open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хутар Дзедзіна

**Ху́тар Дзе́дзіна** (, ) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска Дзедзінка ў складзе гміны Друя, пазней у складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 246 жыхароў, 47 двароў.
* 1931 год — 271 жыхар, 51 двор.

## Славутасці 
* Каталіцкая капліца на могілках, за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Замошша (Браслаўскі раён)

**Замошша** () — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, каля возера Сярэднік. Уваходзіць у склад Ахрэмавецкага сельсавета.

Знаходзіцца за 20 км у напрамку на поўдзень ад Браслава, за 258 км ад Віцебска.

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах мястэчка i маёнтак Замошша Новае i Замошша Старое ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

У 1940—1959 гадах цэнтр Замошскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 422 жыхары, 65 двароў.
* 1931 год — 497 жыхароў, 74 двары.
* 1997 год — 369 жыхароў, 126 двароў.

## Славутасці 
* Свята-Петра-Паўлаўская царква (1893)
* Археалагічныя помнікі: гарадзішча, курганны могільнік (VI—III стагоддзі н.э) — , 
* Помнік Вользе Максімовіч, юнай партызанцы, якая жыла ў в. Гірдзюшы, у верасні 1943 года была схоплена гітлераўцамі ў в. Слабодка і пасля катаванняў расстраляна. У 1975 годзе пастаўлена скульптура.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Ахрэмавецкі сельсавет

Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства
Камянполле

**Камянпо́лле** (, ) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

У 1954—1974 гадах цэнтр Камянполлеўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца за 6 км у напрамку на захад ад горада Мёры, за 195 км ад Віцебска. Каля вёскі пралягае аўтамабільная дарога .

## Насельніцтва 
* 1998 год — 326 жыхароў, 107 двароў.

## Славутасці 
* Сядзібна-паркавы ансамбль Мірскіх (канец ХІХ — пачатак XX ст.) — .
## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 557.
* 
* Ліст карты N-35-20. Выданне 1984 г. Стан мясцовасці на 1982 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Крычава

**Кры́чава** (, ) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах вёска i маёнтак у складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
* 1866 год — 135 жыхароў
* 1921 год — 229 жыхароў, 38 двароў.
* 1931 год — 244 жыхары, 38 двароў.
* 1999 год — 61 жыхар
* 2010 год — 40 жыхароў

## Славутасці 
* Сядзіба

## Вядомыя асобы 
* Ян Мароз (1886—1952) — каталіцкі святар, рэлігійны і грамадскі дзеяч.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Паграбенка

**Паграбе́нка** (, ) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Багушэўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Паштовая станцыя — помнік архітэктуры неаготыкі XIX ст.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Багушэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сенненскага раёна
Лявонаўцы

**Ляво́наўцы** (, ) — былы хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіў у склад Перабродскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Лявонавецкага сельсавета. Да 11 лютага 1974 года Лявонаўцы ўваходзілі ў склад Камянполлеўскага сельсавета.

Скасаваны ў 2024 годзе.

## Вядомыя асобы 
* Ягор Андрэевіч Тамко (1935—2008) — віцэ-адмірал (1988), Герой Савецкага Саюза (1978).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Лінкаўшчына (Мёрскі раён)

**Лі́нкаўшчына** (, ) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

## Назва 
На думку В. Жучкевіча, назва вёскі Лінкаўшчына вытворная ад прозвішча .

Назва мяркуецца (кім?) ад старажытнабалцкага двухасноўнага імені тыпу *Lin-ka.* Ёсць літоўскае, латышскае прозвішча *Linka*.

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 101 жыхар, 18 двароў.
* 1931 год — 122 жыхары, 18 двароў.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Ліпніцы

**Лі́пніцы** (, ) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах — засценак, пазней — вёска ў складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 45 жыхароў, 8 двароў.
* 1931 год — 44 жыхары, 7 двароў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Алейнікі (Мёрскі раён)

**Але́йнікі** (, ) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Друя, пазней у складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага (з 1926 года Браслаўскага) павета Віленскага ваяводства

## Насельніцтва 
* 1921 год — 16 жыхароў, 2 двары.
* 1931 год — 13 жыхароў, 2 двары.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Мельніца (Мёрскі раён)

**Ме́льніца** (, ) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

Да 11 лютага 1974 года хутар уваходзіў у склад Камянполлеўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Мёркі 2 (Перабродскі сельсавет)

**Мёркі 2** (, ) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах маёнтак у складзе гміны Мёры Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 28 жыхароў, 3 двары.
* 1931 год — 17 жыхароў, 3 двары.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Асада Дзедзіна

**Аса́да Дзе́дзіна** (, ) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

## Славутасці 
* Сядзібна-паркавы ансамбль Рудніцкіх (1810—1820 гады) — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры класіцызму, 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Падгорныя

**Падго́рныя** (, ) — былы хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіў у склад Перабродскага сельсавета.

Ліквідаваны ў 2017 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Дзедзіна (Мёрскі раён)

**Дзе́дзіна** (, ) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

У 1954—1973 гадах цэнтр Дзедзінаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1600 годзе канцлер літоўскі Леў Сапега набыў маёнтак.

У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Друя, пазней у складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 276 жыхароў, 58 двароў.
* 1931 год — 282 жыхары, 61 двор.

## Славутасці 
* Каталіцкая капліца
* Капліца-надмагілле Сіповічаў

## Вядомыя асобы 
* Ільдэфонс Бобіч (1890—1944) — беларускі рэлігійны і культурны дзеяч, каталіцкі святар, прыхільнік беларусізацыі касцёла.
* Часлаў Сіповіч (1914—1981) — беларускі каталіцкі святар усходняга абраду, рэлігійны і культурна-грамадскі дзеяч; гісторык, культуролаг, пісьменнік, публіцыст і перакладчык.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Руткоўшчына

**Рутко́ўшчына** (, ) — былы хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіў у склад Перабродскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах засценак у складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

Скасаваны ў 2024 годзе.
* 1931 год — 15 жыхароў, 3 двары.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Ніўнікі

**Ні́ўнікі** (, ) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

## Геаграфія 
Прыкладна за 0,7 км у напрамку на поўдзень ад ускраіны вёскі знаходзіцца возера Гарушка, за 0,3 км ад паўночнай ускраіны — возера Петкуны. Непадалёк ад вёскі знаходзіцца найвышэйшая кропка Браслаўскай грады — гара Маяк (210,9).

