Новы Тайбэй

**Новы Тайбэй** — спецыяльны муніцыпалітэт, размешчаны на поўначы Тайваня, які мае статус горада цэнтральнага падпарадкавання. Ён цалкам акружае сталіцу Тайбэй. Паводле ацэнак, па стане на студзень 2023 года насельніцтва горада складала 4 004 367 чалавек  што робіць яго самым густанаселеным горадам на Тайвані, а таксама другім па велічыні спецыяльным муніцыпалітэтам па плошчы пасля Гаасюна. Раён Баньцао з'яўляецца яго муніцыпальным цэнтрам і найбуйнейшым камерцыйным раёнам.

Да стварэння іспанскіх і галандскіх фарпостаў у раёне Тамсуй ў 1626 годзе тэрыторыя сучаснага горада Новы Тайбэй была ў асноўным заселена карэннымі народамі Тайваня, галоўным чынам кетагаланамі. З канца эпохі Цын порт Тамсуй быў адкрыты для замежных гандляроў як адзін з дагаворных партоў пасля таго, як дынастыя Цын у Кітаі падпісала Цяньцзінскі дагавор у чэрвені 1858 года. К 1890-м гадам на порт Тамсуй прыпадала 63 працэнты агульнага аб'ёму гандлю ўсяго Тайваня, партовыя гарады ў сярэднім цячэнні ракі Тамсуй таксама ператварыліся ў ажыўленыя дзелавыя і транспартныя цэнтры. Падчас японскага кіравання на Тайвані ўся тэрыторыя горада Новы Тайбэй была арганізавана як частка прэфектуры Тайхоку  Пасля таго, як у 1945 годзе Кітайская Рэспубліка ўзяла пад свой кантроль Тайвань, сучасны горад Новы Тайбэй 7 студзеня 1946 года быў пераўтвораны ў **павет Тайбэй** у правінцыі Тайвань, які быў сфарміраваны з былой прэфектуры Тайхоку, але не ўключаў сучасныя падраздзяленні горада Тайбэй, Цзылун і павет Ілан, апошні з якіх быў аддзелены ад павета Тайбэй 10 кастрычніка 1950 года. Яго статус павета заставаўся да 25 снежня 2010 года, калі ён атрымаў спецыяльны муніцыпальны статус і быў перайменаваны ў «горад Новы Тайбэй».

Новы Тайбэй — гэта агламерацыя, якая ўтварыла адну суцэльную  гарадскую зону, аб'яднаўшы шэраг рэгіяполісаў, прыгарадных дзелавых раёнаў і спальных раёнаў. Разам з гарадамі Тайбэй і Цзылун Новы Тайбэй складае значную частку метраполіі Тайбэй-Цзылун, якая распасціраецца ад паўночнага ўзбярэжжа вострава да горнага хрыбта Сюэшань і ахоплівае ўвесь басейн ракі Тайбэй у сваіх межах. Горад мае добрае транспартнае злучэнне з іншымі буйнымі гарадамі паблізу і іншымі часткамі вострава рознымі відамі грамадскага транспарту, такімі як метро Тайбэя, хуткасная чыгунка і асобная лінія метро, якая вядзе ў міжнародны аэрапорт Таоюань, буйны вузлавы аэрапорт на поўначы Тайваня. Порт Тайбэй, штучны міжнародны марскі порт, размешчаны на паўночна-заходнім узбярэжжы горада ў раёне Балі.

## Назва 
**Новы Тайбэй** раней быў вядомы як **павет Тайбэй,** пакуль у 2010 годзе атрымаў статус спецыяльнага муніцыпалітэта. Назва новага муніцыпалітэта (新北市, літаральна «Новы Паўночны горад») першапачаткова па-англійску перакладалася як **Сіньбэй Сіці** з дапамогай раманізацыі піньінь, але абодва кандыдаты на першых выбарах мэра горада выступілі супраць гэтай назвы. У выніку, спасылаючыся на грамадскую думку, першы мэр горада Эрык Чу запытаў і атрымаў дазвол Міністэрства ўнутраных спраў на пераклад назвы па-англійску як **New Taipei City** (горад **Новы Тайбэй**). Гэтая версія назвы стала афіцыйнай 31 снежня 2010 года.

## Геаграфія 
Новы Тайбэй размешчаны на паўночным ускрайку вострава Тайвань. Ён займае вялізную тэрыторыю з разнастайным рэльефам, уключаючы горы, пагоркі, раўніны і катлавіны. У паўночнай частцы ляжыць 120 км (75 міль) берагавой лініі з цудоўнымі рэльефам і пляжамі. Рака Тамсуй — галоўная рака, якая працякае праз горад Новы Тайбэй. Іншымі буйнымі прытокамі з'яўляюцца рэкі Сіньдзянь, Цзылун і Дахан, участкі якіх утвараюць прыбярэжныя паркі. Найвышэйшая вяршыня горада — гара Чжуцзы, вышынёй 1094 м, размешчаная ў раёне Саньчжы.

## Гарадскі пейзаж 
## Урад 
Новы Тайбэй — гэта спецыяльны муніцыпалітэт, які знаходзіцца ў непасрэдным падпарадкаванні цэнтральнага ўрада Кітайскай Рэспублікі. Урад Новага Тайбэя ўзначальвае абраны мэр, а яго штаб-кватэра знаходзіцца ў мэрыі Новага Тайбэя ў раёне Баньцяо. Цяперашнім мэрам Новага Тайбэя з'яўляецца Хоу Юй-і з Гаміньдана.

## Дэмаграфія 
## Эканоміка 
Дзякуючы свайму стратэгічнаму размяшчэнню, Новы Тайбэй з'яўляецца другім па велічыні горадам бізнес-прамысловасці пасля Тайбэя, дзе знаходзіцца больш за 250 000 прыватных кампаній (у тым ліку Acer Computers Inc.) і 20 000 фабрык, раскіданых па пяці прамысловых парках з агульным капіталам у 1,8 трыльёнаў тайваньскіх долараў. Пяць асноўных галін прамысловасці ў горадзе — гэта інфармацыйныя тэхналогіі (ІТ), тэлекамунікацыі, лічбавы кантэнт, біятэхналогіі і дакладныя прыборы. Горад уваходзіць у тройку лідараў на сусветным рынку па аб'ёме вытворчасці ІТ-прадукцыі, забяспечваючы больш за 50% сусветнай долі рынку такіх прадуктаў, як матчыны платы, ноўтбукі, ВК-маніторы і ЭЛТ-маніторы.

У горадзе знаходзіцца Foxconn. Кампанія з'яўляецца буйным міжнародным вытворцам электронных прадуктаў OEM/ODM. Foxconn вырабляе iPhone для Apple.

Новы Тайбэй таксама з'яўляецца радзімай кампаніі Giant Bicycles. У 1980-х гадах у Новым Тайбэі была заснавана кампанія Fairly Cycle. Кампанія вырабляе ад 450 да 550 ровараў у дзень для такіх брэндаў, як Felt, Canyon (Германія), Kona, Willier і іншых у якасці вытворцы арыгінальнага абсталявання.
]]

## Глядзіце таксама 
* Астэроід 200033 Ньютайбэй, названы ў гонар горада ў 2018 годзе.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*  
* Taipeipedia – гарадскі вікі-праект (archived)

Катэгорыя:Гарады Тайваня
Катэгорыя:Новы Тайбэй
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 2010 годзе
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі