Узброеныя сілы Швецыі

**Узброеныя сілы Швецыі** ()&nbsp;— сукупнасць войскаў Каралеўства Швецыя, прызначаных для абароны свабоды, незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці дзяржавы. З 1994 года складаюцца ў агульную структуру са службовых частак: Сухапутныя войскі (), Ваенна-марскія сілы (ВМС&nbsp;— ) і ваенна-паветраныя сілы (ВПС&nbsp;— ). Агульная колькасць&nbsp;— 25 000 чалавек.

Гэтыя узброеныя сілы (УС) з’яўляюцца агенцтвам Урада Швецыі (), якое адказнае за аперацыі ўзброеных сіл Швецыі. Асноўная задача ўзброеных сіл Швецыі заключаецца ў падрыхтоўцы, арганізацыі і разгортванні ўзброеных сілаў як унутры краіны, так і за мяжой, захоўваючы пры гэтым доўгатэрміновую здольнасць абараніць Швецыю ў выпадку інтэрвенцыі. Вярхоўны галоўнакамандуючы (), генерал-палкоўнік ці прапар-афіцэр камандзір шведскіх ўзброеных сілаў, і з’яўляецца самым высокапастаўленым афіцэрам прафесійных на сапраўднай службе. Вярхоўны Галоўнакамандуючы у сваю чаргу падсправаздачны праз міністра абароны ўраду Швецыі ().
 
Узброеныя сілы больш за стагоддзе пабудаваны на паняццях вайсковыга абавязку і тэрытарыяльнай абароны, падтрымкі старажытнай нацыянальнай палітыкі недалучэння, нейтралітэту. Да канца халоднай вайны амаль усе мужчыны, якія дасягнулі ўзросту прыдатнасці да ваеннай службы былі прызваны ў войска. Улетку 2010&nbsp;г. у мірны час прызыў спынілі, была ўведзена добраахвотніцкай арміі. Пераход на новую сістэму будзе цалкам завершаны ў 2018 г. Некаторыя падраздзяленні шведскіх узброеных сіл у цяперашні час знаходзяцца на разгортванні ў Афганістане адпаведна з дзеяннямі Міжнародных сіл садзейнічання бяспецы (*ISAF*&nbsp;— ) і ў Косаве. Да таго ж Швецыя ўдзельнічае разам з ваеннымі назіральнікамі розных краін служыць у кантынгенце ЕС адзін раз у тры гады.

## Гісторыя 
Узброеныя сілы (УС) складаюцца з сухапутных войскаў, ВПС і ВМС. Вышэйшае кіраўніцтва ажыццяўляе ўрад, непасрэднае — галоўнакамандуючы Узброенымі сіламі. Агульная колькасць УС каля 68 тыс. чалавек (1977 г.). Камплектуюцца яны паводле закона пра вайсковую павіннасць. Тэрмін сапраўднай ваеннай службы ў сухапутных войсках 7,5-15 месяцаў, у ВПС — 8-15 месяцаў, у ВМС 10-17,5 месяцаў.
* Сухапутныя войскі (каля 46 тыс. чалавек) маюць 50 пяхотных, артылерыйскіх, бранятанкавых і іншых вучэбна-мабілізацыйных палкоў і асобных батальёнаў, на базе якіх у ваенны час разгортваюцца брыгады і асобныя батальёны.
* ВПС (каля 10 тыс. чалавек) налічваюць больш за 30 розных эскадрылляў (каля 600 баявых самалётаў) і 10 верталётных груп (па 2-4 верталёты ў кожнай).
* ВМС (каля 12 тыс. чалавек) маюць 17 падводных лодак, 6 эскадраных мінаносцаў, 6 фрэгатаў, каля 40 тарпедных катараў, 16 патрульных катараў, 3 мінныя загараджальнікі, больш за 30 розных тральшчыкаў, каля 65 мабільных і стацыянарных часцей берагавой артылерыі. Ваенна-марскія базы: Хорсфіярд (Стакгольмскія шхеры), Карлскруна, Гётэбарг і іншыя. Многія ўкрыцці для караблёў знаходзяцца ў скалах. Зброя ва ўсіх відаў УС шведскай і замежнай вытворчасці.
Палітыка строгага шведскага нейтралітэту абумовіла высокі ўзровень гатоўнасці Швецыі да баявых дзеянняў, але ў сувязі са спыненнем халоднай вайны у 1990-х гадах узброеныя сілы гэтай краіны былі скарочаны.
* У 1997 г. налічвалася крыху больш за 53 тысяч ваеннаслужачых і каля 570 тысяч *вайскоўцаў у запасе*.
* З 2010 г. адменены ўсеагульны вайсковы абавязак, адбыўся пераход да прафесійнай арміі.

## Дактрына 
Шведскія узброеныя сілы маюць чатыры асноўныя задачы:
* Абарона тэрытарыяльнай цэласнасці Швецыі;
Абарона краіны ў выпадку нападу замежнай дзяржавы.
Падтрымка грамадзянскай супольнасці ў выпадку стыхійных бедстваў (паводка і г.д.).
* Для разгортвання сіл у *міжнародных аперацыях* дзеля падтрымання міру.
Швецыя імкнецца мець магчымасць заставацца нейтральнай ў выпадку вайны. Аднак, Швецыя супрацоўнічае з іншымі замежнымі краінамі. Як член Еўрапейскага Саюза, Швецыя выступае ў якасці вядучай краіны для баявых груп ЕС, а таксама супрацоўнічае і праводзіць сумесныя вучэнні з НАТА ў рамках членства ў *Партнёрства дзеля міру* і ў *Савеце Еўраатлантычнага партнёрства*. У 2008 г. пачата супрацоўніцтва паміж Паўночнымі краінамі дзеля пашырэння магчымасці сумесных дзеянняў, і гэта прывяло да стварэння Паўночнага абароннага супрацоўніцтва (*NORDEFCO*&nbsp;— ). Пры пашырэнні ваеннага супрацоўніцтва дзеля абарончых пазіцый у 2009 г. Швецыя заявіла, што не застанецца пасіўнай ў выпадку, калі Паўночныя краіны або члены Еўрапейскага Саюза падвергнуцца нападу.
Нядаўнія палітычныя шведскія рашэння падкрэслілі імкненне да ўдзелу ў міжнародных аперацыях дзеля набыцця вопыту. Пасля ўзброенага канфлікту ў Паўднёвай Асеціі 2008 г. чарговы раз пераканаліся ў правільнасці рашэння. Да гэтага часу большасць падраздзяленняў не можа быць мабілізавана на працягу аднаго года, калі ўзнікне такая неабходнасць. У 2009 годзе міністр абароны Швецыі заявіў, што ў будучыні ўсё ўзброеныя сілы павінны быць цалкам мабілізаваны на працягу аднаго тыдня.

## Галоўнакамандуючыя ўзброенымі сіламі Швецыі 
## Склад узброеных сіл Швецыі 
### Сухапутныя войскі 
### Ваенна-марскія сілы 
### Ваенна-паветраныя сілы 
## Міратворчая дзейнасць узброеных сіл Швецыі 
Міратворчая дзейнасць ажыццяўляецца шведскімі войскамі ў «блакітных касках» у рамках Арганізацыі Аб’яднаных Нацый. З канца 2001 года Швецыя з’яўляецца членам Міжнародных сіл садзейнічання бяспекі (ISAF), якія функцыянуюць пад эгідай ААН у Афганістане, удзельнічае ў міратворчай місіях ААН і АБСЕ ў Грузіі, місіі ААН у Індыі і Пакістане, а таксама міратворчых аперацыях у Косава, на Блізкім Усходзе, Непале, Самалі, Судане.
У 1994 годзе Швецыя далучылася да праграмы «Партнёрства дзеля міру», створанай па ініцыятыве НАТА, у рамках якой з’яўляецца асацыятыўным членам Рады еўраатлантычнага партнёрства (РЭАП). У фармаце дадзенай арганізацыі ажыццяўляецца сумесная міратворчая дзейнасць на Балканах, у Афганістане, а таксама барацьба з міжнародным тэрарызмам. На тэрыторыі Швецыі знаходзяцца навучальныя цэнтры праграмы Партнёрства дзеля міру (Kungsang, да поўначы ад Стакгольма), дзе праводзіцца падрыхтоўка міратворчых сіл, спецыялістаў па выратавальных і гуманітарных аперацыях.

## Крытыка 
У 2008 г. у артыкуле на аснове доктарскай дысертацыі, навуковец Карл Ідэн () з універсітэта Гётэбарга даў аналіз у апісанні шведскіх узброеных сіл, што тычыўся кар’еры для рэестравых афіцэраў у першую чаргу ў мірны час, бюджэтных выдаткаў (сродкі плацельшчыкаў падаткаў), даследавання фактычных ваенных дзеянняў, характара кіравання войскамі камандаваннем, арганізацыі развіцця арміі і флота, ступень эфектыўнасці выкарыстання рэсурсаў у войску і г.д. Гэта мела немалаважнае значэнне для прыняцця рашэнняў Урада Швецыі і заканадаўчай ініцыятывы рыксдагаа.

## Галерэя 

Выява:Swedish officer.jpg|Афіцэр УС Швецыі
Выява:Swedish Arctic Rangers (2).jpg| Салдаты УС Швецыі

## Гл. таксама 
* Берагавая абарона
* Вайсковая служба
* Ваенная акадэмія Карлберг

## Зноскі 
## Літаратура 
* Мельник Олексій, Чернова Алла, «Нові виклики та загрози вимагають нових підходів до оборони: досвід Швеції», журнал «Національна безпека і оборона», №&nbsp;1, 2009 г., вид. ЦЕНТР РАЗУМКОВА&nbsp;— С. 36-39;
* Пашков Михайло, «Шведська модель безпеки, миролюбний, добре озброєний нейтралітет», журнал «Національна безпека і оборона», №&nbsp;1, 2009 г., вид. ЦЕНТР РАЗУМКОВА&nbsp;— С. 40-43;
* Мартов И. Вооруженные Силы Швеции (рус.) // Зарубежное военное обозрение.&nbsp;— М.: «Красная Звезда», 1999.&nbsp;— В. 631.&nbsp;— №&nbsp;10.&nbsp;— С. 6-11.&nbsp;— ISSN 0134-921X 
* «Швеция» — Большая советская энциклопедия 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Міністэрства абароны Швецыі 
* Försvarsmakten 
* Instruktion för försvarsmakten  
* *Livlös livlina till väst* Framsyn 2004, Nr. 1  (Försvarsmakten under kalla kriget) 
* *Hemliga atomubåtar gav Sverige säkerhetsgaranti* Framsyn 2005, Nr. 1  (Samarbetet med USA)