open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юрый Георгіевіч Шанько

**Юрый Георгіевіч Шанько** (нар. , в. Хадакі, Івацэвіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі вучоны ў галіне хірургіі. Член-карэспандэнт (2017), доктар медыцынскіх навук (2006), прафесар (2009). Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2001).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1982).

Працаваў урачом-нейрахірургам 9-й і 5-й гарадскіх бальніц г. Мінска. З 2000 года ў Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі, з 2004 года дацэнт, з 2007 года загадчык кафедры неўралогіі і нейрахірургіі. З 2010 года намеснік дырэктара па навуковай рабоце Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтра неўралогіі і нейрахірургіі.

## Узнагароды 
Прэмія НАН Беларусі (2008) за цыкл навуковых прац «Распрацоўка новых прынцыпаў і мікранейрахірургічных тэхналогій лячэння пухлін асновы чэрапа».

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя даследаванні ў галіне нейрахірургіі асновы чэрапа, нейраанкалогіі, вострых очаговых паражэнняў галаўнога мозгу. Распрацаваў прынцыпы дыягностыкі і хірургіі паяснічнага стэнозу, радыкальнай хірургіі краніафацыальных пухлін, новыя падыходы да хірургічнага лячэння злаякасных гліом галаўнога мозгу (лакальная хіміятэрапія цысплацелам, унутрытканевая прамянёвая тэрапія). Прапанаваў мадыфікаваныя доступы да асновы чэрапа і сфармуляваў прынцыпы вядзення ранняга пасляаперацыйнага перыяду ў нейрахірургічных пацыентаў. Распрацаваў тэхналогіі эндаскапічнай транссфенаідальнай і транскраніальнай нейрахірургіі пухлін гіпофізу і асновы чэрапа, упершыню ў СНД ажыццявіў эндаскапічныя аперацыі выдалення менінгіом асновы чэрапа рознай лакалізацыі, неўрынам прадвернауліткаваго нерва, пластыкі лікварных фальцэт і інш. Упершыню ўкараніў у клінічную практыку перынеўральную дастаўку мезенхімальных ствалавых клетак у галаўны мозг пры інфаркце і ўнутрачарапным кровазліцці.

Аўтар каля 500 навуковых прац, у тым ліку 9 кніг, 20 патэнтаў.

### Бібліяграфія 
* Диагностика и хирургическое лечение субтенториальных околостволовых менингиом. Минск, 2005 (в соавт.).
* Практическое руководство по нейротравматологии. Минск, 2010 (в соавт.).
* Intraoperative monitoring of foramen occipitalis magnum meningiomas surgery significantly improves the preservation of neurological functions // Act. Nervosa Superior Rediviva. 2015. Vol. 57, N 3 (в соавт.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Юрый Георгіевіч Шанько ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Рыу-Бранку

**Ры́у-Бра́нку** ( — «белая рака») — рака ў Бразіліі, левы прыток ракі Рыу-Негру (басейн Амазонкі).

Даўжыня ракі 775 км (ад вытоку ракі Урарыкуэра — 1300 км). Плошча вадазбору каля 195&nbsp;000 км². Сярэдні расход вады каля 5400 м³/с. Аб’ём гадавога сцёку 170 км³. Вытокі Рыу-Бранку знаходзяцца на схілах гор Сера-Парыма і Сера-Пакарайма. Утвараецца зліццём рэк Урарыкуэра і Такуту. Працякае па Гвіянскаму нагор’ю і Амазонскай нізіне. Паводкі адбываюцца ў летні перыяд.

Асноўныя прытокі: Кат­рыма­ні, Шэрыўй­ны (пра­выя); Ана­уа, Та­пе­ра (левыя).

Рака суднаходная да горада Каракараі, у час высокай вады — да Боа-Віста.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Sistema del Río Amazonas // Food and Agriculture Organization (FAO)
* Map of the Branco or Parimé River and of the Caratirimani Uararicapará Majari, Tacutú and Mahú Rivers // World Digital Library 

Катэгорыя:Рэкі Бразіліі
Катэгорыя:Басейн Амазонкі
Іван Іванавіч Ядэшка

**Іван Іванавіч Ядэшка** (нар. , в. Сцяцкі, Гродзенскі раён) — беларускі баскетбаліст, чэмпіён гульняў XX Алімпіяды ў Мюнхене (1972), бронзавы прызёр Гульняў XXI Алімпіяды ў Манрэалі (1976), чэмпіён свету (Пуэрта-Рыка, 1974), двухразовы чэмпіён Еўропы (Германія, 1971; Італія, 1979), шматразовы чэмпіён СССР (1971—1974, 1976, 1977, 1979, 1980). Заслужаны майстар спорту СССР, Заслужаны трэнер СССР, Заслужаны трэнер Расіі.

## Кар’ера 
Пачынаў з бокса, але яго высокі рост прыцягнуў увагу дзіцячага баскетбольнага трэнера Анатоля Марцінкевіча, які запрасіў яго ў сваю секцыю. Пазней заняткі з падлеткам працягнуў Якаў Фруман. Пазней пераехаў у Мінск, выступаў у 1960 гадах за каманду «Спартак», пазней за баскетбольную каманду Мінскага радыётэхнічнага інстытута.

У 1970 годзе быў мабілізаваны ў войска і пачаў выступаць за клуб ЦСКА (Масква) пад кіраўніцтвам трэнера Аляксандра Гомельскага. У складзе ЦСКА спартсмен стаў васьміразовым чэмпіёнам СССР.

У 1970 годзе зборную каманду СССР па баскетболу ўзначаліў трэнер-наватар Уладзімір Кандрашын. Разам з гэтым трэнерам савецкая зборная выйграла залатыя медалі Універсіяды 1970 года, залатыя медалі чэмпіянату Еўропы 1971 года і ў якасці аднаго з фаварытаў падышла да Алімпійскіх гульняў 1972 года ў Мюнхене.

На летніх Алімпійскіх гульнях у 1976 года ў Манрэалі стаў бронзавым прызёрам Алімпіяды-1976.

Пасля заканчэння сваёй актыўнай спартыўнай кар’еры спартсмен перайшоў на трэнерскую пасаду. У часы яго кіраўніцтва камандай ЦСКА, у 1992 годзе стала чэмпіёнам Расіі. У 1993 годзе працаваў галоўным трэнерам ліванскага клуба «Спортынг», які стаў чэмпіёнам краіны. З 1998 па 2000 год узначальваў юніёрскую зборную Расіі. Быў галоўным трэнерам моладзевай зборнай Расіі.

## Памяць 
З 1991 года ў Мінску праходзіць баскетбольны турнір дзіцячых каманд на прызы алімпійскага чэмпіёна Івана Ядэшкі.

## Цікавыя факты 
У сем гадоў будучы алімпіец, чэмпіён свету і Еўропы няўдала ўпаў з плота. Пералом быў настолькі складаным, што левую руку хлопчыка хацелі ампутаваць. Тады яго маці Ганна Вікенцьеўна пайшла да галоўнага хірурга занёманскай бальніцы Івана Нічыпарука. І пасля некалькіх аперацый рука Івана Ядэшкі зраслася.

Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па баскетболе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1976 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па баскетболе
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па баскетболе
Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Баскетбалісты СССР
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1976 года
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры Расіі
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры СССР
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За працоўную доблесць»
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Пашаны
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Ігракі ЦСКА Масква (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі РТІ
Гомельтранснафта Дружба

«**Гомельтранснафта Дружба**» — магістральны нафтаправод, заснаванае ў лістападзе 1964 года. 24 красавіка 2015 года прадпрыемства было прынята ў Міжнародную асацыяцыю транспартавальнікаў нафты.

