім:

* Запалассе — вёска ў Міёрскім раёне Віцебскай вобласці
* Запало́ссе, Запалоскае — возера ў Міёрскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Вята
Маляўкі

Назву **Маля́ўкі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Маляўкі — вёска ў Мёрскім сельсавеце Мёрскага раёна
** Маляўкі — вёска ў Перабродскім сельсавеце Мёрскага раёна
* Мінская вобласць
** Маляўкі — вёска ў Мінскім раёне
* Мінск
** Маляўкі — колішняя вёска, з 1967 года ў складзе Мінска

## Іншае 
* Вуліца Маляўкі — вуліца ў Мінску
Талькаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)

міні|275 пкс|Будынак былога Талькаўскага сельсавета
**Та́лькаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Талька.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Пухавіцкага раёна Мінскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Пухавіцкім раёне БССР. У 1935 годзе Тальскаўскі сельсавет быў скасаваны. У 1939 годзе ўтвораны наноў у складзе Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Падчас Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года тэрыторыя сельсавета была акупіравана нямецкімі войскамі. 30 кастрычніка 2009 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Блужскага сельсавета.

## Населеныя пункты 
* 1 студзеня 1947 года — 20
* 30 кастрычніка 2009 года (на момант скасавання сельсавета) — 17 (Арэшкавічы, Блужскі Бор, Весялова, Вялікае Поле, Дзям’янаўка, Калінаўка, Каляюгі, Ленінск, Лявонаўка, Малінаўка, Насыцк, Рудня, Слабодка, Талька, Церабуты, Чароты і Яноўка)

## Насельніцтва 
На 1 студзеня 2007 года ў Талькаўскім сельсавеце жылі 887 чалавек у 17 вёсках: Арэшкавічы — 190, Блужскі Бор — 2, Весялова — 21, Вялікае Поле — 3, Дзям’янаўка — 39, Калінаўка — 4, Каляюгі — 4, Ленінск — 19, Лявонаўка — 28, Малінаўка — 9, Насыцк — 16, Рудня — 14, Слабодка — 83, Талька — 403, Церабуты — 28, Чароты — 10, Яноўка — 14. Людзі пенсійнага ўзросту складалі каля 60 %. За 2007 год на тэрыторыі Талькаўскага сельсавета нарадзілася 8 дзяцей, памерла 34 чалавекі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 871 чалавек, з іх 90,5 % — беларусы, 6,8 % — рускія, 1,4 % — украінцы.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
*  С. 9

## Спасылкі 
* Талька і наваколлі talka.info

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1935 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1939 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2009 годзе
Лебедзева

**Лебедзева** — прозвішча і тапонім.

## Вядомыя носьбіты 
* Валянціна Міхайлаўна Лебедзева (1955—2022) — беларускі гісторык.
* Галіна Міхайлаўна Лебедзева (нар. 1976) — беларуская спартсменка. Майстар спорту СССР, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь.
* Галіна Яўгенаўна Лебедзева — расійскі гісторык.
* Жанна Віктараўна Лебедзева — беларуская артыстка балета.
* Лідзія Аляксандраўна Лебедзева — савецкі батанік і міколаг.
* Наталля Іванаўна Лебедзева — расійскі этнограф.
* Ніна Цімафееўна Лебедзева — беларускі вучоны ў галіне педыятрыі.
* Сара Дзмітрыеўна Лебедзева — расійскі скульптар-партрэтыст.
* Святлана Мікалаеўна Лебедзева (нар. 1963) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (2007), прафесар (2008). Акадэмік Украінскай тэхналагічнай акадэміі (2016).
* Таццяна Раманаўна Лебедзева — расійская лёгкаатлетка.

## Тапонімы 
* Лебедзева — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці.
* Лебедзева — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці.
* Лебедзева — аграгарадок у Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці.
* Лебедзева — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці.

## Гл. таксама 
* Лебедзеў
Мурашкі (значэнні)

Назву **Мурашкі** маюць:
* Мурашкі, насякомыя
* Вёска Мурашкі
* Мурашкі - канадскі тэлесерыял
* Мурашкі - «гусіная скура», рудыментарны рэфлекс, міжволі ўзнікаюць невялікія пупырышкі ў пачатку валасоў на скуры
* Мурашкі па скуры - «Невытлумачальныя з'явы» (фільм)
Гіры

Назву **Гі́ры** маюць:

## Беларусь 
* Гіры — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці
* Гіры — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці
Петкуны

Назву **Петкуны́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Петкуны — вёска ў Слабодкаўскім сельсавеце Браслаўскага раёна
** Петкуны — вёска ў Цяцеркаўскім сельсавеце Браслаўскага раёна
** Петкуны — вёска ў Мёрскім раёне

## Азёры 
* Петкуны — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці
Дразды

Назву **Дразды́** маюць:

* Дразды (вадасховішча)
* Дразды (род птушак) (гл. Дрозд чорны)
* Дразды (канцлагер)

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Дразды — вёска ў Баранавіцкім раёне

* Віцебская вобласць:
** Дразды — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Дразды — вёска ў Віцебскім раёне
** Дразды — вёска ў Лёзненскім раёне
** Дразды — хутар у Мёрскім раёне
** Дразды — вёска ў Пастаўскім раёне
** Дразды — вёска ў Полацкім раёне
** Дразды — вёска ў Чашніцкім раёне

* Гомельская вобласць:
** Дразды — вёска ў Мазырскім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Дразды — вёска ў Круглянскім раёне

* Мінская вобласць:
** Дразды — былая вёска, цяпер у складзе Мінска
** Дразды — вёска ў Стаўбцоўскім раёне

### Расія 
* Дразды (Смаленская вобласць)
* Дразды (Усвяцкі раён)
### Украіна 
* Дразды (Білацэркаўскі раён)

## Гл. таксама 
* Драздова Лаза
* Драздоўка
* Драздоўскі
* Драздоўшчына
* Дроздава
Кардон

Слова **Кардон** мае наступныя значэнні:

* Кардон — расцягнутае размяшчэнне войскаў невялікімі атрадамі ўздоўж вызначанай лініі (фронт, дзяржаўная мяжа і інш.), сінонім паста.
* Кардон — ачапленне важных дзяржаўных аб’ектаў, складаецца з атрадаў сілавікоў.
* Кардон — памежны або загараджальны атрад і месца яго размяшчэння.
* Кардон — пост лясной варты.
* Кардон — беларускі рок-гурт з Падляшша.
* Кардон — від плотнай паперы.

