open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вегетатыўны стан

**Вегетатыўны стан** (таксама **вегетатыўнае жыццё**) вызначаецца як адсутнасць магчымасці да самаадвольнай ментальнай актыўнасці (дэкартыкацыя) з-за шырокіх пашкоджанняў або дысфункцыі паўшар'яў галаўнога мозга з захаваннем дзейнасці дыенцэфальнай вобласці і ствала мозгу, якія захоўваюць вегетатыўныя і рухальныя рэфлексы, а таксама цыкл змены сну і няспання. 

Розныя дыфузныя паразы галаўнога мозгу могуць суправаджацца вегетатыўным станам. Вегетатыўны стан можа вызначацца як пастаянны, калі працягваецца больш 4-х тыдняў. Найбольш частымі прычынамі персістыручага (пастаяннага) вегетатыўнага стану з'яўляюцца цяжкая чэрапна-мазгавая траўма або глабальная аноксія (кіслароднае галаданне) мозгу (напрыклад, пры спыненні сэрца). Такі стан мае дрэнны прагноз для аднаўлення свядомасці. Характарызуючы гэты стан, акадэмік В. А. Нягоўскі адзначае, што «нягледзячы на незваротнае пашкоджанне вышэйшых аддзелаў мозгу, незваротнае парушэнне або страту свядомасці, хворы з'яўляецца жывой істотай з усімі вынікаючымі з гэтага наступствамі, якія тычацца яго правоў і абавязкаў ягоных урачоў». 

Калі гэты стан працягваецца больш 6-ці месяцаў, толькі ў невялікай колькасці хворых магчыма частковае аднаўленне свядомасці. У 50% дарослых хворых інтэрактыўная свядомасць вяртаецца на працягу першых 6-ці месяцаў пасля чэрапна-мазгавой траўмы і, звычайна, суправаджаецца перманентным (пастаянным) парушэннем функцыі мозгу, якая прыводзіць да інваліднасці. Пасля 6-ці месяцаў шанцы да выздараўлення прагрэсіўна памяншаюцца. Толькі 10-15% хворых з аноксіяй мозгу прыходзяць у прытомнасць, калі спыненне сэрца адбылося ў шпіталі і 5% хворых са спыненнем сэрца па-за бальнічнымі умовамі. Каля 60% дзяцей прыходзяць у прытомнасць на працягу першага года пасля траўмы мозгу, аднак пасля аноксічнага пашкоджання мозгу прагноз не адрозніваецца ад дарослых хворых. Толькі нязначная колькасць хворых, якія прыйшлі ў прытомнасць праз 6 месяцаў, здольныя абслугоўваць сябе самастойна.

## Гл. таксама 
*Смерць мозгу

Катэгорыя:Рэаніматалогія
Катэгорыя:Неўралогія
Магрыб

**Ма́грыб** (араб. المغرب ал-Магрыба «захад») — назва, дадзеная сярэднявечнымі арабскімі географамі і гісторыкамі краінам, размешчаным на захад ад Егіпта; захавалася ў арабскай мове і дагэтуль.

Да гэтага часу на арабскай мове так называецца Марока.

З захаду на ўсход: Маўрытанія, Заходняя Сахара, Марока, Алжыр, Туніс, Лівія. У сярэднія стагоддзі ў паняцце Магрыба ўключаліся таксама мусульманская Іспанія (Андалусія) і іншыя валодання былога Арабскага халіфата ў заходняй частцы Міжземнага мора (Балеарскія астравы, Сардзінія, Сіцылія).

Агульную назву Аль-Магрыб гэтыя дзяржавы атрымалі ў перыяд заваявальных паходаў арабаў. У перакладзе з арабскага Аль-Магрыб — «краіна, дзе заходзіць сонца» ці «Захад».

## Гісторыя 
На працягу шматлікіх стагоддзяў народы краін Магрыба вялі барацьбу з заваёўнікамі, адстойвалі свае палітычныя і эканамічныя інтарэсы. Берберы, рымская акупацыя, раманізацыя, вандалы, Візантыя, арабы, туркі, французскае каланіяльнае валадарства — усё гэта старонкі працяглай і складанай гісторыі гэтага краю. Здабыццё незалежнасці краінамі Магрыба адкрыла новы этап у развіцці гэтых дзяржаў.

У лютым 1989 г. кіраўнікі Алжыра, Марока, Туніса, Лівіі і Маўрытаніі падпісалі дагавор пра стварэнне Саюза Арабскага Магрыба (САМ) — новай рэгіянальнай палітыка-адміністрацыйнай арганізацыі.
thumb|200px|

## Сімвалы 
Эмблема Саюза арабскага Магрыба — сімвал хаўрусніцтва краін Магрыба. На эмблеме намаляваны абрысы краін удзельніц Саюза арабскага Магрыба — Алжыра, Лівіі, Маўрытаніі, Марока і Туніса, а таксама стылізаваныя выявы коласа пшаніцы і трыснягу.

## Гл. таксама 
* Блізкі Усход
* Сярэдні Усход
* Далёкі Усход
* Індакітай
* Машрык
* Кус-кус

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Саюза арабскага Магрыба
* Канвертар валют 

Катэгорыя:Рэгіёны Афрыкі
Удар галаўнога мозга

**Удар галаўнога мозга** () — чэрапна-мазгавая траўма пры якой адбываецца паражэнне непасрэдна тканак галаўнога мозга, заўсёды суправаджаецца наяўнасцю агменю некрозу нервовай тканкі.

Найбольш часта агмені пашкоджанняў размяшчаюцца ў галіне лобных, скроневых і патылічных доляў. Пашкоджанні, якія развіліся пры траўме, могуць быць як аднабаковыя так і двухбаковыя.

## Класіфікацыя 
Ступень цяжкасці ўдару галаўнога мозга характарызуецца глыбінёй і працягласцю страты прытомнасці. Усяго вылучаюць тры ступені ўдараў:

* удар галаўнога мозга лёгкай ступені;
* удар галаўнога мозга сярэдняга ступені;
* удар галаўнога мозгу цяжкай ступені.

Катэгорыя:Рэаніматалогія
Чэрапна-мазгавая траўма

**Чэрапна-мазгавая траўма** - уяўляе сабой пашкоджанне касцей чэрапа або мяккіх тканак, такіх як тканак мозга, сасудаў, нерваў, мазгавых абалонак. Вылучаюць дзве групы чэрапна-мазгавых траўмаў - адкрытыя і закрытыя.

## Класіфікацыя 
### Адкрытыя пашкоджанні 
Пры адкрытай чэрапна-мазгавой траўме пашкоджаны скурнае покрыва, апанеўроз і дном раны з'яўляецца костка або больш глыбокія тканка. Пранікальнай лічыцца траўма, пры якой пашкоджаная цвёрдая мазгавая абалонка. Прыватны выпадак пранікальнай траўмы - аталикварэя ў выніку пералому касцей асновы чэрапа.

### Закрытыя пашкоджанні 
Пры закрытай чэрапна-мазгавой траўме апанеўроз не пашкоджаны, хоць скура можа быць пашкоджана.

## Гл. таксама 
* Удар галаўнога мозга
* Вегетатыўны стан
* Страсенне галаўнога мозга

Катэгорыя:Траўмы
Чэрап чалавека

**Чэрап чалавека** () — касцяны каркас галавы, сукупнасць касцей.

## Стадыі фарміравання чэрапа 
У працэсе свайго фарміравання частка костак чэрапа праходзіць дзве стадыі — перапончатую (у нованароджаных дзяцей можна бачыць рэшткі ў выглядзе крынічак) і касцяную; частка, акрамя іх, праходзяць і храстковую стадыю (як і большасць костак шкілета).

