open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аўтастоп (чыгунка)

**Аўтастоп** — прыстасаванне на лакаматыве і чыгуначным пуці для аўтаматычнага спынення цягніка. Адрозніваюць аўтастопы механічныя (на чыгунках метрапалітэнаў) і электра-магнітныя (на магістральных чыгунках). Сістэма аўтастопа на лакаматыве злучана з паветраным тормазам, на чыгуначным пуці — з пастаяннымі пуцявымі сігналамі. Паводле прынцыпу ўздзеяння на лакаматыўныя тармазныя сістэмы аўтастопы бываюць кропкавыя (індуктыўнарэзанансныя; уздзеянне аўтастопа на лакаматывы перадаецца ў вызначаных пунктах) і безупынныя (на працягу ўсяго блокучастка).

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8
* Брылеев А. М., Поупе О., Дмитриев В. С., Кравцов Ю. А., Степенский Б. М. Устройства измерения скорости и тормозные системы подвижного состава // Автоматическая локомотивная сигнализация и авторегулировка. — М.: Транспорт, 1981. — С. 283—285. — 314 с.
* Казаков А. А., Казаков Е. А. Перегонные устройства автоматической локомотивной сигнализации // Автоблокировка, локомотивная сигнализация и автостопы. — 7-е изд. — М.: Транспорт, 1980. — С. 220—225, 232—234. — 360 с.
* Крылов В. В., Крылов В. И. Автостопы и скоростемеры // Автоматические тормоза подвижного состава. — 4-е изд. — М.: Транспорт, 1983. — С. 223. — 360 с. — 100 000 экз.
* Посмитюха А. А. Устройства АЛСН // Эксплуатация автотормозов, устройств АЛСН и радиосвязи. — М.: Транспорт, 1988. — С. 75. — 120 с. — ISBN 5-277-00186-7.
* Системы управления движением поездов // Большая энциклопедия транспорта / Гл. ред. Конарев Н. С.. — 2-е изд.. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 2003. — Т. 4. — С. 693. — 1039 с. — 15 000 экз. — ISBN 5-85270-231-5.

Катэгорыя:Чыгуначная сігналізацыя
Катэгорыя:Лакаматыўныя прылады бяспекі
Помнік Пятру Міронавічу Машэраву (Віцебск)

**Помнік Пятру Міронавічу Машэраву** — помнік у Віцебску, размешчаны на вуліцы Замкавай, каля гасцініцы «Віцебск». Пастаўлены ў 1980 годзе ў гонар савецкага партыйнага і дзяржаўнага дзеяча Пятра Міронавіча Машэрава. Аўтары — скульптар З. Азгур, архітэктар Ю. Казакоў. Бюст адліты на Мінскім заводзе манументальных скульптур. Адкрыты 18 лістапада 1980 года.

## Апісанне 
У цэнтры пляцоўкі, выкладзенай шэрымі плітамі паліраванага граніту, на пастаменце прамавугольнай формы (вышыня пастамента 2,5 м), абліцаваным чырвоным гранітам, пагрудны бюст П. М. Машэрава (вышыня — 1,2 м). На пастаменце выява 2 ордэнаў Леніна, медалёў «Залатая Зорка», «Серп і Молат» і надпіс: *«Машэраў Пётр Міронавіч Герой Савецкага Саюза, Герой Сацыялістычнай Працы»*.

Злева ад бюста размешчаны асіметрычна пасунуты паперад гранітны камень кубічнай формы. На яго гранях — рэльефы, што сімвалізуюць баявыя і працоўныя поспехі П. М. Машэрава. На фасаднай грані — выява сцяга і лічбы «1941—1945». Скошаную бакавую грань упрыгожваюць каласы, серп і молат на кавадле.

Урачыстасць і дэкаратыўнасць помніку надаюць таксама колеравыя кантрасты чырвонага і шэрага граніту з цёмнай бронзай. Выразнасць пластычнай формы, кампазіцыйная звязанасць з месцам — адметнасць помніка. Архітэктурна-планіровачную кампазіцыю помніка складаюць 4 газоны, пляцоўкі асіметрычнай формы, акружаныя бардзюрам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Помнікі Віцебска
Катэгорыя:Бюсты
Катэгорыя:Творы Заіра Азгура
Катэгорыя:З’явіліся ў 1980 годзе
Катэгорыя:1980 год у Віцебску
Катэгорыя:Замкавая плошча (Віцебск)
Катэгорыя:Замкавая вуліца (Віцебск)
Катэгорыя:Пётр Машэраў
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Казакова
Паўднёва-заходні дыялект беларускай мовы

**Паўднёва-захо́дні дыяле́кт** — адно з двух буйных этнагенетычны тэрытарыяльных аб’яднанняў блізкароднасных гаворак у складзе асноўнага масіву беларускай дыялектнай мовы.

## Гісторыя фарміравання 
Генетычнай асновай паўднёва-заходняга дыялекту ёсць пэўныя падставы лічыць дыялект старажытнага усходнеславянскага племя дрыгавічоў. Пашырэнне ў мінулым дыялекту дрыгавічоў на паўднёвым захадзе сучаснай тэрыторыі Беларусі адбывалася шляхам асіміляцыі і замяшчэння гаворак мясцовага балцкага насельніцтва, якое жыло тут да дрыгавічоў. У выніку гэтага адбыліся натуральный ў падобных абставінах змены ў будове і сродках гэтага дыялекту дрыгавічоў. Адначасова ішло і ўзаемадзеянне з гаворкамі, якія ўтвараліся на аснове племяннога дыялекту смаленска-полацкіх крывічоў, якія пашыраліся сюды з усходу. Гэтым тлумачыцца ўзнікненне розных асаблівасцей гаворак гродзенска-баранавіцкай групы, а таксама і слуцкіх гаворак паўднёва-заходняга дыялекту, якія з’яўляюцца больш познімі ў параўнанні з асаблівасцямі мясцовых гаворак усходнепалескай групы. У гукавым і граматычным абліччы ўсходнепалескіх гаворак і ў іх слоўніку захавалася шмат цікавых з’яў не толькі з усходнеславянскай, але і з агульнаславянскай моўнай старажытнасці.

## Зона распаўсюджвання 
Па сваіх асаблівасцях паўднёва-заходні дыялект адрозніваецца ад паўночна-ўсходняга дыялекту і супрацьпастаўляецца яму тэрытарыяльна. Паўночная мяжа паўднёва-заходняга дыялекту, што аддзяляе яго ад сярэднебеларускіх гаворак, праходзіць прыблізна ад Ліды да Мінска і далей на паўднёвы ўсход да Бабруйска, Рэчыцы і Лоева. На паўднёвым захадзе прыкладна па лініі Пружаны — Івацэвічы — Целяханы — Лунінец — Столін ён мяжуе з заходнепалескай (загародскай, брэсцка-пінскай) групай гаворак. Гаворкі мясцовых жыхароў на пазначанай тэрыторыі адрозніваюцца ад іншых беларускіх гаворак шматлікімі асаблівасцямі на ўсіх узроўнях моўнай сістэмы.

## Класіфікацыя 
Пры адноснай агульнасці моўных асаблівасцей у межах паўднёва-заходняга дыялекту большасць навукоўцаў дадаткова вылучаюць у ім 3 асобныя групы гаворак.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Беларуская мова
Катэгорыя:Беларуская дыялекталогія
Італьянізацыя

а. Падпісаная *сквадрыстамі* (чорнакашульнікамі) і змяшчае пагрозы выкарыстання «пераканаўчых метадаў» дзеля пераканання]]
**Італьяніза́цыя** (, , , ) — палітыка каралеўства Італія, накіраваная на культурную і этнічную асіміляцыю карэнных нацменшасцей былых аўстра-венгерскіх тэрыторый, перададзеных Італіі ў абмен за яе далучэнне да саюза з Злучаным каралеўствам у Першай сусветнай вайне. Працэс італьянізацыі адбываўся падчас фашысцкага рэжыму 1922—1943 гадоў.

## Падзеі 
Ад 1922 да пачатку Другой сусветнай вайны пад дзеянне палітыкі трапіла нямецкамоўнае насельніцтва Трэнціна-Альта Адыджэ, а таксама славенцы і харваты Джульянскай Маркі. Пазней праграма была пашырана на тэрыторыі, анексаваныя ў II сусветную вайну — славенцаў у правінцыі Любляны і харватаў у Горскім Котары і прыбярэжнай Далмацыі.

### Істрыя і Джульянская Марка 
Былое Аўстрыйскае Прымор’е (пазней перайменаванае ў Джульянскую Марку) пасля  было акупавана італьянскім войскам. У выніку анексіі 400 культурных, спартыўных, моладзевых, сацыяльных і прафесіянальных славянскіх арганізацый, бібліятэк («чытальняў»), тры палітычныя партыі, 31 газета і часопіс, 300 кааператываў і фінансавых устаноў былі забаронены. З прыняццем Закона аб аб'яднаннях (1925), Закона аб публічных дэманстрацыях (1926) і Закона аб грамадскім парадку (1926) адбылося закрыццё ліцэя ў Пазіне і 488. Беніта Мусаліні ўхваліў гэту акцыю як «шэдэўр трыесцкага фашызму»; праз два гады ён стане прэм'ер-міністрам Італіі.

У верасні 1920 Мусаліні заявіў: 

Гэтае выказванне адлюстравала агульны фашысцкі погляд на статус славенскай і харвацкай меншасцей у Джульянскай Марцы.

У 1926 на падставе «вяртання прозвішчаў да першапачатковай італьянскай формы» ўрад правёў італьянізацыю нямецкіх, славенскі і харвацкіх прозвішчаў. Толькі ў Трыесцкай правінцыі былі зменены 3000 прозвішчаў, што закранула 60 000 чалавек. У кастрычніку 1923 італьянская мова была ўведзена як абавязковая (але не адзіная) для выкарыстання на ўсіх узроўнях федэральнай, правінцыйнай і мясцовай адміністрацый. Пастановамі фашысцкіх уладаў усе віды знакаў і грамадскіх абвестак павінны былі абвяшчацца толькі па-італьянску. Карты, паштоўкі і іншыя графічныя матэрыялы павінны былі адлюстроўваць італьянскія варыянты назваў.

Італьянскі ўрад карыстаўся канцэнтрацыйнымі лагерамі для славянскіх грамадзян, напрыклад Раб і адным з астравоў Молат. Пасля вайны ацалелыя вязні не атрымалі ад Італіі ніякіх кампенсацый.

Марыа Раата быў камандзірам 2-й італьянскай арміі ў Югаславіі. Каб здушыць супраціўленне славенскіх партызанаў, ён абраў тактыку «, узяцця закладнікаў, рэпрэсій, інтэрнаванняў і спальвання хат і вёсак». Пасля вайны югаслаўкі ўрад намагаўся яго экстрадыцыі з Іспаніі, аднак ён быў абаронены Франсіска Франка.  выдаў загад дзеля выканання дырэктывы, атрыманай ад Мусаліні ў чэрвені 1942: «Я б не быў супраць, каб усе (*sic*) славенцы былі пазбаўлены волі і замененыя на італьянцаў. Інакш кажучы, неабходна прыняць меры, каб гарантаваць супадзенне нашых палітычных і этнічных межаў».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гісторыя Славеніі
Катэгорыя:Культурная асіміляцыя
Катэгорыя:Італьянская мова
Катэгорыя:Гісторыя Італіі
Сплавень

**Спла́вень, Трасцянец** — рака ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Беседзь (басейн ракі Сож).

Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 100 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 м/км. Пачынаецца з меліярацыйнага канала прыкладна за 1 км у напрамку на поўнач ад вёскі Горня, упадае ў Беседзь прыкладна за 3,5 км на поўдзень ад вёскі Янаполле. Рэчышча каналізаванае амаль цалкам.

## Літаратура 
*  — С. 582.
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Хоцімскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Беседзі
Zankyou no Terror

**Zankyou no Terror** (яп. 残 響 の テ ロ ル дзанкё: но тэрору, англ. Terror in Resonance, аф. яп. Terror in Tokyo) — анімэ-серыял, створаны студыяй MAPPA. Над серыялам працавалі рэжысёр Сін'іціро Ватанабэ, дызайнер персанажаў Кадзуто Накадзава і кампазітар Ёко Канно. Прэм'ера адбылася 10 ліпеня 2014 года на канале Fuji TV.

## Сюжэт 
Дзеянне адбываецца ў альтэрнатыўным цяперашнім часе ў Токіа. У звычайны летні дзень адбываецца тэракт, а адзінай зачэпкай да гэтай справы з'яўляецца відэа з інтэрнэту, у якім два падлеткі распавядаюць пра «апусканне Токіо ў цемру». Паліцыя імгненна пачынае расследаванне па гэтай справе, аднак вылічыць адрас аўтара відэа не ўдалося: злачынцы выкарыстоўвалі ананімную сетку для загрузкі відэа. Пошукі двух геніяў-тэрарыстаў паліцыяй пакуль не маюць поспеху, і яны працягваюць выкладваць ролікі ў інтэрнэт, у якіх яны зашыфравалі падказкі аб месцазнаходжанні або абясшкоджанні наступнай бомбы ў «загадках» або візуальных рухах. Супрацоўнік дэпартамента такійскай паліцыі, былы дэтэктыў Сібадзакі, які адказны за тэрарыстычныя акты, стараецца разгадаць іх загадкі і даведацца сапраўдны матыў, каб спыніць серыю тэрактаў. Двое таямнічых падлеткаў, якія называюць сябе «Сфінкс» (яп. ス ピ ン ク ス супінкусу) (у гонар міфічнай істоты, якая любіць задаваць загадкі), збянтэжылі не толькі паліцыю, але і жыхароў Токіа, а іх асобы па-ранейшаму застаюцца таямніцай.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Мультсерыялы паводле алфавіта
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Анімэ-серыялы
Катэгорыя:Анімэ 2014 года
Загор’е-Сталовіцкая ікона Пакрова Прасвятой Багародзіцы

'''Загор'е-Сталовіцкая ікона Пакрова Прасвятой Багародзіцы''' — ікона з вёскі Загор’е, шануецца як цудатворная. Святкаванне 5 мая, 7 ліпеня, 8 жніўня, 14 кастрычніка.

Цудатворная ікона Багародзіцы Загор'е-Сталовіцкая «Абраз Пакрова Прасвятой Уладычыцы нашае Багародзіцы з чынамі святых Ангелаў і Саборам Прарокаў і Апосталаў …» з'явілася вясной 1983 каля вёскі Загор’е ў Сталовіцкім Свята-Аляксандра-Неўскім прыходзе Баранавіцкага благачыння Пінскай епархіі. З'явілася яна ў час будаўніцтва міжнароднай аўтастрады Берлін — Масква паблізу многіх пахаванняў. Ад войн розных часоў тут засталіся пахаванні загінулых, і пры дарожных работах пад кар'еры аддалі пахаванні Паўночнай і Першай сусветнай войн.

Каля Свята-Іаана-Прадцечанскай царквы ва ўрочышчы Папоўшчына (цяпер Святое Поле) спрадвеку было пахаванне праваслаўных вернікаў. У 1907—1908 гадах царкву перанеслі на процілеглы бераг Шчары, на скрыжаванне дарог Брэст-Масква, Баранавічы-Навагрудак. У часы масавага бязбожжа храм быў зачынены, а ў 1975 годзе згарэў.

У 1990 годзе, праз сем гадоў пасля з'яўлення цудатворнага абраза, у ходзе сельгасработ былі ссунуты падмуркі былой Загорскай Свята-Іаана-Прадцечанскай царквы глыбінёй паўтара-два метра ў бок ракі Шчары, у выніку чаго былі раскрыты гістарычныя пахаванні Святога Поля. Святыня Загор'е-Сталовіцкая з'явілася як папярэджанне святатацкай нядбайнасці да памяці продкаў: землі Святога Поля выкарыстоўвалі пад севазварот.

Дапамога цудатворнай Загор'е-Сталовіцкай іконы Пакрова Багародзіцы з'явілася пры адраджэнні Крыжа прп. Еўфрасінні, ігуменні Полацкай, у арганізацыі навукова-творчай экспедыцыі «Дарога да Святынь», у будаўніцтве храмаў у в. Тарасава Мінскага раёна, в. Крошын Баранавіцкага раёна, в. Барань Барысаўскага раёна.

З 1997 года Загор'е-Сталовіцкая ікона ўвесь час, паміж штогадовымі экспедыцыямі «Дарога ды Святынь» з Жыватворным Агнём ад Гроба Гасподняга (у кантэксце Дня беларускага пісьменства), да пабудовы па благаславенню архіепіскапа Пінскага і Лунінецкага Стэфана Свята-Пакроўскай царквы на месцы здабыцця цудатворнага абраза на Святым Полі знаходзіцца ў Свята-Аляксандра-Неўскім храме в. Сталовічы.

Кананізавана Загор'е-Сталовіцкая ікона Пакрова Божай Маці Сінодам Беларускай Праваслаўнай Царквы 8 жніўня 2000 г.

## Літаратура 
* Чудотворные иконы Божией Матери (наиболее почитаемые в Беларуси) // Православный календарь, 2002. — Минск: Свято-Петро-Павловский собор, 2001.

## Спасылкі 
* Загор'е-Сталовіцкая ікона Пакрова Прасвятой Багародзіцы на сайце прыхода Мінскага Свята-Петра-Паўлаўскага сабора. 

Катэгорыя:Сталовічы
Катэгорыя:Абразы Беларусі
Драсён птушыны

**Драсён птушыны**, **Спары́ш**, **Зерніца**, **Птушыная грэчка**, **Спарышнік**, **Травяная зелень**, **Гусятнік**, **Свіная трава**, **Свінуха**, **Драсён незаўважаемы** (*Polýgonum aviculáre*) — аднагадовая травяністая расліна роду .

## Батанічнае апісанне 
Расліны вышынёй ад 10 да 80 см. Сцябло сцелістае або прыўзнятае, зрэдку прамастойнае, галінастае ад асновы, з дробнымі плеўкамі, белаватымі рассечанымі раструбамі. Лісце дробнае, чаргаванае, шырокаэліпсападобнае, на кароткіх чаранках. Кветкі дробныя, непрыкметныя, у пучках па 2-5, размешчаныя на ўсім сцябле ў пазухах лісця. калякветнік 5-раздзельны, бледна-зялёны, белы або ружаваты па краях, тычынак 8. Плод — дробны трохгранны арэшак. Цвіце ў чэрвені—кастрычніку.

## Пашырэнне 
Распаўсюджаны пераважна ва ўмераных і паўночных раёнах Еўразіі (за выключэннем Арктыкі). Расце ўздоўж дарог, на засмечаных месцах, пустках, выганах, каля жылля.

## Значэнне 
Лекавая (мачагонны, кроваспыняльны і процізапаленчы сродак) і кармавая расліна.

## Літаратура 
* *Мазан І. П.* Спарыш, драсён птушыны // 

## Спасылкі 
* Горец птичий, или Спорыш — Polygonum aviculare L. s. l. // Экологический центр «Экосистема»™
* 

Катэгорыя:Драсёнавыя
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Баэмунд VII (граф Трыпалі)

**Баэмунд VII** (,  — ) — граф Трыпалі (1275—1287), тытулярны князь Антыёхіі (1275—1287). Сын князя Баэмунда VI Антыяхійскага і прынцэсы Сібілы.

На момант смерці бацькі ў 1275 годзе Баэмунд быў яшчэ малалетнім, таму рэгенткай стала яго маці Сібіла Армянская. Графства Трыпалі тым часам было моцна саслаблена, ведаць не магла дамовіцца паміж сабой. Пасталеўшы, Баэмунд пачаў вайну з тампліерамі (1277—1282 гг). У 1277 ён заключыў мір з мамлюкскім султанам Калавунам. У 1282 Баэмунд перамог генуэзскага кіраўніка горада Джубейла, які паўсталаў супраць яго, закалоўшы таго ў яго ўласным замку.

## Шлюб 
* Маргарыта дэ Брыен (1280—1287)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Князі антыяхійскія
Катэгорыя:Графы трыпальскія
Брага (напой)

**Бра́га** — кісла-салодкі слабаалкагольны напой качавых цюркаў Сярэдняй Азіі, а таксама ўсходніх славян, згадваецца з дзясятага стагоддзя. Адзін з найстарэйшых вядомых напояў у Турцыі. Быў занесены ў Румынію туркамі падчас Асманскай імперыі. Распаўсюджаны ў Паўднёва-Усходняй Румыніі, Турцыі, Албаніі, Сярэдняй Азіі, Балгарыі, краінах былой Югаславіі, ва Усходняй Еўропе і на Балканах. У Беларусі гэты напой рабілі з аржанога, ячменнага і іншага соладу з цукрам ці мёдам і хмелем.

Таксама брага — рошчына, з якой гоняць спірт, і адходы спіртавой прамысловасці. Выкарыстоўваюцца на корм жывёле.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Алкагольныя напоі
Баба-вяліканка

**Баба-вяліканка** — у беларускай міфалогіі і фальклоры — гіганцкая жанчына-дэман, увасабленне нядолі, ліха.

## Апісанне 
Ростам Баба-вяліканка вышэйшая за дрэвы, з адным вокам. Жыве ў старым млыне, спіць на чалавечых касцях. Калі ідзе па зямлі, то валіць лясы, руйнуе горы, засыпае рэкі і азёры. Калі сустрэне звера ці чалавека — затопча нагамі, разарве на кавалкі і сажрэ. Баба-вяліканка — само ўвасабленне зла. У казцы каваль з сябрамі трапляюць у яе хату, калі гаспадыні не было дома. Раптам адчыняюцца дзверы, у хату ўваходзіць цэлы статак баранаў, а за імі — Ліха, вялізарная баба, страшная, з адным вокам. Сюжэт дадзенай казкі у цэлым падобны да гамераўскага міфа пра прыгоды Адысея ў цыклопаў.

## Спасылкі 
* Радзіма мая — Беларусь. Бабакоўскі, Бабаліцкі, Бабан, Бабаш,.. (частка 2)

Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Катэгорыя:Беларуская народная дэманалогія
Іван Арцёмавіч Глядчанка

**Іван Арцёмавіч Глядчанка** (, в. Матушова,  — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1949).

Працаваць пачаў у 1936 г. у калгасе «Інтэрнацыянал» Лёзненскага раёна Віцебскай вобласці. З 1950 г. працаваў у калгасе «Пражэктар», з 1959 г. у калгасе імя Леніна Лёзненскага раёна.

З 1945 года брыгадзір паляводчай брыгады, з 1977 слесар малочнатаварнай фермы калгаса імя Леніна Лёзненскага раёна.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Леніна, «Знак Пашаны», медалямі.

## Спасылкі 
* Біяграфія з фота
Калі ападае лісце

**Калі ападае лісце** — опера кампазітара Ю. У. Семянякі пастаўленая на лібрэта А. Бачылы ў 1968 годзе рэжысёрам Дзмітрыем Смолічам пад кіраўніцтвам дырыжора Іосіфа Абраміса ў Дзяржаўным тэатры оперы і балета БССР.

Мастаком-пастаноўшчыкам оперы быў Яўген Чамадураў.

## Акцёры 
* Супонька — Валерый Глушакоў (першы выканаўца)
* Аксана — Ірына Шыкунова, Людміла Ганестава

Катэгорыя:Музыка Беларусі
Катэгорыя:Тэатр Беларусі
Катэгорыя:Оперы на беларускай мове
Гнедаш

* Вадзім Барысавіч Гнедаш — савецкі і ўкраінскі дырыжор
* Кузьма Савельевіч Гнедаш — Герой Савецкага Саюза
Linux Vacation / Eastern Europe

**Linux Vacation / Eastern Europe (LVEE)** — штогадовая міжнародная канферэнцыя распрацоўнікаў і карыстальнікаў свабоднага праграмнага забеспячэння, якая праходзіць з 2005 года ў Рэспубліцы Беларусь. LVEE традыцыйна праводзіцца ў канцы чэрвеня — пачатку ліпеня на турбазе "Хімік" у ваколіцах Гродна. З 2012 года, апроч летняй, праводзіцца зімовая канферэнцыя «LVEE Winter».

Мерапрыемства аб'ядноўвае зносіны і адпачынак спецыялістаў і энтузіястаў у вобласці вольнага ПЗ. Рэкамендаваныя для ўдзелу ў канферэнцыі мовы — руская, беларуская і англійская. Фармат канферэнцыі ўключае даклады, workshop'ы і круглыя сталы.

Тэматыка дакладаў уключае распрацоўку і суправаджэнне вольнага ПЗ, укараненне і адміністраванне рашэнняў на яго аснове, асаблівасці выкарыстання свабодных ліцэнзій. Нягледзячы на сваю назву, якая склалася гістарычна, канферэнцыя не абмяжоўваецца Linux, ахопліваючы шырокае кола платформаў — ад працоўных станцый і сервераў да ўбудавальных сістэм і мабільных прылад.

Фінансавую падтрымку LVEE аказваюць беларускія і замежныя IT кампаніі, у сферу інтарэсаў якіх уваходзіць кірунак open-source.

## Фотаздымкі 

Файл:Linux Vacation Eastern Europe 2006, conference hall.jpg|У канферэнц-зале (2006)
Файл:Workshop speech, LVEE 2008 (3rd day).jpg|Выступленне дакладчыка (2008)
Файл:Participants of LVEE 2008 listening (3rd day).jpg|Удзельнікі канферэнцыі (2008)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне
Адкрыты чэмпіянат Азіі па снукеры 1993

**Адкрыты чэмпіянат Азіі 1993** () — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 13 па 20 сакавіка 1993 года ў Imperial Queens Park Hotel у Бангкоку, Тайланд. Турнір стаў восьмым розыгрышам адкрытага чэмпіянату Азіі, які быў заснаваны ў 1984 годзе пад назвай «Тайланд Мастэрс» («»), але быў нярэйтынгавым спаборніцтвам. Прызавы фонд чэмпіянату склаў £179,750, з якіх £30,000 атрымаў пераможца.

Пераможцам турніру стаў 26-гадовы Дэйв Харальд, які займаў толькі 93-ю пазіцыю ў сусветным рэйтынгу. Па сённяшні дзень Харальд з'яўляецца самым нізкарэйтынгавым пераможцам рэйтынгавага спаборнцітва ў гісторыі снукера.

Катэгорыя:Тайланд Мастэрс (снукер)
Катэгорыя:1993 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Тайландзе ў 1993 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 1992/1993
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Тайландзе
Катэгорыя:1993 год у Бангкоку
Хвоснік звычайны

**Хвоснік звычайны**, **Хваснік звычайны**, **Пярыльцы** (*Hippuris vulgaris*) — водная шматгадовая травяністая расліна, распаўсюджаная ў Еўразіі і Паўночнай Амерыцы; від роду  сямейства .

## Паходжанне назвы 
Афіцыйная навуковая назва віду ў беларускай мове з’яўляецца даслоўным перакладам лацінскай назвы Hippuris vulgaris, дзе Hippuris паходзіць ад hippa — конь і ura — хвост; vulgaris — звычайны (лац.). Сама лацінская назва паходзіць ад старажытнагрэчаскай, якая адлюстроўвае бачанне грэкамі надводных парасткаў хвосніка падобнымі на конскія хвасты.

## Батанічнае апісанне 
Хвоснік звычайны — паўзучая расліна, якая насялялае на плыткаводдзі. Яго тоўстыя карэнішчы знаходзяцца пад вадой, але вялікая частка лісцеў узвышаецца над паверхняй вады на 20-30 см.

Кветкі непрыкметныя і з’яўляюцца не на ўсіх раслінах.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пасялення 
Від цыркумбарэальны, гэта значыць расце ў Паўночным паўшар’і. Па сучасных дадзеных, на тэрыторыі Расіі распаўсюджаны паўсюдна, за выключэннем зоны стэпаў і паўпустынь, вечнай мерзлаты і высакагор’яў; пераважае ва ўсходняй частцы Расіі, роўна як і . У Злучаных Штатах Амерыкі ён расце ў асноўным на паўночным усходзе, але сустракаецца і на поўдні: у Нью-Мексіка і Арызоне. Аддае перавагу вадзе з невысокай кіслотнасцю.

Распаўсюджваецца пасродкам дробных плывучых ліпкіх пладоў, якія, дасягнуўшы патрэбнай ступені спеласці, аддзяляюцца ад матчынай расліны. Плады распаўсюджваюцца альбо цячэннем, альбо птушкамі, да лап якіх надоўга прыліпаюць.

## Значэнне і ўжыванне 
У фітатэрапіі хвоснік звычайны выкарыстоўваецца для гаення ран, напрыклад, супынення ўнутраных і знешніх крывацёкаў, лячэння язвавай хваробы страўніка. З’яўляецца заспакаяльным сродкам пры запаленнях скуры.

Ён у вялікіх колькасцях паглынае метан і таму паляпшае якасць паветра ў балотах, дзе часта сустракаецца. Аднак ён можа быць пустазеллем, і робіць цяжкім прыток вады ў рэках і канавах.

Файл:Hippuris vulgaris - close-up (aka).jpg|Агульны выгляд расліны
Файл:Hippuris_vulgarisZZ.jpg|У навакольным асяроддзі
Файл:2007_Hippuris_vulgaris.jpg|У навакольным асяроддзі

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Трыпутнікавыя
Катэгорыя:Водныя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Музей гісторыі і культуры роду Агінскіх (Рэтава)

**Музе́й гісто́рыі і культу́ры ро́ду Агі́нскіх** () — музей у Рэтаве, Літва. Размешчаны па адрасе вул. Л. Івінскё (, *Лаўрынаса Івінскіса*), д. 4.

## Гісторыя 
Музей адчынены ў 1995 годзе ў адзіным захаваным ў Рыетавасе будынку XIX стагоддзя. У 1874—1903 гг. тут дзейнічала музычная школа князя  (1848—1909). Асноўная задача музея — захаванне культурнай спадчыны князёў Агінскіх.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Музеі Літвы
Катэгорыя:Рыетавас
Катэгорыя:Агінскія
Карл Густаў Руус

**Карл Густаў Руус** (, 25 жніўня 1655, хутчэй за ўсё, у маёнтку Ерпас пад Лідчэпінгам — , Обу) — шведскі генерал-маёр, барон. Да 1705 насіў прозвішча Руус аў Ельмсетэр ().

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 жніўня 1655 года ў сям'і карнета Густава Эрыксана Рууса і Крысціны Свінгувуд.

Ваенную кар'еру пачаў добраахвотнікам у імператарскай арміі (палку генерала дэ Граноса) ў 1674. У тым жа годзе становіцца там фенрыхам (прапаршчыкам). Там, падчас франка-галандскай вайны, удзельнічаў у бітве пад Трырам (1675) і ў аблозе Філіпсбургу (1676), у якой быў паранены. Па вяртанні ў 1677 у Швецыю ўдзельнічаў у вайне з Даніяй.

У 1696 годзе Руус ужо даслужыўся да лейтэнант-палкоўніка (падпалкоўніка). Спачатку ён быў накіраваны ў Рыгу, а пасля гэтага — на абарону граніцы з Нарвегіяй.

З пачаткам Вялікай Паўночнай вайны быў накіраваны ў Эстляндыю. Там ён удзельнічаў у бітве пад Нарвай, у якой вызначыўся і атрымаў за гэта чын палкоўніка. У 1701 удзельнічаў у пераправе праз Дзвіну і быў прызначаны камандзірам Нерке-Вермлендскага палка.

Руус удзельнічаў і ў шэрагу іншых бітваў Вялікай Паўночнай вайны: пад Клішавам (1702), пад Фраўштатам (1706), пад Маляцічамі (1708) і пад Палтавай (1709). У 1705 годзе атрымаў тытул барона, а за перамогу пад Фраўштатам — чын генерал-маёра.

У Палтаўскай бітве Руус быў на чале адной з чатырох шведскіх пяхотных калон, якая панесла сур'ёзныя страты пры спробе захапіць расійскія рэдуты. Адступіўшы і заняўшы абарону ў адным з шанцаў фартэцыі, Руус і рэшты яго палка былі вымушаны здацца рускім у палон.

У Маскве Руус удзельнічаў у зневажальнам для шведаў шэсці палонных па вуліцах горада: ім не давалі ні есці, ні піць, шматтысячны натоўп народу стаяў з двух бакоў на шляху шэсця, пляваўся ў палонных і выкрыкваў розныя абразы. Пасля гэтай падзеі Руус быў накіраваны ў Казань, дзе і прабыў да сканчэння вайны.

Пасля Ніштацкага міру быў вызвалены, але па дарозе дамоў памёр у маі 1722 года ў Обу.

## Сям’я 
Быў двойчы жанаты: 1. З Крысцінай Марыі Спарэ. Сын: Аксель Эрык Руус (1684—1765); 2. З баранесай Магдаленай Крысцінай ван дэр Нот (з 1700).

Катэгорыя:Военачальнікі Швецыі
Катэгорыя:Удзельнікі Паўночнай вайны
Старажытнае земляробчае паселішча Кук

**Старажытнае земляробчае паселішча Кук** () — помнік археалогіі на тэрыторыі дзяржавы Папуа — Новая Гвінея. Уяўляе сабою рэшткі старажытных водна-балотных угоддзяў, меліяраваных каля 6500 гадоў таму. З 2008 г. уваходзіць у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Плошча — 116 га.

Балота Кук месціцца ў горнай даліне на вышыні каля 1500 м над узроўнем мора. У мінулым з'яўлялася возерам, запоўненым наносамі. Археолагі мяркуюць, што пераход да земляробства мог адбыццая каля 9000 гадоў таму. Першапачаткова земляробы рабілі насыпныя пагоркі, аднак каля 6500 гадоў таму перайшлі да меліярацыі. Падчас раскопак былі выяўлены старажытныя рэчышчы абводных каналаў і драўляныя калы для капання. У выніку сфарміраваўся антрапагенны лугавы ландшафт, прыдатны для вырошчвання клубневых культур. 

Старажытнае паселішча Кук — выдатны і рэдкі захаваны доказ самастойнага ўзнікнення земляробства ў розных частках свету.

## Спасылкі 
* unesco.org
* Settlement and economy in prehistoric Papua New Guinea: a review of the archeological evidence
* TIM DENHAM, Early Agriculture in the Highlands of New Guinea: An Assessment of Phase 1 at Kuk Swamp 

Кук
Кук

Катэгорыя:Археалогія ў Акіяніі
Герб Ветрына

**Герб Ветрына** — герб гарадскога пасёлка Ветрына Полацкага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 60.

## Апісанне 
Герб Ветрына ўяўляе сабой іспанскі шчыт, на блакітным полі якога выява залатога млына.

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад  г. № 60]

Катэгорыя:Ветрына
Ветрына
Герб Дзісны

**Герб Дзісны** — герб горада Дзісны Мёрскага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 60.

Гістарычны герб нададзены гораду вялікім князем літоўскім Жыгімонтам Аўгустам 20 студзеня 1569: *«у блакітным полі ладдзя з разгорнутым ветразем»*.

## Апісанне 
Сучасны герб Дзісны ўяўляе сабой барочны шчыт, на блакітным полі якога намалявана ладдзя натуральнага колеру з разгорнутым ветразем на хвалях серабрыстага колеру.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад  г. № 60]

Катэгорыя:Дзісна
Дзісна
Omphalodes cappadocica

**Omphalodes cappadocica** — від шматгадовых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Расліна мае гарызантальнае карэнішча з вялікай колькасцю дадатковых каранёў, слабымі тонкімі сцебламі, якія дасягаюць у вышыню 15-30 см, што заканчваюцца друзлымі завіткамі.

Прыкаранёвае лісце буйное, даўжынёй 10 — 20 см, з доўгімі хвосцікамі, пласцінкі яго яйкападобныя, пакрыты кароткімі валасінкамі, з глыбокасэрцападобным аснаваннем і рэзка выбітнымі дугападобнымі бакавымі жылкамі; сцеблавае лісце драбней, сядзячае.
Цвіце ў лютым-красавіку.

## Арэал 
*Omphalodes cappadocica* родам з лясоў ніжняга пояса Заходняга Каўказа, але можа выкарыстоўвацца на альпійскіх горках і ва ўмовах Сярэдняй Расіі.

## Значэнне 
Выкарыстоўваецца ў дэкаратыўным садоўніцтве ў якасці глебапакроўнай расліны.

## Спасылкі 
* Пупочник // Энциклопедия декоративных садовых растений 

Катэгорыя:Бурачнікавыя (падсямейства)
Катэгорыя:Флора Каўказа
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Кяльмскі раён

**Кяльмскі раён** (Кяльмскае раённае самакіраванне; ) — муніцыпальнае ўтварэнне ў Шаўляйскім павеце на паўночным захадзе Літвы.

## Населеныя пункты 
* 3 гарады — Кяльме, Цітувенай, Ужвянціс;
* 6 мястэчкаў — Каркленай, Кражэй, Лёлей, Пашыле, Шаўкенай і Жальпей;
* 817 вёсак.

Колькасць насельніцтва (2001):
* Кяльме — 10 900
* Цітувенай — 2 851
* Ужвянціс — 898
* Кражэй — 784
* Шаўкенай — 721
* Лёлей — 544
* Вайгува — 534
* Кукячэй — 529
* Пагрыжувіс — 461
* Вярпяна — 452

## Староствы 
Раён падзелены на 11 старостваў:
* Вайгуваўскае (; адм. цэнтр: Вайгува)
* Кяльмскае (; адм. цэнтр: Кяльме)
* Кяльмскае ваколічнае (; адм. цэнтр: Кяльме)
* Кражэйскае (; адм. цэнтр: Кражэй)
* Кукячэйскае (; адм. цэнтр: Кукячэй)
* Лёлейскае (; адм. цэнтр: Лёлей)
* Пакражанціскае (; адм. цэнтр: Грыней)
* Цітувенайскае (; адм. цэнтр: Цітувенай)
* Цітувенайскае ваколічнае (; адм. цэнтр: Цітувенай)
* Ужвянціскае (; адм. цэнтр: Ужвянціс)
* Шаўкенайскае (; адм. цэнтр: Шаўкенай)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Раёны Літвы
Шаўляйскі раён

**Шаўляйскі раён** (Шаўляйскае раённае самакіраванне; ) — муніцыпальнае ўтварэнне на паўночным захадзе Літвы ў Шаўляйскім павеце. З этнаграфічнага пункту гледжання, большая частка раёна размешчана ў межах Жамойці і толькі частка ўсходняй паловы раёна адносіцца да Аўкштайтыі.

## Населеныя пункты 
* 1 горад — Куршэнай;
* 7 мястэчкаў — Базілёнай, Грузджэй, Кайрэй, Куртувенай, Кужэй, Мяшкуйчэй і Шакіна;
* 521 вёска.

Колькасць насельніцтва (2001):
* Куршэнай — 14 197
* Гінкунай — 2 963
* Грузджэй — 1 747
* Кужэй — 1 420
* Мяшкуйчэй — 1 218
* Аўкштальке — 1 186
* Кайрэй — 1 158
* Віёлей — 1 154
* Драсучэй — 1 004
* Бубей — 878

## Староствы 
Шаўляйскі раён падраздзяляецца на 11 старостваў:
* Бубейскае (; адм. цэнтр: Бубей)
* Гінкунайскае (; адм. цэнтр: Гінкунай)
* Грузджэйскае (; адм. цэнтр: Грузджэй)
* Кайрэйскае (; адм. цэнтр: Кайрэй)
* Куршэнайскае сельскае (; адм. цэнтр: Куршэнай)
* Куршэнайскае гарадское (; адм. цэнтр: Куршэнай)
* Кужэйскае (; адм. цэнтр: Кужэй)
* Мяшкуйчэйскае (; адм. цэнтр: Мяшкуйчэй)
* Раўдзенайскае (; адм. цэнтр: Раўдзенай)
* Шакінаўскае (; адм. цэнтр: Шакіна)
* Шаўляйскае сельскае (; адм. цэнтр: Шаўляй)

## Спасылкі 
* [Самакіраванне Шаўляйскага раёна (англ.(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%B3%D0%BB%D1%96%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0))] 

Катэгорыя:Раёны Літвы
(9154) Кальцова

**(9154) Кальцова** () — астэроід з групы галоўнага пояса, адкрыты 16 верасня 1982 года Людмілай Чарных у Крымскай абсерваторыі і названы ў гонар пасёлка Кальцова, размешчанага непадалёк ад Новасібірска.

У Кальцова знаходзіцца Дзяржаўны навуковы цэнтр вірусалогіі і біятэхналогіі «Вектар», вядомы сваімі даследаваннямі ў вобласці малекулярнай біялогіі, біяінжынерыі, і ў распрацоўцы сродкаў абароны супраць інфекцыйных хвароб. Назва астэроіда была прапанавана акадэмікам Львом Сандахчыевам.
## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (9101—9200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1982 годзе
Катэгорыя:Астэроіды, названыя ў гонар геаграфічных аб’ектаў
(2063) Бахус

**(2063) Бахус** () — калязямны астэроід з групы апалонаў, які мае памеры 1,1×1,1×2,6 км і двухлопасцевую форму. Бахус належыць да астэроідаў рэдкага спектральнага класа Q і мае даволі выцягнутую арбіту, з-за чаго падчас свайго руху вакол Сонца, перасякае арбіты адразу трох планет: Венеры, Зямлі і Марса. Ён быў адкрыты 24 красавіка 1977 года французскім астраномам Чарлзам Ковалем у Паламарскай абсерваторыі і названы ў гонар бога старажытнагрэчаскай міфалогіі Бахуса (Дыяніса).

У сакавіку 1996 года групай навукоўцаў ЛРД пад кіраўніцтвам :en:Steven J. Ostro і Lance Benner у абсерваторыі Голдстоўн былі праведзены радыёлакацыйныя назіранні гэтага астэроіда, якія дазволілі пабудаваць мадэль данага аб’екта. Аптычныя назіранні ў сакавіку і красавіку 1996 гады праводзілі П. Правец, М. Волф і Л. Коткава.
## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (2001—2100)
* Класіфікацыі малых планет
* Спіс астэроідаў, якія перасякаюць арбіту Венеры
* Спіс астэроідаў, якія перасякаюць арбіту Зямлі
* Спіс астэроідаў, якія перасякаюць арбіту Марса

## Спасылкі 
* 
* 
* Asteroid Radar Group page

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1977 годзе
Бахус
Бахус
Бахус
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам менш за 2 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(4931) Томск

**(4931) Томск** () — астэроід галоўнага пояса, які быў адкрыты 11 лютага 1983 года італьянскім астраномам Джавані дэ Санкцісам і бельгійскім астраномам Анры Дэбеонем у абсерваторыі Ла-Сілья і названы ў гонар расійскага горада Томск.

*«ASTEROID 4931 TOMSK»* — адзін з мільёна надпісаў, выгравіраваных на чыпе касмічнага апарата НАСА «Стардаст», запушчанага 7 лютага 1999 года.
## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (4901—5000)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1983 годзе
Катэгорыя:Томск
Катэгорыя:Астэроіды, названыя ў гонар гарадоў
Лаўрынас Івінскіс

**Лаўры́нас Іві́нскіс** (*Лаўрын Івінскі*; ; 15 жніўня 1810, вёска Бамбалай, цяпер Кяльмскі раён — , вёска Мілвідай, цяпер Шаўляйскі раён) — літоўскі пісьменнік, паэт, публіцыст, перакладчык.

## Біяграфія 
Быў прыхадскім настаўнікам у Панявежскім павеце і дарэктарам.

Вядомы сваімі календарамі, якія выдаваў з 1847 года па 1864 год і затым у 1877 годзе; 19 з іх на літоўскай мове лацінскім шрыфтам, тры — кірыліцай. Календары Івінскіса ўяўлялі сабой свайго роду альманахі, у якіх, апроч звестак пра царкоўныя святы і кірмашы, даваліся артыкулы і нататкі па сельскай і хатняй гаспадарцы, па медыцыне і ветэрынарыі, а з 1852 года быў уведзены літаратурны аддзел. Календары Івінскіса друкаваліся ў Вільні ў друкарні вядомых віленскіх выдаўцоў і кнігагандляроў Завадскіх. У гісторыі асветы Літвы яго жмудскія календары адыгралі вялікае значэнне; яны замянялі літоўскую прэсу, якая ўзнікла толькі ў год яго смерці.

Пераклаў з нямецкай на літоўскую мову і выдаў у 1858 гісторыю пра Генавева («Genawejte») аўстрыйскага пісьменніка К. Шміда. Зрабіў скарочаны пераклад «Рабінзона Круза» Дэфо. Пакінуў цэлы шэраг ненадрукаваных рукапісаў: «Польска-літоўскі слоўнік», пераклады Мільтана, Ф. Юнга і іншых аўтараў.

Пахаваны ў Куршэнаі. На надмагіллі надпісы на літоўскай і польскай мовах.

У Паўночнай Амерыцы, у Пенсільваніі, пасля яго смерці ўтварылася еўрапейска-амерыканскае таварыства яго імя, якая стваіць мэтай распаўсюджвання ведаў пра літоўскі народ.

## Спасылкі 
* Lauryno Ivinskio gimnazija 
* Laurynas Ivinskis 

Катэгорыя:Літоўскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Літвы
Катэгорыя:Паэты Літвы
Катэгорыя:Перакладчыкі Літвы
Катэгорыя:Пахаваныя ў Шаўляйскім раёне
Арэшкавічы (Бярэзінскі раён)

**Арэ́шкавічы** (, ) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Дзмітравіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца за 37 км у напрамку на поўнач ад горада Беразіно, за 188 км ад Мінска, за 55 км ад чыгуначнай станцыі Барысаў.

## Гісторыя 
У 1924—1954 гадах цэнтр Арэшкавіцкага сельсавета. Да 9 красавіка 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Дзмітравіцкага сельсавета Бярэзінскага раёна (з 25 снежня 1962 года — Чэрвеньскага раёна), да 10 чэрвеня 1965 года — у склад Аздзяціцкага сельсавета Барысаўскага раёна.

## Насельніцтва 
* 1995 год — 425 жыхароў, 199 двароў.

## Гістарычныя і памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан.
* Каля вёскі курганны могільнік.

## Вядомыя асобы 
* Васіль Пятровіч Вараб’ёў (нар. 1957) — беларускі журналіст. Кандыдат філалагічных навук (1987), дацэнт (1990), прафесар.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзмітравіцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна
Аліцкі раён

**Аліцкі раён**, таксама **Алітускі раён** (Алітускае раённае самакіраванне; ) — муніцыпальнае ўтварэнне ў Аліцкім павеце Літвы.

## Населеныя пункты 
* 2 гарады — Даўгі і Сімна;
* 3 мястэчкі — Бутрымоніс, Крокялаўкіс і Неманойці;
* 426 вёсак.

Колькасць насельніцтва (2001):
* Сімнас – 1980
* Даўгай – 1458
* Бутрымоніс – 1126
* Міклушэнай – 1021
* Пуня – 809
* Луксненай – 614
* Вянцунай – 588
* Алаве – 552
* Даўгай – 480
* Удрыя – 453

## Староствы 
Уключае 11 старостваў:
* Алітускае (; адм. цэнтр: Міклушэнай),
* Алавеўскае (; адм. цэнтр: Алаве),
* Бутрымоніскае (; адм. цэнтр: Бутрымоніс),
* Даўгайскае (; адм. цэнтр: Даўгай),
* Крокялаўкіскае (; адм. цэнтр: Крокялаўкіс),
* Міраславаскае (; адм. цэнтр: Міраславас),
* Нямунайціскае (; адм. цэнтр: Нямунайціс),
* Півашунайскае (; адм. цэнтр: Півашунай),
* Пуняўскае (; адм. цэнтр: Пуня),
* Райцінінкайскае (; адм. цэнтр: Макнюнай),
* Сімнаскае (; адм. цэнтр: Сімнас).

## Ахова прыроды 
На захадзе раёна размешчана ўсходняя палова біясфернага рэзервату Жувінтас.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Літвы
Катэгорыя:Аліцкі павет
Бялавічы (Бярэзінскі раён)

**Бяла́вічы** (, ) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітравіцкага сельсавета.

## Назва 
Каля Пружанаў (в. Пясчанка) у "Рэвізіі Кобрыньскай эканоміі" 1563 г. засведчанае мужчынскае імя "Белава": "*Бѣлава Шевелевичъ*". Там сама паблізу (в. Лыскава) у ХІХ ст. бытавала прозвішча Белавіч, было ваўкавыскае Белавіцкі. Сярод асноў старажытных двухасноўных балцка-літоўскіх імёнаў былі асновы *Be-, Lav-**.*

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзмітравіцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна
Дзмітравічы

**Дзмі́травічы** (, ) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітравіцкага сельсавета.

Знаходзіцца за 22 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Беразіно, за 125 км ад Мінска, на рацэ Брусята. Праз вёску пралягае аўтамабільная дарога .

## Насельніцтва 
* 1997 — 497 жыхароў, 182 двары.
* 2005 — 425 жыхароў.

## Памятныя мясціны 
* Брацкія магілы савецкіх воінаў і партызан.

## Вядомыя асобы 
* Святлана Пятроўна Вінакурава (нар. 1953) — беларускі вучоны-філосаф, сацыёлаг.
* Анатоль Аляксеевіч Крыварот — беларускі гісторык.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзмітравіцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна
Наваселле (Бярэзінскі раён)

**Навасе́лле** (, ) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітравіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 16 ліпеня 1954 года вёска ўваходзіла ў склад Арэшкавіцкага сельсавета, да 9 красавіка 1963 года — у склад Дзмітравіцкага сельсавета Бярэзінскага раёна (з 25 снежня 1962 года — Чэрвеньскага раёна), да 10 чэрвеня 1965 года — у склад Аздзяціцкага сельсавета Барысаўскага раёна.

## Вядомыя асобы 
У вёсцы нарадзіўся і жыў у розныя перыяды жыцця Міхаіл Данілавіч Наскавец (1940-2006), эканаміст, іншадумца, ахвяра карнай псіхіятрыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзмітравіцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна
Мінскі радыётэхнічны каледж

**Філіял БДУІР «Мінскі радыётэхнічны каледж»** (; раней: Мінскі дзяржаўны вышэйшы радыётэхнічны каледж, ) — установа адукацыі Рэспублікі Беларусь.

## Узроўні 
Падрыхтоўка спецыялістаў у МРК ажыццяўляецца на падставе базавай і агульнай сярэдняй адукацыі па ўзроўнях:

* *І узровень* — падрыхтоўка спецыялістаў з сярэдняй спецыяльнай адукацыяй павышанага ўзроўню, якое ўключае базавыя прадметы ВНУ і дае магчымасць атрымаць вышэйшую адукацыю ў іншых ВНУ ў скарочаныя тэрміны.

* *II узровень* — падрыхтоўка спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй.
Адбор на ўзровень вышэйшай адукацыі па спецыяльнасці «Прафесійнае навучанне» на дзённую форму навучання ажыццяўляецца з ліку выпускнікоў каледжа. На завочную форму навучання прыём вырабляецца на базе сярэдняй спецыяльнай адукацыі.

## Гісторыя 
2 ліпеня 1960 года на падставе пастановы *Савета Міністраў БССР № 383* быў створаны «*Мінскі радыётэхнічны тэхнікум*». Пачаўшы сваю дзейнасць у перыяд фарміравання і развіцця радыёэлектроннай прамысловасці ў Рэспубліцы Беларусь, радыётэхнічны тэхнікум паступова пераўтварыўся ў вышэйшы каледж.

1 верасня 1960 года 200 навучэнцаў прыступілі да заняткаў у толькі што адкрытым «Мінскім радыётэхнічным тэхнікуме», стварэнне якога было наканаванае развіццём прамысловай вытворчасці, што выявіла патрэбнасць рэспублікі ў кваліфікаваных тэхнічных кадрах. Першы набор навучэнцаў быў праведзены па спецыяльнасцях
* С. М. Анкуда (2010—2015)

### Дырэктары 
* С. М. Анкуда (2015—2021)
* В. В. Шаталава (з 2021)

## Спасылкі 
* Сайт

Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:1960 год у Мінску
Вязькуцін 2

**Вязьку́цін 2** (, ) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Капланецкага сельсавета.

Да 21 снежня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Каменнаборскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Капланецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна
Гарэнічы

**Гарэ́нічы** (, ) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Капланецкага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца каля ракі Клява. Каля вёскі на рацэ плаціна і Гарэніцкае вадасховішча.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Капланецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна
(52) Еўропа

**(52) Еўропа**  — адзін з найбуйнейшых астэроідаў галоўнага пояса, які належыць да цёмнага спектральнага класа C. Ён быў адкрыты 4 лютага 1858 года нямецкім астраномам і мастаком Германам Гольдшмітам з дапамогай 4-х цалевага тэлескопа, размешчанага на шостым паверсе яго кватэры ў Лацінскім квартале Парыжа, і названы ў гонар Еўропы, дачкі фінікійскага цара ў старажытнагрэчаскай міфалогіі. 
Таксама імем Еўропы названы адзін са спадарожнікаў Юпітэра.

## Арбітальныя характарыстыкі 
Дадзены астэроід размешчаны ў знешняй частцы галоўнага пояса на адлегласці 3,10 а.а. ад Сонца. Паколькі ён рухаецца па некалькі выцягнутай арбіце з прыкметным эксцэнтрысітэтам, блізкім да 0,11, яго адлегласць ад Сонца змяняецца даволі прыкметна, прыкладна ад 413,781 млн км у перыгеліі да 512,901 млн км у афеліі.

Астэроід па сваіх арбітальных параметрах блізкі да астэроідаў сямейства Гігеі, але, мяркуючы па ўсім, не ўваходзіць у яго. Адзін абарот ён здзяйсняе прыкладна за 1990,9 сутак, што складае трохі больш за 5,4 гады.

## Фізічныя характарыстыкі 
Астэроід Еўропа ўваходзіць у дзясятку самых буйных целаў пояса астэроідаў. Тым не менш, нягледзячы на гэта, ён мае вельмі нізкае значэнне шчыльнасці (ледзь больш шчыльнасці вады), што гаворыць пра высокую сітаватасць гэтага цела. Таму сутыкненні з іншымі астэроідамі на Еўропу маглі аказаць асабліва моцны ўплыў. Па выніках даследаванняў зробленым G. Michalak у 2001 годзе маса Еўропы ацэньвалася ў (5,2 ± 1,8) кг, аднак, пазнейшыя адзнакі, праведзеныя амерыканскімі астраномамі James Baer і Steven R. Chesley у 2007 годзе далі некалькі меншае значэнне масы, а менавіта  а яшчэ год праз, у 2008, даследаванні James Baer, паказалі яшчэ меншае значэнне масы 1,65 кг. Прычым магчыма, што ў залежнасці ад раёна паверхні, хімічны састаў парод можа змяняцца.
Доўгі час усталяваць перыяд вярчэння Еўропы па крывым бляску не ўдавалася, нават нягледзячы на шматлікія вымярэнні — вынікі адрозніваліся ад 5 секунд да 11 гадзін. Пасля было ўсталявана, што вярчэнне астэроіда з’яўляецца рэтраградным, але дакладныя кірункі, у якіх знаходзяцца пункты палюсоў, застаюцца невядомымі. Найбольш дэталёвы аналіз даных дае пункты з каардынатамі экліптыкі (β, λ) = (70 °, 55 °) ці (β, λ) = (40 °, 255 °) з нявызначанасцю ў 10 °, што адпавядае нахілу восі вярчэння да плоскасці арбіты каля 14 °.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (1—100)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 
* Elements and Ephemeris for (52) Europa 
* Sawyer, S. R., *A High-Resolution CCD Spectroscopic Survey of Low-Albedo Main Belt Asteroids*, PhD thesis, The University of Texas (1991)
* Schmeer, P., and M. L. Hazen, *CV Aquarii identified with (52) Europa*, Journal of the American Association of Variable Star Observers, Vol. 28, p.&nbsp;103 (2000)

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1858 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 200 да 400 км
Катэгорыя:Астэроіды, названыя ў гонар геаграфічных аб’ектаў
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
Вялікія Лагі

**Вялі́кія Лагі́** (, ) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Паплаўскага сельсавета.

Да 21 снежня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Ляжынскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Паплаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна
Бабінка (Бярэзінскі раён)

**Ба́бінка** (, ) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пагосцкага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Мачаскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пагосцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна
Васілеўшчына (Бярэзінскі раён)

**Васіле́ўшчына** (, ) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Пагосцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца ў напрамку на ўсход ад горада Беразіно, прыкладна за 0,35 км на поўнач ад аўтамабільнай дарогі . У напрамку на ўсход за 0,9 км ад вёскі працякае рака Клява. На правым прытоку Клявы каля вёскі плаціна і сажалка.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-83 Выданне 1981 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пагосцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна
Вяззе (Бярэзінскі раён)

**Вя́ззе** (, ) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Клява. Уваходзіць у склад Пагосцкага сельсавета.

## Гісторыя 
, 1905 г.]]
Да 11 сакавіка 1971 года вёска ўваходзіла ў склад Капланецкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пагосцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна
Гацец (Бярэзінскі раён)

**Гаце́ц** (, ) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Пагосцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца ў напрамку на ўсход ад горада Беразіно, каля ракі Клявіца, прыкладна за ,7 км на поўная ад аўтамабільнай дарогі .

## Гісторыя 
Да 11 сакавіка 1971 года вёска ўваходзіла ў склад Высакагорскага сельсавета.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-83. Выданне 1981 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пагосцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна
Пагост (Бярэзінскі раён)

**Паго́ст** (, ) — аграгарадок у Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пагосцкага сельсавета.

Знаходзіцца за 12 км у напрамку на ўсход ад горада Беразіно, за 118 км ад Мінска, каля аўтадарогі  і ракі Клявіца.

## Насельніцтва 
* 2000 год — 688 жыхароў у 302 дварах.

## Гістарычныя і памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў
* 2 помнікі землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Вядомыя асобы 
* Іаан Пятровіч Зянюк (1872—1940?) — беларускі рэлігійны дзеяч, протаіерэй.
* Анатоль Анатолевіч Сярэдзіч (нар. 1963) — беларускі архітэктар.
* Ёіл Энцін (пам. 1959) — педагог, тэатральны дзеяч.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пагосцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна
Катэгорыя:Мястэчкі Менскага ваяводства
Паплавы (Бярэзінскі раён)

**Папла́вы** (, ) — аграгарадок у Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Паплаўскага сельсавета.

Знаходзіцца за 9 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Беразіно, за 92 км ад Мінска, на рацэ Паплаўка.

## Насельніцтва 
* 2000 год — 639 жыхароў у 254 дварах.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паплаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна
Адвага

**Адва́га** (, ) — пасёлак у Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Капланецкага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года пасёлак уваходзіў у склад Сялібскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Капланецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна