open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Касьма Феліксавіч Татур

**Касьма Феліксавіч Татур** (;  — , г. Масква) — беларускі архівіст.

## Біяграфія 
Са шляхецкага роду Татураў герба «Дамброва». Нарадзіўся  г. у фальварку Падбярэззе Зембінскай воласці Барысаўскага павета Мінскай губерні. Беларус. Праваслаўны, хрышчаны 14 лістапада 1870 г. Дашлюбны сын Ганны Навумаўны Кавалінскай і Фелікса Фаміча Татура, якога апошні ўсынавіў і зраўняў у правах з другім сынам Феліксам (нар. 21.12.1876), народжаным у шлюбе. Ва ўласнасці жонкі знаходзіліся маёнтак Прудок Рэчыцкага павета Мінскай губерні і Мялікі Вілейскага павета Віленскай губерні.

## Літаратура 
* НГАБ. — Ф. 319. — Воп. 2. — Спр. 3181. — Арк. 640—643; Воп. 3. — Спр. 294. — Арк. 54-58;
* Стецкевич-Чебоганов, А. В. Я — сын Ваш: Некрашевичи герба «Любич». Татуры герба «Донброва». Севруки герба «Курч». Керножицкие герба «Юноша». Моствиловичи герба «Доленга» / Анатоль Стецкевич-Чебоганов. — Минск: Белорусская Православная Церковь, 2012. — С. 274—276, 286, 288—289.

Катэгорыя:Архівісты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Касьма Феліксавіч
Двор Артуса

**Двор Артуса** () — гістарычны будынак, размешчаны ў Галоўным горадзе Гданьска, на вул. Доўгай 44, раней месца сустрэч купцоў і патрыцыяў, пазней біржа, цяпер — філіял Музея Гданьска.

## Гісторыя 
Назва будынка () ўзята з сярэднявечнай легенды пра караля Артура, сімвала рыцарства і мужнасці. Спачатку ў Англіі, а затым і ў іншых краінах Еўропы яго імем былі названы дамы — клубы рыцараў і патрыцыяў. Назва будынка, узведзенага ў Гданьску ў 1348-1350 гадах, упершыню з'явілася ў 1357 годзе ў рэестры гарадской зямельнай рэнты за 1350 год. У Польшчы Двары Артуса наведвалі прадстаўнікі шляхты і заможнага мяшчанства. Тут знаходзілася некалькі брацтваў. Брацтвы аб'ядноўвалі эліту Гданьска - прадстаўнікоў патрыцыята і заможнай буржуазіі. Для рамеснікаў, дробных гандляроў і ўсіх, хто працаваў фізічна ці наёмнымі рабочымі, уваход быў катэгарычна забаронены. Па вечарах тут збіраліся заможныя купцы і замежныя госці, аплачваючы напоі загадзя (у XVII стагоддзі, напрыклад, 3 шылінга). Першапачаткова, прынамсі тэарэтычна, на тэрыторыі двара было забаронена абмяркоўваць справы, менавіта для гэтага была пляцоўка перад будынкам. Вечары ў двары былі разнастайнымі: выступленні музыкаў, спевакоў, канатоходцаў, жанглёраў і інш. Нягледзячы на афіцыйную забарону, наведвальнікі часта праводзілі час, гуляючы ў азартныя гульні, у косці і карты, а таксама былі вельмі папулярныя розныя стаўкі. Нягледзячы на тое, што штодня тут падавалі толькі напоі, дапоўненыя невялікімі закускамі, час ад часу ладзіліся і застоллі, якія доўжыліся нават некалькі дзён. Асабліва ў канцы XVII стагоддзя свята, якія праводзіліся ўсё больш і больш пышна, сталі ператварацца ў начныя п'янкі. Усё часцей паступалі скаргі у суды на расхістванне тут нораваў гараджан. Аднак у двары адбываліся не толькі свецкія імпрэзы. У XVII стагоддзі тут з'явіліся гандляры кнігамі, якія прадстаўлялі кнігі, надрукаваныя ў Гданьску, і стэнды прац жывапісцаў. У 1989 годзе ў будынку пачаў працаваць філіял Гістарычнага музея горада Гданьска, а інтэр'ер дома стаў даступным для наведвальнікаў.

Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Вуліца Гало (Мінск)

**Вуліца Гало** — вуліца ў Савецкім раёне Мінска, у мікрараёне Сельгаспасёлак, названая ў гонар Захара Захаравіча Гало, удзельніка Мінскага камуністычнага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад Т-падобнага скрыжавання з вуліцай Някрасава і ідзе на паўночны захад. Сканчаецца Т-падобным скрыжаваннем з вуліцай Олешава. З’яўляецца двухпалоснай дарогай з двухбаковым рухам.

## Перасячэнні 
Вуліца перасякаецца з шэрагам іншых вуліц:
* Някрасава
* Камароўскае кальцо
* Корш-Сабліна
* Бялінскага
* Тыражная
* 2-і Тыражны завулак
* 1-ы Тыражны завулак
* Меліярацыйная
* Меліярацыйны завулак
* 1-я Базісная
* Базісны завулак
* Літаратурны завулак
* 1-я Пасялковая
* Пасялковы завулак
* Лук’яновіча
* Олешава

## Грамадскі транспарт 
Маршруты грамадскага транспарту на вуліцы не пракладзеныя. Бліжэйшая станцыя метро («Акадэмія навук») знаходзіцца на адлегласці 2,7 км, а бліжэйшы прыпынак — Тыражная, праз які праходзіць аўтобус і маршрутнае таксі.

## Цікавыя факты 
На значнай частцы вуліцы захаваўся старажытны брук, часткова закрыты асфальтам.

## Спасылкі 
* Улица Гало на geodzen.com

Катэгорыя:Савецкі раён (Мінск)
Вуліца Льва Сапегі (Мінск)

**Вуліца Льва Сапегі** — вуліца ў Маскоўскім раёне Мінска, названая ў гонар выдатнага беларускага дзяржаўнага дзеяча канца ХVІ — першай паловы ХVІІ стагоддзя Льва Сапегі.

## Перасячэнні 
Вуліца перасякаецца з шэрагам іншых вуліц:
* Астрожскіх
* Янкі Брыля
* Гурскага

## Грамадскі транспарт 
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па вуліцы адсутнічае, але на вуліцы Янкі Брыля ёсць прыпынкі «Льва Сапегі», на якіх спыняецца шэраг аўтобусных (23, 28, 166, 196с) і тралейбусных (39, 53, 63) маршрутаў. Паблізу размешчана станцыя метро «Міхалова».

## Спасылкі 
* Улица Льва Сапеги на geodzen.com

Катэгорыя:Маскоўскі раён (Мінск)
Каралінская вуліца (Мінск)

**Вуліца Каралінская** — вуліца ў Маскоўскім раёне Мінска, у мікрараёне Брылевічы, названая па другой назве ранейшага фальварка Брылевічы — Каралін.

## Перасячэнні 
Вуліца перасякаецца з шэрагам іншых вуліц:
* Яна Чачота
* Чурлёніса
* Некрашэвіча
* Сямашкі

## Грамадскі транспарт 
На вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (6, 32с, 103) і тралейбусных (47) маршрутаў.  Паблізу размешчана станцыя метро «Малінаўка», а таксама прыпыначны пункт «Курасоўшчына» Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі.

## Спасылкі 
* Каролинская улица на geodzen.com
* Каралінская вуліца ў архітэктурнай базе Рhotobuildings
* Каралінская вуліца на фотаграфіях 2026 г.

Катэгорыя:Маскоўскі раён (Мінск)
Мікалай Млечка

**Мікалай Млечка** (; ? — красавік ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Млечкаў герба «Даліва» змененая («Ружы»). Нарадзіўся ў сям’і Яна Войцехавіча.

Аршанскі харужы ў 1610—1627 гадах, падкаморы з 1627 года. Служыў канцлеру Льву Сапегу, які, стаўшы ў 1623 годзе віленскім ваяводам, узяў Мікалая да сябе на пасаду падваяводы (1623—1628). Валодаў маёнткам Сурдэгі ў Вількамірскім павеце, з 1620 — маёнткам Халопенічы ў Аршанскім павеце. Да пачатку 1640-х г. заснаваў у Халопенічах касцёл і кляштар кармелітаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Ян Млечка

**Ян Млечка** (; ? — пачатак ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Млечкаў герба «Даліва» змененая («Ружы»). Нарадзіўся ў сям’і Яна Войцехавіча. Вызнаваў кальвінізм. 

Стольнік упіцкі ў 1592—1513 гадах, жамойцкі пісар земскі з 1604 года, суддзя земскі з 1614 года. Паводле пастаноў соймаў 1613 і 1616 гадоў уваходзіў у склад камісіі па разглядзе памежных спрэчак Упіцкага павета і Курляндыі. Абраны паслом на 1-ы сойм 1626 года, на якім прызначаны ў Скарбовы трыбунал Вялікага Княства Літоўскага.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісары земскія жамойцкія
Касцёл і кляштар дамініканцаў (Халопенічы)

**Касцёл і кляштар дамініканцаў** — колішні рымска-каталіцкі комплекс, размешчаны ў цэнтры г. п. Халопенічы Крупскага раёна.

## Гісторыя 
Кляштар заснаваны ў 1703 г. старостам навасельскім Марцыянам Дамінікам Халецкім і яго жонкай Канстанцыяй з Сакалоўскіх. Драўляны кляштарны комплекс уключаў касцёл, брацкі корпус на 12 келляў, шпіталь, парафіяльную школу, капліцу, шэраг гаспадарчых пабудоў; быў акаймаваны мураванай агароджай з брамай і званіцай. Мураваны жылы корпус пабудаваны ў 1798 г., новы драўляны касцёл Святога Крыжа ў 1750 г. Царскім указам ад 12.6.1832 г. кляштар скасаваны.

Касцёл згарэў у 1844 г. У 1904 г. пад новы касцёл было адведзена працяглае крыло жылога будынка: зняты міжпавярховыя перакрыцці, дабудавана 3-гранная апсіда, над дахам узведзена сігнатурка. У 1930-я гг. выкарыстоўваўся пад Дом культуры.

## Архітэктура 
Касцёл (не захаваўся) з’яўляўся творам архітэктуры барока. Быў вырашаны крыжовым у плане аб’ёмам, 2-схільныя дахі якога завяршаліся ў сяродкрыжжы, над крыламі трансепта і па баках фасада 5 купаламі. Унутраная прастора храма 4 калонамі размяжоўвалася на 3 нефы, якія завяршаліся 3 тарцовымі і 4 бакавымі алтарамі. На хорах знаходзіўся 11-галосы арган.

Жылы корпус — помнік архітэктуры класіцызму. Вырашаны Г-падобным у плане 2-павярховым будынкам пад вальмавым дахам. Плоскасныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, крапаваны лапаткамі. Планіроўка галерэйнага тыпу; першы паверх быў адведзены пад вестыбюль з вахтай, араторыум, кухню, гаспадарчыя і службовыя памяшканні, другі — пад келлі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*
Харвацкі каталіцкі ўніверсітэт

**Харвацкі каталіцкі ўніверсітэт** () — харвацкая прыватны вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Заграб, які кантралюецца Рымска-Каталіцкім Касцёлам.

## Агульная характарыстыка 
12 кастрычніка 2004 года на 29-м пленарным пасяджэнні Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў Харватыі ў Задары было прынята рашэнне аб стварэнні Харвацкага каталіцкага ўніверсітэта. Канферэнцыя каталіцкіх біскупаў Харватыі выступіла ў ролі фундатара ўніверсітэта, заснавальнікам універсітэта стала Заграбская архідыяцэзія.

6 студзеня 2005 года арцыбіскуп Ёсіп Базаніч прызначыў камісію па заснаванні Харвацкага каталіцкага ўніверсітэта. 3 чэрвеня 2006 года ён сваім дэкрэтам афіцыйна заснаваў універсітэт.

3 ліпеня 2008 года Міністэрства навукі, адукацыі і спорту Харватыі выдала ліцэнзію для заснавання ва ўніверсітэце адукацыйных праграм па псіхалогіі, сацыялогіі і гісторыі. Першы навучальны год пачаўся ў 2010 годзе, калі першыя 40 студэнтаў былі залічаны на гістарычнае аддзяленне ўніверсітэта.

Падчас свайго візіту ў Харватыю Папа Рымскі Бенедыкт XVI 4 чэрвеня 2011 года назваў стварэнне ўніверсітэта «знакам надзеі».

У 2012/2013 навучальным годзе былі адкрыты аддзяленні псіхалогіі і сацыялогіі. Першыя бакалаўрскія ступені студэнты-гісторыкі атрымалі дыпломы ў 2014 годзе, а псіхолагі і сацыёлагі — у 2015 годзе. У 2016 годзе студэнты атрымалі першыя магістарскія ступені. У ліпені 2014 года ўніверсітэт атрымаў акрэдытацыю для навуковай дзейнасці ў галіне сацыяльных і гуманітарных навук.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Харватыі
Катэгорыя:Каталіцкія ўніверсітэты
Катэгорыя:Заграб
Андрэй Млечка

**Андрэй Млечка** (; ? — да 3 снежня 1622) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Млечкаў герба «Даліва» змененая («Ружы»). Нарадзіўся ў сям’і Яна Войцехавіча, суддзі земскага Віленскага ваяводства, падстарасты жамойцкага. Вызнаваў кальвінізм.

Дваранін каралеўскі ў 1597 годзе, упіцкі войскі ў 1600—1608 гадах, суддзя земскі з 1608 года. У 1612 годзе ўпіцкі соймік абраў Андрэя на працу ў Вільні па карэктуры законаў і зверку кніг Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага.

Сойм 1613 года ўключыў яго ў склад камісіі па разглядзе памежных спрэчак Упіцкага павета і Курляндыі. У 1616 годзе прызначаны ў склад камісіі па разглядзе спрэчак паміж курляндскімі герцагамі і іх падданымі, праца камісіі скончылася выданнем у 1617 дакументаў, якія рэгулявалі лад праўлення ў Курляндыі.

Валодаў маёнткамі Сурвілішкі, Памушы, Параві, Мілейкішкі, Вадоклі ва Упіцкім павеце, Таўтыкунцы ў Жамойці, Кумпінкі (Суботнікі) у Вількамірскім павеце і інш.

Яго жонка Ганна Сямёнаўна Шыш-Ставецкая пабудавала мураваную  у сваім маёнтку Сурдэгі ў Вількамірскім павеце.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Фантан Нептуна (Гданьск)

**Фантан Нептуна** () — гістарычны фантан XVII стагоддзя ў Гданьску. Знаходзіцца ў самай прадстаўнічай частцы Галоўнага горада — на плошчы Доўгі торг перад уваходам у Двор Артуса.

## Гісторыя 
У 1549 годзе перад Дваром Артуса ўжо стаяў калодзеж, магчыма, ужо з металічнымі ўпрыгожваннямі. Знаходзіўся ён крыху бліжэй да Матлавы. 

Гданьская рада вырашыла ўзвесьці больш прадстаўнічы аб'ект. Адным з першых, хто стварыў новы фантан, быў Якуб Кордэс з Любека, але па невядомых прычынах аплату за працу ён не атрымаў. 

Новы фантан паставілі на новым месцы, каб пры поглядзе спераду ён зліваўся з цэнтрам фасада Двара Артуса, з боку Зялёнай брамы быў бачны на фоне сцяны ратушы Галоўнага горада, з боку вуліцы Доўгай закрываў перспектыву Каралеўскага шляху. 

Нептун, бог мора, павінен быў быць скіраваны да камяніц, якія былі рэзідэнцыямі польскіх каралёў падчас іх знаходжання ў Гданьску, і схіляць перад імі галаву. 

