Беларускі тэатр «Лялька»

**Беларускі тэатр «Лялька»** — тэатр лялек у Віцебску. Заснаваны ў 1990 годзе. Знаходзіцца па адрасе [[вуліца Пушкіна (Віцебск)|]], у будынку гарадскога сядзібнага дома. Заслужаны калектыў Рэспублікі Беларусь (2000).

Калектыў Беларускага тэатра «Лялька» вядомы ў Беларусі і за мяжой, уладальнік пяці Гран-пры, прызы за лепшыя спектаклі і ролі, дыпломаў міжнародных фестываляў.

## Гісторыя тэатра 
Беларускі тэатр «Лялька» быў створаны ў 1985 годзе як лялечная трупа пры драматычным тэатры імя Якуба Коласа.

Першы спектакль («Дзед і Жораў» паводле п’есы Віталя Вольскага) быў сыграны 20 красавіка 1986 года, гэты дзень традыцыйна святкуецца як Дзень нараджэння Беларускага тэатра «Лялька».

З 1989 года ў тэатры працуюць мастакі Аляксандр Сідараў (галоўны мастак) і Ганна Сідарава (мастак-пастаноўшчык).

У 1990 годзе лялечны калектыў, са сталым рэпертуарам, вылучыўся ў асобны тэатр з будынкам у цэнтры горада.

У 2000 годзе калектыву тэатра «Лялька» прысвоена званне «Заслужаны калектыў Рэспублікі Беларусь».

У красавіку 2024 года мастацкі кіраўнік тэатра, Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь — Віктар Клімчук, які працаваў з моманту стварэння «Лялькі», звольнены з тэатра нібыта за невыкананне планаў, за якія звычайна адказвае дырэктар, а не мастацкі кіраўнік.

У пачатку 2025 года, у сувязі са старэннем калектыву і грашовымі цяжкасцямі звязанымі з указам Аляксандра Лукашэнкі, памешана ўласная рэпертуарная разнастайнасць. У рэпертуары тэатра амаль не засталося спектакляў для дарослых.

## Гісторыя будынка 
Беларускі тэатр «Лялька» знаходзіцца ў горадзе Віцебску. Тэатр размешчаны ў доме па .

Гэты будынак створаны як прыватны жылы дом сядзібнага тыпу ў стылі класіцызму і знаходзіцца пад аховай дзяржавы як помнік гісторыі і культуры горада канца XIX — пачатку ХХ ст.

Будынак у пачатку ХХ ст. планавалася выкарыстоўваць для Камерцыйнага вучылішча. Аднак пачалася Першая сусветная вайна і ў ім размясцілі шпіталь.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі ў будынку знаходзіўся Савет рабочых і дэпутатаў і адбылася першая ў Віцебску канферэнцыя бальшавікоў.

Пазней тут дзейнічаў Габрэйскі педагагічны тэхнікум, пасля ліквідацыі якога ў 1937 годзе будынак перадалі Віцебскаму педінстытуту.

Пасля Вялікай Айчыннай вайны гэты будынак заняў гарадскі партыйны камітэт.

## Рэпертуар 
Рэпертуар тэатра «Лялька» складаюць 32 спектаклі па класічных і сучасных творах для дарослых і дзяцей розных узроставых груп.

Акрамя гэтых спектакляў у тэатры праходзіць батлеечнае прадстаўленне, створанае на аснове класічнага сюжэта пра Ісуса Хрыста і Цара Ірада.

Спектаклі тэатра «Лялька» ідуць выключна на беларускай мове.

Усе пастаноўкі калектыву падпарадкоўваюцца асноўнаму кірунку, які вызначаецца як тэатр-свята.

##### Дарослай аўдыторыі адрасавана 7 пастановак: 

# «Загубленая душа, або Пакаранне грэшніка»
# «Ладдзя Роспачы»
# «Жураўлінае пяро»
# «Дэкамерон»
# «Нататкі вар’ята»
# «Дзядзька Ваня і сястры тры»
# «Скрыпка дрыгвы й верасовых пустэчаў»

##### Спектаклі для дзяцей: 

# «Хлопчык-Зорка»
# «Чароўная зброя Кэндзо»
# «Яшчэ раз пра Чырвоную шапачку»
# «Асцярожна, Соня!»
# «Брэменскія музыкі»
# «Церам-церамок»
# «Прынцэса і Свінапас»
# «Жыў-быў Заяц»
# «Тук-тук! Хто там?»
# «Бука»
# «Дзед і Жораў»
# «Воўк і раз, два, тры»
# «Ямелева шчасце»
# «Аладзін»
# «Сонейка і снежныя чалавечкі»
# «Кветачка-вясёлка»
# «Сунічкі для Веліканачкі»
# «Марозка»
# «Чорная курыца, або Падземныя жыхары»
# «Хлопчык і Цень»
# «Піліпка і Ведзьма»
# «Дапытлівы Слонік»
# «Адважныя браты»
# «Касмічная казка»
# «Папялушка»

## Удзел у фестывалях 
### 1990-я 
У 1994 годзе калектыў прыняў удзел у фестывалі «Інтэрлялька — 94» (Ужгарад, Украіна) са спектаклем «Загубленая душа, або Пакаранне грэшніка» паводле кнігі Яна Баршчэўскага «Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях». Пастаноўка адзначана дыпломам за высо­кую эстэтыку ў падачы матэрыялу.

1994 і 1995 гады адзначаны фестывалем і гастрольнай паездкай у Германію са спектаклем «Дапытлівы слонік» Р. Кіплінга. Зараз пастаноўка ігpaeццa на беларускай і нямецкай мовах.

1996 год — фестываль і гастролі ў Францыі са спектаклем «Дзед і Жораў» В. Вольскага.

У 1998 годзе калектыў прыняў удзел у Міжнародным фестывалі лялечных тэатраў, што праходзіў у Тэгеране (Ісламская Рэспубліка Іран) са спектаклем «Чароўная зброя Кэндзо» М. Супоніна.

У 1998 годзе за спектакль «Чароўная зброя Кэндзо» М.Супоніна на Міжнародным фестывалі «Белая вежа» (Брэст, Беларусь) атрымана Гран-пры.

У 1999 годзе калектыў атрымаў прыз «Міжнародная зорка» за выдатную дзейнасць у развіцці міжнародных тэатральных сувязяў.

У 2000 годзе калектыў Беларускага тэатра «Лялька» атрымаў ганаровае званне «Заслужаны калектыў Рэспублікі Беларусь».

### 2000-я 
У чэрвені 2004 года калектыў прыняў удзел у Міжнародным фестывалі, што праходзіў у горадзе Катавіцы (Польшча) са спектаклем «Хлопчык-Зорка» О. Уайльда. Спектакль быў адзначаны прызам за лепшую анімацыю і прызам за лепшую жаночую ролю (Ларыса Мартынава за ролю Хлопчыка-Зоркі).

У жніўні 2004 года ў горадзе Заграбе (Харватыя) спектакль «Загубленая душа, або Пакаранне грэшніка» паводле Я. Баршчэўскага атрымаў Гран-пры Міжнароднага фестывалю.

У чэрвені 2011 года спектакль «Загубленная душа, або Пакаранне грэшніка» прыняў удзел у ХХІV Міжнародным фестывалі «Валізка» ў горадзе Ломжа (Польшча). Пастаноўка была адзначана ўзнагародай — дыпломам і сімвалічнай фігурнай выявай — за майстэрства акцёраў.

## Экспазіцыя 
У фае тэатра знаходзіцца музей лялек і элементаў сцэнаграфіі са спектакляў. Дадзеная экспазіцыя зменная, яна папаўняецца з архіва тэатра.

На ёй прадстаўлены разнастайныя сістэмы лялек: марыянеткі, планшэтныя, пальчаткавыя, трысцёвыя лялькі.

У экспазіцыі музея знаходзіцца таксама механічны тэатр і батлейка, створаныя мастаком Аляксандрам Сідаравым.

Батлейка была зроблена ў 1996 годзе на ўзор аўтэнтычнай магілёўскай батлейкі XVIII стагоддзя.

## Калектыў тэатры 
### Кіраўніцтва 
* Дырэктар тэатра — Аляксандр Грыгор’еў.
* Мастацкі кіраўнік тэатра (1985 — красавік 2024) — Віктар Клімчук, Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь

### Трупа 
#### Артысты, якія працуюць у тэатры 

# Вольга Корзун
# Алесь Маханькоў
# Юрась Франкоў
# Ніна Шабанава
# Ларыса Мартынава
# Алег Рыхтэр
# Ганна Сцепанец
# Вольга Маханькова
# Аляксей Макарскі
# Вольга Лазебная
# Наталля Гайдук
# Яўген Гусеў
# Міхась Клімчук
# Валерый Зімніцкі
# Сяргей Толкач
# Марына Марозава

#### Артысты, якія раней працавалі ў тэатры 

# Уладзімір Бублякоў
# Алена Жураўлёва
# Святлана Лунёва
# Алена Мажэйка
# Ірына Нікалаева
# Таццяна Аттарава
# Юрась Сяменчанка
# Аляксей Глот
# Вячаслаў Зенчык
# Вікторыя Кірык
# Алесь Аўсяннікаў
# Юрась Шынелька

## Літаратура 
* Памяць: Гіст.-дакументальная хроніка Віцебска. У 2-х кн. Кн. 2-я / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2003. — 680 с.: іл. — 5000&nbsp;экз. — ISBN 985-11-0257-1
* Котович, Т. В. Белорусский театр «Лялька»: монография / Т. В. Котович. — Витебск: УО «ВГУ им. П. М. Машерова», 2012. — 110 с.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт тэатра 

Катэгорыя:Тэатры Віцебска
Катэгорыя:Лялечныя тэатры Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:1990 год у Віцебску