Чырвоная крэпасць у Дэлі

**Чырвоная крэпасць**, або **Лал-Кі́ла** () — фартыфікацыйнае збудаванне XVII — XIX стагоддзяў, помнік сусветнай спадчыны ў старой частцы Дэлі. Займае плошчу 49 га.

## Гісторыя 
Будаўніцтва Чырвонай крэпасці было распачата магольскім імператарам Шах-Джаханам у 1638 г. у сувязі з пераносам сталіцы з Агры ў Дэлі. Да 1857 г. яна выконвала функцыю рэзідэнцыі Вялікіх Маголаў. Пасля была перададзена адміністрацыі Брытанскай Індыі. Да 1905 г. брытанцы зруйнавалі дзве трэці ўнутраных пабудоў, узвялі ваенныя казармы, адрамантавалі муры.

У 1947 г. у Чырвонай крэпасці была абвешчана незалежнасць Індыі.

## Славутыя мясціны 
; 9. Хамамы; 10. Шах-і-Бурдж.]]
Частку Чырвонай крэпасці займае ваенны гарнізон, аднак яна адчынена для наведвальнікаў. Захаваліся муры і вежы крэпасці, знутры — ваенныя баракі брытанскіх войск, сажалкі для захавання пітной вады, аднак найбольшую каштоўнасць уяўляюць наступныя канструкцыі:

: **Лахорская** і **Дэлійская брамы**, якія з'яўляюцца месцамі ўваходу ў крэпасць на заходнім і паўднёвым напрамках. У нашы дні Лахорская брама — галоўны ўваход для наведвальнікаў.

Image:Red Fort in Delhi 03-2016 img3.jpg|Лахорская брама
Image:Red Fort in Delhi 03-2016 img1.jpg|Дэлійская брама

: **Чата-Чоўк** — доўгая аркада ў заходнім баку, якая традыцыйна з'яўляецца вуліцай гандляроў.

Image:Meena Bazaar- Busyness.JPG|Пачатак Чата-Чоўк

: ** Наўбат-Хана́ **, або «дом барабаншчыкаў», у якім у магольскую эпоху жылі прыдворныя музыканты.

Image:Naubat Khana - North-west View - Red Fort - Delhi 2014-05-13 3180-3182 Compress.JPG|Знешні выгляд Наўбат-Хана
Image: Naubat Khana Interior - Red Fort - Delhi 2014-05-13 3184-3186 Compress.JPG|Інтэр'ер Наўбат-Хана

: **Ваенны музей** у будынку старой брытанскай казармы.

: **Дыван-і-Ам** — будынак для публічных аўдыенцый імператараў.

Image:Diwan-i-Am - Western Facade - Red Fort - Delhi 2014-05-13 3194.JPG|Знешні выгляд Дыван-і-Ам
Image: Diwan-e-Aam, Lal Quila, Delhi.jpg|Аркада Дыван-і-Ам

: **Археалагічны** музей у часткова перабудаваным гарэмным палацы *Мумтаз-Махал*.

Image:Red Fort 8.JPG|Мумтаз-Махал
Image:Mumtaz Mahal Museum, Red Fort11.JPG|Частка экспазіцыі музея

: **Ранг-Махал**, або «палац кветак» — дзённая рэзідэнцыя імператараў.

Image:Rang Mahal with Fountain - Western View - Red Fort - Delhi 2014-05-13 3243.JPG|Знешні выгляд Ранг-Махал
Image:Red Fort, Delhi, India 6.jpg|Інтэр'ер Ранг-Махал

: **Хас-Махал** — палац для адпачынку імператараў.

Image:Khas Mahal - Southern Facade - Red Fort - Delhi 2014-05-13 3253.JPG|Знешні выгляд Хас-Махал
Image:Red Fort 6.JPG|Інтэр'ер Хас-Махал

: **Дыван-і-Хас ** — будынак для прыватных аўдыенцый. У мінулым у ім знаходзіўся Паўлінавы трон, змайстраваны з слановай косці і золата, упрыгожаны каштоўнымі каменямі.

Image:CAM00395.JPG|Знешні выгляд Дыван-і-Хас
Image:DARBAR OF AKBAR II.jpg|Імператар на Паўлінавым троне

: **Жамчужная мячэць**.

Image:Moti Masjid 1.JPG|Знешні выгляд Жамчужнай мячэці
Image: India-0108 - Flickr - archer10 (Dennis).jpg|Упрыгожаныя дзверы

: Імператарскія **лазні**

Image:India-0106 - Flickr - archer10 (Dennis).jpg|Знешні выгляд лазняў
Image: Hammam Red Fort interior.jpg|Інтэр'ер, мал. XIX ст.

: **Шах-і-Бурдж** — будынак для бібліятэкі, школы і абсерваторыі.

Image:Fuerte Rojo-Delhi-India62.JPG|Сучасны знешні выгляд Шах-і-Бурдж
Image: Reminiscences of Imperial Delhi Shah Burj at the north-east corner of the Red Fort.png|Знешні выгляд у XIX ст.

На поўнач ад Чырвонай крэпасці знаходзіцца **Салімгарх** — самастойнае фартыфікацыйнае збудаванне 1546 г. У мінулым яно знаходзілася на востраве пасярод ракі Джамна і выкарыстоўвалася Вялікімі Маголамі ў якасці месца зняволення. У наш час лічыцца часткай комплекса Чырвонай крэпасці. Да яго таксама далучана **Сунехры-Масджыд**, трохкупальная мячэць XVIII ст. каля Дэлійскай брамы.

Image:Bahadur Shah Gate linking Red Fort with Salimgarh FortJPG.jpg|Салімгарх
Image: Sunehri Masjid 011.JPG|Сунехры-Масджыд

## Ахова 
У 2007 годзе Лал-Кіла трапіла ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Чырвоная крэпасць на сайце ЮНЕСКА
* Даведнік для вандроўніка па Старому Дэлі 

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Індыі
Катэгорыя:Дэлі
Катэгорыя:Крэпасці Індыі