open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Леонская Біблія (920)

**Леонская Біблія**, таксама вядомая як **Біблія Хуана і Вімары** або **Святая Біблія Леона** — рукапіс Бібліі, які скапіявалі і ілюмінавалі ў 920 годзе ў манастыры ў правінцыі Леон. У цяперашні час ён захоўваецца ў бібліятэцы Леонскага сабора (cod.6). Гэта адзін з першых рукапісаў, тыповы для стылю іспанскіх сярэдневяковых рукапісаў.

## Гісторыя 
Рукапіс змяшчае калафон, які зараз неразборлівы. Апісанне рукапісу XVIII стагоддзя паказвае, што кніга паходзіць з манастыра Святых Марыі і Марціна. Гэта можа быць стары манастыр, размешчаны ў , у сучасным муніцыпалітэце , на захад ад правінцыі Леон. Біблія была складзена для абата Мауруса і выканана перапісчыкам і ілюмінатарам Іаанам пад кіраўніцтвам манаха Вімары.

## Апісанне 
Рукапіс — гэта толькі другая частка Бібліі, якая першапачаткова мела два тамы. Тэкст змяшчае кнігі прарокаў, Евангеллі, Апакаліпсіс, Пасланні Паўла. Яшчэ адзін тэкст быў дададзены пазней, агіяграфія леонскага святога .

Рукапіс пачынаецца з серыі ілюмінацый : крыж, натхнёны крыжам  (f.1v), памятны лабірынт, які змяшчае прысвячэнне рукой перапісчыка (f.2r), ружа компаса (f.3r) і нарэшце, малюнак, які змяшчае 36 медальёнаў, упрыгожаных чалавечымі фігурамі і фантастычнымі жывёламі (f.3v). На фоліа 144—153 утрымліваюцца , упрыгожаныя сімваламі евангелістаў. У канцы рукапісу — чатыры сімвалы евангелістаў у пачатку невялікіх трактатаў аб Евангеллях. Тры з іх прадстаўлены на поўнай старонцы (Матфей, f.202r, Марк, f.209r, Лука, f 211r) і Іаан у адным слупку  . Перад сімвалам Матфея знаходзіцца адна з найстарэйшых біблейскіх сцэн у іспанскіх рукапісах: Звеставанне, Хрыстос і Багародзіца ў велічы, Хрыстос вылечвае сляпога і  (f.202v). Гэтыя сцэны нагадваюць старажытныя слановыя косці.

## Уплыў на мастацтва 
Вобраз быка, сімвала Святога Лукі, змешчаны ў рукапісе і асабліва ў канонах Еўсевія, падобны быку, што прысутнічае на карціне Герніка. На думку шэрагу іспанскіх гісторыкаў мастацтва, Пабла Пікаса, магчыма, бачыў Біблію 920 года падчас сваёй выстаўкі ў Барселоне ў 1929 годзе або ў Парыжы ў 1937 годзе і мог скарыстацца выявамі з яе як  узорам для свайго твору.

## Літаратура 
* John Williams, *Imaging the Early Medieval Bible*, Penn State Press, 1999, 227 p. (, p.&nbsp;181-183
* Gloria Fernández Somoza, " La Biblia de León del año 920 en el contexto de la miniatura hispánica ", dans Joaquín Yarza Luaces, María Victoria Herráez Ortega, Gerardo Boto Varela, Congreso Internacional «La Catedral de León en la Edad Media», 2004, 499—507 p. (ISBN 84-9773-161-1)
* Ana Suárez González, " La Biblia Visigótica de la Catedral de León (Códice 6) primeros apuntes para un estudio arqueológico ", Estudios humanísticos. Historia, no 10, 2011, p.&nbsp;179—196 (ISSN 1696-0300, lire en ligne [archive])

Катэгорыя:Леон (Іспанія)
Катэгорыя:Мастацтва Іспаніі
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы
Катэгорыя:Біблейскія рукапісы
Катэгорыя:920
Катэгорыя:Рукапісы X стагоддзя
Ях’я ібн Махмуд аль-Васіці

горадзе .]]
**Ях’я ібн Махмуд аль-Васіці** (**يحيى بن محمود الواسطي**&#x200E;&#x200E;) іракска-арабскі мастак і каліграф XIII стагоддзя, вядомы сваімі ілюстрацыямі  .

## Біяграфія 
Аль-Васіці, верагодна, нарадзіўся ў  на поўдзень ад Багдада. У 1236-37 гадах ён перавёў і праілюстраваў копію Макамата (зборніка ), серыю анекдотаў і сацыяльнай сатыры, напісаную . Ілюстрацыі Аль-Васіці, якія з’яўляюцца аднымі з лепшых прыкладаў стылю, што быў распаўсюджаны ў XIII стагоддзі, і паслужылі натхненнем для сучаснага мастацкага руху ў Багдадзе XX стагоддзя.

Вельмі мала вядома пра яго жыццё .

## Ілюстрацыі з Макамата 

File:Yahyâ ibn Mahmûd al-Wâsitî 001.jpg|
File:Yahyâ ibn Mahmûd al-Wâsitî 003.jpg|
File:Yahyâ ibn Mahmûd al-Wâsitî 002.jpg|
File:Yahyâ ibn Mahmûd al-Wâsitî 006.jpg|
File:Yahyâ ibn Mahmûd al-Wâsitî 007.jpg|
File:Yahyâ ibn Mahmûd al-Wâsitî 004.jpg|
File:Yahyâ ibn Mahmûd al-Wâsitî 005.jpg|
File:Harîrî Schefer - BNF Ar5847 f.51.jpg|
File:Al-Wasiti-Discussion near a village.jpg|
File:Qadi Abbasid - Maqamat Harir 1237.jpg|

Катэгорыя:Мастакі Ірака
Катэгорыя:Каліграфы
Катэгорыя:Мастацтва Ірака
Катэгорыя:Постаці XIII стагоддзя
Ганна Марыя Гартуэйт

**Ганна Марыя Гартуэйт** (, 14 сакавіка 1688, Харстан, Лестэршыр — кастрычнік 1763, Лондан) — брытанскі дызайнер па тэкстылі, найбольш вядомая як аўтар кветкавых узораў для шаўковых тканін, вытканых уручную ў абшчыне Спіталфілдс (у цяперашні час уваходзіць у склад лонданскага бора ). Гартуэйт лічыцца адным з самых значных дызайнераў свайго часу. Большасць арыгінальных акварэляў з яе працамі захаваліся да нашых дзён. Шаўкі з яе ўзорамі былі ідэнтыфікаваныя ў калекцыях адзення па ўсім свеце.

## Біяграфія 
Ганна Марыя Гартуэйт нарадзілася ў сям’і прападобнага Эфраіма Гартуэйта (1647—1719) з  і яго жонкі Рэджойс Хаўстэд. На момант нараджэння Ганны Марыі, Эфраім працаваў прыходскім святаром у вёсцы .

У 1726 годзе Гартуэйт пакінула Грантэм і пасялілася ў Ёрку ў сваёй сястры Мэры, якая да таго часу ўжо была двойчы ўдовай. У 1728 годзе яны пераехалі ў дом на Прынцэс-стрыт у ткацкім раёне , які знаходзіцца на ўсход ад Лонданскага Сіці. Тут на працягу трох дзесяцігоддзяў Гартуэйт стварыла больш за тысячу ўзораў для шаўковых тканін. 874 з яе арыгінальных акварэляў захаваліся і знаходзяцца ў калекцыі музея Вікторыі і Альберта. Большасць з гэтых работ датаваная і суправоджаны тэкстам з інструкцыямі па ткацтву і імем ткача, якому яны былі прададзеныя.

Працы Гартуэйт цесна звязаны з модай сярэдзіны XVIII стагоддзя на кветкавыя ўзоры ў стылі ракако з акцэнтам на асіметрычныя структуры і C — і S-падобныя сінусоідныя крывыя. Яна выкарыстала створаную французскім дызайнерам  тэхніку «points rentrés», якая дазваляе ствараць амаль трохмерныя ўзоры з дапамогай стараннага зацянення. Акрамя малюнкаў для шаўкоў Гартуэйт распрацоўвала арнаменты для вялікіх адамашкаў і кветкавыя ўзоры для парчы.

Пачынаючы з 1742—1743 гадоў англійскія шаўкі ў цэлым, і працы Гартуэйт у прыватнасці, пачынаюць моцна адрознівацца ад французскага стылю, развіваючыся ў бок маленькіх і яркіх натуралістычных кветак, якія былі раскіданыя па бледным фоне. Мода на рэалістычныя кветкавыя ўзоры звязана з развіццём батанічнай ілюстрацыі ў Брытаніі. Французскія шаўкі гэтага перыяду больш імкнуцца да стылізаваных кветак нерэалістычных расфарбовак.

Спіталфілдскія шаўкі шырока экспартаваліся ў каланіяльную Амерыку, куды з-за  быў забаронены імпарт французскіх тавараў. Захаваліся спадніцы аўтарства Гартуэйт, якія, як мяркуецца, належалі Марце Вашынгтон. Узоры Гартуэйт таксама сустракаюцца на партрэтах каланіяльнага часу.

Гартуэйт адышла ад актыўнай дзейнасці ў 1756 годзе. Яе завяшчанне, датаванае 1758 годам, было зачытана 24 кастрычніка 1763 года. Ганна Марыя Гартуэйт была пахаваная трыма днямі пазней, 27 кастрычніка 1763 года ў Царкве Хрыста на Прынцес Стрыт.

## Прызнанне і спадчына 
Ганна Марыя Гартуэйт лічыцца адным з найбольш выбітных дызайнераў свайго часу.  (1707—1767) назваў яе ва «Універсальным слоўніку гандлю і камерцыі» 1751 года адным з трох дызайнераў, якія «ўкаранілі прынцыпы жывапісу ў ткацтва».

У 1998 годзе на доме па адрасе «2 Прынцлет Стрыт, Спіталфілдс, E1», у якім жыла і працавала Ганна Марыя Гартуэйт, была ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Дызайнеры Вялікабрытаніі
Яфім Леанідавіч Звягільскі

**Звягільскі Яфім Леанідавіч** (20 лютага 1933, Сталіна, Украінская ССР, СССР — 6 лістапада 2021) — украінскі палітык і грамадскі дзеяч, народны дэпутат Украіны I—VIII скліканняў (1990—2019), Герой Украіны, выканаўца абавязкаў прэм’ер-міністра Украіны з верасня 1993 года па ліпень 1994 года, доктар тэхнічных навук, прафесар.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Украіны
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны I склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны II склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны III склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IV склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны V склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VI склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VII склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VIII склікання
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Данецка
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Данецкай вобласці
Катэгорыя:Кіраўнікі гарадоў Украіны
Арозій з Бобіа

**Арозій з Бобіа** (Мілан, Амбразіянская бібліятэка MS D. 23. Sup.) - астраўны манускрыпт пачатку VII стагоддзя з *Хранікона* . Рукапіс мае 48 лістоў памерам 210 на 150&#x20;мм. Ён, як мяркуюць, быў створаны ў скрыпторыі .

## Паходжанне 
Рукапіс паходзіць з абацтва Бобіа, які быў заснаваны Святым Калумбанам у 612. Ён з’яўляецца ў вопісе манастырскай бібліятэкі зробленым у 1461 годзе. Манахі перадалі рукапіс у Амбразіянскую бібліятэку, калі яна была заснавана у 1606 годзе кардыналам .

## Апісанне 
Манускрыпт змяшчае найбольш раннія дывановыя старонкі у мастацтве. Дывановая старонка знаходзіцца на фоліа 1v. Хоць у дызайне яна прасцейшая, чым пазнейшыя дывановыя старонкі, яна змяшчае матывы, якія не сустракаюцца на пазнейшых узорах і паказвае тонкасць малюнка і чаргаванне колераў, характэрныя для асобных рукапісаў. Ён складаецца з вялікай цэнтральнай разеткі, акружанай чатырма вуглавымі разеткамі, усе змешчаныя ў прамавугольнай раме. Вертыкальныя панэлі рамкі ўтрымліваюць павойныя канатныя матывы; рамка злева мае адзін большы канат белым па ружовым колеры, у той час як рамка справа — два меншых каната белым па ружовым колеры, падзеленыя жоўтай паласой. Верхняя і ніжняя панэлі разбітыя на меншыя квадратныя панэлі, падзеленыя тонкімі брускамі. Панэлі меншага памеру складаюцца з шэўронаў і трохкутнікаў, якія чаргуюцца ў ружовым і жоўтым колерах. Бакавыя верхняя і ніжняя панэлі працягваюцца да правага краю рамы. Над левай вертыкальнай рамкай размешчаны дзве квадратныя рамкі, якія змяшчаюць круглыя матывы; уверсе з крыжам унутры круга, а ўнізе з разеткай. Крыж у крузе на верхняй панэлі падобны на крыж у крузе, знойдзены ў цэнтры дывановай старонцы, на фоліа 192v «Кнігі з Дарау». Шэсць канцэнтрычных колаў акружаюць цэнтральную разетку. Старонка выцвіла і пашкоджана, так што цяжка быць упэўненым у яе першапачатковым выглядзе. Выказваецца здагадка, што дывановая старонка з’яўляецца дадаткам да рукапісу.

На дывановай старонцы знаходзіцца першая старонка тэксту ў рукапісе. Ініцыял P і *ўступныя* словы *Praeceptis tuis par (rui)* у шмат разоў большыя, чым астатнія часткі тэксту, і маюць полыя *загладжаныя вялікія літары*, з ножкай P па ўсёй даўжыні тэкставага блока. Вялікія літары запоўненыя ружовым і аранжавым пігментам. На фоліа 5 ёсць ініцыял D, які абведзены кропкамі і запоўнены аранжавым колерам. Існуе таксама вялікі ініцыял N на фоліа 33, які мае малюнак каната белым па аранжавым колеры. Паласа перасячэння зялёная, а аранжавыя кропкі запаўняюць фон.

Катэгорыя:Гістарычныя сачыненні VII стагоддзя
Катэгорыя:Гіберна-саксонскія рукапісы
Надзьсентміклашскі скарб

**Надзьсентміклашскі скарб** — скарб залатых сасудаў V—VIII стст., выяўлены каля венгерскага паселішча  (недалёка ад горада Сегедын) у 1799 годзе. Знаходзіцца ў Венскім мастацка-гістарычным музеі.

Скарб складаецца з залатых пасудзін у колькасці 23 штук. Гэта былі кубкі, збаны, талеркі і адзін рытон. Іх шчодра ўпрыгожвалі выявы людзей, птушак, звяроў, крылатых пачвар, арнамент расліннага і геаметрычнага характару. Адзін з гарлачоў быў упрыгожаны малюнкамі, змешчанымі ў круглыя медальёны. На іх былі: вершнік у кольчуге, вядучы палоннага; аголеная жанчына, танцы з кветкамі ў руках; страляючы з лука паляўнічы; арол і грыфон, які турзае аленя. На некаторых пасудзінах маюцца надпісы на грэчаскай і цюркскай мовах.

Датыроўка сасудаў адрозніваецца па часе і адносіцца да V—VIII стагоддзяў. Першапачаткова скарб лічылі пакінутым гунамі, аднак гэтая гіпотэза з часам была адвергнутая. Паходжанне скарбу застаецца прадметам спрэчак; яго маглі пахаваць старажытныя балгары на чале з ,  або авары. Не выключана, што посуд стварылі  або хазары.

Паколькі месца знаходжання скарбу знаходзіцца ў сучасных межах Румыніі, мясцовыя ўлады ставяць пытанне аб перадачы яго ў музеі Румыніі.

## Літаратура 
* '** Le tresor protobulgare de Nadyszantmiklos. — Bdpst., 1943.
* **' Старобългарското изкуство. — София, 1959.

Катэгорыя:Археалогія ў Румыніі
Катэгорыя:Скарбы
Катэгорыя:Музей гісторыі мастацтваў
Катэгорыя:З’явіліся ў 1799 годзе
Мацуда

**Мацуда** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Тыба. Плошча горада — 61,33 км², насельніцтва — 481 209 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 7.846,23 чал./км². Размешчаны на востраве Хонсю, у рэгіёне Канто. З ім мяжуюць гарады Ітыкава, Касіва, Нагарэяма, Камагая, Місата.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Тыба
Нарыта

**Нарыта** — горад у прэфектуры Тыба, Японія. У ім знаходзіцца аднайменны аэрапорт, галоўны міжнародны аэратэрмінал у Вялікім Токіа. Плошча горада — 213,84 км², насельніцтва — 130 726 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 611,33 чал./км².

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Тыба
Ітыкава (горад)

**Ітыка́ва** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Тыба. Плошча горада — 57,40 км², насельніцтва — 471 873 чалавекі (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 8220,78 чал./км². Размешчаны на востраве Хонсю, у рэгіёне Канто. З ім мяжуюць гарады Ураясу, Фунабасі, Мацуда, Камагая.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Тыба
Камагая

**Камагая** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Тыба. Плошча горада — 21,11 км² , насельніцтва — 108 682 чалавекі (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 5.148,37 чал./км². Размешчаны на востраве Хонсю, у рэгіёне Канто. З ім мяжуюць горада Касіва, Сіроі, Мацуда, Ітыкава, Фунабасі.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Тыба
Касіва

**Касіва** — цэнтральны горад на паўднёвым усходзе Японіі. Знаходзіцца ў прэфектуры Тыба. Плошча — 114,90 км², насельніцтва — 407 762 чалавекі (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 3.548,84 чал./км².

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады прэфектуры Тыба
Лідзбарк

**Лідзбарк** (, ) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Дзялдоўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Лідзбарк. Займае плошчу 5,68 км². Насельніцтва 7900 чалавек (на 2018).

## Гісторыя 
Горад заснаваны ў 1301 г. па нямецкім праве. Пасля пачатку валадарання тут крыжакоў у 1303 г., імі быў пабудаваны замак і ўмацаванае паселішча. У гэты час сярод іншага былі пабудаваныя касцёл, млын і ратуша. Каля 1325 г. паселішча атрымала гарадскія правы. У 1405-1407 гг. горад быў абнесены мураванымі сценамі з двумя брамамі. Пасля Торуньскага міру 1466 г. горад знаходзіўся ў складзе Польшчы. Падчас першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 г. горад апынуўся ў складзе Прусіі, за выключэннем 1807-1815 гг, калі гэтыя землі ўваходзілі ў склад Герцагства Варшаўскага. Да Польшчы горад вярнуўся ў 1920 г. Падчас Другой сусветнай вайны горад быў разбураны на 75%.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
ХК Авіятар Баранавічы

**«Авіятар»** — прафесійны хакейны клуб з горада Баранавічы, Беларусь. Заснаваны ў 2018 годзе. Выступае ў Беларускай экстралізе Б.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ХК Авіятар Баранавічы 
* Федэрацыя хакея Беларусі 
* Старонка хакея Беларусі

Авіятар Баранавічы
Катэгорыя:Спорт у Баранавічах
Сагаміхара

**Сагаміхара** () — горад, вызначаны ўказам урада Японіі, размешчаны ў прэфектуры Канагава. Плошча горада — 328,83 км² , насельніцтва — 722 881 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 2.198,34 чал./км².

Размешчаны ў цэнтральнай частцы вострава Хонсю, на захад ад Токіа на рацэ Досі, якая ўпадае ў заліў Сагамі. Горад сфарміраваўся ў 1930-я гады на базе ваеннага гарадка.

## Эканоміка 
У 1950-х гадах у горадзе з’явілася развітая прамысловасць, якая ўключае ў сябе машынабудаванне і аўтамабілебудаванне, вытворчасць электрычных прылад, а таксама харчовую і тэкстыльную прамысловасць. Сагаміхара — цэнтр даследаванняў у галіне атамнай энергетыкі.

## Адукацыя 
У горадзе знаходзяцца Жаночы універсітэт Сагамі, Медыцынскі каледж Кітасато і ветэрынарны каледж Адзабу.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Канагава
Катэгорыя:Гарады, вызначаныя ўказамі ўрада
Бурачок пустэльны

**Бурачо́к пустэльны**, **Бурачок стэпавы** (*Alyssum desertorum*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна вышынёй 4—20. Расце на скалах, схілах гор і узгоркаў, у стэпах, зрэдку ў хваёвых барах і на іх узлесках, як пустазелле. Цвіце ў красавіку—чэрвені.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Бурачок
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Пустазелле
Урб@н.М. Адзін дзень не майго жыцця

«**Урб@н. М. Адзін дзень не майго жыцця**» — раман беларускай пісьменніцы Людмілы Шчэрбы. Выдадзены ў 2017 годзе, выдавецтва А. Янушкевіча.

## Змест 
Сама аўтар характарызуе твор, як нанараман-правакARTцыя. Твор напісаны ў жанры мэшап (ад англ. mash-up — «змешваць кампазіцыі»). Гэтая ідэя прыйшла са свету камп’ютарных тэхналогій і музычных рэміксаў, дзе выкарыстоўваюць элементы з некалькіх розных крыніц і аб’ядноўваюць іх у новы арыгінальны твор.

Галоўныя героі, Макс (піяршчык) і Ганна (пісьменніца), сустракаюцца ў горадзе М., і ўсе іх прыгоды пачынаюцца з яблыка. Кніга ўмоўна падзелена на дзве часткі, гэта «раман у рамане»: адзін напісаны аўтарам, другі — героем. Падзеі разгортваюцца ў 2012—2014 і, адпаведна, у 1642—1654 гадах у горадзе, падобнага да Мінску, аўтар паказвае і прыгажосць старога горада з яго вузкімі вулачкамі, і горад сучасны. Аўтар адсылае сваіх герояў у іншых іпастасях на чатыры стагоддзі назад, у 1648 год — у Баркалабава, Смаленск, Магілёў… Ваенны паход цара Аляксея Міхайлавіча на беларускія землі ў 1654 і абарона ўсходніх земляў Вялікага Княства Літоўскага ад маскоўскіх войскаў, бітва пад Лоевам, абарона Магілёва, Радзівілы і Сапегі.

