Анатоль Глебавіч Загародні

**Анатоль Глебавіч Загародні** () — украінскі вучоны ў галіне тэарэтычнай фізікі, арганізатар навукі. Доктар фізіка-матэматычных навук (1990), прафесар (1998). Акадэмік НАН Украіны (2006, член-карэспандэнт з 1997). Прэзідэнт Нацыянальнай акадэміі навук Украіны
(з 2020 года). Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Украіны (2012). Член-карэспандэнт Міжнароднай акадэміі навук, мастацтваў і гуманітарыстыкі (Парыж, Францыя, 2004), замежны член-карэспандэнт Аўстрыйскай акадэміі навук (2012), замежны член РАН (2011 — 2022), правадзейны член Навуковага таварыства імя Шаўчэнкі (2015). Ганаровы доктар Інстытута фізікі кандэнсаваных сістэм НАН Украіны (2010), Харкаўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя В. Н. Каразіна (2011), Адэскага нацыянальнага ўніверсітэта імя І. І. Мечнікава (2015) і Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі (2018), ганаровы прафесар Цзіліньскага ўніверсітэта (Чанчунь, Кітай, 2017) і ганаровы вучоны Міжнароднага інстытута прыкладнога сістэмнага аналізу (2020).

## Біяграфія 
Скончыў Харкаўскі ўніверсітэт (1972). З 1972 — у Інстытуце тэарэтычнай фізікі імя М. М. Багалюбава: у 1980—1988 — вучоны сакратар, у 1989—2002 — намеснік дырэктара па навуковай рабоце, у 1996—2016 — загадчык аддзела тэорыі і мадэлявання плазменных працэсаў, у 2002—2024 — дырэктар, з 2024 — дарадца пры дырэкцыі.

Адначасова ў 2009—2011 — галоўны вучоны сакратар Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, ў 2011—2020 — віцэ-прэзідэнт Нацыянальнай акадэміі навук Украіны. У 2010—2020 — старшыня камісіі НАН Украіны па навуковай спадчыне акадэміка У. Вярнадскага, ініцыяваў і прымаў непасрэдны ўдзел у выданні шматтомнага зборніка «Выбраныя навуковыя працы акадэміка У. Вярнадскага» (2011—2013), у 2015—2020 — старшыня Камісіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны па пытаннях еўраінтэграцыі (цяпер Камісія НАН Украіны па пытаннях інтэграцыі ў еўрапейскую даследчую прастору). У 2017—2020 — галава Камітэта па навуковай тэрміналогіі НАН Украіны. З 2023 — галава Камітэта па Нацыянальнай прэміі Украіны імя Барыыса Патона.

7 кастрычніка 2020 абраны прэзідэнтам НАН Украіны, 7 кастрычніка 2025 пераабраны на другі тэрмін. З 20 студзеня 2021 года — член Савета нацыянальнай бяспекі і абароны Украіны.

У 1992—2005 працаваў па сумяшчальніцтве прафесарам кафедры фізіка-матэматычных навук Нацыянальнага ўніверсітэта «Кіева-Магілянская акадэмія», а з 1996 — прафесарам кафедры квантавай тэорыі поля фізічнага факультэта Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі. Са студзеня 2017 — старшыня Назіральнага савета Харкаўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя В. Н. Каразіна. З 2018 года выкладае ў Кіеўскім акадэмічным універсітэце НАН Украіны і Міністэрства адукацыі і навукі Украіны.

## Навуковая дзейнасць 
У 1978 абараніў кандыдацкую дысертацыю «Флуктуацыі і спектры выпраменьвання
абмежаванай плазмы», у 1990 — доктарскую дысертацыю «Электрамагнітныя флуктуацыі ў абмежаваных плазменна-малекулярных сістэмах», атрымаў вучоную ступень доктара фізіка-матэматычных навук па фізіцы плазмы, з 1998 — прафесар.

Даследаваў праблемы ў галіне тэарэтычнай і матэматычнай фізікі, тэорыі плазмы, статыстычнай фізікі. Распрацаваў статыстычную тэорыю прасторава-абмежаных плазменна-малекулярных сістэм; паслядоўную кінетычную тэорыю пыльнай плазмы і сфармуляваў строгія мікраскапічныя ўраўненні і ланцужок ураўненняў Багалюбава для такой плазмы; развіў тэорыя тармазнога выпраменьвання ў плазменна-малекулярных сістэмах. Развіў тэорыю броўнаўскага руху пылавых часціц, знайшоў нетрывіяльныя размеркаванні пылавых часціц па хуткасцях у плазме, а таксама часціц у звычайных калоідах. Склаў адзінае апісанне дыфузійных працэсаў у адвольныя моманты эвалюцыі.

У 2004—2006 — старшыня Міжнароднага кангрэсу па фізіцы плазмы. З 2011 — галоўны рэдактар «Украінскага фізічнага часопіса». З 2020 года — галоўны рэдактар «Весніка Нацыянальнай акадэміі навук Украіны».

## Асноўныя публікацыі 
* Statistical theory of plasmamolecular systems. «Physics Reports», 1989, 175 (5—6; у суаўт.)
* Статистическая теория плазменно-молекулярных систем. М., 1990 (у суаўт.)
* Statistical theory of turbulent transport (non-markovian effects). «Physics of Plasmas», 1999, 6 (6; у суаўт.)
* Stationary velocity and charge distributions of grains in dusty plasmas. «Physical Review», 2000, letter 84 (16; у суаўт.)
* Screening of dust grains in a weakly ionized gas: effects of charging by plasma currents. «Physical Review», 2003, E 67 (62; у суаўт.)
* Screening of the dust-particle charge in a plasma with an external ionization source. «Journal of Experimental and Theoretical Physics», 2007, 104 (1; у суаўт.)
* Non-markovian renormalization of kinetic coefficients for drift-type turbulence in magnetized plasmas. «Physics of Plasmas», 2009, 16 (5; у суаўт.)
* Stochastic processes crossing from ballistic to fractional diffusion with memory: exact results. «Physical Review», 2010, E: Statistical, Nonlinear, and Soft Matter Physics, 81 (3; у суаўт.)
* Ion drag force on a dust grain in a weakly ionized collisional plasma. «Physics of Plasmas», 2013, 20 (у суаўт.)
* Введение в физику плазмы. К., 2014 (у суаўт.)
* Створення комплексної системи захисту інформаційних ресурсів у національній ґрід-інфраструктурі України. К., 2014 (у суаўт.)
* Вступ до кінетичної теорії плазми. К., 2015 (у суаўт.)
* Тривимірні задачі про коливання і дисипативний розігрів тіл обертання з пасивних і п’єзо-активних в’язкопружних матеріалів. Миколаїв, 2017 (у суаўт.)
* On certain properties of nonlinear oscillator with coordinate-dependent mass. «Physics Letters A». 2017. Vol. 381, Iss. 39 (у суаўт.)
* Electron density fluctuations in collisional dusty plasma with variable grain charge. «Physical Review», 2019, E 99 (у суаўт.)
* A future for Ukrainian science. «Scienc». 2022. Vol. 376, № 6599 (у суаўт.)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Дубровіна Л. А., Смолій В. А. Загородній Анатолій Глібович // Енциклопедія історії України: Додатковий том. ‒ Кн. 1: А-Я / Редкол.: В. А. Смолій (голова редкол.), Г. В. Боряк (заст. голови), Я. В. Верменич, В. Ф. Верстюк, С. В. Віднянський, В. М. Даниленко, Л. О. Зашкільняк, С. В. Кульчицький (заст. голови), О. Є. Лисенко, О. П. Реєнт, О. С. Рубльов (відп. секр.), О. П. Толочко, О. А. Удод, Л. Д. Якубова, О. В. Ясь. НАН України. Інститут історії України. ‒ К.: «Наукова думка», 2021. ‒ С. 245—246. ISBN 978-966-00-1858-7
* Загородній Анатолій Глібович / В. І. Засенко // Енциклопедія Сучасної України [Електронний ресурс] / Редкол. : І. М. Дзюба, А. І. Жуковський, М. Г. Железняк [та ін.] ; НАН України, НТШ. — К. : Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2010. — Режим доступу : https://esu.com.ua/article-15180. — Останнє поновлення : 29 січ. 2024.

## Спасылкі 
* Профіль А. Г. Загародняга на сайце НАН Украіны (да лістапада 2024)
* Профіль А. Г. Загародняга на сайце НАН Украіны (з лістапада 2024)

Катэгорыя:Акадэмікі НАН Украіны
Катэгорыя:Замежныя члены РАН
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Катэгорыя:Фізікі Украіны