Фантан павінен быў быць падлучаны да падземных труб, па якіх вада адпампоўвалася з Седлецкага патоку, але ціск аказаўся занадта нізкім. 

У 1606–1615 гадах праводзіліся праектныя, скульптурныя і ліцейныя работы. Дызайн фігуры з выявай Нептуна быў створаны архітэктарам і скульптарам Абрагамам ван дэн Блокам. Мадэль фігуры была зроблена фламандцам Пэтэрам Хузенам, таму што ван дэн Блоку не ўдалося падрыхтаваць мадэль да адліўкі. Скульптура была адліта з бронзы ў 1612 годзе на гарадскім ліцейным заводзе ў Гданьску. Вага фігуры 650 кг. Чаша і пастамент, на якім стаіць статуя, таксама зроблены Абрагамам ван дэн Блокам. Чаша зроблена з «чорнага каменя» (бельгійскі чорна-блакітны мармур), пастамент — чорны туф. 

Архітэктурныя элементы фантана адносяцца да фламандскага маньерызму. Вадзяныя ўстаноўкі ўсталяваў Отмар фон Ветнер, новую сістэму водазабеспячэння распрацаваў Адам Війбе. 

Рэзервуары для вады размясцілі на гарышчы ратушы і Двара Артуса. Першапачаткова фантан працаваў толькі ў пэўныя летнія дні. Гэта было звязана з неабходнасцю кожны раз дапаўняць бакі, што адбывалася да другой паловы ХІХ стагоддзя, калі да фантану была далучана сучасная сістэма водазабеспячэння і каналізацыі.

Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Войцех Стаброўскі

**Войцех Стаброўскі** (; ? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Стаброўскіх герба «Любіч» зменены.

Удзельнік Інфлянцкай вайны 1558—1582 гадоў, пісар польны ў 1568—1569 і 1579—1596 гадах, пісар польны інфлянцкі ў 1569—1579 гадах, цівун вішвянскі з 1580 года.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Цівуны вяшвянскія
Ежы Лявінскі

**Ежы Мар’ян Лявінскі** (, Дзятлава — ) — каталіцкі царкоўны дзеяч, багаслоў, педагог.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Дзятлаве ў 1930 годзе. Разам з сям’ёй быў вывезены ў Сібір. Вышэйшую духоўную семінарыю скончыў у Сандаміры (Польшча), у тым жа горадзе 29 мая 1955 г. біскуп  удзяліў яму прэзбітэрскае пасвячэнне.

У савецкія часы ездзіў на душпастырскую працу ў Беларусь, Расію і Казахстан. Праз шэсць гадоў душпастырскага служэння быў накіраваны на вучобу ў Люблінскі каталіцкі ўніверсітэт, пасля заканчэння якога абараніў кандыдацкую дысертацыю па кананічным праве.

З 1968 па 1990 працаваў у дыяцэзіяльнай курыі ў Сандаміры. З пачатку існавання Вышэйшай духоўнай семінарыі ў Гродне быў яе выкладчыкам, некаторы час прэфектам.

З’яўляўся Ганаровым капеланам Яго Святасці, Грэміяльным канонікам Сандамірскага капітулу, Ганаровым канонікам Гродзенскага капітулу.

Памёр у Доме міласэрнасці ў Каменцы (Шчучынскі дэканат) у 2022 годзе. Пахаваны на на старых каталіцкіх могілках у Гродне.

Катэгорыя:Выпускнікі Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскай вышэйшай духоўнай семінарыі
Дзмітрый Мікалаевіч Мацяш

**Дзмітрый Мацяш** (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік дзяржынскага «Арсенала».

## Клубная кар’ера 
З 2018 года пачаў выступаць за дубль барысаўскага БАТЭ, у 2019 годзе замацаваўся ў складзе і дапамог камандзе выйграць першынство дублёраў, таксама стаў прыцягвацца да асноўнай каманды, але так і не згуляў за яе.

У лютым 2020 года разам з шэрагам іншых дублёраў барысаўчан быў аддадзены ў арэнду ў дзяржынскі «Арсенал», дзе стаў пераважна выхадзіць на замену. У кастрычніку 2020 быў выкуплены «Арсеналам» і стаў іграком клуба на трывалай аснове.

У лютым 2021 года падпісаў кантракт з брэсцкім «Рухам», аднак застаўся ў «Арсенале» на правах арэнды. Па выніках сезона 2021 дапамог дзяржынскаму клубу выйсці ў Вышэйшую лігу. У снежні 2021 года па заканчэнні арэнды вярнуўся ў «Рух». У пачатку 2022 года рыхтаваўся да новага сезона разам з «Рухам», аднак у лютым зноў быў аддадзены ў арэнду «Арсеналу». Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 1 мая 2022 года ў матчы супраць брэсцкага «Дынама» (0:0), калі выйшаў на замену ў другім тайме. У чэрвені стаў іграком «Арсенала» на трывалай аснове. У далейшым працягваў рэгулярна выхадзіць на поле, пераважна на замену.

У сакавіку 2023 года падоўжыў пагадненне з «Арсеналам». У сакавіку 2024 года стала вядома, што нападнік працягне выступаць за дзяржынскі клуб у новым сезоне, нягледзячы на службу ва Узброеных сілах.

## Міжнародная кар’ера 
У кастрычніку 2016 года выступаў за юнацкую зборную Беларусі (да 17 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

У кастрычніку 2018 года выступаў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі (2): 2021, 2023

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Дзяржынск
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Брэст
Завулак Каржанеўскага (Мінск)

**Завулак Каржанеўскага** — завулак у Кастрычніцкім раёне Мінска. Назву атрымаў у гонар аднайменнай вуліцы, што знаходзіцца побач.

## Грамадскі транспарт 
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па завулку адсутнічае, але на вуліцы Каржанеўскага ёсць прыпынак «Завулак Каржанеўскага», на якім спыняецца шэраг аўтобусных і тралейбусных маршрутаў.

## Спасылкі 
* Переулок Корженевского на geodzen.com

Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Матэвуш Кісялеўскі

**Матэвуш Кісялеўскі** ( — да 15 мая 1802) — архітэктар. У 1761 годзе ўступіў у Вільні ў ордэн езуітаў. Вывучаў у Вільні архітэктуру пад кіраўніцтвам Габрыеля Лянкевіча. Пасля скасавання ордэна езуітаў у 1773 годзе прафесар архітэктуры і малявання ў Віленскай акадэміі ў 1773—1774 і 1777—1781 гадах, у Пінску ў 1774—1777 гадах. У 1781 годзе склаў праект адбудовы вежы Віленскай ратушы, але ён не быў рэалізаваны. Пазней асеў у Шлосбергу каля Ілукшты ў Курляндыі ў якасці капелана магнатаў Зібергаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Архітэктары XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Нэйл Даф

**Нэйл Даф** (;  ) — паўночнаірландскі прафесійны гулец у дартс, які гуляе ў спаборніцтвах  (WDF). Ён з’яўляецца дзеючым чэмпіёнам свету Сусветнай федэрацыі дартса, выйграўшы .

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Контаўты

**Контаўты** — шляхецкі род, прадстаўнікі якога ў XV ст. займалі ў Жамойці ўплывовае становішча. Мікалай (Контаўт) упамінаецца як стараста жамойцкі ў 1436—1441 гадах. Меў вялікі аўтарытэт сярод жамойцкіх баяр у пачатку праўлення вялікага князя Казіміра (1440—1492). Пасля ўмацавання ўлады апошняга жамойцкім старастам прызначаны Кезгайла Валімунтавіч, але Мікалай (Контаўт) захаваў уплывовае становішча і быў памочнікам пры Кезгайле. Ян, сын Мікалая (Контаўта), пры заключэнні шлюбу з Ядвігай, дачкой віленскага ваяводы Алехны Судзімонтавіча, атрымаў ад вялікага князя Аляксандра Ягелончыка маёнткі Паюр’е, Крожы (Кельмы) і Цітавяны. У канцы XV ст. Ян памёр бяздзетным, яго ўдава Ядвіга выйшла замуж за Станіслава Барташавіча Мантоўтавіча, перадаўшы яму ў якасці вена (з дазволу вялікага князя) маёнткі мужа, пры ўмове, што іх частка пяройдзе да пляменніка Яна Контаўтавіча — Мікалая Шэмета. Маёнткі Контаўтаў з цягам часу перайшлі ў валоданне інш. родаў.

## Літаратура 
* Grużewski В. Kościół Ewangelicko-Reformowany w Kielmach. Warszawa, 1912. S. 343—348.
* 

## Спасылкі 
Контаўты
Бо Грыўз

**Бо Грыўз** (;  ) — англійская прафесійная гулец у дартс, якая ўдзельнічае ў мерапрыемствах  (WDF). Яна з’яўляецца дзеючай чэмпіёнкай Сусветнай федэрацыі дартса сярод жанчын, выйграўшы .

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Завулак Калеснікава (Мінск)

**Завулак Калеснікава** — завулак у Фрунзенскім раёне Мінска. Названы ў гонар Пімена Рыгоравіча Калеснікава (1906—1971), ваеннага лётчыка 4-й паветранай арміі 2-га Беларускага фронта, Героя Савецкага Саюза.

## Перасячэнні 
Завулак перасякаецца з шэрагам іншых вуліц:
* Масюкоўшчына
* Качынская
* Стругаўская

## Грамадскі транспарт 
Па завулку пралягае шэраг аўтобусных (60, 83э, 101, 121, 140) маршрутаў.  Паблізу размешчаны прыпыначны пункт «Лебядзіны» Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі.

## Спасылкі 
* Переулок Колесникова на geodzen.com

Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Каралінскі праезд (Мінск)

**Каралінскі праезд** — праезд у Маскоўскім раёне Мінска, названы па другой назве ранейшага фальварка Брылевічы — Каралін.

## Перасячэнні 
Перасякаецца з шэрагам іншых вуліц:
* Чурлёніса
* Сямашкі

## Грамадскі транспарт 
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па праезду адсутнічае, але на вуліцы Сямашкі ёсць прыпынак «Каралінскі праезд», на якім спыняюцца тралейбусы маршруту 47. Паблізу размешчана станцыя метро «Пятроўшчына».

## Спасылкі 
* Каролинский проезд на geodzen.com
* Каралінскі праезд у архітэктурнай базе Рhotobuildings
* Каралінскі праезд на здымках 2026 г.

Катэгорыя:Маскоўскі раён (Мінск)
Хаўер Наварэтэ

**Хаўе́р Наварэ́тэ** (; нар. , ) — іспанскі кампазітар, найбольш вядомы як аўтар музыкі для кіно.

## Біяграфія 
Наварэтэ родам з Тэруэля, Іспанія. Пасля вучобы ў чылійскага кампазітара  ў Барселоне ён заняўся авангарднымі выступленнямі і даследаваннямі ў галіне электроннай музыкі. У 1976 годзе на Міжнародным фестывалі ў Барселоне адбылася прэм’ера яго першых кампазіцый, якія атрымалі прызнанне крытыкаў і публікі.

У 1981 годзе Наварэтэ стварыў першы іспанскі ансамбль, які выступаў у жанры музычнага мінімалізму. У 1986 годзе ён напісаў музыку для свайго першага фільма «''*» — культавага фільма жахаў, які прынёс яму славу. Рэжысёр Гільерма дэль Тора папрасіў Хаўера Наварэтэ напісаць музыку для «*Хрыбта д’ябла*», а затым і для «*Лабірынта фаўна*», які прынёс яму намінацыі на «*Оскар*» і «*Грэмі*».

У 2007 годзе Наварэтэ пераехаў у Лос-Анджэлес, каб паспрабаваць свае сілы ў вялікіх галівудскіх студыйных праектах, у прыватнасці, у блокбастары «*Гнеў Тытанаў''». Але працягваў пры гэтым супрацоўнічаць з еўрапейскімі рэжысёрамі, уключаючы  і яго фільм «'**». У 2012 годзе Наварэтэ напісаў музыку для біяграфічнага фільма «**'» рэжысёра  з Клайвам Оўэнам і Ніколь Кідман у галоўных ролях і быў удастоены прэміі «*Эмі*» за выдатную музычную кампазіцыю для тэлефільма. У 2011 годзе ён вярнуўся ў Еўропу і пачаў працаваць над фільмамі ў Лондане.

Наварэтэ напісаў музыку для некалькіх міжнародных і амерыканскіх фільмаў, сярод якіх «'**» і «**'» рэжысёра , азіяцкі блокбастар  «'**» і французская камедыя  «**'». Наварэтэ напісаў і спрадзюсіраваў оперу «*Лос Амантэс*», заснаваную на легендзе XIII стагоддзя яго роднага горада Тэруэль. Прэм’ера оперы адбылася ў 2017 годзе ў царкве Сан-Педра пры поўным аншлагу і мела такі поспех, што было вырашана зрабіць яе паказ штогадовай падзеяй.

Апошнія праекты Хаўера Наварэтэ ўключаюць драму аб грамадзянскай вайне ў ЗША «'**» рэжысёра  і заснаваны на рэальных падзеях трылер «**'» рэжысёра  з  у галоўнай ролі.

## Выбраная фільмаграфія 
* 1986 — «''*»
* 2001 — «*Хрыбет д’ябла*»
* 2006 — «*Лабірынт фаўна*»
* 2009 — «**»
* 2012 — «*Гнеў Тытанаў''»
* 2012 — «'**»
* 2012 — «**'»
* 2015 — «'**»
* 2018 — «**'»
* 2018 — «'**»
* 2020 — «**'»
* 2023 — «''*»

## Ацэнкі творчасці 
Ацэньваючы ўласную творчасць, Наварэтэ адзначаў, што яго ўлюбёныя саўндтрэкі — «*Лабірынт фаўна''», «'**» і «**'».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Хаўер Наварэтэ на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Кампазітары Іспаніі
Катэгорыя:Кінакампазітары Іспаніі
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Робін Шарма

**Робін Ша́рма** (, нар. ) — канадскі пісьменнік, адзін з самых вядомых у Паўночнай Амерыцы спецыялістаў па матывацыі, лідарстве і развіцці асобы.

Робін Шарма атрымаў ступень juris doctor, працаваў адвакатам, пазней выпусціў сваю першую кнігу.

Аб’яднаўшы заходнія тэхналогіі дасягнення поспеху і максімальнай працаздольнасці з усходняй мудрасцю ўдасканалення розуму, цела і духу, ён пачаў дапамагаць іншым людзям у павышэнні якасці жыцця. Займаецца трыятлонам і тхэквандо.

Робін Шарма з’яўляецца пастаянным удзельнікам радыё- і тэлепраграм кампаній «CBC» і «CBS», а яго выступленні апублікаваны ў такіх вядомых друкаваных выданнях, як «USA Today», «National Post» і «The Globe and Mail».

Актыўна займаецца стварэннем дабрачыннай арганізацыі «Дзіцячы Фонд Робіна Шармы», якая паставіла перад сабой мэту дапамагчы дзецям з бедных сем’яў у дасягненні сваіх жаданняў.
Співак

**Співак** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Майсей Лейвікавіч Співак (1919—1943) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
* Міхаіл Львовіч Співак (1913—1971) — тэатральны рэжысёр.
Пётр Стаброўскі

**Пётр Стаброўскі** (; каля 1556 — пасля ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Стаброўскіх герба «Любіч» зменены. Нарадзіўся ў сям’і Войцеха.

Стараста трэйданскі, цівун вішвянскі з 1590 года, пасол на сойм 1590 года, дзе прызначаны камісарам для інфлянцкай рэвізіі ў 1590 годзе, пісар польны літоўскі ў 1596—1597 гадах, парнаўскі кашталян у 1600—1619 гадах (прывілей выдадзены 13.9.1601).

Быў кальвіністам, кліентам біржанскіх Радзівілаў, дзякуючы якім зрабіў палітычную кар’еру. Дапамагаў Крыштофу Радзівілу Перуну і Канстанціну Астрожскаму ў стварэнні антыуніяцкага альянсу праваслаўных і пратэстантаў у Вялікім Княстве Літоўскім у 1596—1600 гадах.

У час вайны Рэчы Паспалітай са Швецыяй 1600—1629 гадах абараняў за свой кошт Трэйдан (зімой 1600—1601). Наняў роту казакоў, кіраваў левым крылом войска ВКЛ у бітве пад Кокенгаўзам 23 чэрвеня 1601 года. Восенню 1601 года трапіў у палон да шведаў, адкуль уцёк у пачатку 1602 года. 13 лютага 1602 года прысутнічаў на Галоўным з’ездзе Вялікага Княства Літоўскага ў Новагародку, дзе асудзіў сваволю польскага войска на землях Вялікага Княства Літоўскага зімой 1601—1602 гадоў. Адзіны з сенатараў Вялікага Княства Літоўскага, хто адкрыта далучыўся да Зэбжыдоўскага рокашу 1606—1609 гадоў, быў адным з яго лідараў. На Люблінскім з’ездзе 9 чэрвеня 1606 года выступіў як пасол ад Полацкага ваяводства з рэзкай крытыкай палітыкі Жыгімонта III Вазы (невыкананне Пакта канвента, неправядзенне рамонту Полацкага замка, ігнараванне прапаноў шляхты). На Сандамірскім рокашавым з’ездзе 19 жніўня 1606 года зрабіў прамову аналагічнага зместу. Паставіў подпіс пад Сандамірскім рокашавым універсалам 20 верасня 1606 года. У ліпені 1606 года быў паслом ад Я. Радзівіла і М. Зэбжыдоўскага да берасцейскіх канфедэратаў, узначаленых Адамам Кендзерскім, якіх няўдала спрабаваў схіліць да падтрымкі рокашу. На час ад’езду Зэбжыдоўскага з абозу пад Варкай 12 чэрвеня 1607 года прызначаны гетманам войск рокашу. Удзельнік Гузаўскай бітвы 6 ліпеня 1607 года.

Быў арыштаваны, пасаджаны ў турму, беспадстаўна абвінавачаны ў дзяржаўнай здрадзе на карысць Швецыі, пазбаўлены маёмасці і пасадаў. Не быў рэабілітаваны на сойме 1609 года разам з іншымі ракашанамі, і пасля дамагаўся вяртання страчанай маёмасці.

## Сям’я 
Меў сыноў Крыштофа, Адама, Яна, Самуэля, Пятра, нашчадкі якіх жылі ў Полацкім і Віцебскім ваяводствах.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Старосты трэйданскія
Катэгорыя:Цівуны вяшвянскія
Шарма

**Шарма** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ракеш Шарма — 1-ы індыйскі касманаўт
* Робін Шарма — канадскі пісьменнік
* Шанкар Даял Шарма — прэзідэнт Індыі
Народны артыст Украіны

**Народны артыст Украіны**  () — ганаровае званне, якое прысвойваецца выдатным дзеячам мастацтва Украіны, асабліва якія вызначыліся ў справе развіцця тэатра, музыкі і кіно.

Згодна з Палажэннем аб ганаровых званнях Украіны ад 29 чэрвеня 2001 года, гэта званне прысвойваецца:рэжысёрам, артыстам тэатраў, кіно, эстрады, цырка, прафесійных ансамбляў і харавых калектываў, дырыжорам аркестраў, кампазітарам, музыкантам, дыктарам тэлебачання і радыёвяшчання за выбітнае выканальніцкае майстэрства, стварэнне высокамастацкіх вобразаў, спектакляў, кіно, развіцця айчыннага культурна-мастацка.Ганаровыя званні ў адпаведнасці з Палажэннем прысвойваюцца толькі пры жыцці. Як правіла, дадзенай узнагародай узнагароджваюць не раней, чым праз дзесяць гадоў пасля прысваення звання «Заслужанага артыста Украіны».

## Спасылкі 
* Закон Украіны «Аб дзяржаўных узнагародах Украіны».
* Указ Прэзідэнта Украіны «Аб ганаровых званнях Украіны»

Катэгорыя:Ганаровыя званні Украіны
Эна Раўд

**Эна Раўд** (; ) — эстонскі дзіцячы пісьменнік, аўтар тэтралогіі «Муфта, Паўбота і Махавая Барада» і цыкла апавяданняў пра Сіпсіку. Заслужаны пісьменнік Эстонскай ССР (1978).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 лютага 1928 года ў Тарту ў сям’і вядомага паэта Марта Раўда.

У 1952 годзе скончыў універсітэт па спецыяльнасці «Эстонская мова». З 1952 па 1956 год працаваў у Эстонскай нацыянальнай выдавецкай асацыяцыі, пасля чаго заняўся пісьменніцкай працай.

Памёр 10 ліпеня 1996 года ў Хаапсалу.

## Творчасць 
Свае першыя творы апублікаваў у канцы 1930-х гадоў у дзіцячым часопісе Laste Rõõm пад псеўданімам Эна Самальхабэ (Eno Sammalhabe — «Эно — Махавая Барада»). Вядомасць атрымала яго казачная аповесць для старэйшых дашкольнікаў «Сіпсік» (Sipsik, 1962). Раўд таксама напісаў шэраг кніг для старэйшых школьнікаў, у прыватнасці аповесць «Агонь у прыцемненым горадзе» (Tuli pimendatud linnas, 1967) сюжэт якой разгортваецца летам у гады нямецкай акупацыі Эстоніі. Міжнародную вядомасць пісьменніку прынесла тэтралогія «Муфта, Паўбота і Махввая Барада» (Naksitrallid, 1972—1982) пра прыгоды наксітраляў. Таксама з-пад пяра пісьменніка выйшла некалькіх сцэнарыяў да мультфільмаў.

## Сям’я 
* Жонка — пісьменніца Айна Первік (1932—2025).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Заслужаныя пісьменнікі Эстонскай ССР
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Сцэнарысты СССР
Катэгорыя:Эстонскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Казачнікі
Андрэ Курэж

**Андрэ Курэж** (; , По, дэпартамент Атлантычныя Пірэнеі, Францыя — , Нёі-сюр-Сен, дэпартамент О-дэ-Сен, Францыя) — французскі мадэльер, заснавальнік моднага дома свайго імя.

У 1949 годзе ўладкаваўся ў дом высокай моды Крыстобаля Баленсіягі, дзе прапрацаваў дзесяць гадоў. У 1961 годзе разам са сваёй будучай жонкай Коклін Бар’ер заснаваў дом высокай моды «Courrèges». Першым з куцюр’е паказаў міні-спадніцы, шорты і жаночыя штаны, стварыў летнія боты, трапецападобную сукенку, прапагандаваў функцыянальны, маладзёжны, футурыстычны і спартыўны стыль у адзенні. Каля 30 гадоў пакутаваў ад хваробы Паркінсона, памёр 8 студзеня 2016 года.

Катэгорыя:Мадэльеры Францыі
Катэгорыя:Памерлі ад хвароб
Каменнагорская вуліца (Мінск)

**Каменнагорская вуліца** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска, у мікрараёне Каменная Горка. Названая па назвах мікрараёна і вёскі Каменная Горка.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Прытыцкага, ідзе на поўнач паралельна МКАД.

## Перасячэнні 
Вуліца перасякаецца з шэрагам іншых вуліц:
* Прытыцкага
* Казіміраўская
* Лідская
* Налібоцкая
* Масюкоўшчына
* Вязынская
* Люцынская

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (41, 152с, 159, 181с, 184с, 185с) і тралейбусных (21) маршрутаў. Паблізу размешчаны прыпыначны пункт «Лебядзіны» Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі, а таксама станцыя метро «Каменная Горка»

## Спасылкі 
* Улица Каменногорская на geodzen.com

Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Аратукан (пасёлак гарадскога тыпу)

**Аратукан** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ягаднінскім раёне Магаданскай вобласці, на правым беразе ракі Аратукан.

Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1953 года.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
Нарадзіліся ў Аратукане:

* Ціна Караль — украінская спявачка, Народная артыстка Украіны (2017 год).
* Мацвей Георгіевіч Корабаў — чэмпіён свету па боксе ў катэгорыі да 75 кг.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Магаданскай вобласці
Міхаіл Львовіч Співак

**Міхаіл Львовіч Співа́к** ( — ) — беларускі савецкі тэатральны рэжысёр, Заслужаны артыст Беларускай ССР (1959).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Кіеве. У 1937 годзе скончыў Маскоўскае тэатральнае вучылішча імя М. С. Шчэпкіна (клас В. М. Пашэннай). Працаваў у тэатрах Масквы, у тым ліку ў Малым тэатры. З 1954 года працаваў у Дзяржаўным рускім тэатры БССР імя М. Горкага ў Мінску: рэжысёр, у 1960—1964 гадах — галоўны рэжысёр. У 1965—1968 гадах — галоўны рэжысёр Ташкенцкага рускага драматычнага тэатра імя М. Горкага. Таксама працаваў на Цэнтральным тэлебачанні Дзяржтэлерадыё СССР.

## Творчасць 
Творчасці М. Л. Співака былі ўласцівы актыўнасць і самастойнасць творчай думкі. Быў майстрам манументальных сцэнічных палотнаў. Ён дасягаў пераканаўчага сінтэзу рэжысуры, сцэнаграфіі і акцёрскай гульні, дасканалай распрацоўкі масавых сцэн, скульптурнай распрацоўкі мізансцэн. У сваёй працы вельмі паважліва ставіўся да аўтарскага матэрыялу і ўмеў разумна падпарадкаваць творчую фантазію ідэі драматурга.

Сярод пастановак, створаных М. Л. Співаком у Дзяржаўным рускім драматычным тэатры БССР
* «Мёртвая хватка» Дж. Галсуорсі (1956)
* «Гандляры славай» М. Паньёля і П. Нівуа (1956)
* «Аптымістычная трагедыя» У. Вішнеўскага (1957)
* «Барабаншчыца» А. Салынскага (1959)
* «Улада цьмы» Л. М. Талстога (1960)
* «Дзень нараджэння Тэрэзы» Г. Мдывані (1962)
* «Узнятая цаліна» паводле рамана М. Шолахава (1963)
У час працы ў Ташкенцкім рускім драматычным тэатры М. Л. Співак паставіў такія спектаклі, як «Полк ідзе…» па раману М. Шолахава, «Яны змагаліся за Радзіму» (1965), «Цяжкае абвінавачванне» Л. Шэйніна (1967) і інш.

Аўтар эстраднага агляду (сумесна з Л. Якубовічам) «Ад Алімпіі да Лужнікоў» на Цэнтральным тэлебачанні.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Спивак Михаил Львович   / Сайт ДУ «Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя М. Горкага»

Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Вышэйшага тэатральнага вучылішча імя М. С. Шчэпкіна
Заслужаны артыст Украіны

**Заслужаны артыст Украіны** () — ганаровае званне Украіны, якое прысвойваецца прэзідэнтам Украіны згодна з Законам Украіны «Аб дзяржаўных узнагародах Украіны». 

Па Палажэнню ад 29 чэрвеня 2001 года, гэтае званне прысвойваецца рэжысёрам, артыстам тэатраў, кіно, эстрады, цырка, прафесійных ансамбляў, харавых калектываў, дырыжорам аркестраў, кампазітарам, музыкантам, дыктарам тэлебачання і радыёвяшчання за высокае выканальніцкае майстэрства, кінафільмаў, якія сталі здабыткам айчыннай культурна-мастацкай спадчыны.

## Спасылкі 
* Закон Украіны «Аб дзяржаўных узнагародах Украіны». 
* Указ Прэзідэнта Украіны «Аб ганаровых званнях Украіны» / 

Катэгорыя:Ганаровыя званні Украіны
Ягаднінскі раён

**Ягаднінскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Магаданскай вобласці Расіі, у межах якой замест скасаванага муніцыпальнага раёна ўтворана муніцыпальнае ўтварэнне **Ягаднінская гарадская акруга**.

Катэгорыя:Раёны Магаданскай вобласці
Помнік мітрапаліту Філарэту (Мінск)

**Помнік мітрапаліту Філарэту** — бронзавы манумент у Мінску, устаноўлены перад цэнтральным уваходам у кафедральны сабор. Прысвечаны праваслаўнаму мітрапаліту і Герою Беларусі Філарэту (Вахрамееву).

## Гісторыя 
У цырымоніі адкрыцця помніка прынялі ўдзел Аляксандр Лукашэнка і мітрапаліт Мінскі і Заслаўскі Веніямін, Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі. Над стварэннем манумента працаваў аўтарскі калектыў пад кіраўніцтвам скульптара Андрэя Хацяноўскага.

## Апісанне 
Філарэт трымае ў руцэ крыж прападобнай Ефрасінні Полацкай. Асаблівасцю ўбору з’яўляецца тое, што на клабуку намаляваны шасціканечны полацкі крыж, а не традыцыйны чатырохканечны.

 

Ф
Катэгорыя:З’явіліся ў 2022 годзе
Катэгорыя:2022 год у Мінску
Манон Леско (опера Пучыні)

**«Манон Леско́»** (фр. Manon Lescaut) — опера ў 4 дзеяннях Джакама Пучыні, лібрэта Р. Леанкавала, Марка Прагі, Л. Ілікі, Дж. Джакозы, Д. Алівы і А. Малагардзі па аднайменным рамане абата Прэво. Прэм'ера оперы адбылася 1 лютага 1893 года ў Турыне.

Катэгорыя:Манон Леско
Антуан Франсуа Прэво

**Антуан Франсуа Прэво** (), больш вядомы як абат Прэво, з яго ўласным даданнем Ссыльны (Прэва д’Экзіль;  — ) — адзін з найбуйнейшых французскіх пісьменнікаў XVIII стагоддзя, аўтар рамана «Гісторыя кавалера дэ Грыё і Манон Леско» (1731).

## Біяграфія 
Прэво, Антуан Франсуа другі з пяці сыноў каралеўскага пракурора Льевена Прэво і Марыі Дзюкле. Яшчэ ў дзяцінстве звярнуў на сябе ўвагу бліскучымі здольнасцямі. Ва ўзросце 16-ці гадоў быў паслушнікам у езуітаў, потым перайшоў на ваенную службу, але, не выносячы дысцыпліны, вярнуўся ў ордэн, зноў пакінуў яго з-за няшчаснага кахання. У 1721 годзе ён далучыўся да манахаў-бенедыкцінцаў у Фантэнэльскім абацтве, затым прыняў манаскі зарок у абацтве Жум’еж і правёў наступныя 7 гадоў жыцця ў розных установах ордэна ў Нармандыі. Знаходзячыся ў абацтве Сен-Жэрмэн-дэ-Прэ ўдзельнічаў у вучоных працах бенедыкцінцаў; адзін з тамоў зборніка «Gallia Christiana» амаль цалкам напісаны ім.

Не вытрымаўшы суровасці статута манастыра Сен-Жэрмэн-дэ-Прэ, у 1728 годзе Прэво збег адтуль і быў вымушаны хавацца, пакінуўшы Францыю. Жыў у Англіі і Галандыі, займаючыся літаратурнай працай і спрабуючы заручыцца заступніцтвам шляхетных мецэнатаў. У Галандыі выдаў «Mémoires d’un homme de qualité» (1728—32) і ўступіў у сувязь з маладой пратэстанткай, не адважыўшыся, аднак, ажаніцца з ёю, каб не парушыць манаскага зароку. У Англіі распачаў выданне часопіса *«За і супраць»* («Le Pour et le Contre») — зборніка нататак, апавяданняў, анекдотаў, дзе з’явіліся і самыя вядомыя з яго твораў, раманы *«Англійскі філосаф»* («Histoire de M. Cleveland, fils naturel de Cromwell, philosophe anglais», 1732—39) і *«Манон Леско»* («Histoire du chevalier de Grieux et de Manon Lescaut»).

Поспех гэтых твораў даставіў Прэво шмат ворагаў на радзіме. Самы разлютаваны з іх, абат Лангле-Дзюфрэнуа, нападаў на Прэво галоўным чынам за яго сувязь з пратэстанткай. Тым не менш, дзякуючы пратэкцыі прынца Конці і кардынала Буасі Прэво атрымаў дазвол вярнуцца ў Францыю (1734), а праз год яму ўдалося атрымаць прабачэнне папы. Прынц Конці прызначыў яго сваім раздавальнікам міласціны і сакратаром. Ён працягваў выдаваць «Le Pour et le Contre» і ў 1735годзе надрукаваў раман *«Кілерынскі пробашч»* («Le Doyen de Killerine»). З прычыны ўдзелу ў гісторыі з нейкім журналістам, газета якога не спадабалася двару, Прэво зноў павінен быў бегчы ў Бельгію, але неўзабаве вярнуўся і па парадзе канцлера д’Агеса пачаў выдаваць калекцыю падарожжаў пад назвай «Histoire générale des voyages».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі XVIII стагоддзя
Манон Леско (раман)

**«Гісторыя кавалера дэ Грыё і Манон Леско»** (), часта скарочана **«Мано́н Леско»** — раман французскага пісьменніка абата Прэво (1697—1763). Адзін з першых у гісторыі літаратуры псіхалагічных раманаў.

Пасля першай публікацыі ў 1731 годзе ў Галандыі (VII том «Запісак і прыгод шляхетнага чалавека, які адышоў ад свету», хоць яны сюжэтна і не злучаны), раман выклікаў ажыўленую дыскусію. Нягледзячы на забарону ў Францыі, раман карыстаўся папулярнасцю і хадзіў у спісах. У Францыі кніга была ўпершыню выпушчана ў 1733 годзе з паметкай «Амстэрдам» (у рэчаіснасці кніга была надрукавана ў Руане; на тытуле значылася: «сачыненне сп-ра Д***»).

У выданні, якое выйшла ў 1753 годзе, Прэво прыбраў некаторыя скандальныя дэталі і дадаў больш маралізатарскіх агаворак.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Раманы на французскай мове
Катэгорыя:Раманы 1731 года
Катэгорыя:Раманы абата Прэво
Катэгорыя:Любоўныя раманы на французскай мове
Катэгорыя:Псіхалагічныя раманы
Катэгорыя:Цэнзура ў літаратуры

Катэгорыя:Раманы пра Парыж
Катэгорыя:Раманы, па матывах якіх былі створаны оперы
Мадам Батэрфляй

**«Мадам Батэрфляй»** () — опера Джакама Пучыні ў трох актах (у першай рэдакцыі ў двух актах) на лібрэта Луіджы Іліка і Джузэпэ Джакоза, па матывах аднайменнай драмы Дэвіда Беласка (1900). Драма Беласка ўяўляе сабой перапрацоўку апавядання «Мадам Батэрфляй» амерыканскага пісьменніка Джона Лютэра Лонга (1898), натхнёнага, у сваю чаргу, аўтабіяграфічным раманам французскага пісьменніка і вандроўніка П’ера Лоці «Мадам Хрызантэма» (1888).

Прэм’ера оперы ў першай рэдакцыі адбылася ў міланскім тэатры «Ла Скала» 17 лютага 1904 года і гучна правалілася; у другой рэдакцыі — у тэатры «Грандэ», у Брэшыа, 28 траўня 1904 года з вялікім поспехам. З’яўляецца адной з найбольш папулярных опер ва ўсім свеце (паводле колькасці пастановак).
## У беларускай культуры
*Оперу слухаюць героі ў аповесці «У снягах драмае вясна» Уладзіміра Караткевіча.

Катэгорыя:Оперы па літаратурных творах
Катэгорыя:Оперы на італьянскай мове
Катэгорыя:1904 год у музыцы
Катэгорыя:Творы 1904 года
Манон (опера Маснэ)

**«Мано́н»** () — лірычная опера ў пяці актах французскага кампазітара Жуля Маснэ. Французскае лібрэта Анры Мельяка і Філіпа Жыля паводле рамана «Гісторыя кавалера дэ Грыё і Манон Леско» (1731) французскага пісьменніка Антуана Франсуа (абата) Прэво. Прэм’ера адбылася ў Апера-Камік у Парыжы 19 студзеня 1884 года.

## Гісторыя стварэння і пастаноўкі 
Маснэ працаваў над операй пачынаючы з 1881 года, пераважна ў сваім загарадным доме каля Парыжа; акрамя таго, падчас працы над «Манон» кампазітар некаторы час жыў у Гаазе, у тым самым доме, дзе калісьці жыў Прэво.

З першай пастаноўкі 19 студзеня 1884 года ў парыжскай Апера-Камік «Манон» стала адной з жамчужын яе рэпертуару: у 1919 годзе быў дадзены тысячны спектакль, у 1952 годзе — двухтысячны.

У 1885 годзе адбыліся брытанская прэм’ера ў Ліверпулі і амерыканская прэм’ера ў Нью-Ёрку. У Венскай прыдворнай оперы «Манон» была ўпершыню пастаўлена ў 1890 годзе, у Лондане — у 1891 годзе, у Турыне — у 1893 годзе, у Рыме — у 1894 годзе, першае прадстаўленне ў Метрапалітэн-опера прайшло ў 1895 годзе.

Катэгорыя:Манон Леско
Эрнест Шасон

**Эрнест Шасон** (,  — ) — французскі кампазітар і музычны дзеяч, адзін з самых вядомых прадстаўнікоў школы Сезара Франка. Шасон з’яўляецца злучным звяном паміж двума пакаленнямі супрацьлеглых музычных груповак Парыжа канца XIX стагоддзі. Як перакананы вагнерыст, ён супрацьстаяў самым заўзятым рэтраградам Акадэміі, а таксама падтрымліваў у асобе Дэбюсі і Саці такія наватарскія плыні, што зараджаліся, як імпрэсіянізм.

Эрнест Шасон пражыў нядоўгае жыццё і напісаў не так шмат твораў, аднак ён пакінуў аб сабе добрую памяць і заняў трывалае, асаблівае месца ў гісторыі французскай музыкі.
Манон (балет)

**«Мано́н»** (англ.: Manon, фр.: L’histoire de Manon) — трохактны балет Кенета Мак-Мілана паводле рамана Антуана Франсуа Прэво «Гісторыя кавалера дэ Грыё і Манон Леско», пастаўлены на музыку, сабраную з розных твораў Жуля Маснэ. Аранжыроўка партытуры і аркестроўка асобных твораў — кампазітара Лейтана Лукаса ў супрацоўніцтве з Хільдай Гонт. Сцэнаграфія і касцюмы — Нікаласа Георгіядзіса.

У адрозненне ад арыгінальнага рамана дзеянне балета перанесена з эпохі Рэгенцтва ў канец XVIII стагоддзя, напярэдадні французскай рэвалюцыі, для чаго мастак-пастаноўшчык старанна вывучаў іканаграфічныя матэрыялы таго часу. Такое рашэнне балетмайстра прывяло да гістарычнай неадпаведнасці, бо ў 1764 годзе, пасля заканчэння каланіяльнай вайны, Новы Арлеан, дзе адбываецца апошняе дзеянне балета, быў перададзены Францыяй Іспаніі і перастаў быць часткай французскіх калоній.

Прэм’ера спектакля адбылася 7 сакавіка 1974 года на сцэне лонданскага тэатра Ковент-Гардэн у выкананні артыстаў Каралеўскага балета (Манон Леско — Антуанэт Сіблі, кавалер дэ Грыё — Энтані Даўэл, Леско — Дэвід Уол, Наглядчык — Дэвід Дру).

Катэгорыя:Балеты
Катэгорыя:Балеты паводле алфавіта
Катэгорыя:Творы 1974 года
Катэгорыя:Манон Леско
Мацяш

**Мацяш** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзмітрый Мікалаевіч Мацяш — беларускі футбаліст
* Ніна Іосіфаўна Мацяш — беларуская паэтэса, перакладчыца
* Уладзімір Канстанцінавіч Мацяш — беларускі архітэктар
Ана Рош

**Ана Рош** (; нар. 1972, Шэмпетэр-пры-Горыцы) — шэф-повар са Славеніі. Кухар-самавучка, яна кіруе кухняй рэстарана Hiša Franko у Кабарыдзе, Славенія.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і амбіцыйных бацькоў, ў дзяцінстве яна займалася гарналыжным спортам, займала месца ў маладзёжнай зборнай Югаславіі, але пазней вырашыла, што не хоча прафесійнай кар’еры. Пасля гэтага яна вучылася дыпламатыі ў Гарыцыі, калі пазнаёмілася са сваім партнёрам Вальтэрам Крамарам. Бацькі Крамара валодалі ўжо створанай рэстарацыяй Hiša Franko. Між іншым, яны вырашылі выйсці на пенсію, як толькі яна скончыла вучобу, таму яны з Крамарам вырашылі застацца і заняць сямейны рэстаран (супраць жадання бацькоў). Спачатку яна працавала афіцыянткай (Крамар стаў самелье) і спрабавала пераканаць тагачаснага шэф-повара паспрабаваць эксперыментаваць з традыцыйнымі рэцэптамі, але безвынікова. Пасля яго сыходу яна заняла кухню.

## Прызнанне 
У 2016 годзе Рош была паказана ў дакументальным фільме Netflix *«Chef’s Table»*.

Hiša Franko быў узнагароджаны дзвюма зоркамі Мішлен, калі Michelin Guide прадставіў свой першы рэйтынг Славеніі ў 2020 годзе.

## Асабістае жыццё 
У Рош і Крамара двое дзяцей.

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Марыяцкая вуліца (Гданьск)

**Марыяцкая вуліца** (, ) — вуліца ў гістарычным цэнтры Гданьска на тэрыторыі Галоўнага горада. Сваю назву атрымала ад размешчанай тут Марыяцкай базілікі.

## Апісанне 
У старажытных крыніцах вуліца Марыяцкая называлася вуліцай Паненскай,  або . У XVI стагоддзі вуліца была карацейшай з-за забалочанасці. Гэта змянілася пасля пабудовы Марыяцкай брамы, пра якую згадваецца ўжо ў 1484 годзе. Раскопкі пацвердзілі існаванне ў сярэднявеччы тут шматлікіх шавецкіх майстэрняў. Будынкі на вуліцы Марыяцкай маюць характэрныя для гданьскай архітэктуры высокія ганкі.

## Галерэя

Выява:Mariacka Street, Główne Miasto, Gdańsk, Poland - 1906.jpg|alt=Ulica Mariacka w 1906|вул. Марыяцкая ў 1906 годзе
Выява:2010-07-08-gdansk-by-RalfR-067.jpg|alt=ulica Mariacka, widok na bramę Mariacką|вул. Марыяцкая, від на Марыяцкую браму
Выява:Gdańsk by Joymaster - 098.JPG|alt=Widok na Bramę Mariacką|Выгляд на Марыяцкую браму
Выява:Mariacka Street in Gdańsk.jpg|Марыяцкая брама
Выява:Gargulec na przedprożu Mariacka 43.jpg|alt=Gargulec na przedprożu, Mariacka 43|Гаргулья на ганку, вул. Марыяцкая 43
Выява:Gargulec Pomuchle ul Mariacka 6 Gdańsk.jpg|Гаргулья на ганку, вул. Марыяцкая 6
Выява:Dekoracja przedproża Mariacka 6.jpg|alt=Dekoracja przedproża, Mariacka 6|Афармленне дзвярэй, вул. Марыяцкая 6
Выява:Mariacka 43 dekoracja przedproża.jpg|alt=Mariacka 43, dekoracja przedproża|вул. Марыяцкая 43, аздабленне ганка

## Гл. таксама 
* Марыяцкая базіліка

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Катэгорыя:Вуліцы Гданьска
Катэгорыя:Геаграфія Гданьска
70-я асобная гвардзейская мотастралковая брыгада

**70-я асобная гвардзейская мотастралковая двойчы Чырванасцяжная, ордэнаў Кутузава і Багдана Хмяльніцкага брыгада** — воінская часць Сухапутных войскаў Узброеных Сіл СССР у перыяд Афганскай вайны.

Скарочанае найменне — **70-я гв. амсбр**.

З’яўляецца пераемнікам *373-га гвардзейскага мотастралковага палка*, які ў сваю чаргу бярэ гісторыю ад 12-й гвардзейскай механізаванай брыгады са складу 5-га гвардзейскага механізаванага корпуса ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны.

Катэгорыя:Савецкая гвардыя
Катэгорыя:Афганская вайна (1979—1989)
Музей бурштыну (Гданьск)

**Музей бурштыну** () — музей у Гданьску, створаны ў 2000 годзе і прысвечаны промыслу і апрацоўцы бурштыну ў Польшчы. 

Музей быў адкрыты 28 чэрвеня 2006 года ў Турэмнай вежы ў Гданьску. 24 ліпеня 2021 года ён атрымаў новую сядзібу ў Вялікім Млыне. Да таго часу яго наведала больш за мільён наведвальнікаў (119 000 чалавек штогод — інфармацыя за 2019 год).

## Галерэя

Выява:Wystawa Gdańsk światową stolicą bursztynu Senat RP 02.JPG
Выява:WLA vanda Danzig Altar ca 1650.jpg
Выява:Gdańsk (DerHexer) 2010-07-15 122.jpg
Выява:Gdansk Muzeum Bursztynu 5.jpg
Выява:Gdansk Muzeum Bursztynu 1.jpg
Выява:Gdansk Muzeum Bursztynu 10.jpg
Выява:Gdańsk (DerHexer) 2010-07-15 126.jpg
Выява:Muzeum Bursztynu Gdańsk 02.jpg

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музеі Гданьска
Музей бурштыну

**Музей бурштыну** — музей, прысвечаны бурштыну

* Музей бурштыну (Гданьск)
* Музей бурштыну (Калінінград)
Еўрапейскі цэнтр «Салідарнасці»

**Еўрапейскі цэнтр «Салідарнасці»** () — музей і бібліятэка у Гданьску, прысвечаныя гісторыі польскага прафсаюза і грамадзянскага руху супраціву «Салідарнасць» і іншых апазіцыйных антыкамуністычных рухаў ва Усходняй Еўропе другой паловы ХХ стагоддзя. Адкрыўся 31 жніўня 2014 года.

## Гісторыя 
У 2007 годзе быў праведзены міжнародны конкурс на лепшы праект, у якім перамагла польская кампанія «FORT Architects». Сцены будынка выкананы з ліставой сталі, якая выкарыстоўваецца ў суднабудаванні, неафарбаваная і іржавая. Будаўніцтва пачалося ў 2010 годзе і каштавала 229 мільёнаў злотых, з якіх 113 мільёнаў выдзеліў Еўрасаюз.

Цырымонія адкрыцця адбылася 31 жніўня 2014 года, у гадавіну падпісання Гданьскіх пагадненняў, якія спрычыніліся да ўтварэння незалежнага самакіравальнага прафсаюза «Салідарнасць» у 1980 годзе. На цырымоніі прысутнічалі Лех Валенса, сузаснавальнік «Салідарнасці», а пазней прэзідэнт Польшчы, тагачасны прэзідэнт Польшчы Браніслаў Камароўскі і старшыня «Салідарнасці» Пётр Дуда.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музеі Гданьска