open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кызылагаш (Бурабайскі раён)

**Кызылагаш** () — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Абылайханаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 117033100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1350 чалавек (676 мужчын і 674 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1127 чалавек (575 мужчын і 552 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Першамайскае (Бурабайскі раён)

**Першамайскае** () — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Златопольскай сельскай акругі. Код КАТА — 117051400.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 783 чалавекі (382 мужчыны і 401 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 585 чалавек (280 мужчын і 305 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Кенесары (сяло)

**Кенесары** () — аул у Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кенесарынскай сельскай акругі. Код КАТА — 117053100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1829 чалавек (896 мужчын і 933 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 1598 чалавек (783 мужчыны і 815 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Брусілаўка (Акмолінская вобласць)

**Брусілаўка** () — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кенесарынскай сельскай акругі. Код КАТА — 117053200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 210 чалавек (107 мужчын і 103 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 133 чалавекі (72 мужчыны і 61 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Баянбай (Акмолінская вобласць)

**Баянбай** () — аул у Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кенесарынскай сельскай акругі. Код КАТА — 117053300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 946 чалавек (476 мужчын і 470 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 600 чалавек (311 мужчын і 289 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Раз’езд 17

**Раз’езд 17** — раз’езд у Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кенесарынскай сельскай акругі. Код КАТА — 117053400.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва раз’езда складала 30 чалавек (16 мужчын і 14 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, на раз’ездзе пражывалі 28 чалавек (16 мужчын і 12 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Кумызынай

**Кумызынай** () — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Зеленаборскай сельскай акругі. Код КАТА — 117049500.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 323 чалавекі (158 мужчын і 165 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 276 чалавек (139 мужчын і 137 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Атамекен (Акмолінская вобласць)

**Атамекен** () — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад аульнай акругі Атамекен. Знаходзіцца прыкладна за 23 км на поўдзень ад цэнтра горада Шчучынска. Код КАТА — 117055100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 836 чалавек (414 мужчын і 422 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 823 чалавекі (406 мужчын і 417 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Жасыл

**Жасыл** () — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад аульнай акругі Атамекен. Код КАТА — 117055400.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 523 чалавекі (258 мужчын і 265 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 459 чалавек (250 мужчын і 209 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Катарколь

**Катарколь** () — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Катаркольскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна ў 16 км на ўсход ад цэнтра горада Шчучынска. Код КАТА — 117057100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2922 чалавекі (1420 мужчын і 1502 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 2854 чалавекі (1374 мужчыны і 1480 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1849 годзе
Вішнёвае (Акмолінская вобласць)

**Вішнёвае** () — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Катаркольскай сельскай акругі. Код КАТА — 117057200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 97 чалавек (50 мужчын і 47 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 51 чалавек (27 мужчын і 24 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Аул Наўрызбай батыра

**Аул Наўрызбай батыра** () — аул у Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Наўрызбайскай сельскай акругі. Код КАТА — 117059100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1217 чалавек (588 мужчын і 629 жанчын). Паводле звестак перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 744 чалавекі (360 мужчын і 384 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Дзмітрыеўка (Акмолінская вобласць)

**Дзмітрыеўка** () — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Урумкайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна ў 27 км на паўднёвы захад ад цэнтра горада Шчучынска. Код КАТА — 117061200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 613 чалавек (287 мужчын і 326 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 441 чалавек (214 мужчын і 227 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Златаполле (Казахстан)

**Златаполле** () — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Златопольскай сельскай акругі. Код КАТА — 117051100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1413 чалавек (690 мужчын і 723 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1316 чалавек (652 мужчыны і 664 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Карашылік (Бурабайскі раён)

**Карашылік** () — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Урумкайскай сельскай акругі. Код КАТА — 117061700.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 774 чалавекі (381 мужчына і 393 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 665 чалавек (338 мужчын і 327 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Успенаюр’еўка

**Успенаюр’евка** () — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Успенаюр’еўскай сельскай акругі. Код КАТА — 117063100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1162 чалавекі (560 мужчын і 602 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 912 чалавек (459 мужчын і 453 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Карагай (Бурабайскі раён)

**Карагай** () — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Успенаюр’еўскай сельскай акругі. Код КАТА — 117063300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 152 чалавекі (72 мужчыны і 80 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 25 чалавек (13 мужчын і 12 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Трасна (прыток Дняпра)

**Трасна́** — рака ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Дняпро.

Даўжыня ракі 17 км. Плошча вадазбору 78 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,2 м/км. Пачынаецца з меліярацыйнай канавы за 2,5 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад аграгарадка Красная Слабада. Упадае ў Дняпро прыкладна за 0,6 км на захад ад вёскі Старая Трасна. Рэчышча амаль цалкам каналізаванае, ніжэй вёскі Старая Трасна звілістае.

Каля ракі аграгарадок Красная Слабада, вёскі Ніканавічы, Падгор’е, Старая Трасна. Каля вёскі Ніканавічы на рацэ 2 плаціны і сажалкі.

## Літаратура 
*  — С. 99.
* 
* 
* Ліст карты N-36-85. Выданне 1978 г.
* Ліст карты N-36-86. Выданне 1981 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Быхаўскага раёна
Трасна (значэнні)

**Трасна** — тапонім:

## Беларусь 
* Трасна́ — рака ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці
* Старая Трасна — пасёлак у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці
* Новая Трасна — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці

## Расія 
* Трасна — рака ў Адзінцоўскім раёне Маскоўскай вобласці, прыток ракі Нара
* Трасна — вёска ў Зарайскім раёне Маскоўскай вобласці
Шчучынск

**Шчу́чынск** — курортны горад абласнога падпарадкавання, цэнтр Бурабайскага (Шчучынскага) раёна Акмолінскай вобласці Казахстана. Размешчаны ў Паўночным Казахстане, на возеры Шчуч’е, за 70 км на паўднёвы ўсход ад адміністрацыйнага цэнтра вобласці горада Какшэтаў. Чыгуначная станцыя «Курорт-Баравое» на лініі Петрапаўлаўск — Астана. На тэрыторыі горада размешчаныя прадпрыемствы чыгуначнага і аўтамабільнага транспарту. Заводы: нярудных будаўнічых матэрыялаў, жалезабетонных вырабаў, малочны завод, мясакамбінат, швейная фабрыка, і кацельна-механічны завод. Найбуйнейшы населены пункт Шчучынска-Бароўскай курортнай зоны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Информационно-новостной портал города Щучинска
* Сайт Щучинской общественно-политической газеты Бурабайского района «Луч» 
* Щучинская газета «Стабильная»
* Щучинск — Бизнес каталог города 
* Веб-портал акимата Бурабайского (Щучинского) района 
* Информационный портал «Лыжный Щучинск» 

Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Катэгорыя:Гарады Акмолінскай вобласці
Тросенка (значэнні)

**Тросенка** — тапонім:

## Беларусь  
* Тросенка — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці
* Тросенка — рака ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці, прыток ракі Дняпро
Жаркайын (Акмолінская вобласць)

**Жаркайын** () — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад аульнай акругі Атамекен. Код КАТА — 117055300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 145 чалавек (71 мужчына і 74 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 106 чалавек (53 мужчыны і 53 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурабайскага раёна
Яфімава

**Яфімава** — жаночая форма прозвішча Яфімаў.

## Вядомыя носьбіты 
* Людміла Барысаўна Яфімава — беларускі харавы дырыжор
* Юлія Андрэеўна Яфімава — расійская плыўчыха
Тросенка (рака)

**Тро́сенка** — рака ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Дняпро.

Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 28 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4 м/км. Пачынаецца з меліярацыйнай канавы за 0,7 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Тросна. Упадае ў Дняпро прыкладна за 1,5 км на ўсход ад вёскі Нізоўцы, на поўнач ад Шклова. Вадазбор на паўднёвых схілах Аршанскага ўзвышша.

