Паводле Лукі Святое Дабравесце

**Паво́дле Лукі́ Свято́е Дабраве́сце**, **Ева́нгелле паво́дле Лукі́**, **Паво́дле Лукаша́ Свято́е Дабраве́сце** — адна з кніг Бібліі, якая ўвайшла ў спіс кніг Новага Запавету. Размяшчаецца пасля Евангелля паводле Марка перад Евангеллем паводле Яна.

## Аўтарства 
Нягледзячы на тое, што ў пачатку кнігі аўтар кажа пра свае мэты напісання кнігі, уласна яго імя нідзе ў творы не згадваецца. Згодна з паданнямі, імя аўтара было Лука (па-лацінску — Лукій), — адзін з бліжэйшых супрацоўнікаў Паўла і яго бліжэйшых сяброў. У лісце да Каласянаў () Павел называе яго «шаноўны наш урач Лука». Лічыцца, што, суправаджаючы Паўла, Лука вёў дзённік, які стаў падставай для напісання і другой яго кнігі — Дзеянні апосталаў. Згодна з тымі жа паданнямі, лічыцца, што Лука нарадзіўся ў Антыёхіі і быў, хутчэй за ўсё, грэкам. Лука не быў сведкам евангельскіх падзей, і ён сам піша ў пралогу, што абапіраўся на створаныя да яго хрысціянскія творы, на апавяданні «сведкаў Слова». Лука вельмі сур’ёзна падыходзіў да гэтых сведчанняў, старанна правяраючы крыніцы і ўдакладняючы храналагічны ход падзей.

## Месца і час напісання 
Дакладны час напісання невядомы. Лічыцца, што Евангелле з’явілася на свет паміж 70 і 90 гг. У ліку яго крыніц былі Евангелле ад Марка (каля 50 % тэксту) і, магчыма, Евангелле ад Мацвея ці так званыя «логіі», напісаныя апосталам. Яно прызначалася для хрысціян з былых язычнікаў і было створана ў Ахаі ці Беотыі, дзе, згодна з паданнямі, Лука жыў да самай сваёй смерці; аднак магчымым месцам напісання з’яўляецца таксама Кесарыя ці Антыёхія Сірыйская.

## Асаблівасці Евангелля 
Евангелле знаходзіцца на трэцім радку ў спісе кніг Новага Запавету, яно самае вялікае па аб’ёме. Аўтар задумаў напісаць твор, у якім расказвалася пра дзеянні Ісуса Хрыста, а таксама пра працяг Ягонага служэння Царквой пад уздзеяннем Святога Духа. Пазней атрымалася так, што твор аказаўся падзеленым: першая частка сталася Евангеллем паводле Лукі, а другая — кнігай Дзеянняў апосталаў.

Евангелле вылучаецца сярод астатніх сінаптычных Евангелляў высокім літаратурным узроўнем, яго творца быў адораным пісьменнікам і дасведчаным гісторыкам. Аўтар Евангелля не немудрагелісты апавядальнік, а пісьменнік, які ўжо меў перад вачыма «многія» спробы выкласці жыццё і вучэнне Ісуса Хрыста. Ён, хутчэй за ўсё, не быў іўдзеем, у яго кнізе мала семітызмаў. Ён шырока выкарыстоўвае Евангелле ад Марка, аднак мае ў распараджэнні і іншыя крыніцы. Некаторыя з іх узніклі, магчыма, у асяроддзі хрысціян-яўрэяў, ці нават вучняў Яна Хрысціцеля.

Ключавымі словамі гэтага Евангелля з’яўляюцца *радасць*, *мір* і *ўратаванне*. У ягоным цэнтры стаіць Хрыстос, Які прынёс выратаванне ўсяму сусвету. Нездарма Лука прасочвае радавод Ісуса да першага чалавека — Адама, які названы сынам Бога. Гэтым падкрэсліваецца ўніверсальны характар Радаснай весткі. Выратаванне прызначана для ўсіх людзей, у тым ліку і для тых, каго лічылі самымі цяжкімі грэшнікамі: для зборшчыкаў падаткаў, для самарыцян, для язычнікаў. Выратаванне адчынена для людзей заўсёды, нават да апошніх хвілін жыцця: так разбойнік атрымоўвае выратаванне перад самай смерцю на крыжы. Нягледзячы на тое, што ў мінулым жанчыны ўваходзілі ў лік бяздольных, аўтар Евангелля выкарыстоўвае самую вялікую колькасць жаночых імёнаў, а звесткі пра дзяцінства Ісуса дадзены, хутчэй за ўсё, Марыяй, маці Ісуса.

Хрыстос у Евангеллі перш за ўсё Збаўца, поўны любові і ласкі. У яго асобе Божае валадарства ўжо прыйшло до людзей. Вялікую ролю ў Евангеллі грае малітва, асабліва падзячная, поўная радасці і хвалы. У Евангеллі значна часцей за іншыя апавядаецца пра малітвы Ісуса. Таксама ў Евангеллі самая вялікая колькасць прыпавесцей. Усе самыя вядомыя прыпавесці: пра міласэрнага Самарыцяніна, пра блуднага сына, пра малітвы фарысея і зборшчыка падаткаў, — знаходзяцца ў Евангеллі паводле Лукі. Хаця Евангелле прызначана для былых язычнікаў, Лука ўвесь час падкрэслівае яўрэйскія карані хрысціянскай веры. Падзеі пачынаюцца ў Храме, дзе Анёл прадказвае святару Захарыі аб нараджэнні сына Яна, і заканчваецца таксама ў Храме, дзе пасля ўваскрэсення і ўзнясення Хрыста вучні Ісуса ўвесь час застаюцца ў малітве і радасці.

## Структура кнігі 
Евангелле складаецца з 24 раздзелаў. Яно пачынаецца з пралогу, у якім Лука паведамляе пра падставу і мэту напісання Евангелля, а таксама пра метады працы з крыніцамі. Ён прысвячае сваю працу нейкаму хрысціяніну пад іменем Феафіл. У першых раздзелах паведамляецца не толькі пра нараджэнне Хрыста, але і пра нараджэнне Яна Хрысціцеля. Далей апавяданне вядзецца гэтак жа як, і ў Марка, за выключэннем тэкстаў  — , што бібліязнаўцы назвалі «вялікім пропускам». Пасля служэння ў Галілеі Ісус накіроўваецца ў Іерусалім. Большая частка Евангелля (больш за 10 раздзелаў) апавядае пра гэты шлях, таму часта кнігу называюць Евангеллем Шляху. Таксама гэтым словам «Шлях» называла сабе першая Хрысціянская Царква.

## Сціслы план Евангелля 
* Пралог ()
* Нараджэнне і дзяцінства Яна Хрысціцеля і Ісуса Хрыста ( — )
* Прыгатаванне да служэння ( — )
* Служэнне ў Галілеі ( — )
* Шлях Хрыста ў Ерусалім ( — )
* Служэнне ў Ерусаліме ( — )
* Пакуты і смерць Хрыста ( — )
* Уваскрэсенне і ўзнясенне ()

## Пераклады 
* Отъ Лукы (Астрамірава Евангелле)
* Паводле Лукі сьв. Эвангельле  ў перакладзе Лукаша Дзекуць-Малея і Антона Луцкевіча
* Сьвятая Эванэлія Езуса Хрыста паводле Лукаша  ў перакладзе Вінцэнта Гадлеўскага
* Евангеля подле сьвятога Лукі  ў перакладзе Яна Станкевіча
* Паводле Лукаша Сьвятое Евангельле ў перакладзе Міхася Міцкевіча (аблічбоўка рукапісу)
* Эвангелія паводле Лукаша  ў перакладзе Уладзіслава Чарняўскага
* Паводле Лукаша сьвятое дабравесьце у перакладзе Васіля Сёмухі
* Святое Евангелле паводле Лукі ў перакладзе Біблейскай камісіі Беларускай праваслаўнай царквы
* Евангелле паводле святога Лукі Секцыі па перакладзе літургічных тэкстаў і афіцыйных дакументаў Касцёла Камісіі Божага Культу і Дысцыпліны Сакрамэнтаў пры Канферэнцыі Каталіцкіх Біскупаў у Беларусі
* Эвангельле паводле Марка ў перакладзе Антонія Бокуна
* Паводле Лукі Святое Дабравесце ў перакладзе А. К. Клышкі
* Евангелле паводле Лукі ў перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* Паводле Лукаша Сьвятое Эвангельле ў перакладзе Э. К. Сабілы, С. А. Малахава

## Літаратура 
* Райт Н. Т. Лука. Евангелие. Популярный комментарий. — М.: ББИ, 2008. — 308 с. ISBN 5-89647-190-4.
* Кузнецова В. Н. Евангелие от Луки. Комментарий. Фонд имени Александра Меня. 2004. 556 с. ISBN 5-87507-267-9
* Новый завет. Комментарий к Библии под ред. А. П. Лопухина. 2006. ISBN 978-5-9989-18087.
* Аверинцев С. Собрание сочинений. — К.: Дух и литера, 2004. — 500 с. ISBN 9667888843.

Катэгорыя:Кнігі Новага Запавету
Катэгорыя:Евангелле паводле Лукі
Катэгорыя:Евангеллі