Еўрапейскае касмічнае агенцтва

**Еўрапейскае касмічнае агенцтва** (скарочана **ЕКА**; ) — міжнародная арганізацыя, створаная ў 1975 годзе ў мэтах даследавання космасу.

ЕКА складаецца з 22 сталых членаў, у некаторых праектах таксама бяруць удзел Славенія, Латвія і Канада.

## Арганізацыя ЕКА 
Штаб-кватэра Агенцтва знаходзіцца ў Парыжы. У Нордвейку (Нідэрланды) размешчаны Еўрапейскі цэнтр касмічных даследаванняў і тэхналогій. Еўрапейскі касмічны цэнтр кіравання размешчаны ў Дармштаце (Германія). У іншым германскім горадзе, Кёльне, размешчаны Еўрапейскі цэнтр астранаўтаў. Цэнтр назірання за Зямлёй і інфармацыйны цэнтр Еўрапейскага касмічнага агенцтва знаходзяцца ў Фраскаці пад Рымам (Італія). Для запускаў створаных касмічных апаратаў выкарыстоўваецца касмадром Куру ў Французскай Гвіяне. ЕКА мае кантактныя офісы ў Бельгіі, ЗША і Расіі і наземныя станцыі сачэння па ўсім свеце.

У агенцтве ўвесь час працуе 1907 чалавек (2005), а яго бюджэт складае 2977 мільёнаў еўра (2005).

## Дзяржавы-удзельнікі і бюджэт 
### Членства і ўклад у ESA 
thumb|right|300px|
thumb|300px|
У гэтай табліцы прадстаўлена агульная інфармацыя пра краіны, якія ўваходзяць у ESA, і іх уклад.

### Выдаткаванне і размеркаванне бюджэту 
Бюджэт ESA складаў 2,977 млрд. € у 2005 годзе, 2,904 млрд. € у 2006, 3,018 млрд. € у 2008 і 3,600 млрд. € у 2009. Кожныя 3-4 года члены ESA узгадняюць бюджэтны план на некалькі гадоў на канферэнцыі членаў ESA. Хоць план можа быць зменены, ён вызначае асноўны кірунак дзейнасці. Апошняя канферэнцыя была праведзена ў 2008 годзе, калі быў вызначаны бюджэт да 2012 года.

Як правіла краіны маюць уласныя касмічныя праграмы, якія па-рознаму ўзаемадзейнічаюць з ESA у фінансавым і арганізацыйным плане. Да прыкладу, французскае касмічнае агенцтва CNES мае бюджэт, які перавышае вылучаемыя ESA сродкі ўдвая. Існуюць таксама сумесныя праекты паміж ESA і нацыянальнымі касмічнымі агенцтвамі.

### Пашырэнне 
Уваходжанне ў ESA адбываецца у тры этапы. На першым этапе краіна падпісвае Пагадненне аб Супрацоўніцтве (). Калі краіна жадае больш поўна супрацоўнічаць з ESA, яна падпісвае ECS пагадненне (). Пагадненне дзейнічае на працягу пяці гадоў, па заканчэнні якіх краіна можа або пачаць перамовы аб поўным членстве, або падпісаць новае пагадненне.

Статус «ECS пагадненне» атрымалі 5 краін: Славенія, Латвія, Славакія, Літва і Балгарыя.

Статус «Пагадненне аб Супрацоўніцтве» атрымалі 5 краін: Кіпр, Мальта, Турцыя, Украіна і Ізраіль. Статус назіральніка даецца краінам, якія разглядаюць патэнцыйную магчымасць супрацоўніцтва а ў далейшым і далучэнні да касмічнага агенцтва.

### Магчымая кааперацыя з іншымі агенцтвамі 
Існуюць планы да 2014 годзе зрабіць ESA агенцтвам Еўрасаюза.

## Праекты ЕКА 
* Арыян&nbsp;— сямейства ракет-носьбітаў
* Спейслэб&nbsp;— модуль для астранаўтаў, не адлучны падчас палёту караблёў ЗША «Спейс шатл»
* Каламбус&nbsp;— першапачаткова праект асобнай арбітальнай станцыі, рэалізаваны ў выглядзе модуля МКС
* ATV&nbsp;— аўтаматычны грузавы карабель
* Джота&nbsp;— АМС да каметы Галея
* Гюйгенс&nbsp;— пасадачны модуль для Тытана (спадарожніка Сатурна) на АМС «Касіні» (сумесна з NASA)
* Смарт-1&nbsp;— АМС да Месяца
* Разета&nbsp;— АМС да каметы
* Марс-экспрэс&nbsp;— АМС да Марса
* Венера-экспрэс&nbsp;— АМС да Венеры
* BepiColombo — сумесная з JAXA АМС да Меркурыя
* Дарвін&nbsp;— касмічны інфрачырвоны тэлескоп (распрацоўваецца да 2015 г.)
* Gaia&nbsp;— касмічны тэлескоп (распрацоўваецца да 2011 г.)
* Galileo — спадарожнікавая сістэма навігацыі, якая на гэты момант распрацоўваецца.
* MetOp — метэаралагічныя спадарожнікі
* YES і YES2 — спадарожнікі маладых інжынераў
* Гермес&nbsp;— шматразовы крылаты пілатуемы касмічны карабель (адменены праект 1987—1993 гг.)
* Вега&nbsp;— лёгкая ракета-носьбіт.
* Саюз-СТ&nbsp;— замоўленая ў Расіі ракета-носьбіт для запускаў з Куру
* CSTS&nbsp;— часткова-шматразовы бяскрылы пілатуемы касмічны карабель (распрацоўваецца да 2018 г.)

### Праграмы ЕКА 
ЕКА арганізоўвала і арганізоўвае праграмы фундаментальных касмічных даследаванняў:
* EURECA
** ,
** Horizon 2000 plus
** Cosmic Vision
* Aurora

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-партал ЕКА

Катэгорыя:Касмічныя агенцтвы
Катэгорыя:Касманаўтыка Еўропы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1975 годзе