open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Трапані (правінцыя)

**Тра́пані** () — правінцыя ў Італіі, у вобласці Сіцылія. Мяжуе з правінцыямі Палерма і Агрыджэнта. Знаходзіцца на паўночным захадзе вострава Сіцылія і Эгадскіх астравах. Мае працяглую берагавую лінію, якая абмываецца Тырэнскім морам.

5 мая 1860 года Джузэпэ Гарыбальдзі разам з 1200 добраахвотнікамі высадзіўся ў порце Марсалы ў Трапані, з чаго і пачалося аб’яднанне Італіі, якое прывяло да ўзнікнення адзінай Італіі новага часу.

## Эканоміка 
Гістарычна правінцыя была вядома здабычай солі, рыбалоўствам, пасля — рыбакансервавай прамысловасцю. Як і ўсюды на поўдні Італіі, асновай эканомікі была сельская гаспадарка. У сучаснай эканоміцы мае значэнне турызм і банкаўская справа. У горадзе Марсала развіта вінаробства, мукамольная і макаронная вытворчасць, апрацоўка кары коркавага дрэва.

У Трапані знаходзіцца невялікі аэрапорт Вінчэнца Флорыа Трапані—Бірджы — грамадзянскі, але выкарыстоўваецца таксама і для ваенных патрэб.

Парты — Трапані і Марсала.

Катэгорыя:Правінцыі Сіцыліі
Фразінонэ (правінцыя)

**Фразінонэ** () — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Лацыа. Правінцыя размешчана на ўсходзе Лацыа на мяжы з рэгіёнамі Абруца, Малізэ і Кампанія. Правінцыя створана каралеўскім дэкрэтам ад 6 снежня 1926 года. Яна ўключыла як тэрыторыі Лацыа, так Кампаніі, ад якой былі аддзелены вобласці, якія раней належалі Неапалітанскаму каралеўству.

Катэгорыя:Правінцыі Лацыа
Палерма (правінцыя)

**Палерма** — скасаваная (4 жніўня 2015 года) правінцыя аўтаномнай вобласці Сіцылія ў Італіі. Насельніцтва —  чалавек (на 30 красавіка 2011 года). Тэрыторыя правінцыі складала 4992 км² і была падзелена на 82 камуны, якія склалі новую тэрытарыяльную адзінку метрапалітэнскі горад Палерма.

Займала першае месца сярод правінцый Сіцыліі па плошчы тэрыторыі і колькасці насельніцтва. Сталіца — горад Палерма.

Гранічыла на захадзе з правінцыяй Трапані, на поўдні — з правінцыямі Агрыджэнта і Кальтанісета, на ўсходзе — з правінцыямі Месіна і Эна, на поўначы абмывалася Тырэнскім морам. У склад правінцыі ўваходзіў востраў Устыка ў Тырэнскім моры.

Славутасці сканцэнтраваны галоўным чынам у гарадах Палерма, Манрэалі і Чэфалу.

Катэгорыя:Правінцыі Сіцыліі
Пірэвіцкі сельсавет

**Пірэ́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Пірэвічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Жлобінскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Жлобінскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 11 лютага 1960 года ў склад сельсавета з Стараруднянскага сельсавета перададзена вёска Рудзенка. 1 снежня 1966 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Скяпнянскага сельсавета (6 населеных пунктаў: Баравуха, Малінаўка, Нясоеў Бор, Скепня, Сухі Востраў і Шчытнае). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Пірэвіцкага сельсавета 14 населеных пунктаў. 11 мая 1986 года скасаваны пасёлак Нясоеў Барок.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2040 чалавек, з іх 92,1 % — беларусы, 4,4 % — рускія, 2,4 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1722 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Карл Вільгельм Купфер

**Карл Вільгельм Купфер** (, ; ) — нямецкі анатам, гістолаг, доктар медыцыны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Курляндыі, вывучаў медыцыну ў Дэрпце, дзе быў вучнем знакамітага Фрыдрыха Бідэра. У 1854 годзе стаў доктарам медыцыны. З 1856 па 1866 год — празектар і экстраардынарны прафесар у Дэрпцкім універсітэце. У 1866—1876 гадах — ардынарны прафесар у Кільскім універсітэце, у 1876—1880 — у Кёнігсбергу, а з 1880 года — у Мюнхенскім універсітэце.

Купфер напісаў шмат прац па апісальнай і параўнальнай анатоміі. Асабліва вядомыя яго даследаванні, праведзеныя сумесна з Бідэрам, аб будове спіннога мозгу і інш.

У гонар Купфера названы клеткі Купфера — спецыялізаваныя макрафагі печані, асноўнай функцыяй якіх з’яўляецца захоп і перапрацоўка старых нефункцыянальных клетак крыві.

Атрымаў званні рыцара Karl Wilhelm Ritter von Kupffer (1889).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Анатамы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гістолагі
Скяпнянскі сельсавет

**Скяпня́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Скепня.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Жлобінскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Жлобінскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 28 чэрвеня 1939 года сельсавет у складзе Стрэшынскага раёна, з 17 снежня 1956 года — у складзе Жлобінскага раёна. 1 снежня 1966 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Пірэвіцкага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў: Баравуха, Малінаўка, Нясоеў Бор, Скепня, Сухі Востраў і Шчытнае.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жлобінскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Стрэшынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1966 годзе
Джакара Энтані

**Джакара Энтані** (нар. , Кэрнс, Квінсленд) — аўстралійская фрыстайлістка, алімпійская чэмпіёнка 2022 года ў магуле.

Удзельнічала ў зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года, заняўшы 4-е месца, што з’яўлялася на той час найлепшым вынікам для аўстралійскай фрыстайлісткі ў магуле. Энтані выйграла спаборніцтвы па магуле сярод жанчын на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года. Таксама яна з’яўляецца сярэбраным прызёрам чэмпіянату свету 2019 года.

У цяперашні час яна вучыцца на ступень бакалаўра фізічных практыкаванняў і спартыўных навук ва Універсітэце Дыкіна, размешчаным у Вікторыі.

Катэгорыя:Фрыстайлісты Аўстраліі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Аўстраліі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па фрыстайле
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Тэрэза Ёхаўг

**Тэрэза Ёхаўг** (; нар. ) — нарвежская лыжніца, чатырохразовая алімпійская чэмпіёнка (2010 і тройчы 2022), 14-разовая чэмпіёнка свету, трохразовая ўладальніца Кубка свету. Спецыялізуецца ў дыстанцыйных відах. Чэмпіёнка Нарвегіі па лёгкай атлетыцы 2019 года ў бегу на 10 000 метраў. Мадэль, дызайнер спартыўнага адзення.

Рэкорды: 10 разоў у асабістых гонках выйгравала залатыя медалі на чэмпіянаце свету па лыжных гонках.

79 перамог у кубку свету па лыжных гонках, у асабістых гонках.

Займае другое месца ў гісторыі чэмпіянатаў свету па лыжных відах спорту паводле агульнай колькасці ўзнагарод (19) і паводле колькасці ўзнагарод у асабістых дысцыплінах (14), саступаючы ў абодвух паказчыках толькі Марыт Б’ёрген. У кожнай з сучасных дыстанцыйных гонак, а таксама эстафеце на чэмпіянатах свету Тэрэза перамагала як мінімум тры разы.

Адзіная ў свеце 8-разовая пераможца (паводле часу праходжання дыстанцыі) знакамітай гонкі ў гару Альпе Чэрміс на 9 кіламетраў, якая праводзіцца ў рамках заключнага этапу шматдзёнкі «Тур дэ Скі».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Катэгорыя:Лыжнікі Нарвегіі
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нарвегіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лыжных гонках
Катэгорыя:Бегуны на доўгія дыстанцыі Нарвегіі
Катэгорыя:Спартсмены некалькіх відаў спорту
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лыжных гонках
Тар’ей Бё

**Та́р’ей Бё** (; нар. , Струн, Согн-ог-Ф’юранэ) — нарвежскі біятланіст, трохразовы алімпійскі чэмпіён (усе 3 разы ў эстафетах), трохразвы прызёр Алімпійскіх гульняў, адзінаццаціразовы чэмпіён свету (дзевяць разоў у эстафетах і двойчы ў асабістых гонках). Старэйшы брат Ёханеса Тынеса Бё.

Самы малады ўладальнік Кубка свету па біятлоне (сезон 2010/11).

Катэгорыя:Лыжнікі Нарвегіі
Катэгорыя:Біятланісты Нарвегіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па біятлоне
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нарвегіі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па біятлоне
Ірэн Схаўтэн

**Ірэн Схаўтэн** (; нар., Андэйк) — нідэрландская канькабежка, двухразовая алімпійская чэмпіёнка 2022 года, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2018 года, чатырохразовая чэмпіёнка свету на асобных дыстанцыях — у каманднай гонцы (2021), на дыстанцыі 500 метраў (2021) і двойчы ў мас-старце (2015 і 2019).

На XXIV зімовых Алімпійскіх гульнях у лютым 2022 года ў Пекіне, Ірэн на дыстанцыі 3000 метраў заваявала алімпійскі залаты медаль, апярэдзіўшы бліжэйшую саперніцу італьянку Франчэску Лолабрыджыду на 1,13 секунды. 10 лютага 2022 года ўсталявала алімпійскі рэкорд на дыстанцыі 500 м, стаўшы двухразовай алімпійскай чэмпіёнкай.

Катэгорыя:Канькабежцы Нідэрландаў
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нідэрландаў
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па канькабежным спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па канькабежным спорце
Джулія Марына

**Джулія Марына** (; нар. , Уэстпарт, штат Канектыкут, ЗША) — амерыканская снаўбардыстка, якая выступае ў слоўпстайле і біг-эйры. Сярэбраны прызёр зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года.

* Бронзавы прызёр чэмпіянату свету ў слоўпстайле (2016);
* Уладальніца Малога крыштальнага глобуса Кубка свету ў біг-эйры (2015-16);
* Прызёр этапаў кубка свету (усяго — 1 подыум, у тым ліку — 1 перамога).

Катэгорыя:Снаўбардысты ЗША
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Снаўбардысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Снаўбардысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Кратонэ

**Кратонэ** — старажытны горад-порт на беразе Тарэнцкага заліва, у італьянскім рэгіёне Калабрыя, з 1994 года адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі.

Кратонэ — горад сучаснай забудовы. Аб старажытнасці паселішча нагадваюць замак Карла V, пераўтвораны ў гарадскі музей, дзе выстаўлены ў ліку іншага і вынікі найноўшых археалагічных раскопак, невялікае ўмацаванне La Castella на астраўку ў бухце і раманскі сабор.

Катэгорыя:Гарады Калабрыі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Кратонэ
Вінсент Чжоў

**Вінсент Чжоў** (; нар. , Сан-Хасэ, Каліфорнія) — амерыканскі фігурыст-адзіночнік. Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў у камандным спаборніцтве (2022), бронзавы прызёр чэмпіянату свету (2019), бронзавы прызёр чэмпіянату чатырох кантынентаў (2019), сярэбраны прызёр чэмпіянату ЗША (2017, 2019, 2021).

Станам на 27 лістапада 2021 года займае 19-е месца ў рэйтынгу Міжнароднага саюза канькабежцаў.

Катэгорыя:Фігурысты ЗША
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Аляксандр Аляксандравіч Бальшуноў

**Аляксандр Аляксандравіч Бальшуноў** (; нар. , Падывоцце, Бранская вобласць) — расійскі лыжнік, алімпійскі чэмпіён 2022 года ў скіятлоне, чэмпіён свету 2021 года ў скіятлоне, двухразовы ўладальнік Вялікага крыштальнага глобуса (2019/20, 2020/21), двухразовы пераможца лыжнай шматдзённай гонкі Тур дэ Скі (2019/2020 і 2021). Двухразовы пераможца і сярэбраны прызёр чэмпіянатаў свету па бегу на ролікавых лыжах. Заслужаны майстар спорту Расіі (2018). Універсал, паспяхова выступае як у спрынтарскіх, так і ў дыстанцыйных гонках.

Аляксандр Бальшуноў з’яўляецца першым і пакуль адзіным расійскім лыжнікам, які стаў чэмпіёнам агульнага заліку Кубка свету (апошні раз савецкія спартсмены выйгравалі гэты прэстыжны трафей у 1991 годзе, калі перамогу атрымаў Уладзімір Смірноў). Акрамя таго, Бальшуноў — рэкардсмен зборнай Расіі па колькасці асабістых перамог (28) і прызавых месцаў (59) на этапах Кубка свету па лыжных гонках.

Аляксандр Бальшуноў з’яўляецца ваеннаслужачым войскаў нацыянальнай гвардыі Расійскай Федэрацыі, займае пасаду інструктара спартыўнай каманды пры ўпраўленні Уральскай акругі войскаў нацыянальнай гвардыі, мае воінскае званне «лейтэнант».

Катэгорыя:Лыжнікі Расіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лыжных гонках
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Расіі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лыжных гонках
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па бегу на ролікавых лыжах
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Аляксандра Неўскага (Расійская Федэрацыя)
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Дружбы (Расія)
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Расіі
Катэгорыя:Майстры спорту Расіі
Нэтан Чэн

**Нэтан Чэн** (; нар. , Солт-Лэйк-Сіці) — амерыканскі фігурыст, які выступае ў адзіночным катанні. Алімпійскі чэмпіён у адзіночным катанні (2022), сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў у камандным спаборніцтве (2022), бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў у камандным спаборніцтве (2018), трохразовы чэмпіён свету (2018, 2019, 2021), чэмпіён чатырох кантынентаў (2017), трохразовы пераможца фіналу Гран-пры (2017—2019) і шасціразовы чэмпіён ЗША (2017—2022).

Чэн стаў першым фігурыстам, які паспяхова выканаў пяць відаў чацвярных скачкоў на міжнародных спаборніцтвах. За поспехі ў выкананні чацвярных атрымаў мянушку «Quad King» («Кароль чацвярных»). Цяперашні ўладальнік сусветнага рэкорду за адвольную праграму і па суме дзвюх праграм. На 14 студзеня 2022 года займаў чацвёртае месца ў рэйтынгу Міжнароднага саюза канькабежцаў.

Катэгорыя:Фігурысты ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па фігурным катанні
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па фігурным катанні
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Брэндан Фрэйзер (фігурыст)

**Брэндан Фрэйзер** (; нар. , Фінікс, Арызона, ЗША) — амерыканскі фігурыст, які выступае ў парным фігурным катанні. З Хэвен Дэні ён — чэмпіён ЗША (2017), двухразовы сярэбраны прызёр чэмпіянату ЗША (2015, 2019), пераможца турніру серыі «Чэленджэр» Кубак Ламбардыі (2014) і чэмпіён свету сярод юніёраў (2013).

Станам на 19 лютага 2017 года пара Дэні і Фрэйзер займае 15-е месца ў рэйтынгу Міжнароднага саюза канькабежцаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фігурысты ЗША
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Аляксандр Сямёнавіч Талерчык

**Аляксандр Талерчык** (, в. Парэчча, Слонімскі раён — , ) — беларускі краязнавец, гісторык, педагог, мецэнат.

## Біяграфія 
Аляксандр Талерчык нарадзіўся ў 1931 годзе ў вёсы Парэчча Слонімскага раёна. Па афіцыйных дакументах запісаны на год пазней — 1932 год.

У 1950 годзе паступіў у Політэхнічны інстытут у Мінску на факультэт «тэхналогія машынабудавання». Пры Хрушчове ўсіх вясковых хлопцаў «добраахвотна» перавялі на сельскагаспадарчы факультэт, з якога потым утварыўся Мінскі сельскагаспадарчы інстытут, пазней — універсітэт. У 24 гады, пасля заканчэння ВНУ, накіравалі галоўным інжынерам у МТС у Рышчыцах каля Слоніма. Праз тры гады ажаніўся з Тамарай Падковіч са Слоніма. У той жа час яго запрасілі на пасаду галоўнага інжынера сельскай гаспадаркі ў Гродна. Праз нейкі час яго накіравалі на тры гады ў Карэліцкі раён, пазней вярнуўся ў Гродна працаваць у «Сельгастэхніку», потым працаваў намеснікам кіраўніка трэста меліярацыі. З 1994 года і да 2013 Аляксандр Сямёнавіч працаваў індывідуальным прадпрымальнікам у галіне экалогіі.

З пачаткам перабудовы, разам з жонкай, далучыўся да стварэння гарадзенскага клуба «Паходня». Па традыцыі, кожны новы член клуба павінен быў расказаць пра сябе нешта цікавае. Талерчык расказаў пра сваё роднае Парэчча і легендарнага Міхала Валовіча, пра пана, што быў за простых мужыкоў. Міхась Ткачоў матываваў яго нешта напісаць пра Валовіча і сваю вёску Парэчча. Талерчык напісаў і выдаў у Гродне кнігу «Парэчча». У ёй на аснове адшуканых архіўных матэрыялаў і асабістых успамінаў аўтар паказаў 450-гадовую гісторыю вёскі. Шмат старонак у ёй адведзена Валовічам — былым гаспадарам Парэчча. Падрабязна і ўпершыню ў Беларусі даследчык апісаў патрыятычную дзейнасць і смерць Міхала Валовіча, актыўнага ўдзельніка паўстання 1830—1831 гадоў.

Дзякуючы Аляксандру Талерчыку на могілках у вёсцы Парэчча быў адноўлены мемарыяльны знак, прысвечаны Валовічам і яго паплечнікам, якія загінулі ў барацьбе супраць Расійскай імперыі. Ён фінансаваў аднаўленне гэтага знаку.

Дамогся ад гродзенскіх уладаў. каб тыя паставілі помнік кампазітару Антону Валынчыку і мемарыяльную дошку 

## Спасылкі 
* Да 90-годдзя ветэрана «Адраджэння» (26.12.1931 — 5.05.2016), Наша Слова, 4 студзеня 2022

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слонімскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Гродне
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Постаці Гродна
Катэгорыя:Постаці Слонімскага раёна
Пажарскі

**Пажарскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Барыс Міхайлавіч Пажарскі — дзяржаўны дзеяч БССР
* Іосіф Фаміч Пажарскі — расійскі генерал беларускага паходжання
Карэн Чэн

**Карэн Чэн** (; нар. , Фрымант, Каліфорнія) — амерыканская фігурыстка, якая выступае ў адзіночным катанні. Сярэбраная прызёрка Алімпійскіх гульняў у камандным спаборніцтве (2022), чэмпіёнка ЗША (2017), сярэбраная прызёрка чэмпіянату ЗША (2022). Бронзавая прызёрка каманднага чэмпіянату свету (2017).

Станам на 31 студзеня 2022 года займае 8-е месца ў рэйтынгу Міжнароднага саюза канькабежцаў.

Катэгорыя:Фігурысткі ЗША
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Мэдысан Хабел

**Мэдысан Хабел** (; нар. , , Мічыган, ЗША) — амерыканская фігурыстка, якая выступае ў танцах на лёдзе з Захары Донах’ю. Яны — сярэбраныя (2018) і бронзавыя (2019) прызёры чэмпіянату свету, пераможцы чэмпіянату чатырох кантынентаў (2014), пераможцы фіналу Гран-пры (2018), двухразовыя чэмпіёны (2018, 2019) і шматразовыя прызёры нацыянальных чэмпіянатаў, чэмпіёны свету ў складзе каманды ЗША (2019).

Хабел пачала займацца фігурным катаннем у пяць гадоў. Ва ўзросце васьмі гадоў перайшла ў танцы на лёдзе. З 2001 па 2011 гады выступала ў пары са сваім братам Кіферам Хабелам, з якім яны сталі бронзавымі прызёрамі чэмпіянату чатырох кантынентаў (2010), пераможцамі (2006) і сярэбранымі прызёрамі (2008) фіналу юніёрскага Гран-пры. У 2011 годзе пара аб’явіла аб спыненні супрацоўніцтва. З мая 2011 года па цяперашні час выступае ў пары з Захары Донах’ю.

Станам на 7 лістапада 2021 года танцавальная пара займае 1-е месца ў рэйтынгу Міжнароднага саюза канькабежцаў.

Катэгорыя:Фігурысткі ЗША
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Майсей Ісакавіч Юдовін

**Майсей (Мойшэ) Ісакавіч Юдовін** (1898,  — , ) — яўрэйскі беларускі паэт. Пісаў на ідышы.

## Біяграфія 
Мойшэ Юдовін нарадзіўся ў шматдзетнай яўрэйскай сям’і. Бацька быў каробачнікам, які разносіў па вёсках недарагі тавар, маці — хатняй гаспадыняй. Будучы паэт рана выявіў схільнасць да вучэння, і, як большасць дзяцей рысы аселасці, атрымаў пачатковую адукацыю ў хедэры. Бацькі вырашылі, што ён павінен працягнуць адукацыю, і паслалі сына ў Валожынскую ешыву. Аднак ешыву Мойшэ не скончыў, захапіўся свецкай літаратурай і вярнуўся дадому, дзе зблізіўся са сваім сваяком Саламонам Юдовіным.

Яны цягнуліся да ідышскай культуры, прымаючы актыўны ўдзел у адраджэнні яўрэйскай самасвядомасці. Абодва былі мастацка адоранымі натурамі: Саламон захапіўся жывапісам і стаў мастаком, а Мойшэ — паэтам.

Калі пачалася Другая сусветная вайна, Мойшэ адразу ж прызвалі ў войска, але неўзабаве дэмабілізавалі па стане здароўя. Жыў ён у Саратаве, а, адшукаўшы сям’ю ў Башкірыі, пераехаў туды. Працаваў у раённай газеце, але неўзабаве пачаў выкладаць рускую мову і літаратуру ў школе. Летам 1944 года з сям’ёй вярнуўся ў Віцебск і пасяліўся з сям’ёй на чыгуначнай станцыі Параф’янаў Докшыцкага раёна. Працаваў у школе завучам, з 1948 па 1952 гады — дырэктарам, а ў апошнія гады перад выхадам на пенсію — проста настаўнікам рускай мовы і літаратуры. Выйшаўшы ў 1958 годзе на пенсію, у 1961 годзе пераехаў назад у Віцебск. Жонка Юдавіна Іда Майсееўна — настаўніца гісторыі, жыла ў Віцебску. У час вайны ў іх загінулі двое дзяцей і многія блізкія сваякі.

Памёр 30 студзеня 1966 года ў Віцебску, а некралог, які апавяшчаў «пра смерць габрэйскага паэта Мойшэ Юдовіна», быў надрукаваны толькі ў габрэйскіх газетах Нью-Ёрка.
## Літаратура 
* *Юдовин Е. М.* На волнах моей памяти. Воспоминания, JKDesign, Хайфа, 2010.
* *Рывкин М. С.* Судьба поэта (о поэте М. Юдовине). Ж-л Мишпоха, № 1, 1995, с. 73—33.
* *Рывкин М. С.* (составитель Подлипский А. М.) Краеведческие очерки и статьи. — Витебск, 2011, с. 62—65. — ISBN 978-985-6849-92-6

Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Паэты на ідыш
Тытызэ-Нойштат

**Тытызэ-Нойштат** — горад у Германіі, курорт, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Фрайбург. Уваходзіць у склад раёна Брайсгау — Верхні Шварцвальд. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 г.). Плошча — 89,66 км². Афіцыйны код — 08 3 15 113.

Горад падзяляецца на 6 раёнаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Ёханес Тынес Бё

**Ёханес Ты́нес Бё** (; нар. , , Согн-ог-Ф’юранэ, Нарвегія) — нарвежскі біятланіст, пяціразовы алімпійскі чэмпіён (тройчы ў асабістах гонках), 21-разовы чэмпіён свету (11 разоў у асабістых гонках), пяціразовы ўладальнік Кубка свету (2018/19, 2019/2020, 2020/2021, 2022/23, 2023/24) у агульным заліку, шматразовы пераможца этапаў Кубка свету. Быў самым маладым пераможцам этапа Кубка свету па біятлоне.

Малодшы брат алімпійскага чэмпіёна і шматразовага чэмпіёна свету Тар’ея Бё. Ёханес таксама мае досвед выступлення ў лыжных гонках.

На чэмпіянаце свету па біятлоне 2023, які праходзіў у Германіі з 8 да 19 лютага, Ёханес Тынес Бё выйграў 7 медалёў, што да гэтага не ўдавалася ніводнаму біятланісту.

15 лютага 2025 года на чэмпіянаце свету ў Швейцарыі нарвежац выйграў спрынт, заваяваўшы свой 21-ы залаты медаль на сусветных першынствах. Ён выйшаў у лідары па гэтым паказчыку, апярэдзіўшы Уле-Эйнара Б’ёрндалена, на рахунку якога было 20 перамог.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лыжнікі Нарвегіі
Катэгорыя:Біятланісты Нарвегіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нарвегіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Уладзімір Мацвееў

**Уладзі́мір Мацве́еў**:
* Уладзімір Аркадзевіч Мацвееў (нар. 1956)— беларускі інфекцыяніст
* Уладзімір Васілевіч Мацвееў (1919—?) — дзяржаўны дзеяч БССР
Ломыш (археалагічныя помнікі)

**Ломыш** — археалагічныя помнікі: паселішчы ранняга і сярэдняга неаліту каля в. Ломыш (Хойніцкі раён, Гомельская вобласць).

## Паселішча—1 
Знаходзіцца за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, на паўднёва-заходнім схіле вялікага пясчанага ўзгорка. Вышыня над поплавам р. Прыпяць 3—4 м. Выявілі ў 1960 годзе У. Ф. Ісаенка і А. П. Гарчанка, даследаваў у 1961—1963 гадах і ў 1973 годзе У. Ф. Ісаенка. Культурны пласт 0,1—0,2 м, прасочаны на працягу каля 400 м. Знойдзены 42 крамянёвыя прылады працы, 220 апрацаваных крамянёў, 140 фрагментаў 8—9 ляпных гаршкоў.

## Паселішча—2 
Знаходзіцца за 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, на пясчаным астанцы тэрасы, што з захаду абмежаваны поплавам р. Прыпяць. Выявіў у 1962 годзе і даследаваў у 1963 і 1972 гадах У. Ф. Ісаенка. Культурны пласт працягласцю 90 м. Знойдзена 49 крамянёвых прылад працы, 250 апрацаваных крамянёў, 110 абломкаў 7—8 неалітычных гаршкоў.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Исаенко, В. Ф. Неолит Припятского Полесья / В. Ф. Исаенко; Академия наук БССР, Институт истории; [Редактор Д. Я. Телегин]. — 	Минск: Наука и техника, 1976. — 128 с., 2 отд. л. черт.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паселішчы Хойніцкага раёна
Радыёлакацыя

**Радыёлакацыя** — вобласць навукі і тэхнікі, якая аб’ядноўвае метады і сродкі лакацыі (выяўлення і вымярэння каардынатаў) і вызначэння ўласцівасцяў розных аб’ектаў з дапамогай радыёхваль. Блізкім тэрмінам з’яўляецца радыёнавігацыя, аднак у радыёнавігацыі больш актыўную ролю адыгрывае аб’ект, каардынаты якога вымяраюцца, часцей за ўсё гэта вызначэнне ўласных каардынатаў. Асноўнае тэхнічнае прыстасаванне радыёлакацыі — радыёлакацыйная станцыя (РЛС, ).

Адрозніваюць актыўную, паўактыўная, актыўную з пасіўным адказам і пасіўную радыёлакацыю. Радыёлакатары адрозніваюцца па выкарыставаемым дыяпазоне радыёхваль, па ўвазе сігналу, які зандуецца, ліку ўжываемых каналаў, ліку і ўвазе вымяраных каардынатаў, месца ўстаноўкі РЛС.

## Літаратура 
* Ширман Я. Д., Голиков В. Н., Бусыгин И. Н., Костин Г. А. Теоретические основы радиолокации / Ширман Я. Д.. — М.: Советское радио, 1970. — 559 с.
* Справочник по радиолокации / Сколник М.И.. — М., 2014. — 1352 с. — ISBN 978-5-94836-381-3.
* Справочник по радиолокации / Сколник М.И.. — М., 2014. — 1352 с. — ISBN 978-5-94836-381-3.
* Бакут П. А., Большаков И. А., Герасимов Б. М., Курикша А. А., Репин В. Г., Тартаковский Г. П., Широков В. В. Вопросы статистической теории радиолокации. — М.: Советское радио, 1963. — 423 с.
* Большая советская энциклопедия // Под ред. А. М. Прохорова. В 30 т. 3-е изд. — М.: Сов. энциклопедия, 1969-78. Т. 21, 1975. 640 стр. Статья «Радиолокация»
* Сиверс А. П., Суслов Н. А., Метельский В. И. Основы радиолокации. — Л.: СудпромГиз, 1959. — 350 с. — (Учебное пособие для радиотехнических специальностей высших учебных заведений). — 25 500 экз.
* Коростелев А. А., Клюев Н. Ф., Мельник Ю. А. Теоретические основы радиолокации. — 2-е изд., перераб. и доп.. — М.: Советское радио, 1978. — 608 с. — (Учебное пособие для студентов радиотехнических специальностей высших учебных заведений). — 18 000 экз.
Катэгорыя:Радыётэхніка
DAX

**DAX** () — гэта адзін з найважнейшых фондавых індэксаў Германіі. Індэкс вылічваецца як сярэдняе ўзважанае па капіталізацыі значэнне коштаў акцый 40 найбуйных акцыянерных кампаній Германіі. DAX з’яўляецца эквівалентам брытанскага FTSE 100 і амерыканскага індэкса Доу-Джонса.

DAX быў створаны 1 ліпеня 1988 года, яго пачатковае значэнне складала 1000 пунктаў. Індэкс вылічваецца кампаніяй Deutsche Börse AG.

24 лістапада 2020 года Deutsche Börse абвясціла аб пашырэнні склада індэкса на дзесяць дадатковых кампанентаў з мэтай больш поўна адлюстроўваць сучасную структуру эканомікі Германіі. Пашырэнне адбылося ў 3 квартале 2021 года.

## Разлік індэкса 
Са студзеня 2016 года індэкс разлічваецца кожны гандлёвы дзень з 9.00 раніцы па Цэнтральнаеўрапейскім часе. Пры вылічэнні DAX выкарыстоўваюцца кошты акцый на электроннай біржы XETRA.

Для разліку, заснаванага на формуле Эцьена Ласпейрэса, цэны акцый выбраных лістынгавых кампаній узважваюцца ў адпаведнасці з іх рыначнай капіталізацыяй.

Улічваюцца толькі акцыі, якія знаходзяцца ў свабодным звароце. Калі капітал кампаніі падзелены на некалькі тыпаў акцый (напрыклад, звычайныя акцыі і прывілеяваныя акцыі), выкарыстоўваецца тып акцый з больш высокай ліквіднасцю.

## Крытэрыі выбару 
З верасня 2021 года кампаніі маюць права на ўключэнне ў DAX толькі па аднаму асноўныму крытэрыю — рынкавай капіталізацыі акцыянернага таварыства. Улічваецца сумарны кошт усіх акцый, якія знаходзяцца ў вольным звароце, а не ў руках стратэгічных інвестараў. Іншыя ранейшыя крытэрыі, як, напрыклад, актыўнасць гандлю каштоўнымі паперамі, адпалі.

Дадаткова ўведзена новая строгая ўмова: кандыдаты ў DAX 40 павінны, як мінімум, два гады працаваць з прыбыткам, а таксама рэгулярна прадстаўляць не толькі гадавыя і паўгадавыя, але і квартальныя справаздачы, якія прайшлі пэўны аўдыт.

Акцыя можа быць выключана з індэкса паміж датамі рэбалансавання, калі яе вага перавышае 10 %, а 30-дзённая гістарычная валацільнасць кошту акцыі перавышае 250 %.

## Спіс кампаній 
Станам на 8 кастрычніка 2025 года індэкс складаўся з наступных кампаній:
* Adidas
* Airbus Group
* Allianz
* BASF
* Bayer
* Beiersdorf AG
* BMW ST
* Brenntag AG
* Commerzbank
* Continental AG
* Daimler Truck Holding
* Deutsche Bank AG
* Deutsche Boerse
* Deutsche Post
* Deutsche Telekom AG
* E.ON SE
* Fresenius Medical Care
* Fresenius SE
* GEA Group AG
* Hannover Rueckversicherung SE
* Heidelberg Materials
* Henkel VZO
* Infineon
* Mercedes Benz Group
* Merck
* MTU Aero
* Munich Re Group
* Porsche
* Qiagen
* Rheinmetall AG
* RWE AG ST
* SAP
* Scout24 AG
* Siemens AG
* Siemens Energy AG
* Siemens Healthineers
* Symrise AG
* Volkswagen VZO
* Vonovia
* Zalando SE

## Крыніцы 
Катэгорыя:Еўрапейскія фондавыя індэксы
Проба высакародных металаў

**Проба высакародных металаў** — колькасная наяўнасць золата, серабра, плаціны і паладыю ў лігатурным сплаве, які выкарыстоўваюць у вытворчасці ювелірных вырабаў, манет, медалёў і інш.

## Сістэмы проб 
### Залатніковая проба 
### Каратная проба 
### Лотавая проба 
Лотавая проба паказвае колькаснае ўтрыманне чыстага серабра ў лігатурным сплаве манеты ў лотах. У аснову пробы, прынятай на манетных дварах Рэчы Паспалітай і шэрага краін Заходняй Еўропы, пакладзены падзел чыстага металу на 16 вагавых частак (адпавядае прынятаму ў XI ст. падзелу кёльнскай маркі на 16 лотаў). Часам пазначаецца рымскімі лічбамі ў адрозненне ад залатніковай і каратнай проб.

Да 1-й чвэрці XVI ст. ў германскіх княствах і нідэрдандскіх правінцыях у вызначэнні лотавая проба карысталіся квентхемнамі (1/4 лота) і рыхтпфенігамі (1/16 лота), што дазваляла вызначыць пробу да 1/256 (≈3,91 праміле). Паводле закону Свяшчэннай Рымскай імперыі германскай нацыі 1524 лот падзелены на 18 гранаў (у Рэчы Паспалітай зрэдку сінонімам грана выступаў дэнарый), што павялічыла дакладнасць вызначэння пробы да 1/288 (≈3,47 праміле). У пачатку XVII стагоддзя ў дакументах манетных дввароў Рэчы Паспалітай і Габсбургскай імперыі сустракаецца анархічны падзел лота на 4 квінтэля. У літаратуры XIX — пачатку XX стагоддзяў пад уплывам выкарыстання залатніковай пробы дробная частка лота перадаецца праз звычайныя дробы, а лотавая проба — мяшанамі. Для пераліку ў метрычную пробу ў залежнасці ад ужытых фракцый лота ці формы перадачы пробы неабходна лотавую пробу перавесці:
* у рыхтпфенігі, падзяліць на 256 і памножыць на 1000 (13 лотаў 3 квінтэля 1 феніг = 13х16+3х4=221 феніг: 256х1000≈767 праміле;
* у граны, падзяліць на 228 і памножыць на 1000 (12 лотаў 12 гранаў = 12х18+12=228 гранаў: 228х1000≈792 праміле;
* мяшаную дроб у няправільную, падзяліць на 16 і памножыць на 1000 (III1/5=16/5:16х100≈200 праміле.

### Метрычная проба 
Па метрычнай сістэме, што прынята ў большасці краін, выражаецца колькасцю грамаў высакароднага металу ў 1000 г сплаву (чыстаму металу адпавядае 1000-я проба).

## Літаратура 
* Gumowski, M. Mennica wileńska w XVI i XVII wieku / M. Gumowski. — Warszawa: E. Wende i S-ka, 1921. — VI, 200 s., XVIII l. ill. — (Biblioteka Wydziału Zabytków Towarzystwa Straży Kresowej w Warszawie; T. 2).
* Holubowicz, W. Pięć lat pracy terenowej Muzeum Archeologicznego Uniwersytetu Stefana Batorego W Wilnie (1933—1937) // Rocznik Archeologiczny. — 1937. — T. 1. — S.
* Newald, J. Das österreichische Münzwesen unter den Kaisern Maximilian II, Rudolph II und Mathias // Numismatische Zeitschrift. Bd. 17. — Wien, 1885.

Катэгорыя:Высакародныя металы
Катэгорыя:Манетная справа
Пхрэ (правінцыя)

**Пхрэ** (тайск. แพร่) — правінцыя Тайланда. Размешчана на поўначы краіны за 551 км ад Бангкока. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Пхрэ. Мяжуе з правінцыямі Пхаяу, Нан, Утарадыт, Сукхатхай і Лампанг. Гісторыя правінцыі Пхрэ бярэ пачатак яшчэ з часоў існавання царства Мон. У 1443 годзе гэты рэгіён стаў часткай царства Ланатхаі, калі кароль Тылакарай адправіўся ў паход, накіраваны на захоп правінцыі Нан. Адным з найпрыгажэйшых храмаў правінцыі Пхрэ з’яўляецца храм Ват Луанг.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Пхрэ

**Пхрэ** (тайск. แพร่) — горад на поўначы Тайланда, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Горад знаходзіцца ў цэнтральнай частцы правінцыі, на берагах ракі Іом, за 475 км на паўночны захад ад сталіцы краіны Бангкока. Абсалютная вышыня — 159 метраў над узроўнем мора. Аснова эканомікі — нарыхтоўка драўніны, а таксама сельскагаспадарчая вытворчасць. У ваколіцах горада апрацоўваюць рыс і тытунь. На ўсход ад горада размешчаны аднайменны аэрапорт.

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Пхетбуры (правінцыя)

**Пхетбуры** (тайск. เพชรบุรี) — правінцыя на поўдні цэнтральнай часткі Тайланда. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Пхетбуры. Правінцыя ляжыць у паўночнай частцы паўвострава Малака, за 170 км на паўднёвы захад ад сталіцы Тайланда — Бангкока. Тэрыторыя правінцыі багатая ландшафтамі: на ўсходзе гэта ўзбярэжжа Сіямскага заліва, на захадзе — хрыбет Білау, які ўтварае натуральную мяжу з М’янмай.

Тут жа размешчаны самы буйны нацыянальны парк Тайланда Кенг Крачан, які займае каля паловы тэрыторыі правінцыі — 3000 км². Галоўная рака правінцыі — Пхетбуры, другая значная рака — Пранбуры.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Прачуапкхірыкхан (правінцыя)

**Прачуапкхірыкхан** () — адна з 77 правінцый Тайланда, размешчана ўздоўж узбярэжжа Сіямскага заліва на ўсходзе і мяжы з М’янмай. Размешчана паміж Цэнтральным і Паўднёвым Тайландам. Насельніцтва —  чалавек (2010, 56-я з усіх правінцый), якія пражываюць на тэрыторыі 6367,6 км² (32-я).

Адміністрацыйны цэнтр правінцыі — горад Прачуапкхірыкхан. Правінцыя падзелена на восем раёнаў. На поўначы правінцыі размешчаны вядомы турыстычны цэнтр Хуахін.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Давід Кубацкі

**Давід Гжэгаж Кубацкі** (; нар. , Новы Тарг, Малапольскае ваяводства, Польшча) — польскі скакун з трампліна, бронзавы прызёр зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 і 2022 гадоў. Пераможца Турнэ чатырох трамплінаў 2019/20.

## Спартыўная кар’ера 
Дэбютаваў на этапе Кубка свету 16 студзеня 2009 года ў родным Закапанэ.

У сезоне 2012/2013 Давід набраў першыя ачкі ў Кубку свету на этапе ў Куусама. У гэтым жа сезоне ўпершыню ўдзельнічаў у чэмпіянаце свету ў Валь-дзі-Ф’еме, дзе разам з партнёрамі заваяваў бронзавы медаль у камандным першынстве на вялікім трампліне, у асабістым заліку быў 20-м на вялікім трампліне.

У сезоне 2013/2014 Кубацкі прыняў удзел у Зімовых Алімпійскіх гульнях у Сочы, дзе прыняў удзел у скачках са звычайнага трампліна (HS106), але заняў толькі 32 месца.

У сезоне 2016/2017 Давід разам з партнёрамі становіцца чэмпіёнам свету ў камандным першынстве на вялікім трампліне ў фінскім Лахці. У індывідуальных спаборніцтвах ён двойчы займае 8-е месца на вялікім і нармальным трамплінах.

У сярэдзіне студзеня 2019 года ў Італіі, Валь-дзі-Ф’еме, на этапе Кубка свету, Давід атрымаў першую перамогу на індывідуальных спаборніцтвах.

6 студзеня 2020 года стаў пераможцам Турнэ чатырох трамплінаў, аформіўшы перамогу на апошнім этапе ў Бішафсгофене.

На XXIV зімовых Алімпійскіх гульнях у Пекіне, у другі дзень спаборніцтваў 6 лютага 2022 года ў індывідуальных скачках з сярэдняга трампліна заваяваў алімпійскі бронзавы медаль.

Катэгорыя:Скакуны на лыжах з трампліна Польшчы
Катэгорыя:Скакуны з трампліна на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Скакуны з трампліна на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Скакуны з трампліна на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Прачуапкхірыкхан

**Прачу́апкхірыкхан** () — горад у Тайландзе, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі.

Горад знаходзіцца ў цэнтральнай частцы правінцыі, на беразе Сіямскага заліва, паблізу мяжы з М’янмай, за 210 км на паўднёвы захад ад сталіцы краіны Бангкока. Абсалютная вышыня — 0 метраў над узроўнем мора. На поўнач ад горада размешчаны невялікі аднайменны грамадзянскі аэрапорт (ICAO: VTBN). На поўдзень ад горада знаходзіцца авіябаза ВПС Тайланда.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Тайланда
Прачынбуры (правінцыя)

**Прачынбуры** () — правінцыя ва ўсходняй частцы Тайланда, за 120 км ад Бангкока. Насельніцтва —  чалавек (2015). Адміністрацыйны цэнтр — горад Прачынбуры. Сімвалам правінцыі з’яўляецца выява дрэва Бодхі. Гэта сімвалізуе першае дрэва Бодхі, пасаджанае ў правінцыі каля дзвюх тысяч гадоў таму.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Прачынбуры

**Прачынбуры** () — горад у Тайландзе, сталіца аднайменнай правінцыі.

Горад размяшчаецца за 122 км на ўсход ад Бангкока. Станам на 2015 год насельніцтва горада —  чалавек. Шчыльнасць насельніцтва — 2115 чал./км². Колькасць жаночага насельніцтва (53 %) перавышае колькасць мужчынскага (47 %).

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Тайланда
Патхумтхані

**Патхумтхані** () — горад у Тайландзе, сталіца аднайменнай правінцыі. Горад знаходзіцца прыкладна за 30 км на поўнач ад цэнтра Бангкока на берагах ракі Чаўпхрая. Станам на 2015 год насельніцтва горада —  чалавекі. Шчыльнасць насельніцтва — 3279 чал./км². Колькасць жаночага насельніцтва (52,8 %) перавышае колькасць мужчынскага (47,2 %).

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Патхумтхані (правінцыя)

**Патхумтхані** (тайск. ปทุมธานี) — правінцыя ў цэнтральнай частцы Тайланда, за 46 км на поўнач Бангкока і з’яўляецца складнікам яго акругі. Па гэтай прычыне, правінцыя мае высокі ўзровень развіцця прамысловасці. Адміністрацыйны цэнтр — горад Патхумтхані, а самым буйным горадам у правінцыі з’яўляецца Панрангсіт, размешчаны ў ампхоі Тхан’ябуры.

На гербе правінцыі — выява кветкі лотаса з двума рысавымі галінкамі па баках, што азначае высокую ступень развіцця сельскай гаспадаркі.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Нонтхабуры (правінцыя)

**Нонтхабуры** () — правінцыя ў цэнтральнай частцы Тайланда. Тэрыторыя — 622,3 км², насельніцтва па дадзеных на 2010 год —  чалавекі. Размешчана на паўночны захад ад Бангкока, на рацэ Чаўпхрая. Нонтхабуры — частка тэрыторыі агламерацыі Вялікага Бангкока, урбанізаваная гэтак жа, як і сталіца краіны.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Нонтхабуры

**Нонтхабуры** (тайск. นนทบุรี) — горад у аднайменнай правінцыі Тайланда. Частка Вялікага Бангкока.

Насельніцтва на пачатку 2015 г. складала 257 тысяч чалавек. Знаходзіцца за 20 км на поўнач ад Бангкока на рацэ Чаўпхрая. Горад існаваў ужо ў аютхайскі перыяд гісторыі Тайланда. Ён двойчы мяняў сваё месцазнаходжанне. Спачатку ў 1665 годзе сіямскі цар Нараі перанёс Нонтхабуры да крэпасці Менам Ом, а ў 1928 годзе кароль Прачадзіпак (Рама VII) перамясціў яго на сучаснае месца.

З 1 студзеня 1943 па 9 мая 1946 года Нонтхабуры ўваходзіў у склад Бангкока.

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Накхонпатхом (правінцыя)

**Накхо́нпатхо́м** () — правінцыя ў цэнтральнай частцы Тайланда. Плошча — 2168,3 км², насельніцтва па дадзеных на 2011 год —  чалавекі. Размешчана за 56 км ад Бангкока, на рацэ Тхачын (адгалінаванне ракі Чаўпхрая). Накхонпатхом — частка агламерацыі Вялікага Бангкока. Адміністрацыйны цэнтр — горад Накхонпатхом.

Катэгорыя:Правінцыі Тайланда
Асора (пасёлак)

**Асора** () — пасёлак (у 1949—2012 гадах — пасёлак гарадскога тыпу), адміністрацыйны цэнтр Карагінскага раёна Камчацкага края (да 1 ліпеня 2007 года ў складзе Каракскай аўтаномнай акругі, цяпер у складзе асобай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі Камчацкага края — Каракскай акругі) Расіі.

Назва ў перакладзе з карак. *Асоран* — «дом гарбушы» (г.зн. месца нерасту гарбушы).

## Гісторыя 
У 1934 годзе ўладамі было прынятае рашэнне аб перанясенні раённага цэнтра з сяла Карага. Было абрана зручнейшае месца, дзе адсутнічалі балоты. Пачалося актыўнае будаўніцтва жылля і сацыяльнай інфраструктуры, і да 1 жніўня 1941 г. у Асору былі перабазіраваны ўсе раённыя партыйныя і адміністрацыйныя арганізацыі. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1949 года.

З 2012 года — сельскі населены пункт. Гарадское паселішча пераўтворана ў сельскае ў 2019 годзе.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Камчацкага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1937 годзе
Накхонпатхом

**Накхонпатхом** () — горад у цэнтральнай частцы Тайланда, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Накхонпатхом знаходзіцца прыкладна за 50 км на захад ад сталіцы краіны Бангкока на тэрыторыі Менамскай нізіны. Клімат субэкватарыяльны. Станам на 2015 год насельніцтва горада складае  чалавек. Шчыльнасць насельніцтва — 3960 чал./км². Колькасць жаночага насельніцтва (52,8 %) перавышае колькасць мужчынскага (47,2 %).

Катэгорыя:Гарады Тайланда
Гарадзенец прызямліўся ў Менску

**«Гарадзенец прызямліўся ў Менску»** ― канцэртны альбом барда Віктара Шалкевіча, які быў выпушчаны ў 2006 годзе.

## Гісторыя стварэння
Альбом быў запісаны на канцэрце ў мінскім Доме літаратара, які адбыўся 13 лютага 2006 года.

## Спіс песень
## Удзельнікі запісу
* Віктар Шалкевіч — гітара, спеў
* Анатоль Кандыба — фартэпіяна

## Крытыка
Музычны крытык Вітаўт Мартыненка адзначыў:

## Спасылкі
*«Гарадзенец прызямліўся ў Менску» на сайце  
*«Гарадзенец прызямліўся ў Менску» на сайце 

Катэгорыя:Альбомы 2006 года
Катэгорыя:Альбомы Віктара Шалкевіча
Катэгорыя:Канцэртныя альбомы
Лоша (археалагічныя помнікі)

**Лоша** — археалагічныя помнікі: курганныя могільнікі ўсходнелітоўскага насельніцтва канца I тысячагоддзя каля в. Лоша (Астравецкі раён, Гродзенская вобласць).

## Курганны могільнік—1 
Знаходзіцца за 0,1 км на паўночным усходзе ад вёскі і 0,3 км ад берага р. Лоша, на ўскрайку лесу. 74 курганы дыяметрам 5—16 м, вышыня да 1,5 м. Вакол большасці насыпаў прасочваюцца кругавыя раўкі з перамычкамі, асобныя па краі абкладзены камянямі, многія пашкоджаны ямамі. У 1892 годзе Ф. В. Пакроўскі даследаваў 4 курганы, у 1933 годзе Г. Цэгак-Галубовіч — 17. Пахавальны абрад — трупаспаленне  на гарызонце пад насыпам. Рэшткі крэмацыі і пахавальны інвентар змешчаны ў цэнтры насыпаў на вугальнай пляме. Пахавальны інвентар: вузкалязовая баявая сякера, наканечнікі коп’яў з пяром ланцэтападобнай формы, нажы, іголкі, гліняныя прасліцы, гліняныя пасудзіны, у т.л. слоікавай формы з валікам, бронзавыя шыйныя грыўні, Бранзалеты , пярсцёнкі, скроневыя кольцы і інш.

## Курганны могільнік—2 
Знаходзіцца за 1,5 км на захад ад могільніка-1, на краі лесу. 21 курган дыяметрам 6—18 м, вышыня 0,5—1,7 м (у канцы XIX стагоддзя было каля 30 насыпаў). У 1892 годзе Ф. В. Пакроўскі даследаваў адзін курган дыяметрам 10 м, вышынёй 0,9 м. На ўзроўні старажытнага гарызонту выяўлены пласт чорнай зямлі з вуголлем. Паблізу цэнтра кургана на глыбіні 0,35 м знойдзены дробныя абломкі глінянага гаршка. У іншых насыпах мясцовыя жыхары знаходзілі сякеры, наканечнікі коп’яў, нажы.

## Літаратура 
* Alseikaite-Gimbutiene, M. Die Bestattung in Litauen in der vorgeschichtlichen Zeit. — Tübingen: J. C. B. Mohr, 1946. 
* 
* 
* 
* Гуревич, Ф. Д. Древности Белорусского Понеманья / Ф. Д. Гуревич; [Отв. ред. П. Н. Третьяков]; АН СССР, Ин-т археологии. — М.: Изд-во АН СССР. — Л., 1962. — 219, [3] c., [3] л. карт.
* Покровский Ф. В. Археологическая карта Виленской губернии // Труды Виленского отделения Московского предварительного комитета по устройству IX археологического съезда. — Вильна, 1893. — Отд. 2.
* Покровский, Ф. В. Случайная археологическая экскурсия в верховья р. Вилейки // Труды Виленского отделения Московского предварительного комитета по устройству IX археологического съезда в Вильне. — Вильна, 1893. — Отд. 1. — С. 122—133.
* Таутавичюс A. Восточнолитовские курганы // Вопросы этнической истории народов Прибалтики. По данным археологии, этнографии и антропологии. T. 1. — М., 1959. — С. 128—153.

Катэгорыя:Лоша (Астравецкі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Астравецкага раёна
Вулканны

**Вулканны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Елізаўскім раёне Камчацкага края Расіі. Утварае Вулканнае гарадское паселішча. Размешчаны за 42 км на паўночны захад ад Петрапаўлаўска-Камчацкага. Праз пасёлак праходзіць аўтадарога Петрапаўлаўск-Камчацкі — аэрапорт — Вілючынск.

## Гісторыя 
Утвораны ў 1955 годзе, як ваенны гарадок, першапачаткова насіў назву пасёлак Мірны. З 10 сакавіка 1969 года называўся Петрапаўлаўск-Камчацкі-35. У 1992 годзе пасёлку быў нададзены статус ЗАТУ. З 4 красавіка 1994 года носіць назву пасёлак Вулканны. З 1999 года ЗАТУ скасавалі.
## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
19 жылых дамоў (каля 600 кватэр), 2 кацельні, сярэдняя школа, дзіцячая школа мастацтваў, бібліятэка, клуб, медпункт, аддзяленне сувязі (індэкс 684036).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Камчацкага края
Дэніз Херман

**Дэніз Херман** (; нар. , Бад-Шлема, акруга Карл-Маркс-Штат, ГДР) — нямецкая лыжніца і біятланістка, алімпійская чэмпіёнка 2022 года ў біятлоннай індывідуальнай гонцы, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 года ў лыжнай эстафетнай гонцы, чэмпіёнка свету па біятлоне 2019 года ў гонцы пераследу, алімпійская чэмпіёнка па біятлоне 2022 года ў індывідуальнай гонцы, прызёр этапаў Кубкаў свету па лыжных гонках і біятлоне.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Саксоніі
Катэгорыя:Біятланісты Германіі
Катэгорыя:Лыжнікі Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Катэгорыя:Спартсмены некалькіх відаў спорту
Правінцыя (альбом)

**«Правінцыя»** ― дэбютны студыйны альбом барда Віктара Шалкевіча, які быў выпушчаны ў 1992 годзе.

## Гісторыя стварэння 
Альбом быў запісаны ў 1992 годзе за адну ноч у Доме культуры мястэчка Азёры на ўсходненямецкую плёнку савецкім магнітафонам. Гукарэжысёрам выступіў уладальнік студыі рок-музыкант Іван Авяркіеў. Асаблівасцю стала тое, што на плёнцы першапачаткова быў запісаны рок-гурт «Pink Floyd», але магнітафон дрэнна выцер стары запіс і скрозь некаторыя песні Шалкевіча той прабіваўся. Тыражаваннем запісу заняўся польскі бізнесмен Яраслаў Зелянкевіч. Амаль увесь наклад касет з запісам альбома Шалкевіч самастойна прадаў на фестывалі «Басовішча 1992», калі не быў заняты выступам на сцэне. У 2020 годзе альбом быў перавыдадзены на CD з аздабленнем буклета малюнкамі мастака Яна Мяльніцкага.

## Спіс песень 
## Удзельнікі запісу 
* Віктар Шалкевіч — гітара, спеў
* Сяргей Ажанец — клавішнік
* Андрэй Макарэвіч — гітара

## Спасылкі 
Катэгорыя:Альбомы 1992 года
Катэгорыя:Альбомы Віктара Шалкевіча