## Апісанне 
Прадпрыемства ўжыццяўляе перапампоўку нафты, што паступае з расійскай часткі нафтаправода «Дружба» у кірунку краін Заходняй і Ўсходняй Еўропы, забяспечвае вуглевадароднай сыравінай беларускую нафтахімію. У 2018 годзе прадпрыемствам прапампавана 60,4 мільёна тон нафты, з іх 58,8 мільёна тон — пастаўкі з Расійскай Федэрацыі, што складае каля чвэрці нафтаэкспарта краіны.

Прадпрыемства забяспечвае функцыяванне 667 кіламетраў нафтавай магістралі (ад Расійска-Беларускай да Беларуска-Польскай і Беларуска-Ўкраінскай мяжы), што ўключае у сябе магістральныя нафтаводы дыяметрамі 1020, 820, 720, 630 і 530 мм. Усяго ў аднаніткавым вырахаванні прадпрыемства эксплуатуе амаль дзве тысячы кіламетраў нафтаводаў. Траса ўсіх нафтаводаў праходзіць па 8 раёнах Гомельскай вобласці і 8 Брэсцкай, праз тэрыторыі 38 суб’ектаў гаспадарання ў Гомельскай вобласці і праз тэрыторыі 60 суб’ектаў гаспадарання ў Брэсцкай вобласці, усяго праз тэрыторыі 98 землекарыстачоў.

## Структура 
У цяперашнi час структура прадпрыемства рэпрэзентавана шасцю нафтаперапампоўнымі станцыямі (галаўная — лінейна-вытворчая дыспетчарская станцыя «Мазыр», НПС «Гомель», «Зашчоб’е», «Тураў», «Пінск», «Кобрын»), Цэнтральнай базай вытворчага абслугоўвання (выраб нестандартнага абсталявання, складаныя рамонты нафтаводаў, змест транспартавай і адмысловай тэхнікі), базай адпачынку «Мілаград», вытворчым камбінатам (выпуск прадуктаў харчавання), апаратам кіравання прадпрыемства.

**Структура прадпрыемства:**
* Філіял «НПС Гомель»
* Філіял «НПС Зашчоб’е»
* Філіял «ЛПДС Мазыр»
* Філіял «НПС Тураў»
* Філіял НПС «Пінск»
* Філіял «НПС Кобрын»
* Філіял «Цэнтральная база вытворчага абслугоўвання»
* Філіял «Вытворчы камбінат»
* Філіял «База адпачынку Мілаград»

## Спасылкі 
* Гомельтранснафта Дружба 

Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Нафтаправоды Беларусі
Катэгорыя:Транспарт у Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Гомеля
Джэсі Джэй

**Джэсіка Элен Корніш** (; нар. , Рэдбрыдж, ), вядомая як **Джэсі Джэй** (Jessie J) — брытанская спявачка і аўтар песень.

Пасля банкруцтва лэйбла Gut Records ў самым пачатку кар’еры спявачка доўгі час мела выдавецкі кантракт з Sony/ATV Music, пачала пісаць песні для Крыса Браўна, Майлі Сайрус і іншых выканаўцаў. Затым яна падпісала кантракт з лэйблам Universal Republic, на якім выпусціла дэбютны сінгл «Do It Like a Dude». У пачатку 2011 года, узначаліўшы чарты двух дзясяткаў краін свету, уключаючы чарты Вялікабрытаніі, Францыі, Ірландыі і Новай Зеландыі, з песняй «Price Tag», яна выпусціла свой дэбютны альбом «Who You Are», які трапіў з другога радка ў альбомным чарце Вялікабрытаніі. Іншымі рэлізамі з альбома, былі песні «Nobody’s Perfect», «Who’s Laughing Now» і «Who You Are», якія ўвайшлі ў топ-20 брытанскага сінглавага чарта. Выпуск пятага сінгла, «Domino», стаў другім паспяховым сусветным рэлізам. Песня дасягнула шостага радка ў чарце Billboard Hot 100 і ўзначаліла чарт Вялікабрытаніі. Сёмым і апошнім сінглам з альбома «Who You Are», стала песня «LaserLight», гэта шосты сінгл які ўвайшоў у топ-10 чарта Вялікабрытаніі для Джэсі Джэй. Такім чынам, Джэсі Джэй стала першай брытанскай спявачкай з 6-ю сінгламі з аднаго альбома, якія трапілі ў топ-10 аўтарытэтнага чарта.

Другі студыйны альбом, «Alive», быў выпушчаны 23 верасня 2013 года і ўвайшоў у топ-5 альбомнага чарта Вялікабрытаніі. Акрамя сваёй музычнай кар’еры, Джэсі паспрабавала сябе ў ролі настаўніка ў тэлевізійным шоу The Voice UK у сезонах 2012 і 2013 года і The Voice Australia у сезонах 2015 і 2016 года.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Who You Are* (2011)
* *Alive* (2013)
* *Sweet Talker* (2014)
* *R.O.S.E.* (2018)
* *This Christmas Day* (2018)
* ''Don't Tease Me with a Good Time'' (2025)

Катэгорыя:Мецца-сапрана
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Поп-музыканты
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Эрома Пятровіч Урбан

**Эрома Пятровіч Урбан** (нар. , в. Бурбаўшчына, Валожынскі раён, Мінская вобласць) — беларускі навуковец-селекцыянер. Доктар сельскагаспадарчых навук (2006), дацэнт (2003), член-карэспандэнт НАН Беларусі (2017).

## Біяграфія 
У 1973 годзе скончыў Мар’інагорскі саўгас-тэхнікум. Скончыў агранамічны факультэт Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі (1980).

З 1980 года ў Беларускім НДІ земляробства, з 2011 года першы намеснік генеральнага дырэктара па навуковай працы Навукова-практычнага цэнтра НАН Беларусі па земляробстве.

## Навуковая дзейнасць 
Даследаванні ў галіне селекцыі, насенняводства і вырошчвання сельскагаспадарчых раслін. Вызначыў прыярытэтныя кірункі па стварэнні гатункаў азімага жыта, распрацаваў і ўкараніў у селекцыйны працэс азімага жыта эфектыўныя спосабы выкарыстання метаду эксперыментальнай поліплаідыі, донараў дамінантнай і рэцэсіўнай кароткасцябловасці, зімаўстойлівасці, скараспеласці, ўстойлівасці да хвароб, якасці збожжа. Распрацаваў, эксперыментальна праверыў і ўкараніў у селекцыйны працэс метад складаных гібрыдных папуляцый, які дазваляе павысіць эфектыўнасць селекцыі і ствараць канкурэнтаздольныя адаптыўныя гатункі азімага жыта з высокай прадуктыўнасцю (10 т/га збожжа і вышэй), устойлівасцю да палягання, вынослівасцю да хвароб, якасцю збожжа. Упершыню ў Беларусі даследаваў сістэмы цытаплазматычнай мужчынскай стэрыльнасці ў азімага жыта, стварыў гетэразісныя лінейна-папуляцыйныя гібрыды F1 (Галінка, Пліса, Лобел 103) з патэнцыялам ураджайнасці больш за 10,0 т/га. Распрацаваў метадычныя рэкамендацыі па селекцыі і насенняводстве гетэрозісных гібрыдаў F1 азімага жыта, галіновыя рэгламенты вырошчвання азімага жыта на зерне і зялёны корм. Аўтар 24 гатункаў і гібрыдаў азімага жыта.

Аўтар больш за 160 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій, 15 патэнтаў на сарты.

