open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Універсітэт Тамаша Баці ў Зліне

**Універсітэт Тамаша Баці ў Зліне** () — чэшская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Злін.

## Характарыстыка 
У 1960 годзе ў Зліне быў створаны філіял факультэта механікі і хімічнай інжынерыі Славацкага тэхнічнага ўніверсітэта ў Браціславе, а ў 1963 годзе ён перайшоў у склад Тэхнічнага ўніверсітэта ў Брно. 15 красавіка 1969 года ў Зліне быў заснаваны тэхналагічны факультэт у складзе Тэхнічнага ўніверсітэта ў Брно, а ў 1995 годзе ў ягоных рамках быў створаны факультэт менеджменту і эканомікі. Праз два гады быў створаны інстытут рэкламы і маркетынгавых камунікацый (з 2002 года — факультэт мультымедыйных камунікацый). 14 лістапада 2000 года прэзідэнт Вацлаў Гавел падпісаў закон аб стварэнні Універсітэта Томаша Баці ў Зліне, які афіцыйна заснаваў універсітэт 1 студзеня 2001 года.

## Факультэты 
* Тэхналагічны факультэт
* факультэт менеджменту і эканомікі
* факультэт мультымедыйных камунікацый
* факультэт прыкладной інфарматыкі
* факультэт гуманітарных навук
* факультэт лагістыкі і антыкрызіснага кіравання

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Чэхіі
Катэгорыя:Злін
Манастыр Святога Іллі

**Манастыр Святога Іллі** — былы найстаражытнейшы манастырскі комплекс у Іраку, знаходзіўся каля Масула. Належыў Халдзейскай каталіцкай царкве

## Гісторыя 
Кляштар пабудаваны ў 595 годзе. У 1743 годзе 150 манахаў, якія адмовіліся прыняць іслам, былі пакараныя па загадзе персідскага генерала. У 2003 годзе дах манастыра быў праламаны вежай ад танка, іракская армія скідала там адходы, а амерыканскія дэсантнікі, першапачаткова не распазнаўшы каштоўнасць пабудовы, нанеслі на яе сцены свой дэвіз фарбай.

Манастыр, налічваў 26 пакояў, уключаючы капліцу і санктуарый.

Па сцвярджэнні аналітыкаў, манастыр быў разбураны баевікамі ІДІЛ ў прамежак паміж жніўнем і вераснем 2014 года. Для зносу выкарыстоўваліся бульдозеры і выбухоўка.

 

Катэгорыя:Халдзейская каталіцкая царква
Катэгорыя:Славутасці Ірака
Катэгорыя:Кляштары
Катэгорыя:Масул
Катэгорыя:Дзяржава Сасанідаў
Ізегем

**Ізегем** (, ) — горад у паўночна-заходняй Бельгіі, у правінцыі Заходняя Фландрыя, размешчаны за 8 км на паўднёвы ўсход ад горада Руселарэ і за 10 км на поўнач ад горада Кортрэйк. Насельніцтва — 27 363 жыхары (2012).

Самая ранняя пісьмовая згадка пра горад Isinchechem датуецца 1066 годам. У 1582 годзе Філіп II надаў Ізегему статус акругі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бельгіі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Заходняя Фландрыя
Чагра

**Чагра** () — рака ў Самарскай вобласці Расіі (нізоўі у Саратаўскай вобласці), левы прыток р. Волгі. Даўжыня 251 км, плошча басейна 3440 км². Бярэ пачатак на ўзвышшы Каменны Сырт, упадае ў Саратаўскае вадасховішча. Звілістая. Жыўленне пераважна снегавое. Паводка ў красавіку. Сярэдні расход вады за 78 км ад вусця 3,5 м³/сек. У высокім цячэнні летам перасыхае, разбіваючыся на плёсы. Замярзае ў лістападзе — пачатку снежня, адкрываецца ў красавіку.

Катэгорыя:Прытокі Волгі
Катэгорыя:Рэкі Самарскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Саратаўскай вобласці
Сяргей Аляксеевіч Чаплыгін

**Сяргей Аляксеевіч Чаплыгін** (; 24.3 (5.4).1869, Раненбург, Разанская губерня, цяпер г. Чаплыгін, Ліпецкая вобласць — , ) — савецкі вучоны ў галіне тэарэтычнай механікі, адзін з заснавальнікаў сучаснай гідрааэрадынамікі, акадэмік АН СССР (1929; член-карэспандэнт 1924), Герой Сацыялістычнай Працы (1941). Вучань і паплечнік М. Я. Жукоўскага.

## Біяграфія 
У 1890 годзе скончыў фізіка-матэматычны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта па спецыяльнасці прыкладная матэматыка і па прадстаўленні Жукоўскага быў пакінуты там для падрыхтоўкі да прафесарскага звання. З 1893 года выкладаў фізіку ў жаночым сярэдняй навучальнай установе, механіку ў Маскоўскім вышэйшым тэхнічным вучылішчы, Маскоўскім інжынерным вучылішчы, на Маскоўскіх вышэйшых жаночых курсах, у Маскоўскім універсітэце. Чаплыгін — арганізатар і дырэктар Маскоўскіх вышэйшых жаночых курсаў (1905-18); пад яго кіраўніцтвам яны выраслі ў буйную вышэйшую навучальную ўстанова, у склад якой уваходзілі факультэты па ўсіх асноўных галінах ведаў. Напісаў універсітэцкі курс аналітычнай механікі «Механіка сістэмы» (ч. 1-2, 1905-07) і скарочаны «Прапедэўтычны курс механікі» для тэхнічных ВНУ і натуральных факультэтаў універсітэтаў (1915).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ліпецкай вобласці
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Рэктары 2-га МДУ
Фрайзінг

**Фрайзінг** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Баварыя.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Верхняя Баварыя. Уваходзіць у склад раёна Фрайзінг. Насельніцтва — 45 223 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 88,45 км². Афіцыйны код — 09 1 78 124. Горад падзяляецца на 29 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Баварыі
Шалухоўскі сельсавет

**Шалухо́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Шалухоўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Казацка-Балсунскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Веткаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свяцілавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Замак у Цяханаве

**Замак у Цяханаве** — замак у польскім горадзе Цяханаў, за 100 км на поўнач ад Варшавы.
 

## Гісторыя 
Будаўніцтва замку пачалося ў сярэдзіне XIV стагоддзя, калі Мазовія была асобным княствам, якім уладарыў князь Земавіт ІІІ.

Замак пабудаваны на балотах па візантыйскім узоры і ў форме прастакутніка. У склад замкавага комплексу ўваходзілі жылы будынак для рыцараў, які знаходзіўся ля ўязной брамы, дзве вежы і велізарны пусты ўнутраны панадворак.

Пасля перамогі пад Грунвальдам у 1410 годзе, сын Земавіта Януш І пераўтварыў замак у сваю сядзібу. Пашырыў яго жылую частку, выкапаў абаронны роў, а на поўдзень ад замку заснаваў гарадок Цяханаў. Пасля пажару замку ў 1467 годзе адбылася яго разбудова, якую фінансаваў мазавецкі князь Януш ІІ.

Чарговым пэрыядам росквіту цяханаўскага замку былі часы каралевы Боны, якая спрабавала адрамантаваць замкавы комплекс. У заходніх мурах была наладжаная новая брама, вежы былі падыхтаваныя для выкарыстаньня агнястрэльнай зброі, а жылая частка замку атрымала рэнэсансавы выгляд.

Падчас Шведскага патопу і падзелаў Рэчы Паспалітай, у замку адбыліся велізарныя знішчэнні. Комплекс паступова страчваў абароннае значэнне. Замак, асабліва яго жылая частка, быў часткова разабраны, а цагліны выкарыстаныя да будаўніцтва піваварнага заводу ў недалёкай Апінагуры.

У 1920 годзе ля замкавых мураў былі расстраляныя здраднікі, якія супрацоўнічалі з Чырвонай Арміяй. Падчас Другой сусветнай вайны немцы забівалі тут габрэяў, а ў 1942 годзе на замку павесілі чатырох жаўнераў Арміі Краёвай.

У 2005 годзе быў абвешчаны конкурс на рэканструкцыю комплексу. Аўтары ідэі імкнуліся да ажыўлення аб’екту і павелічэньня яго функцыянальнасьці, каб можна было ў ім арганізоўваць выставы, музэйныя ўрокі й іншыя мерапрыемствы. У 2013 годзе рэканструяваны замак быў здадзены ў эксплёатацыю.

 
Катэгорыя:Замкі Польшчы
Катэгорыя:Цяханаў
Катэгорыя:Славутасці Мазавецкага ваяводства
Сьюдад-дэль-Эстэ

**Сьюдад-дэль-Эстэ** () — другі па велічыні горад Парагвая, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Альта-Парана. Буйны гандлёвы цэнтр. Насельніцтва — каля 274 тысяч чалавек.

Горад заснаваны ў 1957 годзе на рацэ Парана на мяжы з Бразіліяй і насіў назву Пуэрта-Флор-дэ-Ліс. Пазней ён быў перайменаваны ў гонар парагвайскага прэзідэнта Альфрэда Стрэснера ў Пуэрта-Прэcідэнтэ-Стрэснер (ісп. Puerto Presidente Stroessner), а пасля яго звяржэння ў 1989 годзе атрымаў назву Сьюдад-дэль-Эстэ (Усходні горад).

Горад з’яўляецца часткай так званага «раёна трох межаў» — зоны бяспошліннага гандлю, і паколькі ён ствараўся як прыгранічны гандлёвы цэнтр, то атрымаў статус порта-франка.

Горад падзелены прамымі вуліцамі на асобныя кварталы, заселеныя па нацыянальнай прыкмеце. Асноўная частка насельніцтва азіяцкага паходжання: тайцы, карэйцы, арабы і іранцы.

Дзякуючы будаўніцтву ГЭС «Ітайпу» горад моцна разросся. У 1965 годзе праз раку Парана быў адкрыты «Мост дружбы» даўжынёй 552 метры, які злучыў Сьюдад-дэль-Эстэ з суседнім бразільскім горадам Фос-ду-Ігуасу.

Катэгорыя:Гарады Парагвая
Замак у Тыкоціне

**Замак у Тыкоціне** — замак у польскім горадзе Тыкоцін.
 
## Гісторыя 
Першымі гістарычнымі ўладальнікамі выспы на рацэ Нараў, на якой размешчаны замак, была сям’я літоўскіх магнатаў. Ян Гаштольд пабудаваў тут першую драўляную крэпасць, якая праз некалькі дзясяткаў гадоў згарэла. Пасля смерці апошняга прадстаўніка сям’і Гаштольдаў спадчыну ў 1542 годзе пераняў кароль Жыгімонт Стары, а пазней Жыгімонт ІІ Аўгуст. З гэтага моманту пачынаецца каралеўскі перыяд у гісторыі замка.

Жыгімонт ІІ Аўгуст вырашыў пабудаваць на руінах драўлянай крэпасці Гаштольдаў вялікі цагляны замак. Гэта было выдатнае месца для дыслакацыі абарончага комплексу, у асноўным з-за навакольных балот і ракі. З цягам часу ў крэпасці ўзнік найбуйнейшы арсенал Рэчы Паспалітай канца XVI стагоддзя.

Замак у Тыкоціне нейкі час быў сядзібай старасты Лукаша Гурніцкага — вядомага гуманіста эпохі Адраджэння.

На працягу гісторыі замка за яго адбыліся чатыры бітвы, у тым ліку дзве скончыліся разбурэннем аб’екта. Падчас Шведскага патопу ў замку памёр і быў часова пахаваны шведскі калабарант Януш Радзівіл.

У 1659 годзе за заслугі падчас Шведскага патопу кароль Ян Казімір падараваў княства Стэфану Чарнецкаму.

Ажаніўшыся з дачкой Чарнецкага, уладарыць у замку стаў маршал Ян Клеменс Браніцкі. У сярэдзіне XVІІІ стагоддзя ягоны нашчадак разабраў замак, каб атрымаць будаўнічыя матэрыялы. Паступова прыходзячы ў заняпад, замкавы комплекс быў амаль цалкам знішчаны.

Дзякуючы доўгім і складаным даследаванням і рэканструктарскім працам, якія пачаліся яшчэ ў канцы XX і пачатку XXI стагоддзяў, замак быў рэканструяваны на старых падмурках.

 
Катэгорыя:Замкі Польшчы
Катэгорыя:Тыкоцін
Катэгорыя:Славутасці Падляскага ваяводства
Дапаможнік для разумення (серыя)

**«Дапаможнік для разумення»** () — серыя нямецкіх размоўнікаў.

## Гісторыя 
Ініцыятарамі ўкладання першага слоўніка былі нямецкія студэнты, якія падчас сваіх вакацыяў накіроўваліся ў сельскую мясцовасць на збор ураджаю. Разам з імі працавалі французскія ваеннапалонныя. Дзеля таго каб спрасціць моўныя зносіны паміж нямецкімі сялянамі і французамі, было вырашана скласці картатэку перакладаў найбольш ужывальных у сельскай гаспадарцы слоў і выразаў, якая пазней была пакладзена ў аснову перакладнога слоўніка.

Выданне першага нямецка-французскага слоўніка серыі, паводле слоў аўтара перакладных даведнікаў, «*было ўхвалена грамадскасцю і атрымала статус вядомага ва ўсіх колах перакладнога дапаможніка. Практычная каштоўнасць укладзенай распрацоўкі не выклікала сумненняў*», што і падштурхнула да стварэння аналагічных слоўнікаў для англійскіх і рускіх ваеннапалонных. Перакладныя даведнікі з уключэннем украінскай і беларускай моў распрацоўваліся пазней як дапаможнікі для ажыццяўлення моўных зносін з сельскімі працаўнікамі. Тыраж кожнага перакладнога выдання складаў каля 10000 экземпляраў.

## Кнігі серыі 
* Zur Loye H. Sprachhelfer für die Verkehr der deutschen Bauern mit den französischen und belgischen Kriegsgefangenen. – Neuburg: J.Prechter, 1940. – 36 S.;
* Zur Loye H. Sprachhelfer für die Verständigung mit russischen Kriegsgefangenen. – Berlin: Radetzki, 1942. – 40 S.;
* Zur Loye H. Sprachhelfer für die Verständigung mit englischen Kriegsgefangenen. – Berlin: Radetzki, 1942. – 38 S.;
* Zur Loye H. Ukrainischer Sprachhelfer. – Berlin: Radetzki, 1942. – 48 S.;
* Zur Loye H. Sprachhelfer für die Verständigung mit weißruthenischen Landarbeitern. – Berlin: Radetzki, 1942. – 50 S.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Серыі кніг
Катэгорыя:1940 год у Германіі
Катэгорыя:Нямецкія слоўнікі
Катэгорыя:Кнігі 1940 года
Касцёл Святога апостала Андрэя (Брок)

**Касцёл Святога Андрэя ** — касцёл Св. Андрэя Апостала ў горадзе Брок, Польшча.

## Гісторыя 
Будаўніцтва цяперашняга мураванага касцёла пачалося ў 1542—1545 гадах па ініцыятыве плоцкага біскупа Самуэля Мацеёўскага, а закончылася ў 1560 годзе дзякуючы намаганьням біскупа Анджэя Наскоўскага.

Праектантам будынку лічыцца Ян Баптыст Вэнэцыянін — працуючы на тэрыторыі Мазовіі рэнесансавы архітэктар, які спалучаў традыцыю цаглянага познегатычнага будаўніцтва з італьянскім рэнесансам.

Да 1620 году намаганьням мясцовага пробашча ксяндза Якуба Аджыволка Капусты да святыні была дабудаваная паўночная капліца, а ў другой палове XIX стагоддзя — паўднёвая капліца і галоўная крухта з захаду ў нэагатычным стылі.

Катэгорыя:Брок (горад)
Катэгорыя:Касцёлы Мазавецкага ваяводства 
Катэгорыя:Ломжынская дыяцэзія
Галіна Міхайлаўна Ізергіна

**Галіна Міхайлаўна Ізергіна** (, г. Яранск, цяпер Кіраўская вобласць, Расія — ) — беларуская мастачка.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1928 годзе Вяцкае мастацка-прамысловае вучылішча, у 1937 годзе — Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры Усерасійскай АМ у Ленінградзе. Вучылася ў А. Асьмёркіна, І. Бродскага. Удзельніца мастацкіх выставак з 1928 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1940 года.

## Творчасць 
Працавала ў галіне станковага жывапісу. Асноўныя творы: палотны «Калгасны рынак», «3 рыбалкі», «Дзесяцікласніцы», «Угон моладзі ў рабства», «Камсорг школы», «За калаўротам», «Юныя дараванні», «Партрэт артысткі Э. Шапко», «Кветкі і фрукты»; пейзажы Міншчыны. Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Беларускім музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіраўскай вобласці
Фос-ду-Ігуасу

**Фос-ду-Ігуасу** ( — «вусце Ігуасу») — горад і муніцыпалітэт у Бразіліі, уваходзіць у штат Парана. Складовая частка мезарэгіёна Захад штата Парана. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Фос-ду-Ігуасу. Плошча — 617,701 км². Шчыльнасць насельніцтва — 504,0 чал./км². Заснаваны 10 чэрвеня 1914 года.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты штата Парана
Руская народная добраахвотніцкая армія

**Руская народная добраахвотніцкая** **армія** () — армія Станіслава Булак-Балаховіча, створаная напярэдадні Палескага паходу. Па заняцці Мазыра армія стала называцца **Саюзнай народнай добраахвотніцкай арміяй**

* 1-я пяхотная дывізія смерці (палк. Л. Т. Мацвееў) — каля 4000 чалавек, у тым ліку 2600 штыкоў і шабляў.
** Зводна-Партызанскі полк (кап. Вайцахоўскі)
** Пскоўскі пяхотны полк (кап. Андрэеў)
** Остраўскі пяхотны полк (падпалк. Т. І. Жгун)
** Узнесенскі пяхотны полк (полк. Васільеў)
** Дывізіён коннай артылерыі
** Інжынерны батальён
* 2-я  пяхотная дывізія (палк. Л. І. Мікоша) — каля 4800 чалавек, у тым ліку 3200 штыкоў і шабляў.
** Георгіеўскі пяхотны полк (падпалк. Талат-Келпш)
** Мінскі пяхотны полк (палк. Стрыжэўскі)
** Смаленскі пяхотны полк
** Віцебскі пяхотный полк (палк. Эрдман)
** Дзве артылерыйскія батарэі
** Інжынерная рота
* 3-я пяхотная Волжская дывізія (ген.-маёр М. В. Яраслаўцвў) — 2200 чалавек, у тым ліку 1500 штыкоў.
** Яраслаўскі пяхотны полк
** Казанскі пяхотны полк
** Ніжагародскі пяхотны полк
** Самарскі пехотный полк
** Артылерыйская батарэя
* Кавалерыйская дывізія (палк. С. Э. Паўлоўскі) — каля 1100 чалавек, у тым ліку 400 штыкоў і 700 шабляў
** Конны полк
** Тульскі драгунскі полк
** Уланскі полк
** Гусарскі полк (ротм. Суйкоўскі)
* Сялянская брыгада (атаман Іскра — І. А. Лахвіцкі) — 1200 штыкоў і шабляў.
** Кіеўскі пяхотны полк
** Наўгародска-Уладзімір-Валынскі пяхотны полк
** Пуціўльскі конна-стралковы полк
** Сотня Мяркулава
* Асобныя часці:
** Данскі казачы полк (палк. Г. Духапельнікаў) — 1200 шабляў
** Туземны конны полк (палк. Мадацьян) — 100 штыкоў и 30 шабляў
** Асабістая сотня генерала Булак-Балаховіча — 120 шабляў
** Чыгуначны полк
** Бронецягнік «Балаховец»

## Строй 
Ужываліся мадыфікаваныя строі былой Рускай імператарскай арміі, Царства Польскага ўзору 1917 года, амерыканскі строй.

Цэшкі: Адамава галава, над ёй белыя зорачкі (у падпаручніка адна, у капітана дзве).

Пятліцы польскія цемна-сінія з блакітным кантам. На пятліцах зорачкі і паскі.

## Вайсковыя сцягі 
Трыкалор ўзору 1896 года.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Польска-савецкая вайна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1921 годзе
Катэгорыя:Лістапад 1920 года
Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:1920 год у Беларусі
Залман Ісаакавіч Мірынгоф

**Залман Ісаакавіч Мірынгоф** (нар. 1903 (па іншых звестках 1905), Віцебск — 1942, Мінск) — беларускі жывапісец.

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі мастацка-практычны інстытут, які потым быў рэарганізаваны ў мастацкі тэхнікум, Акадэмію мастацтваў у Ленінградзе. Вучыўся ў В. Волкава, М. Эндэ, Ф. Фогта, А. Асмёркіна, К. Пятрова-Водкіна. Член Беларускага саюза мастакоў з 1940 года.

Працаваў у станковым жывапісе, пісаў партрэты і пейзажы. 3 канца 1937 года Залман Мірынгоф жыў у Менску. Да гэтага часу ён ужо быў вядомым мастаком у Беларусі. Яго працы выстаўляліся на восеньскай выстаўцы мастакоў БССР (1936), выстаўцы «БССР за 20 гадоў» (1937). Жывапісныя работы З. І. Мірынгофа былі заўважаны і калегамі, і крытыкамі. Залман Ісаакавіч Мірынгоф прымаў удзел ва Усебеларускай выстаўцы выяўленчага мастацтва (1940), дзе экспанавалася яго карціна «Салдаты Заходняга фронту ў М. В. Фрунзэ».

Перад самым пачаткам Вялікай Айчыннай вайны атрымаў заказ на партрэт І. В. Сталіна, які павінен быў упрыгожыць Цэнтральную плошчу Мінска падчас святкавання гадавіны Кастрычніцкай рэвалюцыі 7 лістапада 1941 года. Мастака не мабілізавалі, а сам ён не рашыўся эвакуіравацца з-за незавершанай карціны. Калі нямецкія войскі занялі Мінск, Залман Ісаакавіч быў у сваёй майстэрні. Мастак трапіў у Мінскае гета, дзе і загінуў у 1942 годзе.
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Яўрэйскія мастакі
Катэгорыя:Ахвяры Халакоста
Катэгорыя:Вязні мінскага гета
Пілкамаё

**Пілкамаё** ( ад  «птушыная рака»), таксама **Арагвай** ( «рака ара») — рака ў Паўднёвай Амерыцы, правы прыток Парагвая. Даўжыня — 1 590 км. Плошча вадазбору — 270 000 км².

Рака Пілкамаё бярэ пачатак у горнай сістэме Анд на тэрыторыі Балівіі. Пачаткам лічыцца зліццё дзвюх невялікіх рэк Качымаю і Чылахуа на ўсходзе ад возера Паапо. На раўніне Гран-Чака Пілкамаё рухаецца на паўднёвы ўсход. Тут з-за вялікай колькасці адкладанняў яе рэчышча месцамі падзяляецца на 2 часткі. Умоўна аддзяляе паўночную частку Гран-Чака ад цэнтральнай. З’яўляецца памежнай ракой паміж дзяржавамі Аргенціна і Парагвай, часткова — паміж Аргенцінай і Балівіяй. Упадае ў раку Парагвай у раёне Асунсьёна.

Пілкамаё — адна з паўднёваамерыканскіх рэк, вада ў якой вельмі глеістая, што на працягу стагоддзяў прыводзіла да засмечвання рэчышча, фарміравання старыц, балот і новых рукавоў. Асабліва вялікая колькасць глею назіраецца падчас веснавых паводак. З-за заглейвання з 1900 г. да 2006 г. даўжыня асноўнага рэчышча скарацілася на 292 км. З Пілкамаё глей і наносы з Андаў трапляюць у рэкі Парагвай і Парана, дзе для развіцця суднаходства прыкладаюцца вялікія намаганні для расчысткі рэчышчаў.

У наш час дзейнічае трохнацыянальная камісія для неадкладных праблем, што могуць узнікнуць у басейне ракі.

## Спасылкі 
* Comisión Trinacional para el Desarrollo de la Cuenca del Río Pilcomayo
* La problemática de la Cuenca del Pilcomayo

Катэгорыя:Памежныя рэкі
Катэгорыя:Рэкі Аргенціны
Катэгорыя:Рэкі Парагвая
Катэгорыя:Рэкі Балівіі
Ключ 56

**Ключ 56** 弋 (піньінь yì) са значэннем «страляць» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 31 ключа, якія складаюцца з трох рыс. У слоўніку Кансі налічваецца 15 іерогліфаў з 49,030 з гэтым ключом.

Старажытны знак адлюстроўваў зброю, тапор на доўгім дрэўку. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «страляць», «паляваць», «паймаць».

## Варыянты формы 

Файл:弋-oracle.svg|Гадальныя косткі Цзягувэнь 
Файл:弋-bronze.svg|Бронзавыя надпісы Цзіньвэнь 
Файл:弋-seal.svg|Малая пячатка Чжуаншу
Файл:弋-bigseal.svg|Вялікая пячатка Чжуаншу

## Прыклады іерогліфаў 
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў. 

## Літаратура 
* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.), 1987. — .
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е выд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — .

## Спасылкі 
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)

Катэгорыя:Іерагліфічныя ключы
Данііл (Патрыярх Румынскі)

**Патрыярх Данііл ** (нар. , Румынія) — мітрапаліт Малдовы і Букавіны, кіраўнік Румынскай Праваслаўнай Царквы.

## Біяграфія 
У 1970—1974 гадах вучыўся ў Багаслоўскім інстытуце ў Сібіу, пасля быў накіраваны на Тэалагічны факультэт Страсбургкага універсітэта, а потым на Тэалагічны факультэт у швейцарскім горадзе Фрыбург.

У 1979 годзе ён атрымаў званне доктара тэалогіі Страсбургкага універсітэта, а ў 1980 годзе аналагічнае званне ў Бухарэсцкім універсітэце. У 1980—1988 гадах выкладаў у Экуменічным інстытуце горада Боссе (Швейцарыя), намеснікам дырэктара якога ён быў з 1986 да 1988 года. У перыяд з 1988 да 1990 гадоў служыў у якасці радніка Патрыярха Румынскай Праваслаўнай Царквы па пытаннях экуменізма.
4 сакавіка 1990 года стаў вікарным епіскапам Тімішаара, а праз хуткі час быў назначаны архіепіскапам Яскім, мітрапалітам Малдовы і Букавіны. З 1992 года выкладае тэалогію на Багаслоўскім факультэце ўніверсітэта г. Ясы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Епіскапы Румынскай праваслаўнай царквы
Шапша Веніямінавіч Пікус

**Шапша Веніямінавіч Пікус** (1908, м. Узда — , в. Бурмакіна, Масальскі раён, Смаленская вобласць) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1908 годзе ў мястэчку Узда Мінскай губерні ў шматдзетнай яўрэйскай сям’і. Бацька Веніямін і маці Гінда да вайны жылі ва Уздзе, у пачатку вайны іх расстралялі нацысты. Старэйшы брат Майсей жыў у Баранавічах, яго вялікая сям’я загінула ў гета, за выключэннем аднаго сына, які ваяваў на фронце, быў цяжка паранены і застаўся інвалідам. Сярэдні брат Меер жыў са сваёй сям’ёй да і пасля вайны ў Мінску, працаваў у сістэме «Белкаапсаюза». Старэйшая сястра Шапшы Геня жыла да вайны і пасля са сваёй сям’ёй у Маскве. Сярэднія сёстры Галя і Рахіль памерлі падчас вайны ад хвароб у эвакуацыі. Малодшая сястра Іахавед удзельнічала ў вайне, была хірургам у адным з медсанбатаў.

Біяграфія Шапшы Пікуса вывучана недастаткова. Пасля заканчэння школы ён з’ехаў у Мінск. У сталіцы вывучыўся на мастака. Шмат працаваў. Займаўся афармленнем гарадскіх вуліц і плошчаў, вытворчых памяшканняў, удзельнічаў у выстаўках.

У час Вялікай Айчыннай вайны прызваны Заводскім РВК г. Саратава. 11 жніўня 1942 года ў баях за вёску Бурмакіна Масальскага раёна Смаленскай вобласці чырвонаармеец Пікус атрымаў цяжкае раненне і праз тры дні,  года, памёр у шпіталі. Пахаваны 15 жніўня ў брацкай магіле за 1 км на поўдзень ад Бурмакіна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* ПИКУС Шапша Вениаминович // Книга памяти. Мосальский район 
* Осталась только похоронка

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Памерлі ад ран
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ў Калужскай вобласці
Катэгорыя:Яўрэйскія мастакі
Лысэ (Мазавецкае ваяводства)

**Лысэ** () — вёска ў Мазавецкім ваяводстве Польшчы, у Астралэнцкім павеце, сядзіба вясковай гміны Лысэ. Размешчана на трасе паміж гарадкамі Мышынец і Новагрод.
 
## Гісторыя 
Першы ўспамін аб невялікім паселішчы пад назвай Лысэ паходзіць з 1775 года пасля Шведскага патопу. У 1808 годзе каля вёскі было знойдзена багатае радовішчаў бурштыну, што прывяло да ягонага развіцця.

## Славутасці 
Вёска з’яўляецца цэнтрам народнага мастацтва рэгіёну Курпы.
* Драўляная капліца святой Ганны (1789).
* Касцёл Святой Ганны (1882)
* Касцёл Хрыста Уладара Сусвету (2000)

## Спасылкі 
* Запрашаем: Вёска Лысэ — сэрца рэгіёну Курпы (ФОТА)
Джэлата

**Джэлата** () — італьянскі замарожаны дэсерт крэмавай тэкстуры з дабаўленнем свежай садавіны. Адрозніваецца ад звычайнага марозіва меншай тлустасцю. 

Гэты дэсерт проста гатуецца дома. У склад уваходзяць: малако, цукар, яечныя жаўткі, персікі.

Катэгорыя:Дэсерты
Катэгорыя:Італьянская кухня
Касцёл Святой Ганны

**Касцёл Святой Ганны** — назва шэрагу каталіцкіх храмаў, асвячоных у гонар Святой Ганны:

## Беларусь 
* Касцёл Святой Ганны (Дзяржынск)
* Касцёл Святой Ганны (Плешчаніцы)

## Венгрыя 
* Царква Святой Ганны (Будапешт).

## Літва 
* Касцёл Святой Ганны (Вільнюс)

## Польшча 
* Касцёл Святой Ганны (Бяла Падляска)
* Касцёл Святой Ганны (Лысэ)

## Ірландыя 
* Царква Святой Ганны (Корк).
 
 
## Гл. таксама 
* Царква Святой Ганны

Катэгорыя:Храмы Святой Ганны
Леанід Сямёнавіч Бойка

**Леанід Сямёнавіч Бойка** (сапраўднае імя **Абрам Самойлавіч Разенштэхер**; 28 красавіка (11 мая) 1912, сяло Беразнегаватае, цяпер Мікалаеўская вобласць, Украіна — ?) — савецкі мастак-жывапісец, графік, карыкатурыст. Член Беларускага саюза мастакоў (1945—1959).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1912 годзе ў сяле Беразнегаватае Херсонскага павета. Пасля школы вучыўся ў 1933—1939 гадах ў 
(выкладчыкі па спецыяльнасці: , , .

У чэрвені 1942 года ў Маскве пры ЦК КП(б)Б была створана камісія па гісторыі Айчыннай вайны, дзе пачалі збор матэрыялу пра партызанскую барацьбу, гераічныя подзвігі воінаў-беларусаў на франтах, працаўнікоў савецкага тылу. Адным з першых на заклік кіраўніцтва рэспублікі пра збор матэрыялаў адгукнуўся Леанід Бойка. У маі 1943 года камандаваннем атрада ў Маскву самалётам былі адпраўлены пасылкай яго працы. У суправаджальным лісце Бойка паведамляў, дзе пачаў працаваць у рэдакцыі газеты-плаката «Раздавім фашысцкую гадзіну».

У фондах музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны знаходзяцца 11 прац майстра, якія паступілі з камісіі, астатнія дагэтуль захоўваюцца ў Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларусь, як і фотакопіі, што паступілі ў 1966 годзе з Германіі, быў прадстаўлены да медаля «Партызану Айчыннай вайны» 1–й ступені.

## Спасылкі 
* 
* Как во время войны работы партизана-художника Леонида Бойко оказались у противника

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Імігранты Ізраіля
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі-плакатысты
Катэгорыя:Мастакі-карыкатурысты Украіны
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-афарміцелі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мікалаеўскай вобласці
Катэгорыя:Яўрэйскія мастакі
Акшынкаўскі сельсавет

**Акшы́нкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Акшынка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года **Акшынкаўскі (Акшынскі, Якшынскі) сельсавет** у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Малкаванесцераўскага і Скачок-Габраўскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Веткаўскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Свяцілавіцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. З 17 снежня 1956 года ў складзе Веткаўскага раёна, з 25 снежня 1962 года — Гомельскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — адноўленага Веткаўскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Акшынкаўскага сельсавета 12 населеных пунктаў. 28 студзеня 1991 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Навілаўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Веткаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свяцілавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гомельскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1991 годзе
Антон Лойка

**Антон Лойка** (1746?, Слуцк — ?) — танцоўшчык і балетмайстар.

## Біяграфія 
Па паходжанні беларус.

З 1756 года вучыўся ў Слуцкай балетнай школе Г. Ф. Радзівіла (у А. Пуціні і Л. М. Дзюпрэ), быў салістам мясцовай трупы.

З 1760 года працаваў у прыдворным тэатры Радзівілаў у Нясвіжы (з 1779 года — педагог балетнай школы і балетмайстар).

У 1780 годзе пасланы К. С. Радзівілам у Італію (Рым, Венецыя) і Аўстрыю (Вена) закупіць ноты балетаў і азнаёміцца з балетным мастацтвам іх тэатраў. Пасля вяртання вядучы балетмайстар Нясвіжскай балетнай школы (упамінаецца ў дакументах за 1782—1787 гады).

Разам з Г. Петынеці рыхтаваў пастаноўку балетаў «Арфей у пекле» на лібрэта Ф.Каселі і «Пігмаліён» на сюжэт «Метамарфозаў» Авідыя (1784), «Рустыка» (як мяркуюць, аўтарскае паўтарэнне «Балета сельскага», пастаўленага Петынеці ў Гродзенскім тэатры Тызенгаўза ў 1778 годзе) і «Турэцкі балет».

Працаваў у Нясвіжы з дачкой-балерынай да роспуску балета ў 1790 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балетмайстры паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Беларусі
Антоніа Пуціні

**Антоніа Пуці́ні** або **Антоніо Пуці́ні** () — танцоўшчык і балетмайстар 2-й паловы XVIII стагоддзя.

## Біяграфія 
Па паходжанні італьянец. Працаваў у Італіі і Аўстрыі.

Па запрашэнні Г. Ф. Радзівіла з 1756 года працаваў у Слуцку. Навучаў танцам кадэтаў, выступаў у прыдворным тэатры. Разам з Л. Дзюпрэ стварыў Слуцкую балетную школу, у 1758 годзе паказаў школьны спектакль «Балет на тры пары».

У 1756, 1757 і 1759 гадах у складзе Слуцкага балета выступаў як саліст на сцэне Нясвіжскага тэатра.

З 1760 года па распараджэнні М. К. Радзівіла Рыбанькі працаваў у Нясвіжы, у 1771 годзе пакінуў сцэну, стаў прыдворным танцмайстрам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балетмайстры паводле алфавіта
Вайсковая камісія Вялікага Княства Літоўскага

**Вайсковая камісія Вялікага Княства Літоўскага** — абраны соймам калегіяльны орган, які сканцэнтраваў у сваіх руках усе пытанні арганізацыі і забяспячэння войска.

Вайсковая камісія Вялікага Княства Літоўскага пачала дзейнічаць 24 лютага 1765 года ў Гародні.

## Склад камісіі 
* Прэзідэнт Міхал Агінскі.
* Камісар паручнік пяцігорцаў Нарбут.
* Камісар обер-лейтэнант палка коннага булавы польнай Бітаўт.
* Камісар генерал-маёр Пац.
* Камісар пісар польны Сасноўскі.

У Кароне дзейнічала свая камісія.

## Функцыі 
Камісіі займаліся пытаннямі забеспячэння і ўзбраення войска, кантралявалі вайсковыя фінансы, абучэнне жаўнераў, іх дысцыпліну, дыслакацыі вайсковых частак, вайсковы суд.

У 1767 годзе камісіі выдалі Рэгулямін-вайсковы статут для кавалерыі.

## Гл. таксама 
* Беларуская вайсковая камісія
* Беларуская вайсковая камісія па арганізацыі беларускіх вайсковых часцей на Румынскім фронце

## Літаратура 
* М. Грыгор’еў. Войска ВКЛ ад Сасаў да Касцюшкі (1765—1794). — Менск, 1994

Катэгорыя:Войска Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Рэчы Паспалітай
Кассёўскі сельсавет

**Кассё́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Кассё.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Касьянскі (Кассёўскі) сельсавет** у складзе Свіслацкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Свіслацкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Асіповіцкага раёна БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ясенскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свіслацкага раёна (Бабруйская акруга)
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Марыядзіні

**Марыядзíнi** () — танцоўшчык і балетмайстар 2-й паловы 18 стагоддзя.

## Біяграфія 
Па паходжанні італьянец.

У 1780-я гады працаваў балетмайстрам Шклоўскага тэатра Зорыча і педагогам яго балетнай школы (падрыхтаваў 20 прыгонных танцоўшчыц, сярод якіх Пелагея і Кацярына Азарэвічы; вучыў таксама К. Буткевіча).

Выкладаў сцэнічныя танцы ў Шклоўскім кадэцкім корпусе.

Сярод пантамім, у якіх удзельнічалі вучні Марыядзiнi, — «Двайная жаніцьба Арлекіна, або Арлекін, шчаслівы ў магіі».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балетмайстры паводле алфавіта
Азарэвічы

**Азарэвічы (Азарэвічавы)** — сям’я беларускіх і рускіх акцёраў XVIII—XIX стагоддзяў, якая паходзіць са Шклова.

## Гісторыя 
Родапачынальніцамі дынастыі былі артысткі балета Шклоўскага тэатра Зорыча, якія пазней атрымалі вольную і працягнулі кар'еру ў Пецярбургу і Маскве.

## Прадстаўнікі 
* Пелагея Азарэвіч (па сцэне *Жывакіна*) — артыстка балета, прымадонна шклоўскага тэатра. Маці акцёра В. І. Жывакіні.
* Кацярына Лук’янаўна Азарэвіч — артыстка балета, пляменніца Пелагеі.
** Надзея Апалонаўна Азарэвіч (па сцэне *Азарэвіч 1-я*) — артыстка балета і драмы, дачка Кацярыны Азарэвіч і А. А. Майкава.
** Марыя Апалонаўна Азарэвіч (па сцэне *Азарэвіч 2-я*) — драматычная актрыса, дачка Кацярыны Азарэвіч і А. А. Майкава.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэатральныя дынастыі
Катэгорыя:Балетныя дынастыі
Катэгорыя:Постаці Шклова
Кніга Прытчы Саламонавы

**Прытчы Саламонавы**, **Выслоўі Саламонавы**, **Прыпавесці Саламонавы** ( **Мішлей** — *«Прытчы»*; ; ) — найбольш вядомая павучальная кніга Старога запавету і Танаху. Новы запавет мае багата спасылак на Прытчы.

## Змест і сутнасць 
Сия книга, рекомая Притчи или Присловия премудраго Соломона, сына Давыдова, царя Израилева, имать в собе глав тридесять и одну. Пишетъ же в них царь Соломон о мудрости, о страху господнем, о службе божией, о науце, о каранни злых нъравов, и о научении цнот и добрых обычаев, о хитростях женьских, о царех добрых нозлых, о справедливости, о судех, о речах противных, о ненасыщеных, о зверех некоих и о дивном прирожению их, о речах трудных к познанию, и о иных многих разноличных речах. А пишется сня книга тым же обычаем, яко и Псалтырь и Иов и Иисус Сирахов, понеже кождая глава делится на притчи, якобы на неякии стихи или розделения, яже чтучи поразумеешь.

…

Пожиточьны же суть сие книгы чести всякому человеку, мудрому и безумному, богатому и вбогому, младому и старому, наболей тым, они же хотять имети добрые обычае и познати мудрость и науку, долгота бо дней и лета живота, и мир приложатся им; милосердие и правда не оставять их, естъли же пилне послушають и соблюдуть притчи, положеные в книгах сих, якоже сам царь Соломон нижей о том глаголеть.

## Біблія Францыска Скарыны 
Усяго захавалася 14 экземпляраў кнігі, з іх 7 поўных. На тытульным лісце змешчана гравюра і пашыраная назва кнігі («*Зуполъне выложены на рускій языкъ докторомъ Францискомъ Скориною с Полоцка*»), а на адвароце-4 аркушы — «*Предисловие в притчи премудрага Саломона царя Израилева*», у якім Скарына разважае пра мудрасць гэтага біблейскага аўтара, дае тлумачэнне яго імя («*Саломон еже ест мирный или спокойный, понеже был мир и покой по вся времена царства его*»). Далей паведамляецца пра пісьменніцкую дзейнасць Саламона, які быў аўтарам кніг Прытчаў, Эклезіяст і Песні Песняў. У прамове коратка аналізуюцца дзве апошнія кнігі і больш падрабязна першая. На 4 аркушы даецца анатацыя, у якой раскрываецца змест кнігі і колькасць раздзелаў. На 4-47 аркушах выдадзены тэкст усіх 31 раздзелаў кнігі Прытчаў, на апошнім 48-м аркушы — кароткае пасляслоўе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Кніга Выслоўяў Саламонавых у перакладзе Васіля Сёмухі
* Прыказкі Салямона  ў перакладзе Леаніда Галяка
* Прыказі Салямонавы  ў перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Кніга Прыповесьцяў у перакладзе Антонія Бокуна
* Кніга Выслоўяў у перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь

## Гл. таксама 
* Прытча

Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Танах:Пісанні
Катэгорыя:Цар Саламон
Касцёл Святой Ганны (Лысэ)

**Касцёл Святой Ганны** — драўляны каталіцкі храм у в. Лысэ, Мазавецкае ваяводства, Польшча. З’яўляецца адным з 11 аб’ектаў на «Шляху драўлянага дойлідства» на тэрыторыі Астралэнцкага павета.

## Гісторыя 
У 1789 годзе парафіяй у Мышынцы ў вёсцы была пабудаваная драўляная капліца Святой Ганны. Аднак набажэнствы служылі ў ёй толькі пры нагодзе найважнейшых святаў. З 1870 года ў Лысэ стаў жыць і служыць вікарый з мышынскай парафіі.

Дзякуючы намаганням аднаго з чарговых мясцовых святароў і будучага першага пробашча ксяндза Юзэфа Гадомскага, у 1882 годзе ў вёсцы быў пабудаваны драўляны касцёл. Двума гадамі пазней была заснаваная мясцовая парафія. На працягу наступных 116 гадоў драўляны касцёл выконваў функцыю парафіяльнага храма.

У 1998—2000 гадах дзякуючы намаганням ксяндза Чэслава Алексы быў пабудаваны новы цагляны касцёл Хрыста Уладара Сусвету, у якім з 2000 года адпраўляюцца парафіяльныя набажэнствы. З гэтага часу ў старым драўляным касцёле рэлігійныя ўрачыстасці адбываюцца толькі ў адмысловых выпадках. Новы парафіяльны касцёл размешчаны ў 100 метрах на поўнач ад драўлянага.

## Архітэктура 
Галоўны алтар у стылі неабарока канца XIX стагоддзя з абразом Маці Божай Чэнстахоўскай і выявай Хрыста Валадара. Вышэй размешчаны абраз Святой Ганны (1789).

Два неабарочныя бакавыя алтары і неабарочная катэдра — таксама канца XIX стагоддзя.

Пляцоўка для хору абапіраецца на дзве калоны, на ёй размешчаны арган 1902 года, пабудаваны майстрам Янам Шрайбэртам з Улацлавака.

На паўночны ўсход ад касцёла стаіць высокая драўляная званіца канца XIX стагоддзя, квадратная ў плане. Гэта самы высокі з усіх такога роду аб’ектаў на тэрыторыі гістарычнай Мазовіі. На могілках, якія з поўдня даходзяць да касцёла, захавалася драўляная капліца, якая цяпер выконвае ролю гаспадарчага памяшкання.

Kościół pw. św. Anny w Łysych (2).jpg
Lyse, stary kosciol.jpg
POL Lyse 1.jpg
Łyse Niedziela Palmowa.JPG

Катэгорыя:Лысэ (Мазавецкае ваяводства)
Катэгорыя:Ломжынская дыяцэзія
Катэгорыя:З’явіліся ў 1882 годзе
Катэгорыя:1882 год у Польшчы
Катэгорыя:Драўляныя храмы Польшчы
Катэгорыя:Касцёлы Мазавецкага ваяводства
Сяргей Рыгоравіч Раманаў

**Сяргей Рыгоравіч Раманаў** (нар. , г. Масква — , Мінск) — беларускі мастак. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1966).

## Біяграфія 
Скончыў у 1940 годзе Маскоўскае мастацкае вучылішча памяці 1905 года. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Вучыўся ў Г. Ражскага, С. Фралова. Удзельнік мастацкіх выставак з 1945 года. Член Беларускага саюза мастакоў з 1945 года.

Жыў у г. Мінску. Памёр  года.

## Творчасць 
Працаваў у розных тэхніках станковай і кніжнай графікі, а таксама ў жывапісе. Асноўныя творы: лісты «У партызанскай зямлянцы», «Кароткі прывал», «Першы дзень Савецкай улады ў Мінску», «1905 г. Курлоўскі расстрэл», «Рэйкавая вайна», «Подзвіг Мікалая Гастэлы», «К. Заслонаў у дэпо ст. Орша»; серыі «Рэвалюцыйны Мінск» і «Партызаны Беларусі»; шэраг карцін пра партызан Вялікай Айчыннай вайны. Аформіў кнігі «Вершы і паэмы» П. Броўкі, «Вершы» М. Танка, «Славуты домік» Я. Купалы, «Ніколі незабудзем» і «Нямігі крывавыя берагі» У. Карпава, «Дрыгва» Я. Коласа.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Літаратурным музеі Я. Купалы, Літаратурна-мемарыяльным музеі Я. Коласа, Беларускім музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Марыс Піён

**Марыс (Маўрыцы) Піён** (*Pion*, ,  — ) — польскі танцоўшчык, балетмайстар, тэатральны дзеяч.

## Біяграфія 
Творчую дзейнасць пачаў у Парыжы. Працаваў у Польшчы і на Беларусі.

У 1818—1843 гадах першы танцоўшчык, балетмайстар і дырэктар «Тэатра Нарадовага»; адначасова з 1832 года — кіраўнік балетнай школы ў Варшаве.

У 1843 годзе стварыў уласную балетную трупу, гастраліраваў з ёю ў розных гарадах, у т.л. ў Вільні, Магілёве, Мінску.

Стваральнік і кіраўнік Віцебскага балета Піёна. Ставіў балеты на музыку кампазітараў Ю.Дамсе, К.Курпінскага, Ю.Эльснера.

У 1852—1856 гадах працаваў дырэктарам тэатра ў Кіеве, з 1868 года — выкладчык балетнай школы ў Варшаве.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балетмайстры паводле алфавіта
Луі Дзюпрэ (танцоўшчык)

**Луі Максіміліян Дзюпрэ́** (, (1697, паміж 1690 і 1697—1774, Парыж) — французскі танцоўшчык, балетмайстар і педагог 18 стагоддзя. Адзін з заснавальнікаў мужчынскага сцэнічнага танца.

## Біяграфія 
Вучыўся ў школе пры «Каралеўскай акадэміі музыкі і танца» ў Парыжы («Гранд-Апера»). У 1715—1722 гадах і 1730—1751 гадах саліст гэтага тэатра.

У 1722—1730 гадах працаваў у Варшаве, гастраліраваў у Лондане, Дрэздэне, Вене. Танцаваў у лірычных трагедыях, балетах, операх-балетах, а таксама чыконы і паскаллі. Яго танец вылучаўся грандыёзнасцю, пластычнасцю, высакароднай манерай выканання.

У 1756 годзе запрошаны Г. Ф. Радзівілам у яго прыдворны тэатр у Слуцку, разам з А. Пуціні стаў стваральнікам мясцовага балета, у 1756—1758 гадах выкладаў у Слуцкай балетнай школе, выступаў у Слуцку і ў Белай (Бяла-Падляска, Польшча).

У сакавіку 1758 года пераехаў у Нясвіж, дзе паводле дагавору з М. К. Радзівілам Рыбанькай павінен быў да 1761 года не толькі выступаць на сцэне, пісаць лібрэта і ставіць балеты, але і падрыхтаваць для тэатра 8 дзяцей і вучыць танцам усіх, каго яму дадуць.

Сярод яго вучняў Ж. Ж. Навер, Г. Вестрыс, М. Гардэль.

## Балеты 
* 1748 : *Portrait du Grand Monarque*
* 1749 : *Catilina*
* 1750 : *Le Temple de la fortune*
* 1751 : *Le Génie*
* 1754 : *Les Spectacles du Parnasse*
* 1755 : *La Prospérité*

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балетмайстры паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Францыі
Катэгорыя:Балетмайстры Францыі
Іван Аляксандравіч Салавей

**Іван Аляксандравіч Салаве́й** (, в. Баравыя, цяпер Мінская вобласць — ) — беларускі мастак-жывапісец.

## Біяграфія 
Скончыў у 1938 годзе Віцебскае мастацкае вучылішча. Вучыўся ў І. Ахрэмчыка, Х. Даркевіча, Л. Лейтмана. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Удзельнік мастацкіх выставак з 1947 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1959 года.

## Творчасць 
Працаваў у розных жанрах станковага жывапісу. Асноўныя творы: палотны «Уборка ўраджаю», «Вываз угнаенняў», «Па пуцёўках камсамола», «На вадапоі», «Калгасны статак», «Паўстанне жыхароў Віцебска ў 1623 годзе», «Дзяўчаты», «Я ішоў да цябе чатыры гады»; серыя ўздзенскіх пейзажаў. Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ.

## Сям’я 
Меў сына Рыгора, які стаў ляснічым Лашанскага лясніцтва Уздзенскага лясгаса.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Уздзенскім раёне
Прапойскае паўстанне

**Прапойскае паўстанне**, таксама вядомае як **Слаўгарадскае паўстанне** — антыбальшавіцкае паўстанне, якое ахапіла большую частку тэрыторыі Прапойскага раёну.

## Перадумовы 
Асноўнай прычынай паўстання быў пратэст супраць палітыкі ваеннага камунізму і гвалтоўных рэквізіцый харчавання, а таксама нацыянальны ўціск. У пачатку 1919 г. рашэннем бальшавіцкіх уладаў Віцебская, Смаленская, Магілёўская губэрні былі вылучаныя з БССР і далучаныя да РСФСР. На гэтай тэрыторыі з боку мясцовага партыйнага і савецкага кіраўніцтва панавалі антыбеларускія настроі.

## Хада паўстання 
Паўстанне ахапіла тэрыторыю Прапойскага местачковага, Васькаўскага, Ржаўскага, Кульшыцкага, Іванішчавіцкага, Чэрнякоўскага, Гайшынскага, Гіжэнскага сельсаветаў. Паўстанне мела свой штаб, які знаходзіўся ў вёсцы Жалезенцы Іванішчавіцкага сельсавета.

Паводле савецкіх архіўных дакументаў, паўстанцы «*убівалі чырвонаармейцаў, адбіралі абмундзіраванне і снараджэнне*», але не наносілі ніякай шкоды мірнаму насельніцтву. Кіраваў паўстаннем, паводле адной версіі, Аляксандр Вазіла, рэвалюцыянер з 1908 года, паэт. Выступленні працягваліся да 1921 года, а ў Чэрняхоўскім, Іванішчавіцкім сельскіх саветах да 1929 года.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паўстанні ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Слаўгарада
Катэгорыя:Канфлікты 1919 года
Катэгорыя:Беларускі антысавецкі супраціў
Катэгорыя:1919 год у Беларусі
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Беларусі
Барысаўскае паўстанне

**Барысаўскае паўстанне** — антыбальшавіцкае паўстанне, выкліканае празмернай жорсткасцю савецкіх уладаў.

## Перадумовы 
У сувязі з актывізацыяй дзеяньняў на польскім фронце Менск прыслаў у Барысаўскі ваенкамат загад аб прызыве ў Чырвоную армію мужчын ад 20 да 30 гадоў. Для харчаваньня мабілізаваных на перасыльным пункце мелася толькі дзесяць пудоў аўса. Кашары стаялі напаўразбураныя, з поўнасцю няспраўнымі кухнямі пры іх. Пуцёўкі з указаньнем месца прызначэньня мабілізаваных не дасылаліся з Менска. Але павятовыя ўлады вырашылі правесьці прызыў неадкладна.

Людзі прыбывалі на прызыў кожны дзень сотнямі. Аднак замест ложкаў і пасцельнай бялізны на падлозе ляжала леташняя гнілая салома. Акрамя холаду, яшчэ больш мучыў салдатаў голад.

Харчкамісар Баршай арганізаваў дзве экспедыцыі. Адна з іх рушыла на горад, рэквізуючы для навабранцаў пасцелі, сяннікі, коўдры, падушкі, сталы, крэслы і іншае. Другая экспедыцыя накіравалася ў вёскі павету, адкуль толькі што прыбылі мабілізаваныя, адбіраючы рэшткі хлеба і пакідаючы жыхароў на галодную смерць. Калі чуткі пра гэтыя акцыі ўладаў дайшлі да перасыльнага пункту, незадаволеныя прызыўнікі пакінулі баракі і накіраваліся да будынка харчкама.

## Хада паўстання 
Тысячы змабілізаваных салдатаў рушылі ў цэнтр мястэчка. Там яны захапілі будынак харчкама, дзе харчкамісара Баршая не было, імаверна, ён разам з іншымі адказнымі камуністамі ўцёк ад абураных салдатаў. Толькі адзін ваенны камісар Бенгер паспрабаваў накіраваць падпарадкаваны яму каравульны батальён супраць паўстанцаў, аднак батальён перайшоў на бок мяцежнікаў.

Разагнаўшы такім чынам усе савецкія ўстановы, мабілізоўнікі і чырвонаармейцы мясцовага вартавога батальёна разышліся па сваіх вёсках і дамах, адмовіўшыся абараняць савецкую ўладу.

Ахвяраў падчас выступу не было.

## Наступствы 
Пазней было арыштавана некалькі сотняў жыхароў Барысава, якіх западозрылі ва ўдзеле ў паўстаньні або ў спачуваньні яму. Тымчасам палякі падыходзілі да Менска, і ў распараджэньні барысаўскіх уладаў ня было карных атрадаў, каб накіраваць іх на аблавы дэзэртыраў у вёсках павету. Таму тутэйшы камдэз аб’явіў амністыю ўсім дэзертырам, абяцаючы не караць тых, хто вернецца на службу добраахвотна. Але з’явіліся толькі адзінкі, сем’і якіх знаходзіліся ў абсягу, даступным для чэкістаў. Бальшавікі таксама расстрэльвалі ў хваёвым лесе Батарэі дзясяткі мяцежнікаў.

Бальшыня ж паўстанцаў пераключылася на партызанскую барацьбу з бальшавізмам. Асноўная маса паўстанцаў пазбегла арышту і прадоўжыла доўгую партызанскую барацьбу з бальшавікамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паўстанні ў Беларусі
Катэгорыя:Падзеі ў Барысаве
Катэгорыя:Канфлікты 1919 года
Катэгорыя:Беларускі антысавецкі супраціў
Катэгорыя:1919 год у Беларусі
Катэгорыя:Сакавік 1919 года
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Беларусі
Апалонія Дарэўская

**Апалонія Дарэўская** (вядома і як *Дарота*; 1767? —?) — танцоўшчыца.

## Біяграфія 
Прыгонная падскарбія надворнага літоўскага А.Тызенгаўза, выхаванка яго балетных школ у Гродне і Паставах.

У 1778 годзе выступіла як фігурантка ў школьным паказе «Сялянскага балета» Г.Петынеці на сцэне прыдворнага тэатра Тызенгаўза ў Гродне.

Паводле завяшчання магната перайшла ва ўласнасць Станіслава Аўгуста Панятоўскага і з 1785 года стала першай салісткай трупы «Таварыства танцоўшчыкаў яго каралеўскай вялікасці» ў Варшаве; выступала як гратэскавая танцоўшчыца на прыдворнай сцэне і ў Нацыянальным тэатры (партыі ў балетах «Мірза і Ліндор», «Рыбакі», «Лукас і Калінета» і інш.).

У 1794—1797 гадах працавала ў прыватных антрэпрызах Варшавы і Гданьскa (Польшча).

У 1797 годзе па ініцыятыве і за кошт Станіслава Аўгуста Панятоўскага выехала ў Пецярбург.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артысты балета XVIII стагоддзя