open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уладзімір Мечыяр

**Ула́дзімір Ме́чыяр** (; , , Славацкая рэспубліка) — славацкі палітык і дзяржаўны дзеяч. Скончыў юрыдычны факультэт Браціслаўскага ўніверсітэта імя Коменскага. Працаваў у моладзевым згуртаванні. У 1990 абраны дэпутатам Федэральнага сходу Чэхаславакіі. Лідар Народнай партыі — Рух за дэмакратычную Славакію, у перыяд 1990—1998 тройчы займаў пост прэм’ер-міністра Славакіі, двойчы займаў пост выканаўцы абавязкаў прэзідэнта Славакіі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Славакіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Славакіі
Катэгорыя:Юрысты Славакіі
Жан Батыст Дзюма

**Жан Батыст Андрэ Дзюма** (фр. Jean Baptiste Andre Dumas; , Алес — , Каны) — французскі хімік-арганік і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
У юнацтве навучаўся аптэкарскай справе. У 1816 годзе адправіўся ў Жэневу, дзе працаваў памочнікам фармацэўта. Скончыўшы Жэнеўскі ўніверсітэт, у 1823 годзе перабраўся ў Парыж, дзе да 1840 года працаваў у Політэхнічнай школе; у 1835 годзе стаў прафесарам. Адначасова Дзюма выкладаў у Сарбоне (1832—1868), Цэнтральнай школе мастацтваў і рамёстваў (1829—1852), адным з заснавальнікаў якой ён быў, і ў Вышэйшай Медыцынскай школе (з 1839).

З 1832 года з'яўляўся членам Парыжскай акадэміі навук, а з 1868 — яе абавязковым сакратаром.

З 1840 года — член Лонданскага каралеўскага таварыства. У 1844 годзе Лонданскае каралеўскае таварыства ўзнагародзіла Дзюма медалём Коплі. З 1845 — замежны член-карэспандэнт Пецярбургскай АН. У 1849—1851 гадах з'яўляўся міністрам сельскай гаспадаркі і камерцыі Францыі. Быў членам Сената (1856), прэзідэнтам муніцыпальнага савета Парыжа (1859), начальнікам Манетнага двара (1868). У 1859 годзе Дзюма стаў прэзідэнтам Французскага хімічнага таварыства. З 1880 года — член Берлінскай акадэміі навук.

Кавалер ордэна Ганаровага легіёна (1863).

## Літаратура 
* Partington J. R., A history of chemistry, v. 4, L., 1964.

Катэгорыя:Хімікі Францыі
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены Венгерскай акадэміі навук
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Коплі
Палац Грасалкавічаў

**Палац Грасалкавічаў** (, ) — палац XVIII стагоддзя ў Браціславе, цяпер — рэзідэнцыя прэзідэнта Славакіі.

Палац пабудаваны ў 1760 годзе на замову графа Антона Грасалкавіча, дарадца імператрыцы Марыі Тэрэзыі. У XVIII стагоддзі палац быў папулярным месцам сустрэчаў венгерскай арыстакратыі. Тут даваў канцэрты капельмайстар князя Эстэрхазі Франц Іозеф Гайдн.

У 1897—1919 гадаах палац быў рэзідэнцыяй эрцгерцага Фрыдрыха Аўстрыйскага, у савецкі перыяд тут працаваў першы сакратар ЦК КПЧ Клемент Готвальд.

Пасля падзелу Чэхаславакіі палац стаў рэзідэнцыяй прэзідэнта краіны і часта называецца Прэзідэнцкім палацам.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палацы Браціславы
Катэгорыя:Збудаванні Славакіі ў стылі барока
Роберт Фіца

**Ро́берт Фі́ца** (; ) — славацкі правазнаўца, палітык. Прэм’ер-міністр Славакіі (2006—2010, 2012—2018 і з 2023). Доктар юрыдычных навук.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1964 годзе ў горадзе Топальчаны ў Чэхаславакіі (з 1993 года Славацкая Рэспубліка).

У 1986 годзе скончыў юрыдычны факультэт Універсітэта Каменскага ў Браціславе, у 1992 годзе — аспірантуру Інстытута дзяржавы і права пры Славацкай акадэміі навук. Спецыяліст у галіне крымінальнага права.

У 1986—1987 гадах служыў у войску ў якасці памочніка ваеннага следчага, затым з мэтай наступнага вывучэння крымінальнага права быў на кароткатэрміновых стажыроўках у ЗША, Вялікабрытаніі, Фінляндыі, Бельгіі і Францыі. Будучы аспірантам, працаваў у Юрыдычным інстытуце пры Міністэрстве юстыцыі, у 1992—1995 гадах быў намеснікам яго дырэктара. У розныя гады выкладаў права ва ўніверсітэтах Славакіі і за мяжой.

У 1987—1990 гадах з’яўляўся членам Камуністычнай партыі Чэхаславакіі. Пасля «Аксамітнай рэвалюцыі» 1989 года і падзення камуністычнага рэжыму ў Чэхаславакіі далучыўся да Партыі левых дэмакратаў (ПЛД), пераемніцы Камуністычнай партыі.

У 1996—1999 гадах быў намеснікам старшыні ПЛД. У лістападзе 1999 года, у выніку расколу ПЛД, Роберт Фіца стварыў і ўзначаліў левацэнтрысцкую партыю «Напрамак — сацыяльная дэмакратыя». У 1992—2006 і ў 2010—2012 гадах з’яўляўся дэпутатам парламента.

Пасля перамогі яго партыі на парламенцкіх выбарах 14 чэрвеня 2006 года сфарміраваў урадавую кааліцыю, змяніўшы на пасадзе прэм’ер-міністра Мікулаша Дзурынду. 7 ліпеня 2010 года падаў у адстаўку пасля парламенцкіх выбараў 12 чэрвеня 2010 года. Раней Прэзідэнт Славакіі Іван Гашпаравіч даручыў Фіца паспрабаваць сфарміраваць свой другі ўрад, аднак ён гэтага не дамогся. На наступны дзень новы ўрад узначаліла Івета Радзічава.

Па выніках праведзеных у Славакіі 30 верасня 2023 года парламенцкіх выбараў урадавую кааліцыю, акрамя партыі Фіца, стварылі партыя «Голас — сацыяльная дэмакратыя» і Славацкая нацыянальная партыя. 25 кастрычніка Прэзідэнт Славакіі Зузана Чапутава прызначыла новы ўрад краіны на чале з прэм’ер-міністрам Робертам Фіца.

15 мая 2024 года пасля выязнога паседжання ўрада ў горадзе Гандлава на Роберта Фіца быў здзейснены замах. Ён быў шпіталізаваны з некалькімі агнястрэльнымі раненнямі. Нападаючага адразу затрымала паліцыя..

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Славакіі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нітранскім краі
Браціслава I (раён)

**Браціслава I** () — раён Славакіі. Знаходзіцца на тэрыторыі Браціславы. У раён уваходзіць гарадзкая частка Старэ-Места

## Статыстычныя звесткі 
**Нацыянальны склад:**
* Славакі 90,0 %
* Венгры 2,9 %
* Чэхі 2,4 %

**Канфесійны склад:**
* Каталікі 61,9 %
* Лютэране 5,6 %
* Грэка-католікі 0,6 %

## Спасылкі 
* Старэ Места

Катэгорыя:Раёны Браціслаўскага края
Юліян Корсак

**Юліян Корсак** (, Слонім — ) — паэт i перакладчык. Сябар Адама Міцкевіча і Антонія Эдварда Адынца, з якімі вёў ліставанне.

## Біяграфія 
 на малюнку Напалеона Орды.]]

Прадстаўнік шляхецкага роду Корсакаў герба «Ліс», сын Яна і Караліны з Ордаў.

Вучыўся ў Шчучынскай школе піяраў, Віленскім універсітэце (1823—1826). У 1829 жыў у Пецярбургу. У 1830 вярнуўся ў свой маёнтак Страла (цяпер Дзятлаўскі раён). Ажаніўся з Юзэфай Мацкевіч. Апошнія гады жыў у Навагрудку.

## Творчасць 
Пісаў на польскай мове. Аўтар зборнікаў «Вершы» (1830, 2-е выд. 1836) i «Новыя вер­шы» (т. 1—2, 1840), якія змяшчаюць у м.інш. і творы беларускай тэматыкі: «Да Нема­на», «Да І(гната) Д(амейкі)» i інш. Пад уплывам творчасці А. Міцкевіча Ю. Корсак засвоіў рамантычны стыль лірычнай паэзіі, у якой выкарыстоўваў класічныя i беларускія фальклорныя матывы. Пераклаў на поль­скую мову перакладаў Піндара, Вергілія, Гарацыя, Дантэ, Ф. Шылера, Дж. Байрана, У. Шэкспіра. Некаторыя вершы Ю. Корсака («Пілігрым», «Баркарола») пакладзены на музыку С. Манюшкам. У. Сыракомля прысвяціў Ю. Корсаку артыкул «Нататкі з дзіцячых уражанняў» (1853).

Вёў перапіску з А. Э. Адынцом, І. Ходзькам і інш.

## Бібліяграфія 
* Да Нёмана: верш // Раса нябёсаў на зямлі тутэйшай: Бел. польскамоўн. паэзія XIX ст.: (Зборнік) / Уклад., прадм. і камент. У. І. Мархеля. — Мн., 1998.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі на польскую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы
Юліян
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слоніме
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Браціслава III (раён)

**Браціслава III** () — раён Славакіі. Знаходзіцца на тэрыторыі Браціславы. У раён уваходзіць гарадскія часткі Вайнары, Новэ Места, Рача.

## Статыстычныя звесткі 
**Нацыянальны склад:**
* Славакі 92,7 %
* Венгры 2,5 %
* Чэхі 2,0 %

**Канфэсійны склад:**
* Каталікі 58,5 %
* Лютэране 6,4 %
* Грэка-католікі 0,8 %

## Спасылкі 
* Вайнары
* Новэ Места
* Рача

Катэгорыя:Раёны Браціслаўскага края
Браціслава V (раён)

**Браціслава V** () — раён Славакіі. Знаходзіцца на тэрыторыі Браціславы. У раён уваходзіць гарадскія часткі Яраўцэ, Петржалка, Русаўцэ, Чунава.

## Статыстычныя звесткі 
**Нацыянальны склад:**
* Славакі 91,9 %
* Венгры 4,0 %
* Чэхі 1,5 %

**Канфесійны склад:**
* Каталікі 54,9 %
* Лютэране 4,8 %
* Грэка-католікі 0,7 %
* Рэфарматы 0,7 %

## У Сеціве 
* Петржалка
* Русаўцэ
* Чунава
* Яраўцэ

Катэгорыя:Раёны Браціслаўскага края
Малацкі (раён)

**Малацкі** () — раён Славакіі. Знаходзіцца ў Браціслаўскім краі. Мяжуе з Аўстрыяй.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Браціслаўскага края
Пезінак (раён)

**Пезінак** () — раён Славакіі. Знаходзіцца ў Браціслаўскім краі.

## Насельніцтва 
## Статыстычныя звесткі 
**Нацыянальны склад:**
* Славакі 97,4 %
* Чэхі 1,0 %

**Канфэсійны склад:**
* Каталікі 71,0 %
* Лютэране 9,3 %

Катэгорыя:Раёны Браціслаўскага края
Палац Эстэрхазі (Браціслава)

[thumb|200px|Палац Эстэрхазі. Від з правага берага [Дунай|Дуная]]

**Палац Эстэрхазі** () — палац роду Эстэрхазі ў стылі неарэнесансу ў раёне Старэ-Места Браціславы (Славакія), на набярэжнай рэкі Дунай.

Пабудаваны каля 1870-х гадоў. У 1920-я і 1950-я гады будынак быў перабудаваны для патрэб Славацкай нацыянальнай галерэі.

Сёння разам з прылеглым будынкам Водныя казармы () і дадатковымі прыбудовамі служыць памяшканнем для экспанатаў галерэі.

Катэгорыя:Палацы Браціславы
Катэгорыя:Эстэрхазі
Славацкая нацыянальная галерэя

**Славацкая нацыянальная галерэя** () — сетка галерэй у Славакіі, найбуйнейшы музей славацкага мастацтва. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Браціславе.

Заснавана 29 ліпеня 1949 года. У Браціславе размешчана ў палацы Эстэрхазі і ў будынку *Водныя казармы* (), якія прылягаюць адзін да аднаго. У 1950-я гады палац Эстэрхазі быў перабудаваны спецыяльна для галерэі, а ў 1970-я гады пашыраны.

Галерэя таксама мае аддзяленні за межамі Браціславы: у Зволенскім замку, у замку Стражкі (Спішска Бела), у Ружамберку і ў Пезінку.

У збор уваходзяць славацкія карціны, скульптуры, графіка і вырабы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт галерэі 

Катэгорыя:Музеі Славакіі
Катэгорыя:Мастацкія музеі Славакіі
Катэгорыя:Нацыянальныя музеі Славакіі
Федэральная рада беларускіх арганізацый у Аўстраліі

**Федэральная рада беларускіх арганізацый Аўстраліі** (ФРБАА) — агульнааўстралійскі беларускі прадстаўнічы орган.

## Гісторыя 
ФРБАА створана ў 31 снежня 1976 — 3 студзеня 1977 гг. на 1-й сустрэчы беларусаў Аўстраліі ў Мельбурне з мэтай каардынацыі дзеянняў беларускіх арганізацый у Аўстраліі і рэпрэзентацыі беларусаў у аўстралійскім грамадстве і для беларускіх арганізацый у іншых краінах. Рабочы орган — Выканаўчы камітэт.

На 2-й сустрэчы 29 снежня 1977 — 2 студзеня 1978 гг. у Сіднеі Выканаўчы камітэт пераабраны ў складзе: старшыня Міхась Зуй, намеснік старшыні і скарбнік Уладзімір Сідлярэвіч, сакратар Міхась Лужынскі. У склад Рады ўвайшлі 11 арганізацый:
* Беларускае аб’яднанне ў Новым Паўднёвым Уэльсе
* Беларускі цэнтральны камітэт у Вікторыі
* Беларускі культурна-грамадскі клуб
* Беларускае аб’яднанне ў Аўстраліі
* Кааператыў Беларускага дома ў Мельбурне
* парафія БАПЦ у Адэлаідзе
* Беларускі радыёвы камітэт у Сіднеі
* Беларускі жаночы камітэт у Вікторыі
* Беларускае аб’яднанне ў Паўднёвай Аўстраліі
* Беларускі вызваленчы фронт
* Беларуска-аўстралійскае аб’яднанне ў Новым Паўднёвым Уэльсе

На 3-й сустрэчы 5 — 9 студзеня 1979 г. у Адэлаідзе з Рады выйшлі Беларускае аб’яднанне ў Аўстраліі (яго кіраўнік Міхась Зуй сышоў з пасады старшыні Выканаўчага камітэта), Беларуска-аўстралійскае незалежнае аб’яднанне ў Новым Паўднёвым Уэльсе, Беларускі вызваленчы фронт і Беларускі жаночы камітэт у Вікторыі.

Федэральная рада аб’яднала беларускія згуртаванні ў Новым Паўднёвым Уэльсе, Вікторыі, Паўднёвай і Заходняй Аўстраліі. Дзейнічае паводле статута. Выканаўчы камітэт ФРБАА ажыццяўляе агульнае кіраўніцтва, каардынацыю супрацоўніцтва паміж арганізацыямі ў правядзенні нацыянальных святкаванняў, культурных мерапрыемстваў, выконвае прадстаўнічую ролю ў міжнародных арганізацыях. Пры ФРБАА створаны Фонд дапамогі ахвярам Чарнобыля. У 2002 рада аб’ядноўвала ў якасці калектыўных членаў 8 беларускіх араганізацый, у т.л. Беларускае аб’яднанне ў Заходняй Аўстраліі, Беларускі цэнтральны камітэт у Вікторыі, Беларускае аб’яднанне ў Паўднёвай Аўстраліі, Беларускі культурна-грамадскі клуб у Феерфілдзе і інш.

## Кіраўніцтва 
Старшыні Выканаўчага камітэта
* Міхась Зуй (1976—1979)
* Язэп Малецкі (1979—1980)
* Кастусь Станкевіч (1980—1982)
* Міхась Шэка (1983—1985)
* Яўген Груша (1985—2019).

## Гл. таксама 
* Беларуска-аўстралійскае незалежнае аб’яднанне ў Новым Паўднёвым Уэльсе

## Зноскі 
## Літаратура 
* Гардзіенка, Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І.Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с., [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3).

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Аўстраліі
Катэгорыя:1977 год у Аўстраліі
Зволенскі замак

**Зволенскі замак** () — замак у Славакіі.

## Месцазнаходжанне 
У цэнтры Зволена: 

## Гісторыя 
Пабудаваны Людовікам I Вялікім у 1360—1382 гады па праекце італьянскіх архітэктараў. У XVI стагоддзі пашыраўся і перабудоўваўся. Замак ніколі не быў узяты. У наш час у замку размяшчаецца Славацкая нацыянальная галерэя.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт музея

Катэгорыя:Замкі Славакіі
Катэгорыя:Замкі паводле алфавіта
Катэгорыя:З’явіліся ў XIV стагоддзі
Опідум

thumb|250px||Рэканструкцыя Манхінскага опідума
**Опідум** () — лацінскі тэрмін, які азначае асноўны цэнтр якой-небудзь адміністрацыйнай тэрыторыі Старажытнага Рыму. Слова паходзіць ад «ob-pedum» — агароджаны прастор.

Гай Юлій Цэзар называў опідумамі буйныя кельцкія паселішчы, якія сустракаліся яму ў Галіі. У наш час гэты тэрмін ужываецца датычна вялікіх дарымскіх паселішчаў Заходняй і Цэнтральнай Еўропы.

Катэгорыя:Крэпасці
Катэгорыя:Опідумы
Жэнеўскі ўніверсітэт

**Універсітэт Жэневы** (*Жэнеўскі ўніверсітэт*, ) — найстарэйшы ўніверсітэт Швейцарыі. Універсітэт заснаваны ў 1559 годзе як тэалагічная семінарыя Жанам Кальвінам.

У цяперашні час навучанне ва ўніверсітэце вядзецца на французскай мове на дзевяці факультэтах, на якіх навучаецца каля 15000 студэнтаў.

Часопіс «Ньюсуік» (англ.: Newsweek) у сусветным рэйтынгу ўніверсітэтаў, апублікаваным 13 жніўня 2006 г., паставіў Універсітэт Жэневы на 32 месца.

## Вядомыя выпускнікі 
* Арон Самуілавіч Левін, беларускі прафесар медыцыны
* Э. А. дэ Ротшыльд (1926—1997) — член французскай галіны фінансавай дынастыі Ротшыльдаў

Жэнева
Катэгорыя:1559 год у Еўропе
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Швейцарыі
Малы Дунай

**Малы Дунай** () — рака ў заходняй Славакіі, адгалінаванне Дуная. Малы Дунай утварае найбольшы рачны востраў у Еўропе — Жытны востраў. Малы Дунай — улюбёнае месца сплаву жыхароў Браціславы. Галоўны прыток — рака .

Катэгорыя:Рэкі Славакіі
Катэгорыя:Дунай
Выдрыца (Браціслава)

**Выдрыца** (, ) — невялікая, даўжынёй 17 км, рэчка на паўднёвым захадзе Славакіі. Сярэдні сцёк 0,22 м³/с у вусці. Адна з нешматлікіх славацкіх рэчак, якая ўпадае непасрэдна ў Дунай.

Катэгорыя:Рэкі Славакіі
Прэзідэнт Славакіі

**Прэзідэнт Славакіі** — глава дзяржавы ў Славакіі, які здзяйсняе галоўным чынам цырыманіяльныя функцыі, у прыватнасці, прызначае прэм'ер-міністра.

## Гісторыя 
Упершыню пасада прэзідэнта з'явілася ў Першай Славацкай рэспубліцы ў перыяд Другой сусветнай вайны. Першым і адзіным прэзідэнтам быў з 26 кастрычніка 1939 да красавіка 1945 Ёзаф Ціса.

Пасля распаду Чэхаславакіі паўнамоцтвы прэзідэнта прыняў на сябе прэм'ер-міністр Уладзімір Мечыяр, пасля чаго Міхал Ковач быў выбраны прэзідэнтам на пяцігадовы тэрмін парламентам. Калі пасля заканчэння яго паўнамоцтваў парламент не змог абраць яго пераемніка, абавязкі прэзідэнта прынялі прэм'ер-міністр і спікер парламента. Пасля таго, як парламент на працягу года не змог узгадніць кандыдатуру прэзідэнта, былі занесены папраўкі ў канстытуцыю, па якіх прэзідэнт абіраецца ўсеагульным галасаваннем на пяцігадовы тэрмін па сістэме двух тураў. Для перамогі неабходна атрымаць 50 % галасоў.

Рэзідэнцыяй прэзідэнта Славакіі з'яўляецца пабудаваны ў 1760 Палац Грасалкавічаў.

## Спіс прэзідэнтаў 
### Першая рэспубліка 
### Сучасная Славакія 
**Прэм’ер-міністр і спікер парламента, якія выконвалі абавязкі прэзідэнта:**
* Уладзімір Мечыяр (1 студзеня — 2 сакавіка 1993)
* Уладзімір Мечыяр (2 сакавіка — 30 кастрычніка 1998) і Іван Гашпаравіч (14 ліпеня — 30 кастрычніка 1998)
* Мікулаш Дзурында (30 кастрычніка 1998 — 15 чэрвеня 1999) і Іозеф Мігаш (30 кастрычніка 1998 — 15 чэрвеня 1999)

## Штандар прэзідэнта 

Выява:Flag of the President of Slovakia (1939-1945).svg|Штандар прэзідэнта Першай рэспублікі (1939 – 1945)
Выява:Flag of the President of Slovakia.svg|Сучасны штандар прэзідэнта Славакіі

## Спасылкі 
Афіцыйны сайт прэзідэнта Славацкай Рэспублікі

*
Катэгорыя:Палітыка Славакіі
Выдрыца (прыток Бярэзіны)

**Выдрыца** — рака ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 19 км. Плошча вадазбору 92 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 м/км. Пачынаецца як адгалінаванне (Сосніца) ад ракі Ала за 6 км на паўднёвы захад ад вёскі Плесавічы, упадае ў Бярэзіну (возера Асінкі) на поўначы ад горада Светлагорск. У вярхоўі цячэ праз лес, ніжэй вёскі Старына рэчышча акаймаванае лугавой абалонай.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-132. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г.
* Ліст карты N-35-120. Выданне 1981 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гомельской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»

Катэгорыя:Прытокі Бярэзіны
Катэгорыя:Рэкі Жлобінскага раёна
Браціслава IV (раён)

**Браціслава IV** () — раён Славакіі. Знаходзіцца на тэрыторыі Браціславы. У раён уваходзяць гарадскія часткі Дзевін, Дзевінска Нова Вес, Дубраўка, Загарска Бістрыца, Карлава Вес, Ламач.

## Статыстычныя звесткі 
**Нацыянальны склад:**
* Славакі 92,9 %
* Венгры 2,5 %
* Чэхі 1,9 %

**Канфесійны склад:**
* Каталікі 56,3 %
* Лютэране 5,3 %
* Грэка-католікі 0,7 %

## Спасылкі 
* Дзевін
* Дзевінска Нова Вес
* Дубраўка
* Загарска Бістрыца
* Карлава Вес
* Ламач

Катэгорыя:Раёны Браціслаўскага края
Выдрыца (басейн Дзвіны)

**Вы́дрыца** — рака ў Ушацкім раёне Віцебскай вобласці, у басейне Заходняй Дзвіны.

Даўжыня ракі 20 км. Плошча вадазбору 120 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6 ‰. Пачынаецца за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Вацлавова і цячэ ў межах Ушацка-Лепельскага ўзвышша. Упадае ў возера Чарсцвяцкае з поўдня. Рэчышча ў сярэднім і ніжнім цячэнні на працягу 12,4 км каналізаванае. Асноўны прыток — рака Віславоўка (справа). У басейне ракі азёры Лош, Люкташ, Небылова, Вербна і Гарадзянец.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Дзівы
Катэгорыя:Рэкі Ушацкага раёна
Эдынбургскі ўніверсітэт

**Эдынбургскі ўніверсітэт** () — буйнейшая навучальная ўстанова Шатландыі. Адзін з найстаражытнейшых у краіне ўніверсітэт, заснаваны ў 1583 годзе.

## Знакамітыя выпускнікі 
### Дзеячы мастацтва 
* Артур Конан Дойл
* Роберт Льюіс Стывенсан
* Вальтэр Скот
* Дэвід Юм

## Вучоныя 
* Чарлз Роберт Дарвін
* Пірс Джон Селерс
* Адам Сміт

### Палітыкі 
* Джон Расэл

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Шатландыі
Катэгорыя:Адукацыя ў Эдынбургу
Катэгорыя:1583 год у Еўропе
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Шатландыі
Асінторф

**Асінто́рф** (, ) — аграгарадок у Дубровенскім раёне Віцебскай вобласці, за 7 км на поўнач ад шашы , за 17 км на поўнач ад Дуброўна. Асінторф уваходзіць у склад і з’яўляецца цэнтрам Асінторфскага сельсавета.

## Гісторыя 
* 8 красавіка 2004: працоўны пасёлак Асінторф быў аднесены да катэгорыі сельскіх населеных пунктаў, у сувязі з гэтым быў скасаваны Асінторфскі пасялковы савет і створаны Асінторфскі сельсавет.

## Насельніцтва 
* 2001 — 950 чалавек

Гэта другі па населенасці пункт раёна.

## Транспарт 
Найбліжэйшая чыгуначная станцыя — Асінаўка, за 7 км на поўдзень ад Асінторфа.

## Інфраструктура 
Сярэдняя школа.

## Прамысловасць 
У пасёлку дзейнічае торфапрадпрыемства «Асінторф» і торфабрыкетны завод. Да заводу праведзена вузкакалейная чыгунка.

### Выбітныя мясціны 
* Царква
* Брацкая магіла (1941—1944 гады)
* Помнік падпольшчыкам

## Вядомыя асобы 
* Валянціна Уладзіміраўна Абразова — спартсменка, майстар спорту.
* Рэгіна Пракопаўна Харошка (нар. 1938) — беларускі фізікахімік.

## Спасылкі 
* Прагноз надвор’я ў п. Асінторф

Катэгорыя:Асінторфскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёна
Мікулаш Дзурында

**Мікулаш Дзурында** (; нар. , Спішскі Штрврток, Чэхаславакія) — славацкі палітык, прэм’ер-міністр Славакіі з 30 кастрычніка 1998 да 4 ліпеня 2006, в. а. прэзідэнта Славакіі з 30 кастрычніка 1998 да 15 чэрвеня 1999.

У 1990 годзе стаў адным з заснавальнікаў кансерватыўнага Славацкага дэмакратычнага руху. У 1991 годзе — намеснік міністра транспарту, тэлекамунікацый і пошты. У 1994 годзе — міністр транспарту, тэлекамунікацый і пошты ва ўрадзе Іозефа Мораўчыка. Пасля прыходу да ўлады Уладзіміра Мечыяра перайшоў у апазіцыю.

У 1998 годзе апазіцыйныя партыі перамаглі на выбарах, і Дзурында стаў прэм’ер-міністрам, а таксама выконваў абавязкі прэзідэнта да абрання на гэты пост Рудольфа Шусцера. У 2000 годзе арганізаваў партыю Славацкі дэмакратычны і хрысціянскі саюз. У 2002 годзе ізноў атрымаў перамогу на выбарах на чале кааліцыі. У 2006 годзе на выбарах партыя Дзурынды заняла другое месца, і пераможца выбараў Роберт Фіца сфарміраваў кааліцыйны ўрад.

9 ліпеня 2010 года заняў пост міністра ўнутраных спраў ва ўрадзе Іветы Радзічавай.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Славакіі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Славакіі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Каралевы Алены
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Прэшаўскім краі
Юравічы

Назву **Юравічы** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Ю́равічы — вёска ў Браслаўскім раёне
** Ю́равічы — вёска ў Полацкім раёне
* Гомельская вобласць:
** Ю́равічы — аграгарадок у Калінкавіцкім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Юраві́чы — вёска ў Гродзенскім раёне
** Ю́равічы — вёска ў Дзятлаўскім раёне
** Ю́равічы — вёска ў Карэліцкім раёне
** Ю́равічы — вёска ў Лідскім раёне
* Мінская вобласць:
** Ю́равічы — вёска ў Чэрвеньскім раёне

## Гл. таксама 
* Юравічы — група археалагічных помнікаў каля аграгарадка Юравічы Калінкавіцкага раёна
Лімес

thumb|upright|Адноўленая рымская вартавая вежа на Лімес блізу Рэйнброль
**Лімес** (  «дарога», «прымежная сцяжына», пазней проста «мяжа») — умацаваны рубеж (вал, мур) з вартавымі вежамі, узведзены на мяжы былой Рымскай імперыі. Лімес служыў Рымскай імперыі як ахоўнае збудаванне і як сродак мытнага кантролю. На прахадных пунктах вёўся гандаль з «вонкавым светам». Самыя вядомыя ўчасткі лімеса — гэта Верхненямецка-рэтыйскі лімес працягласцю ў 550 км і Вал Адрыяна ў Вялікабрытаніі.

## Спасылкі 
* ''Таварыства 'нямецкі лімес'*  
* *Артыкул па гісторыі: Limes*  
* *Артыкул па гісторыі: Limes Tripolitanus*  
* *Дыпломная праца: 'Лімес у Гесен'* 
* *Фонд абароны помнікаў культуры'' 

Катэгорыя:Рымская імперыя
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Германіі
Катэгорыя:Абарончыя лініі
Катэгорыя:Межы
Ліліуакалані

{{Дзяржаўны дзеяч
| беларускае імя        = Ліліуакалані
| арыгінальнае імя   = Lili‘uokalani
| партрэт            =Liliuokalani, photograph by Prince, of Washington.jpg
| шырыня партрэта    = 
| подпіс            = 
| тытул              = Каралева Гаваяў
| парадак-жонак        = 8
| сцяг               = Royal_Monogram_of_Queen_Liliuokalani_of_Hawaii.svg
| перыядпачатак       = 20 студзеня 1891
| перыядканец        = 17 студзеня 1893
| папярэднік     = Калакауа
| пераемнік           = не
| дата нараджэння      = 02.09.1838
| месца нараджэння     = Ганалулу, в. Ааху, Гавайскае каралеўства
| дата смерці        = 11.11.1917
| месца смерці       = Ганалулу, в. Ааху, Тэрыторыя Гаваі
| дынастыя           = Калакаўа
| бацька               = Капаакеа
| маці               = Аналеа Кеахакалоле
| муж             = Джон Оўэн Дамініс
| жонка            = 
| дзеці               = 
| аўтограф           = Liliuokalani's signature (Anti-Annexation Protest Documents, June 17, 1897, Washington D C).svg
| узнагароды            = 
{

}
}}
**Ліліуакалані** (гавайск. Lili’uokalani, першапачаткова звалася **Лідзія Камакаэа пакі**, Lydia Kamaka’eha Paki, па мужу **Дамініса**, ; 2 верасня 1838 — 11 лістапада 1917) — апошняя каралева Гаваяў з 20 студзеня 1891 па 17 студзеня 1893.

Катэгорыя:Гавайскія каралі
Катэгорыя:Паэты ЗША
Катэгорыя:Зрынутыя манархі
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Кіану Рыўз

**Кіяну Рыўз** (, ; поўнае імя **Кіяну Чарлз Рыўз**; ) — канадскі кінаакцёр і музыкант (бас-гітарыст). Найбольш вядомы роляю Нэа ў кінатрылогіі «Матрыца». Апрача таго, у 1990-х ён быў бас-гітарыстам гурта «Dogstar», а ў пачатку 2000-х — гурта «Becky».

## Зноскі 
## Літаратура 
* Архіў артыкулаў і інтэрв'ю пра Кіану Рыўза з 1987 па 2010

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Акцёры Канады
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
.ss

**.ss** (код ISO 3166-1 alpha-2 для Паўднёвага Судана, англ. South Sudan) — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Паўднёвага Судана.
## Гісторыя 
Па дадзеных CIO East Africa дамен верхняга ўзроўню быў выдзелены 10 жніўня 2011 года, пасля абвяшчэння незалежнасці краіны ад Судана.

Урад Паўднёвага Судана падаў заяўку на дамен .ss, нягледзячы на тое, што дадзенае скарачэнне часта асацыюецца з нацыстамі.

Дамен быў зарэгістраваны 31 жніўня 2011 года, але не быў дададзены ў каранёвую зону DNS, і такім чынам не функцыянаваў. Дамен верхняга ўзроўню быў ухвалены на паседжанні Праўлення ICANN 27 студзеня 2019 года, і быў дададзены ў каранёвую зону DNS 2 лютага 2019 года.

Рэгістрацыя даменных імёнаў .ss пачалася ў тры этапы з 1 чэрвеня 2020 года, і стала агульнадаступнай з 1 верасня 2020 года.

ss
Вольга Раманаўна

**Вольга Раманаўна** (? — пасля 1289) — княгіня ўладзімірская.

## Біяграфія 
Вядома з Галіцка-Валынскага летапісу, як дачка чарнігаўскага князя Рамана і жонка ўладзімірскага князя Уладзіміра Васількавіча.
 
У 1287 годзе князь Уладзімір Васількавіч, падчас цяжка хваробы напісаў у сваёй рэзідэнцыі ў Камянцы два тастаменты, якія прынамсі часткова захаваліся ў складзе Галіцка-Валынскага летапісу. Адзін з тастаментаў тычыўся яго жонкі Вольгі, ён пакідаў ёй горад Кобрын і сяло Гарадзел (на мяжы з Польшчай), апроч гэтага запісаў «*… а княгіня мая оже восхочет у чэрніч поіті поідеть, Аже не восхочет ити, а како ёй любо мне не воставши глядеті, што, хто мае чыніть по моем жывоте*». Таксама Уладзімір узяў цалаванне крыжа са свайго пераемніка луцкага князя Мсціслава Данілавіча, якому запісаў «зямлю сваю ўсю і гарады», што той не аддасць прыёмную дачку Уладзіміра — Ізяславу, замуж супраць яе волі, а толькі са згоды Вольгі.

Уладзімір Васількавіч памёр 10 снежня 1288 года, княгіня Вольга на пахаванні мужа была з Ізяславай і з сястрой мужа манашкай Аленай. Апошні раз згадана Іпацьеўскім летапісам пад сакавіком 1289 года.

Некаторыя даследчыкі, грунтуючыся на асаблівасці напісання часткі Іпацьеўскага летапісу, якая атрымала назву «Аповесці пра Уладзіміра Васількавіча», лічаць яе аўтарам княгіню Вольгу. У гэтай частцы летапісу ёсць і празмернасць пачуццяў у апісанні Уладзіміра Васількавіча, бліжэйшая простая аналогія якому — панегірык растоўскаму князю Васільку, напісаны роднай цёткай Вольгі Раманаўны. Апісанне сітуацый, у якіх былі толькі князь Уладзімір Васількавіч і княгіня Вольга, падрабязнае апісанне іх вяселля, а таксама яго пахавання.

.|злева]]

На думку гэтых даследчыкаў, апошнія частка Галіцка-Валынскага летапісу магла пісацца ў Кобрыне, куды пераехала княгіня Вольга пасля смерці мужа, бо запісы пра смерці пінскага і сцепаньскага трапілі ў летапіс менавіта таму, Сцепаньскае і Пінскае княствы размешчаны паблізу Кобрына.

Паводле мясцовага падання, неўзабаве княгіня Вольга загінула і пахавана ў месцы, якое цяпер завецца Княжай гарой паблізу вёскі Ляхчыцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Памяць: Кобрынскі раён / Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі. Мінск: БЕЛТА, 2002.
* http://lib.pushkinskijdom.ru/Default.aspx?tabid=3770 
* http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz_efron/22865/%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80
* http://brama.brestregion.com/nomer24/artic03.shtml
* http://bk-brest.by/ru/118/history/3355/ 
* http://day.kiev.ua/298828 
* http://nbuv.gov.ua/portal/soc_gum/vkp/2012_1/st_10_01.pdf, holos.at.ua/publ/1-1-0-10
* http://zagorodde.na.by 

Катэгорыя:Жонкі рускіх князёў
Катэгорыя:Ольгавічы
Катэгорыя:Князёўны Русі
Браціслаўскі заапарк

[thumb|[Белы колер|Белы леў з Браціслаўскага заапарка]]
**Браціслаўскі заапарк** () — заапарк у раёне Браціславы Карлава Вес, размешчаны ў лесе на схілах Малых Карпат.

Першыя прапановы пра стварэнне заапарка ў Браціславе датуюцца 1948 годам. У якасці месцаў прапанаваліся Браціслаўскі лесапарк і Млынская даліна, якую і абралі, хоць перш там планаваўся парк культуры. Будаўніцтва заапарка пачалося ў 1959 годзе, а 9 мая 1960 года адбылося афіцыйнае адкрыццё. Спачатку заапарк размяшчаўся на плошчы каля 9 га, сёння плошча складае 96 га, якую ў 2006 годзе насялялі 1396 жывёл 174 відаў. У 2006 годзе ў Браціслаўскім заапарку пабывала 203 тыс. наведвальнікаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Браціслаўскага заапарка

Катэгорыя:Славутасці Браціславы
Катэгорыя:Заапаркі Славакіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1960 годзе
Катэгорыя:1960 год у Браціславе
Выдрыцкая брама

**Выдрыцкая брама** — адна з чатырох брам Браціславы, якая знаходзяцца ў заходняй частцы горада. Назва паходзіць ад вёскі Выдрыца побач з якой і была размешчана брама. Ёсць і іншая назва брамы — **Цёмная брама**, паколькі брама была падобныя на тунэль. Да нашых дзён захаваліся толькі рэшткі вартаўнічай вежы, якая была перабудавана ў жылы дом.

## Гл. таксама 
* Лаўрэнцкая брама
* Міхайлаўская брама
* Рыбацкая брама

Катэгорыя:Брамы Браціславы
Лаўрэнційская брама

thumb| Рашотка, якая паказвае размяшчэнне брамы
**Лаўрэнційская брама** () — адна з чатырох брам Браціславы з вежай. Названы ў гонар святога Лаўрэнція. Яна была пабудавана ў XIII стагоддзі і разбурана ў 1778 годзе.

У наш час, месца дзе знаходзілася брама адзначана спецыяльнай рашоткай.

## Гл. таксама 
* Міхайлаўская брама
* Выдрыцкая брама
* Рыбацкая брама

## Спасылкі 
Катэгорыя:Брамы Браціславы
Аншлюс Аўстрыі

[thumb|250px|Гітлер паведамляе пра аншлюс Аўстрыі на Гельдэнплац у [Вена|Вене, 15 сакавіка 1938]]

**Аншлюс** (  — далучэнне, саюз) — ідэя аб’яднання Аўстрыі з Германіяй і канкрэтна — анэксія Аўстрыі Германіяй 12 — 13 сакавіка 1938. Незалежнасць Аўстрыі была адноўленая ў красавіку 1945, пасля яе заняцця саюзнымі войскамі падчас Другой сусветнай вайны, і ўзаконеная Дзяржаўнай дамовай 1955, якая забараняла аншлюс. У пераносным значэнні тэрмін «аншлюс», праз сваю сувязь з гісторыяй нацызму, ужываецца ў негатыўным сэнсе як сінонім паняцця анексія.

Падзея вядомая ў гісторыі таксама пад назвамі **анексія Аўстрыі Германіяй**, **з’яднанне Аўстрыі з Германіяй** або **аншлюс Аўстрыі**. На працягу пэўнага часу аўстрыйскія прыхільнікі Гітлера з Аўстрыйскай нацыянал-сацыялістычнай партыі ставілі перад урадам сваёй краіны пытанне аб далучэння Аўстрыі да Германіі. На 13 сакавіка 1938 г. быў запланаваны рэферэндум па гэтаму пытанню, але нацыяналісты зрабілі дзяржаўны пераварот і перадалі ўсю ўладу ў краіне Германіі. 12 сакавіка войскі Вермахта ўвайшлі на тэрыторыю Аўстрыі. 13 сакавіка таго ж года было аб’яўлена аб аншлюсе альбо з’яднанні Аўстрыі з Германіяй.

Аднак было вырашана правесці рэферэндум па пытанню падтрымкі аншлюсу насельніцтвам Аўстрыі. 10 красавіка 1938 г. большасць аўстрыйскіх грамадзян станоўча адказалі на пытанне «Ці згаджаецеся Вы са з’яднаннем Аўстрыі і германскага Рэйха, якое адбылося 13 сакавіка 1938 г. і ці падтрымліваеце Вы сваім голасам нашага лідара Адольфа Гітлера». Але легітымнасць рэферэндуму выклікае сумненні паколькі некалькі соцень тысяч аўстрыйцаў, у асноўным, яўрэйскага паходжання, былі пазбаўлены права голасу. Да тых, хто меў права голасу і не хадзіў на рэферэндум, нярэдка прыходзілі дадому некалькі разоў і настойліва запрашалі прыняць у ім удзел.

Прымусовы характар далучэння Аўстрыі да Германіі стаў падставай для дэкларацыі па Аўстрыі краін антыгітлераўскай кааліцыі, падпісанай у Маскве ў кастрычніку 1943 г. Згода гэтай дэкларацыі Аўстрыя аб’яўлялася першай ахвярай гітлераўскай агрэсіі, яе народ заклікаўся да барацьбы за незалежнасць, а аншлюс быў аб’яўлены скасаваным.http://www.ibiblio.org/pha/policy/1943/431000a.html%20
У 1955 г. Аўстрыя аднавіла свой суверэнітэт пасля 10 год кантролю з боку краін антыгітлераўскай кааліцыі.

## Спасылкі 
* History of unification of Austria and Germany on March 12, 1938 

Катэгорыя:XX стагоддзе ў Аўстрыі
Катэгорыя:Тэрытарыяльна-палітычная экспансія Трэцяга рэйха
Рыбацкая брама

**Рыбацкая брама** — адна з чатырох абароннах брам Браціславы. Гэта была самая маладая і самая маленькая брама пабудаваная, верагодна, у сярэдзіне 14-га стагоддзя і злучала горад з прыгарадамі, дзе жылі рамеснікі, рыбакі, мяснікі і гэтак далей. У 1529 падчас турэцкага ўварвання была замуравана, застаўся толькі маленькі праход для пешаходаў. Брама павінна была быць адноўленай ў 1717, і меркавалася пераназваць яе ў Бялградскую, але ўрэшце пакінулі старую назву. Канчаткова брама была адноўлены ў 1754—1756 У часы кіравання Марыі Тэрэзіі браму пераназвалі ў Тэрэзіянскую браму. І ў 1776 брама была знесена па загаду Марыі Тэрэзіі. Рэшткі мура брамы выявілі ў 1990 годзе.

## Гл. таксама 
* Міхайлаўская брама
* Выдрыцкая брама
* Лаўрэнцкая брама

Катэгорыя:Брамы Браціславы
Міхайлаўская брама

**Міхайлаўская брама** () — адзіная брама, якія захаваліся са Сярэднявечча ў Браціславе і з'яўляюцца адным з найстарэйшых будынкаў горада. Яна пабудавана прыкладна ў 1300 годзе і ўяўляе сабою вежу з варотамі ля падножжа. Брама падверглася рэканструкцыі ў стылі барока ў 1758 годзе, калі на вяршыні з'явілася статуя святога Міхаіла і дракон. Першае пісьмовае згадванне ў 1411 годзе. Брама мела пад'ёмны мост і роў. Уваход быў закрыты  герсай і драўлянымі дзвярамі. Вежа была разбурана ў 1529—1534, затым у 1753—1758 перабудавана ў сучасны выгляд. Вышыня вежы складае 51 м.

У вежы размешчана экспазіцыя зброі Гарадскога музея Браціславы, дзе наведвальнікі могуць азнаёміцца з гісторыяй умацаванняў горада, іх рэканструкцыяй і канчатковым знішчэннем ў XVIII стагоддзі, калі крапасныя сцены сталі замінаць росту горада. На шостым паверсе вежы ёсць балкон, адкуль адкрываецца цудоўны краявід на Стары горад, замак, і бліжэйшыя раёны.

## Гл. таксама 
* Лаўрэнційская брама
* Выдрыцкая брама
* Рыбацкая брама

## Спасылкі 
* фатаграфіі брамы
* Мадэль у 3D 

Катэгорыя:Музеі Славакіі
Катэгорыя:Брамы Браціславы
Катэгорыя:Збудаванні Славакіі ў стылі барока
Славацкі нацыянальны музей

**Славацкі нацыянальны музей** () — сетка 18 музеяў у Славакіі. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Браціславе.

Заснаваны ў 1925 годзе. У музеі прадстаўлена багатая экспазіцыя Прыроднага музея (*Prírodovedné múzeum*), якая распавядае пра флору, фауну і геалагічную будову Славакіі. У будынку часта арганізуюцца цікавыя часовыя выстаўкі на розныя тэмы, арганізоўваюцца выстаўкі мастацтва.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музеі Браціславы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1925 годзе
Катэгорыя:1925 год у Браціславе
Тэатр Аляксандра Духновіча

thumb|250px
**Тэатр Аляксандра Духновіча** (, ) — тэатр, размешчаны ў горадзе Прэшаве. Адзіны славацкі тэатр, у якім іграюць п'есы на русінскай мове.

Тэатр Аляксандра Духновіча быў заснаваны ў 1945 годзе як Украінскі народны тэатр (; русіны афіцыйна лічыліся ў СССР і сац. краінах часткай украінскай нацыі). У 1990 годзе пасля падзення камунізму ў Чэхаславакіі тэатр быў пераназваны ў гонар русінскага святара, паэта і грамадскага дзеяча Аляксандра Духновіча. Значная частка рэпертуара тэатра — руская класіка ў перакладзе на русінскую мову.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Tеатер Aлeксaндрa Духнoвічa в Пряшoві 
* Прашэўская Русь на пераломе стагоддзяў 

Катэгорыя:Тэатры Славакіі
Катэгорыя:Прэшаў
Апалон (мост)

**Мост Апалон** () — мост праз раку Дунай у горадзе Браціслава. Будаўніцтва было пачата ў 2002 годзе. Мост быў адкрыты 5 верасня 2005 года. Назва ідзе ад кампаніі «Апалон» (сучасны: Slovnaft) — нафтаперапрацоўчага заводу, размешчанага на левым беразе ракі ў гэтым раёне да Другой сусветнай вайны. Яго выгнутыя лініі, нахільныя аркі і фактычная адсутнасць прамых вуглоў робяць форму моста досыць складанай. Яго даўжыня 835 метра, шырыня — 32 м. Вага моста — 5240 тон.

## Галерэя 
## Спасылкі 
* інфармацыя пра мост 
* Фота на розных этапах будаўніцтва 
* Фота моста 

Катэгорыя:Масты Браціславы
Катэгорыя:Масты цераз Дунай
Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе
Катэгорыя:2005 год у Браціславе
Трнава (раён)

**Раён Трнава** — раён Трнаўскага края Славакіі.

## Насельніцтва 
### Статыстычныя даныя (2001) 
**Нацыянальны склад:**
* Славакі 97,8 %
* Чэхі 0,6 %

**Канфесійны склад:**
* Каталікі 81,4 %
* Лютэране 1,8 %

Катэгорыя:Раёны Трнаўскага края
Катэгорыя:Трнаўскі край
Дунайска-Стрэда (раён)

**Раён Дунайска Стрэда** — раён Трнаўскага краю Славакіі. Мяжуе з Венгрыяй. Раён характэрны тым, што тут назіраецца найвышэйшая канцэнтрацыя венгерскага насельніцтва Славакіі. Раён Дунайска Стрэда і раён Комарна з'яўляюцца двума раёнамі Славакіі з перавагай венграў. Гарады ў раёне: Велькі-Медэр, Дунайска-Стрэда, Шаморын.

## Насельніцтва 
### Статыстычныя даныя (2001) 
**Нацыянальны склад:**
* Венгры 83,3 %
* Славакі 14,0 %
* Цыгане 1,0 %

**Канфесійны склад:**
* Каталікі 77,8 %
* Рэфарматы 9,5 %
* Лютэране 1,7 %

Катэгорыя:Раёны Трнаўскага края
Дунайска-Стрэда

**Дунайска Стрэда** (, , ) — горад у паўднёвай Славакіі, неафіцыйная «сталіца» венгерскай меншасці краіны.

## Гісторыя 
Дунайска Стрэда была ўпершыню згадана ў 1238 годзе. У XV-XVI стагоддзях атрымлівае гарадскія правы, але да XIX стагоддзя заставалася малаважным паселішчам, дзе пераважалі рамеснікі. У другой палове XX стагоддзя была праведзена індустрыялізацыя горада.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Касцёл
* Кірха

## Гарады-пабрацімы 
## Гл. таксама 
* Жытны востраў

Катэгорыя:Гарады Славакіі
Захад

**За́хад** — адзін з чатырох бакоў свету. Першапачаткова гэта слова пазначала «заход», бо Сонца на заходзе заўсёды знаходзіцца прыблізна на захадзе, акрамя прыпалярных і палярных шырот. Беларускае абазначэнне захаду — З, міжнароднае — W (ад west).

У дні раўнадзенства Сонца заходзіць на захадзе. Зямля круціцца з захаду на ўсход. На карце Зямлі заходні бок, як правіла, знаходзіцца злева.

## Арыентацыя 
У старажытнасці кірунак на захад вызначаўся заходам Сонца. Званіцы праваслаўных і лютэранскіх цэркваў звернутыя — на захад.

Алтары каталіцкіх касцёлаў размяшчаюцца на заходнім боку.

Катэгорыя:Арыентаванне
Выдрыца (прыток Аршыцы)

**Выдрыца** — рака ў Дубровенскім і Аршанскім раёнах Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Аршыца (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 16,6 км. Плошча вадазбору 139 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 м/км. Пачынаецца з тарфянога кар′ера на паўднёвы ўсход ад пасёлка Асінторф Дубровенскага раёна, вусце за 2 км на захад ад гарадскога пасёлка Арэхаўск Аршанскага раёна. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае. Асноўны прыток — рака Заволінка (злева).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Рака Выдрыца (прыток Аршыцы) 

Катэгорыя:Рэкі Дубровенскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Аршанскага раёна
Катэгорыя:Басейн Аршыцы
Пятніцкае прадмесце

**Пятніцкае прадмесце**, **Пятніцкі канец** — найстаражытнейшае прадмесце Мінска. Паводле звестак археалагічных раскопак, гарадскі пасад узнік на гэтым месцы яшчэ ў XII—XIII стст.

На тэрыторыі Пятніцкага канца размяшчалася Пятніцкая царква (пэўна, ад яе і пайшла назва прадмесця) і Пятніцкая вуліца.

З цягам часу частыя паводкі прымусілі жыхароў пакінуць гэтую нізінную мясцовасць. Яна была адведзеная пад могілкі. Паступова дзялянка ўсё больш забалочвалася і ператваралася ў пустэчу. Пазней татарскае насельніцтва заняло гэтыя землі пад агароды.

З XVI ст. гэтая мясцовасць вядомая як Татарскае прадмесце.

## Літаратура 
* Шыбека З. В., Шыбека С. Ф. Мінск: Старонкі жыцця дарэв. горада/ Пер. з рускай мовы М.Віжа; Прадмова С. М. Станюты. — Мн.: Полымя, 1994. — 341 с [1] асобн. арк. карт.: іл. ISBN 5-345-00613-X.
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, П15 2001. — 576 с.: іл. ISBN 985-6302-33-1.

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Мінска
Сакалянка (Мінск)

**Сакаля́нка** — колішняя вёска, размешчаная ў паўднёвай частцы горада Мінска, на правым беразе Свіслачы.

## Гісторыя 
Згадваецца з XVIII стагоддзя, калі належала маёнтку Грэбелька, уваходзіў у межы Менскай парафіі. У 1800 годзе вёска, дзяржаўная ўласнасць, 1 двор, 3 жыхары. У 1897 годзе ўрочышча Сеніцкай воласці Мінскага павета, 1 двор, 3 жыхары.

У 1917 годзе вёска Сеніцкай воласці Мінскага павета; 5 двароў, 30 жыхароў. У першай палове XX стагоддзя каля вёскі знаходзіўся вадзяны млын. З 1934 года ў Менскім раёне. У 1959 годзе ўключаная ў межы горада Мінска, Ленінскі раён.

Вясковая забудова і планіроўка захаваліся на Сакалянскім завулку, які падзелены на дзве часткі вуліцай Дзянісаўская. Таксама вясковыя хаты адрасаваныя па вуліцы Палявой.

## Літаратура 
* 
* Гісторыя Мінска. 1-е выданне. Мінск. БелЭн. 2006. — 696 с. ISBN 985-11-0344-6.
*
* 
*
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Катэгорыя:Гістарычныя раёны Мінска
Кошыцкі дзяржаўны тэатр

thumb|Будынак тэатра
**Кошыцкі дзяржаўны тэатр** () — оперны тэатр у цэнтры горада Кошыцэ, Славакія.

Будынак быў пабудавана ў стылі неабарока па праектах Адольфа Ланга ў 1879—1899 гг на месцы старога будынка. Цырымонія адкрыцця адбылася 28 верасня 1899 года.

Інтэр'ер тэатра багата ўпрыгожаны арнаментамі тынкоўкі. Этап ліра-падобную форму. Столь будынка ўпрыгожваюць сцэны з трагедый Уільяма Шэкспіра «Атэла», «Рамэа і Джульета», «Кароль Лір» і «Сон у летнюю ноч».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт тэатра 

Катэгорыя:Тэатры Славакіі
Катэгорыя:Оперныя тэатры
Катэгорыя:Кошыцы
Карлава Вес (раён)

**Карлава Вес** () — заходні гарадскі раён Браціславы і частка раёна Браціслава IV, размешчаная на паўднёвым ускрайку Малых Карпатаў. 

## Гісторыя 
У мінулым ціхае вінаробчае гарадок па суседзтве з Браціславай, аб'яднанне з якой адбылося ў 1943 годзе. На тэрыторыі Карлавай Весі размяшчаецца буйны жылы квартал Длге дзелі. У Млынскай даліне знаходзіцца штаб-кватэра Славацкага тэлебачання і мясцовыя могілкі Славіч'е ўдалье.

## Галерэя 

Выява:Karlova Ves, Bratislava, Slovakia.jpg|Карлава Вес. Выгляд зверху
Выява:Kostol sv. Michala Archanjela, Bratislava Karlova Ves.jpg|Касцёл св. Міхаіла
Выява:Slovakia_Bratislava_62002.jpg|Плошча св. Францішка

## Спасылкі
* Karlova Ves website

Катэгорыя:Раёны Браціславы
Парламент Канады

**Парламент Канады** (, ) — канадскі федэральны заканадаўчы орган, які засядае на Парламенцкім узгорку ў горадзе Атава.

## Склад 
Фармальна, парламент складаецца з Караля, Сената і Палаты Абшчын.

Караля ўяўляе Генерал-губернатар Канады, які прызначае 105 членаў Сената па рэкамендацыі Прэм’ер-міністра. 308 дэпутатаў ніжняй палаты Абшчын выбіраюцца прамым галасаваннем па мажарытарнай сістэме.

Палата Абшчын — вядучы орган Парламента. Сенат рэдка адхіляе законапраекты, зацверджаныя ніжняй палатай. Правы і абавязкі караля і генерал-губернатара фактычна цырыманіяльныя, хоць фармальна ў іх застаецца права адхіліць Урад і назначыць новыя выбары. Прэм’ер-міністр і ўрад абавязаны мець падтрымку большасці дэпутатаў Палаты Обшчын.

Сёння засядае 40-ы састаў Парламента.

[thumb|left|300px|[Парламенцкі ўзгорак]]

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* The History of the Maces of the British and Canadian Parliaments 
* Дэпартамент Юстыцыі. (2004). Канстытуцыйныя акты з 1867 па 1982 гады 
* House of Commons Table Research Branch. (2005). *Précis of Procedure*. 
* Thomas, Paul G. (2004). «Parliament, Canadian.» 

Канада
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Канады
Катэгорыя:Палітыка Канады
Антон Канстанцінавіч Антановіч

**Антон Канстанцінавіч Антано́віч** (, Казлы, Навагрудскі павет, Мінская губерня — , ) — беларускі мовазнавец, доктар філалагічных навук (1969), прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 мая 1910 года ў Казлы (цяпер — у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці) ў сялянскай сям’і.

У 1928 годзе скончыў польскую сямікласавую школу. Паступіў у Тэхнічную школу у Вільні, якую скончыў у 1932 па спецыяльнасці «тэхнік-паравозчык», аднак ва ўмовах панскай Польшчы знайсці працу па атрыманай спецыяльнасці не змог. Папераменна быў чорнарабочым на будаўніцтве, дыспетчарам на чыгунцы, настаўнікам пачатковай школы на Ашмяншчыне, супрацоўнікам беларускага музея у Вільне (1942—1944). Увесь гэты час настойліва займаўся самаадукацыяй і ў 1944 годзе здаў пры Віленскай мужчынскай гімназіі экстэрнам экзамены на атэстат сталасці. Пасля службы ў Савецкай Арміі (1944―1945) паступіў на філалагічны факультэт Віленскага ўніверсітэта. Скончыў яго, працаваў старшым бібліёграфам у рукапісным аддзеле навуковай універсітэцкай бібліятэкі. Пасля абароны ў 1961 годзе кандыдацкай дысертацыі, абраны старшым выкладчыкам, затым дацэнтам Віленскага ўніверсітэта. У 1969 годзе абараніў доктарскую дысертацыю. Прафесар А. Антановіч 35 гадоў жыцця аддаў Віленскаму ўніверсітэту. Пахаваны на Еўфрасіннеўскіх могілках у Вільні.

## Навуковая праца 
Кандыдацкая дысертацыя А. Антановіча з’яўляецца першым спецыяльным даследаваннем помнікаў старога беларускага пісьменства, якія ўзніклі на Літве. За аснову ўзята актавая кніга Ковенскага земскага суда 1566―1567 гг. Гэта рукапіс на паперы аб’ёмам у 237 лістоў вялікага фармату, выкананы беларускім скорапісам XVI стагоддзя. А. Антановіч дэталёва прааналізаваў графіку, арфаграфію, фанетыку, марфалогію і лексіку гэтага помніка. Па тэме дысертацыі ім апублікаваны два змястоўныя артыкулы: «Пытанні фанетыкі беларускай актавай мовы XVI ст.» (1960) і «Графіка і арфаграфія судовай (актавай) кнігі Каўнаскага земскага суда» (1961).

Тэмай доктарскай дысертацыі сталі помнікі татарска-мусульманскай пісьменнасці на беларускай мове. Вынікі гэтага даследавання выкладзены Антановічам у кнізе «Беларускія тэксты, пісаныя арабскім пісьмом, і іх графіка-арфаграфічная сістэма» (1968). Антановічам выяўлены ў архівах, бібліятэках, музеях, а таксама ў прыватных асоб 24 вядомыя і невядомыя дагэтуль рукапісы XVII―пачатку XX ст., з іх 10 хамаілаў (дапаможнікаў дзеля служыцеляў рэлігійнага культу), 8 кітабаў (рукапісных зборнікаў пра жыццё Магамета, апісанне абрадаў і інш.), тэфсіры, 1 тэджвід, беларуска-турэцкі слоўнік 1836 года.

А. Антановіч пакінуў багатую навуковую бібліятэку і многа каштоўных навуковых матэрыялаў, ― усё гэта было куплена Віленскім універсітэтам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Жураўскі А. І.* Беларуская мова ў мусульманскай літаратуры // Весці АН БССР. Серыя грамадских навук, 1969, № 4
* *Войцік Г., Луцкевіч Л.* Антон Антановіч. Серыя «Партрэты Віленчукоў». — Вільня: Выдавецтва Беларусаў Літвы «Рунь», 2002.
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нясвіжскім раёне
Канадскі музей прыроды

thumb|right|250px|Начны від на шкляны каўпак
**Канадскі музей прыроды** (, ) — музей біялогіі і прыродазнаўчыя гісторыі ў г. Атава, Антарыа, Канада. Гісторыя музея ўзыходзіць да калекцый Канадскай геалагічнай камісіі 1856 г., якая падчас сваіх аглядаў вяла падрабязны ўлік жывой прыроды Канады. Музей уваходзіць у Асацыяцыю канадскіх музеяў, а таксама ў лік 9 музеяў, на якія сапраўдны сямейны тыднёвы Музейны пашпарт Атавы.

## Будынак 
Будынак быў збудавана на тэрыторыі былой фермы, якая належала купцу шатландскага паходжання Уільяму Сцюарту. Мясцовасць была вядомая як Сцюартан. Збудаванне жылых будынкаў у Сцюартане пачалося ў 1870-я гг. У 1905 г. урад набыў гэту зямлю, каб збудаваць будынак у якасці архітэктурнага дадатку да Парламента Канады на процілеглым канцы Меткалф-стрыт. Збудаванне будынка ў «шатландскім баронскім» стылі, якое спраектаваў Дэвід Юарт, абыйшлося ў 1,25 млн канадскіх долараў. У будынку размяшчаліся памяшканні, якія належалі як Сенату, так і Палаце обшчын.

З-за таго, што будынак размяшчаўся на няўстойлівым гліняным грунце, у 1915 годзе прыйшлося знесці высокую вежу, якая вянчала будынак.

Пасля пажару парламента і да 1922 г. тут размяшчалася Палата обшчын і некаторыя ўстановы ўрада Канады.

У 1968 г. Нацыянальны музей Канады быў падзелены на Канадскі музей прыроды і Нацыянальны музей чалавека (пазней пераназваны ў Канадскі музей цывілізацыі), хоць абодва працягвалі знаходзіцца ў тым жа будынку. У 1989 г. музей цывілізацыі пераехаў у новы будынак у Гаціно, і з таго часу Музей прыроды займае ўвесь будынак. У 1990 г. будынак атрымаў статус Нацыянальнага гістарычнага помніка Канады.

У 2004—2010 гг. адбыўся капітальны рамонт будынка, падчас якога на месца вежы, дэмантаванай у 1915 г., быў устаноўлены вялікі шкляны каўпак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Музеі Атавы
Катэгорыя:Збудаванні Канады ў неагатычным стылі