Знайшлося тут месца і дэтэктыўнай лініі: героі выяўляюць, што ў іх сем’ях захоўваюцца старонкі Баркалабаўскага летапісу, а неўзабаве гэты скарб выкрадаюць. Аматарам філасофскай прозы прыйдзецца даспадобы біблейская прытчавая частка, а філолагаў зацікавяць развагі галоўнай гераіні пра «раўнапраўе ў моўных канструкцыях».

## Прэзентацыя кнігі 
Упершыню кніга была прадстаўлена на XXIV Мінскай міжнароднай кніжнай выставе-кірмашы. Адначасова прэзентацыя кнігі стала першай аўтограф-сесіяй для аўтара.

## Намінацыі 
* 2017 год — шорт-ліст літаратурнай прэміі «Гліняны Вялес»
* 2018 год — шорт-ліст літаратурнай «прэміі імя Ежы Гедройца»

## Рэцэнзіі 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Кнігі 2017 года
Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
Ацугі

**Ацугі** — асаблівы горад Японіі, размешчаны ў прэфектуры Канагава. Плошча горада — 93,83 км², насельніцтва — 225 131 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 2.399,35 чал./км².

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Канагава
Катэгорыя:Адмысловыя гарады Японіі
Анатоль Веніямінавіч Калінін

**Анатоль Веніямінавіч Калінін** (1916—2008) — рускі савецкі пісьменнік, паэт і драматург, публіцыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў станіцы Каменскай (цяпер горад Каменск-Шахцінскі Растоўскай вобласці) у сям’і настаўніка, які паходзіў з данскіх казакоў.

Пасля школы вучыўся ў тэхнікуме, з 1932 года працаваў журналістам. Першы раман «Курганы» (1941) напісаў пад уплывам «Паднятай цаліны» М. А. Шолахава. Франтавы карэспандэнт «Камсамольскай праўды» (1941—1945), член СП СССР (1945), маёр (1942). Член УКП(б)/КПСС з 1946 года.

Анатоль Калінін падтрымваў маладых данскіх паэтаў — Барыса Прымерава, Барыса Кулікова і іншых, некаторым з іх ён, можна сказаць, даў «пуцёўку ў жыццё». Адным з першых ён адгукнуўся на публікацыю вершаў І. Я. Кавалеўскага, складзеных ім у фашысцкім палоне. Таксама яму належаць артыкулы пра творчасць данскіх пісьменнікаў А. А. Бахарава, М. А. Нікуліна і іншых.

Дэпутат ВС РСФСР. Пасля распаду СССР уступіў у КПРФ і заставаўся ў яе шэрагах да канца жыцця.

А. В. Калінін памёр 12 чэрвеня 2008 года на хутары Пухлякоўскім Растоўскай вобласці. Пахаваны тамсама, у двары сваёй уласнай хаты.

100-годдзе з дня нараджэння пісьменніка шырока адзначалася на Доне.

## Узнагароды 
* ордэн Леніна
* ордэн Кастрычніцкай рэвалюцыі
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* ордэн Айчыннай вайны I ступені (29.01.1945)
* ордэн Айчыннай вайны II ступені (06.04.1985)
* ордэн Чырвонай Зоркі (29.04.1943)
* ордэн Дружбы народаў
* медаль «За абарону Каўказа»
* медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.»
* Дзяржаўная прэмія РСФСР імя М. Горкага (1973) — за аповесці «Рэха вайны» (1963) і «Звароту няма» (1971)

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Растоўскай вобласці
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 11-га склікання
Аясэ

**Аясэ** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Канагава. Плошча горада — 22,28 км², насельніцтва — 83 928 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 3.766,97 чал./км².

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Канагава
Аткінсан

**А́ткінсан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джон Агастэс Аткінсан — англійскі мастак, гравёр
* Роўэн Аткінсан — англійскі акцёр-комік
Дзусі

**Дзусі** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Канагава. Плошча горада — 17,34 км², насельніцтва — 57 683 чалавекі (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 3326,59 чал./км². Размешчаны на востраве Хонсю, у рэгіёне Канто. З ім мяжуюць гарады Якагама, Камакура, Якосука і пасёлак Хаяма.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Канагава
Любень (значэнні)

**Любень**

* Любень — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці
* Любень — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Мысляніцкага павета Малапольскага ваяводства
* Любень — вёска ў Польшчы
Ашура

**А́шура** (), у ісламе — асабліва шанаваны дзень, які праходзіць у 10-ы дзень месяца Мухарам, у шыітаў вядомы як *дзень жалобы*, бо ў гэты дзень адбываецца памінанне шыіцкіх пакутнікаў, перш за ўсё, Хусейна ібн Алі; у сунітаў — дзень добраахвотнага паста ў знак падзякі Алаху за выратаванне прарока Мусы і сыноў Ісраіла ад войскаў фараона.

Катэгорыя:Ісламскія святы
Катэгорыя:Шыізм
Катэгорыя:Ісламскія тэрміны
Ісакіеўская плошча

**Ісакіеўская плошча** — плошча, размешчаная ў Адміралцейскай муніцыпальнай акрузе Адміралцейскага раёна Санкт-Пецярбурга. З поўначы абмежавана Адміралцейскім праспектам, з поўдня — Марыінскім палацам. Разам з Палацавай і Сенацкай плошчамі, Ісакіеўскую традыцыйна адносяць да архітэктурнага ансамблю цэнтральных плошчаў горада. З-за размяшчэння ў Марыінскім палацы Заканадаўчага сходу Санкт-Пецярбурга, Ісакіеўская плошча лічыцца галоўнай адміністрацыйна. У складзе гістарычнай забудовы цэнтра Санкт-Пецярбурга плошча ўключана ў спіс Сусветнай спадчыны.

Плошча мае вялікае культурна-гістарычнае значэнне — тут размешчана мноства помнікаў гісторыі і архітэктуры XIX—XX стагоддзяў, у тым ліку Ісакіеўскі сабор, Марыінскі палац, гасцініцы «Асторыя» і «Англетэр». Паштовыя індэксы будынкаў на плошчы — 190000 і 190107.

Катэгорыя:Плошчы Санкт-Пецярбурга паводле алфавіта
Грэблына (Канятынская вясковая абшчына)

**Грэблына** () — вёска ў Путыльскім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Канятынскай вясковай абшчыны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Путыльскага раёна
Наступленне ў паўночна-заходняй Сірыі (2015)

**Наступленне ў паўночна-заходняй Сірыі (2015)** — бітва паміж сіламі сірыйскай апазіцыяй і ўрадавымі войскамі ў правінцыях Ідліб і Хама падчас грамадзянскай вайны ў Сірыі.

Наступленне вялося па трох накірунках. На двух галоўных напрамках дзейнічалі атрады груповак Ахрар аш-Шам, Фронт аль-Нусра і іншыя ісламісцкія фракцыі, якія ўваходзілі ў «Армію заваёвы». Акрамя таго, у наступленні ўдзельнічалі сілы Свабоднай арміі Сірыі. Пры гэтым камандаванне апошняй заявіла, што сумесныя ваенныя дзеянні з ісламісцкімі групамі, такімі як Фронт аль-Нусра, не азначаюць супадзенне палітычных поглядаў. На працягу некалькіх дзён сілы апазіцыі занялі горад Джыср-эш-Шугур, і пасля гэтага — базу сірыйскай арміі. Тым не менш і мяцежнікі, і ўрадавыя войскі панеслі высокія страты.

Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Красавік 2015 года
Катэгорыя:Май 2015 года
Катэгорыя:Чэрвень 2015 года
Катэгорыя:Канфлікты 2015 года
Акалэна

**Акалэна** () — вёска ў Путыльскім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Путыльскага раёна
Фромбарк

**Фромбарк** (, ) — горад у Польшчы на беразе Віслінскага заліва, марскі порт і пагранічны пункт пропуску. Уваходзіць у склад Бранеўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Фромбарк. Займае плошчу 7,59 км². Насельніцтва 2415 чалавек (на 2018).

## Гісторыя 
Першая летапісная згадка аб паселішчы — 1278 год. Сучасная польская назва горада — гэта фанетычная перадача нямецкамоўнай назвы «Frauenburg» — «Горад Дзевы (Марыі)», якая паходзіць ад тытула першага катэдральнага касцёла горада, асвечанага ў гонар Найсвяцейшай дзевы Марыі. Першапачаткова горад быў уласнасцю біскупаў вармінскіх, з 1320 года адносіўся да Вармінскай капітулы. Па выніках Таруньскага міру 1466 года горад адыйшоў да Кароны Каралеўства Польскага. У Фромбарку як вармінскі канонік з 1510 года і амаль бесперапынна да дня сваёй смерці ў 1543 годзе жыў і працаваў Мікалай Капернік. З 1772 года горад увайшоў у склад Прусіі. У пачатку ХІХ стагоддзя Фромбарк меў такі нізкі статус, што лічыўся невялічкім рыбацкім паселішчам. У 1945 горад зноў стаў часткай Польшчы.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Бурачок чашачны

**Бурачо́к чашачны** (*Alyssum alyssoides*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна вышынёй 5—34 см. Сцябло прамастойнае, галінастае. Лісце чаргаванае па даўжыні сцябла, простае, суцэльнае, з гладкім краем, звужанае да асновы. Кветкі бледна-жоўтага колеру, з чатырма вузкімі, амаль лінейнымі пялёсткамі. Плод — сухі апушаны стручочак.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Сустракаецца на тэрыторыі Еўропы, Сярэдняй Азіі, Заходняй Сібіры, Малой Азіі, у Іране, на Каўказе. Святлолюбівая расліна. Мезафіт, ксерафіт, мезатроф. Расце на агародах і пашах, берагах рэк і ручаёў, камяністых россыпах і скалах, у горных стэпах. Цвіце ў красавіку—чэрвені.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* The International Organization for Plant Information

Катэгорыя:Бурачок
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1759 годзе
Ісехара

**Ісехара** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Канагава. Плошча горада — 55,52 км², насельніцтва — 100 975 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 1.818,71 чал./км². Размешчаны на востраве Хонсю, у рэгіёне Канто. З ім мяжуюць горада Ацугі, Хадана, Хірацука.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Канагава
Бурачок Гмеліна

**Бурачо́к Гмеліна** (*Alyssum gmelinii*), **бурачок горны** (*Alyssum montanum*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 25 см, шэра-зялёнага колеру, апушаная зорчатымі валаскамі. Сцябло разгалінаванае ад асновы, з узыходнымі або ляжачымі галінкамі. Ніжняе лісце звужаецца ў чаранок, верхняе — падоўжана-ланцэтнай формы. Кветкі ярка-жоўтага колеру, з чатырма вузкімі пялёсткамі, сабраныя ў мяцёлчатыя суквецці. Плод — сухі валасісты стручок.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Еўрапейскі від. Святлолюбівая расліна. Расце на камяністых россыпах, узлесках і палянах, у апустыненых стэпах, парках і садах, на адкрытых пясчаных глебах. Цвіце ў маі—чэрвені.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Alyssum gmelinii Jord. & Fourr. // The Euro+Med PlantBase — the information resource for Euro-Mediterranean plant diversity
* Бурачок // Архив природы России  (Nature-Archive.RU)  
* Растения Беларуси // Гербарий ЦБС НАН Беларуси (MSKH)  

Катэгорыя:Бурачок
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Міура (горад)

**Міура** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Канагава. Плошчу горада — 32,28 км², насельніцтва — 45 831 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 1419,80 чал./км². Размешчаны на востраве Хонсю, у рэгіёне Канто. З ім мяжуе горад Якосука.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Канагава
Адавара

**Адавара** — асаблівы горад Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Канагава. Плошча горада — 114,09 км², насельніцтва — 195 299 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 1.711,80 чал./км². Размешчаны на востраве Хонсю, у рэгіёне Канто. З ім мяжуюць горад Мінаміясігара і пасёлкі Ніномія, Оі, Кайсей, Накаі, Хаконэ, Манадзуру, Югавара.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Кітамура Такоку (1868—1894) — японскі паэт

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Канагава
Катэгорыя:Адмысловыя гарады Японіі
Вівіяні

**Вівіяні** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вінчэнца Вівіяні — італьянскі фізік і матэматык
* Даменіка Вівіяні — італьянскі біёлаг, спецыяліст па мікалогіі
* Рафаэле Вівіяні — італьянскі драматург, акцёр і рэжысёр
* Рэнэ Вівіяні — французскі палітычны і дзяржаўны дзеяч
Рэнэ Вівіяні

**Жан Рафаэль Адрыен Рэнэ Вівіяні** (; , Сіды-Бель-Абес, Французскі Алжыр — , Ле-Плесі-Рабінсон, Францыя) — французскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, адвакат, двойчы ўзначальваў савет міністраў Трэцяй рэспублікі.

Катэгорыя:Сацыялісты Францыі
Катэгорыя:Адвакаты Францыі
Катэгорыя:Міністры адукацыі Францыі
Катэгорыя:Міністры юстыцыі Францыі
Катэгорыя:Міністры сацыяльных спраў Францыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Францыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
ХК Пінскія ястрабы

**«Пінскія ястрабы»** — прафесійны хакейны клуб з горада Пінска, Беларусь. Заснаваны 1 чэрвеня 2018 года на аснове «Шахцёра-2». Выступае ў Беларускай экстралізе Б.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ХК Пінскія ястрабы ў vk.com 
* Федэрацыя хакея Беларусі 
* Старонка хакея Беларусі

Пінскія ястрабы
Катэгорыя:Спорт у Пінску
Захоп Полацка Фродзі І

**Захоп Полацка Фродзі I** (V стагоддзе) — легендарная падзея, якая апісваецца ў хроніцы «Дзеянні данаў» (лац. Gesta Danorum, канец XII — пачатак XIII стагоддзя) дацкага гісторыка XII стагоддзя Саксона Граматыка.

## Змест легенды 
### Бітва з драконам 
Фродзі І — легендарны конунг (кароль) Даніі, які заняў сталец пасля смерці свайго бацькі конунга Хадзінга. Новы кароль выяўляе, што знясіленая войнамі казна пустая. Каб папоўніць яе, ён забівае дракона і завалодвае яго скарбамі.

Здабыты такім чынам першапачатковы капітал Фродзі ўкладвае ў падрыхтоўку ваеннай экспедыцыі ў Прыбалтыку. Перамогі там ён атрымлівае не толькі дзякуючы сіле і моцы сабранага ім атрада вікінгаў, але і ваеннымі хітрасцямі.

### Захоп Полацка 
Фродзі пасля перамогі над конунгам Транонам падышоў да Полацка і зразумеў, што сілай узяць горад не атрымаецца.
«Сілай горад не перамагчы»,  — адзначае на латыні Саксон Граматык, апісваючы моц старажытнага Полацка. Аднак дзякуючы хітрасці Фродзі І забівае конунга (князя) Полацка (швед. Pallteskja) Веспасія і завалодвае такім чынам горадам:
 Толькі з нешматлікімі сведкамі ён таемна адправіўся ў далёкае месца і загадаў абвясціць паўсюль, што ён памёр, каб тым самым усыпіць ворага. Для большай натуральнасці быў здзейснены абрад пахавання і збудаваны пахавальны курган. Да таго ж воіны, свядома імітуючы смутак, прайшлі ў працэсіі за нібыта памерлым правадыром. Пачуўшы пра гэта, князь Полацка Веспасій, які ўжо амаль атрымаў перамогу, так занябдаў абарону, што даў магчымасць ворагам уварвацца ў горад, дзе і быў забіты сярод гульняў і забавак.

## Аналіз легенды 
 ў 1907 годзе першым звязаў *Pallteskja*, на штурм якога накіроўваецца Фрода, з горадам ў Беларусі, са старажытнарускай формай яго назвы *Полтескъ* у Іпацьеўскім і Пскоўскім летапісах. Развіваючы гэтую гіпотэзу, Г. Шрам, у сваю чаргу даказаў сувязь абодвух тапонімаў з горадам *Полотеск*, згаданым у летапіснай легендзе пра запрашэнне Рурыка і наступную раздачу ім гарадоў сваім мужам.

«*Полотеск*» — Полацк, сталіца аднайменнага княства, горад крывічоў на шляху па Дзвіне ў Балтыку. Шрам таксама выказаў меркаванне, што не славяне запазычылі гэтае імя ў варагаў, а наадварот, назва Полацка перайшла ў скандынаўскую мову і замацавалася ў ёй у сярэдзіне IX стагоддзя.

Звяртаючы ўвагу на «ваенныя хітрыкі» Фродзі, Т. М. Джаксон разглядае іх не толькі як «вандроўны сюжэт, узыходзячы да вельмі аддаленых часоў і шырока вядомы ў эпоху вікінгаў». Яна бачыць у самім факце з’яўлення гэтага эпізоду ў сазе таксама і як ускоснае ўказанне на рэальную ваенна-стратэгічную моц Полацка як крэпасці.

## Гл. таксама 
* 
* Полацкае княжанне

## Літаратура 
* *Дзярновіч А. І.* Палтэск’я — паўночная Троя: вобраз Полацка ў скандынаўскіх крыніцах ХІ-ХІІІ стст. // Studia Historica Europae Orientalis = Исследования по истории Восточной Европы. Вып. 6. — Мн.: РИВШ, 2013. — С. 76-90.
* Саксон Грамацік. Дзеі данаў. Кніга II.

Катэгорыя:Гісторыя Полацка
Катэгорыя:V стагоддзе
Катэгорыя:Крывічы
Аляксей Мікалаевіч Крылоў

**Аляксей Мікалаевіч Крылоў** (; 3 [15] жніўня 1863, Вісяга, Алатырскі павет, Сімбірская губерня — , Ленінград) — рускі і савецкі матэматык, механік і караблебудаўнік; акадэмік Пецярбургскай АН / РАН / АН СССР (з 1916 года; член-карэспандэнт з 1914 года); прафесар Марской акадэміі; генерал флоту (1916), генерал для асаблівых даручэнняў пры марскім міністры Расійскай імперыі (1911). Ганаровы член замежных навуковых і інжынерных таварыстваў.

## Біяграфія 
Заснавальнік сучаснай расійскай школы караблебудавання, развітой затым , ,  і інш. Аўтар класічных прац па тэорыі ваганняў карабля на хваляванні, па будаўнічай механіцы карабля, тэорыі вібрацыі суднаў і іх непатапляльнасці, па тэорыі гіраскопаў, знешняй балістыцы, матэматычнаму аналізу і механіцы ў дадатку да караблебудавання, па гісторыі фізіка-матэматычных і тэхнічных навук і інш. Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР. Лаўрэат Сталінскай прэміі (1941), Герой Сацыялістычнай Працы (1943).

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі і тэхнікі РСФСР
Катэгорыя:Матэматыкі Расіі
Катэгорыя:Караблебудаўнікі
Катэгорыя:Інжынеры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Правадзейныя члены АН СССР
Катэгорыя:Правадзейныя члены РАН (1917—1925)
Катэгорыя:Правадзейныя члены Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Машынабудаўнікі
Катэгорыя:Мемуарысты СССР
Катэгорыя:Мемуарысты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Генералы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Механікі СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чувашыі
Соя культурная

**Соя культурная** (*Glycine max*) — аднагадовая кветкавая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Прамастойкая, павойная або паўзучая травяністая расліна вышынёй 20—100 см. Сцёблы звычайна апушаныя цвёрдымі валаскамі. Трайчастае лісце чаргаванае, з прылісткамі. Кветкі дробныя, фіялетавыя, ліловыя, белыя або чырванаватыя ў пазухавых гронках. Плод — струк.

## Хімічны склад 
У зерні 35—50 % бялку, блізкага па амінакіслотным складзе да жывёльнага, і 13—24 % алею. Бялкі соі маюць 80 % біялагічнай каштоўнасці ад бялкоў курынага яйка. Выкарыстоўваюцца ў хлебапякарнай, кандытарскай, маргарынавай і мясной галінах харчовай прамысловасці.

## Значэнне і выкарыстанне 
Харчовая, кармавая і тэхнічная расліна. Падвержанасць грыбковым хваробам абмяжоўваецца 20 % ураджаю.

### Гісторыя 
У Еўропе з’явілася ў канцы XVIII стагоддзя. У Паўночнай Амерыцы і Усходняй Азіі з’яўляецца адной з асноўных зернебабовых, кармавых і тэхнічных раслін. У Беларусі вырошчваюць ранняспелыя сарты.

### Перапрацоўка 
4 тысячы гадоў да н. э. у Тыбеце (цяпер Кітайская Народная Рэспубліка) праз расціранне соі ў вадзе вынайшлі соевае малако, якое стварожваецца, што дазваляе вырабляць сыр і тварог. У наш час соевае малако пераважна выкарыстоўваюць для выпойвання маладняку буйной рагатай жывёлы. У Беларусі адзін з гомельскіх заводаў для гэтай мэты выпускае адмысловыя прылады перапрацоўкі, што дазваляюць за гадзіну вырабляць з 50 кг соі 50 літраў соевага малака.

## Беларусь 
У краіне раянавалі 10 сартоў расліны. На 2010 год сярэдняя ўраджайнасць складала 2 тоны на гектар. 50 гаспадарак вырасцілі 3 тысячы тон соі, з якіх 2 тысячы тон — насенне. Пры гэтым
завод у Віцебску мог перапрацаваць 300 тысяч тон у год. Магутнасць вытворчасці ў Пухавіцкім раёне (Мінская вобласць) скаладала 15 тысяч тон соі. У выніку соевы бялок пераважна завозіўся ў Беларусь у выглядзе соевага шроту (выраб перапрацоўкі соі з дапамогай гарачага бензіну).

File:So_3.jpg
File:Lait-soya-soja-beans-legumineuse-Pixabay.jpg
File:Kalo_Bhatmas.jpg
File:Soybean Oil, Meal and Beans (10059732523).jpg
File:Soy_powder.jpg

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бабовыя
Катэгорыя:Сельскагаспадарчыя культуры
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1917 годзе
Роберт Лоўэл

**Роберт Лоўэл** (; 1 сакавіка 1917 — 12 верасня 1977) — амерыканскі паэт, драматург, літаратурны крытык, прадстаўнік «спавядальнай» паэзіі.

За сваю другую кнігу паэзіі «Замак Лорда Уіры» (*Lord Weary’s Castle*) у 1947 годзе ён атрымаў Пулітцэраўскую прэмію і ў той жа год зрабіўся паэтам-лаўрэатам ЗША. Паступова ён адмаўляўся ў сваёй паэзіі ад традыцыйнага памеру і рытму. Яму ўдалося выпрацаваць свой непаўторны паэтычны голас, і яго вершы сталі прыкладам для так званай «спавядальнай паэзіі». Другую Пулітцэраўскую прэмію Лоўэл атрымаў за зборнік «Дэльфін» (*The Dolphin*) у 1974 годзе. Паэт памёр ад сардэчнага прыступу ў нью-ёркскай таксоўцы.

Катэгорыя:Англамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты ЗША
Бурачок серабрысты

**Бурачо́к серабрысты** (*Alyssum argenteum*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 30—40 см. Сцёблы шматлікія, прамастойныя. Лісце ў прыкаранёвай разетцы і ў ніжняй частцы сцябла, апушаныя зорчатымі валаскамі. Кветкі дробныя, жоўтага колеру.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Паходзіць з Паўднёвай Еўропы. Святлолюбівая, марозаўстойлівая, засухаўстойлівая, не патрабавальная да глебы расліна. Цвіце ў маі—чэрвені.

Выкарыстоўваецца ў якасці дэкаратыўнай.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Алиссум серебристый – Alyssum argenteum All. // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru
* The International Organization for Plant Information (IOPI)

Катэгорыя:Бурачок
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Флора Еўропы
Парыла

**Парыла**:
* Вятроўнік вязалісты

## Тапонім 
* Парыла (Анія)
* Парыла (Саарэмаа)
* Парыла (Хаапсалу)
* Парыла (прыпыначны пункт)
Рыпэнь

**Рыпэнь** () — вёска ў Путыльскім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Путыльскага раёна
Камеяма

**Камеяма** — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Міэ. Плошча горада — 190,91 км², насельніцтва — 50 410 чалавек (1 чэрвеня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 264,05 чал./км². Размешчаны на востраве Хонсю, у рэгіёне Кансаі. З ім мяжуюць гарады Цу, Судзукі, Іга, Кока.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Міэ
Старасцень балотны

**Старасцень балотны** (*Tephroseris palustris*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе, ва ўмераных абласцях Азіі, Канадзе і ЗША.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна, 30-60 см даўжынёй. Залозіста апушаная расліна. Прыкаранёвае лісце не сабрана ў разетку. Ніжняе сцябловае лісце каротка-чарашковае, даўгавата-ланцэтнае, выемкава-зубчастае або амаль надрэзанае; сярэдняе — сядзячае, паўсцяблоабдымнае, выемкава-зубчастае; верхняе — амаль суцэльнакрайняе. Шчыткападобнае суквецце. Язычкі светла-жоўтыя, 7-9 мм даўжынёй, уніз адагнутыя. Сямянкі голыя, 1.5-2 мм даўжынёй, з 10 рабрынкамі і чубком значна даўжэйшым за сямянкі.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе, ва ўмераных абласцях Азіі, Канадзе і ЗША .

Ва Украіне від расце на забалочаных і вільготных лугах, тарфяніках — на Палессі і ў лесастэпе, звычайнае; у стэпе, рэдка. Лекавая расліна.

## Галерэя 

Senecio spec.jpg|Расліна ў асяроддзі пражывання
Moerasandijvie.JPG|Расліны ў біятопе
Cineraria palustris — Flora Batava — Volume v2.jpg|

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Астравыя (падсямейства)
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Пальмакветныя

**Пальмакветныя** (*Arecales*) — парадак аднадольных раслін.

Пашыраны ў тропіках. Доўгі час у парадку выдзялялася адзінае сямейства пальмавых — *Arecaceae*, з 2016 года адрозніваецца таксама сямейства *Dasypogonaceae*, прадстаўнікі якога вядомы ў Аўстраліі.
Хара ломкая

**Хара ломкая** (*Chara globularis*) — від харавых водарасцей.

## Апісанне 
Расліна кусцістая ад асновы, вышынёй 15-25 см, часам да 60 см і больш, зялёная ці буравата-зялёная з наборам пігментаў, як у вышэйшых раслін, інкруставаная вапнай і тады вельмі ломкая або неінкруставаная. Сцяблы сярэдняй таўшчыні, 300—800 мкм у дыяметры, даволі прамыя. Міжвузеллі звычайна больш ці менш роўныя па даўжыні лісцям або пераўзыходзяць іх у 2 і больш разоў. Кара правільна трохполасная. Шыпы ў крайняй ступені рэдукаваныя, слаба заўважныя. Прыліснікі ў двухрадным вяночку, па 2 пары на кожны ліст, звычайна рудыментарныя. Кальчакі з 6-9 лістоў, умерана распрасцёртыя, больш ці менш роўныя. Лісты 1-1,5 см, радзей да 3 см, паступова патанчаюцца, прамыя або некалькі загнутыя ў бок сцябла, з 6-9 членікаў з карой і 1-2-клетачнага голага канцавога членіка, верхавінкавая клетка кароткая, конусападобная. Лісточкі па 7 вакол ліставых вузлоў.

Аагоніі яйцападобныя ці эліпсоідныя, даўжынёй 800—1050 мкм (без каронкі) і шырынёй 495—700 мкм; спіральныя клеткі ўтвараюць 14-17 звіваў; каронка вышынёй 130—320 мкм і шырынёй 200—375 мкм, прамая, злёгку сыходзіцца або разыходзіцца, з акруглена-конусападобнымі ці прамавугольнымі са скошанай верхавінкай клеткамі. Ааспоры эліпсоідныя, злёгку звужаюцца данізу, даўжынёй 500—720 мкм і шырынёй 345—450 мкм, чорныя, з 12-15 выразнымі рэбрамі. Антэрыдыі 300—500 мкм у дыяметры.

## Пашырэнне 
Спарадычна сустракаеецца ў розных частках свету, у прэснаводных, пераважна стаячых невялікіх вадаёмах — сажалках, канавах, азёрах і інш., часам пры рэзка кантрасных тэмпературных умовах: у ледзяной вадзе на поўначы Нарвегіі і ў гарачых крыніцах Ісландыі і Елаўстонскага парка (ЗША). На Беларусі адзначаны ў азёрах Чарнова, Нарач, Мястра. Утварае зараснікі.

## Асаблівасці біялогіі 
Аднадомная расліна. Органы палавога размнажэння, мужчынскія і жаночыя, утвараюцца на адной расліне на 3-4 ніжніх ліставых вузлах. Укараняецца з дапамогай шматлікіх тонкіх бясколерных рызоідаў. Вегетатыўнае размнажэнне — укараненнем бакавых парасткаў слаявіны (талома) з іх наступным адчляненнем ад мацярынскай расліны.

## Ахова 
Від уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі, у Чырвоны спіс раслін, якія ахоўваюцца ў Польшчы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Харавыя
Білі Айліш

**Білі Айліш Пайрат Бэрд О’Конел** (; нар. ) — амерыканская спявачка і аўтар песень. Набыла вядомасць ў 2016 годзе дзякуючы публікацыі дэбютнага сінгла «Ocean Eyes» на SoundCloud. У 2019 годзе яе дэбютны альбом «When We All Fall Asleep, Where Do We Go?» узначаліў амерыканскі (Billboard 200) і брытанскі (UK Albums Chart) хіт-парады, а сінгл «Bad Guy» выйшаў на першае месца ў «Billboard Hot 100» (ЗША). Ён стаў першым чарт-топерам спявачкі, а сама Айліш, дзякуючы гэтаму дасягненню, стала першым чалавекам народжаным у XXI стагоддзі, якому ўдалося ўзначаліць «Hot 100».

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *When We All Fall Asleep, Where Do We Go?* (2019)
* *Happier Than Ever* (2021)
* *Hit Me Hard and Soft* (2024)

**Міні-альбомы**

* ''Don't Smile at Me* (2017)
* *Guitar Songs'' (2022)

## Спасылкі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Поп-музыканты ЗША
Катэгорыя:Дзеці-спевакі
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
ХК Лакаматыў Орша

**«Лакаматыў»** — прафесійны хакейны клуб з горада Орша, Беларусь. Заснаваны ў 2018 годзе на аснове мінскага «Юніёра». Выступае ў Беларускай экстралізе Б.

## Галоўныя трэнеры 
* Ігар Жылінскі (з кастрычніка 2018)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ХК Лакаматыў Орша 
* Афіцыйная старонка ХК Лакаматыў Орша ў vk.com
* Федэрацыя хакея Беларусі 
* Старонка хакея Беларусі

Лакаматыў Орша
Катэгорыя:Спорт у Оршы
Старасцень вясенні

**Старасцень вясенні** (*Senécio vernális*) — звычайна двухгадовая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Назва 
Старасцень вясенні, несмяртэльнік, нічуйвецер, сахотнік, сухавея, нічавей, нятупнік.

## Батанічнае апісанне 
Двухгадовая, радзей аднагадовая расліна з адзінкавым ці некалькімі прамымі сцебламі, некалькі разгалінаванымі звычайна толькі ў верхняй частцы, вышынёй 15-50 см, у маладым узросце павуцініста апушанамі. Лісце чаргова размешчанае ўздоўж сцеблаў, у абрысе даўгаватае да шырокалінейнага, прыкаранёвае і ніжняе сцябловае — чарашковае, з зубчастымі лопасцямі, да цвіцення адмірае, сярэдняе і верхняе лісце сядзячае, у аснаванні са сцеблаабдымнымі вушкамі, з востразубчастымі лопасцямі, 2-8 см даўжынёй і да 2, 5 см шырынёй.

Кошыкі сабраны ў верхавіннае шчыткападобнае агульнае суквецце, з ложнаязычковымі і трубчастымі кветкамі. Абгортка каля 7 мм даўжынёй, унутраныя яе лісточкі лінейныя, вострыя, на канцы з чорнай плямай, знешнія — у некалькі разоў карацей унутраных, таксама з чорнай плямай. Краявыя кветкі песцікавыя, у ліку 12-16, іх жоўтыя язычкі да амаль белых, вузкадаўгаватыя, у 1,5—2 разы даўжэй абгорткі.

Сямянкі 2-3 мм даўжынёй, цыліндрычныя, з чубком.

## Распаўсюджанне 
Еўрапейска-заходнеазіяцкая і паўночнаафрыканская расліна, якая сустракаецца па пясчаным лугах, схілах, часта як пустазельная ўздоўж дарог і па краях палёў.

## Таксанамія 
, Pl. Hung.  1: 23, t. 24 (1800).

### Сінонімы 
* 
* 
* , ням. illeg.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , ням. illeg.
* 

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Старасцень
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1800 годзе
Спіс прамакрылых Беларусі

## Надсямейства  
### Сямейства  
* 
* 
* 

### Сямейства  
* 

### Сямейства  
* 

## Надсямейства  
### Сямейства  
#### Падсямейства  
* 
* 

#### Падсямейства  
* 

#### Падсямейства  
* 
* 

#### Падсямейства  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Надсямейства  
На Беларусі 50-70 відаў

### Сямейства  
#### Падсямейства  
* 

#### Падсямейства  
* 

#### Падсямейства  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### Падсямейства  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Надсямейства  
### Сямейства  
* 
* 
* 
* 

## Надсямейства  
### Сямейства  
* 

## Літаратура 
* Смирнова Т. П. «Прямокрылые (Orthoptera) естественных и антропогенных биоценозов Беларуси». Минск, 1996
* Смирнова Т. П. «Насекомые Березинского заповедника» (отряд Прямокрылые). Москва, 1989
* Голубев А. П., Сергеева Т. П. «Методические подходы к созданию базы данных по фауне пресноводных моллюсков и прямокрылых (Orthoptera) Беларуси». Тамбов — Галдым, 2012
* «Жизнь животных». т. 3. Беспозвоночные. Москва, 1969
* «Определитель насекомых европейской части СССР» т.1. Низшие, древнекрылые, с неполным превращением. 1964. Москва-Ленинград.
* Подгорная Л. В. «Прямокрылые насекомые семейства Tetrigidae (Orthoptera) фауны СССР». [Труды ЗИН, 112]. Л., 1983
* «Красная книга Республики Беларусь» (статьи о прямокрылых Смирновой Т. П.)
* Лукашук А. О., Сергеева Т. П. «Первое указание для территории Березинского биосферного заповедника четырех видов прямокрылых насекомых (Insecta, Orthoptera)» / Особо охраняемые природные территории Беларуси. Исследования: сборник научных статей — Минск, 2011. — Вып. 6. — С. 206—211
* Островский А. М. «Основные итоги и перспективы изучения насекомых юго-востока Беларуси (щетинохвостки, древнекрылые и новокрылые с неполным превращением)» / Актуальные проблемы экологии: сб. науч. ст. по материалам XI Междунар. науч.-практ. конф. Гродно: ГрГУ, 2016. 125—127
* Сергеева Т. П., Бинтяй А. А., Лазарь А. С. «Сообщества прямокрылых (Orthoptera) переходных зон экологически различающихся рядов биогеоценозов заповедных территорий» / Изучение и реабилитация экосистем / «Экологический вестник» : научно-практический журнал, 2017, № 2 (40) С.34-42

## Спасылкі 
* Прямокрылые Беларуси 

Прамакрылыя
*