open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тамара Васілеўна Фокіна

**Тамара Васілеўна Фокіна** (1915—2001) — беларуская ўрач-стаматолаг. Кандыдат медыцынскіх навук (1959), дацэнт (1964). Заслужаны ўрач БССР (1978).

Першая загадчыца кафедры хірургічнай стаматалогіі Мінскага медыцынскага інстытута (1964—1979).

У перыяд Вялікай Айчыннай вайны начальнік зубалячэбнага аддзялення сартавальнага эвакашпіталя Заходняга фронту, 1942—1943; урач штаба партызанскага руху, 1943—1944.

Скончыла Маскоўскі медыцынскі стаматалагічны інстытут, 1945; клінічны ардынатар Цэнтральнага навукова-даследчага інстытута траўматалогіі і артапедыі ў Маскве, 1945—1946; загадчыца стаматалагічнага аддзялення 3-й клінічнай бальніцы ў Мінску, 1946—1948.

Малодшы навуковы супрацоўнік Мінскага навукова-даследчага інстытута траўматалогіі і артапедыі, 1948—1957; асістэнт курса стаматалогіі Мінскага медыцынскага інстытута, 1957—1962. Прысуджана вучоная ступень кандыдата медыцынскіх навук, 1959; дацэнт курса стаматалогіі, 1962—1964; прысвоена вучонае званне дацэнта, 1964.

Першая загадчыца кафедры хірургічнай стаматалогіі Мінскага медыцынскага інстытута, 1964—1979.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: распрацоўка новых метадаў пластычных аперацый у аднаўленчай хірургіі сківічна-тварнай вобласці.

## Літаратура 
* Наша история: Фокина Тамара Васильевна (к 55-летию кафедры челюстно-лицевой хирургии БГМУ) / В. А. Маргунская // Стоматолог. — 2019. — № 1 (32). — С. 84—89.
* Заведующие кафедрами и профессора Минского медицинского института (1921—1996) : биографический справочник / Н. Ф. Змачинская, М. В. Мальковец, А. Н. Пересада. ― Минск, 1999.

## Спасылкі 
* Фокина Тамара Васильевна (15(28).04.1915-)  

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Стаматолагі Беларусі
Катэгорыя:Стаматолагі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Краматорскі раён

**Крамато́рскі раён** () — адміністрацыйная адзінка на поўначы Данецкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — горад Краматорск.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на поўначы вобласці.

## Насельніцтва 
Колькасць насельніцтва раёна — 568 тыс. чалавек.

## Гісторыя 
17 ліпеня 2020 года пастановай Вярхоўнай рады ад 17 ліпеня 2020 года «Аб стварэнні і ліквідацыі раёнаў» быў утвораны Краматорскі раён у яго склад увайшлі тэрыторыі:

* Алэксандрыўскага раёна,
* Лыманскага раёна,
* Кансцянтыніўскага раёна,
* Славянскага раёна,
* а таксама горада абласнога значэння Краматорск, Дружкіўка, Кансцянтыніўка, Лыман і Славянск.

 прафесійны будаўнічы ліцэй пасля расійскага ракетнага ўдару 7 мая 2022 года (два чалавекі загінулі, дзевяць пацярпелі.]]
Склад райсавета, абранага ў 2020 годзе:

У 2021 годзе быў абвешчаны конкурс на афіцыйную сімволіку раёна.

## Адміністрацыйнае дзяленне 
Раён у ўзбуйненых межах з 17 ліпеня 2020 года дзеліцца на 12 тэрытарыяльных грамады, у тым ліку 7 гарадскіх і 5 пасялковых грамад (у дужках — іх адміністрацыйныя цэнтры):

* Гарадскія:
** Краматорская гарадская грамада (горад Краматорск),
** Дружкіўская гарадская грамада (горад Дружкіўка),
** Кансцянтыніўская гарадская грамада (горад Кансцянтыніўка),
** Лыманская гарадская грамада (горад Лыман),
** Мыкалаіўская гарадская грамада (горад Мыкалаіўка),
** Святагірская гарадская грамада (горад Святагірск),
** Славянская гарадская грамада (горад Славянск);
* Пасялковы:
** Алэксандрыўская пасялковая грамада (пгт Алэксандрыўка),
** Новаданецкая пасялковая грамада (пгт Новаданецкае),
** Чэркаская пасялковая грамада (пгт Чэркаскэ);
* Сельскі:
** Андрыіўская сельская грамада (сяло Андрыіўка),
** Іллініўская сельская грамада (сяло Іллініўка).

Катэгорыя:Раёны Данецкай вобласці
Вецэ

**Вецэ** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ. Насельніцтва — 10,4 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. — 9,3 тысяч. Плошча — 79,49 км².

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Ален (Паўночны Рэйн-Вестфалія)

**Ален** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Варэндорф. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 123,14 км². Афіцыйны код — 05 5 70 004.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Сяргей Васілевіч Жылінскі

**Сяргей Васілевіч Жылінскі** (нар. , Ангарск, РСФСР) — беларускі ваенны, начальнік Інстытута пагранічнай службы Рэспублікі Беларусь (з 2018).

## Біяграфія 
У 1993—1996 гадах — курсант Мінскага сувораўскага ваеннага вучылішча. У 2000 годзе з адзнакай скончыў факультэт пагранічных войск пры Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь, у 2007 годзе — камандна-штабны факультэт Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь з адзнакай.

У 2005—2007 гадах служыў на афіцэрскіх пасадах Брэсцкай Чырванасцяжнай пагранічнай групы імя Ф. Э. Дзяржынскага (намеснік начальніка пагранічнай заставы, начальнік пагранічнай заставы).

У 2007—2008 гадах — на службе ў апараце Дзяржаўнага пагранічнага камітэта Рэспублікі Беларусь. У 2008—2014 гадах — на камандных пасадах у Пінскім пагранічным атрадзе і Брэсцкай пагранічнай групе; з 2014 па 2016 год камандзір Лідскага пагранічнага атрада, з 2016 па 2018 год начальнік Смаргонскай пагранічнай групы.

19 лютага 2018 года прызначаны начальнікам Інстытута пагранічнай службы Дзяржаўнага пагранічнага камітэта Рэспублікі Беларусь. У 2020 годзе прысовена званне генерал-маёра.

Член грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз сувораўцаў і кадэтаў».

## Узнагароды 
Ордэн «За службу Радзіме» III ступені (2022), медаль «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай граніцы» (2018), медалі «За бездакорную службу» I, II і III ступені, падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, юбілейныя медалі Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
* Жилинский Сергей Васильевич // Минское суворовское военное училище: сайт выпускников 

Катэгорыя:Генерал-маёры (Беларусь)
Катэгорыя:Узнагароджаныя Падзякай Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Рэктары ВНУ Беларусі
Катэгорыя:Лідскі пагранічны атрад
Катэгорыя:Пагранічнікі
Вікторыя Нуланд

**Вікторыя Джэйн Нуланд** (; нар.  года, , ЗША) — амерыканскі дыпламат і палітык, афіцыйны прадстаўнік Дзяржаўнага дэпартамента ЗША ў 2011—2013 гг. Затым — памочнік дзяржаўнага сакратара па справах Еўропы і Еўразіі. Валодае рускай і французскай мовамі.

З 1985 па 1986 гады працавала ў Гуанчжоў (КНР). У 1987 годзе служыла ў бюро Дзярждэпартамента па Усходняй Азіі і Ціхім акіяне. З 1988 па 1990 гады займалася пытаннямі адносін з СССР у сталіцы Манголіі Улан-Батары.

У 1991—1993 гадах працавала ў пасольстве ЗША ў Маскве, дзе адказвала за сувязі з урадам Барыса Ельцына. У 1993—1996 гадах працавала ў апараце намесніка дзяржаўнага сакратара ЗША Строўба Толбата, дзе пад старшынствам сенатара Рычарда Лугара займалася пытаннямі Расіі, яе суседзяў і пашырэння НАТА. Яна працавала над пытаннямі ядзернага раззбраення Украіны, Казахстана, Беларусі, палітыкай у адносінах да Босніі, Косава і Гаіці.

У 1997—1999 гадах — намеснік дырэктара па справах былога СССР у Дзяржаўным дэпартаменце, адказвала за палітыку ЗША ў дачыненні да Расіі і краін Каўказа. Узнагароджана міністрам абароны медалём за працу падчас вайны НАТА супраць Югаславіі.

У 1999—2000 гадах працавала ў Савеце па міжнародных адносінах, дзе займалася ўплывам антыамерыканізму на адносіны ЗША з іншымі буйнымі сусветнымі дзяржавамі.
Джэйк Саліван

**Джэйкаб Джэрэмая Саліван** (; нар. , Берлінгтан) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч, саветнік па нацыянальнай бяспецы віцэ-прэзідэнта ЗША ў 2013—2014 гадах, саветнік прэзідэнта ЗША па нацыянальнай бяспецы з 2021 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Берлінгтане, штат Вермонт. Другі з пецярых дзяцей у сям’і; скончыў сярэднюю школу ў Мінеапалісе. У 1998 годзе скончыў Ельскі ўніверсітэт. Атрымаўшы стыпендыю Родса, працягнуў адукацыю ў Оксфардскім універсітэце, затым вярнуўся ў ЗША і скончыў школу права Ельскага ўніверсітэта ў 2003 годзе.

Займаўся адвакацкай практыкай у фірме Faegre & Benson, з’яўляўся дарадцам сенатара ЗША ад Мінесоты Эмі Клобушар. Падчас прэзідэнцкай кампаніі 2008 года знаходзіўся ў камандзе Хілары Клінтан, у студзені 2009 года быў прызначаны намеснікам кіраўніка апарата Клінтан як дзяржаўнага сакратара ЗША ў адміністрацыі Барака Абамы. 26 лютага 2013 г. прызначаны дарадцам віцэ-прэзідэнта Джо Байдэна па нацыянальнай бяспецы.

У 2014 годзе пакінуў дзяржаўную службу і пачаў выкладаць у Ельскай школе права.

23 лістапада 2020 года Джо Байдэн абвясціў спіс сваіх кандыдатаў на ключавыя пасады ў сваёй будучай адміністрацыі, назваўшы Джэйка Салівана прэтэндэнтам на пасаду дарадцы па нацыянальнай бяспецы.
Загашвілі

**Загашвілі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Георгіевіч Загашвілі — беларускі ваенны ўрач-тэрапеўт
* Уладзіслаў Сцяпанавіч Загашвілі — савецкі і расійскі вучоны-эканаміст
Міжнароднае таварыства працоўных

**Міжнароднае таварыства працоўных** або **Першы інтэрнацыянал** — першая міжнародная рабочая арганізацыя.

## Гісторыя 
28 верасня 1864 года у Лондане прайшоў мітынг у падтрымку паўстання ў Польшчы. У мітынгу ўдзельнічалі англійскія рабочыя, а таксама рабочыя-імігранты з Францыі і Германіі. На мітынгу было прынята рашэнне аб стварэнні міжнароднай рабочай арганізацыі, якая атрымала назву Міжнароднае таварыства працоўных. Старшынёй таварыства стаў Карл Маркс. Устаноўчы маніфест арганізацыі быў прыняты 1 лістапада 1864 года.

3-8 верасня 1866 года ў Жэневе адбыўся I кангрэс Інтэрнацыянала, у якім удзельнічалі 60 дэлегатаў, якія прадстаўлялі 25 секцый і 11 таварыстваў Вялікабрытаніі, Францыі, Швейцарыі і Германіі. Кангрэс абмеркаваў пытанне аб прафсаюзах. У рашэнні кангрэса было сказана, што прафсаюзы павінны арганізаваць барацьбу пралетарыяту супраць сістэмы наёмнай працы і ўлады капіталу - барацьбу не толькі эканамічную, але і палітычную. Сярод іншага, патрабаваліся 8-гадзінны працоўны дзень, ахова жаночай і забарона дзіцячай працы, бясплатная політэхнічная адукацыя, увядзенне рабочых міліцый замест пастаянных войскаў.

2-8 верасня 1867 года ў Лазане сабраўся II кангрэс, на якім былі таксама дэлегаты ад Бельгіі і Італіі. Рэзалюцыя кангрэса абвяшчала неад’емнасць палітычных свабод як умовы сацыяльнага вызвалення пралетарыяту.

6—13 верасня 1868 года ў Бруселі прайшоў III кангрэс Інтэрнацыянала пры ўдзеле сотні дэлегатаў (дадаліся ўдзельнікі з Іспаніі). У выніку вострых спрэчак і гарачых дыскусій было прынята рашэнне, што не толькі рудні, шахты, лясы, фабрыкі і да таго падобнае павінны быць звернутыя ў грамадскую ўласнасць, але і зямля.

6-12 верасня 1869 года адбыўся IV кангрэс інтэрнацыянала ў Базелі. Кангрэс прымае рашэнне арганізаваць працоўных у таварыствы супраціву і заклікаў да абагульнення зямлі.

У 1872 годзе ў Гаазе прайшоў V кангрэс таварыства. На гэтым кангрэсе ў інтэрнацыянале адбыўся раскол на дзве плыні - марксістаў і анархістаў. Група дэлегатаў, сканцэнтраваная вакол ідэй Міхаіла Бакуніна, абвінаваціла Маркса ў аўтарытарызме, завошта была выключаная з кіруючых органаў інтэрнацыяналу. Выключаная група ўтварыла сваю арганізацыю пад назвай Анархісцкі інтэрнацыянал. Анархісцкі інтэрнацыянал правёў яшчэ некалькі кангрэсаў, але самараспусціўся ў 1877 годзе. Марксісцкае Міжнароднае таварыства працоўных таксама прыняло рашэнне аб самароспуску на год раней, у 1876 годзе.

## Спасылкі 
* Гісторыя Першага Інтэрнацыяналу, Marxists.org

Катэгорыя:Камунізм
Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
[[Катэгорыя:Палітычныя інтэрнацыяналы]
II з’езд РСДРП

'''Другі з'езд РСДРП''' — праходзіў з 30 ліпеня па 23 жніўня 1903 года. Да 6 жніўня з'езд праходзіў у Бруселі, але бельгійская паліцыя прымусіла дэлегатаў пакінуць краіну, і з'езд перанёс свае пасяджэнні ў Лондан.

На з'ездзе былі прадстаўлены 26 арганізацый: група «Вызваленне працы», руская арганізацыя «Іскры», Пецярбургская рабочая арганізацыя, Саюз горназавадскіх рабочых, Паўночны рабочы саюз, замежны камітэт Бунда, ЦК Бунда, «Замежная ліга рускай рэвалюцыйнай сацыял-дэмакратыі», «Саюз рускіх сацыял-дэмакратаў за мяжой», група «Паўднёвы рабочы», камітэты РСДРП з Масквы, Санкт-Пецярбурга, Кіева, Харкава, Адэсы, Мікалаева, Кацярынаслаўля, Саратава, Тыфліса, Баку, Батумі, Уфы, Тулы, Крыма, Прыдон'я, Сібіры.

На з'ездзе ўпершыню адбыўся раскол на дзве фракцыі: бальшавікоў і меншавікоў.

## Літаратура 
* Ленин В. И., II съезд РСДРП. 17 (30) июля&nbsp;— 10 (23) августа 1903 г., Полн. собр. соч., 5 изд., т. 7 
* КПСС в резолюциях и решениях съездов, конференций и пленумов ЦК, 7 изд., ч. 1, М., 1954 
* История КПСС, т. 1, М., 1964 

Катэгорыя:З’езды КПСС
Катэгорыя:РСДРП
Катэгорыя:Падзеі ў Бруселі
Катэгорыя:Падзеі ў Лондане
Катэгорыя:1903 год у Бруселі
Катэгорыя:1903 год у Лондане
Іван Мікалаевіч Глінка

**Іван Мікалаевіч Глінка** — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
У 1818 г. — палкоўнік 1-га Марскога палка, знаходзіўся ў Цверы. У 1826 г. — памешчык Духоўшчыцкага павета Смаленскай губерні, у 1832 г. — правадыр дваранства гэтага ж павета.

Сябра масонскай ложы «Шчаслівага Вызвалення» ў Нясвіжы, масон 1-й ст., непрысутны ў 1818 годзе.

## Літаратура 
* 

 
Катэгорыя:Масоны Беларусі
Манулік

**Манулік** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Васілевіч Манулік — беларускі ўрач, арганізатар аховы здароўя, спецыяліст у галіне сацыяльнай гігіены
* Уладзімір Аляксандравіч Манулік — беларускі спецыяліст у галіне анатоміі і марфалогіі чалавека
Уладзімір Канстанцінавіч Коршук

**Уладзімір Канстанцінавіч Коршук** (нар. , г. п. Урэчча, Любанскі раён, Мінская вобласць) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1980), прафесар (1982).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (1958), Маскоўскі энергетычны інстытут (аспірантура, 1963).
    
Працаваў у Беларускім політэхнічным інстытуце (з 1960), Мінскім дзяржаўным педагагічным інстытуце замежных моў (1971—1982, загадчык кафедры гісторыі КПСС), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1982 — загадчык кафедры гісторыі КПСС, з 1990 — кафедры палітычнай гісторыі, з 1992 — кафедры сусветнай і айчыннай гісторыі, з 2001 — прафесар кафедры гісторыі Беларусі новага і навейшага часу).

Навуковыя інтарэсы: сацыяльна-эанамічная і палітычная гісторыя Беларусі; праблемы Вялікай Айчыннай вайны.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (2000) і інш.

## Літаратура 
* Деятельность Компартии Белоруссии по развитию трудовой активности рабочего класса в условиях зрелого социализма : автореферат диссертации … доктора исторических наук : 07.00.01 / Коршук Владимир Константинович. ― Минск, 1980.
* Деятельность Компартии Белоруссии по воспитанию нового человека в коллективах коммунистического труда (1958—1962 гг.) : автореферат диссертации … кандидата исторических наук / В. К. Коршук. ― Москва, 1963.
* Коршук Уладзімір Канстанцінавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 8. — С. 425.
* Коршук Уладзімір Канстанцінавіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 1997. — Т. 4. — С. 241.
* Коршук Владимир Константинович // Республика Беларусь : энциклопедия : [ 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 232.
* Коршук Владимир Константинович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Мінск, 2001. — С. 141.
* Коршук Уладзімір Канстанцінавіч / Ю. Л. Казакоў, А. Г. Каханоўскі // Веснік Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя 3. — 2015. — № 3. — С. 119—120.
 

Катэгорыя:Гісторыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Кузняцоўка (Себежскі раён)

**Кузняцоўка** () — вёска ў Себежскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
На карце Пскоўскай губерні 1888 горад пазначана як *Кузнецова*.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Кузняцоўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У 1941 годзе з нямецкімі захопнікамі ў Кузняцоўцы змагалася 5-я стралковая дывізія (1-га фарміравання). У 1941—1944 гадах мясцовасць знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Себежскага раёна
Уладзімір Георгіевіч Загашвілі

**Уладзімір Георгіевіч Загашвілі** (26 ліпеня 1929, Дзаўджыкаў Паўночна-Асецінскай АССР — 10 чэрвеня 2015, Мінск, Беларусь) — беларускі ваенны ўрач-тэрапеўт. Палкоўнік медыцынскай службы ў адстаўцы. Заслужаны ўрач БССР (1979).

## Біяграфія 
Скончыў ваенна-медыцынскі факультэт Харкаўскага медыцынскага інстытута (1954) і факультэт удасканалення ўрачоў Ваенна-медыцынскай акадэміі імя С. М. Кірава ў Ленінградзе (1963). Ветэран узброеных сіл СССР. Галоўны тэрапеўт Беларускай ваеннай акругі ў 1972—1981 гадах. Галоўны тэрапеўт Паўночнай групы войск у 1981—1982 гадах. У 1982—2002 гадах галоўны ўрач Урачэбна-фізкультурнага дыспансера «Дынама».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* К 85-летию Владимира Георгиевича Загашвили / О. С. Ишутин // Военная медицина. ― 2014. ― № 4. ― С. 158―159
* Ишутин О. С. Руководители военной медицины Беларуси 1914—2014 гг. / О. С. Ишутин — Минск. Колорград, 2018. С. 248-251

Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы СССР
Катэгорыя:Тэрапеўты Беларусі
Катэгорыя:Тэрапеўты СССР
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Місак Гарыгінавіч Эранасьян

**Місак Гарыгінавіч Эранасьян** — беларускі ўрач-радыёлаг-рэнтгенолаг. Кандыдат медыцынскіх навук (1975).

## Біяграфія 
У 1978—1998 — галоўны ўрач санаторыя «Сосны» Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, в. Сосны, Мядзельскі раён, Мінская вобласць.

## Сям’я 
* жонка — Эранасьян Тамара Купрыянаўна, урач-фізіятэрапеўт, біяхімік, кандыдат медыцынскіх навук
** дачка — Эранасьян Наіры Місакаўна, урач-рэабілітолаг

## Навуковая дзейнасць 
### Бібліяграфія 
* Рентгенологические показатели моторно-эвакуаторной функции желчного пузыря у больных хроническим холециститом при приеме Нарочанской минеральной воды источника № 2 : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук : 14.00.19 / Эраносьян Мисак Гаригинович. — Минск, 1975.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэнтгенолагі Беларусі
Катэгорыя:Рэнтгенолагі СССР
Аляксандр Васілевіч Манулік

**Аляксандр Васілевіч Манулік** (1928—2016) — беларускі ўрач, арганізатар аховы здароўя, спецыяліст у галіне сацыяльнай гігіены. Кандыдат медыцынскіх навук (1970), дацэнт (1985).

## Біяграфія 
У 1953 — у Гомельскім абласным аддзеле аховы здароўя; у 1953—1958 — галоўны ўрач Церахоўскай раённай бальніцы Гомельскай вобласці; у 1958—1961 — галоўны ўрач Церахоўскага раёна; у 1961—1967 — галоўны ўрач Светлагорскага раёна; у 1967—1972 — галоўны ўрач санаторыя «Беларусь» (Сочы); у 1972—1983 — намеснік начальніка 4-га Галоўнага ўпраўлення Міністэрства аховы здароўя БССР; у 1983—1994 і 1998—2002 — у Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (у 1983—1993 — загадчык кафедры сацыяльнай гігіены, эканомікі і кіравання аховай здароўя); у 1994—1998 — у Беларускім цэнтры арганізацыі і інфарматызацыі аховы здароўя.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: навуковая арганізацыя працы ў ахове здароўя; пытанні грамадскага здароўя, арганізацыі і ўдасканалення медыцынскай дапамогі насельніцтву; кіраванне аховай здароўя; сацыяльна-гігіенічныя аспекты праблемы даўгалецця.

## Літаратура 
* Затраты рабочего времени и вопросы научной организации труда врачей-ординаторов санаториев : (по материалам группы соматических санаториев для взрослых) : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук : 14.784 / А. В. Манулик. — Минск, 1970.

## Спасылкі 
* Манулик, Александр Васильевич (кандидат медицинских наук; организация здравоохранения ; 1928—2016) 

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Парк Дружбы Народаў (станцыя метро, Мінск)

**Парк Дружбы Народаў** () — запраектаваная станцыя Зеленалужскай лініі Мінскага метрапалітэна. Размесціцца пад плошчай Бангалор на скрыжаванні вуліц Максіма Багдановіча і Сурганава. Паводле планаў, будаўніцтва павінны скончыць да 2028—2029 года.

Назву станцыя атрымала ад аднайменнага парку паблізу. Першапачатковая праектная назва — Плошча Бангалор.

## Праект 
Глыбіня будучай станцыі — каля 7 метраў.

Станцыя будзе мець два выхады, абодва — з лесвіцамі. Падземных пераходаў таксама будзе два. Першы будзе знаходзіцца пад плошчай Бангалор, яго выхады (агулам 8) будуць выходзіць на кожны бок плошчы (як гэта зроблена на плошчы Францішка Багушэвіча). Другі пераход з’явіцца на поўначы плошчы, пад вуліцай Максіма Багдановіча каля прыпынку грамадскага транспарту. Выхадаў будзе таксама чатыры, па два на кожны бок вуліцы Багдановіча.

На станцыі таксама запланавана перасадка на будучую станцыю «Максіма Багдановіча», чацвёртай лініі. Акрамя гэтага, за станцыяй пабудуюць разваротныя тупікі і службовую злучальную галіну (СЗГ).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Будуемыя і праектуемыя станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Зеленалужская лінія метро
Дурэйка

**Дурэйка** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Ігар Васілевіч Дурэйка — беларускі плывец, спецыяліст у галіне спартыўнай медыцыны.
* Юлія Сяргееўна Рыцікава (Дурэйка) — беларуская баскетбалістка.
Моладзь народнага дзеяння

**Моладзь народнага дзеяння, МНД** () — радыкалізаванае моладзевае крыло CEDA, галоўнай каталіцкай партыі ў часы Другой Іспанскай Рэспублікі. 
## Гісторыя 
Першапачаткова арганізацыя была створана ў 1933 годзе як аддзяленне «Народнага дзеяння». Яе заснавальнікам і кіраўніком быў Хасэ Марыя Валентэ Сарыяна. У 1934-м ён выключаны з CEDA і JAP за сакрэтныя перамовы з Альфонса XIII. Сарыяна замяніў Хасэ Марыя Перэс дэ Лаборда.

Пасля паражэння CEDA на выбарах 1936 года высокапастаўленыя члены JAP беглі ў іншыя правыя арганізацыі, такія як «Іспанская фаланга» і фракцыя карлістаў. 

У 1937 годзе, пасля прыняцця Дэкрэта аб аб’яднанні, JAP спыніла сваё існаванне.

## Дзейнасць 
Арганізацыя рабіла ўпор на спартыўную і палітычную дзейнасць. У ёй была ўласная двухтыднёвая газета. Прыкметна, што ўнутраныя пытанні ніколі не ставіліся на галасаванне, бо JAP прыдтрымлівалася пазіцый антыпарламентарызму. Арганізацыя падвергнулася працэсу фашызацыі, а яе члены (*джапісты*) падзялялі таварыскія адносіны з асноўнымі фашысцкімі і рэакцыйнымі арганізацыямі. Яны насілі зялёныя кашулі і выкарыстоўвалі салют, які імітаваў фашысцкі прывітанне, часткова падымаючы руку. Джапісты стварылі моцны культ вакол фігуры лідара CEDA Хасэ Марыя Хіль-Роблеса.

Катэгорыя:Арганізацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Маладзёжныя палітычныя арганізацыі
Разня ў Саскачэване

4 верасня 2022 года ў канадскай **правінцыі Саскачэван** на тэрыторыі абшчыны карэнных народаў адбылася **вялікая панажоўшчына**, у выніку якой 12 чалавек былі забіты і 18 атрымалі раненні. Гэта адно з самых кровапралітных забойстваў у гісторыі Канады. Па ўсёй правінцыі Саскачэван было абвешчана надзвычайнае становішча, якое затым распаўсюдзілася на Манітобу і Альберту. Паліцыя абвясціла ў вышук двух падазраваных: братоў Дэміена і Майлза Сандэрсанаў. 5 верасня Дэміен быў знойдзены мёртвым з множнымі раненнямі. 7 верасня Майлз быў арыштаваны ў Ростэрне; у той жа дзень ён памёр у паліцэйскім участку.

## Спасылкі 
* В Канаде устроили резню: погибли по меньшей мере 10 человек, 15 раненых

Катэгорыя:Верасень 2022 года
Катэгорыя:Гісторыя Канады
Катэгорыя:Падзеі 4 верасня
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2022 годзе
Air Liquide

**Air Liquide** — міжнародная французская прамысловая група, якая спецыялізуецца на прамысловых, медыцынскіх, экалагічных і даследчых газах. Ён прадстаўлены ў васьмідзесяці краінах свету і абслугоўвае больш за 3,6 мільёна кліентаў і пацыентаў. Група Air Liquide каціруецца на Парыжскай фондавай біржы, а таксама ў індэксе CAC 40, Euro Stoxx 50 і FTSE4Good.

## Спасылкі 
* Глабальны сайт кампаніі 

Катэгорыя:Кампаніі Францыі
Рашка

**Рашка** — шматзначны тэрмін.

## Тапонім 
* Рашка — сярэднявечная сербская дзяржава (вялікая жупа).

* Рашка — рака ў Сербіі, прыток ракі Ібар.

## Прозвішча 
* Іржы Рашка (1941—2012) — чэшскі скакун з трампліна, чэмпіён зімовых Алімпійскіх гульняў у Грэноблі (1968).

## Гл. таксама 
* Раш
Птушкіна

**Птушкіна** () — вёска ў Себежскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
На карце Пскоўскай губерні 1888 года пазначана як *Птушкина*.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Птушкіна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У 1941—1944 гг. мясцовасць знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Себежскага раёна
Дзяругіна

**Дзяругіна** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Альбіна Мікалаеўна Дзяругіна — савецкі і ўкраінскі трэнер па мастацкай гімнастыцы
* Ірына Іванаўна Дзяругіна — савецкая украінская гімнастка, заслужаны майстар спорту СССР (1977) па мастацкай гімнастыцы
* Марына Пятроўна Дзяругіна — беларуская ўрач-педыятр і арганізатар аховы здароўя
* Таццяна Фёдараўна Дзяругіна — вучоны ў галіне дэндралогіі

## Гл. таксама 
* Дзяругін
Ігар Васілевіч Дурэйка

**Ігар Васілевіч Дурэйка** (1922—1994) — беларускі спартсмен, спецыяліст у галіне спартыўнай медыцыны. Майстар спорту СССР па плаванні. Заслужаны трэнер Беларускай ССР. Заслужаны ўрач БССР (1980).

## Біяграфія 
З дзяцінства захапляўся плаваннем, але раскрыцца таленту ў поўнай меры перашкодзіла вайна. Быў разведчыкам, камандзірам дыверсійнай групы, якая дзейнічала ў глыбокім тыле праціўніка.

Пасля заканчэння спартыўнай кар’еры стаў спецыялістам у галіне спартыўнай медыцыны. У 1952—1992 гадах працаваў у Рэспубліканскім дыспансеры спартыўнай медыцыны выратаваў пецярых таварышаў, пераправіўшы іх на спіне на другі бераг, нягледзячы на бесперапынную страляніну.

## Ушанаванне памяці 
Адкрыты чэмпіянат Беларусі па плаванні на кароткай вадзе прысвячаецца памяці заслужанага трэнера і ўрача Беларусі Ігара Васілевіча Дурэйкі.

## Літаратура 
* Кто есть кто в Республике Беларусь. Спорт : энциклопедия. — Минск, 1999.
* Белорусские спортсмены в боях за Родину : [сборник очерков журналистов / под редакцией И. П. Гутько]. ― Минск, 1985.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Плыўцы Беларусі
Катэгорыя:Плыўцы СССР
Катэгорыя:Спартыўныя ўрачы
Катэгорыя:Майстры спорту СССР
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры БССР
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Марына Пятроўна Дзяругіна

**Марына (Марыя) Пятроўна Дзяругіна** (25.09.1924, Мінск —) — беларуская ўрач-педыятр, арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1981).

## Біяграфія 
Скончыла Мінскі медыцынскі інстытут (1951). Педыятр, загадчыца дзіцячай кансультацыі, намеснік галоўнага ўрача Браслаўскай раённай бальніцы (1951—1960). Кіраўнік арганізацыйна-метадычнага аддзела Беларускага навукова-даследчага інстытута аховы мацярынства і дзяцінства (з 1960).

## Навуковая дзейнасць 
Вывучала фізічнае развіццё дзяцей, распаўсюджанасць алергічных захворванняў, пытанні арганізацыі стацыянарнай дапамогі дзецям, у тым ліку спецыялізаванай.

Суаўтар (з Г. А. Калюжыным) неаднаразова перавыдаванага дапаможніка для маладых бацькоў «Ад калыскі да школы», ганараванага ў 1980 годзе дыпломам Усесаюзнага конкурсу за лепшы твор навукова-папулярнай літаратуры.

## Літаратура 
* Марина Петровна Дерюгина // Здравоохранение Белоруссии. — 1984. — № 11. — С. 75.
Аляксей Рыгоравіч Піўчанка

**Аляксандр Рыгоравіч Піўчанка** (1930 —) — беларускі ўрач-рэнтгенолаг, арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1980).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1954). Працаваў у Стрэшынскай раённай бальніцы (Жлобінскі раён, Гомельская вобласць), Стрэшынскім райздраваддзеле (загадчык), Стрэшынскай гарадской бальніцы (галоўны ўрач), Гомельскім аблздраваддзеле (загадчык), ЦК таварыства Чырвонага Крыжа БССР (старшыня), Міністэрстве аховы здароўя БССР (намеснік міністра — Галоўны дзяржаўны санітарны ўрач), 9-й гарадской клінічнай бальніцы г. Мінска (намеснік галоўнага ўрача).

## Бібліяграфія 
* Владимир Ильич Ленин и охрана здоровья советского народа : материал в помощь лектору и докладчику / А. Г. Пивченко, В. К. Иванова. — Гомель, 1969.

## Літаратура 
* Руководители санитарно-эпидемиологической службы Республики Беларусь. — Минск, 2001. (Информация на с. 18.)
* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь. — Минск, 2002. (Информация на с. 21.)

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэнтгенолагі Беларусі
Катэгорыя:Рэнтгенолагі СССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Галоўныя дзяржаўныя санітарныя ўрачы Беларусі
Удэм

**Удэм** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ. Насельніцтва — 8,4 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. — 8,2 тысяч. Плошча — 60,94 км². Афіцыйны код — 05 1 54 056.

Камуна падзяляецца на 4 сельскія акругі.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Сусветны энергетычны крызіс (2021—2022)

**Сусветны энергетычны крызіс** пачаўся ў кастрычніку 2021 года.

Цэны на прыродны газ у Еўропе імкліва выраслі за апошнія месяцы на фоне пераходу на аднаўляльныя крыніцы энергіі і скарачэння паставак з Нарвегіі, Расіі і ЗПГ з ЗША, а таксама больш высокага попыту на энергію. 

У пачатку жніўня ф’ючэрсы на газ у Еўропе гандляваліся ў раёне 515 долараў за тысячу кубаметраў, да канца верасня яны выраслі больш чым удвая, а ў пачатку кастрычніка перавысілі рэкордныя 1900 дол. за тысячу кубаметраў. Пазней, 6 кастрычніка, сума апусцілася да 1937 дол. за тыс. кубоў, але цэны ўсё роўна заставаліся высокімі. Па даных лонданскай біржы ICE Futures, на 20 кастрычніка газ гандляваўся за 1125 долараў за тысячу кубаметраў. На 29 кастрычніка цэны рэзка ўпалі да 838 долараў, аднак праз дзень зноў скакнулі да ранейшай велічыні. Чакаўся яшчэ больш буйны рост да канца года. У канцы снежня цана на газ упершыню ў гісторыі дасягнула 2220 долараў за тысячу кубаметраў, але тут жа рушыў рэзкі абвал цэны.

Дадзеная сітуацыя звязаная з некалькімі фактарамі:
* ажыўленнем сусветнай эканомікі пасля кавіднага падзення (аднаўленне эканомікі пасля пандэміі);
* нізкім узроўнем запоўненасці еўрапейскіх падземных сховішчаў газу (ПСГ), з прычыны суровых маразоў у мінулым сезоне;
* высокім попытам на ЗПГ у Азіі;
* абмежаваннем прапановы з боку асноўных пастаўшчыкоў (з ЗША і Еўропы);
* пераходам еўрапейскіх краін на аднаўляльныя крыніцы энергіі.

Катэгорыя:2021 год у эканоміцы
Катэгорыя:2022 год у эканоміцы
Катэгорыя:Крызісы
Катэгорыя:Энергетыка
Ліпштат

**Ліпштат** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Зост. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 113,3 км². Афіцыйны код — 05 9 74 028.

Горад падзяляецца на 18 гарадскіх раёнаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Марцін Німёлер, нямецкі тэолаг

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Энзэ

**Энзэ** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Зост. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 51,08 км². Афіцыйны код — 05 9 74012.

Камуна падзяляецца на 14 сельскіх акруг.

У Энзэ размяшчаецца штаб-кватэра кампаніі-вытворцы спортінвентару KETTLER.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Бамбардзіроўка Гернікі

**Бамбардзіроўка Гернікі** — паветраны налёт нямецкага легіёна «Кондар» на горад Герніка падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі 26 красавіка 1937 года.

## Гісторыя 
Горад Герніка — гістарычны і культурны цэнтр Краіны Баскаў. Там знаходзіцца дрэва, пад якім даўней праходзілі народныя сходы і прыводзіліся да прысягі прадстаўнікі ўлады. У 1937 годзе знаходзіўся ў руках рэспубліканцаў, якія вялі абарону Більбаа. Тут, акрамя прыблізна 3700 мясцовых жыхароў, знаходзіліся салдаты рэспубліканскай арміі. Існавала ваенная прамысловасць — 3 фабрыкі, у тым ліку адна з двух у Іспаніі па вытворчасці авіяцыйных бомбаў, і фабрыка па вытворчасці стралковай зброі, у тым ліку аўтаматычных пісталетаў тыпу Маўзер 96К. Акрамя таго, у раёне бамбардзіроўкі размяшчаўся стратэгічна важны мост.

Такім чынам, тэарэтычна бамбардзіроўка магла быць апраўдана з ваеннага пункту гледжання.

C 16:30 па 18:45 некалькі груп самалётаў (асноўнай ударнай сілай сталі Junkers Ju 52, было таксама 3 італьянскіх бамбардзіроўшчыка Savoia-Marchetti SM.79 Sparviero і 1 Dornier Do 17) скінулі 50- і 250-кілаграмовыя бомбы (у тым ліку запальныя) на горад. Агульная колькасць скінутых на горад бомбаў ацэньваецца рознымі крыніцамі як у 30, так і ў 40 тон. Самалёты таксама знішчалі кулямётным агнём салдат рэспубліканскай арміі (а таксама, як сцвярджаецца.

Акрамя таго, каля 600 чалавек памерла ў бальніцы горада Більбаа, куды былі дастаўлены многія пацярпелыя з Гернікі і наваколля.

Праз два дні пасля бамбардзіроўкі войскі нацыяналістаў занялі Герніку, салдаты рыхтаваліся спілаваць Дрэва Гернікі, але падраздзяленне рэкетэ ўзяло яго пад ахову.

## Рэзананс 
Паведамленне пра бамбардзіроўку было надрукавана на наступны дзень ў газеце Times Джонам Стырам. У ім выкрывалі ўдзел Германіі ў іспанскай грамадзянскай вайне і, акрамя аб’ектыўнай інфармацыі, даваўся пачатак некаторым міфам пра Герніку (напрыклад, пра тое, што бамбёжка адбылася ў базарны дзень, калі сяляне з усёй акругі сабраліся ў горадзе, хоць у рэчаіснасці базарны дзень быў адменены ў сувязі з ваенным становішчам).

Неўзабаве з’явілася знакамітая карціна Пабла Пікаса «Герніка» (упершыню выстаўлена ў ліпені 1937-га).

Прапаганда франкістаў адмаўляла факт бамбёжкі і ўпарта сцвярджала, што горад быў падпалены самімі рэспубліканцамі ў рамках тактыкі «выпаленай зямлі» (такое сапраўды адбылося з горадам Ірун, таксама ў Краіне Баскаў).

Сёння баскскія нацыяналісты выкарыстоўваюць версію падзей у Герніке ў тым ліку як гістарычнае апраўданне свайго права на самавызначэнне.

## Літаратура 
* Хью Томас. гл.51: Герника // Гражданская война в Испании. 1931—1939 гг. = The Spanish Civil War / пер. И. Полоцка. — М.: Центрполиграф, 2003. — 576 с. — 7000 экз. — ISBN 5-9524-0341-7.
* Сулайка Й. Незавершенное наследие Герники: фон Рихтгофен, Айта Пачи и Ленин (часть I) // Герника: журнал о баскской культуре. 2010. № 3

## Спасылкі 
* 
* 
* Сулайка Й. Незавершенное наследие Герники: фон Рихтгофен, Айта Пачи и Ленин (часть II) // Герника: журнал о баскской культуре. 2010. № 4

Катэгорыя:Бамбардзіроўкі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Падзеі 26 красавіка
Катэгорыя:Красавік 1937 года
Катэгорыя:1937 год у Іспаніі
Кузняцоўка

**Кузняцоўка** — тапонім.

## Беларусь 
* Кузняцоўка (Віцебскі раён)

## Расія 
* Кузняцоўка (Себежскі раён)
Джон Фрэнсіс Келі

**Джон Фрэнсіс Келі** (; нар., ) — амерыканскі генерал у адстаўцы, былы кіраўнік Паўднёвага камандавання ЗША (2012—2016). З 20 студзеня па 31 ліпеня 2017 года - міністр унутранай бяспекі ЗША. З 31 ліпеня 2017 па 2 студзеня 2019 года - Кіраўнік апарата Белага дома.
Кірстэн Нільсен

**Кірстэн Мішэль Нільсен** (; нар. ) — амерыканскі эксперт па кібернетычнай бяспецы, міністр унутранай бяспекі ЗША (2017—2019).

## Біяграфія 
Атрымала ступень бакалаўра навук на факультэце дыпламатыі Джорджтаўнскага ўніверсітэта. У 1999 годзе скончыла юрыдычны факультэт Віргінскага ўніверсітэта. Будучы экспертам па кібербяспецы, працавала ў Цэнтры кібернетычнай і ўнутранай бяспекі пры ўніверсітэце Джорджа Вашынгтона і ў Кансультатыўнай радзе па глабальных рызыках пры Сусветным эканамічным форуме.

Заснавальніца і былы прэзідэнт кампаніі Sunesis Consulting. Стварыла і ўзначальвала ўпраўленні заканадаўчай палітыкі і па справах урада ў Адміністрацыі транспартнай бяспекі ЗША.

У адміністрацыі Джорджа Буша-малодшага займала пасаду дарадцы прэзідэнта па прадухіленні, падрыхтоўцы і рэагаванні ў Савеце па ўнутранай бяспецы Злучаных Штатаў.
Мікалай Паўлавіч Палеціка

**Мікалай Паўлавіч Палеціка** (, г. Канатоп, Сумская вобласць, Украіна — , г. Іерусалім) — гісторык, эканаміст. Доктар гістарычных навук (1942), кандыдат эканамічных навук (1937).

## Біяграфія 
Скончыў Кіеўскі ўніверсітэт (гісторыка-філалагічны факультэт, 1919), Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Сусветная гаспадарка і сусветная палітыка», 1924).
    
Працаваў у газеце «Ленинградская правда» і інш. (1923—1928), Ленінградскім тапаграфічным тэхнікуме (1929—1931), Ленінградскім інстытуце грамадзянскага і паветранага флоту (1930—1936), Ленінградскім дзяржаўным універсітэце (1936—1951), Сярэднеазіяцкім дзяржаўным універсітэце (1951—1953), Беларускім дзяржаўным універсітэце (1953—1972).

З 1973 годзе жыў у Ізраіле.

Навуковыя інтарэсы: гісторыя міжнародных адносін; гісторыя і крыніцазнаўства Першай сусветнай вайны; эканоміка авіяцыі.
 

## Літаратура 
* Сараевское убийство : исследование по истории австро-сербских отношений и балканской политики России в период 1903—1914 гг. / Н. П. Полетика. — Ленинград, 1930.
* Палеціка Мікалай Паўлавіч // Гістарычны факультэт / Беларускі дзяржаўны універсітэт. — Мінск, 2004. — С. 101.
* Полетика Николай Павлович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 226.
* Забытый историк (к 100-летию начала Первой мировой войны) / Б. С. Жигалов // Вестник Томского государственного университета. История. — 2015. — № 3. — С. 30—36.
* Николай Павлович Полетика (1896—1988) / А. Б. Давидсон // Российские и славянские исследования. — Минск, 2009. — Вып. 4. — С. 287—298.
 

Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Канатопе
Напалітана

**Напалітана** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джанет Напалітана, амерыканскі дзяржаўны дзеяч
* Джорджа Напалітана, 11-ы прэзідэнт Італіі
Іван Адрэевіч Шэін

**Іван Адрэевіч Шэін** (1930 —) — беларускі ўрач-уролаг. Кандыдат медыцынскіх навук (1969), дацэнт.

## Літаратура 
* Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. Т. 2. — Минск, 2001.

## Спасылкі 
* ШЕИН ИВАН АНДРЕЕВИЧ 

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Уролагі СССР
Катэгорыя:Уролагі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Джанет Напалітана

**Джанет Эн Напалітана** (; нар. , Нью-Ёрк) — амерыканскі палітык, міністр унутранай бяспекі ЗША (2009—2013). У 2012 годзе заняла 9-е месца ў спісе 100 самых уплывовых жанчын свету па версіі часопіса Forbes. Губернатар Арызоны (2003—2009). З 2013 года прэзідэнт Каліфарнійскіх універсітэтаў. Член Амерыканскага філасофскага таварыства (2018).

## Біяграфія 
У 1979 годзе скончыла Універсітэт Санта-Клары (Каліфорнія) са ступенню бакалаўра паліталогіі summa cum laude, была прынята ў Phi Beta Kappa. У 1983 годзе атрымала ступень доктара права (J.D.) у юрыдычнай школе Універсітэта Віргініі. Пасля вучобы занялася юрыдычнай дзейнасцю.

У 1993 годзе Біл Клінтан прызначыў яе на пасаду федэральнага пракурора ЗША ў Арызоне, а з 1999 па 2002 год яна з’яўлялася галоўным пракурорам штата. У 2002 годзе Напалітана перамагла на выбарах губернатара Арызоны; у 2006 годзе яна была пераабрана на гэтую пасаду. На гэтай пасадзе яна прытрымлівалася цэнтрысцкіх поглядаў. Напалітана ўдзяляла асаблівую ўвагу пытанням адукацыі, узроўню заработных плат выкладчыкаў, а таксама змагалася з нелегальнай іміграцыяй. Калі да пачатку яе губернатарскай дзейнасці дэфіцыт бюджэту штата складаў каля мільярда долараў, то да 2006 года ён стаў ужо прафіцытным і склаў каля 300 мільёнаў долараў. У 2005 годзе часопіс Time уключыў яе ў лік пяці лепшых губернатараў ЗША.

У канцы 2008 года Барак Абама аб’явіў аб прызначэнні Напалітана на пасаду міністра нацыянальнай бяспекі ЗША. 20 студзеня 2009 года Сенат зацвердзіў яе кандыдатуру; у той жа дзень яна зняла з сябе паўнамоцтвы губернатара Арызоны. У новую пасаду яна афіцыйна ўступіла на наступны дзень — 21 студзеня, займала гэтую пасаду па 6 верасня 2013 года.

З верасня 2013 года прэзідэнт Каліфарнійскіх універсітэтаў. Таксама з 2014 года на пастаянным кантракце ў штаце Goldman School of Public Policy Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі. Член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (2015).
Віктар Мікалаевіч Дронаў

**Віктар Мікалаевіч Дронаў** ( — ) — беларускі і расійскі ваенны ўрач. Кандыдат медыцынскіх навук (1991). Заслужаны ўрач Беларускай ССР (1987). Заслужаны ўрач Расійскай Федэрацыі (1997).

## Біяграфія 
Выпускнік факультэта падрыхтоўкі ваенных урачоў для ракетных і сухапутных войскаў Ваенна-медыцынскай акадэміі імя С. М. Кірава ў Ленінградзе (1972). З 1977 года да 1988 года — начальнік медыцынскай службы розных ваенных падраздзяленняў і акруг у Беларускай ССР. У час аварыі на Чарнобыльскай АЭС кіраваў дзеяннямі медыцынскага персаналу ваенных медыцынскіх часцей. З 1988 года да 1997 года — намеснік начальніка Ваенна-медыцынскай акадэміі.

Генерал-лейтэнант медыцынскай службы запасу. Старшыня Савета ветэранаў Ваенна-медыцынскай акадэміі імя С. М. Кірава.

## Навуковая дзейнасць 
Галіна навуковых даследаванняў: праблемы, звязаныя з медыцынай катастроф і ацэнка асяроддзявых санітарных страт ад тэхнагеннай зброі.

Аўтар звыш 150 друкаваных прац, прысвечаных розным аспектам арганізацыі і тактыкі медыцынскага забеспячэння ва ўмовах катастроф.

## Узнагароды 
* Заслужаны ўрач Беларускай ССР (1987).
* Заслужаны ўрач Расійскай Федэрацыі (1997).

## Літаратура 
* Виктору Николаевичу Дронову — 70 лет / подготовил Ишутин О. С. // Военная медицина. ― 2010. ― № 4. ― С. 157―158
* Ишутин О. С. Руководители военной медицины Беларуси 1914—2014 гг. / О. С. Ишутин — Минск. Колорград, 2018. С. 128—132

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Расіі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расіі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Ліквідатары Чарнобыльскай аварыі
Піўчанка

**Піўчанка** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксей Рыгоравіч Піўчанка — беларускі ўрач-рэнтгенолаг, арганізатар аховы здароўя
* Пётр Рыгоравіч Піўчанка — беларускі вучоны ў галіне анатоміі чалавека і педагог
Іосіф Міронавіч Шапіра

**Іосіф Міронавіч Шапіра** (24.01.1924, г. Мінск — 2.10.1997) — беларускі ўрач-хірург. Арганізатар
аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1966).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1950). Галоўны ўрач Нядойскай участковай бальніцы Буда-Кашалёўскага раёна (1950—1960). Галоўны ўрач Буда-Кашалёўскага раёна (1961—1985), хірург Буда-Кашалёўскай цэнтральнай раённай бальніцы (1985—1997).

## Літаратура 
* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь. — Минск, 2002. — С. 246.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Марыя Уладзіміраўна Дзянісава

**Марыя Уладзіміраўна Дзянісава** (8.02.1914, г. Віцебск — 01.06.1987) — беларуская ўрач. Гісторык
медыцыны, сацыял-гігіеніст, арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1966).

## Біяграфія 
Скончыла Мінскі медыцынскі інстытут (1937).

Удзельніца Вялікай Айчыннай вайны. Начальнік опергрупы Беларускага штаба партызанскага руху (1942—1944).

Загадчыца Віцебскім абласным аддзелам аховы здароўя (1945—1952, 1957—1971). Загадчыца кафедры сацыяльнай гігіены і арганізацыі аховы здароўя Віцебскага медыцынскага інстытута (1950—1971). Загадчыца Віцебскага Дома санітарнай асветы (1952—1956), музеем Віцебскага медыцынскага інстытута (1971—1987).

## Літаратура 
* Памяти Марии Владимировны Денисовой // Здравоохранение Белоруссии. — 1987. — № 9. — С. 78; Организаторы
здравоохранения Республики Беларусь. — Минск, 2002. — С. 44;
* Витебский государственный медицинский университет (1934—2004) / Под ред. А. Н. Косинца. — Витебск, 2004. — С. 475—476.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі медыцыны
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Мёнезэ (камуна)

**Мёнезэ** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Зост. Насельніцтва —  чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 123,38 км². Афіцыйны код — 05 9 74 032.

Камуна падзяляецца на 18 сельскіх акруг.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Кройцталь

**Кройцталь** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Зіген-Вітгенштайн. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 70,97 км². Афіцыйны код — 05 9 70 024.

Горад падзяляецца на 13 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Важаёль (пасёлак)

**Важаёль** () — пасёлак у Княжпагосцкім раёне Рэспублікі Комі (Расія). Уваходзіць у сельскае паселішча «Тракт». Пасёлак знаходзіцца на левым беразе ракі Вясляна, за 16 км ад чыгуначнай станцыі Вясляна на лініі Котлас — Варкута.

У 1942 годзе Важаёль атрымаў статус пасёлка гарадскога тыпу. З 1991 года — сельскі населены пункт. Да 27 лютага 2012 года Важаёль быў цэнтрам сельскага паселішча Важаёль.

Назву атрымаў ад аднайменнага прытока ракі Вясляна.

Катэгорыя:Населеныя пункты Комі
Мікалай Дзмітрыевіч Мардвінаў

**Мікалай Дзмітрыевіч Мардвінаў** (; 2 [15] лютага 1901, Ядрын, Казанская губерня, Расійская імперыя — , , СССР) — савецкі акцёр тэатра і кіно, майстар мастацкага слова, тэатральны рэжысёр. Лаўрэат Ленінскай (1965) і трох Сталінскіх прэмій (1942, 1949, 1951). Народны артыст СССР (1949).

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Рэжысёры СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чувашыі
Аляксейчык

**Аляксейчык** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Фёдаравіч Аляксейчык (1902 — ?) — беларускі гісторык.
* Павел Вікенцьевіч Аляксейчык (1929—2001) — беларускі ўрач-эпідэміёлаг.
Аляксей Аляксеевіч Хартонік

**Аляксей Аляксеевіч Хартонік** (1926 —) — беларускі ўрач-хірург. Кандыдат медыцынскіх навук (Смаленск, 1965). Дацэнт (1973). Заслужаны ўрач БССР (1981).

## Біяграфія 
Скончыў медыцынскае вучылішча, 1945; фельчар станцыі хуткай медыцынскай дапамогі ў Баранавічах, 1945—1946. Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут, 1951. Загадчык Ляскавіцкага сельскага ўрачэбнага участка, 1951—1952; ардынатар хірургічнага аддзялення Мазырскай гарадской бальніцы, 1952—1976.

У 1957—1965 гадах загадчык хірургічнага аддзялення Слонімскай цэнтральнай раённай бальніцы (Гродзенская вобласць), адначасова выкладчык хірургіі і анатоміі медыцынскага вучылішча.

Асістэнт 1-й кафедры шпітальнай хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута, 1965—1973, адначасова намеснік дэкана лячэбнага факультэта, 1970—1971, дэкан стаматалагічнага факультэта, 1971—1987.

Дацэнт 1-й кафедры шпітальнай хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута (1973—1994), выконваў абавязкі загадчыка 3-й кафедры хірургічных хвароб (1989).

Дыспетчар навучальнага аддзела МДМІ з 1995 года.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: хірургія язвавай хваробы страўніка; кансерватыўнае і аператыўнае лячэнне вострага панкрэатыту; «»; дыягностыка дэструктыўнага халецыстыту; лапараскапія ў ранняй дыягностыцы вострых аментытаў; рэзекцыя сальніка малымі порцыямі.

Аўтар каля 50 навуковых работ.

### Бібліяграфія 
* Профилактика и лечение сельскохозяйственных травм у колхозников Слонимского района : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук / А. А. Хартоник. — Смоленск, 1965.

## Грамадская дзейнасць 
Дэпутат Слонімскага гарадскога савета (1961), Гродзенскага абласнога савета (1963).

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі, значкамі, у т. л. «Выдатнік аховы здароўя», 1973. Прысвоена ганаровае званне заслужанага ўрача БССР, 1981.

## Літаратура 
* Библиография диссертаций, защищенных и подготовленных в Белорусской ССР (1956—1965). — Минск, 1966.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР