open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бяляеўка (вёска)

**Бяля́еўка** (, ) — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Залескага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 9 км на паўночны ўсход ад Чачэрска, 44 км ад чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Гомель — Жлобін), 75 км ад Гомеля.

На поўдні, захадзе і поўначы мяжуе з Чачэрскім біялагічным заказнікам.

### Гідраграфія 
На ўсходняй ускраіне пачынаецца і праз вёску цячэ рака Бяляеўка (прыток ракі Сож).

## Транспартная сетка 
Побач аўтадарога Палессе - Чачэрск. Планіроўка складаецца з 2 падзеленых ракой і злучаных мостам частак: паўночнай (выгнутая, амаль вуліца з шыротнай арыентацыяй з завулкамі) і паўднёвай (дугападобная, амаль паралельная да першай вуліца, уздоўж ракі). Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Выяўленыя археолагамі курганны магільнік (28 насыпаў, у 1,5 км на паўночны захад ад вёскі) і стаянка эпохі мезаліту (у 3 км на поўнач ад вёскі) сведчаць пра засяленне гэтых месцаў з даўніх часоў. Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XVIII стагоддзя як паселішча ў Рэчыцкім павеце Мінскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1765 працаваў млын.

Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772) у складзе Расійскай імперыі. Згодна рэвізскіх матэрыялаў 1859 ў валоданні графа Чарнышова-Круглікава. У 1871 годзе жыхары захапілі 500 дзесяцін памешчыцкага лесу, пра што граф І. І. Чарнышоў-Круглікаў паведамляў міністру ўнутраных спраў. З 1880 году дзейнічаў хлебазапасны магазін. Паводле перапісу 1897 года дзейнічалі школа граматы, хлебазапасны магазін, кузня, у Пакоцкай воласці Гомельскага павета Магілёўскай губерні. У 1909 годзе 787 дзесяцін зямлі, школа, млын.

У 1926 годзе працавала паштовае аддзяленне. З 8 снежня 1926 года да 1987 цэнтр Бяляеўскага сельсавета Чачэрскага, з 25 снежня 1962 Буда-Кашалёўскага, з 6 студня 1965 Чачэрскага раёнаў Гомельскай (да 26 ліпені 1930) акругі, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Ленінскі шлях», працавалі гамарня і сталярная майстэрня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты ў красавіку 1943 забілі 18 жыхароў, а 26-27 лістападзе 1943 спалілі 175 двароў і забілі 4 жыхароў. 38 жыхароў былі вывезены ў Германію на прымусовыя работы. 101 жыхар загінуў на фронце. У 1970 году цэнтр саўгаса «Бяляеўскі». Размешчаны 9-гадовая школа, Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, крама.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 181 гаспадарка, 404 жыхары.

### Дынаміка 
* 1765 год — 24 гаспадаркі.
* 1897 год — 87 двароў, 664 жыхары (паводле перапісу).
* 1909 год — 99 двароў, 756 жыхароў.
* 1926 год — 172 двары, 951 жыхар.
* 1940 год — 180 двароў.
* 1959 год — 814 жыхароў (паводле перапісу).
* 1970 год — 205 двароў, 801 жыхар.
* 2004 год — 181 гаспадарка, 404 жыхары.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.2, кн.2. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2005. 520с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0330-6 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Залескі сельсавет (Чачэрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёна
Шчыльнае

**Шчы́льнае** — возера ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, за 3 км на поўдзень ад горада Ганцавічы, на паўднёвай ускраіне вёскі Ганцавічы. Адносіцца да басейна ракі Цна.

Плошча паверхні 0,046 км², даўжыня 0,3 км, шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 0,8 км. Возера правільнай круглай формы. Берагі нізкія, параслі хмызняком, месцамі забалочаныя. На поўдні каналам злучана з вялікай сеткай меліярацыйных каналаў. Зарастае ўмерана.

У возеры водзяцца акунь, плотка, лешч, шчупак, лінь, карась і іншыя віды рыб.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-113 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Ганцавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Цны (прыток Прыпяці)
Салманасар

**Салманасар** (удакладненая транскрыпцыя: *Шульману-ашарэду*) — імя некалькіх асірыйскіх цароў.

* Салманасар I, перыяд кіравання 1274 — 1245 гг. да н.э. 
* Салманасар II, перыяд кіравання 1031 — 1020 гг. да н.э.
* Салманасар III, перыяд кіравання 858 — 824 гг. да н.э.
* Салманасар IV, перыяд кіравання 783 — 772 гг. да н.э.
* Салманасар V, перыяд кіравання 727 — 722 гг. да н.э.
Бохнава

**Бохнава** — возера ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, за 38 км на ўсход ад горада Ганцавічы, за 1,3 км на паўночны ўсход ад вёскі Пярэвалакі. Адносіцца да басейну ракі Лань.

Плошча паверхні 0,047 км², даўжыня 0,3 км, шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км. Возера мае авальную форму, выцягнута ў паўночна-ўсходнім напрамку. На паўднёвым захадзе злучана меліярацыйным каналам з ракой Лань.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-115 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Басейн Лані
Катэгорыя:Азёры Ганцавіцкага раёна
Малое (возера, Ганцавіцкі раён)

**Малое** — возера ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, за 6 км на поўдзень ад горада Ганцавічы, за 0,5 км на захад ад хутара Готы, каля ўрочышча Куповішча. Адносіцца да басейна ракі Цна.

Плошча паверхні каля 0,007 км², даўжыня 0,1 км, найбольшая шырыня 0,07 км. Даўжыня берагавой лініі 0,28 км.

За 0,5 км на паўночны захад знаходзіцца возера Горнае.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-113 

Катэгорыя:Азёры Ганцавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Цны (прыток Прыпяці)
Champion of Champions 1978 (снукер)

**Champion of Champions 1978** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 2 па 3 лістапада 1978 года ў канферэнцыйным цэнтры Уэмблі у Лондане, Англія. Турнір стаў першым розыгрышам Champion of Champions. Прызавы фонд турніру склаў £4,000, з якіх £2,000 атрымаў пераможца.

Пераможцам турніру стаў Рэй Рыярдан, які перайграў пераможцу чэмпіянату Вялікабрытаніі Пэтсі Фэйгана з Ірландыі ў паўфінальным матчы (6:1), а ў напружаным фінальным паядынку быў мацней за пераможцу Мастэрс Алекса Хігінса з Паўночнай Ірландыі (11:9). Такім чынам, 46-гадовы Рыярдан выйграў свой 15-ы прафесійны тытул у кар’еры і трэці ў 1978 годзе (пасля чэмпіянату свету і Pontins Professional).

## Прызавыя грошы 
Прызавы фонд турніру склаў £4000, з якіх £2000 атрымаў пераможца.

## Удзельнікі 
На турнір Champion of Champions 1978 былі запрошаны пераможцы найбуйнейшых турніраў сезона 1977/1978: чэмпіянату свету, чэмпіянату Вялікабрытаніі, Мастэрс і Пот Блэк.

Самым узроставым удзельнікам Champion of Champions 1978 года стаў 46-гадовы Рэй Рыярдан. Самым маладым гульцом, які патрапіў на турнір чэмпіёнаў 1978 года, стаў 27-гадовы Пэтсі Фэйган.

Ніжэй прадстаўлена табліца з інфармацыяй пра ўсіх удзельнікаў спаборніцтва.

## Сетка турніру 
## Фінал 
|-
| colspan="3" align="center" | 

|-
| colspan="3" align="center" style="font-size: 100%" | *Вячэрняя сесія*: **78**–36; **101**–18 (**67**); 12–**100**; **73**–48 (**61**); 41–**90**; 51–**60**; 23–**83** (**51**); 30–**72**; **78**–46 (**77**); **94**–12
|-
| align="right" | **90**
| align="center" | Найвышэйшая серыя
| 83
|-
| align="right" | 0
| align="center" | Соценныя серыі
| 0
|-
| align="right" | **6**
| align="center" | Серыі 50+
| 5
|}

## Серыі, вышэйшыя за 50 ачкоў 
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаныя ўсе соценныя і паўсоценныя брэйкі кожнага гульца.

## Статыстыка турніру 
### Статыстыка гульцоў 
### Статыстыка паводле краін 
### Агульная статыстыка 
## Спасылкі 
* Статыстыка Champion of Champions 1978 на CueTracker.net 

Катэгорыя:Champion of Champions (снукер)
Катэгорыя: Снукерны сезон 1978/1979
Катэгорыя: 1978 год у снукеры
Катэгорыя: Спорт у Англіі ў 1978 годзе
Катэгорыя: Снукерныя турніры ў Англіі
Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры 2004

**Чэмпіянат Вялікабрытаніі 2004** (, таксама вядомы як *Travis Perkins UK Championship 2004* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 15 па 28 лістапада 2004 года на арэне Barbican Centre у Ёрку, Англія. Турнір стаў 28-м розыгрышам чэмпіянату Вялікабрытаніі, які штогод праходзіць з 1977 года. Кампанія Travis Perkins спансавала турнір  другі раз запар. Прызавы фонд турніру склаў £525,000, з якіх £70,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры
Катэгорыя:Лістапад 2004 года
Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры 2002

**Чэмпіянат Вялікабрытаніі 2002** (, таксама вядомы як *PowerHouse UK Championship 2002* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 1 па 15 снежня 2002 года на арэне Barbican Centre, у Ёрку, Англія. Турнір стаў 26-м розыгрышам чэмпіянату Вялікабрытаніі, які штогод праходзіць з 1977 году. Кампанія PowerHouse упершыню спансавала турнір. Прызавы фонд турніру склаў £746,900, з якіх £100,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры
Катэгорыя:Снежань 2002 года
Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры 2000

**Чэмпіянат Вялікабрытаніі 2000** (, таксама вядомы як *Liverpool Victoria UK Championship 2000* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 18 лістапада па 3 снежня 2000 года ў міжнародным цэнтры Борнмута у Борнмуце, Англія. Турнір стаў 24-м розыгрышам чэмпіянату Вялікабрытаніі, які штогод праходзіць з 1977 года. Прызавы фонд турніру склаў £440,000, з якіх £78,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры
Катэгорыя:Лістапад 2000 года
Катэгорыя:Снежань 2000 года
Кнід

**Кнід** (Κνίδος, таксама *Стадыя* і *Трыёпія*) — калонія лакедэманян на Трыяпійскім мысе карыйскага Херсанеса, пабудаваная часткай у Малой Азіі, часткай на злучаным з сушай дамбамі востраве, з дзвюма гаванямі, адна з якіх прызначалася для ваенных, іншая — для купецкіх суднаў. Буйны гандлёвы горад, цэнтр культу Афрадыты, адзін з шасці членаў Дарычнага саюза, месца правядзення Дарычных гульняў.

thumb|200px|left|Руіны амфітэатра
thumb|200px|left|Гавань старажытнага Кніда

## Гісторыя 
Кнід згадваецца ўжо ў гамераўскіх гімнах. У глыбокай старажытнасці кнідцы, якія лічылі сябе нашчадкамі спартанцаў, каланізавалі Ліпарскія астравы і Корчулу ў Адрыятыцы. Герадот паведамляе, што пры наступе персаў на чале з Гарпагам кнідцы беспаспяхова спрабавалі пракапаць канал, каб ператварыць Трыяпійскі мыс у востраў Эгейскага мора.

Да 412 г. да н.э. Кнід выступаў на баку Афін у войнах са Спартай, затым кіраваўся самімі грамадзянамі ў духу дэмакратыі, у III ст. прызнаў уладу Пталамеяў. Славіўся абсерваторыяй астранома Эўдокса, медыцынскай школай і статуяй Афрадыты працы Праксіцеля. У рымскія часы захоўваў аўтаномію, спусцеў да VII ст. н.э.

У 1857-59 гг. разваліны Кніда былі даследаваны англічанамі пад кіраўніцтвам Ньютана, іх галоўнай знаходкай стала мармуровая статуя Дэметры. Падчас раскопак 1970-х гг. археолагамі быў адкрыты круглы ў плане дарычны храм Афрадыты, у якім быў выяўлены пастамент легендарнай статуі Афрадыты Кнідскай.

## Вядомыя жыхары і выхадцы 
* Еўдокс Кнідскі — матэматык і астраном.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Горад Кнід
Берталан Фаркаш

{{Касманаўт
 |імя = Берталан Фаркаш
 |выява = Bertalan Farkas first Hungarian astronaut.jpg
 |апісанне выявы = Берталан Фаркаш у 2012 г.
 |краіна = Венгрыя
 |спецыяльнасць = касманаўт-даследчык
 |вайсковае званне = брыгадны генерал ВПС
 |час = 
 |місіі = Саюз-36 — Салют-6 — Саюз-35
 |дата нараджэння = 2.8.1949
 |месца нараджэння =
 |дата смерці = 
 |месца смерці = 
 |узнагароды = { style="background: transparent"

}
{ style="background: transparent"

}
}}
**Берталан Фаркаш** (; , Дзьюлахаза, Венгрыя) — першы венгерскі касманаўт. Герой Савецкага Саюза (1980). Герой Венгрыі (1980). Лётчык-касманаўт Венгрыі (1980).

## Біяграфія 
Скончыў ваеннае вучылішча лётчыкаў (СССР; 1972). З 1978 года ў Цэнтры падрыхтоўкі касманаўтаў імя Ю. А. Гагарына. 26.5—3.6.1980 з В. М. Кубасавым здзейсніў (як касманаўт-даследчык) палёт на касмічным караблі «Саюз-36» і арбітальнай станцыі «Салют-6» (асноўны экіпаж Л. І. Папоў, В. В. Румін) з прыстыкаваным да яе касмічным караблі «Саюз-35», на якім вярнуўся на Зямлю. У космасе правёў 7,87 сутак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Касманаўты Венгрыі
Катэгорыя:Эсперантысты
Катэгорыя:Члены Венгерскага дэмакратычнага форума
Фаркаш

**Фаркаш** — венгерскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Балаж Фаркаш, венгерскі футбаліст
* Берталан Фаркаш, першы венгерскі касманаўт
* Ферэнц Фаркаш, венгерскі кампазітар
Боган

**Боган** — возера ў Пружанскім раёнеБрэсцкай вобласці, за 9 км на паўднёвы захад ад горада Пружаны, за 1 км на поўдзень ад вёскі Кацёлкі. Адносіцца да басейну ракі Мухавец.

Плошча паверхні 0,23 км², даўжыня 0,78 км, шырыня 0,5 км. Схілы катлавіны маюць вышыню да 2 м. Берагі нізкія, пясчана-тарфяністыя, забалочаныя, параслі хмызняком. Зарастае істотна. Плошча і ўзровень вады значна змяняюцца па сезонах.

У возеры водзяцца акунь, плотка, лешч, лінь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-121 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Басейн Мухаўца
Катэгорыя:Азёры Пружанскага раёна
Мікалай Дамаскі

**Мікалай Дамаскі** (; ; каля 64 да н.э., Дамаск — пасля 4 года н.э.) — старажытнагрэчаскі гісторык і філосаф.

## Біяграфія 
Мікалай паходзіў з македонскай або элінізаванай арамейскай сям'і. Яго бацькам быў Антыпатр, багаты і паважаны чалавек у Дамаску. Мікалай атрымаў бліскучую адукацыю, і ў 30-я яму было даверана выхаванне дзяцей Клеапатры VII і Марка Антонія — Аляксандра Геліяса і Клеапатры Селены II. Дзякуючы гэтаму Мікалай наблізіўся да яе двара, дзе і пазнаёміўся з Ірадам I. Ірад зрабіў адукаванага грэка сваім сакратаром, часта звяртаўся да яго дапамогі ў дыпламатычных даручэннях. Таксама Мікалай займаўся з Ірадам філасофіяй і рыторыкай. Пад уплывам Ірада, які зацікавіўся гісторыяй, Мікалай напісаў сваё найбуйнейшае сачыненне — «Гісторыю».

## Сачыненні 
Найбольш вядомая праца — «Гісторыя» — цалкам не захавалася. Паводле розных даных, налічвала ад 80 да 144 кніг. Лепш за ўсё захаваліся фрагменты першых кніг (1—7), некалькі горш — позніх (103—124), большасць кніг не захавалася зусім.

У якасці крыніц па блізкаўсходнім рэгіёне Мікалай выкарыстоўваў працы Ктэсія і Ксанфа, па Грэцыі — Эфара, Геланіка і Герадота. Пры гэтым адзначаецца, што ён у значнай ступені перапрацоўваў крыніцы, а таксама інтэрпрэтаваў міфічныя сюжэты на рацыянальны лад.

Таксама захаваліся значныя фрагменты працы «Пра жыццё Цэзара Аўгуста і пра яго выхаванне», урыўкі з каментарыяў да Арыстоцеля, рукапіс «Пра расліны», фрагменты этнаграфічнага сачынення «Збор займальных звычаяў» і некалькі іншых твораў. Існуе меркаванне, што «Пра жыццё Цэзара Аўгуста» магло быць працай, якая адаптавала аўтабіяграфію Аўгуста для грэчаскай часткі Рымскай імперыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія пісьменнікі
Катэгорыя:Гісторыкі Старажытнага Рыма
Ферэнц Фаркаш

**Ферэнц Фаркаш** (, Надзьканіжа, Венгрыя — ) — венгерскі кампазітар, педагог. Народны артыст Венгрыі (1970). Вучань А.Рэспігі.

## Біяграфія 
Выкладаў у музычным вучылішчы ў Будапешце, у кансерваторыі г. Клуж-Напока (з 1941 года прафесар, з 1944 года — дырэктар), у 1949-75 гг. прафесар Вышэйшай музычнай школы ў Будапешце.

## Творчасць 
Музычны стыль сфарміраваўся пад уплывам венгерскага музычнага фальклору, венгерскай і італьянскай традыцыйнай прафесійнай музыкі. Сярод твораў: оперы, у тым ліку «Чароўны куфар» (пастаноўка 1942), аперэты, у тым ліку «Чынам Палка» (пастаноўка 1950), балеты, сімфанічныя творы, камерна-інструментальная музыка, музыка для тэатра і кіно.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кампазітары Венгрыі
Катэгорыя:Народныя артысты Венгрыі
Катэгорыя:Педагогі Венгрыі
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Кампазітары аперэт
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Венгрыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Кошута
Экбатана

**Экбата́на** (, , )&nbsp;— два гарады ў Мідыі: галоўны горад Мідыі-Атрапатэны (на поўначы) і сталіца Вялікай Мідыі (на поўдні).
 часоў Ахеменідаў, знойдзены ў Экбатане. Нацыянальны музей Ірана]]

Паўночная Экбатана &nbsp;— сталіца Кіра, акружаная сям'ю сценамі, якія ўзвышаліся адна над адной зубцамі, пафарбаванымі ў белы, чорны, пурпурны, блакітны, чырвоны, сярэбраны і залаты колеры (адпаведна пяці планетам, месяцу і сонцу). У Авесце яна апісваецца, як умацаваны і населены горад. Герадот прыпісвае заснаванне Экбатаны Дэёку; у кнізе Юдзіф ёсць апісанне Экбатаны і яе сцен, нібы пабудаваных Арфаксадам. Пра гэты ж горад, як мяркуюць, гаворыцца ў кнізе Тавіта. Разваліны паўночнай Экбатаны знаходзяцца ў мясцовасці Такці-Салейман, дзе можна распазнаць авальную агароджу з квадратных каменных пліт, канічны ўзгорак, басейн з пітнай вадой. Горад існаваў да XIII стагоддзя; заняпад яго быў выкліканы нашэсцем манголаў (гл. Rawlinson, «Journal of the geogr. Society» (X).

Паўднёвая Экбатана, цяпер Хамадан, стала галоўным горадам Вялікай Мідыі пры Дарыі I і летняй рэзідэнцыяй персідскіх цароў (Страбон XI, XIII; Ксенафонт, Анаб., III, V; Дыядор. II, XIII), якія жылі ў цудоўным палацы, нібы пабудаваным (паводле грэкаў) Семірамідай. Аляксандр Вялікі заняў яе пасля бітвы пры Арбелах і знайшоў тут казну Дарыя III. Пазней яна была пад уладай Селеўкідаў. Палібій дае такое апісанне Экбатаны: «Царскі палац меў 7 стадый у акружнасці; у палаца была цытадэль, але горад не меў сцен». Багацце і пышнасць Экбатаны і палаца, разрабаваных Аляксандрам Вялікім, а потым пры Антыгоне і Селеўку Ніканоры, дае Палібію падставу называць Экбатану першым горадам і гаварыць, што ён зручны для пісьменнікаў, якія любяць цуды, але не для праўдзівых гісторыкаў. У палацы ўсе драўляныя часткі былі з кедра і кіпарыса; бэлькі, столі і калоны былі абіты сярэбранымі і залатымі пласцінкамі; дахавыя дошкі былі з чыстага срэбра. У так званым храме Эны былі калоны, аздобленыя золатам.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Экбатана
Экбатана
Экбатана
Кір Малодшы

**Кір Малодшы** — малодшы сын персідскага цара Дарыя II і яго зводнай сястры Парысатыды. Ён нарадзіўся не раней за 423 г. да н.э. і карыстаўся асаблівай любоўю маці, якая спадзявалася высунуць яго ў спадчыннікі прастола ў абыход старэйшага сына Арсака (Аршака) (пасля Артаксеркс II).

Калі Дарый вырашыў працягнуць барацьбу з Афінамі шляхам падтрымкі лакедэманян у Пелапанескай вайне, Парысатыдзе ўдалося (у 407 г.) пераканаць яго прызначыць юнага Кіра сатрапам Лідыі, Фрыгіі і Кападокіі, а таксама галоўнакамандуючым усіх войскаў у Анатоліі. У саюзе са спартанскім адміралам Лісандрам Кір перамог Афінскую імперыю і набыў папулярнасць у па-антыафінску настроеных полісах Элады.

Пасля смерці Дарыя ў Персію пад імем Артаксеркса II панаваў старэйшы брат Кіра, Аршак. Карыйскі сатрап Тысаферн, быўшы цесцем новага цара, тут жа стаў пераконваць яго ў змове Кіра, аднак дзякуючы заступніцтву маці таму ўдалося выехаць з Вавілона ў сваю сатрапію, дзе ён прыняўся з дапамогай грэчаскіх саюзнікаў рыхтаваць звяржэнне брата.

Пад маркай падрыхтоўкі паходу ў Пісідыю і спрэчкі з Тысафернам за гарады Іоніі Кір сабраў пад сваімі сцягамі да 20 000 ратнікаў, большасць з якіх складалі грэчаскія найміты. Увесну 401 г. да н.э. яны рушылі на паўднёвы ўсход. Дасягнуўшы берагоў Еўфрата, Кір абвясціў пра свой намер дамагацца звяржэння брата і без супраціўлення ўвайшоў у межы Месапатаміі.

Грэчаскія найміты Кіра атрымалі перамогу над спешна сабраным Артаксерксам пры падтрымцы Тысаферна войскам у бітве пры Кунаксе, але Кір загінуў і з яго смерцю перамога абярнулася паражэннем. Тысаферну хітрасцю ўдалося схапіць і забіць грэчаскіх правадыроў, уключаючы спартанца Клеарха. Грэкі, якія выжылі ў бітве, пад кіраўніцтвам Ксенафонта не без прыгод дабраліся да чарнаморскага ўзбярэжжа; падзеі гэтыя апісаны Ксенафонтам у знакамітым сачыненні «Анабасіс Кіра».

Грэчаскія і персідскія падыходы пры ацэнцы асобы Кіра разыходзяцца. Для персаў ён — сікафант, які з-за асабістага славалюбства прывёў чужакоў у сэрца роднай краіны. Для Ксенафонта ён — увасабленне ўсіх элінскіх дабрадзейнасцей, першы варварскі кіраўнік з грэчаскім выхаваннем, прадцеча элінізму.

Катэгорыя:Сатрапы
Катэгорыя:Ахеменіды
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі V стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Удзельнікі Пелапанескай вайны
Ажыннік

**Ажыннік** — возера ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці, за 17 км на паўночны захад ад горада Жабінка, за 1,9 км на паўночны захад ад вёскі Падлессе, каля ўрочышча Вярдыкі. Адносіцца да басейна ракі Мухавец.

Плошча паверхні 0,021 км², даўжыня 0,2 км, шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,55 км. Зарастае істотна.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-34-144 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Жабінкаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Мухаўца
Цярэмшчына

**Цярэмшчына** — возера ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 26 км на захад ад горада Петрыкаў, за 22 км на паўднёвы ўсход ад горада Жыткавічы, за 3,2 км на паўднёвы захад ад вёскі Ляскавічы. Адносіцца да басейна ракі Прыпяць (знаходзіцца ў яе пойме).

## Апісанне 
Возера старычнага тыпу. Серпападобнай у плане формы. Мясцовасць нізінная, месцамі балоцістая, на ўсходзе і поўдні слабаўзгорыстая, часткова пад хмызняком, на поўначы і захадзе знаходзіцца вялікі лясны масіў.

## Флора 
У возеры зафіксаваны 31 від і ўнутрывідавы таксон водарасцей.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-141 

Катэгорыя:Азёры Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Серабраніца

**Серабраніца** — возера ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці, за 22 км на паўднёвы ўсход ад горада Жыткавічы, за 1,2 км на паўночны захад ад вёскі Хлупін. Адносіцца да басейна ракі Прыпяць (знаходзіцца ў яе пойме). Уваходзіць у склад Нацыянальнага парка «Прыпяцкі».

З'яўляецца возерам старычнага тыпу. Выцягнута з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Мясцовасць нізінная, месцамі балоцістая, часткова пад хмызняком.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-141. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г. 

Катэгорыя:Азёры Жыткавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Champion of Champions 1980 (снукер)

**Champion of Champions 1980** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 2 па 12 кастрычніка 1980 года ў Drury Lane Theatre у Лондане, Англія. Турнір стаў другім розыгрышам Champion of Champions, які быў заснаваны ў 1978 годзе. Пераможца турніру атрымаў £5,000.

Пераможцам турніру стаў Дуг Маўнджой, які выйшаў з групы з першага месца, перайграўшы Алекса Хігінса (7:2), Грэхэма Майлза (6:3) і чэмпіёна свету Кліфа Торбурна (8:1) і саступіўшы толькі Тэры Грыфітсу (4:5), а ў напружаным фінальным паядынку быў мацней за Джона Віргу (10:8). Такім чынам, 38-гадовы Маўнджой выйграў свой восьмы прафесійны тытул у кар’еры і другі  ў 1980 годзе (пасля чэмпіянату Уэльса сярод прафесіяналаў).

## Удзельнікі 
Тры з дзесяці ўдзельнікаў турніру, Рэй Рыярдан, Алекс Хігінс і Дуг Маўнджой, гулялі на Champion of Champions у другі раз запар пасля 1978 года, у якім на турніры змагаліся 4 снукерысты.

Рэй Рыярдан з Уэльса абараняў свой тытул, які выйграў на Champion of Champions 1978.

Самым узроставым удзельнікам Champion of Champions 1980 года стаў 47-гадовы Рэй Рыярдан (падчас турніру споўнілася 48 гадоў). Грэхэму Майлзу падчас турніру было 39 гадоў, а Дугу Маўнджою — 38. Самым маладым гульцом, які патрапіў на Champion of Champions 1980 года, стаў 22-гадовы Кірк Стывенс, а Стыву Дэвісу было 23 гады.

Ніжэй прадстаўлена табліца, якая дэманструе статыстыку выступленняў удзельнікаў спаборніцтва на папярэдніх розыгрышах Champion of Champions.

## Групавы раўнд 
### Група A 
#### Матчы 
#### Табліца 
### Група B 
#### Матчы 
#### Табліца 
## Фінал 
|-
| colspan="3" align="center" | 

|-
| colspan="3" align="center" style="font-size: 100%" | *Вячэрняя сесія*: 47:**69** (**53**), 16:**98** (**53**), **89**:31, **60**:22 (**60**), 18:**74** (**53**), 35:**40**, **61**:55, 5:**65**, 60:**64**
|-
| align="right" | 60
| align="center" | Найвышэйшая серыя
| **101**
|-
| align="right" | 0
| align="center" | Соценныя серыі
| **1**
|-
| align="right" | **5**
| align="center" | Серыі 50+
| 4
|}

## Серыі, вышэйшыя за 50 ачкоў 
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаныя ўсе соценныя і паўсоценныя брэйкі кожнага гульца.

## Статыстыка турніру 
### Статыстыка гульцоў 
### Статыстыка паводле краін 
### Агульная статыстыка 
## Спасылкі 
* Статыстыка Champion of Champions 1980 на CueTracker.net 

Катэгорыя:Champion of Champions (снукер)
Катэгорыя: Снукерны сезон 1980/1981
Катэгорыя: 1980 год у снукеры
Катэгорыя: Спорт у Англіі ў 1980 годзе
Катэгорыя: Снукерныя турніры ў Англіі
Астыяг

**Астыяг** (, акад. Ištumegu, ) — цар мідыйскі ў 585 — 550 да н.э.

Астыяг быў сынам цара Увахшатры, апошнім мідыйскім царом. У канцы яго валадарання Мідыя была заваявана персідскім царом Кірам II. Пра гэту вайну вядома вельмі мала, ясна толькі, што яна доўжылася тры гады і была вельмі напружанай. Спачатку поспех быццам бы была на баку мідыйскай арміі. Астыяг здолеў у пачатку разбіць персаў у адкрытай бітве і падступіць да іх сталіцы Пасаргадаў. Але тут ён пацярпеў паражэнне, быццам бы таму, што большая частка мідыйскай знаці здрадзіла Астыягу і перайшла на бок Кіра. Астыягу з рэшткай верных мідыйцаў прыйшлося адступіць.

Апошняя бітва ў гэтай вайне адбылася каля 550 да н.э. пад сценамі мідыйскай сталіцы, Экбатанамі. Тут мідыйская армія была разгромлена, а сам Астыяг быў узяты ў палон. Аднак гісторыкі разыходзяцца ў меркаваннях наконт наступнага лёсу Астыяга. Герадот піша, што персы пасадзілі таго ў турму, дзе ён і памёр, грэчаскі гісторык Ктэсій згадвае, што Астыяг быў прызначаны кіраўніком Парфіі, а паводле трэцяй версіі сасланы ў ссылку ў Гірканію. Гаворыцца, што пасля гэтага, пад маркай паездкі да дачкі, персы завялі Іштувегу ў пустыню і кінулі там. Як бы там ні было, са смерцю Астыяга Мідыйскае царства спыніла сваё існаванне.

Паводле Герадота, Кір II быў яго ўнукам. Астыяг убачыў дзіўны сон, які быў вытлумачаны, што Кір (сын яго дачкі і знатнага перса) зойме яго трон, і Мідыяй авалодаюць персы. Тады ён загадаў саноўніку Гарпагу забіць немаўля Кіра, але Кір выжыў у сям’і пастуха. Потым зман раскрыўся, Кір быў пасланы да яго сапраўдных бацькоў, а Гарпага Астыяг пакараў тым, што сварыў яго сына і пачаставаў падчас урачыстага абеду ім Гарпага, які нічога не падазраваў, а затым паказаў яму рэшткі дзіцяці, даўшы зразумець, чым у рэчаіснасці быў пачастунак. Гарпаг затаіў злосць, і значна пазней арганізаваў змову і дапамог Кіру заняць трон.

## Літаратура 
* Герадот. Гісторыя. Кніга I, Главы 107—130

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Цары мідыйскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі VI стагоддзя да н.э.
Дубраўскі сельсавет

Назву **Ду́браўскі сельсавет** маюць:

* Дубраўскі сельсавет — ранейшая назва Зубрэвіцкага сельсавета Аршанскага раёна Віцебскай вобласці
* Дубраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ушацкага раёна Віцебскай вобласці
* Дубраўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Добрушскага раёна Гомельскай вобласці
* Дубраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці
* Дубраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хоцімскага раёна Магілёўскай вобласці
* Дубраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Відзаўскага раёна Маладзечанскай вобласці
* Дубраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці
* Дубраўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці

## Гл. таксама 
* Дуброўскі сельсавет
M (значэнні)

**M**:

* **M, літара** — трынаццатая літара лацінскага алфабету.
* **М, кірыліца** — чатырнаццатая літара беларускага алфавіта.
* **M** — рымская лічба, якая пазначае тысячу (1000).
* **Метр** — адзінка вымярэння даўжыні ў сістэме СІ, скарочана — **м**.
* **Хуткасць гуку** — пазасістэмная адзінка вымярэння, пазначаецца літарай **M**.
* **M** — скарочанае пазначэнне кратнай прыстаўкі **мега**.
* **М** — мастацкі фільм Фрыца Ланга, класічны трылер аб маньяку-забойцу, які апярэдзіў шматлікія стылістычныя знаходкі фільмаў-нуар.
* **М** — рымейк фільма 1931 года
* **M** — кодавае імя падраздзялення MI6 у фільмах і новелах пра Джэймса Бонда, гл. M, бандыяна.
Дуброўскі сельсавет

Назву **Дубро́ўскі сельсавет** маюць:

* Дуброўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лельчыцкага раёна Гомельскай вобласці
* Дуброўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагішынскага раёна Брэсцкай вобласці
* Дуброўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Парыцкага раёна Гомельскай вобласці
* Дуброўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці

## Гл. таксама 
* Дубраўскі сельсавет
Енскі рамантызм

[thumb|150px|[Аўгуст Вільгельм Шлегель]]
[thumb|150px|[Фрыдрых Шлегель]]
**Енскі рамантызм** — рух у гісторыі мастацтва і філасофіі, які належыць да шырэйшага этапу нямецкага рамантызму, які атрымаў назву «» ().

Пачатак гэтага руху датуецца 1797 годам (першыя фрагменты Фрыдрыха Шлегеля, надрукаваныя ў часопісе «Lyceum») і заканчваецца 1801 годам (смерць Наваліса, смерць Васкенродэра, том «Характарыстыкі і крытычныя нарысы» братоў Шлегеляў, які падсумоўваў іхнюю творчасць), усё гэта затым акрэсленне дзейнасцю галоўнага часопісу енскіх рамантыкаў «Athenaeum» (1798—1800).

Мастацка-культурным цэнтрам Енскіх рамантыкаў стаў горад Ена, у вузейшым сэнсе — Енскі ўніверсітэт. Сярод выбітных прадстаўнікоў дадзенага кірунку можна выдзеліць братоў Аўгуста Вільгельма і Фрыдрыха Шлегеляў, Людвіга Тыка, Наваліса. Дзейнасць Енскай школы зазначыла першы этап у развіцці нямецкага рамантызму.

## Гл. таксама 
* Гайдэльбергскі рамантызм

Катэгорыя:Філасофскія кірункі і школы
Катэгорыя:Рамантызм
Катэгорыя:Літаратурныя групы Германіі
Катэгорыя:Ена
Бар (значэнні)

**Бар**:

* Бар — тып піцейнай установы.
* Бар — былое французскае герцагства.
* Бар — горад у Вінніцкай вобласці Украіны.
* Бар (Швейцарыя)
* Бар — горад у Чарнагорыі.
* Бар-ле-Дзюк — французскі горад у дэпартаменце Мёз.
* Бар-сюр-Аб — французскі горад у дэпартаменце Об.
* Бар-сюр-Сен — французскі горад у дэпартаменце Об.
* Бар — адзінка вымярэння ціску.
* BAR — каманда Формулы-1.
* Бар — водмель, града ў прыбярэжнай паласе, выцягнутая ўздоўж берагу і складзеная марскімі наносамі.
* Бар — тып мэблі.
* Бар — музычная форма эпохі барока.
* Бар — арабская рака.
* **Бар** на біржавым жаргоне — 1 мільён долараў.
* **Bar** — другая пасля *foo* метазменная.
* Герман Бар — аўстрыйскі крытык і пісьменнік.
Барселона (значэнні)

**Тапонім:**

* Барселона — горад у Каталоніі, Іспанія.
* Барселона — іспанская правінцыя.
* Барселона — горад у Венесуэле.

**Іншыя значэнні:**
* (945) Барселона
* Барселона — іспанскі баскетбольны клуб.
* Барселона — іспанскі гандбольны клуб.
* Барселона — іспанскі футбольны клуб.
Смуга (возера)

**Смуга** — возера ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці, за 10,5 км на паўночны захад ад горада Каменец, на паўночнай ускраіне вёскі Унучкі. Адносіцца да басейна ракі Лясная.

Плошча паверхні 0,022 км², даўжыня 0,5 км, шырыня 0,09 км. Даўжыня берагавой лініі 1,3 км. На паўднёвым захадзе злучана з сеткай меліярацыйных каналаў.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-34-132 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Камянецкага раёна
Катэгорыя:Басейн Буга
Мардоўскія мовы

**Мардоўскія мовы** — група роднасных моў у складзе фіна-волжскай групы фіна-ўгорскай галіны ўральскай моўнай сям'і. У сваім складзе змяшчае дзве мовы — макшанскую і эрзянскую. Разам з гэтым, адной з мардоўскіх моў альбо блізкай да іх мовай магла быць вымерлая мяшчэрская мова.

Раней лічыліся адзінай мовай і пазначаліся з-за гэта тэрмінам *мардоўскія мовы*. У цяперашнія часы мовы разглядаюцца як асобныя мовы, што ўтвараюць дробную моўную сям'ю. З прычыны адрозненняў у фаналогіі, лексыцы і граматыцы, эрзянская і макшанская мова не з'яўляюцца ўзаемназразумелымі, таму для міжнацыянальнай камунікацыі між носьбітамі дзвюх моў выкарыстоўваецца руская мова.

Разам з гэтым абедзве мовы маюць асобныя ўласныя літаратурныя стандарты. Літаратурны стандарт эрзянскай мовы быў створаны ў 1922 годзе, макшанскай — у 1923.

## Фаналогія 
Фаналагічныя адрозненні паміж абедзвюма мовамі ўключаюць у сябе:

* У макшанскай мове захоўваецца адрозненне паміж гукамі /ɛ/, /e/, у той час як у эрзянскай мове яны зліліся ў /e/.
* У эрзянскай мове ў ненаціскных складох, як і ў шматлікіх іншых уральскіх мовах, рэалізаваная гармонія галосных шляхам выкарыстоўвання [e] ў словах, што стаяць перад галоснай, і [o] ў словах, што стаяць за галоснаю. У макшанскай мове на гэтым месцы прысутнічае толькі [ə].
* Эрзянскаму постальвеалярнаму афрыкатыўнаму /tʃ/ на пачатку слова адпавядае макшанскае фрыкатыўнае /ʃ/.
* Поруч з глухімі зычнымі, плыўныя зычныя /r/, /rʲ/, /l/, /lʲ/ і паўгалосная зычная /j/ у макшанскай мове ператвараюцца ў [r̥], [r̥ʲ], [l̥], [l̥ʲ], [ȷ̊].

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Фіна-ўгорскія мовы
Катэгорыя:Мовы Расіі
Маскалёнкі

Назву **Маскалёнкі**/**Маскаленкі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Маскалёнкі — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Маскалёнкі — былая вёска ў Верхнядзвінскім раёне

### Расія 
* Маскаленкі (раней Ольгіна) — райцэнтр у Омскай вобласці

### Украіна 
* Кіеўская вобласць:
** Маскаленкі — вёска ў Багуслаўскім раёне 

* Сумская вобласць:
** Маскаленкі — вёска ў Белапольскім раёне
** Маскаленкі — вёска ў Глухаўскім раёне

* Харкаўская вобласць:
** Маскаленкі — вёска ў Багадухаўскім раёне

* Чаркаская вобласць:
** Маскаленкі — вёска ў Чарнабаеўскім раёне 

## Гл. таксама 
* Маскаленка
* Маскалеўшчына
* Маскалёўцы
* Маскаль
* Маскалі
* Маскалішкі
* Маскаляняты
Скупе

**Скупе** — возера ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці, за 11,8 км на паўднёвы захад ад горада Жыткавічы, за 0,7 км на поўдзень ад вёскі Боркі. Адносіцца да басейна ракі Прыпяць (знаходзіцца ў яе пойме).

Возера старычнага тыпу. Злучана вузкай пратокай на паўночным усходзе з невялікім старычным возерам. Мясцовасць нізінная, месцамі балоцістая, часткова пад хмызняком. Пад час будаўніцтва моста праз Прыпяць у канцы 1980-х гг. было перасыпана ахоўнай дамбай і падзелена на дзве часткі.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-140. Выданне 1991 г. Стан мясцовасці на 1987 г. 

Катэгорыя:Азёры Жыткавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Воўкава

Назву **Во́ўкава** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Воўкава — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Воўкава — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Воўкава — хутар у Міёрскім раёне

* Мінская вобласць:
** Воўкава — былая вёска ў Барысаўскім раёне

## Прозвішчы 
**Во́ўкава** — жаночая форма прозвішча Воўкаў

## Гл. таксама 
* Ваўкавыск 
* Ваўкі 
* Воўкавічы 
* Воўкаў 
* Воўкаўка 
* Воўкаўцы 
* Воўкаўшчына
Макшанская мова

**Макша́нская мова** — фіна-ўгорская мова мардоўскай падгрупы фіна-волжскай групы фіна-ўгорскіх моў, на якой размаўляе фіна-ўгорскі народ макша.

Распаўсюджаная на захадзе рэспублікі Мардовія, у суседніх рэгіёнах (Ніжагародская, Ульянаўская, Пензенская, Разанская вобласці, рэспубліка Чувашыя), а таксама ў асобных раёнах Арэнбургскае і Тамбоўскае абласцей, рэспублік Татарстан і Башкартастан, Сібіры.

## Колькасць носьбітаў 
Колькасць носьбітаў макшанскай і эрзянскай мовы вылічыць і ўстанавіць дакладна вельмі цяжка з нагоды вузка распаўсюджанай этнічнай самасвядомасці сярод макшанаў і эрзянаў і традыцыйнасці ўжывання ў стаўленні адначасова да двух народаў разам этноніму «мардва». Часта макшане і эрзяне ўказваюць сваю нацыянальнасць як мардва, а сваю размоўную мову як мардоўскую (перапісы насельніцтва Расіі 2002 і 2010 гадоў).

У 2002 годзе пры перапісе насельніцтва Расіі прыкладна 610 000 чалавек указалі сваё валоданне мардоўскай, макша-мардоўскай і эрзя-мардоўскай мовамі. Паводле перапісу насельніцтва Расіі 2010 года прыкладна 390 000 чалавек указалі валоданне мардоўскай мовай, з іх толькі 2025 чалавек указалі валоданне макшанскай.

Уключана ў Атлас знікаючых моў паводле версіі ЮНЕСКА.

## Агульная характарыстыка 
### Пісьмовасць 
Першыя запісы на мардоўскіх мовах адносяцца да канцу 17 ст., яны былі выкананы галандскім вандроўнікам Нікаляасам Вітсэнам. У сярэдзіне 19 ст. у выдадзеных макшанскіх і эрзянскай граматыках ужываўся лацінскі алфавіт, які засноўваўся на фанетычным прынцыпе.

У 1930-х гадах на хвалі ўсесавецкай латынізацыі быў уведзены агульны лацінскі алфавіт для макшанскай і эрзянскай моў, які пазней быў заменены на кірылічны.

Сучасны макшанскі алфавіт зацверджаны ў 1927 годзе, ён поўнасцю аналагічны эрзянскаму. Раней у часы Расійскай імперыі, а таксама пры рэформах графікі пры СССР у алфавіт дадаваліся дадатковыя літары, якія пазней былі скасаваны.

#### Сучасны макшанскі алфавіт 
### Дыялекты 
Макшанская мова падзяляецца на 5 дыялектаў: заходні, паўднёва-ўсходні, пераходны дыялект паміж заходнім і паўднёва-ўсходнім, цэнтральны дыялект і змяшаныя гаворкі.

* Заходні (зубу) дыялект — распаўсюджаны на крайнім захадзе Мардовіі, у Зубава-Палянскім і часткова ў Тарбееўскім раёнах.
* Змяшаныя гаворкі — распаўсюджаныя ў раёнах цеснага кантактавання макшанаў з эрзянамі і сярод макшанскай меншасці ў іншых рэгіёнах Расіі.
* Паўднёва-ўсходні — распаўсюджаны ў цэнтральнай частцы поўдня Мардовіі.
* Пераходны дыялект — распаўсюджаны на захад ад цэнтру рэспублікі, паміж заходнім і паўднёва-ўсходнім дыялектамі.
* Цэнтральны дыялект — распаўсюджаны на поўначы і значнай частцы цэнтру рэспублікі.

## Грамадскае жыццё 
Макшанская мова з'яўляецца дзяржаўнай мовай рэспублікі Мардовія нароўні з эрзянскай і рускай мовамі. Макшанская мова мова выкладаецца ў некаторых школах Мардовіі як навучальны прадмет з першага да адзінаццатага класа, таксама вядзецца навучальны працэс на мове ў некаторых школах з 1 па 4 класы.

На макшанскай мове выдаецца газета «Мокшень правда», а таксама часопісы «Мокша» і «Якстерь тяштеня».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мардоўскія мовы
Літвінкі

**Літві́нкі**/**Ліцві́нкі** — назва ў форме множнага ліку.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Літвінкі — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці.
* Літвінкі — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці.
* Літвінкі — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці.
* Ліцвінкі — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці.

### Польшча 
* Літвінкі — вёска ў гміне Нідзіца Нідзіцкага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства.
* Літвінкі — вёска ў гміне Кузніца Сакульскага павета Падляскага ваяводства.

### Расіі 
* Ніжагародская вобласць:
** Вялікія Літвінкі — вёска ў Ліндоўскім сельсавеце Борскага раёна.
** Малыя Літвінкі — вёска ў Ліндоўскім сельсавеце Борскага раёна.

## Іншае 
* Літвінкі — чыгуначная платформа ў Цвярскай вобласці.

## Гл. таксама 
* Літвінка
* Літвіновічы
Сокалы

Назву **Со́калы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Сокалы — вёска ў Пастаўскім раёне 

* Гродзенская вобласць:
** Сокалы — вёска ў Воранаўскім раёне 

* Мінская вобласць:
** Сокалы — вёска ў Барысаўскім раёне
** Сокалы — вёска ў Вілейскім раёне
** Сокалы — вёска ў Лагойскім раёне

## Гл. таксама 
* Сакалова 
* Сакаловічы 
* Сакалоў 
* Сакалоўка 
* Сакалоўшчына 
* Сакольнікі 
* Сакольнічы 
* Сакольшчына 
* Сокал
Мардоўская мова

Пад тэрмінам *Мардоўская мова* нярэдка няслушна маюць на ўвазе мардоўскія мовы, альбо фіна-ўгорскія мовы Мардовіі — макша́нскую і эрзя́нскую.

* Мардоўскія мовы
** Макшанская мова
** Эрзянская мова

## Гл. таксама 
* Макшане
* Эрзяне
Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры 1999

**Чэмпіянат Вялікабрытаніі 1999** (, таксама вядомы як *Liverpool Victoria UK Championship 1999* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 13 па 28 лістапада 1999 года ў міжнародным цэнтры Борнмута у Борнмуце, Англія. Турнір стаў 23-м розыгрышам чэмпіянату Вялікабрытаніі, які штогод праходзіць з 1977 года. Прызавы фонд турніру склаў £500,000, з якіх £78,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры
Катэгорыя:Лістапад 1999 года
Татарка

**Тата́рка** — жанчына татарскай нацыянальнасці.

## Населеныя пункты 
**Тата́рка** (**Tatarka**) — назва шэрагу населеных пунктаў. Паходзіць ад імя народу *татары*, якія верагодна, былі заснавальнікамі гэтых вёсак.

### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Татарка — вёска ў Воранаўскім раёне
** Татарка — хутар у Іўеўскім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Татарка — рабочы пасёлак у Асіповіцкім раёне
** Татарка — былая вёска ў Круглянскім раёне

* Мінская вобласць:
** Татарка — вёска ў Любанскім раёне

### Расія 
* Татарка — вёска ў Сафонаўскім раёне Смаленскай вобласці

### Украіна 
* Татарка — гістарычны раён Кіева

## Рэкі 
* Татарка — рака ў Гродзенскім раёне, левы прыток ракі Ласосна
* Татарка — рака ў Смаргонскім раёне, левы прыток ракі Кужэц

## Іншае 
* Татарка — адна з назваў лука-батуна, расліны сямейства лукавых

## Гл. таксама 
* Татараўшчына
* Татаркавічы
* Татарнавічы
* Татарскія
* Татарцы
* Татаршчына
* Татары
* Татар’я
Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры 1997

**Чэмпіянат Вялікабрытаніі 1997** (, таксама вядомы як *Liverpool Victoria UK Championship 1997* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 12 па 30 лістапада 1997 года ў Guild Hall у Прэстане, Англія. Турнір стаў 21-м розыгрышам чэмпіянату Вялікабрытаніі, які штогод праходзіць з 1977 года. Прызавы фонд турніру склаў £440,000, з якіх £75,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры
Катэгорыя:Лістапад 1997 года
Асавецкае

**Асавецкае** — возера ў Любанскім раёне Мінскай вобласці, за 29 км на паўднёвы ўсход ад горада Салігорск, за 0,6 км на паўднёвы захад ад вёскі Асавец. Адносіцца да басейну ракі Арэса.

Возера знаходзіцца на ўскраіне асушанага балотнага масіва. З-за меліярацыйных работ значна змялела, істотна зарасло і пераўтварылася ў балота.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-128 

Катэгорыя:Азёры Любанскага раёна
Катэгорыя:Басейн Пцічы
Багушы (Гарадзішчанскі сельсавет)

**Багушы́** (, ) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета. Размешчаны за 26 км на поўнач ад Баранавічаў, за 16 км ад чыгуначнай станцыі Мордычы на лініі Баранавічы — Ліда.

## Назва 
Сярод наваградскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. згадваюцца баяры "*Богушъ Романовичъ*", "*Богушъ Васевичъ*", "*Богушъ Юревичъ"*.

## Гісторыя 
У 1897 годзе ў Гарадзішчанскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні.

З 1921 года ў складзе Польшчы, у Гарадзішчанскай гміне Навагрудскага павета.

З 1939 года ў складзе БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінуў 21 аднавясковец.

Да 1970 года вёска ўваходзіла ў склад Гірмантаўскага сельсавета, да 6 жніўня 1979 года — у склад Зялёнаўскага сельсавета, да 26 чэрвеня 2013 года — у склад Гірмантаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 23 двары, 194 жыхары (1897)
* 23 двары, 215 жыхароў (1919)
* 503 жыхары (1939)
* 542 жыхары (1959)
* 495 жыхароў (1970)
* 126 двароў, 211 жыхароў (1998)
* 25 гаспадарак, 47 жыхароў (2005)

## Памятныя мясціны 
На мясцовых могілках пахаваны партызан А. А. Хвалько, які загінуў у баі з гітлераўцамі ў 1943 годзе. У 1964 годзе на яго магіле ўстаноўлены абеліск.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарадзішчанскі сельсавет (Баранавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры 1995

**Чэмпіянат Вялікабрытаніі 1995** (, таксама вядомы як *Royal Liver Assurance UK Championship 1995* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 17 лістапада па 3 снежня 1995 года ў Guild Hall у Прэстане, Англія. Турнір стаў 19-м розыгрышам чэмпіянату Вялікабрытаніі, які штогод праходзіць з 1977 года. Прызавы фонд турніру склаў £400,000, з якіх £70,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры
Катэгорыя:Лістапад 1995 года
Катэгорыя:Снежань 1995 года
Катэгорыя:Снукерны сезон 1995/1996
Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры 1996

**Чэмпіянат Вялікабрытаніі 1996** () — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 15 лістапада па 1 снежня 1996 года ў Guild Hall у Прэстане, Англія. Турнір стаў дваццатым розыгрышам чэмпіянату Вялікабрытаніі, які штогод праходзіць з 1977 года. Прызавы фонд турніру склаў £380,000, з якіх £70,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры
Катэгорыя:Лістапад 1996 года
Катэгорыя:Снежань 1996 года
Катэгорыя:Снукерны сезон 1996/1997
Горнае (возера)

**Го́рнае** — возера ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, за 6 км на поўдзень ад горада Ганцавічы, за 3,5 км на поўдзень ад вёскі Ганцавічы, паміж урочышчамі Палонь, Куповішча і Добрыя. Адносіцца да басейна ракі Цна.

Плошча паверхні 0,055 км², даўжыня 0,3 км, шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км. Берагі пясчаныя, пераважна высокія, пад лесам і хмызняком. Зарастае слаба. Праз возера працякае рака Выдранка.

Сваю назву атрымала з-за маляўнічага ўзгорыстага рэльефа навакольнай мясцовасці. За 0,5 км на паўднёвы ўсход знаходзіцца возера Малое.

У возеры водзяцца акунь, плотка, лешч, шчупак, лінь, карась і іншыя віды рыб.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-113 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Ганцавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Цны (прыток Прыпяці)
Каноплішча

**Каноплішча** — возера ў Беларусі, на мяжы Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці і Столінскага раёна Брэсцкай вобласці, за 22 км на паўднёвы захад ад горада Жыткавічы, за 1,1 км на поўнач ад вёскі Малешаў. Адносіцца да басейна ракі Прыпяць (знаходзіцца ў яе пойме).

Плошча паверхні возера 0,064 км². Даўжыня берагавой лініі 3,1 км. Катлавіна выцягнута ў паўночна-ўсходнім напрамку. Берагі параслі хмызняком. Возера старычнага тыпу. На захадзе злучана з сістэмай меліярацыйных каналаў, на ўсходзе — вузкімі пратокамі з возерам Прыстань, з ракой Прыпяць злучана меліярацыйнымі каналамі на захадзе і ўсходзе.

## Літаратура 
* Ліст карты N-35-140. Выданне 1991 года. Стан мясцовасці на 1987 год.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Жыткавіцкага раёна
Катэгорыя:Азёры Столінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці