open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кубак свету па біятлоне 2021—2022

**Кубак свету па біятлоне 2021—2022** — серыя міжнародных спаборніцтваў па біятлоне, якая складаецца з 10 этапаў, якія пачаліся 27 лістапада 2021 года ў шведскім Эстэрсундзе і завяршыліся 20 сакавіка 2022 года ў нарвежскім Холменколене.
## Месца правядзення
17 траўня 2021 года Міжнародны саюз біятланістаў (IBU) вырашыў не праводзіць ў 2022 годзе этап Кубка свету па біятлоне ў Беларусі. Этап павінен быў прайсці 3—6 сакавіка ў Раўбічах, але цяпер яго перанеслі ў фінскі Контыялахты.

## Спасылкі
Катэгорыя:Біятлон
Макар Піменавіч Бумажкоў

**Макар Піменавіч Бумажкоў** (28 лютага 1915, горад Іман, Прыморскі край — 16 мая 1987) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Палескай вобласці.

## Біяграфія 
З 1931 года на гаспадарчай і журналісцкай рабоце. З 1936 года служыў у Чырвонай Арміі: курсант школы малодшага нач. саставу, намеснік палітрука, палітрук батарэі. Член КПСС з 1940 года. У чэрвені 1941 года на фронце. З 28 чэрвеня 1941 года ў партызанах: быў камандзірам групы, атрада. У красавіку — чэрвені 1943 года камандаваў 225-й партызанскай брыгадай. З ліпеня 1944 года знаходзіўся ў распараджэні ЦК КП(б)Б. Пасля вайны на партыйнай і савецкай рабоце.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Прыморскім краі
Іосіф Пятровіч Лакштанаў

**Іосіф Пятровіч Лакшта́наў** (, Сумы, Украіна — ) — беларускі акцёр, рэжысёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1970).

## Біяграфія 
Скончыў у 1936 годзе студыю тэатра імя Лесі Украінкі ў Кіеве, у 1939 годзе — студыю Тэатра імя Станіслаўскага ў Маскве. Працаваў у тэатрах Расіі. З 1952 года ў Дзяржаўным рускім драматычным тэатры Беларусі. З 1960 года рэжысёр, у 1980—1985 гадах артыст Беларускай філармоніі.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1952 года.

## Творчасць 
Выканаўца характарных роляў, спалучаў глыбокі псіхалагізм з яркасцю формы, музыкальнасцю: у Рускім драматычным тэатры Беларусі Пінчук, Мікалай II («Брэсцкая крэпасць», «Галоўная стаўка» К. Губарэвіча), Першы афіцэр («» У. Вішнеўскага), Міка Ставінскі («Барабаншчыца» А. Салынскага), Люсінда («» Лопэ дэ Вэгі), Кароль французскі («Кароль Лір» У. Шэкспіра). Сярод пастановак: «Не называючы прозвішчаў» В. Мінко і «Вясна ў Маскве» В. Гусева (1953), «Паўторны візіт» С. Дубравіна (1957), «Далёкая дарога» А. Арбузава (1958).

## Сям’я 
Муж актрысы Ільзы Лакштанавай (1923 — ?).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры тэатра СССР
Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Беларусі
Апошні этап

**Апошні этап** () — польскі мастацкі фільм 1947 года рэжысёра Ванды Якубоўскай. У аснову яго пакладзены ўспаміны былых зняволеных фашысцкіх лагероў. Сцэнар напісаны ў 1945 годзе былымі зняволенымі Аўшвіц-Біркенаў: Вандай Якубоўскай і Гердай Шнайдэр. Сцэнар быў падтрыманы Іосіфам Сталіным. Фільм здымаўся ў самім лагеры.

## Сюжэт 
На падставе ўспамінаў — паўдакументальная гісторыя пра пакутніцкую смерць жанчын у нямецкім лагеры Аўшвіц-Біркенаў і гераізм зняволеных з лазарэта, які сфармаваў рух супраціву ў гэтым «камбінаце смерці». Прадстаўлены вобраз чалавечых пакут і трагедый, але і чалавечай барацьбы за годнасць. Польская яўрэйка Марта, якая выконвае ролю перакладчыка ў лагеры, дапамагае іншым зняволеным і працуе ў арганізацыі руху супраціву. Пасля няўдалай спробы ўцёкаў яна гіне непасрэдна перад вызваленнем лагера. Алену хавае ў лагерным шпіталі французская зняволеная, але яе немаўля пасля нараджэння забівае нямецкі лекар. Яўгенія, расійскі ўрач, прайшла праз катаванні і была забітая за дапамогу хворым і арганізацыю супраціву. Нямецкая камуністка выкрывае нямецкага псеўдадоктара Лалунію і трапляе ў лагерны бункер. Сярод герояў фільму ёсць і супрацоўнікі лагера, якія не пазбаўлены некаторых чалавечых якасцей. Фільм заканчваецца заклікам паміраючай Марты: «Не дазваляйце Асвенцыму паўтарыцца!».

## Ролі 
* Ванда Бартуўна — *Алена*.
* Барабара Драпінска — *Марта*.
* Г’югет Фагэт — *Мішэль*.
* Таццяна Гурэцка — *лекарка Яўгенія*.
* Анатаніна Гурэцка — *Ганна*.
* Марыя Вінаградава — *Надзея*.
* Барабара Філеўска — *Анэлька*.

## Спасылкі 
* Апошні этап на сайце IMDb
* Ostatni etap  у базе Акадэміі польскага фільма
* Projekcja filmu *Ostatni etap* we Francji — кроніка PKF

Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусветную вайну
Катэгорыя:Фільмы пра Халакост
Бумажкоў

**Бумажкоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Макар Піменавіч Бумажкоў (1915—1987) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Палескай вобласці.
* Ціхан Піменавіч Бумажкоў (1909—1941) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху ў Палескай вобласці. Герой Савецкага Саюза.
Ігар Васілевіч Тапілін

**Ігар Васілевіч Тапі́лін** (; , Краснадар, Расія — 5 лістапада 2022, Масква, Расія) — беларускі мастак-пастаноўшчык і жывапісец.

## Біяграфія 
Скончыў у 1973 годзе Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі ў Маскве. Вучыўся ў Ю. Піменава, І. Шпінеля. Удзельнік мастацкіх выставак з 1973 года. З 1973 года мастак-пастаноўшчык кінастудыі «Беларусьфільм», працуе таксама ў жывапісе.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ і Міністэрства культуры Расіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты СССР
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Беларусі
Катэгорыя:Сцэнографы Беларусі
Катэгорыя:Мастакі кіно СССР
Катэгорыя:Мастакі кіно Беларусі
Сяргей Уладзіміравіч Жумар

**Сяргей Уладзіміравіч Жумар** (, Мінск —) — беларускі гісторык-архівіст, кандыдат гістарычных навук.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў Мінску ў 1958 годзе ў сям'і настаўніка. Працаваў архівістам, у прыватнасці, у Беларускім навукова-даследчым інстытуце дакументазнаўства і архіўнай справы, быў намеснікам дырэктара.

## Навуковая дзейнасць 
Яго кандыдацкая прысвечана акупацыйнаму друку ў Беларусі, пасля выйшла асобнай кнігай («Акупацыйны друк на Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны», 2000).

Аўтар некалькіх прац па дакументазнаўстве і справаводстве, суаўтар даведніка «Дакументы па гісторыі Беларусі ў „асаблівай тэчцы Сталіна“», адзін са складальнікаў дакументальных збораў «Архіўная справа на Беларусі (1921—1995)», «Трасцянец», «Judenfrej! Свабодна ад яўрэяў!», «Гісторыя Мінскага гета ў дакументах», «Ваеннапалонныя. 1941—1953» (2002), «Масюкоўшчына. Шталаг 352» ды інш.

