open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
HTTP

**HTTP** ( — «пратакол перадачы гіпэртэксту») — пратакол прыкладнога ўзроўню перадачы даных (першапачаткова, у выглядзе гіпертэкставых дакументаў). Асновай HTTP з’яўляецца тэхналогія «кліент-сервер», гэта значыць мяркуецца існаванне спажыўцоў (кліентаў), якія ініцыююць злучэнне і пасылаюць запыт, і пастаўшчыкоў (сервераў), якія чакаюць злучэння для атрымання запыту, здзяйсняюць неабходныя дзеянні і вяртаюць назад паведамленне з вынікам.

HTTP у цяперашні час паўсюдна выкарыстоўваецца ў сусветнай павуціне для атрымання інфармацыі з вэб-сайтаў. У 2006 годзе ў Паўночнай Амерыцы доля HTTP-трафіка перавысіла долю P2P-сетак і склала 46 %, з якіх амаль палова — перадача патокавага відэа і гуку. HTTP выкарыстоўваецца таксама ў якасці «транспарту» для іншых пратаколаў прыкладнога ўзроўню, як то SOAP, XML-RPC, WebDAV.

Асноўным аб’ектам маніпуляцыі ў HTTP з’яўляецца рэсурс, на які паказвае URI () у запыце кліента. Звычайна такімі рэсурсамі з’яўляюцца файлы, якія захоўваюцца на серверы, але імі могуць быць лагічныя аб’екты або нешта абстрактнае. Асаблівасцю пратакола HTTP з’яўляецца магчымасць паказаць у запыце і адказе спосаб прадстаўлення аднаго і таго ж рэсурсу паводле розных параметраў: фармату, кадзіроўкі, мовы і інш., для чаго выкарыстоўваецца HTTP-загаловак. Менавіта дзякуючы магчымасці ўказання спосабу кадзіравання паведамлення кліент і сервер могуць абменьвацца двайковымі данымі, хоць дадзены пратакол з’яўляецца тэкставым.

Аналагічнымі пратаколамі для HTTP з’яўляюцца FTP і SMTP. Абмен паведамленнямі ідзе па звычайнай схеме «запыт-адказ». Для ідэнтыфікацыі рэсурсаў HTTP выкарыстоўвае глабальныя URI. У адрозненне ад многіх іншых пратаколаў, HTTP не захоўвае свайго стану. Гэта азначае адсутнасць захавання прамежкавага стану паміж парамі «запыт-адказ». Кампаненты, якія выкарыстоўваюць HTTP, могуць самастойна ажыццяўляць захаванне інфармацыі аб стане, звязанай з апошнімі запытамі і адказамі (напрыклад, «кукі» на баку кліента, «сесіі» на баку сервера). Браўзер, які пасылае запыты, можа адсочваць затрымкі адказаў. Сервер можа захоўваць IP-адрасы і загалоўкі запытаў апошніх кліентаў. Аднак сам пратакол не ведае аб папярэдніх запытах і адказах, у ім не прадугледжана ўнутраная падтрымка стану, да яго не прад’яўляюцца такія патрабаванні.

## Спасылкі 
* Спецыфікацыя HTTP/1.1
* Прыклад паслядоўнасці HTTP-абмену 
* Прынцыпы функцыянавання HTTP-сервера

Катэгорыя:TCP/IP
Катэгорыя:Сеткавыя пратаколы
Катэгорыя:Інтэрнэт-пратаколы
Катэгорыя:Стандарты W3C
Міхаіл Ігнатавіч Аверын

**Міхаіл Ігнатавіч Аверын** (, в. Пачапава, Навагрудскі павет (цяпер Баранавіцкі раён) — , ГУЛАГ) — дзяржаўны дзеяч БССР.

## Біяграфія 
Паходзіў з сялянскай сям’і. У красавіку 1933 года прызначаны намеснікам наркама Рабоча-сялянскай інспекцыі БССР. Пасля пастановай сакратарыята ЦК КП(б)Б «*у мэтах умацавання кіраўніцтва Віцебскай кантрольнай камісіі рэкамендаваны яе старшынёй*». У 1934—1935 гадах — старшыня Віцебскага гарадскога савета.

З 1936 года — начальнік цэха Беларускай раённай электрастанцыі, пасля — дырэктар Полацкага цагельнага завода.

2 верасня 1936 года пастановай Аршанскага райкама КП(б)Б выключаны з партыі як «трацкіст», «*падазроны ў службе ў белай арміі*» і «*агент польскай разведкі*». У лютым 1937 выведзены са складу ЦВК БССР. Па яго апеляцыі бюро ЦК КП(б)Б у красавіку 1937 года адмяніла рашэнне Аршанскага РК КП(б)Б, бо факты, што сталі падставай для гэтага, не пацвердзіліся.

6 снежня 1937 года арыштаваны і 28 верасня 1938 года «тройкай» НКУС асуджаны да 10 гадоў папраўча-працоўных работ. Этапаваны ў адзін з канцлагераў НКУС Новасібірскай вобласці.

Загінуў у зняволенні. Рэабілітаваны трыбуналам БВА 8 красавіка 1958 года.

## Літаратура 
* Слоўнік Маракова

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім павеце (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Памерлі ў ГУЛАГу
Усход (касмічныя караблі)

thumb|285px|Ракета-носьбіт для КА серыі Усход
**Усход** — серыя савецкіх касмічных караблёў, прызначаных для палётаў па калязямной арбіце. Ствараліся пад кіраўніцтвам канструктара Сяргея Паўлавіча Каралёва з 1958 па 1963 год.

Першы пілатуемы «Усход», запуск якога адбыўся 12 красавіка 1961 года (Усход-1), стаў адначасова і першым у свеце касмічным апаратам, які падняў чалавека ў касмічную прастору. Сёння гэты дзень (12 красавіка) адзначаецца ў Беларусі, Расіі і ў іншых краінах свету як Сусветны дзень авіяцыі і касманаўтыкі.

Калі першы «Усход», пілатуемы Юрыем Гагарыным, здзейсніў толькі адзін віток вакол Зямлі, абляцеўшы планету за 108 хвілін, то палёт карабля «Усход-5» з касманаўтам Валерыем Быкоўскім працягваўся ўжо каля 5 сутак. За гэты час карабель і касманаўт 81 раз абагнулі Зямлю.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Пілатуемыя касмічныя апараты
Усход-1

**Усход-1** («Усход», рус.: *Восток-1*) — касмічны карабель з серыі «Усход», першы касмічны апарат, які падняў чалавека на калязямную арбіту.

На караблі «Усход» 12 красавіка 1961 года лётчык-касманаўт СССР Юрый Аляксеевіч Гагарын здзейсніў першы ў свеце палёт у касмічную прастору. Старт карабля адбыўся з касмадрома Байканур у 9 гадзін 7 хвілін маскоўскага часу (06:07:00 UTC). Карабель выканаў адзін віток вакол Зямлі і здзейсніў пасадку ў 10 гадзін 55 хвілін (07:55:00 UTC) у раёне вёскі Смелаўка Саратаўскай вобласці.

## Канструкцыя 
thumb|285px|Ракета-носьбіт Усход|злева

### Сістэма жыццезабеспячэння 
Першы палёт праходзіў у аўтаматычным рэжыме, пры якім касманаўт быў як бы пасажырам карабля. Але пры неабходнасці, у любы момант касманаўт мог перавесці карабель на ручное кіраванне.

Савецкія псіхолагі, не ведаючы дакладна, як будзе сябе паводзіць чалавек пры працяглым уздзеянні бязважкасці, дапускалі, што касманаўт можа страціць над сабой кантроль і захоча весці карабель уручную, таму лічбавы код, які дазваляе адключыць аўтаматыку, ляжаў у спецыяльным запячатаным канверце. Лічылася, што правільна прачытаць і ўвесці гэты код касманаўт зможа толькі будучы ў цвёрдым розуме. Аднак перад палётам Гагарыну ўсё ж сказалі гэты код.

У спускальным апараце падтрымлівалася нармальнае для чалавека ціск 755-775 мм рт.сл., тэмпература ў кабіне ў пачатку палёту складала 19 °C (да канца палёту яна паднялася да 22 °C), меўся запас ежы і вады, а таксама механізм для збору адходаў.

### Кіраванне ў космасе 
Для кіравання карабля ў ВКБ-1 была распрацавана сістэма кіравання рухам (арыентацыі і спуску) «Чайка». Сістэма мела два рэжыму функцыянавання: асноўны і рэзервовы. Для візуальнай арыентацыі касманаўта ў касмічнай прасторы адносна паверхні Зямлі на карабель быў усталяваны аптычны прыбор «Взор». Акрамя гэтага, на караблі меліся пульт ручнога кіравання і прыборная дошка, паказваючая асноўныя індыкатары палётуthumb|right|285px|Прыборная панэль карабля

## Экіпаж 
* Камандзір — Юрый Аляксеевіч Гагарын
* Дублёр — Герман Цітоў
* Рэзервны састаў — Рыгор Нялюбаў

Катэгорыя:Касмічныя караблі серыі «Усход»
Катэгорыя:Пілатуемыя касмічныя апараты
Катэгорыя:1961
Катэгорыя:Гісторыя Варонежа
Камень (Валожынскі раён)

**Ка́мень** (, ) — вёска ў Беларусі, на рацэ Каменка. Уваходзіць у склад Івянецкага сельсавета Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Насельніцтва 690 чал. (1997). Знаходзіцца за 37 км на паўднёвы ўсход ад Валожына, за 46 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя 
Упершыню Камень згадваецца ў 1-й палове XV ст. як уладанне Гедыгольдавічаў. Каля 1451 кашталян віленскі Сенька Гедыгольдавіч заснаваў у мястэчку касцёл. У канцы XV — 1-й палове XVI стст. Камень знаходзіўся ва ўладанні Забярэзінскіх, якія ў 1522 збудавалі тут фарны касцёл. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) мясцовасць увайшла ў склад Менскага павета Менскага ваяводства.

[thumb|злева|Касцёльная працэсія, пач. [XX стагоддзе|XX ст.]]

У 2-й палове XVI ст. Камень перайшоў да Кішкаў, у XVII ст. ст. — Далмат-Ісайкоўскіх, пазней Юдзіцкіх. У 1679 у мястэчку збудавалі новы касцёл.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Камень апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Мінскім павеце Мінскай губерні. Станам на 1795 у мястэчку было 49 двароў. У XVIII—XIX стст. тут праводзіліся вялікія кірмашы. У 1-й пал. XIX ст. Камень знаходзіўся ва ўладанні Салагубаў і Плявакаў, у 2-й палове XIX — пачатку XX стст. — Арнольдзі і Яштальд-Гаворкі. Паводле вынікаў перапісу (1897) у мястэчку было 116 двароў, касцёл, малітоўны дом, багадзельня, магазін, карчма, 3 кузні, крама лазня.

Паводле Рыжскага мірнага дагавора (1921) Камень апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Івянецкай гміне Стаўбцоўскага павета Навагрудскага ваяводства. За польскім часам існавалі аднайменныя мястэчка (151 двор) і 2 фальваркі (7 двароў).

З 1939 года Камень у складзе БССР, вёска У 1940—1959 гадах цэнтр Каменскага сельсавета Івянецкага раёна.

У гады 2-й сусветнай вайны, падчас карнай аперацыі «Герман» 24 ліпеня 1943 года акупанты расстралялі настаяцеля каменскага касцёла ксяндза Леапольда Аўліха і вікарыя Казіміра Рыбалтоўскага.

## Насельніцтва 
* **XVIII стагоддзе**: 1795 — 268 чал.
* **XIX стагоддзе**: 1897 — 713 чал.
* **XX стагоддзе**: 1921 — 844 чал.; 1971 — 879 чал.; 1997 — 690 чал.
* 1971 год—234 двары.
* 1997 год—220 двароў.

### Інфраструктура 
У Камені працуюць сярэдняя школа, фельчарска-акушэрскі пункт, бібліятэка, клуб.

## Турыстычная інфармацыя 
thumb|150px|Старая званіца

### Славутасці 
За 0,4 км на паўднёвы захад ад Каменю знаходзіцца археалагічны помнік (гарадзішча і паселішча часоў сярэднявечча).
* Валун Чортаў Камень
* Могілкі яўрэйскія
* Касцёл Святых Пятра і Паўла (1991)

### Страчаная спадчына 
* Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (1679)

## Гл. таксама 
* Каменьскі бой

## Літаратура 
* 
* Kamień (2) //  S. 734.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Івянецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёна
Катэгорыя:Мястэчкі Менскага ваяводства
Рустам Ібрагімавіч Ібрагімбекаў

**Рустам Мамед Ібрагім аглы Ібрагімбекаў** (, , Баку, Азербайджанская ССР, СССР) — азербайджанскі і расійскі пісьменнік, сцэнарыст і кінарэжысёр. Заслужаны дзеяч мастацтваў Азербайджана (1976). Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола (1979), Дзяржаўнай прэміі Азербайджана (1980), Дзяржаўнай прэміі СССР (1981), Дзяржаўнай прэміі Расіі (1992, 1994, 1997).

Скончыў Вышэйшыя курсы сцэнарыстаў (1967) і рэжысёраў (1974). Дэбютаваў у кіно ў 1969 г.

## Фільмаграфія 
Сцэнарыст фільмаў:

* «Белае сонца пустыні» (1970, у сааўт.),
* «Допыт» (1979),
* «Дзень нараджэння» (1979),
* «Урга: тэрыторыя кахання» (1993),
* «Стомленыя сонцам» (1994),
* «Сібірскі цырульнік» (1998), 
і інш.

## Літаратура 
* Кіно: Энцыклапедычны слоўнік. М., 1987. — С. 147.
* Сусветны біяграфічны энцыклапедычны слоўнік. М., 1998. — С. 295.
* *Раззаков Ф.* Дасье на зорак: Нашы любімыя фільмы. М., 2001. — С. 129—220.
* Каталог XXIII Маскоўскага міжнароднага фестывалю. М., 2002. — С. 92.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баку
Катэгорыя:Сцэнарысты СССР
Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР
Катэгорыя:Кінапрадзюсары СССР
Катэгорыя:Мантажоры СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
Катэгорыя:Сцэнарысты Азербайджана
Катэгорыя:Кінарэжысёры Азербайджана
Катэгорыя:Кінапрадзюсары Азербайджана
Катэгорыя:Мантажоры Азербайджана
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Азербайджана
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Азербайджанскай ССР
Катэгорыя:Сцэнарысты Расіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры Расіі
Катэгорыя:Кінапрадзюсары Расіі
Катэгорыя:Мантажоры Расіі
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Круглае)

**Царква́ Нараджэ́ння Бо́жай Ма́ці** — колішняя царква ў маёнтку Крашэўскіх Стары Куплін (цяпер на ўскраіне вёскі Круглае каля могілак), адзіны помнік стылю ампір на Пружаншчыне. Амаль цалкам зруйнавана за савецкім часам.

## Гісторыя 
Пад канец жыцця пружанскі маршалак Казімір Марачэўскі фундаваў будаўніцтва мураванай уніяцкай царквы ў сваім маёнтку Стары Куплін, якая паўстала ўжо пасля яго смерці пры дапамозе Яна Крашэўскага ў 1834 годзе і была асвечана 4 сакавіка 1836 года пад тытулам Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі. Са скасаваннем уніі ў 1839 годзе царква пераасвечана ў праваслаўную ў гонар Успення Багародзіцы. Галоўная захавальніца фондаў пружанскага музея-палацыка Наталля Пракаповіч, аднак, сцвярджае, што перадача царквы праваслаўным адбылася пасля здушэння паўстання 1863 года. Такім чынам, у 1839 — 1863 царква магла дзейнічаць як каталіцкая.

Падчас Другой сусветнай вайны царква пашкоджаная, за савецкім часам зачынена і амаль цалкам зруйнаваная.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры стылю ампір. Кампактнае прамавугольнае ў плане збудаванне. За атыкам узвышаецца гранёны цыбулепадобны купал на чацверыковым барабане. Сцены апяразаны вузкім карнізам на драўляных дэнтыкулах. Галоўны фасад быў аформлены каланадай (захаваліся вуглавыя трохчвэртныя калоны). Над прамавугольным уваходным праёмам — «ляжачы» прамавугольны аконны праём, які асвятляе хоры. Бакавыя фасады ў верхняй частцы рытмічна расчлянёны паўцыркульнымі аконнымі праёмамі з замковым каменем у тонкапрафіляваных ліштвах.

Побач з царквой была збудавана двух'ярусная званіца (засталіся рэшткі).

Вакол пасаджаныя ліпы і конскія каштаны.

## Літаратура 
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Брэсцкай вобласці
Круглае
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі ампір
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Пружанскага раёна
Катэгорыя:Круглае (Пружанскі раён)
Эўбюры

**Эўбюры** (*Avebury*) — брытанскі хендж; найбуйнейшае рытуальнае эбудаванне ў Еўропе.

Знаходзіцца каля г. Марлбара, на поўдні Англіі. Плошча каля 11,5 га, абкружана ровам і насыпам з 4 сіметрычнымі выхадамі. Уздоўж унутранага краю рова пастаўлены пліты з пясчаніку, у цэнтры — два кальцы з камянёў (дыяметр 91,4). Унутры кольцаў камянёвыя кладкі, адна з іх нагадвае літару «V». Каля паўднёвага ўваходу пачынаецца алея менгіраў (2 паралельныя рады камянёў), якая цягнецца да рытуальнай пабудовы на Овертан-Хіле. На тэрыторыі Эўбюры выяўлены паселішча, пахаванні, фрагменты керамікі неаліту і бронзавага веку. Помнікі складаюць адзіны археалагічны комплекс.

## Літаратура 
* 
* *Clark G.* «Prehistoric England», London, 1941
* *Stanley Th.* «Pre-Roman Britain», Greenwich(Connecticut)- New York, 1965

## Спасылкі 
Катэгорыя:Уілтшыр
Катэгорыя:Мегаліты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Хенджы
Саўраштра

**Саўраштра** (, ) — рэгіён на захадзе Індыі на поўдні штата Гуджарат. Займае большую частку паўвострава Катхіявар. Адміністрацыйна падзяляецца на 7 раёнаў.

## Прырода 
Саўраштра прымыкае да Аравійскага мора. У ледавіковы перыяд значная частка знаходзілася пад вадой. Каля ўзбярэжжа сустракаюцца вапняковыя скалы старажытнага каралавага паходжання. Астатняя частка ўяўляе ўзгорыстую мясцовасць з перавагай ксерафітных хмызнякоў. Земляробства магчыма толькі дзякуючы ірыгацыі. Найвышэйшы ўзгорак Гірнар дасягае 1031 м. У раёне высокіх узгоркаў захаваліся шыракалістыя лясы, у тым ліку знакаміты Гірскі лес, які насяляюць апошнія азіяцкія львы.

## Гісторыя 
Саўраштра ўзгадваецца ў эпічных паэмах "Махабхарата" і "Рамаяна". У еўрапейскіх крыніцах - з I ст. н.э. Рэгіён уваходзіў у склад дзяржаў гурджараў і раджпутаў. У XVII — перш. пал. XX ст. падзяляўся на 217 малых княстваў. Мясцовае насельніцтва спавядала індуізм, джайнізм і іслам. У 1820 г. валадары княстваў прызналі сваю залежнасць ад Вялікабрытаніі, але пры гэтым захавалі ўнутраную аўтаномію.

У 1947 г. напярэдадні падзелу на Індыю і Пакістан Саўраштру скалыналі вострыя канфлікты паміж індуістамі і мусульманамі. Найбольш вядомае паўстанне ў княстве Джунагадх, дзе індуісцкая большасць выступіла супраць князя-мусульманіна, які жадаў далучыць сваю дзяржаву да Пакістана. У выніку, многія мусульмане былі вымушаны мігрыраваць у Сінд.

У 1948 — 1956 гг. існаваў штат Саўраштра з цэнтрам у горадзе Раджкот. У 1960 г. Саўраштра ўвайшла ў склад Гуджарата.

## Спасылкі 
* Saurashtra - Gujarat Tourism
* Saurashtra - Geography and History

Катэгорыя:Геаграфія Гуджарата
Эўдокс Кнідскі

**Эўдокс Кнідскі** (Εὔδοξος ὁ Κνίδιος; каля 408 — каля 355 да н.э.), старажытнагрэчаскі матэматык і астраном.

## Біяграфія 
Вандраваў па Грэцыі і Егіпце, потым пасяліўся на радзіме ў г. Кнід (Малая Азія), дзе заснаваў школу матэматыкаў і астраномаў. Упершыню даў агульную тэорыю прапорцый (выкладзена ў 5-й кнізе «Асноў» Эўкліда). Паводле сведчання Архімеда, Эўдоксу належыць прыём доказу метадам вычэрпвання. У астраноміі зрабіў адну з першых спроб пабудовы тэорыі руху планет. Творы Эўдокса Кнідскага да нас не дайшлі.

## Літаратура 
* Эўдокс Кнідскі // БЭ ў 18 т. Т. 18. Кн. І. Мн., 2004.

Катэгорыя:Матэматыкі Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Астраномы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Філосафы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Філосафы IV стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Арыстоцель
Беларускае гістарычнае таварыства

**Беларускае гістарычнае таварыства** (БГТ, Białoruskie Towarzystwo Historyczne) — грамадская арганізацыя ў Польшчы з сядзібай у Беластоку.

15 чэрвеня 1993 года ў Беластоку быў створаны Заснавальніцкі камітэт Беларускага гістарычнага таварыства ў складзе: Славамір Іванюк, Юрка Каліна, Алег Латышонак і Яўген Мірановіч. БГТ аформілася 6 верасня 1993 года. Старшынёй стаў Антон Мірановіч. Тры гады пазней Таварыства ўзначаліў Алег Латышонак.

БГТ рэалізуе свае статутныя мэты шляхам выдавецкай дзейнасці, арганізацыі навуковых канферэнцый, выставак і моладзевых лагераў. Друкаваны орган — паўгадавік «Białoruskie Zeszyty Historyczne». Выдае кніжкі на польскай і беларускай мовах, напісаных або адрэдагаваных ягонымі сябрамі. Мае ўласную бібліятэку. З 2007 года БГТ патраніруе Беларускую інтэрнэт-бібліятэку Kamunikat.org.

Да 2008 года праз БГТ прайшлі 32 асобы. Асноўную частку яго членаў складаюць прафесійныя гісторыкі — выкладчыкі ВНУ, настаўнікі гісторыі, архівісты і музейшчыкі, а таксама журналісты беларускіх часопісаў, радыё і тэлебачання. Амаль усе сябры БГТ з’яўляюцца аўтарамі прынамсі адной кніжкі, рэдактарамі кніжак, зборнікаў матэрыялаў ды навуковых і папулярнанавуковых часопісаў, а таксама творцамі перадач для радыё і тэлебачання.

Сядзіба таварыства (у т.л. бюро і чытальня) знаходзіцца ў Беластоку.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* kamunikat.org — Беларускаму Гістарычнаму Таварыству — 15 гадоў! 

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Польшчы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:1993 год у Польшчы
Катэгорыя:Навуковыя таварыствы Польшчы
Катэгорыя:Гістарычныя таварыствы
Каралеўства Ірак (мандат Вялікабрытаніі)

**Каралеўства Ірак пад мандатам Вялікабрытаніі** ( ''Al-Antidab Al-Britaniy 'Ala Al-'Iraq'') — падмандатная тэрыторыя Лігі Нацый класа «A», створаная згодна з артыкулам 22 Версальскага дагавора пасля падзелу Асманскай імперыі у адпаведнасці з Севрскім мірным дагаворам 10 жніўня 1920 г. У адпаведнасці з рашэннем канферэнцыі ў Сан-Рэма 25 красавіка 1920 г., кіраванне гэтай тэрыторыяй было даверана Вялікабрытаніі. У 1921 г. англічане стварылі на падкантрольнай тэрыторыі Каралеўства Ірак. У 1932 г. Ірак стаў суверэннай незалежнай дзяржавай і быў прыняты ў Лігу Нацый.

Катэгорыя:Гісторыя Ірака
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2011

**Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2011** (21-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Першай лізе) — другі па рангу дывізіён (пасля Вышэйшай лігі) па футболе сярод беларускіх каманд 2011-га года. 
У турніры прымалі ўдзел 16 каманд. Яны змагаліся за адзіную прамую пуцёўку ў Вышэйшую лігу і адну пуцёўку ў плэй-оф за права змагацца за месца ў Вышэйшай лізе з перадапошнім клубам Вышэйшай лігі 2011. 
Доўгі час барацьбу за першынство вялі мінскі «Партызан» і «Славія-Мазыр», але ў выніку на фінішы турніру 
першае месца і выхад у Вышэйшую лігу гарантавалі футбалісты з Мазыра. Але «Партызан», заняўшы другое месца, у матчах плей-оф за права гуляць у Вышэйшай лізе 
перамог «Віцебск» (2:0, 1:2) і таксама атрымаў павышэнне ў класе.

## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
### Клубы, якія выйшлі ў Першую лігу з Другой лігі 
* ФК «Гарадзея»
* ФК «Слуцкцукар»

### Клубы, якія выбылі з Вышэйшай лігі ў Першую лігу 
* ФК «Партызан» (Мінск)

### Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі 
* ФК «Гомель»

### Клубы, якія страцілі месца ў Першай лізе па выніках сезона 2010 
* ФК «Камунальнік» (Слонім)
* ФК «Ліда»

### Іншыя змяненні 
* ФК «Слуцкцукар» змяніў назву на ФК «Слуцк»
* ФК «Верас» (Нясвіж) спыніў сваё існаванне і не прыняў удзелу ў сезоне 2011
* Замест «Вераса» права гуляць у Першай лізе атрымаў ФК «Клечаск» (Клецк), які ў сезоне 2010 заняў 3 месца ў Другой лізе

## Клубы-ўдзельнікі 

### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны, акрамя Магілёўскай.

## Турнірная табліца 
## Вынікі матчаў 
Заўвагі. **1**. Пры роўнай колькасці ачкоў «Смаргонь» змешчана ў турнірнай табліцы вышэй за «ДБК-Гомель» дзякуючы большай колькасці перамог. 
**2**. У матчах «Гарадзея» — «Полацк», «Граніт» — «Баранавічы», «Полацк» — «Рудзенск» і «Хімік» — «Ведрыч-97» гаспадарам прысуджаны тэхнічныя перамогі (3:0) па прычыне няяўкі гасцей.
**3**. У радках паказаны вынікі хатніх матчаў камандаў, у слупках — гасцявых.

Крыніца: football.by

## Бамбардзіры 
Крыніца: football.by

2011
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2011 годзе
Катэгорыя:2011 год у футболе
Яўген Абрамавіч Бірбраер

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя     = Яўген Абрамавіч Бірбраер
 |арыгінал імя = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці    = 
 |месца смерці   = 
 |партрэт        = 
 |подпіс        = 
 |мянушка       = 
 |псеўданім      = 
 |прыналежнасць = 
 |гады службы    = 1936—1943 (з перапынкамі)
 |званне         = гвардыі 
 |род войскаў      = Артылерыя
 |камандаваў     = 
 |частка          = 
 |бітвы       = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды        = 
{
 
}
 |Commons        = 
 |сувязі          = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс        = 
}}
**Яўге́н Абра́мавіч Бірбра́ер** (,  — , в. Даматкань, Вэрхнёдніпроўскі раён, Днепрапятроўская вобласць) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір мінамётнай роты 225-га гвардзейскага стралковага палка 78-й гвардзейскай стралковай дывізіі 7-й гвардзейскай арміі Стэпавага фронту, Герой Савецкага Саюза, гвардыі старшы лейтэнант.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1912 годзе ў горадзе Гомель у сям’і рамесніка. Яўрэй. Адукацыя вышэйшая. У 1934 годзе скончыў Ленінградскі інстытут журналістыкі. Член ВКП(б) з 1934 года.

У Чырвонай Арміі з 1936 года. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў. У 1941 годзе зноў прызваны ў рады Чырвонай Арміі.

У баях Вялікай Айчыннай вайны са снежня 1941 года. У жніўні 1942 гады скончыў курсы «Выстрал». У перыяд абароны Сталінграда камандаваў мінамётнай ротай. У пачатку 1943 года прымаў актыўны ўдзел у акружэнні варожых войскаў, дзе было запалонена 330 000 гітлераўцаў. Асабліва вызначыўся пры фарсіраванні Дняпра.

У ноч на 25 верасня 1943 г. паспяхова пераадолеў раку Дняпро ў раёне вёскі Даматкань Верхнедняпроўскага раёна Днепрапятроўскай вобласці.

Пры захопе плацдарма на правым беразе Дняпра даручаная гвардыі старшаму лейтэнанту Бірбраеру Я. А. мінамётная рота ўдзельнічала ў адбіцці дванаццаці варожых контратак. Выконваючы задачу па прыкрыцці пераправы, ўтрыманню і пашырэнню плацдарма, Яўген Бірбраер загінуў смерцю храбрых у баі 6 кастрычніка 1943 года.

## Узнагароды 
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 кастрычніка 1943 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм гвардыі старшаму лейтэнанту Бірбраеру Яўгену Абрамовічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Узнагароджаны ордэнам Леніна, медалём.

## Памяць 
* Пахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Правабэрэжнэ Вэрхнёдніппроўскага раёна Днепрапятроўскай вобласці, на трасе Днепрапятроўск — Кіеў, паводле іншых дадзеных у вёсцы Барадаіўка Вэрхнёдніпроўскага раёна Днепрапятроўскай вобласці.
* Стэла ў гонар Я. А. Бірбраера ўстаноўлена на Алеі Герояў у Гомелі (вул. Савецкая).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382

## Спасылкі 
* .

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Днепрапятроўскай вобласці
Катэгорыя:Удзельнікі Сталінградскай бітвы
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2009

**Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2009** (19-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Другой лізе) — трэці па рангу дывізіён (пасля Вышэйшай і Першай ліг) па футболе сярод беларускіх каманд 2009-га года. 
У турніры прымалі ўдзел 14 каманд, якія змагаліся за адзіную пуцёўку ў Першую лігу. 
Перамогу ў турніры і павышэнне ў класе атрымаў дэбютант турніра ФК «Рудзенск».
## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
### Клубы, якія выйшлі ў Першую лігу з Другой лігі 
* ФК ДБК-Гомель

### Клубы, якія выбылі з Першай лігі ў Другую лігу 
* ФК ПМЦ (Паставы)

### Клубы, якія спынілі выступленні ў Другой лізе 
* ФК БДАТУ-Ніва (Самахвалавічы)
* ФК «Мінск-2»
* ФК ПМЦ (Паставы)

### Новыя клубы, якія заявіліся ў Другую лігу 
* ФК «Рудзенск»

## Клубы-ўдзельнікі 

### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.

## Турнірная табліца 
## Вынікі матчаў 
Заўвагі. **1**. Пры роўнай колькасці ачкоў «Асіповічы» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за «Зорку-БДУ», а «Бяроза» вышэй за «Лівадыю» дзякуючы большай колькасці перамог. 
**2**. У радках паказаны вынікі хатніх матчаў камандаў, у слупках — гасцявых.

Крыніца: football.by

2009
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2009 годзе
Катэгорыя:2009 год у футболе
Дыскаверы (шатл)

thumb|Прызямленне «Дыскаверы». Місія STS-92
[thumb|«Дыскаверы» перад транспарціроўкай на месца старту ([19 мая 2006, місія STS-121)]]
**«Дыскаверы»** ( — адкрыццё) — шматразовы транспартны касмічны карабель NASA па праграме Space Transportation System (Спэйс шатл).
«Дыскаверы» — трэці шатл, быў перададзены ў эксплуатацыю NASA ў лістападзе 1982 года. У NASA шатл «Дыскаверы» мае пазначэнне OV-103 (Orbiter Vehicle — 103). Першы палёт «Дыскаверы» здзейсніў 30 жніўня 1984 года. У сапраўдны момант «Дыскаверы» — найстарэйшы з эксплуатуемых шатлаў.

Шатл «Дыскаверы» быў названы ў гонар аднаго з двух суднаў, на якіх у 1770-х гадах брытанскі капітан Джэймс Кук адкрыў Гавайскія астравы і даследаваў узбярэжжа Аляскі і паўночна-заходняй Канады. Такое ж імя («Дыскаверы») насіла адно з суднаў Генры Хадсана, які ў 1610—1611 гадах даследаваў Гудзонаў заліў. Яшчэ два «Дыскаверы» былі пабудаваныя брытанскім Каралеўскім геаграфічным таварыствам для даследавання Паўночнага полюса і Антарктыкі ў 1875 і 1901 гадах. Такое ж імя («Дыскаверы») мае касмічны карабель у фільме «Касмічная Адысея 2001».

Шатл «Дыскаверы» даставіў на арбіту касмічны тэлескоп «Хабл», а таксама ўдзельнічаў у дзвюх місіях па яго абслугоўванні.

З шатла «Дыскаверы» былі запушчаныя зонд «Уліс» і тры рэтрансляцыйныя спадарожнікі. «Дыскаверы» быў першым шатлам, на якім амерыканскія астранаўты адправіліся ў космас пасля катастрофы «Чэленджэра» (STS-51L). «Дыскаверы» быў таксама першым шатлам, на якім былі адноўленыя касмічныя палёты пасля катастрофы шатла «Калумбія» (STS-107).

На шатле «Дыскаверы» (STS-95) 29 кастрычніка 1998 года адправіўся ў свой другі касмічны палёт астранаўт Джон Глен, якому ў той момант было 77 гадоў.

Першы палёт расійскага касманаўта на амерыканскім касмічным караблі быў здзейснены Сяргеем Крыкалёвым менавіта на «Дыскаверы».

## Эмблемы палётаў 

## Спасылкі 
* Шатл (англ.) 
* «Дыскаверы» (англ.) 
* Фатаграфіі чоўна на сайце airliners.net
* Фота з кабіны шатла 360°(англ.)

Катэгорыя:Касмічныя караблі серыі «Спэйс шатл»
Катэгорыя:НАСА
Трэцяя касмічная скорасць

**Трэ́цяя касмі́чная ско́расць** — мінімальна неабходная скорасць цела, якая дазваляе пераадолець гравітацыйнае прыцягненне Сонца і пакінуць межы Сонечнай сістэмы.

Для планеты Зямля гэтая скорасць складае 72,8 км/с, але калі выкарыстаць сілы гравітацыі і арбітальнага руху планет, то пакінуць межы Сонечнай сістэмы можна ўжо пры 16,67 км/с (так, касмічным апаратам серый «Вояджэр» і «Піянер» удалося пакінуць межы Сонечнай сістэмы).

## Вылічэнне 
Для разліку трэцяй касмічнай скорасці можна выкарыстаць наступную формулу:
: v_3=\sqrt{(\sqrt{2}-1)^2 v_1^2+v_2^2},
дзе *v*3 — трэцяя касмічная скорасць, а *v*1 і *v*2 — першая для Сонца і другая для планеты касмічныя скорасці адпаведна.

## Гл. таксама 
* Першая касмічная скорасць
* Другая касмічная скорасць
* Чацвёртая касмічная скорасць

## Зноскі 
## Літаратура 
* Касмічная скорасць //  С. 149.
* 

Катэгорыя:Астрадынаміка
Лукум

**Лукум** (тур. rahat-lokum - зручны кавалачак) — ласунак з цукру (шакер-лукум) або мукі (рахат-лукум), з даданнем крухмалу і арэхаў (фісташкі, міндаль, какос і інш.). Найбольш распаўсюджаны рахат-лукум, які сёння завецца проста «лукум».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Баснійская кухня
Катэгорыя:Албанская кухня
Катэгорыя:Балгарская кухня
Катэгорыя:Кіпрская кухня
Катэгорыя:Грэчаская кухня
Катэгорыя:Македонская кухня
Катэгорыя:Турэцкая кухня
Катэгорыя:Румынская кухня
Катэгорыя:Вегетарыянская кухня
Катэгорыя:Цукрыстыя ўсходнія вырабы
Катэгорыя:Мучныя ўсходнія вырабы
Катэгорыя:Дэсерты
Другая касмічная скорасць

right|thumb|220px|Аналіз першай і другой касмічнай скорасці паводле Ісака Ньютана. Снарады A і B падаюць на Зямлю. Снарад C выходзіць на кругавую арбіту, D — на эліптычную. Снарад E ляціць у адкрыты космас.
**Друга́я касмі́чная ско́расць** — мінімальная скорасць руху, якую неабходна надаць аб'екту (камень, касмічны апарат і г. д.) для пераадолення гравітацыйнага прыцягнення нябеснага цела. Калі целу будзе нададзена другая касмічная скорасць, то гэтае цела будзе рухацца па парабалічнай арбіце вакол нябеснага цела.

Другая касмічная скорасць вызначаецца радыусам і масай нябеснага цела, з-за гэтага яна асобная для кожнага нябеснага цела (для Зямлі 11,2 км/с, для Сонца 617,7 км/с).

## Другая касмічная скорасць для розных аб'ектаў 
## Гл. таксама 
* Першая касмічная скорасць
* Трэцяя касмічная скорасць
* Чацвёртая касмічная скорасць

## Зноскі 
## Літаратура 
* Касмічная скорасць //  С. 149.

Катэгорыя:Астрадынаміка
Чацвёртая касмічная скорасць

300px|right|thumb|Млечны шлях
**Чацвёртая касмі́чная ско́расць** — мінімальна неабходная скорасць руху цела, якая дазваляе пераадолець яму сілы прыцягнення галактыкі. Чацвёртая касмічная скорасць не пастаянная, а залежыць ад адлегласці ад цэнтра галактыкі (для Млечнага Шляха — аб'ект Стралец A), і ад размеркавання масы рэчыва галактыкі. Па прыблізных падліках, чацвёртая касмічная скорасць у раёне Сонечнай сістэмы складае каля 550 км/с.

## Гл. таксама 
* Першая касмічная скорасць
* Другая касмічная скорасць
* Трэцяя касмічная скорасць

## Зноскі 
Катэгорыя:Астрадынаміка
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2005

**Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2005** (15-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Першай лізе) — другі па парадку дывізіён (пасля Вышэйшай лігі) па футболе сярод беларускіх каманд 2005-га года.

У турніры прымала ўдзел 16 каманд, якія разыгрывалі 2 пуцёўкі ў Вышэйшую лігу. 
Вяртанне ў вышэйшы свет датэрмінова заваявалі клубы «Белшына» з Бабруйска і «Лакаматыў» з Віцебска, якія ў папярэднім сезоне вылецелі з Вышэйшай лігі. 
У барацьбе за першае месца з невялікім адрывам перавагу атрымаў бабруйскі клуб.

## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
### Клубы, якія выйшлі ў Першую лігу з Другой лігі 
* ФК «Змена» (Мінск)
* ФК «Орша-Белаўтасервіс»

### Клубы, якія выбылі з Вышэйшай лігі ў Першую лігу 
* ФК «Лакаматыў» (Віцебск)
* ФК «Белшына» (Бабруйск)

### Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі 
* ФК «Лакаматыў» (Мінск)
* ФК «Ведрыч-97» (Рэчыца)

### Клубы, якія страцілі месца ў Першай лізе па выніках сезона 2004 
* ФК «Вертыкаль» (Калінкавічы)
* ФК «Дынама-Юні» (Мінск)

### Іншыя змяненні 
* ФК «Маладзечна» адмовіўся ад удзелу ў Першай лізе і заявіўся ў Другую лігу
* ФК «Ведрыч-97» (Рэчыца) адмовіўся ад удзелу ў Вышэйшай лізе і вярнуўся ў Першую лігу

## Клубы-ўдзельнікі 

### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.

## Турнірная табліца 
## Вынікі матчаў 
Заўвагі. **1**. Пры роўнай колькасці ачкоў «Смаргонь» змешчана ў турнірнай табліцы вышэй за ЗЛіН, а «Ліда» вышэй за «Верас» дзякуючы большай колькасці перамог. 
**2**. Пры роўнай колькасці ачкоў і перамог «Камунальнік» змешчана ў турнірнай табліцы вышэй за «Бярозу» дзякуючы перавазе ў вочных паядынках. 
**3**. У радках паказаны вынікі хатніх матчаў камандаў, у слупках — гасцявых.

## Бамбардзіры 
Крыніца: football.by 

2005
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2005 годзе
Катэгорыя:2005 год у футболе
Космас-1

**Космас-1** (па-англійску: *Cosmos-1*, па-руску: *Космос-1*) — эксперыментальны «сонечны ветразь», першы ў гісторыі чалавецтва касмічны апарат, які разганяецца з дапамогай фатонаў з Сонца.

Запуск адбыўся 21 чэрвеня 2005 года з расійскай субмарыны тыпу «Кальмар» у Баранцавым моры, з дапамогай расійскай ракеты «Волна» (перароблены ў межах канверсіі варыянт балістычнай ракеты SS-N-18). Ракетаносьбіт даставіць «Космас-1» на арбіту вышынёй 800 кіламетраў, дзе адбудзецца раскрыццё сонечнага ветразя. Плошча раскладзенага ветразя будзе складаць каля 600 квадратных метраў. Далей «Космас-1» будзе паціху разганяцца пад ціскам фатонаў з сонца і выходзіць на вышэйшую арбіту (спадарожнік мусіць падняцца на 50-80 кіламетраў за 30 дзён).

З Зямлі апарат можна ўбачыць у начным небе голым вокам, з шыротаў большых за 80°. Цэнтр кіравання знаходзіцца ў Маскве, у КБ Лавачкіна.

Бюджэт праекту складае 4 мільёны долараў.

## Спасылкі 
* На арбіту будзе запушчаны касмічны карабель, дапаможны рухавік якога працуе на энергіі сонечных фатонаў

Катэгорыя:Аўтаматычныя касмічныя апараты
Катэгорыя:Касманаўтыка Расіі
Саюз Афрыканскіх Дзяржаў

**Саюз Афрыканскіх Дзяржаў** () — кароткачасовае аб'яднанне двух (1958), а затым трох (1961) афрыканскіх дзяржаў у Заходняй Афрыцы. Саюз быў палітычна сацыялістычным і панафрыканскім, і ўзначальвалі яго трое афрыканскіх рэвалюцыянераў: Квамэ Нкрума у склад Гане, Ахмед Секу Турэ у склад Гвінеі і Мадзіба Кейта у склад Малі.

## Гісторыя 
23 лістапада 1958 г. Гана і Гвінея сфармавалі саюз, ён называўся Саюз Гана-Гвінея. У маі 1959 г. было абвешчана што саюз будзе перайменаваны ў Саюз Афрыканскіх Дзяржаў. У маі 1961 г. Малі ўступіла ў саюз. У 1962 г. саюз распаўся з-за таго, што ЗША звярнуліся да Гвінеі, каб апошняя ўстала на бок ЗША ў халоднай вайне, так як Саюз Афрыканскіх Дзяржаў быў саюзнікам СССР.

## Сцяг 
thumb|left|100px|Сцяг САД (1958-1961)
Калі Саюз Гана-Гвінея быў сфармаваны, сцяг яго быў як сцяг Ганы, толькі з двума чорнымі зоркамі. Зоркі пазначалі колькасць членаў, таму калі ў саюз ўступіла Малі, зорак стала тры.

## Спасылкі 
* Союз Африканских Государств  на "Флаги мира"

Катэгорыя:Гісторыя Ганы
Катэгорыя:Гісторыя Гвінеі
Катэгорыя:Гісторыя Малі
Ян Палах

**Ян Палах** (; 11 жніўня 1948, Вшэтаты — 19 студзеня 1969, Прага) — студэнт спецыяльнасці «гісторыя і палітычная эканомія» Філасофскага факультэта Карлава ўніверсітэта ў Празе, які ў знак пратэсту супраць акупацыі Чэхаславакіі войскамі Савецкага саюза і іншых краін Варшаўскага дагавора 16 студзеня 1969 года, абліў сябе бензінам і здзейсніў самаспаленне каля Нацыянальнага музея на Вацлаўскай плошчы ў Празе. Памёр праз 3 дні ў шпіталі Карлава ўніверсітэта. Студэнт-скульптар Ольбрам Зубэк зрабіў з яго пасмяротную маску. 25 студзеня пахаванне Палаха на Альшанскіх могілках перарасло ў дэманстрацыю.

У кастрычніку 1973 рэшткі Палаха былі тайна эксгумаваны супрацоўнікамі чэхаславацкіх спецслужбаў, апаганены і перанесены на могілкі ў горадзе Вшэтаты, але пасля аксамітнай рэвалюцыі яны ізноў былі перапахаваны на Альшанскіх могілках.

Пасля смерці Палаха да красавіка 1969 года яшчэ 26 чалавек здзейснілі спробы самагубства, у пратэст супраць савецкай інтэрвенцыі і задушэння Пражскай вясны 1968 года, у тым ліку 7 загінулі. Адзін з іх — Ян Зайіц — скончыў з сабой таксама на Вацлаўскай плошчы.
## Памяць 
У гонар Палаха 22 жніўня 1969 года чэшскі астраном-эмігрант Лубаш Когаўтак назваў астэроід (1834) Палах.

Італьянскі музыкант, выканаўца, пісьменнік і акцёр Франчэска Гучыні () прысвяціў яму песню «Primavera di Praga» (Пражская вясна), якая ўвайшла ў альбом Гучыні «Due anni dopo» (Два гады пасля), які выйшаў у 1970 годзе.

Чэшскі бард Карал Крыл прысвяціў Яну Палаху некалькі песень.

Адна з цэнтральных плошчаў Прагі носіць яго імя.

На Вацлаўскай плошчы ў Празе, перад будынкам Нацыянальнага музея, быў адкрыты помнік у яго гонар. Ён уяўляе сабой драўляны крыж умураваны ў каменную маставую.

Кліп гурта Kasabian на песню «Club Foot» прысвечаны Палаху.

Песня «Torches» з альбому *VII: Sturm Und Drang* амерыканскага гурта Lamb of God натхнёная дзеяннямі Палаха.

## Глядзіце таксама 
* Альберт Разін

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дысідэнты Чэхаславакіі
Катэгорыя:Антыкамуністы
Катэгорыя:Палітычныя самаспаленні
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Томаша Гарыга Масарыка
Камандзір

**Камандзі́р** часці (падраздзялення) — службовая асоба каманднага складу ва ўзброеных сілах, на якую ўскладзена камандаванне (кіраўніцтва) падраздзяленнем, часцю (караблём), злучэннем. У большасці краін свету **камандзір** з'яўляецца адзінаначальнікам і нясе асабістую адказнасць за пастаянную баявую і мабілізацыйную гатоўнасць даручанай яму часці (падраздзялення).

## Камандзірскія абавязкі 
Камандзір адказвае за баявую падрыхтоўку, выхаванне, ваенную дысцыпліну і маральна-псіхалагічны стан асабовага складу, за стан ўзбраення, баявой тэхнікі і транспарту, за матэрыяльна-бытавое і медыцынскае забеспячэнне часці (падраздзялення).

Камандзірамі часцей або падраздзяленняў прызначаюцца асобы афіцэрскага, старшынскага ці сяржанцкага складу ў залежнасці ад іх падрыхтоўкі ў атэстацыйным парадку.

## Гл. таксама 
* Армія
* Ваеннаабавязаны
* Камандзір аддзялення

## Літаратура 
* Радянська військова енциклопедія «К-22» —ЛИНЕЙНЫЙ // = (Советская военная энциклопедия) / Маршал Советского Союза Н. В. ОГАРКОВ — председатель. — М.: Воениздат, 1979. — Т. 4. — С. 253. — ISBN 00101-236 (рос.)

Катэгорыя:Ваеннае кіраванне
Катэгорыя:Вайсковыя пасады
Астранамічны гадзіннік

[thumb|right|300px|[Пражскія куранты|Астранамічны гадзіннік на Старамесцкай ратушы ў Празе]]
**Астранамічны гадзіннік** — механічны гістарычны гадзіннік, які акрамя часу паказвае таксама месцазнаходжанне астранамічных аб'ектаў (Сонца, Месяца) у знаках Задыяку, фазы Месяца і інш.

Найстарэйшым астранамічным гадзіннікам з'яўляецца гадзіннік Астрарыум, які быў зроблены ў 1344 годзе Джавані дэ Дондзі і размяшчаўся на палацы Капетаната ў Падуі, аднак ён быў разбураны яшчэ ў 1390 годзе. Вельмі старым з'яўляецца гадзіннік Страсбургскага сабора, зроблены першапачаткова таксама ў XIV стагоддзі і перабудаваны ў другой палове XVI. Сярод найстарэйшых гадзіннікаў–астралябій найбольшую вядомасць набылі Пражскі і Бернскі астранамічныя гадзіннікі. Гэты тып гадзіннікаў шырока распаўсюджаны ў шэрагу краін Еўропы: Францыі, Англіі, Італіі, Чэхіі, Германіі (на поўначы краіны — у былых ганзэйскіх, на поўдні — у былых імперскіх гарадах), а таксама ў Швецыі, Бельгіі, і ў некаторых іншых краінах.

## Галерэя 

File:Lunddomirkeur2.jpg|Астранамічны гадзіннік Лундскага сабора, Лунд, Швецыя
File:Heilbronn-Rathaus-AstronomischeUhr.JPG|Астранамічны гадзіннік Гайльбронскай ратушы, Германія
File:Uhr Fassade.jpg|Астранамічны гадзіннік у Эслінгене-на-Некары, Германія
File:Astroclock BMK.jpg|Гадзіннік–астралябія ў саборы Мюнстэра, Германія
File:Zytglogge de Berne.jpg|Гадзіннік–астралябія на Гадзіннікавай вежы ў Берне, Швейцарыя
File:Cathedrale de Strasbourg - Horloge Astronomique.jpg|Астранамічны гадзіннік у Страсбургскім саборы, Страсбург, Францыя
File:Horloge astronomique Besancon.jpg|Астранамічны гадзіннік у Безансоне, Францыя
File:Lombardia Mantova2 tango7174.jpg|Астранамічны гадзіннік у Мантуі, Італія

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гадзіннікі
Катэгорыя:Астраномія
Мікалай Уладзіміравіч Станкевіч

**Мікалай Уладзіміравіч Станке́віч** (; 27 верасня (9 кастрычніка) 1813, Удзярэўка, Варонежская губерня — 25 чэрвеня (7 ліпеня) 1840, Нуова-Лігурэ, Італія) — рускі пісьменнік, паэт, публіцыст, мысляр.

Арганізатар і кіраўнік гуртка, вядомага ў гісторыі грамадскай думкі Расіі, у які ўваходзілі Міхаіл Бакунін, Вісарыён Бялінскі, Васіль Боткін, Канстанцін Аксакаў, Аляксандр Герцэн.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Публіцысты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Касмічная праграма «Піянер»

у працэсе пабудовы ў 1971 годзе. Апараты Піянер-10 і Піянер-11 з’яўляюцца найбольш вядомымі і паспяховымі спадарожнікамі з усёй праграмы Піянер.]]
**Піянер** — амерыканская праграма даследавання міжпланетнай прасторы. У розныя гады апараты серыі Піянер даследавалі Месяц, камету Когаўтэка (C/1973 E1), Камету Галея, Юпітэр, Сатурн і Венеру.

## Даследаванне далёкага космасу 
Для даследавання далёкай касмічнай прасторы былі пабудаваны касмічныя апараты Піянер-10 і Піянер-11 (гэтыя апараты не адрозніваліся тэхнічнымі параметрамі). Гэта былі першыя штучныя касмічныя апараты чалавецтва, якія пакінулі межы Сонечнай сістэмы.

## Спасылкі 
* Старонка праграмы «Піянер» на сайце НАСА 

Піянер
Фобас (касмічны апарат)

thumb|АМС «Фобас»

АМС **«Фобас»** — серыя савецкіх аўтаматычных міжпланетных станцый, прызначаных для даследавання Марса і яго спадарожніка Фобаса.

Праект пад кіраўніцтвам акадэміка Сагдзеява быў пачаты на хвалі паспяховага супрацоўніцтва з заходнімі навуковымі арганізацыямі ў рамках праекту АМС «Вега».

У 1988 года было запушчана 2 апарата-блізня. З іх адзін быў страчаны на этапе пералёту да Марса. Другі здолеў выйсці на арбіту чырвонай планеты і выканаў немалую частку навуковай праграмы, але потым таксама быў страчаны.

На гэтым у савецкай праграме вывучэння Марса прыйшоў канец. Запуск наступнага, ужо расійскага, апарата для даследавання Марса — станцыі «Марс-96» у 1996 годзе — скончыўся няўдачай. Наступны расійскі апарат для даследавання Марса і яго спадарожнікаў плануецца запусціць у 2009 годзе. Асноўнай мэтай апарата «Фобас-грунт» будзе з'яўляцца дастаўка на Зямлю ўзору грунта з Фобаса.

## Спасылкі 
* Каталог савецкіх касмічных выяў — марсіянскі раздзел. Ёсць здымкі, перададзеныя КА «Фобас-2».

Катэгорыя:Аўтаматычныя міжпланетныя станцыі
Катэгорыя:Даследаванне Марса
Катэгорыя:Касманаўтыка СССР
Катэгорыя:Штучныя спадарожнікі Марса
Катэгорыя:Савецкія касмічныя праекты па вывучэнні Марса
Катэгорыя:Аварыі па прычыне збою ЭВМ
Катэгорыя:1988
Катэгорыя:Касманаўтыка Расіі
Андрэй Уладзіміравіч Курэйчык

**Андрэй Уладзіміравіч Курэйчык** (нар. ) — беларускі і расійскі сцэнарыст, акцёр.

## Праца 
Скончыў Ліцэй БДУ, юрыдычны факультэт БДУ, спецыяльнасць — адміністрацыйнае права, палітычная навука. Пасля навучаўся ў аспірантуры факультэту журналістыкі БДУ.

Працаваў юрыстам у міжнароднай юрыдычнай фірме «Власова и Партнёры» (2000—2001). Пасля памочнікам старшыні Беларускага Саюза тэатральных дзеячаў (2001—2002), выконваў функцыі прэс-сакратара саюза. З 2002 года — аглядальнік Белгазеты.

У 2002 праходзіў рэжысёрскую стажыроўку ў Алега Табакова ва МХАТе.

Галоўны рэдактар АНТ (2002). Аўтар шматлікіх сцэнараў для беларускіх тэатраў на беларускай і рускай мовах. Друкаваў свае п’есы ў «Arche», «Полымя», «Неман», «Першацвет», выдаў 2 кнігі, тыраж якіх цалкам разыйшоўся .

Movie Research прызнала Курэчыка самым паспяховым сцэнарыстам рускага кіно 2006—2008 гадоў.

З 2009 працуе ў Галівудзе. Адмовіўся ад напісання сцэнарыю для фільму «Любоў-маркоў-3»

У кастрычніку 2012 выступіў членам журы кінафестывалю беларускага кіно «Bulbamovie», які праходзіў у Варшаве (Польшча) у другі раз.

### Рэжысёр 
* «Гатэль выканання жаданняў», 2003 — беларускі тэлесерыял

### Сцэнарыст 
* «PARTY-zan фільм», 2016
* «ГараШ», 2015
* «Гараскоп на ўдачу», 2015
* «Вышэй за неба», 2012
* «Увага, жанчыны!», 2010
* «Трое», 2009
* «Юленька», 2009
* «Любоў-маркоў-2», 2008
* «Любоў-маркоў», 2007
*«Вупыры», 2019

### Ролі 
* «Любоў-маркоў», 2007 — *роля мастацтвазанаўцы*
* «Дунечка», 2004
* «Акупацыя. Містэрыі», 2004, Беларусь

## Спасылкі 
* Біяграфія на Літара.нет 
* Андрэй Курэйчык на Кино-театр.ру
* «Згублены Рай» Курэйчыка на Кнігі.сом 
* 

Катэгорыя:Сцэнарысты Беларусі
Катэгорыя:Сцэнарысты Расіі
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:«Чорны» спіс дзеячаў мастацтва і творчых калектываў
Катэгорыя:Драматургі Беларусі
Вольга Караткевіч

**Вольга Караткевіч** ( — ) — журналіст Радыё Свабода (1996—2009), вядучы навуковы супрацоўнік навуковага аддзела Нацыянальнага парку «Нарачанскі».

## Біяграфія 
Скончыла філалагічны факультэт БДУ. У журналістыцы з 1994 года (тэлекампанія «ФІТ», праграма «Эканаміст»). Працавала на Радыё 101,2, дзе вяла праграму «Бізнес-актуаліі», у Беларускай службе Польскага Радыё, газеце «Наша Ніва», у 1996—2009 гадах на Радыё Свабода. Член Беларускай асацыяцыі журналістаў. Была каардынатарам аддзялення журналістыкі ў «Беларускім Калегіюме».

Пісала вершы і прозу на беларускай мове, перакладала з польскай і англійскай.

Вольга Караткевіч доўгі час пакутавала на рак. Да апошняга сачыла за беларускім жыццём і дапамагала грашыма праектам беларускага мастацтва.

## Творы 
* Караткевіч В. Г. Жыве на свеце шчасце: казкі для дзяцей і дарослых. — Мн.: Адукацыя і выхаванне, 2010. — 140 с. : іл.
* Нічога новага, альбо Што забіла сабаку? (пераклад Рэя Брэдберы)

## Спасылкі 
* Вольга Караткевіч на Беларускай Палічцы

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускай асацыяцыі журналістаў
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2005

**Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2005** (15-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Вышэйшай лізе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 2005 года.

Першапачаткова планаваўся ўдзел 16 каманд, але ў сувязі з адмовай «Тарпеда-СКА» і «Ведрыча-97» колькасць удзельнікаў скарацілася да 14.

Турнір праходзіў у два кругі. Чэмпіёнскі тытул даволі ўпэўнена заваяваў клуб «Шахцёр» з Салігорска (першы тытул у гісторыі клуба).

## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
### Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі 
* ФК «Лакаматыў» (Мінск)
* ФК «Ведрыч-97» (Рэчыца)

### Клубы, якія страцілі месца ў Вышэйшай лізе па выніках сезона 2004 
* ФК «Лакаматыў» (Віцебск)
* ФК «Белшына» (Бабруйск)

### Іншыя змяненні 
* ФК «Тарпеда-СКА» (Мінск) адмовіўся ад удзелу ў Вышэйшай лізе і заявіўся ў Другую лігу
* ФК «Ведрыч-97» (Рэчыца) адмовіўся ад удзелу ў Вышэйшай лізе і вярнуўся ў Першую лігу
* ФК «Зорка-ВА-БДУ» (Мінск) быў перайменаваны ў ФК «Зорка-БДУ»

## Клубы-ўдзельнікі 

### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.

## Турнірная табліца 
## Вынікі матчаў 
Заўвагі. **1**. Пры роўнай колькасці ачкоў «Тарпеда» змешчана ў турнірнай табліцы вышэй за БАТЭ дзякуючы большай колькасці перамог. 
**2**. У радках паказаны вынікі хатніх матчаў камандаў, у слупках — гасцявых.

## Бамбардзіры 
2005
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2005 годзе
Катэгорыя:2005 год у футболе
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2010

**Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2010** (20-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Другой лізе) — трэці па рангу дывізіён (пасля Вышэйшай і Першай ліг) па футболе сярод беларускіх каманд 2010-га года. 
У турніры прымалі ўдзел 18 каманд, якія змагаліся за дзве пуцёўкі ў Першую лігу. 
Перамогу ў атрымаў клуб «Гарадзея», які разам з клубам «Слуцкцукрам» прайшлі ў дывізіён вышэй.
## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
### Клубы, якія выйшлі ў Першую лігу з Другой лігі 
* ФК «Рудзенск»

### Клубы, якія выбылі з Першай лігі ў Другую лігу 
* ФК «Спартак» (Шклоў)

### Клубы, якія спынілі выступленні ў Другой лізе 
* ФК «Мясакамбінат» (Віцебск)

### Новыя клубы, якія заявіліся ў Другую лігу 
* ФК «Гомельчыгунтранс» (Гомель)
* ФК «Гомель-2»
* ФК ДБК-2 (Гомель)
* ФК «Вігвам» (Смалявічы)
* ФК «Белтрансгаз» (Слонім)

### Змена назвы клуба 
* ФК «Бяроза» быў перайменаваны ў ФК «Бяроза-2010»

## Клубы-ўдзельнікі 

### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.

## Турнірная табліца 
## Вынікі матчаў 
Заўвагі. **1**. Пры роўнай колькасці ачкоў, перамог і раўнавазе ў асабістых сустрэчах «Нёман» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за «Спартак» дзякуючы лепшым розніцы забітых і прапушчаных галоў.  
**2**. У радках паказаны вынікі хатніх матчаў камандаў, у слупках — гасцявых.

Крыніца: football.by

2010
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2010 годзе
Катэгорыя:2010 год у футболе