**Тапонім**:

## Віцебская вобласць 
* Вёска Кардон, Шумілінскі раён

## Магілёўская вобласць 
* Вёска Кардон, Бялыніцкі раён

## Мінская вобласць 
* Вёска Кардон, Вілейскі раён
Купля

Назву **Ку́пля** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Купля — вёска ў Смаргонскім раёне
* Мінская вобласць:
** Купля — вёска ў Вілейскім раёне
Жарсцвянка

Назву **Жарсцвя́нка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Жарсцвянка — хутар у Мёрскім раёне 
** Жарсцвянка — вёска ў Пастаўскім раёне 
** Жарсцвянка — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне 

* Мінская вобласць:
** Жарсцвянка — вёска ў Барысаўскім раёне
** Жарсцвянка — былая вёска ў Барысаўскім раёне, цяпер з'яўляецца часткай вёскі Стайкі
** Жарсцвянка — вёска ў Любанскім сельсавеце Вілейскага раёна
** Жарсцвянка — вёска ў Нарачанскім сельсавеце Вілейскага раёна
Маргі

Назву **Маргі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Маргі́ — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Маргі́ — вёска ў Талачынскім раёне
** Маргі́ — хутар у Шаркаўшчынскім раёне
* Гродзенская вобласць
** Ма́ргі — хутар у Гальшанскім сельсавеце Ашмянскага раёна
** Маргі́ — хутар у Кальчунскім сельсавеце Ашмянскага раёна
* Мінская вобласць
** Маргі́ — вёска ў Вілейскім раёне
** Маргі́ — былая вёска ў Мядзельскім раёне
** Маргі́ — вёска ў Пухавіцкім раёне
Папоўцы

**Папоўцы** — тапонім.

## Віцебская вобласць 
* Вёска Папоўцы, Пастаўскі раён

## Гомельская вобласць 
* Вёска Папоўцы, Рагачоўскі раён

## Магілёўская вобласць 
* Вёска Папоўцы, Чавускі раён
* Вёска Папоўцы, Шклоўскі раён

## Мінская вобласць 
* Вёска Папоўцы, Вілейскі раён
* Вёска Папоўцы, Лагойскі раён
Родзевічы

Назву **Ро́дзевічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць
** Родзевічы — вёска ў Ашмянскім раёне
** Родзевічы — вёска ў Іўеўскім раёне
** Родзевічы — вёска ў Шчучынскім раёне
* Мінская вобласць
** Родзевічы — вёска ў Вілейскім раёне
** Родзевічы — вёска ў Лагойскім раёне
Селена Кінтанілья-Перэс

**Селена Кінтанілья-Перэс** (; 16 красавіка 1971, Лэйк-Джэксан, Тэхас, ЗША — 31 сакавіка 1995, Корпус-Крысці, Тэхас, ЗША) — амерыканская спявачка ў стылі тэхана (Tejano), салістка групы «Selena y Los Dinos».

Нарадзілася ў сям’і выхадцаў з Мексікі. Займалася канцэртнай дзейнасцю з 6 год. З 1987 атрымлівае прызнанне як выканаўца песень у лацінаамерыканскім стылі тэхана. Альбом 1993 года атрымлівае прэмію «Грэмі» ў намінацыі «Лепшае мексікана-амерыканскае выступленне».

У 1995 была забітая менеджэрам сеткі яе фан-клубаў з прычыны фінансавых рознагалоссяў. У 1997 выйшаў біяграфічны фільм з Джэніфер Лопес у галоўнай ролі. У 2005 адбыўся канцэрт, прысвечаны памяці Селены.

## Дыскаграфія 
**Альбомы гурта Selena y Los Dinos**

* *Selena y Los Dinos* (1984)
* *Alpha* (1986)
* *Muñequito de Trapo* (1986)
* *And the Winner Is...* (1987)
* *Preciosa* (1988)
* *Dulce Amor* (1988)

**Сольныя студыйныя альбомы**

* *Selena* (1989)
* *Ven Conmigo* (1990)
* *Entre a Mi Mundo* (1992)
* *Amor Prohibido* (1994)
* *Dreaming of You* (1995)

Катэгорыя:Музыканты ЗША
Катэгорыя:Ахвяры забойстваў
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Краснаакцябрскі сельсавет

**Краснаакця́брскі сельсавет** (таксама — *Чырво́накастры́чніцкі сельсавет*) — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Красны Акцябр.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Балоцкі (Балачанскі, Балачоўскі) сельсавет** у складзе Пухавіцкага раёна Мінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Балоча. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Пухавіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. Падчас Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года тэрыторыя сельсавета была акупіравана нямецкімі войскамі. 16 жніўня 1973 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Красны Акцябр, сельсавет перайменаваны ў Краснаакцябрскі. У 1976 годзе скасавана вёска Ізабалёва (злілася з вёскай Красны Акцябр). 29 чэрвеня 2006 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Пухавіцкага сельсавета.

## Населеныя пункты 
1 студзеня 1947 года — 22 населеныя пункты.

На момант скасавання (2006 год) у склад сельсавета ўваходзілі 14 населеных пунктаў: Асавок, Балоча, Высокая Старына, Дукаўка, Залессе, Зафранцузская Грэбля, Красны Акцябр, Падкоссе, Растокі, Рэпішча, Снусцік, Французская Грэбля, Хідра, Ясная Паляна.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
* 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А.Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. - Мінск : Беларусь, 2003. - 748 с. - 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2006 годзе
Асака заліўная

**Асака заліўная** (*Carex magellanica*) — травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Расліна з кароткім, паўзучым карэнішчам. Сцёблы скучаныя, звычайна шурпатыя.

Ліставыя пласцінкі (2) 2,5-3 (4) мм шырынёй, ярка-зялёныя.

Верхні каласок тычынкавы, радзей гінекандрычны; астатнія 1-3 — песцікавыя, рэдка гінекандрычныя, эліптычныя, яйкападобныя або даўгаватыя, 6-8 (10) мм у дыяметры, на ножках, часта паніклыя, з ланцэтнымі, пурпурна-чорнымі, часта з загорнутым унутр бакамі, кіпцепадобна-выгнутымі даўжэй мяшочкаў на 1/3 ці ў два разы і ўдвая вужэй іх, ападае лускай. Мяшэчкі сплошчана-трохграневыя, шырока-яйкападобныя, амаль круглявыя, 3-3,5 мм даўжынёй, хутка звужаныя ў вельмі кароткі светла-жоўты носік. Ніжні крыючы ліст лінейны, без похвы або з ледзь выяўленай похвай, роўны суквеццю або перавышае яго.

Від апісаны з Паўднёвай Амерыкі, з берагоў Магеланавага праліву.

Падвід  апісаны з Швецыі. Ён адрозніваецца тым, што ў яго верхні каласок амаль заўсёды гінекандрычны, вялікай колькасцю тычынкавых кветак (2-5) пры аснаванні бакавых каласкоў і больш доўгімі і шырокімі крыючымі лускамі.

## Арэал 
Еўропа; Заходняя Азія: Паўночна-Усходняя Турцыя; Усходняя Азія: востраў Хансю; Паўночная Амерыка (уключаючы Паўднёвую Грэнландыя); Паўднёвая Амерыка: субантарктычныя раёны на поўдзень ад 40° паўднёвай шыраты (уключаючы Вогненную Зямлю і Фалклендскія астравы).

Расце на мохавых балотах, тарфяніках, мачажынах, па краях зарастаючых азёр, на тарфяных берагах рэк, у асакова-мохавых тундрах; на раўніне і ў лясным, рэдка верхнім паясах гор.

## Сістэматыка 
У межах віду выдзяляюцца два падвіды:
*  — Асака заліўная, умераныя і субарктычныя раёны Паўночнага паўшар’я
*  — Паўднёвая Амерыка

## Літаратура 
* 
* Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2006. ISBN 83-7073-444-8.
* Jerzy Fabiszewski: Carex magellanica W: Polska Czerwona Księga Roślin. Kraków: PAN, 2001. ISBN 83-85444-85-8.

Катэгорыя:Асаковыя
Цукровая прамысловасць

]]
**Цукровая прамысловасць** — галіна харчовай прамысловасці, якая спецыялізуецца на вытворчасці белага цукру-пяску з цукровага бурака ці цукровага трыснягу. Таксама да цукровай прамысловасці адносяцца прадпрыемствы па вырабу цукру-рафінаду з цукру-пяску.

Атрыманне цукру з цукровага трыснягу было вядома з даўніх часоў. У прамысловых маштабах вытворчасць цукру пачалася ў 16 стагоддзі ў Індыі.

## Асаблівасці вытворчасці 
е]]

Цукровая вытворчасць адносіцца да бесперапынна-плыннай механізаванай вытворчасці з высокім узроўнем аўтаматызацыі асноўных працэсаў. Асаблівасцю тэрытарыяльнага размяшчэння цукровых заводаў з’яўляецца іх прывязка да пасяўных плошчаў цукровых буракоў, паколькі перавозка буракоў на значныя адлегласці эканамічна неэфектыўная. У шэрагу выпадкаў цукровыя заводы маюць уласныя пасяўныя плошчы, размешчаныя непасрэдна паблізу прадпрыемства. Адходы цукровай прамысловасці (жом, барда) могуць быць выкарыстаны як ўгнаенні, у некаторых выпадках — і як корм для жывёлы.

## Цукровая прамысловасць Беларусі 
У Беларусі цукровая прамысловасць з’явілася ў 19 стагоддзі. Пасля Другой сусветнай вайны створаная новая цукровая прамысловасць у Беларусі. У сучаснай Беларусі дзейнічаюць 4 цукровыя заводы — ў Гарадзеі, Жабінцы, Скідзелі і Слуцку.
Красніца

Назву **Кра́сніца** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Красніца — вёска ў Чашніцкім раёне
* Гомельская вобласць
** Красніца — вёска ў Рагачоўскім раёне
** Красніца — пасёлак у Чачэрскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Красніца 1 — вёска ў Быхаўскім раёне
** Красніца 2 — вёска ў Быхаўскім раёне
** Красніца — былая вёска ў Касцюковіцкім раёне
** Красніца — вёска ў Кіраўскім раёне
** Красніца 1 — вёска ў Магілёўскім раёне
** Красніца 2 — вёска ў Магілёўскім раёне
** Красніца — вёска ў Чавускі раёне
* Мінская вобласць
** Красніца — вёска ў Вілейскім раёне
Мельніца

Назву **Мельніца** маюць:

* Мельніца — хутар у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці
* Мельніца — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці
* Мельніца — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці
* Мельніца — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці
* Мельніца — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці
* Мельніца — мультыплікацыйная студыя
Жабінкаўскі цукровы завод

**ААТ «Жабінкаўскі цукровы завод»** — прадпрыемства цукровай прамысловасці Беларусі, размешчанае ў горадзе Жабінка Брэсцкай вобласці.

Вырабляе з цукровага бураку цукар-пясок і папутныя прадукты: патаку-меласу, бурачны жом.

Пабудаваны ў 1963 годзе польскімі спецыялістамі.

У 2018 годзе камбінат быў у «чыстых стратах» на 16,8 млн руб., а крэдытная запазычаннасць складала 217 млн руб.

У студзені 2020 года з’явілася інфармацыя мясцовых СМІ пра затрыманне дырэктара камбіната Віктара Міронава.

Забяспечвае 24,6 % патрэбнасці беларускага рынку цукру (2008), трэці паказчык пасля Гарадзейскага (31,1 %) і Слуцкага заводаў (28,2 %).

## Спасылкі 
* ААТ «Жабінкаўскі цукровы завод» 

Катэгорыя:Цукровая прамысловасць Беларусі
Катэгорыя:Жабінка
Катэгорыя:Прадпрыемствы Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Эканоміка Жабінкаўскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1963 годзе
Катэгорыя:1963 год у Беларусі
Перлаўка тоўстая

**Пе́рлаўка тоўстая** (*Unio crassus*) — від двухстворкавых малюскаў з рода перлавак сямейства бяззубак.

## Апісанне 
Мае кароткую выпуклую ракавіну яйцападобнай формы. Яе паверхня гладкая, на ёй можна назіраць тонкія лініі прыросту. Даўжыня ракавіны можа складаць 44-72 мм, вышыня — 25-36 мм, шырыня — 19-27 мм.

## Пашырэнне 
Сустракаецца па ўсёй Еўропе (за выключэннем яе поўначы і паўночна-ўсходняй часткі) у рэках і азёрах. На Беларусі жыве ў Бярэзіне, азёрах Мястра і Баторына.

Жыве малюск у чыстых рэках з празрыстай праточнай вадой на пясчаных, пясчана-ілістым або галечным грунце. Зрэдку можа сустракацца ў азёрах і сажалках.

## Спосаб жыцця 
У цёплы час году тоўстыя перламутраўкі перамяшчаюцца ў менш глыбокія месцы, у асенне-зімовы перыяд мігрыруюць у больш глыбокія. Перыяд размнажэння прыходзіцца на вясну і лета. На працягу трох-чатырох месяцаў яны не пакідаюць мацярынскі арганізм. Пасля таго пасяляюцца на рыбах. Па завяршэнні стадыі існавання тоўстай перламутраўкі ў выглядзе лічынак яны апускаюцца на дно і зарываюцца ў донныя ападкі. У такім стане яны развіваюцца некалькі год. Дарослыя тоўстыя перламутраўкі сілкуюцца фільтрацыйным спосабам. Іх працягласць жыцця складае 6-8 год.

Жыве да 15 гадоў.

Лічынкі з’яўляюцца паразітамі рыб.

## Ахова 
Тоўстая перламутраўка вельмі адчувальная да забруджвання вод. Малюск занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі і мае III катэгорыю аховы. Мае ён і статус міжнароднай аховы, унесены ў Чырвоную кнігу Польшчы.

## Спасылкі 
* Тоўстая (авальная) перламутраўка ў Чырвонай кнізе Беларусі 

Катэгорыя:Двухстворкавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1788 годзе
Слуцкі цукрарафінадны камбінат

thumb|250px|Сіласы камбіната

**ААТ «Слуцкі цукрарафінадны камбінат»** — прадпрыемства цукровай прамысловасці Беларусі, размешчанае ў горадзе Слуцку Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Уведзены ў эксплуатацыю ў 1965 годзе, самае маладое прадпрыемства галіны ў краіне. У 2009 годзе дасягнута магутнасць перапрацоўкі 8000 т цукровых буракоў у суткі — самы вялікі паказчык у Беларусі.

У 2018 годзе камбінат зарабіў 15 млн руб.
thumb|250px|Пачак слуцкага цукру
24 студзеня 2020 года з’явілася інфармацыя пра затрыманне дырэктара камбіната Мікалая Прудніка.

## Сыравінная база 
Сыравінная база:
* Мінская вобласць: Клецк, Капыль, Слуцк, Салігорск, Узда, Барысаў
* Магілёўская вобласць: Глуск, Бабруйск, Кіраўск, Асіповічы
* Гродзенская вобласць: Ашмяны, Астравец
* Брэсцкая вобласць: СВК «Жарабковічі» (Ляхавіцкі раён)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* ААТ «Слуцкі цукрарафінадны камбінат»
* Экскурсія па вытворчасці 

Катэгорыя:Цукровая прамысловасць Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Слуцка
Катэгорыя:1965 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1965 годзе
Гарадзейскі цукровы камбінат

**ААТ «Гарадзейскі цукровы камбінат»** — прадпрыемства цукровай прамысловасці Беларусі, размешчанае ў пасёлку Гарадзея Нясвіжскага раёна.

Вырабляе цукар-пясок з цукровага бураку і цукровага трыснягу-сырцу. Цукар Гарадзейскага камбіната з’яўляецца экалагічна чыстым без аніякіх хімічных дабавак і прымесяў.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1959 годзе, другі пасля Скідзельскага цукровы завод краіны. У 1997—2000 гадах адбылася маштабная рэканструкцыя. Перарабляе ў суткі да 7300 т цукровага бураку ці 930 т цукру-сырцу. Выпуск у суткі: 1100 т цукру з цукровага бураку ці 900 т з цукру-сырцу.

У 2018 годзе камбінат быў у «чыстых стратах» на 26,7 млн руб., а ўласны капітал прадпрыемства зменшыўся на 20 млн руб.

24 студзеня 2020 года з’явілася інфармацыя пра затрыманне дырэктара камбіната Міхаіла Крыштаповіча.

Уключаны ў Дзяржаўны рэестр гаспадарчых суб’ектаў, якія займаюць дамінуючае становішча на таварных рынках Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* ААТ «Гарадзейскі цукровы камбінат» 

Катэгорыя:Цукровая прамысловасць Беларусі
Катэгорыя:Гарадзея
Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Эканоміка Нясвіжскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1959 годзе
Катэгорыя:1959 год у Беларусі
Хірацэфалюс жазефіна

**Хірацэфалюс жазефіна** (*Chirocephalus josephinae*) — від членістаногіх рода Хірацэфалюс сямейства Chirocephalidae, які сустракаецца ў Еўразіі.

## Апісанне 
Невялікі рачок з падоўжаным напаўпразрыстых целам. Даўжыня цела дасягае 15,7 мм у самак і 15,5 мм у самцоў.

## Пашырэнне 
Жыве ў неглыбокіх часовых вадаёмах лясной зоны Еўропы і поўначы Азіі (сібірская тайга і паўночна-ўсходняя тундра). Заходняя частка арэала дасягае Польшчы, усходння даходзіць да сібірскіх вадаёмаў у раёне воз. Байкал і р. Лена. На Беларусі сустракаецца спарадычна.

## Асаблівасці біялогіі 
Папуляцыі знаходзяцца ў актыўным стане ў вадаёмах вясной на працягу 40-50 дзён.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шчэлепаногія
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1853 годзе
Пармелія адагнутая

**Пармелія адагнутая** ці **Гіпатрахіна адагнутая** (*Hypotrachyna revoluta*) — від лішайнікаў рода Hypotrachyna сямейства Пармеліевыя.

## Апісанне 
Слаявіна ліставатая, часта з дрэнна развітымі сегментамі, невыразна разеткападобная, дыяметрам 4-10 см, амаль скурыстая. Лопасці шырынёй 3-6 мм, часта плоскія або ўвагнутыя, узыходныя, на канцах загінаюцца ўніз. Верхняя паверхня слаявіны свінцова-шэрая, больш цёмная ў цэнтры, з сарэдыямі; ніжняя - ад бурага да амаль чорнага колеру, па перыферыі бледна-жоўта-карычневая, бліскучая, з густымі чорнымі рызінамі, якія не даходзяць да краёў лопасцей. Саралі цёмна-шэрыя, карычневыя або аліўкавыя, галоўчатыя. Апатэцыі трапляюцца вельмі рэдка. 

Утрымлівае атранарын і гірафоравую кіслату.

## Пашырэнне 
Пашырэнне: Еўропа, Азія, Амерыка, Аўстралія, Палінезія, Новая Зеландыя. Рэліктавы від субакіянічнай флоры трацічнага перыяду, арэал якога рэзка скарачаецца, і від знікае ў многіх краінах Цэнтральнай Еўропы. У Беларусі трапляецца спарадычна, расце на замшэлых ствалах вольхі чорнай, радзей на іншых ліставых дрэвах у забалочаных чорнавольхавых лясах. Размнажаецца вегетатыўна (сарэдыямі).

## Сінонімы 
* Imbricaria sinuosa f. concentrica Arnold, 1870
* Parmelia forsteri Leight., 1869
* Parmelia laevigata var. forsteri (Leight.) Leight., 1869
* Parmelia quercina var. erratica (Linds.) Hillmann, 1936
* Parmelia revoluta Flörke, 1827
* Parmelia revoluta var. concentrica (Arnold) Cromb., 1894
* Parmelia revoluta var. erratica (Linds.) Zahlbr., 1929
* Parmelia sinuosa var. erratica Linds., 1859
* Parmelia sinuosa var. excentrica Mudd

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5

## Спасылкі 
* Пармелія адагнутая ў Чырвонай кнізе Беларусі

Катэгорыя:Пармеліевыя
Баранец звычайны

**Баране́ц звычайны** (*Huperzia selago*) — від вечназялёных травяністых раслін сямейства баранцовых.

## Назва 
Родавая назва *Huperzia* дадзена ў гонар нямецкага батаніка ; відавы эпітэт *selago* — лацінізаваная кельцкая назва расліны.

## Батанічнае апісанне 
left|thumb|*Huperzia selago*.

Вечназялёная паўзучая травяністая споравая шматгадовая расліна вышынёй 6-30 см са слабаразвітай каранёвай сістэмай.

Карэнішча кароткае. Для ўсіх відаў дзеразы характэрна наяўнасць больш за дзясятку трытэрпеноідаў сератанавага тыпу. У спорах каля 50 % алею.

## Значэнне і выкарыстанне 
Расліна ўжываецца ў медыцыне, часам выкарыстоўваецца як інсектыцыд; раней з яе атрымлівалі жоўтую фарбу для афарбоўкі воўны. Доўгія сцёблы дзеразы таксама выкарыстоўвалі для ўпрыгожвання памяшканняў, а ў некаторых мясцовасцях на могілках часам можна сустрэць вянкі з дзеразы. Такое выкарыстанне прывяло да рэдкасці гэтых у агульным даволі распаўсюджаных у іглічных лясах раслін.

## Лекавае выкарыстанне 
### Лекавая сыравіна 
У якасці лекавай сыравіны выкарыстоўваецца трава баранца звычайнага — . Падобнымі таксічнымі праявамі валодаюць селагін, лікападзін і клавацін.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5
* *Дорофеев А. М., Сюборова С. Ф.* Они не должы исчезнуть: Книга для учащихся — Мн.: Народная асвета, 1987. — 200 с.: ил. — 89 000 экз. — С. 130.

## Спасылкі 
* Баранец звычайны ў Чырвонай кнізе Беларусі

Катэгорыя:Баранцовыя
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Каралеўства Сіцылія

**Каралеўства Сіцы́лія** (, ) — дзяржава, якая існавала на поўдні сучаснай Італіі з 1130 па 1861 год. Уключала ўласна востраў Сіцылію, а таксама, у розны час, Паўднёвую Італію з Неапалем і, да 1530 года, сучасную Мальту. Да 1282 года называлася **Каралеўства Апуліі і Сіцыліі**, пасля 1302 года - **Каралеўства Трынакрыя**. У пэўныя перыяды гісторыі належала іспанскім каралям і імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі. У 1816 годзе было аб'яднана з Неапалітанскім каралеўствам у Каралеўства Абедзвюх Сіцылій. У 1861 годзе Каралеўства Абедзвюх Сіцылій увайшло ў склад аб'яднанай Італіі.

## Каралеўства нарманаў 
Пасля смерці Вільгельма II, герцага Апуліі, у 1127 годзе, герцагства Апулія і графства Сіцылія аб'ядналіся пад уладай кіраўніка Сіцыліі Рожэра II. Рожэр падтрымаў антыпапу Анаклета II і быў каранаваны як кароль Сіцыліі на Каляды 1130 года. Наступныя 10 гадоў Рожэр быў заняты адбіццём нападаў знешніх ворагаў і падаўленнем мяцежоў васалаў, у ліку якіх былі графы Бары, Капум, Аліфэ і Неапалю.

У 1139 па Мін'янскай дамове Папа Інакенцій II прызнаў Рожэра каралём. Адмірал Рожэра, Георгій Антыяхійскі, заваяваў Махдзію ў Афрыцы (Іфрыкіі), у выніку чаго Рожэр атрымаў неафіцыйны тытул «Караля Афрыкі». Флот Рожэра нанёс таксама некалькі істотных паражэнняў Візантыі, зрабіўшы Сіцылію амаль на сто гадоў вядучай марской дзяржавай у Міжземнамор'і.

Сын і спадкаемец Рожэра, Вільгельм I Злы, названы так за падаўленне мецяжоў баронаў, якім, магчыма, спачувалі аўтары хронік, памёр у 1166, пакінуўшы на троне малалетняга сына. Было заснавана рэгентства, краіну ахапілі звады, якія ледзь не загубілі дынастыю і доўжыліся да пачатку самастойнага праўлення юнага караля Вільгельма II Добрага, далейшае царстваванне якога было адзначана мірам і дабрабытам. Калі ён памёр у 1189, нашчадкаў не засталося, і каралеўства зноў пагрузілася ў хаос.

## Гл. таксама 
* Беатрыса Рэтэльская

Катэгорыя:Гісторыя Сіцыліі
Катэгорыя:Італьянскія дзяржавы
Сіцылія
Залацісты сявец

**Залацісты сявец** ці **Залацістая сеўка** (*Pluvialis apricaria*) — від птушак з сямейства сяўцовых (*Charadriidae*).

## Апісанне 
Невялікі кулік. Даўжыня цела 25—28 см, маса 155—205 г. Самец зверху залаціста-стракаты, знізу чорны з белай аблямоўкай. Крылы вострыя. Спод крылаў белы. Самка больш бледная (ніз чорна-буры з асобнымі белымі пёрамі). Дзюба і ногі чорныя. У пазагнездавы перыяд самец і самка афарбаваны аднолькава: чорны колер на брушным баку змяняецца дымчатым.

## Пашырэнне 
Гняздуе на балоцістай мясцовасці, на вільготных пустках і лугах. Яе арэал пражывання распасціраецца ад Ісландыі і Вялікабрытаніі да цэнтральнай Сібіры, мяжуе на поўначы з арктычнай тундрай. Па тэрыторыі Беларусі праходзіць паўднёвая мяжа гнездавога арэала. У Цэнтральнай Еўропе гэтая птушка ўжо амаль знікла.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздуецца невялікімі калоніямі. Манагам. Кладка з 4 яек.

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5
* 

Катэгорыя:Сяўцовыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Ладдзян трохнадрэзаны

**Ладдзян трохнадрэзаны**, **Ладдзян трохнадрэзны** (*Corallorhiza trifida*) — від роду  сямейства , родны для Паўночнай Амерыкі і Еўразіі.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая наземная травяністая расліна. Сапрафіт.

Карэнішча белаватае разгалінаванае, мясістае, пазбаўленае каранёвых мочак; нагадвае карал.

Сцябло прамастаячае тонкае голае, жоўта-зялёнае, вышынёй 8-30 см.

Лускападобныя похвавыя простыя перапончатыя лісты лікам 2-4 размешчаны чаргова.

Панікшыя голыя кветкі аб шасці пялёстках сабраны ў друзлыя пэндзлепадобныя суквецці даўжынёй да 10 см. Квітнее ў маі — чэрвені.

Плод — каробачка. Плоданасіць у чэрвені — ліпені.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Расліна сустракаецца ў палярнай і лясной зонах і ў гарах Еўразіі і Паўночнай Амерыкі.

У Расіі расце ў нечарназемнай зоне еўрапейскай часткі, у Сібіры і на Далёкім Усходзе.

Мезафіт і гіграфіт. Нярэдкі па берагах рэк і ручаёў, забалочаных лугах, у сырых лясах, на тарфяных балотах, у тундравым рэдкалессі.

## Ахоўны статус 
Від занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі, Чырвоныя кнігі многіх абласцей, краёў і рэспублік Расіі. Ахоўваецца на Украіне, у Літве, Польшчы, Латвіі. Уключаны ў Дадатак II да Канвенцыі СІТЕС.

## Батанічная сістэматыка 
### Сінонімы 
Паводле The Plant List, у сінаніміку віду ўваходзяць:
* 
* , nom. inval.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , nom. inval.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  

## Ладдзян трохнадрэзаны ў літаратуры 
Адна з казак цыклу «Казкі з хутара Юстыны» Людмілы Рублеўскай называецца «Чужыя ветразі, альбо Ладдзян трохнадрэзаны».

## Літаратура 
* 
* 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ладдзян трохнадрэзны ў Чырвонай кнізе Беларусі

Катэгорыя:Эпідэндравыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Аздзяцічы

**Аздзя́цічы** (, ) — аграгарадок у Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мётчанскага сельсавета. Ператвораная ў аграгарадок.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Аздзяціцкага сельсавета.

Аздзяцічы знаходзяцца за 25 км на паўднёвы ўсход ад Барысава. З'яўляюцца адным з буйнейшых паселішчаў пасля Барысава.

за 1 км ад вёскі, на высокім карэнным беразе р. Бярэзіна, знаходзіцца гарадзішча і 2 могільнікі.

## Гл. таксама 
* Мулішча

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мётчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Блакітныя азёры (заказнік, Мядзельскі і Пастаўскі раёны)

**Блакі́тныя азёры** — дзяржаўны ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці і Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці.

Заказнік «Блакітныя азёры» размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Мядзельскага раёна і займае плошчу 1500 га (15 км²). Функцыянуе на тэрыторыі нацыянальнага парку «Нарачанскі».

Заказнік быў створаны ў 1972 годзе з мэтай аховы каштоўнага азёрна-марэннага ландшафту і ўнікальных спалучэнняў прыродна-раслінных комплексаў. Лясы паўднёва-таежныя хваёвыя і яловыя, пераважаюць бары і ельнікі-зеленамошнікі кіслічнага, чарнічнага, бруснічнага, верасовага, арляковага тыпаў. На вяршынях вялікіх узгоркаў трапляюцца лішайнікавыя хвойнікі, у падлеску — ядловец і бружмель. На невялікіх участках растуць бяроза павіслая, асіна, дуб, вяз. У флоры заказніка 538 відаў вышэйшых раслін, у т.л. каля 40 рэдкіх ахоўных відаў, адзінае на Беларусі месца, дзе растуць меч-трава звычайная, цюльпан лясны і чарнакорань голы.

На тэрыторыі заказніка размяшчаецца Балдуцкая група азёр — Блакітныя азёры. Рэльеф заказніка прадстаўлены складанай сістэмай озавых градаў і камавых узгоркаў, якія чаргуюцца з глыбокімі ўпадзінамі азёр (Балдук, Глубля, Глубелька, Ячмянец, Імшарац, Вільчынія і іншыя). Кожнае з іх своеасаблівае і непаўторнае.

Рэльеф — складаная сістэма озавых градаў і камавых узгоркаў, якія перамежваюцца запоўненымі вадой глыбокімі ўпадзінамі. На тэрыторыі заказніка знаходзіцца Балдуцкая група азёр, якія, уласна кажучы, і завуцца Блакітнымі азёрамі. Азёры адметныя глыбокімі катлавінамі і чыстай вадой. 

Катэгорыя:Ландшафтныя заказнікі рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Пастаўскага раёна
Рак шыракапальцы

**Рак шыракапальцы** (*Astacus astacus*) — від ракападобных з роду Рачныя ракі сямейства *Astacidae*.

## Апісанне 
Цела даўжынёй да 30 см, складаецца з галавагрудзей, брушка і тэльсона. 19 пар канечнасцей выконваюць розныя функцыі: антэнулы (2 пары) служаць органамі нюху і дотыку, сківіцы (3 пары) і нагасківіцы (3 пары) — для ўтрымання і раздраблення корму, першая пара хадзільных ног (5 пар) утварае клюшні, першыя дзве пары брушных ног (6 пар) у самцоў ператварыліся ў капулятыўны орган. Цела карычневае (да чорнага) або аліўкава-карычневае. Галавагрудзі ўкрыты цвёрдым гладкім шчытом без шыпоў, па баках іншы раз пакрыты бугаркамі. Клюшні шырокія, карычнева-чырвоныя знізу, з выемкай на сярэдзіне нерухомага пальца. Сярэдняя даўжыня цела дарослых асобін у вадаёмах Беларусі складае 9-12 см, але можа дасягаць 25-30 см.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў прэсных вадаёмах на ўсёй тэрыторыі Еўропы. У Беларусі трапляецца спарадычна, часцей у азёрах і рэках паўночнай часткі. Месцы пражывання: чыстыя, пераважна праточныя вадаёмы з рознымі грунтамі, за выключэннем глеістых. Колькасць папуляцый і арэал скарачаюцца. Абмежавальныя фактары: забруджванне вадаёмаў ядахімікатамі, бытавымі сцёкамі і мінеральнымі ўгнаеннямі, меліярацыйныя мерапрыемствы, канкурэнтныя адносіны з вузкапальцым ракам.

## Асаблівасці біялогіі 
Полавая спеласць настае ва ўзросце 3-4 гадоў пры даўжыні самак 8 см, самцоў 7 см. Спароўванне ў кастрычніку, адкладванне ікры праз 10-15 сутак. Сярэдняя плоднасць 160—180 ікрынак. Ікра прымацоўваецца да брушных ножак і выношваецца самкай на працягу 7-8 месяцаў. Да часу вылуплівання лічынак (у пачатку лета) захоўваецца 30-40 % ікры, адкладзенай увосень. Лічынкі да першай лінькі прымацаваны да брушных ножак маці, потым хаваюцца пад брушка толькі пры небяспецы, першы час кормяцца за кошт запасаў жаўтка ў галавагрудзях, рэшткамі яйкавых абалонак, водарасцямі, зоапланктонам. Пасля лінькі ў корме моладзі і старэйшых узроставых груп пераважае раслінны кампанент. Жывёльны корм (зоапланктон, бентас, зрэдку рыба) складае не больш за 15 % і павялічваецца ў перыяд інтэнсіўных энергетычных затрат (размнажэнне, лінька, падрыхтоўка да зімоўкі).

## Спасылкі 
* Шыракапальцы рак у Чырвонай кнізе Беларусі 

Катэгорыя:Дзесяціногія ракападобныя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Бражнік празерпіна

**Бражнік празерпіна** (*Proserpinus proserpina*) — від матылёў роду Proserpinus сямейства Бражнікі.

## Апісанне 
Даўжыня пярэдняга крыла 19—20 мм. Размах крылаў — 37—42 мм. Пярэднія крылы з хвалістым краем. Фон пярэдніх крылаў зялёны, карычневы або шэры. Знешні край пярэдніх крылаў прыкметна парэзаны. Пярэднія крылы шэраватыя. Заднія крылы аранжава-жоўтага колеру з чорнай або цёмна-карычневай знешняй аблямоўкай.

Proserpinus proserpina MHNT CUT 2010 0 495 L'Argentière-la-Bessée Hautes-Alpes, France - male dorsal.jpg|*Proserpinus proserpina* ♂ 
Proserpinus proserpina MHNT CUT 2010 0 495 L'Argentière-la-Bessée Hautes-Alpes, France - male ventral.jpg|*Proserpinus proserpina* ♂  △
Proserpinus proserpina MHNT CUT 2010 0 495 L'Argentière-la-Bessée Hautes-Alpes, France - female dorsal.jpg|*Proserpinus proserpina* ♀ 
Proserpinus proserpina MHNT CUT 2010 0 495 L'Argentière-la-Bessée Hautes-Alpes, France - female ventral.jpg|*Proserpinus proserpina*  ♀ △

## Пашырэнне 
Пашырэнне: Паўднёвая і ўсходняя часткі Еўропы, Сярэдняя Азія. У Беларусі — цэнтральная і паўднёвая часткі.

Месцы пражывання: лясныя паляны, узлескі, высечкі.

## Асаблівасці біялогіі 
Дае адно пакаленне за год. Лёт матылёў у траўні-ліпені. Вусені развіваюцца ў ліпені-жніўні на травяністых раслінах — скрыпені, чальчаку.

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5

## Спасылкі 
* Бражнік празерпіна ў Чырвонай кнізе Беларусі  

Катэгорыя:Бражнікі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1772 годзе
Курганы Славы

**Курганы Славы** — земляныя насыпы з мемарыяльнымі архітэктурнымі ці скульптурнымі збудаваннямі, якія ўвекавечваюць подзвіг савецкага народа ў Вялікую Айчынную вайну, памяць землякоў, што загінулі ў барацьбе з ворагам, іншыя знамянальныя падзеі. Называюць таксама Курганамі Бессмяротнасці, Вечнай славы, Памяці.

У 1996 годзе на Беларусі было 102 Курганы Славы. Найбольш вядомы — мемарыяльны комплекс «Курган Славы», помнік у гонар подзвігу воінаў 1, 2, 3-га Беларускіх і 1-га Прыбалтыйскага франтоў у Беларускай аперацыі 1944 года, размешчаны ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Курганы Славы ёсць у Гродне (Курган Славы), Полацку (Курган Бессмяротнасці) і іншых населеных пунктах Беларусі.

## Гл. таксама 
* Курган Славы Савецкай Арміі — вызваліцельніцы Беларусі
* Курган Бессмяротнасці Адама Міцкевіча

Катэгорыя:Архітэктура
Катэгорыя:Курганы
Скідзельскі цукровы камбінат

**Скідзельскі цукровы камбінат** — першы ў Беларусі цукровы завод, заснаваны ў 1951 годзе. На 2011 г. уключаў цэх перапрацоўкі сухіх грануляваных жамерын з буракоў сутачнай магутнасцю 300 тонаў (загрузка 2010 г. — 260 т.), мыйны комплекс магутнасцю 8 тыс.т. буракоў за содзень, выпарную станцыю на 10 тыс. т. буракоў за содзень, сілас на 15 тыс. т. (пабудаваны ў 1998 г.) і адзіны ў Беларусі цэх па вытворчасці лімоннай кіслаты (запушчаны ў 1961 г.; вытворчасць 1,6 тыс.т. у 2010 г.).  На 2010 г. цукар фасаваўся ў мяхі па 50 кілаграмаў (85% ад агульнага вырабу цукру), у ламінаваныя пакеты па 5 і па 3 кг, у папяровыя пакеты па 1 кг, і па 5 грам у так званыя сцікі, і прэсаваны цукар па 1 кілаграме. Таксама выраблялася меласа і дэфекат.

Звыш паловы цукру пастаўляе за мяжу. Асноўнымі пакупнікамі ў Беларусі з'яўляюцца кандытарскія фабрыкі «Камунарка», «Чырвоны Мазыранін» (Гомельская вобласць) і «Чырвоны харчавік» (Бабруйск, Магілёўская вобласць), а таксама гандлёвыя сетка «Белбакалея» Міністэрства гандлю Рэспублікі Беларусь. Сыравіна цягам 4 месяцаў (у верасні—снежні) паступае ад 17 фермерскіх гаспадарак і сельскагаспадарчых вытворчых кааператываў (СВК) у 6 раёнах Гродзенскай вобласці з плошчы 17,5 тыс. гектараў (валавы збор 2010 г. — 860 тыс.т. цукровых буракоў).

## Гісторыя 
У 1946 г. пачалося будаўніцтва Беларускага цукровага завода, які запусцілі ў 1951 годзе. У 1993 г. увялі ў дзеянне вытворчасць магутнасцю 3 тыс. т. цукру за суткі. 16 жніўня 1993 г. Савет міністраў Рэспублікі Беларусь ухваліў пастанову №522  аб ператварэнні прадпрыемства ў ААТ, якое адбылося ў 1997 годзе. У 2010 г. завод вырабіў 167 тыс. тонаў цукру, у тым ліку 93 тыс. т. з 769 тыс. т. цукровых буракоў і 71,5 тыс. т. з цукру-сырцу. Сярэднесутачная перапрацоўка дасягнула 7 тыс. т. буракоў. Пастаўкі за мяжу склалі 104 тыс. т. (63%) цукру (тыс.т.: 37,5 — у Расію, 26 — ва Украіну, па 10 — у Казахстан, Кыргызстан і Узбекістан, 1 — у Літву), каля 23 тыс. т. сушаных жамерын і каля 800 т. лімоннай кіслаты агульным коштам $81 мільёнаў. Магутнасць вытворчасці складала 7,5 тыс. т. за суткі. У 2011 г. штодня выпускалася 850 тонаў цукру і адгружалася да 10 вагонаў звыш 6 тонаў.

У 2017 г. камбінат быў у «чыстых стратах» на 18 млн руб.

У 2018 г. камбінат быў у «чыстых стратах» на 10 млн руб., а крэдытная запазычаннасць складала 122 млн руб.

### Кіраўнікі 
* Міхаіл Цяцерын (1951-1958)
* Уладзімір Каханоўскі (1967-1993)
* Генадзь Карамушка (1993-2006)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* ААТ «Скідальскі цукровы камбінат» 

Катэгорыя:Цукровая прамысловасць Беларусі
Катэгорыя:Скідзель
Катэгорыя:Прадпрыемствы Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Эканоміка Гродзенскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1951 годзе
Алесь Астапенка

**Алесь (Аляксандр Кірылавіч) Астапенка** (, в. Сырская Буда, , Гомельская губерня — ) — беларускі паэт, літаратуразнавец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 ліпеня 1920 года ў в. Сырская Буда ў сялянскай сям’і. Да Вялікай Айчыннай вайны скончыў 3 курсы літаратурнага факультэта Мінскага педагагічнага інстытута (1938—1941). Адначасова працаваў у рэдакцыі газеты «Звязда». Падчас Вялікай Айчыннай вайны — рэдактар і дыктар беларускай рэдакцыі Усесаюзнага радыёкамітэта (Масква), а таксама грузінскія казкі.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені і медалямі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Алесь Астапенка — Замаўчы, маё сэрца!

Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі