open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пенесты

**Пене́сты** () — група залежных сялян у старажытнай Фесаліі.

Пенесты лічацца нашчадкамі эалійцаў або нават пеласгаў, заваяваных дарыйцамі, што сфарміравалі асноўнае насельніцтва Фесаліі ў 1 тысячагоддзі да н. э. Становішча пенестаў нагадвала стан прыгонных сялян сярэднявечча. Яны залежалі ад канкрэтных фесалійскіх сем’яў і былі абавязаны апрацоўваць іх зямлю. Звычайна пенесты мелі сваю гаспадарку і выплочвалі гаспадарам фіксаваны аброк. Пенесты, што працавалі ў доме гаспадара, атрымоўвалі заробак.

У перыяд войн пенесты неслі ваенны абавязак. Яны фарміравалі фесалійскую конніцу. Падобна да спартанскіх ілотаў, паўставалі супраць сваіх гаспадароў.

## Спасылкі 
* Penestai
* A Dictionary of Greek and Roman Antiquities. Part 2

Катэгорыя:Войска Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Фесалія
Катэгорыя:Насельніцтва Старажытнай Грэцыі
Пэрэгінскэ

**Пярэгінскае** ці **Пэрэгінскэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ражняціўскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. Размешчаны на рацэ Ламніца, якая з’яўляецца правым прытокам Днястра, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Ражнятаў, за 15 км ад райцэнтра (па аўтамабільных дарогах).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
V з’езд беларусаў свету

**Пяты з’езд беларусаў свету** адбыўся 18—19 ліпеня 2009 года ў Мінску ў будынку  Міжнароднага адукацыйнага цэнтра IBB.

На ўрачыстым адкрыцці з’езду з уступным словам выступіў кіраўнік МГА «ЗБС „Бацькаўшчына“» Аляксей Марачкін. Таксама быў заслуханы аўдыёзварот ад старшыні Рады БНР Івонкі Сурвіллы. Пасля выбараў рабочых органаў і зацвярджэння парадку дня з’езду, перад прысутнымі выступілі пасол Швецыі ў Рэспубліцы Беларусь Стэфан Эрыксан, міністр культуры Павел Латушка, упаўнаважаны па справах рэлігій і нацыянальнасцяў Леанід Гуляка. З дакладамі па асноўнай тэме з’езду  «Нацыянальная ідэнтычнасць беларусаў у сучасным свеце: праблемы захавання і развіцця» выступілі кіраўнік МГА «ЗБС „Бацькаўшчына“» Аляксей Марачкін, гісторыкі Наталля Гардзіенка і Янка Запруднік, дырэктар Беларусага інстытута стратэгічных даследаванняў Віталь Сіліцкі. З дакладам пра праблемы беларусаў Іркуцка і аб’яднання беларусаў ў супольнасць у межах Расіі выступіў Алег Рудакоў — старшыня Іркуцкага таварыства беларускай культуры імя Я. Чэрскага.

Кіраўніком арганізацыі абраная Алена Макоўская.

## Крыніцы 
Катэгорыя:З’езды Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына»
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:2009 год у Мінску
Катэгорыя:Ліпень 2009 года
1937 год у гісторыі астраноміі

**1937** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 8 чэрвеня — першае за больш чым 800 год поўнае сонечнае зацьменне, працягласць поўнай фазы якога перавысіла 7 хвілін. Назіралася ў Ціхім акіяне і ў Перу. Папярэдняе поўнае сонечнае зацьменне такой працягласці адбылося 1 ліпеня 1098 года.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 13 лютага — Зігмунд Ен, першы і адзіны лётчык-касманаўт ГДР, першы немец у космасе († 2019).
* 8 чэрвеня — Брус Мак-Кандлес, амерыканскі астранаўт († 2017).

## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Жлоба

**Жлоба** — беларускае прозвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Анатоль Піліпавіч Жлоба (1923—1995) — беларускі хірург, доктар медыцынскіх навук.
* Людміла Аляксандраўна Жлоба (нар. у 1947) — беларускі архітэктар.
* Мікалай Фёдаравіч Жлоба (1935—2022) — беларускі архітэктар.

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Ярканцаўскі сельсавет

**Ярка́нцаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Ярканцы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Відзаўскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Расінельскага сельсавета. 15 лістапада 1957 года ў склад Абалеўскага сельсавета перададзены 9 населеных пунктаў (Бурцішкі, Дацішкі, Любішкі, Новая Вёска, Орлішкі, Радзішкі, Савейкі, Скурцішкі, Трабшышкі), 12 чэрвеня 1958 года — населеныя пункты Бамейкі і Ніпалаты. З 20 студзеня 1960 года ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. 29 снежня 1961 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Абалеўскага сельсавета, які ў сувязі з далучэннем тэрыторыі быў перайменаваны ў Відзаўскі сельсавет.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Відзаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1961 годзе
Ланчын

**Ланчын** () — пасёлак гарадскога тыпу ва Украіне, у Прыкарпацці, у Надвірнянскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці. У 1940—1962 гадах Ланчын быў раённым цэнтрам, пазней пасёлак адышоў да Надвірнянскага раёна.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Надвірнянскага раёна
Выгада (Івана-Франкоўская вобласць)

**Выгада** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Далынскім раёне (Івана-Франкоўская вобласць, Украіна). Заснавана на зліцці рэк Свіча і Мізунька. У студзені 1989 года колькасць насельніцтва складала 3009 чалавек. На 1 студзеня 2022 года колькасць насельніцтва складала 2250 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Далынскага раёна (Івана-Франкоўская вобласць)
Дубраўскі сельсавет (Відзаўскі раён)

**Ду́браўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Відзскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Дубраўка.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Відзаўскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года апынуўся ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года сельсавет быў скасаваны, яго тэрыторыя была далучана да Казянскага сельсавета.

## Архіў 
Архіўныя дакументы Дубраўскага сельсавета захоўваюцца ў Занальным дзяржаўным архіве горада Глыбокага.
Архіў, які ахоплівае 1944—1949 і 1952—1954 гады, складаецца з пратаколаў сельвыканкамаў, бюджэтаў, гаспадарчых кніг, дакументаў па асабістаму складу і інш.
Памер архіва — 16 старонак.
Шыфр архіва — BY ЗГАГлб ф. 1076.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Відзаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Лысэць

**Лісец** ці **Лысэць** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Тысмэныцкім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. У студзені 1989 года колькасць насельніцтва складала 2963 чалавек. На 1 студзеня 2013 года колькасць насельніцтва складала 2959 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Забалоціў

**Забалатаў** ці **Забалоціў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Снятынскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. Першая згадка пра Забалатаў знойдзена ў Каламыйскай зямельнай кнізе 1455 года. У студзені 1989 года колькасць насельніцтва складала 4468 чалавек. На 1 студзеня 2024 года колькасць насельніцтва складала 3800 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Свіча

**Свіча** () — рака на захадзе Украіны (Львоўская і Івана-Франкоўская вобласці), правы прыток Днястра. Даўжыня ракі — 107 км, плошча яго вадазборных басейна — 1493 км².