Каля ракі вёскі Тросна, Малая Лотва, Вялікая Лотва, Тросенка, Нізоўцы.

## Літаратура 
*  — С. 101.
* 
* 
* 
* Ліст карты N-36-61. Выданне 1985 г. Стан мясцовасці на 1978—1982 гг.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёна
Клінцы (значэнні)

Назву **Клінцы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Казахстан 
* Клінцы — сяло ў Акмолінскай вобласці

### Расія 
* Клінцы — горад у Бранскай вобласці
Ульрых III (герцаг Карынтыі)

**Ульрых III** (; каля  — ) — герцаг Карынтыі ў 1256—1269 гадах і Крайны (з 1248/1251 года), апошні прадстаўнік дынастыі Шпангаймаў.

## Біяграфія 
Ульрых III быў сынам Бернарда, герцага Карынтыі ў 1201—1256 гадах, і Юдзіты Чэшскай, дачкі чэшскага караля Пржэмысла Отакара I. Ульрых III выхоўваўся ў Празе пры двары чэшскага караля. Карынтыйска-чэшскі саюз, закладзены яшчэ Бернардам Шпангаймам быў арыентаваны на супрацьстаянне росту аўстрыйскага ўплыву ў рэгіёне. Пасля смерці ў 1246 годзе Фрыдрыха II, герцага Аўстрыі, малады Ульрых ажаніўся з яго ўдавой Агнесай Меранскай, спадчынніцай зямель Андэкскай дынастыі. Гэта дазволіла Ульрыху III у 1248 годзе атрымаць прастол герцагства Крайны.
100px|thumb|злева|Герб Карынтыі

Пасля смерці свайго бацькі ў 1256 годзе Ульрых стаў герцагам Карынтыі. Аб’яднанне Карынтыі і Крайны і трывалы саюз з Чэхіяй дазволіла Ульрыху III значна ўмацаваць міжнародны аўтарытэт дзяржавы. Пра амбіцыі карынтыйскага герцага сведчыць той факт, што ў якасці свайго герба ён стаў выкарыстоўваць «трох швабскіх ільвоў» на залатым полі — геральдычны сімвал, які ўзыходзіць да Беатрысы Швабскай, жонкі Адальбера, герцага Карынтыі ў 1011—1035 гадах, якая паходзіла з імперскага роду Каралінгаў. Гэты сімвал дагэтуль з’яўляецца гербам Карынтыі.

У канфліктах за аўстрыйскую спадчыну, якія пачаліся пасля згасання ў 1246 годзе дынастыі Бабенбергаў, Ульрых III падтрымліваў караля Чэхіі. Пасля смерці сваёй першай жонкі Ульрых ажаніўся з Агнесай Царынген, дачкой аўстрыйскага герцага Германа Бадэнскага, што давала магчымасць прэтэндаваць на аўстрыйскі прастол, аднак Ульрых III не стаў умешвацца ў барацьбу за аўстрыйскую карону, абмежаваўшыся толькі падтрымкай чэшскага прэтэндэнта. Больш за тое, у 1268 годзе Ульрых завяшчаў свае ўладанні і прастол герцагства Карынтыя каралю Чэхіі Пржэмыслу Отакару II, свайму пляменніку, адхіліўшы ад успадкоўвання свайго малодшага брата Філіпа, архібіскупа Зальцбургскага.

Са смерцю Ульрыха III у 1269 годзе згасла дынастыя Шпангаймаў на карынтыйскім прастоле. Разам з гэтым Карынтыя страціла незалежнасць і ўвайшла ў склад уладанняў чэшскага караля.

## Шлюб і дзеці 
* Агнеса Меранская (пам. 1260), дачка Атона I, герцага Меранскага:
: Генрых (пам. 1263)
* (1263) Агнеса Царынген (1250—1295), дачка Германа Бадэнскага, герцага Аўстрыі

Катэгорыя:Кіраўнікі Карынтыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Крайны
Катэгорыя:Шпангаймы
Савінка

Назву **Савінка** маюць:

## Насееныя пункты 
### Беларусь 
* Савінка — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці

### Казахстан 
* Савінка — сяло ў Акмолінскай вобласці
Тармазное выпрамяненне

**Тармазно́е выпрамяне́нне** — электрамагнітнае выпрамяненне, якое ўзнікае пры рассеянні (тармажэнні) зараджаных часціц у электрычным полі.

Інтэнсіўнасць тармазнога выпрамянення паводле класічнай электрадынамікі прапарцыянальная квадрату паскарэння часціцы, якое адваротна прапарцыянальнае яе масе. Таму інтэнсіўнасць тармазнога выпрамянення электронаў у мільёны разоў большая за інтэнсіўнасць тармазнога выпрамянення пратонаў.

Спектр тармазнога выпрамянення неперарыўны і абрываецца пры найбольшай магчымай энергіі, роўнай пачатковай энергіі электрона.

Тармазное рэнтгенаўскае і гама-выпрамяненне, вылучаныя хуткімі электронамі пры іх рассеянні ў электрычным полі атамных ядраў і электронаў у рэчыве, выкарыстоўваюцца ў тэхніцы, медыцыне, у даследаваннях па біялогіі, хіміі і фізіцы.

Часам да тармазнога выпрамянення адносяць магнітатармазное выпрамяненне рэлятывісцкіх зараджаных часціц, якія рухаюцца ў макраскапічных магнітных палях паскаральнікаў (гл. сінхратроннае выпрамяненне).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Тормозное излучение // Физическая энциклопедия.
* Тормозное излучение // Частицы и атомные ядра. Основные понятия.

Катэгорыя:Электрамагнітнае выпраменьванне
Катэгорыя:Фізіка плазмы
Халецкі

**Халецкі** — беларускае прозвішча, якое паходзіць ад назвы вёскі Хальч.

## Вядомыя носьбіты 
* Халецкія — вялікалітоўскі шляхецкі род. Найбольш вядомыя прадстаўнікі:
** Дзмітрый Халецкі (каля 1550 — 1598) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, вялікі падскарбі літоўскі (1590—1598).
** Мікалай Крыштаф Халецкі (каля 1589 — 1653) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, вялікі мечнік літоўскі (1615—1650), ваявода новагародскі (1650—1653).
** Уладзіслаў Ежы Халецкі (1606 — 1668) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, вялікі стражнік літоўскі (1656—1668).
* Аляксей Анатолевіч Халецкі (нар. 1984) — беларускі футбаліст.
* Сяргей Аляксандравіч Халецкі (нар. 1984) — беларускі футбаліст.

## Іншае 
* Халецкі — шляхецкі герб.

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Страіцель

**Страіцель** () — горад (з 2000) у Белгародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Якаўлеўскага раёна і гарадскога паселішча «Горад Страіцель». Размешчаны за 5 км на ўсход ад ракі Ворсклы, прытоку Дняпра, за 21 км ад Белгарада. Заснаваны ў 1958 годзе. У горадзе дзейнічаюць камбінат жалезабетонных вырабаў, камбінат будматэрыялаў, завод мантажных нарыхтовак, Якаўлеўскі руднік, мясаперапрацоўчы завод.

Катэгорыя:Гарады Белгародскай вобласці
Чаранкоўскі лічыльнік

**Чаранко́ўскі лічы́льнік** — дэтэктар зараджаных часціц, дзеянне якога заснавана на рэгістрацыі выпрамянення Чаранкова—Вавілава.

Складаецца з радыятара (рэчыва, у якім рухаецца часціца), аптычнай сістэмы для факусіроўкі святла і аднаго ці некалькіх фотаэлектронных памнажальнікаў, што ператвараюць светлавы сігнал у электрычны.

Выкарыстоўваецца ў ядзернай фізіцы і фізіцы часціц высокіх энергій.

## Гл. таксама 
* Выпрамяненне Чаранкова—Вавілава

## Літаратура 
*  С. 221.

## Спасылкі 
* Черенковский счётчик // Физическая энциклопедия.
* Детекторы // Физическая энциклопедия.

Катэгорыя:Вынаходніцтвы СССР
Катэгорыя:Дэтэктары элементарных часціц
Майскі вальс (фестываль)

**Рэгіянальны фестываль песні і музыкі «Майскі вальс»** — штогадовы беларускі музычны фестываль песні і музыкі на прыз народнага артыста Беларусі Ігара Лучанка. I рэгіянальны фестываль адбыўся 12-13 мая 2012 года на сцэна раённага цэнтра культуры г. Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Назва 
Сваю назву фестываль атрымаў ад аднаімённай песні, напісаная кампазітарам Ігарам Лучанком і паэтам Міхаілам Ясенем, упершыню прагучала ў 1985 годзе. Яе выканаў народны артыст Беларусі Яраслаў Еўдакімаў на Усесаюзным тэлефестывалі «Песня года».

## Пра фэст 
Яго заснавальнікамі з’яўляюцца Пухавіцкі райвыканкам і Саюз кампазітараў Рэспублікі Беларусь. 

Кожны з заяўленых удзельнікаў — творчы калектыў альбо асобны выканаўца — павінен прадставіць на суд журы два творы, адзін з якіх — Ігара Лучанка.

## Гісторыя 
### 2012 
I рэгіянальны фестываль. Дата: 12-13 мая. Месца правядзення фестывалю — сцэна раённага цэнтра культуры г. Мар’іна Горка.

Фестываль наведаў віцэ-прэм’ер Анатоль Тозік. Госцем форуму стаў таксама і міністр абароны Юрый Жадобін. Журы ўзначаліў кампазітар, народны артыст Беларусі Валерый Іваноў, а заснавальнікамі «Майскага вальса» выступілі Пухавіцкі райвыканкам і Беларускі саюз кампазітараў, які ўзначальвае Ігар Міхайлавіч.

Гран-пры атрымаў народны вакальны ансамбль «Рэтра» з Бярэзінскага раёна, спецыяльны прыз Ігара Лучанка — Ягор Жалук, саліст Цэнтра творчасці дзяцей і моладзі «Світанак» Пухавіцкага раёна. Першыя месцы занялі: у намінацыі «За высокі ўзровень выканальніцкага мастацтва і творчы ўклад у развіццё песеннай і музычнай культуры» — узорны хор «Мара» Мар’інагорскай ДШМ і Ганна Салаўянчык з Дружненскай ДШМ (Пухавіцкі раён), у намінацыі «За высокі ўзровень выканальніцкага мастацтва і прапаганду песеннага і музычнага мастацтва» — народны ансамбль народных інструментаў «Крыніца» Мар’інагорскай ДШМ.

У другі фестывальны дзень ля РЦК прайшоў канцэрт з удзелам пераможцаў конкурсу і аркестра Узброеных Сіл. Выступілі і артысты беларускай эстрады.

### 2013 
Дата: 10-11 мая. Месца правядзення фестывалю — сцэна раённага цэнтра культуры г. Мар’іна Горка.

### 2014 
Дата: 17 мая. Месца правядзення фестывалю — сцэна раённага цэнтра культуры г. Мар’іна Горка.

У фестывалі прынялі ўдзел народныя калектывы і асобныя выканаўцы.

### 2016 
Месца правядзення фестывалю — сцэна раённага цэнтра культуры г. Мар’іна Горка.

Сваё майстэрства прадэманстравалі 27 выканаўцаў і творчых калектываў з Мінскай, Магілёўскай, Гомельскай абласцей нашай краіны, горада Масквы. Такім чынам, фестываль выйшаў за межы рэгіянальнага. Пухавіцкі раён прадстаўляла самая вялікая каманда артыстаў, у ліку якіх былі як дарослыя, так і дзеці.

Ацэньвала выступленне канкурсантаў прадстаўнічае журы на чале з Ігарам Міхайлавічам Лучанком. Яго намеснікам была Стэла Іванова — кіраўнік народнага жаночага хору Пухавіцкага раённага цэнтра культуры.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музычныя фестывалі паводле алфавіта
Катэгорыя:Фестывалі Беларусі
Катэгорыя:Культура Мар’інай Горкі
Кароча

**Кароча** () — горад (з 1708) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Карачанскага раёна Белгародскай вобласці.

Насельніцтва — 5888 чал. (2017).

## Геаграфія 
Горад размешчаны на рацэ Кароча басейна Северскага Данца, за 45 км ад Белгарада, за 45 км ад чыгуначнай станцыі Прохараўка Паўднёва-Усходняй чыгункі, за 48 км ад Чарнянкі.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Мікалай Георгіевіч Агурцоў (1925—2008) — педагог, спецыяліст у галіне агульнай педагогікі. Доктар педагагічных навук (1981), прафесар (1988).

## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Белгародскай вобласці
Юдзіта Пржэмыслаўна

**Юдзіта Пржэмыслаўна** (), (каля 1202 — 2 чэрвеня 1230 года) — чэшская прынцэса з роду Пржэмыславічаў, дачка чэшскага караля Пржэмысла Отакара I і Канстанцыі. Жонка карынтыйскага герцага Бернарда.

## Паходжанне 
Юдзіта была старэйшай дачкой караля Чэхіі Пржэмысла Отакара I і яго другой жонкі Канстанцыі Венгерскай. Па бацькаўскай лініі яна даводзілася ўнучкай чэшскаму князю Уладзіславу II, удзельніку Другога крыжовага паходу, які атрымаў у 1158 годзе спадчынны каралеўскі тытул ад Фрыдрыха Барбаросы за ўдзел у яго паходах, і Юдзіце Цюрынгскай. Па матчынай лініі была ўнучкай караля Венгрыі Белы III і антыяхійскай князёўны Агнесы.

## Шлюб і дзеці 
У 1213 годзе Юдзіта выйшла замуж за герцага карынтыйскага Бернарда. Сярэдневяковы храніст Іаан з Віктрынга, які быў капеланам і сакратаром у Генрыха Харутанскага, звязваў іх шлюб з рамантычнай гісторыяй кахання з першага позірку.

У шлюбе Юдзіты і Бернарда было чацвёра дзяцей:
* Ульрых III (герцаг Карынтыі)
* Філіп
* Маргарыта
* Бернард

Імаверна, Юдзіта памерла пры родах сына Бернарда ў 1230 годзе.

## Літаратура 
* Žemlička J., Počátky Čech královských 1198—1253, Praha 2002.

Катэгорыя:Пржэмысловічы
Катэгорыя:Шпангаймы
Катэгорыя:Чэшскія прынцэсы
Катэгорыя:Гісторыя Карынтыі
Катэгорыя:Жанчыны Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XIII стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі пры родах
Бернард (герцаг Карынтыі)

**Бернард** (; каля 1181 — ) — герцаг Карынтыі з 1201 года з дынастыі Шпангаймаў.

## Біяграфія 
Бернард быў малодшым сынам Германа, герцага Карынтыі, і Агнесы Бабенберг, дачкі аўстрыйскага герцага Генрыха II Язаміргота. У 1201 годзе яго старэйшы брат Ульрых II, хворы на праказу, адрокся ад прастола на карысць Бернарда.

Кіраванне Бернарда ў Карынтыі працягвалася больш за паўстагоддзя.

За гэты час герцагства прыкметна ўзмацнілася эканамічна і палітычна. Пачалася чаканка ўласнай манеты ў Санкт-Файце. Паспяхова развіваўся гандаль і рамяство ў галоўных гарадах дзяржавы: Санкт-Файце, Клагенфурце і Фёлькермаркце. Двор герцага стаў значным цэнтрам сярэдневяковага мастацтва, перш за ўсё музыкі трубадураў і мінезінгераў. Бернард падтрымліваў рыцарскую культуру і праводзіў у сваёй дзяржаве буйныя рыцарскія турніры (так на турніры 1224 года ў Фрызаху ўдзельнічалі практычна ўсе манархі Паўднёва-Усходняй Германіі).

Бернард працягнуў спробы сваіх папярэднікаў усталяваць кантроль над царкоўнымі ўладаннямі ў Карынтыі. Ён умяшаўся ў барацьбу біскупа Гурка са сваім сюзерэнам архібіскупам Зальцбурга і дамогся таго, што ў 1208 годзе Гурк перайшоў пад непасрэднае кіраванне Папы Рымскага. Пазней Зальцбург аднавіў кантроль над біскупствам, аднак аўтаномія Гурка была значна пашырана.

У Германіі Бернард быў выерным саюзнікам Гогенштаўфенаў і неаднаразова ўдзельнічаў у паходах Фрыдрыха II у Італію. У 1213 годзе Бернард ажаніўся з Юдзітай, дачкой караля Чэхіі Пржэмысла Отакара I, што спрыяла заключэнню трывалага чэшска-карынтыйскага ваенна-палітычнага саюза, які супрацьстаяў узмацненню ўплыву Аўстрыі ў рэгіёне.

З 1232 года разгарнуўся зацяжны канфлікт паміж Бернардам і аўстрыйскім герцагам Фрыдрыхам II Бабенбергам за ўладу ў Крайне. Першапачаткова поспех спадарожнічаў Фрыдрыху, які ў 1245 годзе каранаваўся герцагам Крайны. Аднак пасля смерці ў 1246 годзе аўстрыйскага герцага, які не пакінуў спадчыннікаў мужчынскага полу, Бернард захапіў Крайну і, жаніўшы свайго сына Ульрыха III з Агнесай Меранскай, удавой Фрыдрыха II і спадчынніцай правоў Андэкскай дынастыі на Крайну і Істрыю, забяспечыў далучэнне Крайны да ўладанняў Шпангаймаў.

## Шлюб і дзеці 
* Юдзіта Пржэмыслаўна (пам. 1230), дачка Пржэмысла Отакара I, караля Чэхіі:
: Ульрых III (пам. 1269), герцаг Карынтыі (з 1256 г.)
: Бернард
: Філіп (пам. 1279), архібіскуп Зальцбурга (1247—1256) і патрыярх Аквілеі (1256—1272)
: Маргарыта (пам. каля 1249)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі Карынтыі
Катэгорыя:Шпангаймы
Генеберг

Назву **Генеберг** маюць:

* Генеберг — замак і камуна ў Цюрынгіі
* Генеберг — названае яго імем графства Свяшчэннай Рымскай імперыі X—XVII стст.
** Генебергі — феадальны род, які кіраваў графствам Генеберг
Ліхтэнфельс

Назву **Ліхтэнфельс** (*ням. Lichtenfels*) маюць:

* Ліхтэнфельс (Верхняя Франконія) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Баварыя.
* Ліхтэнфельс (Гесэн) — горад у Германіі, у зямлі Гесэн.
* Ліхтэнфельс (раён) — раён у Германіі.
Юдзіта Ураціслаўна (княгіня польская)

**Юдзіта Ураціслаўна** (1056/1058 год — ) — чэшская князёўна з дынастыі Пржэмыславічаў, жонка польскага князя Уладзіслава Германа.

## Біяграфія 
### Сям’я 
Юдзіта другая з чатырох дзяцей чэшскага князя Ураціслава II і яго другой жонкі Адэлаіды, дачкі венгерскага караля Андраша I. Названа па бабулі з бацькавай лініі Юдыты фон Швейнфурт, якая памерла неўзабаве па яе нараджэнні. Іншымі дзецьмі былі Бржэціслаў II, Людміла (пазней манашка) і Ураціслаў, які маладым загінуў у баі.

Дзядзька Юдзіты, князь Спытыгнеў II, памёр у 1061 годзе, яго спадчыннікам стаў брат Ураціслаў II. У 1062 годзе — праз год — княгіня Адэлаіда памерла. Князь Ураціслаў II паўторна ажаніўся ў 1063 годзе са Святаславай, дачкой польскага князя Казіміра I. У гэтым шлюбе нарадзілася яшчэ пяць братоў і сясцёр — Баляслаў Оламаўцкі, які памёр незадоўга да свайго бацькі, Баржывой II, Уладзіслаў I, Сабеслаў I Ольдржых і Юдзіта (малодшая, потым у шлюбе з Вірпехтам II, графа гроецкага і бургграфа магдэбургскага) — зводных для старэйшай Юдзіты.

### Шлюб 
У 1080 годзе Юдзіта выйшла замуж за польскага князя Уладзіслава I Германа (пляменніка сваёй мачахі), каб умацаваць нядаўні чэшска-польскі саюз. Паводле тагачасных гісторыкаў, княгіня Юдзіта займалася дабрачыннасцю, дапамагала бедным, паляпшала ўмовы для зняволеных. Пасля пяці гадоў бяздзетнага шлюбу гэта стала вострым пытаннем:

Які яна была бясплодная, то са слязьмі малілася Богу кожны дзень, прыносіла ахвяры, дапамагала ўдовам і сіротам, таксама шчодра адорвала золатам і срэбрам кляштары, загадвала святарам маліцца святым і пра міласць Божую паслаць ёй дзіця.

10 чэрвеня 1085 года Юдзіта з мужам была на каранацыі свайго бацькі, князя Ураціслава II, каралеўскай каронай. Праз год, 20 жніўня 1086 года, нарадзіўся доўгачаканы сын --будучы Баляслаў Крывавусты. Але княгіня не акрыяла ад наступстваў родаў і праз чатыры месяцы, 25 снежня 1086 года, памерла.

Праз тры гады, у 1089 годзе, Уладзіслаў Герман ажаніўся з удавой дзядзькі Юдзіты, венгерскага караля Шаламана, таксама Юдыт, якая болей вядома як Сафія, каб не блытаць з першай жонкай Уладзіслава.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1050-я гады
Катэгорыя:Пржэмысловічы
Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XI стагоддзя
Катэгорыя:Княгіні і каралевы польскія
Катэгорыя:Памерлі пры родах
Людміла Барысаўна Яфімава

**Людміла Барысаўна Яфімава** (, , Данецкая вобласць, УССР — , , Беларусь) — беларускі харавы дырыжор. Народны артыст Беларусі (2000). Жонка дырыжора Юрыя Міхайлавіча Яфімава.

## Біяграфія 
У 1963 годзе скончыла Ленінградскую кансерваторыю (цяпер Санкт-Пецярбургская кансерваторыя імя М. А. Рымскага-Корсакава). Прадстаўнік Ленінградскай школы харавога дырыжыравання. Падчас вучобы пазнаёмілася са сваім будучым мужам Юрыем Міхайлавічам Яфімавым. Пасля заканчэння кансерваторыі ёй прапаноўвалі ўзначаліць ленінградскую капэлу. З 1967 годзе працавала ў Мінскім музычным вучылішчы імя Міхаіла Глінкі, дзе заснавала канцэртны хор. З 1987 года мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор Дзяржаўнай акадэмічнай харавой капэлы ім. Р. Шырмы. Прыйшла на працу ў капэлу ў час крызісу і змагла паспяхова пераадолець яго. Працягвала і развівала традыцыі заснавальніка капэлы, вялікую ўвагу надавала прапагандзе беларускай народнай песні. Выканаўчай манеры Яфімавай былі ўласцівы глыбокае пранікненне ў змест твору, апора на класічны вакал. Пад кіраўніцтвам Яфімавай капэла выступіла на 26-м міжнародным фестывалі старадаўняй і сучаснай камернай музыкі ў Полацку (Беларусь).

## Узнагароды 
Узнагароджана ордэнам Францыска Скарыны, ордэнам Крыжа прападобнай Ефрасінні Полацкай Беларускай праваслаўнай царквы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дырыжоры Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Харавыя дырыжоры Беларусі
Агітацыйны перыяд

**Агітацыйны перыяд** — перыяд, на працягу якога дазваляецца праводзіць перадвыбарную агітацыю, агітацыю па пытаннях рэферэндума.

Агітацыйны перыяд для кандыдата (выбарчага аб’яднання) пачынаецца з дня вылучэння кандыдата (спіса кандыдатаў) і заканчваецца ў нуль гадзін за суткі да дня галасавання.

Агітацыя ў дзень галасавання не дапускаецца. Агітацыйныя друкаваныя матэрыялы, раней вывешаныя па-за памяшканнямі для галасавання, захоўваюцца на ранейшых месцах.

## Гл. таксама 
* Агітацыя
* Перадвыбарная агітацыя

Катэгорыя:Выбары
Меранія

**Герцаг Меранскі** ці **герцаг Мераніі** — тытул, які існаваў у Свяшчэннай Рымскай імперыі з 1153 па 1248 гады. Слова Меранія ўзыходзіць да нямецкага слова *Meer* (што азначае — *мора*) і абазначае прыморскія вобласці Рыекі і Істрыі, якія складалі ядро ўладанняў гэтых герцагаў.

## Перадгісторыя 
Конрад III (1137—1152), у 1139 годзе перамогшы Генрыха Гордага, адняў у яго Баварыю і Саксонію. Пасля смерці Конрада III яго пляменнік Фрыдрых Барбароса, выбраны ў 1152 годзе каралём, прымірыўся з Вельфамі. Ён вярнуў ім частку ранейшых уладанняў, у тым ліку Баварыю, але з баварскай Усходняй маркі стварыў герцагства Аўстрыю.

Ціроль таксама ў якасці імперскага графства быў выведзены з пад улады герцага Баварыі. Ім першапачаткова кіравалі біскупы Фрайзінга.

## Дахау-Меран 
У час падзелу Баварыі было створана герцагства Меранія. Фрыдрых Барбароса падараваў яго прадстаўніку бакавой лініі Вітэльсбахаў — Конраду II Шаерну, графу Дахау.

Конрад II (пам. 1159) называўся герцагам Далмацыі і Харватыі. Ён дзякуючы ўладанням паміж Лехам і Ізарам стаў буйным землеўладальнікам. Яго ролю ўзмацняў таксама той факт, што пфальцграфам Баварыі быў яго стрыечны брат Ота фон Шаерн. Такім чынам пазіцыі дому Вітэльсбах не саступалі ўладзе герцага Баварыі.

Пасля смерці ў 1159 годзе першага герцага Мерана, кіраваў яго сын Конрад III. Ён называўся толькі як герцаг Меранскі, а Харватыя і Далмацыя ў тытулатуры не называліся. У 1182 годзе не пакінуўшы мужчынскага нашчадства ён памёр, яго ўладанні перайшлі да сваяка Ота Вітэльсбаха, які стаў у 1180 годзе герцагам Баварыі.

## Істрыя і Меран 
Сястра Ота Вітэльсбаха Хедвіга выйшла замуж за прадстаўніка іншай галіны Вітэльсбахаў — Бертольда V(II) Андэкскага, які быў з 1173 года графам Істрыі. Іх сын Бертольд IV (III) стаў у 1188 годзе графам Андэкса, маркграфам Істрыі і герцагам Меранскім.

У часы яго кіравання дынастыя дасягнула росквіту: дынастыя валодала ўладаннямі ў Бургундыі, Верхняй Франконіі, Ніжняй Баварыі, Істрыі і Славеніі, а таксама графствам Андэкс.

У 1205 годзе герцагам Меранскім стаў Атон I. Ён і яго брат Генрых, маркграф Істрыі, падазраваліся ў замаху на Філіпа Швабскага. З прычыны падазронаў у іх была адабрана Істрыя. Але Атону I удалося ў 1211 годзе стаць пфальцграфам Бургундыі.

У 1248 годзе памёр Атон II, апошні герцаг Меранскі. Яго ўладанні былі падзелены паміж сваякамі. Герцагства Меранія спыніла сваё існаванне.

## Герцагі Меран 
* 1153—1159 — Конрад II Дахау-Меран
* 1159—1182 — Конрад III Дахау-Меран
* 1188—1204 — Бертольд IV Андэкс
* 1204—1234 — Атон I Андэкс
* 1234—1248 — Атон II Андэкс

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Харватыі
Катэгорыя:Свецкія княствы Свяшчэннай Рымскай імперыі
Агітацыя

**Агітацыя** ( — «прывядзенне ў рух») — вусная і друкаваная дзейнасць, якая мае на мэце палітычнае ўздзеянне на грамадскую і індывідуальную свядомасць праз распаўсюджванне розных ідэяй, поглядаў, лозунгаў, перакананняў, а таксама прыцягненне людзей да актыўнай сацыяльна-палітычнай дзейнасці. Для агітацыі могуць актыўна выкарыстоўвацца сродкі масавай інфармацыі, мітынгі, сходы, дэманстрацыі і інш.

## Формы агітацыі 
* Сустрэчы з выбаршчыкамі, мітынгі, шэсці.
* Агітацыя ў СМІ (тэлебачанне, радыё, газеты, часопісы).
* Агітацыя ў Інтэрнэце, у тым ліку ў сацыяльных сетках (стварэнне груп, кантэкстная рэклама).
* Знешняя агітацыя (банеры, вулічныя шчыты, вулічныя маніторы).
* Арганізацыя канцэртаў, мерапрыемстваў, дабрачынных акцый.
* Наглядная агітацыя (улёткі, плакаты).
* Тэлефонная агітацыя: апытанні і аўтаматычныя тэлефанаванні (масавае рассыланне запісу голасу кандыдата).
* Праца з ініцыятыўнымі групамі працоўных калектываў (буйныя прадпрыемствы, заводы, ваенныя часткі, ВНУ).
* Выступы на сходах буйных супольнасцяў (напрыклад, перад бацькамі школьнікаў і выхаванцаў дзіцячых садоў).

### Перадвыбарная агітацыя 
Агітацыя, якая ажыццяўляецца ў перыяд выбарчай кампаніі і мае на мэце заахвоцiць выбаршчыкаў да галасавання за кандыдата, кандыдатаў, спіс кандыдатаў ці супраць яго (іх) альбо супраць усіх кандыдатаў (супраць усіх спісаў кандыдатаў) называецца перадвыбарнай. Таксама можа ажыццяўляцца агітацыя за наведванне выбараў для павелічэння яўкі, але без агітацыі за канкрэтных кандыдатаў.

Катэгорыя:Прапаганда
Сінхратрон

**Сінхратро́н** (ад сінхро(нны) + (элек)трон) — цыклічны рэзанансны паскаральнік зараджаных часціц (у асноўным электронаў).

Паскарэнне электронаў адбываецца ў высокачастотным электрычным полі, частата якога нязменная, і ў магнітным полі, напружанасць якога змяняецца ў часе. Пры гэтым часціцы рухаюцца па арбіце пастаяннага радыуса. З-за страт энергіі на сінхратроннае выпрамяненне электроны ў сінхратроне паскараюцца да 10 ГэВ.

Выкарыстоўваецца для атрымання пучкоў рэлятывісцкіх электронаў і пазітронаў, а таксама мяккага рэнтгенаўскага выпрамянення.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Синхротрон // Физическая энциклопедия.
* Синхротрон // Частицы и ядра. Эксперимент.

Катэгорыя:Паскаральнікі часціц
Катэгорыя:Фізіка паскаральнікаў
Усходняя марка

**Усходняя марка** (; ), таксама вядомая як **Баварская ўсходняя марка** — раннефеадальная дзяржава (марка), якая існавала ў IX—XII стагоддзях у паўднёва-ўсходняй Германіі, папярэднік герцагства Аўстрыя. Пачынаючы з канца X стагоддзя ўжыванне у дачыненні да гэтай дзяржавы назваў Усходняя марка і **маркграфства Аўстрыя** з'яўляецца раўназначным.

## Гісторыя 
Упершыню спроба стварэння буфернага графства на граніцы са славянскімі землям была прадпрынятая ў пачатку IX стагоддзя. Пасля войнаў Карла Вялікага з аварамі межы франкскіх зямель былі прасунуты далёка на ўсход. Тэрыторыя па Дунаі да Венскага Лесу, населеная пасля Вялікага перасялення народаў пераважна славянамі, увайшла ў склад Баварскага герцагства. На гэтых землях была сфарміравана так званая **Баварская ўсходняя марка**, галоўнай задачай якой стала нямецкая каланізацыя, хрысціянізацыя і ахова граніц ад славянскіх набегаў. На поўдзень ад Усходняй маркі былі таксама ўтвораны маркі і княствы (Штырыя, Карынтыя, Крайна, Істрыя), якія служылі буфернай зонай паміж Германіяй і паўднёвымі славянамі. У 870-х гадах Баварская і іншыя маркі былі аб'яднаны пад уладай Арнульфа Карынтыйскага, які стаў у 896 годзе імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі.

У 892 годзе ў Сярэдняе Падунаўе перасяліліся венгры, якія сталі ўяўляць больш сур'ёзную пагрозу для імперыі, чым славяне. У 907 годзе ў бітве каля Прэсбурга (цяпер Браціслава) нямецкія войскі былі ўшчэнт разбіты венгерскай арміяй, што прывяло да заваявання венграмі тэрыторыі да Энса і падзення Баварскай маркі. Венгерскія набегі на Германію працягваліся да сярэдзіны X стагоддзя. Толькі ў 955 годзе ў бітве на рацэ Лех германскі імператар Атон I Вялікі атрымаў вырашальную перамогу і вызваліў тэрыторыю Аўстрыі.

Каля 960 года са складу Баварыі зноў была вылучана **Усходняя марка**. У той час яе тэрыторыя ахоплівала заходнюю частку сучаснай зямлі Ніжняя Аўстрыя і ўсходнюю частку Верхняй Аўстрыі. Мэтай стварэння гэтага княства была арганізацыя больш эфектыўнай абароны граніцы Германіі з венгерскімі землям.

У 976 годзе маркграфам Усходняй маркі стаў Леапольд I, заснавальнік дынастыі Бабенбергаў, якая кіравала ў Аўстрыі да 1246 года. Пры яго пераемніках тэрыторыя маркі пашырылася ва ўсходнім кірунку да ракі Лейта, за кошт зямель, адваяваных у венграў. У 996 годзе ўпершыню згадваецца стара-нямецкая назва маркі *Ostarrîchi*. Ад яе паходзіць сучасная назва Аўстрыя ().

Усходняя марка, ці маркграфства Аўстрыя, заставалася пад намінальным сюзерэнітэтам Баварыі да 1156 года, калі імператар Фрыдрых I Барбароса дараваў дзяржаве статус герцагства і незалежнасць ад Баварыі. З гэтага моманту назва Усходняя марка ўжо не ўжывалася ў дачыненні да Аўстрыі.

Тэрмін «Усходняя марка» ці «Остмарк» ужываўся ў Трэцім рэйху ў дачыненні да Аўстрыі пасля яе аншлюса ў 1938 годзе, пазней быў заменены на тэрмін альпійскія і дунайскія рэйхсгау.

## Гл. таксама 
* Гісторыя Аўстрыі
* Бабенбергі

Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Аўстрыі
Катэгорыя:Маркграфствы Свяшчэннай Рымскай імперыі
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Сярэдневякоўя
Шабекіна

**Шабекіна** () — горад у Белгародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Шабекінскага раёна, утварае гарадское паселішча «Горад Шабекіна».

## Геаграфія 
Размешчаны на мяжы з Украінай, за 7 км ад ракі Северскі Данец, за 32 км па аўтатрасе ад Белгарада на рацэ Нежагаль.

## Гісторыя 
Узнік у 1713 годзе як слабада *Шыбекіна*. Назва па прозвішчы мясцовага адміністратара падпалкоўніка Івана Шыбекі, які кіраваў засяленнем гэтай слабады. Пазней назва была скажоная ў *Шабекіна*. З 1938 года — горад.

## Насельніцтва 
## Культура 
* Гісторыка-мастацкі музей,
* Палац культуры.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Белгародскай вобласці
Барысаўка (Белгародская вобласць)

**Барысаўка** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Барысаўскага раёна Белгародскай вобласці Расіі. Утварае гарадское паселішча пасёлак Барысаўка. Насельніцтва — 13 727 чал. (2017). Краязнаўчы музей. Музей керамічнай фабрыкі. Музей прыроды запаведніка «Лес на Ворскле» (цяпер участак запаведніка «Белагор’е»). Дом мастака.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Мікітавіч Пушкар (1919-1993) — беларускі мастак, скульптар-кераміст.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Белгародскай вобласці
Чарнянка

**Чарнянка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Белгародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Чарнянскага раёна і гарадскога паселішча «Пасёлак Чарнянка». Насельніцтва — 14 909 чал. (2017). Чыгуначная станцыя на лініі Ялец — Валуйкі. Праз пасёлак праходзяць аўтатрасы Р187 Валуйкі — Стары Аскол і Белгарад — Астрагожск.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Белгародскай вобласці
Равянькі (пасёлак)

**Равянькі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Белгародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Равяньскага раёна і гарадскога паселішча «Пасёлак Равянькі». Насельніцтва — 10 824 чал. (2017). Размешчаны на крайнім паўднёвым усходзе вобласці, на рацэ Айдар, прытоку Северскага Донца, за 280 км ад Белгарада і за 65 км ад чыгуначнай станцыі Росаш.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Белгародскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1650 годзе
Красная Яруга

**Красная Яруга** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Белгародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Краснаяружскага раёна і гарадскога паселішча «Пасёлак Красая Яруга». Пасёлак размешчаны за 4 км ад чыгуначнай станцыі Свеклавічная (на лініі Белгарад — Сумы).

Населены пункт ўпершыню згадваецца ў 1681 годзе. У 1874 годзе прамысловец І. Харытоненка пабудаваў тут цукровы завод. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1958 года. У пасёлку нарадзіўся Герой Савецкага Саюза Рыгор Ткачэнка.

## Вядомыя асобы 
* Веніямін Якаўлевіч Сахно (нар. 1917) — беларускі архітэктар.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Белгародскай вобласці
Іўня

**Іўня** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Белгародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Іўнянскага раёна і гарадскога паселішча «Пасёлак Іўня». Размешчаны на паўночным захадзе вобласці за 57 км ад Белгарада. У пасёлку знаходзіцца таварная чыгуначная станцыя Іўня, канцавы пункт чыгуначнай лініі Готня — Іўня. Пасёлак размяшчаецца на абодвух берагах ракі Іўня і некалькіх сажалак. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1971 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Белгародскай вобласці
Валянцін Аляксандравіч Крылоў

**Крылоў Валянцін Аляксандравіч** — беларускі мастак-жывапісец, бацька мастака Андрэя Крылова.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  на хутары Захаваеў  Валгаградскай вобласці. У 1955 годзе скончыў . А ў 1965 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Жыў і працаваў у Гомелі. Росквіт творчасці мастака прыйшоўся на перыяд сацыялістычнага рэалізму.

## Выстаўкі 
Браў удзел у мастацкіх выстаўках з 1966 года . Першая персанальная выстаўка мастака адбылася толькі ў 2005 годзе, праз 4 гады пасля яго смерці, у Гомельскай карціннай галерэі імя Гаўрылы Вашчанкі.
* 23.09.2014 — 19.10.2014 — выстаўка «Бацька і сын Крыловы», Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь

## Асноўныя творы: 
* «Раніца»
* «Скалы»
* «Цішыня» (усе 1967)
* «Музыка»

## Літаратура 
* Катляроў, Ізяслаў. «Усю выстаўку — у падарунак галерэі!»: [аб перадачы ў Светлагорскую карцінную галерэю 31 карціны Валянціна i Андрэя Крыловых] /Ізяслаў Катляроў //Культура.—2005.—№42.— С.7.
* Холодилин, С. Об открытии в Картинной галерее Гавриила Ващенко совместной выставки художников Крыловых — отца и сына /С. Холодилин //Гомел. вед.-2005.-30 апр.- С.8. 

## Спасылкі 
* [Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%8F%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C). Выстаўка «Бацька і сын Крыловы». Творчасць двух мастакоў – Валянціна Крылова і Андрэя Крылова]

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Валаконаўка

**Валаконаўка** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Валаконаўскага раёна Белгародскай вобласці Расіі. Чыгуначная станцыя на лініі Стары Аскол — Валуйкі. Размешчаны на левым беразе ракі Аскол (басейна Дона), за 30 км на поўдзень ад Новага Аскола.

## Гісторыя 
Па дадзеных перапісу 1877 года, у слабадзе Валаконаўка налічвалася 6240 жыхароў. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1961 года. 25 чэрвеня 2011 года ў Валаконаўцы Белгародскай вобласці адбылося адкрыццё помніка Рыгору Рыгоравічу Валконскаму.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Сямён Уладзіміравіч Букчын (1941—2025) — беларускі літаратуразнаўца

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Белгародскай вобласці
Вейдзелеўка

**Вейдзелеўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Белгародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Вейдзелеўскага раёна і гарадскога паселішча «Пасёлак Вейдзелеўка». Размешчаны ў паўднёвай частцы вобласці за 23 км на паўднёвы ўсход ад Валуек і аднайменнай чыгуначнай станцыі, ля аўтадарогі Р187 Новы Аскол — Валуйкі — Равянькі. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1972 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Белгародскай вобласці
Дыназаўрык

**«Дыназаўрык»** () — беларускі савецкі маляваны мультфільм-казка, выпушчаны на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1982.

У цэнтры апавядання - гісторыя прагнага Мурлакатама, які выкрадае ў жывёл яблычныя дрэвы для свайго сада і палохае іх сваёй вартаўнічай каровай. Пад чарговым дрэвам ён знаходзіць яйка, з якога вылупляецца маленькі дыназаўрык, які пачынае здзіўляцца жаданню Мурлакатама займець усе дрэвы і адзіную крыніцу вады ў асабістае карыстанне. Мурлакатам дае яму яблык і выкідвае яго з свайго саду. Дыназаўрык дзеліцца падарункам з іншымі жывёламі і гадуе адзіны пакінуты яблычны парастак. Згаладалая карова пераходзіць на бок жывёл і дапамагае ім пазбавіцца ад злодзея.

## Стваральнікі 
Катэгорыя:Мультфільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Мультфільмы паводле алфавіта
Вольга Уладзіміраўна Савасцюк

**Вольга Уладзіміраўна Савасцюк** (нар. , в. Пухавічы, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі літаратар, паэтэса, галоўны рэдактар пухавіцкай раённай газеты «Пухавіцкія навіны» (2010—2020). Член Саюза пісьменнікаў Беларусі, Выдатнік друку Беларусі. Лаўрэат рэспубліканскага літаратурнага конкурсу «Найлепшы твор 2009 года» ў галіне дзіцячай літаратуры, лаўрэат Мінскай абласной прэміі ў галіне літаратуры ў намінацыі «Дзіцячая і юнацкая літаратура».

## Біяграфія 
Скончыла філалагічны факультэт і факультэт журналістыкі БДУ. Працавала карэспандэнтам, рэдактарам аддзела, галоўным рэдактарам раённай газеты «Пухавіцкія навіны», узначальвала літаратурнае аб’яднанне «Мар’інка».

Дэпутат Пухавіцкага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання.

## Творчасць 
Яе творы надрукаваны ў зборніку паэзіі «Вусны» (1985), «Самавар у лесе» (1995). Аўтар кнігі «Сустрэча» (1996). Выдала кнігі для дзяцей «Арэлі на вясёлцы» (1996), «Палахлівы матылёк» (2009), «Юлін рэстаран» (2014). Вершы, апавяданні і казкі ўвайшлі ў калектыўныя зборнікі «Ад калыханкі да забаўлянкі» (2018), «Масты» (2019), «Няўжо забыцца можна пра вайну» (2020), «Карані» (2020), «Жаночыя мары» (2022), «Уласным лёсам спалучаць вякі» (2022).

## Літаратура 
* Памяць: Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск: Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
* Палахлівы матылёк: вершы, казкі, апавяданні / Вольга Савасцюк. ― Мінск, 2009. (1Н//193764К(039))

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Пухавіцкага раённага Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 28-га склікання
Бітва на рацэ Лех

**Бітва на рацэ Лех** (, ) — бітва, якая адбылася 10 жніўня 955 года на рэчцы Лех каля Аўгсбурга, паміж германскімі войскамі на чале з каралём Атонам I і качэўнікамі-венграмі, што ўварваліся ў Цэнтральную Еўропу. Бітва скончылася поўнай перамогай немцаў, а спусташальныя набегі венграў на хрысціянскія краіны спыніліся назаўжды.

## Бітва 
10 жніўня 955 нямецкія войскі на чале з каралём Атонам I разграмілі качэўнікаў-венграў (мадзьярскія плямёны, якія пазней аселі на тэрыторыі сучаснай Венгрыі), якія ўварваліся ў Цэнтральную Еўропу, і назаўжды спынілі іх спусташальныя набегі на хрысціянскія краіны. Бітва адбылася на рацэ Лех каля Аўгсбурга. Бітве папярэднічала аблога і спроба штурму венграмі Аўгсбурга. Кароль сабраў 10&nbsp;000 вершнікаў, але ўсё адно саступаў варварам па колькасці, хоць і пераўзыходзіў іх узбраеннем — цяжкая нямецкая конніца супраць лёгкай венгерскай. Перамога была дасягнута, у першую чаргу, дзякуючы дысцыпліне. Акружыўшы немцаў, венгры спешыліся і пачалі рабаваць абозы, што дазволіла Атону I знішчыць спешаных, а затым нанесці ўдар па галоўнай ардзе. Пераследваючы беглых, германскія атрады не парушалі парадку, памятаючы пра сваю малалікасць. Венграў, якія патрапілі ў палон, немцы пакаралі смерцю, у тым ліку аднаго з іх правадыроў Леле, а тым, хто застаўся ў жывых, адрэзалі насы і вушы і знявечанымі адправілі да сваіх.

Бітву на Леху часта называюць «нараджэннем нямецкай нацыі» (*«Geburt der deutschen Nation»*).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы Свяшчэннай Рымскай імперыі
Катэгорыя:Бітвы Венгрыі
Катэгорыя:Бітвы ў Германіі
Катэгорыя:Бітвы X стагоддзя
Бітва на рацэ Лех
Вазнясенка (Акмолінская вобласць)

**Вазнясенка** () — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Вазнясенскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 29 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Макінска. Код КАТА — 114031100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1684 чалавекі (816 мужчын і 868 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1377 чалавекі (663 мужчыны і 714 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Акайын (Акмолінская вобласць)

**Акайын** () — аул у Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Вазнясенскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 17 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Макінска. Код КАТА — 114031200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 460 чалавекі (238 мужчын і 222 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 397 чалавекі (200 мужчын і 197 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна