Гдзень

**Гдзень** (, ) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Камарынскага сельсавета.

Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Верхняжарскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 75 км на поўдзень ад Брагіна, 191 км ад Гомеля, 26 км ад чыгуначнай станцыі Пасудава (на лініі Оўруч — Палтава), 1,5 км ад дзяржаўнай мяжы з Украінай.

### Водная сістэма 
Рака Брагінка (прыток ракі Дняпро).

## Транспартная сістэма 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з выгнутай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой далучаюцца кароткія вуліцы. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Знойдзенае археолагамі гарадзішча ранняга жалезнага веку і эпохі Кіеўскай Русі (на паўночна-заходняй ускраіне, на левым беразе ракі Брагінка, ва ўрочышчы Гарадок) сведчыць пра засяленне гэтых месцаў са старажытных часоў. Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVI стагоддзя як вёска ў Каралеўстве Польскім. Пасля 2-га раздзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1834 годзе ў валоданні Горватаў. У 1885 годзе ў Ёлчанскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. У 1897 годзе знаходзіліся: царква, школа граматы, крама, карчма.

З 8 снежня 1926 года цэнтр Гдзенскага сельсавета Камарынскага, з 25 снежня 1962 года Брагінскага раёна Рэчыцкай і з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акруг, з 20 лютага 1938 года Палескай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей.

У 1929 годзе працавала школа. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная Ўкраіна», працавалі гамарня, паравы млын. Падчас Вялікай Айчыннай вайны 14 студзеня 1943 года акупанты расстралялі 10 жыхароў вёскі (пахаваны ў магіле ахвяр фашызму ў цэнтры вёскі). У баю каля вёсак Гдзень і Чыкалавічы 22 верасня 1943 года адмеціліся камандзір роты старэйшы лейтэнант У. М. Зарэмба і радавы М. І. Дружынін (захапілі штабны аўтобус суперніка з каштоўнымі дакументамі, ім прысвоена званне Героя Савецкага Саюза). У верасні 1943 года каля вёскі загінулі 12 салдат (пахаваны ў брацкай магіле каля будынка кіравання калгасу). Вызвалена 23 верасня 1943 года. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 146 мясцовых жыхароў. У памяць пра загінуўшых у 1966 годзе ўсталяваны абеліск. Цэнтр калгаса «Чырвоная Украіна». Размяшчаліся сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, майстэрня побытавага абслугоўвання, 3 крамы.

13 снежня 1991 года Гдзенскі сельсавет скасаваны, вёска перададзена ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Камарынскага пассавета. 30 снежня 2003 года вёска перададзена ў склад Верхнежароўскага сельсавета, з 26 верасня 2006 года — у адміністрацыйным падпарадкаванні Камарынскага пассавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 71 гаспадарка, 165 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1834 год — 46 двароў.
* 1885 год — 50 двароў, 381 жыхар.
* 1897 год — 70 двароў, 530 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 84 двары, 543 жыхара.
* 1929 год — 214 двароў 1070 жыхароў.
* 1959 год — 1061 жыхар (паводле перапісу).
* 2004 год — 71 гаспадарка, 165 жыхароў.
* 2006 год — 74 гаспадаркі, 164 жыхара, з якіх 21 ва ўзросце да 16 гадоў, 77 — у працаздольным і 66 — старэйшым за працаздольны.

## Славутасць 
* Археалагічны комплекс: гарадзішча і селішча перыяду ранняга жалезнага веку і сярэднявечча (1-е тысячагоддзе да н.э. – ХІІІ стагоддзе н.э.), 200 м на поўнач ад заходняга канца вёскі, 850-900 м на ўсход ад левага берага р. Брагінка, на правым беразе безымяннага ручая, урочышча Гарадок (Стараселле) — .

## Вядомыя выхадцы 
* Павел Іванавіч Шпетны — Герой Савецкага Саюза (яго імем названы адна з вуліц і вясковая школа).
* Сяргей Сцяпанавіч Мацапура — Герой Савецкага Саюза (яго імем названа адна з вясковых вуліц).

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Катэгорыя:Камарынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна
Катэгорыя:Арловы
Катэгорыя:Горваты