open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Долны Кубін (раён)

**Раён Долны Кубін** — раён Славакіі. Знаходзіцца ў Жылінскім краі.

## Насельніцтва 
### Статыстычныя даныя (2001) 
**Нацыянальны склад:**
* Славакі 98,2 %
* Чэхі 0,7 %

**Канфесійны склад:**
* Каталікі 68,8 %
* Лютэране 20,0 %

Катэгорыя:Раёны Жылінскага края
Норман Фостэр

**Норман Фостэр** (англ.: Norman Foster, нар. 1 чэрвеня 1935, Манчэстэр) — брытанскі архітэктар, лаўрэат Імператарскай і Прытцкераўскай прэмій. Узведзены каралевай спачатку ў рыцары, а потым і ў бароны (Baron Foster of Thames Bank).

## Праекты 
* Палац міру і згоды

## Літаратура 
* David Jenkins: *On Foster — Foster On*. Prestel Verlag, München 2000. ISBN 3-7913-2405-5
* David Jenkins (Hg.): *Die Reichstag-Graffiti*, Jovis Verlag Berlin 2003, ISBN 978-3-931321-05-5
* Deyan Sudjic: *Norman Foster : a life in architecture*, London : Weidenfeld & Nicolson, 2010, ISBN 978-0-297-85868-3

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт Фостэр і партнёры
* Пра сеткаватыя абалонкі Нормана Фостэра

Катэгорыя:Архітэктары Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты Прытцкераўскай прэміі
Катэгорыя:Архітэктары небаскробаў
Катэгорыя:Лаўрэаты Імператарскай прэміі Японіі
Катэгорыя:Замежныя ганаровыя члены РАМ
Катэгорыя:Архітэктары Лондана
Катэгорыя:Архітэктары Нью-Ёрка
Катэгорыя:Архітэктары Манчэстэра
Катэгорыя:Архітэктары Ганконга
Катэгорыя:Архітэктары Астаны
Катэгорыя:Архітэктары Казахстана
Катэгорыя:Архітэктары Берліна
Хёрст-таўэр (Нью-Ёрк)

**Хёрст-таўэр** (англ.: Hearst Tower) — спраектаваны Норманам Фостэрам будынак на Манхэтэне, побач з плошчай Калумба. У будынку размяшчаецца штаб кватэра «Hearst Corporation», якая аб'ядноўвае мноства друкаваных выданняў і кампаній, уключаючы «Cosmopolitan», «Esquire» і «Сан-Францыска кронікл» і іншыя.

## Спасылкі 
* The Hearst Tower Project 

Катэгорыя:Небаскробы ЗША
Катэгорыя:Манхэтэн
Сент-Мэры Экс 30

**Вежа Мэры-Экс**, **30** або **Сент-Мэры Экс 30** () — 40-павярховы хмарачос у Лондане, канструкцыя якога выканана ў выглядзе сеткаватай абалонкі з цэнтральнай апорнай асновай. Жыхары за зялёнае адценне шкла і характэрную форму называюць яго «агурок» або «карнішон» (англ.: The Gherkin).

Знаходзіцца ў фінансавым цэнтры Лондана. З’яўляецца штаб-кватэрай кампаніі «Swiss Re». Першым прэтэндаваў на званне экалагічнага небаскроба. Ніжнія паверхі будынка адкрыты для ўсіх наведвальнікаў. На верхніх паверхах знаходзіцца шмат рэстаранаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
 (выява метак KMZ для Google Earth)

Катэгорыя:Апорныя сеткаватыя абалонкі
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 150 да 199 метраў
Катэгорыя:Небаскробы Лондана
Тытаны

Дантэ (1857)]]
**Тытаны** (ст.-грэч. *Τιτάν*) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі божаствы першага пакалення, 6 братоў (Акіян, Кой, Крый, Гіперыён, Іапет, Кронас) і 6 сясцёр-тытанід (Тэфіда, Феба, Мнемасіна, Тэя, Феміда, Рэя), народжаных  Уранам і Геяй. Яны ўвасабляюць стыхійныя сілы прыроды.

Паводле міфаў, Кронас вылегчыў Урана і стаў вярхоўным богам. У сваю чаргу сын Кронаса і Рэі Зеўс — правадыр новага пакалення багоў-алімпійцаў — адабраў вярхоўную ўладу ў Кронаса. У 10-гадовай вайне з алімпійцамі тытаны (акрамя Акіяна) пацярпелі паражэнне і былі скінуты ў Тартар.

Тытаніды сталі жонкамі сваіх братоў і нарадзілі новае пакаленне багоў: Праметэя, Эас, Геліяса, Муз, Лета, Гестыю, Геру.

У пазнейшых міфах тытаны атаясамліваліся з гігантамі.  Часам у міфах і літаратуры тытанамі называюць і тытанідаў — дзяцей і ўнукаў уласна тытанаў (напр, Праметэя, сына Іапета).

У пераносным сэнсе тытанамі называюць выключна таленавітых людзей.

## Гл. таксама 
* Мімант

Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія багі
Заходні Судан

**Заходні Судан** — гістарычная вобласць у Заходняй Афрыцы, у процівагу Цэнтральнаму Судану. Уключае сённяшнія тэрыторыі Буркіна-Фасо, паўночнага Малі, часткі Нігера, Гвінеі, Ганы, Кот-д’Івуара і Маўрытаніі. На тэрыторыі Заходняга Судана знаходзіліся сярэдневяковыя дзяржавы Малі, Сангай, Гана, Тэкрур (створанае продкамі сучасных фульбэ) і іншыя, пазней фульбскія дзяржаўныя ўтварэнні.

На тэрыторыі Заходняга Судана знаходзілася калонія Французскі Судан.

## Гл. таксама 
* Французскі Судан

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Афрыкі
Катэгорыя:Гісторыя Афрыкі
Катэгорыя:Заходняя Афрыка
Шарыш

right|thumb|Шарыш

**Шарыш** (, ), гістарычная вобласць Славакіі. Цэнтр — Прэшаў. Размяшчаецца на тэрыторыі сучасных раёнаў Прэшаў, Бардзеёў, Сабінаў, Свіднік.

## Геаграфія 
Даліны рэк Торыса, Топля і Ондава.

## Цэнтр 
Першапачаткова Шарышскі Град, з 1647 — Прэшаў.

## Спасылкі 
* Шарышскі Град 

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Еўропы
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Славакіі
Рэя

**Рэя** (ст.-греч. Ῥέα) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі багіня, тытаніда, жонка і сястра тытана Кронаса.

Лічылася дачкой Урана і Геі. Паводле міфа, Рэя нарадзіла Кронасу дачок і сыноў Гестыю, Дэметру, Геру, Аіда, Пасейдона і Зеўса. Кронас, які страціць уладу над светам, паядаў сваіх дзяцей. Рэя шляхам падману выратавала і схавала ад яго Зеўса і Пасейдона. У перыяд позняй антычнасці Рэю атаясамлівалі з фрыгійскай Вялікай маці багоў і называлі Кібелай.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія багіні
Тутавы шаўкапрад

**Ту́тавы шаўкапра́д** (*Bombyx mori*) — матыль сямейства .

## Апісанне 
Крылы ў размаху 4—6 см, белаватыя. Цела масіўнае. Ротавы апарат недаразвіты, дарослыя матылі не кормяцца. Спароўваюцца адразу пасля выхаду з коканаў. Самка адкладвае 500—700 яек (грэн) і гіне. Інкубацыя працягваецца 10—12 сутак. Вусені за 25—28 сутак праходзяць 5 узростаў, кормяцца лісцем шаўкоўніцы і інш. Шоўкавыдзяляльная залоза складае да 26 % ад масы вусеня і выдзяляе шаўкавіну — тонкую парную ніць. Кокан складаецца з бесперапыннай шаўкавіннай ніці даўжынёю 1000—1500 м.

## Развядзенне 
Адамашнены ў Кітаі каля 3 тыс. гадоў да н. э. Разводзяць пераважна ў краінах Індакітая і Паўднёвай Еўропы. Выкарыстоўваецца для атрымання шаўкоўнічных коканаў — сыравіны для вырабу натуральнага шоўку. Штучным адборам створаны пароды тутавага шаўкапрада, якія адрозніваюцца памерамі, формай, колерам і структурай абалонкі коканаў, колькасцю пакаленняў за год і інш. У прамысловым шаўкаводстве выкарыстоўваюць гібрыды парод, якія больш жыццяздольныя, даюць высокія ўраджаі коканаў з лепшымі тэхналагічнымі якасцямі.

Выява:Bombyx mori pulpa 001.JPG|Коканы
Выява:Bombyx mori 001.JPG|Лічынкі

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сапраўдныя шаўкапрады
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Шаўкаводства
Шарышскі Град

thumb|right

**Ша́рышскі Град** () — адзін з найважнейшых у мінулым замкаў Славакіі, былы цэнтр Шарыша, цяпер у развалінах. Размешчаны на ўзгорку над Велькім Шарышам.

## Гісторыя 
Замак пачаў будавацца ў XIII стагоддзі для абароны гандлёвага шляху ўздоўж Торысы, упершыню згадваецца ў летапісу ў 1245 годзе як «Шаруш». Быў афіцыйнай рэзідэнцыяй венгерскіх каралёў, калі тыя наведвалі Шарыш, а таксама рэзідэнцыяй камітата. Напачатку XIV стагоддзя замак патрапіў у рукі праціўнікаў караля Карла Роберта сем'і Омадэй. У 1312 годзе войска Карла Роберта паразіла мяцежнікаў і замак стаў ізноў каралеўскім. З 1405 кароль падарыў замак сям'і Перэньі. У 1526 годзе Перэньі паўсталі супраць караля, у 1536 яны акупавалі Кошыцэ, але каралеўскія войскі іх разбілі і ўзялі аблогай замак. Замак ізноў стаў каралеўскім. Габсбургі ўзмацнілі фартыфікацыю замка. У 1660 у замку падарваўся арсенал, а ў 1687 замак згарэў. З той пары замак быў закінуты. У наш час замак з'яўляецца аблюбаваным турыстычным маршрутам. З яго вежы адкрываецца від на наваколлі.

## Галерэя 

Выява:Šarišsky hrad1.png|
Выява:Šarišsky hrad2.png|
Выява:Slovakia Velky Saris 2.JPG
Выява:Slovakia Castle Saris 6.jpg|
Выява:Slovakia Castle Saris 5.jpg|
Выява:Slovakia Castle Saris 3.jpg|
Выява:Slovakia Castle Saris 7.jpg|

Катэгорыя:Замкі Славакіі
Катэгорыя:Велькі Шарыш
Спіш

thumb|200px|Спішскі Град thumb|200px|Геаграфічнае становішча Спіша
**Спіш** (, , ) — гістарычная вобласць Славакіі і часткова Польшчы. Размяшчаецца на тэрыторыі сучасных раёнаў Спішска Нова Вес, Стара Любаўня, Попрад, Кежмарак, Левача, Гелніца, Татры, Новы Тарг.

## Геаграфія 
Даліны рэк Попрад, Горнад і Высокія Татры.

## Цэнтр 
У XII стагоддзі сталіцай Спішскага камітата стаў Спішскі Град, з XVI стагоддзя — Левача. У наш час самым вялікім горадам Спіша з'яўляецца Попрад.

## Гісторыя 
Спіш з'яўляўся адной са спрэчных тэрыторый польска-чэхаславацкіх памежных канфліктаў, якія адбываліся пасля ўтварэння абедзвюх краін у 1918 годзе ў сувязі з неўрэгуляванасцю пытання пра мяжу.

## Спасылкі 
* Спішскі Град 
* Турызм у Спішы

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Еўропы
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Славакіі
Камерцбанк-Таўэр

**Камерцбанк-Таўэр** (англ.: Commerzbank Tower) — знакаміты небаскроб ў цэнтры Франкфурта-на-Майне. Пабудаваны ў 1997 годзе небаскроб вышынёй 259 м, а разам з антэнай - амаль 300 м, абагнаў 257-метровы небаскроб «Мэсэтурм», стаўшы самым высокім будынкам Еўропы. Але ў 2003 годзе ён аддаў свой тытул будынкам "Трыумф-Палас", а затым Вежы на набярэжнай у Маскве. 

Небаскроб знаходзіцца на плошчы Кайзерплац, у непасрэднай блізкасці ад яго размешчаны Eurotower - будынак Еўрапейскага цэнтральнага банка, Майнтаўэр, небаскроб Dresdner Bank, *Japan Center* і небаскроб *Gallileo*. Побач размешчаны пяцізоркавы гатэль "Франкфуртэр Хоф" (ням.: Frankfurter Hof) 

## Будаўніцтва 
Згодна з праектам, прынятым у чэрвені 1991 года, будынак стаіць на 111 палях, якія ўвайшлі на глыбіню 48,5 м, мае 65 паверхаў (45 з якіх - офісы) агульнай плошчай 120 тысяч м ² і агульным аб'ёмам памяшканняў 538 м ³. Будынак важыць 200000 тон, з іх вага сталёвых канструкцый - 18800 тон, што ўдвая перавышае вага Эйфелевай вежы ў Парыжы. Праект небаскроба створаны англійскім архітэктарам Норманам Фостэрам.

## Гл. таксама 
* Небаскроб
* Спіс самых высокіх будынкаў Германіі
* SkyscraperPage

## Спасылкі 
* Камерцбанк-Таўар на thehighrisepages 
* Артыкул з часопіса *«Разумная» архітэктура* 

Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 250 да 299 метраў
Катэгорыя:Небаскробы Франкфурта-на-Майне
Аліна Арлова

**Аліна Арлова** (; * 28 чэрвеня 1988, Вісагінас, сапраўднае прозвішча Арлоўская) — літоўская спявачка. Спявае песні на літоўскай, рускай, англійскай мовах. Акрамя ўласных песень, таксама выконвае кавер-версіі песень замежных выканаўцаў (ДДТ, Moby ды інш.).

## Біяграфія 
Бацька  спявачкі па паходжанні паляк, які нарадзіўся ў Літве. Маці нарадзілася ў Варонежы (Расія). Калі бацькі былі маленькімі, іхнія сем'і пераехалі ў Казахстан. Там яны пражывалі ў адным доме па суседзтву, будучыя бацькі Аліны пасябравалі, потым ажаніліся і вырашылі паехаць у Літву. Аліна скончыла літоўскую школу ў Вісагінасе, а рускі — як псіхафольк. У Маскве канцэрт-прэзентацыя адбыўся 5 мая ў клубе «Апельсин». У Расіі пласцінка выйшла пад лэйблам «Снегири».
Праз тры тыдні адбыліся аншлагавыя выступленні спявачкі ў Ліверпуле (28 мая) і Лондане (29 мая) 

У лістападзе таго ж года сваім выступленнем Аліна Арлова закрывала кіеўскі фестываль незалежнай музыкі Moloko Music Fest.

У лютым 2010 на расійскім партале openspace.ru была прэзентаваная новая песня «Чудеса». У чэрвені Аліна выступіла на літоўскім фестывалі Be2gether. Яе выступленне асноўвалася на песнях, падрыхтаваных для новага альбома. У тым жа годзе французскі інды-лэйбл «Fargo Music» выдаў дэбютнік у краінах Заходняй Еўропы.

1 ліпеня 2010 года ў Вільнюсе адбылася прэзентація альбома «Mutabor»

## Дыскаграфія 
* «Laukinis šuo dingo» (2008)
* «Mutabor» (2010)
* «88» (2015)
* «Daybreak» (2018)
* «Laumžirgiai» (2022)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Аліна Арлова на партале Myspace.com
* Неафіцыйны сайт

Катэгорыя:Музыканты Літвы
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Літвы
Уайтхорс

**Уайтхорс** (  — «белы конь») — сталіца і найбуйнейшы населены пункт канадскай тэрыторыі Юкан. 

Насельніцтва горада складае 20461 чалавек (2006), гэта прыкладна дзве траціны жыхароў усёй тэрыторыі. 

Гісторыя асваення Уайтхорса, як і ўсяго Юкана, цесна звязаная з «залатой ліхаманкай». Паселішча было заснавана ў 1898 годзе. У сусветнай гісторыі горад застаўся вядомым як пункт паселішча золаташукальнікаў у перыяд залатой ліхаманкі ў канцы XIX стагоддзя.

## Клімат 
## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Галерэя 

File:Street in Whitehorse, Yukon Territory, ca 1900 (HESTER 312).jpeg|Уайтхорс у 1900 годзе
File:Downtown Whitehorse.jpg|Галоўная вуліца ў цэнтры горада

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Канады
Майнтаўэр

**Майнтаўэр** (ням. Maintower) — небаскроб у горадзеФранкфурт-на-Майне, Германія.

Вышыня небаскроба - 200 м, на даху размешчана назіральная пляцоўка. Вышыня разам з мачтай - 240 м. Майнтаўэр - чацвёрты па вышыні небаскроб ў Франкфурце. Будынак мае чатыры падземныя паверхі і 56 наземныя, ліфт падымаецца на верхні паверх са хуткасцю 7м/сек.

Будаўніцтва прыпадае на 1996-1999 гады па праекце гамбургскага архітэктурнага бюро «Швегер & Партнёр».

## Выкарыстанне 
* штаб-кватэра «Helaba Bank» (Гесэн-Цюрынгскі Зямельны Банк)
* Тэлестудыя Гесэнскага Радыё
* Рэстаран і кактэйль-бар на вышыні 187 м
* Назіральная пляцоўка на даху - вышыня 200 м

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт
* Maintower auf Emporis 
* Кругавая панарама дзённага Франкфурта з вежы Maintower
* Кругавая панарама начнога Франкфурта з вежы Maintower

Катэгорыя:Славутасці Франкфурта-на-Майне
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 200 да 249 метраў
Катэгорыя:Небаскробы Франкфурта-на-Майне
Кары (страва)

**Кары** () — абагульненае ў заходняй культуры абазначэнне разнастайных страў бенгальскай, індыйскай, ланкійскай, тайскай і іншых паўднёва-азіяцкіх кухняў. Большасць рэцэптаў кары змяшчае тры спецыі — куркуму, калядру і кумін (зіру).

Папулярнасць кары ў апошнія дзесяцігоддзі выйшла за межы Паўднёвай Азіі і паступова пераўтварае кары ў страву міжнароднай кухні. Сёння кары стала глабальнай з'явай з надзвычайнай папулярнасцю ў тайскай, брытанскай, японскай і карыбскай кухнях. 

Слова «кары» паходзіць верагодна з тамільскай мовы — *kari (கறி)*, што значыць *соус*. Іншая версія — бенгальская этымалогія: *Torkari* абазначае прыкладна тое ж самае, што і англійскае *curry* — страву з гародніны.

## Спасылкі 
* Аўтэнтычныя Кары Індыйскія Рэцэпты

Катэгорыя:Індыйская кухня
Іозеф Рот

**Іозеф Рот** (, 2 верасня 1894, Броды, Аўстра-Венгрыя — 27 мая 1939, Парыж) — аўстрыйскі пісьменнік.

## Творы 
* Das Spinnennetz (1923)
* Hotel Savoy (1924)
* Die Rebellion (1924)
* April: Die Geschichte einer Liebe (1925)
* Der blinde Spiegel (1925)
* Juden auf Wanderschaft (1927)
* Die Flucht ohne Ende (1927)
* Zipper und sein Vater (1928)
* Rechts und Links (1929)
* Der stumme Prophet (1929)
* Hiob (1930)
* Radetzkymarsch (1932)
* Tarabas (1934)
* Beichte eines Mörders (1936)
* Das falsche Gewicht (1937)
* Die Geschichte von der 1002. Nacht (1937)
* Die Kapuzinergruft (1938)
* Die Legende vom heiligen Trinker (1939, фільм Эрмана Ольмі, 1988, ў галоўнай ролі — Рутгер Хаўэр; прэмія Залаты леў)
* Der Leviathan (1940)

## Зборныя выданні 
* Werkausgabe im Schuber. 6 Bde / Hrsg. von Fritz Hackert und Klaus Westermann. Köln: Kiepenheuer & Witsch, 2006

## Літаратура пра пісьменніка 
* Bronsen D. Joseph Roth. Eine Biographie. Köln: Kiepenheuer und Witsch, 1974
* Marchand W.R. Joseph Roth und völkisch-nationalistische Wertbegriffe; Untersuchungen zur politisch-weltanschaulichen Entwicklung Roths und ihrer Auswirkung auf sein Werk. Bonn: Bouvier, 1974
* Reich-Ranicki M. Joseph Roth. Frankfurt/Main: Buchhändler-Vereinigung, 1979
* Nürnberger H. Joseph Roth mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten. Reinbek bei Hamburg: Rowohlt, 1981.
* Joseph Roth — Werk und Wirkung/ Bernd M. Kraske (Hrsg.). Bonn: Bouvier, 1988
* Lunzer H., Lunzer-Talos V. Joseph Roth — Leben und Werk in Bildern. Köln: Kiepenheuer & Witsch, 1994
* Joseph Roth-Bibliographie/ Bearb. von Rainer-Joachim Siegel. Morsum, 1994.
* Mehrens D. Vom göttlichen Auftrag der Literatur. Die Romane Joseph Roths. Ein Kommentar. Hamburg, 2000
* Pesnel St. Totalité et fragmentarité dans l'oeuvre romanesque de Joseph Roth. Bern; New York: P. Lang, 2000
* Kiefer S. Braver Junge — gefüllt mit Gift. Joseph Roth und die Ambivalenz. Stuttgart; Weimar: Metzler, 2001
* Rosenfeld S. Understanding Joseph Roth. Columbia: University of South Carolina Press, 2001.
* Chevassus-Marchionni V. Le «roman original» de Joseph Roth: analyse des strategies de la creation litteraire dans l'oeuvre de Joseph Roth. Bern: Lang, 2002

## Спасылкі 
* Сайт Іозефа Рота (ням.)
* Старонка Іозефа Рота (ням.) 
* Старонка на сайце IMDB

Катэгорыя:Пісьменнікі Аўстрыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бродах
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Пісьменнікі-самазабойцы
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Tuntex Sky Tower

**Tuntex Sky Tower** (, ) — 85-павярховы небаскроб, размешчаны ў горадзе Гаасюн, Тайвань. Вышыня будынка складае 347,5 метраў, а разам з антэнай — 378 метраў. З’яўляўся найвышэйшым будынкам на Тайвані да ўвядзення ў строй вежы Тайбэй 101 у 2003 годзе.

Небаскроб мае нестандартны дызайн у выглядзе зубца: два асобныя 39-павярховыя корпусы злучаюцца разам і трымаюць цэнтральную вежу, пад якой застаецца пустая прастора. Такім чынам будынак капіруе абрысы кітайскага іерогліфа 高 «Гао» («высокі»), які прысутнічае ў імені горада.

Будынак належыць фірме *Tuntex Group*. У асноўным складаецца з офісаў, але таксама ёсць жылыя плошчы, гандлёвы цэнтр, гасцініца Splendor Kaohsiung (37-70 паверхі). Назіральная пляцоўка размясцілася на 75-м паверсе небаскроба, у будынку працуюць хуткасныя ліфты, якія за секунду пераадольваюць 10,17 метра. З вежы адкрываецца від на горад, мясцовую раку і прычал.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Emporis.com

Катэгорыя:Звышвысокія будынкі
Катэгорыя:Небаскробы Тайваня
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй звыш 350 метраў
Шанхайскі сусветны фінансавы цэнтр

**Шанхайскі сусветны фінансавы цэнтр** (; ) — небаскроб у Шанхаі, будаўніцтва якога завершана летам 2008 года. Вышыня цэнтра складае 492 м, такім чынам, гэта трэці па вышыні небаскроб у свеце пасля Бурдж-Халіфа і Тайбэй 101. Пабудавала вежу японская кампанія *Mori Building Corporation*. Галоўны дызайнер праекта — Дэвід Малот (David Malott) з нью-ёркскай кампаніяй *Kohn Pedersen Fox*.

## Рэкорды, устаноўленыя будынкам 
* найвышэйшая назіральная пляцоўка ў свеце;
* найлепшы небаскроб 2008 года.

## Спасылкі 
* http://swfc-shanghai.com/
* http://www.archi.ru/foreign/guide/object_current.html?fl=2&oid=3339&sl=3

Катэгорыя:Шанхай
Катэгорыя:Звышвысокія будынкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Небаскробы Шанхая
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй звыш 350 метраў
Мантсерат Кабалье

**Мантсерат Кабалье**, поўнае імя **Марыя дэ Мантсерат Вівіян Кансепсьён Кабалье і Фолк** (; , , Іспанія — , , Іспанія) — іспанская каталонская оперная спявачка (сапрана). Вядомая, у першую чаргу, сваёй тэхнікай бельканта і выкананнем роляў у класічных італьянскіх операх Расіні, Беліні і Даніцэці.

Аматарам рок-музыкі вядомая па сумеснаму альбому з вакалістам гурта «Queen» Фрэдзі Мерк'юры — «Barcelona» (1988). Загалоўная песня, прысвечаная роднаму гораду Кабалье — Барселоне, стала адной з двух афіцыйных песень Летніх Алімпійскіх гульняў 1992 года, якія праходзілі ў сталіцы Каталоніі.

У 1997 годзе сумесна з швейцарскім рок-гуртам Gotthard была запісаная рок-балада «One Life One Soul».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* Неафіцыйны сайт 
* Мантсерат Кабалье

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Іспаніі
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Іспаніі
Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Лацінская Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Уладальнікі ганаровага звання «Камерзенгер»
Шарль Франсуа Гуно

**Шарль Франсуа Гуно** (; 17 чэрвеня 1818 — 18 кастрычніка 1893) — французскі  (опера «Фаўст»).

## Біяграфія 
17 чэрвеня 1818 г. у Парыжы ў сям'і мастака Франсуа Луі Гуно і выкладчыцы музыкі Вікторыі нарадзіўся сын Шарль Франсуа. У адзінаццаць гадоў хлопчыка аддалі ў ліцэй. За час навучання Шарль саліраваў у царкоўным хоры, сачыняў музыку, вывучаў тэорыю музыкі. Жаданне сачыняць ўзмацнілася асабліва пасля наведвання опернага тэатра. Пад уражаннем оперы Моцарта «Дон Жуан» фармаваліся музычныя погляды маладога музыканта.

У 1838 годзе Гуно паступае ў Парыжскую кансерваторыю. Тут ён вучыўся ў Фраманталя Галеві і Фердынанда Паэра. І хоць развіццё яркай здольнасці Гуно скоўваў акадэмізм, які панаваў у тую часіну ў сценах кансерваторыі, некаторыя з яго ранніх твораў прыцягнулі да сябе ўвагу публікі і крытыкаў. Вартыя ўвагі скерца з сімфоніі, трохгалосны «Agnus Dei».

У 1839 годзе Гуно атрымаў Рымскую прэмію за кантату «Фернан», якая дала магчымасць правесці на правах стыпендыята больш двух гадоў у Італіі і некаторы час у Вене і Германіі. Расчараваўшыся ў сучасным італьянскім оперным мастацтве, Гуно засяродзіўся на вывучэнні старадаўняй культавай музыкі, у прыватнасці Палестрына. У 1843—48 царкоўны арганіст і рэгент у царкве Замежных місій у Парыжы, пісаў духоўную музыку. У 1870-75 жыў у Лондане, з 1871 дырыжор Каралеўскага харавога таварыства.

## Творчасць 
Сярод ранніх опер («Сафо», 1850; «Акрываўленая манашка», 1854) вылучаецца камічная опера «Лекар паняволі» (паводле Мальера, 1857). Ш. Гуно — заснавальнік новага жанру ў французскім оперным мастацтве — лірычнай оперы. Яго лепшы твор — опера «Фауст» (1859; 2-я рэдакцыя — з рэчытатывамі замест размоўных дыялогаў, 1869), у якой кампазітар адмовіўся ад філасофскай праблематыкі літаратурнай крыніцы (аднайменнай трагедыі І. В. Гётэ) і зрабіў акцэнт на любоўную драму гераіні. Ён інтанацыйна абнавіў оперу, звярнуўшыся да меладычнага строю тагачаснага бытавога раманса. Сярод іншых твораў: оперы «Мірэйль» (1863) і «Рамэа і Джульета» (паводле У. Шэкспіра, 1865); 4 араторыі, кантаты, месы, рэквіем і іншыя творы для хору з аркестрам; 2 сімфоніі (1854, 1855); камерна-інструментальныя ансамблі, фартэпіянныя п'есы; больш за 200 рамансаў і песень; музыка да драматычных спектакляў і інш.

Выступаў як музычны пісьменнік і крытык.

## Спасылкі 
* Сайт, прысвечаны Гуно (на французскай мове)
* 

Катэгорыя:Рамантычныя кампазітары
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Кампазітары — аўтары рэквіемаў
Катэгорыя:Мемуарысты
Тайбэй 101

**Тайбэй 101** — небаскроб, размешчаны ў сталіцы Тайваня Тайбэі. Колькасць паверхаў — 101, вышыня — 509,2 м (разам са шпілем). На ніжніх паверхах знаходзяцца гандлёвыя цэнтры, на верхніх размешчаны офісы. З’яўляецца другім па вышыні ў свеце сярод усіх будынкаў, пасля Бурдж-Халіфа ў Дубаі.

Будаўніцтва небаскроба пачалося ў 1999 годзе. Афіцыйнае адкрыццё адбылося 17 лістапада 2003 года, у эксплуатацыю быў уведзены 31 снежня 2003 г. Кошт небаскроба склаў 1,7 млрд долараў.

У гэтым небаскробе знаходзяцца адны з самых хуткіх у свеце ліфтаў, якія падымаюцца з хуткасцю 63 км/гадз. З пятага паверху да агляднай пляцоўкі на 89-м можна даехаць за 39 секунд.

Будынак са шкла, сталі і алюмінія падтрымліваюць 380 бетонных апор, кожная з якіх уваходзіць у зямлю на 80 м. Небяспеку абвальвання пры урагане або землетрасенні зніжае велізарны 660-тонны шар-маятнік, змешчаны паміж 87 і 91 паверхамі. Па словах інжынераў, вежа зможа вытрымаць моцныя ваганні на працягу 2500 гадоў.

## Арандатары 
Тайбэй 101 — першым чынам, офісная вежа. Тут размешчаны офісы мноства кампаній, сярод якіх:

* ABN AMRO Bank
* Anthony’s Group Holding Company Ltd
* Bayer Taiwan
* Cosmos Bank
* DBS Bank Ltd
* Emirates Advocates Taiwan
* The Executive Centre
* Fulland Securities Consultant Company Ltd
* GoldBank of Taiwan
* Google Taiwan
* HVB Bank
* ING Antai
* ING SITE
* ING SCE
* Jones Lang LaSalle
* KPMG
* McKinsey & Company Taiwan
* PeopleSearch Taiwan
* People’s King
* SABIC Asia Pacific Pte Ltd
* Starbucks Coffee
* Taiwan Ratings Corporation
* Taiwan Stock Exchange Corporation
* Winterthur Life Taiwan

## Гл. таксама 
* Tuntex Sky Tower

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Прынцып працы шара-маятніка

Катэгорыя:Небаскробы Тайваня
Катэгорыя:Славутасці Тайбэя
Катэгорыя:Звышвысокія будынкі
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй звыш 350 метраў
Вежа CITIC

**Вежа CITIC** (анг. CITIC Plaza — будынак Міжнароднай Кітайскай Гандлёва-інвестыцыйнай Кампаніі, CITIC) — 80-павярховы небаскроб, размешчаны ў горадзе Гуанчжоу, Кітай. Вышыня будынка, уключаючы два шпілі, падобныя да антэн, складае 391 м. Да моманту завяршэння будаўніцтва (1997) ён з’яўляўся самым высокім будынкам у свеце пасля Нью-Ёрка і Чыкага, а таксама самым высокім будынкам у Кітаі і Азіі. Па стане на пачатак 2007, ён з’яўляецца трэцім па вышыні будынкам у Кітаі пасля Цзінь Мао ў Шанхаі і Міжнароднага фінансавага цэнтра ў Ганконгу, шостым у Азіі і сёмым у свеце.

Image:Guangzhou_citic_plaza.jpg
Image:Guangzhou_citic_plaza3.jpg

## Спасылкі 
* Emporis buildings 

Катэгорыя:Звышвысокія будынкі
Катэгорыя:Небаскробы Гуанчжоу
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй звыш 350 метраў
Вежа Шунь Хін

**Вежа Шунь Хін** (, )— 384-метровы небаскроб ў кітайскім горадзе Шэньчжэнь. Уяўляе сабой самы высокі ў Кітаі будынак са сталі, а на момант заканчэння будаўніцтва ў 1996 г. быў і самым высокім будынкам наогул. Большасць з 69 паверхаў займаюць офісы. У суседняй 35-павярховай прыбудове размяшчаюцца таксама крамы і жыллё. Над вежай ўладкавана аглядная вышка.

## Спасылкі 
* Профіль будынка на Skyscraperpage.com
* Профіль будынка на Emporis.com
* 

Катэгорыя:Шэньчжэнь
Катэгорыя:З’явіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Славутасці Кітая
Катэгорыя:Небаскробы Кітая
Катэгорыя:Звышвысокія будынкі
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй звыш 350 метраў
Міжнародны фінансавы цэнтр

**Міжнародны фінансавы цэнтр** (, кіт. 国际 金融 中心) — комплексны камерцыйны будынак, размешчаны на берагавой лініі цэнтральнага раёна Ганконга.

Знамянальная славутасць вострава Ганконг, складаецца з двух хмарачосаў: Міжнародны фінансавы цэнтр, галерэя крам і 40-павярховы гатэль «Four Seasons Hotel Hong Kong». Вежа 2 з’яўляецца самым высокім будынкам у Ганконгу, ён узурпаваў месца, якое калісьці займала Central Plaza. Комплекс быў пабудаваны пры падтрымцы «Sun Hung Kai Properties» і «MTR Corp». Ганконская станцыя аэрапорт экспрэс размешчана прама пад ім.

## Галерэя выяў 

Image:2ITF construction.jpg|Снежань 2001 будаўніцтва Другога ifc
Image:International Finance Center II.jpg|Другі Міжнародны Фінансавы Цэнтр
Image:HKVictoriaHarbour29122005.JPG|Від на Міжнародны Фінансавы Цэнтр з Заліва Вікторыя
Image:HK IFC mall near MTR station.jpg|Галерэя магазінаў ifc побач са Станцыяй Ганконг
Image:IFC Mall 3.JPG|Галерэя магазінаў ifc
Image:IFC Mall.JPG|Галерэя магазінаў ifc
Image:BambooConstructionHongKong.jpg|Будаўніцтва Атэля Four Seasons Ганконг
Image:Ifc hotel.jpg|Атэль Four Seasons Ганконг
Image:Ifc hong kong station.jpg|Станцыя Ганконг у ifc

## Спасылкі 
* Міжнародны фінансавы цэнтр, від з космасу (англ.)
* Сайт Міжнароднага фінансавага цэнтра (англ.)
* Будаўнічы партал Emporis — Другі ifc (англ.)
* Атэль Four Seasons Ганконг (англ.)

Катэгорыя:Звышвысокія будынкі
Катэгорыя:Небаскробы Ганконга
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй звыш 350 метраў
Цзінь Маа

**Вежа Цзінь Маа** (кіт. 金茂 大厦, піньінь Jīn Mào Dàshà, літаральна "Вежа «*Залаты росквіт*», таксама згадваецца ў некарэктнай транслітарацыі з англійскай як «Джын Маа») — адзін з самых высокіх хмарачосаў ў Азіі, з’яўляецца візітнай карткай Шанхая. Знаходзіцца ў Шанхайскім раёне Пудун, побач са станцыяй метро Луцзяцзуй. Верхнія паверхі займае пяцізоркавы гатэль *Grand Hyatt*.

## Спасылкі
Катэгорыя:Небаскробы Шанхая
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй звыш 350 метраў
Катэгорыя:Звышвысокія будынкі
Каміль Сен-Санс

**Шарль-Каміль Сен-Санс** ( ; 9 кастрычніка 1835, Парыж - 16 снежня 1921, Алжыр) — французскі кампазітар, арганіст, дырыжор, музычны крытык і пісьменнік.

## Асноўныя творы 
### Оперы 
* «Жоўтая прынцэса» (1872), аp. 30;
* «Срэбны званочак» (1877, другая рэдакцыя — 1913);
* «Самсон і Даліла» (1877), аp. 47;
* «Эцьен Марсель» (1879);
* «Генрых VIII» (1883);
* «Празерпіна» (1887);
* «Асканія» (1890);
* «Фрынея» (1893);
* «Фрэдэгонда» (1895; скончыў і аркестраваў оперу Эрнеста Гіро);
* «Варвары» (1901);
* «Алена» (1904; аднаактная);
* «Продак» (1906);
* «Дэяніра» (1911).

### Творы для аркестра 
* Сімфонія № 1 Es-dur, op. 2;
* Сімфонія № 2 a-moll, op. 55;
* Сімфонія № 3 c-moll (з арганам), ор. 78 (1886);

### Літаратурныя творы 
* «Гармонія і мелодыя» (1885),
* «Партрэты і ўспаміны» (1900),
* «Выхадкі» (1913),
* «Германафілія» (1916).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Сен-Санс на belcanto.ru
* 

Катэгорыя:Кампазітары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары Францыі
Катэгорыя:Піяністы Францыі
Катэгорыя:Арганісты Францыі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Францыі
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Кампазітары — аўтары рэквіемаў
Амедэа Авагадра

**Амедэ́а Авага́дра** (граф ; , Турын — , Турын) — італьянскі навуковец, фізік і хімік.

## Біяграфія 
Атрымаў юрыдычную адукацыю, затым вывучаў фізіку і матэматыку. Член-карэспандэнт (1804), ардынарны акадэмік (1819), а затым дырэктар аддзялення фізіка-матэматычных навук АН у Турыне. У 1806-19 гадах выкладчык фізікі ўніверсітэцкага ліцэя, у 1820-22 і 1834-50 гадах прафесар Турынскага ўніверсітэта. Навуковыя працы Авагадра прысвечаны розным галінам фізікі і хіміі (электрычнасць, электрахімічная тэорыя, удзельныя цеплаёмістасці, капілярнасць, атамныя аб'ёмы, наменклатура хімічных злучэнняў і інш.). У 1811 годзе Авагадра прапанаваў гіпотэзу, згодна з якой малекулы простых газаў складаюцца з аднаго або некалькіх атамаў. На аснове гэтай гіпотэзы Авагадра даў фармулёўку аднаго з асноўных законаў ідэальных газаў (закон Авагадра) і спосаб вызначэння атамных і малекулярных мас. Малекулярная гіпотэза Авагадра не была прынятая большасцю фізікаў і хімікаў 1-й паловы 19 ст. Ад імя Авагадра названая ўніверсальная пастаянная (лік Авагадра) — лік малекул у 1 моле ідэальнага газу. Авагадра — аўтар арыгінальнага 4-томнага курсу фізікі, які з'яўляецца першым кіраўніцтвам па малекулярнай фізіцы, які ўключае таксама элементы фізічнай хіміі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Фізікі Італіі
Катэгорыя:Хімікі Італіі
Шэньчжэнь

**Шэньчжэнь** (кіт. 深圳, піньінь Shēnzhèn, літаральна - «глыбокая мяжа») — горад субправінцыйнага ўзроўню ў правінцыі Гуандун на поўдні Кітайскай Народнай Рэспублікі, мяжуе з Ганконгам. Насельніцтва ў 2003 годзе склала 4.670.000 чалавек.

## Гісторыя 
Старт развіццю рэгіёну быў дадзены ў 1978 г., калі кіраўнік КНР Дэн Сяапін выбраў яго ў якасці адной з адмысловых эканамічных зон у рамках новага курсу рыначных рэформаў. Акрамя пляцоўкі для эканамічных рэформаў Шэньчжэнь тады разглядаўся ўладамі КНР як «кітайскі адказ Ганконгу», пытанне аб перадачы якога з-пад улады брытанскай кароны Кітаю яшчэ не было вырашана канчаткова.

Назва горада паходзіць ад спалучэння двух іерогліфаў «шэнь» і «чжэнь», што ў перакладзе азначае «глыбокая мяжа» ці «глыбокі дрэнаж» (так мясцовыя жыхары называюць сістэму арашальных каналаў на рысавых палях). Старажытная назва населенага пункта - Пэнчэн, што ў перакладзе азначае "арліны горад".

Да пачатку рэформаў Шэньчжэнь ўваходзіў у павет Баоань (宝安 县/宝安 县). У лістападзе 1979 Шэньчжэнь быў перададзены ў прамое падначаленне правінцыйнаму ўраду. У маі 1980 Шэньчжэнь афіцыйна стаў першай асаблівай эканамічнай зонай КНР. З лістапада 1988 г. Шэньчжэнь стаў адміністрацыйнай адзінкай з правінцыйным узроўнем эканамічных паўнамоцтваў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Славутасці 
* Вежа Шунь Хін

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады субправінцыйнага значэння КНР
Катэгорыя:Гарады правінцыі Гуандун
Central Park (небаскроб)

**Central Park** — небаскроб, які знаходзіцца ў горадзе Перт, Аўстралія. Вышыня будынка 249 метраў (817 футаў), 51 паверх і гэта робіць яго сёмым па вышыні будынкам Аўстраліі. Небаскроб будаваўся з 1988 па 1992 год.

Збудаванне было распрацавана архітэктурнай фірмай «Forbes & Fitzhardinge». Структурнымі інжынерамі была Bruechle Gilchrist & Evans.

## Гл.таксама 
* Спіс самых высокіх будынкаў Аўстраліі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* SkyscraperPage for the tower
* Emporis page for the tower

Катэгорыя:Небаскробы Аўстраліі
Катэгорыя:Перт (Аўстралія)
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 200 да 249 метраў
Поль Дзюка

**Поль Абрахам Дзюка** (; 1 кастрычніка 1865, Парыж — 17 траўня 1935, там жа) — французскі кампазітар, музычны крытык і педагог.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Кампазітары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся 1 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1865 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы
Катэгорыя:Памерлі 17 мая
Катэгорыя:Памерлі ў 1935 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Кампазітары Францыі
Катэгорыя:Кампазітары паводле алфавіта
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Францыі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Францыі
Катэгорыя:Музычныя крытыкі Францыі
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Пер-Лашэз
Палац міру і згоды

**Палац міру і згоды** — піраміда, створаная архітэктарам сэрам Норманам Фостэрам ў Астане, сталіцы Казахстана адмыслова для правядзення Кангрэса лідараў сусветных і традыцыйных рэлігій. Піраміда — цэнтр рэлігіязнаўства і верацярпімасці, які змяшчае канцэртную залу на 1500 месцаў.

Будаўніцтва піраміды завяршылася ў 2006 годзе, канцэртная зала была адкрыта Мантсерат Кабалье. У аснове - квадрат з бокам 61,80339887 метра, вышыня - таксама 61,80339887 метра, што адпавядае прынцыпам «Залатога сячэння Фібаначы».

Палац міру і згоды - адна са славутасцяў сталіцы. Піраміда задумвалася як сімвал яднання розных рэлігій, этнасаў і культур, адкрытасці народа і дзяржавы ўсяму свету. Ідэя стварэння гэтага будынка належала прэзідэнту Казахстана Н. А. Назарбаеву і была прадстаўлена ім на першым З'ездзе сусветных і традыцыйна-нацыянальных рэлігій, які праходзіў 23-24 верасня 2003 года ў Астане. У 2006 годзе Палац міру і згоды прыняў дэлегатаў і ўдзельнікаў другога з'езду.

Будынак піраміды пабудаваны турэцкай будаўнічай кампаніяй «Сембол Іншаат». Плошча піраміды - 28 тыс. кв.м., вышыня - 62 метра, аснова 62х62 кв. м. У палацы знаходзяцца канферэнц-залы і выставачныя зоны, мастацкія галерэі і прэзентацыйныя комплексы.

Канцэртна-оперная зала абсталявана найноўшым абсталяваннем, умяшчальнасць залы 1350 гледачоў, працуюць 25 грымёрак. Інтэр'ер залы ў бардовай-залатых танах, з вакном-сонцам уверсе. Сцэна з аркестравай ямай на 80 чалавек і глыбінёй 2,8 метра разлічана на пастаноўкі рознага ўзроўню.

## Цікавыя факты 
* Піраміда падобная на масонскае бажаство "Усёвідушчае Вока", якое таксама маецца на 1$ купюры ЗША і Вялікага друку ЗША

## Галерэя 

Файл:Astana-Evrazes-rev.jpg|Выява піраміды сярод знакавых збудаванняў Астаны на памятнай сярэбранай манеце ў 500 тэнге, прысвечанай 10-годдзю сталіцы Казастана.
Файл:Stamp of Kazakhstan 516.jpg|Паштовая марка Казахстана 2005 года наміналам 65 тэнге «Праект Палаца міру і згоды»

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-сайт Палаца міру і згоды 
* Апісанне Піраміды на сайце Foster + Partners 
* Сайт Кангрэса лідараў сусветных і традыцыйных рэлігій»

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Астаны
Катэгорыя:Піраміды
Фівы (Егіпет)

**Фі́вы** (, стараж.-егіп. Уасет) — адзін з найбуйнейшых гарадоў, палітычны, рэлігійны і культурны цэнтр Старажытнага Егіпта.

Вядомы з ІІІ тыс. да н.э. У ХХІІ—ХХ — Х—V ст. да н.э. сталіца Егіпта, потым рэлігійны цэнтр. Каля 730 да н.э. захоплены царствам Куш, у 663 да н.э. разбураны царом Асірыі Ашурбаніпалам, у 88 да н.э. — Пталамеем IX Сатэрам. Паступова Фівы ператварыліся ў правінцыяльны горад.

З пач. ХІХ ст. н.э. вядуцца археалагічныя раскопкі, у т.л. рэстаўрацыйныя работы ў храмах. На тэрыторыі Фіваў знаходзяцца грандыёзныя храмавыя ансамблі (на ўсходнім беразе Ніла ў Карнаку, Луксоры). На заходнім беразе захаваліся некропалі і руіны памінальных храмаў фараонаў. Каля Фіваў знаходзіцца старажытнаегіпецкі комплекс Дэйр эль-Бахры.

## Літаратура 
* 
* 
* Ливрага Х. А. Фивы: Пер. с исп. 3 изд. М., 2002.
* Gauthier, Henri. 1925—1931. *Dictionnaire des noms géographiques contenus dans les textes hiéroglyphiques*. Vol. 3 of 7 vols. Cairo: Imprimerie de l’Institut français d’archéologie orientale du Caire. (Reprinted Osnabrück: Otto Zeller Verlag, 1975). 75, 76.
* Polz, Daniel C. 2001. «Thebes». In *The Oxford Encyclopedia of ancient Egypt*, edited by Donald Bruce Redford. Vol. 3 of 3 vols. Oxford, New York, and Cairo: Oxford University Press and The American University in Cairo Press. 384—388.
* Redford, Donald Bruce. 1992. «Thebes». In *The Anchor Bible Dictionary*, edited by David Noel Freedman. Vol. 6 of 6 vols. New York: Doubleday. 442—443. ISBN 0-385-42583-X (6-volume set)
* Strudwick, Nigel C., & Strudwick, Helen, *Thebes in Egypt: A Guide to the Tombs and Temples of Ancient Luxor*. London: British Museum Press, 1999, ISBN 0-8014-3693-1

Катэгорыя:Старажытны Егіпет
Катэгорыя:Старажытныя гарады
Катэгорыя:Гарады Старажытнага Егіпта
Феміда

**Феміда**, Тэміда, Тэміс (ст.-греч. Θέμις) — у старажытаагрэчаскай рэлігіі і міфалогіі багіня правасуддзя, тытаніда.

Лічылася дачкой Урана і Геі, другой законнай жонкай Зеўса. Паводле адной з версій міфа, Феміда — маці Праметэя.

Старажытны жывапіс і скулыптура паказвалі Феміду жанчынай з павязкай на вачах (сімвал непрадузятасці), з рогам багацця і шалямі ў руках.

У пераносным сэнсе «Феміда», «шалі Феміды» — справядлівае правасуддзе, закон.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тытаны
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Катэгорыя:Багі справядлівасці і правасуддзя
Клімент VII

**Клімент VII** (; свецкае імя: **Джуліа Медычы**, ;  — ) — Папа Рымскі з 19 лістапада 1523 па 25 верасня 1534. Сын Д. Медычы.

Катэгорыя:Папы Рымскія
Фрэдэрык Содзі

**Фрэдэрык Со́дзі** (; , , Вялікабрытанія — , ) — англійскі радыяхімік, член Лонданскага каралеўскага таварыства (1910), лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1921), замежны член Акадэміі навук СССР (1924).

Скончыў Оксфардскі ўніверсітэт (1896). У 1900—1902 гадах ва ўніверсітэце Мак-Гіла (Манрэаль). 3 1904 года ва ўніверсітэце горада Глазга, з 1914 года прафесар Абердзінскага, у 1919—1936 гадах Оксфардскага ўніверсітэтаў.

Навуковыя працы па даследаванні радыеактыўнасці. Распрацаваў разам з Э. Рэзерфордам асновы тэорыі радыеактыўнага распаду (1903). Даказаў утварэнне гелію пры радыеактыўным распадзе радыю і радону (разам з У. Рамзаем; 1903). Увёў паняцце аб ізатопах, сфармуляваў правіла зрушэння, якое дазваляе прадказаць месца ў перыядычнай сістэме элемента — прадукту радыеактыўнага распаду (1913; адначасова з К. Фаянсам). Адкрыў пратактыній (1917; разам з Дж. Кранстанам, незалежна ад О. Гана і Л. Майтнер).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта 
* 

Катэгорыя:Фізікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты РАН (1917—1925)
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Катэгорыя:Асобы
Павел III

**Павел III** (; свецкае імя: Алесандра Фарнезэ, ; 29 лютага 1468 — 10 лістапада 1549) — Папа Рымскі з 13 кастрычніка 1534 па 10 лістапада 1549 г.

## Біяграфія 
Наведваў лекцыі гуманіста Пампонія Лета. Ва ўзросце 25 гадоў, не маючы духоўнага сану, быў прызначаны Папам Аляксандрам VI кардыналам і епіскапам адразу трох дыяцэзій. Сваёй кар’ерай ён быў абавязаны сястры, Джуліі Фарнезэ, якая была палюбоўніцай Папы Аляксандра VI. Юлій II узнагародзіў Алясандра чацвёртым, а Клімент VII — пятым епіскапствам. У 1534 годзе быў абраны Папам Рымскім.

Кардыналы разлічвалі, што дасведчаны ў палітычных справах Фарнезэ зможа ўмела манеўраваць паміж Францыяй і Габсбургамі. Пачатак яго пантыфікату не паказваў на тое, што ён мае намер правесці рэформу звычаяў папскай курыі.

У першай палове XVI стагоддзя папства ў шэрагу заходнееўрапейскіх дзяржаў пацярпела шэраг паразаў. Нават у асяроддзі італьянскага духавенства, у прыватнасці ў папскіх колах, заўважалася трывога. У сувязі з ростам лютэранскіх ідэй у Італіі Папа Павел III у 1536 выдаў булу, якая пагражала адлучэннем ад царквы за ўсякую апеляцыю да сабора. У 1542 Павел III вырашыў выкарыстаць вопыт іспанскай інквізіцыі і булай «Licet ab initio» заснаваў у Рыме цэнтральны інквізіцыйны трыбунал з неабмежаванымі правамі.

У 1540 Павел III булай «Regiminis militantis ecclesiae» заснаваў езуіцкі ордэн з пералікам першых дзесяці яго членаў-заснавальнікаў.

## Спасылкі 
* Pope Paul III. Catholic Encyclopedia.

Катэгорыя:Папы Рымскія
Павел IV

**Павел IV** (; свецкае імя *Джанп’етра Карафа*, ; 28 чэрвеня 1476 — 18 жніўня 1559) — Папа Рымскі з 23 мая 1555 па 18 жніўня 1559 года.

Катэгорыя:Папы Рымскія
Марцэл II

**Марцэл II** (лац. Marcellus PP. II; свецкае імя: *Марчэла Чэрвіні*, італ. Marcello Cervini; 6 мая 1501, Мантэфана, Папская вобласць - 30 красавіка 1555, Рым) — Папа Рымскі з 9 па 30 красавіка 1555 года.

Катэгорыя:Папы Рымскія
Вежа Банка Амерыкі

**Вежа Банка Амерыкі** ў Парку Браянт (Bryant Park) — небаскроб вышынёй у 366 метраў у Мідтаўне Манхэтэна. Амерыканскі праект коштам у $ 1 мільярд размешчаны на Шостай Авэню паміж 42-й і 43-й Вуліцамі насупраць Парку Браянт. Гэта другі па вышыні будынак у Нью-Ёрку пасля Эмпайр Стэйт Білдынг і чацвёрты па вышыні ў ЗША. Праект быў распрацаваны архітэктарамі Фокс і Генслерам ў разліку на высокую экалагічную бяспеку і эфектыўнасць, параўнальную з лепшымі паказчыкамі ў свеце. Завяршэнне работ запланавана на 2009 год. Як вынікае з назвы, асноўным арандатарам небаскроба стане Банк Амерыкі.

Максімальная вышыня вежы была дасягнута 15 снежня 2007 года, калі на вяршыню небаскроба быў пастаўлены апошні верхні блок са шпілем.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Манхэтэн
Катэгорыя:З’явіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:Небаскробы Нью-Ёрка
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй звыш 350 метраў
Пій V

**Пій V** (лац. Pius PP. V; свецкае імя: Антоніа Мікеле Гізліеры, італ. Antonio Michele Ghislieri; 17 снежня 1504 — 1 мая 1572) — Папа Рымскі з 7 студзеня 1566 па 1 мая 1572.
## Біяграфія 
Антоніа Гізліеры нарадзіўся 17 студзеня 1504 ў Боска (каля Александрыі) у беднай сям’і. У 14 гадоў ён уступіў у дамініканскі ордэн. Пасля заканчэння вучобы выконваў функцыі інквізітара ў Паўночнай Італіі, а пазней — у Рыме. Павел IV прызначыў яго біскупам Непі, а ў 1557 годзе — кардыналам.

Катэгорыя:Папы Рымскія
Інакенцій VIII

**Інакенцій VIII** (, свецкае імя: **Джанбатыста Чыба**, ; 1432 — 25 ліпеня 1492) — Папа Рымскі з 29 жніўня 1484 г. па 25 ліпеня 1492 года.

5 снежня 1484 Папа Інакенцій VIII выдаў булу «*Summis desiderantes*» супраць ведзьмаў.

У яго было дванаццаць афіцыйна прызнаных нашчадкаў: восем хлопчыкаў і чатыры дзяўчынкі.

Катэгорыя:Папы Рымскія
Прымітывізм

— Актрыса Маргарыта (1909)|thumb]]
**Прымітывізм** — стыль жывапісу, які зарадзіўся ў XIX стагоддзі, які змяшчае ў сябе абдуманае спрашчэнне карціны, што робіць яе формы прымітыўнымі, як творчасць дзіцяці або малюнкі першабытных часоў.

## Спасылкі 
* Сайт пра прымітывізм
* Віртуальны музей рускага прымітыву
* Дом-музей Cajeth (*Museum Haus Cajeth*, Гайдэльберг) — галерэя наіўнага мастацтва невядомых мастакоў


Катэгорыя:Стылі жывапісу
Грыгорый XIII

**Грыгорый XIII** (; свецкае імя: *Уга Банкампаньі*, ; 7 студзеня 1502 — 10 красавіка 1585) — Папа Рымскі з 13 мая 1572 па 10 красавіка 1585 года.
## Біяграфія 
Натхніцель контррэфармацыі ў еўрапейскіх дзяржавах. Падтрымліваў французскіх католікаў у іх барацьбе з гугенотамі, садзейнічаў узмацненню езуітаў. Імкнуўся пашырыць каталіцызм у Расіі, Японіі, Кітаі. Грыгорый XIII правёў рэформу календара (1582), ад яго імя назва стылю — грыгарыянскі.

## Літаратура 
* Грыгорый XIII //  С. 477.

Катэгорыя:Папы Рымскія
Сікст V

**Сікст V** (; свецкае імя: *Фелічэ Перэці дзі Мантальта*, ); (13 снежня 1521 — 27 ліпеня 1590) — Папа Рымскі з 24 красавіка 1585 па 27 ліпеня 1590 г.

 з Будслаўскага касцёла. XVIII стагоддзе]]

## Спасылкі 
Катэгорыя:Папы Рымскія
Васіль Аляксандравіч Сухамлінскі

**Васіль Аляксандравіч Сухамлінскі** (; , в. Васыліўка, Александрыйскі павет, Херсонская губерня — , пас. Паўлыш, Ануфрыеўскі раён, Кіраваградская вобласць, Украінская ССР) — украінскі савецкі педагог. Член-карэспандэнт Акадэміі педагагічных навук СССР (1968), кандыдат педагагічных навук (1955), заслужаны настаўнік школы Украінскай ССР (1958), Герой Сацыялістычнай Працы (1968).

Скончыў Палтаўскі педагагічны інстытут (1939). Выкладаў украінскую мову і літаратуру ў сельскіх школах Ануфрыеўскага раёна Кіраваградскай вобласці. У 1944—1948 гадах загадчык Ануфрыеўскага райана. З 1948 года дырэктар Паўлышскай сярэдняй школы, якая стала своеасаблівай навуковай лабараторыяй, дзе ўвесь педагагічны калектыў удзельнічаў у шматгадовай доследна-эксперыментальнай дзейнасці.

Аўтар навуковых прац па праблемах практычнай педагогікі. Стварыў арыгінальную педагагічную сістэму заснаваную на антрапалагічным падыходзе, гарманізацыі форм, сродкаў і метадаў педагагічнай дзейнасці, прызнання асобы дзіцяці вышэйшай каштоўнасцю працэсаў выхавання і адукацыі.

## Беларускія пераклады 
* Блакітныя жураўлі: апавяданні, казкі / Васіль Сухамлінскі; пераклад з украінскай мовы, [прадмова] В. Віткі; агульная рэдакцыя Я. Брыля. — Мінск: Народная асвета, 1971.

## Літаратура 
* *Вітка В.* «Сэрца аддаю дзецям»: Настаўнік // *Вітка В.* Выбр. творы. Т. 2. Мн., 1973.
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіраваградскай вобласці
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Украіны
Катэгорыя:Заслужаныя настаўнікі УССР
Ніко Пірасмані

**Ніко Пірасмані**, таксама **Ніко (Мікалай Асланавіч) Пірасманашвілі** (, ; 5 мая або 5 красавіка , Мірзаані, Грузія — , ) — грузінскі мастак-самавук, прымітывіст, прадстаўнік наіўнага мастацтва.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1862 у сялянскай сям’і ў сяле Мірзаані ў Кахетыі. З дзяцінства захапляўся жывапісам, шмат маляваў, але спецыяльнай мастацкай адукацыі не меў, маляваць яго навучыў найлепшы сябра Леван Калмахелідзэ.

Пераехаў у Тбілісі пасля смерці бацькоў. У 1880-х разам з іншым самавукам Гіго Зазіяшвілі адкрыў студыю, у якой яны малявалі на замовы шыльды і вывескі.

## Галерэя 

Файл:Pirosmani. Fisherman.jpg|Рыбак. 1900-я
Файл:Pirosmani - Actress Margarita.jpg|Актрыса Маргарыта. 1909
Файл:Pirosmani - Giraffe.jpg|Жырафа. 1900-я
Файл:Pirosmani. Girl with baloon.jpg|Дзяўчынка з шарыкам. 1900-я
Файл:Pirosmani. still life.jpg|Нацюрморт
Файл:Pirsomani. Woman and her children going to a spring.jpg|Жанчына з дзецьмі, якая ідзе да крыніцы
Файл:Pirosmani. man on donkey.jpg|Чалавек, які едзе на асле
Файл:Pirosmani. Batumi port.jpg|Порт Батумі
Файл:Pirosmani - Childless millionaire and a poor woman with children.jpg|Бяздзетны мільянер і бедная жанчына з дзецьмі

## Памяць 
146 работ Ніко Пірасмані захоўваюцца ў Грузінскім нацыянальным музеі. 16 — у гісторыка-этнаграфічным музеі ў Сігнахі.
* 31 траўня 2011 грузінская паліцыя, расследуючы адну са спраў, знайшла зніклую карціну Пірасмані «Паранены салдат». Яе перадалі ў Грузінскую нацыянальную галерэю.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ніка Пірасмані — Інтэрнэт галерэя (168 прац) 
* Пра Пірасмані, рэпрадукцыі 
* Артыкул пра Пірасмані ў часопісе VIVA
* Мастацкая галерэя Пірасманішвілі

Катэгорыя:Мастакі Грузіі
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Катэгорыя:Наіўнае мастацтва
Анры Русо

**Анры Жульен Фелікс Русо** (, па мянушцы , «Мытнік»; 21 мая 1844 — 2 верасня 1910) — французскі жывапісец-самавук, адзін з самых вядомых прадстаўнікоў наіўнага мастацтва, або прымітывізму.

## Біяграфія 
Анры Русо нарадзіўся 21 мая 1844 г. у мястэчку Лаваль (дэпартамент Маен), у сям’і рабочага. Пасля службы ў арміі уладкаваўся на працу ў французскую мытню. Жывапісам стаў займацца ўжо ў сталым узросце, не маючы адпаведнай адукацыі.

У 1886 г. Русо ўпершыню паказвае свае працы шырокай публіцы, удзельнічаючы ў «Выставе незалежных». Ужо пры жыцці ў мастацкім супольнасці Францыі яго высока шанавалі за каларыстычнае багацце работ і арыгінальныя сюжэты (Русо часта малюе экзатычныя джунглі, якіх ён ніколі ў жыцці не бачыў).

Мастак памёр ад гангрэны 2 верасня 1910 года ў парыжскай бальніцы Некера, пасля таго як параніў сабе нагу.

Надмагільны барэльеф на магіле Анры Русо выканаў вялікі французскі скульптар румынскага паходжання, Канстанцін Бранкузі.

## Творчасць 
Працаваў пераважна ў жанры пейзажа, паказаў самабытны характар нацыянальнага ландшафту пры розным стане прыроды і святлопаветранага асяроддзя. Творы вызначаюцца ўраўнаважанасцю і манументальнасцю кампазіцыі, стрыманым каларытам, адчуваннем матэрыяльнасці свету: «Кірмаш у Нармандыі» (каля 1832), «Алея каштанаў» (1837), «Балота ў Ландах», «Дубы» (абодва каля 1852), «Від у Барбізоне» і інш. Аўтар малюнкаў і афортаў.

## Галерэя 

Выява:Henri Rousseau - A Carnival Evening.jpg|Карнавальны вечар, 1886
Image:Henri Rousseau 001.jpg
Image:Henri Rousseau 002.jpg|Від моста ў Сеўры, 1908
Image:Henri Rousseau 003.jpg
Image:Henri Rousseau 005.jpg
Image:Henri Rousseau 006.jpg
Выява:La muse inspirant le poète.jpg|Муза, што натхняе паэта, 1909
Image:Henri Rousseau 008.jpg|Напад у джунглях, 1891
Image:Henri Rousseau 009.jpg
Image:Henri Rousseau 010.jpg|Цыганка ў сне, 1897
Image:Henri Rousseau 011.jpg|Заклінальніца змей, 1907
Выява:Rousseau09.jpg|Партрэт-пейзаж, 1890

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Анры Русо. Карціны і біяграфія
* Падрабязная біяграфія Анры Русо

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Катэгорыя:Мастакі-прымітывісты
Катэгорыя:Наіўнае мастацтва
Эдвард Штайхен

[thumb|Эдвард Штайхен. Аўтапартрэт, [1903]]
**Эдвард Штайхен** або **Штэйхен** (Edward Steichen; , , Люксембург — , Уэст Рэдынг, штат Канектыкут) — адзін з найбольш уплывовых майстроў у гісторыі фатаграфіі, які разам з Альфрэдам Стыгліцам стаяў на чале амерыканскага «Фота-сэцэсіёна».

Катэгорыя:Фатографы ЗША