Хаймэ I Арагонскі

**Хаймэ I Заваёўнік** (, , , , , Манпелье — , Валенсія) — кароль Арагона, граф Барселоны, сеньёр Манпелье з 1213 года, кароль Маёркі з 1231 года, 1-ы кароль Валенсіі з 1238 года, граф Урхеля ў 1231—1236 гадах, граф Русільёна і Сердані з 1244 года.

## Біяграфія 
Сын Педра II, які загінуў пры Мюрэ.

Атрымаў мянушку Заваёўніка, з прычыны таго, што за час свайго доўгага валадарання ўлада Барселонскай дынастыі пашырылася ва ўсе бакі: на Лангедок на поўначы, Балеарскія астравы на ўсходзе, тайфу Валенсію на поўдні, на месцы якой заснаваў аднайменнае каралеўства. Падпісаўшы пагадненне з Людовікам IX, ён вырваў Барселону з-пад намінальнага французскага сюзерэнітэту і далучыў яе да сваёй кароны.

Яго ўдзел у Рэканкісце ў міжземнаморскай Іспаніі параўнальны са зробленым Фердынандам III Кастыльскім у Андалусіі.

Як заканадаўца і арганізатар ён займае высокае месца сярод іспанскіх каралёў. Якуб склікаў *Кансулат мора*, які кіраваў марскім гандлем і дапамагаў умацаваць каталонскае пераўзыходства ў заходнім Міжземнамор’і. Ён быў істотным дзеячом у развіцці каталонскай мовы, спансаваў каталонскую літаратуру і напісаў квазі-аўтабіяграфічную хроніку свайго валадарання «Libre dels feyts» ().

Перад смерцю падзяліў свае ўладанні: Балеарскія астравы, пад імем каралеўства Мальёркі, дасталіся яго малодшаму сыну Хаймэ, а ўсё астатняе — старэйшаму, Педра III.

## Крыжовы паход 1269 года 
«Хан Тартарыі» (Ільхана) Абака перапісваўся з Хаймэ на пачатку 1267 года, запрашаючы яго аб’яднаць намаганні з манголамі і пайсці ў крыжовы паход.. Джэймс адправіў амбасадара ў Абака, які вярнуўся з манголамі ў 1269. Папа Клімент IV спрабаваў адгаварыць Хаймэ ад крыжовых паходаў, гаварыў аб яго маральным абліччы. Альфонса X рабіў тое ж самае. Тым не менш, Хаймэ, які быў у Мурсіі, заключыў мір з Мухамедам I ібн Насрам, султанам Гранады, і прыступіў да збору сродкаў да крыжовых паходаў. Быў падатаваны флот у Барселоне ў верасні 1269, на якім Хаймэ быў гатовы да адплыцця на ўсход. Трубадур Аліўе Тэмплье злажыў песню, усхваляючы плаванне і спадзеючыся на яго поспех. Шторм, аднак, прымусіла яго сысці з курсу, і ён прыплыў да Эг-Морта. Згодна з Вільгельма Тырскім, ён вярнуўся праз Манпелье і пакінуў далейшыя намаганні на крыжовы паход.

## Шлюб і дзеці 
У 1235 Хаймэ I Заваёўнік ажаніўся з Іаландай Венгерскай. Яны абвянчаліся 8 верасня ў Кафедральным саборы Барселоны. Для Хаймэ гэта быў другі шлюб. Першы, з Элеанорай Кастыльскай, быў ануляваны з-за крэўнага сваяцтва. Ад гэтага шлюбу застаўся сын Альфонса.

У Хаймэ і Іаланды нарадзілася 10 дзяцей:

* Іаланда Арагонская (1236—1301), стала каралевай Кастыліі, выйшаўшы замуж за Альфонса X Кастыльскага, мела дванаццаць дзяцей.
* Канстанцыя Арагонская (1239—1269), выйшла замуж за Хуана Мануэля Кастыльскага, сына караля Кастыліі Фердынанда III, мела дваіх дзяцей.
* Педра III Арагонскі (1239—1285), успадкоўваючы бацьку, стаў каралём Арагона і Валенсіі, графам Барселоны, па просьбе сіцылійцаў прыняў карону Сіцыліі (у 1282). Быў жанаты на Канстанцыі Сіцылійскай, меў шасцёра дзяцей.
* Хаймэ Маёркскі (1243—1311), пасля смерці бацькі атрымаў у валоданне васальнае каралеўства Маёрка. Акрамя Балеарскіх астравоў, у яго ўваходзілі каталонскія графства Русільён і Сердань, а таксама сеньёры Манпелье, віконцтва Карла ў Аверні і баронства Амела каля Манпелье. Быў жанаты на Эскларамунде дэ Фуа, меў шасцёра дзяцей.
* Фердынанд Арагонскі (1245—1250), інфант Арагона, памёр у раннім узросце.
* Санча Арагонскі (каля 1242—1255 — 1262 ці 1275), была заручана з Тібо V Наварская. Атрымала хрысціянскую адукацыю, якая схіліла яе пакінуць двор і стаць манашкай.
* Ізабэла Арагонская (1247—1271), выйшла замуж за караля Францыі Філіпа III, мела чацвёра дзяцей.
* Марыя Арагонская (1248—1267), прыняла пострыг у манастыры Сіхены.
* Санча Арагонскай (1250—1275), у 16 гадоў быў прызначаны арцыбіскупам Таледа, пакараны мусульманамі ў Мартас.
* Элеанора Арагонская (1251-?), інфанта Арагона, памерла ў раннім узросце.

## У культуры 
* Згадваецца ў кнізе Ідрыс Шаха «Суфізм».
* У 2009 годзе выйшаў біяграфічны фільм «Кароль-заваёўнік», у галоўнай ролі — Цім Рот.

## Гл. таксама 
* Серверы Жыронскі

## Спасылкі 
* 
* Хаймэ I Заваёўнік 
* libro.uca.edu
** Full online book The Chronicle Of James I Of Aragon
** The Worlds of Alfonso the Learned and James the Conqueror — Robert I. Burns, S.J., ed.
** The Crusader Kingdom of Valencia — Robert Ignatius Burns, S.J.
* 1911 encyclopedia.org: James I of Aragon
* Medieval Sourcebook: e-text of James’s grant of trade privileges to Barcelona, 1232, freeing the city from tolls and imposts with his realms
* James I at Find-A-Grave
* The Barcelona Maritime Code of 1258 
* The life and times of James the first

Катэгорыя:Каралі арагонскія
Катэгорыя:Каралі маёркскія
Катэгорыя:Графы барселонскія
Катэгорыя:Графы русільёнскія
Катэгорыя:Графы серданійскія
Катэгорыя:Памерлі ў Валенсіі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIII стагоддзя