Ян Вермер

**Ян Верме́ер (Верме́р) Дэ́лфцкі** (, МФА: ; , Дэлфт, Нідэрланды — ) — галандскі мастак, майстар бытавога жывапісу і жанравага партрэта. Нароўні з Рэмбрандтам і Франсам Халсам адзін з найвялікшых жывапісцаў залатога веку галандскага мастацтва.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і заможнага камерсанта. Верагодна, жывапісу вучыўся ў вядомага мастака К. Фабрыцыуса. У 1653 г. малады мастак быў прыняты ў гільдыю св. Лукі, у 1662—71 г. займаў пасаду старшыні цэха. Двойчы станавіўся прэзідэнтам гільдыі. Быў жанаты на Катарыне Болнес з якой меў пятнаццаць дзяцей. Жывапіс не прыносіў Вермеру прыбытку, дастатковага для ўтрымання вялікай сям’і; ён быў змушаны працягваць гандлёвую справу бацькі. Аднак вайна з Францыяй і крызіс 1672 г. разарылі яго. Не выключана, што гэта паскорыла смерць Вермера, які памёр ад сардэчнага прыступу.

## Творчасць 
Я. Вермер — найбуйнейшы майстар галандскага жанравага і пейзажнага жывапісу. Пераважная большасць карцін Вермера, якія дайшлі да нас, уяўляюць сабою жанравыя замалёўкі. Сюжэты іх тыповыя: невялікая частка пакоя, жанчыны, пагружаныя ў тыя ці іншыя заняткі. Ярка індывідуальнае мастацтва Вермера не было ацэнена сучаснікамі і надоўга забылася. Цікавасць да яго з’явілася толькі ў 19 ст.

Раннія творы Вермера («Хрыстос у Марфы і Марыі», 1655, Нацыянальная галерэя Шатландыі, Эдынбург) яшчэ належаць тагачаснаму еўрапейскаму рэпертуару і нехарактэрныя для творчасці мастака ў цэлым. З 2-й пал. 1650-х г. Вермер піша невялікія карціны з адной ці некалькімі фігурамі ў залітым серабрыстым святлом гарадскім інтэр’еры («Служанка са збаном малака», «Афіцэр і дзяўчына, якая смяецца», «Перапынены ўрок музыкі»), надаючы ўвагу не сктолькі дзеянню, колькі стану герояў і агульнаму настрою сцэны. У кан. 1650-х г. Вермер стварае два пейзажы («Від Дэлфта» і «Вулачка»), якія зацвердзілі за ім славу неперасягненага майстра пейзажнага жанру.

У 1660-я г. творчасць Вермера робіцца больш сузіральнай і вытанчанай, а жывапіс — халаднейшым («Дзяўчына з жамчужнай завушніцай», «Жанчына з гарлачом вады»). Мастак часта малюе ўтульныя, багата абстаўленыя пакоі, дзе ўпрыгожаныя жанчыны чытаюць і пішуць лісты («Дзяўчына ў блакітным, якая чытае ліст», «Дама, якая піша ліст»), музыкуюць («Лютністка», «Канцэрт», «Гітарыстка»), разглядаюць каштоўнасці («Дама, якая прымярае каралі»), вядуць галантныя размовы з кавалерамі («Келіх віна»). На сваіх карцінах Вермер малюе таксама людзей працы, навукі і мастацтваў («Каруначніца», «Майстэрня мастака»).

Я. Вермер не напісаў ніводнага нацюрморта як скончанай карціны, але прылічаны да лепшых майстраў гэтага жанру. Ствараючы свае творы, мастак арганічна ўплятаў у іх нацюрморты: талерка з садавіной, гарлач і скамечаная сурвэтка («Дзяўчына, якая спіць»); яблыкі і персікі, якія скаціліся з нахільнай талеркі («Дзяўчына з лістом»).

## Галерэя 

Файл:Vermeer young women sleeping.jpg|Дзяўчына, якая спіць. 1656-1657. Метраполітан. Нью-Ёрк. 
Файл:Jan Vermeer van Delft 023.jpg|Афіцэр і дзяўчына, якая смяецца. 1657-1659. Калекцыя Фрыка. Нью-Ёрк.
Файл:Jan Vermeer van Delft - Brieflezend meisje bij het venster (ca. 1657-59).jpg|Дзяўчына з пісьмом. 1657-1659. Дрэздэнская карцінная галерэя. Дрэздэн.
Файл:Jan Vermeer van Delft 021.jpg|Служанка са збаном малака. 1658. Рэйксмузей. Амстэрдам.
Файл:Jan Vermeer van Delft 018.jpg|Келіх віна. 1660-1661. Карцінная галерэя. Берлін.
Файл:Jan Vermeer van Delft 008.jpg|Дама, якая прымярае каралі. 1660-1665. Карцінная галерэя. Берлін.
Файл:Jan Vermeer van Delft 016.jpg|Каруначніца. 1664. Луўр. Парыж.
Файл:1665_Girl_with_a_Pearl_Earring.jpg|Дзяўчына з жамчужнай завушніцай. Каля 1665. Маўрыцхёйс. Гаага.
Файл:Jan Vermeer - The Art of Painting - Google Art Project.jpg|Алегорыя жывапісу. 1666-67. Музей гісторыі мастацтваў. Вена.

## Вобраз у мастацтве 
* Дзяўчына з жамчужнай завушніцай (фільм)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Кашкурэвіч А. Вермер Дэлфцкі // БЭ ў 18 т. Т. 4. — Мн.: БелЭн, 1997. ISBN 985-11-0090-0
* Лазука Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. XVII — XVIII стагоддзі / Б.А.Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0899-9

* Лазарев В. Н. Ян Вермеер Дельфтский. — М., 1933;
* Популярная художественная энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия, 1986.
* Ротенберг Е. Ян Вермеер Дельфтский [Альбом репродукций]. — 2-е изд.— М., 1983.

## Спасылкі 
* Сайт пра жыццё і творчасць Вермеера
* Han van Meegeren
* Біяграфія і карціны Вермеера

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дэлфце
Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў