Якуб Ясінскі

**Якуб Ясінскі** (; , Венглеў, Пазнаньскае ваяводства — , прадмесце Прага, Варшава) — літоўскі і польскі ваенны і палітычны дзеяч, інжынер, паэт. Адзін з кіраўнікоў вызваленчага паўстання 1794 года пад правадырствам Тадэвуша Касцюшкі, лідар радыкальнага «якабінскага» крыла паўстанцаў, прыхільнік ідэй французскай рэвалюцыі.

У час паўстання быў кашталянам Вільні, генеральным камандуючым паўстанцкімі войскамі ў Вялікім княстве Літоўскім. Адкліканы з Вялікага Княства Літоўскага з-за абвінавачванняў у «ліцвінскім сепаратызме». Кіраваў арганізацыяй новай арміі, набіраючы шляхту, мяшчан і сялян у войска. Пісаў вершаваныя пракламацыі да сялян на беларускай мове. Загінуў пры абароне Варшавы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 ліпеня 1759 года, паводле іншых звестак двумя гадамі раней у Венглеве каля Пыздраў у Вялікапольшчы (паводле біёграфа Ясінскага Генрыха Масціцкага). Яго род быў татарскага паходжання, сваякі ў 1780-х гадах былі афіцэрамі ва ўланскіх палках пярэдняй варты і войску ВКЛ. З 12 гадоў вучыўся ў Варшаўскім кадэцкім корпусе (Рыцарскай школе), заснаваным каралём Станіславам Панятоўскім. Меў схільнасць да грамадскіх навуках, захапляўся ідэямі асветнікаў; асабліва моцна на яго паўплывала філасофія Жан-Жака Русо. Скончыўшы навучанне ў 1783 годзе, атрымаў чын падбрыгадзіра і пасля двух гадоў службы вярнуўся ў кадэцкі корпус у якасці выкладчыка інжынернай справы.

У 1789 годзе па пратэкцыі генерала артылерыі Вялікага княства Літоўскага князя Казіміра Сапегі кароль прызначыў Ясінскага старэйшым афіцэрам інжынернага корпуса літоўскага войска ў званні падпалкоўніка. Узначаленая Ясінскім інжынерная служба арміі складалася з 42 афіцэраў і салдат, у тым ліку з 20 мінёраў, і ўваходзіла ў склад створанага ў 1780 годзе ў Вільні корпуса артылерыі і ваеннай інжынерыі. 25 красавіка за здраду Радзіме па ініцыятыве Я. Ясінскага пакаралі галаву мясцовай адміністрацыі гетмана Касакоўскага.

3 мая Найвышэйшая Літоўская Рада абвясціла Я. Ясінскага галоўнакамандуючым Літоўскім паўстанцкім войскам.

У якасці галоўнакамандуючага літоўскімі паўстанцамі кіраваў арганізацыяй новага войска, з мэтай пашырэння сацыяльнай базы паўстання пісаў рыфмаваныя пракламацыі да сялян на беларускай мове. Як і іншых абаронцы Прагі, Ясінскага пахавалі на .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* K. Bartoszewicz Dzieje Insurekcji Kościuszkowskiej. — Wiedeń: 1909.
* H. Mościcki. Generał Jasiński i powstanie kościuszkowskie . — Warszawa, 1917.
* J. Keler. Poezja Jakuba Jasińskiego. — Wrocław, 1952.
* B. Leśnodorski. Polscy jacobini. — Warszawa, 1960.
* Zdzisław Sułek Tytuł. Sprzysiezeńie Jakuba Jasińskiego. — MON, 1982. — 280 s.
* Грыцкевіч А. П. Паўстанне 1794 г.: перадумовы, ход і вынікі // Бел. гіст. часопіс. — 1994. — № 1.
* Я. Юхо, У. Емельянчык. «Нарадзіўся я ліцвінам…»: Тадевуш Касцюшка. — Мінск, 1994.
* Из истории свободомыслия и атеизма в Белоруссии. — Мн., 1978.

## Спасылкі 
* Jasiński Jakub // Encyklopedia PWN
* 
* Ясінскі Якуб // Культурна-асветны клуб «Спадчына» (2008). — Сучасныя партрэты Ясінскага ў Старадарожскім мастацкім музее.
* ЯСІНСКІ Якуб
* 

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Члены Найвышэйшай Літоўскай Рады
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года
Катэгорыя:Генералы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты