Давід Эйнхорн

**Давід Эйнхорн** () — паэт, журналіст і эсэіст. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1886 годзе ў Карэлічах у яўрэйскай сям'і. Сын Беньяміна Эйнхорна, былога ваеннага ўрача, які стаў прызначаным урадам рабінам. Рос у Рубяжэвічах. "Душа маю належыць штэтлю на літоўскай зямлі", пісаў ён пазней.  Вучыўся ў школе ў Ваўкавыску і пачаў пісаць вершы ў раннім узросце, спачатку на іўрыце. Быў глыбока ўражаны паразай Расійскай рэвалюцыі 1905 года і звярнуўся да сацыялістычнай і бундаўскай палітыкі. Ён стаў актыўным у літаратурным руху на ідыш, пісаў вершы для літаратурнага часопіса на ідыш *«Literarishe Monatsshriften»* у 1908 годзе.

У 1909 годзе Айнхорн апублікаваў свой першы зборнік вершаў *«Shtile Gezangen»* («Ціхія спевы»), а ў 1913 годзе — *«Mayne Lider*» («Мае вершы»). Крытыкі высока ацанілі лірычную якасць вершаў у гэтых творах, часта сканцэнтраваных на канфлікце паміж традыцыйным парадкам і сучаснасцю, і многія з іх пазней былі пакладзены на музыку. У 1910 годзе пераехаў у Вільню, каб дапамагчы заснаваць выдавецтва Барыса Клецкіна. У тым жа годзе ён працаваў сакратаром у Мендэле Мохера Сфорыма.

### Выгнанне 
У 1912 годзе Эйнхорн быў арыштаваны за сувязі з Бундам і зняволены ў Вільні на шэсць месяцаў. Пасля гэтага ён быў высланы з краіны; спачатку паехаў у Парыж, а ў 1913 годзе пераехаў у Берн, Швейцарыя. Там ён наведваў курсы па гісторыі мастацтва і філасофіі ў Бернскім універсітэце, пісаў для дзіцячага перыядычнага выдання на ідыш *«Grininke beymelekh»* і віленскага часопіса *«Di yudishe velt»*. У гэты перыяд таксама зрабіў пераклад на ідыш «Кнігі Псалтыра». З 1916 па 1917 год рэдагаваў двухтыднёвае выданне для бежанцаў *«Di Fraye Shtime»,* якое выходзіла ў Берне і Жэневе.

У 1917 годзе пераехаў у Радам, а затым у Варшаву. У тым жа годзе ён напісаў яшчэ адну кнігу «*Tsu a Yidisher Tokhter»* («Дачцэ-яўрэйцы») у якасці вясельнага падарунка Геніі Зісман, з якой ажаніўся ў сакавіку 1917 года. Напісаў эсэ для зборніка 1920 года пад назвай *«Di Tevye»* («Каўчэг»), які ён апублікаваў разам з паэтам Альтэрам Кацызнэ.  Падчас знаходжання ў Варшаве ён супрацоўнічаў з бундаўскім перыядычным выданнем *«Lebns-fragn»*, якое выдаваў лідар Бунда Уладзімір Медэм .

### Берлін 
Расчараваны антысемітызмам і тым, што ён называў «армейскай атмасферай» Варшавы, Эйнхорн пераехаў у Берлін восенню 1920 года. Ён часта наведваў *Romanisches Café*, якое стала цэнтральным месцам сустрэч яўрэйскіх мігрантаў-інтэлектуалаў у Берліне, хоць і пачаў рашуча выступаць супраць «культуры кавярняў» многіх мігрантаў, якіх ён асуджаў як буржуазных інтэлектуалаў, якія «лічаць забітых ахвяр украінскіх пагромаў сваёй уласнасцю, кожны вечар ствараюць новыя камітэты дапамогі, здымаюць наш смутак і выкрываюць наш сорам у кіно».  Ён крытыкаваў яўрэйскую інтэлігенцыю за тое, што яна аддае прыярытэт яўрэйскім абшчынам ва Усходняй Еўропе, у той час як у значнай ступені ігнаруе яўрэйскіх працоўных-мігрантаў у Германіі і стварае літаратурныя праекты, якія не ахопліваюць шырэйшую аўдыторыю.

Падчас знаходжання ў Берліне Эйнхорн працаваў перакладчыкам у выдавецтве «Wostok» і разам з журналістам Шмарыягу Гарэлікам і лінгвістам Максам Вайнрайхам напісаў зборнік пад назвай *«Der Onheyb»* («Пачатак»). Ён рэдагаваў калонку пра літаратуру на ідышы ў штомесячніку Марціна Бубера *«Der Jude»* і часта пісаў у нью-ёркскай газеце на ідышы *«Forward»*, будучы адным з нямногіх пісьменнікаў у Берліне. У 1924 годзе ў Берліне ён апублікаваў зборнік сваіх вершаў пад назвай *«Gezamlte Lider 1904-1924*» («Зборнік вершаў 1904–1924»).

Эйнхорн адчуваў усё большае расчараванне ў камуністычных і сацыялістычных рухах у Германіі; сімпатызуючы гэтаму руху, ён лічыў, што ў камуністаў у Германіі няма ніякіх шанцаў супраць дамінавання Сацыял-дэмакратычнай партыі (СДПГ). Ён прысутнічаў на канферэнцыі Лейбарысцкага і Сацыялістычнага Інтэрнацыяналу ў Гамбургу ў 1923 годзе, дзе напісаў, што бачыў, як «цела бездакорнага сацыялізму было аднесена ў магілу». Лічыў, што вялікая колькасць моладзі ў Германіі была схільная да расісцкіх і антысеміцкіх ідэй. У адрозненне ад многіх іншых інтэлектуалаў, якія адкідалі гэты рух, быў глыбока занепакоены першапачатковым уздымам нацысцкай партыі Адольфа Гітлера. Назіраў за сустрэчамі нацысцкай партыі ў Берліне і прыйшоў да высновы, што ў Германіі ўзнікае разгул антысемітызму па ўсім палітычным спектры. З-за гэтага пакінуў Берлін і паехаў у Парыж восенню 1924 года, ненадоўга вярнуўшыся з візітам у снежні.

### Пазнейшае жыццё і смерць 
У Парыжы Айнхорн працягваў займацца журналістыкай, дзе ў 1928 годзе працаваў рэдактарам штомесячнага перыядычнага выдання пад назвай *«Di Epokhe»* і вёў калонку ў бундаўскім часопісе *«Undzer Shtime»* («Наш голас»). У 1934 годзе напісаў артыкулы «Вечны жыд» і «*Іліяда»*для энцыклапедыі на ідыш *«Algemeyne Entsiklopedye»*. У 1940 годзе падчас бітвы за Францыю уцёк з Парыжа і эміграваў у Злучаныя Штаты. Пасля эміграцыі працягваў пісаць вершы. Працягваў пісаць у «*Forvarts»*, у 1956 годзе вёў штотыднёвую калонку пад назвай «*Tsvishn Tsvey Veltn*» («Паміж двума светамі»), якая служыла мемуарамі па літаратурнай культуры на ідыш. 

Сярод тэм яго прац былі лёс сучаснага іўдаізму, ідэя вяртання да веры і знішчэнне еўрапейскага яўрэйства. Некаторыя з яго твораў былі перакладзены на іншыя мовы.

Эйнхорн не верыў, што яўрэйства можа існаваць без іўдаізму; адпаведна, змагаўся супраць асіміляцыі і заклікаў да захавання яўрэйскіх традыцый. Мова ідыш увасабляла для яго сутнасць яўрэйскай спадчыны, і ён баяўся, што яе выцесніць іўрыт. Нягледзячы на ​​тое, што  прызнаваў дзяржаву Ізраіль, лічыў, што захаванне яўрэйскай культуры не залежыць ад нацыянальнай тэрыторыі.

Памёр у Нью-Ёрку 2 сакавіка 1973 года.

Катэгорыя:Паэты на ідыш
Катэгорыя:Журналісты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Паэты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Яўрэйскія паэты
Катэгорыя:Постаці Карэлічаў
Катэгорыя:Памерлі ў 1973 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1886 годзе
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі