open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Беларускі фронт (1943)

ы Беларускага фронту адпачываюць пасля бою падчас Вялікай Айчыннай вайны, 1 красавіка 1944 года.]]
**Белару́скі фронт** — аператыўнае аб’яднанне Чырвонай арміі (РСЧА) УС СССР у гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Першае фарміраванне 
Фронт утвораны на заходнім напрамку 20 кастрычніка 1943 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 16 кастрычніка 1943 года шляхам перайменавання Цэнтральнага фронту. У склад фронту ўвайшлі 3-я, 48-я, 50-я, 61-я, 63-я, 65-я арміі і 16-я паветраная армія. У далейшым у склад фронту ўваходзілі таксама 10-я (з 21 лютага 1944 года) і 11-я (з 23 кастрычніка) арміі.

Камандуючым прызначаны генерал арміі К. К. Ракасоўскі, членам Ваеннага савета — генерал-лейтэнант К. Ф. Цялегін, начальнікам штаба — генерал-палкоўнік М. С. Малінін.

За час існавання фронту яго войскі паспяхова правялі Гомельска-Рэчыцкую аперацыю і Калінкавіцка-Мазырскую аперацыю.

Зімой 1943/44 года на фронце праводзіўся няўдалы вопыт па рэарганізацыі стралковых палкоў (ліквідацыя батальённага звяна).

24 лютага 1944 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 17 лютага 1944 года фронт скасаваны шляхам перайменавання ў 1-ы Беларускі фронт першага фарміравання.

## Другое фарміраванне 
Фронт утвораны 5 красавіка 1944 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 2 красавіка 1944 года шляхам перайменавання 1-га Беларускага фронту першага фарміравання. У склад фронту ўвайшлі 3-я, 47-я, 48-я, 61-я, 69-я, 70-я арміі, 16-я паветраная армія і Дняпроўская ваенная флатылія.

Камандуючым прызначаны генерал арміі К. К. Ракасоўскі, членам Ваеннага савета — генерал-лейтэнант К. Ф. Цялегін, начальнікам штаба — генерал-палкоўнік М. С. Малінін.

Ужо 16 красавіка 1944 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 12 красавіка 1944 года фронт перайменаваны ў 1-ы Беларускі фронт другога фарміравання.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Савецкія франты ў гады Вялікай Айчыннай вайны
Lampropeltis getula

**Lampropeltis getula** — неядавітая змяя сямейства вужовых (*Calubridae*). Мае 5 падвідаў. Раней у склад гэтага віду ўваходзіла ў цэлым 9 падвідаў, але ў 2009 годзе *Lampropeltis californiae*, Lampropeltis holbrooki, Lampropeltis nigra, *Lampropeltis splendida* вызначаны ў якасці самастойных відаў.

## Біялагічнае апісанне 
Агульная даўжыня вагаецца ад 1-1,4 да 2 м. Галава трохкутная. Тулава стройнае. Афарбоўка цёмна-карычневая або чорная. Па тулаве праходзіць 25-40 белых або крэмавых папярочных палос, якія звязаны паміж сабой і гэтым нагадваюць выцягнуты ланцуг. Жывот цёмнага колеру з некалькімі светлымі палосамі.

Любіць шыракалістыя і сасновыя лясы, лугі, забалочаную мясцовасць. Актыўная ноччу. Харчуецца яшчаркамі і змеямі.

Гэта яйцакладная змяя. Самка адкладае ад 12 да 23 яек.

Жыве на тэрыторыі ЗША ад паўднёвай частцы штата Нью-Джэрсі да паўночнай Фларыды.

## Падвіды 
* *Lampropeltis getula floridana*
* *Lampropeltis getula meansi*
* *Lampropeltis getula goini*
* *Lampropeltis getula sticticeps*

## Літаратура 
* Pyron, R.Alexander; Frank T. Burbrink 2009. LINEAGE DIVERSIFICATION IN A WIDESPREAD SPECIES: ROLES FOR NICHE DIVERGENCE AND CONSERVATISM IN THE COMMON KINGSNAKE, LAMPROPELTIS GETULA. Molecular Ecology 18: 3443-3457
* Словник-довідник із зоології. — К., 2002.

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1766 годзе
Катэгорыя:Паўзуны Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Вужовыя
Жорж Віль

**Жорж Віль** (; , Пон-Сэнт-Эспры - , Парыж) - гэта французскі аграном, хімік і фармацэўт.

Загадваў Венсенскім доследным полем, якое дзякуючы яго вопытам па сідэрацыі глебы, арганізацыі вопытных палёў, крыніц азотнага харчавання раслін і палемікі па гэтых пытаннях з Бусенго атрымала вядомасць ва ўсім свеце.

## Творы і публікацыі 
* '' Les Engrais chimiques, le fumier et le bétail. Nouveaux entretiens agricoles donnés au champ d'expériences de Vincennes, 1874-1875, Librairie agricole de la Maison rustique (Paris), 1876*
* * La production végétale et les engrais chimiques : conférences agricoles faites au champ d'expériences de Vincennes (3e édition), Librairie agricole (Paris), G. Masson (Paris), L. Baschet (Paris), 1891, 1 vol. (XVI-461 p.-3 pl.) : fig. ; in-4''

## Літаратура 
* Ch.-Er. Guignet: «Georges Ville», in:La Nature n°1244, 3 avril 1897, Conservatoire numérique des arts et métiers.

Катэгорыя:Аграномы Францыі
Катэгорыя:Аграномы
Катэгорыя:Хімікі Францыі
Катэгорыя:Фармацэўты
Катэгорыя:Постаці французскай фармацэўтыкі
Сідэрацыя

**Сідэрацыя** — заворванне ў глебу зялёнай масы раслін (зялёнага ўгнаення) з мэтай яе ўзбагачэння азотам і арганічнымі рэчывамі.

Гэты тэрмін прапанаваў французскі навуковец Жорж Віль (1824-1897).

Для сідэрацыі ўжываюць, галоўным чынам, бабовыя культуры — лубін, сырадэлю, баркун, рутвіцу, чыну, канюшыну, гарошак, Crotalaria, рапс і інш.

Расліны альбо на карню заворваюць на ўчастку, радзей — скошваюць і выкарыстоўваюць для ўгнаення іншага поля, або для кампосту.

Сідэрацыя паляпшае фізічныя і фізіка-хімічныя ўласцівасці глебы (буфернасць, ёмістасць паглынання, вільгацяёмістасць і т . п.), паніжае кіслотнасць, забяспечвае развіцце карыснай мікрафлоры.

Акрамя ўзбагачэння глебы арганічным рэчывам, ворны пласт узбагачаецца азотам, які быў асіміляваны клубяньковымі бактэрыямі, а таксама іншымі пажыўным рэчывамі, якія былі вынятыя каранямі сідэратаў з глыбокіх глебавых гарызонтаў.

Эфектыўнасць сідэрацыі пры паляпшэнні ўрадлівасці глебаў прыблізна такая ж, як і гною. У Нечарназёмнай зоне Расіі сярэдняя прыбаўка ўраджайнасці складае:
* збожжавыя — 8-10 ц з 1 га,
* бульба — 40-50 ц з 1 га.
Сідэрацыю ўжываюць у земляробстве з глыбокай старажытнасці:
* Кітай, Індыя, Інданезія, дзяржавы Сярэдняй Азіі — больш за 3 тыс. гадоў.
* Краіны Міжземнамор'я — з IV—III стагоддзяў да н. э.
* Цэнтральная Еўропа (Германія, Польшча і інш.) — з XIX стагоддзя.
* Еўрапейская частка Расіі — з 1903 года (Чарнігаўская губерня).
Сідэрацыю карысна спалучаць з унясеннем калійных і фосфарных мінеральных угнаенняў.

## Літаратура 
* *Алексеев Е. К. Зелёное удобрение в нечернозёмной полосе, М., 1959;*
* *Юхимчук Ф. Ф. Люпин в земледелии, К., 1963;*
* *Алексеев Е. К., Рубанов В. С., Довбан К. И. Зелёное удобрение, Минск, 1970.*

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Агратэхніка
Віль

**Віль** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Абель Віль — святар і перакладчык
* Жорж Віль — французскі аграном і фармацэўт

## Тапонім 
### Германія 
* Віль (Паўночны Рэйн-Вестфалія)

### Швейцарыя 
* Віль (Санкт-Гален)
Зацішша (Мінск, паўночная)

**Заці́шша** — колішняя вёска, з 1959 года ў складзе Мінска.

## Гісторыя 
У пачатку XX стагоддзя маёнтак Зацішша Сёмкава-Гарадзецкай воласці Мінскага павета, 4 вярсты ад Мінска, на 1909 год быў 1 двор і 9 жыхароў.

У 1959 годзе вёска ўвайшла ў склад горада Мінска, была праглынутая Сельгаспасёлкам — велізарным раёнам сядзібнай забудовы ў паўночнай частцы Мінска. У 1991 годзе пасля перайменавання вуліцы Горкага ў вуліцу Максіма Багдановіча старая вуліца Максіма Багдановіча была пераназваная ў вуліцу Зацішша. Вёска месцілася ля сённяшніх вуліц Зацішша і Халтурына.

У канцы 2014 года Камісія па найменні і перайменаванні праспектаў, вуліц, плошчаў і іншых складовых частак Мінска прапанавала назву «Зацішша» для праектуемай станцыі трэцяй лініі мінскага метрапалітэна. Аднак у 2015 годзе ўладамі была зацверджаная назва Станцыя метро Івана Мележа.

## Зноскі 
## Літаратура 
*
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Ваенныя вучылішчы Беларусі

## Мінск 
* Мінскае гарадское кадэцкае вучылішча №2
* Мінскае сувораўскае ваеннае вучылішча
* Спецыялізаваны ліцэй Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь

## Брэсцкая вобласць 
* Брэсцкае абласное кадэцкае вучылішча

## Віцебская вобласць 
* Віцебскае кадэцкае вучылішча
* Полацкае кадэцкае вучылішча

## Гомельская вобласць 
* Спецыялізаваны ліцэй пры Універсітэце грамадзянскай абароны МНС Рэспублікі Беларусь

## Гродзенская вобласць 
* Гродзенскае абласное кадэцкае вучылішча

## Мінская вобласць 
* Мінскае абласное кадэцкае вучылішча

## Магілёўская вобласць 
* Магілёўскае абласное кадэцкае вучылішча

## Спасылкі 
* СВВ, ліцэі МНС і кадэцкія вучылішчы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Беларусі
Арыя (рака)

**А́рыя, Бруськая** — ручай у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Варонінка (басейн Дняпра).

Даўжыня ручая 10 км. Плошча вадазбору 38,5 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 м/км. Пачынаецца за 1,5 км у напрамку на ўсход ад вёскі Красніца 2. Упадае ў Варонінку каля вёскі Хатмілле. Вадазбор на паўднёвай ускраіне Аршанска-Магілёўскай раўніны.

На рацэ вёска Кузькавічы.

## Літаратура 
*  — с. 131.
* 
* Ліст карты N-36-85. Выданне 1978 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области. Описание истоков рек в Могилёвской области 

Катэгорыя:Рэкі Быхаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Ухлясці
Кабілія

**Кабілія** (, бербер.: **Tamurt n Leqbayel**) — гісторыка-геаграфічная вобласць, размешчаная на поўначы сучаснага Алжыра. Уключае частку Атласкіх гор і выходзіць да міжземнаморскага ўзбярэжжа.

Хоць сваю назву Кабілія атрымала ад народнасці кабілы, дадзены народ жыве і ў многіх іншых рэгіёнах Алжыра, 25 % кабілаў жывуць у сталічным рэгіёне.

## Спасылкі 
* Provisional Government of Kabylia (ANAVAD)
* Kabyle Movement of Autonomy 
* Tamurt Info
* Kabyle.com 
* Siwel Info

Катэгорыя:Геаграфія Алжыра
Бенька

**Бенька**, сапр. **Святла́на Ва́цлаваўна Бень** (нар. 20 чэрвеня 1975, Віцебск, Беларуская ССР) — беларуская музыка, спявачка, тэатральная рэжысёрка, акцёрка, аўтарка некалькіх зборнікаў паэзіі. Называе сябе найперш паэтам. Шматгадовы лідар гурта «Серебряная свадьба». З 2022 года жыве ў Берліне.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і медыцынскіх работнікаў.

Пастаноўшчыца некалькіх спектакляў у віцебскім лялечным тэатры «Лялька». Працавала рэжысёрам у Беларускім дзяржаўны тэатры лялек («Пэпі Доўгаяпанчоха», «Жудасны спадар Ау», «Хатні вожык», Vermes («Чарвякі») і іншыя). Стваральніца лялечнага тэатра «Картонка».

З 2005 — лідар фрык-кабарэ-бэнда «Серебряная свадьба», з якім дала мноства канцэртаў у розных краінах свету і запісала некалькі альбомаў. Альбом «Сердечная мускулатура» (2011) атрымаў найвышэйшыя адзнакі экспертаў Experty.by. З 2016 года, калі гурт «Серебряная свадьба» сышоў у «бестэрміновы адпачынак», шмат часу аддае тэатральным праектам, такім як «Из жизни насекомых» (спектакль паводле твораў Мікалая Алейнікава). Выступала ў складзе «Мікракабарэ» з Арцёмам Залескім. У 2017 годзе музыкі ўзялі ўдзел у праекце «(Не)расстраляная паэзія», запісаўшы кампазіцыю на вершы Ізі Харыка.

У 2020 годзе Бенька не раз выступала на нефармальных «дваровых» канцэртах у розных раёнах Мінска — з гуртом «Разбітае сэрца пацана» і з іншымі музыкамі. З лета 2021 года супрацоўнічае з берлінскай артысткай Галяй Чыкіс, з якой у 2022 годзе запісала альбом «Прыём!».

## Спасылкі 
* Стихи.ру Бенька

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Арляк

**Арля́к**, **Папараць** (*Pteridium*) — род травяністых папарацепадобных раслін сямейства .

Найбольш вядомы і распаўсюджаны від — .

## Біялагічнае апісанне 
Прадстаўнікі роду — наземныя травяністыя папараці вышынёй да 1 м, нярэдка ўтвараюць калоніі. Карэнішча знаходзіцца даволі глыбока пад зямлёй, моцна паўзучае, густа пакрытае валасінкамі.

Ваі размешчаныя на карэнішчы чаргова, даволі рэдка, двойчы — або чатыры разы пёрыстыя, з голым хвосцікам. Сорусы размешчаны па краі вай, пакрытыя знешнім несапраўдным індузіям і ўнутраным сапраўдным індузіям, паміж якімі знаходзяцца спарангіі. Споры карычневыя, вуглавата-шарападобныя, дробнашыпаватыя.

Лік храмасом x = 26.

## Таксанамія 
### Сінонімы 
* Aquilina C.Presl ex Ettingsh., 1865
* Cincinalis Gled., 1764
* Eupteris Newman, 1845
* Filix Ludw., 1757, nom. illeg.
* Filix-foemina Hill, 1755
* Nymphopteris Webb & Berth., 1849
* Ornithopteris (J.Agardh) J.Sm., 1875, nom. illeg.

### Віды 
Некаторыя крыніцы лічаць род манатыпным з адзіным паліморфным відам.

Іншыя крыніцы дадаткова вылучаюць яшчэ каля дзясятка відаў, напрыклад:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Папараці
Cyatheaceae

**Cyatheaceae** — сямейства папарацей парадку Cyatheales.

## Роды 
Па інфармацыі базы дадзеных *The Plant List* (на ліпень 2016) сямейства ўключае 15 родаў і 514 відаў:
* , уключае 71 від
* , уключае 2 віда
* , уключае 25 відаў
* , уключае 1 від
* , уключае 320 відаў
* , уключае 1 вид
* , уключае 20 відаў
* , уключае 1 вид
* , уключае 12 відаў
* , уключае 8 відаў
* , уключае 7 відаў
* , уключае 5 відаў
* , уключае 13 відаў
* , уключае 1 від
* , уключае 27 відаў

Паводле публікацый Корал (2006 и 2007 гг..) и Лехтанена (2011г.) сямейства ўключае 5 родаў і больш 400 відаў:

* , уключае 71 від
* , уключае 320 відаў
* , уключае 20 відаў
* , уключае 8 відаў
* , уключае 13 відаў

Катэгорыя:Папараці
Cyathea brownii

**Cyathea brownii** — від дрэвападобных папарацей з роду  сямейства .

Сустракаецца на востраве Норфалк, а таксама ў Аўстраліі. Расце ў субтрапічных вільготных лясах, часта побач з ручаямі.

Культывуецца як садовая расліна.

## Назва 
Від названы ў гонар знакамітага брытанскага натураліста Роберта Броўна (Броўн — традыцыйнае напісанне, больш правільнае напісанне — Браўн) (1773-1858), удзельніка адной з экспедыцый у Аўстралію, даследчыка флоры Аўстраліі і Паўднёва-Усходняй Азіі, прэзідэнта Лонданскага Лінееўскага таварыства (1849-1853).

Сінонімы:
* 
* 

## Біялагічнае апісанне 
Адна з самых буйных папарацей.

Норфалкская папараць — дрэвападобная папараць, звычайна вышынёй каля 5-10 м, некаторыя асобнікі дасягаюць вышыні 24 м. Ствол падобны на драўняны. Ваі доўгія, моцна рассечаныя, цёмна-зялёныя, у спрыяльных умовах дасягаюць 5 м даўжыні.

Расліны размнажаюцца, як і ўсе папараці, спорамі. Расце маладая расліна даволі хутка — да 30 см у год.

## Літаратура 
* , ISBN 9780881926309

Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Флора Аўстраліі і Акіяніі
Цыятэя

**Цыятэя** (*Cyathea*) — род папарацей сямейства .

## Віды 
Па інфармацыі базы дадзеных *The Plant List* (на ліпень 2016) род уключае 320 відаў.

Статус наступных відаў на дадзены момант не вызначаны:
* 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Папараці
Радж’я Сабха

'''Радж'я Сабха''' ( — «савет штатаў», ) — верхняя палата індыйскага парламента. Паводле Канстытуцыі Індыі, Радж'я Сабха можа мець да 260 членаў, 12 з якіх прызначаюцца прэзідэнтам за асаблівыя заслугі ў пэўных галінах мастацтва, навукі, літаратуры або дзяржаўнай службы, таму гэтыя дэпутаты вядомыя як «прызначаныя». Астатнія дэпутаты выбіраюцца заканадаўчымі органамі штатаў і тэрыторый. Тэрмін паўнамоцтваў дэпутата складае 6 гадоў, трэць палаты пераабіраецца кожныя два гады.

Радж'я Сабха засядае пастаянна і, у адрозненне ад ніжняй палаты, Лок Сабха, не можа быць распушчаная. Радж'я Сабха дзеліць заканадаўчыя функцыі з Лок Сабхай, за выключэннем выдзялення сродкаў, у якіх Лок Сабха мае выключныя паўнамоцтвы. У выпадку прынцыповай нязгоды двух палат па пэўных пытаннях праводзяцца сумесныя пасяджэнні абедзвюх палат, але, паколькі Лок Сабха мае ўдвая больш членаў, яна мае вялікія паўнамоцтвы ў канфліктных сітуацыях.

Старшынёй Радж'я Сабхі з'яўляецца віцэ-прэзідэнт Індыі (зараз — Мухамад Хамід Ансары). Намеснік старшыні абіраецца членамі палаты і выконвае ўсе абавязкі старшыні ў яго адсутнасць.

Радж'я Сабха пачала дзейнічаць 13 мая 1952 года.

Катэгорыя:Верхнія палаты парламентаў паводле краін
Катэгорыя:Палітыка Індыі
Джэймс Барбур

**Джэймс Барбур** (;  — ) — амерыканскі палітычны дзеяч, 18-ы губернатар штата Вірджынія, з 7 сакавіка 1825 года па 23 мая 1828 года — міністр абароны ЗША ў кабінеце прэзідэнта Квінсі Адамса.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Orange County, штат Вірджынія, у сям'і палітыка Томаса Барбура і Мэры Пендлтан Томас. Яго бацькі валодалі вялікімі зямельнымі маёнткамі. 29 кастрычніка 1792 года ён ажаніўся з Люсі Барбур Джонсан, дачкой Бенджаміна Джонсана.

Катэгорыя:Ваенныя міністры ЗША
Дзень Рэспублікі (Індыя)

**Дзень Рэспублікі** (, ) — нацыянальнае свята Індыі, якое адзначае прыняцце Канстытуцыі Індыі і пераход краіны ад статусу брытанскага дамініёна да рэспублікі 26 студзеня 1950 года. Канстытуцыя была прынятая Устаноўчым сходам Індыі 26 лістапада 1949 года, але акт аб незалежнасці быў прыняты 26 студзеня 1950 года. Дата 26 студзеня была абрана для гэтай мэты, таму што ў гэты дзень у 1930 годзе Дэкларацыя незалежнасці Індыі (Пурна Сварадж) была абвешчана Індыйскім нацыянальным кангрэсам.

Гэта адно з трох нацыянальных святаў у Індыі, два іншыя — Дзень Незалежнасці і Гандзі Джаянці (Дзень нараджэння Гандзі).

## Галоўны госць парада на Дзень Рэспублікі 
 (двойчы запрашалі) не пазначана на карце]]

Пачынаючы з 1950 года Індыя прымае кіраўніка дзяржавы ці ўрада іншай краіны ў якасці ганаровага госця падчас святкавання Дня Рэспублікі ў Нью-Дэлі. У 1950—1954 гадах Дзень Рэспублікі святкаваўся ў розных месцах (Нацыянальны стадыён, Кінгсуэй, Чырвоны форт і Рамліла Майдан). Парад у яго цяперашнім выглядзе арганізуецца на Раджпатху пачынаючы з 1955 года. Краіна, якую запрашаюць у якасці ганаровага госця, выбіраецца пасля абмеркавання стратэгічных, эканамічных і палітычных інтарэсаў індыйскай дзяржавы.

## Спасылкі 
* Indian Independence Act 1947

Катэгорыя:Святы паводле алфавіта
Катэгорыя:Святы Індыі
Мікіта Пятровіч Кароткін

**Мікі́та Пятро́віч Каро́ткін** (, в. Сапрынавічы Магілёўскай губерні, Расійская імперыя (цяпер у  Магілёўскай вобласці) — *невядома*) — савецкі партыйны дзеяч, былы першы сакратар Віцебскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі.

## Біяграфія 
З сялянскай сям’і. У 1930 годзе скончыў Жлобінскі аграпедтэхнікум. Працаваў настаўнікам у Слуцкім раёне.

З 1932 года на партыйнай і гаспадарчай рабоце.

У 1940 годзе быў прызначаны першым сакратаром Жабінкаўскага райкама КП(б) Беларусі.

У часы Вялікай Айчыннай вайны партызаніў на Магілёўшчыне.

Улетку 1947 года быў прызначаны другім сакратаром Гродзенскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, а пасля заканчэння Вышэйшай партыйнай школы пры ЦК УКП(б) стаў намеснікам міністра сельскай гаспадаркі Беларускай ССР і адначасова начальнікам палітычнага сектара Міністэрства сельскай гаспадаркі.

З 1952 года быў прызначаны спачатку другім, а пасля першым сакратаром Віцебскага абласнога камітэта КПБ.

У 1956—1969 гадах — намеснік міністра хлебапрадуктаў БССР.

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР (1954 — 1958).

## Ушанаванне памяці 
Яго імем названа вуліца ў горадзе Жабінка.

## Спасылкі 
* 
* Біяграфія 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Другія сакратары Гродзенскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Другія сакратары Віцебскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Катэгорыя:Намеснікі міністраў БССР
Цаліна

**Цаліна** — зборная назва слабазасвоеных (з-за недахопу тут насельніцтва), але пладародна-багатых зямельных рэсурсаў, перш за ўсё ў Казахстане (дзяржаўная праграма павелічэння харчавання краіны праз асваенне цаліны ў 1950—1960-я). Таксама былі вызначаны раёны цаліны ў Паволжы, Сібіры, на Урале, на Украіне і на Далёкім Усходзе. 

Тэрмін набыў шырокае распаўсюджванне ў СССР менавіта з 1954 па 1960-я гады, калі праводзілася масавае асваенне цаліны. 

Агульная плошча новых зямель — 43 млн га (з іх цяпер на тэрыторыі Расійскай Федэрацыі — 16,3 млн).

## Гл. таксама 
* Асваенне цаліны

## Спасылкі 
* Планета Цаліна

Катэгорыя:Аграномія
Катэгорыя:Саветызмы
U-1 (1906)

**U-1** — падводная лодка (ПЛ) Імператарскіх ваенна-марскіх сіл Германіі. Першая ПЛ, уведзеная ў баявы склад германскага флота; з'яўлялася адной з найбольш удалых падлодак свайго часу. У страю са снежня 1906 года. Падчас Першай сусветнай вайны была вучэбнай падлодкай. Захоўваецца па цяперашні час.

## Перадгісторыя 
На рубяжы XIX і XX стагоддзяў кіраўніцтва кайзераўскага флоту досыць скептычна ставілася да баявых магчымасцяў падводных лодак. Гэта прывяло да некаторага спазнення ў пабудове ПЛ у параўнанні, напрыклад, з Францыяй. Паказальна, што першымі пабудаванымі ў Германіі падводнымі лодкамі сталі тры ПЛ тыпу «Карп», заказаныя Расіяй у 1904 годзе.

Толькі ў 1904 годзе быў выдадзены заказ на праектаванне і пабудову першай нямецкай падлодкі. Да гэтага часу існаваўшыя ў іншых еўрапейскіх дзяржаў ПЛ ўжо паспелі ў дастатковай ступені праявіць як вартасці, так і недахопы. Напрыклад, выкарыстаныя на французскіх ПЛ бензінавыя рухавікі ўнутранага згарання былі прызнаныя ненадзейнымі і вельмі пажаранебяспечнымі. 

Таму нямецкія праекціроўшчыкі пастараліся максімальна ўвасобіць у праекце сваёй першай ПЛ новыя дасягненні ў караблебудаванні. Гэта выявілася, у прыватнасці, у выкарыстанні газы, значна менш пажаранебяспечнай, чым бензін. У пачатку 1907 года германскі марскі міністр («бацька-заснавальнік» нямецкага дрэдноўтнага флоту) грос-адмірал А. фон Цірпіц заявіў:

Тым не менш, за аснову дызайну корпуса падлодкі была ўзятая французская схема, выпрацаваная канструктарам М. Лабефам, якая пасля стала тыповай для ўсіх сусветных ПЛ — двухкорпусная, з лёгкім знешнім і трывалым унутраным карпусамі. Электраматоры былі таксама ўзору, распрацаванага французскімі канструктарамі. Нягледзячы на гэтак сціплыя па параўнанні з наступнымі тыпамі ПЛ характарыстыкі U-1 была адной з найбольш удалых падводных лодак першага дзесяцігоддзя XX стагоддзя. Падчас Другой Сусветнай вайны U-1 была пашкоджана падчас бамбардзіроўкі, але пасля вайны адрамантаваная. Лодка даступная для агляду па цяперашні час.

## Гл. таксама 
* Спіс музейных падводных лодак.

## Спасылкі 
Вэб-сайт Нямецкага музея дасягненняў натуральных навук і тэхнікі; раздзел, прысвечаны U-1  (англ.)&nbsp;

Катэгорыя:Падводныя лодкі Германіі
Катэгорыя:Падводныя лодкі Германіі ў Першай сусветнай вайне
Вазон (сімвал)

. Сімферопаль.]]
 на ручніку. Сярэдняя Наддняпроўшчына]]
**Вазон** — украінскі сімвал жыцця, выкананы як стылізаванае дрэва жыцця, або малюнак трох галінак — вобраз сусветнага дрэва. Часцей за ўсё сустракаецца ў роспісах дамоў, у прыватнасці печаў, ва ўкраінцаў Усходняй Украіны.

## Літаратура 
* Традыцыйная культура ўкраінскага народа 
* «100 найвідоміших образів української міфології», під заг. редакцією д.ф.н. Олени Таланчук.
* Енциклопедія українознавства для школярів і студентів/ Авт.-уклад. В. В. Оліфіренко, С. М. Оліфіренко, Т. В. Оліфіренко, Л. В. Оліфіренко.-Донецьк: Сталкер, 1999. — 496 с.

Катэгорыя:Культура Украіны
Катэгорыя:Сімвалы
Чмель палявы

**Чмель палявы** (*Bombus pascuorum*) — від насякомых роду .

## Апісанне 
Самкі 15-18 мм (размах крылаў 28-32 мм), працоўныя 9-15 мм і самцы 12-14 мм. Лоб ніжэй аснавання вусікаў у светлых валасінках. Верх грудзей у рыжаватых валасінках, у самак пасярэдзіне з больш ці менш прыкметнай трохкутнай плямай з рэдкіх чорных валасінак. Бакі спінкі ў белаватых валасінках. 2-й і 3-й тэргіты брушка звычайна ў чорных валасінках, 1, 4 і 5-й тэргіты брушка — у рыжаватых. Часам усё тэргіты брушка ў рудых валасінках.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджанне: Еўропа, Пярэдняя Азія, Каўказ, Сібір і Далёкі Усход.

## Укусы чалавека 
Укус вельмі балючы, выклікае раз­дражненне і сверб, ацёк і млоснасць, парушэнне сардэчнага рытму, пры мностве ўкусаў магчымы лятальны канец. Укус у вобласць рота або шыі можа выклікаць удушша з прычыны ацёку гартані і спазмы дыхальных шляхоў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Панфилов Д. В. Карты 93, 94, 96. Bombus hortorum (Linnaeus, 1761), В. agrorum (Fabricius, 1787), В. lucorum (Linnaeus, 1761). // Ареалы насекомых европейской части СССР. Карты 73-125. Л.: Наука, 1981. С. 24, 25, 27.

## Галерэя 

File:Apinae Bombus pascuorum.jpg|
File:Bourdon des champs Face.jpg|
File:Bombus pascuorum01.jpg|
File:Bumblebee closeup.jpg|
File:AckerhummelDunkel.jpg|
File:Bombus pascuorum female 1 (aka).jpg|
File:Bombus pascuorum female 2 (aka).jpg|
File:Bourdon des champs global.jpg|
File:Bombus_pascuorum_Zurich_front.jpg|
File:Bombus_pascuorum_Zurich_lateral.jpg|

## Спасылкі 
* Bombus pascuorum, the brown-banded carder bee 

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1763 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Чмялі
Мус

мус]]
**Мус** ( «пена») — салодкая дэсертная страва, якая з’яўляецца фірмовай для французскай кухні.

Падрыхтоўваюць з араматычнай асновы (фруктовага ці ягаднага соку, пюрэ, вінаграднага віна, шакаладу, кавы, какава і інш.), харчовых рэчываў, якія спрыяюць утварэнню і фіксацыі пеністага стану муса (яечныя бялкі, жэлацін, агар-агар), а таксама харчовых рэчываў, якія надаюць страве салодкі смак або ўзмацняюць яго (цукар, сахарын, мёд, патака). Часам замест яечных бялкоў і жэлаціну выкарыстоўваецца заменнік у выглядзе маннай крупы, якая здольная добра набракаць і валодае клеючымі ўласцівасцямі, што дазваляе прыблізна імітаваць неабходны стан стравы.

Катэгорыя:Кандытарскія вырабы
Катэгорыя:Дэсерты
Катэгорыя:Французская кухня
Пітэр Б’юэл Портэр

**Пітэр Б’юэл Портэр** (; 14 жніўня 1773 — 20 сакавіка 1844) — амерыканскі адвакат, ваенны і палітычны дзеяч, ваенны міністр ЗША з 1828 па 1829 год.

Катэгорыя:Ваенныя міністры ЗША
Aegialitis

**Aegialitis **— род раслін падсямейства *Staticoideae* сямейства . Уключае ў сябе 2 віды — *Aegialitis annulata* і *Aegialitis rotundifolia*.

## Апісанне 
Невялікія (*Aegialitis rotundifolia* не вырастае вышэй за 2 м) мангравыя лістападныя кусты-галафіты са сцебламі, пакрытымі лісцем. Простае скурыстае чарашковае лісце з паралельным жылкаваннем, без валасінак, лісты размяшчаюцца па чарзе, спіральна. Кветкі сабраны ў гронкападобныя суквецці, маюць 5 пялёсткаў і тычынак 5. Апыляюцца перапончатакрылымі, лускакрылымі і двухкрылыми насякомымі. Плод — вузкая цыліндрычная раскрывальная каробачка з сітаватым мезакарпіем, падзеленая на пяць сектараў. Насенне — крылаткі.

## Месцы вырастання 
Растуць у мангравых балотах на адлогіх берагах Індыйскага і Ціхага акіянаў, якія перыядычна заліваюцца марской вадой, з засоленымі глебамі, у верхняй і сярэдняй зоне прыліўна-адліўнай паласы.

Арэал распасціраецца ад Бенгальскага заліва да Паўночнай Аўстраліі, захопліваючы Вялікі бар'ерны рыф. *Aegialitis annulata* распаўсюджаны ў Інданезіі, на паўночным захадзе і паўночным усходзе Аўстраліі і ў Папуа — Новай Гвінеі.

*Aegialitis rotundifolia* сустракаецца ў Бангладэш, у Індыі, дзе асноўны арэал знаходзіцца ў Сундарбане, а ў штаце Андхра-Прадэш, на Нікабарскіх і Андаманскіх астравах яна сустракаецца радзей. Акрамя таго, яе можна сустрэць у М'янме, Тайландзе, Інданезіі і асобныя ўчасткі на поўначы Суматры.

## Літаратура 
*  Стар. 310

Катэгорыя:Плюмбагавыя
Staticoideae

**Staticoideae** — падсямейства невялікіх раслін, якое належыць да сямейства плюмбагавыя. Тыпавы род — Statice L. Змяшчае наступныя трыбы:

## Трыбы 
* *Aegialitideae*
* *Staticeae*

## Літаратура 
* Stevens, P. F. (2001 onwards). Angiosperm Phylogeny Website. Version 9, January 2009.

Катэгорыя:Плюмбагавыя
Яўген Юр’евіч Валошын

**Яўген Юр’евіч Валошын** (нар. 1986, Мінск) — беларускі музыкант і журналіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску ў 1986 годзе. Навучаўся ў беларускамоўнай школе № 84. У 2004 годзе скончыў Ліцэй БДУ. У 2009 — Інстытут журналістыкі БДУ. Пасля працаваў у «Еўрапейскім радыё для Беларусі» ды газеце «Камсамольская праўда». У 2010—2011 гадах узначальваў аддзел журналісцкіх расследаванняў у газеце «Звязда». 

Узнагароджваўся за лепшыя журналісцкія расследаванні на конкурсе «Вольнае слова» за 2009 і 2010 гады. Пасля выдання 3 кастрычніка 2009 года яго першага ўганараванага артыкула «У Беларусі легальна прадаюць наркотыкі?» у краіне забаранілі продаж спайсу. Другую ўзнагароду прысудзілі адразу за 2 артыкулы «Як мы куплялі машыну ў Нямеччыне» і «Бітва за роднае слова».

Вёў ток-шоу «План Б» на тэлеканале «Белсат», цяпер вядзе перадачу «Карані праблемаў».

Займаецца тайскім боксам ды стаўся прызёрам студэнцкага першынства Беларусі 2009 года. З 2008 года грае, спявае ды піша музыку ў гурце Jab Club (з 2009-га — HandMade).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Артыкулы Яўгена Валошына  для Еўрарадыё
* Старонка «У кантакце»
* 
* 

Катэгорыя:Гітарысты Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Банда-Бесар

**Банда-Бесар**, або **Бесар** () — самы вялікі па плошчы востраў архіпелага Банда ў моры Банда. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча — 26,5 км². 

Мае вулканічнае паходжанне. Найвышэйшы пункт — пік Банда (640 м). Берагі атачаюць каралавыя рыфы. Востраў вядомы насаджэннямі мушкатовага арэха і добра захаванай прыродай навакольных вод. Клімат трапічны вільготны. У снежні сярэдняя тэмпература трымаецца каля 28°C - 29°C, у жніўні — каля 25°C - 26°C.

У старажытнасці быў населены аўстранезійцамі. Да XVI ст. тут узнікла некалькі малых дзяржаўных утварэнняў, жыхары якіх займаліся вырошваннем і продажам мушкатовага арэха. У 1621 г. заваяваны галандцамі. У 1945 г. увайшоў у склад Інданезіі.

Асноўныя галіны эканомікі — рыбалоўства, сельская гаспадарка. 

## Спасылкі 
* A Brief History of the Banda Islands
* Climate Banda Neira

Банда-Бесар
Банда-Бесар
Джоні Логан

**Джóні Лóган** (; сапраўднае імя '''Шон Патрык Майкл Шеррард О'Хеган''' (; нар. 13 мая 1954, Фрэнкстан, Аўстралія) — ірландскі спявак і кампазітар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і ірландскага тэнара Патрыка О'Хегана, неаднаразова выступаў у Белым доме перад трыма прэзідэнтамі ЗША. У трохгадовым узросце разам з бацькамі пераехаў у Ірландыю. У 1977 годзе выканаў галоўную партыю ў мюзікле «Адам і Ева». Прыняўшы сцэнічны псеўданім Джоні Логан, у 1978 годзе выпусціў свой першы сінгл. У 1979 годзе выйграў нацыянальны конкурс песні і быў прызнаны чытачамі газеты Connaught Telegraph лепшым спеваком краіны.

Стаў пераможцам конкурсу песні Еўрабачанне ў 1980 годзе з песняй «What's Another Year?», якая потым заняла першае месца ў брытанскім хіт-парадзе. Зноў удзельнічаў у конкурсе «Еўрабачанне» 1987 года з песняй «Hold Me Now» і атрымаў другую перамогу. У 1992 годзе напісаная Логаном песня «Why Me?» у выкананні Лінды Марцін заняла першае месца на Еўрабачанні. Дзякуючы такому поспеху Логан атрымаў мянушку «Містэр Еўрабачанне».

На працягу сваёй кар'еры выпусціў больш за 40 сінглаў і 19 альбомаў. Вёў уласнае тэлешоў на Бі-бі-сі пад назвай *Johnny Logan and Friends*. Заняў трэцяе месца ў рэйтынгу лепшых выканаўцаў Еўрабачання за 50 гадоў з песняй «Hold Me Now». Працягвае актыўную творчую дзейнасць.

## Дыскаграфія 
* 1979 — In London (выдадзены ў Ірландыі)
* 1980 — Same (выдадзены ў Ірландыі)
* 1980 — what's Another Year (выдадзены ў Ірландыі)
* 1980 — The Johnny Logan Album (выдадзены ў Галандыі)
* 1980 — Johnny Logan (выдадзены ў Вялікабрытаніі)
* 1985 — Straight from the Heart (выдадзены ў Галандыі)
* 1987 — Hold Me Now (выдадзены ў Галандыі)
* 1989 — Mention My Name (выдадзены ў Германіі)
* 1989 — what's Another Year (выдадзены ў Галандыі)
* 1990 — what's Another Year – Erfolge (выдадзены ў Германіі)
* 1990 — Love Songs (выдадзены ў Ірландыі)
* 1992 — Endless Emotion (выдадзены ў Германіі)
* 1994 — Living for Loving (выдадзены ў Вялікабрытаніі)
* 1996 — i'm No Hero (выдадзены ў Германіі)
* 1996 — Reach Out (выдадзены ў Германіі)
* 1997 — Living for Loving (выдадзены ў Германіі)
* 1997 — Reach Out (New Version) (выдадзены ў Германіі)
* 1998 — what's Another Year (выдадзены ў Германіі)
* 1999 — Love Is All (выдадзены ў Германіі)
* 2001 — Reach for Me (выдадзены ў Германіі і Даніі)
* 2001 — Save this Christmas for Me (выдадзены ў Даніі)
* 2003 — We All Need Love (выдадзены ў Даніі)
* 2004 — We All Need Love (выдадзены ў Германіі)
* 2005 — The Best of Johnny Logan (выдадзены ў der EU)
* 2007 — Johnny Logan & Friends: The Irish Connection (выдадзены ў Даніі)
* 2008 — Irishman in America (выдадзены ў Даніі)
* 2010 — Nature of Love (выдадзены ў Германіі)
* 2012 — The Irish Connection 2
* 2017 — It Is What It Is

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Ірландыі
Катэгорыя:Нарадзіліся 13 мая
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1954 годзе
Катэгорыя:Пераможцы конкурсу песні Еўрабачанне
Мамнун Хусейн

**Мамнун Хусейн** (, ; ,  — ) — пакістанскі дзяржаўны дзеяч. 30 ліпеня 2013 года быў абраны прэзідэнтам Пакістана, выконваць абавязкі пачаў з 9 верасня 2013 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў індыйскім горадзе Агра ва ўрдумоўнай сям’і прамыслоўца. У 1947 годзе пасля падзелу Брытанскай Індыі яго бацькі пераехалі жыць у Карачы. Бацька Мамнуна заснаваў тэкстыльную фабрыку.

У 1960 годзе пасля заканчэння мясцовай сярэдняй школы ў Карачы, Мамнун паступіў у Інстытут дзелавога адміністравання. У 1999 годзе займаў пасаду губернатара Сінда, быў адхілены ад улады ў выніку ваеннага перавароту пад кіраўніцтвам генерала Мушарафа. 30 ліпеня 2013 года Мамнун быў абраны 12-м прэзідэнтам Пакістана.

Памёр 14 ліпеня 2021 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Пакістана
Дыскаванне

**Дыскаванне** — выкарыстанне дыскавых прылад (у прыватнасці, барон і лушчыльнікаў) для рыхлення глебы, верхняга пласта глебы. Дыскі могуць быць пастаўленыя па адносінах да лініі цягі пад розным вуглом, які называецца «вуглом атакі» — ад яго значэння залежыць глыбіня рыхлення і якасць мяшання і абарачальнасці глебы. Дыскаванне ўжываюць як для апрацоўкі глеб з моцнай дзярнінай перад іх ворывам з мэтай раскладання дзёрну, так і для апрацоўкі тарфянікаў пасля ўзворвання балотным плугам, а таксама ў іншых выпадках. Ужываецца дыскаванне і для знішчэння пустазелля, такога як ,  і , для догляду пасеваў шматгадовых траў і люцэрнішчаў. Пры дыскаванні чыстых параў у засушлівы перыяд узнікае рызыка ветравой эрозіі глебы — у гэтых выпадках пераважней культывацыя пляскатарэзальнымі прыладамі.

Катэгорыя:Земляробства
Каласняк пясчаны

**Каласня́к пясчаны** (*Léymus arenárius*) — від кветкавых травяністых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 50—120.

Цвіце ў чэрвені—ліпені.

## Літаратура 
*  — С. 439—440.
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Krou

**Кроў** (Kroŭ, Krou) — музыка, рэпер, актор тэатра і незалежнага кіно, публіцыст (палітычнай і эканамічнай тэматыкі), прадзюсар; стваральнік і вядучы праграмы «Black Beat» на радыё «Рацыя»; аўтар, рэжысёр, выканаўчы прадзюсар і вядучы адукацыйна-забаўляльнай праграмы для моладзі «YoLife!» Белсаце, уладальнік музычнага выдавецтва Ambasada Music Group, кампаніі KROU Entertainment, бізнэсовец, стваральнік аднаго з першых беларускамоўных хіп-хоп праектаў Чырвоным па Белым (ЧпБ).

## Біяграфія 
Нарадзіўся на Гарадзеншчыне, вырас і выхаваўся на Палессі.

## Творчасць 
Першы яго выступ з гуртом ЧпБ адбыўся ў 2005 годзе на фестывалі Басовішча.

Таксама ўдзельнічаў у Басовішчы-2006, Басовішчы-2007, XL BRUK MegaShow Festival — 2006, 2007, у фестывалі Беларускі Андэрграўнд 2 у Варшаве, на ім гурт ЧпБ упершыню выступіў у складзе: Krou, Realize, Zeman, Jaycop і DJ Spox.

Граў у варшаўскім тэатры Stara ProchOFFnia, у п’есе «Неба» вядомага беларускага драматурга і сцэнарыста Андрэя Курэйчыка.

Грае адну з першапланавых роляў у камедыйным мастацкім фільме «Piąty Zmysł» (*бел. Пятае Пачуццё*) польскага рэжысёра Пётра Коханьскага.

### Музычныя праекты 
* Чырвоным па Белым (ЧпБ)
* Ambasadar KROU

## alter-ego — Ambasadar KROU 
Сольны праект Ambasadara KROU, вядомага слухачам з ужо вядомага гурта Чырвоным па Белым. Творчасць Кроў адрозніваецца ад ЧпБ больш мэйнстрымным падыходам да хіп-хопа. Саркастычныя, часам трохі агрэсіўныя тэксты перамешаныя вялікай колькасцю дасціпных punch-line’аў, skills’амі і flow.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* Актуальная Тэматыка (нелегал) — (LP 2004, нелегал, Мінск, AmbasadaMG)
* Вулічныя Байцы (нелегал) — (EP 2005, нелегал, Мінск, AmbasadaMG)
* Найлепшае 2004-2005 — (LP 2006, Мінск, AmbasadaMG, VoliaMusic)
* Крывавы Сакавік — (LP 2007, Мінск, AmbasadaMG)

### Супольныя праекты 
* Песьні свабоды (2006)
* Чарнобыльскі вецер (2006)
* Песьні свабоды-2 (2006)
* Прэм'ер Тузін 2006 (2006)
* Песьні на вершы Новіка-Пяюна (2007)
* Песьні свабоды-3 (2007)
* Трыб’ют А.Мельнікава (2007)

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка на Facebook
* Blog / FotoBlog
* Старонка з кліпамі на YouTube.com
Катэгорыя:Рэперы Беларусі
Вялікая Слепня

**Вялі́кая Сле́пня** — колішняя вёска на рацэ Слепня, з 1959 года ў складзе Мінска.

## Гісторыя 
У 1582 годзе Слепня — сяло ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, уласнасць Мікалая Радзівіла Рудага. У 1586 годзе сяло Смалявіцкай воласці, шляхецкая ўласнасць, панскі двор, карчма, гаць, 8 валок зямлі. У 1599 годзе згадваецца як сяло. У 1791 годзе Слепня — карчма маёнтка Слабодка Каралішчавіцкай парафіі, уласнасць каталіцкай царквы.

У 1897 годзе Вялікая Слепня — вёска Сеніцкай воласці Мінскага павета, 9 двароў, 76 жыхароў; Слепня — урочышча, 4 двары 19 жыхароў, карчма, у фальварку двор, 7 жыхароў.

У 1917 годзе ў вёсцы Вялікая Слепня 19 двароў, 109 жыхароў, у вёсцы Слепня 200 двароў, 370 жыхароў, у маёнтку Слепня 148 жыхароў, пазней зліліся ў адну вёску Вялікая Слепня. Цэнтр Сляпянскага сельсавета Мінскага раёна. У 1935 годзе Маскоўская шаша падзяліла вёску на дзве няроўныя часткі: паўночная была ў некалькі разоў большая за паўднёвую. У 1959 годзе ўключаная ў межы горада Мінска, Першамайскі раён (цэнтр сельсавета быў перанесены ў вёску Зялёны Луг). Гарадскія вуліцы атрымалі назвы вуліца Вялікая Слепня, 1-ы, 2-гі, 3-і, 4-ы, 5-ы, 6-ы Сляпянскія завулкі.

У сувязі з інтэнсіўнай забудовай жылога раёна Усход, якая пачалася ў 1966 годзе, забудова асноўнай паўночнай часткі вёскі была знесеная. Пара дзясяткаў дамоў паўднёвай часткі была знесеная ў 2003 годзе перад пачаткам будаўніцтва новага будынка Нацыянальнай бібліятэкі Рэспублікі Беларусь.

## Зноскі 
## Літаратура 
*
*
*
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Аўсюк

**Аўсюк**, **Авёс пусты**, **Авёс дзікі**, **Аўсюг**, або **жывы авёс** (*Avena fatua*) — від кветкавых раслін  роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна. Сцябло прамастойнае. Лісце шурпатае.
Расліна часта перавышае вышыню 100—110 см, а мяцёлка дасягае даўжыні 30 см. Кветкавая мяцёлка складаецца з 2—3-кветкавых каласкоў. Ніжняя кветкавая лускавінка з доўгім (да 3 см) каленчата сагнутым асцюком. Плод — зярняўка. Адзін асобнік можа даць да 600 адзінак насення. Насенне захоўвае ўсходжасць 3-4 гады.

## Пашырэнне 
Расце паўсюдна ў Еўразіі, Паўночнай Афрыцы, занесены ў Паўночную Амерыку і Паўднёвае паўшар’е.

## Значэнне і выкарыстанне 
Таксама можа крыжаваць з аўсом пасяўным, зніжаючы каштоўнасць сартоў. Маладыя ўсходы могуць ісці на корм скату.

Цяжкавыкараняльнае пустазелле. Значна зніжае ўраджайнасць яравых культур, высушвае глебу.

## Сінонімы 
* 
*  nom. inval.
* 
* 
*  nom. illeg.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  nom. illeg.
*  nom. illeg.
* 
* 
* 
* 
* 
*  nom. inval.
* 
* 

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Мальцев А. И. * Овсюги и овсы. — Л.: Издание Всес. ин-та прикл. ботаники, 1930.

## Спасылкі 
* Апісанне расліны на сайце Агроатлас 
* 

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Авёс
Катэгорыя:Пустазелле
Джон Джэрард

**Джон Джэрард** (, 1545 — люты 1612) — англійскі.

Джон Джэрард памёр у Лондане ў лютым 1612 года.
* *Catalogus arborum, fruticum ac plantarum tam indigenarum, quam exoticarum*. 1599.

## Ушанаванні 
Шарль Плюм'е назваў у яго гонар род раслін *Gerardia*.

## Спасылкі 
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: John Gerard
* John Gerard
* The Herball or Generall Historie of Plantes (1597) 
* Catalogus arborum, fruticum ac plantarum tam indigenarum, quam exoticarum

Катэгорыя:Батанікі Англіі
Катэгорыя:Батанікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Медыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Аўтары батанічных таксонаў
Піхта бальзамічная

**Піхта бальзамічная**, **ельніца** (*Abies balsamea*) — від роду Піхта сямейства , вечназялёнае хваёвае дрэва.

## Распаўсюджванне 
Займае велізарныя плошчы ў Паўночнай Амерыцы, яе арэал даходзіць на ўсходзе да берагоў Атлантычнага акіяна і на захадзе датыкаецца з Ціхім акіянам. Выведзена шмат дэкаратыўных формаў. Мае важнае лесапрамысловае значэнне ў Канадзе і ЗША.

## Біялагічнае апісанне 
Дрэва вышынёй 15-25 метраў з правільнай конусападобнай кронай, апушчанай да самай зямлі.

Кара шэра-карычневая, гладкая.

Ігліца даўжынёй 1,5—2,5 см, тупая або злёгку выемчатая на канцы, зверху цёмна-зялёная, бліскучая, знізу з бялёсымі палоскамі. На галінах размешчана грабеньчата.

Шышкі авальна-цыліндрычныя, даўжынёй 5-10 см, дыяметрам 2-2,5 см, у пачатку развіцця цёмна-фіялетавыя.

Каранёвая сістэма павярхоўная.

Працягласць жыцця 150—200 гадоў.

## Выкарыстанне 
У Канадзе піхта бальзамічная выкарыстоўваецца як крыніца канадскага бальзаму.

## У культуры 
Адносна марозаўстойлівая і ценевынослівая, дастаткова газаўстойлівая. Добра расце на вільготных алювіяльных і суглінкавых глебах, дрэнна на падзолістых і пясчаных.

Маладыя расліны растуць павольна, дарослыя хутчэй.

Адносна добра расце ў лясной зоне Расіі (на поўнач да шыраты Санкт-Пецярбурга ўключна, на ўсход да Екацярынбурга), у лесастэпавай і стэпавай дрэнна. У садах і парках Украіны маюцца дрэвы вышынёй да 15 метраў.

Рэкамендуецца для пасадак салітэрамі і невялікімі групамі.

## Сарты 
* '**Argentea**'. Ігліца на канцах белая.
* '**Columnaris**'. Крона калонападобная.
* '**Glauca**' Beissn.. Форма росту, як у намінальнай формы. Верхняя частка ігліцы блакітнаватая.
* '**Nana**'. Шчыльная, амаль шарападобная форма кроны. Ігліца кароткая, цёмна-зялёная
* '**Piccolo**' Edwin Carstens Nursery, 1987, Германія. Вышыня каля 40 см. Галіны кароткія, шчыльна размешчаныя. Іголкі цёмна-зялёныя, пупышкі чырванавата-карычневыя. Прыгожы кантраст паміж старымі і новымі іголкамі. Зоны марозаўстойлівасці: 3a—8b.
* '**Little Jamie**'. Карлікавы сорт. Крона шарападобная.
* '**Prostrata**'. Карлікавы сорт. Галіны распасцёртыя над зямлёй.
* '**Variegata**'. Ігліца жоўта-пярэстая.

## Таксанамічнае становішча 
## Спасылкі 
* Balsam Fir *Abies balsamea*

Катэгорыя:Дэкаратыўныя дрэвы
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Піхта
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1768 годзе
Яблыня ягадная

**Яблыня ягадная** (*Malus baccata*) — лістападныя дрэва, від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Вельмі дробнаплодны від (плады да 1 см дыяметрам) з некалькімі разнавіднасцямі, якія маюць некаторыя марфалагічныя адрозненні і розныя арэалы. Самы зімаўстойлівы ў свеце від яблыні, вытрымлівае маразы да -56 градусаў, расце ў Бураціі.

## Разнавіднасці 
Мае наступныя разнавіднасці:
*  (сінонімы: , , .). Раней лічылася асобным відам. У дзікім выглядзе расце ва Усходняй Сібіры і на Далёкім Усходзе, а таксама ў Манголіі, Кітаі і Карэі.
*  — расце ў Кітаі.
*  (сінонім: ) — раней вылучалася ў асобны від. Расце ў Кітаі, Бутане, Індыі, Непале.
*  — расце ў Кітаі.
*  — расце ў Кітаі.

## Значэнне і выкарыстанне 
Некаторыя з разнавіднасцяў прымяняюцца ў азеляненні і полеахоўных лесапалосах. Асобнікі адрозніваюцца непераборлівасцю, высокай ураджайнасцю, нізкаросласцю, аднак гаспадарча-каштоўных сартоў на аснове аднаго толькі гэтага віду, без прыцягнення ў скрыжаванні буйнаплодных формаў іншых відаў, да гэтага часу не выдзелена.

Выкарыстоўваецца таксама ў селекцыі марозаўстойлівых дробнаплодных сартоў — крэбаў.

З гаспадарчага пункту гледжання формы гэтага віду знайшлі шырокае прымяненне як вегетатыўна размножвальныя прышчэпы для больш каштоўных сартоў яблыні, якія вырошчваюцца ў суровых кліматычных умовах.

Галоўнай прыкметай прыналежнасці якой-небудзь формы да гэтага віду, з’яўляецца ападальная па меры паспявання плоду чашачка, якая ва ўсіх астатніх шматлікіх відаў яблыні захоўваецца ў выглядзе чашалісцікаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дэкаратыўныя дрэвы
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Яблыня
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1803 годзе
Спіс мячэцей Іжэўска

на вул. Азіна, 238]]
 на вул. Карла Маркса, 186 падчас будаўніцтва ў 2012 годзе]]
Іжэўск — горад на ўсходзе Еўропы (Удмурція) з насельніцтвам каля 650 тыс. жыхароў.

**Мячэці Іжэўска:**

## Колішнія мячэці 
* Першая мячэць — пабудавана ў 1846 годзе


Іжэўск
Digitalis lutea

**Digitalis lutea** — шматгадовая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Кветкі трубчастыя, жоўтыя, з карычневымі кропкамі на ўнутраным баку венчыка. Цвіценне пачынаецца ў канцы вясны, потым эпізадычна на працягу лета і восені.

## Значэнне 
Як і многія віды роду наперстаўка, гэта расліна часта вырошчваецца ў садах, дзе яна лёгка самастойна рассяваецца і можа стаць пустазельнай.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Трыпутнікавыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Эрыяфііды

*]]
**Эрыяфііды** (*Eriophyidae*)&nbsp; — сямейства кляшчоў з надсямейства Eriophyoidea атраду Trombidiformes. Больш за 3700 відаў. Сярод іх небяспечныя шкоднікі лясных і культурных раслін (Eriophyes pyri, Eriophyes mali, Acalitus phloeocoptes, Calepitrimerus vitis і іншыя кляшчы). Высмоктваючы сокі, яны выклікаюць дэфармацыю тканак і ўтварэнне галаў, некаторыя пераносяць вірусы раслін. Мікраскапічнага памеру кляшчы (0,1—0,3 мм), форма цела чэрвепадобная або верацянопадобная. Маюць толькі 4 нагі (дзве заднія пары редукаваны).

Від *Abacarus hystrix* з’яўляецца самым дробным у свеце прадстаўніком усяго класу павукападобных (і адным з самых дробных відаў тыпу членістаногія ў цэлым) — іх даўжыня ад 0,125 да 0,250 мм.

## Класіфікацыя 
Больш за 270 родаў і 3700 відаў.

* Падсямейства Aberoptinae
** 
** 
* Падсямейства Ashieldophyinae
** 
*** 
* Падсямейства Cecidophyinae
** Трыба Cecidophyini
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
** Трыба Colomerini
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
* Падсямейства Eriophyinae
** Трыба Aceriini
*** Роды: *Acalitus — Aceria — Acerimina — Cymoptus — Mangalaus — Notaceria — Ramaculus*
** Трыба Eriophyini
*** Роды: *Asetilobus — Eriophyes*
* Падсямейства Nothopodinae
** Трыба Colopodacini
*** Роды: *Adenocolus — Apontella — Calliparus — Colopodacus — Juxtacolopodacus — Kuangella — Paracolopodacus — Taicolopodacus — Thaicesa*
** Трыба Nothopodini
*** Роды: *Anothopoda — Chonburinus — Cosella — Disella — Floracarus — Neocosella — Nonthaburinus — Nothopoda — Pangacarus — Siamphyes — Surapoda*
* Падсямейства Phyllocoptinae
** Трыба Acaricalini
*** Роды: *Acaphylla — Acaphyllisa — Acaricalus — Cymeda — Dichopelmus — Litaculus — Tumescoptes*
** Трыба Anthocoptini
*** Роды: *Abacarus — Aculochetus — Aculodes — Aculops — Aculus — Anthocoptus — Indotegolophus — Nothacus — Rectalox — Sinacus — Tegolophus — Tetra — Vittacus*
** Трыба Calacarini
*** Роды: *Calacarus — Neopentamerus*
** Трыба Phyllocoptini
*** Роды: *Acarelliptus — Acritonotus — Adenoptus — Aequsomatus — Arectus — Calepitrimerus — Callyntrotus — Criotacus — Cupacarus — Epitrimerus — Fujianacarus — Gilarovella — Hainanarus — Keiferella — Leipothrix — Monochetus — Neometaculus — Phyllocoptes — Phyllocoptruta — Platyphytoptus — Prominens — Rhombacus — Tumoris — Vasates — Xinglongarus*
** Трыба Tegonotini
*** Роды: *Asetidicrothrix — Dicrothrix — Gongella — Neoshevtchenkella — Parategonotus — Phyllocoptacus — Scolotosus — Shevtchenkella — Spinaetergum — Tegonotus — Tegophyes*

## Гл. таксама 
* *Aceria ilicis*

## Літаратура 
* *Четвериков Ф. Е.'' Четырехногие клещи (Acari, Eriophyoidea) с Осоковых (сем. Cyperaceae L.) Европейской части России и сопредельных территорий. Автореф. дисс. на соиск. степ. канд. биол. наук. — , 2008. — 237 с.

## Спасылкі 
* Biolib.cz (англ.)&nbsp;
* Фауна Europaea  (англ.)&nbsp;


Катэгорыя:Сямействы павукападобных
Стракатка спірэйная

**Стракатка спірэйная** (*Neptis rivularis*) — дзённы матылёк з сямейства німфалід.

## Выгляд 
Даўжыня пярэдняга крыла імага — 18-29 мм. Верх крылаў ад цёмна-карычневага да чорнага, з мноствам буйных і больш дробных белых плям. Ніз карычневы, з белымі плямамі. Самкі буйней самцоў і нясуць на крылах больш шырокія белыя перавязі.

## Распаўсюджанне 
Еўразія, Паўднёвая Францыя, Швейцарыя, Паўночная Італія, Аўстрыя, поўнач Балканскага паўвострава, Паўднёва — Усходняя Польшча, Чэхія, Славакія, Усходняя Еўропа, Паўднёвая Сібір, Манголія, Паўночны Кітай, Карэя і Японія.

## Спосаб жыцця 
### Біятопы 
Даліны рэк і ручаёў, купкі кустоў, узлескі і паляны сярод разрэджаных лісцяных лясоў. У горы падымаецца да вышыні 1300-1500 м над узроўнем мора.

### Час лёту 
У залежнасці ад сезону і шыраты развіваецца ў адным або ў двух пакаленнях. Першае пакаленне з'яўляецца ў канцы мая і лётае да пачатку ліпеня. Другое пакаленне лётае ў канцы ліпеня і ў жніўні. Самцы праяўляюць тэрытарыяльныя паводзіны, ахоўваючы абраны ўчастак ад іншых самцоў. Матылі рэдка наведваюць кветкі, у асноўным сустракаюцца на вільготнай зямлі ля ручаёў або экскрыментах. Маладыя вусені, нашчадкі другога пакалення, для зімоўкі майструюць з лісця кокан і акукляюцца ў пачатку мая.

### Кармавыя расліны вусеняў 
, у асаблівасці , , , , у асаблівасці  і .

## Падобныя віды ў Еўропе 
* 
* 
* 

## Заўвагі па ахове 
Уключаны ў Чырвоную кнігу Польшчы ў 2001 годзе, ахоўваецца ў Славакіі.

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1763 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Німфаліды