open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юлія Арэхава

Юлія Арэхава — беларуская майстрыха дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, майстар-метадыст па выцінанцы і саломапляценні ў Глыбоцкім доме рамёстваў (г. Глыбокае). У сваёй творчасці развівае традыцыйныя формы выцінанкі (у тым ліку «фіранкі» і «выбіванкі-фіранкі»), а таксама мастацкія тэхнікі працы са саломкай (плеценыя і інкруставаныя вырабы, кампазіцыі, карціны).

## Біяграфія 
Юлія Арэхава працуе ў сістэме Глыбоцкага дома рамёстваў больш за 20 гадоў (паводле публікацый, у т.л. матэрыялаў 2022—2026 гг.).

Паводле «Віцебскіх вестак», Юлія Арэхава скончыла Віцебскі дзяржаўны прафесійна-тэхнічны каледж па спецыяльнасці «мастацкая кераміка» і спачатку некалькі гадоў займалася менавіта гэтым кірункам, пасля чаго ўзмацнілася зацікаўленасць у мастацтве выцінанкі; пазней прайшла спецыялізаваныя курсы па выцінанцы.

Паводле матэрыялаў Глыбоцкай цэнтральнай бібліятэчнай сістэмы (раздзел «Глыбокае і Глыбоччына ў свеце мастацтва»), творы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва супрацоўнікаў Глыбоцкага дома рамёстваў (у т.л. выцінанкі Юліі Арэхавай) выкарыстоўваюцца ў распрацоўцы «дударскай тэмы» як часткі культурнай прэзентацыі рэгіёна.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Глыбоцкая цэнтральная бібліятэчная сістэма

Катэгорыя:Народныя майстры Беларусі
Катэгорыя:Постаці Глыбокага
Яўген Дудкін

**Яўген Дудкін** (нар. , Магілёў) — беларускі палітычны дзеяч, былы сябра Беларускай хрысціянскай дэмакратыі (БХД). У лютым 2025 года публічна прызнаўся ў шматгадовым супрацоўніцтве з КДБ.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Магілёве ў сям’і міліцыянера. Вырас у Гродна, дзе скончыў сярэднюю школу №13. Пасля школы паступіў на гістарычны факультэт Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта, які скончыў, а пасля атрымаў ступень магістра. Магістарская дысертацыя была прысвечана беларускаму пытанню ў польскай нацыянальнай палітыцы міжваеннага перыяду.

Пасля заканчэння ўніверсітэта працаваў па размеркаванні настаўнікам у школах Бялыніцкага раёна, пазней — у Гродне. Таксама займаў пасаду загадчыка дома народнай творчасці ў вёсцы Зарачанка Гродзенскага раёна. У ліпені 2018 года быў сведкам жорсткага затрымання ў Гродне актывістаў АГП і падаваў заяву ў міліцыю па факце выкрадання людзей.

Пасля падзей 2020 года Дудкін актывізаваўся ў палітычным жыцці эміграцыі. Ён стаў кіраўніком фонду «Беларуская хрысціянская дэмакратыя» (Białoruska Chrześcijańska Demokracja), зарэгістраванага ў Польшчы. Гэтая структура была звязана з той часткай БХД, якую ўзначаліў Георгій Дзмітрук пасля расколу ў партыі. Дудкін стаў зацятым крытыкам Святланы Ціханоўскай і яе Офіса.

У 2024 годзе Дудкін балатаваўся ў Каардынацыйную раду па спісе «Салідарнасць», створаным у кааліцыі з «Народнай Грамадой» на чале з Яўгенам Вільскім. Спіс заняў перадапошняе месца, набраўшы 1,55 % галасоў.

## Выкрыццё супрацоўніцтва з КДБ 
У лютым 2025 года стала вядома, што Яўген Дудкін з’яўляўся сакрэтным супрацоўнікам КДБ. 30 студзеня 2025 года на пасяджэнні ўправы БХД ён асабіста пацвердзіў гэты факт. Паводле яго слоў, ён быў завербаваны ў 2009 годзе падчас навучання ў магілёўскім універсітэце і супрацоўнічаў са спецслужбамі да 2016 года.

Першапачаткова Дудкін адмаўляў гэтую інфармацыю, называючы яе «мэтанакіраванай кампаніяй» супраць яго, а сваё прызнанне аднапартыйцам — «праверкай». Аднак пазней ён апублікаваў публічнае прызнанне. Паводле яго слоў, у КДБ яго цікавіла інфармацыя пра магчымыя сувязі беларускіх грамадзян з замежнымі спецслужбамі. Дудкін сцвярджаў, што яго агентурная дзейнасць была «накіравана на карысць Беларусі».

Пазней ён паведаміў, што яго агентурны псеўданім быў **Радзівіл**. У сферы яго інтарэсаў былі Каталіцкая царква, кіраўніцтва БХД і прафсаюза РЭП, а таксама студэнты. Дудкін назваў некаторыя прозвішчы людзей, інфармацыю пра якіх ён перадаваў КДБ, у тым ліку Паўла Латушку, на той момант міністра культуры, Ігара Барысава, Уладзіміра Шанцава і іншых. За сваю працу ён атрымліваў грашовае ўзнагароджанне, каля 20 долараў ЗША ў эквіваленце за справаздачу.

Пасля выкрыцця Дудкін быў выключаны з партыі. Павел Севярынец, каментуючы гэтую сітуацыю, заявіў, што для людзей, якія супрацоўнічалі са спецслужбамі, ёсць два сумленныя шляхі: неадкладнае адкрыццё або выхад з палітыкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся 1 снежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі КДБ Беларусі
Катэгорыя:Імігравалі ў Польшчу з Беларусі
Гміна Радзівілаўка

**Радзіві́лаўка** (, па-падляску: *Radzivíłuvka*) — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводства Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Мельнік.

Праз вёску праходзіць ваяводская дарога .

## Насельніцтва 
Жыхары вёскі ў большасці этнічныя беларусы, праваслаўныя. Каталіцкая частка насельніцтва адносіцца да парафіі Перамянення Панскага ў Мельніку.

## Гісторыя 
Вёска заснаваная ў 1576 годзе на каралеўскай зямлі на поўнач ад Мельніка. З XVII ст. тут існаваў фальварак Раштовец. Пасля паўстання 1863 г. вёска была перайменаваная ў Аляксандроўку. У міжваенны перыяд Радзівілаўка была цэнтрам гміны.

## Культура 
З 2023 года Радзівілаўка разам з Мельнікам з’яўляецца пляцоўкай «Міжнародных сустрэч дудароў, лірнікаў і спевакоў» — цыклу імпрэз, прысвечаных традыцыйнай музыцы, дударству, лірніцтву і аўтэнтычнаму спеву.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Семятыцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводcтва
Арцём Фамін

**Арцём Фамін** — беларускі ганчар, майстар традыцыйнай керамікі з Глыбокага, які займаецца аднаўленнем і развіццём рэгіянальнай ганчарнай традыцыі Глыбоччыны. У сваёй практыцы спалучае вывучэнне музейных і этнаграфічных узораў з аўтарскай інтэрпрэтацыяй і сучаснымі мастацкімі рашэннямі.

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі тэхналагічны каледж па спецыялізацыі «кераміка», атрымаў кваліфікацыю мастака-педагога. Працаваў у ААТ «Белмастацкераміка». Пазней вярнуўся на малую радзіму і пачаў паглыблена вывучаць ганчарную спадчыну рэгіёна, працуючы ў Глыбоцкім доме рамёстваў.

Асноўны кірунак працы Арцёма Фаміна — аднаўленне традыцыйнага «прыкладнога» глыбоцкага ганчарства, арыентаванага на бытавыя патрэбы.

У 2022 годзе стаў пераможцам (1 месца) конкурсу «Гліна спявае» ў межах III Міжнароднага пленэру народнага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва ў Копысі.

Фамін з'яўляецца носьбітам і даследчыкам тэхналогіі аплятання ганчарнага посуду берасцянымі стужкамі.

Арцём Фамін — аўтар памятных гліняных медальёнаў з лагатыпам дуды для міжнароднага фэсту дударскіх рэгіёнаў «Дударскі рэй».

Майстар таксама вырабляе фігуркі дудароў з гліны, працягваючы традыцыю нацыянальнай керамічнай пластыкі, закладзеную Міхасём Філіповічам, які ў 1946 годзе звярнуўся да керамікі і стварыў цыкл гліняных фігурак («Дудар», «Цымбаліст», «Жалейка», «Лявоніха» і інш.).

Удзельнічаў у рэканструкцыі вясельнага абрада ў межах свята-конкурсу «Вялікая вясельніца» (Ушачы, 2017).

## Заўвагі 
Катэгорыя:Народныя майстры Беларусі
Катэгорыя:Постаці Глыбокага
Гродзенская капэла

**Гродзенская капэла** — беларускае прафесійнае творчае аб’яднанне, заснаванае ў 1992 годзе ў Гродне пры Гродзенскім гарвыканкаме. Уключае ў сябе сімфанічны аркестр, камерны хор, духавы аркестр, ансамбль салістаў і ансамбль старадаўняй музыкі. Асноўнымі мэтамі дзейнасці з’яўляюцца адраджэнне і развіццё традыцый беларускай музычнай культуры, а таксама прапаганда твораў беларускага і сусветнага мастацтва. З’яўляецца Заслужаным калектывам Рэспублікі Беларусь (2014).

Размяшчаецца ў Гродне па адрасе Плошча Тызенгаўза, 4–7.

## Гісторыя 
Гісторыя калектыву пачалася ў кастрычніку 1990 года з першых рэпетыцый Гродзенскага камернага аркестра, створанага на базе выкладчыкаў музычных школ і вучылішча пад кіраўніцтвам дырыжора Арона Гендэльмана. 15 лютага 1991 года адбыўся канцэрт-прэзентацыя аркестра ў Музеі гісторыі рэлігіі.

У снежні 2014 года калектыву прысвоена званне «Заслужаны калектыў Рэспублікі Беларусь».

### Камерны хор 
Заснаваны ў 1992 годзе. Рэпертуар хору ўключае больш за 700 твораў: ад старажытнай беларускай музыкі да сучасных твораў, а таксама рускую і заходнееўрапейскую класіку. З 1 верасня 2022 года кіраўніком хору з'яўляецца Ганна Казімірчык.

### Духавы аркестр 
Створаны ў 1993 годзе (першы кіраўнік — Георгій Шэмет). Увайшоў у склад капэлы ў 2013 годзе. З 2017 года кіраўніком з'яўляецца Павел Кмецік.

## Кіраўніцтва 
### Мастацкія кіраўнікі 
* А.&nbsp;В.&nbsp;Бандарэнка (з 1992)
* А.&nbsp;М.&nbsp;Саладухін (з 1996)
* Л.&nbsp;А.&nbsp;Касятаў (з 1999)
* У.&nbsp;М.&nbsp;Борматаў (з 2001)

### Дырэктары 
* А.&nbsp;В.&nbsp;Бандарэнка (1992—1996)
* А.&nbsp;М.&nbsp;Саладухін (1996—1998)
* Л.&nbsp;А.&nbsp;Касятаў (в.а., 1998—2001)
* А.&nbsp;М.&nbsp;Габец (з 2001)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Музычныя калектывы Беларусі
Катэгорыя:Культура Гродна
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Заслужаныя калектывы Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:1992 год у Гродне
Чырачка

Гуканне вясны «**Чы́рачка**» — традыцыйны абрад сустрэчы вясны, які праводзіцца ў апошні дзень Масленіцы жыхарамі вёскі Тонеж (раней таксама бытаваў на ўсёй тэрыторыі Тураўшчыны). Адметны спецыфічнай абрадавай атрыбутыкай, песенным фальклорам і ўстойлівай пераемнасцю выканання. У 2020 годзе абрад быў уключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

## Назва 
Назва абраду паходзіць ад дробнай вадаплаўнай птушкі — чырка (рачнога качка). З цеста выпякаюць абрадавае печыва ў выглядзе невялікіх коржыкаў, якое сімвалізуе гэтую птушку. Паводле народных уяўленняў, качкі на сваіх крылах «прыносяць» вясну.

## Апісанне 
Абрад адбываецца ў наступнай паслядоўнасці:

# Выпяканне абрадавага печыва. Гаспадыні пякуць коржыкі-«чырачкі».
# Шэсце да ўзвышша. Удзельнікі абраду (пераважна дзяўчаты) ідуць праз вёску да самага высокага месца ў ваколіцы — урочышча Чарнічовы Горы, якое месціцца на ўскрайку вёскі. Па дарозе яны частуюць «чырачкамі» аднавяскоўцаў, якія сустракаюцца ім.
# Рытуалы на гары. На вяршыні ўзвышша раскладваюць вогнішча і спальваюць ляльку Зімы. Выконваюць песні-вяснянкі («Чырачка», «Грушка», «Арынка», «Перапёлачка» і інш.), заклікаючы вясну і чырачку-качачку. Вадзяць карагоды (у тым ліку карагод «Яшчур»), спажываюць абрадавыя стравы, коцяцца з гары.
# Усталяванне сімвала. На самае высокае дрэва ўмацоўваюць упрыгожаную ёлачку, якая выступае сімвалам дзявоцтва і вясны жыцця.

## Сацыяльная структура ўдзельнікаў 
Традыцыйна абрад лічыцца дзявочым. Асноўныя выканаўцы — маладыя дзяўчаты, якім дапамагаюць жанчыны сярэдняга і старэйшага ўзросту. Удзел мужчын у абрадзе мінімальны і дапаможны.

## Музычны фальклор 
Адметнай рысай тонежскага гукання вясны з’яўляюцца аўтэнтычныя песні-вяснянкі, якія выконваюцца ў традыцыйнай манеры, характэрнай для гэтага рэгіёну Палесся. Апроч вяснянак, важнае месца займаюць карагодныя спевы, сярод якіх вылучаецца карагод «Яшчур».

## Захаванне і пераемнасць 
Нягледзячы на скарачэнне колькасці насельніцтва вёскі Тонеж, абрадавая традыцыя захоўваецца дзякуючы некалькім пакаленням мясцовых жыхароў:

* Асноўнымі захавальніцамі абраду з’яўляюцца ўдзельніцы фальклорнага гурта «Танежанка».
* Пераемнасць забяспечвае гурт-спадарожнік «Верас», у якім удзельнічаюць падлеткі і моладзь.
* Традыцыя перадаецца праз сямейнае выхаванне (ад пакалення да пакалення), а таксама праз клубную работу: старэйшыя носьбіты фальклору навучаюць дзяцей і моладзь традыцыйным спевам, танцам, вусным формам фальклору і непасрэдна ўдзельнічаюць у абрадавай практыцы падчас народнакаляндарных свят.

## Крыніцы 
* «Чырачка» в Тонеже. *неОБЫЧАЙные деревни (veski.sb.by)*. Издательский дом «Беларусь сегодня» (2018). Дата обращения: 16 февраля 2026.
* Чырачка: живая традиция в агрогородке Тонеж. *Светлае жыццё* (30 апреля 2025). Дата обращения: 16 февраля 2026.
* Уникальный обряд "Чырачка" д.Тонеж. *Лельчицкая районная централизованная библиотечная система*. Дата обращения: 16 февраля 2026.

Катэгорыя:Культура Лельчыцкага раёна
Катэгорыя:Тонеж
Віктар Дудкевіч

**Віктар Баляслававіч Дудкевіч** (нар. 23 жніўня 1960, Браслаў, Віцебская вобласць) — беларускі майстар традыцыйнай культуры, разьбяр па дрэве, майстар гістарычнай драўлянай цацкі, мастак і дызайнер. Працуе ў Глыбоцкім доме рамёстваў на пасадзе метадыста разьбы па дрэве.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Браславе. У 1977 годзе скончыў сярэднюю школу г. Браслава. Вучыўся ў Кранштацкай мараходнай школе. Працаваў у Мурманску і Браславе. Пасля пераезду ў Глыбокае працаваў мастаком-афарміцелем на МКК.

У 1988—1991 гадах навучаўся ў Маскоўскім завочным народным універсітэце мастацтваў.

## Творчая дзейнасць 
Віктар Дудкевіч займаецца даследаваннем і рэканструкцыяй традыцыйных беларускіх драўляных цацак. Вырабляе цацкі, драўляны посуд, абярэгі, фігуркі, працуе ў галіне жывапісу і графікі, адраджае старажытныя тэхнікі друку. Рэканструкцыяй старадаўніх промыслаў займаецца з 1984 года.

У 2012 годзе да Дня беларускага пісьменства стварыў рабочую рэканструкцыю драўлянага друкарскага станка ў натуральную велічыню.

У 2020 годзе традыцыі інсітнага (наіўнага) мастацтва Віцебскай вобласці, адным з прадстаўнікоў якіх з'яўляецца Віктар Дудкевіч, былі ўнесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

## Педагагічная дзейнасць 
Вядзе гурток разьбы па дрэве ў Глыбоцкім доме рамёстваў, працуе з дзецьмі і моладдзю, мае ўласных вучняў.

## Выставы 
* Выстава карцін мастакоў Віктара Дудкевіча і Яна Рыдзіка ў Глыбоцкім доме рамёстваў (2009).
* Персанальная выстава «Вяртанне» (23 студзеня 2015), Малая зала Браслаўскага музея традыцыйнай культуры; прадстаўлена каля 50 работ (графіка, жывапіс, дробная драўляная пластыка, пейзажы Браслава, касцёлы Глыбоччыны, серыя дзіцячых драўляных цацак).
* Персанальная выстава «У кожнай хатцы — свае цацкі» (19 мая — 30 чэрвеня 2023), Навукова-даследчая ўстанова культуры «Браслаўскае раённае аб’яднанне музеяў», г. Браслаў.

## Удзел у мерапрыемствах 
Пастаянны ўдзельнік міжнароднага фестывалю мастацтваў «Славянскі базар у Віцебску», Рэспубліканскага фестывалю-кірмашу мастацкіх рамёстваў «Вясновы букет», свята сярэднявечнай культуры «Меч Брачыслава».

## Культурныя ініцыятывы 
Ініцыятар і арганізатар «Свята лыжкі» ў Глыбокім, якое праводзіцца для выхаванцаў Дома рамёстваў і іх бацькоў.

Віктар Дудкевіч з’яўляецца ўдзельнікам і суаўтарам сувенірнай праграмы міжнароднага фэсту дударскіх рэгіёнаў «Дударскі рэй». Для фэсту майстар вырабляе драўляныя медалі з выявамі дудароў, мініятурныя дуды, ёлачныя цацкі, а таксама механічныя фігуркі з дударамі.

## Крыніцы 
* Матэрыялы Глыбоцкага дома рамёстваў
* «Майстар з Глыбокага пакажа ў Браслаўскім музеі драўляныя дзіцячыя цацкі», Край.бай, 23.01.2015.
* Пра таленты і скарбы // Стужка «Афіцыйна Мінск», 03.02.2025

## Спасылкі 
* https://ethnoby.org
* https://cbs.okglub.by

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1960 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Браславе
Катэгорыя:Народныя майстры Беларусі
Катэгорыя:Постаці Глыбокага
Алена Філатава

**Алена Філатава** (вядомая пад псеўданімам **Хэлен Мінская**) — беларуская грамадская і палітычная актывістка, праваабаронца, блогерка і валанцёрка. Член партыі «Народная Грамада», дзе займала пасаду выконваючай абавязкі генеральнага сакратара (2024—2025).

## Біяграфія 
У 2020 годзе ў сувязі з палітычным пераследам пакінула Беларусь і пераехала ва Украіну. Займалася дапамогай беларускім уцекачам. Пасля пачатку поўнамаштабнага расійскага ўварвання ва Украіну засталася ў краіне і заснавала «Дабрачынны фонд Хелен Мінскай» для дапамогі беларускім добраахвотнікам, якія ваююць на баку Украіны.

З’яўляецца кіраўніцай праектаў «Антыкрызісны цэнтр Беларускі Дом» і «Права діють» (). Пастаянны і ўпаўнаважаны прадстаўнік каманды Мікалая Статкевіча ва Украіне.

## Палітычная дзейнасць 
З’яўляецца актыўным членам партыі «Народная Грамада». Пасля арышту лідара партыі Мікалая Статкевіча і вымушанай эміграцыі часткі актывістаў, Філатава стала адной з ключавых фігур у замежнай структуры партыі. Выконвала абавязкі генеральнага сакратара партыі.

У студзені 2024 года прадстаўляла «Народную Грамаду» на сесіі Парламенцкай асамблеі Савета Еўропы (ПАРЕ) у Страсбуры, дзе выступала з дакладамі пра палітычныя рэпрэсіі ў Беларусі, сітуацыю з палітвязнямі і русіфікацыю.

У 2024 годзе ўвайшла ў склад Выбарчай камісіі па выбарах у Каардынацыйную раду трэцяга склікання. Удзельнічала ў прыняцці рашэнняў аб зняцці спісу «Закон і правапарадак» на чале з Аляксандрам Азаравым з выбараў.

У лістападзе 2025 года стала ўдзельніцай «Сходу неабыякавых» у Вільні — форуму праціўнікаў Офіса Святланы Ціханоўскай, арганізаванага Яўгенам Вільскім, Георгіем Дзмітруком і Віталем Савюком. На сходзе выступіла з прамовай пра прынцыпы пабудовы новай «Беларускай нацыянальнай кааліцыі».

### Канфлікт з Сяргеем Спарышам 
У верасні 2025 года, пасля вызвалення палітвязня і былога генеральнага сакратара партыі Сяргея Спарыша, Філатава заявіла пра перадачу яму сваіх паўнамоцтваў. Аднак ужо ў лістападзе 2025 года паміж імі ўзнік публічны канфлікт. Пасля таго як Спарыш павіншаваў з днём нараджэння Віктара Бабарыку, Філатава абвінаваціла яго ў прарасійскай пазіцыі і заявіла пра зняцце з пасады генеральнага сакратара. Спарыш, у сваю чаргу, абвінаваціў Філатаву і Вільскага ва ўзурпацыі ўлады ў партыі.

## Праваабарончая дзейнасць 
Актыўна займаецца праваабаронай, асаблівую ўвагу надае падтрымцы палітвязняў. З’яўлялася апякункай палітзняволенай Паліны Шарэнда-Панасюк у рамках праекта палітшэфства, называючы сябе яе «голасам на волі».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Народная Грамада)
Катэгорыя:Праваабаронцы Беларусі
Катэгорыя:Эмігранты з Беларусі
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі
Алег Іванавіч Лобаў

**Алег Іванавіч Лобаў** () — савецкі і расійскі дзяржаўны дзеяч, першы намеснік старшыні Савета міністраў РСФСР (красавік—лістапад 1991), фактычна в. а. старшыні Савета міністраў РСФСР у верасні—лістападзе 1991 года, першы намеснік старшыні Савета міністраў Расійскай Федэрацыі — міністр эканомікі Расійскай Федэрацыі (красавік—верасень 1993), сакратар Савета бяспекі Расійскай Федэрацыі (1993—1996), першы намеснік Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дэлегаты XXVII з’езда КПСС
Катэгорыя:Першыя намеснікі Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі
Лобаў

**Лобаў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Алег Іванавіч Лобаў (1937—2018) — савецкі і расійскі дзяржаўны дзеяч
* Эдуард Анатолевіч Лобаў (1988—2023) — беларускі палітычны дзеяч
Гродзенскі філіял Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі

**Гродзенскі філіял Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі** — вышэйшая навучальная ўстанова, якая дзейнічала ў Гродне з 2002 па 2011 год і з’яўлялася рэгіянальным падраздзяленнем Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі.

## Гісторыя 
Філіял быў створаны ў 2002 годзе на базе Гродзенскага дзяржаўнага музычнага каледжа. З 2009 года ён атрымаў афіцыйны статус філіяла кансерваторыі. Паводле слоў дырэктара музычнага каледжа Аляксея Саладухіна, першапачаткова, калі выкладчыкі працавалі па сумяшчальніцтве і ў каледжы, і ў акадэміі, гродзенскі філіял лічыўся лепшым у Беларусі.

У пачатку ліпеня 2011 года рашэннем Міністэрства культуры філіял быў закрыты. Адначасова былі закрыты аналагічныя ўстановы ў Брэсце, Віцебску і Маладзечне. Студэнтам было прапанавана працягнуць навучанне ў галаўной ВНУ ў Мінску або ў філіяле ў Магілёве.

## Прычыны закрыцця 
Афіцыйнай прычынай закрыцця стала неадпаведнасць філіяла дзеючым нормам для вышэйшай навучальнай установы. Праверка, праведзеная за месяц да пачатку прыёмнай кампаніі, выявіла шэраг праблем, у тым ліку адсутнасць уласнага будынка, паколькі філіял размяшчаўся ў тым жа памяшканні, што і музычны каледж. Да таго ж, навучэнцы акадэміі і каледжа карысталіся адной і той жа матэрыяльнай базай, уключаючы музычныя інструменты. Істотным фактарам стала нізкая загружанасць выкладчыкаў, многія з якіх не мелі поўнай стаўкі. Пасля змены статусу ў 2009 годзе ад філіяла патрабавалася стварэнне ўласнага штату супрацоўнікаў, аднак лепшыя педагогі каледжа не адважыліся перайсці ў новую, нестабільную структуру, застаўшыся працаваць па сумяшчальніцтве.

Былы кіраўнік вучэбнай і выхаваўчай работы філіяла Уладзімір Лябецкі адзначыў, што стварэнне асобнага будынка ў існуючай эканамічнай сітуацыі і пры нізкім наборы студэнтаў было нерэнтабельным. На момант закрыцця ў філіяле навучалася 32 студэнты пры запланаванай колькасці ў 100 чалавек, што сведчыла пра адсутнасць попыту на спецыялістаў. Таксама ставілася пытанне аб мэтазгоднасці штогадовага выпуску вялікай колькасці дыпламаваных музыкаў, якіх было складана працаўладкаваць у рэгіёнах.

## Наступствы 
Закрыццё філіяла стварыла цяжкасці як для студэнтаў, так і для абітурыентаў. Навучэнцам прыйшлося тэрмінова мяняць месца вучобы і вырашаць праблемы з жыллём у іншых гарадах. Тым не менш, большасць студэнтаў выбрала для працягу навучання Мінск. Студэнтам пятага курса дазволілі завяршыць навучанне ў сваіх гродзенскіх педагогаў, але на кансультацыі і экзамены яны павінны былі ездзіць у сталіцу.

## Спецыяльнасці 
У Гродзенскім філіяле праводзілася навучанне па шэрагу музычных спецыяльнасцей, у тым ліку:
* Фартэпіяна
* Гітара
* Цымбалы
* Скрыпка
* Віяланчэль
* Баян
* Акардэон
* Акадэмічны хор

## Крыніцы 
Катэгорыя:Адукацыя ў Гродне
Катэгорыя:Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2011 годзе
Катэгорыя:2002 год у Гродне
Аляксей Міхайлавіч Саладухін

**Аляксей Міхайлавіч Саладухін** (нар. Віцебск) — беларускі музыказнаўца, выкладчык. Дырэктар Гродзенскага дзяржаўнага музычнага каледжа ў 1998—2021 гадах.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Віцебску. Музыкай зацікавіўся з дзяцінства, на што паўплывала маці-музыкант. Скончыў музычную школу, а затым тэарэтыка-кампазітарскае аддзяленне Віцебскага музычнага вучылішча. Пасля паступіў у Беларускую дзяржаўную кансерваторыю, якую скончыў па спецыяльнасці «музыказнаўца, выкладчык, музычны крытык». Пазней навучаўся ў аспірантуры. Як музыказнаўца з’яўляецца аўтарам больш за 100 музычна-крытычных і навуковых артыкулаў, даследуе музычную культуру Беларусі XVI стагоддзя.

Калегі і студэнты звязвалі звальненне менавіта з прынцыповай грамадзянскай пазіцыяй дырэктара. Паводле ананімных крыніц, ён не фальсіфікаваў вынікі выбараў і адмаўляўся звальняць студэнтаў і выкладчыкаў за ўдзел у пратэстах. Пасля звальнення быў пазбаўлены права працаваць па спецыяльнасці.

Мае дзвюх дачок, абедзве — прафесійныя скрыпачкі. Старэйшая дачка Любоў — выпускніца Маскоўскай дзяржаўнай кансерваторыі, лаўрэатка шматлікіх міжнародных конкурсаў і тройчы стыпендыятка Спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па падтрымцы таленавітай моладзі. Малодшая дачка Надзея — таксама лаўрэатка міжнародных конкурсаў і двойчы стыпендыятка прэзідэнцкага фонду.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага музычнага каледжа
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі
Аляксей Канстанцінавіч Стук

**Аляксей Канстанцінавіч Стук** (нар. , Мінск) — беларускі дзяржаўны службовец. Намеснік Генеральнага пракурора Рэспублікі Беларусь (з 2008). Дзяржаўны саветнік юстыцыі 3-га класа.

## Біяграфія 
Нарадзіўся   года ў Мінску.

З лютага 2023 года з'яўляецца намеснікам старшыні «камісіі па вяртанні».

## Міжнародныя санкцыі 
24 верасня 2020 года Сейм Літвы ўключыў Аляксея Стука ў спіс асоб, якім забаронены ўезд на тэрыторыю Літвы. Гэта рашэнне было прынята ў адказ на фальсіфікацыю вынікаў прэзідэнцкіх выбараў 2020 года і рэпрэсіі супраць мірных пратэстоўцаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пракуроры Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1959 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Асобы пад санкцыямі
Катэгорыя:Намеснікі Генеральнага пракурора Рэспублікі Беларусь
Станіслаў Радзімінскі

**Станіслаў Радзімінскі** герба Бродзіч (? — памёр у Маскве паміж 22 снежня 1590 і 18 сакавіка 1591 г. ) — ваявода падляскі ў 1588 г., кашталян чэрскі ў 1584-1591 гг., кашталян закрочымскі ў 1582-1584 гг., староста лівскі ў 1570 годзе., староста камянецкі ў 1570—1591 гг., конны дваранін Жыгімонта II Аўгуста ў 1557 г., ротмістр кавалерыі ў 1567 г.

Жанаты з княгіні Тэадорай Сангушкай, дачцэ Рамана Сангушкі і Аляксандры Хадкевіч. Бацька Яна Радзімінскага і Ганны жонкі Рафала Ляшчынскага.

Пасол ад Чэрскай зямлі на вальны сойм 1569 года, падпісаў Акт Люблінскай уніі . Пасол ад Мазавецкага ваяводства на канвакацыйны сойм 1573 года, дзе падпісаў Акт Варшаўскай канфедэрацыі. На элекцыйным сойме 1575 годзе падпісаў акт на абранне Максіміліяна II Габсбурга. Пасол ад Варшаўскага павета на вальны сойм 1576/1577 гадоў. Пасол ад Мазавецкага ваяводства на сойм 1581 года.

Падчас элекцыі 1587—1588 г. прымкнуў да прыхільнікаў Я. Замойскага . У 1587 годзе ён падпісаў рэзалюцыю, якая санкцыянавала абранне Жыгімонта III Вазы . Абраны і зацверджаны у ВКЛ зімой 1588 г. Жыгімонт Ваза падзякаваў яму пасадай вяводы Падляскага. У 1589 годзе ён падпісаў ратыфікацыю Бытамска-Бендзінскага дагавора на Пацыфікацыйным сейме 1589 г.

Як прадстаўнік Польскага каралеўства паехаў з пасольствам ВКЛ падкацлера Габрыэля і пісара Мацея Войнаў на Маскву дзеля пралангацыі перамір’я і абмеркавання антытурэцкага саюза. 10 кастрычніка 1590 г. місія даехала ў Маскву, але там падляскі ваявода захварэў і памер. Дакладная дата смерць невядомая, але ў падпісанні 22 снежня 1590 пасольствам прызнання Масквой усіх Інфлянтаў уласнасццю Рэчы Паспалітай і пазнейшых дакументаў не ўдзельнічаў.

## Зноскі 
Катэгорыя:Ваяводы падляшскія (Вялікае Княства Літоўскае)
Валерый Мікалаевіч Шушкевіч

**Валерый Мікалаевіч Шушкевіч** () — беларускі акцёр тэатра і кіно, Заслужаны артыст Беларусі (2019), адзін з удзельнікаў першай у СССР пастаноўкі п’есы Сэмюэла Бекета «У чаканні Гадо» (Мінск, 1968), шматгадовы акцёр Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Максіма Горкага.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 студзеня 1947 года. Вучыўся ў Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце, які скончыў у 1970 годзе. З 1973 года працуе ў Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Максіма Горкага. Яго педагагічным настаўнікам была народная артыстка Расіі Вера Рэдліх.

З 1998 па 2009 год працаваў у Мазырскім драматычным тэатры, супрацоўнічаў з галоўным рэжысёрам Раманам Цыркіным. Пасля вярнуўся ў мінскі тэатр імя Горкага.

## Пастаноўка «У чаканні Гадо» 
У 1968 годзе Валерый Шушкевіч выканаў ролю Уладзіміра ў пастаноўцы п’есы Сэмюэла Бекета «У чаканні Гадо», ажыццёўленай студыяй «Юнасць» пры Доме культуры чыгуначнікаў у Мінску. Гэтая пастаноўка лічыцца першай у СССР.

Праз забарону студэнтам удзельнічаць у «пабочных» тэатральных праектах Шушкевіч выступаў пад псеўданімам **Уладзімір Мандрагораў** — паводле рэплікі героя п’есы: «Дзе ўпадзе — там мандрагоры растуць».

Рэжысёрам спектакля быў Уладзімір Матросаў. Пасля прэм’еры рэжысёр быў выкліканы на допыт, а пастаноўка была забароненая. Тым не менш спектакль з перапынкамі існаваў больш за трыццаць гадоў і быў паказаны, у тым ліку, на Другім фестывалі адной п’есы ў Кіеве (1996).

Апошняй версіяй спектакля стала тэлепастаноўка для нацыянальнага беларускага тэлебачання ў 1996 годзе.

## Творчая дзейнасць 
Шушкевіч іграў у спектаклях паводле твораў Уільяма Шэкспіра, Бертольта Брэхта, Уладзіміра Маякоўскага, Фёдара Дастаеўскага, Антона Чэхава, Мікалая Гогаля, Юджына О’Ніла, Максіма Горкага, Сэмюэла Бэкета.

Адзін з вядомых ягоных монаспектакляў — *«Достоевский вопрос»* паводле раздзела «Вялікі інквізітар» з рамана *«Браты Карамазавы»*.

З’яўляецца ўдзельнікам незалежнай тэатральнай групы «Тэатр на далоні» (з рэжысёрам Уладзімірам Матросавым).

## Узнагароды 
* Першы прыз і званне лаўрэата Рэспубліканскага конкурсу тэатраў-студый за ролю Уладзіміра ў спектаклі *«У чаканні Гадо»* (1989)
* Гран-пры фестывалю «Вроцлаўскія сустрэчы тэатраў аднаго акцёра» за спектакль *«Достоевский вопрос»* (2012)
* Медаль Францыска Скарыны (2014)
* Прэмія Беларускага саюза тэатральных дзеячаў «Хрустальная зорка» (2017)
* Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь (2019)

## Крыніцы 
* Voranau, V. *Beckett Country: Irish Motifs in a Belarusian Landscape*. In: Ireland, West to East: Irish Cultural Interactions with Central and Eastern Europe. 2014.
* Газета «Знамя юности», 1969, 1989.
* Газета «Вечерний Минск», 1989.
* Матэрыялы тэлеверсіі спектакля «У чаканні Гадо», Беларусь, 1996.
* Інтэрв’ю з Валерыем Шушкевічам у беларускіх СМІ (2010, 2016, 2022).

Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларусі
Уладзімір Матросаў

**Уладзімір Матросаў** — беларускі тэатральны рэжысёр, акцёр, мастак-сцэнограф, адзін з заснавальнікаў і кіраўнік студыі «Юнасць» у Мінску, ініцыятар і рэжысёр першай у СССР пастаноўкі п’есы Сэмюэла Бэкета *«У чаканні Гадо»* (1968).

## Біяграфія 
У 1960-я гады быў адным з лідараў маладзёжнага неафіцыйнага тэатральнага руху ў Мінску. Адзін з выхаванцаў першай мінскай тэатральнай студыі «Юнасць» пры Доме культуры чыгуначнікаў, заснаванай у 1963 годзе пад кіраўніцтвам Уладзіміра Балабохіна. Пасля гібелі Балабохіна Матросаў стаў мастацкім кіраўніком студыі.

У розныя гады працаваў як рэжысёр, акцёр і мастак-пастаноўшчык. Супрацоўнічаў з незалежнымі тэатральнымі ініцыятывамі, у тым ліку з групай, вядомай як «Тэатр на далоні».

## Пастаноўка «У чаканні Гадо» 
У 1967 годзе Матросаў ініцыяваў працу над пастаноўкай п’есы Сэмюэла Бэкета *«У чаканні Гадо»* паводле рускага перакладу, апублікаванага ў часопісе *Иностранная литература*. Прэм’ера адбылася ў 1968 годзе ў Мінску.

Спектакль быў створаны студэнтамі Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута і ўдзельнікамі студыі «Юнасць». Пастаноўка мела ўмоўную сцэнаграфію, мінімальны рэквізіт і жывое музычнае суправаджэнне.

Незадоўга да прэм’еры спектакль быў афіцыйна забаронены, аднак быў паказаны насуперак забароне. Пасля гэтага Матросаў быў выкліканы на допыт у КДБ, а пастаноўка была прызнаная ідэалагічна несумяшчальнай з камуністычнай дактрынай.

Нягледзячы на ціск, Матросаў з калектывам аднаўляў спектакль у 1969, 1989 гадах, а таксама стварыў тэлеверсію для беларускага нацыянальнага тэлебачання ў 1996 годзе. У гэтай версіі Матросаў выканаў ролю Лакі.

## Мастацкія прынцыпы 
Тэатр Матросава арыентаваўся на паэтычную драму, філасофскі аналіз і існаванне акцёра як сустворцы тэксту. У яго пастаноўках спалучаліся элементы клоўнады, пластычнага тэатра і літаратурнай кампазіцыі.

Сярод аўтараў, да якіх ён звяртаўся: Уільям Шэкспір, Бертольт Брэхт, Уладзімір Маякоўскі, Аляксандр Пушкін, Янка Купала, Максім Багдановіч, Велімір Хлебнікаў, Уладзімір Караткевіч, Сэмюэл Бэкет.

## Прызнанне 
Пастаноўка *«У чаканні Гадо»* Матросава атрымала Першую прэмію на Першым нацыянальным фестывалі тэатральных студый «Студыйныя Каляды» (Мінск, 1989).

## Крыніцы 
* Voranau, V. *Beckett Country: Irish Motifs in a Belarusian Landscape*. In: Ireland, West to East: Irish Cultural Interactions with Central and Eastern Europe. 2014.
* Газета «Знамя юности», 1969, 1989.
* Газета «Вечерний Минск», 1989.
* Праграма Другога фестывалю адной п’есы (Кіеў, 1996).
* Матэрыялы тэлеверсіі спектакля «У чаканні Гадо», Беларусь, 1996.

Катэгорыя:Беларускія тэатральныя рэжысёры
Катэгорыя:Беларускія акцёры
Катэгорыя:Беларускія мастакі-сцэнографы
Катэгорыя:Дзеячы беларускай культуры
Уладзімір Балабохін

**Уладзімір Балабохін** — беларускі тэатральны дзеяч, рэжысёр і педагог, заснавальнік першай мінскай тэатральнай студыі «Юнасць» (1963), духоўны настаўнік пакалення беларускіх незалежных тэатральных дзеячаў 1960-х гадоў.

## Біяграфія 
У пачатку 1960-х гадоў вучыўся на рэжысёрскім аддзяленні ў Уладзіміра Маланкіна. У 1963 годзе заснаваў у Мінску тэатральную студыю «Юнасць» пры Доме культуры чыгуначнікаў.

Студыя стала цэнтрам альтэрнатыўнага тэатральнага мыслення ў перыяд завяршэння «хрушчоўскай адлігі» і фармавала асяроддзе, арыентаванае на творчы эксперымент, паэтычную драму і філасофскі тэатр.

Сярод выхаванцаў студыі: Валерый Шушкевіч, Мікалай Кірычанка, Уладзімір Матросаў, драматург Алена Папова, кампазітар Алег Залетнеў, Ала Палухіна і іншыя.

## Гібель 
У 1970 годзе Балабохін трагічна загінуў падчас здымак фільма ў Дагестане, трапіўшы пад колы аўтобуса, калі ратаваў іншых людзей. Ён стаў адзінай ахвярай аварыі.

## Спадчына 
Нягледзячы на раннюю смерць, Балабохін аказаў вырашальны ўплыў на фармаванне незалежнага тэатральнага руху ў Мінску. Менавіта створанае ім асяроддзе зрабіла магчымымі пастаноўкі твораў Шэкспіра, Брэхта, Маякоўскага, Сэмюэла Бэкета і іншых аўтараў у студыйным фармаце.

Удзельнікі студыі разглядалі Балабохіна як свайго «айца-заснавальніка» і духоўнага настаўніка.

## Крыніцы 
* Voranau, V. *Beckett Country: Irish Motifs in a Belarusian Landscape*. In: Ireland, West to East: Irish Cultural Interactions with Central and Eastern Europe. 2014.
* Матэрыялы тэлеверсіі спектакля «У чаканні Гадо», Беларусь, 1996.
* Інтэрв’ю Валерыя Шушкевіча ў беларускіх СМІ.

Катэгорыя:Беларускія тэатральныя рэжысёры
Катэгорыя:Беларускія педагогі
Катэгорыя:Беларускія дзеячы культуры
Катэгорыя:Памерлі ў 1970 годзе
Юрась Панкевіч

**Юрась Панкевіч** (нар. , ) — беларускі музыкант, дудар і майстар дудаў, папулярызатар беларускай дударскай традыцыі, адзін з лідараў гурта Pawa і кіраўнік гурта Testamentum Terrae. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі (БДУІР) у 2003 годзе.

## Творчасць 
Юрась Панкевіч з’яўляецца прадстаўніком сучаснай хвалі адраджэння беларускай дуды. Ён не толькі іграе на дудзе, але і самастойна вырабляе інструменты, праводзіць майстар-класы і стварае навучальныя матэрыялы. У інтэрв’ю падкрэсліваў, што ягоная мэта — зрабіць дуду даступнай і жывой часткай сучаснай беларускай культуры.

Першым настаўнікам Панкевіча у дударскай справе быў этнограф і музыкант Тодар Кашкурэвіч.

У 2013 годзе Панкевіч прэзентаваў праект і дыск *Дуда беларуская*, прысвечаны традыцыйнай беларускай дудзе. Праект уключае аўдыёзапісы, тлумачэнні і навучальныя матэрыялы.

Юрась Панкевіч лічыцца адным з ключавых дзеячаў сучаснай беларускай дударскай сцэны, які злучае традыцыйную культуру з актуальнымі музычнымі формамі.

## Гурт Testamentum Terrae 
Панкевіч з’яўляўся лідарам гурта *Testamentum Terrae*, які працуе з традыцыйнай, сярэднявечнай і рытуальнай музыкай. У творчасці калектыву выкарыстоўваліся дуды, жалейкі, бубны, перкусія і вакал. Гурт вядомы альбомам Angleza, дзе Панкевіч пазначаны як выканаўца на дудзе.

## Гурт Pawa 
Гурт *Pawa* быў створаны ў 2011 годзе ў Мінску як супольны праект удзельнікаў *Testamentum Terrae* і электроннага музыкі Niko_S (Мікіты Седзянкова). Музыка гурта спалучае сярэднявечныя і фальклорныя матывы з электронікай, індастрыяльным і эмбіентным гучаннем. Юрась Панкевіч у гурце *Pawa* выступае як дудар і вакаліст.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларускія музыканты
Катэгорыя:Дудары
Катэгорыя:Фолк-музыканты
Катэгорыя:Музыканты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:Ураджэнцы Мінска
Алесь Лось

**Алесь Уладзіміравіч Лось** (нар. 13 верасня 1958, Мінск) — беларускі мастак-графік, музыкант, этнограф, дудар, батлеечнік, майстар і рэстаўратар музычных інструментаў; адзін з дзеячаў адраджэння беларускай традыцыйнай інструментальнай культуры канца XX — пачатку XXI стагоддзя.

Член Саюза мастакоў Беларусі, удзельнік мастацкіх выстаў і культурных акцый у Беларусі і за мяжой.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску. Бацька — Уладзімір, маці — Ларыса (з роду Петручук-Карпінскіх-Ваніцкіх).

У 1973—1977 гадах вучыўся ў Мінскім мастацкім вучылішчы імя Глебава. З 1977 года — студэнт Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута.

З канца 1980-х гадоў жыве ў сельскай мясцовасці на Валожыншчыне, дзе стварыў культурную прастору — аграсядзібу **«Хутар дудара»**.

## Батлейка 
У 1980—1990-х гадах Алесь Лось быў адным з першых у Беларусі, хто сістэмна заняўся адраджэннем батлейкі — беларускага традыцыйнага лялечнага тэатра.

Лялькі для спектакляў ствараліся паводле эскізаў мастачкі Людмілы Кальмаевай. Асаблівасцю батлейкі Алеся Лася з’яўляецца выкананне ўсіх роляў адным акцёрам і суправаджэнне жывой музыкай.

## Этнаграфічная дзейнасць 
З 1983 года праводзіў палявыя даследаванні ў Вілейскім, Смаргонскім і Крэўскім раёнах, запісваў традыцыйную музыку, песні і танцы.

Вучыўся ігры на скрыпцы і цымбалах у народных музыкаў. Пачаў працу над рэканструкцыяй беларускай дуды і дудовай музыкі.

## Адраджэнне дударства 
Адзін з піянэраў сучаснага беларускага дударскага руху. Займаецца:
* рэканструкцыяй канструкцыі інструмента;
* вырабам дудаў;
* аднаўленнем рэпертуару;
* навучаннем ігры.

У 2001—2002 гадах разам з Хведарам Кашкурэвічам правёў экспедыцыі па Віцебшчыне і Міншчыне, падчас якіх была знойдзена аўтэнтычная дуда.

## Музычная дзейнасць 
У 2002 годзе стварыў капэлю, якая выконвае старадаўнюю смыковую музыку, сярэднявечныя канты, абрадавую і танцавальную традыцыю.

## Публікацыі 
* «Генезіс лірніцкага спеву»
* «Дуда на Беларусі паводле звестак этнографаў XIX стагоддзя»

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларускія музыканты
Катэгорыя:Беларускія этнографы
Катэгорыя:Беларускія мастакі
Катэгорыя:Беларускія дудары
Катэгорыя:Беларускія батлеечнікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:Ураджэнцы Мінска
Тэатральная студыя «Юнасць»

**Тэатральная студыя «Юнацтва»** () — першая мінская незалежная тэатральная студыя, заснаваная ў 1963 годзе пры Доме культуры чыгуначнікаў у Мінску. Студыя стала адным з цэнтраў неафіцыйнага тэатральнага руху ў БССР і адыграла значную ролю ў з’яўленні першай у СССР аматарскай пастаноўкі п’есы Сэмюэла Бэкета «У чаканні Гадо» (1968).

## Гісторыя 
Студыя заснавана студэнтамі рэжысёрскага аддзялення Мінскага тэатральна-мастацкага інстытута на чале з Уладзімірам Балабохіным. З першых гадоў існавання вылучалася эксперыментальным падыходам і арыентацыяй на сусветную драматургію.

Ранні рэпертуар уключаў пастаноўкі «Боская камедыя», «Гамлет», «Страх і адчай у Трэцяй імперыі» Бертольта Брэхта, «Антыгона» Жана Ануя, «З жыцця насякомых» братоў Карала і Ёсефа Чапекаў, а таксама распачатую, але не завершаную працу над «Над безданню ў жыце» Джэрома Сэлінджара.

У 1966 годзе Балабохін быў выключаны з інстытута. Пазней ён загінуў у гарах, ратуючы калегу падчас няшчаснага выпадку з аўтобусам на здымачнай пляцоўцы.

У 1968 годзе мастак Уладзімір Матросаў ажыццявіў пастаноўку п’есы Бэкета *«У чаканні Гадо»*, прэм’еру якой прымеркавалі да пяцігоддзя студыі.

Спектакль выклікаў шырокі розгалас і быў неўзабаве забаронены партыйнымі органамі: афішы былі сарваныя, дэкарацыі знішчаныя, кіраўніцтва клуба чыгуначнікаў адхіленае ад пасады. Адбыўся яшчэ адзін закрыты паказ для выкладчыкаў і студэнтаў Мінскага тэатральна-мастацкага інстытута.

У 1989 годзе мінская пастаноўка *«У чаканні Гадо»* была адноўлена і паказвалася на розных сцэнічных пляцоўках, у тым ліку на фестывалі адной п’есы ў Кіеве.

## Мастацкія прынцыпы 
Студыя мела ўласны статут, гімн і ўнутраны кодэкс. Аснову працы складалі калектыўная творчасць, імправізацыя, эцюдны метад, увага да філасофскага зместу і пластыкі.

## Асноўныя пастаноўкі 
* У чаканні Гадо — Сэмюэл Бэкет (1968, 1969, 1989, 1996)
* «Боская камедыя»
* «Гамлет»
* «Страх і адчай у Трэцяй імперыі» — Бертольт Брэхт
* Кампазіцыя паводле твораў А. Пушкіна «Духовной жаждою томим»
* Кампазіцыі паводле твораў Уладзімір Маякоўскі, Янка Купала, Максім Багдановіч, Велімір Хлебнікаў

## Значэнне 
Студыя «Юнасць» з’яўляецца значным феноменам беларускага неафіцыйнага тэатра 1960-х гадоў і адыграла ролю творчай школы для шэрагу дзеячаў культуры, сярод якіх Валерый Шушкевіч, Уладзімір Матросаў, Алена Папова, Алег Залётнеў, Ала Палухіна і іншыя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Наркевіч, Іна. «Творчасць — гэта як тузануць Бога за бараду» // *Культура*, № 48 (1383), 03.12.2018.
* Voranau, V. *Beckett Country: Irish Motifs in a Belarusian Landscape*. In: *Ireland, West to East: Irish Cultural Interactions with Central and Eastern Europe*. 2014.
* Газета «Знамя юности», 1969.
* Газе*
Андрэй Вашкевіч (рэдактар)

**Андрэй Вашкевіч** () — рэдактар, вярстальнік і макетавальнік, вэб-дызайнер беларускіх СМІ і выданняў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 жніўня 1971 года ў Мінску. У юнацтве захапіўся камп’ютарамі, па сканчэнні школы паступіў у  Мінскі радыётэхнічны інстытут. У гэты час стаў сябрам моладзевай арганізацыі «Выбранецкія шыхты», актыўна далучыўся да яе дзейнасці. Пакінуў РТІ пасля 1-га курса, вучыўся на факультэце журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

На пачатку 1990-х гадоў працаваў у газеце «Наша Слова», якая выходзіла ў друкарні «Чырвоная зорка», дзе не было абсталявання для аўтаматычнага ўкладання ўнутраных старонак, цягам чатырох гадоў Вашкевіч з мамай уручную збіралі кожны нумар «Нашага Слова».

Працаваў у газеце «Культура», быў адказным сакратаром і вярстальнікам, у тым ліку вярстаў літаратурна-філасофскі сшытка «ЗНО» (дадатак да газеты «Культура»). Макетаваў «Калосьсе», часопіс Таварыства вольных літаратараў, у 2006 годзе цалкам абнавіў яго дызайн, таксама макетаваў кнігі серыі «Бібліятэка часопіса „Калосьсе“». Макетаваў амаль усе выданні грамадскай арганізацыі «Беларуская перспектыва».

У розны час быў супрацоўнікам «Імя», «Беларускай дзелавой газеты» і «Народнай Волі».

У 2009 годзе быў вэб-дызайнерам «Народнай Волі», адказваў за поўную змену дызайну і структуры інтэрнэт-версіі газеты, якая забяспечвала аператыўнае абнаўленне навін на працягу тыдня, запушчаную 23 верасня 2009 года. Пасля звальнення з рэдакцыі «Народнай волі» працаваў дворнікам у ЖЭС.

Паводле калег, Андрэй Вашкевіч рэдка выступаў як аўтар тэкстаў, але ў прафесійным асяроддзі быў вядомы як выканавец песень і апавядальнік. На пачатку 1990-х гадоў пісаў вершы, публікаваўся ў часопісе «Першацвет».

Памёр 4 кастрычніка 2019 года ад анкалагічнага захворвання. Пахаваны 5 кастрычніка 2019 года на Паўночных могілках.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Самуэль Гіршгорн

**Самуэль Гіршорн** (1876, Слонім — , Варшава) — пісьменнік, журналіст і палітык яўрэйскага паходжання.

## Біяграфія 
Гіршорн нарадзіўся ў 1876 годзе ў Слоніме Гродзенскай губерні, Расія, у заможнай сям’і.

Пераехаў у Варшаву ў трынаццаць гадоў і атрымаў камерцыйную і рэлігійную адукацыю. Пачаў сваю журналісцкую кар’еру ў прагрэсіўнай польскай прэсе, публікуючы артыкулы і вершы, як арыгінальныя, так і перакладзеныя з французскай і рускай моў. У 1903 годзе, з уздымам яўрэйскага нацыянальнага руху, напісаў першую брашуру пра сіянізм на польскай мове пад назвай «*Co to jest syonizm?*» («Што такое сіянізм?»). Пасля гэтага ён стаў частым аўтарам польскай яўрэйскай прэсы, у тым ліку штотыднёвіка «*Głos Żydowski*» і кракаўскага штомесячніка «*Moriah*». Даследаваў яўрэйска-польскія адносіны і перакладаў паэзію на ідыш. Падчас Першай сусветнай вайны супрацоўнічаў з «*Varshever tageblat*», штодзённай газетай на ідыш, якая спансавалася нямецкімі акупацыйнымі ўладамі і прытрымлівалася яўрэйскай нацыяналістычна-папулісцкай арыентацыі. У 1916 годзе далучыўся да кіраўніцтва Варшаўскай асацыяцыі яўрэйскіх пісьменнікаў і журналістаў і да супрацоўнікаў варшаўскай штодзённай газеты на ідыш «*Der moment*». Ён рэгулярна працаваў у апошняй газеце больш за два дзесяцігоддзі.

У 1916 годзе Гіршорн быў адным з заснавальнікаў Народнай партыі ў Польшчы і быў абраны ў Варшаўскую гарадскую раду ад гэтай партыі. На выбарах 1919 года ён быў абраны дэлегатам Заканадаўчага сейма. Пісаў у розных яўрэйскіх перыядычных выданнях як на польскай, так і на ідыш. Сярод яго перакладаў яўрэйскай паэзіі былі анталогія вершаў Хаіма Нахмана Бяліка (1917) і зборнік з 60 яўрэйскіх вершаў пад назвай «*Анталогія яўрэйскай паэзіі*» (1921). Сярод яго найбольш вядомых твораў — «*Гісторыя яўрэяў у Польшчы ад Чатырохгадовага сейма да Першай сусветнай вайны, 1788—1914 гады*» (*Historja Żydów w Polsce: od Sejmu Czteroletniego do wojny europejskiej (1788−1914)*), апублікаваная ў 1923 годзе на польскай мове, а пазней перакладзеная на ідыш.

Гіршорн знаходзіўся ў Варшаўскім гета падчас Другой сусветнай вайны. Вёў дзённік у гета, які быў згублены. Скончыў жыццё самагубствам з дапамогай атруты падчас аперацыі 28 мая 1942 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Самазабойцы, якія прынялі яд
Катэгорыя:Дэпутаты Заканадаўчага сейма
Катэгорыя:Паэты на ідыш
Катэгорыя:Постаці Слоніма
Катэгорыя:Памерлі ў 1942 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1876 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слоніме
Катэгорыя:Яўрэі
Катэгорыя:Яўрэі ў Беларусі
Катэгорыя:Яўрэі ў Польшчы
1-ы Енісейскі завулак (Мінск)

**1-ы Енісейскі завулак** — завулак у Заводскім раёне Мінска. Названы ў гонар сібірскай ракі. Знаходзіцца ў сектары індывідуальнай жылой забудовы паміж вуліцамі Магнітнай і Байкальскай, перасякае вуліцу Лазарава.

## Цікавыя факты 
* Паралельная завулку вуліца Варвашэні да 2005 г. называлася Енісейскай.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 1-ы Енісейскі завулак на АТО.ВУ
* 1-ы Енісейскі завулак у базе даных Геадзэн

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Валерый Зінкевіч

**Валерый Анатольевіч Зінкевіч** (нар. 23 сакавіка 1964, Салдус, Латвія) — беларускі ганчар, народны майстар, дудар і музыкант, мастак-аматар, разьбяр і рэканструктар гістарычнага ды этнаграфічнага посуду. Прадстаўнік традыцыйнай культуры Браслаўскага Паазер’я.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Латвіі. Ва ўзросце чатырох гадоў з бацькамі пераехаў у Браслаў Займаецца вывучэннем традыцыйнай культуры, гістарычнай рэканструкцыяй і рамяством.

Разам з жонкай, якая працуе ў сферы музейнай дзейнасці, удзельнічае ў развіцці аграэкатурызму, арганізацыі культурных мерапрыемстваў і фестываляў сярэднявечнай культуры ў Браслаўскім раёне.

## Ганчарства і рэканструкцыя 
Асноўны кірунак творчасці — традыцыйнае ганчарства. Стварае посуд розных гістарычных перыядаў, у тым ліку рэканструкцыі старажытных форм. Праводзіць майстар-класы ў сваёй ганчарнай майстэрні ў Браславе, якую называе творчай прасторай.

Праз аграэкасядзібу праходзіць турыстычны маршрут «Кругосветка впечатлений», які ўключае культурна-пазнавальныя і прыродныя аб’екты Браслаўшчыны.

## Пленэры і конкурсы 
У 2022 годзе ўдзельнічаў у III Міжнародным пленэры народнага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва ў г.п. Копысь Аршанскага раёна. Падчас конкурсу ганчароў «Гліна спявае» быў узнагароджаны дыпломам лаўрэата I ступені ў намінацыі «Лепшы ганчарны посуд».

Падчас пленэра правёў майстар-клас «Тэхналогія аплятання ганчарнага посуду берасцянымі стужкамі». Арганізатарамі мерапрыемства выступалі Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь і шэраг культурных устаноў.

## Узнагароды 
* Народны майстар Рэспублікі Беларусь (2023)
* Лаўрэат I ступені конкурсу «Гліна спявае» (2022)

## Крыніцы 
* Воранаў В. *Дудары з-над Дзвіны і з Паазер’я*. — Мінск: Беларуская навука, 2001.
* «Гончар из Браслава Валерий Зинкевич создает посуду разных столетий» // videobel.by.
* «Конкурс ганчароў „Гліна спявае“» // НДУК «Браслаўскае раённае аб’яднанне музеяў», 29.09.2022.

## Знешнія спасылкі 
* Агросядзіба «Сядзіба ганчара»

Катэгорыя:Беларускія ганчары
Катэгорыя:Беларускія дудары
Катэгорыя:Народныя майстры Беларусі
Катэгорыя:Беларускія музыканты
Катэгорыя:Людзі з Браслава
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1964 годзе
ЗНО

**«ЗНО»** — беларускі літаратурна-філасофскі сшытак, выдаваўся як штомесячны дадатак да тыднёвай газеты «Культура». Выходзіў на васьмі палосах у 1994—1998 гадах.

Да «ЗНО» ў Беларусі не было выданняў, якія сістэматычна публікавалі беларускай тэксты сусветнай філасофскай класікі або арыгінальныя метафізічныя даследаванні. Выданне спрабавала стварыць новую прастору для інтэлектуальнага дыскурсу, адрозную ад традыцыйных літаратурных часопісаў. Матэрыялы «ЗНО» застаюцца важнымі для даследавання і развіцця беларускай культуры і філасофіі.

## Стварэнне 
Ідэя спецыялізаванага беларускага філасофскага выдання ўзнікла ў Валянціна Акудовіча і Ігара Бабкова пасля сустрэчы на акадэмічнай канферэнцыі ў Полацку. Пазней у мінскай кавярні «Хвілінка» яны вырашылі заснаваць філасофскі часопіс, запрасілі да супрацоўніцтва паэта і філосафа Алеся Разанава.

Планаваўся паўнавартасны часопіс, ініцыятыву падтрымалі многія вядомы навукоўцы, Міністэрства культуры пагадзілася скласці каштарыс, пасля праект перадалі Міністэрству адукацыі і працэс запаволіўся. Як кампраміс Міністэрства культуры пагадзілася фінансаваць восем дадатковых старонак да газеты «Культура», якой тым часам кіравала Вольга Іпатава, а пазней — Людміла Крушынская.

## Рэдакцыйная палітыка і змест 
Нягледзячы на назву «літаратурна-філасофскі сшытак», Валянцін Акудовіч, які адказваў за выпуск, адзначаў, што выданне стваралася не для літаратуры, а найперш для развіцця філасофскай і культуралагічнай думкі.

«ЗНО» стала пляцоўкай для авангардных і постмадэрнісцкіх практык, на яго старонках абгрунтоўваліся такія канцэпцыі, як «транслагізм» (Сяржук Мінскевіч, Алесь Туровіч), «шызарэалізм» (Юрась Барысевіч) і «афрыканізм» (Зміцер Вішнёў). У «ЗНО» маніфеставаў сябе «Бум-Бам-Літ» і публікавалася «Таварыства вольных літаратараў».

Публікаваліся беларускія пераклады сусветнай класікі: упершыню беларускай у «ЗНО» апублікаваны асобныя тэксты Платона, Шапенгаўэра, Кіркегора, Ніцшэ, Фрэйда, Гусерля, Вебера, Шпенглера, Ясперса, Фуко, Дэрыда, Дэлёза і іншых.

## Вядомыя аўтары 
Вакол выдання згуртаваўся кола інтэлектуалаў, сярод іх Алесь Анціпенка, Ігар Бабкоў, Юрась Барысевіч, Алег Бембель, Уладзімір Конан, Мікалай Крукоўскі, Сяржук Санько, Нэлі Бекус, Зміцер Кароль.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*