Савецкая гвардыя

узору 1942 года.]]
**Савецкая гвардыя** — вайсковыя часці, караблі, злучэнні і аб’яднанні Узброеных Сіл СССР, якія атрымалі ганаровае званне і былі ператвораны ў *гвардзейскія* за масавую гераічнасць, мужнасць і высокае воінскае майстэрства, праяўленае ў баях у час Вялікай Айчыннай вайны, а таксама часці рэактыўнай артылерыі і зноў сфарміраваныя злучэнні (аб’яднанні), у склад якіх увайшлі часці (злучэнні), што раней атрымалі званне *гвардзейскіх*.

Гвардзейскім часцям, злучэнням і караблям уручаліся гвардзейскія баявыя сцягі. Для ваеннаслужачых гвардзейскіх часцей і злучэнняў 21 мая 1942 года быў заснаваны нагрудны знак «Гвардыя», а для гвардзейцаў РСЧФ — прамавугольная пласцінка з муаравай стужкай аранжавага колеру з чорнымі падоўжнымі палосамі. Адначасова былі ўведзены гвардзейскія воінскія званні. Перад воінскім званнем ваеннаслужачага, праходзілага вайсковую службу ў гвардзейскай вайсковыя часці, на гвардзейскім караблі, дадаецца слова «Гвардыі».

У РСЧА і РСЧФ на падставе загадаў Стаўкі Вярхоўнага Галоўнакамандавання аб грашовым забеспячэнні асабовага склада, усяму начальніцкаму (вышэйшаму, старэйшаму, сярэдняму і малодшаму) складу гвардзейскіх фарміраванняў быў усталяваны паўтарачны, а байцам падвойны аклад утрымання.

## Гісторыя 
thumb|250px|Гвардзейскі Ваенна-марскі сцяг, 1942—1950 гадоў.
 6-га гвардзейскага знішчальнага авіяцыйнага корпуса.]]
thumb|250px|Гвардзейскі Ваенна-марскі сцяг, 1950—1992 гадоў.

18 верасня 1941 года па рашэнні Стаўкі ВГК загадам Наркама Абароны Саюза ССР ад 18 верасня 1941 года № 308, чатыром стралковым дывізіям СССР — 100-й, 127-й, 153-й і 161-й — «за баявыя подзвігі, за арганізаванасць, дысцыпліну і прыкладны парадак» былі прысвоены ганаровыя найменні «гвардзейскія», і яны былі пераназваны і ператвораны ў 1-ю, 2-ю, 3-ю і 4-ю гвардзейскія адпаведна.

19 чэрвеня 1942 года заснаваны гвардзейскі Ваенна-марскі сцяг, а 31 ліпеня 1942 года ўведзена ў дзеянне Палажэнне пра гвардыю Флоту СССР

Да канца вайны савецкая гвардыя ўключала 11 армій і 6 танкавых армій; 40 стралковых, 7 кавалерыйскіх, 12 танкавых, 9 механізаваных і 14 авіяцыйных карпусоў; 215 дывізій; 18 баявых караблёў і вялікая колькасць часцей розных відаў Узброеных Сіл і родаў войскаў.

У Вялікай Айчыннай вайне ганараваны ганаровага звання гвардзейскіх:
* 11 армій (*А*);
* 6 танкавых армій (*ТА*);
* адна конна-механізаваная група (КМГ);
* 40 стралковых карпусоў (*ск*);
* 7 кавалерыйскіх карпусоў (*кк*);
* 12 танкавых карпусоў (*тк*);
* 9 механізаваных карпусоў (*мк*);
* 6 матацыклетных палкоў (*мцп*);
* 14 авіяцыйных карпусоў (*ак*);
* 117 стралковых дывізій (*сд*);
* 9 паветрана-дэсантных дывізій (*пдд*);
* 17 кавалерыйскіх дывізій (*кд*);
* 6 артылерыйскіх дывізій (*артд*);
* 53 авіяцыйных дывізій (*ад*);
* 6 зенітна-артылерыйскіх дывізій (*зартд*);
* 7 дывізій рэактыўнай артылерыі (*драрт*);
* 13 мотастралковых брыгад (*мсбр*);
* тры паветрана-дэсантных брыгады (*пдбр*);
* 66 танкавых брыгад (*тбр*);
* 28 механізаваных брыгад (*мбр*);
* тры самаходных артылерыйскіх брыгады (*сартбр*);
* 64 артылерыйскія брыгады (*артбр*);
* адна мінамётная брыгада (*мінбр*);
* 11 знішчальна-процітанкавых брыгад (*зптбр*);
* 40 брыгад рэактыўнай артылерыі (*бррарт*);
* 6 інжынерных брыгад (*інжбр*);
* адна чыгуначная брыгада (28ждбр, стала 1гв.ждбр);
* адзін умацаваны раён (УР).(1-ы гвардзейскі ўмацаваны раён ператвораны з 76-га ўмацаванага раёна, 4 мая 1943 г.)

Званнямі гвардзейскіх былі ганараваны караблі і часці Рабоча-Сялянскага Чырвонага флота (РСЧФ) УС СССР: 18 надводных караблёў, 16 падводных лодак (ПЛ), 13 дывізіёнаў баявых катараў, дзве авіяцыйныя дывізіі, два зенітна-артылерыйскіх палкі, адна брыгада марской пяхоты, адна марская чыгуначная артылерыйская брыгада.

Пасля завяршэння Вялікай Айчыннай вайны некаторая колькасць гвардзейскіх часцей, злучэнняў і аб’яднанняў базавалася ў Усходняй Еўропе. У прыватнасці, у Групе савецкіх акупацыйных войскаў у Германіі (пазней — ГСВГ, ЗГВ) дыслакавалася 139 гвардзейскіх часцей, злучэнняў і аб’яднанняў.

У мірны час пераўтварэнне аб’яднанняў, злучэнняў, часцей і караблёў у гвардзейскія не адбывалася. Аднак з мэтай захавання баявых традыцый гвардзейскія назвы, якія належалі часцям, караблям, злучэнням і аб’яднанням, пры іх расфарміраванні маглі перадавацца іншым аб’яднанням, злучэнням, часцям і караблям.
  
Пасля распаду Савецкага Саюза гвардзейскія часці, злучэнні і аб’яднанні захаваліся ў такіх постсавецкіх краінах, як Расія, Беларусь і Украіна.

## Гвардзейскія аб’яднанні, злучэнні і часці РСЧА (1941—1945 гг.) 
## Гвардзейскія злучэнні, караблі і часці РСЧФ (1942—1945 гг.) 
## Правільнае напісанне назваў асобных гвардзейскіх часцей 
 35 агдшбр.Правільнае напісанне поўнай назвы па сцягу.Статус **Асобная** перад ганаровым званнем **Гвардзейская**.]]
[300px|thumb|[Баявы Сцяг 70 агмсбр.]]
Парадак і правілы напісанні сапраўднай назвы вайсковага фарміравання ў УС СССР і НД Расіі рэгламентуюцца загадамі адпаведна Міністра абароны СССР (НКА СССР, ВМ СССР) і Міністра абароны Расійскай Федэрацыі.

## Галерэя 

Выява:Soviet_Guards_Order.png|Савецкі гвардзейскі знак. Знак узору 1942 года. меркавана заводу ШМЗ/НКШЗ.
Выява:Military decorations of the USSR-1945. CPA 972.jpg|Марка СССР, Нагрудны знак гвардыі,1945 г..
Выява:Гвардия.png|Савецкі гвардзейскі знак (Нагрудны знак гвардыі).
Выява:Гвардейский военно-морской флаг эсминца Гремящий.JPG|Гвардзейская стужка на Гвардзейскам ваенна-марскім сцягу эсмінца «Грукотны».
Выява:USSR, Naval 1950 guards.svg|Савецкі гвардзейскі сцяг ВМФ УС СССР (з 21 красавіка 1964 па 26 ліпеня 1992 года).
Выява:SU-122 Kubinka 10.jpg |Савецкі гвардзейскі знак на бронетэхніцы, СУ-122, Кубінка, 10 верасня 2006 год.
Выява:Russia, Guards naval flag 2000.svg|Сучасны гвардзейскі сцяг ВМФ НД Расіі (з 2001 года).

## Гл. таксама 
* Знак «Гвардыя»
* Лейб-гвардыя
* Руская гвардыя
* Гвардзейскі корпус
* Чырвоная гвардыя

## Літаратура 
* Большая советская энциклопедия (БСЭ), Третье издание, выпущенной издательством «Советская энциклопедия» в 1969—1978 годах в 30 томах;
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* «Гвардыя Савецкая» ў ВСЭ
* Айрапецян Б. В., Гісторыя знака «Гвардыя» 

Катэгорыя:Знакі адрознення