open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
265

**265** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 265 год нашай эры, 265 год 1 тысячагоддзя, 65 год III стагоддзя, 5 год 7-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 6 год 260-х гадоў.

## Падзеі 
* Заснавана дынастыя Цзінь (265-420)
* Галіен робіць няўдалую спробу вярнуць тэрыторыі Гальскай імперыі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Ма Цзюнь, кітайскі інжынер і вынаходнік калясніцы, якая паказвае на поўдзень
* Сыма Чжао, военачальнік і рэгент Цао Вэй эпохі Трохцарства ў Кітаі
266

**266** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 266 год нашай эры, 266 год 1 тысячагоддзя, 66 год III стагоддзя, 6 год 7-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 7 год 260-х гадоў.

## Падзеі 
* Кароль Адэнат з Пальміры ўрываецца ў Персію з мэтай захапіць яе сталіцу , але беспаспяхова.
* Праўленне вярхоўнага караля Кормака мак Арта заканчваецца (прыкладная дата)
*Імператар У-дзі з дынастыі Цзінь няўдала спрабуе заключыць мір з імператарам Сунь Хаа з царства У.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
267

**267** — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 267 год нашай эры, 267 год 1 тысячагоддзя, 67 год III стагоддзя, 7 год 7-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 8 год 260-х гадоў.

## Падзеі 
* Готы і герулы прарваліся да Эгейскае мора і пачалі рабаваць грэчаскія тэрыторыі -- Афіны, Крыт, Родас і Кіпр.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Адэнат, кіраўнік Пальмірскага Царства
* Герод, пальмірскі цар
268

**268** — высакосны год, пачаўся ў сераду. 268 год нашай эры, 268 год 1 тысячагоддзя, 68 год III стагоддзя, 8 год 7-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 9 год 260-х гадоў.

## Падзеі 
* Клаўдзій II быў прызнаны імператарам — Сенатам пасля забойства Галіена (яго ўдзел у ім не быў даказаны)

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Ван Юаньцзі, імператрыца
* Аўрэол, узурпатар
* Галіен, рымскі імператар
* Дыянісій (Папа Рымскі)
25 чэрвеня

__NOTOC__

**25 чэрвеня** — сто семдзесят шосты (сто семдзесят сёмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 841: У бітве пры Фантэнэ Карл Лысы і Людовік II Нямецкі перамаглі свайго брата Лотара I.
* 1447: Казімір IV Ягелончык ‎каранаваны ў Варшаве.
* 1652: Мястэчка Жыровічы атрымала магдэбургскае права.
* 1919: Армія А. Дзянікіна ўзяла Харкаў.
* 1925: У Сейме Польшчы пасля расколу Беларускага пасольскага клуба заснаваны пасольскі клуб пад назвай Беларуская сялянска-работніцкая грамада.
* 1941: Фінляндыя ўступіла ў вайну на баку нацысцкай Германіі.
* 1946: Пачатак дзейнасці Сусветнага банку.
* 1950: Пачалася Карэйская вайна.
* 1953: У Маскве арыштаваны Лаўрэнцій Берыя.
* 1975: Мазамбік атрымаў незалежнасць ад Партугаліі.
* 1991: Славенія і Харватыя абвясцілі незалежнасць ад Югаславіі.
* 1992: У Беластоку афіцыйна зарэгістравана Праграмная рада тыднёвіка «Ніва» — выдавец тыднёвіка беларусаў у Польшчы «Ніва».
* 2016: Адбыўся першы запуск з касмадрома Вэньчан на кітайскім востраве Хайнань.

## Нарадзіліся 
* 1852: Антоніа Гаўдзі, іспанскі архітэктар (пам. 1926)
* 1864: Вальтэр Герман Нернст, нямецкі хімік
* 1903: Джордж Оруэл, англійскі пісьменнік
* 1905: Пятрусь Броўка, беларускі паэт (пам. 24.3.1980)
* 1924: Сідні Люмет, амерыканскі кінарэжысёр
* 1932: Часлаў Кудаба, беларускі і літоўскі географ-краязнавец, эколаг (пам. 19.2.1993)
* 1933: Алвару Сіза Віейра, партугальскі архітэктар
* 1941: Дэні Аркан, французскі кінарэжысёр
* 1942: Мішэль Трамбле, канадскі пісьменнік
* 1975: Міхась Башура, беларускі пісьменнік
* 1976: Маўрэн Хіга Магі, бразільская лёгкаатлетка

## Памерлі 
* 635: Гаоцзу, дынастыя Тан, кітайскі імператар
* 1671: Джавані Батыста Рычолі, італьянскі астраном
* 1842: Жан Шарль Леанар Сімонд дэ Сісмандзі, швейцарскі эканаміст
* 1912: Лоўрэнс Альма-Тадэма, брытанскі мастак, адзін з найбольш вядомых і высокааплатных мастакоў віктарыянскай эпохі
* 1966: Іосіф Бельскі, савецкі дзяржаўны дзеяч, адзін з арганізатараў партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны (нар. 21.9.1903)
* 1997: Жак-Іў Кусто, французскі акіянограф (нар. 11.6.1910)
* 2009: Майкл Джэксан, амерыканскі спявак, танцор і аўтар песень (нар. 29.8.1958)
* 2011: Раман Тармола-Мірскі, беларускі паэт
* 2023: Джон Гудэнаф, амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі

## Святкуюць 
*  Мазамбік: Дзень незалежнасці
*  Славенія: Дзень дзяржаўнасці
*  Філіпіны: Дзень пасадкі дрэў
*  Харватыя: Дзень незалежнасці
*  Вірджынія, ЗША: Дзень штата

625
26 кастрычніка

__NOTOC__

**26 кастрычніка** — дзвесце дзевяноста дзевяты (трохсоты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
thumb|left|120px|Вялікі бар'ерны рыф
* 1492: Вынайдзены аловак з грыфелем.
* 1636: Заснаванне Гарвардскага каледжа, які стаў у першай чвэрці XIX стагоддзя ўніверсітэтам, адным з самых вядомых у ЗША і свеце.
* 1774: Амерыканскі кангрэс запрасіў Канаду і Новую Скоцію далучыцца да ЗША.
* 1860: Заснаваны Яскі ўніверсітэт.
* 1951: Уінстан Чэрчыль паўторна заступіў на пасаду прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі.
* 1952: На Зялёнай лініі Стакгольмскага метрапалітэна адкрыты 17 станцый.
* 1975: Заснавана званне Герой ГДР.
* 1981: Вялікі бар'ерны рыф уключаны ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
* 1994: Падпісана мірная дамова паміж Іарданіяй і Ізраілем.
* 2006: Аляксандр Мілінкевіч узнагароджаны Еўрапарламентам прэміяй імя Андрэя Сахарава «За свабоду думкі».
* 2006: Стартавала місія НАСА STEREO па вывучэнні сонечнай актыўнасці.
* 2011: Нацыянальны Банк Рэспублікі Беларусь выпусціў у абарачэнне дзве памятныя манеты, прысвечаныя М. Багдановічу.

## Нарадзіліся 
* 1635: Міхал Казімір Радзівіл, дзяржаўны дзеяч ВКЛ (пам. 14.11.1680)
* 1645: Арэнт дэ Гелдэр, нідэрландскі мастак
* 1685: Даменіка Скарлаці, італьянскі кампазітар, віртуоз клавесіну (пам. 23.7.1757)
* 1810: Генрых Дмахоўскі, беларускі скульптар (пам. 26.10.1810)
* 1849: Фердынанд Георг Фрабеніус, нямецкі матэматык
* 1865: Бенджамін Гугенхайм, амерыканскі бізнесмен (пам. 15.4.1912)
* 1890: Янка Пачопка, беларускі аграном і публіцыст (пам. 26.5.1977)
* 1911: Махалія Джэксан, афраамерыканская спявачка (пам. 27.1.1972)
* 1914: Джэкі Куган, амерыканскі кінаакцёр
* 1916: Франсуа Мітэран, прэзідэнт Францыі (пам. 8.1.1996)
* 1919: Ганна Палілава, беларускі навуковец у галіне генетыкі раслін
* 1959: Анатоль Сыс, беларускі паэт (пам. 4.5.2005)
* 1971: Энтані Рэп, амерыканскі акцёр

## Памерлі 
* 899: Альфрэд Вялікі, кароль англасаксонскага каралеўства Уэсекса (нар. 849)
* 1235: Андраш II, кароль Венгрыі
* 1764: Уільям Хогарт, англійскі мастак (нар. 10.11.1697)
* 1940: Вольга Базнаньская, польская мастачка
* 1944: Алесь Мілюць, беларускі паэт (нар. 6.10.1908)
* 1956: Люсьен Феўр, французскі гісторык (нар. 22.7.1878)
* 1957: Салмэ Кан, эстонскі хормайстар, педагог
* 1965: Сільвія Лайкенс, амерыканская дзяўчына (нар. 3.1.1949)
* 1975: Жазеф Лакас, бельгійскі жывапісец
* 1979: Пак Чжон Хі, прэзідэнт Паўднёвай Карэі (нар. 30.9.1917)
* 1999: Анатоль Іверс, беларускі паэт (нар. 15.5.1912)
* 2003: Леанід Філатаў, рускі акцёр, пісьменнік, рэжысёр (нар. 24.12.1946)
* 2018: Мікалай Карачанцаў, савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, народны артыст РСФСР (нар. 27.10.1944)
* 2022: П’ер Сулаж, французскі мастак

## Святкуюць 
*  — Нацыянальнае свята
*  — Дзень узброеных сіл
*  — Дзень Ангама

К26
25 мая

__NOTOC__

**25 мая** (**25 траўня**) — сто сорак пяты (сто сорак шосты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1083: Кароль Альфонса VI Храбры захапіў Таледа, які раней належаў маўрам, і перанёс туды сваю сталіцу.
* 1104: Войскі Іерусалімскага каралеўства захапілі горад Ака пасля дваццацідзённай аблогі.
* 1500: Знік без вестак партугальскі мараплавец Барталамеў Дыяш.
* 1792: Геранёны (цяпер Іўеўскі раён) атрымалі герб.
* 1907: У Вільні адбыўся з’езд настаўнікаў, на якім быў створаны Беларускі настаўніцкі саюз.
* 1938: У Мінску адкрыўся Беларускі дзяржаўны тэатр оперы і балета (зараз Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета).
* 1946: Іарданія абвешчана незалежнай дзяржавай.
* 1963: На 1-й канферэнцыі ўрадаў афрыканскіх краін у Адыс-Абебе створана Арганізацыя афрыканскага адзінства.
* 1979: Прэм’ера навукова-фантастычнага фільма жахаў «Чужы» адбылася ў ЗША.
* 1991: У Мінску пачаўся I Міжнародны кангрэс беларусістаў (зав. 27.5).
* 1992: Беларусь усталявала дыпламатычныя адносіны з Кувейтам.
* 2001: Беларусь усталявала дыпламатычныя адносіны з Ісландыяй.
* 2014: Пётр Парашэнка абраны прэзідэнтам Украіны.

## Нарадзіліся 
* 1616: Карла Дольчы, фларэнційскі мастак
* 1802: Фёдар Фёдаравіч Брант, расійскі заолаг
* 1803: Ралф Уолда Эмерсан, амерыканскі эсэіст, паэт, філосаф (пам. 27.4.1882)
* 1845: Эжэн Грасэ, французскі і швейцарскі мастак
* 1889: Ігар Сікорскі, рускі і амерыканскі авіяканструктар, вучоны, вынаходнік
* 1892: Іосіп Броз Ціта, югаслаўскі вайсковы і палітычны дзеяч, шматгадовы лідар Югаславіі (пам. 4.5.1980)
* 1897: Джын Тані, амерыканскі баксёр
* 1931: Георгій Грэчка, савецкі касманаўт, двойчы Герой Савецкага Саюза
* 1933: Рамуальд Клім, беларускі спартсмен, рэкардсмен свету
* 1937: Сяргей Сідор, беларускі географ, прафесар БДУ (пам. 17.7.1998)
* 1963: Майк Маерс, канадскі акцёр

## Памерлі 
* 986: Абдурахман ас-Суфі, перасідскі астраном і матэматык
* 992: Мешка I, князь палян з дынастыі Пястаў
* 1085: Рыгор VII, Папа Рымскі
* 1261: Аляксандр IV, Папа Рымскі
* 1555: Гема Фрызіус, нідэрландскі матэматык, урач
* 1681: Педра Кальдэрон дэ ла Барка, іспанскі драматург
* 1798: Асмус Якаб Карстэнс, дацкі і нямецкі мастак
* 1917: Максім Багдановіч, беларускі паэт, публіцыст, літаратурны крытык (нар. 9.12.1891)
* 1942: Іван Замоцін, беларускі літаратуразнаўца (нар. 1.11.1873)
* 1956: Лембіт Раяла, эстонскі акцёр
* 1958: Стэйн Стэйнар, ісландскі паэт
* 1964: Васіль Залатароў, беларускі кампазітар і педагог (нар. 7.3.1872)
* 1968: Францішак Кушаль, беларускі грамадскі і вайсковы дзеяч (нар. 16.2.1895)
* 1970: Мікола Абрамчык, беларускі грамадскі і палітычны дзеяч, прэзідэнт БНР (нар. 16.8.1903)
* 1983: Ідрыс I, кароль Лівіі (нар. 12.3.1890)
* 1987: Аўген Калубовіч (Каханоўскі), беларускі гісторык, палітычны дзеяч, настаўнік (нар. 5.3.1910)
* 1995: Дані Рабен, французская актрыса
* 2007: Уладзімір Каткоўскі, вядомы карыстальнік беларускага Сеціва, заснавальнік Беларускай Вікіпедыі (нар. 19.6.1976)

## Святкуюць 
*  Афрыканскі Саюз: Дзень Афрыкі
*  Іарданія: Дзень незалежнасці

525
26 лістапада

__NOTOC__

**26 лістапада** — трыста трыццаты (трыста трыццаць першы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 579: Пелагій II стаў Папам Рымскім
* 1812: Пачалася пераправа Напалеона праз Бярэзіну
* 1917: Утварэнне Абласнога выканаўчага Камітэта Саветаў дэпутатаў Заходняй вобласці і фронту
* 1939: Здарыўся Майнільскі інцыдэнт, ён стаў фармальнай нагодай для пачатку савецка-фінскай вайны.
* 1943: Ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў вызвалены горад Гомель.
* 1988: 1-я цырымонія прысуджэння Еўрапейскай кінапрэміі за дасягненні ў еўрапейскім кінематографе адбылася ў Заходнім Берліне.
* 2003: Адбыўся апошні палёт авіялайнера «Concorde».
* 2005: На Дзіцячым конкурсе «Еўрабачанне» перамагла беларуска Ксенія Сітнік з песняй «*Мы вместе*».

## Нарадзіліся 
* 1805: Яўстафій Янушкевіч, кнігавыдавец, публіцыст, адзін з кіраўнікоў паўстання 1830—1831 гадоў (пам. 1874)
* 1817: Шарль Адольф Вюрц, французскі хімік (пам. 12.5.1884)
* 1837: Міхаіл Эльвіра Андрыёлі, мастак, ілюстратар, удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў
* 1857: Фердынанд дэ Сасюр, швейцарскі лінгвіст
* 1864: Агюст Шарлуа, французская астраном
* 1876: Барт ван дэр Лек, галандскі мастак
* 1880: Абдэль Азіз ібн Сауд, 1-ы кароль Саудаўскай Аравіі
* 1883: Міхай Бабіч, венгерскі паэт (пам. 4.8.1941)
* 1891: Ян Станкевіч, беларускі мовазнавец, гісторык, палітычны дзеяч (пам. 16.7.1976)
* 1896: Мануэль Адрыя, прэзідэнт Перу
* 1907: Міхась Скрыпка, беларускі пісьменнік-сатырык, драматург (пам. 1991)
* 1918: Патрысіа Эйлвін, 33-і прэзідэнт Чылі
* 1918: Уладзімір Шахавец, беларускі перакладчык і пісьменнік (пам. 8.6.1991)
* 1919: Анры Відаль, французскі акцёр
* 1925: Леанарда Крэманіні, італьянскі мастак
* 1930: Уладзімір Караткевіч, беларускі пісьменнік (пам. 25.7.1984)
* 1934: Валянцін Рабцэвіч, беларускі археолаг і нумізмат (пам. 29.5.2008)
* 1939: Ціна Цёрнер, амерыканская спявачка, аўтар песень, актрыса і танцоўшчыца
* 1940: Энрыка Бамбіеры, італьянскі матэматык
* 1948: Элізабет Блэкбёрн, амерыканскі вучоны-цытагенетык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (2009)
* 1964: Фрэні Шнайдэр, швейцарская гарналыжніца
* 2000: Ламеха Гірма, эфіёпскі лёгкаатлет

## Памерлі 
* 1246: Герхард фон Мальберг, вялікі магістр тэўтонскі
* 1855: Адам Міцкевіч, польскі паэт, публіцыст, асветнік (нар. 24.12.1798)
* 1864: Тэадор Нарбут, беларускі, польскі і літоўскі гісторык (нар. 8.11.1784)
* 1926: Джон Браўнінг, вынаходнік ручной агнястрэльнай зброі, амерыканец па паходжанні, працаваў у Бельгіі (нар. 21.1.1855)
* 1941: Леа Гестэл, нідэрландскі жывапісец
* 1980: Рэйчэл Робертс, брытанская актрыса (нар. 20.9.1927)
* 2004: Філіп дэ Брака, французскі кінарэжысёр
* 2018: Томас Мальданада, аргенцінскі мастак і дызайнер
* 2021: Майкл Фішэр, брытанскі фізік

## Святкуюць 
* : Дзень Канстытуцыі
* : Дзень Рэспублікі
* : Дзень падзякі

Л26
26 лютага

__NOTOC__

**26 лютага** — пяцьдзясят сёмы дзень года па Грыгарыянскім календары

## Падзеі 
* 364: Пасля нечаканай смерці Іавіяна імператарам становіцца Валентыніян.
* 380: Грацыян, Феадосій I і Валентыніян II выдалі эдыкт Cunctos populos, паводле якога хрысціянства стала дзяржаўнай рэлігіяй.
* 1554: Іспанскае войска было разбіта індзейцамі мапучы ў бітве пры Марыгуэнню (сучасн. Чылі).
* 1730: Каранацыя расійскай імператрыцы Ганны Іванаўны
* 1815: Сасланы на востраў Эльба французскі імператар Напалеон уцёк са ссылкі.
* 1925: Устаноўлены дыпламатычныя адносіны паміж СССР і Японіяй.
* 1932: У Мінску пачала выдавацца газета «Літаратура і мастацтва».
* 1936: Інцыдэнт 26 лютага — няўдачная спроба дзяржаўнага перавароту ў Японіі.
* 1990: З тэрыторыі Чэхаславакіі пачаўся вывад савецкіх войск.
* 1991: Садам Хусейн загадаў іракскім войскам пакінуць Кувейт.
* 1992: Беларусь і Фінляндыя ўстанавілі дыпламатычныя адносіны.
* 2004: Сейм Латвіі прыняў закон аб далучэнні краіны да НАТА.

## Нарадзіліся 
* 1361: Вацлаў IV, кароль багемскі і «кароль рымлян»
* 1671: Энтані Эшлі Купер Шэфтсберы, англійскі філосаф
* 1802: Віктор Гюго, французскі літаратар (пам. 22.5.1885)
* 1805: Аляксандр Здановіч, польскі гісторык, педагог, мемуарыст (пам. 29.5.1868)
* 1808: Анарэ Дамье, французскі мастак
* 1842: Каміль Нікаля Фламарыён, французскі астраном
* 1891: Павел Корчык (сапр. Язэп Лагіновіч), беларускі нацыянальны дзеяч, удзельнік Слуцкага збройнага чыну (пам. 15.4.1940)
* 1893: Язэп Гайлевіч, каталіцкі святар, дзеяч беларускага руху ў Латвіі (пам. 18.10.1971)
* 1900: Халіна Канапацкая, польская лёгкаатлетка
* 1911: Леў Гарошка, беларускі рэлігійны дзеяч, педагог, культуролаг, пісьменнік і публіцыст (пам. 8.8.1977)
* 1911: Альбіна Асіповіч, амерыканская плыўчыха, алімпійская чэмпіёнка
* 1912: Уладзімір Карпаў, беларускі пісьменнік (пам. 6.8.1977)
* 1918: Пётр Машэраў, шматгадовы кіраўнік Беларускай ССР (пам. 4.10.1980)
* 1929: Георгій Колас, беларускі літаратар
* 1930: Клод Пірон, швейцарскі лінгвіст, псіхолаг, перакладчык, прапагандыст эсперанта, пісьменнік
* 1937: Эдуарда Ароё, іспанскі мастак
* 1938: Аляксандр Праханаў, рускі пісьменнік
* 1940: Уітні Сміт, амерыканскі вексіколаг
* 1950: От Ардэр, эстонскі паэт, пісьменнік
* 1954: Сціна Экблад, актрыса
* 1974: Себасцьен Лёб, французскі ралійны аўтагоншчык

## Памерлі 
* 212: Луцый Публій Септымій Гета, рымскі імператар
* 1266: Манфрэд, кароль сіцылійскі (нар. 1231)
* 1906: Іван Пуліхаў, рэвалюцыянер-тэрарыст (нар. 5.9.1879)
* 1931: Ота Валах, нямецкі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі
* 1943: Канстанцін Алексютовіч, беларускі балетмайстар (нар. 20.5.1884)
* 1965: Уладзіслаў Старэвіч, рэжысёр-аніматар (нар. 8.8.1882)
* 1969: Леві Эшколь, ізраільскі дзяржаўны дзеяч
* 1971: Фернандэль, французскі акцёр
* 1978: Марыя Бах, аўстрыйская скрыпачка і мастачка
* 1994: Георгій Гурыновіч, беларускі фізік
* 1998: Тэадор Уільям Шульц, амерыканскі эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (1979)
* 2016: Эры Клас, эстонскі дырыжор
* 2023: Роберт Рычардс, амерыканскі скакун з шастом
* 2025: Мішэль Трахтэнберг, амерыканская актрыса

## Святкуюць 
*  — Дзень вызвалення

226
26 сакавіка

__NOTOC__

**26 сакавіка** — 85-ы (86-ы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
*752: Стэфан (II) III становіцца 92-м Папам Рымскім
*1027: Конрад II быў каранаваны ў Рыме як імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі.
*1111: Войскі рускіх князёў пад кіраўніцтвам Уладзіміра Манамаха разбілі полаўцаў на рацэ Салніца.
*1162: Фрыдрых I Барбароса захапіў і разбурыў Мілан пасля гадавой аблогі
* 1807: У Расіі створаны Дваранскі полк — навучальная ўстанова для пачатковай вайсковай адукацыі.
* 1828: Імператар Мікалай I выдаў маніфест аб вайне з Турцыяй.
* 1944: У Мінску ў гарадскім тэатры адбылася прэм’ера оперы «Усяслаў Чарадзей» М. Шчаглова-Куліковіча на вершы Н. Арсенневай.
* 1944: У ходзе Другой сусветнай вайны савецкія войскі ля горада Бельцы выйшлі да дзяржаўнай мяжы СССР.
* 1944: Каля 600 савецкіх самалётаў здзейснілі самы моцны за ўсю вайну СССР з Фінляндыяй налёт на Хельсінкі.
* 1953: Джонас Солк абвяшчае стварэнне вакцыны ад поліяміэліта.
* 1971: Бангладэш (Усходні Пакістан) абвяшчае сваю незалежнасць ад Пакістана.
* 1988: Утварэнне заснавальніцкага камітэту Беларускага Аб'яднання Студэнтаў (БАС) у Польшчы.
* 1995: Пачынае дзейнічаць Шэнгенскае пагадненне.
* 2000: Уладзімір Пуцін абраны прэзідэнтам Расіі.
* 2013: Выпушчаны шутар ад першай асобы «BioShock Infinite».
* 2025: У ходзе канфлікту ў Судане ўрадавыя войскі аднавілі поўны кантроль над сталіцай краіны Хартумам.

## Нарадзіліся 
* 1516: Конрад Геснер, швейцарскі прыродазнавец
* 1794: Юліус Шнор фон Каральсфельд, нямецкі мастак
* 1846: Эрнст Пфіцэр, нямецкі батанік
* 1868: Ахмед Фуад I, кароль Егіпта
* 1874: Роберт Фрост, амерыканскі літаратар
* 1911: Тэнесі Уільямс, амерыканскі літаратар
* 1913: Пал Эрдзёш, венгерскі матэматык
* 1916: Стэрлінг Хэйдэн, амерыканскі акцёр
* 1934: Алан Аркін, амерыканскі акцёр, рэжысёр і сцэнарыст
* 1940: Міхаіл Касцюк, беларускі гісторык, акадэмік НАНБ
* 1942: Іван Арабейка, беларускі паэт
* 1948: Стывен Тайлер, амерыканскі спявак
* 1949: Патрык Зюскінд, нямецкі пісьменнік і кінасцэнарыст
* 1957: Шырын Нешат, транская мастачка
* 1960: Віктар Шніп, беларускі паэт
* 1965: Джонатан Глейзер, брытанскі кінарэжысёр
* 1976: Эмі Смарт, амерыканская актрыса
* 1985: Кіра Найтлі, актрыса

## Памерлі 
* 1212: Саншу I, 2-і кароль Партугаліі
* 1326: Алесандра Джыліяні, першая жанчына-анатам
* 1827: Людвіг ван Бетховен, нямецкі кампазітар
* 1910: Агюст Шарлуа, французская астраном
* 1923: Сара Бернар, французская актрыса (нар. 23.10.1844)
* 1932: Зігмунд Лазінскі, беларускі каталіцкі рэлігійны дзеяч, біскуп
* 1987: Георг Мухэ, нямецкі мастак
* 1989: Марыс-Рудольф Ліепа, латвійскі артыст балета
* 1992: Бруна Касінары, італьянскі мастак
* 2007: Міхаіл Ульянаў, рускі акцёр, тэатральны дзеяч
* 2017: Май Вольфавіч Данцыг, беларускі мастак

## Святкуюць 
* Дзень народзінаў Заратустры
*  Бангладэш: Дзень незалежнасці

326
26 мая

__NOTOC__

**26 мая** (**26 траўня**) — сто сорак шосты (сто сорак сёмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 451: Адбылася Аварайрская бітва паміж армянскімі паўстанцамі і персідскімі войскамі.
* 604: Лаўрэнцій становіцца архібіскупам Кентэрберыйскім.
* 946: Эдрэд становіцца каралём Англіі пасля таго, як яго брат Эдмунд I быў забіты.
* 961: Атон II Руды быў каранаваны суправіцелем свайго бацькі Атона I.
* 1828: На рынкавай плошчы Нюрнберга быў заўважаны Каспар Хаўзер, вядомы сваім таямнічым лёсам знайдыш.
* 1926: Пачатак дзейнасці ў БССР літаратурнага аб’яднання «Узвышша».
* 1926: Заснаваны Беларускі інстытут гаспадаркі і культуры (БІГіК) у Вільні.
* 1931: На з’ездзе ў Харбіне аформлена стварэнне Рускай фашысцкай партыі.
* 1948: У ПАР абвешчаны пачатак палітыкі апартэіда.
* 1953: Першае пакарэнне чалавекам Эверэста.
* 1966: Гаяна атрымала незалежнасць ад Вялікабрытаніі, прыняты сцяг Гаяны.
* 1976: У Мінску ўстаноўлены мемарыяльны знак у гонар Тараса Шаўчэнкі.
* 1992: Беларусь устанавіла дыпламатычныя адносіны з Ізраілем.

## Нарадзіліся 
* 1478: Клімент VII, Папа Рымскі
* 1568: Мехмед III, султан Асманскай імперыі (пам. 22.12.1603)
* 1873: Олаф Гульбрансан, нарвежскі мастак
* 1895: Даратэя Ланж, амерыканскі фатограф
* 1898: Макс Гублер, швейцарскі мастак
* 1907: Джон Уэйн, амерыканскі акцёр (пам. 11.6.1979)
* 1909: Часлаў Ханяўка, беларускі грамадскі дзеяч (пам. 2.7.1988)
* 1910: Эдзі Рознер, джазавы трубач, кампазітар, аранжыроўшчык; заслужаны артыст БССР (пам. 8.8.1976)
* 1919: Рубен Гансалес, кубінскі піяніст
* 1926: Майлс Дэйвіс, джазавы музыкант
* 1958: Віктар Шэйман, беларускі дзяржаўны дзеяч
* 1964: Лені Кравіц, амерыканскі спявак і акцёр
* 1977: Лука Тоні, італьянскі футбаліст

## Памерлі 
* 604: Аўгусцін Кентэрберыйскі, бенедыкцінскі манах, першы архібіскуп Кентэрберыйскі
* 735: Беда Вялебны, філосаф і летапісец, адзін з пачынальнікаў англійскай філасофіі (нар. 673/674)
* 1421: Мехмед I, султан Асманскай імперыі (нар. 1389)
* 1512: Баязід II, султан Асманскай імперыі (нар. 3.12.1447)
* 1648: Венсан Вуацюр, французскі паэт
* 1828: Джон Окслі, даследчык Аўстраліі
* 1844: Жак Лафіт, французкі дзяржаўны дзеяч
* 1863: Генрых Дмахоўскі, скульптар, удзельнік паўстанняў 1830—1831 і 1863-1864 гг.
* 1883: Абд аль-Кадзір, военачальнік і палітычны дзеяч Алжыра (нар. 6.9.1808)
* 1927: Барыс Кустодзіеў, рускі мастак (нар. 23.2(7.3).1878)
* 1944: Генрых Кнір, нямецкі мастак
* 1955: Альберта Аскары, італьянскі гоншчык
* 1976: Марцін Хайдэгер, нямецкі філосаф (нар. 26.9.1889)
* 1977: Янка Пачопка, беларускі паэт і фалькларыст (нар. 26.10.1890)
* 1999: Лідзія Ялоўчык, беларуская пісьменніца, паэтэса, педагог
* 2008: Сідні Полак, амерыканскі кінарэжысёр
* 2019: Аарон Разін, ізраільскі біяхімік
* 2020: Алег Гарнікевіч, аўстрыйскі біяхімік

## Святкуюць 
*  Гаяна: Дзень незалежнасці
*  Грузія: Дзень незалежнасці
*  Польшча: Дзень маці

526
269

**269** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 269 год нашай эры, 269 год 1 тысячагоддзя, 69 год III стагоддзя, 9 год 7-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 10 год 260-х гадоў.

## Падзеі 
* Вайна на сушы і моры рымлян з готамі. Знішчаны флот готаў каля берагоў Грэцыі.
*Леліян паўстаў супраць Постума і аб'явіў сябе імператарам Гальскай імперыі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Святы Валянцін
* Постум (імператар)
26 чэрвеня

__NOTOC__

**26 чэрвеня** — сто семдзесят сёмы (сто семдзесят восьмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 4: Тыберый і Агрыпа Пастумус адаптаваны Аўгустам.
* 684: Бенедыкт II становіцца 81-ым Папам Рымскім.
* 1295: Пшэмысл II заступіў на польскі каралеўскі сталец.
* 1863: У Вільні створаны Выканаўчы аддзел Літвы (Чырвоны ронд), цэнтр кіраўніцтва паўстаннем 1863—1864 гадоў, старшыня Якуб Гейштар, члены: К. Каліноўскі і У. Малахоўскі.
* 1889: Заснаваны горад Бангі, цяпер сталіца ЦАР.
* 1945: Прадстаўнікі 50 дзяржаў-заснавальніц падпісалі Статут Арганізацыі Аб’яднаных Нацый.
* 1960: Мадагаскар атрымаў незалежнасць ад Францыі.
* 1974: Выйшаў Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР аб прысваенні Мінску ганаровага звання «Горад-герой».
* 1977: Адбыўся апошні канцэрт Элвіса Прэслі.

## Нарадзіліся 
* 1726: Віктар Амадэй III, кароль Сардзінскага каралеўства і герцаг Савойскі (пам. 16.10.1796)
* 1730: Шарль Месье, французскі астраном (пам. 12.4.1817)
* 1735: Жазеф Дзюкро, французскі мастак
* 1763: Джордж Морленд, англійскі мастак
* 1908: Сальвадор Альендэ, прэзідэнт Чылі (пам. 11.9.1973)
* 1909: Антон Адамовіч, беларускі літаратуразнавец, пісьменнік (пам. 1998)
* 1909: Жан Бертоль, французскі мастак і графік
* 1918: Элен Лійгер, эстонская актрыса
* 1927: Уладзімір Матыль, савецкі і расійскі рэжысёр тэатра і кіно, сцэнарыст
* 1941: Уладзімір Куляшоў, беларускі акцёр, народны артыст Беларусі
* 1944: Генадзь Зюганаў, расійскі палітык, лідар КПРФ
* 1950: Яак Ёала, эстонскі спявак
* 1954: Катрын Самба-Панза, часовы прэзідэнт ЦАР
* 1958: Таццяна Мушынская, беларуская паэтэса і тэатральны крытык
* 1963: Фарух Садулаевіч Рузіматаў, артыст балета
* 1963: Міхаіл Хадаркоўскі, расійскі прадпрымальнік
* 1993: Арыяна Грандэ, амерыканская спявачка, актрыса

## Памерлі 
* 363: Флавій Клаўдзій Юліян, рымскі імператар
* 1291: Элеанора Праванская, каралева Англіі
* 1810: Жазеф-Мішэль Мангальф'е, французскі вынаходнік
* 1819: Францішак Нарвайш, заслужаны прафесар вышэйшай матэматыкі ў Віленскім універсітэце (нар. 15.1.1742)
* 1830: Георг IV, кароль Вялікабрытаніі і Гановера
* 1835: Антуан-Жан Гро, французскі мастак
* 1927: Арман Гіёмен, французскі мастак
* 1941: Зэлік Аксельрод, беларускі яўрэйскі паэт, перакладчык беларускай паэзіі на ідыш (нар. 30.12.1904)
* 2004: От Ардэр, эстонскі паэт, пісьменнік
* 2010:  Харальд Керэс, эстонскі астрафізік
* 2016: Сяргей Альбертавіч Картэс, беларускі кампазітар
* 2018: Алесь Зайка, беларускі краязнавец

## Святкуюць 
*  ААН: Міжнародны дзень барацьбы са злоўжываннем наркатычнымі сродкамі і іх незаконным зваротам
*  ААН: Міжнародны дзень у падтрымку ахвяр катаванняў
*  Азербайджан: Дзень узброеных сіл
*  Беларусь: Дзень работнікаў пракуратуры
*  Мадагаскар: Дзень незалежнасці
*  Румынія: Дзень сцяга

626
271

**271** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 271 год нашай эры, 271 год 1 тысячагоддзя, 71 год III стагоддзя, 1 год 8-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 2 год 270-х гадоў.

## Падзеі 
* Пасля сыходу рымлян пачаўся заняпад Драбеты.
*У Рыме пачалося будаўніцтва сцяны Аўрэліяна для абароны ад германцаў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Лю Шань, другі і апошні імператар царства Шу
* Віктарын, імператар
* Пей Сю, кітайскі картограф
270

**270** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 270 год нашай эры, 270 год 1 тысячагоддзя, 70 год III стагоддзя, 10 год 7-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 1 год 270-х гадоў.

## Падзеі 
* Пасля перамогі над готамі Клаўдзій II захварэў на чуму і памёр праз некалькі месяцаў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Квінціл, рымскі імператар
* Клаўдзій II, рымскі імператар
* Плацін, старажытнагрэчаскі філосаф
273

**273** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 273 год нашай эры, 273 год 1 тысячагоддзя, 73 год III стагоддзя, 3 год 8-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 4 год 270-х гадоў.

## Падзеі 
* Пальміра зноў паўстала супраць Рыма, але мяцеж падаўлены Аўрэліянам, які зруйнаваў горад.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Дыянісій Касій Лангін, грэчаскі філосаф
* Калумба з Санса, святая дзева
274

**274** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 274 год нашай эры, 274 год 1 тысячагоддзя, 74 год III стагоддзя, 4 год 8-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 5 год 270-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Аўрэліян вярнуў Галію пад кантроль Рыма.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 30 снежня: Фелікс I, Папа Рымскі
* Цаа Фан, трэці кіраўнік царства Вэй
275

**275** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 275 год нашай эры, 275 год 1 тысячагоддзя, 75 год III стагоддзя, 5 год 8-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 6 год 270-х гадоў

## Падзеі 
*Аўрэліян пайшоў у паход супраць персаў.
*25 верасня: Рымскі сенат абвясціў Марка Клаўдзія Тацыта імператарам.
*Готы ўварваліся праз Чорнае мора ў Малую Азію.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 25 верасня: Аўрэліян, рымскі імператар
276

**276** — высакосны год, пачаўся ў суботу. 276 год нашай эры, 276 год 1 тысячагоддзя, 76 год III стагоддзя, 6 год 8-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 7 год 270-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Пасля перамогі над готамі, імператар Тацыт нечакана памёр дарогай у Рым, па адной версіі ад ліхаманкі, па іншых -- забіты.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Марк Клаўдзій Тацыт, рымскі імператар (нар. 200)
* Фларыян, рымскі імператар
272

**272** — высакосны год, пачаўся ў панядзелак. 272 год нашай эры, 272 год 1 тысячагоддзя, 72 год III стагоддзя, 2 год 8-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 3 год 270-х гадоў.

## Падзеі 
* Аўрэліян выступіў супраць паўсталага Пальмірскага царства, якім кіравала Зенобія са сваім сынам Валабатам. Аўрэліян атрымаў перамогу і вярнуў кантроль над Пальмірай і іншымі ўсходнімі тэрыторыямі.

## Нарадзіліся 
* Канстанцін I, рымскі імператар

## Памерлі 
* Сыма Фу, палітычны дзеяч Цао Вэй эпохі Трохцарства ў Кітаі.
26 жніўня

__NOTOC__

**26 жніўня** — дзвесце трыццаць восьмы (дзвесце трыццаць дзевяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 55 да н.э.: Юлій Цэзар здзейсніў першы паход у Брытанію.
* 1579: Пачалася аблога Пскова войскамі Рэчы Паспалітай у ходзе Інфлянцкай вайны.
* 1789: У Францыі была прынята Дэкларацыя праў чалавека і грамадзяніна, у якой неад’емнымі правамі чалавека абвяшчаліся свабода асобы, слова, сумлення, роўнасць грамадзян перад законам, права на супраціў прыгнёту.
* 1914: Кайзераўскія войскі разбілі расійскую армію ў бітве пад Таненбергам.
* 1920: Прынятая 19-я папраўка да Канстытуцыі ЗША, якая дала права голасу жанчынам.
* 1933: Прынята пастанова СНК БССР «Аб зменах і спрашчэнні беларускага правапісу» гл. (Рэформа беларускага правапісу 1933 года).
* 1978: Пачатак пантыфікату Ян Паўла I, папы рымскага.
* 1993: Беларусь усталявала дыпламатычныя адносіны з Сірыяй
* 2013: У Пасольстве Беларусі ў Парыжы адбылося падпісанне Сумеснага камюніке аб устанаўленні дыпламатычных адносін паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Джыбуці

## Нарадзіліся 
* 1728: Іаган Генрых Ламберт, нямецкі фізік і філосаф
* 1740: Жазеф-Мішэль Мангальф'е, французскі вынаходнік
* 1743: Антуан Лавуазье, французскі хімік
* 1850: Шарль Рышэ, французскі фізіёлаг. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне
* 1873: Лі дэ Форэст, амерыканскі вынаходнік
* 1880: Гіём Апалінэр, французскі паэт беларускага паходжання
* 1882: Джэймс Франк, нямецка-амерыканскі фізік
* 1898: Пегі Гугенхайм, амерыканскі галерыст і мецэнат
* 1910: Маці Тэрэза, гуманітарны дзеяч
* 1914: Хуліа Картасар, аргенцінскі пісьменнік
* 1936: Уладзімір Міхайлавіч Рубцоў, беларускі мастак-жывапісец
* 1951: Эдвард Уітэн, амерыканскі фізік-тэарэтык
* 1957: Доктар Албан, спявак
* 1962: Таццяна Сапач, беларуская журналістка, паэтэса
* 1971: Талія (спявачка)
* 1976: Земфіра, расійская спявачка
* 1980: Крыс Пайн, амерыканскі акцёр
* 1980: Макалей Калкін, амерыканскі акцёр

## Памерлі 
* 1278: Пржэмысл Отакар II, кароль чэшскі
* 1666: Франс Халс, галандскі жывапісец
* 1706: Міхаэль Вільман, нямецкі мастак
* 1723: Антані ван Левенгук, галандскі навуковец
* 1830: Карл Фрэдрык Фален, шведскі энтамолаг
* 1850: Луі-Філіп I, кароль французскі
* 1865: Іаган Франц Энке, нямецкі астраном
* 1869: Хендрык Лейс, бельгійскі мастак
* 1910: Уільям Джэймс, амерыканскі філосаф і псіхолаг
* 1938: Тэадор Аксянтовіч, польскі мастак
* 1979: Міка Тоймі Валтары, фінскі пісьменнік
* 1989: Ірвінг Стоўн, амерыканскі пісьменнік
* 1994: Сяргей Новік-Пяюн, беларускі паэт
* 1994: Мікалай Улашчык, беларускі гісторык і археограф (нар. 14.2.1906)
* 2001: Валерый Маслюк, беларускі рэжысёр
* 2004: Лора Брэніган, амерыканская спявачка
* 2021: Алесь Разанаў, беларускі пісьменнік

## Святкуюць 

826
278

**278 (дзвесце семдзесят восьмы) год** па юліянскім календары
## Падзеі
Проб разбіў сарматаў у Ілірыі і, рухаючыся праз Фракію, разбіў некаторыя плямёны гетаў.
279

**279** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 279 год нашай эры, 279 год 1 тысячагоддзя, 79 год III стагоддзя, 9 год 8-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 10 год 270-х гадоў.

## Падзеі 
## Нарадзіліся 
* Максенцый, рымскі імператар (пам. 312)

## Памерлі
277

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
* Імператар Проб у Верхняй Германіі здолеў адцясніць франкаў і алеманаў за Рэйн.

*
### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся
## Памерлі
* Мані, фундатар маніхейства

## Іншае
27 жніўня

__NOTOC__

**27 жніўня** — дзвесце трыццаць дзявяты (дзвесце саракавы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
thumb|right|120px|Герб Капыля
* 479 да н.э.: Грэкі перамаглі персаў у бітве пры Платэях.
* 410: Вестготы захапілі Рым.
* 1610: Уладзіслаў Ваза абраны маскоўскім царом.
* 1652: Капылю нададзена магдэбургскае права. Слуцк атрымаў герб.
* 1820: У Расійскай імперыі ўказам Аляксандра І забароненая дзейнасць езуітаў.
* 1883: Катастрафічнае вывяржэнне Кракатаў.
* 1955: Выйшла 1-ае выданне Кнігі рэкордаў Гінеса.
* 1979: Астраномам Мікалаем Чарных у Крымскай астранамічнай абсерваторыі адкрыта малая планета (3283) Скарына.
* 1991: Парламент Малдовы прыняў Дэкларацыю аб незалежнасці.
* 2005: Афіцыйнае адкрыццё Turning Torso.

## Нарадзіліся 
thumb|120px|Канфуцый
* 551 да н.э.: Канфуцый, кітайскі філосаф
* 1730: Іаган Георг Гаман, нямецкі філосаф, пісьменнік (пам. 21.6.1788)
* 1770: Георг Гегель, нямецкі філосаф
* 1776: Бартальд Георг Нібур, нямецкі гісторык антычнасці
* 1811: Тадэвуш Лада-Заблоцкі, беларускі паэт (пам. жн. 1847)
* 1856: Іван Франко, украінскі пісьменнік
* 1871: Тэадор Драйзер, амерыканскі пісьменнік
* 1878: Вілі Гейгер, нямецкі мастак
* 1890: Ман Рэй, французскі і амерыканскі мастак
* 1896: Фаіна Ранеўская, савецкая актрыса
* 1907: Сяргей Новік-Пяюн, беларускі паэт (пам. 26.8.1994)
* 1908: Ліндан Джонсан, 36-ы прэзідэнт ЗША
* 1936: Філіп Лабро, французскі пісьменнік, рэжысёр
* 1941: Багдан Ступка, украінскі акцёр
* 1977: Дэку, партугальскі футбаліст
* 1992: Даніэль Столь, шведскі лёгкаатлет

## Памерлі 
thumb|right|120px|Лопэ дэ Вэга
* 479 да н.э.: Канфуцый, кітайскі філосаф
* 1574: Барталамеа Эўстахіа, італьянскі ўрач, анатам
* 1576: Тыцыян, італьянскі мастак
* 1635: Лопэ дэ Вэга, іспанскі пісьменнік, драматург
* 1651: Якаб Адрыянсзан Бакер, галандскі мастак
* 1664: Франсіска дэ Сурбаран, іспанскі мастак
* 1916: Уладзіслаў Вярыга, беларускі філосаф, этнограф, фалькларыст (нар. 9.6.1868)
* 1935: Чайлд Хэсем, амерыканскі мастак
* 1937: Аляксандр Ляўданскі, беларускі гісторык і археолаг (нар. 10.9.1893)
* 1937: Сяргей Дубінскі, беларускі археолаг і гісторык
* 1942: Іозеф Эберц, нямецкі мастак
* 1958: Эрнест Арланда Лоўрэнс, амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 1965: Ле Карбюзье, швейцарскі архітэктар
* 1975: Хайле Селасіе I, імператар эфіопскі
* 1971: Міхаіл Львовіч Співак, савецкі тэатральны рэжысёр (нар. 6.12.1913)
* 1977: Язэп Зазека, беларускі пісьменнік, навуковец, педагог (нар. 24.6.1907)

## Святкуюць 
*  Малдова: Дзень незалежнасці

827
26 красавіка

__NOTOC__

**26 красавіка** — сто шаснаццаты (сто семнаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1607: Заснаваны Джэймстаўн — першае англійскае паселішча на тэрыторыі сучасных ЗША.
* 1772: Расійскія войскі на чале з Аляксандрам Суворавым авалодалі Кракаўскім замкам падчас вайны з Барскай канфедэрацыяй.
* 1828: Пачатак руска-турэцкай вайны 1828—1829 гадоў.
* 1937: Бамбардзіроўка Гернікі падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі.
* 1966: Ташкенцкае землетрасенне з эпіцэнтрам у цэнтры горада.
* 1986: Адбылася катастрофа на Чарнобыльскай АЭС.
* 1996: «Чарнобыльскі шлях», прымеркаваны да 10-годдзя катастрофы, стаўся найбольш напружаным пунктам «Мінскай вясны — 96».

## Нарадзіліся 
thumb|right|100px|Эжэн Дэлакруа
* 121: Марк Аўрэлій, рымскі імператар
* 1648: Педру II, кароль Партугаліі
* 1696: Міхал Чартарыйскі, дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай, вялікі канцлер літоўскі (пам. 13.8.1775)
* 1711: Дэвід Юм, шатландскі філосаф і гісторык
* 1730: Шарль Месье, французскі астраном
* 1787: Людвіг Уланд, нямецкі паэт
* 1798: Эжэн Дэлакруа, французскі мастак
* 1863: Яўстафій Арлоўскі, беларускі краязнавец, гісторык, педагог (пам. 15.12.1913)
* 1879: Оўэн Уіланс Рычардсан, брытнаскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 1898: Вісентэ Алейксандрэ, іспанскі паэт, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (пам. 14.12.1984)
* 1900: Чарлз Рыхтэр, амерыканскі фізік і сейсмолаг, які распрацаваў шкалу для ацэнкі сілы землетрасенняў (пам. 30.9.1985)
* 1905: Жан Віго, французскі кінарэжысёр
* 1929: Юрый Туронак, беларускі дзеяч і гісторык
* 1930: Май-Ліс Раяла, фінская балерына
* 1933: Георгій Паўлавіч Гурыновіч, беларускі фізік

## Памерлі 
* 757: Стэфан (II) III, Папа Рымскі
* 1444: Рабер Кампен, нідэрландскі жывапісец
* 1852: Шарль Валькенер, французскі энтамолаг
* 1856: Пётр Чаадаеў, рускі філосаф, пісьменнік, грамадскі дзеяч і публіцыст
* 1883: Напалеон Орда, беларускі мастак, кампазітар, пісьменнік (нар. 11.2.1807)
* 1902: Імануэль Лазарус Фукс, нямецкі матэматык
* 1910: Бьёрнсцьернэ Бьёрнсан, нарвежскі пісьменнік, Нобелеўскі лаўрэат па літаратуры
* 1938: Эдмунд Гусерль, нямецкі філосаф, заснавальнік фенаменалогіі
* 1968: Джон Хартфілд, нямецкі мастак, фатограф
* 1976: Андрэй Грэчка, маршал Савецкага Саюза, міністр абароны СССР
* 1989: Люсіль Бол, амерыканская актрыса
* 2002: Міхаіл Пташук, беларускі кінарэжысёр, акцёр, прадзюсар (нар. 28.1.1943)
* 2005: Аўгуста Роа-Бастас, парагвайскі пісьменнік

## Святкуюць 
*  Міжнародны дзень памяці пра Чарнобыльскую катастрофу
*  Міжнародны дзень інтэлектуальнай уласнасці
* : Дзень пагранічніка
* : Дзень натарыята Расіі
* : Дзень аб’яднання

426
26 студзеня

__NOTOC__
**26 студзеня** — дваццаць шосты дзень года па Грыгарыянскім календары

## Падзеі 
[thumb|left|[Сідней]]
* 1531: Землетрасенне ў Лісабоне
* 1564: У ходзе Лівонскай вайны адбылася бітва на Уле
* 1617: Менскі кашталян Пётр Тышкевіч пацвердзіў права мусульман на мячэць пабудаваную ў Татарскай слабадзе
* 1788: Заснаваны горад Сідней — першае паселішча еўрапейцаў у Аўстраліі
* 1827: Перу абвясціла сваю незалежнасць ад Калумбіі
* 1873: Пачаўся рух цягнікоў на ўчастку Мінск — Новая Вілейка.
* 1874: Пры абароне сваёй царквы ад ператварэння яе ў праваслаўную загінула 13 сялян-уніятаў з в. Пратулін (гл. Трынаццаць падляшскіх мучанікаў)
* 1886: Карл Бенц патэнтуе аўтамабіль з рухавіком унутраннага згарання
* 1927: Заснаваны Беларускі навукова-даследчы інстытут сельскай і лясной гаспадаркі (з 1969 — БелНДІ земляробства і кармоў)
* 1950: Індыя прымае канстытуцыю і абвяшчае сябе рэспублікай
* 1983: Выпушчана праграма электронных табліц Lotus 1-2-3
* 1990: Вярхоўны Савет БССР прыняў Закон «Аб мовах». Абвяшчэнне беларускай мовы дзяржаўнай

## Нарадзіліся 
[100px|thumb|left|[Уэйн Грэцкі]]
* 1582: Джавані Ланфранка, італьянскі мастак
* 1756: Бернар Жэрмен дэ Ласепед, французскі іхтыёлаг
* 1763: Жан Батыст Жуль Бернадот, французскі маршал, стаўшы каралём Швецыі і Нарвегіі пад імем Карл XIV Юхан (пам. 8.3.1844)
* 1852: П'ер Саварн'ян дэ Браза, італа-французскі падарожнік
* 1861: Луі Анкетэн, французскі мастак
* 1877: Кес ван Донген, нідэрландскі мастак
* 1884: Эдвард Сэйпір, амерыканскі антраполаг (пам. 4.2.1939)
* 1900: Аркадзь Моркаўка, беларускі паэт.
* 1904: Шон Макбрайд, палітычны і грамадскі дзеяч Ірландыі, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (пам. 15.1.1988)
* 1908: Рупрэхт Гейгер, нямецкі скульптар, мастак-абстрацыяніст
* 1918: Філіп Хасэ Фармер, амерыканскі пісьменнік-фантаст
* 1918: Нікалае Чаўшэску, прэзідэнт Румыніі (пам. 25.12.1989)
* 1925: Пол Ньюман, амерыканскі акцёр
* 1941: Джаан Стэйц, амерыканскі біяхімік
* 1944: Анджэла Дэвіс, амерыканская праваабаронца, дзеяч камуністычнага руху
* 1947: Святлана Арцёмаўна Акружная, беларуская актрыса
* 1950: Ёрг Хайдэр, праварадыкальны аўстрыйскі палітык
* 1953: Андэрс Фог Расмусэн, прэм’ер-міністр Даніі
* 1961: Уэйн Грэцкі, знакаміты канадскі хакеіст, продкі якога паходзілі з Беларусі
* 1963: Жазэ Маўрынью, футбольны трэнер
* 1966: Эяль Замір, ізраільскі дзяржаўны дзеяч
* 1973: Мельвіль Пупо, французскі акцёр

## Памерлі 
* 1690: Марцыян Аляксандр Агінскі, дзяржаўны дзеяч ВКЛ (нар. 1632)
* 1779: Томас Хадсан, англійскі жывапісец-партрэтыст
* 1823: Эдуард Джэнер, англійскі ўрач, які стварыў вакцыну супраць воспы (нар. 17.5.1749)
* 1855: Жэрар дэ Нерваль, французскі паэт
* 1994: Алесь Адамовіч, беларускі пісьменнік і грамадскі дзеяч (нар. 3.9.1927)
* 1996: Дэйв Шульц, амерыканскі барэц, алімпійскі чэмпіён
* 2001: Уладзімір Мулявін, беларускі артыст і кампазітар, заснавальнік гурта «Песняры» (нар. 12.1.1941)
* 2020: Луіс Нірэнберг, амерыканскі матэматык
* 2024: Іржы Бічак, чэшскі фізік

## Святкуюць 
*  Аўстралія: Дзень Аўстраліі
*  Дамініканская Рэспубліка: Дзень Дуартэ
*  Індыя: Дзень Рэспублікі
*  Уганда: Дзень вызвалення

126
27 мая

__NOTOC__

**27 мая** (**27 траўня**) — сто сорак сёмы (сто сорак восьмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1634: У вёсцы Палянава пачаліся перамовы між прадстаўнікамі Рэчы Паспалітай і Расіі аб заканчэнні вайны 1632—1634 гадоў.
* 1703: Заснаваны горад Санкт-Пецярбург.
* 1799: Армія А. Суворава падчас Італьянскага паходу бярэ горад Турын.
* 1905: Пачалася Цусімская бітва ў Японскім моры.
* 1924: Урачыста закладзены Курган Бессмяротнасці Адама Міцкевіча ў Навагрудку.
* 1937: У Сан-Францыска адкрыты мост Залатыя Вароты.
* 1960: Адбыўся ваенны пераварот у Турцыі.
* 1991: У Мінску завяршыўся I Міжнародны кангрэс беларусістаў (пач. 25.5.1991).
* 1994: А. Салжаніцын разам з сям'ёй вярнуўся з ЗША ў Расію.

## Нарадзіліся 
* 1699: Джавані Антоніа Гвардзі, італьянскі мастак
* 1871: Жорж Руо, французскі мастак
* 1877: Айседора Дункан, амерыканская танцоўшчыца
* 1881: Адольф Эрсблё, нямецкі мастак
* 1895: Ігнат Дварчанін, беларускі грамадска-палітычны дзеяч, скарыназнаўца (пам. 8.12.1937)
* 1900: Уладзімір Жылка, беларускі паэт (пам. 1.3.1933)
* 1913: Вольс, французскі жывапісец, фотамастак
* 1930: Эйна Тамберг, эстонскі кампазітар
* 1931: Васіль Жураўлёў, беларускі літаратуразнаўца
* 1932: Анатоль Сабалеўскі, беларускі тэатразнавец і педагог
* 1937: Міхаіл Біч, беларускі гісторык (пам. 17.3.1999)
* 1947: Рыйва Сініярв, эстонскі дзяржаўны дзеяч
* 1951: Ана Белен, іспанская спявачка і актрыса
* 1957: Алег Латышонак, беларускі гісторык
* 1970: Джозеф Файнс, брытанскі акцёр
* 1971: Сяргей «Скрыпа» Скрыпнічэнка, лідар гурта žygimont VAZA
* 1988: Сяргей Леанідавіч Лагун, беларускі цяжкаатлет
* 1989: Алёна Заварзіна, расійская сноўбардыстка

## Памерлі 
thumb|100px|Нэру
* 927: Сімяон I, цар Балгарыі
* 1525: Томас Мюнцэр, прапаведнік часоў Рэфармацыі
* 1564: Жан Кальвін, дзеяч Рэфармацыі, заснавальнік кальвінізму (нар. 10.7.1509)
* 1840: Нікало Паганіні, італьянскі скрыпач-віртуоз і кампазітар
* 1939: Іозеф Рот, аўстрыйскі пісьменнік
* 1964: Джавахарлал Нэру, індыйскі палітык
* 1997: Зінаіда Канапелька, беларуская актрыса
* 2003: Лучана Берыа, італьянскі кампазітар
* 2009: Клайв Грэнджэр, брытанскі эканаміст, Нобелеўскі лаўрэат па эканоміцы (2003)
* 2012: Фрыдрых Хірцэбрух, нямецкі матэматык
* 2019: Клод Бельгард, французскі мастак
* 2022: Міхаэль Села, ізраільскі вучоны ў галіне хімічнай імуналогіі
* 2023: Ілья Іосіфавіч Кабакоў, мастак

## Святкуюць 
*  Балівія: Дзень маці
*  Нікарагуа: Дзень узброеных сілаў

527
27 кастрычніка

__NOTOC__

**27 кастрычніка** — трохсоты (трыста першы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 97: Рымскі імператар Нерва ўсынаўляе Траяна і прызначае яго намеснікам у Верхняй Германіі.
* 625: Пачатак пантыфікату Папы Ганорыя I.
* 939: Эдмунд I стаў каралём Англіі.
* 1904: Адкрыты першыя падземныя ўчасткі Нью-Ёркскага метрапалітэна.
* 1939: Літоўскія войскі ўвайшлі ў Вільнюс, які СССР перадаў Літве.
* 1989: На вайсковай базе пад в. Станькава (Дзяржынскі раён), паводле савецка-амерыканскага дагавору, знішчана апошняя пускавая ўстаноўка АТР-23 «Ака».
* 1991: Туркменістан абвясціў незалежнасць.

