Пратэсты ў Абхазіі (2024)

**Пратэсты ў Абхазіі 2024 года** — палітычныя падзеі, якія адбываліся ў Рэспубліцы Абхазія ў лістападзе 2024 года.

Прычынай пратэстаў стала падпісанне і ратыфікацыі пагаднення, якое прадугледжвае шэраг ільгот для расійскіх інвестараў. Улады запэўнівалі, што дакумент накіраваны на прыцягненне інвестыцый у эканоміку. Аднак праціўнікі пагаднення былі перакананыя, што яго ўмовы выгадныя выключна расійскаму боку. Апазіцыя запатрабавала адстаўкі прэзідэнта Аслана Бжаніі.

## Перадумовы 
Пагадненне паміж Урадам Расійскай Федэрацыі і Урадам Рэспублікі Абхазія «*Аб ажыццяўленні расійскімі юрыдычнымі асобамі інвестыцыйных праектаў на тэрыторыі Рэспублікі Абхазія*» з’яўлялася часткай праграмы гарманізацыі заканадаўства Расіі і Абхазіі, ініцыяванай у 2020 годзе. Афіцыйны тэкст пагаднення быў апублікаваны 31 жніўня 2024 года і выклікаў спрэчкі ў Абхазіі. Дакумент прадугледжваў шэраг ільгот для буйных расійскіх інвестараў, але асноўныя асцярогі ў апазіцыі выклікаў артыкул пра перадачу зямельных участкаў ва ўласнасць расійскіх кампаній. Пашырэнне расійскага бізнесу ў рэспубліцы магло пазбавіць мясцовых жыхароў заробку на турызме.

30 кастрычніка міністр эканомікі Абхазіі Крысціна Азган падпісала дакумент у Маскве. На думку пратэстоўцаў, гэта было зроблена з парушэннем абхазскага заканадаўства — без папярэдняга адабрэння парламентам. 9 лістапада Азган пацвердзіла, што расійскі бок не прыняў мноства паправак абхазскага боку.

## Ход падзей 
### 11-12 лістапада 
Пратэсты пачаліся ў ноч з 11 на 12 лістапада, пасля затрымання пяці апазіцыянераў, якія, па сцвярджэнні ўладаў, напалі на дэпутата абхазскага парламента. Раніцай 12 лістапада дэманстранты перакрылі тры ключавыя дарогі на Сухумі, заблакаваўшы Гумісцінскі, Ніжні Гумісцінскі і Кадорскі масты. Таксама пратэстоўцы паспрабавалі ўварвацца ў будынак Службы дзяржаўнай бяспекі. Бліжэй да вечара ўсе пяць затрыманых апазіцыйных палітыкаў былі вызваленыя, пасля чаго асноўныя дарогі былі разблакаваныя і абстаноўка ў сталіцы на некаторы час стабілізавалася.

### 15 лістапада 
15 лістапада парламент павінен быў разгледзець законапраект па ратыфікацыі пагаднення з Расіяй. Па заяве ТАСС, каля будынка парламента сабралася некалькі сотняў чалавек. Абхазская апазіцыя заявіла пра 2,5 тысячы. Пратэстоўцы прынеслі сцягі Абхазіі і Расіі ў знак сяброўства і падтрымкі ўмацавання абхаза-расейскіх стасункаў.

Неўзабаве пачаліся бойкі: пратэстоўцы закідалі сілавікоў яйкамі і бутэлькамі. Удзельнікі акцыі пратаранілі плот аўтамабілем і паспрабавалі прарвацца на тэрыторыю парламента. Сілавікі паспрабавалі заблакаваць праход, падагнаўшы да месца прарыву пажарную машыну, але пратэстоўцам удалося захапіць яе. Супраць іх ужылі дымавыя шашкі ў выпадку адстаўкі Аслана Бжанія.

### 16 лістапада 
16 лістапада Аслан Бжанія паабяцаў сысці з пасады і прызначыць віцэ-прэзідэнта часовым выканаўцам абавязкаў прэзідэнта, толькі калі пратэстоўцы пакінуць урадавы комплекс у Сухумі, аднак яны адмовіліся гэта зрабіць і зноў заклікалі да безумоўнай адстаўкі.

### 17 лістапада 
17 лістапада пратэстоўцы працягвалі ўтрымліваць комплекс урадавых будынкаў і дэмантаваць плот вакол парламента.

### 18 лістапада 
У ноч на 18 лістапада адбылася страляніна ля будынка абхазскай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі. Паміж прадстаўнікамі ўладаў і апазіцыі пачаліся перамовы пры ўдзеле спікера парламента Лашы Ашуба. Аслан Бжанія на сустрэчы прадстаўлялі віцэ-прэзідэнт Бадра Гунба, Старшыня Дзяржаўнага мытнага камітэта Атар Хецыя і грамадскі дзеяч Давід Пілія. Ад апазіцыі ў перамовах удзельнічалі Адгур Ардзінба, Кан Кварчыя і Леван Мікаа.

### 19 лістапада 
19 лістапада Аслан Бжанія і прэм’ер Аляксандр Анкваб сышлі ў адстаўку. Абавязкі прэзідэнта прызначаны выконваць віцэ-прэзідэнт Бадра Гунба, на пасаду прэм’ера — экс-спікер парламента Валерый Бганба.

## Рэакцыя 
15 лістапада МЗС Расіі пракаменціравала, што з трывогай сочыць за падзеямі ў Абхазіі, назваўшы іх «крызіснай сітуацыяй».

Прэзідэнт Грузіі Саламэ Зурабішвілі катэгарычна асудзіла крокі Расіі ў кірунку анексіі акупаванай Абхазіі. Акрамя таго, яна выказала салідарнасць з жыхарамі Абхазіі, якія, з яе слоў, супрацьстаяць спробам укаранення расійскага заканадаўства.

## Наступствы 
3 снежня абхазскія дэпутаты прагаласавалі супраць ратыфікацыі міжурадавага пагаднення аб ажыццяўленні расійскімі юрыдычнымі асобамі інвестыцыйных праектаў на тэрыторыі Абхазіі.

Датэрміновыя выбары прэзідэнта Абхазіі прызначены на 15 лютага 2025 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пратэсты 2024 года
Катэгорыя:Лістапад 2024 года