Бязногія земнаводныя

**Бязногія земнаводныя** (*Gymnophiona*) — атрад земнаводных. Характарызуюцца крайняй спецыялізацыяй і прымітыўнасцю будовы.

## Апісанне 
Прыстасаваны да падземнага, рыючага спосабу жыцця. Цела падоўжанае, чэрвепадобнае, даўжыня ад 10 см да 1-1,5 м.

Галава невялікая, лапатападобная, слаба адмежаваная ад тулава, рот ссунуты ўніз. Чэрап амаль цалкам пакрыты косткамі, якія зрастаюцца ў буйныя блокі. Вочы недаразвітыя, схаваныя пад скурай. Барабанная перапонка і сярэдняе вуха адсутнічаюць; добра развіты нюх і дотык, на галаве маецца тонкае ўцяжное шчупальца — унікальны орган, які, відаць, выкарыстоўваецца пры пошуках ежы, палавога партнёра і інш. Язык добра развіты, можа быць прымацаваны да дзёснаў. Шматлікія дробныя, загнутыя назад зубы звычайна размешчаны ў 2—4 рады на сківіцах, сашніках і паднябенных касцях. Скура голая, з колцападобнымі зморшчынамі (да 400), багата пакрыта сліззю шматлікіх залоз; у некаторых у скуры маюцца дробныя касцяныя лускавінкі.

Канечнасці і іх паясы адсутнічаюць, пазванкі (80-285) дваякаўвагнутыя, рэбры і хвост кароткія. Многія ўнутраныя органы моцна выцягнуты; звычайна левае лёгкае рэдукавана, часам цалкам. У самцоў маецца няпарны капулятыўны орган.

## Пашырэнне 
Выдзяляюць 9 сучасных сямействаў, каля 165 відаў. Распаўсюджаны ў вільготных тропіках і прылеглых шыротах у Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы, Афрыцы, на Сейшэльскіх астравах, у Індыі і Паўднёва-Усходняй Азіі (няма на Мадагаскары, у Новай Гвінеі і Аўстраліі).

Большасць жыве ў вільготнай глебе па берагах рэк і азёр, некаторыя — у вадзе. Перасоўваюцца па зямлі, змеепадобна выгінаючы цела.

Выкапнёвыя знаходкі вельмі рэдкія. Продкамі бязногіх земнаводных маглі быць палеазойскія стэгацэфалы атрада *Microsauria*.

## Асаблівасці біялогіі 
Сілкуюцца глебавымі і іншымі беспазваночнымі.

Апладненне ўнутранае. Адкладаюць 5-30 яец, з якіх у адных відаў выводзяцца лічынкі з жабернымі шчылінамі (без вонкавых жабраў) і спінным плаўніком, знікаючым пасля метамарфоза ў вадзе, у іншых відаў з яйца выходзіць сфарміраваная асобіна (прамое развіццё). Для большасці відаў характэрна жыванараджэнне, калі ікрынкі развіваюцца ў целе самкі.

## Класіфікацыя 
Бязногія земнаводныя (*Gymnophiona*) падзяляюць на 10 сучасных і 1 выкапневае сямейства:
* Сямейства  (11 відаў, Паўднёвая Амерыка)
** Род  (8 відаў)
** Род  (3 віды)
* Сямейства  (50 відаў, Паўднёвая і Паўднёва-Усходняя Азія)
** Род  (5 відаў)
** Род  (38 відаў)
** Род  (7 відаў)
* Сямейства  (6 відаў, Афрыка)
** Род  (3 віды)
** Род  (3 віды)
* Сямейства  (9 відаў, Афрыка)
** Род  (7 відаў)
** Род  (2 віды)
* Сямейства  (42 віды, Паўднёвая і Цэнтральная Амерыка)
** Род  (33 віды)
** Род  (9 відаў)
* Сямейства  (13 відаў, Паўднёвая Амерыка)
** Род  (1 від)
** Род  (8 відаў)
** Род  (1 від)
** Род  (1 від)
** Род  (2 віды)
* Сямейства  (20 відаў, Сейшэльскія астравы, Індыя, Афрыка)
** Род  (10 відаў)
** Род  (3 віды)
** Род  (2 віды)
** Род  (1 від)
** Род  (2 віды)
** Род  (1 від)
** Род  (1 від)
* Сямейства  (1 від, Індыя)
** Род  (1 від, Індыя)
* Сямейства  (19 відаў, Паўднёвая Амерыка)
** Род  (2 віды)
** Род  (1 від)
** Род  (1 від)
** Род  (7 відаў)
** Род  (2 віды)
** Род  (2 віды)
** Род  (5 відаў)
* Сямейства  (13 відаў, Афрыка, Паўднёвая і Цэнтральная Амерыка)
** Род  (7 відаў)
** Род  (3 віды)
** Род  (2 віды)
** Род  (2 віды)
* Сямейства   
** Род  
*** Від  
* *incertae sedis*
** Род   
*** Від  

## Літаратура 
* Земнаводныя. Паўзуны: Энцыклапедычны даведнік. Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1996. ISBN 985-11-0067-6


Катэгорыя:Атрады земнаводных