open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Княжацкі храм (Полацк)

**Княжацкі храм** — колішні праваслаўны храм у Полацку, які існаваў у 12—16 ст непадалёку ад Сафійскага сабора на тэрыторыі княжацкага двара.

## Архітэктура 
Царква ўяўляе сабой мураваны шасціслуповы будынак памерам 24×16 м меў тры нефы, з якіх галоўны завяршаўся апсідай, а бакавыя — нішамі, утопленымі ў тоўшчу ўсходняй сцяны. Падкупальная прастора, як і ў іншых полацкіх храмах, верагодна, таксама была ссунута на захад, а да асноўнага аб'ёма з трох бакоў прымыкалі прытворы, паўднёвы і паўночны з якіх завяршаліся апсідамі. Выразны вежападобны сілуэт царкве надавалі выкарыстаныя закамарнае перакрыцце і какошнікі, складанага профілю лапаткі, манументальнае, накшталт партала, вырашэнне галоўнага ўвахода на заходнім фасадзе.

Інтэр’ер быў аздоблены фрэскамі, падлога выкладзена з паліваных керамічных плітак.

## Літаратура 
*  С. 463—464.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Полацка
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў XII стагоддзі
Катэгорыя:Зніклі ў XVI стагоддзі
ФК Работнічкі Скоп’е

**«Работнічкі»** () — паўночнамакедонскі футбольны клуб. Месціцца ў сталіцы Паўночнай Македоніі — горадзе Скоп’е. Хатняй арэнай клуба з’яўляецца Тошэ Праескі (былы гарадскі стадыён, пазней Нацыянальны стадыён Філіпа II Македонскага), умяшчальнасць якога складае 33 011 месцаў.

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Паўночнай Македоніі:**
** **Чэмпіён (4):** 2004/05, 2005/06, 2007/08, 2013/14
** **2-е месца (3):** 2006/07, 2009/10, 2014/15
** **3-е месца (3):** 1999/00, 2016/17, 2017/18
* **Кубак Паўночнай Македоніі:**
** **Пераможца (4):** 2007/08, 2008/09, 2013/14, 2014/15
** **Фіналіст (3):** 2009/10, 2011/12, 2015/16

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Работнічкі Скоп’е
Экіманскі пасад

**Экіманскі пасад**, або проста **Экімань**  — найбольш аддалены ад гістарычнага цэнтра Полацка пасад. Размяшчаўся на левым беразе Дзвіны на захад ад Востраўскага пасада.

Назва «Экімань» паходзіць ад назвы храма Іаакіма і Ганны. У тэкстах прывілеяў Аляксандра Ягелончыка 7 кастрычніка 1498 г. і Жыгімонта Старога 27 жніўня 1509 г. Полацку на магдэбургскае права згадваюцца людзі, якія былі падначалены баярам і духавенству і пражывалі на тэрыторыі левабярэжнай часткі Полацка, прыпадае прыкладна на XIV стагоддзе. У маі і жніўні 1518 г. маскоўскія войскі ў чарговы раз спалілі Вялікі і Запалоцкі пасады і паркан (дагэтуль пасад выпальваўся ў 1508 і 1513 гг.). Пасля гэтых падзей насельніцтва пасадаў, якое было пад уладай баяр і духавенства, вымушана было пакінуць свае дворышчы ў горадзе і разысціся. Месцы, куды яны разышліся, у крыніцах не пазначаецца, аднак ёсць усе падставы для сцвярджэння, што іх шлях быў накіраваны на левабярэжжа р. Дзвіны, a мяжа рассяпення ахоплівала Экіманскі і Крыўцоў пасады (па-за межамі мястэчак Слабада і Востраў). Зручнае размяшчэнне Экіманскага пасада на левым беразе р. Дзвіны на значным аддаленні ад Верхняга замка — асноўнай мэты частых захопніцкіх паходаў на Полацк у XVI—XVII стст. — рабіла пасад вельмі прыцягальным для жыцця. Юрыдычная залежнасць гэтых людзей ад баярства адлюстравана ў тапонімах Экімані — Баяршчызна, вул. Баярская. Многія з гэтых людзей займаліся агародніцтвам і выпадалі з сістэмы сацыяльна-эканамічнага развіцця горада.

У першай трэці XVII стагоддзя на левым беразе Дзвіны існаваў адзіны Крыўцоў пасад. На гэтым пасадзе размяшчалася «мястэчка», у сэнсе «мясцовасць», Бельчыцы-Кабак, ці Бельчыцкая слабада, Экіманскія мяшчане былі прыпісаны да езуіцкага калегіума. На езуіцкім фальварку Экімані разам з Востравам размяшчаўся 121 дом з насельніцтвам 726 чалавек, мястэчка было размешчана ўздоўж р. Дзвіны на дзве мілі, а ўшыр на адну мілю «а месцамі болей ці меней», і «ляжыць тое мястэчка ад слабады Бельчыцкай у 1/4 мілі». У Экімані былі чатыры карчмы — Пятніцкая, Хацевіцкая і Палюдавіцкая, чацвёртая карчма была прыватная, альбо вольная.

З пісьмовых крыніц XVII—XVIII стст. вядома, што на тэрыторыі Экіманскага пасада размяшчаліся касцёл і царква. Таксама існавала старажытная ўніяцкая царква Св. Мікалая.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасады Полацка
Аляксандр Васілевіч Лаганоўскі

**Аляксандр Васілевіч Лаганоўскі** ( — ) — рускі скульптар, выдатны майстар дэкаратыўнай скульптуры класіцызму (месца ўдарнага склада ў прозвішчы дакументальна не зафіксавана, але ў беларускамоўнай літаратуры сустракаецца Лаганоўскі).

### Гарэльефы з Храма Хрыста Збавіцеля працы А. В. Лаганоўскага (1847—1849) 
На тэрыторыі Данскога Манастыра знаходзяцца фрагменты найкаштоўнейшых помнікаў гісторыі, знесеных у Савецкі час, якія знаходзяцца ва ўласнасці .

Файл:DonskoyRelief1.jpg|«Мельхіседэк сустракае Аўраама з палоненымі ім царамі»
Файл:DonskoyRelief3.jpg|«Сустрэча Давіда, які перамог Галіяфа»
Файл:DonskoyRelief5.jpg|«Наведванне Дзмітрыем Данскім Сергія Раданежскага перад паходам супраць татараў 1380»
Файл:DonskoyRelief4.jpg|«Мірыям, якая апявае перамогу свайго народа над ворагамі»
Файл:DonskoyRelief6.jpg|«Дэвора, якая заклікае народ да барацьбы з прыгнятальнікамі»

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Пахаваныя на Ваганькаўскіх могілках
ФК Спарта Прага

**«Спарта»** () — чэшскі футбольны клуб з Прагі, які выступае ў Першай лізе. Заснаваны ў 1893 годзе. З’яўляецца самым папулярным і паспяховым сярод усіх чэшскіх футбольных клубаў.

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Чэхаславакіі:**
** **Чэмпіён (21):** 1926, 1927, 1932, 1936, 1938, 1939, 1944, 1946, 1948, 1952, 1954, 1965, 1967, 1984, 1985, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1993
* **Кубак Чэхаславакіі:**
** **Пераможца (8):** 1963, 1964, 1976, 1980, 1984, 1988, 1989, 1992
* **Чэмпіянат Чэхіі:**
** **Чэмпіён (14):** 1994, 1995, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2003, 2005, 2007, 2010, 2014, 2023, 2024
** **2-е месца (10):** 2002, 2004, 2008, 2009, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2021
* **Кубак Чэхіі:**
** **Пераможца (8):** 1996, 2004, 2006, 2007, 2008, 2014, 2020, 2024
* **Суперкубак Чэхіі:**
** **Пераможца (2):** 2010, 2014
* **Кубак Мітропы:**
** **Пераможца (3):** 1927, 1935, 1964

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Сайт Чэшска-Мараўскага Футбольнага Саюза (ČMFS)

Спарта Прага
Спарта Прага

Катэгорыя:1893 год у Празе
Петухоўшчына (Нясвіжскі раён)

**Петухо́ўшчына** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сейлавіцкага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Навасёлкаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сейлавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Кам’янскэ

**Кам’янскэ** () — горад ва Украіне, у Днепрапятроўскай вобласці.
Вядомы з 1750 года. Порт на рацэ Дняпро. Чыгуначная станцыя. Чорная металургія, хімічная прамысловасць, машынабудаванне (вагонабудаванне, вытворчасць кацельнага абсталявання), энергетычная, лёгкая, харчовая прамысловасць. ТЭЦ. ГЭС. Днепрадзяржынскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт. Музей гісторыі горада.

У 1979 годзе недалёка ад горада адбылася авіякатастрофа.

19 мая 2016 года Вярхоўная Рада Украіны ў рамках дэкамунізацыі прыняла пастанову аб перайменаванні Днепрадзяржынска ў Кам’янскэ.

## Гарады-пабрацімы 
*  Бабруйск, Беларусь
*  Кельцы, Польшча
*  Тэміртау, Казахстан
*  Дрэздэн, Германія
*  Каменск-Уральскі, Расія.

## Адукацыя і навука 
* Дняпроўскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт

## Вядомыя асобы 
* Лідзія Міхайлаўна Кукраш (нар. 1934) — беларускі вучоны ў галіне сельскай гаспадаркі.
* Віктар Савельевіч Саенка (нар. 1937) — беларускі архітэктар.
* Георгій Канстанцінавіч Нацэўскі (1931—2003) — беларускі педагог, Заслужаны настаўнік БССР.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Днепрадзяржынскага гарсавета  

Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласці
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Украіны

Катэгорыя:Населеныя пункты на Дняпры
Спаса-Праабражэнскі сабор (Оўруч)

**Спаса-Праабражэнскі сабор** — праваслаўны храм у Оўручы, кафедральны сабор Оўруцкай і Карасценскай епархіі УПЦ (МП).

## Гісторыя 
Узведзены ў 2001 годзе злева ад уезду ў Оўруч з поўдня, на месцы былога езуіцкага касцёла, які ў канцы XVIII ст. зрабіўся ўніяцкім храмам, з 1831 года — праваслаўным, а ў 1930-я гады быў знішчаны савецкай уладай. Адноўлены ў новым архітэктурным абліччы Спаса-Праабражэнскі храм стаў кафедральным саборам Оўруцкай і Карасценскай епархіі УПЦ (МП).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Жытомірскай вобласці
Катэгорыя:Оўруч
Катэгорыя:З’явіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Храмы Украінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхата
Касцёл Святога Крыжа (Полацк)

**Касцё́л Свято́га Кры́жа** — колішні каталіцкі храм у Полацку, узведзены на пасадскай тэрыторыі над р. Палатой «ідучы па вул. Прабойнай з рынка ў Плігаўках», мясцовасці насупраць астрога — Верхняга замка, на пляцах, якія належалі езуітам. У 1655 г. падчас вайны быў перанесены маскоўскімі ўладамі на новае месца і зноў адбудаваны ў 1687 г., рэстаўрыраваны ў 1736 і 1757 гг.

## Літаратура 
* Полацк і палачане (IX – XVIII стст.) / Д. У. Дук. – Наваполацк : ПДУ, 2010. – 180 с., [22] арк. іл. ISBN 978-985-531-122-6.

Катэгорыя:Колішнія касцёлы Полацка
Дняпроўска-Бугскае вадасховішча

**Дняпроўска-Бугскае вадасховішча** — вадасховішча ў Беларусі, у Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці.

Плошча паверхні 1,47 км². Найбольшая глыбіня 9,2 м, сярэдняя — 4,81 м. Даўжыня 1,6 км. Найбольшая шырыня 1,13 км. Даўжыня берагавой лініі 4,7 км. Аб’ём вады 7,07 млн м³. Наліўное. На канале Арэхаўскі (басейн ракі Мухавец), за 7,8 км ад вусця, за 27 км на паўднёвы ўсход ад горада Кобрын. Створана ў 1986 годзе для арашэння зямель і рыбагадоўлі. Сярэдні шматгадовы сцёк складае 89 млн м³.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Таблица А.1 — Общая характеристика водохранилищ // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Таблица А.2 — Морфометрические показатели и характерные уровни // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Таблица А.4 — Описание гидротехнических сооружений // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Вадасховішчы Кобрынскага раёна
Катэгорыя:Вадасховішчы паводле алфавіта
Катэгорыя:Басейн Мухаўца
Катэгорыя:З’явіліся ў 1986 годзе
Матраналіі

**Матраналіі** () — урачыстасці ў Старажытным Рыме ў гонар багіні Юноны, якія святкаваліся замужнімі жанчынам штогод 1 сакавіка.

У матраналіях удзельнічалі толькі матроны, паважаныя, якія знаходзіліся ў законным шлюбе, рабыням было забаронена прысутнічаць. Да рэформ рымскага календара гэтая дата супадала з Новым годам. Дата свята азначала асвячэнне храма Юноны Люцыны на Эсквілінскім узгорке ці, верагодна, заключэнне міра паміж рымлянамі і сабінянамі. Жанчыны атрымлівалі падарункі ад мужоў і дачок, жанчыны таксама гатавалі ежу для рабоў гаспадаркі, якія ў гэты дзень мелі «выхадны».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Святы Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Рэлігія ў Старажытным Рыме
Катэгорыя:Святы 1 сакавіка
Бронзавая накладка з Полацкага гарадзішча

**Бронзавая накладка** — археалагічны артэфакт XI—XIII стст., выяўлены пры раскопках Полацкага гарадзішча. Падобная накладка можа сведчаць аб пражыванні тут феадальнай знаці — князя і баяраў.

## Апісанне 
Выраб мае форму роўнабаковага трохвугольніка, выгнутага па вертыкальнай восі (памер бакоў роўны 10 см). Гэты прадмет з'яўляўся састаўной часткай адной кампазіцыі з некалькіх, магчыма, аналагічных па сюжэце, накладак. Малюнак барэльефны, вышыня адліўкі 0,3 см. Можна выказаць меркаванне, што некалькі падобных накладак атачалі драўляную чару. Дэфармацыя верхняй часткі выраба не дазваляе вызначыць яе дыяметр.

Мацавалася накладка з дапамогай металічных штыфтоў да ніжняга боку вянка драўлянай чары і да прыдоннай часткі сценкі — на гэта ўказваюць адтуліны ў верхняй частцы выраба, а таксама адтуліна са штыфтом у ніжнім вугле. Малюнак грыфона з'яўляўся свайго роду абярэгам змесціва трапезнай чары, прызначанай, верагодна, для сталавання князя або яго бліжэйшага асяроддзя. Не выключана, аднак, прызначэнне чары для царкоўных мэт. Раслінны арнамент сімвалізуе Дрэва Жыцця — архетып найстаражытнейшага сакральнага сюжэта.

## Паходжанне 
Вельмі выразная выява грыфона адпавядае вядомым усходнім узорам. На думку К. А. Лавыш, якая займалася вывучэннем гэтай накладкі, выраб можа з'яўляцца мясцовай копіяй, зробленай па візантыйскіх арыгіналах. Між тым, даследчыца не выключае цалкам і візантыйскага паходжання прадмета.

## Літаратура 
* Полацк і палачане (IX—XVIII стст.) / Д. У. Дук. — Наваполацк : ПДУ, 2010. — 180 с., [22] арк. іл. ISBN 978-985-531-122-6.
* Магалінскі І. У. Вырабы з каляровых металаў гаспадарчага і бытавога прызначэння з тэрыторыі Полацка (X—XVII стст.)

Катэгорыя:Полацкае гарадзішча
Катэгорыя:Гісторыя Полацка
Катэгорыя:Археалагічныя артэфакты Беларусі
Катэгорыя:Полацкае княства
Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва Беларусі
Парэнталіі

**Парэнталіі** () - рэлігійнае свята ў Старажытным Рыме для памінання і прынашэнняў памерлым бацькам (*parentes*) і іншым родзічам.

*Dies parentales* адкрывала 13 лютага старэйшая вясталка (*Vestalis Maxima*) ахвярапрынашэннем, а заканчавліся святы 21 лютага вялікім святам *feralia*.

Авідзій апісвае, што на дарогах і каля магіл пакідаліся невялікія падарункі: вянкі, садавіну, жлеб, кветкі фіялкі. Падчас парэнталій усе храмы былі зачынены, было забаронена праводзіць вяселлі.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Святы Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Рэлігія ў Старажытным Рыме
Катэгорыя:Святы 13 лютага
Асвейская вежа

**Асвейская вежа** — адна з дзевяці вежаў Верхняга замка ў Полацку. Паводле апісанння была «добра и покрыта, на споде той вежи земная стрельница». У адпаведнасці з пералічэннем вежаў з поўдня на поўнач Асвейская вежа трапляе на паўночна-заходнi край Верхняга замка ў раёне так званай Машны. Яна магла стаяць як на верхняй, так i на нiжняй пляцоўцы паўночна-заходняга мыса замка. Больш верагоднае яе размяшчэнне на нiжняй пляцоўцы, бо ў 1579 г., як  лiнiя фартыфiкацыi праходзiла менавiта тут. Акрамя таго, гэты куток замка мае дакладную накіраванасць на Асвею, што i замацавана ў назве вежы.

## Спасылкі 
* Абарончыя збудаваннi Верхняга замка

Катэгорыя:Вежы Полацка
Катэгорыя:Верхні замак (Полацк)
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Полацка
ФК Партызан Бялград

**«Партызан»** () — сербскі прафесійны футбольны клуб з Бялграда, які з’яўляецца асноўнай часткай спартыўнага таварыства «Партызан». Клуб з’яўляецца другім самым паспяховым у Сербіі, выйграўшы ў агульнай складанасці 45 трафеяў, уключаючы 27 нацыянальных чэмпіянатаў, 16 нацыянальных кубкаў, 1 нацыянальны суперкубак, 1 Кубак Мітропы, і займае другое месца ў выніковай табліцы Югаслаўскай лігі ўсіх часоў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Партызан Бялград
Партызан Бялград
Віктар Пятровіч Астаф’еў

{{Пісьменнік
|Імя = Віктар Пятровіч Астаф'еў
|Выява = Astafiyev cropped.JPG
|Апісанне выявы =
|Род дзейнасці =  
|Гады актыўнасці = 1951—2001
|Кірунак = ваенная проза
|Жанр = раман, аповесць
|Мова твораў = руская
|Дэбют = «Грамадзянскі чалавек» (апавяданне, 1951)
|Прэміі = |Узнагароды = 
{ style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
  
-
   
-
    
}
{ style="background: transparent"
       
}
|Вікісховішча = Viktor Astafyev
|Вікікрыніца = 
}}

'''Віктар Пятровіч Астаф'еў''' (, сяло Аўсянка, Краснаярскі край, РСФСР — , Краснаярск) — савецкі і расійскі пісьменнік. Лаўрэат двух Дзяржаўных прэмій СССР (1978, 1991) і трох Дзяржаўных прэмій РФ (1975, 1995, 2003). Герой Сацыялістычнай Працы (1989). Падпісант «Ліста 42-х».

Друкаваўся з 1951 года. У псіхалагічных аповесцях пра вайну і сібірскую вёску «Крадзеж» (1966), «Пастух і пастушка» (1971), у цыкле аўтабіяграфічных апавяданняў і аповесцяў «Недзе грыміць вайна» (1967), «Апошні паклон» (кнігі 1-2, 1968—1978), узнімае тэму процістаяння духоўнаму і маральнаму распаду. Раман «Цар-рыба» (1976, Дзяржаўная прэмія 1978) пра пагрозу знішчэння прыроды. У рамане «Сумны дэтэктыў» аналізуе духоўны і сацыяльны стан грамадства.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі паводле алфавіта
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ваенная проза
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці літаратуры і мастацтва
Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад творчых саюзаў
Чарцёж места Віцебска 1664 года

thumb|300пкс|Чарцёж горада Віцебска, 1664 г.
**Чарцёж места Віцебска 1664 года** — дакумент па гісторыі сярэдневяковага Віцебска, захоўваецца ў фондах Расійскага дзяржаўнага архіва старажытных актаў. Выяўлены даследчыкам гісторыі Віцебшчыны А. П. Сапуновым сярод фондаў былога Маскоўскага архіва Міністэрства замежных спраў.

## Апісанне 
«Чарцёж» выкананы пяром на некалькіх склееных і месцамі падклееных лістах шэра-жоўтай паперы; рэкі Дзвіна і Віцьба размаляваны сіняватай фарбай, а ўзгоркі і яры жоўта-зялёнай. Надпісы зроблены кінаварам. Даўжыня «Чарцяжу» складае 108 см, шырыня — 79 см. На дакуменце знаходзіцца надпіс: «РОГ (г.зн. 173 г. ці 1664 г.) ноября 15, таков чертёж к великому государю к Москве в розряд прислал из Витебска воевода князь Яков Волконского с витебским розсыкальщиком с Ларкою Быковым».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гісторыя Віцебска
Катэгорыя:Творы 1664 года
Катэгорыя:Карты паводле алфавіта
Плошча Карузель

**Плошча Карузель** () — гарадская плошча ў Першай акрузе Парыжа, размешчана паміж Луўрам і садам Цюільры.

Плошча Карузель атрымала назву ў 1662 годзе, калі яна выкарыстоўвалася Людовікам XIV для дэманстрацыйных ваенных конных выездак (карузеляў). Пазней, у часы праўлення Напалеона I і Напалеона III старыя будынкі знеслі, а плошча была пашырана.

Да 1871 года частку сучаснай плошчы займаў палац Цюільры, будаўніцтва якога ў 1564 годзе распачата па ініцыятыве Кацярыны Медычы. На час будаўніцтва загараднага Версалю Людовік XIV выбраў Цюільры месцам знаходжання свайго двара. З 1716 па 1722 год у палацы пражываў малалетні Людовік XV. У 1806—1808 гадах перад палацам Цюільры па загадзе Напалеона для ўшанавання яго перамог была пабудавана трыумфальная арка 23 мая 1871 года палац быў cпалены парыжскімі камунарамі.

Катэгорыя:Плошчы Парыжа
Петухоўшчына

Назву **Петухо́ўшчына** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Петухоўшчына — вёска ў Ляхавіцкім раёне
* Віцебская вобласць:
** Петухоўшчына — хутар у Браслаўскім раёне
** Петухоўшчына — вёска ў Полацкім раёне
* Мінская вобласць:
** Петухоўшчына — вёска ў Нясвіжскім раёне

## Гл. таксама 
* Петухі
* Петухова
* Петухоўка
Дніпрова Чайка

**Дніпрова Чайка** (сапр. Людміла Аляксееўна Васілеўская; , вёска Зялёны Яр — ) — украінская пісьменніца-,  і .

## Біяграфія 
Скончыла гімназію ў Адэсе (1879). Майстар інтымнай і грамадзянскай лірыкі. Аўтар рытмізаваных лірычных мініяцюр, адметных сацыяльнай сімволікай, рамантычным пафасам і філасофскім роздумам пра сэнс жыцця: «Дзяўчына-чайка» (1892), «Скала» (1893), «Буравеснік» (1900), «Плаўні гараць» (1902). Побыт украінскай інтэлігенцыі і сялянства адлюстраваны ў апавяданнях «Знахарка» (1885), «Крыжанос» (1896), «У школе» (1909). Вядома як збіральніца фальклору, перакладчыца.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Украінамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Украінамоўныя паэты
Катэгорыя:Сацыялісты Украіны
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Катэгорыя:Паэтэсы
Снукерны сезон 1978/1979

**Снукерны сезон 1978/1979** уяўляе сабой серыю турніраў па снукеры, якія праходзілі ў часовым прамежку паміж жнівенем 1978 і чэрвенем 1979.


Катэгорыя:Снукерныя сезоны
Працяжка (інструмент)

**Праця́жка** — шматлязовы металарэзны інструмент, з дапамогай якога на працяжных станках выконваюць апрацоўку ўнутраных і знешніх паверхняў загатовак.

Працяжка ўяўляе сабой стрыжань з зубамі, памеры якіх паслядоўна павялічваюцца, а форма зменьваецца ад зыходнай да заданай, вызначаючай форму апрацаванай паверхні. 

Існуюць выгладжваючыя працяжкі. Зубы такіх працяжак не маюць вуглоў рэзання. Выгладжваючыя працяжкі выраўноўваюць і ўшчыльняюць апрацоўваемую паверхню.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Інструменты
Джэйсан Фергюсан

**Джэйсан Фергюсан** (; , , Англія) — англійскі былы прафесійны гулец у снукер.

У 1998 годзе Фергюсан быў абраны ў савет WPBSA і стаў старшынёй арганізацыі ў 2001 годзе. Пасля сыходу на пенсію ў якасці прафесійнага гульца ён пакінуў сваю пазіцыю ў WPBSA. У 2010 годзе быў пераабраны на пасаду старшыні.

## Спасылкі 
* Статыстыка Джэйсана Фергюсана на CueTracker.net  

Катэгорыя:Снукерысты Англіі
Катэгорыя:Постаці снукера
Бары Хірн

**Бары Хірн** (; , , Вялікі Лондан, Англія) — англійскі прамоўтар спартыўных мерапрыемстваў, заснавальнік і старшыня прома-кампаніі «Матчрум Спорт». Да ліпеня 2010 года з’яўляўся старшынёй галоўнага кіруючага снукернага органа, WPBSA, пасля чаго заняў пасаду старшыні кампаніі «World Snooker Limited», якая кіруе ўсімі камерцыйнымі правамі сусветнага снукера.

Катэгорыя:Снукерныя трэнеры, менеджары і прамоўтары
Катэгорыя:Брытанскія спартыўныя агенты
Катастрофа MD-83 у Малі

**Катастрофа McDonnell Douglas MD-83** адбылася 24 ліпеня 2014 года, калі авіякампанія Air Algérie заявіла пра тое, што страціла сувязь з самалётам. Пазней абломкі самалёта былі выяўлены на тэрыторыі **Малі**. На борце MD-83, які выконваў рэгулярны пасажырскі рэйс *AH5017*, знаходзіліся 110 пасажыраў і 6 членаў экіпажа.

## Ход падзей 
Рэйс 5017 *Air Algérie* быў запланаваны з Уагадугу, сталіцы Буркіна-Фасо, у сталіцу Алжыра. Маршрут рэйса 5017 лічыцца небяспечным, з прычыны таго, што вядзе праз тэрыторыю Малі, дзе вядуцца ўзброеныя сутыкненні.

Самалёт паспяхова выляцеў з аэрапорта Уагадугу. Калі ён падлятаў да алжырскай мяжы, экіпаж папрасілі адхіліцца ад курсу з-за дрэннай бачнасці, каб пазбегнуць сутыкнення з іншым самалётам.

Затым, прыкладна праз пяцьдзесят хвілін пасля ўзлёту, самалёт знік з экранаў радараў. Air Algérie пачалі аварыйны пошук самалёта. Як паведамляецца, самалёт знік паміж Гаа і Тэсалітэ ў Малі. Французскія метэаролагі паказваюць на моцныя штармы ў гэтым раёне.

Днём 24 ліпеня прэзідэнт Малі Ібрагім Бубакар Кейта пацвердзіў, што месца падзення самалёта было выяўлена ў пустыні на поўначы краіны ў вобласці Кідаль. Прадстаўнік арміі Буркіна-Фасо заявіў, што самалёт рухнуў на поўдзень ад таго месца, якое назваў прэзідэнт Малі.

## Асноўная інфармацыя 
Тып паветранага судна і колькасць людзей на борце першапачаткова не былі ўсталяваны, паводле даных некаторых СМІ, гэта быў Airbus A320 і MD-83.

Пазней было ўсталявана, што катастрофу пацярпеў самалёт McDonnell Douglas MD-83 іспанскай авіякампаніі Swiftair, якая падала яго Air Algérie у летні лізінг. На борце было 50 французскіх пасажыраў. Усе шэсць членаў экіпажа былі іспанцамі.

## Факты 
Іспанскае выданне Marca у дзень катастрофы паведаміла, што які пабіўся MD-83 у 2007—2009 гадах быў арандаваны ў якасці клубнага самалёта адной з наймацнейшых футбольных каманд свету — мадрыдскім «Рэалам». Аднак неўзабаве высвятлілася, што футбольны клуб арандаваў самалёт, усяго толькі аналагічны які пабіўся.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Падзеі 24 ліпеня
Катэгорыя:Ліпень 2014 года
Катэгорыя:Катастрофы 2014 года
Катэгорыя:Гісторыя Малі
Нацыянальны парк Салонга

**Слонга** (*Salonga*) — нацыянальны парк у ДР Конга. Заснаваны ў 1970 г. Плошча 3,6 млн. га, складаецца з двух участкаў.

Знаходзіцца ва ўпадзіне Конга. Паверхня — тэрасаванае плато, рачныя даліны, балоты. Ландшафты з экватарыяльных забалочаных, прырэчных і сухіх лясоў, участкі злакавай расліннасці. У фаўне мартышкі, слон (у т.л. карлікавая форма), карлікавы бегемот (аноа) і шымпанзэ (банабо), антылопы, кракадзілы, вадаплаўныя птушкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нацыянальныя паркі ДР Конга
Полацкая епархія

**Полацкая епархія** — гістарычная епархія на тэрыторыі Беларусі.

## Гісторыя 
Час заснавання невядомы. Частка даследчыкаў лічыць ім 992 год, але пад гэтым годам паведамляецца аб заснаваніі кафедраў толькі ў Ноўгарадзе, Чарнігаве, Растове,  і Белгарадзе. Іншыя даследчыкі лічаць годам заснавання епархіі 1105, бо пад гэтым годам на полацкую кафедру быў пастаўлены Міна, якога гэтыя даследчыкі лічаць першым полацкім епіскапам. Але ёсць сведчанні, што Міна быў не першым, бо яго пераемнік Ілія казаў аб некалькіх сваіх папярэдніках.

«*Отверз же блаженный епископ уста своя, начат беседовати о спасении души. Блаженная же Еуфросиниа приимаше словеса его, яко семена в житницу душа своея, и плодящи ово 30, ово 60 или 100. Много же побеседовав с нею, и се прирече ей, глаголя: „Дщи! Хощу ти рещи слово, ты же с любовию приими е“. Она же рече: „Рада, отче преподобный, приму слово твое, яко дар многоценен“. И глагола ей епископ: „Веси ли, чадо, се церковь есть соборная, идеже сидиши, ту вси человеци собираются, и тобе не лепо зде пребывати. **То се есть церковьца Святаго Спаса в Селци, идеже братья наша лежат, преже нас бывшии епископи.** Негли Бог поспешит молитвами их и твоим трудом, и возградит место то велико“.*»

Магчыма Полацкая епархія была створаная раней за 992, адразу пасля прыняцця хрысціянства на Русі, ці адначасова з Тураўскай — у 1005 годзе. Прынамсі гэта мусіла адбыцца да пэўнага адасаблення Полацкай зямлі ад Русі, відаць яшчэ пры жыцці Уладзіміра Святаславіча (да 1015), бо епархія ахоплівала вялікія абшары, у т.л. Верхняе Паволжа (да 1270), верагодна і Смаленскую зямлю (да 1060—1070-ых).

Адноўленая ў 1989 як Полацкая і Глыбоцкая епархія.

## Гл. таксама 
* Епіскапы полацкія

Катэгорыя:Праваслаўныя епархіі Беларусі
Катэгорыя:Полацкае княства
Катэгорыя:Рэлігія ў Полацку
Міфы народаў свету (энцыклапедыя)

**Міфы народаў свету** () — галіновае энцыклапедычнае выданне; адна з першых у сусветнай навуковай практыцы спроба зводнага сістэматызаванага выкладу міфатворчасці народаў свету. Выдадзена ў 2-х тамах у 1980—1982 гадах у Маскве выдавецтвам «Савецкая Энцыклапедыя». 2-е выданне выйшла ў 1991—1992 гадах.

Прынцып пабудовы — алфавітны. Уключае больш 12 200 артыкулаў, прысвечаных міфалогіям розных народаў і рэгіёнаў, у тым ліку абагульняльныя артыкулы пра міфалогію пэўнай краіны або рэгіёна, пра тыпы міфаў, міфалагічныя вобразы і сюжэты, асобныя навуковыя тэорыі, кірункі і школы ў вывучэнні міфалогіі. Выданне багата ілюстравана.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Энцыклапедыі СССР
Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Рэлігійныя энцыклапедыі
Ювеналіі

**Ювеналіі** () — сцэнічныя гульні, заснаваныя рымскім імператарам Неронам у 60 годзе з нагоды дасягнення ім сталага ўзросту.

Гэта былі свайго кшталту аматарскія спектаклі, якія наладжваліся не ў грамадскім цырке, а ў прыватных дамах ці садах і адбываліся перад нешматлікай публікай. Нерон сам выступаў у гэтых спектаклях, разам са знатнымі рымлянамі, розных узростаў, без масак, удзельнічаючы ў выкананні грэчаскіх і рымскіх п’ес і мімаў як саліст і харыст. Падчас наступных імператараў пад назвай Ювеналій былі вядомы гульні, якія здзяйсняліся ў пачатку года на Палацыі і складаліся з рыстанняў на калясніцах ці баёў са звярамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Святы Старажытнага Рыма
Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга БССР

**Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга БССР** — першы беларускі ордэн, выдаваўся ў 1924—1932 гадах.

## Гісторыя 
25 ліпеня 1924 года распрацаваны мастаком Генадзем Змудзінскім праект ордэна быў прыняты на пасяджэнні Прэзідыума ЦВК БССР. 12 кастрычніка 1924 года газета «Савецкая Беларусь» апублікавала па­лажэнне аб новай узнагародзе. Ордэн прысуджаўся ўсім грамадзянам БССР, якія праявілі асаблівую самаадданасць, іні­цыятыву і працавітасць у вырашэнні гаспадарчых за­дач у вобласці паляпшэння прамысловасці, транс­парту, арганізацыі сельскай гаспадаркі і іншых галін працы. Узнагарода была адліта ў Маскве, планавалася вырабіць 300 экзэмпляраў ордэна.

Першыя ордэнскія знакі ўруча­ліся ў асноўным рабочым і сельскім працаўнікам. Ордэнаў за № 1 і № 2 былі ўдастоены меліярацый­ныя таварыствы ў сёлах Васількі Бялыніцкага і Аст­рэні Чавускага раёнаў. За актыўны ўдзел у сацыялістычным будаўніцтве ўзнагароду рэспублікі атрымалі прадстаўні­кі заводаў «Энергія» і «Бальшавік» у Менску, «Чырвоны металіст» у Віцебску, фанернай фабрыкі «Чырвоны Кастрычнік» (1929) у Мазыры, папяровай фабрыкі «Герой працы» ў Добрушы.

Ордэн Працоўнага Чыр­вонага Сцяга БССР уручаны амаль 30 працоўным і воінскім калектывам і каля 140 чалавекам. Уручэнне ордэна працягвалася да 1933 года.

Колькасць узнагароджанняў дакладна невядома. Лічыцца, што было праведзена каля 200 узнагароджанняў.

## Апісанне 
 з ордэнам, 1927 г.]]
Аснову ор­дэнскага знака склаў традыцыйны для Беларусі геральдычны шчыт у выглядзе картуша чырвонага колеру. Малюнак ордэна меў складаную кампазіцыю: выява самога ордэна на фоне чырвонага сцяга, рэалістыч­ныя вобразы беларускага рабочага і селяніна, нацыянальны арнамент, прылады працы, сплеценыя па­між сабой галінкі лаўра і каласы пшаніцы. Выкананы па цэнтры надпіс на беларускай мове звяртаў ува­гу на заслугі ўзнагароджанага: «Цэнтральны Выканаўчы Камітэт Беларускай Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі ў знак выпаўненьня (імярэк) свайго абавязку перад Сацыялістычнай Бацькаўшчынай на фронце Працы дае у нагароду яму знак Ордэну Працоўнага Чырвонага Штандару БССР № … — сым­боль сусьветнай Сацыялістычнай Рэвалюцыі».

Знак ордэна мацаваўся на левым баку грудзей. Яго нашэнне было абавязковым на пасяджэннях з’ез­даў Саветаў, на сесіях ЦВК БССР, на афіцыйных парадах і ўрачыстых пасяджэннях, у дні рэвалюцый­ных свят. Выдаваўся бясплатна, меў адну ступень і за новыя працоўныя дасягненні ўзнагароджанне магло быць ажыццёўле­на паўторна.

## Вядомыя ардэнаносцы 
* Яўхім Кроль, начальнік крымінальнага вышуку Рабоча-сялянскай міліцыі БССР (12 лістапада 1925 года)
* Гаўрыла Гарэцкі, беларускі навуковец, акадэмік АН БССР
* Павел Панкевіч, акадэмік АН БССР, вучоны — педагог
* Іосіф Сіманоўскі, беларускі бібліёграф, перакладчык і педагог
* Вера Харужая, дзяячка рэва­люцыйнага руху ў Заходняй Беларусі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* В 1924 году в БССР учрежден свой орден Трудового Красного Знамени

Катэгорыя:Ордэны СССР
Мішневічы

**Мі́шневічы** (, ) — аграгарадок (раней — вёска) ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці, каля сутокаў рэк Усыса і Обаль. Цэнтр Мішневіцкага сельсавета. За 20 кіламетраў ад гарадскога пасёлка Шуміліна і за 48 кіламетраў ад Віцебска.

## Гісторыя 
10 (23) студзеня 1918 года быў створаны Мішневіцкі валасны сялянскі Савет дэпутатаў і скасавана валасная земская ўправа. 22 лютага Мішневіцкі валасны Савет дэпутатаў прыняў рашэнне пра стварэнне ў вёсках воласці сялянскіх Саветаў і скасавання пасад сялянскіх стараст.

## Насельніцтва 
* 709 жыхароў, 300 двароў (1999)

## Інфраструктура 
* Лясніцтва
* Сярэдняя школа
* Клуб і бібліятэка
* Бальніца і амбулаторыя
* Аптэка
* Аддзяленне сувязі
* КУСХП «Мішневічы»

## Памятныя мясціны 
* Вайсковыя могілкі
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Мишневичский сельсовет  // Афіцыйны сайт Шумілінскага райвыканкама
* *Пётр Ляхов* Дорогие сердцу Мишневичи // Газета «Народнае слова» 
* *Голесник С.* В Шумилинском районе перезахоронили останки 9 красноармейцев

Катэгорыя:Мішневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Катэгорыя:Аграгарадкі Віцебскай вобласці
Аспірантура

**Аспірантура** — асноўная форма падрыхтоўкі навуковых і навукова-педагагічных кадраў у некаторых краінах і ў Беларусі.

Арганізуецца пры ВНУ і навукова-даследчых установах. У аспірантуру прымаюцца асобы з вышэйшай адукацыяй, якія выявілі здольнасці да навукова-педагагічнай і навукова-даследчай працы і вытрымалі ўступныя экзамены. Кожнаму аспіранту прызначаецца навуковы кіраўнік, які мае навуковую ступень кандыдата або доктара навук.

У Беларусі існуе вочная (3 гады навучання) і завочная (4 гады) аспірантура. Аспіранты вочнай формы навучання, якія навучаюцца за кошт сродкаў дзяржаўнага бюджэта, штомесяц атрымліваюць адпаведную стыпендыю на працягу ўсяго тэрміну навучання ў аспірантуры.

Асобы, якія праходзяць курс аспірантуры (аспіранты), здаюць кандыдацкія экзамены (па агульнаадукацыйных дысцыплінах — замежнай мове, філасофіі і метадалогіі навукі, асновам інфармацыйных тэхналогій — да паступлення ў аспірантуру, па дысцыпліне спецыяльнасці — падчас навучання ў аспірантуры), рыхтуюць дысертацыю на атрыманне вучонай ступені кандыдата навук у форме рукапісу аб'ёмам прыкладна 100-200 старонак, публікуюць вынікі сваіх даследаванняў у навуковых часопісах (мінімум тры артыкулы), удзельнічаюць у навуковых канферэнцыях і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пасляўніверсітэцкая прафесійная адукацыя
Аспірацыя (медыцына)

**Аспірацыя** — пранікненне ў дыхальныя шляхі іншародных целаў пры ўдыханні. Можа прывесці да запалення дыхальных шляхоў (ускладняецца нагнаеннем і гангрэнай), да смерці ад удушша.

Таксама аспірацыя — адсмоктванне шпрыцам або іншай прыладай вадкасці ці паветра з поласці цела, сустава, нацёкавага гнайніка.

## Літаратура 
*
Рудзенскі сельсавет

**Ру́дзенскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — гарадскі пасёлак Рудзенск.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Смілавіцкага раёна Менскай акругі Беларускай ССР. Цэнтр — вёска Рудзенск. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Смілавіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Пухавіцкага раёна, з 12 лютага 1935 года — Рудзенскага раёна, з 6 ліпеня 1935 года — Смілавіцкага раёна, з 11 лютага 1938 года — Рудзенскага раёна. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. 27 верасня 1938 года скасаваны ў сувязі з утварэннем **Рудзенскага пассавета**.

У часе Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года тэрыторыя пассавета была акупавана нямецкімі войскамі. 

З 20 студзеня 1960 года пассавет у складзе Пухавіцкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе пассавета 9 населеных пунктаў. 31 сакавіка 1977 года ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Рудзенскага пассавета з Цітвянскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (пасёлкі Бор, Бярозаўка, Васількі, Доўгі, вёскі Варонічы, Русаковічы, Цітва). 28 мая 2013 года Рудзенскі пассавет рэарганізаваны ў Рудзенскі сельсавет.

## Насельніцтва 
Насельніцтва паводле перапісу 2009 года (14 населеных пунктаў, без Рудзенска) — 1215 чалавек, з іх 93,5 % — беларусы, 5,3 % — рускія, 0,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (15 населеных пунктаў) — 4098 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
*  С. 126, 367


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рудзенскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Смілавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1938 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2013 годзе
Беларускі хаўрус у Францыі

**Белару́скі хаўру́с у Фра́нцыі** — культурна-асветніцкая арганізацыя беларускай эміграцыі.

## Гісторыя 
Палітыка польскіх улад стымулявала выезд беларускага насельніцва за межы Другой Рэчы Паспалітай. Асноўную масу эмігрантаў складала моладзь з ліку малазямельных ці беззямельных сялян. Эміграцыя ў Францыю мела сталы і сезонны характар: па прыблізных падліках колькасць беларусаў, якія выехалі ў міжваенны час у Францыю па эканамічных прычынах, складала каля 20 000 чалавек. Галоўнымі цэнтрамі беларусаў былі Ліль, Рубэ, Па-дэ-Кале, Эльзас, Латарынгія, Ліён, Парыж, Бардо, Гаўр, Тулуза. Беларускія аддзелы і гурткі пачынаюць працу з канца 1920-х гадоў пры польскіх, украінскіх і французскіх арганізацыях. 

"Хаўрус" быў заснаваны ў 1932 годзе ў Парыжы. Арганізацыя праводзіла лекцыі па эканоміцы, земляробстве, гісторыі Беларусі, а таксама знаёміла жыхароў Францыі з беларускай культурай і мастацтвам. Пры парыжскім аддзяленні дзейнічалі курсы па падрыхтоўцы спецыялістаў у розных галінах эканомікі, вывучэнні французскай мовы, працавала бібліятэка-чытальня. У 1937 годзе былі заснаваны 3 філіялы, якія знаходзіліся ў Біянкуру, Па-дэ-Кале і Каньяку. У 1937 годзе пачаў выходзіць «Бюлетэнь беларускай працоўнай эміграцыі», а ў 1938 годзе — «Рэха». 

На пачатку Другой сусветнай вайны Абрамчык марыў пра стварэнне ў складзе Французскага Замежнага легіёна асобнага беларускага фарміравання. Усім жадаючым уступіць у беларускія адзінкі "Хаўрус" пачаў выдаваць спецыяльныя пасведчанні аб іх няпольскім паходжанні. З лютага па красавік 1940 г. у ваколіцах Парыжа існаваў вярбовачны пункт для добраахвотнікаў у беларускі падраздзел у складзе Замежнага легіёна. Аднак, у рэшце рэшт, усе беларускія добраахвотнікі былі перададзены ў польскія вайсковыя злучэнні. Астатнім, хто адкрыта ўхіляўся ад уступлення ў польскія адзінкі, было дазволена ўступаць у французскае войска.

На перыяд нямецкай акупацыі была спынена дзейнасць арганізацыі, якая аднавілася ў 1947 годзе. Падтрымлівае сувязі з іншымі суполкамі беларускай эміграцыі, садзейнічае пашырэнню інфармацыі пра Беларусь у свеце.

## Літаратура 
* 
* 
* *В. У. Коваль.* Дзейнасць беларускай эканамічнай эміграцыі ў Францыі ў міжваенны перыяд // Труды БГТУ. Сер. 6, История, философия. — Минск: БГТУ, 2017. — № 2 (203). — С. 20—24.

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Францыі
Эфіопскае нагор’е

**Эфіопскае нагор’е** — нагор’е на паўночным усходзе Афрыкі, пераважна ў Эфіопіі. Пераважаюць вышыні 2000-3000 метраў. Найбольшая вышыня 4623 м (гара Рас-Дашэн). Стромка абрываецца да раўнін на ўсход і прыступкамі на захад. Складаецца з дакембрыйскага крышталічнага фундаменту, перакрытага магутнымі тоўшчамі пясчанікаў і вапнякоў, базальтавымі лавамі. Ападкі на захадзе і паўднёва-заходніх схілах да 1500 мм, на ўсход да 500 мм за год. З Эфіопскага нагор’я бяруць пачатак рэкі Блакітны Ніл, Атбара, Собат (басейн Ніла), Віба-Шэбелі, Джуба (басейн Індыйскага акіяна).

Характэрна вышынная пояснасць ландшафтаў. Да 1700 м — пояс *кола* (сярэднегадавыя тэмпературы 20 °C); на наветраных схілах трапічныя лясы, кафейныя плантацыі, на падветранных — саванны. Да 2400 м — пояс *война-дэга* (сярэднегадавыя тэмпературы 17 °C); пераважаюць саванны. Да 4000 м — пояс *дэга* (сярэднегадавыя тэмпературы 14 °C); хвойныя лясы, вышэй якіх — высакагорная стэпавая расліннасць. Нацыянальныя паркі — Сымен, Аваш, Гамбела.

Эфіопскае нагор’е — адзін са старажытных раёнаў земляробства, радзіма многіх збожжавых культур, у тым ліку цвёрдай пшаніцы, жыта, ячменю.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горныя сістэмы Афрыкі
Універсітэт Уагадугу

**Універсітэт Уагадугу** () — універсітэт Уагадугу (Буркіна-Фасо). Заснаваны ў 1974 годзе. Кампус знаходзіцца ва ўсходняй частцы горада Цагона. Універсітэт складаецца з 7 адукацыйных і даследчых інстытутаў.

## Спіс рэктараў 
Катэгорыя:Адукацыя ў Буркіна-Фасо
Катэгорыя:Уагадугу
Катэгорыя:З’явіліся ў 1974 годзе
Руфіджы

**Руфі́джы** — рака ў Афрыцы, у Танзаніі. 

Утвараецца ад сутокаў рэк Лувегу і Кіламбера, якія пачынаюцца на ўсход ад возера Ньяса (Малаві). Даўжыня ракі 640 км, ад вытоку ракі Лувегу каля 1400 км, плошча басейна 178 000 км². Ніжняе цячэнне ў шырокай даліне. Упадае ў праліў Мафія Індыйскага акіяна. Сярэдні расход вады 1100 м³/с. Паводкі ад сакавіка да мая. Суднаходная ніжэй вадаспада Шугуры. У нізоўях жыве народ зарама.

## Літаратура 
* 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 325. — 671 с. с илл.
* 

## Спасылкі 
* Tanzania: Rufiji River Safari
* Rufiji Basin // The United Republic of Tanzania — The Ministry of Water and Irrigation (MoWI)
* Resource Potentials of the Rufiji River Basin, Tanzania

Катэгорыя:Рэкі Танзаніі
Катэгорыя:Басейн Індыйскага акіяна ў Афрыцы
Спіс фіналаў чэмпіянатаў свету па снукеры

**Чэмпіянат свету па снукеры** () — найбуйнейшы і найстарэйшы прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які быў заснаваны ў 1927 годзе. Турнір праходзіць на працягу 17 дзён у канцы красавіка і пачатку мая і ў храналагічным сэнсе з'яўляецца трэцім турнірам трайной снукернай кароны з сезона 1977/1978, калі ў календары з'явіўся чэмпіянат Вялікабрытаніі. Чэмпіянат свету не праводзіўся з 1941 па 1945 гады ў сувязі з Другой сусветнай вайной і з 1958 па 1963 гады ў сувязі з зніжэннем цікавасці да гэтага віда спорту, а ў 1973 годзе ён складаў ужо £6,600, з якіх пераможца атрымаў £1,500, пасля чаго стаў хутка расці ў сувязі з з'яўленнем буйнога спонсару ў 1976 годзе — цыгарэтнага брэнду Embassy, які спансаваў турнір да 2005 года. Апроч таго, прызавы фонт чэмпіянату ў 2018 годзе стаў рэкордным у гісторыі снукера — £1,968,000.

Джо Дэвіс, які выйграў 15 першых чэмпіянатаў свету (1927—1946), па сённяшні дзень з'яўляецца рэкардсменам па колькасці тытулаў турніру і па колькасці тытулаў, выйграных запар. Фрэд Дэвіс выйграў 3 чэмпіянаты ў 1948, 1949 і 1951 гадах, а таксама 5 турніраў Professional Matchplay Championship (1952—1956), стаўшы васьміразовым чэмпіёнам свету. Джон Палмэн выйграў апошні Professional Matchplay Championship у 1957 годзе, пасля чаго абараняў тытул ва ўсіх 7 чэлендж-матчах (1964—1968), зраўняўшыся з Фрэдам Дэвісам па колькасці перамог. Пасля замацавання сістэмы плэй-оф у 1969 годзе Рэй Рыярдан (1970, 1973—1976, 1978) і Стыў Дэвіс (1981, 1983—1984, 1987—1989) выйгралі па 6 сусветных перышнстваў, а Стывен Хендры стаў рэкардсменам па колькасці чэмпіёнскіх тытулаў у сучаснай снукернай эры з 7 перамогамі (1990, 1992—1996, 1999) і па колькасці чэмпіёнскіх тытулаў у сучаснай снукернай эры, выйграных запар, — 5 (1992—1996). Джон Хігінс, які выйграў свой першы тытул у 1998 годзе, у 2000-х гадах выйграў яшчэ тры чэмпіянаты (2007, 2009, 2011), стаўшы чатырохразовым чэмпіёнам свету, а Роні О’Саліван перамог на сямі сусветных першынствах (2001, 2004, 2008, 2012—2013, 2020, 2022).

## Фіналы 

## Галерэя 

Джо Дэвіс

Хорас Ліндрум і Джо Дэвіс

Кліф Торбурн

Стыў Дэвіс

Дэніс Тэйлар

Джон Пэрат

Стывен Хендры

Кен Доэрці

Марк Уільямс

Джон Хігінс

Пітэр Эбдан

Роні О’Саліван

Шон Мёрфі

Грэм Дот

Ніл Робертсан

Марк Сэлбі

Сцюарт Бінэм

## Статыстыка фіналістаў 
## Статыстыка паводле краін 
## Гл. таксама 
* Спіс фіналаў рэйтынгавых турніраў па снукеры

## Заўвагі 
## Зноскі 
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па снукеры
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па снукеры
Катэгорыя:Спісы гульцоў у снукер
Снукер
Цзінь Лун

**Цзінь Лун** (; нар. , , Правінцыя Ляанін, Кітай) — кітайскі былы прафесійны гулец у снукер.

## Спасылкі 
* Статыстыка Цзіня Луна на CueTracker.net  

Катэгорыя:Снукерысты Кітая
Патрык Айнсле

**Патрык Айнсле** (; нар. , , Германія) — нямецкі былы прафесійны гулец у снукер.

## Спасылкі 
* Статыстыка Патрыка Айнсле на CueTracker.net  

Катэгорыя:Снукерысты Германіі
Bank of Communications

**Bank of Communications Limited (BoCom)** () — адзін з найвялікшых банкаў Кітая, заснаваны ў 1908 годзе. Па стане на сакавік 2007 года актывы банка дасягнулі 1,71 трыльёна юаняў (220 млрд долараў). У 2005 годзе банк правёў размяшчэнне сваіх акцый на Ганконгскай фондавай біржы, а ў 2007 годзе — на Шанхайскай фондавай біржы.

Катэгорыя:Эканоміка Кітая
Катэгорыя:Банкі
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1908 годзе
Кішчына Слабада

**Кі́шчына Слабада́** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Нача. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета. За 20 кіламетраў на поўнач ад горада і 25 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Барысаў, 96 кіламетраў ад Мінска.

Да 8 лютага 2010 года вёска ўваходзіла ў склад Кішчынаслабодскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 494 жыхары, 209 двароў (1998)

## Інфраструктура 
* Лясніцтва
* Сярэдняя школа і бібліятэка
* Бальніца і аптэка
* Аддзяленне сувязі

## Славутасці 
* Сядзіба Цюндзявіцкіх
* Капліца Святой Ганны (1811)

### Страчаная спадчына 
* Петрапаўлаўская царква (1863)

## Вядомыя асобы 
* Васіль Сцяпанавіч Забела — беларускі савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч
* Міхаіл Андрэевіч Караткевіч (нар. 1940) — беларускі вучоны ў галіне электраэнергетыкі
* Іван Фёдаравіч Мікуловіч (нар. 1918) — беларускі савецкі партыйны дзеяч
* Аляксандр Карнеевіч Харчанка (1918—1944) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, разведчык. Герой Савецкага Саюза

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прыгарадны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Шанхайскі крыты стадыён

**Шанхайскі крыты стадыён** () — шматфункцыянальная спартыўная зала ў Шанхаі, Кітай, пабудаваная ў 1975 годзе. 

Будынак, які падчас будаўніцтва быў абвешчаны як вялікі подзвіг інжынернага майстэрства, зараз лічыцца састарэлым і не адпавядае па класе сучасным спартовым аб'ектам. У цяперашні час выкарыстоўваецца ў асноўным для забаўляльных мерапрыемстваў, а не для спартовых спаборніцтваў.

Катэгорыя:Спартыўныя збудаванні Кітая
Катэгорыя:Спорт у Шанхаі
Катэгорыя:Снукерныя арэны
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Шанхая
Вольга Міхайлаўна Клебановіч

**Вольга Міхайлаўна Клебановіч** (нар. , г. Ягертаў, Югаславія) — беларуская актрыса. Заслужаная артыстка Беларусі (1982), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1986), народная артыстка Беларусі (1995).

## Біяграфія 
Закончыла 8 класаў Грэскай сярэдняй школы і пераехала ў Мінск. У 1966 г. закончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Працавала ў Гродзенскім драматычным тэатры. З 1967 г. у Дзяржаўным рускім драматычным тэатры Беларусі.

## Творчасць 
Найбольш значныя ролі: Сцепаніда («Знак бяды» В. Быкава), Вольга («Тры сястры» А. Чэхава), Ніла Сніжко («Барабаншчыца» А. Салынскага), Вара («Разгром» А. Фадзеева), Вікторыя («Казкі старога Арбата» А. Арбузава), Лушка («Узнятая цаліна» М. Шолахава), Люся («Апошні тэрмін» В. Распуціна) і інш.

Знялася ў беларускамоўнай камедыі «Свежына з салютам».

## Узнагароды 
Заслужаная артыстка Беларусі (1982), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1986), народная артыстка Беларусі (1995).

Уладальніца прызоў Гран-пры на фестывалях: «Прыбалтыйская вясна» (1983), маладзёжнага ў Тбілісі (1986), тэатральнага ў Віцебску (1986). Уладальніца прыза «Крыштальная Паўлінка» (2003).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Актрысы Беларусі
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Максіма Горкага
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Клебановіч

**Клебановіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Фёдаравіч Клебановіч — беларускі глебазнавец
* Вольга Міхайлаўна Клебановіч — беларуская актрыса
* Мікалай Васільевіч Клебановіч — беларускі глебазнавец
* Міхась Клебановіч — беларускі пісьменнік
Куін-Шарлот

**Куін-Шарлот** (, ) — вялікі, фіёрдападобны заліў у паўднёва-заходняй частцы вострава Заходні Фалкленд, абмывае ўсходні бераг вострава Уэдэл. Глыбіня больш 50 метраў пры ўваходзе ў заліў. На паўночным усходзе заліў заканчваецца бухтамі Порт-Філамел і Саймандс, на паўднёвым усходзе бухтай Порт-Рычардс. Упадае рака Дойл.
На беразе заліва знаходзяцца паселішчы Даназ-Хэд (в. Заходні Фалкленд), Уэдэл (в. Уэдэл).

## Спасылкі 
* http://www.pcgn.org.uk/Falkland%20Islands-July2006.pdf 
* Карта акваторыі Заходняга Фалкленда

Катэгорыя:Залівы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Залівы Фалклендскіх астравоў
Катэгорыя:Геаграфія Фалклендскіх астравоў
Леляковыя

**Леляковыя**, сапраўныя лялякі (*Caprimulgidae*) — сямейства птушак.

Шэра-карычневыя птушкі з плоскай галавой, кароткай, але вельмі шырокай дзюбай, кароткімi нагамі. Актыўныя прыцемкам і ўначы. Палавы дымарфізм адсутнічае або слаба выразны. Гняздуюцца на зямлі, але спецыяльна гнёздаў не будуюць. Пералётныя птушкі.

## Гл. таксама 
* Звычайны ляляк
* Чырванашыйны ляляк

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.


Катэгорыя:Сямействы птушак