open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ляшчынскія

**Ляшчы́нскія** () — шляхецкі род герба «Вянява» ў Рэчы Паспалітай. Вядомы з канца XIV ст. Родавая сядзіба — Лешна (Лешчна) у Вялікай Польшчы (адсюль прозвішча). Мелі маёнткі ў Вялікай Польшчы, Сілезіі, на Валыні (у т.л. Чартарыйск, Корац), у Вялікім Княстве Літоўскім. У 1473 годзе ад імператара Фрыдрыха III атрымалі графскі тытул.

## Найбольш вядомыя 
* Рафал (каля 1526—1592), сын Яна. Ваявода брэсцка-куяўскі ў 1545—1550, стараста радзеёўскі ў 1550—1580, кашталян срэмскі з 1580.
* Андрэй (каля 1559—24.7.1606), сын Рафала. Ваявода брэсцка-куяўскі з 1591.
* Рафал (кастрычнік 1579 — 29.3. 1636), сын Андрэя. Кашталян вісліцкі з 1612, калішскі з 1618, ваявода белзскі з 1620.
* Рафал (?—1644), сын Рафала.
* Андрэй (1608 або 1609— 15.4.1658). Канонік кракаўскі з 1623, падканцлер каронны з 1645, біскуп хэлмскі з 1646, канцлер каронны ў 1650—1652, арцыбіскуп гнезненскі з 1653.
* Уладзіслаў (?—да 1663), сын Рафала, ваяводы белзскага. Падкаморы берасцейскі.
* Багуслаў (каля 1612—23.9.1659), сын Рафала, ваяводы белзскага. Генеральны стараста вялікапольскі з 1642, падскарбі каронны з 1650, падканцлер каронны з 1658.
* Ян (1603—1678), сын Андрэя. Кашталян срэмскі ў 1644, гнезненскі з 1644, маршалак каралевы польскай і вялікай княгіні літоўскай у 1649—51, ваявода ланчыцкі з 1653, пазнанскі з 1656, падканцлер каронны з 1659, канцлер каронны ў 1666—78, ваявода кракаўскі ў 1678.
* Пшэцлаў Павел (15.8.1605—1670), сын Андрэя. Кашталян наклаўскі з 1642, срэмскі з 1644, ваявода дорпацкі з 1658.
* Вацлаў (15.8.1605—1.4.1666), сын Андрэя. Каралеўскі сакратар з 1630, канонік кракаўскі і схаластык ланчыцкі з 1633, пробашч ланчыцкі з 1640, рэферэндар каронны і пробашч плоцкі з 1643, біскуп вармінскі з 1644, арцыбіскуп гнезненскі з 1658.
* Вацлаў (паміж 1632 і 1638—1688), сын Уладзіслава. Ваявода падляшскі з 1673.
* Багуслаў (каля 1645—да 3.10.1691), сын Багуслава. 3 1658 ксёндз, канонік кракаўскі з 1665, біскуп луцкі з 1688.
* Рафал Вацлаў (1650—30.1.1703), сын Багуслава. Каронны падстолі з 1676, стольнік з 1677, крайчы з 1678, вялікі харужы з 1683, ваявода калішскі з 1685, пазнанскі з 1687, ваявода ланчыцкі і генеральны стараста велікапольскі з 1692, вялікі падскарбі каронны з 1702.
* Станіслаў (20.10.1677 — 23.2.1766), сын Рафала Вацлава, кароль польскі і вялікі князь літоўскі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Шкода (фільм)

**«Шкода»** () — псіхалагічны трылер 1992 года рэжысёра Луі Маля.

## Сюжэт 
Падзеі карціны адбываюцца ў Лондане. Доктар Стывен Флемінг — член брытанскага Парламента. Паспяховы ў сваёй кар’еры, ён жыве прыемным жыццём са сваёй сям’ёй — жонкай Інгрыд і юнай дачкой Салі. Старэйшы сын Марцін жыве асобна — ён шматабяцальны журналіст. Аднойчы на вечарыне Стывен сустракае маладую жанчыну Ганну Бартан, якая прадстаўляецца сяброўкай яго сына Марціна. За некалькі хвілін яна ўражвае яго. Праз некаторы час Марцін прыязджае да бацькоў разам з Ганнай і знаёміць іх са сваёй новай дзяўчынай. Неўзабаве пасля гэтага Ганна, нягледзячы на адносіны з Марцінам, тэлефануе Стывену на працу і запрашае да сябе на кватэру, дзе іх узаемнае прыцягненне пераходзіць у інтымную сувязь. Бурны раман пагражае разбурыць усё — і палітычную кар’еру Стывена, і яго сям’ю, і адносіны з сынам. Палітык гатовы кінуць жонку, каб застацца з каханай. Але тая аддае перавагу патаемным сустрэчам пад прыкрыццём шлюбу з сынам свайго палюбоўніка. Яна распавядае Стывену, што калі ёй было 15 гадоў, яе брат скончыў жыццё самагубствам з-за неўзаемнага кахання да яе, а маці Ганны прагаворваецца, што Марцін вельмі падобны на яе брата. Выпадкова Марцін раскрывае кватэру, дзе сустракаюцца палюбоўнікі, застае бацьку там з Ганнай і ў ашаламленні падае ў лесвічны пралёт, разбіваючыся да смерці. Любоўная сувязь становіцца вядомай грамадскасці і разбурае жыццё палітыка.

## Акцёрскі склад 
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1992 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1992 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 1992 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Экранізацыі раманаў
Катэгорыя:Фільмы Луі Маля
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Збігнеў Прайснер
Бернард Херман

**Бе́рнард Хе́рман** (; ,  — , ) — амерыканскі кінакампазітар, лаўрэат прэміі «Оскар» і «BAFTA». Шырока вядомы, як аўтар музыкі да фільмаў Альфрэда Хічкака.

## Выбраная фільмаграфія 
* 1941 — «*Грамадзянін Кейн*»
* 1960 — «*Псіха*»

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Бернард Херман на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Кінакампазітары ЗША
Катэгорыя:Кампазітары ЗША
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшую музыку да фільма»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Ліля Рустэмаўна Буджурава

**Ліля Рустэмаўна Буджурава** (, ; 1 лістапада 1958, Ангрэн, Ташкенцкая вобласць, Узбекская ССР) — крымска-татарская паэтэса і . Заслужаны журналіст Украіны (2005).

## Біяграфія 
Нарадзілася 1 лістапада 1958 года ва ўзбекскім горадзе Ангрэн. Скончыла ў 1979 годзе факультэт філалогіі Ташкенцкага абласнога дзяржаўнага педагагічнага інстытута. У 1979—1991 гадах працавала там жа выкладчыцай рускай і замежнай літаратуры.

### Творчая дзейнасць 
У 1989 годзе апублікавала першы самвыдатаўскі зборнік «Некуплены квіток», затым зборнік «Калі мы вернемся». У Крым пераехала ў 1991 годзе. З 1991 па 1997 год працавала галоўным рэдактарам крымскататарскай газеты «Аўдзет»: па яе словах, была звольненая за крытыку Мустафы Джамілева.

З 1991 па 2011 гады працавала спачатку рэдактарам крымскататарскай рэдакцыі, затым вядучым рэдактарам Дзяржтэлерадыёкампаніі «Крым». У розныя гады вяла тут аўтарскія праграмы «Ана-Юрт», «Небяспечная зона», «Галоўны рэдактар». З 2004 па 2014 год працавала галоўным рэдактарам газеты «Першая Крымская». У 2016 годзе стала адным з заснавальнікаў грамадскага руху «Бизим балалар» (Нашы дзеці) у падтрымку дзяцей крымскіх зняволеных-мусульман.

### Палітыка 
У 1991 годзе была абрана дэлегатам II Курултая крымскататарскага народа. Двойчы абіралася ў Меджліс крымскататарскага народа (член з 1991 па 1997 год), з 1994 па 1998 год — дэпутат Вярхоўнага Савета Аўтаномнай Рэспублікі Крым. 2 лістапада 2015 года паведаміла, што ў яе доме быў праведзены ператрус у сувязі з заведзенай крымінальнай справай у дачыненні Ленура Іслямава.

## Узнагароды 
* Лаўрэат прэміі Ісмаіла Гаспрынскага за два зборніка самвыдатаўскіх вершаў і серыю публіцыстычных артыкулаў (1992)
* Ганаровая грамата Савета міністраў АР Крым (2000; у складзе аўтарскага калектыву)
* Лаўрэат прэміі імя Васіля Стуса (2001)
* Заслужаны журналіст Украіны (2005)
* Прэмія «Высокія стандарты журналістыкі» (Украіна, 2018) — у катэгорыі «За якасны Рэгіянальны медыйны праект», медыя — Crimean Tatars.

## Спасылкі 
* Ліля Буджурова (слёзы народа) 
* Крыміналогія  

Катэгорыя:Члены Меджліса крымскататарскага народа
Катэгорыя:Кавалеры ўкраінскага ордэна «За заслугі» 3 ступені
Нермін Бязмен

**Нермін Бязмен** (; 30 красавіка 1954, Анталья) — турэцкая пісьменніца.

## Біяграфія 
Бязмен нарадзілася ў Антальі ў 1954 годзе. Яна вучылася ў пачатковай школе Мака. У апошні год вучобы ў сярэдняй школе для дзяўчынак імя Атацюрка яна паехала ў ЗША па стыпендыі *AFS Intercultural Programs*. Па вяртанні яна вучылася ў школе менеджменту Султанахмета і скончыла яе ў 1974 годзе. У студзені 1975 года ва ўзросце 21 года яна выйшла замуж за Паміра Бязмена, 39-гадовага бізнэсмэна. У іх было двое дзяцей. Ён памёр 29 студзеня 2009 года. У 2015 годзе яна ў другі раз выйшла замуж за акцёра Толга Савачы і пасялілася ў Нью-Джэрсі, ЗША.

Бязмен працавала на тэлебачанні, публікавалася ў часопісах і працавала з грамадскасцю. Цікавіцца традыцыйным турэцкім мастацтвам. Яна давала ўрокі малявання для дарослых і дзяцей ва ўласнай майстэрні.

Яна пачала пісаць раманы ў 1991 годзе. Яна даследавала гісторыю Курта Сеіта, свайго дзядулі па матчынай лініі (крымскага татарына, які эміграваў з Крыма ў Турцыю пасля рэвалюцыі 1917 года), і напісала па яе матывах раман, па якім быў зняты турэцкі тэлесерыял «Курт Сеіт і Аляксандра». Акрамя таго, яна напісала шмат папулярных кніг жанравай літаратуры.

## Працы 
* Kurt Seyt & Shura, 1992, Yay Ofset, İstanbul, (Yeni basımı PMR Yayınları).
* Kurt Seyt & Murka, 1994, Yay Ofset, İstanbul, (Yeni basımı PMR Yayınları).
* Sır, 2006, İstanbul, Remzi Kitabevi.
* Aurora’nın İncileri, 2007, İstanbul, Remzi Kitabevi.
* Sırça Tuzak, 2007, İstanbul, Remzi Kitabevi.
* Mengene Göçmenleri, 1996, İstanbul, PMR Yayınları.
* Zihnimin Kanatları, 1995, İstanbul, PMR Yayınları.
* Bizim Gizli Bahçemizden, 2009, İstanbul, Doğan Kitapçılık.
* Kırk Kırık Küp (Hikâye), 1999, İstanbul, PMR Yayınları.
* Bir Gece Yolculuğu, 1999, İstanbul, PMR Yayınları,
* Bir Duayen’in Hatıratı: Fuad Bezmen, 2002, (Nermin Bezmen) PMR Yayınları; Anılar (Hatırat); İstanbul, PMR Yayınları.
* Turkuaz’a Dönüş Bilge Nadir-Nevzat’ın Anılarından Asil Nadir Gerçeği, (Nermin Bezmen, Tercüme: Pamir Bezmen), 1997, İstanbul, PMR Yayınları.
* Dedem Kurt Seyit ve Ben, 2014, Destek Yayınları
* Gönderilmeyen Aşk, 2010, Doğan Kitapçılık

Катэгорыя:Пісьменніцы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменніцы XX стагоддзя
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Авангардны завулак (Мінск)

**Авангардны завулак** — завулак у Партызанскім раёне Мінска. З’яўляецца двухпалоснай дарогай з двухбаковым рухам. Забудаваны пераважна прыватнымі дамамі.

## Перасячэнні 
Завулак перасякаецца з Авангарднай вуліцай і 2-ім завулкам Баграціёна.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Партызанскі раён (Мінск)
Завулак Адоеўскага (Мінск)

**Завулак Адоеўскага** — завулак у Фрунзенскім раёне Мінска. Названы ў гонар Аляксандра Іванавіча Адоеўскага (1802—1839), рускага паэта-дзекабрыста.

## Перасячэнні 
Завулак перасякаецца з вуліцай Гусоўскага.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Севіл Шайдэх

**Севіл Шайдэх** (; 4 снежня 1964, Канстанца, Румынія) — румынскі эканаміст і палітык.

## Біяграфія 
Нарадзілася 4 снежня 1964 года ў Канстанцы. Яе маці, Мюэзель Джамбек, — крымская татарка, бацька, Саэдзін Джамбек, — турак. У 1987 Севіл Шайдэх скончыла факультэт эканамічнага планавання і кібернетыкі Эканамічнай акадэміі ў Бухарэсце. Затым працавала ў сферы дзяржкіравання ў жудцэ Канстанца. Таксама Севіл Шайдэх займала пасаду каардынатара Нацыянальнага саюза саветаў жудцоў Румыніі. З 2012 года працавала дзяржсакратаром у Міністэрстве рэгіянальнага развіцця.

З мая па лістапад 2015 года Шайдэх займала пасаду міністра рэгіянальнага развіцця.

21 снежня 2016 года Альянс лібералаў і дэмакратаў і Сацыял-дэмакратычная партыя сумесна прапанавалі кандыдатуру Севіл Шайдэх на пасаду прэм’ер-міністра.

### Асабістае жыццё 
Сям’я Шайдэх — мусульмане, яе маці прыходзіцца пляменніцай турэцкаму гісторыку Кемалю Карпату.

Севіл знаходзіцца ў шлюбе з сірыйскім бізнэсмэнам Акрамам Шайдэхам.

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
3-і Арлоўскі завулак (Мінск)

**3-і Арлоўскі завулак** — завулак у Цэнтральным раёне Мінска. 

## Перасячэнні 
Завулак перасякаецца з:
* Арлоўскай вуліцай,
* 8-м Арлоўскім завулкам,
* Водаправодным завулкам,
* вуліцай Шчадрына.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Мінск)
Завулак Альшэўскага (Мінск)

**Завулак Альшэўскага** — завулак у Фрунзенскім раёне Мінска. Названы ў гонар удзельніка Вялікай Айчыннай вайны, Героя Савецкага Саюза М. М. Альшэўскага

## Перасячэнні 
Завулак перасякаецца з вуліцай Бірузова.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
8-ы Арлоўскі завулак (Мінск)

**8-ы Арлоўскі завулак** — завулак у Цэнтральным раёне Мінска. 

## Перасячэнні 
Завулак перасякаецца з:
* 3-ім Арлоўскім завулкам,
* 4-ым Арлоўскім завулкам,
* 5-ым Арлоўскім завулкам,
* 1-ым Земляробчым завулкам,
* 6-ым Арлоўскім завулкам,
* 7-ым Арлоўскім завулкам,
* вуліцай Гая.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Мінск)
Макс Гасцінгс

**Макс Гасцінгс** або **Хэйстінгс** (, нар. 28 снежня 1945) — брытанскі гісторык, пісьменнік, журналіст. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 снежня 1945 года ў Лондане. Скончыў школу Чартэрхаус і паступіў ва Універсітэцкі каледж Оксфарда, які кінуў праз год. Працаваў журналістам у больш чым 60 краінах і 11 ваенных канфліктах. Дзесяць гадоў быў галоўным рэдактарам The Daily Telegraph (1986—1995). У 2002 годзе быў прысвечаны ў рыцары.

## Навуковая дзейнасць 
На гістарычнай ніве займаецца даследаваннямі розных ваенных канфліктаў, як, напрыклад, Першая сусветная, Другая сусветная, Фалклендская, Карэйская і В’етнамская войны. Сярод яго прац:
* 1968 —  (ISBN 0-575-00234-4)
* 1969 —  (ISBN 0-575-00482-7)
* 1977 —  (ISBN 0-575-02226-4)
* 1979 —  (ISBN 0-7181-1603-8)
* 1980 —  (ISBN 0-224-01826-4)
* 1980 —  (ISBN 0-297-77565-0)
* 1981 —  (ISBN 0-7181-2074-4)
* 1982 —  (ISBN 0-03-057059-X)
* 1983 —  (ISBN 0-393-01761-3)
* 1984 —  (ISBN 0-671-46029-3)
* 1985 —  (ISBN 0-19-214107-4)
* 1985 —  (ISBN 0-297-78650-4)
* 1987 —  (ISBN 0-7181-2068-X)
* 1989 —  (ISBN 0-7181-3330-7)
* 1992 —  (ISBN 0-316-81334-6)
* 1999 —  (ISBN 0-333-77103-6)
* 2000 —  (ISBN 0-333-77104-4)
* 2002 —  (ISBN 0-333-90837-6)
* 2010 —  (ISBN 978-0007271719)
* 2015 —  (ISBN 978-0007503742)
* 2018 — 
* 2019 —  (ISBN 9780008280529)

## Палітычныя погляды 
Час ад часу з’яўляўся прыхільнікам то кансерватыўнай, то лейбарысцкай партыі. У жніўні 2014 года, напярэдадні рэферэндуму па пытанні незалежнасці Шатландыі, выступіў супраць сепарацыі рэгіёна. У 2019 годзе застаўся незадаволены абраннем Борыса Джонсана на пасаду прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі.

## Сям’я 
Бацька Макса — Макдоналд Гасцінгс (1909—1982) быў ваенным карэспандэнтам, маці работала рэдактарам часопіса Harper’s Bazaar. Першая жонка — Патрысія Эдмандсан, на якой пісьменнік быў жанаты з 1972 года па 1994 год. Другая — Пенелопа (народжаная Левінсан). З ёй ён у шлюбе з 1999-га. 

Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гісторыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Ваенныя гісторыкі
Вендрэдзі сюр Мер

**Шарлін Міньо** (нарадзілася 20 красавіка 1995 г.), больш вядомая як **Вендрэдзі сюр Мер** (па-французску «пятніца ля мора») — швейцарская спявачка, аўтар песень і фатограф.

## Біяграфія 
Шарлін Міньё нарадзілася ў Рамандыі, франкамоўнай частцы Швейцарыі, дзе жыла, пакуль не пераехала ў Ліён, дзе вучылася ў мастацкай школе. Яна пачала сваю кар'еру ў якасці фатографа, у прыватнасці, працуючы з французскім вытворцам прадметаў раскошы Hermès. Натхнёная сустрэчай са сваім мэнэджэрам, які ацаніў яе самаробную песню, зробленае з сяброўкай, яна вырашыла зрабіць першыя крокі ў музычнай індустрыі. Яна пасялілася ў Парыжы і ўзяла псеўданім Вендрэдзі сюр Мер. «Я хацела імя, якое запрашае вас у падарожжа, у паэзію, у летуценне», — патлумачыла яна, дадаўшы, што менавіта мора яна чэрпае найбольшае натхненне.

У 2019 годзе яна выпусціла свой першы студыйны альбом пад назвай *Premiers émois*.

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швейцарыі
Рафал Ляшчынскі (1607—1644)

**Рафал Ляшчынскі** (; ? — ) — польскі землеўласнік.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Ляшчынскіх герба «Вянява». Нарадзіўся ў сям’і Рафала і Ганны з Радзімінскіх.

Пасля бацькі валодаў шматлікімі маёнткамі, у т.л. Уладавай і Карпіносай у Вялікім Княстве Літоўскім.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Андрэй Ляшчынскі (прымас Польшчы)

**Андрэй Ляшчынскі** (;  або 1609 — ) — польскі дзяржаўны і рэлігійны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Ляшчынскіх герба «Вянява». Нарадзіўся ў сям’і Вацлава.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прымасы Польшчы
Катэгорыя:Архібіскупы гнезненскія
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Рафал Ляшчынскі (1579—1636)

**Рафал Ляшчынскі** (; кастрычнік , Вялікае Княства Літоўскае — ) — польскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Ляшчынскіх герба «Вянява». Нарадзіўся ў сям’і Андрэя і Ганны з Фірлеяў.

Кашталян вісліцкі з 1612 года, калішскі з 1618 года, ваявода белзскі з 1620 года. Удзельнічаў у Хацімскай бітве 1621 года. Садзейнічаў легалізацыі праваслаўнай царквы ў Рэчы Паспалітай на сойме 1632 года. Валодаў Далобрамі ў Берасцейскім ваяводствам, вуліцай у Берасці, маёнткамі на Валыні і інш. (усяго 17 гарадамі і 116 вёскамі).

Быў мецэнатам, адным з найбольш адукаваных людзей свайго часу. Належаў да кальвіністаў. Галоўную рэзідэнцыю меў ва Уладаве Берасцейскага ваяводства, дзе заснаваў кальвінскі збор са школай.

## Сям’я 
Быў двойчы жанаты. Каля 1604 год жаніўся першы раз з Ганнай з Радзімінскіх (1586—1635), ад шлюбу з якой меў дачку і чатырох сыноў:
* Тэадора Ляшчынская, жонка графа Станіслава Губіцкага (1596—1655). У шлюбе нарадзіліся: Ганна, Ян Караль, Людовік.
* Андрэй Ляшчынскі (1606—1651), ваявода дорпацкі
* Рафал Ляшчынскі (1607—1644)
* Багуслаў Ляшчынскі (1614—1659), генеральны староста велікапольскі, падскарбі вялікі каронны і падканцлер вялікі каронны
* Уладзіслаў Ляшчынскі (пам. пасля 1661), падкаморы берасцейскі і староста дубенскі

У 1635 годзе другі раз ажаніўся з Катарынай з Пацеяў (пам. пасля 1645), у шлюбе з якой дзяцей не меў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Постаці кальвінізму
Катэгорыя:Старосты дубенскія
Катэгорыя:Старосты ўсхоўскія
Катэгорыя:Старосты гарадзельскія
Лацінскія ўзнагароды

**Лацінскія ўзнагароды** — фразы на латыні, якія адлюстроўваюць узровень ведаў пры атрыманні акадэмічнай узнагароды на ступень доктара права або доктара юрыдычных навук.

Лацінскія ўзнагароды былі ўведзеныя ў 1881 годзе ў Англіі, а пазней распаўсюдзіліся і ў ЗША і ў іншых краінах, але правілы могуць істотна адрознівацца. 

## Класіфікацыя 
Тыпы лацінскіх узнагарод у парадку павелічэння адзнакі:

* лац. cum laude — з пашанай;
* лац. magna cum laude — вялікай пашанай;
* лац. insigni cum laude — з адметнай пашанай;
* лац. maxima cum laude — з надзвычайнай пашанай;
* лац. summa cum laude — з найбольшай пашанай;
* лац. egregia cum laude альбо eximia cum laude  — з выключнай пашанай.

Звычайны, не адзначаны ніякай ступенню ўзровень часам называецца «rite» (задавальняльна), а нездавальняючы — «sub omni canone» (ніжэй за ўсе стандарты). Узровень адзнакі часта паказваецца ў дыпломе. Як правіла, навучальная ўстанова мае выразныя правілы для дадзеных узнагарод, якія зафіксаваныя ў статуце.

Катэгорыя:Узнагароды
Катэгорыя:Вышэйшая адукацыя
Катэгорыя:Сярэдняя адукацыя
Трыялецкія петрогліфы

**Трыялецкія петрогліфы** (груз. თრიალეთის პეტროგლიფები) — дагістарычны наскальны жывапіс у грузінскай гістарычнай вобласці Трыялеці, на тэрыторыі Цалкскага муніцыпалітэта. Знаходкі датуюцца ад мезаліту да бронзавага века. 

## Апісанне 
Петрогліфы знаходзяцца ў 12 км ад горада Цалка ў цясніне ракі Авдрыс-Цкалі на ўскраіне вёскі Гантыядзі ў краі Квема Картлі, раён Трыялеці. Яны былі знойдзены ў 1880-х гадах. Трыялецкія петрогліфы ўяўляюць сабой адзіны ўзор дагістарычнага наскальнага мастацтва на тэрыторыі Грузіі. Участак з трыялецкімі  петрогліфамі знаходзіцца пад пагрозай разбурэння.

На базальтавай скале выразаны калі 100 выяў. Часцей сустракаюцца выявы жывёл і адлюстроўваюць мясцовую фаўну: аленяў, коней, горных казлоў, птушак і рыб. Таксама прадстаўлены фантастычныя і гібрыдныя істоты. Выявы схематычныя, жывёлы прадстаўлены збоку з акцэнтам на пэўныя элементы, такія як рогі. У адной з сцэн намалявана самка аленя, якая корміць свайго дзіцяня. У іншых месцах прадстаўлены жывёлы, якія заблыталіся ў паляўнічых сетках.

Сярод чалавечых выяў знаходзяцца паляўнічыя з лукамі і стрэламі, і мініяцюрныя па параўнанні з жывёламі (памерам ад 2,5 см да 18-20 см і пераважна ў 1-2 мм у шырыню і глыбіню разьбы). Паляўнічыя намаляваныя спераду і больш схематычна, чым жывёлы.

Да геаметрычных выяў адносяцца крыжы, шахматныя сеткі і сонечныя прамяні.

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Грузіі
Катэгорыя:Петрогліфы
Крэбс

**Крэбс** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Ганс Крэбс, нямецкі генерал часоў Другой сусветнай вайны
* Ігар Крэбс (нар. 1969), беларускі перакладчык
* Ханс Адольф Крэбс, нямецка-англійскі біяхімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1953)
* Эдвін Крэбс, амерыканскі вучоны ў галіне біяхіміі, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне
Назлы Эджэвіт

**Фатма Назлы Эджэвіт** (; 4 студзеня 1900, Стамбул, Асманская імперыя — 14 жніўня 1985, Анкара, Турцыя) — педагог і мастак-рэаліст. Маці прэм’ер-міністра Турцыі Бюлента Эджэвіта.

## Маладосць 
Фатма Назлы нарадзілася 4 студзеня 1900 года ў Стамбуле, у тагачаснай сталіцы Асманскай імперыі. Яе продкі па бацькавай лініі былі вайскоўцамі, бацька — палкоўнік Эмін Саргут, а дзед па матчынай лініі Кірат Паша — памочнік асманскага султана. У сям’і было баснійскае паходжанне.

Пасля заканчэння ў 1915 Шапскай педагагічнай школы для дзяўчынак () па парадзе адной з першых турэцкіх мастачак Міхры Мюшфік вырашыла займацца жывапісам.

У 1915—1922 гадах вучылася ў Школе вытанчаных мастацтваў для дзяўчынак Паколькі выпускныя экзамены для школы выяўленчых мастацтваў для дзяўчынак былі адмененыя з-за турэцкай вайны за незалежнасць, яна атрымала сертыфікат выкладчыка.

Назлы пачала працаваць настаўніцай малявання ў Бешыкташскай сярэдняй школе для дзяўчынак. Затым яна рушыла ўслед за бацькамі ў Кастамону ў Анатоліі і прыпыніла сваю кар’еру мастачкі на 25 гадоў. Спачатку яна выкладала ў Кастамону, а затым — у Балу і Ізміце.

Яна выйшла замуж у 1924 годзе і пераехала ў Анкару

У 2003 годзе прэм’ер-міністр Турцыі таго часу Рэджэп Таіп Эрдаган, уступіўшы на пасаду прэм’ера і абнаўляючы інтэр’ер, папрасіў павесіць яе працу «Саладжак» у холе рэзідэнцыі.

## Смерць 
У чэрвені 1985 года Эджэвіт была шпіталізаваная ў Стамбуле, дзе яна жыла, з-за праблем са здароўем. Пазней яе перавялі ў Анкару, дзе жыў яе сын Бюлент Эджэвіт. 14 жніўня 1985 года яна памерла ва ўзросце 85 гадоў у бальніцы Універсітэта Хаджэтэпе. Яна была пахавана на могілках Джэбеджы Асры.

## Спасылкі 
# Назлы Эджэвіт у партале культуры Турэцкай Рэспублікі
# Некаторыя працы прададзеныя з аўкцыёну

Катэгорыя:Мастакі-рэалісты
Mario Kart 8

**«Mario Kart 8»** () — камп’ютарная гульня ў жанры , восьмая ў серыі «». Выхад гульні адбыўся 29 мая 2014 года ў Японіі, 30 мая 2014 года ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы і 31 мая 2014 года ў Аўстраліі эксклюзіўна для «Wii U».

28 красавіка 2017 года выйшла палепшаная версіі гульні для «Nintendo Switch», якая атрымала назву **«Mario Kart 8 Deluxe»**.
## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2014 года
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў Японіі
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Гульні Mario Kart
1-я антыфашысцкая партызанская брыгада

**1-я антыфашысцкая партызанская брыгада** — партызанская брыгада, узнікшая 18 чэрвеня 1943 года, калі на бок партызан перайшла так званая «Руская нацыянальная народная армія», арганізаваная нямецкімі акупацыйнымі ўладамі з ваеннапалонных. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Барысаўскага, Лагойскага, Плешчаніцкага, Куранецкага, Пліскага, Пастаўскага, Лепельскага, Ушацкага раёнаў. 4 ліпеня 1944 брыгада (422 партызаны, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. І. М. Цімчуку было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Склад 
* 1-ы атрад;
* 2-і атрад;
* 3-і атрад;
* 4-ы атрад.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* У. У. Гіль-Радыёнаў (загінуў);
* І. М. Цімчук.

### Камісары 
* А. М. Касцяневіч (выконваў абавязкі);
* І. М. Цімчук;
* І. М. Яўмененка.

## Начальнік штаба 
* Б. М. Панамарэнка.

## Гісторыя 
Партызаны ў жніўні 1943 года разбілі нямецкі гарнізон у Докшыцах, на чыгуначнай станцыі Крулеўшчына знішчылі гарнізон, паравознае дэпо, падарвалі 2 чыгуначныя масты, 3 км чыгункі. У верасні — кастрычніку разам з брыгадамі «Дзядзькі Колі» і «Смерць фашызму» напалі на гарнізоны ў вёсках Зембін і Вілейка; 28 лістапада 1943 на дарозе Лагойск — Плешчаніцы разбілі нямецкую калону, знішчылі 250 салдатаў; 17 сакавіка 1944 года ў вёсцы Шыпы Пліскага раёна разбілі нямецкую роту; 25 верасня 1943 года на чыгунцы Мінск — Смалявічы падарвалі кля 2500 рэек, у чэрвені 1944 — 1200 рэек. У красавіку — маі 1944 года брыгада ўдзельнічала ў абароне Полацка-Лепельскай партызанскай зоны і ў прарыве блакады. У гэтых баях яна страціла забітымі і прапаўшымі без вестак 1026 партызан.

## Гл. таксама 
* Докшыцка-Крулеўшчынская аперацыя;
* Вілейскі бой.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Уладзімір Уладзіміравіч Гіль-Радыёнаў

**Уладзімір Уладзіміравіч Гіль-Радыёнаў** (18 ліпеня 1906, Вілейка, Віленская губерня — 14 мая 1944, 
Глыбоцкі раён, Вілейская вобласць, БССР) — адзін з кіраўнікоў савецкага партызанскага руху ў Беларусі падчас Другой сусветнай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 ліпеня 1906 года ў Вілейцы.

Падчас Першай сусветнай вайны сям’я пераехала ў Бабруйск, а ў 1918 годзе — у в. Дараганава Бабруйскага павета Мінскай губерні (цяпер — Асіповіцкі раён Магілёўскай вобласці).

У 1939 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ, падпалкоўнік.

У 1941 годзе — начальнік штаба 229-й стралковай дывізіі, на фронце, быў паранены, трапіў у палон. З 1942 па 15 жніўня 1943 гадоў Гіль-Радыёнаў быў камандзірам дружыны, палка, брыгады «Рускай нацыянальнай народнай арміі», створанай нацыстамі з ліку ваеннапалонных. Гіль-Радыёнаў падрыхтаваў пераход 16 жніўня 1943 года гэтага фарміравання ў поўным складзе на бок партызан. фарміраванне атрымала назву «1-й антыфашысцкай партызанскай брыгады». 16 верасня 1943 года Гіль-Радыёнаў быў узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі, яму прысвоена воінскае званне палкоўніка.

У красавіку — маі 1944 года ў баях пры адбіцці антыпартызанскай аперацыі «Вясновае свята» ў ходзе Полацка-Лепельскай бітвы брыгада панесла вялікія страты (1024 чалавек). Гіль-Радыёнаў быў смяротна паранены і 14 мая 1944 года памёр.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонай Зоркі

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Афіцэры СССР
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ваеннапалонныя
Metroid Dread

**«Metroid Dread»** () — камп’ютарная гульня ў жанры action-adventure, распрацаваная студыямі «» і «» для гульнявой кансолі «Nintendo Switch». Гульня з’яўляецца працягам «» (2002); падчас «Metroid Dread» гульнявы персанаж — паляўнічы за галовамі Самус Аран — наведвае планету пад назвай ЗДР, дзе сутыкаецца з новымі і небяспечнымі ворагамі-робатамі. У гульні захоўваецца , характэрная для класічных гульняў серыі «», а таксама дадаюцца элементы  — Самус не можа лёгка справіцца з робатамі ў баі і павінна пазбягаць іх. Выпуск гульні адбыўся 8 кастрычніка 2021 года.

«Metroid Dread» першапачаткова распрацоўвалася ў сярэдзіне 2000-х як гульня для «Nintendo DS», але гэты ранні праект быў адменены з-за тэхнічнай цяжкасці. Яна заставалася прадметам цікавасці гульцоў і прэсы ў наступныя гады, у выніку стаўшы адным з рэдкіх прыкладаў у гісторыі камп’ютарных гульняў, калі распрацоўка раней адмененага праекта была адноўлена праз шмат гадоў. Хаця іншыя выпушчаныя пасля «Metroid Fusion» гульні серыі былі цалкам трохмернымі, серыя «Metroid» вярнулася да фармату бакавой пракруткі з «» (2017), распрацаванай «Nintendo EPD» у супрацоўніцтве са студыяй «MercurySteam». Стваральнік «Metroid» , які кіраваў стварэннем большасці двухмерных гульняў серыі, быў уражаны талентам «MercurySteam», што прывяло да аднаўлення супрацоўніцтва студыі з «Nintendo» і ўдзелу ў распрацоўцы «Dread». «Nintendo» анансавала «Metroid Dread» на .

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2021 года
Віялета Урмана

**Віялета Урманавічутэ-Урмана** (, 19 жніўня 1961, Капсукас, Літоўская ССР, СССР) — літоўская оперная спявачка (сапрана, мецца-сапрана).

## Біяграфія 
Нарадзілася 19 жніўня 1961 ў Капсукасе на паўднёвым захадзе Літвы.

Скончыла фартэпіянны, затым вакальны факультэт Віленскай кансерваторыі.

З 1991 года працягнула навучанне ў Астрыд Варнай у Вышэйшай школе музыкі ў Мюнхене. Неўзабаве была прынята ў студыю пры Баварскай дзяржаўнай оперы.

Дэбютавала на сцэне ў 1993 годзе ў партыі Лауры («Джаконда» А. Панк’елі) у оперы Санкт-Гален.

Спявачка набыла сусветную вядомасць, выконваючы партыі мецца-сапрана. У 2002 годзе Віялета Урмана пачала сваю «другую кар’еру» у якасці сапрана і зноў заваявала оперны свет.

## Узнагароды і званні 
* Пераможца міжнародных конкурсаў «Belvedere» у Вене і імя Ф. Він’яса ў Барселоне.
* Ганаравана ордэнам вялікага князя літоўскага Гядымінаса III ступені і Нацыянальнай прэміяй Літвы па культуры і мастацтву (2001).
* У 2002 годзе спявачка атрымала прэмію Каралеўскага філарманічнага таварыства ў Лондане і прэмію Франка Аб’яці ў Бергама.
* У 2009 годзе была ганаравана ў Вене ганаровым тытулам «Kammersängerin».
* Ганаровы доктар Літоўскай акадэміі музыкі і тэатра (2012).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Violeta Urmana
* 

Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Камандоры ордэна Вялікага князя Літоўскага Гядзімінаса
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Літвы
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі СССР
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Марыямпале
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Animal Crossing: New Horizons

**«Animal Crossing: New Horizons»** — відэагульня ў жанры сімулятара жыцця, распрацаваная «» і выдадзеная «Nintendo» для гульнявых прыставак «Nintendo Switch» і «Nintendo Switch Lite» 20 сакавіка 2020 года. Гэта пятая гульня ў серыі «».

У дадзенай гульні кіраваны гульцом персанаж пераязджае на бязлюдны востраў пасля пакупкі пакета паслуг у . Даследуючы востраў у рэальным часе, гулец можа ўладкоўваць яго, здабываць прадметы, рэсурсы, лавіць жыўнасць, вырошчваць расліны, мець зносіны з антрапаморфнымі жывёламі, і іншае.

«New Horizons» стваралася яшчэ з 2012 года. Распрацоўшчыкі жадалі ўвесці шэраг інавацыйных элементаў, якія адсутнічалі раней у асноўных гульнях серыі «Animal Crossing», сярод іх, напрыклад, механіка крафта, якая дазваляе ствараць прадметы з розных матэрыялаў, ці інструменты , якія дазваляюць ствараць узвышшы і рэкі, змяняючы форму выспы. У той жа час базавы гульнявы працэс, персанажы і мастацкая стылістыка засталіся ў цэлым падобнымі да папярэдніх гульняў серыі. Гульня распрацоўвалася так, каб даць гульцу найбольшую свабоду для творчага самавыяўлення. Музычнае суправаджэнне напісаў .

«New Horizons» стала камерцыйна паспяховай гульнёй і была высока ацэнена крытыкамі. Яна ўвайшла ў спісы бэстсэлераў у шэрагу краін Захаду і Далёкага Усходу і стала . Яе продажы штучна стрымліваліся ў Кітаі. Поспех гульні часта тлумачаць тым, што яе выхад прыйшоўся на пандэмію COVID-19, калі многія гульцы былі вымушаны заставацца дома з-за каранцінных мер. Асноўная гульнявая аўдыторыя «New Horizons» складаецца з жанчын і мужчын у роўнай ступені. Іх узрост часцей за ўсё вар’іруецца ад 20 да 30 гадоў, нягледзячы на распаўсюджанае меркаванне, што дадзеная гульня прызначана для дзяцей.

Крытыкі хвалілі «New Horizons» за яе  прыроду, разнастайны гульнявы працэс, высокі ўзровень наладжвальнасці і прыемную графіку, хоць і заўважылі, што гульня патрабуе шмат часу і цярпення. «New Horizons» атрымала шэраг прэмій і ўзнагарод.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў Японіі
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2020 года
1984 год у гісторыі астраноміі

**1984** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 27 снежня: У гарах  у Антарктыдзе знойдзены метэарыт **ALH84001**. Згодна з меркаваннем даследчыкаў, з’яўляецца адным з 34 марсіянскіх метэарытаў, знойдзеных на Зямлі. Маса метэарыта — 1,93 кг. У 1996 годзе набыў сусветную вядомасць пасля паведамлення навукоўцаў НАСА аб выяўленні ў матэрыяле метэарыта скамянелых мікраскапічных структур, якія нагадваюць скамянелыя бактэрыі.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Гады ў астраноміі
War Thunder

**«War Thunder»** ― бясплатная шматкарыстальніцкая баявая відэагульня, распрацаваная і выдадзеная Gaijin Entertainment. Абвешчаны ў 2011 годзе, ён быў упершыню выпушчаны ў лістападзе 2012 года як адкрытая бэта-версія з сусветным рэлізам у студзені 2013 года; ён быў афіцыйны рэліз 21 снежня 2016 года.

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2012 года
Фрэд Борч

**Фрэдэрык Л. Борч** (; нар. 1954) — палкоўнік у адстаўцы, амерыканскі ваенны пракурор і гісторык Корпуса ваенных адвакатаў Узброеных сіл ЗША. Вядомы скандалам вакол стварэння пярэчанняў належнай прававой працэдуры для абвінавачаных зняволеных турмы Гуантанама.

## Адукацыя 
У 1976 годзе атрымаў ступень бакалаўра гісторыі ў Дэвідсанскім каледжы. Вывучаў права ва Універсітэце Паўночнай Караліны для атрымання ступені доктара юрыдычных навук, затым у Брусэльскім універсітэце для атрымання ступені магістра права ў міжнародным і параўнальным праве.

У 1987-м паступіў на год у школу галоўнага суддзі-адваката ў горадзе Шарлотсвіль (Вірджынія) і атрымаў ступень у галіне ваеннага права. Вучыўся ў ваенна-марскім каледжы ў Ньюпарт (Род-Айленд), скончыўшы яго з адзнакай. У 2001 годзе атрымаў ступень магістра ў галіне даследаванняў нацыянальнай бяспекі. Вучыўся ў камандна-штабным каледжы ў горадзе Форт-Лівенворт. 

## Кар’ера 
У 1976 годзе прызначаны на пасаду памочніка па прававых пытаннях у армейскай пяхотнай школе Форт-Бенінг і 325-м пяхотным палку. У 1988-м прыпісаны да 18-га паветрана-дэсантнага корпуса, а таксама служыў грамадзянскім памочнікам акруговага пракурора Паўночнай Караліны.

У 1990 годзе пачаў працаваць у якасці прафесара крымінальнага права ў школе JAG, спецыялізуючыся на ўжыванні чацвёртай папраўкі. Затым ён быў прызначаны на працу ў Аб’яднаны камітэт службы ваеннай юстыцыі паміж офісам JAG і Пентагонам. Распрацаваў закон, які адносіцца да Адзінага кодэксу ваеннай юстыцыі, і прапанаваў унесці змены ў Інструкцыі для ваенных судоў.

Кіраваў паспяховым судовым пераследам у 1997 годзе 13 сяржантаў-інструктараў, абвінавачаных у сексуальных дамаганнях на Абердзінскім выпрабавальным палігоне. Прызначаны намеснікам начальніка апеляцыйнага аддзела ўрада арміі. У наступным годзе стаў штатным суддзёй-адвакатам армейскага цэнтра сувязі Форт-Гордан.

Таксама быў прафесарам міжнароднага права, спецыялізуючыся на барацьбе з тэрарызмам.

У 2004 годзе прызначаны галоўным абвінаваўцам у справах супраць замежных зняволеных турмы Гуантанама. З-за ўзніклай інфармацыі аб стварэнні перашкодаў для забеспячэння належнай абароны абвінавачаных вымушаны быў падаць у адстаўку.

## Пасля адстаўкі 
Пасля выхаду на пенсію працаваў у групах пракуратуры Гуантанама ў якасці грамадзянскага кансультанта. У 2006 г. прызначаны на пасаду першага архіўнага гісторыка ў офіс JAG. Акрамя таго, у 2010 годзе стаў прэзідэнтам Амерыканскага таварыства ордэнаў і медалёў.

## Працы 
* 2001, Judge Advocates in Combat: Army Lawyers in Military Operations from Vietnam to Haiti;
* 2002, The Silver Star: A History of America’s Third Highest Award for Valor;
* 2003, Judge Advocates in Vietnam, a History of Army Lawyers in Southeast Asia from 1959 to 1975
* 2005, Kimmel, Short and Pearl Harbor: The Final Report Revealed

## Спасылкі 
* International Law and the War on Terror, a 2003 article co-authored by Borch. mirror
* 

Катэгорыя:Ваенныя ЗША
Катэгорыя:Палкоўнікі
Катэгорыя:Гісторыкі ЗША
Гюрджу Хатун

**Гюрджу Хатун** (груз. გურჯი-ხათუნი, *Gurji-xatuni*) — грузінская прынцэса з дынастыі Баграціёнаў.

## Біяграфія 
Гюрджу Хатун была дачкой грузінскай царыцы Русудан і Гіас ад-Дзіна з дынастыі Сельджукаў.  Пры нараджэнні атрымала імя Тамар у гонар бабулі, царыцы Тамар Вялікай. Даводзілася сястрой грузінскаму цару Давіду VI Нарыну. 

З 1237 была другой жонкай султана Кей-Хосрава II. Ад яго нарадзіла сына Кей-Кубада II, які правіў у 1246—1257.

Пасля паразы падчас бітвы пад Кесе-даг у 1243 годзе султан Кей-Хосраў стаў васалам Бату, а Тамар страціла высокі статус і атрымала мянушку Гюрджу Хатун, «Спадарыня грузінка».

У 1246 годзе Кей-Хосраз быў забіты, і Тамар перайшла з праваслаўя ў іслам і выйшла за вяльможу Конійскага султаната Перванэ. Ад гэтага шлюбу нарадзіла сына Мехмед бэя.

Падчас свайго жыцця спрыяла росквіту навукі і мастацтва, з прыхільнасцю ставілася да паэта Джалаладына Румі. Па яе загаду была пабудаваная яго магіла ў Коні.

## Ушанаванне памяці 
У 1240–1245 гадах султан Кей-Хосраў II чаканіў на манетных дварах Сіваса і Коньі сярэбраныя манеты з выявай льва і сонечнага твару. Сімвал «Леў і Сонца» пазней шырока распаўсюдзіўся ў ісламскім свеце. Турэцкі даследчык сельджукскіх манет Толга Эркан прыйшоў да высновы, што Сонца — гэта Гюрджю Хатун, а Леў — сам султан.

Катэгорыя:Баграціёны
Гогалеўскі сад (Гомель)

**Гогалеўскі сад** (або **Гогалеўскі сквер, Гогалеўскі парк**) — сквер у Гомелі пачатку ХХ ст. Закладзены не пазней за 1909 г. на невялікім пляцы між вуліцай Мільённай (сёння — Білецкага) і Саборным спускам каля будынка гарадской думы і гарадской управы. 

Стаў вынікам добраўпарадкавання цэнтральнай часткі Гомеля ў прэстыжным раёне «Свісток». Разбіты на голай пустцы, дзе ў вільготнае надвор’е панавала гразь. Сваёй асаблівасцю меў пэўны «шахматны парадак» арганізацыі прасторы. Станам на 1911 г. краязнаўцамі адзначалася перавага ў садзе хвойных дрэў

Пасля падзей Стракапытаўскага паўстання 1919 г. у садзе былі пахаваны забітыя паўстанцамі гомельскія камунары, што прадвызначыла далейшы мемарыяльны статус мясціны і наданне новай назвы — сквер 25-га сакавіка. З канца 1940-х гг. прастора былога Гогалеўскага сада была перафарматавана пад сквер імя Ф. Э. Дзяржынскага.

## Галерэя 

Файл:Homiel, Rynak-Saborny. Гомель, Рынак-Саборны (1901) (4).jpg|alt=Месца будучага Гогалеўскага саду, 1901 г.|Месца будучага Гогалеўскага саду, 1901 г.
Файл:Homiel, Miljonnaja. Гомель, Мільённая (1904) (4).jpg|alt=Гразкая пустка, на месцы якой будзе разбіты Гогалеўскі сад, 1904 г.|Гразкая пустка, на месцы якой будзе разбіты Гогалеўскі сад, 1904 г.
Файл:Homiel, Miljonnaja. Гомель, Мільённая (1914).jpg|alt=Перспектыва вул. Мільённай, 1916 г. Гогалеўскі сад — справа.|Перспектыва вул. Мільённай, 1916 г. Гогалеўскі сад — справа.
Файл:Homiel, Rynak. Гомель, Рынак (1920).jpg|alt=Помнік камунарам, 1920 г. Справа — бюст М. В. Гогаля.|Помнік камунарам, 1920 г. Справа — бюст М. В. Гогаля.
Файл:Homiel, Rynak. Гомель, Рынак (1930-39) (2).jpg|alt=Помнік камунарам, 1930-я гг.|Помнік камунарам, 1930-я гг.
Файл:Homiel, Rynak. Гомель, Рынак (1930-39) (3).jpg|alt=Помнік камунарам і бюст М. В. Гогаля, 1930-я гг.|Помнік камунарам і бюст М. В. Гогаля, 1930-я гг.

Катэгорыя:Паркі Гомеля
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Гомелі
Вадзім Мікалаевіч Акапян

**Вадзім Мікалаевіч Акапян ** (нар. , Калінінград) — дырэктар Музея гісторыі і культуры яўрэяў Беларусі (2012—2019), старшыня беларускага Грамадскага аб’яднання Рэспубліканскі фонд «Халакост» (2012—2019), намеснік старшыні Саюза беларускіх яўрэйскіх грамадскіх аб’яднанняў і абшчын (2016—2021).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 студзеня 1963 года ў Калінінградзе. Бацька — Мікалай Аракелавіч Акапян, кіроўца, маці — Фаіна Гершэн-Гецелеўна Акапян (Клігер), бухгалтар. У 1964 годзе сям’я пераехала ў Віцебск.

У 1985 годзе скончыў хімічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Пасля заканчэння працаваў у Мінску на прадпрыемствах электроннай прамысловасці. У 2016 годзе атрымаў ступень бакалаўра на гістарычным факультэце .

З 2012 па 2019 год займаў пасаду дырэктара Музея гісторыі і культуры яўрэяў Беларусі. У гэты ж перыяд з’яўляўся старшынёй Грамадскага аб’яднання «Рэспубліканскі фонд „Халакост“».

З 2016 да 2021 года быў намеснікам старшыні Саюза беларускіх яўрэйскіх грамадскіх аб’яднанняў і абшчын.

З 2014 года да цяперашняга часу — намеснік старшыні Мемарыяльнага  ў Рэспубліцы Беларусь.

Жанаты, мае дваіх дзяцей.

## Публікацыі і фільмаграфія 
* WorldCat Identities. Акопян, В. Н (Вадим Николаевич)
* Память и время, Минск, издательство «Медисонт», 2014, ISBN 978-985-7085-23-1
* [Pamiatʹ i vremia : alʹmanakh / sostaviteli V.N. Akopi︠a︡n and 4 others.]
* Образ Холокоста в телевизионной документальной драме-трилогии «Хроника Минского гетто»
* *Луцкий В., Герстен Б.* Хроника Минского гетто. Фильм 2. За честь и свободу (9:15, 9:30, 16:33, 17:05, 26:20, 27:37, 41:30);
* *Луцкий В., Герстен Б.* Хроника Минского гетто. Фильм 3. Рождённые дважды (11:46, 15:41);
* *Луцкий В., Герстен Б.* Зондергетто — Хроника Минского гетто (4:39, 36:10, 38:35, 40:43, 42:04, 48:14).

## Узнагароды 
* Знак ЦК УЛКСМ  I ступені (1983 год);
* Падзячнае пісьмо Упаўнаважанага па справах рэлігій і нацыянальнасцей пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь (2014).

## Спасылкі 
* Уникальная выставка фотографий из семейных альбомов белорусских евреев открылась в Минске, Телеканал ОНТ, 5 мая 2016
* Музей «Замковый комплекс „Мир“». Дарители музея 
* Вадим Акопян: «Когда тебе надо, ты — еврей, когда надо — армянин». 
* Минские евреи: «Это сейчас быть евреем модно, а раньше был ужас».

Катэгорыя:Дзеячы яўрэйскіх грамадскіх арганізацый
Цяжкі пясок (раман)

**«Цяжкі пясок»** — раман , які быў першапачаткова надрукаваны ў часопісе «Октябрь» (1978), а затым выйшаў асобнай кнігай (1979). У аснове сюжэту рамана — каханне Якава і Рахілі Іваноўскіх і гісторыя іх сям’і, якая працягваецца больш трох дзесяткаў гадоў (1909—1942). Разам з сям’ёй Іваноўскіх чытач праходзіць абедзве сусветныя вайны, рэвалюцыю ў Расіі, шматлікія сямейныя змены, каханне, нараджэнне спадчыннікаў, а фіналам становіцца смерць … раман апавядае пра трагедыю Халакосту і мужнасці супраціву.

Раман у свой час адмовіліся друкаваць і «», і «Дружба народов». Нягледзячы на вялікія цяжкасці (з-за нязвыкласці тэматыкі), пасля таго як раман прабіўся ў савецкі друк, ён адразу прынёс Рыбакову велізарную папулярнасць. Выхад рамана для савецкага чытача стаў літаратурнай сенсацыяй, бо ўпершыню ў рускай літаратуры пасля 1930-х гг. з’явіўся раман, прысвечаны амаль выключна яўрэйскаму жыццю. Раман быў пераведзены на ідыш і апублікаваны ў часопісе «». Пасля (ужо пасля распаду СССР) па ім быў створаны .

## Сюжэт 
У гарадок Сноўск са Швейцарыі прыязджае вядомы базельскі лекар Леон Іваноўскі разам з сынам Якавам. Леон хоча паказаць сыну горад, дзе нарадзіўся і правёў сваё дзяцінства. У Сноўску Якаў знаёміцца з Рахіллю Рахленка, і маладыя людзі ўлюбляюцца адзін у аднаго. Бацька Якава не падтрымлівае рашэнне сына ажаніцца з Рахіллю, паколькі жаніцьба з дзяўчынай з небагатай сям’і маленькага гарадка можа перашкодзіць жаданню бацькі зрабіць з сына вядомага лекара.

Якаў з’язджае назад дадому ў Базель, але абяцае перапісвацца амаль кожны дзень, і, праз год вярнуўшыся ў Сноўск, робіць Рахіль прапанову шлюбу. Пасля вяселля маладыя з’язджаюць у Швейцарыю, дзе Рахіль нараджае сына, якога называюць Леў. Аднак Рахіль у Базелі сумуе па радзіме і праз невялікі час разам з сынам вяртаецца ў Сноўск.

Якаў моцна сумуе па сваёй жонцы і, апраўдваючы страхі бацькі, ахвяруе кар’ерай і едзе да жонкі назад ва Украіну. Тут маладая сям’я перажывае цяжкія часы, але, нягледзячы на ўсе складанасці, сужэнцы захоўваюць сваё каханне.

## Экранізацыя 
У 2003 году пачалі снимать  рэжысёраў Антона і Дзмітрыя Баршчэўскіх па сцэнарыю Наталлі Віёлінай і Леаніда Зорына. Пасля пачатку здымак у 2003 годзе праца над фільмам перапынілася і была адноўлена толькі ў 2006 годзе. Прэм’ера ў Расіі адбылася на Першым канале праз 5 гадоў пасля пачатку здымак — у кастрычніку 2008 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Все шедевры мировой литературы в кратком изложении. Сюжеты и характеры. Русская литература XX века / Ред. и сост. В. И. Новиков. — М. : Олимп : ACT, 1997. — 896 с.

Катэгорыя:Раманы 1924 года
Катэгорыя:Руская літаратура XX стагоддзя
Катэгорыя:Кнігі 1978 года
Катэгорыя:Халакост ва Украіне
Kaspi.kz

**Kaspi.kz** — казахстанская тэхналагічная кампанія-«адзінарог» у склад якой уваходзяць ТАА «Kaspi Крама», АТ «Kaspi Bank», ТАА «Kaspi Pay» і ТАА «Kaspi Travel».

Ключавымі акцыянерамі Kaspi.kz з'яўляюцца Вячаслаў Кім, Міхаіл Ламтадзэ і фонд Baring Vostok.

## Бізнес-экасістэма 
Kaspi.kz аб'ядноўвае сэрвісы анлайн-плацяжоў і P2P пераводаў, кіравання асабістымі сродкамі і анлайн-пакупак з дастаўкай у мабільным супердадатку. Кампанія працуе на трох платформах - плацяжы, маркетплейс і фінтэх.

У 2020 годзе кампанія стала адной з самых хуткарослых IT-фінансавых арганізацый Еўропы і Еўразіі.

У ліпені 2020 года Kaspi.kz замацаваў права ўласнасці на тэхналогіі і алгарытм выпуску плацежных картак з выкарыстаннем мабільнага дадатку і картамата, атрымаўшы патэнт ад Нацыянальнага інстытута інтэлектуальнай уласнасці.

## Маркетплэйс 
У 2018-2021 г.г. Kaspi.kz займае першае месца сярод казахстанскіх гандлёвых інтэрнэт-пляцовак TOP KZ Retail E-Commerce.

28 жніўня 2020 гады кампанія набыла інтэрнэт-кампанію па продажы авіябілетаў Santufei (Kaspi Travel).

## Фінтэх 
Платформа засноўваецца на фінансавых прадуктах казахстанскага раздробнага банка - Kaspi Bank.

У 2020 году Kaspi заняў першае месца сярод банкаў Казахстана па дадзеных Forbes.

## IPO 
9 лістапада 2018 г., на штогадовай прэзентацыі прадуктаў і сэрвісаў Kaspi.kz, старшыня праўлення Міхаіл Ламтадзэ абвясціў аб планах кампаніі правесці IPO на Лонданскай біржы.

У кастрычніку 2020 года Kaspi.kz правёў IPO на Лонданскай біржы.

IPO Kaspi.kz прызнана другім найбуйным па велічыні на London Stock Exchange і чацвёртым ва ўсёй Еўропе ў 2020 году.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кампаніі Казахстана
1911 год у гісторыі астраноміі

**1911** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 28 чэрвеня: У раёне горада  (Егіпет) упаў , які атрымаў назву Нахла.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 21 мая — , амерыканская астраномка шатландскага паходжання (нар. 1857).
* 1 снежня — , амерыканскі астраном, географ, геадэзіст, інжынер (нар. 1825).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Пётр Рыгоравіч Лапацін

**Пётр Рыгоравіч Лапацін** (5 студзеня 1907, вёска Ізлягошча, Усманскі раён, Ліпецкая вобласць — 9 ліпеня 1974) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай і Віцебскай абласцях. Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1907 годзе ў Ліпецкай вобласці Расіі. З 1936 года працаваў на чыгуначнай станцыі Мінск. З 1941 года камандзір аддзялення, узвода партызанскага атрадаспецыяльнага прызначэння «Міця», які дзейнічаў на тэрыторыі Магілёўскай, Смаленскай і Арлоўскай абласцей. З сакавіка 1942 года кіраўнік партызанскай разведвальнай групы НКДБ СССР «Бывалыя», са жніўня 1942 года камандзір партызанскай брыгады «Дзядзькі Колі». З 1944 года намеснік старшыні Барысаўскага райвыканкама, на гаспадарчай рабоце. Член КПСС З 1947 года.

Памёр у 1974 годзе. Пахаваны ў в. Будзенічы (Барысаўскі раён) на брацкіх могілках.

## Ушанаванне памяці 
У Барысаўскім раёне яго іменем названа Ганцавіцкая сярэдняя школа, у Барысаве — вуліца.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Алег Уладзіміравіч Жданаў

**Алег Жданаў** (; нар. ) — украінскі ваенны эксперт, палкоўнік запасу УСУ.

## Біяграфія 
У 1987 годзе скончыў Хмяльніцкае вышэйшае артылерыйскае каманднае вучылішча.

З 1997 па 1999 год выкладаў у Нацыянальнай акадэміі абароны Украіны.

З 2004 па 2007 год асноўным яго месцам службы было Галоўнае аператыўнае ўпраўленне Генеральнага штаба Украіны.

У званні палкоўніка пайшоў у запас. Пасля звальнення з войска стаў вайсковым экспертам.

З 2016 года часта выступаў на тэлебачанні і ў прэсе: украінскай, беларускай і іракскай .

Пасля пачатку вайны стварыў свой YouTube-канал.

## Спасылкі 
* Жданов Олег: полковник запаса ВСУ и военный эксперт
* Вайсковы эксперт пра расійскую прапаганду: Ейск выдаюць за Херсон, Падмаскоўе — за Кіеў

Катэгорыя:Ваенныя Украіны
Катэгорыя:Публіцысты Украіны
Партызанская брыгада «Смерць фашызму»

**Партызанская брыгада «Смерць фашызму»** — партызанская брыгада, створаная ў ліпені 1943 года на базе атрада «Смерць фашызму», арганізаванага ў чэрвені 1942 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Смалявіцкага, Барысаўскага, Лагойскага, Плешчаніцкага раёнаў. 2 ліпеня 1944 года брыгада (706 партызан, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* атрад імя Будзённага;
* атрад імя Кутузава;
* атрад імя Чкалава;
* атрад імя Варашылава.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* В. Ф. Таруноў

### Камісар 
* І. П. Дзядзюля

### Начальнік штаба 
* А. А. Кіслякоў

## Гісторыя 
Партызаны рабілі дыверсіі на чыгунцы і шашы Мінск — Смалявічы — Барысаў, узарвалі і спалілі 55 мастоў, 4 склады. У ноч на 26 верасня 1943 года падарвалі 470 рэек, разбурылі 1,5 км чыгункі. Неаднаразова пашкоджвалі падземны кабель, які злучаў стаўку Гітлера з Усходнім фронтам. У красавіку—чэрвені 1943, красавіку—чэрвені 1944 гадоў вялі баі з карнікамі. У ліпені 1944 года ўдзельнічалі ў ліквідацыі групоўкі нямецкіх войск у Смалявіцкім раёне.

## Памяць 
У 1967 годзе ў вёсцы Юр’ева Смалявіцкага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе