open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ліптаўскі Мікулаш

**Ліптаўскі Мікулаш** (да 1952 года — *Liptovský Svätý Mikuláš* (Ліптаўскі Святы Мікулаш) ; ) — горад у паўночнай Славакіі, на рацэ Ваг. Мікулаш знаходзіцца ў гістарычным рэгіёне Ліптаў, каля Нізкіх Татраў.

## Гісторыя 
Ліптаўскі Мікулаш упершыню згадваецца ў 1286 годзе, з XIV ст. горад набывае вялікае эканамічнае значэнне, асабліва з 1677 года, калі яно становіцца цэнтрам Ліптаву. Да 1918 года горад прыналежыў Каралеўству Венгрыі. У XIX ст. Ліптоўскі Мікулаш лічыўся цэнтрам славацкага нацыянальнага руху.

У цяперашні час Ліптаўскі Мікулаш з’яўляецца важным прамысловым цэнтрам паўночнай Славакіі.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 2001 года, насельніцтва горада склала 33 тыс. чалавек. 94,07 % з іх — славакі, 2,3 % цыганы, 2,1 % чэхі і 0,28 % венгры. 34,48 % насельніцтва горада адносяць сябе да каталікоў, 32,26 % не прылічылі сябе ні да адной канфесіі і 26,85 % назвалі сябе лютэранамі.

## Славутасці 
* Касцёл Св. Мікалая
* Жупны дом
* Лютэранская кірха
* Гатычны кляштар францысканцаў Окалічнэ
* Вадасховішча Ліптаўская Мара

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Славакіі
Гараўскі

**Гараўскі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Апалінарый Гараўскі (1833—1900) — жывапісец
* Вільгельм Гараўскі (1908—1937) — беларускі празаік
* Гілярый Гараўскі (2-я палова 19 ст.) — жывапісец
* Іпаліт Гараўскі (1828—?) — жывапісец
Fallout 3

***Fallout 3*** — камп’ютарная гульня у жанры action/RPG, распрацаваная кампаніяй Bethesda Softworks. Трэцяя гульня серыі, не лічучы гульні *Fallout Tactics*. *Fallout 3* выйшла для гульнявых кансоляў Xbox 360, PlayStation 3 і камп’ютараў 28 кастрычніка  ў ЗША і 31 кастрычніка 2008 года ў Еўропе.

Руская версія *Fallout 3* для Xbox 360 выйшла 24 красавіка ; версія для PS3 выйшла 7 мая 2009 г.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* *Fallout 3* GOTY Edition Review  — рэцэнзія на сайце *IGN*

Катэгорыя:Гульні Bethesda Softworks
Катэгорыя:Гульні для PlayStation 3
Катэгорыя:Гульні для Xbox 360
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Action/RPG
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Steam-гульні
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2008 года
Катэгорыя:Працягі камп’ютарных гульняў
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, якія падвяргаліся цэнзуры
Катэгорыя:Гульні, сертыфікаваныя для Games for Windows
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў ЗША
Браніслаў Туронак

**Браніслаў Туронак** (10(22).6.1896, фальв. Пестуны Новапагосцінскай вол. Дзісненскага пав. — 19.9.1938) — беларускі грамадскі дзеяч. Бацька Ю. Туронка.

## Біяграфічныя звесткі 
Браніслаў Туронак нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Навучаўся ў народным вучылішчы ў Новым Пагосце. У 1912 паступіў у Віленскую гімназію, дзе вучыўся, пакуль Вільню не занялі немцы. У 1915/16 навучаўся ў Віцебскай гімназіі, затым паступіў у гімназію ў Яраслаўлі, якую скончыў у 1917.

Пасля завяршэння гімназічнай адукацыі вярнуўся на Дзісненшчыну. Тут завязаў кантакты з кс. А. Станкевічам, праўдападобна пад яго ўплывам заняўся арганізацыяй беларускіх школ. У 1917-19 настаўнічаў на Дзісненшчыне ў беларускіх пачатковых школах у Більдзюгах і Новым Пагосце. У ліпені 1919 перабраўся ў Вільню.

Скончыў Віленскія беларускія настаўніцкія курсы (1919). У той жа год паступіў у Віленскі ўніверсітэт на медыцынскі факультэт. Пасля заканчэння ўніверсітэта (1924) і двухгадовай практыкі Б. Туронак атрымаў дыплом доктара лекарскіх навук (1926). У 1927-28 працаваў у віленскай клініцы.

Пасля жаніцьбы (1928) пакінуў Вільню і пасяліўся ў мяст. Дукшты, працаваў лекарам. Меў трох сыноў. Сабраная ім калекцыя кніг і часопісаў згарэла ў 1944.

## Грамадская дзейнасць 
Падчас вучобы ва ўніверсітэце Браніслаў Туронак далучыўся да беларускага студэнцкага руху. Увайшоў у склад першай управы Беларускага студэнцкага саюза (БСС, 1921), быў адказным сакратаром месячніка «Наш шлях» (1922-23). У 1923 у складзе новай управы БСС, таксама абраны сакратаром Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны. У снежні 1923 стаў адказным рэдактарам газеты «Крыніца», на гэтай пасадзе працаваў да жніўня 1925, калі за рэдагаваную газету, дзе размяшчаліся матэрыялы ў абарону выкарыстання беларускай мовы ў каталіцкім касцёле, Б. Туронак быў пасаджаны ў астрог і асуджаны да 3-месячнага турэмнага зняволення. Далейшая яго грамадская дзейнасць абапіралася на супрацоўніцтва з БХД і ў прыватнасці з А. Станкевічам. Удзельнічаў у стварэнні Беларускага сялянскага саюза (1926), належаў да яго кіраўніцтва. Уваходзіў ва ўправу Віленскага аддзела Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры (БІГіК) з 1926, а ў 1927 абраны старшынём управы і кіраваў аддзелам да вясны 1928. У снежні 1928 вылучаны кандыдатам на выбарах у польскі сейм, але пасольскага мандату не атрымаў.

Займаўся папулярызацыяй аховы здароўя. Выступаў з артыкуламі па гэтай тэме ў газеце «Беларуская крыніца». У 1928 яго праца «Гігіена ўзгадавання дзіцяці» выйшла асобнай брашурай.

Пасля 1928 Браніслаў Туронак адышоў ад актыўнай грамадскай дзейнасці. Да 1934 года ўваходзіў у кіраўніцтва БІГіК. Падтрымліваў грашыма некаторыя беларускія выданні і грамадскія ініцыятывы.

## Літаратура 
* Туронак Ю. Памяці Браніслава Туронка. Варшава — Нью-Ёрк, БІНіМ. 1990.

Катэгорыя:Члены Беларускага студэнцкага саюза
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шаркаўшчынскім раёне
Гразівец

Назву **Гразівец** маюць:

## Рэкі 
* Гразівец — рака ў Клімавіцкім раёне, правы прыток Лабжанкі. Выток за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Гразівец, даўжыня 4,5 км.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Гразівец — былая вёска ў Пішчалаўскім сельсавеце. 30 лістапада 1959 года ўключана ў гарадскую рысу горада Орша.
* Магілёўская вобласць:
** Гразівец — вёска ў Лабжанскім сельсавеце Клімавіцкага раёну
** Гразівец — вёска ў Чавускім раёне
** Гразівец — былая вёска ў Краснапольскім раёне

## Урочышчы 
### Беларусь 
* Магілёўская вобласць:
** Гразівец — урочышча ў Быхаўскім раёне
** Гразівец — урочышча ў Клімавіцкім раёне, за 1 км на ўсход ад вёскі Асмолавічы, курганны могільнік.
** Гразівец — урочышча ў Клімавіцкім раёне, за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Макеевічы, лясны масіў і балота.
** Гразівец — урочышча, да 1992 — вёска колішняга Савініцкага сельсавета. Зона забруджвання ад 15 да 40 Кu/км². На 12.1.1989 было 29 жыхароў.

## Падвоеныя назвы 
* Малы Гразівец

## Гл. таксама 
* Гразі
* Гразіна
* Гразіўка
Усевалад (князь герцыкскі)

**Усевалад** (, у канцылярыі рыжскага арцыбіскупа *Wiscewolodus*; ; у працах латвійскіх аўтараў ; да 1189 — пасля 1230) — князь герцыкскі (да 1203 — пасля 1230).

## Паходжанне 
Паходжанне, разам з кукенойскім князем Вячкам, дыскусійнае, але ў адрозненне ад таго Усевалад наогул не згадваецца рускімі крыніцамі. Асноўная біяграфічная крыніца — «Хроніка Лівоніі» Генрыха Латвійскага, які называе яго Вісевальдам () і сынам «караля Полацка».

Спробы атаясняць Усевалада з вядомымі князямі былі не аднойчы. Найчасцей Усевалада выводзяць з Ізяславічаў Полацкіх, пры гэтым пачынаючы ад Сяргея Салаўёва атаясняюць з Васількам, сынам полацкага князя Бырыса Давыдавіча ад першага шлюбу, які разам з бацькам і братам Вячкам згадваецца Васілём Тацішчавым у так званай «Аповесці пра Святохну». Такая версія прынята многімі гісторыкамі, трапіла ў многія энцыклапедыі (напрыклад, у Рускі біяграфічны слоўнік), аднак не ўсімі. Аргумент супраць яе тое, што Усевалад і Васілька — розныя імёны.

Ёсць і іншыя атаясненні, так Эдуард Загарульскі атаясняе Усевалада са згаданым «Словам пра паход Ігараў» князем Усеваладам Васількавічам, якога ён лічыць унукам мінскага князя Валадара Глебавіча. Мікалай Лыжын атаясняў Усевалада з , сынам смаленскага і вялікага кіеўскага князя Мсціслава Раманавіча.

На думку  і  Усевалад наогул быў «златышаным» (pārlatviskojies) і яго смела, прынамсі ў гэтым разуменні, можна лічыць латышскім валадаром.

## Біяграфія 
Паводле Генрыха Латвійскага, Усевалад быў васалам полацкага князя Уладзіміра і трымаў Герцыкскае княства. Яго ўладанні межавалі з землямі рыжскага біскупа, ён увесь час ваяваў супраць рыжскага біскупа і Ордэна Мечаносцаў, у князя Усевалада была адна невядомая імем дачка, якая была замужам двойчы — з *Конрадам фон Меендорф* (памёр пасля 1224) і *Іаганам фон Бардэвіс* (памёр пасля 1257).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Беларуская энцыклапедыя. Т. 16. — Мн., 2003;
* *Войтович Л.* Князівські династії Східної Європи (кінець IX — початок XVI ст.): склад, суспільна і політична роль. Історико-генеалогічне дослідження. Львів, 2000.
* Крестоносцы и Русь. Конец XII-1270 г. — М. Индрик. 2002.
* 
* *Сагановіч, Г.* Полацк і нямецкая калонія на Дзвіне (паводле хронікі Генрыха) // БГА, Т. 5. Сш. 1(8) Чэрвень 1998.
* *Штыхаў, Г.* Усевалад / Георгій Штыхаў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. Т. 6, кн. 2: Усвея — Яшын. Дадатак — Мн.: БелЭн, 2003. — 612, [1] с. — С. 8. — ISBN 985-11-0276-8.

Катэгорыя:Князі Полацкай зямлі
Катэгорыя:Ізяславічы Полацкія
Катэгорыя:Князі герцыкскія
Ларыса Пампееўна Александроўская

**Ларыса Пампееўна Александроўская** (,  — ) — беларуская оперная  (сапрана), , грамадскі дзеяч. Народная артыстка Беларускай ССР (1938), Народная артыстка СССР (1940).

Скончыла Беларускі музычны тэхнікум (1928), клас спеваў В. А. Цвяткова. Член КПСС (з 1942). У 1951—1960 гадах адначасова галоўны рэжысёр Беларускага тэатра оперы і балета. Абіралася кандыдатам у члены ЦК КПБ (1952, 1954, 1956). Адна з арганізатараў Беларускага тэатральнага аб’яднання (з 1946 — старшыня, з 1976 — ганаровы старшыня).

Пахаваная на Усходніх могілках.

## Творчасць 
Прафесійнае майстэрства Л. Александроўскай пачало складвацца ў 1920-я. Выступала з 1920 як спявачка ў трупе Глаўпалітпрасвету Заходняга фронту. У 1927 выконвала беларускія народныя песні на Міжнароднай музычнай выстаўцы ў Франкфурце-на-Майне (разам з В. Кавалёвай, А. Даліва, І. Яўнзем, ). Першую оперную партыю выканала ў 1928 (Маргарыта ў «Фаўсце» Шарля Гуно). У 1933—1960 гадах у Дзяржаўным тэатры оперы і балета БССР.
* З 1987 года праводзіцца Рэспубліканскі конкурс вакалістаў імя Л. Александроўскай.
* У 1992 годзе ўстаноўлена Прэмія імя Л. Александроўскай у галіне тэатральнага мастацтва.
* Імем Л. Александроўскай названа музычная школа № 1 у Мінску.

## Літаратура 
* 
* Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік / Уклад. Дубянецкі Э. — Мінск, 2003;
* Ладыгина А. Лариса Помпеевна Александровская: Документально-театральный роман. — Мінск, 2002;
* Лукас, Д. Л. П. Александроўская // Мастацтва Савецкай Беларусі. — Мінск, 1955. С. 279—287;
* Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя. У 2 т. Т. 1. — Мінск, 2002. С. 30-31;
* 
* 
* Рузов Г., Л. П. Александровская. — М.;Л., 1950

## Спасылкі 
* Фатаграфіі Л. Александроўскай

Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Пахаваныя на Усходніх могілках Мінска
Катэгорыя:Лаўрэаты Сталінскай прэміі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна
Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Саюза Вярхоўнага Савета СССР ад акруг Беларусі
Парламенцкія выбары ў Германіі (1957)

thumb|200px|Перадвыбарны плакат СДПГ
**Парламенцкія выбары ў Германіі 1957** - 3-я парламенцкія выбары ў ФРГ, якія прайшлі 15 верасня 1957 г. 

7 дэпутатаў ад ХДС, 12 ад СДПГ і 2 ад СвДП былі абраныя непрамым галасаваннем ад Заходняга Берліна. Яўка выбаршчыкаў склала 87,8 %

## Вынікі выбараў 
Катэгорыя:Выбары ў Германіі
Катэгорыя:Падзеі 15 верасня
Катэгорыя:Верасень 1957 года
Катэгорыя:1957 год у Еўропе
Катэгорыя:Выбары 1957 года
Жырмунскі сельсавет

**Жырму́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Воранаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Жырмуны.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Радунскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 3 красавіка 1959 года ў складзе Воранаўскага раёна. 2 снежня 1961 года ў склад сельсавета з Асаўскога сельсавета перададзены населеныя пункты Бярозна, Дзяўгуны, Жылянцы, Пецюны, Пяткаўшчызна і Сакалы. 11 студзеня 1966 года ў склад новаўтворанага Дварышчанскага сельсавета Лідскага раёна перададзены 3 населеныя пункты (Бярозна, Дзяўгуны і Пецюны). 11 лютага 1972 года ў склад Пагародненскага сельсавета перададзена вёска Сакалы. 26 сакавіка 2021 года скасавана вёска Мніхі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (23 населеныя пункты) — 1082 чалавекі, з іх 88,2 % — палякі, 8,1 % — беларусы, 2,6 % — рускія, 0,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (23 населеныя пункты) — 805 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Радунскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Бардзеёў

**Бардзеёў** (, , , ) — горад на ўсходзе Славакіі, аб’ект са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Гісторыя 
Горад быў заснаваны нямецкімі каланістамі. Упершыню згадваецца ў 1241 годзе: тады ў горадзе ўжо існаваў кляштар цыстарцыенцаў, а насельніцтва складалася, пераважна, з немцаў. На той час Бардзеёў быў ужо даволі развітым паселішчам. У 1376 годзе ён становіцца каралеўскім горадам, а ў 1405 — вольным каралеўскім горадам. Найбольшага росквіту горад дасягае ў XV стагоддзі.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Гарадская крэпасць
* Готыка-рэнесансны ансамбль ратушнай плошчы
* Касцёл Св. Эгідзія
* Мінеральныя крыніцы «Бардзеёўске Купеле»

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Bardejov

Катэгорыя:Гарады Славакіі

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1241 годзе
Татарнік калючы

**Тата́рнік калючы**, **аснаполдыум калючы** (*Onopordum acanthium*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Назва 
Татарнік калючы, чартапалох, анаподыум калючы, чортавы пазуры, чортавы пузыры.

## Батанічнае апісанне 
Двухгадовая травяністая калючая расліна, можа вырастаць да 200 см. Сцябло прамое, галінастае, павуцініста-лямцавае, з шырокімі калючымі крыламі. Лісце зубчастае, з жоўтымі калючкамі на зубцах. Кветкі трубчастыя, лілова-пурпуровага колеру, у кошыках. Плод — сямянка.

## Пашырэнне 
Сустракаецца на тэрыторыі Беларусі, у Еўрапейскай частцы Расіі, Прыбалтыцы, паўночнай частцы Сярэдняй Азіі.

На акультураных тэрыторыях з’яўляецца шырока распаўсюджаным пустазеллем. Святлолюбівая расліна, ксерафіт, мезафіт, эўтроф (нітрафіл).

## Значэнне і выкарыстанне 
Татарнік калючы ўжываецца ў ежу. Для гэтай мэты расліны збіраюць вясной, калі вышыня іх не перавышае 20 см. З маладых парасткаў і лісця падрыхтоўваюць салату, супы і баршчы. Ужываецца ў народнай медыцыне.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астравыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Надзея Аляксандраўна Абрамава

**Надзея Аляксандраўна Абрамава**, пасля 1945 года **Тэадаровіч** (, Мінская вобласць — , , ФРГ) — беларуская пісьменніца, журналістка, адна з кіраўнікоў беларускага маладзёжнага руху, наладжанага пад кантролем нямецкіх акупацыйных улад на Беларусі ў 1943—1944 гг., калабарант з нацыстамі ў часы Другой сусветнай вайны.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны вышэйшы педагагічны (1935 г.) і Мінскі медыцынскі (1940 г.) інстытуты. Падчас акупацыі Беларусі нямецкімі войскамі працавала ўрачом-псіхіятрам у Мінскай інфекцыйнай бальніцы. З кастрычніка 1942 г. узначальвала дзіцячы сектар Беларускай народнай самапомачы, з чэрвеня 1943 г. — службу юначак Саюза беларускай моладзі. Была пастаянным супрацоўнікам рэдакцыі часопіса «Жыве Беларусь!». Уваходзіла ў Беларускую цэнтральную раду. Высілкамі Надзеі Абрамавай было выратавана шмат яўрэйскіх дзяцей, адну дзяўчынку яна ўдачарыла. Удзельніца 2-га Усебеларускага кангрэса (1944 г., Мінск). Падчас вызвалення Беларусі Чырвонай Арміяй летам 1944 г. эмігравала ў Германію, працавала ў адноўленым Кіраўнічым штабе СБМ у г. Тропаў (Опава, Чэхія). Выдавала бюлетэнь «Вучэбны лісток». 15 верасня 1944 г. кааптавана ў склад БЦР у Берліне.

Пасля вайны некаторы час канспіравалася (хавалася ў манастыры), пазней працавала ў Інстытуце вывучэння СССР (Мюнхен), займалася пытаннямі рэлігіі і атэізму. Актыўнага ўдзелу ў беларускім грамадскім жыцці на эміграцыі не брала, хоць і лічылася членам БЦР і выбіралася дэлегаткай на пленумы. Успамінаў пра сваю дзейнасць не пакінула.

Была пахавана на могілках Остфрыдгоф, але магілы ўжо няма.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Туронак, Ю.* Людзі СБМ / Юры Туронак. — Вільня: Gudas, 2006. — 224 с. — С. 62—63. — ISBN 998-6951-99-2
* *Уладзімір Яўгенавіч Калупаеў*. Работы белорусского политика Надежды Теодорович в документальном собрании итальянского центра «Russia Cristiana» // Матэрыялы IX Міжнародных кнігазнаўчых чытанняў "Статут Вялікага Княства Літоўскага ў гісторыі культуры Беларусі. Мінск, 18-19 красавіка 2013 г. Минск: Национальная библиотека Беларуси, 2013. С. 249—256.
* *Уладзімір Яўгенавіч Калупаеў* Теодорович Надежда Александровна // Католическая энциклопедия. Т. 4. : Издательство францисканцев, 2011. с. 1292. ISBN 978-5-89208-096-5

Катэгорыя:Беларусы ў Германіі
Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Члены Саюза беларускай моладзі
Катэгорыя:Удзельнікі Другога Усебеларускага кангрэса
Катэгорыя:Члены Беларускай народнай самапомачы
Пецькаўшчына

**Пе́цькаўшчына** — былая вёска ў Спярыжскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (32 сям'і) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. У 2005 годзе вёска была выключана са звестак па ўліку населеных пунктаў.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 12 км на поўдзень ад Брагіна, 41 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 131 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На ўсходзе пойма ракі Брагінка.

## Транспартная сетка 
Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудавана драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Вядомая з пачатку XX стагоддзя як сяліба ў Брагінскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні.

У 1931 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у траўні 1943 года фашысты спалілі 21 двор. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад калгасу «Запаветы Леніна» (цэнтр — вёска Ясені).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка 
* 1906 год — 14 двароў, 108 жыхароў.
* 1930 год — 23 двары, 257 жыхароў.
* 1940 год — 27 двароў.
* 1959 год — 108 жыхароў (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (32 сям'і) пераселены.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Алег Яраслававіч Цягнібок

**Алег Яраслававіч Цягнібок** (; нар. , Львоў) — украінскі палітычны дзеяч, лідар Усеўкраінскага аб’яднання «Свабода». Народны дэпутат Украіны трэцяга і чацвёртага склікання. Вызначае сябе як украінскі нацыяналіст. З 2006 года — дэпутат львоўскай абласной рады. Кандыдат на пост мэра Кіева на датэрміновых выбарах 2008 года. Атрымаў 1,37 % (восьмы з сямідзесяці кандыдатаў).

## Спасылкі 
* Асабістая старонка Алега Цягнібока 
* Медыя 
* Інтэрв`ю Алега Цягнібока каналу «1+1»
* Перадвыбарная агітацыя 2010
* Выступ ў Радзе 03.12.2013

Катэгорыя:Выпускнікі Львоўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Львоўскага нацыянальнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны III склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IV склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VII склікання
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Украіны
Катэгорыя:Члены УА «Свабода»
Катэгорыя:Антыкамуністы Украіны
Катэгорыя:Украінскія нацыяналісты
Печы

**Печы** — былы пасёлак у Астраглядаўскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (31 сям'я) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. У 2005 годзе пасёлак быў выключаны са звестак па ўліку населеных пунктаў.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 17 км на паўднёвы захад ад Брагіна, 24 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 136 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай мерыдыянальнай вуліцы. Забудавана драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1931 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ўваходзіў у склад саўгаса «Астрагляды» (цэнтр — вёска Астрагляды).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка 
* 1930 год — 25 двароў, 106 жыхароў.
* 1959 год — 153 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — жыхары (31 сям'я) пераселены.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Спіс паўзуноў Беларусі

**Пералік паўзуноў Беларусі**

На тэрыторыі Беларусі прадстаўлены адзін від чарапах, 3 віды яшчарак, 3 віды змей, не прадстаўлены кракадзілы і дзюбагаловыя.

## Атрад  
* Сямейства  (гл. Прэснаводныя чарапахі)
** Род 
*** Від 

File:Emys.jpg|Балотная чарапаха

## Атрад  
* Сямейства 
** Род 
*** Від 
* Сямейства 
** Род 
*** Від ;
** Род 
*** Від 

File:Anguis_fragilis_Anguidae_OrvetHelfaut.jpg|Вераценніца ломкая
File:Sand_Lizard_2008_G1.jpg|Яшчарка порсткая
File:WaldeidechseB064.jpg|Яшчарка жывародная

## Атрад  
* Сямейства 
** Род 
*** Від ;
** Род 
*** Від ;
* Сямейства 
** Род 
*** Від ;

File:CoronellaAustriaca2.jpg|Мядзянка
File:Jeune_couleuvre_Natrix_natrix.jpg|Звычайны вуж
File:Kreuzotter_(Skagen,_Denmark).jpg|Звычайная гадзюка

## Літаратура 
* Земнаводныя. Паўзуны: Энцыкл. даведнік. — Мн.: БелЭн, 1996. — ISBN 985-11-0067-6
* Мильто К. Д. 2003. *О распространении обыкновенного ужа (Natrix natrix) на севере европейской части России* // Современная герпетология. — Т. 2. — С. 100—123.
* Ананьева Н. Б., Орлов Н. Л., Халиков Р. Г., Даревский И. С., Рябов С. А., Барабанов А.В Атлас пресмыкающихся Северной Евразии (таксономичское разнообразие, географическое распространение и природоохранный статус). — СПБ: Зоологический институт РАН, 2004. — 232 с. — ISBN 5-98092-007-2
* Milto K. D., Zinenko O. I. 2005. *Distribution and morphological variability of Vipera berus in Eastern Europe.* In: Herpetologia Petropolitana. Proceedings of the 12h Ordinary General Meeting of the Societas Europaea Herpetologica, 12-16 August 2003, St-Petersburg, Russia. St.-Petersburg. — P. 64-73.

Паўзуны
*
Тэрарыстычны акт у Александрыі

**Тэрарыстычны акт у Александрыі** () здарыўся 1 студзеня 2011 года, загінулі па меншай меры 32 чалавекі. На момант выбуху некалькі тысяч хрысціян-коптаў прысутнічалі на набажэнстве ў царкве з нагоды Новага года. 21 чалавек загінуў адразу ж пасля выбуху, яшчэ 11 сканалі ад атрыманых траўм у шпіталі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Інтэрв’ю з ахвярай тэракта 

Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты, здзейсненыя ў Егіпце
Катэгорыя:2011 год у Егіпце
Катэгорыя:Тэракты-самагубствы
Катэгорыя:Падзеі 1 студзеня
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты 2011 года
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты ісламістаў
Піркі

**Пі́ркі** (, ) — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Хракавіцкага сельсавета.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (476 сем'яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. Ліквідавана 20 жніўня 2008 года.

## Геаграфія 
У 32 км на поўдзень ад Брагіна, 13 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 147 км ад Гомеля.

Знаходзіцца на тэрыторыі Палескага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка.

Побач аўтадарога Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, блізкай да шыротнай арыентацыі, якая на ўсходзе далучаецца да мерыдыянальнай вуліцы. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя, як вёска ў Рэчыцкім павеце Мінскага ваяводства. Пасля 2-га раздзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1811 годзе сяло ў валоданні Ракіцкіх. У 1850 годзе валоданне Прозара. Паводле перапісу 1897 года знаходзіліся хлебазапасны магазін, школа граматы. У 1908 годзе ў Савіцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні.

З 8 снежня 1926 года да 8 студзеня 1987 года цэнтр Піркаўскага сельсавета Камарынскага, з 25 снежня 1962 года Брагінскага раёнаў Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскага (з 26 ліпеня 1930 года) акруг, з 1938 года Палескай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей.

У 1920-е года дзейнічалі школа і аддзяленне спажывецкай кааперацыі. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны будаўнік», працавалі гамарня і вятрак.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны у красавіку 1943 года партызаны разграмілі створаны акупантамі ў вёсцы гарнізон. Карнікі ў маі 1943 года забілі 12 жыхароў (пахаваны ў магіле ахвяр фашызму на заходняй ускраіне), а ў лістападзе 1943 года спалілі 93 двары. У баях за вызваленне вёскі ў верасні — кастрычніку 1943 года загінулі 123 салдаты 89-га і 9-га гвардзейскага стралковага карпусоў 61-й арміі, а таксама 37 партызан атрада імя М. М. Кацюбінскага (пахаваны ў брацкай магіле ў цэнтры вёскі). Сярод пахаваных Героі Савецкага Саюза С. К. Галавашанка і В. Ф. Загайнаў.

У 1959 годзе была цэнтрам саўгаса «Піркі». Месцаваліся камбінат побытавага абслугоўвання, бібліятэка, дзіцячыя яслі, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, сталовая.

З 8 студзеня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Савіцкага сельсавета, які 26 сакавіка 1987 года быў перайменаваны ў Хракавіцкі сельсавет.

## Насельніцтва 
* 1850 год — 50 двароў, 343 жыхара.
* 1897 год — 79 двароў, 496 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 120 двароў, 703 жыхара.
* 1940 год — 196 двароў.
* 1959 год — 552 жыхара (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (476 сем'яў) пераселены.
* 2010 год — жыхароў няма.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Сланске Врхі

**Сланске Врхі** (, ) — горны масіў ва ўсходняй Славакіі на мяжы з Венгрыяй. Найвышэйшы пункт — гара Шыманка, 1092 м. Венгерская частка завецца Землінскія горы (). На тэрыторыі Сланскіх Врхоў знаходзіцца некалькі запаведнікаў. Расліннасць — у асноўным букавыя лясы, сустракаюцца дубы і грабы.

## Славутасці 
* Германаўскія скалы
* Азёры Сігар, Ізра, Мала Ізра
* Крыніца Боднар
* Руіны крэпасці Сланец
* Помнік Чырвонай Арміі і Ружовы Сад Удзячнасці на Даргаўскім перавале
* Гарналыжны цэнтр у Златой Бане і Замутаве
* Веласіпедная дарога — Сланска цыкламагістрала

Катэгорыя:Горы Славакіі
Катэгорыя:Заходнія Карпаты
Сербскахарвацкая мова

thumb|300px|Этнапалітычныя варыянты сербскахарвацкай мовы або сербскахарвацкай дыясістэмы (на 2006 год)
**Сербскахарвацкая** ці **харвацкасербская мова** (таксама **сербская або харвацкая**, **харвацкая аб сербская**) (у арыгінале *srpskohrvatski*/*cрпскохрватски*, *hrvatskosrpski*, *hrvatski ili srpski*, *srpski ili hrvatski*) — існаваўшы раней тэрмін для абагульнення пад адной назвай сукупнасці дыялектаў, якія ўжываюцца ў Сербіі, Чарнагорыі, Босніі і Герцагавіне і Харватыі — сучасныя сербская, харвацкая, баснійская і чарнагорская мовы. Афіцыйная мова Югаславіі (разам са славенскай, пазней і македонскай) з 1918 да 1991 года.

Літаратурны стандарт засноўваўся на штокаўскім дыялекце і дапускаў экаўскі і іекаўскі варыянты (неафіцыйна яны лічыліся «ўсходнім» (сербскім) і «заходнім» (харвацкім) варыянтамі літаратурнай мовы). Да таго ж, фармальна дыялектамі сербскахарвацкай лічыліся кайкаўскі і чакаўскі дыялекты, але яны не былі ў афіцыйным ужытку.

Упершыню тэрмін «сербскахарвацкая мова» быў выкарыстаны славенскім філолагам Ярнеем Копітарам у перапісцы ў 1836 годзе, хоць нельга выключыць, што Копітар пазнаёміўся з гэтым тэрмінам, чытаючы рукапіс працы славацкага філолага Шафарыка «*Slovanské starožitnosti*» («*Славянскія старажытнасці*»), якая была надрукаваная ў 1837 годзе.

З распадам Югаславіі афіцыйнымі мовамі новаствораных дзяржаў сталі сербская, харвацкая, баснійская, чарнагорская мовы. Тэрмін «сербскахарвацкая мова» пачаў знікаць з ужытку, спачатку з афіцыйных дакументаў, пасля паступова і з лінгвістычнай літаратуры. Сёння найменне «сербскахарвацкая мова» з'яўляецца дыскусійным гістарычна-палітычным пытаннем. Многія носьбіты лічаць тэрмін «сербскахарвацкая» палітычна некарэктным і нават абразлівым. Іншыя працягваюць ужываць гэты тэрмін.

Сярод лінгвістаў няма адзінага погляду на лёс тэрміна. Ён усё яшчэ выкарыстоўваецца, дзякуючы лаканічнасці пры абазначэнні сукупнасці некалькі моў. Альтэрнатыўная назва *баснійская/харвацкая/сербская мова* (БХС) з'явілася ў афіцыйным ужытку ў замежжы. У рэгіянальнай лінгвістыцы існуе таксама тэрмін «цэнтральная паўднёваславянская дыясістэма».

Узаемна зразумелыя формы сербскахарвацкай мовы працягваюць выкарыстоўвацца пад рознымі назвамі ў Сербіі, Чарнагорыі, Харватыі і Босніі і Герцагавіне.

### Прыклады адрозненняў у лексіцы 
## Спасылкі 

Катэгорыя:Паўднёваславянскія мовы
Усеўкраінскае аб’яднанне «Свабода»

**Усеўкраінскае аб’яднанне «Свабода»** () — кансерватыўна-нацыяналістычная палітычная партыя сучаснай Украіны. Дзейнічае з 1991 года, афіцыйна зарэгістравана міністэрствам юстыцыі Украіны ў 1995 годзе. Папярэдняя назва — «Сацыял-нацыянальная партыя Украіны». Лідар партыі — Алег Цягнібок.

## Выбары ў Вярхоўную Раду Украіны 2012 года 
Партыя дамовілася з Усеўкраінскім аб’яднаннем «Бацькаўшчына» пра ўзгадненне кандыдатаў у мажарытарнай частцы выбараў. З 225 акруг у 35 балатуюцца прадстаўнікі «Свабоды». У прапарцыйнай частцы партыя ідзе асобным спісам. У выніку, партыя атрымала 10,44 % галасоў і 25 месцаў па спісе. Яшчэ 12 прадстаўнікоў партыі сталі дэпутатамі ў мажарытарных акругах. Такім чынам, агулам партыя атрымала 37 мандатаў. Партыя сфарміравала чацвёртую паводле колькасці дэпутацкую фракцыю пасля «Партыі рэгіёнаў», «Бацькаўшчыны» і «УДАРу». Прадстаўнік партыі Руслан Кашулінскі абраны намеснікам старшыні Вярхоўнай Рады.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Украіны
Перасяцінец

**Перасяці́нец** (, ) — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Хракавіцкага сельсавета.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (29 сем'яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. Ліквідавана 20 жніўня 2008 года.
## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 33 км на паўднёвы захад ад Брагіна, 61 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 150 км ад Гомеля, на тэрыторыі Палескага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка.

### Гідраграфія 
На захадзе меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з 2 просталінейных кароткіх вуліц, арыентаваных з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і злучаных завулкам. Забудова драўлянымі хатамі, рэдкая, сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Рэчыцкім павеце Мінскай губерні У 1850 годзе валоданне Празора.

З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года цэнтр Перасяцінскага сельсавета Камарынскага раёна Гомельскай акругі. З 30 снежня 1927 года да 12 лістапада 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Сцепаноўскага сельсавета (з 24 красавіка 1934 года да 1938 года яго цэнтр), пасля — у склад Савіцкага сельсавета, які 26 сакавіка 1987 года быў перайменаваны ў Хракавіцкі сельсавет.

У 1930 годзе арганізаваны калгас імя В. І. Леніна, працавалі гамарня і поўсцечасальня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у маі 1943 года фашысты цалкам спалілі вёску і забілі 4 жыхароў. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад саўгаса «Савічы» (цэнтр — вёска Савічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка 
* 1850 год — 13 двароў, 68 жыхароў.
* 1940 год — 60 двароў, 240 жыхароў.
* 1959 год — 184 жыхара (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (29 сем'яў) пераселены.

## Вядомыя выхадцы 
* Г. С. Сарокін — Герой Сацыялістычнай Працы.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Дом Хундэртвасэра

right|thumb|230px|Дом Хундэртвасэра
**Дом Хундэртвасэра** () — жылы дом у Вене, Аўстрыя. Пабудаваны па праекце аўстрыйскага мастака і архітэктара  Фрыдэнсрайха Хундэртвасэра ў 1983—1986 гадах сумесна з архітэктарам Ёзэфам Кравінай. Адрас: Kegelgasse 36-38, A-1030 Wien, вугал з Löwengasse 41-43. З 2010 года выкарыстоўваецца афіцыйная назва Дом Хундэртвасэра-Кравіны.

Будынак адрозніваецца «пагорыстай» паверхавасцю, дах пакрыты глебай, хмызнякамі і травой. Усярэдзіне некаторых пакояў-ніш высаджаны дрэвы. У доме Хундэртвасэр злучыў усе свае ідэалы мастацтва і прыгажосці, такія як выкарыстанне палітры фарбаў і невыкарыстанне роўных ліній, размах зеляніны і шматпланавасць. Стракаты фасад дапаўняюць розныя па велічыні і форме вокны, мазаіка і арнаменты з каляровых паліваных плітак. Мастак гэты твор лічыў за адну з вяршынь сваёй творчасці, і нават прысвяціў яму хвалебны верш. У доме маецца 52 кватэры, 4 офісы, 16 прыватных і 3 агульныя тэрасы, а таксама ў агульнай колькасці 250 дрэў і хмызнякоў.

Насупраць (вул. Kegelgasse 37-39, A-1030 Wien) у 1990—1991 гадах рэалізавана так званая «Вёска Хундэртвасэра» () — гандлёва-выставачны цэнтр. Гэты будынак з характэрным фасадам і малым гарадком ўнутры. Ёсць кафэ-бар, сувенірныя крамкі і адмысловы стыльны грамадскі туалет.

У 1989—1991 гадах прыблізна 400 метраў на поўнач быў пабудаваны па праекце Хундэртвасэра аналагічны па афармленні Дом мастацтваў - галерэя Кунстхаўс (). Адрас: Untere Weißgerberstraße 13, A-1030 Wien.

Пасля 1988 года ў дызайне Хундэртвасэра аформлены фасад і дымавая труба цеплаэлектрацэнтралі Шпітэлаў у Вене, дзе спальваюцца сартаваныя бытавыя адходы. Гэта паспяховы прыклад гарманічнага спалучэння сучасных тэхналогій, экалогіі і мастацтва.

## Галерэя 

Image:Hundertwasserhaus 3.jpg|«Узгорыстая» паверхавасць
Image:Vienna Hundertwasserhaus DSC02708.JPG|Адзін з фасадаў будынка
Image:Hundertwasserhaus 1.jpg|Адзін з фасадаў будынка

## Спасылкі
* Афіцыйны сайт дома

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вены
Катэгорыя:Архітэктура Аўстрыі
Катэгорыя:Славутасці Вены
Хундэртвасэра дом
Парк імя Грэкавай Н.Р.

**Парк імя Грэкавай Н. Р.** — ландшафтны парк у Ленінскім раёне горада Мінска, размешчаны на скрыжаванні праспекта Ракасоўскага і вуліцы Малініна. З паўночнага боку да парку прымыкае мікрараён Серабранка, з паўднёвага — Чыжоўскае вадасховішча. З’яўляецца часткай гарадскога водна-зялёнага дыяметру.

Парк названы ў гонар Надзеі Грэкавай, якая з 1938 па 1947 гады з’яўлялася старшынёй Вярхоўнага Савета БССР. Створаны па праекце архітэктараў У. Бачкова, С. Барысовіч, Б. Юрціна. Галоўная кампазіцыйна-планіровачная вось парку заснаваная на прадаўжэнні бульвара.

]]
На тэрыторыі парку знаходзіцца Свята-Андрэеўскі храм. На беразе вадасховішча размешчана вяслярная база «Серабранка» ГУ «СДЮШАР па грэблі акадэмічнай».

У 2003 годзе пачалася рэканструкцыя парку. У парку створана кірмашовая плошча, устаноўлены адкрытая сцэна, дэкаратыўная статуя, размешчана плантацыя кветак.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паркі Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Серабранка (жылы раён, Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Барыса Юрціна
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Уладзіміра Бачкова
Андрэй Пятровіч Звягінцаў

**Андрэ́й Пятро́віч Звя́гінцаў** (; ) — расійскі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Новасібірску. Тамсама ў 1984 годзе скончыў акцёрскі факультэт тэатральнай вучэльні (майстэрня Л. Бялова). У далейшым пераехаў у Маскву, дзе ў 1990 годзе скончыў акцёрскі факультэт ГІТІСа (майстэрня Я. Лазарава).

У далейшым удзельнічаў у тэатральных пастаноўках («Гульня ў класікі» (1993), «Месяц у вёсцы» (1997)), здымаўся ў кіно ў эпізодах. У 2000 дэбютаваў як рэжысёр.

Найбольшую вядомасць атрымаў пасля выхаду фільма «Вяртанне» (2003), які атрымаў дзве кінапрэміі «Ніка», двух «Залатых ільвоў» (як найлепшы фільм і найлепшы рэжысёрскі дэбют), двух «Залатых арлоў».

Быў жанаты з актрысай Ірынаю Грынёвай. Пражылі разам 6 гадоў, пасля чаго разлучыліся.

## Фільмаграфія 
## Узнагароды 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінарэжысёры Расіі
Катэгорыя:Сцэнарысты Расіі
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Сяргей Міхайлавіч Пракудзін-Горскі

**Сяргей Міхайлавіч Пракудзін-Горскі** (18 (31) жніўня 1863, Фунікова Гара, Пакроўскі павет, Уладзімірская губерня, Расійская імперыя — 27 верасня 1944, Парыж, Францыя) — расійскі фатограф, хімік (вучань Мендзялеева), вынаходнік, выдавец, педагог і грамадскі дзеяч, член Імператарскага Рускага геаграфічнага і . Унёс значны ўклад у развіццё фатаграфіі і кінематаграфіі. Піянер каляровай фатаграфіі ў Расіі, стваральнік «Калекцыі славутасцей Расійскай імперыі».

## Галерэя 

Gorskii_03982u.jpg|Інтэр'ер праваслаўнай царквы ў Смаленску
Prokudin-Gorskii-19.jpg|Алім-Хан (1880—1944), эмір бухарскі
Prokudin-Gorsky 1907 prison.jpg|Афганістан (1907)
Выява:Spaski manastyr. Спаскі манастыр (1912).jpg|Спаскі манастыр у Полацку (1912)

Катэгорыя:Фатографы Расіі
Парк імя 50-годдзя Кастрычніка

**Парк культуры і адпачынку імя 50-годдзя Вялікага Кастрычніка** — парк у Заводскім раёне горада Мінска, размешчаны паміж вул. Даўгабродскай і Партызанскім праспектам.

Парк прымыкае да тэрыторыі МТЗ і таму значна ўплывае на экалогію прылеглых раёнаў. Побач з паркам знаходзіцца стадыён Трактар і Нацыянальны футбольны стадыён.

У парку растуць дрэвы пераважна хваёвых парод.

## Гісторыя 
Тэрыторыя цяперашняга парка з’яўлялася часткай Архіярэйскага гаю, які належаў Мінскай епархіі.

Парк быў адкрыты ў 1967 годзе. На момант адкрыцця ў парку працавала адкрытая танцпляцоўка і 18 атракцыёнаў (у цяперашні час — 9). У той час парк быў папулярным месцам адпачынку.

З 2023 года, з дапамогай раённага Зелёнстроя і адміністрацыі Завадскога раёну, у парку пачалась рэканструкцыя, пад час якой замянілі састарэлыя атракцыёны. У верасні 2024 года працы па рэканструкцыі парка былі скончаны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паркі Мінска
Катэгорыя:Даўгабродская вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Партызанскі праспект (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Ванеева (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1967 годзе
Катэгорыя:1967 год у Мінску
Старосцінская Слабада

**Старос́цінская Слабада́**, **прадмесце Старосцінская Слабада** — гістарычная мясцовасць Мінска, размешчаная ў паўночнай частцы горада, паміж Старажоўскімі могілкамі і рэчышчам Свіслачы.

На паўднёвым захадзе ад Старосцінскай Слабады месціцца Татарская Слабада, на паўночным захадзе — прадмесце Людамонт, на паўночным усходзе — Старажоўка, на паўднёвым усходзе — Траецкае прадмесце.

## Гісторыя 
У часы Вялікага Княства Літоўскага мясцовасць, верагодна, была дзяржаўным маёнткам, які складаў кармленне менскага старосты, што ўзначальваў мясцовы гродскі суд. Гэтая версія паходжання назвы пацвярджаецца тым, што аднайменная з прадмесцем вуліца патрапіла да спісу «нерасійскіх» (г. зн. немаскоўскіх) тапонімаў, якія расійскія ўлады перайменавалі ў 1866 годзе. Старосцінская Слабада атрымала назву *Старой Слабады*, але старая назва яшчэ доўга не саступала месца наватвору, часта сустракалася нават у афіцыйных дакументах.

У пачатку XX ст. Старосцінская Слабада ўваходзіла ў трэцюю паліцэйскую частку горада. Праз прадмесце праходзіла Міхайлаўская, Стараслабадская, Маладзечанская і Радашкоўская вуліцы.
250пкс|thumb|На месцы малапавярховай забудовы Старосцінскай Слабады цяпер размяшчаецца шматкватэрны будынак
Вуліца Стараслабадская праіснавала да сярэдзіны 1980-х, калі на яе месцы быў пабудаваны велізарны белы гмах з крамай «Панарама».

На пасяджэнні 6 мая 2009 года Камісія па найменні і перайменаванні праспектаў, вуліц і іншых частак Мінска прыняла рашэнне па наданні безыменнай паркавай зоне ў складзе ландшафтна-рэкрэацыйных тэрыторый уздоўж ракі Свіслач, у межах вул. Камуністычная — вул. Старажоўская — рака Свіслач назвы «Старосцінская слабада».

## Старыя адрасы 
**Міхайлаўская, 2.* Дом Каўфмана. Другое вышэйшае пачатковае вучылішча. Адкрылася 1 ліпеня 1905 года, як гарадское чатырохкласнае. У 1907 годзе атрымала дазвол на выкладанне замежнай мовы. 1 студзеня 1913 года была ператвораная ў вышэйшае пачатковае вучылішча, пераехала на Койданаўскую вуліцу. Першы будынак вучылішча месціўся ў прырэчнай частцы цяперашняй Камуністычнай вуліцы.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Шыбека З.В., Шыбека С.Ф. Мінск: Старонкі жыцця дарэв. горада/ Пер. з рускай мовы М.Віжа; Прадмова С.М. Станюты. — Мн.: Полымя, 1994. — 341 с. [1] асобн. арк. карт.: іл. ISBN 5-345-00613-X.
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, П15 2001. — 576 с.: іл. ISBN 985-6302-33-1.
* Гісторыя Мінска. 1-е выданне. Мінск. БелЭн. 2006. — 696 с. ISBN 985-11-0344-6.
* Іван Сацукевіч. Тапанімія вуліцы і плошчаў Менска ў ХІХ — пачатку ХХ стст.  // «Беларускі калегіюм», 4 чэрвеня 2008.

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Мінска
Кошыцы

**Кошыцы** (, , ) — другі па велічыні горад Славакіі, адміністрацыйны цэнтр Кошыцкага края, знаходзіцца на рацэ Горнад, каля самай мяжы з Венгрыяй.

Кошыцы з’яўляюцца важным гандлёвым, індустрыяльным і культурным цэнтрам усходняй Славакіі. Тут размешчаны другі па велічыні ўніверсітэт краіны, а таксама маюцца мноства музеяў, выставачных галерэй і тэатраў. У горадзе размяшчаецца металургічны камбінат U. S. Steel Košice, які з’яўляецца буйнейшым працадаўцам у рэгіёне. Акрамя таго, горад мае добрую чыгуначную сетку і міжнародны аэрапорт.

## Гісторыя 
Першы раз Кошыцы згадваюцца ў 1230 годзе. Пачынаючы з XIV стагоддзя горад становіцца другім па значнасці горадам Славакіі, якая на той момант уваходзіла ў Венгерскае каралеўства. У XV стагоддзі Кошыцы часова захапіў гусіт Ян Йіскра. У XVII—XVIII стагоддзях Кошыцы становяцца цэнтрам паўстанняў супраць Габсбургаў і своеасаблівай сталіцай мяцежніка Ферэнца Ракацы. У 1657 годзе тут быў закладзены ўніверсітэт. У 1919 годзе ў Кошыцах была абвешчана Славацкая Савецкая Рэспубліка, якая праіснавала нядоўга. У 1938—1944 гадах горад быў акупаваны Венгрыяй.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Бела Ілеш (1895—1974) — венгерскі пісьменнік. Нарадзіўся ў Кошыцах.

## Гарады-пабрацімы 
## Гл. таксама 
* Кошыцкі дзяржаўны тэатр
* Універсітэт Паўла Ёзафа Шафарыка
* Кафедра Святой Альжбеты

## Спасылкі 
* Сайт горада
* Cassovia.info — турыстычны партал 
* Kosice.info — турыстычны партал
* Рэшткі Кошыцкага замка

Катэгорыя:Гарады Славакіі
Трэнчын

**Трэ́нчын** () — прамысловы горад у заходняй Славакіі. Размешчаны за 10 км ад чэшскай мяжы, на рацэ Ваг, на месцы рымскага легіёна Лаўгарыцыа. Горад з’яўляецца цэнтрам Трэнчынскага края (4501 км²). Насельніцтва складае 58 тыс. чалавек.

## Гісторыя 
Летапісы ўпершыню згадваюць Трэнчын у 1111 годзе, як замак. Галоўная вежа замка паходзіць з XI ст. У 1275 годзе Трэнчын пераходзіць да ўплывовага венгерскага феадала Пятра Чака. У перыяд з 1302 па 1321 год замак служыў стальцом яго сыну — Матушу Чаку (, ), магутнаму кіраўніку, які кантраліраваў землі Славакіі ў ваенным і палітычным дачыненні.

У 1412 годзе Трэнчын атрымаў права вольнага каралеўскага горада. У 1790 горад і замак згарэлі ў вялікім пажары. З другой паловы XIX ст. Трэнчын становіцца буйным прамысловым горадам у рэгіёне сярэдняга цячэння ракі Ваг.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Трэнчынскі замак
* Касцёл Св. Марыі
* Касцёл Св. Францыска
* Капліца Св. Міхаіла
* Лютэранская кірха
* Сінагога
* Ратуша
* Дом ка́та

## Вядомыя асобы 
* Данка Бартэкава
* Лукаш Сковайса — футбаліст

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада
* Замак Трэнчын 

Катэгорыя:Гарады Славакіі
Татарцы

**Тата́рцы** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубровенскага сельсавета.

Да 21 лютага 2023 года вёска ўваходзіла ў склад Бердаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дубровенскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
PGP

**PGP** ( — даволі добрая прыватнасць) — камп'ютарная праграма для шыфравання і электроннага лічбавага подпісу паведамленняў, файлаў і іншай інфармацыі. Упершыню распрацавана Піліпам Цымерманам у 1991 годзе.

## Агульныя весткі 
PGP мае вялікую колькасць розных рэалізацый, сумяшчальных адна з другой і шэрагам іншых праграм (GnuPG, FileCrypt і інш.) дзякуючы стандарту OpenPGP (RFC 4880), якія ў сваю чаргу маюць розныя магчымасці. Такім чынам, рэалізацыі PGP існуюць ва ўсіх распаўсюджаных аперацыйных сістэмах. Поруч з вольна распаўсюджванымі, ёсць камерцыйныя распрацоўкі.

## Ключы 
Карыстальнік PGP робіць пару ключоў: адкрыты і закрыты ключ. Падчас генерацыі ключоў уводзяць звесткі аб іх уладальніку (імя і адрас электроннай пошты), тып ключа, даўжыню ключа і тэрмін яго дзейснасці.

PGP падтрымлівае тры тыпы ключоў: RSA v4, RSA legacy (v3) і Fiffie-Hellman/DSS (Elgamal у тэрміналогіі GnuPG).

Для ключоў RSA legacy даўжыня ключа можа складаць ад 1024 да 2048 біт, а для Diffie-Hellman/DSS і RSA — ад 1024 да 4096. Ключы RSA legacy маюць адну ключавую пару, а ключы Diffie-Hellman/DSS і RSA могуць мець адзін галоўны ключ і дадатковыя ключы для шыфравання. У гэтым выпадку ключ электроннага подпісу ў ключах Diffie-Hellman/DSS заўсёды мае памер 1024 біт. Тэрмін дзейнасці для кожнага тыпу ключоў можа быць вызначаны як неабмежаваны ці да пэўнай даты. Для абароны ключавога кантэйнера задаецца сакрэтная фраза.

Ключы RSA legacy (v3) зараз не выкарыстоўваюцца і выдалены са стандарту OpenPGP.

## Электронны лічбавы подпіс 
Электронны лічбавы подпіс фармуецца шляхам подпісу хэш-сумы паведамлення (файла) закрытым ключом адпраўніка (аўтара). Для фармавання хэш-суммы выкарыстоўваюцца алгарытмы MD5, SHA-1, RIPEMD-160, SHA-256, SHA-384, SHA-512. У новых версіях PGP падтрымка MD5 ажыццяўляецца для захавання сумяшчальнасці са старымі версіямі. Для подпісу выкарыстоўваюцца алгарытмы RSA ці DSA (залежыць ад тыпу ключа).

Катэгорыя:Крыптаграфія
Воступ (Мастоўскі раён)

**Во́ступ** (, ) — хутар у Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мастоўскага сельсавета.

## Гісторыя 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёна
Трнава

**Трна́ва** (, , ) — горад у заходняй Славакіі, размешчаны на рацэ Трнаўка ля паўднёвых схілаў Малых Карпатаў. Трнава — рэзідэнцыя архібіскупа, і таму яе часта называюць славацкім Рымам. Насельніцтва каля 63 тыс. чалавек. Трнава — цэнтр аднайменнага края.

## Гісторыя 
Першы раз невялікае земляробчае паселішча Трнава згадваецца ў 1211 годзе ў лісце эстэргамскага архібіскупа. Трнава першая на тэрыторыі Славакіі атрымала магдэбургскае права, у 1238 яго дараваў венгерскі князь Бела IV. У XIII ст. у Трнаве была пабудавана даволі сучасная і вялікая крэпасць. Пра важнасць Трнавы сведчыць той факт, што менавіта там венгерскія каралі сустракаліся з каралямі іншых краін. Значнасць Трнавы яшчэ больш замацавалася ў XVI ст., калі Эстэргамскае архібіскупства, ратуючыся ад туркаў, пераехала сюды. Такім чынам Браціслава стала адміністрацыйнай сталіцай Венгрыі, а Трнава — рэлігійнай. У 1635 годзе кардынал Петэр Пазмань заснаваў Трнаўскі ўніверсітэт (першы ў Венгрыі), які ў 1777 годзе паводле загаду імператрыцы Марыі Тэрэзіі пераехаў у Будзін і стаў Будапешцкім універсітэтам.

У 1787 славацкі філолаг і каталіцкі святар Антон Берналак кадыфікаваў першы варыянт літаратурнай славацкай мовы, заснаваны на трнаўска-падгорскім дыялекце, на якім размаўлялі ў Трнаве.

Пасля стварэння Чэхаславакіі ў 1918 Трнава стала адным з прамысловых цэнтраў Славакіі і застаецца ім і сёння.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Славакіі
Воступ

Назву **Во́ступ** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Воступ — хутар у Мастоўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Воступ — вёска ў Бярэзінскім раёне