Міхаіл Мікалаевіч Баўтовіч

**Міхаіл Мікалаевіч Баўтовіч** (нар. , Полацк) — беларускі краязнаўца, археограф, выдавец. Спецыяліст па гісторыі Полацкай зямлі ў XVI—XIX стагоддзях. Псеўданімы: *С. Нарушэвіч*, *М. Равіч*, *Х. Ясная*, *І. Янкоўскі*.

## Біяграфія 
Скончыў у 1980 годзе факультэт аўтаматыкі і вылічальнай тэхнікі Рыжскага політэхнічнага інстытута.

У 1980—1992 гадах працаваў на наваполацкім заводзе «Вымяральнік» спачатку інжынерам-канструктарам, пасля начальнікам канструктарскага бюро. Пазней начальнікам дыспетчарскай службы Полацкага гарадскога раёна электрасетак.

У 1989—2003 гадах старшыня полацкага гістарычнага клуба «Вытокі». Арганізатар шэрагу краязнаўчых экспедыцый па землях былога Полацкага ваяводства.

У 2003—2005 гг. выдаваў бюлетэнь «Полацкі край».

Кіраўнік полацкага грэка-каталіцкага выдавецтва (з 1996).

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе гісторыю Полацка і наваколляў з прыярытэтнай увагай да канфесійнай, генеалагічнай і вайсковай тэматыкі; аналізуе, перакладае і публікуе гістарычныя крыніцы, звязаныя з Полацкай зямлёй XVI—XIX стагоддзяў (перапіска архепіскапа Язафата Кунцэвіча, забойства манахаў у Сафійскім саборы ў 1705 годзе; інш.); займаецца аховай і папулярызацыяй гісторыка-культурнай спадчыны краю.

## Бібліяграфія 
### Кнігі 
* Адысея Вайніслава Савіча-Заблоцкага. Полацак, 2023. — 122 с.
* Кнігадрук у Полацку (1772—1829): бібліяграфічнае выданне. Полацак: Полацкае ляда, 2018. — 204 с.
* Эпісталяцыя Святога Язафата: Збор дакумэнтаў. Полацак: Грэка-каталіцкая парафія, 2006. — 144 с.
* Полацкія пакутнікі: Збор дакумэнтаў. Полацак: Сафія, 2000. — 86 с.

### Рэдагаванне 
* Архіў уніяцкіх мітрапалітаў. — Т. 3 : Дакументы да гісторыі царквы ў Беларусі XVI—XX стст. у фондах гістарычных архіваў Літвы і Расіі: Даведнік. — Мінск-Полацк : Сафія, 2005. — 166 с.
* Архіў уніяцкіх мітрапалітаў. — Т. 2 : Дакументы да гісторыі царквы ў Беларусі XVI—XX стст. у фондах гістарычных архіваў Украіны: Даведнік. — Мінск-Полацк : Сафія, 2001. — 162 с.
* Архіў уніяцкіх мітрапалітаў. — Т. 1 : Дакументы да гісторыі царквы ў Беларусі XV—XIX стст. у фондзе «Канцылярыя мітрапаліта грэка-уніяцкіх цэркваў у Расіі»: Даведнік. — Мінск-Полацк : Сафія, 1999. — 386 с.

### Укладанне і апрацоўка 
* Дэйніс І. П. Полацкая даўніна. — Мінск: Медысонт, 2007. — 330 с.
* Пануцэвіч Вацлаў. Святы Язафат, архіяпіскап полацкі. — Полацк : Сафія, 2000. — 274 с.

### Укладанне і пераклад 
* Вянок акафістаў. Зборнік / — Полацк : Грэка-каталіцкая грамада, 1999. — 263 с.

### Артыкулы 
#### У навуковых зборніках 
* Нязнаны аб’ект полацкага краявіду // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі: матэрыялы навуковай канферэнцыі. — Полацк, 2022. — С. 17-24.
* Паходжанне і зямельныя валоданні аўтара «Полацкае шляхты» // Краеведение: проблемы и перспективы развития в XXI веке : материалы научно-практической конференции. — Полацк, 2022. — С. 17-24.
* Дамінік Мора: Хрысціянскі рыцар на Полацкім замку // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі: матэрыялы навуковай канферэнцыі. — Полацк, 2019. — С. 7-22.
* Кнігадрукі полацкіх езуітаў // Библиотека: связь времен и векторы развития: научно-практическая конференция. — Полацк, 2018.
* Забытая вайна ў азёрным краі (Баявыя дзеянні снежань 1919 г.- ліпень 1920 г.) // Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў: зборнік навуковых артыкулаў. — Полацк, 2018. — С. 647—665.
* Забытая вайна ў азёрным краі (Баявыя дзеянні жнівень — лістапад 1919 г.) // Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў: зборнік навуковых артыкулаў. — Ч. 2. — Полацк, 2016. — С. 131—141.
* Плач над спаленым Полацкам //Сборник докладов научно-краеведческой конференции к 90-летию Краеведческого музея Полоцка. — Полацк, 2016.
* Ерархі Полацкай праваслаўнай епархіі часоў «Патопу» (спроба групавога партрэту) // Полацкі музейны штогоднік: зборнік навуковых артыкулаў. — Полацк, 2015. — С. 193—205.
* Полацкі сьлед Тадэвуша Рэйтана // Рэйтаны. Гісторыя роду — гісторыя краіны: навукова-практычная канферэнцыя. — Мінск, 2014.
* Спадчына Мяніцкіх // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі: матэрыялы навуковай канферэнцыі. — Ч. 1. — Полацк, 2013. — С. 17-40.
* Генэрал Кульнёў. Тварэнне міфу // Война 1812 года: события, судьбы, память: материалы научно-практической конференции. — Витебск, 2012, С. 79-82.
* Гравюра Полацкага езуіцкага калегіюму 1785 г. // Полацкі музейны штогоднік: зборнік навуковых артыкулаў. — Полацк, 2012. — С. 139—148.
* Вацлаў Бубноўскі — вучань Івана Хруцкага // Іван Хруцкі: мастацтва ў дыялогу культур : матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі. — Мінск, 2010. — С. 77-83.
* Дарогі Торвалада Кодрансана // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі: матэрыялы навуковай канферэнцыі. — Полацк, 2009. — С. 15-29.
* Гэральдычная гісторыя Полацку // Матэрыялы гісторыка-краязнаўчай канферэнцыі. Да 80-годдзя Полацкага краязнаўчага музея. — Полацк, 2008. — С. 15-32.
* Асоба канцлера Льва Сапегі (паводле ліста ад 12.03.1622 да полацкага архібіскупа Іасафата Кунцэвіча) // Леў Сапега (1557—1633) і яго час: зборнік навуковых артыкулаў. — Гродна, 2007. — С. 282—291.
* З досьледаў эпісталяцыі архібіскупа Язафата Кунцэвіча // Sztuka sakralna i duchowość pogranicza polsko-ukraińskiego na Lubelszczyźnie : materiały z międzynarodowej konferencji. — Lublin, 2005. — S. 52-60.
* Эпісталяцыя архібіскупа полацкага Язафата Кунцэвіча // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі: матэрыялы навуковай канферэнцыі. — Полацк, 2002. — С. 7-13.
* Гімнаграфія Францыска Скарыны і Сімяона Полацкага: Рознасць падыходаў да апрацоўкі // Скарыназнаўства, кнігазнаўства, літаратуразнаўства: матэрыялы III Міжнароднага кангрэса беларусістаў "Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый. — Мінск, 2001. — С. 38-49.
* Гімнаграфічная спадчына Ф. Скарыны й С. Полацкага // Симеон Полоцкий: Мировоззрение, общественно-политическая и литературная деятельность: материалы научной конференции. — Полоцк, 1999. — С. 14-26.
* Балтызмы ў беларускіх гаворках як адзнака этнічных працэсаў // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі: матэрыялы навуковай канферэнцыі. — Полацк, 1998. — С. 31-39.
* Праблематыка этнагенэзу палачанаў // Беларусь у сістэме трансеўрапейскіх сувязяў у 1 тысячагоддзі н.э.: тэзісы дакладаў і паведамленняў. — Мінск, 1996. — С. 17-21.

