open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кацярына Мікалаеўна Кобра

**Кацярына Кобра** (*Кацярына Мікалаеўна Кобра*; ; ; , Масква — , Лодзь) — руская і польская авангардная скульптарка, прадстаўнік авангарднага мастацтва, жонка Уладзіслава Страмінскага. Звязаная з Вілейкай.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Маскве. Матка Яўгенія Разанава, бацька Мікалай фон Кобра. Яе адзінай дачкой была Ніка Страмінская (пам. у 2001), доктар-псіхіятр і пісьменніца, прапагандыст мастацтва сваіх бацькоў. Была ў ліку сузаснавальнікаў групы мастакоў «Blok», «Praesens» і «a.r.». «a.r.» («awangarda rheczywista» або «сапраўдны авангард») 1929. Апошняе скарачэнне перадаецца часам як «artyści rewolucyjni» ці «рэвалюцыйныя мастакі». Дачка Кобры і Страмінскага Ніка Страмінская сцвярджае аб памылковасці такой расшыфроўкі. «Artyści rewolucyjni» — рэвалюцыйныя артысты.

Перавярнула ўспрыманне скульптуры. Адмовілася ад успрыняцца скульптуры як цвёрдага рэчава, каменя. Пад уплывам канструктывізму адрынула індывідуалізм, суб’ектывізм і імпрэсіянізм у мастацтве, сцвярджала, што іх месца займае аб’ектывізм формы. Галоўным пунктам канцэпцыі Кобры ёсць паняцце бясконцасці прасторы. Адначасова з гэтым вынікае адмаўленне ад кампазіцыйнага цэнтру, нібыта кожны пункт скульптуры аднолькава важны.

Ад верасня 1939 года да мая 1940 года, хаваючыся ад вайны, жыла разам з сям’ёй у Вілейцы.

У 2009 «Тэатр Тэлевізіі» (Польшча) паставіў п’есу «Сляды выяў», у якой паказанае прыватнае жыццё Кацярыны Кобры і Уладзіслава Страмінскага.

## Памяць 
Пахаваная ў Лодзі ў праваслаўнай частцы могілак «Долы». Большасць яе прац знаходзіцца ў Музеі мастацтва ў Лодзі. Ад 2001 у Польшчы існуе мастацкая прэмія імя Кацярыны Кобры.

## Літаратура 
* Strzemińska N. Miłość, sztuka i nienawiść. О Katarzynie Kobro i Władysławie Strzemińskim. Res Publica, Warszawa, 1986  ISBN 83-7046-017-8.
* Grzegorz Sztabiński, *Dlaczego geometria? problemy współczesnej sztuki geometrycznej*, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2004  ISBN 83-7171-729-6.
* Andrzej Turowski «Budowniczowie świata. Z dziejów radykalnego modernizmu w sztuce polskiej», Universitas, Kraków 2000  ISBN 83-7052-673-X
* «Katarzyna Kobro 1898—1951. W setną rocznicę urodzin» — katalog wystawy, Muzeum Sztuki w Łodzi, 1998 
* Janusz Zagrodzki «Katarzyna Kobro i kompozycja przestrzeni», PWN, Warszawa 1984 
* Andrzej Turowski «Konstruktywizm polski. Próba rekonstrukcji nurtu 1921—1943», Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1981 ISBN 83-04-00557-3 

## Спасылкі 
* Kobro.art.pl 
* Małgorzata Kitowska-Łysiak, nota artyski na portalu culture.pl  
* Katarzyna Kobro w iMNK — Wirtualnym Muzeum Narodowym w Krakowie 
* Мастак Уладзіслаў Страмінскі: лёс, творчасць і Вілейка  // «Рэгіянальная газета».

Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Іосіф Абрамавіч Склют

**Іосіф Абрамавіч Склют** (, ) — беларускі вучоны ў галіне отанеўралогіі. Доктар медыцынскіх навук, прафесар. Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1998)

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, лейтэнант медыцынскай службы. Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1953), з 1954 года ў НДІ неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі (кіраўнік лабараторыі).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па пытаннях паталогіі вестыбулярнай і слыхавой функцый пры пашкоджаннях галаўнога мозга, ужыванні электраністагмаграфіі. Распрацаваў спосаб даследавання вестыбулярнай функцыі.

Сярод апублікаваных прац:
* Невритомы слухового нерва. — Мн., 1974 (разам з Э. І. Злотнікам);
* Нистагм. — Мн., 1990 (разам з С. Р. Цемахавым);
* Вестибулярный рекруитмент. — Мн., 1990 (разам з С. Р. Цемахавым).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* **Память народа** — электронный банк документов периода Великой Отечественной войны. 
* База патентов Беларуси  
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 

Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Отарыналарынголагі
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Бекір Міхайлавіч Смольскі

**Бекір Міхайлавіч Смо́льскі** (,  — , ) — беларускі вучоны ў галіне цеплафізікі. Член-карэспандэнт Акадэміі навук БССР (1967). Доктар тэхнічных навук (1958), прафесар (1961).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1935). Працаваў у мантажных, праектных і навуковых арганізацыях. З 1938 года ў Чырвонай Арміі. Прымаў удзел у Вялікай Айчыннай вайне. З 1946 года старшы выкладчык, дацэнт у Беларускім політэхнічным інстытуце. З 1958 года загадчык лабараторыі Інстытута энергетыкі АН БССР, з 1959 года намеснік дырэктара, з 1971 года загадчык лабараторыі Інстытута цепла- і масаабмену імя А. В. Лыкава.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па прамысловай энергетыцы, ачыстцы газавых прамысловых выкідаў, метадах цеплавільготнай апрацоўкі матэрыялаў, працэсаў пераносу цеплаты і рэчыва ва ўмовах вакууму, вызначэнні аптымальных умоў інтэнсіфікацыі сублімацыйнага абязводжвання капілярна-порыстых рэчываў, вывучэнні ўплыву тэрмадыфузіі пры тэрмічнай апрацоўцы капілярна-порыстых матэрыялаў.

Аўтар больш за 50 навуковых прац, у т.л. 3 манаграфій.

## Асноўныя працы 
* Внешний тепло- и массообмен в процессе конвективной сушки. — Мн.: Изд-во БГУ, 1957.
* Реодинамика и теплообмен нелинейно вязкопластичных материалов. — Мн.: Наука и техника, 1970 (разам з З. П. Шульманам, В. М. Гарыславец).
* Нестационарный теплообмен. — Мн.: Наука и техника, 1974. (разам з Л. А. Сяргеевай, У. Л. Сяргеевым).
* Водород: основные свойства, производство и хранение. — Мн.: ИТМО, 1981 (совм. с Н. М. Пашиной).

## Узнагароды 
Ордэн Аляксандра Неўскага (1944), Ордэн Чырвонай Зоркі (1943), Ордэн Айчыннай вайны II (1943) і I (1945) ступені, медалі.

## Літаратура 
* 
* Смо́льский Бекио Михайлович // Часопіс «Изобретатель». № 4 (196) 2016. — С. 44.

## Спасылкі 
* 
* Смольский Бекир Михайлович  // Праект «Память народа»
* Музейный комплекс «Дорога памяти»  
* Бекір Міхайлавіч Смольскі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Беларуска-літоўскія татары
Катэгорыя:Дактары тэхнічных навук
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН БССР
Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Аляксандра Неўскага (СССР)
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыннай вайны II ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыннай вайны I ступені
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута цепла- і масаабмену імя А. В. Лыкава НАНБ
Катэгорыя:Падпалкоўнікі СССР
Барыс Амуратавіч Байрашэўскі

**Барыс Амуратавіч Байрашэўскі** (, ) — беларускі вучоны ў галіне цеплаэнергетыкі. Доктар тэхнічных навук.

## Біяграфія 
Скончыў БПІ (1959). З 1964 у Інстытуце цепла- і масаабмену АН Беларусі. З 1970 у Беларускім філіяле Энергетычнага інстытута імя Г. М. Кржыжаноўскага. У 1979—1998 у ВА Мінскэнерга.

Навуковыя працы па ўдасканальванні тэхналагічных працэсаў, мадэрнізацыі абсталявання ЦЭЦ, кацельных і цепласетак, распрацоўцы новых метадаў ацэнкі і аналізу іх тэніка-эканамічных паказчыкаў. Прапанаваў шэраг матэматычных мадэлей даследуемых тэхналагічных працэсаў.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.18. кн 1 Мн., 2000, С.342

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Беларуска-літоўскія татары
Катэгорыя:Дактары тэхнічных навук
Вялікі Белянок

**Вялікі Белянок** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Быстрыца, за 28 км у напрамку на паўднёвы захад ад Полацка каля вёскі Двор-Саланевічы.

Плошча паверхні 0,2 км², даўжыня 880 метраў, найбольшая шырыня 270 метраў. Плошча вадазбору 2 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй да 11 метраў, заходнія пад лесам і хмызняком, усходнія разараныя. Ручаямі злучаецца з азёрамі Малы Белянок і Нявіда.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Вялікі Ферганскі канал

**Вялікі Ферганскі канал** — арашальны канал на тэрыторыі Узбекістана (283 км) і Таджыкістана (62 км). Пабудаваны ў 1939-40 гадах. Злучае раку Нарын з Сырдар'ёй. Больш 1000 гідратэхнічных збудаванняў, з іх 50 буйных.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0

Катэгорыя:Геаграфія Кыргызстана
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Сталіна
Катэгорыя:Геаграфія Узбекістана
Катэгорыя:Геаграфія Таджыкістана
Вялікі Юган

**Вялікі Юга́н** () — рака ў Заходняй Сібіры, у Расіі, працякае па тэрыторыі Сургуцкага і Нефцеюганскага раёнаў Ханты-Мансійскай аўтаномнай акругі, левы прыток ракі Об.

Даўжыня ракі — 1063 км, плошча яе вадазборнага басейна — 34700 км². Сярэднегадавы расход вады — 177,67 м³/с за 118 км ад вусця. Упадае ў Юганскую Об. Асноўны прыток — Малы Юган. Рака сплаўная, суднаходная на 457 км ад вусця.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Ханты-Мансійскай аўтаномнай акругі — Югра
Катэгорыя:Прытокі Обі
Салата (страва)

**Сала́та** (ад ) — халодная страва (у сучаснай кухні існуюць і гарачыя салаты), якую гатуюць з сумесі гародніны (лісце салаты, розная зеляніна, бульба, грыбы, агуркі, , садавіна і г.д.), прыпраўляюць воцатам, алеем, маянэзам, смятанай, лімонным сокам, соллю, перцам або спецыяльнымі салатнымі запраўкамі; падаюць пераважна да смажанага мяса, часам у выглядзе закускі (hors d'oeuvre). Гатуюць салаты звычайна непасрэдна перад падачай на стол.

Звычай есці салату быў у рымлян, якім былі вядомы салаты з эндывія, булёну, аліўкавага алею, цыбулі, мёду і воцату. У Сярэднявеччы салаты рабілі з цыбулі, часнаку, перачнай мяты і пятрушкі.

Салата — страва ў выглядзе сумесі разнастайных здробненых (нарэзаных, нацёртых і г. д.) прадуктаў — напрыклад, сырная салата, якая складаецца з цёртага сыру, вараных яек і маянэзу або смятаны, якая можа не змяшчаць гародніны. Селядцовая салата — сумесь нарэзанай гародніны з селядцом (найбольш вядомая як «селядзец пад шубай»). Як салаты вядомы таксама рознага роду стравы, якія робяць пераважна з мяса, рыбы, каўбасы, дзічыны, ракаў, кальмараў і інш. з соллю, воцатам і алеем і запраўленыя якім-небудзь пікантным соусам (маянэз і інш.): гэта так званыя грэчаскія і польскія салаты. Адной з самых папулярных салатаў гэтага віду з'яўляецца «салата Аліўе».

Адна з найпапулярнейшых салатаў — вінегрэт.

Катэгорыя:Салаты
Фелікс Юр’евіч Ільініч

'''Фелікс (Шчасны) Юр'евіч Ільініч''' ( — каля 1542) — вялікалітоўскі магнат, сын Юрыя Іванавіча Ільініча, будаўніка Мірскага замка.

Быў жанаты з Соф'яй Радзівіл, дачкой Івана Барадатага, з якой меў адзінага сына Юрыя, апошняга прадстаўніка роду Ільінічаў.

Пасля смерці бацькі ў 1527 годзе згодна тэстаменту нябожчыка яго маёмасць была падзелена паміж чатырма сынамі: Янам, Мікалаем, Станіславам і Шчаснам (Феліксам), а таксама дачкой Ядвігай. Маёнткаў Юрыя Ільініча налічвалася 40, а таксама каля двухсот двароў. Тэстамент Юрыя Ільніча — першая пісьмовая згадка пра існаванне Мірскага замка.

У тым жа 1527 годзе памірае Мікалай, а 27 мая таго ж года ў Кракаве вялікі князь літоўскі і кароль польскі Жыгімонт I Стары падпісвае грамату аб перадачы Мірскага замка трэцяму сыну Юрыя Ільініча — Станіславу. Станіслаў памер маладым і бяздзетным у 1531 годэе, быў атручаны на банкеце жонкаю свайго служкі Навіцкага. Суд прысудзіў вінаватую на спаленне, а выканаў прысуд брат нябожчыка Шчасны. Сястра Ядвіга, што была замужам за Янам Абрамовічам таксама неўзабаве памерла.

Браты Ян і Шчасны, якія засталіся адзінымі спадчыннікамі, сталі зноў спрачаюцца за маёнткі, і зноў у спрэчку ўмяшаўся кароль. Мірскі замак дастаўся Шчаснаму, а іншыя мірскія ўладанні былі аддадэены Яну. Апошні яшчэ пры жыцці бацькі быў пазбаўлены права на спадчыну, таму што «меў ад яго непрыемнасці». Тым не менш Ян здолеў заручыцца падтрымкай караля, атрымаць новыя ўладанні і нават стаў намеснікам мсціслаўскім. Ян памёр бяздзетным у 1536 годзе, адпісаўшы трэць удаданняў жонцы, астатняя маёмасць перайшла да брата Шчаснага.

Аднак і Феліксу (Шчаснаму) было наканавана кароткае жыцце. Каля 1542 года памірае спачатку ён, а неўзабаве і яго жонка Соф'я. Іх адзіны васьмігадовы сын Юрый застаўся сіратою і ўладальнікам велізарнай маёмасці, апошнім уладальнікам Мірскага замка з роду Ільінічаў.

## Літаратура 
* Калнін В. В. Мірскі замак = The Mir Castle/В. В. Калнін;пер. На англ. мову А. І. Казека. Мастак К. У. Хацяноўскі. — 2-ое выданне. Мн.:Беларусь, 2005. — 159 с.:іл. ISBN 985-01-0589-5
* Бутэвіч А. І. Таямніцы Мірскага замка: Падарожжа па сівых мурах з Адамам Міцкевічам. Мінск: Літаратура і Мастацтва, 2011. — 2011. — 128с. ISBN 978-985-6994-61-9

Катэгорыя:Постаці Мірскага замка
Фелікс Юр’евіч
Катэгорыя:Асобы
Лазар Якаўлевіч Сітэрман

**Лазар Якаўлевіч Сітэрма́н** (,  — , ) — беларускі вучоны ў галіне медыцыны. Доктар медыцынскіх навук, прафесар (1933). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1939).

## Біяграфія 
Скончыў медыцынскі факультэт Юр’еўскага ўніверсітэта (1916). З 1916 года ваенны ўрач, з 1921 года — галоўны ўрач цэнтральнай паліклінікі Мінска, у 1923—1930 гадах асістэнт тэрапеўтычнай клінікі медыцынскага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, з 1931 года загадчык кафедры Мінскага медыцынскага інстытута. Загінуў у Мінскім гета.

Навуковыя працы па пытаннях этыялогіі, клінікі і лячэння сардэчна-сасудзістых хвароб.

## Бібліяграфія 
* Расстройства ритма сердца: Этиогенез, клиника и терапия (1935).

## Літаратура 
* 
* Российская еврейская энциклопедия. В 3 т. Т. 3. — Москва, 1997

## Спасылкі 
* *Снитковский В.* С чего начинается Родина 
* *Яков Этингер* Жизнь и смерть профессора Ситермана
* 

Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Медыкі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Soundgarden

**Soundgarden** (бел. «гукавы сад», «сад гуку») — амерыканскі рок-гурт з Сіэтла, створаны ў 1984 годзе, які грае ў стылі гранж, карысталіся вялікай папулярнасцю ў першай палове 90-х гадоў. Іх, як адных з пачынальнікаў стылю, адносяць да «вялікай чацвёркі» сіэтлскага гранжу разам з Pearl Jam, Nirvana і Alice in Chains. У 1997 годзе з-за ўнутраных творчых рознагалоссяў гурт распаўся. У пачатку 2010 года было абвешчана пра ўз’яднанне гурта ў класічным складзе і правядзенні тура.

У ноч с 17 на 18 мая 2017 года памёр фронтмэн гурта Крыс Корнэл, што стала канцом калектыва.

## Дыскаграфія 
***Студыйныя альбомы***
* 1987 — Screaming Life (EP)
* 1988 — Fopp (EP)
* 1988 — Ultramega OK
* 1989 — Louder Than Love
* 1991 — Badmotorfinger
* 1994 — Superunknown
* 1996 — Down on the Upside
* 2012 — King Animal
***Зборнікі***
* 1990 — Screaming Life/Fopp
* 1997 — A-Sides
* 2010 — Telephantasm

## Склад гурта 
### Апошні склад 
* Крыс Корнэл — вакал, рытм-гітара (1984—1997, 2010—2017), ударныя (да 1985)
* Кім Тайіл — сола-гітара (1984—1997, 2010—2017)
* Мэт Кэмеран — ударныя, бэк-вакал (1986—1997, 2010—2017)
* Бэн Шэферд — бас-гітара, бэк-вакал (1990—1997, 2010—2017)

### Былыя ўдзельнікі 
* Хіро Ямамота — бас-гітара (1984—1990)
* Скот Сандквіст — ударныя (1985—1986)
* Джэйсан Эверман — бас-гітара (1990)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1980-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1990-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2010-х
12 гадоў рабства (фільм)

**«12 гадоў рабства»** () — брытана-амерыканская гістарычная драма 2013 года; экранізацыя аднайменнай аўтабіяграфіі Саламона Нортапа, вольнага чарнаскурага амерыканца, народжанага ў Нью-Ёрку, выкрадзенага ў Вашынгтоне ў 1841 годзе і прададзенага ў рабства. Ён працаваў на плантацыях у штаце Луізіяна на працягу 12 гадоў да таго, як дамогся вызвалення. Першае выданне мемуараў Нортапа было выпушчана ў 1968 годзе амерыканскімі гісторыкамі Сью Ікінам і Джозефам Логзданам.

Фільм з’яўляецца трэцяй работай рэжысёра Стыва Мак-Куіна, сцэнарый напісаны Джонам Рыдлі. Чыветэл Эджыафор, які сыграў Саламона Нортапа, быў удастоены высокай ацэнкі сваёй працы ад кінакрытыкаў. Асноўная частка здымак праходзіла ў Новым Арлеане, штаце Луізіяна з 27 чэрвеня па 13 жніўня 2012 года. Бюджэт карціны склаў $20 мільёнаў. Для здымак былі выкарыстаны чатыры гістарычныя даваенныя плантацыі: Фелісіці, Магнолія, Бокейдж і Дэстрэхан. З усіх чатырох Магнолія знаходзіцца бліжэй за ўсіх да рэальнага месца, дзе жыў Нортап.

Прэм’ера фільма адбылася 30 жніўня 2013 года на кінафестывалі ў горадзе Тэлюрайд, штат Каларада. Карціна адразу ж атрымала захопленыя водгукі ад крытыкаў. У ЗША фільм быў выпушчаны ў пракат 18 кастрычніка 2013 года.

## У ролях 
*  — Саламон Нортап
* Майкл Фасбендэр — Эдвін Эпс
* Бенедыкт Камбербэтч — Уільям Форд
*  — Джон Тыбэтс
* Элфры Вудард — гаспадыня Гарыет Шоу
*  — Пэтсі
* Сара Полсан — Мэры Эпс
* Брэд Піт — Сэмюэл Бас
* Таран Кілэм — Абрам Гамільтан

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра рабства ў ЗША
Катэгорыя:Фільмы, заснаваныя на рэальных падзеях
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Катэгорыя:Фільмы Summit Entertainment
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Ганс Цымер
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — драма
Сцяг Узбекістана

**Сцяг Узбекістана** — разам з гербам і гімнам — з'яўляецца афіцыйным дзяржаўным сімвалам Рэспублікі Узбекістан. Зацверджаны 18 лістапада 1991 г.

## Апісанне 
Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Узбекістан уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з трох гарызантальных палос насычанага блакітнага, белага і насычанага зялёнага колераў ва ўсю даўжыню сцяга.

Даўжыня сцяга складае 250 см, шырыня — 125 см. Блакітная, белая і зялёная поласы роўныя па шырыні. Шырыня кожнай паласы роўная 40 см. Па краях белай паласы, размешчанай у сярэдзіне сцяга, праходзяць чырвоныя стужкі шырынёй у 2,5 см кожная.

На верхняй блакітнай частцы сцяга на пярэднім і адваротным баках, ля тронка намаляваны белы паўмесяц і побач з ім 12 белых пяціканцовых зорак.

Паўмесяц і зоркі ўпісваюцца ў прамавугольнік памерам 75 х 30 см, які размяшчаецца па гарызантальнай восі верхняй блакітнай паласы.

Паўмесяц размяшчаецца вертыкальна канцамі ад тронка і ўпісваецца ў акружнасць дыяметрам 30 см на адлегласці 20 см ад тронка. Зоркі ўпісваюцца ў акружнасць дыяметрам 6 см. Адлегласць паміж акружнасцямі 6 см. Зоркі размяшчаюцца па вертыкалі і гарызанталі ў наступным парадку: тры зоркі — у верхнім шэрагу, чатыры — у сярэднім і пяць — у ніжнім. Ніжні шэраг зорак размяшчаецца ад ніжняга краю паўмесяца на адлегласці 3,5 см.

Нябесна-блакітны колер на сцягу — сімвал блакітнага неба і чыстай вады. Белы колер — сімвал міру і чысціні. Зялёны колер — увасабленне прыроды.

Чырвоныя сімвалы — жыццёвыя сілы, сімвал жыцця.

На сцягу Узбекістана 12 зорак. 12 азначае 12 зорных месяцаў.

## Гл. таксама 
* Сцяг Узбекскай ССР
* Герб Узбекістана

## Спасылкі 
Узбекістан
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Узбекістана
Герб Узбекістана

**Герб Узбекістана** — афіцыйны дзяржаўны сімвал Рэспублікі Узбекістан. Зацверджаны 2 ліпеня 1992 года.

## Апісанне 
Дзяржаўны герб Рэспублікі Узбекістан уяўляе сабой малюнак узыхода сонца над гарамі, рэкамі і квітнеючай далінай, акружанымі вянком, які складаецца справа з каласоў пшаніцы і злева — з галінак бавоўніка з расчыненымі скрыначкамі бавоўны. У верхняй частцы герба знаходзіцца васьміграннік, які сімвалізуе знак сцвярджэння рэспублікі, усярэдзіне якога паўмесяц з зоркай. У цэнтры герба намаляваная птушка Хумо з — сімвал шчасця і свабодалюбства. Унізе на банце стужкі вянка, якая сімвалізуе Дзяржаўны сцяг рэспублікі і надпіс " O'ZBEKISTON " (першапачаткова ўжываўся кірылічны варыянт «ЎЗБЕКИСТОН»). У каляровым малюнку Дзяржаўнага герба Рэспублікі Узбекістан птушка Хумо і рэкі — серабрыстыя, сонца, каласы, расчыненыя скрыначкі бавоўны і надпіс «O'ZBEKISTON» — залацістыя; галінкі, лісце бавоўніка, горы і даліны — зялёныя, бавоўна ў адчыненай скрыначках — белыя; стужка трохкаляровая, якая адпавядае колерам Дзяржаўнага сцяга Рэспублікі Узбекістан; васьміграннік блакітны, апраўлены залацістай аблямоўкай; паўмесяц і зорка — белыя.

Узбекістан
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Узбекістана
Ніка Страмінская

**Ніка Якабіна Страмінская** (; , Лодзь — , Варшава) — польскі доктар-псіхіятр, пісьменніца, прапагандыст мастацтва сваіх бацькоў, стваральнікаў сусветнага мадэрнізму: скульптара Кацярыны Кобры і жывапісца Уладзіслава Страмінскага.

Звязаная з Вілейкай. Ад верасня 1939 года да мая 1940 года, хаваючыся ад вайны, жыла разам з бацькамі ў гэтым горадзе.

У 1955—1960 гадах вучылася ў Акадэміі медыцыны ў Лодзі. У 1961 годзе атрымала дыплом доктара. У 1961-1965 вучылася ў Лодзьскім універсітэце (1965 — дыплом антраполага). Працавала ў Інстытуце псіхіятрыі і неўралогіі ў Варшаве, дзе ў 1971 годзе атрымала спецыялізацыю ў галіне псіхіятрыі, а ў 1974 годзе ступень доктара (доктарская дысертацыя «Сузалежнасць некаторых антрапаметрычных характарыстык з працяканнем шызафрэніі»).

Першая ў гісторыі Польшчы жанчына — карабельны доктар, плавала на польскіх гандлёвых суднах на працягу 17 гадоў. Працавала ў бальніцы. Супрацоўнічала з Польскім фондам Альцгеймера.

Аўтар прац у галіне антрапалогіі і псіхіятрыі, марскіх апавяданняў і серыі рэпартажаў, кніг, прысвечаных бацькам: *Sztuka, miłość i nienawiść. O Katarzynie Kobro i Władysławie Strzemińskim* («Мастацтва, каханне і нянавісць. Пра Кацярыну Кобра і Уладзіслава Страмінскага», 198), *Katarzyna Kobro* («Кацярына Кобра», 2004, пашыраная версія кнігі, выдадзенай па-італьянску у Мілане ў верасні 1998 года). Аўтар сцэнарыяў фільмаў: *Pośmiertny tryumf Władysława Strzemińskiego* («Пасмяротны трыумф Уладзіслава Страмінскага», 1993) і *Katarzyna Kobro rzeźbiarka* («Кацярына Кобра — скульптар», 1998).

Ініцыятар разам з Георгам Кобрам заснаванай у Лодзі з 2001 года *Прэміі імя Кацярыны Кобры*.

Гераіня вядомай у Польшчы радыёперадачы *Штрыхі да партрэта* (2001, II праграма Польскага радыё).

Пахавана ў Лодзі ў праваслаўнай частцы могілак «Долы».

## Літаратура 
* Strzemińska N. *Miłość, sztuka i nienawiść. О Katarzynie Kobro i Władysławie Strzemińskim*. Res Publica, Warszawa, 1986  ISBN 83-7046-017-8.
* Nika Strzemińska, *Katarzyna Kobro*, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 1999  ISBN 83-87367-57-5.

## Спасылкі 
* Line of apsides. Hommages — (памяці Нікі Страмінскай і Ганны Міцінскай) .
* «Walczę o prawdę» — «Змагаюся за праўду», размова Рэмігіюша Гжэля з Нікай Страмінскай, 2001 .
* Promocja książki Niki Strzemińskiej «Sztuka, Miłość i Nienawiść»  — Galeria «Zapiecek», Warszawa, 2001 .
* Мастак Уладзіслаў Страмінскі: лёс, творчасць і Вілейка  // «Рэгіянальная газета».

Катэгорыя:Пісьменніцы Польшчы
Катэгорыя:Антраполагі Польшчы
Герб Таджыкістана

**Герб Таджыкістана** — дзяржаўны сімвал Рэспублікі Таджыкістан. Зацверджаны 28 снежня 1993 года. Эталонную выяву герба распрацавалі мастак Зухур Хабібулаеў (кіраўнік групы), дызайнер Анатоль Занеўскі, гісторыкі-мастацтвазнаўцы Ларыса Дадхудоева і Ірына Ігнатушына, М. Саідаліеў.

## Апісанне 
Дзяржаўны герб Рэспублікі Таджыкістан уяўляе сабой малюнак стылізаванай кароны і паўкруга з сямі зорак на ёй у промнях сонца, якое ўзыходзіць з-за гор, пакрытых снегам і апраўленых вянком, складзеным справа з каласоў пшаніцы, злева з галінак бавоўніка з расчыненымі скрыначкамі. Зверху вянок пераплецены трохпалоснай стужкай, у ніжнім сектары змешчана кніга на падстаўцы.

Акрамя чорна-белага і каляровага малюнкаў герба Таджыкістана афіцыйным з’яўляецца і так званы аб’ёмны малюнак герба (колеры герба прадстаўлены як градыентныя).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Таджыкістана
Таджыкістан
Элбрыдж Томас Джэры

**Элбрыдж Томас Джэры** (;  — ) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч і дыпламат. Ён быў абраны Дэмакратычна-рэспубліканскай партыяй у якасці пятага віцэ-прэзідэнта ЗША пры Джэймсе Мэдысане, і знаходзіўся на гэтай пасадзе з 4 сакавіка 1813 года да яго смерці праз паўтары гады. Джэры быў адным з тых хто падпісаў Дэкларацыю незалежнасці і Артыкулы Канфедэрацыі. Ён быў адным з трох чалавек, якія адмовіліся падпісаць Канстытуцыю, бо яна тады не ўключала Біль аб правах. Пазней ён стаў губернатарам штата Масачусетс.

Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Губернатары Масачусетса
Катэгорыя:Члены Палаты прадстаўнікоў ад штата Масачусетс
Дэніэл Томпкінс

**Дэніэл Томпкінс** (;  — ) — амерыканскі палітык, юрыст, кангрэсмен, 4-ы губернатар штата Нью-Ёрк (1807—1817) і 6-ы віцэ-прэзідэнт ЗША (1817—1825).

## Біяграфія 
Томпкінс нарадзіўся ў Скерсдэйле, штат Нью-Ёрк, у сям’і Фокса Медау. У 1795 годзе скончыў Калумбійскі ўніверсітэт у Нью-Ёрку. У 1797 вывучаў права, калі быў прыняты на практыку ў суд. У 1801 годзе быў дэлегатам канстытуцыянальнай канвенцыі штата Нью-Ёрк, а ў 1804 годзе членам асамблеі штата Нью-Ёрк.

## Віцэ-прэзідэнт 
У 1816 Томпкінс быў абраны віцэ-прэзідэнтам пры Джэймсе Манро, а ў 1820 ён быў пераабраны. У 1821 годзе быў прэзідэнтам на канстытуцыянальнай канвенцыі Нью-Ёрка. Пасля вайны 1812 года ні дзяржава, ні федэральны ўрад не змаглі пакрыць яму фінансавыя выдаткі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кабінет Джэймса Манро
Катэгорыя:Выпускнікі Калумбійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Губернатары Нью-Ёрка
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты ЗША
Станіслаў Іванавіч Віскоўскі

**Станіслаў Іванавіч Віскоўскі** (, Варшава — пасля канца 1870-х) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў у Беларусі.

## Біяграфія 
Паходзіў з дробнамаянтковай шляхты Мсціслаўскага павета, маці мела 160 дзесяцін зямлі. У 1858 годзе паступіў у Горы-Горацкі земляробчы інстытут, вучыўся на сродкі Тадэвуша Чудоўскага, дзеяча рэвалюцыйнага руху на Магілёўшчыне.

Неўзабаве Віскоўскі стаў адным з лідараў студэнцтва ў інстытуце. Вылучаўся поспехамі ў вучобе, у жніўні 1861 года ўдзельнічаў у сельскагаспадарчым з’ездзе ў Горках.

У канцы 1870-х гадоў жыў у Іркуцку, далейшы лёс невядомы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *В. [Ратч].* Очерки мятежного движения в Могилевской губернии… в 1863 году. Вильна, 1865
* *Цытовіч С.* 1863 год у Горы-Горках, быўш. Магілёўскай губ.: (Падзеі паўстання) // Запіскі аддзела гуманітарных навук БАН. Кн. 8. Працы клясы гісторыі. Т. 3. Мн., 1929
* Восстание в Литве и Белоруссии. 1863—1864 гг. М., 1965.
* ЭГБ, т. 2.

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Красны Бераг

Назву **Кра́сны Бе́раг** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Красны Бераг — вёска ў Аршанскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Красны Бераг — аграгарадок у Жлобінскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Красны Бераг — вёска ў Быхаўскім раёне
** Красны Бераг — вёска ў Клічаўскім раёне
** Красны Бераг — вёска ў Мсціслаўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Красны Бераг — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Красны Бераг — вёска ў Вілейскім раёне
** Красны Бераг — вёска ў Салігорскім раёне
Джордж Клінтан (музыкант)

**Джордж Клінтан** (; ) — афра-амерыканскі кампазітар, вакаліст і гітарыст. Разам з Джэймсам Браўнам і Слаем Стоўнам, Клінтан лічыцца адным з заснавальнікаў музычнага кірунку «фанк». У 1997 годзе уключаны ў Залу славы рок-н-ролу.

У 1968 годзе арганізаваў гурт «Parliament», якая стала адным з найбольш папулярных калектываў ранняга фанка. У гучанні Parliament пераважалі духавыя інструменты. У 1970 Клінтан арганізаваў групу Funkadelic, арыентаваную на псіхадэлічнае гітарнае гучанне. Parliament і Funkadelic выпускаліся на розных лэйблах і некалькі адрозніваліся стылістычна, але па складзе музыкантў амаль цалкам супадалі.

З 1990-х Клінтан выступае і запісваецца ў суправаджэнні калектыву P-Funk All Stars. Стылістыку Клінтана звычайна характарызуюць словам P-Funk.

## Дыскаграфія 
* 1982 — Computer Games (Capitol Records)
* 1983 — You Shouldn’t-Nuf Bit Fish (Warner Bros.)
* 1985 — Some of My Best Jokes Are Friends (Capitol Records)
* 1986 — R&B Skeletons in the Closet (Capitol Records)
* 1989 — The Cinderella Theory (Paisley Park Records)
* 1993 — Hey Man, Smell My Finger (Paisley Park Records)
* 1993 — Sample Some of Disc — Sample Some of D.A.T. (A&M Records)
* 1996 — Testing Positive (A&M Records)
* 2005 — How Late Do U Have 2BB4UR Absent? (The C Kunspyruhzy)
Джордж Клінтан (палітык)

**Джордж Клінтан** (;  — ) — амерыканскі дзяржаўны і ваенны дзеяч. Ён быў першым абраным губернатарам Нью-Ёрка, і затым віцэ-прэзідэнтам Злучаных Штатаў пры Томасе Джэферсане і Джэймсе Мэдысане.

Ва ўзросце 18 гадоў Клінтан паступіў на службу ў Брытанскую Армію падчас Франка-індзейскай вайны, даслужыўся да звання лейтэнанта. Затым ён вывучаў права, пасля стаў сакратаром у судзе агульнаграмадзянскіх позваў, а затым працаваў у каланіяльным сходзе. Пазней ён быў абраны ў Кантынентальны Кангрэс, дзе галасаваў за Дэкларацыю незалежнасці ЗША, але быў выкліканы Джорджам Вашынгтонам для службы брыгадным генералам народнага апалчэння і павінен быў з’ехаць перад падпісаннем.

Клінтан быў вядомы сваёй нянавісцю да лаялістаў — ён выкарыстоўваў канфіскацыю і продаж іх маёмасці, каб дапамагчы здушыць іх супраціў. Джордж Клінтан быў прыхільнікам і сябрам Джорджа Вашынгтона, падчас цяжкай зімоўкі ў Вэлі-Фордж ён пастаўляў прадукты харчавання войскам. На першую ў гісторыі ЗША інаўгурацыю прэзідэнта Клінтан прыехаў разам з Вашынгтонам верхам на кані і даў урачысты абед у гонар гэтай падзеі.

## Літаратура 
Катэгорыя:Кандыдаты ў віцэ-прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Губернатары Нью-Ёрка
Бружмель ядомы

**Бружмель ядомы** (*Lonicera caerulea var. edulis* ці *Lonicera edulis*) — куст з ядомымі пладамі, разнавіднасць біялагічнага віду  роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Лістападны куст да вышынёй 1-1,5 м. Маладыя парасткі тонкія, апушаныя, зялёныя, месцамі з фіялетавым адценнем. Старыя ля аснавання дасягаюць таўшчыні 3 см, кара на іх жаўтлява-бурая, без пуху, адслойваецца вузкімі палоскамі. Крона густая, шарападобная, добра разгалінаваная.

Лісце даўгавата-ланцэтнае з завостранымі вяршынямі, даўжынёй да 7 см, з дыскападобнымі прылісткамі, зрослымі з кароткімі хвосцікамі. Маладое лісце густа апушанае, на старых пух рэдкі або адсутнічае.

Пупышкі бружмелю распускаюцца рана, кветкавыя на 2-5 тыдняў раней, чым вегетатыўныя.

Кветкі двухполыя, жаўтлявыя, дробныя, варонкападобныя, размешчаны па 2-4 у пазухах лісця. Час цвіцення — май — пачатак чэрвеня.

Плады цёмна-блакітныя з шызым васковым налётам, даўжынёй да 2 см, у дыяметры каля 1 см, форма разнастайная: цыліндрычныя, даўгавата-эліптычныя, часам круглявыя. Спеюць у канцы чэрвеня-ліпеня. Мякаць сакавітая, чырвона-фіялетавая, на смак нагадвае буякі.

Насенне дробнае, светла-карычневае, даўжынёй каля 2 мм.

## Арэал і экалогія 
Расце ва Усходняй Сібіры і на Далёкім Усходзе, а таксама ў Карэі і Кітаі. У месцах свайго натуральнага росту бружель ядомы ўтварае вялікія зараснікі ў выглядзе падлеску змяшаных лясоў. Зараснікі часцей за ўсё змяшчаюцца ў сырых месцах горных схілаў, па вырубках, узлесках, берагах і поймах рэк, па ваколіцах тарфянікаў і мохавых балот.

Зімастойкая расліна, расце вельмі марудна.

## Ужыванне 
Плады гэтага бружмеля ядомыя, на смак кісла-салодкія. Іх спажываюць у свежым выглядзе, а таксама робяць варэнне, кампоты, сок. Разам з іншымі ядомымі відамі выкарыстоўваецца ў селекцыі, з мэтай вывядзення больш буйнаплодных і ўраджайных сартоў.

Часам бружмель ядомы вырошчваюць у якасці дэкаратыўнай расліны.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Статья о съедобных видах жимолости на сайте GardenWeb 
* Подробное описание жимолости съедобной и полезные советы по выращиванию  

Катэгорыя:Бружмель
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Пладовыя кусты
Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Катэгорыя:Ягадныя культуры
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1845 годзе
Аляксандр Мікітавіч Віташкевіч

**Аляксандр Мікітавіч Віташкевіч** (, в. Раганавічы, Чашніцкі раён — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1960).

З 1952 года на Мінскім станкабудаўнічым заводзе імя Кірава, з 1957 токар-расточнік Мінскага завода аўтаматычных ліній. Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за вытворчыя поспехі і ініцыятыву ў арганізацыі спаборніцтва за званне брыгад і ўдарнікаў камуністычнай працы.

Кандыдат у члены ЦК КПБ у 1960—1966, у 1971—1976 гадах. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1962—1966 гадах. Член  з 1974 года.

## Літаратура 
* Віташкевіч Аляксандр Мікітавіч // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Чашніцкага раёна / рэдкал. М. Ц. Дробыш [і інш.]. — Мн., 1997. — С. 435.

## Спасылкі 
* Віташкевіч Аляксандр Мікітавіч // Інфармацыйны рэсурс «Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць»

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Аарон Бёр

**Аарон Бёр** (, ; , Ньюарк, ЗША — , Стэтэн-Айленд, Нью-Ёрк, ЗША) — трэці віцэ-прэзідэнт ЗША, герой Вайны за незалежнасць ЗША, падарожнік.

Займаў пасаду віцэ-прэзідэнта ЗША з 4 сакавіка 1801 года па 4 сакавіка 1805 пры прэзідэнце Томасе Джэфэрсане. У 1804 пацярпеў паразу ў выбарчай кампаніі за пасаду губернатара Нью-Ёрка. Падчас кампаніі Аляксандр Гамільтан выпусціў нямала абразлівых памфлетаў супраць Бёра, у сувязі з чым апошні выклікаў яго на дуэль і застрэліў. Пасля дуэлі палітычная кар’ера Бёра скончылася. У 1807 адправіўся на Захад ЗША, дзе спрабаваў весці нелегальную вайну супраць іспанскіх калоній і абвясціў сябе каралём, але быў арыштаваны амерыканскімі войскамі. Бёр паўстаў перад судом па абвінавачванні ў здрадзе, але быў апраўданы. Адправіўся ў добраахвотнае выгнанне ў Еўропу, пасля вяртання ў ЗША вёў адасобленае жыццё, быў практыкуючым адвакатам.

Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты ЗША (1792)
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты ЗША (1796)
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты ЗША (1800)
Катэгорыя:Філосафы ЗША
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры ЗША
Катэгорыя:Дуэлянты
Джон Колдвел Кэлхун

**Джон Колдвел Кэлхун** (, []; , Эбівіл, Паўднёвая Караліна — , Вашынгтон, Акруга Калумбія) — адзін з найбольш уплывовых палітыкаў у гісторыі ЗША, галоўны ідэолаг рабаўладальніцкай палітыкі паўднёвых штатаў і лабіст іх інтарэсаў у федэральнай ўрадзе. Першы віцэ-прэзідэнт ЗША, які нарадзіўся пасля абвяшчэння незалежнасці, і адзін з двух (другі — Спіра Агню), якія пайшлі ў адстаўку. Яго ідэі выкарыстоўваліся для абгрунтавання сэцэсіі паўднёвых штатаў і стварэння КША.

Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Дзяржаўныя сакратары ЗША
Катэгорыя:Члены Палаты прадстаўнікоў ад штата Паўднёвая Караліна
Катэгорыя:Ваенныя міністры ЗША
Катэгорыя:Сенатары ад штата Паўднёвая Караліна
Катэгорыя:Члены Дэмакратычнай партыі ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Ельскага ўніверсітэта
Тэадор Крамер

**Теодор Крамер** (,  — , Вена, Аўстрыя) — аўстрыйскі паэт.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў яўрэйскай сям'і. Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне, дзе быў цяжка паранены. Вучыўся ў Венскім універсітэце. Пасля Аншлюса хаваўся, у 1939 годзе эміграваў у Вялікабрытанію. У 1957 вярнуўся на радзіму, дзе неўзабаве памёр.

## Творчасць 
Шырокая вядомасць прыйшла да Т. Крамера ў 1970-я гады, калі пачалі друкавацца яго вершы, што захаваліся ў архіве. Адзін з тамоў яго выбраных вершаў (1999) склала Герта Мюлер. Баладная лірыка Т. Крамера блізкая да паэтыкі аўстрыйскага экспрэсіянізму.

Тэадор Крамер выдаў зборнікі вершаў «Умоўны знак» (*Die Gaunerzinke*, 1929), «Каляндар» (*Kalendarium*, 1930), «Выгнаны з Аўстрыі» (*Verbannt aus Österreich*, 1943), «Пахвала адчаю» (*Lob der Verzweiflung*, 1972, падрыхтаваны аўтарам да друку ў 1946) і інш.

## Ушанаванне памяці 
З 2001 года ўручаецца літаратурная прэмія імя Тэадора Крамера.

## Літаратура 
* Rosenfield L. Theodor Kramer: lyric poet in an unpoetic age. — Waltham, 1955.
* Kaiser K. Theodor Kramer, 1897—1958, Dichter im Exil: Aufsätze und Dokumente. — Wien: Zirkular, 1984.
* Chronist seiner Zeit, Theodor Kramer/ Staud H., Thunecke J. (Hrsg.). — Klagenfurt/Celovec: Theodor Kramer Gesellschaft: Drava Verlag, 2000.

## У Сеціве 
* Вершы ў беларускім перакладзе  — prajdzisvet.org

Катэгорыя:Нямецкамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Аўстрыі
Катэгорыя:Памерлі ў Вене
Крамер

**Крамер** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Габрыэль Крамер — швейцарскі матэматык
* Іаган Баптыст Крамер — брытанскі піяніст і кампазітар
* Крыстаф Крамер (нар. 1991) — нямецкі футбаліст
* Свен Крамер — нідэрландскі канькабежац
* Стэнлі Крамер — амерыканскі рэжысёр і прадзюсар
* Тэадор Крамер — аўстрыйскі паэт
* Фёдар (Тэадор) Аляксандравіч Крамер — беларускі і расійскі архітэктар
Калона Святога Сімпліцыяна (Фашчаўка)

**Калона Святога Сімпліцыяна** — помнік у вёсцы Фашчаўцы Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці. У мясцовым фальклоры мае назвы «фашчаўскі ёлуп», «фашчаўскі ёлупень».

## Гісторыя 
Дакладнае прызначэнне мемарыяла невядомае. Існуюць як мінімум дзве версіі. Па адной з іх лічыцца, што помнік узвялі каталіцкія манахі на месцы пахавання частак Святога Крыжа Гасподня і мошчаў Святога пакутніка Сімпліцыяна. Святыні спачатку захоўваліся ў касцёле, але пасля паўстання 1830—1831 гадоў, калі расійскія ўлады пачалі праследаванне католікаў, то вернікі перанеслі часткі крыжа і мошчаў на могілкі і зрабілі калону, а наверсе ўсталявалі скульптуру Св. Сімпліцыяна. Цэглу нібыта прывозілі з Варшавы.

Паводле іншай версіі, у гады праўлення польскага памешчыка прыйшоў у мястэчка атрад езуіцкага ордэна на чале з рыцарам Сімпліцыянам, каб звярнуць жыхароў у каталіцкую веру. Народ паўстаў, а кіраўнік атрада загінуў. На мясцовых могілках у знак ушанавання і была ўзведзена высокая калона, зверху якой — драўляны воін.

Беларускі пісьменнік Уладзімір Караткевіч у рамане «Чорны замак Альшанскі» ўзгадаў пра фашчаўскую калону: *«У вёсцы Фашчаўка пад Шкловам была калісьці ў сярэднія вякі езуіцкая місія і поруч яе стаяла на высокай калоне статуя. Удзячны народ забыўся, хто гэта: святы ці нейкі дзяржаўны дзеяч, але трывала замацаваў у слоўніку слова „ёлуп хвашчоўскі“ для вызначэння чагосьці дурнога і бескарыснага»*. Варта адзначыць, што дадзены эпізод сустракаецца толькі ў рускамоўнай версіі твора.

## Апісанне 
Чатырохгранная калона вышынёй 10-15 м складзена з чырвонай цэглы. У аснове — квадрат, далей цыліндрычнай формы, калона завужаная да гары, наверсе — драўляная скульптура.

## Літаратура 
* *Дучыц Л. У., Клімковіч І. Я.* Старажытныя памятныя калоны Беларусі. Зборнік дакладаў і тэзісаў VI Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі «Традыцыі і сучасны стан культуры і мастацтваў» (Мінск, Беларусь, 19-20 лістапада 2015 года) / гал. рэд. А. І. Лакотка; Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. — Мінск, 2016. C. 578—583.

## Спысылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Шклоўскага раёна
Катэгорыя:Калоны Беларусі
Катэгорыя:Фашчаўка (Шклоўскі раён)
Бружмель блакітны

**Бружмель блакітны**, **Бружмель сіні** (*Lonicera caerulea*) — дравяністая расліна; від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Лістападны куст да 2,5 м вышынёй, з бурай даўгавата-растрэсканай карой, якая адслойваецца. Бружмель дастаткова хуткарослая расліна (20—30 см/год), працягласць жыцця — 20—30 гадоў.

Лісце эліптычнае, амаль сядзячае, супраціўнае, 4-6 см даўжынёй і 3 см шырынёй.

Суквецці у пазухах 1-3 пар ніжніх лісцеў. Кветкі бледна-жоўтыя, амаль правільныя, званочкавыя. Прыкветкі шылападобныя або мечападобныя, даўжэйшыя за чашачкі. Усходняя Азія.
* *Lonicera caerulea var. emphyllocalyx*. Усходняя Азія.
* *Lonicera caerulea var. kamtschatica*. Паўночна-ўсходняя Азія.
* *Lonicera caerulea var. pallasii*. Паўночная Азія, Паўночна-ўсходняя Еўропа.
* *Lonicera caerulea var. villosa*. Усход Паўночнай Амерыкі.

## Значэнне і ўжыванне 
Расліна культывуецца ў садах дзеля ягад і ў дэкаратыўных мэтах.

Дае меданосным пчолам шмат нектару і пылку, на Алтаі з’яўляецца найважнейшым меданосам.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бружмель
Катэгорыя:Флора Далёкага Усходу
Катэгорыя:Пладовыя кусты
Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Леанід Міхайлавіч Закоўскі

{{Дзяржаўны дзеяч
 |беларускае імя   = 
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      =
 |месца смерці     = 
 |тытул            = Народны камісар унутраных спраў БССР
 |сцяг             = Flag of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1927–1937).svg
 |перыядпачатак    = 15 ліпеня 1934
 |перыядканец      = 10 снежня 1934
 |папярэднік       = *ён сам, як паўнамоцны прадстаўнік АДПУ СССР у БССР*
 |пераемнік        = Ізраіль Ляплеўскі
 |партрэт          = Leonid Zakovsky.jpg
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 
 |званне           = 
 |род войскаў      = НКУС
 |камандаваў       = 
 |партыя           = УКП(б) 
 |частка           = 
 |бітвы            = 
 |узнагароды       = 
{ Style = "background:transparent"
       
-
 
}
{ Style = "background:transparent"
    
}
 |Commons        = 
 |адукацыя       = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Леані́д Міха́йлавіч Зако́ўскі** (сапр. **Штубіс Генрых Эрнеставіч**; , —) — адзін з вышэйшых кіраўнікоў НКУС і галоўных арганізатараў палітычных рэпрэсій у СССР.

## Біяграфія 
З 1932 года паўнамоцны прадстаўнік АДПУ ў БССР, з 15 ліпеня 1934 года наркам унутраных справаў БССР. Сфабрыкаваў справу «контррэвалюцыйнай паўстанцкай і шпіёнскай-дыверсійнай арганізацыі „Беларускі нацыянальны цэнтр“».

Пасля забойства ў 1934 годзе С. Кірава начальнік УНКУС па Ленінградскай, з 1938 года — па Маскоўскай абласцях. Першы намеснік наркама ўнутраных спраў СССР. Арыштаваны ў 1938 годзе. Расстраляны.

## Літаратура 
* 
* Сымон Кандыбовіч. Разгром нацыянальнага руху ў Беларусі. Мінск, БГА, 2000.

Катэгорыя:Палітычныя псеўданімы
Валянцін Міронавіч Асташынскі

**Валянцін Міронавіч Асташынскі** (, ) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (2000), дацэнт (2010), член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2014).

## Біяграфія 
Скончыў БДУ (1973). З 1969 у Інстытуце фізікі, з 1992 у Інстытуце малекулярнай і атамнай фізікі Нац. АН Беларусі (з 2001 загадчык сектара, з 2004 — загадчык лабараторыі), з 2007 — зноў у Інстытуце фізікі, загадчык лабараторыі, з 2013 — у Інстытуце цепла- і масаабмену імя А. У. Лыкава НАН Беларусі, загадчык аддзялення фізікі плазмы і плазменных тэхналогій.

Навуковыя працы па фізіцы плазменых паскаральнікаў, плазмадынаміцы. Развіў канцэпцыю аб паскарэнні замагнічанай плазмы ў квазістацыянарных плазменных паскаральніках. Прапанаваў і стварыў камбінаваныя плазмадынамічныя сістэмы для генерацыі кампрэсійных эразійных плазменных плыней. Распрацаваў методыку паскоранай дыягностыкі рэжымаў работы плазменных паскаральнікаў.

Медаль «За працоўныя заслугі» (2023).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Валянцін Міронавіч Асташынскі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* Профіль на сайце НАН Беларусі 

Катэгорыя:Дактары фізіка-матэматычных навук
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Ізраіль Рыгоравіч Герман

**Iзраіль Рыгоравіч Герман** (, , Гомельскай вобласці — ) — беларускі музычны педагог, цымбаліст. Заслужаны настаўнік Беларусі (1955).

## Біяграфія 
Скончыў музычны тэхнікум у Мінску (1930), Беларускую кансерваторыю (1937). У 1928—1937 гг. цымбаліст ансамбля народных інструментаў пад кіраўніцтвам І. Жыновіча, адначасова з 1929 дырэктар першых у Мінску музыкальных школ, у т.л. ў 1936—1972 гг. сярэдняй спецыяльнай пры Беларускай кансерваторыі. Пад яго кіраўніцтвам былі адкрыты таксама філіялы шматлікіх дзіцячых музыкальных школ пры розных установах рэспублікі.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.18. кн.1 Мн., 2000, С.371

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Цымбалісты Беларусі
Віткоўскі

**Віткоўскі** — беларускае і польскае мужчынскае прозвішча, утворанае ад імя Віт.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Антонавіч Віткоўскі (1888—1937) — беларускі гісторык.
* Мікалай Іванавіч Віткоўскі (1844—1892) — беларускі археолаг, член распарадчага камітэта «Усходнесібірскага аддзялення Рускага геаграфічнага таварыства», удзельнік Паўстання 1863 года.
* Міхал Віткоўскі (нар. 1975) — польскі пісьменнік.
* Рыгор Антонавіч Віткоўскі (1923—1992) — беларускі мастак-графік.
* Уладзімір Канстанцінавіч Віткоўскі (1885—1978) — генерал-лейтэнант (1920), удзельнік Першай сусветнай вайны і Белага руху, эмігрант.
* Франц Мацвеевіч Віткоўскі (1786—1858) — шляхціц з Віленскай губерні, генерал-маёр, удзельнік вайны 1812 года.
Генадзь Львовіч Гурэвіч

**Генадзь Львовіч Гурэвіч** (, ) — беларускі вучоны ў галіне фтызіятрыі і пульманалогіі. Доктар медыцынскіх навук, прафесар, член-карэспандэнт НАН Беларусі (2018) і да 2023 года -- дырэктар інстытута.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па распрацоўцы і ўкараненні комплексных праграм: рэабілітацыі пры саркаідозе органаў дыхання; выпуску новай лекавай формы рыфампіцыну; выяўленні ранніх сімптомаў хранічнага лёгачнага сэрца пры туберкулёзе і хранічных неспецыфічных захворваннях органаў дыхання.

Сярод апублікаванага:
* *Слизень В. В., Суркова Л. К., Гуревич Г. Л.* Использование ПЦР с гидролизными зондами для выявления мутаций устойчивости к фторхинолонам у Mycobacterium tuberculosis. // Известия Национальной академии наук Беларуси. Серия медицинских наук. 2023; 20(2): 158—167.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генадзь Львовіч Гурэвіч у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Фтызіятры Беларусі
Нелсан Олдрыч Рокфелер

**Не́лсан О́лдрыч Ро́кфелер**, або **Ракфелер** (, МФА: ; , Бар-Харбар, штат Мэн — , Нью-Ёрк) — амерыканскі палітык і банкір, віцэ-прэзідэнт ЗША ў 1974—1977. Належаў да найбагатай сям’і Амерыкі, імя якой стала намінальным; унук нафтавага магната Джона Дэвісан Рокфелера. Старэйшы брат цяперашняга кіраўніка сям’і Рокфелераў Дэвіда Рокфелера і губернатара Арканзаса ў 1967-71 гадах Уінтрапа Э. Рокфелера.

Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Губернатары Нью-Ёрка
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты ЗША (1968)
Катэгорыя:Члены Рэспубліканскай партыі ЗША
Нелсан Олдрыч
Катэгорыя:Удзельнікі Більдэрбергскай групы
Катэгорыя:Постаці баптызму
Якаў Міхайлавіч Лабовіч

**Якаў Міхайлавіч Лабовіч** (,  — 5 мая 2020, Гомель) — беларускі дзеяч цырка. Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь (1998). Узнагароджаны медалём і ордэнам Францыска Скарыны (2013).

## Біяграфія 
Скончыў музычнае вучылішча па класе трубы, Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт (1984). З 1972 у Гомельскім цырку (з 1982 дырэктар, мастацкі кіраўнік). Паставіў цыркавыя спектаклі:
* «Усе фарбы манежа» (1987)
* «Месца сустрэчы — арэна» (1990)
* «Сузор’е цудаў» (1991)
* «Старажытны і заўсёды малады» (1992)
* «Рускія забавы» (1999)
* «Магія цырка» (2001)
* «Цырк „Кантыненталь“» (2002)
* «Калізей» (2002)
* «Цырк „Лапландыя“» (2003)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.18. кн.1. — Мн., 2000, С.416

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомелі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Постаці Гомельскага дзяржаўнага цырка
Чырвонае (возера, Полацкі раён)

**Чырво́нае возера** — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ушача, за 24 км у напрамку на паўднёвы захад ад Полацка, за 2,2 км на паўднёвы захад ад вёскі Блізніца.

Плошча паверхні 0,2 (0,21)км². Даўжыня 0,78 (0,77) км, найбольшая шырыня 0,35 (0,25) км, даўжыня берагавой лініі 2 (2,1) км. Плошча вадазбору 2,75 км².

Катлавіна возера складаецца з двух плёсаў, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Паўднёвыя і паўночныя схілы катлавіны невыразныя, астатнія маюць вышыню ад 3 да 5 м, пад лесам. Берагі пясчаныя, пераважна нізкія і забалочаныя. Каля паўднёва-ўсходняга берага забалочаная пойма.

Возера бяссцёкавае.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-34. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г.

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2.

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Ушачы
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Марк Канстанцінавіч Гавурын

**Марк Канстанцінавіч (Мардух Калманавіч) Гавурын** (, Мір, Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць — , ) — савецкі матэматык. Заснавальнік навуковай школы ў галіне тэорыі аптымізацыі, вылічальнай матэматыки і прыкладнога праграміравання. Доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі ўніверсітэт (1936), дзе і працаваў (у 1960-1969 гг. загадчык кафедры вылічальнай матэматыкі, а з 1969 па 1980 год — кафедры даследавання аперацый). Адначасова (з 1940 года) у Ленінградскім аддзяленні Матэматычнага інстытута Акадэміі навук СССР.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па функцыянальным аналізе, матэматычнай эканоміцы, вылічальнай матэматыцы, матэматычным праграмаванні.

## Літаратура 
*  — С. 367.

Катэгорыя:Дактары фізіка-матэматычных навук
Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Выпускнікі СПбДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі СПбДУ