Вялікая Рэша

**Вялі́кая Рэ́ша**, таксама **Дзіджо́йі Рыешэ́** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы. Адміністрацыйны цэнтр Рэшанскай сянюніі. Размешчана за 12 км на поўнач ад Вільні, каля аўтамабільнай магістралі .

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
У 1500 годзе вялікі князь літоўскі Аляксандр Ягелончык перадаў фальварак Рэша з броварам віленскаму капітулу. Землі ўваходзілі ў склад Віленскага павета Вялікага Княства Літоўскага.

Пазней маёнтак доўгі час быў спадчынным уладаннем роду Пашкевічаў. Пасля смерці Лукаша і Зоф’і з Гадвіловічаў Пашкевічаў спадкаемцамі сталі: сын Ян, які памёр маладым, і дзве дачкі — Эльжбета (жонка Мікалая Брацішэўскага) і Зоф’я (жонка Аляксандра Нарушэвіча). У 1672 і 1684 гадах яны прадалі маёнтак віленскаму падкаморыю Казіміру Дамброўскаму і яго жонцы Барбары з Глінскіх. У 1700 годзе Казімір Дамброўскі па дарчым праве перадаў маёнтак ксяндзу Яну Мікалаю Згерскаму. Пасля яго спадчыну атрымалі Казімір і Стэфан Згерскія, Катажына Мірская і Тэрэза Ільхінава, якія перадалі свае правы харунжаму Ігнацію Дамброўскаму і стольніку Яну Дамброўскаму — унукам падкаморыя Казіміра, сынам Марцыяны і Евы з Камароўскіх Дамброўскіх, маршалкам вількамірскім. У 1750 годзе вількамірскі стольнік Ян Юноша Дамброўскі і яго жонка Ганна з Сулістроўскіх прадалі Рэшу мсціслаўскаму судоваму старосце Мікалаю Лапацінскаму і яго жонцы Барбары з Копцяў. У 1764 годзе Лапацінскія саступілі свае ўладанні Яну Аўгусту Гільзену і яго жонцы Канстанцыі з Плятэраў. Пазней Рэша перайшла да графаў Зыбергаў, а пасля — да Ясінскіх.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года Вялікая Рэша апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце.

У XIX стагоддзі Вялікая Рэша — мястэчка і маёнтак, цэнтр воласці і староства ў Віленскім павеце. Пасля 1861 года цэнтр Рэшанскай воласці Віленскага павета і цэнтр сельскай грамады. Паводле звестак канца XIX стагоддзя мястэчка стаяла пры рэчцы з той жа назвай, пры бочнай дарозе на Вількамір. Тут было 12 дамоў і жылі 40 жыхароў (23 каталікі, 12 іўдзеяў, 5 праваслаўных); дзейнічаў вадзяны млын і каталіцкая капліца (раней філіяльная, належала да Веркаўскай парафіі). Маёнтак у той час належаў Сянкевічам.

### Найноўшы час 
У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Вялікую Рэшу занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка занята польскімі войскамі.

, 1939]]

З 1920 года ўваходзіла ў склад Сярэдняй Літвы, з 1922 да 1939 года — у складзе гміны Рэша Віленска-Троцкага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі. Паводле перапісу 1931 года, у маёнтку пражывала 91 чалавек (13 дамоў), а ў вёсцы — 78 чалавек (4 дамы).

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года занята савецкімі войскамі. Паводле савецка-літоўскага дагавора аб узаемадапамозе, падпісанага 10 кастрычніка 1939 года, Вялікая Рэша разам з часткай Віленскага краю была перададзена Літве, з 1940 года — у Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах пад акупацыяй Германіі.

У савецкі час вёска была цэнтрам саўгаса, тут размяшчаўся Віленскі дзяржаўны конны завод. З 1990 года — у складзе незалежнай Літвы. У 2017 годзе быў зацверджаны афіцыйны герб вёскі.

## Інфраструктура 
У вёсцы дзейнічае Рэшанская асноўная школа, цэнтр вольнага часу, пошта.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Касцёл Святога Станіслава (пабудаваны ў 1939 г.);.
* Сядзіба «Рэша Руская»;
* Прыдарожная каплічка.

### Страчаная спадчына 
* Сядзіба Рушчыцаў.

## Галерэя 

DRiese by Augustas Didzgalvis.jpg|Панарама вёскі
Didžioji Riešė, Lithuania - panoramio (9).jpg|Від на паселішча
Riešės kapinės.JPG|Могілкі
Didžioji Riešė.JPG|Уезд у вёску
Riešės bažnyčia 1.JPG|Касцёл Святога Станіслава

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Рэшанская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага раёна