open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Антанін Гудачак

**А́нтанін Гу́дачак** (; 14 студзеня 1872, Лоўцка, Чэхія, Аўстра-Венгрыя — 11 жніўня 1941, Часталавіцы, Пратэктарат Багеміі і Маравіі) — чэшскі мастак-пейзажыст. Правадзейны член Чэшскай акадэміі навук, славеснасці і мастацтваў (з 1930).

Антанін Гудачак разам з Антанінам Славічакам і Антанінам Калвадам, належыць да ліку вядучых чэшскіх мастакоў-пейзажыстаў пачатку ХХ стагоддзя.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння гімназіі ў 1887 годзе паступіў у Пражскую акадэмію вытанчаных мастацтваў, дзе навучаўся фігуральнаму жывапісу пад кіраўніцтвам прафесараў М. Пірнера і В. Брожыка. У 1891—1893 гг. працягнуў навучанне ў Мюнхенскай акадэміі.

З 1895 года разам з А. Славічакам паступіў у мастацкую майстэрню Ю. Маржака, дзе разам з групай мастакоў, вывучаў мастацтва пейзажу.

У 1903—1909 гадах наведваў Сіцылію, востраў  Капры, у 1914—1931 гг. — Францыю, Славенію, Заходнюю Украіну, Італію. Таксама напісаў некалькі пейзажаў ваколіц Кёльна і Прагі, шэраг маляўнічых краявідаў Поліцаў-над-Метуі. Двойчы наведаў востраў Руген, з 1920 года рэгулярна бываў у Татрах, Банска-Бістрыца і з 1927 года — Карпатах.

З 1927 года жыў і працаваў у Часталавіцах (цяпер раён Рыхнаў-над-Кнежнау Кралавеградзецкага края Чэхіі), дзе і памёр у 1941 годзе.

## Творчасць 
Пасля першых спроб фігуральнага жывапісу мастак цалкам прысвяціў сябе пейзажнага жывапісу. Знаходзіўся пад уплывам творчасці Ю. Маржака і А. Славічака і, у пэўнай ступені, французскага імпрэсіянізму. Яго карціны, аднак, больш рэалістычныя.

Аўтар вялікай колькасці палотнаў, якія высока шануюцца сёння. Творы Гудачака «Жытнёвае поле» (1880), «Ручай восенню» (1903), «Татры», «Зіма» (абедзве 1930), «Венецыя» (1930-я г.) і інш. адметныя глыбокім лірызмам, свабоднай і экспрэсіўнай манерай пісьма, тонкай каларыстыкай.

File:Antonin Hudecek Blühender Apfelbaum.jpg
File:Antonin Hudecek (attr) Gartenwirtschaft im Stromovka-Park.jpg
File:Antonín Hudecek Blick auf die Burg Okor c1900.jpg
File:Antonin Hudecek Herbstlandschaft.jpg
File:Antonin Hudecek Bäume am Weg.jpg

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Hudeček Antonín 

Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Чэхіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Літамержыцы
Катэгорыя:Памерлі ў Кралавеградзецкім краі
Катэгорыя:Мастакі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Аўстрыі
Катэгорыя:Акадэмікі
Катэгорыя:Акадэмікі Чэхаславакіі
Хэйлунцзян

**Хэйлунцзя́н** — правінцыя на паўночным усходзе Кітая, у басейне ракі Амур (па-кітайску Хэйлунцзян). Мяжуе на поўначы і ўсходзе з Расійскай Федэрацыяй.

Плошча 469 тыс. км². Насельніцтва 38,11 млн чал. (2001). Адміністрацыйны цэнтр — горад Харбін.

## Геаграфія 
Большасць тэрыторыі ляжыць на раўнінах Сунляо і Саньцзянскай, на паўночным захадзе — горы Вялікі Хінган, на паўночным усходзе — Малы Хінган, на паўднёвым усходзе — Усходне-Маньчжурскія горы. Галоўныя рэкі — Амур, Сунгары. Клімат кантынентальны.

## Эканоміка 
У сельскай гаспадарцы пераважае земляробства. Хэйлунцзян — буйная харчовая база краіны; займае вядучае месца па зборы цукровых буракоў, соі, лёну-даўгунцу, сланечніку; вырошчваюць пшаніцу, кукурузу, гаалян, бульбу, ячмень, авёс.
Гадуюць буйную рагатую жывёлу, свіней, птушак.

Вядзецца здабыча нафты (радовішча Дацын), вугалю, гаручых сланцаў, жалезнай руды і каляровых металаў.

Прамысловасць: машынабудаванне (абсталяванне для электраэнергетыкі, металургіі, лакаматывы, сельска-гаспадарчыя машыны, судны, станкі, электратэхніка), чорная металургія, лясная, дрэваапрацоўчая і цэлюлозна-папяровая, хімічная, харчовая, тэкстыльная, у т.л. льняная; вытворчасць будаўнічых матэрыялаў.

Асноўныя прамысловыя цэнтры: Харбін, Цыцыкар, Муданьцзян, Хэган, Цзямусы.

Суднаходства па рэках Амур, Сунгары, Усуры.

## Літаратура 
* Хэйлунцзян //  С. 78—79.

## Спасылкі
Ёсеф Гора

**Ёсеф Гора** (; , м. Добржынь каля г. Роўдніцы, Чэхія, Аўстра-Венгрыя — ) - чэшскі паэт і празаік. Народны мастак Чэхаславакіі (1945). Удзельнічаў у акцыях пратэсту супраць нацыянальнага і сацыяльнага ўціску ў Заходняй Беларусі.

## Творчасць 
На яго раннія паэтычныя творы (зборнік «Вершы», 1915) паўплывалі падзеі Першай сусветнай вайны. У 1918—1920 гг. адзін з тэарэтыкаў пралетарскага мастацтва і рэвалюцыйнай паэзіі. Аўтар зборнікаў «Працоўны дзень» (1920), «Сэрца і хаос свету» (1922), «Бурлівая вясна» (1923), кнігі прозы «Сацыялістычная надзея» (1922), рамана «Галодны год» (1926) і інш. Зборнікі вершаў «Махоўскія варыяцыі», «Ціхія пасланні» (абодва 1936), «Родны дом» (1938), «Запіскі з немачы» (1945), паэма «Ян-скрыпач» (1939) прасякнуты філасофскім роздумам пра сэнс чалавечага існавання, лёс айчыны і чэшскага народа.

Перакладаў на чэшскую мову вершы Я. Купалы, А. Пушкіна, М. Лермантава, С. Ясеніна. Напісаў артыкул «Беларускія пісьменнікі ў Празе» (1927; пра Я. Купалу, М. Чарота, М. Зарэцкага). На беларускую мову яго творы перакладалі Х. Жычка, С. Панізнік і інш.

## Літаратура 
* Гора Іосеф. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Перакладчыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на чэшскую мову
Катэгорыя:Народныя мастакі Чэхаславакіі
Глісна (возера, Гарадоцкі раён)

**Глі́сна** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 7 км на паўднёвы ўсход ад горада Гарадок, за 0,5 км на ўсход ад вёскі Марыямпаль, у басейне ракі Храпаўлянка.

Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,2 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,55 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 3 м, на захадзе пад лесам, на ўсходзе разараныя. Уздоўж заходняга берага забалочаная пойма вышынёй 50—75 м.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Лужаснянкі
Глісна

Назву **Глі́сна** маюць:

## Азёры 
* Глісна — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці
* Глісна — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці
Нінся-Хуэйскі аўтаномны раён

**Нінся́-Хуэ́йскі аўтано́мны раён** — аўтаномная вобласць на поўначы Кітая, па берагах сярэдняга цячэння ракі Хуанхэ.

Плошча 66,4 тыс. км². Насельніцтва больш за 5 млн чал. (1998), пераважна кітайцы (каля 70 %), хуэй, або дунгане (каля 25 %). Адміністрацыйны цэнтр — горад Іньчуань.

## Геаграфія 
Тэрыторыя раёна занята глыбока парэзаным пласкагор'ем вышынёю ад 1000 да 2570 м. Клімат кантынентальны, тэмпература паветра каля −10 °C у студзені, каля 20—25 °C у ліпені. Ападкаў 400—500 мм за год.

## Эканоміка 
Пераважае арашальнае земляробства (даліна ракі Хуанхэ). Вырошчваюць рыс, пшаніцу, проса, гаалян, кукурузу, лён, цукровыя буракі. У стэпах і паўпустынях авечкагадоўля.

Вядзецца здабыча каменнага вугалю, жалезнай руды, фасфарытаў, нафты.

Чорная металургія; тэкстыльная, харчовая, машынабудаўнічая, радыётэхнічная, электронная, мукамольная прамысловасць. Працуюць — ГЭС Цынтунся (на рацэ Хуанхэ), ЦЭС.

Транспарт чыгуначны і аўтамабільны. Суднаходства па рацэ Хуанхэ.

## Літаратура 
* Нінся-Хуэйскі аўтаномны раён //  С. 349.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Аўтаномныя раёны Кітая
Карасёва (возера, Гарадоцкі раён)

**Карасёва** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 36 км на паўночны ўсход ад горада Гарадок, за 0,75 км на паўднёвы захад ад вёскі Камары, у басейне ракі Ловаць.

Плошча паверхні 0,03 км². Даўжыня 0,27 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,67 км.

Размешчана сярод балота. Злучана ручаём з возерам Баброва.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Крывавец

**Крывавец**

* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду
Брэсцкі кадэцкі корпус

**Брэсцкі кадэцкі корпус** або **Аляксaндрaўскі Брэсцкі кадэцкі корпус**, з 1857 — **Аляксандраўскі кадэцкі корпус** — расійская сярэдняя ваенна-навучальная ўстанова закрытага тыпу ў Брэсце для падрыхтоўкі дваранскіх дзяцей да вайсковай службы.

## Гісторыя корпуса 
Дзейнічаў у 1842—1863 гадах. Заснаваны на сродкі скарбу, а таксама памешчыкаў Віленскай, Гродзенскай, Мінскай і Беластоцкай губерняў.

Найменне «Аляксандраўскі» — у імя будучага імператара Аляксандра II, які ў 1849—1855 гадах быў галоўным начальнікам (шэфам) кадэцкіх карпусоў Расіі. Размяшчаўся ў пераабсталяваным будынку бернардзінскага кляштара на Валынскім умацаванні Брэсцкай крэпасці. Быў разлічаны на 400 навучэнцаў (кадэтаў). На вучобу прымаліся дзеці дваран, штаб- і обер-афіцэраў узростам 9,5—11,5 гадоў. Выкладаліся агульнаадукацыйныя прадметы за курс гімназіі (мовы, прыродазнаўчыя і грамадазнаўчыя навукі), страявая падрыхтоўка, верхавая язда, ружэйная стральба, фехтаванне, гімнастыка, плаванне, музыка і танцы. Выпускнікоў накіроўвалі пераважна ў юнкерскія вучылішчы.

У сувязі з пачаткам Крымскай вайны 1853—1856 гадоў і абвяшчэннем ваеннага становішча ў Брэсцкай крэпасці Брэсцкі кадэцкі корпус у 1854 годзе пераведзены ў Маскву, а ў 1860 годзе — у Вільню, дзе ў 1863 годзе скасаваны з рэформай ваенна-навучальных устаноў.

Многія з выхаванцаў корпуса пазней сталі дзеячамі рэвалюцыйнага руху ў Расіі, кіраўнікамі і ўдзельнікамі паўстання 1863—1864 гадоў у Беларусі, Літве і Польшчы, у тым ліку П. І. Адамовіч, Я. В. Дамброўскі, Я. Ф. Кульчыцкі, Б. В. Люгайла, І. А. Падбельскі, З. У. Падлеўскі, Б. С. Паўловіч, Я. А. Пыдзеўскі, М. В. Сакалоў, А. Г. Стаброўскі, П. Ф. Уладычанскі і іншыя.

У Брэсцкім кадэцкім корпусе навучаўся будучы беларускі мастак Апалінар Гараўскі і яго браты. У кадэцкім корпусе мастацкія здольнасці Апалінара заўважыў адзін з выхавальнікаў, палкоўнік Бенуа, заахвочваў маляваць і пазнаёміў з сваім братам вядомым архітэктарам Мікалаем Бенуа.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Кадэцкі корпус // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 тамах / Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]; Навуковыя кансультанты: Я. К. Анішчанка [і інш.]. Том 2: К — Я. — 2-е выданне. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2007. — С. 9.

## Спасылкі 
* Брестский Александровский кадетский корпус // Сайт выпускников Минского СВУ
* Кадеты и кадетские корпуса российской империи 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Брэста
Катэгорыя:Кадэцкія карпусы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1841 годзе
Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар брыгітак (Брэст)

**Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар брыгітак** — каталіцкі культавы комплекс, які існаваў y 1623—1830 гадах у паўночным прадмесці Брэста Пяскі.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе касцёл і кляштар працягвалі дзейнічаць. Пры пабудове Брэсцкай крэпасці кляштар быў зачынены, y ім размяшчалася арыштанцкая рота. Пазней касцёл часткова зруйнавалі.

Пасля Другой сусветнай вайны савецкія ўлады зруйнавалі рэшткі касцёла і кляштара.

## Архітэктура 
Увенчаны 8-граннай вежай храм меў незвычайны для беларускай архітэктуры авальны план з асобнай капліцай для манашак. Інтэр’ер быў аздоблены стукавай лепкай і 11 разьбянымі алтарамі. Існавалі гаспадарчыя будынкі: стайні, хлявы, свірны, карэтнік і інш. Да іх прымыкалі сад і агарод.

Уся тэрыторыя была абнесена мурам.

## Галерэя 

Bieraście, Pieski, Brygicki. Берасьце, Пескі, Брыгіцкі (1928) (2).jpg|1931 г.
Bieraście, Pieski, Brygicki. Берасьце, Пескі, Брыгіцкі (1936).jpg|1936 г.
Bieraście, Pieski, Brygicki. Берасьце, Пескі, Брыгіцкі (1919-39).jpg|да 1939 г.

## Літаратура 
* 
* Габрусь Т. В. Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. Мн.: Ураджай, 2001.— 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X, с. 209—210.

Катэгорыя:Колішнія касцёлы Брэста
Катэгорыя:Колішнія кляштары Беларусі
Катэгорыя:1751 год у Беларусі
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Брэста
Катэгорыя:Брыгіцкія кляштары Беларусі
Міхаіл Аляксандравіч Шчурык

**Міхаіл Аляксандравіч (Абелевіч) Шчурык** (; ,  — , ) — савецкі скрыпач, кампазітар, педагог.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Варшаўскай (1934-1939), Мінскай (1940-1941) кансерваторыях.

Артыст Варонежскага сімфанічнага аркестра (1945-1985). Выкладчык Дзіцячай музычнай школы. 

Аўтар больш за 60 п'ес для скрыпкі сола (цыклы: «Скрыпач на даху», «Пакланенне Баху», паводле рамана М.А. Булгакава «Майстар і Маргарыта», матывах паэзіі Б.Л. Пастарнака і І.А. Бродскага, па матывах жывапісу рускіх і французскіх мастакоў і іншыя).

Сачыненні Шчурыка для фартэпіяна, скрыпкі выконваліся ў Варонежы, Маскве, а таксама за мяжой (Парыж, Стакгольм).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродне
Язвінка

**Я́звінка**, **Муражніца** — рака ў Шумілінскім і Віцебскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Заходняя Дзвіна.

Даўжыня ракі 10 км, 3 км з іх у Віцебскім раёне. Плошча вадазбору 56 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,5 м/км. Выцякае з возера Мурожніцкае ў яго ўсходняй частцы. Упадае ў Заходнюю Дзвіну на поўдзень ад вёсак Старое Сяло і Запруддзе Віцебскага раёна. Вадазбор у межах Полацкай нізіны.

Каля ракі вёскі Ужляціна (Шумілінскі раён), Запруддзе (Віцебскі раён).

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Шумілінскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Заходняй Дзвіны
Square, Inc

**Square, Inc** - кампанія якая разрабляе паслугу для мабільнай аплаты розных паслуг, заснавая Джэкам Дорсі і Джымам МакКелві у Сан-Францыска, Каліфорнія. 

## Гісторыя 
Арыгінальнае натхненне для Square адбылося з Джэкам Дорсі ў 2008 годзе, калі Джым МакКелві не змог зрабіць продаж яго шкляных кранаў і фітынгаў, таму што ён не мог прымаць крэдытныя карты.
Назва "Square" ставіцца да счытвальнікаў карт карэ, якія ў форме квадрата. Назва таксама ставіцца як ідыёматычны тэрмін для ўрэгулявання даўгоў: "squaring up." Некалькі іншыя назвы для кампаніі былі разгледжаны, у тым ліку Squirrel, Stash, і Wallet.

## Спасылкі 
* 
*
Saxicola insignis

**Saxicola insignis** — від вераб'інападобных птушак роду .

## Арэал 
*Saxicola insignis* жыве ў альпійскіх або субальпійскія лугах і хмызняках у гарах Манголіі і сумежных раёнах Расіі. Таксама сустракаецца ў Бутане, Кітаі, Індыі, Казахстане і Непале.

Ён зімуе ў  ў Непале і паўночнай Індыі, у сухіх і вільготных лугах, зарасніках трыснягу і тамарыксу ўздоўж рэчышчаў рэк, а таксама ў палях цукровага трыснягу. Узімку сустракаецца на ахоўных тэрыторыях нацыянальных паркаў ,  і  у Індыі, а таксама ў запаведніках Лумбіні, Шукла Фанта і нацыянальным парку .

## Ахова 
Гэты від быў аднесены да уразлівым. Сур'ёзную пагрозу ўяўляе хуткая страта лугоў, якія ён выкарыстоўвае для зімовак. У цяперашні час папуляцыя складае ад 2500 да 10 000 асобін.

## Літаратура 
* *Yadav, B. P.* 2007. Status, Distribution and Habitat Preferences of Hodgon's Bushchat (*Saxicola insignis*) in Grassland of Suklaphanta Wildlife Reserve of Far-Western Development Region of Nepal. Report submitted to Oriental Birds Club, United Kingdom. Версия pdf

## Спасылкі 
* Позвоночные животные России: Большой чекан 

Катэгорыя:Мухалоўкавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1846 годзе
Катэгорыя:Птушкі Азіі
Яўгенія Рыгораўна Гарадзецкая

**Яўгенія Рыгораўна Гарадзецкая** (; ,  — , ) — савецкая , , музычна-грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
У 1884 скончыла Віцебскую жаночую гімназію са сведчаннем на званне хатняй настаўніцы музыкі. У 1890 скончыла Пецярбургскую кансерваторыю па педагагічнаму класу прафесара Рэйхарда са званнем вольнага мастака і паступіла на службу настаўніцай музыкі (фартэпіяна) у пансіён Магілёўскай жаночай гімназіі.

У чэрвені 1901 была перакладзеная на службу ў Іркуцкі дзявочы інстытут, у 1904 прызначаная старэйшай выкладчыцай музыкі, застаючыся ў гэтай пасадзе да канца існавання інстытута. Адначасова выкладала ў музычных класах Іркуцкага аддзялення ІРМТ. 

У 1905 заснавала, разам з Р. А. Івановым і М. Н. Сініцыным, прыватную музычную школу, якую ўзначальвала з 1916 па 1920. 

У 1901-1910 часта выступала ў публічных канцэртах як салістка і ўдзельніца ансамбляў. 

З 1920 па 1922 была рэктарам і дэканам фартэпіяннага факультэта Музычнага універсітэта.

З 1922 па 1932 - мастацкі кіраўнік «музычных пятніц». У 1923 па даручэнні Іркуцкага аддзялення прафсаюза Рабіс (членам праўлення якога складалася) арганізавала курсы музычнай граматы, выкладаючы гульню на фартэпіяна і музычна-тэарэтычныя дысцыпліны.

Прафсаюзам Работнікаў мастацтваў Я. Р. Гарадзецкай было прысвоена званне Герой Працы (1924).

## Спасылкі 
* ГОРОДЕЦКАЯ Евгения Григорьевна 
* Иркутский музыкальный колледж (открыт в 1936 г.) 
* Городецкая, Евгения Григорьевна
Давыд Хаймавіч Рубінштэйн

**Давыд Хаймавіч Рубінштэйн** (; ,  — ) — расійскі фізік, педагог. Доктар педагагічных навук, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны універсітэт. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Пасля вайны працаваў у статыстычным кіраванне Кіргізскай ССР, настаўнік фізікі Рэспубліканскага Культасвет вучылішча; старшы выкладчык, загадчык кафедры фізікі педінстытута Магілёва. Старэйшы выкладчык, дацэнт, загадчык кафедры агульнай фізікі, дэкан (1965-1974) фізіка-матэматычнага факультэта педінстытута Камсамольска-на-Амуры. З 1974 працаваў у Навасібірскім дзяржаўным пед. інстытуце: дацэнт кафедры агульнай фізікі, методыкі выкладання фізікі, прафесар.

## Спасылкі 
* http://nspu.ru/70-let-pobede/detail.php?ELEMENT_ID=13426 
* http://mogkalendar.besaba.com/doc/monografii/hist_ewrei/hist_mog_ewr_2_3/b2p3_7.pdf 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Юрый Аляксандравіч Пуплікаў

**Ю́рый Алякса́ндравіч Пу́плікаў** (, г. Арзамас Горкаўскай вобласці (цяпер Ніжагародская вобласць) — ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы старшыня Дзяржаўных камітэтаў Беларускай ССР і Рэспублікі Беларусь по справах будаўніцтва (1986-1993), заслужаны будаўнік БССР.

## Біяграфія 
У 1960 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут.

У розныя гады ўзначальваў мінскі будаўнічы трэст № 5, які адбудоўваў мінскія трактарны завод, аўтамабільны завод, маторны, шарыкападшыпнікавы, вытворчых аб'яднанняў «Інтэграл» і «Гарызонт», будаўнічы трэст № 37, які пачаў будаўніцтва горада Лангепаса. Працаваў намеснікам старшыні Мінскага гарадскога выканкама, намеснікам міністра прамысловага будаўніцтва БССР — начальнікам камбіната «Мінскбуд».

У 1983 годзе ўзначаліў будаўніцтва мінскага метрапалітэна, пад яго кіраўніцтвам будаўніцтва 1-й чаргі Мінскага метро было скончана на 10 месяцаў раней за намечаны тэрмін.

З 1986 па 1990 гады быў рэдактарам часопіса «Будаўніцтва і архітэктура Беларусі».

З 1998 года быў старшынёй Саюзу будаўнікоў Рэспублікі Беларусь.

Майстар спорту па веласіпедным спорце, уваходзіў у зборную БССР.

## Літаратура 
* Пуплікаў Юрый Аляксандравіч // Памяць: Мінск: гіст. -дак. хронікі гарадоў і райнаў Беларусі: (5 кн.) / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) (і інш.). — Мінск, 2007. — Кн.5, ч.2 — С. 479
* Беларуская Сібір. Нарысы аб беларусах, якія ўдзельнічалі ў асваенні Заходняй Сібіры, М., Прафвыдат 2002
* Некралог

Катэгорыя:Старшыні дзяржаўных камітэтаў Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР
Любоў Львоўна Сперанская

**Любоў Львоўна Сперанская (Штэйн)** (; ,  — , ) — вядомы тэатральны мастак, аўтар першага мастацкага альбома аб касцюме казанскіх татар, адзін з першых мастакоў лялечнага тэатра Татарстана. Народны мастак Рэспублікі Татарстан (1998).

## Біяграфія 
Скончыла Ленінградскі дзяржаўны універсітэт напярэдадні вайны ў 1941 годзе. У 1944—1948 гг. мастаком у Татарскім тэатры оперы і балета ў Казані.
Па заканчэнні Казанскага мастацкага вучылішча ў 1953—1984 гг., працавала мастаком-пастаноўшчыкам у розных тэатрах краіны, перш за ўсё ў Паволжа. Яна распрацоўвала тэму «касцюмы татараў для тэатра», і пазней выпусціла кнігу-альбом «Касцюм казанскіх татар» (1972). Працавала таксама ў партрэтным жывапісу і трохі ў кераміцы. Атрымала званне «Народны мастак Рэспублікі Татарстан». Член Саюза мастакоў Расіі, член Міжнароднай асацыяцыі выяўленчых мастацтваў ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* http://www.islamrf.ru/news/culture/mosaique/13934 
* http://www.kzntm.ru/daty-zhizni-i-tvorchestva/14-l-l-speranskaya-shtejn 
* http://www.millattashlar.ru/index.php/Любовь_Львовна_Сперанская-Штейн

Катэгорыя:Тэатральныя мастакі
Палякоў

**Палякоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Іванавіч Палякоў (нар. 1939) — беларускі архітэктар.
* Валерый Уладзіміравіч Палякоў (1942—2022) — расійскі касманаўт.
* Дзяніс Аляксандравіч Палякоў (нар. 1991) — беларускі футбаліст, гуляе на пазіцыі абаронцы.
* Іван Яўцеевіч Палякоў (1914—2004) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч.
* Мікалай Цярэнцьевіч Палякоў (нар. 1936) — беларускі скульптар, член Саюза мастакоў Беларусі.
* Самсон Германавіч Палякоў (1937—2012) — беларускі пісьменнік.
* Самуіл Саламонавіч Палякоў (1837—1888) — расійскі прадпрымальнік, канцэсіянер, будаўнік чыгунак, мецэнат.
* Серж Палякоў — французскі мастак
* Юрый Віктаравіч Палякоў (нар. 1954) — беларускі скульптар, мастак.

## Гл. таксама 
* Палякова
Цэнтр Астрагорскага

**Цэнтр Астрагорскага**, раней вядомы як **Цэнтр пераходных даследаванняў** — прыватны некамерцыйны аналітычны цэнтр, які праводзіць даследаванні і арганізуе дыскусіі на тэму палітычных і эканамічных пераўтварэн­няў у Беларусі і краінах былога СССР. Аналітыкі Цэнтра Астрагорскага часта выступаюць каментатарамі беларускіх падзей у беларускіх і замежных СМІ.

Цэнтр Астрагорскага заснаваны ў 2011 годзе і зарэгістраваны ў Вялікабрытаніі. Аналітыкі цэнтру працуюць у Мінску, Лондане, Берліне, Вашынгтоне і Варшаве. Цэнтр Астрагорскага не афіліяваны з палітычнымі арганізацыямі, яго праекты у розны час падтрывлівалі урад Нарвегіі, USAID, Mott Foundation, і іншыя донары, а таксама прыватныя ахвярадаўцы. У 2015 годзе у рэйтынгу беларускіх аналітычных інстытутаў Цэнтр Астрагорскага заняў сёмае месца агулам і другое месца па інфармацыйным ахопу.

У 2014 годзе Цэнтр атрымаў імя Майсея Астрагорскага — беларускага палітолага, палітыка і гісторыка, які зрабіў значны ўнёсак у вывучэнне прававых і палітычных сістэм пераходнага перыяду ад аўтакратыі да дэмакратыі.

## Праекты 
* *Belarus Digest* (belarusdigest.com), прадстаўляе незалежны аналіз звязаных з Беларуссю падзей, напісаны беларусамі адмыслова для англамоўных чытачоў.
* *«Журнал Беларускіх Даследаванняў»* (belarusjournal.com), выдаецца па-беларуску і па-англійску, Журнал з’яўляецца адзіным англамоўным рэцэнзаваным перыядычным выданнем беларускіх даследаванняў.
* *Belarus Profile* (belarusprofile.com), дырэкторыя ўплывовых асоб Беларусі.
* *Арбітражны Форум СНД* (cisarbitration.com), сумесны праект навукоўцаў і практыкаў з ухілам на вырашэнне спрэчак з удзелам краін былога Савецкага Саюзу.
* *Belarus Policy* (belaruspolicy.com) — база дадзеных, якая ўтрымлівае больш за 250 даследаванняў у сферы замежнай палітыкі, кіравання, эканомікі, бяспекі і грамадства.

## Каманда 
* Яраслаў Крывой — заснавальнік і кіраўнік
* Рыгор Астапеня — дырэктар па развіцці
* Ігар Губарэвіч — старшы аналітык
* Вадзім Смок — аналітык і каардынатар праектаў
* Паўла Бароўска — аналітык
* Вольга Чарныш — аналітык
* Сяргей Богдан — асацыяваны аналітык
* Дэвін Эклз — асацыяваны аналітык
* Арцём Шрайбман — асацыяваны аналітык.

## Літаратура 
* *Родионов И. И.* Зарубежные центры белорусоведения. Центр М. Острогорскога в Лондоне // Известия Смоленского государственного университета, 2021, № 1(53),

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Цэнтру Астрагорскага
* YouTube, Ostrogorski Centre
* Даследчы цэнтр ім. Астрагорскага паставіў амбітную мэту  Belsat, 2014.06.27
* В Беларуси впервые проведен рейтинг исследовательских центров  Belarus Research Council, 01 октября 2015
* Ostrogorski Centre, Annual Report, 2018

Катэгорыя:Некамерцыйныя арганізацыі
Міхаіл Міронавіч Пейсахаў

{{Вучоны
 |Навуковая сфера = псіхалогія
 |Месца працы          = Казанскі ўніверсітэт
 |Навуковая ступень    = 
 |Навуковае званне     = 
 |Узнагароды і прэміі  = { style="background:transparent"
   
}
}}
**Міхаіл Міронавіч (Нісан Мееравіч) Пейсахаў** (; ,  — , ) — адзін з вядучых псіхолагаў Расіі, доктар псіхалагічных навук, прафесар кафедры псіхалогіі Казанскага дзяржаўнага універсітэта.

## Біяграфія 
Свой працоўны шлях пачаў перад самым пачаткам Вялікай Айчыннай вайны школьным настаўнікам фізкультуры ў Казані. З снежня 1942 па снежань 1945 года ён з гонарам выконваў свой воінскі абавязак у шэрагах Савецкай арміі, за што ўзнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны і медалём «За перамогу над Германіяй». Пасля вайны працягнуў выкладанне фізкультуры ў тэатральным вучылішчы, у школе № 11 Казані, а затым — у школе вышэйшага спартыўнага майстэрства. Працуючы выкладчыкам і трэнерам па лёгкай атлетыцы, ён падрыхтаваў некалькі майстроў спорту, займаў адказныя пасады ў гарадскім і рэспубліканскім камітэтах па фізічнай культуры і спорце. Працягваючы трэніраваць групу спартсменаў, ён пачаў працаваць на кафедры фізічнага выхавання Казанскага дзяржаўнага ўніверсітэта, дзе адным з першых звярнуў увагу на праблему камплектавання груп студэнтаў па занятках рознымі відамі спорту, а таксама на неабходнасць вывучэння не толькі антрапаметрычных, але і больш глыбокіх псіхафізіялагічных і псіхалагічных асаблівасцяў спартсменаў.
Доўгі час прапрацаваў псіхолагам зборных каманд Расіі і СССР па скачках у ваду, забяспечваючы адбор, вывучэнне і неабходную карэкцыю працэсаў трэніроўкі спартсменаў высокага класа.
У кастрычніку 1970 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю, атрымаў вучонае званне дацэнта, перайшоў працаваць на кафедру педагогікі і псіхалогіі КДУ. У 1989 г. у Інстытуце псіхалогіі АН СССР абараніў доктарскую дысертацыю па агульнай псіхалогіі, стаў прафесарам.

## Навуковыя працы 
* «Психологические и психофизиологические особенности студентов». Казань, 1977.
* «Закономерности динамики психических явлений». Казань, 1984.
* «Саморегуляция и типологические свойства нервной системы». Казань, 1974.
* «Краткие методы и портативная аппаратура для исследования индивидуально-психологических различий человека»
* «Практическая психология». Казань, 1991.

## Літаратура 
* «Во имя павших и живых во имя…» Книга памяти Казанского университета / автор-сост. В. Ф. Телишев. — Казань: Казан. гос. ун-т, 2010. — С. 78. — 124 с. ISBN 978-5-98180-794-7

## Спасылкі 
* Часопіс «Вопросы психологии»

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Псіхолагі СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Казанскага ўніверсітэта
Мэты ўстойлівага развіцця

thumb|300px|Мэты ўстойлівага развіцця|Лакалізаваны ААН лагатып «Мэт устойлівага развіцця» для Беларусі.
**Мэты ўстойлівага развіцця** (**МУР**) — шэраг задач, што тычацца будучага міжнароднага развіцця. Яны былі створаны Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый і вядомыя як Глабальныя мэты для ўстойлівага развіцця. Яны замяняюць , тэрмін дзеяння якіх скончыўся ў канцы 2015 года. Мэты ўстойлівага развіцця дзейсныя з 2015 па 2030 гады. Існуе 17 глабальных мэт і 169 пэўных задач для гэтых мэт.

## Мэты 
У жніўні 2015 года 193 краіны прынялі наступныя 17 мэт:

# Ліквідацыя беднасці
# Ліквідацыя голаду
# Захаванне здароўя
# Якасная адукацыя
# Гендэрная роўнасць
# Чыстая вада і санітарыя
# Аднаўляльная і даступная энергія
# Годная праца і эканамічны рост 
# Інавацыі і якасная інфраструктура, 
# Змяншэнне няроўнасці
# Устойлівыя гарады і супольнасці
# Адказнае спажыванне рэсурсаў
# Барацьба са змяненнем клімату
# Устойлівыя акіяны 
# Устойлівае карыстання зямлёй
# Мір і справядлівасць
# Партнёрства для ўстойлівага развіцця

## Літаратура 
Катэгорыя:Міжнародныя дакументы
Катэгорыя:Арганізацыя Аб’яднаных Нацый
Скубі-Ду

**Скубі-Ду** () — амерыканская мультыплікацыйная франшыза, якая ўключае ў сябе пэўную колькасць мультсерыялаў і паўнаметражных мультфільмаў, якія вырабляюцца з 1969 года па сённяшні дзень. Арыгінальны серыял пад назвай «Скубі-Ду, дзе ты!» () быў створаны для Hanna-Barbera Productions аўтарамі Джо Рубі і Кенам Спірсам у 1969 годзе. Падзеі гэтага серыялу, які выходзіў па суботніх раніцах, паведамляюць пры прыгоды чатырох маладых людзей — Фрэда Джонса, Дафны Блэйк, Велмы Дзінклі і Норвіла "Шэгі" Роджэрса — і іх карычневага нямецкага дога з імем Скубі-Ду, якія раскрываюць тайны, звязаныя з нібыта звышнатуральнымі істотамі, праз шэраг выхадак і недарычных сітуацый.

Катэгорыя:Скубі-Ду
Катэгорыя:Медыяфраншызы
Іосіф Шэфтэлевіч Шэвелёў

**Іосіф Шэфтэлевіч Шэвелёў** (; , ) — савецкі архітэктар. Ганаровы грамадзянін Кастрамы з 1999 года. Заслужаны архітэктар Расіі (1996), акадэмік Нью-Ёркскай акадэміі навук (1995), лаўрэат муніцыпальнай прэміі імя акадэміка Д. С. Ліхачова (1998 г.).

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1953 скончыў архітэктурны факультэт Кіеўскага інжынерна-будаўнічага інстытута. Архітэктар КСНРПМ ў 1953—1970 гг. Архітэктар інстытута «Кастрамадзяржпраект» ў 1970—1986 гг. З 1986 года — выкладчык-даследчык Кастрамскога дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. А. Някрасава.
Пачынаючы сваю дзейнасць у якасці архітэктара-рэстаўратара ў Кастраме, ён усвядоміў значэнне прынцыпаў «залатога сячэння», у кароткі час стаў прызнаным спецыялістам у галіне рэстаўрацыі і рэканструкцыі помнікаў гістарычнай спадчыны. Аўтар праектаў: рэстаўрацыя царквы с. Фамінскае, дома Яршова, будынка гаўптвахты, царквы Богаяўлення ў с. Чырвонае, рэканструкцыя дахаў палаца Меньшыкава ў Санкт-Пецярбургу, Аляксееўскай царквы, інтэр’ер глядзельнай і мармуровага залаў тэатра імя М. А. Астроўскага, царквы Іконы Божай Маці «Усіх тужлівых радасць» на гарадскіх могілках Кастрамы і інш.

