open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзіна Балуартэ

**Дзі́на Эрсі́лія Балуа́ртэ Сега́ра** (; нар. 31 мая 1962) — перуанскі юрыст і палітык. З 7 снежня 2022 года — дзеючы прэзідэнт Перу. Яна стала першай жанчынай на гэтай пасадзе. З 2021 па 2022 год займала пасаду віцэ-прэзідэнта, а таксама міністра развіцця і сацыяльнай інтэграцыі.

## Біяграфія 
Нарадзілася 31 мая 1962 года ў горадзе , рэгіён Апурымак. Скончыла юрыдычны факультэт Універсітэта Сан-Марцін-дэ-Порэс, затым там жа вучылася ў аспірантуры.

З 2007 года і да абрання віцэ-прэзідэнтам з’яўлялася служачай .

Палітычную кар’еру пачала ў 2018 годзе, няўдала вылучыўшы сваю кандыдатуру ў мэры акругі Суркілья ад левай палітычнай партыі «». У 2020 годзе была кандыдатам ад яе на , аднак партыя не трапіла ў Кангрэс, бо не змагла пераадолець .

На  Дзіна Балуартэ стала кандыдатам у віцэ-прэзідэнты ад «Свабоднага Перу» ў пары з Педра Кастылья. У другім туры выбараў іх тандэм атрымаў перамогу.

Афіцыйна ўступіла на пасаду віцэ-прэзідэнта 28 ліпеня 2021 года. На наступны дзень, 29 ліпеня 2021 года, прэзідэнт адначасова прызначыў яе міністрам развіцця і сацыяльнай інтэграцыі ва ўрадзе .

7 снежня 2022 года прэзідэнт Педра Кастылья абвясціў аб роспуску Кангрэса краіны. У адказ парламент прагаласаваў за адхіленне кіраўніка ад улады. У ходзе спробы схавацца ў пасольстве Мексікі ён быў арыштаваны. Улада перайшла да віцэ-прэзідэнта Дзіны Балуартэ.

Катэгорыя:Прэзідэнты Перу
Катэгорыя:Жанчыны-прэзідэнты
Доля (міфалогія)

**Доля** *(Тры долі, Тры сястры, Прахі, Тры прахі, Тры панны)* — вельмі старыя ўяуленні-персаніфікацыі асноўных супрацьлегласцей ў беларускай міфалогіі, якія тлумачаць прадвызначэнне чалавечага лёсу, а таксама вобраз тутэйшай багіні лёсу, які ўзыходзіць да агульнаіндаеўрапейскай багіні. Слова «доля» (роднаснае **літ.** *dalia, dalis ‘частка, доля’, лат. daļa, dalis, прус. dellieis ‘тое самае")* ў беларускай мове мае усходнебалцкае паходжанне і яно не этымалагізуецца на славянскай глебе. Сустракаюцца згадкі пра «тры сястры», «тры дзявіцы», «тры панны», «тры бабкі», якія дапамагаюць людзям пазбавіцца ад хваробаў, то бок у пэўнай ступені выпраўляюць хібы лёсу..

Сярод розных доляў найбольш важныя тры — «*хлебавая*», «*грашовая*» і «*вянчальная*», што азначала матэрыяльны дабрабыт і сямейнае суладдзе. Згадваюцца таксама долі «*збожжавая*», «*багатырская*», «*свабодная*», «*здаравейка*». У беларускіх праклёнах чалавеку зычаць благой долі: «*Каб табе ліхая доля!*», «*Хай яму горкая доля, як ён мяне напалохаў!*» ды інш. Такім чынам, доля уяўлялася амбівалентнай, магла быць добрай ці благой. Эквівалентам «добрай долі» часам разумецца проста «доля», а благой долі — адсутнасць долі ці «*нядоля*», бяздольнасць: «*Чаму я такая бяздольная?*», «*бяздольная сіротка*», «*бяздольнік*» ды інш.

Вобраз долі даволі важны ў вясельных, радзінных і хрэсьбінных абрадавых тэкстах. Добрую долю немаўляці даюць бабка-павітуха, кум з кумою або просяць яе ў Бога.

## Літаратура 
*
Спроба дзяржаўнага перавароту ў Перу (2022)

**Спроба дзяржаўнага перавароту ў Перу** — падзеі снежня 2022 года, калі прэзідэнт Перу Педра Кастылья распусціў парламент краіны праз спробу імпічменту, але не атрымаў падтрымкі і быў зрынуты.

## Ход падзей 
7 снежня Педра Кастылья распусціў Кангрэс праз спробу імпічменту з боку заканадаўчага органа (парламентарыі ў трэці раз вынеслі на разгляд абмеркаванне магчымага адхілення прэзідэнта ад улады ў сувязі з абвінавачваннямі ў карупцыі). Кіраўнік дзяржавы неадкладна ўвёў каменданцкі час, сфарміраваў надзвычайны ўрад і склікаў Устаноўчы сход. Прэзідэнт заявіў, што Кангрэс беспадстаўна абвінаваціў яго ў здзяйсненні злачынстваў, «падарваўшы такім чынам асновы прававой дзяржавы, дэмакратыі і расстаноўкі сіл паміж заканадаўчай і выканаўчай галінамі ўлады». Ён заклікаў як мага хутчэй правесці выбары для таго, каб вызначыць новы склад парламента і ў дзевяцімесячны тэрмін выпрацаваць новую Канстытуцыю.

Гэты акт быў прызнаны апазіцыйнымі перуанскімі СМІ і палітыкамі дзяржаўным пераваротам, а шэраг палітыкаў параўнаў яго з дзеяннямі Альберта Фухіморы падчас перуанскага дзяржаўнага перавароту 1992 года. Члены ўрада прэзідэнта Кастылья сышлі ў адстаўку са сваіх пасад неўзабаве пасля абвяшчэння аб роспуску Кангрэса.  таксама адхілілі дзеянні прэзідэнта.

Кастылья быў падвергнуты імпічменту ў той жа дзень і перастаў быць прэзідэнтам пасля таго, як Канстытуцыйны суд Перу адхіліў роспуск кангрэса. Нечакана палітыка затрымалі, а ўлада перайшла да віцэ-прэзідэнта Дзіны Балуартэ.

## Гл. таксама 
* Канстытуцыйны крызіс у Перу (2019)

Катэгорыя:2022 год у палітыцы
Катэгорыя:Канфлікты 2022 года
Катэгорыя:Гісторыя Перу
Катэгорыя:Дзяржаўныя перавароты
Катэгорыя:Падзеі 7 снежня
Аляксандр Васільевіч Хомчанка

**Аляксандр Васільевіч Хомчанка** (нар. , в. Свяцілавічы, Веткаўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі фізік-оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (2004), дацэнт (2008).

## Біяграфія 
Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1979).
    
Працаваў у Магілёўскам аддзяленні Інстытута фізікі Акадэміі навук Беларусі (1981—1992, старшы навуковы супрацоўнік), Інстытуце прыкладной оптыкі НАН Беларусі (г. Магілёў; 1992—2004, вучоны сакратар), Беларуска-Расійскім універсітэце (з 2005, электратэхнічны факультэт, кафедра «Фізіка», загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: кагерэнтная і нелінейная оптыка; спектраскапія тонкіх плёнак; аптычнае прыборабудаванне; інтэгральная оптыка; оптыка тонкіх плёнак і нанаразмерных структур; методыка выкладання фізікі ў вышэйшай школе.

## Бібліяграфія 
Волноводная спектроскопия тонких пленок : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.04.05 : защищена 05.11.2003 : утверждена 28.04.2004 / Хомченко Александр Васильевич. — Могилев, 2003.
 

## Літаратура 
* Хомченко Александр Васильевич // Профессорско-преподавательский состав ММИ — МГТУ — Белорусско-Российского университета (1961—2006). ― Могилев, 2009. — С. 246—247.

Катэгорыя:Выкладчыкі электратэхнічнага факультэта Беларуска-Расійскага ўніверсітэта
Rust

**Rust** (*Ра́ст*, ад  — іржа) — мультыпарадыгмавая кампіляваная мова праграмавання агульнага прызначэння, якая забяспечвае прадукцыйнасць, паралелізм і бяспеку тыпаў. Rust можа спаборнічаць па хуткасці і магчымасцях з C/C++, аднак дае вялікую бяспеку пры працы з памяццю. Кіраванне памяццю ажыццяўляецца без выкарыстання зборшчыка смецця або падліку спасылак, прысутных у іншых мовах; Rust адсочвае час жыцця ўсіх спасылак у праграме падчас кампіляцыі. Rust выкарыстоўваецца для сістэмнага праграмавання, у прыватнасці, разглядаецца як перспектыўная мова для распрацоўкі ядраў аперацыйных сістэм. Таксама прапануе функцыі высокага ўзроўню, напрыклад, некаторыя канструкцыі функцыянальнага і аб’ектна-арыентаванага праграмавання.

Распрацоўшчык праграмнага забеспячэння Грэйдан Хор пачаў ствараць Rust як уласны праект падчас працы ў Mozilla Research у 2006 годзе. Mozilla пачала афіцыйна спансаваць праект у 2009 годзе. Першая стабільная версія (1.0) выйшла 15 мая 2015 года, пасля чаго новыя версіі выходзяць раз на 6 тыдняў.

У лютым 2021 года пяць кампаній-заснавальнікаў — AWS, Huawei, Google, Microsoft і Mozilla — абвясцілі аб стварэнні некамерцыйнага фонда Rust Foundation, які атрымаў усе правы на Rust. У красавіку 2021 года Google абвясціў, што будзе падтрымліваць Rust у рамках праекта Android Open Source Project ў якасці альтэрнатывы C/C++.

Сем гадоў запар з 2016 па 2022 год Rust займае першае месца ў спісе самых улюбёных моваў праграмавання («Most loved programming languages») па версіі штогадовага апытання распрацоўшчыкаў Stack Overflow Developer Survey.

## Прыклад 
Прыклад напісання праграмы Hello world:

```rust
fn main() {
    println!("Hello, World!");
}
```

## Гл. таксама 
* C (мова_праграмавання)
* C++

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Мовы праграмавання высокага ўзроўню
Бешанковіцкі кірмаш

**Бешанко́віцкі кірма́ш** — штогадовы кірмаш у мястэчку Бешанковічы ў XVII—XIX стагоддзях.

Пачынаўся 29 чэрвеня ў дзень Святых Пятра і Паўла (адсюль называўся таксама Петрапаўлаўскі) і працягваўся 4 тыдні. Адбываўся вакол вялікай плошчы ў цэнтры мястэчка, дзе ў 2-й палове XVIII стагоддзя быў пабудаваны гасціны двор на 60 крам (пазней іх колькасць павялічылася ўдвая). На кірмаш з’езджаліся 4—5 тысяч чалавек: гандляры, сяляне, шляхта з Надзвіння, Падняпроўя, Менска, Берасця, Слуцка, Слоніма, Вільні, купцы з Расіі і іншых дзяржаў.

Асабліва вялікае значэнне кірмаш займеў з канца XVIII стагоддзя, у сярэдзіне XIX стагоддзя ўваходзіў у лік 124 найбуйнейшых кірмашоў Расійскай імперыі, меў гандлёвы абарот 50—100 тыс. рублёў. З Масквы, Уладзіміра і іншых гарадоў Расіі на Бешанковіцкі кірмаш прывозілі шарсцяныя, баваўняныя, шаўковыя і льняныя тканіны, адзенне і абутак. Тут прадаваўся парцалянавы, фаянсавы, хрустальны посуд, мыла, папера, металічныя вырабы (самавары, чайнікі, прасы, нажы, нажніцы, замкі, падсвечнікі), цукар, агародніна.

Вёўся гандаль коньмі (часам іх прыганялі да 1 тысячы галоў). З замежных тавараў прадаваліся французскія хусткі, доўгія шалі, белы цік, кава, гарбата, прадметы раскошы і інш.

У 1830-я гады на кірмаш штогод дастаўлялі тавару ў сярэднім на 190 тыс. рублёў, рэалізоўвалі на 53 тыс. (28%), у 1840-я гады адпаведна на 478 і 166 тыс. (35%), у 1850-я гады — на 552 і 208 тыс. (38%).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бешанковічы
Катэгорыя:Гісторыя Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Кірмашы
Літаратурная прэмія імя Івана Мележа

**Літарату́рная прэ́мія імя́ Івана Мележа** — літаратурная прэмія, заснаваная ў 1980 годзе Саюзам пісьменнікаў БССР для маладых беларускіх пісьменнікаў.

## Лаўрэаты 
* Вячаслаў Уладзіміравіч Адамчык
* Серафім Антонавіч Андраюк
* Алесь Асіпенка
* Варлен Леанідавіч Бечык
* Віктар Канстанцінавіч Гардзей
* Уладзімір Мікалаевіч Гаўрыловіч
* Леанід Марцінавіч Дайнека
* Генрых Вацлававіч Далідовіч
* Уладзімір Максімавіч Дамашэвіч
* Алесь Жук
* Уладзімір Андрэевіч Калеснік
* Яўген Міклашэўскі
* Андрэй Міхайлавіч Федарэнка
* Рыгор Васілевіч Шкраба

Катэгорыя:Беларускія літаратурныя прэміі
Іосіф Гдалевіч Бернштэйн

**Іосіф Гдалевіч Бернштэйн** (17 ліпеня 1904, Пінск — 16 лютага 1966, Пінск) — удзельнік камуністычнага рэвалюцыйнага і нацыянальна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 ліпеня 1904 года ў Пінску.

У 1921—1924 гадах працаваў на запалкавай фабрыцы ў Пінску. Быў сакратаром ячэйкі, сябрам Пінскага гаркама Камуністычнага саюза моладзі Заходняй Беларусі. Удзельнічаў у арганізацыі забастовак рабочых Пінска, узначальваў работу прафсаюзаў горада. У 1927—1930 гадах — сябра Пінскага гаркама і акругкама Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі (КПЗБ).

У 1931 годзе скончыў Менскую нелегальную партыйную школу КПЗБ. З 1931 года — інструктар ЦК КПЗБ па Беластоцкай і Віленскай акрузе. У пачатку 1934 года — сакратар Віленскага акругкама КПЗБ. За рэвалюцыйную дзейнасць арыштоўваўся польскімі ўладамі, больш за 10 гадоў правёў у турмах. У час Заходняга паходу Чырвонай арміі ў Заходнюю Беларусь і Заходнюю Украіну ствараў атрады рабочай гвардыі ў Вільні і Пінску.

Пасля нападу Германіі на СССР у час Другой сусветнай вайны працаваў у МОПРы Узбекскай ССР.

У 1944—1952 гадах — на гаспадарчай рабоце ў Пінску.

Памёр 16 лютага 1966 года ў Пінску. Пахаваны ў Пінску на Старых могілках.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Бітва за Бамут

**Бітва за Бамут** — эпізод Першай чачэнскай вайны, падчас якога 10 сакавіка 1995 года разгарнуліся зацяжныя і жорсткія баі за сяло Бамут.

## Гісторыя 
Ядро абароны склалі баевікі пад камандаваннем першага каменданта Маліга Эстамірава, . Пасля камендантам Бамуцкага раёна стаў Хамзат Батаеў.

Падыходы да сяла, яго асноўныя вуліцы былі шчыльна замінаваныя супрацьтанкавымі і проціпяхотнымі мінамі. Частка агнявых кропак накрытая жалезабетоннымі каўпакамі і перакрыццямі у шэсць слаёў бярвення дыяметрам 0,6 метра. Уся мясцовасць перад апорнымі пунктамі была прыстраляная з выкарыстаннем арыенціраў, замацаваных на дрэвах і іншых аб’ектах. 

У ноч на 14 красавіка спецпадраздзяленні федэральных войскаў занялі пануючыя вышыні. Раніцай 15 красавіка пачаўся штурм Бамута, але з ходу яго ўзяць не ўдалося, 17 красавіка федэральныя войскі былі адведзены на зыходныя пазіцыі. 18 красавіка федэральныя войскі распачалі другую спробу штурму Бамута, але увайшоўшы ў пасёлак, не змаглі там замацавацца і зноў былі вымушаныя адысці на зыходныя пазіцыі. У той жа дзень, у ваколіцах Бамута, пры штурме вышыні 444,4 «Лысая гара», трапіла ў засаду група атрада спецназа  «», у гэтым баі атрад страціў 10 чалавек забітымі і 17 параненымі.

Пасля падзення Нажай-Юрта і Шатоя ў першай палове чэрвеня 1995 года Бамут разам з часткай  заставаўся адзіным кантраляваным УС ЧРІ участкам тэрыторыі Чачні. Аднак у сярэдзіне чэрвеня 1995года гарнізонам была адбітая чарговая спроба штурму. Падпісанне дамоўленасцяў у Грозным па блоку ваенных пытанняў у канцы ліпеня 1995 года, якое стала вынікам перамоваў паміж Федэральным бокам і Чачэнскай арміяй пасля падзей у Будзёнаўску, стала прычынай паўзы ў актыўных ваенных дзеяннях. Аднак зімой 1995—1996 гг. ваенныя аперацыі аднавіліся, у тым ліку і ў раёне Бамута. У лютым-сакавіку 1996 года федэральныя войскі зноў распачалі маштабны наступ на Бамут, які шырока асвятляўся ў расійскіх СМІ. Аднак і ён завяршыўся правалам, паколькі абараняліся загадзя падрыхтавалі засады на шляхах падыходу войскаў, умела выкарыстаўшы горна-лясістую мясцовасць.

19 мая 1996 года часткі генерал-маёра  пачалі генеральны штурм Бамута. 24 мая федэральныя войскі ўзялі Бамут і пануючую над мясцовасцю вышыню 444,4 «Лысая гара». Атрад , які абараняў Бамут, выйшаў з акружэння, скарыстаўшыся прыцемкамі і згусцелым туманам. Поспех зацяжной абароны чачэнцамі тлумачыцца выкарыстаннем падземных камунікацый былой ракетнай часці стратэгічнага прызначэння.

## У творах мастацтва 
* «Бамут» — песня .
* «Бамут» — песня Цімура Муцураева.
* «Я забіты пад Бамутам» — песня напісана салдатамі в/ч 5598 26 БАП у 1996 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бітвы Расіі
Катэгорыя:Першая чачэнская вайна
Лявонцій Якаўлевіч Гаранін

**Лявонцій Якаўлевіч Гара́нін** (нар. , с. Цеплякоўка, Саратаўская вобласць, Расія — , Мінск) — беларускі літаратуразнавец. Кандыдат філалагічных навук (1981).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў с. Цеплякоўка. Скончыў у 1957 годзе філасофскі факультэт Ленінградскага ўніверсітэта.

У 1971 годзе па рэкамендацыі Н. Перкіна ўладкаваўся ў Інстытут літаратуры АН Беларусі. Аднак даволі хутка савецкія органы паведамілі дырэктару інстытута, што новы навуковы супрацоўнік быў калісьці членам партыі, але за актыўны пратэст супраць расправы над удзельнікамі венгерскай рэвалюцыі 1956 года быў выключаны з партыі і адсядзеў 5 гадоў. Пра гэта Гаранін, вядома, у аўтабіяграфіі змаўчаў. Дырэктар інстытута Васіль Барысенка разам з сакратаром партарганізацыі вырашылі рабіць выгляд, быццам нічога не здарылася.

У друку выступае з 1974 года.

Памёр  года ў Мінску. Пахаваны на могілках «Калодзішчы» пад Мінскам.

## Творчасць 
Публікаваўся з 1974 г. Даследаваў тэндэнцыі і заканамернасці літаратурнага развіцця, пытанні ўзаемаўплыву розных літаратур, філасофскія аспекты беларускай літаратуры ХІХ — пачатку ХХ стст. Аўтар кніг «Философские искания в белорусской литературе» (Минск, 1984), «На скрижалях истории» (Минск, 1985), «Мемуарный жанр советской литературы» (Минск, 1986), «Поиск духовного единства» (Минск, 1990).

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе тэндэнцыі і заканамернасці літаратурнага развіцця, пытанні ўзаемаўплыву розных літаратур, філасофскія аспекты беларускай літаратуры 19 — пачатку 20 ст.

## Творы 
* Философские искания в белорусской литературе. Мн., 1984;
* На скрижалях истории. Мн., 1985;
* Мемуарный жанр советской литературы: Ист.-теорет. очерк. Мн., 1986;
* Поиск духовного единства. Мн., 1990.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Саратаўскай вобласці
Бамут

**Бамут** (, ) — сяло ў Сернаводскім раёне Чачэнскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр Бамуцкага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У ваколіцах вёскі Бамут размяшчаюцца Бамуцкія курганы, якія датуюцца ад II тысячагоддзя да н. э. і да XIV-XVI стст. нашай эры, прызнаныя помнікамі культурнай спадчыны федэральнага значэння.

Упершыню паселішча Бамут было адзначана на карце 1847 года.

У 1852 годзе каля Бамута было ўзведзена ўмацаванне на дзве роты пяхоты, якое павінна было прыкрываць адзін з галоўных уваходаў у землі Галашэўскага таварыства з боку Чачні.

У 1944 годзе пасля дэпартацыі чачэнцаў і інгушаў і скасавання Чачэна-Інгушскай АССР, паселішча Бамут было перайменавана ў Букоўку.

У 1958 годзе ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР паселішча Букаўка перайменавана ў Бамут.

У ходзе Першай чачэнскай вайны разгарнуліся зацяжныя і жорсткія баі за сяло Бамут.

З восені 1999 года тэрыторыя сяла была цалкам закрытая для наведвання грамадзянскімі асобамі, населены пункт сілавікі разблакіравалі толькі ў красавіку 2002 года.

Катэгорыя:Населеныя пункты Чачні
Бітва за Долінскае

**Бітва за Долінскае** — узброены канфлікт, які адбыўся ў сяле Долінскае ў 25 кіламетрах на паўночны захад ад сталіцы Чачні Грознага і быў першай буйной наземнай сутычкай Першай чачэнскай вайны. Расійскія войскі, якія знаходзіліся на подступах да Грознага, пад Долінскім панеслі першыя баявыя страты ў прамым сутыкненні з дудаеўскай арміяй.

## Перадгісторыя 
Падчас вываду войскаў з тэрыторыі Чачні, пасля абвяшчэння Дудаевым незалежнасці, у 1991—1992 гадах, 16 баявых машын БМ-21 «Град» і каля 1000 НУРС да іх былі захопленыя чачэнскімі баевікамі на складах і ваенных базах былой Савецкай арміі. Захопленыя РСЗА былі ўключаны ў склад арміі самаабвешчанай Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыі. 11 снежня 1994 падраздзяленні Мінабароны і МУС Расіі ўвайшлі на тэрыторыю Чачні на падставе ўказа прэзідэнта РФ Барыса Ельцына «Аб мерах па спыненні дзейнасці незаконных узброеных фармаванняў на тэрыторыі Чачэнскай Рэспублікі і ў зоне асеціна-інгушскага канфлікту».

## Ход бітвы 
Бой пачаўся 12 снежня 1994 года, калі шэсць афіцэраў (у тым ліку два палкоўнікі) і 13 радавых ПДВ Расіі загінулі ў выніку раптоўнага абстрэлу з рэактыўных сістэм залпавага агню 9К51 «Град» па наступаючай калоне  106-й дывізіі ПДВ і  ПДВ. Расійскі бок неадкладна нанёс  з  і  па пазіцыях Чачні.

