Міяцум

**Міяцу́м** ( — «уз'яднанне») — ідэя, заснаваная на вымозе армян Нагорнага Карабаха далучыць армянанаселеную Нагорна-Карабахскую аўтаномную вобласць да Арменіі.

## Перадгісторыя 
Пасля распаду Расійскай Імперыі, а потым Закаўказскай Дэмакратычнай Федэратыўнай Рэспублікі Азербайджанская Дэмакратычная Рэспубліка абвясціла тэрыторыю Нагорнага Карабаха часткай нядаўна ўтворанай дзяржавы. З'езд армян Карабаха адмовіўся прызнаваць уладу апошняй. Услед за саветызацыяй Азербайджана і Арменіі пытанне статусу Нагорнага Карабаха было перададзенае на рашэнне ў Каўбюро ЦК РКП(б). У выніку некалькіх пасяджэнняў Каўбюро ЦК РКП(бы) пераважна армянанаселены край быў улучаны ў склад Азербайджанскай ССР. Некалькіх гадоў статус рэгіёна не быў канчаткова вызначаны, пакуль у 1923 годзе з армянанаселенай часткі Нагорнага Карабаха не была ўтворана Аўтаномная вобласць Нагорнага Карабаха (АВНК) у складзе Азербайджанскай ССР. Надалей праз шэраг тэрытарыяльных ператварэнняў яна была свядома адлучана ад Армянскай ССР утварэннем Лачынскага калідора. У 1937 годзе ААНК была ператворана ў Нагорна-Карабахскую аўтаномную вобласць (НКАВ).

## Перадумовы 
Падчас існавання СССР пытанне пра перадачу Нагорнага Карабаха Арменіі час ад часу падымалася армянскім кіраўніцтвам, але не атрымвала падтрымкі ў цэнтры. У 1960-я гады сацыяльна-эканамічная напружанасць у НКАВ двойчы перарастала ў масавыя хваляванні. Армянамі ў адрас кіраўніцтва Азербайджанскай ССР выказваліся вінавачанні ў эканамічнай дыскрымінацыі НКАВ, а таксама ў спробах змяніць дэмаграфічную структуру аўтаномнай вобласці.

Пачатая М. С. Гарбачовым палітыка дэмакратызацыі савецкага грамадскага жыцця падала армянам НКАВ магчымасць больш адкрыта казаць пра свае вымогі. Кіраўніцтва АзССР вінавацілі ў захаванні эканамічнай адсталасці рэгіёна, грэбаванні развіццём праў, культуры і ідэнтычнасці армянскай меншасці ў Азербайджане, стварэнні штучных перашкод для культурных сувязей паміж Нагорным Карабахам і Арменіяй.

Армянскія пагромы ў Сумгаіце і Баку таксама ўзмацнілі імкненне армян да ўз'яднання.

## Храналогія 
 і НКР]]
* Напачатку кастрычніка 1987 года на мітынгах у Ерэване, прысвечаных экалагічным праблемам, прагучалі вымогі перадачы НКАВ Армянскай ССР, якія паўтараліся ў шматлікіх зваротах, што скіроўваліся ў адрас савецкага кіраўніцтва.
* 1 снежня — дэлегацыя карабахскіх армян перадала подпісы, лісты і вымогі, сабраныя ў Арменіі і Нагорным Карабаху, у прыёмную ЦК КПСС у Маскве.
* Студзень — люты 1988 года — дэлегацыі карабахскіх армян у Маскву з мэтай пераканаць цэнтральны ўрад перадаць НКАВ у склад Арменіі.
* 20 лютага 1988 года — пазачарговая сесія Савета народных дэпутатаў Нагорна-Карабахскай аўтаномнай вобласці (НКАВ) прыняла рашэнне «Пра заступніцтва перад Вярхоўнымі Саветамі Азербайджанскай ССР і Армянскай ССР пра перадачу НКАВ са складу Азербайджанскай ССР у склад Армянскай ССР».
* 17 сакавіка — пленум абкама партыі прыняў рашэнне, у якім гаварылася: «*Выяўляючы спадзевы армянскага насельніцтва аўтаномнай вобласці, волю пераважнай большасці камуністаў Нагорнага Карабаха, прасіць Палітбюро ЦК КПСС разгледзець і дадатна вырашыць пытанне далучэння Нагорна-Карабахскай аўтаномнай вобласці да Армянскай ССР, выправіўшы тым самым дапушчаную напачатку 1920-х гадоў гістарычную памылку пры вызначэнні тэрытарыяльнай прыналежнасці Нагорнага Карабаха*».
* У 1989 годзе пад кіраўніцтвам Роберта Качарана была заснавана грамадска-палітычная арганізацыя «Міяцум», якая ставіла мэтай далучэнне НКАВ да Арменіі.
* 1988—1991 гады — у выніку этнічных сутыкненняў уцекачамі з Арменіі ў Азербайджан сталі каля 185 000 азербайджанцаў, у зваротным кірунку беглі больш 300 000 армян.
* 10 снежня 1991 года ў НКР прайшоў рэферэндум па пытанні пра незалежнасць Нагорнага Карабаха. Паводле яго вынікаў 99,89 % ад ліку людзей, якія прынялі ўдзел у галасаванні, выказаліся за незалежнасць НКР. Азербайджанская меншасць НКАВ байкатавала рэферэндум.
* 1991—1994 гады — Карабахская вайна. Вынікам вайны стала фактычная незалежнасць карабахскіх армян ад Азербайджана. Пасля абвешчанага перамір'я ў 1994 годзе на тэрыторыі Азербайджана аказаліся сотні тысяч уцекачоў (азербайджанцаў, курдаў і месхетынскіх туркаў), якія пакінулі кантраляваныя армянскімі сіламі тэрыторыі (Нагорны Карабах і 7 прылеглых раёнаў).

Катэгорыя:Ірэдэнтызм
Катэгорыя:Нагорны Карабах