Агамемнан

**Агаме́мнан** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі цар мікенскі, сын мікенскага цара Атрэя і Аэропы (або Плісфена і Клеолы, ці Плісфена і Аэропы) і брат Менелая, муж Клітэмнестры, адзін з найгалоўных герояў старажытнагрэчаскага нацыянальнага эпаса — «Іліяды» Гамера.

thumb|Смерць Агамемнана

Пасля забойства бацькі, Атрэя, пляменнікам Эгісфам, сынам Тыеста, Агамемнан разам з братам бег у Спарту, дзе шукаў прытулку ў Тындарэя. Тут браты ажаніліся з дачкамі спартанскага цара Тындарэя, Агамемнан на Клітэмнестры, Менелай на — Алене. Па смерці Тындарэя, прастол перайшоў да Менелая. З дапамогай брата, Агамемнан зрынуў Фіеста з прастола і запанаваў у Мікенах. Пасля ён пашырыў свае ўладанні і стаў наймагутным уладаром ва ўсёй Грэцыі.

Яго дзеці Арэст, Хрысафеміда, Электра і Іфігенія (у ранняй версіі дзеці Іфімеда, Электра, Арэст).

## Гістарычны прататып 
Хецкія крыніцы згадваюць пра кіраўніка па імі Акагамунас (), які кіраваў краінай Ахіява (, літар. «зямля ахейцаў») у XIV стагоддзі да н.э.. Гэты кіраўнік з'яўляецца верагодным гістарычным прататыпам Агамемнана.

## Траянская вайна 
У Траянскую вайну Агамемнану належала галоўнае начальства над усім войскам. Тыя, хто вырашылі рушыць паходам супраць Іліёна радзіліся ў Эленіёне ў Спарце. Па іншай версіі, яны радзіліся ў Эгіёне (Ахая), чаму там і стаіць статуя Зеўса Гамагірыя. Тыя, хто адпраўляліся паходам на Іліён кляліся не спыняць войны ў статуі Зеўса Механея ў Аргасе. Перад вайной Агамемнан наведаў аракул у Дэльфах. Медны парог шатра Агамемнана паказвалі ў Аўлідзе. Неспадзявана забіў лань Артэміды і быў вымушаны прынесці ў ахвяру сваю дачку Іфігенію, але яна ў апошні момант была выратавана Артэмідай.

Прывёў пад Трою 100 караблёў. Узвёў алтар 12 багам на востраве Лект, а таксама свяцілішча цара ля возера Селінусія (Іонія). У «Іліядзе» забіў 11 траянцаў. Забіў Іфідаманта і Глаўка. Усяго забіў 16 воінаў. У пахавальных гульнях па Ахілу ўдзельнічаў у змаганні наезнікаў.

З-за прыгожай палонніцы Брысеіды ў яго ўзнік разлад з Ахілесам. Злы рок пераследваў увесь яго род, пачынаючы з родапачынальніка Тантала і сканчаючы самім Агамемнанам і яго дзецьмі — Іфігеніяй і Арэстам.

## Вяртанне і смерць 
Па позняй версіі, вяртаючыся з-пад Троі, наведаў Іфігенію ў Таўрыдзе. Або па шляху заснаваў Мікены, Тэгею і Пергам на Крыце. Пабудаваў храм Афіны на мысе Анугнафон у Лаканіцы.

Па вяртанні на радзіму з Касандрай, адной з дочак Прыяма, узятай у здабычу, ён загінуў ад рукі Эгісфа (па Гамеру) — або сваёй жонкі — па іншых крыніцах (трагедыі). Той жа долі падверглася і Касандра. Тыя, хто вярнуліся з ім з Іліёна, былі забіты Эгісфам на балі, іх магілы, як і Агамемнана, у Мікенах. Таксама магільны помнік у Аміклах.

Адысей сустракае яго ў Аідзе. Пасля смерці яго душа абрала жыццё арла.

Яго шанавалі ў Клазаменах. У Спарце шанавалі Зеўса-Агамемнана. Па Стэсіхору і Сіманіду, яго палац знаходзіўся ў Спарце.

Адвага, высакароднасць і царскі веліч адрознівалі, па словах Гамера, гэтага мужа. Яго сумны лёс і фатальны канец былі асабліва ўпадабанай тэмай старажытных трагедый. Месцам пахавання яго завуць Мікены і Аміклы. У Спарце Агамемнану аддаваліся божыя ўшанаванні. У Херанеі захоўваўся, як святыня, яго скіпетр, — твор Гефеста. Выявы Агамемнана часта сустракаюцца ў помніках мастацтва, але толькі вельмі рэдка на першым плане. «Агамемнанам» звалі Гн. Пампея.

Дзеючая асоба трагедый Эсхіла «Агамемнан», Сафокла «Эант», Еўрыпіда «Іфігенія ў Аўлідзе» і «Гекаба», Іёна Хіяскага і невядомага аўтара «Агамемнан», Сенекі «Траянкі» і «Агамемнан», Расіна «Іфігенія».

## У астраноміі 
У гонар Агамемнана названы астэроід (911) Агамемнан, адкрыты ў 1919 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Аргаліды
Катэгорыя:Удзельнікі Траянскай вайны
Катэгорыя:Персанажы «Боскай камедыі»