Ваенна-марскі флот СССР

ВМФ ВС СССР, які аднаўляе сувязь. Сталінградская бітва]]
 год]]
Назва «**Ваенна-марскі флот СССР**» канчаткова замацавалася ў афіцыйных дакументах з 1938 года, пасля падпісання Пастановы ЦВК і СНК СССР ад 30 снежня 1937 года «Аб утварэнні Народнага камісарыята Ваенна-Марскога Флоту СССР». Да гэтага моманту ВМФ СССР насіў назву «Марскія сілы Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі Саюза ССР» і «Ваенна-Марскія Сілы РСЧА СССР».

Ваенна-марскі флот СССР з моманту ўтварэння Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік у снежні 1922 года, і да моманту распаду СССР у снежні 1991 года ахоўваў і абараняў марскія граніцы Савецкага Саюза.

## Склад 
ВМФ СССР арганізацыйна складаўся з наступных родаў сіл:
* падводныя лодкі,
* надводныя караблі,
* марская авіяцыя,
* берагавыя ракетна-артылерыйскія войскі
* марская пяхота.
У яго склад уваходзілі таксама караблі і суда дапаможнага флоту, падраздзяленні і часткі спецыяльнага прызначэння (СпП) і розныя службы.

Галоўнымі родамі сіл з’яўляліся падводныя лодкі і марская авіяцыя. Акрамя таго, у складзе ВМФ СССР меліся часці і ўстановы тылу.

Галоўны штаб ВМФ СССР — горад Масква.

### Аб’яднанні 
* Двойчы Чырванасцяжны Балтыйскі флот
* Чырванасцяжны Паўночны флот
* Чырванасцяжны Ціхаакіянскі флот
* Чырванасцяжны Чарнаморскі флот
* Чырванасцяжная Каспійская флатылія
* Чырванасцяжная Ленінградская ваенна-марская база

## Галоўнакамандуючыя ВМФ 
Узначальваў ВМФ СССР Галоўнакамандуючы ВМФ (Камандуючы, Начальнік Марскіх сіл Рэспублікі, Народны камісар, Міністр), які з’яўляўся намеснікам Міністра абароны СССР. Яму падпарадкоўваліся Галоўны штаб і ўпраўленні ВМФ.
* Павел Яфімавіч Дыбенка (1917—1918)
* Мадэст Васільевіч Іваноў (1918)
* Васіль Міхайлавіч Альтфатэр (1918—1919)
* Яўген Андрэевіч Берэнс (1919—1920)
* Аляксандр Васільевіч Неміц (1920—1921)
* Эдуард Самуілавіч Панцаржанскі (1921—1924)
* Вячаслаў Іванавіч Зоф (1924—1926)
* Рамуальд Адамавіч Муклевіч (1926—1931)
* Уладзімір Мітрафанавіч Арлоў (1931—1937)
* Міхаіл Уладзіміравіч Віктараў (1937—1938)
* Петр Аляксандравіч Смірноў (1938)
* Петр Іванавіч Смірноў-Святлоўскі (1938, в. а.)
* Міхаіл Пятровіч Фрыноўскі (1938—1939)
* Мікалай Герасімавіч Кузняцоў (1939—1947, 1951—1956)
* Іван Сцяпанавіч Юмашаў (1947—1951)
* Сяргей Георгіевіч Гаршкоў (1956—1985)
* Уладзімір Мікалаевіч Чарнавін (1985—1992)

## Сцяг 
Ваенна-марскі сцяг СССР уяўляў сабой прамавугольнае палотнішча белага колеру з суадносінамі бакоў 2:3, з вузкай паласой сіняга колеру ўздоўж ніжняй абзы. Над сіняй паласой у левай частцы сцяга была намалёвана чырвоная зорка, а ў правай — чырвоныя серп і молат. Сцяг быў прыняты 27 мая 1935 года пастановай ЦВК і СНК СССР № 1982/341 «Аб ваенна-марскіх сцягах Саюза ССР».

### ВМФ СССР падчас Вялікай Айчыннай вайны 
 год: «Ваенна-марскому флоту СССР — слава!».]]
22 чэрвеня 1941 года, у тры гадзіны ночы, ваенна-паветраныя сілы нацысцкай Германіі здзейснілі авіяцыйныя налеты на галоўную базу Чарнаморскага флоту ВМФ СССР у Севастопалі і на горад Ізмаіл.

У 03:06 22 чэрвеня 1941 года начальнік штаба Чарнаморскага флоту контр-адмірал І. Д. Елісееў загадаў адкрыць агонь па нямецкім самалетам, якія ўварваліся далека ў паветраную прастору СССР, чым і ўвайшоў у гісторыю: гэта быў самы першы баявы загад даць адпор напаўшым на Савецкі Саюз нацыстам у ходзе Вялікай Айчыннай вайны.

