open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гусіна (вёска, Краснінскі раён)

**Гусіна** () — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Гусінскага сельскага паселішча.

У вёсцы размешчана чыгуначная станцыя Гусіна на лініі Смаленск — Орша.

## Гісторыя 
Вядома з часоў Рэчы Паспалітай пад назвай Гусценіа. У 1905 г. аб чыгуначнай станцыі Гусіна гаворыцца як аб вялікім перавалачным пункце дроў і лясных матэрыялаў (700 тыс. пудоў). Да 1917 г. належала да Аршанскага павета Магілёўскай губерні Расійскай імперыі, развівалася як паселішча гандляроў і рамеснікаў пры чыгуначнай станцыі.

З 1919 года тэрыторыя ў складзе РСФСР. Паводле перапісу 1923 г. Гусіна — пасёлак гарадскога тыпу Смаленскага павета з насельніцтвам 546 чал., з іх 70 % насельніцтва яўрэйскай нацыянальнасці; рускай — 22 %, беларускай — 6 % і іншых — 2 %. У ліпені 1941 г. на поўдзень ад пасёлка савецкая 57-ая танкавая дывізія вяла абарончыя баі ля пераправы цераз Дняпро. У перыяд акупацыі дзейнічала падпольная група.

## Вядомыя асобы 
* Іван Рыгоравіч Аўчыннікаў — беларускі пісьменнік
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснінскага раёна (Смаленская вобласць)
Арлоўскі раён (Арлоўская вобласць)

**Арлоўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Арлоўскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Арол.

## Геаграфія 
Арлоўскі раён мяжуе з Болхаўскім, Мцэнскім, Залегашчанскім, Свярдлоўскім, Кромскім, Урыцкім і Знаменскім раёнамі. Плошча раёна складае 1700,28 км².

## Гісторыя 
Арлоўскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

Катэгорыя:Раёны Арлоўскай вобласці
Абрамаўка (Іркуцкая вобласць)

**Абрамаўка** () — вёска ў Асінскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Асінскага раёна (Іркуцкая вобласць)
Більчыр (Іркуцкая вобласць)

**Більчыр** () — пасёлак у Асінскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Асінскага раёна (Іркуцкая вобласць)
Пуцеправод па вуліцы Якубоўскага (Магілёў, стары)

**Пуцеправод па вуліцы Якубоўскага**, таксама вядомы як **Гарбаты мост** і **Арачны мост** — пешаходны (раней таксама аўтамабільны) пуцеправод у Магілёве. Злучае жылыя раёны Фестывальны і Мір, праходзячы над чыгуначнымі пуцямі лініі Магілёў I — Магілёў II Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі.

Пабудаваны ў 1929 годзе.

У маі 2019 года пачалася рэканструкцыя пуцеправода. На ім былі ўстаноўлены металічныя круглыя аркі, бакавыя паверхні якіх аддзеланы пад дрэва са святлодыёдным падсвятленнем, частка арак звязаная паміж сабой металічнымі сувязямі, устаноўлена некалькі гандлёвых павільёнаў, індывідуальныя лаўкі, каляровай пліткай выкладзены пешаходная зона і веласіпедная дарожка, па цэнтральнай восі пуцеправода ў пакрыццё ўбудаваныя свяцільні. Ад моста лесвіца спускаецца да добраўпарадкаванай зялёнай зоны паміж чыгункай і вуліцай Астроўскага. 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1929 год у Магілёве
Катэгорыя:Пуцеправоды Магілёва
Катэгорыя:вуліца Якубоўскага (Магілёў)
Катэгорыя:Пешаходныя масты Беларусі
Хлыстоўка (Краснінскі раён)

**Хлыстоўка** () — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Красноўскага сельскага паселішча. За 1 км на захад ад вёскі размешчаны чыгуначны прыпыначны пункт 478 км на лініі Смаленск — Орша.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснінскага раёна (Смаленская вобласць)
Цэнтральны (фільм)

**«Цэнтральны»** () — беларускі дакументальны фільм, зняты пры падтрымцы Беларускага свабоднага тэатра.

## Пра фільм 
Дакументальны фільм аб самым простым і легендарным месцы Мінска. Фільм, які быў зняты падчас і пасля працы над аднайменным спектаклем тэатральнай лабараторыі «Fortinbras» пры Беларускім свабодным тэатры ( Уладзімір Шчэрбань).

Цэнтральны — гэта крама. Цэнтральны — гэта «*злачняк*». Цэнтральны — гэта таннае піва і беларускі бальзам са спрайтам, калі ты студэнт, панк або рок-музыкант у 1990-х. Цэнтральны — гэта танная гарэлка, калі ты гукарэжысёр філармоніі або ветэран вайны ў Афганістане. Цэнтральны — гэта «*Ц.*», «*Цэха*», «*Цэнтралька*». Цэнтральны — гэта дакументальны фільм пра жыццё, паралельнае галоўнаму праспекту.

## Здымачная група 
* аўтары — Дар’я Андраянава, Мікалай Купрыч
* карэкцыя гуку — Максім Кудравец

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Сезон 2019 ФК Слонім-2017

У 2019 годзе футбольны клуб «Слонім-2017» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі 2019 (13 месца),
* Кубку Беларусі 2019/2020 (паражэнне ў 1/16 фіналу).

## Склад 
*Станам на кастрычнік 2019 года*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDF

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

2019
Слонім-2017
Францішак Аляшкевіч

**Францішак Аляшкевіч** ( — 1943) — каталіцкі святар заходняга абраду, дзеяч беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Дзядолайці Ашмянскага павета Віленскай губерні. Паходзіў з сялянскай сям’і: бацькі — Язэп і Марыяна (з дому Каспяровічаў) Аляшкевічы. У кнізе метрык Сольскага касцёла прозвішча Аляшкевіч запісана як Аляхновіч. Паводле пашпарта і рэвізскіх казак — Аляшкевіч, у іншых дакументах — Ляшкевіч.

У маі 1907 года вытрымаў экзамен на званне аптэкарскага вучня пры экзаменацыйнай камісіі Маскоўскай навучальнай акругі. У 1909—1914 гадах вучыўся ў Віленскай духоўнай каталіцкай семінарыі. На правах сябра ўваходзіў у беларускі гурток студэнтаў семінарыі. Пасвячоны ў святары ў 1914 годзе. Душпастырскую дзейнасць пачаў у тым жа годзе. Працаваў у парафіях Віленскай дыяцэзіі (мястэчка Канстанцінаў Надвілейскага дэканата), пробашчам у мясцовасці Удзял Глыбоцкага дэканата (1917—1939).

Удзельнічаў у працы 1-га з’езда беларускіх каталіцкіх святароў у Мінску (24—25 мая 1917 года). Сябра саюза ксяндзоў-беларусаў. Матэрыяльна падтрымліваў беларускія каталіцкія перыядычныя выданні («Krynica», «Chryścijanskaja Dumka»). У ліку 15 святароў ад імя беларускага каталіцкага духавенства Заходняй Беларусі падпісаў мемарыял, прадстаўлены 19 мая 1925 года на агульнапольскай канферэнцыі біскупаў.

Выступаў за шырокае ўвядзенне беларускай мовы ў дадатковых набажэнствах на заходнебеларускіх абшарах. Звяртаўся да вернікаў з казаннямі на беларускай мове. Прыхільнік Беларускай хрысціянскай дэмакратыі. Памёр у 1943 годзе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаргонскім раёне
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскай каталіцкай духоўнай семінарыі
Іньска

**Іньска** (,  — **Нёрэнберг**) — горад на паўночным захадзе Польшчы на беразе аднайменнага возера. Размешчаны за 500 км на паўночны захад ад Варшавы, за 75 км на ўсход ад Шчэціна. Уваходзіць у склад Старгардскага павета Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Іньска. Займае плошчу 7,48 км². Насельніцтва 2 тыс. чалавек.
Данат Лапошка

**Данат Лапошка** ( — 1957) — каталіцкі святар заходняга абраду, рэлігійны і грамадскі дзеяч, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу. Паходзіў з сялянскай сям’і беларусаў-католікаў, якія прыехалі ў сталіцу Расійскай імперыі з Дрысенскага павета Віцебскай губерні. Бацькі — Пётр і Зоф’я (з дому Бейняровічаў) Лапошкі.

Скончыў Сестржанцэвіцкае павятовае вучылішча. Вытрымаў экзамен на званне аптэкарскага вучня пры 6-й класічнай гімназіі ў Пецярбургу. Пазней там жа пры Ваенна-медыцынскай акадэміі здаў экзамены на званне памочніка аптэкара. З 1903 года — клерык Магілеўскай духоўнай каталіцкай семінарыі ў Пецярбургу. Пасвячоны ў святары 31 мая 1907 года (паводле іншых крыніц — 12 чэрвеня 1907 года). Душпастырскую дзейнасць пачаў на пасадзе капелана ў мясцовасці Колпіна. Адначасова служыў эканомам у Магілёўскай духоўнай каталіцкай семінарыі (з 27 чэрвеня 1907 года). Пазней на той жа пасадзе капелана выконваў святарскія абавязкі ў Пецяргофе. Выкладаў Закон Божы ў рэальным вучылішчы імя Аляксандра III і ў жаночых гімназіях. З 1912 года — філіяліст у парафіях Лунін, Осава, Лунінец. З беларускім нацыянальна-рэлігійным рухам звязаны з часоў вучобы ў Пецярбургу.

Удзельнічаў у працы 1-га з’езда беларускіх каталіцкіх святароў (Менск, 24—25 мая 1917 года). Сябра саюза ксяндзоў-беларусаў. У душпастырскай дзейнасці пашыраў казанні на беларускай мове. Выступаў за беларусізацыю рэлігійнага жыцця ў каталіцкіх парафіях у Беларусі. З другой паловы 1920-х гадоў служыў у Пінскай дыяцэзіі. Выконваў абавязкі пробашча ў парафіі Марочна. У 1939—1955 гадах служыў пры парафіі Узвышэння Святога Крыжа ў Лодзі (Польшча).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Дэкалог, сем

**«Дэкало́г, сем»** () — сёмая частка дзесяцісерыйнага тэлецыкла «*Дэкалог*», прысвечанага Дзесяці запаведзям. Фільм зняты ў 1988 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім. Прэм’ера фільма на польскім тэлебачанні адбылася 15 чэрвеня 1990 года.

Фільм «*Дэкалог, сем*» адпавядае сёмай з Дзесяці запаведзяў: «*Не крадзі*».

## Сюжэт 
Маладая жанчына выкрадае ўласную дачку ў сваіх бацькоў, якія выхоўваюць дзяўчынку як сваю.

## Акцёрскі склад 
## Саўндтрэк 
## Выхад 
Прэм’ера фільма адбылася ў жніўні 1989 года на Манрэальскім кінафестывалі. Пазней фільм дэманстраваўся на Венецыянскім кінафестывалі 11 верасня 1989 года і на  22 кастрычніка 1989 года. Прэм’ера фільма на польскім тэлебачанні адбылася 15 чэрвеня 1990 года.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 1989 года
Катэгорыя:Фільмы Польшчы 1989 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Польшчы
Катэгорыя:Тэлевізійныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра Варшаву
Катэгорыя:Фільмы Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Пясевіча
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Збігнеў Прайснер
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Дэкалог (тэлецыкл)
Зянон Якуць

**Зянон Якуць** ( — ) — каталіцкі святар заходняга абраду, рэлігійны і культурна-грамадскі дзеяч, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў засценку Скурцішкі Новааляксандраўскага павета Ковенскай губерні. Паходзіў з сялянскай сям’і: бацькі — Ян і Юзэфа (з дому Гасянцоў) Якуці.

У 1909—1912 ггадах вучыўся ў Відзаўскім гарадскім 4-класным вучылішчы, дзе скончыў поўны курс навучання. Паспяхова здаў экзамен на званне аптэкарскага вучня ў снежні 1912 года і атрымаў пасведчанне з Пецярбургскай навучальнай акругі. Вучыўся ў Віленскай духоўнай каталіцкай семінарыі. Прымаў удзел у дзейнасці беларускага культурна-асветнага гуртка студэнтаў-семінарыстаў. Пасвячоны ў святары ў 1919 годзе.

З беларускім нацыянальна-рэлігійным рухам звязаны з часоў вучобы ў Вільні. У 1920—1924 гадах выконваў святарскія абавязкі ў парафіі Шаркаўшчына Дзісенскага дэканата. Ад пачатку душпастырскай дзейнасці свядома і паслядоўна праводзіў беларусізацыю рымска-каталіцкай царквы ў парафіях з беларускім насельніцтвам. Звяртаўся да вернікаў з казаннямі і праводзіў катэхізацыю дзяцей на беларускай мове. Пахаваны на парафіяльных могілках у Шаркаўшчыне.

У канцы 1920-х гадоў, акрэсліваючы месца і ролю Зянона Якуця ў беларускім хрысціянскім руху XX стагоддзя, адзін з яго лідараў, Адам Станкевіч, напісаў:

## Успамін 
На смерць Зянона Якуця Казімір Сваяк напісаў верш:
: О, Браце мой у долі і нядолі!
: Паверыў я, што лёг ты ў магілу,
: Бо-ж сумна так стагнаў твой дух ад болі,
: Што твой народ згубіў айчыну мілу…
: Так верыў ты, што час свабодны прыйдзе,
: Дух божы ўвыш народ з працьмы падойме,
: Нячыстага аддасьць навек агідзе,
: Нас зорам дабраты адвечнае абойме —
: Любіў народ ты, Браце, сэрцам цэлым
: І зразумеў яго бяду духову;
: Вучыў яго, ад горачы збалелы,
: Каб уміраць і жыць заўсёды быў гатовы.

: Ты адышоў, згарэўшы як афяра,
: За наш народ, — за вечную ідэю
: Яго душы: пражыці не як мара
: На сьвеце бед, а мець надзею
: Здабыць той зьніч з грудзей самога Бога,
: Што шчасьце дасьць жывому чалавеку…
: Ах, цяжкая туды, Браток, дарога, —
: Хоць значана нам Божанькай спрадвеку.

: Агонь ты нёс і сьветачам быў зорным,
: Гарэў пламенна цэлаю істотай, —
: Прад Богам быў і кволы і пакорны,
: Людзям служыў з анельскаю ахвотай.
: О, будзь шчасьліў!.. бо ты жывеш — я веру,
: Хоць пад дзярном галоўка супачыла…
: І я сабе магілу ўжо адмеру,
: Ах, бо мяне зьнямога асіліла.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Браслаўскім раёне
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскай каталіцкай духоўнай семінарыі
Дэкалог, дзесяць

**«Дэкало́г, дзе́сяць»** () — апошняя частка дзесяцісерыйнага тэлецыкла «*Дэкалог*», прысвечанага Дзесяці запаведзям. Фільм зняты ў 1988 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім. Галоўныя ролі выканалі Ежы Штур і Збігнеў Замахоўскі. У сваёй кнізе «Кінагід вычварэнца» Жыжак адзначае, што гэтую запаведзь фільм паказвае праз яе супрацьлегласць — «*неабмежаваную, „страсную прывязанасць“ да банальнага занятку калекцыянавання марак*»: «*Тут мы бачым логіку  ў самым простым яе выглядзе: звычайны занятак (калекцыянаванне марак) узвышаецца да становішча Рэчы, дзеля якой чалавек ахвяруе ўсім — працай, сям’ёй, шчасцем і нават уласнай ныркай*».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 1989 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 1989 года
Катэгорыя:Фільмы Польшчы 1989 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Польшчы
Катэгорыя:Кінакамедыі Польшчы
Катэгорыя:Тэлевізійныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра Варшаву
Катэгорыя:Фільмы Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Пясевіча
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Збігнеў Прайснер
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Дэкалог (тэлецыкл)
Прошкаўскі сельсавет

**Про́шкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пліскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Прошкава.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пліскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 24 красавіка 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Псуеўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пліскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Казімір Кулак

**Казімір Кулак** ( — ), каталіцкі святар заходняга абраду, доктар тэалогіі, рэлігійны і культурна-асветны дзеяч, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр, педагог, актывіст беларускага студэнцкага руху міжваеннага дваццацігоддзя, прыхільнік беларускага вуніяцтва.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в.  Сакольскага павета Гарадзенскай губерні. Паходзіў з сялянскай сям’і: бацькі — Вікенцій і Разалія (з дому Фалевічаў) Кулакі.

Скончыў Дуброўскае вышэйшае пачатковае вучылішча (7 чэрвеня 1914 года). З 1915 года — клерык Віленскай духоўнай семінарыі. Пасвячоны ў святары 30 мая 1920 года. З 1923 года служыў вікарыем у парафіі Трокі і адначасова выкладаў Закон Божы ў мясцовай школе. З беларускім нацыянальна-рэлігійным рухам звязаны з часоў вучобы ў Віленскай семінарыі. Вучыўся ў папскім Усходнім інстытуце ў Рыме, дзе ў 1927 годзе паспяхова абараніў доктарскую працу на тэму «Псіхалогія вяртання да каталіцтва Мялеція Сматрыцкага, біскупа Полацкага». Пад час вучобы ў Рыме падараваў Папскай бібліятэцы ў Ватыкане «Гісторыю беларускай (крыўскай) кнігі» В. Ластоўскага. Перапісваўся з беларускім святаром Уладзіславам Талочкам.

У лістах да Вацлава Ластоўскага палемізаваў у сувязі з прапановай апошняга «стварыць сваю ўласную веру». 

Пасля вучобы вярнуўся ў Пінскую дыяцэзію, дзе працаваў прафесарам рускай мовы ў мясцовай духоўнай семінарыі. Кіраваў уніяцкім сектарам у Пінскай біскупскай курыі. У 1933 годзе — у Варшаве: выконваў абавязкі сакратара грэка-каталіцкага біскупа Міколы Чарнецкага. Прадстаўлены ў Ватыкане як кандыдат у папскія прэлаты, аднак прэлатуры не атрымаў.

Магчыма, не апошнюю ролю ў гэтай справе адыгралі дзве істотныя акалічнасці: прыхільнасць да ўніяцтва і паслядоўная падтрымка беларускага нацыянальна-рэлігійнага руху. У 1940-я гады праводзіў душпастырскую дзейнасць у Ляндварове і Тургелях Троцкага дэканата. Арыштоўваўся нямецкімі ўладамі.

Памёр у Ляндварове, там жа быў пахаваны.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сакульскім павеце
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскай каталіцкай духоўнай семінарыі
Беразіно (Краснінскі раён)

**Беразіно** () — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гусінскага сельскага паселішча. За 3 км на паўночны ўсход ад вёскі размешчаны прыпыначны пункт 468 км на лініі Смаленск — Орша.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснінскага раёна (Смаленская вобласць)
Казімір Рыбалтоўскі

**Казімір Рыбалтоўскі** (1909 — ) — каталіцкі святар заходняга абраду, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.

## Біяграфія 
Паходзіў з беларускай каталіцкай сям’і.

Скончыў у 1923 годзе Ніжэйшую духоўную семінарыю ў Наваградку, у 1929 годзе — Брэсцкую гімназію, пасля Пінскую духоўную семінарыю. Зацікавіўся ўніяцкім рухам, удзельнічаў у II, III, IV уніяцкіх канферэнцыях у 1931—33 гадах у Пінску. Прыняў сакрамэнт святарства ў 1935 годзе. У 1936 годзе прызначаны вікарыем касцёла св. Апосталаў Пятра і Паўла ў в. Камень Валожынскага павета. Паводле некаторых звестак, таксама служыў у парафіі Св. Міхала Арханёла ў мястэчку Івянец.

У жніўні-верасні 1941 года пераехаў у Мінск. З ксяндзом Дз. Мальцом наладжваў душпастырскую дзейнасць. Пасля арышту С. Глякоўскага і Дз. Мальца выехаў з Мінска ў Камень. Загінуў падчас карнай аперацыі «Герман» летам 1943 г. у Налібоцкай пушчы. Расстраляны немцамі за душпастырскую дзейнасць, якую здзяйсняў у адносінах да мясцовага насельніцтва і жаўнераў АК.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Расстраляныя на акупаванай тэрыторыі СССР
Нешта накшталт татуіроўкі

**«Не́шта накшта́лт татуіро́ўкі»** — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм рэжысёра Максіма Шведа, зняты на тэлеканале «Белсат» пры падтрымцы «Мастерская социального кино» ў 2017 годзе.
## Сюжэт
Захару Тарасевічу было восем, калі ягоную сям’ю прыгналі ў лагер смерці Аўшвіц-Біркенаў. Ён добра памятае доктара Менгэле, які ставіў над ім і ягонымі сёстрамі медычныя эксперыменты. У лагеры загінула ўся сям’я героя стужкі, апрача бацькі, які тады быў у партызанах.
## У фільме здымаліся
## Здымачная група
*рэжысёр — Максім Швед
*рэстаўрацыя і постпрадакшн гука — Аляксандр Хаўкін
*тэкст чытае — Павел Гарадніцкі

## Спасылкі
*

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Максіма Шведа
Ляцкі

**Ля́цкі** — прозвішча. Вядомыя носьбіты:

* **Ляцкія** — вялікалітоўскі шляхецкі род.
** Іван Ляцкі (? — пасля 9 студзеня 1552) — вялімаскоўскі дзяржаўны дзеяч.
** Тэадор Ляцкі (?—1611) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
** Ян Альфонс Ляцкі (?—1646) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
** Тэадор Аляксандр Ляцкі (?—1683) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
* Яўген Ляцкі (1868—1942) — беларускі літаратуразнавец, этнограф.

