open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Грыгорый Багаслоў

**Грыго́рый Багасло́ў**, ці **Грыго́рый Назіянзі́н** (329, Арыянз — 389, Арыянз) — грэчаскі паэт і празаік, царкоўны дзеяч і мысліцель, адзін з прадстаўнікоў патрыстыкі. Уваходзіць у лік Айцоў царквы, адзін з т.зв. вялікіх кападакійцаў.

Шануецца ў ліку свяціцеляў. Дзень памяці ў Праваслаўнай царкве (па юліянскаму календару) 25 студзеня і 30 студзеня (Сабор трох свяціцеляў); у Рымска-каталіцкай царкве — 2 студзеня. Акрамя таго, Канстанцінопальская патрыярхія ў 2004 годзе ўстанавіла святкаванне 30 лістапада ў гонар перанясення з Рыма ў Стамбул мошчаў Грыгорыя Багаслова і Іаана Златавуста.

## Жыццё 
Адукацыю па рыторыцы і філасофіі атрымаў у Афінах. З 379 г. епіскап артадаксальнай абшчыны ў Канстанцінопалі. У 381 г. старшынстваваў на Другім Усяленскім саборы, але ў скорым часе з-за інтрыг і смуты склаў з сябе сан епіскапа і вярнуўся на радзіму.

## Погляды і літаратурная спадчына 
Належаў да т. зв. кападакійскага гуртка, які пераносіў у тэалогію метады платонаўскай ідэалістычнай дыялектыкі. Аўтар твораў, прысвечаных абгрунтаванню хрысціянскага догмату пра Тройцу і накіраваных супраць арыянства, пропаведзей, пабудаваных па правілах рыторыкі, гімнаў, што ўвайшлі ў праваслаўныя песнапенні, аўтабіяграфічныя паэмы «Пра маё жыццё», «Пра мой лёс», «Пра пакуты маёй душы». У прозе вылучаюцца надмагільныя панегірыкі бацьку і Васілію Вялікаму.

## Літаратура 
* Грыгорый Назіянзін //  С. 477.
* Григорий Богослов // Православная энциклопедия. Том XII. — М.: Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2006. — С. 668—712. — 752 с. — 39000 экз. — ISBN 5-89572-017-Х (з бібліяграфіяй)

### Выданні прац 
* *Mason A.J.* (ed.) The five theological orations of Gregory of Nazianzus. Cambridge, 1899.

Катэгорыя:Айцы Царквы
Катэгорыя:Дактары Касцёла
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя IV стагоддзя
Катэгорыя:Свяціцелі
Катэгорыя:Багасловы Візантыі
Катэгорыя:Філосафы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Постаці старажытнагрэчаскай эпісталаграфіі
Катэгорыя:Паэты IV стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы IV стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Кападокіі
Катэгорыя:Праваслаўныя гімнографы
Катэгорыя:Патрыстыка
Катэгорыя:Каталіцкія і праваслаўныя святыя
Элен Вільсан

**Элен Аксан Вільсан** (,  — ) — першая жонка прэзідэнта Вудра Вільсана і Першая лэдзі ЗША з 1913 і да самай сваёй смерці ў 1914 годзе.

Вільсан, ва ўзросце 28 гадоў, ажаніўся з Элен, 25 гадоў, 24 чэрвеня 1885 у доме дзеда нявесты ў Саване, штат Джорджыя. У цырымоніі прымалі ўдзел бацька Вільсана, Джозеф Вільсан, і дзядуля Элен, Ісаак Стоктан Кіт Аксан. Мядовы месяц маладыя правялі ва Уэйнесвіле, горным курорце ў заходняй частцы Паўночнай Караліны. У тым жа годзе каледж Брын Маўр прапанаваў Вільсану пасаду выкладчыка з гадавым акладам ў 1500 долараў. Яны жылі ў кампусе каледжа разам з малодшым братам Элен.

У час знаходжання ў Белым доме, Элен займалася маляваннем у студыі на трэцім паверсе Белага дома, ахвяруючы сродкі ад продажу малюнкаў на дабрачыннасць. У Белым доме адбылася вяселле двух яе дачок.
Хелен Тафт

**Хелен Луіза Херан Тафт** (,  — ) — жонка прэзідэнта Уільяма Говарда Тафта і Першая лэдзі ЗША з 1909 па 1913 год.

## Біяграфія 
Тафт была першай сярод жонак прэзідэнтаў, хто прысутнічаў на інаўгурацыі мужа. Праз два месяцы пасля пераезду ў Белы дом, місіс Тафт перанесла інсульт, ад якога так і не акрыяла. З дапамогай сястры тры разы на тыдзень прымала гасцей у Чырвонай зале Белага дома. На юбілей вяселля 19 чэрвеня 1911 г было запрошана 8000 гасцей. Місіс Тафт арганізавала пасадку 3000 японскіх вішнёвых дрэў, якія ўпрыгожваюць басейн Белага дома; з дапамогай жонкі японскага пасла яна пасадзіла першыя два дрэвы на ўрачыстай цырымоніі 27 сакавікв 1912 года. З прызначэннем Тафта ў Вярхоўны суд ЗША, Хелен стала адзінай, хто быў Першай лэдзі і жонкай Галоўнага суддзі ЗША.
Эдзіт Вільсан

**Эдзіт Болінг Гальт Вільсан** (;  — ) — другая жонка Прэзідэнта ЗША Вудра Вільсана і Першая лэдзі ЗША з 1915 па 1921 год. Атрымала мянушку «сакрэтны прэзідэнт», бо ў 1919 годзе, пасля інсульту мужа, фактычна кіравала краінай. У 1921 годзе, пасля адстаўкі Вільсана, Эдзіт з мужам пасялілася ў пасольскім квартале ў Вашынгтоне. Яна даглядала за ім да самай смерці ў 1924 годзе. Эдзіт Вільсан памерла ад сардэчнай недастатковасці 28 снежня 1961 года, у дзень 105-годдзя з дня нараджэння Вудра Вільсана. У дзень смерці яна прысутнічала на адкрыцці моста Вудра Вільсана.

Катэгорыя:Першыя лэдзі ЗША
Катэгорыя:Памерлі ад сардэчнай недастатковасці
Вашынгтонскі кафедральны сабор

**Кафедральны сабор святых Пятра і Паўла**, або **Вашынгтонскі кафедральны сабор** — галоўны сабор англіканскай Епіскапальнай царквы ЗША, размешчаны ў Вашынгтоне, ЗША. Будынак сабора па велічыні з'яўляецца шостым кафедральным саборам ў свеце, які быў пабудаваны ў неагатычным стылі і другім у ЗША. Пры закладцы першага каменя ў падмурак сабора 29 верасня 1907 года прысутнічаў прэзідэнт Тэадор Рузвельт. Будаўніцтва працягвалася 83 гады і ўрачыста завяршылася ў 1990 годзе ў прысутнасці прэзідэнта Джорджа Буша-старэйшага. Сабор знаходзіцца пад кіраваннем створанага для гэтай мэты пратэстанцкага Епіскапальнага кафедральнага фонду з моманту рашэння Кангрэса аб яго будаўніцтве 6 студзеня 1893 года. Будынак знаходзіцца на скрыжаванні Масачусетс і Вісконсін-авеню на паўночным захадзе Вашынгтона. Уваходзіць у Нацыянальны рэестр гістарычных месцаў ЗША. 23 жніўня 2011 года ў выніку землятрусу тры шпілі адной з вежаў будынка зламаліся, а чацвёрты - пакасіўся. Пашкоджанні атрымалі і іншыя часткі сабора.

## Архітэктура 
thumb|left|150px|Від на хоры сабора.
[thumb|left|150px|«Касмічнае акно». Траекторыя карабля [Апалон (касмічная праграма)|Апалон Зямля-Месяц-Зямля.]]
Канчатковы дызайн сабора дэманструе сумесь гатычных сярэднявечных архітэктурных стыляў.

Асноўным матэрыялам для будаўніцтва быў светла-карычневы пясчанік з каменяломняў цэнтральнай Індыяны. Сучасныя матэрыялы ўжываліся толькі для бэлек і крокваў, якія былі зроблены з дрэва са сталлю. Акрамя гэтага, для падмурка структур, якія падтрымліваюць званы, і падлогі заходніх вежаў выкарыстоўваўся бетон.

Амбон, ці пюпітр, быў выразаны з камянёў Кентэрберыйскага сабора, а кафедра біскупа была зроблена з каменя, здабытага ў Гластанберыйскім абацтве. Высокі, ці Іерусалімскі, алтар, зроблены з пясчаніку Саламонавых каменяломняў каля Іерусаліма, з якіх здабываўся камень для будаўніцтва Храма Саламона. У падлогу перад алтаром закладзены дзесяць камянёў з Капліцы Майсея на гары Сінай, якія сімвалізуюць Дзесяць запаведзяў.

Сабор мае больш за 200 вітражоў, самы вядомы — т.з. «касмічнае акно» ў гонар высадкі чалавека на Месяц, які ўключае фрагмент месяцавага каменя, інкруставанага ў цэнтр акна.

## Пахаванні вядомых людзей 
[thumb|left|150px|Магіла [Вудра Вільсана.]]
Вашынгтонскі кафедральны сабор і яго калумбарый з'яўляецца месцам пахавання шматлікіх вядомых амерыканцаў.
* Джордж Д'юі (1837—1917) — адмірал ЗША
* Хелен Адамс (1880—1968) — амерыканская пісьменніца
* Эн Саліван (1866—1936) — вядомы педагог
* Сцюарт Саймінгтан (1901—1988) — амерыканскі палітык, сенатар і прэзідэнцкі кандыдат
* Вудра Вільсан (1856—1924) — 28-ы Прэзідэнт ЗША
* Эдзіт Вільсан (1872—1961) — другая жонка Вудра Вільсана, першая лэдзі
* Кордэл Хал (1871—1955) — 47-ы дзяржсакратар ЗША

У саборы праходзілі жалобныя цырымоніі перад пахаваннямі наступных Прэзідэнтаў ЗША:
* Дуайт Эйзенхаўэр (1890—1969) — 34-ы Прэзідэнт ЗША
* Джэральд Форд (1913—2006) — 38-ы Прэзідэнт ЗША
* Рональд Рэйган (1911—2004) — 40-ы Прэзідэнт ЗША

Катэгорыя:Саборы ЗША
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вашынгтона
Катэгорыя:Славутасці Вашынгтона
Катэгорыя:Епіскапальная царква
Сяргей Міронавіч Ушарэнка

**Сяргей Міронавіч Ушарэнка** (, ) — беларускі вучоны ў галіне матэрыялазнаўства. Доктар тэхнічных навук.

## Біяграфія 
Скончыў БПІ (1973), З 1973 у НДІ парашковай металургіі. У 1993-2002 дырэктар НДІ імпульсных працэсаў з доследнай вытворчасцю Беларускага дзяржаўнага навукова-вытворчага канцэрна парашковай металургіі.

Навуковыя працы па матэрыялазнаўстве пры дынамічных нагрузках. Распрацаваў метады і тэхналогіі атрымання новых камапазіцыйных матэрыялаў.

## Літаратура 
*  — С. 291.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Дактары тэхнічных навук
Катэгорыя:Матэрыялазнаўцы Беларусі
Майсей Навумавіч Шапіра

**Майсей Навумавіч Шапіра** (,  — , ) — беларускі хірург, артапед, траўматолаг. Доктар медыцынскіх навук, прафесар. Заслужаны дзеяч навук Беларусі (1940). Брат Льва Навумавіча Шапіра.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і адукацыя 
Нарадзіўся ў Мінску ў яўрэйскай сям’і Неваха Моўшавіча (Навума Майсеевіча) Шапіра. Акрамя Майсея ў сям’і было яшчэ 8 дзяцей: шэсць сыноў і дзве дачкі. Два яго браты таксама былі ўрачамі, адзін з іх Леў Навумавіч Шапіра — хірург, другі — Іосіф Навумавіч Шапіра — уролаг.

Савецкі кінааператар  прыходзіўся яму пляменнікам, сынам роднага брата Веньяміна.

У 1903—1908 гг. вучыўся на медыцынскім факультэце Венскага ўніверсітэта. Скончыў медыцынскі факультэт Казанскага ўніверсітэта ў 1909 годзе.

### У час Першай і Грамадзянскай вайны 
У Першую сусветную вайну — малодшы лекар палка на Турэцкім фронце, у Грамадзянскую вайну — урач Мінскага пяхотнага палка. З 1923 — асістэнт хірургічнай клінікі БДУ. У 1927—1941 і 1945—1957 гг. у Мінскім медыцынскім інстытуце, дзе ў 1927 годзе арганізаваў і ўзначаліў першую ў Беларусі кафедру артапедыі, адначасова арганізаваў спецыялізаваную артапедычную амбулаторыю і кіраваў ёю. Паралельна ў 1930—1941 гг. працаваў у клініцы артапедыі i траўматалогіі Беларускага НДІ фтызіятрыі, артапедыі i нейралогіі (у 1945—1950 гг. яго дырэктар). У 1936 годзе ў Ленінградзе, у клініцы прафесара , абараніў доктарскую дысертацыю.

У 1941—1945 гг. галоўны хірург эвакашпіталяў i намеснік наркома аховы здароўя Кіргізскай ССР, адначасова загадчык кафедрай шпітальнай хірургіі Фрунзенскага медыцынскага інстытута.

У Мінск М. Н. Шапіра вярнуўся 4 ліпеня 1944 года. У 1945—1950 гг. галоўны траўматолаг БССР i загадчык кафедрай артапедыі i ваенна-палявой хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута. Арганізатар артапедычнай дапамогі ў Беларусі.

Выйшаўшы на пенсію, ён стаў бясплатна кансультаваць складаных хворых у інстытуце артапедыі, у ваенным шпіталі, у бальніцах.

Як напісала пра яго ў некралогу прафесар Р. М. Мініна:

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Улица Белорусская: перекрёсток судеб 
* Здравоохранение Беларуси: знаменательные и юбилейные даты. 2009 год. 
* Из истории минских улиц. Прогулка по ул. Революционной  

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Артапеды Беларусі
Катэгорыя:Траўматолагі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Беларускай ССР
Абрам Хаімавіч Шкляр

**Абрам Хаімавіч Шкляр** (, Магільна, , Мінская вобласць — , ) — беларускі географ i кліматолаг. Доктар геаграфічных навук (1964), прафесар (1965).

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў БСГА (1931) У 1940—1941 гг. і з 1946 г. выкладчык фізічнай геаграфіі БДУ, з 1974 г. загадчык кафедры ў Беларускім дзяржаўным універсітэце.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па сельскагаспадарчай кліматалогіі, феналогіі, ахове прыроды, фізічнай геаграфіі Беларусі, па меліярацыі Палесся. У аснову кліматычнага раянавання А. X. Шкляр паклаў сумы тэмператур паветра вышэй 10&nbsp;°C і паказчыкі ўвільгатнення тэрыторыі (адносіны сумы ападкаў да выпаральнасці).

Аўтар дапаможнікаў па геаграфіі для вышэйшых навучальных устаноў Беларусі. Удзельнічаў у складанні Атласа БССР.

## Выбраная бібліяграфія 
* Прырода Беларусі: Фізіка-геагр. агляд / В. А. Дзяменцьеў, А. Х. Шкляр, В. П. Якушка. — Мн.: Дзярж. вуч.-пед. выд-ва М-ва асветы БССР, 1959. — 315 c.
* Атмосферный воздух и охрана его от загрязнений // Охрана природы, Мн., 1969. (разам з М. І. Касцюкевічам)
* Климатические ресурсы Белоруссии и использование их в сельском хозяйстве / А. Х. Шкляр. — Мн.: Вышэйшая школа, 1973. — 430 c.
* Календарь природы Белоруссии / А. Х. Шкляр. — Мн.: Вышэйшая школа, 1979. — 262, [2] с.

## Літаратура 
* 
*  — С. 379.

## Спасылкі 
* У прыроды няма дрэннай пагоды…  // Грамадска-палітычная газета Уздзенскага раёна «Чырвоная зорка»
* Бібліяграфія
* Электронны каталог бібліятэкі Беларускага тэхналагічнага ўніверсітэта 

Катэгорыя:Географы Беларусі
Катэгорыя:Кліматолагі
Катэгорыя:Папулярызатары навукі
Катэгорыя:Члены Беларускага геаграфічнага таварыства
Катэгорыя:Члены КПСС
Аркадзь Ханонавіч Шкляр

**Аркадзь Ханонавіч Шкляр** (, ) — беларускі вучоны ў галіне педагогікі. Доктар педагагічных навук, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1972 г. З 1974 г. у сістэме прафесійна-тэхнічнай адукацыі (майстар вытворчага навучання, намеснік дырэктара, дырэктар ПТВ, Мінскага вышэйшага тэхнічнага вучылішча). З 1992 г. рэктар Рэспубліканскага інстытута прафесійнай адукацыі.

Навуковыя працы пра праблемах бесперапыннай прафесійнай адукацыі, тэорыі i методыкі вытворчага навучання ва ўмовах шматузроўневай падрыхтоўкі. Распрацаваў комплексную сістэму падрыхтоўкі кадраў па схеме «ПТВ — тэхнікум — ВНУ», якая пакладзена ў аснову стварэння інтэграваных шматузроўневых навучальных устаноў бесперапыннай прафесійнай адукацыі ў краінах СНД.

## Літаратура 
*  — С.428.

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Мастэрс (снукер)

**Мастэрс** () — прафесійны нярэйтынгавы снукерны турнір. Праходзіць штогод в 1975 года і з'яўляецца найстарэйшым снукерным турнірам пасля чэмпіянату свету. Мастэрс — адзін з турніраў «трайной кароны» і, хоць не з'яўляецца рэйтынгавым, лічыцца адным з самых прэстыжных снукерных першынстваў. Мастэрс штогод праходзіць у Лондане, з 2012 года — у Аляксандра-палацы. Дзеючы чэмпіён турніру — Марк Ален з Паўночнай Ірландыі, які ўпершыню выйграў турнір у 2018 годзе.

Ужо на першым турніры, у 1975 годзе, куды было запрошана 10 удзельнікаў, сабраліся лепшыя гульцы таго часу. З з'яўленнем сусветнага рэйтынгу ў 1976 годзе на турнір сталі запрашацца лідары, хоць большасць турніраў у той час не ўваходзілі ў склад рэйтынгавых. У далейшым колькасць удзельнікаў была павялічана да 12, а з 1983 года і па гэты дзень на Мастэрс удзельнічаюць 16 гульцоў, кожны з якіх пачынае барацьбу са стадыі 1/8 фіналу. У цяперашні час, у турніры прымаюць удзел 16 снукерыстаў, якія займаюць вышэйшыя пазіцыі ў сусветным рэйтынгу, а першы і другі нумары пасеву аддаюцца леташняму пераможцу і дзейнаму чэмпіёну свету адпаведна.

У 44 турнірах Мастэрс прынялі ўдзел 87 снукерыстаў, з якіх 22 атрымлівалі перамогу. Рэкардсменам па колькасці тытулаў Мастэрс з'яўляецца Роні О’Саліван з сямю выніковымі перамогамі (1995, 2005, 2007, 2009, 2014, 2016, 2017), а Стывен Хендры перамагаў шэсць разоў (1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1996). Па тры перамогі ў Кліфа Торбурна (1983, 1985, 1986), Стыва Дэвіса (1982, 1988, 1997), Пола Хантэра (2001, 2002, 2004) і Марка Сэлбі (2008, 2010, 2013). Двойчы на Мастэрс перамагалі Алекс Хігінс (1978, 1981), Марк Уільямс (1998, 2003) і Джон Хігінс (1999, 2006).

На дадзены момант, у рамках Мастэрс ўжо разыграна больш за £15 мільёнаў. Лідарам па прызавым за ўсе гады правядзення з'яўляецца Роні О’Саліван, які выйграў больш за £1,5 млн. З 1975 года на турніры было зроблена тры максімальныя серыі; іх аўтары — Кірк Стывенс у 1984, Дзін Дзюньхуэй у 2007 і Марка Фу у 2015. Часцей за ўсіх прыз за найвышэйшы брэйк турніру атрымліваў шасціразовы чэмпіён Стывен Хендры — 5 разоў (1989, 1990 (падзяліў), 1995, 1996, 2003). Чатыры разы яго атрымлівалі Джымі Уайт (1987, 1992, 1993, 2001 (падзяліў)) і Роні О’Саліван (2002, 2004, 2006, 2012).

## Вынікі 
### Фіналісты турніру 
### Статыстыка паводле краін
Мастэрс 2008 (снукер)

**Мастэрс 2008** (, таксама вядомы як *SAGA Insurance Masters 2008* — па назве спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 13 па 20 студзеня 2008 года на «Арэне Уэмблі», у Лондане. Турнір стаў 34-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Прызавы фонд турніру склаў £460,000, з якіх £150,000 (на £20,000 больш, чым у мінулым годзе) атрымаў пераможца.

У турніры прыняло ўдзел 18 гульцоў. Топ-14 афіцыйнага рэйтынгу аўтаматычна трапілі ў першы раўнд. Снукерысты, якія займалі 15 і 16 месца ў рэйтынгу, гулялі ў папярэднім раўндзе з пераможцам кваліфікацыйнага турніру і ўладальнікам уайлдкард.

Уладальнік тытула Роні О’Саліван прайграў ужо ў першым матчы шатландцу Стывену Магуайру. Пераможцам турніру стаў Марк Сэлбі, які абыграў у фінале Стывена Лі з лікам 10:3. У апошнім фрэйме Сэлбі паўтарыў лепшы брэйк турніру Кена Доэрці, зрабіўшы тотал-клірэнс у 141 ачко. Гэты быў першы прафесійны тытул у кар'еры Марка Сэлбі.

## Уайлдкард раўнд 
У папярэднім раўндзе згулялі 15-ы і 16-ы нумары рэйтынгу і ўладальнікі ўайлд-кард: Джад Трамп, як пераможца кваліфікацыйнага турніру, і Рыкі Уолдэн, які атрымаў спецыяльнае запрашэнне ад арганізатараў турніру.

## Асноўная сетка 
Катэгорыя:Мастэрс (снукер)
Катэгорыя:Студзень 2008 года
Мастэрс 2010 (снукер)

**Мастэрс 2010** (, таксама вядомы як *Pokerstars.com Masters 2010* — па назве спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 10 па 17 студзеня 2010 года на «Арэне Уэмблі», у Лондане. Турнір стаў 36-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Упершыню турнір Мастэрс спансавала кампанія PokerStars.com. Прызавы фонд турніру склаў £486,000, з якіх £150,000 атрымаў пераможца.

У турніры прыняло ўдзел 18 гульцоў. Топ-14 афіцыйнага рэйтынгу аўтаматычна трапілі ў першы раўнд. Снукерысты, якія займалі 15 і 16 месца ў рэйтынгу, гулялі ў папярэднім раўндзе з пераможцам кваліфікацыйнага турніру і ўладальнікам уайлдкард.

Пераможца леташняга турніру Роні О’Саліван не змог абараніць свой тытул, прайграўшы ў фінальным матчы Марку Сэлбі з лікам 9:10. Гэтая ж пара гуляла ў фінале ў 2009 годзе. Апроч таго, гэта быў шосты фінал Мастэрс з удзелам Роні О’Салівана за апошнія сем розыгрышаў турніру. Вышэйшая серыя турніру (140 ачкоў) была зроблена двойчы - Стывенам Магуайрам і Нілам Робертсанам. Такім чынам, Марк Сэлбі выйграў другі Мастэрс за тры гады.

## Уайлдкард раўнд 
У папярэднім раўндзе згулялі 15-ы і 16-ы нумары рэйтынгу і ўладальнікі ўайлд-кард: Роры МакЛаўд, як пераможца кваліфікацыйнага турніру, і Джымі Уайт, які атрымаў спецыяльнае запрашэнне ад арганізатараў турніру.

## Асноўная сетка 
Катэгорыя:Мастэрс (снукер)
Катэгорыя:Студзень 2010 года
Зіновій Пінхусавіч Шульман

**Зіновій Пінхусавіч Шульман** (, Пціч, , Гомельскай вобласці — ) — беларускі фізік. Доктар тэхнічных навук, прафесар. Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1989).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі політэхнічны інстытут (1953). З 1957 г. у Інстытуце цеплa- i масаабмену АН Беларусі (у 1971—1989 гг. загадчык лабараторыі).

Навуковыя працы па рэафізіцы, гідрамеханіцы, цеплaфізіцы, цеплатэхніцы, біямедыцынскай рэалогіі. Cфaрмуляваў закон нелінейна-вязкапластычнага цячэння (1967). Даў тэарэтычнае тлумачэнне з'яве зацягвання гідрадынамічнага адрыву пры абцяканні затупленых цел палімернымі растворамі, распрацаваў тэарэтычныя асновы электра- i магнітнай рэалогіі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Учёные Беларуси: Зиновий Пинхусович Шульман (К 75-летию со дня рождения) // Известия Национальной академии наук Беларуси. СЕРИЯ ФИЗИКО-ТЕХНИЧЕСКИХ НАУК, № 2, 1999. — С. 143—144. 
* *Александр Суслов* …И дольше века длится день  // «Советская Белоруссия» № 214 (22624), вторник, 14 ноября 2006.
* Гісторыя 3-й кафедры ўнутраных захворванняў БДМУ  

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Рыгор Абрамавіч Шульман

**Рыгор Абрамавіч Шульман** (, Азарычы, Калінкавіцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі педагагічны інстытут (1955). З 1971 года ў Брэсцкім універсітэце (у 1971—1975 гадах загадчык кафедры).

Навуковыя працы па ўласцівасцях і ператварэннях рэчываў пры высокіх шчыльнасцях, тэмпературах і магутных магнітных палях.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калінкавіцкім раёне
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Берта Майсееўна Сосіна-Ізраіцель

**Берта Майсееўна Сосіна-Ізраі́цель ** (,  — , ) — беларуская вучоная ў галіне рэнтгеналогіі. Доктар медыцынскіх навук (1951), прафесар (1952). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1967).

## Біяграфія 
Скончыла медыцынскі факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1928). Асістэнт кафедры рэнтгеналогіі Мінскага медыцынскага інстытута (1934—1939). Загадчыца курсам рэнтгеналогіі пры кафедры прапедэўтыкі ўнутраных хвароб Мінскага медыцынскага інстытута (1939—1941). У час Вялікай Айчыннай вайны дацэнт курса рэнтгеналогіі Новасібірскага медыцынскага інстытута (1941—1944), адначасова кансультант ваеннага шпіталя. Дацэнт, загадчыца курсам рэнтгеналогіі пры кафедры прапедэўтыкі ўнутраных хвароб Мінскага медыцынскага інстытута (1944—1951). Загадчыца кафедры рэнтгеналогіі Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў (1951—1977).

Старшыня Рэспубліканскага навуковага таварыства рэнтгенолагаў (1961—1977); член праўлення Усесаюзнага таварыства рэнтгенолагаў і радыёлагаў.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па пытаннях функцыянальнай рэнтгенадягностыкі пашкоджанняў органаў стравання і сардэчна-саcудзістай сістэмы.

### Навуковыя працы 
* «Расстройство ритма сердца в рентгенокимографическом изображении», з сааўт., 1938;
* «Клиническая рентгенокимография сердца», 1939 (разам з М. М. Уладысікам);
* «О синистропозиции толстой кишки», с сааўт., 1939;
* «Клиника и диагностика желудочно-ободочно-кишечного свища», з сааўт., 1941;
* «О лечении воспалительных заболеваний рентгеновскими лучами», з сааўт., 1949;
* «К вопросу о рентгенодиагностике бронхиальных кист», з сааўт., 1957;
* «Значение рентгенокимографии сердца (25-летний опыт)», 1959;
* «Рентгенодиагностика хронических неспецифических воспалительных заболеваний легких», 1971 (разам з І. І. Лазюк, Л. А. Жакавай);
* «Рентгенодиагностика кист легких», 1971.

## Літаратура 
* 
* *Змачинская, Н. Ф.* Заведующие кафедрами и профессора Минского медицинского института (1921—1996): биогр. справ. / Н. Ф. Змачинская, М. В. Мальковец, А. Н. Пересада. — Минск, 1999. — С. 274—276.
* Берта Моисеевна Сосина (к 100-летию со дня рождения) // Здравоохранение Белоруссии. — 2003. — № 6. — С. 61—62.

## Спасылкі 
* Сосина-Израитель Берта Моисеевна (13(26).02.1903—23.10.1982)  // Сайт Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
* Сосина-Израитель, Берта Моисеевна (доктор медицинских наук; 1903—1982) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* 

Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэнтгенолагі Беларусі
Катэгорыя:Загадчыкі кафедраў БДМУ
Рыгор Якаўлевіч Сляпян

**Рыгор Якаўлевіч Сляпя́н** (нар. , ) — беларускі вучоны ў галіне радыёфізікі і электронікі. Доктар фізіка-матэматычных навук (1988).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут у 1974 годзе. З 1974 года ў Мінскім навукова-даследчым прыборабудаўнічым інстытуце. З 1991 года ў Інстытуце ядзерных праблем Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Навуковыя працы па фізіцы мезаcкапічных сістэм, тэорыі нелінейных ваганняў і хваль. Даследаваў электрадынаміку вугляродных нанатрубак, эфект анамальнага малога паглынання электрамагнітных хваль у перыядычных структурах і дастасаванне яго да стварэння звышвысокадыхтоўных ЗВЧ-рэзанатараў.

Член рэдкалегіі міжнароднaгa часопіса «Electromagnetics».

Сярод апублікаваных прац:
* Колебания и волны в электродинамических системах с потерями / А. С. Ильинский, Г. Я. Слепян. — Москва: Изд-во МГУ, 1983.
* Теория автоэлектронной эмиссии из углеродных нанотрубок: метод интегральных уравнений и проверка применимости модели Фаулера-Нордгейма / Д. С. Быченок, Г. Я. Слепян // Вестник Белорусского государственного университета. Серия 1, Физика. Математика. Информатика. — 2012. — № 3. — С. 33—36.
* Современные тенденции развития наноэлектромагнетизма: аналит. обзор. / Слепян Г. Я., Максименко С. А., Кужир П. П. — Мн.: Изд. центр БГУ, 2012. — ISBN 978-985-553-042-9
* Теория автоэлектронной эмиссии из углеродных нанотрубок: метод интегральных уравнений и проверка применимости модели Фаулера — Нордгейма. / Быченок Д. С., Слепян Г. Я. — // Вестник БГУ. Серия 1, Физика. Математика. Информатика. — 2012. — № 3. — С. 33—36.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 

Катэгорыя:Дактары фізіка-матэматычных навук
Катэгорыя:Радыёфізікі
Катэгорыя:Постаці беларускай радыёэлектронікі
Пул (більярд)

**Пул** — разнавіднасць більярда. У пул гуляюць на більярдным стале з шасцю лузами, размешчанымі ўздоўж бартоў. Асноўнай мэтай гульняў у пул з’яўляецца забіванне шароў ў лузы. Найбольш распаўсюджанымі відамі пула з’яўляюцца «васьмёрка» і «дзявятка».

Існуюць сотні відаў пула. Найбольш вядомыя з іх: «пул-8», «пул-9», «пул-10», «14 +1», «у адну лузу».

Катэгорыя:Більярд
Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры

**Адкрыты чэмпіянат Уэльса** () — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры. З'явіўся ў календары мэйн-тура ў 1992 годзе. Папярэднікам гэтага турніру быў Welsh Professional Championship, які праводзіўся з 1980 года і быў адкрыты толькі для валійскіх гульцоў. З 2015 года праходзіць у горадзе Кардыф. З 2017 года турнір праходзіць у рамках «Серыі хатніх нацый», а яго прызавы фонд складае £366,000.

Рэкардсменам па колькасці тытулаў турніру з'яўляецца дзеючы чэмпіён Джон Хігінс з пяцю тытуламі (2000, 2010 і 2011, 2015 і 2018). Роні О’Саліван выйграваў турнір чатыры разы (2004, 2005, 2014 і 2016), а Стывен Хендры — тры (1992, 1997, 2003).

## Вынікі 
### Фіналісты турніру 
### Статыстыка паводле краін 
## Спасылкі
Мэры Энцін

**Мэры Энцін** (, Полацк — ) — амерыканская пісьменніца і актывістка за правы мігрантаў.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў яўрэйскай сям’і Ізраіля і Эсфіры Энціных. Эмігравала ў ЗША разам з сям’ёй у 1894 годзе. Наведвала лацінскую школу для дзяўчынак, цяпер Бостанская лацінская акадэмія. Выйшла замуж за Амадэя Уільяма Грабаў у 1901 годзе і пераехала у Нью-Ёрк. Мары стала папулярнай пасля выдання сваёй аўтабіяграфіі, дзе апісвае засваенне амерыканскай культуры, а таксама жыццё яўрэяў у царскай Расіі. Чытала лекцыі пра свой эмігранцкі досвед.

## Літаратура 
* Allan Mazur. A Romance in Natural History: The Lives and Works of Amadeus Grabau and Mary Antin. Syracuse, NY: Garret, 2004. viii, 484p.
* Mary Antin, Werner Sollors, ed. The Promised Land. (1914; New York: Penguin Books, 1997 ISBN 0140189858).
* Mary Antin. They Who Knock at Our Gates; a Complete Gospel of Immigration. Boston and New York: Houghton Mifflin, 1914.
* Evelyn Salz, ed. Selected Letters of Mary Antin (Syracuse, NY: Syracuse University Press, 2000 ISBN 0815606079).

## Спасылкі 
* *Mary Antin*. Within the Pale // The Atlantic Monthly. October, 1911. (Фрагмент успамінаў Мэры Энцін пра дзяцінства ў Полацку)

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Праваабаронцы ЗША
Апісаная акружнасць

thumb|right|Акружнасць, апісаная вакол многавугольніка
**Апісаная акружнасць** многавугольніка — акружнасць, якая змяшчае ўсе вяршыні многавугольніка. Яе цэнтр ёсць пункт перасячэння сярэдзінных перпендыкуляраў да старон многавугольніка.

## Уласцівасці 
* Цэнтр апісанае акружнасці выпуклага n-вугольніка ляжыць у пункце перасячэння сярэдзінных перпендыкуляраў да яго старон. Як вынік: калі вакол n-вугольніка апісана акружнасць, то ўсе сярэдзінныя перпендыкуляры да ягоных старон перасякаюцца ў адным пункце (цэнтры акружнасці).
* Каля любога правільнага многавугольніка (усе вуглы роўныя) можна апісаць акружнасць, і прытым толькі адну.

### Для трохвугольніка 
thumb|right|Акружнасць, апісаная вакол трохвугольніка

* Каля трохвугольніка можна апісаць акружнасць, прытым толькі адну. Яе цэнтрам будзе пункт перасячэння сярэдзінных перпендыкуляраў. 
* У востравугольнага трохвугольніка цэнтр апісанае акружнасці ляжыць унутры, у тупавугольнага — па-за межамі трохвугольніка, у прамавугольнага — на сярэдзіне гіпатэнузы.

Выява:Triangle (Acute) Circumscribed.svg|Востравугольны
Выява:Triangle (Obtuse) Circumscribed.svg|Тупавугольны
Выява:Triangle (Right) Circumscribed.svg|Прамавугольны

Пазначым літарай О пункт перасячэння сярэдзінных перпендыкуляраў да ягоных старон і правядзём адрэзкі ОА, ОВ і ОС.
Калі пункт О роўнааддалены ад вяршынь трохвугольніка АВС, то ОА = OB = ОС.
Таму акружнасць з цэнтрам О радыуса ОА праходзіць праз усе тры вяршыні трохвугольнік і ў выніку з’яўляецца апісанай каля трохвугольніка ABC.

#### Радыус 
Формулы радыуса апісанае акружнасці
* R = \frac {abc}{4S}
* R = \frac {a}{2\sin\alpha} = \frac {b}{2\sin\beta} = \frac {c}{2\sin\gamma}
* R = \frac{abc}{\sqrt{(a+b+c)(-a+b+c)(a-b+c)(a+b-c)}} = \frac{abc}{4\sqrt{p(p-a)(p-b)(p-c)}},
: **дзе:**
: a, b, c — бакі трохвугольніка,
: \alpha, \beta, \gamma — вуглы, процілеглыя да старон a, b, c адпаведна,
: S — плошча трохвугольніка.
: p — паўперыметр трохвугольніка.

## Гл. таксама 
* Упісаная акружнасць
* Прыўпісаная акружнасць

Катэгорыя:Планіметрыя
Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры 2008

**Адкрыты чэмпіянат Уэльса 2008** () — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 11 па 17 лютага 2008 года на арэне Ньюпарт Цэнтр, у Ньюпарце, Уэльс. Турнір стаў 17-м розыгрышам адкрытага чэмпіянату Уэльса, які праводзіцца штогод з 1992 года. Прызавы фонд чэмпіянату склаў £, з якіх £ атрымаў пераможца.

Пераможцам турніру стаў Марк Сэлбі, які саступаў О’Салівану ў вырашальным матчы з лікам 5:8, аднак здолеў выйграць чатыры фрэймы запар і здабыць перамогу на турніры. На сваім шляху да тытула 24-гадовы англічанін перайграў Дэйва Харальда (5:2), Кена Доэрці (5:2), шатландцаў чэмпіёна свету Джона Хігінса ў чвэрцьфінале (5:2) і Стывена Хендры ў паўфінальным матчы (6:4) і Роні О’Салівана ў напружаным фінальным паядынку (9:8). Такім чынам, Сэлбі выйграў свой другі за два месяцы і другі ў кар’еры прафесійны тытул (пасля перамогі на Мастэрс у сярэдзіне студзеня), а таксама свой першы рэйтынгавы турнір.

## Прызавыя грошы 
Прызавы фонд застаўся на тым жа ўзроўні, што і ў мінулым годзе, склаўшы £225,500. Першы прыз спаборніцтва таксама не змяніўся, застаўшыся на ўзроўні £35,000.

## Рэйтынгавыя ачкі 
Адкрыты чэмпіянат Уэльса 2008 меў такое ж размеркаванне рэйтынгавых ачкоў, як і на іншых турнірах у сезоне, акрамя трох найбуйнейшых (Гран-пры, чэмпіянат Вялікабрытаніі і чэмпіянат свету). Пераможца турніру атрымаў 5000 рэйтынгавых ачкоў. Пры гэтым за перамогі на Гран-пры, чэмпіянаце Вялікабрытаніі і чэмпіянаце свету снукерысты атрымлівалі 6250, 7500 і 10000 адпаведна.

## Асноўная сетка 
## Фінал 
|-
| colspan="3" align="center" | 

|-
| colspan="3" align="center" style="font-size: 100%" | *Дзённая сесія*: 6:**90** (**77**), 50:**60**, **69**:5, **72**:44, **56**:23 (**51**), 35:**62**, 0:**139** (**70**,**65**), **130**:0 (**108**)
|-
| align="right" | **135**
| align="center" | Найвышэйшая серыя
| 77
|-
| align="right" | **2**
| align="center" | Соценныя серыі
| 0
|-
| align="right" | **6**
| align="center" | Серыі 50+
| 5
|}

## Спасылкі 
* Адкрыты чэмпіянат Уэльса 2008 на Snooker.org 
* Статыстыка адкрытага чэмпіянату Уэльса 2008 на CueTracker.net 
* Фотаздымкі World Snooker з адкрытага чэмпіянату Уэльса 2008 на Facebook

Катэгорыя:Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры
Катэгорыя:2008 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт ва Уэльсе ў 2008 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 2007/2008
Катэгорыя:Снукерныя турніры ва Уэльсе
Катэгорыя:2008 год у Ньюпарце
Катэгорыя:Люты 2008 года
Шульман

**Шульман** — яўрэйскае прозвішча, папулярнае ў Беларусі.

## Вядомыя носьбіты 
* Зіновій Пінхусавіч Шульман — беларускі фізік
* Іосіф Абрамавіч Шульман — беларускі рэжысёр
* Кальман Шульман —  пісьменнік і перакладчык, адзін з заснавальнікаў сучаснай літаратуры на іўрыце.
* Кацярына Міхайлаўна Шульман — расійская палітолаг і публіцыст
* Марк Міхайлавіч Шульман — беларускі шашыст
* Рыгор Абрамавіч Шульман — беларускі фізік
* Саламон Яфімавіч Шульман — расійскі савецкі празаік, сцэнарыст і кінарэжысёр, падарожнік
* Юрый Маркавіч Шульман — беларускі і амерыканскі шахматыст
Сахараў

**Сахараў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Дзмітрыевіч Сахараў — савецкі фізік, праваабаронца і палітычны дзеяч.
* Канстанцін Вячаслававіч Сахараў — дзеяч Белага руху ў Сібіры.
* Сцяпан Сцяпанавіч Сахараў — беларускі і рускі архітэктар.
* Сяргей Пятровіч Сахараў — беларускі фалькларыст.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Возера Шчасця

**Возера Шчасця** () — невялікае месяцавае мора, сфармаванае з патокаў лавы. Мае выгнутую форму з адгалінаваннямі на паўночны захад і на ўсход.

На поўдні Возера Шчасця прымыкае да Мора Пароў. У 70-80 кіламетрах ад яго працягнуліся Гемскія горы (Montes Haemus).

Тры маленькіх кратара ў межах возера маюць афіцыйныя імёны, якія былі прысвоены ім Міжнародным астранамічным саюзам.

## Спасылкі 
* Lacus Felicitatis  на сайце International Astronomical Union.
Возера Сну

**Возера Сну** () — месяцавае мора, размешчанае ў паўночна-ўсходняй частцы бачнага боку Месяца. Дыяметр складае 384 кіламетры, што робіць яго найбуйнейшым аб'ектам з тых, што называюцца азёрамі. Імя яму даў італьянскі астраном Рычолі. Межы возера некалькі размытыя; паверхня, сфарміраваная з каменнай лавы, мае нізкае альбеда.

На паўднёвым захадзе Возера Сну злучаецца з Морам Яснасці праз кратэр Пасідоній. Нераўнамерная ўсходняя мяжа амаль прымыкае да невялікага кратара Моры, а бліжэй да поўначы суседнічае з разбураным кратэрам Уільямс і возерам Смерці.

## Спасылкі 
* Lacus Somniorum  на сайце International Astronomical Union.
Марк Юр’евіч Тайц

**Марк Юр’евіч Тайц** (нар. ) — беларускі ўрач-хірург, вучоны ў галіне біяхіміі і радыяцыйнай біялогіі. Доктар біялагічных навук (1973).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску ў сям’i ўрачоў. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, капітан медыцынскай службы. З 7 снежня 1942 года ў патызанкім атрадзе імя Чкалава. Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут у 1950 годзе. Працаваў хірургам у Полацку і Гродне. З 1959 года ў Інстытуце фізіялогіі Акадэміі навук БССР, дзе ў 1961 годзе скончыў аспірантуру. З 1991 года М. Ю. Тайц у Ізраілі, у Іерусаліме.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па механізмах уздзеяння малых доз іанізуючай радыяцыі на кару наднырачнікаў, канфармацыйных зменах мітахандрыяльных мембран клетак галаўнога мозгу пад уздзеяннем стрэс-фактараў.

Сярод апублікаванага:
* Действие малых доз ионизирующей радиации на центральную нервную систему : Материалы всесоюз. симпозиума, состоявшегося в г. Минске в дек. 1968 г. / [Под ред. д-ров биол. наук Л. С. Черкасовой и А. Т. Пикулева] ; Науч. совет по проблеме «Радиобиология» АН СССР. Ин-т физиологии АН БССР. Белорус. гос. ун-т им. В. И. Ленина. — Минск : Изд-во БГУ, 1971. — 111 с. : ил. ; 20 см. — Списки лит. в конце докл. — 1300 экз.;
* Как прочитать лекцию на тему «Медицина и знахарство» / О-во по распространению полит. и науч. знаний Белорус. ССР. — Минск : Б. и., 1960. — [2], 20 л. ; 30 см. — (Материал в помощь лектору);
* Метаболические сдвиги в митохондриях облученного организма, связанные с циклом трикарбоновых кислот / Л. С. Черкасова, А. Т. Пикулев, М. Ю. Тайц; под ред. акад. П. Ф. Рокицкого ; АН БССР, Ин-т физиологии — Мн.: Наука и техника, 1977.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Смиловицкий Л.* Девяностолетний Марк Тайц: еврейские гены и огромное трудолюбие // Газета Союза белорусских общественных объединений и общин «Авив»
* 
* Тайц Марк Юрьевич // Праект «Память народа»

Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Біяхімікі СССР
Катэгорыя:Біяхімікі Беларусі
Катэгорыя:Постаці радыебіялогіі
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Капітаны СССР
Грэйс Кулідж

**Грэйс Ганна Гудх’ю Кулідж** ( — ) — жонка Прэзідэнта Кальвіна Куліджа і Першая лэдзі ЗША з 1923 па 1929.

Нарадзілася ў Берлінгтане, штат Вермонт, у сям’і Эндру Ісаклера Гудх’ю (1848—1923), інжынер-механіка і інспектара параходаў, і Леміры Барэт Гудх’ю (1849—1929). У 1902 Грэйс скончыла Вермонтскі ўніверсітэт, дзе яна была заснавальнікам і кіраўніком жаночага клуба «Пі-Бэта-Фі». Затым яна далучылася да факультэту «Школы Кларка для глуханямых» у Нортгемптане, Масачусетс, як інструктар чытання па вуснах.

Катэгорыя:Першыя лэдзі ЗША
Лу Гувер

**Луіза Генры Гувер** (;  — ), больш вядомая як **Лу Генры Гувер** — жонка Прэзідэнта ЗША Герберта Гувера і Першая лэдзі ЗША.

## Біяграфія 
У 1894 годзе Луіза паступіла ў Стэнфардскі ўніверсітэт. Стаўшы студэнткай, Лу з Гербертам Гуверам. У час Першай сусветнай вайны Лу дапамагала мужу ў справе аказання дапамогі бельгійскім бежанцам. За гэта ў 1919 годзе яна была ўзнагароджана каралём Бельгіі Альбертам I. Садзейнічала адкрыццю Пачатковай школы ў Уітэры, якая ў 2005 годзе стала насіць імя Лу Гувер. Таксама Лу прафінансавала будаўніцтва дома скаўтаў ў Апала-Альта, Каліфорнія.

Катэгорыя:Першыя лэдзі ЗША
Меймі Эйзенхаўэр

**Меймі Жэнева Дауд Эйзенхаўэр** (,  — ) — жонка прэзідэнта Дуайта Эйзенхаўэра і Першая лэдзі ЗША з 1953 па 1961.

## Біяграфія 
Дуайт Эйзенхаўэр, ва ўзросце 25 гадоў, ажаніўся з Меймі Эйзенхаўэр, 19 гадоў, 1 ліпеня 1916 г у доме бацькоў нявесты ў Дэнверы, штат Каларада. Пасля вяселля маладыя адправіліся ў мядовы месяц на пару дзён у Эльдарада Спрынгс, Каларада.

Катэгорыя:Першыя лэдзі ЗША
Флорэнс Гардзінг

**Флорэнс Клінг Гардзінг** (,  — ) — амерыканская грамадская дзяячка. Жонка 29-га прэзідэнта ЗША Уорэна Гардзінга, першая лэдзі ЗША з 1921 па 1923. Займалася дабрачыннасцю, адстойвала раўнапраўе полаў, аказвала дапамогу ветэранам Першай сусветнай вайны. Пасля смерці мужа ў 1923 годзе яна пакінула Вашынгтон і зноў вярнулася ў Марыён.

Катэгорыя:Першыя лэдзі ЗША
Сандзё Санэтомі

**Сандзё Санэтомі** ( — ) — адзін з прадстаўнікоў Кіёцкай арыстакратыі, якая выступіла на баку імператара Мэйдзі ў вайне Босін. Пазней часова выконваў абавязкі прэм’ер-міністра Японіі.

Сандзё Санэтомі нарадзіўся ў сям’і міністра Сандзё Санэцуму. Падчас крызісу сёгуната Такугава Сандзё выступаў на баку імператара. Пасля адстаўкі Такугава Ёсінобу і скасавання сістэмы сёгуната Сандзё займаў шэраг важных пастоў у імперскім ўрадзе, уключаючы пасады правага і галоўнага міністраў.

У 1882 Сандзё стаў кавалерам Вышэйшага ордэна Хрызантэмы, а 7 ліпеня 1884 г. яму быў прысвоены тытул князя — вышэйшы па сістэме кадзоку.

Пасля адміністрацыйнай рэформы, праведзенай Іта Хірабумі ў 1885 годзе, Сандзё стаў першым міністрам — захавальнікам пячаткі Японіі.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Японіі
Возера Смерці

**Возера Смерці** () — месяцавае мора, размешчанае ў паўночна-ўсходняй частцы бачнага боку Месяца і сфармаванае з каменнай лавы.

Ляжыць на поўдзень ад працяглага Мора Холаду, ад якога аддзеленае вузкай палоскай грунту. На ўсход ад Возера Смерці размешчаны кратэр Бюрг, на захадзе — шырокая сетка разор пад агульнай назвай разоры Бюрга, на поўдні — Возера Сну.

## Спасылкі 
* Lacus Mortis  на сайце International Astronomical Union.
Кокі Хірота

**Кокі Хірота** ( — ) — японскі дыпламат, палітык, 32-і прэм'ер-міністр Японіі. Нарадзіўся ў горадзе Фукуока, прэфектура Фукуока. Двойчы прызначаўся міністрам замежных спраў. З 9 сакавіка 1936 г. па 2 лютага 1937 года займаў пасаду прэм'ер-міністра Японіі. Пасля капітуляцыі Японіі арыштаваны і прысуджаны да смяротнага пакарання Міжнародным ваенным трыбуналам па Далёкім Усходзе. 23 снежня 1948 г. павешаны ў турме Сугама.

## Літаратура 
* Frank, Richard B. Downfall: The End of the Imperial Japanese Empire. Penguin (Non-Classics); Reissue edition (2001). ISBN 0-14-100146-1.
* Maga, Timothy P. Judgment at Tokyo: The Japanese War Crimes Trials. University of Kentucky (2001). ISBN 0-8131-2177-9.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Японіі
Кідзюра Сідэхара

**Кідзюра Сідэхара** ( — ) — палітычны дзеяч, вядомы дыпламат міжваеннага перыяду, а таксама 44-ы прэм'ер-міністр Японіі з 9 кастрычніка 1945 года па 22 мая 1946 года. Ён быў заўзятым прыхільнікам пацыфізма ў Японіі, як да так і пасля Другой сусветнай вайны. Акрамя таго ён быў апошнім прэм’ер-міністрам, якія ўваходзілі ў склад кадзоку. Яго жонка, Масака, была чацвёртай дачкой Івасакі Ятара — заснавальніка дзайбацу «Міцубісі».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Японіі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Японіі
Катэгорыя:Паслы Японіі ў ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Такійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Бароны Японіі
Катэгорыя:Старшыні палаты прадстаўнікоў Японіі
Хобіт: Пустка Смаўга

**«Хо́біт: Пустка Смаўга»** () — другая частка кінатрылогіі «Хобіт», экранізацыі кнігі Джона Толкіна «Хобіт, або Туды і назад». Фільм рэжысёра Пітэра Джэксана. Сусветная прэм’ера фільма адбылася 13 снежня 2013 года.

Гэты фільм, як і першая частка, здымаўся камерамі RED Epic з разрозненнем высокай выразнасці, з частатою 48 кадраў у секунду.

## Сюжэт 
Пасля паспяховага пераходу праз Імглістыя горы, Торын і кампанія хобіта і гномаў вымушаны звярнуцца па дапамогу да магутнага незнаёмца, перш чым адправіцца ў небяспечнае Цемналессе без мага Гандальфа, у якога з'явіліся нейкія важныя і таямнічыя справы на поўдні. Гномы пабываюць у гасцях у Беорна, стануць палоннымі караля лясных эльфаў Трандуіла, а затым дасягнуць азёрнага горада Эсгарота. Яны павінны будуць уступіць у бой з Цмокам Смаўгам і оркам Азогам — даўнім ворагам Торына.

Кампанія гномаў і хобіта мусіць завяршыць сваё падарожжа да Адзінокай гары, дзе Більба Торбінсу трэба будзе знайсці патаемныя дзверы, каб дабрацца да скарбу Цмока: Більба пракрадзецца ў пячоры Адзінокай гары — былое вялікае каралеўства гномаў Эрэбор, дзе Цмок ахоўвае свае скарбы. Чароўны пярсцёнак, які Більба знайшоў у пячоры Голума, дапаможа хобіту ўратавацца ад Цмока. І калі пачвара загіне ад рукі Барда Лучніка, эльфы, людзі і гномы будуць вымушаны супрацьстаяць адзін аднаму, бо прызам для пераможца будуць скарбы Адзінокай гары, аднак неўзабаве з'яўленне новых ворагаў аб'яднае іх.

## Выхад у пракат 
* 11 снежня — Францыя.
* 13 снежня — Бразілія, Новая Зеландыя, Іспанія, Індыя, Інданезія, Егіпет, Турцыя і г. д.
* 18 снежня — Беларусь, Расія.
Падрабязней на афіцыйным сайце кінатрылогіі «Хобіт» .

## У ролях 
Ніжэй прадстаўлены спіс акцёраў, якія зняліся ў фільме:

## Музыка 
Музычнае суправаджэнне да фільма, гэтаксама як і для «Уладара пярсцёнкаў» і папярэдняга фільма, напісана Говардам Шорам. Арыгінальны саўндтрэк быў запісаны на Abbey Road Studios Лонданскім філарманічным аркестрам.

## Гл. таксама 
* Хобіт: Нечаканая вандроўка
* Хобіт: Бітва пяці войскаў

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кінатрылогіі «Хобіт»
* 
* Афіцыйны блог кінатрылогіі «Хобіт»
* [Фільм «Хобіт» у Вікіпалантыры](http://ru.lotr.wikia.com/wiki/%D0%A5%D0%BE%D0%B1%D0%B1%D0%B8%D1%82_(%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC))

Катэгорыя:Фільмы Новай Зеландыі 2013 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2013 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 2013 года
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Новай Зеландыі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Новай Зеландыі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-прыквелы
Катэгорыя:Фільмы пра драконаў
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Джона Рональда Руэла Толкіна
Катэгорыя:Фільмы Пітэра Джэксана
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Фрэн Уолш
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Філіпы Боенс
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Пітэра Джэксана
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Гільерма дэль Тора
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Говард Шор
Катэгорыя:Фільмы MGM
Пасадэна

**Пасадэна** (Пасадына):

* **Пасадэна** — горад у штаце Каліфорнія, ЗША
* **Пасадэна** — горад у штаце Тэхас, ЗША
* **Пасадэна** — амерыканскі тэлесерыял 2001 года

## Гл. таксама 
* Пасадэна 1932
Уолтэр Мандэйл

**Уолтэр Фрэдэрык «Фрыц» Мандэйл** (; ) — віцэ-прэзідэнт ЗША ў 1977—1981 гадах у адміністрацыі Джымі Картэра, ад Дэмакратычнай партыі.

## Біяграфія 
Ураджэнец штата Мінесоты. Бацька — Тэадор Зігваард Мандэйл — быў нарвежскага паходжання. Два тэрміны запар быў генеральным пракурорам роднага штата (1960—1964), затым сенатарам ад яго ж (1964—1976). Папярэднік Мандэйла ў крэсле сенатара ад Мінесоты, Х’юберт Хамфры, быў папярэднім віцэ-прэзідэнтам ЗША ад Дэмакратычнай партыі.

У адрозненне ад папярэдніх віцэ-прэзідэнтаў, граў больш актыўную ролю ў палітыцы, асабліва прыкметную на новым вітку халоднай вайны. У 1980 годзе Картэр і Мандэйл балатаваліся на другі тэрмін, але прайгралі камандзе Рэйгана.

У 1984 годзе Дэмакратычная партыя вылучыла Мандэйла кандыдатам у прэзідэнты, аднак ён пацярпеў поўнае паражэнне ад Р. Рэйгана, перамогшы толькі ў роднай Мінесоце і ў сталічным акрузе Калумбія. Пры гэтым у віцэ-прэзідэнты пры Мандэйле балатавалася Джэральдзін Ферара — першая жанчына ў гісторыі ЗША, вылучаная на гэты пост ад адной з двух найбуйнейшых партый. У 1993—1996 гадах — Пасол ЗША ў Японіі.

Памёр 19 красавіка 2021 года ў Мінеапалісе (ЗША).

Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Члены Дэмакратычнай партыі ЗША
Катэгорыя:Сенатары ад штата Мінесота
Катэгорыя:Паслы ЗША ў Японіі
Катэгорыя:Пракуроры ЗША
Катэгорыя:Кандыдаты ў віцэ-прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты ЗША (1984)
Катэгорыя:Выпускнікі Мінесоцкага ўніверсітэта
Ракфелер

**Ракфелер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джон Дэвісан Ракфелер — амерыканскі прадпрымальнік, першы доларавы міліярдэр.
* Майкл Кларк Ракфелер — амерыканскі этнограф, антраполаг.
* Нельсан Олдрыч Ракфелер — віцэ-прэзідэнт ЗША.
Іосіф Лазаравіч Саснавік

**Іосіф Лазаравіч Саснаві́к** (, вёска Геленава — ) — беларускі вучоны ў галіне нейрапаталогіі. Доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Іосіф Саснавік нарадзіўся ў вёсцы Геленава (зараз у , Віцебскай вобласці). У 1926 годзе скончыў Ленінградскі медыцынскі ўніверсітэт. З 1934 года ў Віцебскім медыцынскім інстытуце (у 1960—1972 гадах загадчык кафедры).

Навуковыя працы па траўматызме нервовай сістэмы і праблемах паталогіі мазгавога кровазвароту.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Здравоохранение беларуси: знаменательные и юбилейные даты

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мёрскім раёне
Аркадзь Іосіфавіч Свірноўскі

**Аркадзь Іосіфавіч Свірноўскі** (, ) — беларускі вучоны ў галіне гематалогіі і радыебіялогіі. Доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1961 годзе Мінскі медыцынскі інстытут, у 1960 годзе Мінскі інстытут замежных моў. З 1961 года ў Беларускім НДІ гематалогіі і пералівання крыві (з 1967 загадчык лабараторыі)

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па біялогіі лейкемічнай клеткі, мадыфікацыі яе ўласцівасцей і пераадоленні множнай лекавай рэзістэнтнасці, рэакцыі крывятворнай сістэмы на дзеянне адмоўных (неспрыяльных) фактараў навакольнага асяроддзя, антылейкемічным і радыеахоўным дзеянні біялагічных фактараў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Гематолагі СССР
Катэгорыя:Гематолагі Беларусі
Майсей Ісакавіч Сіміноўскі

**Майсей Ісакавіч Сіміно́ўскі** (, Мормаль, цяпер , Гомельская вобласць — 5 лістапада 1984) — ваеныы дзеяч, генерал-маёр.

## Біяграфія 
Скончыў Ваенную акадэмію імя Фрунзэ (1934), Вышэйшыя акадэмічныя  курсы (1948). У Чырвонай Арміі з 1920 года. Удзельнік Грамадзянскай вайны. У Вялікую Айчынную вайну на Заходнім, Калінінскм, 1-м Прыбалтыйскім, 3-м Беларускім, Забайкальскім франтах: начальнік штаба , . Удзельнік баёў пад Масквой, Вялікалуцкай, Віцебска-Аршанскай, Усходне-Прускай, Хінгана-Мукдэнскай аперацый. У 1952—1961 гадах выкладчык Ваеннай акадэміі імя Фрунзэ

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Симиновский Моисей Исаакович // Праект «Память народа
»

Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Кавалерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