Федэрыка Гарсія-Лорка

thumb|Помнік Федэрыка Гарсія-Лорка на плошчы дэ Санта Ганна ў Мадрыдзе

**Федеры́ка Гарсі́я-Ло́рка** (, 1898—1936) — іспанскі паэт і драматург, вядомы таксама як музыкант і мастак-графік. Цэнтральная фігура «пакаленне 27 года», адзін з самых яскравых і значных дзеячаў іспанскай культуры XX стагоддзя. Забіты ў пачатку Грамадзянскай вайны ў Іспаніі.

## Біяграфія 
Лорка нарадзіўся 5 чэрвеня 1898 у гарадку Фуэнтэ-Вакерас у іспанскай правінцыі Гранада. У школе ўражлівы хлопчык не вельмі паспяхова вучыўся. У 1909 сям'я пераехала ў Гранаду. У 1910-я Федэрыка актыўна ўдзельнічаў у жыцці мясцовага мастацкага таварыства. У 1914 годзе Лорка пачаў вывучаць права, філасофію і літаратуру ва ўніверсітэце Гранады. Гарсія Лорка шмат падарожнічае па краіне. У 1918 у Лоркі выходзіць першы паэтычны зборнік *Impresiones y paisajes* («Уражанні і краявіды»), які прынёс яму калі не камерцыйны поспех, дык хаця б вядомасць.

У 1919 Гарсія Лорка прыязжае ў Мадрыд. У сталічным універсітэце ён знаёміцца з Сальвадорам Далі і Луісам Буньюэлем, а таксама з Грыгорыа Марцінесам Сьерай, дырэктарам тэатра «Эслава». Па просьбе Сьеры Лорка піша сваю першую пьесу *El maleficio de la mariposa* («Чараванне матылька») і здзяйсняе яе пастаноўку (1919-1920). Да 1928 ён вучыцца ў Мадрыдскім універсітэце.

У наступныя гады Гарсія Лорка робіцца заўважнай фігурай сярод мастакоў-авангардыстаў. У яго выходзяць новыя паэтычныя зборнікі *Romancero gitano* («Цыганскі рамансера», 1928). У гэтых вершах паэт, па яго ўласных словах, «хацеў злучыць цыганскую міфалогію з усёй сённяшняй будзённасцю».

Праз год Гарсія Лорка з'язджае ў Нью-Ёрк, у выніку чаго ў хуткім часе з'явяцца кніга вершаў *Poeta en Nueva York* («Паэт у Нью-Ёрку», 1931), п'есы *El público* «Публіка» і «Калі пройдзе пяць год» (1931).

Перад пачаткам грамадзянскай вайны Гарсія Лорка з'язджае з Мадрыда ў Гранаду, хаця было відавочна, што там яго чакае сур'ёзная небяспека: на поўдні Іспаніі былі асабліва моцнымі пазіцыі правых. 18 жніўня 1936 нацыяналісты арыштоўваюць Гарсія Лорку, і на наступны дзень паэта забіваюць як рэспубліканца і камуніста (шматлікія сучасныя даследванні абвяргаюць гэтае меркаванне, лічаць, што прычынай расстрэлу Лоркі - варожасць паміж яго сям'ёй і іншымі ўплывовымі сем'ямі рэгыёна. Лорка не рабіў заяваў на карысць бакоў канфлікту і быў асабістым сябрам Хасэ Антоніа Прыма дэ Рыверы). Пасля гэтага да смерці генерала Франка кнігі Гарсія Лоркі былі забароненыя ў Іспаніі.

### Проза 
* Impresiones y paisajes (Уражанні і краявіды, 1918)

### Зборнікі вершаў 
* Libro de poemas (Кніга вершаў, 1921)
* Poema del cante jondo (Паэма аб канцы хонда, 1921, выд. 1931)
* Primeras canciones (Першыя песні, 1921—1922, выд. 1936)
* Canciones (Песні, 1921—1924, выд. 1927)
* Oda a Salvador Dalí (Ода Сальвадору Далі, 1926)
* Romancero gitano (Цыганскі рамансера, выд. 1928)
* Poeta en Nueva York (Паэт у Нью-Ёрку, 1929—1930, выд. 1940)
* Llanto por Ignacio Sánchez Mejías (Плач аб Ігнасіо Санчэсу Мехіясу, 1935)
* Seis poemas gallegos (Шэсць вершаў па-галісійску, выд. 1935)
* Diván del Tamarit (Дыван Тамарыт, 1936, выд. 1938)
* Sonetos del amor oscuro (Санеты аб смутным каханні, 1936, выд. 1984)

### П'есы 
* Mariana Pineda (Марыяна Пінеда, 1927)
* La zapatera prodigiosa (Цудоўная чаравічніца, 1930)
* Retablillo de Don Cristóbal (Балаган дона Крыстобаля)
* El público (Публіка, 1930)
* Así que pasen cinco años (Пяць год пасля, 1930)
* Amor de don Perlimplín con Belisa en su jardín (Каханне дона Перлімпліна, 1933)
* Bodas de sangre (Крывавае вяселле, 1933)
* Yerma (Ерма, 1934)
* Doña Rosita la soltera o el lenguaje de las flores (Донна Расіта, дзяўчына, альбо Мова кветак)
* La casa de Bernarda Alba (Дом Бернарды Альбы, 1936)

### Беларускія пераклады 
На беларускую мову творы Лоркі перакладалі Рыгор Барадулін, Макс Шчур, Галіна Дубянецкая, Карлас Шэрман.

* Блакітны звон Гранады : Выбр. лірыка / З ісп. пер. Р.Барадулін; [Укладанне і рэд. пер. К.Шэрмана]. Мінск : Маст.літ., 1975.
* Выбранае : [вершы] / Федэрыка Гарсія Лорка; пераклад з іспанскай Рыгора Барадуліна. Мінск : Зміцер Колас, 2017.

## Спасылкі 
* Поўны збор сачыненняў Федэрыка Гарсіа Лоркі  

Катэгорыя:Паэты Іспаніі
Катэгорыя:Паэты Андалусіі
Катэгорыя:Драматургі Іспаніі
Катэгорыя:Іспанамоўныя паэты
Катэгорыя:Выпускнікі Камплутэнсэ
Катэгорыя:Аўтары літаратуры ЛГБТ
Катэгорыя:Пакараныя смерцю пісьменнікі
Катэгорыя:Расстраляныя ў Іспаніі
Катэгорыя:Нераскрытыя забойствы