Сутыкненні ў Блакітным Ніле (2022)

**Сутыкненні ў Блакітным Ніле 2022 года** – міжэтнічны канфлікт у Судане, які пачаўся з сутыкненняў народа хаўса з народамі фундж і берта ў рэгіёне Блакітны Ніл на паўднёвым усходзе краіны.

## Перадгісторыя 
У Блакітным Ніле пражываюць разнастайныя этнічныя групы, у тым ліку народ хаўса, які паходзіць з Заходняй Афрыкі. У 1924 годзе, пры брытанскім уладанні, яны атрымалі ўласныя зямельныя ўчасткі. У 1948 годзе ў дачыненні да народа былі прынятыя законы, якія ўскладнілі атрыманне хаўса суданскага грамадзянства, а таму яны не змаглі перадаць зямлю ў спадчыну сваім дзецям. У незалежным Судане хаўса сталі ўспрымацца як замежнікі, нягледзячы на тое, што многія прадстаўнікі народа жылі ў краіне на працягу стагоддзяў. Таму этнас стаў часта падвяргацца дыскрымінацыі. 

У 1995 годзе ў Блакітным Ніле адбылося паўстанне супраць дыктатуры Амара аль-Башыра і мясцовага губернатара Абдалы Абу-Фатмы Абдалы, этнічнага хаўса. З-за гэтага рэжым Башыра стаў аддаваць перавагу народу хаўса ў Блакітным Ніле, бо ўлады лічылі гэты народ найбольш лаяльным. Аднак частка хаўса ваявала і на баку паўстанцаў. Хаўса падтрымалі апошняга. 

У 2020 годзе ў Судане адбылася рэвалюцыя, у ходзе якой урад Башыра быў зрынуты. Нестабільная сітуацыя ў краіне ўзмацніла напружанасць паміж хаўса і іншымі народамі Блакітнага Ніла.  

Каб знізіць міжэтнічную напружанасць, Малік Агар прасунуў свайга сваяка Эль-Абейда Хамада Абу Шотала (прадстаўніка народа фундж) на пасаду вярхоўнага правадыра плямёнаў Блакітнага Ніла.    

У студзені 2022 года хаўся ўступілі ў спрэчкі з народамі фунджа і берта вакол некаторых зямельных участкаў паміж хаўса з аднаго боку і берта і фундж з другога. Повадам стала забойства маладога хаўса каля горада Кайсан падчас сваркі з невядомымі з берты або фунджа. Ён абвясціў каменданцкі час у Вад-эль-Махі і разгарнуў на месцах часці суданскай арміі і Сіл аператыўнай падтрымкі.

Па даных урада Судана, у сутыкненнях 14 ліпеня загінулі 13 чалавек і былі падпалены 16 крам. Першапачаткова ўрад сцвярджаў пра 31 загінулага, але пазней высветлілася, што гэта памылка друку. Цэнтральны камітэт суданскіх лекараў абверг гэта паведамленне, сцвярджаючы, што толькі ў Ад-Дамазіне загінулі 23 чалавекі і 84 атрымалі раненні. Жыхары Блакітнага Нілу і староннія назіральнікі, аднак, сцвярджалі, што колькасць загінулых была значна вышэй. Паводле альтэрнатыўных ацэнак, на працягу месяца 149 загінулі і больш за 124 атрымалі раненні. 

З надыходам зацішша сітуацыя заставалася бядотнай. На вуліцах былі раскіданы трупы, якія не паклапаціліся прыбраць. У рэгіён пачалася дастаўка гуманітарнай дапамогі.  

На працягу жніўня сітуацыя ў Блакітным Ніле стабілізавалася. У край прыбыла дэлегацыя ААН, якая правяла перамовы з аль-Омда. Аднак 1—4 верасня канфлікт аднавіўся. У выніку загінулі 25 і былі паранены 44 асобы, 21 000 чалавек беглі. 

У сярэдзіне кастрычніка пачалася новая хваля гвалту, галоўным чынам вакол горада Вад-эль-Махі. 13 кастрычніка адбыліся сутычкі ў вёсцы Дам, дзе загінулі 13 чалавек, 26 атрымалі раненні. Неўзабаве баі перакінуліся на Дам 6 і Дам 7. Каля 1200 чалавек, значная частка насельніцтва дзвюх вёсак, былі вымушаныя бегчы. Абас Муса, кіраўнік шпіталя Вад-эль-Хамі, сцвярджаў, што з 13 кастрычніка 150 чалавек загінулі і 86 атрымалі раненні, у той час як ААН дала лічбы ў 170 забітых і 327 параненых. Фатх Араман Бакхейт, міністр аховы здароўя Блакітнага Ніла, сцвярджаў, што сапраўдная колькасць загінулых і параненых невядомая. 

21 кастрычніка ўрад Судана і рэгіянальны ўрад Блакітнага Нілу абвясцілі надзвычайнае становішча. Пратэстоўцы паспрабавалі ўзяць штурмам штаб арміі, а потым падпалілі будынак урада штата. Дэманстранты таксама перакрылі шашу, якая злучае Хартум і Ад-Дамазін, дзе трое пратэстоўцаў былі забітыя ў сутычках з паліцыяй, а ад 211 000 вымушана пакінулі свае дамы.

Урад Судана, імкнучыся прадухіліць новыя сутыкненні, увёў законы супраць міжэтнічнай нянавісці і расізму. 

15 студзеня 2023 года лідары плямёнаў хамадж, берта, хаўса, фундж, анкасана, ракарык і ватават пагадзіліся спыніць усялякі гвалт у штаце Блакітны Ніл і вырашыць усе тэрытарыяльныя і этнічныя спрэчкі праз племянную адміністрацыю.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Канфлікты 2022 года
Катэгорыя:Войны Судана
Катэгорыя:Міжэтнічныя канфлікты