open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пастаўская сядзіба

**Пастаўская сядзіба** —  палацава-паркавы комплекс у г. Паставы Віцебскай вобласці, помнік сядзібна-паркавай архітэктуры класіцызму, створаны ў канцы XVIII — 1-й палове XIX стагоддзя. Размяшчаецца на паўднёвай ускраіне горада, на левым беразе р. Мядзелка. Комплекс, які ўключае палац і парк, пабудаваны на месцы сядзібы ў 1-й палове XVII стагоддзя.

## Архітэктура і гісторыя 
]]
Першапачатковая сядзіба складалася з жылых і гаспадарчых пабудоў (5 драўляных жылых дамоў, кухня, 5 свірнаў, 3 стайні, вазоўня, склеп і інш.), якія ўтваралі прамавугольны ў плане двор, абнесены астрогам з 2 брамамі. Галоўны жылы дом — 1-павярховы будынак складанай канфігурацыі з 2 алькежамі і 2 ганкамі, завершаны гонтавым дахам. Астатнія дамы — традыцыйнае 2- і 3-камернае жыллё. Асобнае падвор'е ўтваралі 3-камерны жылы дом для прыслугі, сыраварня, склеп і абора, на гумнішчы — стадола, асець, адрына, абарогі. Пры сядзібе быў бровар.

Будаўніцтва мураванага палацавага комплексу распачата на месцы сядзібы па ініцыятыве Антонія Тызенгаўза ў 1760-я г. (верагодна, паводле праекта архітэктара Дж. Сака). У 1770-я гады спынена (пабудаваны 2 бакавыя флігелі і падмурак палаца). У 1-й палове XIX стагоддзя на паўднёвым беразе возера пабудаваны П-падобны ў плане 1-павярховы мураваны палац. Цэнтральныя часткі паўднёвых і ўсходніх крылаў вылучаны больш высокімі аб'ёмамі з мезанінамі. Усе часткі палаца накрыты пакатымі 2-схільнымі дахамі з трохвугольнымі франтонамі на тарцах. Сіметрычны ўсходні фасад мае па баках глыбокія рызаліты і аздоблены пілястрамі, плоскі рызаліт у цэнтры з вялікай тэрасай перад ім. У 1830-я гады да паўночнага фасада прыбудаваны 6-калонны дарычны порцік з манументальнай лесвіцай; у паўночным крыле — капліца, аздобленая лепкай і размалёўкай у тэхніцы грызайль.

У 1941—1944 гады ў палацы размяшчалася нямецкая кавалерыйская часць. Пасля вайны ў 1947 годзе палац быў адрамантаваны. Пры гэтым зменена ўнутраная планіроўка, страчаны элементы ляпнога дэкору. Паводле архіўных матэрыялаў, захоўвалася ўбранне дзвюх залаў. У 1960-я гады былы палац Тызенгаўзаў прыстасаваны пад бальніцу.

## Парк 
Парк — рэгулярна-пейзажнага тыпу, размешчаны на раўнінным рэльефе. Ствараўся ў 2 этапы. Плошча каля 10 га. Меў форму выцягнутага з поўначы на поўдзень прамавугольніка, абмежаванага па баках каналамі, з поўначы — возерам. Каля палаца знаходзілася пейзажная частка парку з экзотамі ў дэкаратыўных групах. Ад рэгулярнага парку ўцалелі і рэшткі старых ліпавых прысад, ад пейзажнага — асобныя групы дрэў па берагах вадаёма і ўсходняга канала, а таксама на ўзгорку паміж каналам і галоўнай вуліцай горада.

## Літаратура 
* Паставы. Палац Тызенгаўзаў : путеводитель / аўт.-склад. В. А. Архіпава. — Мн., 2004. — 5 с.: іл.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Паставаў
Катэгорыя:Тызенгаўзы
Катэгорыя:Палацы Беларусі
Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі
Валянціна Сяргееўна Вяргей

**Валянціна Сяргееўна Вяргей** (, , Гомельская вобласць) — беларускі археолаг. Кандыдат гістарычных навук (1984).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1968). На працягу двух гадоў працавала ў ім, потым у Гродзенскім педагагічным інстытуце, а з 1978 года ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі. Асноўны кірунак навуковай дзейнасці — гістарыяграфія археалогіі Беларусі і гісторыя насельніцтва Беларускага Палесся ў жалезным веку.

Выявіла і абследавала каля 100 археалагічных помнікаў на Беларускім Палессі, брала ўдзел у напісанні кнігі «Беларуская археалогія» (1987), з’яўляецца аўтарам кнігі «Археалагічная навука ў БССР, 1919—1941 гг.» (1992). Даследавала некаторыя пытанні гісторыі Мінска.

## Творы 
### Кнігі 
* Археалагічная навука ў Беларускай ССР, 1919—1941 гг. / В. С. Вяргей; АН Беларусі, Ін-т гіст; пад рэд. Я. Г. Шмідта. — Мінск: Навука і тэхніка, 1992. — 144 с. — ISBN 5-343-00563-2.

### Артыкулы 
* Западный ареал милоградской культуры // Гістарычна-археалагічны зборнік. — 1994. — № 5. — С.
* Раннеславянскае жытло з паселішча Ліпляны—6 на р. Убарць / В. С. Вяргей // Восточная Европа в древности и средневековье: докл. междунар. науч. конф., посвящ. 75-летию проф. Э.М. Загорульского и 30-летию каф. археологии и спец. ист. дисфиплин БГУ, Минск, 16 января 2004 г. / науч. ред. А.А. Егорейченко. — Минск: БГУ, 2004. — 97, [2] с., [1] л. портр.: ил. — С. 5—12. — ISBN 985-485-197-4.
* Селище у дер. Лемешевичи на Припяти // Гістарычна-археалагічны зборнік. — 1994. — № 5. — С.

### Артыкулы ў слоўніках, даведніках і энцыклапедыях 
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел / В. С. Вяргей // Памяць: Столінскі раен: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Уклад. Ю. С. Юркевіч; Рэдкал.: Г. К. Кісялеў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мінск: БЕЛТА, 2003. — 635 с.: іл. — С. 21—38. — ISBN 985-6302-49-8.
* Лемяшэвічы / В. С. Вяргей // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 11—12. — ISBN 978-985-11-0354-2.
* Ліпляны / М. М. Крывальцэвіч, В. С. Вяргей // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 17—18. — ISBN 978-985-11-0354-2.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Валянціна Вяргей: з Бацькаўшчынай у сэрцы // «Новы Час» 28 верасня 2016

Катэгорыя:Археолагі СССР
Катэгорыя:Археолагі Беларусі
Музей баявой садружнасці беларускіх, рускіх, латышскіх і літоўскіх партызан у гады Вялікай Айчыннай вайны

**Музей баявой садружнасці беларускіх, рускіх, латышскіх і літоўскіх партызан ў гады Вялікай Айчыннай вайны** — музей, створаны ў г. п. Расоны паводле пастановы бюро ЦК КПБ ад 18 жніўня 1978 г. Для наведвальнікаў адчынены 4 ліпеня 1981 г. Да 1990 г. з'яўляўся філіялам Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны. Музеем кіравалі Л. А. Макараў, А. І. Герасімаў. 3 1997 г. дырэктар Н. М. Свяжынская.

Гарадскі пасёлак Расоны размешчаны на стыку 3 дзяржаў — Расіі, Беларусі і Латвіі. У гэтых мясцінах у час Вялікай Айчыннай вайны на вялікай тэрыторыі (пл. 10 тыс. км²) быў утвораны Брацкі партызанскі край.