## Спасылкі 
* http://lifekostroma.ru/kultura-kostromy-i-kostromskoj-oblasti/zemlyaki/arhitektory/shevelev-iosif-sheftelevich
* http://www.kostromag.ru/Kostroma/society/passions/shevelev/index.aspx

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Чысцянка

**Чысцянка** — рака ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Шоша (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 16 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 м/км. Плошча вадазбору 162 км². Пачынаецца каля вёскі Вялікія Давыдкі. Асноўны прыток — Лыдніца (справа).

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-33. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г. 

Катэгорыя:Рэкі Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Шошы
Чэрцень (рака)

**Чэ́рцень** — рака ў Мазырскім і Ельскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Славечна (прыток Прыпяці, басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 43 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5 м/км. Сярэдні расход вады 2,26 м³/с. Плошча вадазбору 492 км² на тэрыторыі Мазырскага Палесся. Рака пачынаецца ў Мазырскім раёне канавай за 1 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Казіміраўка. Упадае ў Славечну прыкладна за 2,2 км на паўднёвы захад ад вёскі Новая Рудня Ельскага раёна. Рэчышча каналізаванае. Берагі маюць вышыню 1,5—2 м. Рака прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Мазырскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Ельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Славечны
Эягаміль

**Эягаміль** — цар Краіны Мора (каля 14?? — 1460 да н.э.).

Вёў вайну супраць касітаў і Элама. Каля 1460, у той час як Эягаміль, відавочна, адправіўся ваяваць з эламітамі, брат касіцкага цара Вавілона Каштыліяша II Улам-Бурыяш, скарыстаўшыся адсутнасцю цара Прымор’я, напаў на Поўдзень, захапіў яго ў палон і пакараў смерцю, а сам стаў царом Краіны Мора. З-за гэтага Вавілонія фактычна была падзелена паміж двума касіцкімі царамі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Цары Краіны Мора
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі XV стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Гісторыя Ірана
Баброва (возера, Гарадоцкі раён)

**Бабро́ва** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 35 км на паўночны ўсход ад горада Гарадок, каля вёскі Баброва, у басейне ракі Аўсянка.

Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,65 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 1,4 км.

Схілы катлавіны вышынёй 10—15 м, пад сельскагаспадарчымі ўгоддзямі. На поўдні і паўночным захадзе забалочаная пойма шырынёй 100 м. На поўначы злучана ручаём з возерам Карасёва.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Усвячы
Каштыліяш II

**Каштыліяш II** — касіцкі правадыр, кіраваў прыблізна ў 1683—1674 гадах да н.э.

## Біяграфія 
Сын Каштыліяша I. Захапіў уладу ў Ханейскім царстве, зрынуўшы акадска-амарэйскую дынастыю.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі касітаў
Хунань

**Хуна́нь** — правінцыя ў Кітаі, у басейне сярэдняга цячэння ракі Янцзы.

Плошча 210 тыс. км². Насельніцтва 65,96 млн чал. (2001). Адміністрацыйны цэнтр — горад Чанша.

## Геаграфія 
Цэнтральная і ўсходняя часткі раўнінныя, на захадзе ўскраіна Гуйчжоўскага нагор'я, на поўдні адгор'і Наньліна. Буйныя рэкі — Янцзы (на поўначы), Юаньцзян, Цзышуй, Сянцзян. Клімат субтрапічны, мусонны.

## Эканоміка 
Хунань — рысавая жытніца краіны, асноўныя плошчы на раўніне вакол возера Дунтынху. Вырошчваюць кукурузу, пшаніцу, ячмень, рамі, бавоўнік, чай, рапс, арахіс, джут, тытунь. Садоўніцтва (пераважна цытрусавыя).
Гадуюць рабочую жывёлу, свіней. Птушкагадоўля. Рыбалоўства.

Нарыхтоўка драўніны (кунінгаміі). Здабыча сурмы, свінцова-цынкавых руд, вальфраму, марганцу.

Прамысловасць: чорная і каляровая металургія, машынабудаванне (горнае, транспартнае, сельскагаспадарчае, элетратэхнічнае абсталяванне, электравозы, вагоны, станкі), хімічная (мінеральныя ўгнаенні, гумавыя вырабы), лёгкая, харчовая, у т.л. рысаачышчальная. Саматужныя промыслы.

Асноўныя прамысловыя цэнтры: Чанша, Сянтань, Хэн'ян, Чжучжоў, Іян.

## Літаратура 
* Хунань //  С. 74.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Правінцыі Кітая
Пузур-Ашур III

**Пузур-Ашур III** () — кіраўнік г. Ашура, кіраваў прыблізна ў **1521** — **1497** гадах да н.э.

## Біяграфія 
Сын Ашур-нірары I. Каля 1510 года да н.э. Пузур-Ашур заключыў мірны дагавор з вавілонскім царом Бурна-Бурыяшам I. Пузур-Ашур пабудаваў сцены вакол «Новага горада» ў Ашуры.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Хроніка Р 
* З Сінхранічнай гісторыі 

Катэгорыя:Кіраўнікі Асірыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі XVI стагоддзя да н.э.
Ашур

**Ашур**:
* Ашур — бог вайны, бог-ваяўнік, галоўнае бажаство старажытных асірыйцаў, якое ўвайшло затым у пантэон шумера-акадскіх багоў.
* Ашур — сталіца старажытнай Асірыі, першы горад, пабудаваны асірыйцамі і названы ў гонар асірыйскага вярхоўнага бога Ашура.
Ашур-бел-нішэшу

**Ашур-бел-нішэшу** — кіраўнік г. Ашура, кіраваў прыблізна ў 1419—1410 гадах да н.э.

## Біяграфія 
Сын Ашур-нірары II. Ашур-бел-нішэшу аднавіў разбураную мітанійцамі сцяну «Новага горада» ў Ашуры, пабудаваную яшчэ пры Пузур-Ашуры III. Ён таксама аднавіў памежны дагавор з вавілонскім царом Караіндашам I, спасылаючыся на ранейшы дагавор таго ж Пузур-Ашура III.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі Асірыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі XV стагоддзя да н.э.
Caseolus

**Caseolus** — род невялікіх лёгачных  слімакоў сямейства .

Родавы эпітэт *Caseolus* азначае *маленькі сыр* з-за формы яе ракавіны.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Caseolus  

Катэгорыя:Лёгачныя малюскі
Агум III

**Агум III** *(mAg-gu-um)* — касіцкі цар Вавілоніі, кіраваў у XV стагоддзі да н.э.

## Біяграфія 
Сын Каштыліяша III, пляменнік Улам-Бурыяша.

Мяркуючы па позняй хроніцы здушыў паўстанне ў Краіне Мора, прычым ён захапіў там умацаваную крэпасць і горад Дур-Эя, дзе быў разрабаваны і разбураны храм бога Эі, відаць, бажаства-заступніка царства Краіны Мора.

Звестак пра колькасць гадоў яго кіравання не захаваліся.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:цары вавілонскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі XV стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Кіраўнікі касітаў
Краіна Мора

**Краіна Мора**, або '''Прымор'е'* *(URU. KUki)'' — даслоўны пераклад акадскай назвы багністай вобласці, якая прылягала да верхняй часткі Персідскага заліва і рэк, што ўпадаюць у яго.

Царскія спісы згадваюць дзесяць ці адзінаццаць цароў дынастыі Краіны Мора, якія носяць або акадскія, або вельмі штучныя шумерскія імёны, і называюць сябе ў нешматлікіх надпісах «царамі Прыморскай краіны»; відаць, яны былі сучаснікамі ранніх касіцкіх кіраўнікоў на поўначы.

Хоць мы нічога не ведаем пра працягласць існавання гэтага палітычнай утварэння, аднак маецца дастаткова вавілонскіх крыніц канца II і першай паловы I тысячагоддзя да н.э., каб сцвярджаць, што у той час Прымор'ем называлі паўднёвую правінцыю Вавілонскага царства і яна працягвала існаваць, актыўна ўдзельнічаючы ў барацьбе супраць асірыйскага панавання.

Заваявана Вавілонам.

## Цары Краіны Мора 
* Ілімалу каля 1722 да н.э.
* Ітыілі каля 1700 да н.э.
* Даміік-ілішу —
* Ішкібаль да каля 1650 да н.э.
* Шуішы —
* Гулькішар каля 1594 да н.э.
* Пешгальдарамаш да каля 1550 да н.э.
* Адаракалама —
* Экурдуана каля 1500 да н.э.
* Маламкуркура —
* Эягаміль да каля 1450 да н.э.

## Літаратура 
* J.A. Brinkman: Meerland In: Dietz-Otto Edzard: Reallexikon der Assyriologie und vorderasiatischen Archäologie, Bd. 8. de Gruyter, Berlin 1999, ISBN 3-1101-4809-9, S. 6-10.

## Гл. таксама 
* Спіс цароў Шумера
* Вавілонскія цары

Катэгорыя:Геаграфія Старажытнай Месапатаміі
Caseolus hartungi

**Caseolus hartungi** — від невялікіх лёгачных  слімакоў сямейства .

Гэты від з’яўляецца эндэмікам Партугаліі. Ён знаходзіцца пад пагрозай вымірання з-за разбурэння асяроддзя пражывання.

## Спасылкі 
* Mollusc Specialist Group 1996. Caseolus hartungi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species

Катэгорыя:Лёгачныя малюскі
Катэгорыя:Эндэмікі Мадэйры
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1852 годзе
Катэгорыя:Малюскі Еўропы
Каштыліяш III

**Каштыліяш III** — касіцкі цар Вавілоніі, кіраваў прыблізна ў **14?? — 1450** гадах да н.э.

## Біяграфія 
Пра самога Каштыліяша амаль нічога не вядома, але вядома, што ў часы яго кіраванне яго брат Улам-Бурыяш на чале касіта-вавілонскага войска ўварваўся ў Краіну Мора, зрынуў апошняга цара тамтэйшай дынастыі Эягаміля і абвясціў сябе царом Краіны Мора (каля 1460 г. да н.э.).

Даныя пра колькасць гадоў яго кіравання не захаваліся.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя: цары вавілонскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі XV стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Кіраўнікі касітаў
Улам-Бурыяш

**Улам-Бурыяш** — касіцкі цар Вавілоніі, кіраваў прыблізна ў **1450** — **1400** гадах да н.э. Брат Каштыліяша III.

## Біяграфія 
Яшчэ да ўзыходжання на прастол, падчас кіравання свайго брата Каштыліяша III ён скарыў Краіну Мора і стаў там царом (каля 1460 г. да н.э.), а пасля смерці брата (каля 1450 г. да н.э.) ён стаў царом і Вавілона, ізноў аб'яднаўшы ўсю Ніжнюю Месапатамію ў адзіную дзяржаву.

Звесткі пра колькасць гадоў яго кіравання не захаваліся.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя: цары вавілонскія
Катэгорыя:Цары Краіны Мора
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі XV стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Кіраўнікі касітаў
Курыгальзу I

**Курыгальзу I** — касіцкі цар Вавілоніі (каля 1390 да н.э.).

## Біяграфія 
Перанёс сваю рэзідэнцыю з Вавілона ў адмыслова пабудаваны ў месцы ў паўночнай частцы Двурэчча, горад Дур-Курыгальзу (*«Крэпасць Курыгальзу»*, цяпер гарадзішча Акаркуф), які  стратэгічна было лёгка абараняць. Новы горад быў упрыгожаны раскошным палацам і шматлікімі храмамі.

Курыгальзу называў сябе дзіўным тытулам *«цар роўных (сабе) сярод сваіх папярэднікаў»* і тытулам Саргана I *«цар мностваў»*. Як і цары Ура і Ісіна Курыгальзу быў абагаўлёны пры жыцці. Сваё абагаўленне ён абгрунтаваў рашэннем не вавілонскіх, а касіцкіх багоў Шумаліі і Шукамуны, якім ён пабудаваў вялікі храм у Вавілоне. У гэтым храме ён быў нібы нададзены боскім ззяннем і атрымаў інсігніі царскай улады.

Відавочна схіляючыся на карысць культу ніпурскага Эліля (якога атаясамлялі з касіцкім Харбэ), ён не развыае сувяць і з яго супернікам вавілонскім Мардукам. Калі ён перанёс сваю рэзідэнцыю з Вавілона, то зрабіў гэты горад прывілеяваным і самакіравальным, падаў яго жыхарам вызваленне ад агульнадзяржаўных падаткаў, падкрэсліваючы ў сваім надпісе, што робіць гэта дзеля Мардука.

З Егіптам у часы кіравання Курыгальзу падтрымліваліся дружалюбныя адносіны. Курыгальзу аддаў у гарэм фараону Аменхатэпу III сваю дачку. А калі сірыйскія царкі паспрабавалі ўцягнуць Курыгальзу ў саюз супраць фараона, той адказаў ім катэгарычнай адмовай, на той падставе, што ён знаходзіцца ў саюзе з фараонам і нават пагражаў ім вайной у выпадку, калі сярод іх будзе складзены саюз.

Ёсць здагадка, што горад Ашур патрапіў у некаторую залежнасць ад Курыгальзу. Праўда калі гэты факт і меў месца, то, верагодна, толькі фармальна.

Яго старэйшая дачка, паводле нова-вавілонскага дакумента (*VAT 17020*), была ў шлюбе з эламскім царом Пахір-ішанам, аднак, некаторыя гісторыкі мяркуюць, што гаворка ідзе тут пра дачку Курыгальзу II.

Звесткі пра колькасць гадоў яго кіравання не захаваліся.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя: цары вавілонскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі XIV стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Кіраўнікі касітаў
Chloromyia formosa

**Chloromyia formosa** — від двухкрылых насякомых з сямейства мух-ільвінак (*Stratiomyidae*).

## Апісанне 
Даўжыня дарослых насякомых складае 7-10 мм. Брушка самак сіне-зялёнае з фіялетавым адценнем, самцоў — з медна-зялёным бляскам. Крылы насякомых — жаўтлява-карычневыя. Ногі чорныя, з жоўтымі каленамі.

## Галерэя 

Файл:Chloromyia formosa 001.jpg
Файл:Chloromyia formosa 20020603.jpg
Файл:Chloromyia.formosa.wing.detail.jpg
Файл:Chloromyia.formosa.-.lindsey.jpg

## Распаўсюджанне 
Да нядаўняга часу від быў вядомы толькі ў Палеарктыцы: гэтыя насякомыя шырока распаўсюджаныя на тэрыторыі Еўропы — ад цэнтральнай Скандынавіі да Паўночнай Афрыкі. Некаторы час таму адбылася інтрадукцыя ў Паўночную Амерыку. Дарослыя насякомыя сілкуюцца на кветках і часам выступаюць у ролі адзіных апыляльнікаў рэдкіх відаў раслін. Самкі адкладаюць яйкі ў месцы скаплення гніючай расліннай арганікі, у кампосце, на водных раслінах або на паверхні вады, дзе і адбываецца развіццё лічынак.

Лічынкі сілкуюцца арганічнымі адходамі, а дарослыя асобіны — нектарам раслін.

## Спасылкі 
* Фатаграфіі дарослых мух на сайце *macroid.ru* 
* Буйны план галавы мухі 

Катэгорыя:Ільвінкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1763 годзе
Круглік (возера)

**Кру́глік**, **Плюшчаўскае** — возера ў Беларусі, у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці, за 5 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Шуміліна, каля вёскі Прыазёрная, у басейне ракі Сечна.

Плошча паверхні 0,4 км². Даўжыня 1,43 км, найбольшая шырыня 0,51 км. Найбольшая глыбіня 31,5 м, сярэдняя — 9,0 м. Даўжыня берагавой лініі 4,86 км. Аб’ём вады ў возеры 3,58 млн м³. Плошча вадазбору 11,2 км².

Схілы катлавіны вышынёй 3—6 м, параслі хмызняком, на ўсходзе лесам. Берагі на ўсходзе зліваюцца са схіламі. Мелкаводдзе вузкае, дно да глыбіні 5 м выслана пясчанымі і апясчаненымі адкладамі, ніжэй —  гліністым ілам. Шырыня паласы прыбярэжнай расліннасці 30—50 м, падводная пашырана да глыбіні 2,5 м. Злучана пратокай з возерам Лескавічы, выцякае ручай у возера Мошна.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Шумілінскага раёна
Зыскаўскае

**Зыскаўскае** — возера ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці, за 5 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Шуміліна, за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Дабея, у басейне ракі Сечна.

Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,28 км, найбольшая шырыня 0,15 км. Даўжыня берагавой лініі 0,52 км.

Схілы катлавіны вышынёй 3 м, пад выганам. Злучана ручаём з возерам Мошна, выцякае ручай у возера Дабееўскае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Шумілінскага раёна
Ніпур

thumb|300px|Старажытнае Двурэчча
**Ніпу́р** — старажытны шумерскі горад, рэлігійны цэнтр, месца культу вярхоўнага бога Энліля (на паўднёвы ўсход ад сучаснага горада Эд-Дыванія ў Іраку).

У 18 ст. да н.э. захоплены Вавілонам, пазней меў унутраную аўтаномію.

Археалагічнымі раскопкамі канца 19 — пачатку 20 ст. ўзноўлены план і архітэктурныя помнікі старажытнай часткі Ніпура: палацы кіраўнікоў  і  (2-я палова 3-га тыс. да н.э.), Ур-Наму (канец 3-га тыс. да н.э.), Ашурбаніпала (7 ст. да н.э.), храм Энліля — Экур з зікуратам. У 80 памяшканнях жрэцкай бібліятэкі захавалася каля 60 тыс. гліняных клінапісных таблічак, у якіх зафіксавана большая частка шумерскай літаратуры.

## Літаратура 
* Ніпур //  С. 349.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шумер
Катэгорыя:Гарады Шумера
Катэгорыя:Гарады Месапатаміі
Катэгорыя:Старажытныя гарады Блізкага Усходу
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Іраку
Белае (возера, Шумілінскі раён, басейн Шэвінкі)

**Белае** — возера ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці, за 6 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Шуміліна, за 1,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Мазурына, у басейне ракі Шэвінка.

Плошча паверхні 0,05 км². Даўжыня 0,37 км, найбольшая шырыня 0,13 км. Даўжыня берагавой лініі 0,95 км.

Схілы вышынёй да 4 м, пад хмызняком. Злучана канавамі з азёрамі Заберка і Зялёнае.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Шумілінскага раёна
Эсагіла

**Эсагіла** (шумер. «дом паднятай галавы») — храм, прысвечаны Мардуку, богу-заступніку Вавілона. Буйны культурны цэнтр Старажытнага свету, размешчаны ў сучасным Іраку.

У гэтым храме знаходзіліся выявы Мардука і іншых заступнікаў гарадоў, якія патрапілі пад вавілонскае валадарства ў XVIII стагоддзі да нашай эры. Акрамя таго, на тэрыторыі храма месціўся невялікі вадаём, які  быў названы Абзу і з'яўляўся выявай бацькі Мардука, Энкі, які быў богам усіх прэсных вод.

Комплекс Эсагілы, будаўніцтва якога было канчаткова завершана пры Навухаданосары II (604—562 гады да н.э.), размяшчаўся ў цэнтры Вавілона. Комплекс складаўся з вялікага двара плошчай каля 40 х 70 метраў, які меў малы двор плошчай каля 25 х 40 метраў, і, нарэшце, цэнтральны храм, які складаўся з пярэдняй часткі і святая святых, дзе стаялі статуі Мардука і яго жонкі Царпаніт.

Паводле Герадота, персідскі цар Ксеркс I прыбраў з Эсагілы статую, калі ён затапіў Вавілон у 482 годзе да н.э., а таксама апаганіў і разрабаваў комплекс разам з горадам. Пазней Аляксандр Македонскі загадаў адрэстаўраваць Эсагілу, і храм працягваў функцыянаваць на працягу II стагоддзя да нашай эры, з'яўляючыся адным з апошніх асродкаў вавілонскай культуры і клінапісу, але, калі Вавілон апынуўся пад валадарствам Парфянскага царства ў I стагоддзі да нашай эры, прыйшоў у заняпад.

З велізарнай кучы смецця, якая знаходзілася над яе развалінамі, Эсагіла была раскапана Робертам Колдэвеем у лістападзе 1900 года, але ён не стаў сур'ёзна вывучаць яе да 1910 года. Павышэнне ўзроўню грунтавых вод знішчыла значную частку высушанай на сонцы цэглы і іншых старых матэрыялаў. Было знойдзена шмат гліняных таблічак.

## Літаратура 
* Livius.org. Esagila 
* The Ancient Middle Eastern Capital City — Reflection and Navel of the World by Stefan Maul ("Die altorientalische Hauptstadt — Abbild und Nabel der Welt, " in *Die Orientalische Stadt: Kontinuität. Wandel. Bruch.* 1 Internationales Kolloquium der Deutschen Orient-Gesellschaft. 9.-10. Mai 1996 in Halle/Saale, Saarbrücker Druckerei und Verlag (1997), p. 109—124.

Катэгорыя:Вавілон
Катэгорыя:Архітэктура Старажытнай Месапатаміі
Балевіца

**Бале́віца** — возера ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці, за 7 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Шуміліна, на поўнач ад вёскі Непароты, за 0,2 км на поўдзень ад возера Лескавічы, у басейне ракі Сечна.

Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,34 км, найбольшая шырыня 0,16 км. Даўжыня берагавой лініі 0,82 км.

Схілы катлавіны вышынёй 15—20 м, пад хмызняком. На паўночным захадзе забалочаная пойма шырынёй да 150 м.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Шумілінскага раёна