open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Марк Рыгоравіч Фрадкін

**Марк Рыгоравіч Фрадкін** (21 красавіка (4 мая) 1914, Віцебск — , ) — савецкі кампазітар, аўтар шматлікіх папулярных у сярэдзіне XX стагоддзя песень і музыкі да кінафільмаў. Народны артыст СССР (1985). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1979).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і ўрачоў.

Пасля заканчэння школы ён паступіў у гарадской політэхнікум. Пасля заканчэння тэхнікума малады спецыяліст быў накіраваны на буйную швейную фабрыку «Сцяг індустрыялізацыі» інжынерам па тэхніцы бяспекі, дзе адпрацаваў 2 гады, а затым паступіў у 3-ы Беларускі тэатр акцёрам.

## Музыка да кінафільмаў 
* 1958 - Дабравольцы
* 1959 - Першы дзень міру
* 1960 - Простая гісторыя
* 1962 - Цячэ Волга
* 1965 - Рана раніца
* 1971 - Чалавек з іншага боку
* 1973 - За аблокамі - неба
* 1974 - Юркіны рассветы
* 1975 - Там, за даляглядам
* 1978 - Вецер падарожжаў
* 1982 - Бацькі і дзяды
* 1983 - Хабар. З нататніка журналіста В. Цвяткова
* 1984 - Тваё мірнае неба

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.16: Трыпалі - Хвіліна / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. - Мн.: БелЭн, 2003. - 576 с.: іл.

Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Катэгорыя:Члены Саюза кампазітараў СССР
Катэгорыя:Кампазітары-песеннікі
Катэгорыя:Кінакампазітары Расіі
Катэгорыя:Сацыялістычны рэалізм
Том Грын

**Майкл Томас «Том» Грын** (; ) — канадскі камедыйны акцёр, музыкант, рэжысёр і вядучы тэлеперадач.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* 2008 — Basement Jams
* 2005 — Prepare For Impact
* 1998 — Not The Green Tom Show
* 1992 — Huh? Stiffenin 'Against The Wall

### Сінглы 
* 1999 — «Lonely Swedish (The Bum Bum Song)»
* 2005 — «I’m an Idiot»
* 2005 — «Teachers Suck»
* 2016 — «Do the Donald»
* 2019 — «I wanna be Friends with Drake»

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцёры Канады
Катэгорыя:Музыканты Канады
Катэгорыя:Рэжысёры Канады
Тэйдэ

**Тэйдэ** () — вулкан, размешчаны на востраве Тэнэрыфэ (Канарскія астравы, Іспанія), самая высокая гара Іспаніі. Вышыня — 3718 метраў. Адносная вышыня над дном Атлантычнага акіяна — 7500 м. Гэта самы высокі вулкан на астравах Атлантычнага акіяна і трэці па велічыні вулкан у свеце са сваёй базай.

Менавіта ў нацыянальны парк быў унесены ў спіс Сусветнай спадчыны ў 2007 годзе.

## Галерэя 

Выява:El_Teide_landscape.jpg|«Марсіянскі» пейзаж Нацыянальнага парку Тэйдэ
Выява:Echium Wildpretii at The Teide.jpg|Тыповая канарская расліна Echium wildpretii на фоне Тэйдэ
Выява:Panorama Teide BW.jpg|Панарама кальдэры, у якой размешчаны вулкан Тэйдэ
Выява:Tejde.JPG|Вяршыня Тэйдэ
Выява:Finger tejde.JPG|«Палец» Тэйдэ
Выява:Teide 3d - version2.gif|Тэйдэ 3D

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Тэйдэ. Вэб-сайт нацыянальных паркаў у Іспаніі 
* Global Volcanism Program — Tenerife — Summary 

Катэгорыя:Геаграфія Іспаніі
Катэгорыя:Канарскія астравы
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Іспаніі
Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Мсціжскае евангелле

**Мсціжскае евангелле** ― рукапіснае Евангелле XIV стагоддзя, выдатны прыклад рукапіснай кнігі ў Беларусі сярэдневяковага часу.

Назва ― па в. Мсціж (Барысаўскі раён, Мінская вобласць). На першай старонцы кнігі ёсць надпіс XVI стагоддзя пра тое, што мінскі бурмістр Васіль Лах ахвяраваў гэты экзэмпляр царкве Св. Юрыя ў Мсціжы.

Знойдзена ў Мінску ў другой палове XIX стагоддзя, у 1869 г. перададзена ў Віленскую публічную бібліятэку. Цяпер захоўваецца ў Бібліятэцы АН Літвы імя Ўрублеўскіх.

## Змест 
Напісана царкоўнаславянскай мовай паўуставам у дзве калонкі па 24 радкі ў кожнай на 187 пергаментных старонках. Утрымлівае пачаткі тэкстаў евангелляў ад Іаана, Мацвея, Лукі, саборнік ― паказальнік евангельскіх чытанняў па святах.

## Мастацкае афармленне 
У Евангеллі адна застаўка і каля 350 ініцыялаў у тэраталагічным стылі. На адным з ініцыялаў (літара В) намаляваны селянін з лапатай. Упрыгожванні выкананы ў чатырох колерах: сіні, чырвоны, зялёны і жоўты.

На сярэбраных пласцінах скураной вокладкі выгравіраваны выявы Хрыста на крыжы і евангелістаў.

## Літаратура 
* *Батюшков, П. Н.* Памятники русской старины… В. 6. ― Вильна, 1874. 
* *Добрянский, Ф.* Описание рукописей Виленской публичной библиотеки. ― Вильна, 1882. 
* *Соболевский, А. И.* История русского литературного языка. ― Л., 1980. 

## Спасылкі 
* БЕЛОРУССКАЯ ЛИТЕРАТУРА 

Катэгорыя:З’явіліся ў XIV стагоддзі
Катэгорыя:Кнігі XIV стагоддзя
Катэгорыя:Мсціж
Катэгорыя:Гісторыя Мінскай вобласці
Катэгорыя:Барысаўская епархія
Катэгорыя:Рукапісы Евангелляў
Катэгорыя:Біблія
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Праваслаўе ў Вялікім Княстве Літоўскім
Катэгорыя:Гісторыя Барысаўскага раёна
Катэгорыя:Рэлігія ў Барысаўскім раёне
Міхаіл Навумавіч Герчык

**Міхаіл Навумавіч (Майсей Беньямінавіч) Герчык** (,  — , ) — беларускі савецкі пісьменнік і паэт, сцэнарыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Бабруйску Магілёўскай вобласці ў сям'і рабочага. У час Вялікай Айчыннай вайны разам з маці і малодшым братам знаходзіўся ў эвакуацыі ў Чкалаўскай (цяпер Арэнбургская) вобласці. Бацька загінуў на фронце зімой 1942 г. у баях пад Масквой. 

Восенню 1944 г. сям'я вярнулася ў Беларусь. У 1950 г. М. Герчык скончыў сем класаў 13-й Бабруйскай школы, потым у 1953 годзе Мінскае педагагічнае вучылішча імя Н. К. Крупскай і паступіў на філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У. І. Леніна. Заняткі на аддзяленні журналістыкі сумяшчаў з работай у піянерскай газеце «Зорька». Потым перайшоў у выдавецтва «Беларусь». З 1972 г. займаў пасаду старшага рэдактара выдавецтва «Мастацкая літаратура».

## Творчасць 
Пісаў на рускай і на беларускай мовах. Яго шматлікія дакументальныя нарысы і апавяданні, надрукаваныя ў 1970-я гг. у часопісах «Вясёлка», «Бярозка», газетах «Піянер Беларусі» і «Зорька» сведчылі аб тым, што аўтар любіў дзяцей, разумеў іх. Асаблівую ўвагу пісьменнік звяртаў на станаўленне характараў падлеткаў, што знайшло адлюстраванне ў творах «Ветер рвет паутину» (1963), «Портрет Фиделя» (1964), «Повесть о золотой рыбке» (1968), «Солнечный круг» (1970), зборніках аповесцей і апавяданняў «Земное притяжение» (1965), «Ветка зеленого дерева» (1977), «Дзе жывуць чараўнікі» (1980), «Самое синее небо» (1982).

Кнігі М. Герчыка вызначаюцца навізной тэмы, дакладнымі мастацкімі вобразамі і характарамі, прыцягваюць увагу вострым займальным сюжэтам, добра распрацаванай кампазіцыяй. У іх пісьменнік не толькі даследаваў складаныя калізіі жыцця, цяжкія лёсы людзей, але і імкнуўся паказаць усё лепшае, што ёсць у чалавеку. Менавіта таму нават самы першы раман М. Герчыка «Отдаешь навсегда» (1970) быў адзначаны прэміяй на Усесаюзным літаратурным конкурсе імя М. Астроўскага.

Пісьменнік з'яўляецца таксама аўтарам раманаў «Обретение надежды» (1976), «Вяртанне да сябе» (1989), «Погоня за миражом» (2008). Плённа працаваў М. Герчык і ў галіне мастацкага перакладу.

Многія творы беларускіх пісьменнікаў (С. Міхальчука, А. Пальчэўскага, Х. Жычкі, М. Ваданосава, У. Ягоўдзіка, В. Гардзея і інш.) былі перакладзены ім на рускую мову. Перакладаўся на польскую, балгарскую, румынскую, латышскую, украінскую, узбекскую і іншыя мовы.

## Узнагароды 
Узнагароджаны граматай Вярхоўнага Савета Беларусі.

## Спасылкі 
* 
* 3 июня умер белорусский писатель Михаил Герчик 
* Михаил Герчик. В парикмахерской 
* Біяграфія з выявай 

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Сцэнарысты Беларусі
Катэгорыя:Сцэнарысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Мендэле Мойхер-Сфорым

**Мендэле Мойхер-Сфорым** ( — «Мендэле-Кніганоша», «Мендэле-гандляр кніжкамі», сапраўднае імя — Шолам-Янкеў (Шолам-Якаў) Бройдэ, па пашпарце **Саламон Майсеевіч Абрамовіч**, , , Мінская губерня — , ) — ​ яўрэйскі пісьменнік, лічыцца заснавальнікам сучаснай свецкай яўрэйскай літаратуры на мове ідыш. Класік літаратуры на ідышы і на іўрыце. Быў настаўнікам у Яўрэйскім казённым вучылішчы.

## Пачатак творчасці 
Мендэле выступаў з публіцыстычнымі артыкуламі аб выхаванні і пераклаў на іўрыт натуральную гісторыю прафесара Ленца. Неўзабаве ён прыйшоў да пераканання, што да народа трэба звяртацца на народнай мове, і пачаў пісаць амаль выключна на ідышы. Першы яго буйны твор — аповесць «Маленькі чалавечак», апублікаваная ў 1864 годзе.

## Перыяд творчай спеласці 
Велізарны поспех мела аповесць Мендэле «Кляча» (1873), дзе пад выглядам няшчаснай, хворай, усімі гнанай клячы намаляванае жыццё расійскага яўрэйства, што прыгнятаецца ўрадавымі мерамі. У аповядзе «Фішка Кульгавы» пададзена карціна грамадскага ладу жабракоў: яўрэйства, якое жыве з дня на дзень, не ведае раніцай, дзе яно правядзе ноч, якое не мае ніякіх пэўных заняткаў, ахарактарызавана як старая вялікая торба, часам парожняя, часам напоўненая то адным смеццем, то іншым. Самы знакаміты яго раман — «Падарожжа Беньяміна Трэцяга» (1878), лірыка-сатырычная фантасмагорыя па матывах сярэднявечнай яўрэйскай працы «Падарожжа Біньяміна з Тудэлы», якая нагадвае «Дон Кіхота» Сервантэса. На беларускую мову гэты твор пад назвай «Падарожжы Беньяміна III» у 2019 годзе пераклаў з іўрыта Павел Касцюкевіч, які трактуе свой пераклад як «антыкаланіяльны».

## Памяць 
13 лютага 1928 г. у Беларускім дзяржаўным тэатры ў Мінску адбыўся вялікі ўрачысты вечар з нагоды дзесятай гадавіны смерці пісьменніка. Ад Інбелкульта на вечары аб ролі пісьменніка ў яўрэйскай літаратуры выступіў неадменны сакратар В. Ластоўскі, даклад аб творчасці пісьменніка зрабіў Х. Дунец. Народны камісарыят асветы пастанавіў прысвоіць 27-й яўрэйскай школе ў Мінску імя пісьменніка.

Адна з вуліц Капыля (вуліца Абрамовіча) названая ў гонар Мендэле Мойхер-Сфорыма. На будынку капыльскага ўнівермага ў 2018 годзе адкрыта дошка ў памяць пра пісьменніка.

## Літаратура 
* БЭ у 18 тамах. Т. 10, Мн., 2000. С. 284.

Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Катэгорыя:Шматмоўныя пісьменнікі
Раман Ігаравіч Зарэцкі

**Раман Ігаравіч Зарэцкі** (іўр. רומן זרצקי; нарадзіўся 4 снежня 1983 г., Мінск) — ізраільскі фігурыст, які выступаў у катэгорыі спартыўныя танцы з сястрой Аляксандрай Зарэцкай. Яны - трохразовы чэмпіёны Ізраіля і пераможцы зімовай Універсіяды 2009 года.

## Спасылкі 
* 
* Старонка пары на сайце Ізраільскай Федэрацыі Фігурнага Катання 
* Афіцыйны сайт пары 

Катэгорыя:Фігурысты Ізраіля
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Імігравалі ў Ізраіль з Беларусі
Аляксандра Ігараўна Зарэцкая

**Аляксандра Ігараўна Зарэцкая** (іўр. אלכסנדרה זרצקי; , ) — ізраільская фігурыстка, якая выступала ў катэгорыі спартыўныя танцы з братам Раманам Зарэцкім. Яны — трохразовыя чэмпіёны Ізраіля, пераможцы зімовай Універсіяды 2009 года.

Аляксандра Зарэцкая была сцяганосцам каманды Ізраіля на цырымоніі адкрыцця Алімпійскіх гульняў 2010 года.

## Спасылкі 
* 
* Старонка пары на сайце Ізраільскай Федэрацыі Фігурнага Катання 
* Афіцыйны сайт пары 

Катэгорыя:Фігурысткі Ізраіля
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Сцяганосцы на Алімпійскіх гульнях
 
Катэгорыя:Імігравалі ў Ізраіль з Беларусі
Шарашоўскае Евангелле

thumb|240px|Шарашоўскае Евангелле. Апостал Матвей.
**Шарашоўскае Евангелле** — беларускі рукапісны помнік XVI стагоддзя.

## Гісторыя стварэння 
Створана на тэрыторыі Беларусі ў 1495 (па іншых звестках, у сярэдзіне XVI ст.). названа па запісу на адной са старонак, дзе відаць, што ў XVII і XIX стагоддзях яно было напрастольным у Прачысценскай царкве пасёлка Шарашова Пружанскага раёна, які быў некалі мястэчкам Вялікага Княства Літоўскага.

## Мастацкае афармленне 
thumb|240px|Шарашоўскае Евангелле. Апостал Лука.
Тэкст выкананы чырвонай і чорнай фарбамі, мастацкае афармленне складаецца з чатырох мініяцюр з выявамі евангелістаў, пяці заставак, малюнкаў на палях (раслінная арнаментыка) і ініцыялаў.

Асаблівасці мініяцюр, выкананых чырвонай, карычневай і залаціста-зялёнай фарбамі, тыповы для беларускай мастацкай школы: простанароднасць сялянскага тыпажу, рысы готыкі ў трактоўцы архітэктурных куліс (спічастыя вокны), ромбападобная арнаментыка німбаў.

Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.

## Гл. таксама 
* Слуцкае Евангелле
* Аршанскае Евангелле
* Тураўскае Евангелле
* Мсціжскае евангелле
* Друцкае Евангелле

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Рукапісы Евангелляў
Катэгорыя:Мастацтва Беларусі
Катэгорыя:Экспанаты Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Гісторыя Пружанскага раёна
Анатоль Аляксандравіч Цімашчук

**Анатоль Цімашчук** (; нар. , ) — украінскі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. Ігрок нацыянальнай зборнай Украіны (2000—2016).

## Кар’ера 
Выхаванец клуба «Валынь» з роднага горада Луцка. Адгуляўшы за гэты клуб два гады на дарослым узроўні, перайшоў у данецкі «Шахцёр». За час знаходжання ў Данецку замацаваўся ў асноўным складзе зборнай Украіны, быў прызнаны найлепшым футбалістам Украіны 2002 года. Тройчы дапамагаў гарнякам стаць чэмпіёнамі Украіны.

У 2007 годзе за 20 млн долараў (рэкордная сума на постсавецкай прасторы) перайшоў у расійскі «Зеніт», дзе адразу стаў капітанам. У 2009 годзе стаў іграком мюнхенскай «Баварыі». У «Баварыі» стаў часцяком выкарыстоўвацца на пазіцыі абаронцы. Разам з мюнхенскім клубам стаў пераможцам Лігі чэмпіёнаў у 2013 годзе. Адразу пасля перамогі пакінуў «Баварыю» і, нягледзячы на шматлікія прапановы іншых клубаў, вярнуўся ў «Зеніт».

Па заканчэнні тэрміну пагаднення з «Зенітам», 5 ліпеня 2015 года Цімашчук у якасці свабоднага агента падпісаў кантракт з казахстанскім «Кайратам» тэрмінам на 1,5 гады. З «Кайратам» стаў двухразовым віцэ-чэмпіёнам Казахстана, уладальнікам Кубка і Суперкубка краіны. У лістападзе 2016 па заканчэнні кантракта пакінуў «Кайрат», а ў лютым 2017 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

У сакавіку 2017 года ўвайшоў у трэнерскі штаб «Зеніта».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Кайрат Алматы
Катэгорыя:Ігракі ФК Зеніт Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр-2 Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Валынь Луцк
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Украіны
Касакоўскія

**Касакоўскія** — шляхецкі род гербаў «Слепаўрон» і «Корвін».

Першыя прадстаўнікі згадваюцца ў XV ст. Прозвішча пайшло ад вёскі Касакі каля Цеханаўца на Падляшшы.

У XVI ст. утварылася шмат галін роду. Нікадзім Францішак Касакоўскі (каля 1556 — 1609) трымаў некаторыя староствы ў Вялікім Княстве Літоўскім і дзякуючы шлюбам з прадстаўніцамі літоўскіх магнацкіх родаў заклаў трывалы падмурак роду ў Вялікім Княстве.

Некаторыя прадстаўнікі роду ўжывалі графскі тытул, аднак афіцыйна атрымалі яго толькі ў 1781 годзе.

## Найбольш вядомыя прадстаўнікі 
* Ян Непамуцэн Касакоўскі (1755—1808) — біскуп віленскі
* Сімон Марцін Касакоўскі (1741—1794) — польны і апошні вялікі гетман літоўскі
* Юзаф Казімір Касакоўскі (1738—1794) — біскуп інфлянцкі

## Галерэя 

Выява:Juzef Kazimier Kasakoŭski. Юзэф Казімер Касакоўскі (J. Damiel, 1812).jpg|Юзаф Казімір Касакоўскі
Выява:Symon Marcin Kasakoŭski. Сымон Марцін Касакоўскі (1776-1800).jpg|Сімон Марцін Касакоўскі
Выява:Jan Niepamuk Kasakoŭski. Ян Непамук Касакоўскі.jpeg|Ян Непамук Касакоўскі
Выява:Ludvika Kasakoŭskaja (Patockaja). Людвіка Касакоўская (Патоцкая) (J. Lampi, 1807).jpg|Людвіка Касакоўская (з Патоцкіх)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Яўген Яўгенавіч Кунцэвіч

**Яўген Кунцэвіч** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец віцебскай СДЮШАР-6, гуляў за дубль наваполацкага «Нафтана», потым перайшоў у «Белшыну», якая на той момант гуляла ў Першай лізе. Дапамог бабруйскаму клубу перамагчы ў Першай лізе і прайсці ў мацнейшы дывізіён.

У лютым 2011 года перайшоў у БАТЭ, але з-за траўмы не здолеў стаць іграком асновы. У лютым 2013 года быў аддадзены ў арэнду ў «Белшыну», а ў жніўні 2013 года пераведзены ў «Граніт».

У сакавіку 2014 года перайшоў у «Граніт» на трывалай аснове. Дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу па выніках сезона 2014. У лютым 2015 года падоўжыў кантракт з «Гранітам». У сезоне 2015, аднак, гуляў за дубль мікашэвічцаў, ні разу не з’явіўшыся на полі ў складзе асноўнай каманды.

У студзені 2016 года знаходзіўся на праглядзе ў «Гарадзеі», але не падышоў клубу. У лютым прыбыў на прагляд у мазырскую «Славію» і неўзабаве падпісаў кантракт. У складзе «Славіі» здолеў замацавацца ў цэнтры абароны. Па заканчэнні сезона 2016 пакінуў каманду.

Са студзеня 2017 года трэніраваўся з мінскім «Тарпеда», з якім у лютым падпісаў кантракт. Спачатку трывала гуляў у стартавым складзе аўтазаводцаў, а ў ліпені 2017 года стаў толькі выхадзіць на замену, і неўзабаве па ўзаемнай згодзе бакоў пакінуў клуб. У жніўні 2017 года стаў іграком «Смалявічаў-СТІ», па заканчэнні сезона 2017 пакінуў каманду.

Пасля з’ехаў на працу ў ЗША.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (2): 2011, 2012
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2011
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі (2): 2009, 2014

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Мацея Кежман

**Мацея Кежман** (; нар. ) — сербскі футбаліст, нападнік. Згуляў 49 матчаў за зборную Сербіі і Чарнагорыі, забіў у іх 17 галоў.

## Кар’ера 
У статусе свабоднага агента 31 жніўня 2011 года падпісаў кантракт з беларускім клубам БАТЭ да канца года. У канцы 2011 года сышоў з каманды і неўзабаве завяршыў кар’еру.

## Дасягненні 
;Камандныя
* Чэмпіён Югаславіі: 1999
* Чэмпіён Нідэрландаў: 2001, 2003
* Чэмпіён Англіі: 2005
* Чэмпіён Турцыі: 2007
* Уладальнік Кубка Францыі: 2010
* Уладальнік Кубка Ганконга: 2011
* Чэмпіён Беларусі: 2012

;Індывідуальныя
* Найлепшы бамбардзір чэмпіянату Югаславіі: 2000
* Найлепшы футбаліст Югаславіі: 2000
* Найлепшы бамбардзір чэмпіянату Нідэрландаў: 2001, 2003, 2004
* Найлепшы футбаліст чэмпіянату Нідэрландаў: 2003
* Найлепшы бамбардзір Кубка УЕФА: 2004

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце БАТЭ 

Катэгорыя:Футбалісты Сербіі
Катэгорыя:Футбалісты Сербіі і Чарнагорыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Сербіі і Чарнагорыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Саут Чайна
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Зеніт Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Пары Сен-Жэрмен
Катэгорыя:Ігракі ФК Фенербахчэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі
Катэгорыя:Ігракі ФК ПСВ
Катэгорыя:Ігракі ФК Партызан Бялград
Катэгорыя:Ігракі ФК Смедарава
Катэгорыя:Ігракі ФК Лозніца
Катэгорыя:Ігракі ФК Раднічкі Пірат
Марка Сіміч

{{Футбаліст
| імя                         = Марка Сіміч
| поўнае імя                  = 
| мянушка                     = 
| выява                       = 
| дата нараджэння             = 
| месца нараджэння            = 
| грамадзянства               = 
| рост                        = 
| вага                        = 
| пазіцыя                     = абаронца
| цяперашні клуб              =  Будучнаст
| нумар                       = 
| моладзевыя клубы            = 
| клубы                       = 
| нацыянальная зборная        = 
| медалі                      =
 
{ style="background: transparent"

}
|абнаўленне дадзеных аб клубе = 30 ліпеня 2022
|абнаўленне дадзеных аб зборнай = 30 ліпеня 2022
}}

**Марка Сіміч** (, нар. ) — сербскі і чарнагорскі футбаліст, абаронца чарнагорскага клуба «Будучнаст» з Падгорыцы і нацыянальнай зборнай Чарнагорыі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец футбольнай школы бялградскага «Партызана», у якой займаўся з пяці гадоў.

У студзені 2011 года за 150 тысяч еўра трапіў у барысаўскі БАТЭ. Уключаўся ў спіс 22 найлепшых ігракоў чэмпіянату 2011. Удзельнік Лігі Еўропы 2010/11, Лігі чэмпіёнаў 2011/12 і 2012/13.

У студзені 2013 года за 1 мільён еўра перайшоў у турэцкі клуб «Кайсерыспор». У ліпені 2016 года падпісаў кантракт з тэль-авіўскім «Хапаэлем», аднак ужо ўзімку пакінуў клуб у якасці свабоднага агента і ў сакавіку 2017 года перайшоў у «Растоў». У чэрвені 2017 года падпісаў кантракт на 2,5 гады з узбекскім «Пахтакорам».

У першай палове 2020 года, пасля сыходу з «Пахтакора», заставаўся без клуба, а ў чэрвені стаў іграком латвійскай «Ліепаі». У ліпені 2022 года перайшоў у чарнагорскую «Будучнаст».

## Міжнародная кар’ера 
Дзякуючы добрай гульні за клуб, Марка ў 2011 годзе атрымаў выклік у нацыянальную зборную Сербіі, але так і не выйшаў на поле. У 2013 годзе прыняў прапанову выступаць за зборную Чарнагорыі. Дэбютаваў за чарнагорскую зборную 14 жніўня 2013 года ў таварыскім матчы супраць Беларусі.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (2): 2011, 2012
*  Найлепшы абаронца чэмпіянату Беларусі: 2011
*  Пераможца Першай лігі Турцыі: 2014/15
*   Чэмпіён Узбекістана: 2019
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Узбекістана: 2018
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Узбекістана: 2017
*  Уладальнік Кубка Узбекістана: 2019
*  Уладальнік Кубка лігі Узбекістана: 2019
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Латвіі: 2021
*  Уладальнік Кубка Латвіі: 2020
*   Чэмпіён Чарнагорыі: 2022/23

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Сербіі
Катэгорыя:Футбалісты Чарнагорыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чарнагорыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак Варна
Катэгорыя:Ігракі ФК Чарнаморац Бяла
Катэгорыя:Ігракі ФК Раднічкі Крагуевац
Катэгорыя:Ігракі ФК Младэнавац
Катэгорыя:Ігракі ФК Гонвед
Катэгорыя:Ігракі ФК Бяжанія
Катэгорыя:Ігракі ФК Ягодзіна
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Кайсерыспор
Катэгорыя:Ігракі ФК Хапаэль Тэль-Авіў
Катэгорыя:Ігракі ФК Растоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Пахтакор Ташкент
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліепая
Катэгорыя:Ігракі ФК Будучнаст Падгорыца
Людміла Васільеўна Жыжэнка

**Людміла Васільеўна Жыжэнка** (, ) — беларуская мастачка.

## Біяграфія 
Жыве і працуе ў г. Гомелі. Скончыла Мінскае мастацкае вучылішча імя А. К. Глебава.

Працуе ў жанрах пейзажу, нацюрморта (акварэль, алей). Валодае тэхнікай жывапісу з выкарыстаннем нафты.

Удзельніца абласных і рэспубліканскіх выстаў, а таксама групавых у Італіі і Германіі. Творы аўтара знаходзяцца ў прыватных калекцыях краін блізкага і далёкага замежжа.

Аўтар распрацоўкі арыгінальнай тэхнікі напісання карцін нафтай.

## Карціны нафтай 
Людміла Васільеўна распрацавала прынцыпова новы метад напісання карцін. Замест акварэльнай фарбы выкарыстоўваецца нафта, нанесеная на спецыяльную сухую паперу. Атрымліваемыя такім чынам карціны маюць адметны каларыт і вонкава падобныя да старых, пажоўклых ад часу фатаграфій.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт мастака 
* http://www.1tv.ru/news/other/160340
* http://www.ctv.by/news/~news=42167
* http://www.belta.by/ru/photonews/i_17580.html
* http://www.tvr.by/rus/culture.asp?id=31806 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Дар’я Андрэеўна Кустава

**Да́р’я Андрэ́еўна Ку́става** (нарадзілася 29 мая 1986 года, Мінск) — беларуская тэнісістка. Пераможца аднаго турніру WTA у пары. Пераможца парнага турніру Orange Bowl-2002.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі Беларусі
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Вольга Міхайлаўна Цандэр

**Вольга Міхайлаўна Цандэр** (, ) — беларуская спартсменка, лёгкаатлетка, від спорту — кіданне молата.

## Дасягненні 
* Удзельніца Алімпійскіх гульняў-2000, фіналістка Алімпійскіх гульняў-2004 (6-е месца)
* Пераможца Кубка Еўропы-2001
* Сярэбраны прызёр фіналу Гран-пры-2004
* Чэмпіёнка Беларусі-2006

## Спасылкі 
* Профіль спартсменкі на сайце IAAF
* Вольга Цандэр на Алімпійскіх гульнях 

Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Кідальнікі молата Беларусі
Канстанцін Паўлавіч Кабашнікаў

**Канстанцін Паўлавіч Каба́шнікаў** (, Гомель, БССР, СССР — , Мінск, Беларусь) — беларускі фалькларыст. Доктар філалагічных навук (1971), прафесар (1980). Брат В. П. Кабашнікава.

## Біяграфія 
У 1951 годзе скончыў Гомельскі педагагічны інстытут. З 1954 года і да сваёй смерці працаваў у НАН Беларусі, дзе прайшоў шлях ад малодшага навуковага супрацоўніка да загадчыка аддзела славістыкі ў Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы.

## Навуковая дзейнасць 
Апублікаваў больш за 200 навуковых прац, сярод якіх манаграфіі «Ад традыцыйнага фальклора да рэвалюцыйнай паэзіі», «Беларускі фальклор у параўнальным асвятленні», вучэбныя дапаможнікі «Нарысы па беларускаму фальклору», «Беларуская народная вусна-паэтычная творчасць» і іншыя, а таксама артыкулы.

Сабраў шматлікія запісы казак, паданняў, народнай драмы. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі 1968 г. за ўдзел у выданні шматтомнага збору «Беларуская народная творчасць». Член бюро камісіі па славянскім фальклоры пры Міжнародным камітэце славістаў і Міжнароднай асацыяцыі па вывучэнні і распаўсюджванні славянскіх культур.

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія БССР (1986)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фалькларысты СССР
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Беларусісты
Пол Бэран

**Пол Бэра́н** (; імя пры нараджэнні Пейсах Баран; , Гродна — , Каліфорнія) — амерыканскі інжынер і вынаходнік, паходзіў з польскіх яўрэяў, адзін са стваральнікаў Інтэрнэта.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 красавіка 1926 года ў Гродне ў яўрэйскай сям’і. У 1928 годзе з сям’ёй пераехаў у ЗША.

Бакалаўр (Тэхналагічны інстытут Дрэксела, 1949), магістр (Каліфарнійскі ўніверсітэт у Лос-Анджэлесе, 1959).

Працаваў у лабараторыях міністэрства абароны ЗША.

Распрацаваў механізм перадачы інфармацыі ад камп’ютара да камп’ютара, які лёг у аснову сеткі ARPANET. У 2008 годзе атрымаў ўзнагароду ад прэзідэнта ЗША за ўнёсак у развіццё тэхналогій.

## Спасылкі 
* У Каліфорніі памёр знакаміты беларускі яўрэй — адзін з аўтараў пабудовы Інтэрнэт

Катэгорыя:Праграмісты ЗША
Катэгорыя:Інтэрнэт
Уладзімір Бертольдавіч Вільнер

**Уладзімір Бертольдавіч Вільнер** (,  — , ) — вядомы , , прафесар (1947), рэжысёр яўрэйскага тэатра на ідыш.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Швейцарыі, у 1912 годзе скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт (юрыдычны факультэт). Вучыўся драматычнаму мастацтву (1910). Падчас вучобы ва ўніверсітэце быў акцёрам пецярбургскага Новага драмтэатра.

З сярэдзіны 1920-х гг. заняты ў кінематографе. Працаваў на ВУФКУ, у Адэсе (1926-28 гг.). Ставіў спектаклі ва Унзэр-Вінкле (Наш куток; тэатр, Харкаў) і Дзяржаўным яўрэйскім тэатры Украіны.

Народны артыст УССР (1940).

Катэгорыя:Народныя артысты Украінскай ССР
Катэгорыя:Постаці Кіеўска тэатра імя І. Франка
Катэгорыя:Рэжысёры Украіны
Ілья Якаўлевіч Гінцбург

**Ілья Якаўлевіч Гінцбург** (,  — , ) — беларуска-расійскі скульптар, прафесар мастацкіх майстэрняў (1918). Акадэмік Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў (1911).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Гродне. У 1886 годзе скончыў Пецярбургскую Акадэмію мастацтваў. Вучыўся ў М. М. Антакольскага. З 1918года выкладаў у Дзяржаўных свабодных мастацкіх майстэрнях. У 1921—1923 гадах — дэкан скульптурнага факультэта Вышэйшых мастацка-тэхнічных майстэрняў.

## Творчасць 
Сярод работ мастака жанравыя фігуркі, партрэты дзеячаў навукі і культуры. Стварыў надмагілле У. В. Стасаву, помнікі М. В. Гогалю, І. К. Айвазоўскаму, А. С. Пушкіну, Г. В. Пляханаву і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Неизвестное рядом. И. Я. Гинцбург // Муниципальное учреждение «Козьмодемьянский культурно-исторический музейный комплекс»

Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Скульптары Расіі
Катэгорыя:Скульптары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Скульптары СССР
Катэгорыя:Скульптары Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Акадэмікі Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Ірына Алегаўна Шылава

**Ірына Алегаўна Шылава** (, , Беларуская ССР) — беларуская і савецкая спартсменка, алімпійская чэмпіёнка 1988 па стральбе з вінтоўкі. Выступала за «Дынама» Гродна.

Выйграла залаты медаль у складзе зборнай СССР у стральбе з пнеўматычнай вінтоўкі на адлегласці 10 метраў у 1988 годзе ў летніх Алімпійскіх гульнях у Сеуле. З 1992 выступала за зборную Беларусі.

## Адукацыя 
У 2003 годзе скончыла факультэт фізічнай культуры Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.

## Узнагароды і званні 
* Заслужаны майстар спорту СССР (1988)
* Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны»
* Ганаровы грамадзянін г. Гродна

## Дасягненні 
* 10-разовая чэмпіёнка СССР 1982—1991.
* Алімпійская чэмпіёнка 1988 года.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Стралкі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Стралкі Беларусі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па стралковым спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1988 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гродна
Катэгорыя:Выпускнікі фізічнага факультэта ГрДУ імя Янкі Купалы
Фелікс Зандман

**Фелікс Зандман** (; 1927, Гродна — 4 чэрвеня 2011) — навуковец і інжынер, заснавальнік і галоўны тэхнічны дырэктар міжнароднай кампаніі «Vishay Intertechnology» — аднаго з найбуйнейшых пастаўшчыкоў электронных кампанентаў у свеце.

У гады Другой сусветнай вайны Фелікс Зандман і яшчэ 4 яўрэі выжылі ў Катастрофе, дзякуючы дапамозе праведнікаў сусвету Ганны і Яна Пухальскіх.

З 1946 па 1949 гг. ён вучыўся ў Францыі ва Універсітэце Нансі па спецыяльнасцях фізіка і тэхніка, і паралельна, у тэхнічным універсітэце Grande école d'ingénieurs (фр.). Ён атрымаў ступень доктара філасофіі ва ўніверсітэце Сарбоны, абараніўшы дысертацыю па тэме фотапругкасці.

Фелікс Зандман быў узнагароджаны медалём Э. Лонгстрэта (Інстытут Франкліна, 1962) і іншымі ўзнагародамі.

## Спасылкі 
* В.Дрэма. Памёр чалавек, які спансараваў аднаўленне гродзенскай сінагогі, Штодыднёвiк «Твой стыль» 07.06.2011

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Халакост у Польшчы
Катэгорыя:Халакост у Беларусі
Катэгорыя:Выжылі ў Халакосце
Катэгорыя:Вязні гета
Катэгорыя:Вязні польскіх гета
Віктар Іванавіч Карака

**Віктар Іванавіч Кара́ка** (нар. , ) — беларускі архітэктар. Член праўлення Беларускага саюза архітэктараў, лаўрэат Прэміі Ленінскага камсамола Беларусі (1980), кіраўнік творчай майстэрні архітэктара Карака В. І.

## Біяграфія 
У 1966—1972 гадах вучыўся ў БПІ (выкладчыкі А. П. Воінаў, Л. М. Рымінскі і інш.), дыпломны праект — аэрапорт у Мінску. У 1972—1976 гадах у інстытуце «Белдзяржпраект». З 1975 года член Беларускага саюза архітэктараў. У 1976—1985 гадах у БелНДІПгорадабудаўніцтва (кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў, кіраўнік майстэрні). У 1985—1998 гадах зноў у інстытуце «Белдзяржпраект» (галоўны архітэктар праектаў, кіраўнік аддзела), адначасова з 1989 года кіраўнік творчай майстэрні пры Саюзе архітэктараў Беларусі, судзейскі домік на гоначным кальцы «Баравая» (1979), рэканструкцыя мінскай СШ № 4 (1979); маладзёжны цэнтр «Мінск» (1980, у сааўтарстве з Ю. Шпітам, пры ўдзеле В. Шалкоўскага, Я. Дубліка; Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі 1982) і гандлёва-грамадскі цэнтр 6-га мікрараёна (1986), будынак кінатэатра з кафэ і танцзалай (1980). Інтэр’еры рэстарана «Рандэву», будынак галаўнога цэнтра «Белаграпрамбанк» па пр. Жукава ў г. Мінску, аздараўленчы комплекс Агеньчык «УП Мінгаз» на вадасховішчы Крыніца, інтэр’еры філіялаў «Белаграпрамбанка» у Магілёве, Смалявічах, Смаргоні, Карэлічах, гандлёва-грамадскі цэнтр з рэстаранам у г. Пінску.

### Конкурсы (у складзе аўтарскіх калектываў) 
* Аэрапорт у г. Брэсце — 2 прэмія
* Чыгуначны вакзал у г. Мінску — 1-2 прэмія
* Оперны тэатр у г. Плоўдзіве — заахвочвальная прэмія
* Пантэон партызанскай славы — 2 прэмія

### Конкурсы 
* Designing The Absent, Бельгія
* The Art Fund Pavilion, Вялікабрытанія
* Shinkenchiku Residential Design Competition, Японія

Выява:School 4 Minsk.jpg|Рэканструкцыя школы 4 у г. Мінск
Выява:DK Novopolotsk.jpg|Маладзёжны цэнтр у г. Наваполацк
Выява:DK fragment.jpg|Маладзёжны цэнтр у г. Наваполацк
Выява:DK Interior in Novopolotsk.jpg|Маладзёжны цэнтр у г. Наваполацк
Выява:Dk lobby novopolotsk.jpg|Маладзёжны цэнтр у г. Наваполацк
Выява:Belagroprombank.jpg|Будынак галаўнога цэнтра «Белаграпрамбанк» у Мінску
Выява:Private house.jpg|Дом садоўніка пад Мінскам
Выява:Flower shop Minsk.jpg|Кветкавая крама ў Мінску
Выява:Summer pavilion.jpg|Міжнародны конкурс «The Art Fund Pavilion», Вялікабрытанія
Выява:Tre of knowledge bedroom.jpg|Інтэр'ер спальні «Дрэва пазнання дабра і злы»
Выява: БЕЛВЭБ.jpg|Рэканструкцыя будынка банка па вуліцы Заслаўскай, 10
Выява: БелВЭБ.jpg|Рэканструкцыя будынка банка па вуліцы Заслаўскай, 10

## Узнагароды 
Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі (1982), 1—2-я прэміі на Усесаюзным конкурсе за праект чыгуначнага вакзала (1974, у аўтарскім калектыве), 2-я прэмія на рэспубліканскім конкурсе за праект мемарыяла партызанскай славы (1976, у аўтарскім калектыве) у Мінску.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза архітэктараў
Ксенія Уладзіміраўна Мілеўская

**Ксенія Уладзіміраўна Мілеўская** (нар. 9 жніўня 1990, Мінск) — беларуская тэнісістка. Малодшая сястра футбаліста кіеўскага «Дынама» Арцёма Мілеўскага.

9 чэрвеня 2007 Ксенія ў пары з польскай тэнісісткай Уршулай Радваньскай выйграла адкрыты чэмпіянат Францыі сярод дзяўчат. У фінальнай гульні польска-беларускі дуэт абыграў у двух сэтах (6-1, 6-4) румынку Сарану Кырсцю і амерыканку Алексу Глэтч. Праз два месяцы, 8 верасня, Мілеўская і Радваньска выйгралі Адкрыты чэмпіянат ЗША сярод дзяўчат. На гэты раз у фінале ў двух сэтах з лікам (6-1, 6-2) былі абыграны грузінская тэнісістка Вольга Калашнікава і расіянка Ксенія Лыкіна.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі Беларусі
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Гнейс

**Гнейс** () — горная парода з сланцаватай тэкстурай, утвораная пры метамарфізме магматычных (артагнейсы) або асадкавых (парагнейсы) парод, паводле саставу блізкая да гранітаў.

Складаецца з палявых шпатаў, кварцу і цемнаколерных мінералаў (біятыт, рагавая падманка, піраксен). Прымесі — гранаты, кардыерыт, стаўраліт, дыстэн і інш. Колер шэры да цёмнага, светла-ружовы. Шчыльнасць 2500—2900 кг/м³. Пашыраныя пароды найбольш старажытных участкаў зямной кары. На тэрыторыі Беларусі разам з іншымі пародамі складаюць дакембрыйскі крышталічны фундамент.

Прыдатныя на выраб друзу, тратуарных пліт, як абліцовачны камень.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце Кристаллов.net

Катэгорыя:Метамарфічныя горныя пароды
Нансі-Універсітэт

[left|thumb|Нансі-Універсітэт. [Універсітэт Нансі II.]]
[left|thumb|Нансі-Універсітэт. [Універсітэт Анры Пуанкарэ.]]
**Нансі-Універсітэт** () — цэнтр даследаванняў і супрацоўніцтва паміж універсітэтамі Нансі. Уключае Універсітэт Анры Пуанкарэ (Нансі I), Універсітэт Нансі II і Нацыянальны політэхнічны інстытут Латарынгіі. Разам з Універсітэтам Меца утварае Еўрапейскі ўніверсітэцкі цэнтр Латарынгіі. 50 000 студэнтаў.

## Вядомыя выпускнікі 
* Фелікс Зандман

## Гл. таксама 
* Універсітэт Нансі, былы

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Катэгорыя:Нансі
Лявон Гмырак

, Максім Гарэцкі, Лявон Гмырак]]
**Лявон Гмырак** (сапр. Мечыслаў Бабровіч; , фальв. Пархвенава, Вілейскі павет, цяпер , Віцебская вобласць — ) — беларускі крытык, публіцыст і празаік.

## Біяграфічныя звесткі 
Вучыўся ў 1-й Віленскай гімназіі, якую скончыў у 1908 годзе. Пасля адвучыўся ў прыватнай тэхнічна-прамысловай школе ў Варшаве (1912). Працаваў у Вільні, фальварках Віленскай губерні. У 1914 прызваны ў армію, загінуў на фронце Першай Сусветнай вайны.

Біяграфія вывучана недастаткова, магчыма, што ён з’яўляецца братам дзеяча рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі Я. С. Бабровіча.

## Творчасць 
Друкавацца пачаў з 1913 года ў газеце «Наша ніва», з якой супрацоўнічаў і пазней: друкаваў там апавяданні («Васілёва вяселле»), фельетоны, публіцыстычныя і крытычныя артыкулы.

Аўтар апавядання «Васілёва вяселле» (1913), нарыса па гісторыі нацыянальна-культурнага руху «Беларускае нацыянальнае адраджэнне» (1914), артыкулаў па гісторыі беларускай культуры, актуальных праблемах сацыяльна-палітычнага жыцця, артыкула «Тарас Шаўчэнка» (1914) і інш.

Выступаў за культурна-нацыянальную аўтаномію Беларусі ў саюзе з дэмакратычнымі сіламі Расіі, супраць хутарызацыі, падатковай палітыкі царызму і г. д. Як крытык абараняў пазіцыі рэалізму і , выступаў супраць дэкадэнцтва, прызываў пісьменнікаў адгукацца на ўсе важныя з’явы жыцця, абуджаць у грамадстве гуманныя імкненні, вучыцца ў класікаў сусветнай літаратуры.

## Бібліяграфія 
* Творы: Проза. Крытыка. Публіцыстыка. Мн., 1992.

## Літаратура 
* Гарэцкі М. Лявон Гмырак (1891—1915) // Гарэцкі М. Творы. Мн., 1990.
* Александровіч С. Пуцявіны роднага слова. Мн., 1971. С. 217—219.
* Конан У. Гмырак Лявон // БелЭн у 18 т. Т. 5. Мн., 1997. С. 312.
* Гмырак Лявон // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Докшыцкага раёна / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2004. — С. 619—622.
* Хілько, В. Любіў свой край пакутны / В. Хілько // Родныя вытокі (Докшыцы). — 2001. — 14 крас. — С. 2.

## Спасылкі 
* Лявон Гмырак — нашанівец

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Віктар Антонавіч Рыбчынскі

**Віктар Антонавіч Рыбчынскі** (, Полацк) — беларускі  тэатра і кіно.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 снежня 1960 года ў горадзе Полацку Віцебскай вобласці. Скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (1982 г.) і аспірантуру Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (2004 г.).

Акцёр Тэатра-студыі кінаакцёра РУП «Нацыянальная кінастудыя» Беларусьфільм". Член грамадскага аб’яднання «Беларуская гільдыя акцёраў кіно».

## Узнагароды 
Ганаровы знак Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За значны асабісты ўклад у развіццё беларускай культуры» (2000 г.).
Аляксандр Мікалаевіч Сапега

**Аляксандр Мікалаевіч Сапега** (,  — , пад Смаленскам) — беларускі і савецкі валейбаліст, гулец зборнай СССР (1981—1984). Пераможца розыгрышу Кубка свету 1981, двухразовы чэмпіён Еўропы, васьміразовы чэмпіён СССР. Нападнік. Майстар спорту міжнароднага класа (1979).

## Біяграфія 
Выступаў за каманду ЦСКА (1977—1985). 8-кратны чэмпіён СССР (1977—1983, 1985), бронзавы прызёр чэмпіянату СССР 1984, трохразовы ўладальнік Кубка СССР (1980, 1982, 1984), трохразовы ўладальнік Кубка чэмпіёнаў ЕКВ (1977, 1982, 1983). У складзе зборнай Масквы чэмпіён (1979) і срэбны прызёр (1983) Спартакіяды народаў СССР.

У зборнай СССР у афіцыйных спаборніцтвах выступаў у 1981—1984 гадах. У яе складзе: пераможца розыгрышу Кубка свету 1981, двухразовы чэмпіён Еўропы (1981, 1983), пераможца турніру «Дружба-84».

Аляксандр Сапега загінуў у 1990 годзе пад Смаленскам ад рук бандытаў.

Імя Аляксандра Сапегі носіць спецыялізаваная дзіцяча-юнацкая школа алімпійскага рэзерву ў Гродне.

## Літаратура 
* Волейбол: Энциклопедия / *Сост. В. Л. Свиридов, О. С. Чехов.* — Томск: Компания «Янсон», 2001.

Катэгорыя:Валейбалісты СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па валейболе
Катэгорыя:Чэмпіёны СССР па валейболе
Катэгорыя:Пераможцы спаборніцтваў «Дружба-84»
Катэгорыя:Ігракі ЦСКА Масква (валейбол)
Андрэй Пятровіч Мінеўскі

**Андрэй Пятровіч Мінеўскі** (нар. , ) — беларускі і савецкі гандбаліст. Чэмпіён Гульняў XXV Алімпіяды ў Барселоне (Іспанія) 1992. Заслужаны майстар спорту СССР (1992).

## Кар'ера 
Першы трэнер — Валянціна Рабцава. Выступаў за СКА (Мінск), клубы Германіі («Лентцынггаўзен» — 1993—1994, «Золінген» — 1994—1996, «Мюльгайм-Кэрліх-Базенхайм» — 1997—1998, «Трыр» — 1998—2002, «Дрэздэн» — 2002—2003).

## Спасылкі 
* Старонка на сайце Нацыянальнага алімпійскага камітэта Беларусі 

Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі
Катэгорыя:Гандбалісты СССР
Катэгорыя:Ігракі зборнай СССР па гандболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па гандболе
Катэгорыя:Ігракі ГК Цюрынгер
Катэгорыя:Ігракі ГК Дрэздэн
Катэгорыя:Ігракі ГК Гюстравер
Катэгорыя:Ігракі ГК Трыр
Катэгорыя:Ігракі ГК Мюльгайм-Кэрліх
Катэгорыя:Ігракі ГК Золінген
Катэгорыя:Ігракі ГК Лентцынггаўзен
Катэгорыя:Ігракі ГК СКА Мінск
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Аб’яднанай каманды
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па гандболе
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1992 года
Катэгорыя:Гандбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Анатоль Пятровіч Галуза

**Анатоль Пятровіч Галуза** (нар. , ) — беларускі савецкі гандбаліст, варатар. Заслужаны майстар спорту СССР (1989).

## Кар'ера 
Першыя трэнеры: Л. М. Рабіновіч, У. П. Касінскі, С. П. Мірановіч. Выступаў за СКА (Мінск, 1975—1990), «Анова» Эмен (Нідэрланды, з 1991). Застаўся ў Нідэрландах і атрымаў грамадзянства гэтай краіны, працуе дзіцячым трэнерам.

## Дасягненні 
* Чэмпіён свету сярод юніёраў (1977, Швецыя).
* Уладальнік Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў (1987, 1989, 1990), Кубка Кубкаў (1983,1988), Суперкубка (1989) у складзе каманды СКА
* Чэмпіён Нідэрландаў (1996), бронзавы прызёр чэмпіянату Нідэрландаў (1994).

## Спасылкі 
* Інтэрв'ю з А. П. Галуза 

Катэгорыя:Гандбалісты Нідэрландаў
Катэгорыя:Гандбалісты СССР
Катэгорыя:Ігракі ГК Эмен
Катэгорыя:Ігракі ГК СКА Мінск
Залман Абрамавіч Гарэлік

**Залман Абрамавіч Гарэлік** (,  — , ) — беларускі геолаг, тэктаніст, арганізатар геалагічнай службы Беларусі, адзін з адкрывальнікаў першых радовішчаў калійных і каменнай солі, нафты ў Прыпяцкім прагіне. Доктар геолага-мінералагічных навук (1973).

## Біяграфія 
Пасля заканчэння Маскоўскага геолагаразведачнага інстытута ў 1936 годзе накіраваны ў Інстытут геалагічных навук АН БССР. З 1937 г. інжынер, галоўны інжынер, начальнік Беларускага геалагічнага кіравання. У перыяд эвакуацыі (1941—1944) начальнік Горкаўскага геаўпраўлення. У 1944—1950 гг. начальнік, галоўны геолаг Белгеалкіравання і па сумяшчальніцтве выкладчык кафедры геалогіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1949—1955). У 1950—1955 гг. — галоўны геолаг Беларускага інстытута прамысловага праектавання. З 1955 г. на педагагічнай працы ў БДУ (дацэнт). З 1957 г. у Інстытуце геалагічных навук АН БССР — начальнік аддзела нафты і газа, загадчык сектара тэктонікі (1967—1976). З 1976 года старэйшы навуковы супрацоўнік Беларускага навукова-даследчага геолагаразведачнага інстытута.

## Сфера навуковых інтарэсаў 
Тэктоніка і структурная геамарфалогія, фармаванне нафтавых пакладаў, прагназаванне радовішчаў карысных выкапняў (калійныя і каменная солі, нафта, мінеральная будаўнічая сыравіна). Стварыў геатэктанічны кірунак у вывучэнні нетраў і мінеральных рэсурсаў. Упершыню выканаў тэктанічнае раянаванне тэрыторыі Беларусі і абгрунтаваў структурныя крытэрыі прагназавання радовішчаў соляў і нафты ў Прыпяцкім прагіне.

## Творы 
* Данные по тектонике Белоруссии и проблема выявления месторождений соли и нефти на ее территории. Мн., 1945.
* О связи современного рельефа БССР с тектоническими структурами // Весці АН БССР. Сер. фіз.-тэхн. навук. 1957. № 2.
* Пески БССР и их промышленное использование. Мн., 1961 (в соавт.).
* О влиянии тектоники Белорусско-Литовского кристаллического массива на формирование современного рельефа и распределение речной сети // Геология и перспективы металлоносности докембрия Белоруссии и смежных районов. Мн., 1965.
* Современная структура и история тектонического развития Припятской впадины. Мн., 1968 (в соавт.).
* Разрывные нарушения Припятского грабена и их роль в распространении полезных ископаемых. Мн., 1986 (совм. с А. М. Синичкой).

## Літаратура 
*  — С. 78.
*  — С. 572.
* Нашы знакамітыя землякі: географы і геолагі — ураджэнцы Магілёўскай вобласці. — Магілёў, 2004. — С. 14—15.
*  — С. 129.

Катэгорыя:Геолагі Беларусі
Катэгорыя:Члены КПСС
Ірына Аляксандраўна Мядзведзева

**Ірына Аляксандраўна Мядзведзева** () — беларуская і расійская .

## Біяграфія 
Нарадзілася 14 жніўня 1982 года ў Бабруйску.

У 2003 годзе скончыла Беларускую акадэмію мастацтваў. У 2003—2004 гадах працавала актрысай Драматычнага тэатра Беларускай арміі.

### Тэлебачанне і кіно 
На кінаэкране дэбютавала ў 1999 годзе эпізадычнай роляй камсамолкі ў серыяле «Паскораная дапамога». Пасля заканчэння Беларускай акадэміі мастацтваў знялася ў невялікіх ролях у серыялах «Каманда» і «Мужчыны не плачуць». Таксама здымалася ў фільме Уладзіміра Марозава і Юліі Белюсевай «Вяртанне трыццатага», баявіку Усевалада Плоткіна «Агонія страху», серыяле «Кадэцтва».

На беларускім тэлебачанні дэбютавала ў 2002 годзе, яна пачала працаваць у перадачы «velcom SMS Top 10» на Першым музычным канале.

У 2005 годзе ўвайшла ў склад групы акцёраў скетч-шоў «Дарагая перадача» (RenTV). З 2006 года і да закрыцця праграмы ў пачатку 2014 года здымалася ў скетч-шоу «6 кадраў» на канале СТС.

## Сям’я 
18 ліпеня 2009 года выйшла замуж за Руслана Алехну, беларускага спевака і ўдзельніка праекта «Народны артыст», з якім да гэтага сустракалася на працягу пяці гадоў. У 2011 годзе яны развяліся.

5 ліпеня 2018 года выйшла замуж за французскага бізнесмена Гіёма Бушэ. 19 чэрвеня 2019 года ў ніх нарадзіўся сын, а 22 кастрычніка 2021 года — дачка.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Уладзімір Іванавіч Ярмак

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя     = Уладзімір Іванавіч Ярмак
|арыгінал імя =
|дата нараджэння=15.05.1924
|дата смерці=19.07.1943
|месца нараджэння = Бабруйск, Магілёўская вобласць, Беларуская ССР
|месца смерці = Сінявінскія вышыні, Ленінградская вобласць, СССР
|партрэт =
|подпіс =
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы = жнівень 1942 — 19 ліпеня 1943
|званне = радавы
|род войскаў =
|камандаваў =
|частка = 14-ы асобны штрафны батальён 42-й арміі, Ленінградскага фронта
|бітвы = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды = { style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
   
}
|сувязі =
|у адстаўцы = загінуў у баі
}}
**Уладзімір Іванавіч Ярмак** (15 мая 1924,  — 19 ліпеня 1943, Сінявінскія вышыні, Ленінградская вобласць, Расія) — савецкі вайсковец, Герой Савецкага Саюза, стралок, лейтэнант.

## Біяграфія 
Сын ваеннага, рускі паводле нацыянальнасці. Атрымаў няпоўную сярэднюю адукацыю. Працаваў слесарам на заводзе ў горадзе Ніжні Тагіл.

У Чырвонай Арміі з жніўня 1942, на фронце Вялікай Айчыннай вайны з кастрычніка 1942. Стралок 14-га асобнага штрафнога батальёну (42-я армія, Ленінградскі фронт) лейтэнант Ярмак  19 ліпеня 1943 падчас правядзення разведкі боем у раёне Сінявінскіх вышыняў зачыніў сваім целам амбразуру варожае агнявое кропкі, чым забяспечыў групе разведчыкаў выкананне баявога задання.

Пахаваны ў раёне пасёлка гарадскога тыпу Сінявіна Кіраўскага раёна Ленінградскай вобласці Расіі. 21 лютага 1944 пасмяротна атрымаў званне Героя Савецкага Саюза.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза;
* Ордэн Леніна;
* Ордэн Чырвонага Сцяга.

## Памяць 
* Імем У.Ермака названая вуліца Валодзі Ярмака у Санкт-Пецярбургу.
* Ушанаваны ў мемарыяле «Сінявінскія вышыні».
* У 1997 у скверы на плошчы Кулібіна ў Санкт-Пецярбургу на народныя грошы яму быў усталяваны помнік.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Буров А. В. Твои Герои, Ленинград. 2-е изд., доп. Л.: Лениздат, 1970
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь. Т.1. М.:Воениз.1987.
* Звягинцев В. Трибунал для героев. М. ОЛМА-ПРЕСС, 2005 г.
* Солдатов В. А. Матросовы в битве за Ленинград, — Л.,1966

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Аль Капонэ

**Альфонс Габрыэль Капонэ** або **Аль Капонэ** (;  — ) — знакаміты амерыканскі гангстэр, які дзейнічаў у 1920—1930-х гадах на тэрыторыі Чыкага. Яскравы прадстаўнік арганізаванай злачыннасці ЗША, якая зарадзілася і існуе там пад уплывам італьянскай мафіі. Вядомы пад мянушкай «Твар са шнарам» (*Scarface*).

## Спасылкі 
* Выявы па Аль Капонэ ў архіве ФБР  
* Артыкул па братах Капонэ 
* 

Катэгорыя:Злачынцы ЗША
Катэгорыя:Гангстары
Катэгорыя:Гісторыя злачыннасці
*
ФК Растоў

**«Растоў»** () — расійскі футбольны клуб з горада Растоў-на-Доне, Растоўская вобласць. Хатні стадыён — «Растоў Арэна». Колеры клуба — жоўты і сіні.

## Гісторыя 
Клуб заснаваны ў 1930 годзе. Выступаў таксама пад назвамі «Сельмашбуд» (1930—1936), «Сельмаш» (1936—1941), «Трактар» (1941—1953), «Тарпеда» (1953—1957), «Ростсельмаш» (1957—2003).

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Расіі**:
** 15px Другое месца: 2015/16

* **Кубак Расіі**: 
** 15px Пераможца: 2014
** 15px Фіналіст: 2003

* **Суперкубак Расіі**: 
** 15px Фіналіст: 2014

## Склад 
*Станам на люты 2024 года.*

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка клуба
* Афіцыйная старонка прыхільнікаў клуба
* Форум прыхільнікаў

Растоў
Растоў