open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Універсітэт Анджэя Фрыч-Маджэўскага

**Універсітэт Анджэя Фрыч-Маджэўскага** () — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Кракаў.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт з’яўляецца буйнейшым недзяржаўным універсітэтам у Малапольскім ваяводстве па колькасці студэнтаў. Ён прапануе навучанне на першай і другой ступенях вышэйшай адукацыі (бакалаўрыят і магістратура). Установы мае права прысуджаць навуковыя ступені доктара і доктара хабілітаванага, што пацвярджае яе высокі акадэмічны статус. Гісторыя ўніверсітэта пачалася ў 2000 годзе, калі Кракаўскае адукацыйнае таварыства заснавала Кракаўскую вышэйшую школу імя Анджэя Фрыч-Маджэўскага. У 2007 годзе яна атрымала статус паўнавартаснай акадэмічнай вышэйшай навучальнай установы, а ў 2009 годзе, пасля выканання дадатковых патрабаванняў, яна была перайменавана ў Кракаўскую акадэмію імя Анджэя Фрыч-Маджэўскага. Сваю сучасную назву ўніверсітэт атрымалася ў 2024 годзе пасля паспяховай навуковай ацэнкі і набыцця новых правоў на прысуджэнні навуковых ступеняў. У 2025 годзе ўніверсітэт увайшоў у склад навуковай федэрацыі, пачаўшы супрацоўніцтва з Універсітэтам Візія ў Варшаве, што адкрыла новыя магчымасці для развіцця і міжуніверсітэцкіх праектаў. Вучэльня носіць імя польскага публіцыста, асветніка-гуманіста, грамадска-палітычнага дзеяча Анджэя Фрыч-Маджэўскага.

## Факультэты 
* акцёрскага майстэрства
* архітэктуры і выяўленчага мастацтва
* навук аб бяспецы
* сацыяльных навук і філалогіі
* права
* кіравання, медыяў і тэхналогій
* лячэбнай справы
* навук аб здароўі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:2000 год у Польшчы
Арабіца

**Арабіца** — шматзначнае паняцце.

* Арабіца (арабскае пісьмо) — нефармальная назва арабскага алфавіта.
* Арабіца (беларуская арабіца) — назва беларускага арабскага алфавіта.
Канюшына паўзучая

**Канюшына белая**, **канюшына паўзучая** (*Trifolium repens*) — від травяністых раслін сямейства бабовых.

## Апісанне 
Асноўная маса каранёў на глыбіні 40-50 см, сцябло паўзучае, галінастае, даўжынёй 10–40 см, укараняецца. Кветкі белыя або крэмавыя. Струк 3-4-насенны. Насенне жоўтае.

## Пашырэнне 
Расліна-касмапаліт. На Беларусі расце на лугах, па ўзлесках, на берагах рэк, пустках, каля жылля. У першы год расце марудна, на другі цвіце з мая да восені. Добра расце на сярэднеўвільготненых гліністых і сугліністых багатых арганічным рэчывам і кальцыем глебах.

Меданос. Выкарыстоўваецца для стварэння культурнай пашы, залужэння. Добра адрастае пасля страўлівання.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Канюшына
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Ніжнесілезскі ўніверсітэт ДСВ

**Ніжнесілезскі ўніверсітэт ДСВ** () — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Уроцлаў.

## Агульная характарыстыка 
Вышэйшая навучальная ўстанова заснаваная ў 1997 годзе ва Уроцлаве. Універсітэт да 18 кастрычніка 2007 года насіў назву Ніжнесілезская вышэйшая школа адукацыі Таварыства ўсеагульных ведаў (), а да 3 красавіка 2023 года Ніжнесілезская вышэйшая школа (). 3 красавіка 2023 года ўстанова змяніла статус і назву на Ніжнесілезскі ўніверсітэт ДСВ. Універсітэт ажыццяўляе падрыхтоўку ў рамках бакалаўрскіх, інжынерных, магістарскіх праграм вышэйшай адукацыі, а таксама паслядыпломных праграм.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:1997 год у Польшчы
Універсітэт Візія

**Універсітэт Візія** () — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў Варшаве.

## Агульная характарыстыка 
Вышэйшая навучальная ўстанова заснавана 8 мая 2001 года. У 2001–2018 гадах установа насіла назву Вышэйшая школа фінансаў і кіравання. Яна атрымала статус поўнай акадэмічнай вышэйшай навучальнай установы і з 30 верасня 2018 года змяніла назву на Эканамічна-гуманітарную акадэмію ў Варшаве. 1 кастрычніка 2019 года ў структуру акадэміі была ўключана раней самастойная Вышэйшая школа інфармацыйных тэхналогій. 15 мая 2025 года акадэмія атрымала статус універсітэта і змяніла назву на Універсітэт Візія. 

Установа сёння ажыццяўляе падрыхтоўку ў галіне гуманітарных, сацыяльных, эканамічных, тэхнічных, медыцынскіх навук, мастацтва і мастацтвазнаўства. Ва ўніверсітэце навучаецца больш за 22 000 студэнтаў з больш чым 130 краін свету. 

У прапанове універсітэта ёсць бакалаўрскія, інжынерскія, магістарскія праграмы, доктарская школа, паслядыпломнае навучанне, спецыялізаваныя курсы і інш. Гэта першая прыватная вышэйшая навучальная ўстанова ў Польшчы, якая атрымала магчымасць ажыццяўляць падрыхтоўку па напрамку фармацыя. У прапанове універсітэта таксама ёсць першыя такія напрамкі ў Польшчы, як дызайн моды і ўстойлівы менеджмент у моднай індустры.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:2001 год у Польшчы
Big Tech

**Big Tech** () — зборная назва для шэрагу вялікіх тэхналагічных кампаній, якія з’яўляюцца найбуйнейшымі і найбольш уплывовымі ў свеце. Тэрмін звычайна адносіцца да шасці найбуйнейшых тэхналагічных кампаній у Злучаных Штатах: Alphabet (Google), Amazon, Apple, Meta (Facebook), Microsoft і Nvidia, якія таксама з’яўляюцца найбуйнейшымі кампаніямі ў свеце па рынкавай капіталізацыі.  Часам да гэтай групы адносяць таксама кампаніі Tesla, Oracle і Netflix.

У «Big Tech» таксама часам уключаюць буйныя кітайскія тэхналагічныя кампаніі, такія як Baidu, Alibaba, Tencent і Xiaomi, якія часам называюць акронімам BATX.

## Гісторыя 
Кампаніі IBM, Microsoft і Apple дамінавалі ў сусветнай індустрыі інфармацыйных тэхналогій у канцы 20-га стагоддзя. Крызіс дот-комаў прывёў да банкруцтва вялікай колькасці тэхналагічных кампаній. Ацалелыя стартапы значна пашырылі свой уплыў і пачалі дамінаваць на рынку. Тэрмін «Big Tech» пачаў выкарыстоўвацца прыкладна ў 2013 годзе пры абмеркаванні адсутнасці рэгулявання такіх кампаній.

Выкарыстанне тэрміна «Big Tech» падобна да таго, як нафтавыя кампаніі называліся «вялікімі нафтавымі кампаніямі» () пасля энергетычнага крызісу 1970-х гадоў, а найбуйнейшыя вытворцы цыгарэт — «вялікімі тытунёвымі» (), у той час як Кангрэс ЗША спрабаваў рэгуляваць гэтыя галіны.

Некаторыя іншыя амерыканскія кампаніі часам звязваюць з Big Tech з-за іх рынкавай капіталізацыі, пашыранасці выкарыстання або культурнага ўплыву. Сярод іх Adobe, AMD, Broadcom, Cisco, IBM, Intel, Micron, Netflix, OpenAI, Oracle, Salesforce, Tesla і Uber.

## Акронімы і іншыя назвы 
Такія акронімы, як FANG, FAANG, GAFAM, GAMMA і г.д., раней выкарыстоўваліся для абазначэння Big Tech кампаній.

У пачатку 2010-х гадоў Alphabet, Amazon, Apple і Meta называлі «Вялікай чацвёркай» (), «Бандай чатырох» () і «Чатырма вершнікамі» (). Гэтыя кампаніі аб’ядноўвалі на аснове іх здольнасці ствараць сацыяльныя змены. Праз тое, што гэтыя кампаніі абслугоўваюць мільярды карыстальнікаў, яны могуць уплываць на паводзіны карыстальнікаў і кантраляваць вялікія аб’ёмы персанальных даных.

## Крыніцы 
Катэгорыя:ІТ-кампаніі ЗША
Інстытут жылля — НДПТІБ імя Атаева С. С.

**Інстытут жылля — НДПТІБ імя Атаева С. С.** (; поўная назва — **Інстытут жылля — Навукова-даследчы і праектна-тэхналагічны інстытут будаўніцтва імя С. С. Атаева**) — вядучая навукова-даследчая і праектная арганізацыя ў будаўнічым комплексе Беларусі. З’яўляецца базавай арганізацыяй Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь па навуковых даследаваннях і распрацоўцы ў сферы жыллёвага будаўніцтва і энергаэфектыўнасці.

## Гісторыя 
Гісторыя ўстановы пачынаецца ў 1972 годзе. У адпаведнасці з Распараджэннем Савета Міністраў БССР ад 3 красавіка 1972 года, 1 мая таго ж года было створана *Гаспадарчаразліковае канструктарска-тэхналагічнае бюро з вопытнай вытворчасцю пры Інстытуце будаўніцтва і архітэктуры Дзяржбуда БССР* (КТБ з ВВ пры ІБіА).

2 красавіка 1979 года на базе бюро быў заснаваны *Беларускі навукова-даследчы і праектна-тэхналагічны інстытут арганізацыі і кіравання будаўніцтвам* (*БелНДІАКБ*) Дзяржбуда БССР. Першым дырэктарам інстытута стаў Сяргей Сяргеевіч Атаеў.

### Праекты 
Інстытут распрацаваў праекты мадэрнізацыі для буйнейшых домабудаўнічых камбінатаў Беларусі, у тым ліку Магілёўскага, Гомельскага, Віцебскага, Светлагорскага ДБК, завода КПД КУП «Брэстжылбуд», завода КПД ААТ «МАПІД». Ажыццяўлялася рэканструкцыя Завода эфектыўных прамысловых канструкцый.

Важным напрамкам з’яўляецца праектаванне энергаэфектыўных жылых дамоў. Інстытут рэалізоўваў пілотныя праекты па праграме ПРААН у Казахстане (г. Караганда).
* Аспірантура (спецыяльнасці: аўтаматызацыя, цеплазабеспячэнне, тэхналогія будаўніцтва).

Пры інстытуце дзейнічае філіял у Рэспубліцы Казахстан і кафедра «Рэканструкцыя будынкаў і збудаванняў» будаўнічага факультэта БНТУ.

## Кіраўніцтва 
* да канца 2025 — Уладзімір Міхайлавіч Чык.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Навукова-даследчыя інстытуты Беларусі
Катэгорыя:Праектныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Мінска
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1972 годзе
Катэгорыя:Вуліца Францыска Скарыны (Мінск)
Катэгорыя:1972 год у Мінску
Фёдар Ленкавіч Калавур

**Фёдар Ленкавіч Калавур** (канец XV стагоддзя — пасля 1567) — ураднік і землеўласнік у Пінскім княстве. Мастаўнічы пінскі, ураднік земскі часоў пінскага князя Фёдара Яраславіча (1501—1522) і каралевы Боны Сфорцы (1522—1556).

## Паходжанне 
З баярскага роду Калавураў. Бацька — Ленка (магчыма, Аляксандр) Калавур, вядомы толькі з патроніма Фёдара («Ленкавіч»), пакуль іншых звестак пра Ленку ў крыніцах не выяўлена. Сувязь роду з замкам Каравул на Падоллі, заснаваным Карыятавічамі, або з Нічкам Караульскім, які атрымаў землі таксама на Падоллі ад караля Ягайлы ў 1410 годзе, у цяперашні час у крыніцах не прасочваецца. Падолле канчаткова перайшло пад уладу Кароны Польскай у XV стагоддзі, недзе ў гэты час і Карыятавічы, і Калавуры вядомы з актаў Пінскага княства. Таксама можна меркаваць, што Калавур быў аўтахтонам. У пісцовай кнізе 1552 года ён быў адзначаны як жыхар Пінска — за мостам Троіцкім, дзе валодаў 1,5 прута зямлі.

## Біяграфія 
Мяркуючы па ўсім, Фёдар Калавур атрымаў адукацыю ў школе пры Лешчанскім манастыры або пры Пінскім замку. Ён асабіста складаў юрыдычныя акты, што сведчыць пра яго высокую пісьменнасць.

У грамаце 1517 года князь Фёдар Іванавіч Яраславіч з княгіняй Аленай выдаюць замуж *Агрэнку Калавураўну*, імаверна дачку Фёдара Ленкавіча, за баярына Венедыкта Фурсавіча з пяццю дворышчамі пасагу.

Калавур валодаў спадчынным («отчынным») маёнткам Нячатава. У 1521 годзе ён прадаў частку гэтых зямель («Літвінаўскую зямлю») падданаму каралевы Боны Арэсту Кігіру. У гэтым акце Фёдар пералічыў свае саслоўныя і службовыя абавязкі, якія ён быў абавязаны выконваць са сваімі людзьмі: земскую і ваенную службу, а таксама замкавыя работы. Да апошніх адносіліся будаўніцтва абарончых сцен (парканаў) і равоў Пінскага замка, а таксама ўтрыманне мастоў праз рэкі Ясельда і Піна на стратэгічна важным тракце з Пінска на Дубровіцу.

## Ваенная служба 
Калі на той час быў дастаткова дарослы, мог удзельнічаць у паходах супраць крымскіх татар, у прыватнасці ў бітве на рацэ Уж у 1503 годзе ў войску пінскага князя Фёдара Іванавіча Яраславіча. У 1528 годзе Фёдар Калавур быў унесены ў Попіс войска ВКЛ у складзе конных баяр Пінскага павета. Апошняя згадка пра Фёдара адносіцца да Попісу войскаў ВКЛ 1567 года. У дакуменце пазначана, што Калавур «сам ужо вельмі стары і застаўся дома, выслаўшы замест сябе на службу сына з канём і ўзбраеннем (рагацінай)».

## Сям’я 
Быў жанаты з Марыяй Калавур. Вядомыя двое яго сыноў:
* **Іван** — служыў у Сямёна Орды, набліжанага князя Канстанціна Астрожскага.
* **Далмат** — згадваецца ў перапісе войскаў ВКЛ 1567 года.
Таксама ў крыніцах таго часу згадваюцца баяры Апанас, Дзяніс і Сямён Калавуры, якія, верагодна, маглі быць братамі Фёдара.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Груша А. И.* Традиция и её преодоление: Русь и Великое Княжество Литовское в XII — первой трети XVI в. — М.: Индрик, 2015.
* Перапіс войска Вялікага княства Літоўскага 1528 года. Метрыка Вялікага княства Літоўскага. — Мн.: Беларуская навука, 2003.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1475 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1567 годзе
Катэгорыя:Калавуры
Катэгорыя:Постаці Пінска
Катэгорыя:Мастаўнічыя пінскія
Баі за Аль-Маліху

**Баі за Аль-Маліху** — эпізод канфлікту паміж прыхільнікамі суданскіх генералаў Абдэля аль-Бурхана і Махамеда Дагала, звязаны з барацьбой за горад Аль-Маліха ў правінцыі .

Горад набыў стратэгічнае значэнне як буйны гандлёвы цэнтр і лінія забеспячэння з-за блізкасці да Лівіі і падраздзяленняў САП у Эль-Фашыры.

## Ход баёў 
28 снежня 2024 года ў горадзе пачаліся баі паміж САП і АСАД. Апошняя фракцыя заявіла пра знішчэнне 3 аўтамабіляў праціўніка падчас нападаў у Дрэй-Шакі і Джабаль-Іса, адкуль мяцежнікі спрабавалі атакаваць Аль-Маліху.

Да 1 студзеня Аб'яднаныя сілы абароны Дарфура заявілі, што падчас няўдалай атакі на Аль-Маліху яны знішчылі 462 байцоў арміі Дагала, уключаючы 6 камандзіраў. Акрамя таго, былі знішчаны 3 машыны. Пакінутае падраздзяленне пад камандаваннем Алі Рызкалы ас-Сафаны адступіла. Апалчэнцы таксама заклікалі САП здацца. 14 студзеня ў АСАД заявілі, што падчас сутыкненняў у Аль-Маліхе і Халафе ў Паўночным Дарфуры яны знішчылі сотні мяцежнікаў і 262 машыны, захапілі 21 байца і 67 машын.

25 студзеня мясцовая бальніца падвергнулася нападу з боку прыхільнікаў Дагала.

9 сакавіка ў выніку ўдараў беспілотнікаў САП у Аль-Маліхе загінулі 2 чалавекі і 4 атрымалі раненні.

20 сакавіка мяцежнікі захапілі Аль-Маліху, заявіўшы, што забілі 380 чалавек. У АСАД спачатку гэта адмаўлялі, сцвярджаючы, што адбілі напады і завабілі атрады праціўніка ў пастку. Паводле апалчэнцаў, былі забітыя восем высокапастаўленых афіцэраў САП, уключаючы палявога камандзіра палкоўніка Аюба Ахімера. У рэшце рэшт АСАД прызналі страту горада. Крыніца ў апалчэнні сцвярджала, што няўдача стала вынікам дрэннага планавання абароны. Атрады адступілі на захад да мяжы з Чадам.

## Наступствы 
Пасля захопу горада сталі паступаць паведамленні пра рабаванні, забойствы і катаванні. Саюз лекараў Судана паведаміў, што 22 сакавіка ў Аль-Маліхе САП на глебе этнічнай нянавісці забілі 48 чалавек.

Катэгорыя:Канфлікты 2024 года
Катэгорыя:Канфлікты 2025 года
Аль-Маліху
Пра спіралі (Архімед)

**«Пра спіралі»** () — трактат старажытнагрэчаскага матэматыка Архімеда, напісаны каля 225 года да н. э. У гэтай працы Архімед не толькі даследаваў уласцівасці спіралі, пазней названай ягоным імем, але і выкарыстаў яе для вырашэння класічных задач: квадратуры круга і трысекцыі вугла.

## Змест твора 
### Прадмова 
Архімед пачынае трактат «Пра спіралі» са звароту да Дасіфея з Пелузія, згадваючы смерць Конана Самоскага як вялікую страту для матэматыкі. Затым ён пераходзіць да кароткага выкладу вынікаў сваіх прац «Пра шар і цыліндр» ('**) і «Пра каноіды і сфероіды» (**'). Пасля гэтага ён пералічвае вынікі даследаванняў, выкладзеныя ў кнізе «Пра спіралі».

### Архімедава спіраль 
Архімедава спіраль упершыню даследавалася Конанам, а пазней — Архімедам у гэтым трактаце. Архімед змог знайсці розныя датычныя да спіралі.

### Трысекцыя вугла 
Трысекцыя вугла — гэта задача па пабудове вугла, велічыня якога роўная адной трэцяй частцы дадзенага вугла. Калі падзел вугла папалам можна выканаць з дапамогай цыркуля і лінейкі, то трысекцыя пры дапамозе толькі гэтых інструментаў немагчымая. Архімед прапанаваў наступны спосаб трысекцыі вугла з выкарыстаннем спіралі:

Няхай патрабуецца падзяліць вугал \widehat{\rm ABC} на тры роўныя часткі. Падзелім адрэзак \rm BC на тры роўныя часткі і адзначым адрэзак \rm D, роўны адной трэцяй \rm BC (\rm BD = \tfrac{1}{3} BC). Правядзём акружнасць з цэнтрам у пункце \rm B і радыусам \rm BD. Няхай акружнасць з цэнтрам \rm B перасякае спіраль у пункце \rm E. Тады вугал \widehat{\rm ABE} складае адну трэцюю вугла \widehat{\rm ABC}.

### Квадратура круга 
Для квадратуры круга Архімед прапанаваў наступную пабудову:

Няхай \rm P — пункт на спіралі пасля завяршэння ёю аднаго поўнага абароту. Няхай датычная ў пункце \rm P перасякае прамую, перпендыкулярную \rm OP, у пункце \rm T. Тады даўжыня адрэзка \rm OT роўная даўжыні акружнасці радыуса \rm OP.

У першым сцвярджэнні трактата «Вымярэнне круга» ('''') Архімед ужо даказаў, што плошча круга роўная плошчы прамавугольнага трохвугольніка, катэты якога роўныя радыусу круга і даўжыні яго акружнасці. Такім чынам, плошча круга з радыусам \rm OP роўная плошчы трохвугольніка \rm OPT.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архімед
Катэгорыя:Спіралі
Катэгорыя:Эўклідава геаметрыя
Медыка-прафілактычны факультэт ГДМУ

**Медыка-прафілактычны факультэт** — факультэт Гомельскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта, які існаваў у 2001—2008 гадах і быў наноў створаны ў 2024 годзе.

## Кафедры з 2024 года
* Інфекцыйных хвароб
* Фтызіяпульманалогіі з курсам ФКПіП
* Экалагічнай і прафілактычнай медыцыны
* Эпідэміялогіі і доказнай медыцыны

## Дэканы 
* Людміла Паўлаўна Мамчыц (2001—2008)
* Надзея Аляксандраўна Бонда (з 2024)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гомельский государственный медицинский институт — Медико-профилактический факультет (2004)
* Старонка факультэта на сайце ГДМУ (2007)
* Старонка факультэта на сайце ГДМУ (з 2024)

Медыка-прафілактычны
Катэгорыя:З’явіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 2024 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2008 годзе
Катэгорыя:2001 год у Гомелі
Катэгорыя:2008 год у Гомелі
Катэгорыя:2024 год у Гомелі
Касагі

**Касагі** — былая вёска на тэрыторыі Малевіцкага сельсавета Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі, цяпер уваходзіць у склад вёскі Казімірава.

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVIII стагоддзя. У 1713 годзе рэчыцкі падкаморы Казімір Юдзіцкі заснаваў Казіміраўскі Успенскі мужчынскі манастыр. На ўтрыманне гэтага манастыра Казімір Юдзіцкі запісаў вёску Касагі, якая складалася з 26 сялянскіх двароў і мела да 100 рэвізскіх душ абодвух палоў. Манастыр валодаў маёнткам да 1794 года, калі ўладальнік мястэчка Казімірава Ігнацій Антонавіч Гелгуд, стражнік Вялікага Княства Літоўскага, згодна з судовымі дакументамі, падмануўшы тагачаснага настаяцеля манастыра, спачатку ўнёс вёску Касагі ў свой інвентар, а потым сілай завалодаў ёю. Ігнацій Гелгуд прымаў актыўны ўдзел у паўстанні Касцюшкі, за што ў 1796 годзе Казімірава і вёска Касагі былі канфіскаваны і падараваны імператарам Паўлам I генералу Дурнову.

Пасля ўключэння ў склад Расійскай імперыі Касагі знаходзіліся ў Сцяпоўскай воласці Бабруйскага павета Магілёўскай губерні. У 1816 годзе належалі Станіславу Францавічу Немчыновічу, а ў 1858 годзе — Ганне Мікалаеўне Немчыновіч.

З 20 жніўня 1924 года да 16 ліпеня 1954 года — у складзе Казіміраўскага сельсавета Жлобінскага раёна Бабруйскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі; з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці.
* 1850 год — 20 двароў.
* 1858 год — 17 двароў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Малевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Катэгорыя:Казімірава (Жлобінскі раён)
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Жлобінскага раёна
Жлутка

**Жлутка** — прозьвішча.

Вядомыя асобы:

* Алег Жлутка — беларускі перакладчык
* Алесь Жлутка — беларускі мовазнаўца і гісторык. Кандыдат філалагічных навук (1990).
Алег Аляксандравіч Жлутка

**Алег Аляксандравіч Жлутка** (, Цярнопальская вобл., Украіна) — беларускі перакладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ва Украіне. Разам з бацькамі пераехаў спачатку ў Віцебск, потым у Мінск. Вучыўся ў Беларускім гуманітарным ліцэі, Мінскім дзяржаўным лінгвістычным ўніверсітэце на спецыяльнасці «англійская і беларуская мова і літаратура». У 1998—2001 гг. быў удзельнікам перфомансаў Тэатру псіхічнай неўраўнаважанасці. У 2002 г. стаў сябрам рэдакцыйнай калегіі часопіса «Nihil». У 2001—2003 гг. выкладаў англійскую мову ў Беларускай акадэміі мастацтваў. У 2002—2007 гг. вучыўся на завочным аддзяленні Беларускай акадэміі мастацтваў па спецыяльнасці «гукарэжысура».

Перакладае з украінскай, англійскай моваў. Публікаваўся на старонках перыёдыкаў «Nihil», «Дзеяслоў», «ПрайдзіСвет» і інш. Аўтар перакладаў твораў Уільяма Бероўза, Сяргея Жадана і інш.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Жлутка Алег на сайце Міжнароднага саюза беларускіх пісьменнікаў
* Алег Жлутка, Зводны электроны каталаг бібліятэк Беларусі
* Творы Алега Жлуткі на Беларускай палічцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цярнопальскай вобласці
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Раман Міхайлавіч Цымбераў

**Рама́н Міха́йлавіч Цы́мбераў** (; ) — беларускі паэт, выдавец і кнігагандляр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 чэрвеня 1981 года ў Ейску (РСФСР). Амаль з нараджэння жыў у Мінску. Скончыў Мінскі інстытут кіравання ў 2002 годзе па спецыяльнасці «Таваразнавец, эканаміст-менеджар». У 2008 годзе абараніў ступень магістра па эканоміцы. Тэматыка навуковых публікацый: кіраванне вытворчасцю, канкурэнтаздольнасць, прадпрымальніцкая дзейнасць на прадпрыемстве.

Памёр 10 лютага 2026 года пасля раптоўнага пагаршэння здароўя: узніклі праблемы з ныркамі, пасля чаго здарыўся інсульт. Развітанне адбылося 13 лютага 2026 года.

## Дзейнасць 
З 2001 года працаваў як індывідуальны прадпрымальнік у галіне кніжнага гандлю. Быў уладальнікам электроннай крамы мастацкай і гістарычнай літаратуры «Kniger.by». Адміністраваў сайт для аматараў гістарычнай літаратуры «Імперыя гісторыі. Гістарычны клуб Беларусі».

Сярод значных кніг, выданых Цымберавым: «Минский тюремный замок» Дзмітрыя Дразда, «Гарачы парафін» Вінцэся Мудрова, «Купала і Колас жартуюць» Паўла Каралёва, збор твораў Кастуся Севярынца, дзіцячая кніга «Дзедавы казкі» Дзеда Янкеля (Ігара Гайкевіча).

24 студзеня 2024 года Міністэрства інфармацыі Беларусі прыпыняла на месяц дзеянне пасведчання Рамана Цымберава на права выпуску друкаваных выданняў.

Пасля змен у заканадаўстве Беларусі, паводле якіх з 2026 года індывідуальныя прадпрымальнікі не могуць выдаваць кнігі, у сярэдзіне снежня 2025 года Цымбераў заснаваў ТАА «Дыграф». У выдавецтве паспела выйсці кніга вершаў «Каляндар на імгненне» Алеся Дуброўскага-Сарочанкава.

## Творчасць 
Аўтар вершаў на беларускай і рускай мовах. Выйшла чатыры зборнікі паэзіі Рамана Цымберава — «Мышыны кароль» (2006), «Гісторыя хваробы» (2011), «Трэці сшытак» (2017), «На вуліцах Вавілона. Курэцкая варта» (2021, на рускай). «На вуліцах Вавілона. Курэцкая варта» — двухбаковы зборнік (кніжка-перакрутка), змяшчае вершы 2015—2018 гадоў.

У суаўтарстве з дачкой Эміліяй выдаў зборнік вершаў для дзяцей «Рознакаляровыя сняжынкі».

Даследчыкі адзначаюць, што Цымбераў, які паходзіць з іншага моўнага і геаграфічнага асяроддзя, арганічна далучыўся да сучаснага беларускага літаратурнага працэсу.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі ГДМУ

**Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі ГДМУ** — структурнае падраздзяленне Гомельскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
У снежні 1990 у Гомельскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце было арганізавана падрыхтоўчае аддзяленне. Загадчыкам быў прызначаны Валерый Андрэевіч Ігнаценка. У ліпені 2000 быў адкрыты факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі.

## Кафедры 
З аднаўленнем медыка-прафілактычнага факультэта ў 2024 годзе на факультэце — наступныя кафедры:
* біялогіі;
* медыцынскай і біялагічнай фізікі;
* агульнай і біяарганічнай хіміі.

## Дэканы 
* Іван Міхайлавіч Атрошчанка (2000—2008)
* Міхаіл Ягоравіч Абраменка (2008—2015)
* Віктар Аляксандравіч Мельнік (2015—2017)
* Людміла Рыгораўна Собалева (2017—2024)
* Наталля Паўлаўна Цімашэнка (з 2024)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі

Даўніверсітэцкай падрыхтоўкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе
Катэгорыя:2000 год у Гомелі
Станіслаў Габрыловіч

**Станіслаў Габрыловіч** (? — каля 1579) — дзяржаўны i царкоўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Звестак пра дату i месца нараджэння не захавалася. Архідыякан віленскі. Добра ведаў тэалогію, кананічнае i, магчыма, свецкае прав. Меў вялікую бібліятэку, якая пасля яго смерці дасталася Віленскай капітуле. Прымаў удзел у стварэнні Статута Вялікага Княства Літоўскага, праца над якім была выклікана разумением мэтазгоднасці i неабходнасці рэформ, што адпавядалі інтарэсам шляхты, для ўмацавання саслоўнай дзяржаўнасці ВКЛ.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Канонікі віленскія
Сяргей Васілевіч Геаргіеўскі

**Сярге́й Васі́левіч Геаргіе́ўскі**, або **Гео́ргіеўскі** (; 1851 — каля 1934) — урач, грамадскі і дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі. Пінскі гарадскі галава (1908—1914). Бацька беларускага краязнаўца Дзмітрыя Геаргіеўскага.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1851 годзе. У 1878 годзе скончыў поўны курс медыцынскіх навук у Кіеўскім універсітэце. У 1878—1881 гадах служыў лекарам у дзеючай арміі. З 1881 па 1908 год працаваў спачатку земскім сялянскім, а потым павятовым урачом у Мінскім, Пінскім і Рэчыцкім паветах. Меў чын надворнага саветніка.

У лістападзе 1908 года быў мінскім губернатарам прызначаны на пасаду пінскага гарадскога галавы, якую займаў да 18 кастрычніка 1914 года. У 1912 годзе абіраўся гласным Пінскай гарадской думы. У 1914 і 1915 гадах быў гласным Пінскага павятовага земскага сходу. З 1889 па 1912 год бесперапынна прызначаўся ганаровым міравым суддзёй Пінскага павета.

У перыяд II Рэчы Паспалітай працягваў працаваць памочнікам павятовага ўрача ў Пінску. Паводле непацверджаных звестак, каля 1934 года скончыў жыццё самагубствам, кінуўшыся пад цягнік.

## Сям'я 
Быў жанаты з Ганнай Ігнатаўнай Геаргіеўскай (у дзявоцтве Эстэр Іцкаўна Разоўская), якая мела спецыяльнасць фельчара-акушэркі. У маладосці яна была звязана з арганізацыяй «Народная воля» і знаходзілася пад тайным наглядам паліцыі. У сям’і было шасцёра дзяцей: Пётр (1888), Дзмітрый (1889), Таццяна (1893), Ніна (1895), Іван (1897) і Васіль (1900).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1851 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1934 годзе
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гарадскія галовы Пінска
Катэгорыя:Постаці Пінска
Катэгорыя:Самазабойцы
Катэгорыя:Надворныя саветнікі
Аляксандр Іванавіч Цішкевіч

**Алякса́ндр Іва́навіч Цішке́віч** (нар. ) — беларускі кіраўнік у будаўнічай галіне, кандыдат тэхнічных навук. Акадэмік Беларускай інжынерна-тэхналагічнай акадэміі, член-карэспандэнт Беларускага акадэмічнага цэнтра Міжнароднай акадэміі архітэктуры. Дырэктар інстытута «Гомельпраект» з 1988 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 кастрычніка 1944 года. У 1967 годзе скончыў будаўнічы факультэт Беларускага інстытута інжынераў чыгуначнага транспарту. Член Беларускага саюза архітэктараў з 2000 года, Рэспубліканскага архітэктурна-горадабудаўнічага савета.

14 лістапада 1988 года быў прызначаны дырэктарам новастворанага інстытута «Гомельпраект». Пад яго кіраўніцтвам арганізацыя прайшла шлях ад невялікага філіяла да буйнога акцыянернага таварыства. Адразу пасля заснавання інстытута зрабіў стаўку на аўтаматызацыю працэсаў: у 1989 годзе была распрацавана першая ў Беларусі пошукава-інфармацыйная сістэма «Інфарм», а да 1998 года была дасягнута поўная камп’ютарызацыя працоўных месцаў. У 1997 годзе ініцыяваў распрацоўку сістэмы менеджменту якасці на аснове стандартаў ISO 9000, дзякуючы чаму «Гомельпраект» першым у будаўнічай галіне Беларусі атрымаў адпаведны сертыфікат.

## Узнагароды 
* Лаўрэат прэміі савецкіх прафсаюзаў за лепшыя праекты (1988).
* Ганаровая грамата Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь (2004).
* Ганаровая грамата Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта (2004).
* Медаль Рускай праваслаўнай царквы прападобнага Сергія Раданежскага I ступені (2004).
* Медаль Беларускага саюза архітэктараў «За адданасць архітэктуры і творчыя дасягненні» (2005).
* Нагрудны знак «Лідар якасці» (2008).
* Вышэйшая ўзнагарода Бізнес-саюза прадпрымальнікаў і наймальнікаў імя прафесара М. С. Куняўскага «Хрустальны Вялес» (2010).
* Сертыфікат «Лепшы кіраўнік арганізацыі будаўнічага комплексу дзяржаў-удзельніц СНД» (2010).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*  (Інфармацыйны буклет арганізацыі)

Катэгорыя:Нарадзіліся 30 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Акадэмікі Беларускай інжынерна-тэхналагічнай акадэміі
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Беларускага акадэмічнага цэнтра Міжнароднай акадэміі архітэктуры
Сентыментальная каштоўнасць

**«Сентыментальная каштоўнасць»** () — мастацкі фільм 2025 года рэжысёра Ёакіма Трыера. Сумесная вытворчасць Нарвегіі, Германіі, Даніі, Францыі, Швецыі, Вялікабрытаніі, Турцыі.

## Сюжэт 
Пасля смерці былой жонкі некалі знакаміты кінарэжысёр Густаў Борг прыязджае на пахаванне. Ён сустракаецца з дарослымі дочкамі, з якімі не бачыўся шмат гадоў, і прапануе старэйшай дачцэ Норы, тэатральнай актрысе, ролю ў сваім новым фільме. Густаў збіраецца здымаць карціну па вельмі асабістым сцэнарыі і ў доме, дзе жыло некалькі пакаленняў яго сям’і, але пакрыўджаная на бацьку Нора адмаўляецца. Тады яе месца займае маладая галівудская зорка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2025 года
Катэгорыя:Фільмы Нарвегіі 2025 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 2025 года
Катэгорыя:Фільмы Даніі 2025 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2025 года
Катэгорыя:Фільмы Швецыі 2025 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2025 года
Катэгорыя:Фільмы Турцыі 2025 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Нарвегіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Даніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Швецыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Турцыі
Катэгорыя:Фільмы на нарвежскай мове
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы Ёакіма Трыера
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Ёакіма Трыера
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Эскіля Вогта
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі
Людвік Сабалеўскі

**Людвік Сабалеўскі** (; ) — польскі філолаг, бібліёграф.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Вільні. Вучыўся на філалагічным факультэце Віленскага ўніверсітэта пад кіраўніцтвам Т. Гродэка. Атрымаўшы ў 1811 годзе ступень магістра, працаваў настаўнікам гімназій у Коўне i Беластоку. У 1817 годзе накіраваны Віленскім універсітэтам за мяжу на 2 гады для ўдасканалення ведаў. Практыкаваўся галоўным чынам у Парыжы. Адначасова займаўся бібліяграфіяй i апрацаваў «Каталог твораў па гісторыі польскай літаратуры» Ф. Бянткоўскага (т. 1—2, 1819). У 1819—21 гадах выкладаў лацінскую мову ў Віленскім універсітэце.

Для запланаванага выдання «Універсальная польская літаратура» збіраў матэрыялы па бібліяграфіі ў 1819 годзе у бібліятэцы А. Храптовіча ў Шчорсах, у бібліятэцы А. К. Чартарыйскага ў Пулавах, потым у Кракаве, у 1821—23 гады ў бібліятэках Вены. Вынікам гэтых пошукаў з’явіўся 5-томны збор бібліяграфічных рукапісаў. Апублікаваў «Гістарычна-крытычныя звесткі да твораў польскай літаратуры…» (т. 1—3, 1820—21). Сабраў таксама матэрыялы для дадаткаў да працы Бянткоўскага i «Слоўніка польскіх паэтаў» М. Юшчынскага (1820). У 1825 годзе ў складзе камітэта вывучаў стан бібліятэкі Віленскага ўніверсітэта, a ў маі 1826 года быў прызначаны прэфектам гэтай бібліятэкі.

Людвік Сабалеўскі быў дасканалым майстрам філалогіі: у сваіх бібліяграфічных працах даваў поўныя звесткі, анатацыі i ўсебаковыя крытычныя ацэнкі публікацый, якія ён разглядаў. Матэрыялы пасля яго смерці купіў i апрацаваў Ю. Завадскі, які пазней перадаў ix А. Іёхеру; імі карыстаўся i К. Эстрайхер. 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бібліёграфы Літвы
Катэгорыя:Філолагі Літвы
Еўрапейская кінапрэмія 2026

**38-я цырымо́нія ўручэ́ння Еўрапе́йскай кінапрэ́міі** адбылася 17 студзеня 2026 года ў Берліне.

## Пераможцы і намінанты 
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны блакітным колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### Узнагароды за фільм 
### Персанальныя ўзнагароды 
### Ганаровыя ўзнагароды 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Еўрапейская кінапрэмія 2026 на сайце Еўрапейскай кінапрэміі 
* Еўрапейская кінапрэмія на Internet Movie Database 

2026
Катэгорыя:Кінапрэміі 2026 года
Катэгорыя:2026 год у кіно
Катэгорыя:2026 год у Берліне
Катэгорыя:Падзеі ў Берліне
Катэгорыя:Падзеі 17 студзеня
Катэгорыя:Студзень 2026 года
Раман Гарашкевіч

**Рама́н Гарашке́віч** (; , с. Салоўка, цяпер Цярнопальская вобласць, Украіна — , Аполе, Польшча) — польскі гісторык, краязнавец і журналіст. Адзін з заснавальнікаў Музея Беларускага Палесся ў Пінску.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 студзеня 1892 года ў вёсцы Салоўка Чарткоўскага павета (цяпер у складзе вёскі Ягельніца, Цярнопальская вобласць, Украіна) у сям’і Тадэвуша і Гелены Гарашкевічаў. Скончыў гімназію Св. Яцака ў Кракаве. У 1910 годзе пачаў вучобу ў Ягелонскім універсітэце, дзе вывучаў геральдыку і гісторыю мастацтваў, аднак з-за вайсковай службы скончыў яго толькі ў 1925 годзе.

Удзельнік Першай сусветнай вайны. Служыў у Польскіх легіёнах (1-ы пяхотны полк, 1-ы ўланскі полк), даслужыўся да звання паручніка. У маі 1921 года прыбыў у Верхнюю Сілезію для ўдзелу ў Трэцім сілезскім паўстанні, быў тактычным камандзірам палка.

У 1922—1923 гадах працаваў асістэнтам археалагічнага кабінета  у Львове. Адначасова ў 1923—1925 гадах вывучаў археалогію ў Львоўскім універсітэце.
### Дзейнасць у Пінску 
У 1924—1929 гадах быў настаўнікам гісторыі ў гімназіях Лунінца і Пінска. У Пінску разгарнуў актыўную краязнаўчую дзейнасць. Стаў адным з ініцыятараў і заснавальнікаў Пінскага аддзялення Польскага краязнаўчага таварыства і Палескага музея, які быў створаны ў 1924 годзе. Для музея ён перадаў уласную бібліятэку і знаходкі з археалагічных раскопак. Рэдагаваў і выдаваў у Пінску часопіс «Ziemia Pińska» («Пінская зямля»).

### Далейшы лёс 
З 1929 года працаваў намеснікам ваяводскага рэстаўратара ў Брэсце, пазней — інспектарам пазашкольнай асветы ў Цярнопалі. З 1936 года працаваў на Польскім радыё ў Варшаве, Вільні і Баранавічах.

У жніўні 1939 года быў мабілізаваны ў 20-ю пяхотную дывізію. Удзельнічаў у абароне Варшавы ад нямецкіх войскаў у званні капітана. Быў паранены. Пасля капітуляцыі трапіў у палон і знаходзіўся ў лагеры для ваеннапалонных .

## Узнагароды 
* Крыж Незалежнасці (1931).
* Кавалерскі крыж Ордэна Адраджэння Польшчы (1946).
* Крыж Храбрых (тройчы).
* Сярэбраны Крыж Заслугі (1929).
* Сілезскі паўстанцкі крыж.
* Сярэбраны Акадэмічны лаўр (1936).

## Памяць 
Яго імем названы вуліцы ў гарадах Аполі і Кэндзежыне-Козле.

## Выбраная бібліяграфія 
* *Horoszkiewicz R.* Pińsk i jego okolice. — Pińsk, 1926.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Польшчы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1892 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цярнопальскай вобласці
Катэгорыя:Памерлі ў 1962 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Аполі
Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Супрацоўнікі Музея Беларускага Палесся
Катэгорыя:Выкладчыкі Пінскай дзяржаўнай гімназіі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Адам Бенядзікт Іёхер

**Адам Бенядзікт Іёхер** (; ) — польскі бібліёграф i філолаг.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Вільні. Скончыў Віленскую гімназію, потым гісторыка-філалагічны факультэт Віленскага ўніверсітэта, дзе ў 1811 годзе атрымаў ступень магістра. Займаўся педагагічнай i літаратурнай дзейнасцю. Член таварыства шубраўцаў.

У 1827 годзе прызначаны памочнікам бібліятэкара Віленскага ўніверсітэта. Прывёў у парадак i апісаў яго нумізматычныя калекцыі, прывезеныя з Крамянецкага ліцэя. 3 1830 года прафесар лацінскай мовы. Пасля закрыцця ўніверсітэта нейкі час выкладаў у Ковенскай гімназіі; у 1845 годзе вярнуўся ў Вільню i працягваў працаваць над «Аглядам бібліяграфічна-гістарычнай літаратуры i навук у Польшчы», які выйшаў у 1859 годзе ў 3 та­мах. Праца гэта незавершаная, але тым не менш мае значную навуковую каштоўнасць.

Аўтар «Меркаванняў аб кірунках святой веры ў Польшчы» (1857) i некалькіх філалагічных прац: «Гармонія моў, або Зліццё ix у адну, г. зн. польскую…», «Эпілог гісторыі мовы пачатковай i ўступ да яе аднаўлення ў мове славянска-польскай» (Вільня, 1859) i інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бібліёграфы Літвы
Катэгорыя:Філолагі Літвы
Беларуская рэдакцыя Грамадскіх СМІ Латвіі

**Беларуская рэдакцыя Грамадскіх СМІ Латвіі** (таксама вядомая як **LSM+ па-беларуску**) — структурнае падраздзяленне аб’яднанай дзяржаўнай медыякампаніі Грамадскія СМІ Латвіі (LSM), якое стварае кантэнт на беларускай мове.

Рэдакцыя арыентавана на беларускую нацыянальную меншасць у Латвіі, а таксама на шырокую беларускамоўную аўдыторыю. Праца падраздзялення ажыццяўляецца ў рамках мультымедыйнай платформы LSM+ і ўключае публікацыю навін, аналітычных матэрыялаў і аўдыяпраграм.

## Гісторыя і радыёвяшчанне 
Гісторыя беларускага вяшчання ў сістэме грамадскіх медыя Латвіі цесна звязана з дзейнасцю Латвійскага радыё (Latvijas Radio).

На працягу многіх гадоў на канале **Latvijas Radio 4** (LR4, «Домская плошча») існаваў спецыяльны слот для перадач нацыянальна-культурных таварыстваў Латвіі. У рамках грамадскага заказу кожнай суполцы выдзялялася квота эфірнага часу (каля 30 хвілін на месяц) для трансляцыі праграм на роднай мове.

### Перадача «Світанак» 
Галоўным прадуктам беларускай рэдакцыі ў радыёэфіры была праграма **«Світанак»**. Перадача асвятляла актуальныя падзеі ў жыцці беларускай дыяспары, пытанні захавання культуры і традыцый, а таксама знаёміла слухачоў з цікавымі асобамі і беларускай музыкай. У эфіры гучалі інтэрв’ю з суайчыннікамі і навіны суполкі.

У сувязі з рэформай грамадскіх СМІ Латвіі і зацвярджэннем новай стратэгіі развіцця LSM, якая прадугледжвала перанос іншамоўнага вяшчання ў лічбавае асяроддзе, традыцыйнае вяшчанне LR4 было спынена 1 студзеня 2026 года. Перадача «Світанак» развіталася са слухачамі ў FM-дыяпазоне ў канцы 2025 года і трансфармавалася ў фармат падкастаў і інтэрнэт-кантэнту.

## Сучасная дзейнасць 
Пасля рэарганізацыі асноўнай пляцоўкай для дзейнасці рэдакцыі стаў інтэрнэт-партал LSM+ (частка партала LSM.lv, створанага ў 2013 годзе).

Раздзел **LSM+ па-беларуску** прапануе карыстальнікам:
* Пераклады галоўных навін Латвіі і свету на беларускую мову.
* Арыгінальныя матэрыялы пра жыццё беларусаў у Латвіі.
* Аўдыё- і відэасюжэты.

Рэдакцыйная палітыка грунтуецца на прынцыпах грамадскіх медыя: прадастаўленне праверанай, заснаванай на фактах і этычных нормах інфармацыі. Беларускі раздзел партала знаходзіцца ў стадыі развіцця і ўдасканалення кантэнту.

## Гл. таксама 
* Грамадскія СМІ Латвіі
* Беларусы Латвіі
* Беларуская служба Польскага Радыё

## Зноскі 
## Спасылкі 
* LSM+ па-беларуску — Афіцыйная старонка
* Архіў перадач нацыянальна-культурных таварыстваў на LR4

Катэгорыя:Беларускія СМІ ў замежжы
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Латвіі
Катэгорыя:Беларусы Латвіі
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ
AJAX

**Ajax** () — падыход да стварэння карыстальніцкіх інтэрфейсаў для вэб-праграм, пры якім вэб-старонка без перазагрузкі адпраўляе запыты на сервер у фонавым рэжыме, а затым загружае адтуль патрэбныя карыстальніку даныя. Ajax не з’яўляюцца самастойнай праграмай, або тэхналогіяй, гэта хутчэй канцэпцыя ў праграмаванні. На практыцы сучасныя рэалізацыі звычайна выкарыстоўваюць JSON замест XML.

## Прыклады 
### JavaScript 
JavaScript можа змяняць вэб-старонку для дынамічнага адлюстравання новай інфармацыі з дапамогай убудаванага аб'екту XMLHttpRequest, што дазваляе вэб-сайтам загружаць кантэнт на экран без абнаўлення старонкі.

get-ajax-data.js:

```javascript
// Гэты скрыпт працуе на баку кліента

// Ініцыялізацыя HTTP запыту
let xhr = new XMLHttpRequest();
xhr.open('GET', 'send-ajax-data.php');

// Адсочванне змен стану запыту.
xhr.onreadystatechange = function ()
{
	const DONE = 4; // код 4 азначае, што запыт выкананы
	const OK = 200;
	if (xhr.readyState === DONE)
	{
		if (xhr.status === OK)
		{
			console.log(xhr.responseText); // 'Гэта адказ.'
		}
		else
		{
			console.log('Error: ' + xhr.status); // Падчас запыту адбылася памылка.
		}
	}
};

// Адпраўка запыту на send-ajax-data.php
xhr.send(null);
```

send-ajax-data.php:

```php

```

## Літаратура 
*  
Катэгорыя:JavaScript
Сезон 2018/2019 РЦАП-СДЮШАР

У сезоне 2018/2019 баскетбольны клуб РЦАП-СДЮШАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2018/2019 (**9 месца**).

## Склад каманды 
*  Мікіта Барадзін
*  Антон Баярын
*  Андрэй Бойка (прыйшоў у каманду падчас  сезона)
*  Дзмітрый Бязручанка
*  Ігар Бярнацкі
*  Раман Гесць
*  Дзмітрый Грахоўскі
*  Мікіта Дашкевіч
*  Цімафей Карпук
*  Арсеній Кустрэй
*  Данііл Макрыцкі
*  Ян Марынін
*  Тарас Мецяж
*  Арсеній Тугарынаў
*  Аляксей Цынкевіч
*  Аляксандр Ясевіч

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Падзерачоў (галоўны трэнер)
*  Дзмітрый Навіцкі

## Гл. таксама 
* Сезон 2017/2018 РЦАП-СДЮШАР
* Сезон 2019/2020 РЦАП-СДЮШАР

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

2018/2019
РЦАП-СДЮШАР
Катэгорыя:2018 год у Мінску
Катэгорыя:2019 год у Мінску
Варэгем

**Варэгем** (нід. *Waregem,* МФА: ) — камуна і горад ў бельгійскай правінцыі Заходняя Фландрыя. Камуна размешчана ў даліне ракі Ліс, паміж Кортрэйкам і Гентам. Яна уваходзіць у адміністрацыйную акругу Кортрэйк і складаецца з гарадоў Беверэн, Дэсельгем, Сінт-Элуа-Вейве і ўласна Варэгем. На 1 студзеня 2024 года агульная колькасць насельніцтва Варэгема складала 39 970 чалавек. Агульная плошча складае 44,34 км², што дае шчыльнасць насельніцтва 901 чалавек на км².

## Асноўныя славутасці 
* Амерыканскія могілкі і мемарыял на Фландэрскім полі — найменшыя амерыканскія могілкі Першай сусветнай вайны ў Еўропе і адзіныя ў Бельгіі. Яны размешчаны на паўднёва-ўсходняй ускраіне горада і з'яўляюцца месцам пахавання 368 амерыканскіх вайскоўцаў, якія загінулі падчас вызвалення Бельгіі ў Першай сусветнай вайне. На капліцы высечаны імёны 43 зніклых без вестак, чые парэшткі так і не былі знойдзены або ідэнтыфікаваны.
* Гавербекскі іпадром — адзін з нямногіх іпадромаў у Бельгіі.

## Спорт 
* Варэгем добра вядомы сваімі штогадовымі коннымі скачкамі на мясцовым іпадроме.
* Варэгем з'яўляецца родным горадам футбольнай каманды .
* Фінальны этап сезона велакросу «Cyclocross Masters» праводзіцца ў Варэгеме з 2013 года.
* Варэгем з'яўляецца домам для аднайменнай рэгбі-каманды.

## Вядомыя асобы 
* Aborted, дэз-метал-гурт (створаны ў 1995)
* Эміль Клаўс, мастак (1849–1924)
* Анн Дэмелеместэр, мадэльер (нар. 1959)
* Дзік Норман, тэнісіст (нар. 1971)
* Ян Пітэр Шотэ, кардынал і чыноўнік Рымскай курыі (1928–2005)
* Фрэнкі Вандэндрышэ, футбольны брамнік (нар. 1971)

## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
*  
* 

Катэгорыя:Камуны правінцыі Заходняя Фландрыя
Сезон 2021/2022 РЦАП-СДЮШАР

У сезоне 2021/2022 баскетбольны клуб РЦАП-СДЮШАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2021/2022 (**11 месца**).

## Склад каманды 
*  Сцяпан Абрамовіч (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Андрэй Бабкоў (пераведзены ў моладзевую каманду падчас сезона)
*  Вячаслаў Булдык
*  Міхаіл Галубко
*  Дзмітрый Захаранкаў
*  Святаслаў Кавалёў (пераведзены з моладзевай каманды падчас сезона)
*  Уладзіслаў Кавалёў (пераведзены ў моладзевую каманду падчас сезона)
*  Ягор Казлоў
*  Ягор Камлач
*  Аляксандр Лаўрэнаў
*  Арцемій Ляшук
*  Расціслаў Макаўчык
*  Данііл Макрыцкі
*  Мікіта Надзеяў (пераведзены з моладзевай каманды падчас сезона)
*  Мікіта Парахненка
*  Уладзіслаў Пахомаў
*  Міхаіл Ярмонін

## Трэнеры каманды 
*  Эдуард Кемен (галоўны трэнер)
*  Дзмітрый Навіцкі
*  Сяргей Варыводаў

## Гл. таксама 
* Сезон 2020/2021 РЦАП-СДЮШАР
* Сезон 2022/2023 РЦАП-СДЮШАР

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

2021/2022
РЦАП-СДЮШАР
Катэгорыя:2021 год у Мінску
Катэгорыя:2022 год у Мінску
Сезон 2020/2021 РЦАП-СДЮШАР

У сезоне 2020/2021 баскетбольны клуб РЦАП-СДЮШАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2020/2021 (**11 месца**).

## Склад каманды 
*  Андрэй Ажго
*  Андрэй Бабкоў
*  Вячаслаў Булдык
*  Уладзіслаў Віннікаў
*  Міхаіл Галубко
*  Мікіта Дашкевіч
*  Дзмітрый Захаранкаў
*  Вячаслаў Зяленка
*  Мікіта Казімірчанка
*  Ягор Казлоў
*  Цімафей Карпук
*  Аляксандр Лаўрэнаў
*  Арцемій Ляшук
*  Расціслаў Макаўчык
*  Данііл Макрыцкі
*  Мікіта Парахненка
*  Уладзіслаў Пахомаў
*  Ягор Тамашэўскі
*  Міхаіл Ярмонін (прыйшоў у каманду падчас  сезона)

Перыядычна ў каманду прыцягваліся гульцы каманды «Цмокі-Мінск»-моладзевая Арцём Брашко (2 гульні), Валерый Жылевіч (4 гульні) і Ілля Мілашэўскі (1 гульня).

## Трэнеры каманды 
*  Эдуард Кемен (галоўны трэнер)
*  Дзмітрый Навіцкі
*  Сяргей Варыводаў

## Гл. таксама 
* Сезон 2019/2020 РЦАП-СДЮШАР
* Сезон 2021/2022 РЦАП-СДЮШАР

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

2020/2021
РЦАП-СДЮШАР
Катэгорыя:2020 год у Мінску
Катэгорыя:2021 год у Мінску
Aborted

**Aborted** — бельгійскі дэз-метал-гурт, створаны ў 1995 годзе ў Варэгеме. У цяперашні час у склад гурта ўваходзяць вакаліст, заснавальнік і адзіны пастаянны ўдзельнік Свен дэ Калувэ, а таксама гітарысты Ян Джэкеліс і Дэн Конрадсан. Нягледзячы на тое, што першапачаткова ўвесь склад гурта пражываў у Бельгіі, у цяперашні час у Aborted ёсць музыкі з Бельгіі, Ісландыі і ЗША. Гурт выпусціў дванаццаць студыйных альбомаў, шэсць міні-альбомаў і адзін канцэртны DVD.

Aborted апісвалі як дэзграйнд-гурт, але іх больш познія творы называлі дэзкорам. AllMusic апісаў стыль гурта як «нястрымнае грайндкор-дзікунства і старанна прапрацаваную тэхнічнасць дэз-металу».

## Удзельнікі 
**Дзеючыя**

* Свен "Svencho" дэ Калувэ — вакал 
* Ян Джэкеліс — гітары 
* Даніэль Мані Конрадсан — гітары 

**Канцэртныя**

* Сібэ Гэрманс — барабаны 

## Дыскаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1995 годзе
Катэгорыя:Грайндкор-гурты
Катэгорыя:Выканаўцы Century Media Records
Катэгорыя:Дэз-метал-гурты Бельгіі
Буйвал (значэнні)

**Бу́йвал** — шматзначны тэрмін.

## Біялогія 
* Буйвал — агульная назва прадстаўнікоў двух родаў з сямейства пустарогіх.

## Прозвішча 
* Валерый Яўгенавіч Буйвал (нар. 1955) — беларускі мастацтвазнавец.

## Тэхніка і транспарт 
*  — савецкі вопытны асноўны баявы танк.
*  — савецкі вопытны артылерыйскі рухомы браніраваны наглядальны пункт.
*  — паруcна-вінтавы корвет расійскага флоту.
*  — прам Балтыйскага флоту Расійскай імперыі 1710 года пабудовы.
*  — прам Дняпроўскай флатыліі Расійскай імперыі 1737 года пабудовы.
*  — прам Балтыйскага флоту Расійскай імперыі 1752 года пабудовы.
Гаўрыла

**Гаўры́ла** ( — мая сіла — Бог) — мужчынскае імя старажытнаяўрэйскага паходжання.

Вядома на Беларусі з XVI стагоддзя як *Гавриил* (1652), *Гаврило* (1528), *Гавруло* (1552), *Гаврело* (1552), *Аврыло* (1660), *Гаврыло* (1555), *Гаврыла* (1743), *Гаврилко* (1541), *Гац* (1589), *Гацко* (1540), *Гацук* (1541), *Гацута* (1541), *Гач* (1591), *Гаврис* (1746), *Гаврук* (1726). Вытворныя імёны: Гаўры́лік, Гаўры́льчык, Га́ўрык, Гаўру́к, Гаўру́та, Гаўру́сь, Гаўру́ш, Гаўру́шка, Гаўра́ш.

Ад імя ўтвораны прозвішчы Гаўры́лаў, Гаўрыло́віч, Гаўрыле́нка, Гаўрылё́нак, Гаўры́лік, Гаўры́льчык, Гаўрылю́к, Гаўры́к, Гаўры́каў, Гаўрычэ́нка, Гаўру́к, Гаўруко́віч, Гаўручэ́нка, Гаўручо́нак, Гаўру́та, Гаўрусё́ў, Гаўру́ш, Гаўру́шчанка, Гаўра́ш.

Імяніны: 15 студзеня, 22 студзеня, 10 лютага, 11 лютага, 26 сакавіка, 20 красавіка, 22 красавіка, 9 мая, 12 ліпеня, 13 ліпеня, 27 лістапада, 30 снежня.

## Гл. таксама 
* Габрыель
* Гаўрыіл

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Сезон 2022/2023 РЦАП-СДЮШАР

У сезоне 2022/2023 баскетбольны клуб РЦАП-СДЮШАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2022/2023 (**9 месца**).

## Склад каманды 
*  Кірыл Баранчэеў
*  Ягор Батвянкоў
*  Антон Блізнюк
*  Вячаслаў Булдык (пераведзены ў моладзевую каманду падчас сезона)
*  Аляксандр Гогараў (пераведзены з моладзевай каманды падчас сезона)
*  Віталь Дучко
*  Мікіта Казімірчанка (пераведзены ў моладзевую каманду падчас сезона)
*  Ягор Казлоў
*  Ягор Камлач
*  Уладзіслаў Парамонаў
*  Уладзіслаў Пахомаў
*  Захар Прыйма
*  Павел Рабушка
*  Даніла Семянюк
*  Назар Фархадаў
*  Міхаіл Ярмонін

## Трэнеры каманды 
*  Эдуард Кемен (галоўны трэнер)
*  Аляксей Гарчакоў

## Гл. таксама 
* Сезон 2021/2022 РЦАП-СДЮШАР
* Сезон 2023/2024 РЦАП-СДЮШАР

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

2022/2023
РЦАП-СДЮШАР
Катэгорыя:2022 год у Мінску
Катэгорыя:2023 год у Мінску