open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хасэ Эчэгерай-і-Эйсагірэ

**Хасэ Эчэгерай-і-Эйсагірэ** (; (, Мадрыд — , Мадрыд) — іспанскі драматург, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1904). Прэмія прысуджана «ў прызнанне шматлікіх бліскучых твораў, якія ў своеасаблівай і арыгінальнай манеры адрадзілі вялікія традыцыі іспанскай драмы».

## Літаратура 
* O Locura o Santidad, Drama en Tres Actos y en Drosa. Madrid, 1877;
* Shay F. (ed.), Twenty-five Short Plays, 1925;
* L.A. Modern Spanish Literature, 1929.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі Іспаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Іспаніі
Катэгорыя:Драматургі Іспаніі
Рэзалюцыя Савета Бяспекі ААН 1973

**Рэзалюцыя Савета Бяспекі ААН 1973** — рэзалюцыя, прынятая Саветам Бяспекі ААН у ноч на 18 сакавіка 2011 года ў сувязі з паўстаннем у Лівіі. Была прынята дзесяццю галасамі «за», пяць устрымаліся ал галасавання. «Супраць» не прагаласавала ніводная краіна.

Генеральны сакратар ААН Пан Гі Мун назваў рэзалюцыю 1973 гістарычнай. На яго думку, прыняццем гэтай рэзалюцыі міжнародная супольнасць прадэманстравала прыхільнасць рэалізацыі сваёй адказнасці па абароне грамадзянскага насельніцтва ад гвалту, які здзяйсняе яго ўласны ўрад.

## Асноўныя палажэнні 
* СБ ААН патрабуе неадкладнага спынення агню і гвалту ў адносінах да мірнага насельніцтва ў Лівіі;

* СБ ААН уводзіць забарону на ўсе палёты над Лівіяй, акрамя гуманітарных палётаў і эвакуацыі замежных грамадзян; «*таксама забарона не адносіцца да палётаў, дазволеным у пунктах 4 і 8, і іншым палётаў, якія дзяржавы, якія дзейнічаюць на падставе пункта 8, лічаць неабходнымі для карысці лівійскага народа*»;

* СБ ААН санкцыяніруе любыя дзеянні па абароне мірных жыхароў і населеных імі тэрыторый, за выключэннем уводу акупацыйных войскаў;

* СБ ААН дазваляе інспекцыю тых судоў і самалётаў, на якіх у Лівію могуць быць дастаўлены зброя і наёмнікі;

* СБ ААН уводзіць забарону на ўсе палёты ў Лівію;

* СБ ААН замарожвае актывы лівійскага кіраўніцтва;

* СБ ААН пашырае спіс лівійскіх чыноўнікаў, у дачыненні якіх уведзеныя санкцыі на перамяшчэнне.

## Галасаванне 
 * тоўстым выдзелены пастаянныя члены Савета Бяспекі ААН
 
## Гл. таксама 
* Рэзалюцыя Савета Бяспекі ААН 1970
* Беспалётная зона над Лівіяй

## Спасылкі
Катэгорыя:Рэзалюцыі Савета Бяспекі ААН
Катэгорыя:Сакавік 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Лівіі
Катэгорыя:Падзеі 17 сакавіка
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Лівіі
Рудольф Юліус Эмануэль Клаўзіус

**Рудольф Юліус Эмануэль Клаўзіус**  (,  імя пры нараджэнні - **Рудольф Готліб** (); ,  — , ) — нямецкі фізік і матэматык.

## Біяграфія 
Універсітэцкую адукацыю атрымаў у Берліне, займаў кафедру фізікі ў цюрыхскай артылерыйскай і політэхнічнай школах (1855 г.). Прафесарам універсітэта быў з 1857 года ў Цюрыху, у 1867 г. перайшоў у Вюрцбург і, нарэшце, з 1869 г. быў прафесарам у Боне.

19 мая 1865 г., за навуковыя даследаванні, быў абраны членам-карэспандэнтам французскай акадэміі навук (секцыя механікі).

Славу Клаўзіусу зрабілі яго працы па тэарэтычнай тэрмадынаміцы.

## Гл. таксама 
* Вірыял
* Няроўнасць Клаўзіуса
* Формула Клаўзіуса — Масоці

Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Коплі
Катэгорыя:Члены Венгерскай акадэміі навук
Катэгорыя:Матэматыкі Германіі
Катэгорыя:Фізікі Германіі
Джозеф Рэдзьярд Кіплінг

**Джозеф Рэдзьярд Кіплінг** ( ; , Бамбей, Індыя, Вялікабрытанія — , Лондан) — англійскі пісьменнік, паэт і навеліст; прадстаўнік неарамантызму. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратура (1907).  

## Біяграфія 
Вучыўся ў каледжы ў Вествард-Хо (Англія, 1876—81). Дэбютаваў зборнікам вершаў «Школьная лірыка» (1881). Аўтар кніг паэзіі «Песні казармы» (1892), «Сем мораў» (1896), «Пяць нацый» (1903), раманаў «Святло пагасла» (1890), «Кім» (1901), зборнікаў апавяданняў «Простыя апавяданні з гор» (1888), «Горад Страшнай ночы», «Сватанне Дзіны Шэд» (абодва 1890), «Жыццё дае фору» (1891) і інш. У творах увасабляў ідэі актыўнага дзеяння, служэння закону і імперыі, пераўтварэння свету. Лірыка вызначаецца эмацыянальнасцю, дынамічнай рытмікай, блізкасцю да народных балад і песень, грубаватым гумарам.

Лепшы лірычны цыкл для дзяцей — кнігі пра Маўглі («Кніга джунгляў», 1894; «Другая кніга джунгляў», 1895), а таксама кнігі «Адважныя мараплаўцы» (1897), «Казкі проста так» (1902), «Пак з узгорка Пака» (кн. І—2, 1906—10) і інш. Яны прывабліваюць сюжэтнай займальнасцю, майстэрствам абмалёўкі экзатычных жывёл і раслін, дакладнасцю. 

У 1907 годзе Кіплінг становіцца першым англічанінам, які атрымаў Нобелеўскую прэмію па літаратуры. Прэмія прысуджана, «*прымаючы пад увагу моц назіральнасці, арыгінальнасць творчай фантазіі, мужнасць ідэй і цудоўны талент … што характарызуюць творы гэтага сусветна вядомага аўтара*». У гэтым жа годзе ён атрымоўвае ўзнагароды ад універсітэтаў Парыжа, Страсбурга, Афін і Таронта; атрымаў таксама ганаровыя ступені Оксфардскага, Кембрыджскага, Эдынбургскага і Дарэмскага ўніверсітэтаў.

Аўтар аўтабіяграфічнай кнігі «Сёе-тое пра сябе» (1936), дарожных нарысаў, рэпартажаў. Паўплываў на развіццё жанраў балады, песні, маршу. Багатая мова твораў Кіплінга, поўная метафар — вялікі ўнёсак у скарбніцу англійскай мовы.

«У Лендыне памёр адзін з найвялікшых англійскіх пісьменнікаў Рудуард Кіплінг. У 1907 годзе Кіплінг атрымаў літэратурную нагароду Нобля, быў ганаровым дохтарам шмат якіх унівэрсытэтаў. Творы яго пераложаны на ўсе мовы сьвету» — пісала газета «Наша воля» 4 лютага 1936 года.

## Беларускія пераклады 
На беларускую мову яго перакладалі Вацлаў Ластоўскі, Міхась Багун, Леаніла Чарняўская, Антон Луцкевіч, Наталля Арсеннева, Рыгор Барадулін, Яўген Міклашэўскі і інш.

### Публікацыі 
* Рыкі-Цікі-Таві. — Мн., 1938.
* Казкі. — Мн., 1939.
* Чаму ў слоніка доўгі нос / Пер. В. Хомчанкі. — Мн., 1974.
* Маўглі. З «Кнігі джунгляў»: Апавяданні / Пер. С. Міхальчука. — Мн.: Юнацтва, 1981, 1982.
* Маўглі: Апавяданні, казкі. — Мн., 1994.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Эрнест Ялугін. «Рой чалавечы» — «Тады, мой сын, ты будзеш чалавек!»
* Верныя мы ёй адной… Вершы
* Казка пра Сланяня
* Калі…

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Пісьменнікі Індыі
Катэгорыя:Паэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Англамоўныя паэты
Паўль Клее

**Паўль Клее** (; ) — нямецкі і швейцарскі мастак, графік, тэарэтык мастацтва, адна з найбуйнейшых фігур еўрапейскага авангарда. Пражыў больш за палову жыцця ў Швейцарыі.

## Біяграфія 
Грамадзянін Германіі, Паўль Клее нарадзіўся, правёў значную частку жыцця і памёр у Швейцарыі. У сваім раннім перыядзе творчасці — экспрэсіяніст, выпрабаваў значны ўплыў канструктывізму, кубізму, прымітывізму і сюррэалізму.

Працаваў у цесным кантакце з «Сінім вершнікам», яго графічныя работы экспанаваліся на другой выстаўцы «Чорнае-белае» (па-нямецку: «Die zweite Ausstellung der Redaktion Der Blaue Reiter Schwarz-Weiß»), арганізаванай аб’яднаннем у 1912 годзе. Да 1914 года Клее працаваў у асноўным у галіне графікі.

Пасля падарожжа па Тунісе, якое мастак здзейсніў разам з Аўгустам Маке і Луі Муалье, у яго творчасці адбыўся паварот да жывапісу.

Як і яго сябар, Васіль Кандзінскі, Клее з 1921 года выкладаў у Веймары, а затым, пасля пераезду школы, і ў Дэсау. З 1931 года ён быў прафесарам Дзюсельдорфскай акадэміі мастацтваў. Пасля прыходу да ўлады ў Германіі нацыянал-сацыялістаў ён быў вызвалены ад займанай пасады і вярнуўся ў Берн, дзе правёў апошнія гады. Нягледзячы на цяжкую прагрэсавальную хваробу (склерадэрмія), у гэты перыяд Клее шмат і плённа працаваў. Аўтар тэарэтычных твораў «Schöpferische Konfession» (1920) і «Педагагічныя эскізы» (па-нямецку: Pädagogisches Skizzenbuch, 1925).

## Творчасць 
Малюнкам, гравюрам і акварэлям ранняга перыяду ўласцівы рысы сімвалізму і сюррэалізму, лінеарнасць і манахромнасць; ствараў гратэскныя ілюстрацыі («Кандыд» Вальтэра, 1911—12). У сталы перыяд пад уплывам П. Сезана і В. Кандзінскага, падарожжа ў Туніс у 1914 годзе ствараў фармальныя імправізацыі, заснаваныя на суб’ектыўных вобразах і перажываннях, глыбока індывідуальна пераасэнсоўваў кубізм, абстракцыянізм, экспрэсіянізм і іншыя плыні. Творам уласцівы рытмічнасць, імкненне да сімвалічнасці каларыту, арганічнае ўключэнне ў геаметрызаваныя кампазіцыі стылізаваных выяў птушак, дрэў, фігур людзей і інш.: «Пейзаж з зялёнымі птушкамі» (1923), «Маленькая казка нейкіх карлікаў» (1925), «Пісьмо-прывід» (1937), «Жывёліны ў гушчары» (1938). У творах 1930-х г. («Галава пакутніка», «У эміграцыю», «Вымушаны сыход», «Новыя парадкі») перадаў трагедыю змрочных часоў фашызму. У позні перыяд фігуратыўнасць работ П. Клее ўвасаблялася праз рытм знакаў, ідэаграм, рунаў, іерогліфаў («Праект» і «Узнёсласць», 1938; «Смерць і полымя», 1940), пераважала тэматыка смерці («Змрочнае падарожжа на караблі», 1940, і інш.).

## Галерэя 

Paul Klee, Der Goldfisch.jpg|*Der Goldfisch* (*Залатыя рыбкі*), 1925
Paul Klee Was fehlt ihm 1930.jpg|*Was fehlt ihm?* (*Чаго яму не хапае?*), 1930
Revolution des Viadukts, 1937 - Paul Klee.jpg|*Revolution des Viadukts* (*Рэвалюцыя віядука*), 1937
Paul Klee Puppe Ohne Titel (Selbstportrait).jpg| Ручная марыянетка без назвы (аўтапартрэт), 1922

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сайт Цэнтра Клее ў Берне  
* Працы ў музеях свету
* Біяграфія, працы on line 
* Паўль Клее: Віртуальная галерэя 

Катэгорыя:Мастакі Швейцарыі
Катэгорыя:Сюррэалізм
Катэгорыя:Мастакі-экспрэсіяністы
Катэгорыя:Выкладчыкі Баўхауса
Лак для пазногцяў

**Лак для пазногцяў** — касметычны сродак, прызначаны для нанясення на пазногці пальцаў рук, а таксама ног.

## Гісторыя 
Па некаторых дадзеных лак для пазногцяў быў вынайдзены ў Кітаі каля XXX стагоддзя да н. э .. У часы кітайскай дынастыі Мін у моду ўваходзяць доўгія пазногці як прыкмета вышэйшага саслоўя. Жанчыны расцілі пазногці (часам даўжынёй да 25 сантыметраў) для дэманстрацыі таго, што яны не займаюцца ручной працай, а мужчыны — як прыкмета мужнасці і амулет ад зла.

У Старажытным Егіпце лісце чэрвеніцы (*Anchusa tinctoria*), як мяркуецца, выкарыстоўваліся для вырабу пасты для афарбоўкі рук, падэшваў ног, а таксама пазногцяў і валасоў. Таксама некаторыя даследчыкі адзначаюць, што пазногці на руках і нагах старажытнаегіпецкіх статуй часам бываюць афарбаваныя ў чырвоны колер.

Вядома выкарыстанне «паліроўкі для пазногцяў» у Старажытным Рыме (каля 100 года да н. э.), якая складаецца з тлушчу і крыві жывёл.

Першую ў свеце нязмыўную воданерастворную формулу лаку для пазногцяў вынайшаў Чарлз Рэўcон, заснавальнік кампаніі Revlon (1930-я гг.). Структура лаку была нестабільная, пакрыццё вылузвалася ўжо праз два-тры дні. У якасці вадкасці для здымання лаку выкарыстоўваўся звычайны ацэтон.

## Гл. таксама 
* Манікюр

Катэгорыя:Касметыка
Аміян Марцэлін

**Аміян Марцэлін** (лац. Ammianus Marcellinus; каля **330**, Антыёхія, Рымская імперыя — пасля , верагодна, Рым) — старажытнарымскі гісторык. Удзельнічаў у войнах Рыма з персамі ў сярэдзіне IV стагоддзя, таксама служыў у заходняй частцы Імперыі. Па паходжанню сірыйскі грэк, аднак свой адзіны твор «Дзеі» напісаў на латыні. Захавалася частка гістарычнай працы (кнігі XIV—XXXI), якае ахоплівае перыяд 353—378 гадоў, наогул жа апавяданне пачыналася з праўлення імператара Нервы (96 н.э.). Упершыню з еўрапейскіх аўтараў апісаў гунаў. Аміяна Марцэліна часам характарызуюць як апошняга буйнога рымскага або наогул антычнага гісторыка.

Катэгорыя:Гісторыкі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Антыёхіі
Рыбы (знак задыяка)

**Ры́бы** () — знак задыяка з 21 лютага па 20 сакавіка. Астролагі лічаць, што людзі, якія нарадзіліся пад знакам Рыб, валодаюць супярэчлівым, эмацыйна няўстойлівым характарам. Дзве рыбы, якія быццам злучаныя паміж сабой, але пры гэтым імкнуцца ў розныя бакі, якраз і сімвалізуюць супярэчлівасць натуры такога чалавека.

Астролагі лічаць, што больш за ўсё шанцуе Рыбам у зносінах з Ракамі і Скарпіёнамі, а найгоршая сумяшчальнасць са Стральцамі і Блізнятамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Знакі задыяка
Статкевічы

**Статкевічы**, *Сцянкевічы*, *Сцянковічы*, *Стацкевічы*, *Стацковічы* — шляхецкі род гербу «Касцеша».

Пачынальнік роду — Сцешка Пятровіч, гаспадарскі дваранін, войт магілёўскі і слуцкі (XV ст.). Меў сына Ждана, які валодаў Любавічамі, Чаркасавам і Расоснаю, унукаў Таму, Яўмена і Андрэя, ротмістра і двараніна вялікага князя Казіміра.

Найбольш вядомыя прадстаўнікі:
* Багдан Статкевіч (?—1651) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, праваслаўны мецэнат
* Мікалай Віктаравіч Статкевіч (нар. 1956) — беларускі палітык, вайсковец, навуковец

## Літаратура 
* 
*
Дэвід Эдвард Х’юз

**Дэвід Эдвард Х’юз**, таксама **Дэйвід Эдуард Юз** (, 16 мая 1831-22 студзеня 1900) — вядомы англійскі і амерыканскі вынаходнік.

## Біяграфія 
У 1838 г. перасяліўся ў Злучаныя Штаты Амерыкі, дзе спачатку быў настаўнікам музыкі, потым заняўся натуральнымі навукамі і з 1851 г. выкладаў фізіку ў каледжы Бардстоўна (Кентукі). З 1853 г. Х’юз працаваў над вынаходніцтвам друкавальнага тэлеграфнага апарата. Ва ўдасканаленні апарата яму дапамагаў Джордж Фэлпс (George May Phelps). У 1856 г. апарат Х’юза ўпершыню быў ужыты для сувязі Ворчэстэра і Спрынгфілда ў Масачусетсе. У 1860-х гадах апарат Х’юза атрымаў шырокае распаўсюджванне па ўсёй Еўропе.

Х’юзу належыць таксама вынаходніцтва мікрафона (1877 г.), індуктыўных ваг і санометра. У гонар вынаходніка Лонданскае каралеўскае таварыства заснавала медаль Х'юза, прысуджаецца з 1902 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Музыканты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Музыканты ЗША
Катэгорыя:Фізікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фізікі ЗША
Катэгорыя:Нарадзіліся 16 мая
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1831 годзе
Катэгорыя:Памерлі 22 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1900 годзе
Катэгорыя:Фізікі XIX стагоддзя
Багдан Статкевіч

**Багдан Статкевіч** (? — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, праваслаўны мецэнат. Кашталян мсціслаўскі (1644—1646) і новагародскі (з 1646).

## Біяграфія 
З роду Статкевічаў, сын Вільгельма. У 1630—1644 падкаморы мсціслаўскі.

Актыўна выступаў у абарону праваслаўя. Разам з жонкай Аленай з Саламярэцкіх заснаваў Баркулабаўскі Узнясенскі манастыр, Буйніцкі Святадухаўскі манастыр, Куцеінскі Багаяўленскі манастыр, Куцеінскі Успенскі манастыр. Фінансаваў дзейнасць Куцеінскай друкарні.

## Сям’я 
Першая жонка — княжна Алена з Саламярэцкіх (пам. 1640), дачка Багдана Багданавіча, уладальніца значных маёнткаў. Дзеці:
* Алена &nbsp;— жонка (1656—1664) гетмана Івана Выгоўскага; дзякуючы цесцю Выгоўскі ўвайшоў у роднасныя сувязі з шэрагам вядомых украінскіх і беларускіх княжацкіх і шляхецкіх родаў, напрыклад, з князямі Саламярэцкімі; Раптоўна памерла, пасля атрымання весткі пра смерць мужа.
* Міхаіл-Уладзімір, у шлюбе з Кацярынай Гарайскай, дачкой мачахі Ганна з Францкевічаў-Радзімінскіх ад першага шлюбу. Падчас паўстання Багдана Хмяльніцкага ён перайшоў на бок казакоў, за што частка яго маёнткаў (у тым ліку Пагост) была секвестравана. Яго сучаснік Альберт Віюк-Каяловіч занатаваў, што Статкевіч перад смерцю стаў манахам (відавочна, праваслаўным). Меў дачку Кацярыну, якая памерла сіратой у падлеткавым узросце паміж 27 студзеня 1664 і 5 чэрвеня 1665, пакінуўшы тастамент ад 10 красавіка 1663(1665?). 
* NN&nbsp;— жонка Івана Сухадольскага, аднаго з самых вядомых памочнікаў Івана Нячая

Другая жонка — Ганна з Францкевічаў-Радзімінскіх, дачка суддзі земскага лідскага Ежы, удава Пятра Гарайскага. Іх дачка Крысціна стала жонкай Мікалая Друцкага-Любецкага.

## Літаратура 
* 

Багдан
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны мсціслаўскія
Катэгорыя:Кашталяны новагародскія
Катэгорыя:Падкаморыя мсціслаўскія
Карлікавая планета

**Ка́рлікавая планета** — нябеснае цела ў Сонечнай сістэме, якое адпавядае наступным чатыром умовам:
* круціцца па арбіце вакол Сонца;
* мае дастатковую масу для таго, каб пад дзеяннем сіл гравітацыі падтрымліваць гідрастатычную раўнавагу і мець шарападобную форму;
* не можа расчысціць прастору каля сваёй арбіты ад іншых аб’ектаў;
* не з’яўляецца спадарожнікам планеты.

Гэты тэрмін быў прыняты МАС 24 жніўня 2006 года ў рамках больш дэталёвай класіфікацыі цел, якія абарачаюцца вакол Сонца, на 3 катэгорыі. Целы, досыць вялікія для таго, каб ачысціць арбіту вакол сябе, вызначаныя як планеты, а недастаткова вялікія, каб дасягнуць нават гідрастатычнай раўнавагі, — малымі целамі Сонечнай сістэмы. Зыходзячы з азначэння, катэгорыя *карлікавых планет* з’яўляецца самастойнай катэгорыяй, а не падмноствам катэгорыі планет. Таксама тэрмін *карлікавая планета* не адносіцца да іншых планетных сістэм.

## Спіс карлікавых планет 
МАС афіцыйна назваў тры целы, якія адразу атрымалі класіфікацыю карлікавых планет. Тэрмін «карлікавая планета» варта адрозніваць ад паняцця «малая планета», якім называюць таксама і астэроіды. Афіцыйна тэрмін «малая планета» больш не выкарыстоўваецца, застаючыся данінай гісторыі.

* Значэнне ў параўнанні з Зямлёй.

## Іншыя кандыдаты 
Дадаткова, існуюць некалькі цел, якія патэнцыяльна могуць кваліфікавацца як карлікавыя планеты. З такіх аб’ектаў у табліцы ніжэй пералічаныя тыя, чый дыяметр большы ці найбольш імаверна большы за 750 км:

Статус Харона, які раней разглядаўся як спадарожнік Плутона, застаецца нявызначаны, бо ў цяперашні час няма дакладнага азначэння па размежаванні планет са спадарожнікам ад падвойных карлікавых планетных сістэм. Праект рэзалюцыі (5).

## Памер і маса карлікавых планет 
Ніжняя і верхняя граніцы памеру і масы карлікавых планет не ўказаныя ў рашэнні МАС. Няма строгіх абмежаванняў на верхнія граніцы, і аб’ект большы ці масіўнейшы чым Меркурый з неачышчанымі абласцямі арбіты можа класіфікавацца як карлікавая планета.

Ніжняя граніца вызначаецца паняццем гідрастатычна раўнаважнай формы, аднак памер і маса аб’екта, які дасягнуў такой формы, невядомыя, і эмпірычныя назіранні наводзяць на думку, што могуць моцна адрознівацца ў залежнасці ад саставу і гісторыі аб’екта. Першакрыніца папярэдняга рашэння МАС, якое вызначае гідрастатычна раўнаважную форму, прымяняецца «да аб’ектаў з масай больш 5 × 1020 кг і дыяметрам больш 800 км».

## Спасылкі 
* Как разложить планеты по полочкам или Астрономии требуются Линнеи 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты
Катэгорыя:Планеты
Арабская вясна

**Арабская вясна** (таксама ўжываюцца тэрміны **Хваляванні ў краінах арабскага свету**, **Панарабская рэвалюцыя** — масавыя народныя рухі ў Паўночнай Афрыцы і на Блізкім Усходзе ў 2010—2011 гадах.

Пачаўшыся ў Тунісе, масавыя хваляванні і пратэсты ахапілі затым Егіпет, Алжыр, Іарданію, Емен, Бахрэйн і Лівію, з менш значнымі пратэстамі, якія адбыліся ў Маўрытаніі, Саудаўскай Аравіі, Амане, Судане, Сірыі, Іраку, Кувейце, Ліване, Самалі, Марока, Заходняй Сахары і Джыбуці.

З іншых мусульманскіх краін хвалявання ахапілі Албанію, Кот-д’Івуар і Іран.

## Туніс 
17 снежня 2010 года вулічны гандляр гароднінай Махамед Буазізі здзейсніў акт самаспалення на цэнтральнай плошчы горада Сідзі-Бузід у знак пратэсту супраць самавольства мясцовай паліцыі, карупцыі і бяздзейнасці чыноўнікаў.

Праз тыдзень пасля інцыдэнту ў родным горадзе Буазізі Мензель-Бурзаяне (каля 16 км ад Сідзі-Бузіда) успыхнулі масавыя дэманстрацыі. Пратэстанты грамілі дзяржустановы, паліцэйскія ўчасткі і аўтамабілі. У горад былі сцягнуты дадатковыя сілы правапарадку. У выніку разгону дэманстрантаў, супраць якіх была прыменена агнястрэльная зброя, адзін чалавек загінуў, яшчэ дзесяцёх з раненнямі рознай цяжкасці даставілі ў бальніцу. У горадзе была ўведзена каменданцкая гадзіна.

4 студзеня народная незадаволенасць успыхнула з новай сілай. Дэманстрацыі ахапілі ўсю краіну. Колькасць загінуўшых падчас сутыкненняў з паліцыяй дасягнула дзясяткаў. Прэзідэнт Туніса Зін эль-Абідзін Бен Алі некалькі разоў звяртаўся да народа і ўрэшце пайшоў на саступкі — пагадзіўся не балатавацца на прэзідэнцкую пасаду ў шосты раз запар. Але пратэсты разрасталіся і позна вечарам 14 студзеня прэзідэнт раптоўна пакінуў Туніс, уцёкшы з сям’ёй у Саудаўскую Аравію.

## Пачатак «арабскай вясны» 
Эйфарыя з Туніса перакінулася на іншыя арабскія краіны. У многіх з іх пратэсты і галодныя бунты не былі рэдкасцю, але мала хто верыў у магчымасць звяржэння правіцелей, якія знаходзіліся ва ўладзе дзесяцігоддзямі . «Жасмінавая рэвалюцыя» (назва, пад якой сталі вядомыя туніскія пратэсты) паслужыла прыкладам для астатніх. «Арабская вясна» пачалася. Хваля пратэстных выступаў перакінулася на іншыя краіны.

## Развіццё падзей 
У лютым 2011года беспарадкі ахапілі большую частку арабскага Усходу. Хваляванні праходзілі ў Іарданіі, Алжыры, Марока, Ліване, Амане, Самалі, Сірыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Системный мониторинг глобальных и региональных рисков: Арабская весна 2011 года
* «Рабкор.ру»: Арабская революция 
* Газета.ру: Арабские протесты
* БФМ.РУ: Арабские страны могут лишиться династического правления 
* Протесты в Египте: США тайно поддерживали лидеров, стоящих за восстанием *(перевод статьи из The Daily Telegraph)*
* Египетская революция 2011 г.: структурно-демографический анализ

## Глядзіце таксама 
* Арабскае паўстанне
* Каляровая рэвалюцыя
* Вясна народаў

Катэгорыя:Палітыка
Dungeons

***Dungeons*** — камп’ютарная гульня, стратэгія ў рэальным часе, распрацаваная кампаніяй Realmforge Studios. Візуальны стыль і геймплэй вельмі нагадваюць Dungeon Keeper 2, і самі распрацоўшчыкі заяўляюць аб тым, што натхняліся гэтай стратэгіяй ад Bullfrog Productions .

## Сюжэт 
Уладара падзямелляў падстаўляе яго сяброўка, і ён аказваецца на самым верхнім узроўні, практычна каля зямной паверхні. Яму трэба будзе пракласці шлях назад ў сэрцы падземнага свету і вярнуць скрадзеную ўлада.

## Геймплэй 
Для перамогі над супернікамі гулец павінен сабраць вялікую армію розных істот і добра іх натрэніраваць, забяспечыўшы ежай і забаўкамі. Сюжэтная кампанія складаецца з 20 заданняў. Мэта гульца — прывабіць у свае ўладанні самых моцных воінаў, займець іх сілы і стаць адзіным кіраўніком падземнага свету. Па меры праходжання карыстальнік адкрые новыя віды пакояў, пастак і дэкарацый. Сістэма стварэння жылля і пакояў для падапечных вельмі падобная з Dungeon Keeper 2. Для атрымання новых байцоў гульцу патрабуецца ствараць вызначаныя тыпы памяшканняў.

Захавальнік падзямелля валодае цялеснай формай. За межамі зоны ўплыву ён вымушаны спадзявацца толькі на меч і заклінанні. Камера пры гэтым вісіць строга за яго спіной і наадрэз адмаўляецца ўзлятаць ўверх. У родных валадарствах Захавальнік глядзіць на свет у ізаметрыі, аддае загады гоблінам, якія капаюць тунэлі, і расстаўляе разнастайныя прадметы. Уладкаваць цямніцу прыгожа і з розумам — адна з яго найважнейшых задач, бо чым змрочней і небяспечней падзямелле, тым вышэй яго прэстыж. Багата аформленыя валоданні прыцягваюць народ з паверхні. Адны героі спускаюцца сюды ў надзеі знайсці годнага суперніка, іншых прыцягваюць стэлажы з старажытнымі фаліянтамі, трэція жадаюць набіць кішэні золатам і знайсці магутная зброя.

## Крытыка 
У некаторых выданнях гульня падвергнулася рэзкай крытыцы за не прапрацаванасць сюжэту, адступленні ад асноўнага жанру і ўскладненне гульні лішнімі эканамічнымі элементамі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт гульні
* Прэв’ю гульні ад часопіса «Лепшыя камп'ютарныя гульні»
* 

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2011 года
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Стратэгіі ў рэальным часе
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні паводле алфавіта
Джазуэ Кардучы

**Джазуэ Кардучы** () (27 ліпеня 1835, Валь-ды-Кастэла, Таскана — 16 лютага 1907, Балоння) — самы значны паэт Італіі XIX стагоддзя, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1906). Прэмія прысуджана «не толькі прымаючы пад увагу яго глыбокія навуковыя і крытычныя даследаванні, але перадусім як даніна творчай энергіі, свежасці стылю і лірычнай моцы, што характарызуюць яго паэтычныя шэдэўры».

Асобныя вершы на беларускую мову пераклалі Аксана Данільчык, Лявон Баршчэўскі.

## Бібліяграфія 
* Walter Binni, *Carducci e altri saggi*, Einaudi (De Maestri), Torino 1960
* Mario Biagini, *Giosue Carducci. Biografia critica*, Mursia, Milano 1976
* Vincenzo De Caprio e Stefano Giovanardi, *I testi della letteratura italiana: l’Ottocento*, Einaudi, Milano 1998, pp.&nbsp;1023–1086
* Stefania Martini, *Dante e la Commedia nell’opera di Carducci giovane*, 1846—1865, Collana di studi e ricerche Accademia Ligure di Scienze e Lettere, Pantograf, Genova 1999
* Giuseppe Petronio, *L’attività letteraria in Italia: storia della letteratura italiana*, Palumbo Editore, Palermo 1994, pp.&nbsp;728–736
* Luigi Russo, *Carducci senza retorica*, Laterza, Roma-Bari 1970
* Giambattista Salinari, *Giosuè Carducci* in Emilio Cecchi e Natalino Sapegno, «Storia della Letteratura Italiana», volume VIII: dall’Ottocento al Novecento, Garzanti 1969, pagg.625-729
* Giuseppe Sozzi, *Vita e poesia giovanile di Giosuè Carducci*, casa editrice G. D’Anna, Firenze-Messina 1961
* Lorenzo Tomasin, *Classica e odierna. Studi sulla lingua di Carducci*, Olschki, Firenze 2007
* Renato Serra, Alfredo Panzini, *Carducci*, Fara Editore, Rimini, 1994.
* Antonio Piromalli, *Introduzione a Carducci*, Roma-Bari, Laterza, 1988
* Antonio Carrannante, *Giosuè Carducci nella storia della scuola italiana*, in *Cultura e scuola*, n. 132, ottobre-dicembre 1994, pp.&nbsp;197–217
* *Carducci e gli Aleramici di Monferrato*, a cura di Roberto Maestri, Sangiorgio Editrice, Genova 2009.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Giosuè Carducci vita, opere, foto, approfondimenti vari 
* Le opere di Giosuè Carducci e cronologia 
* Giosuè Carducci Approfondimento
* Giosuè Carducci Approfondimento biografico e testi 
* Istituto Casa Carducci
* Le poesie di Giosuè Carducci 
* Scritti e discorsi su Giosuè Carducci, dal Fondo Antonio Piromalli
* *Evoluzione della poesia di Giosuè Carducci*, Conversazione di Antonio Piromalli, 24 marzo 2002
* Biografia di Giosuè Carducci sul sito ufficiale del Premio Nobel
* [Dizionario biografico Treccani](http://www.treccani.it/enciclopedia/giosue-carducci_(Dizionario-Biografico)/)
* Archivio storico — Università di Bologna 

Катэгорыя:Італьянскамоўныя паэты
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Масоны Італіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Балонскага ўніверсітэта
Герберт фон Караян

**Герберт фон Караян** (; , Зальцбург, Аўстра-Венгрыя — , Аніф, Аўстрыя) — аўстрыйскі дырыжор.

Вучыўся ў «Моцартэўме» у Зальцбургу і Венскай акадэміі музыкі і сцэнічнага мастацтва ў Ф. Шалька. Дэбютаваў у 1927 годзе. У 1941—1944 гадах кіраўнік Берлінскай дзяржаўнай капэлы. З 1947 года дырыжор (з 1949 года і дырэктар) Таварыства сяброў музыкі ў Вене. З 1955 года галоўны дырыжор Берлінскага філарманічнага аркестра, працаваў з ім на працягу 35 гадоў. Адначасова ў 1956—1964 гадах музыкальны кіраўнік Венскай дзяржаўнай оперы.

Буйнейшы сімфанічны і оперны дырыжор, выступаў у буйнейшых тэатрах свету. У інтэрпрэтацыях сімфанічнае і опернае музыкі дасягнуў выдатнага мастацкага ўзроўню. Здзейсніў шэраг значных оперных пастановак (у тым ліку «Барыс Гадуноў» Мусаргскага, 1965; «Містэрыя канца часу» К. Орфа, 1973). Пакінуў пасля сябе адну з самых шырокіх дыскаграфій.

## Літаратура 
* Беларуская Энцыклапедыя ў 18 тамах. Т. 8. — Мн., 1999. — С. 62.

## Спасылкі 
* Сайт цэнтра Герберта фон Караяна
* Англамоўны сайт Герберта фон Караяна  
* Osborne R. *Herbert von Karajan. A Life in Music* Northeastern University Press, Boston, 2000
* Vaughan R. *Herbert von Karajan. A Biographical Portrait* W.W.Norton&Company, New York, London, 1986
* Robinson P.E. *Herbert von Karajan. The Maestro as Superstar* iUniverse, Inc. New York, 2007
* Ernst Haeusserman: *Herbert von Karajan. Biographie*. Goldmann, München 1983, ISBN 3-442-33100-5. 

Катэгорыя:Дырыжоры Аўстрыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Эрнста Сіменса

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Вены
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Зальцбургу
Катэгорыя:Члены НСДАП
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Берліна
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Рудольф Крыстаф Эйкен

**Рудольф Крыстаф Эйкен** (ням. Rudolf Christoph Eucken; , Аўрых, Правінцыя Гановер — , Ена) — нямецкі пісьменнік і філосаф.

У 1908 годзе становіцца лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па літаратуры «За сур'ёзныя пошукі ісціны, усёпрасякальную сілу думкі, шырокі кругагляд, жвавасць і пераканаўчасць, з якімі ён адстойваў і развіваў ідэалістычную філасофію».

5 студзеня 1916 года да свайго дня нараджэння стаў Ганаровым грамадзянінам горада Ена.

Прафесар філасофіі Енскага ўніверсітэта з 1874 года.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Германіі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Філосафы Германіі
Ена

**Ена**, **Іена** ( ) — старадаўні ўніверсітэцкі горад Германіі на рацэ Зале, другі па велічыні пасля Эрфурта горад у зямлі Цюрынгія. Насельніцтва горада — 104 200 чал. (2010).

Горад знакаміты сваім універсітэтам, адкрытым у 1558 годзе, дзе ў цяперашні час навучаецца больш за 20 тысяч студэнтаў. З пабудовай чыгункі ў 1874 годзе Ена паступова ператварылася ў прамысловы цэнтр. У часы ГДР тут размяшчаўся цэнтр оптыка-механічнай прамысловасці — камбінат Carl Zeiss, найбуйнейшае прадпрыемства краіны, на якім працавала каля 60 тысяч чалавек. Carl Zeiss вырабляе большай часткай на экспарт розныя аптычныя прыборы, астранамічнае абсталяванне, светлавыя і электронныя мікраскопы, медыцынскае абсталяванне, фотааб’ектывы, біноклі. Экспартнае значэнне мае і вытворчасць аптычнага шкла, медыкаментаў.

## Насельніцтва 
* 190 год — 88,3 тыс. жыхароў.
* 1985 год — 107 тыс. жыхароў.
* 1992 год — 101 тыс. жыхароў.
* 2000 год — 99,9 тыс. жыхароў
* 2010 год — 105,1 тыс. жыхароў.
* 2020 год — 110,7 тыс. жыхароў.
* 2021 год — 110,5 тыс. жыхароў.

## Выбітныя мясціны 
* JenTower

## Навука і адукацыя 
* Енскі ўніверсітэт імя Фрыдрыха Шылера

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Цюрынгіі
Катэгорыя:Універсітэцкія гарады Германіі
The Settlers 7: Paths to a Kingdom

**The Settlers 7: Paths to a Kingdom** () — камп’ютарная гульня ў жанры стратэгіі ў рэальным часе і горадабудаўнічага сімулятара, сёмая частка серыі *The Settlers*, распрацоўваецца кампаніяй Blue Byte Software. Выпушчаная кампаніяй Ubisoft для платформаў Windows і MacOS X 25 сакавіка 2010 года.

## Гульнявы працэс 
Гульня валодае такім жа гульнявым працэсам, які прадстаўлены ў апошніх трохмерных частках серыі *The Settlers*. Ігрок пачынае з простай вёскі і пашыраеяе сектар за сектарам, каб, у рэшце рэшт, стварыць сваё каралеўства. На працягу гэтага працэсу ігрок павінен як мага больш правільна арганізаваць вытворчыя ланцужкі і выбудаваць транспартныя сістэмы.:
* Пластыкавую фігурку будаўніка (18 см у вышыню)
* DVD дыск з гульнёй
* Audio CD дыск з трэкамі
* Кіраўніцтва карыстальніка (тое што знаходзіцца ў PDF файле на DVD)
* Плакат (А3 фармату), аднабаковы
* Картка з кодам, які дае два новых аб'екта для замка (проста ўпрыгожванне) і адну эксклюзіўную арку (Аб'ект прэстыжу)

## Рэакцыя крытыкі 
Гульню чакаў у асноўным станоўчы прыём, з невялікімі папрокамі з-за ўзрослай складанасці.

### Расійская гульнявая прэса 
Найбуйнейшы расійскі партал гульняў Absolute Games паставіў гульні 75%. Аглядальнік адзначыў цікавы гульнявой працэс і мультыплэер гульні. Да недахопаў быў аднесены слабы сюжэт адзіночнай кампаніі. Вердыкт: «Нягледзячы на невялікія агрэхі, Paths to a Kingdom - лепшы праект у серыі. Сімпатычны, якасны, у меру складаны і адначасова даступны.»

гульняманія паставіла гульні 08/05 балаў з 10-ці, зрабіўшы наступнае заключэнне: «Paths to a Kingdom аб'яднала глыбіню другой частцы The Settlers з даступнасцю шосты. Новых ідэй па-ранейшаму мала, але лепш у рамках зададзенай механікі проста не зрабіць.»

Краіна Гульняў паставіла гульні 8.0 з 10-ці балаў, зрабіўшы наступнае заключэнне: «Гульня для ўладальнікаў добрага інтэрнэт-злучэнні, якія ўсё жыццё марылі стаць эканамістамі.»

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт гульні 
* Старонка гульні на сайце Новага Дыска 

Катэгорыя:The Settlers
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2010 года
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Стратэгіі ў рэальным часе
Катэгорыя:Горадабудаўнічыя сімулятары
Катэгорыя:Працягі камп’ютарных гульняў
Катэгорыя:Гульні Blue Byte Software
Катэгорыя:Гульні Ubisoft Entertainment
Рамэн Ралан

**Рамэн Ралан** (; 29 студзеня 1866, Кламсі — 30 снежня 1944, Везле) — французскі пісьменнік, грамадскі дзеяч, вучоны-музыказнаўца. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1915).

## Беларускія пераклады 
* «Кала Бруньён» (аповесць, урыўкі), Мн., 1936, — перакладчык Ян Скрыган
* «Жан-Крыстоф» (раман, урыўкі), Мн., 1938
* Артыкул «Застольныя гутаркі з Бетховенам», Мн., 1937

Катэгорыя:Выпускнікі ліцэя Людовіка Вялікага
Катэгорыя:Ганаровыя члены АН СССР
Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Катэгорыя:Эсэісты Францыі
Катэгорыя:Пацыфісты
Катэгорыя:Антываенныя актывісты
Катэгорыя:Сацыялісты Францыі
Катэгорыя:Франкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Музыказнаўцы Францыі
Bullfrog Productions

**Bullfrog Productions** (больш вядомая назва Bullfrog — жаба-бык) — англійская студыя, якая займалася распрацоўкай камп’ютарных гульняў. Была заснавана ў 1987 Пітэрам Малін і Ле Эдгарам. Кампанія стала вядомая пасля выхаду ў 1989 годзе гульні *Populous*.

*Electronic Arts* купіла студыю ў студзені 1995 года. Пітэр Малін, які займаў пасаду віцэ-прэзідэнта і кансультанта Electronic Arts да 1994, пасля набыцця большасці актываў студыі канчаткова пакінуў Bullfrog, каб заснаваць у 1997 новую кампанію Lionhead Studios.

Апошнія гульні пад лагатыпам Bullfrog былі выпушчаныя ў 2001. А ў 2004 годзе студыя была аб’яднаная з EA UK.

## Гульні 
* *Fusion* (1988)
* *Populous* (1989)
** *Populous II* (1991)
** *Populous 3: The Beginning* (1998)
* *Flood* (1990)
* *Powermonger* (1990)
* *Syndicate* (1993)
** *Syndicate Wars* (1996)
* *Magic Carpet* (1994)
** *Magic Carpet 2* (1995)
* *Theme Park* (1994)
* *Theme Hospital* (1995)
* *Hi-Octane* (1995)
* *Genewars* (1996)
* *Dungeon Keeper* (1997)
** *Dungeon Keeper: The Deeper Dungeons* (1997)
** *Dungeon Keeper 2* (1999)
* *Sim Theme Park* (1999)
* *SimCoaster* (2001)
* *Aquarium* (2001)

## Спасылкі 
* Гісторыя Bullfrog Production на GameSpy

Катэгорыя:Вытворцы камп’ютарных гульняў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Асацыяцыя забаўляльнага праграмнага забеспячэння (ESA)
Франсуа Марыяк

**Франсуа Марыяк** (; , Бардо — , Парыж) — французскі пісьменнік. Адзін з самых буйных каталіцкіх пісьменнікаў XX стагоддзя.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў універсітэт у Бардо (1905). Член Французскай акадэміі (з 1933).

## Творчасць 
Дэбютаваў як паэт зборнікамі «Рукі, складзеныя для малітвы» (1909) і «Развітанне з юнацтвам» (1911). Першы раман «Дзіця пад цяжарам ланцугоў» (1913). У лепшых раманах «Пацалунак, дараваны пракажонаму» (1922), «Маці» (1923), «Пустыня кахання» (1925), «Тэрэза Дэскейру» (1927), «Клубок гадзюк» (1932), «Дарога ў нікуды» (1939) узняты маральна-рэлігійныя праблемы. Аўтар раманаў «Ягня» (1954), «Падлетак мінулага часу» (1969), аповесці «Мартышка» (1951), зборніка публіцыстычных артыкулаў «Чорны сшытак» (1943), нарысаў «Блакноты» (1952—70), п’ес, эстэтычных прац і інш. Яго проза адметная тлыбокім псіхалагізмам, экспрэсіўнасцю, вастрынёй і драматызмам сюжэтаў.

На беларускую мову асобныя вершы Ф. Марыяка пераклала Ніна Мацяш, асобныя раманы — Леанід Казыра.

## Прэміі і ўзнагароды 
Лаўрэат Нобелеўскай прэміі ў галіне літаратуры (1952). Узнагароджаны Вялікім крыжам ордэна Ганаровага легіёна (1958).

## Беларускія пераклады 
* Тэрэза Дэскейру. Клубок гадзюк. Мн., 1985

## Літаратура 
* Лявонава Е. Марыяк // БЭ ў 18 тамах. Т.10. Мн., 2000, С. 160.

Катэгорыя:Франкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Францыі
Індурскі сельсавет

**Інду́рскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Індура.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гродзенскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. Цэнтр — гарадскі пасёлак Індура. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 29 снежня 1949 года гарадскі пасёлак Індура атрымаў статус вёскі. 30 жніўня 1957 года ў склад сельсавета з Далінскага сельсавета перададзены вёскі Баброўнікі, Кунцаўшчына, Паценкі, Рагачы. 11 верасня 1962 года ў склад сельсавета з Далінскага сельсавета перададзены населеныя пункты Балічы, Буракі, Занявічы і Ланявічы. 23 сакавіка 1964 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Адэльскага сельсавета. У верасні 1975 года ў склад сельсавета з Квасоўскага сельсавета перададзена вёска Сухая Даліна. У 1977 годзе ў склад сельсавета з Квасоўскага сельсавета перададзены вёскі Кавалічы і Лаша. 12 верасня 1977 года ў склад Падліпкаўскага сельсавета перададзены вёскі Адэльск, Скраблякі і хутар Мінкаўцы, наўзамен у склад сельсавета з Падліпкаўскага сельсавета перададзены вёскі Лужкі і Новадубавая.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 3543 чалавекі, з іх 48,1 % — палякі, 41,2 % — беларусы, 8,6 % — рускія, 1,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 3187 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Absolute Games

**Absolute Games**, скарочана **AG.ru** або **AG** — расійскі інтэрнэт-партал, вэб-сайт, прысвечаны камп’ютарным гульням і індустрыі камп’ютарных гульняў, адзін з найстарэйшых у Рунеце.

## Гісторыя 
Сайт з’явіўся ў 1998 ў пасля аб’яднання намаганняў дзвюх людзей — Вячаслава Галаванава (SLY) і Андрэя Шаўчэнка (Zombiek), якія набылі дамен ag.ru. У 2001 Вячаслаў Галаванаў сышоў з праекта. Найбольш значнымі аўтарамі артыкулаў на сайце з’яўляліся ў розны час Міхаіл Калінчэнкаў (Redguard, галоўны рэдактар сайта), Дзмітрый Чарноў (Баба Ніна, Ыйцо), Дзяніс Давыдаў (worm), Уладзімір Горячев (Nomad), Аляксандр Кузьменка (Comrad), Аляксандр Грыгор’еў, Міхаіл Хромаў (Xirurg).

З красавіка 2000 года сайт Absolute Games ўваходзіць у склад Golden Telecom. 13 мая 2008 года кампаніі IT Territory, Golden Telecom і сайт Absolute Games абвясцілі аб запуску новай гульнявой пляцоўкі Battles.ru. Гэты партал, як адзначаюць распрацоўшчыкі, разлічаны на шырокую інтэрнэт-аўдыторыю. Тут прадстаўлены анлайнавыя шматкарыстальніцкія і Casual праекты ад IT Territory, а таксама навіны ад Absolute Games. «Улічваючы папулярнасць Absolute Games, і вопыт распрацоўшчыкаў IT-Territory, можна выказаць здагадку, што папулярнасць Battles вырасце на парадак. Праект можа ўвайсці ў дзесятку самых папулярных гульнявых сайтаў», — пракаментаваў гэту падзею Леанід Делицын, аналітык кампаніі« Фінам».

Са снежня 2008 года праект перайшоў з апісання выключна ПК-эксклюзіўных камп’ютарных гульняў на мультиплатформенность, дадаўшы ў сваю базу гульні з кансоляў PlayStation 3, Xbox 360, Nintendo Wii і г. д.

Пасля змены ўладальніка і сыходу каманды прыйшоў у заняпад і з 2016 года не абнаўляўся.

## Рэйтынгі 
У каталогу рускамоўных гульнявых рэсурсаў Яндэкса сайт Absolute Games займае першае месца. Па рэйтынгу кампаніі Alexa Internet сайт Absolute Games займае другое месца. Падчас падвядзення вынікаў «Прэміі Рунэту — 2005» сайт Absolute Games заняў 17 месца сярод сайтаў, якія аказалі максімальнае ўплыў на развіццё Рунэту ў 2005 годзе.

## Спасылкі 
* Absolute Games — стартавая старонка
* Википроект AG.ru 
* Форумы AGFC 
* Інтэрв’ю з камандай Absolute Games
* 

Катэгорыя:Руская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Сайты
Катэгорыя:Сайты, прысвечаныя камп’ютарным гульням
Кастылія — Ла-Манча

**Кастылія-Ла-Манча** () — аўтаномная супольнасць у цэнтры Іспаніі. Сталіца — Таледа.

## Геаграфія 
Тэрыторыя 79463 км² (3-е месца). На поўдні мяжуе з Андалусіяй, на паўднёвым усходзе — з Мурсіяй, на ўсходзе — з Валенсіяй, на поўначы — з Кастыліяй і Леонам і Арагонам, на захадзе — з Мадрыдам і Эстрэмадурай.

## Дэмаграфія 
Насельніцтва —  (9-е месца; даныя 2007 г.).

## Спасылкі 
* Сайт урада

Катэгорыя:Аўтаномныя супольнасці Іспаніі
JenTower

**JenTower** — небаскроб ў нямецкім горадзе Ена.

Вышынная вежа JenTower да студзеня 2005 насіла назву «Intershop Tower» па імя свайго асноўнага арандатара кампаніі «Intershop Communications AG». Пасля скасавання дамовы арэнды з кампаніяй «Інтэршоп» 30 лістапада 2004 вежа была перайменавана ў «JenTower». Новая назва вышыннага дома не прыжылося ў жыхароў горада, і яны па-ранейшаму называюць яе ім. «Uniturm» - «універсітэцкая вежа». У вежы ёсць і неафіцыйныя, але шырока ўжывальныя мянушкі: Keksrolle (кекс-рулет) або, напрыклад, не патрабавальная перакладу латынізаваная мянушка Penis Jenensis і інш.

У цяперашні час JenTower належыць кампаніі «Saller».
## Будынак 
Для рэалізацыі гэтага амбіцыйнага для свайго часу архітэктурнага праекта Хермана Хензельмана (Hermann Henselmann) у чэрвені 1969 г. быў нават знесены найпрыгажэйшы жылы і гандлёвы квартал, які захаваўся пасля Другой сусветнай вайны, прылеглы да плошчы Айхплац (ням. Eichplatz). Першы камень быў урачыста закладзены 30 красавіка 1970 г. Будынак узводзілася метадам слізгальнай апалубкі. 2 кастрычніка 1972 г адбылося ўрачыстае адкрыццё 127-метровага вышыннага будынка. На той момант гмах у Ене стаў самым высокім будынкам у Германіі. У 1999 г. вежа была прададзена інвестару, які правёў сур'ёзную мадэрнізацыю будынка, надбудаваў два паверхі і абсталяваў антэнай.

Вышыня 30-павярховага вышыннага будынка, шпіль якога ў 2004 г. дадаткова «падрос», складае 159 м, і тым самым JenTower з'яўляецца самым высокім офісным будынкам на тэрыторыі новых федэральных зямель. Вышыня вежы да даху складае 145 м.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* вэб-камера, устаноўленая на JenTower 

Катэгорыя:Ена
Катэгорыя:Небаскробы Германіі
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 100 да 149 метраў
Катэгорыя:З’явіліся ў 1972 годзе
Паўночнасаамская мова

**Паўночнасаа́мская мо́ва** — самая шматлікая з саамскіх моў. Належыць да заходняй групы. Распаўсюджана ў Нарвегіі, Швецыі, Фінляндыі. Мае пісьменства на аснове лацінскага алфавіту.

Прызнана афіцыйнай мовай у двух нарвежскіх фюльке: Тромсе і Фінмарку — і шасці муніцыпалітэтах: Каўтакейна (Guovdageaidnu), Карасёк (Kárášjohka), Нэсебю (Unjárgga), Тана (Deatnu), Парсангер (Porsáŋgu) у Фінмарке і Кафіёрд (Gáivuotna) ў Тромсе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Саамскія мовы
Катэгорыя:Мовы Нарвегіі
Катэгорыя:Мовы Швецыі
Катэгорыя:Мовы Фінляндыі
The Settlers IV

**The Settlers IV** () — камп’ютарная гульня ў жанры стратэгіі ў рэальным часе, распрацаваная і выдадзеная нямецкай фірмай Blue Byte Software у 2000. Гульня з'яўляецца прадстаўніком нямецкай школы стратэгічных гульняў. У Расіі гульня была выпушчана 25 верасня 2001 г. кампаніяй 1C.

У *The Settlers IV* існуе чатыры расы: Мая, Вікінгі, Рымляне і Цёмнае Племя. У адзіночнай гульні можна прайсці гульнявую кампанію за кожны з народаў і згуляць супраць камп'ютара на адзіночнай карце. Мультыплэер дазваляе гульцам пазмагацца адзін з адным, або згуляць у рэжым «free settle», дзе можна развіваць сваё паселішча без пагрозы нападу з боку праціўніка.

## Кампанія Цёмнага племя 
У ёй гулец перамыкаецца паміж трыма расамі, якія змагаюцца з пагрозай містычнага цёмнага племя, які ператварае зямлю ў пустыню. На працягу 12 місій гулец змагаецца з піратамі, здраднікамі, цёмным племем і іншымі расамі. У канцы Мая, Вікінгі і Рымляне объединяютсядля перамогі над Цёмным племем. Для яго знішчэння трэба разбурыць грыбныя фермы і цёмную крэпасць, якая знаходзіцца ў цэнтры іх лагера.

## Рэакцыя гульнявой прэсы 
*The Settlers IV* атрымалі 74%, выстаўленыя агрэгатарам рэцэнзій Metacritic.

### Агляды гульні ў рускамоўнай прэсе 
Найбуйнейшы расійскі партал гульняў Absolute Games паставіў гульні 90%. Аглядальнік адзначыў якасны геймплэй гульні і прыгожую графіку. Вердыкт: «Як вынік, мы маем Settlers 4 - выдатны, вар'яцкі іграбельны, графічна дасканалы праект. "Наш Выбар", настойліва рэкамендуем».

### Версіі для іншых платформаў 
Gameloft выпусціла *The Settlers* для iPhone/iPod Touch App Store у лістападзе 2009 года, заснаваную на канцэпцыі *The Settlers IV*.  Гульня даступная для iPhone і iPod Touch.

## Спасылкі 
## Спасылкі 
* 
**The Settlers IV *на Blue Byte Game Channel
* *The Settlers IV* на сайце 1С 

Катэгорыя:The Settlers
Катэгорыя:Гульні Blue Byte Software
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2001 года
Катэгорыя:Гульні Ubisoft Entertainment
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў Германіі
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні паводле алфавіта
Silent Hunter 4: Wolves of the Pacific

***Silent Hunter 4: Wolves of the Pacific*** — працяг знакамітай камп’ютарнай гульні, сімулятара падводных лодак. У чацвёртай часткі гульні гульцу прапанавана ўзяць на сябе камандаванне амерыканскай падлодкай часоў другой сусветнай і пазмагацца супраць Японскіх імператарскіх ваенна-марскіх сіл.

## Даступныя падводныя лодкі 
У гульні прадастаўляецца магчымасць кіравання амерыканскімі субмарынамі наступных тыпаў:
* S
* «Porpoise»
* «Салмон»
* «Сарго»
* «Тэмбор»
* «Гато»
* «Балю»

## Сеткавы рэжым 
У гульні ёсць магчымасць гульні па сетцы да 8 чалавек. Прадастаўляецца на выбар кіраванне амерыканскай падводнай лодкай або японскім эсмінцаў ў адной з стандартных або згенераваных місій.

## Адд-ён 
У лютым-сакавіку 2008 года выйшаў адд-ён да гульні, азагалоўлены Silent Hunter IV: U-Boat Missions, прысвечаны дзейнасці нямецкіх субмарын ў Індыйскім і Ціхім акіянах.

Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Сімулятары падводных лодак
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2007 года
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Silent Hunter
Silent Hunter II

**Silent Hunter II** — камп’ютарная гульня ў жанры сімулятара падводных лодак на тэму падводных бітваў Другой сусветнай вайны ад Ubisoft. Створана для Windows 95/98/ME. Першапачаткова распрацоўвалася кампаніяй Aeon Electronic Entertainment, стваральнікамі першай Silent Hunter, але ім давялося пакінуць праект незавершаным, і скончыла яго Ultimation Inc. Пасля значных затрымак гульня была выпушчана ў лістападзе 2001 года.

У Silent Hunter II гулец становіцца членам каманды нямецкай падлодкі часоў Другі бітвы за Атлантыку. У гульні маюцца аднакарыстальніцкія і шматкарыстальніцкія місіі.

У дадатак да некаторых асобных місій адзіночнага рэжыму гулец прыняць удзел у такіх вядомых момантах, як пранікненне U-47 у Скапена-Флоу, праход праз Гібралтарскі праліў і аперацыя «Drumbeat».

Нямецкі ветэран Другой сусветнай вайны, камандзір падлодкі Эрых Топп быў адным з тэхнічных кансультантаў гульні.

У канцэпцыі Silent Hunter II стала магчымым змагацца он-лайн не толькі супраць іншых падводных лодак, але і супраць эсмінцаў, якія кантраляваліся гульцамі з «Каманды разбуральнікаў» () (назва дала Ubisoft). Тым не менш, прыхільнікі Silent Hunter не моцна шанавалі гульню. Silent Hunter II быў падвергнуты крытыцы за сыры АІ, адсутнасць перагулёўкі кар’еры гульца, абмежаваны набор місій і нялепшую якасць шматкарыстальніцкай гульні, якая часта адключалася так і не пачаўшыся.

Для выпраўлення і паляпшэння шматкарыстальніцкага рэжыму быў выпушчаны неафіцыйны патч пад назвай Projekt Messerwetzer. Таксама фанатамі было створана немалая колькасць дадатковых модов, патчаў і місіі.

## Спасылкі 
* Silent Hunter II. Афіцыйны сайт 
* http://www.mobygames.com/game/silent-hunter-ii на сайцe Moby Games 

Катэгорыя:Сімулятары падводных лодак
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні аб Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні паводле алфавіта
Катэгорыя:Silent Hunter
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2001 года
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў ЗША
Катэгорыя:Гульні толькі для Windows