Асноўны фонд музея (2008) налічвае 5460 экспанатаў, навукова-дапаможны — 10 241 адзінку  захоўвання. Агульная плошча экспазіцыі 955 м2.

## Фонд музея 
Збор музейных прадметаў вядзецца па калекцыях: фотадакументы, дакументы, рэчавы фонд, зброя, нумізматыка, выяўленчае мастацтва. Сярод экспанатаў шматлікія ўзнагароды воінаў і партызан, імянная, у т.л. самаробная партызанская зброя, стралковае і артылерыйскае ўзбраенне, падпольныя друкаваныя выданні, жывапіс, скульптура, макеты, абмундзіраванне перыяду Вялікай Айчыннай вайны і інш. У музеі выставачная і 10 экспазіцыйных залаў. Экспазіцыя размешчана ў раздзелах: нападзенне Германіі на СССР, абарончыя баі на паўночным захадзе Беларусі, нашы землякі — удзельнікі баёў на асноўных участках фронту ў пачатковы перыяд вайны; зараджэнне і развіццё антыфашысцкага падполля і партызанскага руху ў Расонска-Асвейскім краі, акупацыйны рэжым і зверствы гітлераўцаў; арганізацыя і баявая дзейнасць партызанскіх брыгад на поўначы Віцебскай вобласці, стварэнне Расонска-Асвейскай партызанскай зоны; утварэнне Брацкага партызанскага краю, сумесныя баявыя аперацыі партызан; жыццё і побыт насельніцтва і партызан у краі; баявыя дзеянні партызан краю; удзел партызан краю ў «рэйкавай вайне», баявое ўзаемадзеянне партызан з воінамі Чырвонай Арміі; вызваленне паўночна-заходняй часткі Беларусі, удзел ураджэнцаў Расоншчыны ў вызваленчым паходзе Чырвонай Арміі ў краіны Заходняй Еўропы. Асобная зала музея прысвечана вядомаму дзяржаўнаму дзеячу Беларусі П.М. Машэраву.

У музеі дзейнічае пастаянная выстаўка «Гісторыя Расонскага краю». Арганізуюцца выстаўкі ваенна-патрыятычнага і мастацкага кірунку, а таксама выязныя ў в. Роўнае Поле, дзе прадметамі партызанскага побыту афармляюцца зямлянкі байцоў брыгады імя К.К. Ракасоўскага.

## Літаратура 
* 
* Музей баявой садружнасці беларускіх, рускіх, латышскіх і літоўскіх партызан//Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. – Мн., 1999. – Т. 5. – С. 232.
* Музей боевого содружества: Путеводитель / Бел. гос. музей истории Великой Отечественной войны; Сост. И.Ю.Воронкова и др. – Мн.: Полымя, 1988. – [63] с.
* Шпыркоў А. Ісці музею ў партызаны?.. / / Віцебскі рабочы. – 1994. – 26 лістап.

Катэгорыя:Музеі Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Расоны
Пеле (багіня)

**Пе́ле** (гавай. *Pele*) - гавайская багіня агню, вулканаў, святла і ветру. 

## Увасабленне
У казках і міфах гавайцаў Пеле прадстаўлена пераважна як маладая жанчына з доўгімі распушчанымі валасамі. У руках яна трымае *паоа*, чарадзейную палачку, з дапамогай якой выклікае землятрусы. Але можа з'яўляцца ў вобразе непрыгожай старой. Пеле суправаджае белы сабака. 

Часам яе параўноўваюць (але не ўвасабляюць) з вулканам Кілаўэа. Доўгія струмені лавы падобныя на яе валасы, вулканічнае шкло - на яе слёзы, фумаролы - на яе дыханне, выбухі вулкана - на яе голас.

Пеле мае некалькі сталых эпітэтаў: "жанчына, якая паядае зямлю", "тая, што творыць новыя землі", "добрая жанчына". Эпітэт ''Ka'ula o Keahi'' ("святло вогнішча") адлюстроўвае сакральны сэнс дзейнасці багіні.

## Паданні
Існуе некалькі міфаў аб паходжанні Пеле. Найбольш распаўсюджаны кажа, што яна нарадзілася на Таіці у сям'і бога Зямлі, шмат цярпела ад сваёй сястры Намакі, марской багіні, і, нарэшце, перабралася на Гавайскія астравы, дзе распачала актыўную дзейнасць. Паміж Пеле і Намакай зноў адбылася бітва, але Намака вымушана была адступіць. 

Згодна другой версіі, Пеле нарадзілася з зямлі "бліз неба". Яна вандравала ў пошуках мужа Вахіелоа, ад якога нарадзіла дачку Менехуне. 

Часам Пеле ўяўлялася гавайцам як багіня-творца і багіня-разбуральніца. Існуе некалькі легенд аб стварэнні пэўных частак зямлі або разбурэннях, якія яна прыносіць. 

Пеле даволі помслівая - ператварае людзей у дрэвы на схілах вулканаў, але таксама аб'ядноўвае закаханых. Калі яна звяртаецца з запытам да людзей, то лепей выканаць яе патрабаванні. Тыя, хто гэта робіць, атрымоўваюць шчодрыя падзякі. У іншым разе, нясуць пакаранне. Пеле помсціць тым, хто разбурае яе творы. Адміністрацыя нацыянальнага парка вакол вулкана Кілаўэа выкарыстоўвае гэтую легенду, каб напужаць турыстаў, якія штогод вывозяць тысячы кавалкаў лавы.

## Спасылкі
*Гісторыя Пеле
*Пеле - багіня агню 
*Багіня Пеле

Катэгорыя:Багі
Катэгорыя:Палінезійская міфалогія
Фальшывыя сябры перакладчыка

**Фальшывыя сябры перакладчыка** — словы, якія вымаўленнем ці напісаннем падобныя да інтэрнацыяналізмаў (такія як «інфармацыя», «эканоміка»), але або цалкам адрозніваюцца значэннем, або толькі часткова супадаюць у сваіх значэннях са словамі дзвюх моў: мовы, з якой перакладаюць, і мовы, на якую перакладаюць. Могуць быць прычынай як грубых сэнсавых, так і нязначных стылістычных памылак у перакладзе. Фальшывыя сябры перакладчыка могуць існаваць і ў розных дыялектах адной мовы. Так у палескай гаворцы герояў «Палескай хронікі» Івана Мележа Хадоські і Яўхіма слова «груба́я» (з націскам на другі склад) выкарыстовалася ў сэнсе «цяжарная». У амерыканскім варыянце англійскай мовы фраза «vest and pants» можа значыць «дзелавы касцюм», а ў брытанскім варыянце яна выкарыстоўваецца ў значэнні «майка і шорты».

## Прыклады з рускай мовы 
Паколькі руская і беларуская мовы належаць да ўсходнеславянскіх моў, яны падобныя. Таму пры перакладзе з рускай трэба звяртаць асаблівую ўвагу на «фальшывых сяброў».

Яшчэ большай увагі патрабуе пераклад на сучасную беларускую мову таго, што напісана на рускай мове ХІХ — пачатку ХХ стст. Вось некалькі прыкладаў, якія можна сустрэць у класічнай літаратуры і Сінадальным перакладзе Бібліі.

## Прыклады з англійскай мовы 
Існуе шэраг англійскіх слоў, якія падобны на беларускія, але прынцыпова адрозніваюцца ад іх сэнсам.

Таксама існуюць словы, значэнні якіх толькі часткова супадаюць з беларускімі. Так бывае звычайна калі яны пераходзілі ў беларускую як запазычаныя словы — толькі ў адным значэнні.

## Прыклады з французскай мовы 
## Прыклады з нямецкай мовы 
## Прыклады з іншых моў 
Словы цюркскага паходжання «базар» і «чабан» у мовах-арыгіналах маюць шырокі сэнс, а не толькі значэнне «рынак» і «пастух». Так «базар» (bazar) у азербайджанскай мове можа таксама азначаць «нядзеля», а «чабан» (çoban) можа мець і пераносны сэнс: «духоўны пастыр».

Слова «шахід» звычайна ўжываецца ў сучаснай беларускай мове ў сэнсе «ісламскі тэрарыст», але ў мовах ісламскага свету яно азначае «пакутнік, той, хто гіне ў вайне з ворагамі ісламу», «пакутнік за веру», «сведка на розных афіцыйных мерапрыемствах (суд, вяселле)» і не можа прымяняцца да тэрарыстаў http://multitran.ru/c/m.exe?CL=1&s=shakhid&l1=1.

Катэгорыя:Пераклад
Хіна

**Хіна** (гавай. *Hina*, літаральна "дзяўчына") — багіня ў палінезійскай міфалогіі. Таксама вядомая як **Сіна**, **Хіна-Хавае** і **Хіна-моту-аіну**.

У гавайскай міфалогіі Хіна з'яўлялася багіняй Месяца. Згодна паданню, яна стамілася жыць сярод людзей, паляцела на Месяц і стала яго багіняй.

У маарыйскай, самоанскай, таіцянскай міфалогіі імя Хіны звычайна звязана з богам-вугром. Так, таіцяне лічылі, што Хіна першапачаткова была жонкай бога-вугра, але пакінула яго дзеля Маўі. Бог-вугар уварваўся ў хату Маўі, і той падманам забіў яго. З пахаваных кавалкаў вугра выраслі першыя какосавыя пальмы. У маарыйскай міфалогіі Хіна была згвалтаваная бацькам усіх вугроў. Яе муж Тамі забіў рыбіну, рассек на кавалкі, з якіх нарадзіліся марскія і рачныя вугры, а таксама іншыя рыбы.

## Спасылкі
*Багіня Хіна 

Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Катэгорыя:Багі
Катэгорыя:Палінезійская міфалогія
Міністэрства культуры БССР

**Міністэ́рства культу́ры Белару́скай ССР** было ўтворана ў 1953 годзе шляхам аб’яднання Міністэрства кінематаграфіі, Камітэта па справах мастацтваў, Камітэта па справах культурна-асветніцкіх устаноў, Камітэта радыёінфармацыі, Упраўлення па справах паліграфічнай прамысловасці, выдавецтваў і кніжнага гандлю. 

## Структура на 1974 год 
* Галоўнае ўпраўленне рамонтна-вытворчых прадпрыемстваў і забеспячэння (пл. Парыжскай Камуны, 23)
* Упраўленне па справах мастацтваў
* Упраўленне культасветустаноў
* Упраўленне навучальных устаноў, навуковых устаноў і кадраў
* Аддзел выяўленчага мастацтва і аховы помнікаў.

## Міністры 
* Рыгор Кісялёў (1953 — 1964)
* Міхаіл Мінковіч (1964 — 1971)
* Юрый Міхневіч (1971 — 1988)
* Яўген Вайтовіч (1988 — 1991)

## Спасылкі 
* Постановление Совета Министров Белорусской ССР от 12 февраля 1970 г. №37 «Об утверждении Положения о Министерстве культуры Белорусской ССР».  

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Міністэрствы БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1953 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1991 годзе
Віталь Луба

**Віталь Луба** (, в. Чорная Вялікая, Сямятыцкі павет, Беластоцкае ваяводства, Польшча) — польскі беларускі літаратар, журналіст.
## Біяграфія 
Скончыў беларускі клас у Педагагічным ліцэі ў Бельску-Падляшскім, завочнае аддзяленне кафедры беларускай філалогіі Варшаўскага ўніверсітэта (1977). У 1966—1974 гг. працаваў настаўнікам у вясковай школе, у 1974—1985 гг. — на партыйнай рабоце. У 1985 г. перайшоў на работу ў Беларускае грамадска-культурнае таварыства ў Беластоку, да 1988 г. займаў у ім пасаду сакратара Галоўнага праўлення. З 1988 г. працуе ў газеце «Ніва», у 1988—1992 гг. — галоўны рэдактар, у 1992—1997 гг. — адказны сакратар, з 1998 г. — галоўны рэдактар.

Выступае як журналіст у беларускім і польскім друку з артыкуламі па пытаннях грамадска-палітычнага і культурнага жыцця. Даследуе польскую палітыку ў дачыненні да ўсходніх дзяржаў у апошніх дзесяцігоддзях XX і пачатку XXI ст. (Przegląd Wschodni, 1997. № 4) і інш.

## Літаратура 
* *Тамільчык І.* Луба Віталь: Старонкі будучага даведніка // Кантакты і дыялогі. 1999, № 4.
Герб Віцебска

**Герб Віцебска** — геральдычны сімвал Віцебска, нададзены гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім Жыгімонтам Вазам 17 сакавіка 1597: *«у блакітным полі пагрудная выява Ісуса Хрыста, пад якой чырвоны меч»*.

Вытрымка з адпаведнага велікакняжацкага прывілею:

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 9 лютага 2004.

Афіцыйнае апісанне:

Герб горада Віцебска ўяўляе сабой выяву ў блакітным полі іспанскага шчыта абраза Спаса Збавіцеля ў профіль, пад ім знаходзіцца аголены чырвоны меч. У якасці трымальнікаў шчыта — фігуркі анёлаў.

Аднак 2 чэрвеня 2009 герб Віцебска зацвердзілі наноў, з іншым апісаннем.

## Апісанне 
Герб горада Віцебска ўяўляе сабой іспанскі шчыт, у блакітным полі якой выява абразу Збавіцеля, звернутага направа, вакол яго галавы зверху праваруч — літары «IΣ» і леваруч — літары «ХΣ» з тытламі, ніжэй праваруч і леваруч — дзве літары «З» з тытламі. У ніжняй частцы шчыта выява накіраванага лязом налева срэбнага меча з залатой ручкай. Шчыт размяшчаецца ў чырвоным картушы барочнай формы, які дапаўняецца чырвонымі кветкамі і зялёнымі стужкамі. Пад ім знаходзяцца дзве лаўровыя галіны зялёнага колеру, пераплеценыя чырвонай стужкай. Герб завяршае херувім з распасцёртымі крыламі. У якасці трымальнікаў тарчы выявы двух анёлаў са стужкамі блакітнага колеру ў руках.

Viciebsk. Віцебск (1559).jpg|Пячатка з гарадскім гербам. 1559
Viciebsk. Віцебск (1597) (3).jpg|Пячатка з гарадскім гербам. 1597
Viciebsk. Віцебск (1599).jpg|Пячатка з гарадскім гербам. 1599
Viciebsk. Віцебск (1669).jpg|Пячатка з гарадскім гербам. 1669
Viciebsk. Віцебск (1684).jpg|Пячатка з гарадскім гербам. 1684

## Гл. таксама 
* Герб Віцебскага раёна
* Герб Віцебскай вобласці
* Сцяг Віцебска

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Віцебск
Віцебск
Катэгорыя:З’явіліся ў 1597 годзе
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Віцебску
Катэгорыя:З’явіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:2009 год у Віцебску
Катэгорыя:1597 год у Еўропе
Phoenix (гурт)

**«Phoenix»** [[Міжнародны фанетычны алфавіт|]] — французскі рок-гурт з Версаля, які выконвае музыку ў стылі інды-поп і альтэрнатыўны рок. Сабраны ў 1997 годзе Томасам Марcам (вакал), Дэкам Д’Арсі (бас-гітара) і гітарыстамі Крысціянам Мазале і Ларанам Бранкавічам. У 2010 годзе гурт стаў пераможцам прэміі Грэмі ў намінацыі «Найлепшы альтэрнатыўны альбом».
Песня Lasso выкарыстоўваецца ў рэкламе канала «Еўраспорт», а кампазіцыі Armistice і Lizstomania — у якасці саўндтрэка да гульні Pro Evolution Soccer 2012.

## Склад 

Выява:Phoenix mg 5742.jpg|Томас МарсВакал
Выява:Phoenix mg 5725.jpg|Дэк Д’арсіБас
Выява:Phoenix mg 5760.jpg|Ларан БранкавічГітара
Выява:Phoenix mg 5722.jpg|Крысціян Мазале Гітара

* Джонатан Чавес — Клавішныя, пяркусія

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
### Канцэртныя альбомы 
### Сінглы 
## Відэакліпы 
* «Too Young»
* «Everything is Everything»
* «If I Ever Feel Better»
* «Rally»
* «Funky Squaredance»
* «Run Run Run»
* «(You Can’t Blame It On) Anybody»
* «Long Distance Call»
* «Consolation Prizes»
* «Lisztomania»
* «1901»

## Спасылкі 
* Official Website
* Live Performance of «Lisztomania» "Long Distance Call, " and «Lasso.» 

Катэгорыя:Інды-рок-гурты
Катэгорыя:Музычныя калектывы Францыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Тамара Васілеўна Лазаковіч

**Тамара Васілеўна Лазаковіч** (, с. Гусева, Калінінградская вобласць, РСФСР, СССР — , , Беларусь) — беларуская гімнастка. Заслужаны майстар спорту СССР (1972), неаднаразовая чэмпіёнка СССР, Еўропы і свету па спартыўнай гімнастыцы, чэмпіёнка XX Алімпійскіх гульняў у Мюнхене 1972 года.

Самым буйным спартыўным дасягненнем Лазаковіч стала яе перамога на XX Алімпійскіх гульняў у Мюнхене 1972 года, дзе яна стала чэмпіёнкай у камандным заліку і заваявала сярэбраны медаль у практыкаваннях на бервяне і бронзавыя — у мнагабор’і і вольных практыкаваннях. Чэмпіёнка СССР 1970 года, залаты прызёр чэмпіянатаў СССР 1971 і 1972 гг.

Самым удалым стаў для Тамары 1971, калі яна выйграла 3 залатыя медалі чэмпіянату Еўропы, стала чэмпіёнкай свету ў камандным першынстве, абсалютнай чэмпіёнкай Еўропы, абсалютнай пераможцай Спартакіяды народаў СССР і Чэмпіянату СССР. На Чэмпіянаце Еўропы 1972 г, які праводзіўся ў Мінску, Лазаковіч падзяліла тытул чэмпіёнкі з Людмілай Турышчава. Лазаковіч скончыла Віцебскі фізкультурны тэхнікум, аднак не захацела паехаць на вучобу ў Мінск або Маскву, бо не магла пакінуць без дапамогі састарэлага бацьку-інваліда. З сярэдзіны 1970-х і да 1990-х гг. Лазаковіч была на трэнерскай працы, працавала трэнерам у ДЮСШ-1 г. Віцебска і дзяржаўным трэнерам Спорткамітэта СССР па Віцебскай вобласці.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0155-9 (т.9)

Катэгорыя:Гімнасты СССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па спартыўнай гімнастыцы
Ларыса Леанідаўна Петрык

**Ларыса Леанідаўна Пе́трык** (; нар. 28 верасня 1949 г., горад Долінск, Сахалінская вобласць) — савецкая гімнастка, выхаванка віцебскай гімнастычнай школы Вікенція Дзмітрыева. Заслужаны майстар спорту СССР (1968). Выступала за віцебскую каманду «Дынама».

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Долінск (Сахалінская вобласць). У 1974 годзе скончыла Цэнтральны інстытут фізічнай культуры ў Маскве, у 1979 годзе — Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт. У 1963—1969 гадах інструктар Беларускага рэспубліканскага фізкультурна-спартыўнага таварыства «Дынама».

З 1977 года жыве ў Расіі. З 1992 года на трэнерскай рабоце ў ЗША.

## Дасягненні 
* Чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў у камандным першынстве (1968) і ў вольных практыкаваннях (1968),
* бронзавы прызёр у практыкаваннях на бервяне (1968),
* Чэмпіёнка свету ў камандным першынстве (1970),
* сярэбраны прызёр ў камандным першынстве (1966),
* бронзавы прызёр у практыкаваннях на бервяне (1966, 1970),
* Бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы ў практыкаваннях на бервяне (1965)
* Абсалютная чэмпіёнка СССР (1964).

Чэмпіёнка СССР у практыкаваннях на бервяне (1966), сярэбраны прызёр ў мнагабор’і (1966, 1967, 1969), Кубка СССР у мнагабор’і (1966), чэмпіянату СССР у апорных скачках (1968), у практыкаваннях на бервяне (1966, 1967, 1970) і ў вольных практыкаваннях (1968), бронзавы прызёр ў мнагабор’і (1968), у практыкаваннях на бервяне (1968) і ў вольных практыкаваннях (1966). Пасля Алімпіяды пераехала ў Маскву, выйшла замуж за вядомага гімнаста Віктара Кліменка і працягвала пакараць гледачоў сваімі забіяцкім вольнымі міні-спектаклямі. Першы поспех да яе прыйшоў разам са стрельниковской «Халопка». Другі поспех ёй прынесла «Цыганачка». Характэрная прычоска, з якой яна выступала, прынесла ёй народныя мянушкі «Цуд з касічкамі», і «Цуд з банцікамі».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Гімнасты Беларусі
Катэгорыя:Гімнасты СССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1968 года
Віцебскае акруговае таварыства краязнаўства

**Віцебскае акруговае таварыства краязнаўства**  — таварыства, якое існавала ў Віцебску ў 1924—32 гг. Мела на мэце вывучэнне і папулярызацыю ведаў па гісторыі, культуры, прыродзе і эканоміцы краю. Складалася з секцый: культурна-гістарычнай, мастацкай, мовы і побыту, прыродазнаўчай, эканамічнай, яўрэйскай; спецыяльная камісія рыхтавала бібліяграфію і бібліяграфічны слоўнік дзеячаў Віцебшчыны. Адзін са стваральнікаў і першы старшыня праўлення М. Каспяровіч. 

## Члены таварыства і дзейнасць 
Краязнаўцы Мікола Багародскі, Антон Брадоўскі, Уладзімір Краснянскі; архівіст Баляслаў Брэжга; мастакі Зіновій Гарбавец, Яфім Мінін, Юдэль Пэн, Міхаіл Эндэ; скульптары Заір Азгур і Міхаіл Керзін; архітэктары Ц. Кібардзін; мастацтвазнаўцы Іван Фурман і Іван Гаўрыс; кампазітары Міхаіл Анцаў і А. Поснікаў; батанікі Уладзімір Адамаў, Леанід Нікольскі і інш.

Мела раённыя аддзяленні ў Бешанковічах, Высачанах, Гарадку, Езярышчы, Лёзне, Сіроціне, Сянне, Суражы, Чашніках. У многіх населеных пунктах працавалі краязнаўчыя гурткі. Таварыства арганізоўвала лекцыі, экскурсіі, канферэнцыі, вечары беларускай песні, экспедыцыі па збіранні і вывучэнні беларускага народнага мастацтва і фальклору, стварала музеі.

Выдала больш за 10 кніг і брашур, у т.л. «Беларуская архітэктура» і «Віцебскі краёвы слоўнік» Міколы Каспяровіча, «Новая беларуская літаратура» Анатоля Багдановіча, «Крашаніна» Івана Фурмана (усе 1925 г.), «Гравюры на дрэве» Зіновія Гарбаўца (1927 г.), зборнікі «Віцебшчына» (т. 1—2, 1925—28 гг).

Пераемнік таварыства — Віцебскае гарадское бюро краязнаўства.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Віцебска
Катэгорыя:Арганізацыі Віцебска
Катэгорыя:Краязнаўства Беларусі
Катэгорыя:1924 год у Віцебску
Віцебская школа акварэлі

**Віцебская школа акварэлі** — мастацкая школа ў Віцебску. Пачала складвацца на пачатку 1950-х г. Характэрныя рысы — засяроджанасць на выяўленні жывапісных якасцей акварэлі, праблеме каларыту, сувязь з традыцыямі мясцовай культуры.

Каля вытокаў Віцебскай школы акварэлі стаяў І. Сталяроў.

У фарміраванне яе традыцый зрабілі ўклад мастакі Ф. Гумен, А. Карпан, М. Ляўковіч, В. Ляховіч, В. Ральцэвіч, А. Кастагрыз, І. Шкуратаў.

У традыцыях Віцебскай школы акварэлі мастакі працавалі і працуюць у розных манерах, кірунках Л. Воранава, М. Драненка, У. Іваноў, І. Кісялёў, В. Лук'янаў, У. Напрэенка, Я. Панамарэнка, Г. Танковіч, Г. Шутаў, А. Шыёнак і інш.

У 1995 годзе створана суполка «Віцебская акварэль», якая аб'ядноўвае найбольш вядомых прадстаўнікоў школы.

## Літаратура 
* Міхась Цыбульскі // Віцебская школа акварэлі // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 1997. — Т. 4. — С. 225.

Катэгорыя:Культура Віцебска
Катэгорыя:Адукацыя ў Віцебску
Катэгорыя:Мастацкая адукацыя ў Беларусі
Атмасфера (значэнні)

**Атмасфера:**

* Атмасфера — газавая абалонка нябеснага цела, утрымліваецца каля яго гравітацыяй.
* Атмасфера — пазасістэмная адзінка вымярэння ціску.
Свята-Троіцкая царква (Манастыр)

**Свята-Троіцкая царква** — праваслаўны храм, на ўзвышшы ў цэнтры в. Манастыр (Талачынскі раён, Віцебская вобласць). На аўтадарозе Сянно-Талачын.

## Гісторыя 
Пабудавана у 1890 годзе па кананічнай схеме. Пасля рэвалюцыі храм зачынілі. У 2000-я гады адрэстаўравалі.

## Архітэктура 
Мае званіцу, бабінец, асноўны аб’ём і апсіду з прыдзеламі. У агульнай кампазіцыі будынка пануе шатровая двух’ярусная званіца. У першым, квадратным у плане ярусе зроблены галоўны ўваход, другі ярус васьмігранны, прарэзаны скразнымі арачнымі праёмамі-галаснікамі. Асноўны кубападобны аб’ём накрыты пакатым чатырохсхільным бляшаным дахам, на вяршыні якога ўзвышаецца цыбулепадобны купалок на васьмігранным драўляным барабане. Старажытнарускі каларыт архітэктуры надае будынку пластычны дэкор: аркатурныя з гіркамі падкарнізныя паясы па перыметры асноўнага аб’ёму, кілепадобныя броўкі над здвоенымі і адзінарнымі арачнымі вокнамі.

## Літаратура 
* Кулагін, А. М. З архітэктурнага мінулага / А. М. Кулагін // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Талачынскага раёна / рэдкал. І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн., 1988. — С.43 — 45.
* Храм во имя Святой Троицы // Храмы и приходы Витебской православной Епархии Белорусской Православной Церкви : справочник / сост. А. Матвеев, Н. Дубенецкий. — Витебск, 2002. — С. 153—154.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Талачынскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1890 годзе
Катэгорыя:Манастыр (Талачынскі раён)
Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Катэгорыя:1890 год у Беларусі
Віцебская школа-майстэрня Юдаля Пэна

, аўтапартрэт. 1902]]
**Ві́цебская шко́ла-майстэ́рня Ю́даля Пэ́на** — прыватная школа малявання і жывапісу ў Віцебску ў 1898—1918 гадах, створаная беларускім мастаком Юдалем Пэнам.

У праграму заняткаў уваходзілі: маляванне геаметрычных прадметаў, арнаментаў, гіпсавых фігур, маляванне з натуры і на пленэры. У школе вучылася ад 10 да 25 чалавек, навучанне ішло ад 1 да 6 месяцаў. Школу, сярод іншых, скончылі Заір Азгур, Алена Кабішчар, Яфім Мінін, Марк Шагал (не давучыўся), Саламон Юдовін, Аскар Мешчанінаў, Леў Лейтман, Лазар Лісіцкі, Давід Якерсон.

У 1907 і 1914 годзе прайшлі выстаўкі работ Пэна і яго вучняў.

## Літаратура 
* 
* Ле Фоль, Клер. Витебская художественная школа (1897—1923) / Клер Ле Фоль. — Мн., 2007. — 240 с.

Катэгорыя:Культура Віцебска
Катэгорыя:Выяўленчае мастацтва Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1898 годзе
Катэгорыя:1898 год у Віцебску
Касцёл Святога Казіміра (Лепель)

**Касцёл Святога Казіміра** — каталіцкі храм, знаходзіцца ў цэнтры горада Лепеля. Пабудаваны ў 1857—1876 гг. з цэглы на сродкі мясцовага абывацеля Мальчэўскага. 3 1990-х гг. дзейнічае.

## Гісторыя 
Лепельскі каталіцкі прыход быў заснаваны ў 1602 годзе, калі Леў Сапега загадаў пабудаваць тут каталіцкі храм. У 1604 годзе быў асвечаны храм Святога Казіміра, які стаў адным з першых трох каталіцкіх храмаў на Полацкай зямлі. Царква двойчы гарэла, у 1799 і 1833 годзе, пасля другога пажару была закінута, а набажэнствы здзяйсняліся ў невялікай драўлянай капліцы. З 1857 па 1876 год ішло будаўніцтва новага каталіцкага храма, ён быў пабудаваны ў стылі класіцызм па праекце архітэктара Мачулевіча. Сродкі на будаўніцтва ахвяраваў памешчык Лепельскага павета, калежскі асэсар Мальчэўскі.

У 1935 годзе храм быў зачынены, а святар арыштаваны. Будынак спачатку стаяў закінутым, у 1970-я — 1980-я гады ў ім быў гараж і трансфарматарная падстанцыя. Вернуты Царкве ў 1990-я гады XX стагоддзя. З 1993 года ў храме праходзяць рэгулярныя набажэнствы, а ў 1995 годзе храм быў нанова асвечаны.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры позняга класіцызму. Належыць да тыпу базілікальных 2-вежавых 3-нефавых храмаў з трансептам. Аб'ёмы нефаў, сакрысцій, крылаў трансепта ўтвараюць ступеньчатую кампазіцыю. Цэнтр галоўнага фасада вылучаны рызалітам з 3-вугольным франтонам, дэкарыраваны філёнгамі, лапаткамі, карнізамі з сухарыкамі. Бакавыя фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі.

Нефы перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі на папружных арках. У галоўным барочным алтары, змешчаным у прамавугольнай апсідзе, былі скульптуры Святых Пятра і Паўла, пуцці, дэкаратыўныя вазы. Мастацкім узроўнем вылучаліся абразы «Узвіжанне Святога Крыжа» і «Св. Казімір». У крылах трансепта знаходзіліся барочныя алтары. Ва ўсходняй частцы — хоры.

## Літаратура 
* Касцёл святога Казіміра // Каталіцкія храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — Мн., 2007. — С. 86.

## Спасылкі 
* Лепель — парафія Св. Казіміра Catholic.by
 
Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Храмы Лепеля
Катэгорыя:Храмы Святога Казіміра
Катэгорыя:Касцёлы Лепельскага раёна
Маўі

**Ма́ўі** (гавай. *Māui*) — культурны герой і малодшы бог-дэміург у міфалогіі палінезійцаў.

## Гавайская міфалогія 
У гавайскай міфалогіі Маўі звычайна выступаў у якасці первапродка, быў мужам і сынам розных увасабленняў багіні Хіны. Згодна аднаму паданню, ён спрычыніўся да стварэння Гавайскіх астравоў. Аднойчы Маўі выйшаў у мора з братамі для лову рыбы. Аднак ён зачапіў сваім круком *Манаіякалані* марское дно. Браты вырашылі, што Маўі злавіў вялізарную рыбіну і пачалі яму дапамагаць цягнуць. Хутка на паверхні з'явіўся востраў, а за ім — іншы. Так узнік ланцуг Гаваеў.

У другім папулярным паданні, Маўі вырашыў затрымаць Сонца, каб зрабіць дні даўжэйшымі, бо яго маці Хіна не магла высушыць вопратку. Ён зрабіў моцную вяроўку з валасоў сястры, падняўся на гору і зачапіў Сонца. Тое пагаджаецца свяціць даўжэй.

Лічыцца, што назвы вострава Маўі і сузор'я (у еўрапейскай традыцыі — сузор’е Скарпіён) ідуць ад яго імя.

## Іншыя палінезійскія паданні 
Таіцяне лічылі Маўі прарокам, магчыма нават жрацом. Ён навучыў людзей здабываць агонь, вырасціў першыя какосаваыя пальмы, аднойчы схапіў Сонца за промні і таксама затрымаў яго ў небе.

Маары сцвярджалі, што неданошанага Маўі яго маці кінула ў ваду. Аднак яго жыццё захавалі марскія духі. Пазней, ўжо дарослы, ён вярнуўся да яе і сваіх братоў. Дзякуючы ўменню ператварацца ў птушак і звяроў Маўі быў прызнаны першым у сям'і.

Акрамя распаўсюджанага міфа аб затрыманні Сонца, маарыйскія легенды паведамляюць, што Маўі выцягнуў з мора Паўночны востраў, ператварыў сваю лодку ў Паўднёвы востраў, здабыў сакрэт агня. Аднак яго спроба здабыць неўміручасць для людзей праз згвалтаванне старой багіні, улонне якой з'яўляецца пераходам у замагільны свет, скончылася няўдачай.

Танганцы таксама лічылі Маўі лаўцом астравоў Тонга, здабытчыкам агню і нават трымальнікам Зямлі.

Паданні аб Маўі былі распаўсюджаны і ў іншых кутах Палінезіі.

## Спасылкі 
* Легенды пра Маўі
* Маўі — герой палінезійскай міфалогіі
* Маўі на mythencyclopedia.com

Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Катэгорыя:Багі
Катэгорыя:Палінезійская міфалогія
Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Талачын)

**Касцёл святога Антонія** — каменны каталіцкі храм базіліянскага стылю быў пабудаваны ў горадзе Талачын прыкладна ў 1813-1861 гг. па загадзе цара ў гонар перамогі ў вайне 1812 года.

## Архітэктура 
У той перыяд не прытрымліваліся кананічнага правіла арыентацыі храма алтаром на ўсход. Таму купальнай апсідай ён павернуты на захад. Галоўны фасад пабудовы выходзіць на галоўную гарадскую магістраль, і такім чынам будынак арганічна ўключаны ў яе горадабудаўнічы ансамбль. Манументальнасць храма ўзмацняецца яго размяшчэннем на прыродным узвышшы.

Будынак касцёла мае нескладаную аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю і ўяўляе сабой прамавугольны ў плане аб'ём пад двухсхільным дахам. Значны маштаб, буйныя чляненні, аб'ёмная лаканічнасць і моцнае канструкцыйнае вырашэнне, адсутнасць ярка вылучаных акцэнтаў выклікае адчуванне масіўнасці і статычнасці пабудовы. Галоўны ўваход у будынак вырашаны бабінцам, аналагічным па архітэктуры храму, але меншага аб'ёму. Імкненне акцэнтаваць парадны фасад будынка вымусіла архітэктара ўзмацніць яго дэкаратыўную апрацоўку — да стральчатых ніш, высокіх  пілястраў прыбавілася суцэльная рустоўка сцен. Алтарны фасад вылучаны моцнай паўкруглай апсідай, завершанай паўсферычным купалам. Бакавыя фасады вырашаны плоскасна і расчлянёны высокімі вузкімі стральчатымі вокнамі і пілястрамі ў прасценках. Па перыметры будынак апяразаны тонка прафіляваным карнізам з дзвюма тонкімі цятамі.

У трыццатыя гады касцёл спыніў функцыяніраванне, а пасля вайны будынак выкарыстоўваўся для гаспадарчых мэтаў.

Побач з касцёлам да 1960-х гадоў узвышалася трох'ярусная званіца.

У васьмідзесятыя гады была спроба адрамантаваць яго і размясціць там краязнаўчы музей, але потым ён быў вернуты вернікам. Перабудаваны ў 1990-я гг. з цэглы.

## Інтэр'ер 
Унутраная прастора касцёла дзвюма парамі моцных слупоў расчлянёна на тры нефы, сярэдні з якіх паглыблены паўкруглай апсідай. Пры ўваходзе вылучаны бакавыя квадратныя ў плане хрысцільні, над якімі размешчана галерэя хораў, адкрытых у зал храма.

## Літаратура 
* Талачын. Касцёл // *Кулагін А. М.* Каталіцкія храмы на Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн., 2000. — С. 151.
* *Кулагін А. М.* З архітэктурнага мінулага / А. М. Кулагін // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Талачынскага раёна / рэдкал. І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн., 1988. — С. 43—45.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Храмы Талачына
Катэгорыя:Касцёлы Талачынскага раёна
Катэгорыя:Храмы Святога Антонія Падуанскага
Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Лепель)

**Свята-Параскева-Пятніцкая царква** — праваслаўная царква. Знаходзіцца на вул. Валадарскага ў горадзе Лепель. 
## Гісторыя 
Пабудавана як сабор у 1841–44 гг. з дрэва на месцы царквы, узведзенай падканцлерам Вялікага Княства Літоўскага Львом Сапегам у 1586 г. пры заснаванні мястэчка Новы Лепель. Перабудавана ў пачатку 20 ст.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Храм атрымаў арыгінальную аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю – уздоўж падоўжнай планіровачнай восі размешчаны: нізкі прамавугольны прытвор пад 2-схільным дахам, больш высокі бабінец, над якім надбудавана 1-ярусная чацверыковая званіца з макаўкай, прамавугольная малітоўная зала пад 2-схільным дахам, прамавугольная апсіда, над якой надбудаваны 8-гранны шатровы барабан з цыбулепадобным купалам. Сцены фігурна ашаляваны, прарэзаны квадратнымі, прамавугольнымі і гарызантальна выцягнутымі аконнымі праёмамі. 
## Інтэр'ер 
Абразы: «Маці Божая Смаленская» (18 ст.), «Апосталы Пётр і Павел» (1-я палавіна 19 ст.).

## Літаратура 
* Царква ў імя святой велікамучаніцы Параскевы Пятніцы // Кулагін, А.М. Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А.М. Кулагін. – Мн., 2007. – С. 225.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Лепеля
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Катэгорыя:1844 год у Беларусі
Атмасфера (адзінка вымярэння)

**Атмасфе́ра** — пазасістэмная адзінка вымярэння ціску.

Існуюць дзве прыблізна роўныя адзінкі з аднолькавымі назвамі: *атмасфера тэхнічная* і *атмасфера фізічная (нармальная)*.

* ***Тэхнічная атмасфера*** (ат) — ціск, выклікаемы сілай у 1 кгс, раўнамерна размеркаванай па перпендыкулярнай да яе паверхні плошчай 1 см².
:1 ат = 1 кгс/см² = 98066,5 Па = 735,559 мм рт. сл.

****Фізічная (нармальная) атмасфера*** (атм)— ціск, ураўнаважаны слупком ртуці вышынёй 760 мм пры тэмпературы 0 °C, шчыльнасці ртуці 13595,1 кг/м³ і паскарэнні вольнага падзення 9,80665 м/с².
:1 атм = 760 мм рт. сл. = 101325 Па = 1,0332 ат.

## Гл. таксама 
* Паскаль

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* [Атмосфера (ед. давления)](http://slovari.yandex.ru/Атмосфера/БСЭ/Атмосфера%20(ед.%20давления)/)  // Вялікая савецкая энцыклапедыя

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння
Расонская сядзіба

**Расонская сядзіба** — сядзіба памешчыка Гласка ў Расонах, была ўзведзена ў 1900 годзе на беразе аднайменнага возера, у акружэнні парка са стаўком.

## Архітэктура 
Будынак у выглядзе гатычнага палаца вылучаецца маляўнічасцю, шматпланавасцю архітэктурнай кампазіцыі і разнастайнасцю яе візуальных успрыняццяў. Для стварэння сярэдневяковай вобразнасці шырока прыцягваюцца неагатычныя формы: гранёныя вежачкі з машыкулямі, перспектыўныя стральчатыя вокны, контрфорсы, спічастыя і зубчастыя франтоны і шчыты, струны крапаваных лапатак, вуглавы руст.

Расонскі палац узняты на магутны бутавы падмурак; план будынка складанай канфігурацыі за выгінамі калідораў, патаемнымі лесвічкамі, разнастайнымі заламі і інтымнымі пакойчыкамі. У адпаведнасці з планам яго прасторавая кампазіцыя набывае актыўна дынамічную асіметрычную трактоўку з надзвычайнай навізной рытмаў, ярусным, ступеньчатым нарастаннем аб'ёмаў па дыяганалі: паўднёвая частка аднапавярховая, цэнтральная двухпавярховая, паўночная — трох'ярусная чатырохгранная вежа з шатровым пакрыццём (не захавалася).

Цэнтральная частка фланкіравана трохграннымі эркерамі і завершана на галоўным фасадзе ступеньчатым шчытом. Шматпланавасць кампазіцыі ўзмацняе поліфанічна разнастайная пластыка фасадаў: ступеньчатыя шчыпцы, аркатурныя паясы, розныя па памерах аконныя праёмы. Манументальны будынак вызначаецца насычаным каларыстычным вырашэннем, у якім спалучаецца паліхромія бутавай муроўкі цокаля, чырвоны колер высакаякаснай цаглянай муроўкі фасадаў, белізна атынкаваных элементаў дэкору. Мэта дойліда — стварыць уражальны знешні эфект — была тут дасягнута.

## Літаратура 
* 
* Кулагін, А. М. З архітэктурнай спадчыны Расоншчыны / А. М. Кулагін // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Расонскага раёна / гал. рэд. Б. І. Сачанка [і інш.]. — Мн., 1994. — С. 30-33.
* Сядзіба // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1985. — С. 382.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Расоны
Катэгорыя:Сядзібы Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1900 годзе
Катэгорыя:Славутасці Расонскага раёна‎
Гарадоцкі раённы краязнаўчы музей

**Гарадоцкі раённы краязнаўчы музей** — краязнаўчы музей у горадзе Гарадок Віцебскай вобласці. Адкрыты 24 снежня 1976 г.
У канцы 1996 г. пачаў дзейнічаць аддзел прыроды. Геаграфічнае становішча, карысныя выкапні, водная сістэма, ландшафт, ахоўваемыя зоны, помнікі прыроды, расліны, птушкі і жывёлы з Чырвонай кнігі Беларусі, флора і фауна лясоў, балот, вадаёмаў, выкапнёвыя жывёлы, а таксама вучоныя і краязнаўцы, што вывучалі Гарадоцкі край, — тэмы, якія знайшлі адлюстраванне ў яго экспазіцыі.

У 2001 г. адкрыты аддзел этнаграфіі і народных рамёстваў.

Тут шырока прадстаўлены прадметы хатняга ўжытку, ткацтва і вязання, вырабы майстроў ганчарнай, кавальскай і сталярнай справы, царкоўныя рэчы, кнігі, якія паказваюць побыт і вераванні мясцовых жыхароў на рубяжы ХІХ—ХХ стст.

У іншых залах працуюць зменныя выстаўкі разнастайнай тэматыкі.

## Калекцыі музея 
У музеі налічваецца больш за 26 тысяч прадметаў асноўнага фонду. 3 іх скамплектаваны шэраг калекцый: дакументаў і фотаздымкаў, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, зброі і ўзнагарод, быту і этнаграфіі, жывапісу і графікі, ікон, самавараў, філатэліі, нумізматыкі і баністыкі і інш.

Археалагічная калекцыя ўключае каменныя і жалезныя прылады працы, упрыгожванні, кераміку, амулеты. Маецца шмат экспанатаў пра ўдзельнікаў Вялікай Айчыннай вайны: землякоў і воінаў-вызваліцеляў.

Значную частку музейнага фонду складаюць дакументы, фотаздымкі, асабістыя рэчы, творчыя работы знакамітых ураджэнцаў раёна: мастакоў, літаратараў, вучоных, дзяржаўных і ваенных дзеячаў.

## Дырэктары 
* Ларыса Фёдараўна Бандарэнка
* Зінаіда Мікалаеўна Пляскач
* Кацярына Ягораўна Уверская

## Тарасаўскія чытанні 
 з мемарыяльнай дошкай, прысвечаны паэме «Тарас на Парнасе» каля краязнаўчага музея.]]
3 1997 г. перыядычна праводзяцца чытанні, прысвечаныя вядомай паэме «Тарас на Парнасе» і яе верагоднаму аўтару Канстанціну Вераніцыну, які родам з вёскі Астраўляны Гарадоцкага раёна.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарадоцкі раённы краязнаўчы музей // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. / рэдкал. Б. І. Сачанка [і інш.]. — Мн., 1994. — Т. 2. — С. 480.
* *Садоўская, С. І.* Музей / С. І. Садоўская // Памяць: Гарадоцкі р-н: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. С. І. Садоўская; рэдкал. Н. А. Бурунова [і інш.]. — Мн., 2004. — С. 732—733.
* 
* Городокский районный краеведческий музей // 

Катэгорыя:Музеі Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Гарадка
Катэгорыя:Культура Гарадка
Катэгорыя:Краязнаўчыя музеі Беларусі
Германавічы

**Герма́навічы** (, ) — аграгарадок у Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці, на рацэ Дзісна. Уваходзіць у склад і з'яўляецца цэнтрам Германавіцкага сельсавета. Насельніцтва 645 чал. (2006). Знаходзіцца за 18 км на паўночны ўсход ад Шаркаўшчыны.

## Гісторыя 
Першы пісьмовы ўспамін пра Германавічы (*Ерманавічы*) як сяло на мяжы Віленскага і Полацкага ваяводстваў датуецца 1563. Імаверна, мястэчка належала да маёнтку Сапегаў з цэнтрам у Іказні. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) Германавічы ўвайшлі ў склад Браслаўскага павета Віленскага ваяводства.

[thumb|left|140px|Касцёл, пач. [XX стагоддзе|XX ст.]]

У 1739 Юзаф Станіслаў Сапега прадаў мястэчка Германавічы з фальваркам Шабалаўшчына інфлянцкаму пану Яну фон Экель Гілзену. 3 гэтага часу Германавічы — цэнтр асобнага маёнтка, які ахопліваў вёскі Атокі, Белы Двор, Марыямпаль, Перамены, Пузаны, Рэчкі, Юзафоў. У 1782 мястэчка перайшло ў валоданне Шырынаў: Ігнацій заснаваў тут касцёл, яго сын Юстын — капліцу.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Германавічы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Дзісенскім павеце. Па скасаванні прыгоннага права ў 1861 мястэчка зрабілася цэнтрам воласці. У кан. XIX ст. у Германавічах працавалі вінакурны завод, млын, крама, карчма.

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Германавічы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Дзісенскага павета Віленскага ваяводства. У 1927 у палацы адкрылася школа.

У 1939 Германавічы ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 сталі цэнтрам сельсавета Шаркоўшчынскага раёна. Статус паселішча змянілі да вёскі.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1900 — каля 300 чал.
* **XX стагоддзе**: 1970 — 649 чал., 209 двароў; 1992 — 750 чал., 290 двароў.
* **XXI стагоддзе**: 2006 — 645 чал.

### Інфраструктура 
У Германавічах працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, бібліятэка, дом культуры, пошта.

## Эканоміка 
Цэнтр сельскагаспадарчага кааператыва «Германавічы».

## Турыстычная інфармацыя 
thumb|Капліца Святых апп. Пятра і Паўла

Дзейнічаюць Германавіцкі музей мастацтва і этнаграфіі імя Я. Драздовіча, школьны гістарычна-краязнаўчы музей.

### Памятныя мясціны 
* Касцёл Перамянення Гасподняга (1787)
* Свята-Успенская царква
* Могілкі: хрысціянскія; польскіх салдат
* Палацава-паркавы комплекс Шырынаў (XVIII ст.)

### Страчаная спадчына 
* Капліца Святых Апосталаў Пятра і Паўла (1826)

## Галерэя 

Выява:Church of Transfiguration in Hiermanavičy.jpg|Касцёл Перамянення Гасподняга
Выява:Interior of the Church of Transfiguration in Hiermanavičy.jpg|Касцёл, інтэр'ер
Выява:Šyryn Estate in Hiermanavičy.jpg|Палацава-паркавы комплекс Шырынаў
Выява:Hiermanavičy-pałac.jpg|Палац

## Літаратура 
* 
* Hermanowicze //  S. 556.
* Nowe Hermanowicze //  S. 222.

## Спасылкі 
* 
* Германавічы на Radzima.org
* Германавічы на wikimapia.org
* Надвор'е ў Германавічах 

Катэгорыя:Германавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шаркаўшчынскага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства
Касцёл Святога Архангела Міхаіла (Лужкі)

**Касцёл Святога Архангела Міхаіла** — каталіцкі храм, знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы вёскі Лужкі (Шаркаўшчынскі раён, Віцебская вобласць). Пабудаваны ў 1744—1756 гг. з цэглы пры кляштары піяраў. Кляштар icнаваў у 1741—1832 гг.

## Гісторыя 
Заснаваны ўладальнікам Лужкоў полацкім кашталянам Валерыянам Жабам, які ахвяраваў iм фальварак Bіснік, пляц пад кляштар i калегіум (у яго гонар называўся Валерыянскім), парк i школу (дзейнічала з 1744 г., пазней вучылішча). Жонка Жабы ахвяравала на калегіум 1000 злотых. У 1832 г. кляштар валодаў 13 вёскамі i 330 сялянамі.

У 1843 г. касцёл перабудаваны пад праваслаўную царкву i абкружаны бутавай агароджай. Пасля Вялікай Айчыннай вайны закрыты. У 1988 г. вернуты вернікам, адноўлены i дзейнічае.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры позняга барока, вызначаецца дынамічнасцю вытанчанай вертыкальна накіраванай кампазіцыі, багаццем аб’ёмнай i дэкаратыўнай пластыкі. 2-вежавы 1-нефавы храм з выцягнутай акруглай апсідай, да якой па баках сіметрычна далучаны нізкія сакрысціі. Тарцы 2-схільнага даху аформлены фігурнымі шчытамі. 4-ярусныя чацверыковыя вежы павернуты вуглом да цэнтральнай увагнутай плоскасці галоўнага фасада, які прафіляванымі цягамі падзелены на 3 ярусы, iнтэнсіўна крапаваныя пілястрамі. Пабеленыя вуглавыя i прасценачныя пілястры акаймоўваюць архітэктурныя масы i надаюць будынку графічную выразнасць. Разнастайныя праёмы з лучковымі, паўцыркульнымі i фігурнымі арачнымі завяршэннямі аформлены тонкапрафіляванымі ліштвамі, хвалістымі броўкамі. Дэкаратыўнае вырашэнне ўзбагачаецца 2-колернай тынкоўкай сцен i ордэрнай пластыкай.

## Інтэр’ер 
У інтэр’еры неф i апсіда перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі з распалубкамі. Сцены раскрапаваны паўкалонамі на высокіх пастаментах i з капітэлямі з лісця аканта, валют i галовак пуцці. Адхілы выcoкix арачных аконных праёмаў, прасценкі, скляпенні ўпрыгожаны арнаментальнай размалёўкай. Пластыка-дэкаратыўныя акцэнты інтэр’ера — 3 ракайльныя 2-ярусныя стукавыя алтары, упрыгожаныя драўлянай скульптурай. Над уваходам — хоры, абмежаваныя хвалістым парапетам.

## Літаратура 
* Касцёл Святога архангела Міхаіла і кляштар піяраў // Кулагін, А. М. Каталіцкія храмы на Беларусі / А. М. Кулагін. — Мн., 2008. — С. 198—199.
* Касцёл Святога Міхаіла Архангела ў в. Лужкі // Памяць: Шаркаўшчынскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. Л. М. Лабачэўская; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2004 — С. 446.
* Міхайлаўскі касцёл // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1985. — С. 461.
* Габрусь Т. В. Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. Мн.: Ураджай, 2001.— 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X, с. 251—252.

Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Касцёлы Шаркаўшчынскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1756 годзе
Катэгорыя:Лужкі (Шаркаўшчынскі раён)
Катэгорыя:1756 год у Беларусі