open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сцяг Масквы

**Сцяг Масквы** з’яўляецца сімвалам Масквы. Прыняты 1 лютага 1995 года.

## Апісанне 
Сцяг Масквы ўяўляе сабою прамавугольнае палатно з адносінамі шырыні да даўжыні 2:3, цёмна-чырвонага колеру, з двухбаковым малюнкам у цэнтры сцяга асноўнага элемента герба горада Масквы — разгорнутага ад дрэўка Святога Георгія Пераможцы. Габарытная шырыня малюнка асноўнага элемента герба на сцягу горада Масквы павінна складаць 2/5 часткі даўжыні палатна сцяга.

## Гл. таксама 
* Герб Масквы

## Спасылкі 
* Закон города Москвы «О гербе и флаге города Москвы»

Масква
Масквы сцяг
Катэгорыя:Масква
Тэлефонныя коды краін

## Зводная інфармацыя 
## Спасылкі 
* Калькулятар тэлефоннага нумара для міжнародных тэлефонных званкоў

Катэгорыя:Тэлефонная сувязь
Прэшаўскі край

**Прэшоўскі край** () — адзін з васьмі краёў Славакіі з адміністрацыйным цэнтрам у горадзе Прэшаў. Плошча края складае 8,993 км², насельніцтва 789,968 (2001). Размешчаны на усходзе Славакіі і складаецца з 13 раёнаў:

* Раён Прэшаў
* Раён Сабінаў
* Раён Бардзеёў (адм. цэнтр — горад Бардзеёў, у тым ліку вёска Гервартаў)
* Раён Свіднік (у тым ліку вёска Бодружал)
* Раён Вранаў-над-Топлеу
* Раён Левача
* Раён Кежмарак
* Раён Старая Любаўня
* Раён Попрад (адм. цэнтр — горад Попрад)
* Раён Медзілабарце
* Раён Гуменне
* Раён Сніна
* Раён Стропкаў

Мяжуе з Украінай і Польшчай.

## Насельніцтва 
### Статыстычныя даныя (2001) 
**Нацыянальны склад**
* славакі 90,7 %
* цыгане 4,0 %
* русіны/украінцы 3,6 %
* іншыя 1,7 %

**Канфесійны склад**
* каталікі 67,0 %
* грэка-каталікі 15,3 %
* лютэране 5,1 %
* праваслаўныя 4,0 %
* атэісты 5,6 %

## Спасылкі 
* Вэбстаронка края
Павел Ніканоравіч Шалгуноў

**Павел Ніканоравіч Шалгуноў** () — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, губернатар Мінскі (1864—1868) і Магілёўскі (1868—1869).

## Біяграфія 
Скончыў Канстанцінаўскае ваеннае вучылішча (Дваранскі полк) у званні фельдфебеля. У 1844 годзе ўступіў у службу прапаршчыкам. У 1847 годзе ўзведзены ў падпаручнікі, а затым у паручнікі. У 1848 годзе зацверджаны батальённым ад’ютантам. У 1850 адлічаны ў фронт палка.

У 1854 годзе ўзведзены ў штабс-капітаны і зацверджаны ротным камандзірам. У 1859 годзе зацверджаны членам палкавога гаспадарчага камітэта. У 1860 годзе зацверджаны палкавым скарбнікам і выраблены ў капітаны. У 1862 годзе адлічаны ў фронт.

У 1862 годзе прызначаны выконваючым абавязкі малодшага штаб-афіцэра і ў тым жа годзе быў узведзены ў палкоўнікі. У 1863 годзе зацверджаны камандзірам 3-га батальёна. У 1863 годзе камандзіраваны ў распараджэнне камандуючага войскамі Віленскай ваеннай акругі.

У 1864 годзе прызначаны выконваючым абавязкі Мінскага губернатара і ў тым жа годзе прыняў абавязкі па кіраванні ваеннага губернатара Мінскай губерні. У 1864 годзе зацверджаны на пасадзе мінскага губернатара. Губернатар Магілёўскай губерні Расійскай імперыі ў 1868—1870 гг.

## Спасылкі 
* Памятная кніжка Магілёўскай губерні за 1910 год.

Катэгорыя:Мінскія губернатары
Катэгорыя:Магілёўскія губернатары
Валюта

right|170px|thumb|Сімвал любой валюты
**Валю́та** (ад італьянскага *valuta* — кошт, вартасць) — 1) грашовая адзінка краіны і яе тып (залатая, сярэбраная, папяровая, крэдытная). 2) Грашовыя знакі замежных краін (крэдытныя білеты, манеты і інш.). 3) Крэдытныя сродкі абарачэння і плацяжу, выражаныя ў замежных грашовых адзінках (векселі, чэкі, сертыфікаты і інш.). 4) Міжнародныя і еўрапейскія разліковыя адзінкі СДР, ЭКЮ — калектыўная валюта. Паводле сваёй сутнасці валюта — гэта грошы ў міжнародных разліках.

## Гл. таксама 
* Залаты стандарт

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Сцяг Чукоцкай аўтаномнай акругі

thumb|250px|right|Сцяг Чукоцкай аўтаномнай акругі
**Сцяг Чукоцкай аўтаномнай акругі** — сімвал Чукоцкай аўтаномнай акругі.

Прыняты 28 снежня 2004 года.

## Апісанне 
Прамавугольнае палатно сіняга колеру з белым трохвугольнікам, размешчаным асновай да дрэўка, вастрыём — у цэнтр палатна. У цэнтры белага трохвугольніка размешчана сімволіка дзяржаўнага сцяга Расійскай Федэрацыі ў жоўтым кальцы.

## Сімволіка сцяга 
* Трохвугольнік — вобразны малюнак Чукоцкага паўвострава — тэрыторыі Чукоцкай аўтаномнай акругі, самай крайняй тэрыторыі Расійскай Федэрацыі.
* Белы колер трохвугольніка сімвалізуе Арктыку, белыя ночы, снежныя прасторы, чыстую, ранімую тэрыторыю.
* Блакітны колер на сцягу сімвалізуе, што Чукоцкі паўвостраў абмываецца водамі двух акіянаў — Паўночнага Ледавітага і Ціхага.
* Кальцо вакол эмблемы дзяржаўнага сцяга Расійскай Федэрацыі ў цэнтры трохвугольніка і яе жоўты колер сімвалізуюць тое, што сонца над Расіяй узыходзіць менавіта на Чукоцкім паўвостраве, і новы дзень пачынаецца адтуль, а таксама ярар — музычную прыладу карэнных народаў Поўначы, падобную на бубен.
* Жоўты колер кальца таксама сімвалізуе золата, золатаздабываючую прамысловасць — асноўную галіну эканомікі Чукоцкай аўтаномнай акругі.

## Гл. таксама 
* Герб Чукоцкай аўтаномнай акругі

Чукоцкая аўтаномная акруга
Катэгорыя:Чукоцкая аўтаномная акруга
Сцяг Пермскага края

[thumb|250px|right|Сцяг [Пермскі край|Пермскага края]]
**Сцяг Пермскага края** з'яўляецца сімвалам Пермскага края. Прыняты 17 снежня 2003 года як флаг Пермскай вобласці і захаваны без змяненняў пры ўтварэнні Пермскага края. 

## Апісанне 
Сцяг Пермскага края ўяўляе сабой прамавугольнае палатно, падзеленае белым крыжам на чатыры роўнавялікіх прамавугольніка: у верхняй частцы чырвонага, блакітнага (сіняга) колеру, у ніжняй — блакітнага (сіняга) і чырвонага колеру. Белы крыж мае шырыню палосаў 1/4 шырыні і 1/6 даўжыні палатна. У цэнтры белага крыжа малюнак герба Пермскага края. Вышыня малюнка герба мае 2/5 шырыні палатна сцяга. Адносіны шырыні сцяга да яго даўжыні 2:3. Белы крыж — крыж Святога Георгія, апякуна Расіі.

Колеры палатна сцяга Пермскага края абазначаюць: чырвоны, сіні, белы колеру ўзгодняцца з этнакультурнымі асаблівасцямі народаў, якія пражываюць на тэрыторыі Пермскага края; 
*чырвоны, сіні і белы колеры адначасова паўтараюць колеравую гаму сцяга Расійскай Федэрацыі;
*белы — знак чысціні, дабра. У сцяге ён адлюстроўвае мірны побыт і чысціню намераў жыхароў вобласці;
*сіні (блакітны) — знак прыгажосці, мяккасці і цеплыні чалавечых адносін і сімвалізуе шырокія водныя прасторы Камы, шматлікіх рэк і азёр вобласці;
*чырвоны — знак адвагі, мужнасці і бясстрашнасці жыхароў края.

## Гл. таксама 
* Герб Пермскага края

### Спасылкі 
* Закон Пермской области № 771-150 «О флаге Пермской области»

Пермскага края сцяг
Афіцыйная мова

**Афіцы́йная мо́ва** — мова, якая мае прывілеяваны статут у дзяржаве або міжнароднай арганізацыі. У дачыненні да афіцыйнай мовы дзяржавы часта выкарыстоўваецца тэрмін **дзяржа́ўная мо́ва**.

## Афіцыйныя мовы міжнародных арганізацый 
* ААН — англійская, руская, французская, іспанская, арабская, кітайская.
* Савет Еўропы — англійская, французская.
* СНД — руская.
* ШАС — руская, кітайская.
* Афрыканскі саюз — англійская, французская, арабская, суахілі, партугальская.

## Гл. таксама 
* Спіс дзяржаўных моў
* Мовы Еўрасаюза
* Працоўная мова
* Рэгіянальная мова

Катэгорыя:Дзяржава
Катэгорыя:Сацыялінгвістыка
Катэгорыя:Моўная палітыка
Незалежнасць

**Суверэнітэт** (дзяржаўны) ( — вярхоўная ўлада) — гэтая неадчужальная юрыдычная якасць незалежнай дзяржавы, сімвалізуючае яго палітыка-прававую самастойнасць, вышэйшую адказнасць і каштоўнасць як першаснага суб’екта міжнароднага права; неабходнае для выключнага вяршэнства дзяржаўнай улады і якое прадугледжвае непадпарадкаванне ўлады іншай дзяржавы; што ўзнікае або знікае ў сілу добраахвотнай змены статуту незалежнай дзяржавы як суцэльнага сацыяльнага арганізма; абумоўленае прававой роўнасцю незалежных дзяржаў і што ляжыць ў аснове сучаснага міжнароднага права.

Катэгорыя:Дзяржава
Гімн Чарнагорыі

**Ој свијетла мајска зоро** () — афіцыйны дзяржаўны гімн Чарнагорыі. Да таго, як стаць афіцыйным гімнам, гэтыя музыка і тэкст былі папулярнай народнай песняй, якая мела шмат варыянтаў. Самы стары з вядомых варыянтаў тэксту цяперашняга гімна датуецца 1863 годам.

## Тэкст гімна 
## Спасылкі 
* Аўдыё-запіс гімна (мп3) 

Чарнагорыя
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Чарнагорыі
Часавы пояс

thumb|400px|Часавыя паясы
**Ча́савы пояс** — рэгіёны Зямлі, у якіх прыняты аднолькавы мясцовы час. Часам у паняцце часовага пояса ўключаецца яшчэ і супадзенне даты — у гэтым выпадку паясы UTC-10 і UTC+14 будуць лічыцца рознымі, хоць у іх дзейнічае аднолькавы час сутак.


Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Сцяг Смаленскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Смаленская вобласць|Смаленскай вобласці]]
**Сцяг Смаленскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Смаленскай вобласці. Прыняты 10 снежня 1998 года. 

## Апісанне 
Сцяг Смаленскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно чырвонага колеру з адносінамі шырыні да даўжыні 2:3, унізе пакладзеныя дзве жоўтыя палосы, якія займаюць па 5 працэнтаў шырыні сцяга і падзяляюць сцяг па шырыні на тры часткі ў суадносінах 6:2:1. Наверсе ля дрэўка размешчаны скарочаны варыянт герба Смаленскай вобласці — шчыт з шапкай, які займае 45 працэнтаў шырыні і 20 працэнтаў даўжыні сцяга, а вертыкальная вось герба дзеліць сцяг у суадносінах 1:4. Палатно сцяга можа быць апраўлена залатымі махрамі.

## Гл. таксама 
* Герб Смаленскай вобласці

### У Сеціве 
*Закон Смоленской области о гербе и флаге Смоленской области (2003 г.)

Смаlенскай воblасці сцяг
Сцяг Валагодскай вобласці

**Сцяг Валагодскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Валагодскай вобласці. Прыняты 5 снежня 1997 года. 

## Апісанне 
Сцяг Валагодскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно з адносінамі шырыні да даўжыні 2:3, белага колеру з малюнкам герба Валагодскай вобласці ў верхнім куту ля дрэўка. Уздоўж боку палатна, процілеглага дрэўку, размешчаная чырвоная паласа шырынёй у 1/5 даўжыні палатна.

## Гл. таксама 
* Герб Валагодскай вобласці

### У Сеціве 
* Закон Вологодской области от 5 декабря 1997 года № 216-ОЗ «О флаге Вологодской области»

Ваlагодскай воblасці сцяг
Сцяг Валгаградскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Валгаградская вобласць|Валгаградскай вобласці]]
**Сцяг Валгаградскай вобласці** з’яўляецца сімвалам Валгаградскай вобласці. Прыняты 18 верасня 2000 года.

## Апісанне 
Сцяг Валгаградскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно чырвонага колеру ў прапорцыях 2:3 з малюнкам пасярэдзіне ў белым колеры фігуры статуі Маці — Радзімы, усталяванай на Мамаевым кургане. Вышыня статуі складае тры чвэрці шырыні палатна сцяга вобласці. Паралельна дрэўку намаляваныя дзве сініх вертыкальных паласы, кожная шырынёй у адну шаснаццатую даўжыні сцяга вобласці і падзеленыя такой жа адлегласцю паміж сабою і ад боку сцяга вобласці.

## Гл. таксама 
* Герб Валгаградскай вобласці

## Спасылкі 
* Закон Волгоградской области «О гербе и флаге Волгоградской области»

Ваlгаградскай воblасці сцяг
Сцяг Варонежскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Варонежская вобласць|Варонежскай вобласці]]
**Сцяг Варонежскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Варонежскай вобласці. Прыняты 5 ліпеня 2005 года. 

## Апісанне 
Сцяг Варонежскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно чырвонага колеру адносінамі шырыні да даўжыні 2:3, якое прайгравае кампазіцыю герба Варонежскай вобласці: выходзячую ад дрэўка жоўтую гару, складзеную з буйных камянёў, на схіле якой — белы перакулены гарлач, які лье белую ваду.

## Гл. таксама 
* Герб Варонежскай вобласці

### У Сеціве 
* Закон Воронежской области «Об официальной и иной символике Воронежской области» 

Варонежскай воblасці сцяг
Сцяг Томскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Томская вобласць|Томскай вобласці]]
**Сцяг Варонежскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Томскай вобласці. Прыняты 29 мая 1997 года. 

## Апісанне 
Сцяг Томскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно белага колеру з адносінамі шырыні сцяга да яго даўжыні — 2:3. У цэнтры полкі змяшчаецца малюнак герба Томскай вобласці памерам 1/3 ад яго плошчы. Зваротны бок сцяга люстрана паўтарае яго пярэдні бок. Белы і зялёны колеры герба і сцяга з'яўляюцца традыцыйнымі для Сібіры: зялёны сімвалізуе лес, белы — снег.

## Гл. таксама 
* Герб Томскай вобласці

### У Сеціве 
* Закон Томской области «О гербе и флаге Томской области» 

Томскай воblасці сцяг
Сцяг Курганскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Курганская вобласць|Курганскай вобласці]]
**Сцяг Курганскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Курганскай вобласці. Прыняты 1 снежня 1997 года. 

## Апісанне 
Сцяг Курганскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно, шырыня і даўжыня якога суадносяцца як 1:2, падзеленае па гарызанталі на тры роўнавялікія палосы белага, зялёнага і белага колераў. У цэнтральнай частцы зялёнай паласы - курганная эмблема з герба Курганскай вобласці: два срэбных кургана (узгорка), адзін за адным, сілуэты курганоў падзеленыя зялёным контурам. Зваротны бок сцяга з'яўляецца люстраным адлюстраваннем яго асабовага боку.

## Гл. таксама 
* Герб Курганскай вобласці

### У Сеціве 
* Закон Курганской области «О гербе и флаге Курганской области»

Курганскай воblасці сцяг
Фіміям

**Фіміям** (, ад  — палю; аналагічна царк. ладан (лявона)) — араматычнае рэчыва, якое выкарыстоўваецца для акурвання ў бажніцах розных канфесій. Таксама дым, які ўтвараецца пры спальванні такога рэчыва.

У пераносным сэнсе *курыць фіміям* — лісліва, празмерна ўсхваляць каго-небудзь.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Фимиам // Сайт православного общества «Азбука веры»

Катэгорыя:Рэлігія
Катэгорыя:духмяныя рэчывы
Алтар

thumb|282px|Алтары**Алтар** — у старажытныя часы алтаром называлася месца, на якім жрацы прыносілі ахвяраванні богу. Пазней, калі сталі будаваць пастаянныя бажніцы, так называлася галоўная ўсходняя частка гэтага будынка, у якой здзяйснялася богаслужэнне. У іўдзеяў алтары адрозніваліся паміж сабою па сваёй форме і архітэктуры ў залежнасці ад тых мэт, дзеля якіх яны служылі. У іх былі алтары для спальвання жывёлы і алтары бяскроўныя, на якіх спальвалі хлебныя дары і курылі фіміям.

У хрысціянскім царкоўна-рэлігійным кульце алтары з’явіліся толькі ў часы панавання рымскага імператара Канстанціна Вялікага (4 ст.), з 5 ст. пачалі ўпрыгожваць алтар крыжам, а з часоў папы Рыгора VI у каталіцкай царкве стала звычаем будаваць у касцёле па некалькі алтароў, адзін з якіх з’яўляўся галоўным. У праваслаўнай царкве алтаром прынята называць частку храма, прызначаную для свяшчэннаслужыцеляў і аддзеленую ад сярэдняй часткі храма высокім іканастасам.

## Гл. таксама 
* Будыйскі алтар
* Алтарная карціна
* Рызніца

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Культавыя збудаванні
Катэгорыя:Ахвярапрынашэнні
Катэгорыя:Хрысціянскае набажэнства
*
Сцяг Яраслаўскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Яраслаўская вобласць|Яраслаўскай вобласці]]
**Сцяг Яраслаўскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Яраслаўскай вобласці. Прыняты 27 лютага 2001 года. 

## Апісанне 
Сцяг Яраслаўскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно жоўтага колеру з суадносінамі шырыні да даўжыні 2:3. У цэнтры яго малюнак чорнага сідзячага мядзведзя, які трымае левай лапай на левым плячу срэбную сякеру з чырвоным дрэўкам.

## Гл. таксама 
* Герб Яраслаўскай вобласці

### У Сеціве 
* Закон Ярославской области «О гербе и флаге Ярославской области»

Ярасlаўскай воblасці сцяг
Прытвор

thumb|220px|Нартэкс на ўмоўнай схеме заходнееўрапейскага храма
**Прытвор** ці **Нартэкс** (ад  — куфэрак, скрыначка) — прыбудова звычайна да паўночнай або паўднёвай сцяны храма, размяшчаліся на канцы нефа. Першапачаткова нартэксы будаваліся для асоб, якія не мела права прысутнічаць на службе і адзяляліся ад галоўнага аб’ёма сцяной. У пазнейшыя часы пасля знікнення звычаю абмяжоўваць уваход на службу, патрэба ў нартэксе адпала, але ён застаўся распаўсюджаным архітэктурным элементам. Прытворы асабліва былі распаўсюджаны ў смаленска-полацкай і пскоўскай школе дойлідства, а таксама ў драўлянай архітэктуры Рускай Поўначы.

## Гл. таксама 
* Бабінец

Катэгорыя:Храмавая архітэктура
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Херувім

[thumb|Сярэднявечнае выява херувіма паводле «Прывіда прарока [Іезекііль|Іезекііля». 1156]]
**Херувім** — у іўдаізме і хрысціянстве — вышэйшы чын сярод анёлаў. Ён знаходзіцца ў непасрэднай прысутнасці Божай. Згодна з Бібліяй, у яго шэсць крылаў: два для таго, каб закрываць твар, два для таго, каб закрываць ногі, і два для таго, каб лятаць.

## Спасылкі 
* Cherub. *Jewish Encyclopedia* 
* Cherubim. *Catholic Encyclopedia* 

Катэгорыя:Яўрэйскі Храм
Катэгорыя:Анёлы
Трэбнік

**Трэбнік** — праваслаўная богаслужэбная кніга, якая змяшчае тэксты царкоўных службаў і выкладае парадак ажыццяўлення трэб - набажэнстваў, якія не ўваходзяць у сутачны богаслужэбны цыкл і праводзяцца па просьбе асобных вернікаў (хрышчэнне, вянчанне, ялееасвячэнне, адпяванне, паніхіда, малебен, асвячэнне дома і інш.).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Праваслаўная літаратура
Катэгорыя:Літургічныя кнігі
Сцяг Ніжагародскай вобласці

**Сцяг Ніжагародскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Ніжагародскай вобласці. Прыняты 28 красавіка 2005 года. 

## Апісанне 
Сцяг Ніжагародскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно белага шоўка з адносінамі шырыні да даўжыні 2:3 з двухбаковым малюнкам у яго цэнтры поўнага герба Ніжагародскай вобласці, шырыня якога складае дзве пятых даўжыні палатна. З трох бакоў, не спалучаных з дрэўкам сцяга, палатно ўпрыгожана залатымі махрамі.

## Гл. таксама 
* Герб Ніжагародскай вобласці

## Спасылкі 
* Закон Нижегородской области «О флаге Нижегородской области»

Ніжагародскай воblасці сцяг
Сцяг Іркуцкай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Іркуцкая вобласць|Іркуцкай вобласці]]
**Сцяг Іркуцкай вобласці** з'яўляецца сімвалам Іркуцкай вобласці. Прыняты 16 ліпеня 1997 года. 

## Апісанне 
Сцяг Іркуцкай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно, якое складаецца з трох вертыкальна размешчаных палосаў: двух сіняга і сярэдняй - белага колеру, у цэнтры якой змяшчаецца малюнак асноўнага элемента герба: бягучага ў левы бок бабра, што трымае ў пашчы чырвонага собаля, у апраўленні стылізаваных зялёных галін кедра. Адносіны шырыні сцяга да яго даўжыні - 2:3. Шырыня сярэдняй паласы складае 1/2 агульнай даўжыні сцяга.

Колеры сцяга азначаюць: 
* сіні - знак вады. У дадзеным выпадку сімвалізуе возера Байкал, Ангару і іншыя рэкі вобласці;
* белы - знак чысціні, дабра, сціпласці. У палітры сцяга ён адлюстроўвае чысціню намераў жыхароў вобласці, з'яўляецца знакам беласнежных сібірскіх зім;
* зялёны колер галін кедра - колер надзеі, радасці, багацця. Сімвалізуе таксама ўнікальную флору і фаўну, лясныя багацці вобласці.

## Гл. таксама 
* Герб Іркуцкай вобласці

### У Сеціве 
* «Закон Иркутской области о гербе и флаге Иркутской области» 

Іркуцкай воblасці сцяг
Сцяг Іванаўскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Іванаўская вобласць|Іванаўскай вобласці]]
**Сцяг Іванаўскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Іванаўскай вобласці. Прыняты 19 сакавіка 1998 года. 

## Апісанне 
Сцяг Іванаўскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно, рассечанае на два роўных поля: левае чырвонае, правае блакітнае, перасечаныя знізу трыма вузкімі срэбнымі стужкамі. У цэнтры пярэдняга боку палатна над срэбнымі стужкамі размяшчаецца герб Іванаўскай вобласці. Асноўныя колеры сцяга вобласці паўтараюць колеры і метал геральдычнага поля шчыта яе герба. Адносіны шырыні сцяга да яго даўжыні 2:3.

## Гл. таксама 
* Герб Іванаўскай вобласці

### У Сеціве 
* Закон Ивановской области «О флаге Ивановской области»

Іванаўскай воblасці сцяг
Сцяг Калужскай вобласці

**Сцяг Калужскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Калужскай вобласці. Прыняты 30 студзеня 2004 года.

## Апісанне 
Сцяг Калужскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно з трох гарызантальных палосаў: роўнавялікіх верхняй і ніжняй палосаў чырвонага і зялёнага колеру адпаведна і сярэдняй — серабрыстага колеру, якая складае 1/6 яго вышыні. У цэнтры чырвонай паласы палатна размяшчаецца малюнак залатой імператарскай кароны. Адносіны шырыні сцяга і яго даўжыні 2:3.

## Гл. таксама 
* Герб Калужскай вобласці

### У Сеціве 
* Закон Калужской области (# 287-Оз) «О флаге Калужской области»

Калужскай вобласці сцяг
Сцяг Арэнбургскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Арэнбургская вобласць|Арэнбургскай вобласці]]
**Сцяг Арэнбургская вобласці** з'яўляецца сімвалам Арэнбургскай вобласці. Прыняты 17 лістапада 1997 года. 

## Апісанне 
Сцяг Арэнбургскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно чырвонага колеру. У цэнтры палатна размешчаны поўны герб Арэнбургскай вобласці. Вышыня поўнага герба 0,6 шырыні сцяга. Адносіны шырыні сцяга да яго даўжыні 2:3.

## Гл. таксама 
* Герб Арэнбургскай вобласці

## У Сеціве 
* Закон Оренбургской области «О флаге Оренбургской области»

Арэнbургскай воblасці сцяг
Сцяг Кемераўскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Кемераўская вобласць|Кемераўскай вобласці]]
**Сцяг Кемераўская вобласці** з’яўляецца сімвалам Кемераўскай вобласці. Прыняты 7 чэрвеня 2000 года.

## Апісанне 
Сцяг Кемераўскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно чырвонага колеру з сіняй паласой уздоўж дрэўка ва ўсю шырыню сцяга, якая складае адну траціну даўжыні. У верхняй частцы сіняй палосы пасярэдзіне размяшчаецца герб Кемераўскай вобласці. Адносіны шырыні сцяга да яго даўжыні — 1:2.

## Гл. таксама 
* Герб Кемераўскай вобласці

## Спасылкі 
* Закон Кемеровской области «О флаге Кемеровской области»

Кемераўскай воblасці сцяг
Катэгорыя:Кемераўская вобласць
Сцяг Тульскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Тульская вобласць|Тульскай вобласці]]
**Сцяг Тульскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Тульскай вобласці. Прыняты 24 лістапада 2005 года. 

## Апісанне 
Сцяг Тульскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно чырвонага колеру з суадносінамі шырыні да даўжыні 2:3, у цэнтры якога намаляваныя фігуры герба Тульскай вобласці: размешчаны гарызантальна лязом да дрэўка клінок мяча белага колеру, пакладзены па-над двума такіх жа скрыжаваных у дыяганальны крыж клінкоў; клінкі суправоджаныя ўверсе і ўнізе вертыкальна пастаўленымі малаткамі жоўтага колеру.

## Гл. таксама 
* Герб Тульскай вобласці

### У Сеціве 
* Закон Тульской области от 25.11.2005 N 647-ЗТО «О флаге Тульской области» 

Туlьскай воblасці сцяг
Шчыльнасць насельніцтва

thumb|400px|Шчыльнасць насельніцтва Зямлі (лінейная шкала, 1994 год)

**Шчыльнасць насельніцтва** — лік жыхароў на адзінку плошчы, ключавы тэрмін дэмаграфіі. Як правіла, вылічваецца для адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі, горада, краіны, іншай тэрыторыі ці для ўсяго свету.

Пры колькасці насельніцтва свету ў 6,8 млрд. чалавек і плошчы паверхні Зямлі (разам: сушы і вады) 510 млн. км², сярэдняя шчыльнасць чалавечага насельніцтва планеты роўная 13,3 чалавека на км². Калі ўлічваць плошчу толькі зямной сушы (150 млн. км²), шчыльнасць насельніцтва складзе 45,3 чалавек на км². Без уліку Антарктыды (дзе няма пастаяннага насельніцтва) — 50 чалавек на км². Прымаючы пад увагу той факт, што больш за палову паверхні зямной сушы складаецца з раёнаў неспрыяльных для пражывання чалавека, такіх як пустыні і высакагор'е, і што людзі імкнуцца сяліцца бліжэй да мора і крыніц пітной вады, самі па сабе прыведзеныя лічбы не даюць сапраўднай карціны шчыльнасці насельніцтва на планеце. 

Самыя густанаселеныя тэрыторыі свету (чалавек на квадратны кіламетр):
* Маніла — 43 079
* Каір — 36 143
* Дэлі — 29 155
* Мумбаі — 21 665 
* Парыж — 20 807
* Макао — 17 684
* Манака — 16 620
* Масква — 9 722
* Сінгапур — 6 389
* Ганконг — 6 317
* Гібралтар — 4 289
* Сектар Газа — 3 823
* Ватыкан — 2 093
* Мальта — 1 261
* Бермудскія астравы — 1 226
* Мальдывы — 1 163

Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналогія
Катэгорыя:Дэмаграфія
Катэгорыя:Насельніцтва
Катэгорыя:Эканамічная геаграфія
Сцяг Мурманскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Мурманская вобласць|Мурманскай вобласці]]
**Сцяг Мурманскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Мурманскай вобласці. Прыняты 6 чэрвеня 2004 года. 

## Апісанне 
Сцяг Мурманскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно з адносінамі шырыні да даўжыні 2:3, якое складаецца з двух няроўных гарызантальных палосаў: верхняй — сіняга і ніжняй — чырвонага колеру. Сіняя паласа нясе залаты малюнак паўночнага ззяння, размешчаны па цэнтры паласы, даўжынёй, роўнай шырыні палатна сцяга, агульнай шырынёй — 2/5 шырыні палатна сцяга.

## Гл. таксама 
* Герб Мурманскай вобласці

### У Сеціве 
* Закон Мурманской области "О гербе и флаге Мурманской области" 

Мурманскай воblасці сцяг
Сцяг Чалябінскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Чалябінская вобласць|Чалябінскай вобласці]]
**Сцяг Чалябінскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Чалябінскай вобласці. Прыняты 8 студзеня 2001 года. 

## Апісанне 
Сцяг Чалябінскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно з суадносінамі бакоў 2:3 чырвонага колеру з жоўтай паласой, якая скаладе 1/6 шырыні палатна, і ляжыць на адлегласці ад ніжняга боку палатна на 1/6; пасярод палатна малюнак нагружанага белага двухгорбага вярблюда з жоўтай паклажай, які складае 1/2 шырыні палатна.

*Асноўнай фігурай сцяга вобласці з'яўляецца нагружаны белы двухгорбы вярблюд з жоўтай паклажай — цягавітая і благародная жывёліна, якая выклікае павагу і алегарычна паказвае мудрасць, даўгалецце, памяць, пэўнасць, цярпенне.
*Чырвоны колер поля сцяга — колер жыцця, літасці і кахання — сімвалізуе мужнасць, сілу, агонь, пачуцці, прыгажосць, здароўе. Чырвоны колер поля адначасова сугучны працы металургаў, машынабудаўнікоў, ліцейнікаў, энергетыкаў, асноўныя тэхналагічныя працэсы якога звязаныя з цеплавымі рэакцыямі. Гэта дапаўняе змест сцяга вобласці як прамыслова развітога рэгіёна
*Жоўтая паласа сімвалізуе Уральскія горы, якія злучылі Еўропу і Азію, іх прыгажосць, веліч, багацце іх нетр
*Белы колер — знак высакароднасці, чысціні, справядлівасці, вялікадушнасці

## Гл. таксама 
* Герб Чалябінскай вобласці

### У Сеціве 
* Закон Челябинской области «О флаге Челябинской области»

Чаlяbінскай воblасці сцяг
Часлаў Ханяўка

**Часлаў Ханяўка** (, Рыга — , Саўт-Рывер) — беларускі грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 мая 1909 г. у Рызе ў Ліфляндскай губерні Расійскай імперыі у Казіміра Іванавіча Ханяўка і яго жонкі Алены, народжанай Каранько. Сям'я паходзіла з Будслава. 7 чэрвеня таго ж года быў ахрышчаны ў Рыжскім парафіяльным касцёле кс. Довгялловичам. Хроснымі сталі Эдвард Будзька і Аляксандра Гульбінская. Стрыечны брат В. Жук-Грышкевіча.

Скончыў Віленскую беларускую гімназію і агранамічны факультэт Віленскага ўніверсітэта.

У Другую сусветную вайну ў 1939 г. у Вільні разам з іншымі беларускімі дзеячамі заснаваў Беларускую незалежніцкую партыю, паводле Вацлава Пануцэвіча, быў адным з ініцыятараў заснавання партыі. У 1940 г. разам з Вінцэнтам Гадлеўскім, перабіраецца  годзе ў Варшаву. Падчас нямецкай акупацыі дзейнічаў у Беларускім камітэце ў Беластоку і Беларускім камітэце ў Варшаве.

З пачатку 1950-х жыў у ЗША ў Саўт-Рыверы. Актыўна дзейнічаў у беларускім асяроддзі. 16 снежня 1951 г. удзельнічаў у першым паседжанні ініцыятыўнай групы па стварэнні Беларускага інстытуту навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку.
З'яўляўся адным з кіраўнікоў арганізацыі «Беларуска-амэрыканская дапамога» ў Нью-Ёрку, створанай з ініцыятывы Беларуска-амерыканскага задзіночання. У 1962 г. годзе цяжка захварэў, пра гэта прэзыдэнт Рады БНР Вінцэнт Жук-Грышкевіч пісаў так: «Шкада, што Чэсь пісаць ня можа, бо пісаць ён мог і мае аб чым...».

З жонкай Марыяй меў дачку Рагнеду.

Памёр 2 ліпеня 1988 г. Саўт-Рыверы ў ЗША. Пахаваны на беларускіх могілках Жыровіцкай Божай Маці ў Іст-Брансвіку (ЗША).

## Літаратура 
* Календарыюм // Czasopis № 05'2009.

Катэгорыя:Навучэнцы Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Пахаваныя на Беларускіх могілках у Іст-Брансуіку
Катэгорыя:Члены Беларускай незалежніцкай партыі
Ян Карловіч

**Ян Карловіч** (, в. Субартовічы, Троцкі павет, Віленская губерня, Расійская імперыя — , , Царства Польскае) — лінгвіст, этнограф, фалькларыст, музыказнаўца. Уладальнік маёнтка ў Вішневе.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Маскоўскім універсітэце, займаўся гісторыяй і музыкай у Парыжы, Гайдэльбергу, Бруселі. Аўтар этнаграфічных даследаванняў, сабраў і апублікаваў некалькі сотняў беларускіх і літоўскіх паданняў, казак, песень. Супрацоўнічаў з Міхалам Федароўскім, аўтарам шматтомнай працы «Люд беларускі». Сябраваў з Аляксандрам Ельскім і Францішкам Багушэвічам.

## Працы 
* *O Żydzie wiecznym tułaczu* (1873)
* *O języku litewskim* (1875)
* *Piękna meluzyna i królewna Wanda* (1876)
* *Słoworód ludowy* (1878)
* *Przyczynek do zbioru przysłów, piosenek, ucinków i przypowieści od nazw rodowych i miejscowych* (1879)
* *Przysłowia od nazwisk* (1879)
* *O imieniu Polaków i Polski* (1881)
* *Die Mythen, Sagen und Legenden der Zamaiten* (1883, 2 tomy)
* *Chata polska* (1884)
* *Systematyka pieśni ludu polskiego* (1885)
* *Słownik wyrazów obcego a mniej jasnego pochodzenia* (1894—1905, 3 zeszyty; 1898 nagroda Akademii Umiejętności w Krakowie)
* *Słownik gwar polskich* (1900—1911, 6 tomów)
* *Lud. Rys ludoznawstwa polskiego* (1903)

### Працы Яна Карловіча, даступныя онлайн 
* *Słownik gwar polskich *, T. 1-6, Kraków 1900—1911
* *Słownik języka polskiego*, red. Jan Karłowicz, Adam Kryński, Władysław Niedźwiedzki, T. 1-8, Warszawa 1900—1927
* *Chata polska *, Warszawa 1884
* *Podania i bajki ludowe zebrane na Litwie *, Kraków 1887
* *Imiona własne polskich miejsc i ludzi od zatrudnień *, Warszawa 1887
* *Gwara kszubska *, Warszawa 1898

## Літаратура 
* Ліцьвінка Васіль. Ян Карловіч;
* 
* Wiella Encyklopedia Powszechna. T. 5. — Warszawa, 1965. — C. 474.
* Podania i bajki ludowe, zebrane na Litwie / staraniem Jana Karłowicza. ― Kraków, 1887. (13И//460(026))

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варэнскім раёне
Мікола Гайдук

**Мікола Гайдук** (, в.  каля Міхалова, Беластоцкае ваяводства, Польшча — ) — беларускі пісьменнік, журналіст, краязнавец, педагог.

## Біяграфія 
Нарадзіўся у сялянскай сям’і. Скончыў агульнаадукацыйны ліцэй у мястэчку Міхалова (1951). Два гады працаваў у гміннай управе. З 1953 года вучыўся ў СССР на філалагічных факультэтах ва ўніверсітэтах Растова-на-Доне, Ленінграда. Скончыў БДУ (1959) працаваў у агульнаадукацыйным ліцэі з беларускай мовай навучання імя Б. Тарашкевіча ў Бельску Падляскім спачатку як настаўнік беларускай і лацінскай моў, з 1965 года — дырэктарам ліцэя. У 1959—1964 гадах адначасова выкладаў беларускую літаратуру на беларускім аддзяленні завочнай настаўніцкай студыі ў Беластоку. З 1971 год працаваў у газеце «Ніва» (Беласток), у 1971—1986 гадах — публіцыст, у 1986—1988 гадах — намеснік галоўнага рэдактара. Сябра Беларускага літаратурнага аб’яднання «Белавежа» (з 1958). Сябра Саюза польскіх пісьменнікаў (з 1985).

Пахаваны на Праваслаўных могілках у Беластоку.

## Творчасць 
Дэбютаваў ў друку вершам на беларускай мове ў 1957 годзе (газета «Ніва»). Аўтар зборніка вершаў на беларускай мове «Ціш» (Беласток, 1988), апавяданняў, аповесцей і гістарычных эсэ «Трызна», «Паратунак», «Брэсцкая унія», казак. На польскай мове выдаў «Белавежскія паданні» (Беласток, 1990). Выступаў як публіцыст, літаратуразнавец і перакладчык паэзіі з польскай на беларускую мову. Апублікаваў каля 600 уласных запісаў беларускіх песень з нотамі, краязнаўчы слоўнік. Сабраў у наваколлі Белавежы і апрацаваў зборнік беларускіх народных казак, легенд і паданняў «Аб чым шуміць Белавежская пушча» (1982). Сааўтар (з Л. Гайдук) падручнікаў па беларускай мове для 3, 4, 5 класаў (1962—1987; па 3 выданні) і «Граматыкі беларускай мовы для 5-8 класаў беларускай пачатковай школы» (1975).

Узнагароджаны ордэнамі Кавалерскі крыж ордэна Адраджэння Польшчы, Залатым крыжам і Сярэбраным крыжам заслугі і медалямі. Заслужаны дзеяч культуры Польшчы (1986).

## Літаратура 
* 
* 
* Календарыюм // Czasopis, № 05’2003

## Спасылкі 
* 
* Cmentarz w Białymstoku. Mikołaj Hajduk
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Адраджэння Польшчы
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Польшчы
Эканоміка Косава

Нягледзячы на самавітыя інвестыцыі з боку рэспублік былой Югаславіі, Косава было найболей беднай правінцыяй гэтай краіны. У 90-я гады з-за сталых міжнародных санкцый і этнічных канфліктаў у краіне былі эканамічныя крызісы. У цяперашні час эканоміка края знаходзіцца ў жаласным стане: большасць шахт, горна-ўзбагачальных камбінатаў і перапрацоўчых прадпрыемстваў не працуюць. У заняпадзе знаходзіцца нават асноўная галіна эканомікі — сельская гаспадарка, некалі развітая вельмі добра.
У 2000—2001 гадах ВУП краіны сур’ёзна павялічыўся, але гэты рост змяніўся спадам 2002—2004 гадоў, калі ВУП памяншаўся. На дадзены момант прырост ВУП краіны складае крыху больш за 3 % штогод. У той жа час больш за 70 % ВУП складае сектар паслуг. Інфляцыя невысокая, што падтрымліваецца вельмі высокім (каля 50 %) узроўнем беспрацоўя. Але калі б 40 або 50 адсоткаў касавараў былі беспрацоўнымі і не мелі крыніцы прыбытку, людзі ў краі галадалі б паўсюдна. Але яны не галадаюць. Косава выглядае і пачуваецца як бедны рэгіён Еўропы, а не як краіна трэцяга свету або былога Савецкага Саюза. Паказчыкі беспрацоўя высокія — дзве траціны моладзі не маюць працы — таму што сектар «шэрай» эканомікі велізарны. Аднак шмат хто працуе за мяжой і пасылае грошы пакінутым на радзіме сем’ям. Цэлыя пакаленні касавараў працавалі ў якасці гастарбайтараў у розных частках Еўропы. Сёння іх пенсіі і грашовая дапамога — значны фундуш у падтрымку Косава.

Катэгорыя:Косава
Сцяг Кіраўскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Кіраўская вобласць|Кіраўскай вобласці]]
**Сцяг Кіраўскай вобласці** з’яўляецца сімвалам Кіраўскай вобласці. Прыняты 30 чэрвеня 2003 года.

## Апісанне 
Сцяг Кіраўскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно з суадносінамі шырыні да даўжыні 2:3, падзеленае на тры гарызантальныя палосы:
* верхняя паласа белага колеру займае ¾ (тры чвэрці) шырыні сцяга,
* сярэдняя паласа зялёнага колеру займае 1/8 (адну восьмую) шырыні сцяга,
* ніжняя паласа сіняга колеру займае 1/8 (адну восьмую) шырыні сцяга

У цэнтры паласы белага колеру на аддаленні 1/8 (адной восьмы) ад яе верхняга і ніжняга бакоў размешчаны вылучаны чырвоным колерам геральдычны шчыт герба Кіраўскай вобласці.

У сцягу вобласці:
* белы колер з’яўляецца знакам чысціні маральных асноў, дабра і сціпласці, снежнай зімы
* зялёны — колер надзеі, радасці і здароўя, урадлівасці зямлі і лясных багаццяў
* сіні — колер пэўнасці, сумленнасці, бездакорнасці, сімвалізуе раку Вятку, якая аб’яднала на сваіх берагах насельніцтва вобласці

## Гл. таксама 
* Герб Кіраўскай вобласці

## Спасылкі 
* Закон Кировской области «О флаге Кировской области»

Кіраўскай воblасці сцяг
Леў

**Леў** (*Panthera leo*) — від жывёл класа млекакормячых атрада драпежных сямейства каціных.

Дарослыя самцы адрозніваюцца вялікай грывай і важаць 150—200 кг, часам да 240 кг, пры даўжыні цела без хваста 1,6—2,2 м, хвост — 90—110 см, вышыня ў холцы 90—110 см. Маса самак 90—150 кг, у асобных выпадках до 160 кг.

Ільвы жывуць у сямейных групах, так званых *прайдах*. Прайд складаецца з аднаго самца, некалькіх дарослых самак і ільвянят абодвух палоў. Самкі займаюцца паляваннем для прайда, а самец — аховай тэрыторыі. Маладыя самцы выганяюцца з прайда, нярэдка аб'ядноўваюцца з іншымі самцамі-адзіночкамі для супольнага палявання.

thumb|250px|left|Ільвіца

Ільвы жывуць у стэпах і саванах, палююць на жывёл сярэдняга памеру, у першую чаргу, на капытных. Яны падкрадваюцца да ахвяры на невялікую адлегласць, пасля чаго імкліва кідаюцца на яе.

Існуе больш за дзесятак падвідаў ільвоў, якія адрозніваюцца паводле памераў, формы грывы і інш. Усе падвіды, акрамя аднаго, жывуць у Афрыцы на поўдзень ад Сахары.

Індыйскі (азіяцкі) падвід ільва мае менш густую грыву, як бы прылізаную, больш прыземістае цела, што стварае ўражанне аб яго меншых памерах у параўнанні з афрыканскім.

thumb|right|250px|Самец ільва

У гістарычны час ільвы жылі як на крайнім поўдні Афрыкі, гэтак і па ўсёй поўначы кантынента, а таксама па ўсёй Пярэдняй Азіі, даходзячы да Індыі, дзе займалі паўпустынныя раўніны ў паўночнай частцы краіны, і Балканскага паўвострава ў Еўропе. На еўрапейскім кантыненце ільвы былі вынішчаны да 100 н. э., а ў іншых частках былога арэалу — да канца ХІХ ст. У Іране некалькі ільвоў захавалася да 1942; у Індыі іх колькасць скарацілася прыкладна да 25, і засталіся яны там толькі ў Гірскім лесе, аднак былі ўзяты пад ахову, і з 1940-х гг. іх папуляция істотна павялічылася.

Ільва называюць «Царом звяроў». Традыцыйны сімвал магутнасці, які ўвасабляе сілу сонца і агню. У геральдыцы леў сімволізуе каралеўскую годнасць і высакароднасць.

Выявы ільва змешчана на многіх гербах, у тым ліку — трох гарадоў Беларусі: Ліды, Слоніма і Гарадка.

## Спасылкі 
* African Lion

Катэгорыя:Львы
Францішак Чарняўскі

**Францішак Чарняўскі** (, в. Чухны, Ашмянскі павет — , Амстэрдам, штат Нью-Ёрк, ЗША) — беларускі рэлігійны дзеяч. Душпастарскую службу пачаў у 1920 на пасадзе вікарыя ў Сухаволі. Служыў таксама ў Саколцы і ў Кузніцы. Чытаў казанні на беларускай мове і распаўсюджваў сярод вернікаў беларускія выданні. У 1924—1927 вучыўся ў Рыме. З 1929 на місіі ў Францыі, з 1933 — у Бельгіі. З 1957 года жыў і служыў у ЗША, дзе выдаваў таксама беларускі рэлігійны часопіс «Siaŭbit».

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Беларусы ў Францыі
Катэгорыя:Беларусы ў Бельгіі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Леў (значэнні)

**Леў, значэнні**
* Леў — драпежная жывёла.
* Леў, валюта — грашовая адзінка Балгарыі.
* Сузор'е Леў — сузор’е.
* Леў, знак задыяка — знак задыяка.
* Леў — мужчынскае імя.
* Леў (фільм, 2016)
Ампер (адзінка вымярэння)

**Ампе́р**, абазначэнне **А** — адзінка вымярэння сілы электрычнага току ў СІ. Названы ў імя французскага фізіка Андрэ Ампера.

Паводле вызначэння Міжнароднага камітэта мер і вагі 1946 года, прынятага на IX Генеральнай канферэнцыі па мерах і вазе ў кастрычніку 1948 года, ампер роўны сіле такога электрычнага току, які, пры праходжанні па двух прамых паралельных правадніках бясконцай даўжыні і нязначнага папярочнага сячэння, разнесеных на адлегласць 1 метр адзін ад другога ў вакууме, ствараў бы паміж гэтымі праваднікамі сілу, роўную 2·10&minus;7 ньютанаў на метр даўжыні.

## Кратныя і дзельныя адзінкі 
Найменні кратных і дзельных адзінак утвараюць дадаваннем стандартных прыставак СІ да слова «ампер»:

## Гл. таксама 
* Закон Ома
* Электрычнасць
* Закон Ампера

## Крыніцы 
Катэгорыя:Электрычнасць
Катэгорыя:Адзінкі вымярэння
Катэгорыя:СІ
Катэгорыя:Электрычны ток
Міхаіл Аляксеевіч Дзмітрыеў

**Міхаіл Аляксеевіч Дзмітрыеў** () — этнограф, фалькларыст, педагог. Дырэктар народных вучылішчаў Гродзенскай губерні, стацкі саветнік.

## Жыццяпіс 
Скончыў Галоўны педагагічны інстытут у Пецярбургу. З 1853 года настаўнік Навагрудскага дваранскага вучылішча, затым старшы настаўнік рускай славеснасці Навагрудскай гімназіі. У 1861—1863 гадах старшы настаўнік рускай славеснасці ў 1-й Віленскай гімназіі, з 1863 — інспектар Віленскай прагімназіі, з 1866 — дырэктар зноў адкрытай Навагрудскай гімназіі. У 1867—1873 гадах — першы дырэктар Гродзенскай дырэкцыі народных вучылішч. Член Рускага геаграфічнага таварыства. Пахаваны ў Гродна на праваслаўных могілках каля Свята-Марфінскай царквы, злева ад яе алтарнай часткі, на вуліцы Іерусалімскай (цяпер вул. Антонава).

## Дзейнасць 
Даследаваў матэрыяльную і духоўную культуру сялян Гродзенскай губерні. Збіраць фальклор пачаў у 1850-я гады, Міхаіл Дзмітрыеў аўтар рукапісу Імператарскай Акадэміі навук *«Алфавітны паказальнік асаблівых слоў і казак сялян Навагрудскага павета»* (1858). Работа Дзмітрыева як фалькларыста-збіральніка была даволі плённай, з 1860-х гадоў вялікая колькасць артыкулаў з яго матэрыяламі ў друку, яны выходзілі ў рэгіянальных губернскіх ведамасцях, у тым ліку і ў Гродзенскіх губернскіх ведамасцях.

Шырока вядомы сталі працы Міхаіла Дзмітрыева: *«Вясельны абрад у вёсках Навагрудскага павета»*, *«Некалькі звестак пра дамашні побыт сялян Паўночна-Заходніх губерняў»* (яе якасць і каштоўнасць адзначыў Яўхім Карскі), *«Збор песень, казак, абрадаў і звычаяў сялян Паўночна-Заходняга краю»* (Вільня, 1869), *«Абрады і звычаі заходне-рускіх сялян»*, *«Вопыт збірання песень і казак сялян Паўночна-Заходняга краю»*. Казкі, сабраныя Дзмітрыевым, былі ўключаны ў самы аўтарытэтны зборнік народных казак «Рускія народныя казкі» А. М. Афанасьева (напрыклад, № 5, 26, 91, 126, 134).

Частка рукапісаў Дзмітрыева зберагаецца ў архіве Рускага геаграфічнага таварыства, бібліятэцы РАН у Санкт-Пецярбургу і ў Цэнтральным гістарычным архіве Літвы (Вільнюс). Асобныя адбіткі артыкулаў Дзмітрыева з Гродзенскіх губернскіх ведамасцей зберагаюцца ў Дзяржаўнай публічнай бібліятэцы імя М. Я. Салтыкова-Шчадрына ў Санкт-Пецярбургу і Расійскай дзяржаўнай бібліятэцы ў Маскве.

## Прызнанне 
За навуковую дзейнасць Міхаіл Дзмітрыеў узнагароджаны срэбным медалём Рускага Імператарскага геаграфічнага таварыства.

## Бібліяграфія 
* Несколько сведений о домашнем быте крестьян Северо-Западных губерний // Виленский Вестник. — 1869. — № 8.
* Обряды и обычаи западно-русских крестьян // Гродненские губернские ведомости. — 1867. — № 30-40, 42-43.
* Опыт собрания песень и сказок крестьян Северо-Западного края. — Гродно: Губернская типография, 1868. — 180 с.
* Свадебный обряд в деревнях Новогрудского уезда // Минские Губернские Ведомости. — 1867. — № 9.
* Собрание песень, сказок, обрядов и обычаев крестьян Северо-Западного края. — Вильно, 1869.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гродзенскае Панямонне // Традыцыйная мастацкая культура беларусаў. — Т. 3. — Мінск, 2006. — С. 113.
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
 

Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Адам Багорыч

**Адам Багорыч** (, , каля Брэстаніцы — , Германія) — славенскі філолаг, дзеяч Рэфармацыі.
[thumb|злева|Першая граматыка славенскай мовы [1584 г.]]

Адзін з лідараў пратэстанцкага руху 16 ст. у Славеніі, поруч з Прымажам Трубарам і Юрыем Далмацінцам, разам з імі пачынальнік літаратурнай славенскай мовы. А. Багорыч у 1584 г. у Вітэнбергу выдаў выдаў першую граматыку славенскай мовы, а таксама філалагічную працу дзе між іншым, у раздзеле *De orthografia Rutenica et Moskovitica*, разглядалася старабеларуская (русінская) мова, ён заўважыў агульнасць славенскай мовы «з маскоўскай і русінскай» (*cum Moshovitis et Rutenis communem*).

## Літаратура 
* *B. Berčič.* Adam Bohorič in njegova slovnica slovenskega jezika (spremna beseda). *Arcticae horulae succisivae* (faksimile). Ljubljana, 1970.
* *L. Legiša.* Zgodovina slovenskega slovstva I: do začetkov romantike. Ljubljana, 1956
* *B. Pogorelec,* Tiristo let Bohoričeve slovnice. *Jezik in slovstvo 6*. Ljubljana, 1984.
* *J Toporišič, J.* Bohorič, Adam. *Enciklopedija Slovenije*, Zv. 1. Ljubljana, 1987. s. 303.
* *J. Pogačnik, J.* Slovenska književnost I. Ljubljana, 1998

Катэгорыя:Постаці славенскай філалогіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Славеніі
Левій (сын Якава)

right|80px

**Левій** () — паводле біблейскага падання, сын патрыярха Якава і Ліі, які стаў пачынальнікам асобага класа свяшчэннаслужыцеляў старажытнаяўрэйскага культу — левітаў. Да гэтага класа належалі ўсе нашчадкі Левія, яны атрымалі выключнае права на свяшчэннаслужэнне. Левітаў Біблія падзяляе на тры групы: першасвяшчэннікаў, свяшчэннікаў і простых левітаў. Да апошняй групы адносіліся тыя вашчадкі Левія, якія выконвалі ніжэйшыя абавязкі свяшчэннаслужыцеляў. З іх асяроддзя, як правіла, выходзілі і летапісцы. У матэрыяльных адносінах левіты як племянная каста, не надзеленая зямлёю, знаходзіліся ў залежнасці ад сваіх больш багатых суайчыннікаў. Левіты праіснавалі да часоў узнікнення хрысціянства, у асяроддзе якога яны пераходзілі ў якасці хрысціянскіх пастыраў.

## Літаратура 
* |

Катэгорыя:Персанажы Пяцікніжжа
Катэгорыя:Калены Ізраіля
Катэгорыя:Якаў
Катэгорыя:Асобы
Батурына

Назву **Бату́рына** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Батурына — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
* Мінская вобласць:
** Батурына — вёска ў Вілейскім раёне
### Расія 
* Батурына (Сафонаўскі раён)
* Батурына (вёска, Холм-Жыркоўскі раён)
Сцяг Кастрамской вобласці

**Сцяг Кастрамской вобласці** з’яўляецца сімвалам Кастрамской вобласці. Прыняты 28 красавіка 2006 года.

## Апісанне 
Сцяг Кастрамской вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно з адносінамі шырыні да даўжыні 2:3, якое складаецца з трох вертыкальных палосаў: двух чырвонага (па баках, кожная шырынёй у 1/4 даўжыні палатна) і адна сіняга колераў. У цэнтры сіняй паласы — галоўная фігура герба Кастрамскай вобласці: жоўты карабель. Вышыня выявы карабля складае 1/2 ад вышыні палатна, шырыня — 1/3 ад даўжыні палатна.

## Гл. таксама 
* Герб Кастрамской вобласці

## Спасылкі 
* Закон Костромской области (#14-4-ЗКО) «О флаге Костромской области»

Кастрамской воblасці сцяг
Сцяг Арлоўскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Арлоўская вобласць|Арлоўскай вобласці]]
**Сцяг Арлоўскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Арлоўскай вобласці. Прыняты 31 ліпеня 2002 года. 

## Апісанне 
Сцяг Арлоўскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно з блакітнай паласой у ніжняй частцы і гербам вобласці пасярэдзіне. Палатно сцяга Арлоўскай вобласці выканана з выкарыстаннем двух геральдычных колераў: чырвонага — які абазначае адвагу, мужнасць і бясстрашнасць і блакітнага — сімвалізуючага прыгажосць, веліч, чысціню намераў і духоўных памкненняў.

## Гл. таксама 
* Герб Арлоўскай вобласці

### У Сеціве 
Закон Орловской области О гербе и флаге Орловской области

Арlоўскай воblасці сцяг
Сцяг Курскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Курская вобласць|Курскай вобласці]]
**Сцяг Курскай вобласці** з’яўляецца сімвалам Курскай вобласці. Прыняты 17 снежня 1996 года.

## Апісанне 
Сцяг Курскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно, якое складаецца з пяці палосаў: чырвонага, срэбнага, залатога, чорнага і чырвонага колеру. Палосы чырвонага колеру роўнавялікія. Палосы срэбнага, залатога і чорнага колеру роўнавялікія паміж сабою. Адносіны шырыні паласы чырвонага колеру да шырыні адной з палосаў срэбнага, залатога або чорнага колеру — два да аднаго. У цэнтры сцяга размешчаны герб Курскай вобласці. Адносіны шырыні сцяга да яго даўжыні — 2:3.

## Гл. таксама 
* Герб Курскай вобласці

## Спасылкі 
* Закон Курской области о гербе и флаге Курской области"

Курскай воblасці сцяг
Сцяг Ліпецкай вобласці

**Сцяг Ліпецкай вобласці** з’яўляецца сімвалам Ліпецкай вобласці. Прыняты 10 ліпеня 2003 года.

## Апісанне 
Сцяг Ліпецкай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно з суадносінамі даўжыні да шырыні 3:2, на якім у цэнтры выяўлена фігура з гербавага шчыта вобласці: жоўтая ліпа ў 2/3 шырыні палатна, што стаіць на пяці зялёных узгорках у 1/3 шырыні, якая даходзіць да бакоў палатна.

## Гл. таксама 
* Герб Ліпецкай вобласці

## Спасылкі 
* Закон Липецкой области (#272-пс) «О гербе и флаге Липецкой области»

Ліпецкай воblасці сцяг
Амвросій Медыяланскі

**Амвросій**, **Амвросій Медыяланскі** (каля ,  — ) — адзін з айцоў хрысціянскай царквы.

Нарадзіўся ў сям'і ўрадавага чыноўніка. Выхаванне атрымаў у Рыме, дзе вывучаў літаратуру і юрыспрудэнцыю, рыхтуючыся стаць адвакатам. У 369 імператар Феадосій зрабіў яго сваім намеснікам паўночнай Італіі з рэзідэнцыяй у Мілане. Займаючы пасаду прэфекта Лігурыі і Эміліі, Амвросій заслужыў высокую любоў і павагу да сябе з боку народа і таму ў 374 быў адзінагалосна абраны епіскапам. Займаючы гэту высокую пасаду, Амвросій вывучаў багаслоўе і філасофію, шмат энергіі аддаваў арганізацыйнаму ўмацаванню хрысціянскай царквы, змагаўся за захаванне чысціні царкоўных догматаў, раўніва клапаціўся аб незалежнасці царквы ад дзяржавы. Хітры і лоўкі дыпламат, ён ніколі не пераставаў быць юрыстам, рашуча выступаў супраць ліхвяроў і яўрэяў, да якіх быў вельмі варожа настроены, праслаўляў аскетызм.

Амвросій Міланскі — аўтар 8 кніг па царкоўнай экзагетыцы (каменціраванню), 84 лістоў і казанняў. Ва ўсіх яго творах вельмі прыкметна празмерная схільнасць да алегарызацыі, адчуваецца моцная залежнасць ад грэчаскіх і рымскіх пісьменнікаў. Асноўнай крыніцай яго твораў служылі працы Філона Александрыйскага, за што пазней Амвросія празвалі хрысціянскім Філонам.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Св. Амвросій у Каталіцкай энцыклапедыі 
* Артыкул пра Св. Амвросіі ў каталогу святых 

Катэгорыя:Лацінскія філосафы
Катэгорыя:Філосафы IV стагоддзя
Катэгорыя:Лацінскія аратары
Катэгорыя:Айцы Царквы
Катэгорыя:Дактары Касцёла
Катэгорыя:Лацінскія гімнографы
Катэгорыя:Паэты IV стагоддзя
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя IV стагоддзя
Катэгорыя:Каталіцкія і праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Святыя Германіі
Катэгорыя:Святыя Ламбардыі
Катэгорыя:Святыя Сірміі
Катэгорыя:Біскупы міланскія
Сцяг Растоўскай вобласці

[thumb|250px|right|Сцяг [Растоўская вобласць|Растоўскай вобласці]]
**Сцяг Растоўскай вобласці** з'яўляецца сімвалам Растоўскай вобласці. Прыняты 28 кастрычніка 1996 года. 

## Апісанне 
Сцяг Растоўскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно з трох роўнавялікіх гарызантальных палосаў: верхняй — сіняга, сярэдняй — жоўтага і ніжняй — чырвонага колеру. Вертыкальна ўздоўж дрэўка размешчаная белая паласа, якая складае 1/5 частку шырыні сцяга. Адносіны шырыні сцяга да яго даўжыні 2:3.

## Гл. таксама 
* Герб Растоўскай вобласці

### У Сеціве 
* Закон Ростовской области «О флаге Ростовской области»

Растоўскай воblасці сцяг