open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хуан Себасцьян Элькана

**Хуан Себасцьян дэль Кана** (пазней прозвішча змяніў на больш мілагучнае **Элькана**), ісп. Juan Sebastián del Cano (Elcano) (1486/1487, Гетарыя, Краіна Баскаў, правінцыя Гіпускоа, Каралеўства Кастылія, цяпер Іспанія — 4 жніўня 1526, Ціхі акіян) — іспанскі мараплавец баскскага паходжання.

## Біяграфія 
У маладосці быў наймітам, ваяваў у Італіі. Зарабіўшы грошай, пасяліўся ў Севільі, стаў капітанам гандлёвага судна. Згалеў і апынуўся пад пагрозай турмы; каб выратавацца, запісаўся ў экспедыцыю Магелана.

Вядомы тым, што ўзначаліў экспедыцыю Магелана пасля смерці апошняга і завяршыў яе 8 верасня 1522 года, прывёўшы карабель «Вікторыя» з Паўднёва-Усходняй Азіі ў Іспанію. Зваротны шлях Элькана быў вельмі рызыкоўным, бо, каб пазбегнуць сутыкненняў з партугальцамі, ён вёў «Вікторыю» праз паўднёвыя воды Індыйскага акіяна і вакол Афрыкі, не набліжаючыся да берага. 18 сакавіка 1522 Элькана адкрыў востраў Амстэрдам, але не даў яму ніякай назвы. Акрамя яго, Іспаніі дасягнулі яшчэ 17 чалавек каманды «Вікторыі» (пазней вярнуліся яшчэ затрыманыя партугальцамі на астравах Зялёнага Мыса маракі з «Вікторыі» і 4 чалавека з каманды карабля «Трынідад»). У адрозненне ад Магелана, не разлічваючы пасля «астравоў прыпраў» працягваць шлях на захад, Элькана свядома абраў кругасветны маршрут.

За дадзеную экспедыцыю кароль Карлас I (ён жа імператар Карл V) прысвоіў Элькана асабісты герб, на якім у ліку іншага быў намаляваны зямны шар з дэвізам **Primus circumdedisti me** (лац. *Ты першы абмінуў мяне*), і прызначыў штогадовую пенсію.

Катэгорыя:Мараплаўцы Іспаніі
Катэгорыя:Удзельнікі кругасветных падарожжаў
Рыта

**Рыта**, **Вялікая Рыта**, **Велікарыта**, **Млынец** — рака ў Маларыцкім і Брэсцкім раёнах Беларусі, левы прыток ракі Мухавец (басейн Віслы). Даўжыня 62 км. Плошча вадазбору 1730 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 5,9 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6 ‰.

## Назва 
Паводле, В. Жучкевіча, назва ракі Рыта ўтвораная ад асновы *рыць*.

Рачная назва Велікая Рыта адбілася ў назве вёскі Велікарыта, што знаходзіцца на левым беразе ракі. У Вялікую Рыту ўцякае рака Малая Рыта (Маларыта), ад якой назва горада Маларыта.

## Гідраграфія 
Пачынаецца ад трубы-рэгулятара каля вёскі Сушытніца Маларыцкага раёна. Раней пачыналася з возера Крымна (Украіна), пасля меліярацыйнай рэканструкцыі верхняе цячэнне пераведзенае ў рэчку Маларыта (пры неабходнасці частка сцёку можа накіроўвацца ў Рыту).

Цячэ па Брэсцкім Палессі. Вусце каля ўсходняй ускраіны вёскі Літвіны Брэсцкага раёна. За 2 км вышэй аўтадарогі Ляхаўцы — Макраны частка сцёку Рыты накіроўваецца ў Лукаўскае вадасховішча, ніжэй вусця Маларыты рэчышча прымае прыродныя параметры.

Абалона двухбаковая, нізкая, забалочаная (шырыня 0,3—0,5 км), перасечаная меліярацыйнымі каналамі, у верхнім і сярэднім цячэнні меліяраваная. Рэчышча каналізаванае амаль на ўсім працягу за выключэннем 3,5 км вышэй вусця. Берагі стромкія, месцамі абрывістыя.

Замярзае ў 3-й дэкадзе снежня, лёд трымаецца да сярэдзіны сакавіка. Веснавы крыгаход 7 дзён. Найвышэйшы ўзровень разводдзя ў пачатку 3-й дэкады сакавіка. На перыяд вясновага разводдзя прыпадае каля 46 %, на летне-асеннюю межань — 31, зімовую — 23 % аб’ёму гадавога сцёку.

Асноўныя прытокі — Маларыта, Замшанка і Пажэжынка (злева). Рака прымае сцёк з меліярацыйных каналаў. На рацэ дзейнічае гідралагічны пост у вёсцы Малыя Радванічы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прытокі Мухаўца
Катэгорыя:Рэкі Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Маларыцкага раёна
Электрацягнік ЭР200

**Электрацягнік ЭР200** (**э**лектрацягнік **р**ыжскі з канструкцыйнай хуткасцю **200** км/г) — высакахуткасны электрацягнік, выпушчаны ў трох экземплярах для чыгунак СССР на Рыжскім вагонабудаўнічым заводзе. 

## Гісторыя электрацягніка 
На чыгунцы СССР у 1965—1966 гг. быў завершаны комплекс работ па вызначэнні асноўных параметраў рухомага складу з канструкцыйны хуткасцю 200—250 км/ч. У 1967 годзе было зацверджана тэхнічнае заданне на 14-вагонны электрацягнік пастаяннага току напружаннем 3 кВ тыпу ЭР200. Да выканання гэтай працы былі падлучаныя навуковыя і канструктарскія падраздзяленні прамысловасці. У агульнай складанасці, у распрацоўцы і стварэнні электрацягніка ЭР200 ўдзельнічалі калектывы больш за 50 навукова-даследчых інстытутаў, праектных арганізацый і заводаў. 

У снежні 1973 года доследны электрацягнік выйшаў з варот Рыжскага вагонабудаўнічага завода. 

У 1974 годзе электрацягнік паступіў для абкаткі і выпрабаванняў на хуткасны палігон УНІІЧа Беларэчанск — Майкоп. Тут, пасля заводскай наладкі і абкатных выпрабаванняў з хуткасцямі да 200 км/г, у 1975 годзе былі праведзены комплексныя прыёмачныя выпрабаванні. Выпрабаванні ішлі па двух асноўных праграмах: першая прадугледжвала даследаванні дынамічных хадавых паказчыкаў, другая — вывучэнне цягава-энергетычных параметраў. У 1975 годзе на перагоне Ханская—Беларэчанск ўпершыню была дасягнутая хуткасць руху электрацягніка 210 км/г. Выпрабаванні паказалі, што асноўныя цягавыя і тармазныя характарыстыкі цягніка адпавядаюць тэхнічным умовам і па дасягнутых на палігоне дынамічных паказчыках пры хуткасцях 200—210 км/г. ён можа быць дапушчаны да працягу комплексных выпрабаванняў на Кастрычніцкай чыгунцы. 

Пасля выпрабаванняў электрацягнік быў прыпісаны ў парк лакаматыўнага дэпо Ленінград-Пасажырскі-Маскоўскі (ЦЧ-8) Кастрычніцкай чыгункі. Пасля будаўніцтва маторвагоннага дэпо Санкт-Пецярбург-Маскоўскае (ЦЧ-10) п. Металабуд у 2000 годзе быў туды перададзены, дзе робіцца  тэхнічнае абслугоўванне і рамонт. 

Выпрабаванні на Кастрычніцкай чыгунцы праводзіліся ў 1976 годзе.

## Гл. таксама 
Электрацягнік Сокал-250
 
Катэгорыя:Электрацягнікі Расіі
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Мураванка)

**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — праваслаўны храм у в. Мураванка Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці Беларусі. Помнік абарончага дойлідства. Мае стылявыя адзнакі беларускай готыкі з элементамі рэнесансу.

## Гісторыя 
[250px|left|thumb|Мураванкаўская царква на малюнку [Васіль Фёдаравіч Гразноў|В. Гразнова (1874)]]
Доўгі час афіцыйнай датай будаўніцтва царквы лічыўся 1407 год. Пазней аналіз гістарычных дакументаў паказаў, што дата 1407 г. была сфальсіфікавана ў XVII стагоддзі. Больш дэталёвае вывучэнне помніка дало навукоўцам падставы меркаваць, што пабудавана ўмацаваная царква была дзесьці паміж 1516 і 1542 гг. Да гэтага часу мясцовасць будучага будаўніцтва ўжо насіла назву Мураванка дзякуючы адзінай умацаванай мураванай вежы, якая і была пазней перабудавана ў храм.

Храм неаднойчы змяняўся, асабліва ў час капітальных рамонтаў у 1822 і 1871—1872 гг. Зніклі некаторыя характэрныя дэталі, якія стваралі непаўторны каларыт царквы-крэпасці. Аказалася замураванай частка байніц на галоўным і бакавых фасадах, зніклі байніцы з усходняга. Раскіданы лесвіцы алтарных вежаў, на адзін ярус надбудаваны заходнія вежы заходняга фасада. Зроблены новыя карнізы, пабудаваны прытвор. На вонкавых сценах з'явілася тынкоўка. Аднак, нягледзячы на істотныя змены, першапачатковы выгляд храма ў асноўным захаваўся. У час Вялікай Айчыннай вайны была пашкоджана, у канцы 1940 — пачатку 1950-х гг. адрамантаваны сцены, скляпенні, дах.

## Галерэя 

Выява:Belarus-Muravanka-Church of Birth of Holy Virgin-1.jpg
Выява:Belarus-Muravanka-Church of Birth of Holy Virgin-2.jpg
Выява:Belarus-Muravanka-Church of Birth of Holy Virgin-3.jpg
Выява:Belarus-Muravanka-Church of Birth of Holy Virgin-4.jpg

## Літаратура 
* 
* 
* *Горны А.* Страсці вакол Мураванкі. Эпізод з гісторыі Маламажэйкаўскай Свята-Раства-Багародзіцкай царквы // Поколение. 2013. № 2. С. 45—47.
* *Лаўрэш Л.* Датаванне пабудовы царквы ў Малым Мажэйкаве // Białoruskie Zeszyty Historyczne № 40. Białystok, 2013. С. 226—232.
* *Лаўрэш Л.* [Спіс вернікаў царквы ў Малым Мажэйкаве, 1829 г.](http://pawet.net/genealogy/001/04/%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D1%8D%D0%B9%D0%BA%D0%B0%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_(%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%9C%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F)_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%8F.html) // Лідскі Летапісец 3(75)–2016. С. 26–40.
* *Лаўрэш Л.* Маламажэйкаўская царква: гістарычны нарыс.  — Гродна: "ЮрСаПрынт", 2017. - 114 с.: іл.
* *Лаўрэш Л.* Зноў пра святароў і царкву ў Малым Мажэйкаве // Лідскі Летапісец, 2020. 1(89). С. 21-31.
* *Лаўрэш Л.* Фундатар Маламажэйкаўскай царквы Шымка Мацкавіч і яго нашчадкі // Беларусь у кантэксце еўрапейскай гісторыі: асоба, грамадства, дзяржава : зб. навук. арт. / ГрДУ імя Янкі Купалы. Гродна : ГрДУ, 2021. С. 299-305. // на pawet.net

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Мураванка (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў гатычным стылі
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Чувашская Вікіпедыя

**Чувашская Вікіпедыя** — раздзел Вікіпедыі на чувашскай мове. Існуе з канца 2004, развіваецца добраахвотнікамі энцыклапедычнай справы і назапашвае матэрыялы на чувашскай літаратурнай мове.

У сакавіку 2014 года змяшчала болей за 28 200 артыкулаў, у лістападзе 2016 — болей за 36 000.

На профіль Чувашскай Вікіпедыі ўплывае руская Вікіпедыя — з яе перакладаюць артыкулы, пераносяць шаблоны.

## Гісторыя 
У 2004 годзе ўдзельнік Kostik Vento (Канстанцін Хлызаў) падаў заяўку ў Фонд Вікімедыя на адкрыццё чувашскага падзелу Вікіпедыі. У лістападзе Чувашскі профіль Вікіпедыі быў запушчаны.

У снежні з'яўляюцца першыя артыкулы і змяняецца выгляд галоўнай старонкі. Стваральнік 1-га артыкула — Untifler, ён жа даў жыццё татарскаму і башкірскаму раздзелам Вікіпедыі.

Паводле яго прапановы ў працу чувашскай Вікіпедыі ўключаецца Мікалай Плотнікаў (PCode).

У лістападзе 2006 года ў Чувашскай Вікіпедыі пачынае працаваць Viktor.

7 снежня 2005 года напісаны 1500 артыкул — Іркуцк. 9 сакавіка 2006 года — у раздзеле 2000 артыкулаў. 2000-ы артыкул — Дражжанаўскі раён Татарстана.

22 жніўня 2006 года — У чувашскай Вікіпедыі больш за 4000 артыкулаў . 22 лістапада 2006 года — напісаны 4500-ы артыкул — Рэчка Лава.

У студзені 2007 года напісаны 5000-ы артыкул. 13 верасня 2007 года — у чувашскай Вікіпедыі больш за 6000 артыкулаў .

14 студзеня 2008 года — У раздзеле 7000 артыкулаў. 17 ліпеня 2008 года — у чувашскай Вікіпедыі 8000 артыкулаў. 8000-ы артыкул — Рагачоў Якаў Капітонавіч. 6 красавіка 2009 года — У чувашскай Вікіпедыі 10000 артыкулаў . 10000-ы артыкул — Хайдэгер Марцін.

13 лютага 2010 года — У чувашскай Вікіпедыі 11000 артыкулаў. 11000-ы артыкул — Мангольская мова. 26 студзеня 2011 года — У чувашскай Вікіпедыі 12000 артыкулаў. Юбілейны артыкул — Такай.
31 жніўня 2011 года — У чувашскай Вікіпедыі 13000 артыкулаў. Юбілейны артыкул — Scapa (віскі).

## Спасылкі 
* Галоўная старонка Чувашскай Вікіпедыі
* Wikipedia Statistics Sunday January 31, 2010 
* У пераліку Вікіпедый
* Статыстыка Чувашскай Вікіпедыі 
* Чувашская Википедия более 6000 статей
* В чувашском разделе Википедии количество статей перешло 10 000 рубеж
* Николай Плотников: «Родное лучше видится на расстоянии…»
* Александр Блинов: «Пользование технологией вики становится нормой» 

Катэгорыя:Раздзелы Вікіпедыі
Вікіпедыя
Вікіпедыя
Імперыя Інкаў

**Імперыя Інкаў** (кечуа: Tawantin Suyu, Tawantinsuyu, **Таўантынсую**, **Тавантынсую**) — буйнейшая па плошчы і колькасці насельніцтва індзейская раннекласавая дзяржава ў Паўднёвай Амерыцы ў XI—XVI стст. Займала тэрыторыю ад цяперашняга Паста ў Калумбіі да ракі Маўле ў Чылі. Імперыя ўключала ў сябе цалкам тэрыторыі цяперашніх Перу, Балівіі і Эквадора (за выключэннем часткі раўнінных усходніх раёнаў, парослых непраходнай сельвай), часткова Чылі, Аргенціны і Калумбіі. У 1533 г. іспанскія канкістадоры ўсталявалі кантроль над большай часткай імперыі, а ў 1572 годзе дзяржава інкаў спыніла сваё існаванне. Ёсць гіпотэза, што апошнім незалежным прыстанкам інкаў з’яўляецца нязнойдзены горад (краіна) Пайтыты (да сярэдзіны або канца XVIII стагоддзя).

Археалагічныя даследаванні паказваюць, што вялікая колькасць дасягненняў было атрымана ў спадчыну інкамі ад папярэдніх цывілізацый, а таксама ад падначаленых імі суседніх народаў. Да моманту з’яўлення на гістарычнай арэне інкаў у Паўднёвай Амерыцы існаваў шэраг цывілізацый: мачы (культура Мачыка, вядомая каляровай керамікай і ірыгацыйнымі сістэмамі), Уары (гэта дзяржава з’явілася правобразам Імперыі інкаў, хоць насельніцтва гаварыла, відаць, на іншай мове — Аймар) , Чыму (цэнтр — горад Чан-Чан, характэрная кераміка і архітэктура), Наска (вядомыя тым, што стварылі так званыя лініі Наска, а таксама сваімі сістэмамі падземных вадаправодаў, керамікай), Пукіна (цывілізацыя горада Ціаўанака з насельніцтвам каля 40 тысяч чалавек, якая знаходзілася на ўсход ад возера Тытыкака), Чачапояс («Ваяры хмар», вядомыя сваёй грознай крэпасцю Куэлап, якую яшчэ называюць «Мачу-Пікчу поўначы»).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Былыя краіны
Катэгорыя:Храналогія

Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Амерыкі
Катэгорыя:Гісторыя Перу
Катэгорыя:Гісторыя Балівіі
Катэгорыя:Гісторыя Эквадора
Катэгорыя:Сярэдневякоўе
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Бітва пад Гарадзечнам

**Гарадзечна** — мястэчка Кобрынскага павета Гродзенскай губерні (цяпер — Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць).

12 жніўня (31 ліпеня па старым стылі) 1812 года тут адбывалася бітва паміж часцю 3-й рэзервовай абсервацыйнай арміі (каля 18 тыс.) генерала Тармасава і карпусамі: аўстрыйскім князя Шварцэнберга і саксонскім Рэн’е (каля 40 тыс.). Руская пазіцыя з фронту была даступная толькі па тром плацінам, якія шлі праз багністы прыток ракі Мухавец; правы фланг яе ўпіраўся ў балота; левы быў прыкрыты лесам (які лічыўся непраходным), праз які праходзіла дарога на Кобрын. Князь Шварцэнберг накіраваў у абыход левага фланга атрад, нечаканае з’яўленне якога прымусіла Тармасава прыцягнуць туды амаль усе войскі. Усе атакі непрыяцеля на левы фланг расійскіх войск былі адбітыя, а супраць іх фронту нічога рашучага прадпрынята не было. Дзякуючы гэтаму Тармасаў, нягледзячы на вялікую перавагу сіл з непрыяцельскага боку, утрымаўся на пазіцыі да самага вечара. Уначы, асцерагаючыся за свой шлях адступлення, ён адышоў да Кобрына.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* План сражения при местечке Городечно Пружанского уезда 31 июля (12 августа) 1812 года, составленный приставом В. Окромешко. Сентябрь 1911 г. 

Катэгорыя:Бітвы Расіі
Катэгорыя:Бітвы Францыі
Катэгорыя:Гісторыя Францыі
Катэгорыя:Гісторыя Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Пружанскага раёна
Катэгорыя:Бітвы ў Беларусі
Катэгорыя:Жнівень 1812 года
Катэгорыя:Падзеі 12 жніўня
Чамялынскае вадасховішча

**Чамялы́нскае** — вадасховішча ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Размешчана ў 14 км на паўночны ўсход ад горада Івацэвічы, каля вёскі Чамялы ў пойме ракі Шчара. Побач з возерам праходзяць аўтамабільныя дарогі  і .

Збудавана ў 1954 годзе на пойме ракі Шчара для рыбаводства.

З’яўляецца наліўным, напаўняецца вадой праз шлюзы Даманаўскага вадасховішча з выкарыстаннем помпавай станцыі.

Плошча вадазбору — 2970 км². Вадазбор раўнінны, слабаперасечаны (разаранасць 40 %, залесенасць 18 %, забалочанасць 31 %).

Збудаванні гідравузла: агараджальная дамба (даўжыня 5,122 км), водазабор, помпавая станцыя, вадавыпуск з рыбаўлоўнікам. Па ложы вадаёма пракладзена рыбазборнаасушальная сетка. Выкарыстоўваецца для таварнага разводу рыбы ААТ «Доследны рыбгас „Сялец“».

## Спасылкі 
* 
* Рыбалоўная-турыстычны партал 

Катэгорыя:Вадасховішчы Івацэвіцкага раёна
Катэгорыя:Шчара
Катэгорыя:З’явіліся ў 1954 годзе
Катэгорыя:1954 год у Беларусі
Парк імя Першага мая (Брэст)

**Парк культуры і адпачынку** — гарадскі парк у Брэсце.

Створаны ў 1906 годзе салдатамі дыслакаванага ў горадзе Лібаўскага палка Рускай імператарскай арміі. Спачатку парк займаў плошчу 4 га. Станам на 2021 год плошча больш за 20 га, найвялікшы парк у Брэсце, у ім дзясяткі рэдкіх для гэтай часткі Еўропы відаў дрэваў, напрыклад, платан, тамарыск, вяз, елка сорту 'Virgata' і серпенцін.

Са студзеня 1941 года меў назву **Парк культуры і адпачынку імя 1-га Мая** і быў адкрыты 1 мая 1941 года. З чэрвеня 2001 года называецца Паркам культуры і адпачынку.

Зведаў татальную рэканструкцыю да 100-гадовага юбілею ў 2006, якая пачалася ў 2004 годзе і доўжылася два гады. 16 кастрычніка 2004 года парк часткова адкрыты пасля першага этапу рэканструкцыі. У 2006 годзе рэканструкцыя завершана і парк цалкам адкрыты 1 мая 2006 года для наведвання пад афіцыйнай назвай **Парк імя Першага мая**.

У парку ёсць вялікі дыскабар, шахматна-шашачны клуб, сцэна пад адкрытым небам, пляцоўкі з атракцыёнамі і дзве сажалкі — *Верхняе возера* і *Ніжняе возера*. Сажалкі злучаны каналам, па якім вада павольна цячэ з Верхняга возера ў Ніжняе. У Верхнім возеры ёсць два фантаны, а праз берагі канала перакінуты масткі. Яшчэ адзін мост злучае востраў у цэнтры Верхняга возера з берагам. Вакол пляцовак каля сажалак металічныя агароджы.

## Спасылкі 
* Фота парка
* http://www.city-walk.brest-belarus.org/park/park.html 
* Фота з адкрыцця парка

Катэгорыя:З’явіліся ў 1906 годзе
Катэгорыя:Паркі Брэста
Катэгорыя:1906 год у Брэсце
Іван Міхайлавіч Пратасеня

**Іван Міхайлавіч Пратасе́ня** (, в. Старцавічы (цяпер в. Знамя),  Слуцкі раён — , Мінск) — беларускі мастак–графік і акварэліст.

## Біяграфія 
У 1957 годзе скончыў Мінскае мастацкае вучылішча, вучыўся ў Л. Лейтмана і Я. Харытоненкі. У 1965 годзе скончыў Маскоўскі паліграфічны інстытут. 3 1958 года працаваў мастаком у Дзяржаўным камітэце па тэлебачанні і радыёвяшчанні, мастацкім рэдактарам выдавецтва «Ураджай», у 1972—1984 гг. — мастацкім рэдактарам выдавецтва «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя», у 1985—2000 гадах мастацкім рэдактарам у часопісе «Работніца і сялянка» (цяпер «Алеся»).

Член Беларускага саюза мастакоў‎ з 1973 года.

## Творчасць 
З 1964 года ўдзельнічаў у мастацкіх выстаўках.

Працаваў у акварэлі і кніжнай графіцы, займаўся мастацкім аздабленнем часопісаў. Значная частка станковых твораў прысвечаная выдатным асобам беларускай гісторыі, у т.л. пісьменнікам, беларускім помнікам архітэктуры, гістарычнай тэматыцы. Аўтар акварэльных пейзажаў, у т.л краявідаў Случчыны.

Творы вылучаюцца дакладнасцю малюнка, тонкім пачуццём колеру, змястоўнай і эмацыйнай напоўненасцю. Аўтар пейзажаў «Лагойшчына» (1969), «Навальніца над Нараччу» (1972), «Стары Браслаў» (1976), «Восень у Вязынцы» (1980), «Вечны кліч. Адвечнае» (1982), «Вячэрні звон» (1998) і інш. Сярод тэматычных карцін: «Мелодыя роднага края» (1969), «Случчына мая, мае бацькі» (1971), «Маці. Прысвячаецца Н. Ф. Купрыянавай і яе сынам» (1975), «Вяселле ў Падгор’і» (1978), «Набат 1863 г. К. Каліноўскі і Марыся» (1989), «Трывожныя сны ветэрана» (1995); трыпціх «Балада» (памяці А. Міцкевіча; 1998); партрэтаў П. Броўкі і «Думы Цёткі (Алаіза Пашкевіч)» (1976), «Кірыла Тураўскі» (1979), «Развітанне ў Ляўках Я. Коласа і Я. Купалы» (1982), «Кветкі Радзімы. Францыск Скарына» (1988), «Асветніца Ефрасіння Полацкая» (1990), «Партрэт бацькі» (1999) (2010).

У снежня 2010 года перадаў у дар Дзяржаўнаму музею гісторыі беларускай літаратуры шэраг сваіх графічных твораў.

## Прызнанне 
Узнагароджаны Дыпломам імя Францыска Скарыны (1984).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* *Піскун В.* Паціна даўняга часу // «Культура», № 51 (971). 2010, 18—24 снежн.
* Слуцкая палитра / Сост. Серик Н. Г. — РИУ «Литература и Искусство». 2010. — 64 с.
* *Ціткоўскі І.* Юбілей мастака // «Інфа-Кур’ер». 2006, 2 лют.

## Спасылкі 
* «М. Багдановіч. А сэрца ўсё імкнецца да бацькоўскага края», 1981. 
* Артыкул на сайце ГА «Беларускі саюз мастакоў»

Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Акварэлісты Беларусі
Брэсцкае гета

**Брэсцкае гета** (16 снежня 1941 — 18 кастрычніка 1942) — месца, куды прымусова былі пераселеныя яўрэі горада Брэста і наваколляў у ходзе пераследу і знішчэння яўрэяў падчас германскай акупацыі тэрыторыі Беларусі ў Другую сусветную вайну.

## Гісторыя 
Гета было створана 16 снежня 1941 года. У яго ўвайшлі вуліца Маякоўскага, бульвар Касманаўтаў, вуліцы Гогаля, Маскоўская, Дзяржынскага, Кірава (шырокі кут), мяжа паміж былой бальніцай і Мухаўцам. Па стане на снежань 1941 года ў гета пражывала 18 тысяч чалавек.

Маскоўская вуліца (дарога з Варшавы ў Мінск і Маскву) была падзелена на дзве няроўныя часткі: вялікую, размешчаную на поўначы, і меншую, якая ахоплівала паўднёвую частка раёна пражывання яўрэяў . У гета была бальніца і крамы.

У гета сачылі за парадкам 60 супрацоўнікаў юдэнрата. Старшынёй юдэнрата абралі Херша Розэнберга.

У студзені 1942 года былі створаны падпольныя арганізацыі Супраціўлення. Адзін з арганізатараў — Міхаіл Амелінскі, афіцэр польскай арміі.

Увосень 1942 года немцы запатрабавалі ўзносы (грошы, каштоўнасці) ад яўрэяў пад пагрозай ліквідацыі гета. Нягледзячы на значныя ўзносы, у перыяд з 15 па 18 кастрычніка гета было ліквідавана. Большасць яўрэяў былі забітыя, а астатняя частка была сагнана на працу ў Германію. У жывых з усіх вязняў гета засталося 19 чалавек.

## Ушанаванне памяці 
]]
У памяць аб ахвярах ліквідацыі гета пасля вайны быў усталяваны мемарыял і абеліск.

## Перапахаванне 
У студзені — сакавіку 2019 года падчас будаўніцтва элітнага квартала ў цэнтры горада, на рагу вуліц Куйбышава і Машэрава былі знойдзеныя парэшткі забітых яўрэяў. На месцы расстрэла беларускія ваенныя пашукавікі працавалі каля двух месяцаў. Чалавечыя косткі знаходзілі на глыбіні 1,5 метра, у многіх чэрапах былі дзіркі ад агнястрэльных раненняў. Парэшткі 1214 вязняў Брэсцкага гета перапахавалі 22 мая. Жалобная цырымонія прайшла ў гэты дзень на Паўночных могілках пад Брэстам ля памятнага знака, дзе раней былі пахаваныя рэшткі 1549 яўрэяў, закатаваных фашыстамі ў гады вайны. Удзел у цырымоніі ўзялі кіраўніцтва горада, прадстаўнікі дыпламатычных місій Германіі, Польшчы, Расіі, ЗША, Украіны, Чэхіі і іншых краін, члены яўрэйскіх грамадскіх аб’яднанняў і іудзейскіх рэлігійных грамад Ізраіля і Беларусі і іншыя.

## Фільмы 
* «Брэсцкае гета» — дакументальны фільм Ёнаса Місявічуса, Алены Якавіч і Іллі Альтмана

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Архіў
* 64th Брэсцкае гета 
* Гісторыя помніка 
* Над Бугам

Катэгорыя:Гета ў Беларусі
Катэгорыя:1941 год у Брэсце
Катэгорыя:1942 год у Брэсце
Скокі

**Ско́кі** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Матыкальскага сельсавета. Размешчаны за 10 км на поўнач ад Брэста, за 6 км ад прыпыначнага пункта Скокі, на беразе р. Лясная.

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц Скокі вядомы з 16 ст. як сяло ў Берасцейскім павеце ВКЛ, на дарозе Брэст — Воўчын. У метрыцы караля Жыгімонта II Аўгуста пазначана пад 1566 г. як сяло з 10 валокамі зямлі — уладанне М. С. Скокаўскай. З 1583 года належала зямяніну Чыжэўскаму, у 17 ст. — Нямцэвічам, з 1682 года — пану Ф. Барскаму, які меў тут 6 валок зямлі.
]]

У 1770-я гады ў цэнтры вёскі пабудаваны двухпавярховы мураваны палац. У ансамбль уваходзіў і ўзведзены ў 1776 годзе касцёл, які ў 1864 годзе ператвораны ў праваслаўны храм (разбураны ў Першую сусветную вайну). У цэнтры сядзібна-паркавага комплексу Нямцэвічаў размяшчаўся двухпавярховы гаспадарскі дом, побач з ім — гаспадарчыя пабудовы і драўляны касцёл-пахавальня.

Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, вёска ў Брэсцкім павеце Слонімскай, з 1797 года — Літоўскай, з 1801 года — Гродзенскай губерні. У 1796 годзе М. Нямцэвічам пабудавана мураваная царква са званіцай. У 1868 годзе сяло у Матыкальскай воласці, меўся млын. У 1890 годзе цэнтр маёнтка, якім валодаў І. У. Нямцэвіч; конезавод, школа граматы.

Згодна з умовамі Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Матыкальскай гміне Брэсцкага павету Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. З 1940 года вёска ў Цюхінскім с/с. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 16 вяскоўцаў.

У лютым 1949 года арганізаваны першы калкаг «XIX з'езд КП(б)Б», у які аб'яднаны 56 гаспадарак. З верасня 1959 года вёска ў Матыкальскім с/с.

22 лютага 1992 года рашэннем агульнага сходу калгаснікаў на базе калгаса ўтворана сельскагаспадарчае таварыства «Лясное».

## Інфраструктура 
Сярэдняя школа, клуб, крама, сельская бібліятэка, дзіцячы сад, аддзяленне сувязі.

## Насельніцтва 
* 185 сялянскіх душ (1868)
* 23 двары, 143 жыхары (1886)
* 43 двары, 313 жыхароў (1897)
* 356 жыхароў у вёсцы і 102 жыхара ў маёнтку (1905)
* 27 двароў, 159 жыхароў (1921)
* 82 двары, 297 жыхароў (1940)
* 272 жыхары (1970)
* 138 гаспадарак, 653 жыхары (1997)
* 231 гаспадарка, 674 жыхары (2005)

## Славутасці 
]]
* Мемарыяльная калона (XVIII стагоддзе) — 
* Сядзібна-паркавы комплекс Нямцэвічаў (1770-я) — 
* Брацкая магіла (1944) — 

### Страчаная спадчына 
* Капліца Прападобнай Марыі Егіпецкай

* Касцёл (1850). Разбураны ў Першую сусветную вайну.

## Вядомыя асобы 
* Юльян Нямцэвіч — пісьменнік, палітычны дзеяч, гісторык.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
* 
* в. Скокі на Radzima.org

Катэгорыя:Матыкальскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Пінская вобласць

thumb|320px
**Пінская вобласць** — адміністрацыйная адзінка ў складзе БССР з 1939 па 1954 гг. Утвораная ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 4 снежня 1939 года, пасля ўз’яднання Заходняй і Усходняй Беларусі ў лістападзе 1939 году. Абласным цэнтрам стаў горад Пінск.

## Гісторыя 
У склад новастворанай Пінскай вобласці ўвайшлі Пінскі, Драгічынскі, Косаўскі, Лунінецкі і Столінскі паветы. 15 студзеня 1940 года паветы як адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка былі ліквідаваныя пастановай Прэзідыума Вярхоўнага Савету БССР. 5 ліквідаваных паветаў рэструктурызавалі ў 11 раёнаў: Ганцавіцкі, Давыд-Гарадоцкі, Драгічынскі, Жабчыцкі, Іванаўскі, Лагішынскі, Ленінскі, Лунінецкі, Пінскі, Столінскі і Целяханскі.

Выдавалася абласная газета «Палеская праўда», 11 раённых і 12 палітаддзельных газет
* Сцяпан Іванавіч Красоўскі (1944—1946)
* Іван Захаравіч Сцяпанаў (1946—1948)
* Міхаіл Кузьміч Ільінкоўскі (1948—?)
* Аляксандр Васілевіч Шуёнак (1951—1952)

## Спасылкі 
* Пінская вобласць: карта, інфармацыя

Катэгорыя:Былыя вобласці Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Пінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1954 годзе
Анаксімен

**Анаксімен** з Мілета (ст.-грэч. *Άναξιμένης*; каля 588 да н.э. — каля 525 да н.э) — старажытнагрэчаскі філосаф.

Вучань Анаксімандра. Першаасновай усяго лічыў паветра: рэчы ўзнікаюць дзякуючы розным ступеням згушчэння паветра (утварэнне вады, зямлі, каменя і інш.) або яго разрэджання (утварэнне агню). Паводле Анаксімена душа — гэта паветра, якое «атрымлівае» цела (працэс дыхання зберагае жыццё).

Вызначыў розніцу паміж нерухомымі зоркамі і планетамі. Даў блізкае да навуковага тлумачэнне зацменняў Сонца і Месяца.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Філосафы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Натурфілосафы
Катэгорыя:Мілецкая школа
Катэгорыя:Філосафы VI стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія філосафы
Бенедыкт XIII

**Бенедыкт XIII** (лац.: Benedictus PP. XIII, свецкае імя П’етра Франчэска (Вінчэнца Марыя) Арсіні дэ Гравіна, італ. Pietro Francesco (Vincenzo Maria) Orsini de Gravina; 2 лютага 1649, Гравіна дзі Пулья, Неапалітанскае каралеўства — 21 лютага 1730, Рым) — Папа Рымскі з 29 мая 1724 да 21 лютага 1730 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 лютага 1649 года ў Гравіне, каля Бары, паходзіў са старажытнага герцагскага роду. Уступіў у ордэн дамініканаў. У 1672 годзе Клімент X прызначыў яго кардыналам і епіскапам Сіпонта, ў 1680 годзе — біскупам Чэзены, а ў 1686 годзе — біскупам Беневента.

## Глядзець таксама 
* Папскі Універсітэт Святога Тамаша Аквінскага

Катэгорыя:Папы Рымскія
Катэгорыя:Нарадзіліся ў правінцыі Бары
Брэсцкая група азёр

**Брэсцкія азёры** (**Брэсцкая група азёр**) — група азёр Беларусі, размешчаных у Брэсцкім раёне ў басейне Заходняга Буга.

Брэсцкая група азёр складаецца з 7 вадаёмаў, выцягнутых з поўначы на поўдзень паралельна Заходняму Бугу, і уключае ў свой склад наступныя азёры:

* Белае
* Селяхоўскае
* Рагазнянскае
* Мяднянскае
* Таемнае
* Страдзецкае
* Чорнае

Азёры размешчаныя сярод Брэсцкага Палесся на раўніннай паверхні. Азёры злучаныя пратокамі і канавамі між сабой і Заходнім Бугам. 

Брэсцкая група азёр уваходзіць у склад зоны адпачынку Брэста. Азёры Рагазнянскае і Чорнае ўваходзяць у курортную зону возера Белае. На берагах возера Белае размяшчаецца санаторый «Азёрны».


Катэгорыя:Азёры Брэсцкага раёна
Уладзімір Міхайлавіч Бехцераў

**Уладзімір Міхайлавіч Бехцераў** (, Саралі — , Масква) — выбітны рускі медык-псіхіятр, неўрапатолаг, фізіёлаг, псіхолаг, заснавальнік рэфлексалогіі і патапсіхалагічнага кірунку ў Расіі, акадэмік.

У 1907 заснаваў у Санкт-Пецярбургу псіханеўралагічны інстытут, цяпер носіць імя Бехцерава.

Апісаў некаторыя хваробы і распрацаваў метады іх лячэння («Постэнцэфалітычныя сімптомы Бехцерава», «псіхатэрапеўтычнай трыяда Бехцерава», «Фабічныя сімптомы Бехцерава» і інш.) У 1892 Бехцерава апісаз «Здзеравянеласць пазваночніка са скрыўленнем яго як асаблівая форма захворвання» («Хвароба Бехцерава», «Анкілазіруючы спандзіліт»). Бехцерава адасобленыя такія захворванні, як «харэічная падучка», «сіфілітычны множны склероз», «вострая мазжачковая атаксія алкаголікаў». Стварыў шэраг лекавых прэпаратаў. «Мікстура Бехцерава» шырока выкарыстоўвалася ў якасці заспакаяльнага сродку.

Шматлікія гады даследаваў праблемы гіпнозу, у тым ліку пры алкагалізме.

Больш за 20 гадоў вывучаў пытанні палавых паводзін і выхавання дзіцяці. Распрацаваў аб'ектыўныя метады вывучэння нервова-псіхічнага развіцця дзяцей.

Шмат разоў крытыкаваў псіхааналіз (вучэнні Зігмунда Фрэйда, Альфрэда Адлера і інш.) Але разам з тым спрыяў правядзенню тэарэтычных, эксперыментальных і псіхатэрапеўтычных работ па псіхааналізе, якія ажыццяўляліся ў узначаленым ім Інстытуце па вывучэнні мозгу і псіхічнай дзейнасці.

Акрамя таго, Бехцераў распрацоўваў і вывучаў сувязь паміж нервовымі і псіхічнымі хваробамі, псіхапатыю і цыркулярны псіхоз, клініку і патагенез галюцынацый, апісаў шэраг формаў дакучлівых станаў, розныя праявы псіхічнага аўтаматызму. Для лячэння нервова-псіхічных захворванняў увёў псіхатэрапію метадам адцягнення, калектыўную псіхатэрапію.

## Памяць 
У гонар Бехцерава названы вуліца і завулак у Мінску.

Катэгорыя:Неўролагі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Псіхіятры
Катэгорыя:Псіхолагі СССР
Катэгорыя:Фізіёлагі СССР
Катэгорыя:Неўролагі СССР
Катэгорыя:Псіхіятры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Псіхолагі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Фізіёлагі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Начальнікі Імператарскай медыка-хірургічнай акадэміі
Валерый Паўлавіч Чкалаў

**Валерый Паўлавіч Чкалаў** (, Васілёва, Балахнінскі павет, Ніжагародская губерня, Расійская імперыя — , Масква, СССР) — савецкі лётчык-выпрабавальнік, камбрыг, Герой Савецкага Саюза. Камандзір экіпажа самалёта, у 1937 годзе здзейсніў першы беспасадачны пералёт праз Паўночны полюс з Масквы ў Ванкувер (штат Вашынгтон, ЗША).

## Рэкорды 
Чкалаў працягваў дамагацца дазволу на здзяйсненне пералёту ў ЗША, і ў маі 1937 года дазвол быў атрыманы. Старт самалёта АНТ-25 адбыўся 18 чэрвеня. Палёт праходзіў у значна больш складаных умовах, чым папярэдні (адсутнасць бачнасці, абледзяненне і г. д.), але 20 чэрвеня самалёт здзейсніў удалую пасадку ў амерыканскім горадзе Ванкувер (штат Вашынгтон, ЗША). Працягласць пералёту склала 8504 кіламетры.

За гэты пералёт экіпаж быў узнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга.

12 снежня 1937 года Валерый Чкалаў быў абраны дэпутатам Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР ад Горкаўскай вобласці і Чувашскай АССР. Па просьбе жыхароў Васілёва іх пасёлак быў перайменаваны ў Чкалаўскі.

Чкалаву прапаноўвалі заняць дзяржаўную пасаду, але ён працягваў займацца выпрабавальнай працай.

1 снежня 1938 года ён быў тэрмінова выкліканы з адпачынку для правядзення выпрабаванняў новага знішчальніка І-180.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Лётчыкі-выпрабавальнікі СССР
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Постаці Ніжняга Ноўгарада
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжагародскай вобласці
Банкіўскі певень

**Банкі́ўскі певень** (*Gallus gallus*) — птушка сямейства фазанавых. Адзін з 4-х відаў дзікіх курэй.

Пашыраны ў Індыі і Паўднёва-Усходняй Азіі. У прыручаным стане завезены на Яву, Філіпінскія астравы, Новую Гвінею і астравы Палінезіі, дзе месцамі здзічэў. Жыве ў лясных і кустовых джунглях у гарах і на раўнінах.

Даўжыня цела да 66 см, маса самцоў 0,9—1,25 кг, самак 0,5—0,75 кг. Афарбоўка самца чырвона-залацістая на спінным баку і чарнавата-бурая на брушным, самкі бураватыя. У самца высокі мясісты грэбень на галаве, голыя шчокі і 1 або 2 вушныя лопасці, або «завушніцы».

Гняздо будуе на зямлі ў паглыбленнях, начуе на дрэвах. Корміцца насеннем, зернем, часткамі раслін і насякомымі.

Ад банкіўскіх курэй паходзяць шматлікія пароды свойскіх курэй.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Фазанавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Карл I Сцюарт

**Карл I** (,  — , Лондан) — кароль Англіі, Шатландыі і Ірландыі з 27 сакавіка 1625. З дынастыі Сцюартаў. Яго палітыка абсалютызму і царкоўныя рэформы выклікалі паўстанні ў Шатландыі і Ірландыі і Англійскую рэвалюцыю. У ходзе грамадзянскіх войнаў Карл I пацярпеў паражэнне, быў аддадзены суду парламента і пакараны 30 студзеня 1649 г. ў Лондане.

## Праўленне 
У 1628 годзе быў забіты Бекінгем, які меў вялікі ўплыў на Карла. Незаконны збор падаткаў, насуперак «петыцыі аб правах», абудзіў абурэнне ў парламенце, які быў у 1629 годзе зноў распушчаны Карлам. Пасля гэтага ён кіраваў 11 гадоў сам, дастаючы грошы паборамі, штрафамі, манаполіямі і падобнымі шляхамі. У гэты час высунуўся Томас Уэнтварт, пасля граф Страфард, чалавек здольны, але жорсткі і ўладалюбівы; ён прыдумаў план (Thorough) ўвядзення абсалютнай улады караля, пры дапамозе пастаяннага войска, і з поспехам ўжываў яго сам, будучы намеснікам Ірландыі. Жадаючы ўвесці паўсюль у каралеўстве адзіную Англіканскую царкву, Карл пераследваў пурытанства, аддаючы перад ім перавагу нават папізму; прымасу Лоду ён дазволіў ўвесці бясшлюбнасць духавенства, вучэнне аб пекле, малітву аб памерлых і многія іншыя дагматы, якія збліжалі царкву з Рымам.

Катэгорыя:Каралі англійскія
Скокаўская сядзіба

**Скокаўская сядзіба** — сядзіба Нямцэвічаў у вёсцы Скокі Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Першая інфармацыя пра Скокаўскую сядзібу паходзіць з XVI ст. у сувязі з падзелам каралеўскіх маёнткаў на валокі. Са скаргай аб несправядлівым падзеле гэтых зямель звярнуўся да берасцейскага старосты Васіля Львовіча Глінскага гаспадар Скокаў Сямён Багдановіч Клувода. Судовая справа цягнулася амаль 5 гадоў з 1550 г. па 1554 г., у выніку якой з 31 валокі ад Клуводы было адрэзана 15. Нягледзячы на страту, Скокі лічыліся шляхецкім маёнткам. У 1567 г. маёнтак па спадчыне перайшоў да Фёдара Скокаўскага, а ў 1589 г. Скокамі валодалі нашчадкі Сямёна Багдановіча — Марына Скокаўская і яе муж Заранка Гарбоўскі.

У XVII ст. Скокі перайшлі ва ўласнасць роду Нямцэвічаў. Дзякуючы гістарычным запіскам Юльяна Урсына Нямцэвіча вядома, як выглядаў старадаўні радавы дом Нямцэвічаў у XVII ст., у якім ён нарадзіўся. Гэта быў невялікі драўляны будынак з галоўным уваходам і ганкам. У левай палове дома размяшчалася зала, у якой віселі дзве копіі абразкоў Божай Маці з немаўляткам (мастак Карл Дольці). Пакой выглядаў вельмі сціпла, па
словах Юльяна Нямцэвіча, толькі *«столік і крэслы з арэхавага дрэва ўпрыгожвалі хату»*, ды яшчэ былі спальні бацькоў, дзяцей, аптэчны пакойчык і гасціная. Побач з домам стаялі флігель, далей — стадола, свіран, гумно, вазоўня. Вакол расло некалькі пладовых дрэў і
мноства кветак. У 2010 федэральная нацыянальна-культурная аўтаномія «Беларусы Расіі» планавала перадаць Беларусі лічбавыя копіі палотнаў.

У 1999 г. адноўлены гістарычны помнік-вежа XVIII ст., што размяшчаецца за 2 км на поўнач ад в. Скокі. Пасля рэстаўрацыі комплексу ў 2012 г. пачаў функцыянаваць гісторыка-мемарыяльны музей.

## Архітэктура 
### Палац 
Палац — прамавугольны ў плане двухпавярховы будынак. Мае характэрную для архітэктуры барока аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю. Асноўны аб’ём накрыты ламаным дахам. Уваходы ад галоўнага фасада і парку акцэнтаваны балконамі на гранёных слупах. Планіроўка ўсіх паверхаў анфіладная.

Palace of Nemcevichi Skoki Brest region.JPG|Паркавы фасад
Скокі. Сядзіба Нямцэвічаў. 2020 (06).jpg|Балкон на слупах
Скокі. Сядзіба Нямцэвічаў. 2020 (01).jpg|Уязная брама
Скокі. Сядзіба Нямцэвічаў. 2020 (07).jpg|Кутняя вежа

### Парк 
Вакол палаца ў XVIII ст. фарміраваўся рэгулярны парк. Парк грунтоўна абследаваў і апісаў А. Т. Федарук. Плошча парку, сфарміраванага ў XVIII ст., складае 5 га. У цэнтральнай частцы існуе трохрадная алея, бліжэй да цэнтра парк перасякаўся невялікім каналам.

Ва ўсходняй частцы парку размяшчаліся тры паляны, якія былі абсаджаны і дэкарыраваны рознымі пародамі дрэў і кустоў. Да сённяшняга часу захаваўся прагулачны маршрут.

## Літаратура 
* 
* У Скоках дамаўляліся аб міры / Валянціна Кастоўская // Беларусь. — 2012. — № 7. — С. 48—49.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Нямцэвічы
Катэгорыя:Музеі Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Скокі
Катэгорыя:1770-я ў Беларусі
Ала Барысаўна Пугачова

**Ала Барысаўна Пугачова** (, Масква, СССР) — савецкая і расійская эстрадная , прадзюсар, аўтар песень, кінаактрыса. Заслужаная артыстка РСФСР (1980), Народная артыстка РСФСР (1985), Народная артыстка СССР (1991), Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Расійскай Федэрацыі.

## Біяграфія 
Нарадзілася 15 красавіка 1949 г ў Маскве.

Прадзед з прабабуляй Пугачовай (Павел і Марыя), у якіх было 7 дзяцей пражывалі ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці (Узгорск). Марыя (у акрузе была вядомай лекаркай і варажбіткай) дажыла амаль да 90 гадоў (памерла на хаду), пахаваная ў вёсцы Нядашава (Магілёўская вобласць), Павел памёр ва ўзросце каля 40 гадоў (пахаваны ў вёсцы Узгорск). У дзеда Пугачовай па бацькоўскай лініі (Міхаіл, выхадзец з Магілёўскай губерні) была родная сястра Настасся, дачка якой (стрыечная пляменніца Пугачовай) — Валянціна Пятроўна Валуева (72 гады на 2009 год, на 2009 год пражывала ў вёсцы Нядашава). У перыяд калектывізацыі Міхаіл з’яжджае ў Маскву дзе і застаецца. Там у яго нараджаецца Барыс (бацька Пугачовай).

Яе бацька, франтавік, быў дырэктарам па збыце на абутковай фабрыцы, сядзеў у турме за «гаспадарчыя злоўжыванні» ў 1960-я. Маці, Зінаіда Архіпаўна Адэгава, працавала на заводзе ў аддзеле кадраў. Абое памерлі ад інфарктаў. Бацька іграў у народным тэатры, маці ў час вайны ездзіла па франтах з агітбрыгадай. У Алы Пугачовай быў яшчэ брат Яўген, вайсковец, але яго таксама не стала праз праблемы з сэрцам.

Ала Пугачова займалася з пяці гадоў, спявала ў аркестры Алега Лундстрэма, з агітбрыгадамі радыёстанцый выступала перад палярнікамі і геолагамі на Крайняй Поўначы. На фестывалі «Залаты Арфей» у Балгарыі (1975) праславілася з песняй «Арлекіна».

Музычны крытык Зміцер Падбярэзскі кажа:

Былыя мужы Алы Пугачовай: цыркавы артыст Мікалас Орбакас (гэта яго дачка Крысціна Арбакайце), рэжысёр Аляксандр Стэфановіч, прадусар Яўген Болдзін, спявак Філіп Кіркораў. Яе цяперашні муж парадыст Максім Галкін.

Ала Пугачова — адна з найбагацейшых артыстак Расіі. Яна неаднаразова ўваходзіла ў «рэйтынг знакамітасцяў Forbes».

## Альбомы 
* 1977 — Зеркало души
* 1979 — Арлекино и другие
* 1979 — Поднимись над суетой
* 1980 — Толи ещё будет…
* 1982 — Как тревожен этот путь
* 1985 — Ах, как хочется жить
* 1986 — …Счастья в личной жизни!
* 1987 — Пришла и говорю
* 1990 — Алла
* 1991 — Рождественские встречи I
* 1992 — Рождественские встречи II
* 1995 — Не делайте мне больно, господа
* 1998 — Да!
* 2001 — Речной трамвайчик
* 2003 — Живи спокойно, страна!
* 2008 — Приглашение на закат

## Спасылкі 
* Сем фактаў пра Алу Пугачову — nashaniva.by

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Махачкалы
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Авацыя»
Зінаіда Аляксандраўна Бандарына

**Зінаіда Аляксандраўна Бандарына** (,  — , ) — беларуская , , .

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і настаўнікаў. Пасля школы працавала ў саўгасе «Тарасава» Мінскага раёна, у 1925—1927 загадчыцай дзіцячага сада ў Дзяржынску. Скончыла ў 1927 годзе Мінскі беларускі педагагічны тэхнікум. Працавала ў 1927—1928 гадах настаўнікам у беларускай школе ў сібірскім пасёлку Медзякова ў Новасібірскай вобласці, у 1928—1929 гадах супрацоўнікам Гомельскай газеты «Палеская праўда».

Скончыла ў 1933 годзе літаратурна-сцэнарны факультэт Інстытута кінематаграфіі ў Маскве.

## Творчасць 
Друкавалася з 1926. Аўтар зборніка вершаў «Веснацвет» (1931), зборніка апавяданняў для дзяцей «Лясныя госці» (1960), аповесцяў «Шуміць тайга» (1928), «Дыпломная работа» (1953), «Галіна Ільіна» (1959, апошнія дзве на рускай мове). Аповесць «Ой, рана на Івана…» (1956) пра дзіцячыя і юнацкія гады Я. Купалы.

### Творы 
* 
* Веснацвет. Вершы 1926—1929. Мн. 1931.
* Ой, рана на Івана… Старонкі маленства Янкі Купалы. Аповесць. Мн. 1956.
* Галина Ильина. Повесть. Мн. 1959.
* Лясныя госці. Апавяданні. 1960.
* Ой, рана на Івана… Аповесць аб дзіцячых і юнацкіх гадах Я. Купалы. Мн. 1979.
* Незабываемое детство : автобиографическая повесть // Нёман — 2020. ― № 8. ― С. 8 ― 49.
* 

## Літаратура 
* 
*  — Т. 1. — С. 217.
* *Бандарына Зінаіда Аляксандраўна* // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна. — Мн.: 2004. — С. 261—262.
* *Данільчык А.* Зборнік З. Бандарынай «Веснацвет» як люстэрка жаночай паэзіі 20-30-х гг. ХХ ст. // Пра час «Узвышша»: Матэрыялы Узвышаўскіх чытанняў (Мінск. 2008—2010). Вып. 3 / уклад.: Г. В. Запартыка, В. В. Жыбуль, У. Г. Кулажанка; навук. рэд. М. І. Мушынскі.- Мн.: РІВШ, 2011. — С. 78-84.

## Спасылкі 
* *Данільчык А.* Жыць верай: Ненадрукаваныя творы Зінаіды Бандарынай  // ЛіМ — 28 кастрычніка 2016.
* *Данільчык А.* «Асабістая справа» Зінаіды Бандарынай і іншыя матэрыялы да біяграфіі паэткі  // Маладосць. — 2020. — № 1. — С. 63-73. 
* *Данільчык А.* Франтавыя дарогі "маладнякоўкі" Зінаіды Бандарынай // Маладосць. — 2020. — № 5. — С. 73-77.

Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Маладняк»
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Віленскае ваяводства (1926—1939)

**Віленскае ваяводства** (, ) — ваяводства ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі з 1926 года да перадачы гэтай тэрыторыі Савецкім Саюзам Літве і Беларускай ССР у верасні 1939 года. Было ўтворана ў 1923 годзе. Сталіца знаходзілася ў Вільні.

## Апісанне 
Большасць тэрыторыі ваяводства складала Сярэдняя Літва, якая была інкарпараваная Польшчай у 1922 годзе. З 6 красавіка 1922 года да 22 снежня 1925 года тэрыторыя ваяводства называлася *Віленская Зямля*.

Плошча ваяводства складала 29 011 квадратных кіламетраў, а колькасць насельніцтва паводле перапіса насельніцтва 1931 года — 1 276 000 чалавек. Большасць насельніцтва складалі палякі (59,5%) і беларусы (22,7%). Таксама былі літоўцы (5,2%), рускія (3,4%) і іншыя (0,3%) уключна з караімамі. У гарадах (за выняткам Вільні) значную колькасць насельніцтва складалі яўрэі (8.5% ад усяго насельніцтва). 61,2% — рыма-каталікі, 26,9% — праваслаўныя, 9,4% — іўдзеі, 2,4% — іншыя веравызнанні.

## Месцазнаходжанне 
Ваяводства размяшчалася ў паўночна-ўсходняй частцы дзяржавы, межавала з Савецкім Саюзам на ўсходзе, Літвой на захадзе, Латвіяй на поўначы, Навагрудскім ваяводствам на поўдні і Беластоцкім ваяводствам на паўднёвым захадзе. Мясцовасць была раўнінная, месцамі гарыстая, у склад ваяводства ўваходзілі некалькі азёраў (напрыклад, Нарач — найвялікшае возера Беларусі і найвялікшае возера Польшчы ў міжваенны перыяд). На 1 студзеня 1937 года лясы займалі 21.2% плошчы тэрыторыі ваяводства.

## Гарады і адміністрацыйны падзел 
Вільня з’яўлялася пятым па велічыні горадам у Польшчы (у 1939 годзе налічвала 195 тысяч жыхароў). Віленскае ваяводства налічвала 14 гарадоў (Ашмяны, Глыбокае, Дзісна, Маладзечна, Падброддзе, Ракаў, Свянцяны, Смаргоні і іншыя).

У 1922—1939 гг. Віленскае ваяводства падзялялася на 9 паветаў:
* Браслаўскі павет (плошча 4 217 км², нас. 143 100),
* Дзісненскі павет (плошча 3 968 км², нас. 159 900),
* Маладзечанскі павет (плошча 1 898 км², нас. 91 300),
* Ашмянскі павет (плошча 2 362 км², нас. 104 600),
* Пастаўскі павет (плошча 3 050 км², нас. 99 900),
* Свянцянскі павет (плошча 4 017 км², нас. 136 500),
* Вілейскі павет (плошча 3 427 км², нас. 131 100),
* павет горада Вільні (з 1930 года) (плошча 105 км², нас. 195 100),
* Віленска-Троцкі павет (плошча 5 967 км², нас. 214 500. Гэта быў найвялікшы павет ва ўсёй міжваеннай Польшчы, большы за аўтаномнае Сілезскае ваяводства).

Сталіцы паветаў па звестках на 1931 год налічвалі: Вільня — 190 172 жыхароў, Браслаў — 1587 жыхароў, Дзісна — 4413 жыхароў, Маладзечна — 1997 жыхароў, Ашмяны — 6000 жыхароў, Паставы — 974 жыхары, Свянцяны — 6000 жыхароў, Вілейка — 3417 жыхароў.

## Падзел 1939 года 
У 1939 годзе выяводства было падзелена паміж СССР і Літоўскай рэспублікай, а польскія дзяржаўныя дзеячы сышлі ў падполле.

## Літаратура 
## Спасылкі 
* Адміністрацыйны падзел Віленскага ваяводства на сайце Radzima.net

Катэгорыя:Ваяводствы Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Заходняя Беларусь
Катэгорыя:З’явіліся ў 1926 годзе
Званец

**Зване́ц** (*Rhinánthus*) — род кветкавых раслін сямейства Заразіхавыя.

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя травяністыя расліны з прамымі, простымі або галінастымі сцёбламі вышынёй да 60 см. Лісце простае, суцэльнае, сядзячае, супраціўнае, прылісткаў не мае. Кветкі двухгубыя, на кароткіх кветаножках, у гронкападобных суквеццях. Колер кветак звычайна жоўты. Плод — сухая двухстворкавая каробачка.

## Асаблівасці біялогіі 
Раслінам роду ўласцівы сезонны дымарфізм. З’яўляюцца паўпаразітамі — утвараюць прысоскі (гаўсторыі), якімі прысмоктваюцца да каранёў злакаў. Сярод раслін роду ёсць лекавыя, ядавітыя і пустазельныя. Растуць на палях, лугах, пры дарогах.

## Распаўсюджанне і віды 
Род налічвае каля 50). Распаўсюджаны ва ўмераных зонах Еўразіі і Паўночнай Амерыкі. На тэрыторыі Беларусі 6 відаў: , , , , , .

## Літаратура 
*  — С. 26.

## Спасылкі 
* 
* Rhinanthus // The Plant List

Катэгорыя:Заразіхавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Ерась

**Е́рась** ( — «выбар, кірунак, думка») — свядомы адыход ад дагматаў веры, які па-новаму тлумачыць раней прынятыя каноны рэлігійнага вучэння; вылучэнне са складу царквы новай абшчыны. 
У шырокім сэнсе «ерассю» называюць любое свядомае адмаўленне ці скажэнне таго вучэння, якое лічыцца ісцінным. 

## Вызначэнні 
Ератыкі звычайна не вызначаюць свае перакананні як ерэтычныя. Ерась — гэта пераацэнка каштоўнасцяў у рамках ўсталяванай сістэмы вераванняў. Да прыкладу, каталікі называлі пратэстантаў ерэтыкамі, ў той час як некаторыя некаталікі разглядалі Каталіцызм як «Вялікае адступніцтва».

У сучаснай мове тэрмін мае адмоўнае адценне, таму ў Рускай праваслаўнай царкве выкарыстоўваецца слова «інаслаўе», якому надаецца прыкладна той жа сэнс, аднак без адмоўнай ацэнкі, якую тэрмін «ерась» набыў у новазапаветных пасланнях. Прычына такой з'вы заключаецца ў тым, што прымалася толькі адная ісціна Хрыста: лічылася, што ніводная альтэрнатыўная ісціна не магла забяспечыць чалавеку пазбаўленне. 

## Вытворныя паняцці 
* **Ерасія́рх** () — глава ерэтычнай рэлігійнай абшчыны ці руху.
* **Ераты́к** () — прыхільнік ерэтычнай ідэалогіі, член ерэтычнай абшчыны.

## Ерасі ў хрысціянстве 
З пункту гледжання артадаксальнага хрысціянства, наступныя вучэнні традыцыйна разглядаюцца як ерэтычныя:
* Акефалы
* Альбігойцы
* Арыянства
* Арнальдысты
* Архонтыкі
* Афінгане
* Бегарды
* Дакетызм
* Данатысты
* Монафізіцтва
* Ісахрысты
* Манафеліцтва
* Мантанізм
* Філятызм
* Флагелянцтва

## Глядзіце таксама 
* Святая інквізіцыя

*
Пяшчанка

## Населеныя пункты 
* Пяшчанка, Бярозаўскі раён.
* Пяшчанка, Докшыцкі раён.

## Расліны 
* народная назва віду 

## Гл. таксама 
* Пішчанка (значэнні)
* Пясчанка