Бярэ пачатак на паўночных схілах цэнтральнага водападзела Усходніх Карпат і цягнецца праз цэнтральную і знешнюю зоны Усходніх Карпат, а таксама ўнутраную і знешнюю зоны Перадкарпацкага прагіну. Паводле рэжыму цячэння, форме і складу алювія, дзеліцца на дзве часткі — горную і раўнінную.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прытокі Днястра
Катэгорыя:Рэкі Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Львоўскай вобласці
Дэлятын

**Дэлятын** або **Дзяляцін** (), да 1989 года **Дзілятын** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Надвірнянскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны, цэнтр Дэлятынскай пасялковай тэрытарыяльнай грамады. На поўначы мяжуе з в. , на паўднёвым захадзе — з горадам Ярэмчэ, на паўднёвым усходзе — з в. Зарэчча, на ўсходзе — з в. .

## Геаграфія 
У пасёлку ручай  упадае ў раку . На паўднёва-заходняй ускраіне рака Мала Рычка ўпадае ў раку .

## Гісторыя 
### Расійска-ўкраінская вайна 
Паводле інфармацыі Мінабароны РФ, 18 сакавіка 2022 года падчас вайны з Украінай гіпергукавымі ракетамі комплексу «» быў знішчаны падземны ваенны склад у Дэлятыне. Прэс-сакратар камандавання ВПС Узброеных сіл Украіны Юрый Ігнат пацвердзіў факт ракетнага абстрэлу Дэлятына.

## Дэмаграфія 
* студзень 1989 года — 8343 чалавекі
* 1 студзеня 2013 года — 8319 чалавек.

## Крыніцы 

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Надвірнянскага раёна
Катэгорыя:Дэлятынская пасялковая грамада
Гвіздэць

**Гваздзец** ці **Гвіздэць** () — пасёлак гарадскога тыпу Каламыйскага раёна Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. Пасёлак размешчаны на правым беразе ракі Чарнявы — прытоку Прута, за 20 км ад Каламыі, за 22 км ад Гарадзенкі. У 1540 годзе атрымаў магдэбургскае права.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ежы Каваляровіч — польскі кінарэжысёр
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Вайныліў

**Вайнілаў** ці **Вайныліў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Калушскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. Размешчаны на правым беразе ракі Сіўка (прыток Днястра), за 17 км ад чыгуначнай станцыі Калуш. Упершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах у 1443 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Калушскага раёна
Мармарыс

**Мармарыс** () — горад-порт і курорт у Турцыі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнага раёна. Размяшчаецца на ўзбярэжжы Міжземнага мора на паўднёвым захадзе Турцыі, у правінцыі Мугла. Знаходзіцца за 95 км ад аэрапорта Даламан.

Катэгорыя:Гарады Турцыі
Shum Davar

**Shum Davar** — міжнародны музычны праект, які ў сваёй творчасці спалучае элементы клезмеру, цыганскага, балканскага, каўказскага і усходнеславянскага фальклору. Гурт быў заснаваны ў 2013 годзе ў Празе, Чэхія.

## Склад 
* Аляксандр Ясінскі (Беларусь) — баян
* Гугар Манукян (Грузія) — акардыён
* Юрай Сцеранка (Славакія) — скрыпка
* Павел Барташ (Чэхія) — кантрабас
* Даніэл Кундрак (Чэхія, Славакія) — гітара
* Віктар Кундрак (Чэхія, Славакія) — ударныя і перкусія

## Дыскаграфія 
* Lieben EP (2016)
* Tbiliso LP (2017)
* Folklore fusions LP (2020)
* singl Tribute to Ukraine (2022)

## Спасылкі 
* Сайт гурта
* 
* 

Катэгорыя:Музычныя калектывы Чэхіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2013 годзе
Катэгорыя:Фолк-гурты
Анатоль Піліпавіч Жлоба

**Анатоль Піліпавіч Жло́ба** ( — ) — беларускі вучоны ў галіне хірургіі, доктар медыцынскіх навук (1988), прафесар. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 кастрычніка 1923 года ў вёсцы Папоўка Быхаўскага павета Гомельскай губерні РСФСР (зараз у  Магілёўскай вобласці Беларусі).

З 1943 па 1948 гады ў Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1954 годзе скончыў Віцебскі медыцынскі інстытут. Працаваў ардынатарам хірургічнага аддзялення ў Днепрапятроўскай вобласці. У 1957—1958 гадах праходзіў навучанне ў клінічнай ардынатуры 20-й хірургічнай клінікі ў Ленінградзе. Працаваў у Томску загадчыкам хірургічнага аддзялення. У 1968—1995 гадах у Віцебскім медыцынскім інстытуце. У 1988 годзе абараніў доктарскую дысертацыю. У 1971—1985 гадах — прарэктар Віцебскага медыцынскага інстытута.

Памёр 19 жніўня 1995 года.

## Навуковая дзейнасць 
Вучонаму належаць працы па абдамінальнай хірургіі, інструментальных метадах дыягностыкі хвароб брушной поласці і інш. Вынайшаў хірургічную іголку для пункцый брушной поласці.

## Узнагароды 
* Ордэн Айчыннай вайны 2 ступені,
* Ордэн Славы 3 ступені,
* медалі,
* значок «Выдатніку аховы здароўя».

## Літаратура 
* 
* Жлоба Анатолий Филиппович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2020. — Т. 6 : Могилевская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 271.
* Анатолий Филиппович Жлоба (к 70-летию со дня рождения) // Здравоохранение Беларуси. — 1994. — № 1. — С. 69.

## Спасылкі 
* Жлоба Анатоль Філіповіч // Сайт Быхаўскага раённага выканаўчага камітэта 
* Край мой Магілёўшчына // Магілёўская абласная бібліятэка імя У. І. Леніна 
* Жлоба, Анатолий Филиппович (доктор медицинских наук; 1923—1995) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Быхаўскім раёне
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Багарадчаны

**Багарадчаны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Івана-Франкоўскай вобласці Украіны, цэнтр Багарадчанскага раёна. У пісьмовых крыніцах упершыню згадваецца ў 1441 годзе. Насельніцтва — 8000 чалавек (2024).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аляксей Мікалаевіч Гірнык — Герой Украіны

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Багарадчанскага раёна
Болек і Лёлек

**Болек і Лёлек** ()&nbsp;— польскі мультсерыял, які выпускаўся на працягу 1963—1964 гадоў Студыяй маляваных фільмаў у Бельска-Бялай. Прататыпамi двух галоўных герояў сталі сыны рэжысёра Уладзiслава Нягрэбецкага Ян і Раман. Імёны персанажаў&nbsp;— памяншальныя формы польскіх імён Баляслаў і Караль.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль мультсерыяла на filmweb.pl 
* Профіль мультсерыяла на filmpolski.pl 

Катэгорыя:Мультсерыялы Польшчы
Старавіленская вуліца (Мінск)

**Старавіленская вуліца** — вуліца ў Цэнтральным і Савецкім раёнах Мінска. Некаторы час называлася Віленска-Набярэжнай. Ідзе ад вул. Старажоўскай да пр. Машэрава праз Старажоўку і Асмалоўку.

З канца 2018 г. вуліца часткова ўваходзіць у ахоўную зону Асмалоўкі.

## Забудова 
### Цотны бок 
* № 2 — 
* № 4 — 
* № 6 — 
* № 8 — 
* № 12 — 
* № 14 — 
* № 16 — 
* № 44 — Пасольства Германіі ў Рэспубліцы Беларусь
* № 46 — Пасольства ЗША ў Рэспубліцы Беларусь
* (*Камуністычная вуліца, 15*) — Рэзідэнцыя пасла Расійскай Федэрацыі ў Рэспубліцы Беларусь
* (*Вуліца Кісялёва, 32*) — 8-я гарадская клінічная стаматалагічная паліклініка

### Няцотны бок 
* № 7 — Помнік воінам-інтэрнацыяналістам на востраве мужнасці і жалю (1991—1996) — 
* № 51 — Пасольства Украіны ў Рэспубліцы Беларусь
* № 57 — Пасольства Кыргызстана ў Рэспубліцы Беларусь

## Спасылкі 
* Старавіленская вуліца на Ato.by

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Савецкі раён (Мінск)
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Мінск)
Рэкс (мультфільм)

**Рэкс** (ў арыгінале — **Рэксё**, ) — польскі мультыплікацыйны серыял для дзяцей, галоўным героем якога з'яўляецца пёс Рэкс. Аўтар першых выпускаў — польскі рэжысёр Лехаслаў Маршалек, кампазітар — Зянон Кавалоўскі. Усяго створана 65 эпізодаў з 1967 па 1988 год. Сюжэт грунтуецца на прыгодах пса Рэкса, а таксама яго сяброў - іншых хатніх жывёл.

Папулярнасць серыяла ступіла далёка за межы Польшчы, пёс Рэкс стаў вядомым у многіх краінах сацыялістычнай садружнасці, у тым ліку ў СССР.

Серыял у цяперашні час транслюецца на тэлебачанні на розных каналах.

## Спіс эпізодаў 
# *Рэкс-паліглот
# *Рэкс-летуценнік*
# *Рэкс-выхавальнік*
# *Рэкс-абаронца*
# *Рэкс-дабрадзей*
# *Рэкс-дамасед*
# *Рэкс-пажарнік*
# *Рэкс-спартсмен*
# *Рэкс-альпініст*
# *Рэкс-падарожнік*
# *Рэкс-акцёр*
# *Рекс-тэлеглядач*
# *Рэкс-касмонаўт*
# *Рэкс-штукар*
# *Рэкс-санітар*
# *Рэкс-рацыяналізатар*
# *Рэкс-ахвяра стыхіі*
# *Рэкс-мастак*
# *Рэкс-шукальнік*
# *Рэкс-выратавальнік*
# *Рэкс-дэтэктыў*
# *Рэкс-чысцюля*
# *Рэкс-утаймавальнік*
# *Рэкс-марак*
# *Рэкс-медаліст*
# *Рэкс-міратворац*
# *Рэкс-сват*
# *Рэкс-рабінзон*
# *Рэкс-суцешнік*
# *Рэкс-спявак*
# *Рэкс-садоўнік*
# *Рэкс-дантыст*
# *Рэкс-кампаньён*
# *Рэкс-настаўнік*
# *Рэкс-правадыр*
# *Рэкс знаходлівы*
# *Рэкс-гаспадар*
# *Рэкс і такса*
# *Рэкс-тэрапеўт*
# *Рэкс восенню*
# *Рэкс-кампазітар*
# *Рэкс і НЛА*
# *Рэкс рамантуе*
# *Рэкс вясной*
# *Рэкс-канькабежац*
# *Рэкс зімой*
# *Рэкс і варона*
# *Рэкс і пеўні*
# *Рэкс і курыца-нясушка*
# *Рэкс і цвыркун*
# *Рэкс і сарака*
# *Рэкс і мурашкі*
Цыкл *Рекс і птушкі*:
# *Рэкс і аіст*
# *Рэкс і папугай*
# *Рэкс і голуб*
# *Рэкс і шпакі*
# *Рэкс і галкі*
# *Рэкс і гусак*
# *Рэкс і варон*
# *Рэкс і пелікан*
# *Рэкс і паўлін*
# *Рэкс і дрозд*
# *Рэкс і дзяцел*
# *Рэкс і сава*
# *Рэкс і зязюля''

Катэгорыя:Мультсерыялы Польшчы
Максакы

**Максакы** () — вёска ў Мэнскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ліскыўскага сельсавета.

## Дэмаграфія 
Згодна с перапісам насельніцтва 2001 года, жыхары пазначылі нуступную мову, як родную:
* украінская — 98,8%
* руская — 1,2%;

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Мэнскага раёна
Святаслаў Мсціславіч (князь берасцейскі)

**Святаслаў Мсціславіч** (?—1172) — князь уладзіміра-валынскі і берасцейскі.

Сын вялікага князя Мсціслава Ізяславіча. Упершыню згадваецца ў Іпацьеўскім летапісе пад 1173 годам (сапраўдная дата падзеі 1170), калі сын Яраслава Асмамысла Уладзімір звярнуўся да яго з просьбай даць у валоданне горад Чэрвен. Мяркуецца, што ў гэты час Святаслаў Мсціславіч княжыў ва Уладзіміры-Валынскім, а яго старэйшы брат Раман — у Ноўгарадзе. У гісторыка XVIII ст. В. М. Тацішчава пад 1172 годам ёсць запіс пра смерць Святаслава Мсціславіча ў Берасці. Верагодна, Святаслаў авалодаў Берасцем пасля пераходу Рамана ў 1170 годзе з Ноўгарада ва Уладзімір-Валынскі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Князі берасцейскія
Катэгорыя:Князі валынскія
Катэгорыя:Ізяславічы Валынскія
Стары Самбір

**Стары Самбар** ці **Стары Самбір** () — горад раённага значэння ў Львоўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Старасамбірскага раёна. Размешчаны на рацэ Днестр за 80 км на паўднёвы захад ад Львова.

## Гісторыя 
Упершыню горад згадваецца пад назвай Самбір у Васкрасенскім летапісе пад 1071 г. Калі паселішча ў 1241 г. зруйнавалі татары, частка жыхароў перасялілася ў сяло Пагоніч, якое затым атрымала назву Новы Самбір. З 1390 г. старое паселішча стала называцца Старым Самбарам ці Старым горадам — у адрозненне ад новага Самбара. Хутка Новы Самбар стаў проста Самбарам.

1301 — у манастыры каля Старога Самбора пахаваны князь Леў Данілавіч, сын караля Данілы Галіцкага.

1375 — горад стаў цэнтрам павета.

1553 — Стары Самбір атрымаў прывілей на Магдэбургскае права.

Найстаражытнейшым заняткам насельніцтва было рамяство, асабліва ткацтва. У XVI ст. тут ужо існавалі пякарскі, кавальскі, ткацкі, шавецкі, кравецкі і кушнерскі цэхі.

Стары Самбір быў значным гандлёвым цэнтрам, дзе адбываліся жва кірмашы і штотыднёвыя таргі. У 1659 г. горад атрымаў права склада купецкіх тавараў у гандлёвыя дні, гэта значыць прыезджыя купцы павінны былі выстаўляць свой тавар на продаж і толькі непрададзеныя тавары можна было везці далей.

13 кастрычніка 1648 г. Стары Самбір заваявалі войскі Багдана Хмяльніцкага.

1650 — кароль Ян II Казімір пацвердзіў прывілеі горада.

1690 — горад пацярпеў ад саранчы, а ў 1705 г. — ад эпідэміі чумы.

1753 — каталіцкі біскуп Вацлаў Серакоўскі асвяціў касцёл у Старым Самбары.

Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай горад адышоў да Аўстрыі.

1837 — землятрус знішчыў горад. З таго часу яно не мела ўжо значнай ролі ў рэгіёне, затое квітнеў новы Самбар.

1870 — праз горад прайшла чыгунка.

У 1918—1939 гг. горад уваходзіў у склад Другой Польскай Рэспублікі.

## Помнікі даўніны 
* Старасамбірская ратуша — была адной з самых старажытных ва Украіне (1668 г.).
* Старасамбірская сінагога (1862 г.)
* Старасамбарскія габрэйскія могілкі (з XVI ст.)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Старасамбірскага раёна
Максакі

**Максакі** — тапонім.

## Расія 
### Кіраўская вобласць 
* Максакі&nbsp;— вёска ў Верхашыжэмскім раёне Кіраўскай вобласці.
### Смаленская вобласць 
* Максакі (Смаленская вобласць)

## Украіна 
* Максакы ці Максакі — вёска ў Мэнскім раёне Чарнігаўскай вобласці.
Спіс рэгіёнаў Украіны па плошчы

**Спіс рэгіёнаў Украіны паводле плошчы** — пералік рэгіёнаў Украіны, адсартаваны паводле плошчы.

Катэгорыя:Геаграфія Украіны
Катэгорыя:Спісы:Украіна
Катэгорыя:Спісы частак дзяржаў
Максакі (Верхашыжэмскі раён)

**Максакі** () — пасёлак у Верхашыжэмскім раёне Кіраўскай вобласці Расіі. 

## Дэмаграфія 
Згодна с перапісам насельніцтва 2002 года, жыхары пазначылі сваю нацыянальнасць, як:
* рускія — 100%;

Катэгорыя:Населеныя пункты Кіраўскай вобласці
Саюз лесапрамыслоўцаў Паўночна-Заходняга краю

**Саюз лесапрамыслоўцаў Паўночна-Заходняга краю** — рэгіянальнае манапалістычнае аб’яднанне лесапрамыслоўцаў у Расійскай імперыі ў пачатку XX ст. Створаны з мэтай процідзеяння Саюза ўсходне-прускіх лесагандляроў і лесапрамыслоўцаў навязаць расійскім лесаэкспарцёрам свае ўмовы экспарту лесу ў Германскую імперыю. Саюз прадстаўляў інтарэсы лесапрамыслоўцаў Арлоўскай, Валынскай, Віленскай, Гродзенскай, Кіеўскай, Ковенскай, Мінскай, Магілёўскай і іншых губерняў, якія гандлявалі лесам і ляснымі матэрыяламі і транспартаваннем іх па Вісле і Нёмане ў Кёнігсберг, Данцыг, Мемель, Бромберг, Тыльзіт і Торн (Германская імперыя). У 1909 г. аб’ём экспартных паставак Саюза быў больш за 30 млн. залатых руб. Для абароны сваіх інтарэсаў перад германскімі лесаімпартнымі арганізацыямі саюз выступаў за ўсталяванне спецыяльнай гавані ў Юрбургу, заснаванне інстытута прысяжных мершчыкаў, нарміраванне экспарту для Паўночна-Заходняга краю. Саюз вёў перагаворы пра аб’яднанне паміж іншымі рэгіянальнымі арганізацыямі (напр., Саюзам лесапрамыслоўцаў Віцебскай губерні) і стварэнне ўсерасійскага манапалістычнага аб’яднання.

## Літаратура 
* Довнар-Запольский, М. Народное хозяйство Белоруссии, 1861—1914 гг. — Мн.: Изд-во Госплана БССР, 1926. — 239 с.
* Сяховіч, В. Саюз лесапрамыслоўцаў Паўночна-Заходняга краю / Вадзім Сяховіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 250. — ISBN 985-11-0214-8.

Катэгорыя:Арганізацыі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Эканоміка Расійскай імперыі
Вуліца Чычэрына (Мінск)

**Вуліца Чычэрына** — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска. Названа ў гонар Г. В. Чычэрына ў 1922 г. Раней называлася **Георгіеўскай**. Пачынаецца ад тэатра оперы і балета ў Траецкім прадмесці і ідзе праз Асмалоўку да пр. Машэрава.

У 2016 г. галоўны архітэктар УП «Мінскграда» Аляксандр Акенцьеў прапаноўваў зрабіць гэту вуліцу пешаходнай у сувязі з яе гісторыка-культурнай значнасцю. З канца 2018 г. вуліца Чычэрына часткова ўваходзіць у ахоўную зону Асмалоўкі.

## Мемарыяльныя дошкі 
На доме № 2, у якім жыла разведчыца Алена Мазанік, устаноўлена мемарыяльная дошка.

## Спасылкі 
* Вуліца Чычэрына на Ato.by
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Мінск)
Саюз моладзі Беларусі

**Саюз моладзі Беларусі**, **Беларускі саюз моладзі** — беларуская добраахвотная маладзёжная арганізацыя. Створаны ў снежні 1991 г. на XXX з’ездзе ЛКСМБ у выніку перайменавання яго ў «Саюз моладзі Беларусі».

## Задачы 
Асноўнай задачай Беларускага саюза моладзі было вырашэнне сацыяльных праблем, абарона жыццёвых інтарэсаў маладых людзей.

## Дзейнасць 
У лютым 1995 г. на XXXII з’ездзе Саюза моладзі Беларусі перайменаваны ў «Беларускі саюз моладзі», а ў маі 1999 г. на XXXIV з’ездзе — у грамадскае аб’яднанне «Беларускі саюз моладзі». Аб’ядноўвала юнакоў і дзяўчат ва ўзросце 14—30 гадоў. На 1 студзеня 1999 г. дзейнічалі ЦК, 6 абкамаў, 53 райкамы, 21 гаркам, якія аб’ядноўвалі 21 950 членаў СМБ.

У 2002 г. на базе Беларускага саюза моладзі і Беларускага патрыятычнага саюза моладзі быў створаны Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі (БРСМ).

## Літаратура 
* Саюз моладзі Беларусі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 250. — ISBN 985-11-0214-8.

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2002 годзе
Катэгорыя:Маладзёжныя арганізацыі Беларусі
Парнас

**Парнас** () — горны масіў у Грэцыі, на поўнач ад Карынфскага заліва. Вышыня 2457 м.

## Прырода 
Складзены з вапнякоў, вяршыня скалістая. Да вышыні 1000 м укрыты міжземнаморскімі хмызнякамі і хваёвымі лясамі.

## У культуры 
Каля падножжа Парнаса — старажытнагрэчаскі горад Дэльфы, археалагічны запаведнік, уключаны ЮНЕСКА ў спіс Сусветнай спадчыны, рэшткі помнікаў архітэктуры VII ст. да н.э. — I ст. н.э.

Паводле старажытнагрэчаскай міфалогіі Парнас — месцазнаходжанне Апалона і муз; у пераносным значэнні — садружнасць паэтаў, парнаскія кветкі — вершы, парнаскія сёстры — музы. Адсюль выраз «Узысці на Парнас»: дасягнуць сапраўднага поспеху і прызнання ў літаратуры і мастацтве.

Архітэктурны музей. Нацыянальны парк.

## Гл. таксама 
* Тарас на Парнасе

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горы Грэцыі
Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Грэцыі
Малочкаўскі сельсавет (Ружанскі раён)

**Мало́чкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Малочкі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР, з 8 студзеня 1954 года — Гродзенскай вобласці, з 19 чэрвеня 1954 года — Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Ружанскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ружанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Малочкаўскі сельсавет

Назву **Мало́чкаўскі сельсавет** маюць:

* Малочкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камарынскага раёна Гомельскай акругі
* Малочкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці
Беларуска-зімбабвійскія адносіны

**Адносіны Беларусі і Зімбабвэ** — дыпламатычныя адносіны Рэспублікі Беларусь і Рэспублікай Зімбабвэ, супрацоўніцтва ў гуманітарнай і эканамічнай сферы. Дыпламатычныя адносіны паміж краінамі былі устаноўлены 16 красавіка 1992 г. Пасол Рэспублікі Беларусь у Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі акрэдытаваны ў Зімбабвэ па сумяшчальніцтве.

## Эканамічнае супрацоўніцтва 
У 2011 г. адбыўся візіт у Рэспубліку Беларусь віцэ-прэзідэнта Джона Нкома, праведзена сустрэча з Прэзідэнтам Аляксандрам Лукашэнкам. У снежні 2014 г. адбыўся візіт у Беларусь Міністра па ахове навакольнага асяроддзя Зімбабвэ Сэйвіёра Касукуверэ. У 2015 г. двухбаковыя кантакты значна актывізаваліся: адбыліся візіты ў Беларусь Прэзідэнта Рэзервовага банка Зімбабвэ Джона Мангудзіі і віцэ-прэзідэнта Зімбабвэ Эмерсана Мнангагвы, праведзены сустрэчы з Прэзідэнтам і Прэм’ер-міністрам Беларусі. У сваю чаргу адбыліся візіты ў Зімбабвэ кіраўніцтва ААТ «Банк развіцця Рэспублікі Беларусь», ААТ «БелАЗ» і ТАА «Трайпл».

З 30 студзеня па 1 лютага 2023 г. прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка наведаў Зімбабвэ. Падпісаны пагадненні ў галіне прамысловасці, гандлю, сельскай гаспадаркі, энергетыкі, транспарту і здабычы карысных выкапняў. У дні візіту таксама адбыліся дзелавыя сустрэчы і перамовы членаў беларускай дэлегацыі і прадстаўнікоў зімбабвійскага боку, прайшоў двухбаковы бізнес-форум. Прайшла цырымонія перадачы тэхнікі беларускіх вытворцаў у рамках праграмы па механізацыі фермерскіх гаспадарак Зімбабвэ.

Галоўным практычным вынікам сталі пагадненні на пастаўку сельскагаспадарчай тэхнікі. Закупкі ажыццяўляліся ў рамках трэцяй фазы зімбабвійскай праграмы па аснашчэнні фермерскіх гаспадарак на суму звыш $66 млн. Яна прадугледжвала больш за 3,7 тыс. адзінак трактарнай тэхнікі і 60 камбайнаў для мясцовых аграрыяў. Дапамогу па рэалізацыі праекта аказала Беларусь. Пры гэтым падчас візіту прагучала нямала палітычных выказванняў, якія тычацца ўскладненняў адносін дзвюх краін з Захадам.

Як палічылі ў Euronews, збліжэнне дзвюх краін адбылося на аснове канфліктаў з заходнімі краінамі, бо абедзве дзяржавы трапілі пад санкцыі. Таму Мінск і Харарэ вырашылі дыверсіфікаваць свае міжнародныя адносіны.

Як адзначыў ваенны аглядальнік Аляксандр Алесін, улады выкарыстоўвалі расійскіх наймітаў, так як пасля чэрвеньскага мецяжу Прыгожына ў Расіі ў Беларусь часова перабазавалася ПВК «Вагнер». Па словах эксперта, Лукашэнка паставіў задачу зрабіць Зімбабвэ хабам, адкуль будзе распаўсюджвацца беларуская прадукцыя і ўплыў, а для захаванасці гэтага спатрэбяцца байцы ПВК (гл. Дзейнасць ПВК «Вагнер» у Афрыцы).

## Сілавыя ведамствы 
25 студзеня 2024 года МУС дзвюх краін падпісалі мемарандум аб супрацоўніцтве. Акрамя таго, бакі абмеркавалі пытанне навучання зімбабвійскіх паліцыянтаў на базе спецпадраздзяленняў і Акадэміі МУС Беларусі.

## Гл. таксама 
* Знешняя палітыка Беларусі
* Знешняя палітыка Зімбабвэ
* Адносіны Беларусі з краінамі Афрыкі

Зімбабвэ
Катэгорыя:Знешняя палітыка Зімбабвэ
Мак снатворны

**Мак снатворны** (*Papaver somniferum*) — старажытная культурная расліна сямейства макавых, дзікарослая не трапляецца.

## Назва 
Мак снатворны, відук, мак праўдзівы, мак-самасей, мак, харошы мак.

## Батанічнае апісанне 
Шызая аднагадовая расліна вышынёй 80—150 см, з млечным сокам, стрыжнёвым коранем і прамастойным слабагалінастым сцяблом. Лісце падоўжана-яйцападобнае, надрэзана-лопасцевае, з хвалістымі востра- і няроўназубчастымі краямі; верхняе сядзячае, сцяблоабдымнае, з сэрцападобнай асновай, ніжняе кароткачаранковае, у разетцы. Кветкі буйныя, адзіночныя (да 20 на адной расліне), рознага колеру (белы, ружовы, светла-фіялетавы, пурпуровы або ярка-чырвоны), простыя, іншы раз махрыстыя, з доўгімі (4—6 см) пялёсткамі, часта з цёмна-фіялетавай, цёмна-чырвонай або светлай плямай каля іх асновы. Каробачка голая, шырокаяйцападобная або акруглая, з 7—15-прамянёвым рыльцам. У насенні 40—55 % тлустага алею. Млечны сок ядавіты, багаты  алкалоідамі.

## Пашырэнне 
Радзіма — Міжземнамор’е. Культывуецца як каштоўная лекавая (медыцынская сыравіна для атрымання опію), дзеля насення (атрымліваюць алей і гатуюць розныя кулінарныя вырабы) і дэкаратыўная (мае шматлікія прыгожыя сарты) расліна. На Беларусі сустракаецца ў агародах, каля жылля, як пустазелле на палях, засмечаных месцах; цвіце ў чэрвені—ліпені.

З 31.12.2016 года на тэрыторыі Беларусі расліна занесеная ў чорны спіс і забаронена да інтрадукцыі і (або) акліматызацыі.

## Літаратура 
* *Пашына Г. В.* Мак // 

Катэгорыя:Мак
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны ў Бібліі
Сергій (Гардун)

**Сергій** (**Гардун**; , в. Дзівін, Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі праваслаўны царкоўны дзеяч, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў, факультэт англійскай мовы (1981), затым Маскоўскую духоўную семінарыю (1984) і Маскоўскую духоўную акадэмію (1987). Кандыдат багаслоўя (1990), тэма кандыдацкай дысертацыі — «Пастырства іерасхіманаха Макарыя (Іванова)».

Жыў у Слоніме. У 1994 годзе пераехаў у Мінск, пачаў выкладаць на факультэце тэалогіі Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта, які ў 2004 годзе быў пераведзены ў склад БДУ. Дацэнт (2000), затым прафесар (2011) Мінскай духоўнай акадэміі і семінарыі. Адначасова загадчык кафедрай біблейскіх і царкоўна-гістарычных дысцыплін Інстытута тэалогіі БДУ (з 2005). Са студзеня 2018 года прызначаны першым прарэктарам Інстытута тэалогіі БДУ.

Валодаў дзевяццю мовамі: беларускай, рускай, украінскай, грэчаскай, лацінскай, царкоўна-славянскай, англійскай, французскай, польскай. Кіраваў рабочай групай, якая ажыццявіла пераклад Новага Запавету на беларускую мову.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кобрынскім раёне
Катэгорыя:Кандыдаты багаслоўя
Катэгорыя:Праваслаўныя багасловы Беларусі
Першая опіумная вайна

**Англа-кітайская вайна 1840-42** або **першая «опіумная» вайна** — агрэсіўная вайна Брытанскай імперыі супраць Кітая, каб захапіць рынак і дамагчыся палітычнага ўплыву на Кітай.

Зачэпкай да вайны стала знішчэнне кітайскім урадам вялікай партыі кантрабанднага опіуму, канфіскаванага ў замежных гандляроў. Летам 1840 года англійскія войскі блакіравалі з мора кітайскія парты, захапілі востраў Сянган (Ганконг) і ў жніўні 1842 года наблізіліся да Нанкіна.

Паводле Нанкінскага дагавора (1842) Англія атрымала востраў Ганконг, значную кантрыбуцыю, 5 партоў Кітая сталі адкрытымі для англійскага гандлю. Вайна была пачаткам ператварэння Кітая ў паўкаланіяльную дзяржаву.

Як сказаў кітайскі дыпламат Се Сяаюн: «пасля Опіумнай вайны 1840 года стары Кітай аказаўся пад пагрозай гібелі дзяржавы і знікнення нацыі. Людзі з высокімі ідэаламі і мараллю нястомна былі ў пошуку, але не здолелі карэнным чынам змяніць трагічны лёс кітайскай нацыі, якая падвяргалася ўціскам і здзекам».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Англа-кітайская вайна 1840-42 // 

Катэгорыя:Войны Англіі
Катэгорыя:Войны Кітая
Катэгорыя:Войны XIX стагоддзя
Катэгорыя:Каланіяльныя войны
Катэгорыя:Канфлікты 1840 года
Катэгорыя:Канфлікты 1841 года
Катэгорыя:Канфлікты 1842 года
Мак усходні

**Мак усходні** (*Papaver orientale*) — кветкавая травяністая расліна сямейства макавых.

## Батанічнае апісанне 
Мнагалетнік вышынёй 40—90 см, а рэдзькападобыым коранем і прамастойным сцяблом. Прыкаранёвае і ніжняе сцябловае лісце чаранковае, буйное, даўжынёй да 30 см, перыста-рассечанае, долі яго ланцэтныя, вострыя, з шчацінкамі на канцах, з буйной канцавой доляй, верхняе сцябловае — сядзячае. Кветкі дыяметрам 15 см, ярка-чырвоныя з чорнай квадратнай плямай каля асновы пялёсткаў. Тычынкі з фіялетавымі пыльнікамі. Цвіце ў маі — чэрвені.

## Арэал 
Радзіма — Каўказ, Крым, Турцыя, Малая Азія, Балканы.

## Значэнне і выкарыстанне 
Дэкаратыўная расліна. Мае шэраг сартоў з аранжавымі, ружовымі і чырвонымі кветкамі.

## Літаратура 
* *Пашына Г. В.* Мак // 

Катэгорыя:Мак
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Мак голасцябловы

**Мак голасцябловы** (*Papaver nudicaule*) — кветкавая травяністая расліна сямейства макавых.

Радзіма — Сібір, Сярэдняя Азія, Манголія. Мнагалетнік вышынёй 15—50 см, утварае разетку доўгага, шэрага, перыстага лісця. Кветкі дыяметрам да 5 см, жоўтыя, хутка ападаюць. Цвіце з мая да замаразкаў. У гібрыдных сартоў кветкі махрыстыя, белыя, ружовыя і аранжавыя.

## Літаратура 
* *Пашына Г. В.* Мак // 

Катэгорыя:Мак
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Мак-самасейка

**Мак-самасейка**, **Мак-самасеў**, **Відук** (*Papaver rhoeas*) — кветкавая травяністая расліна сямейства макавых.

## Назва 
Мак самасеў, цякун, відук, мак-самасей.

## Батанічнае апісанне 
Вышыня 30—60 см. Сцябло прамастойнае, апушанае цвёрдымі гарызантальна-адтапыранымі шчацінкамі. Прыкаранёвае лісце перыста-раздзельнае, з перыста-надрэзанымі долямі, канцавыя долі лісця падоўжаныя, пілавата-зубчастыя. Кветкі адзіночныя або па 2—3 на доўгіх апушавых кветаносах, ярка-чырвоныя, ружовыя ці белыя, іншы раз з буйной чорнай плямай каля асновы пялёсткаў; пялёсткі папярочна-авальныя, у шырыню да 6 см. Каробачка адваротнаяйцападобная. з 7—12-прамянёвым рыльцам, раптоўна звужваецца ў ножку.

### Галерэя пылку 

Файл:Papaver zoom4 30-08-25 1.png|Пылок маку-самасейка. Павелічэнне пад мікраскопам у 4 разы
Файл:Papaver zoom10 30-08-25 1.png|Павелічэнне ў 10 разоў
Файл:Papaver zoom40 30-08-25 1.png|Павелічэнне ў 40 разоў
Файл:Papaver zoom60 30-08-25 1.png|Павелічэнне ў 60 разоў

## Значэнне і выкарыстанне 
Дэкаратыўная расліна. Трапляецца здзічэлым каля населеных пунктаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Papaver rhoeas* L. // ИАС «ООПТ России» 

Катэгорыя:Мак
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Мак амурскі

**Мак амурскі** (*Papaver amurense*) — кветкавая травяністая расліна сямейства макавых.

## Апісанне 
Мнагалетнік вышынёй 50—70 см. Кветанос прамастойны, лісце падоўжанае, перыста-надрэзанае або перыста-лопасцевае. Кветкі дыямктрам 6—7 см, белыя.

## Пашырэнне 
Радзіма — Далёкі Усход, Паўночна-Усходні Кітай. Расце па сухіх лугавых схілах, у далінах рэк, часам на залежах і адвалах. Цвіце ў маі — верасні.

## Літаратура 
* *Пашына Г. В.* Мак // 

Катэгорыя:Мак
(2132) Жукаў

**(2132) Жукаў** — астэроід (малая планета) Галоўнага пояса астэроідаў. Адкрыты ў 1975 годзе ў Крымскай астрафізічнай абсерваторыі. Названая ў гонар Маршала Савецкага Саюза Г. К. Жукава.

## Літаратура 
*  — С. 445.
* *Коротцев О., Дохие М.* Созвездие памяти: Космический мемориал героев Великой Отечественной войны. — СПб, 1995.

## Спасылкі 
* The Minor Planet Center is hosted by the Center for Astrophysics

Катэгорыя:Астэроіды Галоўнага пояса
Катэгорыя:Астэроіды, адкрытыя Людмілай Чарных
Катэгорыя:Астэроіды, названыя ў гонар людзей
Саюз дасягнення раўнапраўя яўрэяў у Расіі

**Саюз дасягнення раўнапраўя яўрэяў у Расіі** () Існаваў з сакавіка 1905 да мая 1907 гг. У Беларусі саюз дзейнічаў у Гомелі, Мінску, Гродне і інш. гарадах і мястэчках. Устаноўчы сход адбыўся ў красавіку 1905 г. у Вільні, створаны цэнтральны камітэт саюза, у які ўвайшлі  (старшыня), Ю. Гесен (сакратар), С. М. Дубноў, .

## Гісторыя і дзейнасць 
Дзейнасць зводзілася да арганізацыйных мер для ўдзелу яўрэяў у выбарах у Дзяржаўную думу, прававой дапамогі яўрэйскаму насельніцтву. Члены саюза выступалі за асіміляцыю яўрэяў у складзе Расійскай імперыі (у адрозненне ад сіяністаў), за роўныя правы ў галіне адукацыі і культуры, за тэрытарыяльную аўтаномію. Па нацыянальным пытанні падтрымлівалі партыю кадэтаў. Адбыліся 4 з’езды саюза. У сакавіку 1906 г. саюз перайменаваны ў «Таварыства раўнапраўя яўрэйскага народа ў Расіі». Члены саюза ўдзельнічалі ў выбарах у 1-ю Дзяржаўную думу (6 дэпутатаў увайшлі ў фракцыю кадэтаў) і 2-ю Дзяржаўную думу. Саюз меў друкаваныя выданні: газета «Еврейская жизнь» (1905—1907), «Хроника еврейской жизни» (1905—1906), «Еврейский выборщик» (1907). У маі 1907 г. саюз раскалоўся на «Яўрэйскую народную групу»,  (заснавальнік Дубноў) і сіянісцкую партыю.

## Літаратура 
* Саюз дасягнення раўнапраўя яўрэяў у Расіі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 250. — ISBN 985-11-0214-8.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Яўрэйскія арганізацыі Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1905 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1907 годзе
Саюз польскага народа

**Саюз польскага народа** ці **Садружнасць польскага народа** (, ) — польская тайная вызваленчая арганізацыя ў 1835—1837 гг. Створаны ў Кракаве на аснове арганізацый карбанарыяў эмісарамі эмігранцкай арганізацыі «Маладая Польшча» (Ш. Канарскі, А. і Л. Залескія, С. Гашчынскі). 

## Дзейнасць 
Рыхтаваў паўстанне з мэтай аднаўлення Рэчы Паспалітай і правядзення прагрэсіўных сацыяльна-эканамічных рэформ (найперш скасаванне прыгону). Ідэалагічна быў блізкі да «Дэмакратычнага таварыства». Складаўся пераважна са шляхты і інтэлігенцыі. Тэрытарыяльна падзяляўся на 5 правінцый; Кракаўская рэспубліка (там знаходзіўся цэнтральны орган — Галоўная абшчына), Галіцыя, Пазнаншчына, Царства Польскае, Літва (былое ВКЛ, уключала тэрыторыі беларускіх і украінскіх губерняў). Унутры саюза былі 2 плыні: радыкальна-дэмакратычная і ліберальная, якія адрозніваліся адносінамі да сялянскага пытання, часу паўстання і інш. На тэрыторыі беларуска-літоўскіх губерняў ў «Саюзе» дзейнічалі Канарскі, А. Ажэшка і інш. У 1837 г. частка дзеячаў саюза заснавала Усеагульную канфедэрацыю польскага народа з радыкальнай палітычнай праграмай. У выніку расколу ліберальнае кіраўніцтва прыняло рашэнне пра самароспуск арганізацыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тайныя таварыствы
Катэгорыя:1835 год у Польшчы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1835 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1837 годзе
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Польшчы
Катэгорыя:1830-я ў Кракаве
Турка (Львоўская вобласць)

**Турка** () — горад раённага значэння ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Размешчаны ў Карпатах на рацэ Стрый за 130 км на паўднёвы захад ад Львова.

## Назва 
Па найбольш верагоднай версіі назву горад атрымаў ад першабытных дзікіх быкоў-тураў, якія вадзіліся ў навакольных лясах. Па іншай версіі назва горада пайшла ад назвы варот-вежаў «турыя», «тур’я», «турня», якія стаялі пры ўездзе ў горад. Назва горада не мае нічога агульнага з туркамі.

## Геаграфія і транспарт 
Горад размешчаны на поўдні Львоўшчыны ў Карпатах, на левым беразе ракі Стрый з яго прытокамі Яблонькай і Літмыр, паміж гарамі Шыменка, Кычера, Вянец і Асоўня. Горад размешчаны за 130 км ад Львова, за 100 км ад Ужгарада, на вышыні 557 метраў над узроўнем мора.

Месца размяшчэння першаснага вартавога паселішча, з якога паўстаў горад Турка, вызначалася праходжаннем па тэрыторыі Карпат далінай Стрыя паміж горамі Пікуй і Галіч так званага «Рускага шляху» — гандлёвага шляху эпохі неаліту, які праз Турку злучаў Заходнюю Еўропу з Венгрыяй, Трансільваніею, Малдовай і Балканамі. На ўмацаванне і разрастанне першаснага паселішчы мела істотны ўплыў фарміраванне новага гандлёвага шляху — Ужоцкага шляху, які ад Пярэмышля або Львова праз Турку і Ужоцкі перавал вёў у Закарпацце.

Праз Турку праходзяць агульнадзяржаўныя транспартныя камунікацыі: аўтадарога Н13 — нацыянальны аўтамабільны шлях Львоў — Самбар — Ужгарад (рэгіянальная аўтамабільная дарога Р-39) і чыгунка Львоў — Самбір — Турка — Ужгарад — Чоп. Са Львова да Туркі ад галоўнага чыгуначнага вакзала зручна дабірацца маршруткамі, якія адыходзяць кожныя паўгадзіны.

Турка з’яўляецца нефармальнай сталіцай Бойкаўшчыны і бойкаў.

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Туркіўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1431 годзе
Васіль Пятровіч Жукаў

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Васіль Пятровіч Жукаў
 |арыгінал імя     = 
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
   
}
}}

**Васіль Пятровіч Жу́каў** (,  — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Бярозаўка (зараз у Бялёўскім раёне Тульскай вобласці Расіі). Скончыў пачатковую школу, потым сямігодку ў горадзе Багародзіцк. Працаваў у паравозным дэпо вучнем слесара, слесарам. У кастрычніку 1941 г. прызваны ў Чырвоную Армію. Удзельнічаў у баях на Бранскім і Заходнім франтах у складзе 1324-га стралковага палка 413-й стралковай дывізіі. Удзельнік абароны Тулы, Тульскай, Калужскай, Ржэўска-Вяземкай наступальных аперацый. У лютым 1942 г. пры выхадзе з акружэння прапаў без вестак. Ваяваў у складзе 277-га партызанскага палка. У 1944 годзе ў другі раз быў прызваны ў Чырвоную Армію, у 1090-ы стралковы полк 323-й Бранскай стралковай дывізіі.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка»
* Ордэн Леніна
* Медаль «За адвагу»

## Памяць 
Імем Героя названая вуліца ў горадзе Масты, на будынку дэпо станцыі Вузлавая (Тульская вобласць) і ў вёсцы Навінка (Мастоўскі раён) устаноўлены мемарыяльныя дошкі. Імя В. П. Жукава высечана на помніку героям-тулякам ў горадзе Тула.

## Літаратура 
*  — С. 444.
* Навечно в сердце народном. — 3-е изд., доп. и испр. — Минск, 1984. — С. 173.

## Спасылкі 
* 
* *Шевчик Н.* Было герою 22 года… // Мастоўская раённая газета «Зара над Нёманам»

Катэгорыя:Сяржанты і старшыны СССР
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
10 Easy Pieces for Piano

«***10 про́стых п’ес для фартэпія́на***» (, ) — альбом Збігнева Прайснера, які змяшчае 10 кампазіцый для фартэпіяна. Выканаўцам твораў выступіў польскі кампазітар, джазавы піяніст і музычны прадзюсар Лешак Можджар. Альбом быў упершыню выдадзены ў 1999 годзе польскім лэйблам Pomaton EMI пад назвай «*10 Łatwych Utworów Na Fortepian*», праз год EMI Classics зрабіла еўрапейскі рэліз альбома з англійскай назвай «*10 Easy Pieces for Piano*».

## Спіс кампазіцый 
## Крыніцы натхнення 
Разважаючы пра крыніцы натхнення ў сваёй творчасці Прайснер адзначае: «*Куды важней тое, з кім вы праводзіце час і што вас натхняе. Асабіста для мяне музыка не з’яўляецца крыніцай натхнення. Я цікаўлюся літаратурай, філасофіяй, жыццём, жывапісам, людзьмі. Мне давялося расці сярод народнай музыкі. Яна запамінальная, і з яе можна многае пачарпнуць. Але калі ты пішаш музыку, то ніколі не можаш сказаць скуль яна бярэцца*».

Натхненнем для «*10 простых п’ес для фартэпіяна*» паслужыла ўласная рэакцыя Прайснера на поспех «*Рэквіема па маім сябры*». «*Мне вельмі падабаецца кантраснасць, і, стварыўшы музыку такога манументальнага маштабу, я хацеў зрабіць нешта простае. Да таго ж мне падабаецца фартэпіяна. І мне здаецца, што адной з форм музыкі, якая можа быць адначасова і простай, і складанай — з’яўляецца фартэпіяннае сола. Я вельмі люблю ўсю музыку, запісаную , асабліва славуты „“. Калі я слухаў яго ўпершыню шмат гадоў таму, гэта сталася выдатным досвед для мяне. Магчыма, менавіта гэта натхніла мяне на стварэнне нечага падобнага*».

Іншым натхненнем, паводле слоў Прайснера, было яго сяброўства з піяністам Лешакам Можджарам, выпускніком Гданьскай музычнай школы, які даваў класічныя канцэрты, выконваючы іх разам з выдатнымі польскімі джазавымі музыкантамі Томашам Станко і Збігневам Намыслоўскім, а таксама запісаў свае ўласныя інтэрпрэтацыі фартэпіянных п’ес Шапэна. «*Я лічу яго вялікім талентам*», — адзначае Прайснер. — «*Я знаёмы з ім многія гады. Упершыню мы працавалі з ім разам над саўндтрэкам для фільма Луі Маля „Шкода“, пазней — над музыкай для дакументальнага тэлесерыялу BBC „“. Але штораз, даючы яму ноты, я адчуваў, што абмяжоўваю яго ў нечым, не даю яму паказаць, на што ён здольны. Таму ў гэтай працы я хацеў даць яму такую магчымасць, даць яму магчымасць расправіць крылы, што не так проста ў творах, напісаных для фартэпіяна з аркестрам. Складана патлумачыць у агульных рысах, які прастор для інтэрпрэтацый ён меў, бо кожная з п’ес падпарадкоўваецца ўласнай логіцы. Адзіная п’еса, дзе гэта відавочна — „Talking To Myself“. Тут проста вызначыць, дзе тэма, а дзе імправізацыі. Але так ці іначай, кожная з гэтых п’ес дала мне вялізны досвед: пачуць музыку, якая нарадзілася з нот, што я даў выканаўцу*».

## Зноскі 
Катэгорыя:Альбомы 1999 года
Катэгорыя:Альбомы Збігнева Прайснера
Катэгорыя:Альбомы Лешака Можджара
Карл Отфрыд Мюлер

**Карл Отфрыд Мюлер** (;  — ) — нямецкі гісторык і філолаг, даследчык Старажытнай Грэцыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сілезскім горадзе Бжэг, што ў той час уваходзіў у склад Каралеўства Прусія, у сям’і лютэранскага пастара. У 1814—1816 гадах вывучаў класічную літаратуру ва ўніверсітэце Брэслау, дзе пад уплывам прац Б. Г. Нібура зацікавіўся антычнай гісторыяй. У 1816—1818 гадах вывучаў філалогію ў Берлінскім універсітэце.

У 1819 годзе запрошаны ў якасці дацэнта ў Гётынгенскі ўніверсітэт, выкладаў рыторыку. У 1823 годзе выбраны на пасаду прафесара.

У 1839 годзе ўрад Гановера фінансаваў яго навуковую паездку ў Грэцыю. Падчас працы ў Дэльфах нечакана захварэў і 1 жніўня 1840 года памёр у Афінах, дзе быў пахаваны на Калонным пагорку.

Быў жанаты з 1824 года. Меў 4 дзяцей.

## Навуковыя погляды і дасягненні 
Вывучаў гісторыю Старажытнай Грэцыі, Македоніі і этрускаў. Лічыў, што грэчаская міфалогія адлюстроўвае паходжанне старажытных народаў. Адзін з першых распрацоўшчыкаў канцэпцыі дарыйскага ўварвання на Пелапанес. Узнавіў тапаграфію старажытных Афін. Займаўся перакладамі антычных пісьменнікаў на нямецкую мову.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Müller, Karl Otfried
* Books by Müller, Karl Otfried (sorted by popularity)

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сілезіі
Катэгорыя:Гісторыкі Германіі
Катэгорыя:Перакладчыкі Германіі
Катэгорыя:Перакладчыкі на нямецкую мову
Ежы Шмайдзіньскі

**Ежы Анджэй Шмайдзіньскі** (; ) — польскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, віцэ-маршал Сейма Рэспублікі Польшча. Міністр нацыянальнай абароны Польшчы (2001 — 2005). Быў адным з магчымых кандыдатаў у прэзідэнты Польшчы на выбарах 2010 года.

Загінуў 10 красавіка 2010 года ў авіякатастрофе пад Смаленскам.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міністры абароны Польшчы
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне гарадоў Польшчы