Справа «Белага легіёна»

**Справа «Белага легіёна»**, таксама **Справа патрыётаў** — крымінальны працэс у Беларусі па абвінавачанні шэрагу асоб у навучанні і падрыхтоўцы да масавых беспарадкаў (ч.3 арт. 293 КК РБ), а пасля яшчэ і ў стварэнні незаконнага ўзброенага фарміравання (арт. 287 КК). Справа па артыкуле 287 КК у Беларусі была распачатая ўпершыню. Арышты пачаліся ў сакавіку напярэдадні Дня Волі, які неафіцыйны адзначаецца 25 сакавіка, у часе хвалі пратэстаў супраць зніжэння ўзроўню жыцця «Белы легіён» была заснаваная ў 1996 годзе і ставіла сваёй мэтай абарону незалежнасці Беларусі, якая тады была пад пагрозай з-за падпісання саюзных пагадненняў з Расіяй. Арганізацыя спыніла сваё існаванне ў пачатку 2000-­х гадоў.

Аднак выхаванне «патрыётаў Беларусі для службы радзіме» працягнуліся, у тым ліку і работа з моладдзю. Пад Бабруйскам дзейнічаў летнік «Патрыёт», дзе школьнікаў вучылі элементам працы са зброяй у спалучэнні з урокамі беларускай мовы, гісторыі і культуры. У падрыхтоўцы ўдзельнічалі інструктары са падраздзяленняў спецыяльнага прызначэння Расійскай Федэрацыі, праводзіліся абавязковыя медыцынскія курсы з атрыманнем сертыфікатаў «Чырвонага крыжа», практыкаванні па стральбе са спартыўнай і паляўнічай зброі, заняткі адзінаборствамі. Адпрацоўвалася таксама аўтаномнае жыццё ў партызанскіх умовах у фармаце палявых выхадаў, з начоўкамі і без.

У летніках удзельнічалі таксама мужчыны старэйшых узростаў, пэўная іх частка была матывавана нядаўняй акупацыя Крыма Расій і ўзроеным канфліктам на ўсходзе Украіны з прарасійскімі баевікамі, асцярогамі, што Расія рана ці позна паспрабуе таксама ліквідаваць дзяржаўнасць Беларусі. Удзельнікі летніка прызнаваліся, што ў выпадку агрэсіі супраць Беларусі гатовыя стаць касцяком добраахвотніцкага батальёна. Пра трэніроўкі былых «легіянераў» прайшлі сотні чалавек.

Справа «Белага легіёна» пачалася ў сакавіку напярэдадні Дня Волі, у часе хвалі пратэстаў супраць зніжэння ўзроўню жыцця.

20 сакавіка 2017 года беларускія памежнікі паведамілі, што у Беларусь з Украіны нібыта прарываўся джып са зброяй. Пазней становіцца вядома, што ад памежнікаў уцёк кіроўца, а машына магла рухацца не з тэрыторыі Украіны, а з беларускай вёскі, размешчанай паміж беларускім і украінскім пунктамі пропуску. На наступны пасля здарэння дзень кіраўнік краіны Аляксандр Лукашэнка заявіў пра затрыманне «дзясяткаў баевікоў».

## Арышты 
Затрыманні адбыліся за пару дзён да Дня Волі, калі апазіцыя заклікала да правядзення ў Мінску масавай дэманстрацыі пратэсту супраць уладаў. Яны сталі працягам хвалі арыштаў грамадзян, якая пачалася пасля правядзення ў Беларусі так званых «маршаў недармаедаў» — акцый пратэсту супраць «Дэкрэта аб папярэджанні сацыяльнага ўтрыманства», выдадзенага Лукашэнкам.

21 сакавіка затрыманы Андрэй Валер’евіч Бяляўскі, Яўген Канстанцінавіч Палтаржыцкі, Ян Мікалаевіч Міхалькоў (сын кіраўніка бабруйскага клуба «Патрыёт»), Юрый Яўгенавіч Гурын, Сяргей Пятровіч Барсток, спецназавец Вячаслаў Аляксандравіч Дукшт, намеснік начальніка па ідэалогіі Смаргонскага пагранічнага атрада Ілья Генадзевіч Грэк, Максім Сяргеевіч Сцяпанаў, Аляксей Анатолевіч Абрамаў, Віктар Канстанцінавіч Данілаў, Андрэй Вячаслававіч Дундукоў, Андрэй Ігаравіч Комлік-Ямацін, Міраслаў Уладзіміравіч Лазоўскі, Дзмітрый Мікалаевіч Новік, Цімур Віталевіч Пашкевіч, Уладзімір Сяргеевіч Румянцаў, Сяргей Сяргеевіч Стрыбульскі, Аляксандр Анатолевіч Яўдаха.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка 21 сакавіка заявіў, што ў Беларусі «затрымалі дзясяткі баевікоў», якія «трэнаваліся ў лагерах з зброяй». Адзін з лагераў нібы быў «у раёне Бабруйску і Асіповічаў», астатнія ва Украіне і ці Літве, ці Польшчы. У той жа дзень Лукашэнка казаў, што «не адмяняў і не прыпыняў» дэкрэт № 3, што «ўзарваў апазыцыйную клааку». А днём раней публікаваліся публікаваліся матэрыялы пра нібыта «прарыў мяжы» і «радыеактыўны самалёт», якія былі часткова абвергнутыя.

Увечары таго ж дня ў эфіры тэлеканалаў АНТ і Беларусь-1 быў паказаны сюжэт з кадрамі затрымання былога ўдзельніка арганізацыі Віктара Данілава, у сюжэце «Белы легіён» названы фашысцкай арганізацыяй, а Данілава і іншых затрыманых абвінавацілі ў спробе арганізацыі масавых беспарадкаў на запланаваным Дні Волі. У паведамленні КДБ згадвалася, што сярод затрыманых былі «прафесійныя баевікі».

У дзяржаўных СМІ быў паказаны таксама схрон арматуры ў Налібоцкай пушчы. Са зброі ў арыштаваных па «справе патрыётаў» на момант затрымання знайшлі, як паведамлялася, паляўнічыя карабіны і ружжы (легальныя) і пнеўматыку (таксама дазволеную). Удакладнялася, што справа пачалася з ліста на імя Лукашэнкі ад нейкай «фрау А.», нібыта грамадзяна Германіі з беларускімі каранямі, якая паведаміла аб «правакацыях» на 25 сакавіка ў Мінску, а таксама банеры, налепкі, гукаўзмацняльная апаратура. Сам Кунцэвіч у сюжэце СТБ сказаў, што мусіў падвезці Мікалая Статкевіча. Па словах Статкевіча, на Дзень Волі ў Мінску Кунцэвіч павінен быў прывезці гукаўзмацняльную тэхніку. Разам з Кунцэвічам быў затрыманы яшчэ адзін сябра «Народнай грамады» — Сяргей Кулініч. Аднак пазней яго і Статкевіча выпусцілі. Паводле версіі тэлеканала, затрымаўшы людзей на Дні Волі, «органы» выратавалі іх ад немінучага калецтва ці смерці падчас тэрактаў, пры гэтым ніякіх доказаў праўдзівасці інфармацыі прадэманстравана не было. Маркерамі фільма сталі тэрарызм, экстрэмізм, ісламская дзяржава, фашызм, расавая перавага, нацыянальная сімволіка, нацысцкая свастыка, а таксама набор асацыяцый з Трэцім Рэйхам, у тым ліку калабаранты з Гітлерам пад беларускай нацыянальнай сімволікай. Было паказана мноства рознай зброі, чыё паходжанне і кваліфікацыя не пацвярджаліся дакументальна. Заяўлялася, што «Белы Легіён» разглядаў магчымасць тэрактаў у Маскве «каб не дапусціць саюза Беларусі і Расіі». Радыё Свабода, «Белсат», Tut.by і «Наша Ніва» падаваліся як інфармацыйныя памагатыя «экстрэмістаў», якія, нібыта, зацягвалі людзей у пастку, у якой мусіў адбыцца тэракт.

## Вызваленне фігурантаў і спыненне справы 
Як заўважыў аглядальнік беларускай службы Радыё «Свабода» Віталь Цыганкоў, «*дзясяткі людзей былі арыштаваныя ледзь не за тэрарызм. Але потым актывізавалася заходняя дыпламатыя, пачаліся кулуарныя сустрэчы. У выніку „патрыётаў“ вызваляюць, праўда, без ніякага прабачэння, але і без крымінальнай справы*».

31 сакавіка адпушчаны Юрый Яўгенавіч Гурын, Сяргей Пятровіч Барсток, Вячаслаў Аляксандравіч Дукшт, Ілья Генадзевіч Грэк, Максім Сяргеевіч Сцяпанаў. 29 красавіка адпушчаны Ян Мікалаевіч Міхалькоў.

18 мая адпушчаны Мікалай Мікалаевіч Міхалькоў, кіраўнік клуба «Патрыёт» у Бабруйску. 16 чэрвеня стала вядома, што справа КДБ спыніў крымінальны пераслед фігурантаў справы аб масавых беспарадках. Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь прыняў да вытворчасці крымінальную справу паводле артыкула 287 — «стварэнне незаконнага ўзброенага фарміравання». 30 чэрвеня на свабоду выйшлі два апошнія фігуранты справы аб стварэнні незаконнага ўзброенага фарміравання — Віктар Мароз і Міраслаў Лазоўскі.

27 лістапада 2017 года спынены крымінальны пераслед усіх удзельнікаў справы «Белага легіёна», яе матэрыялы перададзеныя ў пракуратуру для вывучэння і ацэнкі законнасці прынятага рашэння:
Аналізуючы ў сукупнасці сабраныя доказы, следства прыйшло да высновы, што дзеянні фігурантаў фармальна ўтрымліваюць прыкметы стварэння незаконнага ўзброенага фармавання. Так, праведзеная ў групе прафесійная падрыхтоўка можа быць кваліфікаваная як баявая падрыхтоўка, характэрная для асабістага складу вайсковага фармавання альбо для незаконнага ўзброенага фармавання.

Разам з тым, у ходзе папярэдняга расследавання ўстаноўлена, што названыя дзеянні абвінавачаных не былі накіраваныя на гвалтоўнае змяненне канстытуцыйнага ладу і (або) тэрытарыяльнай цэласнасці дзяржавы, а таксама на здзяйсненне якіх-небудзь іншых супрацьпраўных дзеянняў, адзначаецца ў паведамленні СК.
Дзеянні абвінавачаных не маюць прыкмет грамадскай небяспекі, уласцівай злачынству, бо не прычынілі істотнай шкоды інтарэсам і грамадскім адносінам, што ахоўваюцца крымінальным законам.

## Спіс фігурантаў справы 
## Рэабілітацыя 
Андрэй Дундукоў, Сяргей Стрыбульскі, Віктар Мароз і Віктар Данілаў запатрабавалі ў Міністэрства фінансаў РБ кампенсаваць маральную шкоду, прычыненую ім у выніку незаконнага затрымання і ўтрымання пад вартай. 31 мая 2018 г. Мінскі гарадскі суд разгледзеўшы касацыйную скаргу, не задаволіў яе.

Камітэт правоў чалавека Арганізацыі Аб’яднаных Нацый зарэгістраваў індывідуальны зварот былых фігурантаў справы..

## Спасылкі 
* Справа «Белага легіёну» — ад затрыманьняў да вызваленьняў — Радыё Свабода
* Имя им – легион — СБ Беларусь сегодня
* Што новага пра справу «Белага легіёна» мы даведаліся з фільма БТ

Катэгорыя:2017 год у Беларусі
Катэгорыя:Крымінальныя справы ў Беларусі