open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Архангельскае (Каменскі раён)

**Архангельскае** () — сяло ў Тульскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Каменскага раёна. У межах адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўладкавання з’яўляецца цэнтрам Архангельскай сельскай акругі Каменскага раёна, у межах арганізацыі мясцовага самакіравання — адміністрацыйны цэнтр Архангельскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 2391 чал. (2010). Размешчана на паўднёвым усходзе Тульскай вобласці, за 160 км на поўдзень ад Тулы.

Катэгорыя:Населеныя пункты Тульскай вобласці
Лявонцій Яфімавіч Адзінцоў

**Ляво́нцій Яфі́мавіч Адзінцо́ў**, сапраўднае **Адзінец** (2 (14) ліпеня 1891, в. Карпілаўка, Бабруйскі павет — 3 лютага 1943, Трасцянецкі лагер) — рэвалюцыянер, адзін з арганізатараў Мінскага савецкага падполля ў Другую сусветную вайну.

## Біяграфія 
Скончыў народнае вучылішча ў Рудабелцы. Быў батраком. З 1914 года ў расійскай арміі. Удзельнічаў у рэвалюцыйным руху. У 1917 годзе арганізоўваў атрады Чырвонай гвардыі ў Рудабелцы Бабруйскага павета, з 1918 года сябра камітэта Рудабельскай падпольнай партыйнай арганізацыі, сябра РКП(б). У 1919—1920 гадах камандзір партызанскага атрада. Тры гады працаваў у павятовых установах Бабруйска.

З 1924 года нязменны сакратар Камісіі па справах чырвонаармейцаў і чырвоных партызан пры ЦВК БССР. У 1924—1930 гадах намеснік народнага камісара сацыяльнага забеспячэння БССР. У 1931—1937 гадах старшыня Беларускага інваліднага кааператыўнага аб’яднання, старшыня ЦК сялянскай грамадскай узаемадапамогі, загадчык сакратарыята ЦВК БССР.

У верасні—лістападзе 1941 года звязаў упаўнаважанага ЦК КП(б)Б па арганізацыі патрыятычнага савецкага падполля ў Мінску І. К. Кавалёва з ветэранамі Кастрычніцкай рэвалюцыі і грамадзянскай вайны. На кватэры Адзінцова праходзілі пасяджэнні Мінскага падпольнага гаркама КП(б)Б, нарады падпольшчыў, захоўвалася зброя і медыкаменты. У падполлі ўдзельнічала жонка Марыя Цімафееўна і дачка Ніна Лявонцеўна (загінула ў кастрычніку 1942 года пры выкананні задання Мінскага падпольнага гаркама КП(б)Б). Арыштаваны нямецкімі акупацыйнымі ўладамі 24 кастрычніка 1942 года, спалены ў Трасцянцы.

## Памяць 
Імем Лявонція Адзінцова названыя вуліцы ў Мінску і гарадскім пасёлку Акцябрскі.

## Літаратура 
*
Ада Эмануілаўна Шчарбіна

**Ада Эмануілаўна Шчарбіна** (нар. , Магілёў) — беларускі хімік, спецыялістка у галіне тэхналогіі прадуктаў асноўнага арганічнага сінтэзу, фізічнай хіміі. Доктар хімічных навук (1987), кандыдат тэхнічных навук (1964), прафесар (1988).

## Біяграфія 
Скончыла Маскоўскі інстытут нафты і газу (1956).
    
Працавала ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1966—2016, прафесар кафедры арганічнай хіміі).

Навуковыя інтарэсы: хімія і тэрмадынаміка раствораў неэлектралітаў; фізікахімія працэсаў раздзялення складаных арганічных сумесей.

## Бібліяграфія 
* Селективность разделения углеводородов бинарными растворителями : диссертация … доктора химических наук : 05.17.04 ; 02.00.04 : защищена 06.10.1987 : утверждена 00.00.1987 / Щербина Ада Эммануиловна. — Минск, 1987.
* Исследования в области комплексной переработки смолы пиролиза углеводородных газов и нефтяных фракций : автореферат диссертации … кандидата технических наук / Тененбаум А. Э. ― Москва, 1964.
  

## Літаратура 
* Шчарбіна Ада Эмануілаўна / Я. Г. Міляшкевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 17. — С. 497.
* Шчарбіна Ада Эмануілаўна // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 90.
* Кафедра органической химии // Белорусский государственный технологический университет, 1930—1995. — Минск, 1996. — С. 169—175. — Информация в содержании.
Яўген Іванавіч Шчарбіна

**Яўген Іванавіч Шчарбіна** (, Краснадар, Расія — ) — спецыяліст у галіне хімічнай тэхналогіі паліва і высокаэнергетычных рэчываў. Доктар тэхнічных навук (1979), прафесар (1980).

## Біяграфія 
Скончыў Азербайджанскі інстытут нафты і хіміі (1954).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1965, факультэт тэхналогіі арганічных рэчываў, кафедра тэхналогіі нафтахімічнага сінтэзу і перапрацоўкі палімерных матэрыялаў, прафесар, у 1966—1995 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: фізіка і хімія палімерных кампазіцый; тэрмадынаміка раствораў і сумесей палімераў; тэорыя і практыка экстракцыйнага раздзялення многакампанентных вуглевадародных сістэм.

## Бібліяграфія 
* Межмолекулярные взаимодействия и закономерности селективного разделения углеводородных смесей бинарными растворителями : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.17.07 / Щербина Евгений Иванович. ― Москва, 1979.
* Исследования в области переработки ароматизированного газоконденсата Березанского месторождения Краснодарского края в сырье для нефтехимического синтеза : автореферат диссертации … кандидата технических наук / Е. И. Щербина. ― Москва, 1965.
 

## Літаратура 
* Шчарбіна Яўген Іванавіч / Я. І. Міляшкевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 17. — С. 497.
* Шчарбіна Яўген Іванавіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным техналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 91.
* Шчарбіна Яўген Іванавіч // Хто ёсць хто ў БДТУ. — Мінск, 2004. — С. 74.
Керамін

«**Керамін**» — беларускі вытворца керамічнай пліткі, керамічнага граніту, санітарнай керамікі і керамічнай цэглы.

Член Рэспубліканскага саюза будаўнікоў.

## Гісторыя 
Гісторыя кампаніі пачалася ў сярэдзіне ХХ стагоддзя, у 1950 годзе, калі Мінскім цагельным заводам № 10 была выпушчана першая партыя будаўнічай цэглы.

У 1953—1961 гадах адбылася рэарганізацыя цагельнага завода № 10 у Мінскі камбінат будаўнічых матэрыялаў (МКБМ), які акрамя цэглы пачаў вырабляць молатую вапну, гіпсавалакністыя пліты, мінеральную вату і руберойд.

У 1963—1964 гадах быў стварэнне цэха па вытворчасці керамічнай абліцовачнай пліткі, метлахскай і фасаднай пліткі.

## Прадукцыя 
* Керамічная плітка і керамаграніт
* Санітарная кераміка
* Цэгла керамічная

## Дырэктары 
* Дзмітрый Віктаравіч Пятруша (2021—22 мая 2025)
* Алега Панасюк (з 22 мая 2025)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ААТ «Керамін» 
 

Катэгорыя:Кампаніі Мінска
Катэгорыя:1950 год у Мінску
Катэгорыя:Вуліца Сядова (Мінск)
Катэгорыя:Вытворцы керамікі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі па вытворчасці будаўнічых матэрыялаў
Міласлаўскае (Разанская вобласць)

**Міласлаўскае** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Міласлаўскага раёна Разанскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 4084 чал. (2021). Размешчаны на паўднёвым захадзе вобласці, на рацэ Мокрая Палацебня (басейн Акі), за 136 км на паўднёвы захад ад Разані. У пасёлку ёсць аднайменная чыгуначная станцыя Паўднёва-Усходняй чыгункі на лініі Павелец — Раненбург. Аўтобуснымі маршрутамі пасёлак звязаны з Масквой, Разанню, Скапінам, Ражскам. Населены пункт упершыню згадваецца ў 1350 годзе.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Лясны (Разанская вобласць)

**Лясны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Шылаўскім раёне Разанскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Лясноўскага гарадскога паселішча. Лясны размешчаны на Окска-Данской раўніне, за 30 км на паўднёвы захад ад пгт Шылава. Адлегласць ад пасёлка да раённага цэнтра Шылава па аўтадарозе — 38 км.

Пасёлак атачаюць тэрыторыі садоўніцкіх таварыстваў. Уздоўж усходняй мяжы пасёлка — каскад сажалак на рацэ Перадзел, злучаных пратокай з ракой Няпложай. На поўдзень ад пасёлка размешчаны вялікі лясны масіў (Шалухоўскі дзяржаўны заказнік). Найбліжэйшыя населеныя пункты — пасёлкі Ямскі і Новамасалоўскі, вёскі Новая Пустынь і Алехава.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Аляксандр Іосіфавіч Неўсыхін

**Аляксандр Іосіфавіч Неўсы́хін** (; , Масква — , Масква) — савецкі гісторык-медыявіст, доктар гістарычных навук (1946), прафесар. Працаваў навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі АН СССР.

У 1921 годзе скончыў МДУ. У 1929 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1934 года — прафесар. Тэма доктарскай дысертацыі «Собственность и свобода в варварских Правдах».

## Літаратура 
* *Земляков М. В.* А. И. Неусыхин: Путь марксистского учёного или «ревизиониста»? // Вестник Православного Свято-Тихоновского гуманитарного университета. Серия 2: История. История Русской Православной Церкви. — № 1 (56). — М.: Негосударственное образовательное учреждение высшего профессионального образования Православный Свято-Тихоновский гуманитарный университет (Москва), 2014. — С. 113—136

Катэгорыя:Медыявісты
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Томскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта
Башкіраў

**Башкіраў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Леанід Андрэевіч Башкіраў (1930—2020) — хімік. Доктар хімічных навук (1973), прафесар (1987).
* Уладзімір Рыгоравіч Башкіраў (нар. 1947) — беларускі свяшчэннік (мітрафорны протаіерэй), багаслоў. Доктар багаслоўя (2009), прафесар (2006).
Вядомыя асобы Краснадара

]]
Вядомыя ўраджэнцы Краснадара:

__NOTOC__
]]
]]
]]

## А 
* Дзмітрый Васільевіч Аверкіеў (1836—1905) — драматург, белетрыст, тэатральны крытык.
* Радзіслаў Уладзіміравіч Арлоўскі (нар. 1970) — беларускі футбаліст і трэнер.
* Уладзіслаў Аляксеевіч Астапенка (1949—2018) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр аховы здароўя Беларусі з 2001 па 2002 гады.

## Б 
* Вікторыя Іллінічна Багінская (нар. 1926) — савецкая і расійская пісьменніца, педагог, збіральнік песень і фальклору крымчакоў, адна з апошніх носьбітаў жывой крымчакскай мовы.
* Уладзімір Аляксеевіч Белы (1922—1994) — беларускі вучоны ў галіне механікі металапалімерных сістэм, трэння і кампазіцыйнага матэрыялазнаўства.
* Сяргей Хрыстафоравіч Будыка (1909—1988) — беларускі савецкі вучоны ў галіне гідраўлікі і інжынернай гідралогіі.

## В 
* Ганна Аляксандраўна Валадзько (нар. 1986) — футбалістка.
* Павел Фёдаравіч Вансецкі (1915—1944) — Герой Савецкага Саюза.
* Валянцін Іванавіч Варэннікаў (1923—2009) — савецкі военачальнік, расійскі палітычны дзеяч, Герой Савецкага Саюза, дэпутат Дзяржаўнай думы Расіі.

## Г 
* Уладзімір Галубовіч (1908—1962) — беларускі і польскі археолаг

## Д 
* Віталь Аляксандравіч Дзьякаў
* Марына Антонаўна Дзянікіна

## Е 
* Віктар Васільевіч Еўдакімаў

## Ж 
* Міхаіл Андрэевіч Жданоўскі (нар. 1939) — беларускі рэжысёр, сцэнарыст дакументальнага кіно.
* Іна Іванаўна Жукава

## К 
* Валерый Юр’евіч Каршакевіч

## Н 
* Вікторыя Насенка (нар. 1994) — расійская футбалістка.
* Ганна Юр’еўна Нятрэбка

## П 
* Ксенія Максімаўна Пагарэлая
* Юрый Іванавіч Панчук
* Марыяна Барысаўна Подкіна

## Р 
* Сяргей Кімавіч Рахманаў

## С 
* Юрый Васілевіч Сіланцьеў
* Алена Іванаўна Скугарэўская

## Т 
* Аляксандр Аганесавіч Таманян
* Ігар Васілевіч Тапілін

## Ш 
* Карэн Георгіевіч Шахназараў
* Максім Шышкін (нар. 1998) — расійскі валейбаліст.
* Андрэй Рыгоравіч Шкуро
* Яўген Іванавіч Шчарбіна (1930—2021) — спецыяліст у галіне хімічнай тэхналогіі паліва і высокаэнергетычных рэчываў.
Пабедзінка

**Пабедзінка** () — рабочы пасёлак у Скапінскім раёне Разанскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Пабядзінскага гарадскога паселішча. Размешчаны за 11 км на поўдзень ад раённага цэнтра горада Скапін, з поўначы да пасёлка прымыкае старадаўняе сяло Пабеднае. Насельніцтва — 1374 чалавекі (2021). З 1929 года рабочы пасёлак Пабядзінскі ўвайшоў у склад Скапінскага раёна Разанскай акругі Маскоўскай вобласці, з 1937 года — у складзе Разанскай вобласці, пасля 1959 года страціў статус рабочага пасёлка, з 2005 года — цэнтр Пабядзінскага гарадскога паселішча. У 2009 годзе Пабедзінка зноў атрымала статус рабочага пасёлка.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Піцеліна

**Піцеліна** () — рабочы пасёлак у Разанскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Піцелінскага раёна і Піцелінскага гарадскога паселішча. Насельніцтва — 1986 чалавек (2019). Населены пункт упершыню згадваецца ў 1626 годзе.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Кружок

**Кружок**:

## Беларусь 
* Кружок (Рэчыцкі раён)

## Украіна 
* Кружок (Сумская вобласць)
Кардашы

**Кардашы**:
* Кардашы (Ніжынскі раён)
* Кардашы (Путыўльскі раён)
Кукшын

**Кукшын**:

## Беларусь 
* Кукшын (Іўеўскі раён)

## Украіна 
* Кукшын (Ніжынскі раён)
Сынтул

**Сынтул** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Касімаўскім раёне Разанскай вобласці Расіі. Размешчаны за 20 км на паўночны захад ад чыгуначнай станцыі Касімаў, на беразе сажалкі на рацэ Сынтулка (возера Сынтул). Насельніцтва — 1437 чал. (2021). Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1927 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Шатура

**Шатура** — тапонім.

## Расія 
* Шатура (горад)

## Украіна 
* Шатура (Ніжынскі раён)
Шапашнікаў

**Шапашнікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Барыс Міхайлавіч Шапашнікаў — Маршал Савецкага Саюза
* Яўген Іванавіч Шапашнікаў — савецкі і расійскі военачальнік, маршал авіяцыі (1991), апошні міністр абароны СССР
Павел Якаўлевіч Арцёмаў

**Павел Якаўлевіч Арцёмаў** (, Санкт-Пецярбург, Расія — ) — спецыяліст у галіне механікі. Кандыдат тэхнічных навук (1949), прафесар (1971). Удзельнік савецка-фінляндскай і Вялікай Айчыннай войн.

## Біяграфія 
Скончыў Архангельскі лесатэхнічны інстытут (1932).
    
Працаваў у Архангельскім лесатэхнічным інстытуце (1932—1939), Беларускім тэхналагічным інстытуце (1945—1983, прафесар кафедры супраціўлення матэрыялаў, у 1953—1983 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: будаўнічая механіка; супраціўленне матэрыялаў; тэорыя трываласці матэрыялаў і канструкцый.

## Бібліяграфія 
* Влияние влажности и температуры на предел пластического течения древесины : автореферат диссертации … кандидата технических наук / Артемов П. Я. — Минск, 1949.
    

## Літаратура 
* Арцёмаў Павел Якаўлевіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1974. — Т. 11. — С. 583.
* Арцёмаў Павел Якаўлевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 1. — С. 534.
* Белорусский технологический институт им. С. М. Кирова : краткий исторический очерк. — Минск, 1980.
Пётр Яўгенавіч Вайцяховіч

**Пётр Яўгенавіч Вайцяховіч** () — спецыяліст у галіне машын, агрэгатаў і працэсаў хімічнай прамысловасці. Доктар тэхнічных навук (2012), дацэнт (1988).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 студзеня 1952 года ў в. Дроздзіна Барысаўскага раёна Мінскай вобласці.

Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Машыны і апараты хімічных вытворчасцей», 1974; аспірантура, спецыяльнасць «Машыны і агрэгаты нафтахімічных і хімічных вытворчасцей», 1982).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1974, факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, загадчык кафедры машын і апаратаў хімічных і сілікатных вытворчасцей). Інфармацыя на 2013.

Навуковыя інтарэсы: тэхналогія і тэхніка дэзынтэграцыі матэрыялаў; механіка разбурэння цвёрдых цел; асновы інжынернай творчасці і іннаватыкі.

## Узнагароды 
Ганаровыя граматы Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта (1978, 1990, 2001, 2008, 2009, 2010, 2011), канцэрна «Белнафтахім» (2005), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2009); нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2012).

## Бібліяграфія 
* Процессы эффективного измельчения в агрегатах с интерционным воздействием на разрушаемый материал : диссертация … доктора технических наук : 05.02.13 : защищена 15.09.2011 : утверждена 19.02.2012 / Вайтехович Петр Евгеньевич. — Москва, 2011.
* Асновы інжынернай творчасці : вучэбны дапаможнік / П. Я. Вайцяховіч. — Мінск, 2005.
* Интенсификация и моделирование процессов диспергирования в поле инерционных сил : монография / П. Е. Вайтехович. — Минск, 2008.
* Движение измельчающих тел по статическому кольцу центробежно-шаровой мельницы / Д. Н. Боровский, П. Е. Вайтехович // Химическая промышленность сегодня. — 2012. — № 6. — С. 50—56.
    
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Вайцяховіч Пётр Яўгенавіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 99.
Партызанская брыгада імя Аляксандра Неўскага

**Партызанская брыгада імя Аляксандра Неўскага** — назва партызанскіх брыгад, якія ў гады Вялікай Айчыннай вайны дзейнічалі на тэрыторыі БССР.

### Значэнні 
* Партызанская брыгада імя Аляксандра Неўскага (К. М. Ешчанка)
* Партызанская брыгада імя Аляксандра Неўскага (А. Г. Байкоў)
Фоцій (Давідзенка)

**Епіскап Фоцій** (свецкае імя *Аляксандр Сяргеевіч Давідзенка*; нар. , Кіеў, Украіна) — архірэй Праваслаўнай царквы Украіны, епіскап Запарожскі і Мелітопальскі.

## Біяграфія 
У 1997 годзе паступіў у Кіеўскую духоўную семінарыю (УПЦ КП), па сканчэнню якой, працягнуў навучанне ў Кіеўскай праваслаўнай багаслоўскай акадэміі.

21 красавіка 2014 года быў узведзены ў сан ігумена.

13 снежня 2014 года пастановай Сінода УПЦ КП быў абраны для пасвячэння ў сан епіскапа Запарожскага і Мелітопальскага.

## Спасылкі 
* Фотій (Давиденко)
 

Катэгорыя:Удзельнікі Еўрамайдана
Катэгорыя:Епіскапы Праваслаўнай царквы Украіны
Катэгорыя:Епіскапы Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата
Леанід Андрэевіч Башкіраў

**Леанід Андрэевіч Башкіраў** (, Рыльск, Курская вобласць, РСФСР — ) — вучоны ў галіне фізічнай хіміі, доктар хімічных навук (1973), прафесар (1987).

## Біяграфія 
Скончыў Варонежскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Неарганічная хімія», 1954; аспірантура, 1959).
    
Працаваў у Інстытуце фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў АН БССР (з 1959, у 1970—1985 гадах — загадчык лабараторыі), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1985—2018, факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, кафедра фізічнай і калоіднай хіміі, прафесар, у 1985—1995 гадах — загадчык кафедры).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: даследаванне крышталічнай структуры магнітных, электрычных уласцівасцей, інфрачырвоных спектраў цвёрдых раствораў на аснове ферытаў стронцыю са структурай магнетаплюмбіту, у якіх праведзена частковае гетэравалентнае замяшчэнне іонаў стронцыю іонамі лантану і іонаў жалеза іонамі пераходных металаў; уплыў дыямагнітнага разбаўлення іонамі індыю, скандыю, ітрыю, іонаў кобальту, кабальцітаў, рэдказямельных элементаў са структурай пераўскіту на іх магнітную ўспрымальнасць, спінавы пераход, пераход паўправаднік-метал, сэнсарныя ўласцівасці.

## Узнагароды 
Ганаровыя граматы Акадэміі навук БССР (1979), Камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь (2000), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2001), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2005), медалі «За доблесную працу» (1970), «За працоўныя заслугі» (2010) і інш.

## Бібліяграфія 
* Фазовые равновесия и кинетика обменных реакций в тройных системах Me’O — Me''O — Fe2O3 : автореферат диссертации … доктора химических наук : 02.00.01 / Башкиров Леонид Андреевич. — Минск, 1972.
* Механизм и кинетика образования ферритов / Л. А. Башкиров, В. В. Паньков; АН БССР, Ин-т физики твердого тела и полупроводников. — Минск : Наука и техника, 1988. — 261,[1] с. : ил.; 22 см. — ISBN 5-343-00230-7 (В пер.)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Башкиров Леонид Андреевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 221.
* 
* Башкіраў Леанід Андрэевіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 98.
 

Катэгорыя:Выкладчыкі факультэта хімічнай тэхналогіі і тэхнікі БДТУ
Катэгорыя:Фізікахімікі СССР
Катэгорыя:Фізікахімікі Беларусі
Грыгорый (Качан)

**Архіепіскап Грыгорый ** (свецкае імя *Яраслаў Міхайлавіч Качан*;, в. Заставці, Манастырыскі раён, Цярнопальская вобласць, Украіна — ) — украінскі архірэйУПЦ КП, архіепіскап Запарожскі і Мелітопальскі.

## Біяграфія 
У 1960 годзе скончыў Харкаўскім медыцынскі інстытут.

У 1983—1985 гадах нёс послух псаломшчыка. Скончыў Маскоўскую духоўную семінарыю і тры курсы Маскоўскай духоўнай акадэміі.

У кастрычніку 1995 года быў прызначаны вікарыем Днепрапятроўска-Запарожскай епархіі. 27 снежня 1995 — 1 лютага 1996 года — епіскап Днепрапятроўскі і Крыварожскі.

У лютым 1996 года быў прызначаны біскупам Запарожскай епархіяй Украінскай Праваслаўнай Царквы Кіеўскага Патрыярхату.

## Спасылкі 
* ГРИГОРІЙ (Качан Ярослав Михайлович)
 

Катэгорыя:Епіскапы Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Манастырыскім раёне
Партызанская брыгада імя газеты «Правда»

**Партызанская брыгада імя газеты «Правда»** — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1943 года на базе атрадаў «Правда» (арганізаваны ў красавіку 1942 года), «Перамога» (арганізаваны ў сакавіку 1943 года на базе групы, якая дзейнічала са студзеня 1942) і імя Калініна. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Чэрвеньскага раёна. 3 ліпеня 1944 года брыгада (983 партызаны, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* атрад імя газеты «Правда»;
* атрад «Перамога»;
* атрад імя Калініна;
* атрад імя Панамарэнкі.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* С. Т. Кузняцоў

### Камісары 
* С. Е. Данільчык;
* П. І. Багамолаў

### Начальнікі штаба 
* П. І. Багамолаў;
* Р. Я. Герцовіч.

## Гісторыя 
Партызаны вялі баі з нямецкімі гарнізонамі ў Смілавічах, вёсках Дукаўка, Блонь і іншых, удзельнічалі ў «рэйкавай вайне». 23 чэрвеня — 3 ліпеня 1944 года вялі баі з нямецкай арміяй, якая адступала. З часцямі Чырвонай Арміі 3 ліпеня 1944 вызвалілі вёску Дукаўка.

## Памяць 
У 1975 годзе ў вёсцы Клінок Чэрвеньскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Вячаслаў Сцяпанавіч Віхрэнка

**Вячаслаў Сцяпанавіч Віхрэнка** (нар. , в. Галіцына, Юрлаўскі раён, Тамбоўская вобласць, Расія) — беларускі фізік-тэарэтык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1995), прафесар (1997).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Лесаінжынерная справа», 1965).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1966—2020; факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, кафедра механікі і канструявання, прафесар, у 2001—2011 — загадчык кафедры тэарэтычнай механікі).

Навуковыя інтарэсы: статыстычная механіка і тэрмадынаміка.

## Узнагароды 
Ганаровыя граматы Міністэрства вышэйшай адукацыі Беларускай ССР і ЦК ЛКСМБ (1973), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1995, 2000), Камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь (2005); нагрудныя знакі «Пераможца сацспаборніцтва 1973 года», «Выдатнік адукацыі» (2010) і інш.

## Бібліяграфія 
* Статистическая теория динамических и кинетических свойств молекулярных и ионных конденсированных систем : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.04.02 / Вихренко Вячеслав Степанович. — Минск, 1994.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 724.
* Віхрэнка Вячаслаў Сцяпанавіч / Я. Г. Міляшкевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1997. — Т. 4. — С. 207.
* Віхрэнка Вячаслаў Сцяпанавіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 101.
Аляксандра-Неўскі (Разанская вобласць)

**Аляксандра-Неўскі** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Аляксандра-Неўскага раёна Разанскай вобласці Расіі. Размешчаны на левым беразе ракі Хупта на поўдні вобласці, на трасах Р126 і М6 «Каспій».

У пасёлку знаходзіцца чыгуначная станцыя Аляксандра-Неўская на лініі Ражск — Богаяўленск. Пасёлак Аляксандр-Неўскі ўзнік у 1866 годзе пры станцыі на зноў пабудаванай чыгуначнай лініі Разань — Казлоў. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 4 ліпеня 1945 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Цэнтральны

**Цэнтральны**:
## Беларусь 
* Цэнтральны (Смалявіцкі раён)
## Расія 
* Цэнтральны (Валадарскі раён)
* Цэнтральны (Разанская вобласць)
Антон Уладзіміравіч Станкевіч

**Антон Уладзіміравіч Станке́віч** (7 ліпеня ці 13 чэрвеня 1862 — 17 кастрычніка 1919) — расійскі і савецкі ваенны дзеяч, удзельнік Першай сусветнай і Грамадзянскай войнаў, генерал-маёр (1917).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў маёнтку Губіна (сучасная вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі) ў дваранскай сям’і. Атрымаў хатнюю адукацыю. На ваеннай службе з 1878 года. У 1880 годзе скончыў Віленскае пяхотнае юнкерскае вучылішча. Камандаваў ротай, батальёнам. Скончыў афіцэрскую стралковую школу. У час Першай сусветнай вайны ў 1914—1917 гадах камандаваў 329-м пяхотным Бузулукскім палком. У 1917 годзе быў прызначаны камандуючым брыгадай 62-й пяхотнай дывізіі і атрымаў званне генерал-маёр.

У 1918 годзе А. У. Станкевіч добраахвотна ўступіў у Чырвоную Армію. З 1919 года прымаў удзел у баявых дзеяннях на Паўднёвым фронце. Займаў пасады камандзіра атрада, дывізіі, групы войскаў, у чэрвені — кастрычніку 1919 года — памочніка камандуючага 13-й арміяй. 13 кастрычніка 1919 года ў час баёў каля горада Арол трапіў у палон да белых. Адмовіўся супрацоўнічаць з імі і 17 кастрычніка па прыгавору ваенна-палявога суда быў павешаны.

Пасля разгрому белых пад Арлом цела А. У. Станкевіча было перавезена ў Маскву і пахавана ў магіле каля Крамлёўскай сцяны на Краснай плошчы.

## Узнагароды 
* Ордэн Святога Станіслава 2-й ступені (1905)
* Ордэн Святой Ганны 2-й ступені (1908)
* Ордэн Святога Уладзіміра 4-й ступені (1911)
* Залатая зброя з надпісам «За храбрасць» (1915)
* Ордэн Чырвонага Сцяга (1920, пасмяротна)

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Генерал-маёры (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Военачальнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Загінулі ў Грамадзянскую вайну ў Расіі
Катэгорыя:Пахаваныя ў некропалі каля Крамлёўскай сцяны
Захарава (Захараўскі раён)

**Захарава** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Захараўскага раёна Разанскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Захараўскага сельскага паселішча. Вёска знаходзіцца за 37 км на паўднёвы захад ад Разані. Адлегласць да Масквы — 230 км (праз Разань, і 170 км напрамую па дарозе, якая злучае раённы цэнтр з Маскоўскай вобласцю). Сяло ўзнікла ў 1654 годзе.

Катэгорыя:Населеныя пункты Разанскай вобласці
Тлюстэнхабль

**Тлюстэнхабль** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Тэўчэжскім раёне Рэспублікі Адыгея Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Тлюстэнхабльскага гарадскога паселішча. Размешчаны на левым беразе ракі Кубані, насупраць пасёлка Гідрабудаўнікоў (мікрараён Краснадара). Каля пасёлка знаходзіцца плаціна Краснадарскага вадасховішча ракі Кубані. Насельніцтва — 7130 чалавек (2021).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Адыгеі
Цэнтральны (Разанская вобласць)

**Цэнтральны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Міласлаўскім раёне Разанскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 2167 чал. (2021). Размешчаны за 20 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра — пасёлка гарадскога тыпу Міласлаўскае. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1965 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Ябланоўскі (Адыгея)

**Ябланоўскі** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Тахтамукайскім раёне Рэспублікі Адыгея. Адміністрацыйны цэнтр Ябланоўскага гарадскога паселішча. Насельніцтва —  чалавек (2021). Другі па колькасці насельніцтва (пасля Майкопа) населены пункт Адыгеі. Па даных Усерасійскага перапісу насельніцтва 2020 года, па колькасці насельніцтва (на 1 кастрычніка 2021 года) з’яўляецца найбуйнейшым населеным пунктам Расійскай Федэрацыі, якія не мае статуса горада. Размешчаны на левым беразе ракі Кубані, насупраць Краснадара.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Адыгеі
Асяроддзе працоўнага стала Trinity

]]
 лакалізацыі)]]

**Асяроддзе працоўнага стала Trinity** або **Асяроддзе Trinity** (англ.: **Trinity Desktop Environment**, **TDE**) — гэта поўнае праграмнае асяроддзе працоўнага стала, распрацаванае для Linux і Unix-падобных аперацыйных сістэм, прызначанае для карыстальнікаў камп’ютараў, якія аддаюць перавагу традыцыйнай мадэлі працоўнага стала. Дадзенае асяроддзе з'яўляецца бясплатным/свабодным праграмным забеспячэннем. Нарадзіўшыся як адгалінаванне KDE 3.5 яшчэ ў 2010 годзе, ён быў першапачаткова створаны Цімаці Пірсанам (*Timothy Pearson*), які каардынаваў рэміксы Kubuntu з удзелам KDE 3.5 пасля таго, як Kubuntu перайшла на KDE Plasma 4.

Цяпер TDE з'яўляецца цалкам незалежным праектам са сваімі адметнасцямі і камандай распрацоўшчыкаў. Асяроддзе даступна для розных дыстрыбутываў Linux, BSD і DilOS. Зараз яе ўзначальвае Славек Банко (*Slávek Banko*).

Выпускі TDE накіраваны на забеспячэнне стабільнага працоўнага стала з высокімі магчымасцямі наладжвання, пастаяннымі выпраўленнямі памылак, дадатковымі функцыямі і сумяшчальнасцю з апошнім абсталяваннем. Trinity пакуецца для Debian, Ubuntu, Devuan, Raspbian, Fedora, RedHat, Mageia, OpenSUSE, Slackware і розных іншых дыстрыбутываў і архітэктур. Яно таксама выкарыстоўваецца ў якасці прадвызначанага асяроддзя працоўнага стала прынамсі ў двух дыстрыбутывах Linux: Q4OS і Exe GNU/Linux. Пачынаючы з версіі 3.5.12 (другога афіцыйнага выпуску), ён выкарыстоўвае ўласны форк Qt3, вядомы як TQt3, каб зрабіць TQt даступным для ўсталявання разам з наступнымі версіямі Qt.

## Выпускі 
Раннія выпускі Trinity выкарыстоўвалі схему кіравання версіямі, заснаваную на схеме K Desktop Environment 3.5, ад якой яна была адгалінаваная. У выпуску R14.0 прынята новая схема кіравання версіямі, каб прадухіліць параўнанне з KDE толькі на аснове нумара версіі, а таксама была рэалізавана новая візуальная тэма. Гэта новая візуальная тэма была заснавана на фоне «KDE Lineart», уключаным у пакет шпалер для KDE 3.4 і які з’яўляўся фонам працоўнага стала, і была названа «Trinity Lineart». Пад новым імем перайшлі з KDE таксама экран-застаўка, «экраны інфармацыі аб праграмах» (для некаторых праграм, такіх як Konqueror і Trinity Control Center), а таксама банеры (для некаторых іншых праграм, такіх як KPersonalizer і Kate). Тэмы вокнаў, віджэтаў і значкоў засталіся некранутымі, за выключэннем замены ўсіх лагатыпаў KDE на лагатыпы Trinity.

Таксама, Trinity захавала візуальную тэму KDE 3.5, але замяніла брэндынг «KDE 3.5» на брэндынг «TDE» з новым шрыфтам, адмовіўшыся ад шрыфту «Kabel Book», які выкарыстоўваўся KDE. У той жа час, у K-Menu бакавы значок быў з брэндынгам «Trinity» замест «TDE». Версіі Kubuntu, з іншага боку, выкарыстоўвалі ўключаны фон «Crystal Fire» у якасці прадвызначанага фону працоўнага стала, разам з «бакавым значком» K-Menu, большымі пунктамі меню і макетам меню з Kubuntu 8.04.

### Гісторыя 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны Git-рэпазіторый

Катэгорыя:KDE
Тахтамукай

**Тахтамукай** (, ) — аул, адміністрацыйны цэнтр Тахтамукайскага сельскага паселішча і Тахтамукайскага раёна Рэспублікі Адыгея Расіі. Размешчаны на беразе Акцябрскага вадасховішча на рацэ Супс, за 90 км на паўночны захад ад Майкопа, за 7 км на поўдзень ад Краснадара.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1860 годзе.

У 1860—1870 гады называўся Энемскім (Энем-Тахтамукай). Перайменаваны 13 лютага 1936 года ў паселішча Хакуратэ ў гонар савецкага дзяржаўнага дзеяча Шахан-Гірэя Хакуратэ. 26 кастрычніка 1938 года перайменаваны ў Тахтамукай. 5 жніўня 1957 года перайменаваны ў Акцябрскі. У пачатку 1990-х гадоў перайменаваны ў Тахтамукай.

Катэгорыя:Населеныя пункты Адыгеі
Флосі (кошка)

**Флоссі (кошка)** —  (англ. Flossi; (нар. 29 снежня 1995) — чацвёртая найстарэйшая пацверджаная котка-доўгажыхар на Зямлі, пасля (Крыма Паф, Рэкса Алена і Скутэра), чый узрост быў пацверджаны Кнігай рэкордаў Гінэса, таксама маецца відэа на відэахостынгу YouTube, якое сабрала **1,8 млн.** праглядаў https://m.youtube.com/watch?v=4ge-ym-JpHU&feature=youtu.be. У цяперашні час яна лічыцца найстарэйшай жывой коткай у свеце, яе ўзрост складае .

Ёсць шмат котак старэй Флоссі, але ў цяперашні час Кнігай рэкордаў Гінэса не пацвердзіла іх узрост, Флоссі пакуль з'яўляецца 4-й найстарэйшай пацверджанай коткай у свеце.

## Біяграфія 
Карычнева-чорная кошка па імені Флосі нарадзілася 29 снежня 1995 года ў Лондане, Вялікабрытанія.

Калі Флоссі была яшчэ кацянём, яе знайшоў на вуліцы лекар адной з бальніц графства, тады ёй было ўсяго некалькі дзён, у якога яна пражыла 24 гады да самай смерці ўладальніка, пасля гэтага арганізацыя *Cats Protection*' перадала яе новаму ўладальніку: Вікі Грын.

Флоссі хутка зладзіла з новай уладальніцай, па словах Вікі, першыя некалькі начэй котка шумела, паколькі не бачыла ў цемры і была збянтэжаная новым становішчам, але праз тыдзень яна спакойна пачала спаць па начах на адным ложку з Вікі.

Котка Флосі старэйшыя за сваю ўладальніцу Вікі Грын усяго на некалькі тыдняў.

10 лістапада 2022 года ва ўзросце 26 гадоў 316 дзён яе ўзрост быў афіцыйна пацверджаны Кнігай рэкордаў Гінэса. У цяперашні час гэтая котка лічыцца 4-й найстарэйшай коткай у свеце пасля ( Крыма Пафф , Рэкса Алена і Скутэра ), а таксама найстарэйшай жывой коткай у свеце.

29 снежня 2022 года котцы Флосі споўнілася 27 гадоў.

## Глядзіце таксама 
* Спіс найстарэйшых катоў у свеце

## Зноскі
Кашэхабль

**Кашэхабль** (, ) — аул у Рэспубліцы Адыгея. Адміністрацыйны цэнтр Кашэхабльскага муніцыпальнага раёна. Утварае Кашэхабльскае сельскае паселішча.

Размешчаны на левым беразе ракі Лабы (прыток Кубані), у раўніннай частцы, на вышыні 148 метраў, насупраць горада Курганінска, за 60 км на паўночны ўсход ад Майкопа. Чыгуначная станцыя Кашэхабль на лініі Армавір — Туапсэ Паўночна-Каўказскай чыгункі.

Плошча сельскага паселішча — 76,35 км².

Катэгорыя:Населеныя пункты Адыгеі
Гіягінская

**Гіягінская** (, ) — станіца ў Гіягінскім раёне Рэспублікі Адыгея Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Гіягінскага раёна і Гіягінскага сельскага паселішча.

Станіца размешчана ў заходняй частцы Гіягінскага раёна, па абодвух берагах ракі Гіягі. Знаходзіцца за 28 км на поўнач ад Майкопа і за 20 км на паўночны ўсход ад горада Беларэчанск. Каля паўднёвай ускраіны станіцы размешчана чыгуначная станцыя Гіягінская Паўночна-Каўказскай чыгункі.

Заснавана ў 1862 годзе, перайменавана ў Гіягінскую ў 1868 годзе.

Катэгорыя:Населеныя пункты Адыгеі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1862 годзе
Карпеза

**Карпеза** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Ігнацій Іванавіч Карпеза — ваенны дзеяч
* Эжэн Карпеза — французскі сцэнограф
Алег Барысавіч Дармешкін

**Алег Барысавіч Дармешкін** (нар. , Кемерава, Расія) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі неарганічных рэчываў. Доктар тэхнічных навук (2008), прафесар (2016).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Тэхналогія неарганічных рэчываў», 1980; аспірантура, 1985).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1984, факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, кафедра хімічнай тэхналогіі неарганічных рэчываў і агульнай тэхналогіі, дацэнт, з 2000 — загадчык кафедры, з 2009 — прарэктар універсітэта па навуковай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: хімія і тэхналогія мінеральных солей і ўгнаенняў; рацыянальнае і комплекснае выкарыстанне фасфатнай сыравіны; перапрацоўка адходаў вытворчасці мінеральных угнаенняў.

## Узнагароды 
Граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1995, 2005), Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2010), канцэрна «Белнафтахім» (2015); прэміі НАН Беларусі (2007), спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2010); нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2008) і інш.

## Бібліяграфія 
* Ресурсосберегающие технологии комплексных удобрений на основе многокомпонентных водно-солевых систем : диссертация … доктора технических наук : 05.17.01 : защищена 20.05.2008 : утверждена 05.11.2008 / Дормешкин Олег Борисович. ― Минск, 2007.
  

## Літаратура 
* Дармешкін Алег Барысавіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 7.

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Мікалай Дзмітрыевіч Набокаў

**Мікалай Дзмітрыевіч Набокаў** (, г. п. Любча, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць — ) — амерыканскі кампазітар, педагог, музычны грамадскі дзеяч рускага паходжання. У 1920 годзе пераехаў у Францыю. З 1933 года жыў у ЗША.

Аўтар опер, балетаў, вакальных цыклаў на вершы Б. Пастэрнака, Г. Ахматавай, сімфанічных і інструментальных твораў, песень. Напісаў кнігі па музычнаму мастацтву на англійскай мове; уваходзіў у лік аўтараў мнагатомнай працы «Кампазітары дваццатага стагоддзя», надрукаванага ў Лондане ў 1971—1974 гадах, надрукаваў вялікую колькасць музычна-крытычных артыкулаў у часопісах Амерыкі і Еўропы.
 

## Літаратура 
* Вяртанне Набакова : фестываль памяці кампазітара / Вольга Дадзіёмава // Мастацтва. ― 2011. ― № 10. ― С. 12―13.

Катэгорыя:Мемуарысты ЗША
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў ЗША
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Францыі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты ЗША
Катэгорыя:Музычныя педагогі ЗША
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары ЗША
Катэгорыя:Кампазітары Францыі
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Балетныя кампазітары
Плейна (Тэхас)

**Плейна** () — горад у штаце Тэхас, ЗША. Плошча — 18 550 га. Насельніцтва — 285 494 чал. (2020). Горад размешчаны прыблізна за 27 км на паўночны ўсход ад цэнтра Даласа і з’яўляецца яго прыгарадам.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Лэнс Армстранг (нар. 1971) — амерыканскі веласіпедыст (Шашэйны веласпорт).

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1873 годзе
Краснагвардзейскае (Адыгея)

**Краснагвардзейскае** (, ) — сяло ў Рэспубліцы Адыгея Расіі, адміністрацыйны цэнтр Краснагвардзейскага муніцыпальнага раёна і Краснагвардзейскага сельскага паселішча.

Сяло размешчана на ўсходнім беразе Краснадарскага вадасховішча ракі Кубані, за 70 км на поўнач ад Майкопа. Найбліжэйшыя чыгуначныя станцыі размешчаны ва Усць-Лабінску (8 км на поўнач) і Беларэчанску (45 км на поўдзень).

Сяло Нікалаеўскае было заснавана ў 1884 годзе сялянамі-перасяленцамі з Курскай, Палтаўскай і іншых губерняў Расіі.

У 1930-х гадах было злучана з сялом Салаўёўскім.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР ад 11 лістапада 1961 года сяло Нікалаеўскае аб’яднана з сялом Іваноўскім і перайменавана ў сяло Краснагвардзейскае.

Катэгорыя:Населеныя пункты Адыгеі
Гуты

**Гуты**:
* Гуты (Канатопскі раён)
* Гуты (Тульчынскі раён)
* Гуты (Харкаўская вобласць)
Гуральня

**Гуральня**:
* Гуральня (вёска)
* Гуральня (Тульчынскі раён)
Капань

**Капань**:

## Беларусь 
* Капань (прыпыначны пункт)
* Капань (Рэчыцкі раён)

## Украіна 
* Капань (Пэрэмышлянскі раён)
* Капань (Самбірскі раён)
Лапушна

**Лапушна** — тапонім.

## Беларусь 
* Лапушна (Дзятлаўскі раён)

## Украіна 
* Лапушна (Выжныцкі раён)
* Лапушна (Пэрэмышлянскі раён)
* Лапушна (Самбірскі раён)
Красоўская

**Красоўская** — жаночая форма прозвішча Красоўскі.

## Прозвішча 
* Анастасія Алегаўна Красоўская (нар. 1999) — беларуская актрыса.
* Людміла Іванаўна Красоўская (нар. 1949) — беларуская спецыялістка ў галіне тэарэтычных асноў цеплатэхнікі.
* Раіса Ермалаеўна Красоўская (1935—2015) — беларуская артыстка балета. Заслужаная артыстка Беларусі (1964).
* Тамара Пятроўна Красоўская (нар. 1965) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.
Пуцяціна (Разанская вобласць)

**Пуцяціна** () — сяло ў Разанскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Пуцяцінскага муніцыпальнага раёна і Пуцяцінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 3047 чал. (2010). Сяло размешчана за 120 км на паўднёвы ўсход ад Разані, на федэральнай аўтамабільнай дарозе М-5 «Урал».

Катэгорыя:Населеныя пункты Разанскай вобласці
Ланы

**Ланы**:
* Ланы (Пустамыціўскі раён)
* Ланы (Пэрэмышлянскі раён)
* Ланы (Тыўрыўскі раён)
Краснянка

**Краснянка**:
* Краснянка (Сквырскі раён)
* Краснянка (Тыўрыўскі раён)
Дулібы

**Дулібы**:
* Дулібы (Гошчанскі раён)
* Дулібы (Жыдачыўскі раён)
* Дулібы (Стрыйскі раён)
* Дулібы (Турыйскі раён)
Глыбачок

**Глыбачок**:
* Глыбачок (Бараніўскі раён)
* Глыбачок (Бэрэзніўскі раён)
* Глыбачок (Вэлыкакучурыўская вясковая абшчына)
* Глыбачок (Гошчанскі раён)
* Глыбачок (Жытомірскі раён)
* Глыбачок (Кам’янскі сельсавет)
* Глыбачок (Карастышыўскі раён)
* Глыбачок (Трасцянэцкі раён)
Леўданскі

**Леўданскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Эдуардавіч Леўданскі (нар. 1966) — беларускі спецыяліст у галіне працэсаў і машын хімічных тэхналогій, механікі матэрыялаў.
* Эдуард Ігнацевіч Леўданскі (нар. 1939) — беларускі спецыяліст у галіне машын і апаратаў хімічных тэхналогій.
Аляксандр Эдуардавіч Леўданскі

**Аляксандр Эдуардавіч Леўданскі** (нар. , Смалявічы, Мінская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне працэсаў і машын хімічных тэхналогій, механікі матэрыялаў. Доктар тэхнічных навук (2005), дацэнт (2005). Сын прафесара Эдуарда Леўданскага.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Машыны і апараты хімічных і сілікатных вытворчасцей», 1990; аспірантура, спецыяльнасць «Машыны і агрэгаты нафтахімічных вытворчасцей», 1993).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, у 1993—2000 — кафедра машын і апаратаў хімічных і сілікатных вытворчасцей, малодшы навуковы супрацоўнік, асістэнт; у 2000—2004 — кафедра супраціўлення матэрыялаў, старшы выкладчык; у 2004—2010 — кафедра механікі матэрыялаў і канструкцый, з 2005 — загадчык кафедры; з 2011 — кафедра працэсаў і апаратаў хімічных вытворчасцей, загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: энергазберажэнне; драбненне матэрыялаў; высокаэфектыўныя праточныя працэсы і апараты.

## Узнагароды 
Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2006) і інш.

## Бібліяграфія 
* Научно-практические основы применения проточных течений для интенсификации процессов классификации и измельчения : диссертация … доктора технических наук : 05.17.08 : защищена 24.11.2004 : утверждена 06.07.2005 / Левданский Александр Эдуардович. — Минск, 2004.
* Высокоэффективные проточные процессы и аппараты / А. Э. Левданский, Э. И. Левданский. — Минск, 2001.
* Исследование ударно-центробежного измельчения материалов / А. Э. Левданский // Инженерно-физический журнал. — 2004. — Т. 77, № 5. — С. 46—51.

## Літаратура 
* Левданский Александр Эдуардович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 421.
 

Катэгорыя:Матэрыялазнаўцы Беларусі
Людміла Іванаўна Красоўская

**Людміла Іванаўна Красоўская** (нар. , г. п. Любча, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць) — 	
беларуская спецыялістка ў галіне тэарэтычных асноў цеплатэхнікі. Доктар тэхнічных навук (2001), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Хімія», 1971), Беларускі тэхналагічны інстытут (аспірантура, спецыяльнасць «Тэхналогія неарганічных рэчываў», 1980).
    
Працавала ў Інстытуце цепла- і масаабмену імя А. В. Лыкава НАН Беларусі (1977—2002), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (2002—2014, факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, кафедра фізічнай і калоіднай хіміі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: плазмахімія; тэарэтычныя даследаванні па праблемах сінтэзу і вывучэння ўласцівасцей вугляродных нанаструктур; малекулярна-дынамічныя даследаванні фарміравання і трасфармацыі вугляродных нанатрубак; даследаванне механізму ўтварэння вугляродных нанаструктур на часціцах нікелевага каталізатара; разлік канстанты скарасцей узаемадзеяння нанатрубак з нізкамалекулярнымі вугляроднымі кампанентамі.

## Узнагароды 
Ганаровая грамата АН Беларускай ССР (1981).

## Бібліяграфія 
* Теплофизические и теплотехнические основы плазмохимических процессов в трехструйных электродуговых реакторах : диссертация … доктора технических наук : 05.14.05 : защищена 28.09.2000 : утверждена 11.04.2001 / Красовская Людмила Ивановна. — Минск, 2000.
* Плазмохимические процессы в трехструйных электродуговых реакторах / Л. И. Красовская, А. Л. Моссэ. — Минск, 2000.
* Моделирование формирования плазменных потоков в реакторах с трехструйными камерами смешения / Л. И. Красовская, М. А. Брич. — Минск, 1999.

## Літаратура 
* Красовская Людмила Ивановна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 275.
 

Катэгорыя:Фізікахімікі СССР
Катэгорыя:Фізікахімікі Беларусі
Міхаіл Іванавіч Кузьмянкоў

**Міхаіл Іванавіч Кузьмянкоў** (нар. , в. Пыцькаўка, Буда-Кашалёўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі неарганічных рэчываў. Доктар тэхнічных навук (1983), прафесар (1984).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Тэхналогія сілікатаў», 1960), Беларускі тэхналагічны інстытут (аспірантура, спецыяльнасць «Тэхналогія сілікатаў», 1966).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1966, факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, кафедра хімічнай тэхналогіі вяжучых матэрыялаў, прафесар, у 1985—2008 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: тэхналогія комплекснай перапрацоўскі даламіту на магнезіяльны цэмент, даламітавую вапну, сульфат магнію, сінтэтычны гіпс і малаэнергаёмкія гіпсавыя вяжучыя, лёгкую і смаляную магнезіі, гарачастойкія бетоны; стаматалагічныя матэрыялы; атрыманне з фасфагіпсу гіпсавых вяжучых і рэгулятараў тэрмінаў схоплівання цэменту; тэхналогія гідратаваных сілікатных парашкоў (парашковае вадкае шкло); хімічныя дабаўкі да павярхоўнай і аб’ёмнай апрацоўкі бетону.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (2001), ганаровыя граматы Мінскага абласнога камітэта прафсаюза работнікаў асветы Беларускай ССР (1977), Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі Беларускай ССР (1983), Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь (2005) і інш.

## Бібліяграфія 
* Научные основы и разработка технологии метафосфатов : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.17.01 / Кузьменков Михаил Иванович. ― Ленинград, 1982.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Кузьменков Михаил Иванович  на сайце «Википедия Белорусского государственного технологического университета»
 

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Шэршні (значэнні)

**Шэршні** — род насякомых сямейства сапраўдныя восы.

## Тапонім 
* Шэршні (Барскі раён)
* Шэршні (Корасценскі раён)
* Шэршні (Тыўрыўскі раён)
Гулянка

**Гулянка**:
## Беларусь 
* Гулянка (рака)
## Украіна 
* Гулянка (Акнянскі раён)
* Гулянка (Корасценскі раён)
Струмок

**Струмок**:
* Струмок (Корасценскі раён)
* Струмок (Сакыранскі раён)
Кажухіўка

**Кажухіўка**:
* Кажухіўка (Васылькіўскі раён)
* Кажухіўка (Корасценскі раён)
* Кажухіўка (Тэплыцкі раён)
Нестар (Куліш)

**Архіепіскап Нестар** (свецкае імя *Васіль Куліш*; , с. Пясчанка, Херсонская вобласць, Украіна — ) — украінскі архірэй Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата, архіепіскап Адэскі. Мітрапаліт Украінскай Апостальскай Праваслаўнай Царквы.

## Біяграфія 
У 1951 годзе скончыў Адэскую духоўную семінарыю. У 1954 годзе скончыў навучанне ў Маскоўскай духоўнай акадэміі.

У 1992 годзе перайшоў ва Украінскую праваслаўную царкву Кіеўскага патрыярхата. 15 лістапада 1992 года быў пасвечаны ў епіскапа Чаркаскага і Чыгірынскага.

У 1994 годзе прызначаны епіскапам Пераяслаў-Хмяльніцкім з узвядзеннем у архіепіскапы.

У 1994 годзе прызначаны архіепіскапам Адэскім і Балцкім УПЦ КП.

У 1997 годзе пераведзены на Пераяслаўскую і Багуслаўскую епархію УПЦ КП. У 1998 годзе выведзены за штат УПЦ КП.

## Спасылкі 
* Одесько-Балтська єпархія УПЦ КП 
* Щодо ролі патріарха Філарета в архієрейських хіротоніях

Катэгорыя:Епіскапы Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата
Катэгорыя:Епіскапы Адэскай епархіі
Рыгор Астапеня

**Рыгор Яўгенавіч Астапеня** (нар. , ) — беларускі палітолаг. Заснавальнік і дырэктар па даследаваннях Цэнтра новых ідэй, дырэктар «Беларускай ініцыятывы» ў . Атрымаў доктарскую ступень (PhD) па паліталогіі ў Варшаўскім універсітэце.

## Біяграфія 
Нарадзіўся і гадаваўся ў Салігорску.

### Вучоба 
У 2008 годзе скончыў школу № 4 з паглыбленным вывучэннем англійскай мовы.

У 2008—2011 гадах навучаўся на бакалаўрыяце на факультэце паліталогіі Універсітэту Марыі-Кюры Складоўскай у Любліне.

У 2011—2013 гадах навучаўся ў магістратуры факультэта журналістыкі і паліталогіі Варшаўскага ўніверсітэта.

У 2013—2018 гадах навучаўся ў дактарантуры факультэта журналістыкі і паліталогіі Варшаўскага ўніверсітэта, абараніўся дысертацыю на тэму замежнай палітыкі Беларусі.

У 2019—2020 гадах навучаўся ў Акадэміі лідарства ў міжнародных справах каралевы Лізаветы II.

## Бібліяграфія 
З’яўляецца аўтарам і суаўтарам шматлікіх даследаванняў і публікацый у СМІ і аналітычных цэнтрах па тэмах палітычнага развіцця Беларусі і беларускай знешняй палітыкі. Найважнейшыя з іх:
* Belarus before the election (Carnegie Europe, 2015).
* Belarus and the Eurasian Economic Union: The view from Minsk (European Council of Foreign Relations, 2015).
* Belarus-Russia relations after the Ukraine conflict (Ostrogorski Centre, 2016).
* Belarus-Lithuania relations: common interests and the nuclear dispute (Ostrogorski Centre, 2018).
* Tożsamość międzynarodowa Białorusi (Uniwersytet Warsawski, 2018).
* Рэйтынг беларускіх гарадоў (Цэнтр новых ідэй, 2019).
* Will Russia try to occupy Belarus? (Washington Post, 2019).
* Lukashenka’s commitment to Belarusian sovereignty is overstated (Chatham House, 2020).
* What Belarusians Think About Their Country’s Crisis (Chatham House, 2020).
* Why the Corrupt President of Belarus Deserves Sanctions (The Telegraph, 2020).
* Рэгулярны маніторынг грамадскага меркавання Беларусь (Chatham House, з 2020).
* Is Neutrality Possible for Belarus? (Цэнтр новых ідэй, 2021).
* Why the Belarusian Revolution Has Stalled (Chatham House, 2021).
* Lukashenko is dragging Belarus closer to a war that most of its citizens don’t want (The Guardian, 2022).
* The Degradation of Belarusian Foreign Policy: A Proposed Course Correction (Цэнтр новых ідэй, 2022).

Катэгорыя:Палітолагі Беларусі