Рыгор Аляксеевіч Разуваеў

**Рыгор Аляксеевіч Разува́еў** (;  — ) — вучоны ў галіне арганічнай хіміі, доктар хімічных навук (1946), акадэмік Акадэміі навук СССР (1966, член-карэспандэнт з 1958). Герой Сацыялістычнай Працы (1969).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Маскве. Жыў таксама разам з бацькамі ў Ніжнім Ноўгарадзе і Серпухавае. У 1907 годзе разам з маці вярнуўся ў Маскву і ў 1917 годзе скончыў 1-ю мужчынскую гімназію. Паступіў на фізіка-матэматычны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта. У канцы другога курса пакінуў вучобу і пераехаў у Палтаўскую губерню, у сяло Карпілаўка. Пасля ўсталявання Савецкай улады прыехаў у 1922 годзе ў Петраград і паступіў на трэці курс фізіка-матэматычнага аддзялення Петраградскага ўніверсітэта, які скончыў у 1925 годзе. Працаваў у Акадэміі навук СССР, з 1927 года ў Лабараторыі высокіх ціскаў У. М. Іпацьева, якая ў 1929 годзе пераўтворана ў Дзяржаўны інстытут высокіх ціскаў, дзе займаў пасаду намесніка дырэктара. Адначасова выкладаў і загадваў кафедрай у Ленінградскім тэхналагічным інстытуце і ўзначальваў Лабараторыю арганічнай хіміі Акадэміі навук.

У 1930—1932 гадах знаходзіўся ў замежнай камандзіроўцы і праходзіў стажыроўку ў Баварскай акадэміі навук (Мюнхен) у лабараторыі прафесара Г. Віланда. У 1932—1934 гадах займаў пасаду загадчыка кафедры атручваючых і выбуховых рэчываў Ленінградскага тэхналагічнага інстытута.

У 1934 годзе Р. А. Разуваеў быў арыштаваны і асуджаны па «Справе славістаў». Адбываў пакаранне ў Варкуце, пад Архангельскам, ва Ухце на радыевым заводзе. Быў датэрмінова вызвалены ў 1942 годзе без права пражывання ў Маскве і Ленінградзе.

У 1945 годзе абараніў кандыдацкую і доктарскую дысертацыі ў Інстытуце арганічнай хіміі Акадэміі навук СССР. У 1946—1947 гадах займаў пасаду загадчыка кафедры арганічнай хіміі Горкаўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Адначасова з 1947 года загадваў лабараторыяй арганічнай хіміі Навукова-даследчага інстытута хіміі пры Горкаўскім дзяржаўным універсітэце, у 1956—1962 гадах — дырэктар інстытута. У 1963 годзе ўзначаліў Лабараторыяю стабілізацыі палімераў Акадэміі навук СССР. У 1969—1988 гадах займаў пасаду дырэктара Інстытута хіміі Акадэміі навук СССР (Горкі).

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па хіміі металаарганічных злучэнняў, арганічных пераксідаў, радыкальных рэакцый. Разам з М. М. Катонам адкрыў спосаб генерыравання свабодных аліфатычных радыкалаў, разам з Ю. А. Альдэкопам і М. А. Майерам рэакцыю ініцыіравання дэкарбаксіліравання дыацылатаў ртуці, прамую рэакцыю свабодных радыкалаў з ртуццю. Пад кіраўніцтвам Р. А. Разуваева былі створаны спосабы атрымання ніткападобных монакрышталёў і слаістых плёнак германію і іншых паўправадніковых матэрыялаў.

Сярод апублікаванага:
* Металлоорганические соединения в электронике — М., 1972 (у сааўтарстве);
* Вязкость плотность и электропроводность растворов молнбдата и хромата натрия при повышенных температурах. — ЛГУ, 1976 (у сааўтарстве);
* Растворы электролитов в высоко и низкотемпературном режимах. — Л.: Изд-во ЛГУ, 1980 (у сааўтарстве).

## Узнагароды і званні 
* Медаль «Серп і Молат» (1969)
* 3 ордэны Леніна (1961, 1969, 1975)
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1985)
* Медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна» (1970)
* Ленінская прэмія 1958 года
* Дзяржаўныя прэміі СССР (1971, 1976, 1985)
* Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР
* Ганаровы член Нью-Ёркскай акадэміі навук (1975)
* Ганаровы дырэктар Інстытута металарганічнай хіміі Акадэміі навук СССР (1988—1989)
* Ганаровы член міжнароднага таварыства «Даследаванне свабодных радыкалаў»
* Ганаровы грамадзянін горада Горкі

## Літаратура 
* 
* *Ольдекоп Ю. А., Маеир Н. А.* Г. А. Разуваев. (К 70-летию со дня рождения и 40-летию научной и педагогической деятельности) // «Журнал общей химии», 1966, т. 36, в. 2.
* Воспоминания об академике Г. А. Разуваеве. — М.: Наука, 1992; 2-е изд. 1994. — 329 с.

## Спасылкі 
* Путь в науку: из воспоминаний академика Григория Алексеевича Разуваева // Поиск-НН
* Разуваев Григорий Алексеевич // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru
* Профіль на сайце Расійскай акадэміі навук
* Разуваев Григорий Алексеевич // Архивы РАН
* Разуваев Григорий Алексеевич // Институт истории естествознания и техники им. С. И. Вавилова Российской академии наук (ИИЕТ РАН) 

Катэгорыя:Выкладчыкі Санкт-Пецярбургскага тэхналагічнага інстытута
Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Ніжагародскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ніжняга Ноўгарада