## Аддзелы чэрапа 
Чэрап складаецца з двух аддзелаў: тваравага і мазгавога (чэрапная каробка), мазгавы аддзел значна пераважае над тваравым. Усе косткі чэрапа, акрамя ніжняй сківіцы, злучаныя нерухомымі злучэннямі.

### Тваравы аддзел 
Косткі тваравага аддзела: верхняя сківіца, нёбная костка, ніжняя насавая ракавіна, сошнік, насавая костка, слёзная костка, скулавая костка, ніжняя сківіца (рухомае злучэнне), пад’язычная костка.

### Мазгавы аддзел 
Косткі мазгавога аддзела (чэрапная каробка): лобная костка, клінаватая костка, патылічная костка, цемянная костка, рашэцістая костка, скроневая костка.

## Спасылкі
Астэнія

**Астэнія** (ад  — бяссілле, слабасць), **астэнічным стан**, **астэнічны сіндром**, **астэнічная рэакцыя**, **нервова-псіхічнае слабасць** — хваравіты стан, які выяўляецца падвышанай стамляльнасцю і знясіленнем з крайняй няўстойлівасцю настрою, паслабленнем самавалодання, нецярплівасцю, няўседлівасцю, парушэннем сну, стратай здольнасці да доўгага разумовага і фізічнага напружання, непераноснасцю гучных гукаў, яркага святла, рэзкіх пахаў. У хворых таксама назіраюцца раздражняльная слабасць, якая выяўляецца падвышанай узбудлівасцю і хутка надыходзячым услед за ім знясіленнем, афектыўная лабільнасць з перавагай паніжанага настрою з рысамі капрызнасці і незадавальнення, а таксама слязлівасцю.

## Гл. таксама 
* Кахексія
* Неўрастэнія
* Раздражняльнасць
* Сіндром хранічнай стомленасці

Катэгорыя:Неўралогія
Вектар

**Вектар**:

* Вектар у біялогіі — структура (малекула нуклеінавай кіслаты).
* Вектар у матэматыцы.
OmegaT

**OmegaT** – камп'ютарны інструмент перакладчыка, напісаны на мове праграмавання Java. Гэта свабоднае праграмнае забеспячэнне, першапачаткова распрацавана Кітам Годфры (Keith Godfrey) ў 2000 годзе, ў цяперашні час распрацоўку вядзе каманда на чале з Дыдзье Брылем (Didier Briel).

OmegaT прызначаны для прафесійных перакладчыкаў. Сярод асаблівасцяў: сегментацыя з выкарыстаннем рэгулярных выразаў з магчымасцю настаўлення карыстальнікам, памяць перакладаў, пошук недакладнай адпаведнасці, распаўсюджанне адпаведнасці, пошук адпаведнасці ў гласарыі, кантэкстны пошук у памяці перакладаў і пошук па ключавым слове ў даведачных матэрыялах.

Выкарыстанне Hunspell, таго рухавіка слоўнікаў, што і ў OpenOffice.org і Firefox, дазваляе правяраць арфаграфію ў больш чым 80 мовах.

Праграма даступная на 27 мовах. Яна патрабуе Java 1.5, якая даступная для Linux, Mac OS X і Microsoft Windows 98 або вышэй. Назва "OmegaT" з'яўляецца зарэгістраванай гандлёвай маркай ў Германіі.

## У Сеціве 
* Афіцыйная вэб-пляцоўка
* Старонка праекту на SourceForge

Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Камп'ютарны інструмент перакладчыка
The Bat!

**The Bat!** — умоўна-бясплатная праграма для працы з электроннай поштай для АС Windows. Распрацоўваецца малдаўскай кампаніяй RITLabs, г. Кішынёў.

На рынку пазіцыянуецца, поруч з Eudora, Pegasus Mail і шэрагам іншых інтэграваных з вэб-браўзерам кліентаў электроннай пошты, як меней уразлівая для вірусаў замена для Microsoft Outlook Express.

Праграма мае падтрымку GnuPG.

## Спасылкі 
* Афіцыйная вэб-пляцоўка

Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Кліент электроннай пошты
Гімн Бурундзі

**Любімае Бурундзі** (рундзі: Burundi Bwacu) - дзяржаўны гімн Бурундзі.

Быў напісаны групай аўтараў пад кіраўніцтвам каталіцкага святара Жан-Батыста Нтахакайі на музыку Марка Баренгаяба. Гімн афіцыйна быў прыняты пасля набыцця незалежнасці краіны ў 1962 годзе.

## Тэкст 
Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Бурундзі
Аўтызм

**Аўтызм**; **дзіцячы аўтызм** - разлад, які ўзнікае з прычыны парушэння развіцця галаўнога мозгу і характарызуецца выяўленым і ўсебаковым дэфіцытам сацыяльнага ўзаемадзеяння і зносін, а таксама абмежаванымі інтарэсамі і паўтаральнымі дзеяннямі. Усе названыя прыкметы праяўляюцца ва ўзросце да трох гадоў. Падобныя станы, пры якіх адзначаюцца больш мяккія прыкметы і сімптомы, адносяць да разладжанняў аўтыстычнага спектру.

Прычыны аўтызму цесна звязаныя з генамі, якія ўплываюць на паспяванне сінаптычных сувязяў у галаўным мозгу, аднак генетыка захворвання складаная, і на дадзены момант невядома дакладна, што больш уплывае на ўзнікненне разладаў аўтыстычнага спектру: узаемадзеянне мноства генаў, альбо рэдка ўзнікаючыя мутацыі. У рэдкіх выпадках выяўляецца ўстойлівая асацыяцыя хваробы з уздзеяннем рэчываў, якія выклікаюць прыроджаныя дэфекты. Іншыя мяркуемыя прычыны спрэчныя, у прыватнасці, не атрымана якіх-небудзь навуковых доказаў гіпотэзы, якая злучае аўтызм з вакцынацыяй дзяцей. Паводле прыблізнай ацэнкі, распаўсюджанасць разладаў аўтыстычнага спектру складае 6 на 1000 чалавек, прычым у хлопчыкаў падобныя станы адзначаюцца прыкладна ў 4 разы часцей, чым у дзяўчынак.

## Гл. таксама 
* Сіндром ранняга дзіцячага аўтызму
* Эскапізм
* Псіхоз
* Афіляцыя
* Сіндром саванта
* Сіндром Аспергера
* Чалавек дажджу (фільм)

## Спасылкі
Неўрастэнія

**Неўрастэнія** — псіхічны разлад з групы неўрозаў, які выяўляецца ў павышанай раздражняльнасці, стамляльнасці, страце здольнасці да доўгай разумовай і фізічнай напругі. Упершыню апісаная амерыканскім урачом Георгам Бірдам ў 1869 г. Неўрастэнія ўзнікае звычайна пры спалучэнні псіхічнай траўмы з празмерна напружанай працай і фізіялагічнымі пазбаўленнямі (хранічнае недасыпанне, адсутнасць адпачынку і г. д.). Узнікненню неўрастэніі спрыяюць інфекцыі і інтаксікацыі (алкаголь, курэнне), эндакрынныя разлады, недастатковае харчаванне і інш. фактары, якія аслабляюць арганізм.

Катэгорыя:Неўрозы
Катэгорыя:Захворванні нервовай сістэмы
Севілья

**Севі́лья** () — горад на паўднёвым захадзе Іспаніі, сталіца Аўтаномнай Супольнасці Андалусія і аднайменнай правінцыі.

## Гісторыя 
У старажытнасці Севілья звалася *Іспаліс* (*Гіспаліс*) і была рымскай калоніяй. У 590 і 619 гадах тут праводзіліся два буйных царкоўных савета (concilia Hispalensia). Арабы заваявалі горад у 712 годзе і зрабілі яго сталіцай правінцыі *Ішбілья* (إشبيلية), ад якой паходзіць сучасная назва Севільі. У 844 годзе горад быў разбураны нарманамі.

Пасля распаду Кордаўскага халіфата ў Севільі ўмацавалася дынастыя Тайфа, пры якой горад дасягнуў росквіту. У 1091 годзе Севілью заваявалі берберы. 22 лістапада 1248 года войскі Фердынанда III Кастыльскага пасля паўтарамесячнай аблогі ўзялі Севілью, якая з тых часоў заставалася пад уладай хрысціянскіх іспанцаў.

Яе новы росквіт прыпадае на XVI і XVII стагоддзе, калі пасля адкрыцця Амерыкі Севілья стала не толькі галоўным гандлёвым портам іспанскага каралеўства, але і цэнтрам мастацтва. З часам, аднак, значэнне горада зменшылася ў сувязі з зыходам 30 тысяч маўрытанскіх рамеснікаў, якія беглі ад інквізіцыі, а таксама з-за суперніцтва з портам Кадыс, які рос. У 1729 годзе ў Севільі была падпісана дамова пра мір і сяброўства паміж Іспаніяй, Францыяй, Англіяй і Нідэрландамі, якія далучыліся пазней. У 1808 годзе Севілья стала цэнтрам супраціўлення ўварванню французаў пад кіраўніцтвам Напалеона.

## Славутасці 
thumb|300px|left|Раёны Севільі і прылеглыя муніцыпіі

У адміністрацыйным плане Севілья падзелена на 11 раёнаў. Старажытная частка горада (Casco Antiguo) складаецца з лабірынту вузкіх вулачак. З вялікіх плошчаў варта адзначыць Плошчу св. Францыска, Плошча Канстытуцыі, Герцагскую плошчу, Плошчу Уваскрэсенні і Музейную плошчу. Адной з найбольш папулярных вуліц з'яўляецца Кале да Сьерпес, якая ўецца змяёй. Сярод дамоў сустракаюцца палацападобныя будынкі, пабудаваныя галоўным чынам у старажытнарымскім стылі, і якія маюць выкладзенымі мармурам двары. Акрамя таго, часта сустракаецца ўсходняя архітэктура: у шматлікіх дамоў плоскія дахі і максімальна два паверхі. Правабярэжны раён Трыяна звязаны з 1848 года сталёвым мостам з астатнім горадам. У Севільі існуе мноства грамадскіх фантанаў, большасць з якіх забяспечваюцца вядомым віядукам пад імем Канас дэ Кармана, пабудаваным яшчэ ў часы Юлія Цэзара. У горадзе налічваецца 74 сабора і царквы. Дзейнічае метрапалітэн. Палац Сан-Тэльма.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Андалусіі

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Севілья
Герб Бурундзі

**Герб Бурундзі** - адзін з афіцыйных знакаў дзяржавы Бурундзі, прыняты ў 1966 годзе.

Герб складаецца са шчыта з трыма дзідамі. На шчыце намаляваны леў. Ззаду шчыта размяшчаюцца тры перакрыжаваныя традыцыйныя афрыканскія дзіды. Пад шчытом дэвіз Бурундзі напісаны на стужцы: Адзінства, праца, прагрэс (па-французску: Unité, Travail, Progrès).

Бурундзі
Катэгорыя:Бурундзі
Кладонія стройная

**Кладонія стройная** (*Cladonia amaurocraea*) — від грыбоў сямейства Кладоніевыя, раней від адносілі да роду Capitularia.

## Апісанне 
Расце на глебе, часцей на пясках, радзей сустракаецца на замшэлых камянях, у асноўным у тундры.

## Арэал 
Шырока распаўсюджана ў паўночных, радзей ва ўмераных абласцях. На тэрыторыі Беларусі сустракаецца ў Віцебскай (Лепельскі р-н) і Мінскай (Мінскі р-н) абласцях. Раней звесткі прыводзіліся для былой Маладзечанскай вобл. (Гродзенская вобл., Смаргонскі р-н).

## Ахова 
Упершыню ўключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі. Ахоўваецца на тэрыторыі Польшчы.

## Спасылкі 
* Кладонія стройная ў Чырвонай кнізе Беларусі 
* Выявы

Катэгорыя:Кладонія
Геаграфія Габона

Габон размешчаны на захадзе Цэнтральнай Афрыкі. На ўсходзе і поўдні мяжуе з Рэспублікай Конга (даўжыня мяжы 1903 км), на поўначы — з Камерунам (298 км), на паўночным захадзе — з Экватарыяльнай Гвінеяй (350 км), на захадзе краіна выходзіць да водаў Гвінейскага заліва Атлантычнага акіяна.

Агульная працягласць мяжы 2551 км, даўжыня берагавой лініі — 885 км. Берагавую лінію краіны на дзве часткі падзяляе мыс Лопес. Да поўдня ад яго берага просталінейныя, плоскія, з мелкаводнымі лягунамі. На поўнач ад мыса берагавая лінія мае больш складаныя абрысы, тут размешчаны зручныя бухты — эстуарый рэк.

Агульная плошча Габона 267 667 км². З яе на водную паверхню прыходзіцца 10 000 км² (3,7 % ад агульнай плошчы), а суша займае 257 667 км². Большая частка (77 %) зямельнага фонду занятая лясамі, на пашы прыходзіцца 18 % зямель, а 2 % адведзена пад ворыва.

Габон знаходзіцца ў экватарыяльных і субэкватарыяльны паясах. Дзякуючы гарачаму і вільготнаму клімату каля 80 % тэрыторыі краіны займаюць густыя вечназялёныя лясы. Мясцовасць павышаецца з захаду, дзе знаходзіцца забалочаная прыморская нізіна шырынёй 30-200 км, на ўсход, дзе размешчаны пласкагор’я і горныя масівы. Галоўная рака Габона — Агове. Сярод асноўных прыродных рэсурсаў — нафта, прыродны газ, уран, золата, жалезная руда, марганец і драўніна.
Арашкі

**Арашкі́** (, ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Арэхаўскага сельсавета. Размешчана за 22 км на поўнач ад Оршы і за 2 км на ўсход ад міжнароднай аўтамагістралі Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль *М8*).

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Клюкаўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Захараў камень — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння.

## Вядомыя асобы 
* Пётр Пятровіч Шарыпа (1942—2013) — беларускі жывапісец, педагог.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Арэхаўскі сельсавет (Аршанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Анібалева

**Аніба́лева** (, ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Андрэеўшчынскага сельсавета.

Вёска размешчана за 5 км на поўнач ад Оршы і за 2 км на ўсход ад міжнароднай аўтамагістралі Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль *М8*).

## Гісторыя 
Перад вайной у вёсцы жыло 101 чалавек у 33 дварах.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў чэрвені 1944 года гітлераўцамі было спалена 28 дамоў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Андрэеўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Клюкаўка

**Клю́каўка** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, у складзе Высокаўскага сельсавета (да 2013 года была цэнтрам Клюкаўскага сельсавета).

Вёска размешчана за 21 км на поўнач ад Оршы, за 53 км ад Віцебска і за 1 км на захад ад міжнароднай аўтамагістралі Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль *М8*), таксама праз вёску праходзіць рэспубліканская аўтамабільная дарога Віцебск — Орша (*Р87*).

Праз Клюкаўку працякае рака Чорная.

Тэлефонны код: +375 216

Паштовы індэкс: 211029

## Назва 
Сярод наваградскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. - "*Василеи Клюкович*".

У 19 ст. фіксавалася лідскае прозвішча Клюковіч, ружанскае Клюк. Ёсць літоўскія *Kliukas, Kliukaitis*.

## Насельніцтва 
* 1998—314 жыхароў, 122 двары.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Высокаўскі сельсавет (Аршанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Берасценава

**Берасце́нава** (, ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Андрэеўшчынскага сельсавета.

Вёска размешчана за 6 км на ўсход ад Оршы. Праз вёску цячэ Дняпро.

## Славутасці 
* Сядзібна-паркавы комплекс Любамірскіх.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Андрэеўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Міцькаўшчына (Аршанскі раён)

**Мі́цькаўшчына** (, ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Андрэеўшчынскага сельсавета.

У 1974—1984 гадах цэнтр Кудаеўскага сельсавета.

Вёска размешчана за 5 км на паўночны ўсход ад Оршы.

## Гісторыя 
У 1670 годзе згадваецца як фальварак у Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Андрэеўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Прыдняпроўе

**Прыдняпро́ўе** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Кабыля́кі**) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Андрэеўшчынскага сельсавета.

Вёска размешчана за 2 км на паўночны ўсход ад Оршы і месціца на правым беразе Дняпра.

## Геалогія 
Каля вёскі знаходзіцца Кабяляцкае радовішча даламіту. Пластавы паклад звязаны з карэннымі адкладамі франкскага яруса (верхні дэвон). Ускрыша ўтворана пяскамі, марэннымі супескамі са жвірам і галькай.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1647 як фальварак Кабылякі ў Аршанскім павеце ВКЛ.

Перад вайной у вёсцы жыло 82 чалавек у 20 дварах.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў чэрвені 1944 года гітлераўцамі было спалена 20 дамоў.

Катэгорыя:Андрэеўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Герб Габона

**Герб Габона**  - дзяржаўны сімвал Габона, распрацаваны швейцарскім геральдыстамі і векселагістам Луі Мюлеманам, адным з членаў-заснавальнікаў FIAV і таксама праектыроўшчыкам ранейшага герба Конга. Герб выкарыстоўваецца з 15 ліпеня 1963 года.

## Апісанне 
Шчытатрымальнікі - чорныя пантэры, якія сімвалізуюць пільнасць і адвагу прэзідэнта, які абараняе нацыю. Візанціны (залатыя дыскі) у цэнтры шчыта сімвалізуюць багацце краіны карыснымі выкапнямі, карабель ў ніжняй частцы - Габон, які рухаецца да светлай будучыні, а дрэва наверсе шчыта - гандаль драўнінай.

Герб мае дзве стужкі з дэвізамі на двух розных мовах: на сіняй стужцы ў ніжні частцы шчыта - надпіс «Саюз, Праца, Правасуддзе» (па-французску: UNION, TRAVAIL, JUSTICE), а на белай крыху ніжэй галін дрэва - «рушым разам» (лац. UNITI PROGREDIEMUR).

Габон
Катэгорыя:Габон
Геаграфія Бурундзі

**Бурундзі** — невялікая дзяржава ў Цэнтральнай Афрыцы. Плошча краіны складае 27.830 км² (крыху больш за Гродзенскую вобласць, крыху меней за Магілёўскую), з якіх 25 650 км² прыпадае на сушу. Бурундзі — дзяржава, якая не мае выхаду да мора. Агульная працягласць мяжы — 974 км: на захадзе — з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга (233 км), на поўначы — з Руандай (290 км), на ўсходзе і паўднёвым усходзе — з Танзаніяй (451 км).

## Рэльеф 
Становішча Бурундзі ва ўсходняй, найбольш прыўзнятай, частцы Афрыкі абумоўлівае пласкагорны характар рэльефу з сярэднімі вышынямі 1000-2000 метраў і значнымі іх перападамі. На паўднёвым захадзе плато спускаецца да возера Танганьіка, урэз вады якога (773 м) — самы нізкі пункт краіны; найвышэйшы ж (2684 м.) знаходзім усяго за 20 кіламетраў на ўсход аж возера — гэта гара Хеха ў хрыбце Бурундзі. Перапады вышынь, а разам і высокая сейсмічнасць, абавязаны праходжанню праз тэрыторыю краіны заходняй галіны Усходне-Афрыканскагіх разломаў.

## Клімат 
Клімат Бурундзі пераходны ад экватарыяльнага (на паўночным захадзе) да субэкватарыяльнага, з двума сезонамі дажджоў: у верасні-лістападзе і лютым-маі — гэтак званыя зенітальныя дажджы, і двума сухімі сезонамі між імі. Сярэдняя колькасць ападкаў складае ад 1300 да 1600 мм. Тэмпературы не празмерна высокія дзякуючы значнай вышыні над узроўнем мора.

## Гідраграфія 
Нягледзячы на гідраграфічную дамінанту возера Танганьіка, што разлеглася ў рыфтавай даліне на паўднёва-ўсходняй мяжы, большая частка тэрыторыі Бурундзі адносіцца да басейна возера Вікторыя. Галоўная рака краіны — Рувубу, што пачынаецца на поўдні, цячэ на паўночны ўсход і ў рэшце рэшт далучаецца да Кагеры — прызнанага вытоку Ніла. Такім чынам, Бурундзі можа з гонарам назваць сябе калыскай вялікай афрыканскай ракі. Прынамсі, многія географы лічаць даўжыню Ніла ад вытока Руверонзы — прытока Рувубы.

Іншыя вялікія рэкі — Малагарасі і Рувуву, вада якіх выкарыстоўваецца для арашэння ва ўсходняй і заходняй частках краіны.

## Ландшафты. Ахова прыроды 
Большая частка тэрыторыі Бурундзі занята саванамі з тыпова афрыканскімі флорай і фаўнай. У вобласці экватарыяльна клімату на паўночным захадзе захаваліся вільготныя лясы. Аднак завысокі антрапагенны ціск пакідае мала шанцаў слаўным насельнікам саван і гілей, як і самім гілеям. Каб захаваць хоць нейкія некранутыя ўчасткі прыроды, ў 1982 былі створаны нацыянальныя паркі Кібіра (ахоўваюцца экватарыяльныя лясы) і Рувубу (саванавая і прырэчная фаўна: нільскія кракадзілы, бегемоты, буйвалы, вадзяныя казлы.
Гімн Габона

**Згода** (фр. La Concorde) - дзяржаўны гімн Габона. Напісаны Жоржам Алека Дама, ён быў зацверджаны ў 1960 пасля атрымання краінай незалежнасці.

## Французскі тэкст 
: ХОР:
: Uni dans la Concorde et la fraternité
: Éveille-toi Gabon, une aurore se lève,
: Encourage l’ardeur qui vibre et nous soulève!
: C’est enfin notre essor vers la félicité.
: C’est enfin notre essor vers la félicité.

: Éblouissant et fier, le jour sublime monte
: Pourchassant à jamais l’injustice et la honte.
: Qu’il monte, monte encore et calme nos alarmes,
: Qu’il prône la vertu et repousse les armes.

: ХОР

: Oui que le temps heureux rêvé par nos ancêtres
: Arrive enfin chez nous, réjouisse les êtres,
: Et chasse les sorciers, ces perfides trompeurs.
: Qui semaient le poison et répandaient la peur.

: ХОР

: Afin qu’aux yeux du monde et des nations amies
: Le Gabon immortel reste digne d’envie,
: Oublions nos querelles, ensemble bâtissons
: L'édifice nouveau auquel tous nous rêvons.

: ХОР

: Des bords de l’Océan au cœur de la forêt,
: Demeurons vigilants, sans faiblesse et sans haine!
: Autour de ce drapeau, qui vers l’honneur nous mène,
: Saluons la Patrie et chantons sans arrêt!

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Габон
Солаўе

**Со́лаўе** (, ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Андрэеўшчынскага сельсавета.

У 1928—1931 і 1939—1974 гадах цэнтр Кудаеўскага сельсавета.

Вёска размешчана за 5 км на поўнач ад Оршы  і за 3 км на ўсход ад аўтамагістралі Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль *М8*).

## Славутасці 
* Свята-Троіцкая царква 19 ст.

## Вядомыя асобы 
* Леанід Трафімавіч Калодзежны (1935—2003) — беларускі пісьменнік.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Андрэеўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Літургія агалошаных

**Літургія агалошаных**, другая, пасля праскамідыі, частка літургіі візантыйскага чыну. Мае мэтай прыгатаваць тых, якія моляцца, да годнай прысутнасці пры здзяйсненні таемства еўхарыстыі, нагадаць ім пра жыццё і пакуты Хрыста, растлумачыць як і чаму, з пункту гледжання Царквы, былі і могуць быць выратавальнымі жыццё і пакуты Хрыстовы.

Сваю назву атрымала ад таго, што ў старажытнасці пры яе здзяйсненні дапушчалася прысутнасць у храме агалошаных (настаўляемых  у веры) — гэта значыць людзей, якія яшчэ толькі рыхтуюцца да прыняцця Крышчэння, а таксама людзей якія каяцца і адлучаных ад прычашчэння. У старажытнасці агалошаныя стаялі ў прытовры і павінны былі пакінуць храм пасля вымаўлення дыяканам слоў: «*Ели́цы оглаше́ннии, изыди́те; оглашеннии, изыдите; елицы оглашеннии, изыдите. Да никто от оглашенных, елицы вернии, паки и паки миром Господу помолимся*», па вымаўленні якіх сканчаецца літургія агалошаных.

Катэгорыя:Праваслаўнае набажэнства
Міцькаўшчына

Назву **Мі́цькаўшчына** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Магілёўская вобласць
** Міцькаўшчына — вёска ў Аршанскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Міцькаўшчына — вёска ў Бялыніцкім раёне
** Міцькаўшчына — вёска ў Мсціслаўскім раёне
Літургія верных

**Літургія верных** — трэцяя частка літургіі візантыйскага абраду. Атрымала сваю назву ад таго, што ў старажытнасці на ёй маглі прысутнічаць толькі асобы, якія прынялі хрышчэнне. У гэтай частцы літургіі здзяйсняюцца ўсе самыя важныя святадзействы, падрыхтоўкай да якіх былі папярэднія часткі літургіі (праскамідыя і літургія агалошаных). Па вучэнні царквы, на літургіі верных міласцю Святога Духу адбываецца ператварэнне хлеба і віна ў праўдзівае Цела і Кроў Выратавальніка — *Святыя Дары*. Затым вернікі ў выкананне слоў Хрыста: ''Тый, хто есці Маё Цела і п'е Маю Кроў знаходзіцца ў Мне, і Я ў ім (Ян 6:56)'' прылучаюцца Святымі Дарамі, уваходзячы, па вучэнні царквы, у яднанне з Выратавальнікам.

На літургіі верных успамінаюцца пакуты Ісуса Хрыста, яго смерць, пахаванне, Уваскрэсенне, Ушэсце на неба і другое хвалебнае прышэсце на зямлю.

Катэгорыя:Праваслаўнае набажэнства
Кудаева

**Куда́ева** (, ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Андрэеўшчынскага сельсавета.

У 1924—1928 і 1931—1939 гадах цэнтр Кудаеўскага сельсавета.

Вёска размешчана за 5 км на паўночны ўсход ад Оршы.  	

## Гісторыя 
У 1676 годзе згадваецца як маёнтак у Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Андрэеўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Праскамідыя

thumb|200px|Васілій Вялікі здзяйсняе праскамідыю (фрэска кафедральнага сабора ў Ахрыдзе)
**Праскамідыя** (, «прынясенне», «дар», ад προσκομίζω, «прыносіць») — першая частка літургіі візантыйскага абраду (як Іаана Залатавуста, так і Васілія Вялікага). На ёй шляхам адмысловых святадзействаў, з прынесеных хлеба і віна падрыхтоўваецца рэчыва для еўхарыстыі і пры гэтым здзяйсняецца памінанне ўсіх членаў Царквы, як жывых, так і памерлых.

Праскамідыя здзяйсняецца святаром ці архіерэем у алтары на ахвярніку падчас чытання гадзін.

## Спасылкі 
* Тлумачэнні царкоўных і хатніх малітваў. Боская літургія. Праскамідыя

Катэгорыя:Праваслаўнае набажэнства
Катэгорыя:Усходнія літургічныя абрады
Валерый Уладзіміравіч Шаблюк

**Валерый Уладзіміравіч Шаблюк** (, , Мінская вобласць — ) — беларускі археолаг, гісторык. Спецыяліст па гісторыі сельскіх паселішчаў Цэнтральнай Беларусі ў XIV—XVIII стагоддзяў. Кандыдат гістарычных навук (1991).

## Біяграфія 
Скончыў у 1975 годзе гістарычны факультэт БДУ. Працаваў настаўнікам гісторыі ў Мінску. У 1980—1997 гадах навуковы супрацоўнік аддзела сярэдневяковай археалогіі Інстытута гісторыі АН Беларусі. Кірункі навуковай дзейнасці: археалогія сярэднявечных сельскіх паселішчаў і мястэчак (у той час новы кірунак у беларускай археалогіі). У 1991 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме: «Сельскія паселішчы Верхняга Панямоння XIV—XVIII ст.ст.», у 1996 годзе апублікаваную як манаграфія. У 1995 годзе выйшла кніга В. Шаблюка «Двор у Туганавічах».

Старшыня першаснай прафсаюзнай арганізацыі педагогаў Інстытута гісторыі АН Беларусі Беларускага свабоднага прафсаюза.

З 1994 года — генеральны сакратар Беларускай хрысціянска-дэмакратычнай партыі. У 1995 годзе — кандыдат у дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь па Усходняй выбарчай акрузе № 246 г. Мінска. Загінуў у дарожна-транспартным здарэнні.

## Навуковая дзейнасць 
Напрамкі даследаванняў: сацыяльна-эканамічнае развіццё сярэднявечных беларускіх сельскіх паселішчаў, мястэчак, маёнткаў у басейне ракі Нёман; гаспадарчая дзейнасць і матэрыяльная культура сельскага насельніцтва.

Аўтар публікацый па гісторыі і археалогіі Беларусі, каля 100 артыкулаў у Энцыклапедыі гісторыі Беларусі.

## Навуковыя працы 
* Гістарычная тапаграфія і планіроўка мястэчак верхняга Панямоння // Гіст.-археалагічны зб. — Мн.,1994. № 3;
* Забудова прынёманскіх мястэчак у 16-18 стст. // Гіст.-археалагічны зб. — Мн., 1995. № 6;
* Да пытання фарміравання мястэчак Беларускага Панямоння // Гіст.-археалагічны зб. — Мн., 1996. № 10
* Сельскія паселішчы Верхняга Панямоння: XIV—XVIII ст. Мінск, 1996.
;Удзел у калектыўных працах:
* Гісторыя сялянства Беларусі: у 3 т. Т. 1: Гісторыя сялянства Беларусі ад старажытнасці да 1861 г. Мінск, 1997.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Археолагі СССР
Катэгорыя:Археолагі Беларусі
Катэгорыя:Загінулі ў транспартных здарэннях
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Брухава

**Бру́хава** (, ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Арэхаўскага сельсавета.

Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Халмоўскага сельсавета, да 1963 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Арэхаўскага пассавета, да 9 ліпеня 1965 года — у складзе Высокаўскага сельсавета.

Вёска размешчана за 18 км на паўночны ўсход ад Оршы. Побач праходзіць міжнародная аўтамагістраль Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль *М8*).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Арэхаўскі сельсавет (Аршанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Андрэеўшчынскі сельсавет

**Андрэ́еўшчынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Андрэеўшчына.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Кудаеўскі (Салаўянскі) сельсавет** у складзе Аршанскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Кудаева. У 1928 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Салаўі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Аршанскім раёне БССР. У 1931 годзе цэнтр сельсавета вернуты ў вёску Кудаева. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года сельсавет у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета зноў перанесены ў вёску Салаўі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Кудаеўскага сельсавета 10 населеных пунктаў. 12 жніўня 1974 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Міцькаўшчына. 15 мая 1984 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Андрэеўшчына, сельсавет перайменаваны ў Андрэеўшчынскі. 27 снежня 1985 года ў склад Высокаўскага сельсавета перададзена вёска Людкаўшчына.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1178 чалавек, з іх 89,9 % — беларусы, 8,5 % — рускія, 0,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1487 чалавек.

## Склад 
У склад сельсавета ўваходзяць 8 вёсак: Андрэеўшчына, Вялікая Міцькаўшчына, Анібалева, Берасценава, Міцькаўшчына, Прыдняпроўе, Кудаева, Солаўе.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Андрэеўшчына (Аршанскі раён)

**Андрэ́еўшчына** (, ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Цэнтр Андрэеўшчынскага сельсавета.

Вёска размешчана каля самай гарадской мяжы Оршы. Побач праходзіць аўтамагістраль Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль ).

Тэлефонны код: +375 216

Паштовы індэкс: 211023

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Андрэеўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Рагозіна (Аршанскі раён)

**Раго́зіна** (, ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Арэхаўскага сельсавета.

Да 24 жніўня 1983 года вёска ўваходзіла ў склад Высокаўскага сельсавета, да 27 снежня 1985 года — знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Арэхаўскага пассавета, да 8 красавіка 2004 года — уваходзіла ў склад Высокаўскага сельсавета.

Вёска размешчана за 13 км на паўночны ўсход ад Оршы. Побач праходзіць рэспубліканская аўтамагістраль *М1*.

## Гісторыя 
У 1676 годзе згадваецца як маёнтак Рагозін у Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Міхайлавіч Федарэнка (1922—2000) — беларускі мастак.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Арэхаўскі сельсавет (Аршанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Рагозіна

Назву **Раго́зіна** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Рагозіна — вёска ў Аршанскім раёне
* Мінская вобласць:
** Рагозіна — вёска ў Лагойскім раёне

## Гл. таксама 
* Рагазіна
Герб Ганы

**Герб Ганы** - выкарыстоўваецца з 4 сакавіка 1957 года Елізаветай II.

Герб складаецца з сіняга шчыта, які падзелены на чатыры часткі крыжам Св. Георгія, з залатымі бакамі. У сярэдзіне крыжа ёсць залаты леў - сімвал Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі. У канчатковым выніку гэта сімвалізуе блізкія адносіны Ганы да Садружнасці нацый і Злучаным Каралеўствам.

У верхняй левай частцы герба намаляваны меч, вядомы як акуямэ, які выкарыстоўваецца ў цырыманіялы. Гэта - сімвал рэгіянальных урадаў Ганы, у той час як правая верхняя вобласць герба змяшчае замак і мора - сімвал прэзідэнцкага палаца ў Акры ў Гвінейскім заліве, які сімвалізуе нацыянальнае ўрад. Трэцяя частка шчыта (левы ніжні вугал) - дрэва какава, якое з'яўляецца сімвалам сельскагаспадарчага багацця Ганы. Чацвёртая і апошняя вобласць - залаты руднік, які сімвалізуе багацце карысных выкапняў у Гане.

Над шчытом ёсць пацеркі з колерамі нацыянальнага сцяга: чырвоным, зялёным, і залатым. Яшчэ вышэй намаляваная чорная пяціканцовая зорка з залатой мяжой, што з'яўляецца сімвалам свабоды Афрыкі. Аблямоўкай герба з'яўляюцца два беркуты, у якіх на шыі ёсць чорныя зоркі на стужцы з колераў нацыянальнага сцяга. Яны стаяць на залатой стужцы, з нацыянальным дэвізам Ганы: Свабода і Правасуддзе (анг: Freedom and Justice).

Гана
Катэгорыя:Гана
Герб Гамбіі

**Герб Гамбіі** прыняты 18 лістапада 1964 года.

На гербе намаляваныя два льва, якія трымаюць сякеру і матыку, падтрымліваючы шчыт, на якім таксама намаляваныя перакрыжаваныя сякера і матыка. Зверху шчыта намаляваны геральдычны шалом рыцара і пальмавая галіна вакол яго. У ніжняй частцы герба — нацыянальны дэвіз: Прагрэс — Мір — Росквіт (па-англійску Progress — Peace — Prosperity).

Два льва сімвалізуюць каланіяльную гісторыю краіны як часткі Брытанскай імперыі. Перакрыжаваныя сякера і матыка азначаюць важнасць сельскай гаспадаркі для краіны, а таксама сімвалізуюць дзве асноўныя этнічныя групы — мандзінка і фульбе.

Гамбія
Катэгорыя:Гамбія
Гімн Гамбіі

Гімн Гамбіі **For The Gambia Our Homeland** быў прыняты ў 1965 годзе пасля набыцця незалежнасці краіны. Аўтар слоў — Вірджынія Джулі Хоўі, кампазітар — Джэрэмі Фрэдэрык Хоўі. Гімн заснаваны на традыцыйнай песні мандзінка Foday Kaba Dumbuya.

## Словы гімна 
: For The Gambia, our homeland
: We strive and work and pray,
: That all may live in unity,
: Freedom and peace each day.
: Let justice guide our actions
: Towards the common good,
: And join our diverse peoples
: To prove man’s brotherhood.
: We pledge our firm allegiance,
: Our promise we renew;
: Keep us, great God of nations,
: To The Gambia ever true.

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Гамбія
Халмы (Аршанскі раён)

**Халмы́** (, ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Арэхаўскага сельсавета.

У 1954—1960 гадах цэнтр Халмоўскага сельсавета. Да 1963 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Арэхаўскага пассавета, да 9 ліпеня 1965 года — у складзе Высокаўскага сельсавета, да 27 снежня 1985 года — у адміністрацыйным падпарадкаванні Арэхаўскага пассавета, да 8 красавіка 2004 года — у складзе Высокаўскага сельсавета.

Вёска размешчана за 23 км на паўночны ўсход ад Оршы і за 7 км ад Арэхаўска. Побач праходзіць рэспубліканская аўтамагістраль *М1*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Арэхаўскі сельсавет (Аршанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Гімн Ганы

**Божа, дабраславі нашу Радзіму Гану**,  — дзяржаўны гімн Ганы, напісаны Філіпам Гбеа і зацверджаны ў 1957 г. Пасля абвяшчэння рэспублікі ў 1960 словы былі змененыя, а пасля ваеннага перавароту 1966 года старая версія слоў гімна, якая утрымоўвала згадкі аб сцягу, была заменена на новую, напісаную студэнтам Майклам Кваме Гбордза.

## Англійскі тэкст гімна 
*God bless our homeland Ghana 
*And make our nation great and strong, 
*Bold to defend forever 
*The cause of Freedom and of Right; 
*Fill our hearts with true humility, 
*Make us cherish fearless honesty, 
''And help us to resist oppressors' rule 
*With all our will and might for evermore.

*Hail to thy name, O Ghana, 
*To thee we make our solemn vow: 
*Steadfast to build together 
*A nation strong in Unity; 
*With our gifts of mind and strength of arm, 
*Whether night or day, in the midst of storm, 
*In ev'ry need, whate'er the call may be, 
*To serve thee, Ghana, now and evermore.

*Raise high the flag of Ghana 
*And one with Africa advance; 
*Black star of hope and honour 
*To all who thirst for liberty; 
*Where the banner of Ghana freely flies, 
*May the way to freedom truly lie; 
*Arise, arise, O sons of Ghanaland, 
''And under God march on for evermore!

Катэгорыя:Гімны
Парламент Ганы

**Парламент** **Ганы** (анг. Parliament of Ghana) - заканадаўчы орган Ганы.

## Гісторыя 
Кансультатыўны заканадаўчы савет быў створаны пры губернатары Залатога Берагу ў 1850 годзе.

## Склад 
Парламент складаецца з адной палаты і ўключае 230 дэпутатаў, якія выбіраюцца на пяцігадовы тэрмін у мажарытарныя акругах.

## У Сеціве 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гана
Катэгорыя:Парламенты паводле краін
Якаў Зрубовел

год.]]
**Якаў Зрубовел (Віткін)** (,  — , ) — яўрэйскі дзеяч, адзін з лідараў партыі «Паалей-Сіён».

## Біяграфія 
Нарадзіўся і жыў у Палтаве, у 1906 годзе ўцёк ад пераследу паліцыі ў Вільню, дзе заснаваў яўрэйскае таварыства «Дэр хамер». Пасля арыштаваны, але апраўданы судом. Эмігрыраваў у Аўстрыю, пасля ў Палесціну, дзе быў генеральным сакратаром партыі «Паалей-Сіён». У 1914 годзе арыштоўваўся турэцкімі ўладамі, уцёк, у 1917 годзе вярнуўся ў Расію. У канцы 1917 года быў кааптаваны ў склад Выканаўчага камітэта Рады Першага Усебеларускага з’езда як адзін з прадстаўнікоў яўрэйскай нацыянальнай меншасці. Пасля ў Кіеве ўдзельнічаў у працы Яўрэйскай нацыянальнай рады Украіны. У міжваенны час адзін з лідараў партыі «Паалей-Сіён» у Польшчы. З 1935 г. у Ізраілі, браў удзел у выданні кніг і часопісаў на ідышы, патрабаваў афіцыйнага статусу для гэтай мовы. Адзін з заснавальнікаў Таварыства ізраільска-савецкай дружбы.

## Спасылкі 
* Біяграфія 
* 

Катэгорыя:Палітыкі Расіі
Катэгорыя:Палітыкі Украіны
Катэгорыя:Удзельнікі Першага Усебеларускага з’езда
Плаўна

**Пла́ўна** — возера ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў басейне ракі Сергуч за 42 км на ўсход ад горада Докшыцы, у межах Бярэзінскага біясфернага запаведніка.

Плошча паверхні 4,01 км². Найбольшая глыбіня 2 м. Даўжыня 3,45 км. Найбольшая шырыня 1,75 км. Даўжыня берагавой лініі 9,05 км. Аб'ём вады 5,12 млн. м³. Плошча вадазбору 186,5 км².

Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны невыразныя. Берагі нізкія, забалочаныя, на захадзе сплавінныя. Дно плоскае, сапрапелістае. Востраў плошчай 0,07 км², ёсць сплавінныя астравы. Поўнасцю зарастае падводнай расліннасцю. Шырыня паласы прыбярэжнай расліннасці ад 5 да 20 метраў.

Возера дыстрофнае, праточнае. Працякае рака Сергуч і злучае з азёрамі Манец і Вольшыца). На паўднёвым усходзе выцякае Бярэзінскі канал, злучаючы Плаўна з возерам Бярэшча.

У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, карась, гусцяра, плотка і іншыя віды рыб.

На беразе возера *Дом паляўнічага*.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Г. Пашкоў і інш. — Мн., 2007.
* *Рачэўскі А. М.* Плаўна. // 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Докшыцкага раёна
Герб Гвінеі-Бісау

**Герб Гвінеі-Бісау** быў прыняты неўзабаве пасля атрымання незалежнасці ад Партугаліі ў 1973 годзе. На гербе чорная зорка, якая з'яўляецца часткай традыцыйнай панафрыканскай сімволікі, і часта згадваецца як Чорная зорка Афрыкі. Марская ракушка ў аснове аб'ядноўвае дзве сіметрычныя аліўкавыя галіны. Марская ракавіна - сімволіка месцазнаходжання краіны на Заходнім узбярэжжы Афрыкі. Чырвоны сцяг змяшчае нацыянальны дэвіз: «Адзінства, Барацьба, Прагрэс» (па-партугальску Unidade, Luta, Progresso).

## Гл.таксама 
* Гімн Гвінеі-Бісау
* Сцяг Гвінеі-Бісау

Гвінея-Бісау
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Гвінеі-Бісау
Геаграфія Гвінеі

**Гвінея** — дзяржава Заходняй Афрыкі. Агульная плошча 245 857 км².

## Рэльеф 
Больш за палову тэрыторыі краіны займаюць невысокія горы і плато. Атлантычнае ўзбярэжжа моцна парэзана эстуарыямі рэк і занята алювіяльна-марской нізінай шырынёй 30-50 км. Далей уступамі падымаецца плато Фута-Джалон, падзеленае на асобныя масівы вышынёй да 1538 м (гара Тамга). За ім, на ўсходзе краіны, размешчана ўзнёслая акумуляцыйная-дэнудацыйная пластовая раўніна, на поўдзень ад якой падымаецца Паўночна-Гвінейскае ўзвышша, якое пераходзіць у цокальнае плато (вышыня каля 800 м) і глыбавае нагор’е (гара Німба — найвышэйшы пункт краіны вышынёй 1752 м).

## Межы 
Агульная працягласць мяжы 3 399 км: з Кот-д’Івуар — 610 км, Гвінея-Бісау — 386 км, Ліберыя — 563 км, Малі — 858 км, Сенегал — 330 км, Сьера-Леонэ — 652 км. З захаду абмываецца Атлантычным акіянам.

## Карысныя выкапні 
Найважнейшымі карыснымі выкапнямі Гвінеі з’яўляюцца баксіты, па запасах якіх краіна займае першае месца ў свеце. Здабываюцца таксама золата, алмазы, руды чорных і каляровых металаў, цыркону, руціл, манацыт.

## Клімат 
Клімат субэкватарыяльны з рэзка выяўленым чаргаваннем сухога і вільготнага сезонаў. Вільготнае лета доўжыцца ад 3-5 месяцаў на паўночным усходзе да 7-10 месяцаў на поўдні краіны. Тэмпература паветра на ўзбярэжжы каля 27 °C, ва ўнутраных раёнах краіны — каля 24 °C, за выключэннем перыядаў засухі, калі вецер харматан, што дзьме з Сахары, павышае тэмпературу паветра да 38 °C.

## Унутраныя воды 
Густая і шматводная рачная сетка Гвінеі прадстаўлена рэкамі, што сцякаюць з плато на ўсходнюю раўніну і ўпадаюць там у Нігер, і рэкамі, што цякуць з гэтых жа плато непасрэдна ў Атлантычны акіян. Рэкі суднаходныя толькі на невялікіх, пераважна вусцевых участках.
Геаграфія Ганы

Гана або Рэспубліка Гана — краіна ў Заходняй Афрыцы. З поўдня абмываецца водамі Гвінейскага заліва.

Займае плошчу 238.540 км ².

Агульная даўжыня дзяржаўнай мяжы складае 2093 км, з Буркіна-Фасо — 548 км, Кот-д’Івуар — 668 км, Тога — 877 км.

Берагавая лінія краіны: 539 км

Самая высокая кропка — гара Афаджата (Mount Afadjato) 880 м.

Клімат трапічны.

Гана падзелена на 10 абласцей, якія ўключаюць у сябе 170 раёнаў, у тым ліку 40 гарадскіх утварэнняў і 6 метраполій.

У 1961—1965 гг. ля горада Акасомба (Гана) у сутоцы рэк Чорная Вольта і Белая Вольта ў вузкай цясніне была пабудавана ГЭС. У выніку, пасля запаўнення, вадасховішча займае 3,6 % плошчы Ганы і з'яўляецца найбуйнейшым па плошчы (каля 8,5 тыс. км ²) вадасховішчам ў свеце.

Катэгорыя:Гана
Герб Гвінеі

**Герб Гвінеі** — сімвал дзяржаўнай улады. Герб быў прыняты ў 1984 годзе.

У цэнтры герба размешчаны шчыт з двума з трох колераў нацыянальнага сцягу: чырвоны і зялёны. Ніжняя частка шчыта афарбаваная цалкам у адпаведнасці з афарбоўкай нацыянальнага сцягу: чырвоны, жоўты і зялёны. Чырвоны колер сімвалізуе кроў, пралітую ў барацьбе за свабоду, жоўты — колер Гвінейскага золата і сонца, зялёны — афрыканскую прыроду. Акрамя гэтага на гербе намаляваны голуб з галінкай над пекрыжаванымі мячом і вінтоўкай. На стужцы ўнізе герба напісаны дэвіз: «Праца, Правасуддзе, Салідарнасць» (па-французску Travail, Justice, Solidarité). Кожны колер на гербе адпавядае аднаму са слоў дэвізу: чырвоны — «Праца», жоўты — «Справядлівасць», зялёны — «Салідарнасць».

Гвінея
Катэгорыя:Гвінея
Гімн Гвінеі

**Свабода (**фр. Liberté) — дзяржаўны гімн Гвінеі, зацверджаны пасля атрымання краінай незалежнасці ў 1958 г. Яго мелодыя напісана Кадофа Мус на аснове народнай, а аўтар слоў невядомы.

## Тэкст гімна 
: Peuple d'Afrique!
: Le Passé historique!
: Que chante l'hymne de la Guinée fière et jeune
: Illustre epopée de nos frères
: Morts au champ d'honneur en libérant l'Afrique!
: Le peuple de Guinée prêchant l'unité
: Appelle l'Afrique.
: Liberté! C'est la voix d'un peuple
: Qui appelle tous ses frères à se retrouver.
: Liberté! C'est la voix d'un peuple
: Qui appelle tous ses frères de la grande Afrique.
: Bâtissons l'unité africaine dans l'indépendance retrouvée.

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Гвінея
Геаграфія Гвінеі-Бісау

Гвінея-Бісау — дзяржава на заходнім узбярэжжы Афрыкі.

Займае плошчу 36 120 км². Агульная даўжыня дзяржаўнай мяжы складае 724 км, з Гвінеяй — 386 км, Сенегалам — 338 км. Берагавая лінія: 350 км.

Складаная берагавая лінія Гвінеі-Бісау моцна раздзеленая эстуарыі рэк. Астравы Біжагош, размешчаныя ля атлантычнага ўзбярэжжа краіны, сфарміраваліся пры затапленні старажытнай дэльты ракі Жэба. На паўднёва-ўсход краіны заходзяць адгор'і плато Фута-Джалон, вышынёй да 262 м. Ад яго з усходу на захад распасціраецца плоская алювіяльна-марская нізіна (месцамі забалочаная), паступова апускаецца, так як размешчана ў галіне найноўшых апусканняў на кантынентальнай ускраіне Афрыкі. З карысных выкапняў вядомыя радовішчы баксітаў, фасфарытаў, золата, а на шэльфе — нафты і прыроднага газу.

Клімат — субэкватарыяльны мусонны з вільготным летам і сухой зімой. Сярэдняя тэмпература паветра ≈ 26&nbsp;°C на працягу ўсяго года. Гадавая колькасць ападкаў памяншаецца ад 3000 мм на ўзбярэжжы да 1200 мм на захадзе, дзе частыя засухі і пыльныя буры.

Густая рачная сетка прадстаўлена рэкамі (Жэба, Кашы, Карубал, Балан), суднаходнымі на значным працягу.

Уздоўж узбярэжжа растуць мангравыя лясы на балотных мангравых глебах, якія змяняюцца лістападных-вечназялёнымі лясамі. А за імі, ва ўнутраных раёнах краіны па далінах рэк сустракаюцца галерэйныя лясы на алювіяльных глебах, а на месцы высечаных лясоў — высокатраўныя саванны на чырвоных фералітных глебах. Карэнныя лясы займаюць 37 % тэрыторыі Гвінеі-Бісау, штогод скарачаючыся на 1 %. З жывёл лепш за іншых захаваліся птушкі, а млекакормячыя большай часткай вынішчаны чалавекам (сустракаюцца малпы, бегемоты, выдры, ламанціны).
Геаграфія Джыбуці

Джыбуці — дзяржава на паўночным усходзе Афрыкі ў раёне Афрыканскага Рога. Мяжуе з Эфіопіяй, Эрытрэяй і Самалі.

Займае плошчу 22 тыс. км ².

Агульная даўжыня дзяржаўнай мяжы складае — 508 км, з Эрытрэяй — 113 км, з Эфіопіяй — 337 км і з Самалі — 58 км.

Берагавая лінія краіны: 314 км.

Самая высокая кропка — гара Муса-Алі (Moussa Ali).

Клімат трапічны, пустынны, гарачы і сухі.

Катэгорыя:Джыбуці