У Севастопалі, з мэтай заблакаваць Чарнаморскі флот, на ўваходны фарватэр базы і ў Паўночнай бухце былі скінутыя электрамагнітныя міны. Авіяцыю праціўніка сустрэў агонь зенітнай артылерыі і караблёў Дунайскай флатыліі. Паветраным нападам падвергнуліся таксама Ліепайская і Рыжская ваенна-марскія базы. Магнітныя міны былі скінутыя з самалетаў у раене Кронштадта. Бамбілі і галоўную базу Паўночнага флоту — Палярнае. 22 чэрвеня, праінфармаваўшы ў Крэмль аб налеце на Севастопаль, адмірал Кузняцоў, не чакаючы ўказанняў зверху, загадаў усім флатам: «неадкладна пачаць пастаноўку мінных загарод па плану прыкрыцця».

Галоўным праціўнікам флоту з пачаткам вайны сталі не марскія, а паветраныя і сухапутныя сілы праціўніка. Галоўным у баявой дзейнасці флоту стала садзейнічанне прыморскаму флангу сухапутных войскаў у абароне і наступленні (за гады вайны да 85 % боезапасу карабельнай артылерыі было выдаткавана па берагавых мэтах і да 40 % самалёта-вылетаў марской авіяцыі было ажыццяўлена для нанясення удараў па сухапутным войскам).

Другая па значнасці група задач — парушэнне марскіх камунікацый праціўніка, абарона сваіх камунікацый, знішчэнне сіл праціўніка ў моры, нанясенне ўдараў па аб’ектах на яго ўзбярэжжы і тэрыторыі. Вырашаючы гэтыя задачы, РСЧФ правёў 88 ваенных аперацый, з іх 23 разы прыцягваўся да ўдзелу ў армейскіх і франтавых аперацыях.

Лёс Другой сусветнай і Вялікай Айчыннай войнаў вырашаўся на сухапутным фронце, таму планы флоту і яго дзеянні падпарадкоўваліся часцяком інтарэсам груповак сухапутных войскаў на прыморскіх напрамках. У гады вайны Ваенна-марскі флот СССР накіраваў на сухапутныя франты звыш 400 тысяч чалавек.

Многія транспартныя і дапаможныя суда, пераабсталяваныя ў баявыя караблі, увайшлі ў склад РСЧФ.

## Стан ВМФ СССР на канец 1980-х гадоў 
У склад сіл флоту (стратэгічных і агульнага прызначэння) ўваходзіла больш за 100 эскадраў і дывізій, а агульная колькасць асабовага складу ВМФ СССР складала каля 450 000 (у тым ліку 12,6 тыс. у марской пяхоце). Выдаткі на ВМФ СССР у 1989 годзе склалі 12,08 млрд рублёў (пры агульным ваенным бюджэце ў 77,294 млрд рублёў), з іх 2993 млн рублёў на закупку караблёў і катэраў і 6531 млн на тэхнічнае абсталяванне).

## Гл. таксама 
* Расійскі імператарскі флот
* Ваенна-марскі флот Расійскай Федэрацыі

## Літаратура 
* *Горшков С. Г.* Морская мощь государства. — М.: Военное издательство МО СССР, 1976.
* *Грибовский В. Ю.* На пути к «большому морскому и океанскому» флоту (Кораблестроительные программы Военно-Морского Флота СССР в предвоенные годы). // Гангут. — СПб.: Издательство «Гангут», 1995. — № 9. — С. 2—20. — ISBN 5-85875-031-1.
* *Капитанец, И. М.* Битва за мировой океан в «холодной» и будущих войнах. — М.: Вече, 2002. — 544 с. — (Военные тайны XX века). — 7000 экз. — ISBN 5-94538-064-4.
* *Краснов В. Н.* Военное судостроение накануне Великой Отечественной войны. — М.: Наука, 2005. — 215 с. — ISBN 5-02-033780-3.
* * 
* 
* 
* МО РФ, Институт военной истории МО РФ Реформа в Красной Армии Документы и материалы 1923—1928 гг.. — Москва: Летний сад, 2006.
* *Самойлов К. И.* Морской словарь. — Москва: НКВМФ Союза ССР, 1941.
* *Бежецких В. П.*, *Внуков В. Д.*, *Иванов В. Н.* и др. Тактическое маневрирование ВВМУРЭ 1992 г.

## Спасылкі 
* *Киличенков А. А.*СОВЕТСКИЙ ВОЕННО-МОРСКОЙ ФЛОТ И ПОЛИТИКА СССР В «ТРЕТЬЕМ МИРЕ» (1960—1970-е гг.): Зарубежная историография  
* Падлодкі ВМФ СССР
* Авіяносцы ВМФ СССР 
* Лінкоры ВМФ СССР 
* Классификация современных военных кораблей 
* *Мабілізацыя Узброеных Сіл* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/75325/%D0%92%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE // dic.academic.ru

Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы Расіі