## Наступствы 
Да 22 снежня 1994 года Долінскае працягвала трымацца ад расійскага агню. Расійскія сілы страцілі 21 салдата забітымі ў першай атацы і прызналі страту да 200 чалавек у агульным баі, паводле чачэнскага камандзіра Хусейна Ікшанава.

## Спасылкі 
* Scrambling for cover as gunfire fills the sky, *The Guardian*, December 13, 1994

Катэгорыя:Канфлікты 1994 года
Катэгорыя:Першая чачэнская вайна
Катэгорыя:1994 год у Расіі
Катэгорыя:Снежань 1994 года
Катэгорыя:Бітвы Расіі
Ніжне-Волжскі край

**Ніжне-Волжскі край** () — адміністрацыйная адзінка РСФСР, якая існавала з 21 мая 1928 года па 10 студзеня 1934 года (з 21.05.1928 па 11.06.1928 пад назвай ***Ніжне-Волжская вобласць***).

## Гісторыя 
21 мая 1928 года з Астраханскай, Саратаўскай, Сталінградскай губерняў, Калмыцкай аўтаномнай вобласці і часткі Пугачоўскага павета Самарскай губерні была створана Ніжне-Волжская вобласць.

11 чэрвеня 1928 года яна была перайменавана ў Ніжне-Волжскі край. Адміністрацыйным цэнтрам края з 1928 па 1932 год з’яўляўся Саратаў, з 10 студзеня 1932 па 1934 — Сталінград.

28 чэрвеня 1928 года ў склад Ніжне-Волжскага края ўключана АССР Немцаў Паволжа.

23 ліпеня 1928 года пастановай УЦВК зацверджана адміністрацыйна-тэрытарыяльная структура, якая ўключала ў сябе 8 акруг, 76 раёнаў (без уліку раёнаў АССР Немцаў Паволжа, Калмыцкай аўтаномнай вобласці) і чатыры гарады, непасрэдна падпарадкаваныя крайвыканкаму: Саратаў, Сталінград, Вольск і Астрахань:

Пастановай ЦВК і СНК СССР ад 23 ліпеня 1930 года акругі былі скасаваны на ўсёй тэрыторыі СССР — край стаў падзяляцца на раёны.

1 красавіка 1932 года УЦВК пастанавіў «пералічыць па Ніжне-волжскім краі Ягадна-палянскі раён у існых граніцах у склад АССР Немцаў Паволжа».

10 студзеня 1934 года Ніжне-Волжскі край быў падзелены на Саратаўскі і Сталінградскі краі.

## Геаграфія 
У 1932 годзе Ніжне-Волжскі край на поўначы межаваў са Сярэдняволжскім краем, на захадзе — з Паўночна-Каўказскім краем і Цэнтральна-Чарназёмнай вобласцю, на ўсходзе — з Казахскай АССР, на поўдні — з Дагестанскай АССР.

Агульная плошча тэрыторыі края складала больш 333,9 тыс. км2 (паводле даных 1930 года). Насельніцтва складала 5,7 млн чалавек (паводле даных 1932 года).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
*
Фільмаграфія Рамана Паланскага

thumb|right|Раман Паланскі, 1969 год.
**Раман Паланскі** (нар. 1933) — польска-французскі кінарэжысёр, сцэнарыст, кінапрадзюсар і акцёр.

## Фільмаграфія 
### Поўнаметражныя фільмы 
## Зноскі 
Паланскі Раман
Фільмаграфія
Катэгорыя:Раман Паланскі
Інжынерны факультэт завочнай адукацыі Беларуска-Расійскага ўніверсітэта

**Інжынерны факультэт завочнай адукацыі (ІФЗА БРУ)** — адзін з факультэтаў Беларуска-Расійскага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Створаны ў 1962 годзе як завочны факультэт. З 1 чэрвеня 2015 года — інжынерны факультэт завочнай адукацыі.

## Склад факультэта 
Факультэт мае ў сваім складзе наступныя кафедры:
* гуманітарныя дысцыпліны
* фізвыхавання і спорту

## Дэканы 
* Леанід Аляксандравіч Караткоў (1962—1966)
* Віталій Іванавіч Халзакоў (1966—1968)
* Эдуард Баніфацьевіч Атманакі (1968—1992)
* Леанід Леанідавіч Барысаў (1992—2003)
* Уладзімір Дзмітрыевіч Рагожын (з 2003)
 

## Спасылкі 
* Інжынерны факультэт завочнай адукацыі БРУ на сайце БРУ

Катэгорыя:1962 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1962 годзе

Катэгорыя:Праспект Міру (Магілёў)
Электратэхнічны факультэт Беларуска-Расійскага ўніверсітэта

**Электратэхнічны факультэт (ЭТФ БРУ)** — адзін з факультэтаў Беларуска-Расійскага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Створаны ў снежні 1970 года як электрамеханічны факультэт у Магілёўскім машынабудаўнічым інстытуце на базе спецыяльнасці «Абсталяванне і тэхналогія зварачнай вытворчасці». У 1992 годзе перайменаваны ў электратэхнічны факультэт.

## Склад факультэта 
Факультэт мае ў сваім складзе наступныя кафедры:
* Аўтаматызаваныя сістэмы кіравання
* Праграмнае забеспячэнне інфармацыйных тэхналогій
* Электрапрывад і аўтаматызацыя прамысловых усталяванняў
* Фізічныя метады кантролю
* Фізіка

## Дэканы 
* Віктар Паўлавіч Вешнякоў (1971—1973)
* Валерый Пятровіч Беразіенка (1973—1975)
* Мікалай Антонавіч Целяпнёў (1975—1976)
* Уладзімір Міхайлавіч Белаконь (1979—2003)
* Аляксандр Сяргеевіч Каваль (2003—2013)
* Сяргей Уладзіміравіч Болатаў (з 2013)

## Спасылкі 
* Электратэхнічны факультэт БРУ на сайце БРУ

Катэгорыя:1970 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1970 годзе

Катэгорыя:Ленінская вуліца (Магілёў)
Фільмаграфія Тэрэнса Маліка

thumb|right|Тэрэнс Малік, 2011 год.
**Тэрэнс Малік** (нар. 1943) — амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і кінапрадзюсар.

## Фільмаграфія 
### Фільмы рэжысёра 
Кароткаметражныя фільмы:

Поўнаметражныя фільмы:

### Сцэнарныя працы 
## Заўвагі 
## Крыніцы 
Малік Тэрэнс
Фільмаграфія
Мікалай Іванавіч Тупальскі

**Мікалай Іванавіч Тупальскі** (нар. , в. Рабковічы, Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі навучання замежным мовам. Кандыдат педагагічных навук (1968), прафесар (1990).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Нямецкая мова», 1953).
    
Працаваў у Задзвейскай пачатковай школе (Баранавіцкі раён, 1947—1949), СШ № 8 г. Гродна (1952—1953), Гродзенскім абласным аддзеле народнай адукацыі (1953—1954, метадыст), Беларускім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту (1954—1962, старшы выкладчык кафедры «Замежныя мовы», у 1954—1955 — загадчык кафедры), Беларуска-Расійскім універсітэце (1962—2008, прафесар кафедры «Беларуская, руская і замежныя мовы», у 1963—2000 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: навукова-педагагічныя асновы распрацоўкі новых падручнікаў для сярэдняй і вышэйшай школы; удасканаленне арганізацыі і методыкі выкладання германскіх моў (нямецкая, англійская) у тэхнічнай вну.

## Бібліяграфія 
* Теоретические основы программированного учебника для дневного отделения технических вузов (на материале немецкого языка) : автореферат диссертации … кандидата педагогических наук : 732 / Н. И. Тупальский ― Минск, 1968.

## Літаратура 
* Тупальскі Мікалай Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 16. — С. 32.
* Тупальский Николай Иванович // Белорусский институт инженеров железнодорожного транспорта : Хроника. События. Люди / П. С. Грунтов, Г. И. Шевчук, В. И. Горбачев. ― Гомель, 1993. — С. 241.
* Тупальский Николай Иванович // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2004. — Минск, 2004. — С. 281.
* Тупальский Николай Иванович // ММИ — МГТУ — Белорусско-Российский университет (1961—2011). — Могилев, 2011. — С. 245.
* Тупальский Николай Иванович // Профессорско-преподавательский состав ММИ — МГТУ — Белорусско-Российского университета (1961—2006). — Могилев, 2009. — С. 48.
Дзіця Размары (фільм)

**«Дзіця Размары»** () — амерыканскі псіхалагічны фільм жахаў 1968 года рэжысёра Рамана Паланскага, пяты поўнаметражны мастацкі фільм рэжысёра. Карціна з’яўляецца экранізацыяй  , адаптацыяй кнігі займаўся Раман Паланскі. Галоўныя ролі выканалі , , Рут Гордан, , , , , , .

## Сюжэт 
Маладая бяздзетная пара Размары і Гай Вудхаўс пераязджаюць у нью-ёркскі Брэмфард. Неўзабаве яны знаёмяцца з эксцэнтрычнымі суседзямі, Міні і Раманам Кастэветамі, якія раз-пораз навязваюцца ім у сябры. Аднойчы Размары бачыць дзіўнае відзенне, быццам яна плыве на яхце з Гаем, які ператвараецца ў дэмана і гвалтуе яе. Праз некалькі дзён дзяўчына даведваецца, што цяжарная. Шэраг дзіўных падзей наводзіць Размары на здагадку, што іх суседзі — члены сатанінскага культу.

## Акцёрскі склад 
## Узнагароды 
Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 11 кінаўзнагародамі і яшчэ 12 намінацыямі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 1968 года
Катэгорыя:Фільмы жахаў 1968 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры 1968 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1968 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы жахаў ЗША
Катэгорыя:Фільмы-трылеры ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра Нью-Ёрк
Катэгорыя:Фільмы Рамана Паланскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Рамана Паланскага
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Кшыштаф Камэда
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Paramount Pictures
Катэгорыя:Фільмы з удзелам лаўрэатаў прэміі «Оскар» за «Найлепшую жаночую ролю другога плана»
Барысаўскія павятовыя маршалкі

Спіс маршалкаў дваранства Барысаўскага павета.

## Літаратура 
*
Тамерлан Курэйшавіч Гарчханаў

**Тамерлан Курэйшавіч Гарчханаў** (; 1932, Інгушская аўтаномная вобласць, Паўночна-Каўказскі край) — савецкі і расійскі ўрач-траўматолаг, міністр аховы здароўя і сацыяльнай абароны Рэспублікі Інгушэція.

## Біяграфія 
Тамерлан Курэйшавіч Гарчханаў нарадзіўся ў 1932 годзе ў Інгушскай аўтаномнай вобласці Паўночна-Каўказскага краю, цяпер . Паводле некаторых звестак паходзіў з чачэна-інгушскай народнасці .

У дзяцінстве разам з сям’ёй і ўсім інгушскім народам быў дэпартаваны 23 лютага 1944 года ў Казахскую ССР, у ссылцы страціў бацькоў.

Скончыў .

З 1960 года працаваў траўматолагам у  Чачэна-Інгушскай АССР, хутка стаў загадчыкам аддзялення, потым — намеснікам галоўнага ўрача бальніцы.

Працаваў у  пад кіраўніцтвам акадэміка .

Працаваў доўгі час у Грозным. Пазней узначальваў рэспубліканскую паліклініку, быў галоўным урачом Назранаўскай клінічнай бальніцы.

З 20 жніўня 1994 года — міністр аховы здароўя і сацыяльнай абароны Рэспубліка Інгушэція, на гэтай пасадзе ён паспеў прапрацаваць каля трох з паловай месяцаў.

Тамерлан Курэйшавіч Гарчханаў 11 снежня 1994 года заступіў шлях калоне танкаў расійскіх войскаў, якія накіроўваліся да сталіцы Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя гораду Грознаму, паставіўшы свой аўтамабіль папярок аўтадарогі і заклікаючы да міру і гуманізму, заклікаў расійскіх вайскоўцаў спыніцца. Ён быў жорстка збіты вайскоўцамі і кінуты на абочыну дарогі, а левы бок машыны быў пашкоджаны танкамі, якія прайшлі да Грознага. Ад безвыходнасці сітуацыі ў Гарчханава здарыўся шырокі інфаркт міякарда. Да бальніцы давезці яго не паспелі. Пахавалі яго ў той жа дзень, па мусульманскім звычаі. Т. К. Гарчханаў стаў адной з першых нявінных ахвяр Першай чачэнскай вайны сярэднявечная Чачэна-Інгушская баявая вежа «Вежа Тамерлана». Агульная вышыня вежы — 22 метры. Шырыня ў падставе — 7 метраў. На 6 паверхах вежы размешчаны экспазіцыі розных гістарычных эпох. Будаўнічыя работы праводзіліся пад кіраўніцтвам Далхада Ісалдзібірава. Ініцыятар будаўніцтва кандыдат гістарычных навук .

## Сям’я 
Быў жанаты, гадаваў чацвярых дзяцей:

* Дачка Тамара Гарчханава (нар. 1959), галоўны ўрач ДБУАЗ «Гарадская паліклініка», г. Назрань
* Сын Магамед (1964—1992), трагічна загінуў падчас . 31 кастрычніка 1992 года быў узяты ў закладнікі каля інтэрната медінстытута разам з аднакурснікам і сябрам Мустафой Цалаевым і забіты.
* Сын Беслан
* Сын (нар. 1984)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Катэгорыя:Першая чачэнская вайна
Катэгорыя:Постаці Грознага
Катэгорыя:Постаці Кургана
Катэгорыя:Траўматолагі Расіі
Катэгорыя:Траўматолагі СССР
Фабіян Малішоўскі

**Фабіян Малішоўскі** (, Пшэмысль — 1644, Стоўбцы) — каталіцкі царкоўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1583 годзе ў Пшэмыслі. У ордэн дамініканцаў уступіў у Львове, у манастыры Божага Цела, дзе склаў законныя шлюбы 17 мая 1602 года. У 1607 годзе пасвечаны ў святары. Удзельнічаў у генеральнай капітуле ў Лісабоне (1618). З 1622 г. — пракурор правінцыі ў Мілане; прыёр у Езупалі (Украіна). магістр тэалогіі (1628).

 у Стоўбцах. Другая палова XVIII ст. Нацыянальны музей у Кракаве.]]
З 1629 г. — прыёр дамініканскага манастыра ў Стоўбцах, з 1634 г. — правінцыял тагачаснай рускай правінцыі, у 1640—1644 гг. — зноў прыёр у Стоўбцах. Тут у 1640 г. пабудавана мураваная святыня пад іменем святога Казіміра, аздобленая каменнымі алтарамі.

Памёр 12 жніўня 1644 года.

## Ушанаванне 
На працягу двух вякоў цела айца Фабіяна не паддавалася тленню, аб гэтым сведчаць кансісторскія і дзеканскія акты 1741, 1743, 1754 гадоў і сведчанні людзей (не толькі католікаў, але і схізматыкаў, і яўрэяў), якія прыходзілі пакланіцца айцу Фабіяну.

У 1741 г. віленскі біскуп Міхаіл Зяньковіч даў загад перанесці цела айца Фабіяна ў склеп фундатараў, які знаходзіўся пад капліцай святога Дамініка. Правінцыял ордэна айцец Рэмігіюш Бабінскі занатаваў кароткае апісанне жыцця айца Фабіяна, якое абапіралася на апавяданні старых айцоў-законнікаў. Так з’явілася «Кніга жыцця» — спіс 150 цудаў і ласкаў, што адбыліся пры дапамазе айца Фабіяна на працягу 1742—1757 гг.

Фабіян Малішоўскі быў пахаваны ў крыпце пабудаванай ім святыні. Як сведчаць гістарычныя дакументы, на месцы пахавання манаха адбываліся цуды, што давала падставы для распачацця яго беатыфікацыйнага працэсу.

У 1833 г. манастыр у Стоўбцах закрылі. Касцёл перайшоў свецкаму духавенству. Пазней у ім была праваслаўная царква. Культ айца Фабіяна ўсё роўна існаваў, да таго ж і сярод праваслаўных. Аднак «зверху» прыйшоў загад, «польскага святога» ліквідаваць, і гроб закапалі.

У 1920 г. польскі ўрад аддаў святыню католікам, якія рашылі адшукаць цела айца Фабіяна. У лістападзе 1922 труна з целам была знойдзена. 27 сакавіка 1927 г. пачаўся беатыфікацыйны працэс.

У 1958 годзе храм быў узарваны. Астанкі Фабіяна Малішоўскага ўдалося адшукаць толькі ў 2021 годзе. Што гэта менавіта астанкі святара пацвердзілі эксперты Следчага камітэта, якія правялі шэраг экспертыз.

9 снежня 2022 года ў Стоўбцах адбылася цырымонія перадачы і перапахавання ў новазбудаваным касцёле Святога Казіміра рэшткаў Фабіяна Малішоўскага.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дамініканцы
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Памерлі ў Стоўбцах
Не Хайшэн

**Не Хайшэн** (; нар. ) — касманаўт Кітая.

Нарадзіўся ў павеце Цзаоян у правінцыі Хубэй. У чэрвені 1983 года паступіў у 1-е лётнае вучылішча ВПС НВАК. Пасля заканчэння ў 1987 годзе вучылішча і да залічэння ў атрад касманаўтаў служыў лётчыкам, камандзірам звяна, намеснікам камандзіра эскадрыллі, начальнікам штурманскай службы пры камандаванні палком у адной з дывізій ВПС НВАК.

## Статыстыка палётаў 
За час сваёй службы Не Хайшэн здзейсніў тры палёты ў космас.

## Спасылкі 
* Біяграфія

Катэгорыя:Касманаўты Кітая
Шэньчжоу-14

**«Шэньчжоу-14»** () — кітайскі пілатуемы касмічны карабель.

, Чэнь Дун, Лю Ян.]]
Чэнь Дун, Лю Ян і Цай Сюйчжэ адправіліся на касмічную станцыю 5 чэрвеня 2022 года. Кітай упершыню ў гісторыі нацыянальнай касмічнай праграмы правёў «вочную» ратацыю, калі шэсць касманаўтаў з двух экіпажаў працавалі на арбітальнай станцыі адначасова. Экіпаж «Шэньчжоў-14» прабыў у космасе 183 дні. Для яго камандзіра Чэнь Дуна і першай жанчыны-касманаўта Кітая Лю Ян гэта быў ужо другі палёт у космас, а для іх напарніка Цай Сюйчжэ місія стала дэбютнай. Яны выканалі мноства задач, у тым ліку кантроль за некалькімі збліжэннямі і стыкоўкамі, ажыццяўленне трох выхадаў у адкрыты космас, чытанне навуковай лекцыі ў прамым эфіры і правядзенне шэрагу навукова-тэхнічных эксперыментаў. 4 снежня капсула «Шэньчжоў-14» з касманаўтамі Чэнь Дунам, Лю Ян і Цай Сюйчжэ на борце прызямлілася на пасадачную пляцоўку «Дунфэн» у аўтаномным раёне Унутраная Манголія.

Катэгорыя:Касманаўтыка Кітая
Катэгорыя:2022 год у Кітаі
Інстытут інфармацыйных тэхналогій БДУІР

**Інстытут інфармацыйных тэхналогій БДУІР (ІІТ БДУІР)** — структурнае падраздзяленне БДУІР, якое ажыццяўляе навучанне па праграмах вышэйшай адукацыі на базе сярэдняй спецыяльнай адукацыі, павышэнне кваліфікацыі і перападрыхтоўку кадраў. Створаны 12 чэрвеня 2001 года на базе спецфакультэта перападрыхтоўкі кадраў і павышэння кваліфікацыі.

## Склад інстытута
Інстытут падзяляецца на два факультэты, у склад якіх уваходзяць кафедры:
* Факультэт камп’ютарных тэхналогій
** Кафедра інфармацыйных сістэм і тэхналогій
** Кафедра фізіка-матэматычных дысцыплін
* Факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі
** Кафедра мікрапрацэсарных сістэм і сетак

Адасоблена ў інстытуце функцыянуе кафедра ЮНЕСКА, якая ажыццяўляе прафесійную адукацыю ў сферы інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій для асоб з асаблівымі патрэбамі.

## Спасылкі 
* Сайт ІІТ БДУІР

Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі
Катэгорыя:2001 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Вуліца Казлова (Мінск)
Галіна Міхайлаўна Чаянкова

**Галіна Міхайлаўна Чаянкова** (нар. , в. Бацунь, Буда-Кашалёўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1989), дацэнт (1995).

## Біяграфія 
Скончыла Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гісторыя», 1978), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна (аспірантура, спецыяльнасць «Гісторыя КПСС», 1988).
    
Працавала Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (з 1982, гуманітарна-эканамічны факультэт, кафедра «Філасофія, Гісторыя і паліталогія», дацэнт, у 1996—2004 — намеснік дэкана, дэкан факультэта, з 2004 — прарэктар па выхаваўчай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя Беларусі; выхаваўчая работа з моладдзю.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (2009), ордэн Францыска Скарыны (2003).

## Бібліяграфія 
* Руководство Компартии Белоруссии развитием зернового хозяйства,1976-1985 гг. : диссертация … кандидата исторических наук : 07.00.01 : защищена 22.06.1989 : утверждена 27.12.1989 / Чаянкова Галина Михайловна. — Минск, 1988.
* Национальное движение в Беларуси: от февраля к октябрю 1917 г. / Г. М. Чаянкова // Восточнославянская цивилизация в современном глобализирующем мире : сборник научных трудов. — Гомель, 2018. — С. 73—77.
* Трудности и успехи в восстановлении народного хозяйства Гомельской области после Великой Отечественной войны / Г. М. Чаянкова // Славянский мир в эпоху глобализации : сборник научных трудов. — Гомель, 2015. — С. 36— 42.
* Основные направления совершенствования идеологической и воспитательной работы в университете / Г. М. Чаянкова // Инновационный опыт идеологической, воспитательной и информационной работы в вузе : материалы I Международной научно-практической конференции. — Гомель, 2009. — С. 10—13.

## Літаратура 
* Белорусский государственный университет транспорта. Хроника. События. Люди (1953—2003). — Гомель, 2003.

Катэгорыя:Дэканы факультэта эканомікі і бізнес-тэхналогій БелДУТ
Катэгорыя:Выкладчыкі факультэта эканомікі і бізнес-тэхналогій БелДУТ
Банавентура Міхайлавіч Асяцімскі

**Банавентура Міхайлавіч Асяцімскі** — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Асяцімскіх герба «Любіч». Сын Міхаіла (нар. 1727), мастаўнічага рэчыцкага, і адной з ягоных жонак.

Уладальнік маёнтка Нястанавічы. Барысаўскі павятовы маршалак у 1835—1842 гадах.

## Сям’я 
Ад шлюбу з Кунегундай з Эйсымонтаў меў трох сыноў:
* Альфонс (нар. 1807);
* Рудольф-Рычард (нар. 1809);
* Генрых-Якаў (нар. 1810).

## Літаратура 
* 

Банавентура
Сест

**Сест** ці **Сестас** () — заснаваны эалійцамі горад на Херсанесе на беразе Гелеспонта, у Фракіі насупраць Абіда (Абідаса); самы зручны пункт для пераправы з Азіі ў Еўропу.

Каля Сеста быў пабудаваны мост, па якім пераправілася ў Еўропу войскі Ксеркса пры нашэсці персаў на Грэцыю ў 480 г. Сест вядомы таксама як месца любоўных спатканняў Гера з Леандрам, які загінуў у бурную ноч, у вызначаную гадзіну пераплываючы праз Гелеспонт.

## Гл. таксама 
* Аблога Сеста

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Колішнія гарады
Катэгорыя:Гісторыя Турцыі
Інгушская аўтаномная вобласць

**Інгушская аўтаномная вобласць** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе РСФСР, якая існавала ў 1924—1934 гадах.

Цэнтр — горад Уладзікаўказ.

## Гісторыя 
**Інгушская аўтаномная вобласць** была ўтворана 7 ліпеня 1924 года з Інгушскай нацыянальнай акругі скасаванай Горскай АССР. Цэнтрам вобласці быў прызначаны горад Уладзікаўказ, які не ўваходзіў у склад вобласці, меў статус аўтаномнага горада і з'яўляўся таксама цэнтрам Паўночна-Асецінскай аўтаномнай вобласці.

З 16 кастрычніка 1924 года **Інгушская аўтаномная вобласць** у складзе Паўночна-Каўказскага края.

15 студзеня 1934 года **Інгушская аўтаномная вобласць** была аб'яднана з Чачэнскай аўтаномнай вобласцю ў Чачэна-Інгушскую аўтаномную вобласць.

## Адміністрацыйны падзел 
Першапачаткова вобласць была падзелена на 3 раёны: *Ачалукскі* (сяло Пседах), *Горны* (сяло Ахкі-Юрт) і Назранаўскі.

8 сакавіка 1926 года *Ачалукскі раён* быў перайменаваны ў Пседахскі, а *Горны раён* падзелены на Галашкінскі і Прыгарадны (г. Уладзікаўказ).

Станам на 1 кастрычніка 1931 года ў склад вобласці ўваходзілі чатыры раёны:
# Галашкінскі раён — сяло Галашкі,
# Назранаўскі — сяло Назрань,
# Прыгарадны — горад Арджанікідзэ,
# Пседахскі — сяло Пседах.

## Насельніцтва 
Паводле вынікаў усесаюзнага перапісу насельніцтва 1926 года насельніцтва вобласці складала 75 133:

## Спасылкі 
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел РСФСР
* Аўтаномная вобласць Інгушэція 

Катэгорыя:Аўтаномныя вобласці РСФСР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1934 годзе
Клімавіцкія павятовыя маршалкі

Спіс маршалкаў дваранства Клімавіцкага павета.

## Літаратура 
* 
* *Краснолуцкий, А.Ю.* Злая судьба рода Голынских? / А.Ю. Краснолуцкий. — Санкт-Петербург : Политехн. ун-т, 2009. — 233 с.
Абідас (Гелеспонт)

, адчаканены ў Абідасе. 323—317 або 297 гг. да н.э.]]

**А́бідас** (, ) — старажытнагрэчаскі горад, папярэднік Канстанцінопаля яr гандлёвага моста паміж Еўропай і Азіяй. Размяшчаўся ў Мізіі, на азіяцкім беразе Гелеспонта, дзе яго берагі збліжаюцца да 2 кіламетраў, насупраць горада Сест. Паводле падання, Леандр жыў у Абідасе і плаваў праз Гелеспонт да Геро.

Згадкі пра Абідас сустракаецца ў «Іліядзе». Грэчаскае паселішча на месцы фракійскага было заснавана мілетцамі з ведама лідыйскага цара Гіга прыблізна за 670 гадоў да н.э. У час грэка-персідскіх войнаў Абідас праславіўся будаўніцтвам , які навёў ад Абідаса да Сеста цар Ксеркс для пераправы сваёй незлічонай арміі. Тым часам вядомы тыран Дафніс, які кіраваў як стаўленік персаў.

У 411—394 гадах да н.э. абідасцы былі ў саюзе са Спартай супраць Афін, прычым у 411 годзе да н.э. пры Абідасе афіняне разбілі спартанцаў, затым горад перайшоў у рукі Ахеменідаў. Каля 360 года да н.э. вядомы тыран Іфіяд. У 334 годзе да н.э. Аляксандр Македонскі пераправіўся з Сеста ў Абідас, папярэдне кінуўшы ў бок горада сваю дзіду — як знак будучага заваявання Азіі. У 200 годзе да н.э. абідасцы праславілі сябе геройскім супраціўленнем Філіпу V Македонскаму.

Апошнія звесткі пра горад сустракаюцца ў візантыйскія часы, калі тут збіралі мыта з суднаў, якія праплывалі па Гелеспонце. 13 красавіка 989 года ў бітве каля Абідаса візантыйскі імператар Васілій II разбіў мяцежныя войскі Варды Фокі Малодшага. У гэтай бітве на баку Васілія II браў удзел шасцітысячны корпус русаў, пасланы на дапамогу імператару кіеўскім князем Уладзімірам Святаславічам. У 1024 годзе каля Абідаса з грэкамі ваяваў князь русаў Хрысахір.

Менавіта тут з Еўропы ў Азію перапраўляліся крыжакі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія калоніі
Катэгорыя:Гарады Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Фракія
Катэгорыя:Старажытныя гарады Малой Азіі
Мікалай Мікалаевіч Бекман

**Мікалай Мікалаевіч Бекман** (;  — ) — дзяржаўны службовец, землеўласнік.

## Біяграфія 
Паходзіў абруселага роду шведскага паходжання. Нарадзіўся ў сям’і барона Мікалая Мікалаевіча Бекмана (1842—1897), памешчыка Палтаўскай губерні, Ганны Іванаўны Крамаравай (1845—1919). Меў сястру Кацярыну (у шлюбе Ляпнінская; 1846—1930).

Скончыў Царскасельскі ліцэй у Пецярбургу і Пятроўска-разумоўскую сельскагаспадарчую акадэмію ў Маскве. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі працаваў аграномам у Рослаўлі.

## Спасылкі
Рымскі мартыралог

Грыгорый XIII, пры якім быў створаны рымскі мартыралог.]]
**Рымскі мартыралог** ( (mártys) — «сведка», адсюль пазней  — «мучанік») — адзіны афіцыйны мартыралог (спіс святых, насуперак назве, не толькі мучанікаў) Каталіцкай царквы, літургічная кніга, якая, нароўні з Рымскім календаром, вызначае структуру літургічнага года. Мартыралог, як і многія іншыя каталіцкія рэлігійныя тэксты, напісаны на латыні.

Мартыралогі складаліся з даўніх часоў, але, як правіла, мелі мясцовы характар, гэта значыць спіс мучанікаў адрозніваўся ад правінцыі да правінцыі. Вядомасцю карыстаўся, у прыватнасці, Мартыралог Ераніма, складанне якога прыпісваецца Святому Ераніму, і які ўзыходзіць да першага тысячагоддзя нашай эры.

Рымскі мартыралог, які спалучыў звесткі мясцовых мартыралогаў, быў упершыню выдадзены ў 1583 годзе, пры Папе Рымскім Грыгорыі XIII, які больш за ўсё вядомы як рэфарматар календара (Грыгарыянскі каляндар). Яго рэдагаваннем займаўся вядомы каталіцкі гісторык, кардынал Цэзар Бароній (Чэзарэ Бароніа), разам з менш вядомым кардыналам .

Складанне мартыралога было звязана не толькі з каляндарнай рэформай, але і стала адказам царквы на падзеі Рэфармацыі, таму што пратэстанты адмаўлялі шанаванне святых. Рымскі мартыралог павінен быў, па задуме стваральнікаў, зрабіць шанаванне святых у каталіцтве больш сістэматызаваным, аднастайным ад дыяцэзіі да дыяцэзіі, і, такім чынам, больш аўтарытэтным у вачах вернікаў, хоць ні пра які навуковы падыход (у сучасным сэнсе) да фактаў пра мучанікаў, выкладзеных у мартыралогу, гаворкі не ішло.

За наступныя стагоддзі ў мартыралог неаднаразова ўносіліся змены, галоўным чынам, звязаныя з праслаўленнем новых святых. Перадапошняя на гэты момант рэдакцыя была зроблена ў 1956 годзе, наступная — у 2001. У гэтым апошнім выданні былі ўлічаны рашэнні Другога Ватыканскага сабору, і са спісу было выключана мноства святых, чыя дзейнасць не была прызнана пацверджанай дакументальна. Тым не менш, нават пасля гэтага святых у мартыралогу засталося каля сямі тысяч.

Інфармацыя пра кожнага святога ўключае дзень яго памяці, лік святасці (сам гэты тэрмін у каталіцтве не выкарыстоўваецца, а падзел святых па групах трохі адрозніваецца ад прынятага ў праваслаўі) — дзева, апостал, мучанік, вызнаўца і інш, і кароткія біяграфічныя звесткі.

За рэдагаванне мартыралога ў наш час адказвае Кангрэгацыя богаслужэння і дысцыпліны таінстваў. Нягледзячы на памеры спісу, ён не прэтэндуе на стопрацэнтную паўнату, і ў мясцовых дыяцэзіях да яго могуць дадаваць належным чынам зацверджаныя дадаткі са спісамі мясцовашанаваных святых.

Чытанне мартыралога ў адпаведны дзень з’яўляецца часткай каталіцкай літургіі.

## Спасылкі 
* Артыкул *Мартыралог* у каталіцкай энцыклапедыі.

Катэгорыя:Каталіцтва
Катэгорыя:Хрысціянская літаратура
Катэгорыя:Мартыралогі
Фільмаграфія Пітэра Уіра

[thumb|right|[Пітэр Уір, 2011 год.]]
**Пітэр Уір** (нар. 1944) — аўстралійскі кінарэжысёр, сцэнарыст і кінапрадзюсар.

## Фільмаграфія 
### Кінафільмы 
## Зноскі 
Уір Пітэр
Фільмаграфія
Станіслаў Уладзіслававіч Ельскі

**Станіслаў Уладзіслававіч Ельскі** (; ? — , Хойнікі) — ураднік і дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Ельскіх герба «Пелеш». Нарадзіўся ў сям’і Уладзіслава (пам. да 18 лютага 1772) і Алены з Брастоўскіх, дачкі пісара літоўскага.

## Узнагароды 
Кавалер ордэна Св. Станіслава (1786).

## Сям’я 
Меў дзяцей:
* Юзаф Казімір Віктар Аляксандр (ахрышчаны 26.02.1786). Падпалкоўнік войскаў расійскіх.
* Караль Іаахім Ваўрынец (ахрышчаны 05.07.1788). Харужы павятовы ігуменскі.
* Зыгмунт.

## Літаратура 
* 

Станіслаў Уладзіслававіч
Міхаіл Сымонавіч Забела

**Ян Міхаіл Юзаф Забела** (нар. каля 1788 — ?) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Забелаў герба «Тапор і Ліс», які карыстаўся графскім тытутам. Нарадзіўся ў сям’і Сымона, кашталяна менскага, і Барбары Крыштафаўны Завіша. Дзеці:
* Ігнат (Вінцэнт Ігнат). Ахрышчаны 23 студзеня 1924 ва Уздзенскім касцёле.

## Літаратура 
* 

Міхаіл Сямёнавіч
Вераніка Герэн

**Вераніка Герэн** (; , Дублін — , Дублін) — ірландская журналістка. Яе забілі наркагандляры.

Катэгорыя:Журналісты Ірландыі
Губка Менгера

thumb|5 ітэрацый
thumb|На 6-й ітэрацыі
**Губка Менгера** — геаметрычны фрактал, адзін з трохвымерных аналагаў дывана Сярпінскага. У матэматыцы губка Менгера (таксама вядомая як куб Менгера, універсальная крывая Менгера, куб Сярпінскага або губка Сярпінскага) — гэта трохмернае абагульненне аднавымернага Кантарава мноства і двухвымернага дывана Сярпінскага. Упершыню канцэпцыя губкі Менгера была апісана аўстрыйска-амерыканскім матэматыкам Карлам Менгерам у 1926 годзе ў яго даследаваннях тапалагічнага вымярэння. 

## Дадаткова 
* У серыі фільмаў-жахаў «Паўстаўлы з пекла» па матывам кніг Клайва Баркера, менавіта на аснове губкі Менгера французскім інжынерам Ле Маршанам была пабудавана скарбонка-галаваломка.
* Порыстыя матэрыялы са структурай губкі Менгера добра рассейваюць ўдарныя хвалі. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фракталы
Катэгорыя:Тапалагічныя прасторы
Фільмаграфія Кшыштафа Кеслёўскага

[справа|міні|[Кшыштаф Кеслёўскі, 1994 год.]]
**Кшыштаф Кеслёўскі** (1941—1996) — польскі кінарэжысёр і сцэнарыст.

## Фільмаграфія 
### Кароткаметражныя фільмы 
* 1966: «*Трамвай*» ()
* 1967: «*Канцэрт па заяўках*» ()

### Дакументальныя фільмы 
* 1966: «*Установа*» ()
* 1968: «*Здымак*» ()
* 1969: «*З горада Лодзь*» ()
* 1970: «*Я быў жаўнерам*» ()
* 1970: «*Фабрыка*» ()
* 1971: «*Перад ралі*» ()
* 1972: «*Рэфрэн*» ()
* 1972: «*Між Уроцлавам і Зялёнай Гурай*» ()
* 1972: «*Прынцыпы бяспекі і гігіены ў медным рудніку*» ()
* 1972: «*Рабочыя ’71: Нічога пра нас без нас*» ()
* 1973: «*Муляр*» ()
* 1974: «*Рэнтген*» ()
* 1974: «*Першае каханне*» ()
* 1975: «*Біяграфія*» ()
* 1975: «*Легенда*» ()
* 1976: «*Шпіталь*» ()
* 1976: «*Хлапушка*» ()
* 1977: «*З пункту гледжання начнога вартаўніка*» ()
* 1977: «*Не ведаю*» ()
* 1978: «*Сем жанчын рознага веку*» ()
* 1980: «*Вакзал*» ()
* 1980: «*Гаворачыя галовы*» ()
* 1988: «*Сем дзён тыдня — Варшава*» ()

### Тэлевізійныя фільмы 
* 1973: «*Падземны пераход*» ()
* 1975: «*Персанал*» ()
* 1976: «*Спакой*» ()
* 1988: «*Дэкалог*» ()
** «*Дэкалог, адзін*» ()
** «*Дэкалог, два*» ()
** «*Дэкалог, тры*» ()
** «*Дэкалог, чатыры*» ()
** «*Дэкалог, пяць*» ()
** «*Дэкалог, шэсць*» ()
** «*Дэкалог, сем*» ()
** «*Дэкалог, восем*» ()
** «*Дэкалог, дзевяць*» ()
** «*Дэкалог, дзесяць*» ()

### Кінафільмы 
* 1976: «*Шнар*» ()
* 1979: «*Аматар*» ()
* 1981: «*Выпадак*» ()
* 1981: «*Кароткі працоўны дзень*» ()
* 1985: «*Без канца*» ()
* 1988: «*Кароткі фільм пра забойства*» ()
* 1988: «*Кароткі фільм пра каханне*» ()
* 1991: «*Падвойнае жыццё Веранікі*» (, )
* 1993—1994: «*Тры колеры*» (, )
** 1993: «*Тры колеры: Сіні*» (, )
** 1993: «*Тры колеры: Белы*» (, )
** 1994: «*Тры колеры: Чырвоны*» (, )

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Кеслёўскі Кшыштаф
Фільмаграфія
Катэгорыя:Кшыштаф Кеслёўскі
Мноства Кантара

**Мноства Кантара** — матэматычнае падмноства, прапанаванае нямецкім матэматыкам Георгам Кантарам.

Мноства Кантара з'яўляецца прататыпам фрактала. Яно самападобна, таму што роўна дзвюм копіям сябе, калі кожная копія паменшана ў тры разы і перастаўлена. Кантарава мноства можна ўтварыць перасячэннем дывана Сярпінскага з любой прамой, якая праходзіць праз цэнтр сіметрыі (напрыклад, цэнтральную вось).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фракталы
Катэгорыя:Тапалогія
Катэгорыя:Тапалагічныя прасторы