open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вуліца Маякоўскага (Мінск)

**Вуліца Маякоўскага** — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска, якая злучае цэнтр горада з паўднёвай часткай (мікрараён Лошыца, раён камвольнага камбіната). Названа ў гонар паэта Уладзіміра Маякоўскага.

Транспарт прадстаўлены аўтобусамі, якія ідуць з Лошыцы, Чыжоўкі і Гатава, тралейбусамі і чыгуначнай станцыяй Мінск-Паўднёвы.

## Размяшчэнне 
Вуліца Маякоўскага э’яўляецца працягам вуліцы Свярдлова (ад скрыжавання з вуліцай Аранскай), за мостам цераз раку Лошыцу працягваецца Ігуменскім трактам. Менш чым у кіламетры заходней вуліцы праходзіць чыгуначная лінія на Асіповічы, на якой знаходзіцца станцыя Мінск-Паўднёвы. Даўжыня — 3,9 км.

## Гісторыя 
Вуліца размешчана на месцы старога гандлёвага гасцінца. У XVI—XVII насіла назву Лошыцкай дарогі, пазней была вядомая як Ігуменскі тракт, з 1923 года — Чэрвеньскі тракт. Праходзіла праз гістарычнае прадмесце Серабранка (сучасны аднайменны мікрараён размяшчаецца паўднёва-усходней). Пазней была пераназвана ў гонар Уладзіміра Маякоўскага, які неаднаразова бываў у Мінску.

Забудова вуліцы пераважна шматпавярховая. З 1950-х паходзіць забудова пасёлка пры камвольным камбінаце, у 1967 годзе пачата будаўніцтва мікрараёна Маякоўскага-1 (архітэктары У. Марцьянаш, С. Баткоўскі, У. Мінькін і інш.). У 2017 годзе пачалося будаўніцтва транспартнай развязкі на скрыжаванні з вуліцай Аранскай.

## Славутасці вуліцы 
]]
* Мінскі камвольны камбінат
* Мінскі гарадскі палац культуры
* Сядзібна-паркавы комплекс Лошыца
* Былы вінакурны завод Любанскіх
* Міжнародны гуманітарна-эканамічны інстытут
* ГЗЦ «Чэрвеньскі» на месцы былога Чэрвеньскага рынку

### Цікавыя факты 
* Дамы № 14-26 утвараюць сабой комплекс, які атрымаў мянушку «Кітайская сцяна»".
* У двухпавярховым доме 96 у розны час знаходзіліся: Ліцэй БДУ, Яўрэйскі ўніверсітэт і некалькі кафедр ФМА БДУ, якія пазней перайшлі ў склад гуманітарнага факультэта БДУ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Мінск: на адрамантаваным участку вул. Маякоўскага абяцаюць адкрыць рух (фотарэпартаж) 

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар Уладзіміра Маякоўскага
Франц Антуан (старэйшы)

**Франц Антуан** (, 23 студзеня 1768 — 22 жніўня 1834) — аўстрыйскі (нямецка-аўстрыйскі) батанік, садоўнік і памолаг.

## Біяграфія 
Франц Антуан нарадзіўся ў Ніжняй Аўстрыі ў горадзе Трайскірхен 23 студзеня 1768 года. Ён быў бацькам батаніка, мастака і фатографа Франца Антуана (1815—1886).

Антуан быў прыдворным садоўнікам пры імператарскім двары Вены і аўтарам цудоўнай працы *Abbildungen der allerschönsten Pfirsichsarten* (Wien 1820).

Франц Антуан памёр у Вене 22 жніўня 1834 года.

## Навуковыя працы 
* *Abbildungen der allerschönsten Pfirsichsarten* (Wien 1820).

## Літаратура 
* Constantin von Wurzbach: *Antoine, Franz*. In: *Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich*.  Band 1. Verlag L. C. Zamarski, Wien 1856—1891, S. 46.
* Heinrich Wilhelm Reichardt: *Antoine, Franz*. In: *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB). Band 1, Duncker & Humblot, Leipzig 1875, S. 485.
* *Antoine, Franz*. In: *Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950* (ÖBL). Band 1, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1957, S. 24.

## Спасылкі 
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Franz Antoine
* Biographisches Lexikon des Kaisertums Österreich: Franz Antoine
* Allgemeine deutsche Biographie & Neue deutsche Biographie (Digitale Register): Franz Antoine

Катэгорыя:Батанікі Аўстрыі
Прэзідэнт Азербайджана

**Прэзідэнт Азербайджанскай Рэспублікі** — кіраўнік азербайджанскай дзяржавы, які, згодна з Канстытуцыяй, прадстаўляе азербайджанскую дзяржаву ўнутры краіны і ў знешніх зносінах, увасабляе адзінства народа Азербайджана і забяспечвае пераемнасць азербайджанскай дзяржаўнасці, з'яўляецца гарантам незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці азербайджанскай дзяржавы, выканання міжнародных пагадненняў і дагавораў Азербайджанскай Рэспублікі, з'яўляецца гарантам незалежнасці судовай улады, з'яўляецца Вярхоўным Галоўнакамандуючым Узброеных Сіл Азербайджанскай Рэспублікі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Прэзідэнта Азербайджанскай Рэспублікі  
* Афіцыйны сайт Прэзідэнта Азербайджанскай Рэспублікі 
* Афіцыйны сайт Прэзідэнта Азербайджанскай Рэспублікі 

*
Эдмон Адольф дэ Ротшыльд

{{Асоба 
|імя              = Эдмон Адольф дэ Ротшыльд
|арыгінал імя   = Edmond Adolphe de Rothschild
|партрэт          = 
|апісанне         = 
|імя пры нараджэнні = 
|род дзейнасці = банкір, філантроп
|дата нараджэння    = 30.9.1926
|месца нараджэння = 
|грамадзянства =
|дата смерці = 2.11.1997
|месца смерці = 
|бацька = Морыс дэ Ротшыльд
|маці =
|муж =
|жонка = 1. Веселінка Уладава Георгіева  2. Надзін Нелі Жанет Л'хапіталіер
|дзеці = Біньямін дэ Ротшыльд
|узнагароды і прэміі ={ style="background:transparent"
    
}
|сайт =
}}
Барон **Эдмон Адольф дэ Ротшыльд** (30 верасня 1926 - 2 лістапада 1997) — член французскай галіны фінансавай дынастыі Ротшыльдаў.  

## Сям'я
Яго бацькі — барон Морыс дэ Ротшыльд і швейцарская баранэса Наэмі Хальфен — развяліся, калі ён быў дзіцем. Яго дзед — Эдмон дэ Ротшыльд. Яго стрыечныя браты — Элі дэ Ротшыльд, Гі дэ Ротшыльд, Ален дэ Ротшыльд. Напачатку рэжыму Вішы ў Францыі яго бацька прагаласаваў супраць маршала Анры Філіпа Петэна, што вымусіла маці Эдмона павезці яго да сябе ў радавое памесце *Château de Pregny* у нейтральнай Швейцарыі ў 1940 годзе. На сваёй другой жонцы, Надзін Л'хапіталіер, актрысе, ён жаніўся ў 1963 годзе. Яна была каталічкай, але перайшла ў іўдаізм. Неўзабаве пасля вяселля ў іх нарадзіўся сын Біньямін дэ Ротшыльд.

## Бізнес
### Банкаўская справа
Пасля заканчэння Універсітэта Жэневы і атрымання дыплома юрыста ў Парыжы ён тры гады прапрацаваў у банку de Rothschild Frères, пасля чаго ён заснаваў свой інвестыцыйны банк *La Compagnie Financière Edmond de Rothschild*. Акрамя таго ён інвеставаў у Banque privée Edmond de Rothschild у Жэневе і Club Med. У 1973 годзе ён інвеставаў $22 млн. у Bank of California і прадаў свае акцыі ў 1984 годзе, да таго як той быў прададзены Mitsubishi Bank у 1985 годзе.

### Вінаробства
Быў фундатарам шато Лафіт-Ротшыльд. Купіў Шато Кларк (*Château Clarke*) у 1970-х гадах, якое стала паспяхова прадаваць кашэрнае віно. Яму таксама належаў *Savour Club*, французскі вінны клуб, і *Château Malmaison*, якое ён падарыў сваёй жонцы.

## Узнагароды
Cтаў Камандорам Ордэна мастацтваў і літаратуры ў 1990 і быў узнагароджаны Ордэнам Ганаровага легіёна ў 1994 годзе.

## Спасылкі
Эдмон Адольф дэ
Катэгорыя:Банкіры
Азерпошта

**Дзяржаўнае прадпрыемства «Азерпочта»** () — азербайджанская дзяржаўная кампанія, аператар азербайджанскай нацыянальнай паштовай сеткі. Штаб-кватэра — у Баку. Член Сусветнага паштовага саюза з 1993 года.

## Історія 
З развалам СССР і набыццём дзяржаўнай незалежнасці пачаўся новы этап у развіцці паштовай сувязі ў Азербайджане. Паштовыя паслугі пачатак аказваць Вытворчае аб'яднанне (ВА) «Азерпочта», якое ўказам Міністэрства сувязі Азербайджанскай Рэспублікі пад № 151 ад 29 верасня 1999 года было пераўтворана ў Дзяржаўнае прадпрыемства (ГП) «Азерпочта». Такім чынам, ГП «Азерпочта» стала правапераемніцай ПА «Азерпочта».

## Заканадаўчая база 
### Закон аб паштовай сувязі 
Закон Азербайджанскай рэспублікі аб паштовай сувязі быў прыняты 29 чэрвеня 2004 года прэзідэнтам Азербайджанскай рэспублікі Ільхамам Аліевым. Закон вызначае прававыя, эканамічныя, арганізацыйныя асновы дзейнасці ў галіне паштовай сувязі, рэгулюе адносіны паміж арганізацыямі паштовай сувязі і карыстальнікамі.

### Іншыя заканадаўчыя акты 
Іншыя заканадаўчыя акты, якія рэгулююць паштовую дзейнасць у Азербайджанскай рэспубліцы:
* Закон аб фельд'егернай сувязі.
* Закон аб тэлекамунікацыях.
* Закон аб электроннай подпісы і электронных дакументах.
* Закон аб далучэнні да статута Сусветнага паштовага саюза.
* Закон аб далучэнні да Сусветнай паштовай канвенцыі і яе заключнага пратакола.
* Закон аб далучэнні да Агульнага рэгламента Сусветнага паштовага саюза.
* Закон аб паштовых адпраўкі.

Выява:Postcaraze.JPG|Паштовы аўтамабіль «Азерпошты»

## Гл. таксама 
* Азермарка
* Гісторыя пошты і паштовых марак Азербайджана
* :az:Azərekspresspoçt

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ГП «Азерпочта»    
* Афіцыйны сайт Міністэрства сувязі і інфармацыйных тэхналогій Азербайджанскай Рэспублікі    

Катэгорыя:Пошта Азербайджана
Катэгорыя:Пошта
Катэгорыя:Кампаніі Баку
Катэгорыя:Кампаніі паводле алфавіта
Гай Рычы

**Гай Ры́чы** (; нар. 10 верасня 1968, Хэтфілд, Хартфардшыр, Англія, Вялікабрытанія) — брытанскі ,  і . Найбольш вядомыя працы — «Карты, грошы, два ствалы», «Сарваць куш», «Рэвальвер» «Рок-н-рольшчык», «Шэрлак Холмс», «Джэнтльмены». Уладальнік прэміі «Залатая маліна» за найгоршую рэжысуру (2002), за фільм «Swept Away».

## Біяграфія 
### Юнацтва 
Нягледзячы на тое, што Рычы прапагандуе сябе, як простага хлопца з благога раёна, у рэальнасці ўсё інакш. Бацька Гая — Джон Рычы — паспяховы выканаўчы дырэктар рэкламнай кампаніі. А вялікую частку свайго юнацтва, пасля таго як яго бацькі развяліся, праводзіў у маёнтку сямнаццатага стагоддзя свайго отчыма, сэра Майкла Літана.

Для Рычы, пакутуючага дыслексіяй, знаходжанне ў школе было проста невыносна. Ён прыклаў многа намаганняў, каб атрымаць сертыфікат GCSE аб сярэдняй адукацыі. Пасля прагляду фільма «Буч Кэсідзі ды Сандэнс Кід» Гай цвёрда вырашыў для сябе, што яго будучыня звязана з вытворчасцю фільмаў. Але ён не думае наведваць кінашколу, лічачы, што працы дыпламаваных спецыялістаў сумныя і іх немагчыма глядзець.

### Пачатак кар’еры 
Гай Рычы стаў адным з самых абмяркоўваемых рэжысёраў Вялікабрытаніі пасля свайго дэбютнага фільма «*Lock, Stock and Two Smoking Barrels*» у 1998 годзе. Дзеянне стыльнай крымінальнай камедыі адбываецца ў Лонданскам Іст-Эндзе, а сюжэт нагадвае адначасова фільмы Квенціна Таранціны і ганконгскія крымінальныя пастаноўкі Джона Ву.

### Асабістае жыццё 
Муж Мадонны. Ёсць сын Рока, які нарадзіўся 11 жніўня 2000 года, у Лос-Анджэлесе, Каліфорнія, ЗША. «Чым больш часу я праводжу з Рока, тым больш мне хочацца стварыць фільм для дзяцей».

## Фільмаграфія 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
*
Тод Філіпс

**Тод Філіпс** (; нар. 20 снежня 1970) — амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар, найбольш вядомыя фільмы: «Хлапечнік у Вегасе», «У прытык» і «Барат».

## Фільмаграфія 
* *Hated: GG Allin and the Murder Junkies* (1994)
* *Дом братэрства* (1998)
* *Дарожная прыгода* (2000)
* *Bittersweet Motel* (2000)
* Старая загартоўка (2003)
* *Starsky & Hutch* (2004)
* *Школа нягоднікаў* (2006)
* *Хлапечнік у Вегасе* (2009)
* *Due Date* (2010)
*Хлапечнік 2: з Вегаса ў Бангкок (2011)
*Хлапечнік: частка III (2013)
*Хлопцы са стваламі (2016)
*Джокер (2019)

## Спасылкі 
* Тод Філіпс

Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Loituma

**«Loituma»** — фінскі музычны квартэт.

## Стиль 
**Loituma** выконвае песні і музыку народаў Фінляндыі — фінаў, карэлаў, саамаў.

Шматлікія тэксты ўзяты з карэла-фінскага эпасу «Калевала» і са зборніка фінскай народнай паэзіі «Кантэлетар». Таксама выкарыстоўваецца пазнейшая народная творчасць.

У большасці кампазіцый выкарыстоўваюцца нацыянальныя інструменты: кантэле, лапландскія барабаны, шаманскія бубны.

Шырока выкарыстоўваецца шматгалоссе.

## Гісторыя 
Група была арганізавана ў 1989 годзе як сэптэт *Jäykkä Leipä* () на факультэце народнай музыкі Акадэміі Сібеліуса ў Хельсінкі.

Пасля выпуску першага альбома прадзюсар прапанаваў пераназваць групу так, каб у яе назве было не больш за тры склады і не выкарыстоўваліся дыякрытычныя знакі.

Групу было вырашана назваць Loituma, па назве возера ва ўсходняй частцы Фінляндыі, каля якога знаходзіцца дача бацькоў Хані-Мары Турунен.
 
У наш час квартэт разам не іграе, хоць усе ўдзельнікі працягваюць музычную кар'еру па асобнасці.

## Дасягненні 
* 1997 — Loituma атрымлівае званне «гурта года» на міжнародным фестывалі народнай музыкі ў Каўсцнене.
* 2006, красавік — песня Ievan Polkka («Полька Евы») становіцца хітом Інтэрнэту. Былі створаны шматлікія рэміксы.

## Участники 
* Сары Каўранен — вакал, кантэле
* Аніта Лехтала-Толін — вакал, пяціструнная кантэле
* Ціма Вяянянен — вакал, кантэле
* Хані-Мары Аўтэрэ (дзяв. Турунен) — вакал, скрыпка, пяціструнная кантэле, альт-рэкордар, басэтля, лапландскі барабан.

## Дыскаграфія 
* **Loituma** (Фінляндыя, 1995) / **Things of Beauty** (ЗША, 1998)
* **Kuutamolla** (Фінляндыя, 1998) / **In The Moonlight** (ЗША, 1999)

## Спасылкі 
* Хатняя старонка квартэта «Лойтума» 
* Хатняя старонка Ціма Вяянянена
* Ханни-Мары Аўтэрэ (Турунен): інфармацыя і фатаграфіі 
* Інфармацыя пра групу і песне **Ievan Polkka** 
*Loituma Collection

Катэгорыя:Фолк-гурты Фінляндыі
Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1989 годзе
Чарлз Бэран Кларк

**Чарлз Бэран Кларк** (, 17 чэрвеня 1832 — 25 жніўня 1906) — англійскі батанік.

## Біяграфія 
Чарлз Бэран Кларк нарадзіўся ў горадзе Эндовер.

Ён вучыўся ў Каралеўскім каледжы Лондану з 1846 па 1852 год, а затым у Трыніці-каледжы ў Кембрыджы, дзе атрымаў дыплом бакалаўра мастацтваў.

У 1882 годзе Чарлз Бэран Кларк быў выбраны членам Лонданскага каралеўскага таварыства.

Ён быў прэзідэнтам Лонданскага Лінееўскага таварыства з 1894 па 1896 год.

Кларк працаваў у Каралеўскіх батанічных садах К'ю да сваёй смерці ў 1906 годзе.

## Навуковая дзейнасць 
Чарлз Бэран Кларк спецыялізаваўся на папарацепадобных і на насенных раслінах.

## Навуковыя працы 
* *A class-book of geography*. Выданне Macmillan and Co. 280 pp. (1878).
* *Review of the ferns of Northern India* (1879). Выданне Taylor & Francis. 195 pp. 
* *Commelinacae* (1881).
* *Crytandraceea* (1883).
* *On the Indian species of Cyperus: with remarks on some others that specially illustrate the sub-divisions of the genus*. Выданне Лонданскага Лінееўскага таварыства. 202 pp. (1884). 
* *Philippine Acanthaceae*.
* *The Subsubareas of British India*.
* *Speculations From Political Economy*. Выданне Macmillan. 108 pp. (1886).
* *A list of the flowering plants, ferns, and mosses collected in the immediate neighbourhood of Andover*.
* *New Philippine Acanthaceæ* (1906). 
* *The Cyperaceae of Costa Rica*.
* *Illustrations of Cyperaceae*. Выданне Williams & Norgate. 292 pp.

## Літаратура 
* Allen G. Debus (dir.) (1968). *World Who’s Who in Science. A Biographical Dictionary of Notable Scientists from Antiquity to the Present.* Marquis-Who’s Who (Chicago) : xvi + 1855 p.
* Brummitt RK; Powell CE. (1992). *Authors of Plant Names*. Royal Botanic Gardens, Kew. ISBN 1-84246-085-4.

Катэгорыя:Батанікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Батанікі Англіі
Жазеф Мары Анры Альфрэд Пер’е-дэ-ла-Баці

'''Жазе́ф Мары́ Анры́ Альфрэ́д Пер'е́-дэ-ла-Баці́''' (; 1873—1958) — французскі батанік, даследчык флоры Мадагаскара, а таксама Каморскіх астравоў, В’етнама, Францыі.
__TOC__
З 1896 па 1933 год працаваў на Мадагаскары; зрабіў істотны ўнёсак у фларыстычнае раянаванне астравы.

Не трэба блытаць яго імя з імем яго дзядзькі — іншага французскага батаніка, таксама даследчыка флоры Мадагаскара, Эжэна П'ера Пер'е-дэ-ла-Баці (, 1825—1916).

## Выбраныя працы 
* *La végétation malgache* (1921)
* *Biogéographie de plantes de Madagascar* (1936)
* Несколько томов из серии * Flore de Madagascar et des Comores* (1946—1952).

## Названы ў гонар Ж. М. А. А. Пер'е-дэ-ла-Баці 
У гонар Жазефа Мары Анры Альфрэда Пер'е-дэ-ла-Баці названы наступныя біялагічныя таксоны:
* Род архідэй  syn. ] — Неабація; у неабацій белыя, зялёныя ці бела-зялёныя кветкі; арэал роду — вільготныя лясы Мадагаскара і Каморскіх астравоў.
* Некалькі відаў раслін, якія растуць на Мадагаскары:
** 
** 
** 
** 
** 
**  syn. ]
** 
* Від лемураў з сямейства  — 

## Літаратура 
* *Quattrocchi, Umberto* CRC World Dictionary of Plant Names: Common Names, Scientific Names, Eponyms, Synonyms, and Etymology. — CRC Press, 2000. — ISBN 084932677X, ISBN 9780849326776.  Даступны анлайн-пошук.

## Спасылкі 
* Пер'е-дэ-ла-Баці, Жазеф Мары Анры Альфрэд на сайце Французскай акадэміі навук  
* Пер'е-дэ-ла-Баці, Жазеф Мары Анры Альфрэд на сайце Гарвардскага ўніверсітэта 
* Пер'е-дэ-ла-Баці, Жазеф Мары Анры Альфрэд на сайце *JSTOR Plant Science* 

Катэгорыя:Батанікі Францыі
Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША

**Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША** () — выканаўчы дэпартамент урада ЗША.

Заснавана ў 1889 годзе, бюджэт міністэрства складае 94 млрд. долараў (2006), колькасць супрацоўнікаў 106 тыс. (2007). У функцыі міністэрства ўваходзіць выкананне палітыкі ў вобласці сельскай гаспадаркі і харчавання, у тым ліку харчовай бяспекі, развіццё сельскіх раёнаў, фінансаванне навуковых даследаванняў у вобласці сельскай гаспадаркі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША

Катэгорыя:Міністэрствы ЗША
ЗША
Kuunkuiskaajat

**Kuunkuiskaajat** — фінскі фолк-гурт, які спявае на фінскай мове. Назву гурта можна перакласці як *Гаворачыя шэптам з месяцам*. Гурт быў створаны летам 2008 года, у склад увайшлі С'юзан Аха і Ёхана Віртанен. Абедзве ўдзельніцы да гэтага выступалі ў складзе групы Värttinä.

У нацыянальным адборы ў Фінляндыі на Еўрабачанне 2010 у Нарвегіі «Kuunkuiskaajat» перамаглі з песняй «Työlki ellää». За гэту песню прагаласавала 42% тэлегледачоў. Фінляндыя ўдзельнічала ў 1-м паўфінале 25 мая 2010 года, але не выйшла ў фінал. Тады «Kuunkuiskaajat» заняла 11 месца, набраўшы 49 ачкоў і адстаўшы на 3 ачка ад Малдавіі.

## Дыскаграфія 
**Альбомы**

* *Kuunkuiskaajat* (2009)
* *Revitty rakkaus* (2016)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* На сайце «music.itop.net» 

Катэгорыя:Фолк-гурты Фінляндыі
Катэгорыя:Фінляндыя на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне
Bethesda Softworks

**Bethesda Softworks** LLC — прыватная кампанія, распрацоўшчык і выдавец забаўляльнага інтэрактыўнага забеспячэння пачынаючы з 1986 года, калі кампанію заснаваў Крыстафер Вівер у Бетэсдзе, штат Мэрыленд. Належыць ZeniMax Media. Цяпер размяшчаецца ў Роквіле, штаце Мэрыленд і маюць доўгую гісторыю распрацоўкі і выданні PC і кансольных гульняў.

Па распрацоўцы ролевых гульняў, гонак, мадэляванню і сімулятарам Bethesda Softworks займаюць адно з вядучых месцаў у свеце.

Кампанія Bethesda вядомая, у першую чаргу, як распрацоўшчык серыі ролевых гульняў The Elder Scrolls, а таксама пастапакаліптычнай РПГ Fallout 3, якая з’яўляецца працягам культавай серыі і да гэтага выпускалася Interplay і Black Isle Studios.

Bethesda — таксама выдавец дзвюх новых гульняў серыі Star Trek, Star Trek — Legacy (Для PC/Xbox 360) і Star Trek — Tactical Assault (для DS/PSP).

## Лагатыпы 
Bethesda выкарыстоўвае два лагатыпа. «Bethesda Game Studios» звычайна выкарыстоўваецца для гульняў, распрацаваных Bethesda іх уласнымі камандамі. Яго можна знайсці і ў гульнях, выдадзеных іншымі выдаўцамі. «Bethesda Softworks» часта выкарыстоўваецца для гульняў, выдадзеных Bethesda, але не заўсёды, для распрацаваных імі. Гэта размежаванне лагатыпаў не заўсёды паслядоўна ад гульні да гульні.

## Серыя The Elder Scrolls 
* **The Elder Scrolls:** Arena (1994)
* **The Elder Scrolls II:** Daggerfall (1996)
* **An Elder Scrolls Legend:** Battlespire (1997)
* **The Elder Scrolls Adventures:** Redguard (1998)
* **The Elder Scrolls III:** Morrowind (2002)
* **The Elder Scrolls III:** Tribunal (2003)
* **The Elder Scrolls III:** Bloodmoon (2003)
* **The Elder Scrolls Travels:** Stormhold (2003)
* **The Elder Scrolls Travels:** Shadowkey (2004)
* **The Elder Scrolls Travels:** Dawnstar (2004)
* **The Elder Scrolls IV:** Oblivion (2006)
* **The Elder Scrolls IV:** Knights of the Nine (2006)
* **The Elder Scrolls IV:** Shivering Isles (2007)
* **The Elder Scrolls V: Skyrim**  (2011)

## Серыя Fallout 
* Fallout 3 (2008)
* Fallout: New Vegas (2010)
* Fallout Shelter (2015)
* Fallout 4 (2015)
Серыя The Elder Scrolls Travel: Shadowkey, Stormhold, і Dawnstar былі распрацаваны сумесна з сястрынскай студыяй Vir2L, ZeniMax Media company. Fallout: New Vegas распрацавана сумесна з Obsidian Entertainment.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* ZeniMax Media Inc.
* Bethesda Softworks
* Vir2L Studios   ZeniMax Media company
* Mud Duck Productions ZeniMax Media company
* Афіцыйны сайт The Elder Scrolls
* Moby Games — Утрымлівае біяграфію і рэзюмэ заснавальніка Bethesda Крыстафера Вівера.

Катэгорыя:Вытворцы камп’ютарных гульняў ЗША
Магістратура

**Магістратура** — шматзначнае паняцце.

* Магістратура (адукацыя) — ступень вышэйшай адукацыі, якая ідзе пасля бакалаўрыята і дазваляе атрымаць ступень магістра.
* Магістратура (Старажытны Рым) — агульная назва дзяржаўных пасад у Старажытным Рыме.
Кашталяны полацкія

Пасада полацкага кашталяна з'явілася ў 1566 годзе.

## Спіс кашталянаў полацкіх
## Гл. таксама 
* Ваяводы полацкія
* Полацкае ваяводства
Germplasm Resources Information Network

***Germplasm Resources Information Network*** (***GRIN***, магчымы пераклад — **Інфармацыйная сетка генетычных рэсурсаў**) — інфармацыйны праект, які прадстаўляе генетычную і іншую інфармацыю пра жывыя арганізмы ў рэжыме он-лайн.

У 1990 годзе Кангрэс ЗША санкцыянаваў стварэнне Праграмы нацыянальных генетычных рэсурсаў (), якая павінна была забяспечыць збор, апрацоўку, захоўванне і распаўсюджванне сярод вучоных генетычнай інфармацыі пра жывыя арганізмы, важных для харчовай прамысловасці і сельскагаспадарчай вытворчасці. Праект *GRIN* рэалізаваны і падтрымліваецца ў актуальным стане ў рамках гэтай праграмы, якая ажыццяўляецца пад кіраўніцтвам Дэпартамента сельскай гаспадаркі ЗША.

Праект GRIN складаецца з чатырох падпраектаў, прысвечаных, адпаведна, расліным, пазваночным жывёлам, мікраарганізмам і бесхрыбтовым жывёлам:
* *National Plant Germplasm System* (*NPGS*)
* * National Animal Germplasm Program* (*NAGP*)
* *National Microbial Germplasm Program* (*NMGP*)
* *National Invertebrate Genetic Resources Program* (*NIGRP*)

*GRIN Taxonomy for Plants* (раздзел падпраекта *National Plant Germplasm System*) прысвечаны таксанаміі раслін. На персанальных старонках таксонаў відавога і інфравідавога рангу апроч таксанамічнай інфармацыі таксама прыводзяцца (у большасці выпадкаў) даныя пра распаўсюджванне, выкарыстанне, агульнаўжывальныя назвы; даецца пералік прысвечанай гэтаму таксону літаратуры, а таксама спасылкі на інтэрнэт-рэсурсы, дзе можа быць знойдзена дадатковая інфармацыя.

## Спасылкі 
Спасылкі на *Germplasm Resources Information Network* часам не працуюць, асабліва па выхадных днях.
* *Germplasm Resources Information Network*: афіцыйны сайт  
* *Germplasm Resources Information Network*: пра праект  
* *Germplasm Resources Information Network*: карта сайта 
** *National Plant Germplasm System* (*NPGS*)  
*** *GRIN Taxonomy for Plants*  
** *National Microbial Germplasm Program* (*NMGP*)  
** *National Invertebrate Genetic Resources Program* (*NIGRP*)  
----
* *United States Department of Agriculture* (*USDA*)  

Катэгорыя:Генетыка
Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі ЗША
Катэгорыя:Базы даных у Інтэрнэце
Ваяводы кіеўскія

## Намеснікі 
## Ваяводы 
Пасада кіеўскага ваявады створана ў 1471 годзе пры скасаванні Кіеўскага княства 


*
Ісламская міжнародная міратворчая брыгада

**Ісламская міжнародная міратворчая брыгада** — ісламісцкая міжнародная тэрарыстычная арганізацыя, створаная ў 1998 г. на тэрыторыі Чачні Шамілём Басаевым як узброенае фармаванне пад эгідай Кангрэса народаў Ічкерыі і Дагестана (КНІД). 

Мэтай ІММБ абвяшчалася пабудова ісламскай дзяржавы на Паўночным Каўказе.

Афіцыйна прызнана ЗША тэрарыстычнай арганізацыяй.

Катэгорыя:Ісламісцкія тэрарыстычныя арганізацыі
Палітыка Азербайджана

, Баку, 2015]]
Азербайджан — прэзідэнцкая рэспубліка. Кіраўніком дзяржавы з’яўляецца Прэзідэнт, які выбіраецца на тэрмін 7 гадоў усеагульным галасаваннем. Выканаўчая ўлада таксама належыць яму. Кіраўнік урада — прэм'ер-міністр.

Вышэйшы заканадаўчы орган — Нацыянальны сход (Мілі Меджліс, ) Азербайджанскай Рэспублікі, 125-месны аднапалатны парламент, які выбіраецца на 5 гадоў усеагульным галасаваннем. Большасць крэслаў у парламенце мае прапрэзідэнцкая партыя «Новы Азербайджан».
Судовая ўлада належыць незалежным судам: Канстытуцыйнаму Суду, Вярхоўнаму Суду, Вышэйшаму Эканамічнаму Суду.

## Знешняя палітыка 
 Эрдаганам]]
Азербайджан мае дыпламатычныя адносіны з 158 краінамі свету і сяброўства ў 38 міжнародных арганізацыях. Асабліва блізкія адносіны звязваюць Азербайджан з Турцыяй: краіны звязваюць іслам, цюркізм, складаныя адносіны з Арменіяй і стабільна высокія месцы на конкурсе Еўрабачанне, дзе яны амаль заўсёды дораць адно аднаму 12 балаў.

### Беларуска-азербайджанскія адносіны 
Дыпламатычныя адносіны ўрады ўстанавілі 11 чэрвеня 1993 года. У 2006 годзе падпісаны Дагавор паміж Рэспублікай Беларусь і Азербайджанскай Рэспублікай аб сацыяльна-эканамічным супрацоўніцтве да 2015 года. 2 мая 2007 года ў Баку Аляксандр Лукашэнка і Ільхам Аліеў падпісалі Дагавор аб дружбе і супрацоўніцтве.
Усяго ў 2006—2018 адбылося 10 сустрэч нязменных прэзідэнтаў Беларусі і Азербайджана.

Дыпламатычныя прадстаўніцтвы Рэспублікі Беларусь і Азербайджанскай Рэспублікі на ўзроўні пасольстваў адкрыты адпаведна ў Баку і Мінску ў 2006 годзе. Пасол Рэспублікі Беларусь у Азербайджанскай Рэспубліцы — Генадзь Ахрамовіч (з 2015 года), Пасол Азербайджанскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь — Ляціф Гандзілаў (з 2016 года).

## Гл. таксама 
* Канстытуцыя Азербайджана
* Парламент Азербайджана
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Азербайджана
Action/RPG

**Action/RPG**, **экшан-РПГ** або **ролевы экшан** () — паджанр ролевых відэагульняў, у якім ролевы складнік спалучаецца з элементамі экшана. Іншымі словамі, калі ў класічнай ролевай гульні поспех дзеянняў персанажа падчас баявой сітуацыі залежыць ад персанальных характарыстак героя, то ў Action/RPG не меншую ролю гуляе і хуткасць рэакцыі гульца ў рэальным часе.

Стылістычна жанр нагадвае hack and slash, але адрозніваецца вялікай увагай да сюжэту і персанажаў. У H&S ігрок, як правіла, кіруе адзіным персанажам, і ўвесь акцэнт зроблены на бітвы, у той час як у экшан-РПГ прысутнічае значная колькасць дыялогаў — важнае значэнне мае адыгрыш ролі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* *actionrpg.net*   — сайт, прысвечаны экшан-РПГ

Катэгорыя:Жанры камп’ютарных гульняў
Ваяводы мсціслаўскія

## Ваяводы 
Спіс ваяводаў мсціслаўскіх — галоўных ураднікаў Мсціслаўскага ваяводства.

## Гл. таксама 
* Кашталяны мсціслаўскія
* Мсціслаўскае ваяводства
Жыта пасяўное

**Жы́та пасяўное**, **Жыта** (*Secale cereale*) — адна- ці двухгадовы від травяністых раслін сямейства Метлюжковыя.

## Апісанне 
Вырошчваюць (з 1 — 2-га тыс. да н.э.) пераважна ў краінах Паўночнага паўшар’я жыта пасяўное (*Secale cereale*) — азімыя і яравыя формы. У Беларусі жыта азімае — адна з найважнейшых збожжавых і кармавых прамежкавых культур. Жыта пасяўное — аднагадовая расліна вышынёй 60 — 180 см. Каранёвая сістэма валасніковістая, магутная. Сцябло — саломіна, лісце лінейна-ланцэтнае. Каласы шчыльныя, двухрадковыя, пры выспяванні шэра- або светла-жоўтыя. Каласкі двухкветныя, каласковыя лускавінкі завостраныя, з кароткім асцюком. Зярняўкі маршчакаватыя, з глыбокай баразёнкай і невялікім чубком. Зерне мае 9 — 13 % бялкоў, 55 — 70 % крухмалу, 1 — 2 % тлушчу, вітаміны Вр Вд, PP. Самая марозаўстойлівая культура сярод азімых злакаў, пераносіць кароткатэрміновыя маразы да −20&nbsp;°C (на глыбіні вузла кушчэння). Перыяд актыўнай вегетацыі 140—170 сутак. Раянаваныя гатункі беларускай селекцыі: тэтраплоідныя — Пухаўчанка, Верасень, Ігуменская; дыплоідныя — Радзіма, Калінка.

## Ужыванне 
Жыта змяшчае мала глютэну, таму жытні хлеб больш шчыльны, «ацеслівы», чым пшанічны, але больш бяспечны для хворых на цэліякію.

Жыта — выдатная сыравіна для моцных алкагольных напояў, асабліва гарэлкі.

## Геаграфія і валавы збор 
Асноўны жытні пояс цягнецца па сярэдняй паласе Еўропы: пачынаючыся ў Германіі, ён цягнецца праз паўночную Польшчу, Беларусь і сканчваецца ў Расіі. Усе пералічаныя краіны ўтвараюць першую чацвёрку па валавым зборы жыта (2016), Германія, Расія і Польшча штогод збіраюць 2-3 млн тон жыта. Беларусь, Данія і Кітай — 0,5-1 млн.тон. У 2017 Беларусь сабрала 669 тыс.тон жыта і адкацілася на шостае месца — цяпер жыта беларускае паміж Даніяй і Украінай. У дзясятку стабільна ўваходзяць Канада і ЗША. Сустветны валавы збор 13,7 млн тон, за апошнія дзесяцігоддзі ён значна скараціўся: у 1992 адна Расія збірала столькі ж.

Міжнародны гандаль жытам вельмі нязначны і ў 2016 складаў 186 млн даляраў, для параўнання пшаніцы ў той год прадалі на 30 млрд $. Вядучымі экспарцёрамі з’яўляюцца Польшча і Германія (палова сусветнага экспарту).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жыта
Катэгорыя:Збожжавыя культуры
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Снежнаягаднік

**Снежная́гаднік**, **Снежнік**, **Снежная ягада** (*Symphoricarpos*) — род лістападных хмызнякоў, сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Вышыня хмызнякоў 1—3 м. Лісце супраціўнае, простае, з суцэльным краем, часам лопасцевае або выемчата-зубчастае. Кветкі белага або ружовага колеру, адзіночныя або ў каласках і гронках. Плод — белая, зрэдку ружовая ці чорная касцянка.
Плады атрутныя.

## Распаўсюджанне 
Род уключае каля 15 відаў, распаўсюджаных у Паўночнай Амерыцы, таксама ў Кітаі.

Найболей вядомыя з іх:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Гаспадарчае значэнне 
Дэкаратыўныя садовыя і меданосныя расліны. Часам дзічэюць

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Снежноягодник // Энциклопедия декоративных садовых растений] {{ref-ru}

Катэгорыя:Бружмелевыя
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Апатазаўр

**Апатаза́ўр** (*Apatosaurus*, «падманлівы яшчар»), шырэй вядомы як **брантазаўр** — вымерлы род яшчаратазавых дыназаўраў, якія жылі ў познаюрскім перыядзе (каля 157—146 мільёнаў гадоў назад) на тэрыторыі цяперашняй Паўночнай Амерыкі. Адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў заўрапод

## Этымалогія 
Назва *апатазаўр* паходзіць ад грэчаскіх слоў  — обман і  — яшчарка. Таксама вядомы як **Брантаза́ўр** (, што азначае «грымотны яшчар», ад бронтэ ці уронці/ — *гром* і саўрас/ — *яшчарка*).

## Апісанне 
*Brontosaurus excelsus* быў апісаны Гафаніілам Маршам у 1879 г. па добра захаваных рэштках; пасля высвятлілася, што ён павінен складаць адзін род з апісаным тым жа Маршам у 1877 годзе *Apatosaurus ajax* і па правілах ICZN радавая назва *Apatosaurus* павінна выкарыстоўвацца для абодвух відаў, бо мае прыярытэт. Тым не менш, назва «брантазаўр» шырока ўкаранілася ў навукова-папулярнай літаратуры. Некаторыя даследчыкі (напрыклад, Роберт Бэкер) не прызнаюць аднясенне гэтых відаў да аднаго роду.

Брантазаўр (апатазаўр) — адзін з найбуйнейшых дыназаўраў: яго даўжыня магла дасягаць 20—23 метраў, а маса, па розных даных, да 24—32 тон, аднак некаторыя вучоныя ўказваюць на тое, што іх маса не перавышала 18 тон. Доўгія хвост і шыя, масіўныя ногі, на канцы шыі — адносна маленькая галава, мозг у якой важыў усяго 400 грамаў.

## Галерэя 

Выява:Pasta-Brontosaurus.jpg|Карціна Чарльза Найта 1902 г, якая адлюстроўвае брантазаўра (цяпер апатазаўра) 
Выява:Louisae.jpg|Шкілет апатазаўра
Выява:Apatosaurus.jpg|Шкілет апатазаўра
Выява:

## Спасылкі 
* Апатозавр  на dinozavr-vernis.com

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1877 годзе
Катэгорыя:Дыназаўры юрскага перыяду
Катэгорыя:Дыназаўры Паўночнай Амерыкі
Спіс сталіц Украінскай Народнай Рэспублікі

**Сталіцы Украінскай Народнай Рэспублікі** — гарады, дзе ў 1917—1918 гадах размяшчаліся дзяржаўныя органы і цэнтральны апарат Украінскай Народнай Рэспублікі — кіраўніцтва Цэнтральнай рады, Генеральны сакратарыят УНР, ваенныя ведамства, міністэрства і генеральны штаб Арміі УНР, а ў 1919—1921 гадах — Дырэкторыя УНР або вышэйшае палітычнае кіраўніцтва Рэспублікі.

Спіс сталіц Украінскай Народнай Рэспублікі (1917—1921)

## Літаратура 
* *Солдатенко В. Ф.* Українська революція. Історичний нарис: Монографія. — К.: Либідь, 1999. — 976 с. ISBN 966-06-0130-1
* *Лановик Б. Д.*, *Матейко Р. М.*, *Матисякевич З. М.* Історія України: Навчальний посібник / За ред. Б.Д, Лановик. — 2-ге вид., перероб. — К.: Товариство «Знання», КОО, 1999. — 574 с.
* *Литвин С.* Суд історії: Симон Петлюра і петлюріана — К.: Видавництво імені Олени Теліги, 2001. — 640 с.; іл.

Катэгорыя:Гісторыя Украіны
Катэгорыя:Украінская Народная Рэспубліка
Каралеўства Фінляндыя

)]]
**Каралеўства Фінляндыя** () — форма дзяржаўнага ладу, што існавала ў Фінляндыі ў 1918—1919 гадах.

Было ўтворана пасля Грамадзянскай вайны буржуазным , што правёў у сойме рашэнне аб манархічнай форме дзяржаўнага ладу. У пачатку кастрычніка 1918 года першым каралём Фінляндыі стаў абраны германскі прынц . Увесну 1919 года быў абраны новы парламент, які прыняў рэспубліканскую форму праўлення. Рэгент Фінляндыі Карл Густаў Эміль Манэргейм зацвердзіў гэтае рашэнне 17 ліпеня 1919 года, што стала канцом існавання каралеўства.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Фінляндыі
Міжнародны мужчынскі дзень

**Міжнародны мужчынскі дзень** (, **IMD**) — штогадовае міжнароднае свята, якое адзначаецца 19 лістапада. Упершыню яго адзначылі ў 1999 годзе ў Трынідад і Табага. Пасля гэта свята знайшло падтрымку ў Аўстраліі, краінах Карыбскага басейна, Паўночнай Амерыкі, Азіі, Еўропы і ў Арганізацыі Аб'яднаных Нацый.

Мэтамі стварэння Міжнароднага мужчынскага дня з'яўляюцца прыцягнення ўвагі да гендарнай дыскрымінацыі і да праблемы няроўнасці полаў. Арганізатарамі свята робіцца ўпор на захаванне здароўя хлопчыкаў і мужчын, і падкрэсленне пазітыўнага ўплыву мужчын на сям'ю і выхаванне дзяцей. Гаворачы ад імя ЮНЕСКА, Інгеборг Брэйнес, дырэктар па сувязях з грамадскасцю Бюро ЮНЕСКА ў Жэневе, а таксама былы кіраўнік праграмы «Жанчыны і гендарная няроўнасць», адзначыла: «Гэта выдатная ідэя, якая дазволіць палепшыць гендарны баланс». Таксама яна дадала, што ЮНЕСКА спадзяецца на супрацоўніцтва з арганізатарамі IMD.

## Гл. таксама 
* Дзень бацькоў
* Міжнародны жаночы дзень
* Сусветны дзень мужчын
* Дзень абаронцы Айчыны

## Спасылкі 
* International Men’s Day Global Website and Archive 
* International Men’s Day global website 
* International Men’s Day in India
* Abinav bindra supports International mens day
* International Men’s Day — Holidays Portal
* 19 November International men’s Day

Катэгорыя:Святы 19 лістапада
Катэгорыя:Святы паводле алфавіта
Катэгорыя:Міжнародныя дні
Катэгорыя:Мужчына
Паміраючы гал

**«Паміраючы гал»** — захаваная на Капітоліі мармурная рымская копія з пергамскага арыгінала (верагодна, бронзавага), які быў выраблены па заказе цара Атала I у памяць пра яго перамогу над кельтамі-галатамі. Не выключана, што арыгінал выйшаў з-пад разца прыдворнага скульптара Эпігона.

Скульптура па натуралістычнасці і драматызму належыць да вяршыняў антычнага мастацтва. Гал выяўлены на шчыце, голым, за выключэннем торквеса на шыі. Як і трон Людавізі, статуя была, верагодна, выяўлена пры будаўніцтве іх вілы ў Рыме і да набыцця Папай Кліментам XII захоўвалася ў палацца Людавізі на Пінча. 

Падчас напалеонаўскіх войн «Паміраючы гал» быў вывезены французамі з Італіі і на працягу шэрагу гадоў выстаўляўся ў Луўры. Байран бачыў яго ў Капіталійскім музеі і апеў у «Падарожжах Чайлд-Гаральда»; дзякуючы гэтай паэме пра статую пазнала ўся чытаючая Еўропа эпохі рамантызму.

## Спасылкі 
* http://artyx.ru/books/item/f00/s00/z0000000/st075.shtml 

Катэгорыя:Галы
Катэгорыя:Пергам
Катэгорыя:Скульптура Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Экспанаты Капіталійскіх музеяў
Анкілазаўры

**Анкілазаўры** ( — «сагнуты яшчар») — інфраатрад наземных дыназаўраў атрада птушкатазавых, характэрнай асаблівасцю якіх з'яўляецца касцявыя ўтварэнні на тулаве.

## Апісанне 
Перамяшчаліся на чатырох канечнасцях, жывіліся раслінамі. Цела анкілазаўраў пакрываў панцыр, які складаецца са зрослых касцявых шчыткоў, шыпоў ці спінных паясоў, а на хвасце меўся касцявы выраст, які выкарыстоўваўся для самаабароны. Жылі анкілазаўры ў юрскім і раннім мелавым перыядах на тэрыторыі сучасных Еўропы, Паўночнай Амерыкі і Цэнтральнай Азіі, у мелавым перыядзе ў Аўстраліі і Антарктыдзе.

## Класіфікацыя 
### Таксанамія 
* '*Атрад: *Ornithischia***
** **Падатрад: *Thyreophora***
*** **Інфраатрад: *Ankylosauria'''*
**** Род: *Minmi*
**** Род: *Antarctopelta*
**** Сямейства: *Scelidosauridae*
***** Род:*Scelidosaurus*
***** Род:*Bienosaurus*
**** Сямейства: *Nodosauridae*
**** *'Сямейства: *Ankylosauridae*'*
***** ?Падсямейства: *Polacanthinae*
***** Падсямейства: *Ankylosaurinae*
***Incertae sedis***
* *Priconodon*

### Кладаграма 
Кладаграма прадстаўлена Рычардам Томпсанам і яго калегамі ў 2011 годзе:

## Літаратура 
* *Carpenter K.* (2001). «Phylogenetic analysis of the Ankylosauria». in Carpenter, Kenneth(ed). The Armored Dinosaurs. Indiana University Press. pp.&nbsp;455–484. ISBN 0-253-33964-2.
* *Obsborn, H. F.'' (1923). «Two Lower Cretaceous dinosaurs of Mongolia.» American Museum Novitates", 95: 1-10.[1]


Катэгорыя:Дыназаўры мелавога перыяду
Расходнік (значэнні)

**Расходнік**

*  — род раслін
* народная назва роду 
* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду
Тэлеазаўры

**Тэлеазаўры** (*Teleosauridae*) — выкапнёвыя марскія паўзуны юрскага перыяду.

## Апісанне 
Па вонкавым відзе падобныя да сучасных гавіялаў, ад якіх адрозніваюцца галоўным чынам прысутнасцю брушнага панцыра і дваякаўвагнутымі пазванкамі, якія ўказваюць на нізкую арганізацыю. Як і ў гавіяла, у тэлеазаўра першым чынам у вочы кідаецца падоўжаная вузкая пыса, усаджаная вострымі зубамі, на самым канцы якой знаходзяцца злучаныя ноздры.
thumb|left|Частка тулава з панцырам тэлеазаўра
Тулава тэлеазаўра было пакрыта касцянымі шчыткамі, якія на спінным боку размяшчаліся двума падоўжнымі шэрагамі; тады як на пузе суцэльны панцыр складаўся з некалькіх шэрагаў драбнейшых касцяных пласцінак. Тэлеазаўры мелі слаба развітыя пярэднія канечнасці, што павінна было абцяжарваць іх перасоўванне на сушы і рабіла іх пераважна воднымі жыхарамі, а таксама моцны доўгі хвастом, які дапамагаў пры плаванні.

Дарослыя тэлеазаўры дасягалі 6 м даўжыні (гэта значыць мала адрозніваліся і ў гэтых адносінах ад сучаснага гавіяла).

Асобныя косці і поўныя шкілеты тэлеазаўраў і блізкіх да яго містрыязаўра і пелагазаўра сустракаюцца ў выдатна захаваным стане ў адкладах юрскага перыяду ў Францыі, Германіі і Англіі.

## Роды 
Катэгорыя:Фауна юрскага перыяду
Катэгорыя:Сямействы паўзуноў
Катэгорыя:Вымерлыя паўзуны
Брахіязаўр

**Брахіяза́ўр** (*Brachiosaurus*; літаральна «плячысты яшчар») — вымерлы род расліннаедных дыназаўраў з групы заўрапод-макранарый, якія жылі ў канцы юрскага перыяду (каля 161,2 - 145,5 млн гадоў назад) на тэрыторыі цяперашняй Паўночнай Амерыкі і Афрыкі. Да адкрыцця *сейсмазаўра*, лічыўся самым высокім дыназаўрам.

## Этымалогія 
Назва *Brachiosaurus* паходзіць ад грэчаскіх слоў « — плячо і  — яшчарка.

## Будова 
Маленькая галава на канцы васьмімятровай шыі знаходзілася на вышыні 13 метраў. Ноздры брахіязаўра знаходзіліся на своеасаблівым паўкруглым касцявым грэбні вышэй вока. Верагодна, ноздры злучаліся з паветранымі мяшкамі, як у некаторых качканосых дыназаўраў. Пярэднія ногі брахіязаўра істотна даўжэй задніх, па вонкавым выглядзе яшчар нагадваў гіганцкага жырафа. Аднак яго шыя была накіравана не ўгару, а ўперад пад вуглом прыкладна 45 градусаў. Зубы магутныя, лыжкападобныя. Верагодна, яшчары карміліся лісцем дрэў. 

Брахіязаўры жылі на тэрыторыі Паўночнай Амерыкі і Афрыкі (Танзанія) у канцы юрскай эпохі, але падобныя з імі яшчары (напрыклад, заўрапасейдон) дажылі да сярэдзіны крэйдавага перыяду ў Паўночнай Амерыцы і дасягнулі нават буйнейшых памераў, чым брахіязаўры.

## Віды 
Амерыканскі брахіязаўр (*B. altitorax Riggs, **1903***) — адзін з самых буйных заўрапод, даўжынёй да 27 метраў і вагай каля 50 тон.

У Берлінскім музеі імя Гумбальта выстаўлены шкілет 14-мятровага *Brachiosaurus brancai* (знойдзены на гары Тэндагуру ў Танзаніі), які зараз адносіцца да асобнага роду Giraffatitan. 

*Brachiosaurus nougaredi* быў выдзелены *Lapparent* у 1960 годзе вызначаны як новы від брахіязаўра, апісаны па частцы крыжа і пярэдняй канечнасці, знойдзеных у мясцовасці *Wargla* у Алжыры. Пазней было ўстаноўлена, што гэтыя закамянеласці адносяцца да альбскага веку, і прыкладна на 40 мільёнаў гадоў маладзей *Brachiosaurus altithorax* і *Giraffatitan*. У наш час таксон пазначаны як *nomen dubium*, верагодна, з-за нізкай якасці выкапнёвага матэрыялу.

У 2003 годзе Герхардам Маерам (*Gerhard Maier*) у *Indiana Univeristy Press* быў апісаны новы род *Abdallahsaurus*, які ў наш час пазначаны як nomen nudum, а яго рэшткі адносяцца да *Giraffatitan*.

Выява:FMNH Brachiosaurus.JPG|Скульптура
Выява:Berlin Naturkundemuseum Brachiosaurus henningsphoto de.jpg|Шкілет брахіязаўра

## Спасылкі 
* palaeos.com

Катэгорыя:Заўраподы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1903 годзе
Катэгорыя:Дыназаўры юрскага перыяду
Гігантазаўр

**Гігантазаўр** (; літар. «гіганцкая яшчарка») — сумніўны род заўраподных дыназаўраў. Вядомы з юрскіх адкладаў Англіі. У наш час від *Gigantosaurus megalonyx* пазначаны як *nomen dubium* і лічыцца магчымым суб'ектыўным сінонімам пеларазаўра ().

## Гісторыя 
Упершыню быў апісаны знакамітым англійскім палеантолагам Гары Сілеем у 1869 годзе як *Gigantosaurus megalonyx*. У 1908 годзе  палеантолаг Эберхард Фраас (*Eberhard Fraas*) ідэнтыфікаваў рэшткі дзвюх разнавіднасцяў заўрапод з Танзаніі, якія ён назваў *Gigantosaurus robusta* і *Gigantosaurus africanus*. Трэцюю разнавіднасць, *Gigantosaurus dixeyi*, назваў *Haughton* у 1928 годзе, якая ў наш час носіць назву *Malawisaurus*.
 
Апісваючы два новых віды Фраас меркаваў, што назва *Gigantosaurus* даступна, бо на той час думалі, што *Gigantosaurus megalonyx* з'яўляецца малодшым сінонімам *Ornithopsis*. Пазней *Gigantosaurus robusta* быў пераназваны ў *Janenschia*, а *Gigantosaurus africanus* у *Tornieria*, якога некаторыя вучоныя разглядаюць як сінонім *Barosaurus*.

## Спасылкі 
* thescelosaurus.com

Катэгорыя:Заўраподы
Катэгорыя:Дыназаўры юрскага перыяду
Катэгорыя:Дыназаўры Еўропы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1869 годзе
Катэгорыя:Nomen dubium
Janenschia

***Janenschia*** — род вымерлых яшчаратазавых дыназаўраў з групы тытаназаўраў, якія жылі ў юрскім перыядзе (каля 155 мільёнаў гадоў назад) на тэрыторыі цяперашняй Афрыкі. Закамянеласці тэрапода былі знойдзены ў Танзаніі. Упершыню апісаны палеантолагам Wild у 1991 годзе. Прадстаўлены адным відам — Janenschia robusta.

## Спасылкі 
* Сайт пра выкапні *The Paleobiology Database*  на *www.paleodb.org* 

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1991 годзе
Катэгорыя:Дыназаўры юрскага перыяду
Катэгорыя:Дыназаўры Афрыкі
Катэгорыя:Тытаназаўры
Катэгорыя:Заўраподы
Баразаўр

**Баразаўр** (*Barosaurus*) — вялікі траваедны дыназаўр з сямейства дыплацыд, які жыў каля 150 млн гадоў назад у Юрскі перыяд.

Рэшткі выяўлены ў Афрыцы, у Танзаніі, а таксама ў ЗША.

## Біялогія 
Гэта было вялікая жывёла, вагай у 30 тон і даўжынёй 20 метраў. У вышыню дасягаў 12 метраў — зусім, як брахіязаўр. Быў падобны на сваіх суродзічаў, асабліва на дыпладока, але адрозніваўся буйнейшым памерам і масіўным целам. Хвост у яго аднак быў карацешы. І ўсё ж у баразаўра была вельмі доўгая шыя.

## Лад жыцця 
Баразаўр быў расліннаеднай жывёлам. Вялікую частку свайго часу ён прысвячаў кармленню. Кормам баразаўру служыла лісце з верхавін дрэў ці нізкарослыя хмызнякі. Такому велізарнаму дыназаўру, як баразаўру напэўна патрабавалася каласальнае харчаванне. У дзень ён мог з'ядаць па 500 ці нават па 1000 кг. Жылі баразаўры, як і ўсе буйныя траваедныя дыназаўры, статкамі. Верагодна, баразаўры, як і ўсе дыназаўры, добра клапаціліся пра сваё нашчадства. Раней жа лічылася, што буйныя заўраподы проста пакідалі яйкі на волю лёсу. Але хутка стала вядома, што гэта зусім не так. Баразаўры абараняліся магутным хвастом, а ў выпадку неабходнасці маглі карыстацца шыяй ці пярэднімі канечнасцямі.

thumb|200px|left|Шкілет баразаўра ў Музеі прыродазнаўчай гісторыі ў Нью-Ёрку.

## Спасылкі 
* Барозавр на сайце www.dinosaurfact.net
* Дыплацыды на сайце Дынавэб
* Выява баразаўра, выкананае Чарльзам Найтом

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1890 годзе
Катэгорыя:Дыназаўры юрскага перыяду
Катэгорыя:Дыназаўры Афрыкі
Катэгорыя:Дыназаўры Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Дыпладацыды
Minmi

**Minmi** — род невялікіх дыназаўраў з групы анкілазаўраў, якія жылі напачатку мелавога перыяду, каля 119 да 113 мільёнаў гадоў назад.

Быў апісаны Ральфам Молнарам у 1980 годзе. Новыя кладыстычны аналіз, праведзены Томпсан і яго калегамі ў 2011 годзе паказаў, што *Minmi* з’яўляецца базальным анкілазаўрам. Названы па месцы знаходкі — *Minmi Crossing*, Аўстралія. Апісаны па двух добра захаваных узорах, у тым ліку па поўным шкілеце, а таксама былі выяўлены дадатковыя фрагменты касцей, якія могуць адносіцца да гэтага роду.

Катэгорыя:Анкілазаўры
Катэгорыя:Дыназаўры крэйдавага перыяду
Катэгорыя:Дыназаўры Аўстраліі
Катэгорыя:Дыназаўры
Расходнік едкі

**Расходнік едкі** (*Sédum ácre*) — тыпавы від роду  сямейства .

## Назва 
Расходнік едкі, адцытнік, рабачкі, сытнік, п’яніца, расходнік, скрыпун, ядранец, ачытак.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з паўзучым карэнішчам, без патаўшчэнняў. Даўжыня сцёблаў дасягае ад 5 да 15 см. Лісце сядзячае, дробнае, яйцападобнае; на бясплодных ляжачых парастках чарапічна размешчанае ў 5-6 радоў, на кветаносных узыходных — больш расстаўленае.

Кветкі залаціста-жоўтыя, у форме 5-канцовых зорачак, сабраны ў шматкветкавыя суквецці наверсе сцёблаў. Формула кветкі: {{Nobr|\ast K_5 \; C_5 \; A_{5+5} \;  G_{\underline5}}}.

Ядавіты.

## Арэал і экалогія 
Карэнішчавы сукулент. Стэнатоп. Расце па сухіх месцах на пясчанай глебе, сухіх палянах, узлесках, пустках, насыпах, агаленнях вапняку, камяністых схілах. Часам сустракаецца як пустазелле ў пасевах, здольны сяліцца на цагляных мурах.

Распаўсюджаны ў Расіі ў Еўрапейскай частцы, Перадкаўказзі і Заходняй Сібіры. Звычайны від ва ўсіх сярэднярускіх абласцях.

Сок з зялёных частак расліны **атрутны**.

## Літаратура 
* 
* *Новиков В. С., Губанов И. А.* Популярный атлас-определитель. Дикорастущие растения. — М.: Дрофа, 2002. С. 416. ISBN 5-7107-3766-6
* *Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н.* 711. Sedum acre L. — Очиток едкий // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл, 2003. — Т. 2. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 347. — ISBN 9-87317-128-9.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Расходнік
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Tornieria

***Tornieria*** — род вымерлых яшчаратазавых дыназаўраў з сямейства Diplodocidae, які адносіцца да заўраподаў, якія жылі ў юрскім перыядзе на тэрыторыі цяперашняй Танзаніі. Упершыню апісаны палеантолагам Sternfeld у 1911 годзе. Прадстаўлены адным агульнапрызнаным відам — *T. africana*.

## Гісторыя 
У 1908, палеантолаг Эберхард Фраас (*Eberhard Fraas*) ідэнтыфікаваў рэшткі дзвюх разнавіднасцяў заўрапод з Танзаніі, якія ён назваў *Gigantosaurus robusta* і *Gigantosaurus africanus*.
Пазней у 1911 годзе іншы палеантолаг *Sternfeld* пераназваў танзанійскіх заўраподаў у *Tornieria*, робячы дзве разнавіднасці *T. robusta* і *T. africana*. Пераацэньванне *Tornieria* у 1961 палеантолагам *Werner Janensch* паказала, што адна разнавіднасць, *T. africana*, з'яўляецца фактычна афрыканскім відам які жыў у Паўночнай Амерыкі *Barosaurus* (хоць некаторыя палеантолагі не згаджаюцца з гэтай ацэнкай). Рэшткі іншага віду, *T. robusta*, апынулася, належалі тытаназаўру і былі пераназваны ў *Janenschia*.

У наш час да роду *Тornieria* адносіцца агульнапрызнаны від *T. africana* і адзін спрэчны від *T. gracilis* (іншая афрыканская разнавіднасць *Barosaurus*) з-за незразумеласці, ці з'яўляюцца *Тornieria* і *Barosaurus* сінанімічнымі.

## Спасылкі 
* Сайт пра выкапнёвых *The Paleobiology Database*  на *www.paleodb.org* 

Катэгорыя:Дыназаўры юрскага перыяду
Катэгорыя:Дыназаўры Афрыкі
Катэгорыя:Дыпладацыды
Ратнэўскі раён

**Ратнэўскі раён** () — адміністрацыйная адзінка на поўначы Валынскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Ратнэ ().

Утвораны 4 студзеня 1965 (раней існаваў у 1940–1962) годзе. Насельніцтва раёна на  года складае 52207 чалавек, плошча — 1437&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 пасялковых і 22 сельскіх саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 пасёлкі гарадскога тыпу і 67 сёлаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Валынскай вобласці
Scelidosauridae

**Scelidosauridae** — група прымітыўных птушкатазавых дыназаўраў, блізкіх да продкаў анкілазаўраў і стэгазаўраў. Тыпавы від — . Акрамя *Scelidosaurus* у гэта сямейства ўваходзяць:  і, магчыма, .

Першапачаткова прапанаваны *Edward Drinker Cope* у 1869 годзе, тэрмін быў ізноў скарыстаны кітайскім палеантолагам Дун Чжыміном у 2001 годзе пасля вывучэння *Bienosaurus*, якога аб’ядноўвае блізкае падабенства з *Scelidosaurus*. *Scelidosauridae* былі знойдзены ў адкладах ранняй юры (магчыма, дажылі да позняй юры). Іх закамянеласці былі знойдзены ў Кітаі, Англіі і штаце Арызона. Некаторыя палеантолагі лічаць гэта сямейства парафілетычным, у той час як Бентан (2004) адносіць яго да монафілетычным.

Катэгорыя:Дыназаўры юрскага перыяду
Катэгорыя:Анкілазаўры