Доўгі час хварэў на цукровы дыябет. Памёр ад кавіднай інфекцыі.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце БелНДІДАС 

Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19
Юнган

**Юнган** () — рака ў Швецыі.

Даўжыня — 322 км, плошча басейна — 12 851 км². Бярэ пачатак у Скандынаўскіх гарах, паблізу мяжы з Нарвегіяй і працякае праз Емтланд і Вестэрнорланд. На працягу 6—7 месяцаў у годзе знаходзіцца пад лёдам. Упадае ў Батнічны заліў Балтыйскага мора.

На рацэ знаходзіцца некалькі гідраэлектрастанцый.

Катэгорыя:Рэкі Швецыі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Батнічны заліў
Юснан

**Юснан** () — рака ў Швецыі.

Выток у Скандынаўскіх гарах на мяжы з Нарвегіяй. Упадае ў Батнічны заліў Балтыйскага мора. Даўжыня ракі — 440 км. На рацэ шмат парогаў і вадаспадаў. Жыўленне пераважна снегавое. Замярзае на 6—7 месяцаў. Выкарыстоўваецца для сплаву лесу. На рацэ ўстаноўлена 18 невялікіх ГЭС.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Швецыі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Батнічны заліў
Восіп Васілевіч Янкоўскі

**Восіп (Іосіф) Васілевіч Янкоўскі** (? — пам. пасля 1865) — рускі медык, ваенны ўрач, калежскі саветнік.

## Біяграфія 
Біяграфічныя звесткі аб Янкоўскім вельмі бедныя і адрывачныя. Вядома, што ён паходзіў з духоўнага звання, і таму спачатку паступіў у , аднак следам за гэтым ён палічыў за лепшае навуку, і ў 1818 годзе паступіў у лік казеннакоштных выхаванцаў у , з якой праз чатыры гады быў выпушчаны лекарам у , а адтуль у 1824 годзе быў пераведзены ў  .

Атрымаўшы ў 1825 годзе званне штаб-лекара, Восіп Васілевіч Янкоўскі ў 1826 годзе быў камандзіраваны ў Ахтырскі Аглынскі ваенна-часовы шпітальны аддзел, і затым на працягу двух гадоў служыў у Елізаветпальскім і Тыфліскім ваенных шпіталях, у крэпасцях Шумле і Эрывані, у пяхотным князя Паскевіча батальёне і ў .

Толькі пасля свайго прызначэння ў 1830 годзе ў ваенны шпіталь у горад Камянец-Падольскі В. Янкоўскі праслужыў на адным месцы каля дзесяці гадоў, але з 1840 па 1842 год у ваенлекара зноў пачынаецца хуткая змена месцаў службы; у гэтыя гады Восіп Васілевіч Янкоўскі служыў у Варшаўскім ваенным шпіталі, у Закаўказскім конна-мусульманскім палку і ў Дубенскім і Бабруйскім ваенных шпіталях.

У 1842 годзе В. В. Янкоўскі быў прызначаны ў Магілёўскі ваенны шпіталь, дзе праслужыў шэсць гадоў, а затым быў пераведзены ў Віленскі ваенны шпіталь. Далейшая служба яго працягвалася з 1851 па 1855 год у Бугскім ваенным шпіталі, потым два гады ў Ловіцкім ваенным шпіталі і, нарэшце, з 1857 года да адстаўкі зноў у ваенным шпіталі польскай сталіцы.

У 1861 годзе ён выйшаў у ганаровую адстаўку і заняўся прыватнай практыкай. Памёр Восіп Васілевіч Янкоўскі ў канцы 1860-х гадоў.

Пасля яго засталіся «Практычныя нататкі» (лікам дзесяць), надрукаваныя ў медыцынскай газеце «» за 1837 год.

## Узнагароды 
За час службы Янкоўскі быў удастоены ўзнагарод:

* ордэн Святога Уладзіміра 4-й ступені,
* ордэн Святой Ганны 2-й ступені (22 лютага 1850),
* ордэн Святога Станіслава 2-й ступені з імператарскай каронай,
* знак адрознення бездакорнай службы за XV гадоў (1839), XX гадоў, XXV гадоў і XXX гадоў.

## Літаратура 
* *Ястребцов Е.* Янковский, Осип Васильевич // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб.—М., 1896—1918.
* *Змеев Л. Ф.* «Русские врачи-писатели», выпуск I, , 1886 год, тетрадь II, страница 178.

Катэгорыя:Калежскія саветнікі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Памерлі ў 1860-я гады
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Рой Андэрсан

**Рой Андэрсан** (, ) — шведскі кінарэжысёр. Ён стварыў шэсць поўнаметражных мастацкіх фільмаў, некалькі кароткаметражных і каля трохсот рэкламных ролікаў.

У многіх адносінах Рой Андэрсан — унікальны рэжысёр: у яго свая прадзюсарская кампанія з двума здымачнымі павільёнамі, мантажнай, гукааператарскай і кінатэатрам, што дазваляе яму прадзюсаваць і ствараць уласныя фільмы. Ён працуе без сцэнарыя і здымачнага графіка, здымае пераважна ў павільёне.

Удастоены мноства міжнародных узнагарод і прызоў. У 2014 годзе ўзнагароджаны галоўным прызам Венецыянскага кінафестывалю, «Залатым ільвом», за пастаноўку філасофскай драмы «Голуб сядзеў на галінцы, разважаючы пра жыццё» — заключнай частцы трылогіі Андэрсана аб жыццёвай сутнасці.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры Швецыі
Катэгорыя:Сцэнарысты Швецыі
Катэгорыя:Лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі
Як-130

**Як-130** (па кадыфікацыі НАТА: ***Mitten*** — *рукавіца*) — расійскі вучэбна-баевы самалёт, распрацаваны ВКБ імя Якаўлева сумесна з італьянскай кампаніяй Aermacchi (на заключным этапе распрацоўкі італьянская фірма, якая выйшла з праекта, атрымала ўвесь канструктарска-тэхнічны дакумент на планер і выпусціла свой самалет M-346; ВКБ імя Якаўлева працягнула распрацоўку без партнёраў), для замены ў Ваенна-паветраных сілах Расіі вучэбна-трэніровачных самалётаў L-39.

## Задачы 
У задачы самалёта ўваходзіць навучанне курсантаў лётных вучэльняў: узлёт-пасадка, пілатаванне, рух, выкананне складаных манеўраў, набыццё навыкаў дзеянняў на лімітавых рэжымах палёту, дзеянні пры адмовах авіяцыйнай тэхнікі і памылках лётчыка, выкананне палётаў у самкнутых баявых парадках днём і ва ўмовах візуальнай бачнасці, засваенне сістэм узбраення і адпрацоўкі асноў баявога прымянення пры дзеяннях па наземных і паветраных мэтах, навучанне навыкам выканання наступальных і абарончых манеўраў, характэрным для самалётаў чацвёртага і пятага пакаленняў.

Самалёт забяспечаны сістэмай імітацыі рэжымаў баявога прымянення, якая дазваляе (без стрэльбы сапраўднымі боепрыпасамі) адпрацоўваць паветраны бой, узаемадзеянне паміж самалётамі, ракетна-бомбавыя ўдары па наземных мэтах, у тым ліку з імітацыяй СПА праціўніка. Маюцца і дзевяць кропак падвескі — для падвесных паліўных бакаў і кантэйнераў з сапраўднымі гарматамі і ракетамі.

У выпадку вайны самалёт здольны выконваць задачы лёгкага штурмавіка — знішчаць асобныя наземныя аб’екты, малахуткасныя паветраныя мэты.

Пры пастаўках на экспарт Як-130 пазіцыянуецца як вучэбна-трэніровачны комплекс для асваення знішчальнікаў Су-30МК.

## Лётныя здарэнні 
Па стане на 19 мая 2021 года страчана восем самалётаў Як-130.

19 мая 2021 года самалёт упаў у Баранавічах на тэрыторыі горада. Абодва пілоты загінулі, быў пашкоджаны ашчэпкамі шматкватэрны дом.

## Літаратура 
* Андрей Юргенсон. Як-130 приходит в ВВС // Авиация и космонавтика. — М., 2010. — № 4. — С. 1—9.
* В. Мейлицев. Репетитор для 5-го поколения // Техника молодёжи. — М., 2013. — № 3 (954). — С. 23—33.
* Николай Долженков. УТК Як-130 // Самолёты мира. — М., 1996. — № 1. — С. 4—6.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Самалёты Расіі
Жалезнадарожны (Калінінградская вобласць)

**Жалезнадарожны** (; да 1946 года Гердаўэн, ) — пасёлак (сельскі населены пункт) у Праўдзінскім раёне Калінінградскай вобласці Расіі. З 1940—1950-х гадоў да 2019 года з’яўляўся пасёлкам гарадскога тыпу (рабочым пасёлкам). Размешчаны на рацэ Стогаўка (басейн Прэголі), ля мяжы з Польшчай, за 70 км на паўднёвы ўсход ад Калінінграда і за 22 км ад горада Праўдзінска. Чыгуначная станцыя на лініі Чарняхоўск — Ольштын (Польшча).

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградскай вобласці
Хурнаван

**Хурнаван** () — возера на поўначы Швецыі, знаходзіцца ў камуне Ар’еплуг, у лене Нарботэн.

Возера размешчана ў Скандынаўскіх гарах на вышыні 425 м. На яго паўднёва-заходнім беразе знаходзіцца горад Ар’еплуг. На возеры каля 400 астраўкоў, многія з якіх адрозніваюцца флорай і фаунай і вельмі цікавыя ўласцівасцямі сваіх экасістэм. У паўднёвым ускрайку Хурнавана злучаецца з возерам Уд’яур. Плошча Хурнавана вагаецца ад 220 да 283 км², гэта восьмае па велічыні возера Швецыі, а з максімальнай глыбінёй 221 м гэта таксама і самае глыбокае возера краіны. Праз возера працякае рака Шэлефтээльвен.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Азёры Швецыі
Катэгорыя:Басейн Батнічнага заліва
Мікалай Ерамеевіч Вяпрыцкі

**Мікалай Ерамеевіч Вяпрыцкі** (? — ?) — беларускі медык, доктар медыцыны, стацкі саветнік (1880).

## Біяграфія 
Скончыў Пецярбургскую медыка-хірургічную акадэмію.

У 1877—1880 гадах галоўны ўрач Бабруйскага крапаснога ваеннага шпіталя.

У 1882—1885 гадах галоўны ўрач Гродзенскага ваеннага шпіталя.

Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Жалезнадарожны

**Жалезнадарожны** — тапонім.
* Жалезнадарожны (Балашыха)
* Жалезнадарожны (Калінінградская вобласць)
* Жалезнадарожны (Смаленская вобласць)
* Жалезнадарожны (Усць-Ілімскі раён)
Арцёмава

**Арцёмава** — тапонім.

## Беларусь 
* Арцёмава (Лёзненскі раён)

## Расія 
* Арцёмава (Вяземскі раён)
* Арцёмава (Сычоўскі раён)
* Арцёмава (Холм-Жыркоўскі раён)
## Прозвішча 
* Таццяна Андрэеўна Арцёмава (нар.  1950) — беларуская мастачка дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.
Арнэ Суксдарф

**Арнэ Эдвард Суксдарф** (; , , Швецыя — , там жа) — шведскі кінарэжысёр, сцэнарыст, аператар, мантажор, прадзюсар і акцёр.

## Біяграфія 
У 1938 годзе скончыў драматычныя курсы ў Берліне. У 1939 годзе прыходзіць у кінематограф і даволі хутка становіцца адным з найбуйнейшых шведскіх кінадакументалістаў. Здымаў фільмы пра прыроду, жыццё лапароў і цыган, пра славутасці Швецыі, Індыі і іншых краін. У 1949 годзе зняты Суксдарфам кароткаметражны фільм «Гарадская сімфонія» атрымаў «Оскара». Адзіны гульнявы фільм — «Хлопчык на дрэве». Быў сцэнарыстам, аператарам і прадзюсарам сваіх фільмаў. У 1980-х гадах жыў і працаваў у Бразіліі.

## Абраная фільмаграфія 
Рэжысёр:
* 1947 — Гарадская сімфонія / Människor i stad (к / м)
* 1951 — Індыйскі горад / Indisk by (к / м)
* 1953 — Вялікія прыгоды / Det stora äventyret
* 1957 — Сага пра джунглі / En djungelsaga
* 1961 — Хлопчык на дрэве / Pojken i trädet (гульнявы фільм)
* 1965 — Мой дом — Капакабана / Mitt hem är Copacabana

Катэгорыя:Кінарэжысёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Кінарэжысёры Швецыі
Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Сцэнарысты Швецыі
Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінааператары паводле алфавіта
Катэгорыя:Кінааператары Швецыі
Катэгорыя:Кінааператары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінапрадзюсары паводле алфавіта
Катэгорыя:Кінапрадзюсары Швецыі
Катэгорыя:Кінапрадзюсары XX стагоддзя
Катэгорыя:Мантажоры паводле алфавіта
Катэгорыя:Мантажоры Швецыі
Катэгорыя:Мантажоры XX стагоддзя
Франкафонскія гульні

**Франкафонскія гульні** () — міжнарожныя спаборніцтвы, якія праходзяць з 1989 года пры ўдзеле краін — членаў арганізацыі «Франкафонія» (у тым ліку дзяржаў-назіральнікаў).

## Агульная інфармацыя 
Пастанова аб правядзенні Франкафонскіх гульняў была прынята ў 1987 годзе на саміце краін Франкафоніі ў Квебеку (Канада). Акрамя таго, звычайна чаргуюцца паўночныя і паўднёвыя краіны. Парадак быў парушаны ў ходзе падрыхтоўкі да IX Франкафонскіх гульняў, калі канадская правінцыя Нью-Брансуік, якая павінна была іх праводзіць, адмовілася ад гэтага права. Пасля таго, як у сваю чаргу адмовіліся Шэрбрук (Канада) і Нант (Францыя), правядзенне ўзяла на сябе Дэмакратычная Рэспубліка Конга. Узрост удзельнікаў гульняў абмежаваны дыяпазонам ад 18 да 35 гадоў.

## Храналогія 
## Мэты, праграма, удзельнікі 
Гульні спрыяюць культурнай разнастайнасці, дасканаласці і салідарнасці, з’яўляючыся часткай арыгінальнай і ўнікальнай канцэпцыі, якая аб’ядноўвае франкамоўную моладзь, якая займаецца мастацтвам і спортам. Мэта гульняў — пашыраць у франкамоўных краінах веданне французскай мовы, адкрываць таленты ў мастацтве і спорце, спрыяць умацаванню міжнародных сувязяў.

Гэта адзіныя буйныя міжнародныя гульні, у якіх прадстаўлены як культурныя, так і спартыўныя падзеі. Гульні прапануюць выключную магчымасць прадэманстраваць шырыню і арыгінальнасць французскай культуры, а таксама спартыўныя і артыстычныя таленты ў франкамоўных краінах па ўсяму свету. Франкафонскія гульні арганізуе Міжнародны камітэт Гульняў франкамоўных краін (CIJF) і Камітэт краіны-арганізатара
(CNJF) пад эгідай OIF.

Гульні ўключаюць як спартыўныя спаборніцтвы, так і культурныя мерапрыемствы па наступным дысцыплінам: песня; вусныя гісторыі і апавяданні; творчы танец; жангляванне мячом; хіп-хоп (танец); гіганцкія лялькі; літаратура (новыя творы); жывапіс і скульптура/інсталяцыя; фатаграфіі і лічбавая творчасць.

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Мультыспартыўныя спаборніцтвы
Катэгорыя:Французская мова
Лявонцьева

**Лявонцьева** — тапонім.

## Беларусь 
* Лявонцьева (Добрушскі раён)

## Расія 
* Лявонцьева (Вяземскі раён)
* Лявонцьева (Сафонаўскі раён)
Лаўрова

**Лаўрова** — тапонім, таксама жаночая форма прозвішча Лаўроў.

## Прозвішча 
* Наталля Аляксандраўна Лаўрова — расійская гімнастка

## Тапонім 
* Лаўрова (Вяземскі раён)
* Лаўрова (Кардымаўскі раён)
* Лаўрова (Сафонаўскі раён)
* Лаўрова (Смаленскі раён)
Міхалеўка

**Міхалеўка** — тапонім.

* Міхалеўка (Ельнінскі раён)
* Міхалеўка (Навадугінскі раён)
Мініна

**Мініна** — тапонім.
* Мініна (Вяземскі раён)
* Мініна (Кардымаўскі раён)
* Мініна (Навадугінскі раён)
* Мініна (Угранскі раён)
Іосіф Антонавіч Мазаноўскі

**Іосіф Антонавіч Мазаноўскі** (1827 — пасля 1890) — беларускі і расійскі медык, доктар медыцыны, стацкі саветнік.

## Біяграфія 
Скончыў медыцынскі факультэт Харкаўскага ўніверсітэта ў 1852 годзе і накіраваны лекарам у . З 1854 года ардынатар Эрыванскага, Сімферопальскага, Тыфліскага ваенных шпіталяў.

У 1863 годзе абараніў ў Імператарскім Маскоўскім універсітэце доктарскую дысертацыю «Аб пашкоджанні костак з прычыны агнястрэльных ран». Быў камандзіраваны для стажыроўкі на два гады ў Еўропу, затым ардынатар  ў Пецярбургу.

Удзельнік руска-турэцкай вайны 1877—1878 гадоў.

У 1884—1890 гадах старшы ўрач Бабруйскага лазарэта.

Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Беларусі
Вульф Борухавіч Гайсін

**Вульф Борухавіч (Уладзімір Барысавіч) Га́йсін**  (,  — , ) — савецкі дзяржаўны і гаспадарчы дзеяч, намеснік Старшыні Савета Народных Камісараў (1941—1944). 

## Біяграфія 
У 1934—1938 гадах — дырэктар Добрушскага цэлюлозна-папяровага камбіната. 

У 1938—1941 гадах — наркам лясной прамысловасці БССР. 

Восенню 1939 — старшыня Часовага ўпраўлення Беластоцкай вобласці, старшыня Камітэта па арганізацыі выбараў у Народны Сход Заходняй Беларусі. 

З сакавіка 1940 года прызначаны намеснікам старшыні СНК БССР, а з красавіка 1941 года намеснікам старшыні Эканамічнага Савета пры СНК БССР. 

З мая 1942 да студзеня 1943 года камісар тылу 41-й арміі, намеснік начальніка тылу Калінінскага фронту. 

У студзені 1943 года (застаючыся пры гэтым намеснiкам старшыні СНК БССР) адкліканы з фронту і прызначаны намеснікам наркама (з 1946 года — намеснікам міністра рачнога флоту СССР. 

Восенню 1951 года, пад час «барацьбы з касмапалітызмам», арыштаваны і ў 1952 годзе прысуджаны Асобай нарадай пры МДБ СССР да 10 гадоў пазбаўлення волі па абвінавачванні ў шкодніцтве на транспарце. У 1954 годзе вызвалены, у 1956 годзе быў рэабілітаваны рашэннем Вярхоўнага Суда СССР. 

З 1956 года намеснік начальніка Маскоўскага рачнога параходства па будаўніцтве. З 1970 года на пенсіі.

Быў жанаты, меў 4 дзяцей.

Член ЦК КП(б)Б. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1939—1946 гадах.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Намеснікі Старшыні СНК БССР
Катэгорыя:Народныя камісары лясной прамысловасці БССР
Катэгорыя:Дэлегаты XVIII з’езда УКП(б)
Катэгорыя:Ахвяры барацьбы з касмапалітызмам
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Размова магістра Палікарпа са Смерцю

міні|Тытульная старонка аднаго з раздзелаў *Размовы магістра Палікарпа са Смерцю*, з выдання Мацея Шарфенберга
**Размова магістра Палікарпа са Смерцю** (, ) — сярэднявечны маралістычны і дыдактычны дыялог у паэзіі, напісаны хутчэй за ўсё, напачатку XV стагоддзя. Самая доўгая з вядомых сярэднявечных польскіх паэм.

На сённяшні дзень твор вядомы з дзвюх крыніц. Першы, напісаны ад рукі (*так званы Плоцкі пераклад*) быў размешчаны ў кодэксе Мікалая з Міржынца, створаным у 1463—1465 гадах. Гэты рукапіс быў страчаны падчас Другой сусветнай вайны. Плоцкі пераклад змяшчаў большую частку працы, але ў ёй не было канца. У 1925 годзе Ян Лош рэканструяваў яго на падставе старажытнарускага перакладу XVI стагоддзя. Другая крыінца — поўная друкаваная версія твору, выдадзеная Мацеем Шарфенбергам у Кракаве ў 1542 годзе, была знойдзена прафсарам Веславам Выдрам у 2017 годзе.

## Дзеючыя асобы 
* **Палікарп** — вучоны чалавек, мудрасць якога часта падкрэсліваецца ў тэксце.
* **Смерць** — худы, бледны, лысы, пажоўклы, без носа і вуснаў, з раскрытымі рэбрамі, голы, падпяразаны шалікам, гніючы труп жанчыны. Ён трымае ў руцэ касу. Яе знешні выгляд нагадвае пра тое, наколькі нікчэмнае і кароткае жыццё, а таксама паказвае вельмі рэалістычны выгляд чалавечага цела пасля смерці.
* **Кмотр** — (толькі ў друкаваным варыянце) малады чалавек, які сустракае Смерць, якая завязла ў балоце, дапамагае ёй і запрашае на хрост.

## Значнасць 
«Размова магістра Палікарпа са Смерцю» лічыцца вельмі значным помнікам сярэднявечнай свецкай паэзіі на польскай мове. На гэта ўплывае:
* працягласць твора (498 радкоў у рукапіснай версіі, 916 радкоў у друкаванай версіі);
* матыў Танца смерці, паказаны ў творы;
* маралістычная і дыдактычная мэта твора: падрыхтоўка чалавека да смерці;
* форма дыялогу;
* сцэны з жыцця прадстаўнікоў розных дзяржаў.

## Літаратура 
* Wiesław Wydra, Wojciech Ryszard Rzepka: Chrestomatia staropolska. Teksty do roku 1543. Вроцлаў: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1984, s. 267—277. ISBN 83-04-01568-4.
* Polska poezja świecka XV wieku, oprac. M. Włodarski, Wrocław — Warszawa — Кракаў 1997, BN I, 60.
* «Śmierci z Mistrzem dwojakie gadania…». Nieznany drukowany przekaz «Rozmowy mistrza Polikarpa ze Śmiercią» z 1542 r., wydał Wiesław Wydra, Познань 2018.
* Teresa Michałowska: Literatura polskiego średniowiecza. Варшава: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011. ISBN 978-83-01-16675-5.

## Спасылкі 
* Размова магістра Палікарпа са Смерцю  на сэрвісе Wolne Lektury

Катэгорыя:Пахавальнае мастацтва
Катэгорыя:Літаратура на польскай мове
Катэгорыя:Сярэдневяковая літаратура
Катэгорыя:Літаратура XV стагоддзя
Катэгорыя:Творы XV стагоддзя
Андрэй Сяргеевіч Бацула

**Андрэй Бацула** (нар. , Крэмэнчук, Украіна) — украінскі футбаліст, абаронца палтаўскай «Ворсклы».

## Клубная кар’ера 
З’яўляецца выхаванцам крэмэнчуцкай школы футбола. У 2009 годзе стаў футбалістам палтаўскай «Ворсклы», аднак за асноўны склад зялёна-белых не згуляў ніводнага матча. На правах арэнды выступаў за родны клуб «Крэмінь» да лета 2014 года, пасля чаго перайшоў у кіраваградскую «Зорку», у складзе якой выступаў да лета 2017 года. У складзе гэтага клуба правёў 87 матчаў, у якіх набраў 23 выніковыя балы (9+14).

У ліпені 2017 года стаў футбалістам «Александрыі», дзе выступаў на працягу аднаго сезона. У складзе жоўта-чорных правёў 32 матчы, набраў тры балы (1+2).

У жніўні 2018 года перайшоў у «Кортрэйк», дзе не здолеў замацавацца ў стартавым складзе, часцей заставаўся на лаўцы запасных. Усяго ў складзе бельгійцаў адгуляў 29 матчаў, набраў тры балы (1+2).

У чэрвені 2020 года быў аддадзены ў арэнду беларускаму клубу «Дынама» з Мінска, дзе замацаваўся ў асноўным складзе. У студзені 2021 года стаў іграком «Дынама» на трывалай аснове. У сезоне 2021 быў трывалым іграком стартавага складу, з 11 галамі стаў найлепшым асістэнтам чэмпіянату Беларусі, таксама быў прызнаны найлепшым абаронцам чэмпіянату.

Яшчэ ў ліпені 2021 года ўзгадніў папярэдні кантракт з палтаўскай «Ворсклай», а ў лістападзе 2021 года падпісаў пагадненне з клубам, якое пачало дзейначыць з пачатку 2022 года, па заканчэнні кантракта з «Дынама».

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за юнацкія зборныя Украіны.

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі Украіны: 2015/16
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2021
*  Найлепшы абаронца чэмпіянату Беларусі: 2021
*  У спісе 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Беларусі: 2021

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Ворскла Палтава
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Кортрэйк
Катэгорыя:Ігракі ФК Александрыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Зорка Крапыўныцкы
Катэгорыя:Ігракі ФК Крэмінь Крэмэнчук
XXX Міжнародны фестываль мастацтваў «Славянскі Базар у Віцебску»

**XXX Міжнародны фестываль мастацтваў «Славянскі Базар у Віцебску»** — юбілейны музычны фестываль, які прайшоў у Віцебску 14—19 ліпеня 2021 года.

## Удзельнікі 
Дырэкцыя фестываля размясціла на афіцыйным сайце папярэднюю афішу канцэртаў, запланаваных у Віцебску на ліпень 2021 года, пасля гэтага на адрас заяўленых артыстаў пачалі паступаць звароты з просьбай байкатаваць мерапрыемства з-за палітычнай сітуацыі ў Беларусі. Сярод тых, хто адмовіўся ад удзелу ў фестывалі або быў уключаны ў праграму, але не атрымаў афіцыйнага запрашэння, наступныя артысты:
*  — не атрымлівала афіцыйнага запыту ад арганізатараў;
* Мікалай Баскаў — не атрымліваў афіцыйнага запыту ад арганізатараў;
*  — у сацсетках назваў «фэйкам» інфармацыю з афіцыйнага сайта фестываля аб сваім выступе;
* MARUV — паведаміла, што не прыедзе на фестываль;
*  і гурт «» — адмовіўся прымаць удзел у фестывалі з-за палітызаванасці мерапрыемства;
*  — заяўлены ў афішы, але на яго афіцыйным сайце няма выступу ў Віцебску;
*  — заяўлены ў афішы, але ніяк не каментуе сітуацыю;
*  — заяўлена ў афішы, але ніяк не каментуе сітуацыю;
* Homie (Антон Табала) — атрымаў запрашэнне, але адмовіўся праз сацсеткі.
Нягледзячы на сітуацыю вакол фестывалю, пацвердзілі ўдзел у ім ўкраінская спявачка  і беларускі спявак Руслан Алехна.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славянскі базар у Віцебску
Катэгорыя:2021 год у Віцебску
Душан Бакіч

**Душан Бакіч** (нар. , Падгорыца, Чарнагорыя) — чарнагорскі футбаліст, нападнік кіпрскага клуба «Амонія» з Нікасіі і нацыянальнай зборнай Чарнагорыі.

## Клубная кар’ера 
У Падгорыцы пачаў займацца футболам у школе футбольнага клуба «Будучнаст», першы трэнер — Васка Дулавіч. Ва ўзросце 17 гадоў падпісаў прафесійны кантракт з гэтай камандай, дэбютаваў за галоўную каманду ў 2018 годзе.

У складзе «Будучнасці» двойчы стаў срэбраным прызёрам чэмпіянату Чарнагорыі (сезоны 2017/2018 і 2018/2019). У 2019 годзе стаў пераможцам Кубка Чарнагорыі. Выступаў у кваліфікацыйным раўндзе Лігі Еўропы УЕФА. За каманду згуляў у 43 матчах і набраў 4 выніковыя балы (3+1).

Са студзеня 2020 года трэніраваўся з беларускім клубам «Энергетык-БДУ» і ў лютым падпісаў з ім кантракт. У складзе «студэнтаў» згуляў у 26 матчах, у якіх набраў 16 выніковых балаў (11+5), стаўшы найлепшым бамбардзірам каманды ў сезоне.

У студзені 2021 года перайшоў у мінскае «Дынама». Не замацаваўся ў складзе дынамаўцаў, гуляў за дубль, у асноўнай камандзе згуляў толькі аднойчы ў матчы Кубка Беларусі. У ліпені 2021 года быў аддадзены ў арэнду эстонскаму клубу «Легіён».

У студзені 2022 года пасля вяртання з арэнды стаў трэніравацца з дынамаўцамі і пачаў у складзе каманды сезон, стаў адным з асноўных нападнікаў. У 2023 годзе разам з «Дынама» стаў чэмпіёнам Беларусі. У снежні 2023 года па заканчэнні кантракта пакінуў клуб.

У студзені 2024 года стаў іграком кіпрскай «Амоніі».

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за моладзевую зборную Чарнагорыі.

17 лістапада 2022 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Чарнагорыі, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча са Славакіяй (2:2).

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Чарнагорыі (2): 2017/18, 2018/19
*  Уладальнік Кубка Чарнагорыі: 2019
*   Чэмпіён Беларусі: 2023
*  У спісе 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Беларусі: 2023

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Чарнагорыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чарнагорыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Будучнаст Падгорыца
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Легіён Талін
Катэгорыя:Ігракі ФК Амонія Нікасія
Кнігі Якуба

**Кнігі Якуба або Вялікае падарожжа праз сем межаў, пяць моў і тры вялікія рэлігіі, не лічачы тых малых** () — гістарычны раман Вольгі Такарчук, апублікаваны ў кастрычніку 2014 года выдавецтвам Wydawnictwo Literackie. У 2015 годзе кніга была адзначана прэміяй «Nike», таксама атрымала адзнаку чытачоў у рамках гэтай прэміі.

Кніга, якая прынесла Такарчук другую за яе кар’еру прэмію «Ніка», пісалася амаль сем гадоў.

Катэгорыя:Кнігі 2014 года
Катэгорыя:Раманы на польскай мове
Катэгорыя:Гістарычныя раманы
Катэгорыя:Раманы XXI стагоддзя
Брэдаў

**Брэдаў** — прозвішча.

## Выбітныя асобы 
* Мікалай Эмільевіч Брэдаў — расійскі генерал-лейтэнант
* Раман Карлавіч Брэдаў — доктар медыцыны, акушэр
Анатоль Міхайлавіч Сакалоўскі

**Анатоль Міхайлавіч Сакало́ўскі** (нар. ) — вучоны ў галіне траўматалогіі і артапедыі, доктар медыцынскіх навук (1985), прафесар (1990).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Палікараўка (Слуцкі раён Мінскай вобласці Беларусі). У 1954 годзе скончыў сярэднюю школу ў Грэску, у 1960 годзе — Мінскі медыцынскі інстытут. Вучобу ў інстытуце сумяшчаў з працай санітарам, медбратам у 3-й гарадской клінічнай бальніцы Мінска. У 1960—1962 гадах хірург Рэспубліканскага косцева-туберкулёзнага санаторыя Міністэрства аховы здароўя БССР у Рэчыцы, у 1962—1963 гадах хірург раённай бальніцы ў Слоніме. У 1963—1965 гадах навучаўся ў клінічнай ардынатуры Навукова-даследчага інстытута траўматалогіі і артапедыі ў Харкаве. У 1965—1972 гадах працаваў траўматолагам-артапедам у гарадской бальніцы Магілёва і ў 1972—1975 гадах загадваў дзіцячым артапеда-траўматалагічным аддзяленнем у ёй. У 1974 годзе А. М. Сакалоўскі абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Остеотомия таза по Солтеру в лечении врожденного вывиха бедра» і ў 1975 годзе яму прысвоена ступень кандыдата медыцынскіх навук. З 1975 года працаваў у Мінскім медыцынскім інстытуце асістэнтам 1-й кафедры шпітальнай хірургіі ў 1975—1976 гадах, асістэнтам кафедры траўматалогіі і артапедыі ў 1976—1984 гадах, дацэнтам кафедры траўматалогіі, артапедыі і ваенна-палявой хірургіі ў 1984—1988 гадах, прафесар з 1988 года. У 1992—1993 гадах выконваў абавязкі загадчыка кафедры.

З 1998 года А. М. Сакалоўскі працуе ў Рэспубліканскім навукова-даследчым інстытуце траўматалогіі і артапедыі (Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр траўматалогіі і артапедыі). Узначальвае лабараторыю траўматалогіі і артапедыі дзіцячага і падлеткавага ўзросту.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Аўтар больш за 150 навуковых прац і вынаходстваў па праблемах прыроджанай і набытай паталогіі тазасцегнавога сустава, распрацоўцы, удасканаленню і ўкараненню ў практыку новых метадаў аператыўнага лячэння і інш.

Член Міжнароднага таварыства траўматолагаў-артапедаў (SICOT), Рэспубліканскага таварыства траўматолагаў-артапедаў, Савета па абароне доктарскіх дысертацый.

Сярод апублікаванага:
* Хирургическое лечение заболеваний тазобедренного сустава. — Мн., 1993 (разам з А. С. Крукам);
* Патологический вывих бедра / А. М. Соколовский, О. А. Соколовский. — Мн.: Вышэйшая школа, 1997. — 208 с.: ил.. — ISBN 985-06-0231-7

## Літаратура 
* 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 7. — Минск, 2008.

## Спасылкі 
* Хирург, новатор, педагог (к 70-летию со дня рождения профессора А. М. Соколовского) // Медицинские новости 
* Соколовский Анатолий Михайлович   // Сайт Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
* База патентов Беларуси  
* Республиканский научно-практический центр травматологии и ортопедии флагман белорусской медицины. От истоков к современности. 90 лет   — Мн.: Колорград, 2020. — 103 экз.  — ISBN 978-985-596-676-1

Катэгорыя:Траўматолагі СССР
Катэгорыя:Траўматолагі Беларусі
Катэгорыя:Артапеды СССР
Катэгорыя:Артапеды Беларусі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Мастацкі музей Кальмара

**Мастацкі музей Кальмара** () — шведскі рэгіянальны мастацкі музей у горадзе Кальмар, кіраўніком якога з’яўляецца мастацкая асацыяцыя Кальмара. Заснаваны ў 1942 годзе, а ў 2008 годзе ў гарадскім парку ў Кальмары быў узведзены новы будынак музея.

Музей выстаўляе сучаснае мастацтва і мае міжнародны профіль, накіраваны на ўзняцце і ўключэнне пытанняў, якія тычацца будучыні людзей і праблем рэгіёна. Выставы таксама адлюстроўваюць рэгіянальнае мастацкае жыццё і творы з калекцыі мастацкай асацыяцыі Кальмара.

## Гісторыя 
У 1917 годзе было заснавана мастацкая асацыяцыя Кальмара (). Музей быў заснаваны ў 1942 годзе ў памяшканні старой бальніцы. На працягу многіх гадоў абмяркоўваліся розныя варыянты яго рэканструкцыі або пераносу. У 2004 годзе было прынята рашэнне будаваць новы будынак, быў праведзены міжнародны конкурс на яго праект, і ў лютым 2005 года пераможцам стала прапанова *Plattform*, распрацаваная архітэктарамі Марцінам Відэгардам і Болем Тхамам шведскай архітэктурнай фірмы Tham & Videgård Arkitekter.

Новы будынак музея быў пабудаваны ў 2008 годзе ў гарадскім парку Кальмара і быў урачыста адкрыты 10 мая гэтага ж года. Ён мае чатыры паверхі і выкананы ў выглядзе чорнага, не зусім рэгулярнага куба з драўляным фасадам. На цокальным паверсе ёсць выступ са шкла для галоўнага ўваходу.

Новы будынак музея быў удастоены ў 2008 годзе архітэктурнай прэміі Каспера Саліна ().

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт музея 
* 

Катэгорыя:Мастацкія музеі Швецыі
Катэгорыя:Кальмар (Швецыя)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:1942 год у Швецыі
Кацярына Сяргееўна Уласевіч

**Кацярына Уласевіч** (нар. , Мічурынск, Тамбоўская вобласць) — футбалістка, брамнік жаночай футбольнай каманды «Дынама-БДУФК» (Мінск).

## Біяграфія 
З’яўляецца выхаванкай «ВАР-Зорка» (Звянігарад), тут яна дэбютавала ў 2009 годзе на дарослым узроўні. У сезоне 2011/2012 гуляла за клуб «Мардовачка», у 2013 годзе перайшла ў «Расіянку». Затым правяла два сезоны ў складзе «Разань-ВДВ». Таксама ў пачатку кар’еры выступала ў пляжным футболе за маскоўскі «Лакаматыў». Акрамя таго, Уласевіч гуляла ў складзе маладзёжнай зборнай Расіі па футболе.

У 2016 годзе перайшла ў турэцкі клуб «Бешыкташ» і згуляла 21 матч у чэмпіянаце Турцыі. Вясной 2018 года выступала за румынскую каманду «Алімпія», а ўвосень таго ж года далучылася да каманды «Амед» (Стамбул). У пачатку 2019 года падпісала кантракт з краснаярскім «Енісеем» і правяла сезон у якасці асноўнай брамніцы. У 2020 годзе гуляла ў складзе жаночай каманды «Нёмана».

У студзені 2021 года падпісала кантракт з «Дынама-БДУФК».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісткі Расіі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дынама-БДУФК
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Разань-ПДВ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Енісей Краснаярск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Алімпія Клуж-Напока
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Расіянка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бешыкташ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мардовачка Саранск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК ВАР-Зорка Звянігарад
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Амед Стамбул
Жан Русо

**Жан Русо:**
* Жан-Жак Русо (1712—1778) — французскі пісьменнік і мысляр, філосаф. Таксама вядомы як музыказнавец, кампазітар і батанік.
* Жан Батыст Русо (1670—1741) — французскі паэт і драматург.
* Жан Батыст Луі Жак Русо (1780—1831) — французскі арыенталіст; быў консулам і павераным у справах у Персію і Турцыі.
Русо (значэнні)

**Русо** — французскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анры Русо (па мянушцы Мытнік; 1844—1910) — французскі жывапісец-самавук.
* Гастон Русо (1925—2019) — французскі шашэйны велагоншчык.
* Гіём Шарль Русо (1772—1834) — французскі генерал.
* Жак Русо (1905—1970) — канадскі батанік і этнолаг.
* 
* Жані Русо (1919—2017) — агент саюзніцкай разведкі ў акупаванай Францыі падчас Другой сусветнай вайны.
* Клеман Русо (нар. 1995) — французскі прафесійны шашэйны велагоншчык.
* Луі Франсуа Эмануэль  Русо (1788—1868) — французскі медык.
* Мішэль Русо (1936—2016) — французскі велагоншчык, чэмпіён свету.
* Тэадор Русо (1812—1867) — французскі жывапісец.
* Філіп Русо (1816—1887) — французскі жывапісец, брат Тэадора Русо.
* Фларыян Русо (нар. 1974) — французскі велагоншчык, трохкратны алімпійскі чэмпіён і прызёр Алімпійскіх гульняў.

### Складовыя прозвішчы 
* П'ер Мары Вальдэк-Русо (1846—1904) — французскі дзяржаўны дзеяч.
* Жанна Рыж-Русо (1870—1956) — французская мастачка і тэарэтык кубізму.
* Гіём Шадрон-Русо (1752—1816) — французскі палітычны дзеяч рэвалюцыйнага перыяду.

## Кампаніі і арганізацыі 
* Інстытут Русо — прыватная школа ў Жэневе ў Швейцарыі.

## Іншае 
* Браняносныя крэйсеры тыпу «Вальдэк-Русо» — серыя браняносных крэйсераў французскага флоту часоў Першай і Другой сусветных войнаў.
* «Вальдэк-Русо» — французскі браняносны крэйсер аднайменнага тыпу.

## Гл. таксама 
* Руса (значэнні)
* Русаў
Гарай

**Гарай** — шматзначны тэрмін.

## Тапонімы 
* Гарай — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны

## Вядомыя асобы 
* Леанід Паўлавіч Гарай (1937—2019) — беларускі футбаліст і трэнер
* Леслі Эндру Гарай (1924—2016) — амерыканскі батанік
* Эсек’ель Гарай (нар. 1986) — аргенцінскі футбаліст, абаронца.
Гурый Іларыёнавіч Барышаў

**Гурый Іларыёнавіч Ба́рышаў** (, Ташкент — ) — беларускі тэатразнавец і мастацтвазнавец. Доктар мастацтвазнаўства, прафесар (1990). Акадэмік Беларускай акадэміі адукацыі (1999).

## Біяграфія 
Скончыў у 1950 годзе Ташкенцкі тэатральны інстытут. Працаваў у 1955—1967 і 1973—1978 гадах у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН Беларусі, у 1961—1967 гадах у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце, загадчык кафедры гісторыі мастацтва, мовы і літаратуры, у 1967—1973 гадах у Галоўнай рэдакцыі БелСЭ. 3 1979 года на кафедры беларускай і сусветнай мастацкай культуры факультэта культуралогіі і сацыякультурнай дзейнасці ў Беларускім універсітэце культуры, у 1983—1994 — загадчык кафедры.

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе гісторыю і тэорыю беларускага прафесійнага і народнага тэатра, тэатр Беларусі XVIII ст., сцэнаграфію. Аўтар раздзелаў у кнізе «Гісторыя беларускага тэатра» (т. 1, 1983), «Музычны тэатр Беларусі: Дакастрычніцкі перыяд» (1990), «Беларускі народны тэатр батлейка» (1962, з А. Саннікавым) і інш.

## Узнагароды 
Лаўрэат прэміі імя К. Крапівы (1994).

## Творы 
* Беларускі народны тэатр Батлейка / Г. І. Барышаў, А. К. Саннікаў; М-ва вышэйш., сярэд. спец. і праф. адукацыі БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР, Беларус. дзярж. тэатр.-маст. ін-т. — Мінск: Выд-ва М-ва вышэйш., сярэд. спец. і праф. адукацыі БССР, 1962. — 179 с.
* Театральная культура Белоруссии XVIII века. Мн., 1992.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэатразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Акадэмікі Беларускай акадэміі адукацыі
Леанід Паўлавіч Гарай

**Леанід Паўлавіч Гарай** (, Гомель — , Мінск) — беларускі футбаліст і трэнер.

## Клубная кар’ера 
Абараняў колеры клуба «Дынама» ў перыяд з 1957 па 1961 гады. Усяго ў кар’еры было 43 гульні за сталічную каманду (1957—1959 — «Спартак», 1961 — «Беларусь»).

Пасля кар’еры футбаліста ў 1978 годзе вярнуўся ў Мінск ужо ў «Дынама», дзе да 1992 года працаваў на пасадзе начальніка каманды. З 1992 па 1996 год з’яўляўся старшынёй клуба.

## Узнагароды 
Майстар спорту СССР (1967), кавалер Ордэна «Знак Пашаны» (1976), узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1982), Ганаровым знакам Асацыяцыі «Беларуская федэрацыя футбола» (2002), заслужаны трэнер БССР (1983).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту СССР
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Ураджай Мінск
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры БССР
Шчэпан Твардах

**Шчэ́пан Лех Тва́рдах** (; ) — польскі пісьменнік, родам з Верхняй Сілезіі.

## Біяграфія 
Атрымаў адукацыю ў галіне гуманітарных навук (філасофія і сацыялогія) ў Катавіцкім універсітэце. Працаваў знешнім карэспандэнтам у некалькіх польскіх часопісах, у тым ліку літаратурным крытыкам у «Christianitas» і аглядальнікам для «Polityka». У сваёй журналісцкай працы ён у асноўным займаўся гісторыяй зброі, а таксама сілезскай мовай і культурай.

З 2003 года публікуе кароткія навукова-фантастычныя творы і апавяданні ў спецыялізаваных часопісах. Свой першы раман Шчэпан апублікаваў у 2007 годзе. Яго раман «Вечны Грунвальд» (2010) быў намінаваны на прэмію Іосіфа Манкевіча, а наступны «Марфін» (2012) атрымаў адразу некалькі ўзнагарод. Затым яшчэ адзін раман «Драч» (2014) быў намінаваны на літаратурную прэмію «Ніке», а таксама стаў лаўрэатам нямецкай літаратурнай прэміі «Brücke Berlin 2016» .

## Абраная бібліяграфія 
### Раманы 
* *Sternberg* (2007)
* *Epifania wikarego Trzaski* (2007)
* *Przemienienie* (2008)
* *Zimne wybrzeża* (2009)
* *Wieczny Grunwald, powieść za końca czasów* (2010)
* *Morfina* (2012)
* *Drach* (2014)
* *Król* (2016)
* *Królestwo* (2018)
* *Pokora* (2020)
* *Chołod* (2022)
* *Powiedzmy, że Piontek* (2024)
* *Null* (2025)

### Зборнікі апавяданняў 
* *Obłęd rotmistrza von Egern* (2005)
* *Prawemwilka* (2008)
* *Tak jest dobrze* (2011)
* *Ballada o pewnej panience* (2017)

## Беларускія пераклады 
* «Кароль».
* «Нуль»

## Крыніцы 
Катэгорыя:Выпускнікі Сілезскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Пісьменнікі Польшчы
Мікалай Віктаравіч Баскаў

**Мікалай Віктаравіч Баскаў** (; прозвішча пры нараджэнні — Баскоў; нар. , , РСФСР, СССР) — расійскі эстрадны і оперны спявак. Народны артыст Украіны (2004), Майстар мастацтваў Малдовы (2007). Народны артыст РФ (2009). Кандыдат мастацтвазнаўства, прафесар кафедры вакалу. Вядомы таксама як тэлевядучы, кінаакцёр, педагог. Шматразовы ўладальнік прэміі «Залаты грамафон». Лаўрэат штогадовага фестывалю «Песня года».

Катэгорыя:Тэлевядучыя Расіі
Катэгорыя:Шоумены
Катэгорыя:Тэнары
Катэгорыя:Поп-вакалісты Расіі
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Паэты-песеннікі Расіі
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Расіі
Уладзімір Захаравіч Пуцята

**Уладзімір Захаравіч Пуцята** (5 ліпеня 1906, вёска Парэчча, Акцябрскі раён — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Палескай вобласці.

## Біяграфія 
З 1929 года працаваў рабочым. З чэрвеня 1941 года ваяваў на Заходнім фронце. У партызанах са снежня 1941 года: з чэрвеня 1942 года начальнік штаба атрада, брыгады, у чэрвені 1943 — чэрвені 1944 гадоў камандзір 225-й партызанскай брыгады. Член КПСС з 1943 года. У 1944—1978 гадах на савецкай, адміністратыўна-гаспадарчай і гаспадарчай рабоце ў Гродне. У 1952 годзе скончыў рэспубліканскую партыйную школу пры КП(б)Б.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Акцябрскім раёне
Казакевічава

**Казакевічава** () — сяло ў Хабараўскім муніцыпальным раёне Хабараўскага края Расіі. Утварае аднайменнае сельскае паселішча. Размешчана за 40 км на поўдзень ад Хабараўска ля вусця ракі Усуры, у пачатку Амурскай пратокі, на мяжы з Кітаем.

Знаходзіцца ў пагранічнай зоне, месца дыслакацыі пагранатрада і караблёў Амурскай памежнай флатыліі. Насупраць вёскі, на Вялікім Усурыйскім востраве, у месцы ўпадзення ракі Усуры ў Казакевічаву пратоку ў 1990-х гадах пабудавана капліца Воіна Віктара.

Аўтамабільная дарога, якая вядзе да сяла, пачынаецца ад мікрараёна Хабараўска Чырвоная Рэчка і ад сяла Краснарэчанскае (у абыход Краснай Рэчкі). Закладзена ў 1857 годзе побач з вёскай гольдаў Турмэ (Фурмэ). Першапачаткова — Усць-Усурыйскі пост.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Веніямін Уладзіміравіч Арзамасцаў (нар. 1937) — беларускі футбольны трэнер.

Катэгорыя:Населеныя пункты Хабараўскага края
Новы Ургал

**Новы Ургал** () — рабочы пасёлак у Верхнебураінскім раёне Хабараўскага края Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Новаургальскага гарадскога паселішча.

Назва паходзіць ад ракі Ургал. На удэгейскай мове Ургал — сушанае мяса, якое рабілі на запас. Пасёлак Новы Ургал размешчаны ў заходняй частцы края за 28 км на захад ад раённага цэнтра Чэгдамын.

Чыгуначны вузел на скрыжаванні БАМа і лініі Ізвястковая — Чэгдамын. Пасёлак Новы Ургал стаіць на левым беразе ракі Ургал.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хабараўскага края
Веніямін Уладзіміравіч Арзамасцаў

**Веніямін Уладзіміравіч Арзамасцаў** (, Хабараўскі край) — беларускі футбаліст і трэнер.

## Клубная кар’ера 
У Мінск пераехаў ў 1963 годзе са Смаленска і ў першым жа сваім сезоне адыграў ва ўсіх 38 гульнях, а каманда стала ўладальнікам бронзавых медалёў першынства СССР. У складзе клуба «Дынама» (Мінск) адыграў сем гадоў і за гэты час прыняў удзел у 228 матчах, у якіх вызначыўся дванаццаць разоў.

Пасля завяршэння футбольнай кар’еры стаў трэнерам. Першы час працаваў асістэнтам Эдуарда Малафеева і разам з камандай выйграў першынство Савецкага Саюза ў 1982 годзе. У наступным сезоне адправіўся ў алімпійскую зборную, дзе стаў галоўным трэнерам Дынама Мінск. Менавіта пад яго кіраўніцтвам каманда дэбютавала ў еўракубках і адразу дайшла да чвэрцьфіналу Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў, а праз год дынамаўцы зноў здолелі прабіцца ў чвэрцьфінал, але ўжо ў розыгрышы Кубка УЕФА. Таксама ў 1983 годзе мінскае «Дынама» заваявала бронзавыя медалі чэмпіянату СССР.

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры БССР
Катэгорыя:Майстры спорту СССР
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Іскра Смаленск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-93 Мінск
Максім Аляксандравіч Галкін

**Максім Аляксандравіч Галкін** (; нар. , Нара-Фамінскі раён, Маскоўская вобласць, РСФСР, СССР) — расійскі артыст эстрады, парадыст, гумарыст, шоумен, стэндап-комік, акцёр, тэлевядучы «Першага канала» (2000—2008, 2015—2022) і канала «Расія-1» (2008—2015).

Пяты муж спявачкі Алы Пугачовай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гумарысты Расіі
Катэгорыя:Тэлевядучыя Расіі
Катэгорыя:Тэлевядучыя Украіны
Катэгорыя:Тэлевядучыя Першага канала
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання Расіі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Расіі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі ТЭФІ
Катэгорыя:Комікі Расіі
Катэгорыя:Паліглоты
Катэгорыя:Блогеры Расіі
Катэгорыя:Відэаблогеры
Катэгорыя:Шоумены
Катэгорыя:Парадысты
Кумла

**Кумла** (швед. Kumla) — горад у Швецыі. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Швецыі, адміністрацыйны цэнтр камуны Кумла, якая ўваходзіць у лен Эрэбру, за 15 км на поўдзень ад цэнтра лена, горада Эрэбру.

З 1965 года ў Кумле знаходзіцца Kumlaanstalten — найбуйнейшая турма ў Швецыі (з 257 зняволенымі), у якой змяшчаюцца найбольш небяспечныя злачынцы, у тым ліку Міхайла Міхайлавіч — забойца міністра замежных спраў Швецыі Ганны Лінд.

У Кумле ў 1950 годзе нарадзіўся адзін з самых вядомых шведскіх дэтэктыўных пісьменнікаў, Хокан Несер, і ў некаторых яго раманах адлюстравана гэтая мясцовасць.

Футбольны клуб IFK Kumla гуляе ў 3-й лізе чэмпіянату Швецыі.

Катэгорыя:Гарады Швецыі