Апера Ле Пелецье

**Апера́ Ле Пелецье** () — оперны тэатр у Парыжы, які дзейнічаў з 1821 па 1873 год. На працягу свайго існавання тэатр называўся па-рознаму, найбольш важнымі з іх былі: *Тэатр Каралеўскай акадэміі музыкі (1821—1848), Опера Нацыя (1848—1850), Тэатр Нацыянальнай акадэміі музыкі (1850—1852), Тэатр Імператарскай Акадэміі музыкі (1852—1854), Імператарскі оперны тэатр (1854—1870), Нацыянальны оперны тэатр (1870—1873)*.

Тэатр, які знаходзіўся на вуліцы Ле Пелецье, дом № 12, быў спраектаваны і пабудаваны архітэктарам Франсуа Дэбрэ на месцы саду атэля De Choiseul.

Тэатр быў знішчаны пажарам у ноч з 28 на 29 кастрычніка 1873 года. Пажар працягваўся 24 гадзіны і нанёс вялікі ўрон. Страта будынка паскорыла работы па ўзвядзенні Опера Гарнье, распачатыя ў 1860 годзе. Да 5 студзеня 1875 года, калі быў адкрыты новы тэатр, трупа выступала ў .

## Гісторыя 
Калі пляменнік караля Людовіка XVIII, , быў зарэзаны ў ноч на 13 лютага 1820 года перад былым тэатрам Парыжскай оперы  (), кароль вырашыў, што тэатр будзе знесены, каб на яго месцы пабудаваць памятную капліцу. Аднак праект пабудовы капліцы так і не быў рэалізаваны з-за рэвалюцыі 1830 года. Сёння  на плошчы Лувуа займае месца, дзе павіна была быць пабудавана капліца. Тэатр на вуліцы Рышэлье быў галоўным месцам Парыжскай оперы з 1794 года. Вельмі хутка пасля смерці свайго пляменніка ў лютым 1820 года кароль даручыў архітэктару Франсуа Дэбрэ спраектаваць новы тэатр для оперы на вуліцы Ле Пелецье, праект якога быў завершаны праз год. Падчас будаўніцтва оперныя і балетныя трупы занялі тэатр Фавар і .

Апера Ле Пелецье была ўрачыста адкрыта 16 жніўня 1821 года змешанай пастаноўкай, якая складалася з гімна «Vive Henry VIII», оперы кампазітара  «» і балет балетмайстра П. Гардэля «Вяртанне Зефіра». Нягледзячы на тое, што тэатр павінен быў быць часовым і быў пабудаваны з дрэва і гіпсу, ён працягваў выкарыстоўвацца больш за пяцьдзясят гадоў. Многія з вялікіх опер 19 стагоддзя былі ўпершыню прадстаўлены на яго сцэне, сярод іх: «Вільгельм Тэль» Дж. Расіні (1829), «» Дж. Меербера (1831), «»  (1835) і «Дон Карлас» Дж. Вердзі (1867).

Тэатр, плошча якога складала 14 000 квадратных метраў са сцэнай у 104 футы, быў даволі перадавым для свайго часу. 6 лютага 1822 года газ быў упершыню выкарыстаны для асвятлення сцэнічных эфектаў у оперы  «Аладзін, або Чароўная лямпа». Сцэну і  можна была прыбіраць, каб ператвараць глядзельную залу ў масіўную залу, дзе можна было ладзіць вялікія балі і іншыя гулянні.

### Балет 
Нараўне з балетам  ў Лондане, Апера Ле Пелецье стала месцам росквіту , а такія балетмайстры, як Жуль Перо, Артур Сен-Леон, Філіпа Тальёні, Жазеф Мазілье, Жан Каралі і Поль Тальёні, паставілі шмат шэдэўраў для балета Парыжскай оперы. Сярод гэтых твораў: «» (1832), «» (1841), «» (1846), «» (1856), «» (1860), «Ручай» (1866) і «Капелія» (1870). Сярод вялікіх балерын, якія ўпрыгожылі сцэну ў гэты час, былі Марыя Тальёні, Карлота Грызі, Караліна Разаці, Фані Эльслер, Люсіль Гран і Фані Чэрыта.

File:Giselle -Paris Opera -1867.jpg|Балет «» падчас візіту цара Аляксандра II (4&nbsp;чэрвеня&nbsp;1867)
File:Paris Opera - Principal Ballerinas -1832.jpg|Галоўныя балерыны Парыжскай оперы (па гадзіннікавай стрэлцы зверху злева): , Марыя Тальёні, Мlle , ,  і , «прэм’ер-суджэты» ў 1831 годзе.
File:Paris Opera - Foyer de la Danse 1841.jpg|Літаграфія з выявай многіх вядомых танцораў і іх заступнікаў у *танцавальный зале* (1841) 

### Шахматы 
У 1858 годзе Апера Ле Пелецье стала месцам правядзення адной з самых вядомых гульняў у гісторыі шахмат —  паміж амерыканскім майстрам Полам Марфі (белыя) і двума французскімі арыстакратамі: герцагам Брансвікскім і графам Ісуарам. Гульня праходзіла ў асабістай ложы герцага падчас выканання «» В. Беліні.

### Пажар 
У ноч на 29 кастрычніка 1873 года тэатр напаткаў той жа лёс, што і многіх яго папярэднікаў: ён быў знішчаны пажарам, які бушаваў на працягу 27 гадзін і, як мяркуюць, пачаўся з-за інавацыйнага газавага асвятлення ў тэатры. На шчасце, у 1858 годзе імператар Напалеон III наняў грамадзянскага планіроўшчыка барона Асмана для пачатку будаўніцтва другога тэатра для Парыжскай оперы і балета па праекце архітэктара Шарля Гарнье. У 1875 годзе быў урачыста адкрыты новы тэатр, сёння вядомы як опера Гарнье.

## Галерэя 

Выява:Théâtre de l'Académie royale de musique - Grande salle.jpg|Карціна *«Grande Salle»* тэатра падчас пастаноўкі балета (1864)
Выява:Opéra de Paris - salle Le Peletier - façade - 1873.jpg|Перспектыўны выгляд фасада&nbsp;&nbsp;на вуліцы Ле Пелецье (каля 1870)
Выява:Paris Opera -circa 1860.jpg|Літаграфія *«Grande Salle»* (1854)
Выява:Paris Opera -1822.jpg|План пляцоўкі, план паверху і перспектывы інтэр'еру (1822)
Выява:Paris Opera - Backstage -circa 1855.jpg|Закулісная зона (каля 1840)

## Вядомыя прэм’еры 
### Оперы 
### Балеты 
* (1828) — «», харэаграфія  на музыку .
* (1832) — «», харэаграфія Філіпа Тальёні на музыку .
* (1836) — «», харэаграфія Філіпа Тальёні на музыку А. Адана.
* (1840) — «», харэаграфія Ж. Мазілье на музыку Напалеона-Анры Рэбер і Франсуа Бенуа.
* (1841) — «», харэаграфія Ж. Каралі і Ж. Перо на музыку А. Адана (дадатковая музыка ).
* (1843) — «», харэаграфія Ж. Каралі на музыку .
* (1845) — «», харэаграфія Ж. Мазілье на музыку А. Адана.
* (1846) — «», харэаграфія Ж. Мазілье на музыку Э. Дэльдэвеза.
* (1856) — «», харэаграфія Ж. Мазілье на музыку А. Адана.
* (1859) — «», харэаграфія М. Петыпа на музыку Ц. Пуні.
* (1860) — «», харэаграфія М. Тальёні на музыку Ж. Афенбаха.
* (1866) — «Ручай», харэаграфія А. Сен-Леона на музыку Л. Дэліба і Л. Мінкуса.
* (1870) — «Капелія», харэаграфія А. Сен-Леона на музыку Л. Дэліба.

## Літаратура 
* Barbier, Patrick (1995). *Opera in Paris, 1800—1850: A Lively History*. Portland, Oregon: Amadeus Press. .
* Fauser, Annegret, editor; Everist, Mark, editor (2009). *Music, theater, and cultural transfer. Paris, 1830—1914*. Chicago: The University of Chicago Press. .
* Loewenberg, Alfred (1978). *Annals of Opera 1597—1940* (third edition, revised). Totowa, New Jersey: Rowman and Littlefield. .
* Mead, Christopher Curtis (1991). *Charles Garnier’s Paris Opera*. Cambridge, Massachusetts: The MIT Press. .
* Pitou, Spire (1983). *The Paris Opéra: an encyclopedia of operas, ballets, composers, and performers* (3 volumes). Westport, Connecticut: Greenwood Press. .
* Pitou, Spire (1990). *The Paris Opéra: An Encyclopedia of Operas, Ballets, Composers, and Performers. Growth and Grandeur, 1815—1914*. New York: Greenwood Press. .
* Simeone, Nigel (2000). *Paris: a musical gazetteer*. Yale University Press. .

## Спасылкі 
* Opéra National de Paris