## Тапонімы 
* Баратынец Ляцкі — вёска ў Падляскім ваяводстве Польшчы
* Косаў Ляцкі — горад у Мазавецкім ваяводстве Польшчы
* Скверчын Ляцкі — вёска ў Мазавецкім ваяводстве Польшчы
* Сток Ляцкі — вёска ў Мазавецкім ваяводстве Польшчы

## Гл. таксама 
* Ляцкія
* Лонцкі
Гісторыя (значэнні)

* Гісторыя — гуманітарная навука, якая займаецца вывучэннем мінулага.
** Гісторыя мастацтваў — раздзел мастацтвазнаўства.
** Гісторыя філасофіі — раздзел філасофіі, які вывучае гістарычныя тыпы філасофіі.
* Сусветная гісторыя — сукупнасць ведаў аб мінулым чалавека.
* Гісторыя — вусная ці пісьмовая перадача інфармацыі ў выглядзе аповеду або пераказу.
* Гісторыя Зямлі — Гісторыя Зямлі з моманту яе ўтварэння і да нашых дзён.
Шомлёйская галушка

**Шо́млёйская галушка** () — традыцыйны дэсерт венгерскай кухні. Уяўляе сабой шматслойны торт з джэмам і разынкамі з ромам, які падаюць з смятанкавым крэмам і шакаладным соусам.

## Назва 
Назва торту паходзіць ад назвы патухлага вулкана Шомлё, у медзье Веспрэм на захадзе Венгрыі. Рэцэпт дэсерту стварыў у 1950-я гады кухар Карай Голерыц, які працаваў у Рэстарацыі Гундэля ў Будапешце.

## Прыгатаванне 
Цеста для Шомлёйскай галушкі гатуюць з узбітых яечных бялкоў з цукрам, да якіх дадаюць жаўткі з мукой. Затым цеста дзеляць на тры роўныя часткі: у першую частку дадаюць валоскіх гарэхаў, у другую — какаву, а ў трэцюю — нічога не дадаюць. З кожнай частак фармуюць каржы і запякаюць іх у духоўцы.

Для прыгатавання крэма кіпяцяць малако з ваніллю і дадаюць туды жаўткі з працертымі цукрам і мукой. Для сіропу ў ваду дадаюць цытрыну і апельсінавую цэдру і вараць 15 хвілін, а калі сіроп астыне, дадаюць у яго ром.

Корж з гарэхамі прапітваюць адной трацінай сіропу, пасыпаюць адной трацінай гарэхаў і разынак і абмазваюць трацінай крэму. На гэта кладуць корж з какавай і робяць усё так сама, затым кладуць трэці корж, але перад тым, як дадаць крэм, яго змазваюць джэмам (звычайна, абрыкосавым), пасля чаго пасыпаюць какава-парашком. Гатовы торт ставяць на некалькі гадзін у лядоўню.

Перад сервіроўкай торт упрыгожваюць узбітай смятанкай і шакаладным соусам.

## Спасылкі 
* Шомлойская галушка (Somlói galuska)

Катэгорыя:Венгерская кухня
Катэгорыя:Тарты
Слабодка (прыток Ластаянкі)

**Слабо́дка** — рака ў Беларусі, у Ашмянскім і Смаргонскім раёнах Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Ластаянка (басейн Заходняй Бярэзіны).

Даўжыня ракі 16 км. Плошча вадазбору 74 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 2 км у напрамку на паўночны захад ад вёскі Трасечаняты Ашмянскага раёна. Вадазбор на паўднёвай частцы Ашмянскага ўзвышша. Упадае ў Ластаянку прыкладна за 0,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Арляняты Смаргонскага раёна. Рэчышча Слабодкі каналізаванае ў верхнім цячэнні.

## Літаратура 
*  — С. 528.

Катэгорыя:Рэкі Ашмянскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Смаргонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Заходняй Бярэзіны
Пячора Эўрыпіда

**Пячора Эўрыпіда** ()&nbsp;— пячора каля мястэчка Пэрыстэрыа на поўдні вострава Саламін, Грэцыя. Пячора Эўрыпіда — гэта вузкая пячора глыбінёй каля 47 метраў з дзесяццю невялікімі пакоямі, размешчаная на схіле пагорку з выглядам на Сараніцкі заліў. Гэта месца праславілася са старажытных часоў, як месца, дзе драматург Эўрыпід напісаў трагедыю, адсюль паходзіць і назва.

Старажытныя аўтары Філохар і Сатыр апісвалі Эўрыпіда як мізантропа, які пазбягаў грамадства, хаваючыся ў пячоры. Рымскі аўтар другога стагоддзя Аўл Гелій сцвярджаў, што наведаў «злавесную і змрочную пячору» падчас свайго візіту ў Афіны (Атычныя ночы XV.20).

## Археалогія 
У 1990-х гадах раскопкі праводзіліся пад кіраўніцтвам Яноса Г. Ласоса, дацэнта дагістарычнай археалогіі Універсітэту Яніна (Эпір), у супрацоўніцтве з Дэпартаэентам Палеаантрапологіі Міністэрства культуры Грэцыі.

Знаходкі датуюцца познім неалітам і далей. Да іх адносяцца каменныя прылады і наканечнікі стрэлаў; мікенскія пахаванні; атычная кераміка з чорнай глазуры 5-га стагоддзя да н.э.; манеты рымскага перыяду і зарочныя статуэткі; а таксама ювелірныя вырабы францкага перыяду. Гэтыя прадметы паказваюць, што пячора працяглы час выкарыстоўвалася ў якасці месца для прытулку і пакланення.

Самым прыкметным адкрыццём стаў фрагментарны скіфас ў чорнай глазуры, датаваны канцом 5-га стагоддзя да нашай эры, з літарамі ΕΥΡΙΠΠ, відавочна якія з'яўляюцца часткай імя Эўрыпіда. Ласоса патлумачыў чару як зарочнае паднашэнне Эўрыпіду, пацверджанне адданасці, якую яго паэзія натхняла ў пазнейшыя перыяды. Ласоса таксама выявіў рэшткі простага капішча Дыяніса прыкладна ў 70 метрах на паўднёвы захад ад пячоры па набярэжнай вуліцы Эўрыпіда. На  падставе мармуровага фаласа і іншых знаходках, ён інтэрпрэтаваў яго як святыню Дыяніса, апекуна грэчаскага тэатра.

## Інфармацыя для турыстаў 
Пячора знаходзіцца паміж мястэчкамі Пэрыстэрыя і Калянес. Дабрацца да пячоры можна ад набярэжнай па вуліцы Эўрыпіда, пасля па грунтавай дарозе трэба ісці каля 350 метраў да ўваходу ў пячору. Уваход у пячору сёння зачынены стальнымі дзвярыма.

## Спасылкі 
* The Cave of Euripides on Salamis, 1996 expedition report, Yannos Lolos
* Ακάμας: Σπήλαιο Ευριπίδη, G. Lolas (in Greek).
* Important Archaeological Sites, Aristotles' Lyceum And Cave Of Euripides, Found in Greece Archaeologists Say, Embassy of Greece, Washington, DC, 14 January 1997
* Clay pot points to Cave of Euripides, *New York Times*, January 13, 1997

Катэгорыя:Пячоры Грэцыі
Катэгорыя:Геаграфія грэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Пячоры ў вапняках
Катэгорыя:Тэатр Старажытнай Грэцыі
Земун

thumb|right|250px|Краявід на Бялград з Земуна
**Земун** (, , ) — былы горад у Сербіі, цяпер адзін з раёнаў Бялграда, знаходзіцца на правым беразе Дуная і левым беразе Савы, цэнтр абшчыны Земун. Насельніцтва каля 153 тысяч жыхароў.

