Дэльфы

**Дэльфы** () — археалагічны помнік у Цэнтральнай Грэцыі. У мінулым — цэнтр культу старажытнагрэчаскага бога Апалона.

## Гісторыя
thumb|left|Піфія, малюнак VI ст. да н. э.
Назва Дэльфаў паходзіць ад  (літаральна "вантроба") або  ("дэльфін"). Згодна міфалогіі, бог Апалон з'явіўся каля Дэльфаў у вобразе дэльфіна і прынёс на сваёй спіне святароў з вострава Крыт. Жрыцы храма Апалона называліся *піфіі*. Свяцілішча было пабудавана на некалькіх скальных плато вакол гары Парнас. Высветлена, што першыя пабудовы ўзводзіліся яшчэ ў эпоху неаліту. Знойдзены рэшткі храмавых будынкаў мікенскага перыяду. 

Паводле легенды, месца было знойдзена пастухом. Ён паведаміў аднавяскоўцам пра рашчыліны, з якіх вырываліся таксічныя газы і давалі магчымасць бачыць будучыню. Пазней плато занялі жрацы. Лічылася, што першапачаткова свяцілішча было прысвечана багіні Геі, і яго ахоўваў пачварны змей Піфон, забіты Апалонам. Дэльфійскія жрыцы-прадракальнікі зваліся *піфіі*.  Найбольш важную ролю Дэльфы пачалі адыгрываць у перыяд класічнай Старажытнай Грэцыі, калі ператварыліся ў агульнагрэчаскі цэнтр шанавання Апалона. Дэльфійскі аракул шанаваўся не толькі грэкамі. Ахвяраванні храму Апалона рабілі фрыгійцы, лідыйцы, старажытныя рымляне і г. д. У гонар перамогі Апалона над Піфонам кожныя чатыры гады праводзіліся Піфійскія гульні. 

У 394 г. н. э. хрысціянскі імператар Феадосій забараніў шанаванне Апалона і Піфійскія гульні. Пазней, падчас нашэсця славян, Дэльфы былі разрабаваны і значна разбураны. 

Археалагічныя раскопкі праводзяцца з 1860 г.

## Культурная спадчына
У 1987 г. Дэльфы былі ўключаны ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Турызм 
Каля археалагічнага помніка размешчана сучаснае паселішча Дэльфы. У ім знаходзяцца муніцыпальны інфармацыйны цэнтр, аўтобусны вакзал і гасцініцы. Турызм з’яўляецца асновай мясцовай эканомікі. Аўтобусны транзіт да Афінаў і іншых гарадоў Цэнтральнай Грэцыі.

## Славутыя мясціны
***Свяцілішча Апалона** — галоўны рэлігійны цэнтр прыцягнення ў антычны час. У ім знаходзілася жрыца-прадракальнік *піфія*. Ад увахода да храма Апалона (IV ст. да н. э.) вядзе сакральны шлях.   

Image:Columns of the Temple of Apollo at Delphi, Greece.jpeg|Калоны храма Апалона
Image: Delphi - Stein der Pythia.jpg|Камень піфіі

***Тэатр** каля храма Апалона, пабудаваны ў IV ст. да н. э. і перабудаваны пергамцамі ў I ст. да н. э.

Image:07Delphi Theater03.jpg|Тэатр

***Стадыён** для правядзення Піфійскіх гульняў. 

Image:Ancient Delphi, Greece.jpg|Дэльфійскі стадыён

***Гімнасій**, у якім вялася ўсебаковая падрыхтоўка юнакоў і ўдзельнікаў Піфійскіх гульняў.

Image:Delphi 01 Ausgrabungsbereich.jpg|Рэшткі гімнасія

***Свяцілішча Афіны** (IV ст. да н. э.)

Image:Metope-3.jpg|Свяцілішча Афіны

***Археалагічны музей**

Image:Museuarqueologicodelfos.jpg|Будынак музея
Image:Delfos, Greece, Oracle Theatre.JPG|Экспазіцыя

***Сікеліянас** — невялікі тэатральны музей.

Image:SikelianosHouseDelphi.jpg|Будынак Сікеліянаса

## Спасылкі
*Дэльфы на сайце ЮНЕСКА
*Дэльфы на сайце культуры Грэцыі 
*delphic-oracle.info
*Археалогія
*Дэльфы ў міфалогіі і культуры
*На ¨E¨ ў Дэльфах і "Пазнай самога сябе"

Катэгорыя:Археалогія ў Грэцыі
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты
Катэгорыя:Гарады Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Грэцыі