open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сяргей Георгіевіч Выскварка

**Сяргей Георгіевіч Выскварка** (нар. ; в. Пласток, , Беларусь) — збіральнік, даследчык і папулярызатар беларускай народнай танцавальнай культуры, этнахарэограф, этнапедагог.

## Біяграфія 
Сяргей Выскварка нарадзіўся ў вёсцы Пласток Любанскага раёна ў вялікай сям’і. Ужо з дзяцінства цікавіўся традыцыйнай культурай і танцамі, з якімі знаёміла родная бабуля. Скончыў Пластокскую сярэднюю школу. З 1991 года працаваў у дамах культуры Любаншчыны. У 1996—1998 гг. праходзіць тэрміновую вайсковую службу ў горадзе Стараканстанцінаве ва Украіне. З 1999 года спецыяліст па фальклоры і этнаграфіі Любанскага раённага цэнтра культуры, мастацкі кіраўнік Любанскага ўзорнага фальклорнага танцавальнага калектыва «Верабейкі» (створаны ў 1993 годзе). У 2004 годзе завочна скончыў факультэт Традыцыйнай беларускай культуры і сучаснага мастацтва Беларускага ўніверсітэта культуры (сучасны Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў). Цяпер працуе загадчыкам арганізацыйна-творчага аддзела Любанскага раённага цэнтра культуры.

### На ніве фальклору 
Сяргей Выскварка даследуе традыцыйную народную культуру Любаншчыны: запісаў звыш 400 народных песень, 95 традыцыйных мясцовых танцаў (сярод якіх такія рэдкія творы, як «Войра карагодам», «Каваля» «Кадрыля на пяць штоф»), больш за 15 карагодаў і народных гульняў. Рэканструяваў традыцыйныя «Гасцявыя кірмашы», абрад «Спальванне русалкі». Аўтар шматлікіх публікацый, прысвечаных традыцыйным танцам і фальклору. Сяргей Выскварка на працягу многіх гадоў праводзіць майстар-класы традыцыйных танцаў. З’яўляецца куратарам летняй школы традыцыйных танцаў «Пятровіца» (арг. Н. Кухарэнка).

Вядучы шматлікіх свят, у тым ліку «Фальклорная вандроўка» (1993, 1998, 2003), «Гліняны звон» (1996), Рэспубліканскі кірмаш «Вясна — 2000» (горад Салігорск), Рэспубліканскае свята гумару «Капыльскія пацехі» (1999, 2002) і інш.

### Сям’я 
Жанаты з Валянцінай Бубіч. Мае сына Арцёма (1998 г.н.) і дачку Арыну (2005 г.н.).

## Бібліяграфія 
* «Танцавальны фальклор у традыцыйным вяселлі Любаншчыны» (2001)
* «Спецыфіка танцавальнага фальклору Любаншчыны» (2003)
* «Да пытання захавання і развіцця рэгіянальнай мастацкай культуры» (2003)
* «Комплекснае даследаванне фальклорна-этнаграфічных традыцый Любаншчыны» (2003)
* «Беларускі танцавальны фальклор. Методыка працы з дзіцячым факльклорным калектывам» (Мн.: Зміцер Колас, 2015)

## Гл. таксама 
* Любанскія музыкі

## Літаратура 
* Старонка С. Г. Выскваркі ў «Вконтакте»
* Вечная маладосць «русалкі» 
* Сяргей ВЫСКВАРКА: «Калі мы беларусы, у прыярытэце павінна быць свая культура»
* Выскварка пра беларускі танец (відэа)
* Фільм «Старадаўнія танцы»
* Беларускі танец: майстар-клас (відэа)
* «Краіна». Яшчэ скача песня наша (+фота, відэа)

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Іван Кокля

**Іван Кокля** — беларускі пеўчы XVII ст. Служыў у Полацкім Богаяўленскім манастыры. У 1656 годзе паводле ўказа цара Аляксея Міхайлавіча запрошаны з сям'ёй у Маскву з абяцаннем «аддзякаваць за службу», а ў тым выпадку, калі ён не пажадае працаваць у Маскве, адпусціць яго назад у Полацк.

## Літаратура 
* Кокля Іван. 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі  XVII стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Постаці Полацка
Каза (танец)

**«Каза́», «Козачка», «Казёл»** — беларускі народны танец. Музычны памер 2/4. Тэмп умерана хуткі. Верагодна, мае вытокі ў старажытным абрадавым хаджэнні з «казою» на каляды. У аснове харэаграфічнага малюнка — імітацыя розных рухаў і звычак коз (тупат, скачкі і інш.). Бытуе ў мностве варыянтаў амаль на усёй тэрыторыі Беларусі. Некаторыя варыянты маюць элементы гумарыстычнага ігравога дзеяння, акрабатыкі. Выконваецца пад прыпеўкі.

## Літаратура 
* 
* *Чурко Ю. М.* Каза // Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Редкал. І. П. Шамяк (гл. рэд.) і інш. — Мн.: Беларуская савецкая энцыклапедыя, 1989. — С. 231. — ISBN 5-85700-014-9.

Катэгорыя:Беларускія народныя танцы
Пауль Канстанцінеску

**Пау́ль Канстанціне́ску** (, г. , Румынія — , , СРР) — румынскі кампазітар, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў Румыніі (1955). Член-карэспандэнт АН Румыніі (1962). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Румыніі 1951, 1954. 

## Біяграфія 
Вучыўся ў Бухарэсцкай кансерваторыі (1928—1933), выкладаў у ёй, з 1941 года прафесар. Прафесар Акадэміі духоўнай музыкі (1937—1941) і ваеннага музычнага ліцэя (1941—1944) у Бухарэсце. Нацыянальнай класікай сталі яго канцэрты для інструментаў з аркестрам (для фартэпіяна, 1952; для скрыпкі, 1957; для скрыпкі, віяланчэлі і фартэпіяна, 1963). Аўтар лепшай румынскай камічнай оперы «Бурная ноч» (паст. 1935). Сярод іншых твораў: музычная драма «Панэ Лесня Русалім» (паст. 1956), 2 араторыі, 2 сімфоніі, сімфанічныя танцы; камерна-інструментальныя творы; хары, тэатральная і кінамузыка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Румынскай акадэміі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Румыніі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Румыніі
Катэгорыя:Выпускнікі Нацыянальнага ўніверсітэта музыкі Бухарэста
Катэгорыя:Выкладчыкі Нацыянальнага ўніверсітэта музыкі Бухарэста
Каза (гульня)

**«Каза́», «казёл»** — гульня-паказ і маска-персанаж у старажытным усходне-славянскім народным калядным абрадзе. Звязаны з традыцыяй земляробчых святкаванняў зімовага сонцавароту. На Беларусі вядома ўсюды, найб пашыраны на Палессі.
]]
Здольнага да імправізацыі выканаўцу ролі «казы» апраналі ў вывернуты кажух, надзявалі маску (яе магла замяняць шапка з аўчыны). Галаву маскі выразалі з дрэва і абшывалі аўчынай, да яе прымацоўвалі рогі (іх рабілі з лазы ці скруткаў саломы), вушы (часам са сталовых лыжак); ніжняя сківіца з барадой з лёну была рухомай. Вядома «козы» і ў выглядзе вялікай лялькі на кіі. У абходны гурт на чале з «дзедам»-павадыром (яго прыбіралі таксама ў вывернуты кажух або рыззё, на спіне рабілі горб, надзявалі маску з бяросты, прыладжвалі бараду з лёну) уваходзілі адпаведна апранутыя «маладзіца», «афіцэр», «немец», «цыган», а таксама «песельнікі», музыка, механоша. Гурт спяваў спецыяльна прымеркаваную песню, «каза» іншы раз імітавала яе сюжэт, прыкідвалася мёртвай (сімвал памірання і адраджэння прыроды).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускія абрады і звычаі
Злепак

» у экспазіцыі Пушкінскага музея. Масква]]
**Зле́пак** — дакладная копія твора скульптуры, прыкладнога і інш. відаў мастацтва аб'ёмнага характару. Злепкі атрымліваюць шляхам зняцця з арыгінала формы, цвёрдай (гіпс) або мяккай (васковай, пластылінавай і інш.), і заліўкі ў яе гіпсу, сінтэтычнай масы і інш. Выкарыстоўваецца ў музейных экспазіцыях, рэстаўрацыі, у якасці навучальнага дапаможніка.

## Гл. таксама 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Творы мастацтва
Веньямін Міхайлавіч Захараў

**Веньямін Міхайлавіч Заха́раў** () — беларускі артыст балета. Заслужаны артыст Беларусі (1994).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 студзеня 1969 года ў Мінску. Скончыў Беларускае харэаграфічнае вучылішча ў 1987 годзе.

У 1987—2001 гадах — саліст Нацыянальнага акадэмічнага тэатра балета Беларусі. У 18 гадоў ён стаў артыстам тэатра, а ў 23 гады ўжо быў вядучым майстрам сцэны. За сваю балетную кар’еру Веньямін Захараў выходзіў на сцэну больш за тысячу разоў — у галоўных партыях у балетах.

Яго танец вызначаюць пластычная выразнасць, высокі скачок, тэмперамент, імкненне да раскрыцця ўнутранага свету герояў. Сярод партый: Зігфрыд, Дэзірэ, Прынц («Лебядзінае возера», «», «Шчаўкунок» П. Чайкоўскага), Крас і Спартак («» А. Хачатурана), Базіль і Эспада, Салор («Дон Кіхот», «» Л. Мінкуса), Тарэра і Хазэ («» Ж. Бізэ—Р. Шчадрына), Бог («Стварэнне свету» А. Пятрова), Алі і Конрад, Альберт («», «» А. Адана), Юнак («» І. Стравінскага), Жан дэ Брыен («» А. Глазунова), Уладзімір («Страсці» А. Мдывані).

Пасля таго, як пакінуў сцэну, ён працаваў рэпетытарам па балеце ў Музычным тэатры і выкладаў акцёрскае майстэрства ў Беларускай харэаграфічнай гімназіі-каледжы.

Памёр 8 сакавіка 2024 года.

## Прэміі і ўзнагароды 
Лаўрэат міжнародных конкурсаў артыстаў балета імя С. Дзягілева (Масква, 1992, 2-я прэмія СЛіфара), «Арабеск-92» (Перм, Расія), 7-га Міжнарароднага конкурсу артыстаў балета (Масква, 1993, 2-я прэмія і прыз за лепшае выкананне сучаснай харэаграфіі), прэміі імя Л. Александроўскай у складзе групы салістаў балета «Страсці» (1996).

Дзяржаўная прэмія Беларусі (1996).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя. У 2 т. Т. 1. — Мінск, 2002.

Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларусі
Злотніцтва

**Злотніцтва** — выраб рэчаў з каштоўных металаў; від ювелірнага мастацтва. Шырока вядома ў Старажытным Егіпце, Грэцыі, Амерыцы, краінах Усходу, сярэдневяковых Індыі і Кітаі, краінах Еўропы XV—XVIII стст. Пашырэнне механічнай апрацоўкі металаў у сярэдзіне XIX ст. прывяло да заняпаду злотніцтва.

» са Снова. XVII ст. МСБК НАН]]
ка. XVI ст. НГМБ]]
На Беларусі вядома з часоў жалезнага веку (7—6 ст. да н.э. — 8—9 ст. н.э.). Найбольш пашырана як гарадское рамяство ў XII—XVIII стст. Беларускія майстры-злотнікі валодалі рознымі тэхнікамі апрацоўкі (ліццё, коўка, чаканка, гравіраванне) і аздаблення металаў, пераважна серабра (залачэнне, чарненне, зярненне, пацініраванне). Выраблялі посуд, абклады кніг і абразоў, крыжы, дарахавальніцы і інш. Шэдэўр злотніцтва часоў Сярэднявечча — крыж Ефрасінні Полацкай работы Лазара Богшы (1161).
ы. XVIII ст. МСБК НАН]]

У XVI—XVII стст. майстэрні і цэхі злотнікаў існавалі ў Віцебску, Брэсце, Кобрыне, Гродне, Магілёве, Нясвіжы, Слуцку і інш. У другой палове XVII ст. больш за 50 беларускіх злотнікаў, пераважна з Віцебска, Полацка, Магілёва, працавалі ў Залатой, Сярэбранай і Аружэйнай палатах Маскоўскага Крамля, у т.л. П. Заборскі, В. Карпаў, М. Логінаў, Я. Магілёвец і інш. Яны выраблялі посуд, абклады абразоў і кніг, зброю.

## Літаратура 
* Злотніцтва.  — C. 76.
* Цітоў А. Злотніцтва Беларусі. XII — пачатак XX ст. — Мінск : Беларусь, 2020. — 270 с. — ISBN 978-985-01-1284-2.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ювелірнае мастацтва
Катэгорыя:Беларускае мастацтва
Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва Беларусі
Аляксандр Эйг

**Аляксандр Эйг** (1894, Шчадрын, Мінская губерня, цяпер у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі — 30 ліпеня 1938, Іерусалім) — палесцінскі батанік яўрэйскага паходжання, глава кафедры батанікі Яўрэйскага ўніверсітэта ў Іерусаліме і заснавальнік Нацыянальнага батанічнага саду Ізраіля на гары Скопус.

## Біяграфія 
Эйг Александр нарадзіўся ў мястэчку Шчадрын Мінскай губерні. У 1909 эміграваў у Эрэц-Ісраэль. Вывучаў батаніку ў Яўрэйскім універсітэце ў Іерусаліме. У 1926—1938 — загадчык аддзелам батанікі Эксперыментальнай сельскагаспадарчай станцыі (з 1929 — у складзе Яўрэйскага ўніверсітэта). У 1931 заснаваў Батанічны сад на Гары Скопус. З 1932 выкладаў батаніку ў Яўрэйскім універсітэце ў Іерусаліме.

У 1931—1933 — удзельнік навуковай экспедыцыі па Сірыі, Турцыі і Іраку. Калекцыя Эйга паслужыла асновай для гербарыя біялагічнага факультэта Яўрэйскага ўніверсітэта ў Іерусаліме. Вёў даследаванні ў вобласці агульнай батанікі, геабатанікі. Упершыню апублікаваў апісанне многіх відаў раслін, табліцу фітагеаграфічных абласцей (1931). Сярод яго прац — «Унёсак у пазнанне флоры Эрэц-Ісраэль» (1926), «Расліннасць Эрэц-Ісраэль» (1927), «Расліннасць пояса светлых глеб прыбярэжнай раўніны Эрэц-Ісраэль» (1939).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Яўрэйскага ўніверсітэта ў Іерусаліме
Катэгорыя:Батанікі Ізраіля
Катэгорыя:Выкладчыкі Яўрэйскага ўніверсітэта ў Іерусаліме
Крыштоф Клабан

**Крыштоф Клабан** (, Каралявец — пасля 1616) — кампазітар і выканаўца. Да 1565 года флейтыст у Пётркаве, потым інструменталіст, спявак, кампазітар, капельмайстар каралеўскай капэлы Жыгімонта II Аўгуста, Стэфана Баторыя і Жыгімонта III Вазы. Пры Стэфане Баторыю жыў у Гародні, кіраваў капэлай, напісаў для яе шмат твораў. 3 музычнай спадчыны Клабана захаваліся 2 фрагменты шматгалосных месаў і «Песні славянскай Каліёпы», напісаныя з нагоды ўступлення на трон Жыгімонта III (на тэксты Станіслава Грахоўскага, выдадзены ў Кракаве у 1588). Вядомы «спевы пры лютні», якія аздаблялі прыдворныя ўрачыстасці Стэфана Баторыя (захаваліся толькі тэксты Яна Каханоўскага, выдадзены ў Кракаве ў 1583). Музыку Клабана вызначае высокае прафесійнае майстэрства, віртуознае валоданне тзхнікай шматгалосага спеву, яркая вобразнасць і эмацыянальная ўзнёсласць.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кампазітары XVI стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XVII стагоддзя
Катэгорыя:Музыканты XVII стагоддзя
Катэгорыя:Музыканты XVI стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кёнігсбергу
Катэгорыя:Музыканты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Кампазітары Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Постаці Гродна
Віленскі сшытак

**«Віленскі сшытак»**, таксама **«Віленская табулатура»** () — ананімны зборнік свецкай пабытовай песенна-танцавальнай музыкі эпохі Рэнесансу, які захаваў узоры папулярных у Вялікім Княстве Літоўскім жанраў свайго часу. Укладальнікам, а верагодна і аўтарам апрацовак лютневай табулатуры.

Катэгорыя:Культура Вільні
Катэгорыя:Творы 1600 года
Катэгорыя:Кнігі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Музыка Вялікага Княства Літоўскага
Мікалай Гамулка

**Мікалай Гаму́лка** (; каля 1535, Радошкі пад Сандамірам, Рэч Паспалітая, цяпер Польшча — 30 красавіка 1609, Язловец, Рэч Паспалітая, цяпер Украіна) — польскі кампазітар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і мяшчан. 3 дзяцінства праявіў незвычайныя музычныя здольнасці. Адукацыю атрымаў у капэле караля Жыгімонта II Аўгуста. 3 1548 года займаўся ў каралеўскага флейтыста Яна Кляўса, практыкант, з 1558 года паўнапраўны ўдзельнік прыдворнай капэлы. Іграў на драўляных духавых, струнных інструментах, аргане. У 1550-я гг. разам з каралеўскім дваром наведаў Кракаў, Пётркаў, Гданьск, Каралявец і Вільню. Кантактаваў з Вацлавам з Шамотул, Ц. Базылікам, В. Бакфаркам, якія таксама працавалі пры двары.

У 1563 годзе пакінуў каралеўскую капэлу і пераехаў у Сандамір, дзе займаўся грамадскімі справамі. У 1580 годзе ў Кракаве паступіў на службу да біскупа П. Мышкоўскага, які падтрымліваў кампазітара ў яго творчай дзейнасці. У 1590—1592 гадах працаваў у канцлера Яна Замойскага.

## Творчасць 
У Кракаве кампазітар выдаў зборнік (150 псальмаў), якія сталі грандыёзным помнікам усходне-еўрапейскай культуры эпохі Адраджэння. Пераклады біблейскіх тэкстаў, да якіх напісаў музыку Гамулка, зрабіў Я. Каханоўскі. 4-галосныя псальмы кампазітара напісаны ў лепшых традыцыях рэнесансавага мастацтва і прызначаны для шырокіх колаў аматараў і знаўцаў музыкі. Іх вылучаюць даступнасць музычнай мовы, апора на папулярныя гімнічныя мелодыі, у т.л. змешчаныя ў канцыяналах. Свабодна валодаючы імітацыйнай тэхнікай, кампазітар аддаваў перавагу вертыкальна-гарманічнай харальнай фактуры, у якой выразна акрэслівалася партыя верхняга голасу, што набліжала яго творы да тагачаснай бытавой музыкі, асабліва кантаў. Некаторыя меладычныя звароты псальмаў Гамулка захаваліся ва ўзорах кантавага мастацтва, распаўсюджаных на славянскіх землях.

## Літаратура 
*
Слонімская балетная школа

**Слонімская балетная школа** — балетная школа, якая дзейнічала ў другой палове XVIII ст. ў г. Слонім пры тэатры Агінскага.

## Гісторыя 
З 1777 года існаваў невялікі балетны ансамбль (8 чалавек), падрыхтаваны балетмайстрам Ноакам. У 1781 годзе пад яго кіраўніцтвам укамплектавана школа (у 1785 — 18 вучняў, пасля 1790 больш).

Спачатку сярод вучняў пераважалі дзеці прыдворных музыкантаў, пазней — прыгонных сялян. Вучні атрымлівалі і некаторую агульную адукацыю.

Росквіт школы і падрыхтаванай ёю трупы звязаны з дзейнасцю балетмайстра і кампазітара Ф. Марыні (каля 1781—1788) і польскага характарнага танцоўшчыка, саліста, балетмайстра і педагога слонімскага балета Ф. Шлянцоўскага (прыехаў паміж 1785—1788, працаваў да 1792).

У 1788 годзе 4 выхаванцы выступалі ў Варшаве ў балеце «Рыбакі», у сезон 1790—1791 група (прыблізна 20 чалавек) паказала 4 спектаклі на гастролях у г. Дубна (цяпер Украіна). Слонімскі балет паспяхова канкурыраваў з каралеўскім балетам у Варшаве.

З 1792 года школа і балетная трупа пераведзены ў мястэчка Целяханы (цяпер Івацэвіцкі раён Брэсцкай вобласці), дакладная дата іх роспуску невядома.

## Літаратура 
* 
* 
Катэгорыя:Гісторыя Слоніма
Катэгорыя:З’явіліся ў 1781 годзе
Катэгорыя:Целяханы
Катэгорыя:Школы паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетныя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Адукацыя ў Слоніме
Катэгорыя:Музычная адукацыя ў Беларусі
Катэгорыя:1781 год у Беларусі
Старачэхі

**Старачэхі** (), афіцыйная назва — **Нацыянальная партыя** () — буржуазна-кансерватыўная партыя ў Чэхіі ў 1860—1918 гг. Назву атрымала пасля вылучэння з яе складу ў 1874 годзе младачэхаў. Ідэолагі і лідары старачэхаў — Ф. Палацкі, Ф. Л. Рыгер, К. Матуш і інш. Старачэхі выступалі за захаванне Габсбургскай манархіі, за ажыццяўленне т.зв. чэшскага дзяржаўнага права (аўтаномія зямель чэшскай кароны ў межах імперыі Габсбургаў), супраць буржуазна-дэмакратычных пераўтварэнняў. Да 1879 года праводзілі палітыку пасіўнай абструкцыі аўстрыйскага рэйхсрата, потым увайшлі ў яго склад, дзе займалі крайне правыя пазіцыі. Пасля паражэння на выбарах 1891 страцілі палітычны ўплыў.

У 1918 годзе ўвайшлі ў партыю Чэшскай дзяржаўна-прававой дэмакратыі (у 1919—1934 годзе ).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Палітычныя партыі Аўстра-Венгрыі
Катэгорыя:Гісторыя Чэхіі
Чан Мён

**Чан Мён** (, John Myon Chang; , Інчхон, Карэя — , , Паўднёвая Карэя) — палітычны дзеяч Рэспублікі Карэя. 2-і, 7-ы прэм’ер-міністр (1950—1952, 1960—1961), 4-ы віцэ-прэзідэнт Рэспублікі Карэя (1956—1960).

## Спасылкі 
* мемарыял Чанг Мён 

Катэгорыя:Педагогі Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Палітыкі Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў Карэі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Паўднёвай Карэі
Юн Бо Сон

**Юн Бо Сон** (, ; , Асан, Карэя — , ) — палітычны дзеяч Рэспублікі Карэя.

Мэр Сеула (1948—1949), міністр гандлю (1949—1950), прэзідэнт Рэспублікі Карэя (1960—1962).

## Спасылкі 
* http://www.yunposun.or.kr/

Катэгорыя:Прэзідэнты Паўднёвай Карэі
Вакар

**Вакар** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алексы Вакар (1898—1966) — польскі эканаміст.
* Анна Вакар — канадская паэтэса-хайдзін.
* Людміла Уладзіміраўна Вакар — беларускі мастацтвазнавец.
* Сяргей Міхайлавіч Вакар (1928—1998) — беларускі скульптар.
* Уладзімір Вакар (1885—1933) — польскі эканаміст, грамадскі дзеяч, публіцыст.
Сэндэра Луміноса

**Сэндэ́ра Луміно́са** ( — «светлы шлях»), або **Перуанская камуністычная партыя светлага шляху Марыятэгі** () — экстрэмісцкая леварадыкальная арганізацыя ў Перу.

Прызнана тэрарыстычнай арганізацыяй урадамі Перу, ЗША, Еўрапейскага Саюза і Канады.

Створана ў 1980 годзе групай перуанскіх камуністаў — прыхільнікаў мааізму. Атрымаўшы падтрымку найбяднейшых пластоў насельніцтва, Сэндэра Луміноса разгарнула супраць урада Перу партызанскую вайну, ахвярамі якой у 1980—1990-я гады сталі каля 30 тысяч чалавек. Нягледзячы на сур’ёзныя страты, якія Сэндэра Луміноса панесла ў пачатку 1990-х гадоў, яна кантралюе значныя тэрыторыі на ўсходзе і ў цэнтральных раёнах Перу з пераважна індзейскім насельніцтвам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Перу
Катэгорыя:Леварадыкальныя арганізацыі
Катэгорыя:Партызанскія рухі
Катэгорыя:Мааісцкія партыі Перу
Катэгорыя:Тэрарыстычныя арганізацыі
Катэгорыя:Нацыянальна-вызваленчыя рухі
Катэгорыя:Забароненыя палітычныя партыі
Ілья Прарок у пустыні (ікона з сяла Выбуты)

**Ілья Прарок у пустыні з жыціем і дэісусам** — ікона старазапаветнага прарока Ільі, напісаная ў канцы XIII — пачатку XIV стст. Паходзіць з царквы Ільі Прарока сяла (пагоста) Выбуты каля Пскова. З’яўляецца «*самай значнай сярод ранніх пскоўскіх ікон*» і найстаражытнейшай з вядомых рускіх жыційных ікон. Захаванасць іконы характарызуецца як пасрэдная. Маюцца вялікія страты жывапісу фону і ніжняга поля, змытасці верхняга фарбавага слоя. Ніжнія жыційныя сцэны захаваліся фрагментарна.

### Сярэднік іконы 
У сярэдніку іконы размешчана манументальная постаць прарока Ільі, апранутага ў адзенне густога ліловага колеру і серабрыста-зялёны плашч. Акадэмік В. Н. Лазараў адзначае, што выява Ільі нясе «*адценне патрыярхальнага лагоднасці, якім так любілі надзяляць сваіх святых пскоўскія мастакі*». Пустыня, у якой знаходзіцца прарок, намалявана ў выглядзе чатырох горак ружавата-чырвоных, жамчужна-шэрых, фіялетавых і аранжава-чырвоных колераў, якія яшчэ не маюць традыцыйнай стылізацыі.

### Клеймы 
Склад клеймаў:
; верхняе поле:
Шматфігурны дэісус: Спас, Багародзіца, Іаан Прадцеча, архангелы Міхаіл і Гаўрыіл, апосталы Пётр і Павел. Для XI—XIII стагоддзяў характэрна мінімальная колькасць фігур у дэісусе. Дадзены сяміфігурны дэісус з’яўляецца адным з самых старажытных у рускім мастацтве.

; бакавыя і ніжняе палі:

# Анёл прадказвае Саваху, бацьку Ільі, нараджэнне сына
# Савах кажа аб бачанні першасвяшчэннікам
# Ілья забараняе дождж
# Ілья сустракае Сарэпцкую ўдаву
# Ільлі ў доме ўдавы памнажае хлябы
# Ілья ўваскрашае сына ўдавы
# Аўдзій, пасланнік цара Ахава, сустракае Ілью
# Ілья выкрывае цара Ахава
# Ахвярапрынашэнне язычніцкіх жрацоў
# Ахвярапрынашэнне Ільі
# Ілья забівае жрацоў Ваала
# Прарок Елісей ідзе за Ільёй
# Ілья і Елісей пераходзяць Іардан посуху
# Вогненнае ўзнясенне Ільі
Апошнія 6 клеймаў практычна поўнасцю страчаныя і запісаныя паўфігурамі святых.

Жыційныя клеймы вылучаюцца строгімі пейзажамі, простымі архітэктурнымі элементамі. В. Н. Лазараў адзначае, што жыційныя расказ у клеймах «*вытрыманы ў мяккіх танах і авеяны вялікай чалавечнасцю*».

## Зноскі 
Катэгорыя:Абразы
Катэгорыя:Абразы XIII стагоддзя
Катэгорыя:Іканапіс
Катэгорыя:Карціны са збораў Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі
Камісія па мураванай будоўлі Санкт-Пецярбурга і Масквы

**Камісія па мураванай будоўлі Санкт-Пецярбурга і Масквы** () — дзяржаўная ўстанова ў Расійскай імперыі, якая займалася пытаннямі планіроўкі і забудовы сталіц і інш. гарадоў. Утворана 11 снежня 1762 года, знаходзілася ў распараджэнні Сената. Першапачаткова называлася «Камісіяй для ўпарадкавання гарадоў Санкт-Пецярбурга і Масквы».

Камісія распрацоўвала таксама планы звыш 300 правінцыйных гарадоў Расіі. Скасавана ў 1796 годзе пры Паўле I.

## Кіраўніцтва Камісіі 
У розны час Камісію ўзначальвалі сенатары:
* Іван Іванавіч Бяцкой;
* Мікалай Ерафеевіч Мураўёў;
* Захар Рыгоравіч Чарнышоў;
* Мікалай Іванавіч Чычэрын;
* Аляксандр Іванавіч Шувалаў;
* М. І. Няклюеў;
* З. Сухараў;
* Аляксандр Аляксандравіч Нарышкін
і інш.

## Галоўныя архітэктары Камісіі 
Рабочую частку Камісіі, непасрэдна звязаную з пытаннямі планіроўкі і забудовы, у розны час узначальвалі архітэктары:
* Юрый Мацвеевіч Фельтэн (з 1762 года);
* Аляксей Васільевіч Квасаў (1763-1772 гады);
* Іван Ягоравіч Староў (1772-1774 гады);
* Іван Міхайлавіч Лем (1774-1796 гады).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Энцыклапедыя Санкт-Пецярбурга: Рубрыкатар / Архітэктурна-планіровачныя арганізацыі і ўстановы 
* інтэрнэт-выданне Pandia.ru: Рэгуляванне архітэктурна-будаўнічага працэсу ў Расіі XVIII — пачатку XX стагоддзя

Катэгорыя:З’явіліся ў 1762 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1796 годзе
Катэгорыя:Архітэктура Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Архітэктура Масквы
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Расійскай імперыі
Катэгорыя:1762 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Расіі
Pholcus phalangoides

**Pholcus phalangioides** — сінантропны від павукоў-сенакосцаў.

## Біялагічнае апісанне 
Агульная даўжыня цела павукоў-сенакосцаў 6—9 мм; самцы трохі меншыя за самак, з'яўляецца касмапалітычным відам, паходзіць з Еўропы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Павукі-сенакосцы
Катэгорыя:Павукападобныя Азіі
Катэгорыя:Павукападобныя Еўропы
Катэгорыя:Павукападобныя Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Жывёлы-касмапаліты
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
Алгол

**Алгол** (скарачэнне ад ) — сямейства імператыўных камп’ютарных моў праграмавання. Першапачатковая распрацоўка адбывалася ў сярэдзіне 1950-х гадоў. Мова значна паўплывала на многія іншыя мовы і была стандартным метадам апісання алгарытмаў, які выкарыстоўваўся ў падручніках  і навуковых крыніцах на працягу больш як трыццаці гадоў.

Хоць мова і не атрымала паўсюднага камерцыйнага прымянення, яна аказала велізарны ўплыў на развіццё вылічальнай тэхнікі і канструяванне моў праграмавання. Распрацаваная, каб пазбегнуць некаторых з праблем, выяўленых у FORTRAN, у канчатковым выніку яна спарадзіла мноства іншых моў праграмавання, сярод якіх BCPL, B, Pascal, PL/I, Сімула і C. У Алгол упершыню былі прадстаўлены блокі коду і пара ключавых словаў `begin`…`end` для іх размежавання. Таксама ў гэтай мове ўпершыню рэалізаваны ўкладзеныя вызначэнні функцый з лексічнай вобласцю бачнасці. Акрамя таго, гэта была першая мова праграмавання, якая надавала падрабязную ўвагу фармальнаму апісанню мовы, а ў справаздачы Алгол 60 была прадстаўлена , цяпер агульнаўжывальны спосаб запісу фармальнай граматыкі мовы.

Існуюць тры асноўныя спецыфікацыі:
* Алгол 58 — першапачаткова прапаноўвалася называць **IAL** (ад **I**nternational **A**lgebraic **L**anguage).
* Алгол 60 — упершыню рэалізавана ў выглядзе *X1 ALGOL 60* у сярэдзіне 1960-х, перагледжана ў 1963.
* Алгол 68 (перагледжана ў 1973) — былі ўведзеныя новыя элементы, у тым ліку гнуткія масівы, слайсы, паралелізм, ідэнтыфікацыя аператара, а таксама розныя функцыі, якія пашыраюць магчымасці.

Афіцыйныя версіі Алгол утрымліваюць у назве лічбы года, у якім яны ўпершыню былі апублікаваны.

Алгол 68 істотна адрозніваецца ад Алгол 60 і быў не надта добра прыняты, такім чынам, абагульненая назва «Алгол» хутчэй азначае Алгол 60 і яго дыялекты. Фрагменты алголападобнага сінтаксісу часам і цяпер выкарыстоўваюцца ў якасці псеўдакоду.

## Літаратура 
* *Савіцкі М.* Тлумачальны слоўнік па інфарматыцы / Мікола Савіцкі. — Мн.: Энцыклапедыкс. 2009. — ISBN 978-985-6742-83-8.
* АЛГОЛ // Терминологический слолварь по основам информатики и вычислительной техники / А. П. Ершов, Н. М. Шанский, А. П. Окунева, Н. В. Баско; Под общ. ред. А. П. Ершова, Н. М. Шанского. — М.: Просвещение, 1991. — С. 22. — 159 с., ил. — ISBN 5-09-0023797-8.
Іржы Трнка

**І́ржы Трнка** (; , Пльзень, Чэхія — ) — чэшскі рэжысёр-мультыплікатар, мастак. Народны артыст Чэхіі (1963). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Чэхаславакіі (1954), прэміі міру ЧССР (1958), прэміі Х. К. Андэрсена (1968).

Творчую дзейнасць пачаў у 1928 годзе ў пльзенскім тэатры лялек Ё. Скупы, у якога вучыўся маляванню . Вучыўся ў Інстытуце прыкладных мастацтваў . У 1941—1945 гадах мастак у Нацыянальным тэатры ў Празе.

## Творчасць 
Заснавальнік нацыянальнай школы лялечнай мультыплікацыі, дзіцячай мастацкай кінематаграфіі. Сярод фільмаў:
* «Жывёлы і разбойнікі» (; 1946, прыз Міжнароднага кінафестывалю ў Канах, Францыя),
* «Шпалічак» (; 1947, прыз Міжнароднага кінафестывалю ў Венецыі, Італія),
* «Салавей імператара» паводле Х. К. Андэрсена (; 1948),
* «Прынц Баяя» паводле Б. Немцавай (; 1950, прызы міжнародных кінафестываляў Карлавых Варах, Чэхія; Лакарна, Швейцарыя),
* «Старадаўнія чэшскія сказанні» паводле А. Ірасека (; 1953, прыз Міжнароднага кінафестывалю ў Венецыі),
* «Прыгоды бравага салдата Швейка» паводле Я. Гашака (; 1955),
* «Сон у летнюю ноч» паводле У. Шэкспіра (; 1959, галоўны прыз Міжнароднага кінафестывалю ў Канах, прыз Міжнароднага кінафестывалю ў Венецыі),
* «Страсць» (; 1961, галоўны прыз , Германія),
* «Кібернетычная бабуля» (; 1962) і інш.
Ілюстраваў кнігі для дзяцей.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Чэхіі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Чэхаславакіі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Чэхіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры Чэхіі
Катэгорыя:Графікі Чэхіі
Катэгорыя:Мультыплікатары Чэхіі
Катэгорыя:Мультыплікатары XX стагоддзя
Катэгорыя:Рэжысёры мультыплікацыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Х. К. Андэрсена
Катэгорыя:Пахаваныя на Цэнтральных могілках Пльзеня
Здэнек Фібіх

**Здэ́нек Фі́біх** (; , Вшэбаржыцы каля г. Чэслаў, каралеўства Багемія, Аўстрыйская імперыя — ) — чэшскі , ,  і хармайстар; адзін са стваральнікаў нацыянальнай музычнай драмы.

## Біяграфія 
Вучыўся ў 1865—1866 гадах музычнай школе Б. Сметаны, у 1866—1867 гадах у Лейпцыгскай кансерваторыі і інш. З 1871 года ў Празе. У 1875 і 1877 гадах дырыжор і хармайстар «Часовага тэатра», у 1878—1881 гадах рэгент хору рускай праваслаўнай царквы, з 1899 года загадчык рэпертуарнай часткі ў опернай трупе Нацыянальнага тэатра. У 1873—1874 гадах выкладаў у Віленскім музычным вучылішчы Рускага музычнага таварыства.

## Творчасць 
Прадстаўнік чэшскага музычнага рамантызму. Свае драматычныя прынцыпы найбольш паслядоўна ўвасобіў у трылогіі сцэнічных меладрам «Іпадамія» (паст. 1890—1891). Сярод твораў: 7 опер, у т.л. «Бланік» (паст. 1881), «Шарка» (паст. 1897), меладрамы, сімфоніі, камерна-інструментальныя і фартэпіянныя п’есы, песні.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Памерлі ад пнеўманіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў раёне Бенешаў
Эміль Філа

**Э́міль Фі́ла** (; , Хропіне, Маравія — , ) — чэшскі мастак, мастацтвазнавец.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Акадэміі мастацтваў у Празе (1903—1906). Выкладаў у Мастацка-прамысловай школе ў Празе. Прадстаўнік антыфашысцкага кірунку ў чэшскім мастацтве 1930-х гадоў. У 1939—1945 гадах зняволены ў канцлагер.

## Творчасць 
У творах звяртаўся да прыёмаў экспрэсіянізму і кубізму, якія вылучаюцца фарбавай экспрэсіяй, драматызмам, алегарычнасцю: «Фашызм» (1937), «Барацьба льва з быком» (1938), «Будзе вайна, будзе…» (1939), «Бухенвальд» (1947). Аўтар серый, кампазіцый «Балады» (1939), нацюрмортаў (1947—1948), пейзажаў «Чэшскае міжгор'е» (1949—1952).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вязні канцэнтрацыйных лагераў
Катэгорыя:Мастакі Чэхіі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Томаша Гарыга Масарыка
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Чэхіі
Іржы Фрэйка

**І́ржы Фрэ́йка** (; , Уцехавіцы-пад-Стражышцем, Чэхія — ) — чэшскі рэжысёр; прадстаўнік чэшскага авангардызму ў тэатры.

## Біяграфія 
Скончыў пражскія ўніверсітэт і кансерваторыю. У 1920-я гг. рэжысёр у «Вызваленым» тэатры, з 1929 года — у Нацыянальным тэатры, у 1945—1950 мастацкі кіраўнік  у Празе. З 1946 года выкладаў у Акадэміі музычных мастацтваў у Празе.

## Творчасць 
Ставіў сацыяльна-вострыя, умоўныя па форме спектаклі: «Цырк Дандэн» паводле п'есы «Жорж Дандэн» Мальера (1925), «Жанчыны на свяце Фесмафорыяў» (1926) і «Птушкі» (1934) Арыстафана, «Фуэнтэ Авехуна» Лопэ дэ Вэгі (1935), «Барыс Гадуноў» А. Пушкіна (1937), «Рамэа і Джульета» (1938), «Макбет» (1946), «Віндзорскія свавольніцы» (1949) У. Шэкспіра, «Гора ад розуму» А. Грыбаедава (1947) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэжысёры Чэхіі
Катэгорыя:Рэжысёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі Карлава ўніверсітэта
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага тэатра (Прага)
Катэгорыя:Постаці Тэатра на Вінаградах
Вызвалены тэатр

**Вызвалены тэатр** () — чэхаславацкі тэатр палітычнай сатыры. Заснаваны ў 1925 годзе ў Празе рэжысёрамі І. Гонзлем і І. Фрэйкам. У рэпертуары тэатра былі сатырычныя камедыі Я. Верыха і І. Воскаўца, п'есы В. Незвала, І. Волькера, В. Ванчуры, А. Гофмайстэра. Музыку да спектакляў пісаў кампазітар Я. Ежак. П'есы былі прасякнуты злабадзённымі палітычнымі намёкамі, у іх сатырычна малявалася буржуазная рэчаіснасць. Спектаклям, блізкім да палітычных аглядаў, надавалася форма своеасаблівага тэатра масак, дзе галоўнымі дзеючымі асобамі былі два клоўны — Воскавец і Верых (V-j-W). Вялікае месца займала імправізацыя. Адным з пастаянных крытыкаў тэатра быў Ю. Фучык. Напярэдадні  (1938) «Вызвалены тэатр» быў зачынены. Пасля вызвалення краіны ў 1945 годзе тэатр аднавіў сваю дзейнасць. З 1957 пераназваны ў тэатр «АВЦ».

## Літаратура 
* Milan Obst, Adolf Scherl: K dějinám české divadelní avantgardy, ČSAV, Praha, 1962

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэатры Прагі
Катэгорыя:Тэатры паводле алфавіта
Катэгорыя:З’явіліся ў 1925 годзе
Катэгорыя:1925 год у Празе
Вячаслаў Іванавіч Сук

**Вячасла́ў Іва́навіч Сук** (пры нараджэнні **Ва́цлаў Сук**, ; , г. , , Каралеўства Багемія, Аўстра-Венгрыя — , Масква) — рускі дырыжор, кампазітар чэшскага паходжання. Народны артыст РСФСР (1925).

Скончыў Пражскую кансерваторыю (клас А. Беневіца) у 1879 годзе. З 1880 года ў Расіі, дырыжыраваў спектаклямі прыватных оперных труп, з 1886 года сімфанічны дырыжор. У 1906—1933 гадах дырыжор Вялікага тэатра ў Маскве, адначасова з 1927 года і Опернага тэатра імя К. Станіслаўскага.

Аўтар музычных твораў у розных жанрах, у т.л. оперы «Лясны цар» (паст. 1900). Яго выканальніцкая дзейнасць паўплывала на станаўленне савецкай музычнай культуры. У 1890—1891 ім пастаўлена опера «Рыгалета» Дж. Вердзі ў Мінску.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Сук Вячеслав Иванович // Сайт МДК імя П. І. Чайкоўскага
* Вячеслав Сук // 100 лет Санкт-Петербургской филармонии 

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расіі
Катэгорыя:Дырыжоры СССР
Катэгорыя:Галоўныя дырыжоры Вялікага тэатра
Катэгорыя:Оперныя дырыжоры
Моўныя правы

**Моўныя** або **лінгвістычныя правы** — правы чалавека і грамадзянскія правы, якія тычацца індывідуальных і калектыўных правоў абіраць мову або мовы для камнуікацый у прыватнай або публічнасвасваяй сферы. Іншыя параметры аналізу лінгвістычных правоў уключая ступень тэрытарыяльнасці, памер пазітыўнасці, арыентаванасці у сэнсе асіміляцыі, падтрымання і адкрытасці.

Катэгорыя:Моўная палітыка
Швейная прамысловасць

**Швейная прамысловасць** — галіна лёгкай прамысловасці, прадпрыемствы якой займаюцца пашывам верхняга адзення (мужчынскага, жаночага, дзіцячага), бялізны, прадметаў жаночага туалету, галаўных убораў, вырабаў тэхнічнага прызначэння. У сваім размяшчэнні арыентуецца на працоўныя рэсурсы і раёны спажывання прадукцыі (буйныя гарады), з'яўляецца адной з пашыраных галін прамысловасці.

Найбольш развітую швейную прамысловасць маюць ЗША, Японія, Вялікабрытанія, Францыя, Кітай, Італія, Германія, Расія і інш.

## Беларусь 
Пашыў швейных вырабаў на Беларусі пачаўся ў 17 ст., але пераважала саматужная вытворчасць, асабліва на вёсцы. Толькі ў гарадах, такіх як Мінск, Віцебск, Гомель і інш., існавалі невялікія майстэрні па пашыве швейных вырабаў. Буйная швейная прамысловасць на Беларусі пачала стварацца ў 1930-я гг., калі былі пабудаваны буйныя прадпрыемствы: фабрыкі «Сцяг індустрыялізацыі» ў Віцебску, імя Крупскай у Мінску, імя Валадарскага ў Магілёве, «Камітэрн» у Гомелі і інш.

На 2003 на Беларусі дзейнічала больш за 250 прадпрыемстваў швейнай прамысловасці. Сярод іх ёсць буйныя прадпрыемствы, якія спецыялізуюцца на пэўных швейных вырабах, напрыклад, «Камінтэрн» у Гомелі, «Сцяг індустрыялізацыі» ў Віцебску, «Мілавіца» і «Прагрэс» у Мінску, «Калінка» ў Салігорску, «Эліз» у Дзяржынску, «Вяснянка» ў Магілёве, Бабруйская фабрыка мастацкіх вырабаў, Магілёўская фабрыка мастацкіх вырабаў і інш. Швейныя вырабы выпускаюць таксама некаторыя раённыя камбінаты кааператыўнай прам-сці, швейныя майстэрні ў месцах зняволення, асобныя індывідуальныя прадпрыемствы. Дзейнічаюць сумесныя прадпрыемствы («Джэрсі» ў Брэсце, «Гартэн» у Баранавічах і інш.).

На долю швейнай прамысловасці на Беларусі ў 2001 прыпадала 1,5 % выпуску ўсёй прамысловай прадукцыі, 1 % асноўных вытворчых фондаў і 5,2 % прамыслова-вытворчага персаналу, 33,9 % усяго прыбытку, атрыманага лёгкай прамысловасцю; рэнтабельнасць вытворчасці склала 11,1 %.

Частка швейных вырабаў ідзе на экспарт. У 2001 годзе экспарт верхняга жаночага адзення склаў 62,9 млн дол., у т.л. ў Расію 21,2 млн, у ЗША 14,6 млн, у Германію 7,1 млн, на Віргінскія астравы 6,9 млн, у Нідэрланды 5,3 млн; іншага жаночага адзення — 36,6 млн дол., у т.л. ў ЗША 14,3 млн, у Германію 9,4 млн, у Нідэрланды 5,4 млн, у Расію 3,6 млн дол.

## Літаратура 
*
Вацлаў Ян Томашак

**Ва́цлаў Ян Кршці́таль То́машак** (, ; , Скутач, — , Прага) — чэшскі кампазітар, піяніст, педагог.

## Творчасць 
Творчасць Вацлава Томашака вызначыла пераход ад класіцызму да рамантызму ў чэшскай музыцы. Стваральнік новых фартэпіянных жанраў: лірычных эклог, рапсодый, дыфірамбаў, якія паўплывалі на развіццё лірычнай фартэпіяннай мініяцюры Ф. Мендэльсона, Ф. Шуберта, Р. Шумана. У яго творчасці вылучаюцца вакальныя творы (на словы Ё. В. Гётэ, Ф. Шылера, Г. Гейнэ), месы і рэквіемы. Сярод іншых твораў: 2 оперы, у т.л. «Серафіна» (паст. 1811); З сімфанічныя ўверцюры для аркестра; 2 канцэрты для фартэпіяна з аркестрам, камерна-інструментальныя ансамблі, творы для фартэпіяна, аргана,  і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Егорова В. Н., Юсфин А. Г.* То́машек Вацлав Ян Крштитель // Музыкальная энциклопедия : [в 6 т.] / Гл. ред. Ю. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия: Советский композитор, 1973—1982. — (Энциклопедии. Словари. Справочники. Изд-во «Советская Энциклопедия», Изд-во «Советский композитор»). — Т. 5: Симон — Хейлер. — 1981. — Стб. 557—558. — 1056 стб., илл. — 102 200 экз.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Карлава ўніверсітэта
Катэгорыя:Кампазітары Чэхіі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Чэхіі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Чэхіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў  Скутачы
Шаўковая прамысловасць

**Шаўковая прамысловасць** — галіна тэкстыльнай прамысловасці па вырабе шаўковых тканін з натуральных і сінтэтычных валокнаў. Уключае коканаматальную, шоўкапрадзільную, круцільную, ткацкую, фарбавальна-аддзелачную вытворчасці. Найбольш развіта ў Японіі, ЗША, Кітаі, Італіі, Францыі, Вялікабрытаніі, Індыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэкстыльная прамысловасць
Катэгорыя:Шоўк
Сеткавы шлюз

**Сеткавы шлюз** () — апаратны маршрутызатар ці камп’ютар з адмысловым праграмным забеспячэннем для злучэння камп’ютарных сетак, якія выкарыстоўваюць розныя пратаколы (напрыклад, лакальнай і глабальнай).

## Апісанне 
Сеткавы шлюз канвертуе пратаколы аднаго тыпу фізічнага асяроддзя ў пратаколы іншага фізічнага асяроддзя (сеткі). Напрыклад, пры злучэнні лакальнага камп’ютара з сеткай Інтэрнэт звычайна выкарыстоўваецца сеткавы шлюз.

Маршрутызатар (ён жа — роўтар) з'яўляецца адным з прыкладаў апаратных сеткавых шлюзаў.

Сеткавыя шлюзы працуюць на ўсіх вядомых аперацыйных сістэмах. Асноўная задача сеткавага шлюза — канверсаваць пратакол паміж сеткамі. Роўтар сам па сабе прымае, праводзіць і адпраўляе пакеты толькі сярод сетак, якія выкарыстоўваюць аднолькавыя пратаколы. Сеткавы шлюз можа з аднаго боку прыняць пакет, сфарматаваны пад адзін пратакол (напрыклад Apple Talk) і канвертаваць у пакет іншага пратаколу (напрыклад TCP/IP) перад адпраўкай у іншы сегмент сеткі. Сеткавыя шлюзы могуць быць апаратным рашэннем, праграмным забеспячэннем ці тым і іншым разам, але звычайна гэта праграмнае забеспячэнне, усталяванае ў роўтар або камп’ютар. Сеткавы шлюз павінен разумець усе пратаколы, якія выкарыстоўваюцца роўтарам. Звычайна сеткавыя шлюзы працуюць павольней, чым сеткавыя масты, камутатары і звычайныя маршрутызатары.
Сеткавы шлюз — гэта пункт сеткі, якая служыць выхадам у іншую сетку. У сеціве Інтэрнэт вузлом ці канчатковым пунктам можа быць або сеткавы шлюз, абохост. Інтэрнэт-карыстальнікі і камп’ютары, якія дастаўляюць вэб-старонкі карыстальнікам — гэта хосты, а вузлы паміж рознымі сеткамі — гэта сеткавыя шлюзы. Напрыклад, сервер, які кантралюе трафік паміж лакальнай сеткай кампаніі і сецівам Інтэрнэт — гэта сеткавы шлюз.

У вялікіх сетках сервер, які працуе як сеткавы шлюз, звычайна інтэграваны з проксі-серверам і міжсеткавым экранам. Сеткавы шлюз часта аб'яднаны з роўтарам, які кіруе размеркаваннем і канвертаваннем пакетаў у сетцы.

Сеткавы шлюз можа быць адмысловым апаратным роўтарам або праграмным забеспячэннем, усталяваным на звычайны сервер ці персанальны камп’ютар.
Большасць камп’ютарных аперацыйных сістэм выкарыстоўвае тэрміны, апісаныя вышэй. Камп’ютары пад Windows звычайна выкарыстоўваюць убудаваны майстар падлучэння да сеткі, які па зададзеных параметрах сам усталёўвае злучэнне з лакальнай або глабальнай сеткай. Такія сістэмы могуць таксама выкарыстоўваць DHCP-пратакол. Dynamic Host Configuration Protocol (DHCP) — гэта пратакол, які звычайна выкарыстоўваецца сеткавым абсталяваннем, каб атрымаць розныя даныя, патрэбныя кліенту для працы з пратаколам IP. З выкарыстаннем гэтага пратаколу даданне новых прылад і сетак становіцца простым і амаль аўтаматычным.

Катэгорыя:Сеткавае абсталяванне
Валерыянэ Яраслававіч Гвілія

**Валерыянэ Гвілія** (нар. , , Грузія) — грузінскі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Грузіі.

## Клубная кар’ера 
Нарадзіўся ў Зугдзідзі (Грузія). У 16 гадоў пераехаў ва Украіну, паўтара года прабыў у харкаўскім «Металісце», пасля чаго ў 2012 годзе перабраўся ў Запарожжа. Гуляў у юнацкай і моладзевай камандах мясцовага «Металурга». Ва ўкраінскай Прэм’ер-лізе дэбютаваў 15 жніўня 2014 года ў гульні супраць днепрапятроўскага «Дняпра», замяніўшы ў другім тайме Ігара Журахоўскага. З вясны наступнага года Гвілія стаў паўнапраўным іграком асноўнай каманды «Металурга».  24 лістапада 2015 года было абвешчана аб спыненні працоўных адносін паміж іграком і «Металургам» па ўзаемнай згодзе бакоў.

У лютым 2016 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Мінск», з якім у сакавіку падпісаў кантракт. У складзе «Мінска» стаў адным з ключавых ігракоў, гуляў на пазіцыі атакуючага паўабаронцы. 4 ліпеня 2016 года было абвешчана аб пераходзі Гвіліі ў склад чэмпіёна Беларусі — барысаўскі БАТЭ, дзе Валерыянэ таксама хутка замацаваўся ў аснове. У сезоне 2017 стаў радзей з’яўляцца на полі, згуляў у 9 матчах чэмпіянату, 4 матчах Кубка Беларусі, адным матчы Лігі чэмпіёнаў і Суперкубку Беларусі.

У студзені 2018 года перайшоў у швейцарскі клуб «Люцэрн». У студзені 2019 года быў арандаваны польскім клубам «Гурнік» з Забжэ.

У чэрвені 2019 года падпісаў двухгадовы кантракт з варшаўскай «Легіяй». Разам з клубам двойчы стаў чэмпіёнам Польшчы. У жніўні 2021 года ў якасці свабоднага агента перайшоў у чэнстахоўскі «Ракаў». Пакінуў клуб па пагадненні бакоў у студзені 2023 года.

## Міжнародная кар’ера 
У чэрвені 2015 года быў выкліканы трэнерам моладзевай зборнай Украіны Сяргеем Кавальцом для ўдзелу ў Мемарыяле Лабаноўскага. На гэтым турніры «жоўта-сінія» занялі другое месца, саступіўшы ў серыі пасляматчавых пенальці аднагодкам са Славеніі. Пасля турніру Лабаноўскага ўкраінская каманда адправілася ў Аўстрыю, дзе двойчы саступіла аднагодкам з Чэхіі. Гвілія прыняў удзел ва ўсіх чатырох матчах.

У пачатку 2016 года вярнуў грузінскае грамадзянства, і 3 чэрвеня 2016 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Грузіі ў матчы супраць Швецыі (2:3). 6 кастрычніка 2016 года ўпершыню згуляў за нацыянальную зборную Грузіі ў матчы супраць Ірландыі (0:1).

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (2): 2016, 2017
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2017
*  У спісе 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Беларусі: 2016
*   Чэмпіён Польшчы (2): 2020, 2021
*   Сярэбраны прызёр чэмпіянату Польшчы (2): 2022
*  Уладальнік Кубка Польшчы: 2022

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Футбалісты Грузіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Грузіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Металург Запарожжа
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Люцэрн
Катэгорыя:Ігракі ФК Гурнік Забжэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Легія Варшава
Катэгорыя:Ігракі ФК Ракаў Чэнстахова
Міхаіл Жамчужны

**Міхаіл Жамчужны** (нар. , Віцебск) — беларускі навуковец, грамадскі дзеяч, заснавальнік арганізацыі «Платформа инавэйшн», палітвязень.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1955 годзе ў Віцебску, дзе працаваў у Тэхналагічным універсітэце (кандыдат тэхнічных навук, дацэнт, мае навуковыя манаграфіі і распрацоўкі). Кіраваў у ім лабараторыяй, якая займалася праблемамі прамысловай вытворчасці вадароду. У асабістым сэнсе адзначыўся тым, што першым у Беларусі зарэгістраваў самаробны аўтамабіль на альтэрнатыўным паліве. Аўтар шэрагу навуковых манаграфіяў і распрацовак.

Падчас працы ва ўніверсітэце М. Жамчужнаму прапанавалі супрацоўнічаць з КДБ па справе супраць кіраўніка лабараторыі (даць паказанні супраць кіраўніцтва), але той адхіліў гэтую прапанову. У 2006 годзе супраць яго пачалі крымінальную справу, ініцыяваную, як сцвярджаюць праваабаронцы, КДБ. Яму прапаноўвалі даць паказанні супраць начальства, а калі ён адмовіўся, асудзілі на 5 гадоў за «крадзеж шляхам злоўжывання службовымі паўнамоцтвамі».

Па вызваленні ён заняўся абаронай правоў зняволеных. Стаў сябрам праваабарончай арганізацыі «Платформа», а пазней сузаснавальнікам новай арганізацыі «Платформа інавэйшн».

Другі раз яго арыштавалі ў 2015 годзе пасля таго, як асудзілі кіраўніка «Платформы інавэйшн» Андрэя Бандарэнку. 10 чэрвеня 2015 году Віцебскі абласны суд прызнаў яго вінаватым у падбухторванні да наўмыснага выдавання звестак, якія складаюць службовую таямніцу, незаконным набыцці сродкаў для сакрэтнага атрымання інфармацыі, а таксама ў даванні хабару. Паводле звестак праваабаронцаў, эпізоды злачыннай дзейнасці праводзіліся ў рамках аператыўнага эксперыменту пад кантролем КДБ дзеля выяўлення яго сувязі з замежнымі грамадзянамі. Праваабаронцы даводзяць, што дзейнасць М. Жамчужнага не была скіраваная на атрыманне выгады, а папярэдняе следства і судовы разгляд справы супраць яго былі закрытымі і непразрыстымі. Прысуд яму назвалі неабгрунтаваным і палітычна матываваным.

Адбываў пакаранне ў калоніях Навасадаў, Івацэвіч і Горак. Шмат часу ў Горацкай калоніі асуджаны правёў у штрафным ізалятары і памяшканні камернага тыпу, нібыта за непадпарадкаванне адміністрацыі. Свае дзеянні, са словаў ягонага адваката, аргументаваў жаданнем папярэдзіць пагрозу асабістай бяспецы, а таксама замахам на чалавечыя гонар і годнасць. Паводле яго, пагроза сыходзіла ад іншых асуджаных.

У Горацкай папраўчай калоніі яго трымалі ад 13 ліпеня 2017 года, а наогул у калоніях строгага рэжыму М. Жамчужны прабыў шэсць з паловай гадоў. 65-гадовага праваабаронцу і палітвязня Міхаіла Жамчужнага вызвалілі з Горацкай папраўчай калоніі № 9 19 лютага 2021 года, выправілі пад канвоем цягніком з Горак на Оршу.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Антон Васілевіч Шэпелеў

**Антон Шэпелеў** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Орша».

## Клубная кар’ера 
З 2007 года пачаў гуляць за дубль магілёўскага «Дняпра». У 2009—2010 гадах гуляў у арэндзе ў рэчыцкім «Ведрычы-97», дзе быў іграком асновы. Улетку 2010 года вярнуўся ў Магілёў, зноў стаў гуляць за дубль, пры гэтым часам з’яўляўся ў асноўнай камандзе.

Па выніках сезона 2011 «Дняпро» страціў месца ў Вышэйшай лізе, пасля чаго Антон перабраўся ў першалігавую «Смаргонь», а праз год апынуўся ў «Хіміку». У ліпені 2014 года вярнуўся ў Вышэйшую лігу, падпісаўшы кантракт з «Дняпром» да 2017 года. У «Дняпры» знаходзіўся на лаўцы запасных і не здолеў выратаваць каманду ад чарговага вылету ў Першую лігу. У сезоне 2015 у Першай лізе трывала гуляў у аснове магіляўчан.

У лютым 2016 года разарваў пагадненне з магілёўскім клубам і далучыўся да брэсцкага «Дынама», з якім у сакавіку падпісаў кантракт. У жніўні 2016 года вярнуўся ў «Дняпро», якому дапамог выйсці ў Вышэйшую лігу. У першай палове сезона 2017 не меў трывалага месца ў аснове, але пазней замацаваўся на пазіцыі цэнтральнага абаронцы. У студзені 2018 года на год падоўжыў кантракт з магіляўчанамі. Сезон 2018 пачынаў у стартавым складзе, з лета стаў часам заставацца на лаўцы запасных.

У снежні 2018 года стаў іграком «Смалявічаў», аднак не меў трывалага месца ў складзе каманды, часцей выхадзіў на замену. У ліпені 2019 года па пагадненні бакоў пакінуў смалявіцкі клуб.

У жніўні 2019 года папоўніў склад гомельскага «Лакаматыва», дзе стаў іграком стартавага складу. У студзені 2020 года зноў далучыўся да «Дняпра». Замацаваўся ў складзе і стаў капітанам каманды, па выніках сезона 2020 дапамог «Дняпру» перамагчы ў Другой лізе. З чэрвеня па верасень 2021 года адсутнічаў з-за траўмы, пазней вярнуўся ў склад. У студзені 2022 года пакінуў магілёўскі клуб.

У лютым 2022 года стаў іграком пінскай «Хвалі». Замацаваўся ў якасці асноўнага абаронцы пінчукоў. У студзені 2023 года падоўжыў кантракт з клубам, у снежні 2023 года падоўжыў пагадненне яшчэ на год. У ліпені 2024 года пакінуў «Хвалю» і неўзабаве далучыўся да «Оршы».

## Дасягненні 
* Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2020

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэчыца-2014
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Хімік Светлагорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Хваля Пінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Фіш (Намібія)

**Фіш** (, ) — рака на паўднёвым захадзе Афрыкі. Найдаўжэйшая рака ў межах Намібіі.

Даўжыня — 650 км. Расход вады — 0,48 м³/с.

Рака Фіш бярэ пачатак у гарах Наўклуфт каля горада Марыенталь. У верхняй частцы рэчышча пабудавана дамба і ўтворана прэснаводнае вадасховішча. У сярэдняй плыні цячэ праз густа населеныя тэрыторыі. Вада ракі Фіш актыўна выкарыстоўваецца ў сельскай гаспадарцы і забеспячэнні пітной вадой насельніцтва Намібіі. Упадае ў раку Аранжавая. Апошнія 160 км цячэ праз каньён, адзін самых буйных у свеце. Тэрыторыя каньёна ўваходзіць у склад нацыянальнага парка Аі-Аіс Рыхтэрсвельд.

## Спасылкі 
* Fish River Canyon
* Namibia — Food and Agriculture Organization

Катэгорыя:Рэкі Намібіі