У часы Старажытнага Рыма на месцы сучаснага Земуна знаходзілася паселішча Таўрун (Taurunum), зніклае ў эпоху Вялікага перасялення народаў. Першыя пісьмовыя згадкі пра Земун, назва якога паходзіць ад славянскага слова *зямля*, датуюцца XII стагоддзем. У 1127 годзе Бялград і Бранічава былі заваяваны венгерскім каралём Іштванам II, які распачаў паход на Візантыю. У час вяртання ён разбурыў Бялград, камяні якога былі выкарыстаны пры ўзвядзенні муроў Земуна.

У Сярэднія вякі Земун быў асобным горадам на паўднёвай граніцы венгерскай дзяржавы. Аднак размешчаны на процілеглым беразе Бялград заўсёды пераўзыходзіў яго па значэнні. Падобнае размеркаванне роляў захавалася і ў складзе Асманскай імперыі з 1541 да 1718 гады. У наступнай эпосе Земун быў пагранічным і мытным горадам Аўстра-Венгрыі, знаходзячыся на граніцы з Асманскай імперыяй, пазней з Сербіяй. Пасля распаду Аўстра-Венгрыі Земун непрацяглы час належаў да жупана Срэм Каралеўства Харватыі і Славоніі, перш чым у 1918 ўвайшоў у склад Каралеўства Югаславіі, якое звалася да 1929 года Каралеўствам сербаў, харватаў і славенцаў.

З 1934 года Земун стаў часткай Бялграда, аднак ізноў быў асобным горадам з 1941 па 1944 год у складзе фашысцкай Незалежнай Дзяржавы Харватыя. Пасля вайны Земун зноў стаў раёнам югаслаўскай сталіцы.

Міжнародную вядомасць набыў названы ў гонар гэтага раёна земунскі злачынны клан, які ў сакавіку 2003 года арганізаваў забойства сербскага прэм’ера Зорана Джынджыча. У тым жа годзе ад Земуна быў аддзелены раён Сурчын.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Святлана Бойкавіч (нар. 1947) — сербская актрыса.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Земуна 

Катэгорыя:Бялград
Катэгорыя:Гісторыя Сербіі
Катэгорыя:Гісторыя Харватыі
Сезон 2019 ФК Смалявічы

У 2019 годзе футбольны клуб «Смалявічы» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах:
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі 2019 (2 месца і выхад у Вышэйшая ліга),
* Кубку Беларусі 2019/2020 (паражэнне ў 1/16 фіналу).

## Склад каманды 
*Станам на жнівень 2019 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

2019
Смалявічы
Юргордэн

**Юргордэн** (), таксама **Сёдра Юргордэн** (даслоўна: *Паўднёвы Юргордэн*) — востраў і гістарычны раён у цэнтры Стакгольма, у складзе адміністрацыйнага раёна Эстэрмальм. Плошча 2,79 км². Насельніцтва каля 800 чалавек. Востраў гістарычна называўся Вальдэмарсён ().

Юргордэн вядомы сваімі шматлікімі славутасцямі і прыродай з мноствам старых дубоў. На востраве знаходзіцца шэраг папулярных музеяў (у т.л. Скансен, які разам з паркам забаваў Грэна Лунд займае большую яго частку; Музей карабля Ваза, Музей Паўночных краін, Музей ABBA), цікавых з культурна-гістарычнага пункту гледжання сядзіб, пасольства. Жылыя кварталы знаходзяцца ў паўднёва-заходняй частцы вострава.

## Панарама 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Стакгольма


Катэгорыя:Астравы Швецыі
Катэгорыя:Геаграфія Стакгольма
Музей карабля Ваза

**Музей карабля Ва́за**, таксама **Музей карабля Ва́са** () — музей у сталіцы Швецыі Стакгольме, які змяшчае карабель XVII стагоддзя Ваза. Размешчаны на востраве Юргордэн. Заснаваны 15 чэрвеня 1990 года і ўваходзіць у групу Дзяржаўных марскіх музеяў Швецыі.

## Гісторыя 
У 1625 годзе кароль Швецыі Густаў II Адольф загадаў пабудаваць для свайго флоту новы, моцны карабель, які мусіў стаць яго флагманам. У 1627 годзе будаўніцтва 64-гарматнага карабля Vasa, названага ў гонар каралеўскай дынастыі Ваза, было завершана, а 10 жніўня 1628 года карабель адправіўся ў свой першы рэйс. Але ўжо праз прыкладна 1 000 м ён патануў.

25 жніўня 1956 года шведскі гісторык-аматар Андэрс Франсен адшукаў затанулы карабель у раёне Бекгольмскага дока. У 1961 годзе Ваза быў падняты з вады і размешчаны ў часова прыстасаваным для гэтага будынку. У 1986 годзе пачалося будаўніцтва сучаснага будынка музея, які быў урачыста адкрыты 15 чэрвеня 1990 года. У 2013 годзе музей быў перабудаваны і пашыраны.

## Наведвальнікі 
Музей карабля Ваза з’яўляецца адным з найбольш папулярных турыстычных атракцыёнаў Швецыі. У 2014 годзе яго наведалі 1 220 000 турыстаў, што ставіць яго на другое месца паводле папулярнасці пасля Скансена.

## Галерэя 

Файл:Vasa_Beckholmen_1961.jpg|Карабель Вазу падымаюць з вады. Востраў Бекгольмен, 1961 год
Файл:Vasamuseet_2009a.jpg|Уваход у музей
Файл:Vasa_Museum_interior1.jpg|Унутры музея
Файл:Vasamuseet_k%C3%B6_2015.jpg|Чарга ў музей

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Віртуальнае падарожжа па музеі з панарамай у 360°

Катэгорыя:Музеі Стакгольма
Катэгорыя:Марскія музеі
Катэгорыя:Ваенна-гістарычныя музеі
Катэгорыя:Юргордэн
Музей ABBA

**Музей ABBA** (, ) — прыватная пастаянная выстаўка, прысвечаная сусветна вядомаму шведскаму поп-гурту ABBA. Размешчаны на востраве Юргордэн у цэнтры Стакгольма.

Нягледзячы на назву, фармальна не з’яўляецца музеем, паколькі не змяшчае калекцый, не праводзіць даследаванні і з’яўляецца камерцыйнай установай. Таксама не з’яўляецца сябрам Аб’яднання дзяржаўных музеяў Швецыі.

## Гісторыя 
Праект музея ABBA з’явіўся ў 2006 годзе і быў распачаты Эвай Вігенгайм і Ульфам Вестманам. Але яны пакінулі праект, і выстаўка спачатку была паказана за мяжой (у студзені 2010 года ў Лондане, потым у Мельбурне і Сіднеі, а таксама ў Венгрыі і Чэхіі). Толькі 7 мая 2013 года выстаўка адкрылася ў Стакгольме. За першыя 16 месяцаў існавання яе наведалі паўмільёна чалавек.

## Галерэя 

Файл:ABBA_the_Museum,_winter_2014_01.JPG|Будынак музея і атэля Melody Hotel
Файл:ABBA-_The_Museum-4.jpg|«Залаты пакой» з выстаўленымі залатымі і плацінавымі дыскамі ABBA

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:ABBA
Катэгорыя:Гісторыя музыкі
Катэгорыя:Музеі Стакгольма
Катэгорыя:Юргордэн
Катэгорыя:З’явіліся ў 2013 годзе
Катэгорыя:2013 год у Швецыі
Морынь

**Морынь** (,  — **Морын**) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 530 км на захад ад Варшавы, за 75 км на поўдзень ад Шчэціна і за 15 км ад мяжы з Германіяй. Уваходзіць у склад Грыфінскага павета Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Морынь. Займае плошчу 5,54 км². Насельніцтва 1,6 тыс. чалавек.
Смарганец шарсцісты

**Смарганец шарсцісты** (*Holcus lanatus*) — від кветкавых раслін роду  сямейства . Тыпавы від роду.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 80. Натуралізавалася ў розных рэгіёнах свету. Расце на лугах, узлесках і палянах, аблогах, пустках, пашах і агародах, каля дарог.

## Гаспадарчае значэнне 
Кармавая і газонная расліна. Вырошчваецца ў Чылі, Бутане, Аўстрыі, Аўстраліі, Бразіліі, Чылі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Бухарник шерстистый // ФГБУ «Россельхозцентр» 
* Бухарник шерстистый, бухарник йоркширский — Holcus lanatus L. // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru

Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Б’ёркбарнская сядзіба

**Б’ёркбарнская сядзіба** () — сядзіба ў камуне Карлскуга ў цэнтральнай частцы Швецыі. Пабудавана ў 1812—1815 гадах, на месцы, дзе яшчэ з 1639 існаваў невялічкі металургічны завод. Сядзібай валодала металургічная кампанія Буфорс, якую ў 1894 узначаліў Альфрэд Нобель. У верасні 1894 кампанія перадала сядзібу ў распараджэнне свайго дырэктара, дзе ён і пражыў амаль да сваёй смерці ў 1896 г. Да 1972 сядзіба працягвала выкарыстоўвалася ў якасці жылога памяшкання.

## Музей Нобеля ў Карлскузе/Б’ёркбарн Альфрэда Нобеля 
У 1978, пасля капітальнага рэмонту, у сядзібе быў адкрыты музей, які паказваў, як жыў А.Нобель.
Музей Нобеля ў Карлскузе ўключае ў сябе Сядзібу Б’ёркбарн і лабараторыю Альфрэда Нобеля. Музей з’яўляецца фондам, фундатарамі якой ёсць камуна Карлскуга, хімічны канцэрн AkzoNobel, абарончы канцэрн Saab Dynamics і Фонд Нобеля.

Выстаўкі музея распавядаюць пра А.Нобеля і яго жыццё. Уся яго бібліятэка знаходзіцца тамсама. Лабараторыя з’яўляецца рэканструкцыяй лабараторыі, у якой працаваў А.Нобель. Для дзетак утвораны невялічкі навуковы цэнтр, г.зв. «Вынаходніцкая хатка» (). У былой стайні музей ладзіць розныя канцэрты, выстаўкі і іншыя культурныя мерапрыемствы.

## Галерэя 

File:Björkborns herrgård i vinterskrud..jpg|Б’ёркбарнская сядзіба ўзімку.
File:Alfred Nobels laboratorium..JPG|Лабараторыя Альфрэда Нобеля.
File:Alfred Nobels dödsmask..jpg|Пасмяротная маска Альфрэда Нобеля.
File:Alfred Nobels miniatyrordnar..jpg|Мініяцюрныя ордэны Альфрэда Нобеля.

## Гл. таксама 
* Музей Нобеля

## Літаратура 
* Ragnar Sohlman, Ett testamente, Atlantis 2000

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Музеі Швецыі
Катэгорыя:Нобелеўская прэмія
Катэгорыя:Карлскуга
Катэгорыя:Сядзібы Швецыі
Венгерская Русь

, якую склаў у 1915 годзе Д.&nbsp;М.&nbsp;Вергун]]
**Венгерская Русь**&nbsp;— агульны назва для ўкраінскіх земляў у Венгрыі да 1919 года, што ўжываўся ва ўкраінскай, расійскай і іншай навукова-папулярнай літаратуры з канца XVIII стагоддзя. У канцы XIX — пачатку XX стагоддзя ва ўкраінафільскіх колах часам ужыванае паняцце «Венгерская Украіна», але радзей. З 1920 года афіцыйная назва — Падкарпацкая Русь.

Ад назвы Венгерская Русь узнікла і была ў пачатку XX стагоддзя шырока распаўсюджаная этнічная назва насельніцтва — *венграрусіны* (), пасля Другой сусветнай вайны знікла.

## Гл. таксама 
* Закарпацце
* Карпацкая Украіна

## Спасылкі 
* Венгерская Русь (Земплені) на сайце VOLOЦЮГИ
* 

Катэгорыя:Гісторыя Закарпацкай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Венгрыі
Катэгорыя:Закарпацце
Музей Нобеля

**Музей Нобеля** (, ) — музей, прысвечаны Нобелеўскай прэміі і яе лаўрэатам, размешчаны ў будынку біржы на плошчы Стурторгет у Старым горадзе Стакгольма. Музей быў адкрыты ў 2001 годзе, з нагоды стагоддзя з часу заснавання прэміі.

## Выстаўкі 
Выстаўкі музея дазваляюць даведацца аб жыцці заснавальніка прэміі — Альфрэда Нобеля, і пра ўсіх яе лаўрэатаў, пачынаючы з Вільгельма Конрада Рэнтгена, які ў 1901] годзе першым атрымаў прэмію па фізіцы. Сярод найбольш вядомых лаўрэатаў можна назваць Мары Кюры (прэмія па фізіцы ў 1903 годзе і па хіміі ў 1911 годзе), Аўн Сан Су Чжы (прэмія міру ў 1991 годзе), Тумаса Транстрэмера (прэмія па літаратуры ў 2011 годзе) і інш.

## Бібліятэка 
Даследніцкая бібліятэка музея Нобеля была заснавана ў 2005 годзе і знаходзіцца ў падвале будынка Біржы. Яна з’яўляецца гуманістычнай спецыялізаванай бібліятэкай, зборы якой у першую чаргу датычацца Альфрэда Нобеля, Нобелеўскай прэміі, яе лаўрэатаў і ўсяго, што з ёй (прэміяй) звязана. Іншымі істотнымі тэмамі, прадстаўленымі ў бібліятэцы, з’яўляюцца музеялогія, гісторыя ідэй і гісторыя навукі. Станам на 2015 год фонды бібліятэкі змяшчаюць каля 5 000 манаграфій, большасць з якіх можна знайсці праз шведскі нацыянальны бібліятэчны каталог LIBRIS. Бібліятэка адкрыта для ўсіх і знаходзіцца па адрэсе Källargränd 4 (побач са Стурторгет).

## Нобелеўскі цэнтр 
Паколькі цяперашняе памяшканне з’яўляецца замалым, Фонд Нобеля плануе ўзвесці Нобелеўскі цэнтр на паўвостраве Бласіехольмен, што ў раёне Нормальм. Новы будынак, у які пераедзе музей, плануецца здаць у эксплуатацыю ў 2018 годзе. У красавіку 2014 года конкурс на ўзвядзенне будынка выйграў брытанскі архітэктар Дэвід Чыперфілд.

## Галерэя 
### Будынак 

Nobelmuseet kväll 2009.jpg|Уваход у музей увечары, 2009.
Gamla stan Börshusets tympanon 2011.jpg|Тымпан будынку.
Nobelmuseet 110614 DSC 6218.jpg|Даследніцкая бібліятэка.
Nobelmuseum okt 2012a 01.jpg|З прысвечанага музею рэпартажу, 11 кастрычніка 2012.

### З калекцый музея 

Layout of a table in the Nobel Prize for the banquet at the City Hall.jpg|Стол, урачыста накрыты да Нобелеўскага банкету
Buckminsterfullerene Model in Red Beads.jpg|Мадэль C60 з часовай выстаўкі
Nobelmuseet 110614 DSC 6200.jpg|Дыплом Роберта Барані
Stockholm - Musée Nobel (3).JPG|Дыплом Эрыка Аліна Корнела

## Гл. таксама 
* Б’ёркбарнская сядзіба

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музеі Стакгольма
Катэгорыя:Бібліятэкі Швецыі
Катэгорыя:Нобелеўская прэмія
Ірхідэй

**Ірхідэй** () — вёска ў Асінскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Асінскага раёна (Іркуцкая вобласць)
Лузгіна

**Лузгіна** () — вёска ў Асінскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Асінскага раёна (Іркуцкая вобласць)
Бунт на Хеймаркет

**Бунт на Хеймаркет** - мірная дэманстрацыя рабочых, якая адбылася 4 мая 1886 года на плошчы Хеймаркет у Чыкага, ЗША.

1 мая чыкагскія рабочыя, анархісты і прафсаюзныя актывісты арганізавалі забастоўку, у якой удзельнічала 40 тысяч чалавек. Мэтай забастоўкі было ўсталяванне васьмігадзіннага рабочага дня. Пасля першамайскага страйку на адным з заводаў Чыкага былі звольненыя 1,5 тысячы рабочых. Абураныя працоўныя абвясцілі яшчэ адну забастоўку. Праз два дні на завод прыбылі штрэйкбрэхеры. Іх сустрэлі мітынгам ля прахадной, але паліцыя разагнала яго, выкарыстоўваючы зброю. Чатыры чалавекі былі забітыя, дзесяткі параненыя.

Абураныя актам паліцэйскага гвалту, страйкоўцы арганізавалі дэманстрацыю на плошчы Хеймаркет 4 мая. Над дэманстрацыі адбылася як мяркуецца правакацыя, у выніку якой у натоўп паліцэйскіх была кінута бомба. У выніку адзін паліцэйскі загінуў. Паліцыя стала страляць у натоўп і ў выніку сілавым метадам разагнала мітынг.

Арганізатары мітынгу, у ліку якіх былі Аўгуст Спіс, Луіс Лінг і Альберт Парсанс, былі арыштаваныя. Судовы працэс над імі пачаўся 21 чэрвеня 1886 года. Працэс над арганізатарамі быў завершаны 11 лістапада 1887 года. Суд прысудзіў пяцёх арганізатараў мітынгу да смяротнага пакарання, трох - да пажыццёвага зняволення.

У памяць пра бунт на плошчы Хеймаркет Сацыялістычны інтэрнацыянал прыняў рашэнне аб правядзенні штогадовых дэманстрацый 1 мая. У далейшым гэты дзень быў абвешчаны міжнародным днём салідарнасці рабочых.

## Спасылкі
* A short history of May Day 
* Haymarket Riot 
* Haymarket and May Day 
* The Haymarket Riot and Trial:An Account 

Катэгорыя:Рабочы рух
Катэгорыя:Анархізм
Катэгорыя:Масавыя беспарадкі
Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў ЗША
Катэгорыя:Гісторыя Чыкага
Катэгорыя:Расстрэлы дэманстрацый
Катэгорыя:Падзеі 4 мая
Катэгорыя:Май 1886 года
Катэгорыя:1886 год у ЗША
Пыха і перадузятасць (міні-серыял, 1980)

**«Пы́ха і перадузя́тасць»** () — пяцісерыйны брытанскі міні-серыял 1980 года, пастаўлены па аднайменным рамане англійскай пісьменніцы Джэйн Осцін. Галоўныя ролі выканалі  і . Вытворчасцю міні-серыяла займалася карпарацыя BBC сумесна з .

## Акцёрскі склад 
*  — *Элізабэт Бэнэт*
*  — *Фіцуільям Дарсі*

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы 1980 года
Катэгорыя:Тэлесерыялы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Тэлесерыялы Аўстраліі
Катэгорыя:Тэлесерыялы BBC
Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлевізійныя міні-серыялы
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Джэйн Осцін
Сезон 2019 ФК Смаргонь

У 2019 годзе футбольны клуб «Смаргонь» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі 2019 (14 месца),
* Кубку Беларусі 2019/2020 (паражэнне ў 1/16 фіналу).

## Склад 
*Станам на кастрычнік 2019 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

2019
Смаргонь
Пыха і перадузятасць (тэлефільм, 1938)

**«Пы́ха і перадузя́тасць»** () — брытанскі тэлевізійны фільм 1938 года, пастаўлены па матывах аднайменнага рамана англійскай пісьменніцы Джэйн Осцін. Галоўныя ролі выканалі  і Эндру Осбарн.

## Акцёрскі склад 
*  — *Элізабэт Бэнэт*
* Эндру Осбарн — *Фіцуільям Дарсі*

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы 1938 года
Катэгорыя:Тэлевізійныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Джэйн Осцін
Помнік Райнісу (Рыга)

**Помнік Райнісу** () — скульптурны манумент у Рызе, устаноўлены на Эспланадзе ў 1965 годзе ў гонар стагоддзя з дня нараджэння латышскага паэта, драматурга, перакладчыка, палітыка і грамадскага дзеяча Яніса Райніса.

Выкананы па эскізах і макеце 1957 года скульптара Карліса Зэмдэгі яго вучнямі Айварсам Гулбісам і Лайманісам Блумбэргсам, архітэктурнае рашэнне праекта належыць Дзінтарсу Дрыбу. Урачыстае адкрыццё помніка адбылося 11 верасня 1965 года.

У 2007 годзе былі праведзены рэстаўрацыйныя працы.

Пяцімятровы помнік з чырвонага граніту з’яўляецца дамінантай Эспланады, арганізуе візуальны цэнтр паркавай прасторы. Каля помніка ладзяцца штогадовыя Дні паэзіі. У час правядзення Свят песні і танца суседняя плошча становіцца імправізаванай сцэнай для выступлення хораў і танцавальных калектываў, выступоўцаў у прысутнасці шматлікіх гледачоў.

## Спасылкі 
* Пра помнік на сайце Рыжскага агенцтва помнікаў 

Райніс
Райніс
Катэгорыя:З’явіліся ў 1965 годзе
Катэгорыя:1965 год у Рызе
Зніклая паэзія

**«Зніклая паэзія»** — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм, зняты рэжысёрам Ільёй Бажко на тэлеканале «Белсат» у 2017 годзе.

## Сюжэт 
У 1937 годзе ў Мінску на «*законнай*» падставе была расстраляна вялікая колькасць прадстаўнікоў беларускай інтэлігенцыі, у тым ліку паэты. Праз некалькі гадоў іх імёны былі рэабілітаваныя. Аднак, нягледзячы на гэта, большасць з іх дагэтуль знаходзіцца ў забыцці. Праз 80 гадоў пасля трагедыі, маладая сцэнарыстка пачынае па крупінках збіраць партрэты чатырох з гэтых паэтаў… Кім былі гэтыя людзі? Іх асабістыя дзівацтвы. Чым яны натхняліся, аб чым марылі і сумавалі, якім быў іх побыт у 1920—1930-я гады?

## Здымачная група 
* аўтары фільма — Ілья Бажко, Марта-Дарыя Клінава
* рэжысёр — Ілья Бажко
* аператар — Ілья Бажко
* мантаж, гук — Ілья Бажко
* графіка, анімацыя — Ілья Бажко
* рэдактар сцэнару — Ілья Бажко
* аўтар ідэі — Марта-Дарыя Клінава
* сцэнар — Марта-Дарыя Клінава
* арганізатар — Марта-Дарыя Клінава
* малюнкі — Маргарыта Макляцова
* закадравы голас — Паліна Рэспубліка
* вершы чыталі — Максім Карастылёў, Андрэй Хадановіч
* кансультанты — Леанід Маракоў, Вольф Рубінчык
* рэдактары — Яраслаў Каменскі, Януш Гаўрылюк

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Ільі Бажко
Дарога (фільм)

**«Даро́га»** — дакументальны кароткаметражны фільм, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2017 годзе.

## Сюжэт 
Гісторыя незвычайнай ініцыятывы, якая больш за дзесяць гадоў злучае дзве суседнія краіны — Польшчу і Беларусь. Некалькі сотняў чалавек з абедзвюх краін штодня ствараюць і паказваюць на тэлеканале «Белсат» навіны, разнастайныя праграмы і дакументальныя фільмы па-беларуску.

## Здымачная група 
* аўтар сцэнарыя і рэжысёр — Януш Гаўрылюк
* супраца — Валеры Руселік
* аператар — Ягор Яфімаў
* мантаж — Бруно Брэйт, Іна Грабарэнка
* гук — Яўген Рагозін
* колеракарэкцыя — Ягор Яфімаў
* пераклад — Юлія Косціна
* кіраўнікі вытворчасці — Аніта Рычыньска, Андрыян Скверч

## Фестывалі 
* International Festival of Local Televisions 2018 (Слaвакія) — намінацыя
* Festiwal Form Dokumentalnych NURT 2018 (Польшча) — намінацыя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Пыха і перадузятасць (значэнні)

**«Пы́ха і перадузя́тасць»** () — раман Джэйн Осцін, апублікаваны ў 1813 годзе.

## Экранізацыі рамана 
* «Пыха і перадузятасць» — тэлефільм 1938 года (Вялікабрытанія)
* «Пыха і перадузятасць» — фільм 1940 года (ЗША)
* «Пыха і перадузятасць» — міні-серыял 1952 года (Вялікабрытанія)
* «Пыха і перадузятасць» — міні-серыял 1958 года (Вялікабрытанія)
* «Пыха і перадузятасць» — міні-серыял 1967 года (Вялікабрытанія)
* «Пыха і перадузятасць» — міні-серыял 1980 года (Вялікабрытанія, Аўстралія)
* «Пыха і перадузятасць» — міні-серыял 1995 года (Вялікабрытанія)
* «Пыха і перадузятасць» — фільм 2005 года (Вялікабрытанія, Францыя)
Спіс захворванняў буракоў

Гэты артыкул прадстаўляе сабой **спіс хвароб** .

## Бактэрыяльныя захворванні 
## Грыбковыя захворванні 
## Нематоды, паразіты 
## Вірусныя захворванні 
## Фітаплазматычныя і спіраплазматычныя захворванні 
## Захворванні рознага генезу 
## Літаратура 
* Вредители и болезни сахарной свеклы / Н. А. Дорожкин, В. К. Горовец, Т. П. Терехова ; Белорус. респ. науч.-техн. о-во сел. и лесного хоз-ва, Белорус. гос. ун-т им. В. И. Ленина. — Мн. : Изд-во ЦК КПБ, 1957. — 54 с. ; 20 см. — Библиогр.: с. 51-53. — 7000 экз. — Б. ц.

## Спасылкі 
* Агульныя назвы хвароб. Амерыканскае фітапаталагічнае таварыства
* Хваробы буракоў (інфармацыйныя бюлетэні і інфармацыйныя бюлетэні), The Cornell Plant Pathology Vegetable Disease Web Page

Катэгорыя:Захворванні буракоў
Буракі
Бежанцы 1915—1922

**«Бежанцы 1915—1922»** — беларускі дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Юрыем Калінай на тэлеканале «Белсат» у 2017 годзе.

## Сюжэт 
Лета 1915 года. Царская армія адступае з заходніх губерняў Расійскай імперыі, пакідаючы немцам спаленую зямлю. Царскія ўлады высяляюць сялянскія сем’і, некаторыя ўцякаюць самі, гараць цэлыя вёскі. Сотні тысяч вазоў цягнуцца на ўсход. Яны запаўняюць дарогі, праціскаючыся паміж ваеннымі калонамі. Пануе пекла: эпідэмія тыфу і халеры, спёка, нястача пітной вады, голад, абстрэлы і бамбаванне з боку немцаў. Агромністая тэрыторыя сучаснага Падляшша, абшары вакол Любліна і Хэлма, іншыя заходнія рэгіёны Расійскай імперыі ды ў меншай ступені цэнтральнай Польшчы пусцеюць. Бежанцы перадусім праваслаўныя беларусы, украінцы і рускія, а таксама палякі, яўрэі, літоўцы, латышы і армяне. Паводле ацэнак гісторыкаў, свае дамы пакінулі каля трох мільёнаў чалавек. Гэта была самая маштабная прымусовая міграцыя ў ХХ стагоддзі ў гэтай частцы Еўропы. Тыя, хто перажыў кашмарнае падарожжа, дайшлі да Дону, Сібіры, Каўказу і Сярэдняй Азіі. Там яны перажылі дзве рэвалюцыі, а таксама крывавую грамадзянскую вайну. Праз 57 гадоў яны вярнуліся ў свае вёскі, ужо ў адроджанай Польшчы. І знайшлі тут спаленыя гаспадаркі, занядбаныя землі, голад і недавер з боку ўладаў. Але ім пашчасціла выжыць, бо каля 30 % бежанцаў не перажылі выгнання. Гэты незвычайны і трагічны досвед трох мільёнаў чалавек не дачакаўся сваіх даследнікаў. Літаратуры на гэтую тэму вельмі мала, захавалася няшмат успамінаў. У Беларусі, як і ў Расіі, пра гэтую з’яву не ведаюць. У гістарычным наратыве таго перыяду дамінуюць апісанні ваенных дзеянняў. Сяляне не вялі дзённікаў, а вусныя гісторыі збольшага забытыя. Фільм — гэта часткова сямейная гісторыя. Прабабка рэжысёра Зоф’я выехала з малой вёскі Кашэлі Бельскага ўезду Гродзенскай губерні ў казацкую станіцу Сцяпное Мацюніна Саратаўскай губерні. Там яна нарадзіла дачку Надзею. Зоф’я назвала гэтак дзіця, бо спадзявалася, што неўзабаве да іх далучыцца ейны муж Якуб, мабілізаваны ў царскую армію. Яна не ведала, што муж загінуў на фронце. Ён так і не пабачыў дачкі…

## Здымачная група 
* сцэнарыст і рэжысёр — Юрый Каліна
* аператар — Кшыштаф Венцкоўскі
* гук — Анджэй Тафілюк, Вячаслаў Крук, Яцэк Дземідовіч

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Польшчы
Катэгорыя:Белсат