#### У перыядычным друку 
* Baŭtowicz Michaś. Scripta manent. Powiązanie z Rosją // Wołanie z Wołynia. — 2009. — № 5. — S. 30.
* Павязаныя з Расіяй // Наша Ніва. — 2009. — 13 кастрычніка.
* 20 гадоў дэмакратычнага руху ў Полацку // ARCHE Пачатак. — 2009. — № 4. — С. 356—364.
* Урывак зь дзёньніка Карла Пэтэрса // ARCHE Пачатак. — 2009. — № 4. — С. 345—355.
* Пра апошнюю чыгунку імперыі мог бы расказаць Янка Купала [водгук на артыкул В. Мудрова «Апошняя чыгунка імперыі»] // Наша Ніва — 2008. — 4 верасня. — С. 10.
* Цуд Святога Казіміра пад Полацкам // Наша Вера. — 2008. — № 1. — С. 44-46.
* Рэзідэнцыя полацкіх уладык // Царква. — 2007. — № 3. — С. 11.
* Горад сэрца // ARCHE Пачатак. — 2006. — № 6. — С. 422—432.
* У Калінінградзе асьвячаны помнік Скарыну // Царква. — 2005. — № 2. — С. 15.
* «Парашутысты» невядомага цэнтру: [аналіз мемуараў П. Ільінскага «Тры гады пад нямецкай акупацыяй у Беларусі»] // ARCHE Пачатак. — 2004. — № 3. — С. 247—248.
* Постаць эўрапэйскага маштабу: [Фларыян Грабніцкі] // Царква. — 2004. — № 1. — С. 12-14.
* Забраны край: [Себескі і Невельскі пав.] // Спадчына. — 2000. — № 1. — С. 200—207.
* Нашыя святыні ў Расеі: [храмы Невельшчыны і Себешчыны] // Царква. — 2000. — № 2. — С. 14-15.
* Паведамленне пра жорсткія злачынствы, учыненыя вялікім князем Маскоўскім… 11 і 12 ліпеня 1705 году… : [пра забойства базыльянаў у Полацку] // Царква. — 1999. — № 2. — С. 12-13.
* Расіца: Смерцю смерць перамогшы: [пра святароў Ляшчэвіча і Кашыру] // Царква. — 1999. — № 2. — С. 10-11, 13.
* Жыцьцё Сьв. Параскевы: [пераклад, апрацоўка, каментары І. Сцябельскага] // Царква. — 1998. — № 2. — С. 12-13.
* Bautowicz Michał. Unici na Białorusi // Tygodnik Powszechny. — 1997. — № 5. — S. 10.
* Грэка-каталіцкая царква ў Беларусі 1596—1996: Гісторыя і сучасны стан // Царква. — 1996. — № 3-4. — С. 25.
* Яшчэ пра «Фэльку з Рукшэніц» // Літаратура і мастацтва. — 1994. — 19 жніўня. — С. 4.
* Да энцыклапедыі далекавата: [рэцэнзія на кнігу «Архітэктура Беларусі»] // Літаратура і мастацтва. — 1993. — 22 кастр. — С. 11.
* Помнік Я. Журбе // Літаратура і мастацтва. — 1989. — 29 верасня. — С. 4.

#### Інтэрнэт-артыкулы: 
* сайт  — каля 40 артыкулаў.
* сайт  — каля 20 артыкулаў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Усошын Я. Памяці пакутніка: [пра кнігу «Эпісталяцыя Святога Язафата»] // Наша Вера. — 2007. — № 1. — С. 40.
* Усошын Я. Перапіска Я. Кунцэвіча і Л. Сапегі: Сапраўднае і сфальшаванае: [рэцэнзія на кнігу «Эпісталяцыя Святога Язафата»] // Царква. — 2006. — № 4. — С. 19.
* Bobryk Witold. Polackija pakutniki: [рэцэнзія на кнігу «Полацкія пакутнікі»] // Zesłaniec. — 2002. — № 10. — S. 127—130.
* Творчасць вяртаецца на Беларусь: [рэцэнзія на кнігу «Сьвяты Язафат»] // Наша Слова. — 2001. — 23 мая. — С. 4.
* Сцяпанаў Ю. Кніга пра святога Язафата: [рэцэнзія на кнігу «Сьвяты Язафат»] // Царква. — 2001. — № 1. — С. 15.
* Bobryk Witold. Polackiâ pakutniki: [рэцэнзія на кнігу «Полацкія пакутнікі»] // Podlaski Kwartalnik Humanistyczny. — 2000. — № 3-4. — S. 183—191.
* Bobryk Witold. Архіў уніяцкіх мітрапалітаў: [рэцэнзія на кнігу «Архіў уніяцкіх мітрапалітаў. Т. 1»] // Szkice Podlaskie. — 2000. — № 8. — S. 269—271.
* Кроква В. Пацярпелі за веру: [рэцэнзія на кнігу «Полацкія пакутнікі»] // Наша Ніва. — 2000. — 7 жніўня.
* Козік А. Старабеларускія рэлігійныя гімны: [водгук на кнігу «Вянок акафістаў»] // Віцебскі Кур’ер. — 1999. — 10 снежня. — С. 2.
* Пазьнякоў В. Інвентар вывезенага у Расею: [рэцэнзія на кнігу «Архіў уніяцкіх мітрапалітаў. Т. 1»] // Наша Ніва. — 1999. — 29 лістапада. — С. 7.
* Кісялёў Г. Шлях да ісціны: [водгук на артыкул "Яшчэ пра «Фэльку з Рукшэніц»] // Літаратура і мастацтва. — 1994. — 9 верасня. — С. 8.

Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага