open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзмітрый Мікалаевіч Кійко

**Дзмітрый Мікалаевіч Кійко** () — беларускі дзяржаўны дзеяч, Міністр па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь (з 2025).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 лістапада 1977 года ў Мінску. У 1998 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт, у 2008 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Беларусі.

У 1999—2000 гадах — дзяржаўны падатковы інспектар ІДПК па Цэнтральным раёне горада Мінска.

У 2000—2010 гадах — кансультант, намеснік начальніка ўпраўлення бюджэтна-падатковай палітыкі галоўнага ўпраўлення фінансавай, падатковай, грашова-крэдытнай і валютнай палітыкі Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь.

У 2010—2014 гадах працаваў начальнікам галоўнага ўпраўлення падатковай палітыкі і даходаў бюджэту Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь.

У 2014—2020 гадах — намеснік, у 2020—2025 гадах — першы намеснік Міністра фінансаў Рэспублікі Беларусь.

14 студзеня 2025 года прызначаны Міністрам па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Міністры па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністра фінансаў Рэспублікі Беларусь
Жазіян Баласко

**Жазіян Баласко** (, сапраўднае імя , нар. , ) — французская актрыса тэатра і кіно франка-харвацкага паходжання, кінарэжысёр і сцэнарыст. Член тэатральнай трупы «Le Splendid». Атрымала вядомасць дзякуючы сваім камедыйным ролям.

## Біяграфія 
Вучылася на курсах Тані Балашовай. Увайшла ў трупу парыжскага тэатра-кафэ Le Splendid.

Жазіян Баласко — маці актрысы Марылу Беры ад Філіпа Беры.

З 2003 г. замужам за акцёрам Жоржам Агіларам.

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Францыі
Клод Зідзі

**Клод Зідзі** (; ) — французскі кінарэжысёр-камедыёграф, уладальнік дзвюх прэмій «Сезар».

## Біяграфія 
Пасля заканчэння ліцэя «Кандарсэ» ён паступіў у Вышэйшую тэхнічную школу фатаграфіі і кіно, затым служыў у войску. Шлях Клода Зідзі ў кінематографе пачаўся ў 1958 годзе. Дзесяць гадоў ён працаваў асістэнтам аператара. У 1969 годзе Клод Зідзі ў якасці галоўнага аператара здымаў драму Мішэля Драша «Эліза, ці сапраўднае жыццё».

У 1971 годзе ён дэбютаваў як камедыйны рэжысёр, паставіўшы фільм «Навабранцы страчваюць розум» з удзелам групы комікаў «Шарла». З гэтымі ж артыстамі Зідзі за тры гады зняў яшчэ тры камедыі.

Шырокую падтрымку публікі атрымалі таксама яго забаўляльныя карціны «Гарчыца б’е ў нос» і «Не выпускай з-пад увагі» з П’ерам Рышарам, «Крыльца ці ножка» і «Звада» з Луі дэ Фюнэсам, «Пачуццё» з Жанам-Полем Бельмандо, «Інспектар-недарэка» і «Банзай!», у якіх галоўныя ролі выконваў Калюш.

У далейшым фільмы Клод Зідзі набываюць вялікую сатырыка-парадыйную скіраванасць, што добра прыкметна ў «Адчыніце, паліцыя!» (атрымалым прэмію «Сезар» як найлепшы фільм года і які прынёс прэмію самому Зідзі за найлепшую рэжысуру), у яго працягу «Продажныя супраць прадажных», «Асацыяцыя зламыснікаў».

Вызначаецца таксама карціна «Татальная сачэнне», рымейк якой, «Праўдзівая хлусня», быў зняты праз тры гады Джэймсам Кэмеранам.

Сярод апошніх фільмаў Клода Зідзі — эксцэнтрычная камедыя «Астэрыкс і Абелікс супраць Цэзара», якая мела вялікі камерцыйны поспех з удзелам Жэрара Дэпардзьё, Крысціяна Клаўе і Раберта Беніньі, а таксама фільм «Адчыніце, паліцыя! 3», які стаў апошняй рэжысёрскай працай майстра.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэжысёры Францыі
(1060) Магнолія

**(1060) Магнолія** () — астэроід галоўнага пояса; быў адкрыты 13 жніўня 1925 года нямецкім астраномам Карлам Райнмутам у абсерваторыі Гайдэльберг і названы ў гонар лацінскай назвы роду кветкавых раслін сямейства Магноліевыя.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Астэроіды Галоўнага пояса
Тартакс

**Тартакс** (; гістарычная назва — **Тартакі**) — населены пункт у Краслаўскім краі Латвіі. Уваходзіць у склад Удрышскай воласці. Вёска размешчана на беразе ракі Рудня на тэрыторыі прыроднага парку «Даўгавас локі».

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Артур Барысавіч Карповіч

**Артур Барысавіч Карповіч** () — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр гандлю Беларусі (з 2025).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 ліпеня 1973 года ў Мінску.

У 1995 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Камерцыйная дзейнасць».

У 1995—1997 гадах — спецыяліст па маркетынгу, начальнік бюро, начальнік аддзела маркетынгу замежнага прадпрыемства «Прэстан Маркет». Потым на працягу кароткіх перыядаў у 1997 годзе працаваў начальнікам аддзела маркетынгу прадпрыемства «Шамры» і менеджарам-маркетолагам таварыства з абмежаванай адказнасцю «СІММ». У 1998—1999 гадах — менеджар-маркетолаг вытворча-камерцыйнага прадпрыемства «Фізела».

У 1999—2008 гадах — галоўны спецыяліст упраўлення кантролю валютных аперацый на ўнутраным рынку, галоўны спецыяліст упраўлення кантролю паліўна-энергетычнага комплексу, галоўны спецыяліст, намеснік начальніка, начальнік упраўлення кантролю за выкарыстаннем чорных, каляровых, каштоўных металаў і камянёў галоўнага ўпраўлення кантролю за работай галін сферы матэрыяльнай вытворчасці Камітэта дзяржаўнага кантролю.

На працягу 2009 года быў дырэктарам таварыства з абмежаванай адказнасцю «Пратон-С», а потым — намеснікам начальніка ўпраўлення каардынацыі камерцыйнай дзейнасці дзяржаўнага гандлёва-вытворчага аб’яднання «Белрэсурсы».

У 2009—2011 гадах — начальнік упраўлення арганізацыі гандлю і паслуг Міністэрства гандлю Рэспублікі Беларусь.

У 2011—2013 гадах — намеснік начальніка ўпраўлення прагнозу і эканамічнага развіцця галоўнага эканамічнага ўпраўлення, намеснік начальніка галоўнага эканамічнага ўпраўлення — начальнік упраўлення прагнозу і эканамічнага развіцця, першы намеснік начальніка галоўнага эканамічнага ўпраўлення Апарату Савета Міністраў.

У 2013 годзе прызначаны першым намеснікам Міністра гандлю Рэспублікі Беларусь, а ў 2016 годзе — першым намеснікам Міністра антыманапольнага рэгулявання і гандлю Рэспублікі Беларусь.

У 2019—2020 гадах — дырэктар Асацыяцыі прадпрыемстваў анлайн-гандлю.

У 2020—2025 гадах — саветнік аддзялення пасольства Беларусі ў Расіі ва Уфе.

14 студзеня 2025 года прызначаны Міністрам антыманапольнага рэгулявання і гандлю Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Міністры гандлю Рэспублікі Беларусь
Сезон 2007/2008 «Металург-Бела» Магілёў

У сезоне 2007—2008 валейбольны клуб «Металург-Бела» з горада Магілёў прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2007/2008 (**Сярэбраны прызёр**).

## Склад каманды 
* Сяргей Антановіч (1986)
* Арцём Барысенка (1985)
* Сяргей Часнавіцкі (1976)
* Арцём Гарамыкін (1985)
* Мікалай Густыр (1980)
* Дзмітрый Кот	(1975)
* Дзмітрый Ліхарад (1977)
* Алег Мікановіч (1975)
* Яўгеній Талкачоў (1990)
* Аляксандр Ермаловіч (1987)
* Міхаіл Юшчук (1988)
* Дзмітрый Жэгздрын (1982)
* Уладзімір Жуковіч (1987)
* Арцём Гарамыкін (1985)
* Максім Гайшун (1979)
* Павел Дасевіч (1984)
* Нікалае Жэнунці (1980)
* Міленка Дангубіч (1983)

## Трэнеры каманды 
*  Руслан Рубан (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2006/2007 «Тэхнапрыбор-Бела» Магілёў
* Сезон 2008/2009 «Металург-Бела» Магілёў

## Спасылкі 
* 2007/2008 European Cups
* players 
2007/2008
Тэхнапрыбор-Бела
Катэгорыя:2007 год у Магілёве
Катэгорыя:2008 год у Магілёве
Шугалей

**Шугалей**:

## Кінематограф 
* Шугалей (фільм)
* Шугалей 2
* Шугалей 3

## Прозвішча 
* Васіль Генадзевіч Шугалей — беларускі музыкант-авангардыст
* Максім Анатольевіч Шугалей — расійскі навуковец-сацёлаг
Сезон 2008/2009 «Металург-Бела» Магілёў

У сезоне 2008—2009 валейбольны клуб «Металург-Бела» з горада Магілёў прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2008/2009 (**Сярэбраны прызёр**).

## Склад каманды 
* Сяргей Антановіч (1986)
* Арцём Барысенка (1985)
* Віктар Бекша (1974)
* Сяргей Часнавіцкі (1976)
* Максім Гайшун (1979)
* Арцём Гарамыкін (1985)
* Хорхэ Луіс Эрнандэса (1978, Куба)
* Мікалай Густыр (1980)
* Валерый Каласоўскі (1991)
* Дзмітрый Ліхарад (1977)
* Яўгеній Талкачоў (1990)
* Мілан Васіч (1980, Сербія)
* Міхаіл Юшчук (1988)
* Дзмітрый Жэгздрын (1982)
* Артур Драпчынскі (1992)
* Павел Дасевіч (1984)

## Трэнеры каманды 
*  Віктар Сідзельнікаў (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2007/2008 «Металург-Бела» Магілёў
* Сезон 2009/2010 «Металург-Бела» Магілёў

## Спасылкі 
* 2008/2009 European Cups
* players 
2008/2009
Металург-Бела
Катэгорыя:2008 год у Магілёве
Катэгорыя:2009 год у Магілёве
Хорхэ Луіс Эрнандэса

**Хорхэ Луіс Эрнандэса** (нар. , Гавана) — кубінскі валейбаліст.

## Біяграфія 
У 1995—1998 гадах гуляў за юніёрскую зборную Кубы. На працягу наступных трох гадоў ён абараняў колеры зборнай сваёй краіны. Удзельнічаў у Сусветнай лізе, чэмпіянатах кантынента і Алімпійскіх гульнях у Сіднэі (2000). Гуляў у еўрапейскіх валейбольных клубах, у тым ліку: у Італіі, Іспаніі, Беларусь, Босніі і Герцагавіне. У сезоне 2010/2011 гуляў у першай польскай валейбольнай лізе ў камандзе «Трэфл Гданьск» (Гданьск).
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Jorge Luis Hernández
* El Club Voleibol Arona ficha a Jorge Luis Hernández, receptor cubano con nacionalidad Argentina, para su equipo de Superliga

Катэгорыя:Валейбалісты Кубы
Катэгорыя:Ігракі «Рывер Плэйт» Буэнас-Айрэс (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі зборнай Кубы па валейболе
Халакост у Клічаўскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Клічаўскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

У Клічаўскім раёне 2 чалавекі — Скрыпко Аляксандра і Дыбаль (Скрыпко) Марыя — былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*». Званне было прысвоена за выратаванне Рубінчык Цылі ў вёсцы Галубок (па іншых інфармацыі — у вёсцы Новы Востраў).

Помнікі забітым яўрэям Клічаўскага раёна ўстаноўлены на месцы расстрэлу яўрэяў Клічава каля вёскі паплавы ва ўрочышчы «Лясное» і ў вёсцы Дулебня.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Клічаўскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Клічаўскага раёна
Мінскі тафсір

**Мінскі тафсір** () — манускрыпт беларускіх татараў 1686 года, які змяшчае тэкст Карана з перакладам на польскую мову. З’яўляецца першым перакладам Карана на польскую і славянскую ў цэлым і трэцім па ліку на еўрапейскую мову. Першыя суры былі напісаны на турэцкай мове, а з дзевятнаццатай суры тэкст быў напісаны на польскай з выкарыстаннем арабскага алфавіту. Надпіс на апошнім аркушы тафсіра сведчыць, што гэтая праца была перапісана «імамам мусульман Мінска» Ур’яшам бін Ісмаілам. Раней наяўнасць польскамоўнага перакладу не была вядомай з-за выкарыстання арабскага пісьма і выкарыстання назвы «тафсір», што звычайна азначае каментары да Карану, а не яго пераклады. Аўтары дакумента выкарыстоўвалі гэтую назву, бо ў ісламе забаронены пераклад Карана. У цяперашні час захоўваецца ў Цэнтральнай навуковай бібліятэцы імя Якуба Коласа ў Мінску.

## Гл. таксама 
* Іслам у Беларусі
* Іслам у Рэчы Паспалітай

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Названия злых духов и идолов в тафсире литовских татар
* Tefsir Tatarów Wielkiego Księstwa Litewskiego. Teoria i praktyka badawcza
* Ученые отыскали имя автора Минского тафсира, первого каноничного перевода Корана на европейский язык

Катэгорыя:Іслам у Польшчы
Катэгорыя:Іслам у Беларусі
Катэгорыя:Беларуска-літоўскія татары
Катэгорыя:Творы  1686 года
Катэгорыя:Літаратура на польскай мове
Катэгорыя:Пераклады Карана
Катэгорыя:Культура Мінска
Мілан Васіч

**Мілан Васіч** ( нар. , Бялград, Сербія) — сербскі валейбаліст.

## Біяграфія 
Пачынаў займацца валейболам у бялградскім «Црвена Звезда». За зборную правёў 43 гульні. Быў членам зборнай Сербіі і Чарнагорыі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года ў Афінах.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2008/09

## Спасылкі 
* Милан Вашић

Катэгорыя:Валейбалісты Сербіі
Катэгорыя:Валейбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Ігракі «Бухарэста» (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі «Црвены Звезды» Бялград (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі «Фенербахчэ» Стамбул (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі «Пафіакоса» Пафас (валейбол)
Парэчча (Латвія)

**Парэчча** () — населены пункт у Дагдскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Бэрзінскай воласці. За 60 км ад горада Краслава.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, бібліятэка, дом культуры, фельчарскі і акушэрскі пункт, паштовае аддзяленне, крама.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Поціемс

**Поціемс** () — населены пункт у Лімбажскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Катварскай воласці. За 15 км ад горада Лімбажы.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, дом культуры, бібліятэка, практыка сямейнага ўрача, пошта, магазін, праваслаўная царква Успення Прасвятой Багародзіцы.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Праўліена

**Праўліена** () — населены пункт у Маданскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Праўліенскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P84 (Мадана — Варакляны). За 6 км ад горада Мадана.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дашкольная адукацыйная ўстанова, бібліятэка, паштовае аддзяленне, дзіцячы і маладзёжны цэнтр, гасцявы дом.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Teratoscincus keyserlingii

**Teratoscincus keyserligii** — від начных яшчарак сямейства .

## Апісанне 
Максімальная даўжыня цела 11,6 см; у сярэднім 9,8 см. Афарбоўка спіны вар’іруе ў межах жоўтага, аранжавага і мноства адценняў карычневага, якія змешваюцца з участкамі светла-шэрага. Адметнай асаблівасцю віду з’яўляюцца дзве шырокія падоўжныя цёмна-карычневыя паласы, якія на хвост не заходзяць, хвост не мае пэўнага малюнка. Бакі і брушка ад светла-ружовага да белага. Маладыя асобіны ад цёмна-жоўтых да светла-аранжавых; на целе і на хвасце чатыры-пяць чорных папярочных палос. Вакол сярэдзіны цела 31-36 лускавінак.

## Абарончыя паводзіны 
У выпадку небяспекі ўстае на лапы і падымае хвост вертыкальна і застаецца нерухомым. Пры набліжэнні *T. keyserlingii* рухае хвастом хвалепадобна, выдаючы гучны гук пры трэнні вялікіх перапончатых пласцін хваста. Пры блізкім набліжэнні *T. keyserlingii* павольна кідаецца наперад і сімулюе ўкус, успрымаючы пагрозу. З-за невялікага памеру пласцін на хвасце нованароджаных *T. keyserlingii* яны не могуць выдаваць папераджальныя гукі, але яны дэманструюць пагрозу, падымаючы хвост, як дарослыя асобіны.

## Геаграфічнае распаўсюджанне 
Сустракаецца ў Іране, Афганістане, паўночны ўсход ААЭ, Пакістане.

## Назва 
Названы ў гонар , графа фон Кейзерлінга (1815—1891), рускага геолага, заолага, батаніка і палеантолага балтыйска-нямецкага паходжання.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Яшчаркі
Прыкулі (Прэйльскі край)

**Прыкулі** () — населены пункт у Прэйльскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Саўнскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P62 (Краслава-Прэйлі-Мадана). За 12 км ад горада Прэйлі.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Пуйкулэ

**Пу́йкулэ** () — населены пункт у Лімбажскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Брыўзэмніецкай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P13 (Лімбажы — Алая). За 24 км ад горада Лімбажы.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, народны дом, бібліятэка.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Пуша

**Пу́ша** () — населены пункт у Рэзэкнэнскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Пушскай воласці. Знаходзіцца на ўсходнім беразе возера Пуша каля рэгіянальнай аўтадарогі P57 (Малта—Слабада). За 35 км ад горада Рэзэкнэ.
## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, народны дом, бібліятэка, пошта, касцёл.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Пушмуцава

**Пушмуцава** () — населены пункт у Цыблскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Пушмуцаўскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P49 (Карсава - Лудза - Эзэрніекі). За 21 км ад горада Лудза.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, народны дом, бібліятэка, паштовае аддзяленне, фельчарска-акушэрскі пункт, аптэка, касцёл.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Рамата

**Рамата** () — населены пункт у Мазсалацкім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Рамацкай воласці.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Вваласная адміністрацыя, пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, фельчарскі пункт, паштовае аддзяленне, крама.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Ранка (Латвія)

**Ранка** () — населены пункт у паўночна-ўсходняй частцы Латвіі, размешчаны ў Ранкскай воласці Гулбэнскага краю. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіў у склад Гулбэнскага раёна.

З’яўляецца цэнтрам Ранкскай воласці. Пасёлак знаходзіцца на беразе прытоку Гаўі — ракі Лаздупэ.

За 38 км ад Гулбэнэ, да Рыгі — 145 км.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Прыежмалэ

**Прыежмалэ** () — населены пункт у Краслаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Кастулінскай воласці. Знаходзіцца на беразе возера Ілзас каля рэгіянальнай аўтадарогі P60 (Дагда — Аглана). За 59 км ад горада Краслава.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, сярэдняя школа, дзіцячы сад, бібліятэка, дом культуры, фельчарскі і акушэрскі пункт.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Мартань-о-Перш

**Мартань-о-Перш** () — камуна на паўночным захадзе Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Нармандыя, дэпартамент Орн. Цэнтр аднайменных акругі і кантона. Знаходзіцца за 41 км на ўсход ад Алансона і за 81 км на захад ад Шартра, за 3 км ад аўтамагістралі N12, на тэрыторыі Прыроднага парку Перш.

У Сярэднявеччы Мартань-о-Перш быў цэнтрам нармандскага графства Перш.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Орн
Эміль Шарцье

**Эміль-Агюст Шарцье** (), псеўданім **Ален** (Alain; , Мартань-о-Перш — , Ле-Везінэ) — французскі філосаф, пісьменнік, публіцыст, літаратурны крытык і педагог. Першы лаўрэат вышэйшай прэміі Францыі ў галіне літаратуры (1951).

Свой псеўданім-аланім Ален узяў у гонар французскага паэта XV стагоддзя Алена Шарцье.

Вядучымі філасофскімі тэмамі былі свабода і гуманізм. У Філасофскім слоўніку Дзідзье Жулія паказаў адным з самых чытэльных філосафаў. Аказаў уплыў на Раймона Арона, Сімону Вейль, Жоржа Кангілема і Андрэ Маруа, якія былі яго вучнямі, а таксама на творчасць Альбера Камю і Жан-Поля Сартра.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Філосафы Францыі
Бетлс

**Бетлс** () — горад у зоне перапісу насельніцтва Юкан-Каюкук, штат Аляска, ЗША. Заснаваны ў 1896 годзе, падчас Залатой Ліхаманкі на Алясцы. Узлётна-пасадачная паласа была пабудавана падчас Другой сусветнай вайны і выкарыстоўваецца сёння для камерцыйных рэйсаў. Размешчаны прыкладна за 63 км на паўночны ўсход ад горада Алакакет і за 2 км ад горада Эвансвіл, на беразе ракі Каюкук. Знаходзіцца за 35 міль на поўнач ад паўночнага палярнага круга і на поўдзень ад горнага хрыбта Брукса.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Аляскі
Віталь Паўлавіч Кабашнікаў

**Віталь Паўлавіч Кабашнікаў** (нар. , сяло Чарнуха, Арзамаскі раён, Горкаўская вобласць, РСФСР) — беларускі вучоны-фізік, аўтар прац па пераносе выпрамянення ў малекулярных газах, яго ўзаемадзеянні з турбулентнасцю, дынаміцы нестацыянарных плывучых струменяў. Доктар фізіка-матэматычных навук (1993).

## Біяграфія 
Скончыў у 1963 годзе Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1963 года — у Інстытуце фізікі імя Б. І. Сцяпанава НАН Беларусі. Брат Канстанціна Паўлавіча Кабашнікава, доктара філалагічных навук.

## Літаратура 
*
Асавіно (Лагойскі раён)

**Асавіно́** — колішняя вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці, знішчана акупантамі разам з жыхарамі ў час Вялікай Айчыннай вайны.

Знаходзілася на тэрыторыі Акцябрскага сельсавета. Перад вайной у вёсцы жылі 54 чалавекі.

У час карнай аперацыі 5 мая 1943 года гітлераўцы загубілі 25 жыхароў, у т. л. 8 дзяцей, і спалілі вёску (14 двароў). Пасля вайны не адрадзілася.

На месцы вёскі ўстаноўлены абеліск. Вёска ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе «Хатынь».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Тамара Сямёнаўна Якіменка

**Тамара Сямёнаўна Якіменка** (нар. , в. Архіпаўка, Сямёнаўскі раён, Чарнігаўская вобласць, УССР) — беларускі музыказнавец. Кандыдат мастацтвазнаўства (1985), дацэнт (1988).

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў вёсцы Архіпаўка Сямёнаўскага раёна. Скончыла ў 1972 годзе Беларускую дзяржаўную кансерваторыю імя А. В. Луначарскага па спецыяльнасці «Музыказнаўства», у 1975 годзе аспірантуру.

З 1975 года працавала на кафедры беларускай музыкі фартэпіяннага і кампазітарска-музыказнаўчага факультэта Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі, прафесар.

Член Саюза кампазітараў СССР, Беларускага саюза кампазітараў з 1990 года.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: гісторыка-стылявыя, тэарэтычныя і этнапсіхалагічныя аспекты музычнага фальклору беларусаў; паэтыка, тыпалогія і арэалогія беларускага вуснага традыцыйнага меласа; музычная прастора беларускай этнапесеннай эпікі; гісторыя этнамузыкалагічнай думкі Беларусі.

## Узнагароды 
Лаўрэат спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2005), узнагароджана нагрудным знакам Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўклад у развіццё культуры Беларусі» (2007).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Каберац

**Кабе́рац** можа азначаць:

* Каберац — дыванок пад ногі.

## Прозвішча 
* Міхась Каберац (1902—1931) — беларускі грамадскі дзеяч.

## Крыніцы
Д’Артаньян

**Шарль Аж’е дэ Бац дэ Кастэльмор, шэвалье д’Артаньян, граф дэ Кастэльмор** (; , , Францыя — , , Нідэрланды) — французскі арыстакрат, граф, вайсковец, чыё жыццё і прыгоды натхнілі Аляксандра Дзюма на стварэнне знакамітага рамана «Тры мушкецёры». Гэты гістарычны персанаж стаў правобразам аднаго з цэнтральных герояў гэтай трылогіі. 

Шарль нарадзіўся ў Гасконі, на поўдні Францыі, у сям'і дробнага шляхціца. Сапраўднае месца яго нараджэння — замак Кастэльмор, а мянушку «д’Артаньян» ён узяў ад імя маці, са шляхецкага роду Артаньянаў. Яго паходжанне было хоць і шляхецкім, але сціплым, ён з маладых гадоў дэманстраваў амбіцыі, адвагу і імкненне зрабіць кар'еру пры двары.

У юнацтве Шарль паступіў на службу ў каралеўскія мушкецёры, элітнае ваеннае падраздзяленне, якое знаходзілася пад непасрэднай апекай французскага караля. У якасці мушкецёра ён браў удзел у ваенных кампаніях і стаў вядомы сваёй смеласцю і вернасцю каралю. Д’Артаньян быў не толькі ваяром, але і таленавітым дыпламатам, які служыў кардыналу Мазарыні і каралю Людовіку XIV. Падчас сваёй службы ён неаднаразова выконваў далікатныя даручэнні, якія патрабавалі розуму, такту і мужнасці.

Яго кар'ера дасягнула вяршыні ў сталым узросце, калі ён стаў капітанам каралеўскіх мушкецёраў. Гэты пост з’яўляўся не толькі ваеннай, але і палітычнай пасадай, якая ўключала ахову караля і выкананне яго асабістых даручэнняў. Сярод заслуг д’Артаньяна — удзел у аблозе Ліля і кіраванне абложанымі крэпасцямі.

Шарль Аж’е дэ Бац дэ Кастэльмор загінуў у 1673 годзе ў бітве пры Маастрыхце, падчас франка-галандскай вайны. Яго смерць стала сімвалам адданасці служэнню Францыі і каралю. Ён загінуў, камандуючы мушкецёрамі, што падкрэслівала яго нязгасную адданасць абавязку да самага канца.

Хоць Аляксандр Дзюма значна рамантызаваў вобраз д’Артаньяна, дадаўшы да яго рысы выдуманага героя, гістарычная фігура Шарля Аж’е дэ Баца дэ Кастэльмора была не меней яркай і значнай. Яго жыццё, поўнае прыгод, стала легендай, якая працягвае натхняць і захапляць людзей па ўсім свеце.

## Зноскі
Тэксаркана (Арканзас)

**Тэксаркана** () — горад у акрузе Мілер, штат Арканзас, ЗША, падзелены на дзве часткі памежнай лініяй, якая перасякае горад па Стэйт-Лайн-Авеню. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам акругі Мілер. Другая палова горада ляжыць па другі бок мяжы.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Арканзаса
Анвік (Аляска)

**Анвік** () — горад у зоне перапісу насельніцтва Юкан-Каюкук, штат Аляска, ЗША. Размешчаны недалёка ад месца ўпадзення ракі Анвік у раку Юкан, за 55 км на поўнач ад горада Холі-Крос.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Аляскі
Васіль Корань

**Васіль Аляксеевіч Корань** (1-я палова XVII ст., Дуброўна Аршанскага павету Віцебскага ваяводства — пачатак XVIII ст., Масква) — гравёр па дрэве, друкар. Стваральнік першай у Расіі ілюстраванай гравюрамі Бібліі.

## Біяграфія 
Падчас вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў, калі Дуброўна і яе ваколіцы не раз спустошаны маскоўскімі войскамі, Васіль Корань у 7169 (1660) годзе апынуўся ў Маскве. Першыя пяць гадоў жыў у мешчаніна Андрэя Гіры, імаверна, таксама выхадца з Вялікага Княства Літоўскага. Потым пяць гадоў наймаў двары ў розных гаспадароў. У 7179 (1670) годзе пераехаў без паручнага запісу ў Мяшчанскую слабаду ў Маскве, меў там уласны двор 20×6 сажняў па левым баку 3-й вуліцы. Займаўся «друкаваннем лістоў», то-бок разьбой, гравюрай і друкам.

У 1684 годзе згаданы яго сыны Івашка 20 гадоў, Алёшка 17 гадоў і Еўдакімка 12 гадоў. Васіль плаціў тым часам грыўну цягла.

Памёр імаверна на пачатку XVIII ст.

## Творчасць 
У 1692—1696 гадах надрукаваў Біблію на манер заходніх «Біблій жабракоў». Тэхніка Кораня спалучае ўплыў каталіцкіх і пратэстанцкіх Біблій (напрыклад, Бібліі Піскатара) і іканапіснай традыцыі і эстэтыкі лубка, які ўзнік якраз тым часам, пры гэтым яна глыбока самабытная сваім характарам. З прычыны некананічнасці выяў бога, напрыклад у Шасцідневе ён выяўлены як анёл, тыраж Бібліі Кораня, каля тысячы асобнікаў, канфіскавалі і цалкам знішчылі.

Адзіны часткова захаваны асобнік кнігі (36 лістоў) спачатку захоўваўся ў графа , у каталогу гэтага збору ён апісана так:

188. Изображенія изъ книги Бытія (числомъ 20) и Апокалипсиса (16), рѣзныя на деревѣ (и раскрашенныя), въ 1696—1697 годахъ; въ бол. листъ, 36 листовъ.
Рисунки очень рѣдкіе, неизвѣстные Библіографамъ. Работа грубая; надписанія прекрупныя. На нѣкоторыхъ означено: «Рѣзалъ сіе доски Василій Корень, знаменилъ Григорей , 720З (7204, 7206).» Они (кажется) не всѣ.

Цяпер Біблія Кораня захоўваецца ў Расійскай нацыянальнай бібліятэцы ў Санкт-Пецярбургу. Уключае серыю размалёваных гравюр з подпісамі на сюжэты з Кнігі Быццё і Кнігі Апакаліпсіс.

Апроч гэтага, Васілю Кораню прыпісваюць аўтарства некаторых ананімных лубачных твораў (недарагіх насценных карцінак) пачатку XVIII ст., але, магчыма, яны створаны яго вучнямі. Калі так, то пад уплывам Кораня склаўся непаўторны стыль ксілаграфічнага лубка.

У 2020 годзе Музей гісторыі беларускай літаратуры праводзіў выстаўку прысвечаную Бібліі Кораня, у межах выставы лекцыю чытала Ірына Дубянецкая, таксама адбыўся круглы стол «Біблія Васіля Кораня як помнік культуры беларускага і рускага народаў» (Мінск, 17 студзеня 2020), яго матэрыялы апублікаваны асобным зборнікам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Біблія Васіля Кораня як помнік культуры беларускага і рускага народаў: матэрыялы круглага стала (Мінск, 17 студзеня 2020 г.) / [рэдкалегія: М. Л. Рыбакоў (адказны рэдактар) і інш.]. — Мінск : Колорград, 2020. — 118, [1] с.
* Вялікае Княства Літоўскае : энцыклапедыя : [у 3 т.]. — Мінск, 2006. — Т. 2. — С. 135.
* 
* 
* 
* 
* 
* .
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мастакі Расіі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Ікшваку

**Ікшваку** (,  *«цукровы трыснёг»)* — легендарны старажытнаіндыйскі уладар і заснавальнік Сонечнай дынастыі, ад якой вядуць свой пачатак і некаторыя сучасныя княскія роды Індыі. У тэкстах індуізму Ікшваку апісваецца як праведны і слаўны манарх, за чыстае і святое жыццё на зямлі быў узнесены на неба Індры

## Крыніцы 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Індыйская міфалогія
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Індыі
Брус Шульман (гісторык)

**Брус Шульман** () — амерыканскі гісторык, прафесар гісторыі на кафедры імя Уільяма Эдвардса Хантынгтана ў Бостанскім універсітэце.

Сёння Брус Шульман узначальвае Інстытут амерыканскай палітычнай гісторыі ў Бостанскім універсітэце.

## Бібліяграфія 
### Публікацыі 
Шульман з’яўляецца аўтарам трох кніг, прысвечаных амерыканскай палітычнай і эканамічнай гісторыі XX стагоддзя. Ён таксама напісаў шмат аналітычных артыкулаў пра амерыканскую палітыку для такіх вядучых амерыканскіх выданняў, як «Washington Post» і «Politico».

### Кнігі 
* *From Cotton Belt to Sunbelt: Federal Policy, Economic Development, and the Transformation of the South, 1938—1980* (Oxford University Press, 1991)
* *Lyndon B. Johnson and American Liberalism: A Brief Biography with Documents* (Bedford Books of St. Martin’s Press, 1994)
* *The Seventies: The Great Shift in American Culture, Politics, and Society* (Free Press, 2001)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Выступленні на C-SPAN

Катэгорыя:Выкладчыкі Бостанскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Ельскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Стэнфарда
Катэгорыя:Прафесары кафедры імя Гаральда Вівіяна Хармсварта
Рэкава

**Рэкава** () — населены пункт у Вілякскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Шкілбенскай воласці. Знаходзіцца на рэгіянальнай аўтадарозе P45 (Віляка - Карсава).

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Юрс Цыбульс, латгальскі грамадскі дзеяч
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Рэмбатэ

**Рэмбатэ** () — населены пункт у Огрскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Рэмбацкай воласці. За 26 км ад горада Огрэ.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, народны дом, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, пошта.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Рэнда (Латвія)

**Рэ́нда** () — населены пункт у Кулдыгскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Рэндскай воласці. Знаходзіцца на левым беразе ракі Абава каля рэгіянальнай аўтадарогі P120 (Талсі — Стэндэ — Кулдыга). За 24 км ад горада Кулдыгі.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, пошта, лютэранская царква (1786).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Рэнда

**Рэнда**:

## Латвія 
* Рэнда (Латвія)

## Расія 
* Рэнда (Смаленская вобласць)
Рэнцэны

**Рэнцэны** () — населены пункт у Валміерскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Рэнцэнскай воласці. Знаходзіцца каля аўтадарогі P17 (Валміера — Руіена — эстонская мяжа). За 28 км ад горада Валміера.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дзіцячы сад, дом культуры, бібліятэка, паштовае аддзяленне, аптэка.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Рыкава (Латвія)

**Рыкава** () — населены пункт у Рэзэкнэнскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Рыкаўскай воласці. Знаходзіцца на правым беразе ракі Рэзэкнэ. За 42 км ад горада Рэзэкнэ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Рыміцаны

**Рыміцаны** () — населены пункт у Прэйльскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Ражкалнскай воласці. Знаходзіцца на левым беразе ракі Дубны. За 32 км ад горада Прэйлі.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, дзіцячы садок, бібліятэка, крама.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Рытаўсмас

**Рытаўсмас** () — населены пункт у Баўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Ісліцкай воласці. Знаходзіцца каля аўтадарогі V1038 прыкладна за 3 км на паўднёвы захад ад горада Баўска.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Робэжніекі

**Робэжніекі** () — населены пункт у Краслаўскім краі Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Робежніекскай воласці. За 31 км ад горада Краслава.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, грамадскі цэнтр, бібліятэка, фельчарскі і акушэрскі пункт, паштовае аддзяленне, краязнаўчы музей, крама, каталіцкая царква (1899).

Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Рогаўка (Рэзэкнэнскі край)

**Рогаўка** () — населены пункт у Рэзэкнэнскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Наўтрэнскай воласці. Зв 28 км ад горада Рэзекнэ.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, сярэдняя школа, дзіцячы садок, спартыўная зала, дом культуры, бібліятэка, краязнаўчы музей, сямейны ўрач, аптэка, паштовае аддзяленне, касцёл.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Рожупэ

**Рожупэ** () — населены пункт у Ліванскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Рожупскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P63 (Лівані-Прэйлі) каля месца ўпадзення ракі Фэйманкі ў Дубну. За 25 км ад горада Прэйлі.
## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, медыцынскі пункт, пошта, крама.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Teratoscincus mesriensis

**Teratoscincus mesriensis** — від яшчарак сямейства 

## Апісанне 
Яшчарка сярэдняга памеру з максімальнай SVL (даўжыня ад пысы да клаакі) 93,6 мм. Дарослыя асобіны маюць светла-шэрую спіну з чырвона-аранжавым малюнкам і больш выяўленымі палосамі на баках цела. Галава светла-шэрая або жаўтаватая з чырванаватымі плямамі. Малюкі маюць цёмныя папярочныя палосы на спіне і хвасце. Брушныя паверхні белыя.

## Геаграфічнае распаўсюджанне 
Сустракаецца ў Іране (правінцыя Ісфахан, Меср).

## Назва 
Названы па назве вёскі, дзе ен быў знойдзены — Меср (правінцыя Ісфахан, Іран).

## Размнажэнне 
*Teratoscincus mesriensis* з’яўляецца яйцакладным відам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Яшчаркі
Рокасбірзэ

**Рокасбірзэ** () — населены пункт у Паўднёвакурзэмскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Айзпуцкай воласці. Знаходзіцца на рэгіянальнай аўтадарозе P112 (Кулдыга — Айзпутэ — Лічы). За 3 км горада Айзпутэ, да горада Ліепая — каля 47 км.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, дом культуры, пачатковая школа, бібліятэка.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Фэйманка

**Фэйманка** () — рака ў Латвіі, правы прыток Дубны. Даўжыня ракі — 72 км, плошча вадазборнага басейна — 385,4 км².

Выцякае з возера Фэйманю. Цячэ пераважна ў заходнім напрамку праз населеныя пункты Сілаяні, Рыебіні, Раўніешы. Упадае ў Дубну каля вёскі Рожупэ. Каля вёскі Дзэні на рацэ ўтворана сажалка плошчай 5,6 га.

Асноўныя прытокі: Прэйлюпэ і Санаўдэ.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Глінаўка (прыток Даўгавы)

**Глінаўка**, таксама **Малютка** і **Табарэ** — левы прыток Даўгавы ў воласці Табарэ і Лаўчэскай воласці Аўгшдаўгаўскага краю. Выток — з меліярацыйных канаў за 0,5 км на паўночны захад ад Гардзялішак, цячэ ў паўночна-ўсходнім напрамку, у сярэднім цячэнні паварочвае на паўночны захад. Буйных прытокаў няма. У ніжнім цячэнні працякае цераз населеныя пункты — Краснарэчча, Прыекулі, былое паселішча Глінаўка, Ласэнбэрга, Малюткі. У сярэднім цячэнні раку перасякае дзяржаўная дарога Р68 Даўгаўпілс—Сілэнэ—мяжа Беларусі і аб’язная дарога Р66, у нізоўі каля Малюткаў — дарога V673 Даўгаўпілс—Элэрнэ—Ліелборн.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Прытокі Заходняй Дзвіны
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Лаўцэ

**Лаўцэ** () — левы прыток Даўгавы ў воласці Айзкраўклэ. Пачынаецца ў балоцістай мясцовасці на ўзгорку Сэлія на ўсход ад Мазсунакстэ. Цячэ ў напрамку на паўночны захад па Таўркальнай раўніне, у сярэднім і ніжнім цячэнні — па даліне Лаўцэ паралельна Даўгаве. Упадае ў Даўгаву ніжэй за Плявіньскую ГЭС. Вярхоўе ракі да чыгункі Елгава — Крустпілс зарэгуляванае, на ёй пабудавана некалькі сажалак. Найбуйнейшыя прытокі: Казупітэ, Сэчэнэ (справа) і Элітэ (злева).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Прытокі Дзвіны
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Teratoscincus microlepis

**Teratoscincus microlepis** — від начных яшчарак сямейства 

## Апісанне 
Максімальная даўжыня цела каля 6 см. Расфарбоўка вельмі светлая, асноўны колер ружовы, адценні ад ружова-жоўтага да светла-карычневага (кава з малаком). На спіне слаба выяўленыя папярочныя цёмныя палосы, размытыя, часцей бываюць прыкметныя толькі іх межы, так што візуальна маюць малюнак з парных невялікіх папярочных ліній. На галаве выразна бачная паўкруглая паласа, якая злучае заднія краі вачэй і ідзе праз усю патыліцу. На хвасце ў яшчаркі пяць-шэсць цёмных папярочных палос. Жывот белы або крэмавы.

## Геаграфічнае распаўсюджанне 
Сустракаецца ў паўднёва-заходнім Іране, паўднёва-заходнім Пакістане (Белуджыстан), Афганістане.

## Назва 
Названы ў гонар сваіх маленькіх маштабаў; грэчаскае micro-, micros = маленькі + грэчаскае кі lepis = маштаб.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Яшчаркі
Teratoscincus przewalskii

**Teratoscincus przewalskii** — від начных яшчарак сямейства . Назва дадзена ў гонар натураліста і даследчыка Цэнтральнай Азіі М. М. Пржаальскага. 

## Апісанне 
Памеры 16-20 см. Афарбоўка досыць разнастайны — жаўтаватая або зялёная з шэрым адценнем зверху, іржава-рыжая па верхняй бакавой частцы і лілова-дымчатая па ніжняй. На спіне маецца малюнак з некалькіх цёмных палосак або з больш хаатычных разводаў і плям кававага колеру, і такая ж цёмная паласа праходзіць па кожным баку, а брушка амаль белае, толькі на горле з’яўляецца цытрынавае адценне. У самцоў на задніх лапках маюцца цёмныя плямкі, а каля хваста прыкметная буйная генітальная сумка. Самкі ў цэлым афарбаваныя больш стрымана. Кароткі хвост пакрыты буйнымі ласкаватымі пласцінкамі і з’яўляецца дастаткова далікатнай часткай іх цела. Яшчаркі лёгка адкідаюць яго ў выпадку нападу драпежніка. І луска на хвасце таксама далікатная, лёгка лупіцца пры неасцярожным дакрананні.

*T. przewalskii* з’яёляецца яйцакладным відам.

Занесены ў спіс відаў, якія выклікаюць найменшыя асцярогі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Яшчаркі
Ранькі

**Ра́нькі** () — населены пункт у Кулдыгскім краі Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Ранькскай воласці. Знаходзіцца на левым беразе ракі Вэнта каля рэгіянальнай аўтадарогі P116 (Кулдыга - Скрунда - Эмбутэ). За 23 км ад горада Кулдыгі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Малхоланд Драйв

**«Малхоланд Драйв»** () — амерыканскі псіхалагічны трылер, зняты Дэвідам Лінчам у 2001 годзе. У галоўных ролях зняліся Наомі Уотс, Лаура Хэрынг і Джасцін Тэру.

*«Малхоланд Драйв»* прынёс Лінчу ўзнагароду за найлепшую рэжысуру на Канскім кінафестывалі 2001 года. Лінч таксама атрымаў намінацыю на прэмію «Оскар» за найлепшую рэжысуру фільма.

*«Малхоланд Драйв»* атрымаў шырокае прызнанне крытыкаў. Фільм заняў восьмае месца ў апытанні крытыкаў Sight & Sound у 2022 годзе сярод найлепшых фільмаў, калі-небудзь знятых, і ўзначаліў апытанне BBC у 2016 годзе сярод найлепшых фільмаў з 2000 года.

## Сюжэт 
Галоўная гераіня фільма цудам застаецца жывая пасля страшнай аўтамабільнай катастрофы. Яна не памятае ні свайго імя, ні што з ёю адбылося. Паліцэйскі расказвае, што яна была знойдзена ў разбітай машыне, а побач з двума трупамі мужчын. Убачыўшы плакат з актрысай Рытай Хейварт, дзяўчына бярэ сабе яе імя. Дзяўчына разумее, што ў невялікім незнаёмым горадзе ёй рабіць няма чаго. Яна вырашае паспрабаваць шчасця ў акцёрскім майстэрстве і адпраўляецца ў Лос-Анджэлес. Рыта аказалася таленавітая і паспяхова прайшла пробы. На здымачнай пляцоўцы яна знаёміцца ​​з Бэці. Дзяўчаты сталі сяброўкамі. Паступова ў памяці Рыты пачынаюць усплываць карцінкі з мінулага.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 

Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Сезар» за найлепшы фільм
Катэгорыя:Фільмы-трылеры ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2001 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Universal Pictures
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Катэгорыя:50 фільмаў, якія неабходна паглядзець, перш чым памерці
SPRINT-A

**SPRINT-A / HISAKI** (; папярэднія назвы: «EXCEED», «TOPS») —  ультрафіялетавая арбітальная абсерваторыя, распрацаваная і пабудаваная JAXA у рамках праграмы **SSS** (скар. ад  — літар. *Малы даследчы спадарожнік*). Пасля запуску апарату было прысвоена імя «HISAKI» па назве мыса, які знаходзіцца побач з Касмічным цэнтрам Ўцінаура.

HISAKI – першы японскі касмічны тэлескоп для дыстанцыйнага назірання за планетамі Сонечнай сістэмы. Асноўная задача касмічнага апарата – назіранне за Венерай, Марсам і Юпітэрам.

## Апісанне місіі 
Асноўнай задачай місіі касмічнага апарата HISAKI з’яўляецца вывучэнне атмасферы Венеры і Марса, што дазволіць растлумачыць гісторыю іх развіцця. Навукоўцы плануюць вывучыць з’явы страты атмасферы планетамі пад дзеяннем сонечнага ветру. Дадзенае даследаванне дапаможа выявіць неабходныя ўмовы на планетах для ўтрымання імі ўласнай атмасферы.

Акрамя таго, у праграму палёту тэлескопа ўваходзіць назіранне за спадарожнікамі Юпітэра.

## Канструкцыя 
Характарыстыкі HISAKI :

* Маса — ;
* Арбіта – эліптычная з апагеем у  і перыгеем у , перыяд абарачэння – ;
* Нахіл – 30°;
* Мэтавая апаратура — EUV ;
* Тэрмін функцыянавання – адзін год.

Апарат быў створаны на платформе NEXTAR NX-300L.

## Запуск 
Касмічны апарат павінен быў быць запушчаны 27 жніўня 2013 года ў 04:45 UTC з касмадрома Уціноўра пры дапамозе ракеты-носьбіта Эпсілон-1, але адлік часу быў спынены ў аўтаматычным рэжыме за 19 секунд да старту з-за таго, што прыборы знайшлі адхіленні ў становішчы ракеты.

На прэс-канферэнцыі 30 жніўня міністр адукацыі і навукі Японіі Хакубун Сімамура заявіў, што прычынай адмены пуску стала парушэнне сінхранізацыі на 0,07 секунды ў працы наземнага камп’ютара і электроннага абсталявання ракеты-носьбіта, што было дыягнаставана як няправільнае становішча ракеты.

Запуск быў перанесены і адбыўся 14 верасня 2013 года ў 05:00 UTC (14:00 па ), аддзяленне апарата ад трэцяй ступені ракеты-носьбіта паспяхова адбылося праз 61 хвіліну 39 секунд пасля старту.

15 верасня 2013 года HISAKI выйшаў на разліковыя параметры арбіты, на працягу двух наступных месяцаў запланаваны работы па забеспячэнні высокадакладнай арыентацыі апарата.

## Гл. таксама 
* Эпсілон (ракета-носьбіт)
* Касмічны цэнтр Уціноўра
* 
* 
* 

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Навукова-даследчыя спадарожнікі
Катэгорыя:Касмічныя тэлескопы
Катэгорыя:2013 год у касманаўтыцы
Асцыляторыя

**Асцыляторыя** (*Oscillatoria*) — род ніткаватых сіне-зялёных водарасцей сямейства асцыляторыевых.

## Апісанне 
Трыхомы блакітна-зялёнага, радзей жоўта-зялёнага, чырванаватага або фіялетавага колеру, складаюцца (акрамя канцавых) з цыліндрычных клетак, адзіночныя або злучаны ў дзернавінкі, пераважна без слізістага чахла, не маюць гетэрацыстаў. Размнажаюцца дзяленнем клетак папалам, гармагоніямі і планакокамі. Большасць відаў рухомыя.

## Пашырэнне 
Касмапаліты. Вядома больш за 100 відаў, на Беларусі найбольш пашыраны ў планктоне сажалак і азёр: , , , , , . Індыкатары полі- і мезасапробных водаў.  выклікае падлёднае цвіценне вады ў возеры Рудакова Мядзельскага раёна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Цыянабактэрыі
Аб’яднанне татара-башкурцкай культурнай спадчыны «Чышма»

'''Міжнароднае грамадскае аб'яднанне татара-башкурцкай культурнай спадчыны «Чышма»''' — культурная арганізацыя ў Беларусі. Яе мэта — умацаванне дружбы паміж народамі, адраджэнне і развіццё татарскай і башкірскай моў, культурных і духоўных якасцей і абрадаў. Гэта адно з найбольш актыўных аддзяленняў Каардынацыйнага савета грамадзян Расіі пры Пасольстве Расійскай Федэрацыі ў Беларусі.

Аснову саюза складаюць татары, якія перасяліліся ў краіну некалькі стагоддзяў таму і імігравалі ў савецкі перыяд. Паводле апошняга перапісу, у Беларусі пражывае 7316 грамадзян татарскай нацыянальнасці і 607 прадстаўнікоў Башкартастана. І татары, і башкірцы разумеюць адзін аднаго без перакладу, і іх традыцыі падобныя.

У 1998 годзе ў Беларусі было створана аб’яднанне «Чышма». Акрамя таго, працуюць Гродзенскі татарскі культурны цэнтр і аб’яднанне беларускіх татар «Аль-Кітаб». Суполка «Чышма» мае бібліятэку і відэатэку, школу адпачынку, фальклорны ансамбль «Лайсан», вакальна-інструментальны ансамбль «Чышма», дзіцячы калектыў «Гурлавек», і фальклорны ансамбль «Матылёк» у Гродна.

## Гл. таксама 
* Беларускія татары
* Татарская мова ў Беларусі

## Крыніцы 
Катэгорыя:Арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Іслам у Беларусі
Прафесура імя Гаральда Вівіяна Хармсварта

**Прафесура імя Гаральда Вівіяна Хармсварта** (), таксама **Хармсвартская прафесура**, — імянная кафедра па гісторыі ЗША ў Оксфардскім універсітэце. Тэрмін прабывання на гэтай пасадзе складае адзін год.

## Гісторыя кафедры 
Заснавана брытанскім газетным магнатам Гаральдам Сідні Хармсвартам, 1-м віконтам Ротэрмір, (1868—1940) у памяць аб яго сыне Гаральдзе Вів’ене Альфрэды Сэнт-Джорджы, што загінуў на Першай сусветнай вайне, і быў вялікім аматарам гісторыі.

Лорд Ротэрмір таксама заснаваў падобныя прафесуры ў Кембрыджскім універсітэце: імя Вера Хармсварта па імперскай і марской гісторыі ў памяць аб іншым сваім сыне, які таксама загінуў на той жа вайне, і па англійскай літаратуры імя караля Эдуарда VII, які памёр у 1910 годзе.

Хармсвартская прафесура была заснавана ў 1922 годзе дзякуючы ахвяраванню ў . Прафесары, якія займаюць гэтую кафедру, працуюць у Каледжы Каралевы пры Оксфардскім універсітэце і, з 2001 года, у Ратэрмераўскім інстытуце амерыканскіх даследаванняў.

## Кіраўнікі кафедры 
* Сэмюэл Эліят Морысан (*Samuel Eliot Morison*, 1922—1925)
* Мэрыл Манро Джэнсен (*Merrill Monroe Jensen*, 1949)
* Лоўрэнс Генры Гіпсан (*Lawrence Henry Gipson*, 1951)
* Дэвід Браён Дэвіс (*David Brion Davis*, 1969)
* Норман Артур Грэйбнер (*Norman Arthur Graebner*, 1978)
* Эрык Луіс Мак-Кітрык (*Eric Louis McKitrick*, 1979)
* Джэймс Тайлер Патэрсан (*James Tyler Patterson*, 1981)
* Джордж Марш Фрэдрыксан (*George Marsh Fredrickson*, 1988)
* Пітэр Купер Манкал (*Peter Cooper Mancall*, 2019—2021); прафесура была часова прыпынена на час COVID-19.
* Патрык Грыфін (*Patrick Griffin*, 2021)
* Брус Шульман (*Bruce Schulman*, 2022)
* Элізабет Варон (*Elizabeth R. Varon*, 2023)
* Ліза Мак-Гір (*Lisa McGirr*, 2024)
* Эліга Гулд (*Eliga Gould*, 2025)
* Лоры Мафлі-Кіп (*Laurie Maffly-Kipp*, 2026)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Імянныя прафесуры ў Оксфардскім універсітэце
Катэгорыя:Прафесары Оксфардскага ўніверсітэта
Прафесура імя караля Эдуарда VII па англійскай літаратуры

**Прафесура імя караля Эдуарда VII па англійскай літаратуры** () — імянная кафедра па англійскай літаратуры ў Кембрыджскім універсітэце. Адна з найстарэйшых прафесур па літаратуры ў Кембрыджы.

Кафедра была заснавана ў 1910 годзе дзякуючы шчодрым ахвяраванням брытанскага газетнага магната Гаральда Сідні Хармсварта, 1-га віконту Ротэрмер, у памяць пра караля Эдуарда VII, што памёр у тым жа годзе

## Крыніцы 
Катэгорыя:Імянныя прафесуры ў Кембрыджскім універсітэце
Катэгорыя:Кембрыджскі ўніверсітэт
Генрых Латарынгскі (герцаг дэ Гіз)

**Генрых I Латарынгскі, герцаг дэ Гіз, прынц дэ Жуанвіль, граф дэ Эў** (; ,  — , ) — французскі арыстакрат, ваенны і палітычны дзеяч, генералісімус, пэр Францыі, які адыграў ключавую ролю ў рэлігійных войнах у Францыі ў XVI стагоддзі. 

Нарадзіўся ў сям'і герцага Франсуа дэ Гіза і Ганны д’Эстэ. Яго бацька быў адным з вядучых ваеначальнікаў свайго часу, а маці паходзіла з дому д’Эстэ, аднаго з самых уплывовых італьянскіх сямействаў. Генрых вырас у атмасферы прыдворных інтрыг і напружанасці, выкліканай Рэфармацыяй і барацьбой паміж каталікамі і пратэстантамі.

Генрых дэ Гіз стаў вядомы дзякуючы свайму ваеннаму таленту і харызме. Ужо ў юнацтве ён удзельнічаў у рэлігійных войнах, устаўшы на бок каталікоў. У 1572 годзе ён адыграў ключавую ролю ў Варфаламееўскай ночы — масавай разні гугенотаў, што ўмацавала яго рэпутацыю як заўзятага абаронцы каталіцкай веры. Генрых стаў лідэрам Каталіцкай лігі — магутнай палітыка-рэлігійнай кааліцыі, якая змагалася за захаванне пазіцый каталіцызму ў Францыі. Ён адкрыта супрацьстаяў каралю Генрыху III, абвінавачваючы яго ў слабасці і недастатковай падтрымцы каталіцкай веры. Герцаг дэ Гіз карыстаўся шырокай падтрымкай сярод народа і каталіцкага дваранства, што рабіла яго небяспечным супернікам для караля.

У 1588 годзе ён арганізаваў так званы Дзень барыкад у Парыжы, калі гараджане паўсталі супраць каралеўскіх войскаў, што прымусіла Генрыха III уцячы са сталіцы. Гэты эпізод прадэманстраваў сілу Гіза і яго кантроль над Парыжам. Папулярнасць і амбіцыі Генрыха дэ Гіза зрабілі яго галоўнай пагрозай для Генрыха III. Падчас Генеральных штатаў у Блуа ў снежні 1588 года кароль прывабіў герцага ў пастку і загадаў яго забіць. Забойства стала шокам для Каталіцкай лігі і ўзмацніла напружанасць у краіне. Генрых дэ Гіз пакінуў яркі след у гісторыі Францыі. Яго жыццё сімвалізавала эпоху рэлігійных войн, калі асабістыя амбіцыі, палітычная барацьба і рэлігійныя перакананні перапляталіся ў складаны клубок. Пасля яго смерці дом Гізаў захаваў уплыў, а сам Генрых застаўся ў памяці як адзін з самых выдатных і харызматычных лідараў свайго часу. 

Генрых дэ Гіз як гістарычная фігура аказаў значны ўплыў на літаратуру, стаўшы правобразам шматлікіх літаратурных персанажаў. Яго яркая асоба, драматычны лёс і харызма зрабілі яго прывабным для пісьменнікаў, асабліва ў творах, прысвечаных эпосе рэлігійных войн у Францыі. Аднымі з самых вядомых твораў, дзе з'яўляецца герцаг дэ Гіз, з'яўляюцца раманы Аляксандра Дзюма з цыкла твораў аб эпосе рэлігійных воен — «Каралева Марго», «Графіня дэ Мансаро» і інш. Дзюма паказвае яго як харызматычнага і амбіцыйнага лідара Каталіцкай лігі, небяспечнага і разумнага палітычнага гульца. Герцаг дэ Гіз прадстаўлены не толькі як антаганіст караля Генрыха III, але і як сімвал народнай падтрымкі каталіцкай веры ў Францыі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Францыі