### Бібліяграфія 
* Система земледелия на суглинистых и супесчаных, подстилаемых моренным суглинком почвах. Минск, 2001 (в соавт.).
* Озимая рожь в Беларуси (селекция, семеноводство, технология возделывания). Минск, 2009.
* Генетические основы селекции растений. Минск, 2010 (в соавт.).

## Узнагароды 
* Медаль «За працоўныя заслугі» (2022)

## Спасылкі 
* Эрома Пятровіч Урбан у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Постаці беларускага земляробства
Катэгорыя:Селекцыянеры
Грэнвіль

**Грэнвіль**, **Грэнвіл** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джордж Грэнвіль — 8-ы прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі
* Уільям Уіндам Грэнвіль — 19-ы прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі
Kiss

: ''Гэты артыкул — пра амерыканскі рок-гурт. Пра прынцып дызайну, гл. артыкул KISS. 

**«Kiss»** (**KISS**, «Кіс», з англ. — «Пацалунак») — амерыканскі рок-гурт, заснаваны ў Нью-Ёрку ў студзені 1973 года, які грае ў жанрах глэм-рок і хард-рок. Шырока вядомы дзякуючы развіццю напрамку шок-рок, сцэнічнаму макіяжу ўдзельнікаў, а таксама канцэртнымі шоу, якія суправаджаюцца рознымі піратэхнічнымі эфектамі.

Найбольш вядомымі песнямі Kiss з’яўляюцца «Strutter» (1974), «Deuce» (1974), «Black Diamond» (1974), «Rock and Roll All Nite» (1975), «Detroit Rock City» (1976), «Beth» (1976), «Calling Dr. Love» (1976), «Christine Sixteen» (1977), «Love Gun» (1977), «I Was Made for Lovin 'You» (1979), «I Love It Loud» (1982), «Lick It Up» (1983), «Heaven’s on Fire» (1984), «Forever» (1990), «Unholy» (1992), «God Gave Rock 'N' Roll to You II» (1992), «Psycho Circus» (1998). Станам на 2016 год мелі больш за сорак пяць залатых і плацінавых альбомаў і больш за 100 мільёнаў прададзеных запісаў. У верасні 2018 года Kiss абвясцілі, што пасля 45 гадоў запісаў і выступленняў яны адправяцца ў свой апошні тур у 2019 годзе.

2 снежня 2023 года Кiss далі свой апошні канцэрт у Мэдысан-сквер-гардэн у Нью-Ёрку.

## Дыскаграфія 
#### Студыйныя альбомы 
Катэгорыя:Хард-рок-гурты
Катэгорыя:Рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Хэві-метал-гурты
Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1972 годзе
The Black Eyed Peas

**The Black Eyed Peas** (у перакладзе з англ. — «чарнавокія гарошкі»; першапачаткова Black Eyed Peas) — амерыканскі хіп-хоп-гурт, які складаецца з рэпераў will.i.am, apl.de.ap і Taboo. Першапачаткова гурт працаваў у жанры альтэрнатыўны хіп-хоп, пазней іх гучанне змянілася на поп і данс-поп. Гурт заснаваны ў Лос-Анджэлесе ў 1995 годзе, толькі з выхадам ў 2003 годзе трэцяга альбома, Elephunk, яны дамагліся рэкордна высокіх продажаў. З тых часоў было прададзена каля 76 мільёнаў запісаў (35 мільёнаў асобнікаў альбомаў і 41 мільён — сінглаў), што робіць іх адным з самых прадаваных гуртоў усіх часоў. Станам на 2011 год, згодна з Nielsen SoundScan, The Black Eyed Peas былі другім самым прадаваным гуртом / выканаўцам усіх часоў па загружаных кампазіцыяй (пасля Рыяны), маючы звыш 42 мільёнаў продажаў.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Behind the Front* (1998)
* *Bridging the Gap* (2000)
* *Elephunk* (2003)
* *Monkey Business* (2005)
* *The E.N.D.* (2009)
* *The Beginning* (2010)
* *Masters of the Sun Vol. 1* (2018)
* *Translation* (2020)
* *Elevation* (2022)

Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Пераможцы MTV Video Music Awards
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Выканаўцы Universal Music Group
Катэгорыя:Музычныя калектывы ЗША
Канскі кінафестываль 1996

**49-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 9 па 20 мая 1996 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра Майка Лі.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1996 года
Катэгорыя:Май 1996 года
Катэгорыя:1996 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Бібі Рэкса

**Блета Рэкса** (; албанскі варыянт прозвішча — Рэджа [ɾɛd͡ʒa]; нар. , Бруклін, Нью-Ёрк), больш вядомая пад сваім сцэнічным імем **Бібі Рэкса** () — амерыканская спявачка і аўтар песень албанскага паходжання, музычны прадзюсар. Атрымала вядомасць пасля выпуску сінглаў «Take Me Home» (сумесна з Cash Cash, 2013 года), «Hey Mama» (сумесна з Дэвідам Гета, 2015) і «In the Name of Love» (сумесна з Марцінам Гарыксам, 2016). Раней выступала вакалісткай у калектыве Black Cards, створаным Пітам Венцам. Рэкса таксама з’яўляецца сааўтарам хіта Эмінема і Рыяны «The Monster». Яшчэ пісала песні для Селены Гомес і Ніка Джонаса. 15 красавіка 2019 года спявачка заявіла, што хварэе на біпалярны разлад.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Expectations* (2018)
* *Better Mistakes* (2021)
* *Bebe* (2023)

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Поп-вакалісты
Канскі кінафестываль 1995

**48-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 17 па 28 мая 1995 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра Эміра Кустурыцы.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1995 года
Катэгорыя:Май 1995 года
Катэгорыя:1995 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Эліят

**Эліят** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джордж Эліят — англійская пісьменніца-раманістка, журналістка
* Дэнхалм Эліят — брытанскі акцёр
* Ланчэстан Эліят — брытанскі барэц, гімнаст, лёгкаатлет і цяжкаатлет, чэмпіён і прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 1896
* Томас Стэрнз Эліят — лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1948)
Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр неўралогіі і нейрахірургіі

**Дзяржаўная ўстанова «Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр неўралогіі і нейрахірургіі» Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь** — галоўны навукова-даследчы і лячэбна-дыягнастычны цэнтр, для вырашэння задач ў галіне неўралогіі і нейрахірургіі.

## Апісанне 
У цэнтры штогадова аказваецца спецыялізаваная стацыянарная медыцынская дапамога 6 000 пацыентаў, спецыялізаваная амбулаторная медыцынская дапамога — 25 000 пацыентаў. Штогадова выконваецца больш за 2 000 высокатэхналагічных нейрахірургічных аперацый маючым патрэбу ў ніх грамадзянам Рэспублікі Беларусь, блізкага і далёкага замежжа.

У Цэнтры створаны ўсі ўмовы для развіцця неўралагічнай і нейрахірургічнай навукі, інавацыйных распрацовак і ўкаранення імпартазамяшчальных і прынцыпова новых дыягнастычных і лячэбных тэхналогій. Забяспечана арганізацыйна-метадычнае і клінічнае кіраўніцтва неўралагічнай і нейрахірургічнай службамі рэспублікі для вырашэння дэмаграфічна значных медыцынскіх праблем дзяржавы.

## Аддзялення 
У цяперашні час у Цэнтры арганізавана 13 клінічных і 7 параклінічных аддзяленій. Яго ложкавы фонд складаецца з 248 ложкаў, з якіх 110 — неўралагічныя, 120 — нейрахірургічныя, 18 ложкаў у складзе аддзяленій анэстэзіялогіі і рэанімацыі для дарослых і дзяцей. У аддзяленнях створаны камфортныя ўмовы побыта пацыентаў, пераважна ў двухмясцовых добра абсталяваных палатах.

**Клінічныя аддзяленні:**
* Неўралагічныя аддзяленні
* Нейрахірургічныя аддзяленні
* Кансультатыўна-паліклінічнае аддзяленне
* Аперацыйны блок
* Ангіаграфічны кабінет з рэнтгенаперацыйнымі
* Прыёмнае аддзяленне
* Клініка-дыягнастычная лабараторыя
* Адзяленне ультрагукавой дыягностыкі
* Аддзяленне функцыянальнай дыягностыкі
* Рэнтгенаўскае аддзяленне
* Аддзяленне фізіятэрапіі
* Аддзяленне анэстезіялогіі і рэанімацыі № 1
* Аддзяленне анэстезіялогіі і рэанімацыі № 1
* Арганізацыйна-метадычны аддзел

**Навуковыя аддзелы:**
* Неўралагічны аддзел
* Нейрахірургічны аддзел
* Лабараторыя клінічнай патафізіялогіі нервовай сістэмы

## Кіраўніцтва 
* Дырэктар — Рышард Рамуальдавіч Сідаровіч
* Намеснік дырэктара па медыцынскай частцы — Інэса Валянцінаўна Пляшко
* Намеснік дырэктара па арганізацыйна-метадычнай рабоце — Эдуард Мікалаевіч Васілевіч
* Намеснік дырэктара па навуковай рабоце — Юрый Георгіевіч Шанько
* Намеснік дырэктара па тэхніцы — Юрый Пятровіч Калеска

## Спасылкі 
* Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр неўралогіі і нейрахірургіі 

Катэгорыя:Вуліца Францыска Скарыны (Мінск)
Сусаніна (Кастрамская вобласць)

**Сусаніна** (; да 1939 года *Малвіціна*) — пасёлак гарадскога тыпу (з 1970) у Кастрамской вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Сусанінскага раёна і гарадскога паселішча пасёлак Сусаніна.
Пасёлак размешчаны за 62 км на паўночны ўсход ад абласнога цэнтра — горада Кастрамы, на аўтадарозе Кастрама — Буй, у пагорыстай мясцовасці на ўзвышаным правым беразе ракі Валажніцы, каля яе ўпадзення ў раку Шачу. Ад верхняга плато, якое займае цэнтральную частку пасёлка, рэльеф моцна паніжаецца ў паўднёвы бок да Валажніцы.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Валерый Паўлінавіч Шанцаў, расійскі дзяржаўны дзеяч

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кастрамской вобласці
Канскі кінафестываль 1992

**45-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 7 па 18 мая 1992 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра .

## Лаўрэаты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1992 года
Катэгорыя:Май 1992 года
Катэгорыя:1992 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Ліл Уэйн

**Дуэйн Майкл Картэр-малодшы** (), больш вядомы як **Ліл Уэйн** (, нар. , Новы Арлеан) — амерыканскі хіп-хоп-выканаўца з Луізіяны. Ключавая фігура Dirty South, адзін з самых прадаваных хіп-хоп-артыстаў у гісторыі.

Ва ўзросце 9 гадоў далучыўся да лэйблу Cash Money. У 1996 годзе ўступіў ў паўднёвы хіп-хоп калектыў Hot Boys, а ў наступным годзе гурт выпусціў свой дэбютны студыйны альбом Get It How U Live!. Разам з іншымі вядомымі артыстамі Cash Money Уэйн стварыў новы лэйбл — Young Money, у якім ён заняў пасаду CEO.

Дэбютны студыйны альбом артыста пад назвай Tha Block Is Hot пасля стаў плацінавым, а наступныя два — Lights Out і 500 Degreez — залатымі. Шырокую вядомасць атрымаў пасля выхаду свайго чацвёртага студыйнага альбома, Tha Carter, які уключаў сінгл Go D.J. Услед за гэтым ён выпусціў Tha Carter II, а таксама некалькі мікстэйпаў. Кульмінацыйным момантам у творчасці артыста стаў шосты студыйны альбом, Tha Carter III, які ў першы тыдзень продажаў скупілі больш за 1 млн лічбавых копій, а на 51-й цырымоніі «Грэмі» альбом перамог у намінацыі Best Rap Album («Лепшы рэп-альбом года»).

Пасля поспеху Tha Carter III Уэйн публікуе Rebirth — альбом, стылізаваны пад рок. Нягледзячы на негатыўныя водгукі музычных крытыкаў, пласцінка атрымала залатую сертыфікацыю. У 2010 годзе, знаходзячыся ў папраўчай установе ў сувязі з незаконным захоўваннем агнястрэльнай зброі, Уэйн выпускае свой восьмы студыйны альбом, I Am Not a Human Being. У 2011 годзе ён апублікаваў дзявяты студыйны альбом, Tha Carter IV, які ў першы тыдзень продажаў у ЗША быў прададзены тыражом у 964 тысяч копій. Выхад дванаццатага студыйнага альбома Tha Carter V ў сувязі з юрыдычнымі праблемамі артыста з лэйблам Cash Money неаднаразова змяняла дату выхаду. 27 верасня 2018 года Tha Carter V афіцыйна паступіў у продаж.

Ліл Уэйн за ўсю сваю музычную кар’еру прадаў больш за 100 мільёнаў запісаў, у тым ліку продажу альбомаў (15 мільёнаў) і лічбавых трэкаў (37 мільёнаў), што зрабіла яго адным з самых прадаваных хіп-хоп-артыстаў усіх часоў.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Tha Block Is Hot* (1999)
* *Lights Out* (2000)
* *500 Degreez* (2002)
* *Tha Carter* (2004)
* *Tha Carter II* (2005)
* *Tha Carter III* (2008)
* *Rebirth* (2010)
* *I Am Not a Human Being* (2010)
* *Tha Carter IV* (2011)
* *I Am Not a Human Being II* (2013)
* *Free Weezy Album* (2015)
* *Tha Carter V* (2018)
* *Funeral* (2020)
* *Tha Carter VI* (2025)

**Сумесныя альбомы**

* *Like Father, Like Son* (з Birdman) (2006)
* *Trust Fund Babies* (з Rich The Kid) (2021)
* *Welcome 2 Collegrove* (з 2 Chainz) (2023)

   
Катэгорыя:Хіп-хоп выканаўцы ЗША
Катэгорыя:Рэперы
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Судзіслаўль

**Судзіслаўль** () — пасёлак гарадскога тыпу (з 1963), адміністрацыйны цэнтр Судзіслаўскага раёна Кастрамской вобласці Расіі. Знаходзіцца на рацэ Корба (прыток Андабы, басейн Волгі), за 50 км на паўночны ўсход ад Кастрамы. Размешчаны на скрыжаванні аўтамабільных дарог Кастрама — Галіч і Кастрама — Мантурава. За 5 км ад пасёлка знаходзіцца аднайменная чыгуначная станцыя (лінія Кастрама — Галіч). У пісьмовых крыніцах Судзіслаўль упершыню згаданы ў летапісе Салігаліцка-Васкрасенскага манастыра 1360 года як умацаваны пункт. У 1550 годзе Судзіслаўль згадваецца ў Судзебніку Івана Грознага.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кастрамской вобласці
Канскі кінафестываль 1990

**43-і Канскі кінафестываль** праходзіў з 10 па 21 мая 1990 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра Дэвіда Лінча.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1990 года
Катэгорыя:Май 1990 года
Катэгорыя:1990 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Канскі кінафестываль 1991

**44-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 9 па 20 мая 1991 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёраў Джоэла і Ітана Коэнаў.

## Журы 
### Асноўны конкурс 
Склад журы асноўнай конкурснай праграмы:
*  Раман Паланскі, рэжысёр — **старшыня журы**
*  Алан Паркер, рэжысёр
*  , рэжысёр
*  Ганс Дытэр Зайдэль, крытык
*  Жан-Поль Рапно, рэжысёр
*  , прадзюсарка
*  , актрыса
*  , кампазітар
*  , аператар
*  Вупі Голдберг, актрыса

### Залатая камера 
Склад журы конкурсу «»:
*  , актрыса — **старшыня журы**
*  Дзідзье Бадэ
*  Ева Сірбу, журналістка
*  Фернанда Лара, кінааматар
*  , крытык
*  , журналіст
*  Мірыям Зэмур, кінааматарка
*  , рэжысёр

## Афіцыйны адбор 
### Асноўны конкурс мастацкага кіно 
Для ўдзелу ў асноўнай конкурснай праграме былі абраны 19 фільмаў. Фільмы-лаўрэаты трох галоўных прызоў фестывалю абазначаны наступным чынам: &nbsp;Залатая пальмавая галіна&nbsp;, &nbsp;Гран-пры журы&nbsp;, &nbsp;Прыз журы&nbsp;.

## Лаўрэаты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1991 года
Катэгорыя:Май 1991 года
Катэгорыя:1991 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Краснае-на-Волзе

**Краснае-на-Волзе** () — пасёлак гарадскога тыпу (з 1957) у Кастрамской вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Краснасельскага раёна. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Краснае-на-Волзе са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Ляжыць на левым беразе ракі Волгі, за 35 км на паўднёвы ўсход ад Кастрамы. Насельніцтва — 7797 жыхароў (2010). Першая згадка адносіцца да 1569 года, калі сяло Краснае належала Барысу Гадунову. У 1929 годзе сяло атрымала статус раённага цэнтра, а ў 1957 годзе было пераўтворана ў рабочы пасёлак.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кастрамской вобласці
Канскі кінафестываль 1993

**46-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 13 па 24 мая 1993 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымалі два фільмы: «» рэжысёра  і «Піяніна» рэжысёркі Джэйн Кэмпіён.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1993 года
Катэгорыя:Май 1993 года
Катэгорыя:1993 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Роберт Цупрык

**Роберт-Усевалад Цупрык** ( — ) — беларускі грамадскі дзеяч. Старшыня Беларускага кангрэсавага камітэта Амерыкі (2001—2021).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 верасня 1954 года ў Саўт-Рыверы (ЗША) ў сям’і Янкі Цупрыка і актрысы тэатра Ірэны Жылінскай. Пераняў ад бацькоў беларускую нацыянальную свядомасць, мову, а таксама рэлігійны светапогляд.

У 1976 годзе скончыў Ратгерскі ўніверсітэт. Працаваў у бібліятэцы Медыцынска-дантыстычнага штатнага ўніверсітэта. Браў удзел у моладзевым руху. Браў актыўны ўдзел у жыцці парафіі Св. Еўфрасінні Полацкай. Ездзіў у Беларусь з медыцынскай дапамогай ахвярам Чарнобыльскай катастрофы.

У 1990 годзе быў абраны на пасаду старшыні Беларускага кангрэсавага камітэту Амерыкі. Дзясяткі гадоў быў у гушчы палітычнага, культурніцкага і царкоўнага жыцця.

Памёр 24 лютага 2021 года пасля зацяжной хваробы на рак. Пахаваны на Беларускіх могілках ў Саўт-Рыверы

## Літаратура 
* *Гардзіенка А.* Беларускі кангрэсавы камітэт Амэрыкі (БККА) / Алег Гардзіенка. — Смаленск: [б.в.], 2009. — 428 с., [12] с. іл. — С. 407. — (БІНІМ; Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 16).
* * Пранчак Л.* Беларуская Амерыка / Леанід Пранчак. — Мінск: Полымя, 1994. — 414, [2] с.: іл. — С. 169—171. — ISBN 5-345-00628-8.

## Спасылкі 
* Памёр дзеяч беларускай грамады ў ЗША Роберт Цупрык

Катэгорыя:Выпускнікі Ратгерскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Члены Беларускага кангрэсавага камітэту Амерыкі
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Гройсман

**Гройсман** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Сафія Гройсман (нар. 1945) — амерыканская парфумерка.
* Уладзімір Барысавіч Гройсман (нар. 1978) — украінскі дзяржаўны дзеяч, Прэм’ер-міністр Украіны (2016—2019).
Мікалай Міхайлавіч Бераснеў

**Мікалай Міхайлавіч Бераснеў** (, Гродна — , Масква) — бактэрыёлаг, доктар біялагічных навук, загадчык супрацьчумнай лабараторыі на тэрыторыі форта «Аляксандр I» (1904—1908), дырэктар бактэрыялагічнага інстытута Маскоўскага ўніверсітэта (1908—1910).

## Біяграфія 
Скончыў Слуцкую мужчынскую гімназію (1886). Вучыўся на медыцынскім факультэце Маскоўскага ўніверсітэта (1887—1891). Вывучаў бактэрыялогію пад кіраўніцтвам прафесара Г. Н. Габрычэўскага, якому шмат дапамагаў у стварэнні Маскоўскага бактэрыялагічнага інстытута (1895).

Абараніў доктарскую дысертацыю «Актынамікоз і яго ўзбуджальнікі»(1897). Пасля абароны быў прыват-дацэнтам Маскоўскага ўніверсітэта. Памочнік дырэктара маскоўскага бактэрыялагічнага інстытута (1895—1904). Прыняў удзел у шэрагу навуковых экспедыцый па вывучэнні чумы ў Індыі і Батумі, малярыі ў Італіі і ў Расіі. Працаваў у Бамбеі па ліквідацыі эпідэміі чумы (1900—1901).

У 1904 годзе стаў загадчыкам супрацьчумнай лабараторыі на форце «Аляксандр I» у Кранштаце, створанай на базе імператарскага Інстытута эксперыментальнай медыцыны. Бактэрыялагічная лабараторыя на форце «Аляксандр I» вырабляла супрацьчумную сываратку. Супрацоўнікі лабараторыі акрамя навуковай працы праводзілі курсы для ўрачоў з перыферыі па вывучэнні бактэрыялогіі чумы. Супрацоўнікі форта «Аляксандр I» займаліся таксама пытаннямі паходжання, цячэння і лячэння лёгачнай формы хваробы.

Бераснеў займаў пасаду дырэктара Маскоўскага бактэрыялагічнай інстытута (з 1908), з’яўляўся старшынёй аддзялення бактэрыялогіі Таварыства аматараў прыродазнаўства, антрапалогіі і этнаграфіі (з 1908), членам Пірагоўскага таварыства.

## Навуковая дзейнасць 
Берасневым былі вывучаны розныя формы ўзбуджальніка чумы і асаблівасці распаўсюджвання гэтага захворвання. Ён высветліў цыкл развіцця паразіта малярыі ў целе камара і прапанаваў мадыфікацыю спосабу Раманоўскага для афарбоўкі ўзбуджальніка. Быў адным з першых, хто ўжыў хімізацыю для знішчэння лічынак малярыйных камароў; шмат разоў выязджаў у раёны эпідэмій чумы і малярыі для іх вывучэння і арганізацыі барацьбы з гэтымі захворваннямі.

Напісаў шэраг навуковых прац па бактэрыялогіі дыфтэрыі, халеры, чумы і малярыі.
Сафія Гройсман

**Сафія Гройсман** (нар. , Любча, Навагрудскі раён) — амерыканская парфумерка.

## Біяграфія 
Бацькі пазнаёміліся падчас Другой сусветнай вайны ў партызанскім атрадзе ў лясах Беларусі. У цяжкія пасляваенныя часы сям’я жыла бедна. Пражыўшы некаторы час у Любчы, сям’я Ходаш пераехала ў Навагрудак.

У 1960 годзе Сафія разам з сям’ёй эмігравала ў Польшчу. Там яна атрымала адукацыю і пазнаёмілася са сваім будучым мужам. Атрымаўшы адукацыю хіміка, Сафія марыла ўладкавацца на працу, каб забяспечыць сябе і бацькоў.

У 1965 годзе Сафія разам з роднымі эмігравала ў Амерыку, скарыстаўшыся запрашэннем ад яўрэйскай сям’і, адной з многіх, якіх бацька Сафіі Пётр Ходаш выратаваў з гета падчас вайны.

Працавала ў лабараторыі ў канцэрне IFF (International Flavors&Fragrances), які з’яўляўся адным з лідараў па вытворчасці парфумерных вырабаў і араматызатараў.

Сафія любіла ставіць эксперыменты. Гэтыя эксперыменты былі такія ўдалыя, што на яе звярнуў увагу вядомы парфумер Эрнст Шыфтан, пратэжэ тагачаснага кіраўніка кампаніі IFF, і для духоў Paris ад Yves Saint Laurent быў абраны водар, створаны Сафіяй. У той перыяд кампаніяй IFF кіравала парфумер Жазэфіна Катапана. Менавіта яна аказала вялікі ўплыў на Сафію і пераканала праз чатыры гады пасля працаўладкавання прайсці парфумерны тэст. Пратэкцыя Жазэфіны Катапана і працавітасць Сафіі дапамаглі ёй стаць адным з парфумераў IFF. У далейшым Сафія Гройсман прайшла шлях да пасады віцэ-прэзідэнта кампаніі IFF.

## Узнагароды 
Была ўзнагароджана Cosmetics Executive Achieve Award — узнагародай за выдатныя поспехі ў парфумерыі. За сваю кар’еру Сафія атрымала пяць парфумерных аналагаў кінематаграфічнага «Оскара» — FiFi Awards. Газета The New York Times назвала яе «лепшым носам Амерыкі», вядомыя парфумеры свету захапляюцца яе талентам. У 1996 годзе Гройсман атрымала ўзнагароду ад Амерыканскага таварыства парфумераў — Living Legend Award («жывая легенда»). У 1994 і ў 1999 гадах яна таксама была ўдастоена ўзнагарод асацыяцыі жанчын-кіраўнікоў у сферы вытворчасці касметыкі за вялікі ўклад у парфумерную індустрыю.

## Спасылкі 
* https://d2o41s90g1m7rs.cloudfront.net/_mobile_/315652/

Катэгорыя:Парфумеры
Жарабцова

**Жарабцова** — жаночая форма прозвішча Жарабцоў, таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Ганна Рыгораўна Жарабцова-Андрэева (1868—1944) — камерная спявачка, прафесар Пецярбургскай і Латвійскай кансерваторый, вакальны педагог.
* Паліна Віктараўна Жарабцова (нар. 1985) — чачэнскі літаратар-дакументаліст і журналіст. Аўтар знакамітага чачэнскага дзённіка.
Міхаіл Львовіч Гаўхфельд

**Міхаіл Львовіч Гаўхфельд** (нар. , Мінск) — беларускі архітэктар. Прафесар (2007), член-карэспандэнт Міжнароднай акадэміі архітэктуры (2010).

## Біяграфія 
Скончыў у 1967 годзе архітэктурнае аддзяленне Мінскага архітэктурна-будаўнічага тэхнікума, у 1974 годзе архітэктурны факультэт БПІ.

З 1968 па 2013 гады працаваў у «Мінскпраекце», прайшоў шлях ад тэхніка-архітэктара да галоўнага архітэктара, намесніка дырэктара ў 2001—2004 і 2008—2013 гадах. У 2004—2008 гадах галоўны спецыяліст па архітэктуры і горадабудаўніцтве. У 1992—2002 гадах — кіраўнік персанальнай творчай майстэрні. У 2013—2017 гадах загадчык аддзела, галоўны архітэктар філіяла ААТ «Газпрам трансгаз Беларусь».

З 1999 года член праўлення, з 2007 года — намеснік старшыні Беларускага саюза архітэктараў.

## Творчасць 
Асноўныя працы ў Мінску (аўтар ці кіраўнік аўтарскага калектыва): комплекс інтэрнатаў на скрыжаванні Партызанскага праспекта і вул. Ангарскай (1968—1972, у сааўтарстве), Палац культуры МАЗ (1969—1974), ПДП жылога раёна па вул. Пуліхава (1975), ПДП рэканструкцыі пл. Леніна (1975), рэканструкцыя стадыёна «Дынама» да ХХII Алімпійскіх гульняў (1976—1980), будынак суда Савецкага раёна па вул. Мірашнічэнкі і будынкі судоў па вул. Шаранговіча (1997), грамадска-спартыўны цэнтр МАЗа ў парку 900-годдзя г. Мінска (1987—1991), мемарыяльны комплекс на месцы могілак па вул. Калектарнай (1991), гасцініца «Алімпіец» па вул. Карбышава (1982—1999), рэканструкцыя стадыёна «Дынама» (1996—2002), пашырэнне і мадэрнізацыя Нацыянальнага тэніснага цэнтра па пр. Пераможцаў (1995—2003), універсальны спартыўна-відовішчны і аздараўленчы цэнтр (Футбольны манеж) і лыжна-ролеравая траса па пр. Пераможцаў (1997—2004), комплексная рэканструкцыя і добраўпарадкаванне плошчы Незалежнасці з падземным грамадска-гандлёвым цэнтрам «Сталіца» (2000—2005), забудова праспекта Дзяржынскага ад МКАД да вул. К. Цэткін (2003—2013), памятны знак «Беларусь партызанская» (2005), комплекс у Шчомысліцы (2011), комплекс «Белтрансгаз» па вул. Францыска Скарыны (2008) і па вул. Філімонава (2012), Пасольства Казахстана ў Мінску (2014) і многія іншыя.

У іншых гарадах: падземны комплекс «Арталык» з рэканструкцыяй цэнтральнай плошчы г. Астана (2007), рэканструкцыя прыморскай часткі Баку, Нацыянальны Алімпійскі цэнтр у Баку, Пасольства Беларусі ў Азербайджане (2010).

Аўтар шматлікіх артыкулаў і кніг па праблемах сучаснай архітэктуры.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Падзякай Прэзідэнта Беларусі (1998), Ганаровымі граматамі Мінгарвыканкама, МАіБ і інш. арганізацый. Медалямі і дыпламамі міжнародных, усесаюзных і рэспубліканскіх архітэктурных конкурсаў, медалямі ВДНГ СССР, ганаровы прыз «Дойлід Беларусі» (2017).

## Спасылкі 
* Гаухфельд Михаил Львович // МИНСК ПРОЕКТ СТАБИЛЬНОСТЬ ТРАДИЦИИ 75 КАЧЕСТВО. Минск. 2020

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Калішскі статут

**Калішскі статут** — прававы акт, дадзены яўрэям князям Велікапольскім Баляславам Набожным 16 жніўня 1264 года ў Калішы.

Статут стаў асновай для палажэння яўрэяў у Польшчы, а пазней і для стварэння часткова аўтаномнай яўрэйскай абшчыны ў Польшчы. Ён гарантаваў яўрэям існаванне яўрэйскіх судоў і асобных судоў па справах як яўрэяў, так і хрысціян. Акрамя таго, ён забяспечваў асабістую свабоду і бяспеку яўрэям, уключаючы свабоду веравызнання, падарожжаў і гандлю. Палажэнні статуту былі пацверджаны Казімірам Вялікім у 1334 годзе, Казімірам Ягелончыкам у 1453 годзе і Жыгімонтам Старым у 1539 годзе.

Рамуальд Хубэ сцвярджаў у артыкуле пад назвай «Яўрэйскі прывілей Баляслава і яго пацверджанне» таго, што версія дакумента з 36 пунктаў была сфальсіфікавана ў часы Казіміра Ягелончыка:

Катэгорыя:Гісторыя яўрэяў Польшчы
Катэгорыя:Гісторыя права Польшчы
Катэгорыя:1264
Катэгорыя:Каліш
Рыу-Досі

**Ры́у-До́сі**, **Досі** () — рака ў Бразіліі, на тэрыторыі штатаў Мінас-Жэрайс і Эспірыту-Санту.

Даўжыня ракі каля 600 км (580 км, ад вытоку ракі Піранга — 853 км), плошча вадазбору 87&nbsp;000 км² (83&nbsp;400.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Area del Este de Brasil // Food and Agriculture Organization (FAO)
* Карта рек Доси и Жекитиньонья // Mировая цифровая библиотека (WDL)

Катэгорыя:Рэкі Бразіліі
Катэгорыя:Геаграфія Мінас-Жэрайса
Катэгорыя:Геаграфія Эспірыту-Санту
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Атлантычны акіян
Віталь Віталевіч Руцкі

**Віталь Віталевіч Руцкі** (нар. 12 студзеня 1963, г. Слонім, Гродзенская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння Мінскага архітэктурна-будаўнічага тэхнікума ў 1982 годзе паступіў у Беларускі політэхнічны інстытут. У 1987 годзе па размеркаванні быў прыняты на пасаду архітэктара ў АКМ-6 у Дзяржаўны праектны інстытут «Мінскпраект». З 1993 года галоўны архітэктар праектаў у творчай майстэрні Грэчына А. І.. З 1998 года ГАП у ДПІ «Мінскпраект».

Член Беларускага саюза архітэктараў з 1996 года.

## Творчасць 
 у п. Ратамка]]
Аб’екты (у аўтарскім калектыве): прадуктовы магазін у мікрараёне «Захад 4а», універсам у мікрараёне «Сухарава-2», комплекс жылых дамоў для адміністрацыйных работнікаў у Астане, рэканструкцыя гасцінічнага комплексу «Мінск» (першы ў Мінску 4-х зоркавы гатэль), універсальны спартыўна-відовішчны комплекс: Футбольны манеж, найбуйнейшы фітнэс-цэнтр і гарадская лыжаролерная траса па пр. Пераможцаў (Гран-пры лаўрэата рэспубліканскага конкурсу ў раздзеле «пабудова» за 2003—2005 год), веладарожка ў водна-зялёным дыяметры горада працягласцю 26 км, рэканструкцыя будынка Нацыянальнага банка Беларусі па вул. Леніна, 14 з прыбудовай; Конны манеж у п. Ратамка, фізкультурна-аздараўленчы комплекс «Мандарын» па вуліцы Ангарскай; рэканструкцыя комплексу аб’ектаў стадыёна «Дынама» пад лёгкаатлетычны комплекс (2019), часовы павільён для арганізацыі харчавання афіцыйных удзельнікаў Другіх Еўрапейскіх гульняў 2019 года па вул. Чурлёніса ў Студэнцкім жылым комплексе, рэканструкцыя карпусоў Мінскага гарадскога клінічнага дыспансера з будаўніцтвам новага корпуса (4-я
чарга будаўніцтва).

## Узнагароды 
Ганаровыя граматы Мінгарвыканкама, і грамата Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь, Гран-пры лаўрэата рэспубліканскага конкурсу ў раздзеле «пабудова» за Універсальны спартыўна-відовішчны комплекс (2005), Гран-пры рэспубліканскага конкурсу ў раздзеле «пабудова» за рэалізацыю «Студэнцкі жылы комплекс у Мінску» (2019).

## Спасылкі 
* Руцкий Виталий Витальевич // МИНСК ПРОЕКТ СТАБИЛЬНОСТЬ ТРАДИЦИИ 75 КАЧЕСТВО. Минск. 2020

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Дойлід Беларусі

**«Дойлід Беларусі»** — ганаровы прыз, якім адзначаюцца людзі, якія ўнеслі важкі ўнёсак у развіццё беларускай архітэктуры. Заснаваны ў 2007 годзе Саюзам архітэктараў Беларусі сумесна з кампаніяй «Эльвіра» (з’яўляецца яго пастаянным спонсарам) і штогод уручаецца БСА на Нацыянальным фестывалі архітэктуры. Прыз мае выгляд паменшанай копіі сталічнай скульптуры «Дойлід».

## Спіс узнагароджаных 
* Юрый Грыгор’еў
* 2017: Міхаіл Гаўхфельд.

Катэгорыя:Беларускі саюз архітэктараў
Катэгорыя:Узнагароды Беларусі
Катэгорыя:2007 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Архітэктурныя прэміі
Кадый

**Кадый** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кастрамской вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кадыйскага раёна. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Кадый са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Пасёлак размешчаны на рацэ Вотгаць (прыток Нёмды), за 139 км на ўсход ад абласнога цэнтра Кастрамы. Праз Кадый праходзіць дарога P-243, якая праходзіць ад Кастрамы да Кацельніча. У 1924 годзе Кадый страціў статус горада. З 1971 года — пасёлак гарадскога тыпу.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кастрамской вобласці
Барталамей Стробель

**Барталамей Стробель**, або **Барталамеус Штробель** (, ; 11 красавіка 1591 — пасля 1650 года) — сілезскі мастак, які працаваў у стылі барока.

## Біяграфія і творчасць 
Працавау ў Празе, Сілезіі і, нарэшце, у Польшчы, куды эміграваў, ратуючыся ад эпідэміі чумы ў Сілезіі пасля Трыццацігадовай вайны.

Барталамей пісаў партрэты і рэлігійныя творы для кіруючых эліт рэгіёна і рэлігійных ордэнаў. Ягонай найбольш вядомай працай лічыцца карціна *«Свята Ірада з абезгалоўліваннем Яна Хрысціцеля»*, які на сёння выстаўлены ў Музеі Прада. Твор спалучае ў сабе нібы рэлігійную тэму з раскошным адлюстраваннем сучаснага прыдворнага банкету і мноствам партрэтаў вядучых дзеячаў Цэнтральнай Еўропы, ідэнтыфікацыя якіх часткова застаецца нявызначанай.

Дзве значна менш вядомыя працы, як *«Свята Ірада»*, якая зараз знаходзіцца ў Старой пінакатэцы ў Мюнхене, і *«Данііл і Кір перад ідалам Баала»*, якая цяпер захоўваецца ў Нацыянальным музеі ў Варшаве, паўтараюць адметную формулу раскошнага і даволі дэкадэнцкага застолля, змешчанага ў складанай карціннай прасторы. На гэтых карцінах многія фігуры маюць выдуманыя версіі сучаснага касцюму.

Strobel Daniel and Cyrus.jpg|Данііл і Кір перад ідалам Баала. 1636-1637. Нацыянальны музей у Варшаве
Strobel-bautista.jpg|Свята Ірада з абезгалоўліваннем Яна Хрысціцеля, Прада
Januš_Radzivił._Януш_Радзівіл_(B._Strobel,_1634).jpg|Партрэт Януша Радзівіла. 1634. НММРБ
Владислав_Домінік_Заславський.jpg|Партрэт Уладзіслава Дамініка Астрожскага. 1630.  НММРБ

## Спасылкі 
* Bartholomeus (Bartłomiej) Strobel. Culture.pl.

Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Катэгорыя:Мастакі Германіі
Катэгорыя:Мастакі барока
Гарчуха

**Гарчуха** () — пасёлак у Макар’еўскім раёне Кастрамской вобласці Расіі. Цэнтр Гарчухінскага сельскага паселішча. Пасёлак размешчаны на беразе ракі Унжа.
Гарчуха была заснавана ў канцы XIX стагоддзя па рашэнні ляснога дэпартамента. У 1956 годзе пачалося будаўніцтва буйнога пасёлка лесасплаўшчыкаў. У 1960 годзе атрымала статус пасёлка гарадскога тыпу. У 1992 годзе статус сельскага населенага пункта — пасёлак. Асноўная галіна гаспадаркі — нарыхтоўка і першасная апрацоўка драўніны.

Катэгорыя:Населеныя пункты Кастрамской вобласці
Казімір Прушынскі

**Казімір Прушынскі** (; 4 красавіка 1875 — 13 сакавіка 1945) — польскі вынаходнік, які актыўна працаваў у галіне фатаграфіі. Ён запатэнтаваў сваю першую кінакамеру пад назвай Плеограф да братоў Люм’ер, а потым удасканаліў кінапраектар кампаніі Gaumont, а таксама вынайшаў шырока выкарыстоўваную ручную камеру Аэраскоп. З’яўляўся сынам пісьменніка Конрада Прушынскага, унукам мінскага фатографа Антона Прушынскага.

## Біяграфія 
Атрымаў адукацыю ў Польшчы і Бельгіі. Актыўна працаваў у Бельгіі, Францыі, Англіі, ЗША і Польшчы. У 1894 годзе Казімір стварыў адну з першых кінакамераў. Гэты апарат атрымаў назву Плеограф, альбо апарат для фатаграфавання і праектавання здымкаў, і ён быў сканструяваны да таго, як браты Люм’ер атрымалі патэнт на сваё вынаходства. У пачатку XX стагоддзя Прушынскі стварыў некалькі фільмаў, праводзіўшы здымкі ў Польшчы, а таксама вынайшаў палепшаны затвор кінапраектару, першую кінакемеру і распрацаваў метад сынхранізацыі гуку і выявы.

Вынаходнік значную частку свайго жыцця правёў за мяжой. У пачатку XX стагоддзя працаваў у Францыі і Англіі, дзе вынайшаў камеры Аэраскоп у 1909 годзе. Прынцып яе працы заснаваны на сціснутым паветры. Пры здымках з дапамогай Аэраскопу аператару не трэба было круціць дзяржак, як ва ўсіх камерах таго часу, таму ён меў магчымасць трымаць камеру абедзвюма рукамі. Гэта дазволіла рабіць здымкі ручной камерай у самых складаных умовах і з самалётаў. Перад здымкамі ў сістэму камеры накачвалі сціснутае паветра з дапамогай простай адмысловай помпы, падобнага да той, якая ўсё яшчэ выкарыстоўваецца як помпы да веласіпедных шынаў. Сотні лёгкіх і параўнальна кампактных камераў Аэраскоп выкарыстоўваліся брытанскімі аператарамі баявой аперацыі брытанскага войску на палёх бітваў Першай сусветнай вайны, а потым аператарамі кінакронікі да канца 1920-х гадоў, калі больш сучасныя камеры, такія як Eyemo і пазней Bolex, занялі рынак. Тым не менш, існуюць архіўныя фатаграфіі камераў Аэраскоп, якія брытанскія баявыя аператары выкарыстоўвалі яшчэ ў 1940 годзе на пачатку Другой сусветнай вайны.

Як толькі Польшча аднавіла сваю незалежнасць у лістападзе 1918 года, Прушынскі вярнуўся разам з жонкай-ангелькай Даротай і дзецьмі на радзіму. З самага пачатку было цяжка знайсці бізнесовых партнёраў. У 1922 годзе яму ўдалося стварыць кампанію Oko, якая займалася прасоўваннем і прадажам простай аматарскай камеры, аднак эканамічны крызіс 1920-х гадоў перапыніў яго планы. Падчас нямецкай акупацыі быў змешчаны ў канцэнтрацыйны лагер, дзе і памёр.

## Спасылкі 
* Казімір Прушынскі. Victorian Cinema

Катэгорыя:вынаходнікі Польшчы
Паўднявіца (пасёлак)

**Паўднявіца** () — пасёлак у Паназыраўскім раёне Кастрамской вобласці Расіі. Цэнтр Паўднявіцкага сельскага паселішча.

Пасёлак размешчаны на аднайменнай рацэ. Праз Паўднявіцу праходзіць ведамасная чыгунка. Заснавана ў 1938 годзе як пасёлак лесарубаў. У 1958 годзе атрымала статус пасёлка гарадскога тыпу. З 1997 года — сельскі населены пункт. Асноўнымі прадпрыемствамі з’яўляюцца Шарцюгскі леспрамгас, Шарцюгскае прадпрыемства прамыслова-чыгуначнага транспарту, ПТВ-13.

Катэгорыя:Населеныя пункты Кастрамской вобласці
Цёбза

**Цёбза** () — рака ў Кастрамской вобласці Расіі; левы прыток ракі Кастрама (упадае за 102 км ад яе вусця).

Даўжыня — 140 км, плошча вадазборнага басейна — 1160 км², сярэдні расход вады за 34 км ад вусця — 8,54 м³/с. Выцякае з невялікага возера Скамарохаўскае на поўначы Астроўскага раёна Кастрамской вобласці. Цячэ на ўсім працягу на паўночны захад, моцна пятляючы. Шырыня ракі ў вярхоўях не перавышае 10 метраў, затым рака пашыраецца да 20-30 метраў. Хуткасць цячэння невялікая.

У верхнім і сярэднім цячэнні лясныя ўчасткі па берагах чаргуюцца з лугамі і балотамі; у ніжнім за вялікім сялом Барок Цёбза ўваходзіць у зону суцэльнага лесу. На левым беразе Цёбзы ў сяле Барок размешчаны старадаўні Свята-Прадцечанскі Якава-Жалезнабароўскі манастыр.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Кастрамской вобласці
Катэгорыя:Басейн Волгі
Паназырава

**Паназырава** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кастрамской вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Паназыраўскага раёна і гарадскога паселішча пасёлак Паназырава. Насельніцтва — 4392 чалавекі (2010). Пасёлак размешчаны на рацэ Неі і яе прытоку Прудаўцы, за 383 км на ўсход ад абласнога цэнтра Кастрамы побач з мяжой Кіраўскай вобласці. Чыгуначная станцыя на лініі Буй — Кацельніч. Аўтамабільныя дарогі вядуць у пасёлак Паўднявіца і горад Шар’я.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Валерый Іванавіч Карбалевіч — беларускі палітолаг.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кастрамской вобласці
Павіна (сяло, Кастрамская вобласць)

**Павіна** () — сяло ў Кастрамской вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Павінскага раёна і Павінскага сельскага паселішча. Сяло размешчана на рацэ Воч (прыток Вохмы), за 407 км на паўночны ўсход ад абласнога цэнтра Кастрамы. Да бліжэйшай чыгуначнай станцыі ў горадзе Шар’я — 121 кіламетр. Аўтамабільныя дарогі вядуць у пасёлак Вохма і горад Шар’я. Раней сяло насіла назву Георгіеўскае-на-Вочы.

Катэгорыя:Населеныя пункты Кастрамской вобласці