open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Герман Эбінгаўз

**Герман Э́бінгаўз** (Эбінгхаўз) (; 24 студзеня 1850 — 26 лютага 1909) — нямецкі псіхолаг-эксперыментатар, прадстаўнік асацыянізму. Прафесар Брэслаўскага (1894—1905) і Гальскага (1905—1909) універсітэтаў

Займаўся вывучэннем заканамернасці запамінання для чаго распрацаваў метад бессэнсоўных складоў. Склаў спіс з 2300 складоў і эксперыментальна на сабе вывучаў працэсы завучвання і забывання. Таксама распрацаваў метады, дазваляючыя вызначыць заканамернасці і асаблівасці памяці. Распрацаваў тэст вызначэння узроўню разумовага развіцця (тэст Эбінгаўза).

Аўтар прац па эксперыментальнай псіхалогіі. Асноўны праца — манаграфія «Аб памяці» ().

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Псіхолагі Германіі
Мажайск

**Мажа́йск** — горад на захадзе Маскоўскай вобласці, адміністрацыйны цэнтр Мажайскага раёна і гарадскога паселішча Мажайск. Насельніцтва 30,2 тыс. жыхароў (2010). Горад размешчаны ў верхнім цячэнні ракі Масква, за 4 км ад Мажайскага вадасховішча, за 110 км на захад ад Масквы.

## Назва 
Назва Мажайск ад балцкай назвы ракі Мажая, якая балцкага паходжання.

Звязана з літоўскім *mažas* «малы». Літоўскія гідранімічныя аналагі — рачныя назвы тыпу *Maž-upis, Mažiklis*.

Таго ж паходжання назвы рэк Можа (прыток дняпроўскага Бабра), Мажа (у басейне Прыпяці), Мажанка і Мажайка (прытокі Бярэзіны). Дзве рэчкі з назвай «Мажайка» недалёка адна ад адной на левабярэжжы Верхняй Дзвіны (прымеркаваныя да самых вярхоў: адна — дзвінскай Велясы, другая — дзвінскай Мёжы).

Адпачатная назва мела выгляд **Mažaja* або **Mažoja*. Абодва пашыральнікі *-aj-, -oj-* вядомыя ў літоўскім назваўтварэнні, з імі могуць утварацца рачныя назвы аднаго кораня (*Kamaja — Kamoja-*Камайка). Пашыральнік *-aj-* і ў рачной назве *Indraja*. Пашыральнік *-oj-* часцейшы і ўжываецца ў літоўскім словаўтварэнні: *pupa* «боб»  — *pupojas* «бабовае сцябло». З іншым вакалізмам пашыральнік *-j-* у водных назвах тыпу Ілія, *Бабруя, Мярэя.

Назва ракі значыць «Малая (рака)».

Мажайск у складзе шэрагу гарадоў з назвамі балцкага гідранімічнага паходжання, што дугой атачаюць Маскву з заходняга боку (Валакаламск, Руза, Вярэя, Нара-Фамінск, Серпухаў).

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Нова-Мікольскі сабор пачатку XIX ст.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Васіль Іванавіч Сурыкаў

**Васіль Іванавіч Сурыкаў** (; ,  — , ) — вядомы рускі жывапісец, майстар маштабных гістарычных палотнаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 (24) студзеня 1848 года ў Краснаярску.

Маляваць пачаў у раннім дзяцінстве. Першым яго настаўнікам стаў Мікалай Васільевіч Грабнёў — настаўнік малявання Краснаярскага павятовага вучылішча. Найбольш раннім датаваным творам Сурыкава лічыцца акварэль «Плыты на Енісеі» 1862 года (захоўваецца ў музеі-сядзібе В. І. Сурыкава ў Краснаярску).

Пасля завяршэння навучання ў павятовым вучылішчы ўладкоўваецца працаваць пісцом у губернскае ўпраўленне — у сям’і не было грошай на працяг адукацыі ў гімназіі. Падчас працы ў губернскім упраўленні малюнкі Сурыкава ўбачыў енісейскі губернатар П. М. Замятнін. Губернатар знайшоў мецэната — краснаярскага золатапрамыслоўца П. І. Кузняцова, які аплаціў навучанне Сурыкава ў Акадэміі мастацтваў.

4 лістапада 1875 года скончыў Акадэмію мастацтваў у званні класнага мастака першай ступені.

Сурыкаў атрымаў замову на стварэнне чатырох фрэсак на тэмы Сусветных сабораў для храма Хрыста Збавіцеля (у 1883 годзе ўзнагароджаны за гэтыя працы ордэнам Святой Ганны 3-й ступені). Пачаў працаваць над фрэскамі ў Пецярбургу, а ў 1877 годзе пераехаў у Маскву. У Маскве ўласнага жылля не меў, жыў у арандаваных кватэрах і гасцініцах. Часта ездзіў у Краснаярск, дзе праводзіў лета.

У 1907 годзе стаў членам Саюза рускіх мастакоў, пакінуўшы шэрагі Таварыства перадзвіжнікаў.

Памёр у Маскве 6 (19) сакавіка 1916 года ад хранічнай ішэмічнай хваробы сэрца, але паводле царкоўнага метрычнага запісу — ад запалення лёгкіх. Пахаваны ў Маскве на Ваганькаўскіх могілках побач з жонкай.

## Літаратура 
* 
* Су́риков Василий Иванович // Популярная художественная энциклопедия. Архитектура. Живопись. Скульптура. Графика. Декоративное искусство. В 2 т. / Под ред. Полевого В. М. Ред. кол.: В. Ф. Маркузон, Д. В. Сарабьянов, В. Д. Синюков (зам. гл. ред.) — М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986. — Книга II. М—Я, 1986. — С. 270. — 432 с, ил., 32 л. ил. — 200 000 экз.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Перасоўнікі
Катэгорыя:Мастакі Расіі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Пахаваныя на Ваганькаўскіх могілках
Катэгорыя:Правадзейныя члены Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Асобы на марках
Мыцішчы

**Мыцішчы** — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Мыцішчанскага раёна Маскоўскай вобласці, найбуйнейшы населены пункт гарадскога паселішча Мыцішчы. Горад размешчаны за 19 км на паўночны ўсход ад цэнтра Масквы, на рацэ Яўзе.

Назва горада паходзіць ад слова *мыта*, якое спаганялася з гандляроў, якія ішлі поцягам з Яўзы ў Клязьму.
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Маскоўскай вобласці
Падшыпнік

**Падшыпнік** — апора вярчальных дэталей (валоў, восей), якая ўспрымае ад іх нагрузку і забяспечвае свабоднае іх вярчэнне. Шырока выкарыстоўваецца ў машынах, механізмах, прыладах і інш.

## Падшыпнік качэння 
Падшыпнікі качэння складаюцца з унутранага і вонкавага кольцаў, цел качэння (шарыкаў ці
ролікаў) і сепаратара, які утрымлівае целы качэння на пэўнай адлегласці адно ад аднаго Целы качэння верцяцца паміж паверхняй дэталі (вала) і апоры, значна зніжаюць трэнне. Бываюць шарыкавыя і ролікавыя (цыліндрычныя, канічныя, сферычныя, сфераканічныя); адна-, двух- і шматрадныя; радыяльныя, радыяльна-ўпорныя, упорныя (падпятнікі), розных памераў і класаў дакладнасці. 

Каб зменшыць трэнне, знос і награванне падшыпнікі змазваюць змазачнымі матэрыяламі.

## Падшыпнік слізгання 
У падшыпніку слізгання цапфа вала слізгае непасрэдна па апорнай паверхні, якая бывае цыліндрычнай, канічнай ці шаравой формы. Такія падшыпнікі працуюць ва ўмовах паўвадкаснага і вадкаснага трэння. Звычайна гэты падшыпнік — адтуліна з нераздымнай утулкай (ці з двума паўцыліндрычнымі раздымнымі ўкладышамі) з антыфрыкцыйнага матэрыялу, у якой размешчаны вярчальны вал.

Пры вырабе такіх падшыпнікаў выкарыстоўваецца бабіт.

## Гідрастатычны падшыпнік 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Подшипник качения  // Вялікая савецкая энцыклапедыя 
* Подшипник скольжения // Вялікая савецкая энцыклапедыя 
* Гидростатический подшипник // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

Катэгорыя:Дэталі машын і механізмаў
Гранада (Нікарагуа)

**Гранада** () — трэці па велічыні горад Нікарагуа, пасля сталіцы Манагуа і Леона, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Гранада. У 2005 годзе насельніцтва дасягнула 116 тыс. жыхароў. Порт, турыстычны цэнтр.

Горад размяшчаецца на паўночна-заходнім беразе возера Нікарагуа. Гранада з’яўляецца найстарэйшым горадам Цэнтральнай Амерыкі і мае вялікае гістарычнае значэнне для Нікарагуа.

## Гісторыя 
Заснаваны 8 снежня 1524 года. 

У 1968 годзе насельніцтва дасягнула 40 тысяч чал. 

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Марыя Рамера Менесес (1902—1977) — благаслаўлёная салезіянка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Нікарагуа
Уільям Колгейт

**Уільям Колгейт** (; , Халінгборн, Кент, Вялікабрытанія — , Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі бізнесмен, заснавальнік кампаніі Colgate.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Халінгборне, графства Кент, Вялікабрытанія. Другі сын у сям’і. Бацька — Роберт Колгейт (1758—1826), фермер і палітык; маці — Сара Боўлз (пам. 1840). З-за палітычных поглядаў бацькі Уільяма сям’я пераехала ў Злучаныя Штаты Амерыкі (горад Балтымор).

У 1806 Уільям Колгейт заснаваў кампанію William Colgate & Company (цяпер — Colgate-Palmolive Company).

Памёр у 1857 годзе ў Нью-Ёрку.

Катэгорыя:Прадпрымальнікі ЗША
Леон (Нікарагуа)

**Леон** ( або ) — другі па велічыні горад Нікарагуа, пасля сталіцы Манагуа, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Леон. У 2005 годзе насельніцтва дасягнула 145 тыс. жыхароў.

## Гісторыя 
Горад быў заснаваны ў 1524 годзе канкістадорам Франсіска Эрнандэсам дэ Кордава прыкладна ў 20 мілях на ўсход ад сучаснага горада. Горад быў пакінуты ў 1610 годзе паводле невядомых прычын. Руіны закінутага горада вядомыя як «Леон-В'еха» і былі раскапаныя толькі ў 1960 годзе. У 2000 годзе Леон-В’еха быў абвешчаны аб’ектам Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Калі Нікарагуа выйшла са Злучаных правінцый Цэнтральнай Амерыкі ў 1839 годзе Леон стаў сталіцай новай дзяржавы. У 1858 годзе сталіца была перанесена ў Манагуа.

Прэзідэнт Анастасіа Самоса Гарсія быў смяротна паранены ў Леоне 21 верасня 1956 года. Страляў малады паэт .

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
*  Гамбург, Германія
*  Оксфард, Вялікабрытанія
*  Гетысбург, Пенсільванія, ЗША
*  Нью-Хейвен, Канектыкут, ЗША
*  Утрэхт, Нідэрланды
*  Лунд, Швецыя
*  Алікантэ, Іспанія
*  Джэйнсвіл, Вісконсін, ЗША
*  Леон, Мексіка

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Нікарагуа
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1524 годзе
Ілья Раманавіч Прыгожын

**Ілья Раманавіч Прыгожын** (; ,  — , ) — бельгійскі і амерыканскі фізік і хімік расійскага паходжання, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1977), віконт Бельгіі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Цікавыя факты з жыцця І. Р. Прыгожына 
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта 
* 

Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Бельгіі
Катэгорыя:Постаці бельгійскай фізікахіміі
Катэгорыя:Фізікахімікі ЗША
Катэгорыя:Постаці навукі ў галіне навукі пра сістэмы
Катэгорыя:Сінергетыка
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Замежныя члены АН СССР
Катэгорыя:Замежныя члены РАН
Катэгорыя:Замежныя члены НАНБ
Colgate-Palmolive

**Colgate-Palmolive Company** () — міжнародная кампанія, якая вырабляе такія прадукты як мыла, сродкі для гігіены рота, зубныя пасты і шчоткі, кормы для хатніх жывёл, бытавую хімію.

## Гісторыя 
У 1806 годзе Уільям Колгейт заснаваў кампанію William Colgate & Company. З тых часоў кампанія некалькі разоў мяняла сваю назву. З 1953 года носіць назва Colgate-Palmolive Company.

У 1920-1930-я гады стала родапачынальніцай вытворчасці радыёнавэл, у 1940-я стала прадзюсаваць вытворчасць «мыльных опер», а з 1950-х — вытворчасць тэленавэл.

## Спасылкі 
* Colgate Toothpaste
* Colgate Women’s Games
* Colgate Palmolive (India) Ltd. vs. Ajanta Toothpaste 

Катэгорыя:Вытворцы кормаў для хатніх жывёл
Катэгорыя:Вытворцы прадметаў гігіены
Рэба Мак-Інтайр

**Рэба Нэлі Мак-Інтайр** (англ. Reba Nell McEntire; нарадзілася 28 сакавіка 1955) — амерыканская кантры спявачка, аўтар песень, прадзюсар і актрыса. За сваю кар’еру яна заваявала больш за 90 розных узнагарод уключаючы дзве прэміі «Грэмі», прэмію «Драма Дэск», сем рэкордных раз выйгравала ўзнагароду «Academy of Country Music» у катэгорыі лепшая спявачка, а таксама як актрыса была намінаваная на кінапрэміі «Сатурн» у 1991 і «Залаты глобус» у 2004 гадах. Яна прадала больш за 56 млн копій сваіх альбомаў па ўсім свеце. Яна займае 34 месца ў спісе «Ста самых прадаваных музыкаў у ЗША».

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* *Reba McEntire* (1977)
* *Out of a Dream* (1979)
* *Feel the Fire* (1980)
* *Heart to Heart* (1981)
* *Unlimited* (1982)
* *Behind the Scene* (1983)
* *Just a Little Love* (1984)
* *My Kind of Country* (1984)
* *Have I Got a Deal for You* (1985)
* ''Whoever's in New England* (1986)
* *What Am I Gonna Do About You* (1986)
* *The Last One to Know* (1987)
* *Merry Christmas to You* (1987)
* *Reba* (1988)
* *Sweet Sixteen* (1989)
* *Rumor Has It* (1990)
* *For My Broken Heart* (1991)
* *It's Your Call* (1992)
* *Read My Mind* (1994)
* *Starting Over* (1995)
* *What If It's You* (1996)
* *If You See Him* (1998)
* *The Secret of Giving: A Christmas Collection* (1999)
* *So Good Together* (1999)
* *Room to Breathe* (2003)
* *Reba: Duets* (2007)
* *Keep On Loving You* (2009)
* *All the Women I Am* (2010)
* *Love Somebody* (2015)
* *My Kind of Christmas* (2016)
* *Sing It Now: Songs of Faith & Hope* (2017)
* *Stronger Than the Truth* (2019)
* *Not That Fancy* (2023)

### Жывыя альбомы 
* 1989: *Reba Live*

### Зборнікі 
* 1985: *The Best of Reba McEntire*
* 1986: *Reba Nell McEntire*
* 1987: *Greatest Hits*
* 1993: *Greatest Hits Vol. 2*
* 1994: *Oklahoma Girl*
* 1998: *Moments and Memories: The Best of Reba*
* 2000: *I’ll Be*
* 2001: *Greatest Hits Volume III: I'm a Survivor*
* 2003: *20th Century Masters: The Christmas Collection: The Best of Reba*
* 2005: *Reba #1’s*
* 2006: *20th Century Masters: The Millennium Collection: The Best of Reba McEntire*
* 2008: *Love Revival*
* 2008: *50 Greatest Hits''

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Драма Дэск»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard 200
Der Spiegel

**Der Spiegel**, *Шпігель* ( — люстра) — адзін з самых вядомых штотыднёвых часопісаў Германіі. Сам часопіс апісвае сябе як «самы значны інфармацыйна-палітычны часопіс Германіі і Еўропы з самым вялікім накладам». У сярэднім у тыдзень прадаецца каля 1,1 мільёнаў асобнікаў. У 2004 годзе часопіс прачыталі 5690000 чалавек.

## Гл. таксама 
* Der Spiegel-Профіль
* Дзелавая журналістыка

## Спасылкі 
* Spiegel Online

Катэгорыя:Часопісы Германіі
Stern

**Stern** («Зорка») — ілюстраваны часопіс у Германіі. Заснаваны ў 1948 годзе. Бягучы тыраж складае каля аднаго мільёна асобнікаў.

У 1983 годзе часопіс апынуўся ў цэнтры міжнароднага скандалу ў сувязі з публікацыяй нібыта выяўленых дзённікаў Гітлера.

У цяперашні час асноўным канкурэнтам часопіса на нямецкім рынку з’яўляецца штотыднёвік Der Spiegel.

Катэгорыя:Часопісы Германіі
Жамэвю

**Жамэвю** ( — ніколі не бачанае) — стан, супрацьлеглы дэжавю, раптам надыходзячае адчуванне таго, што добра знаёмае месца або чалавек зусім табе не вядомыя. Усе веды пра іх імгненна і цалкам сціраюцца з памяці. Даследаванні паказваюць, што адчуванне дэжавю хоць бы раз у жыцці зведвае да 97 % чалавек. *Жамэвю* сустракаецца значна радзей. Але паўтаральныя крыптамнезіі (так называюць усе скажэнні памяці) урачы лічаць адным з сімптомаў псіхічнага засмучэння. Часцей за ўсё гэта шызафрэнія, эпілепсія, арганічны або старэчы псіхоз.

## Сутнасць феномену 
Па-першае, стан жамэвю «накрывае» чалавека зусім раптоўна і без аніякіх прычынаў, тады як у страты памяці (нават кароткачасовай) заўсёды ёсць фізіялагічныя прычыны (траўма, шок). Прыклад тыповага жамэвю: падчас гутаркі з блізкім сябрам нейкім невытлумачальным чынам уся інфармацыя пра яго на некалькі хвілін нібыта сціраецца з памяці. І добра знаёмы чалавек успрымаецца як першы сустрэчны. Праз некаторы час усё ўстае на свае месцы. У гэтай з’яве, уласна, няма відавочных перадумоў і няма ніякіх наступстваў.

Другое ключавое адрозненне: пры страце памяці чалавек забывае што заўгодна і каго заўгодна, любы эпізод з мінулага або цяперашняга жыцця. Феномен жамэвю, наадварот, тычыцца толькі таго, што «тут, цяпер і менавіта гэта». Напрыклад, чалавек назірае даўно знаёмы яму пейзаж і раптам менавіта яго на непрацяглы час «забывае». Вочы працягваюць перадаваць інфармацыю аб тым, што бачаць, у мозг, а той на некаторы час «адключаецца» ад прыняцця гэтай інфармацыі. Часам нешта падобнае здараецца з камп’ютарнымі сістэмамі, калі яны пачынаюць «падвісаць».

Феномен жамэвю, як і процілеглы яму феномен дэжавю, да сённяшняга дня застаецца загадкай для навукоўцаў. У першую чаргу цяжкасць даследавання гэтых феноменаў заключаецца ў тым, што іх немагчыма стварыць штучна ці змадэляваць у лабараторных умовах. Аднак некаторыя сучасныя спецыялісты схільныя тлумачыць гэтыя з’явы нестасоўкамі ва ўзаемадзеянні двух аддзелаў галаўнога мозгу, якія адказваюць за памяць і ўспрыманне інфармацыі. У адрозненне ад дэжавю, феномен жамэвю сустракаецца ў людзей у дзясяткі разоў радзей.

## Спасылкі 
* Тематическая статья на Живи.ru (Jv.ru) 

Катэгорыя:Парушэнні памяці
Катэгорыя:Успрыманне
Катэгорыя:Семіётыка
Die Zeit

**Die Zeit** (, ) — нямецкая штотыднёвая газета, якая выйшла ўпершыню 21 лютага 1946 года. Належыць кампаніі Zeit-Verlag Gerd Bucerius GmbH & Co. KG, якая ўваходзіць з 1996 года ў выдавецкую групу Georg von Holtzbrinck. Газета, якая прытрымліваецца ліберальна-цэнтрысцкіх поглядаў на палітыку (хоць часам схілялася і ў правым, і ў левым напрамку), выходзіць па чацвяргах у нардычным фармаце.

Наклад першага выпуску газеты Die Zeit склаў 25 тысяч асобнікаў. Па стане на 2009 год, па ўсім свеце кожны тыдзень прадаецца больш за паўмільёны асобнікаў. Першым галоўным рэдактарам быў прызначаны Эрнст Замхабер.

З 1978 па 1980 гады *Die Zeit* публікавала ў кожным выпуску рэцэнзіі на кнігі, якія сталі класікай літаратуры. Такім чынам з’явіўся спіс ста твораў, вядомы пад назвай ZEIT-Bibliothek der 100 Bücher.

Нягледзячы на тое, што газета месціцца ў Гамбургу, у яе эмблеме выкарыстоўваецца герб Брэмена. Гэта тлумачыцца тым, што гамбурзкія гарадскія ўлады пры заснаванні газеты не дазволілі выкарыстоўваць мясцовую сімволіку, а бургамістр Брэмена быў сябрам аднаго з заснавальнікаў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Газеты Германіі
Катэгорыя:Штотыднёвыя газеты
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1946 годзе
Le Monde

**Le Monde** (, з фр. «Свет») — французская штодзённая вячэрняя газета леваліберальных поглядаў з накладам 320.583 асобнікаў (на 2006-2007 год). Штаб-кватэра размешчаная ў 13-й акрузе Парыжа па адрасе бульвар Агюст Бланкі, 80 (Boulevard Auguste Blanqui, 80).

Монд была заснавана Юберам Бёў-Меры па распараджэнні Шарля дэ Голя ў 1944 годзе. Першы нумар газеты выйшаў 19 снежня 1944 года. З 19 снежня 1995 г. газета даступная анлайн.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Газеты Францыі
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1944 годзе
Le Figaro

**Le Figaro** (Ле Фігаро) — штодзённая французская газета, заснаваная ў 1826 годзе. Назва атрымала ў гонар Фігаро - героя п'ес Бамаршэ. З яго ж п'есы «Жаніцьба Фігаро» узяты дэвіз газеты, надрукаваны прама пад яе назвай: «Дзе няма свабоды крытыкі, там ніякая пахвала не можа быць прыемная» (фр. «Sans la liberté de blâmer, il n'est point d'éloge flatteur »).

З 1866 газета выходзіць штодня. У 2005 годзе наклад складаў каля 340 тыс. экзэмпляраў.

У 1975 годзе газета была набыта Раберам Эрсанам (Robert Hersant). У 1999 годзе амерыканскі інвестыцыйны фонд Carlyle Group набыў 40% акцый газеты, якія былі прададзеныя ім у 2003 годзе. Па стане на 2004 год газета знаходзіцца пад кантролем кансерватыўнага палітыка і мільярдэра Сержа Дасо, вядомага як кіраўнік французскай аэракасмічнай групы Dassault Aviation. У адным з радыёінтэрв'ю Дасо заявіў, што «газеты павінны прапагандаваць здаровыя ідэі».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт газеты
* Аблічбаваныя архівы газеты Ле Фігаро з 1826 па 1942 гг.  на сайце Gallica
* Медыя-профіль газеты Ле Фігаро і Рабера Эрсана 
* «Carlyle Group» пра набыццё газеты Ле Фігаро 

Катэгорыя:Газеты Францыі
Катэгорыя:Газеты на французскай мове
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1826 годзе
Мікалай Іванавіч Вавілаў

{{Вучоны
|Імя = Мікалай Іванавіч Вавілаў
|Выява = Nikolai Vavilov NYWTS.jpg
|Апісанне выявы = Мікалай Вавілаў у 1933 годзе
|Дата нараджэння = 
|Месца нараджэння = 
|Дата смерці = 
|Месца смерці = 
|Навуковая сфера = біялогія
|Месца працы = УАСГНІЛ, Усесаюзнае геаграфічнае таварыства, Усесаюзны інстытут раслінаводства, Інстытут генетыкі АН СССР
|Навуковая ступень =  (1934)
|Навуковае званне =    
|Альма-матэр = 
|Знакамітыя вучні =
|Вядомы як = стваральнік вучэнняў пра сусветныя цэнтры паходжання культурных раслін і пра імунітэт раслін, закона гамалагічных радоў у спадчыннай зменлівасці арганізмаў, сеткі навуковых устаноў па біялогіі і сумежным навукам
|Узнагароды і прэміі = {
   
}
}}

**Мікалай Іванавіч Вавілаў** (, Масква, Расійская імперыя — , , СССР) — расійскі і савецкі вучоны-генетык, батанік, селекцыянер, географ, акадэмік АН СССР, АН УССР, УАСГНДЛ. Прэзідэнт (1929—1935), віцэ-прэзідэнт (1935—1940) УАСГНДЛ, прэзідэнт Усесаюзнага геаграфічнага таварыства (1931—1940), заснавальнік (1920) і нязменны да моманту арышту дырэктар Усесаюзнага інстытута раслінаводства (1930—1940), дырэктар Інстытута генетыкі АН СССР (1930—1940), член экспедыцыйнай камісіі АН СССР, член калегіі Наркамзема СССР, член прэзідыума Усесаюзнай асацыяцыі ўсходазнаўства. У 1926—1935 гадах член Цэнтральнага выканаўчага камітэта СССР, у 1927—1929 гг. — член Усерасійскага Цэнтральнага Выканаўчага Камітэта. Старэйшы брат С. І. Вавілава.

Арганізатар і ўдзельнік батаніка-агранамічных экспедыцый, якія ахапілі большасць кантынентаў (акрамя Аўстраліі і Антарктыды), у ходзе якіх выявіў старажытныя крыніцы формаўтварэння культурных раслін. Стварыў вучэнне аб сусветных цэнтрах паходжання культурных раслін. Абгрунтаваў вучэнне аб імунітэце раслін, адкрыў закон гамалагічных шэрагаў у спадчыннай зменлівасці арганізмаў. Унёс істотны ўклад у распрацоўку вучэння аб біялагічным відзе. Пад кіраўніцтвам Вавілава была створана найбуйнейшая ў свеце калекцыя насення культурных раслін. Ён заклаў асновы сістэмы дзяржаўных выпрабаванняў сартоў палявых культур. Сфармуляваў прынцыпы дзейнасці галоўнага навуковага цэнтра краіны па аграрных навуках, стварыў сетку навуковых устаноў у гэтай галіне.

Загінуў у гады сталінскіх рэпрэсій. На падставе сфабрыкаваных абвінавачванняў быў арыштаваны ў 1940 годзе, у 1941 годзе — асуджаны і прысуджаны да расстрэлу, які пасля быў заменены 20-гадовым тэрмінам зняволення. У 1943 годзе памёр у турме. У 1955 годзе пасмяротна рэабілітаваны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Батанікі Расіі
Катэгорыя:Генетыкі СССР
Катэгорыя:Селекцыянеры СССР
Катэгорыя:Члены Лонданскага Лінееўскага таварыства
Катэгорыя:Мікалай Вавілаў
Мікалай Іванавіч
Катэгорыя:Члены Імператарскага праваслаўнага палестынскага таварыства
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Памерлі ў месцах пазбаўлення волі
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Дырэктары УІР
Катэгорыя:Члены Рускага батанічнага таварыства
Катэгорыя:Выкладчыкі Саратаўскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Ала Аляксандраўна Орса-Рамана

**Ала Аляксандраўна Орса-Рамана** (, г. Навагрудак, Польшча, цяпер у Гродзенскай вобласці, Беларусь) — грамадскі і культурны дзеяч беларускай дыяспары ў ЗША, амерыканскі вучоны-хімік. Доктар хімічных навук (1967). Дачка Аляксандра Орсы.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Навагрудку ў 1936 годзе. З 1944 года ў Германіі, дзе вучылася ў Беларускай гімназіі імя Янкі Купалы (1945—1949). У 1949 годзе разам з бацькамі пераехала ў ЗША. Скончыла гарадскі (1957) і  ў Нью-Ёрку. З 1971 года выкладчык, потым прафесар кафедры біяхіміі Нью-Ёркскага гарадскога ўніверсітэта. Старшыня Бруклінскага аддзела Амерыканскага хімічнага таварыства, член  і Амерыканскага камітэта па хіміі.

У 1956—1992 кіраўнік беларускага танцавальнага ансамбля «Васілёк» (Нью-Ёрк). Прапагандуе ў ЗША беларускую культуру і гісторыю. Актывістка Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы за мяжой. Член Беларуска-амерыканскага задзіночання, Беларускага інстытута навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку і іншых грамадскіх арганізацый беларусаў у ЗША. Аказвае дапамогу пацярпелым ад аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

Аўтар навуковых прац па даследаванні крышталічнай структуры арганічных злучэнняў у нізкіх тэмпературах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Хімікі ЗША
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Выпускнікі Нью-Ёркскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены Беларуска-амерыканскага задзіночання
Серж Дасо

**Серж Дасо** (; , , Францыя — , , Францыя) — уплывовы французскі бізнесмен і кансерватыўны палітык, мільярдэр.

## Біяграфія 
Сын авіяканструктара і прадпрымальніка Марселя Дасо, ад якога атрымаў у спадчыну групу Groupe Dassault. Сям’я Дасо — яўрэйскага паходжання і насіла прозвішча Блох да 1946 года, калі бацькі прынялі каталіцызм і змянілі прозвішча на Дасо.

Член партыі Саюз за прэзідэнцкую большасць Францыі, як і яго сын Аліўе, які з’яўляецца дэпутатам Нацыянальнай асамблеі. Мэр горада Карбей-Эсон, паўднёвага прыгарада Парыжа. У 2004 г. Серж Дасо дапамог у фінансаванні будаўніцтва ісламскага культурнага цэнтра (які складаецца ў асноўным з мячэці) у г. Карбей-Эсон, уклаўшы свае сродкі.

Сям’і Сержа Дасо належаць кантрольныя пакеты акцый у такіх канцэрнах, як:
* Dassault Aviation (50,21 %)
* Dassault Systemes (45,1 %)
* Lagardere Active (20,0 %)
* Dassault Developpement
* Dassault Communication — камунікацыі
* Sogitec — тэхналогіі
* Dassault Falcon Jet — падрадчык ваенных самалётаў Фалкон
* Dassault Falcon Service — тэхабслугоўванне самалётаў
* Dassault Multimedia — дызайн
* Dassault Investissements — фінансы
* SABCA — бельгійскі аэракосмас
* Socpresse (87 %) — выдавецкая група (часопіс L’Express)

Катэгорыя:Прадпрымальнікі Францыі
Катэгорыя:Выпускнікі Політэхнічнай школы
Катэгорыя:Мільярдэры Францыі
Катэгорыя:Члены Саюза за народны рух
Зоя Прохараўна Цітова

**Зоя Про́хараўна Ціто́ва** (, в. Галынец 1 — ) — акушэрка, Герой Сацыялістычнай Працы. Удзельніца Вялікай Айчыннай вайны. З 1945 года на Дабрасневіцкім медыцынскім пункце, з 1959 года акушэрка Ямніцкай участковай бальніцы ў Магілёўскім раёне. Званне Героя Сацпрацы прысвоена за поспехі ў галіне аховы здароўя.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёўскім раёне
Абрамовіч

**Абрамовіч** — прозвішча, утворанае ад імя Абрам.

## Вядомыя носьбіты 
* Адам Абрамовіч — дзеяч каталіцкага касцёла, педагог, прапаведнік і палеміст.
* Алена Абрамовіч — беларуская гандбалістка.
* Аляксандр Міхайлавіч Абрамовіч (1944—2018) — беларускі юрыст і дзяржаўны дзеяч.
* Анджэй Абрамовіч (1926—2011) — польскі археолаг.
* 
* Зыгмунт Іосіфавіч Абрамовіч (1892—1988) — беларускі акцёр.
* Ілья Юр’евіч Абрамовіч (нар. 1993) — беларускі плывец.
* Людвік Абрамовіч (1879—1939) — польскі гісторык, грамадскі дзеяч.
* Марыян Станіслаў Абрамовіч (1871—1925) — рэвалюцыянер-народнік.
* Мікалай Абрамовіч (?—1651) — ваявода мсціслаўскі і троцкі.
* Раман Аркадзевіч Абрамовіч (нар. 1966) — расійскі бізнесмен.
* Святлана Леанідаўна Абрамовіч (нар. 1954) — беларуская мастачка.
* Уладзіслаў Абрамовіч (Уладас Абрамавічус; 1909—1965) — літоўскі гісторык.
* Франц Вікенцьевіч Абрамовіч (1864—1933) — беларускі хірург.
* Юрый Мікалаевіч Абрамовіч (нар. 1948) — беларускі архітэктар.
* Ян Абрамовіч (?—1602) — ваявода менскі.
* Яўген Аляксандравіч Абрамовіч (нар. 1995) — беларускі футбаліст.

*
Cinnabon

**Cinnabon** (вымаўляецца *Сінабон*) — гэта сусветна вядомая сетка фастфуд кафэ-пякарань, дзе асноўнай стравай з’яўляюцца булачкі з карыцай і сметанковым сырам. Яна мае больш 1100 кафэ-пякарань па ўсім свеце. Прадстаўлена ў больш 50 краінах. Часткова развіваецца па прынцыпе франшызы.
thumb|200px|left|Тыповая кафэ-пякарня Cinnabon у Каліфорніі

Першая пякарня Cinnabon была адкрыта ў 1985 годзе ў горадзе Сіэтл, Штат Вашынгтон, ЗША. Карыца сорта Макара вырошчваецца спецыяльна для Cinnabon у гарах Інданезіі.

## Спасылкі 
* Cinnabon Афіцыйны сайт
* Каларыйнасць Сінабон, рэцэпт булачак 

Катэгорыя:Сеткі хуткага харчавання
Катэгорыя:Сеткі кафэ-пякарань
Катэгорыя:Кампаніі Сіэтла
Dunkin’ Donuts

'''Dunkin' Donuts**, **Данкін Донатс''' — міжнародны рэтэйлер пончыкаў і кавы, заснаваны ў 1950 годзе ў Горад Квінсі, Масачусетс Білам Розенбергам. Цяпер штаб-кватэра знаходзіцца ў Кантоне.

Сетка Dunkin’ Donuts прадстаўлена больш за 8000 рэстаранамі ў 32 краінах .

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Dunkin' Brands
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1950 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1950 годзе
Катэгорыя:Сеткі кафэ-пякарань
Starbucks

**Starbucks** (вымаўляецца «Ста́рбакс») — амерыканская кампанія па продажы кавы і аднайменная сетка кавярань. Кіруючая кампанія — Starbucks Corporation. Starbucks з’яўляецца самай буйной кававай кампаніяй у свеце, з сеткай кавярань больш 17 тыс. у 50 краінах, у тым ліку больш 11 тыс. у ЗША, больш 1 тыс. у Канадзе, і больш 700 у Вялікабрытаніі (на сакавік 2011 года). Starbucks прадае эспрэса, іншыя гарачыя і халодныя напоі, каву, гарачыя і халодныя сэндвічы, пірожныя, закускі і такія прадметы, як кружкі і шклянкі. Штаб-кватэра кампаніі — у Сіэтле, штат Вашынгтон.

## Назвы на розных мовах 
thumb|200px|Краіны, у якіх ёсць кафэ Starbucks

* Англійская: Starbucks
* Арабская: ستاربكس (stārbaks)
* Балгарская: Старбъкс
* Іўрыт: סטארבקס (sṭārbaqs)
* Кітайская: 星巴克 (xīngbākè), дзе 星 — зорка (), 巴克 — транслітарацыя «-bucks»
* Японская: スターバックス (sutābakkusu)

## Цікавыя факты 
* Адно з асноўных патрабаванняў пры выбары памяшканняў для кавярань Starbucks (якое, тым не менш, не заўсёды выконваецца): уваходныя дзверы павінны глядзець на ўсход ці на поўдзень і ніколі на поўнач. Па словах Скота Бедберы, аднаго са стваральнікаў брэнда Starbucks, гэта тлумачыцца тым, што наведвальнікі павінны атрымліваць асалоду ад дзённага святла, але пры гэтым сонца не павінна свяціць ім у твар.
* У 2006 годзе з 1,36 млн кг прададзенай кампаніяй кавы 6 % было сертыфікавана як Fair trade.

## Гл. таксама 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт у Расіі
* Афіцыйны сайт кампаніі 

Катэгорыя:Кампаніі ЗША
Катэгорыя:Сеткі хуткага харчавання
Катэгорыя:Культура спажывання кавы
Катэгорыя:Сеткі кавярань
Катэгорыя:Кампаніі Сіэтла
Hardee’s

**«Hardee’s»** — амерыканская сетка рэстаранаў хуткага харчавання. Рэстараны сеткі галоўным чынам засяроджаны ва ўсходняй частцы ЗША і ў рэгіёне Усходняга ўзбярэжжа. Сеткай валодае кампанія Thomas H.

## Гл. таксама 
* McDonald's
* KFC
* Burger King
* Subway
* Golden Corral

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі 

Катэгорыя:Сеткі хуткага харчавання
Катэгорыя:Сеткі рэстаранаў
Carl’s Jr.

**Carl’s Jr.** — буйная сетка рэстаранаў хуткага абслугоўвання, прадстаўленая больш за 3000 пунктаў у ЗША, Мексіцы, Сінгапуры і Расіі. Яна была заснавана Карлам Карчэрам у 1941 годзе, цяпер з’яўляецца даччынай сеткай кампаніі CKE Restaurants.

## Гісторыя 
У 1941 годзе, толькі пачынаючы свой бізнес, Карл Карчэр быў уладальнікам некалькіх крам з хот-догамі ў Лос-Анджэлесе. Да 1945 года ў яго ўжо быў асобны фастфуд-рэстаран у Анахайме, штат Каліфорнія, які ён назваў **Carl’s Drive-In Barbeque**. У 1956 годзе Карчэр адкрыў два першых рэстаранчыка Carl’s Jr. Яны названы менавіта так, таму што з’яўляліся ўсяго толькі паменшанымі версіямі яго асноўнай установы. Характэрнымі для яго рэстаранаў хуткага харчавання сталі хуткае абслугоўванне і лагатып, на якім намалявана ўсмешлівая пяціканцовая зорка жоўтага колеру.

## Carl’s Jr. у Беларусі 
Carl’s Jr. — амерыканская сетка рэстаранаў хуткага харчавання, вядомая бургерамі, прыгатаванымі на адкрытым агні. У Беларусі першы рэстаран Carl’s Jr. адкрыўся ў Мінску 2 чэрвеня 2017 года ў гандлёва-забаўляльным цэнтры «Galileo» па адрасе вуліца Бабруйская, 6. Гэта стала магчымым дзякуючы франчайзінгавай дамове з мясцовай кампаніяй, якая займалася кіраваннем брэндам у краіне.

Поспех першага рэстарана прывёў да адкрыцця яшчэ двух кропак у сталіцы. Другі рэстаран быў адкрыты па адрасе вуліца Пятра Мсціслаўца, 11, у гандлёвым цэнтры «Dana Mall». Трэці рэстаран пачаў працу 30 сакавіка 2019 года па адрасе вуліца Інтэрнацыянальная, 19, у гістарычным цэнтры горада.

Нягледзячы на папулярнасць спачатку, з часам сетка сутыкнулася з эканамічнымі цяжкасцямі і зніжэннем цікавасці спажыўцоў. У 2019 годзе рэстараны пачалі спыняць сваю дзейнасць. Апошні рэстаран Carl’s Jr. у Беларусі закрыўся ў чэрвені 2020 года.

Зараз сетка Carl’s Jr. больш не прадстаўлена ў Беларусі, а афіцыйны сайт кампаніі не паказвае наяўнасці рэстаранаў у гэтай краіне. Закрыццё рэстаранаў было звязана з высокай канкурэнцыяй на рынку хуткага харчавання і зменамі ў спажывецкіх перавагах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі 

Катэгорыя:Сеткі хуткага харчавання
Катэгорыя:Сеткі рэстаранаў
Alexa Internet

**Alexa Internet** — даччыная кампанія Amazon.com, вядомая сваім сайтам, дзе збіраецца статыстыка пра наведвальнасць іншых сайтаў. Alexa збірае інфармацыю непасрэдна ад карыстальнікаў, якія ўсталявалі Alexa Toolbar, на аснове якой фарміруецца статыстыка пра наведвальнасць сайтаў і спісы ўзаемазвязаных спасылак. Штаб-кватэра кампаніі размешчана ў Каліфорніі, ЗША.

## Гл. таксама 
* Compete.com

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт сэрвісу 

Катэгорыя:Сайты
Alexa Toolbar

**Alexa Toolbar** — гэта праграмнае забеспячэнне, якое ўяўляе сабою панэль інструментаў. Утыліта распрацавана як модуль Browser Helper Object для Internet Explorer, а таксама плагін Sparky для Mozilla Firefox, які служыць для фарміравання статыстыкі Alexa Internet.

## Апісанне 
Alexa Toolbar утрымлівае мноства ўбудаваных алгарытмаў, у прыватнасці для прадухілення з’яўленняў усплывальных вокнаў ці шматфункцыянальную панэль для пошуку сайтаў. 

Панэль інструментаў падае інфармацыю пра бягучы сайт на Alexa.com, які наведаў карыстальнік, а таксама дазваляе прагаласаваць за яго па пяцібальнай шкале — . Па змоўчанні ўтрымлівае некалькі ўбудаваных кнопак, такія як рэйтынг бягучага сайта на Alexa.com, спасылкі на Amazon.com, Alexa Internet ці доступ да Twitter, якія можна аператыўна арганізаваць, дадаць новыя ці адсеяць непатрэбныя. 

Па словах Alexa напачатку 2005 года было зусім больш 10 мільёнаў загрузак панэлі інструментаў, але кампанія не падае інфармацыю пра тое, якія з іх насамрэч выкарыстоўваюцца. Alexa Toolbar для Internet Explorer 7 паказала сябе як распаўсюджвальнік шкоднай праграмы, і такім чынам, не магла быць устаноўлена ў асяроддзі Windows Vista.

## Гл. таксама 
* Advanced Searchbar
* AOL Toolbar
* Bing Bar
* Google Toolbar
* Yahoo! Toolbar

## Спасылкі 
* Alexa Toolbar  

*
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне
Бронніца

Назву **Бронніца** маюць:

* Бронніца — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці
* **Бронніца** — другая назва ракі Гурыстая, правага прытока ракі Убарць
Люцэрна

**Люцэрна** (*Medicágo*) — род аднагадовых і шматгадовых траў ці паўкустоў сямейства бабовыя (*Fabaceae*), каштоўная кармавая культура. Лацінская радавая назва Medicago паходзіць ад грэчаскіх слоў, якія азначаюць «корм з Мідыі»; з гэтай вобласці расліна і трапіла ў Грэцыю.

## Батанічнае апісанне 
Сцябло вышынёй 40—90 см, галінастае, утварае куст. Лісце трайчастае. Суквецце — гронка. Плод — струк. Каранёвая сістэма стрыжнёвая. На каранях клубеньчыкавыя бактэрыі, якія назапашваюць азот у глебе.

## Арэал і экалогія 
На Беларусі на палях, лугах, травяністых схілах растуць 4 віды, цвітуць з мая да верасня. Вырошчваюцца , , і люцэрна гібрыдная як каштоўныя кармавыя расліны.

Зіма- і засухаўстойлівая культура. Добра расце на ўгноеных нейтральных сугліністых, супясчаных і пясчаных глебах. У травастоі трымаецца 3—4 гады. За лета дае 2—3 укосы. Выкарыстоўваецца на зялёны корм, сена, травяную муку, пры стварэнні культурнай пашы.

## Класіфікацыя 
Род Люцэрна () адносіцца да парадку , сямейства , падсямейства , трыбы .

### Віды 
У прыродзе налічваецца каля 100 аднагадовых і шматгадовых відаў люцэрны, з якіх прыкладна 60 відаў растуць на тэрыторыі былога СССР і каля 40 відаў у Расіі. У вызначальніку П. Ф. Маеўскага «Флора средней полосы европейской части России» (2006) адзначаны 9 відаў люцэрны:
* 
* 
* 
*  [=  — Люцэрна паўночная,  — Люцэрна румынская]
* 
* 
* 
* 
* 
Некаторыя іншыя віды:
* 
* 

## Гл. таксама 
* Спіс захворванняў люцэрны
Лялеманцыя

**Лялеманцыя** (*Lallemantia*) — род раслін сямейства ясноткавыя, які ўключае ў сябе 7 відаў траў і паўхмызнякоў, распаўсюджаных у Паўднёвай Еўропе, Паўднёвай і Паўднёва-Заходняй Азіі.

Магчыма, назва паходзіць ад грэч. λαλλη — «арэшак».

У шэрагу краін віды лялеманцыі (асабліва Lallemantia iberica і Lallemantia royleana) культывуюцца для атрымання з насення тлустага алею. Лісце расліны могуць выкарыстоўвацца ў якасці салатнай гародніны.

## Віды 
* 
* 
* 
** 
** 
** 
* 
* 
** 
* 
** 
** 
** 
* 

Катэгорыя:Мятныя
Лятучыя рыбы

**Лятучыя рыбы** (*Exocoetidae*) — сямейства марскіх рыб. Адметнай асаблівасцю рыб з’яўляецца вялікія грудныя плаўнікі, якія дазваляюць ім выскокваць з вады і ажыццяўляць непрацяглы палёт.

## Апісанне 
Даўжыня да 50 см. Грудныя плаўнікі размешчаны высока, доўгія і шырокія, прыстасаваны да планіруючага палёту над вадой (сродак ратавання ад драпежнікаў). Пралятаюць у паветры да 400 м на вышыні да 10 м. Орган руху — хваставы плаўнік.

Планктафагі.

## Пашырэнне 
Сямейства складаецца з 70 відаў, згрупаваных у 8 родаў.

Пашыраны пераважна ў трапічных і субтрапічных водах Атлантычнага, Індыйскага і Ціхага акіянаў. Трымаюцца чародамі.

Аб’ект промыслу.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сарганападобныя
Вослепна

**Во́слепна, Сле́пня, Васле́пна** — возера ў Беларусі ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Лужаснянка (прыток Заходняй Дзвіны). За 22 км на ўсход ад горада Гарадок.

Плошча люстра возера складае 1,96 км², даўжыня 3,29.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны на беразе возера Вослепна знаходзіўся партызанскі аэрадром.

## Гл.таксама 
* Азёры Беларусі

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Озеро Вослепно

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Windows Vista

**Windows Vista** — аперацыйная сістэма сямейства Microsoft Windows NT, лінейкі аперацыйных сістэм, якія выкарыстоўваюцца на карыстальніцкіх персанальных камп’ютарах. У стадыі распрацоўкі гэта аперацыйная сістэма мела кодавую назву «Longhorn».

У лінейцы прадуктаў Windows NT Windows Vista носіць нумар версіі 6.0 (Windows 2000 — 5.0, Windows XP — 5.1, Windows Server 2003 — 5.2). Для абазначэння «Windows Vista» часам выкарыстоўваюць абрэвіятуру «WinVI», якая аб'ядноўвае назву «Vista» і нумар версіі, запісаны рымскімі лічбамі.

Windows Vista, як і Windows XP, — выключна кліенцкая сістэма. Microsoft таксама выпусціла серверную версію Windows Vista — Windows Server 2008.

30 лістапада 2006 года Microsoft афіцыйна выпусціла Windows Vista і Office 2007 для карпаратыўных кліентаў.

Па даных вэб-аналітыкі ад W3Schools, па стане на кастрычнік 2011 года, доля рынка Windows Vista роўная  5,5 %; гэта значэнне дасягала максімуму ў 18,6 % у кастрычніку 2009 года.

## Гісторыя 
На раннім этапе распрацоўкі сістэма была вядомая пад кодавым імем Longhorn (па імі бара Longhorn Saloon блізка ад лыжнага курорта Вістлер у Брытанскай Калумбіі). Назва «Vista» была абвешчана 22 ліпеня 2005 года. Праз некалькі месяцаў Microsoft таксама пераназвалі Windows Longhorn Server у Windows Server 2008. З 8 лістапада 2006 года паўнавартасная версія Windows Vista даступная для вытворцаў абсталявання. Публічны рэліз для канечных карыстальнікаў адбыўся 30 студзеня 2007 года.

Варта заўважыць, што шматлікія функцыі, якія намячаліся ў Windows Vista, былі апушчаны Microsoft з-за абуранасці грамадскасці. Напрыклад, меркавалася, што OpenGL будзе рэалізаваны як надбудова над Direct3D. Гэта прывяло б да сур'ёзнага падзення прадукцыйнасці OpenGL у параўнанні з Direct3D і да фіксацыі версіі OpenGL. Асцярогі не апраўдаліся, падтрымка OpenGL у Windows Vista засталася. Не ўвайшла ў Windows Vista і файлавая сістэма WinFS — на гэты раз з-за праблем з прадукцыйнасцю.

## Спасылкі 
### Microsoft 
* Хатняя старонка Windows Vista 
* Microsoft Windows Vista homepage
* Тэхцэнтр Windows Vista
* Даклад пра ключавыя змены ў ядры Windows Vista SP1 
* Старонка загрузкі пакета абнаўленняў Windows Vista SP1
* Старонка загрузкі пакета абнаўленняў Windows Vista SP2
* Спіс сумяшчальнасці праграм для Windows Vista для ІТ-спецыялістаў

### Крытыка 
* Infuture.ru: Microsoft: «механізм кіравання ўліковымі запісамі карыстальнікаў (UAC) раздражняе карыстальнікаў»
* CNET Hollywood, Microsoft align on new Windows'
* BadVista.org
* Technology Review 'Will Windows Upgrade Hand Power To Big Media?' 
* PC Stats 'Windows Vista, HDCP and Digital Rights Management'
* Yahoo News 'Ten Reasons to Buy Windows Vista (and «five things that will give you pause»)'
* Paul Thurrott 'Where Vista Fails'
* A Cost Analysis of Windows Vista Content Protection 
* Windows Vista Content Protection  
* Як вярнуць грошы за OEM-Windows, 3dnews.ru, 28 верасня 2009 г

Катэгорыя:Microsoft Windows
Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Харвуд-хаус

**Харвуд-хаус** (*Harewood House*) — манументальны класіцыстычны палац графаў Харвудаў у наваколлях Лідса (графства Заходні Іаркшыр). Над праектаваннем рэзідэнцыі працавалі ў 1759—1771 гг. архітэктары Джон Кар і Роберт Адам. Графы Харвуды, якія разбагацелі на рабагандлі ў Вест-Індыі, не шкадавалі выдаткаў на ўпрыгожванне свайго новага дому. Уладкаваннем саду займаліся Ланселот Браўн і Чарлз Бары. Мэбліроўка была замоўлена вялікаму Томасу Чыпендэйлу. Па стане на 2011 год сядзібай валодаў 7-ы граф Харвуд — унук караля Георга V і стрыечны брат Елізаветы II.

## Спасылкі 
* Сайт Хервудскай сядзібы 

Катэгорыя:Заходні Ёркшыр
Катэгорыя:Палацы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Палацава-паркавыя ансамблі
Катэгорыя:Збудаванні Вялікабрытаніі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:З’явіліся ў 1771 годзе
Катэгорыя:1771 год у Еўропе
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Чарлза Бэры
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Англіі
Міхаіл Іванавіч Аўсяннікаў

**Міхаіл Іванавіч Аўсяннікаў** (, Адэса — 1985, Гродна) — отарыналарынголаг, доктар медыцынскіх навук (1972), прафесар (1974). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Адэскі медыцынскі інстытут (1948). Старэйшы навуковы супрацоўнік ЛОР-клінікі Адэскага НДІ сухотаў (1951—1956). Асістэнт ЛОР-кафедраў інстытутаў удасканалення ўрачоў у Запарожжы і Кіеве (1956—1964). Загадчык кафедры ЛОР-хвароб Гродзенскага медыцынскага інстытута (1964—1985).

## Навуковая дзейнасць 
Ім упершыню ў СССР распрацавана і ўкаранёна ў практыку методыка мастаідапластыкі злучальна-тканым ласкутом. М. І. Аўсяннікаў абараніў доктарскую дысертацыю на тэму: «Хірургічнае лячэнне хворых хранічным гнойным сярэднім атытам». Ён укараніў пластычныя аперацыі пры заганах развіцця вушной ракавіны, цвёрдага неба, распрацаваў метады касметычных і пластычных аперацый носа і вушной ракавіны, кансерватыўных і аператыўных метадаў лячэння захворванняў ЛОР-органаў, арганізаваў працу абласнога навуковага грамадства оталарынголагаў. Пад яго кіраўніцтвам абаронены 3 кандыдацкія дысертацыі, апублікавана звыш 60 навуковых прац, атрымана 2 аўтарскіх пасведчанні на вынаходствы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Отарыналарынголагі СССР
Катэгорыя:Отарыналарынголагі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Дэкларацыя аб абвяшчэнні незалежнасці Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусь

**Дэкларацыя аб абвяшчэнні незалежнасці Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусь** — дзяржаўны і палітычны акт аб аднаўленні Беларускай ССР на асновах, вызначаных у Маніфесце Часовага рабоча-сялянскага савецкага ўрада Беларусі 1 студзеня 1919 года. Прынятая 31 ліпеня 1920 года на сумесным пасяджэнні Менскага губернскага ваенна-рэвалюцыйнага камітэта з шэрагам палітычных партый і прафсаюзных арганізацый Менскай губерні.

Дэкларацыю падпісалі Вільгельм Кнорын, Аляксандр Чарвякоў і Івар Смілга (ад КП(б)ЛіБ), Аляксандр Крыніцкі (прафсаюзныя арганізацыі Менскай губерні), Усевалад Ігнатоўскі (Беларуская камуністычная арганізацыя), Арон Вайнштэйн (Бунд). Прадстаўнік Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў (БПС-Р) Яўсей Трафімаў адмовіўся падпісаць Дэкларацыю праз тое, што ў ёй не былі зафіксаваны патрабаванні аб уключэнні ў склад Беларусі Віцебскай, Магілёўскай, Смаленскай губерняў, аб абвяшчэнні беларускай мовы дзяржаўнай, аб стварэнні самастойнага беларускага войска і інш.

Прыняцце Дэкларацыі было абумоўлена вызваленнем Беларусі ад польскай акупацыі ў часе польска-савецкай вайны і фактычным скасаваннем Літбел ССР. У сувязі з міжнародным становішчам (мірны дагавор РСФСР з Літвой 12 ліпеня 1920 года; наступленне Чырвонай Арміі на Варшаву і інш). Дэкларацыя дакладна не акрэслівала граніц савецкай Беларусі. «*Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусь*, — гаварылася ў ёй, — *вызначае сваю заходнюю мяжу па этнаграфічнай мяжы паміж Беларуссю і буржуазнымі дзяржавамі, якія прымыкаюць да яе*». Паводле Дэкларацыі да склікання з’езда Саветаў БССР уся ўлада ў рэспубліцы перадавалася Ваенна-рэвалюцыйнаму камітэту БССР, адмяняліся ўсе законы і пастановы польскай акупацыйнай улады.

## Літаратура 
* Каминский, Н. И., Карпачев, А. М. К вопросу о провозглашении Белоруссии независимой Советской социалистической республикой // Исторический архив. — 1957. — № 3. — С.
* Шумейко, М. Именем рабочих и крестьян // Политический собеседник. — 1991. — № 7. — С.

## Спасылкі 
* Тэкст дэкларацыі (па-расійску).

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Катэгорыя:БССР
Беларусь
Жан-Батыст Люлі

**Жан-Батыст Люлі** ( , **Джавані Батыста Лулі** (італ. Giovanni Battista Lulli); 28 лістапада 1632, Фларэнцыя — 22 сакавіка 1687, Парыж) — французскі кампазітар, скрыпач, танцор, дырыжор і педагог італьянскага паходжання; стваральнік французскай нацыянальнай оперы.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў 1632 годзе ў Фларэнцыі. З 1646 у Францыі. Прыбліжаны караля Людовіка XIV. З 1652 іграў у прыдворным аркестры «24 скрыпкі караля», сфарміраваў і ўзначаліў малы прыдворны аркестр «16 скрыпак караля». Удзельнічаў у пастаноўцы прыдворных балетаў, напісаў музыку да шэрагу камедый-балетаў Мальера. З 1662 прыдворны кампазітар. З 1672 адзіны кіраўнік, кампазітар, дырыжор і рэжысёр опернага т-ра «Каралеўская акадэмія музыкі» (Парыжская опера).

## Творчасць 
Стваральнік нацыянальнага музычна-сцэнічнага жанру лірычнай трагедыі (пераважна на міфалагічныя ці легендарныя сюжэты), новага тыпу французскай опернай уверцюры, якая стала прататыпам пазнейшых уверцюр і вызначыла адзін са шляхоў да класічнай сімфоніі. Яго балетная музыка паўплывала на развіццё танцавальнай сюіты. Сярод твораў: лірычныя трагедыі «Тэсей» (паст. 1675), «Атыс» (паст. 1676), «Персей» (паст. 1682), «Раланд» (паст. 1685), «Арміда» (паст. 1686) і інш.; гераічныя пастаралі, оперы-балеты, у т.л. «Трыумф кахання» (1681); камедыі-балеты, у т.л. «Шлюб паняволі» (1664), «Пан дэ Пурсаньяк» (1669), «Мешчанін — дваранінам» (1670); дывертысменты, інструментальныя п’есы, песні, духоўная музыка і інш.

## У культуры 
Пра кампазітара ў 2000 годзе зняты фільм «Кароль танчыць».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Marche pour la Cérémonie des Turcs
* 

## Media 
Катэгорыя:Кампазітары Францыі
Катэгорыя:Кампазітары эпохі барока
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Дырыжоры Францыі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Францыі
Катэгорыя:Заснавальнікі нацыянальнага опернага мастацтва
Фудзівара-кьё

thumb|260px|План сталіцы Фудзівара (рэканструкцыя)
**Сталіца Фудзівара** (, *Фудзівара-кьё*)&nbsp;— сталіца старажытнай японскай дзяржавы ў 694—710 гадах, у канцы перыяду Асука, у часы кіравання імператара Дзіта, Мому і Гэма. Знаходзілася на тэрыторыі сучаснага горада Касіхара прэфектуры Нара. Акружаная з розных бакоў : Унэбі, Мімінасі і Амэнакагу. Першы японскі горад, спраектаваны па кітайскай горадабудаўнічай сістэме «шахматная дошка».

## Літаратура 
* Рубель В. А. *Японська цивілізація: традиційне суспільство і державність*.&nbsp;— Київ: «Аквілон-Прес», 1997.

Катэгорыя:Перыяд Асука
Катэгорыя:Сталіцы Японіі
Катэгорыя:Гісторыя Японіі
Каморніцкая культура

thumb|280px|Арэал рассялення каморніцкай культуры

**Каморніцкая культура** (*нарвенскі цыкл*) — археалагічная культура перыяду ранняга мезаліту на тэрыторыі Польшчы і Заходняй Беларусі (IX — VII стст. да н.э.). Назва ад в. Каморніца (Польшча).

Для культуры характэрны прылады працы з пласцінкападобных адшчэпаў, пры апрацоўцы якіх выкарыстоўвалася мікралітычная тэхналогія (восі прылад звычайна не супадаюць з восямі нарыхтовак). На помніках каморніцкай культуры найчасцей выяўляюцца вастрыі, працаванныя сустрэчнай рэтушшу, і паўвастрыі з дугападобным краем (тыпу Каморніца), «тупаспіннікі» (мікраграветы) з прамым краем (тыпу Ставінога або Кудлаеўка), выгнутыя ланцэтападобныя вастрыі, сегменты і падобныя да іх прылады разнастайнай шырыні з тупым вуглом у аснове, трохвугольнікі, кароткія і акруглыя скрабкі, вуглавыя і папярочныя разцы і інш. Каморніцкая культура вылучана і даследавалася ў 1965—1975 гг. польскімі археолагамі , М. Марчакам, Г. Венцкоўскай, .

Асобныя вырабы і комплексы рэчаў, якія нагадваюць каморніцкія, сустракаюцца ў Панямонні, на паўднёвым усходзе Беларусі (Беласарока), у складзе Рудавостраўскай культуры Паўночнай Украіны.

## Літаратура 
* Ісаенка, У. Ф. Каморніцкая культура / У. Ф. Ісаенка // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў [і інш.]. — Мн.: БелЭн імя П.Броўкі, 1993. — С. 304.

Катэгорыя:Археалагічныя культуры Еўропы
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Беларусі