## Нарадзіліся 
[thumb|120px|[Эразм Ратэрдамскі]]
* 1469: Эразм Ратэрдамскі, нідэрландскі гуманіст
* 1728: Джэймс Кук, брытанскі першаадкрывальнік і навігатар (пам. 14.2.1779)
* 1782: Нікало Паганіні, італьянскі скрыпач-віртуоз і кампазітар
* 1806: Альфонс Дэкандоль, швейцарскі батанік
* 1828: Джэйкаб Долсан Кокс, амерыканскі дзяржаўны дзеяч
* 1828: Ота Функе, нямецкі фізіёлаг
* 1844 :Клас Понтус Арнальдсан, шведскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру
* 1890: Віктар Шутовіч, беларускі каталіцкі святар, прыхільнік беларусізацыі касцёла (пам. 1.3.1960)
* 1901: Аляксандр Чакс, латвійскі паэт
* 1908: Уладзімір Сакалоў (пам. 1.2 1987), беларускі мастак-графік
* 1911: Мікола Лобан, беларускі пісьменнік і мовазнавец
* 1914: Дылан Томас, валійскі паэт
* 1918: Тэрэза Райт, амерыканская актрыса
* 1923: Рой Ліхтэнштэйн, амерыканскі мастак
* 1932: Сільвія Плат, амерыканская паэтэса
* 1945: Луіс Інасіу Лула да Сілва, прэзідэнт Бразіліі
* 1952: Фрэнсіс Фукуяма, амерыканскі філосаф і палітычны эканаміст
* 1992: Стэфан Эль-Шаараві, італьянскі футбаліст

## Памерлі 
* 1430: Вітаўт, вялікі князь літоўскі (нар. ~1350)
* 1449: Улугбек, астраном
* 1505: Іван III, вялікі князь маскоўскі
* 1553: Мігель Сервет, іспанскі мысляр і ўрач
* 1837: Міхаіл Гузікаў, беларускі музыка, які распрацаваў уласную мадэль ксілафона
* 1907: Зыгмунт Чаховіч, удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў
* 1980: Джон Хазбрук Ван Флек, амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 1986: Аркадзь Мардвілка, беларускі лінгвіст, перакладчык
* 1987:  Жан Эльён, французскі мастак
* 1990: Уга Таньяцы, італьянскі акцёр
* 1991: Пейке Кох, нідэрландскі мастак
* 2010: Нестар Кіршнер, 54-ы прэзідэнт Аргенціны
* 2013: Лу Рыд, амерыканскі музыкант
* 2014: Даніэль Буланжэ, французскі пісьменнік

## Святкуюць 
: Дзень украінскага пісьменства і мовы

К27
27 лютага

__NOTOC__

**27 лютага** — пяцьдзясят восьмы дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 425: Заснаванне Феадосіем універсітэта ў Канстанцінопалі.
* 1612: Пачалася дзейнасць друкарні ў Любчы. Любчанская друкарня затым выдала больш за 80 кніг лацінай і польскай.
* 1892: Рудольф Дызель падае заяву на атрыманне патэнта на «новы рацыянальны цеплавы рухавік».
* 1919: Стварэнне Літоўска-Беларускай ССР.
* 1933: Пажар Рэйхстага ў Берліне.
* 1959: Прэм’ера мастацкага фільма «Гадзіннік спыніўся апоўначы», створанага на кінастудыі «Беларусьфільм».
* 1976: Абвешчана незалежная дзяржава пад назвай Сахарская Арабская Дэмакратычная Рэспубліка.
* 1991: Войскі саюзнікаў вызвалілі Кувейт.
* 2008: Скончана будаўніцтва метро ў Санта-Дамінга (Дамініканская Рэспубліка), другога ў карыбскім рэгіёне пасля пуэртарыканскага.

## Нарадзіліся 
* 1606: Ларан дэ Ла Ір, французскі мастак
* 1667: Людвіка Караліна Радзівіл, рэлігійная дзяячка, мецэнатка (пам. 23.3.1695)
* 1693: Ганна Іванаўна, імператрыца расійская (пам. 17(28).10.1740)
* 1734: Караль Станіслаў Радзівіл "Пане Каханку", дзяржаўны дзеяч ВКЛ (пам. 21.11.1790)
* 1807: Генры Лангфела, амерыканскі пісьменнік (пам. 24.3.1882)
* 1881: Свейн Б'ёрнсан, першы прэзідэнт Ісландыі (пам. 1952)
* 1886: Леандэр Энгстром, шведскі мастак
* 1887: Пётр Несцераў, рускі авіятар (пам. 26.8(8.9).1914)
* 1888: Яфім Бялевіч, дзеяч беларускага нацыянальнага руху (пам. 13.12.1942)
* 1891: Давід Сарноў, адзін з заснавальнікаў радыё і тэлевяшчання ў ЗША (пам. 12.12.1971])
* 1898: Рольф Кавель, нямецкі мастак
* 1898: Марыза Басцье, французская лётчыца
* 1901: Марына Марыні, італьянскі мастак, скульптар
* 1902: Джон Стэйнбек, амерыканскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (пам. 20.12.1968)
* 1903: Міхась Явар, беларускі паэт (пам. 27.6.1933)
* 1906: Рыта Млодак, беларуская оперная спявачка, народная артыстка Беларусі (пам. 3.12.1969)
* 1913: Ірвін Шоу, амерыканскі пісьменнік, драматург, сцэнарыст (пам. 16.5.1984)
* 1928: Альфрэд Хрдліцка, аўстрыйскі скульптар і жывапісец
* 1932: Элізабет Тэйлар, амерыканская актрыса (пам. 23.3.2011)
* 1935: Фёдар Клімчук, беларускі мовазнавец, дыялектолаг (пам. 22.10.2018)
* 1946: Мэры-Клэр Кінг, амерыканскі генетык
* 1956: Аннэ Вескі, эстонская спявачка
* 1957: Цімаці Спол, брытанскі акцёр
* 1962: Адам Болдуін, амерыканскі акцёр
* 1966: Балтасар Кармакур, ісландскі рэжысёр і прадзюсар

## Памерлі 
* 1735: Джон Арбэтнот, англійскі навуковец і пісьменнік-сатырык (нар. 1667)
* 1936: Іван Паўлаў, расійскі фізіёлаг (нар. 14(26).9.1849)
* 1940: Петэр Берэнс, нямецкі архітэктар
* 1976: Кальман Калачай, венгерскі паэт і перакладчык на эсперанта, лігвіст-тэарэтык (нар. 6.10.1891)
* 1993: Ліліян Гіш, амерыканская актрыса (нар. 14.10.1893)
* 2013: Ван Кліберн, амерыканскі піяніст (нар. 12.7.1934)
* 2015: Барыс Нямцоў, расійскі палітык, дзяржаўны дзеяч (нар. 9.10.1959)
* 2016: Валерыя Сямёнаўна Вірская-Катляр, украінская артыстка балета
* 2023: Аляксей Дудараў, беларускі драматург

## Святкуюць 
*  Дамініканская Рэспубліка — Дзень абвяшчэння незалежнасці (1844)
*  Грэцыя — Дзень Селены (Месяца)
*  Заходняя Сахара — Дзень незалежнасці

227
28

## Падзеі
* Паўстанне фрызаў у рымскай правінцыі Германія.

## Нарадзіліся 
* Лю Чжуан, 18-ы імператар дынастыі Хань

## Памерлі
* Страбон, грэчаскі географ
280

**280** — высакосны год, пачаўся ў чацвер. 280 год нашай эры, 280 год 1 тысячагоддзя, 80 год III стагоддзя, 10 год 8-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 1 год 280-х гадоў.

## Падзеі 
* Імператар Сыма Янь яднае пад сваёй уладай царствы Шу і У і аб’ядноўвае Кітай. Насельніцтва паводле перапісу — 16 млн чалавек.
* Пасля перамогі над алеманамі жыхары Лугдуна (сёняшні Ліён) абвясцілі военачальніка Прокула Рымскім імператарам.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Юлій Сатурнін, рымскі ўзурпатар
281

**281** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 281 год нашай эры, 281 год 1 тысячагоддзя, 81 год III стагоддзя, 1 год 9-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 2 год 280-х гадоў.

## Падзеі 
*

* Імператар Проб пакараў смерцю узурпатара Прокула, які паўстаў супраць яго годам раней

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 280/281: Баноз (узурпатар)
* Прокул, рымскі узурпатар