## Гісторыя 
Вёска з’яўляецца адным з цэнтраў рассялення старавераў у Беларусі.

У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 226 жыхароў, 41 двор.
* 1931 год — 274 жыхары, 48 двароў.

## Славутасці 
* Свята-Успенская царква (1906) — 
* Стараверскія могілкі

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Янкоўшчына

**Янко́ўшчына** (, ) — былая вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Перабродскага сельсавета.

Ліквідавана ў 2017 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Яўцерашкі

**Я́ўцерашкі** (, ) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

## Назва 
Назва адыменная, ранейшая форма "Яўцерышкі", ад двухасноўнага балцка-літоўскага імя ''Jau-ter'as.* У літоўскай антрапаніміі вядомыя адпаведныя іменныя асновы *Jau-* i *Ter-.''

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 93 жыхары, 21 двор.
* 1931 год — 109 жыхароў, 23 двары.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Забалоцце (Перабродскі сельсавет)

**Забало́цце** (, ) — вёска ў Беларусі, у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

## Славутасці 
* Рэшткі сядзібы Дмахоўскіх
* Прыдарожная капліца

## Насельніцтва 
* 1999 год — 131 чалавек
* 2010 год — 84 чалавекі

### Страчаная спадчына 
* Сядзібны дом

## Вядомыя асобы 
* Казімір Дмахоўскі (1779—1851) — рымска-каталіцкі дзеяч, магілёўскі архібіскуп.
* Генрых Дмахоўскі (1810—1863) — удзельнік паўстанняў 1830—1831 і 1863—1864 гадоў, скульптар.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Марцінаўцы

Назву **Марці́наўцы** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Марцінаўцы — вёска ў Браслаўскім раёне
** Марцінаўцы — вёска ў Мёрскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Марцінаўцы — вёска ў Мастоўскім раёне
Александрыя (Сенненскі раён)

**Александры́я** (, ) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Багушэўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Багушэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сенненскага раёна
Марцінаўцы (Мёрскі раён)

**Марці́наўцы** (, ) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мёры Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

Да 11 лютага 1974 года вёска ўваходзіла ў склад Камянполлеўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 71 жыхар, 14 двароў.
* 1931 год — 80 жыхароў, 15 двароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Кафтанчыкава

**Кафтанчыкава** () — сяло ў Томскім раёне Томскай вобласці, адміністрацыйны цэнтр Зарэчнага сельскага паселішча.

Сяло размешчана на левым беразе Томі, за 15 км ад Томска, побач з вёскай праходзіць аўтадарога M53.

Насельніцтва — 1586 чал. (На 1 студзеня 2015). Сярэдняя школа. Дом культуры. Малочная ферма.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Томскай вобласці
Пераброддзе

**Перабро́ддзе** (, ) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета. Знаходзіцца за 18 км на захад ад горада і чыгуначнай станцыі Мёры, 198 км ад Віцебска.

## Гісторыя 
Горад узнік на месцы рыбацкага паселішча, якое знаходзілася паміж азёрамі Абстэрна і Набіста.

Паводле мясцовага падання, жыхары атрымалі гарадскія правы за тое, што паказалі шлях (броды) праз ваду каралю.

Розныя крыніцы называюць адметныя даты першапачатковага прывілея на самакіраванне: адны 25 лютага 1571 года, іншыя - адносяць гэту падзею на некалькі гадоў пазней. Больш канкрэтны гістарычна пацвярджаемы дакумент, гэта ліст Жыгімонта Аўгуста, які датуецца 22 лютым 1571 годам, дзе Пераброддзе выразна называецца "горадам". Фундацыйны прывілей на магдэбургскія правы не захаваўся, але пацвярджальны 1792 года захоўваецца ў Вільні, метрыкальны запіс яго ў Маскве.

Нягледзячы на тое што гараджане карысталіся вольнасцямі, Пераброддзе так і не дасягнуў ні эканамічнай сталасці, ні вялікай колькасці жыхароў. У 1629 годзе ў Пераброддзі былі 3 дамы на рынку і 7 на вуліцы. У 1790 годзе налічвалася 23 дамы і адна заезджая карчма, жыхароў крыху больш за 160 чалавек.

У 1782 годзе ўладальнік Перабродскай воласці Ю.А.Каскоўскі пабудаваў драўляную ўніяцкую царкву Святога Юр'я, пры ёй існавала школа з 38 вучнямі, сярод якіх - 5 дзяўчынак.

З 1793 года Пераброддзе ўваходзіць у склад Расіі. У 1812 годзе праз Пераброддзе праходзілі адступаючыя рускія войскі на чале з Барклаем-дэ-Толі. Гарадскія правы Пераброддзя двойчы пацвярджаліся Сенатам - 27 мая 1820 года і 17 чэрвеня 1823 года. У сярэдзіне 60-х гадоў у горадзе лічыцца 37 двароў і 294 жыхары, у 1823 годзе 350 жыхароў, у гэты час Пераброддзе - цэнтр воласці з насельніцтвам больш за 3500 чалавек.

З 1921 па 1939 - у складзе Браслаўскага павета Польшчы.

2 чэрвеня 2009 быў афіцыйна зацвержаны герб Пераброддзя.
## Славутасці 
* Касцёл Сэрца Ісуса
* Свята-Георгіеўская царква 1911 г.
* Могілкі з каменнымі крыжамі

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Рыгоравіч Шуманскі — беларускі спявак.

## Этнаграфія 
У вёсцы ў 1940 годзе фалькларыстам і кампазітарам Рыгорам Шырмам запісана калядка «Цярэшка, бяда, бяда».

## Гл. таксама 
* Воўчая гара
* Перабродскі валун
## Крыніцы 
## Літаратура 
*  Цітоў А. Геральдыка беларускіх гарадоў (XVI — пачатак XX ст.). — Мн.: Полымя, 1998.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Мікалоюс Чурлёніс

**Мікало́юс Канстанці́нас Чурлё́ніс** (, ;  — ) — літоўскі кампазітар, мастак, дырыжор і культурны дзеяч, найвыбітнейшая постаць літоўскай культуры мяжы ХІХ і ХХ стагоддзяў. Прызнаны нацыянальным песняром Літвы.

## Жыццяпіс 
 СССР, Мікалоюс Чурлёніс, 1975 (ЦФА 4494, Скотт 4357)]]
Мікалоюс Чурлёніс нарадзіўся ў 1875 годзе ў Варэне ў сям’і арганіста. Бацька — Канстанцінас Чурлёніс, маці — Адэле Чурлёніене, якая мела баварскія карані. Мікалоюс быў старэйшым з 9 дзяцей у сям’і. Калі яму споўнілася 3 гады, сям’я пераехала ў Друскенікі, дзе бацька атрымаў пасаду гарадскога арганіста. Як і большасць літоўскіх сем’яў таго часу, Чурлёнісы размаўлялі дома па-польску. Мікалоюс пачаў вывучаць літоўскую мову толькі ў 1907 годзе пад уплывам нарачонай Соф’і Кімантайтэ.

Музычныя здольнасці ў Чурлёніса выявіліся ў раннім дзяцінстве, ужо ў тры гады ён мог паўтараць мелодыі на клавіятуры. Талент заўважыў князь Міхал Мікалай Агінскі, які ўзяў хлопчыка ў свой княскі аркестр у Плунге (1889–1893). У 1893 годзе з дапамогай князя паступае ў Варшаўскую кансерваторыю, дзе вучыцца пад кіраўніцтвам Антонія Сыгетынскага і Зыгмунта Наскоўскага. У 1901 годзе пачынае наведваць заняткі ў Лейпцыгскай кансерваторыі.

У 1902 годзе Чурлёніс нечакана змяніў кірунак дзейнасці і пачаў вывучаць жывапіс. У 1904—1906 гадах скончыў Варшаўскую акадэмію выяўленчых мастацтваў пад кіраўніцтвам Фердынанда Рушчыца і Канрада Кшыжаноўскага.

## Грамадская дзейнасць 
Пасля рэвалюцыі 1905 года ідэнтыфікаваўся як літовец. Кіраваў хорам варшаўскага Літоўскага таварыства ўзаемнай дапамогі. У 1907 годзе пераехаў у Вільню, дзе разам з Антанасам Жмуйдзінавічусам, Пятрасам Калпокасам, Пятрасам Рымшам і Каетонасам Склерусам быў адным з арганізатараў першай выстаўкі літоўскага мастацтва і стаў адным з 19 заснавальнікаў Літоўскага мастацкага таварыства.

## Асабістае жыццё і смерць 
У 1909 годзе ажаніўся з крытыкам мастацтва і журналісткай Соф’яй Кімантайтэ. Пад канец гэтага ж года выехаў у Пецярбург, дзе экспанаваў свае працы і здабыў прызнанне.

Аднак у 1910 годзе ў яго рэзка пагоршыўся стан здароўя. Лекары дыягнаставалі шызафрэнію і размясцілі ў псіхіятрычную лячэбніцу «Чырвоны двор» у Пустэльніку (цяпер частка Марак пад Варшавай). Памёр 10 красавіка 1911 года ад запалення лёгкіх у ўзросце 35 гадоў. Пахаваны на могілках у Вільні.

## Спадчына 
Чурлёніс лічыцца заснавальнікам прафесійнай літоўскай музыкі і жывапісу. Яго ідэя сінтэзу мастацтваў паўплывала на еўрапейскі авангард. У Коўне дзейнічае Нацыянальны музей мастацтва імя Чурлёніса, у Друскеніках — Музей памяці мастака. Яго імем названы вуліцы ў Мінску і Гродне. Верш «Саната» на беларускую мову пераклаў Алесь Разанаў.

## Гл. таксама 
* Юрый Аляксеевіч Праўдзюк

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Літвы
Катэгорыя:Кампазітары Літвы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варэнскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Музычнага ўніверсітэта імя Фрыдэрыка Шапэна
Катэгорыя:Асобы на марках
2005

## Падзеі 
.]]
* 14 студзеня: Спускальны зонд касмічнага апарата «Касіні-Гюйгенс» увайшоў у атмасферу Тытана.
* 18 студзеня: Упершыню афіцыйна паказаны публіцы Airbus A380 — найбуйнешы авіялайнер у гісторыі.
* 23 студзеня: Віктар Юшчанка прыняў прысягу Прэзідэнта Украіны.
* 10 лютага: КНДР заявіла аб стварэнні ядзернай зброі.
* 16 сакавіка: Ізраіль перадаў горад Іерыхон пад кантроль палесцінскіх уладаў.
* 23 сакавіка: У Танзаніі разбіўся самалёт Іл-76 малдоўскай авіякампаніі з беларускім экіпажам.
* 7 красавіка: Джалал Талабані заступіў на пасаду Прэзідэнта Ірака.
* 19 красавіка: Кардынал Ёзэф Рацынгер становіцца Папам Рымскім Бенедыктам XVI.
* 23 красавіка: На YouTube загрузілі першае відэа ў гісторыі.
* 25 красавіка: Microsoft выпусціла аперацыйную сістэму Windows XP Professional для AMD64.
* 16 мая: Парламент Кувейта прыняў закон, згодна з якім жанчыны атрымалі поўныя выбарчыя правы.
* 7 ліпеня: Здзейснены тэрарыстычныя акты ў Лондане.
* 19 жніўня: Першыя супольныя вучэнні войскаў Расіі і КНР.
* 18 верасня: Адбыліся парламенцкія выбары ў Германіі.
* 30 верасня: Дацкая газета «Jyllands-Posten» апублікавала шэраг карыкатур, якія адлюстроўваюць заснавальніка ісламу прарока Мухамада, гэта выклікала міжкультурны канфлікт.
* 15 кастрычніка: Прайшоў Канстытуцыйны рэферэндум у Іраку, большасць выбаршчыкаў падтрымала праект новай канстытуцыі краіны.
* 31 кастрычніка: Апублікаваны даныя аб адкрыцці спадарожнікаў Плутона — Гідра і Нікс.
* 6 лістапада: Рэзідэнцыя ўрада М’янмы перанесена з г. Янгон (Рангун) у г. Найп’іда.
* 22 лістапада: Ангела Меркель абраная кацлерам Германіі.
* 26 лістапада: У фінале дзіцячага конкурса песні «Еўрабачанне» перамагла беларуска Ксенія Сітнік з песняй «Мы вместе». 
* 1 снежня: Створаны Пермскі край у складзе Расіі.
* 3 снежня: Прысуджана Еўрапейская кінапрэмія 2005, найлепшым фільмам названа «Схаванае» рэжысёра Міхаэля Ханэке.
* 15 снежня: Адбыліся парламенцкія выбары ў Іраку.
* 18 снежня: На выбарах прэзідэнта Балівіі перамог Хуан Эва Маралес.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 20 студзеня: Ян Новак-Езяранскі, польскі журналіст, публіцыст, палітычны актывіст (нар. 3.10.1914)
* 17 сакавіка: Джордж Фрост Кенан, амерыканскі дыпламат і гісторык
* 2 красавіка: Ян Павел II, Папа Рымскі (нар. 18.5.1920)
* 21 красавіка: Барыс Рагуля, беларускі палітычны і вайсковы дзеяч (нар. 1.1.1920)
* 28 красавіка: Эрык дэ Савентхем, нямецкі каталіцкі дзеяч
* 1 жніўня: Фахд ібн Абдэль Азіз ас-Сауд, 5-ы кароль Саудаўскай Аравіі
* 19 верасня: Алесь Іванавіч Лабанок, беларускі акцёр
* 21 лістапада: Аляксандр Падлужны, беларускі мовазнавец (нар. 16.8.1935)
* 4 снежня: Францішак Бартуль, беларускі грамадскі дзеяч (нар. 15.11.1918)
* 9 снежня: Роберт Шэклі, амерыканскі пісьменнік-фантаст (нар. 16.7.1928)
* 19 снежня: Таіса Бондар, беларуская пісьменніца, перакладчыца (нар. 20.2.1945)
Бабішча

**Ба́бішча** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.

Да 16 снежня 1982 года вёска ўваходзіла ў склад Рускасельскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарачанскі сельсавет (Вілейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Заброддзе (Нарачанскі сельсавет)

**Забро́ддзе** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 15 км на паўночны захад ад горада Вілейка, за 118 км ад Мінска, на рацэ Нарач.

## Гісторыя 
У 1897 годзе засценак у Вілейскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі. У пачатку XX стагоддзя 46 жыхароў, 57 дзесяцін зямлі.

З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, знаходзілася ў Каловіцкай гміне Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З верасня 1939 года ў БССР, з 15 студзеня 1940 года ў Куранецкім раёне Вілейскай вобласці, з 12 кастрычніка 1940 года ў Бараўцаўскім сельсавеце. З чэрвеня 1941 года да 4 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. З фронту не вярнуліся 6 жыхароў. З 20 верасня 1944 года ў Куранецкім, з 5 ліпеня 1946 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай вобласці. 25 лістапада 1948 года створаны калгас «Новае жыццё». З 20 студзеня 1960 года ў Мінскай вобласці. З 11 верасня 1975 года ў Нарачанскім сельсавеце. Землі ў складзе калгаса імя XXI з’езда КПСС.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 42 жыхары, 5 двароў.
* 1938 год — 69 жыхароў, 10 двароў.
* 1960 год — 67 жыхароў.
* 1988 год — 26 жыхароў, 12 гаспадарак.
* 2008 год — 10 жыхароў, 8 гаспадарак.

## Славутасці 
* Крыніца «Стрэж», помнік прыроды мясцовага значэння.
* Могілкі расійскіх воінаў, якія загінулі ў Першую сусветную вайну. Рэканструкцыя мастака Б. Цітовіча.
* Капліца Святых Барыса і Глеба 2003—2010 гг.

## Вядомыя асобы 
* Барыс Цітовіч (1948—2021) — мастак, жыў і працаваў у Заброддзі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарачанскі сельсавет (Вілейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Кардон (Вілейскі раён)

**Кардо́н** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета. Знаходзіцца на р. Нарач, за 15 км на захад ад горада Вілейка, 118 км ад Мінска.

## Гісторыя 
У 1836 г. фальварак у Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі, уласнасць В. Валодзькі, 14 душ. У 1897 г. вёска ў Вілейскіх воласці і павеце Віленскай губерні. У пач. XX ст. 33 жыхары, 62 дзесяцін зямлі.

У 1921—39 гадах у складзе Польшчы. Вёска належала да Каловіцкай гміны Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР, з 15 студзеня 1940 года ў Куранецкім раёне Вілейскай вобласці, з 12 кастрычніка 1940 года ў Бараўцоўскім сельсавеце. З канца чэрвеня 1941 да 4 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі.

З 20 верасня 1944 года ў Куранецкім, з 5 ліпеня 1946 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей. З 11 верасня 1975 года ў Нарачанскім сельсавеце. Землі ў складзе калгаса імя XXI з’езда КПСС.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 46 жыхароў, 6 двароў.
* 1938 год — 62 жыхары, 11 двароў.
* 1960 год — 48 жыхароў.
* 1988 год — 9 жыхароў, 5 гаспадарак.
* 2008 год — 1 жыхар.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарачанскі сельсавет (Вілейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Ясіноўшчына

**Ясіно́ўшчына** (, ) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах засценак у складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 42 жыхары, 7 двароў.
* 1931 год — 35 жыхароў, 6 двароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Перабродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёна
Мардасы (Нарачанскі сельсавет)

**Мардасы** () — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.

## Назва 
У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. сярод горадзенскага баярства - "*Мордасъ Михаиловичъ*", "*Иванец Мордасовичъ*". У ХІХ ст. у гэтым рэгіёне фіксаваліся прозвішчы Мордас, Мардасэвіч.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарачанскі сельсавет (Вілейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Папоўцы (Вілейскі раён)

**Папо́ўцы** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.

## Славутасці 
* Агаленне «Папоўцы» — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння.
* Капліца прыдарожная (пасля 1990 г.)
* Мемарыяльны помнік салдатам расійскай імператарскай арміі, загінулым у час Першай сусветнай вайны
  
## Вядомыя асобы 
* Канстанцін Міхайлавіч Зубовіч, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарачанскі сельсавет (Вілейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Рускае Сяло (Вілейскі раён)

**Ру́скае Сяло́** () — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1662 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

У 1940—1982 гадах цэнтр Рускасельскага сельсавета.

## Славутасці 
* Помнік загінуўшым у гады Першай сусветнай вайны.

## Вядомыя асобы 
* Сымон Барыс — 20 мая 1937, — беларускі педагог, журналіст, фалькларыст, этнограф, гісторык, краязнаўца. Выпускнік Рускасельскай сярэдняй школы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарачанскі сельсавет (Вілейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Барсукі (Хаценчыцкі сельсавет)

**Барсукі** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 61 км на паўднёвы ўсход ад горада Вілейкі, за 32 км ад чыгуначнай станцыі Уша на лініі Мінск — Маладзечна, за 93 км ад Мінска.

## Гісторыя 
У 1756 годзе вёска ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, шляхецкая ўласнасць, 12 двароў.

Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1799 годзе ў Вілейскім павеце Мінскай губерні, была ўласнасцю Л. Гутаровіча. У 1873 годзе вёска ў Заборскай сялянскай грамадзе Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, уласнасць Чартовіча, 18 рэвізскіх душ; вёска ў Карпавіцкай сельскай грамадзе той жа воласці, 6 рэвізскіх душ. У 1897 годзе засценак; у 1908 годзе 68 дзесяцін надзелаў.

З 1921 года ў Польскай Рэспубліцы, засценак у складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР, з 15 студзеня 1940 года ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. З 20 верасня 1944 года ў Ільянскім, з 24 ліпеня 1957 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей.

## Насельніцтва 
* 1799 год — 15 жыхароў, 3 двары.
* 1897 год — 18 жыхароў, 3 двары.
* 1908 год — 76 жыхароў, 12 двароў.
* 1921 год — 37 жыхароў, 6 двароў.
* 1931 год — 43 жыхары, 8 двароў.
* 1960 год — 37 жыхароў.
* 2008 год — 1 жыхар, 1 гаспадарка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Кавалі

Назву **Кавалі** маюць:
## Беларусь 
### Брэсцкая вобласць 
* Кавалі — вёска ў Пружанскім раёне

### Віцебская вобласць 
* Кавалі — вёска ў Веляшковіцкім сельсавеце Віцебскага раёна
* Кавалі — вёска ў Даўгапольскім сельсавеце Гарадоцкага раёна
* Кавалі — вёска ў Глыбоцкім раёне
* Кавалі — былы хутар у Пліскім сельсавеце Глыбоцкага раёна
* Кавалі — вёска ў Казлоўшчынскім сельсавеце Пастаўскага раёна
* Кавалі — вёска ў Лынтупскім сельсавеце Пастаўскага раёна

### Гомельская вобласць 
* Кавалі — вёска ў Акцябрскім сельсавеце Акцябрскага раёна
* Кавалі — пасёлак у Акцябрскім сельсавеце Акцябрскага раёна
* Кавалі — вёска ў Брагінскім раёне

### Гродзенская вобласць 
* Кавалі (Малабераставіцкі сельсавет) — вёска ў Бераставіцкім раёне
* Кавалі (Эйсмантаўскі сельсавет) — вёска ў Бераставіцкім раёне
* Кавалі — вёска ў Ваўкавыскім раёне
* Кавалі — вёска ў Слонімскім раёне

### Магілёўская вобласць 
* Кавалі — вёска ў Бабруйскім раёне

### Мінская вобласць 
* Кавалі — вёска ў Нарачанскім сельсавеце Вілейскага раёна
* Кавалі — вёска ў Княгінінскім сельсавеце Мядзельскага раёна
* Кавалі — вёска ў Слабадскім сельсавеце Мядзельскага раёна
* Кавалі — былы пасёлак у Салігорскім раёне

## Расія 
* Кавалі (Ярцаўскі раён)
## Украіна 
* Кавалі (Жоўкіўскі раён)
## Гл. таксама 
* Кавалі-Калонія — вёска ў Польшчы
* Франчэска Кавалі
* Асі аль-Кавалі
Беражок (Вілейскі раён)

**Беражо́к** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
* 1931 год — 73 жыхары, 13 двароў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Ручыца

**Ру́чыца** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.
 Палац Агінскіх у Гануце]]
Вёска знаходзіцца ў сутоках рэк Нарач і Ганутка на аўтадарозе .

Да 16 снежня 1982 года вёска ўваходзіла ў склад Рускасельскага сельсавета.

## Славутасці 
* Рэшткі былой сядзібы Агінскіх «Ганута»: вадаём, рэшткі дзвюх капліц, царква (другая палова XVIII стагоддзя) — 
* Свята-Успенская царква 1868 г.
* Рэшткі вадзянога млына

### Страчаная спадчына 
* Сядзібны дом

Ручыца. Царква (02).jpg|Свята-Успенская царква
Ручыца. Капліца (04).jpg|Капліца на полі
Ручыца. Рэшткі капліцы (01).jpg|Капліца насупраць царквы
Ручыца. Рэшткі вадзянога млына (01).jpg| Рэшткі вадзянога млына

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ручыца на сайце radzima.org
* 
* Ручица, Вилейский район — здесь находилась летняя резиденция знаменитого белорусского композитора Огинского 
* 
* 
* *Хопен Ежы*. Палац у стылі ракако ў Гануце // Наша слова. № 52 (104), 27 снежня 2023.

Катэгорыя:Нарачанскі сельсавет (Вілейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Рускае Сяло

Назву **Рускае Сяло** маюць:

* Вёска Рускае Сяло, Вілейскі раён — вёска ў Нарачанскім сельсавеце Вілейскага раёна Мінскай вобласці
* Вёска Рускае Сяло, Міёрскі раён — вёска ў Перабродскім сельсавеце Міёрскага раёна Віцебскай вобласці
Верацейка (Вілейскі раён)

**Вераце́йка** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах засценак у складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Ілья.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 32 жыхары, 6 двароў.
* 1931 год — 32 жыхары, 6 двароў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Веркаўляны

**Веркаўля́ны** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 56 км на паўднёвы ўсход ад Вілейкі, 80 км ад Мінска, 19 км ад чыг. ст. Уша на лініі Мінск—Маладзечна.

## Гісторыя 
У пач. XX ст. засценак у Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі.

З 1921 года ў Польскай Рэспубліцы, засценак, потым фальварак у складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Ільянскім раёне. У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіраваны нацыстамі. З 20 верасня 1944 года ў Ільянскім, з 20 ліпеня 1957 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 16 жыхароў, 2 двары.
* 1931 год — 13 жыхароў, 2 двары.
* 1960 год — 22 жыхары.
* 2003 год — 10 жыхароў, 4 гаспадаркі.
* 2008 год — 10 жыхароў, 4 гаспадаркі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Барысаўшчына (Вілейскі раён)

**Бары́саўшчына** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 44 км на паўднёвы ўсход ад горада Вілейкі, за 47 км ад чыгуначнай станцыі Уша на лініі Мінск — Маладзечна, за 108 км ад Мінска.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1704 годзе як фальварак у складзе маёнтку Ілля ў Мінскім ваяводстве ВКЛ. У канцы XVIII стагоддзя вёска ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, у 1770 годзе засценак, 6 двароў.

Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1800 годзе вёска Барысаўшчына (яна ж Барсучыны), у складзе маёнтка Ілья, уласнасць генерал-аншэфа Мікалая Салтыкова. У 1873 годзе вёска ў складзе Залескай сельскай грамады Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, уласнасць Хржчановіча, 13 рэвізскіх душ. У канцы XIX стагоддзя вёскі Барысаўшчына 1 (13 двароў, 66 жыхары) і Барысаўшчына 2 (8 двароў, 78 жыхароў). У 1908 годзе ў вёсцы Барысаўшчына 1 была 51 дзесяціна надзелаў; Барысаўшчына 2 — 54 дзеcяціны надзелаў.

З 1921 года вёска Польскай Рэспублікі, у складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР, з 15 студзеня 1940 года ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. З фронту не вярнуліся 6 жыхароў. З 20 верасня 1944 года ў Ільянскім, з 24 ліпеня 1957 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 64 жыхары, 10 двароў.
* 1908 год — Барысаўшчына 1, 68 жыхароў, 12 двароў; Барысаўшчына 2, 72 жыхары, 10 двароў.
* 1921 год — 75 жыхароў, 16 двароў.
* 1931 год — 94 жыхары, 15 двароў.
* 1960 год — Барысаўшчына 1, 97 жыхароў; Барысаўшчына 2, 90 жыхароў.
* 2003 год — 81 жыхар, 33 гаспадаркі.
* 2008 год — 63 жыхары, 24 гаспадаркі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Дубавое (Вілейскі раён)

**Дубавое** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 47 км на паўднёвы ўсход ад Вілейкі, 85 км ад Мінска, 24 км ад чыг. ст. Уша на лініі Мінск—Маладзечна.

## Гісторыя 
У канцы XVIII ст. вёска ў Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі. У 1800 г. ў складзе маёнтка Ілья, уласнасць генерал-аншэфа М. Салтыкова. З 1842 г. ў Віленскай губерні. У 1873 г. вёска ў Карпавіцкай сельскай грамадзе Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, уласнасць Грэгаровіча, 26 рэвізскіх душ, у 1908 г. 110 дзесяцін надзелаў.

З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі. У 1938 г. у гміне Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР, з 15.1.1940 г. ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з 25.6.1941 г. да 3.7.1944 г. акупіраваны нацыстамі. У чэрвені 1944 г. спалена карнікамі (22 двары), загублена 6 жыхароў (да вайны было 95 жыхароў). З 20.9.1944 г. ў Ільянскім, з 20.7.1957 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20.1.1960 г. Мінскай абласцей. Вёска знаходзілася ў саўгасе «Карпавічы».

## Насельніцтва 
* 1800 год — 115 жыхароў, 14 двароў.
* 1866 год — 101 жыхар, 6 двароў
* 1897 год — 93 жыхары, 9 двароў.
* 1908 год — 100 жыхароў, 13 двароў.
* 1921 год — 70 жыхароў, 14 двароў.
* 1931 год — 73 жыхары, 15 двароў.
* 1960 год — 53 жыхары.
* 2008 год — 9 жыхароў, 8 гаспадарак.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Будзькі (Вілейскі раён)

**Будзькі** () — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 61 км на паўднёвы ўсход ад г. Вілейка, 25 км ад чыг. ст. Уша на лініі Мінск—Маладзечна, 86 км ад Мінска.

## Гісторыя 
У 1789 г. вёска ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводства ВКЛ, уласнасць І. Стралкоўскага, 5 двароў, 7 жыхароў мужчынскага полу, вадзяны млын, карчма.

Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1873 г. вёска ў Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, у складзе Рабцоўскай сельскай грамады, уласнасць Стралкоўскай, 13 рэвізскіх душ. У 1897 г. вёска (11 двароў, 134 жыхары), вадзяны млын; ваколіца (4 двары, 20 жыхароў); 3 сядзібы: Будзькі (16 двароў, 25 жыхароў), фальварак (25 жыхароў), фальварак (25 жыхароў). З 1893 г. школа граматы.

З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, вёскі Будзькі I i Будзькі II у гміне Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР, з 15.1.1940 г. ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці, з 12.10.1940 г. ў Карпавіцкім сельсавеце. У Вялікую Айчынную вайну з 25.6.1941 г. да 3.7.1944 г. акупіраваны нацыстамі. З 20.9.1944 г. ў Ільянскім, з 20.7.1957 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай вобласці. З 6.9.1957 г. ў Хаценчыцкім сельсавеце, з 20.1.1960 г. ў Мінскай вобласці.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 212 жыхароў, 34 двары.
* 1931 год — 223 жыхары, 39 двароў.
* 1960 год — 160 жыхароў.
* 2008 год — 5 жыхароў, 4 гаспадаркі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Загараны (Вілейскі раён)

**Загара́ны** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета. Знаходзіцца за 53 км на паўднёвы ўсход ад г. Вілейка, 24 км ад чыг. ст. Уша на лініі Мінск—Маладзечна, 85 км ад Мінска.

## Назва 
Фіксавалася горадзенскае прозвішча Загароўскі (*Zagorowski*), было віленскае Загарэвіч (*Zagarewicz*). Ёсць літоўскае *Zagaras*, латышскае *Zāgars*.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1550 годзе як вёска Загор’е ў складзе маёнтка Хаценчыцы ў ВКЛ.

У 1858 г. вёска ў Вілейскім павеце Віленскай губерні Расійскай імперыі, 29 душ мужчынскага полу; у 1873 г. вёска ў Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, 31 рэвізская душа. У 1908 г. ў Рабцоўскай сельскай грамадзе той жа воласці, 80,9 дзесяцін надзелаў.

З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, належала да гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства. У 1938 годзе асобна згадваецца млын.

З лістапада 1939 года ў БССР, з 15 студзеня 1940 года ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці, з 12 кастрычніка 1940 года ў Хаценчыцкім сельсавеце. З 25 чэрвеня 1941 да 3 ліпеня 1944 года акупіраваны нацыстамі. З 20 верасня 1944 года ў Ільянскім, з 20 ліпеня 1957 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 130 жыхароў, 17 двароў.
* 1921 год — 104 жыхары, 20 двароў.
* 1931 год — 108 жыхароў, 19 двароў.
* 1960 год — 76 жыхароў.
* 1999 год — 22 жыхары.
* 2008 год — 15 жыхароў, 8 гаспадарак.
* 2009 год — 11 жыхароў.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Барысавіч Доўнар (нар. 1972) — беларускі гісторык.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Капусціна (Хаценчыцкі сельсавет)

**Капусціна** () — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца каля р. Ілія, за 58 км на паўднёвы ўсход ад Вілейкі, 68 км ад Мінска, 26 км ад чыг. ст. Уша на лініі Мінск—Маладзечна.

## Гісторыя 
У 1897 г. засценак у Хаценчыцкай вол. Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі, 113 дзесяцін зямлі, з 1884 г. дзейнічала школа граматы.

З 1921 года засценак у складзе Польскай Рэспублікі, у гміне Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР, з 15.1.1940 г. ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з 25.6.1941 г. да 3.7.1944 г. акупіравана нацыстамі. З 20.9.1944 г. ў Ільянскім, з 20.7.1957 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20.1.1960 г. Мінскай абласцей.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 11 жыхароў.
* 1921 год — 26 жыхароў, 5 двароў.
* 1931 год — 27 жыхароў, 4 двары.
* 1960 год — 31 жыхар.
* 2008 год — 1 жыхар, 1 гаспадарка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Заельнікі (Вілейскі раён)

**Зае́льнікі** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 54 км на паўднёвы ўсход ад Вілейкі, 82 км ад Мінска, 21 км ад чыг. ст. Уша на лініі Мінск—Маладзечна.

## Гісторыя 
У 1800 годзе вёска Заельнічы ў Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі, у складзе маёнтка Лаўцэвічы, уласнасць генерал-маёра І. Няплюева. У 1873 г. вёска ў Рабцоўскай сельскай грамадзе Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, 26 рэвізскіх душ; у 1908 г. 103,7 дзесяцін надзелаў.

З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, знаходзілася у гміне Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР, з 15.1.1940 г. ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці, з 12.10.1940 г. ў Хаценчыцкім сельсавеце. У Вялікую Айчынную вайну з 25.6.1941 г. да 3.7.1944 г. акупіраваны нацыстамі. У кастрычніку 1943 г. карнікамі спалены 20 двароў, загублены 11 жыхароў. З 20.9.1944 г. ў Ільянскім, з 20.7.1957 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20.1.1960 г. Мінскай абласцей.

## Насельніцтва 

* 1800 год — 43 жыхары, 4 двары.
* 1866 год — 64 жыхары, 8 двароў
* 1897 год — 107 жыхароў, 17 двароў.
* 1908 год — 134 жыхары, 19 двароў.
* 1921 год — 159 жыхароў, 25 двароў.
* 1931 год — 176 жыхароў, 29 двароў.
* 1940 год — 141 жыхар, 35 двароў.
* 1960 год — 113  жыхароў. 
* 2008 год — 24 жыхары, 15 гаспадарак.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Краўчонкі

**Краўчо́нкі** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 46 км на паўднёвы ўсход ад горада Вілейкі, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Уша на лініі Мінск — Маладзечна, за 80 км ад Мінска.

## Гісторыя 
У 1873 годзе вёска ў Карпавіцкай сельскай грамадзе Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі; 22 рэвізскія душы, уласнасць Грэгаровіча. У 1908 годзе 128 дзесяцін надзелаў.

З 1921 года ў Польскай Рэспубліцы, вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР, з 15 студзеня 1940 года ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. У чэрвені 1944 года спалены карнікамі, былі загублены 3 жыхары. З 20 верасня 1944 года ў Ільянскім, з 24 ліпеня 1957 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 14 двароў.
* 1908 год — 129 жыхароў, 19 двароў.
* 1921 год — 112 жыхароў, 23 двары.
* 1931 год — 138 жыхароў, 24 двары.
* 1941 год — 152 жыхары, 32 двары.
* 1960 год — 94 жыхары.
* 2008 год — 23 жыхары, 15 двароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Лядзвені

**Лядзве́ні** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 157 жыхароў, 25 двароў.
* 1931 год — 167 жыхароў, 30 двароў.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* «Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя.» Т.6, Мінская вобласць/С.&nbsp;В.&nbsp;Марцэлеў; Рэдкалегія: Г.&nbsp;П.&nbsp;Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш.&nbsp;— Мн.: Белэн

## Спасылкі 
* Михаил Кажуро, А воз и ныне там // 7 Дней, № 14 от 05 апреля 2007 года 

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Урэчча (Вілейскі раён)

**Урэ́чча** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.

## Гісторыя 
1473 год — уласнасць Юрыя Андрэевіча Саковіча. 
1505 год — уласнасць Мікалая Мікалаевіча Радзівіла, якую ён купіў ў Войцеха і Яна Юр'евічаў Саковічаў (Насілоўскіх), стрыечных братоў жонкі Альжбеты Багданаўны Саковіч. 
1514 год — Урэцкі востраў у Маркаўскай воласці, у якім вялікі князь падараваў баярыну маркаўскаму Вачку Багдановічу і брату яго Кандрату пустку Матычэўшчыны. 
1558 год — сяло "Уречаны", у Маркаўскай дзяржаве. 
1579 год — у Ашмянскім павеце, уласнасць князя Пятра Стафанавіча Збаражскага, якую ён прадаў сваёй мачасе - Настассі Міхайлаўне, князёўне Мсціслаўскай, а тая, у сваю чаргу, запісала іх мужу - Стафану Карыбутавічу Збаражскаму; уваходзілі ў склад маёнтка Рабунь. 
1694 год — сяло ў Маркаўскім старостве, каралеўская ўласнасць; у часовым утрыманні Соф'і Бясецкай. 
1703 год — каралеўскае сяло, некалі аддзеленае ад Маркаўскага староства; уласнасць Станіслава Міхала Амбражэвіча. 
1800 год — вёска пры фальварку Касічы, сумеснае ўладанне старосты Вікенція Валодзькі і ваколічнай шляхты; 21 двор, 128 жыхароў.
1938 год — вёска, у Каловіцкай вясковай гміне, 76 двароў, 363 жыхары. 
2003 год — вёска, у Нарачанскім сельсавеце, 49 двароў, 66 жыхароў.

## Вядомыя асобы 
* А. А. Ахрэм (1914—2010) — беларускі савецкі хімік-біяарганік. Акадэмік АН БССР.
* Анатоль Іванавіч Капцюг (нар. 1952) — беларускі архітэктар, мастак.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Памяць. Вілейскі раён. // — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарачанскі сельсавет (Вілейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Карпавічы (Вілейскі раён)

**Карпаві́чы** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 60 км на паўднёвы ўсход ад горада Вілейкі, за 100 км ад Мінска.

## Гісторыя 
У пісьмовых крыніцах вядома з XV стагоддзя. У 1480—1490-я гады вотчына Я. Мілошавіча, баярына каралеўскага, які прадаў яе В. Івашкавічу. У 1536 годзе ўласнасць баярына Вітохны, потым ваяводы віленскага А. Гаштольда.

Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1800 годзе вёска ў Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, уласнасць Л. Багдановіча. У 1842 годзе ў маёнтку Забор’е Д. Козела. У 1873 годзе вёска, цэнтр сельскай грамады ў Хаценчыцкай воласці, уласнасць Грыгаровіча, 86 рэвізскіх душ. У сельскай грамадзе лічыліся 370 сялян-уласнікаў, 1 аднадворац. У 1897 годзе вёска і сядзіба ў Хаценчыцкай воласці. У 1908 годзе 336 дзесяцін надзелаў.

З 1921 года ў Польскай Рэспубліцы, вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР, з 15 студзеня 1940 года ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці, з 12 кастрычніка 1940 года цэнтр Карпавіцкага сельсавета. У 1940 годзе ў вёсцы створаны калгас «Чырвоная Беларусь», у якім аб’ядналіся 24 гаспадаркі.

У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. З фронту не вярнуліся 7 вяскоўцаў. На ўшанаванне памяці землякоў, якія загінулі ў барацьбе супраць акупантаў, у 1975 годзе ў вёсцы пастаўлены помнік.

З 20 верасня 1944 года ў Ільянскім, з 24 ліпеня 1957 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей, з 6 верасня 1957 года ў Хаценчыцкім сельсавеце. Была цэнтрам саўгаса «Карпавічы», працавалі сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, дзіцячы сад, ФАП, аддзяленне сувязі, швейная майстэрня, 2 магазіны.

## Насельніцтва 

* 1800 год — 109 жыхароў, 17 двароў.
* 1866 год — 166 жыхароў, 14 двароў
* 1897 год — 245 жыхароў.
* 1908 год — 238 жыхароў, 32 двары.
* 1921 год — 261 жыхар, 45 двароў.
* 1931 год — 308 жыхароў, 57 двароў.
* 1940 год — 340 жыхароў, 64 двары.
* 1960 год — 239 жыхароў.
* 1971 год — 326 жыхароў, 97 двароў.
* 2008 год — 317 жыхароў, 124 гаспадаркі.
 
## Інфраструктура 
У 2009 годзе дзейнічалі дзіцячы сад, бібліятэка, Дом культуры, ФАП, аддзяленне сувязі, магазін.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Іванавіч Бохан (1932—2017) - беларускі спецыяліст у галіне аўтаматызацыі сельскагаспадарчай вытворчасці.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна