open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Амат

ам і Анубісам, каля 1375 г. да н.э.]]
**Амат** (Амт, Амамат; ст.-егіп. «пажыральніца») — у старажытнаегіпецкай міфалогіі пачвара, якая жыве ў Дуаце і пажырае грэшнікаў (дакладней — іх сэрцы і душы, якія трапілі ў пекла). Амат не лічылася боствам, яе культ адсутнічаў. У некаторых крыніцах Амат атаясамлівалі з такімі істотамі, як Таўрт, Сехмет.

## Знешні выгляд 
Амат малявался як істота з тулавам і пярэднімі нагамі ільвіцы, заднімі нагамі гіпапатама і галавой кракадзіла (часам — сабакі). Папірус № 9901 з Брытанскага музею апісвае Амат наступным чынам: «Пярэдняя траціна яе цела — кракадзіл, яе задняя частка — гіпапатам, а ў сярэдзіне яна нагадвае ільва».

## Прызначэнне 
Звычайна месца жыхарства Амат апісвалася як вогненнае возера, у якое сэрцы грэшнікаў кідаліся на з’ядзенне пачвары. На выявах часта сядзіць ззаду ад Тота (бога мудрасці) альбо на яго месцы побач з шалямі. На гэтых шалях пад наглядам суддзі — бога Асірыса — узважвалася сэрца памерлага. На другой чашы ляжала статуэтка багіні Маат альбо страўсінае пяро (сімвал Маат). Калі сэрца пераважвала, памерлага з’ядала Амат, калі сэрца аказвалася лягчэйшым за пяро ці статуэтку — чалавека чакала вечнае райскае жыццё ў Іару. Гэта значыла, што ён пры жыцці ніколі нікога «не прымусіў галадаць ці плакаць, ніколі не забіваў і не прымушаў да забойства, не краў рытуальную ежу, не падрабляў шалі, не зганяў з пашы звяроў, не саджаў у клеткі божых птушак…» і г.д. На іншым папірусе, які цытыруе Навіль, яна намалявана распластанай побач з вогненным возерам у «пекле». Амат дапамагаў страшэнны звер Бабай, пра якога вядома толькі тое, што ён — жах. Плутарх атаясамліваў яго з Тыфонам.

Дзеля таго, каб Амат паўстала і пачала кіраваць, дастаткова ўсяго пяці грэшнікаў — людзей, якія загразлі ў сквапнасці, зайздрасці, гонары і гневе. Каб пачвара перанеслася ў свет жывых, неабходны 4 артэфакты, якія разам складаюць жазло Анубіса. Калі Амат апынецца ў свеце людзей, яна прынясе бясконцую навальніцу. Тады рабіць дабро стане злом, а рабіць зло — дабром.

## У культуры 
У серыі гульняў AD&D з’яўляецца цэлая фэнтазі-раса амтаў — істот, якія пажыраюць чалавечыя цені. Знешне яны значна адрозніваюцца ад міфічнага прататыпу: маюць лускаватыя ногі кракадзіла, вялікі жывот, тоўстую шыю гіпапатама, чалавекападобныя рукі і галаву ільвіцы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Старажытнаегіпецкія багі
Катэгорыя:Егіпецкая міфалогія
Эктар Эрэра

**Эктар Мігель Эрэра Лопес** (; нар. , Тыхуана, Мексіка) — мексіканскі футбаліст, паўабаронца амерыканскага клуба «Х’юстан Дынама» і нацыянальнай зборнай Мексікі.

## Кар’ера 
Займацца футболам пачаў у клубе «Пачука», за які дэбютаваў у 2011 годзе матчам супраць «Сантас Лагуны», у якой яго каманда саступіла з лікам 1:4. 28 чэрвеня 2013 года перайшоў у партугальскі клуб «Порту» за 8 млн еўра. З 2016 года стаў капітанам «Порту».

У ліпені 2019 года ў якасці свабоднага агента падпісаў кантракт з мадрыдскім «Атлетыка». У сакавіку 2022 года амерыканскі «Х’юстан Дынама» абвясціў аб дамоўленасці з Эрэрам, кантракт пачаў дзейнічаць з ліпеня 2022 года.

## Дасягненні 
**«Порту»**
* Чэмпіён Партугаліі: 2018
* Уладальнік Суперкубка Партугаліі (2): 2013, 2018

**«Атлетыка»**:
* Чэмпіён Іспаніі: 2021

**Мексіка**
* Алімпійскі чэмпіён: 2012
* Пераможца Залатога Кубка КАНКАКАФ: 2015
 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Мексікі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Мексікі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Тампіка Мадэра
Катэгорыя:Ігракі ФК Пачука
Катэгорыя:Ігракі ФК Порту
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Х’юстан Дынама
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па футболе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Мексікі
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Я — Іван, ты — Абрам

**«Я — Іван, ты — Абрам»** — беларуска-французскі фільм 1993 года. Сцэнарыстам і рэжысёрам ленты стала Іаланда Зоберман. Фільм выйграў моладзевую прэмію Канскага кінафестывалю 1993 года сярод французскіх карцін і «Залатога Георгія» на 18-м маскоўскім міжнародным кінафестывалі. Апроч таго, стужка была вылучана на прэмію «Оскар» у намінацыі «Найлепшы фільм на замежнай мове» ад Беларусі.

Катэгорыя:Фільмы-драмы 1993 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1993 года
Катэгорыя:Фільмы Беларусі 1993 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
UA: Радыё Культура

**Украінскае радыё «Культура»** () — украінскамоўная дзяржаўная радыёстанцыя Украіны, заснаваная ў студзені 1992 года. Да 1 студзеня 2003 г. працавала пад назвай Трэці канал Украінскага радыё. Дадаткова вяшчае праз спадарожнік «Хелас Сат 2»: арбітальнае размяшчэнне — 39° усходняй даўгаты, частата — 11512 мегагэрцаў,  — гарызантальная,  — 27500 знакаў/сек.,  — 3/4. На 2014 г. выпускала 118 перадачаў, у тым ліку 44 мастацкіх, 42 музычных, 17 наўпроставаэтэрных, 13 пазнавальных і 2 рэлігійных. Перадачу «Хрысціянскія дыялогі» (панядзелак, 21:15-22:00) вёў кіеўскі патрыярх Філарэт.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Радыёстанцыі Украіны
Катэгорыя:Радыёстанцыі на ўкраінскай мове
Катэгорыя:З’явіліся ў 1992 годзе
Сафіян Фегулі

**Сафіян Фегулі** (; нар. , Левалуа-Перэ, Іль-дэ-Франс, Францыя) — алжырскі футбаліст, паўабаронца турэцкага клуба «Фаціх Карагюмрук» і нацыянальнай зборнай Алжыра.

## Кар’ера 
Кар’еру пачаў у французскім «Грэноблі», дэбютаваўшы за клуб, які гуляў у Лізе 2. Сваёй гульнёй за каманду прыцягнуў увагу прадстаўнікоў трэнерскага штаба клуба «Валенсія», у склад якога далучыўся ў 2010 годзе. У 2011 годзе абараняў колеры каманды клуба «Альмерыя», дзе выступаў на правах арэнды.

14 чэрвеня 2016 года падпісаў трохгадовы кантракт з англійскім «Вест Хэм Юнайтэд». У жніўні 2017 года перайшоў у турэцкі «Галатасарай». Пакінуў клуб па заканчэнні сезона 2021/22.

У лістападзе 2022 года папоўніў склад клуба «Фаціх Карагюмрук», падпісаўшы кантракт на 1,5 гады.

Сафіян выступаў за юнацкія і моладзевыя зборныя Францыі, аднак у 2011 годзе ігрок вырашыў гуляць за зборную Алжыра.

## Дасягненні 
**«Галатасарай»**:
* Чэмпіён Турцыі (2): 2018, 2019
* Уладальнік Кубка Турцыі: 2019
* Уладальнік Суперкубка Турцыі: 2019

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Футбалісты Алжыра
Катэгорыя:Ігракі зборнай Алжыра па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Грэнобль
Катэгорыя:Ігракі ФК Валенсія
Катэгорыя:Ігракі ФК Альмерыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Хэм Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Галатасарай
Катэгорыя:Ігракі ФК Фаціх Карагюмрук
Даная (карціна Тыцыяна, 1553—1554)

**«Даная»** (; 1553—1554) — карціна Тыцыяна.

## Сюжэт 
Паводле грэчаскай міфалогіі, Акрызій, цар Аргаса, даведаўся ад аракула, што яго чакае смерць ад рукі сына ўласнай дачкі Данаі. Каб пазбегнуць гэтага ён загадаў пасадзіць Данаю ў вязніцу. Бог Зеўс, убачыўшы Данаю, захапіўся яе прыгажосцю і пракраўся да яе ў выглядзе залатога дажджу праз адтуліну ў даху. Ад яго Даная нарадзіла сына Персея, якога па загадзе цара пасадзілі разам з маці ў скрыню і кінулі ў мора.

## Гісторыя стварэння 
Тыцыян напісаў для Філіпа II серыю палотнаў на сюжэты старажытнагрэчаскай міфалогіі. З 1554 па 1562 ён стварыў сем палотнаў прысвечаных гэтай тэме па «Метамарфозам» Авідзія: «Даная», «Венера і Адоніс», «Дыяна і Актэон», «Смерць Актэона» «Дыяна і Каліста», «Персей і Андрамеда» і «Выкраданне Еўропы».

[left|thumb|250px|«[Венера і Адоніс (карціна Тыцыяна)|Венера і Адоніс». Тыцыян напісаў «Данаю» ў дадатак да гэтага палатна]]

## Гл. таксама 
* Спіс карцін Тыцыяна
* Даная, карціна Тыцыяна, 1545—1546

## Спасылкі 
* 

Тыцыян
Катэгорыя:Карціны Тыцыяна
Катэгорыя:Карціны са збораў музея Прада
Катэгорыя:Карціны 1554 года
Катэгорыя:Карціны з аголенымі жанчынамі
Акрысій

**Акры́сій** (**Акрызій**, ) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі цар Аргаса. Сын Абанта і Аглаі, яго жонка Эўрыдзіка і дачка Даная. Згаданы ў «Іліядзе» (XIV 319).

Адбыўся бой паміж Прэтам і Акрысіем з-за ўлады, яны заключылі мірны дагавор. Помнік загінулым быў збудаваны па дарозе з Аргаса ў Эпідаўр — піраміда з выявай аргаскіх шчытоў. Закрыў вароты перад Вакхам.

Даведаўшыся ад аракула аб тым, што ён загіне ад рукі сына Данаі, глыбока пад зямлёй пабудаваў з бронзы і каменя багатыя пакоі і пасадзіў туды сваю дачку. Выпадкова даведаўшыся, што ў Данаі нарадзіўся сын, Акрысій загадаў зрабіць драўляную скрыню, пасадзіць у яго дачку і маленькага Персея і кінуць у мора.

Па сканчэнні шматлікіх гадоў выратаваны Персей вярнуўся ў Аргас. Акрысій, які ўспомніў прадказанне, бег далёка на поўнач, у Ларысу, але так і не змог пазбегнуць лёсу. Калі прыбыў Персей, Акрысій пакінуў Аргас і бег у Пеласгіятыду. Акрысій узвёў храм Дэметры ў Фермапілах, вызначыў лад амфіктыёніі Дэльфаў.

Персей арганізаваў пышныя гульні (спаборніцтвы па пяцібор'і) у Ларысе, на якіх сярод гасцей апынуўся і яго састарэлы дзед. Падчас спаборніцтваў у кіданні дыска Персей кінуў медны дыск высока ў неба і той, падаючы, патрапіў у галаву Акрысія, забіўшы яго (або ён патрапіў у *нагу* Акрысію, які памёр). Яго грабніца ў акропалі Ларысы, у храме Афіны.

Паводле іншай версіі, Акрысій прыбыў на Серіф, і Персей пакляўся яму захаваць яго жыццё. Тым часам памёр сваёй смерцю Палідэкт, і на пахавальных гульнях у яго гонар Персей кінуў дыск і забіў Акрысія.

На дачцэ Акрысія Эварэце быў жанаты Эномай, Эварэта нарадзіла яму дачка Гіпадамію.

Дзеючая асоба трагедыі Сафокла «Акрысій» (фр.60-67 Рат).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Аргаліды
П’ета (карціна Тыцыяна)

'''«П'ета»''' () — карціна венецыянскага мастака Тыцыяна, якая была напісаная ў 1575—1576 гадах і стала апошняй працай мастака. Выстаўлена ў венецыянскай галерэі. Адлюстроўвае вялікую нішу, у якой Дзева Марыя падтрымлівае цела Хрыста з дапамогай укленчанага Нікадзіма. Злева ад іх стаіць Марыя Магдаліна. Гэтыя фігуры ўтвараюць ідэальны трохвугольнік.

## Гісторыя 
Карціна Тыцыяна «П'ета» лічыцца апошнім творам майстра. Яна была скончана Джакама Пальма-малодшым. Верагодна, пад відам Нікадзіма Тыцыян намаляваў сам сябе.

## Гл. таксама 
* П’ета
* «Ускладанне цярновага вянка» (Тыцыян)
* Не рыдай Мяне, Маці
* Аплакванне Хрыста

## Спасылкі 
* «П'ета» Тыцыяна 

Катэгорыя:Карціны Тыцыяна
Катэгорыя:Карціны са збораў Галерэі Акадэміі
Чарналобы грычун

**Чарналобы грычун**, **чарналобы саракуш** (*Lanius minor*) — дробная птушка сямейства саракушавых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 19-22 см, размах крылаў 32-35 см, маса 47-53 г. Спінны бок шэры, брушны — белы з ружова-палевым адценнем, крылы чорныя з белым «люстэрачкам», лоб і пярэдняя частка цемені чорныя. Маладыя шэрыя, крыху жаўтаватыя, без чорнага лба, але з чорнай паласой праз вока, як у вялiкага грычуна, са светлымi палосамi на спiне. Спеў — цiхае, меладычнае шчабятанне з мноствам iмiтацый.

## Пашырэнне 
Арэал ахоплівае поўдзень Еўропы і Заходняй Сібіры, даходзіць на ўсход да захаду Алтая і Казахстана, на поўначы да Латвіі, Маскоўскай вобласці, Башкірыі. У Беларусі рэгулярна трапляўся на поўдні, на астатняй яе частцы — крайне спарадычна.

Месцы пражывання — прыдарожныя насаджэнні, палі, лугі, пусткі з групамі ці адзінкавымі дрэвамі, рэдкалессі і ўзлескі, ускраіны населеных пунктаў, лесанасаджэнні, пакінутыя землі з садамі, алеямі і асобнымі пабудовамі.

Пералёты від. Месцы зiмовак — Трапiчная i Паўднёвая Афрыка ад поўдня Анголы i Намiбii да Мазамбіка.

## Асаблівасці біялогіі 
Корміцца насякомымі, пераважна жукамі.

Манагам. Гняздуецца адзіночнымі парамі. Гнёзды робіць у густых кронах лісцевых, радзей хвойных дрэў на вышыні ад 3 да 10 м. Гняздо даволі масіўнае, у яго сценкі заўсёды ўплятае зялёныя суквецці араматычных траў. Адкладка яек у канцы траўня-чэрвені. У кладцы 4-6 яек памерамі 24,8 x 18,1 мм. Наседжванне працягваецца 15-16 сутак.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

Катэгорыя:Саракушавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1788 годзе
Джакама Пальма Малодшы

**Джакама Пальма Малодшы** (; 1544 (паводле інш. крыніц 1548/50)—1628) — італьянскі мастак. Верагодна, траюрадны пляменнік Пальма іль Век'ё.

## Біяграфія 
Джакама Пальма Малодшы першапачаткова працаваў пад уплывам Тынтарэта, затым на працягу васьмі гадоў вывучаў у Рыме Рафаэля, Мікеланджэла і Палідора да Караваджа.

Пальма Малодшы, пры значна развітай тэхніцы, не адрозніваўся вялікім талентам. Лепшымі яго працамі лічацца «Хрыстос на руках Найсвяцейшай Дзевы» і некаторыя карціны, якія захоўваюцца ў Венецыі.

## Галерэя 

Выява:PasqualeCicognaAtMass.jpg|Фрагмент карціны мастака «Імша Паскуале Чыконья».
Выява:Palma il Giovane Venus und Mars.jpg|*Вена і Марс*. Нацыянальная галерэя. Лондан.
Venus with a Mirror (study).jpg|*Венера з люстэркам.*
Jacopo Palma il Giovane.png|Аўтапартрэт.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Венецыі
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Катэгорыя:Мастакі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XVII стагоддзя
Барыс Лаўрэнцьевіч Галушкін

**Барыс Лаўрэнцьевіч Галушкін** ( — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Мінскай і Віцебскай абласцей, камандзір спецыяльнага атрада НКДБ СССР «Дапамога» партызанскай групы «Артур». Герой Савецкага Саюза (5.11.1944, пасмяротна), лейтэнант.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. Па нацыянальнасці рускі.

У Шахтах рос і пайшоў у школу (цяпер гэта ліцэй № 26 горада Шахты). Затым у юным узросце пераехаў у горад Грозны, дзе вучыўся ў школе № 9. У 1934 годзе ўступіў у ВЛКСМ, а праз год быў абраны сакратаром камсамольскай арганізацыі школы. Па заканчэнні школы працягнуў вучобу ў Маскоўскім інстытуце фізкультуры і спорту, дзе вучыўся з 1937 па 1941 год.

У ліпені 1941 года з чацвёртага курса інстытута сышоў добраахвотнікам у Чырвоную Армію і адпраўлены на фронт восенню таго ж года.

Ваяваў на Ленінградскім фронце, дзе быў паранены, шпіталізаваны, але таемна збег са шпіталя на фронт. У 1942 годзе выконваў спецыяльныя заданні ў тыле ворага на тэрыторыях Мінскай і Віцебскай абласцей. У 1943 годзе ўступіў у члены ВКП(б). У маі 1943 года прызначаны камандзірам спецыяльнага атрада НКДБ СССР «Дапамога», які, у сваю чаргу, уваходзіў у групу «Артур»
 лейтэнанту Барысу Лаўрэнцьевiчу Галушкiну пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза.
* Ордэн Леніна.
* Ордэн Чырвонага Сцяга.
* Медаль.

## Памяць 
* Пахаваны ў брацкай магіле у вёсцы Макаўе Барысаўскага раёна Мінскай вобласці Беларусі (пахаванне № 83) у ліку васьмідзесяці дзевяці вайскоўцаў і партызан.
* У 1959 годзе над брацкай магілай ўсталяваны помнік-скульптура «Партызан-вызваліцель» вышынёй 3,3 метра.
* У гонар Б. Л. Галушкіна названая  ў .
* Імя Героя носяць таксама вуліцы ў Грозным, Еўпаторыі і горадзе Бялова Кемераўскай вобласці.
* На будынку Расійскага дзяржаўнага універсітэта фізічнай культуры, спорту і турызму ў Маскве ўстаноўлена мемарыяльная дошка.
* Мемарыяльная дошка ўстаноўлена ў горадзе Бялова Кемераўскай вобласці.
* У Маскве праводзяцца штогадовыя спаборніцтвы па боксе сярод юнакоў, а таксама лёгкаатлетычны крос у Дзень Перамогі, прысвечаныя памяці Б. Л. Галушкіна.
* Імя Галушкіна носіць МАУ ліцэй № 26 горада Шахты, якое было прысвоена ліцэю 27 красавіка 1988 года рашэннем выканкама Арцёмаўскага райсавета.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Город, в котором родился  
* Галушкин Борис Лаврентьевич  
* Шахтинцы — Герои Советского Союза  
* ГЕРОИ СОВЕТСКОГО СОЮЗА — УРОЖЕНЦЫ ДОНА  

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Барысаўскім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Растоўскай вобласці
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Смерць Актэона (карціна Тыцыяна)

**«Смерць Актэона»** () — адна з позніх карцін Тыцыяна, напісаная ў 1559—1575 гадах. Карціна ўваходзіць у цыкл «паэмы», навеяныя Метамарфозамі Авідзія з 7 палотнаў, напісаных Тыцыянам па замове Філіпа II Іспанскага ў 16 стагоддзі. У той час яны лічыліся настолькі адкрытымі, што іх завешвалі гардзінай у прысутнасці дам. Карціна адлюстроўвае момант палявання на Актэона, перавернутага ўгневанай Дыянай у аленя, яго ўласных сабак. Сюжэтна звязана з палатном «Дыяна і Актэон». Уваходзіла ў Арлеанскую калекцыю.

У выніку грамадскай кампаніі ў 1972 годзе карціна была выкуплена для Лонданскай нацыянальнай галерэі. У кастрычніка-снежні 2008 года гэта карціна была выстаўлена сумесна з палатном «Дыяна і Актэон» з Нацыянальнай галерэі Шатландыі для збору сродкаў на выкуп апошняй для Вялікабрытаніі.

## Гл. таксама 
* «Дыяна і Актэон» (Тыцыян)
* «Дыяна і Каліста» (Тыцыян)
* «Венера і Адоніс» (Тыцыян)

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Карціны Тыцыяна
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнай галерэі ў Лондане
Жанчына перад люстэркам (карціна Тыцыяна)

**«Жанчына перад люстэркам»** () — карціна Тыцыяна, напісаная каля 1515 года. У наш час знаходзіцца ў 7-м зале на 1-м паверсе галерэі Дэнон у Луўры. Код: INV. 755.

На карціне намалявана прыгожая маладая жанчына, якая расчэсвае валасы перад маленькім люстэркам, якое трымае для яе мужчына. Яе спіна адлюстроўваецца ў іншым, выпуклым, люстэрку. Карціна характэрная для творчасці Тыцыяна гэтага перыяду і з'яўляецца выразам гарманічнага тыцыянскага класіцызму, даведзенага мастаком да дасканаласці.

Існуе падобная карціна, якая адлюстроўвае жанчыну, якая прычэсваецца,  і юнака, які трымае люстэрка. Яна захоўваецца ў Празе. Мадэллю для карціны стала Віяланта, палюбоўніца і натуршчыца Тыцыяна. Іншая (састарэлая) версія абвяшчае, што на карціне намалявана Лаўра Дыянці.

## Галерэя 

Выява:Tizian toaleta mlade zeny.jpg|Тыцыян «Туалет маладой жанчыны»
Выява:Titian Venus Mirror (furs).jpg|Тыцыян «Венера перад люстэркам»

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Карціны 1515 года
Катэгорыя:Карціны Тыцыяна
Катэгорыя:Карціны са збораў Луўра
Аманет

**Аманет** (**Амаўнет**) — у старажытнаегіпецкай міфалогіі жаночая іпастась бога Амона, багіня паветра і ветру.

Як і Амон, увасабляла таемныя сілы прыроды, нябачныя пачаткі. Імёны гэтай боскай пары перакладаюцца прыкладна як «тое, што немагчыма ўбачыць». Імя Аманет сустракаецца ў самых старажытных пірамідных тэкстах (2350—2345 гг. да н.э.) побач з імем Амона. У гэтых старажытных запісах яны параўноўваюцца з подыхам ветру. Часам багіню малявалі як змяю альбо жанчыну з галавой змяі.

Бог Амон, па шматлікіх старажытных звестках, меў жонку Мут, а Аманет, такім чынам, з’яўлялася яго жаночым варыянтам. Пазней, аднак, яе вобраз зліўся з постаццю багіні Мут, хаця ў Фівах і суседніх з імі тэрыторыях (асабліва ў Карнаку) Аманет яшчэ доўга ўшаноўвалася як самастойная багіня. Уваходзіла ў Геліопальскую васьмёрку багоў. Паўставала апякункай таемнай магіі, настаўніцай сям’і фараонаў. Таксама кіравала паўночным ветрам, неабходным для водных падарожжаў уверх па Нілу.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Старажытнаегіпецкія багі
Жулан

**Жула́н**, **грычун малы** (*Lanius collurio*) — птушка сямейства саракушавых.

## Апісанне 
Даўжыня цела да 17-20 см, размах крылаў 24-29 см. Маса каля 30 г. Галава і шыя шэрыя, спіна рыжавата-каштанавая, каля вачэй чорная папярочная палоска. Хвост доўгі, ступеньчаты.

Самец у гнездавы перыяд з іржава-папяліста-чорным верхам цела, ніз крэмавы. У самкі верх галавы карычневы, светлае брыво і ніз цела (у папярочныя рыскі). У самкі і самца белыя плямы каля асновы хваста. Маладыя падобныя да самкі, папярочныя рыскі таксама і на версе цела. 

Спеў — ціхае, хрыплае шчабятанне з мноствам імітацый галасоў іншых птушак.

## Пашырэнне 
Распаўсюджаны ў стэпавай і лясной зонах Еўразіі. Арэал Еўропа (акрамя Пірэнейскага паўвострава, Ісландыі, Ірландыі, Брытанскіх астравоў і поўначы) праз Сярэднюю Азію да Томска і заходняга Алтая, Малая Азія, Каўказ, поўнач Ірана, У Еўропе памяншаецца колькасць.

Пералёты від. Месцы зімовак: Усходняя, Трапічная і Паўднёвая Афрыка.

## Асаблівасці біялогіі 
Корміцца насякомымі, часам дробнымі пазваночнымі. 

Гняздо на вышыні 1-3,5 м ад зямлі ў густым кусце (радзей у кроне невялікага дрэва) бліжэй да асновы. Знешняя частка няшчыльная, з зялёных сцёблаў, карэньчыкаў і травы, месцамі з прымессю вяровак, паперы, тканін і г.д.; унутраная частка з шчыльнасплеценых завялых кавалкаў раслінных валокнаў, а таксама карэньчыкаў, пёраў або шэрсці (у лесечаста з прымессю моху). Высцілка скупая, з сухой травы і карэньчыкаў — не даходзіць да верхняга краю.

Адкладвае 4-7 яец. Яйкі пераважна крыху падоўжаныя з тупым вузейшым канцом. Афарбоўка вельмі зменлівая: крэмава-белая, белая з зеленаватым адценнем, светла-зялёная. ружовая, светла-аліўкавая або ржава-карычневыя. Характэрная рыса — плямкі ў выглядзе кальца. Глыбокіяплямкі светла-шэрыя, шэра- або светла-фіялетавыя, шэра-ружовыя; паверхневыя- светла-карычневыя, шэра- або ржава-карычневыя, карычнева-аліўкавыя. 

## Падвіды 
* *L. c. collurio* — большая частка Еўропы, на ўсход да Томска і заходняга Алтая;
* *L. c. pallidifrons* — Урал, Заходняя Сібір;
* *L. c. kobylini* — паўднёвыя Балканы, Крым, Каўказ, паўночны Іран;
* *L. c. juxtus* — Англія.

## Літаратура 
* Грычун малы // Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X
* 

Катэгорыя:Саракушавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Манастыр Путна

**Пу́тна** () — мужчынскі праваслаўны манастыр у Румыніі на рацэ Путна. Сёння належыць Румынскай праваслаўнай царкве.

## Гісторыя манастыра 
«Успення Прасвятой Багародзіцы манастыр Путна» з'яўляецца праваслаўнай святыняй часоў Малдаўскга княства. Заснаваны гаспадаром Стэфанам Вялікім у 1466 годзе. Знешнія ўмацавання і ўязныя вежы былі пабудаваны ў 1481 годзе. Сучасная царква была значна перабудавана Васілём Лупу ў 1653—1662 гадах.

Манастыр быў цэнтрам славянска-валашскага пісьменства. Сёння ў ім захоўваецца шмат старых рукапісаў, каштоўных царкоўных прадметаў, надпісаў і інш. помнікаў румынскай культуры (у прыватнасці, Путнянскае евангелле).

## Пахаванні 
На тэрыторыі манастыра пахаванны:
* малдаўскія гаспадары:
** Стэфан III Вялікі з членамі сям'і
** Багдан III Сляпы
** Стэфан IV Малады
* многія малдаўскія праваслаўныя іерархі (у прыватнасці, Ісая (Балашэскул)).

## Спасылкі 
* 
* Манастыр Путна — румынскі Іерусалім

Катэгорыя:Малдаўскае княства
Катэгорыя:Праваслаўныя манастыры Румыніі
Не рыдай Мяне, Маці

. Сярэдзіна XIX стагоддзя]]
**«Не рыдай Мяне, Маці»** — іканаграфічная кампазіцыя, якая прадстаўляе Хрыста у магіле: аголенае цела Збавіцеля напалову пагружана ў труну, галава крыху апушчана, вочы заплюшчаныя, рукі складзеныя крыж-накрыж. За спіной Хрыста крыж, часта з прыладамі мук.

Назва ўзята з ірмасу дзевятай песні канону  на , які паслужыў таксама адной з крыніц іканаграфіі:

Часцей за ўсё злева (у адносінах да гледача) ад Хрыста малюецца Багародзіца, якая аплаквае яго, склад іншых маючых адбыцца розны ў розных зводах i паўтарае падбор персанажаў сцэны Укрыжавання. Таксама вядомыя адзінкавыя выявы Хрыста без аплакваючых.

У спалучэнні з выявай Нерукатворнага Абраза Збаўцы, утварае ўстойлівую складовую кампазіцыю «*Спас Нерукатворны — Не рыдай Мяне, Маці*», пры гэтым Спас Нерукатворны (часцей з анёламі) адлюстроўваецца ў верхнім рэгістры іконы, а кампазіцыя «*Не рыдай Мяне, Маці*» — у ніжнім.

Кампазіцыя сумяшчае сцэны «Зняцця з крыжа» і «Палажэння у магілу», якія прысвечаны аплакванню Хрыста. На думку іншых даследчыкаў — «Мандыльён» і «»

Сцэна аплаквання Хрыста Марыяй ў заходнім мастацтве атрымала найменне «П'ета́» ( — *аплакванне*).

## Спасылкі 
* Галерэя ікон

Катэгорыя:Іканаграфія Ісуса Хрыста
Катэгорыя:Іканаграфія Багародзіцы
Катэгорыя:Біблейскія выразы
Казань-Арэна

**«Казань-Арэна»** - універсальна-футбольны стадыён у Казані, Расія. Галоўны стадыён Татарстана.

З'яўляецца хатняй арэнай казанскага футбольнага клуба «Рубін». Адзін з найбольш ёмістых стадыёнаў Расіі. Адзін з аб'ектаў правядзення Сусветнай летняй Універсіяды 2013 года, чэмпіянату свету па водных відах спорту 2015 года і чэмпіянату свету па футболе 2018 года. Адзіны ў свеце футбольны стадыён, на якім ўстаноўлена 12 сусветных рэкордаў у плаванні.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Казані
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Расіі
Катэгорыя:Стадыёны чэмпіянату свету па футболе 2018
Катэгорыя:З’явіліся ў 2013 годзе
Катэгорыя:Спорт у Казані
Трыумфальныя вароты (Масква)

**Маскоўскія Трыумфальныя вароты (Трыумфальная арка)** — збудаваныя ў 1829—1834 гадах у Маскве па праекце архітэктара В. І. Бавэ ў гонар перамогі рускага народа ў Айчыннай вайне 1812 года. Цяпер размешчаны на  (Кутузаўскі праспект) у раёне . Бліжэйшая станцыя метро — «».

Не варта блытаць Трыумфальныя вароты з трыумфальнымі аркамі, якія ўзводзілі ў Маскве з 1721 года з нагоды розных знамянальных падзей на Трыумфальнай плошчы, якая пасля збудавання Трыумфальных варот на плошчы Цвярской заставы стала называцца плошчай Старых Трыумфальных варот.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Московские триумфальные ворота — аповед пра розныя трыумфальныя аркі Масквы 

Катэгорыя:Помнікі архітэктуры Масквы
Катэгорыя:Вароты Масквы
Катэгорыя:Трыумфальныя аркі
Катэгорыя:Знесеныя збудаванні
Катэгорыя:Адноўленыя будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Вайна 1812 года ў помніках
Катэгорыя:Дарагамілава
Міхаіл Сяргеевіч Вярбіцкі

**Міхаіл (Міша) Сяргеевіч Вярбіцкі** ( г., ) — расійскі матэматык, публіцыст, інтэрнэт-актывіст. Найбольш вядомы літаратурай супраць сістэмы капірайту, стварэннем блогасферы «Тыфарэтнік» і судовым пазовам, які падаў супраць яго народны артыст Расіі Юрый Куклачоў.

## Біяграфія 
Сярэднюю адукацыю атрымаў у матэматычным класе сярэдняй школы № 57 г. Масквы. У 1990 г. вучыўся на мехмаце МДУ імя М. В. Ламаносава. У 1990—91 гг. наведваў заняткі ў Масачусецкім тэхналагічным інстытуце. У 1995 г. скончыў аспірантуру Гарвардскага ўніверсітэта са ступенню PhD па матэматыцы. Дысертацыю абараняў пад кіраўніцтвам Давіда Каждана па тэме «Кагамалогія кампактных гіперкэлеравых мнагастайнасцей». У 1996—1997 гг. супрацоўнічаў у Інстытуце перспектыўных даследаванняў у Прынстане. У 2002—2007 працаваў ва Універсітэце Глазга.

З 1996 г. выкладае ў Незалежным Маскоўскім інстытуце, з 2010 г. — на факультэце матэматыкі НДУ ВШЭ. Аўтар кнігі «Антыкапірайт», якая прысвечана крытыцы аўтарскага права. Вярнуўшыся ў Расію, нейкі час быў блізкі да Нацыянал-бальшавісцкай партыі Эдуарда Лімонава, потым адышоў ад яе ў 1998 г.. Публікаваўся ў газетах «Завтра», «Лимонка», у «Русском журнале».

У 1998 г. заснаваў незалежны музычны лэйбл «UR-REALIST», на якім публікуецца эксперыментальная і рознапланавая музыка. Рэдактар Інтэрнэт-часопіса «:LENIN:». Стваральнік рускай службы вядзення блогаў LJ.Rossia.org («тыфарэтніка»).

У лістападзе 2009 г. народны артыст Юрый Куклачоў падаў пазоў на Міхаіла Вярбіцкага, патрабуючы скасаваць выказванні з блога на lj.rossia.org. Міша Вярбіцкі, у прыватнасці, з ужываннем ненарматыўнай лексікі паведаміў чытачам, што, па чутках, Куклачоў карыстаецца электрашокерам пры дрэсіроўцы кошак. У снежні 2009 г. па просьбе пазоўніка (Куклачова) і адказніка судовае пасяджэнне было адкладзена ў надзеі ўладзіць канфлікт у пазасудовым парадку. У лютым 2010 г. Нагацінскі раённы суд г. Масквы пастанавіў спагнаць з Мішы Вярбіцкага кампенсацыю ў памеры 40 тыс. рублёў на карысць Ю. Д. Куклачова. Масгарсуд прызнаў законным рашэнне спагнаць з блогера Міхаіла Вярбіцкага 40 тыс. расійскіх рублёў у якасці кампенсацыі маральнай шкоды. У той жа час сам Міхаіл Вярбіцкі асвячаў пазоў як замах на свабоду слова ў Інтэрнэце.

## Спасылкі 
* Уласная старонка Мішы Вярбіцкага
* Міша Вярбіцкі на lj.rossia.org
* Ажывіць сусвет! (рус)  — інтэрв’ю газеце «Завтра»
* Старонка М. Вярбіцкага на сайце Math-Net.ru.

Катэгорыя:Матэматыкі Расіі
Сурыкаў

**Сурыкаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Аляксандравіч Сурыкаў (нар. 1940) — расійскі дзяржаўны дзеяч.
* Васіль Іванавіч Сурыкаў (1848—1916) — рускі жывапісец.
* Іван Захаравіч Сурыкаў (1841—1880) — рускі паэт.
Аляксандр Міхайлавіч Галіцын (віцэ-канцлер)

{{Дзяржаўны дзеяч
 | беларускае імя            = Аляксей Міхайлавіч Галіцын
 | арыгінальнае імя          = 
 | партрэт                   = Golytsyn 1723—1807.jpg
 | шырыня партрэта           = 
 | подпіс                    = партрэт мастака Д. Р. Лявіцкі, 1772
 | герб                      = Golitsyn dukes v1 p2.png
 | подпіс герба              =

 | тытул                     = Віцэ-канцлер Расійскай імперыі
 | парадак                   = 
 | пад імем                  = 
 | сцяг                      = 
 | перыядпачатак             = 
 | перыядканец               = 
 | перыяд праўлення          = 1762—1778
 | папярэднік                = 
 | пераемнік                 =

 | дата нараджэння           = 6.11.1723
 | месца нараджэння          = 
 | дата смерці               = 15.11.1807
 | месца смерці              = 
 | пахаваны                  = 
 | дынастыя                  = 
 | бацька                    = 
 | маці                      = Таццяна Кірылаўна Нарышкіна
 | жонка                     = 
 | у шлюбе                   = 
 | дзеці                     =

 | гады службы               = 
 | прыналежнасць             = 
 | род войскаў               = 
 | званне                    = 
 | камандаваў                = 
 | бітвы                     =

 | партыя                    = 
 | дзейнасць                 = 
 | прафесія                  = 
 | адукацыя                  = 
 | вучоная ступень           = 
 | манаграма                 = 
 | рэлігія                   = 
 | узнагароды                = {
  
}
 | аўтограф                  = 
 | Commons                   = 
}}
Князь **Аляксандр Міхайлавіч Галіцын** ( — , Масква) — рускі пасол у Францыі і Англіі, віцэ-канцлер, прадстаўнік малодшай галіны роду .

## Біяграфія 
Старэйшы сын генерал-адмірала  ад шлюбу з Таццянай, дачкой маскоўскага губернатара .

У 1742 годзе пачаў службу ў пасольстве Расіі ў Галандыі. З 1749 па 1755 пасол у Парыжы, у 1755—1761 гадах — пасол у Лондане. Спрыяў уступлення на пасад Кацярыны II. Падчас чэрвеньскага перавароту Галіцын быў пасланы Пятром III да Кацярыны з лістом, у якім імператар «прасіў памілавання» і дазволу выдаліцца ў Галштынію; Галіцын не вярнуўся і перайшоў на бок Кацярыны.

З 9 чэрвеня 1762 года па 2 красавіка 1775 віцэ-канцлер, віцэ-прэзідэнт , кавалер ордэна Аляксандра Неўскага (1762), сапраўдны тайны саветнік (1764).
У 1774 у атрымаў  і стаў сенатарам;  (1775).

## Літаратура 
* Дмитрий Григорьевич Левицкий 1735—1822: Каталог временной выставки — Государственный Русский музей. — Л.: Искусство, Ленинградское отделение, 1987. — 142 с.

## Спасылкі 
* «Российский архив» на проекте «Руниверс» 

Катэгорыя:Паслы Расійскай імперыі ў Вялікабрытаніі
Аляксандр Міхайлавіч
Катэгорыя:Сенатары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Сапраўдныя тайныя саветнікі
Катэгорыя:Ганаровыя аматары Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Пахаваныя ў Маскве
Царква іконы Маці Божай Усіх Смуткуючых Радасць (Масква)

**Храм іконы Божай Маці «Усіх смуткуючых Радасць» (Спаса Праабражэння)** — праваслаўная царква ў Маскве на , ставіцца да   Рускай праваслаўнай царквы. Па галоўнаму  царква носіць назву Праабражэнскай, але з-за звязанага з ёй праслаўлення іконы Божай Маці «», у гонар якой асвечаны адзін з прыдзелаў, вядомая пад назвай *іконы «Усіх Смуткуючых Радасць»*.

Настаяцель з 9 красавіка 2009 года — епіскап (з 20 красавіка 2009 года архібіскуп, з 1 лютага 2010 гогда мітрапаліт) Валакаламскі, вікарый Маскоўскай епархіі .

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Масквы
Масква
Катэгорыя:Храмы Маскварэцкага дабрачыння
Катэгорыя:Храмы, якія дзейнічалі ў СССР
Екацярынбург Арэна

**«Екацярынбург Арэна»** (да 2018 года стадыён «Цэнтральны») — найбуйнейшае ў Екацерынбургу спартыўнае збудаванне, вялікая спартыўная арэна якога ўключае футбольнае поле і лёгкаатлетычны комплекс — 8 бегавых дарожак, сектара для скачкоў у даўжыню і штурхання ядра.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Екацярынбурга
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Расіі
Катэгорыя:Стадыёны чэмпіянату свету па футболе 2018
Катэгорыя:З’явіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Спорт у Екацярынбургу
Хрышчэнне Балгарыі

, ХІV ст.]]
 — мініяцюра з летапісу Іаана Скіліцы.]]

**Хрышчэнне Балгарыі** — працэс распаўсюджвання хрысціянства ў Балгарыі, які быў ініцыяваны ў 864 годзе.

Балгарская дзяржава ўтварылася ў 681 годзе на паўночнай мяжы хрысціянскай Візантыі. Асноўным насельніцтвам новай дзяржавы сталі качавыя балгары, уцягнутыя ў працэс феадалізацыі, і славяне. Для інтэграцыі грамадства неабходна была ідэалогія ўніфікацыі. Ініцыятарам хрышчэння стаў балгарскі хан Барыс, які прыняў імя Міхаіл. Непасрэднай нагодай хрышчэння стаў голад 863 года, за якім рушыла ўслед уварванне візантыйскай арміі Варды. Умовай дапамогі стала хрышчэнне знаці, якое здзейсніў патрыярх Фоцій. Тым не менш, качавая арыстакратыя падняла антыхрысціянскі мяцеж, але пацярпела паражэнне. Хан Барыс пакараў смерцю членаў 52 сямействаў. Сярод пакараных смерцю быў і яго сын. Хан Барыс стаў усяляк спрыяць місіі Кірыла і Мяфодзія па асвеце славян. У Балгарыі было ўведзена кірылічнае пісьмо, пачалося будаўніцтва хрысціянскіх цэркваў. Адным з першых значных святых стаў Клімент Охрыдскі.

## Значэнне 
Рускі гісторык В. Н. Тацішчаў разглядаў хрышчэнне Балгарыі ў кантэксце агульнага распаўсюджвання хрысціянства сярод славян. Станаўленне Балгарыі хрысціянскай краінай паўплывала на Хрышчэнне Русі ў наступным стагоддзі.

## Спасылкі 
* Як балгарскія ханы аб'ядноўвалі балгарскі народ. Хрысціянізацыя Балгарыі
* Хрышчэнне балгараў. Балгарская патрыяршая царква

Катэгорыя:Гісторыя хрысціянства
Катэгорыя:Гісторыя Балгарыі
Катэгорыя:Хрысціянства ў Балгарыі
Бітва пры Абукіры (1801)

**Бітва пры Абукіры** - сухапутная бітва паміж брытанскай арміяй пад камандаваннем генерала Эберкрамбі і французскім войскам пад камандаваннем генерала Фрыяна, якая адбылася ў сакавіку 1801 года на тэрыторыі Егіпта, каля горада Абукір, і скончылася перамогай англічан.

## Перадгісторыя 
Перамога французаў над туркамі ў бітве 25 ліпеня 1799 года на некаторы час умацавала знаходжанне французскай арміі ў Егіпце.

Увесну 1801 года, калі французская армія рыхтавалася пакінуць Егіпет, з Родаса прыбыў у Абукір англійскі флот адмірала Кейт і высадзіў там да 6 тыс. чалавек, да якіх далучыліся неўзабаве яшчэ 12 тыс. англічан генерала Эберкрамбі.

## Бітва 
8 сакавіка 1801 года англійскія войскі ў складзе 5 тыс. чалавек аблажылі абукірскі заліў і вымусілі французскі атрад з 2 тыс. чалавек, які займаў яго, капітуляваць. Англічане панеслі страты да 1100 чал.

## Літаратура 
* Абукиръ // Энциклопедический словарь, составленный русскими учеными и литераторами. СПб., 1861.

Катэгорыя:Ваенныя бітвы рэвалюцыйнай Францыі
Катэгорыя:Бітвы Егіпта
Катэгорыя:Бітвы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бітвы ў Егіпце
Катэгорыя:Брытанска-французскія адносіны
Катэгорыя:Канфлікты 1801 года
Ёс ван Клевэ

». Эрмітаж]]
**Ёс ван Клевэ**, сапраўднае імя *ван дэр Беке* (*Joos van der Beke*, *Joos van Cleve*, дата нараджэння невядомая, як мяркуецца, Везель — 1540-41, Антверпен) — нідэрландскі мастак.

Першая згадка пра Ёса ван Клевэ ставіцца да 1511 года, калі ён быў прыняты ў Антверпенскую гільдыю Святога Лукі. Да гэтага Ёс ван Клевэ вучыўся ў Яна Юста ван Калькара разам з . Ён лічыцца адным з самых дзейных мастакоў свайго часу. Пра яго знаходжанні ў Францыі сведчаць яго карціны і пасада мастака пры двары Францыска I. Ёсць факты, якія пацвярджаюць паездку Ёса ў Італію.

Сын Ёса ван Клевэ  таксама стаў мастаком.

## Творчасць 
Галоўныя творы Ёса ван Клевэ — два алтара з выявай Успення Багародзіцы (у цяперашні час у Кёльне і Мюнхене), якія раней прыпісвалі невядомаму мастаку .

Ёса ван Клевэ адносяць да мастакоў-. У яго прыёмах мяккай мадэліроўкі аб’ёмаў адчуваецца водгалас ўплыву сфумата Леанарда да Вінчы. Тым не менш многімі істотнымі бакамі сваёй творчасці ён моцна звязаны з нідэрландскай традыцыяй.

«Успенне Багародзіцы» са Старой пінакатэкі некалі знаходзілася ў кёльнскай царквы панны Марыі і было замоўлена прадстаўнікамі некалькіх багатых, роднасных паміж сабой кёльнскіх сем’яў.  мае дзве бакавыя створкі з выявай святых-заступнікаў заказчыкаў. Цэнтральная створка ўяўляе найбольшую цікавасць. Ван Мандэр пісаў пра мастака: «Ён быў лепшым каларыстам свайго часу, творам сваім ён умеў паведамляць вельмі прыгожую рэльефнасць і надзвычай блізка да прыроды перадаваў колер цела, карыстаючыся пры гэтым толькі адной цялеснай фарбай. Яго творы шанаваліся аматарамі мастацтва вельмі высока, чаго яны цалкам заслугоўвалі».

## Галерэя 

Файл:Joos_van_Cleve_003.jpg|Партрэт Элеаноры Партугальскай. 1530. Музей гісторыі мастацтваў. Вена
File:Joos van Cleve. The birth of Christ.jpg|Нараджэнне Хрыстова. , Ерэван.
Файл:Joos_van_Cleve_001.jpg|Пакланенне валхвоў. 1-я трэць XVI ст. Карцінная галерэя. Дрэздэн
Файл:Joos van Cleve - The Death of Lucretia.jpg|Лукрэцыя. 1520-1525. Музей гісторыі мастацтваў. Вена.

## Літаратура 
* Micha Leeflang, '''Uytnemende Schilder van Antwerpen'. Joos van Cleve: atelier, productie en werkmethoden*. Proefschrift Groningen, 2007, ISBN 978-90-367-3105-8
* , *Il Cinquecento'', Electa, Milano 2005. ISBN 88-370-3468-7

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
Каймакам

**Каймака́м** (, ,  ад  [qā'im maqām] «*намеснік*») — у Турцыі, на Паўночным Кіпры і ў Ліване, а раней у Асманскай імперыі кіраўнік адміністрацыі павета (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі другога ўзроўню.

У Малдаўскім і Валашскім княствах каймакамам зваўся часовы кіраўнік, які прызначаўся асманскім султанам у адсутнасць гаспадара.

## Гл. таксама 
* Лагафет

## Спасылкі 
* Малы энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Ефрона 

Катэгорыя:Грамадства Турцыі
Катэгорыя:Грамадства Лівана
Катэгорыя:Асманская імперыя
Катэгорыя:Малдаўскае княства
Катэгорыя:Валахія
Стэфан Вагарыдэ

Князь (бей) **Стэфан Вагарыдэ** (Стойка Цонкаў Стойкаў, ; ; ; ; 1775 ці 1780, Коцел — 1 жніўня 1859) — высокапастаўлены асманскі дзяржаўны дзеяч балгарскага паходжання, каймакам Малдовы (1821—1822), князь вострава Самас (1836—1849).

Унук епіскапа Сафронія Врачанскага, бацька Аляксандра і Мікалая Вагарыдэ.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Коцел (Балгарыя). Стэфан і яго брат Афанас былі названы Вагарыдэ (Багорыдэ) у гонар хана Барыса I, першага хрысціянскага кіраўніка Балгарыі, таксама вядомага пад імем Багорыс.

Вучыўся ў грэкамоўнай Акадэміі Св. Савы ў Бухарэсце, дзе змяніў балгарскае імя Стойка на грэчаскае Стэфан. Пасля заканчэння вучобы паступіў на службу ў асманскі флот на пасадзе драгамана. У 1799 годзе пад камандаваннем Саід Мустафа-пашы прыняў удзел у бітве пры Абукіры супраць Напалеона Банапарта. Цудам выратаваўся пасля разгрому асманскіх сіл.

У 1812 годзе Вагарыдэ разам з гаспадаром Скарлатам Калімахі адправіўся ў Малдову і да 1819 года быў кіраўніком Галаца. У 1821 годзе падчас паўстання Тудара Уладзімірэску і ўварвання Філікі Этэрыя падчас грэчаскай вайны за незалежнасць Вагарыдэ стаў намінальным каймакамам Валахіі і захоўваў гэта становішча падчас наступу турэцкіх войскаў на Аляксандра Іпсіланці ў 1822 годзе. Пасля перадачы ўлады Іаніцэ Стурдза вярнуўся на флот на пасадзе драгамана. У 1825—1828 гадах знаходзіўся ў выгнанні ў Анатоліі.

Пасля Руска-турэцкай вайны 1828—1829 гадоў і заключэння Адрыянопальскага міру быў саветнікам Махмуда II, які дараваў яму тытул бея () і прызначыў кіраўніком вострава Самас. Вагарыдэ наведаў востраў толькі адзін раз у 1839 годзе і кіраваў ім са Стамбула. Ён пераназваў сталіцу вострава ў Стэфанопаліс у гонар сябе, і з-за дэспатычнага кіравання быў ненавідзімы грэчаскім насельніцтвам. У 1849 годзе пачаліся хваляванні жыхароў вострава, якія вымусілі султана ў 1850 годзе адправіць Вагарыдэ ў адстаўку.

Пры Абдул-Меджыдзе I Вагарыдэ быў членам Танзімата і саветнікам султана. Прынята лічыць, што ён быў адзіным хрысціянінам, які пасля падзення Канстанцінопаля ў 1453 годзе прымаў у сваім доме султана ў якасці госця.

Вагарыдэ атрымаў дазвол Абдул-Меджыда на будаўніцтва ў Стамбуле балгарскай праваслаўнай царквы і ў 1849 годзе ахвяраваў для гэтай мэты свой дом у Фенеры — на гэтым месцы пазней была збудавана царква Св. Стэфана.

Памёр у 1859 годзе ў Стамбуле.

У наш час менавіта на гэтым месцы стаіць вядомая жалезная царква.

## Спасылкі 
* Lista domnitorilor Moldovei (1247—1859)  

Катэгорыя:Гаспадары малдаўскія
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Асманскай імперыі
Сінайская Праваслаўная Царква

**Сінайская праваслаўная царква** (**Сінайская архіепархія**) — найстаражытная і самая малалікая аўтаномная праваслаўная царква, уваходзіць у склад Іерусалімскага патрыярхата. Узначальваецца архіепіскапам Сінайскім, Фаранскім і Раіфскім, які адначасова з’яўляецца ігуменам манастыра Святой Кацярыны.

Пра старажытнасць Сінайскай архіепархіі сведчаць матэрыялы Халкідонскага сабору дзе ў «*Чыне мітраполій і архіепархій апостальскага прастола Святога Граду*» на 24-м месцы згадваецца архіепархія «*гары Сіная*».
Пяты Усяленскі сабор паставіў Сінайскую архіепархію ў ранг аўтакефальных цэркваў у сілу пададзеных манастыру Святой Кацярыны імператарам Юстыніянам прывілеяў.

У 681 годзе, калі епіскап Фаранскі быў пазбаўлены кафедры за монафеліцтва, епіскапская кафедра была перанесена ў манастыр Святой Кацярыны і яго ігумен стаў епіскапам Фарана, а крыху пазней у яго падпарадкаванне перайшла епархія Райта (Раіфа). Найбуйнейшым падворкам архіепархіі лічыцца падворак «Джувані» у Каіры (на падворку афіцыйна пражывалі многія Сінайскія архіепіскапы). У XIX — пачатку XX стагоддзяў царква мела падворкі ў Расійскай Імперыі — Бесарабіі, Кіеве і Тыфлісе.

Колькасць вернікаў Сінайскай праваслаўнай царквы складае 900 чалавек (1986).

## Гл. таксама 
* Манастыр Святой Кацярыны
* Архіепіскап Сінайскі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт манастыра святой Кацярыны
* *Юрый Максімаў* Кароткая гісторыя Сінайскай Архіепархіі з III па XIX стст.
Герменеўтыка

**Герменеўтыка** — кірунак у філасофіі ХХ ст, які вырас на падставе тэорыі інтэрпрэтацыі літаратурных тэкстаў. Прадстаўнікі герменеўтыкі, у адрозненне ад гістарыцыстаў, прапаноўвалі ўлічваць змяненне ментальнасці людзей у гісторыі, за аснову тлумачэння падзей у гісторыі браць культуру і традыцыю, таму што рэчаіснасць мінуўшчыны мы бачым менавіта праз прызму гэтай культуры.

## Прадстаўнікі 
* Фрыдрых Шлеермахер
* Поль Рыкёр
* Ханс-Георг Гадамер
* Марцін Хайдэгэр


Катэгорыя:Метадалогія
Павел Анатольевіч Клімкін

**Павел Анатольевіч Клімкін** (; нар. , Курск) — украінскі дыпламат. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны. Міністр замежных спраў Украіны з 19.06.2014 года па 29 жніўня 2019.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 снежня 1967 года ў Курску (РСФСР).

У 1991 годзе скончыў факультэт аэрафізыкі і касмічных даследаванняў Маскоўскага фізіка-тэхнічнага інстытута па спецыяльнасці «Фізіка і прыкладная матэматыка». Валодае англійскай і нямецкай мовамі, мае базавыя веды французскай мовы.

У 1991—1993 гадах — навуковы супрацоўнік Інстытута электразваркі імя Патона НАН Украіны.

У 1993—1997 гадах — аташэ, трэці, другі сакратар Дэпартамента ваеннага кантролю і раззбраення МЗС Украіны. Па словах Клімкіна, ён атрымаў гэтую працу выпадкова, бо ў той час збіраўся ехаць у ЗША пісаць дысертацыю, і першапачаткова яго гэтая перспектыва не захапіла. Яго начальнікам у той час быў Канстанцін Грышчанка, чыім намеснікам Клімкін стаў пасля па 29 красавіка 2011 года — намеснік Міністра замежных спраў Украіны ў час, калі міністэрства узначальваў Канстанцін Грышчанка.

З 29 красавіка 2011 года па 22 чэрвеня 2012 г  быў намеснікам Міністра замежных спраў Украіны — кіраўніком апарата. Некалькі гадоў узначальваў дэлегацыю Украіны ў перамовах па падпісанні гістарычнага Пагаднення аб асацыяцыі паміж Украінай і ЕС , 30 сакавіка 2012 года парафіраваў гэта пагадненне сваім подпісам.

З 22 чэрвеня 2012 года па 19 чэрвеня 2014 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны ў Федэратыўнай Рэспубліцы Германія. Свабодна валодаючы нямецкай, Клімкін рэгулярна сустракаўся з Міністрам замежных спраў ФРГ, прадстаўнікамі розных фракцый і кіраўніцтвам профільных камітэтаў Бундэстагу, а таксама з нямецкімі СМІ.

З 19 чэрвеня 2014 года  — Міністр замежных спраў Украіны. У Вярхоўнай Радзе атрымаў падтрымку 335 народных дэпутатаў Украіны (пры гэтым партыя «Свабода» прынцыпова не галасавала . 29 жніўня 2019 года зняты з пасады.

## Дыпламатычны ранг 
* Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны.

## Спасылкі 
* Біяграфія міністра — Міністэрства замежных спраў Украіны 
* Афіцыйная Украіна
* Інтэрнэт-партал украінцаў у Германіі «Хата скраю»

Катэгорыя:Дыпламаты Украіны
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Белая ружа (рух)

[thumb|Помнік брату і сястры Шолям і «Белай ружы» перад [Мюнхенскі ўніверсітэт Людвіга-Максіміліяна|Мюнхенскім універсітэтам]]
**«Бе́лая ру́жа»** () — рух супраціву ў нацысцкай Германіі, які складаўся са студэнтаў і прафесара філасофіі Мюнхенскага ўніверсітэта. Група праіснавала ад чэрвеня 1942 года да лютага 1943 года. Яе дзейнасць палягала ў ананімным распаўсюдзе ўлётак, якія заклікалі да актыўнага супраціву рэжыму Адольфа Гітлера. Шэсць галоўных членаў арганізацыі былі арыштаваны гестапа і пакараны абезгалоўліваннем у 1943 годзе. У гонар брата і сястры Шоль, а таксама прафесара Губера названыя дзве плошчы перад галоўным будынкам Мюнхенскага ўніверсітэта.

## Літаратура 
* Detlef Bald: Die Weiße Rose. Aufbau, Berlin 2003, ISBN 3-351-02546-7
* Harald Steffahn: Die Weiße Rose. Rowohlt, Reinbek 1992, ISBN 3-499-50498-7

## Спасылкі 
* Die Weiße Rose Stiftung Дэталёвая інфармацыя пра «Белую ружу»
* Дасье на старонцы Федэральнага цэнтра палітычнай асветы: акцыі супраціву, допыты, судовы працэс, апошнія дні жыцця

Катэгорыя:Антыфашысцкія рухі і арганізацыі
Катэгорыя:Рух Супраціўлення ў Германіі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Трэцім рэйху
Катэгорыя:Пакараныя смерцю на гільяціне
*
Магіла невядомага салдата

**Магіла невядомага салдата** — помнік, прысвечаны загінулым воінам. Магіла можа быць як сімвалічным (кенатаф), так і сапраўдным пахаваннем.

Развіццё нацыяналізму ў 19 стагоддзі і з'яўленне масавых армій прывялі да ваенных канфліктаў небывалага раней размаху. Прычым у адрозненне ад войнаў мінулага цяпер ваявалі не адносна нешматлікія прафесіяналы або прымусовыя рэкруты, а мабілізаваныя грамадзяне і салдаты тэрміновай службы, гэта значыць «узброены народ». Вялізныя страты новых войнаў, якія закраналі самыя шырокія пласты грамадства, з аднаго боку рабілі немагчымым індывідуальнае грамадскае ўвекавечанне загінулых, а з іншага боку патрабавалі тлумачэнні і апраўданні. Загінулых было зашмат, каб згадваць усіх, а дэмакратызацыя не дазваляла абмяжоўвацца імёнамі асобных военачальнікаў або герояў. Магілы невядомага салдата — гэта свядомыя помнікі не каму-небудзь канкрэтнаму, а ўсім сваім загінуўшым. Гэта ўвасабленне патрыятычнай памяці аб ваенных канфліктах. Менавіта таму падобныя помнікі ва ўсім свеце шануюцца на дзяржаўным (грамадскім) узроўні, а іх наведванне і ўшаноўванне нярэдка аб'ядноўвае нават супрацьлеглыя палітычныя сілы.

## Спасылкі 
* Помнік-мемарыял адкрыты на Варнянскіх могілках 


Катэгорыя:Ваенныя помнікі